open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сезон 2016 ФК Слуцк

У 2016-м годзе футбольны клуб «Слуцк» прымаў удзел у трох афіцыйных турнірах: 
* Чэмпіянаце Беларусі 2016 (12 месца),
* Кубку Беларусі 2015/2016 (паражэнне ў чвэрцьфінале).
* Кубку Беларусі 2016/2017 (выхад у чвэрцьфінал).

## Склад каманды 
### Ігракі 
|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

*Заўвагі*
# Футбаліст пакінуў «Слуцк» (яго нумар можа быць перададзены іншаму іграку).
# Пасля рыскі пададзены ігракі, якія прыйшлі ў каманду ў сярэдзіне сезону.

* Капітан каманды:
**  Сяргей Цвяцінскі (да чэрвеня)
**  Ігар Бабко (з чэрвеня)

### Трэнерскі штаб 
*  Вячаслаў Грыгараў (1982 г.н.) — галоўны трэнер
*  Андрэй Бас (1982 г.н.) — старшы трэнер (да верасня)
*  Аляксандр Ахрамовіч (1965 г.н.) — трэнер
*  Сяргей Міхайлаў (1978 г.н.) — трэнер па навукова-метадычнай працы
*  Аляксандр Дубіцкі (1972 г.н.) — галоўны трэнер дубля

## Трансферы 
### Зіма 2015–2016 
#### Прыйшлі ў клуб 
* У арэнду

#### Пакінулі клуб 
* З арэнды

### Лета 2016 
#### Прыйшлі ў клуб 
#### Пакінулі клуб 
* У арэнду

## Спасылкі 
* Сезон 2016 на сайце football.by
* Сезон 2016 на сайце teams.by

2016
Слуцк
Дзмітрый Кузьміч Марозаў

{{Ваенны дзеяч
|имя              = Дзмітрый Кузьміч Марозаў
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      =
|месца смерці     = 
|выява            = 
|подпіс           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1934—1956
|званне           = 
|род войскаў      = пяхота
|пасада           = 
|частка           = 
|бітвы            = Савецка-фінляндская вайнаВялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
  
-
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Дзмітрый Кузьміч Марозаў** (1912—1981) — палкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
Дзмітрый Марозаў нарадзіўся 30 кастрычніка 1912 года ў вёсцы Казіміраўка (цяпер — Лоеўскі раён Гомельскай вобласці Беларусі). Пасля заканчэння фінансавага тэхнікума працаваў бухгалтарам у Віцебскай вобласці. У 1934 годзе Марозаў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У 1938 годзе ён скончыў Маскоўскае пяхотнае вучылішча. Удзельнічаў у баях савецка-фінскай вайны. Са жніўня 1941 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны.

Да чэрвеня 1944 года палкоўнік Дзмітрый Марозаў камандаваў 850-м стралковым палком 277-й стралковай дывізіі 5-й арміі 3-га Беларускага фронту. Вызначыўся ў час вызвалення Беларускай ССР. У чэрвені-ліпені 1944 года полк Марозава паспяхова дзейнічаў пры прарыве нямецкай абароны на паўднёвым усходзе ад Віцебска, вызваленні Вільнюса і Каўнаса, пераправе праз Лучэсу, Бярэзіну, Вілію і Нёман. 18-21 жніўня 1944 года ён выйшаў да мяжы з Усходняй Прусіяй, нанёсшы праціўніку вялікія страты.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 сакавіка 1945 года за «ўмелае кіраўніцтва баявымі дзеяннямі палка, узорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» палкоўнік Дзмітрый Марозаў быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» за нумарам 6161.

Пасля заканчэння вайны Марозаў працягнуў службу ў Савецкай Арміі. У 1949 годзе ён скончыў Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзе. У 1956 годзе ў званні палкоўніка Марозаў быў звольнены ў запас. Пражываў і працаваў у Феадосіі. Памёр 20 студзеня 1981 года, пахаваны на Новых могілках Феадосіі.

Быў таксама узнагароджаны чатырма ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнамі Аляксандра Неўскага, Айчыннай вайны 1-й ступені і Чырвонай Зоркі, шэраг медалёў.

## Літаратура 
* 
* *Дриго С. В.* За подвигом — подвиг. Калининградское кн. изд., 1984.
* Навечно в сердце народном. 3-е изд., доп. и испр. Минск, 1984

Катэгорыя:Камандзіры палкоў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Смугаўскі хвойнік

**Смугаўскі хвойнік** — колішні батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння ў Ліноўскім лясніцтве Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці. Участак xвoi веймутавай (*Pinus strobus*). Плошча хвойніка складае 0,3 га. Узрост каля 55 гадоў, вышыня 20 м, сярэдні дыяметр дрэў 0,22 м (1985). Каштоўнае насаджэнне інтрадуцэнтаў.
Ахоўны статус нададзены ў 1979 годзе.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пружанскі раён
Катэгорыя:Колішнія батанічныя помнікі прыроды рэспубліканскага значэння Беларусі
Каменка (прыток Ласосны)

**Ка́менка** — рака ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Ласосна (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 10 км, плошча вадазбору 40 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,7 м/км. Вадазбор у межах Гродзенскага ўзвышша. Лясістасць вадазбору каля 8 %. Пачынаецца на захад ад аграгарадка Капцёўка, упадае ў Ласосну за 1 км на поўдзень ад вёскі Каробчыцы. Каля вёскі Бросты на рацэ створана сажалка.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Гродзенскага раёна
Катэгорыя:Басейн Ласосны
Брэсцкі пірамідальны дуб (помнік прыроды рэспубліканскага значэння)

**Брэсцкі пірамідальны дуб** — колішні батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння ў горадзе Брэсце Брэсцкай вобласці. Размешчаны на бульвары па вуліцы А. Міцкевіча. Калонападобная форма дубу звычайнага (''Quercus robur 'Fastigiata' ''). Узрост дрэва 60 гадоў, вышыня 19 м (1985). Мае дэкаратыўнае значэнне. Ахоўны статус нададзены ў 1963 годзе. Помнік прыроды ліквідаваны 2 кастрычніка 2003 года рашэннем Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прырода Брэста
Катэгорыя:Славутасці Брэста
Катэгорыя:Колішнія батанічныя помнікі прыроды рэспубліканскага значэння Беларусі
Катэгорыя:Дрэвы-помнікі
Катэгорыя:Дубы
Катэгорыя:Вуліца Міцкевіча (Брэст)
Высокаўскі пірамідальны дуб

**Высокаўскі пірамідальны дуб** — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння ў г. Высокае Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці. Размешчаны на адкрытым месцы ў Парку культуры і адпачынку, за 30 метраў ад бегавой дарожкі стадыёна. Калонападобная форма дубу звычайнага (''Quercus robur 'Fastigiata' ''). Узрост дрэва 70 гадоў, вышыня 21 м (1985). Мае дэкаратыўнае значэнне. Ахоўны статус нададзены ў 1963 годзе.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Высокае
Катэгорыя:Батанічныя помнікі прыроды рэспубліканскага значэння Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Дрэвы-помнікі
Катэгорыя:Дубы
Сувораўскі дуб

**Кобрынскі сувораўскі дуб** — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння ў Кобрынскім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчаны на ўзвышаным адкрытым месцы па дарозе Дзівін — Кобрын, за 3 кіламетры на паўночны захад ад а. Дзівін. Мае ўзрост каля 450 гадоў, вышыня 32 м, дыяметр 1,5 м (1985). Ахоўны статус нададзены ў 1968 годзе.

Паводле народных паданняў, у час паходу ў верасні 1794 пад гэтым дрэвам адпачываў рускі палкаводзец А. В. Сувораў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дзівін
Катэгорыя:Батанічныя помнікі прыроды рэспубліканскага значэння Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Дрэвы-помнікі
Катэгорыя:Аб'екты, названыя ў гонар Аляксандра Суворава
Катэгорыя:Дубы
Сезон 2016 ФК Белшына

У 2016-м годзе футбольны клуб «Белшына» прымаў удзел у трох афіцыйных турнірах: 
* Чэмпіянаце Беларусі 2016 (15 месца і вылет у Першую лігу),
* Кубку Беларусі 2015/2016 (паражэнне ў чвэрцьфінале),
* Кубку Беларусі 2016/2017 (вылет на стадыі 1/16 фінала).

## Склад каманды 
### Ігракі 
|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

*Заўвагі*
# Футбаліст пакінуў «Белшыну» (яго нумар можа быць перададзены іншаму іграку).
# Пасля рыскі пададзены ігракі, якія прыйшлі ў каманду ў сярэдзіне сезону.

* Капітан каманды:
**  Віталь Булыга (да ліпеня)
**  Барыс Панкратаў (з ліпеня)

### Трэнерскі штаб 
*да ліпеня 2016*
*  Уладзімір Яжураў (1960 г.н.) — галоўны трэнер (да красавіка, фармальна да чэрвеня)
*  Вячаслаў Герашчанка (1972 г.н.) — галоўны трэнер дубля (да красавіка), в.а. галоўнага трэнера (з красавіка)
*  Андрэй Крываносаў (1972 г.н.) — старшы трэнер (да чэрвеня)
*  Сяргей Сініцын (1972 г.н.) — трэнер брамнікаў
*  Сяргей Кузьмініч (1977 г.н.) — галоўны трэнер дубля (з красавіка)

*з ліпеня 2016*
*  Віталь Паўлаў (1965 г.н.) — галоўны трэнер
*  Эдуард Градабоеў (1971 г.н.) — старшы трэнер
*  Андрэй Свіркоў (1972 г.н.) — трэнер
*  Аляксандр Сакалоўскі (1966 г.н.) — галоўны трэнер дубля

## Трансферы 
### Зіма 2015—2016 
#### Прыйшлі ў клуб 
* З арэнды
** У арэнду

#### Пакінулі клуб 
* У арэнду

### Лета 2016 
#### Прыйшлі ў клуб 
* У арэнду
** З арэнды

#### Пакінулі клуб 
* З арэнды

## Спасылкі 
* Сезон 2016 на сайце football.by
* Сезон 2016 на сайце teams.by

2016
Белшына
Катэгорыя:2016 год у Бабруйску
Дыяна Абгар

**Дыяна Аванес Абгар (Абгаран)** *(у дзявоцтве Анаіт Агабек (Агабекян)* ( — ) — армянская пісьменніца, публіцыст, дыпламат. Першы пасол Арменіі ў Японіі. Быўшы прызначанай дыпламатычным прадстаўніком і Генеральным консулам Арменіі 21 ліпеня 1920 года, стала першай у свеце жанчынай-паслом.

## Біяграфія 
Нарадзілася 12 кастрычніка 1859 года ў заможнай сям’і ў горадзе Рангун (цяпер Янгон), сталіцы брытанскай калоніі Індыі — Бірмы (цяпер — М’янма). Пры нараджэнні яе назвалі імем Анаіт. Прыналежала да роду Агабекян, продкі якіх эмігравалі ў Персію з Джугі (Нахічэвані) ў канцы 18-га стагоддзя, а адтуль ужо перабраліся ў Індыю. Яе бацька, Аванес Агабек, быўшы дзіцём, быў адным з першых армян, якія перасяліліся ў Індыю са сваімі бацькамі, а маці, Авет, была з роду Тадэоса Аветума — выхадца з Шыраза. У сям’і Дыяна была самым малодшым — сёмым дзіцём. Пасля пераезду сям’і ў Калькуту дзяўчынку аддалі на навучанне ў духоўную семінарыю, у якой яна атрымала англійскую адукацыю і вывучыла санскрыт, а дома стала вывучаць армянскую. Каб падняць сусветную свядомасць, падкрэсліваючы маральны абавязак Захаду выратаваць армянскую нацыю, Дыяна Абгар пісала пра невыносныя ўмовы армян у Асманскай імперыі.

Быўшы знаёмай з брытанскай каланіяльнай дзейнасцю ў Індыі, Абгар дакладна прачувала нястача еўрапейскай дапамогі пражываючым у Асманскай імперыі армянам. Яна хацела, каб ЗША выступілі апекуном Арменіі, чаго так і не здарылася. Быўшы патрыёткай свайго народа, яна паспрабавала на справе быць карыснай сваім суайчыннікам і Арменіі, дзе яна ніколі не была. Дыяна Абгар усяляк дапамагала шматлікім армянскім уцекачам, якія праз Сібір і Японію спрабавалі перабрацца ў ЗША. Так ва Уладзівастоку пасля генацыду армян сабралася каля 500 армян, якія з дапамогай армянскай мецэнаткі большай часткай пераправіліся праз акіян у Амерыку.

У 1920 годзе шмат у чым дзякуючы высілкам Дыяны Абгар Японія стала першай краінай, якая афіцыйна прызнала незалежнасць першай Армянскай рэспублікі.
Шмат у чым дзякуючы сваім умелым дзеянням і велізарнаму аб’ёму праробленай працы 21 ліпеня 1920 года Дыяна Абгар была прызначана дыпламатычным прадстаўніком і Генеральным консулам Першай Рэспублікі Арменія на Далёкім Усходзе. У лісце, датаваным 22 ліпеня гэтага ж года, падпісаным міністрам замежных спраў Рэспублікі Амо Аганджанянам інфармацыя пра прызначэнне суправаджалася надпісам *каб бараніць інтарэсы нядаўна-народжанай Радзімы, і змякчаць умовы нашых суайчыннікаў….* Каталікос усіх армян Геворг, ацаніўшы па вартасці дзейнасць Дыяны Абгар, у 1926 годзе ганараваў яе асаблівага ўказа. Цягам усяго свайго жыцця Дыяна Абгар была паслядоўніцай Армянскай Апостальскай царквы, да канца свайго жыцця падтрымвала сувязь з Эчміядзінам.

Дыяна Абгар сканала 8 ліпеня 1937 года ў Іакагаме, пахавана тамсама на могілкі для замежнікаў, побач са сваім мужам. На дадзены момант магіла Абгар знаходзіцца пад патранажам Таварыства армяна-японскага сяброўства ў Токіа.

У 1938 годзе яе сыны эмігравалі ў ЗША, узяўшы з сабой усе лісты і рукапісы сваёй маці.

## Спасылкі 
* Diana Apcar-Writer, Diplomat, Humanitarian 
* Диана Ованес Абгар — доброй воли посол 

Катэгорыя:Першыя жанчыны ў прафесіі
Пётр Орса

**Пётр Орса** (, , Навагрудскі павет, Мінская губерня, Расійская імперыя — , ЗША) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, брат Аляксандра Орсы.

## Біяграфія 
, Цішка Гартны, Янка Купала, Міхась Зарэцкі, Мікола Шыманка. Стаяць: Алесь Карповіч, Антон Жук, Лявон Шавейка, Міхась Каўцэвіч, Наталля Сазановіч-Орса, Пётр Орса, Юрка Муха]]
Скончыў агранамічны факультэт у Празе. Пасля атрымання дыплому вярнуўся дадому і арганізаваў кааператыўную ферму ў Наваградскім павеце. У заходнебеларускі перыяд працаваў у галіне малочнай гаспадаркі — загадчык мяснога і малочнага аддзелаў ЦГА ў Баранавічах. Пастановай № 3 Беларускай цэнтральнай радзе (БЦР) ад 24 студзеня 1943 г. быў прызначаны кіраўніком ў новаствораны аддзел зямельных пытанняў. Пазней, узначальваў аддзел сельскай гаспадаркі БЦР.

З лета 1944 г. — на эміграцыі ў нацысцкай Германіі; з лютага 1945 г. у складзе вялікай групы беларусаў пераехаў у г. Гёкстэр (Брытанская зона акупацыі Германіі). Браў удзел у берлінскіх пленумах БЦР. Знаходзіўся ў шэрагах абаронцаў БЦР, у той час як ягоны брат Аляксандр заўсёды быў палкім прыхільнікам Рады БНР. Трэба адзначыць, што вывазу на прымусовыя працы не былі застрахаваныя радныя БЦР. Адзін з такіх выпадкаў адбыўся з П. Орсай: 

24 верасня 1945 г. удзельнічаў у пасяджэнні XI Пленума БЦР у Эшэрсбэкене, на якім было прынята рашэнне часова прыпыніць дзейнасць БЦР. На аднаўленчым XII Пленуме БЦР у Эльвангене быў абраны радным БЦР. У канцы 1940-х, дзякуючы саўт-рыверскаму аддзелу Злучанага беларуска-амерыканскага дапамаговага камітэту (ЗБАДК) і асабіста Б. Кіту, пераехаў у ЗША, і пасяліўся ў Саўт-Рыверы. З сакавіка 1953 па пачатак верасня 1954 гг. — сакратар дзяржаўнага кантролю Калегіі (ураду) БЦР. З 1955 г. працаваў галоўным скарбнікам Беларускага нацыянальнага фонду, у функцыі якога ўваходзіла збор сродкаў і матэрыяльнае забеспячэнне грамадскай працы. Належаў да Беларускага кангрэсавага камітэту Амерыкі, і з 23 кастрычніка 1960 г. быў скарбнікам БККА. Належаў да Амерыканскіх прыхільнікаў БЦР. З’яўляўся членам парафіі Св. Еўфрасінні Полацкай.

Пахаваны паводле яго жадання на Беларускіх могілках у Іст-Брансуіку, побач з магілай брата А. Орсы.

## Творы 
* Як даглядаць жарабят // Беларускі календар на 1932 г. Вільня: Бел. Цэнтрасаюз, 1932. С. 79-80.

## Літаратура 
* *Гардзіенка, А.* Беларуская Цэнтральная Рада: стварэнне, дзейнасць, заняпад, 1943—1995 / Алег Гардзіенка; БІНІМ; [прадмова В. Кіпеля, Я. Запрудніка]. — Мн.: Кнігазбор, 2016. — 478 с., [4] л. іл. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны; Кн. 29). — С. 439. — ISBN 978-985-7144-02-0.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Члены Беларускай цэнтральнай рады
Катэгорыя:Беларусы ў Германіі
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Распад Асманскай імперыі

1922 года Мехмед VI, фармальна яшчэ заставаўшыся халіфам, звярнуўся да брытанскіх ваенных уладаў з просьбай вывезці яго са Стамбула. 17 лістапада ён пакінуў Стамбул на борце брытанскага лінкора «Малайя».]]
**Распад Асманскай імперыі** — перыяд гісторыі Асманскай імперыі, які пачаўся ў 1908 годзе (Младатурэцкая рэвалюцыя) і які скончыўся ў 1922 (падзел Асманскай імперыі).

## Гісторыя 
У 1908 годзе Крыт, скарыстаўшыся Младатурэцкай рэвалюцыяй, абвясціў энозіс з Грэцыяй.

У 1912 годзе, калі Сербія, Чарнагорыя і Грэцыя прад’явілі правы на кіраванне тэрыторыяй Албаніі, Албанія абвясціла незалежнасць.

Асманская імперыя, жахліва слабеючы, паспрабавала абаперціся на дапамогу Германіі, але гэта толькі ўцягнула яе ў Першую сусветную вайну (1914), якая скончылася паражэннем Чацвяртнога саюза.

5 снежня 1917 года было падпісана Эрзінджанскае перамір’е, скончыўшае вайну паміж Асманскай імперыяй і Расіяй.

На працягу 1917—1918 гадоў саюзнікі занялі блізкаўсходнія валоданні Асманскай імперыі: Сірыя і Ліван перайшлі пад кантроль Францыі, Палестына, Іарданія і Ірак — Вялікабрытаніі; на захадзе Аравійскага паўвострава пры падтрымцы англічан (Лоўрэнс Аравійскі) утварыліся незалежныя дзяржавы: Хіджаз, Неджд, Асір і Емен. Пасля Хіджаз і Асір увайшлі ў склад Саудаўскай Аравіі.

30 кастрычніка 1918 года было заключана Мудраскае перамір’е, за якім рушыў услед Сеўрскі мірны дагавор (10 жніўня 1920 года). 1 лістапада 1922 года Вялікі нацыянальны сход Турцыі прыняў закон аб падзеле султаната і халіфата, пры гэтым султанат скасаваўся. 29 кастрычніка 1923 года была абвешчаная Турэцкая рэспубліка. Так скончылася гісторыя Асманскай імперыі, якая цягнулася больш чым шэсць стагоддзяў.

Распад Асманскай імперыі суправаджаўся масавай разнёй і дэпартацыяй хрысціян (армян, грэкаў, асірыйцаў) і курдаў-язідаў, якая доўжылася да 1926 года.

У ліпені 1923 года быў падпісаны Лазанскі дагавор, якім былі ўсталяваныя новыя межы Турцыі.

## Гл. таксама 
* Італа-турэцкая вайна
* Балканскія войны
* Блізкаўсходні тэатр ваенных дзеянняў Першай сусветнай вайны
* Каўказскі фронт Першай сусветнай вайны
* Генацыд армян
* Арабскае паўстанне
* Армянскае пытанне
* Масульскае пытанне
* Вайна за незалежнасць Турцыі
* Чарнаморскія пралівы

## Фатаграфіі 
Катэгорыя:Гісторыя Асманскай імперыі
Катэгорыя:Першая сусветная вайна
Катэгорыя:Распады дзяржаў
Stubendorffia olgae

**Stubendorffia olgae** — від травяністых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Травяністая расліна з чаргаваным простым лісцем і актынаморфным 4-пялёсткавым калякветнікам. Плод — струк ці боб.

## Ахова 
У 2009 годзе была ўнесена ў Чырвоную кнігу Узбекістана.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Капуставыя
Ацячызненскі дуб-волат

**Ацячызненскі дуб-волат** — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння ў Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Знаходзіцца на адкрытым месцы ў старадаўнім парку Ацячызна, размешчаным у паўночна-заходнім кірунку ад аграгарадка Ленінскі, за 300 метраў ад аўтамагістралі М1/E30 (Брэст-Мінск-мяжа Расійскай Федэрацыі) і за 9 метраў ад бетоннага плота спіртзавода. Узрост дрэва 400—410 гадоў, вышыня 33 м, дыяметр 2,64 м.

Найстарэйшы дуб у Беларусі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Ленінскі (Жабінкаўскі раён)
Катэгорыя:Батанічныя помнікі прыроды рэспубліканскага значэння Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Дрэвы-помнікі
Катэгорыя:Жабінкаўскі раён
Катэгорыя:Дубы
Бутрус Бустані

**Бутрус аль-Бустані** () (1819, Дыбія, Ліван — 1883) — арабскі пісьменнік, асветнік, вучоны. Адзін з бачных дзеячаў арабскага адраджэння.

## Біяграфія 
Вучыўся ў мараніцкай духоўнай семінарыі ў Айн-Варке. Каля 1840 года зблізіўся з амерыканскімі місіянерамі ў Бейруце і прыняў пратэстанцтва.

У 1840-х гадах арганізаваў «Сірыйскае навуковае таварыства», выступаў з заклікамі да прагрэсу, рэформы ладу жыцця, у тым ліку ўпершыню сярод арабаў высунуў лозунг вызвалення жанчыны.

У 1863 годзе адкрыў першую арабскую нацыянальную школу «Аль-Мадраса аль-ватанія» («Айчыннае вучылішча») для хлопчыкаў. У 1870 годзе заснаваў у Бейруце газету «Аль-Джана» («Сад»), пазней — газету «Аль-Джунейна» («Садок») і часопіс «Аль-Джынан» («Садоўнік»; «аль-бустані» — сінонім «аль-джынан»). Аб'яднаў вакол гэтых друкаваных органаў групу прагрэсіўных арабскіх журналістаў і пісьменнікаў.

Аўтар шматлікіх твораў, сабраных у 5-ці зборніках і выдадзеных у 1910 годзе. Галоўны аўтар і выдавец энцыклапедыі «Даірат аль-маарыф» («Круг ведаў», тамы 1-6, 1876—1883, выданне завершана Сулейманам Бустані). Склаў тлумачальны слоўнік арабскай мовы «Мухіт аль-мухіт» («Акіян акіянаў», у 2-х тамах, 1867—1870).

## Літаратура 
* Brockelmann С. Geschichte der arabischen Literatur. — Bd 2. — Leipzig, 1949.
* Крачковский И. Ю. Избр. соч. — Т. III. — М.—Л., 1956.

Катэгорыя:Пісьменнікі XIX стагоддзя
Сезон 2016 ФК Дынама-Брэст

У 2016-м годзе футбольны клуб «Дынама-Брэст» прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах: 
* Чэмпіянаце Беларусі 2016 (8 месца),
* Кубку Беларусі 2016/2017 (выхад у чвэрцьфінал).

## Склад каманды 
### Ігракі 
|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

*Заўвагі*
# Футбаліст пакінуў «Дынама-Брэст» (яго нумар можа быць перададзены іншаму іграку).
# Пасля рыскі пададзены ігракі, якія прыйшлі ў каманду ў сярэдзіне сезону.

* Капітан каманды:
**  Аляксандр Дзямешка

### Трэнерскі штаб 
*  Сяргей Кавальчук (1973 г.н.) — галоўны трэнер
*  Андрэй Пракапюк (1978 г.н.) — старшы трэнер
*  Дзмітрый Корзун (1981 г.н.) — трэнер па навукова-метадычнай працы
*  Алег Сыраквашка (1961 г.н.) — трэнер брамнікаў (да ліпеня)
*  Крысціян Пэтру (1977 г.н.) — трэнер брамнікаў (з верасня)
*  Эдуард Сугак (1964 г.н.) — галоўны трэнер дубля

## Трансферы 
### Зіма 2015—2016 
#### Прыйшлі ў клуб 
* З арэнды
** У арэнду

#### Пакінулі клуб 
* У арэнду

### Лета 2016 
#### Прыйшлі ў клуб 
* З арэнды
** У арэнду

#### Пакінулі клуб 
* З арэнды
** У арэнду

## Спасылкі 
* Сезон 2016 на сайце football.by
* Сезон 2016 на сайце teams.by

2016
Дынама-Брэст
Катэгорыя:2016 год у Брэсце
Медрэсэ Улугбека (Бухара)

**Медрэсэ Улугбека** — медрэсэ ў Бухары, складае адзіны комплекс з медрэсэ Абдулазіс-хана. Было пабудавана ў 1417-м годзе, у 1585-м годзе пры рэстаўрацыі будынак быў абліцаваны маёлікай. Медрэсэ двухайваннае, з унутранай мячэццю і дарсханой.

Фасад медрэсэ вылучаецца двух'ярусныя лоджыямі і вежкамі-гульдаста. Над уваходам у будынак быў змешчаны надпіс: «імкненне да ведаў — абавязак кожнага мусульманіна і мусульманкі».

У цяперашні час у медрэсэ размяшчаецца Музей гісторыі рэстаўрацыі помнікаў Бухары.

Катэгорыя:Медрэсэ Бухары
Катэгорыя:Архітэктура эпохі Цімурыдаў
Катэгорыя:Сусветная спадчына ва Узбекістане
Катэгорыя:Сусветная спадчына паводле алфавіта
Старажытнацюркскі слоўнік

**«Старажытнацюркскі слоўнік»** — фундаментальны слоўнік лексікі старажытных цюркскіх моў і дыялектаў.

## Гісторыя стварэння 
Пачатак працы над стварэннем «Старажытнацюркскага слоўніка» адносіцца да 1958 года. Ініцыятарам гэтага даследавання стаў А. К. Бараўкоў (1904—1962). Ён жа ўзначальваў у 1958—1962 гадах групу складальнікаў. Пасля яго нечаканай смерці была створана рэдкалегія, у склад якой увайшлі В. М. Надзяляеў, Д. М. Насілоў, Э. Р. Ценішаў, А. М. Шчарбак.

Пры складанні слоўніка выкарыстоўваліся матэрыялы помнікаў старажытнацюркскага пісьменства VIII—XIII стагоддзяў. Іх адрознівае вялікая разнастайнасць як па сваім характары і змесце, так і геаграфічнай і гістарычнай прыналежнасці. Гэта была першая спроба абагульнення і звядзення разам звестак з уцалелых пісьмовых помнікаў лексікі старажытных цюркскіх моў і дыялектаў. Праца па складанні завяршылася ў 1965 годзе, затым пачаўся этап рэдагавання.

Слоўнік выйшаў у свет у 1969 годзе ў Ленінградзе ў выдавецтве «Навука» (Ленінградскае аддзяленне).

Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:Слоўнікі паводле моў
Катэгорыя:Цюркалогія
Каменка (прыток Дняпра)

**Ка́менка, Каменіца** — рака ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, левы прыток Дняпра.

Даўжыня ракі 14 км. Плошча вадазбору 79 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 4,6 м/км. Вадазбор на паўднёвай ускраіне Аршанскага ўзвышша.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Шклоўскага раёна
Хартоўскі вялікі камень

**Хартоўскі вялікі камень** — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння. Размешчаны за 600 м на паўночны ўсход ад вёскі Хартова Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці. Ахоўны статус нададзены ў 1997 годзе.

## Апісанне 
Валун буйназярністага ружавата-шэрага граніту рапаківі з уключэннем крышталёў палявога шпату. Даўжыня 5,7 м, шырыня 4,9 м, вышыня 2 м, у абводзе 15,4 м, аб'ём 60 м³, маса каля 150 т. Формай нагадвае «барановы лоб» — класічны прыклад ледавіковай апрацоўкі. Прынесены ледавіком каля 20—15 тыс. гадоў назад з паўднёвага ўсходу Фінляндыі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Валуны Беларусі
Катэгорыя:Геалогія Гарадоцкага раёна
Катэгорыя:Геалагічныя помнікі прыроды рэспубліканскага значэння Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Славутасці Гарадоцкага раёна
Катэгорыя:Хартова
Фарнаканецкі валун

**Фарнаканецкі валун** — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння. Размешчаны ў вёсцы Фарны Канец Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці. Ахоўны статус нададзены ў 1994 годзе.

## Апісанне 
На муроўцы ўсталяваны валун буйназярністага рудавата-белага граніта-гнейсу. Даўжыня 3,9 м, шырыня 2,5 м, вышыня 1,8 м, у абводзе 10,3 м, аб’ём 9,3 м³, маса каля 25 т. Прынесены ледавіком каля 200 тыс. гадоў назад са Скандынавіі. Побач з валуном каменная канапа, высечаная з сярэднезярністага шэрага граніту (даўжыня 1,4 м, шырыня 0,9 м, вышыня 0,7 м) з датай яе стварэння — 1823.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Валуны Беларусі
Катэгорыя:Геалогія Шчучынскага раёна
Катэгорыя:Славутасці Шчучынскага раёна
Катэгорыя:Фарны Канец
Катэгорыя:Геалагічныя помнікі прыроды рэспубліканскага значэння Гродзенскай вобласці
Відушава гара

**Віду́шава гара́**, **Авідушава гара**, **Авідава гара**, **Відзіуш гара**, **Вітава гара** — сакральная гара каля вёскі Кажан-Гарадок, недалёка ад упадзення ракі Цны ў Прыпяць. Існуюць розныя паданні пра гару: што быццам там жыў выгнаннік Авідзій, пахаваны рымскі паэт Авідзій, які загінуў недзе на Палессі. Некаторыя даследчыкі звязваюць назву са славянскім богам Вітам, які меў сем галоў і сем мячоў на поясе.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кажан-Гарадок
Катэгорыя:Узгоркі Беларусі
Катэгорыя:Беларуская міфалогія
Канстытуцыйны рэферэндум у Італіі (2016)

**Канстытуцыйны рэферэндум** прайшоў у Італіі ў нядзелю 4 снежня 2016 года. Выбаршчыкам было прапанавана ўхваліць канстытуцыйны закон, які ўносіць папраўкі да Канстытуцыі Італіі, рэфармуе Парламент Італіі, а таксама падзяляе паўнамоцтвы паміж дзяржавай, рэгіёнамі і іншымі адміністрацыйнымі ўтварэннямі.

Законапраект, вылучаны прэм'ер-міністрам Матэа Рэнцы і ягонай левацэнтрысцкай Дэмакратычнай партыяй, быў упершыню прадстаўлены ў Сенаце 8 красавіка 2014 года. Пасля таго, як Сенат і Палата дэпутатаў унеслі некалькі паправак да прапанаванага законапраекта, ён атрымаў першае адабрэнне 13 кастрычніка 2015 года ў Сенаце і 11 студзеня 2016 года ў Палаце дэпутатаў і канчатковае зацверджанне 20 студзеня 2016 года ў Сенаце і 12 красавіка 2016 года ў Палаце дэпутатаў.

У адпаведнасці з артыкулам 138 Канстытуцыі рэферэндум быў абвешчаны, бо законапраект не набраў кваліфікаванай большасці ў дзве траціны галасоў у кожнай палаце Парламента ў другім галасаванні. Паводле вынікаў канстытуцыйнага рэферэндума большасць выбаршчыкаў (59.11%) адхіліла законапраект, у выніку чаго канстытуцыйная рэформа не ўступіць у сілу. Гэта быў трэці канстытуцыйны рэферэндум у гісторыі Італьянскай рэспублікі пасля рэферэндума 2001 года (на якім змены да Канстытуцыі былі ўхваленыя) і рэферэндума 2006 года (на якім змены былі адхіленыя).

Калі б выбаршчыкі ўхвалілі законапраект, канстытуцыйная рэформа была бы самай моцнай у Італіі пасля падзення манархіі і не ўплынула б не толькі на арганізацыю парламента, але і, на думку яго прыхільнікаў, палепшыла б слабую дзяржаўную стабільнасць краіны. Апазіцыйныя партыі падзвергнулі законапраект рэзкай крытыцы, сцвярджаючы, што ён дрэнна напісаны і дае ўраду занадта шыокія паўнамоцтвы.

Пасля таго, як першыя вынікі рэферэндума паказалі выразную перамогу апанентаў законапраекта, прэм'ер-міністр Рэнцы абвясціў аб сваім сыходзе ў адстаўку.

Катэгорыя:Выбары ў Італіі
Катэгорыя:Рэферэндумы 2016 года
Катэгорыя:Снежань 2016 года
Катэгорыя:Падзеі 4 снежня
Катэгорыя:2016 год у Італіі
Церабежскае насаджэнне карэльскай бярозы

**Церабежскае насаджэнне карэльскай бярозы** — колішні батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння ва ўрочышчы Церабеж, каля в. Вялікая Гаць у Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Плошча насаджэння складае 10,9 га. 4 участкі мяшаных насаджэнняў, у складзе якіх рэдкая для Беларусі каштоўная разнавіднасць бярозы павіслай — бяроза карэльская. Узрост дрэў 45—65 гадоў (1986). Ахоўны статус нададзены ў 1966 годзе.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Колішнія батанічныя помнікі прыроды рэспубліканскага значэння Беларусі
Катэгорыя:Івацэвіцкі раён
Катэгорыя:З’явіліся ў 1966 годзе
Катэгорыя:Вёска Вялікая Гаць
Каменка (прыток Дзітвы)

**Ка́менка** — ручай у Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Дзітва (басейн Нёмана).

Даўжыня ручая 11 км. Плошча вадазбору 73 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 4,2 м/км. Вадазбор у межах Лідскай раўніны. Рэчышча каналізаванае ў ніжнім цячэнні.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Воранаўскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Дзітвы
Анаіт

**Ана́іт (Анахіт)** () — у армянскай міфалогіі багіня-маці, багіня ўрадлівасці і кахання, дачка (ці жонка) Арамазда. Культ персідскай багіні Ардвісуры Анахіты пашырыўся ў Арменіі ў I стагоддзі да н.э. — III н.э. у перыяд шырання ў Арменіі зораастрызму і эліністычнай культуры. Анаіт была вядомая пад эпітэтамі «Вялікая Царыца», «Золатанароджаная», «Залатая маці». Залатая статуя багіні стаяла ў галоўным храме Ерэза (інакш Ерзнка — сучасны Эрзінджан) на беразе ракі Арацані.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Армянская міфалогія
Катэгорыя:Багі кахання і шлюбу
Катэгорыя:Багіні ўрадлівасці
Катэгорыя:Багіня-Маці
Гарадзішча (востраў)

**Гарадзі́шча** () — востраў на Богінскім возеры, колішні помнік прыроды мясцовага значэння ў Браслаўскім раёне. Плошча вострава складае 7,5 га. Рэльеф узгорысты. Ахоўны статус нададзены ў 1977 годзе.

У складзе расліннага покрыва дуб, ясень, ліпа драбналістая; у падлеску глог, брызгліна еўрапейская, рабіна, чаромха. Захаваліся рэшткі старажытнага гарадзішча IX—XII стст. Мае культурна-пазнавальнае, навуковае i эстэтычнае значэнне.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Колішнія помнікі прыроды мясцовага значэння Беларусі
Катэгорыя:Астравы Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Богінскае возера
Катэгорыя:Азёрныя астравы
Партызанскія дуб і елка

**Партызанскія дуб і елка** — колішні батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння ў квартале № 44 Скрыдлеўскага лясніцтва Сенненскага раёна Віцебскай вобласці. Растуць быццам з аднаго ствала. Узрост дуба каля 140 гадоў, дыяметр 0,6 м, узрост елкі каля 75 гадоў, дыяметр 0,33 м. У час Вялікай Айчыннай вайны арыгінальныя дрэвы выкарыстоўваліся партызанамі як паштовая скрынка.

Ахоўны статус нададзены ў 1980 годзе. Помнік прыроды ліквідаваны 14 красавіка 2007.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Сенненскі раён
Катэгорыя:Колішнія батанічныя помнікі прыроды рэспубліканскага значэння Беларусі
Катэгорыя:Дрэвы-помнікі
Катэгорыя:Дубы
Катэгорыя:Елка
Бярозкаўскі дуб-волат

**Бяро́зкаўскі дуб-волат** — колішні батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Дрэва дуба звычайнага ўзростам каля 200 гадоў, вышыня 32 м, дыяметр 1,5 м (1983). Ахоўны статус нададзены ў 1963 годзе.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Славутасці Докшыцкага раёна
Катэгорыя:Колішнія батанічныя помнікі прыроды рэспубліканскага значэння Беларусі
Катэгорыя:Дрэвы-помнікі
Катэгорыя:Дубы
Міхаіл Пятровіч Пагодзін

**Міхаіл Пятровіч Пагодзін** (, 11 лістапада 1800 — 8 снежня 1875) — расійскі , ,  і . Акадэмік Пецярбургскай акадэміі навук. Вядомы збіральнік рукапісаў і друкаваных кніг.

## Біяграфія 
Паходзіў з простай сям’і, бацька быў домаўпраўцам у графа І. П. Салтыкова, Дзед акадэміка быў прыгонным селянінам. З 1814 па 1818 год Пагодзін навучаўся ў Маскоўскай губернскай гімназіі, а з 1818 па 1821 год у Маскоўскім універсітэце па славесным аддзяленні.

У другой палове 1820-х гг. стаўшы сакратаром Таварыства аматараў рускай славеснасці, Пагодзін актыўна займаўся літаратурнай дзейнасцю, унёс прыкметны ўклад у станаўленне рускай аповесці. У 1833 годзе надрукаваў свой пераклад працы чэшскага славіста Добраўскага, у прадмове якога былі звесткі пра выдавецкую дзейнасць Скарыны.

Пагодзін вядомы як заўзяты збіральнік прадметаў даўніны, у яго калекцыі было каля 800 старадрукаваных кніг і 2000 рукапісаў, уключаючы старажытныя граматы і судовыя акты. У 1835 годзе падчас вандраванняў быў набыты фрагмент «Акафісніка» з «Малой падарожнай кніжкі», а ў 1847 годзе на Ніжагародскім кірмашы быў куплены больш поўны экзэмпляр «Акафісніка». З Галіцыі Пагодзіну прыслалі спіс перакладаў Скарыны, нават з тымі, якія ў друкаваных выданнях не захаваліся (3 кнігі «Ездры», Нееміі, Товіт, Прарокаў, першую кнігу Макавеяў). Па звестках бібліёграфа Пагодзіна ў зборы быў і Псалтыр 1517 або 1522 года. У 1852 годзе Мікалай I набыў збор Пагодзіна для дзяржавы, заплаціўшы за яго 150 тысяч рублёў срэбрам. Рукапісы і кнігі былі перададзеныя ў Публічную бібліятэку.

Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Члены Акадэміі Расійскай
Катэгорыя:Ганаровыя члены Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук
Катэгорыя:Гісторыкі Расіі
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Калекцыянеры манет
Язненская дуброва

**Я́зненская дуброва** — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння ў Язненскім лясніцтве ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Дуброва ялова-сніткавая. Плошча дубровы складае 22 га. Сярэдні ўзрост дрэў каля 150 гадоў (асобных экземпляраў да 200—250 гадоў), вышыня да 25 м, дыяметр 0,5 м. Рэдкі для поўначы Беларусі па ўзросце i прадукцыйнасці масіў дубовага лесу. Ахоўны статус нададзены ў 1963 годзе.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Помнікі прыроды рэспубліканскага значэння Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Славутасці Мёрскага раёна
Катэгорыя:Лясныя масівы Беларусі
PIKO Spielwaren GmbH

**PIKO Spielwaren GmbH** (*ПІКА Шпільварэн*) — нямецкая фірма-вытворца мадэляў і аксесуараў для чыгуначнага мадэлізма. 

## Гісторыя 
Кампанія PIKO, заснаваная ў 1948 годзе ў Хемніцы, у 1960—1980-я гады была асноўным пастаўшчыком тавараў чыгуначнага мадэлізма, дзякуючы дзяржаўнай манаполіі ў ГДР і эканамічных сувязях з краінамі СЭУ, уключаючы СССР. У 1992 годзе кампанія была прыватызаваная і пераназваная ў PIKO Spielwaren GmbH.

PIKO выпускае мадэлі ў тыпапамерах H0, ТТ, N і G. Пасля аб'яднання Германіі PIKO паспяхова канкуруе з такімі буйнымі фірмамі, як Märklin, Roco і Fleischmann. PIKO размяшчаецца ў горадзе Зонеберг.

## Спасылкі 
* Нямецкая афіцыйная старонка
* Нямецкі афіцыйны магазін

Катэгорыя:Чыгуначны мадэлізм
Катэгорыя:Кампаніі Германіі
Катэгорыя:Кампаніі паводле алфавіта
Аляксандр Ван дэр Бэлен

**Аляксандр Ван дэр Бэлен** (, вядомы таксама як VdB (ФАУ-дэ-бе); нар. 18 студзеня 1944, Вена, Трэці рэйх) — аўстрыйскі эканаміст і палітычны дзеяч, лідар Аўстрыйскай партыі зялёных (Die Grünen — Die Grüne Alternative) у 1997—2008 гадах, 4 снежня 2016 года абраны прэзідэнтам Аўстрыі (уступіў на пасаду 26 студзеня 2017 года).

Катэгорыя:Прэзідэнты Аўстрыі
Катэгорыя:Дзеючыя кіраўнікі дзяржаў
Юсціянаўскі дуб-волат

**Юсція́наўскі дуб-волат** — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння ў вёсцы Юсціянава Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі.

Дрэва дуба звычайнага ўзростам 210 гадоў (дакладна высветлены супрацоўнікамі Інстытута эксперыментальнай батанікі імя Купрэвіча НАН Беларусі метадам узяцця керна са ствала дрэва). Вышыня 28 м, дыяметр 1,6 м (1986). Ахоўны статус нададзены ў 1971 годзе.

## Гл. таксама 
* Помнікі прыроды рэспубліканскага значэння Віцебскай вобласці

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Верхнядзвінскі раён
Катэгорыя:Колішнія батанічныя помнікі прыроды рэспубліканскага значэння Беларусі
Катэгорыя:Дрэвы-помнікі
Катэгорыя:Юсціянава (Верхнядзвінскі раён)
Катэгорыя:Дубы
Прытчы Саламонавы (Скарына)

**Прытчы Саламона** («*Книги еже словуть притчи Соломона царя Израилева сына Давыдова, он же былъ царем въ Ерусалиме*») — пражскае выданне Скарыны, якое выйшла ў свет 6 кастрычніка 1517 года.

## Змест кнігі 
На тытульным лісце змешчана гравюра і пашыраная назва кнігі («*Зуполъне выложены на рускій языкъ докторомъ Францискомъ Скориною с Полоцка*»), а на адвароце-4 аркушы — «*Предисловие в притчи премудрага Саломона царя Израилева*», у якім Скарына разважае пра мудрасць гэтага біблейскага аўтара, дае тлумачэнне яго імя («*Саломон еже ест мирный или спокойный, понеже был мир и покой по вся времена царства его*»). Далей паведамляецца пра пісьменніцкую дзейнасць Саламона, які быў аўтарам кніг Прытчаў, Еклесіяст і Песні Песняў. У прамове коратка аналізуюцца дзве апошнія кнігі і больш падрабязна першая. Скарына высока ацэньвае кнігу Прытчаў, лічыць, што яна патрэбна для «*чести всякому человеку, мудрому и безумному, богатому и вбогому, младому и старому, наболей тым, они же хотять имети добрые обычае и познати мудрость и науку*». На 4 аркушы даецца анатацыя, у якой раскрываецца змест кнігі і колькасць раздзелаў. На 4-47 аркушах выдадзены тэкст усіх 31 раздзелаў кнігі Прытчаў, на апошнім 48-м аркушы — кароткае пасляслоўе.

## Друкарскія асаблівасці выдання 
Кніга выдадзена на царкоўна-славянскай мове беларускай рэдакцыі. Фармат выдання — у чвэрць аркуша, аб’ём — 48 аркушаў, якія сабраны ў 6 сшыткаў. Набор выкананы пражскім шрыфтам Скарыны — у 10 радкоў вышынёй 75 мм. Сігнатура адсутнічае. Фаліяцыя змешчана на верхнем баку аркуша ўверсе справа. Выданне ўпрыгожана 2 аднолькавымі ілюстрацыямі «Суд Саламона», 2 віньеткамі і 34 ініцыяламі. Віньеткі акаймоўваюць адварот першага аркуша, на ім пачынаецца прадмова. Канцоўка завяршае анатацыю. Ініцыялы змешчаны ў пачатку раздзелаў, прадмовы і пасляслоўя.

Захавалася 14 экзэмпляраў выдання, з іх 7 поўныя.

## Літаратура 
* Францыск Скарына і яго час: Энцыкл. давед./ Беларус. Сав. Энцыклапедыя; Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — 608 с.: іл. ISBN 5-85700-003-3

## Спасылкі 
Катэгорыя:Францыск Скарына
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:XVI стагоддзе ў Празе
Міхаіл Васілевіч Гарбачоў

**Міхаіл Васілевіч Гарбачо́ў** (, в. Бесцвіна,  — ) — рускі савецкі . Заслужаны дзеяч культуры БССР (1971).

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскі паліграфічны інстытут у 1951 годзе. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Працаваў у часопісе «», на , з 1957 года ў апараце СП СССР.

## Творчасць 
На рускую мову пераклаў творы беларускіх аўтараў І. Мележа («Людзі на балоце»), І. Навуменкі («Вецер у соснах», «Сорак трэці»), І. Чыгрынава («Плач перапёлкі»), В. Адамчыка («Чужая бацькаўшчына»), В. Быкава («Альпійская балада», «Трэцяя ракета», «Мёртвым не баліць»), а таксама асобныя творы І. Шамякіна, У. Карпава, А. Савіцкага, Т. Хадкевіча, П. Галавача, І. Пташнікава, А. Кулакоўскага і інш.

М. В. Гарбачоў быў першым перакладчыкам В. Быкава на рускую мову.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Перакладчыкі СССР
Катэгорыя:Перакладчыкі з беларускай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на рускую мову
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Армянская сістэма злічэння

**Армянская сістэма злічэння** — гістарычная сістэма злічэння, створаная з выкарыстаннем маюскулаў (вялікіх літар) армянскага алфавіта.

У старой сістэме не было пазначэння для лічбы нуль, а лікавыя значэнні асобных літар падсумоўваліся. Прынцыпы, што ляжаць у грунце гэтай сістэмы, такія ж, як у старажытнагрэчаскім злічэнні і старажытнаяўрэйскім злічэнні. У сучаснай Арменіі выкарыстоўваюцца добра ўсім вядомыя арабскія лічбы. Армянскімі ж лічбамі карыстаюцца больш-менш падобна рымскім лічбам у сучаснай англійскай мове, прыкладам: Գարեգին Բ. азначае Гарэгін II і Գ. գլուխ азначат *Раздзел III* (у загалоўку).

## Алгарытм 
Лікі ў армянскай сістэме злічэння атрымваюцца шляхам простага складання. Армянскія лічэбнікі пішуцца злева направа (як у армянскай мове). Хоць парадак лічбаў не мае значэння, бо выконваецца проста складанне, прынята запісваць іх у парадку змяншэння значэння.

**Прыклады**:

* ՌՋՀԵ = 1975 = 1000 + 900 + 70 + 5
* ՍՄԻԲ = 2222 = 2000 + 200 + 20 + 2
* ՍԴ = 2004 = 2000 + 4
* ՃԻ = 120 = 100 + 20
* Ծ = 50

Для лікаў, перавышальных 9000, над адпаведнай літарай малюецца рыса, што азначае множанне лікавага значэння на 10000; г.зн. 10000 пазначаецца літарай Ա з рысай над ёй, 20000 пазначаецца літарай Բ з рысай над ёй і г.д.

Катэгорыя:Сістэмы злічэння
Нацыянальная касмічная праграма Украіны

**Агульнадзяржаўная мэтавая навукова-тэхнічная касмічная праграма Украіны** — від агульнадзяржаўнай праграмы. Згодна з законам Украіны «Аб касмічнай дзейнасці» (1996), распрацоўваецца на 5 гадоў і сцвярджаецца Вярхоўнай Радай Украіны па прадстаўленні Кабінета Міністраў Украіны. Фарміруецца Нацыянальным касмічным агенцтвам Украіны разам з адпаведнымі цэнтральнымі органамі выканаўчай улады і НАН Украіны, зыходзячы з мэтаў і асноўных прынцыпаў касмічнай дзейнасці ў краіне.

## Напрамкі работ 
**На падставе нацыянальнай касмічнай праграмы Украіны ажыццяўляюцца:**
* вызначэнне патрэбаў ў касмічнай тэхніцы грамадзянскага, абароннага і двайнога прызначэння;
* заключэнне кантрактаў у адпаведнасці з дзеючым заканадаўствам;
* правядзенне навукова-даследчых работ і вытворчасць касмічнай тэхнікі на бягучы год, зацвярджаецца Урадам Украіны;
* выдзяленне сродкаў з дзяржаўнага бюджэту для фінансавання касмічнай дзейнасці па дзяржаўных заказах;
* падрыхтоўка кадраў за кошт бюджэтных сродкаў і прыняцце мер па сацыяльнай абароне персаналу аб'ектаў касмічнай дзейнасці;
* забеспячэнне падтрымкі і ўдасканалення аб'ектаў касмічнай дзейнасці наземнай інфраструктуры, а таксама запатрабаванага ўзроўню бяспекі касмічнай дзейнасці;
* забеспячэнне міжнароднага супрацоўніцтва ў касмічнай сферы, у тым ліку ўдзелу Украіны ў міжнародных касмічных праектах.
На аснове нацыянальнай касмічнай праграмы Украіны на 1998-2002, прынятай Вярхоўнай Радай 23.XII 1997, пастаўлены наступныя задачы:
* садзейнічанне стабільнаму сацыяльна-эканамічнаму развіццю як галоўнаму фактару павышэння якасці жыцця грамадзян Украіны;
* развіццё касмічнай навукі, ажыццяўлення навуковых даследаванняў Зямлі і касмічнай прасторы;
* забеспячэнне інтарэсаў дзяржавы ў сферы нацыянальнай бяспекі і абароны.

## Прыярытэты 
Прыярытэты рэалізуюцца па чатырох мэтавых праграмах:
* касмічныя тэхналогіі (тэлекамунікацыя, рух і дыстанцыйнае зандзіраванне Зямлі);
* развіццё касмічных сродкаў;
* выкарыстанне касмічных сродкаў;
* навуковыя касмічныя даследаванні і касмічная дзейнасць у інтарэсах бяспекі і абароны Украіны.

## Спасылкі 
* НАУ Закон
* Украіна выдзеліць на пяцігадовую касмічную праграму 1 млрд грн (rbc.ua)
* Ухвалены праект Канцэпцыі Агульнадзяржаўнай мэтавай навукова-тэхнічнай касмічнай праграмы на 2013-2017 гады 

Катэгорыя:Касмічныя праграмы
Катэгорыя:Касманаўтыка Украіны
Фау-2

(Галандыя) паміж 1942—1945 гадамі.]]
**«Фау-2»** (ад ням. V-2 — Vergeltungswaffe-2, зброя адплаты; іншая назва — ім. А-4 — Aggregat-4, агрэгат) — першая ў свеце балістычная ракета далёкага дзеяння, распрацаваная нямецкім канструктарам Вернерам фон Браўнам і прынятая на ўзбраенне вермахта ў канцы Другой сусветнай вайны.

Першы пуск адбыўся у сакавіку 1942 года, а першы баявы пуск — 8 верасня 1944 года. Колькасць ажыццёўленых баявых пускаў ракеты склала 3225. Ўжывалася з мэтай запалохвання, забіваючы ў асноўным мірнае насельніцтва (загінула каля 2700 чалавек, абстрэлу падвяргалася ў асноўным тэрыторыя Вялікабрытаніі, асабліва горад Лондан).

Ракета з’яўлялася аднаступенчатай, мела вадкасны ракетны рухавік, запускалася вертыкальна, на актыўным участку траекторыі ў дзеянне ўступала аўтаномная гіраскапічная сістэма кіравання, абсталяваная праграмным механізмам і прыборамі для вымярэння хуткасці. Максімальная хуткасць палёту — да 1,7 км / с (6120 км / г), далёкасць палёту дасягала 320 км, вышыня траекторыі — 100 км. Баявая частка змяшчала да 800 кг амматола. Сярэдні кошт — 119 600 рейхсмарак.

Пасля вайны з’яўлялася прататыпам для распрацоўкі першых балістычных ракет у СССР, ЗША і іншых краінах.

## Спасылкі 
* Би-Би-Си: «Фау-2: ракета Гитлера, положившая начало космической эре»
* *Владимир Ивкин* «Решение на прорыв» 
* Пенемюнде. Комплекс по производству ракет Фау-2.

Катэгорыя:Балістычныя ракеты
Усць-Луга

**Усць-Луга** () — пасёлак і порт у Кінгісепскім раёне Ленінградскай вобласці. Пасёлак названы па месцазнаходжанні ў вусце ракі Лугі.

Недалёка ад пасёлка развіваецца марскі порт Усць-Луга. Ва Усць-Лузе размешчаны рыбаперапрацоўчых камбінат. Пасёлак звязаны з сеткай чыгунак Расіі лініяй Усць-Луга — Катлы — Веймарн.

## Дэмаграфія 

ImageSize = width:500 height:300
PlotArea = left:40 right:40 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:2365
ScaleMajor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1838 color:gray1 width:1
   from:0 till:215 width:15  text:215 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1848 color:gray1 width:1
   from:0 till:204 width:15  text:204 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1857 color:gray1 width:1
   from:0 till:207 width:15  text:207 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1862 color:gray1 width:1
   from:0 till:204 width:15 text:204 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1882 color:gray1 width:1
   from:0 till:268 width:15  text:268 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1899 color:gray1 width:1
   from:0 till:366 width:15  text:366 textcolor:red fontsize:8px
 bar:1939 color:gray1 width:1
  from:0 till:599 width:15 text:599 textcolor:red fontsize:8px
 bar:1958 color:gray1 width:1
  from:0 till:1552 width:15 text:1552 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1990 color:gray1 width:1
   from:0 till:1686 width:15  text:1686 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1997 color:gray1 width:1
   from:0 till:1847 width:15  text:1847 textcolor:red fontsize:8px
  bar:2002 color:gray1 width:1
  from:0 till:1990 width:15 text:1990 textcolor:red fontsize:8px
  bar:2007 color:gray1 width:1
   from:0 till:2173 width:15  text:2173 textcolor:red fontsize:8px
  bar:2010 color:gray1 width:1
   from:0 till:2365 width:15  text:2365 textcolor:red fontsize:8px

Катэгорыя:Населеныя пункты Ленінградскай вобласці
Парламенцкая асамблея АБСЕ

**Парламенцкая асамблея АБСЕ** () — міжпарламенцкая арганізацыя, якая аб’ядноўвае парламенты 57 дзяржаў рэгіёна АБСЕ, уключаючы Еўропу, Азію і Паўночную Амерыку.

## Камітэты ПА АБСЕ 
### Пастаянны камітэт 
Пастаянны камітэт, які складаецца з кіраўнікоў нацыянальных дэлегацый і членаў Бюро, завярджае бюджэт, прызначае Генеральнага сакратара ПА АБСЕ і кіруе працай Асамблеі.

### Агульныя камітэты 
Праца Асамблеі падзелена паміж трыма агульнымі камітэтамі, якія ў цэлым адпавядаюць тром асноўных раздзелам Хельсінкскага заключнага акта:
* Камітэт па палітычных пытаннях і бяспецы (Першы камітэт)
* Камітэт па эканамічных пытаннях, навуцы, тэхналогіях і навакольным асяроддзі (Другі камітэт)
* Камітэт па дэмакратыі, правах чалавека і гуманітарных пытаннях (Трэці камітэт)

Члены Камітэта абіраюць старшыню, намесніка старшыні і дакладчыка камітэта тэрмінам на адзін год. Прыняцце рашэнняў ажыццяўляецца большасцю галасоў падчас пасяджэнняў на штогадовай сесіі.

## Старшыні 
* Ілка Суомінен, Фінляндыя (1992—1994)
* Фрэнк Сваэлен, Бельгія (1994—1996) 
* Хавьер Руперэс, Іспанія (1996—1998) 
* Хелле Дайн, Данія (1998—2000) 
* Адрыян Северын, Румынія (2000—2002) 
* Брус Джордж, Вялікабрытанія (2002—2004) 
* Элсі Гасцінгс, ЗША (2004—2006) 
* Горан Ленмаркер, Швецыя (2006—2008) 
* Жоао Саарэш, Партугалія (2008—2010) 
* Петрас Эфціміў, Грэцыя (2010—2012) 
* Рыкарда Мільёры, Італія (2012—2013) 
* Вольфганг Гросрук, Аўстрыя (2013) 
* Ранка Крывакапіч, Чарнагорыя (2013—2014)
* Ілка Канерва, Фінляндыя (2014—2016)
* Крысцін Мутанен, Аўстрыя (2016—2018)

## Гл. таксама 
* Парламенцкая асамблея Савета Еўропы

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт ПА АБСЕ

Катэгорыя:АБСЕ
Катэгорыя:Міжпарламенцкія арганізацыі
Марк Дэвіс (шатландскі ігрок у снукер)

**Марк Дэвіс** (, ) — шатландскі непрафесійны ігрок у снукер. Чатыры разы ўдзельнічаў у стартавых раундах рэйтынгавых турніраў (1/64 фіналу), але ніколі не праходзіў далей.

## Спасылкі 
* Статыстыка Марка Дэвіса на CueTracker.net 

Катэгорыя:Снукерысты Шатландыі
Накбэ

**Накбэ** () — руіны горада мая ў правінцыі Петэн у Гватэмале.

Горад знаходзіцца прыблізна ў 15 км на поўдзень ад руін горада мая Эль-Мірадор, з якім Накбэ быў звязаны так званай сакбэ (Sacbé), скораснай дарогай у старажытных мая. У час позняга класічнага перыяду горад таксама быў злучаны сакбэ з іншым паселішчам мая — Калакмулем.

Рэгіён, дзе знаходзіцца Накбэ, быў заселены каля 1400 гадоў да н. э., перыяд росквіту горада прыпадае на прамежак часу ад 800 да 400 гадоў да н. э., у час якога Накбэ ўяўляе сабой першы буйны горад мая. Пачатак архітэктурнага развіцця горада прыпадае на перыяд паміж 1000 і 800 гадамі да н. э.

Накбэ быў знойдзены ў 1930 годзе, аднак яго археалагічнае даследаванне пачалося толькі ў 1962 годзе.

У Накбэ была знойдзена вялікая колькасць керамікі, гаршкоў, фігурак і іншага начыння. Знаходкі ракавін і абсідыяну кажуць аб развітой транспартнай і гандлёвай сістэме, бо ракавіны былі знойдзены на аддаленых участках шляху да горада. Гандаль уяўляў сабой, як мяркуецца, адзін з асноўных відаў дзейнасці горада.

Будынкі ў Накбэ ўмоўна падзелены на дзве групы — усходнюю і заходнюю. Самае вялікае збудаванне 48 м у вышыню знаходзіцца ў заходняй частцы горада, стаіць на платформе вышынёй у 7 м. На сценах намаляваныя сем масак. Памер самай вялікай, якая паказвае бажаство мая, складае 11 м у шырыню і 5 м у вышыню.

## Спасылкі 
* Накбе // «МесоАмерика.ru» 

Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Гватэмале
Катэгорыя:Гарады мая