Круглае

**Кру́глае**.

## Гісторыя 
Вядомы з XVI ст. як сяло ў складзе Друцкага княства, пазней Аршанскага павета Віцебскага ваяводства.

Першы пісьмовы ўспамін пра Круглае як вёску Аршанскага павету Віцебскага ваяводства датуецца 1524 годам. У гэты час маёнтак знаходзіўся ва ўладанні Палубінскіх. У 2-й палове XVI ст. Круглае перайшло да Нарушэвічаў, пазней Дэмбінскіх, Расцінскіх, Ломскіх. У 1621 году Юры Ломскі прадаў яго канцлеру Льву Сапегу. У 1667 годзе маёнтак перайшоў да князя Аляксандра Палубінскага.

Паводле інвентароў, складзеных у 1669 і 1673 гадах, Круглае мела статус мястэчка і налічвала 72 двары. Па смерці А. Палубінскага ў 1679 годзе маёнтак перайшоў да Яны Тэадоры Нарушэвіч, якая ўзяла другі шлюб з Янам Агінскім. У XVIII ст. мястэчка належала іхным нашчадкам. На 1743 год — 60 двароў.

У 2-й палове XVIII ст. мястэчка, 328 жыхароў, належала вялікаму гетману літоўскаму М. К. Агінскаму. З 1772 г. вёска ў Магілёўскім павеце Магілёўскай губерні Расійскай імперыі, 462 жыхары (41 двор), працаваў бровар, палатняная фабрыка, належала княгіні К. Дашкавай, якая пабудавала тут праваслаўную царкву. З 1785 г. — мястэчка. У вайну 1812 у Круглым знаходзілася галоўная кватэра рускіх войскаў на чале з М. І. Кутузавым.

У 1880 годзе ў Круглым 119 двароў, праваслаўная царква, народнае вучылішча, яўрэйская школа, 3 млыны, праводзіліся 3 кірмашы. На пачатку XX ст. 1,6 тыс. жыхароў, крухмальны завод, 2 вучылішчы, 22 крамы.

Пасля Лютаўскай рэвалюцыі ў Круглым створаны зямельная ўправа (орган Часовага ўрада), пераважную большасць членаў якой складалі меншавікі, і валасны зямельны камітэт, выбраны працоўнымі (старшыня — В. І. Ракушаў). Камітэт вёў бальшавіцкую агітацыю, вырашаў пытанні перадзелу зямлі. Савецкая ўлада ўстаноўлена ў лістападзе 1917 г. Пры актыўным удзеле валаснога зямельнага камітэта былі абяззброены і выдалены з воласці члены памешчыцкіх сем’яў, а іх землі канфіскаваны і перададзены сялянам. У канцы студзеня 1918 г. створаны валасны Савет. Першы сакратар валвыканкома — Антон Лукашэвіч. У лютым — кастрычніку 1918 г. Круглае акупіравана войскамі кайзераўскай Германіі. У 1917-18 гг. у складзе Магілёўскай губерні, з верасня 1918 г. — у Заходняй камуне. У студзені — лютым 1919 г. у складзе БССР, з лютага 1919 г. у складзе РСФСР, належала да Гомельскай губерні. З красавіка 1919 г. дзейнічаў валасны ваенна-рэвалюцыйны камітэт.

Пасля адступлення немцаў у 1918 г. створана працоўная школа 1-й ступені, якая размясцілася ў былым памешчыцкім будынку. У гэтай школе было ў 1923 г. 266 вучняў. У 1919 г. адкрыта школа 2-й ступені, у якой у 1923 г. навучаліся 146 дзяцей. У студзені 1919 г. створана камсамольская ячэйка. Тут знаходзіцца магіла савецкіх актывістаў, у якой пахаваны В. І. Ракушаў і яго сыны Фёдар і Рыгор.

З 1925 года вёска, 1344 жыхары (250 двароў). У 1931—1935 гг. у Талачынскім раёне. З 1935 г. цэнтр Круглянскага раёна. З 1938 г. у Магілёўскай вобласці. У час Вялікай Айчыннай вайны моцна разбурана, у наваколлях загінулі больш 3 тыс. мірных жыхароў. У 1959—1966 гг. у Бялыніцкім раёне. З 1967 года — гарадскі пасёлак.

У пасляваенныя гады забудоўвалася пераважна драўляныя дамамі сядзібнага тыпу. З 1975 года развіваецца паводле генеральнага плана і праекта дэталёвай планіроўкі, у аснову якіх закладзены прынцып раскрыцця забудовы ў бок Друці. Жылы масіў сканцэнтраваны галоўным чынам у цэнтры і ў паўднёвай частцы пасёлка, будуюцца 4-х і 5-павярховыя дамы. Прамысловая зона фарміруецца ў паўночнай частцы.

З 18 студзеня 2017 мае статус горада раённага падпарадкавання.

## Насельніцтва 
* 1923 — 1622 чал.
* 1995 — 8,2 тыс. чал.
* 2006 — 7,3 тыс. чал.
* 2016 — 7620 чал.
* 2017 — 7617 чал.
* 2025 — 7 031 чал.

## Эканоміка 
У горадзе працуе ГУК ДСП «Круглянская ПМК№ 266», аддзяленне Магілёўскага малочнага камбіната. Гасцініца.

## Культура 
Дзейнічаюць сярэднія школы, школа-інтэрнат, школа мастацтваў, Дом культуры, 2 бібліятэкі, моладзевы цэнтр, Дом рамёстваў. Выдаецца газета «Сельскае жыццё». Дзейнічае Круглянскі гісторыка-краязнаўчы музей.

## Славутасці 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан;
* Магіла ахвяр фашызму;
* Помнік падпольшчыкам Вялікай Айчыннай вайны;
* Алея герояў.
* Свята-Троіцкая царква

## Вядомыя асобы 
* Дзяніс Аляксандравіч Дудкоў
* Анатоль Віктаравіч Красінскі (нар. 1930) — беларускі кіназнавец.
* Людміла Расціслаўна Выхрысценка (нар. 1961) — беларускі ўрач, спецыяліст па ўнутраных хваробах. Доктар медыцынскіх навук (2014), прафесар (2016).

## Галерэя 

Файл:City Government in Krugloe.jpg|Будынак гарадской адміністрацыі
Файл:Bus Station in Krugloe.jpg|Аўтастанцыя
Файл:Shop in Krugloe.jpg|Магазін
Файл:Круглае. Мемарыяльны камень (01).jpg|Мемарыяльны камень
Файл:World War II memorials in Krugloe 01.jpg|Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан
Файл:World War II memorials in Krugloe 04.jpg|Мемарыял вызваліцелям
Файл:Memorial to the participants of the war in Afghanistan in Krugloe.jpg|Мемарыял удзельнікам вайны ў Афганістане
Файл:World War II memorials in Krugloe 02.jpg|Помнік падпольшчыкам Вялікай Айчыннай вайны
Файл:Church in Krugloe 03.jpg|Свята-Троіцкая царква

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* З гісторыі населеных пунктаў Кругляншчыны // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Круглянскага раёна. — Мінск, 1996. — С. 22—25.
* ;

## Спасылкі 
* Надвор’е ў горадзе Круглае


Катэгорыя:Мястэчкі Віцебскага ваяводства