open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ян Непамуцэн Касцюшка

**Ян Непамуцэн Касцюшка** (; каля 1720 — пасля 1788) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Касцюшкаў (галіны Фёдаравічаў) герба «Рох III».

Харужы кіеўскі, мечнік оўруцкі (1764), пісар земскі жытомірскі (1766), радца Барскай канфедэрацыі (1769), пасля паражэння якой эмігрыраваў у Венгрыю.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Ян Непамуцэн
Катэгорыя:Мечнікі оўруцкія
Катэгорыя:Харунжыя кіеўскія
Катэгорыя:Пісары земскія жытомірскія
Катэгорыя:Імігравалі ў Венгрыю з Беларусі
Кірдзеі

**Кірдзеі** або **Кірдзеі-Радзіваноўскія** — шляхецкі род герба «Бэлты».

Родапачынальнік Кірдзей жыў на мяжы XVI—XVII стагоддзяў, валодаў маёнткам Радзівонавічы ў Гарадзенскім павеце (адсюль падвойнае прозвішча яго нашчадкаў *Кірдзеі-Радзіваноўскія*), у 1612 годзе атрымаў маёнтак Пелеўцы ў Лідскім павеце. Быў жанаты з Соф’яй Валовіч, якая трымала Варварынскі манастыр у Пінску, меў сыноў Якуба, Яна, Уладзіслава, Гераніма і Яўстафія.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі
Андрэй Францішак Катовіч

**Андрэй Францішак Катовіч** (; ? — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Катовічаў герба «Корчак». Нарадзіўся ў сям’і Рыгора.

У 1638 падарожнічаў з каралевічам Янам Казімірам па Еўропе. Стараста гарадзенскі з 1652 года, кухмістр вялікі літоўскі ў 1657—1658 гадах, адначасова гараднічы і драўнічы віленскі ў 1657—1665 гадах, вялікі пісар літоўскі ў 1658—1672 гадах, адміністратар Кобрынскай эканоміі ў 1670—1679, кашталян віленскі з 1672 года.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Андрэй Францішак
Катэгорыя:Гараднічыя віленскія
Катэгорыя:Дзераўнічыя віленскія
Войцех Клочка

**Войцех Янавіч Клочка** або **Войтка Клочка** (; каля 1450 — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Са шляхецкага роду Клочкаў герба «Павяла».

Служыў ахмістрам вялікай княгіні Алены Іванаўны, набыў маёнтак Дарагова ў Новагародскім павеце. У канцы жыцця быў намеснікам ковенскім.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Войцех
Святлана Васільеўна Тарабарава

**Святлана Васільеўна Тарабарава** (; нар. 26 ліпеня 1990, Херсон, Украінская ССР) — украінская спявачка, кампазітар і аўтар песень, музычны прадзюсар, актрыса, уладальніца Нацыянальнай музычнай прэміі «Песня года 2014», намінант нацыянальных музычных прэмій. Былая салістка поп-гурта Real O.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Херсоне. Бацька працаваў на заводзе, маці была выхавальнікам у садочку. У дзяцінстве мела мару стаць кіроўцам, але цяга да музыкі ўсё ж перамагла, таму, скончыўшы школу, Святлана пераехала ў Кіеў вучыцца ў Кіеўскую муніцыпальную акадэмію эстрадных і цыркавых мастацтваў. З 13 гадоў Тарабарава выступала ў танцавальным калектыве «Аазіс».

## Асабістае жыццё 
Муж — Аляксей Бондар. Пазнаёміліся ў 2011 годзе ў Адэсе на Дзерыбасаўскай, праз 5 гадоў у кастрычніку выйшла за яго замуж.

9 верасня 2018 нарадзіла сына, якога назвала Іван.

23 верасня 2020 года нарадзіла дачку Марыю.

## Кар’ера 
У 2008 годзе стала ўдзельніцай «Фабрыкі зорак» пад псеўданімам Аліса Тарабарава, дзе стала адной з самых яркіх і таленавітых удзельнікаў праекта. Святлана стала адной з улюбёнак Наталлі Магілёўскай, бо менавіта яна аддала дзяўчыне свой танцавальны сольны нумар, калі Аліса пасля аперацыі прапусціла адзін канцэрт.

Заняўшы на праекце другое месца, Тарабарава стала ўдзельніцай новага жаночага гурта Real O, у якім прабыла чатыры гады.

У 2012 годзе Тарабарава пачала сольную кар’еру, адмовіўшыся ад псеўданіма Аліса на карысць сапраўднага імя.

У 2016 годзе прымала ўдзел у паўфінале нацыянальнага адбору песеннага конкурсу «Еўрабачанне 2016».

## Дыскаграфія 
### У складзе гурта Real O 
* Платье (2010)

### Сольна 
* Мир всем (2014)
* Вірю. Знаю (2015)
* 23:25 (2018)

Катэгорыя:Танцоўшчыцы паводле алфавіта
Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя
Катэгорыя:Актрысы Украіны
Катэгорыя:Актрысы паводле алфавіта
Катэгорыя:Музычныя прадзюсары Украіны
Катэгорыя:Прадзюсары паводле алфавіта
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Украіны
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі паводле алфавіта
Уладзіслаў Кірдзей

**Уладзіслаў Кірдзей** (; ? — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Кірдзеяў герба «Бэлты». Нарадзіўся ў сям’і Кірдзея, заснавальніка роду, і Соф’і з Валовічаў.

Каралеўскі дваранін, спіжарны і карэнны ў 1633 годзе. Па пратэкцыі сваяка вялікага падскарбія Я. Валовіча паступіў служыць у скарб ВКЛ. Працаваў таксама ў канцылярыі ВКЛ як каралеўскі сакратар, пасля рэгент меншай канцылярыі ВКЛ (1638—1643). Гарадзенскі падстараста ў 1626—1634 гадах, падстолі з 1632 года, пісар земскі з 1638 года, маршалак з 1644 года. У 1634 годзе праводзіў люстрацыю каралеўскіх маёнткаў. У 1639 годзе абраны маршалкам сойма Рэчы Паспалітай.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Уладзіслаў
Люблю і памятаю

**«Люблю і памятаю»** — аўтарская праграма беларускага рэжысёра, сцэнарыста, драматурга, пісьменніка Уладзіміра Арлова, у якой ён адкрывае малавядомыя факты з біяграфій кінематаграфістаў, літаратараў, музыкантаў, акцёраў і іншых творцаў, з якімі сябраваў і працаваў.
## Спіс серый
## Зноскі
## Спасылкі
Катэгорыя:Тэлеперадачы Беларусі
Мацей Клочка

**Мацей Клочка** (; каля 1480 — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Клочкаў герба «Павяла». Нарадзіўся ў сям’і Войцеха, ахмістра вялікай княгіні і намесніка ковенскага.

Ваявода віцебскі з 1532 года і адначасова намеснік Аболецкага маёнтка каралевы Боны з 1533, стараста жамойцкі з 1542 года, часам ужываў прозвішча *Ахмістровіч*.

У 1528 годзе ставіў у войска 47 коннікаў са сваіх маёнткаў і 18 — з жончыных.

## Сям’я 
Быў жанаты з Кацярынай з Глябовічаў, спадчынніцай маёнтка Рудка на Падляшшы. Памёр без нашчадкаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Мацей
Рыгор Юзаф Катовіч

**Рыгор Юзаф Катовіч** (; ? — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў з роду сярэдняй шляхты Катовічаў герба «Корчак».

Гарадзенскі харужы ў 1699—1700 гадах і падстараста ў 1699—1704 гадах, палкоўнік каралеўскі ў 1701 годзе, стараста гарадзенскі з 1706 года, лоўчы вялікі літоўскі з 1710 года. Прыхільнік Сапегаў, на іх баку ўдзельнічаў у Алькеніцкай бітве 1700 года.

У час Паўночнай вайны 1700—1721 гадоў спачатку ваяваў супраць шведаў, потым на баку караля Станіслава Ляшчынскага. Пасля рэстаўрацыі Аўгуста II у 1709 годзе ваяваў супраць шведаў і Сапегаў, выступаў за вывад расійскіх войск з Вялікага Княства Літоўскага.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Рыгор Юзаф
Катэгорыя:Удзельнікі Паўночнай вайны
Марцін Касцюшка

**Марцін Касцюшка** (; ? — да 1715) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Касцюшкаў (галіны Іванавічаў) герба «Рох III».

Крайчы берасцейскі.

## Сям’я 
Другі раз быў жанаты з Барбарай з Глеўскіх Касцюшкай, бабуляй Тадэвуша Касцюшкі па бацьку.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Марцін
Катэгорыя:Крайчыя берасцейскія
Клочкі (род)

**Клочкі** — беларускі шляхецкі род герба «Павяла». Родапачынальнік Ян жыў у сярэдзіне — другой палове XV ст., пакінуў сыноў Войцеха, Міхну, Мікалая і Алехну. Галіны роду Клочкаў згаслі ў другой палове XVI ст.

## Найбольш вядомыя 
* Войцех Клочка (каля 1450—1514), ахмістр вялікай княгіні, намеснік ковенскі.
* Мацей Клочка (каля 1480—1543), ваявода віцебскі з 1532, стараста жамойцкі з 1542.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі
Ян Францішак Катовіч

**Ян Францішак Катовіч** () (? — ?) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Катовічаў герба «Корчак».

Стараста гарадзенскі з 1676 па 1706 гады. Пасол гарадзенскі на пацыфікацыйны сойм 1698 года

## Літаратура 
* Pamiętniki Krzysztofa Zawiszy, wojewody mińskiego (1666-1721): wydane z oryginalnego rękopismu i opatrzone przypiskami / przez Juliana Bartoszewicza. — Warszawa : nakładem Jana Zawiszy, 1862. — [5], lxxiii, 438, [2] s., [1] portr. lap., [1] geneal. lent. lap. — S. 195.
* Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego, T. 2/ Województwo trockie XIV–XVIII wiek / pod redakcją A. Rachuby; opracowali H. Lulewicz … [et al.]; przy współpracy A. Macuka i J. Aniszczanki. — Warszawa: DiG, 2003. — 687 s. — S. 606. — ISBN 978-83-7181-453-2.

## Спасылкі 
Ян Францішак
Катэгорыя:Старосты гарадзенскія
Катэгорыя:Паслы на пацыфікацыйны сойм 1698 года
Мікалай Ян Стромберг

**Мікалай Ян Стромберг** (; ? — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Стромбергаў уласнага герба «Стромберг».

Падстараста вількамірскі з 1686 па 1688 гады, суддзя гродскі вількамірскі ў 1676—1685 гадах, чашнік мазырскі ў 1674 годзе, лоўчы ўпіцкі ў 1650—1674 гадах.

Ён быў выбаршчыкам Яна Сабескага ад Упіцкага павета на элекцыйным сойме 1674 года.

## Літаратура 
* Suffragia Woiewodztw, y Ziem Koronnych, y Wielkiego Xięstwá Litewskiego, zgodnie na Naiaśnieyszego Jana Trzeciego Obránego Krola Polskiego, Wielkiego Xiążęćiá Litewskiego, Ruskiego, Pruskiego, Mázowieckiego, Zmudzkiego, Inflantskiego, Smolenskiego, Kijowskiego, Wołhynskiego, Podolskiego, Podláskiego, y Czerniechowskiego Dáne między Wárszawą á Wolą / Dnia Dwudziestego pierwszego Máiá / Roku 1674, [b.n.s.]
* Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego, T. 2/ Województwo trockie XIV–XVIII wiek / pod redakcją A. Rachuby; opracowali H. Lulewicz … [et al.]; przy współpracy A. Macuka i J. Aniszczanki. — Warszawa: DiG, 2003/ — 687 s. — S. 656. — ISBN 978-83-7181-453-2.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Род Стромбергаў
Катэгорыя:Лоўчыя ўпіцкія
Катэгорыя:Суддзі гродскія вількамірскія
Катэгорыя:Падстарасты вількамірскія
Катэгорыя:Чашнікі мазырскія
Каралеўская капліца (Гданьск)

**Каралеўская капліца** () — гістарычны культавы будынак на тэрыторыі Галоўнага горада ў Гданьску, размешчаны побач з Марыяцкай базілікай.

Паўстала ў 1678–1681 гадах па ініцыятыве гданьскіх каталікоў пры дапамозе караля Яна III Сабескага. Была пабудавана як часовая каталіцкая капліца для вернікаў у той час, калі Марыяцкая базіліка знаходзілася ў руках пратэстантаў. Пабудавана на грошы, пакінутыя для гэтага ў тэстаменце прымасам Польшчы Анджэем Альшоўскім (80 000 злотых), дапоўненых ахвяраваннем караля Яна III Сабескага (20 000 злотых). Меркаваным архітэктарам капліцы быў Тыльман ван Гамерэн, будаўнік Бартэль Раніш, а дызайнерам інтэр'еру — Андрэас Шлютэр.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Гданьска
Катэгорыя:Гданьская архідыяцэзія
Катэгорыя:Капліцы Польшчы
Спірылы

**Спіры́лы** (*Spirillum*) — род грамадмоўных бактэрый, якія маюць форму спіральна-звілістых або дугападобна выгнутых палачак.

Дыяметр клетак спірыл складае 0,2—1,7 мкм, даўжыня 0,5—60 мкм. Рухаюцца з дапамогай жгуцікаў. Спор не ўтвараюць. Сапрафіты. Жывуць у прэсных і салёных вадаёмах, сустракаюцца таксама ў загніваючай стаялай вадзе, гнаявой жыжы і змесціве кішэчніка жывёл

## Літаратура 
* 
* Жизнь растений: в 6-ти томах. / Под редакцией А. Л. Тахтаджяна, главный редактор чл.-кор. АН СССР, проф. А. А. Фёдоров. — М.: Просвещение, 1974.
* 

## Спасылкі 
* Genus Spirillum // LPSN — List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature 

Катэгорыя:Сістэматыка бактэрый
Катэгорыя:Грамадмоўныя бактэрыі
Катэгорыя:Протэабактэрыі
Богуш Барысавіч Копаць

**Богуш Барысавіч Копаць** (? — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Копцяў герба «Крое». Нарадзіўся ў сям’і Барыса.

Ротмістр каралеўскі ў 1564 годзе, браслаўскі пісар земскі ў 1578 годзе, паборца ў 1580 годзе, падкаморы ў 1590 годзе, маршалак у 1597 годзе.
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Богуш Барысавіч
Катэгорыя:Падкаморыя браслаўскія
Катэгорыя:Паборцы браслаўскія
Катэгорыя:Пісары земскія браслаўскія
Анджэй Ежы Камар

**Анджэй Ежы Камар** (? — ?) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Камароў уласнага герба «Камар».

Лоўчы ўпіцкі ў 1699—1704 гадах, стараста бернатоўскі, дырэктар віленскіх дэпутацкага і гаспадарчага соймікаў у 1722 годзе.

## Літаратура 
* Jurgaitis, R. Vilniaus seimelio veikla 1717–1795 m.: daktaro disertacija; humanitariniai mokslai, istorija (05 H) / Robertas Jurgaitis; Vytauto Didžiojo universitetas Lietuvos istorijos institutas. — Kaunas: [Vytauto Didžiojo universiteto leidykla], 2007. — 279, [1] p.: iliustr. — P. 221. — ISBN 978-9955-12-262-3.
* Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego, T. 2/ Województwo trockie XIV–XVIII wiek / pod redakcją A. Rachuby; opracowali H. Lulewicz … [et al.]; przy współpracy A. Macuka i J. Aniszczanki. — Warszawa: DiG, 2003/ — 687 s. — S. 603. — ISBN 978-83-7181-453-2.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Камары (род)
Катэгорыя:Лоўчыя ўпіцкія
Катэгорыя:Старосты бернатоўскія
Васіль Дзмітрыевіч Корсак

**Васіль Дзмітрыевіч Корсак** (каля 1380 — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Корсакаў ўласнага герба «Корсак».

Намеснік полацкі пры вялікім князю Свідрыгайлу, потым служыў у яго радзе, калі апошні быў валынскім князем.

Меў сыноў Астафія і Зяновія, полацкіх баяр другой паловы XV ст., у якіх было шмат нашчадкаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Васіль Дзмітрыевіч
Катэгорыя:Намеснікі полацкія
Арлекінада (балет)

**«Арлекінада»**, або **«Мільёны Арлекіна»** (, *Harlequinade*, ) — камічны балет у 2 актах Р. Дрыга. Лібрэта і харэаграфія М. Петыпа. Упершыню быў паказаны ў Эрмітажы Імператарскім балетам у Санкт-Пецярбургу 23 лютага (10 лютага па ст. ст.) 1900 года. Другая прэм’ера балета з такім жа акцёрскім складам адбылася ў Імператарскім Марыінскім тэатры 26 лютага (13 лютага па ст. ст.) 1900 года.

## На беларускай сцэне 
На сцэне Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі пастаўлены ў 1945 годзе (дырыжор Т. Каламійцава, балетмайстар В. Вайнонен, мастак В. Хадасевіч, аркестравая рэдакцыя В. Конге, асобныя ўстаўныя нумары Л. Історыка; выканаўцы галоўных партый: Каламбіна — З. Васільева, Арлекін — С. Паўлаў, П’ерэта — Б. Карпілава-Розенблат, П’еро — А. Сысоеў) і ў 1981 — балет у 1 дзеі, частка 3-актовага балетнага вечара «У гонар Марыуса Петыпа» (дырыжор Т. Каламійцава, харэаграфія М. Петыпа ва ўзнаўленні П. Гусева, мастак Т. Бруні; Каламбіна — Н. Філіпава, Арлекін — С. Пясцехін, П’ерэта — Л. Цярэнцьева, П’еро — А. Рымашэўскі).

У пастаноўцы 1945 года, першай пасляваеннай рабоце балетнай трупы, Вайнонен здолеў знайсці агульную лексіку спектакля, своеасаблівы сплаў харэаграфічнай мовы, дзе элементы розных танцавальных стыляў арганічна зліваліся, дапаўнялі і ўзбагачалі адзін аднаго, у выніку чаго атрымаўся лёгкі для ўспрыняцця, вытанчаны, сугучны музыцы камедыйны спектакль.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Балеты паводле алфавіта
Катэгорыя:Балеты Рыкарда Дрыга
Катэгорыя:Балеты Марыуса Петыпа
Доўгая набярэжная (Гданьск)

**Доўгая набярэжная** () — набярэжная ў гістарычным цэнтры Гданьска на тэрыторыі Галоўнага горада, якая цягнецца ўздоўж заходняга берага ракі Матлавы. Уздоўж вуліцы размешчаны гарадскія брамы, характэрныя для старажытнай гданьскай архітэктуры.

## Апісанне 
Першыя звесткі пра прыстань на гэтым беразе Матлавы адносяцца да XIV стагоддзя. На месцы сённяшняй набярэжнай стагоддзямі стаялі не злучаныя паміж сабой драўляныя платформы рознай вышыні для разгрузкі судоў. У XVII стагоддзі іх аб'ядналі ў адзін мост. Пасля Другой сусветнай вайны вуліцу перабудавалі з бетонных элементаў і абліцавалі паліраваным мармурам.

6 мая 2019 года ў сувязі з будаўніцтвам пешаходнага моста да паўночнага мыса вострава Збожжасховішчаў частка пешаходнай набярэжнай ля ракі абрынулася. Пасля аналізу пашкоджанняў было ўстаноўлена, што асноўнай прычынай здарэння з'яўляецца знос матэрыялу. Незалежна ад гэтай падзеі, у кастрычніку 2019 года планавалася распачаць рэканструкцыю набярэжнай з тэрмінам завяршэння да лістапада 2022 года. У планах — новы брук з кубоў і пліт, рэканструкцыя апорных сцен і новыя элементы малой архітэктуры. Але ў рэшце было вырашана, што аднаўленню паверхні будзе папярэднічаць рэканструкцыя набярэжнай.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Славутасці Гданьска
Катэгорыя:Вуліцы Гданьска
Катэгорыя:Геаграфія Гданьска
Доўгая вуліца (Гданьск)

**Доўгая вуліца** () — вуліца ў гістарычным цэнтры Гданьска на тэрыторыі Галоўнага горада. Яе працягам з'яўляецца плошча Доўгі торг, з якою разам вуліца ўтварае так званы Каралеўскі шлях.

## Апісанне 
У ХІІІ стагоддзі вуліца была гандлёвым шляхам з авальным пашырэннем у выглядзе рыначнай плошчы. Верагодна, гэта была галоўная вуліца ў тагачасным Гданьску. Пасля таго, як Гданьск быў акупаваны Тэўтонскім ордэнам, гэты маршрут стаў самым важным ва ўсім Галоўным горадзе. З 1331 года ў муніцыпальных дакументах часам яна згадвалася як . У сярэднявеччы ўвесь шлях ад Залатой брамы да Зялёнай брамы лічыўся адной вуліцай.

Вуліца Доўгая і плошча Доўгі торг заўсёды былі часткай горада, дзе жылі найбольш заможныя мяшчане. Камяніцы тут належалі найвыдатнейшым патрыцыям, купцам і людзям, якія займалі высокія дзяржаўныя пасады. З-за ўрачыстасцей, якія адбыліся тут у 1457-1552 гадах, вуліца была названа Каралеўскім шляхам.

На працягу стагоддзяў змяняўся выгляд вуліцы. У ХІХ стагоддзі з яе сталі знікаць ганкі (апошні зняты ў 1872 годзе). Саму вуліцу і плошчу ў 1882 годзе выбруквалі прывезенымі са Скандынавіі кубамі. Пазней праз вуліцу прайшла трамвайная лінія. У міжваенны час яе прапаноўвалася мадэрнізаваць у духу кубізму. Да 1945 года вуліца называлася .

У 1945 годзе вуліца была цалкам разбурана. Сёння, пасля яе рэканструкцыі, яна з'яўляецца турыстычным аб'ектам. Рэйкі трамваяў (хадзіў тут да 1959 года) былі зняты, а на змену старому бруку былі пакладзены паліраваныя гранітныя пліты. Зараз рух па вуліцы толькі пешы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Славутасці Гданьска
Катэгорыя:Вуліцы Гданьска
Катэгорыя:Геаграфія Гданьска
Лісі (возера)

**Лісі** (груз. ლისის ტბა) — возера ў Грузіі ў даліне ракі Кура на захад ад Тбілісі. Мае памеры 800 на 550 м. Возера акружае камяністы стэпавы ландшафт з нешматлікай расліннасцю. Вышыня над узроўнем мора — 624 м.

## Клімат 
Клімат цёплы, міжземнаморскі. Сярэднегадавая норма ападкаў складае каля 400 мм, колькасць дажджлівых дзён у годзе не перавышае 30. На працягу 10-20 дзён возера пакрыта снегам. Сярэдняя тэмпература вады змяняецца ад 0°С у студзені да 23°С у ліпені. Максімальная зафіксаваная тэмпература складае 37 °C.

## Гаспадарчае выкарыстанне 
У 2007 годзе возера было прададзена ўрадам Грузіі з аўкцыёну грузінскай кампаніі GRDC Group за 182 мільёны долараў. План развіцця тэрыторыі прадугледжваў будаўніцтва забаўляльнага комплексу.

Група на чале з дырэктарам TBC Bank Мамукай Хазарадзэ прапанавала 182 мільёны долараў за 354 гектары зямлі. Умовы здзелкі з урадам патрабавалі, каб група Хазарадзэ выдаткавала 30 мільёнаў долараў на мадэрнізацыю камунальных службаў у гэтым раёне і на сістэму забеспячэння возера прэснай вадой. Група Хазарадзэ адмовілася ад умоў здзелкі і купіла зямлю непасрэдна ў горада за 55 мільёнаў долараў ЗША. Купленая зямля будзе забудавана камерцыйным жыллём.

## Спасылкі 
* Lisi Lake to Regain Past Glory, by Nino Patsuria. *Georgia Today* October 6, 2006.

Катэгорыя:Азёры Грузіі
Катэгорыя:Тбілісі
Рыдхіма Пандзей

**Рыдхіма Пандзей** (; нар. 2009) — экалагічны актывіст з Індыі, якая выступае за дзеянні супраць змены клімату. Калі ёй было дзевяць гадоў, яна падала пазоў супраць ўрада Індыі за тое, што ён не прыняў дастатковых мер для барацьбы са змяненнем клімату. Разам з некалькімі іншымі маладымі актывістамі па барацьбе са змяненнем клімату яна таксама была адной з пазоўнікаў, якія падалі скаргу ў Арганізацыю Аб’яднаных Нацый на няздольнасць некалькіх краін прыняць меры супраць кліматычнага крызісу.

## Біяграфія 
Пандзей жыве ва Утаракхандзе, штаце на поўначы Індыі. Яе бацька, Дзінеш Пандзей, таксама з’яўляецца актывістам па барацьбе са змяненнем клімату, які прапрацаваў ва Утаракхандзе на гэтай пасадзе 16 гадоў.

Утаракханд пацярпеў ад суровага надвор’я за апошнія дзесяць гадоў. У 2013 годзе ў выніку паводак і апоўзняў загінула больш за 1000 чалавек. З рэгіёну прыйшлося эвакуяваць амаль 100 000 чалавек. Па дадзеных Сусветнага банка, змяненне клімату можа павялічыць ціск на водазабеспячэнне ў Індыі.

## Дзейнасць 
### Судовыя пазовы супраць урада Індыі 
Ва ўзросце дзевяці гадоў Пандзей падала пазоў супраць урада Індыі на той падставе, што ён не зрабіў значных крокаў супраць змены клімату, на якія яны пагадзіліся ў Парыжскім пагадненні. Гэта судовая справа была прадстаўлена ў Нацыянальны экалагічны трыбунал (NGT), створаны ў 2010 годзе суд, які займаецца выключна экалагічнымі справамі. Пандзей таксама папрасіла ўрад падрыхтаваць план па скарачэнні выкідаў вугляроду і агульнанацыянальны план па стрымліванні ўздзеяння змены клімату, уключаючы скарачэнне выкарыстання Індыяй выкапнёвага паліва.

У інтэрв’ю для The Independent Пандзей сцвярджае:*«Мой урад не прыняў мер па рэгуляванні і скарачэнні выкідаў парніковых газаў, якія выклікаюць экстрэмальныя кліматычныя ўмовы. Гэта паўплывае як на мяне, так і на будучыя пакаленні. Мая краіна валодае велізарным патэнцыялам для скарачэння выкарыстання выкапнёвага паліва, і з-за бяздзейнасці ўрада я звярнулася ў Нацыянальны экалагічны суд»*.

### Скарга ў ААН 
Падчас падачы заявы на нарвежскую візу для паездкі ў Осла яна пачула аб арганізацыі маладых кліматычных актывістаў. Яна звярнулася ў арганізацыю, і яе выбралі для паездкі ў Нью-Ёрк на саміт ААН па барацьбе са змяненнем клімату ў 2019 годзе. Падчас саміту 23 верасня 2019 года Пандзей разам з 15 іншымі дзецьмі, уключаючы Грэту Тунберг, Аяху Мелітафа і Александрыю Віласеньор, падалі скаргу ў Камітэт ААН па правах дзіцяці, абвінаваціўшы Аргенціну, Бразілію, Германію, Францыю і Турцыю ў парушэнні Канвенцыі аб правах дзіцяці, не прымаючы адэкватных мер па барацьбе з кліматычным крызісам.

### Далейшая актыўнасць 
Пандзей заклікала да поўнай забароны на пластык, сцвярджаючы, што яго вытворчасць з’яўляецца вынікам спажывецкага попыту. Яна таксама заклікала ўрад Індыі і мясцовыя ўлады зрабіць больш для ачысткі ракі Ганг. Яна сказала, што, хоць урад сцвярджае, што ачышчае раку, стан ракі не моцна змяніўся.

У сваёй біяграфіі «Дзеці супраць змены клімату» Пандзей заяўляе пра яе мэты:*«Я хачу выратаваць нашу будучыню. Я хачу выратаваць будучыню ўсіх дзяцей і ўсіх людзей будучых пакаленняў»*.
Мост цераз Свіслач (Мінск, Аранская вуліца)

**Мост па Аранскай вуліцы** — аўтамабільна-пешаходны мост у Мінску цераз раку Свіслач. Па мосце праходзіць Аранская вуліца.

## Спасылкі 
Катэгорыя:1956 год у Мінску
Катэгорыя:Масты Мінска
Катэгорыя:Аранская вуліца
Катэгорыя:Масты цераз Свіслач (прыток Бярэзіны)
Доўгі торг (Гданьск)

**Доўгі торг** () — плошча ў гістарычным цэнтры Гданьска на тэрыторыі Галоўнага горада, якая выконвала функцыі гарадскога рынку. Разам з Доўгай вуліцай утварае так званы Каралеўскі шлях.

## Апісанне 
Плошча была створана ў ХІІІ стагоддзі. Неўзабаве пасля захопу Гданьска Тэўтонскім ордэнам вуліца і плошча сталі галоўнай артэрыяй горада. Афіцыйная назва ўпершыню згадваецца ў гарадскіх дакументах у 1331 годзе як , . Польскамоўны варыянт назвы быў уведзены ў 1552 годзе. Да падзелаў Рэчы Паспалітай вуліцу і плошчу таксама называлі Каралеўскім шляхам, таму што падчас візітаў у горад польскія манархі са світай ішлі тут ўрачыстай працэсіяй. Гэтая назва набыла папулярнасць паміж 1457 і 1552 гадамі.

У XIV—XV стагоддзях на Доўгім торгу па суботах гандлявалі мясам, а на тэрыторыі паміж фантанам Нептуна і ратушай прадавалі жывых парсючкоў, таму гэты ўчастак атрымаў назву Рынак парасят. На Доўгім торгу таксама праводзіліся страты ведзьмаў, ерэтыкоў і злачынцаў, якія былі шляхціцамі або мяшчанамі. Усе астатнія страчваліся на Шыбенічнай гары або ў катоўні.

Доўгі торг, як і Доўгая вуліца, быў выбрукаваны ў 1882 годзе кубамі, прывезенымі са Скандынавіі. Пазней па плошчы пусцілі трамвай.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Славутасці Гданьска
Катэгорыя:Вуліцы Гданьска
Катэгорыя:Геаграфія Гданьска
Антоній Касцюшка

**Антоній Касцюшка** (; ? — да 1756) — вайсковы дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Касцюшкаў (галіны Іванавічаў) герба «Рох III».

Капітан войска ВКЛ.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Антоній
Катэгорыя:Капітаны
Катэгорыя:Постаці Вялікага Княства Літоўскага
Карнэлія Якабс

**Ганна Карнэлія Якабсдотэр Самуэльсан** (; нар. 9 сакавіка 1992), больш вядомая як **Карнэлія Якабс** — шведская спявачка і аўтар песень. Дачка ўдзельніка гурта The Poodles спевака Якаба Самуэля. Пачала сваю кар’еру ў складзе жаночага гурта «Love Generation», які ўдзельнічаў у Мелодзіфестывалене 2011 і 2012 гадоў.

У 2022 годзе Якабс выйграла Мелодыфестывалін 2022 з песняй «Hold Me Closer», набраўшы 146 балаў. Прадстаўляла Швецыю на Еўрабачанні 2022 у Турыне, дзе заняла 4 месца, атрымаўшы 438 балы.

## Дыскаграфія 
### Сінглы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Швецыі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песні Еўрабачанне 2022
Спірын

**Спірын** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Сяргеевіч Спірын (1931—2020) — савецкі і расійскі біяхімік.
* Іван Данілавіч Спірын (1926—1969) — інжынер-архітэктар.
* Іван Уладзіміравіч Спірын (нар. 1988) — беларускі археолаг, гісторык.
* Павел Мікалаевіч Спірын (нар. 1984) — беларускі блогер і грамадскі актывіст, палітычны зняволены.
Талісман (балет)

**«Талісман»** () — балет у 4 дзеях і 7 карцінах з харэаграфіяй Марыуса Петыпа і музыкай Рыкарда Дрыга. Лібрэта  і Марыуса Петыпа. Прэм’ера адбылася 6 лютага (25 студзеня па ст. ст.) 1889 года ў Імператарскім Марыінскім тэатры ў Санкт-Пецярбургу, Расія. Гэты балет даў пачатак так званаму *Talisman Pas de Deux*, які сёння танцуюць многія балетныя трупы.

Катэгорыя:Балеты паводле алфавіта
Катэгорыя:Балеты Рыкарда Дрыга
Катэгорыя:Балеты Марыуса Петыпа
Чароўная флейта (балет)

**«Чароўная флейта»** (, ) — камічны балет у адной дзеі, першапачаткова пастаўлены Львом Іванавым на музыку Рыкарда Дрыга. Хоць у балета тая самая назва, што і ў оперы Моцарта «Чароўная флейта», гэтыя два творы ніяк не звязаны. Балет быў упершыню паказаны вучнямі Імператарскай балетнай школы ў школьным тэатры 4 лютага (23 студзеня па ст. ст.) 1893 года. Галоўную жаночую партыю Лізы выконвала Станіслава Бялінская, а галоўную мужчынскую партыю Люка — Міхаіл Фокін.

Катэгорыя:Балеты паводле алфавіта
Катэгорыя:Балеты Рыкарда Дрыга
Аляксандр Сяргеевіч Спірын

**Аляксандр Сяргеевіч Спі́рын** (; ( — ) — савецкі і расійскі вучоны ў галіне біяхіміі, доктар біялагічных навук (1962), акадэмік Акадэміі навук СССР (1970, член-карэспандэнт з 1966).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў пасёлку Калінінскі (сучасны горад Каралёў у Маскоўскай вобласці Расіі). У 1954 годзе скончыў біёлага-глебавы факультэт Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Вучыўся ў аспірантуры Інстытута біяхіміі імя А. М. Баха Акадэміі навук СССР. У 1957 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. Працаваў у Інстытуце біяхіміі з 1958 года малодшым навуковым супрацоўнікам, з 1962 года — загадчыкам лабараторыі. З 1964 года прафесар, у 1973—2012 гадах загадчык кафедры малекулярнай біялогіі Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1967 арганізаваў і ўзначаліў Інстытут бялку Акадэміі навук СССР у горадзе Пушчына Маскоўскай вобласці. З 2001 саветнік Прэзідыума Расійскай акадэміі навук.

Памёр А. С. Спірын 30 снежня 2020 года. Пахаваны на Траекураўскіх могілках у Маскве.

## Навуковая і грамадская дзейнасць 
Разам з А. М. Белазерскім атрымаў першыя сведчанні існавання інфармацыйных (матрычных) РНК і адсутнасці кадзіруючых (матрычных) функцый у рыбасом і рыбосомных РНК. Упершыню даў апісанне асноўных прынцыпаў прасторавай структуры высокопалімерных РНК. Прапанаваў мадэль працы рыбасомы ў працэсе сінтэзу бялку, апісаў рабочы цыкл рыбасомы ў тэрмінах малекулярнай нанамашыны канвеернага тыпу.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Памяти Александра Сергеевича Спирина  // Інстытут бялку Расійскай акадэміі навук
* Заслуженные профессора Московского университета 

Катэгорыя:Біяхімікі СССР
Катэгорыя:Біяхімікі Расіі
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Катэгорыя:Выпускнікі біялагічнага факультэта МДУ
Чароўная флейта

**Чароўная флейта:**
* Чароўная флейта — опера-зінгшпіль Моцарта ў дзвюх дзеях; лібрэта Э. Шыканедэра
* Чароўная флейта — камічны балет у адной дзеі, першапачаткова пастаўлены Львом Іванавым на музыку Рыкарда Дрыга
* Аперацыя «Чароўная флейта» — нямецкая карная аперацыя, праведзеная ў красавіку 1943 года ў Мінску
Марыяцкая брама

**Марыяцкая брама** () — сярэднявечная гарадская брама ў Гданьску. Знаходзіцца ў канцы Марыяцкай вуліцы на Доўгай набярэжнай.

## Гісторыя 
Брама мае познегатычныя формы. Пабудавана, верагодна, у апошняй чвэрці XV стагоддзя (упершыню згадваецца ў 1484 годзе) на плане выцягнутага прамавугольніка памерамі каля 25 × 7,3 метраў, які замыкае Марыяцкую вуліцу. Ад суседняй Хлебніцкай брамы яна адрозніваецца большай асіметрыяй і больш масіўнымі васьміграннымі вежамі, якія фланкіруюць усходні фасад. На першым паверсе размешчаны праход, над якім размешчаны гербы: з боку ракі — герб Каралеўства Польскага, да якога схілены гербы Гданьска і Каралеўскай Прусіі, па баках размешчаны герб Гданьска, які трымаюць два львы. Увесь будынак накрыты двухсхільным дахам з каньком, паралельным рацэ. Над праездамі — ступеньчатыя франтоны з байніцамі, якія былі прыбудаваны пры рэканструкцыі брамы пасля разбурэння ў 1945 годзе. У XVI стагоддзі брама страціла сваё абарончае значэнне і была перабудавана ў жыллё. Пасля даволі значных пашкоджанняў у 1945 годзе брама была адноўлена ў 1958-1961 гадах і перададзена ў эксплуатацыю Археалагічнаму музею. Пры рэканструкцыі памяшканні ў браме былі злучаны з суседнім Домам прыродазнаўчага таварыства. У 1998 годзе на баку ракі Матлава была ўстаноўлена дошка ў памяць Аляксандра фон Гумбальта і яго сувязяў з Гданьскам, у тым ліку ганаровага членства ў Гданьскім таварыстве прыродазнаўчых навук.

Катэгорыя:Славутасці Гданьска
Катэгорыя:Брамы Польшчы
Хлебніцкая брама

**Хлебніцкая брама** () — сярэднявечная гарадская брама ў Гданьску. Знаходзіцца на Доўгай набярэжнай.

## Гісторыя 
У цяперашнім гатычным выглядзе яна датуецца XV стагоддзям, і гэта старэйшая з трох захаваўшыхся познегатычных гарадскіх брам - на гэта паказвае не толькі архітэктурная форма, але і герб Гданьска, размешчаны над праездам з боку ракі Матлава - два сярэбраныя крыжы на шчыце ў чырвоным полі, але яшчэ без кароны, дададзенай у 1457 годзе. У сваю чаргу з боку Галоўнага горада над праходам размешчаны знак, які ў цяперашні час часцей за ўсё трактуецца як лілея - герб князёў Гданьскага Памор'я з дынастыі Сабеславічаў. Брама пабудавана на плане выцягнутага прамавугольніка з планам прыкладна 25,5 × 7,5 метраў, замыкаючы перспектыву аднайменнай вуліцы. Сцены завершаны прафіляваным цагляным карнізам. Увесь будынак накрыты двухсхільным дахам з каньком, які ідзе паралельна рацэ. Над праходамі — ступеньчатыя франтоны. З боку ракі брама мела дзве васьмігранныя вежы, з якіх захавалася толькі паўночная. З усіх брам Хлебніцкая брама перажыла канец Другой сусветнай вайны ў найлепшым стане (згарэлі па перыметры сцены, дах і ўнутранае ўбранне) і дагэтуль мае той жа выгляд, што і на старых фотаздымках.

Катэгорыя:Славутасці Гданьска
Страганярская брама

**Страганярская брама** () — сярэднявечная гарадская брама ў Гданьску.

## Гісторыя 
Пабудавана брама ў 1481–1492 гадах. Гэта самая паўночная брама Галоўнага горада, якая існуе сёння. З боку ракі Матлавы браму ўпрыгожваюць высечаныя ў камені гербы Каралеўскай Прусіі, Польшчы і Гданьска.

У цяперашні час Страганярская брама выкарыстоўваецца ў жылых мэтах. У 1959–1963 гадах тут жыў акцёр Збігнеў Цыбульскі.

Прама насупраць брамы, па іншы бок ракі, знаходзіцца Балтыйская філармонія.

Катэгорыя:Славутасці Гданьска
Дом прыродазнаўчага таварыства (Гданьск)

**Дом прыродазнаўчага таварыства** () — гістарычны будынак у Гданьску на тэрыторыі Галоўнага горада, у 1846—1936 гадах сядзіба прыродазнаўчага таварыства, з 1958 года сядзіба археалагічнага музея.

## Гісторыя 
Камяніца ў стылі маньерызму (таксама вядомага як паўночнае ці галандскае Адраджэнне) знаходзіцца па адрасе вул. Марыяцкая 26, побач з Марыяцкай брамай, з бакавым фасадам на баку Доўгай набярэжнай. Будынак быў пабудаваны ў 1597—1599 гадах для купца Ганса Кёпэ, верагодна, паводле праекта Антонія ван Обергена.

Вельмі высокі (30 м да грэбня) парадны фасад атрымаў даволі стрыманае мураванае аздабленне са сціплым парталам. Верх упрыгожаны характэрным для маньерызму арнаментам з перасякаючыхся прамых і круглых палос. Бакавы фасад узбагачаны шматпавярховым эркерам, завершаным падвойным франтонам. Ліставы дах хвалістай формы паўтарае лініі франтонаў пярэдняга і тыльнага фасадаў. Да параднага фасада была прыбудавана 36-метровая вежа (уключаючы шпіль), увянчаная прыгожым купалам з ліхтаром.

Гісторыя камяніцы ў XVII-XVIII стагоддзях не вельмі вядомая. Верагодна, будынак сумяшчаў функцыі жылога і складскога характару, асобныя пакоі здаваліся ў арэнду. Згодна з запісамі, сабранымі ў ХІХ стагоддзі, тут таксама размяшчаліся кватэры і майстэрні шавецкай гільдыі. У 1846 годзе камяніца была набыта Таварыствам прыродазнаўчых навук, якое размясціла ў яго інтэр’ерах залы для пасяджэнняў, навукова-даследчыя лабараторыі, невялікі музей і бібліятэку. У 1866 годзе на вежы размясцілі астранамічную абсерваторыю — тады з яе знік шлем, заменены на купал. У высокім склепе быў рэстаран.

У 1945 годзе будынак быў сур’ёзна пашкоджаны, але парадны фасад і вежа захаваліся. Ён быў перабудаваны ў 1956—1958 гадах для размяшчэння археалагічнага музея. На вежы быў адноўлены шлем у форме да 1866 года. Сёння вежа функцыянуе як аглядальная пляцоўка, адкрытая для наведвання. З вяршыні адкрываецца панарама гістарычнага цэнтра Гданьска.

Катэгорыя:Славутасці Гданьска
Мост цераз Свіслач (Мінск, вуліца Янкі Купалы)

**Мост па вуліцы Янкі Купалы** — аўтамабільна-пешаходны мост у Мінску цераз раку Свіслач. Па мосце праходзіць вуліца Янкі Купалы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:1962 год у Мінску
Катэгорыя:Масты Мінска
Катэгорыя:Вуліца Янкі Купалы (Мінск)
Катэгорыя:Масты цераз Свіслач (прыток Бярэзіны)
Мост цераз Свіслач (Мінск, Кастрычніцкая вуліца)

**Мост па Кастрычніцкай вуліцы** — аўтамабільна-пешаходны мост у Мінску цераз раку Свіслач. Па мосце праходзіць Кастрычніцкая вуліца.

## Спасылкі 
Катэгорыя:1963 год у Мінску
Катэгорыя:Масты Мінска
Катэгорыя:Кастрычніцкая вуліца (Мінск)
Катэгорыя:Масты цераз Свіслач (прыток Бярэзіны)
Мост цераз Свіслач (Мінск, вуліца Максіма Багдановіча)

**Мост па вуліцы Максіма Багдановіча** — аўтамабільна-пешаходны мост у Мінску цераз раку Свіслач. Па мосце праходзіць вуліца Максіма Багдановіча.

## Спасылкі 
Катэгорыя:1967 год у Мінску
Катэгорыя:Масты Мінска
Катэгорыя:Вуліца Максіма Багдановіча (Мінск)
Катэгорыя:Масты цераз Свіслач (прыток Бярэзіны)
Вежа Яцак

**Вежа Яцак** () — гістарычная вежа ў Гданьску, частка сярэднявечных умацаванняў Галоўнага горада, пабудаваная каля 1400 года. Самая высокая з сярэднявечных вежаў горада. 

## Гісторыя 
Вежа пабудавана ў паўночна-заходнім куце абарончых сцен Галоўнага горада. З-за сваёй вышыні меркавалася, што яна дазваляе назіраць за пярэднім планам у выпадку нападу з боку Старога горада, які на той момант яшчэ не меў уласных умацаванняў. Доступ унутр быў з узроўня вартавога ганка высокай сцяны, прылеглай да вежы з поўдня, і з першага паверха з боку Галоўнага горада. Пад краем высокага шатровага даху размешчаны цагляныя аркады, абапёртыя на каменныя кансолі, якія абараняюць машыкуль шырынёй 70 см, які праходзіць вакол вежы, з адтулінамі ў падлозе 30 см. Падзямелле пад вежай служыла харчовым сховішчам для абаронцаў.

Высокі шатровы дах быў прыбудаваны толькі ў 1556 годзе, калі будынак ужо не быў абарончым. Пасля пашкоджання ў 1945 годзе (пашкоджаны дах і верхнія часткі сцен, абгарэлы інтэр'ер) вежа аднаўлялася да 1955 года ў выглядзе 1556 года, вядомым па чарцяжах. З 1962 года тут размяшчалася фотамайстэрня.

Сучасную назву вежа атрымала пасля 1945 года ў гонар Святога Яцака Адровонжа, дзякуючы якому князь Святаполк у 1227 годзе прывёз у Гданьск ордэн дамініканцаў.

Катэгорыя:Славутасці Гданьска
Талісман (значэнні)

**Талісман**:
* Талісман — прадмет, які людзі насілі на целе і якому прыпісвалі магічныя ўласцівасці засцерагаць ад злых духаў, сурокаў, няшчасцяў, адводзіць хваробу, прыносіць поспех
* Талісман — балет у 4 дзеях і 7 карцінах з харэаграфіяй Марыуса Петыпа і музыкай Рыкарда Дрыга
Жамчужына (балет)

**«Жамчужына»** (,  або ) — балет-дывертысмент у адной дзеі на лібрэта і харэаграфію Марыуса Петыпа і музыку Рыкарда Дрыга.

## Гісторыя 
Балет «Жамчужына» быў створаны як упрыгожванне для гала-канцэрта, дадзенага ў Вялікім тэатры Масквы ў гонар каранацыі імператара Мікалая II і імператрыцы Аляксандры Фёдараўны. Прэм’ера балета адбылася пасля выканання сцэн з оперы Міхаіла Глінкі «Жыццё за цара» 29 мая (17 мая па ст. ст.) 1896 года. У арыгінальны склад «Жамчужыны» ўвайшлі самыя высокапастаўленыя танцоры Санкт-Пецярбургскага і Маскоўскага Імператарскіх тэатраў.

Катэгорыя:Балеты паводле алфавіта
Катэгорыя:Балеты Рыкарда Дрыга
Катэгорыя:Балеты Марыуса Петыпа
Гданьская бібліятэка Польскай акадэміі навук

**Гданьская бібліятэка Польскай акадэміі навук** ( — бібліятэка ў структуры Польскай акадэміі навук, якая размяшчаецца ў гістарычным будынку ў Старым горадзе Гданьска.

## Гісторыя 
Створана ў 1596 годзе як бібліятэка гарадской рады Гданьска на аснове збору з 1 161 тома, падараванага 28 верасня 1591 года італьянскім гуманістам Янам Бернардам Баніфацыям гарадской гімназіі ў Гданьску ў абмен на пажыццёвае знаходжанне ў мясцовым Доме прафесараў. Падарунак быў узбагачаны калекцыямі гданьскіх тэолагаў і юрыстаў таго часу, аб'ёмам больш за 4 000 тамоў.

У пачатку ХІХ стагоддзя фонд бібліятэкі налічваў больш за 26 тысяч тамоў. У 1879 годзе бібліятэка папоўнілася калекцыяй Іагана Вільгельма Упхагена, а ў 1880, 1893 і 1898 гадах — калекцыямі натураліста Францішка Менгі, Аўгуста Бертлінга і Заходнепрускага гістарычнага таварыства. У 1899 годзе аб’ём кнігазбору склаў 111 тысяч тамоў.

Падчас Другой сусветнай вайны немцы вынеслі за межы бібліятэкі самыя каштоўныя рукапісы і старадрукі. У выніку аднаўленчых мерапрыемстваў пасля вайны супрацоўнікі бібліятэкі аднавілі каля 80 тысяч каштоўных выданняў. У 1955 годзе бібліятэка была ўключана ў структуру Польскай акадэміі навук.

На канец 2005 года ў зборах бібліятэкі налічвалася амаль 800 000 тамоў.

## Фонды 
* Выданні ХІХ-ХХІ стагоддзяў - 551 113 тамоў
* Перыядычныя выданні ХІХ-ХХІ стагоддзяў - 7131 найменняў
* Музейныя экспанаты - 54 адзінкі
* Мікрафільмы - 5 021 адзінак

## Спасылкі 
Катэгорыя:Славутасці Гданьска
Мост цераз Лошыцу (Мінск, вуліца Маякоўскага)

**Мост па вуліцы Маякоўскага** — аўтамабільна-пешаходны мост у Мінску цераз раку Лошыцу. Па мосце праходзіць вуліца Маякоўскага.

## Спасылкі 
Катэгорыя:1966 год у Мінску
Катэгорыя:Масты Мінска
Катэгорыя:Вуліца Маякоўскага (Мінск)
Катэгорыя:Масты цераз Лошыцу
Філон Васілевіч Копаць

**Філон Васілевіч Копаць** ( — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Копцяў герба «Роля». Сын Васіля Копця.

Маршалак лідскі з 1612 па 1623 гады. Пасол на надзвычайны сойм 1613 года ад Лідскага павета.

## Літаратура 
* Byliński, J. Dwa sejmy z roku 1613 / Janusz Byliński. — Wrocław : Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 1984. — 278, [1] s., [8] iliustr. lap.; 1 žml. lap. — S. 254. — (Acta Universitatis Wratislaviensis). 
* Herbarz polski. Cz. 1. Wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. T. 11. – Warszawa: Skład Główny Gebethner i Wolff, 1907. – [3], 397, IV s., [1] lent. lap. — S. 116.
* Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego, t. 1, Województwo Wileńskie XIV-XVIII wiek / pod red. A. Rachuby. — Warszawa 2004. — S. 338, 673.

## Спасылкі 
* *Лаўрэш Л.* Маршалкі Лідскага павета // Лідскі летапісец. № 2 (90). 2020.

Філон Васілевіч
Катэгорыя:Маршалкі земскія лідскія
Катэгорыя:Дэпутаты Сойма Рэчы Паспалітай
Піўная вуліца (Гданьск)

**Піўная вуліца** () — вуліца ў гістарычным цэнтры Гданьска на тэрыторыі Галоўнага горада. 

## Апісанне 
З боку ракі Матлавы гэта працяг вуліцы Хлебніцкай, пачынаючы ад Хлебніцкай брамы. У канцы вуліцы знаходзіцца Вялікі арсенал. Да 1945 года вуліца называлася  — ад вядомага ў Еўропе гатунку моцнага піва, якое варылася ў Гданьску. Каля 1897 года на вул. Піўная 2 месцілася консульскае агенцтва ЗША. У 1930-я гады ў будынках нумар 8-11 знаходзіўся гаўляйтар гданьскай НСДАП Альберт Форстэр. 19 верасня 1939 года ён прымаў тут Гітлера. У той час у камяніцы пад нумарам 11 быў высечаны з пяшчаніку стылізаваны арол са свастыкай у вянку з дубовага лісця, які быў гербам НСДАП. З 2008 года вуліца пешаходная.

## Галерэя

Выява:SM Gdańsk Piwna 54 (0) ID 635706.jpg
Выява:Śródmieście, Gdańsk, Poland - panoramio (151).jpg
Выява:Piwna 50 Gdańsk.jpg
Выява:Piwna 50-52 Gdańsk.jpg
Выява:Piwna 48-58 Gdańsk.jpg
Выява:51 Piwna street in Gdańsk (3).JPG
Выява:Piwna 22 Gdańsk (01).jpg
Выява:Reliefs at Craftsmanly Chamber in Gdańsk.jpg

## Спасылкі 
Катэгорыя:Славутасці Гданьска
Катэгорыя:Вуліцы Гданьска
Катэгорыя:Геаграфія Гданьска
Глеб Астаф’евіч Корсак

**Глеб Астаф’евіч Корсак** (каля 1450 — каля 1511) — землеўласнік.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Корсакаў ўласнага герба «Корсак».

Валодаў маёнткамі Забор’е, Залессе (Залессе-Астроўна), Азерцы, Перадол, Псуя, Удзел і інш. ў Полацкім ваяводстве, якія пазней падзялілі яго сыны Васіль (? — да 1528), пачынальнік удзельскай галіны Корсакаў; Іван (каля 1480—1552), гараднічы полацкі; Ян (каля 1485—1555), падваявода полацкі; Андрэй (каля 1490 — да 1533), заснавальнік залеска-астровенскай галіны; Сямён (? — ?) і Астафій (каля 1500 — пасля 1563), род якога згас у першай чвэрці 17 ст.

Паводле попісу войска ВКЛ 1528 з іх маёнткаў належала ставіць 86 коннікаў, яшчэ 23 ставіла ўдава Глеба Настасся, што паходзіла з Савічаў-Корсакаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Глеб Астаф’евіч
Баркулаб Корсак

**Баркулаб Корсак** (каля 1520 — ) — вялікалітоўскі ўраднік. Староста свіслацкі, дзісенскі (з 1566).

## Біяграфія 
Сын Івана Глебавіча з роду Корсакаў уласнага гербу «Корсак».

Пасол у Маскву ў 1562 годзе.

Апроч бацькоўскіх маёнткаў Арэхаўны, Залесся і Псуі, праз шлюб з князёўнай Палоніяй Крошынскай набыў Шупені і Буйнічы ў Аршанскім павеце, дзе заснаваў мястэчка Баркулабава, якое пазней праз шлюб яго дачкі Евы перайшло да князёў Саламярэцкіх.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Баркулаб
Катэгорыя:Дзяржаўцы свіслацкія
Дзмітрый Багданавіч Корсак

**Дзмітрый Багданавіч Корсак** (каля 1490 — пасля 1552) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Корсакаў ўласнага герба «Корсак». Адзіны сын Багдана Корсака.

Ад бацькі атрымаў Беразвечча, Перадол, Плісу, Язна і іншыя ў Полацкім ваяводстве, з якіх яго у 1528 годзе ставіў у войска 33 коннікаў.

Мастаўнічы полацкі.

## Сям’я 
Меў сына Пятра (? — пасля 1563), намесніка аршанскага і быхаўскага.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Дзмітрый Багданавіч
Катэгорыя:Мастаўнічыя полацкія
Пётр Дзмітрыевіч Корсак

**Пётр Дзмітрыевіч Корсак** (? — пасля 1563)  — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Корсакаў ўласнага герба «Корсак». Нарадзіўся ў сям’і Дзмітрыя Корсака.

У 1559 годзе быў намеснікам аршанскім і быхаўскім, у 1560 годзе трапіў у маскоўскі палон.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Пётр Дзмітрыевіч
Багдан Астаф’евіч Корсак

**Багдан Астаф’евіч Корсак** (каля 1520 — ) — землеўласнік.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Корсакаў ўласнага герба «Корсак». Нарадзіўся ў сям’і Івана.

Уладальнік Беразвечча, Перадолу, Плісы, Язна і іншых у Полацкім ваяводстве.

## Сям’я 
Меў адзінага сына Дзмітрый (каля 1490 — пасля 1552), мастаўнічага полацкага.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Багдан Астаф’евіч
Спіс нерухомых помнікаў нацыянальнага значэння Грузіі

**Спіс нерухомых помнікаў нацыянальнага значэння** (груз: ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის ძეგლები უძრავი) — спіс пабудоў і гістарычных месцаў у Грузіі, якія адпавядаюць крытэрыям Міністэрства культуры агульнанацыянальнай культурнай значнасці, і таму павінны ахоўвацца на дзяржаўным узроўні.

Помнік у спісе павінен мець выбітную эстэтычную каштоўнасць, быць звязаным з важнай гістарычнай падзеяй, асобай альбо нацыянальнымі каштоўнасцямі.

Першая версія спісу помнікаў культурнай спадчыны быў зацверджаны ўказам Прэзідэнта № 665 ад 7 лістапада 2006 года, з тых часоў некалькі разоў абнаўляўся. Пасля 2013 года помніку можа быць прызначана нацыянальнае значэнне праз пастанову Урада Грузіі на падставе прадстаўлення Міністэрства культуры.

## Помнікі ў спісе 

Катэгорыя:Спісы:Грузія
Катэгорыя:Спісы:Культура
Міхаіл Зяноўевіч Корсак

**Міхаіл Зяноўевіч Корсак** (каля 1460 — да 1509) — землеўласнік.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Корсакаў уласнага герба «Корсак».

Уладальнік Бабынічаў, Дзярновічаў, Селішча, Туросы, Усомна і іншых у Полацкім ваяводстве.

## Сям’я 
Яго сыны Яцка (каля 1490 — пасля 1535), Васіль (каля 1495—1561), гараднічы полацкі з 1552, і Іван (каля 1500 — да 1563), харужы полацкі, у 1528 ставілі ў войска 70 коннікаў, яшчэ 19 ставіла іх маці. Ад Васіля і Івана пайшлі 2 галіны роду.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Міхаіл Зяноўевіч
Васіль Міхайлавіч Корсак

**Васіль Міхайлавіч Корсак** (каля 1495—1561)  — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Корсакаў ўласнага герба «Корсак». Нарадзіўся ў сям’і Міхаіла Корсака.

Гараднічы полацкі.

Разам з братамі Яцкам і Іванам у 1528 ставіў у войска 70 коннікаў, яшчэ 19 ставіла іх маці.

Ад Васіля пайшла адна з галін роду.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Васіль Міхайлавіч
Павел Антонавіч Сяўко

**Павел Антонавіч Сяўко** (, в. Андрэевічы — ) — удзельнік рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі, адзін з арганізатараў і кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Беластоцкай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны, савецкі кіраўнік. Член КПСС з 1939 года.

## Біяграфія 
Да 1925 года парабкаваў, затым працаваў на чыгунцы. Актывіст Ваўкавыскага падпольнага райкама КПЗБ. Падчас тэрытарыяльнага падзелу Польшчы паміж СССР і Нямеччынай у 1939 года кіраваў атрадам рабочай гвардыі ў в. Мсцібава. Пасля ўз’яднання Заходняй Беларусі з БССР у 1939 годзе абраны членам Часовага кіравання, дэпутатам Народнага сходу Заходняй Беларусі, членам Паўнамоцнай камісіі гэтага сходу на 5-й пазачарговай сесіі Вярхоўнага Савета СССР. З 1940 года — дырэктар Ваўкавыскага млынкамбіната.

З пачатку Вялікай Айчыннай вайны ў палітаддзеле стралковай дывізіі. З 1943 года у партызанах: упаўнаважаны Беластоцкага падпольнага абкама, камісар 550-га партызанскага атрада. З ліпеня 1944 года — намеснік старшыні Ваўкавыскага райвыканкама, намеснік старшыні Гарадзенскага аблвыканкама, з ліпеня 1947 года — старшыня Сапоцкінскага райвыканкама. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР у 1940—1946 гадах, Вярхоўнага Савета БССР з 1947 года.

Загінуў 5 лютага 1948 года ад рук баевікоў антыкамуністычнага падполля, якія падпільнавалі яго ў лесе падчас працоўнай паездкі на лесанарыхтоўкі. Пахаваны ў Сапоцкіне ў брацкай магіле.

## Памяць 
Імем Сяўко названая вуліца ў Сапоцкіне. У Сапоцкіне на доме, дзе ён жыў, і на будынку чыгуначнай станцыі ў в. Андрэевічы (1975), дзе ён працаваў, усталяваны мемарыяльныя дошкі. У музеі Сапоцкінскай сярэдняй школы экспануюцца матэрыялы пра яго.

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Дэпутаты Народнага Сходу Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты Савета Саюза Вярхоўнага Савета СССР ад акруг Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 1-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў
Іван Зяноўевіч Корсак

**Іван Зяноўевіч Корсак** (каля 1470 — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Корсакаў уласнага герба «Корсак».

Намеснік краснасельскі з 1502 года, уладальнік Бабынічаў, Галубічаў, Туросы і інш. у Полацкім ваяводстве.

## Сям’я 
Меў сыноў Багдана (каля 1500 — пасля 1564), Глеба (каля 1500—1558), мечніка полацкага, і Фёдара (каля 1510 — да 1559).

Род Глеба згас на яго сынах у 1563 годзе, род Фёдара існаваў да XVIII стагоддзя. Нашчадкі Багдана ўтварылі галубіцкую галіну Корсакаў.

## Літаратура 
* 

Іван Зяноўевіч
Вуліца Янкі Брыля (Мінск)

**Вуліца Янкі Брыля** — вуліца ў Маскоўскім раёне Мінск. Названа ў гонар народнага пісьменніка Беларусі Янкі Брыля. 

## Перасячэнні 
Вуліца перасякаецца з шэрагам іншых вуліц:
* Алібегава
* прасп. Газеты Звязда
* Міхалоўская
* Астрожскіх
* Льва Сапегі
* Гурскага
* 2-ім Прылуцкім зав.

## Грамадскі транспарт 
Па вуліцы пралягае шэраг аўтобусных (23, 28, 166, 196с) і тралейбусных (39, 53, 63) маршрутаў. Паблізу размешчана станцыя метро «Міхалова».

## Спасылкі 
* Улица Янки Брыля на geodzen.com

Катэгорыя:Маскоўскі раён (Мінск)