Ракетны ўдар па Сірыі ў красавіку 2018 года

а) 14 красавіка 2018 года.]]
14 красавіка 2018 года ў 04:00 Злучаныя Штаты Амерыкі, Францыя і Вялікабрытанія нанеслі серыю ракетных удараў па ўрадавых аб’ектах у Сірыі. У аперацыі былі выкарыстаныя крылатыя ракеты марскога і паветранага базіравання.

Паводле даных Еўрапейскага камандавання Узброеных сіл ЗША, па трох цэлях на тэрыторыі Сірыі было ўжыта 105 ракет розных тыпаў. Згодна з Генеральным штабам Узброеных Сіл Расійскай Федэрацыі, Войскамі супрацьпаветранай абароны (СПА) Узброеных сіл Сірыйскай Арабскай Рэспублікі ў паветранай прасторы краіны было выяўлена 103 ракеты. Паводле справаздачы EUCOM сілы СПА Сірыі і Расіі не збілі ніводнай ракеты саюзнікаў. У сваю чаргу, Сірыйская армія заявіла, што збіла большасць ракет, выпушчаных па яе тэрыторыі. Міністэрства абароны Расіі паведаміла, што чатыры ваенныя аэрадромы не пацярпелі, на двух былі невялікія разбурэнні інфраструктуры. Аб’екты ў раёне населеных пунктаў Барз і Джарамані, меркавана, якія адносяцца да так званай «ваеннай хімічнай праграмы» Дамаска, часткова разбураны, пры гэтым яны даўно не выкарыстоўваліся, людзей і абсталявання на іх не было. У ходзе атакі трое мірных жыхароў Сірыі атрымалі раненні.

Тры заходнія дзяржавы заявілі, што нанеслі ўдары ў адказ на меркаванае ўжыванне хімічнай зброі ў Думе ва Усходняй Гуце ўрадавымі войскамі 7 красавіка таго ж года. Сірыйскі ўрад адмаўляў сваю датычнасць да нападаў на Думу і назваў гэтыя ўдары парушэннем міжнароднага права.

## Папярэднія падзеі 
7 красавіка 2018 года ў сірыйскім горадзе Дума нібыта была здзейснена меркаваная хімічная атака, у выніку якой, па розных звестках, загінула ад 48 да 150 чалавек. Па паведамленнях групоўкі Джэйш аль-Іслам, якая кантралявала Думу, і некалькіх медыцынскіх і наглядальных груп, у тым ліку «Белыя каскі», верталёты сірыйскай арміі скінулі на горад т. зв. атыповыя (імправізаваныя/самаробныя) бомбы. Як мяркуецца, бомбы былі падрыхтаваны баявымі атрутнымі рэчывамі, такімі як хлор і зарын. Па зробленай пасля Францыяй і ЗША заяве, прымяненне хлору пацвердзілася данымі лабараторнага аналізу мачы і крыві пацярпелых.

Па сцвярджэнні Сусветнай арганізацыі аховы здароўя (СААЗ) і «партнёраў у сферы аховы здароўя», якія супрацоўнічаюць з ёй, было паведамлена пра тое, што загінула больш за 70 чалавек, прычым у 43 загінулых смерць наступіла ў выніку развіцця сімптомаў, аналагічных сімптомам атручвання высокатаксічнымі хімічнымі рэчывамі, каля 500 чалавек былі дастаўлены ва ўстановы аховы здароўя з прыкметамі і сімптомамі, характэрнымі для атручвання таксічнымі хімічнымі рэчывамі. У прыватнасці, у пацярпелых было адзначана моцнае раздражненне слізістых абалонак, парушэнне дыхання і работы цэнтральнай нервовай сістэмы. Пры гэтым афіцыйны прадстаўнік СААЗ Тарык Язарэвіч заявіў, што арганізацыя не мела доступу ў горад Дума і не магла пацвердзіць інфармацыю аб ужыванні там хімічнай зброі.

Як і ў папярэдніх падобных выпадках, ЗША, Вялікабрытанія і Францыя, а таксама некаторыя іншыя дзяржавы, усклалі адказнасць за ўжыванне хімічнай зброі на сірыйскія ўлады. Сірыйскае дзяржаўнае інфармагенцтва паведаміла пра тое, што паўстанцы, якія кантралявалі на той момант горад, «сфабрыкавалі доказы аб прымяненні хімічнай зброі з мэтай перашкодзіць наступленню сірыйскай арміі». Расія і Іран адмаўлялі факт прымянення хімічнай зброі. Расійскія прадстаўнікі выказалі здагадку, што інсцэніроўку інцыдэнту арганізавалі «Белыя каскі». Пасля (13 красавіка) Расія сцвярджала, што інцыдэнт быў зымітаваны Вялікабрытаніяй, каб справакаваць ЗША на нанясенне авіяўдараў.

10 красавіка адбылося экстраннае пасяджэнне Савета Бяспекі ААН, дзе абмеркоўваліся меры рэагавання на гэты выпадак меркаванага выкарыстання хімічнай зброі, аднак рэзалюцыя, прапанаваная ЗША, не была прынята з-за прымянення Расіяй права вета. Праект рэзалюцыі, прапанаваны Вашынгтонам, атрымаў большасць галасоў (супраць прагаласавалі толькі Расія і Балівія, Кітай устрымаўся), але быў заблакаваны Максвой. Расійскі праект рэзалюцыі не атрымаў большасці галасоў (за — 6, супраць — 7, двое ўстрымаліся). Пасля гэтага ЗША, Вялікабрытанія і Францыя сталі вывучаць магчымасці прымянення ваеннай сілы ў якасці «сумеснай сілавой меры».

## Сілы бакоў 
### Кааліцыя 
;Паветраная групоўка:
* ВПС ЗША 
** 2 стратэгічныя бамбардзіроўшчыкі B-1B Lancer са складу 34-й бамбардзіровачнай эскадрыллі ВПС ЗША на авіябазе Эль-Удэйд (Катар), узброеныя крылатымі ракетамі паветранага базіравання (КРВБ) AGM-158 JASSM.
** 4 знішчальнікі F-22A Raptor.
** Самалёт РЭБ EA-6 Prowler КМП ЗША і БПЛА RQ-4 Global Hawk для разведпалётаў.
** 8 знішчальнікаў F-15C Еўрапейскага камандавання ВПС ЗША на авіябазе Авіяна (Італія) ажыццяўлялі паветранае прыкрыццё.
** 7 знішчальнікаў F-16 Еўрапейскага камандавання ВПС ЗША на авіябазе Авіяна (Італія) ажыццяўлялі паветранае прыкрыццё.
* ВПС Вялікабрытаніі
** 4 знішчальнікі-бамбардзіроўшчыкі «Panavia Tornado» (GR4) ВПС Вялікабрытаніі на авіябазе Акраціры (Кіпр), узброены КРПБ Storm Shadow.
** 4 знішчальнікі «Eurofighter Typhoon» на авіябазе Акраціры (Кіпр) забяспечвалі паветранае прыкрыццё знішчальнікаў-бамбардзіроўшчыкаў «Panavia Tornado».
* ВПС Францыі
** 5 шматмэтавых знішчальнікаў «Dassault Rafale» ВПС Францыі, узброеныя КРПБ SCALP/Storm Shadow.
** 4 знішчальнікі «Dassault Mirage 2000-5F» на авіябазе Монт дэ Марсан. Забяспечвалі паветранае прыкрыццё шматмэтавых знішчальнікаў «Dassault Rafale».
** 6 самалётаў-запраўшчыкаў КС-135FR.
** 2 самалёты далёкага радыёлакацыйнага выяўлення і кіравання Boeing E-3F Sentry, з якіх ажыццяўлялася тактычнае кіраванне задзейнічанымі ў аперацыяй паветранымі сіламі. Гэтая аперацыя пад кіраваннем французскіх узброеных сілаў мела кодавую назву «Амільтон» (Hamilton).
;Марская групоўка.
** Танкер класа «Дуранс» у акваторыі Міжземнага мора.
** Крэйсер тыпу «Тыкандэрога» USS USS «Мантэрэй» (CG-61) у акваторыі Чырвонага мора.

Па заяве Міністэрства абароны ЗША, сірыйскія СПА выпусцілі больш за 40 ракет класа «зямля-паветра», прычым большасць запускаў адбылося ўжо пасля таго, як ўдары па аб’ектах былі скончаны.

## Ваенная аперацыя 
03:42 — пачатак нанясення ракетных удараў кааліцыі (па інфармацыі Міністэрства абароны РФ).

04:03 — прэзідэнт ЗША Дональд Трамп паведаміў аб пачатку нанясення «кропкавых удараў» па Сірыі ў адказ на меркаваную хімічную атаку у сірыйскім горадзе Дума.

04:15 — па паведамленнях відавочцаў у Дамаску прагучалі першыя выбухі.

05:07 — сірыйская армія заявіла, што адбіла паветраную атаку ў раёне горада Кісва, размешчанага за 15 км на поўдзень ад Дамаска. Ён таксама паведаміў, што Расія не была загадзя папярэджана аб рыхтуемых ударах, аднак, іншымі прадстаўнікамі ЗША, а таксама прадстаўнікамі Францыі былі зроблены заявы аб адваротным. Кааліцыя наносіла ўдары па навуковаму цэнтру ў Дамаску, складах хімічнай зброі і камандным пункце ў заходнім Хомсе.

## Вынікі і ацэнкі 
Па сцвярджэнні амерыканскіх, брытанскіх і французскіх вайскоўцаў, пастаўленыя перад імі задачы — разбурэнне трох аб’ектаў, якія, як мяркуецца, былі задзейнічаны ў сірыйскай праграме вытворчасці хімічнай зброі — былі паспяхова вырашаны, пра што наглядна сведчаць спадарожнікавыя фатаграфіі аб’ектаў да і пасля нанясення удараў, а таксама рэпартажы з месцаў падзей. Не адмаўляючы гэтага, Сірыя і Расія акцэнтуюць увагу на вялікай колькасці збітых — па сцвярджэнні іх прадстаўнікоў — крылатых ракет. Міністэрства абароны РФ таксама сцвярджала, што ракетныя ўдары былі нанесеныя і па іншых — неабвешчаных афіцыйна — мэтах, прычым СПА многіх з іх была рэалізавана са 100%-й выніковасцю. Амерыканскія вайскоўцы адмаўлялі перахоп хоць бы адной крылатай ракеты. Французскія вайскоўцы паведамлялі, што ў дачыненні да ўсіх 12 выкарыстаных імі ракет няма ніякіх прыкмет іх перахопу. Па сцвярджэнні Міністэрства абароны Расіі, па любых методыках разліку, для знішчэння заяўленых трох аб’ектаў «дастаткова не больш за 10 ракет на кожны з трох аб’ектаў з улікам трохразовага перакрыцця для іх гарантаванага знішчэння». 20 красавіка міністр замежных спраў Расіі заявіў аб тым, што расійскія вайскоўцы «зусім хутка» пададуць доказы перахопу некаторай колькасці ракет. Па словах міністра, гэтыя доказы прадэманструюць, што «наша арыфметыка не беспадстаўна».

Дзяржаўныя СМІ Сірыі паведамілі пра знішчэнне 13 крылатых ракет.

Увечары таго ж дня (14 красавіка) руіны аб’екта ў Базры наведалі журналісты Франс-Прэс падчас візіту арганізаванага Міністэрствам інфармацыі Сірыі. Супрацоўнікі «аб’екта» расказалі ім падчас сустрэчы, што гэтым «аб’ектам» з’яўляецца «Навукова-даследчы цэнтр», у якім яны займаліся «даследаваннямі і распрацоўкай у галіне фармацэўтыкі і хімічнай прадукцыі грамадзянскага прызначэння», якая выкарыстоўваецца «для атрымання хімічных рэчываў, якія ўжываюцца пры вырабе прадуктаў харчавання, лекаў і дзіцячых цацак» (па іншых паведамленнях на «аб’екце» вырабляліся проціяддзя пры змяіных укусах). Нібыта следчыя АЗХЗ ужо наведалі гэты цэнтр і «пацвердзілі, што ён не рабіў ніякай хімічнай зброі».

Раней паведамлялася аб тым, што ў тых выпадках, калі інспектары АЗХЗ атрымлівалі магчымасць доступу да аб’ектаў, некаторыя іх часткі былі ад іх зачынены.

Ваенны аглядальнік Аляксандр Гольц адзначыў, што ў час вайны ў Іраку рэжым Садама Хусейна валодаў сапраўды такімі ж сістэмамі СПА савецкай вытворчасці, як і рэжым Асада. Пры гэтым, у 2003 годзе іракскія СПА не змаглі супрацьстаяць амерыканскім «Тамагаўк», што выклікае пытанні адносна такой высокай выніковасці СПА Сірыі.

На думку некаторых аналітыкаў, заявы Сірыі аб перахопе ракет не заслугоўваюць даверу, паколькі сірыйская СПА, якая раней прадстаўляла сабой значную сілу, была крытычна аслаблена ў ходзе шматгадовага канфлікту. Гэтыя аналітыкі адзначаюць, што нават больш магутная сістэма СПА сутыкнулася б з праблемамі пры адлюстраванні дадзенага ўдару, улічваючы колькасць і тэхналагічнасць запушчаных ракет, якія ажыццяўляюць палёт на малой вышыні, а таксама з улікам таго, што кааліцыя, верагодна, распачала меры па падаўленні сірыйскіх радараў.

На думку выдання Jane's IHS, «прадэманстраваныя рэшткі ракет маглі належаць ракетам, якія ўразілі свае мэты, або ракетам, якія апынуліся няздольнымі зрабіць гэта падчас папярэдняга ўдару» (The missile remnants it displayed could have come from missiles that hit their targets or failed in a previous attack).

## Экстраннае пасяджэнне СБ ААН 
14 красавіка 2018 года Расія ўнесла на разгляд Савета Бяспекі ААН праект рэзалюцыі, што асуджаў удар ЗША і саюзнікаў па Сірыі. Дакумент патрабаваў ад іх неадкладна спыніць агрэсію. За рэзалюцыю прагаласавалі тры краіны: Расія, Кітай (пастаянныя члены СБ) і Балівія. Устрымаліся чатыры краіны: Казахстан, Перу, Экватарыяльная Гвінея і Эфіопія. Прагаласавалі супраць восем краін, уключаючы ЗША, Францыю і Вялікабрытанію (пастаянныя члены СБ).

## Міжнародная рэакцыя 
Сваю падтрымку, у той ці іншай ступені, дзеянняў ЗША, Вялікабрытаніі і Францыі выказалі наступныя дзяржавы: Аўстралія, Албанія, Балгарыя, Германія, Грэцыя, Данія, Ізраіль, Іспанія, Італія, Канада, Катар, Калумбія, Кувейт, Нідэрланды, Новая Зеландыя, Польшча, Румынія, Саудаўская Аравія, Турцыя, Украіна, Харватыя, Чэхія, Эстонія, Японія. Наступныя краіны выказалі сваю заклапочанасць тым, што адбылося, непрыманне — у гэтай або падобных выпадках — мер ваеннага характару або нежаданне прымаць чый-небудзь бок: Аўстрыя, Алжыр, Аргенціна, Бразілія, В’етнам, Егіпет, Індыя, Інданезія, Ірландыя, Кіпр, Марока Пакістан, Сербія, Фінляндыя, Чылі, Швецыя. Ракетныя ўдары па тэрыторыі Сірыі былі асуджаны, з рознай ступенню эмацыйнасці, наступнымі краінамі: Беларусь, Балівія, Венесуэла, Іран, Кітай, Куба, Ліван, Расія.

## Міжнароднае права 
Згодна са Статутам ААН, прымяненне сілы суверэннымі дзяржавамі ў мэтах забеспячэння міжнароднай бяспекі магчыма пры наяўнасці адпаведнага дазволу з боку СБ ААН. Прымяненне Расіяй свайго права вета пры галасаванні ў СБ ААН азначала практычную немагчымасць атрымання такога дазволу. У выніку гэтага прымяненне ваеннай сілы можа юрыдычна абгрунтоўвацца толькі неабходнасцю дэманстрацыі дзейснасці забароны хімічнай зброі, прымусовым выкананнем абавязацельстваў Сірыі як члена Канвенцыі аб забароне хімічнай зброі і памяншэннем пакут насельніцтва шляхам яго абароны ад далейшага прымянення хімічнай зброі.

Некаторымі спецыялістамі па міжнароднаму праву раней ужо рабіліся сцвярджэнні аб незаконнасці нанясення удараў без згоды з боку СБ ААН. Імі таксама выказвалася меркаванне, што падтрымка Злучанымі Штатамі паўстанцаў у іх барацьбе супраць сірыйскага ўрада таксама супярэчыць палажэнням міжнароднага права.

Урад Вялікабрытаніі апублікаваў сваю прававую пазіцыю адносна нанесеных удараў, з якой вынікала іх абгрунтаванасць гуманітарнымі меркаваннямі.

## Гл. таксама 
* Бой пад Хашамам (2018)
* Авіяўдар амерыканскай кааліцыі па Дэйр-эз-Зору
* Бамбардзіроўка авіябазы Эш-Шайрат
* Аперацыя «Фруктовы сад»

Катэгорыя:Замежны ўдзел у грамадзянскай вайне ў Сірыі
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Паветраныя бітвы і аперацыі
Катэгорыя:Канфлікты 2018 года
Катэгорыя:Падзеі 7 красавіка
Катэгорыя:Красавік 2018 года
Катэгорыя:Войны ЗША
Катэгорыя:Войны Францыі
Катэгорыя:Войны Вялікабрытаніі
Катэгорыя:2018 год у Сірыі