Янка Нёманскі

**Янка Нёманскі**, сапр.: **Іван Андрэевіч Пятровіч** (, в. Шчорсы Навагрудскага пав., цяпер  — , , НКУС; Псеўданімы: *Нёманскі*, *Нёманский*; Крыптанімы: *І. П.*, *И. П.*, *Я. Н-скі*) — беларускі празаік, публіцыст, эканаміст, грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Маці памерла зусім маладой, калі ён быў яшчэ дзіцем. Жыў з бацькам Андрэем Мікалаевічам і дзедам, вучыцца пачаў дома з імі і з дзядзькам Астапам. Вучыўся ў школцы ў роднай вёсцы.

Скончыў Нясвіжскую настаўніцкую семінарыю (1909); у 1915—1916 і 1918 гадах вучыўся на гісторыка-філалагічным факультэце Петраградскага ўніверсітэта. Далучыўся да рэвалюцыйнага руху. У другой палове 1916 года мабілізаваны ў армію, накіраваны ў школу прапаршчыкаў, быў на фронце малодшым афіцэрам роты. У 1918 годзе сакратар культурна-асветнага аддзела, потым загадчык выдавецкага аддзела Беларускага нацыянальнага камісарыята. У 1918—1920 гадах член Беларускага вольна-эканамічнага таварыства. У 1918—1919 гадах разам з Ц. Гартным выдаваў газету «Дзянніца», дзе з 1918 года пачаў друкаваць публіцыстычныя творы. У ліпені 1918 удзельнік і сакратар з’езда бежанцаў з Беларусі. У 1919—1921 гадах у Чырвонай Арміі, быў на розных франтах.

З 1922 года жыў у Мінску; працаваў у планава-эканамічных органах. Намеснік старшыні Дзяржплана БССР. У 1927—1932 гадах член праўлення літаратурнага аб’яднання «Полымя». Член Інбелкульта. Акадэмік БелАН з 1928 года. У 1929—1931 гадах неадменны сакратар БелАН. З 1931 года загадчык аддзела эканомікі НДІ прамысловасці. З 1931 па 1932 год — дырэктар Інстытута эканомікі БелАН. У 1933—1936 гадах узначальваў кафедру фінансавых дысцыплін у Беларускім дзяржаўным інстытуце народнай гаспадаркі.

Ведаў нямецкую, французскую, англійскую мову. Сабраў багатую бібліятэку.

Пражываў у Трэцім Доме Саветаў па вуліцы Горкага, д. 21/52, кв. 25. Арыштаваны 26 красавіка 1937 года ва ўласнай кватэры. Асуджаны тройкай НКУС 29 кастрычніка 1937 года ў 10.00 як «член нацыянал-фашысцкай арганізацыі» да ВМП з кан­фіскацыяй маёмасці. Расстраляны. Рэабілітаваны ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР 16 сакавіка 1957 года.

15.11.1937 у Мінску арыштаваны вучань Мінскага дарожна-механічнага тэхнікума Андрэй Іванавіч Пятровіч (н. 10.7.1922 у Ноўгарадзе, Расія), сын Янкі Нёманскага і Глафіры Пятровіч. 28.11.1937 «тройкай» НКУС асуджаны як «член сям’і ворага народа» да 5 гадоў ППК. Этапаваны ў Паўночна-Уральскі канцлагер НКУС Свярдлоўскай вобл. Загінуў у зняволенні ў 15 гадоў. Рэабілі­таваны 9.5.1956 трыбуналам БВА. Асабовая справа П. № 6594-с з фотаздымкам захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.

Дачка — Лідзія Іванаўна Міхайлава.

## Творчасць 
Дэбютаваў апавяданнем «Над Кроманню» ў 1922 годзе (часопіс «Полымя»). Аўтар аповесці «Партызан» (1927), рамана «Драпежнікі» (1928—30). Другая частка рамана мела назву «У віры», к 1937 была завершана, рукапіс быў спалены супрацоўнікамі НКУС пасля арышту.

## Бібліяграфія 
* К культурна-прасветным задачам Беларусі // Зажынкі. Масква, 1918. С. 99-108.
* Нацыянальныя задачы Беларусі // Там жа. С. 136—145.
* На зломе: Апавяданні. Мн., 1925.
* Творы. Мн., 1984.
* Раман 1920—1930-х гадоў. Мінск, 2019. ISBN 978-985-02-1874-2

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* *Строева Т.* Адзін з пачынальнікаў // ЛіМ. 1980, 4 крас.
* *Савік Л.* Янка Нёманскі // Гісторыя беларускай літаратуры XX стагоддзя : у 4 т. / НАН Беларусі, Аддзяленне гуманітарных навук і мастацтваў, Інстытут літаратуры імя Я. Купалы. — Мінск, 1999. — Т. 2. — С. 615—631.
* *Платонаў Р.* Лёсы. — Мн., 1998.
* 

## Спасылкі 
* Янка Нёманскі: Прычынай чалавечай трагедыі ў Беларусі з’яўляецца адсутнасць сваёй інтэлігенцыі
* Петрович Иван Андреевич (Янка Нёманский)  // 
* Янка Нёманскі ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 
* Біябібліяграфічны паказальнік у рэпазіторыі Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 
* Расстраляныя літаратары. Янка Нёманскі, акадэмік зь лірычнай душой, забіты за «шкодніцтва» // Радыё Свабода, 23 кастрычніка 2017

Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Эканамісты СССР
Катэгорыя:Публіцысты СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Катэгорыя:Публіцысты Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Расстраляныя ў СССР
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Навагрудскім павеце (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Акадэмікі Акадэміі навук Беларускай ССР