open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мурашкевіч

**Мурашкевіч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анатоль Кірылавіч Мурашкевіч (нар. 1937) — беларускі архітэктар.
* Ганна Мікалаеўна Мурашкевіч (нар. 1950) — беларуская спецыялістка ў галіне хімічнай тэхналогіі неарганічных рэчываў.
Уэйка

**Уэйка** () — горад на поўдні ЗША, у штаце Тэхас, на рацэ Бразас. Адміністрацыйны цэнтр акругі Мак-Ленан. Насельніцтва горада — 124009 чалавек (2008), 21-ы па велічыні горад Тэхаса і 194-ы ў ЗША. Транспартна-гандлёвы цэнтр сельскагаспадарчага раёна (бавоўнік, жывёлагадоўля, збожжавыя). Ва Уэйку знаходзіцца бавоўнаачышчальная, маслабойная, тэкстыльная, хімічная і інш. прамысловасці. Таксама ў горадзе размешчаны Бэйларскі ўніверсітэт.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Чарлз Райт Мілс, амерыканскі сацыёлаг
* Джэніфер Лаў Х’юіт, актрыса

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Эдуард Ігнацевіч Леўданскі

**Эдуард Ігнацевіч Леўданскі** (нар. , в. Верацеі, Докшыцкі раён, Віцебская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне машын і апаратаў хімічных тэхналогій. Доктар тэхнічных навук (1990), прафесар (1994). Бацька вучонага Аляксандра Леўданскага.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут (спецыяльнасць «Машыны і апараты хімічных вытворчасцей», 1968; аспірантура, спецыяльнасць «Працэсы і апараты хімічнай тэхналогіі», 1974).
    
Працуе ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1978, факультэт хімічнай тэхналогіі і тэхнікі, кафедра машын і апаратаў хімічных і сілікатных вытворчасцей, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: раздзяленне неаднародных сістем (газ — вадкасць, газ — цвёрдыя фазы); распрацоўка высокаэфектыўных спосабаў і канструкцый для праточна-плёначнага фільтравання суспензій; энергазберагальныя працэсы ў вытворчасці будаўнічых матэрыялаў; вытворчасць высокаэфектыўных малагабарытных установак па перапрацоўцы сельгаспрадукцыі.

## Узнагароды 
Грамата Міністэрства вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі БССР (1986), Ганаровая грамата Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь (2005) і інш.

## Бібліяграфія 
* Разработка газоцентробежных аппаратов для разделения крупнодисперсных гетерогенных систем : диссертация … доктора технических наук : 05.17.08 : защищена 20.05.1990 : утверждена 10.11.1990 / Левданский Эдуард Игнатьевич. — Львов, 1990.
* Некоторые пути совершенствования процесса измельчения в мельницах ударно-метательного типа / Э. И. Левданский, Д. И. Чиркун, П. С. Гребенчук // Строительная наука и техника. — 2008. — № 2. — С. 99—102.

## Літаратура 
* Левданский Эдуард Игнатьевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 421—422.
* 
* Леўданскі Эдуард Ігнацевіч // Хто ёсць хто ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. — Мінск, 2010. — С. 115.
 

Катэгорыя:Машынабудаўнікі СССР
Катэгорыя:Машынабудаўнікі Беларусі
Уладзімір Аляксеевіч Маркаў

**Уладзімір Аляксеевіч Маркаў** (нар. , Чавусы, Магілёўская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне працэсаў і апаратаў хімічнай тэхналогіі. Доктар тэхнічных навук (1997), прафесар (1999).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут (1968).
    
Працуе ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1970, прафесар кафедры працэсаў і апаратаў хімічных вытворчасцей, у 1995—2010 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: інтэнсіфікацыя цепламасаабменных працэсаў (абсорбцыя, выпарванне, рэктыфікацыя), працэсаў раздзялення гетэрагенных сістэм; распрацоўка метадаў разліку апаратаў і машын.

## Бібліяграфія 
* Разделение фаз в тепломассобменных аппаратах : диссертация … доктора технических наук : 05.17.08 : защищена 04.06.1996 : утверждена 00.00.1997 / Марков Владимир Алексеевич. ― Минск, 1996.
* Разработка и исследование высокоскоростного аппарата для осушки газа : автореферат диссертации … кандидата технических наук : 05.17.08 / Марков Владимир Алексеевич. ― Москва, 1977.

## Літаратура 
* 
* Марков Владимир Алексеевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 649.
* Марков Владимир Алексеевич // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2021. — Т. 6 : Могилевская область : в 2 кн., кн. 2. — С. 42.
* Маркаў Уладзімір Аляксеевіч // Хто ёсць хто ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. — Мінск, 2010. — С. 117.
 

Катэгорыя:Хімікі СССР
Катэгорыя:Хімікі Беларусі
Джэй Лаўстан

**Джэй Лаўстан** (, пры нараджэнні - *Якаў Лібштэйн*; , мястэчка Моўчадзь, Слонімскі павет, Гродзенская губерня, Расійская імперыя — , Нью-Ёрк, ЗША) — амерыканскі прафсаюзны і камуністычны дзеяч (у наступстве - антыкамуніст) яўрэйскага паходжання, народжаны на тэрыторыі сучаснай Беларусі. З'яўляўся генеральным сакратаром ЦК КП ЗША з 1927 па 1929 год.

## Біяграфія 
Якаў Лібштэйн нарадзіўся ў мястэчку Моўчадзь (цяпер - вёска Моўчадзь Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці) у сям’і рабіна. У 1907 годзе сям’я Лібштэйна эмігравала ў Злучаныя Штаты Амерыкі і пасялілася ў Нью-Ёрку.

У ЗША Якаб Лібштэйн уступіў у камуністычную партыю ЗША і ў 1919 годзе змяніў імя на «Джэй Лаўстан». У 1969 годзе Лаўстан стаў кіраўніком міжнароднага аддзела АФП-КВП, праз які ажыццяўлялася таемнае фінансаванне ЦРУ антыкамуністычнай дзейнасці ў розных краінах. Ён займаў гэтую пасаду да 1974 года.

Лаўстан памёр 7 сакавіка 1990 года ва ўзросце 92 гадоў. Яго дасье ў ФБР налічвае больш за 5700 старонак.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гродзенскай губерні
Катэгорыя:Памерлі ў Нью-Ёрку
Катэгорыя:Прафсаюзныя дзеячы ЗША
Зіноўеў

**Зіноўеў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іаан (Зіноўеў) (нар. 1950) — украінскі архірэй Украінскай праваслаўнай царквы Кіеўскага патрыярхата.
* Рыгор Яўсеевіч Зіноўеў (1883—1936) — расійскі рэвалюцыянер, савецкі палітычны і дзяржаўны дзеяч.
Ганна Мікалаеўна Мурашкевіч

**Ганна Мікалаеўна Мурашкевіч** (нар. , в. Палужжа, Карэліцкі раён, Гродзенская вобласць) — беларуская спецыялістка ў галіне хімічнай тэхналогіі неарганічных рэчываў. Доктар тэхнічных навук (2004), прафесар (2022).

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі тэхналагічны інстытут (спецыяльнасць «Тэхналогія неарганічных рэчываў і мінеральных угнаенняў», 1972; аспірантура, 1977; дактарантура, 1992).
    
Працавала на Мінскім прыборабудаўнічым заводзе (1972—1973, інжынер), у Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1973, факультэт хімічнай тэхналогіі і тэхнікі, кафедра хіміі, тэхналогіі электрахімічных вытворчасцей і матэрыялаў электроннай тэхнікі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: атрыманне і даследаванне нанадысперсных аксідаў і кампазіцыйных матэрыялаў на іх аснове; кінетыка і механізмы рэакцый у цвёрдым целе; працэсы крысталізацыі і вырошчванне монакрысталаў; хімія і тэхналогія люмінафораў; тэхналогія вадкакрышталічных матэрыялаў і вырабаў на іх аснове.

## Узнагароды 
Граматы Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, канцэрна «Белнафтахім» (2015), нагрудны знак «Выдатнік адукацыі» (2010).

## Бібліяграфія 
* Физико-химические основы технологии кремнийсодержащих продуктов, получаемых из отходов и побочных продуктов производства фосфорных удобрений : диссертация … доктора технических наук : 05.17.01: защищена 05.03.2004 : утверждена 22.12.2004 / Мурашкевич Анна Николаевна. — Минск, 2004.
* Физико-химические основы процессов кристаллизации и методы выращивания монокристаллов : учебное пособие / А. Н. Мурашкевич, И. М. Жарский. — Минск, 1997.
* Активные центры поверхности наноразмерных композитов SiО2—TiО2 / М. С. Валова [и др.] // Журнал прикладной спектроскопии. — 2014. — Т. 81, № 3. — С. 402—407.
* Инфракрасные спектры поглощения и структура композитов TiO2—SiO2 / А. Н. Мурашкевич [и др.] // Журнал прикладной спектроскопии. — 2008. — Т. 75, № 5. — С. 724—728.
* Effect of nanosized TiO2—SiO2 covalently modifed by chiral molecules on the asymmetric Biginelli reaction / Yulia Titova [et al.] // Catalysis Today. — 2015. — Vol. 241, p. B. — P. 270—274.
* Nanoscale composite materials in the system SiO2—TiO2 / A. N. Murashkevich [et al.] // Journal of Sol-Gel Science and Technology. — 2013. — Vol. 65, iss. 3. — P. 367—373.

## Літаратура 
* Мурашкевич Анна Николаевна // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 5. — С. 266.
* Мурашкевiч Ганна Мiкалаеўна // Хто ёсць хто ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. — Мінск, 2010. — С. 119.

Катэгорыя:Хімікі СССР
Катэгорыя:Хімікі Беларусі
Лічбавы медыяпрайгравальнік

— папулярны брэнд лічбавых медыяпрайгравальнікаў]]
**Лічбавы медыяпрайгравальнік** або **лічбавы медыяплэер** (англ.: *digital media player*), таксама вядомы як **плыневая прылада** (*streaming device*) або **плыневая прыстаўка** (*streaming box*) — гэта тып бытавой электронікі, прызначаны для захоўвання, прайгравання або прагляду лічбавага медыякантэнту. Як правіла, медыяпрайгравальнікі прызначаны для інтэграцыі ў канфігурацыю хатняга кінатэатра і падлучэння да тэлевізара і/або AV-рэсівера.

## Спасылкі 
* HP MediaSmart Connect выйграе ўзнагароду Popular Mechanics Editor's Choice Award на CES 2008
* Найлепшыя сеткавыя музычныя прайгравальнікі па версіі рэдактараў CNET
* Універсальныя коды на пульт 
* Разумнікі IPTV 
* PC Magazine Media Hub & Finder 
* AudioFi Агляды бесправадных прайгравальнікаў
* Будучыня прылады PC World: ПК на HiFi і тэлевізар

Катэгорыя:Лічбавы гук
Катэгорыя:Мультымедыя
Катэгорыя:Тэхналогіі тэлебачання
Катэгорыя:Сеткавае абсталяванне
Катэгорыя:Медыяпрайгравальнікі
Катэгорыя:Бытавая электроніка
Партатыўны медыяпрайгравальнік

**Партатыўны медыяпрайгравальнік** або **партатыўны медыяплэер** (**ПМП**, англ.: *portable media player*) (таксама ўключае звязаныя з імі **лічбавы аўдыяпрайгравальнік**/**аўдыяплэер** (**ЛАП**, англ.: *digital audio player*)) — гэта партытыўная бытавая элетронная прылада, здольная захоўваць і прайграваць лічбавыя медыя, такія як аўдыя, відарысы і відэа-файлы. Даныя звычайна захоўваюцца на кампакт-дысках (CD), лічбавых відэа-дысках (DVD), дысках Blu-ray (BD), флэш-памяці, microdrive'ах або цвёрдых дысках; ранейшыя ПМП выкарыстоўвалі фізічныя носьбіты, але сучасныя прайгравальнікі выкарыстоўваюць флэш-памяць. З іншага боку, аналагавыя партатыўныя аўдыяпрайгравальнікі прайграюць музыку з нелічбавых носьбітаў, якія засноўваюцца на аналагавых медыя, такія як касетныя плёнкі або вінілавыя пласцінкі.

Лічбавыя аўдыяпрайгравальнікі (ЛАП) часта распаўсюджваліся як **MP3-прайгравальнікі**, нават калі яны таксама падтрымлівалі іншыя фарматы файлаў і тыпы медыя. Тэрмін ПМП быў уведзены пазней для прылад, якія мелі дадатковыя магчымасці, такія як відэапрайграванне. Яны з’яўляюцца партатыўнымі, утрымліваючы ўнутраныя або замяняльныя батарэі, абсталяваныя раздымам для навушнікаў 3.5&nbsp;мм, які можа выкарыстоўвацца для навушнікаў або для падключэння да бумбоксаў, палічных стэрэасістэм або падключэння да аўтамабільнага аўдыя і дамашніх стэрэа, як правадных, так і бесправадных з падключэннем праз, напрыклад, Bluetooth. Некаторыя прайгравальнікі таксама ўключаюць радыё-наладку, запіс голасу і іншыя функцыі.

## Спасылкі 
* Збор партатыўных MP3&nbsp;— Частка I, частка II і частка III — Артыкул Рычарда Менты з трох частак ахоплівае першыя лічбавыя аўдыяпрайгравальнікі на рынку з выявамі кожнага прайгравальніка.

Катэгорыя:Медыяпрайгравальнікі
Іван Раманавіч Валошка

**Іва́н Рама́навіч Вало́шка** (24 верасня (6 кастрычніка) 1898, в. Рачкі, цяпер Жабінкаўскі раён, Брэсцкая вобласць — 3 лютага 1966) — удзельнік рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі, сябра КПЗБ.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. З лета 1915 года праз Першую сусветную вайну сям’я была ў бежанстве ў Расіі. Вярнуўся на радзіму, занятую Польшчай, у 1920 годзе.

З 1921 года працаваў у Брэсце дворнікам і вартаўніком у доме на рагу вуліц Ягелонскай і Пераца. У 1923 годзе ўступіў у Камуністычную партыю Заходняй Беларусі (КПЗБ). На складзе, што быў у падвале дома дзе ён працаваў, зладзіў тайнік нелегальнай літаратуры. З канца 1925 года тут працавала друкарня ЦК КПЗБ. Іван Валошка ўдзельнічаў у стварэнні друкарні і распаўсюджванні літаратуры. Захаваў друкарню да заняцця Заходняй Беларусі савецкім войскам у час Заходняга паходу Чырвонай арміі, у кастрычніку 1939 года перадаў яе палітычнаму аддзелу Брэсцкага пагранічнага атрада.

У Другую сусветную вайну, пасля нападу Германіі на СССР, быў сувязным у савецкім партызанскім атрадзе імя Фрунзэ брыгады імя Сталіна Брэсцкай вобласці. Пасля вайны працаваў у Брэсце ў дзяржаўным банку.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жабінкаўскім раёне
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Беларусі
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Апчас

**Апчас** (; ) — рака ў Краснадарскім краі і Рэспубліцы Адыгея. Упадае ў Краснадарскае вадасховішча. Даўжыня ракі — 65 км, плошча вадазборнага басейна — 356 км². Рака бярэ пачатак на паўночна-ўсходніх схілах хрыбта Котх і цячэ па вузкай лясістай цясніне. Пры выхадзе на раўніну рака моцна меандруе. Упадае ў Краснадарскае вадасховішча на поўнач ад пасёлка Нечарэзій. Да ўтварэння Краснадарскага вадасховішча Апчас з’яўляўся левым прытокам Марты.

Уздоўж даліны ракі размешчаны населеныя пункты: Кутаіс, Транспартны, Прамысловы, Чарнаморская, Суздальская, Панежукай і Нечарэзій.

Катэгорыя:Рэкі Краснадарскага края
Катэгорыя:Рэкі Адыгеі
Катэгорыя:Басейн Кубані
Тульскі (Адыгея)

**Тульскі** (, ) — пасёлак (у 1963—2011 — пасёлак гарадскога тыпу) у Майкопскім раёне Рэспублікі Адыгея Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Майкопскага муніцыпальнага раёна і Тульскага сельскага паселішча.

Размешчаны за 7 кіламетраў на поўдзень ад Майкопа, большай часткай на правым беразе ракі Белай.

Чыгуначная станцыя Тульская на лініі Беларэчанская — Хаджох Паўночна-Каўказскай чыгункі.

Катэгорыя:Населеныя пункты Адыгеі
Баляга

**Баляга** () — сяло (у 1958—2019 гадах — пасёлак гарадскога тыпу) у Пятроўск-Забайкальскім раёне Забайкальскага края Расіі. Адміністрацыйны цэнтр сельскага (да 30 снежня 2019 года гарадскога) паселішча «Балягінскае».

У сяле — чыгуначная станцыя Баляга (Забайкальская чыгунка) на Транссібірскай магістралі. Размешчана за 16 км на паўднёвы ўсход ад горада Пятроўска-Забайкальскага, на рацэ Маргентуй (правы прыток Хілка).

Катэгорыя:Населеныя пункты Забайкальскага края
Залатарэчанск

**Залатарэчанск** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Алавянінскім раёне Забайкальскага края Расіі. Насельніцтва — 949 чал. (2021). Населены пункт заснаваны ў 1986 годзе з пачаткам засваення Этыкінскага рэдкаметальнага радовішча.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Забайкальскага края
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1986 годзе
Пішч

**Пішч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іван Уладзіміравіч Пішч (1933—2018) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі сілікатных матэрыялаў.
* Святлана Сяргееўна Пішч (нар. 1965) — беларускі палітык.
Хінганск

**Хінга́нск** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Аблучанскім раёне Яўрэйскай аўтаномнай вобласці Расіі. Насельніцтва — 1459 жыхароў (перапіс 2010). Знаходзіцца на рацэ Левы Хінган (басейн ракі Хінган).

За 19 км ад адміністрацыйнага цэнтра горада Аблучча (на паўднёвы захад). Пасёлак Хінганск пачаў будавацца адначасова з камбінатам «Хінганалава», у склад якога ўваходзілі руднік і абагачальная фабрыка. Хінганскае радовішча волава было адкрыта ў 1944 годзе. Да 29 лістапада 1957 года пасёлак насіў назву Мікаянаўск.

Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1948 года.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Яўрэйскай аўтаномнай вобласці
Фарс (рака)

**Фарс** (, ) — рака ў Адыгеі і Краснадарскім краі Расіі. Левы прыток ракі Лаба (басейн Кубані). Даўжыня ракі — 197 км, плошча вадазборнага басейна — 1450 км². Рака бярэ пачатак з крыніцы, якая выцякае з пячоры на паўночным схіле Скалістага хрыбта, у раёне гары Эквецопка, за 4,3 км на паўднёвы ўсход ад пасёлка Пабеда.

У вярхоўі рака прабівае вапнавыя скалы і праз цясніну выходзіць да станіцы Новасвабоднай — першага населенага пункта на рацэ. Далей асноўны напрамак ідзе на поўнач. Каля станіцы Махашэўскай выходзіць з горна-лясной зоны. Ля станіцы Яраслаўскай прымае буйны правы прыток — раку Псефір. На поўдзень ад хутара Карцава прымае злева буйны прыток — раку Сераль. Каля пасёлка Дружба паварочвае на паўночны захад. Упадае ў раку Лабу з левага боку, за 72 км ад яе вусця, за 2,4 км на паўднёвы ўсход ад станіцы Ваздзвіжанскай.

Працякае па тэрыторыі Майкопскага, Гіягінскага, Кашэхабльскага і Шаўгенаўскага раёнаў Адыгеі, а таксама па тэрыторыі Мастоўскага раёна Краснадарскага края. Агульнае падзенне складае каля 950 м, ухіл — 4,61 м/км.

Катэгорыя:Рэкі Адыгеі
Катэгорыя:Рэкі Краснадарскага края
Катэгорыя:Басейн Кубані
Ландока-завод

**Ландока-завод** () — пасёлак (з 1938 па 2001 гады — рабочы пасёлак) у Аблучанскім раёне Яўрэйскай аўтаномнай вобласці Расіі. Уваходзіць у Цеплаазёрскае гарадское паселішча. Адміністрацыйны цэнтр былога Ландоўскага гарадскога паселішча. Размешчаны за 80 км на захад ад абласнога цэнтра — горада Бірабіджана, за 76 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра — горада Аблучча.

Рака Біра працякае за 2 км на поўдзень ад пасёлка.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Яўрэйскай аўтаномнай вобласці
Генадзь Фёдаравіч Пінаеў

**Генадзь Фёдаравіч Пінаеў** (нар. , Капейск, Чалябінская вобласць, Расія) — беларускі хімік-неарганік. Доктар хімічных навук (1985), прафесар (1987).

## Біяграфія 
Скончыў Уральскі політэхнічны інстытут (1959).
    
Працаваў у Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (1966—2015, факультэт хімічнай тэхналогіі і тэхнікі, кафедра тэхналогіі неарганічных рэчываў і агульнай хімічнай тэхналогіі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: тэарэтычныя асновы хімічнай тэхналогіі; хімія і тэрмадынаміка хімічных элементаў і солепадобных злучэнняў.

## Бібліяграфія 
* Закономерности процессов высокотемпературной сорбции диоксида селена : автореферат диссертации … доктора химических наук : 05.17.01 / Пинаев Геннадий Федорович. — Москва, 1984.
* Диаграммы составов взаимных систем и их применение на примере системы Na·, NH4·/Cl′, VO3' ― (NH4OH — H2O) : автореферат диссертации … кандидата химических наук / Г. Ф. Пинаев. — Свердловск, 1965.

## Літаратура 
* Пинаев Геннадий Федорович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 6. — С. 61.
* 
* Пінаеў Генадзь Фёдаравіч // Хто ёсць хто ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. — Мінск, 2010. — С. 97.
 

Катэгорыя:Хімікі СССР
Катэгорыя:Хімікі Беларусі
Ленінскае (Яўрэйская аўтаномная вобласць)

**Ленінскае** () — сяло, раённы цэнтр Ленінскага раёна Яўрэйскай аўтаномнай вобласці. Насельніцтва — 4785 чал. (2021). Заснавана ў 1858 годзе забайкальскімі казакамі і атрымала назву Міхайла-Сямёнаўскае, у 1934 годзе перайменавана ў Блюхерава ў гонар савецкага военачальніка В. К. Блюхера. Пасля арышту Блюхера ў 1938 годзе сяло перайменавана ў Ленінскае. Сяло Ленінскае стаіць на левым беразе ракі Амур. За 2 км на поўнач ад сяла знаходзіцца станцыя Ленінск Далёкаўсходняй чыгункі (код РЧ 963205).

З Бірабіджанам Ленінскае звязана аўтамабільнай дарогай рэгіянальнага значэння Р455 (праз Бірафельд).
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Яўрэйскай аўтаномнай вобласці
Іван Уладзіміравіч Пішч

**Іван Уладзіміравіч Пішч** (, в. Пугачы, Мядзельскі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі сілікатных матэрыялаў. Доктар тэхнічных навук (1992), прафесар (1995).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Тэхналогія сілікатаў», 1957; аспірантура, 1965).
    
Працаваў на Гарынскім заводзе абліцовачна-фасаднай керамікі (1957—1958), заводзе «Чырвоны металіст» (Мінск; 1958—1960), Барысаўскім шклозаводзе (1960—1964), у Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1965, факультэт хімічнай тэхналогіі і тэхнікі, кафедра тэхналогіі шкла і керамікі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: керамічныя пігменты; тэхналогія будаўнічай керамікі; вытворчасць керамічнай цэглы, порыстых запаўняльнікаў, керамічных плітак, клінкера, санітарных керамічных вырабаў; рэалогія керамічных суспензій; гідрафабізацыя.

## Узнагароды 
Граматы Міністэрства будаўніцтва і архітэктуры Рэспублікі Беларусь (1995), Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2005), нагрудны знак «Выдатнік адукацыі» (2005).

## Бібліяграфія 
* Силикатные керамические пигменты : диссертация … доктора технических наук : 05.17.11 : защищена 25.12.1991 : утверждена 06.03.1992 / Пищ Иван Владимирович. — Минск, 1991.
* Керамические пигменты / И. В. Пищ, Г. Н. Масленникова. — Минск, 2005.
  

## Літаратура 
* Пищ Иван Владимирович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 6. — С. 83.
* 
* Пішч Іван Уладзіміравіч // Хто ёсць хто ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. — Мінск, 2010. — С. 124.
 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мядзельскім раёне
Катэгорыя:Матэрыялазнаўцы СССР
Катэгорыя:Матэрыялазнаўцы Беларусі
Прыамурскі

**Прыаму́рскі** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Смідовіцкім раёне Яўрэйскай аўтаномнай вобласці Расіі. Насельніцтва — 4047 жыхароў (перапіс 2010). Пасёлак Прыамурскі стаіць на Пензенскай пратоцы Амура, пратока пачынаецца каля вёскі Уладзіміраўка. Пасёлак атачаюць поймавыя азёры, злучаныя з Тунгускай.

Праз пасёлак праходзіць Транссібірская магістраль і аўтадарога «Амур». У пасёлку знаходзіцца станцыя Далёкаўсходняй чыгункі Прыамурская.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Яўрэйскай аўтаномнай вобласці
Плехаў

**Плехаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іван Максімавіч Плехаў (1931—2012) — спецыяліст у галіне працэсаў і апаратаў хімічнай тэхналогіі.
* Раман Міхайлавіч Плехаў (нар. 1997) — беларускі футбаліст, паўабаронца.
Фарс (значэнні)

**Фарс** — малая, аднаактная пацяшальная камедыя
* Фарс (астан)
* Фарс (рака)
Нікалаеўка (Яўрэйская аўтаномная вобласць)

**Нікалаеўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Смідовіцкім раёне Яўрэйскай аўтаномнай вобласці Расіі. Чыгуначная станцыя. Насельніцтва — 6272 чал. (2021). Адлегласць па чыгунцы і аўтамабільнай дарозе да раённага цэнтра пасёлка Смідовіч — 80 км. Адлегласць да абласнога цэнтра горада Бірабіджан — 150 км. Адлегласць па чыгунцы да станцыі Хабараўск I — 27 км, па аўтадарозе да цэнтральнай часткі Хабараўска — 32 км. Пасёлак стаіць на правым беразе ракі Тунгуска. Заснаваны ў 1898 годзе. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1938 года.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Яўрэйскай аўтаномнай вобласці
Ізвястковы (Яўрэйская аўтаномная вобласць)

**Ізвястковы** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Аблучанскім раёне Яўрэйскай аўтаномнай вобласці. Размешчаны на рацэ Кімкан (басейн Біры), за 104 км на захад ад Бірабіджана і за 37 км на ўсход ад Аблучча. Праз Ізвястковы праходзіць аўтатраса Чыта — Хабараўск.

Пасёлак размешчаны на Транссібірскай магістралі, на якой — станцыя Ізвястковая, ад якой ідзе адгалінаванне на БАМ (праз Кульдур на Чэгдамын).

Насельніцтва — 1809 жыхароў (перапіс 2010). Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1948 года.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Яўрэйскай аўтаномнай вобласці
Альфонс Баляслававіч Петрашкевіч

**Альфонс Баляслававіч Петрашкевіч** (псеўданімы: *Філафей Калінка*, *Пранцішак Красоўскі*; , ф. Вінцантова, — , ф. Вінцантова, Вілейскі павет, Віленская губерня) — беларускі паэт. Крыптанімы: * А. П-іч; А. П.; А. Петр-віч*

## Біяграфічныя звесткі 
Меў шляхецкае паходжанне. Рана асірацеў і выхоўваўся дзядзькам-селянінам. Атрымаў пачатковую адукацыю, працаваў на зямлі.

Памёр ад запалення лёгкіх.

## Творчасць 
Пачынаў пісаць па-руску і па-польску, высмейваў норавы засцянковай шляхты. Прыкладна ў 1909 годзе пад уплывам Змітрака Бядулі паэт трывала стаў на беларускі літаратурны шлях. З 1911 года пачаў друкаваць лірычныя і гумарыстычныя вершы.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Паэты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Памерлі ад хваробы лёгкіх
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мядзельскім раёне
Катэгорыя:Памерлі ў Мядзельскім раёне
Панежукай

**Панежукай** (, ) — аул, адміністрацыйны цэнтр Панежукайскага сельскага паселішча і Тэўчэжскага раёна Рэспублікі Адыгея Расіі. Размешчаны на рацэ Апчас, за 65 км на паўночны захад ад Майкопа. Праз Панежукай праходзіць рэгіянальная аўтатраса Адыгейск — Бжэдугхабль.

Заснаваны ў 1800 годзе.

Катэгорыя:Населеныя пункты Адыгеі
Амурзет

**Амурзе́т** () — сяло ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр і найбуйнейшы населены пункт Акцябрскага раёна Яўрэйскай аўтаномнай вобласці. Сяло размешчана за 180 км на паўднёвы захад ад Бірабіджана, на левым беразе Амура.

Амурзет злучаны трасай Р456 з сялом Бірафельд Бірабіджанскага раёна. Назва сяла з’яўляецца абрэвіятурай ад «Амурскае зямельнае яўрэйскае таварыства» () — арганізацыі па перасяленні працоўных яўрэяў на Далёкі Усход.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Яўрэйскай аўтаномнай вобласці
Хакурынахабль

**Хакурынахабль** (; ) — аул у Шаўгенаўскім раёне Рэспублікі Адыгея Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Шаўгенаўскага раёна і Хакурынахабльскага сельскага паселішча.

Размешчаны ў паўночна-заходняй частцы Рэспублікі Адыгея на правым беразе ракі Фарс, за 42 км на поўнач ад Майкопа (53 км па дарозе), за 130 км на ўсход ад Краснадара. Хакурынахабль звязаны з гэтымі і іншымі населенымі пунктамі аўтатрасай. Да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі — Дандукоўскай — 23 км.

Катэгорыя:Населеныя пункты Адыгеі
Валачаеўка-2

**Валачаеўка-2** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Смідовіцкім раёне Яўрэйскай аўтаномнай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Валачаеўскага гарадскога паселішча. Пасёлак размешчаны прыкладна за 1 км на поўнач ад аўтатрасы «Амур».

За 58 км ад адміністрацыйнага цэнтра пасёлка Смідовіч  (на захад). За некалькі кіламетраў на поўнач ад пасёлка працякае рака Тунгуска, да пасёлка падыходзяць яе старыцы.

На поўнач ад пасёлка Валачаеўка-2 ідзе дарога да сёлаў Сацгарадок і Данілаўка.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Яўрэйскай аўтаномнай вобласці
Партызанская брыгада імя С. М. Кароткіна

**Партызанская брыгада імя С. М. Кароткіна** (у чэрвені 1942 — лютым 1943 гадоў — **Сіроцінская партызанская брыгада**, у лютым — чэрвені 1943 года — **Партызанская брыгада імя Ф. Э. Дзяржынскага**) — партызанская брыгада, створаная ў чэрвені 1942 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Сіроцінскага, Расонскага, Полацкага, Ушацкага, Пліскага і Мёрскага раёнаў. 2 ліпеня 1944 года брыгада (660 партызан, 6 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
Брыгада была арганізавана на базе асобных партызанскіх атрадаў «Мсцівец», «Грозны» і імя Варашылава. У лютым 1943 года брыгада падзялілася: з атрадаў «Мсцівец», імя Варашылава, «Сталінец» і роты атрада «Грозны» была створана партызанская брыгада імя У. І. Леніна. Атрад імя ВЛКСМ у баях з карнікамі (май 1944 года) панёс цяжкія страты і быў рассеяны. На дату злучэння з Чырвонай Арміяй у склад брыгады ўваходзілі:
* атрад «Грозны»;
* атрад імя Чапаева;
* атрад «За перамогу»;
* атрад «Беларускі мсцівец»;
* атрад імя Дзяржынскага;
* атрад імя Кірава.

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* С. М. Кароткін (загінуў);
* П. А. Хомчанка;
* У. М. Талаквадзе.

### Камісары 
* В. М. Фралоў;
* А. Б. Эрдман.

### Начальнікі штаба 
* У. Р. Аляксандраў;
* П. А. Хомчанка;
* М. Ф. Мацвеенка.

## Гісторыя 
Партызаны праводзілі дыверсіі на чыгунках Полацк — Маладзечна, Віцебск — Полацк, Гарадок — Невель, на шашэйных і грунтавых дарогах. Разбілі нямецкія гарнізоны на станцыях Язвіна (ліпень 1942), Лоўша (жнівень 1942) Сіроцінскага, у вёсках Гута, Янчыкава, Званае і Балдышы Полацкага (красавік 1943), у вёсцы Азерцы Пліскага (верасень 1943) раёнаў. У час Лепельскай аперацыі прыкрывала ўдарныя брыгады з боку Полацка — Ветрына. У верасні — снежні 1942 года, студзені — сакавіку, маі — чэрвені 1943 года вялі баі з карнікамі на тэрыторыі Сіроцінскага, Асвейскага і Дрысенскага раёнаў. У жніўні 1943 года на чыгунцы Полацк — Маладзечна падарвалі больш за 2 тысячы рэек. У красавіку — маі 1944 года ў Полацка-Лепельскай партызанскай зоне трымалі абарону каля вёскі Асінаўка — возера Шо — вёскі Шоша, прарвалі блакаду каля станцыі Кульгаі Пліскага раёна і на мяжы вёсак Паперына — Новае Сяло Ушацкага раёна. У ліпені 1944 года разам з часцямі Чырвонай Арміі трымалі абарону на рубяжы вёскі Новы Пагост — возера Важа Мёрскага раёна, удзельнічалі ў баі за вёску Варапаншчына Браслаўскага раёна.

## Памяць 
Брыгада ўвекавечана ў мемарыяльным комплексе «Прарыў» у ліку 16 партызанскіх брыгад, у 1975 годзе ў вёсцы Капылоўшчына Ушацкага раёна ў гонар брыгады ўстаноўлена мемарыяльная дошка.

## Гл. таксама 
* Язвінская аперацыя

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1942 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Партызанская брыгада імя Ф. Э. Дзяржынскага

**Партызанская брыгада імя Ф. Э Дзяржынскага** — назва партызанскіх брыгад, якія ў гады Вялікай Айчыннай вайны дзейнічалі на тэрыторыі БССР.

## Значэнні 
* Партызанская брыгада імя Ф. Э. Дзяржынскага (В. М. Манахаў)
* Партызанская брыгада імя Ф. Э. Дзяржынскага (К. Ф. Шашкін)

## Гл. таксама 
Назву **партызанская быгада імя Ф. Э. Дзяржынскага** ў лютым — чэрвені 1943 года мела партызанская брыгада імя С. М. Кароткіна.
Лявон Шыманец

**Лявон Шыманец** (8 мая 1937, Стоўбцы — 14 красавіка 2022) — дзеяч беларускай дыяспары ў Францыі, сябра Рады БНР. 

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1937 годзе ў Стоўбцах, у сям’і Уладзіміра і Эвеліны Шыманцоў, брат Івонкі Шыманец-Сурвілы. Пасля Другой сусветнай вайны сям’я пераехала спачатку ў Данію, а затым у Францыю. У Парыжы Лявон Шыманец скончыў тэхнічную школу, працаваў у галіне авіяпрамысловасці, мае шэраг вынаходніцтваў у галіне ваеннага авіябудавання.

Лявон Шыманец шмат гадоў узначальваў згуртаванне беларусаў Францыі «Хаўрус», быў сябрам Рады БНР. На сустрэчах з францускімі палітыкамі ў 1970-80 гады нязменна звяртаў іх увагу на права беларускага народа мець уласную незалежную дзяржаву. Ён з натхненнем успрыняў абвяшчэнне незалежнасці Беларусі, у 1991 годзе быў адным з заснавальнікаў таварыства «Беларусь—Францыя». У першай палове 1990-х гадоў узначальваў офіс ЕС у Беларусі ў галіне энергазберажэння.

Памёр у 2022 годзе.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Стоўбцах
Катэгорыя:Эмігранты з Беларусі
Марк Аронавіч Зільберглейт

**Марк Аронавіч Зільберглейт** (, Мінск) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі і абсталявання хімічнай перапрацоўкі біямасы дрэва, хіміі драўніны. Доктар хімічных навук (1991), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут (спецыяльнасць «Хімічная тэхналогія перапрацоўкі нафты і газу», 1971; аспірантура, спецыяльнасць «Хімічная тэхналогія паперы, кардону», 1980).

Працаваў у Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (1975—2014, факультэт выдавецкай справы і паліграфіі, кафедра рэдакцыйна-выдавецкіх тэхналогій, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: хімія і тэхналогія перапрацоўкі расліннай сыравіны; драўніна, цэлюлоза, лігнін і прадукты іх перапрацоўкі; метады аналізу; кінетыка працэсаў дэлігніфікацыі; прымяненне метадаў распазнавання выяў пры аналізе расліннай сыравіны; метады ацэнкі лёгкачытэльнасці і чытабельнасці тэксту.

## Узнагароды 
Ганаровыя граматы Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта (1980, 1999, 2009, 2010).

## Бібліяграфія 
* Химия и основы технологии процесса делигнификации древесины водными растворами уксусной кислоты : диссертация … доктора химических наук : защищена 01.06.1991 : утверждена 15.09.1991 / Зильберглейт Марк Аронович. — Минск, 1990.
* Введение в специальную обработку текстовой информации : учебное пособие / М. А. Зильберглейт. — Минск, 2004.
* Суб’ектыўная ацэнка лёгкачытэльнасці гарнітур / В. У. Токар, Л. І. Пятрова, М. А. Зільберглейт // Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Серыя гуманітарных навук. — 2005. — № 1. — С. 106—113.
    
## Крыніцы 
## Літаратура 
* Зільберглейт Марк Аронавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1998. — Т. 7. — С. 66.
* Зільберглейт Марк Аронавіч // Хто ёсць хто ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. — Мінск, 2010. — С. 157.
* Зильберглейт Марк Аронович / Я. Г. Милешкевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 669.
Партызанская брыгада імя С. М. Кірава (М. І. Карашкоў)

**Партызанская брыгада імя С. М. Кірава**  — партызанская брыгада, створаная ў кастрычніку 1943 года на базе вылучаных 1-й Мінскай партызанскай брыгадай атрадаў імя Кірава, імя Варашылава (створаны ў жніўні 1943) і імя Будзённага (створаны ў лістападзе 1942). Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Барысаўскага, Пухавіцкага, Рудзенскага, Чэрвеньскага раёнаў. 29 чэрвеня 1944 года брыгада (910 партызан, 4 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
* атрад імя Кірава;
* атрад імя Будзённага;
* атрад імя Варашылава;
* атрад імя Жукава.

## Камандаванне 
### Камандзір 
* М. І. Карашкоў

### Камісар 
* Г. М. Папшаў

### Начальнік штаба 
* Р. М. Дзедаў

## Гісторыя 
Партызаны праводзілі аперацыі на камунікацыях Мінск — Барысаў, Мінск — Асіповічы і іншых. У «рэйкавай вайне» падарвалі больш за 1,3 тысячы рэек. У красавіку 1944 года разграмілі гарнізоны ў вёсках Таковішча і Вялікія Лукі Пухавіцкага раёна. У жніўні 1943 года вялі засадныя баі каля вёскі Ачыжа Чэрвеньскага, у снежні каля вёскі Матарова Рудзенскага раёнаў, у ліпені — жніўні 1943, красавіку — маі 1944 гадоў — баі з карнікамі. Разам з Чырвонай Арміяй вызвалілі горад Чэрвень.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Іван Максімавіч Плехаў

**Іван Максімавіч Плехаў** (, в. Плехава, Салікамскі раён, Пермскі край, Расія — ) — беларускі спецыяліст у галіне працэсаў і апаратаў хімічнай тэхналогіі. Доктар тэхнічных навук, прафесар (1982).

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскі тэхналагічны інстытут (1953).

Працаваў у Новамаскоўскім філіяле Маскоўскага хіміка-тэхналагічнага інстытута (загадчык кафедры «Аўтаматызацыя вытворчых працэсаў»), Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (1966—2008, прафесар кафедры машын і апаратаў хімічных і сілікатных вытворчасцей, у 1966—1996 — загадчык кафедры).

Наувуковыя інтарэсы: пнеўматыка; распрацоўка, даследаванне і ўкараненне апаратаў для працэсаў масаабмену і сепарацыі з выкарыстаннем закручаных патокаў і ротарных прылад.

## Узнагароды 
Дзяржаўная прэмія Беларускай ССР (1976) і інш.

## Бібліяграфія 
* Инженерные методы расчета пневматических механизмов : автореферат диссертации … кандидата технических наук / И. М. Плехов. — Ленинград, 1961.
   

## Літаратура 
* Плехаў Іван Максімавіч // Хто ёсць хто ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. — Мінск, 2004. — С. 99.
* Кафедра машин и аппаратов химических и силикатных производств // Белорусский государственный технологический университет, 1930—1995. — Минск, 1996. — С. 199—203.
 

Катэгорыя:Машынабудаўнікі СССР
Катэгорыя:Машынабудаванне Беларусі
Катэгорыя:Вынаходнікі СССР
Катэгорыя:Вынаходнікі Беларусі
Бой ля мыса Палас (1938)

**Бой ля мыса Палас**  у ноч з 5 на 6 сакавіка 1938 года — адна з найважнейшых марскіх бітваў грамадзянскай вайны ў Іспаніі. Бой уяўляў сабой хуткае (некалькі хвілін) сутыкненне эскадры супрацьлеглых бакоў, у якім асноўны ўдар нанеслі рэспубліканскія эсмінцы з дапамогай тарпед. У выніку флагманскі карабель франкісцкай эскадры, цяжкі крэйсер «Балеарэс» тыпу «Канарыяс», быў патоплены, іншы крэйсер сур’ёзна пашкоджаны. Гэта стала самай буйной перамогай рэспубліканскага флоту за ўсю вайну.

Катэгорыя:Бітвы і аперацыі грамадзянскай вайны ў Іспаніі
Катэгорыя:Канфлікты 1938 года
Катэгорыя:Марскія бітвы
Катэгорыя:Сакавік 1938 года
Катэгорыя:Падзеі 6 красавіка
Партызанская брыгада імя М. І. Кутузава (С. Т. Воранаў)

**Партызанская брыгада імя М. І. Кутузава** — партызанская брыгада, створаная ў верасні 1942 года на базе атрада С. Т. Воранава, сфарміраванага з ініцыятыўнай групы на чале з С. Т. Воранавым, вылучанай у маі 1942 з 1-й Беларускай партызанскай брыгады. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Гарадоцкага і Суражскага раёнаў. 4 лістапада 1943 года брыгада (315 партызан, 3 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
У сакавіку 1943 года пасля баёў з карнікамі 3-і атрад брыгады быў рассеяны, штаб брыгады і атрады 2-і і 5-ы (240 партызан) выйшлі ў савецкі тыл і былі расфарміраваны. У красавіку 1943 года камандаванне брыгады з групай партызан (80 чалавек) вярнуліся ў нямецкі тыл. 4-ы атрад брыгады ў маі 1943 года быў расфарміраваны. На дату злучэння з Чырвонай Арміяй ў склад брыгады ўваходзілі:
* 1-ы атрад;
* 2-і атрад (2-га складу);
* 3-і атрад (2-га складу).

## Камандаванне 
### Камандзір 
* С. Т. Воранаў

### Камісар 
* П. Я. Рыбакоў

### Начальнік штаба 
* М. І. Гапеенка

## Гісторыя 
Партызаны праводзілі дыверсіі на чыгунцы Віцебск — Невель, шашэйных і грунтавых дарогах. Разбілі нямецкія гарнізоны ў вёсках Прывальні (лістапад 1942), Стары і Новы Болецк, Лапушніца, Казырова (студзень 1943), Раманава (май 1943), Дубрава (верасень 1943) Гарадоцкага, у вёсцы Быкі (снежань 1942) Мехаўскага, Селязні і Лунькі (жнівень 1943) Суражскага раёнаў. У лютым — сакавіку і маі 1943 года вялі баі супраць карнікаў. У жніўні 1943 года падарвалі больш за 500 рэек.

## Памяць 
У 1979 годзе каля вёскі Дубрава Гарадоцкага раёна ў гонар брыгады быў пастаўлены помнік.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1942 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1943 годзе
Піліп Ягоравіч Рыбакоў

**Піліп Ягоравіч Рыбакоў** (19 кастрычніка 1895, вёска Рыбакі, Гарадоцкі раён — 26 мая 1966) — адзін з кіраўнікоў партыйнага падполля і партызанскага руху на тэрыторыі Віцебскай вобласці ў Вялікую Айчынную вайну.

### Біяграфія 
З 1918 года ў Чырвонай Арміі. З 1926 года на гаспадарчай рабоце. З 1936 года старшыня Гарадоцкага райвыканкама. Член КПСС з 1939 года. У партызанах з ліпеня 1941 года: камандзір групы, атрада, у верасні 1942 — лістападзе 1943 гадоў камісар партызанскай брыгады М. І. Кутузава, адначасова ў чэрвені 1942 — лістападзе 1943 гадоў сакратар Гарадоцкага падпольнага РК КП(б)Б. Да 1957 года старшыня Гарадоцкага, Талачынскага, Лепельскага раённых выканаўчых камітэтаў. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1938—1951 гадах.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Падпольшчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 1-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 2-га склікання
Катэгорыя:Старшыні Гарадоцкага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Старшыні Талачынскага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Старшыні Лепельскага раённага выканаўчага камітэта
Тэадор Аліўе

**Тэадор Аліўе** (, , Ліён, Францыя  — , там жа) — французскі матэматык і механік. Адзін з заснавальнікаў тэорыі зубчастых зачапленняў.

## Біяграфія 
Тэадор Аліўе нарадзіўся ў Ліёне. Скончыў Політэхнічную школу ў Парыжы і Артылерыйскую школу ў Метцы. Служыў у войскі артылерыйскім афіцэрам.

У 1821 запрошаны ў Швецыю для ўдзелу ў арганізацыі Політэхнічнай школы. Выкладаў у Ваеннай акадэміі ў Марыенбургу. Пасля вяртання ў Францыю прыняў актыўны ўдзел у арганізацыі ў Парыжы Цэнтральнай школы мастацтваў і рамёстваў.

Прафесар начартальнай геаметрыі ў Кансерваторыі мастацтваў і рамёстваў, рэпетытар Політэхнічнай школы.
Дзяцей не меў.

## Навука 
Даследаванні вучонага тычацца начартальнай і дыферэнцыяльнай геаметрыі. Тэадор лічыцца адным з заснавальнікаў тэорыі зубчастых зачапленняў. Распрацаваў геаметрычную тэорыю зубчастых зачапленняў: у якасці агульнага спосабу атрымання любых зачапленняў прапанаваў спосаб абгінаючых паверхняў.

### Асноўная работа 
* Théorie  géométrique  des  engrenages  destinés  à  transmettre  le  mouvement  de  rotation  entre deux axes situés dans un même plan (1842)

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Матэматыкі
Катэгорыя:Матэматыкі Францыі
Катэгорыя:Механікі
Спутнік Міра

**Спутнік Міра** (або **Спадарожнік Міру**) — жылы масіў у Савецкім раёне Гомеля. У межах Гомеля з 1983 г., да гэтага — пасёлак у Красненскім сельсавеце Гомельскага раёна Гомельскай вобласці. Асноўныя вуліцы — Спадарожнік Міру, Васільковая, 30 год Кастрычніка. Складаецца з індывідуальнай забудовы пераважна сядзібнага тыпу.

Пачатак пасёлку на колішняй заходняй ускраіне Гомеля дала невялікая па плошчы забудова (тры дамы), якая ў сярэдзіне 1930-х гг. узнікла пры будцы чыгуначніка так званага **Заходняга блокпаста** на лініі былых Палескіх чыгунак. У далейшым забудова разрасталася за кошт будаўніцтва дамоў, найперш, для чыгуначных работнікаў. Заселены абшар атрымаў неафіцыйную назву **Мамаеў блокпост**, у якой адбілася прозвішча (або мянушка) галоўнага «даглядчыка» Заходняга блокпаста ў перадваенны час. Пасёлак, які фарміраваўся, працягвалі засяляць выхадцы з розных мясцін, але асноўную долю жыхароў склалі перасяленцы з суседняй Мільчы.

Рост пасёлка паскорыўся ў першыя пасляваенныя гады. Сіламі ваеннапалонных немцаў была ўзведзена вуліца з дамамі для машыністаў. У 1947 г. гэтая вуліца, якую пачаткова называлі вуліцай Машыністаў, атрымала назву 30 год Кастрычніка — замацавалася і за ўсім пасёлкам (па ўсім відаць, у рускамоўнай форме *«30 лет Октября»* як асноўнай). 

Наступнае перайменаванне адбылося пасля запуску Савецкім Саюзам у 1957 г. першага штучнага спадарожніка Зямлі «Спутнік-1». З прапановы старшыні Красненскага сельсавета У. Р. Кулікова гэтая падзея была сімвалічна адлюстравана ў новай назве пасёлка, нададзенай на рускай мове  — *«Спутник Мира»*. Па-беларуску яна перадавалася, найперш, як *«Спутнік Міра»**.* Аднак з улікам бытавання за савецкім часам спецыфічных ўяўленняў аб нарматыўнасці ўжывання таго ці іншага тапоніма ў фармальна дзвюхмоўнай саюзнай рэспубліцы не выключаліся выпадкі перадачы назвы пасёлка па-беларуску праз пераклад — «Спадарожнік Міру».

З 23 лютага 1983 г. пасёлак увайшоў у межы Гомеля. На момант уваходжання складаўся з 57 двароў, дзе пражывала 262 чалавекі.

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Гомеля
Куранкоў

**Куранкоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Вячаслававіч Куранкоў (нар. 1972) — расійскі дзяржаўны дзеяч. Міністр па справах грамадзянскай абароны, надзвычайных сітуацыях і ліквідацыі наступстваў стыхійных бедстваў з 25 мая 2022 года.
* Уладзімір Іванавіч Куранкоў (нар. 1953) — беларускі дзяржаўны дзеяч, першы міністр прамысловасці Рэспублікі Беларусь (1994—1996).
Ваеннае супрацоўніцтва Беларусі і Азербайджана

**Ваеннае супрацоўніцтва Беларусі і Азербайджана** — адзін з кірункаў сумеснай дзейнасці Рэспублікі Беларусь і Азербайджанскай Рэспублікі, звязаны з ваеннымі, ваенна-палітычнымі і ваенна-тэхнічнымі пытаннямі.

## Агульны агляд 
Многія аспекты двухбаковага ўзаемадзеяння ў гэтай галіне засакрэчаны, аднак, у крыніцах адкрытага доступу ўсё ж утрымліваюцца пэўныя звесткі, якія дазваляюць зрабіць выснову аб доўгатэрміновай і цеснай кааперацыі. Больш таго, Азербайджан лічыцца адным з галоўных пакупнікоў зброі ў Беларусі.

На пэўныя акцэнты ў палітыцы афіцыйнага Мінска на азербайджанскім напрамку паказвае спецыфіка кадравай палітыкі ў частцы фарміравання дыпламатычнага корпуса, і канкрэтна – фігура беларускага пасла ў Баку. У лістападзе 2020 года гэтую пасаду заняў генерал-палкоўнік Андрэй Раўкоў, у мінулым міністр абароны і дзяржаўны сакратар Савета Бяспекі Рэспублікі Беларусь. Таксама вельмі сімвалічна, што пераемнік Раўкова на пасадзе кіраўніка ваеннага ведамства, генерал-лейтэнант Віктар Хрэнін свой першы замежны візіт нанёс менавіта ў Азербайджан. Палітычны аглядальнік Аляксандр Шпакоўскі пісаў, што тым самым беларускія ўлады падкрэслілі даверны характар адносін і значнасць узаемадзеяння дзвюх дзяржаў у галіне абароны і бяспекі. У наступны час здарыўся правал (у 2013 годзе Мінск прадаў усяго на $ 32 млн, у 2014 і 2015 гадах і зусім закупак Баку не вырабляў), але ўжо ў 2016 годзе сітуацыя змянілася — Азербайджан, згодна з дакладам Стакгольмскага міжнароднага інстытута даследавання праблем міру (SIPRI), закупіў у Беларусі зброі адразу на $ 170 млн.

Варта таксама адзначыць, што ў 2008—2011 гадах азербайджанскія комплексы СПА С-125М «Пячора» і 9K33M3 «Аса-AKM» праходзілі мадэрнізацыю на беларускім прадпрыемстве «Тэтраэдр» (г. Мінск).

## Карабахскі канфлікт 
Беларуская ваенная прадукцыя выкарыстоўвалася азербайджанцамі ў ходзе Карабахскага канфлікту:

Паводле заявы прэзідэнта непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі Араіка Аруцюняна, падчас Другой Карабахскай вайны ў кастрычніку 2020 года Азербайджан абстраляў горад Сцепанакерт рэактыўнымі сістэмамі залпавага агню беларускай вытворчасці «Паланэз». У цэлым, наяўнасць у арсенале Узброеных Сіл Азербайджана дадзенага ўзору сур’ёзна ўзмацніла іх ўдарны моц і дазволіла кампенсаваць наяўнасць у армянскай арміі аператыўна-тактычных ракетных комплексаў «Іскандэр-Э» расійскай вытворчасці, што ўраўнаважыла магчымасці бакоў у гэтым класе ўзбраенняў.

Па дадзеных сумеснага журналісцкага расследавання Бюро, Hetq і OCCRP, падчас другой Карабахскай вайны Азербайджан збіваў армянскія беспілотнікі сістэмай СПА «Пячора-2ТМ», набытай у прыватнага беларускага вытворцы зброі «Тэтраэдр».

## Гл. таксама 
* Ваеннае супрацоўніцтва Беларусі і Расіі
* Ваеннае супрацоўніцтва Беларусі і Венесуэлы

## Спасылкі 
* *Александр Шпаковский.* Белорусский ВПК – для Вооруженных Сил Азербайджана // Каспийский институт стратегических исследований : официальный сайт. — 20 июля 2022.

Катэгорыя:Міжнароднае ваеннае супрацоўніцтва Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Узброеныя сілы Азербайджана
Катэгорыя:Знешняя палітыка Азербайджана
Партызанская брыгада А. М. Крыўскага

**Партызанская брыгада А. М. Крыўскага** — партызанская брыгада, створаная ў кастрычніку 1943 года з часткі асабовага складу партызанскай брыгада «Няўлоўныя». Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Полацкага раёна і Латвійскай ССР. 3 студзеня 1944 года брыгада (146 партызан, атрады 1-ы, 2-і, 3-і) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Камандаванне 
### Камандзір 
* А. М. Крыўскі

### Камісар 
* М. І. Панамарэнка

### Начальнік штаба 
* А. С. Меркуль

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
ДжыФайтэрс. Горад супергерояў

«**ДжыФайтэрс. Горад супергерояў**» () — анімацыйны мультфільм англійска-карэйскай вытворчасці, які распавядае пра прыгоды 13-гадовага хлопчыка Лінна і яго сяброў супергерояў. Ён быў анансаваны 27 жніўня 2014 года. Яго прэм'ера адбылася 1 студзеня 2015 года на Amazon Prime Video, а ў эфіры ён быў упершыню паказаны 2 ліпеня 2015 года.

## Сюжэт 
Звычайны 13-гадовы хлопчык Лінн знаходзіць па шляху дадому вельмі дзіўнага бяздомнага ката і прыносіць яго дадому. На самай справе кот аказваецца магутным робатам пад назвай «К-66», які належыць супер-злыдню Гала-Гасу. Нечакана Лін выяўляе, што разам з катом яны могуць зліцца ў хуткаснага супергероя. Ён спрабуе ацаніць свае новыя здольнасці і магчымасці і выяўляе, што існуюць і іншыя дзеці супергероі, такія ж як ён. Яны аб’ядноўваюць свае сілы і даюць клятву абараніць свой горад.

## Спіс серый 
## Ролі агучвалі 
## Ацэнка 
## Заўвагі
Паўлава (Гомель)

**Паўлава** — колішні пасёлак у Давыдаўскім сельсавеце Гомельскага раёна Гомельскай вобласці. У межах Гомеля — з 1963 г. Адміністрацыйна мясцовасць прыналежыць да Савецкага раёна.

На мяжы ХІХ-ХХ стст. на месцы будучага пасёлка знаходзіўся так званы **Сабачы Хутар** — гадавальнік паляўнічых сабак князя Ф. І. Паскевіча. Час узнікнення пасёлка дакладна невядомы. Паводле ўспамінаў старажылаў у 1930-я гг. ён налічваў пяць падворкаў, а гаспадарскія агароды сягалі нізіны з ручаём Мільчанская канава, які выкарыстоўваўся для вадапою свойскіх жывёл і прання бялізны. Землі вакол гэтых падворкаў значыліся за саўгасам імя Ланцуцкага, а пазней тут жа знаходзілася падсобная гаспадарка Гомельскага вагонарамонтнага завода.

Згодна з матэрыяламі Надзвычайнай дзяржаўнай камісіі, нацысцкія акупанты 23 красавіка 1942 г. расстралялі двух жыхароў пасёлка Паўлава — братоў Яўсея і Кірыла Філімонавых. Пасяльчанка Надзея Міхайлаўна Казлова ў ліку 23 жыхароў Давыдаўскага сельсавета 7 жніўня 1943 г. была сагнана на прымусовыя работы ў Германію.

Рост пасёлка адзначыўся пасля вызвалення Гомеля. Станам на 1945 г. там было 63 падворкі і пражывала 213 чалавек. Адна з вуліц на яго колішнім абшары носіць імя акадэміка І. П. Паўлава. Абшар забудаваны пераважна пяціпавярховымі дамамі («хрушчоўкамі»). Тут знаходзіцца палац культуры «Фестывальны». У нязначнай ступені захавалася індывідуальная забудова сядзібнага тыпу.

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Гомеля