Навукова-даследчы інстытут электронных вылічальных машын

**«Навуко́ва-дасле́дчы інстыту́т электро́нных выліча́льных машы́н»** (НДІЭВМ) — дзяржаўнае прадпрыемства Беларусі, заснаванае ў лістападзе 1958 года ў якасці Спецыяльнага канструктарскага бюро пры Мінскім заводзе ЭВМ. Размяшчаецца ў будынку (архіт. Ю. Грыгор’еў, А. Ладкін) па адрасе вул. Максіма Багдановіча, 155.

]]
На 2019 год прадпрыемства вырабляла: 1) камп’ютары з абаронай звестак ад недазволенага доступу (НДД) і ўцечкі праз пабочнае электрамагнітнае выпраменьванне і навядзенне (ПЭМВН), 2) сродкі прамысловай аўтаматыкі, 3) абсталяванне для аплаты праезду. Таксама «НДІ ЭВМ» ажыццяўляла мадэрнізацыю і рамонт узбраення.

## Вырабы 
На 2019 год ААТ «НДІ ЭВМ» выпускала:
* 3 віды ноўтбукаў — «ВМ2015», «ВМ2015-M1» і «ВМ2015.М2» (М3);
* 4 віды планшэтаў — «ВМ2305», «ВМ2306.М», «ВМ2307» і «ВМ2307.М1»;
* 5 відаў сістэмных блокаў — «ВМ2411.М1» для самахода, «ВМ2417.М1» для самахода і карабля, «ВМ3301» і «ВМ3302» для забаўляльнай сеткі «Сірыус-06М» у салоне пасажырскага самалёта, «ВМ3307» для беспілотніка;
* 2 віды персанальных камп’ютараў — «ВМ2412» з 2 экранамі і «ВМ2422»;
* панэльны камп’ютар «ВМ2431»;
* 9 электронных прылад — аўтамат кадзіравання бескантактных  («АК-БСК») з галандскім чыпамі «Міфарэ» (Эйндховен) для УП «Мінскі метрапалітэн», канвертар інтэрфейсу «ВМТ-010» для злучэння прылад сувязі з камп’ютарам, перанасны прыбор кантролю бескантактных смарт-картак «ПК-БСК-03» для праверкі праязных білетаў, прылада запісу і счытвання з БСК («ПЗС-БСК» або счытвальнік БСК), абаронены  «ВМН850», мацярынская плата «НСА ВМК600», радыёлакацыйны адаптэр (РЛА), модуль мультыплекснага канала інфармацыйнага абмену (МКІА) для падключэння камп’ютара да экрана, аўтаматызаванае працоўнае месца ініцыялізацыі (АПМ-І) праз БСК з чыпам «Міфарэ»;
* 3 віды турнікетаў — «Трыпод» для пропуску на прадпрыемства, «ПКА-К» для выхаду са станцыі метро, «АКП-2014» (аўтаматычны кантрольны пункт) для пропуску ў метро пры аплаце праезду;
* 5 відаў крыніц электрасілкавання — разумна-ўзаемадзейная на 620 вольт-ампер, 3-канальная магутнасцю 145, 160 і 250 ват для персанальнага камп’ютара, шафа пераўтварэння частаты на 100 кілават «ШПЧ-100» для яе змянення з 50 да 400 гэрц, «ШПЧ-18» на 18 кілават, убудаваная бесперабойная на 30 ват;
* 12 відаў малашумлівых высокачашчынных транзістарных узмацняльнікаў (МВТУ) — «МВТУ01.М1» для радыёлакацыйнай станцыі (РЛС) «П-37» сантыметровага дыяпазону, «МВТУ02.М1» для радыёвышынямера , «МВТУ04» для РЛС «5Н64» на зенітным ракетным комплексе «С-300», «МВТУ05» для РЛС  дэцыметровага дыяпазону, «МВТУ07» для РЛС «5Н66М» на ЗРК «С-300», «МВТУ19» для РЛС  «Дунай» дэцыметровага дыяпазону, «МВТУ45» для «1РЛ220М» і «1РЛ237» на ЗРК «С-300», «МВТУ67А» для ЗРК «Аса», «МВТУ75Г» для ЗРК «Аса», «Куб» і МР-123, «МВТУ88Е.М1» і «МВТУ96» для ЗРК «Бук», «МВТУ98А» для станцыі навядзення  на ЗРК «С-300».

Таксама «НДІ ЭВМ» мадэрнізаваў: станцыі радыёразведкі «Кальчуга», камандна-штабныя машыны (КШБ) «Бяроза» і радыёвышынямеры П-16 «Надзейнасць».

У верасні 1971 года ў СКБ распрацавалі 1-ю мадэль  — «АС-1020», што мела поўную праграмную сумяшчальнасць з амерыканскім камп’ютарам IBM . У 1972 годзе СКБ атрымала назву «Навукова-даследчы інстытут электронных вылічальных машын» («НДІ ЭВМ»). Да канца выпуску ў 1975 годзе на заводах Беларускай ССР і Балгарыі вырабілі 800 машын «АС-1020». У 1975 годзе ў «НДІ ЭВМ» стварылі «АС-1022», што мела 4-кратна большую магутнасць за «АС-1020». Да 1982 года заводы Беларускай ССР выпусцілі каля 4000 ЭВМ «АС-1022». У 1977 годзе распрацавалі «АС-1035», які выпускалі да 1986 года. Агулам вырабілі звыш 2100 Э.ВМ «АС-1035». У 1983 годзе стварылі «АС-1036», што была ўдвая магутнейшай за «АС-1035». Да 1989 года выпусцілі 1866 «АС-1036». За 1971—1984 гады «НДІ ЭВМ» выпусціў звыш 9000 ЭВМ, якія склалі камп’ютараў у СССР. За 1984—1991 гады вырабілі звыш 150 000 ЭВМ 30 мадэляў, якія былі сумяшчальнымі з амерыканскімі персанальнымі камп’ютарамі «Інтэл» (Санта-Клара, штат Каліфорнія) і былі найбольш масавымі ў СССР.

## Міжнародныя санкцыі 
З красавіка 2024 года прадпрыемства знаходзіцца пад санкцыямі ЗША, са жніўня таго ж года — у санкцыйных спісах Вялікабрытаніі і Канады.

24 лютага 2025 года інстытут уключаны ў санкцыйны спіс Аўстраліі.

### Кіраўнікі 
* Георгій Паўлавіч Лапато (1958—1961)
* Серафім Купленскі (1961—1964)
* Георгій Паўлавіч Лапато (1964—1987)
* Вадзім Якаўлевіч Пыхцін (1987—1988)
* Аляксандр Тушынскі (1988—1992)
* Вадзім Пыхцін (1992—1994)
* Рубен Асцатураў (1994—1998)
* Павел Сідорык (1998—2010)
* Алег Сцепчанкоў (з 2011)

### Галоўныя інжынеры 
* Георгій Паўлавіч Лапато (1959—1964)
* Віктар Уладзіміравіч Пржыялкоўскі (1964—1971)
* Генадзь Смірноў (1971—1998)
* Міхаіл Чалайдзюк (1979—1993)
* Рубен Асцатураў (1992—1994)
* Сцяпан Семянюк (1993—1999)
* Андрэй Барташэвіч (1999—2010)
* Анатоль Альховік (з 2011)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Прадпрыемствы Мінска
Катэгорыя:Вытворцы электронікі Беларусі
Катэгорыя:Навуковыя інстытуты Беларусі
Катэгорыя:Вылічальная тэхніка
Катэгорыя:Камп’ютары СССР
Катэгорыя:Гісторыя камп’ютарнай тэхнікі
Катэгорыя:Кампаніі Беларусі

Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў спісе спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб ЗША