open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бернау

**Бе́рнау** () — назва некалькіх населеных пунктаў:

* Бернау (Баварыя) — горад у Германіі, у зямлі Баварыя.
* Бернау (Брандэнбург) — горад у Германіі, у зямлі Брандэнбург.
* Бернау (Шварцвальд) — камуна ў Германіі, у зямлі Бадэн-Вюртэмберг.

## Гл. таксама 
* Бернау-ам-Кімзэе () — камуна ў Германіі, у зямлі Баварыя.
Аляксандр Антонавіч Бахановіч

**Аляксандр Антонавіч Бахановіч** (1875, Азёры, Гродзенская губерня — пасля 1919) — расійскі і беларускі грамадскі дзеяч часоў грамадзянскай вайны, палітычны авантурыст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1875 годзе в. Азёры Гродзенскай губерні ў сялянскай сям’і. Скончыў Віленскае пяхотнае вучылішча (1897). Пачаў служыць у Петразаводскім палку, але праз амаральныя паводзіны па патрабаванні афіцэрскага сходу звольніўся ў запас, вярнуўся ў Азёры.

У 1901 годзе, падчас падзей у Кітаі, дзе адбываліся сутыкненні паўстанцаў з войскамі каланіяльных дзяржаў, паехаў на Далёкі Усход каб зноў паступіць на службу. У Омску зарубіў шабляй партнёра па гульні на більярдзе, прыгавораны да ссылкі ў Сібір. Ссылку замянілі на два гады турэмнага зняволення, адбываў яго ў Дзвінскай крэпасці. Пасля вызвалення на кароткі час вярнуўся ў Азёры. Потым працаваў чыноўнікам на станцыі Мысавая Сібірскай чыгункі каля Іркуцка. Падчас руска-японскай вайны прызваны на вайсковую службу, але неўзабаве ў чарговы раз звольнены, калі камандаванне даведалася пра яго папярэднюю біяграфію.

Зноў вярнуўся ў Азёры. Паводле пазнейшага сведчання павятовага спраўніка, выдаваў сябе за параненага і камісаванага па стане здароўя. Потым пераехаў у Маскву і Пецярбург, быццам служыў пры аддзяленні таварыства «Свет» і стаў яго дырэктарам. Кантора таварыства знаходзілася па адрасе Неўскі праспект, 156, там пазначана і месца жыхарства Бахановіча.

Палітычную кар’еру пачаў у 1917 годзе, калі пры дапамозе Аляксандра Керанскага стварыў Гродзенскі вайсковы саюз. Пасля бальшавіцкага перавароту Бахановіч узначаліў Цэнтральны камітэт аб’яднаных грамадскіх арганізацый Гродзенскай губерні ў Петраградзе, 22 чэрвеня 1918 года атрымаў ад Віленскага нацыянальнага беларускага камітэта паўнамоцтвы на перамовы з бальшавіцкімі і нямецкімі ўладамі пра вяртанне бежанцаў і маёмасці з цэнтральных губерняў Расіі ў заходнія губерні.

У снежні 1918 года Бахановіч у Кіеве, інтрыгаваў супраць прадстаўнікоў Ураду БНР, у першую чаргу супраць Аляксандра Цвікевіча. Супрацоўнічаў з Кіеўскай нарадай беларускіх грамадскіх дзеячаў. Паводле Антона Луцкевіча, падмануў яго і Ежы Рома на 3.000 рублёў. У студзені 1919 года Бахановіч у Адэсе, паводле ўласных сцвярджэнняў, прысутнічаў на міжсаюзніцкай канферэнцыі ў Ясах. Уступіў у Беларускі нацыянальны цэнтр (БНЦ), якому прапанаваў прыняць функцыі Часовага краёвага ўраду Беларусі. На пасяджэнні 21 студзеня 1919 года прапанова Бахановіча адхілена сябрамі БНЦ. 26 студзеня 1919 года спрабаваў падмануць БНЦ, паведаміў, што ў Слоніме 13 студзеня 1919 года адбыўся Усебеларускі з’езд і абраў Дырэкторыю на чале з ім. Паведамленню паверыў Антон Дзянікін, які тэлеграмай ад 2 лютага 1919 года вітаў «урад» Бахановіча. 28 студзеня 1919 года выключаны з БНЦ і па просьбе арганізацыі высланы французскімі ўладамі з Адэскай акругі. У красавіку 1919 года ў Вене. Называў сябе «прэзыдэнтам Беларускай Рэспублікі», прасіў дапусціць яго на мірную канферэнцыю ў Парыж.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Авантурысты
Хіраска

**Хіраска** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Уладзімір Рыгоравіч Хіраска (1874—1933), беларускі рэлігійны дзеяч, свяшчэннапакутнік
* Юлія Уладзіміраўна Хіраска (1906—1985), беларуская артыстка балета
Браўнау-ам-Ін (значэнні)

**Браўнау-ам-Ін**:

* Браўнау-ам-Ін — горад у Аўстрыі, у федэральнай зямлі Верхняя Аўстрыя.
* Браўнау-ам-Ін — акруга ў Аўстрыі. Цэнтр акругі — горад Браўнау-ам-Ін.
Браўнау

**Бра́унау** () — назва некалькіх населеных пунктаў:

* Браўнау — камуна ў Швейцарыі.
* *Браўнау* — нямецкая назва горада Броўмаў (цяпер — у Кралавеградзецкім краі Чэхіі).
*
Van Halen

**«Van Halen»** — амерыканскі хард-рок-гурт.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *Van Halen* (1978)
* *Van Halen II* (1979)
* *Women and Children First* (1980)
* *Fair Warning* (1981)
* *Diver Down* (1982)
* *1984* (1984)
* *5150* (1986)
* *OU812* (1988)
* *For Unlawful Carnal Knowledge* (1991)
* *Balance* (1995)
* *Van Halen III* (1998)
* *A Different Kind of Truth* (2012)

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Музычныя калектывы з Каліфорніі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1974 годзе
Катэгорыя:Музычныя калектывы 1970-х
Катэгорыя:Музычныя калектывы 1980-х
Катэгорыя:Музычныя калектывы 1990-х
Катэгорыя:Пераможцы MTV Video Music Awards
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Квартэты
Катэгорыя:Выканаўцы, якія ўзначальвалі Billboard Hot 100
Катэгорыя:Выканаўцы, якія ўзначальвалі Billboard 200
Катэгорыя:Хард-рок-гурты
Катэгорыя:Рок-гурты ЗША
Майскі пераварот

**Майскі пераварот** — гістарычная назва некалькіх ваенных пераваротаў XX стагоддзя, якія адбыліся ў маі ў некалькіх краінах свету.

* Майскі пераварот у Сербіі (28—29 мая 1903 года) — забойства караля Аляксандра Абрэнавіча, прыход да ўлады дынастыі Карагеоргіевічаў.
* Майскі пераварот у Польшчы (14 мая 1926 года) — усталяванне ваеннай дыктатуры Пілсудскага ў Польшчы.
* Майскі пераварот у Партугаліі (28 мая 1926 года) — усталяванне ваеннай дыктатуры ў Партугаліі.
* Майскі пераварот у Паўднёвай Карэі (16 мая 1961 года) — усталяванне ваеннай дыктатуры ў Паўднёвай Карэі.
Ініцыятыва Вольная Беларусь

**Ініцыятыва Вольная Беларусь** — няўрадавая арганізацыя, якая падтрымлівае дэмакратычны рух у Беларусі. Зарэгістравана 24 ліпеня 2006 года.

Дзейнасць ініцыятывы грунтуецца на трох напрамках:

* падтрымка дэмакратычнага руху ў Беларусі
* матывацыя палякаў і прадстаўнікоў іншых народаў да дзеянняў па аказанні дапамогі беларусам
* пастаяннае інфармаванне аб рэпрэсіях у Беларусі, акцыях падтрымкі апазіцыі і незалежным асвятленні ў СМІ сітуацыі ў Беларусі

Ініцыятыва разам з TVP і сталіцай Варшавай з’яўляецца арганізатарам штогадовых канцэртаў «Салідарныя з Беларуссю».

У 2010 годзе была ўзнагароджана Еўрапейскай Грамадзянскай Прэміяй.

Старшынёй праўлення з’яўляецца Фелікс Тушко.

## Спасылкі 
* Старонка арганізацыі (Польшча) 
* Старонка арганізацыі (Еўропа)

Катэгорыя:Арганізацыі беларусаў Польшчы
Трухілья

**Трухі́лья** () — прозвішча і тапонім іспанскага паходжання.

## Носьбіты прозвішча 
* Абель Трухілья (нар. 1983) — амерыканскі баец змяшанага стылю.
* Анхель Трухілья (нар. 1987) — іспанскі футбаліст.
* Рамфіс Трухілья (1929—1969) — дамініканскі дзяржаўны дзеяч.
* Рауль Трухілья (нар. 1955) — амерыканскі акцёр, танцор, харэограф і артыст.
* Рафаэль Трухілья (1891—1961) — дыктатар Дамініканскай Рэспублікі, забіты.
* Роберт Трухілья (нар. 1964) — амерыканскі музыкант.
* Чэдвік Трухілья (нар. 1973) — амерыканскі астраном, першаадкрывальнік транснептунавых аб'ектаў.
* Эктар Трухілья (1908—2002) — дамініканскі ваенны і палітычны дзеяч.

### Складовыя прозвішчы 
* Хасэ Вісентэ Трухілья (1889—1970) — эквадорскі дыпламат і дзяржаўны дзеяч, міністр замежных спраў Эквадора (1945—1947).
* Сесар Гавірыя Трухілья (нар. 1947) — прэзідэнт Калумбіі (1990—1994).
* Альфрэда Краус Трухілья (1927—1999) — іспанскі оперны спявак.
* Дыега дэ Трухілья-і-Паэс (каля 1505—каля 1574) — іспанскі канкістадор, які прыняў удзел у канкісце Перу.

## Геаграфічныя аб'екты 
* Трухілья — горад у Венесуэле.
* Трухілья — горад у Гандурасе.
* Трухілья — горад у Іспаніі.
* Трухілья — горад і муніцыпалітэт у Калумбіі.
* Трухілья — горад у Перу.
* Трухілья — штат у Венесуэле.
* Трухілья — раён (камарка) у Іспаніі, уваходзіць у правінцыю Касерэс у складзе аўтаномнай супольнасці Эстрэмадура.
* Трухілья — гара на Вялікіх Антыльскіх астравах, у Дамініканскай Рэспубліцы.

### Складовыя назвы 
* Рабледылья-дэ-Трухілья — муніцыпалітэт у Іспаніі, уваходзіць у правінцыю Касерэс у складзе аўтаномнай супольнасці Эстрэмадура.
* *Сьюдад-Трухілья* — назва горада Санта-Дамінга у гады дыктатуры генерала Рафаэля Трухілья.

## Іншае 
* Архідыяцэзія Трухілья — архідыяцэзія Рымска-Каталіцкай царквы з цэнтрам у горадзе Трухілья (Перу).
* Дыяцэзія Трухілья — дыяцэзія Рымска-Каталіцкай царквы з цэнтрам у горадзе Трухілья, Гандурас.
* Дыяцэзія Трухілья — дыяцэзія Рымска-каталіцкай царквы з цэнтрам у горадзе Трухілья, Венесуэла.
Эстэрсунд (значэнні)

Назву **Эстэрсунд** маюць:

* Эстэрсунд — горад у Швецыі
* Эстэрсунд — камуна ў Швецыі
* Эстэрсунд — шведскі прафесійны футбольны клуб
Троцкая харугва

**Троцкая харугва** — (*Харугва Троцкага ваяводства*, ) — геральдычны сцяг паспалітага рушэння Троцкага ваяводства Вялікага княства Літоўскага.

## Апісанне 
Харугва ўяўляла сабой двухбаковае прамавугольнае палотнішча з блакітнай кітайкі трыццаці пяці локцяў даўжынёй з дзвюма касіцамі. На пярэднім баку адлюстроўваўся герб Вялікага княства Літоўскага на чырвонай барочнай тарчы. Вакол тарчы, прамавугольнікам надпіс залатымі літарамі лацінай  («Жыгімонт III Божай ласкай кароль Польскі і вялікі князь Літоўскі»); у правай частцы палотнішча жоўтая 8-пялёсткавая залатая разетка, у яе цэнтры на сінім полі залатымі літарамі надпіс па-польску «Trocka».

У 1566 годзе велікакняжацкі герб на харугве размяшчаўся на белым геральдычным шчыце.

## Гісторыя 
Паводле адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы 1565—1566 гадоў, ваяводствы былі і ваеннымі акругамі, якія фармавалі тэрытарыяльнае воінскае падраздзяленне — частку войска, *«пры якой ёсць харугва (сцяг) або значок»*.

Для яўнага адрознення ад каронных і пазначэння належнасці ваяводстваў да Вялікага княства Літоўскага, Статутам 1566 года было вызначана, што ўсе ваяводскія харугвы на пярэднім баку маюць выяву велікакняжацкага герба «Пагоні». У 1564—1566 гадах усе ваяводствы атрымалі харугвы адзінага ўзору з дзяржаўнага скарбу. Вялікая харугва ваяводства ўяўляла сабой аднакаляровае прамавугольнае палотнішча «трыццаці і пяці локцяў» даўжынёй з дзвюма касіцамі.

Падобныя харугвы мелі ўсе паветы Троцкага ваяводства, толькі павятовыя харугвы былі з адной касіцай і меншага памеру.

Характэрнай рысай было выяўленне павятовага або ваяводскага герба разам з надпісам пра тэрытарыяльную належнасць харугвы.

Па матывах харугвы і герба Троцкага ваяводства Арвідасам Кожнайлісам створаны сцяг Тракайскага раёна Літвы.

У фондах Нацыянальнага музея Літвы захоўваецца фрагмент Троцкай харугвы — цэнтральная частка без касіц, часоў рэчыпаспалітаўска-маскоўскай вайны 1609—1618 гадоў. На думку беларускага даследчыка Андрэя Шулаева, гэтае палотнішча — харугва Троцкага павета.

## Галерэя 

Файл:Trakai Voivodeship flag during the reign of Sigismund III (2).jpg|Захаваная частка Троцкай харугвы (1615) з калекцыі Нацыянальнага музея Літвы.
Файл:The reconstruction of the flag of Trakai voivode district.png|Рэканструкцыя харугвы ў  ў Каўнасе.
Файл:Flag of Grodno powet (1413-1795).svg|Харугва Гарадзенскага павета (1615).
Файл:Coat of arms of the Trakai Voivodeship with an armed soldier and Columns of Gediminas from the Armorial Lyncenich - olde dratun. 15th century. Retouch.png|Герб Троцкага ваяводства. *Armorial Lyncenich* (каля 1435).
Файл:Recueil d'armoiries polonaises COA of Trakai Voivodeship.png|Герб Троцкага ваяводства (каля 1555).
Файл:Troki, Pahonia. Трокі, Пагоня (1918).jpg|Харугва Троцкага ваяводства з паштоўкі 1918 года.
Файл:Flag of Trakai district.svg|Сцяг Тракайскага раёна (1998).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Троцкае ваяводства
Катэгорыя:Харугвы ваяводстваў Вялікага Княства Літоўскага
Уладзімір Андрэевіч Семянюк

**Уладзімір Андрэевіч Семянюк** (нар. , в. Залессе, Кобрынскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі філосаф, палітолаг. Доктар філасофскіх навук (1990), прафесар (1993).

## Біяграфія 
У 1958 годзе закончыў Залескую сярэднюю школу. Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Гісторыя», 1963).
    
Пасля заканчэння ўніверсітэта працаваў настаўнікам у Глыбоцкім раёне. У 1964—1967 гадах — аспірант Інстытута філасофіі і права АН БССР, потым малодшы навуковы супрацоўнік гэтага інстытута.

З 1968 года — дацэнт кафедры філасофіі Беларускага інстытута фізічнай культуры.

У 1978—1981 гадах чытаў лекцыі ў Вышэйшай інжынернай школе г. Зялёна-Гура (Польшча). У 1989—1993 гадах ён дацэнт, прафесар кафедры сацыялогіі і медыцынскай этыкі Беларускага інстытута ўдасканалення ўрачоў. З 1994 года — прафесар кафедры філасофіі Беларускай політэхнічнай акадэміі (факультэт тэхналогій кіравання і гуманітарызацыі).

Навуковыя інтарэсы: гісторыя філасофіі; айчынная філасофская думка.

## Выбраная бібліяграфія 
* Зловещий альянс / В. А. Семенюк. — Мінск, 1972.
* Преступления сионизма на Ближнем Востоке: материал в помощь лектору / В. А. Семенюк; Правление общества «Знание» Белорусской ССР, Координационный совет по политическому обличению империализма. — Минск, 1972.
* Националистическое безумие: идеология, политика и практика международного сионизма / В. А. Семенюк. — Мн.: Беларусь, 1976. — 256 с.
* Сионизм в антикоммунистической и неоколониалистикой стратегии империализма (социально-политический анализ) : диссертация … доктора философских наук : 09.00.02 : защищена 00.00.0000 : утверждена 31.08.1990 / Семенюк Владимир Андреевич. — Минск, 1986.

## Літаратура 
* Семянюк Уладзімір Андрэевіч // Памяць. Кобрынскі раён : гісторыка-дакументальная хроніка. — Мінск, 2002. — С. 440—441 : фота. — (Імі ганарацца землякі).
* Семянюк Уладзімір Андрэевіч // Людзі навукі нашага краю : біябібліяграфічны даведнік з серыі «Імёны на карце Кобрыншчыны» / ДУК «Кобрынская раённая цэнтралізаваная бібліятэчная сістэма», цэнтральная раённая бібліятэка, аддзел абслугоўвання і інфармацыі; склад.: С. Д. Курачук, Л. С. Дардзюк. — Кобрын, 2017. — С. 125—126.
* 80 гадоў з дня нараджэння У. А. Семянюка (1940) // Зводны каляндар дат і падзей Кобрыншчыны : краязнаўча-бібліяграфічны каляндар на 2016—2020 гг. / Кобрынская раённая цэнтралізаваная бібліятэчная сістэма, цэнтральная раённая бібліятэка, аддзел абслугоўвання і інфармацыі; склад. : С. Д. Курачук, Л. С. Дардзюк. — Кобрын, 2018. — С. 150.
Катастрофа на авіяшоу ў Даласе

12 лістапада 2022 года два самалёты часоў Другой сусветнай вайны, B-17 Flying Fortress і Bell P-63 Kingcobra, сутыкнуліся ў паветры і разбіліся падчас авіяшоу Wings Over Dallas у Даласе, штат Тэхас.

## Самалёты 
B-17 быў ідэнтыфікаваны як *Texas Raiders* з рэгістрацыйным нумарам N7227C. Паступіў на ўзбраенне ў 1945 годзе. Гэта быў адзін з нямногіх ацалелых самалётаў B-17 Flying Fortress, якія засталіся прыдатнымі да палётаў. Другі задзейнічаны самалёт быў ідэнтыфікаваны як P-63F-1-BE Kingcobra з рэгістрацыйным нумарам N6763. Паступіў на ўзбраенне ў 1946 годзе і эксплуатаваўся авіяцыйным музеем American Airpower Heritage.

## Крушэнне 
Паводле сведчанняў сведак і відэа, размешчаных у сацыяльных сетках, P-63 выконваў высакахуткасны разварот на ўзлётна-пасадачную паласу, губляючы вышыню. Ён сутыкнуўся з B-17 у левай задняй частцы зверху, адарваўшы фюзеляж B-17 ад кропкі адразу за яго крыламі. Абодва самалёта разваліліся на часткі і праз некалькі секунд ўпалі на зямлю, а пасля загарэўліся. Сутыкненне адбылося а 13:25 па мясцовым часе. Афіцыйныя асобы паведамілі, што экіпаж B-17 складаўся пяці чалавек, у кабіне P-63 быў адзін чалавек. Усе яны загінулі.

## Рэакцыя 
Некалькі афіцыйных асоб Тэхаса адрэагавалі на аварыю ў Твітэры.

Праз некалькі гадзін пасля аварыі Саюзная асацыяцыя пілотаў ЗША, якая прадстаўляе пілотаў American Airlines, пацвердзіла ў Твітэры, што двое яе былых членаў, Тэры Баркер і Лен Рут, уваходзілі ў склад экіпажа B-17 і загінулі ў выніку крушэння.

У сваю чаргу Федэральнае ўпраўленне грамадзянскай авіяцыі ЗША і Нацыянальны савет па бяспецы на транспарце пачалі расследаванне аварыі.

Катэгорыя:Катастрофы 2022 года
Катэгорыя:Лістапад 2022 года
Катэгорыя:Падзеі 12 лістапада
Катэгорыя:2022 год у ЗША
Катэгорыя:Далас
Святы павук

«**Святы павук**» () — крымінальны трылер 2022 года рэжысёра Алі Абасі. Сумесная вытворчасць Даніі, Германіі, Швецыі, Францыі.

Прэм’ера фільма адбылася 22 мая 2022 года ў межах асноўнай конкурснай праграмы 75-га Канскага кінафестывалю. Карціна была ўдастоена .

## Сюжэт 
Сем’янін Саід сам ставіць перад сабой рэлігійную місію — ачысціць іранскі горад Мешхед ад прастытутак. Але пасля некалькіх забойстваў ён выяўляе, што грамадству да яго крыжовага паходу няма ніякай справы.

## Акцёрскі склад 
*  — *Саід*
*  — *Рахімі*

## Узнагароды 
Паводле рэсурса «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 1 кінаўзнагародай і яшчэ 10 намінацыямі.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы-драмы 2022 года
Катэгорыя:Фільмы-трылеры 2022 года
Катэгорыя:Фільмы Даніі 2022 года
Катэгорыя:Фільмы Германіі 2022 года
Катэгорыя:Фільмы Швецыі 2022 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 2022 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Даніі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Германіі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Швецыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы-трылеры Даніі
Катэгорыя:Фільмы-трылеры Германіі
Катэгорыя:Фільмы-трылеры Швецыі
Катэгорыя:Фільмы-трылеры Францыі
Катэгорыя:Крымінальныя фільмы Даніі
Катэгорыя:Крымінальныя фільмы Германіі
Катэгорыя:Крымінальныя фільмы Швецыі
Катэгорыя:Крымінальныя фільмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы на персідскай мове
Катэгорыя:Фільмы Алі Абасі
Узброенае паўстанне ў Гранадзе (1936)

**Узброенае паўстанне ў Гранадзе** — частка падзей ліпеньскага путчу 1936 года ў Іспаніі, калі мяцежныя вайскоўцы ўзялі пад кантроль горад Гранада.

Бунт пачалі байцы гранадскага гарнізона а пяці гадзін раніцы 20 ліпеня, адразу пасля поспехаў іншых змоўшчыкаў у Мелільі і Севільі, якія паўстанцы-нацыяналісты захапілі яшчэ 17—18 ліпеня. Камандуючы гарадскімі воінскімі часцямі Мігель Кампінс быў вымушаны перайсці на бок путчыстаў, у той час як тым хутка ўдалося ўсталяваць кантроль над цэнтрам Гранады. Грамадзянскі губернатар Сезар Торэс Марцінес, камандзір мясцовай грамадзянскай гвардыі, мэр і старшыня савета былі арыштаваны. Паўстанцам таксама атрымалася заняць аэрадром Арміла і іншыя стратэгічныя кропкі.

Рабочыя і тыя, хто заставаліся вернымі ўраду, замацаваліся ў раёне Альбайсін. Супраціўлянцы былі дрэнна ўзброены і дэзарганізаваны, таму паўстанцы пры падтрымцы артылерыі пасля некалькіх дзён баёў здолелі захапіць аплот рэспубліканцаў у Грэнадзе.

Падчас гэтых падзей нацыяналісты разгарнулі рэпрэсіі супраць рэспубліканцаў. Многіх палонных забівалі. Дакладны лік ахвяраў палітычнага гвалту ў Грэнадзе невядомы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Гранады
Катэгорыя:Бітвы ў Іспаніі
Катэгорыя:Бітвы і аперацыі грамадзянскай вайны ў Іспаніі
Катэгорыя:Ліпень 1936 года
Катэгорыя:1936 год у Іспаніі
Катэгорыя:Паўстанні ў Іспаніі
16-я Смаленская партызанская брыгада

**16-я Смаленская партызанская брыгада** — партызанская брыгада, створаная ў ліпені 1942 года ў Касплянскім раёне Смаленскай вобласці на базе атрадаў У. І. Цалішэўскага і А. С. Ляшчова, арганізаваных у чэрвені 1942 года, потым 1-ы і 2-і атрады, вылучаных з 3-й партызанскай брыгады Смаленскай вобласці. Да вясны 1943 года называлася **5-й партызанскай брыгадай**. З сакавіка 1943 дзейнічала на тэрыторыі Віцебскай вобласці. Дзейнічала на акупіраванай Касплянскага і Руднянскага раёнаў Смаленскай вобласці, Лёзненскага, Аршанскага, Сенненскага, Багушэўскага, Ушацкага, Міёрскага, Шаркоўшчынскага і Свірскага раёнаў. 5 ліпеня 1944 года брыгада (637 партызан, 7 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
* 1-ы атрад;
* 2-і атрад;
* 3-і атрад імя Курыленкі;
* 4-ы атрад;
* 5-ы атрад;
* 6-ы атрад;
* 7-ы атрад;
* 8-ы атрад (расфарміраваны ў снежні 1943 года).

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* Т. Г. Давыдкін;
* І. Р. Шлапакоў;
* І. К. Алесянкоў.

### Камісары 
* Дз. Ц. Гольнеў;
* А. М. Кулічкоў;
* Р. М. Цімашэнкаў.

### Начальнікі штаба 
* А. Я. Шалыгін;
* І. К. Алесянкоў;
* П. П. Юр'еў;
* П. І. Вінаградаў;
* А. І. Буркоў.

## Гісторыя 
Партызаны праводзілі дыверсіі на чыгунках Віцебск — Орша, Орша — Смаленск, Полацк — Маладзечна, шашэйных і грунтавых дарогах Віцебск — Сянно, Віцебск — Лепель, Чашнікі — Лукомль, Ула — Камень. У «рэйкавай вайне» падарвалі больш за 1,4 тысчы рэек. Разбілі нямецкія гарнізоны ў вёсках Сялец Аршанскага, Чудня Багушэўскага (красавік 1943 года), Краснае і Красная Горка Ушацкага (студзень 1944 года) раёнаў. У восень 1943 года у час Лепельскай аперацыі прыкрывалі ўдарную лепельскую групіроўку партызан з усходняга боку. У час карнай аперацыі на тэрыторыі Полацка-Лепельскай партызанскай зоны (красавік-чэрвень 1944 года) утрымлівалі абарону на рубяжах вёсак Глыбачка — Цётча, Гарбаціца — Вясёлая Горка Ушацкага раёна і каля возера Шо. Каб выйсці з блакады, у маі 1944 года ўдзельнічалі ў разгроме гарнізонаў у вёсках Баяры, Бандарцы і Піскунова Пліскага раёна. У чэрвені 1944 года вялі бой у вёсцы Стары Пагост, прарвалі нямецкую блакаду ў раёне вёсак Дзянісова — Канахі Міёрскага раёна. Перад наступленнем Чырвонай Арміі занялі Свір, наладзілі пераправу цераз раку Вілія, вылучылі праваднікоў, якія суправаджалі часці Чырвонай Арміі да Вільнюса

## Памяць 
* Брыгада ўвекавечана ў мемарыяльным комплексе «Прарыў».
* У 1976 годзе ў вёсцы Пятніцы Ушацкага раёна ў гонар брыгады ўстаноўлена мемарыяльная дошка.

## Гл. таксама 
* Бой за Міхалішкі (1944)

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1942 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Уладзімір Уладзіміравіч Кумельскі

**Уладзімір Уладзіміравіч Кумельскі** () — беларускі акцёр, рэжысёр. Заслужаны артыст БССР (1933), заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1938).

## Біяграфія 
Сцэнічную дзейнасць пачаў y 1904 годзе акцёрам y правінцыі, з 1910 года — антрэпрэнёр, y 1916—19 гадах працаваў y тэатрах Масквы, Яраслаўля. У 1923—27 трупа пад яго кіраўніцтвам гастраліравала ва Украіне і Беларусі.

Быў ства­раль­ні­кам пер­ша­га пра­фе­сій­на­га тэ­ат­ра ў Ма­гі­лё­ве, на пад­мур­ку яко­га ўзнік Рус­кі тэ­атр імя М. Гор­ка­га (ця­пер На­цы­я­наль­ны ака­дэ­міч­ны тэ­атр у Мін­ску). Пер­шы склад тру­пы ён са­браў у 1928 го­дзе на ак­цёр­скай бір­жы ў Маск­ве. Зім­ні се­зон тэ­атр пра­ца­ваў у Ма­гі­лё­ве, лет­ні — у Баб­руй­ску. Пе­ра­ва­га ад­да­ва­ла­ся доб­рай рус­кай дра­ма­тур­гіі. У сва­ёй дзей­нас­ці Ку­мель­скі ары­ен­та­ваў­ся на рэа­ліс­тыч­ныя тра­ды­цыі, у пры­ват­нас­ці мас­коў­ска­га Ма­ло­га тэ­ат­ра. Праз тры га­ды пас­ля ства­рэн­ня тэ­ат­ра яго тру­па лі­чы­ла­ся ад­ной з узор­ных у Бе­ла­ру­сі. Пас­ля вы­ступ­лен­ня ў Мін­ску та­лент Ку­мель­ска­га быў вы­со­ка ацэ­не­ны. У 1931 го­дзе ка­лек­тыў стаў на­зы­вац­ца Пер­шым рус­кім тэ­ат­рам БССР, а ў 1932 годзе — Дзяр­жаў­ным рус­кім драматычным тэ­ат­рам БССР, дзе Кумельскі быў дырэктарам (да 1936 года), акцёрам і рэжысёрам. Са­мому ства­раль­ні­ку бы­ло пры­свое­на зван­не за­слу­жа­на­га ар­тыс­та БССР.

Май­стра не ста­ла ў 1939 го­дзе, пахаваны на Ка­ра­ба­наў­скіх мо­гіл­ках у Ма­гі­лё­ве.

## Творчасць 
Артыст шырокага творчага дыяпазону, моцнага тэмпераменту, майстар пераўвасаблення. Сярод лепшых роляў: Гараднічы («Рэвізор» М. Гогаля), Крачынскі («Вяселле Крачынскага» А. Сухаво-Кабыліна), Цяляцеў («Шалёныя грошы» А. Астроўскага), Астраў («Дядзька Ваня» А. Чэхава), Гай («Мой сябар» М. Пагодзіна) і інш.

Яго пастаноўкам уласцівы тонкі мастацкі густ, дакладнае пачуццё стылю аўтара. Найбольш значныя: «Ягор Булычоў і іншыя» М. Горкага, «Чапаеў» С. Паліванава і Д. Фурманава (абедзве 1932), «Скутарэўскі» Л. Лявонава, «Прафесар Мамлак» Ф. Вольфа, «Платон Крэчат» А. Карнейчука (усе 1934), «Тарцюф» Мальера (1935) і інш.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* З павагай да майстра 
* Кумельский Владимир Владимирович 

Катэгорыя:Карабанаўскія могілкі
Юшчук

**Юшчук** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Мікалай Дзмітрыевіч Юшчук (1940—2023) — доктар медыцынскіх навук, прафесар.
* Рыгор Юшчук (нар. 1994) — беларускі валейбаліст. Майстар спорту.
* Сафроній (Юшчук) (нар. 1951) — епіскап Рускай Праваслаўнай Царквы, беларускі праваслаўны дзеяч.
Нізінныя лугі

**Нізі́нныя лугі́** — лугі, якія развіваюцца ва ўмовах блізкага ад паверхні ўзроўню грунтавых водаў.

Размешчаны ў паніжаных участках рэльефу і часта мяжуюць з нізіннымі балотамі ў далінах рэк і ручаёў. Глебы нізінных лугоў дзярновыя і дзярнова-падзолістыя забалочаныя, багатыя на арганічныя рэчывы. Травастоі злакавыя, асаковыя (вострыца дзірваністая, метлюжок балотны, пажарніца, казялец паўзучы, чарот лясны, асокі і інш.). У раслінным покрыве пераважаюць расліны мезафіты і гіграфіты. Развіта покрыва з зялёных імхоў.

Нізінныя лугі маюць малую прадукцыйнасць, і сена з іх атрымліваецца нізкай якасці.

## Літаратура 
* 
* Низинные луга // Словарь ботанических терминов. / Под общей редакцией д.б.н. И. А. Дудки. — Киев: Наукова Думка, 1984.
* Низинные луга // Экологический энциклопедический словарь. — Кишинёв: Главная редакция Молдавской советской энциклопедии, 1989.

## Спасылкі 
* Фитоценология. Таксономия. Экология: уч.-мет. пособие / Н. П. Лукашевич и др. — Витебск: ВГАВМ, 2012. — 25 с.  — ISBN 978-985-512-635-6.

Катэгорыя:Лугі
Катэгорыя:Зоны расліннасці
Іа (фільм)

«**Іа**» () — мастацкі фільм 2022 года рэжысёра Ежы Скалімоўскага. Галоўныя ролі ў фільме выканалі , ,  і Ізабэль Юпэр. Карціна з’яўляецца сумеснай вытворчасцю Польшчы і Італіі.

Прэм’ера фільма адбылася 19 мая 2022 года ў межах асноўнай конкурснай праграмы 75-га Канскага кінафестывалю, дзе карціна была ўдастоена Прыза журы і .

## Сюжэт 
Свет — загадкавае месца, калі глядзець на яго вачыма жывёлы. Іа, шэры вослік з меланхалічнымі вачыма, сустракае на сваім жыццёвым шляху добрых і дрэнных людзей, адчувае радасць і боль, праходзіць праз кола фартуны, якое выпадкова ператварае поспех у катастрофу, а адчай — у неспадзяванае шчасце. Але ні на імгненне ён не губляе сваёй нявіннасці.

## Акцёрскі склад 
*  — *Касандра*
*  — *Віта*
*  — *Матэа*
* Ізабэль Юпэр — *графіня*
* Саверыо Фабры — *гандляр жывёламі*

## Узнагароды 
Паводле рэсурса «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 4 кінаўзнагародамі і яшчэ 9 намінацыямі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы-драмы 2022 года
Катэгорыя:Фільмы Польшчы 2022 года
Катэгорыя:Фільмы Італіі 2022 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Польшчы
Катэгорыя:Фільмы-драмы Італіі
Катэгорыя:Дарожныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Польшчы
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Варшаве
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Італіі
Катэгорыя:Фільмы на польскай мове
Катэгорыя:Фільмы на італьянскай мове
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы на французскай мове
Катэгорыя:Фільмы на іспанскай мове
Катэгорыя:Фільмы Ежы Скалімоўскага
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Ежы Скалімоўскага
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Павел Мікецін
Жалезнае сэрца (серыял)

**«Жалезнае сэрца»** () — будучы амерыканскі міні-серыял, створаны Чынакай Ходж для Disney+, заснаваны на аднайменным персанажы коміксаў Marvel. Серыял увойдзе ў пятую фазу кінасусвету Marvel.

Прэм’ера серыяла «Жалезнае сэрца» адбудзецца ў 2025 годзе.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Серыялы кінематаграфічнага сусвету Marvel
Гэта ўсё Агата

**«Гэта ўсё Агата»** () — амерыканскі міні-серыял, створаны Жаклін Шэфер для Disney+, заснаваны на персанажы коміксаў Marvel Агаце Харкнес. 

Прэм’ера двух эпізодаў серыяла адбылася 18 верасня 2024 года. Серыял складаецца з дзевяці серый і стаў часткай Пятай фазы кінасусвету Marvel.

## Сюжэт 
Агата Харкнес аказваецца бездапаможнай пасля вызвалення з анамаліі Уэствью. Яна спадзяецца вярнуць сваю былую сілу і для гэтага знаходзіць для сябе нечаканых саюзнікаў.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Серыялы кінематаграфічнага сусвету Marvel
Капітан Амерыка: Дзіўны новы свет

**«Капітан Амерыка: Дзіўны новы свет»** () — амерыканскі фантастычны фільм, заснаваны на коміксах выдавецтва «Marvel Comics».

Фільм выйшаў у ЗША 14 лютага 2025 года і стаў часткай Пятай фазы кінематаграфічнага сусвету Marvel і працягам серыяла «Сокал і Зімовы салдат».

## Сюжэт 
Новы прэзідэнт ЗША Тадэус Рос вырашае прызначыць Капітана Амерыку на афіцыйную пасаду. Але ў мінулым паміж імі былі рознагалоссі, і Сэм сумняваецца, што гэта добрая ідэя. Гэтым жа вечарам на прэзідэнта здзяйсняецца замах. Уілсан упэўнены, што здраднік хаваецца сярод бліжэйшага атачэння Роса.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы ЗША 2025 года
Катэгорыя:Фільмы кінематаграфічнага сусвету Marvel
35-я партызанская брыгада

**35-я партызанская брыгада** — партызанская брыгада, створаная ў красавіку 1943 года пад назвай **35-ы партызанскі атрад**, які ў верасні быў уключаны ў Бялыніцкую ваенна-аператыўную групу і дзейнічаў на акупіраванй тэрыторыі Бялыніцкага і Шклоўскага раёнаў. 30 чэрвеня 1944 года атрад (554 партызаны) злучыўся з Чырвонай Арміяй. Пасля злучэння Беларускі штаб партызанскага руху вызначыў атрад са студзеня 1944 года як брыгаду.

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* П. І. Саўчук (загінуў);
* І. Р. Прахарэнка.

### Камісары 
* С. А. Шонін;
* Р. І. Думчаў.

### Начальнік штаба 
* І. М. Мамонаў.

## Гісторыя 
Партызаны праводзілі баявыя дзеянні пераважна на чыгуначных камунікацыях. У верасні 1943 года ўдзельнічалі ў нападзе на нямецкі гарнізон у Бялынічах, у канцы студзеня 1944 года вялі баі з карнікамі, у чэрвені на чыгуначным участку Шклоў — Лотва падарвалі больш за 840 рэек.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Рэха (серыял)

**«Рэха»** () — амерыканскі міні-серыял, створаны Мэрыёнам Дэйрам для Disney+, заснаваны на аднайменным персанажы коміксаў Marvel. Серыял увойдзе ў пятую фазу кінасусвету Marvel.

Прэм’ера «Рэха» адбылася 9 студзеня 2024 года на стрымінгавым сэрвісе Disney+.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Серыялы кінематаграфічнага сусвету Marvel
Мікалай Аляксандравіч Свідуновіч

**Мікалай Аляксандравіч Свідуновіч** (нар. , в.Дзівін, Кобрынскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне ліцейнай вытворчасці. Доктар тэхнічных навук (1980), прафесар (1981).

## Біяграфія 
Скончыў дзесяць класаў Дзівінскай школы, Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Машыны і тэхналогія ліцейнай вытворчасці», 1962; аспірантура, спецыяльнасць «Матэрыялазнаўства і тэхналогія металаў», 1965).

Працаваў на Мінскім трактарным заводзе (1962—1965, інжынер), Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 1968, факультэт тэхналогіі і тэхнікі лясной прамысловасці, кафедра матэрыялазнаўства і тэхналогіі металаў, прафесар).

## Узнагароды 
Медаль СССР «За працоўную доблесць» (1979), граматы Вярхоўнага Савета Беларускай ССР (1980), Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (2000), Сусветны медаль Свабоды (The World Medal of Freedom) Амерыканскага біяграфічнага інстытута (2006).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: плазменныя і нанатэхналогіі; нанаматэрыялы.

### Бібліяграфія 
* Легирование и модифицирование сплавов с применением низкотемпературной плазмы : автореферат диссертации … доктора технических наук : 05.16.04 / Свидунович Николай Александрович. — Киев, 1980.
* Взаимодействие компонентов в сплавах / Н. А. Свидунович, В. П. Глыбин, Л. К. Свирко. — Москва, 1989.
* Основы нанотехнологий и наноматериалов / П. А. Витязь, Н. А. Свидунович. — Минск, 2010.
* Технологические методы повышения надежности и долговечности деталей машин : учебник для вузов / И. М. Жарский, И. Л. Баршай, Н. А. Свидунович, Н. В. Спиридонов. — Минск, 2010.

## Літаратура 
* 
* Свидунович Николай Александрович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 6. — С. 589.
* Свідуновіч Мікалай Аляксандравіч // Хто ёсць хто ў Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. — Мінск. 2010. — С. 58.
 

Катэгорыя:Выкладчыкі факультэта тэхналогіі і тэхнікі лясной прамысловасці БДТУ
Ћ

**Ћ, ћ** (Tje) — літара пашыранай кірыліцы. З’яўляецца 23-й літарай сербскай кірыліцы, дзе вымаўляецца, як мяккае Ч (адпаведна рускай літары Ч). У міжнародным фанетычным алфавіце мае назву глухая пярэднеязычная сярэднепаднябенная афрыката [t͡ɕ]. Пры гэтым у сербскай мове існуе гук [ʈ͡ʂ] — глухая пярэднеязычная пярэднепаднябенная афрыката — які перадаецца літарай **Ч**, і які не варта блытаць з **Ћ**. 

Упершыню гэтая літара была выкарыстана Дасітэем Абрадавічам, які імкнуўся адрадзіць літару **Ꙉ** (djerv), а пазней быў прыняты ў сербскім слоўніку Вука Стэфанавіча Караджыча 1818 года. Эквівалентная літара ў сербскай лацінцы з’яўляецца **Ć**, **ć**.

Катэгорыя:Вукавіца
Катэгорыя:Стараславянскі алфавіт
Таццяна Мікалаеўна Саўчук

**Таццяна Мікалаеўна Саўчук** (нар. , Кобрын, Брэсцкая вобласць) — беларуская мовазнаўца, спецыялістка ў галіне рускага, беларускага і тэарэтычнага мовазнаўства, прафесар, доктар філалагічных навук.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «руская мова і літаратура».

У 1996 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю «Речевой этикет в русских и белорусских народных сказках». У 2020 годзе абараніла доктарскую «Аргументация в дискурсе гуманитарных наук (на материале русско- и белорусскоязычных текстов». Працуе на кафедры прыкладной лінгвістыкі філалагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

Галіны мовазнаўства, у якіх працуе і можа выступаць у якасці эксперта, апанента: камунікатыўная лінгвістыка, прагмалінгвістыка, лінгвістыка тэксту, культура мовы, стылістыка.

## Бібліяграфія 
* Савчук, Т. Н. Риторика : учебно-методическое пособие для студентов юридических специальностей / Т. Н. Савчук. — Минск : Изд-во МИУ, 2003. — 59 с.
* Савчук, Т. Н. Риторика : методические указания по изучению дисциплины для студентов заочной формы обучения / Т. Н. Савчук. — Минск: Изд-во МИУ, 2003. — 27 с.
* Савчук, Т. Н. Логика : методические указания по изучению дисциплины для студентов заочной формы обучения / Т. Н. Савчук. — Минск : Изд-во МИУ, 2003. — 19 с.
* Савчук, Т. Н. Логика : учебно-методический комплекс / Т. Н. Савчук. — Минск : Изд-во МИУ, 2004. — 145 с.
* Савчук, Т. Н. Логика : учебное пособие (с грифом) / Т. Н. Савчук. — 3-е изд. — Минск : БГПУ, 2010. — 160 с.
* Савчук, Т. Н. Оперирование понятиями как логическая основа эффективного обучения языку и речи / Т. Н. Савчук // Русский язык и литература. — 2012. — № 5. — С. 3-13.
* Савчук, Т. Н. Приемы речевого дизайна / Т. Н. Савчук // Фокус. — 2011. — № 3. — С. 28-33.
* Савчук, Т. Н. Доказать — значит убедить? / Т. Н. Савчук // Русский язык и литература. — 2010. — № 4. — С. 9-19.
* Саўчук, Т. М. Канструкцыі нязгоды ў тэкстах рускіх і беларускіх народных казак / Т. М. Саўчук // Веснік БДУ. — Серыя 4. — 1995. — № 2. — С. 36-40.
* Саўчук, Т. М. Моўныя формулы прывітання і развітання ў рускіх і беларускіх народных казках / Т. М. Саўчук // Веснік БДУ. — Серыя 4. — 1994. — № 3. — С. 38-43.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Саўчук Таццяна Мікалаеўна // Памяць. Кобрынскі раён : гісторыка-дакументальная хроніка. — Мінск, 2002. — С. 440. — (Імі ганарацца землякі).
* Саўчук Таццяна Мікалаеўна // Людзі навукі нашага краю : біябібліяграфічны даведнік з серыі «Імёны на карце Кобрыншчыны» / ДУК «Кобрынская раённая цэнтралізаваная бібліятэчная сістэма», цэнтральная раённая бібліятэка, аддзел абслугоўвання і інфармацыі; склад.: С. Д. Курачук, Л. С. Дардзюк. — Кобрын, 2017. — С. 119.
* 50 гадоў з дня нараджэння Т. М. Саўчук (1970) // Зводны каляндар дат і падзей Кобрыншчыны : краязнаўча-бібліяграфічны каляндар на 2016—2020 гг. / Кобрынская раённая цэнтралізаваная бібліятэчная сістэма, цэнтральная раённая бібліятэка, аддзел абслугоўвання і інфармацыі; склад. : С. Д. Курачук, Л. С. Дардзюк. — Кобрын, 2018. — С. 148.

Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Дом па вуліцы Сурганава, 53 (Магілёў)

**Дом па вуліцы Сурганава, 53** — будынак у Магілёве, размешчаны на тэрыторыі Пячэрска. Узведзены ў сярэдзіне XIX ст. у стылі эклектызму.

## Архітэктура 
На сённяшні дзень у выніку шматлікіх перабудоў знешні выгляд будынка і ўнутраная планіроўка значна зменены, некаторыя архітэктурныя дэталі страчаны. Будынак Н-падобны ў плане, аднапавярховы, мураваны. Сцены атынкаваныя. Дах з ліставога жалеза. Цэнтральная частка — двусхільная, бакавыя — вальмавыя. Аконныя праёмы паўцыркульныя, завершаны сандрыкамі. Галоўны і задні фасады цэнтральнай часткі рытмічна расчлянёны пяццю і трыма (першапачаткова было пяць) аконнымі праёмамі. Бакавыя крылы фасады першапачаткова мелі па сем аконных праёмаў рознай шырыні, размеркаваных нераўнамерна. У сучасным стане некаторыя з іх зашыты і не выкарыстоўваюцца. З боку галоўнага фасада маецца два ўваходы, перад адным з якіх прыбудавана драўляная веранда. Яшчэ адна мураваная і дзве драўляныя прыбудовы гаспадарчага прызначэння месцяцца на бакавым і заднім фасадах будынка. Першапачаткова будынак меў анфіладную ўнутраную планіроўку.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Вуліца Сурганава (Магілёў)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Магілёва
Катэгорыя:Збудаванні Магілёва ў стылі эклектыкі
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Магілёве
Катэгорыя:З’явіліся ў XIX стагоддзі
Катэгорыя:Пячэрск (Магілёў)
9M318

**9M318** — беларуская ракета для ЗРК «Бук».

## Апісанне 
Ракеты 9М318 упершыню прэзентавалі ў 2019 годзе. Вырабляе іх прыватнае прадпрыемства НВТАА «ОКБ ТСП». Яны сабраныя з беларускіх камплектуючых падчас вытворчасці чарговай беларускай мадэрнізацыі ЗРК «Бук».

Першыя выпрабаванні гэтай ракеты прайшлі ў 2020 годзе, а мадэрнізаваны «Бук-МБК2» з гэтымі ракетамі на борце прэзентавалі на выставе ADEX-2022 у Баку (Азербайджан) у верасні 2022 года. Згодна з апісаннем распрацоўнікаў, комплекс «прызначаны для паражэння ўсіх тыпаў аэрадынамічных цэляў ва ўмовах інтэнсіўнага радыёэлектроннага процідзеяння праціўніка, а таксама для барацьбы з тактычнымі балістычнымі ракетамі і элементамі высокадакладнай зброі, паражэння надводных і наземных цэляў».

9М318 мае заяўленую далёкасць стральбы ад 3 да 70 кіламетраў і можа трапляць у паветраную цэль, якая ляціць на вышыні ад 15 метраў да 25 кіламетраў з хуткасцю да 1350 м/с. Маса ракеты складае 815 кілаграмаў, яна абсталяваная актыўнай галоўкай саманавядзення і можа трапляць у цэль з дакладнасцю да 10 сантыметраў.

## Спасылкі 
* Лукашэнка сказаў, што ў Беларусі вырабляюць ракеты. Якія?

 
Катэгорыя:Ракеты
Катэгорыя:Зброя Беларусі
Свідуновіч

**Свідуновіч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Марыя Свідуновіч (нар. 2000) — беларуская футбалістка.
* Мікалай Аляксандравіч Свідуновіч (нар. 1940) — беларускі вучоны ў галіне металургіі, доктар тэхнічных навук, прафесар, заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь.
* Уладзімір Вікенцьевіч Свідуновіч (нар. 1952) — беларускі архітэктар. Член-карэспандэнт Беларускай акадэміі архітэктуры (2001).
Карсаж (фільм)

«**Карсаж**» () — гістарычны фільм 2022 года рэжысёркі . Галоўную ролю ў фільме выканала . Карціна з’яўляецца сумеснай вытворчасцю Аўстрыі, Люксембурга, Германіі, Францыі.

Прэм’ера фільма адбылася 20 мая 2022 года на 75-м Канскім кінафестывалі.

## Сюжэт 
Імператрыца Аўстрыйская, легендарная прынцэса Сісі, заўсёды славілася сваёй прыгажосцю і стылем, які задаваў модныя тэндэнцыі ў колах вышэйшага свету. На каляды 1877 года імператрыцы спаўняецца 40 гадоў, і зараз яна афіцыйна лічыцца старэючай жанчынай. Тады Лізавета разгортвае мудрагелістую барацьбу за свой бліскучы вобраз.

## Акцёрскі склад 
*  — *Лізавета Баварская*
* Флорыян Тайхтмайстэр — *Франц Іосіф I*

## Узнагароды 
Паводле рэсурса «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 6 кінаўзнагародамі і яшчэ 12 намінацыямі.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы-драмы 2022 года
Катэгорыя:Фільмы Аўстрыі 2022 года
Катэгорыя:Фільмы Люксембурга 2022 года
Катэгорыя:Фільмы Германіі 2022 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 2022 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Аўстрыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Люксембурга
Катэгорыя:Фільмы-драмы Германіі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы Аўстрыі
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы Люксембурга
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы Германіі
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы Францыі
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы пра XIX стагоддзе
Катэгорыя:Фільмы-біяграфіі Аўстрыі
Катэгорыя:Фільмы-біяграфіі Люксембурга
Катэгорыя:Фільмы-біяграфіі Германіі
Катэгорыя:Фільмы-біяграфіі Францыі
Катэгорыя:Фільмы на нямецкай мове
Катэгорыя:Фільмы на венгерскай мове
Катэгорыя:Фільмы на французскай мове
Катэгорыя:Фільмы Мары Кройцэр
ФК Ніва Доўбізна

**«Ніва»** — беларускі футбольны клуб з Доўбізны Брэсцкай вобласці. У цяперашні час выступае ў Першай лізе чэмпіянату Беларусі.

## Гісторыя 
Футбольную каманду спансуе ААТ «АграНіва», а дырэктар Віктар Бобр з’яўляецца кіраўніком клуба.

У сезоне 2022 «Ніва» перамагла спачатку ў брэсцкім дывізіёне Другой лігі, а потым па выніках плэй-оф стала чэмпіёнам Другой лігі, адолеўшы ў фінале мінскія «Крумкачы» з лікам 3:1. Такім чынам, клуб атрымаў права павысіцца ў Першую лігу. Падаўшы заяўку на ліцэнзаванне, 10 сакавіка 2023 года «Ніва» разам з іншымі клубамі атрымала ліцэнзію, такім чынам афіцыйна далучыўшыся да Першай лігі ў сезоне 2023.

У маі 2023 года каманда пачала праводзіць хатнія матчы на абноўленым стадыёне «Агра-Ніва» ў Доўбізне. У сезоне 2023 каманда знаходзілася ў асноўным у сярэдзіне табліцы і скончыла чэмпіянат на 9-м месцы з 17.

## Дасягненні 
* Пераможца Другой лігі чэмпіянату Беларусі: 2022
* Уладальнік Кубка Рэгіёнаў Беларусі: 2020

## Цяперашні склад 
*Станам на жнівень 2024 года, згодна з афіцыйным сайтам клуба*.

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

### Трэнерскі штаб 
*  Андрэй Пракапюк (нар. 1978) — галоўны трэнер
*  Барыс Канявега (нар. 1995) — трэнер
*  Сяргей Астапчык (нар. 1973) — трэнер брамнікаў

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі 
## Галоўныя трэнеры 
* Аляксандр Казанцаў (2010 — люты 2023)
* Барыс Канявега (люты — красавік 2023)
* Андрэй Пракапюк (з красавіка 2023)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт клуба

Ніва Доўбізна
Макііўка (Сватаўскі раён)

**Макііўка** () — вёска ва Украіне, ў Краснарычэнскай пасялковай абшчыне Сватаўскага раёна Луганскай вобласці. Насельніцтва складае 8 чалавек.

## Геаграфія 
У ваколіцах вёскі Макііўка рэкі Барова і Цекуч ўпадаюць у раку Жарабец.

## Гісторыя 
Вёска заснавана ў 1705 года, раней мела назвы: Юр’іўка, Жарабец.

Праз галадамор, здзейсненага урадам СССР у 1932—1933 гадах, колькасць устаноўленых ахвяр вёскі складала 182 чалавекі.

Падчас расійскага ўварвання ва Украіну вёска з 6 сакавіка 2022 года знаходзілася пад акупацыяй расійскіх войск.

13 лістапада 2022 года Узброеныя Сілы Украіны вызвалілі вёску Макііўка ад расійскіх войскаў.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Луганскай вобласці
Марыя Крысціна Аўстрыйская

**Марыя Крысціна Дэзірэ Генрыета Феліцытас Раньера фон Габсбург-Латарынгская** (; , Жыдлаховіцэ, Аўстрыйская імперыя — , Мадрыд, Каралеўства Іспанія) — каралева-кансорт Іспаніі, другая жонка караля Іспаніі Альфонса XII, пасля яго смерці — рэгент Іспаніі да нараджэння свайго сына Альфонса XIII, а затым у гады яго маленства (з 1885 па 1902).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў замку Грос-Зеелавіц каля Брно ў Маравіі ў сям’і эрцгерцага Карла Фердынанда і эрцгерцагіні Лізаветы. Па бацьку прыходзілася ўнучкай Карлу Людвігу Аўстрыйскаму, герцагу Цешэнскаму і Генрыеце Насаў-Вейльбургскай. У сям’і яе звалі Крысці.

29 лістапада 1879 года ў базіліцы Аточа ў Мадрыдзе адбылося вянчанне Марыі Крысціны з каралём Іспаніі Альфонсам XII. У іх было трое дзяцей.

### Каралева-ўдава і рэгент 
Калі кароль памёр ад туберкулёзу 25 лістапада 1885 года, каралева была цяжарная трэцім дзіцем. Спадкаванне кароны залежала ад полу гэтага дзіцяці: калі б на свет з’явілася трэцяя дачка, на трон узышла б старэйшая. Трон быў абвешчаны вакантным да родаў, а каралева стала рэгентшай. 17 мая 1886 года нарадзіўся сын — Альфонс XIII. Да таго, як яму ў 1902 годзе споўнілася 16 гадоў, Марыя Крысціна працягвала выконваць рэгенцкія абавязкі.

У 1929 годзе яна памерла ў каралеўскім палацы ў Мадрыдзе і пахавана ў Эскарыяле.

### Дзеці 
* Інфанта Марыя дэ лас Мэрсэдэс (1880—1904) — замужам за прынцам Карласам Бурбон-Сіцылійскім;
* Інфанта Марыя Тэрэза (1882—1912) — замужам за прынцам Фердынандам Баварскім;
* Альфонс XIII (нарадзіўся пасля смерці свайго бацькі; 1886—1941) — жонка Вікторыя Яўгенія Батэнберг.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Imperial House of Austria 
* Royal House of Spain 

Катэгорыя:Кавалеры Вялікага крыжа ордэна Ганаровага легіёна
Катэгорыя:Эрцгерцагіні Аўстрыйскія
Катэгорыя:Рэгенты Іспаніі
Катэгорыя:Рэгенткі
Катэгорыя:Дамы ордэна Зорнага крыжа
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святой Кацярыны 1 ступені
Катэгорыя:Пахаваныя ў Эскарыяле
Увараў

**Увараў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іван Васілевіч Увараў (1901—1938) — савецкі дзеяч.
* Ігар Юр’евіч Увараў (нар. 1963) — беларускі гісторык.
* Леанід Васільевіч Увараў (нар. 1937) — беларускі філосаф. Доктар філасофскіх навук (1981), прафесар (1984).
* Сяргей Сямёнавіч Увараў (1786—1855) — рускі дзяржаўны дзеяч, граф (1846). Член Расійскай акадэміі (1831), ганаровы член (1811) і прэзідэнт (1818—1855) Пецярбургскай акадэміі навук.
Спіс народных артыстаў Беларусі

Званне Народны артыст Беларусі заснавана 13 красавіка 1995 года. Па факце прысуджалася званне з моманту распаду СССР, г. зн. з 25 снежня 1991 года. Для больш ранніх дат глядзіце спіс народных артыстаў Беларускай ССР.

Ніжэй прыведзены **спіс народных артыстаў Беларусі** па гадах прысваення звання.
## Спіс народных артыстаў Беларусі перыяду незалежнасці 
### 1991 
* Галіна Арлова (1928—2021), актрыса тэатра і кіно
* Міхаіл Пятроў (1937—2005), акцёр тэатра і кіно

### 1992 
* Віктар Лебедзеў (1932—2001), акцёр тэатра і кіно

### 1995 
* Вольга Клебановіч, актрыса тэатра і кіно
* Барыс Луцэнка (1937—2020), тэатральны рэжысёр
* Бэла Масумян (1937—2020), актрыса тэатра

### 1996 
* Уладзімір Гасцюхін, акцёр тэатра і кіно
* Эдуард Ханок, кампазітар

### 1998 
* Валерый Раеўскі (1939—2011), тэатральны рэжысёр
* Аляксандр Ткачонак, акцёр тэатра і кіно

### 1999 
* Эдуард Зарыцкі (1946—2018), кампазітар
* Арнольд Памазан, акцёр тэатра і кіно
* Наталля Руднева, оперная спявачка

### 2006 
* Ядвіга Паплаўская, эстрадная спявачка
* Уладзімір Пятроў, оперны спявак
* Аляксандр Ціхановіч (1952—2017), эстрадны спявак

### 2009 
* Сяргей Франкоўскі, оперны спявак

### 2010 
* Ігар Артамонаў, танцоўшчык
* Ніна Ламановіч, хармайстар

### 2011 
* Віктар Манаеў, акцёр тэатра і кіно
* Якаў Навуменка (1959—2012), спявак

### 2012 
* Вольга Гайко, балерына
* Людміла Кудраўцава, балерына

### 2013 
* Зінаіда Зубкова, актрыса
* Васіль Кавальчук, оперны спявак
* Андрэй Мдывані (1937—2021), кампазітар

### 2014 
* Канстанцін Кузняцоў, танцоўшчык

### 2016 
* Настасся Масквіна, оперная спявачка
* Ніна Шарубіна, оперная спявачка

### 2018 
* Зоя Белахвосцік, актрыса

### 2020 
* Іна Афанасьева, спявачка
* Уладзімір Громаў, оперны спявак

### 2021 
* Уладзімір Правалінскі, спявак

### 2022 
* Антон Краўчанка, артыст балета
* Тамара Міронава, актрыса
* Маргарыта Александровіч, артыст-вакаліст


Народныя артысты
Леанід Васільевіч Увараў

**Леанід Васільевіч Увараў** (нар. , в. Нікалаеўка, Вейдзелеўскі раён, Белгародская вобласць, Расія) — беларускі філосаф. Доктар філасофскіх навук (1981), прафесар (1984).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Гісторыя», 1957), Інстытут філасофіі і права АН Беларускай ССР (аспірантура, 1963).
    
Працаваў у Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 1999, факультэт тэхналогій кіравання і гуманітарызацыі, кафедра «Філасофскія вучэнні», прафесар).

Навуковыя інтарэсы: філасофія; тэорыя пазнання; метадалогія навукі.

## Бібліяграфія 
* Символизация как гносеологическая проблема (системный анализ) : автореферат диссертации … доктора философских наук : 09.00.01 / УваровЛеонид Васильевич. — Минск, 1978.
    

## Літаратура 
* Увараў Леанід Васіл[ь!]евіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2003. — Т. 16. — С. 157.
* Уваров Леонид Васильевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 297.