open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сцяг Салігорска

**Сцяг Салігорска** — афіцыйны геральдычны сімвал горада Салігорск Мінскай вобласці. Сцяг заснаваны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 1 снежня 2011 года № 564 і зарэгістраваны ў Дзяржаўным геральдычным рэгістры Рэспублікі Беларусь 5 снежня 2011 года № Б-210.

## Апісанне 
Прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з дзвюх гарызантальных роўнавялікіх палос: верхняй — жоўтага колеру, ніжняй — чырвонага; у цэнтры правага боку палотнішча — герб горада Салігорска.

Сцяг горада і палажэнне аб iм зацверджаны рашэннем раённага Савета дэпутатаў ад 21 мая 2008 года № 88. Аўтар сцяга М. М. Елінская, мастак В. А. Ляхор.

## Гл. таксама 
* Герб Салігорска

Катэгорыя:Салігорск
Салігорск
Катэгорыя:2011 год у Беларусі
Сцяг Мядзела

**Сцяг Мядзела** — афіцыйны геральдычны сімвал горада Мядзел Мінскай вобласці. Сцяг горада Мядзела і Мядзельскага раёна заснаваны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 21 ліпеня 2008 года № 398 і зарэгістраваны ў Дзяржаўным геральдычным рэгістры Рэспублікі Беларусь 23 ліпеня 2008 года Б-131.

## Апісанне 
Прамавугольнае палотнішча чырвонага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры правага боку якога размешчана выява герба горада Мядзела.

Сцяг ухвалены рашэннем Мядзельскага раённага Савета дэпутатаў 31 студзеня 2008 года № 49. Аўтар сцяга М. М. Елінская, мастак В. А. Ляхор.

## Гл. таксама 
* Герб Мядзела

Катэгорыя:Мядзел
Мядзел
Катэгорыя:2008 год у Беларусі
Сцяг Стоўбцаў

**Сцяг Стоўбцаў** — афіцыйны геральдычны сімвал горада Стоўбцаў Мінскай вобласці. Сцяг заснаваны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 20 лістапада 2006 года № 691 і зарэгістраваны ў Дзяржаўным геральдычным рэгістры 22 лістапада 2006 года № Б-100.

## Апісанне 
Прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з трох вертыкальных палос: дзвюх жоўтага колеру, размешчаных па краях (шырыня кожнай складае 1/4 даўжыні палотнішча), і цэнтральнай блакітнага колеру (шырыня складае 1/2 даўжыні палотнішча), у якой размешчана выява белай віціны.

Сцяг і палажэнне аб ім ухвалены рашэннем раённага Савета дэпутатаў ад 30 студзеня 2004 года № 38. Мастак сцяга В. А. Ляхор.

## Гл. таксама 
* Герб Стоўбцаў

Катэгорыя:Стоўбцы
Стоўбцы
Сцяг Чэрвеня

**Сцяг Чэрвеня** — афіцыйны геральдычны сімвал горада Чэрвень Мінскай вобласці. Сцяг заснаваны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 1 снежня 2011 года № 564 і зарэгістраваны ў Дзяржаўным геральдычным рэгістры Рэспублікі Беларусь 5 снежня 2011 года № Б-213.

## Апісанне 
Прамавугольнае палотнішча белага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з трох гарызантальных палос: верхняй і ніжняй блакітнага колеру, якія складаюць 1/10 шырыні сцяга, і цэнтральнай — белага. У цэнтры правага боку палотнішча на белай паласе — выява герба горада Чэрвень і Чэрвеньскага раёна.

Сцяг горада і раёна і палажэнне аб ім зацверджаны рашэннем Чэрвеньскага раённага выканаўчага камітэта ад 5 сакавіка 2009 года № 94. Аўтар сцяга М. М. Елінская, мастак В. А. Ляхор.

## Гл. таксама 
* Герб Чэрвеня

Катэгорыя:Чэрвень (горад)
Чэрвень
Катэгорыя:2011 год у Беларусі
Падольскае ваяводства

**Падольскае ваяводства** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Каралеўстве Польскім (з 1569 года — у Рэчы Паспалітай). Адміністрацыйны цэнтр — горад Камянец-Падольскі.

## Апісанне 
Гродавым старостам быў камянецкі староста, якому падпарадкоўваўся і Ляцічаўскі замак. Сядзіба пасольскага і дэпутацкага сойміка знаходзілася ў Камянцы-Падольскім.

У сувязі з акупацыяй Падолля туркамі пасля Бучацкай дамовы, у 1672—1676 гадах сеймікі праводзіліся ў Галічы, а ў 1677—1698 гадах у Львове.

Межы ваяводства прасціраліся ад ракі Стрыпы да Валачыска да Янушполя, з усходу — рака Мурахва. Паўднёвую мяжу ад Малдовы складаў Днестр, а заходнюю ад Пакуцця — рэкі Днестр і Стрыпа.

Ваяводства падзялялася на тры паветы: Камянецкі, Ляцічаўскі, Чырвонагродскі. Мела трох сенатараў у Сенаце Рэчы Паспалітай.

Герб — залатое сонца на белым полі.

Пасля 1793 года ваяводства ператворана ў Падольскую губерню Расійскай імперыі.

## Найбуйнейшыя гарады 
### Каралеўскія 
* Камянец-Падольскі
* Бар
* Праскураў
* Хмяльнік
* Скала Падольская
* Уланаў
* Смотрыч

### Прыватныя 
* Гусятын
* Старая Сянява
* Медзыбож

## Ваяводы 
* Пётр Адрованж (1434—1437)
* Міхал Бучацкі (1437—1438)
* Грыцька Кердзіевіч (1439—1462)
* Станіслаў Хадэцкі (1462—1466)
* Міхал Мужыла Бучацкі (1466—1470)
* Анджэй Фрэдра (1472—1476)
* Ян Адравонж (1477—1479)
* Давід Бучацкі (1481—1485)
* Якуб Бучацкі (1485—1497)
* Павел Кола (1502—1509)
* Ота Хадэцкі (1509—1515)
* Марцін Камянецкі (1515—1530)
* Станіслаў Лянцкаронскі (1530—1533)
* Ян Тэнчынскі (1533—1535)
* Станіслаў Адрованж (1535—1542)
* Ян Твароўскі (1542—1547)
* Ян Мялецкі (1547—1561)
* Ян Стажахоўскі (1562—1567)
* Ежы Язлавецкі (1567—1569)
* Мікалай Мялецкі (1569—1585)
* Мікалай Гербурт (1588)
* Ян Сененскі (1588—1597)
* Станіслаў Гольскі (1599—1603)
* Аляксандр Канецпольскі (1603—1605)
* Геранім Язлавецкі (1605—1607)
* Якуб Прэтвіч (1607—1613)
* Станіслаў Лянцкаронскі (1614—1617)
* Томаш Замойскі (1618—1619)
* Адам Аляксандр Сангушка (1621—1629)
* Марцін Красіцкі (1629—1631)
* Марцін Казаноўскі (1632—1636)
* Станіслаў Рэвэра Патоцкі (1636—1655)
* Мікалай Юрый Чартарыйскі (1655—1657)
* Аляксандр Станіслаў Бэлжэцкі (1657—1676)
* Анджэй Максіміліян Фрэдра (1677—1679)
* Станіслаў Канецпольскі (1679—1682)
* Марцін Замойскі (1682)
* Марыюш Станіслаў Яскульскі (1683)
* Станіслаў Караль Лужэцкі (1683—1686)
* Мікалай Францішак Даніловіч (1687—1688)
* Ян Францішак Дзедушыцкі (1689—1704)
* Нікадзім Жабакліцкі (1704—1706)
* Стэфан Гумецкі (1706—1736)
* Вацлаў Жавускі (1736—1752)
* Мікалай Юзаф Жавускі (1762—1770)
* Ян Якуб Замойскі (1770—1790)
* Леанард Марцін Швяйкоўскі (1790—1793)
Фрэдэрык V (кароль Даніі)

**Фрэдэрык V** (; 31 мая 1723, Капенгаген — 14 студзеня 1766, Капенгаген) — кароль Даніі і Нарвегіі з 6 жніўня 1746 года. З Ольдэнбургскай дынастыі. Сын дацкага караля Крысціяна VI і Сафіі Магдалены Брандэнбург-Кульмбахскай.

Катэгорыя:Ольдэнбургская дынастыя
Катэгорыя:Каралі дацкія
Катэгорыя:Каралі нарвежскія
Брацкая магіла (Сянно)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў горадзе Сянно, Віцебская вобласць. Знаходзіцца ў скверы па вуліцы Карла Маркса.

## Апісанне 
У брацкай магіле пахаваны 107 воінаў і партызан, якія загінулі ў 1941 годзе і ў чэрвені 1944 года пры вызваленні горада ад нямецкіх войск.

23 чэрвеня 1944 года ў першы дзень Віцебска-Аршанскай аперацыі войскі 5-й арміі 3-га Беларускага фронту прарвалі абарону праціўніка на р. Лучоса. 24 чэрвеня 1944 года ў прарыў былі ўведзены войскі конна-механізаванай групы пад камандаваннем генерал-лейтэнанта М. С. Асілкоўскага. У напрамку на Сянно вёў наступленне 3-і гвардзейскі механізаваны корпус гэтай групы. 25 чэрвеня часці 8-й і 9-й гвардзейскіх механізаваных брыгад корпуса вызвалілі горад ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. Савецкія войскі знішчылі каля 400 салдат і афіцэраў, 7 танкаў, артылерыйскую батарэю, каля 70 аўтамашын ворага.

У 1965 годзе на магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна.

## Літаратура 
* Сенненскі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 396—408.

Катэгорыя:Брацкія магілы Сенненскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Славутасці Сянна
Брацкая магіла (Алексінічы)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў в. Алексінічы, Віцебская вобласць. Знаходзіцца каля школы.

## Апісанне 
У брацкай магіле пахаваны 138 воінаў і 73 партызаны, якія загінулі ў канцы чэрвеня 1944 года пры баях з нямецкімі войскамі ў раёне гарадскога раёна Багушэўска. Сярод пахаваных — воіны 144-й і 371-й стралковых дывізій, 2-й гвардзейскай танкавай брыгады 5-й арміі і партызаны атрада імя А. Неўскага брыгады 1-й імя К. С. Заслонава.

У 1958 годзе на магіле пастаўлены абеліск.

## Літаратура 
* Сенненскі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 396—408.

Катэгорыя:Брацкія магілы Сенненскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Алексінічы
Брацкая магіла (Пустынкі)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў в. Пустынкі, Віцебская вобласць. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі, каля школы.

## Апісанне 
У брацкай магіле пахаваны 51 воін і партызан, якія загінулі ў гады Вялікай Айчыннай вайны ў абарончых баях 1941 года, пры вызваленні раёна ў чэрвені 1944 года. Сярод пахаваных — Герой Савецкага Саюза гвардыі лейтэнант Міхаіл Аляксандравіч Аніскін.

У 1958 годзе на брацкай магіле пастаўлены абеліск.

## Літаратура 
* Сенненскі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 396—408.

Катэгорыя:Брацкія магілы Сенненскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Пустынкі (Сенненскі раён)
Blackmoon Warrior 88

**«Blackmoon Warrior 88»** — беларускі НСБМ-гурт, які праіснаваў 2 гады.

## Склад 
Гурт з’яўляецца адным з праектаў музыканта Blackmoon Warrior, які і грае на ўсіх інструментах гурту і спявае.

## Крытыка 
### White Power Gang 
Нягледзячы на досыць сціплы і абмежаваны тыраж, меней за 100 асобнікаў, «Blackmoon Warrior 88» пацярпеў шмат крытыкі на разнастайных дошках аб’яў. Але на сайце «Encyclopaedia Metallum» была хвалебная рэцэнзія, крытык вылучыў элементы шуму і дрэнны запіс, які, на яго думку, ідзе толькі на карысць альбому.

## Творчасць 
### Дэмаальбомы 
* Crushed by the Sunwheel (2009)
* White Power Gang (2009)
* Jewish Screams from Ravensbrück (2010)

### Супольныя альбомы 
* Gesammelt unter dem nazistischen Hakenkreuz (2009)
* Blackmoon Warrior 88 / Pogromnacht (2010)
* Sieg Heil! To the Empire of Aryans (2010)

## Спасылкі 
* Дыскаграфія гурта на «Encyclopaedia Metallum»
* Рэцэнзія на White Power Gang
* Гурт на «Discogs»

Катэгорыя:Метал-гурты Беларусі
Катэгорыя:НСБМ-гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2009 годзе
Катэгорыя:Гурты Жлобіна
Аніскін

**Аніскін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Дзмітрыевіч Аніскін (1918—1943) — Герой Савецкага Саюза.
* Міхаіл Аляксандравіч Аніскін (1922—1944) — Герой Савецкага Саюза.
* Е. Аніскін — Мастак.
Брацкая магіла (Канстантова)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў в. Канстантова, Віцебская вобласць. Знаходзіцца каля школы.

## Апісанне 
У брацкай магіле пахаваны 28 воінаў, якія загінулі 25 чэрвеня 1944 года ў баях супраць нямецкіх войск. Сярод пахаваных — воіны 277-й стралковай дывізіі 5-й арміі 3-га Беларускага фронту. Тут жа пахаваны партызан брыгады 1-й імя К. С. Заслонава М. Ф. Куксёнак, які загінуў у баі супраць нямецкіх войск у пачатку жніўня 1942 года.

## Помнік 
У 1968 годзе на магіле пастаўлены помнік. Скульптар І. Краўчанка, архітэктар Ю. Казакоў. Помнік зроблены з бетона, мармуровай крошкі. Агульная вышыня 6 м. На пастаменце скульптурныя фігуры жанчыны, якая застыла ў жалобным маўчанні, і воіна ў паходнай форме. Мадэліроўка форм абагульненая.

## Літаратура 
* Сенненскі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 396—408.

Катэгорыя:Брацкія магілы Сенненскага раёна
Катэгорыя:Канстантова
Міхаіл Аляксандравіч Аніскін

**Міхаіл Аляксандравіч Аніскін** (нар. , п. Косціна Возера, Іглінскі раён, Башкірская АССР — , в. Студзёнка, Сенненскі раён) — Герой Савецкага Саюза (1941).

## Біяграфія 
У Чырвонай Арміі з 1941 года. Скончыў Саратаўскае танкавае вучылішча ў 1943 годзе. На фронце са жніўня 1943 года. Камандзір танка гвардыі лейтэнант вызначыўся пры вызваленні Віцебшчыны.

25 чэрвеня 1944 года ў час разведкі каля в. Студзёнка экіпаж танка выявіў калону праціўніка, якую прыкрывалі самаходная гармата і некалькі пушак. Трапным агнём танкісты знішчылі гармату, у ходзе бою, які працягваўся больш за гадзіну, 60 аўтамашын і больш за 75 салдат і афіцэраў ворага. У гэтым баі Аніскін загінуў.

Званне Героя Савецкага Саюза прысвоена 24 сакавіка 1945 года. Яго імя было прысвоена Пустынкаўскай сярэдняй школе. На месцы гібелі ў в. Студзёнка пастаўлены помнік. Пахаваны ў брацкай магіле ў в. Пустынкі.

## Літаратура 
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.

Катэгорыя:Танкісты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Лейтэнанты СССР
Катэгорыя:Савецкая гвардыя
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Башкартастане
Ulvkros

**«Ulvkros»** — беларускі НСБМ-гурт, які адмаўляецца даваць інтэрв’ю і захоўвае ананімнасць удзельнікаў. Гурт, магчыма, паходзіць з Мазыра, бо на вокладцы альбома яны скарысталіся здымкам Мазырскага замка, дакладнай інфармацыі пра горад, з якога гурт, няма.

## Творчасць 
### Дэмаальбомы 
* Demo I (2015)
* Demo II (2016)
* Demo III (2017)

### Супольныя альбомы 
* Flame of Purification (2017)
* Soldiers of the Black Order (2018)

### Альбомы 
* Palieskaje varjactva (2017)

## Спасылкі 
* Дыскаграфія гурта на «Encyclopaedia Metallum»
* Гурт на «Discogs»
* Гурт на «Last.fm»

### Рэцэнзіі 
*Рэцэнзія на альбом «Palieskaje varjactva» 

Катэгорыя:Метал-гурты Беларусі
Катэгорыя:НСБМ-гурты Беларусі
Катэгорыя:Эмбіент-гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2015 годзе
Брацкая магіла (Талачын)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў горадзе Талачын, Віцебская вобласць. Знаходзіцца ў парку «Юзафполле» на вуліцы Будаўнікоў.

## Апісанне 
У брацкай магіле пахаваны 72 воіны і 6 партызан, якія загінулі ў баях супраць нямецкіх войск у 1941—1944 гадах. Сярод пахаваных — воіны 19-й гвардзейскай танкавай брыгады 3-га гвардзейскага танкавага корпуса 5-й гвардзейскай танкавай арміі 3-га Беларускага фронту, што загінулі 26 чэрвеня 1944 года пры вызваленні Талачына, адзін з арганізатараў і кіраўнікоў партызанскага руху і падпольнай барацьбы на тэрыторыі Талачынскага раёна Сямён Мікалаевіч Нарчук.

У 1960 годзе на магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна. На мемарыяльных дошках імёны загінуўшых.

## Літаратура 
* Талачынскі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 409—420.

Катэгорыя:Брацкія магілы Беларусі
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Талачынскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Славутасці Талачына
Свінагадоўля ў Беларусі

**Свінагадоўля Беларусі** — галіна жывёлагадоўлі, якая займаецца гадоўляй свіней.

## Гісторыя 
, Докшыцкі раён]]
У дарэвалюцыйнай Беларусі гадавалі свіней пераважна мясцовых парод. У выніку племянной работы ў савецкі час створаны высокапрадукцыйныя ўніверсальнага тыпу беларуская чорна-рабая парода, новы ўнутрыпародны тып — беларуская буйная белая свіння.

На 1 верасня 1983 года ва ўсіх катэгорыях гаспадарак БССР было каля 5 млн галоў свіней, за 1982 год атрымана 490,2 тысяч тон свініны ў жывой масе. Не маючы дакладнай інфармацыі аб тым, што здарылася, 29 лютага Дзяржаўная ветэрынарная і фітасанітарная служба Украіны ўвяла забарону на імпарт свініны, іншых адчувальных да хваробы жывёл і прадукцыі з іх з Беларусі, паказваючы на тое, што «*існуе верагоднасць таго, што выпадак у с. Нязнанава абумоўлены заносам узбуджальніка афрыканскай чумы свіней у Рэспубліку Беларусь*».

Улетку 2013 года ў Беларусі зноў была зафіксавана ўспышка афрыканскай чумы свіней. Паводле афіцыйнай інфармацыі, упершыню захворванне было выяўлена ў вёсцы Чапунь Іўеўскага раёна Гродзенскай вобласці. З прычыны гэтага ў зоне пагрозы ў чатырох суседніх раёнах — Карэліцкім, Навагрудскім, Стаўбцоўскім і Валожынскім — пачалося знішчэнне ўсяго пагалоўя свіней. Па папярэдніх дадзеных, крыніцай інфекцыі стаў імпартны камбікорм. Неўзабаве другі ачаг захворвання быў зарэгістраваны ў вёсцы Копці Віцебскага раёна. Да канца ліпеня абмежаванні для беларускай свініны ўвялі ўсе суседзі Беларусі — Латвія, Літва, Польшча, Расія і Украіна. Суседняя Літва абвясціла аб тым, што з 23 ліпеня ўсе людзі, якія перасякаюць яе мяжу з боку Беларусі, будуць падвяргацца прымусовай дэзінфекцыі. Акрамя таго, у Літве і Польшчы былі абвешчаныя планы будаўніцтва шматкіламетровых загарод для прадухілення траплення АЧС пасродкам дзікоў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жывёлагадоўля ў Беларусі
Беларусь
Багрынава (археалагічны помнік)

**Багрынава ** — археалагічны помнік каля вёскі Багрынава Талачынскага раёна Віцебскай вобласці. Уключае гарадзішча, замчышча і курганны могільнік.

## Гарадзішча 
Знаходзіцца за 0,5 км на поўнач ад вёскі. Часткова знішчана кар’ерам. Памеры захаванай часткі — 20 × 8 м. Культурны пласт дасягае 0,5—0,7 м.

Даследавалі Еўдакім Раманаў (1893), Аляксандр Каваленя (1930), Вольга Ляўко (1990). Знойдзены рэшткі ляпной і ганчарнай керамікі. У раскопе плошчай 52 м² прасочваецца канструкцыя валоў, якія моцна аплылі і па краях пляцоўкі амаль непрыкметныя.

У профілі валоў прасочваюцца драўляныя канструкцыі ў выглядзе кратаў з трыма ярусамі абпаленых бярвёнаў дыяметрам 10—12 см. Праслойкі з бярвёнамі размешчаны на глыбіні да 0,5 м адна пад адной. Ніжняя праслойка знаходзіцца на адлегласці 1,8 м ад дзённай паверхні. Ляпная кераміка і збудаванне вала адносяцца да VI—VIII стагоддзяў, ляпная кераміка датуецца XVI—XVII стагоддзямі.

Па дадзеных матэрыялаў, на месцы гарадзішча ў жалезным веку ў сярэдневякоўі ўзнікла сядзіба
## Замчышча 
Размешчана на ўсход ад гарадзішча, на высокім мысе. З поўначы і ўсходу да яго прымыкае кар'ер, з поўдзеня і захада абмежавана ярамі са стромкімі схіламі. На ўсходнім схіле тэраса шырынёй 4 м і роў глыбінёй да 5 м, шырынёй 5—7 м. З боку ракі Іржэўкі мае вышыню 15—18 м.

У 1990 годзе даследавала В. М. Ляўко. Пляцоўка памерамі 40 × 23 м з паўночнага боку пашкоджана вялікай ямай. У двух раскопках агульнай плошчай 40 м² культурны пласт 1,2—1,5 м складаецца з верхняга і ніжняга гарызонтаў. Былі знойдзены ганчарная кераміка XIV—XVII стагоддзяў, кафля XVII стагоддзя, цэгла-пальчатка, абпаленыя камяні.

Рэшткі пабудоў з дрэва і цэглы прасочаны ў шурфе па-за межамі замчышча, дзе выяўлены цэгла-пальчатка і гзымсавая кафля з выявай арла.

## Курганны могільнік 
Знаходзіцца абапал дарогі на Варанцэвічы. Захаваліся 6 насыпаў (раней было 12) вышынёй 1,5—2 м, дыяметрам 10—12 м. Даследавалі Л. В. Аляксееў (1959), А. Р. Мітрафанаў (1972), Ш. I. Бекцінееў (1981). У 1967 годзе 3. М. Сяргеева раскапала 4 курганы. Пахавальны абрад — трупапалажэнне на гарызонце. Знойдзены бранзалетападобныя скроневыя кольцы з пазалочанымі шклянымі і сердалікавымі прызматычнымі пацеркамі.

У 1969 годзе даследаваны яшчэ 2 насыпы. У адным выяўлены мужчынскае і жаночае пахаванні галавою на захад, знойдзены 6 скроневых кольцаў з сярэбранага дроту, 4 арабскія дырхемы дынастыі Саманідаў з адтулінамі для падвешвання, пацеркі, бронзавы пласціністы пярсцёнак, жалезны нож з рэшткамі драўляных тронкаў, віты сярэбраны бранзалет з завязанымі канцамі, жалезны абруч і дужка ад драўлянага вядра, білонавая падковападобная фібула, баявая сякера, невялікі бронзавы пласціністы бранзалет з канцамі ў выглядзе звярыных галовак, 2 пасудзіны. У другім кургане выяўлены тры пахаванні: у насыпе, на мацерыку, на пясчанай падсыпцы.

Могільнік датуецца ХІ стагоддзем, належаў крывічам.

## Літаратура 
*  — С. 80.
*  — С. 412.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Багрынава (Талачынскі раён)
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Талачынскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Гарадзішчы Талачынскага раёна
Пятро Рашэтнік

**Пятро Рашэтнік** (2 чэрвеня 1926 — 21 ліпеня 2008) — беларускі грамадскі дзеяч, сябра СБМ, ахвяра палітычных рэпрэсій, ветэран нацыянальнага руху.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 2 чэрвеня 1926 года ў в. Заполле Навагрудскага павета Навагрудскага ваяводства ў Польскай Рэспубліцы. Бацька працаваў дарожным майстрам у Кашалёўскай гміне.

Скончыў пачатковую школу ў Заполлі, паступіў у польскую прыватную гімназію ў Навагрудку. Пасля далучэння Заходняй Беларусі да СССР у верасні 1939 года нядоўга вучыўся ў школе ў Навагрудку, але потым перайшоў вучыцца ў Навагрудскую беларускую гімназію, што пераехала з Вільні і дырэктарам якой першапачаткова быў вядомы беларускі дзеяч Барыс Кіт. Пасля нямецкай акупацыі працягваў вучыцца і скончыў 7-ы клас. У 1942 годзе паступіў у Навагрудскую настаўніцкую семінарыю.

У 1943 годзе па прапанове Барыса Рагулі ўступіў у Саюз беларускай моладзі. У 1944 годзе добраахвотна як сябра СБМ паехаў вучыцца ў авіяцыйную школу ў Германіі, але фактычна ягоная група вучылася на электрыкаў і была накіраваная ставіць лініі электраперадач у Аўстрыі, Югаславіі і  Германіі. Пасля беларуская моладзь была распушчана і кожны зарабляў на жыццё сам, а Пятро Рашэтнік працаваў у нямецкага фермера ў Баварыі, дзе ён і застаў амерыканскае войска. Разам з іншымі быў перавезены амерыканцамі да Чэхаславакіі і перададзены савецкім уладам, якая яго забралі ў Савецкую Армію. Тры гады служыў у Чэхаславакіі, Венгрыі і Аўстрыі.

У 1948 годзе арыштаваны ў аўстрыйскім горадзе Сантпэльпэне. Следства вяла контрразведка, Пятро Рашэтнік быў асуджаны на 25 гадоў за «здраду Радзіме». Трапіў у лагеры на Інце, дзе пазнаёміўся і пасябраваў з беларускімі нацыянальнымі дзеячамі Янкам Гінько, Сымонам Раманчуком і іншымі. У 1950 годзе дзякуючы Сымону Раманчуку пазнаёміўся з Ларысай Геніюш, якую тады прыслалі ў лагер. У 1953 годзе Пятро Рашэтнік разам з Міколам Канашам прабраліся праз шахту да жаночага лагеру, каб перадаць запіскі беларускім дзяўчатам і Ларысе Геніюш, а па вяртанні былі затрыманыя аховаю. Атрымалі за гэта 20 сутак арышту і на тры месяцы падаўжэння тэрміну зняволення.

З лагераў вызваліўся ў верасні 1956 года. Пасля вызвалення Пятро Рашэтнік вярнуўся на бацькаўшчыну. Жыў у Баранавічах, працаваў токарам. Працягваў сябраваць з Ларысай і Янкам Геніюшамі, іншымі былымі беларускімі палітзняволенымі.

16 студзеня 2000 года ўдзельнічаў у сустрэчы беларускіх камбатантаў у Гародні, куды прыехалі беларускія патрыёты, былыя вязні з розных гарадоў Беларусі.

Памёр 21 ліпеня 2008 года ў Баранавічах. Пахаванне адбылося 22 ліпеня на баранавіцкіх могілках.

## Спасылкі 
* Радыё Свабода. Памёр Пётра Рашэтнік
* 20 гадоў таму ў Гародні прайшла сустрэча беларускіх камбатантаў 

## Літаратура 
* Пятро Рашэтнік «Сустрэчы на жыцьцёвым шляху» — успаміны (запісаныя Сяргеям Яршом) і лісты да Л. Геніюш — // Беларускі Рэзыстанс № 1(3)-2006
* Руслан Равяка «Праз шахту да Ларысы Геніюш» // Наша Ніва, 14 чэрвеня 2000

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Навагрудскім раёне
Катэгорыя:Члены Саюза беларускай моладзі
Ваўкавічы (курганны могільнік)

**Ваўкавічы**, **Воўкавічы** — курганныя могільнікі XI стагоддзя каля вёскі Ваўкавічы Талачынскага раёна Віцебскай вобласці.

## Воўкавічы-1 
Знаходзіцца за 0,2 км на поўнач ад вёскі, на беразе ракі Крывой. Захавалася 18 насыпаў (раней было больш за 30) дыяметрам 5—12 м, вышынёй 1—3 м. Даследавалі Л. В. Аляксееў (1958), А. Р. Мітрафанаў (1972), Ш. I. Бекцінееў (1981), В. М. Ляўко (1990).

У 1969 (1971) годзе 3. М. Сяргеева раскапала 2 курганы. У першым пахавальны абрад — трупапалажэнне. Парнае пахаванне (мужчынскае і жаночае) арыентавана галавой на паўднёвы захад. Знойдзены рэшткі жалезных абручоў ад драўляных вёдзер, жалезныя нажы (тронкі аднаго мелі абмотку з бронзавага дроту), віты бронзавы бранзалет з завязанымі канцамі, бронзавы пярсцёнак, сярэбранае скроневае кольца, 85 бісерных пацерак, сіняя зонная, сіняя цыліндрычная і лімонападобная пацеркі.

У другім пахавальны абрад — трупаспаленне. Выяўлена вогнішча памерам 4×4 м з попелам, вуголлем, перапаленай зямлёй і мноствам дробных кальцыніраваных касцей. Частка спаленых касцей — конскія. Знойдзены ганчарны гаршчок з лінейным арнаментам і кляймом, жалезны нож.

Могільнік датуецца ХІ стагоддзем, належаў крывічам. Матэрыялы раскопак захоўваюцца ў Інстытуце археалогіі Расійскай акадэміі навук.

## Воўкавічы-2 
Знаходзіцца за 0,3 км на паўднёвы захад ад вёскі, абапал лясной дарогі. 21 курган дыяметрам 6—8 м, вышынёй 12 м, адзін дыяметрам 10 м, вышынёй 2,5 м. Выявіў і абследаваў у 1981 годзе Ш. I. Бекцінееў. Раскопкі не праводзіліся.

## Воўкавічы 3 
Знаходзіцца за 0,6 км на паўднёвы захад ад вёскі, абапал лясной дарогі. 22 курганы дыяметрам 4—10 м, вышынёй 0,5—2 м. Два насыпы вышынёй 3 і 5 м. Выявіў і абследаваў у 1981 годзе Ш. I. Бекцінееў. Раскопкі не праводзіліся.

## Літаратура 
*  — С. 193
*  — С. 413

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Ваўкавічы (Талачынскі раён)
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Талачынскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Ваўкалацкі сельсавет

**Ваўкала́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Вілейскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Ваўкалатка.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Крывіцкага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Бубнаўскага сельсавета. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Мінскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў Вілейскім раёне. 4 красавіка 1973 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Даўгінаўскага сельсавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 12 населеных пунктаў: вёскі Баравыя, Бубны, Ваўкалатка, Ворнаўка, Вострава, Габітацыя, Дзямідкі, Заложына, Зосіна, Крупнікі, Мікуліна і Ясюкоўка.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Вілейскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Крывіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1973 годзе
Галошава (курганны могільнік)

**Галошава** — курганны могільнік у вёсцы Галошава Талачынскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на ўсходняй ускраіне вёскі.

## Апісанне 
Захаваліся 5 курганоў: 4 каля дарогі на гарадскі пасёлак Коханава (па 2 абапал дарогі) і 1 на могілках дыяметрам 7—10 м, вышынёй 0,8—2 м, на паверхні сляды ям.

Выявіў у 1885 годзе М. М. Турбін, аднак раскопкі не праводзіліся. Даследавалаі Леанід Аляксееў (1956), Аляксей Мітрафанаў (1972), Вольга Ляўко (1981).

У 1988 годзе Вольга Ляўко раскапала курган каля дарогі. Былі выяўлены два пахаванні — адно ў насыпе (безынвентарнае), другое на грунце на падсыпцы таўшчынёй 0,2 м. Пахавальны абрад — трупапалажэнне з частковым трупаспаленнем. Знойдзены бронзавы пласціністы пярсцёнак, жалезны выраб дрэннай захаванасці (магчыма, фібула), хрусталёвая пацерка, гаршчок і вуголле.

Датуецца 1-й паловай XI стагоддзя, належаў крывічам.

## Літаратура 
*  — С. 213
*  — С. 413

Катэгорыя:Галошава
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Талачынскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Дзень бацькі

**Дзень бацькі** — штогадовае свята ў гонар бацькаў, якое адзначаецца ў многіх краінах у трэцюю нядзелю чэрвеня.

## Гісторыя 
У ЗША ўпершыню святкаваўся 19 чэрвеня 1910 года. Ініцыятарам стварэння гэтага свята называюць місіс Дод з горада Спокан штата Вашынгтон. Яна хацела выказаць удзячнасць свайму бацьку, а ў яго асобе — усім клапатлівым бацькам Амерыкі, якія ўдзельнічаюць у выхаванні дзяцей. Бацьку заснавальніцы свята звалі Уільям Смарт, яго жонка памерла, нарадзіўшы шостае дзіця, але бацька-адзіночка паспяхова выхаваў нованароджанага і яшчэ пяцярых дзяцей. Дабрадзейны Уільям быў ветэранам грамадзянскай вайны і пражываў з дзецьмі на ферме.

Катэгорыя:Неафіцыйныя святы
Катэгорыя:Мужчына
Замошша (курганны могільнік)

**Замошша** — курганныя могільнікі X—ХІ стагоддзяў каля вёскі Замошша Талачынскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзяцца за 0,2 км на поўдзень ад вёскі, на полі.

## Апісанне 
13 моцна абараных насыпаў паўсферычнай формы дыяметрам 5—15 м, вышынёй 1,5—2 м. Абследавалі Г. В. Штыхаў (1967) і А. Р. Мітрафанаў (1972). 

У 1972 годзе З. М. Сяргеева раскапала тры курганы на знос з захаваннем броўкі шырынёй 1 м. Пахавальныя абрады — трупапалажэнне і трупаспаленне. Знойдзены абломак масіўнага жалезнага прадмета, бронзавыя накладкі на пояс, цэлае глінянае вядзерца з вушкам і лінейным арнаментам, фргамент жалезнага нажа з шырокай спінкай, бронзавыя літыя накладкі на пояс з раслінным арнаментам, кераміка, косці чалавека, каня і дробных жывёл.

Аналагі пахавання знойдзены ў Люцынскім могільніку X—XI стагоддзяў каля горада Лудза ў Латвіі і Гняздоўскіх курганах X стагоддзя ў Расіі.

## Літаратура 
*  — С. 353
*  — С. 415

Катэгорыя:Курганныя могільнікі Талачынскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Замошша (Серкавіцкі сельсавет)
Мураўнічы (курганны могільнік)

**Мураўнічы** — курганныя могільнікі каля вёскі Мураўнічы Талачынскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзяцца за 3 км на паўночны ўсход ад вёскі, ва ўрочышчы Змееў Бор, у лесе.

## Апісанне 
Захаваліся 6 курганоў. Два з іх падоўжаныя: адзін даўжынёй 30 м, шырынёй 10—12 м, вышынёй 2,2 м. 3 заходняга і ўсходняга бакоў яго захаваліся раўкі глыбінёй да 0,5 м; другі даўжынёй 15 м, шырынёй 10 м, вышынёй 1,5 м. Чатыры курганы круглыя, дыяметрам 8—10 м, вышынёй 1—1,5 м. Даследавалі Л. В. Аляксееў (1956) і Г. В. Штыхаў (1981). Раскопкі не праводзіліся.

## Літаратура 
*  — С. 417

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мураўнічы
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Талачынскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Нашы сімвалы

**«Нашы сімвалы»** — серыя зборнікаў вершаў, казак і апавяданняў, выдадзеная ў 2020—2022 гадах у выдавецтве «Мастацкая літаратура». Для малодшага і сярэдняга школьнага ўзросту. Укладальнік зборнікаў — Аксана Спрынчан.

Выпуск ажыццяўляся па заказе і пры фінансавай падтрымцы Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь.

Серыя прысвечаная «Году малой радзімы». Дырэктар выдавецтва «Мастацкая літаратура» Алесь Бадак ахарактарызаваў гэтую адмысловую серыю, як «школа радзімазнаўства».

## Бібліяграфія 
# «Зубры-гаспадары» (2020 г.)
# «Буслава айчына» (2020 г.)
# «Васілёк і валошка» (2020 г.)
# «Бульбінка» (2021 г.)
# «Лён-лянок» (2022 г.)
# «Шыпшынавыя пацеркі» (2022 г.)

Катэгорыя:Выданні Беларусі
Катэгорыя:Кнігі 2020 года
Катэгорыя:Кнігі 2021 года
Леброн Джэймс

**Лебро́н Рэ́йман Джэймс** (; нар. 30 снежня 1984, Акран, Агая) — амерыканскі баскетбаліст, які гуляе ў НБА за каманду «Лос-Анджэлес Лэйкерс» і Нацыянальную зборную ЗША.

Чэмпіён НБА 2012 года ў складзе «Маямі Хіт». Двухразовы Алімпійскі чэмпіён (2008, 2012).

16 студзеня 2013 года стаў самым маладым гульцом у гісторыі НБА, які здолеў набраць 20 000 ачкоў.

18 жніўня 2022 года Джэймс зноў падпісаў з «Лос-Анджэлес Лэйкерс» двухгадовую здзелку на 97,1 мільёна долараў. Падаўжэнне кантракта зрабіла Джэймса самым высокааплатным спартсменам у гісторыі НБА з 528,9 мільёна долараў, абагнаўшы Кевіна Дюранта па прыбытку за ўвесь час.

7 лютага 2023 года форвард «Лос-Анджэлес Лэйкерс» падняўся на першае месца ў гісторыі НБА паводле колькасці ачкоў за кар’еру. У матчы з «Аклахомай» 38-гадовы баскетбаліст дасягнуў адзнакі ў 38&nbsp;388 ачкоў і абыйшоў такім чынам Карыма Абдул-Джабара.

## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны сайт 
* Леброн Джэймс на NBA.com 
* Статыстыка выступаў у НБА на сайце www.basketball-reference.com  
* Статыстыка выступаў на Алімпіядзе на сайце www.sports-reference.com  

Катэгорыя:Баскетбалісты ЗША
Катэгорыя:Ігракі зборнай ЗША па баскетболе
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па баскетболе
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2004 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2024 года
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Баскетбалісты НБА
Катэгорыя:Ігракі «Кліўленд Кавальерс»
Катэгорыя:Ігракі «Маямі Хіт»
Катэгорыя:Ігракі «Лос-Анджэлес Лейкерс»
Скавышкі (курганны могільнік)

**Скавышкі** — курганны могільнік каля вёскі Скавышкі Талачынскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на паўночнай ускраіне вёскі.

## Апісанне 
Прасёлачнай дарогай падзелены на 2 групы. Адна мае 16 насыпаў і часткова занята сучаснымі могілкамі, другая — 29, знаходзіцца за 50 м на захад ад могілак, за дарогай. Вышыня курганоў 1—1,5 м, дыяметр 5—12 м. Абследавалі Л. В. Аляксееў (1959) і А. Р. Мітрафанаў (1972). У 1973 годзе тры курганы раскапала 3. М. Сяргеева. Адзін насып быў пусты, у другім — астанкі нябожчыка, арыентаванага галавой на захад (абрад трупапалажэнне), у трэцім — пахаванне па абраду трупаспалення. Знойдзены абломкі ганчарнага посуду, 5 пярсцёнкападобных скроневых кольцаў, ажурная металічная пацерка, невялікі жалезны нож.

Могільнік належаў крывічам. Датуецца X — XI, або XII — XIII стагоддзямі.

Матэрыялы раскопак захоўваюцца ў Віцебскім абласным краязнаўчым музеі.

## Літаратура 
*  — С. 293
*  — С. 419.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Скавышкі
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Талачынскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Навінка (курганны могільнік)

**Навінка** — курганныя могільнікі ХІ—XIII стагоддзяў каля вёскі Навінка Талачынскага раёна Віцебскай вобласці.

## Могільнік-1 
Знаходзіцца за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі, у лесе ва ўрочышчы Змееў Бор.

20 моцна аплыўшых курганоў дыяметрам 3,5—10 м, вышынёй 0,5—1,5 м. Дзесяць з іх у аснове абкладзены камянямі. Абследавалі Л. В. Аляксееў (1949) і А. Р. Мітрафанаў (1972). У 1973 годзе 3. М. Сяргеева раскапала тры курганы: першы аказаўся пусты; у другім было пахаванне па абраду трупапалажэнне ў яме пад насыпам; у трэцім побач з рэшткамі нябожчыка, арыентаванага галавой на захад, з правага боку каля пояса знойдзены падковападобная спражка, бронзавая фібула з аграненымі канцамі, бронзавае кольца з дроту з замкнёнымі канцамі, на галаве бронзавая бляшка з рэшткамі эмалі.

Могільнік належаў крывічам. Датуецца ХІІ—XIII стагоддзямі.

## Могільнік-2 
Знаходзіцца паміж вёскамі Навінка і Ельнік, у хваёвым лесе.

50 насыпаў дыяметрам 3—7 м, вышынёй 0,3—1 м. Асобныя курганы ў аснове абкладзены камянямі і абкружаны раўкамі. Адкрыла і даследавала ў 1973 годзе 3. М. Сяргеева. Раскапана 12 насыпаў. Пахавальны абрад — трупапалажэнне. У 6 курганах пахаванні на гарызонце, у 3 — пад насыпам у ямах і ў 3 — у насыпе. У 5 курганах нябожчыкі арыентаваны галавой на захад, у 4 — на ўсход, у 2 — на поўдзень і паўднёвы ўсход, у 1 — на паўночны ўсход. У 2 курганах, акрамя шкілетаў, знаходак не было.

У 2 жаночых і 1 дзіцячым пахаваннях знойдзены бронзавае скроневае кольца, бронзавыя драцяныя кольцы з замкнёнымі канцамі ў выглядзе спіралі ў 4—5 абаротаў, пласціністыя з замкнёнымі канцамі, віты бронзавы з завязанымі канцамі бранзалеты, круглая грыўня, бразготкі з крыжападобнай прораззю, падковападобныя спражкі, крыжападобная падвеска з эмаллю, рэшткі галаўнога венчыка, шматлікія спіралькі, шкляныя пазалочаныя і пасярэбраныя пацеркі, жалезныя нажы і наканечнік кап’я, шыферныя прасліцы, тачыльны брусок.

Могільнік датуецца XI — пачаткам XIII стагоддзя, належаў крывічам. Матэрыялы знаходак захоўваюцца ў Віцебскім абласным краязнаўчым музеі.

У 2002 годзе В. М. Ляўко даследавала 1 курган памерамі 6 х 7 м, вышынёй 1 м, выцягнуты з усходу на захад. На глыбіні 0,6—0,95 м. выяўлена скопішча вуголля і попелу, якое павялічвалася да краёў насыпу. Пахавальны абрад у цэнтры кургана — трупапалажэнне з частковай крэмацыяй (абгарэлыя чэрап, косці рук і рэбры), галавой на ўсход.

Суправаджальны інвентар — жалезны баявы тапор, нож, бронзавая фібула і дротавы пярсцёнак. У мацерыку пад курганом выяўлены размешчаныя парамі 4 ямы ад слупоў глыбінёю 0,25—0,6 м., дыяметрам 0,2—0,35 м. з вуголлем і попелам. Рэшткі агнішча зафіксаваны таксама ў раўку, які абкружаў курган. Датуецца пачаткам XI стагоддзя. Матэрыялы раскопак знаходзяцца ў Талачынскім гісторыка-краязнаўчым музеі.

## Літаратура 
*  — С. 124—125
*  — С. 417

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Навінка (Талачынскі раён)
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Талачынскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Гамбургская вышэйшая школа прыкладных навук

**Гамбургская вышэйшая школа прыкладных навук** () або скарочана  — дзяржаўная вышэйшая прыкладная школа, якая працуе з 1970 года ў Гамбургу, Германія.

Па колькасці студэнтаў з’яўляецца другой найбуйнейшай ВНУ Гамбурга і трэцяй найбуйнейшай прыкладной ВНУ Германіі.

4 факультэты: факультэт інжынерыі і камп’ютарных навук; медыка-біялагічны факультэт; факультэт дызайну, сродкаў сувязі і інфармацыі; факультэт бізнесу і сацыяльных навук. Кожнаму з факультэтаў адпавядае адзін з чатырох кампусаў, размешчаных у межах Гамбурга.

## Вядомыя выкладчыкі і выпускнікі 
* Юта Баўэр — нямецкі кніжны ілюстратар

Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Германіі
Катэгорыя:Гамбург
Юта Баўэр

**Юта Баўэр** (; ) — нямецкі кніжны ілюстратар, дзіцячая пісьменніца. Лаўрэат прэміі Х. К. Андэрсена (2010).

## Біяграфія 
У 1975—1981 гадах вучылася ў Гамбургскай вышэйшай школе прыкладных навук. З 1980 года — член «Гамбургскай групы ілюстратараў». З 1981 года займаецца кніжнай ілюстрацыяй. Малявала коміксы для часопіса «Брыгіта». З 1991 года займаецца анімацыяй для тэлеканала «ZDF».

Ілюстравала кнігі Кірстэн Бое, Крысцінэ Нёстлінгер і Петэра Хертлінга.

## Намінацыі і прэміі 
* (1997) прэмія «Эміль» за анімацыйны фільм «Каралева фарбаў»
* (1998) Тройсдорфская прэмія за кніжную ілюстрацыю
* (2001) Нямецкая прэмія за дзіцячую літаратуру
* (2008) Намінацыя на прэмію «Памяці Астрыд Ліндгрэн»
* (2010) Прэмія Х. К. Андэрсена

## Зноскі 
Катэгорыя:Мастакі Германіі
Катэгорыя:Графікі Германіі
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі імя Х. К. Андэрсена
Загараддзе (курганны могільнік)

**Загараддзе** — курганныя могільнікі Х—XII стагоддзяў каля вёскі Загараддзе Талачынскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзяцца за 0,3 км на ўсход ад вёскі, у лесе.

## Апісанне 
Уключаюць больш за 40 курганоў. Некаторыя дыяметрам 7—10 м, вышынёй 1—1,5 м, астатнія адпаведна 11—14 м і 2 м. У 1888 годзе Еўдакім Раманаў налічыў тут 50 курганоў, 2 з іх раскапаў. У адным пахавальны абрад трупаспаленне, у другім — трупапалажэнне. Знойдзены гаршчок з рэшткамі крэмацыі, жалезны нож, каменная клінападобная сякера. У 1972 годзе паўторна даследаваў А. Р. Мітрафанаў. 

Могільнік датуецца X—XII стагоддзямі, належаў крывічам. Матэрыялы раскопак 1888 года захоўваюцца ў Дзяржаўным Эрмітажы.

## Літаратура 
*  — С. 414—415
* Раскопки в Могилёвской губернии в 1888 году. — У кн.: Древности. Труды Московского археологического общества. М., 1889, т. 13, в. 1
* *Романов Е. Р.* Археологические находки. — У кн.: Могилёвская старина. Могилёв, 1900. в. 1

Катэгорыя:Загараддзе
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Талачынскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Козкі (гарадзішча)

**Козкі** — археалагічны помнік каля вёскі Козкі Талачынскага раёна Віцебскай вобласці. Уключае гарадзішча, земляны вал, курган.

## Гарадзішча 
Знаходзіцца за 2 км на захад ад вёскі, у лесе, каля дарогі на вёску Стуканы. У плане гарадзішча яйцападобнае, памеры 57x43 м, умацавана 2 валамі. Адкрыў Д. М. Васілеўскі (1925), абследаваў А. Р. Мітрафанаў (1972). Раскопкі не праводзіліся.

## Земляны вал 
Яго мясцовая назва — пагранічны вал (гэта граніца першага падзелу Рэчы Паспалітай). Земляны вал пачынаецца каля вёскі побач з гарадзішчам і цягнецца ў паўночна-заходнім напрамку ў бок гарадскога пасёлка Халопенічы больш за 40 км. Шырыня да 1,5 м, вышыня 1 м. У 1772—1793 гадах ён з’яўляўся часткай мяжы паміж Рэччу Паспалітай і Расійскай імперыяй. Абследаваў археалагічны аб’ект у 1972 годзе А. Р. Мітрафанаў.

## Курган 
За 0,5 км на ўсход ад вёскі знаходзіцца курган. Дыяметр яго 7,5 м, а вышыня 1,1 м. Адкрыў і абследаваў гэты археалагічны аб’ект у 1951 годзе Л. В. Аляксееў, пазней абследавалі А. Р. Мітрафанаў (1972) і В. М. Ляўко (1981).

## Літаратура 
*  — С. 415—416.
 
Катэгорыя:Гарадзішчы Талачынскага раёна
Катэгорыя:Козкі
Літоўшчынскі сельсавет (Глыбоцкі раён)

**Літо́ўшчынскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глыбоцкага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Літоўшчына.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Глыбоцкага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Удзелаўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Удзелаўскі сельсавет

**У́дзелаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Удзела.

Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Глыбоцкага раёна Маладзечанскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Літоўшчынскага і Верхненскага сельсаветаў. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Віцебскай вобласці. 20 мая 1960 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Мосарскага сельсавета, у склад Мамайскага сельсавета перададзена вёска Марцыбыліна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Удзелаўскага сельсавета 39 населеных пунктаў. 6 снежня 2007 года скасавана вёска Міхальцы.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2883 чалавек, з іх 88,2 % — беларусы, 7,9 % — палякі, 3,0 % — рускія; паводле перапісу 2019 года — 2431 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С. Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе
Яськаўшчына (курганны могільнік)

**Яськаўшчына** — курганныя могільнікі каля вёскі Яськаўшчыны Талачынскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзяцца за 1,5 км на поўнач ад вёскі, на краі поля, на невысокім узгорку, які зарос густым хмызняком.

## Апісанне 
25 курганоў добрай захаванасці, большая частка дыяметрам 5—6 м, вышынёй да 1,5 м. На паўночна-ўсходняй ускраіне могільніка ёсць курганы дыяметрам 10 м, вышынёй 2-2,5 м. За дарогай, каля лесу, адзіночны курган дыяметрам 8 м, вышынёй 1,5 м, яшчэ адзін знаходзіцца каля могілак. Адкрыў і абследаваў у 1959 годзе Л. В. Аляксееў. Абследавалі А. Р. Мітрафанаў (1972) і В. М. Ляўко (1981). Раскопкі не праводзіліся.

## Літаратура 
*  — С. 420.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Яськаўшчына (Талачынскі раён)
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Талачынскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Глоўна

**Глоўна** () — горад у Польшчы, размешчаны за 30 км на паўночны ўсход ад Лодзі і за 100 км на захад ад Варшавы. Уваходзіць у склад Згежскага павета Лодзьскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Глоўна. Чыгуначная станцыя. Плошча 19,9 км². Насельніцтва 14,6 тыс. чалавек.
Стрыкаў

**Стрыкаў** () — горад у Польшчы, размешчаны за 20 км на поўнач ад цэнтра Лодзі і за 100 км на захад ад Варшавы. Уваходзіць у склад Згежскага павета Лодзьскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Стрыкаў. Плошча 8,15 км². Насельніцтва 3,5 тыс. чалавек.
Краснявіцы

**Краснявіцы** () — горад у Польшчы, размешчаны за 65 км на поўнач ад Лодзі і за 150 км на захад ад Варшавы. Уваходзіць у склад Кутноўскага павета Лодзьскага ваяводства, Сядзіба вяскова-гарадской гміны Краснявіцы. Чыгуначная станцыя. Плошча 2,96 км². Насельніцтва 4,5 тыс. чалавек.
Мафія

**Ма́фія** () — арганізаваная крымінальная злачынная група, таемнае злачыннае аб’яднанне, што дзеіць спосабам гвалта, забойстваў і шантажа. Першапачаткова тэрмін ужываўся ў адносінах да арганізацыі Коза Ностра ( — наша справа). Узнікла ў 1670 годзе на востраве Сіцылія (Іспанская імперыя, цяпер Італія) ў якасці зладжанай самаабароны мясцовага насельніцтва. У 20 ст. засяродзіла ў сваіх руках гульнёвыя дамы, наркагандаль і прастутуцыю ды пранікла ў дзяржаўнае кіраваньне Італіі і ЗША. Захоўвае ўстойлівасць і ўнутраную згуртаванасць праз прытрымліванне родаплемянных звычаяў.

## Спасылкі 

Катэгорыя:З’явіліся ў 1670 годзе
Катэгорыя:Сацыяльныя групы
Ганна Георгіеўна Гарчакова

**Ганна Георгіеўна Гарчакова** — дырэктарка Беларускага дзіцячага хоспіса, адна са стваральніц сістэмы аказання паліятыўнай дапамогі дзецям у Беларусі, актывістка хоспіснага руху і паліятыўнай дапамогі.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Санкт-Пецярбургу, біёлаг па першай адукацыі, па другой — псіхолаг, таксама праходзіла навучанне ў арганізацыі Chіldren’s Hospіce Іnternatіonal (CHІ). Працавала ў даследчым інстытуце, потым на месцы выхавацелькі ў анка-гематалагічным дзіцячым цэнтры, з часам стала кіраўніцай псіхолага-педагагічнага аддзела. Працуе ў Беларускім дзіцячым хоспісе з моманту яго стварэння 11 лістапада 1994 года. У першыя гады існавання хоспіса таксама выязджала на дом да хворых дзяцей — як псіхолаг.

Мае дачку.

## Узнагароды 
Жанчына года Беларусі (2009).

Дырэктар Беларускага дзіцячага хоспіса і яе калектыў атрымалі прэмію «За духоўнае адраджэнне» па выніках 2018 года.

## Спасылкі 
* Сайт Беларускага дзіцячага хоспіса

Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Распаўсюджванне COVID-19 у Новай Зеландыі

Першы пацверджаны выпадак захворвання каранавіруснай інфекцыяй COVID-19 на тэрыторыі Новай Зеландыі быў выяўлены 28 лютага 2020 года. Па стане на 2 красавіка 2020 года ў Новай Зеландыі афіцыйна было выяўлена 797 пацверджаных выпадкаў, з іх 92 паправіліся, 1 лятальны. Выпадкі віруса COVID-19 былі зарэгістраваныя ва ўсіх рэгіёнах дзяржавы. Па стане на 10 красавіка 2020 года зарэгістравана 1 283 хворых (1 015 пацверджаных і 268 магчымых выпадкаў). На падставе ацэнкі насельніцтва краіны ў снежні 2019 года, складае 4 951 500 чалавек, гэта дало краіне 204,99 пацверджаных выпадкаў на мільён насельніцтва (259,11 пацверджаных і верагодных выпадкаў на мільён насельніцтва).

Новая Зеландыя ўвяла строгія абмежавальныя меры ў самым пачатку эпідэміі. Былі хутка перакрытыя мяжы, уведзены строгі каранцін для ўсіх, хто вяртаўся з-за мяжы, закрыты для наведванняў грамадскія месцы, кавярні і рэстараны (ім было забаронена нават працаваць на вынас або праз сэрвісы дастаўкі). Дзякуючы гэтым мерам краіне фактычна ўдалося прадухіліць эпідэмію.

27 красавіка Прэм’ер-міністр Новай Зеландыі Джасінда Ардэрн заявіла, што краіне «ўдалося пазбегнуць горшага» ў сувязі з эпідэміяй каранавіруснай інфекцыі, і эпідэмія ў краіне спыненая. На працягу некалькіх апошніх дзён у Новай Зеляндыі выяўлялі толькі адзінкі новых выпадку заражэння. Усяго ў краіне зафіксавана 1469 выпадкаў, памерлі 19 чалавек.

Апошні пацыент, які лячыўся ад COVID-19, 7 чэрвеня быў абвешчаны здаровым. На працягу папярэдніх двух тыдняў у краіне ня выявілі ніводнага выпадку заражэння.

Станам на 2023 год у краіне зафіксавана 2,4 млн выпадкаў заражэння, у тым ліку 2 тыс. смерцяў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пандэмія COVID-19
Катэгорыя:2020 год у Новай Зеландыі
Наўруз

**Наўру́з** (ад  — «новы дзень»), альбо **Міжнародны дзень Наўруз** (21 сакавіка) — свята новага года па астранамічным сонечным календары ў іранскіх і цюрскіх народаў. Наўруз з’яўляецца нацыянальнай традыцыяй, што не мае прамых адносін да ісламскіх звычаяў.

Паходжанне гэтага свята сыходзіць сваімі каранямі ў дапісьмовую эпоху гісторыі чалавецтва. Афіцыйны статус ён набыў у Ахеменідскай імперыі, як рэлігійнае свята зараастрызму. Працягвае адзначацца і пасля арабскіх заваяванняў. У цяперашні час адзначаецца ў дні, на якія прыходзіцца вясновае раўнадзенства.

Варта адзначыць, што Наўруз не святкуецца арабамі. У Турцыі з 1925 па 1991 год афіцыйна святкаванне Наўруза было забаронена. У Сірыі святкаванне Наўруза забаронена да гэтага часу.

30 верасня 2009 года Наўруз быў уключаны ЮНЕСКА ў Спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА, з гэтага часу 21 сакавіка абвешчана як *Міжнародны дзень Наўруз*.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Міжнародныя дні
Катэгорыя:Новы год
Катэгорыя:Святы 21 сакавіка
Катэгорыя:Святы Азербайджана
Катэгорыя:Святы Ірана
Катэгорыя:Святы Казахстана
Катэгорыя:Святы Узбекістана
Катэгорыя:Святы Таджыкістана