open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Зімовыя Алімпійскія гульні 2022

**Зімовыя Алімпійскія гульні 2022 года** (афіцыйна — **Гульні XXIV Алімпіяды**) — XXIV зімовыя Алімпійскія гульні, якія праходзілі з 4 па 20 лютага 2022 года ў Пекіне (КНР).

Упершыню з 1984 года Алімпійскія зімовыя гульні пройдуць у камуністычнай краіне і гэта будуць першыя Алімпійскія зімовыя гульні, якія адбудуцца ў Кітаі. Меркаваны бюджэт гульняў $ 3,9 млрд, менш, чым адна дзясятая з 43 $ мільярдаў, выдаткаваных на летнія Алімпійскія гульні 2008 года. Падчас спаборніцтваў будзе задзейнічана 25 стадыёнаў, размешчаных у Пекіне, Янцыне і Чжанцзякоу.

## Выбар горада 
## Талісман 
Талісманам Гульняў стала панда Бін Двэнь Двэнь. У прэзентацыі сказана, што з касцюмам з лёду, сэрцам з золата і любоўю да ўсіх зімовых відаў спорту, гэтая панда гатова падзяліцца з усім светам сапраўдным духам Алімпіяды.

## Медалі 
На алімпійскіх медалях пяць канцэнтрычных кольцаў, якія ўвасабляюць традыцыйную кітайскую філасофію гармоніі паміж небам, зямлёй і чалавекам. Пярсцёнкі таксама сімвалізуюць алімпійскія кольцы, выгравіраваныя ва ўнутраным крузе, і алімпійскі дух, які аб’ядноўвае свет з дапамогай спорту. Таксама можна заўважыць узоры ў выглядзе аблокаў і сняжынак.

У цэнтральнай частцы адваротнага боку медалёў змешчана эмблема маючых адбыцца зімовых Алімпійскіх гульняў у Пекіне, а вакол яе — афіцыйная назва Гульняў на кітайскай мове. Кольцы, якія атачаюць эмблему, уяўляюць сабой зорныя сляды, на іх выгравіраваны 24 кропкі ў гонар 24-х па ліку зімовых Алімпійскіх Гульняў. Дызайн натхнёны старажытнымі астранамічнымі картамі і сімвалізуе бязмежнае зорнае неба, гармонію паміж чалавекам і прыродай і надзею, што спартсмены на Гульнях будуць дасягаць дасканаласці і зіхацець, як зоркі.

Дызайн медалёў быў натхнёны кольцападобнай яшмавай (нефрытавай) рэгаліяй бі — плоскай круглым дыскам з круглай адтулінай у цэнтры. Падобна да таго, як нефрыт лічыцца спрыяльным і бясцэнным упрыгожваннем у традыцыйнай кітайскай культуры, медаль з’яўляецца сведчаннем гонару і нястомных намаганняў спартсменаў.

## Цырымонія адкрыцця 
Цырымонія адкрыцця XXIV зімовых Алімпійскіх гульняў прайшла 4 лютага на кітайскім Нацыянальным стадыёне вядомым пад назвай «Птушынае гняздо». Арганізатары падрыхтавалі шоу, якое аб’яднала сучасныя тэхналогіі і гістарычныя традыцыі Кітая. Лейтматывам цырымоніі стаў дэвіз Алімпійскіх гульняў у Пекіне «Разам дзеля агульнай будучыні».

## Спаборніцтвы 
2 лютага 2022 стартаваў групавы турнір па кёрлінгу сярод змешаных пар (дабл-мікст). Першы залаты медаль Гульняў 5 лютага выйграла Тэрэза Ёхаўг з Нарвегіі ў лыжных гонках (скіатлон).
Венскі метрапалітэн

{{Метро
|Назва= Венскі метрапалітэн
|Лагатып= 150px
|Краіна=  Аўстрыя
|Горад= {}|Сцяг Вены Вена
|Адкрыццё= 1976
|Даўжыня= 78,4 км
|Станцыі= 104
|Лініі= 5
|Пасажыры= 1,31 млн.
|Пасажыры1= 567,6 млн. (2011)
|Схема ліній= 300px
}}
**Венскі метрапалітэн** () — сістэма ліній метрапалітэна ў Вене, якая складаецца з пяці ліній. З'яўляецца, разам з S-Bahnам, трамваем і аўтобуснай сеткай, важным складнікам грамадскага транспарту сталіцы Аўстрыі.

Сучасны Венскі метрапалітэн прынята лічыць адкрытым 8 мая 1976 года. У той жа час, у метрапалітэна Вены ёсць багатая перадгісторыя, якая вядзецца з канца XIX стагоддзя. Цяперашняя сетка ўключае ў сябе шэраг участкаў гарадской чыгункі, пабудаваных у 1898-1901 гадах.

Сістэма звязаная з венскімі хуткаснымі чыгункамі. Квіткі ў метро падыходзяць таксама і для аўтобусаў і трамваяў.

Сетка метро складаецца з 5 ліній агульнай працягласцю 74,2 кіламетраў з 101 станцыямі. Лініі не маюць назваў, а згадваюцца па нумарах з літарай U (ад U-Bahn), ад U1 да U6 (шматлікія праекты лініі U5 да гэтага часу не рэалізаваны). Акрамя таго, кожная лінія мае свой колер. Венскі метрапалітэн абслугоўваецца фірмай Wiener Linien GmbH & Co KG, якая належыць Wiener Stadtwerke AG, 100% акцый якой знаходзіцца ў валоданні горада Вена.

Метрапалітэн працуе з 5 раніцы да поўначы і, з верасня 2010 года, па начах перад святочнымі і выхаднымі днямі. Рашэнне аб прадаўжэнні часу працы па начах было прынята на гарадскім рэферэндуме ў лютым 2010 года.

## Спасылкі 

Катэгорыя:Метрапалітэны Аўстрыі
Дар’енскі заліў

**Дар’енскі заліў** () — заліў у паўднёва-заходняй частцы Карыбскага мора, размешчаны ля берагоў Панамы і Калумбіі. Удаецца ў сушу на 165 км, яго вузкая паўднёвая частка выдзяляецца ў заліў Ураба, размешчаны паміж Карыбана-Поінт і мысам Цібурон. На беразе заліва Ураба размешчаны калумбійскі партовы горад Турба.

Глыбіня Дар’енскага заліва ў адкрытай частцы перавышае 2000 м. Сярэдняя гадавая тэмпература вады складае 26 °C, салёнасць — больш за 36 ‰. Прылівы няправільныя, паўсутачныя, вышынёй 0,6 м. На паўднёвым беразе заліва размяшчаецца дэльта ракі Атрата. Паўднёва-заходні бераг заліва заняты так званым Дар’енскім прабелам — адзіным няскончаным участкам Панамерыканскай шашы.

Катэгорыя:Залівы Калумбіі
Катэгорыя:Залівы Карыбскага мора
Катэгорыя:Залівы Панамы
Фінікійскае пісьмо

**Фінікійскае пісьмо** — адна з першых зафіксаваных у гісторыі чалавецтва сістэм фанетычнага пісьма. З'явілася каля XV стагоддзя да н. э. і стала родапачынальніцай ўсіх сучасных алфавітных і многіх іншых сістэм пісьма.

Выкарыстоўвала кансанантны прынцып, г.зн. для запісу слоў выкарыстоўваліся толькі зычныя гукі, а значэнне галосных пакідалася на разуменне чытача. Тэкст запісваўся справа налева.

## Гісторыя 
Першапачаткова жыхары Фінікіі карысталіся клінапісным пісьмом, якое яны перанялі ў народаў Месапатаміі. Але клінапіс быў даволі складаным і таму нязручным для вядзення гандлёвых запісаў і разлікаў. Фінікійцы прыдумалі больш простую сістэму пісьма. У ёй кожны значок быў літарай і абазначаў асобны зычны гук, а не слова. Такіх значкоў, або літар, было 22. Літары расстаўляліся ў пэўным парадку, у выніку чаго атрымаўся алфавіт.

Старажытныя грэкі запазычылі ў фінікійцаў іх алфавіт. Грэкі сталі абазначаць значкамі не толькі зычныя, але і галосныя гукі. Першыя дзве фінікійскія літары «алеф» і «бет» далі назву слову «алфавіт»

Фінікійскае пісьмо з'яўляецца адным з першых алфавітных пісьменстваў у свеце. Практычна ўсе алфавітныя пісьменнасці свету (за выключэннем японскай каны і карэйскага пісьма) маюць карані менавіта ў фінікійскім пісьме. Іншыя пісьменствы, якія маюць алфавітную структуру — старажытнаперсідскі клінапіс і мераіцкае пісьмо, не прыжыліся.

Катэгорыя:Пісьменнасці семіцкага паходжання
Катэгорыя:Пісьменнасці семіцкіх моў
Катэгорыя:Старажытныя пісьменнасці Блізкага Усходу і Міжземнамор’я
Катэгорыя:Кансанантныя пісьменнасці
Катэгорыя:Фінікійскі алфавіт
Пісуар

**Пісуар** () — разнавіднасць унітаза толькі для мачавыпускання. Распаўсюджаны ў грамадскіх туалетах. Вырабляецца з санфаянса, радзей з эмаліраванага металу, пластмасы, нержавеючай сталі.

## Пісуар для жанчын 
З улікам асаблівасцяў анатоміі бываюць як мадэлі, прызначаныя для мужчын, так і (радзей) для жанчын.
Пры ўстаноўцы такой сантэхнічнай прылады прадугледжана, што яно дазваляе мачыцца, не дакранаючыся целам унітаза і не згінаючыся, што дапамагае жанчынам, хворым на артрыт. Шырокага распаўсюджвання жаночыя пісуары не атрымалі з-за відавочнай нязручнасці і няўмення жанчын імі карыстацца, што не дапамагае падтрыманні чысціні ў туалеце.

Катэгорыя:Каналізацыя
Макс Эйвэ

**Махгіліс (Макс) Эйвэ** (*Machgielis «Max» Euwe*; 20.5.1901, Ватэрграфсмер, каля г. Амстэрдам, Нідэрланды — 26.11.1981) — галандскі шахматыст, шахматны літаратар. Міжнародны гросмайстар (1950), міжнародны арбітр (1951).

Скончыў Амстэрдамскі ўніверсітэт (1926). Доктар матэматыкі. Выкладчык ліцэя (Амстэрдам), дырэктар Нідэрландскага даследчага цэнтра апрацоўкі інфармацыі з дапамогай ЭВМ (1958-64), прафесар Тылбургскага і Ратэрдамскага ўніверсітэтаў (1964-71). Прэзідэнт Міжнароднай шахматнай федэрацыі (ФІДЕ) у 1970-78. 5-ы ў гісторыі шахмат чэмпіён свету (1935-37). Шматразовы пераможца і прызёр буйных міжнародных турніраў (1921-55), удзельнік больш як 30 матчаў (1921-40). 13-разовы чэмпіён Нідэрландаў. Узначальваў каманду Нідэрландаў на IX, XI, XIII, XIV, XV і XVI Сусветных шахматных алімпіядах (1927-62).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Постаці Нідэрландаў
Сіна-Тыбецкія горы

**Сіна-Тыбецкія горы**, **Сычуаньскія Альпы**, **Хуандуаньшань** — горы ў Кітаі.

Даўжыня каля 750 км, шырыня да 400 км. Вышыня ад 5000—6500 м на захадзе да 1000—1200 м на ўсходзе, найбольшая вышыня 7590 м (гара Гунгашань).

Утвараюць усходні ўступ Тыбецкага нагор’я, на мяжы з раўнінамі і нізкагор’ямі Усходняга Кітая, з’яўляюцца мяжой Сычуаньскай катлавіны. Падзяляюцца на шэраг субмерыдыянальных хрыбтоў, парэзаных глыбокімі падоўжнымі цяснінамі рэк Салуін, Меконг, Янцзы ў іх верхніх цячэннях (глыбыня ўрэзу да 3000 м). Хрыбты пераважна стромкасхілыя, з рэзкімі скалістымі водападзельнымі грабянямі. Ледавікі.

Горы — частка старажытнай платформы, якая актывізавалася мезазойскімі рухамі; расчлянёна разломамі на шэраг блокаў, складзеных з гнейсаў, крышталічных сланцаў, пясчанікаў, вапнякоў. Перыферыйныя грады, якія далучаюцца да Сычуаньскай катлавіны, складзены з базальтаў і асадкавых тоўшчаў. Горы сейсмічныя. Радовішчы жалезнай руды, золата, медзі.

Субтрапічны клімат заходняй ускраіны Сычуаньскай катлавіны з вышынёй рэзка пераходзіць да кантынентальнага клімату Тыбецкага нагор’я. Каля паўднёвых падножжаў гор — 1200 мм ападкаў (максімум летам), на наветраных схілах — больш за 2000 мм, па меры набліжэння да Тыбецкага нагор’я — да 600 мм за год.

Да вышыні 2000 м субтрапічныя вечназялёныя лясы з эндэмікамі, якія з вышынёй пераходзяць у мяшаныя лясы; у адкрытых на паўднёвых далінах трапляецца ціс. На вышыні 2000—4000 м пераважаюць хвойныя (галоўным чынам піхтавыя, радзей яловыя) лясы, вышэй за 4000 м размешчаны альпійскія лугі і стэпы.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Горы М’янмы
Катэгорыя:Горныя сістэмы Азіі
Катэгорыя:Горы Кітая
Міклаш Янча

**Міклаш Я́НЧА** (; , , Венгрыя — , г. ) — венгерскі .

## Біяграфія 
Скончыў універсітэт у г. Клуж (1944), Вышэйшую школу тэатра і кіно ў Будапешце (1950). Народны артыст Венгрыі (1980).

3 1951 здымаў дакументальныя фільмы («Бессмяротнасць», 1959, прэмія Міжнароднага кінафестывалю ў Сан-Францыска 1960, і інш.). У мастацкім кіно дэбютаваў фільмам «Званы адпраўляюцца ў Рым» (1959). Асаблівасці яго творчай манеры выявіліся ў фільмах «Развязкі і завязкі» («Кантата», 1963), «Так я прыйшоў» (1965), «Бедныя хлопцы» («Без надзеі», 1966; прэмія Міжнародных кінафестываляў у Лакарна 1966, Лондане 1967). У фільмах «Зоркі і салдаты» (з СССР, 1967; спецыяльная прэмія Міжнароднага кінафестывалю ў Адэлаідзе 1969), «Цішыня і крык» (Залаты прыз Міжнароднага кінафестывалю ў Авеліна), «Светлыя вятры» (абодва 1968, за апошні гран-пры Міжнароднага кінафестывалю ў Адэлаідзе) аформілася мастацкая мадэль М. Янча — гістарычная парабала, якая прыняла выгляд фальклорнай абрадавай дзеі з харэаграфіяй і харавымі спевамі. Фільмы 1970-х г. «Пакуль народ яшчэ просіць» (прэміі Міжнародных кінафестываляў у Канах і Мілане 1972), «Любоў мая, Электра» (прэмія Міжнароднага кінафестывалю ў Чыкага 1975), «Венгерская рапсодыя», «Allegro barbaro» (спецыяльная прэмія Міжнароднага кінафестывалю ў Канах, Барселоне 1979) насычаны алегарычнымі і сімвалічнымі вобразамі. Сярод іншых работ: «Пацыфістка» (1970), «Сезон пачвар» (1987), «Гараскоп Ісуса Хрыста» (1988), «Бог падаецца назад» (1990), "Вальс «Блакітны Дунай» (1991, прэмія Міжнароднага кінафестывалю ў Манрэалі), «Гасподзь даў мне свяцільнік у Будапешце» (1998), «Маць тваю! Камары» (1999) і інш. Адначасова з 1971 ставіў тэатральныя спектаклі, у 1983-85 узначальваў тэатр у г. Кечкемет.

Спецыяльныя прэміі за ўклад у кінамастацтва Міжнародных кінафестываляў у Канах 1979, Венецыі 1990, Будапешце 1994. Дзяржаўная прэмія Венгрыі імя Кошута 1979.

## Літаратура 
* Estève M. Miklós Jancsó. Paris: Lettres modernes, 1975
* Bíró Y. Miklós Jancsó. Paris: Albatros,1977
* Buttafava G. Miklós Jancsó. Salamanca: Ediciones Sígueme, 1977
* Marlia G. Lo schermo liberato: il cinema di Miklós Jancsó. Firenze: Liberoscambio, 1982

## Спасылкі 
* http://www.dvdclassik.com/Critiques/miklos_jancso.htm (фр.)
* http://www.jancso.film.hu/index.ivy  (венг.)
* Старонка на сайце IMDB
Юзаф Паўлікоўскі

**Юзаф Паўлікоўскі** (*Józef Pawlikowski*; , в. Розпжа, Мазовія, Польшча — ) — польскі , палітычны дзеяч.

## Біяграфія 
Вывучаў права ў Ягелонскім універсітэце (Кракаў), дзе належаў да Саюза філантропаў. Працаваў адвакатам. Выступаў супраць Таргавіцкай канфедэрацыі. Адзін з галоўных арганізатараў паўстання 1794. Пасля разгрому паўстання эмігрыраваў у Бельгію, потым у Францыю, дзе 22.8.1795 падпісаў акт пра стварэнне радыкальнай эмігранцкай арганізацыі Польская дэпутацыя. У 1799—1800 сакратар і дарадчык Т. Касцюшкі. Пазней жыў у Варшаве, з 1821 член тайнага Нацыянальнага патрыятычнага таварыства. У 1826 арыштаваны, памёр у зняволенні.

## Творчасць 
У першай публіцыстычнай працы «Пра польскіх прыгонных», выдадзенай ананімна ў 1788, выказваў фізіякратычныя погляды радыкалаў, якія патрабавалі адмены прыгону, асабістай незалежнасці і правоў для сялян. У трактаце «Палітычныя думкі для Польшчы» (1789) сфармуляваў філасофскую праграму народнай манархіі. Пад кіраўнідгвам Т. Касцюшкі напісаў працу «Ці могуць палякі дамагчыся незалежнасці?» (1800), у якой патрабаваў спалучэння нацыянальна-вызвольнай барацьбы з барацьбой за грамадскі прагрэс. Аўтар «Успамінаў пра падрыхтоўку касцюшкоўскага паўстання».

Катэгорыя:Палітыкі Польшчы
Вуду

**Вуду** () — агульная назва рэлігійных вераванняў, якія з’явіліся сярод нашчадкаў чарнаскурых рабоў, вывезеных з Афрыкі ў Паўднёвую і Цэнтральную Амерыкі. На аснове вераванняў народаў Дагамеі рэлігіі Вуду з’явіліся на Гаіці, Сантэрыя (ісп. Santeria) — на аснове вераванняў народа ёруба з’явілася на Кубе, макумба (парт. Macumba) — таксама на аснове вераванняў ёруба з’явілася ў Бразіліі. У Бразіліі таксама маюцца такія рэлігіі як умбанда, кімбанда, кандомбле.

## Спасылкі
1FLTV

**1FLTV** (напэўна, абрэвіятура  — *1-ы тэлеканал Княства Ліхтэнштэйн*) — адзіны ліхтэнштэйнскі тэлеканал. Пачаў вяшчанне 1 жніўня 2008 года пасля атрымання дзяржаўнай ліцэнзіі.Трансліруецца на нямецкай мове.

Тэлеканал гэта праект аўстрыйскай прадпрымальніцы Беатрысы Шартль.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 1FL TV Official Website 

Катэгорыя:Тэлеканалы Еўропы
Катэгорыя:Тэлеканалы на нямецкай мове
Джон Стэйнбек

**Джон Эрнст Стэ́йнбек** ( /ˈstaɪnˌbək/; , г. Салінас, ЗША — ) — амерыканскі пісьменнік і журналіст.

## Біяграфічныя звесткі 
Вучыўся ў Стэнфардскім універсітэце. Шмат падарожнічаў, працаваў журналістам. Пры жыцці быў вельмі папулярны, многія творы выходзілі вялікімі тыражамі і рабіліся бэстсэлерамі.

## Творчасць 
У ранніх раманах «Залатая чаша» (1929), «Невядомаму богу» (1933), «Квартал Тартылья-Флэт» (1935), цыкле апавяданняў «Райская паша» (1932), зборніку навел «Доўгая даліна» (1938) прасочваюцца рамантычныя тэндэнцыі. Сацыяльная праблематыка выяўлена ў рамане «Бітва з няпэўным зыходам» (1936) і аповесці «Пра мышэй і людзей» (1937). Вяршыня яго творчасці — раман «Гронкі гневу» (1939, экранізаваны ў 1940) пра лёс даведзеных да галечы фермераў, якія вандруюць па краіне ў пошуках працы; праз пакуты і нястачы героі ўсведамляюць сябе часцінкай абяздоленага народа. Ваенная і антыфашысцкая тэматыка адлюстравана ў кнізе нарысаў «Бомбы ўніз» і аповесці «Месяц зайшоў» (абедзве 1942). У пасляваеннай творчасці Дж. Стэйнбека (раманы «Кансервавы рад», 1945; «Аўтобус, які заблудзіў», 1947; «Добры чацвер», 1954; аповесць «Жамчужына», 1947) вылучаецца філасофскі раман «На ўсходзе ад раю» (1952, экранізаваны ў 1955), у якім сцвярджаецца думка пра здольнасць чалавека перамагчы зло ў сабе і дасягнуць любых духоўных вышынь. Аўтар эпахальнага рамана «Зіма трывогі нашай» (1961), які ідэяй маральнага ўзвышэння чалавека спрыяў новаму ўздыму амерыканскай літаратуры. Кніга нарысаў «Падарожжа з Чарлі ў пошуках Амерыкі» (1962) — даследаванне маральна-грамадскага клімату ЗША.

## Узнагароды 
* Пулітцэраўская прэмія (1940)
* Нобелеўская прэмія па літаратуры (1962)

## Беларускія пераклады 
* Гронкі гневу: Раман / Джон Стэйнбек; Пер. на бел. мову С. Дорскага; Прадм. Г. Шупенькі. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1993.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША
Катэгорыя:Журналісты ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з ЗША
Пётр Бакач

**Пётр Рыгоравіч Бакач** (, в. Казейкі, Ізабелінская воласць, Ваўкавыскі павет Гродзенскай губерні — ?) — беларускі грамадска-культурны дзеяч, даследчык гісторыі беларускай літаратуры.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і Рыгора Станіслававіча і Наталлі Бакачоў. Да 1921 года быў разам з сям’ёй у бежанстве ў Уфе.

Вучыўся ў Віленскай беларускай гімназіі. Студэнт Віленскага ўніверсітэта. У 1929—1930 годзе праходзіў тэрміновую службу ў Войску Польскім.

Дзеяч нелегальнага «Змагання» ў Вільні. Cябра Віленскага камітэта БСРГ і сакратар пасла сойма Польскай Рэспублікі Браніслава Тарашкевіча. У лістападзе 1931 асуджаны на 4 гады зняволення ў гродзенскай турме. Пасля вызвалення выехаў у Прагу, скончыў Карлаў універсітэт, кандыдат філасофіі.

Браў удзел у працы беларускай эміграцыі ў Чэхаславакіі. Па словах Ларысы Геніюш, Бакач «быў добры беларус, харошы, скромны чалавек, вельмі бледны, вымучаны турмою, напэўна, і нездаровы. Ён нейк быў на пабягушках у пражскіх дзеячоў, іх нязьменны сакратар». Вядома, што Бакач адчуваў пастаянную нястачу грошай і яго фінансава падтрымліваў Васіль Русак. У Празе жыў па адрасе: Praha XI, Budovcova 8.

У лютым 1938 года Радай БНР быў прапанаваны на пасаду загадчыка Беларускага загранічнага архіва, але пытанне не было вырашана. З 1941 года тэхнічны супрацоўнік выдавецтва курсаў беларусаведы ў Празе. У 1943 годзе зноў была зроблена няўдалая спроба атрымаць згоду ад нямецкай акупацыйнай улады на прызначэнне П. Бакача загадчыкам Беларускага загранічнага архіва.

З вясны 1943 года ў Нямеччыне. Працаваў перакладчыкам на авіяцыйным заводзе ў Эрфурце (жыў па адрасе Grollmannstr. 3, bei Frau Kuehn), потым у службе «Вiнета» Міністэрства прапаганды ў Берліне. Пад канец 1943 года ўзначаліў берлінскі філіял БКС. 20 студзеня 1945 года ўведзены ў склад БЦР.

Пасля капітуляцыі Германіі арыштаваны савецкімі органамі ў Берліне. Асуджаны на 15 гадоў лагераў, высланы ў Магаданскую вобласць. Некаторы час быў у зняволенні разам з Юркам Луцкевічам.

Пасля смерці Сталіна вызвалены. У Беларусь не вярнуўся. Атрымаў медыцынскую адукацыю, працаваў лабарантам у пас. Нексікан, Магаданскай вобласці.

## Творы 
* Bielarus-Weissruthenien: kurzer ethnographischer Entwurf. Prag: Weissruthenischer (krywitschen) Kulturverein Dr. F. Scaryna, 1939.
* Michal Zabejda-Sumický a jeho domov. V Praze: Běloruský kulturní spolek, 1940.
* Lehrbuch der deutschen Sprache für Weißruthenen. Berlin: Bernard & Graefe, 1941 (= Падручнік нямецкага языка для беларусаў).
* летам 1944 падрыхтаваў кнігу нарысаў па гісторыі беларускай літаратуры, якая мелася быць надрукавана на беларускай і нямецкай мовах *(рукапіс страчаны)*
* артыкулы ў часопісах «Іскры Скарыны» (Прага) і «Рэха» (Парыж):
** Аб Б. Тарашкевічу // Рэха. № 1 (1938).

## Літаратура 
* 
* *Ляхоўскі У.* Маладзёвы рух паміж дзвюмя войнамі (1921—1939 гг.) // Спадчына. 2012. № 161. С. 65.
* *Туронак Ю.* Беларуская кніга пад нямецкім кантролем (1939—1944). — Мн., 2002.

Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Польскай Рэспубліцы (1918—1939)
Катэгорыя:Члены Беларускай цэнтральнай рады
Катэгорыя:Постаці беларускай эміграцыі
Катэгорыя:Беларусы ў Чэхіі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Вышэйшая школа Ліхтэнштэйна

**Вышэйшая школа Ліхтэнштэйна** () — адзін з чатырох цэнтраў вышэйшай адукацыі Княства Ліхтэнштэйн, размешчаны ў горадзе Вадуц.

## Гісторыя
Для падрыхтоўкі інжынераў ў 1961 годзе быў заснаваны *Abendtechnikum Vaduz*. У 1988 годзе тэхнікум быў перайменаваны ў «Ліхтэнштэйнскую школу інжынераў» (*Liechtensteinische Ingenieurschule*). У 1992 годзе статус навучальнай установы падняўся да «Ліхтэнштэйнскага інстытута прыкладных навук» (*Fachhochschule Liechtenstein*). З 2005 года ён носіць сваю цяперашнюю назву.

У 2008 годзе статус інстытута быў падвышаны да універсітэцкага, і зараз, у рамках Балонскага працэсу, там вядзецца не толькі падрыхтоўка бакалаўраў і магістраў
 — з'явілася магчымасць атрымаць ступень Ph.D. Ступені, які прысуджаюцца,   прызнаюцца краінамі-членамі ЕС, ЕЭЗ і Швейцарыяй.

## Структура 
У цяперашні час у Вышэйшай школе Ліхтэнштэйна навучаецца каля 1 000 студэнтаў. Школа падзелена на чатыры інстытуты:
* Архітэктуры i планавання
* Прадпрымальніцтва
* Фінансавых паслуг
* Эканамічных інфармацыйных сістэм

Вышэйшая школа Ліхтэнштэйна з'яўляецца асацыяваным членам Еўрапейскага даследчага цэнтра інфармацыйных сістэм.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Вышэйшай школы Ліхтэнштэйна 

Катэгорыя:Універсітэты Ліхтэнштэйна
Катэгорыя:Вадуц
Замак Вадуц

**Замак Вадуц** () — замак у Ліхтэнштэйне, афіцыйная рэзідэнцыя князя, які атрымаў назву ад горада Вадуц, на ўзгорку над якім ён размешчаны.

## Гісторыя 
Замак быў пабудаваны, як відаць, графамі Вердэнберг-Зарганс, ва ўсякім выпадку яго першае згадванне сустракаецца ў дакуменце, які пацвярджае пераход уласнасці на замак ад графа Рудольфа фон Вердэнберг-Зарганс да Ульрыха фон Матш. Данжон замка, датаваны XII стагоддзем, і збудаванні ў яго ўсходняй частцы лічацца найстарэйшымі. Данжон стаіць на падмурку плошчай 12 на 13 метраў з таўшчынёй сцен 4 метра на ўзроўні падставы. Узвядзенне капліцы замка, прысвечанай Святой Ганне, таксама традыцыйна адносіцца да сярэдніх стагоддзяў, хоць яна і мае познегатычны асноўны алтар. У 1499 годзе падчас Швабскай вайны замак быў разбураны швейцарскімі войскамі. У перыяд праўлення графа Каспара фон Хохенемса (1613-1640) была пашырана заходняя частка замка.

Сям'я Ліхтэнштэйн атрымала замак у сваю ўласнасць пасля набыцця графства Вадуц у 1712 годзе. У 1719 годзе імператар Карл VI аб'яднаў з апошнім набытае Ліхтэнштэйнам у 1699 годзе валоданне Шэленберга, заснаваўшы Княства Ліхтэнштэйн.

У перыяд з 1905 па 1920 гады ў перыяд праўлення князя Іагана II у замку прайшла значная рэканструкцыя, пры князю Францы Іосіфе II у пачатку 1930-х гадоў - ён таксама быў істотна пашыраны. З 1938 года замак выступае ў якасці асноўнай рэзідэнцыі княжацкай сям'і і зачынены для шырокага доступу.

Liechtenstein asv2022-10 img22 Vaduz Schloss.jpg|Замак Вадуц.
Castillo, Vaduz, Liechtenstein, 2022-10-23, DD 31.jpg|Замак Вадуц.
ViewFromVaduzCastle.jpg|Выгляд з замка на горад Вадуц.

## Спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Ліхтэнштэйна
Катэгорыя:Вадуц
Сычуанская катлавіна

**Сычуанская катлавіна**, **Чырвоны басейн**, **Сычуанская ўпадзіна** — міжгорная ўпадзіна ў Кітаі, у басейне сярэдняга цячэння ракі Янцзы.

Плошча каля 200 тыс. км². Вышыня 400—500 м (на ўскраінах да 1000 м). Абмежавана на захадзе Сіна-Тыбецкімі гарамі, на поўначы і паўночным усходзе хрыбтамі Цыньлін і Дабашань, на поўдні нагор’ем Гуйчжоў.

Прымеркавана да сінеклізы Кітайска-Карэйскай платформы. Запоўнена магутнай тоўшчай (да 4000 м) чырванаколерных пясчанікаў і сланцаў юрскага і мелавога ўзросту і іншымі асадкавымі пародамі. Утварае прыступкавы амфітэатр, звернуты на поўдзень. Паверхня ўзгорыстая, перасечана ракой Янцзы і яе прытокамі.
 
Клімат субтрапічны вільготны. Сярэдняя тэмпература паветра студзеня 10 °C, ліпеня 29 °C. Ападкаў 800—1750 мм за год. Вегетацыйны перыяд круглы год.

Глебы — жаўтазёмы, чырвоназёмы. Лістападныя і вечназялёныя лясы (большасць высечана), вышэй за 600 м вільготныя лясы (вечназялёны дуб, вастраліст, лаўр, кунінгамія, кіпарыс, хвоя і інш.).

Важны сельскагаспадарчы раён (вырошчваюць рыс, пшаніцу, кукурузу, чай, тытунь, цытрусавыя і іншыя культуры). Класічная правінцыя тэрасавай гаспадаркі. Радовішчы нафты, прыроднага газу, каменнай солі, каменнага вугалю, жалезных і поліметалічных руд.

Буйныя гарады Чунцын і Чэнду.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* Сычуа́ньская впа́дина // Словарь географических названий зарубежных стран / отв. ред. А. М. Комков. — 3-е изд., перераб. и доп. — М.: Недра, 1986. — С. 352.

Катэгорыя:Геаграфія Кітая
Катэгорыя:Катлавіны
Пажарны аўтамабіль

.]]
**Пажарны аўтамабіль** — аўтамабіль са спецыяльным абсталяваннем для тушэння пажараў, а таксама для выканання спецыяльных і дапаможных работ. Дастаўляе да месца пажару баявы разлік, вогнетушыльныя рэчывы, пажарна-тэхнічны, аварыйна-выратавальны і іншы рыштунак.

## Класіфікацыя 
Пажарныя аўтамабілі падзяляюцца на асноўныя, спецыяльныя і дапаможныя.

### Асноўныя 
Да асноўных адносяцца пажарныя аўтамабілі прызначаныя для непасрэднага тушэння пажару — падачы ў зону гарэння вогнетушыльных рэчываў (вады, пены, парашкоў, газаў і іншых).

#### Агульнага выкарыстання 
*Аўтацыстэрны* абсталёўваюцца пажарнымі помпамі высокага і нізкага ціску, ёмістасцямі для вады і пенаўтваральніка, пажарна-тэхнічным і аварыйна-выратавальным абсталяваннем. *Аўтапомпы* і *помпава-рукаўныя машыны* выкарыстоўваюцца пры заборы вады з вадаёмаў разам з цыстэрнамі або асобна.

#### Мэтавага выкарыстання 
* Пажарныя помпавыя станцыі
* Пеннага пажаратушэння
* Парашковага тушэння
* Камбінаванага тушэння
* Газавага пажаратушэння
* Газавадзянога тушэння

* Аэрадромныя. Бываюць стартавыя (базіруюцца паблізу ўзлётнай паласы) і асноўныя (выязджаюць па сігнале трывогі).

### Спецыяльныя 
Да спецыяльных пажарных аўтамабіляў адносяцца аўтадрабіны, аўтапад’ёмнікі, аўтамабілі газадымаахоўнай службы, сувязі і асвятлення, тэхнічнай службы, рукаўныя і штабныя.

#### Аўтадрабіны 
.]]
Аўтамабільныя пажарныя драбіны прызначаны для дастаўкі баявога разліку, падымання пажарнага абсталявання або грузаў на вышыню, эвакуацыі людзей. Могуць выкарыстоўвацца для падачы вогнетушыльных сродкаў у ачаг гарэння ручнымі або лафетнымі стваламі ад знешняй помпавай устаноўкі, асвятлення месца пажару пражэктарамі. На верхнім калене можа ўстанаўлівацца лафетны ствол ці трубаправод з пенагенератарам, на драбіне — ліфт (люлька) для хуткага падымання або спуску людзей.

### Дапаможныя 
Дапаможныя пажарныя аўтамабілі: аўтапалівазапраўшчыкі, перасоўныя рамонтныя майстэрні, аўтамабілі-лабараторыі, аўтобусы, грузавыя аўтамабілі, аўтамабілі хуткага рэагавання.

## Гл. таксама 
* Пажарны цягнік
* Брандспойт
* Вадамёт

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Аўтамабілі
Катэгорыя:Пажарная справа
Міжнародная акадэмія філасофіі

**Міжнародная акадэмія філасофіі** (, скарочана — IAP) прыватная акадэмія, размешчаная ў горадзе Бендэрн ў княстве Ліхтэнштэйн.

Была заснавана ў 1986 годзе як «Інстытут філасофіі» (Hochschulinstitut für Philosophie). Разам з вучэбнай праграмай бакалаўра, магістра і атрыманнем дацэнта можна атрымаць ступень PhD у галіне філасофіі. Дэвіз акадэміі *diligere veritatem omnem et в omnibus* (Любіць ўсю праўду і любіць яе ва ўсім).

Сертыфікаты, якія выдаюцца акадэміяй, адпавядаюць закону княства аб вышэйшай адукацыі і задавальняюць патрабаванням Еўрапейскага Саюза аб узаемным прызнанні.

Старшынёй кураторыі з’яўляецца Нікалаўс фон унд цу Ліхтэнштэйн.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Універсітэты Ліхтэнштэйна
Пражскі Град

**Пра́жскі Град** (; на іншыя мовы перакладаецца як «крэпасць», , або «замак», , ) — крэпасць у Празе (аналаг ўсходнеславянскага крамля), адміністрацыйны раён горада, рэзідэнцыя прэзідэнта Чэхіі (раней - чэшскіх каралёў, некаторых імператараў Свяшчэннай Рымскай імперыі, прэзідэнтаў Чэхаславакіі). Самая вялікая па плошчы прэзідэнцкая рэзідэнцыя ў свеце, магчыма, таксама самы вялікі ў свеце замак.

Размешчаны ў Градчанах на высокім пагорку, што ўзвышаецца над Прагай. Выключна багаты архітэктурнымі, мастацкімі і гістарычнымі скарбамі. Архітэктурная дамінанта — сабор святога Віта, кафедральны сабор горада. Некалькі старажытных палацаў, сады. У Градзе маецца нямала жылых дамоў, у ім размешчана і Залатая вулачка.

## Вядомыя будынкі ў Градзе 
У Градзе маецца нямала жылых дамоў, хоць ён утрымлівае мноства вельмі вядомых пабудоў. У тым ліку ў ім размешчаны
* Капэла Святога Крыжа
* Сабор святога Віта
* Залатая вулачка
* Царква Усіх Святых
* Базіліка Святога Георгія
Побач з Градам (за ярам Елені Пржыкап () — аленевая канава, роў) знаходзіцца Каралеўскі сад, у якім размешчаны
* Летні палац каралевы Ганны

## Гл. таксама 
* Замкі Чэхіі
* Базіліка Святога Георгія

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Пражскага Граду
* История и архитектура Пражского Града на www.allcastles.ru

Катэгорыя:Замкі Чэхіі
Катэгорыя:Крэпасці Чэхіі
Катэгорыя:Славутасці Прагі
Катэгорыя:Афіцыйныя рэзідэнцыі кіраўнікоў дзяржавы
Чапялі

Назву **Чапялі́** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Чапялі — вёска ў Камянецкім раёне
** Чапялі — вёска ў Пружанскім раёне

* Мінская вобласць:
** Чапялі — вёска ў Салігорскім раёне 

### Польшча 
* Чапялі — вёска ў Сакольскім павеце Падляскага ваяводства.

### Украіна 
* Чапялі — вёска ў Ражышчанскім раёне Вінніцкай вобласці.
* Чапялі — вёска ў Бродаўскім раёне Львоўскай вобласці.
* Чапялі — вёска ў Залачоўскім раёне Харкаўскай вобласці.
Залаты коннік

Дрэздэнскі **«Залаты коннік»** — конная статуя курфюрста Саксоніі і Польшчы Аўгуста Моцнага. Помнік знаходзіцца на плошчы *Нойштэдтэр Маркт* () паміж мостам *Аўгустусбрюке* () і вуліцай *Хаўптштрасэ* ().

На помніку Аўгуст Моцны выяўлены ў рымскіх даспехах, і скача на кані ў напрамку Польскага каралеўства. Першапачаткова залачэнне помніка было агнявым, у ходзе рэстаўрацыі 1956 г. была выкарыстаная тэхніка залачэння з ліста.

## Гісторыя 
Конная статуя Аўгуста Моцнага была выканана скульптарам Людвігам Відэманам з медзі і пакрыта залатой амальгамай у 1732—1734 гг. Узвядзенне пастамента, створанага французскім архітэктарам , пачалося ў 1735 г. Урачыстае адкрыццё помніка адбылося ў 1736 г.

Рэстаўрацыя помніка ў 1884 г. праводзілася пад кіраўніцтвам архітэктара Канстанціна Ліпсіўса. У гэты ж час Ліпсіўс скончыў афармленне пастамента.

Падчас Другой сусветнай вайны 1943-44 гг. разабраны на часткі помнік быў вывезены на захоўванне ў замак Пільніц. Пасляваеннае аднаўленне помніка было даручана ў 1953 г. скульптару Вальтэру Флемінгу. У 1956 г. помнік заняў сваё звыклае месца.

Апошняя па часе рэстаўрацыя помніка выраблялася ў 2001—2003 г.

## Гл. таксама 
* Медны коннік

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Германіі
Катэгорыя:Славутасці Дрэздэна
Катэгорыя:Помнікі Дрэздэна
Катэгорыя:Помнікі дзяржаўным і палітычным дзеячам
Катэгорыя:Конныя статуі
Замак Гутэнберг

**Гутэнберг** () — замак у Ліхтэнштэйне.

Замак размешчаны на тэрыторыі камуны Бальцэрс на ўзгорку вышынёй каля 70 м. Прыблізны час будаўніцтва замка — 1100—1200 гг. У 1314 годзе ён стаў уласнасцю Габсбургаў. У XV стагоддзі падчас Старой цюрыхскай вайны замак быў сур'ёзна пашкоджаны пажарам. У 1499 годзе ў замку начаваў Максіміліян I у час вайны з Канфедэрацыяй. У 1795 годзе замак зноў быў сур'ёзна пашкоджаны пажарам. Адноўлены быў толькі у 1912 годзе, у сучасным выглядзе. З 1979 года замак з'яўляецца дзяржаўнай уласнасцю.

На тэрыторыі замка часта праводзяцца культурныя мерапрыемствы. У астатні час замак закрыты для шырокага наведвання.

Раскопкі, праведзеныя на схілах гары і двары замка, знайшлі рэшткі прадметаў Росенскай культуры.

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Ліхтэнштэйна
Альберцінум

**Альберцінум** () — барочны будынак і музей у Дрэздэне.

Знаходзіцца на ўсходнім краі Тэрасы Бруля. Першапачаткова гэта быў будынак Арсенала, перабудаваны ў канцы 19-га стагоддзя ў музей архітэктарам Карлам Адольфам Канцлерам. Сваё імя будынак атрымаў ад караля Альберта (кіраваў Саксоніяй ў 1873—1902). Пасля заканчэння чарговай рэканструкцыі летам 2010 Альберцінум будзе змяшчаць Збор Скульптур і Галерэю Новых Майстроў Дзяржаўных мастацкіх збораў Дрэздэна.thumb|250px|Альберцінум (ўсходні фасад)

Катэгорыя:Славутасці Дрэздэна
Цвінгер

thumb|right|200px|Цвінгер з вышыні птушынага палёту. На заднім плане Эльба і опера Земпера, на пярэднім драматычны тэатр.
**Цвінгер** () — адно з самых прыгожых месцаў у Дрэздэне, уяўляе сабой комплекс з чатырох будынкаў. Назва паходзіць ад яго месцазнаходжання, у сярэднявеччы цвінгерам называлі частку крэпасці паміж вонкавай і ўнутранай крапаснымі сценамі. Першы будынак Дрэздэнскага цвінгера быў узведзены паміж крапаснымі сценамі горада. Цяпер тут знаходзяцца розныя музеі, сярод якіх найбольш вядомая Дрэздэнская карцінная галерэя.

Пачатак быў пакладзены ў 1709 г., калі было збудавана драўлянае збудаванне, падобнае на амфітэатр. Яно атачала плошчу, на якой саксонскае дваранства праводзіла свае святы і турніры. З каменя, у стылі барока, тры бакі Цвінгера былі пабудаваныя да 1732 года нямецкім архітэктарам Матэўсам Даніэлем Пёпельманам. Чацвёрты бок архітэктурнага ансамбля, спраектаваны Готфрыдам Земперам, быў узведзены ў 1847-55 гадах.

## Музеі Цвінгера 
* Дрэздэнская карцінная галерэя (Галерэя старых майстроў)
* Дрэздэнская зброевая палата
* Фізіка-матэматычны салон
* Музей фарфору
* Музей скульптуры
* Музей мінералогіі і геалогіі

## Галерэя 

image:Dresden Zwinger.jpg|«Брама пад каронай», правы бок - музей фарфору, левы - музей мінералогіі
image:Dresden Zwinger02.jpg|Выхад на тэатральную плошчу з помнікам каралю Іагану
image:Dresden Zwinger03.jpg|Французскі павільён
image:Dresden Zwinger04.jpg|Скульптурная група верхняй часткі французскага павільёна
image:Dresden Zwinger05.jpg|Від на галерэю Земпера з «Брамы пад каронай»
image:Dresden Zwinger06.jpg|Від на карону з даху музея фарфору
image:Dresden Zwinger07.jpg|Скульптура на даху музея фарфору
image:Nymphenbad 1.JPG|Фантан «Купальня німфаў». Скульптар - Бальтазар Пермозер

## Літаратура 
* Hubert Georg Ermisch: Der Dresdner Zwinger. (Schriften des Instituts für Theorie und Geschichte der Baukunst der Deutschen Bauakademie) Dresden (Sachsenverlag) 1953 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Музеі Дрэздэна
Катэгорыя:Славутасці Дрэздэна
Залатая вулачка

**Залатая вулачка** () — старажытная вуліца Прагі, размешчаная ў Пражскім Градзе. Характэрнай асаблівасцю вулачкі з'яўляюцца карлікавыя двухпавярховыя домікі, убудаваныя ў аркі былой крапасной сцяны. Вулачка з'яўляецца адным з сімвалаў горада.

## Гісторыя 
Вулачка ўзнікла ў выніку стыхійнай забудовы тэрыторыі Пражскага Граду і першапачаткова яна называлася Златніцка вулачка (гэта значыць Ювелірная вуліца). Гэта назва паходзіць ад чаканшчыкаў па золату, якія жылі і працавалі на гэтым месцы. У 1597 годзе, па ўказе імператара Рудольфа II, прастора пад аркамі Владзіслаўскай крапасной сцяны была аддадзена ў распараджэнне 24-м стральцам Граду, якія неслі вартаўнічую службу каля брамы, а таксама пільнавалі зняволеных. Неўзабаве вулачка стала цалкам рамеснай, і на ёй асталявалася пражская бедната.

Існуе легенда, што на гэтай вуліцы жылі алхімікі, але гэта не так. Дзякуючы гэтай легендзе залатую вулачку яшчэ называюць вуліцай алхімікаў.

Аж да Другой сусветнай вайны домікі выкарыстоўваліся пад жыллё, у адным з такіх домікаў (дом № 22) з 1916 па 1917 гады працаваў Франц Кафка.

## Залатая вулачка ў нашы дні 
У нашы дні вулачка з'яўляецца папулярным турыстычным месцам, карлікавыя домікі пераабсталяваны ў сувенірныя крамы з разнастайнымі галерэямі і экспазіцыямі.
У дадзены момант за прагулку па Залатой вулачцы спаганяецца плата ў памеры 250 чэшскіх крон. Пасля 18-00 уваход вольны, аднак большасць сувенірных магазінаў да гэтага часу закрываецца.

## Спасылкі
* Залатая вулачка 

Катэгорыя:Вуліцы Прагі
Тэраса Бруля

thumb|250px|Выгляд часткі тэрасы Бруля з боку Эльбы
**Тэраса Бруля** () — архітэктурны ансамбль і турыстычная славутасць ў Дрэздэне. Яна размешчана ў цэнтры старога горада і распасціраецца прыкладна на 500 метраў уздоўж Эльбы паміж мастом Аўгуста і мастом Каролы. Тэраса Бруля таксама вядомая як Балкон Еўропы. Тэрмін узнік у пачатку 19-га стагоддзя і пазней часта выкарыстоўваўся ў літаратуры. Тэраса Бруля з'яўляецца часткай знакамітага віда на цэнтр Дрэздэна (т. зв. панарамы Каналета).

## Гісторыя 
Першапачаткова тэраса была ўзведзена як частка фартыфікацый Дрэздэна ў XVI стагоддзі. Назва тэрасы ўзыходзіць да графа фон Бруля, па чыім загадзе Ёган Крыстаф Кнефель узвёў на тэрасе шматлікія будынкі: Галерэя Бруля, Бібліятэка Бруля, Бельведэр, палац Бруля і Сад Брунэцці). Пасля перабудовы Брулем тэраса страціла сваё ваеннае значэнне.

У 1814 годзе князь Мікалай Рэпнін-Валконскі, які быў генерал-губернатарам Саксоніі пасля яе разгрому ў Бітве народаў, загадаў зрабіць тэрасу даступнай для грамадскасці.

Архітэктару Готлабу Фрыдрыху Тармаеру было даручана пабудаваць шырокую парадную лесвіцу, якая была першапачаткова ўпрыгожана двума львамі з пясчаніку працы Хрысціяна Готліба Кюна. У 1820 пад тэрасай была пабудавана набярэжная Терасэнуфер. Каб палепшыць доступ да тэрасы, да яе былі зробленыя праходы з Мюнцгасэ ў 1848 і з Георг-Трой-Платц у 1890—1894. У канцы 19-га — пачатку 20-га стагоддзя першапачатковыя пабудовы Бруля былі заменены на сучасныя будынкі.

## Гл. таксама 
* Альберцінум

Катэгорыя:Славутасці Дрэздэна
Манікюр

**Манікюр** () — касметычная працэдура па апрацоўцы пазногцяў на пальцах рук і саміх пальцаў рук. Манікюр выконваецца як у салонах прыгажосці ці касметалагічных кабінетах кваліфікаванымі спецыялістамі, так і ў хатніх умовах.

Манікюр можа ўключаць у сябе:

* Масаж рук
* Ванначкі для скуры рук і пазногцяў
* Догляд пазногцяў, паліроўка, наданне ім формы
* Упрыгожванне пазногцяў лакам, стразамі і інш
* Нарошчванне пазногцяў

Манікюр часта сумяшчаецца з педыкюрам, доглядам скуры твару, працэдурамі ў цырульні (стрыжка, афарбоўванне і іншыя віды догляду валасоў).

Часта пад словам «манікюр» разумеюць толькі дызайн пазногцяў.

Катэгорыя:Касметычныя і касметалагічныя працэдуры
Мадрыд (аўтаномная супольнасць)

**Мадрыд** () — аўтаномная супольнасць у цэнтры Іспаніі. Сталіца і найбуйнейшы горад — Мадрыд, які з’яўляецца адначасова сталіцай аднайменнай правінцыі.

## Геаграфія 
Тэрыторыя 8030,1 км ² (12-е месца).

## Дэмаграфія 
Насельніцтва — 6,360 млн (3-е месца; даныя 2009 г.).

## Спасылкі 
* Супольнасць Madrid
* Адміністрацыйныя адзінкі
* Ayuntamiento de Alcalá de Henares
* Portal de la Comunidad de Alcalá 
* Ayuntamiento de Madrid
* Texto del estatuto de autonomía
* Webs y Enlaces de Madrid
* Sierra del Guadarrama y Alto Manzanares


Катэгорыя:Правінцыі Іспаніі
Кастылія і Леон

**Кастылія і Леон,** або **Кастылія-Леон** () — аўтаномная супольнасць (аўтаномная вобласць) на паўночным захадзе Іспаніі. Сталіца - Вальядалід.

## Геаграфія 
Тэрыторыя 94223 км ² (1-е месца).

## Дэмаграфія 
Насельніцтва 2511000 (6-е месца, даныя 2005 г.).

## Гл. таксама 
* Тэрэза Авільская
* Замак Кока
* Гісанда

## Спасылкі 
* Хунта (урад) Кастыліі і Леона
* Парламент аўтаноміі  
* http://www.cccyl.es/index.php 
* Пра гісторыю картэсаў (парламента)
* Турыстычная інфармацыя
* http://www.jcyl.es/jcyl-client/jcyl/ap/tkContent?idContent=16986&locale=en_UK&textOnly=false 
* Маршрут Шляхі Сант'яга

Катэгорыя:Аўтаномныя супольнасці Іспаніі
Вялікі лонданскі пажар

thumb|282px|Лонданскі пажар увечары 4 верасня, карціна невядомага мастака.
right|thumb|282px|Прыблізныя страты на вечар аўторку, 4-га верасня. Пажар перастаў распаўсюджвацца ў сераду, 5-га верасня.

**Вялікі лонданскі пажар** () — найбольш разбуральная катастрофа ў гісторыі Лондана, выкліканая неасцярожным абыходжаннем чалавека з агнём.

### Гісторыя 
Пажар пачаўся крыху за паўночы 2 верасня 1666 года ў доме Томаса Фарынора, пекара з Падынг-лэйн, які забыўся спраўдзіць сваю печ перад сном. Выпадковая іскра патрапіла проста на дровы, ад якіх загарэўся цэлы дом. Лічыцца, што першай ахвярай пажару стала служанка Фарынора, якая не паспела (ці збаялася) перабрацца праз дах у суседняе жытло.

Дзякуючы сухому надвор’ю і ўсходняму ветру агонь паціху асягнуў усю цэнтральную частку Лондана. Пажар у горадзе лютаваў чатыры дні (да вечара 5 верасня), за якія спаленымі апынуліся больш за 13000 будынкаў, сярод іх 87 прыходскіх цэркваў, знакаміты Лонданскі мост, сабор Св. Паўла, Каралеўская біржа і інш. У межах гарадскога мура было знішчана 4/5 ўсёй забудовы. Ад стыхіі пацярпелі тысячы гараджан, што засталіся без усялякай маёмасці і сродкаў для існавання. Разам з тым, колькасць ахвяр, згодна афіцыйных звестак, не перавысіла 6-8 чалавек.

## Літаратура 
* Morgan, Kenneth O. (2000). Oxford Illustrated History of Britain. Oxford: Oxford.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гісторыя Лондана
Катэгорыя:Падзеі ў Лондане
Катэгорыя:Гарадскія пажары
Катэгорыя:Верасень 1666 года
Катэгорыя:1666 год у Еўропе
Катэгорыя:Катастрофы ў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:XVII стагоддзе ў Вялікабрытаніі
Вальядалід

**Вальядалі́д** (ісп.: *Valladolid*) — горад у Іспаніі, сталіца аднайменнай правінцыі і Аўтаномнай Супольнасці Кастылія і Леон. Насельніцтва — 322.000 чалавек (2004).

## Геаграфія 
Горад размешчаны на рацэ Пісуэрга ў месцы яе зліцця з Эсгевай і ледзь вышэй яе ўпадзення ў Дуэра.

thumb|200px|left|Царква Святога Паўла

## Гісторыя 
## Эканоміка 
У горадзе маецца аўтазавод кампаніі Renault, іншыя буйныя прамысловыя прадпрыемствы.

## Транспарт 
Аўтобусы, чыгунка, міжнародны аэрапорт. Чакаецца пабудова лініі хуткаснага цягніка з Мадрыда.

## Культура 
З 1956 года праходзіць адзін з найстарэйшых фестываляў Еўропы — Міжнародны кінафестываль у Вальядалідзе, таксама вядомы як Seminci. Дзякуючы яму іспанскія гледачы пазнаёміліся з такімі імёнамі, як Інгмар Бергман, Луіс Буньюэль, Франсуа Труфо, Анджэй Вайда, Федэрыка Феліні, Эрмана Олмі і Ылмаз Гюней. Фестываль вядомы як свайго роду «выпрабавальны палігон» для фільмаў, якія былі забаронены ці мелі неадназначную адзнаку ў грамадстве. Менавіта тут у 1975 годзе адбылася іспанская прэм'ера фільма Стэнлі Кубрыка «Завадны апельсін». Seminci заўсёды характарызаваўся сваёй гатоўнасцю ісці на рызыку і ўводзіць новае ў сваю праграму.

## Спорт 
## Адукацыя 
## Славутасці 
* Замак Пеньяфіель у правінцыі Вальядалід

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Кастыліі і Леона

Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Вальядалід
Вандомская калона

**Вандомская калона** () на Вандомскай плошчы () у 1-ай муніцыпальнай акрузе Парыжa ў гонар перамогі Напалеона I пад Аўстэрліцам. 

## Гісторыя 
Калона, адлітая з аўстрыйскіх і рускіх гармат на ўзор калоны Траяна па жаданні Напалеона ў 1807 г., са статуяй імператара і 76 скульптурнымі рэльефамі працы мастака Давіда па эскізах Бержэрэ была ўсталяваная на месцы бронзавай статуі Людовіка XIV працы скульптара Жырардо, які прастаяў там роўна сто гадоў з 12 жніўня 1692 года па 12 жніўня 1792. 

Вышыня калоны 44 м, наверсе знаходзіцца статуя Напалеона I. Гэта ўжо трэцяя статуя, якая ўпрыгожвае калону. Пасля ўзяцця саюзнікамі Парыжа ў 1814 першая статуя Напалеона была знятая і заменена на белы сцяг Бурбонаў з лілеямі. У 1818 яе расплавілі і зрабілі статую Генрыха IV на Новым мосце. У 1833 Луі-Філіп I загадаў зрабіць новую статую Напалеона і ўзняць яе на калону. У 1850-я гады Напалеон III, асцерагаючыся, што высокамастацкая статуя можа пацярпець ад непагадзі, распарадзіўся зняць яе і выставіць у Доме Інвалідаў ля грабніцы Напалеона I, а для калоны зрабіць копію. 

Катэгорыя:Манументы Парыжа
Катэгорыя:Калоны Францыі
Катэгорыя:1800 год у Еўропе
Катэгорыя:З’явіліся ў 1800 годзе
Ванадзор

**Ванадзор** () — трэці па велічыні горад Арменіі пасля Ерэвана і Гюмры. Адміністрацыйны цэнтр марза Лары.

## Транспарт 
Горад знаходзіцца на чыгуначнай лініі Тбілісі-Гюмры. Адлегласць па аўтамагістралі да Ерэвана 125 кіламетраў, да Тбілісі — 146 кіламетраў. Цэнтр шашэйных дарог на Ерэван (Дыліжан — Севан), Гюмры, Тбілісі (Алавердзі), Ташыр. Развіта ўнутрыгарадская сетка маршрутных таксі (20 маршрутаў), таксі.

## Культура і адукацыя 
У Ванадзоры функцыянуе школа жывапісу, творы яе найбольш адораных выхаванцаў з поспехам дэманструюцца на рэспубліканскіх і міжнародных выставах. У прапагандзе жывапісу вялікую ролю адыгрывае мясцовая карцінная галерэя. Адным з цэнтраў культурнага жыцця горада з'яўляецца дзяржаўны драматычны тэатр імя Аванэса Абеляна. Лялечны тэатр.

У Ванадзоры дзейнічаюць шэраг вышэйшых навучальных устаноў:
* Ванадзорскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Аванеса Туманяна (1969). Рыхтуе кадры для ўсёй паўночнай Арменіі і армянскіх раёнаў Грузіі.
* філіял Армянскага дзяржаўнага політэхнічнага ўніверсітэта (1959),
* філіял Армянскай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы 
* Альберт Вагаршакавіч Азаран — гімнаст, трохразовы алімпійскі чэмпіён, чатырохразовы чэмпіён свету, заслужаны майстар спорту СССР
* Вахтанг Рубенавіч Дарчынян
* Шаварш Уладзіміравіч Карапецян — спартсмен, 11-разовы рэкардсмен свету, 13-разовы чэмпіён Еўропы ў падводным плаванні.
* Тэрэза Гайкаўна Мірзаян
* Уладзімір Пятровіч Асмалоўскі (нар. 1947) — беларускі гісторык.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Лары
Вандомская плошча

**Вандомская плошча** (), раней плошча Людовіка Вялікага (*Place Louis le Grand*) — адна з «пяці каралеўскіх плошчаў» Парыжа. Метро: лініі 3, 7, 8, станцыя Opéra.

Размешчана ў 1-й муніцыпальнай акрузе Парыжа, недалёка ад Парыжскай оперы. Створана ў 1699 годзе па праекце архітэктара Жуля Ардуэн-Мансара ў гонар Людовікa XIV, а назву атрымала ад палаца Сезара дэ Ванда. Аднастайныя будынкі ў стылі класіцызм на плошчы былі скончаны да 1720 года.

У цэнтры Вандомской плошчы ўсталяваная 44-метровая Вандомская калона са статуяй Напалеона наверсе, выкананая на ўзор рымскай калоны Траяна.

Катэгорыя:Плошчы Парыжа
Дрэздэнская зброевая палата

thumb|150px|Уваход у музей
**Дрэздэнская зброевая палата** () ў Дрэздэне, званая таксама «Дрэздэнскім гістарычным музеем», уваходзіць у склад Дзяржаўных мастацкіх збораў Дрэздэна і з'яўляецца сусветна вядомай калекцыяй параднай зброі, даспехаў і гістарычнага тэкстылю. У цяперашні час размяшчаецца ў Цвінгеры. Сваё гістарычнае месца ў Дрэздэнскім замку-рэзідэнцыі калекцыя зойме па заканчэнні яго рэстаўрацыі.

Да трыццатых гадоў XIX ст. калекцыя не з'яўлялася мастацкім зборам і служыла рэпрэзэнтатыўным мэтам курфюрста. Толькі ў дваццатыя гады XX ст. пасля ліквідацыі саксонскай манархіі зброевая палата атрымала прызнанне як мастацка-гістарычны музей.

## Музейныя фонды 
Зброевая палата валодае шырокай калекцыяй гістарычнай зброі, даспехаў і партрэтаў, датаваных XVI-XVIII стагоддзямі, агульнай колькасцю ў 10 тысяч экспанатаў, вырабленых ювелірамі і збройных спраў майстрамі, рамеснікамі і прыдворнымі краўцамі з усёй Еўропы. Аснову калекцыі складаюць каля 2200 мячоў, шабляў, шпаг, кінжалаў, гістарычная агнястрэльная зброя, прадстаўленае 1400 пісталетамі і 1600 стрэльбамі.

## Гісторыя
## Спасылкі 
* Дрэздэнская зброевая палата на сайце www.dresden-und-sachsen.de 

Катэгорыя:Музеі Дрэздэна
Катэгорыя:Зброевыя палаты
Катэгорыя:Дрэздэн
Вялікі Тыргартэн

**Вялікі Тыргартэн** () — парк у цэнтры Берліна. Плошча самага вялікага парку Берліна складае 210 га. Для параўнання: Гайд-парк у Лондане займае плошчу 125 га і Цэнтральны парк у Нью-Ёрку — 335 га. Некалькі вялікіх аўтамагістраляў праходзяць па парку, сярод іх Вуліца 17 чэрвеня. Яны перакрыжоўваюцца на плошчы Вялікая Зорка, у сярэдзіне якой знаходзіцца берлінская калона Перамогі.

## Славутасці 
* Царква Святога Матфея — лютэранская кірха, у якой быў пасвечаны ў сан пастара Дзітрых Банхефер, у памяць пра што на будынку ўстаноўлена памятная пліта.
* Помнік Гётэ на вуліцы Эбертштрасэ

## Літаратура
* Klaus von Krosigk: *Der Berliner Tiergarten*. Berlin-Edition, Berlin 2001, ISBN 3-8148-0030-3
* Folkwin Wendland, Gustav Wörner, Rose Wörner: *Der Berliner Tiergarten, Vergangenheit und Zukunft*. Kulturbuch-Verlag, Berlin 1986
* Susanne Twarda: *Der Tiergarten in Berlin: das Abenteuer liegt um die Ecke*. Motzbuch, Berlin 2006, ISBN 3-935790-08-2

## Спасылкі 
* Вялікі Тыргартэн у Берліне 
* Тыргартэн — кругавая панарама

Катэгорыя:Сады і паркі Берліна
Катэгорыя:Тыргартэн
Катэгорыя:Берлін
Уладзімір Максімавіч Белахвостаў

**Уладзі́мір Максі́мавіч Белахво́стаў** (нар. 1949, Бялынічы, Магілёўская вобласць, Беларуская ССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч, былы міністр жыллёва-камунальнай гаспадаркі Беларусі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Бялынічах Магілёўскай вобласці ў 1949 годзе.

Скончыў Магілёўскі машынабудаўнічы інстытут па спэцыяльнасці інжынер-механік (1972).

1972—1983 — у структуры ВБМА «Прамтэхмантаж».

З 1983 — у арганізацыйных структурах Кампартыі БССР, старшыня Першамайскага раённага савета народных дэпутатаў г. Мінска.

З 1993 — намеснік старшыні Мінгарвыканкама, курыраваў пытанні жыльлёва-камунальнай гаспадаркі.

З 24 снежня 2003 года — міністр жыллёва-камунальнай гаспадаркі Рэспублікі Беларусь. Вызвалены ад пасады міністра 30 чэрвеня 2011.

У красавіку 2024 года быў выбраны дэлегатам на Усебеларускі народны сход 7-га склікання ад Беларускага грамадскага аб’яднання ветэранаў.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Пашаны.

## Спасылкі 
* Старонка на праекце «Хто ёсць хто ў Рэспубліцы Беларусь»

Катэгорыя:Міністры жыллёва-камунальнай гаспадаркі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Намеснікі старшыні Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Дэлегаты Усебеларускага народнага сходу 7-га склікання