Альфрэд Розенберг

{{Дзяржаўны дзеяч
| беларускае імя              = Альфрэд Розенберг
| арыгінал імя = 
| партрэт        = Bundesarchiv Bild 183-1985-0723-500, Alfred Rosenberg.jpg
| апісанне       = 
| тытул                    = Рэйхсляйтар 
| перыяд праўлення         = 2 чэрвеня 1933 — 8 мая 1945
| сцяг                     = Reichsleiter 1938.svg
| тытул_2                  = Кіраўнік Замежнапалітычнага кіравання НСДАП
| перыяд праўлення_2       = 1 красавіка 1933 — 8 мая 1945
| сцяг_2                   = Reichsleiter 1937.svg
| тытул_3                  = Упаўнаважаны фюрара па кантролі за агульным духоўным і светапоглядным выхаваннем НСДАП
| перыяд праўлення_3       = студзень 1934 — 30 красавіка 1945
| сцяг_3                             = Standarte Adolf Hitlers.svg
| тытул_4                         = Рэйхсміністр усходніх акупаваных тэрыторый 
| перыяд праўлення_4       = 17 ліпеня 1941 — 8 мая 1945
| сцяг_4                           = Flag of Germany 1933.svg
| нацыянальнасць           = немец/эстонец
| веравызнанне          = лютэранства
| дата нараджэння  = 12.01.1893
| месца нараджэння = , Расійская імперыя
| дата смерці = 16.10.1946
| месца смерці = , Баварыя, Амерыканская зона акупацыі Германіі
| пахаваны                = крэмтраван, прах развеяны
| пахавана               =
| дынастыя                 =
| імя пры нараджэнні         = Альфрэд Эрнст Розенберг
| бацька                     = Вальдэмар Вільгельм Розенберг (1862—1904)
| маці                     = Эльфрыда Караліна Зірэ (1868—1893)
| муж                   =
| жонка                  = 1) Хільда Лесман (1915—1923) 2) Хедвіг Крамер (1925—1945)
| дзеці                     = сын (1925—1925), дачка Ірэна (нар. 1930)
| аўтограф = Alfred Rosenberg signature.svg
| гады службы              = 
| прыналежнасць           = 
| род войскаў                = 
| званне                   = обергрупенфюрар СА
| камандаваў               =
| бітвы                 =
| партыя                   = НСДАП
| дзейнасць             = палітык, філосаф, адміністратар
| прафесія                = інжынер-архітэктар
| адукацыя              = вышэйшае
| навуковая ступень           = 
| узнагароды                  = 
{ style="background: transparent"
   
}
| манаграма =
| сайт =
| Commons =
}}
thumb|right|200px|Альфрэд Розенберг пасля павешання
**Альфрэд Розенберг** (; , Рэвель, Расійская імперыя — , , Германія) — дзяржаўны і палітычны дзеяч Германіі, галоўны ідэолаг Нацыянал-Сацыялістычнай Нямецкай Работніцкай Партыі (NSDAP), рэйхсміністр па справах усходніх земляў ад 1941.

Прызнаны ваенным злачынцам на Нюрнбергскім працэсе (1.10.1946) і пакараны смерцю праз павешанне.

## Жыццё ў Расійскай Імперыі 
З сям'і прыбалтыйскіх немцаў: бацька — купец з Латвіі, маці — ураджэнка Эстоніі. Дзяцінства правёў у Эстоніі. У 1910 паступіў у Вышэйшую Тэхнічную школу ў Рызе, адкуль у 1915 разам са школай быў эвакуіраваны ў Маскву, дзе ў 1917 атрымаў дыплом архітэктара (дыпломная праца — праект крэматорыя). У кастрычніку 1917 падтрымліваў бальшавікоў, але пасля перайшоў на скрайнія антыбальшавіцкія пазіцыі. У 1918 уцёк у акупаваную немцамі Прыбалтыку, дзе спрабаваў уступіць у антыбальшавіцкі ваенны Добраахвотніцкі корпус.

## Дзейнасць у NSDAP 
У 1918 пераехаў у Мюнхен, дзе ўступіў у акультна-нацыяналістычную суполку «Туле», што стала адной з крыніц Нямецкай Работніцкай Партыі (DAP, надалей — NSDAP), у якую ўступіў у студзені 1919 раней за Адольфа Гітлера. У тым самым годзе пачаў працаваць у партыйнай газеце «Völkischer Beobachter» («Народны аглядальнік»), рэдактарам якой стаў у 1923. У 1923—1924 узначальваў партыю ў сувязі з арыштамі кіраўніцтва пасля няўдалага «Піўнога путчу». У 1929 заснаваў Ваенную Лігу за Нямецкую Культуру, а пазней і Інстытут па вывучэнні нямецкага пытання. У 1930 абіраецца ў Рэйхстаг. У 1933 прызначаны кіраўніком упраўлення замежнай палітыкай NSDAP.

Розенберг лічыцца аўтарам ключавых паняццяў нацыскай ідэалогіі, як «расавая тэорыя», «жыццёвая прастора» (*Lebensraum*), «канчатковае вырашэнне яўрэйскага пытання», адмовы ад Версальскага дагавору, змагання з «дэгенератыўным мастацтвам» і крытыкай хрысціянства. У 1920-1930-х пачаў выдаваць кнігі антысеміцкага зместу (1920 — «След яўрэяў у змене свету» і «Нізкая мараль у Талмудзе», 1922 — брашура «Прырода, асноўныя мэты і прынцыпы NSDAP», 1930 — «Міф ХХ стагоддзя»), што сталі падмуркам нацыскай ідэалогіі. Паводле яго расавае тэорыі на самым нізе антрапалагічнай лесвіцы размяшчаліся негры і семіты, на версе — «арыйцы» (скандынавы, фіны, галандцы, брытанцы і фламандцы на чале з немцамі). У адрозненні ад іншага кіраўніцтва Рэйху не лічыў славян ніжэйшай расай, а казаў, што пры спрыяльных умовах яны маглі б быць інтэграваныя ў арыйскую расу і нямецкую культуру. У той самы час японцам, як нямецкім саюзнікам, быў нададзены тытул «ганаровых арыйцаў».

## Другая Сусветная вайна 
17 ліпеня 1941 ачоліў Рэйхміністэрства для акупаваных раёнаў Усходу (*Reichministerium für die Besetzten Ostgebiete ці Ostministerium*). Розенберг прапанаваў стварыць на захопленых землях СССР 4 Рэйхскамісарыяты: Остланд (Ostland), Украіна (Ukraine), Каўказ (Kaukasus) і Масква (Moskau), аднак былі створаныя толькі першыя два. Палітычнай мэтай акупацыі лічыў максімальнае паслабленне Расіі, шляхам раз'яднання яе земляў і перадачы іх новым адміністрацыйным утварэнням — Беларусі, Дону, Украіне. Выступаў за стварэнне вакол Расіі санітарнага кардону з буферных дзяржаў — Беларусі, Украіны, Цэнтральнай Азіі, якія б залежалі ад Рэйха, адначасова валодаючы пэўным самакіраваннем. Выступаў за роспускі калгасаў і надзяленне зямлёй сялян, спрыяў росту нацыянальнай свядомасці акупаваных народаў з мэтай мабілізацыі іх на змаганне з Расіяй.

На сканчэнні вайны быў арыштаваны аліянтамі. На Нюрнбергскім працэсе 1 кастрычніка 1946 за злачынствы супраць чалавецтва і за ўдзел у развязванні вайны быў асуджаны на смерць праз павешанне.

## Сям'я 
Быў жанаты двойчы: у першы раз у 1915—1923 з этнічнай эстонкай Гільдай Леезман, і ў другі ад 1925 з Гедвігай Крамер, ад якой меў сына, які памёр у дзяцінстве, і дачку Ірэнэ (1930-).

## Літаратура 
* Калаткоў, У. Розенберг Альфрэд / Уладзімір Калаткоў //  — С. 119.

Катэгорыя:Нацысцкія злачынцы
Катэгорыя:Пакараныя смерцю ваенныя злачынцы
Катэгорыя:Рэйхсляйтары
Катэгорыя:Афіцэры СА
Катэгорыя:Нацысцкая прапаганда
Катэгорыя:Рэйхсміністры
Катэгорыя:Павешаныя
Катэгорыя:Кіраўнікі акупацыйнага рэжыму Трэцяга рэйха
Катэгорыя:Выпускнікі МДТВ
Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў Германіі
Катэгорыя:Постаці антысемітызму
Катэгорыя:Мемуарысты Германіі
Катэгорыя:Антысемітызм у Германіі
Катэгорыя:Злачынцы Халакоста