open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
39-ы стралковы корпус

**39-ы стралковы корпус** — падраздзяленне Чырвонай арміі.

## Гісторыя 
39-ы стралковы корпус быў сфарміраваны ў чэрвені 1936 года ў складзе прыморскай групы войск АЧДВА. Злучэнні і часці корпуса былі выкарыстаныя падчас баёў на возеры Хасан летам 1938 г. 

У склад 39-га корпуса ўвайшлі: 40-я, камандзір — палкоўнік У. К. Базараў, 32-я, камандзір — палкоўнік М. Э. Берзарын, 39-я, камандзір — камбрыг К. Я. Кулікоў, стралковыя дывізіі і 2-я механізаваная брыгада, камандзір — палкоўнік А. П. Панфілаў.

Камандзірам 39-га корпуса ў перыяд баёў на Хасане быў Рыгор Міхайлавіч Штэрн (ён жа адначасова — начальнік штаба Далёкаўсходняга фронту). 

Штэрн да 5 жніўня распрацаваў план аперацыі супраць японцаў, які прадугледжваў адначасовымі ўдарамі з поўначы і поўдня заціснуць і знішчыць войскі праціўніка ў паласе паміж ракой Тумень-Ула і возерам Хасан. У выніку аперацыі, праведзенай сіламі 39-га корпуса і ВПС, камандуючы — камбрыг П. В. Рычагоў, ужо 9 жніўня ўся тэрыторыя, захопленая раней праціўнікам, была вернутая СССР. Японцы контратакавалі, аднак, нясучы ад Штэрна вялікія страты, ужо 10 жніўня былі вымушаны адступіць, а 11 жніўня ваенныя дзеянні былі спыненыя па ініцыятыве японскага боку.

## Камандаванне 
* Андрэй Кірылавіч Смірноў, камандзір дывізіі (09.06.1936—07.1937)
* Усевалад Мікалаевіч Сяргееў, камбрыг, з 04.11.1938 камандзір дывізіі (14.06.1938—22.06.1940)
* Васіль Сцяпанавіч Галубоўскі, генерал-лейтэнант (1941 па 11.03.1941)

## Спасылкі 
* Хасанская боль полковника Берзарина

Катэгорыя:Сухапутныя войскі СССР
Дагавор па марскім дне

**Дагавор аб забароне размяшчэння на дне мораў і акіянаў і ў яго нетрах ядзернай зброі і іншых відаў зброі масавага знішчэння** (), таксама вядомы як **Дагавор па марскім дне** () або **Дагавор аб кантролі зброі на марскім дне** () — шматбаковае пагадненне, заключанае паміж ЗША, СССР, Вялікабрытаніяй і яшчэ 91 краінай аб забароне размяшчэння ядзернай зброі або зброі масавага паражэння на дне акіяна за межамі 22 км (12 марскіх міль) ад узбярэжжа. Краіны, якія падпісалі дагавор, маюць права весці назіранне за іншымі дзяржавамі-ўдзельніцамі. Дакумент, роўна як і дагавор аб Антарктыцы, дагавор аб космасе і дагаворы аб бяз’ядзерных зонах, распрацаваны з мэтай прадухілення ўзнікнення чарговых міжнародных канфліктаў і траплення ў іх зону хоць нейкай ядзернай зброі.

## Гісторыя 
У 1960-я гады развіццё тэхналогій акіянаграфіі і рост цікавасці да шырокіх і амаль не выкарыстоўваных прыродных рэсурсаў на дне акіяна прывялі да высновы, што адсутнасць выразна ўстаноўленых нормаў права можа справакаваць чарговыя канфлікты з-за марскога дна. Узнікалі рызыкі таго, што некаторыя краіны могуць выкарыстоўваць яго ў якасці якой-небудзь ваеннай базы, у тым ліку і ў якасці шахт для запуску ракет з ядзернымі боегалоўкамі.

У адпаведнасці з прапановай, прадстаўленай мальтыйскім паслом Пардо ў жніўні 1967 года Генеральнаму сакратару ААН У Тану, 18 снежня 1967 года Генеральная Асамблея ААН стварыла ad hoc камітэт, які павінен быў вывучыць спосабы захавання марскога дна выключна для мірнага прымянення. Камітэт імкнуўся пераканацца, што эксплуатацыя і выкарыстанне марскога і акіянскага дна будуць праводзіцца выключна ў адпаведнасці з прынцыпамі і мэтамі Статута ААН, у інтарэсах падтрымання міжнароднага міру, бяспекі і дзеля карысці чалавецтва.

У дагавор унеслі 11 артыкулаў. Асноўным палажэннем з’яўляецца поўная забарона на ўстаноўку і размяшчэнне на дне мораў і акіянаў, а таксама ў іх нетрах за межамі 22 км (12 марскіх міль) прыбярэжнай зоны любых відаў зброі масавага знішчэння, усіх збудаванняў, пускавых установак і іншых прылад для захоўвання, выпрабавання або прымянення падобнай зброі. Удзельнікам дагавора забараняецца дапамога, заахвочванне або падахвочванне любой дзяржавы да ажыццяўлення падобных дзеянняў; у рамках сістэмы праверкі любы ўдзельнік можа правяраць выкананне дагавора іншай краінай-удзельнікам. Краіна мае права выйсці з дамовы пры ўмове паведамлення за 3 месяцы ўсім астатнім яго ўдзельнікам і Савету Бяспекі ААН, аднак удзельнікі разам з тым абавязаны весці перамовы аб прадухіленні гонкі ўзбраенняў на дне мораў і акіянаў.

7 снежня 1970 года дагавор быў ухвалены на 25-й сесіі Генеральнай Асамблеі ААН, а 11 лютага 1971 года быў адкрыты для падпісання адначасова ў Вашынгтоне, Лондане і Маскве. 18 мая 1972 года дагавор уступіў у сілу пасля ратыфікацыі 25 краінамі, уключаючы ЗША, Вялікабрытанію і СССР. Станам на кастрычнік 2018 года 94 краіны сталі ўдзельнікамі дамовы, а яшчэ 21 падпісала яе, але не ратыфікавала яе.

## Заўвагі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Марское права
Катэгорыя:Ядзерная зброя
Катэгорыя:Дагаворы і канвенцыі ААН
Катэгорыя:Дагаворы аб абмежаванні ўзбраенняў
Усць-Куломскі раён

**Усць-Куломскі раён** (, ) — муніцыпальнае ўтварэнне і адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў рэспубліцы Комі, Расія.

## Геаграфія 
Раён размешчаны на поўдні Комі. Мяжуе з Корткераскім, Саснагорскім, Троіцка-Пячорскім, а таксама з гарадской акругай Ухта рэспублікі Комі, Чардынскім і Гайнскім раёнамі Пермскага края. Плошча раёна складае 26.200 км². На тэрыторыі раёна працякаюць рэкі Вычагда, Нем, Вясляна, Лоп’я і Пільва.

## Гісторыя 
Першыя згадкі аб населеных пунктах на месцы раёну адносяцца да XVII стагоддзя — узгадваюцца паселішчы Аныб, Усць-Кулом, Усць-Нем, Дзеравянск, Кужба і Мыелдзіна.

У XVIII стагоддзі ўладамі Расійскай імперыі была арганізавана праца па злучэнні Волжскага і Паўночнадзвінскага рачных басейнаў. Канал быў адкрыты ў 1813 годзе.

Раён утвораны 15 ліпеня 1929 года ў складзе тагачаснай Аўтаномнай вобласці Комі (Зыран).

## Дэмаграфія 
Насельніцтва раёна складае 29 856 чалавек, прыкладна 80 % з якога складаюць комі. Большасць вернікаў — праваслаўныя.

## Адміністрацыйнае ўладкаванне 
У склад раёна ўваходзяць 22 сельскія паселішчы.

## Транспарт 
У раёне маюцца аўтадарогі мясцовага ўзроўню, якія звязваюць адміністрацыйны цэнтр Усць-Кулом з навакольнымі паселішчамі і суседнімі раёнамі Комі. Аўтамабільныя зносіны з Пермскім краем адсутнічаюць.

## Спасылкі 
* МР «Усть-Куломский»

Катэгорыя:Раёны Комі
Корткераскі раён

**Корткераскі раён** (, ) — муніцыпальнае ўтварэнне ў Рэспубліцы Комі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Корткерас.

## Геаграфія 
Плошча раёна — 19,7 тыс. км² (каля 5 % тэрыторыі Рэспублікі Комі). На поўдні Корткераскі раён мяжуе з Пермскім краем, на поўначы — з Княжпагосцкім раёнам, заходняя мяжа — прыгарады г. Сыктыўкара, усходняя — Усць-Куломскі раён.

Асноўная рака — Вычагда. Рэкі належаць да басейна р. Вычагды: Вішэра, Локчым, Ніўшэра і інш.

Рэльеф уяўляе сабой слабаўзгорыстую нізіну, рассечаную густой рачной сеткай. Карысныя выкапні: гаручыя сланцы, пясчана-жвіровыя сумесі, гліна, руда жалеза. Клімат умерана кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня –17 °C, ліпеня +16 °C, сярэднегадовая колькасць ападкаў 550 мм.

## Гісторыя 
Раён утвораны 14 ліпеня 1939 года.

## Дэмаграфія 
Насельніцтва раёна складае на 1 студзеня 2005 годзе — 23,2 тыс. чал. Пераважаюць комі — больш за 75 працэнтаў. Пражываюць рускія, украінцы, беларусы, немцы і інш.

## Спасылкі 
* Сайт адміністрацыі Карткераскага раёна
* Сайт Карткераскага раёна

Катэгорыя:Раёны Комі
Арт Карні

**Артур Уільям Мэцью «Арт» Карні** (; ) — амерыканскі  кіно, тэлебачання і радыё, комік.

Лаўрэат прэміі «Оскар», «Залаты глобус» і шасці прэмій «Эмі». Найбольш вядомы па ролі Эда Нортана ў сіткоме «Мядовы месяц» (1955–1956).

Сярод яго роляў у кіно: «Гары і Тонта» (1974), «Позняе шоу» (1977), «Сысці стыльна» (1979) і «Апошні герой баевіка» (1993).

Арт Карні мае зорку на Галівудскай алеі славы ў катэгорыі тэлебачання на Галівудскім бульвары 6627, адкрытая 8 лютага 1960 года.

## Фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Сыктыўдзінскі раён

**Сыктыўдзінскі раён** (, ) — муніцыпальнае ўтварэнне і адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў рэспубліцы Комі, Расія.

## Геаграфія 
Раён размешчаны на заходнім поўдні рэспублікі. Мяжуе з Вусць-Вымскім, Княжпагосцкім, Корткераскім, Сысальскім, Кайгародскім рэспублікі Комі, а таксама з Ленскім раёнам Архангельскай вобласці. Тэрыторыя раёну з усіх бакоў атачае сталіцу рэспублікі горад Сыктыўкар. Плошча раёна складае 7405 км². На тэрыторыі раёна працякаюць рэкі Вычагда і Сысала.

## Гісторыя 
Раён утвораны 15 ліпеня 1929 года ў складзе тагачаснай Аўтаномнай вобласці Комі (Зыран).

## Дэмаграфія 
Насельніцтва раёна складае 24 746 чалавек. Насельніцтва раёна ў асноўным складаюць комі-зыране і рускія. Большасць вернікаў — праваслаўныя.

## Адміністрацыйны падзел 
У склад раёна ўваходзяць 13 сельскіх паселішчаў.

## Транспарт 
Праз раён праходзіць адзіная ў рэспубліцы Комі расійская аўтатраса федэральнага значэння — Р-176 «Вятка», якая звязвае Сыктыўкар і Кіраў. Таксама ў раёне маюцца аўтадарогі мясцовага ўзроўню, якія звязваюць пасёлкі Яснэг і Нюўчым з навакольнымі паселішчамі.

## Спасылкі 
* Сыктывдинский район республики Коми

Катэгорыя:Раёны Комі
Іжэмскі раён

**Іжэ́мскі раён** (, ) — муніцыпальнае ўтварэнне і адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў рэспубліцы Комі, Расія.

## Геаграфія 
Раён размешчаны на поўначы рэспублікі. Мяжуе з Усць-Цылемскім і Княжпагосцкім раёнамі, Пячорскім, Ухцінскім, Усінскім і Саснагорскім гарадскімі паселішчамі. Плошча раёна складае 18 420 км². На тэрыторыі раёна працякаюць рэкі Пячора і яе прыток Іжма.

## Гісторыя 
Раён утвораны 15 ліпеня 1929 года ў складзе тагачаснай Аўтаномнай вобласці Комі (Зыран).

## Дэмаграфія 
Насельніцтва раёна складае 19 303 чалавекі, з іх 86.52% складаюць комі-зыране (дакладней, этнаграфічная супольнасць комі-зыран — комі-іжэмцы).

## Адміністрацыйнае ўладкаванне 
У склад раёна ўваходзяць 10 сельскіх паселішчаў.

## Транспарт 
Працягласць аўтамабільных дарог складае 533 км, з іх цвёрдае пакрыццё маюць толькі 157 км. Аўтадарогамі раён звязаны з пасёлкам Іраёль у Саснагорскім раёне рэспублікі.

## Спасылкі 
* Ижма.Ру. Ижемский район республики Коми

Катэгорыя:Раёны Комі
Віктар Віталевіч Цыганкоў

**Віктар Віталевіч Цыганкоў** (; нар. 15 лістапада 1997) — украінскі футбаліст, атакуючы паўабаронца іспанскага клуба «Жырона» і нацыянальнай зборнай Украіны. Нарадзіўся ў Ізраілі, але яшчэ маладым хлопцам пераехаў ва Украіну.

## Кар’ера 
### Клубная 
Цыганкоў ёсць выхаванцам сістэмы акадэмій вінніцкай «Нівы» і кіеўскага «Дынама». Ягоным першым трэнерам быў Мікалай Загаруйка. Ва ўкраінскай Прэм’ер-лізе дэбютаваў у складзе «Дынама» 14 жніўня 2016 года ў матчы супраць «Сталі». У сезоне 2018—2019 гадоў Цыганкоў тройчы прызнаваўся іграком месяца ва ўкраінскім першынстве, гэта значыць у сакавіку 2018 года, снежні 2018 года і красавіку 2019 года. 17 студзеня 2023 года Цыганкоў далучыўся да іспанскага клуба «Жырона», склаўшы дагавор з іспанскім клубам да чэрвеня 2027 года. Яе паведамлялася, угода каштавала жыронцам 5 мільёнаў еўра з умовай што 50% наступнага трансферу адыдзе на карысць кіеўскага «Дынама».

### Міжнародная 
Упершыню быў выкліканы да складу нацыянальнай зборнай Украіны ў кастрычніку 2016 года да адборачных матчаў супраць зборных Турцыі і Косава. Аднак на полі ігрок не з'яўляўся. паклаў пачатак выступы толькі 12 лістапада таго ж года, з'явіўшыся на 83-й хвіліне матчу супраць зборнай Фінляндыі.

## Дасягненні 
**«Дынама»**:
* Чэмпіён Украіны: 2021
* Уладальнік Кубка Украіны: 2020, 2021
* Уладальнік Суперкубка Украіны: 2018, 2019, 2020

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Украіны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Кіеў
Катэгорыя:Ігракі ФК Жырона
Георгій Віктаравіч Судакоў

**Георгій Віктаравіч Судакоў** (; нар. ) — украінскі футбаліст, паўабаронца клуба «Шахцёр» і нацыянальнай зборнай Украіны.

## Кар’ера 
### Клубная 
Ігрок прайшоў шэраг дзіцяча-юнацкіх школаў. У 2017 годзе далучыўся да акадэміі данецкага «Шахцёра», у складзе якога гуляў у юнацкіх камандах. Напярэдадні матчу групавога раўнда Лігі чэмпіёнаў супраць мадрыдскага «Рэала» 21 кастрычніка 2020 года купа футбалістаў «Шахцёра» выбыла праз каранавірус і не здолела ўзяць удзел у матчы. У выніку галоўны трэнер гарнякоў Луіш Каштру ўключыў Судакова ў заяўку на гульню. 18-гадовы дэбютант выйшаў на гульнявую пляцоўку ў канцы матча замест Дэнцінью. Дэбют у чэмпіянаце Украіны адбыўся 24 кастрычніка 2020 года ў матчы супраць палтаўскай «Ворсклы» (1:1). Першы гол за данецкі клуб уключыў 30 кастрычніка 2020 года ў хатнім матчы Прэм’ер-лігі супраць «Марыупаля» (4:1). З сезону 2022—2023 гадоў стаў іграком першай адзінаццаткі каманды. Паводле вынікаў апытання быў прызнаны найлепшым іграком «Шахцёра» 2023 года.

### Міжнародная 
15 лістапада 2020 года атрымаў выклік у нацыянальную зборную Украіны поруч з Аляксандрам Назаранкам і Сяргеем Булецам праз траўмы Аляксандра Зінчанкі і Руслана Маліноўскага. 23 мая 2021 года ў веку 18 гадоў дэбютаваў у складзе зборнай Украіны ў хатнім таварыскім матчы супраць зборнай Бахрэйна (1:1), выйшаўшы на замену на 46-й хвіліне замест Тараса Сцепаненкі. 1 чэрвеня 2021 года быў уключаны ў афіцыйную заяўку зборнай галоўным трэнерам Андрэем Шаўчэнкам дзеля ўдзелу ў матчах чэмпіянату Еўропы 2020 года.

## Дасягненні 
**«Шахцёр»**:
* Чэмпіён Украіны: 2023
* Уладальнік Суперкубка Украіны: 2021

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр Данецк
Катэгорыя:Ігракі зборнай Украіны па футболе
Узі Вайль

**Узі Вайль** (; , Газіт, Ізраіль) — яўрэйскі празаік, кінасцэнарыст і перакладчык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў кібуцы Газіт, але гадаваўся ў Тэль-Авіве, дзе жыве і цяпер. Разам з Этгарам Керэтам пісаў сцэнарый для тэлекамедыі «Камерны квінтэт». Вёў з’едлівую гумарыстычную калонку ў гарадской газеце «Га-ір», дзе не шкадаваў нікога: ні цара Саламона, ні прэм’ера Нетаньяху. Зрабіў першы ў гісторыі Ізраіля краўдфандынг для свайго рамана — збор сродкаў быў завершаны паспяхова, але ініцыятар быў абвінавачаны ў жабраванні.

Добра вядомы беларускаму чытачу па публікацыях у газетах «Наша Ніва» і «Мы яшчэ тут!», у часопісе ARCHE, а таксама па «Начной чытанцы» Радыё Свабода. Апавяданне Вайля «Чалавек, які скраў Сцяну Плачу» дало назву першаму зборніку ізраільскай прозы па-беларуску.

## Беларускія пераклады 
* Чалавек, які скраў Сцяну Плачу — пер. Павел Касцюкевіч
* Буржуазія задаволена не да канца, Галіяфы, 2018 год, пер. Павел Касцюкевіч
* Дзеткі — ПрайдзіСвет, пер. Павел Касцюкевіч
* Перапіхоны ў Зіхроне і разня ў Хеўроне — ПрайдзіСвет, пер. Павел Касцюкевіч
* Гэта не «Хамас», гэта Смерць, каб яна здохла — Наша Ніва, пер. Павел Касцюкевіч
* Гадзі Блюменталь — ПрайдзіСвет, пер. Павел Касцюкевіч

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Узі Вайль — «тарашкевіцай»! Belisrael. Народны ізраільска-беларускі сайт

Катэгорыя:Пісьменнікі Ізраіля
Катэгорыя:перакладчыкі Ізраіля
Катэгорыя:Пісьменнікі на іўрыце
Дамінік Радзівіл (нар. 1964)

**Дамінік Радзівіл** (; нар. 1 лістапада 1964, Варшава) — польскі эканаміст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 1 лістапада 1964 года ў Варшаве. Сын Яна Мацея Радзівіла і Альжбеты з Карскіх, унук Канстанціна Мікалая Радзівіла.

Працаваў у банкаўскай сферы. У 2007—2008 гадах быў дырэктарам PGE Górnictwo i Energetyka SA. З 13 лютага 2009 года сакратар стану (віцэ-міністр) у Міністэрстве фінансаў Польшчы.

## Сям’я 
Жонка Альжбета з Мілеўскіх, мае трох дзяцей.

## Візіты ў Беларусь 
У маі 2009 года адбыўся неафіцыйны візіт у Беларусь разам з іншымі прадстаўнікамі роду Радзівілаў, падчас якога Радзівілы наведалі Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі, Нацыянальную бібліятэку Беларусі, Нацыянальны мастацкі музей Беларусі ў Мінску, а таксама Мір і Нясвіж, вёскі Паланечку і Ішкалдзь.

Дамінік
Катэгорыя:Намеснікі міністраў Польшчы
Дамінік Радзівіл (1754—1798)

**Даміні́к Радзіві́л** (1754&nbsp;— 1798)&nbsp;— дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў з Нясвіжска-Клецкай галіны літоўскага магнацкага роду Радзівілаў. Адзіны сын старосты рэчыцкага Альбрэхта Радзівіла і Ганны Кунегунды з Халецкіх. Атрымаў хатнюю адукацыю. Разам з бацькам далучыўся да Барскай канфедэрацыі. У 1773 годзе, імаверна, вымушаны быў пакінуць Рэч Паспалітую. Пасля вяртання ў 1776 або 1777 года ажаніўся з прадстаўніцай роду Чапскіх Канстанцыяй.

У 1784 годзе па смерці цесця атрымаў кнышынскае староства. Пасля развёўся і ажаніўся з Каралінай Францкевіч-Радзымінскай. У палітычных справах абіраў памяркоўныя пазіцыі. У 1794 годзе не падтрымаў паўстанне Тадэвуша Касцюшкі. Болей увагі надаваў разбудове маёнтку Анопаль, дзе і памёр.

## Сям’я 
У першым шлюбе з Канстанцыяй, дачка Томаша Чапскага, старосты кнышынскага. Дзеці:
* Марыя (1778—1822), жонка генерала Вінцэнтыя Красінскага
У другім шлюбе з Каралінай з Францкевічаў-Радзымінскіх. Дзеці:
* Аляксандр (1796—1863), палкоўнік Войска Польскага.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Старосты кнышынскія
Дамінік
Ганна Крысціна Радзівіл

**Ганна Крысціна Радзівіл** () — княгіня з роду Радзівілаў.

## Біяграфія 
Дачка Лі Радзівіл і князя Станіслава Радзівіла.

Ахрышчаная ў чэрвені 1961 года ва Вэстмінстэрскім абацтве ў Лондане ў прысутнасці, сярод іншых, яе дзядзькі і хроснага бацькі Прэзідэнта ЗША Джона Кенэдзі і яе цёткі з боку маці Жаклін Кенэдзі. Хроснай маці была сястра бацькі Крысціна, графіня Патоцкая, якая прыехала з Мадрыда, каб прыняць удзел у цырымоніі.

Ганна Радзівіл з’яўляецца малодшай сястрой амерыканскага журналіста і прадзюсара Антонія Радзівіла. Разам з братамі і сястрой Каралінай Кенэдзі часта праводзіла канікулы ў рэзідэнцыі Анасіса, другога мужа Жаклін Кенэдзі.

У 1999 годзе выйшла замуж за Атавіа Аранцыа, прафесара медыцыны Калумбійскага ўніверсітэта. Пара развялася ў 2005 годзе.

Жыве ў Нью-Ёрку, дзе, як і яе маці, прысвячае сябе мастацтву. Даводзілася прыёмнай дачкой рэжысёру Герберту Росу, з якім яе маці была ў шлюбе з 1988 да 1999 года. Працавала як асістэнт постпрадукцыі ў фільме «*У сапраўдным святле*».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Шышыгіна-Патоцкая К. Я.* Нясвіж і Радзівілы / К. Я. Шышыгіна-Патоцкая. — 3-яе выд. — Мінск: Беларусь, 2007. — 240 с.: іл. ISBN 978-985-01-0740-4

## Спасылкі 
* Ціна Радзівіл у базе даных кінаакцёраў

Ганна Крысціна
Метро пад назвай Мёбіус

**Метро пад назвай Мёбіус** () — навукова-фантастычнае апавяданне Арміна Дэйча. Упершыню было апублікавана ў часопісе «» у снежні 1950 года.

## Сюжэт 
У Бостанскім метро цягнік № 86 адышоў ад станцыі Парк-стрыт, але ні на наступнай станцыі, ні ў дэпо не з’явіўся. Разам з цягніком без слядоў зніклі машыніст і прыкладна 350 пасажыраў.

Прафесар алгебры з Гарвардскага ўніверсітэта Роджэр Т’юпэла, прачытаўшы ў газетах пра тое, што адбылося, прыходзіць да галоўнага кіраўніка гарадскога метрапалітэна Келвіна Уайта, каб апавесці сваю гіпотэзу знікнення цягніка. Паводле Т’юпэла, пасля адкрыцця новай лініі Бойлстан змяніліся тапалагічныя ўласцівасці бостанскага метрапалітэна і цягнік патрапіў у іншае вымярэнне. Прыняўшы яго за вар’ята, Уайт выправаджвае Т’юпэла.

Аднак неўзабаве Уайту становіцца зразумела, што цягнік сапраўды знаходзіцца недзе ў метро. Так, састаў № 86 перыядычна фіксуе аўтаматыка ў розных частках метрапалітэна, ён спажывае электраэнергію, але ніхто яго не бачыць, хаця шум яго чутны. Келвін Уайт выклікае Роджэра Т’юпэла і просіць дапамагчы знайсці цягнік. Пасля мноства нарад, уключаючы слуханні ў Кангрэсе, знайсці рашэнне, як вярнуць цягнік, не атрымоўваецца. Адзінае, што вырашана — не зачыняць новую лінію, у надзеі, што цягнік вернецца.

Мінае два месяцы. Аднойчы раніцай, накіроўваючыся ва ўніверсітэт, Т’юпэла сядае ў метро і звяртае ўвагу, што пасажыр чытае газету, датаваную днём знікнення цягніка. Ён бяжыць па вагоне, правярае даты газет у іншых пасажыраў, і ў некаторых з іх таксама апынаюцца газеты двухмесячнай даўніны. Т’юпэла экстранна спыняе цягнік і абвяшчае пасажырам і машыністу, што мінула два месяцы. Ён прапануе праверыць свае словы, паглядзеўшы на дату газет у пасажыраў, якія зайшлі ў вагон на папярэдняй станцыі. Т’юпэла выбягае ў тунэль і бяжыць да тэлефона, па якім звязваецца з галоўным упраўленнем метрапалітэна. Ён паведамляе, што 86-ы, нарэшце, знайшоўся і ўсе пасажыры жывыя-здаровыя. Сустрэўшыся з Уайтам, Роджэр Т’юпэла просіць яго закрыць лінію Бойлстан, але Уайт адказвае: «*Позна. Дваццаць пяць хвілін таму між станцыямі Эглстан і Дорчэстэр знік цягнік нумар 143*».

## Узнагароды 
У 2001 годзе апавяданне намініравалася на , дзе разглядаліся найлепшыя апавяданні 1951 года.

## Экранізацыі 
Па матывах апавядання было знята некалькі фільмаў:
* «Ліст Мёбіуса» (СССР, 1988)
* «Мёбіус» (Германія, 1993)
* «Мёбіус» (Аргенціна, 1996)
* «Мёбіус 17» (Германія, 2005)

## Зноскі 
## Ссылки 
* Інфармацыя пра апавяданне на сайце «Лаборатория фантастики»
* Інфармацыя пра апавяданне на сайце «The Internet Speculative Fiction Database»
* Інфармацыя пра апавяданне ў базе «Internet Books List»

Катэгорыя:Творы 1950 года
Катэгорыя:Апавяданні
Катэгорыя:Фантастычныя літаратурныя творы
Катэгорыя:Літаратурныя творы на англійскай мове
Алена Бернатовіч

**Алена Бернатовіч** (нар. , Гродна, Беларусь) — беларуская валейбалістка. Майстар спорту Беларусь. Выступала за зборную Беларусі.

## Біяграфія 
Вучылася ў СШ № 10 г. Гродно. Скончыла Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы.

У сезоне 2017/2018 выступала за літоўскі «Алітус».

## Спасылкі 
* 12 БЕРНАТОВИЧ Елена 
* Бернатович Елена
* Alena Bernatovich 
* Alena BERNATOVICH

Катэгорыя:Валейбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па валейболе U-18
Сезон 2012/2013 «Нёмана» Гродна

У сезоне 2012—2013 жаночы валейбольны клуб «Нёман» з Гродна прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2012/2013 ( **1 месца**).

## Склад каманды 
* Алена Бернатовіч (1987),
* Анастасія Канановіч (1993),
* Вікторыя Емяльянчык (1989),
* Валерыя Васільева (1992),
* Наталля Бакун (1993),
* Анжэла Найдэнка(1985),
* Анжаліка Барысевіч (1995),
* Вольга Рахман (1985) (к),
* Кацярына Сіланцьева (1993),
* Алена Дарашкевіч (1994),
* Ніна Рабацягава (1995),
* Юлія Пацэнка (1992),
* Юлія Якімовіч (1995).

## Трэнеры каманды 
*  Андрэй Абухоўскі (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2013/2014 «Нёмана» Гродна

## Спасылкі 
* Обнародован состав «Немана» на чемпионат Беларуси

2012/2013
Нёман Гродна
Катэгорыя:2012 год у Гродне
Катэгорыя:2013 год у Гродне
Усінск (гарадская акруга)

**Гарадская акруга Усі́нск** (, ) — муніцыпальнае ўтварэнне і адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў рэспубліцы Комі, Расія.

## Геаграфія 
Акруга знаходзіцца ў паўночнай частцы рэспублікі Комі, праз яе праходзіць Паўночны палярны круг. Мяжуе з Усць-Цылемскім, Іжэмскім, Пячорскім раёнамі, гарадской акругай Інта, а таксама з Запалярным раёнам Ненецкай аўтаномнай акругі Архангельскай вобласці. Плошча акругі складае 30 600 км². На яе тэрыторыі працякаюць рэкі Пячора, Уса, Колва, Лыжа, Лая і Вялікая Сыня.

У склад акругі ўваходзяць горад Усінск, пгт Парма і сельскія паселішчы Усць-Лыжынскае, Усць-Усінскае, Колвінскае, Мутнамацярыцкае, Усадорскае, Шчальябоскае.

## Гісторыя 
У часы Расійскай імперыі тэрыторыя акругі ўваходзіла ў Архангельскую губерню. З 1921 года — у Іжма-Пячорскі павет Аўтаномнай вобласці Комі (Зыран). У 1929 годзе тэрыторыя акругі апынулася ў Іжэмскім раёне, а потым з раёну быў выдзелены асобны Ухцінскі раён.

Акруга ўтворана ў 2006 годзе ў выніку ўсерасійскай адміністрацыйнай рэформы.

## Дэмаграфія 
Насельніцтва раёна складае 43 283 чалавекі, большасць з якіх складаюць рускія і комі. Большасць вернікаў — праваслаўныя.

## Транспарт 
З пасёлка Сыня Пячорскага раёна ва Усінск адыходзіць адгалінаванне Паўночнай чыгункі, дзякуючы якой горад звязаны з цэнтральнай часткай Комі. Існуюць аўтадарогі мясцовага ўзроўню, якія звязваюць Усінск з навакольнымі пасёлкамі і горадам Пячора. Маецца аэрапорт мясцовага ўзроўню.

## Спасылкі 
* Администрация МО ГО «Усинск»

Катэгорыя:Раёны Комі
Віктар Мак-Лаглен

**Віктар Мак-Лаглен** (; ) — англа-амерыканскі , баксёр і ветэран Першай сусветнай вайны.

За ролю вераломнага ірландскага рэспубліканца ў фільме 1935 года «Інфарматар» ён атрымаў прэмію «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю і быў намінаваны на найлепшую мужчынскую ролю другога плана за ролю ў фільме «Ціхі чалавек». У 1960 годзе ў яго гонар усталявалі зорку на Галівудскай алеі славы.

## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Алан Алда

**Алан Алда** (, пры нараджэнні Альфонса Джозэф Д’Абруца ; ) — амерыканскі , , сцэнарыст, прадзюсар.

Шасціразовы лаўрэат прэміі «Эмі» і «Залаты глобус», трохразовы намінант на прэмію «Тоні». Найбольш вядомы па ролі капітана Бенджаміна Франкліна «Сакалінае вока» Пірса ў ваенным сіткоме CBS «МЭШ» (1972–1983). Ён таксама напісаў і паставіў шматлікія эпізоды серыяла.

У 1996 годзе ён заняў 41-е месца ў спісе 50 найвялікшых тэлезорак усіх часоў па версіі TV Guide.

## Фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
*
Качуча

танцуе качучу. Літаграфія 1836 года.]]
**Качуча** ( — маленькая лодка) — іспанскі народны танец.

## Гісторыя 
Качуча з’яўляецца андалускім танцам сольнага выканання ў 3/4 або 3/8 такту, падобным з балеро. Паходзіць з паўднёва-іспанскай правінцыі Кадыс (па іншых дадзеных — з Кубы). Традыцыйна качучу могуць танчыць як мужчыны, так і жанчыны. Звычайна танец суправаджаецца стукам кастаньет і прытаптываннем абцасаў (цапатэада).

У XIX стагоддзі качуча была адным з любімых танцаў, якія выконваліся на розных сцэнах Еўропы. У тэатры качуча ўпершыню з’яўляецца ў балеце да оперы «» (1812), затым — у балеце Жана Каралі «» (1836), дзе яе танчыла балерына Фані Эльслер — у яе выкананні гэты танец стаў сапраўднай сенсацыяй. Гэтую качучу таксама танчыла Люсіль Гран, а пазней у 1910 годзе — Ганна Паўлава.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Іспанскія народныя танцы
Ганна Тупікіна

**Ганна Тупікіна** (нар. , Брэст, Беларусь) — беларуская валейбалістка. Выступала за зборную Беларусі.

## Біяграфія 
З 10 гадоў займаецца валейболам. Першы трэнер быў Андрэевіч. Гуляла за брэсткі «Дываноўшчык», і была запрошана ў моладзевую зборную Беларусі. З красавіка 2009 года пачала гуляць у камандзе «Мінчанка». Разам з «Мінчанка» у 2010, 2016 і 2017 гадах выйгравала чэмпіянат Беларусі, а таксама два разы выйгравала Кубак Беларусі (2016, 2017).

## Спасылкі 
* Трансферные новости сезона 2021—2022
* 30 Обыкновенных ответов Анны Тупикиной

Катэгорыя:Валейбалісткі Беларусі
Уорэн Біці

**Генры Уорэн Біці** (, пры нараджэнні — **Бейці** ; ) — амерыканскі , ,  і . Лаўрэат шматлікіх узнагарод, у тым ліку прэміі «Оскар» і трох прэмій «Залаты глобус».

Атрымаў папулярнасць дзякуючы ролям гангстэраў: Клайда Бэраў у «Боні і Клайдзе», Дзіка Трэйсі ў аднайменнай стужцы і Багсі Сігела ў фільме «Багсі».

Біці быў намінаваны на 14 прэмій «Оскар», у тым ліку чатыры за найлепшую мужчынскую ролю, чатыры за найлепшы фільм, дзве за найлепшую рэжысуру, тры за арыгінальны сцэнарый і адну за адаптаваны сцэнарый, атрымаў узнагароду за найлепшую рэжысуру за фільм «Чырвоныя» (1981). Біці — адзіны чалавек, які быў намінаваны ў акцёрскай катэгорыі, рэжысуры, сцэнары і прадзюсаванні ў адным і тым жа фільме, і ён зрабіў гэта двойчы: спачатку за фільм «Нябёсы могуць пачакаць» (з Бакам Генры ў якасці сурэжысёра) і яшчэ раз за фільм «Чырвоныя».

## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Гранберг

**Гранберг** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Жанета Гранберг (1825—1857), шведская пісьменніца, перакладчыца і драматург.
* Караліна Гранберг (1818—1884), шведская балерына.
AMZ Żubr

**Зубр** () — ваенны бронеаўтамабіль, распрацаваны польскай кампаніяй AMZ-Kutno на базе грузавога аўтамабіля падвышанай праходнасці Iveco EuroCargo. Прызначаны для перавозкі да 10 экіпіяваных дэсантнікаў.

Знаходзіцца на ўзбраенні арміі Польшчы.

Рухавік N60 ENT C Iveco Tector, 6-цыліндравы, дызельны з упырскам паліва.

Каробка перадач: 6 перадач наперад і 1 назад.

Бронекорпус з V-вобразным дном. Падвышае абарону ад выбуховых прылад.

Браніраванне забяспечвае абарону ад бранябойных куль калібрам да 12.7-мм, аскепкаў снарадаў калібрам да 155 мм (узровень 3 + па стандарце НАТА STANAG 4569) і выбуховых прылад магутнасцю да 8 кг трацілавага эквіваленту (супрацьмінная абарона ўзроўню 3B стандарту STANAG 4569).

Машына можа перакідвацца транспартным самалётам C-130.

## Спасылкі 
* http://www.amz.pl/en/military_vehicles/transporter/zubr/zubr/ 
* http://www.lenta.ru/news/2008/03/14/poland/

Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Катэгорыя:Бранятэхніка Польшчы
Сезон 2012/2013 «Мінчанкі» Мінск

У сезоне 2012—2013 жаночы валейбольны клуб «Мінчанка» з Мінска прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2012/2013 ( **3 месца**),
* Кубак Беларусі 2012 ( **3 месца**),
* Балтыйская ліга 2012/2013 ( **2 месца**).

## Склад каманды 
* Наталля Цупранава (1988),
* Таццяна Мысліўчык (1989),
* Надзея Чарнавец (1992),
* Ганна Шаўчэнка (1979) (к),
* Ганна Тупікіна (1992),
* Аліна Кор (1992),
* Анастасія Гарэлік (1991),
* Наталля Кандрацьева (1979),
* Таццяна Цюлебякіна (1993),
* Вольга Шчарбачэня (1991),
* Алена Бурак (1992).

## Трэнеры каманды 
*  Алег Гулевіч (галоўны трэнер)
*  Сяргей Кузняцоў (трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2011/2012 «Мінчанкі» Мінск
* Сезон 2013/2014 «Мінчанкі» Мінск

## Спасылкі 
* Обнародован состав «Немана» на чемпионат Беларуси
* Minchanka Minsk — players 
2012/2013
Мінчанкі Мінск
Катэгорыя:2012 год у Мінску
Катэгорыя:2013 год у Мінску
Кача э пэпэ

**Кача э пэпэ** () — страва з макароны, тыповая для італьянскага рэгіёну Лацыё. * e * абазначае «сыр і перац» на некалькіх дыялектах цэнтральнай Італіі. У адпаведнасці з назвай, страва змяшчае цёрты сыр  і чорны перац разам са спагеці. Усе інгрэдыенты добра захоўваюцца на працягу доўгага часу, што робіць страву зручнай для пастухоў, якія шмат перасоўваюцца і ня маюць магчымасці гатаваць. Раіцца выкарыстоўваць макарону з шурпатай паверхняй, каб соус добра схапіўся.

## Гатаванне 
Пасту зазвычай гатуюць у кіпячай падсоленай вадзе, пасля чаго яна выкідаецца ў цёрты пекарына, змяшаны з чорным перцам, з дадаткам невялікай колькасці гарачай, крухмалістай, вады, у якой гатавалася макарона. Цяпло плавіць сыр, а крухмал у вадзе дапамагае звязаць перац і сыр з макаронай.

## Гл. таксама 
* Макаронныя вырабы
* Італьянская кухня

## Крыніцы 
Катэгорыя:Італьянская кухня
Ірына Уладзіміраўна Цвіла

**Іры́на Уладзі́міраўна Цвіла** (; псеўданім — Лінза; 29 красавіка 1969, Кіеўшчына, Украіна — 25 лютага 2022, баі за Кіеў, Украіна) — украінская настаўніца, фотамастачка, пісменніца, грамадская дзяячка, камбатантка, удзельніца расійска-ўкраінскай вайны. Загінула ў Ірпені пад Кіевам.

## Біяграфічныя звесткі 
Ірына Цвіла нарадзілася 29 красавіка 1969 году ў Кіеўскай вобласці.

Пасля атрымання педагагічнай адукацыі працавала ў Кіеўскай міжнароднай школе «Мэрыдыян» (да 2006 году). Была дызайнеркай ландшафтаў, у прыватнасці займалася стварэнням розавых садоў ды аранжарэў. Удзельнічала ў Еўрамайдане. У 2014 годзе пайшла добраахвотніцай у батальён «Сеч» дзе ўдзельнічала ў вайне на ўсходзе Украіны.

Загінула 25 лютага 2022 году падчас баёў за Кіеў пры адбыцці танкавай атакі ворага. Разам з ёй памёр ейны спадарожнік Дзмітры. Пасмяротна атрымала ордеэн «За мужнасць» III ступені (6 кастрыніка 2022) &nbsp;— *за асабістую мужнасць і самоадданыя дзеі, праяўленыя ў абароне дзяржаўнага суверэнітэту ды тэрытарыальнай цэласнасці Украіны, вернасць ваеннай прысязе*.

## Творчасць 
Падчас Рэвалюцыі годнасці і вайны займалася фатаграфіяй. У 2017 годзе адбылася персанальная выстаўка ў вёсцы Святапятроўскае, каля Кіева. Пісала тэксты пад сваім імем, а таксама пад псеўданімам і пазыўным Лінза. У 2017 годзе апублікавала свае занатоўкі пра вайну ў кнізе «Голос війни: історії ветеранів» (Голас вайны: гісторыі вэтэранаў) .

Ірына Цвіла стала гераіняй кнігі «Дівчата зрізають коси» (Дзяўчаты зразаюць косы), якая атрымала Шаўчэнкаўскую прэмію.

## Бібліяграфія 
• Ірина Цвіла, Вперше. Жінки на війні з Росією // Голос війни: історії ветеранів, [ред. та упоряд. Л. Ганжа]. — Київ: Інтерньюз-Україна, 2017. — 223 с. .

## Крыніцы
Джон Мільтан Хэй

**Джон Мільтан Хэй** (; 8 кастрычніка 1838, Салем, Індыяна — 1 ліпеня 1905, Ньюберы, Нью-Гэмпшыр) — дзяржаўны дзеяч ЗША, дыпламат і пісьменнік.
Збігнеў Ніканюк

**Збігнеў Ніканюк** (; нар. 1964, в. Вароблін, гміна Янаў Падляскі, Бельскі павет, Люблінскае ваяводства, Польшча) — каталіцкі святар, бірытуаліст.

## Біяграфія 
Паходзіць з сям’і, якая мае даўнія ўніяцкія традыцыі.

Скончыў Вышэйшую духоўную семінарыю ў Седльцах. Пасвечаны на святара ў 1997. Быў вікарыем у рымска-каталіцкіх парафіях Седлецкай дыяцэзіі: у Леапольдаве, Гушлеве, Ласіцах, Ламазах.

1 верасня 2007 дэкрэтам Седлецкага рымска-каталіцкага ардынарыя Збігнева Кернікоўскага прызначаны парахам адзінае ў Польшчы каталіцкай парафіі візантыйскага абраду святога мучаніка Мікіты ў Кастамлотах і апекуном Санктуарыя Падляскіх мучанікаў у Кастамлотах з правам адпраўлення святое літургіі ў візантыйскім, а таксама лацінскім абрадах.

З 2008 а. Збігнеў Ніканюк арганізуе штогадовыя Пілігрымкі еднасці католікаў з уніяцкага Санктуарыя Падляскіх мучанікаў у Кастамлотах у рымска-каталіцкі Санктуарый уніятаў у Пратуліне, у якіх бяруць удзел святары і шматлікія паломнікі як візантыйскага, так і лацінскага абрадаў з розных мясцін Польшчы, Беларусі, Украіны, Расіі іншых краін. 

Збігнеў Ніканюк з'яўляецца аўтарам кнігі «Kostomłoty droga ku jedności», прысвечанай гісторыі Брэсцкай царкоўнай уніі і гісторыі каталіцкай парафіі візантыйска-слаянскага абраду ў Кастамлотах.

Катэгорыя:Уніяцкія святы Польшчы
Шарлота Альм

**Густава Шарлота Альм**, у шлюбе *Пфайфер* (,  — ) — шведская балерына. Адна з вядучых балерын Шведскага каралеўскага балета ў 1830-1840-я гг.

## Біяграфія 
У 1817—1823 гадах Шарлота была студэнткай Каралеўскага балета, у 1823—1825 гадах — фігурантка, а у 1825—1837 гадах — прэм’ер-танцоўшчыца Каралеўскага балета.

Была вядомая сваёй прыгажосцю, у 1830-х гадах была апісана як адна з вядучых танцоўшчыц балета разам з Сафі Дагін, Каралінай Гранберг і Адальфінай Фегерстэт.

У 1832 годзе выйшла замуж за акцёра Карла Ёхана Аўгуста Пфайфера (1802—1863), які ў 1831—1846 гадах быў акцёрам і спеваком драматычнага тэатра і оперы.

## Творчасць 
Сярод яе роляў:
* адна з  у *«Kärleken och gracerna»* разам з Густаўвай Кальсеніус і Каралінай Брунстром супраць Сафі Дагін у ролі Венеры, Шарлот Ліндмарк у ролі Амура,  ў ролі Апалона і Чарльза Холма ў ролі пастуха;
* Энанона ў балеце-пантаміме  «l’Hymen de Zéphire» з  у ролі Зефіра,  у ролі Апалона,  у ролі Міртыля, Сафі Дагін у ролі Флоры, Адальфінай Фегерстэт у ролі Сільвіі і Шарлот Ліндмарк у ролі Карлекена.

Таксама выступала ў балеце «» з Дагін, Фегерстэт, Вальквістам, Селіндэрам і Сільфвербергам у 1832 годзе.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Fredrik August Dahlgren: *Förteckning öfver svenska skådespel uppförda på Stockholms theatrar 1737—1863 och Kongl. Theatrarnes personal 1773—1863. Med flera anteckningar. * sid 520
* Nils Personne: *Svenska teatern : några anteckningar*

Катэгорыя:Артысты балета паводле алфавіта
Катэгорыя:Артысты балета Швецыі
Катэгорыя:Артысты балета XIX стагоддзя
Караліна Гранберг

**Караліна Дэзідэрыя Гранберг** (,  — ) — шведская балерына. Адна з вядучых балерын Каралеўскага балета Швецыі.

## Біяграфія 
Караліна Гранберг нарадзілася ў Стакгольме ў 1818 годзе.

У 1834 годзе Караліна стала вучаніцай Сафі Дагін.

З 1838 да 1855 Караліна была прыма-балерынай Каралеўскага балета Швецыі. Разам з Сафі Дагін, Адальфінай Фегерстэт і Шарлотай Альм лічылася адной з вядучых танцорак шведскага балета сярэдзіны XIX стагоддзя.

Пасля шлюбу з , музыкам , у 1840 годзе стала Каралінай Фрыбель.

Вядома, што падчас гастрольнага выступу Марыі Тальёні ў Стакгольме ў 1841 годзе Караліна брала ў яе ўрокі.

У 1855 годзе Караліна Фрыбель пакінула балетную сцэну з поўнай каралеўскай пенсіяй — прывілеем, якога раней яшчэ не было.

## Творчасць 
Сярод яе партый — партыя адной з  з Адальфінай Фегерстэт і Шарлотай Эк у дывертысменце *«Ett mythologiskt divertissement»* , у якім Селіндэр быў Апалонам, Сафі Дагін Венерай і Шарлота Норберг Каханнем; партыя ў балеце *«Robert»* з Дагін і ; *Pas de cinq* з Сафі Даген, Шарлотай Норберг, Адальфінай Фегерстэт і французскім запрошаным артыстам Франсуа Лефеўрам.

Караліну апісваюць як «сільфічную місіс Фрыбель», і кажуць, што яна была «адной з самых цудоўных танцоўшчыц, а таксама паспяхова выконвала качучу».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Fredrik August Dahlgren: *Förteckning öfver svenska skådespel uppförda på Stockholms theatrar 1737—1863 och Kongl. Theatrarnes personal 1773—1863. Med flera anteckningar. *
* Nils Personne: *Svenska teatern : några anteckningar 7. Under Karl Johanstiden : 1835—1838*

Катэгорыя:Артысты балета паводле алфавіта
Катэгорыя:Артысты балета Швецыі
Катэгорыя:Артысты балета XIX стагоддзя
Японская чорная

]]
**Японская чорная** (, Курогэ Вашу) —  кароў родам з Японіі. Гэта адна з шасці японскіх парод буйной рагатай жывёлы і адна з чатырох японскіх парод, вядомых як , астатнімі з’яўляюцца японская карычневая, японская бязрогая і . Уся буйная рагатая жывёла пароды вагю атрымана ў пачатку XX стагоддзя ў выніку  мясцовай японскай жывёлы з імпартаваным пагалоўем, у асноўным з Еўропы. У выпадку японскай чорнай, замежны ўплыў быў з боку еўрапейскіх парод, уключаючы такія, як , , , ,  і .

## Гісторыя 
Буйную рагатую жывёлу завезлі ў Японію з Кітая ў той жа час, што і , прыкладна ў II ст. н.э., у перыяд Яёй . Прыблізна да часу рэстаўрацыі Мэйдзі ў 1868 годзе яе выкарыстоўвалі толькі ў якасці  ў сельскай гаспадарцы, лясной гаспадарцы, горназдабыўной справе і на транспарце, а таксама ў якасці крыніцы ўгнаенняў. Спажыванне малака было невядома, і — па культурных і рэлігійных прычынах — мяса не елі. Буйная рагатая жывёла была вельмі каштоўнай і занадта дарагой для беднага фермера.

Японія была фактычна ізалявана ад астатняга свету з 1635 па 1854 год; у гэты час не было магчымасці інтрамісіі чужародных генаў у пагалоўе буйной рагатай жывёлы. Паміж 1868 годам, годам рэстаўрацыі Мэйдзі, і 1887 годам было завезена каля 2600 галоў замежнай буйной рагатай жывёлы. Спачатку было мала цікавасці да скрыжавання іх з мясцовымі жывёламі, але прыкладна з 1900 года гэта стала шырока распаўсюджаным. Працэс раптоўна спыніўся ў 1910 годзе, калі высветлілася, што скрыжаваныя пароды хоць і могуць быць больш буйнымі і мець лепшыя малочныя якасці, але іх працаздольнасць і якасць мяса ніжэйшыя. З 1919 года розныя  рэгіянальныя папуляцыі, якія ўтварыліся ў выніку гэтага кароткага перыяду скрыжавання, былі зарэгістраваны і  як «палепшаны японскі скот». Чатыры асобныя пароды былі ахарактарызаваны, у асноўным паводле таго, які тып замежнай буйной рагатай жывёлы найбольш паўплываў на гібрыды, і былі прызнаныя пародамі ў 1944 годзе. Гэта былі чатыры пароды : японская чорная, японская карычневая, японская бязрогая і .

Японская чорная развілася ў паўднёва-заходняй Японіі, у прэфектурах Кіёта і Хіёга ў рэгіёне Кансай; Хірасіма, Акаяма, Сіманэ, Таторы і Ямагуты ў рэгіёне Цюгоку; Кагосіма і Оіта на востраве Кюсю; і Эхіме на востраве Сікоку.

У 1960 годзе агульная папуляцыя пароды складала больш за  асобін, у 2008 годзе паведамлялася пра  асобін. У 1999 годзе японская чорная парода складала каля 93 % нацыянальнага пагалоўя буйной рагатай жывёлы.

### Разнавіднасць Тадзіма 
Калі ў 1919 годзе пачалася рэгістрацыя «палепшанай японскай буйной рагатай жывёлы», паміж рэгіянальнымі папуляцыямі былі прыкметныя адрозненні. Адміністрацыя прэфектуры вырашала мэты развядзення. У выніку сярод папуляцыі японскай чорнай развілося некалькі розных штамаў або падтыпаў. Адным з іх з’яўляецца штам Тадзіма (, Tajima Ushi або Tajima-gyu). Толькі мяса жывёл гэтай пароды, вырашчаных толькі ў прэфектуры Хіёга, можа быць ухвалена для продажу як .

## Заўвагі 
Катэгорыя:Пароды буйной рагатай жывёлы
Альбертаўскі ўніверсітэт

**Альбертаўскі ўніверсітэт** () — канадская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Эдмантан у правінцыі Альберта, Канада.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт быў заснаваны ў 1908 годзе Аляксандрам Кэмеранам Рэзерфордам, першым прэм'ер-міністрам правінцыі, і Генры Маршалам Торы, першым прэзідэнтам універсітэта.

Студэнты з Канады і 150 іншых краін свету навучаюцца тут па 400 праграмах у 5 каледжах.

Універсітэт з'яўляецца адным з асноўных эканамічных рухавікоў правінцыі. У 2022 годзе ўніверсітэт унёс у эканоміку Альберты 19,4 мільярда долараў, або больш за 5% ВУП. Універсітэт падрыхтаваў больш за 260 000 выпускнікоў.

Узнагароды, атрыманыя выпускнікамі і выкладчыкамі ВНУ, уключаюць 3 Нобелеўскія прэміі.

## Структура 
* Каледж навук пра здароўе
# Факультэт кінезіялогіі, спорту і рэкрэацыі
# Факультэт медыцыны і стаматалогіі
# Факультэт медсястрынства
# Факультэт фармацыі і фармацэўтычных навук
# Факультэт грамадскага здароўя
# Факультэт рэабілітацыйнай медыцыны
* Каледж прыродазнаўчых і прыкладных навук
# Факультэт сельскай гаспадаркі, навук пра жыццё і навакольнае асяроддзе
# Факультэт інжынерыі
# Факультэт прыродазнаўчых навук
* Каледж сацыяльна-гуманітарных навук
# Факультэт права
# Факультэт адукацыі
# Факультэт бізнесу
# Факультэт мастацтваў
* Каледж Святога Іосіфа
* Каледж Святога Стэфана

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Альберта
Караліна Брунстром

**Караліна Брунстром** (,  — ) — шведская балерына. Адна з вядучых балерын Шведскага каралеўскага балета ў 1810-я — 1820-я гг.

## Біяграфія 
Ва ўзросце 12 галоў Караліна Брунстром паступіла вучыцца ў Каралеўскі балет Швецыі. У 1820 годзе стала прымай-балерынай Каралеўскага балета і на працягу ўсёй кар’еры Кураліну лічылі зоркай балета.

Караліна выконвала ролю Фані ў *«Den ädelmodige Fürsten»* , танчыла ў балеце да оперы *«Есанда»* , была адной з трох грацый у балеце-пантаміме *«Kärleken och gracerna»* («Каханне і тры грацыі») разам з Густаўвай Кальсеніус і Шарлотай Альм, Сафі Дагін у ролі Венеры, Шарлот Ліндмарк у ролі Амура і  у ролі пастуха.

Караліна пайшла з балета на піку сваёй кар’еры ў 1830 годзе, каб прысвяціць сябе дому і дзецям.

## Асабістае жыццё 
Караліна Брунстром мела працяглыя адносіны з Густавам Гансам фон Ферсенам (1802—1839), сынам і спадчыннікам , і нарадзіла яму некалькіх дачок. Фон Ферсен, будучы багатым чалавекам, набыў для яе дом, забяспечыў ёй і дзецям нябеднае існаванне і абяцаў ажаніцца, калі ў яе народзіцца сын. Аднак у Караліны нараджаліся толькі дзяўчынкі, і Густаў па патрабаванні маці ўзяў шлюб з дваранкай. Густаў памёр у 1839 годзе і афіцыйна лічыўся бяздзетным.

Караліна пайшла з жыцця ва ўзросце 52 гадоў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Fredrik August Dahlgren, *Förteckning öfver svenska skådespel uppförda på Stockholms theatrar 1737—1863 och Kongl. Theatrarnes personal 1773—1863. Med flera anteckningar. * sid 520
* Nordisk familjeboks månadskrönika / Andra årgången. 1939 / 
* Nils Personne, *Svenska teatern : några anteckningar 5. Under Karl Johanstiden : 1827—1832*

Катэгорыя:Артысты балета паводле алфавіта
Катэгорыя:Артысты балета Швецыі
Катэгорыя:Артысты балета XIX стагоддзя
Phyllodesma americana

**Phyllodesma americana** — моль сямейства . Сустракаецца ад Новай Шатландыі да паўночнай Фларыды, на захад праз Тэхас да Каліфорніі, на поўнач да Брытанскай Калумбіі і Юкана.

## Апісанне 
Размах крылаў 29-49&nbsp;мм. На поўдні лёт імага з сакавіка па верасень у двух пакаленнях. Ва ўсходняй частцы Антарыа лёт імага з мая па ліпень. Сезон палётаў у Агая — з красавіка па жнівень. У паўночнай частцы арэала адна генерацыя ў год.

Лічынкі харчуюцца лісцем родаў і відаў , , , , , ,  і іншых відаў .

## Падвіды 
* *Phyllodesma americana rockiesensis*
* *Phyllodesma americana borealis*
* *Phyllodesma americana alascensis*
* *Phyllodesma americana californica*
* *Phyllodesma americana dyari*
* *Phyllodesma americana celsivolans*

## Спасылкі 
* Bug Guide
* Images
* Moths of North Dakota 

Катэгорыя:Коканапрады
Шарлот Ліндмарк

**Шарлот Ліндмарк** (, , , Швецыя — , там жа) — шведская балерына і тэатральная актрыса. Была членам Каралеўскага балета Швецыі ў 1834—1839 гадах і працавала ў якасці сцэнічнай актрысы сцэны ў Каралеўскім драматычным тэатры ў 1842—1845 гадах і ў Малым тэатры () у Стакгольме ў 1845—1858 гадах. Ліндмарк карысталася вялікай папулярнасцю і была адной з самых вядомых акторак Швецыі ў сярэдзіне XIX стагоддзі.

## Біяграфія 
Шарлот Ліндмарк была дачкой беднага мадыста. Дэбютавала на сцэне Дзіцячага тэатра Андэрса Селіндэра.

У 1829 годзе стала студэнткай Каралеўскага шведскага балета, а ў 1834 годзе — балерынай. Ліндмарк была папулярнай і таленавітай балерынай, але пакутавала падаграй да такой ступені, што ў 1839 годзе была вымушана пакінуць балет. Яна дэбютавала ў якасці актрысы ў Каралеўскім драматычным тэатры, і лічылася, што яна здолела прадэманстраваць свой талент, але не апраўдала чаканняў публікі.

З 1845 года і да самай сваёй смерці Шарлот працавала актрысай у  () у Стакгольме, больш наведваемым шырокай публікай, чым Каралеўскі тэатр, і дзе яна карысталася вялікай і шырокай папулярнасцю як сярод гледачоў, так і сярод крытыкаў.

Сярод яе найбольш вядомых роляў — загалоўныя ролі ў *«Каралеве Крысціне»* () Жанеты Гранберг і *«Narcisse Rameau»*, пра апошнюю яе ролю гаварылася, што *«Ліндмарк памірае як багіня»*.

Аднак Шарлот Ліндмарк сур’ёзна пакутавала ад пагаршэння здароўя, якое адбывалася паралельна з яе сцэнічным поспехам, але ўсё ж працягвала ўпарта працаваць, нягледзячы на тое, што яе дзейнасць спрыяла развіццю яе хваробы.

Шарлот Ліндмарк памерла ад «боляў у грудзях» на вяршыні сваёй вельмі паспяховай кар’еры ў 1858 годзе.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Nordensvan, Georg, Svensk teater och svenska skådespelare från Gustav III till våra dagar. Senare delen, 1842—1918, Bonnier, Stockholm, 1918
* Charlotte Lindmark i Arvid Ahnfelt, Europas konstnärer (1887)
* Nordin Hennel, Ingeborg (1997). Mod och försakelse: livs- och yrkesbetingelser för Konglig Theaterns skådespelerskor 1813—1863 = [Courage and privation] : [actresses' lives and professional conditions at the Royal Theatre in Stockholm 1813—1863]. Stockholm: Gidlund. Libris 8376826. ISBN 91-7844-256-7
* Fredrik August Dahlgren: *Förteckning öfver svenska skådespel uppförda på Stockholms theatrar 1737—1863 och Kongl. Theatrarnes personal 1773—1863. Med flera anteckningar*. Stockholm (1866)

Катэгорыя:Артысты балета паводле алфавіта
Катэгорыя:Артысты балета Швецыі
Катэгорыя:Артысты балета XIX стагоддзя
Катэгорыя:Актрысы тэатра Швецыі
Хан Ган

**Хан Ган** (, ) — карэйская пісьменніца. Лаўрэат Міжнароднай Букераўскай прэміі 2016 года за раман *«Вегетарыянка»*, пра жанчыну, якая вырашала болей не есці мяса. Раман *«Вегетарыянка»* — адна з першых яе кніг, перакладзеных на англійскую мову. Лаўрэатка Нобелеўскай прэміі па літаратуры (2024).

## Біяграфія 
Хан Ган — дачка пісьменніка . Нарадзілася ў Кванджу і ў 10-гадовым узросце пераехала ў сеульскі , пра які пяшчотна піша ў рамане *«Урокі грэчаскай»*. Вывучала карэйскую літаратуру ва ўніверсітэце Ёнсе. Яе брат Хан Долім таксама пісьменнік.

Хан пачала пісьменніцкую кар’еру, калі адзін з яе вершаў апублікавалі ў выпуску часопіса «Таварыства і літаратура». Афіцыйны дэбют адбыўся ў наступным годзе, калі яе апавяданне «Пунсовы якар» стала пераможцам літаратурнага конкурсу Сеул Сінмун.

У 2005 годзе Хан Ган атрымала .

З лета 2013 года, Хан выкладае пісьменніцкае майстэрства ў .

У 2018 годзе раман Хан Ган *«Любімаму сыну»* быў адабраны для арт-праекта шатландскай мастачкі Кэці Патэрсан «Бібліятэка будучыні». Ён будзе апублікаваны ў 2114 годзе ў анталогіі са 100 тэкстаў. Да таго часу рукапіс будзе захоўвацца ў *Deichmanske bibliotek* у Осла нявыдадзеным і непрачытаным.

У 2021 годзе Хан Ган апублікавала раман «Я не развітваюся» (), у якім вачыма трох жанчын паказана . Раман узнагароджаны французскай прэміяй Медычы 2023 года за лепшы замежны твор.

У 2023 годзе выбрана міжнародным пісьменнікам Каралеўскага літаратурнага таварыства. 10 кастрычніка 2024 года названа лаўрэаткай Нобелеўскай прэміі па літаратуры «за напружаную паэтычную прозу, якая супрацьстаіць гістарычным траўмам і агаляе далікатнасць чалавечага жыцця».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі Паўднёвай Карэі