open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ваўкалак Том

**«Ваўкалак Том»** () — мастацкі фільм рэжысёра Эрыкса Лаціса, зняты на Рыжскай кінастудыі паводле рамана Яніса Маўліня «Сляды» ў 1983 годзе.

## Сюжэт 
Лясісты край Відзэмэ, XVII стагоддзе. Самавольства і гвалт мясцовага абшарніка змушаюць сысці з хаты ганарлівага арандатара гаспадарскай зямлі Тома.

Вера мясцовых сялян у магічную сілу пярэваратняў падштурхоўваюць Тома да думкі выкарыстоўваць прыручанага ім ваўка для ажыццяўлення помсты забойцам яго бацькі.

Сусед гаспадара Дармуйжы Фелсберг не верыць чуткам пра з’яўленне ваўкалакаў і заклікае гаспадароў зрабіць аблаву. Ён упэўнены, што ўсё, што адбылося за апошні час — справа чалавечых рук. Нягледзячы на ўгаворы блізкіх, Фелсберг з загоншчыкамі накіроўваецца ў лес, упэўнены ў хуткай разгадцы таямніцы, якая не дае яму спакою.

## У галоўных ролях 
* Том — Гунарс Цылінскіс
Катэгорыя:Фільмы 1983 года
Наталля Мікалаеўна Кусцінская

**Наталля Мікалаеўна Кусцінская** () — савецкая актрыса тэатра і кіно. Заслужаная артыстка Расійскай Федэрацыі (1999).

## Біяграфія 
Нарадзілася 5 красавіка 1938 года ў Маскве.

Працавала ў Тэатры-студыі кінаакцёра. Дэбютавала ў кіно ў 1959 годзе, выканаўшы ролі Марусі ў фільме Рыгора Рашаля «Пахмурая раніца». Знялася больш чым у 20 кіна- і тэлевізійных фільмах, у тым ліку ў «Тры плюс два» (1963), «Іван Васілевіч мяняе прафесію» (1973), тэлесерыяле «Вечны кліч» (1973—1983) паводле аднайменнага рамана Анатоля Іванова. Працавала як акторка дубляжу.

Памерла 13 снежня 2012 года ў Маскве. Пахавана ў Маскве на Кунцаўскіх могілках.

## Фільмаграфія 
* 1960 — Першыя выпрабаванні
* 1973 — Іван Васілевіч мяняе прафесію

## Крыніцы 
Катэгорыя:Памерлі ад пнеўманіі
Карл Вернер Аспенстрэм

**Карл Вернер Аспенстрэм** (; , Норберке, Смедзьебакен, Даларна, Швецыя — , Стакгольм, Швецыя) — шведскі паэт, драматург, эсэіст. Член Шведскай акадэміі (з 1981 года). Сябра шведскага паэта Стыга Дагермана.

## Творчасць 
Пасля прарыву са зборнікам «Снегавая легенда» (1949) Аспенстрэм стаў лічыцца адным з вядучых шведскіх паэтаў ХХ ст.

Ягоную паэзію часта параўноўвалі з творчасцю нобелеўскіх лаўрэатаў Хары Марцінсана і Тумаса Транстромера.

Аспенстрэм казаў, што ягонай матывацыяй было «пісаць для свайго ката». 

## Бібліяграфія 
### Зборнікі вершаў 
* 1943 – «Förberedelse» («Падрыхтоўка»)
* 1946 – «Skriket och tystnaden» («Крык і ціша»)
* 1949 – «Snölegend» («Снегавая легенда»)
* 1952 – «Litania» («Літанне»)
* 1954 – «Hundarna» («Псы»)
* 1955 – «Dikter 1946–1954» («Вершы 1946–1954»)
* 1956 – «Dikter under träden» («Вершы пад дрэвамі»)
* 1961 – «Om dagen om natten» («І днём, і ноччу»)
* 1964 – «66 dikter» («66 вершаў»)
* 1964 – «Trappan» («Па сходах»)
* 1969 – «Inre»
* 1972 – «Under tiden» («Між тым»)
* 1973 – «Jordvagga – Himmelstak» («Калыска зямлі – Нябесная галіна»)
* 1976 – «Ordbok» («Слоўнік»)
* 1980 – «Tidigt en morgon sent på jorden» («Рана раніцай, позна на зямлі»)
* 1983 – «Sorl» («Гул»)
* 1986 – «Det röda molnet» («Чырвоная хмара»)
* 1988 – «Varelser» («Істоты»)
* 1991 – «Enskilt och allmänt» («Прыватнае і агульнае»)
* 1993 – «Ty» («Таму што»)
* 1997 – «Israpport»

### Іншае 
* зборнік аўтабіяграфічных апавяданняў «Bäcken» («Ручай», 1958)
* эсэ «Sommar» («Лета», 1968), «Skäl» («Прычына», 1970)
* драмы і сцэнарыі для тэлепраграм

## Пераклады на беларускую мову 
* Аспенстрэм, В. Літанне : [вершы] / Вернэр Аспенстрэм ; пер. са швед. Алесі Башарымавай. — Мінск : Медысонт, 2019. — 62 с. — ISBN 978-985-7228-29-4.
* Аспенстрэм, В. Снегавая легенда : [вершы] / Вернэр Аспенстрэм ; пер. са швед. Алесі Башарымавай. — Мінск : А. М. Янушкевіч, 2021. — 56 с. — ISBN 978-985-7210-96-1.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Паэты Швецыі
Катэгорыя:Шведскамоўныя паэты
Стыг Дагерман

**Стыг Дагерман** (; , Эльвкарлебю, Упсала, Швецыя — , Энэбіберг, Стакгольм, Швецыя) — шведскі паэт, пісьменнік, перакладчык, журналіст, прафсаюзны дзеяч, анархіст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 5 кастрычніка 1923 года ў Эльвкарлебю (Швецыя). Маці фактычна не ведаў, а свайго бацьку ўпершыню ўбачыў у 11 гадоў. Дзяцінства правёў на ферме з дзядулем і бабуляй.

У студэнцкія гады прымкнуў да анарха-сіндыкалістаў. У 1944—1947 гадах быў рэдактарам аддзела культуры ў сіндыкалісцкай газеце «Arbetaren» («Рабочы»), дзе штотыдзень да самай смерці публікаваў «Вершы на злобу дня» («Dagsedlar»; выйшлі асобнай кнігай у 1955 годзе).

У 1943—1953 гадах быў жанаты з Анмары Гёцэ, яўрэйкай, якая нарадзілася ў Германіі.

У 1946 годзе наведаў Германію ў якасці журналіста шведскай газеты «Expressen». Яго зборнік нарысаў пра Германію «Tysk höst» («Нямецкае жыццё», 1947) апісвае жыццё немцаў у пераможанай і зруйнаванай краіне.

З 1950 года адчуваў творчы крызіс, звязаны з асабістымі праблемамі (развод з Анмары, разрыў з сынамі). Ён перажываў нервовыя зрывы, дэпрэсію, неаднаразова спрабаваў скончыць жыццё самагубствам.

У 1953 годзе ён ажаніўся са шведскай актрысай Анітай Б’ёрк.

4 лістапада 1954 года зачыніўся ў аўтамабілі, уключыў рухавік і памёр, атруціўшыся выхлапнымі газамі.

## Прызнанне 
1980-я гады сталі для Дагермана эпохай новага прызнання: у Швецыі выйшаў збор яго твораў, яго творы актыўна перакладалі ў розных краінах, паволе яго кніг здымаліся фільмы, пра яго пісалі кнігі, па яго творчасці абаранялі дысертацыі. Былі створана таварыства яго імя, заснавана прэмія Дагермана. У 2008 годзе гэтую прэмію атрымаў Жан-Мары Гюстаў ле Клезіё, праз некалькі месяцаў узнагароджаны Нобелеўскай прэміяй па літаратуры.

## Бібліяграфія 
### Раманы 
* 1945 — «Ormen» («Змяя»)
* 1946 — «De dömdas ö» («Востраў асуджаных»)
* 1948 — «Bränt barn» («Спаленае дзіця»)
* 1949 — «Bröllopsbesvär» («Вясельныя непрыемнасці»)

### Рэпартаж 
* 1947 — «Tysk höst» («Нямецкае жыццё»)

### Зборнік апавяданняў 
* 1947 — «Nattens lekar» («Начныя гульні»)

### Выбраныя апавяданні 
* 1948 — «Att döda ett barn» («Забіць дзіця»)
* 1948 — «Ett barns memoarer» («Дзіцячыя ўспаміны»)
* 1948 — «Överraskningen» («Сюрпрыз»)

### Вершы 
* 1954 — «Dagsedlar» («Вершы на злобу дня»)

### Пасмяротныя выданні 
* 1954 — «Tusen år hos Gud» («Тысяча гадоў з Богам»)
* 1955 — «Vårt behov av tröst» («Наша патрэба ў камфорце»)

## Пераклады на беларускую мову 
Працы Стыга Дагермана на беларускую мову перакладала Алеся Башарымава.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Беларускі пераклад апавядання «Забіць дзіця»

Катэгорыя:Паэты Швецыі
Катэгорыя:Шведскамоўныя паэты
Катэгорыя:Пісьменнікі Швецыі
Катэгорыя:Шведскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Самазабойцы
Піжма (Ніжагародская вобласць)

**Піжма** () — рабочы пасёлак у Таншаеўскім раёне Ніжагародскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр муніцыпальнага ўтварэння гарадскога паселішча «рабочы пасёлак Піжма».

Размешчаны за 277 км на паўночны ўсход ад абласнога цэнтра, за 16 км на поўнач ад Таншаева. Чыгуначная станцыя на лініі Ніжні Ноўгарад — Кіраў новага напрамку Транссіба.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ніжагародскай вобласці
Акадэмія WSB

**Акадэмія WSB** (да 15 красавіка 2018 года — **Вышэйшая школа бізнесу ў Дамброве-Гурнічай**) — прыватная вышэйшая навучальная ўстанова, заснаваная ў 1995 годзе. Універсітэт спецыялізуецца ў эканамічных, сацыяльных, гуманітарных, тэхнічных і медыцынскіх навуках.

Акадэмія WSB забяспечвае адукацыю ў 10 лакацыях (галаўны корпус у Дамброва-Гурніча і філіялы ў Цешын, Жывец, Олькуш, Глівіцы, Тыхы, Кракаў, Катовіцы, Яважна, Варшава) па 23 адукацыйных напрамках, уключаючы першую і другую ступені, адзіную магістратуру, падвойныя дыпломы, Executive MBA і праграмы MBA (партнёр факультэта: EY Academy of Business), паслядыпломную адукацыю (больш за 100 курсаў) і таксама працуе дактарантура і дактаранцкія семінары.

Акадэмія WSB мае права прысуджаць навуковыя ступені доктара і доктара навук у 4 навуковых дысцыплінах: кіраванне і якасць, педагогіка, навукі аб бяспецы і будаўніцтва, геадэзія і транспарт.

Адной з 30 польскіх даследчых устаноў, фінансаваных Міністэрствам адукацыі і навукі Польшчы у рамках праграмы «Рэгіянальная ініцыятыва дасканаласці».

Акадэмія WSB мае міжнародныя акрэдытацыі і сяброўства: CEEMAN IQA (International Association for Management Development in Dynamic Societies), дзве акрэдытацыі EUR-ACE для праграм у галіне інфарматыкі і транспарту, Знак якасці HR Excellence in Research, сяброўства ў EUA і EFMD.

## Структура 
Акадэмія WSB уключае 10 аддзяленняў у сямі гарадах Поўдневай Польшчы:

* Акадэмія WSB у Дамброве-Гурнічай,
* Акадэмія WSB у Олькуш,
* Акадэмія WSB у Кракаў,
* Акадэмія WSB у Тыхы,
* Акадэмія WSB у Жывец,
* Акадэмія WSB у Цешын,
* Акадэмія WSB у Глівіцы,
* Акадэмія WSB у Катaвіцы,
* Акадэмія WSB у Яважна,
* Акадэмія WSB у Варшаве.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Akademія WSB
Освальд Семерэньі

**Освальд Джон Луіс Семерэньі** (, ; , Лондан, Вялікабрытанія — , Фрайбург, Германія) — венгерскі і англійскі мовазнавец. Працаваў у галіне індаеўрапеістыкі, даследаваў індаіранскія мовы. Даследаванні фанетычных законаў прамовы, працы па ларынгальнай тэорыі.

## Біяграфія 
Семерэньі атрымаў вышэйшую адукацыю ў Венгрыі
і навучаўся ў Гейдэльбергскім і Берлінскім універсітэтах. На яго погляды аказаў уплыў венгерскі лінгвіст Дзьюла Лазіцыуш. У 1942 годзе ён быў прызначаны выкладчыкам грэчаскай мовы ў Будапешцкі ўніверсітэт. У 1944 годзе ён абараніў дысертацыю па балта-славянскіх мовах, а ў 1947 годзе ён быў прызначаны прафесарам параўнальнага мовазнаўства. Семерэньі вярнуўся ў Вялікабрытанію ў 1948 годзе, дзе прапрацаваў у Бедфардскім каледжы да 1960 года. У 1965—1981 гадах Семерэньі быў прафесарам Фрайбургскага ўніверсітэта, дзе заснаваў Фрайбургскі лінгвістычны гурток.

## Выбраная бібліяграфія 
* 1960 – *Studies in the Indo-European System of Numerals* («Даследаванні індаеўрапейскай сістэмы лічэбнікаў»)
* 1964 – *Syncope in Greek and Indo-European and the Nature of Indo-European Accent* («Сінкопа ў грэчаскай і індаеўрапейскай мовах і прырода індаеўрапейскага націску»)
* 1970 – *Einführung in die vergleichende Sprachwissenschaft* («Уводзіны ў індаеўрапейскае мовазнаўства»)
** 1980 – *Введение в сравнительное языкознание*, Москва: Прогресс (перавыдана: М.: URSS, 2010, ISBN 978-5-354-00056-2, ISBN 978-5-354-01230-5)
* *Richtungen der modernen Sprachwissenschaft* («Накірункі сучаснага мовазнаўства»)
** 1971 – *Teil I: Von Saussure bis Bloomfield, 1916—1950* («Частка І. Ад дэ Сасюра да Блумфілда, 1916—1950»)
** 1982 – *Teil II: Die fünfziger Jahre, 1950—1960* («Частка ІІ. Пяцідзясятыя гады, 1950—1960»)
* 1972 – *Comparative Linguistics* (Current Trends of Linguistics) («Параўнальнае мовазнаўства» (сучасныя тэндэнцыі ў лінгвістыцы))
* 1977 – *Studies in the Kinship Terminology of the Indo-European Languages* («Даследаванні тэрміналогіі сваяцтва ў індаеўрапейскіх мовах»)
* 1980 – *Four Old Iranian Ethnic Names: Scythian — Skudra — Sogdian — Saka* («Чатыры старажытнаіранскія этнонімы: скіф, скудра, сагдыец, сак»)
* *Scripta Minora: selected essays in Indo-European, Greek, and Latin* («Scripta Minora: выбраныя нарысы па індаеўрапейскай, грэчаскай і лацінскай мовах»)
** 1987 – Vol. I: *Indo-European* («Індаеўрапейская мова»)
** 1987 – Vol. II: *Latin* («Лацінская мова»)
** 1987 – Vol. III: *Greek* («Грэчаская мова»)
** 1991 – Vol. IV: *Indo-European Languages other than Latin and Greek* («Іншыя індаеўрапейскія мовы, акрамя лацінскай і грэчаскай»)
* 1989 – *An den Quellen des lateinischen Wortschatzes* («Ля вытокаў лацінскай лексікі»)

## Гл. таксама 
* Закон Семерэньі

Катэгорыя:Індаеўрапеісты
Катэгорыя:Гісторыкі мовы
Катэгорыя:Кампаратывісты
Віскулі (значэнні)

Назву **Віскулі** маюць

## Беларусь 
* Віскулі — беларуская ўрадавая рэзідэнцыя каля былога хутара Віскулі Пружанскага раёна, у нацыянальным парку Белавежская пушча.
* Віскулі — хутар у Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Шарашэўскага сельсавета.
Уладзімір Васільевіч Рыбак

**Уладзімір Васільевіч Рыбак** () — украінскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Старшыня Вярхоўнай Рады Украіны (2012—2014), віцэ-прэм’ер-міністр Украіны (2007), міністр па пытаннях жыллёва-камунальнай гаспадаркі Украіны (2006—2007), народны дэпутат Украіны III, IV, V, VI, VII скліканняў. Гарадскі галава Данецка (1993—2002).

Адзін з заснавальнікаў «Партыі рэгіёнаў». Уваходзіў у кіраўніцтва партыі на розных пасадах.

Катэгорыя:Члены Партыі рэгіёнаў Украіны
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны III склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны IV склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны V склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны VI склікання
Шліфавальная машына

**Шліфавальная машына** — гэта партатыўны інструмент, які выкарыстоўваецца для шліфавання розных тыпаў паверхні наждачнай паперай. Найчасцей сілкуецца ад электрасеткі або акумулятара, аднак таксама існуюць пнеўматычныя шліфавальныя машыны. Можа мець адаптар для падлучэння будаўнічага пыласоса або ўласны мешок для пылу.

## Варыянты 
Існуюць розныя канструкцыі шліфавальных машын, сярод іх:
* Стужачная шліфавальная машына: у гэтым інструменце бясконцая стужка наждачнай паперы абарочваецца па роліках, што дазваляе шліфаваць вялікія паверхні.
* Арбітальная шліфавальная машына: шліфавальны дыск круціцца вакол сваёй восі і адначасова рухаецца па невялікіх эліпсах. У асноўным гэты інструмент выкарыстоўваецца для дробнага шліфавання або для выдалення невялікай колькасці матэрыялу.
* Дыскавая шліфавальная машына (вуглавая шліфавальная машына, балгарка): дыск з наждачнай паперай круціцца вакол цэнтральнай восі, прыладу можна паварочваць пад рознымі вугламі, дзякуючы ручцы, прымацаванай да корпуса. Гэты інструмент таксама выкарыстоўваецца з так званымі адразнымі дыскамі, якія дазваляюць рэзаць метал і камень, а таксама з дыскавымі шчоткамі.
* Простакутная шліфавальная машына: на аснове замацоўваецца простакутны ліст наждачнай паперы (ліпучкай або прыціскным механізмам), вібрацыя адбываецца па прамой лініі.

## Гл. таксама 
* Шліфавальны станок

Катэгорыя:Інструменты
Катэгорыя:Абразіўная апрацоўка
Аранчыцы (значэнні)

Назву **Аранчыцы** маюць

## Беларусь 
* Аранчыцы — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Лінаўскага сельсавета. 
* Аранчыцы — станцыя Брэсцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчана паміж вёскамі Лінава і Аранчыцы.
Бронная Гара (значэнні)

Назву **Бронная Гара** маюць

## Беларусь 
* Бронная Гара — вёска ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці.
* Бронная Гара — станцыя Брэсцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці, размешчаная ў вёсцы Бронная Гара.
* Бронная Гара — месца масавага знішчэння нямецкімі акупацыйнымі ўладамі мірнага насельніцтва ў гады Другой сусветнай вайны каля чыгуначнай станцыі Бронная Гара Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці.
Міла Ёвавіч

**Міла Ёвавіч** (поўнае імя **Міліца Ёвавіч**; ,  17 снежня 1975, Кіеў) — амерыканская актрыса, спявачка, мадэль і мадэльер украінскага паходжання.

## Жыццяпіс 
Маці, Галіна Логінава, пазнаёмілася з бацькам Багданам Ёвавічам у Кіеве, калі ён вучыўся на ўрача-тэрапеўта ў Кіеўскім медыцынскім інстытуце па праграме навучання для замежных студэнтаў. Галіна Логінава скончыла школу ў Дняпры, потым у 1972 годзе скончыла Усерасійскі дзяржаўны інстытут кінематаграфіі, пасля атрымання дыплома вярнулася ва Украіну і працавала актрысай (1973—1980) на кінастудыі імя Аляксандра Даўжэнкі ў Кіеве, потым жыла з маці ў Кіеве на вуліцы Багамольца. Другі раз выйшла замуж за Люка Бесона, які быў старэйшы за яе на 17 гадоў, у Лас-Вегасе — ён лічыў яе сваёй музай. Іх вяселле запомнілася тым, што маладыя скокнулі з самалёта з парашутам. Але яны развяліся ў 1999 годзе. Яе муж — Пол Андэрсан; яны ажаніліся 22 жніўня 2009 года. У пары трое дзяцей — дочкі Эвер Габа Андэрсан (нар. 3 лістапада 2007), Дэшыел Ідэн Ёвавіч-Андэрсан (нар. 1 красавіка 2015) і Ошын Ларк Эліят Ёвавіч-Андэрсан (нар. 2 лютага 2020). Жыве ў Лос-Анджэлесе і Парыжы.

У 2017 годзе, на 5-м месяцы цяжарнасці, ёй зрабілі экстранны аборт з-за пагрозы заўчасных родаў.

На сваім афіцыйным сайце Ёвавіч публікуе ўрыўкі з дзённіка, у якіх расказвае пра розныя падзеі ў сваім жыцці. Яна выступае за легалізацыю  і з’явілася на вокладцы часопіса «High Times». Міла займаецца баявымі мастацтвамі, у тым ліку джыу-джыцу.

## Крыніцы
Вуліца Бехцерава (Мінск)

**Вуліца Бехцерава** — вуліца ў Заводскім раёне Мінска. Названа ў 1971 годзе ў гонар У. М. Бехцерава, вядомага расійскага акадэміка. Ідзе ад Партызанскага праспекта да скрыжавання з вуліцай Жылуновіча. Забудова складаецца пераважна з 1, 2, і 3-павярховых будынкаў.

## Славутасці 
* Дом 5. Мінскі гарадскі клінічны цэнтр псіхіятрыі і псіхатэрапіі (пабудаваны ў 1969—1971 гг.).
* Дом 7. Медцэнтр «Нардзін» (з 2000-х гг.).
* Дом 8. Аўташкола ДТСААФ.
* Дом 8А. Падстанцыя № 1 Мінскай гарадской станцыі хуткай медыцынскай дапамогі (забудова 1969—1970 гг.).
* Дом 9. Мінскі клінічны цэнтр фтызіяпульманалогіі (забудова 1988—1992 гг.).
* Дом 13 (*не захаваўся*). У пабудаваным у 1952 годзе будынку размяшчаліся яслі-сад № 32. У 2004 годзе будынак знесены. На цяперашні час трансфарматарныя падстанцыі ТП-1139 і ТП-1339.
## Цікавыя факты 
* У вуліцы была мянушка "Бехцер-стрыт" па аналогіі з вядомай Бейкер-стрыт у Лондане.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Вуліца Бехцерава ў базе Геадзэн
* Вуліца Бехцерава на АТО.ВУ
* Вуліца Бехцерава ў архітэктурнай базе Рhotobuildings
* Фотаздымкі вуліцы Бехцерава на сайте Адміністрацыі Заводскага раёна Минска

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Заводскі раён (Мінск)
Завулак Бехцерава (Мінск)

**Завулак Бехцерава** — завулак у Заводскім раёне Мінска. Названы ў гонар вядомага расійскага акадэміка ў 1971 г. Пачынаецца ад скрыжавання з аднайменнай вуліцай і ідзе ў тупік на ўсход 470 м.

## Славутасці 
* Дом 5. Завод спецыяльнага абсталявання ЗАТ «Будэнерга».
* Дом 6. Жыллёвае рамонтна-эксплуатацыйнае аб’яднанне Заводскага раёна г. Мінска (пабудавана ў 1970-71 гг.).
* Дом 7А. ААТ «Белэнэргаабарона» (з 1968 па 2010 г. мінскае спецыялізаванае ўпраўленне «Белэнэргамантажізаляцыя», будынак узведзены ў пачатку 1960-х гг.).
* Дом 10. Першапачаткова — прамысловы камбінат Сталінскага раёна. З 1959 г. — фабрыка дзіцячай цацкі ўпраўлення мясцовай прамысловасці Мінгарвыканкама (з 1966 г. — Мінская фабрыка металічных цацак вытворчага аб’яднання па выпуску цацак «Мір», з 1993 г. — ААТ «Актамір»).
* Дом 12. ААТ «Белцеплаізаляцыя» (узведзены ў 1984-85 гг.)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Завулак Бехцерава ў базе Геадзэн
* Завулак Бехцерава на АТО.ВУ
* Завулак Бехцерава ў архітэктурнай базе Рhotobuildings

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Заводскі раён (Мінск)
Уладзімір Канстанцінавіч Жураўлёў

**Уладзі́мір Канстанці́навіч Жураўлё́ў** (, Масква — , Масква) — савецкі і расійскі лінгвіст-славіст. Спецыяліст па фаналогіі, кампаратывістыцы, гісторыі славянскіх моў і славянскіх народаў, гісторыі мовазнаўства, сацыялінгвістыцы і лінгвадыдактыцы.

## Біяграфія 
У 1961—1966 гадах — старшы навуковы супрацоўнік Інстытута мовазнаўства АН БССР ім. Я. Коласа.

## Працы 
Аўтар каля 500 навуковых прац, выдадзеных на рускай, беларускай, украінскай, літоўскай, польскай, нямецкай, японскай і іншых мовах, у тым ліку:
* «Григорий Андреевич Ильинский»
** : Издательство Московского университета, 1962. — 78 с.
* «Внешние и внутренние факторы языковой эволюции»
** : Наука, 1982. — 328 с.
** : Едиториал УРСС, 2004. — 2-е издание, дополненное. — 336 с. — ISBN 5-354-00767-4
* «Диахроническая фонология»
** : Наука, 1986.
** : Едиториал УРСС, 2004. — 2-е издание, исправленное и дополненное. — 264 с. — ISBN 5-354-00766-6
* «Диахроническая морфология»
** : Наука, 1991. — 208 с. — ISBN 5-02-011078-7
** : Едиториал УРСС, 2004.
* «Язык — языкознание — языковеды»
** : Наука, 1991. — 208 с. — (Литературоведение и языкознание) — 3700 экз. — ISBN 5-02-011042-6
** Tokyo, 1998 (на японскай мове).
** : Едиториал УРСС, 2004. — 2-е издание, стереотипное. — 208 с. — ISBN 5-354-00785-2
** : КомКнига, 2010. — 3-е издание под заглавием «Занимательные диалоги о языкознании». — 208 с. — ISBN 978-5-484-01178-0
* Русский язык и русский характер. — , 2002.
* Рассказы о русской святости. — : АОЗТ «Просветитель», 2004.
* Очерки по славянской компаративистике (сборник). — : КомКнига, 2005. — 192 с. — (Лингвистическое наследие XX века) — ISBN 5-484-00014-9
* Теория группофонем: Развитие группового сингармонизма в праславянском языке. — : Издательство ЛКИ, 2007. — 128 с. — ISBN 978-5-382-00238-5

Катэгорыя:Кампаратывісты
Катэгорыя:Фанолагі
Катэгорыя:Структуралісты
Катэгорыя:Гісторыкі мовы
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута мовазнаўства НАНБ
Пярэдзелка (значэнні)

Назву **Пярэдзелка** маюць:

## Беларусь 
* Пярэдзелка — аграгарадок у Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Страдубскага сельсавета.

## Расія 
* Пярэдзелка — рака ў Бутурлінскім і Княгінінскім раёнах Ніжагародскай вобласці.
Якаў Яфімавіч Сіверс

**Якаў Яфімавіч Сіверс** () — дзяржаўны дзеяч Расійскай імперыі XVIII стагоддзя, які адыграў ключавую ролю ў развіцці водных шляхоў зносін. Нарадзіўся ў 1731 годзе, атрымаў адукацыю ў галіне дзяржаўнага кіравання і інжынерных навук. Яго кар’ера была звязана з дзяржаўнай службай і мадэрнізацыяй транспартнай сістэмы імперыі.

Сіверс з’яўляўся галоўным кіраўніком будаўніцтва Бярэзінскага канала — праекта, што меў на мэце злучыць басейны рэк Дняпро і Заходняя Дзвіна. Гэтая сістэма павінна была забяспечыць важны водны маршрут паміж Балтыйскім і Чорным марамі.

Ён кіраваў падрыхтоўчымі працамі, праводзіў кансультацыі з ваеннымі інжынерамі, каардынаваў фінансаванне і падбор спецыялістаў.

Дзякуючы яго намаганням, канал быў спраектаваны з улікам асаблівасцей мясцовага рэльефу і гідралогіі. Сіверс таксама выступаў за выкарыстанне новых тэхналогій у інжынерных рашэннях. Ён прытрымліваўся думкі, што водныя шляхі — гэта не толькі гандлёвыя маршруты, але і сродак культурнага і эканамічнага развіцця рэгіёнаў.

Памёр у 1808 годзе, не дачакаўшыся поўнага завяршэння будаўніцтва канала.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Сенатары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Паслы Расійскай імперыі ў Польшчы
Катэгорыя:Сіверсы
Катэгорыя:Дыпламаты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Удзельнікі Сямігадовай вайны
Землетрасенне на Камчатцы (2025)

**Землетрасенне** магнітудай 8,8 адбылося 30 ліпеня 2025 года каля 11:30 па мясцовым часе на тэрыторыі Камчацкага краю і Сахалінскай вобласці Расіі. Гэта наймацнейшае з 1952 года зямлетрасенне на тэрыторыі Камчацкага краю і Сахалінскай вобласці. Гэта наймацнейшае землетрасенне, зарэгістраванае пасля землетрасення ў Японіі ў 2011 годзе, і стаіць нароўні з землетрасеннямі ў Эквадоры і Калумбіі 1906 года і чылійскім землетрасеннем 2010 года як шостае па сіле землетрасенне, калі-небудзь зарэгістраванае. Землетрасенне нанесла ўмераны ўрон у Камчацкім краі і Сахалінскай вобласці, але наступнае цунамі па ўсім Ціхім акіяне аказалася адносна слабейшым, чым чакалася, з хвалямі ўсяго каля 1 м або менш у большасці месцаў. Адзін ускосны смяротны выпадак і траўмы яшчэ ў 21 чалавека былі выкліканы ў асноўным эвакуацыямі з-за пагрозы цунамі ў Японіі.

## Шкода 
Мацней за ўсё пацярпеў горад Севера-Курыльск: па ім ударылі чатыры хвалі цунамі, у выніку чаго былі затоплены порт і рыбны завод, частка судоў была выкінута на бераг, таксама ў горадзе адключылася электрычнасць і быў аб’яўлены рэжым НС.

## Актывізацыя вулканаў 
Актывізаваўся Авачынскі вулкан, над ягоным кратэрам узняліся парагазавыя выкіды з невялікай колькасцю попелу на вышыню да 300 метраў. Над вулканам Ключаўская Сопка ўтварылася попелавая калона вышынёй да 6 кіламетраў, па схіле пацякла лава. Пачаў вывяргацца вулкан Крашэнінікава, які спаў амаль 600 гадоў. Ёсць верагоднасць, што ў стадыю вывяржэння ўвайшоў і вулкан Камбальны: жыхары пасёлка Азёрны расказваюць, што з боку гэтага вулкана час ад часу чуецца магутны гул і грымоты.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Падзеі 30 ліпеня
Катэгорыя:Ліпень 2025 года
Камчатка
Станіслаў Станіслававіч Ячыноўскі

**Станіслаў Станіслававіч Ячыноўскі** (1856, Янцэвічы, Брэсцкі павет, Гродзенская губерня — 1920) — польскі землеўладальнік, палітык, адвакат, дэпутат Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі II склікання ад Гродзенскай губерні.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і Станіслава Ячыноўскага і Марыі (у дзявоцтве Рот); паводле іншых звестак, скончыў Санкт-Пецярбургскі ўніверсітэт. Некаторы час працаваў у судзе ў Санкт-Пецярбургу, што давала магчымасць хутчэй атрымаць права на самастойную адвакацкую практыку. Быў прысяжным павераным. Да моманту абрання ў Думу стаж адвакацкай практыкі налічваў 25 гадоў. Працаваў у думскіх камісіях аб адмене ваенна-палявых судоў, па запытах, аб пераўтварэнні мясцовага суда.

Вясной 1915 г. сям’я эвакуіравалася ў Харкаў. У ліпені 1916 г. знаходзіўся ў Санкт-Пецярбургу. Дэталі далейшага лёсу невядомыя.

Памёр у 1920 годзе.

## Сям’я 
* Жонка — Марыя Уладзіславаўна Барткоўская.
** Дачка — Хелена Рот (3.08.1893, Санкт-Пецярбург — 14.04.1980, Кракаў), аўтар мемуараў;
** Сын — Рамуальд.

## Літаратура 
* Государственная дума Российской империи: 1906—1917 / Б. Ю. Иванов, А. А. Комзолова, И. С. Ряховская. — Москва: РОССПЭН, 2008. — С. 727. 
* Запруднік Я. Палітычнае змаганне за Беларусь у царскіх Дзяржаўных думах (1906—1917 гг.) // ARCHE. — 2009. − № 1−2 (76−77), с. 43-217.
* Смалянчук А. Ф. Палякі Беларусі і Літвы ў рэвалюцыі 1905—1907 гг. Гродна: Ратуша, 2000.
* *Helena z Jaczynowskich Roth.* Czasy miejsca ludzie, wspomnienia z kresów wschodnich. — Kraków, 2009. 

## Зноскі 
Катэгорыя:Адвакаты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Адвакаты паводле алфавіта
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі II склікання
Катэгорыя:Выпускнікі Варшаўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Памерлі ў 1920 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Брэсцкім павеце
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1856 годзе
Рыгор Андрэевіч Ільінскі

**Рыго́р Андрэ́евіч Ільі́нскі** (, Санкт-Пецярбург — 14 снежня 1937, Томск) — рускі мовазнавец-славіст. Член-карэспандэнт АН СССР (1925, член-карэспандэнт Расійскай АН з 1921), Балгарскай (1929) і Польскай акадэмій навук (1930).

## Біяграфія 
Прафесар Нежынскага гісторыка-філалагічнага інстытута (1909–1915), Юр'еўскага (з 1916), Саратаўскага (1920–1924), Маскоўскага (з 1927) універсітэтаў. Рэпрэсіраваны, рэабілітаваны пасмяротна.

## Унёсак у навуку 
Даследаваў параўнальную граматыку славянскіх моў, праславянскую мову, гісторыю і паходжанне славянскага пісьменства. Вывучаў і выдаваў помнікі славянскага пісьменства
(«Граматы балгарскіх цароў», 1911 і інш.).

Шэраг артыкулаў прысвяціў з'явам беларускай мовы: «Блр. нетра = рас. «болото» трасина, дебри» (1928), «Аб канчатку -эй назоўнага склону адзіночнага ліку мужчынскага роду прыметнікаў і назоўнікаў ва ўсходнеславянскіх мовах наогул і беларускай паасобку» (1929) і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мовазнаўцы Расіі
Катэгорыя:Мовазнаўцы СССР
Катэгорыя:Гісторыкі мовы
Катэгорыя:Славісты СССР
Катэгорыя:Славісты Расіі
Катэгорыя:Кампаратывісты
Конрад Баляслаў Недзялкоўскі

**Конрад Баляслаў Недзялкоўскі** (1862 — 19 чэрвеня 1925, Вільня) — польскі палітычны і грамадскі дзеяч.

Прадстаўнік дробнашляхецкага роду Недзялкоўскіх, які паходзіў з Мазовіі. Сын Францішка і Аляксандры (у дзявоцтве Савіцкая) Недзялкоўскіх. Дзед, Людвік Недзялкоўскі, у першай палове ХІХ ст. перабраўся з Мазовіі на Валынь, дзе меў маёнтак, якім потым валодаў яго сын, Францішак, і які быў канфіскаваны пасля паўстання 1863—1864 гг.

Навучаўся ў Інстытуце сельскай і лясной гаспадаркі ў Пулавах. Калі быў студэнтам, далучыўся да . У сувязі з гэтым у 1884 г. быў, верагодна, на кароткі час затрыманы царскімі ўладамі, адлічаны з інстытута і высланы пад адміністрацыйны нагляд у Цвер. З 1908 г. і да Першай сусветнай вайны ён быў намеснікам гарадскога старшыні Вільні, а таксама членам рэвізійнай камісіі Віленскага сельскагаспадарчага таварыства.

Пасля ўступлення польскай арміі ў Вільню ў красавіку 1919 года ўвайшоў у склад Выканаўчага камітэта па аднаўленні Віленскага ўніверсітэта. У 1919—1920 гг. быў кіраўніком Віленскага аддзела Грамадзянскай рады Усходніх зямель, а ў 1920—1922 гадах — членам Часовай кіруючай камісіі Сярэдняй Літвы. Быў членам Цэнтральнай рады Польскага адукацыйнага таварыства Усходніх зямель.

Памёр у Вільні. Пахаваны на могілках Святога Пятра ў Антокалі.

## Сям’я 
Жонка (з 1890 г.) — Гелена (у дзявоцтве Чайчынская).

Дзеці:

* Ванда Дабачэўская (1892—1980) — польская пісьменніца;

* Мечыслаў (1893—1940) — палітычны дзеяч у міжваеннай Польшчы, актывіст Польскай партыі сацыялістаў, забіты падчас нацысцкай акупацыі Польшчы;

* Ежы — стараста Шрэды і Яроціна;

* Галіна Завацкая (1897—1987) — паэтка;

* Ян (1907—1952).

Брат Караль Антоні быў каталіцкім біскупам Луцка-Жытомірскай дыяцэзіі, а таксама рэктарам Тэалагічнай акадэміі ў Санкт-Пецярбургу.

Катэгорыя:Памерлі ў 1925 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1862 годзе
Катэгорыя:Пахаваныя на Антакальніскіх могілках
Катэгорыя:Постаці Вільні
Справа славістаў

**«Справа славістаў»** (**Справа «Расійскай нацыянальнай партыі»**) — сфабрыкаваная крымінальная справа па абвінавачванні ў «контррэвалюцыйнай дзейнасці» супраць вялікай колькасці прадстаўнікоў інтэлігенцыі (у асноўным з Масквы і Ленінграда) ў 1933—1934 гадах.

## Фігуранты 
Найбольш шматлікай была група маскоўскіх славістаў (члены-карэспандэнты АН СССР М. М. Дурнаво (да таго часу выключаны з Беларускай АН), Р. А. Ільінскі, А. М. Сялішчаў, сын М. М. Дурнаво — А. М. Дурнаво і яго нявеста — В. У. Трубяцкая, бацька В. У. Трубяцкой — пісьменнік У. С. Трубяцкі, прафесары В. У. Вінаградаў, К. В. Квітка, П. А. Растаргуеў, М. Л. Туніцкі, І. Р. Галанаў, В. Ф. Ржыга і інш.).

## Абвінавачванні 
Заслухоўванне справы адбылося ўвесну 1934 года, усяго было асуджана больш за 70 чалавек. У прыватнасці, Дурнаво і Ільінскі атрымалі дзевяць гадоў лагераў, Сялішчаў і У. Трубяцкі — пяць.

У 1937—1938 гг. М. М. і А. М. Дурнаво, У. С. Трубяцкі, В. У. Трубяцкая, Р. А. Ільінскі былі зноў прыцягнуты да адказнасці і прысуджаны да расстрэлу. 

## Лёсы 
Асуджаных па «Справе славістаў» рэабілітавалі: у 1956 годзе па «ленінградскай справе», у 1964-м — «па маскоўскай».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* *Ашнин, Ф. Д., Алпатов, В. М.* «Российская национальная партия» — зловещая выдумка советских чекистов  // Вестник Российской академии наук. 1994. № 10. С. 920—930.
* *Бернштейн, С. Б.* Трагические страницы из истории славянской филологии (30-е годы XX в.) // Советское славяноведение. 1989. № 1.
* *Горяинов, А. Н.* Славяноведы — жертвы репрессий 1920—1940-х годов: некоторые неизвестные страницы из истории советской науки // Советское славяноведение. 1990. № 2.
* 
* *Робинсон, М. А., Петровский Д. П.* Н. Н. Дурново и Н. С. Трубецкой: проблема евразийства в контексте «дела славистов» (по материалам ОГПУ-НКВД) // Славяноведение. — 1992. — № 4. — С. 68—82.
* 

## Спасылкі 
* Справа «Расійскай нацыянальнай партыі» («справа славістаў»)  (1933-34) на сайце ihst.ru

Катэгорыя:Навука ў СССР
Катэгорыя:Рэпрэсіі ў СССР
Катэгорыя:Славістыка
Віктар Уладзіміравіч Вінаградаў

**Ві́ктар Уладзі́міравіч Вінагра́даў** (12 студзеня 1895, Зарайск — 4 кастрычніка 1969, Масква) — рускі мовазнавец.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мовазнаўцы Расіі
Катэгорыя:Мовазнаўцы СССР
Юзаф Монтвіл

**Юзаф Монтвіл** () — віленскі банкір і прадпрымальнік; грамадскі дзеяч, філантроп і мецэнат. Дэпутат Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі ІІІ склікання.

## Біяграфія 
Паходзіў з сям’і польскіх землеўладальнікаў Станіслава Мацея Монтвіла і Аляксандры з Даўгялаў.

У 1866 годзе скончыў Віленскую гімназію, у 1872 — юрыдычны факультэт Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта, пазней вывучаў сацыялогію і эканоміку ва ўніверсітэтах Берліна, Вены і Кракава. Некаторы час ён кіраваў сямейным маёнткам у Шатах (Ковенская губерня). Выступаў у думе з патрабаваннямі адмены абмежавальных законаў у беларускіх і літоўскіх губернях. У 1908 годзе ўступіў у Саюз краёвай працы, які ставіў мэтай садзейнічанне гаспадарчаму і культурнаму развіццю краю.

У 1908 годзе прыняў удзел у Славянскім з’ездзе ў Празе. Напрыканцы жыцця ініцыяваў будаўніцтва Польскага дома ў Вільні.

Памёр 20 лютага 1911 года ў Вільні пасля кароткай хваробы ў Вільні і быў пахаваны на могілках Росы.

Уласнай сям’і не меў. Брат, Станіслаў Монтвіл (1841—1916), быў удзельнікам паўстання 1863—1864 гадоў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Государственная дума Российской империи: 1906—1917 / Б. Ю. Иванов, А. А. Комзолова, И. С. Ряховская. — Москва: РОССПЭН, 2008.
* Запруднік Я. Палітычнае змаганне за Беларусь у царскіх Дзяржаўных думах (1906—1917 гг.) // АРСНЕ. — 2009. − № 1−2 (76−77), с. 43-217.
* Смалянчук А. Ф. Паміж краёвасцю і нацыянальнай ідэяй. Польскі рух на беларускіх і літоўскіх землях. 1864—1917 г. — Гродна: ГрДУ, 2001.
* Kozłowski E. Montwiłł Józef (1850—1911) // Polski Słownik Biograficzny. — T. XXI. — 1976. — S. 673—674.
* Posłowie polscy w parlamencie rosyjskim 1906—1917: słownik biograficzny / Cz. Brzoza, K. Stepan. — Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2001.
* Wierzchowski M. Sprawy Polski w III i IV Dumie Państwowej, Warszawa 1966.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Памерлі ў 1911 годзе
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Роса
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі III склікання
Катэгорыя:Выпускнікі Імператарскага Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1850 годзе
Леанід Арсеньевіч Булахоўскі

**Леані́д Арсе́ньевіч Булахо́ўскі** (26 красавіка 1888, Харкаў — 4 красавіка 1961, Кіеў) — украінскі мовазнавец. Акадэмік АН УССР (1939), член-карэспандэнт АН СССР (1946). Заслужаны дзеяч навукі УССР (1941).

## Біяграфія 
Скончыў Харкаўскі ўніверсітэт (1910). Прафесар Пермскага (з 1917), Харкаўскага (з 1921) і Маскоўскага (1943–1944) універсітэтаў. У 1944–1961 гадах – дырэктар Інстытута мовазнаўства АН УССР.

## Унёсак у навуку 
Даследаванні ў галіне агульнага, параўнальна-гістарычнага, славянскага, украінскага і рускага мовазнаўства. Шматлікія працы прысвечаны малавывучаным пытанням і гісторыі індаеўрапейскіх моў, узаемаадносінам балтыйскіх і славянскіх моў, славянскай, у тым ліку беларускай, акцэнталогіі.

Аўтар даследаванняў «З гістарычных каментарыяў да ўкраінскай мовы» (1946–1952), «Пытанні паходжання ўкраінскай мовы» (1956) і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мовазнаўцы Украіны
Катэгорыя:Мовазнаўцы СССР
Катэгорыя:Гісторыкі мовы
Катэгорыя:Славісты СССР
Афанасій Мацвеевіч Сялішчаў

**Афана́сій Мацве́евіч Сялі́шчаў** , Валова, Арлоўская губерня — , Масква) — савецкі лінгвіст-славіст, член-карэспандэнт АН СССР (1929), член-карэспандэнт Балгарскай АН (1931).

## Унёсак у навуку 
Сялішчаў — адзін з буйнейшых рускіх славістаў XX стагоддзя, аўтар прац па гісторыі рускай мовы, параўнальнай граматыцы славянскіх моў, па славянскіх гаворках у Албаніі і Македоніі (якія ў далейшым ляглі ў аснову літаратурнай македонскай мовы), па балканістыцы, па славянскай палеаграфіі і тапаніміцы. Лічыў македонскія гаворкі часткай балгарскай мовы і рэзка крытыкаваў «сербізуючую» канцэпцыю югаслава А. Беліча, аднак пярэчыў, калі ў Балгарыі з яго тэорыі рабіліся палітычныя высновы аб прыналежнасці тэрыторый. Паводле Бернштэйна, у далейшым у сваім курсе славянскай філалогіі, прачытаным у 1938 г., Сялішчаў згадаў македонскую як асобую мову і ўхваліў артыкул Бернштэйна пра македонскую мову для ВСЭ. У выдадзеных у 1968 годзе «Выбраных працах» Сялішчава македонскія гаворкі прадстаўлены як частка «балгарскай моўнай тэрыторыі».

Аўтар буйной працы па дыялекталогіі «Дыялекталагічны нарыс Сібіры» (выпуск 1, 1921), сацыялінгвістычных прац пра змены ў рускай мове пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі: «Мова рэвалюцыйнай эпохі» (1928; неўзабаве праца стала паўзабароненай праз цытаты з Троцкага, Каменева і інш., у 1935 раскрытыкавана ў «Правде» і знята, у 2003 перавыдадзена), «Пра мову сучаснай вёскі» (1939). Пасмяротна выдадзена кніга «Стараславянская мова» ў дзвюх частках (1951—1952) — адно з найлепшых апісанняў мовы старажытнейшых пісьмовых помнікаў, якое таксама мае значэнне падручніка; праца перавыдавалася ў 2001 і 2006 гг.

## Унёсак у адукацыю 
А. М. Сялішчаў актыўна распрацоўваў праграмы вучэбных курсаў па славянскіх мовах. У рукапісах захаваліся праграмы яго курсаў «Параўнальнай граматыкі славянскіх моў» (1922—1923 гг.), «Уводзін у славянскую філалогію» (1938 г.), «Уводзін у славяна-рускую этналогію», праграмы па балгарскай мове, гісторыі і дыялекталогіі польскай мовы. Для аспірантаў навуковец падрыхтаваў агульную Праграму курсаў па славістыцы, якае дае паглыбленае ўяўленне пра балгарскую, сербахарвацкую, славенскую, сербалужыцкую і палабскую мовы; дапаможнік па курсах паўднёваславянскіх і заходнеславянскіх моў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Славісты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Дыялектолагі
Катэгорыя:Русісты
Гай Балард

**Гай Уорэн Балард** (; ) — пісьменнік, сузаснавальнік і лідар рэлігійнай арганізацыі «». Пісаў пад псеўданімам Годфры Рэй Кінг.

## Біяграфія 
Гай Балард нарадзіўся ў Ньютане (Канзас, ЗША) 28 ліпеня 1878 года. Падчас Першай Сусветнай Вайны ён служыў у арміі ЗША. У 1916 годзе ажаніўся з Эднай Эн Вілер. Асноўны род яго заняткаў — горны інжынер.

У 1930 годзе, згодна са сцверджаннямі Баларда, ён меў містычны досвед сустрэчы з узнесеным валадаром . У гэтым жа годзе заснаваў разам са сваёй жонкай Эднай Балард рух «Я Есмь». Праз некаторы час дзеля публікацыі будучых кніг засноўвае фонд «Сэн-Жэрмэна» і яго выдавецкі аддзел «Saint Germain Press».

У 1934 годзе выйшла першая кніга Баларда «Раскрытыя таямніцы», у якой ён апісаў сваю сустрэчу з Сэн-Жэрмэнам. У тым жа годзе арганізаваў 10-дзённыя класы. У другой палове 1930-х гг. праводзяцца бясплатныя навучальныя класы ў розных гарадах ЗША, на якіх Балард абвяшчаў пасланні ад «Узнесеных Валадароў». Незадоўга да смерці Баларда клас у Лос-Анджэлесе збіраў каля 7000 чалавек. У 1939 годзе было заяўлена, што агульная колькасць паслядоўнікаў перавысіла 1 мільён чалавек, хаця тых, хто наведаў больш за адну ўступную лекцыю, было значна меней.

29 снежня 1939 года Гай Балард раптоўна памёр ад атэрасклерозу.

## Бібліяграфія 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША
Катэгорыя:Рэлігійныя лідары
Скот Рудзін

**Скот Рудзін** (; нар. 14 ліпеня 1958) — амерыканскі прадзюсар тэатра, кіно і тэлебачання.

Лаўрэат прэміі «Оскар» за прадзюсіраванне фільма «Старым тут не месца». Сярод спрадзюсіраваных ім фільмаў «», «Шоу Трумана», «», «Вёска», «», «», «», «», «», «», а таксама 8 фільмаў Уэса Андэрсана.

На Брадвеі ён атрымаў 17 прэмій «Тоні» за такія пастаноўкі, як «», «», «», «», «», «».

Ён уваходзіць у лік 21 чалавека, які .

## Крыніцы 
Катэгорыя:Кінапрадзюсары XX стагоддзя
Катэгорыя:Кінапрадзюсары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Кінапрадзюсары ЗША
Катэгорыя:Тэлепрадзюсары XX стагоддзя
Катэгорыя:Тэлепрадзюсары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Тэлепрадзюсары ЗША
Катэгорыя:Тэатральныя прадзюсары XX стагоддзя
Катэгорыя:Тэатральныя прадзюсары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Тэатральныя прадзюсары ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Тоні»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Анатоль Мікалаевіч Волкаў

**Анатоль Мікалаевіч Волкаў** (нар. , Мінск) — беларускі мастак дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, скульптар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 11 сакавіка 1960 года ў Мінску. У 1983 годзе скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут, дзе вучыўся ў Л. Талбузіна.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Беларусі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Скульптары Беларусі
Катэгорыя:Мастакі дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва Беларусі
Зоран Заеў

**Зоран Заеў** (; 8 кастрычніка 1974, Струміца, СР Македонія, СФРЮ) — македонскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, прэм’ер-міністр Паўночнай Македоніі з 31 мая 2017 па 3 студзеня 2020 года і з 31 жніўня 2020 года.
Людміла Бакуновіч

**Людміла Віктараўна Бакуновіч** (у дзявоцтве **Войтанка**; ) — дзяячка беларускай эміграцыі.

## Біяграфія 
Людміла нарадзілася ў 1938 годзе ў Міры ў сям’і доктара Віктара Войтанкі. Бацька падчас нямецкай акупацыі працаваў у Баранавічах, выкладаў у медычнай школе. У Слоніме ў лазарэце замяніў доктара Янку Геніюша, які вярнуўся са сваёй беларускай камандзіроўкі ў Прагу.

Людміла разам з дзедам і бабуляю, бацькамі і братамі ў 1944 годзе выехала на эміграцыі, а ў 1948 г. — да сваякоў маці ў ЗША. Пасяліліся ў штаце Нью-Джэрсі. Дзед — праваслаўны святар Сцяпан Войтанка быў першым святаром у беларускай царкве ў Хайленд-Парку.

У 1960 годзе Людміла Войтанка скончыла Дугласаўскі каледж, дзе вывучала біялогію і хімію. Хацела вучыцца на медыка, але ў ЗША было складана паступіць, і дзяўчына паехала ў Лювенскі ўніверсітэт у Бельгіі, дзе тады былі і іншыя беларусы. Праўда, з навучаннем не склалася праз слабое веданне французскай мовы.

У Лювене Людміла пазнаёмілася з Уладзімірам Бакуновічам, з якім пасля пабралася шлюбам. У 1962 г. у іх нарадзілася першая дачка Наталля. А ў наступным годзе яны перабраліся ўжо разам у ЗША. Першапачаткова жылі з бацькамі Людмілы ў Нью-Джэрсі, пазней пераехалі ў Дэтройт. У сям’і нарадзіліся пяцёра дзяцей.

Па-за выхаваннем дзяцей і працай школьнай настаўніцы Людміла Бакуновіч была актыўнай удзельніцай беларускага жыцця. У Дэтройце была адной з заснавальнікаў беларускай царквы Св. Духа, высвячаць якую прыязджаў ейны дзед Сцяпан Войтанка.

У 1969—1973 гадах ліставалася, магчыма, спачатку з ініцыятывы бацькі, з Ларысай Геніюш. Пераважна лісты былі надрукаваныя ў альманаху «Асоба і час» (№ 3, 2010).

Пасля смерці мужа ў 1992 годзе і выхаду на пенсію Людміла вярнулася ў Нью-Джэрсі, дзе жыла адна з дачок. Яна зрабілася актыўнай прыхаджанкай царквы Жыровіцкай Божай Маці БАПЦ у Хайленд-Парку, дзе служыў ейны дзед, а потым і ейны бацька, што таксама пад канец жыцця высвяціўся на святара. Людміла была старшынёю сястрыцтва, няспыннай арганізатаркай царкоўных мерапрыемстваў, пачастункаў.

На пачатку 1990-х яна прыязджала ў Беларусь, у 1993 годзе была ўдзельніцай Першага З’езда беларусаў свету.

У апошнія гады жыцця Людміла Бакуновіч дапамагала сваім дзецям даглядаць унукаў, якіх агулам у яе было дванаццаць. Жыла ў дачкі Сафіі ў штаце Дэлавэр.

Памерла 2 жніўня 2025 года ў штаце Дэлавэр.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Постаці беларускай эміграцыі
Жанна Жанаўна Варбат

**Жа́нна Жа́наўна Ва́рбат** (нар. 15 кастрычніка 1934) — савецкі і расійскі лінгвіст, спецыяліст па этымалогіі, словаўтварэнні і марфаналогіі славянскіх моў. Галоўны навуковы супрацоўнік і загадчыца Аддзела этымалогіі і анамастыкі ІРМ РАН, доктар філалагічных навук (1981), прафесар. Член Нацыянальнага камітэта славістаў Расіі.

З 2016 года — адказны рэдактар «Этымалагічнага слоўніка славянскіх моў» (у 2016 годзе сумесна з А. Ф. Жураўлёвым, далей аднаасобна). Адзін з аўтараў «Вялікай расійскай энцыклапедыі».

## Біяграфія 
У 1957 годзе скончыла філалагічны факультэт МДУ, у 1959—1962 гадах у аспірантуры там жа. З 1962 года працавала ў Сектары этымалогіі і анамастыкі ІРМ АН СССР, удзельнічала ў працы над ЭССМ. У 1966 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю «Анализ морфемной структуры соотносительных с глаголами имён, образующих этимологические гнезда» пад кіраўніцтвам П. С. Кузняцова, у 1981 годзе — доктарскую дысертацыю «Морфонологические и словообразовательные аспекты реконструкции и этимологизации праславянской лексики».

З 1989 года — галоўны навуковы супрацоўнік ІРМ. У 1998—2013 гадах працавала на філалагічным факультэце МДУ.

Удзельніца VII—XVI Міжнародных з'ездаў славістаў (з 1973 па 2018). Член рэдкалегіі часопіса «Русский язык в научном освещении». Намеснік старшыні дысертацыйнага савета ІРМ, член вучонага савета.

## Асноўныя публікацыі 
### Манаграфіі 
* Древнерусское именное словообразование. — М. : Наука, 1969.
* Праславянская морфонология, словообразование и этимология / Ответственный редактор О. Н. Трубачёв. — М. : Наука, 1984.
* Исследования по русской и славянской этимологии. — М.—СПб. : Нестор-История, 2012.
* 

### Некаторыя артыкулы 
* О словообразовательной структуре этимологических гнёзд // Вопросы языкознания. — 1967, № 4. — С. 67—74.
* О славянском родстве праславянского глагола **skočiti* // Славяноведение. — 2000, № 4. — C. 22—24.
* Словарь В. Даля и современная этимология // Русский язык в научном освещении. — 2001, № 2. — С. 7—13.

## Спасылкі 
*  аб этымалагічных слоўніках

## Літаратура 
* 
* 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Мовазнаўцы Расіі
Катэгорыя:Мовазнаўцы СССР
Катэгорыя:Гісторыкі мовы
Катэгорыя:Славісты СССР
Катэгорыя:Славісты Расіі
Катэгорыя:Кампаратывісты
Катэгорыя:Этымолагі
Еўсебій (Папа Рымскі)

**Еўсебій** () — 31-ы папа Рымскі (18 красавіка 309 ці 310 — 17 жніўня 309 ці 310), грэк па паходжанні.

Яго пантыфікат доўжыўся ўсяго чатыры месяцы і быў адзначаны развіццём спрэчкі пра вяртанне адступнікаў да хрысціянства. Еўсебій падтрымаў рашэнне сваіх папярэднікаў пра тое, што вяртанне ў лона хрысціянскай царквы магчыма пры ўмове папярэдняга суровага пакаяння. Гэтаму пункту гледжання супраціўлялася фракцыя хрысціян у Рыме пад кіраўніцтвам Іраклія. Ёган Петэр Кірш лічыць, што, верагодна, Іраклій быў лідарам партыі адступнікаў і іх паслядоўнікаў, якія патрабавалі неадкладнага аднаўлення ў Царкве. У выніку супрацьстаяння Максенцый выгнаў іх абодвух на Сіцылію.

Памёр у выгнанні на Сіцыліі ў 311 годзе і быў перапахаваны ў катакомбах святога Каліста. Хрысціянская царква прызнае яго святым. Яго дзень адзначаецца 17 жніўня (раней 26 верасня).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* http://www.bautz.de/bbkl/e/eusebius_p.shtml 
* http://www.newadvent.org/cathen/05615b.htm

Катэгорыя:Хрысціянскія святыя IV стагоддзя
Катэгорыя:Папы Рымскія
Катэгорыя:Святыя паводле алфавіта
Віктар Мікалаевіч Кнушавіцкі

**Віктар Мікалаевіч Кнушавіцкі** (; (, Пятроўск, Саратаўская губерня — ) — савецкі эстрадны дырыжор і кампазітар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 6 (19) студзеня 1906 года ў г. Пятроўск Саратаўскай губерні ў сям’і юрыста Мікалая Мікалаевіча Кнушавіцкага.

У школе вывучаў скрыпку і тэорыю кампазіцыі, а ў 12 гадоў набыў і практычны вопыт выступленняў — іграў у салонных і танцавальных аркестрах у рэстаранах і перад сеансамі ў мясцовым кінатэатры. У 1921 годзе паступіў у Саратаўскую кансерваторыю, скончыў яе па класах скрыпкі Б. С. Багатырова і кампазіцыі Л. М. Рудольфа (1925). Затым перавёўся на тэарэтыка-кампазітарскі факультэт у Маскоўскі музычны тэхнікум імя А. М. Скрабіна, дзе працягваў сваю выканальніцкую дзейнасць.

У пачатку 1930-х гадоў — дырыжор аркестра Маскоўскага цырка, затым — музычны кіраўнік джаза Цэнтральнага канцэртна-эстраднага бюро Дзяржаўнага аб’яднання музыкі, эстрады і цырка.

У 1936 годзе па рэкамендацыі М. Грынберга прызначаны музычным кіраўніком Дзяржаўнага джаз-аркестра СССР (Дзяржджаз), дзе мастацкім кіраўніком стаў М. І. Блантэр. Першае выступленне Дзяржджаза адбылося 28 лістапада 1938 года ў Калоннай зале Дома Саюзаў падчас першай дэкады савецкай музыкі. Падчас мерапрыемства ўпершыню прагучала песня «Кацюша», якая пазней стала адным з нефармальных сімвалаў Вялікай Айчыннай вайны.

У 1940 годзе вызвалены ад пасады дырыжора Дзяржджаза. У час Вялікай Айчыннай вайны кіраваў аркестрам у Першай ударнай арміі, а затым на Паўночна-Заходнім фронце. У 1945—1952 гадах кіраваў Эстрадным аркестрам Усесаюзнага радыё, асноўны касцяк якога склалі музыканты-франтавікі. У гэтыя гады, з нарастаннем напружанасці Халоднай вайны, джаз перастаў атрымліваць дзяржаўную падтрымку і быў практычна выключаны з рэпертуару вядомых аркестраў. Калектыў Кнушавіцкага ў лепшых узорах сваёй творчасці арыентаваўся на ансамблі, якія акампанавалі Пятру Лешчанку, але пры гэтым выконваў усе прадпісанні міністэрства культуры, выконваючы музыку, адпаведную густам савецкага музычнага начальства.

У Маскве кампазітар жыў на вуліцы Народнага Апалчэння, 18. Памёр ў 1972 годзе. Пахаваны ў Маскве на Кузьмінскіх могілках.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кампазітары СССР
Катэгорыя:Кампазітары Расіі
Катэгорыя:Дырыжоры СССР
Катэгорыя:Дырыжоры Расіі
Андрэй Юр’евіч Паўлючэнка

**Андрэй Юр’евіч Паўлючэнка** (нар. , г. Мінск) — беларускі дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў Мінску. Вядома, што ён працаваў у ахове Аляксандра Лукашэнкі ажно з 2001 года, менш за год, са снежня 2016 па снежань 2017 года, быў кіраўніком Служба бяспекі Прэзідэнта Беларусі. Паўлючэнка быў у мінскай кватэры Ціханоўскай перад яе ад’ездам, перадаў ёй канверт з грашыма і суправаджаў яе і кіраўніцу яе штаба Марыю Мароз ў машыне да беларуска-літоўскай мяжы.

Па словах Мароз, на ад’ездзе Ціханоўскай настойваў менавіта Паўлючэнка. Пад ціскам яна пагадзілася, але Мароз, якая асцерагалася, што з імі ў дарозе могуць расправіцца, як з іншымі апанентамі рэжыму Лукашэнкі, настаяла на там, каб з імі ў адной машыне знаходзіўся асабіста Паўлючэнка — высокапастаўлены сілавік служыў «жывым шчытом» ад магчымых правакацый.

## Асабістае жыццё 
Станам на лета 2025 года меў двух дачок, 17-гадовую Паліну і 14-гадовую Марыю. Жонка, Ірына Паўлючэнка (Шарко), да нараджэння першай дачкі працавала эканамістам у ПУП «Прамснабтэхніка». Ва ўласнасці мае дзве кватэры ў Мінску — на вуліцах Скрыпнікава і Вясёлкавай. Таксама яму належыць зямельны ўчастак у садаводчым таварыстве «Мая ўцеха» пад Мінскам.

## Крыніцы
Пенпа Цхерынг

**Пенпа Цэрынг** (་; ) — тыбецкі палітык, другі дэмакратычна абраны сік’ёнг з Цэнтральнай тыбецкай адміністрацыі. Змяніў апошняга сік’ёнга Лобсанга Сангая 27 мая 2021 года. Быў спікерам Парламента Цэнтральнай тыбецкай адміністрацыі (Тыбецкі парламент у выгнанні) на працягу двух тэрмінаў з 2008 па 2016 гады.

## Крыніцы