Лера Барадзіцкая

**Лера Барадзіцкая** (або **Барадзіцкі**, англ. *Lera Boroditsky*, поўнае імя — *Валерыя Раманаўна Барадзіцкая*; нар. 7 мая 1976, Мінск) — амерыканская псіхалінгвістка, спецыялістка па кагнітыўнай навуцы, прафесар, даследчыца ў галіне мовы і пазнання. Адна з суаўтараў тэорыі лінгвістычнай адноснасці.[3] Часопіс Utne Reader ў 2011 годзе назваў яе ў ліку 25 людзей, чые ідэі змянілі.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Мінску ў яўрэйскай сям'і, якая эмігравала ў ЗША ў 1988 годзе. Атрымала ступень бакалаўра ў галіне кагнітыўнай навукі ў Паўночна-Заходнім універсітэце ў Эванстане, Ілінойс. Затым паступіла ў аспірантуру ў Стэнфардскім універсітэце, дзе атрымала ступень доктара філасофіі ў галіне кагнітыўнай псіхалогіі. Вяла даследаванні пад навуковым кіраўніцтвам Гордана Боуэра. Пазней там жа ў Стэнфардзе была дацэнтам (assistant professor) кафедры псіхалогіі, філасофіі і лінгвістыкі. У цяперашні час яна з'яўляецца ад'юнкт-прафесарам (associate professor) кагнітыўных навук ва ўніверсітэце Каліфорніі ў Сан-Дыега.

Яе даследаванні дазволілі па-новаму зірнуць на спрэчнае пытанне, ці ўплывае мова, на якой мы гаворым, на наша мысленне (тэорыя лінгвістычнай адноснасці). Яна абапіраецца на пераканаўчыя прыклады крос-моўных адрозненняў у мысленні і ўспрыманні, якія выцякаюць з сінтаксічных або лексічных адрозненняў паміж мовамі. Так, у англійскай мове розніца паміж словамі «кубак» (cup) і «шклянка» (glass) грунтуецца на матэрыяле, з якога зроблены прадмет, у той час як у рускай мове розніца паміж падобнымі словамі вызначаецца формай прадмета. Або, у іншым яе прыкладзе, носьбіты англійскай мовы ўспрымаюць час аналагічна іх уяўленню прасторавага гарызантальнага руху, у той час як носьбіты кітайскай мовы асацыююць цячэнне часу з вертыкальным рухам. Яна таксама сцвярджае, што гэтыя адрозненні не цалкам вызначаюць канцэптуалізацыю, бо носьбітаў адной мовы можна навучыць думаць гэтак жа, як носьбіты іншых моў, без неабходнасці вывучаць цалкам якую-небудзь іншую ​​мову. Такім чынам, паводле Барадзіцкай, родныя мовы могуць уплываць на пазнанне, але гэты ўплыў не абсалютны.

Яе даклады і лекцыі паўплывалі на даследаванні ў псіхалогіі, філасофіі і лінгвістыцы; у іх прыводзіліся доказы і факты ў процівагу распаўсюджанаму перакананню, што чалавечае ўспрыманне з'яўляецца ў значнай ступені ўніверсальным і не залежыць ад мовы і культуры.

Апроч навуковай працы, Барадзіцкая таксама чытае навукова-папулярныя лекцыі для шырокай публікі, яе працы асвятляюцца ў навінах і СМІ.

## Публікацыі 
* Thibodeau PH, Boroditsky L (2015) Measuring Effects of Metaphor in a Dynamic Opinion Landscape. PLoS ONE 10(7): e0133939. doi: 10.1371/journal.pone.0133939
* Thibodeau PH, Boroditsky L (2013) Natural Language Metaphors Covertly Influence Reasoning. PLoS ONE 8(1): e52961. doi: 10.1371/journal.pone.0052961
* Boroditsky, L. & Ramscar, M. (2002). The roles of body and mind in abstract thought. *Psychological Science, 13*(2), 185—188.
* Boroditsky, L. (2001). Does language shape thought? English and Mandarin speakers' conceptions of time. *Cognitive Psychology, 43*(1), 1-22.
* Boroditsky, L. (2000). Metaphoric Structuring: Understanding time through spatial metaphors. *Cognition, 75*(1), 1-28.

## Зноскі