open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Усурыйскі піджын

**Усурыйскі піджын** — ідыём, які выкарыстоўваецца невялікай колькасцю пажылых нанайцаў і ўдэгейцаў у Прыморскім краі на Далёкім Усходзе Расіі. Можа класіфікавацца як варыянт кяхцінскай мовы (руска-кітайскага піджына) з пэўнай доляй тунгускага — у першую чаргу нанайскага і удэгейскага — ўплыву, які знаходзіцца на стадыі дэпіджынізацыі.

Катэгорыя:Піджыны і крэольскія мовы
Катэгорыя:Мовы Расіі
Карына Алегаўна Дзямідзік

**Карына Алегаўна Дзямідзік** (**Таранда**; нар. , Баранавічы) — беларуская лёгкаатлетка, спецыялізуецца на скачках у вышыню.

Срэбраны прызёр Чэмпіянат Еўропы па лёгкай атлетыцы сярод юніёраў (2017, Італія). У 2018 годзе Карына Таранда заваявала залаты медаль у скачках у вышыню на маладзёжным чэмпіянаце свету (U-20) па лёгкай атлетыцы ў Тамперэ (Фінляндыя), з другой спробы яна ўзяла 1 м 92 см і ўсталявала юніёрскі рэкорд Беларусі сярод дзяўчат.

Займалася лёгкай атлетыкай у баранавіцкай СДЮШАР № 2. Студэнтка БДУФК.

## Зноскі 
Катэгорыя:Скакуны ў вышыню Беларусі
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Эма Лазарус

**Эма Лазарус** (;  — ) — амерыканская пісьменніца.

Нарадзілася ў сям’і багатага плантатара, нашчадка старадаўняй сефардскай сям’і, якая бегла ў Новы Свет з Партугаліі ад пераследу інквізіцыі.

Атрымала хатнюю адукацыю. Пачала публікаваць вершы ў 1866 годзе. Працяглы час займалася грамадскай дзейнасцю: уладкаваннем габрэйскіх уцекачоў, якія пакінулі падчас пагромаў Расійскую імперыю і прыбылі ў ЗША. У публіцыстычных артыкулах выкрывала амерыканскіх габрэяў за чэрствасць і абыякавасць.

Перакладала з іўрыту на англійскую мову вершы «Залатога стагоддзя іспанскага габрэйства» (Егуда бен Галеві, Мошэ ібн Эзра, Ібн Гвіроль). Некаторыя з гэтых перакладаў увайшлі ў малітоўнікі.

Верш Эмы Лазарус «Новы Калос» (*The New Colossus*) атрымаў першы прыз на аўкцыёне, дзе збіралі сродкі на пабудову п’едэстала Статуі Свабоды, цяпер ён напісаны на пліце п’едэстала.

На беларускую мову яе некаторыя вершы пераклала Ганна Янкута.

## Спасылкі 
* Старонка на сайце «ПрайдзіСвет»
** Новы Езэкііль. Вершы

Катэгорыя:Англамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты ЗША
Катэгорыя:Перакладчыкі з іўрыту
Катэгорыя:Перакладчыкі на англійскую мову
Лунгха

**Лу́нгха** (, ) — рака ў Азіяцкай частцы Расіі, у Рэспубліцы Саха (Якуція), левы прыток ракі Лена.

Даўжыня ракі 508 км. Плошча вадазбору 10 300 км². Сярэдні расход вады каля 24 м³/с. Аб’ём сцёку 0,757). Жыўленне ракі пераважна снегавое. Рэчышча звілістае. Рака суднаходная на адлегласці 72 км (ад вусця да вусця ракі Саадах).

Асноўныя прытокі: Хатынг-Юрэх, Тахарон.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Река Лунгха // Государственный водный реестр РФ
* *Промахова Е. В.* Лунгха // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»
* ЛУНГХА, РЕКА // Сетевое издание «YSIA.RU»
* Словарь «География России» / Главный редактор А. П. Горкин — М.: Большая Российская энциклопедия, 1998.

Катэгорыя:Рэкі Якуціі
Катэгорыя:Прытокі Лены
Першамайскі раён

Назву **Першама́йскі раё́н** маюць:

## Раёны гарадоў 
### Беларусь 
* Першамайскі раён (Бабруйск)
* Першамайскі раён (Віцебск)
* Першамайскі раён (Мінск)

### Расія 
* Першамайскі раён (Мурманск)
* Першамайскі раён (Новасібірск)

## Раёны суб'ектаў 
### Расія 
* Першамайскі раён (Алтайскі край)
* Першамайскі раён (Арэнбургская вобласць)
* Першамайскі раён (Растоўская вобласць)
* Першамайскі раён (Томская вобласць)
* Першамайскі раён (Тамбоўская вобласць)
* Першамайскі раён (Харкаўская вобласць)
* Першамайскі раён (Яраслаўская вобласць)

## Гл. таксама 
* Першамайскі
Уладзіслаў Валянцінавіч Казакевіч

**Уладзіслаў Валянцінавіч Казакевіч** (нар. , , Беларусь) — беларускі злачынец, які ў кастрычніку 2016 здзейсніў напад у ГЦ «Еўропа» ў Мінску. У выніку здарэння загінуў 1 чалавек, 2 пацярпелі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 17 снежня 1998 года ў Мінску. Бацькі — Валянцін і Вольга Казакевічы (пасля змяніла прозвішча на Мажэйка), у сям’і таксама выхоўвалася сястра. Паводле даных СМІ, сям’я была забяспечанай, аднак яе было цяжка назваць шчаснай: у прэсе паведамлялася, што маці і сястра-падлетак жылі за мяжой, бацька пражываў у беларускай сталіцы, аднак Уладзіслаў з 15 гадоў жыў у асобнай кватэры.

У 2014 годзе праходзіў лячэнне ў псіханеўралагічным дыспансеры.

У 2016 годзе Казакевіч паступіў у Міжнародны ўніверсітэт МІПСА на спецыяльнасць «Юрыст-міжнароднік», набраўшы пры паступленні 255 балаў. Практычна з самага пачатку навучальнага года пачаў прапускаць заняткі.

### Напад 
8 кастрычніка 2016 года ў 17:27 Казакевіч зайшоў праз бакавы ўваход ГЦ «Еўропа». У яго з сабой быў чахол ад гітары, у якім ён схаваў сякеру і бензапілу. У 17:28 хлопец завёў пілу і нанёс цялесныя пашкоджанні спачатку адной жанчыне, якая ад атрыманых траўмаў памерла. Пасля гэтага ён дастаў сякеру і напаў на другую жанчыну. Яна змагла ўцячы. Потым ён стаў пагражаць сякерай іншым людзям. Праз 10 хвілін нападніка затрымалі.

### Суд 
20 лютага 2017 года ў Мінскім гарадскім судзе пачалося пасяджэнне па справе аб нападзе ў ГЦ «Еўропа». Яму прад’явілі абвінавачанне па ч. 2 арт. 139 Крымінальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь «Забойства з асаблівай жорсткасцю». 

Сваю віну малады чалавек прызнаў. Матывам злачынства, паводле яго слоў, паслужыла расчараванне ў самім сабе, агіда да чалавецтва, дэпрэсіўны настрой. Сваёй мэтай нападнік ставіў забойства як мага большай колькасці людзей і хацеў сам быць забітым пры затрыманні. Да палітызаваных або экстрэмісцкіх груповак нападнік не належаў.

3 сакавіка суд прысудзіў абвінавачанага да максімальнага для непаўналетняга тэрміну — 15 гадоў пазбаўлення волі. 

### Турэмнае зняволенне 
Па словах адміністрацыі папраўчай калоніі № 17 горада Шклова, дзе Казакевіч адбываў пакаранне, ён з першых дзён трапіў у катэгорыю праблемных зняволеных. Да кастрычніка 2017 года меў 17 дысцыплінарных спагнанняў і адбыў больш за 170 дзён у штрафным ізалятары.

12 кастрычніка 2017 года здзейсніў напад з завострываннем на двух канваіраў, адзін з якіх быў паранены. Казакевічу былі прад’яўленыя абвінавачванні ў замаху на забойства 2 і больш асоб, па якім забойцу магло пагражаць павелічэнне тэрміну зняволення да 25 гадоў.

З-за напады на прадстаўніка адміністрацыі папраўчай установы яму павялічылі тэрмін зняволення да 22 гадоў пазбаўлення волі.

Катэгорыя:Злачынцы Беларусі
Мардова

**Мардова** () — пасёлак у Тамбоўскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Мардоўскага раёна і Мардоўскага пассавета. Размешчаны ў паўднёва-заходняй частцы вобласці, за 80 км ад Тамбова, на берагах ракі Біцюг. Чыгуначная станцыя Абарона на лініі Гразі — Паворына.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Алег Валянцінавіч Ананьеў (нар. 1955) — беларускі паэт, публіцыст, мастацтвазнавец.
* Аркадзь Мікітавіч Вараб’ёў (1924—2012) — савецкі цяжкаатлет, навуковец, пісьменнік.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Тамбоўскай вобласці
1903 год у гісторыі кіно

**1903** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
* 28 лютага — Вінсент Мінелі, амерыканскі рэжысёр тэатра і кіно († 1986).
* 27 ліпеня — Мікалай Чаркасаў, савецкі акцёр тэатра і кіно († 1966).
* 7 верасня — Аляксандр Кістаў, беларускі савецкі акцёр тэатра і кіно. Народны артыст Беларускай ССР († 1960).
* 12 снежня — Ясудзіро Одзу, японскі кінарэжысёр і сцэнарыст, класік японскага і сусветнага кінематографа († 1963).

## Памерлі 
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
Лабанаў

**Лабанаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анатоль Лявонцьевіч Лабанаў (1933—2019) — беларускі спецыяліст у галіне спартыўнай педагогікі.
* Андрэй Міхайлавіч Лабанаў — савецкі рэжысёр.
* Барыс Мяфодзьевіч Лабанаў — беларускі вучоны ў галіне тэхнічнай кібернетыкі.
* Яўген Міхайлавіч Лабанаў — беларускі фізік.

## Глю. тааскама 
* Лабанаў-Растоўскі
Nizkiz (альбом Nizkiz)

***Nizkiz***  — дэбютны поўнафарматны студыйны альбом  рок-гурта Nizkiz з Магілёва , выдадзены 20 лістапада 2012. 

## Спіс кампазіцый 
## Выканаўцы 
* Аляксандр Ільін — вакал
* Дзмітрый Халяўкін - барабаны
* Дзмітрый Садовы - гітара
* Сяргей Лабанаў - гітара
* Павел Чёт - бас

Катэгорыя:Альбомы Nizkiz
Курыленка

**Курыленка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Вольга Канстанцінаўна Курыленка (нар. 1979) — украінская і французская актрыса і мадэль.
* Сяргей Уладзіміравіч Курыленка (нар. 1956) — беларускі акцёр тэатра.
* Таццяна Мацвееўна Курыленка — беларускі вучоны ў галіне педагогікі.
* Уладзімір Цімафеевіч Курыленка — Герой Савецкага Саюза.
Ганна Мікалаеўна Курыловіч

**Ганна Мікалаеўна Курыловіч** (нар. , в.Загор’е, , Гомельская вобласць) — беларускі этнограф. Кандыдат гістарычных навук (1979).

## Біяграфія 
Скончыла БДУ (1966). У 1957—1967 гадах артыстка Дзяржаўнага народнага хору БССР, з 1967 года — навуковы супрацоўнік Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН.

## Навуковая дзейнасць 
Даследуе матэрыяльную і духоўную культуру беларусаў, промыслы і рамёствы.

Аўтар кнігі «Беларускае народнае ткацтва» (1981), сааўтар прац «Беларускае народнае адзенне» (1975), «Змены ў побыце і культуры сельскага насельніцтва Беларусі» (1976), «Помнікі народнай архітэктуры і побыту Беларусі» (1979), «Грамадскі, сямейны побыт і духоўная культура Палесся» (1987), «Палессе. Матэрыяльная культура» (1988).

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Ірына Бачыла* Біяграфія айчыннай этналогіі ў асобах: Ганна Мікалаеўна Курыловіч. — Мн.: БДУ, 2020. 
* Курыловіч Ганна Мікалаеўна // Праект ЭТНАЎСЁ

Катэгорыя:Этнографы СССР
Катэгорыя:Этнографы Беларусі
Куліш

**Куліш** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Куліш (нар. 1992) — украінскі прафесійны баскетбаліст.
* Мікола Куліш (1892—1937) — украінскі пісьменнік.
* Нестар (Куліш) (1925—2005) — украінскі архірэй Украінскай праваслаўнай царквы Кіеўскага патрыярхата.
* Панцеляймон Аляксандравіч Куліш — украінскі пісьменнік.
* Сава Якаўлевіч Куліш — расійскі кінарэжысёр.
Крэмніевая даліна

[thumb|270px|Від на [Сан-Хасэ (Каліфорнія)|Сан-Хасэ, самазваную «сталіцу Крэмніевая даліны».]]
**Крэмніевая далі́на** (таксама памылкова **Сіліко́навая далі́на**, ) — неафіцыйная назва рэгіёна ў Сан-Францысцкай затоцы (*San-Francisco Bay Area*) у Паўночнай Каліфорніі, ЗША. Рэгіён атрымаў сваю назву з той прычыны, што там размешчана вельмі шмат высокатэхналагічных кампаній.

Асноўнымі сферамі дзейнасці фірм у Крэмніевай даліне з’яўляюцца электроніка, касмічная галіна, біятэхналогіі, камп’ютарнае абсталяванне і праграмнае забеспячэнне.

## Гісторыя 
Да 1950-х гадоў рэгіён спецыялізаваўся на сельскай гаспадарцы, пераважна на вырошчванні і апрацоўцы фруктаў.

Пачынальнікам праекта стаў Стэнфардскі ўніверсітэт. Універсітэт у Стэнфардзе ў 1930-х гадах меў праблемы з фінансамі. Каб падтрымаць сваіх выпускнікоў, прафесар Фрэдэрык Тэрман (*Frederick Terman*), які працаваў на электра-інжынернай кафедры, вырашыў, што патрэбна зацікавіць выпускнікоў, каб яны не ад’яжджалі ў іншыя рэгіёны ЗША, а заставаліся ў Каліфорніі. Ён выступіў з ідэяй стварэння свайго даследчага цэнтра. Прафесар запрасіў сваіх ранейшых вучняў, двое з іх — Уільям Хьюлет і Дэвід Пакард. Яны заснавалі камп’ютарную кампанію *Hewlett Packard*, якая пазней стала сусветна вядомай як вытворца камп’ютараў. Потым пачалі адчыняцца малыя фірмы, якія засноўвалі факультэты і студэнты. Пасля гэтага пачалі далучацца ўжо існуючыя вялікія кампаніі.

Стварэнню новых фірм (*start-up*) спрыяла і спрыяе дагэтуль наяўнасць пэўнай колькасці венчурных фірм, якія спецыялізуюцца на фінансаванні інавацыйных праектаў. Судовыя справы, звязаныя з сутыкненнямі фінансавых інтарэсаў і пытаннямі інтэлектуальнай уласнасці, абслугоўваюць шматлікія юрыдычныя фірмы.

## Фірмы ў Крэмніевай даліне 
* *Adobe*
* *Advanced Micro Devices* (*AMD*)
* *Apple Inc.*
* *Cisco*
* *eBay*
* *Electronic Arts*
* *Google*
* *Hewlett-Packard*
* *Intel*
* *Intuit*
* *Maxtor*
* *National Semiconductor*
* *NVIDIA*
* *Oracle*
* *Sun Microsystems*
* *Symantec*
* *Yahoo!*

## «Крэмніевыя даліны» ў іншых краінах 
Падобныя навукова-прыкладныя цэнтры існуюць у Вялікабрытаніі, Францыі, Германіі. У Індыі, дзе апошнім часам імкліва развіваюцца камп’ютарныя тэхналогіі, парк высокіх тэхналогій заснаваны ў горадзе Бангалор.

У Беларусі існуе аналагічны праект пад назвай «Парк высокіх тэхналогій» (ПВТ).

## Спасылкі 
* ПВТ — пілотны праект беларускай «Сіліконавай даліны»
* Беларуска ў Сіліконавай даліне (Радыё Свабода, «Беларускае замежжа»)
* Пачынаецца «мабілізацыя» ў Парк высокіх тэхналогій
* Ці запрацуе ў Беларусі «Сіліконавая даліна»?
* Стандартам Парку высокіх тэхналогій адпавядаюць толькі 30-35 кампаній
* На 30% Парк высокіх тэхналогій будзе складацца з «жалеза»
* А. Лукашэнка падпісаў дэкрэт аб «Сіліконавай даліне»
Олд Трафард

**«Олд Трафард»** () — стадыён у Стрэдфардзе, прыгарадзе Манчэстэра. Гэта хатні стадыён футбольнага клуба «Манчэстэр Юнайтэд», умяшчальнасць 75 643 гледачы. Быў пабудаваны ў ліпені 1910 года.

«Олд Трафард» з’яўляецца адным з самых рэйтынгавых стадыёнаў у свеце. У Англіі, ды і ва ўсім свеце, яго завуць «Тэатрам мары». Лепш за яго ў Англіі толькі стадыён-зорка — «Уэмблі».

Арэна з’яўляецца хатняй для «чырвоных д’яблаў» з 1910 года. На працягу васьмі гадоў, з 1941 па 1949, на «Олд Трафард» матчы не праводзіліся, паколькі адбывалася рэканструкцыя пасля бамбаванняў ў час Другой сусветнай вайны. У гэты перыяд каманда гуляла на Мэйн Роўд, хатнім стадыёне мясцовага суперніка «Юнайтэд» і «Манчэстэр Сіці». Стадыён значна змяніўся пасля рэканструкцый у 1990-х і 2000-х гадах. У прыватнасці было дададзена некалькі ярусаў да Паўночнай, Усходняй і Заходняй трыбун, што дазволіла павялічыць умяшчальнасць стадыёна амаль да 80 000. У будучыні плануецца надбудаваць другі ярус Паўднёвай трыбуны, што яшчэ павялічыць колькасць сядзячых месцаў да 90 000.

Рэкорд наведвальнасці быў зарэгістраваны 25 сакавіка 1939 года падчас паўфінальнага матчу Кубка Англіі паміж «Вулверхэмптан Уондэрэрс» і «Грымсбі Таўн», і склаў 76 962 заўзятары.

Арэна часта прымае паўфінальныя матчы Кубка Англіі, а таксама зборную краіны па футболе (усе матчы ў працягу рэканструкцыі Уэмблі). На «Олд Трафард» праходзілі матчі Чэмпіянату свету 1966 года, Чэмпіянату Еўропы 1996 года і фінал Лігі чэмпіёнаў УЕФА 2003 года. Акрамя футбола стадыён прымае спаборніцтвы рэгбіліг.

## Умяшчальнасць 
* 1910—1939 — 80 000 чалавек
* 1945—1960 — 67 000 чалавек
* 1960—1974 — 65 000 чалавек
* 1975—1980 — 60 000 чалавек
* 1980—1988 — 58 000 чалавек
* 1988—1990 — 48 000 чалавек
* 1990—1994 — 45 000 чалавек
* 1994—1996 — 43 000 чалавек
* 1996—1999 — 55 000 чалавек
* 2000—2001 — 61 000 чалавек
* 2001—2005 — 68 000 чалавек
* 2006 — 76 000 чалавек

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Футбольныя стадыёны Англіі
Катэгорыя:Стадыёны англійскай Прэм’ер-лігі
Катэгорыя:Спорт у Манчэстэры
Бог Докінза: Гены, мемы і сэнс жыцця

**«Бог Докінза: Гены, мемы і сэнс жыцця»** (''Dawkins' God: Genes, Memes, and the Meaning of Life'') — кніга Алістэра Макграта, прысвечаная крытыцы атэістычнай пазіцыі Рычарда Докінза.

## Змест кнігі 
Кніга пачынаецца з агляду дарвінізму і тэорыі эвалюцыі. Затым аўтар прыводзіць ідэю Докінза аб тым, што дасягненні сучаснай навукі павінны пераканаць любога разважлівага чалавека ў неіснаванні Бога. У кнізе выказваюцца наступныя думкі:

* Навука не можа ні пацвердзіць, ні абвергнуць існаванне Бога;
* Тэорыя эвалюцыі аднолькава суадносіцца з любым светапоглядам: атэістычным, агнастычным і хрысціянскім;
* Ідэя Докінза аб ролі мемаў ў развіцці чалавецтва больш антынавучная, чым хрысціянскія дагматы;
* Докінз некампетэнтны ў пытаннях рэлігіі і няправільна характарызуе вернікаў.

У прыватнасці, Макграт сцвярджае, што заява Докінза аб тым, што рэлігія патрабуе сляпой, беспадстаўна веры, не адпавядае хрысціянскай пазіцыі. Больш таго, ён сцвярджае, што падобнай веры патрабуюць менавіта «атэістычныя тэорыі» Докінза — так як, на думку Макграта, ён і сам не падмацоўвае іх доказамі.

## Адказ Докінза 
У адказ на гэтую кнігу і на абвінавачванні ў некампетэнтнасці ў пытаннях рэлігіі
Рычард Докінз пісаў:

Канешне, мне і раней сустракалась гэтая кропка гледжання. На першы погляд, яна прывабная. Але гэта кропка гледжання мае на ўвазе, што ў хрысціянскай тэалогіі ёсць рэчы, у якіх можна быць некампетэнтным. Аснова маіх перакананняў у тым, што хрысціянская тэалогія беспрадметная; яна бязладная, беззмястоўная; пазбаўлена логікі і сэнсу. Мяркую, што Макграт мог бы далучыцца  да мяне ў маім нявер'і ў фей, астралогію ці молат Тора. Як бы ён адказаў, калі б казачнік, астролаг ці вікінг абвінавацілі б яго ў некампетэнтнасці?

Катэгорыя:Кнігі 2004 года
Катэгорыя:Крытыка атэізму
Гаворачыя галовы

«**Гаво́рачыя гало́вы**» () — польскі чорна-белы дакументальны фільм 1980 года, зняты Кшыштафам Кеслёўскім па ўласным сцэнарыі. Фільм атрымаў узнагароду на Міжнародным фестывалі кароткаметражных фільмаў у Оберхаўзене (1981).

## Апісанне фільма 
У 1979 годзе Кшыштаф Кеслёўскі правёў своеасаблівае сацыялагічнае даследаванне. Палякам рознага ўзросту, роду дзейнасці і сацыяльнага становішча задаваліся чатыры простыя пытанні:
* У якім годзе Вы нарадзіліся?
* Кім Вы з’яўляецеся?
* Што для Вас самае галоўнае?
* Чаго б Вы хацелі?
Вынікам гэтага апытання стаў невялікі дакументальны фільм. Кеслёўскі адабраў адказы 44 чалавек і расставіў іх у храналагічным парадку: ад наймалодшага да найстарэйшага. Цягам 14 хвілін на экране адна за адной з’яўляюцца «гаворачыя галовы», а ў ніжнім правым куце адлюстроўваецца год нараджэння чалавека. Пачынаючы ад немаўлятка, якое яшчэ не ўмее размаўляць, праз дзяцей, школьнікаў, студэнтаў, дарослых і састарэлых мы назіраем як змяняюцца жаданні людзей рознага ўзросту і ў розных жыццёвых сітуацыях. Фільм уяўляе сабой своеасаблівы калектыўны партрэт палякаў.

## Узнагароды 
* Ганаровае згадванне на Міжнародным фестывалі кароткаметражных фільмаў у Оберхаўзене (1981).

## Уплыў на кінематограф 
Фільм «*Гаворачыя галовы*» спарадзіў шэраг падобных прац. Сярод іх дакументальны фільм беларускай рэжысёркі Вольгі Дашук «*Партрэт*» (2016). «Гэты фільм — спроба калектыўнага партрэту сучасных беларусаў — ад гадавалага дзіцяці да амаль 100-гадовых. Яны адказваюць на розныя пытанні. Пра перажытае гора. Пра тое, чаго баяцца. Пра нацыянальнае пачуццё. Пра самае важнае для іх. І пра мары».

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
*   (на 12.09.2018)
* Гаворачыя галовы на сайце «*AllMovie.com*»
* Гаворачыя галовы на сайце «*FilmWeb.pl*»  (на 12.09.2018)
* Гаворачыя галовы ў інтэрнэт-базе польскага кіно «*FilmPolski.pl*»

Катэгорыя:Фільмы Польшчы 1980 года
Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Польшчы
Катэгорыя:Фільмы на польскай мове
Катэгорыя:Фільмы Кшыштафа Кеслёўскага
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Кшыштафа Кеслёўскага
ФК Нотынгем Форэст

**«Нотынгем Форэст»** () — англійскі футбольны клуб з горада Нотынгем. Заснаваны ў 1865 годзе. Чэмпіён Англіі (1978) і двухразовы ўладальнік Кубка Англіі (1898, 1959). Двухразовы ўладальнік Кубка чэмпіёнаў (1979, 1980).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Нотынгем Форэст
Нотынгем Форэст
Мюнхенская авіякатастрофа

**Мю́нхенская авіякатастрофа** — авіякатастрофа, якая адбылася 6 лютага 1958 года.

Самалёт Брытанскіх еўрапейскіх авіяліній спыніўся для дазапраўкі ў Мюнхене. На борце знаходзіліся гульцы і члены трэнерскага штаба «Манчэстэр Юнайтэд», а таксама журналісты і заўзятары. Пасля дазапраўкі пілоты тройчы спрабавалі ўзляцець; апошняя спроба скончылася трагічна: праз снегавую кашу самалёт не набраў патрэбнай хуткасці, пратараніў агароджу ў канцы ўзлётнай паласы і ўрэзаўся крылом у будынак, што стаяў непадалёк. З 44 чалавек, якія знаходзіліся на борце самалёта, 21 чалавек выжыў і 23 загінулі, дваццаць — імгненна, адзін — па дарозе ў бальніцу, яшчэ двое — на працягу наступных некалькіх тыдняў.

«Манчэстэр Юнайтэд» вяртаўся дадому пасля адказнай чвэрцьфінальнай гульні Кубка еўрапейскіх чэмпіёнаў з бялградскім клубам «Црвена Звезда». Гэтая сустрэча скончылася ўнічыю і дазволіла англійскаму клубу выйсці ў паўфінал Кубка еўрапейскіх чэмпіёнаў.

У жывых застаўся легендарны варатар зборнай Паўночнай Ірландыі Гары Грэг, які дапамог выцягваць параненых футбалістаў з-пад абломкаў самалёта. Праз паўгады ён аднавіўся ад траўмы і зноў заняў месца ў варотах «Манчэстэр Юнайтэд».

Катэгорыя:Падзеі ў Германіі
Катэгорыя:Катастрофы 1958 года
Катэгорыя:ФК Манчэстэр Юнайтэд
Катэгорыя:Падзеі 6 лютага
Катэгорыя:Люты 1958 года
Катэгорыя:1958 год у футболе
Катэгорыя:1958 год у Германіі
Катэгорыя:1958 год у Вялікабрытаніі
Старосты аршанскія

**Старосты (намеснікі, дзяржаўцы) аршанскія** – кіраўнікі адміністрацыі Аршанскага павета ВКЛ

## Літаратура 
*
Тугулым

**Тугулым** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Тугулымскай гарадской акругі Свярдлоўскай вобласці. Размешчаны на берагах ракі Тугулымка (левы прыток ракі Пышмы), за 248 км (па аўтатрасе за 272 км) ад Екацярынбурга, за 5 км на захад ад чыгуначнай станцыі Тугулым лініі Екацярынбург — Цюмень Свярдлоўскай чыгункі і за 56 км на захад ад Цюмені. Праз пасёлак праходзіць федэральная аўтатраса Р351 Екацярынбург — Цюмень.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Свярдлоўскай вобласці
Нераст

]]
**Нераст** — адкладанне рыбамі і кругларотымі спелых ікры і малака з далейшым апладненнем. Адбываецца пры пэўных для кожнага віду ўмовах (сезон, тэмпература, салёнасць вады, глыбіня, скорасць цячэння, субстрат і інш.), адным ці некалькімі заходамі. Субстратам для нерасту літафільных рыб (асятры, ласосі, галавень, жэрах і інш.) служыць камяніста-галечнікавы грунт, псамафільных (напр., гальцы, печкуры) — пясок, часам карэньчыкі раслін, фітафільных (карп, лешч, плотка, сазан, шчупак і інш.) — расліны, астракафільныя (напр., гарчакі) адкладаюць ікру ў мантыйную поласць малюскаў, пад панцыр крабаў і інш., пелагафільныя (белы амур, камбалы, таўсталобікі, чахонь і інш.) у тоўшчу вады. У трапічных і субтрапічных рыб сезонны нераст слаба выяўлены, расцягнуты, выспяваенне ікры і нерасту часта парцыённыя, раз за некалькі месяцаў. Большасць рыб халодных і ўмераных шырот нерастуюць раз за год, некаторыя прахадныя рыбы — 1-2 разы за жыццё. У час нерасту ў многіх рыб развіваецца шлюбны ўбор.

## Літаратура 
* 
Катэгорыя:Іхтыялогія
Ідрыца

**Ідрыца** () — пасёлак гарадскога тыпу (з 1938) у Пскоўскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр муніцыпальнага ўтварэння гарадское паселішча Ідрыца. Размешчаны на рацэ Ідрыца (прыток ракі Вялікай), паблізу федэральнай трасы М9 «Балтыя». Чыгуначная станцыя на лініі Масква — Рыга, за 113 км на захад ад горада Вялікія Лукі.

## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Андрэй Міхайлавіч Шувалаў, расійскі фехтавальшчык, трохкратны бронзавы алімпійскі прызёр

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Пскоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Себежскага раёна
Сасновы Бор (Себежскі раён)

**Сасновы Бор** () — пасёлак гарадскога тыпу (з 1998) у Себежскім раёне Пскоўскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр муніцыпальнага ўтварэння гарадское паселішча Сасновы Бор. Размешчаны за 208 км на поўдзень ад Пскова, за 18 км на паўднёвы захад ад чыгуначнай станцыі Себеж.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Пскоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Себежскага раёна
Краснагародск

**Краснагародск** () — пасёлак гарадскога тыпу (з 1967) на захадзе Пскоўскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Краснагародскага раёна, а таксама сельскага паселішча «Краснагародская воласць» (у якое сам пасёлак не ўваходзіць). Складае муніцыпальнае ўтварэнне «Краснагародск» (са статусам «гарадское паселішча» — у межах пасёлка). Размешчаны на рацэ Сінюха (прыток Вялікай), за 120 км на поўдзень ад Пскова, за 51 км ад чыгуначнай станцыі Пыталава.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Пскоўскай вобласці
Рэпіна (Санкт-Пецярбург)

**Рэпіна** (, да 1948 года — **Куокала**, ) — пасёлак у Расіі, унутрыгарадское муніцыпальнае ўтварэнне ў складзе Курортнага раёна горада федэральнага значэння Санкт-Пецярбурга. 2478 чал (перапіс 2010). Аднайменная платформа на чыгуначнай лініі Санкт-Пецярбург — Выбарг — Хельсінкі.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Міхаіл Майсеевіч Бацвіннік — шахматыст

Катэгорыя:Населеныя пункты Санкт-Пецярбурга
Лейпясуа

**Лейпясуа** (, ) — пасёлак у Краснасельскім сельскім паселішчы Выбаргскага раёна Ленінградскай вобласці Расіі. Былая фінская вёска, да 1939 года ўваходзіла ў склад воласці Муолаа Выбаргскай губерні Фінляндыі. З 1925 года дзейнічала народная школа.

Да 1939 года ў вёсцы Лейпясуа было каля 20 дамоў. 
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ленінградскай вобласці
Курыловіч

**Курыловіч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ганна Мікалаеўна Курыловіч (нар. 1938) — беларускі этнограф.
* Ежы Курыловіч (1895—1978) — польскі лінгвіст.
* Краніт Канстанцінавіч Курыловіч — вучоны ў галіне сельскагаспадарчага машынабудавання, педагог.
Наваяварыўск

**Наваяварыўск** () — горад раённага значэння Яварыўскага раёна Львоўскай вобласці Украіны.

Размешчаны на вышыні 300 м над узроўнем мора на мяжы Расточча і Надсянскай нізіны ў вярхоўях ракі Шкло — за 14 км на ўсход ад раённага цэнтра і за 30 км на захад ад абласнога цэнтра Львова. Найбуйнейшы ў Яварыўскім раёне і 7-мы па колькасці ў Львоўскай вобласці горад з насельніцтвам больш за 30 тыс. асоб. Уваходзіць у склад Львоўскай агламерацыі.

## Агульныя звесткі 
Наваяварыўск - адносна малады горад, заснаваны ў 1965 г. як працоўнае паселішча «Янтарнае» (з чэрвеня 1969 года — Наваяварыўскае) каля буйных магутнасцяў вытворчасці серы, менавіта таму на яго гербе і сцягу месцяцца тры трыкутніка — геалагічнае абазначэнне радовішчаў сернай руды. Асаблівасцю горада з'яўляецца вялікая шчыльнасць насельніцтва, якая складае больш за 15 тыс. чал./км2 (для параўнання сярэдняя шчыльнасць насельніцтва Львова - каля 4 тыс. чал./км2), што тлумачыцца ягонай забудовай пераважна шматпавярховымі дамамі. Горад мае дастаткова добра развітую інфраструктуру і выгаднае эканамічнае размяшчэнне. Побач з горадам праходзіць аўтатраса дзяржаўнага значэння Львоў — Яварыў (аўтадарога М10 Львоў — Кракавэць — Кракаў). Горад злучаны са Львовам чыгункай Шкло — Львоў (станцыя «Янтарная»).

## Вядомыя асобы 
### Нарадзіліся 
* Расціслаў Дамішэўскі (1971)&nbsp;— музыкант, прадзюсар, былы ўдзельнік гурту «Скрябін».
* Сяргей Гера (1974)&nbsp;— музыкант, былы ўдзельнік гурту «Скрябін».
* Алена Аліферэнка (1978)&nbsp;— веславальніца, чэмпіёнка Еўропы, удзельніца двух Алімпіяд.
* Адрыяна Галецкая (1978)&nbsp;— мастак-жывапісец.
* Віталь Кільчыцкі (1988)&nbsp;— біятланіст, удзельнік і прызёр Універсіяды, Чэмпіянату Еўропы, Кубку свету па біятлону.
* Васіль Прыйма (1991)&nbsp;— футбаліст.
* Назарый Русын (1998)&nbsp;— футбаліст.

### Пражывалі 
* Андрэй Кузьменка (1968-2015)&nbsp;— спявак, тэлевядучы, прадзюсар, лідар гурту «Скрябін».
* Міхаіл Хама (1983)&nbsp;— спявак, актор, фронтмэн гурту «DZIDZIO».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Яварыўскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1965 годзе
Таемнае жыццё Уолтэра Міці

**«Таемнае жыццё Уолтэра Міці»** () — прыгодніцкі мастацкі фільм рэжысёра Бэна Стылера, які выканаў у сваёй стужцы галоўную ролю. Экранізацыя аднайменнага расказу Джэймса Цёрбера. Рэмейк фільма 1947 года рэжысёра Нормана Маклаўда.

Стужка выйшла на экраны (ЗША) 25 снежня 2013 года.

Прэм'ера ў беларускай агучцы адбылася 27 красавіка 2018.

## Сюжэт 
Сюжэт аповеда перанесены ў XXI стагоддзе, сучасную рэчаіснасць. Уолтар Міці — супрацоўнік аддзела ілюстрацый часопіса Life. Уолтар рана страціў бацьку і ў яго засталіся маці і крыху шалапутная сястра. Яго праца — суцэльная руціна, хоць у сваіх марах ён выносіцца вельмі далёка. Ён перажывае фантастычныя прыгоды, уяўляе сябе касманаўтам, вандроўнікам ці захапляльным Казановам. Уолтар закаханы ў сваю новую калегу, бухгалтара Шэрыл Мелхоф, але ён не развязваецца зрабіць крок да яе, толькі марачы пра гэта.

Гаспадарамі часопіса прынята рашэнне пра тое, што будучы выпуск будзе апошнім друкаваным, далей часопіс будзе толькі ў «лічбе». Як вынік, ідуць вялікія скарачэнні. На вокладку павінна пайсці фатаграфія Шона О’Конала, які з'яўляецца лепшым фатографам часопіса, які дагэтуль здымае на плёнку. Але ў дасланых негатывах не хапае гэтага самага ўнікальнага кадра. Адзіны шанец знайсці фатаграфію — знайсці самага Шона. Уолтар развязваецца адправіцца ў доўгае вандраванне: у Грэнландыю, Ісландыю, Гімалаі. Са свету мрояў Ўолтар пераносіцца ў рэальнасць і паступова пазнае, што такое жыццё..

## Узнагароды і намінацыі 
* 2013 — пападанне ў дзесятку найлепшых фільмаў года па версіі Нацыянальнай савет кінакрытыкаў ЗША.
* 2013 — дзве намінацыі на прэмію «Спадарожнік»: найлепшая арыгінальны музыка (Тэадор Шапіра), найлепшая аператарская праца (Сцюарт Драйбёрг).
* 2014 — дзве намінацыі на прэмію «Сатурн»: найлепшы фільм у жанры фэнтэзі, найлепшы акцёр (Бэн Стылер).
* 2014 — намінацыя на прэмію *American Comedy Awards* найлепшай камедыйнай актрысе (Крыстэн Уіг).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт фільма  (англ.)
* Афіцыйны сайт фільма у беларускай агучцы 
* 
*  

Катэгорыя:Фільмы ЗША 2013 года
Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі 2013 года
Катэгорыя:Кінакамедыі 2013 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 2013 года
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы 2013 года
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы 2013 года
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы ЗША
Катэгорыя:Кінакамедыі ЗША
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы ЗША
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Кінакамедыі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фільмы 20th Century Fox
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы, агучаныя па-беларуску праектам Кінаконг
Пальчык

Назву **Пальчык** маюць:

## Прозвішча 
* Генадзь Уладзіміравіч Пальчык (нар. 1962) — беларускі фізік і палітык
* Эдуард Міхайлавіч Пальчык (нар. 1939) — беларускі матэматык

## Тапонім 
* Пальчык — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці Беларусі
Расшырэнне Сусвету

**Расшырэ́нне Сусве́ту** — павелічэнне ў часе адлегласцей паміж аб’ектамі Сусвету.
Вынікае з , тэарэтычна распрацаванай А. А. Фрыдманам на аснове агульнай тэорыі адноснасці.

Расшырэнне Сусвету пацвярджаецца данымі пазагалактычных астранамічных назіранняў (чырвонае зрушэнне, рэліктавае выпрамяненне).

Лічыцца, што расшырэнне Сусвету пачалося пасля Вялікага Выбуху (гл. касмалагічная сінгулярнасць).
З вымярэнняў чырвонага зрушэння можна вызначыць скорасці галактык , з якімі яны аддаляюцца ад назіральніка.
Паводле закону Хабла
:  v=Hr, 
дзе  — адлегласць ад назіральніка,  — пастаянная Хабла (характарызуе расшырэнне Сусвету).
Паводле сучасных ацэнак яна дае павелічэнне скорасці разбягання галактык прыблізна на 90 км/с на 1 Мпк адлегласці.
Велічыня, адваротная пастаяннай Хабла, прыблізна роўная ўзросту Сусвету.

## Гл. таксама 
* Касмалогія

## Літаратура 
*  С. 369.

Катэгорыя:Фізічная касмалогія
Катэгорыя:Касмалогія
Катэгорыя:Агульная тэорыя адноснасці
Касмалагічная сінгулярнасць

**Касмалагі́чная сінгуля́рнасць** (ад  — асобны, асаблівы) — асаблівы стан у пачатку касмалагічнага расшырэння Сусвету ў  і некаторых іншых касмалагічных мадэлях агульнай тэорыі адноснасці (АТА), што ляжаць у аснове сучаснай касмалогіі. Характарызуецца разбежнымі значэннямі шчыльнасці энергіі матэрыі, інварыянтаў  і іншых параметраў.

Існаванне Сусвету ў часе ў рамках гэтых мадэлей у мінулым абмежавана касмалагічнай сінгулярнасцю.
Наяўнасць яе ў касмалагічных рашэннях АТА сведчыць аб непрыдатнасці класічнай АТА у вобласці экстрэмальных умоў. Рабілася мноства спроб рашэння праблемы сінгулярнасці, якія прывялі да пабудовы некаторых рэгулярных касмалагічных мадэлей, у прыватнасці, пабудаваны рэгулярныя закрытыя інфляцыйныя касмалагічныя мадэлі ў рамках АТА і .
Існаванне Сусвету ў такіх мадэлях у мінулым і будучым не абмежавана ў часе.
Стадыі касмалагічнага расшырэння папярэднічае стадыя сціскання, а замест сінгулярнасці выступае стан з экстрэмальна вялікімі (магчыма, планкаўскімі) значэннямі шчыльнасці энергіі, тэмпературы і іншых параметраў.
З гэтага стану пачынаецца расшырэнне Сусвету, якое падобна да Вялікага Выбуху і мае экспаненцыяльны характар у інфляцыйных мадэлях.

Згодна з тэарэтычнымі і назіральнымі данымі працягласць касмалагічнага расшырэння («узрост Сусвету») у межах 10—20 млрд гадоў.

## Літаратура 
* 
* *Силк Дж.* Большой взрыв: Пер. с англ. — М., 1982.
* *Вайнберг С.* Первые три минуты: Пер. с англ. — М., 1981.
* *Хокинг С.* Краткая история времени: От большого взрыва до черных дыр: Пер. с англ. — СПб., 2000.
* *Minkevich A.V.* Vacuum gravitational repulsion effect and regular inflationary cosmology // X International Seminar «Nonlinear Phenomena in Complex Systems». Minsk, 2001.

Катэгорыя:Фізічная касмалогія
Катэгорыя:Касмалогія
Катэгорыя:Агульная тэорыя адноснасці
Фэнтэзійны фільм

**Фэнтэзійныя фільмы** — фільмы, якія адносяцца да жанра фэнтэзі з фантастычнымі тэмамі, магіяй, звышнатуральнымі падзеямі, міфалогіяй, фальклорам, экзатычнымі або фантастычнымі светамі. Гэты жанр з’яўляецца формай спекулятыўнай фантастыкі разам з навукова-фантастычнымі фільмамі і фільмамі жахаў, хоць жанры не перасякаюцца. Фэнтэзійныя фільмы часта нясуць у сабе элемент магіі, міфа, цуду, эскапізму, і экстраардынарнасці.

## Гл. таксама 
* Фільм жахаў

## Спасылкі 

Катэгорыя:Жанры кіно
Хернінг

**Хернінг** () — горад у Даніі. Знаходзіцца ў цэнтры паўвострава Ютландыя. Хернінг — адміністрацыйны цэнтр аднайменнай камуны, уваходзіць у склад регіёна Цэнтральная Ютландыя. Насельніцтва горада складае 48 531 чалавек (на 1 студзеня 2016 года).

## Гісторыя 
Хернінг называлі «сталіцай верасу» (*hedens hovedstad*): горад быў заснаваны на пачатку 19 стагоддзя падчас перыяду меліярацыі. У выніку гэтага працэсу насельніцтва горада значна павялічылася і ўзрос попыт на прадукцыю ды паслугі новых фермераў раёна. Хернінг узнік як раённы цэнтр гандлю.

У 1913 годзе Хернінг атрымаў права на правядзенне кірмашоў. Так Хернінг стаў вядомы на тэкстыль: ткацкая прамысловасць развівалася ў горадзе і вакол яго. Гэтая галіна калісьці была асноўнай эканамічнай дзейнасцю ў Хернінгу. Цяпер у горадзе знаходзяцца разнастайныя прамысловыя прадпрыемствы.

У 1965 ды 2003 гадах Хернінг стаў «горадам года ў Даніі» па версіі дацкай газеты «Юланс Постэн» (*Jyllands-Posten*).

У Хернінгу знаходзіцца буйнейшы ў Скандынавіі выставачны цэнтр Messecenter Herning.

## Адукацыя 
У Хернінгу знаходзіцца Інстытут бізнесу і тэхналогіі (*Handels- og IngeniørHøjskolen*), які з’яўляецца факультэтам сацыяльных навук Орхускага ўніверсітэта (*Aarhus Universitet*).

## Мова 
У Хернінгу, як і ў астатняй Ютландыі, шмат людзей, асабліва ў вёсках і мястэчках, размаўляюць на заходнім дыялекце дацкай мовы, які называецца ютландскі ці юцкі (*jydsk, jysk*).

## Славутасці 
У Хернінгу знаходзіцца Элія (*Elia*), унікальная манументальная праца скульптара Інгвара Кронгамара. Яна ўяўляе сабой чорны 60-метровы купал з чатырма лесвіцамі — 10 метраў у шырыню, якія ўкроеныя ў паверхню і глядзяць на чатыры кірункі свету.

## Спасылкі 
* Афіцыйны турыстычны партал Хернінга 
* Афіцыйны сайт камуны Хернінг 
* Фестываль кароткіх стужак у Хернінгу  

Катэгорыя:Гарады Даніі
Сядзіба Макавых (Мар’іна Горка)

**Сядзіба Макавых** —  сядзібна-паркавы комплекс Макавых у г. Мар’іна Горка Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
Сядзіба ў Мар'інай Горцы існавала з XVI стагоддзя. Сядзібай валодалі Радзівілы, Бужынскія, Ратынскіе, Крупскія і прадстаўнікі іншых шляхецкіх родаў.

Пасля паўстання 1863 года маёнтак быў канфіскаваны і, як і ўвесь горад, стаў ўласнасцю міністра ўнутраных спраў Расійскай імперыі Льва Макава. Пры ім у 1876 годзе была пабудавана сядзібная хата з чырвонай цэглы.

З 1935 па 1941 год у будынку была змесцавана Дом творчасці пісьменнікаў Беларусі, дзе ў свой час адпачывалі і стваралі класікі беларускай літаратуры Янка Купала, Якуб Колас, Змітрок Бядуля, Кузьма Чорны.

Пад час Другой Сусветнай вайны ў сядзібе было арганізавана гета.

Цяпер у сядзібнам доме мясцуецца абласны дзіцячы цэнтр медычнай рэабілітацыі "Пухавічы". Сядзіба некалькі разоў капітальна рамантавалася.

## Галерэя 

Сядзіба Макавых (Мар’іна Горка) 1.jpg
Сядзіба Макавых (Мар’іна Горка) 2.jpg
Сядзіба Макавых (Мар’іна Горка) 3.jpg
Сядзіба Макавых (Мар’іна Горка) 4.jpg
Сядзіба Макавых (Мар’іна Горка) 5.jpg
Сядзіба Макавых (Мар’іна Горка). Мемарыяльная дошка.jpg|Мемарыяльная дошка.
Сядзіба Макавых (Мар’іна Горка). Лесвіца ў парку.jpg|Лесвіца ў парку.
Сядзіба Макавых (Мар’іна Горка). Скульптура 1.jpg
Сядзіба Макавых (Мар’іна Горка). Скульптура 2.jpg
Сядзіба Макавых (Мар’іна Горка). Скульптура 3.jpg

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Палацава-паркавыя і сядзібна-паркавыя ансамблі Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Макавы
Катэгорыя:Славутасці Мар’інай Горкі‎
Катэгорыя:З’явіліся ў 1876 годзе
Катэгорыя:1876 год у Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі эклектыкі
Наш дзень

**«Наш дзень»** — беларускі музычны рок-фестываль. Мерапрыемства арганізавана ў працяг святкавання 100-годдзя Беларускай Народкай Рэспублікі арганізатарамі «Свята Незалежнасці», на якім павінны выступіць удзельнікі канцэрта 25 сакавіка і гурты, якія па розных прычынах не змаглі патрапіць на «Дзень Волі».

## Гісторыя 
30 чэрвеня 2018 года на тэрыторыі Музея народнай архітэктуры і побыту пад Мінскам прайшоў першы рок-фэст «Наш дзень», лайн-ап якога складаўся з гуртоў сучаснай беларускай рок-музыкі. У фестывалі прынялі ўдзел: Volski, Dzieciuki, Akute, B:N:, «Дай дарогу!», Nizkiz, Neuro Dubel, «Крама», The Superbullz, Мутнаевока, Зміцер Вайцюшкевіч, Пётр Клюеў. Фестываль праходзіў з 12:00 да 22:00, лайн-ап дапоўнілі пазнавальныя экскурсіі, гульні для дзяцей і дарослых, займальныя квэсты, фудкорт, кірмашы і іншыя забавы. Дзецям да 6-ці гадоў уваход на фестываль быў бясплатны, таксама адбылося некалькі after-party вечарын у клубах Мінска з выступамі ўдзельнікаў фэста.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Фестывалі Беларусі
Румянцава

Назву **Румянцава** маюць:

## Прозвішча 
* Любоў Рыгораўна Румянцава (1943—2020) — беларуская актрыса.
* Надзея Васілеўна Румянцава (1930—2008) — савецкая актрыса.
* Таццяна Герардаўна Румянцава (нар. 1953) — беларускі філосаф.

## Тапонім 
* Румянцава — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці Беларусі.

## Іншае 
* «Румянцава» — станцыя Маскоўскага метрапалітэна.
Аршанскі павет (Расійская імперыя)

**Аршанскі павет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Магілёўскай, Беларускай, Гомельскай і Віцебскай губерняў, існавала ў 1772—1924 гг. Цэнтр — Орша.

## Гісторыя 
Тэрыторыя Аршанскага павета ў складзе Расійскай імперыі была значна паменшана. Затое на поўначы да яго далучылася частка Віцебскага павета (да Лёзна). Паменшаны Аршанскі павет у 1772—1796 гг. і з 1802 г. уваходзіў у Магілёўскую, у 1796—1802 гг. — у Беларускую.

У 1885—1886 гг. па павеце прайшлі масавыя выступленні, якія былі звязаны з адмовай сялян ад выплаты арэнды на карысць дваран  і князёў Любамірскіх.

У студзені 1906 г. у асобных маёнтках павета прайшлі забастоўкі падзёншчыкаў, занятых абмалотам збожжа і лесанарыхтоўкамі.

У пачатку XX ст. павет з’яўляўся важным цэнтрам масларобства губерні. Было адзначана прыкметнае развіццё кравецкага і шавецкага промыслаў.

З красавіка 1919 г. павет у складзе Гомельскай, з лістапада 1920 — Віцебскай губерні РСФСР. У сакавіку 1924 года ўсходняя частка павета была перададзена ў склад Смаленскай губерні, астатняя — у склад БССР.

17 ліпеня 1924 г. Аршанскі павет быў скасаваны, замест яго была ўтворана Аршанская акруга.

## Насельніцтва 
У канцы XIX ст. насельніцтва (без Оршы на 1 студзеня 1896 г.) — 131 297 чал. (64 888 мужчын і 66 409 жанчын), у т.л. 980 дваран, 874 духоўнага звання, 268 ганаровых грамадзян і купцоў, 12 136 мяшчан, 2911 ваеннага саслоўя, 114 055 сялян, 67 іншых саслоўяў; 113 278 праваслаўных, 2120 раскольнікаў, 4876 католікаў, 551 пратэстант, 10 348 іудзеяў, 124 інш. веравызнанняў.

## Воласці павета 
### 1913 
# Алёнавіцкая
# Высачанская
# Высоцкая (цэнтр в. Юрцава)
# Дабрамысленская
# Коханаўская
# Лёзненская
# Любавіцкая
# Машкоўская
# Мікулінская
# Наватухінская
# Руднянская
# Серакаратнянская
# Старасельская
# Стараталычанская (в. Талачыно)
# Хлыстоўская

### 1917 
# Бараньская
# Высачанская
# Высоцкая (цэнтр в. Юрцава)
# Дабрамысленская
# Коханаўская
# Лёзненская
# Любавіцкая
# Машкоўская
# Мікулінская
# Наватухінская
# Руднянская
# Серакаратнянская
# Смалянская
# Старасельская
# Стараталычанская (в. Талачыно)
# Хлыстоўская

## Ураднікі павета 
* Аршанскія павятовыя маршалкі
## Гл. таксама 
* Аршанская павятовая канферэнцыя 1906

## Літаратура 
* Кудзін, А. М. З гісторыі адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу Аршанскага раёна / А. М. Кудзін // Памяць: Орша. Аршанскі раён: Гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раёнаў Беларусі: У 2-х кн. Кн. 1 / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1999. 384 с.: іл. — С. 25—27. — ISBN 985-11-0156-7.
* 

Катэгорыя:Гісторыя Оршы
Катэгорыя:Паветы Магілёўскай губерні
Катэгорыя:Паветы Гомельскай губерні
Катэгорыя:Паветы Віцебскай губерні
Арбузаў

**Арбу́заў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Ермінінгельдавіч Арбузаў — савецкі хімік-арганік
* Аляксей Мікалаевіч Арбузаў — савецкі драматург
* Сяргей Генадзевіч Арбузаў — украінскі дзяржаўны дзеяч
Рыгор Раманавіч Акулевіч

**Рыго́р Рама́навіч Акуле́віч** (, в. Вялікая Кракотка, Слонімскі раён, Гродзенская вобласць — ) — грамадска-культурны дзеяч беларускай эміграцыі, выдавец, публіцыст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Вялікая Кракотка Слонімскага раёна (цяпер Гродзенская вобласць). Адзін з арганізатараў гурткоў Беларускай сялянска-работніцкай Грамады і ТБШ, бібліятэкі імя Янкі Купалы на радзіме. Ратуючыся ад рэпрэсій з боку польскіх уладаў, выехаў у 1928 годзе ў Канаду. Удзельнічаў тут у прасавецкім беларускім руху, у выпуску газеты «Канадский гудок» (зачынена канадскімі ўладамі за адозвы-падтрымкі палітыкі СССР), дзе ў першых трох нумарах, па-беларуску, друкаваўся «Беларускі куток». Адзін са стваральнікаў пракамуністычнай Федэрацыі рускіх канадцаў і яе друкаванага органа — газеты «Вестник». Неаднойчы наведваў Беларускую ССР (1947 і 1955 гг.).

## Творчасць 
Кніга «Русские в Канаде» (Таронта, 1952) ёсць важнаю крыніцаю па гісторыі эміграцыі ў Канадзе, насельніцтва з беларуска-літоўскіх губерняў.

У кнізе «50 лет Белорусской республики», якая выйшла ў выдавецтве «Вестник» (Таронта, 1968) вельмі крытычна і ў даволі рэзкай форме напісаў пра антысавецкіх беларусаў-эмігрантаў. Як успамінае беларускі грамадска-палітычны дзеяч Міхась Ганько, аўтар, аднекуль атрымаў фотакартку яго брата, Мікалая, ваеннага часу, і пераблытаў братоў.

## Працы 
### Кнігі 
* Русские в Канаде: История русских рабоче-фермерских клубов им. М. Горького (1930—1940) и Федерации русских канадцев (1941—1952). Первые исследования северо-запада Америки; духоборцы; ранняя русская иммиграция в различных частях Канады; Православная церковь; русские общества. — Торонто: Главное Правление Федерации русских канадцев, 1952. — 326, [2] с.
* 50 лет Белорусской республики. — Торонто: Главное Правление Федерации русских канадцев, 1968.

### Артыкулы 
* О том, как Акула Беларусь строил // Голас Радзімы. — 1963. — № 55. — С. 5.

## Літаратура 
* 
* Пра БНР у таронтаўскай газэце // Беларус. — 1970. — № 157. — С.
* *Юрэвіч, Л.* Аўтапартрэт у стылі grotesque: Сатырычныя друкі і творы паваеннай эміграцыі ў Канадзе // Юрэвіч, Л. Жанры / Лявон Юрэвіч; [навук. рэд. Н. Гардзіенка]. — Мн.: Кнігазбор, 2013. — 523, [2] с. — С. 249—250. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны; Кн. 21). — ISBN 978-985-7057-28-3.

Катэгорыя:Беларусы ў Канадзе
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слонімскім раёне
Хендрык Аверкамп

**Хендрык Аверкамп** (, ,  — ) — нідэрландскі жывапісец. Стварыў жанрава-пейзажныя карціны, уласцівыя галандскаму рэалізму пачатку 17 стагоддзя, невялікія зімовыя пейзажы ў светла-серабрыстай гаме («Катанне на каньках»).
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў
Уладзіслаў Анатолевіч Крывіцкі

**Уладзіслаў Крывіцкі** (нар. , ) — беларускі футбаліст, абаронца.

## Кар’ера 
Выхаванец футбольнага клуба «Мінск», з 2013 года пачаў выступаць за дубль. У 2014 годзе пачаў таксама прыцягвацца да асноўнай каманды, але так і не дэбютаваў за яе.

У сакавіку 2016 года на правах арэнды далучыўся да сталічнага «Тарпеда», а ў ліпені 2016 года быў аддадзены ў арэнду мікашэвіцкаму «Граніту» да канца сезона, аднак не дапамог камандзе захаваць месца ў Вышэйшай лізе.

У першай палове 2018 года выступаў за «Энергетык-БДУ». У снежні 2018 года з-за рэцыдыву траўмы прыпыніў кар’еру.

У снежні 2019 года зноў пачаў трэніравацца з «Энергетыкам-БДУ». У красавіку 2020 года ўвайшоў у заяўку казахстанскага клуба «Кыран».

У лютым 2022 года пачаў трэніравацца з брэсцкім «Дынама» і неўзабаве падпісаў кантракт з клубам. У брэсцкай камандзе быў іграком ратацыі. Па заканчэнні сезона 2022 пакінуў «Дынама».

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Граніт Мікашэвічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Энергетык-БДУ
Катэгорыя:Ігракі ФК Кыран Шымкент
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Бабровіцкі вал

**Бабро́віцкі вал** (ад назвы вёскі Бабровічы ў Калінкавіцкім раёне) — тэктанічная структура ў Петрыкаўскім і Калінкавіцкім раёнах Гомельскай вобласці, у межах Капаткевіцка-Велікаборскай ступені Прыпяцкага прагіну. Вылучаецца па паверхні верхнефаменскай саляноснай тоўшчы. Бабровіцкі вал — адносна невялікі (даўжыня 45 км, шырыня 6 км), уключае Зарэчынскую дыяпіроідную брахіантыкліналь, Камаровіцкае і Бабровіцкае дыяпіроідныя падняцці, ускладненыя ў паўночнай частцы перадданкаўскімі крыптадыяпірамі.

Вал мае складаную форму: пры яго агульнай субшыротнай арыенціроўцы Камаровіцкае і Бабровіцкае падняцці арыентаваны субмерыдыянальна. Амплітуда падняццяў 200—400 м, перавышэнне вала адносна сумежных сінкліналей мяняецца ад 200 да 1000 м і павялічваецца па паверхні галітавай падтоўшчы да 2000 м. Сфарміраваўся ў асноўным у выніку праяўлення саляной тэктонікі ў галітавай падтоўшчы, верхнефаменскай саляноснай тоўшчы ў данкава-лебядзянскі і каменнавугальны час.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прыпяцкі прагін
Катэгорыя:Геалогія Петрыкаўскага раёна
Катэгорыя:Геалогія Калінкавіцкага раёна
Марачны аркуш

: *Не варта блытаць са складаным Паштовым аркушам*
, ліцерны намінал «В» (2000)]]

**Марачны аркуш** (*прадажны аркуш*, ці *паштовы марачны аркуш*) — частка друкарскага аркуша паперы з надрукаванымі паштовымі маркамі. Перад перадачай паштовай адміністрацыіна ён разразаецца ў друкарні на маркі. Марачныя аркушы такога памеру зручней перавозіць, захоўваць, улічваць і выкарыстоўваць для мэтаў пошты. Часам марачныя аркушы супадаюць па памерах з друкарскімі аркушамі.

## Літаратура 
* .
* .

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Паштовыя маркі
Катэгорыя:Філатэлістычныя тэрміны
Керкена

**Керкена** () — архіпелаг у заліве Габес на ўсходзе Туніса. Агульная плошча - 159,7 км². Насельніцтва (2014 г.) - 15 501 чал.

## Геаграфія 
Архіпелаг Керкена месціцца ў 18,7 км ад туніскага горада Сфакс. Складаецца з 6 астравоў. Найбуйнейшы з іх — Шаркі (110 км²). Паверхня нізкая. Найвышэйшы пункт дасягае ўсяго 13 м над узроўнем мора. Значную частку берагоў займаюць пясчаныя пляжы і саланчакі. Плошча апошніх з кожным годам расце. 

Карысныя выкапні: фасфаты, нафта. 

Клімат сухі міжземнаморскі. Для архіпелага характэрны частыя вятры і недахоп вільгаці. 

## Прырода 
З-за сталага засушлівага надвор'я дзікая флора абмежавана ксерафітамі. Астравіцяне вырошчваюць пальмы. На астравах спыняюцца пералётныя птушкі. У 2012 г. Керкена была абвешчана рамсарскім угоддзем.

## Гісторыя 
Архіпелаг Керкіна вядомы са старажытных часоў. У II ст. да н. э. рымляне пабудавалі тут буйны порт. У V ст. н. э. у дакументах узгадвалася хрысціянскае Керкінскае епіскапства. У сярэднявеччы архіпелаг быў амаль пакінуты жыхарамі з-за пірацтва. 

У 1941 г. каля берагоў архіпелага адбыўся напад брытанскіх ваенных сіл на нямецка-італьянскі марскі канвой. 

## Гаспадарка 
Аснова эканомікі архіпелага — рыбалоўства. Прыбярэжныя жыхары займаюцца ловам васьміногаў. Сельская гаспадарка абмежавана вырошчваннем пальм і дробнай жывёлагадоўляй. Прыбыткі ад здабычы нафты пакуль невялікія. Дадатковую галіну складае турызм, прычым значная частка наведвальнікаў — тунісцы.   

## Спасылкі 
* Kerkennah: Naturante nature
* Kerkennah: on the frontline of resistance to the fossil fuel industry in Tunisia 
* Kerkennah Island Travel Guide, Tunisia

Керкена
Керкена
Керкена
Керкена