Эйнаюхані Раўтаваара

**Эйнаюхані Раўтаваара** (; , Хельсінкі, Фінляндыя — 27 ліпеня 2016) — фінскі кампазітар, педагог, адзін з найбольш вядомых у свеце фінскіх кампазітараў.

## Біяграфічныя звесткі 
Нарадзіўся ў Хельсінкі ў сям’і опернага спевака Эйна Раўтаваара (барытон) (1876—1939) і доктаркі Эльзы Катарыны Тэр’яскелі (1898—1944). Дзеці бацькавага брата таксама сталі вядомымі музыкантамі — Аўлікі Раўтаваара (1906—1990), оперная спявачка (сапрана), і Пенці Раўтаваара (1911—1965), віяланчэліст.

У 10 год страціў бацьку, а ў 16 — маці, юнацтва прайшло ў доглядзе за хворай маці ў Турку.

У 1948—1952 вучыўся ў Акадэміі Сібеліуса ў Аарэ Мэрыканта. Пасля перамогі ў 1954 ў амерыканскім конкурсе з творам «Рэквіем нашага часу» (*A Requiem in our Time*, 1953) быў рэкамендаваны да вучобы ў Джульярдскай школе (Нью-Ёрк), куды і быў прыняты. У Джульярдскай школе вучыўся ў кампазітара і піяніста Вінсэнта Персікеці, таксама браў урокі ў Tanglewood: у Роджэра Сэшэнса і Аарона Копленда. Пасля некалькіх год у ЗША вучыўся ў Швейцарыі ва Уладзіміра Фогеля і ў Кёльне.

З 1957 па 1959 гг. выкладаў у Акадэміі Сібеліуса, з 1959 па 1961 — архіварыус Хельсінкскага філарманічнага аркестра, з 1965 па 1966 — рэктар Музычнага інстытута Кяпюля (*Käpylä*, Хельсінкі), з 1966 па 1990 ізноў выкладае ў Акадэміі Сібеліуса (з 1976 года прафесар).

Сярод вучняў: Калеві Аха, Магнус Ліндберг, Олі Мустанен, Эса-Пека Саланен.

У студзені 2004 года перанёс расслаенне аорты, правёўшы паўгода ў рэанімацыі, але аднавіўся і здолеў вярнуцца да працы.

У 1959—1984 гг. быў жанаты з Мар’яхэйдзі Раўтаваара (Суованен) (1927—2004), спявачкай (мецца-сапрана). У 1984 ажаніўся са спявачкай і педагогам Сінікай Койвіста, што значна паўплывала на творчасць. Напісаў для жонкі шэраг твораў, у тым ліку канцэрт для сапрана, хору і аркестра «Дачка Мора» (*Meren tytär*, 1971).

Сын ад першага шлюба — Маркаюхані Раўтаваара, музыкант і кампазітар.

## Творчасць 
Стыль кампазітара істотна змяняўся на працягу дзесяцігоддзяў, зазнаючы розныя ўплывы. У пачатку творчага шляху захапляўся серыяльнай музыкай. Раўтаваара з’яўляецца вельмі плённым кампазітарам, аўтарам вялікай колькасці твораў розных жанраў, у тым ліку сімфоній, харавых і камерных твораў. У творчасці позняга перыяду адчувальныя містычныя элементы. Аўтар некалькіх біяграфічных опер — «Вінсэнт» пра Вінсэнта Ван Гога, «Алексіс Ківі» пра Алексіса Ківі, «Распуцін» пра забойства Распуціна.

Характэрны «гук Раўтаваара», напрыклад, можа быць створаны строгай прыгажосцю рапсадычнай тэмы струнных з мільгаючымі лініямі флейты, мяккім дысанансам званоў і, магчыма, украпленнямі пастушковага ражка.

Многія творы Раўтаваара былі запісаны Хельсінкскім філарманічным аркестрам.

## Асноўныя творы 
### Оперы 
* Шахта (*Kaivos*, 1957-58, 1960/63)
* Апалон супраць Марсія (*Apollo contra Marsyas*, опера-мюзікл, 1970)
* Драматычныя сцэны (*En dramatisk scen*, камерная опера, 1975-76, была забаронена)
* Томас (*Thomas*, 1982-85)
* Вінсэнт (*Vincent*, 1985-87)
* Дом Сонца (*Auringon talo*, камерная опера, 1989-90)
* Дары вешчуноў (*Tietäjien lahja*, тэлеопера, 1993-94)
* Алексіс Ківі (*Aleksis Kivi*, 1995-97)
* Распуцін (*Rasputin*, 2001-03)

### Творы для сімфанічнага аркестра 
#### Сімфоніі 
* Сімфонія № 1 (1956/1988/2003)
* Сімфонія № 2 (1957/1984)
* Сімфонія № 3 (1961)
* Сімфонія № 4 (1962)
* Сімфонія № 5 (1985—1986)
* Сімфонія № 6 (*Vincentiana*, 1992)
* Сімфонія № 7 (*Angel of Light*, 1994)
* Сімфонія № 8 (*The Journey*, 1999)

#### Канцэрты 
* Канцэрт для віяланчэлі № 1 (1968)
* Канцэрт для фартэпіяна № 1 (1969)
* Канцэрт для флейты (*Dances with the Winds*, 1973)
* Канцэрт для скрыпкі (1976-77)
* Канцэрт для аргана (*Annunciations*, 1976-77)
* Канцэрт для кантрабаса (*Angel of Dusk*, 1980)
* Канцэрт для фартэпіяна № 2 (1989)
* Канцэрт для фартэпіяна № 3 (*Gift of Dreams*, 1998)
* Канцэрт для арфы (2000)
* Канцэрт для кларнета (2001)
* Канцэрт для ўдарных (*Incantations*, 2008)
* Канцэрт для віяланчэлі № 2 (*Towards the Horizon*, 2008-09)

#### Творы для сімфанічнага аркестра з удзелам хору 
* Канцэрт для сапрана, хору і аркестра «Дачка Мора» (*Meren tytär*, 1971)
* Дзіцячая імша (*Lapsimessu*) для дзіцячага хору і аркестра (1973)
* На апошнім рубяжы (*On the Last Frontier*), фантазія для хору і аркестра (1997)

#### Іншыя творы для сімфанічнага аркестра 
* *Modificata* (1957/2003)
* *Anadyomene* (1968)
* *Garden of Spaces* (1971/2003)
* *Cantus Arcticus* (1972)
* *Angels and Visitations* (1978)
* *Lintukoto / Isle of Bliss* (1995)
* *Autumn Gardens* (1999)
* *Book of Visions* (2003-05)
* *Manhattan Trilogy* (2004)
* *Before the Icons* (1955/2005)
* *A Tapestry of Life* (2007)

### Творы для струннага аркестра 
* Скрыпачы (*Pelimannit*, 1952, абноўлена 1972)
* *Divertimento* (1953)
* Эпітафія Бэла Бартаку (*Epitafi Béla Bartókille*, 1955, абноўлена 1986)
* *Canto I* (1960)
* *Canto II* (1961)
* *Canto III* (Партрэт мастака ў пэўны момант) (1972)
* Фінскі міф (*Suomalainen myytti*, 1977)
* Астработнія Polska (*Pohjanmaa Polska*, 1980, абноўлена 1993)
* Сады птушкі — Прысвячэнне Золтану Кодаю (*Bird Gardens (Hommage à Kodály Zoltán)*, 1982)
* Прысвячэнне Ферэнцу Лісту (*Hommage à Liszt Ferenc*, 1989)
* *Canto IV* (1992)
* *Adagio celeste* (2002)
* *Canto V* «У самым сэрцы святла» (*Into the Heart of Light*, 2011)

### Творы для духавога аркестра 
* Рэквіем нашага часу (*A Requiem in our Time*, 1953)
* Вайсковая імша для духавога аркестра (1968)
* Гульнявыя пляцоўкі для анёлаў (*Playgrounds for Angels*, 1981)

### Камерна-інструментальныя творы 
* Струнны квартэт № 1 (1952)
* Струнны квартэт № 2 (1958)
* Струнны квартэт № 3 (1965)
* Струнны квартэт № 4 (1975)
* Струнны квінтэт «Невядомае неба» (*Les cieux inconnus*, 1997)
* Струнны квінтэт «Варыяцыі для пяці» (*Variations for Five*, 2013)
* Паветраны актэт (1962)
* Квартэт «Музычныя табліцы герцага Югана» (*Pöytämusiikki Juhana Herttualle*, 1953)
* Серэнады Аднарога (*Serenades of the Unicorn*) для гітары (1977)
* Маналогі Аднарога (*Monologues of the Unicorn*) для гітары (1980)
* Гімн (*Hymnus*) для трубы і аргана (1998)
* Саната для віяланчэлі № 1 (1972-73/2001)
* Саната для віяланчэлі № 2 (1991)
* Апошні пейзаж (*Lost Landscapes*) для скрыпкі і фартэпіяна (2005)
* Красавіцкія лініі (*April Lines*) для скрыпкі і фартэпіяна (1970/2006)
* Летнія развагі (*Summer Thoughts*) для скрыпкі і фартэпіяна (1972/2008)

### Творы для фартэпіяна 
* Саната для фартэпіяна № 1 (1969)
* Саната для фартэпіяна № 2 (1970)
* Скрыпачы (*Pelimannit*, 1952)
* Іконкі (*Ikonit*, 1955)
* Прэлюдыі (*Preludit*, 1957)
* Эцюды (*Etydit*, 1969)
* Нарцыс (*Narcissus*, 2002)
* Жыціі (*Passionale*, 2003)
* Агонь (*Fuoco*, 2007)

### Творы для аргана 
* *Ta Tou Theou* (1967)
* *Laudatio trinitatis* (1969)
* *Toccata* (1971/98)
* Вясельны марш (*Häämarssi*, 1984)

### Харавыя творы 
* Вігілія (*Vigilia*) для царкоўнага хору (1971-72/96)
* Кніга жыцця (*Elämän kirja*), 11-часткавы вакальны цыкл для мужчынскага ансамбля (1972)
* *Credo* (1972)
* *Suite de Lorca* (1973)
* *Canticum Mariae Virginis* (1978)
* *Magnificat* (1979)
* *Katedralen* (1982)
* Песня нашага часу (*Canción de nuestro tiempo*, 1993)
* Першая элегія (*Die erste Elegie*, 1993)
* Радасць танца (*Och glädjen den dansar*, 1993)
* Пад ніцым вербалозам (*Halavan himmeän alla*, 1998)
* Чатыры рамансы з оперы «Распуцін» (*Neljä romanssia oopperasta Rasputin*, 2006)
* Нашае каханне (*Unsere Liebe*, 1996/2010)
* *Missa a cappella* (2011)

### Творы для голаса 
* Вакальны цыкл «Тры санеты Шэкспіра» (*Three Sonnets of Shakespeare*, 1951)
* Вакальны цыкл «Пяць санетаў да Арфея» (*Fünf Sonette an Orpheus*) на вершы Рыльке (1954-55)
* Вакальны цыкл «Каханкі» (*Die Liebenden*) на вершы Рыльке (1958-59)
* Вакальны цыкл "Свет летуценняў (*Maailman uneen*) на вершы Аара Хелаакаскі (1972)
* Вакальны цыкл «Падарожжа» (*Matka*) на ўласныя тэксты (1977)
* Вакальны цыкл *I min älsklings trädgård* на вершы Эдзіт Сёдэргран (1983-87)
* Чатыры песні з оперы «Алексіс Ківі» (*Neljä laulua oopperasta Aleksis Kivi*, 1997)
* Вакальны цыкл «Рубаі» (*Rubaiyat*) на вершы Амара Хаяма (2013)

### Літаратурныя і навуковыя творы 
* Аўтапартрэт (*Omakuva*; успаміны, 1989)
* Бясконцыя перавагі (*Mieltymyksestä äärettömään*; зборнік эсэ, 1998)
* Кампазітар і муза (*Säveltäjä ja Muusa*; разам з Сіні Раўтаваара, 2001)
* Размовы і нататкі (*Keskusteluja ja kirjoituksia*; разам з Міка Франкам, 2006)

Катэгорыя:Кампазітары XX стагоддзя
Катэгорыя:Кампазітары Фінляндыі
Катэгорыя:Кампазітары паводле алфавіта
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Хельсінкі