open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Цэнтр Пампіду

**Цэнтр Жоржа Пампіду** (; поўная назва **Нацыянальны цэнтр мастацтва і культуры імя Жоржа Пампіду** (); у прастамоўі **Бабур**) — культурны цэнтр у квартале Бабур 4-й акругі Парыжа паміж кварталамі Ле-Аль і Марэ. Адкрыты з 1977 года, створаны па ініцыятыве французскага прэзідэнта Жоржа Пампіду.
Цэнтр уключае ў сябе парыжскі Музей сучаснага мастацтва, вялікую бібліятэку, канцэртныя і выставачныя залы, Інстытут даследавання і каардынацыі акустыкі і музыкі. Вялікую плошчу перад Цэнтрам Пампіду аблюбавалі мастакі, вандроўныя артысты, музыканты і цыркачы. Справа ад Цэнтра Пампіду невялікую плошчу Стравінскага ўпрыгожвае аднайменны экстравагантны фантан.

## Апісанне 
Будынак сучаснай пабудовы і вельмі вялікіх для цэнтра Парыжа памераў мае ў даўжыню 166 м, у шырыню 60 м і ў вышыню 42 м. Пабудаваны па наватарскім праекце Рэнца П'яна і Рычарда Роджэрса, выбраным з 680 конкурсных работ. Арыгінальная ідэя архітэктараў была ў размяшчэнні ўсіх тэхнічных канструкцый (арматурныя злучэнні, усе трубаправоды, ліфты і эскалатары) звонку будынка, што дазволіла вызваліць максімум карыснай плошчы ў 40 тыс. м². Арматурныя злучэнні выфарбаваны белым колерам, вентыляцыйныя трубы — сінім, вадаправодныя — зялёным, электрападводка — жоўтым, а эскалатары і ліфты — чырвоным.

Цэнтр імя Пампіду з’яўляецца самым наведваемым турыстычным аб’ектам у Парыжы: 8 мільёнаў наведвальнікаў у год (у два разы больш, чым наведвальнікаў Эйфелевай вежы і амаль столькі ж, колькі гасцей Еўрадыснейленда).

## Гл. таксама 
* Сучаснае мастацтва

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Цэнтра Пампіду  ,,

Катэгорыя:Музеі Парыжа
Катэгорыя:IV акруга Парыжа
Катэгорыя:Карцінныя галерэі
Катэгорыя:Мастацкія музеі Францыі
Катэгорыя:Бібліятэкі Францыі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Рэнца Піяна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1977 годзе
Катэгорыя:1977 год у Еўропе
Пампіду Жорж
Мянушка (заанімія)

**Мянушка** - адзінка зааніміі, назва, дадзеная адной жывёліне ў адрозненне ад іншых падобных [1, с. 65]. Напрыклад, *Мурзік, Шарык* і пад.

## Літаратура 
# Мезенка, Г.М. беларуская анамастыка : навуч. Дапаможнік для студэнтаў універсітэтаў / Г.М. Мезенка. – Мінск: Вышэйшая школа, 1997. –   119 с.

## Гл. таксама 
* анамастыка;
* антрапаніміка;
* антрапанімія;
* заанімія;
* мянушка.

Катэгорыя:Анамастыка
Інстытут арабскага свету

**Інстытут арабскага свету** () — культурная ўстанова ў Парыжы, адкрытая ў 1987 у выніку партнёрства Францыі і 22 арабскіх краін для азнаямлення і распаўсюджвання арабскай культуры. 

Будынак інстытута выкананы ў стылі, які змешвае традыцыйныя арабскія арнаменты з сучаснымі заходнімі тэхналогіямі. 

Аснову інстытута складае музей, экспанаты якога адлюстроўваюць багатую гісторыю арабскіх краін. Акрамя асноўнай экспазіцыі музей праводзіць часовыя выстаўкі.

## Гл. таксама 
* Спіс музеяў Парыжа
* Луўр Абу-Дабі

Катэгорыя:Парыж
Катэгорыя:Музеі Парыжа
Катэгорыя:Бібліятэкі Францыі
Бездзежскі фартушок

**Музей народнай творчасці «Бездзежскі фартушок»** адкрыты 17 студзеня 1999 года ў Бездзежы. Экспазіцыя размешчана ў 7 залах («Падворак», «Ручнікі», «Сялянская хата» і г.д.). Фонды музея налічваюць больш як тысячу экспанатаў. Сэрца музея — зала «Царства фартушкоў». У музеі сабрана ўнікальная калекцыя фартушкоў, што налічвае больш як дзве сотні прадметаў. У экспазіцыі прадстаўлена больш як сем дзесяткаў. Менавіта бездзежскія фартушкі адрозніваюцца ад іншых па сваёй выбеленасці. Шылі іх з палатна, якое складалася з трохсот ільняных нітачак, якія свабодна праходзілі праз пярсцёнак.

Самы першы фартушок, які захоўваюць фонды музея, быў створаны ў 1880 годзе. Традыцыйнае адзенне вясковага насельніцтва в. Бездзеж мае шэраг асаблівасцей у назвах і манерах нашэння, характары аздаблення, якія паказаны ў экспазіцыі. Працуе школа народнай творчасці па класах: «Вышыўка» і «Карункапляценне». Экскурсіі па музеі праходзяць з удзелам народнага фальклорнага калектыву «Купалінка» і народнага калектыву песні і музыкі «Сваякі». Музей з’яўляецца важным турыстычным аб’ектам рэгіёна.

### Асаблівасці бездзежскага фартушка 
У Бездзежы Драгічынскага раёна «затулкі»-фартухі былі крыху карацейшыя і больш шырокія. Шылі іх у 2-3 полкі, каб яны закрывалі не толькі перад, але і бакі спадніцы. Злучалі простым швом так, каб яно не кідалася ў вочы, а складвалася ўражанне, што палатно выткана ў адну полку. Па нізе іх аздаблялі тканым ці вышытым арнаментам, карункамі або «ператыкалі» ўсё поле фартуха рэдка размешчанымі вузенькімі папярочнымі палоскамі. У версе палатно збіралася, яго моршчылі так, каб атрымліваліся складкі, хаця маглі яны быць і без складак. Завязкі белага колеру без вышыўкі.

Святочныя фартухі былі больш тонкія і багата аздоблены вышываным або тканым узорам. Тканіна магла быць у палоску або ў клетку і сама па сабе выглядала багата, можа, таму такія фартухі аздаблялі толькі па нізе і па баках. Гэта гаварыла пра тое, што бездзежскія майстрыхі мелі тонкі густ.

У бездзежскім краі ў фартушках пераважаюць чорны і чырвоны колеры, бо ў народзе лічылі, што гэтыя колеры засцерагаюць ад нячыстай сілы. У кожнай гаспадыні было больш дванаццаці фартушкоў — па колькасці найважнейшых рэлігійных свят.

### Дырэктары музея народнай творчасці «Бездзежскі фартушок» 
* Першы дырэктар — Галіна Абрамовіч
* Другі дырэктар — Лідзія Шыльпук
* Трэці дырэктар — Марыя Астаповіч (з 2008 г.)

## Літаратура 
* Марчук, Р. «Пайшла як пава, альбо бездзежскіх жанчын відаць здалёк» / Р. Марчук // Маладосць. — 2010. — № 11. — С. 111—113.

## Спасылкі 
* Музей народнай творчасці «Бездзежскі фартушок», старонка Драгічынскага райвыканкама
* Адзіны ў свеце музей фартухоў знаходзіцца ў беларускай вёсцы // Салідарнасць, 20.09.2006 

Катэгорыя:Музеі Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Культура Драгічынскага раёна
Катэгорыя:Бездзеж
Мост Інвалідаў

**Мост Інвалідаў** () — арачны мост у Парыжы праз Сену, размешчаны паміж мастамі Альма і Аляксандра III недалёка ад Дома Інвалідаў.

Гісторыя моста пачынаецца ў 1820-я гг. Французскі інжынер Клод Луі Мары Анры Наўе прапанаваў у 1821 годзе праект падвеснага моста. У 1824—1826 гг мост знаходзіўся ў стадыі будаўніцтва, але не быў завершаны. У 1829 годзе быў адкрыты новы мост з двума апорамі і трыма порцікамі. Але з-за зносу ў 1850 годзе доступ на мост быў абмежаваны. У 1854 годзе збудаванне было разбурана і пачалося будаўніцтва больш сучаснага моста, якое завяршылася праз год да Сусветнай выставы, якая праводзілася ў 1855 годзе ў Парыжы.

Пабудаваны мост уяўляе сабой чатырохарачны мост (дзве аркі па 34 м і дзве па 36 м). Даўжыня моста — 152 м, вышыня над вадой — 18 м (самы нізкі мост праз Сену ў межах Парыжа). Шырыня праезнай часткі — 14 м, два тратуара па 2 м. З моманту ўводу ў эксплуатацыю мост некалькі разоў рэканструяваўся. Узімку 1880 года былі зруйнаваны дзве аркі, але адноўлены на працягу года. Апошняя сур'ёзная рэканструкцыя адбылася ў 1956 годзе, калі было праведзена пашырэнне тратуараў.

Постаць на цэнтральнай апоры моста сімвалізуе перамогі Напалеона на сушы і на моры, а скульптурныя галовы на іншых апорах — ваенныя трафеі.

## Галерэя 

File:Pont des Invalides detail.jpg
File:Paris Pont des Invalides et Grand Palais.jpg
File:Invalides-bridge.jpg

## Спасылкі 
* Масты Парыжа 
* Pont des Invalides 

Катэгорыя:Масты Парыжа
Катэгорыя:Масты цераз Сену
Сен-Сюльпіс

Парыжская **царква Сен-Сюльпіс** () знаходзіцца ў 6-й акрузе французскай сталіцы, паміж Люксембургскім садам і бульварам Сен-Жэрмэн; будынак езуіцкага стылю з незавершаным класічным фасадам архітэктара Джавані Сервандоні. Названая ў гонар святога Сюльпіса (Сульпіцыуса Набожнага), архіепіскапа часоў Меравінгаў, які жыў у VII стагоддзі.

## Гісторыя 
[thumb|злева|Праект [фасада царквы Сен-Сюльпіс, арх. Джавані Сервандоні, 1732]]

Раскопкі XVIII стагоддзя выявілі магілу X стагоддзя, што даказвала існаванне на гэтым месцы як мінімум капліцы. Гісторыя цяперашняга будынка пачалася ў сярэдзіне XVII стагоддзя, калі Ганна Аўстрыйская 20 лютага 1646 года заклала першы камень царквы (па іншай версіі, гэта быў герцаг Арлеанскі). Работы па ўзвядзенню доўжыліся больш за 130 гадоў, змяняючы архітэктараў — Крыстоф Гамар (*Christophe Gamard*), Луі Лево (*Louis Le Vau*), Даніэль Гітар (*Daniel Gittard*). Паўднёвую няскончаную званіцу пачынаў узводзіць у 1749 годзе архітэктар Уда дэ Маклаўрэн.

Ледзь царква была скончана ў 1870 годзе, як ужо на наступны год паўночная званіца была часткова разбурана прускімі войскамі.

## Гл. таксама 
* Люксембургскі сад
* Эжэн Дэлакруа

## Спасылкі 
* Сайт царкоўнага прыхода
* Арган царквы Сен-Сюльпіс

Катэгорыя:Каталіцкія храмы Парыжа
Катэгорыя:VI акруга Парыжа
Крычка пярэстаносая

**Крычка пярэстаносая** (*Thalasseus sandvicensis*) — птушка атрада сеўцападобных сямейства крачкавых.

## Апісанне 
Даўжыня каля 40 см, важыць ад 180 да 310 г, размах крылаў ад 100 да 110 см. Доўгая, тонкая чорная дзюба, на канцы светла-жоўтага колеру. Верхні бок крылаў светла-шэрага колеру, ніжні бок і шыя белыя. Верх галавы і хахол на патыліцы чорнага колеру. Самцы і самкі афарбаваны аднолькава. Крык нагадвае карканне «кэррык». Працягласць жыцця да 23 гадоў.

## Месцапражыванне 
Насяляе еўрапейскае ўзбярэжжа Паўночнага, Балтыйскага, Міжземнага, Чорнага, Каспійскага мораў і Атлантыкі. У Цэнтральнай Еўропе знаходзіцца з сакавіка па верасень. Узімку пералятае ў Паўднёвую Еўропу і Паўднёвую Афрыку. Селіцца на берагах і невялікіх астравах на плыткаводдзі, багатым кормам. Дзве самыя значныя гнездавыя калоніі размешчаны на незаселеных астравах Халіг, Нордэрааг і востраве Трышэ, на ўзбярэжжы Паўночнага мора.

Пара птушак назіралася на тэрыторыі рыбгаса Днепрабугскі 23 мая 2011 года. Гэта першы выпадак назірання такога віду птушак на Беларусі.

## Харчаванне 
Здабывае корм, ныраючы за ім з паветра. Сілкуецца галоўным чынам дробнай рыбай, а таксама марскімі чарвякамі, малюскамі і насякомымі.

## Размнажэнне 
Палавая спеласць надыходзіць праз 3—4 гады. Часцей за ўсё гняздуецца на невялікіх незаселеных выспах, утвараючы вялізныя калоніі. Перыяд гнездавання з мая па ліпень. Калонія птушак можа налічваць ад 1000 да 9000 пар, пры гэтым на адным квадратным метры можа размясціцца да 10 пар птушак. Касякі птушак могуць эфектыўна абараняцца ад ворагаў: гучна крычаць, кружаць над імі шчыльным воблакам і паліваюць памётам. Гняздо — ямка велічынёй 20 см знаходзіцца ў дзюнах або на водмелі. Самец і самка выседжваюць 1—3 яйкі прыкладна 24 дні. Праз 2 дні птушаняты пакідаюць гняздо і даследуюць разам наваколлі. Праз 4—5 тыдняў птушаняты становяцца самастойнымі, але яшчэ некаторы час бацькі прыносяць ім корм. Прылівы і чалавек наносяць вялікі ўрон папуляцыі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* ptushki.org 

Катэгорыя:Крачкавыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1787 годзе
XIX акруга Парыжа

**19-я акруга Парыжа** (фр. Arrondissement des Buttes-Chaumont) знаходзіцца на паўночна-ўсходнім краі горада. Гэта адна з васьмі акруг, утвораных у 1860 годзе ў момант далучэння да горада навакольных населеных пунктаў. У склад 19-й акругі ўвайшлі Бельвіль (фр.Belleville), Ля Вілет (фр. La Villette), часткі тэрыторыі Абервілье (фр.Aubervilliers) і Пантэн (па-французску Pantin).

Катэгорыя:Парыж
XVIII акруга Парыжа

**18-я акруга Парыжа**, Arrondissement de la Butte-Montmartre, з’яўляецца адной з 20 муніцыпальных акруг Парыжа. Яна аб’ядноўвае большую частку былых камун Манмартр і Ля Шапель і вёскі Кліньянкур (Clignancourt), якія былі ўключаны ў рысу горада 1 студзеня 1860.

Галоўную частку акругі займае ўзгорак Манмартр, а на ўсходзе — шматлікія чыгуначныя пуці, што вялі да размешчаных у суседняй 10-м акрузе Ўсходняга (Gare de l’Est) і Паўночнага (Gare du Nord) вакзалаў.

Катэгорыя:Парыж
Сонечныя зацьменні XXI стагоддзя

[220px|thumb|right|Самае доўгае ў XXI стагоддзі зацьменне назіралася [Сонечнае зацьменне 22 ліпеня 2009 года|22 ліпеня 2009. Кагосіма, Японія]]

У перыяд з 2001 па 2100 гады адбудзецца 224 сонечныя зацьменні, з якіх 77 будуць частковымі, 72 колцападобнымі, 68 поўнымі і 7 гібрыднымі. Найбольшая колькасць зацьменняў прыпадае на 2011, 2029, 2047, 2065, 2076 і 2094 гады. На кожны з гэтых гадоў прыходзіцца па 4 сонечныя зацьменні.

Самае доўгае поўнае зацьменне адбылося 22 ліпеня 2009, самае доўгае частковае зацьменне 15 студзеня 2010. Зацьменне 20 мая 2050 года стане другім гібрыдным зацьменнем за перыяд працягласцю менш за год, папярэдняе гібрыднае зацьменне адбудзецца 25 лістапада 2049.

Спіс утрымлівае дату і час найбольшага зацьмення ў дынамічным часе (у дадзеным выпадку момант максімальнага збліжэння восі конуса месячнай цені з цэнтрам Зямлі), час пазначаны ў UTC. Для поўных і колцавых зацьменняў указаны рэгіёны, у якіх магчыма назіраць максімальную фазу зацьмення.

## Зацьменні 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў з 2001 па 2100 гады на сайце НАСА
Адэлаіда Парыжская

**Адэлаіда Парыжская** або **Адэлаіда Фрыульская** (фр. Adélaïde de Paris, Adélaïde de Frioul, каля 850/853 — 10 лістапада 901, Лан, Эна, Францыя) — каралева Заходне-Франкскага каралеўства ў 877—879 гадах, другая жонка Людовіка II Заікі.

## Шлюб і дзеці 
* Муж: (з лютага 875 года) **Людовік II Заіка** (1 лістапада 846 — 10 красавіка 879), кароль Заходне-Франкскага каралеўства ў 877—879 гадах, сын Карла II Лысага і Ірментруды Арлеанскай
** **Ірментруда** (875/878 — да 890); муж: Вернер Іўрэйскі (871—939)
** **Карл III Прастак** (879—929), кароль Францыі ў 893—922 гадах

## Літаратура 
* McKitterick, Rosamond (2005). New Cambridge Medieval History. Cambridge University Press. pp. p.&nbsp;136. ISBN 052136292X.
* McKitterick, Rosamond (2005). New Cambridge Medieval History. Cambridge University Press. pp. p.&nbsp;138. ISBN 052136292X.

Катэгорыя:Каралевы і імператрыцы Францыі
Катэгорыя:Жанчыны Сярэдневякоўя
Атэль Субіз

**Атэль Субі́з** () — невялікі палац у 3-й акрузе Парыжа па адрасе *Rue des Archives 60*, аднак знакаміты ўваход размешчаны на вуліцы *Rue des Francs Bourgeois*. Выкарыстанне слова *атэль* у назве паказвае на від будынка. Парыжскі атэль уяўляе сабой асаблівы тып гарадскога асабняка з уласным садам.

## Гісторыя будынка 
thumb|150px|left|Уязная брама, якая захавалася ад асабняка канетабля Клісона
З 1371 па 1375 канетабль Аліўе дэ Клісон пабудаваў на гэтым участку зямлі свой асабняк. Ад яго пабудовы захавалася ўмацаваная брама з двума вежамі па баках, якія выходзяць на вуліцу Архіваў.

У 1553 годзе будынак перайшоў у рукі герцага Гіза, які распарадзіўся аб практычна поўнай перабудове асабняка. Ад палаца Гізаў да нашых дзён дайшла капліца і каравульная зала (), дзе ў XVI стагоддзі праходзілі сходы Каталіцкай лігі. Магчыма, менавіта тут была задуманы Варфаламееўская ноч і паўстанне 1588 года. Пры Марыі дэ Гіз, апошняй прамой наследніцы старэйшай галіны дому Гізаў, у асабняку быў заснаваны выдатны тэатр, у пастаноўках якога ў прыватнасці ўдзельнічалі Карнэль, Лерміт, Шарпанцье.

Пасля смерці Марыі дэ Гіз у 1688, асабняк быў набыты ў 1700 годзе Франсуа дэ Роганам (1630—1712), што насіў тытул прынца Субіз. У 1705 годзе новыя гаспадары распарадзіліся цалкам перарабіць асабняк, пакінуўшы ад старога толькі ўязную браму ў якасці бакавога ўваходу.

Архітэктарам быў прызначаны П'ер Дэламер, які, як і ўладальнік, быў родам са Страсбурга. Будаўніцтва вялося з 1705 па 1709 год. За ўнутранае арганізаванне атэля адказваў архітэктар і дэкаратар Жэрмэн Бафран (1667—1754). Інтэр'ер атэля Субіз лічыцца ці не самым першым з захаваных інтэр'ераў у стылі ракако. Можна сказаць, што тут і ў Марлі адбылося нараджэнне гэтага стылю. Асаблівай увагі варты «Авальны салон» (ці «салон Прынцэсы»), чые сцены ўпрыгожаны люстэркамі і карцінамі, маскіравалымі пераход ад сцен да столі. Такім чынам, у салоне няма ні адной прамой лініі.

Пасля ўцёкаў Роганаў у аўстрыйскія ўладанні, іх асабняк у 1808 годзе быў выкуплены дзяржавай. Напалеон I размясціў у ім Дзяржаўныя Архівы. У 1867 годзе пры Напалеоне III на базе Архіваў быў заснаваны Музей гісторыі Францыі.

Катэгорыя:Асабнякі Парыжа
Катэгорыя:III акруга Парыжа
Катэгорыя:1709 год у Еўропе
Катэгорыя:Ракако
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Францыі
Рашка (рака)

**Рашка** () — рака ў Сербіі, прыток ракі Ібар (басейн Дуная).

Даўжыня ракі — 60 км, плошча вадазбору — 1193 км².

Бярэ свой пачатак з некалькіх горных крыніц размешчаных на поўдзень ад горада Нові-Пазар. Ідучая з гор вада абмежаваная дамбай, на якой збудавана невялікая гідраэлектрастанцыя.

Плынь ракі ідзе з поўдня на поўнач. У раёне горада Рашка, рака ўпадае ў раку Ібар.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рэкі Сербіі
Катэгорыя:Басейн Дуная
Цімок

**Цімок** (, , ) — рака на Балканах, у Сербіі і Балгарыі, правы прыток ракі Дунай. Бярэ пачатак у заходняй частцы хрыбта Старая-Планіна, у сярэдняй плыні перасякае горна-пагорыстае ўзвышша, у ніжняй частцы прымае спакойны, раўнінны характар. 

З-за пагорыстага рэльефу рака амаль несуднаходна, але яе воды выкарыстоўваюцца ў гаспадарчых мэтах. У ніжняй сваёй плыні на працягу каля 15 км служыць натуральнай мяжой паміж Сербіяй і Балгарыяй. Даўжыня ракі — 189 км, плошча басейна каля 4.666 км². На рацэ размешчаны сербскія гарады Княжэвац і Заечар, недалёка ад вусця балгарскае мястэчка Брэгава.

Катэгорыя:Рэкі Сербіі
Катэгорыя:Рэкі Балгарыі
Ціміш

**Ціміш** (, ) — рака ў паўднёва-ўсходняй Еўропе, працякае па румынскаму Банату і сербскай Ваяводзіне, левы прыток Дуная.

Па Румыніі праходзіць каля 240 кіламетраў плыні ракі, на якіх яна прымае ў сябе мноства дробных прытокаў, найбуйнейшыя з якіх — Бістра і Пагэніш. На сербскім участку ў Ціміш упадае толькі Брзава, якая з’яўляецца найбуйнейшым з усіх прытокаў ракі.

Даўжыня	340 км, вадазбор 13 085 км².

Катэгорыя:Рэкі Румыніі
Катэгорыя:Рэкі Сербіі
Бега

**Бега** () — рака на балканскім паўвостраве.

Працякае па тэрыторыі Сербіі (76 км) і Румыніі (178 км).

Даўжыня — 256 км, плошча басейна — 2870 км². Выток ракі знаходзіцца ў заходняй частцы Карпат. Упадае ў раку Ціса.

Катэгорыя:Рэкі Румыніі
Катэгорыя:Рэкі Сербіі
Катэгорыя:Прытокі Цісы
Дом Французскага радыё

**Дом Французскага радыё** () — будынак у 16 акрузе Парыжа, сядзіба Radio France, французскага сродка масавай інфармацыі. Афіцыйна ўведзены ў эксплуатацыю ў 1963. 

Будынак мае форму кольца агульнай працягласцю каля паловы кіламетра з 68-мятровай вежай. Форма будынка паслужыла ўзорам пры стварэнні лагатыпа Radio France. Змяшчае каля тысячы службовых памяшканняў і 61 студыйнае памяшканне.

Катэгорыя:Парыж
Катэгорыя:З’явіліся ў 1963 годзе
Катэгорыя:XVI акруга Парыжа
Фантанчык Уолеса

[thumb|200px|Фантанчык Уолеса на плошчы Сен-Сюльпіс ў [VI акруга Парыжа|6-й акрузе Парыжа]]
thumb|left|150px|Другі тып фантанчыкі Уолеса — убудаваны ў сцяну будынка
**Фантанчык Уолеса** () — своеасаблівы сімвал Парыж а, фантанчыкі пітнай вады з чыгуна, ідэя ўстаноўкі якіх належыць стваральніку знакамітай калекцыі Уолеса — англійскаму баранету Рычарду Уолесу, які атрымаў у 1870 годзе спадчыну і пажадаў зрабіць падарунак любімаму гораду, для чаго ён заказаў скульптару эскіз і аплаціў адліўку (па два на парыжскую акругу) першых фантанчыкі, якія першапачаткова мелі таксама 2 жалезныя шклянкі на ланцужку, якія былі знятыя ў 1952 годзе па гігіенічных прычынах. Уолесу таксама належыць ідэя ўбудаваных у дамы фантанчыкаў пітнай вады (гл. фота). Сёння ў Парыжы захавалася 108 фантанчыкаў Уолеса (88 вялікіх, астатнія адрозніваюцца па форме). Прыгожая форма фантанчыка спрыяла яго распаўсюджванню па гарадах Францыі і іншых краін свету.

## Глядзіце таксама 
* Тумба Морыса

## Спасылкі 
* Усё пра фантанчыкі Уолеса, па-фр. 
* Старонка мэрыі Парыжа аб 108 фантанчыках Уолеса 

Катэгорыя:Фантаны Парыжа
Палац Камбон

**Палац Камбон** () — палац размешчаны на 13, rue Cambon у 1-й акрузе Парыжа. Ён быў пабудаваны спецыяльна для Французскай Падліковай палаты. Яго адкрыццё адбылося ў 1912 годзе. Пасля Падліковая палата набыла і суседнія будынкі.

Будынак мае пяць паверхаў, якія былі пабудаваныя вакол унутранага двара.

Катэгорыя:Палацы Парыжа
Катэгорыя:I акруга Парыжа
Палац Браньяр

**Палац Браньяр** (), раней насіў назву Біржавога палаца, — акружаны перыстылем у карынфскімі стылі будынак пабудовы 1807—1825 гадоў, дзе знаходзілася Парыжская фондавая біржа. 
thumb|злева|Палац Браньяр унутры

Размешчаны ў квартале Віўен 2-й акругі Парыжа. Названы у гонар архітэктара Аляксандра Тэадора Браньяра (*Alexandre Théodore Brongniart*), які пачаў будаўніцтва палаца у 1807 на месцы былога кляштара (*couvent des Filles de Saint Thomas*), але не скончыў — Браньяр памёр 6 чэрвеня 1813 года. Далей будаўніцтвам займаўся Элуа Лабар (*Éloi Labarre*), які завяршыў палац у лістападзе 1825 г. Столь палаца распісана мастаком Аляксандрам Абель-дэ-Піяжолем. Фірма, якая валодае фондавай біржай, «*Euronext*» цалкам камп'ютэрызавала працу біржы і выкарыстоўвае вызваленыя залы палаца для правядзення канферэнцый, семінараў і дзелавых сустрэч.

## Глядзіце таксама 
* Парыжская фондавая біржа
* Спіс парыжскіх палацаў

## Спасылкі
* Фотаздымкі Палаца Браньяр

Катэгорыя:Палацы Парыжа
Катэгорыя:II акруга Парыжа
Катэгорыя:Збудаванні Францыі ў стылі класіцызм
Катэгорыя:1825 год у Францыі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1825 годзе
Браньяр
Азіяцкі квартал Парыжа

**Азіяцкі квартал Парыжа** () — адзін з кварталаў у 13-й акрузе французскай сталіцы вакол праспектаў Іўры (''avenue d'Ivry*) і дэ Шуазі (*avenue de Choisy'').

Гэта самы вялікі азіяцкі квартал у Еўропе. Жыхары квартала — большай часткай эмігранты з В’етнама, Кітая, Лаоса і Камбоджы, а таксама кітайцы Французскай Палінезіі і Французскай Гвіяны, в'етнамцы з Новай Каледоніі — утвараюць мясцовую азіяцкую абшчыну.

Гісторыя азіяцкага квартала пачынаецца ў 1920-х, калі некалькі кітайскіх студэнтаў пасяліліся ў 13-й акрузе Парыжа, дзе яны стварылі пад кіраўніцтвам Чжоў Эньлая французскую секцыю Камуністычнай партыі Кітая. 

Першыя хвалі масавай азіяцкай іміграцыі пачаліся ў сярэдзіне 1970-х з бежанцаў, якія ратуюцца ад палітычнай сітуацыі ў Паўднёва-Усходняй Азіі (вайна ў В'етнаме і Лаосе, грамадзянская вайна ў Камбоджы). Прыбываюць масы кітайскіх перасяленцаў з паўднёвай частцы Кітая, з-за чаго квартал пачынаюць называць чайна-таўнам. 13-ю акругу яны выбіраюць з-за наяўнасці мноства пустых будынкаў: высоткі былі пабудаваныя ў рамках плана «Італія 13» для парыжскіх «япі», але не атрымалі поспеху сярод мэтавай аўдыторыі. Жыццё ў квартале сярод азіятаў часта разглядаецца як пераходны крок па прыбыцці ў Францыю. Тыя, хто прыбыў у папярэдніх хваляў іміграцыі, у многіх выпадках перабіраюцца жыць у іншыя раёны або прыгарады. 

Катэгорыя:Парыж
Пек (рака)

**Пек** () — рака ў паўднёва-ўсходняй Еўропе, прыток Дуная. Працякае ў Сербіі.

Даўжыня ракі 129 км.
Належыць да басейна Чорнага мора. Утвараецца зліццём дзвюх рэк — Вялікі Пек і Малы Пек. Яе ўласны басейн мае плошчу 1230 км².

Рака Пек несуднаходная.

## Літаратура 
* *Mala Prosvetina Enciklopedija*, Third edition (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
* Jovan D. Markovic (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6

Катэгорыя:Рэкі Сербіі
Катэгорыя:Прытокі Дуная
Музей Радэна

thumb|300px|Атэль Бірон
**Музей Радэна** (фр. *Musée Rodin*) — музей мастацтваў у Францыі, які ўяўляе сабой найбуйнейшы збор работ французскага скульптара Агюста Радэна. Адкрыты ў 1919 годзе.

Музей знаходзіцца на *ру дэ Варэн* у 7 акрузе Парыжа, у палацы Біронаў (*hôtel particulier*), пабудаваным у 1727—1732 гадах архітэктарам Жакам-Анж Габрыэлем для фінансіста *Абрахама Пейрэн дэ Мора*. З 1904 года ў будынку пражывалі розныя мастакі, у тым ліку і А. Радэн (у 1908—1917 гадах). Дзякуючы яго ўплыву палац быў захаваны ад зносу, і ў 1916 годзе было прынята рашэнне збіраць тут работы Радэна, а таксама звязаныя з яго жыццём і творчасцю дакументы. У музеі сабраны больш за 6600 скульптур, 8000 фатаграфій і 7000 іншых твораў мастацтва.

Акрамя шматлікіх работ самога Радэна (у тым ліку яго «Мысляр»), у музеі таксама захоўваюцца скульптурныя творы каханай Радэна — Камілы Кладэль, а таксама яго асабісты збор жывапісу — у тым ліку працы пэндзля Вінцэнта ван Гога.

## Галерэя 

Image:Rodin_le_penseur.JPG
Image:Rodin_le_Lorrain.JPG
Image:Rodin Porte enfer.jpg

## Гл. таксама 
* Музей Радэна ў Філадэльфіі

Катэгорыя:З’явіліся ў 1919 годзе
Катэгорыя:Музеі Парыжа
Катэгорыя:Агюст Радэн
Бульвар Капуцынак

**Бульвар Капуцынак** (), таксама памылкова **Бульвар Капуцынаў** — бульвар у II-й акрузе Парыжа, названы ад жаночага манастыра капуцынак. 

## Знакамітыя будынкі 
* Дом № 2 — Былы «Гатэль Манмарансі», з 1869 тут размяшчаўся парыжскі Тэатр «Вадэвіль», з 1927 — кіназала «Paramount Theatre opera», цяпер — «Gaumont Opéra». Галоўная зала захоўвае канструктыўны план вялікага салоннага гатэля ХVIII стагоддзя, з ратондай у выглядзе ўпрыгожвання фасада.
* Дом № 14 — У ім у 1895 годзе адбыўся першы ў свеце агульнадаступны публічны кінасеанс з дзесяці кароткаметражных фільмаў. Браты Люмьер паказалі фільмы «Выхад працоўных з фабрыкі», «Вальтыжыроўка», «Паліты палівальшчык», «Прыбыццё дэлегатаў на фотакангрэс у Ліёне» і інш.

Катэгорыя:II акруга Парыжа
Катэгорыя:Бульвары Парыжа
Ле-Аль

**Ле-Аль** (, []) — квартал 1-й акругі Парыжа ў самым цэнтры французскай сталіцы на правым беразе Сены. Назва паходзіць ад Цэнтральнага харчовага рынку, які знаходзіўся тут да пачатку 1970-х гг., на месцы якога сёння парк з алеямі і дзіцячымі пляцоўкамі, а таксама падземны камерцыйны цэнтр «Форум-дэз-Аль» (Le Forum des Halles) у чатырох узроўнях, басейн з аранжарэямі трапічных раслін, кінатэатры, дзіцячая бібліятэка, музычная школа-кансерваторыя. Яшчэ ніжэй пад зямлёй знаходзіцца чыгуначная станцыя RER «Шатле - Ле-Аль» (Châtelet - Les Halles) - самы вялікі падземны вакзал у свеце, які дазваляе хутка дабрацца да цэнтра горада з любой кропкі парыжскага рэгіёну, з пасажырапатокам 800000 чалавек у дзень. Плошча - 10 га, гэта першы пешаходны квартал Еўропы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:I акруга Парыжа
Катэгорыя:Кварталы Парыжа
Джуба

**Джуба** — сталіца Паўднёвага Судана, адміністрацыйны цэнтр штата Цэнтральная Экваторыя.

## Гісторыя 
У XIX стагоддзі ў наваколлях Джубы размяшчаліся гандлёвы пост і місія пад назвай Гандакора.

Брытанскія намеры аб’яднаць паўднёвую частку Судана з Угандай пацярпелі крах, калі ў 1947 годзе ў Джубе было падпісана пагадненне аб аб’яднанні паўночнага і паўднёвага Судана. У 1955 годзе за мяцежом, паднятым у горадзе салдатамі з поўдня рушыла ўслед Першая Суданская грамадзянская вайна, якая скончылася толькі ў 1972 годзе.

У 1977 годзе ў горадзе быў адкрыты ўніверсітэт. Падчас Другой Суданскай грамадзянскай вайны Джуба знаходзілася ў цэнтры ваенных падзей.

У 2005 годзе Джуба была перададзена Народнай арміі вызвалення Судана.

Пасля абвяшчэння незалежнасці краіны з’явілася інфармацыя, што сталіца Паўднёвага Судана можа быць перанесена і пабудавана ў іншым месцы. 4 верасня 2011 года ўрад Паўднёвага Судана вырашыў перанесці сталіцу з Джубы ў горад Рамсель у 240 км на поўнач, паколькі ўлады штата Цэнтральная Экваторыя, на тэрыторыі якога знаходзіцца Джуба, адмовілі цэнтральным уладам у вылучэнні неабходнай колькасці зямлі пад пабудову новых дзяржаўных будынкаў, пераезд можа заняць каля шасці гадоў, бо ў Рамселе трэба пабудаваць шматлікія ўрадавыя аб’екты.

## Насельніцтва 
У 2007 годзе насельніцтва горада складала 172 730 чалавек.

Дынаміка росту насельніцтва:

## Спасылкі 
* Клімат Джубы 

Катэгорыя:Гарады Паўднёвага Судана
Катэгорыя:Сталіцы дзяржаў
Хмелева

**Хме́лева** (, ) — аграгарадок у Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Хмелеўскага сельсавета.

## Гісторыя 
З 3 ліпеня 1972 года цэнтр сельсавета. У 2003 годзе 368 жыхароў, 163 двары.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Іван Арабейка, беларускі паэт

## Славутасці 
У вёсцы знаходзіцца адзіны ў Беларусі храм-капліца, які быў пабудаваны ў гонар іконы Чанстахоўскай Багародзіцы і Спаса-Праабражэнскі манастыр.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хмелеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жабінкаўскага раёна
Спаса-Праабражэнскі манастыр (Хмелева)

**Спаса-Праабражэ́нскі манасты́р у Хме́леве**, **Хме́леўскі манасты́р** — мужчынскі манастыр у вёсцы Хмелева Жабінскаўскага раёна Брэсцкай вобласці. У манастыры захоўваецца Спіс міратачывай Чанстахоўскай іконы Божай Маці. Паводле падання Чанстахоўская ікона адносіцца да ліку тых сямідзесяці ікон, якія былі напісаны апосталам Лукой

## Царква ў гонар Чанстахоўскай іконы Маці Божай 
Перад Праабражэнскай царквой. Пабудавана ў 2002 г. з цэглы. Вырашана прамавугольным у плане аб'ёмам, да якога далучана пяцігранная апсіда. Двухсхільны чарапічны дах па цэнтры завершаны цыбулепадобнай галоўкай на васьмігранным барабане. Уваход адзначаны двухслуповым ганкам пад двухсхільным пакрыццём. Фасады расчлянёны арачнымі аконнымі і дзвярнымі праёмамі.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4
*  С. 34.

## Спасылкі 
* 
* 
* Апісанне манастыра ў Адкрытай праваслаўнай энцыклапедыі
* Хмелевский монастырь. Фатаграфія
* Спасо-Преображенская церковь в д. Хмелево. Хмелевский монастырь
* Манастыр на wikimapia.org
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя манастыры Беларусі
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Жабінкаўскага раёна
Катэгорыя:Хмелева
Катэгорыя:Заходнепалеская школа дойлідства
Катэгорыя:Брэсцкая і Кобрынская епархія
Жан-Луі Баро

**Жан-Луі Баро** (, 8 верасня 1910, Везінэ, Івелін — 22 студзеня 1994, Парыж) — французскі акцёр і рэжысёр.

## Выбраныя тэатральныя пастаноўкі 
* 1946 Les Fausses Confidences Марыво
* 1946 Hamlet Шэкспіра
* 1947 L'Ours Чэхава
* 1947 Amphitryon Мальера
* 1947 Le Procès, па Кафкі, тэкст А. Жыда і Ж.-Л.Баро
* 1948 L'Etat de siege Камю
* 1948 Occupe-toi d'Amélie Ж. Фейдо
* 1949 Les Fourberies de Scapin Мальера
* 1950 Marlborough s'en va-t-en guerre М. Ашара
* 1950 Le Répétition ou L'Amour puni Ануя
* 1950 Les Mains sales Сартра
* 1951 On ne badine pas avec l'Amour Мюсэ
* 1951 Bacchus Както
* 1953 Christophe Colomb Кладэль
* 1953 Pour Lucrèce Жыроду
* 1954 Le Misanthrope Мальера
* 1954 Le Cerisale Чэхава
* 1955 L'Orestie Эсхіла
* 1955 Bérénice Расін
* 1955 Intermezzo Жароду
* 1955 Volpone па Б. Джонсану, тэкст Ж. Рамена і Ст. Цвейга
* 1958 Le Soulier de satin Кладэль

## Тэксты 
* Réflexions sur le théâtre. Paris: J. Vautrain, 1949
* Je suis homme de théâtre. Paris: Éditions du Conquistador, 1955
* Nouvelles réflexions sur le théâtre. Paris: Flammarion, 1959
* Souvenirs pour demain. Paris: Éditions du Seuil,1972
* Comme je le pense. Paris: Gallimard, 1975

## Літаратура 
* Frank A. Jean-Louis Barrault. Textes de Jean-Louis Barrault. Points de vue critiques, témoignages, chronologie, bibliographie. Paris: Seghers, 1971
* Jean-Louis Barrault: écrits, répertoire, filmographie et critique, 1935—1989/ Hélène Volat-Shapiro, Gerhard M. Vasco, eds. Paris: Lettres modernes; Minard, 1992
* Mignon P.-L. Jean-Louis Barrault: le théatre total. Monaco: Editions du Rocher, 1999
* Lorelle Y. Dullin-Barrault: l'éducation dramatique en mouvement. Paris: Amandier, 2007

## Спасылкі 
Катэгорыя:Акцёры Францыі
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Францыі
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Мемуарысты
Катэгорыя:Постаці Францыі
Чорны кот (кабарэ)

**«Чорны кот»** (), **«Ша Нуар»** — знакамітае парыжскае кабарэ на Манмартры.

## Гісторыя 
Было адкрыта мастаком Радольфа Салісам (Rodolphe Salis) 18 лістапада 1881 годзе і закрыта ў 1897 на вялікае расчараванне Пабла Пікаса і іншых гасцей горада, якія прыбылі ў Парыж на Сусветную выставу 1900 года. У іншых краінах былі адкрыты кабарэ, якія пераймалі «Чорнага ката», напрыклад, «Бадзяжны сабака» ў Санкт-Пецярбургу або «Чатыры ката» (Els Quatre Gats) у Барселоне. Таксама існуе кафэ «Чорны кот» у горадзе Корфу (Грэцыя) і нічым не характэрны рэстаран «У Чорнага Ката» (Au Chat Noir) у цэнтры Бруселя.

## Літаратура 
* *Jean-Pierre Thiollet* Salis le Grand // 88 notes pour piano solo. — Neva Ed., 2015. — ISBN 978-2-3505-5192-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Парыж
Катэгорыя:Кабарэ
Сабор Усіх Святых (Дэрбі)

thumb|290px|Выгляд на сабор
**Сабор Усіх Святых** () — кафедральны сабор у горадзе Дэрбі (у Кафедральным квартале), афіцыйная рэзідэнцыя біскупа Дэрбі.

## Гісторыя 
Кафедральны сабор Дэрбі будаваўся з сярэдзіны XIV стагоддзя, меркавана, на аснове будынка які існаваў раней; вядома толькі, што на месцы сабора была царква, упершыню ўзгаданая ў сярэдзіне X стагоддзі. Вежа сабора пабудавана ў 1510—1530 гг у перпендыкулярным гатычным стылі. У 1725 годзе архітэктар Джэймс Гібс перабудаваў сабор, дадаўшы элементы ў стылі класіцызму.

## Апісанне 
Вышыня вежы сабора каля 65 м. Плошча сабора — 1017 м², што робіць яго самым маленькім англіканскім саборам у Англіі.

У саборы знаходзяцца прадстаўнікі арыстакратычнага сямейства Кавендышаў, уключаючы Бес з Хардвіка, Генры Кавендыша і Джарджыяну Кавендыш.

## Глядзіце таксама 
* Сярэднявечныя англійскія саборы

## Спасылкі
* 

Катэгорыя:Саборы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Дэрбі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Джэймса Гібса
Катэгорыя:1725 год у Еўропе
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Англіі
Паўночны вакзал (Парыж)

**Паўночны вакзал** (**Гар-дзю-Нор**, )  — адзін з сямі вакзалаў Парыжа, тупіковая станцыя, якая належыць нацыянальнаму аператару SNCF. Размешчаны ў X акрузе. Вакзал забяспечвае перасадкі на метро (станцыя Гар-дзю-Нор, лініі 4 і 5) і на сетку гарадскіх электрычак RER (B, D і E). У 2002 годзе вакзал абслужыў 180000000 пасажыраў, што з'яўляецца адным з самых высокіх паказчыкаў у свеце. Вакзал абслугоўвае як прыгарадныя паведамленне (Transilien, TER Picardie), так і далёкае паведамленне з паўночным усходам Францыі (лініі SNCF, у тым ліку TGV), Вялікабрытаніяй (Eurostar), Бельгіяй, Нідэрландамі і Германіяй (Thalys).

Катэгорыя:Вакзалы Парыжа
Фантэнбло (палац)

**Палац Фантэнбло** ()  — палац эпохі Рэнесансу ў французскім дэпартаменце Сена і Марна, вакол якога з часам сфармаваўся горад Фантэнбло. Тут жылі многія кіраўнікі Францыі пачынаючы з Людовіка VII і заканчваючы Напалеонам III. Тры манархі нарадзіліся ў палацы - Філіп IV Прыгожы, Генрых III Валуа і Людовік XIII.

З 1981 года, палац і парк Фантэнбло ўвайшлі ў спіс аб'ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Францыі.

## Дзлодзеі 
* Двор Белага каня
* Фантанны двор
* Авальны двор
* Службовы двор або двор Генрыха IV

## Сады 
* Англійскі сад
* Вялікі партэр
* Сад Дыяны

## Спасылкі 
* Сайт пра палац Фантэнбло  , , , 
* Сайт сяброў і мецэнатаў палаца Фантэнбло 
* Фатаграфіі палаца 

Катэгорыя:Палацы Францыі
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Францыі
Катэгорыя:Палацава-паркавыя ансамблі
Катэгорыя:Рэзідэнцыі Напалеона
Людовік XIII

**Людовік XIII** *Справядлівы* (; 27 верасня 1601, Фантэнбло — 14 мая 1643, Сен-Жермен-ан-Лэ) — кароль Францыі і Навары з 14 мая 1610 года. З дынастыі Бурбонаў.

Катэгорыя:Каралі французскія
Могілкі Парыжа

thumb|Алея дэ ла Шапель на могілкі Пер-Лашэз
У пачатку XIX стагоддзя на месцы старых могілак былі заснаваныя новыя — адны ў цэнтры Парыжа (могілкі Пасі) і тры за яго ранейшымі межамі (могілкі Манмартр на поўначы, могілкі Манпарнас на поўдні і Пер-Лашэз на ўсходзе). На могілках пахаваныя многія знакамітасці, дзякуючы чаму яны з’яўляюцца ўпадабанай мэтай турыстаў і жыхароў горада, якія шануюць цішыню могілкавых прысад.

Могілкі Пер-Лашэз — самыя вялікія ў Парыжы. Яны з’яўляюцца адным з самых вядомых пахаванняў у свеце, на ім пахаваныя Эдзіт Піяф, Сара Бернар, Мальер, Лафантэн, Бальзак, Фрэдэрык Шапен, Нестар Махно, Амедэо Мадыльяні, Марсель Пруст, Оскар Уайльд і многія іншыя. Самай наведвальнай з’яўляецца магіла Джыма Морысана (стаіць на пятым месцы па наведвальнасці сярод парыжскіх славутасцяў), каля якой увесь час таўкуцца фанаты *The Doors*. У 2001 годзе пад ціскам грамадскасці магілу пакінулі на месцы, хоць і скончыўся кантракт на знаходжанні парэшткаў на могілках.
Народны артыст СССР

**«Народны артыст СССР»** — ганаровае званне, якое прысвойвалася да 1991 года Прэзідыумам Вярхоўнага Савета СССР найбольш выдатным дзеячам мастацтва народаў СССР за асаблівыя заслугі ў галіне культуры, мастацтва, за выдатныя дасягненні і высокае майстэрства ў прафесійнай дзейнасці. Устаноўлена пастановай ЦВК СССР ад 6 верасня 1936 года.

Усяго звання «Народны артыст СССР» былі ўдастоены 1006 чалавек.

Прадстаўнікі саюзных рэспублік маглі атрымаць яго толькі пры наяўнасці адпаведнага рэспубліканскага звання (у выпадку БССР — Народны артыст Беларусі).

## Народныя артысты СССР у Беларусі 
* 1940 Ларыса Александроўская
* 1948 Глеб Глебаў, Павел Малчанаў, Барыс Платонаў
* 1953 Аляксандр Ільінскі
* 1955 Лідзія Ржэцкая, Уладзімір Уладамірскі, Яўген Цікоцкі, Рыгор Шырма
* 1956 Мікалай Ворвулеў
* 1964 Тамара Ніжнікава, Леанід Рахленка
* 1968 Іосіф Жыновіч, Здзіслаў Стома, Генадзь Цітовіч
* 1969 Аляксандра Клімава, Уладзімір Корш-Саблін, Яўген Палосін
* 1971 Уладзімір Дзядзюшка
* 1975 Фёдар Шмакаў
* 1977 Святлана Данілюк
* 1978 Расціслаў Янкоўскі
* 1979 Яраслаў Вашчак
* 1980 Галіна Макарава
* 1982 Віктар Тарасаў
* 1984 Яўген Глебаў
* 1985 Валянцін Елізар’еў, Аркадзь Саўчанка
* 1986 Віктар Тураў
* 1987 Ігар Лучанок
* 1988 Стэфанія Станюта
* 1989 Мікалай Мікалаевіч Яроменка (старэйшы)
* 1990 Уладзімір Мулявін, Віктар Роўда
* 1991 Генадзь Аўсяннікаў

## Літаратура 
* *Ерашкевіч П. М.* Народны артыст СССР // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя. У 2 т. Т. 2. — Мн.: БелЭН, 2003. — С. 162.

Катэгорыя:Званні
Філіп IV Прыгожы

**Філіп IV Прыгожы** (, 1268, Фантэнбло — 29 лістапада 1314, Фантэнбло) — французскі кароль (1285—1314), сын Філіпа III Смелага, з дынастыі Капетынгаў.

## Сям’я 
Жонка (з 16 жніўня 1284 г.) Іаана I, каралева Навары.

**сыны:** Людовік X Сварлівы, Філіп V Высокі, Карл IV Прыгожы,**дочкі:** Ізабела Французская

## Характарыстыка 
Яго валадаранне адыграла немалаважную ролю падчас заняпаду палітычнай магутнасці феадалаў і ўмацавання манархізму ў Францыі. Ён працягваў справу бацькі і дзеда, але ўмовы яго эпохі, асаблівасці характару і інтрыгі прыдворных саветнікаў часамі прыводзілі да праяваў агрэсіі і жорсткасці ў палітыцы караля. Нягледзячы на гэта, кіраванне Філіпа ўмацаваў уплыў Францыі ў Еўропе. Шматлікія яго дзеянні, ад вайны з Фландрыяй да пакарання смерцю тампліераў, былі накіраваны на папаўненне бюджэту краіны і ўмацаванне арміі.

## Спасылкі 
* Philip IV (The Fair) — Catholic Encyclopedia 
* Philippe IV le Bel in Medieval History of Navarre 
* Philip IV — 1268—1314 — templarhistory.com  
* The Great Depression of the 14th Century — Murray N. Rothbard  

Катэгорыя:Каралі французскія
Катэгорыя:Капетынгі
Музей сучаснага мастацтва (Парыж)

Парыжскі **музей сучаснага мастацтва** () займае ўсходняе крыло Такійскага палаца. У музеі прадстаўлены больш 8 000 экспанатаў, якія адлюстроўваюць разнастайныя плыні мастацтва XX стагоддзя.

Не блытаць з Французскім Дзяржаўным музеем сучаснага мастацтва, размешчаным у Цэнтры Жоржа Пампіду.

## Гісторыя музея 
Першапачаткова музей планавалася адчыніць у 1937 годзе ў рамках Міжнароднай Выставы Мастацтваў і Тэхналогіі, што праходзіла ў Парыжы. У 1937 годзе музей не адчыняецца, і мноства работ сучасных мастакоў, набытых Парыжам за час выставы трапляюць у калекцыю музея Малога Палаца. Толькі калі памяшканні Малога Палаца становяцца зусім маленькімі для сабранай калекцыі (асабліва пасля дару доктара Жырардэна () в1953 годзе, адчыняецца новы музей у Такійскім палацы.

## Пастаянная калекцыя 
Пастаянная калекцыя музея выстаўлена ў храналагічным парадку.

### Гістарычны раздзел (1900—1960 гг.) 
Тут прадстаўлены экспанаты, сабраныя падчас будаўніцтва Такійскага палаца ў 1937 годзе, а таксама прадметы мастацтва, падораныя доктарам Жырардэнам.

thumb|250px|«Мацярынства» Селінджэра (), прэмія Нэймана 1958 г.
У гістарычным раздзеле прадстаўлены работы фавістаў, кубістаў і пост-кубістаў, арфістаў (у асноўным творы Дэланэ і Лежэ), а таксама сюррэалістаў (карціны Пікабіа, а таксама калекцыя, якая належала Андрэ Брэтону).
### Сучасны раздзел (пасля 1960 года) 
Раздзел прадстаўляе розныя плыні сучаснага мастацтва, сярод іншых:
* Плынь Новага Рэалізму: Арман (), Сезар, Дэшам (), Эн (), Кляйн, Рэс () і Вілежле ().
* Плынь Флуксус: Бен (), Дзітман (), Фію ().
* Плынь блізкіх па духу артыстаў (): Бродтэрс (), Балтанскі, Анэт Месажэ)
* Рух Figuration narrative: Куеко (), Эро (), Фраманжэ, Ранкіяк (), Манары (), Шлосер (), Штампфлі ().

## «Крадзеж стагоддзя» 
У ноч на 20 мая 2010 года невядомыя выкралі пяць карцін пэндзля Пікаса, Мацісаа, Мадыльяні, Брака і Лежэ агульным коштам мінімум 100 мільёнаў еўра.

Выкрадзеныя палатна:
* П. Пікаса «Голуб з зялёным гарошкам» (1912)
* А. Маціса «Пастараль» (1906)
* А. Мадыльяні «Жанчына з веерам»
* Ф. Лежэ «Нацюрморт з падсвечнікі» (1922)
* Ж. Брак «Алівы паблізу Эстака» 

## Практычная інфармацыя 
Музей размешчаны ў XVI акрузе Парыжа, найбліжэйшыя станцыі метро — Alma-Marceau і Iéna.

Музей адкрыты кожны дзень акрамя панядзелка.

Гадзіны працы: з 10:00 да 18:00. Па чацвяргах музей адкрыты да 22:00

Катэгорыя:Музеі Парыжа
Катэгорыя:XVI акруга Парыжа
Катэгорыя:Мастацкія музеі Францыі
Лопух

**Лопух** (*Arctium*) — род кветкавых раслін сямейства астравых.

## Апісанне 
Двухгадовыя травяністыя расліны вышынёю да 2 м з прамастойнымі, моцна галінастымі сцёбламі. Лісце чаргаванае, зверху зялёнае, знізу шаравата-лямцавае. Кветкі лілова-пурпуровыя ў шарападобных кошыках з калючкамі. Плод — сямянка з чубком.

## Пашырэнне 
Каля 10 відаў. Пашыраны ва ўмераным поясе Еўразіі. На Беларусі 4 віды: , , , . Трапляецца на пустках, каля жылля.

## Выкарыстанне 
Лекавыя, меданосныя, харчовыя, дэкаратыўныя расліны. У каранях 20—45 % інуліну, дубільныя рэчывы, эфірны алей. Настой з іх — лекавы сродак (лопухавы алей). Маладыя карані і парасткі ядомыя.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Астравыя
Crazy Horse

thumb|180px|Уваход у кабарэ
thumb|180px|Публіка ў чаканні шоў
thumb|180px|Клуб даў назву шэрагу падобных устаноў па ўсім свеце
**Crazy Horse** ( — дзікі, неаб’езджаны конь) — знакамітае парыжскае кабарэ, заснаванае ў 1951 годзе. Кабарэ займае памяшканне былога віннага пограба ў хаўсманаўскім доме па авеню Георга V, 12. 

Адметнай рысай, галоўным нумарам, стаў прынцып адбору танцораў і танцоўшчыц. Яны павінны былі валодаць вельмі жорсткім, які стаў пазней характэрна вядомым, «фірмовым» наборам знешніх дадзеных, такіх як высокі рост, складнасць, падцягнутасць, агульная падабенства рысаў і нават аб'ём і форма грудзей.

Катэгорыя:Парыж
Топіка

**Топіка** () — горад у цэнтральнай частцы ЗША, адміністрацыйны цэнтр штата Канзас і акругі Шаўні.

Горад размешчаны ўздоўж ракі Канзас у цэнтральнай частцы акругі Шаўні, размешчанай на паўночным усходзе штата Канзас. Па дадзеных за 2007 год, насельніцтва горада складае 122.647 жыхароў, а разам з прыгарадамі — каля 226 тыс. чал.

## Спасылкі 
* The City of Topeka, Kansas 
* Topeka Public Schools 
* Auburn-Washburn Schools(Western Topeka)
* Shawnee Heights Schools  (Extreme Eastern and Southern Topeka)
* Seaman Schools (North Topeka)
* Shawnee County, Kansas 
* Topeka & Shawnee County Public Library
* The State of Kansas 
* Washburn University
* Topeka Capital Journal

Катэгорыя:Гарады Канзаса
Катэгорыя:Сталіцы штатаў ЗША
Ліцэй Жансон-дэ-Саі

**Ліцэй Жансон-дэ-Саі** () лічыцца самым вялікім публічным ліцэем Парыжа, дзе вучацца 3250 вучняў і студэнтаў і дзе працуе звыш 250 настаўнікаў. Ліцэй знаходзіцца ў 16-й акрузе Парыжа, па адрасе Ру дэ ля Помп, д. 106 (106, rue de la Pompe), і займае плошчу 3,5 гектараў.

Акрамя школьнай адукацыі, ліцэй таксама праводзіць « ў Вялікія школы».

## Гісторыя ліцэя 
Аляксандр Эмануэль Франсуа Жансон дэ Сальі (Сайі; 1785—1829), багаты парыжскі адвакат, які выявіў, што жонка яму здраджвае, пазбавіў яе спадчыны і завяшчаў сваё багацце дзяржаве, каб тая пабудавала на папярэдне набытай плошчы ліцэй для маладых людзей. У 1876 годзе, пасля доўгіх працэсаў, удава адваката памерла і французская дзяржава нарэшце атрымала суму 2 600 000 старых залатых франкаў. У адпаведнасці з распараджэннем самога Жансона, ні адна жанчына не павінна была паступіць у ліцэй. Але гэта не перашкодзіла ліцэю праз дзесяць гадоў адкрыць класы і для дзяўчынак.

## Выбітныя навучэнцы 
* Оскар Мілаш (1877—1939) — французскі паэт.

Катэгорыя:Ліцэі Парыжа
Бісмарк (Паўночная Дакота)

**Бісмарк** () — горад у ЗША, сталіца штата Паўночная Дакота і адміністрацыйны цэнтр акругі Бурлі (анг. Burleigh County).

## Гісторыя 
Горад, названы ў гонар Ота фон Бісмарка (з 1873 года), быў заснаваны ў 1872 годзе на рацэ Місуры на плато Місуры на Вялікіх прэрыях. У 1883 годзе стаў сталіцай тэрыторыі Паўночная Дакота, а з 1889 года — штата Паўночная Дакота.

## Насельніцтва 
## Зноскеі 
Катэгорыя:Гарады Паўночнай Дакоты
Катэгорыя:Сталіцы штатаў ЗША
Катэгорыя:Гарады на Місуры
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1872 годзе
Аклахома-Сіці

**Аклахома-Сіці** () — найбуйнейшы горад і сталіца штата Аклахома, адміністрацыйны цэнтр акругі Аклахома. Насельніцтва 541.500 жыхароў (2005), метраполіі — больш за 1,2 млн.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Клімат Аклахома-сіці

Катэгорыя:Гарады Аклахомы
Катэгорыя:Сталіцы штатаў ЗША
Дэ-Мойн

**Дэ-Мойн** (, ад фр. Des Moines — «[горад] манахаў») — горад у ЗША ў цэнтральнай частцы штата Аёва, пры сутоцы р. Ракун у раку Дэ-Мойн. Сталіца штата (з 1857), адміністрацыйны цэнтр акругі Полк. 198,6 тыс. жыхароў (2000), з прыгарадамі — 456 тыс. жыхароў — найбуйнейшы горад штата.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Аявы
Катэгорыя:Сталіцы штатаў ЗША
Ганалулу

**Ганалулу** (, ) — горад на востраве Ааху Гавайскага архіпелага, сталіца штата Гаваі, адміністрацыйны цэнтр акругі Ганалулу. У перакладзе з гавайскай мовы *honolulu* значыць «самотная бухта».

У прыгарадзе Ганалулу знаходзіцца асноўная база Ваенна-марскіх сіл ЗША ў цэнтральнай частцы Ціхага акіяна — Пёрл-Харбар.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Хайрам Бінгем (1875—1956) — амерыканскі археолаг і палітык. Нарадзіўся на востраве.
* Ліліуакалані (1838—1917) — апошняя каралева Гаваяў

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Гаваяў
Катэгорыя:Сталіцы штатаў ЗША
Остын

**Остын**, **Осцін** () — горад у ЗША, размешчаны ў паўднёва-цэнтральнай частцы штата Тэхас. Сталіца штата і адміністрацыйны цэнтр акругі Трэвіс. Остын з’яўляецца 4-м па колькасці горадам Тэхаса і 16-м па ЗША (743.074 чалавек па дадзеных на 2008 год). Цэнтр палітычнай і адміністрацыйнай дзейнасці. У Остыне размяшчаецца адзін з найбуйнейшых універсітэтаў ЗША — Універсітэт Тэхаса. Горад заснаваны ў 1835 годзе. Названы ў гонар Стывена Остына, аднаго з заснавальнікаў незалежнага Тэхаса.

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Остына

Катэгорыя:Сталіцы штатаў ЗША
Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Франсіска Салана Лопес

**Франсіска Салана Лопес** (; , , — ) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Парагвая.

Узначаліў першае парагвайскае пасольства ў Еўропу (1853—1854), у час якога адстойваў эканамічны і палітычны суверэнітэт краіны. Прэзідэнт у 1862—1870 гг.; заахвочваў развіццё нацыянальнай эканомікі і культуры, абмежаваў буйное землеўладанне. У 1865—1870 гг. у час вайны Парагвая з кааліцыяй Аргенціны, Бразіліі і Уругвая (гл. Парагвайская вайна) камандаваў парагвайскай арміяй і паказаў сябе таленавітым палкаводцам. Загінуў у баі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэзідэнты Парагвая
Арганізацыя ісламскага супрацоўніцтва

**Арганізацыя ісламскага супрацоўніцтва** (**АІС**; , , ) — міжнародная арганізацыя ісламскіх краін. Створана ў 1969 з мэтай забеспячэння ісламскай салідарнасці ў палітычнай, эканамічнай і сацыяльнай сферах, барацьбы супраць каланіялізму, неакаланіялізму і расізму. Членамі арганізацыі з’яўляюцца 57 дзяржаў. Штаб-кватэра ў горадзе Джыда (Саудаўская Аравія). Афіцыйныя мовы — арабская, англійская і французская. Да 28 чэрвеня 2011 насіла назву **Арганізацыя ісламскай канферэнцыі**.

Сукупнае насельніцтва дзяржаў-членаў АІС — 1,6 млрд чалавек. Сукупны ВУП — 4,8 трлн дол. (ВУП паводле ППЗ — 10,1 трлн дол., 2010).

Катэгорыя:Міжнародныя арганізацыі

Катэгорыя:Ісламскія арганізацыі
Мантгомеры (Алабама)

**Мантгомеры** () — сталіца і другі па колькасці насельніцтва горад штата Алабама, ЗША. Таксама з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам аднайменнай акругі Мантгомеры. Размешчаны на рацэ Алабама.

Заснаваны ў 1817, статус горада з 1819 года. Быў першай сталіцай Канфедэрацыі, тут праходзіў Канвент Канфедэрацыі. 22 лютага 1862 года тут адбылася інаўгурацыя Джэферсана Дэвіса. Алабамскі дзяржаўны ўніверсітэт, Обернскі ўніверсітэт у Мантгомеры.

Image:Alabama_State_Capitol.jpg|Капітолій штата
Image:DexterAvenueBaptistChurch.jpg|Царква на Дэкстэр-авеню
Image:Alabama River.jpg|Рака Алабама

Катэгорыя:Былыя сталіцы
Катэгорыя:Сталіцы штатаў ЗША
Катэгорыя:Гарады Алабамы
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1816 годзе