open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бету

**Анто́ніу Албе́рту Ба́штуш Пімпарэ́л** (; нар. , , Партугалія) — партугальскі футбаліст, брамнік. Ігрок нацыянальнай зборнай Партугаліі (2009—2018).

## Клубная кар’ера 
Бету з’яўляецца выхаванцам школы лісабонскага «Спортынга». Некалькі сезонаў гуляў за дубль каманды. У асноўны склад прабіцца гэтак і не здолеў, быў, у лепшым выпадку, трэцім брамнікам клуба і на поле ў складзе «ільвоў» не выйшаў ні разу. Упершыню пачаў атрымліваць гульнявую практыку ў клубе «Каса Пія», дзе гуляў адзін сезон, знаходзячыся ў арэндзе.

У 2004 годзе пакінуў «Спортынг». У «Шавішы» Бету зайграць не здолеў і яму зноў прыйшлося змяніць клуб. Правёўшы некалькі гадоў у розных партугальскіх клубах, у 2009 годзе Бету перайшоў у склад «Порту». Сума трансферу склала 750 тысяч еўра.

У 2013 годзе Бету паводле дагавору арэнды перайшоў у склад іспанскага клуба «Севілья», каб замяніць у браме Дыега Лопеса, які сышоў у мадрыдскі «Рэал». Пасля сканчэння арэнднага пагаднення севільцы выкупілі кантракт іграка. У складзе андалузскага клуба тройчы запар стаў пераможцам Лігі Еўропы. У сезоне з-за траўмы 2015/16 страціў месца ў аснове, і па заканчэнні сезона ў маі 2016 года пакінуў клуб.

6 жніўня 2016 года ў якасці свабоднага агента падпісаў двухгадовы кантракт са «Спортынгам». У складзе «Спортынга» быў другім брамнікам пасля Руй Патрысью, за сезон 2016/17 правёў 8 матчаў ва ўсіх турнірах. У ліпені 2017 года стаў іграком турэцкага клуба «Гёзтэпэ», які пасля доўгага перапынку выйшаў у Супер Лігу. Пакінуў каманду па заканчэнні кантракта ў жніўні 2020 года.

У верасні 2020 года далучыўся да «Лейшойнша», а ў сакавіку 2021 года па пагадненні бакоў пакінуў клуб і стаў іграком «Фарэнсі», дзе гуляў да канца сезона 2020/21. У лютым 2022 года перайшоў у фінскі ХІФК, пакінуў яго ў ліпені 2022 года і завяршыў кар’еру.

## Міжнародная кар’ера 
Бету дэбютаваў у асноўным складзе зборнай Партугаліі 10 чэрвеня 2009 года ў матчы супраць зборнай Эстоніі (0:0). Здолеўшы праявіць сябе ў канцы сезона 2009/10 Бету быў выкліканы галоўным трэнерам зборнай Карлушам Кейрушам на чэмпіянат свету 2010 ў якасці аднаго з дублёраў Эдуарду.

## Дасягненні 
**«Порту»**:
* Чэмпіён Партугаліі: 2011
* Уладальнік Кубка Партугаліі (2): 2010, 2011
* Уладальнік Суперкубка Партугаліі (2): 2009, 2010
* Пераможца Лігі Еўропы: 2011

**ЧФР Клуж**:
* Чэмпіён Румыніі: 2012

**«Брага»**:
* Уладальнік Кубка партугальскай лігі: 2013

**«Севілья»**:
* Пераможца Лігі Еўропы (2): 2014, 2015

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Партугаліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Партугаліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Спортынг B Лісабон
Катэгорыя:Ігракі ФК Спортынг Лісабон
Катэгорыя:Ігракі ФК Каса Пія
Катэгорыя:Ігракі ФК Шавіш
Катэгорыя:Ігракі ФК Марку
Катэгорыя:Ігракі ФК Лейшойнш
Катэгорыя:Ігракі ФК Порту
Катэгорыя:Ігракі ФК ЧФР
Катэгорыя:Ігракі ФК Брага
Катэгорыя:Ігракі ФК Севілья
Катэгорыя:Ігракі ФК Гёзтэпэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Фарэнсі
Катэгорыя:Ігракі ФК ХІФК
ФК Рыу Аві

**«Рыу Аві»** () — партугальскі футбольны клуб з горада Віла-ду-Конды, які выступае ў Лізе Сагрыш. Заснаваны ў 1939 годзе. Хатнія матчы праводзіць на стадыёне «Эштадыу ду Рыу Аві», які ўмяшчае 12&nbsp;815 гледачоў. Найвышэйшым дасягненнем клуба ў чэмпіянаце Партугаліі з’яўляецца пятае месца ў 1982 і 2018 гадах.

## Гісторыя 
Футбольны клуб «Рыу Аві» быў заснаваны ў 1939 годзе групай з пяці чалавек (Жуан Перэйра душ Сантуш, Албіну Марэйра, Жуан Дыяш, Эрнесту Брага і Жазэ Амару). На агульным галасаванні па выбары назвы клуба фігуравалі такія назвы, як «Vilacondense Futebol Clube» і «Vila do Conde Sport Club», але ў выніку была выбрана «Рыу Аві». Свой першы матч новаспечаны клуб правёў 6 мая 1939 года ў Бейрышы, дзе саступіў мясцовай камандзе. 29 студзеня 1940 года «Рыу Аві» афіцыйна абзаводзіцца ўласным стадыёнам, які атрымаў назву «Эштадыу да Авеніда».

## Дасягненні 
* Фіналіст Кубка Партугаліі: 1984, 2014
* Пераможца ЛігаПро (5): 1981, 1986, 1996, 2003, 2022

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт клуба

Рыу Аві
Бруну Алвіш

**Бру́ну Эдуа́рду Рэгу́фі А́лвіш** або **Бруну Алвеш** (; нар. , Повуа-ды-Варзін, Партугалія) — партугальскі футбаліст бразільскага паходжання, абаронца грэчаскага клуба «Апалон Смірніс». Ігрок нацыянальнай зборнай Партугаліі (2007—2018). Алвіш вядомы сваёй трываласцю, жорсткім адборам і здольнасцям гульні ў паветры. Ён правёў большую частку сваёй прафесійнай кар’еры ў «Порту», стаўшы ўладальнікам увогуле 10 тытулаў з клубам.

## Клубная кар’ера 
### «Порту» 
Алвіш пачынаў кар’еру ў «Порту», за які выступаў з 2001 па 2010 гады. Аднак 3 сезоны запар ён выступаў на правах арэнды адпаведна за «Фарэнсі», «Віторыю» з Гімарайнша і грэчаскі АЕК, куды яго запрасіў Фернанду Сантуш, добры знаёмы Алвіша. 15 кастрычніка 2005 года ў матчы «Порту» супраць «Бенфікі» ударыў галавой нападніка суперніка Нуну Гоміша. 31 мая 2017 года было абвешчана аб пераходзе Бруну Алвіша ў шатландскі «Рэйнджэрс». У ліпені 2018 года, разарваўшы кантракт з «Рэйнджэрс», папоўніў склад «Пармы».

У ліпені 2021 года пакінуў «Парму» пасля яе вылету ў Серыю B і далучыўся да партугальскага «Фамалікана», але ўжо праз два тыдні разарваў пагадненна з клубам. У верасні 2021 года стаў іграком грэчаскага клуба «Апалон Смірніс».

## Міжнародная кар’ера 
Дэбютаваў Бруну Алвіш у зборнай Партугаліі ў чэрвені 2007 года супраць зборнай Кувейта (1:1) пад кіраўніцтвам Луіса Феліпі Скалары.

## Дасягненні 
### Клубныя 
 **«Порту»**
* Чэмпіён Партугаліі (4): 2006, 2007, 2008, 2009
* Уладальнік Кубка Партугаліі (3): 2006, 2009, 2010
* Уладальнік Суперкубка Партугаліі (2): 2006, 2009
* Уладальнік Кубка УЕФА: 2011

 **«Зеніт»**
* Чэмпіён Расіі (2): 2010, 2012
* Уладальнік Суперкубка Расіі: 2011

 **«Фенербахчэ»**
* Чэмпіён Турцыі: 2014
* Уладальнік Суперкубка Турцыі: 2014

### Міжнародныя 
 **Партугалія**
* Чэмпіён Еўропы: 2016

## Асабістае жыццё 
Бруну з’яўляецца сынам бразільскага футбаліста Вашынгтона, які пераехаў гуляць у Партугалію. Браты Бруну таксама з’яўляюцца футбалістамі. Жонку Алвіша клічуць Хут, пара мае двух дзяцей.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Партугаліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Партугаліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Апалон Смірніс
Катэгорыя:Ігракі ФК Парма
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэйнджэрс
Катэгорыя:Ігракі ФК Кальяры
Катэгорыя:Ігракі ФК Фенербахчэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Зеніт Санкт-Пецярбург
Катэгорыя:Ігракі ФК Порту
Катэгорыя:Ігракі ФК АЕК Афіны
Катэгорыя:Ігракі ФК Віторыя Гімарайнш
Катэгорыя:Ігракі ФК Фарэнсі
Катэгорыя:Ігракі ФК Порту B
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па футболе
1926 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

[міні|[Абрам Маркавіч Бразер|Абрам Бразер. Бюст Саламона Міхоэлса. НММ РБ.]]
**1926** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## Падзеі 
*  У Інстытуце беларускай культуры па ініцыятыве Міколы Шчакаціхіна створана Камісія гісторыі мастацтва ў складзе: М. Шчакаціхін (старшыня камісіі), А. Шлюбскі (сакратар), гісторык П. Красавіцкі (Масква), І. Хозераў (Смаленск), М. Каспяровіч, І. Фурман (Віцебск), мастакі Я. Мінін, М. Станюта, А. Тычына, А. Грубэ, дацэнты БДУ Д. Даўгяла, В. Дружчыц, І. Сербаў, прафесар Д. Жарынаў, супрацоўнікі гістарычных музеяў У. Краснянскі, В. Дабравольскі, А. Паноў, беларусазнаўца Б. Эпімах - Шыпіла 
* У Віцебску адбылася персанальная выстава графіцы Саламона Юдовіна
* Віцебскім акруговым таварыствам краязнаўства, куды таксама ўваходзілі мастакі  І. Гаўрыс, Я. Мінін, М. Эндэ, была выдадзена брашура І. Фурмана «Віцебск у гравюрах Саламона Юдовіна»
* Утварэнне Беларускага таварыства бібліяфілаў
* Снежань - даклад Міколы Каспяровіча «Беларускі экслібрыс» на пасяджэнні Камісіі гісторыі мастацтва Інбелкульта

## З’явіліся 
* Калодзежны шацёр у Браславе (архітэктар Юльюш Клос) — помнік архітэктуры закапанскага стылю.
* Полацкі краязнаўчы музей. Размешчаны ў будынку лютэранскай кірхі — помніку архітэктуры неаготыкі.

## Нарадзіліся 
* 1 сакавіка — Антаніна Абрамава, беларускі мастак у галіне прыкладнога мастацтва (мастацкае шкло)
* 19 красавіка — Барыс Аракчэеў (пам. 2013), беларускі мастак, педагог. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1996)
* 10 мая — Анатоль Кавалёў (пам. 2015), беларускі мастацтвазнаўца, жывапісец, дызайнер. Кандыдат мастацтвазнаўства (1973), прафесар (1992)
* 24 ліпеня — Вольга Церашчатава (пам. 1992), беларускі мастацтвазнаўца, аўтар манаграфіі «Старажытнабеларускі манументальны жывапіс ХІ—ХVІІІ стагоддзяў» (Мінск, 1986)
* 6 жніўня — Леанід Дробаў (пам. 2002), беларускі мастак-жывапісец, доктар мастацтвазнаўства.

## Памерлі 
* 15 студзеня — Яўген Зак (нар. 1884), французска-польскі мастак родам з Мінскай губерні

## Галерэя 

Выява:Бразер. Янка Купала.jpg|Абрам Бразер. Партрэт Янкі Купалы
|Вокладка часопіса «Маланка»
Выява:Экслібрыс Аляксандра Шлюбскага (1926) мастака Я. Мініна..jpg|Яфім Мінін. Экслібрыс Аляксандра Шлюбскага
Выява:С. Юдовин. Витебск. 1926 г..jpg|Саламон Юдовін «Віцебск»
Выява:Беразвецкі кляштар. 1926.jpg|Язэп Драздовіч «Беразвецкі кляштар»
Выява:Замак Стэфана Баторыя. Буйноўскі.jpg|Зыгмунт Буйноўскі «Замак Стэфана Баторыя»

Катэгорыя:1926 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Святое (возера, Верхнядзвінскі раён)

**Святое** — возера ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці, за 28 км на паўночны ўсход ад горада Верхнядзвінск, за 1,5 км на ўсход ад вёскі Селішча, у басейне ракі Ужыца.

Плошча паверхні 0,05 км². Даўжыня 0,32 км, найбольшая шырыня 0,2 км. Даўжыня берагавой лініі 0,82 км.

Схілы катлавіны на поўначы і захадзе невыразныя, на поўдні вышынёй да 5 м (на ўсходзе і паўночным усходзе 15—20 м), пад лесам; на поўначы і захадзе забалочаны хмызняк.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Верхнядзвінскага раёна
1899 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

[міні|[Янкель Мордухавіч Кругер|Якаў Кругер, аўтапартрэт, НММ РБ, 1899]]

**1899** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## Падзеі 
* Заснавана Мінскае таварыства аматараў прыгожых мастацтваў, якое месцілася да ліпеня 1906 г. ў доме Ленскага, вул. Падгорная, будынак № 17. Дзейнасцю таварыства была пакладзена традыцыя рэгулярных мастацкіх выстаў.
* 21 снежня — адкрыццё 4-й «паралельнай» выстаўкі рускіх мастакоў-перасоўнікаў ў Мінску, арганізаванай пры садзейнічанні Таварыства аматараў прыгожых мастацтваў і па ініцыятыве мясцовай грамадскасці. Адзнакі мінскага рэцэнзента былі сканцэнтраваны не на фатаграфічнай вернасці прадстаўленых на выстаўцы работ Іллі Рэпіна, Уладзіміра Макоўскага, Рыгора Мясаедава, а на вастрыні узнімаемай праблематыкі. Выстаўка выклікала павышаную цікавасць публікі. На ёй былі паказаны першакласныя творы найбуйнейшых майстроў рускай мастацкай школы. Жывы водгук гэтыя падзеі выклікалі ў мясцовых перыядычных выданнях, дзе рабіліся спробы паглыбіцца ў сутнасць творчых задач, якія ставіліся мастакамі. Крытыка неадназначна адгукнулася аб творах Івана Крамскога, Мікалая Ярашэнкі, К. А. Савіцкага. Галоўным крытэрыем высокага мастацтва яна зрабіла натуралістычны пачатак, што знайшло адлюстраванне ў ацэнках творчых шуканняў Івана Шышкіна, Архіпа Куінджы.

## З’явіліся 
* Свята-Троіцкая царква, Быхаў — помнік народнага дойлідства
* Царква Пакрова Прасвятой Багародзіцы, Хабовічы — помнік драўлянага дойлідства

## Нарадзіліся 
* 21 снежня — Мікалай Гусеў (пам. 1965), беларускі жывапісец, графік і педагог

## Галерэя жывапісу 

Выява:Ostatnie sniegi.jpg|Фердынанд Рушчыц «Апошні снег», Нацыянальны музей у Познані
Выява:Ля касцёла.jpg|Фердынанд Рушчыц «Ля касцёла», НММ РБ
Выява:Ferdynand Ruszczyc. Koscioly wilenskie.jpg|Фердынанд Рушчыц «Касцёлы Віленскія», Акруговы музей у Торуні
Выява:Alchimowicz-Kapliczka na górze Biruty.jpg|Казімір Альхімовіч «Каплічка на гары Біруты» 
Выява:Вечар. Эцюд Жукоўскі.jpg|Станіслаў Жукоўскі «Вечар», эцюд, НММ РБ
Выява:Стэпавая рэчка вясной.jpg|В. К. Бялыніцкі-Біруля «Стэпавая рэчка вясной», НММ РБ

## Галерэя графікі 

Выява:Партрэт Эльжбеты Васілеўскай.jpg|Антон Каменскі «Партрэт Эльжбеты Васілеўскай», папера, аловак, 57 × 42,5 см, прыватны збор
Выява:Бакст Лев. Портрет Филиппа Малявина. 1899.jpg|Леон Бакст. Партрэт Філіпа Малявіна. Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь
Выява:Barysaŭ, Kalvaryja, Kaplica. Барысаў, Кальварыя, Капліца (F. Ruščyc, 11.07.1899).jpg|Фердынанд Рушчыц «Барысаў,  Кальварыя. Рымска-каталіцкая капліца», Нацыянальны музей у Варшаве
Выява:Barysaŭ, Biarezina. Барысаў, Бярэзіна (F. Ruščyc, 1899).jpg|Фердынанд Рушчыц «Барысаў, Бярэзіна», Нацыянальны музей у Варшаве

Катэгорыя:1899 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
Вардарская банавіна

**Ва́рдарская банавіна** () — правінцыя (банавіна) у Каралеўстве Югаславія ў перыяд з 1929 па 1941 год.

## Геаграфія 
Вардарская банавіна была размешчана ў самай паўднёвай частцы каралеўства, на тэрыторыі сучаснай Паўночнай Македоніі, Паўднёвай Сербіі і Паўднёва-Усходняга Косава і Мятохіі. На поўначы банавіна межавала з Зэцкай і Мараўскай банавінамі, на захадзе, поўдні і ўсходзе — з Албаніяй, Грэцыяй і Балгарыяй адпаведна.

Банавіна атрымала сваю назву па рацэ Вардар. Яе адміністрацыйным цэнтрам лічыўся горад Скоплі (Скоп’е).

## Падзел 
У 1941 годзе, падчас Другой сусветнай вайны краіны нацысцкага блока акупавалі Вардарскую банавіну і падзялілі яе паміж Балгарыяй, акупаванай немцамі Сербіяй і Албаніяй пад італьянскім кіраваннем.

Пасля вайны рэгіён увайшоў у СФРЮ: паўднёвая частка рэгіёна стала Сацыялістычнай рэспублікай Македонія, паўночная — часткай Сацыялістычнай рэспублікі Сербія.

## Гл. таксама 
* Каралеўства Югаславія
* Паўночная Македонія

## Спасылкі 
* Карта 
* Канстытуцыя Каралеўства Югаславія

Катэгорыя:Гісторыя Косава
Катэгорыя:Гісторыя Сербіі
Катэгорыя:Гісторыя Паўночнай Македоніі
Катэгорыя:Банавіны Каралеўства Югаславія
Ордэн Белай зоркі

**Ордэн Белай зоркі** () — дзяржаўная ўзнагарода Эстонскай Рэспублікі.

Ордэн быў заснаваны ў 1936 годзе ў памяць пра вызваленчую барацьбу народа Эстоніі.

Ордэнам Белай зоркі ўзнагароджваюцца грамадзяне Эстоніі за заслугі ў дзяржаўнай службе або мясцовым самакіраванні, а таксама замежнікі за заслугі перад Эстонскай дзяржавай.

Ордэн Белай зоркі мае пяць асноўных ступеняў (класаў) ад першай да пятай, а таксама асобую ступень — «ланцуг ордэна» і адну ступень медалю ордэна.

## Апісанне 
### Ступені ордэна Белай зоркі 
Першая, другая і трэцяя ступені (класа) ордэны маюць розны дызайн стужкі для мужчын і жанчын (жаночая больш тонкая). Чацвёртая і пятая ступені маюць адзіны дызайн для мужчын і жанчын. Першая і другая ступені маюць як зорку ордэна, так і знак (аналагічна для ланцуга ордэна, на які мацуецца знак ордэна, маецца і асобная зорка). Ступені з трэцяй па пятую маюць толькі зорку.

Знакі ордэна Белай зоркі ўсіх ступеняў маюць аднолькавы выгляд, але розныя памеры.

Каляровы тон чырвонай муаравай стужкі ордэна Белай зоркі, па міжнароднай сістэме колераў PANTONE, вызначаны, як 206МС.

### Элементы мастацкага афармлення знака ордэна і зоркі 

|Зорка ордэна
|Знак ордэна
|Знак ордэна, адваротны бок

## Знакі ордэна 
## Гл. таксама 
* Спіс кавалераў ордэна Белай зоркі на ланцугу

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Walter, Hannes*. Eesti teenetemärgid. Estonian orders and decorations. — Tallinn: Miniplast Pluss, 1998. — 396 lk. — ISBN 9985900170. 

## Спасылкі 
* Дзяржаўныя ўзнагароды Эстоніі: ордэн Белай зоркі 

Катэгорыя:Ордэны Эстоніі
Ордэн епіскапа Платона

**О́рдэн епі́скапа Плато́на Эсто́нскай апо́стальска-правасла́ўнай царквы́** () — узнагарода Эстонскай апостальскай праваслаўнай царквы. Ордэнам узнагароджваюць за служэнне на славу Бога і на карысць Эстонскай апостальскай праваслаўнай царквы.

Заснаваная ў 1922 годзе Сінодам у памяць пра першага кіраўніка аўтаномнай праваслаўнай царквы Эстоніі Платона, замардаванага бальшавікамі. Адным з першых кавалераў ордэна 14 снежня 1925 года стаў прэзідэнт Эстоніі Канстанцін Пятс.

Пасля 1944 года царква працягнула сваю дзейнасць у эміграцыі. Пасля аднаўлення незалежнасці Эстоніі ўручэнне ордэну было адноўленае ў 1996 годзе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Узнагароды паводле алфавіта
Катэгорыя:Ордэн епіскапа Платона
Катэгорыя:З’явіліся ў 1922 годзе
Tallink

**AS Tallink Grupp** — эстонская суднаходная кампанія з штаб-кватэрай у Таліне, якая займаецца круізнымі і паромнымі перавозкамі ў акваторыі Балтыйскага мора. Асноўныя маршруты пралягаюць паміж Эстоніяй, Швецыяй, Фінляндыяй і Латвіяй. Бізнес-мадэль кампаніі ўключае прадастаўленне паслуг пасажырскіх і грузавых перавозак, турыстычных пакетаў у партовых гарадах і паслуг duty-free закупаў на борце ўласных паромаў. Паводле стану на 2013 г. Tallink займаў 11 месца сярод самых буйных duty-free аператаў у свеце з абаротам больш за $300 млн.

## Гісторыя 
Кампанія вядзе сваё існаванне ад 1989 г., калі савецкая Эстонская судаходная кампанія (праз англамоўны акронім больш вядомая як *ESCO*) і фінская Palkkiyhtymä Oy утварылі сумесны праект для рэгулярных пасажырскіх перавозак паміж Хельсінкі і Талінам. Дзеля гэтых мэтаў партнёрамі быў набыты паром *Scandinavian Sky*, які з наступнага года выйшаў на маршрут пад назвай *Tallink*. У 1993 фіны прадалі свае акцыі ў праекце, і кампанія стала цалкам эстонскай.

9 снежня 2005 г. Tallink упершыню размясціў свае акцыі на Талінскай фондавай біржы (тызер TAL1T). У 2006 годзе кампанія набыла свайго фінскага канкурэнта Silja Line, набыўшы статус найбуйнейшага пасажырскага паромнага аператара ў Балтыйскім моры.

 г.]]

## Асноўныя маршруты Tallink 
* Турку — Стакгольм
* Хельсінкі — Стакгольм
* Талін — Хельсінкі
* Талін — Стакгольм
* Рыга — Стакгольм

## Гл. таксама 
* Афіцыйная старонка AS Tallink Grupp у Сеціве
* Лістынг AS Tallink Grupp на Талінскай фондавай біржы

## Спасылкі 
Катэгорыя:Суднаходныя кампаніі Эстоніі
Катэгорыя:Эканоміка Таліна
Катэгорыя:1989 год у Таліне
Талінская фондавая біржа

**Талінская фондавая біржа** — фондавая біржа ў Таліне, Эстонія, якая ўваходзіць да біржаў NASDAQ OMX Group. Галоўным фондавым індэксам біржы быў TALSE, пазней перайменаваны ў OMX Tallinn. Біржа з’яўляецца адзіным рэгуляваным другасным рынкам каштоўных папераў у Эстоніі. Выкарыстоўвае гандлёвыя платформы INET і SAXESS, якімі адначасова аперуюць біржы Швецыі, Фінляндыі, Даніі, Ісландыі, Латвіі і Літвы.

Талінская біржа была створана ў красавіку 1995 г. на базе Эстонскага цэнтральнага дэпазіторыя каштоўных папераў высілкамі 10 камерцыйных банкаў, 9 брокерскіх фірмаў і некаторых дзяржаўных устаноў (Банка Эстоніі і Міністэрства фінансаў). Першы гандлёвы дзень адбыўся 31 мая 1996 г., а індэкс упершыню быў падлічаны 3 чэрвеня 1996 г. Тады ў лістынг трапілі каштоўныя паперы ад 11 эмітэнтаў.

У красавіку 2001 г. стратэгічнае кіраўніцтва біржай перайшло да фінскай HEX Group, якая ў 2003 г. злілася з шведскай OM, утварыўшы разам новую біржу OMX. У 2008 г. праз зліццё OMX з NASDAQ Талінская фондавая біржа перайшла пад кантроль NASDAQ OMX.

Працоўныя часы біржы: 9:00-17:30.

## Кампаніі, акцыямі якіх гандлююць на біржы 
Па стане на красавік 2015 г.

### Галоўны спіс 
* Arco Vara (тызэр ARC1T)
* Baltika (BLT1T)
* Ekspress Grupp (EEG1T)
* Harju Elekter (HAE1T)
* Merko Ehitus (MRK1T)
* Nordecon (NCN1T)
* Olympic Entertainment Group (OEG1T)
* PRFoods (PRF1T)
* Silvano Fashion Group (SFG1T)
* Skano Group (SKN1T)
* Tallink Grupp (TAL1T)
* Tallinna Kaubamaja Grupp (TKM1T)
* Tallinna Vesi (TVEAT)

### Другасны спіс 
* Pro Kapital Grupp (PKG1T)
* Trigon Property Development (TPD1T)

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка біржы (у складзе агульнай пляцоўкі OMXBaltic) 

Катэгорыя:Фондавыя біржы
Катэгорыя:Еўрапейскія фондавыя біржы
Катэгорыя:Паўночнаеўрапейскія фондавыя біржы
Катэгорыя:Члены FESE
Катэгорыя:Эканоміка Таліна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1995 годзе
Катэгорыя:1995 год у Таліне
Банк Эстоніі

**Банк Эсто́ніі** () — цэнтральны банк у Эстоніі, які да 2010 года біў уласную валюту. З 2011, па далучэнні Эстоніі да Еўрасаюза, Банк Эстоніі з’яўляецца членам Еўрасістэмы.

## Гісторыя 
Банк быў заснаваны 24 лютага 1919 года Часовым урадам Эстоніі. Праз два гады ён пачаў выпускаць першую нацыянальную валюту — маркі.

У 1927 годзе быў зацверджаны новы статут банку, паводле якога ён станавіўся незалежным эмісійным цэнтральным банкам з абмежаванымі функцыямі. Неўзабаве ён быў пераўтвораны ў акцыянернае таварыства.

Пасля савецкага ўварвання 1940 года Банк Эстоніі быў нацыяналізаваны і стаў Эстонскай рэспубліканскай управай Дзяржаўнага банка СССР, страціўшы свае асноўныя функцыі асабліва пасля ўвядзення савецкага рубля. Дэпазіты ў кронах былі абменены на рублі па курсе 1:1,25 пры рэальнай пакупніцкай здольнасці 1 крона = 8,10 рублёў.

е]]
1 студзеня 1990 банк аднавіў самастойную дзейнасць, хоць на той час Эстонія яшчэ не займела незалежнасці. У сакавіку новым статутам банку быў зацверджаны яго статутны фонд у памеры 400&nbsp;мільёнаў рублёў.

Першымі крокамі Банку Эстоніі стаў кантроль над талінскай філіяй Замежнага гандлёвага банка Савецкага Саюза, а таксама іншыя крокі, скіраваныя на лібералізацыю эканомікі дзеля пераходу да рыначных адносін.

У красавіку 1992 года выйшлі ў абарачэнне новыя грошы («другія кроны»). Дзеля забеспячэння яе стабільнасці крона была прывязана да дойчмаркі. Абмен савецкіх рублёў на кроны адбываўся ў адносінах 10:1 з абмежаваннем максімальнай сумы 1500 рублёў на чалавека.

25 мая 1992 Эстонія стала членам Міжнароднага валютнага фонду. У 1993 Банк Эстоніі і яшчэ пяць камерцыйных банкаў далучыліся да міжнароднай сістэмы SWIFT.

У 2004 годзе Банк Эстоніі стаў членам Еўрапейскае сістэмы цэнтральных банкаў і адным з акцыянераў Еўрапейскага цэнтральнага банка.

Пасля ўвядзення еўра 1 студзеня 2011 года Банк Эстоніі стаў членам Еўрасістэмы, у той самы час застаючыся таксама ўдзельнікам і Еўрапейскай сістэмы цэнтральных банкаў; некаторыя яго функцыі перайшлі да Еўрапейскага цэнтральнага банка.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Эканоміка Эстоніі
Эстонія
Вахтанг I Гаргасалі

**Вахтанг I Гаргасалі** (каля 440—502) — цар Іберыі ў другой палове V стагоддзя, адзін з заснавальнікаў грузінскай дзяржаўнасці. Сын Мірдата V з дынастыі Хасраідаў. Яго мянушка «Гаргасал» перакладаецца з персідскай як «ваўчыная галава» (намёк на форму яго шлема).

Сваяк і даннік персідскіх Сасанідаў, Вахтанг браў удзел у іх войнах з грэкамі і эфталітамі. У адносінах з Візантыяй дамагаўся прызнання аўтакефальнасці Грузінскай царквы. Ён правёў мерапрыемствы па ўмацаванні грузінскіх крэпасцей і ўступіў у саюз з армянскімі Маміканянамі, а ў 482 годзе ўзначаліў буйное паўстанне супраць персідскага валадарства.

Калі антыперсідская барацьба грузінаў і армян пацярпела паражэнне, Вахтанг I быў вымушаны шукаць выратавання ў Эгрысі. Абяцаючы пакору Сасанідам, вярнуўся ў Іберыю і ці то заснаваў, ці то перабудаваў Тбілісі, у які разлічваў перанесці з Мцхеты сталіцу дзяржавы. Ён адмовіўся браць удзел у персідскіх войнах з Візантыяй і загінуў у бітве з карным атрадам Сасанідаў.

Грузінскі народ на працягу стагоддзяў захоўвае памяць пра цара Вахтанга I. Ён стаў улюблёным героем народных паданняў, а грузінская царква прылічыла яго да ліку святых. Ордэн Вахтанга Гаргасала з'яўляецца адной з вышэйшых дзяржаўных узнагарод Грузіі. Рэшткі яго пахаваны ў саборы Светыцхавелі.

## Спасылкі 
* Інфармацыя з сайта Грузінскай Праваслаўнай царква
* Артыкул у Вялікай савецкай энцыклапедыі

Катэгорыя:Святыя паводле алфавіта
Катэгорыя:Цары іберыйскія
Катэгорыя:Кананізаваныя манархі
Катэгорыя:Хрысціянскія святыя VI стагоддзя
Катэгорыя:Святыя Грузіі
Катэгорыя:Загінулі ў баі
Мачулішча (возера)

**Мачулішча** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 38 км на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 3,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Труды, у басейне ракі Дражбітка.

Плошча паверхні 0,02 км². Даўжыня 0,2 км, найбольшая шырыня 0,1 км. Даўжыня берагавой лініі 0,45 км.

Знаходзіцца сярод забалочанага хмызняку. На поўначы за 150 м ад возера лясістыя пясчаныя ўзгоркі вышынёй 10 м.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Беланожка

**Беланожка** — возера ў Беларусі, у Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 38 км на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 3 км на поўдзень ад вёскі Труды, у басейне ракі Сосніца.

Плошча паверхні 0,05 км². Даўжыня 0,36 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 0,95 км.

Размешчана сярод лесу. Вакол забалочаная пойма шырынёй ад 20 м на поўдні да 100 м на поўначы, пад хмызняком. На поўдні ўздоўж возера парослая лесам озавая града вышынёй 15 м.

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-35-23. Выданне 1987 года. Стан мясцовасці на 1986 год.

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Басейн Сосніцы
Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Свацце

**Свацце** — бяссцёкавае возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 28 км на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 6 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Палата, у басейне ракі Палата.

Плошча паверхні 0,06 км². Даўжыня 0,45 км, найбольшая шырыня 0,19 км. Даўжыня берагавой лініі 1,05 км.

Схілы вышынёй да 15 м, пад лесасекай.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Дзявічкі (возера)

**Дзявічкі** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 20 км на паўночны ўсход ад горада Полацк, каля вёскі Дзявічкі, у басейне ракі Палата.

Плошча паверхні 0,14 км². Даўжыня 0,7 км, найбольшая шырыня 0,3 км. Даўжыня берагавой лініі 1,65 км. Плошча вадазбору 2,12 км².
Схілы катлавіны невыразныя. На паўночным усходзе з возера выцякае ручай у раку Палату.

За 1 км у напрамку на ўсход ад вёскі Дзявічкі археалагічны помнік — гарадзішча.

## Літаратура 
* 
*  — С. 183.
* 
* 
* Лсіт карты N-35-23. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1986 год.

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
П’янае

'''П'янае''' — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 28 км на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 1 км на захад ад вёскі Лешна, у басейне ракі Сосніца.

Плошча паверхні 0,04 км². Даўжыня 0,32 км, найбольшая шырыня 0,2 км. Даўжыня берагавой лініі 0,77 км.

Схілы катлавіны спадзістыя, на захадзе і ўсходзе стромкія, вышынёй да 5 м.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
30 Авена B b

**30 Авена B b** — экзапланета (газавы гігант) у зоркі 30 Авена B у кратнай (чацвярной) сістэме 30 Авена, аддаленая ад Зямлі на 136 светлавых гадоў у кірунку да сузор’я Авен.

Маса планеты ацэньваецца прыблізна ў 9,88 *M*J. З’яўляецца адзіным вядомым планетарным аб’ектам у сістэме 30 Авена.

Матчына зорка мае спектральны клас F6 V, яе ўзрост ацэньваецца ў 30 млн гадоў. 30 Авена B з’яўляецца кампанентам двайной сістэмы, абарачаючыся разам з 30 Авена C вакол агульнага цэнтра мас з яшчэ адной двайной сістэмай зорак 30 Авена A і 30 Авена D. Такім чынам, 30 Авена — гэта характэрная іерархічная кратная зорная сістэма. Сістэмы, падобныя 30 Авена, не з’яўляюцца рэдкасцю. Навукоўцы лічаць, што каля 4 % усіх сістэм падобныя да сістэмы 30 Авена і маюць 4 зоркі.

Экзапланета размешчана ў прыдатнай для жыцця зоне і абарачаецца вакол матчынай зоркі за 335 дзён.

## Гл. таксама 
* Бінарная сістэма
* Kepler-64 AB b (KIC 4862625 AB b)

## Спасылкі 
* Планетная сістэма 30 Ari B 
* У экзапланеты з 30 Ari знайшлі чацвёртае сонца

Катэгорыя:Экзапланеты паводле алфавіта
Катэгорыя:Экзапланеты, адкрытыя ў 2009 годзе
Катэгорыя:Экзапланеты, адкрытым метадам доплераўскай спектраскапіі
Катэгорыя:Газавыя гіганты
Шадван

**Шадван** () — найбуйнейшы востраў на поўдні Суэцкага заліва. Уваходзіць у склад Егіпта. Плошча — каля 42 км². Сталага насельніцтва няма. 

## Геаграфія 
Востраў Шадван месціцца на поўначы Чырвонага мора ў гарлавіне Суэцкага заліва ў 29 км на паўночны ўсход ад Хургады. Сфарміраваўся ў выніку змены ўзроўню мора. Фундамент вострава складзены з базальтаў, аднак бачная паверхня ўяўляе сабою скалы з вапнякоў і пясчаніку. Востраў Шадван знаходзіцца ў сейсмічна актыўнай зоне, часам адбываюцца землятрусы. 

Берагі атачаюць каралавыя рыфы, якія фарміруюць на паўночным захадзе шырокую лагуну. Маецца таксама невялікая ўнутраная лагуна. Узровень вады ў ёй залежыць ад сезону. 

Клімат трапічны спякотны.

## Прырода 
Паверхня вострава Шадван уяўляе сабою скалістую і пясчаную пустыню з рэдкай ксерафітнай расліннасцю. На яго берагах спыняюцца пералётныя птушкі. Значна багацейшымі па сваіх прыродных уласцівасцях з'яўляюцца навакольныя каралавыя рыфы. Каля Шадвана жывуць шматлікія марскія акуні, акулы, дэльфіны, марскія чарапахі.

## Гісторыя 
Востраў Шадван здаўна вядомы мараплаўцам. У 1889 г. тут быў пабудаваны маяк. 

Падчас канфлікта паміж Егіптам і Ізраілем у 1967 - 1970 гг. на Шадване была арганізавана егіпецкая ваенная база, з вострава вёўся абстрэл ізраільскіх пазіцый на акупаваным Сінайскім паўвостраве. Пазіцыі егіпцян таксама пацярпелі падчас ізраільскай атакі 26 снежня 1969 г. Часткова разбураны ў выніку ваенных падзей маяк быў адрамантаваны толькі ў 1987 г. 

У 1996 г. на востраве была пабудавана аўтаномная сейсмалагічная станцыя. Дзякуючы блізкасці да Хургады Шадван карыстаецца папулярнасцю сярод турыстаў, якія наведваюць яго для знаёмства з каралавым рыфам. 

## Спасылкі 
* Shaker Island 
* 2001 August earthquake swarm at Shadwan Island
* Lighthouses of Egypt: Red Sea 

Шадван
Шадван
Шадван
Шадван 
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Месхетыя

**Месхе́тыя**, або **Месхе́ты** () — гісторыка-культурная вобласць Грузіі, у наш час большая частка Месхетыі ўваходзіць у склад Грузіі, займаючы поўдзень і часткова паўднёвы захад краіны. Тэрыторыя гістарычнай Месхетыі адпавядае тром сучасным муніцыпалітэтам Грузіі — Адыгенскаму, Ахалцыхскаму і Аспіндзаўскаму, якія ўваходзяць у край Самцхэ-Джавахетыя, а таксама сумежным раёнам Турцыі. Цэнтр — горад Ахалцыхэ.

## Гісторыя 
Гістарычна вобласць была заселена грузінскімі плямёнамі, якія ў часы панавання тут Візантыйскай імперыі (VI—XI стагоддзі) прынялі хрысціянства, верагодна ўсё ж захоўваючы і дахрысціянскія звычаі, а таксама сваю культуру. C XIII стагоддзя ў княстве Самцхэ-Саатабага, кіравалі якім атабегі з дому Джакелі. Да 1576 года Месхетыя была канчаткова заваявана туркамі-асманамі і стала часткай Асманскай Турцыі.

У Месхетыю, як і ў іншыя заваяваныя землі, пачало перасяляцца з іншых абласцей Анатоліі цюркамоўнае насельніцтва. Шляхам іх змешвання з мясцовымі жыхарамі, частка якіх прынялі іслам, утварылася этнічная група турак-месхетынцаў.

Паслабленне Асманскай імперыі прыводзіць да ўзмацнення Расіі ў рэгіёне (гл. Ахалцыхская бітва). Адрыянопальскі мірны дагавор 1829 года замацоўвае перадачу паўночнай часткі рэгіёна пад кіраванне Расійскай імперыі. Пасля гэтага ў рэгіёне пачынаецца зваротны працэс: значная частка грузінаў-мусульман, асабліва ў другой палове XIX стагоддзя, перасяляецца ў Турцыю.

Астатнія туркі-месхетынцы былі ў 1940-я гады дэпартаваны ў Казахстан і Сярэднюю Азію. Большасць з іх так і не вярнуліся ў Месхетыю.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі
Масаляны

**Масаля́ны** (, ) — аграгарадок у Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Алекшыцкага сельсавета.

## Назва 
Тут сама фіксавалася свіслацкае прозвішча Масаловіч. Было германішскае Масаль.Ёсць латышскае *Masals*, літоўскае *Masalis.*

## Гісторыя 
У 1662 г. згадваецца ў складзе Гарадзенскага павету ВКЛ.

У 1919—1939 — у складзе Польскай Рэспублікі. У 1919—1922 — цэнтр гміны ў Гродзенскім павеце Беластоцкага ваяводства. Наступствам пакту Молатава-Рыбентропа і нападу СССР на Польшчу 17 верасня 1939 года, занята савецкімі войскамі.

18 верасня 1939 года ў маёнтку Масаляны з'явілася група беларускіх камуністаў і бандытаў, якой кіраваў Язеп Гаўрылюк, з мэтай забойства ўладальніка маёнтку, ардыната Яна Біспінга, а таксама рабунку каштоўнасцей з маёнтку. Мясцовыя жыхары аднак папяредзілі пана пра небяспеку ад савецкіх бандаў, дзякуй чаму яму і яго сям'і атрымалася збегчы мінулай ночы. Жыхары Масалянаў сфарміравалі вясковы камітэт, які забяспечыў маёнтак і прымусіў банду Гаўрылюка хутка з'ехаць.

2 лістапада 1939 года вёска апынулася ў складзе Беларускай ССР. Да 23 сакавіка 1964 года вёска ўваходзіла ў склад Эйсмантаўскага сельсавета, пасля — у складзе Алекшыцкага сельсавета. З 1991 года ў складзе незалежнай Беларусі.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
## Славутасці 
* Капліца Унебаўзяцця Найсв. Дзевы Марыі
* Царква Раства Божай Маці
* Палац Біспінгаў

### Заказнік, помнік прыроды 
* Батанічны помнік прыроды мясцовага значэння «Старадаўняя паркавая сядзіба «Масаляны» (у 15,0 км на паўночны ўсход ад г. п. Вялікая Бераставіца, заходняя ўскраіна аг. Масаляны).

## Вядомыя асобы 
* Іван Антонавіч Летка (1935—1999) — беларускі паэт.

## Спасылкі 
* 
* Вёска Масаляны на сайце Radzima.org
* 

Катэгорыя:Алекшыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёна
Неферыркара II

**Неферыркара II** — фараон Старажытнага Егіпта, кіраваў у XXII стагоддзі да н.э., з VIII дынастыі.

Гэты фараон вядомы толькі з Абідаскага спісу. Ні яго грабніца, ні захаваныя ад яго кіравання помнікі не вядомыя.

[thumb|цэнтр|390px|[Абідаскі спіс (фрагмент). Неферыркара запісаны пад № 56]]

## Літаратура 
* 
* Von Beckerath, J., Handbuch Der Aegyptischen Koenigsnamen,MAeS 20, 1984

Катэгорыя:Фараоны восьмай дынастыі
Фёдар Іванавіч Сухавіла

**Фёдар Іванавіч Сухавіла** (7 студзеня 1917, в. Крывічы, цяпер Глыбоцкі раён — 1 сакавіка 1994) — беларускі самабытны мастак, майстар маляваных дываноў.

## Біяграфія 
З дзяцінства знаходзіўся ў гушчы народнага творчага працэсу. У школьныя гады шмат маляваў, яму пашчасціла назіраць за творчай дзейнасцю Язэпа Драздовіча ў станковым жывапісу і роспісу дываноў, і гэта спрыяла выбару будучага рамяства.

За ўвесь перыяд творчай дзейнасці, які неаднаразова перарываўся на доўгія гады, стварыў больш за 100 размаляваных дываноў і куфраў, велікодных яек і іншых прадметаў — такарных, сталярных і бандарных прадметаў. У іх наглядна праявіліся высокія выканальніцкія і эстэтычныя ўласцівасці.

Маляваныя дываны мастак заўсёды будаваў па ўстоянаму кампазіцыйнаму прынцыпе: у цэнтры палатна — камбінаваны букет кветак у дэкаратыўнай вазе, па перыметры дывана — арнаментальнае абрамленне са стылізаванымі элементамі расліннага характару. Аўтар выкарыстоўваў для сваіх твораў чорны фон і дамагаўся асаблівай гучнасці колеру за кошт кантрасту светлага і цёмнага.

Значная колькасць твораў захоўваецца ў зборы Заслаўскага гісторыка-культурнага музея-запаведніка.

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Залатое імя

**Залатое імя** — адно з пяці імёнаў царскага тытула ў Старажытным Егіпце. Сэнс назвы, а таксама яго значэнне не да канца высветлена да сённяшняга дня.

## Паходжанне 
Магчыма фараон прыраўноўваўся залатым імем да сонца, якое ў выглядзе сімвалічнай выявы сокала плыло па небе на караблі ці барцы. Таму знак, які пазначае залатое імя, складаецца з сокала (Гора), які сядзіць на іерогліфе, які азначае золата.

Залатое імя паводле позніх крыніц як афіцыйны дадатковы тытул ужываецца ўжо пры фараоне Джосеры з трэцяй дынастыі. Аднак, толькі на помніках фараона Снофру яно з'яўляецца сучасным эпосе. Залатое імя пачыналася значком сокала, які сядзіць на кулоне, прычым гэты стыль да эпохі Сярэдняга царства не змяняўся.

## Пазнейшыя інтэрпрэтацыі 
У эліністычны перыяд, да якога адносіцца Разецкі камень, у гэтым значку бачылі перамогу Гора над яго злым братам Сетам. Але гэта інтэрпрэтацыя не адпавядае неваяўнічым напісанням залатога імя ў старажытных тытулах фараонаў Егіпта аж да 11-й дынастыі. Наконт свайго тытулам Тутмас III гаворыць: «Ён (Амун) ствараў мяне як „Бік-ен-небу“ (Залатога сокала)». Яго суправіцельніца Хатшэпсут называецца «Хор-ент-дам» (Гор з чыстага золата). У сувязі з назвай «Залатога памяшкання» як месца пахавання фараона ў Новым царстве, золата інтэрпрэтуецца як сінонім вечнасці. Таму залатое імя можа несці аналагічнае значэнне — як выраз жадання фараона быць вечным Горам.

## Літаратура 
* Hans Bonnet: *Goldhorus*, in: *Lexikon der ägyptischen Religionsgeschichte*, Hamburg 2000 ISBN 3-937872-08-6 S. 216f.
* Wolfgang Helck, Eberhard Otto: *Kleines Lexikon der Ägyptologie*. Harrassowitz, Wiesbaden 1999, ISBN 3-447-04027-0
* Jürgen von Beckerath: *Handbuch der ägyptischen Königsnamen.* Münchner Ägyptologische Studien, Bd. 49. Philipp von Zabern, Mainz 1999, ISBN 3-8053-2591-6
* Alan Gardiner: *Egyptian Grammar.* Griffith Institute, Oxford
* Thomas Schneider: *Lexikon der Pharaonen*, 2002 ISBN 3491960533

Катэгорыя:Егіпецкае пісьмо
1978 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

**1978** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.
.]]
## Падзеі 
* Першая Рэспубліканская выстаўка народных маляваных дываноў, Палац мастацтва, Мінск. Упершыню творы Алены Кіш убачыла шырокая аўдыторыя гледачоў
* Рэспубліканская выстаўка «На варце Радзімы», Палац мастацтва, Мінск
* Рэспубліканская выстаўка «Маладая гвардыя краіны Саветаў», Палац мастацтва, Мінск
* Рэспубліканская выстаўка «60 гадоў БССР і КПБ», Палац мастацтва, Мінск
* Выніковая выстаўка мастацкай фатаграфіі гарадскога адкрытага фотаконкурсу «Я люблю цябе, жыццё!». Уступны артыкул да каталога — А. Рагоўскі

## Ганаровыя званні 
* Сяргей Вакар атрымаў ганаровае званне Заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі
* Віктар Волчак атрымаў ганаровае званне Заслужанага архітэктара БССР
* Васіль Шаранговіч атрымаў ганаровае званне Заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі

## З’явіліся 
## Памерлі 
* 18 лютага — Леанід Дубар (нар. 1925), беларускі жывапісец, графік, педагог
* 3 сакавіка — Натан Воранаў (нар. 1916), беларускі мастак-жывапісец, педагог Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1966)

## Галерэя жывапісу 

Выява:Viktar Smataŭ 1978 Navahrudak.jpg|Віктар Шматаў «Навагрудак»
Выява:Viktar Shmataŭ 1978 Oak.jpg|Віктар Шматаў «Дуб»
Выява:Mikhail Savitski Partisan Madonna 1978.jpg|Міхаіл Савіцкі «Партызанская мадонна»

Катэгорыя:1978 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Урачыстасць (каталіцтва)

**Урачыстасць** () — найвышэйшая ступень царкоўнага свята ў заходніх літургічных абрадах Каталіцкай царквы.

## Гісторыя 
Слова «solemnitas» заўсёды выкарыстоўвалася на Захадзе для абазначэння вялікага царкоўнага свята, аднак да сярэдзіны ХХ стагоддзя не з'яўлялася літургічным тэрмінам. У 1969 годзе пасля Другога Ватыканскага сабору літургічная рэформа змяніла складаную сістэму святаў, якая існавала ў лацінскім абрадзе з канца XVI стагоддзя, на сістэму, дзе ўсе дні літургічнага года мелі адну з чатырох катэгорый:

* Будні дзень (*feria*). У гэты дзень не ўшаноўваюцца святыя альбо падзеі з жыцця Ісуса Хрыста, але ў паасобных краінах могуць адзначацца ўспаміны святых, што шануюцца тым ці іншым народам ці групай вернікаў.
* Успамін (*memoria*). Падчас набажэнства ўзгадваецца постаць таго ці іншага святога. Успамін можа быць абавязковы (*memoria obligatoris*) і неабавязковы, факультатыўны (*memoria ad libitum*).
* Свята (*festum*). У дні святаў узгадваюцца найбольш істотныя постаці хрысціянскай веры і важныя падзеі з жыцця Ісуса Хрыста і святых, а набажэнства мае асаблівыя элементы.
* Урачыстасць (*solemnitas*). Найбольш значныя святы літургічнага году.

## Асаблівасці святкавання 
Святкаванне ўрачыстасці мае шэраг адрозненняў у парадку правядзення набажэнстваў. У адрозненне ад іншых літургічных дзён, святкаванне ўрачыстасці пачынаецца не з поўначы, а з вечара папярэдняга дня. Яно адкрываецца нешпарамі, некаторыя ўрачыстасці маюць таксама паслядоўнасці вігілійных імшаў, якія служацца вечарам напярэдадні асноўнага дня свята. Імша з урачыстасці мае тры біблійныя чытанні, спеў гімна *Gloria*, а таксама сімвал веры. Калі ўрачыстасць прыпадае на пятніцу, гэты дзень не з'яўляецца днём пакаяння і посту. Дзве найвялікшыя ўрачыстасці літургічнага году, Нараджэнне Пана і Вялікдзень, святкуюцца з актавай, гэта значыць на працягу васьмі дзён пасля дня свята. Галоўнае свята Каталіцкай царквы, Пасха, завецца ўрачыстасцю ўрачыстасцяў.

У цяперашні час лічба ўрачыстасцяў у агульным рымскім календары складае 17. Акрамя таго, Канферэнцыя каталіцкіх біскупаў асобнай краіны ці ўлада манаскага закону мае права дадаткова надаць статус урачыстасці дню ўспаміну асабліва шанаванага ў краіне святога. Таксама статус урачыстасці ў кожнай святыні атрымлівае гадавіна яе пасвячэння і тытулярнае свята дадзенай святыні.

## Спіс урачыстасцяў агульнага календара 
## Гл. таксама 
* Літургічны год у рымскім абрадзе

## Зноскі 
## Літаратура 
* «Торжество» // Католическая энциклопедия. Т.4. Изд. францисканцев, М.2011. Ст. 1411—1412

Катэгорыя:Літургіка
Каскадныя табліцы стыляў

**CSS** ( — каскадныя табліцы стыляў) — фармальная мова апісання знешняга выгляду дакумента, напісанага з выкарыстоўваннем мовы разметкі.

Звычайна выкарыстоўваецца як сродак апісання, афармлення знешняга выгляду вэб-старонак, напісаных з дапамогай моў разметкі HTML ды XHTML, але можа прымяняцца да любых XML-дакументаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Каскадныя табліцы стыляў
Катэгорыя:Стандарты Інтэрнэту
Катэгорыя:Стандарты W3C
Катэгорыя:Мовы разметкі
Катэгорыя:Мовы стыляў
Хаакін Санчэс

**Хаакін Санчэс Радрыгес** (; нар. , Эль-Пуэрта-дэ-Санта-Марыя, Іспанія), больш вядомы як проста **Хаакін** ― іспанскі футбаліст, паўабаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Іспаніі (2002—2007). На клубным узроўні вядомы ў першую чаргу па выступах за «Рэал Бетыс», а таксама «Валенсію». Разам з Андоні Субісарэтам з’яўляецца лідарам па колькасці праведзеных гульняў у Ла Лізе (622 матчы).

## Клубная кар’ера 
### «Бетыс» 
Футбольная кар’ера Хаакіна пачалася ў рэзервовай камандзе «Рэал Бетыс B». Адыграўшы сезон у дублюючым складзе ігрок у хуткім часе трапіў у асноўны склад першай каманды і стаў яе лідарам. Агулам Хаакін правёў 6 сезонаў за каманду з Севільі і выходзіў на газон у футболцы «Рэала Бетыса» 180 матчаў, у якіх забіў 29 мячоў, пасля чаго ў 2006 годзе патрапіў у «Валенсію».

### «Валенсія» 
У «Валенсіі» Хаакін гуляў практычна без заменаў, за два першыя сезоны ён правёў 91 гульню, у якіх забіў 12 мячоў і аддаў 13 галявых перадач.

### «Малага» 
27 чэрвеня 2011 года ігрок падпісаў кантракт з клубам «Малага» тэрмінам на 3 гады. Дапамог андалусійскаму клубу дайсці да чвэрцьфінала Лігі чэмпіёнаў.

### «Фіярэнціна» 
12 ліпеня 2013 года Хаакін стаў іграком італьянскай «Фіярэнціны». 20 кастрычніка таго ж года забіў першы мяч за «фіялак», калі дапамог перамагчы дзейнага чэмпіёна «Ювентус» з лікам 4:2. Таксама, дапамог «Фіярэнціне» дайсці да фіналу Кубка Італіі ў 2014 годзе.

### Вяртанне ў «Бетыс» 
31 жніўня 2015 года Хаакін вярнуўся ў «Бетыс», падпісаўшы трохгадовы кантракт.

У красавіку 2023 года абвясціў пра завяршэнне кар’еры па заканчэнні сезона 2022/23.

## Міжнародная кар’ера 
У складзе нацыянальнай каманды дэбютаваў у 2002 годзе. Прымаў удзел на чэмпіянатах свету 2002 і 2006 гадоў.

## Дасягненні 
 **Бетыс**
* Уладальнік Кубка Іспаніі (2): 2005, 2022

 **Валенсія**
* Уладальнік Кубка Іспаніі: 2008

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Іспаніі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Іспаніі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Бетыс
Катэгорыя:Ігракі ФК Валенсія
Катэгорыя:Ігракі ФК Малага
Катэгорыя:Ігракі ФК Фіярэнціна
Русудан (царыца Грузіі)

**Русуда́н** (каля 1194—1245) — царыца Грузіі (1223—1245). Дачка царыцы Тамары і Давід-Саслана. Праўленне Русудан азначае заканчэнне залатога веку гісторыі Грузіі. Русудан была занадта слабай, каб захаваць незалежнасць і цэласнасць дзяржавы перад тварам мангольскай пагрозы.

## Біяграфія 
Узышла на прастол 18 студзеня 1223 года, пасля смерці сваго брата Георгія IV, які атрымаў цяжкую рану ў бітве з манголамі.

На трэцім годзе праўленя Русудан, восенню 1225 года, у Грузію уварваліся войскі харэзмшаха Джэлал ад-Дзін Манкбурны, які бяжаў з Харэзма ад манголаў. Грузінскія войскі пад кіраўніцтвам Іаана Мхаргрдзелі пацярпелі цяжкае паражэнне ў бітве пры Гарнісі, пасля чаго шлях на Тбілісі, Карс і Гянджу аказаўся для харэзмскіх войск адкрытым. Яны аблажылі Тбілісі, а царскі двор пераехаў у Кутаісі. 9 сакавіка 1226 года Джалал ад-Дзін захапіў Тбілісі і поўнасцю разрабаваў горад. У 1227 годзе Джалал ад-Дзін зноў узяў Тбілісі; хаця ён быў вымушаны пакінуць горад пасля таго, як Русудан заключыла саюз з Канійскім султанатам, уся ўсходняя Грузія знаходзілася пад яго кантролем да 1230 года.

У 1236 годзе ў трэці і апошні раз манголы ўварваліся ў Закаўказзе, і аслабленая вайной з харэзмшахам Грузія не здолела аказаць ім супраціўлення. Да 1240 года ўсю краіну занялі манголы, а Русудан знаходзілася ў Кутаісі. У 1242 годзе яна падпісала з манголамі мір, згодна з якім прызнала Грузію васалам хана і абавязалася плаціць яму дань.

У 1224 годзе, Русудан уступіла ў шлюб з сельджукскім прынцам Мухамадам Мугісам уд-дзінам Туркан Шахам (унукам султана Кылыч-Арсланам II), які прыняў хрысціянства з імянем Дмітрый. Яе дачка Тамара была аддадзена ў жонкі сяльджукскаму султану Кей-Хасрову II, а пасля смерці апошняга — Первану, візіру і фактычнаму правицелю султаната.

Пасля смерці Русудан аб’яднаня грузінская дзяржава спыніла існаванне. Яе сын Давід VI Нарын быў адасланы да двара хана і вярнуўся ў Грузію толькі пасля мерці Русудан. Францысканскі манах Плана Карпіні бачыў яго там у канцы 1246 года. Манголы падтрымлівалі як яго, так і іншага прэтэндэнта на трон, пазашлюбнага сына Георгія IV, пазней вядомага як Давід VII Улу. У выніку, дзяржава, пасля некаторага перыяда міжцарства (якое працягвалася да 1247 года) распалася на две — Заходнюю і Усходнюю Грузію.

## Літаратура 
* Ronald Grigor Suny.The making of the Georgian nation 2. — Indiana University Press, 1994. — 418 p. — ISBN 0256209153, ISBN 9780253209153.

Катэгорыя:Баграціёны
Катэгорыя:Цары грузінскія
Катэгорыя:Жанчыны-кіраўнікі дзяржаў і ўрадаў
Вярхоўны Савет ЭССР

**Вярхоўны Савет Эстонскай ССР** — у 1940—1992 гадах вышэйшы орган дзяржаўнай улады ЭССР і Эстоніі.

29 верасня 1992 года, паводле новай Канстытуцыі Эстоніі, прынятай 28 чэрвеня 1992 года, склаў паўнамоцтвы на карысць Дзяржаўнага Схода Эстоніі (Рыйгікогу).

## Скліканні 
* 1 скліканне (1940—1946)
* 2 скліканне (1947—1950)
* 3 скліканне (1951—1954)
* 4 скліканне (1955—1959)
* 5 скліканне (1959—1962)
* 6 скліканне (1963—1966)
* 7 скліканне (1967—1970)
* 8 скліканне (1971—1975)
* 9 скліканне (1975—1979)
* 10 скліканне (1980—1984)
* 11 скліканне (1985—1990)
* 12 скліканне (1990—1992)

## Старшыні Презідыума 
* Іаганес Варэс (25 жніўня 1940 — 29 лістапада 1946)
* вакансія (29 лістапада 1946 — 5 сакавіка 1947)
* Пяль Эдуард Мікалаевіч (5 сакавіка 1947 — 4 ліпеня 1950)
* Якабсон Аўгуст Міхкелевіч (4 ліпеня 1950 — 4 лютага 1958)
* Эйхфельд Іаган Гансавіч (4 лютага 1958 — 12 кастрычніка 1961)
* Аляксей Мюрысеп (12 кастрычніка 1961 — 7 кастрычніка 1970)
* вакансія (7 кастрычніка — 22 снежня 1970)
* Артур Паўлавіч Вадэр (22 снежня 1970 — 25 мая 1978)
* вакансія (25 мая — 26 ліпеня 1978)
* Кэбін Іван Густававіч (26 ліпеня 1978 — 8 красавіка 1983)
* Арнальд Руйтэль (8 красавіка 1983 — 28 сакавіка 1990)

## Спасылкі 
* Вышэйшыя органы дзяржаўнай улады Эстонскай ССР 

Катэгорыя:Эстонская ССР
Эстонская ССР
Сцяг Дзісны

**Сцяг Дзісны** — сцяг горада Дзісна Міёрскага раёна. Сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 2 чэрвеня 2009 г. № 277.

## Апісанне 
Сцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з трох гарызантальных палос: верхняй і ніжняй — блакітнага колеру, якія складаюць адну дзясятую шырыні сцяга, і цэнтральнай — белага колеру. У цэнтры палотнішча на белай паласе размяшчаецца выява герба горада Дзісна.

## Гл. таксама 
* Герб Дзісны
* Сцяг Полацка

## Спасылкі 
* [Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 2 чэрвеня 2009 г. № 277.](http://www.pravo.by/pdf/2009-144/2009-144(007-031).pdf) 

Катэгорыя:Дзісна
Дзісна