Пуцінізм

на выступе ў Севастопалі перад прэзідэнцкімі выбарамі ў 2018 годзе]]

**Пуцінізм** () — палітычная сістэма Расіі, якая склалася ў часы кіраўніцтва Уладзіміра Пуціна. Характарызуецца канцэнтрацыяй палітычных і фінансавых паўнамоцтваў у руках «сілавікоў» — цяперашніх і былых, якія паходзяць з сілавых структур, у асноўным з ФСБ, паліцыі, арміі.

«Чэкісцкі захоп» расійскіх дзяржаўных і эканамічных актываў, як лічыцца, быў здзейснены групай бліжэйшых паплечнікаў і сяброў Пуціна, якія паступова ператварыліся ў вядучую групу расійскіх алігархаў і захапілі кантроль над фінансавымі, інфармацыйнымі і адміністрацыйнымі рэсурсамі расійскай дзяржавы і абмежавалі дэмакратычныя свабоды і правы чалавека.

Тэрмін «пуцінізм» упершыню быў ужыты ў артыкуле Андрэя Піянткоўскага, апублікаваным ім 11 студзеня 2000 года ў «Советской России» і ў той жа дзень змешчанай на сайце партыі «Яблоко».

Аляксандр Дугін у сваёй кнізе «Асновы геапалітыкі: Геапалітычная будучыня Расіі», якая значна ўплыла на расійскія эліты і ўласна на знешнюю палітыку Уладзіміра Пуціна, сцвярджаў, што Украіна павінна быць анексавана Расійскай Федэрацыяй, бо нібыта: *«Украіна як дзяржава не мае геапалітычнага значэння, асаблівага культурнага імпарту або агульначалавечага значэння, геаграфічнай унікальнасці, этнічнай выключнасці, яе пэўныя тэрытарыяльныя амбіцыі ўяўляюць велізарную небяспеку для ўсёй Еўразіі і без рашэння праблемы „ўкраінскага пытання“, казаць аб кантынентальнай палітыцы наогул бессэнсоўна. Нельга дазволіць Украіне заставацца незалежнай, калі яна не будзе санітарнай мяжой, што таксама было б недапушчальна»*, — што ўрэшце прывяло да расійска-ўкраінскай вайны.

## Характарыстыка 
Сацыёлагі, эканамісты і палітолагі падкрэсліваюць розныя асаблівасці гэтай сістэмы.

### Характарыстыкі пуцінізму, вылучаныя публіцыстамі і журналістамі 
* культ асобы Пуціна праз услаўленне ў СМІ вобраза «нацыянальнага героя»
* моцная прэзідэнцкая ўлада, нават у параўнанні з ельцынскімі часамі
* моцны дзяржаўны кантроль над уласнасцю,
* элементы кумаўства (кааператыў «Возера»),
* апора на сілавікоў (людзі з некалькіх дзясяткаў сілавых структур, многія з якіх працавалі з Пуціным да яго прыходу да ўлады)
* выбарачнае прымяненне правасуддзя, суб’ектыўна выбарчае прымяненне закону (прынцып «Усё для сяброў, закон для ворагаў»)
* адносна ліберальная, але непразрыстая фінансавая і падатковая палітыка
* рэжым «ручнога кіравання»: слабы тэхнічны ўрад, які не мае ніякай палітычнай вагі, з рэальным кіраваннем краінай з Адміністрацыі прэзідэнта
* максімальная сакрэтнасць улады і кулуарнае прыняцце ключавых рашэнняў
* непрыязнасць уладаў да свабоды выказвання свайго меркавання, цэнзура
* стратэгічныя адносіны з Рускай Праваслаўнай Царквой, сярод іншага ў такіх сферах, як маёмасныя інтарэсы царквы і палітыка садзейнічання клерыкалізацыі грамадства
* агульнарасійскі варыянт ультранацыяналізму, перасоўванне рускіх на пазіцыі пануючай у дзяржаве нацыі
* на міжнароднай арэне пуцінізм характарызуецца настальгіяй па СССР і жаданнем аднавіць сітуацыю да 1989 года, калі Савецкі Саюз моцна канкураваў са Злучанымі Штатамі ў міжнародных справах
* энергетыка выкарыстоўваецца як інструмент міжнароднай палітыкі (так званая «трубаправодная дыпламатыя»)
* зусім нядаўна, у адказ на расійкае ўварванне ва Украіну, пуцінізм быў ахарактарызаваны заходнімі палітыкамі як «аўтарытарызм, імперыялізм, … этна-нацыяналізм».

### Характарыстыкі пуцінізму, вылучаныя навукоўцамі 
* цэнтралізацыя, моцная прэзідэнцкая ўлада, паслабленне палітычнага ўплыву рэгіянальных элітаў і буйнога бізнесу
* устанаўленне прамога або ўскоснага дзяржаўнага кантролю над асноўнымі тэлеканаламі краіны, цэнзура
* пастаяннае павелічэнне выкарыстання «адміністрацыйнага рэсурсу» на выбарах на рэгіянальным і федэральным узроўнях
* фактычная ліквідацыя сістэмы падзелу ўладаў, усталяванне кантролю за судовай сістэмай
* непублічны стыль палітычных паводзінаў
* манапалізацыя палітычнай улады ў руках прэзідэнта
* прыярытэт дзяржаўных інтарэсаў над інтарэсамі асобы, абмежаванне правоў грамадзян. Рэпрэсіі супраць грамадзянскай супольнасці
* стварэнне вобраза Расіі як «абложанай крэпасці», прыраўноўванне апазіцыйнай дзейнасці да дзейнасці ў інтарэсах іншых краін і выцясненне апазіцыі з палітычнага поля
* культ асобы Пуціна, увасабленне пераемнасці дзяржавы ў ім пасля сур’ёзнай траўмы ад распаду СССР
* бюракратычны аўтарытарызм, зліццё кіруючай партыі з бюракратычным апаратам
* дзяржаўны карпаратывізм
* моцны дзяржаўны кантроль над уласнасцю
* агрэсіўная знешняя палітыка
* канцэнтрацыя на парадку і кансерватыўных каштоўнасцях
* ідэалогія нацыянальнай велічы
* антызаходнія настроі

## Ідэалогія 
Палітолаг Андрэй Піянткоўскі лічыць пуцінізм «найвышэйшай і кульмінацыйнай стадыяй бандыцкага капіталізму ў Расіі». Ён лічыць, што «Расія не карумпаваная. Карупцыя — гэта тое, што адбываецца ва ўсіх краінах, калі бізнэсоўцы прапануюць чыноўнікам буйныя хабары за паслугі. Сённяшняя Расія ўнікальная. Бізнесмены, палітыкі, чыноўнікі — гэта адны і тыя ж людзі. Яны прыватызавалі багацці краіны і ўзялі пад кантроль яе фінансавыя патокі».

Такіх меркаванняў прытрымліваецца і палітолаг Джулі Андэрсан, якая заявіла, што адзін і той жа чалавек можа быць і супрацоўнікам расійскай выведкі, і арганізаваным злачынцам, і бізнесменам. Яна таксама цытуе былога дырэктара ЦРУ Джэймса Вулсі, які сказаў: "Я быў асабліва занепакоены на працягу некалькіх гадоў, пачынаючы з майго знаходжання на пасадзе, узаемапранікненнем расійскай арганізаванай злачыннасці, расійскай выведкі і праваахоўных органаў, а таксама расійскага бізнесу. Я часта ілюстраваў гэты момант з наступнай магчымасцю: калі вы атрымаеце магчымасць завязаць размову з выразным, англамоўным расейцам, скажам, у рэстаране аднаго з раскошных гатэляў уздоўж Жэнеўскага возера, а ён апрануты ў касцюм за 3 000 долараў, і ён кажа вам, што ён кіраўнік расійскай гандлёвай кампаніі і хоча пагаварыць з вамі аб сумесным прадпрыемстве, то ёсць чатыры варыянты. Ён можа быць такім, за каго сябе выяўляе. Ён можа быць афіцэрам расійскай выведкі, які працуе пад камерцыйным прыкрыццём. Магчыма, ён з’яўляецца часткай расійскай арганізаванай злачыннай групоўкі. Але сапраўды цікавая магчымасць заключаецца ў тым, што ён можа быць імі усімі трыма.

Па словах палітолага Дзмітрыя Глінскага, "ідэя ААТ «Расія» — ці лепш ЗАТ «Расія» — вынікае з расійскага лібертарыянскага анархізму, які разглядае дзяржаву як чарговую прыватную ўзброеную групу, якая прэтэндуе на асаблівыя правы на аснове яе незвычайнай сілы. «Гэта дзяржава, задуманая як „стацыянарны бандыт“, які навязвае стабільнасць шляхам ліквідацыі бадзяжных бандытаў папярэдняй эпохі». Напрыклад, у красавіку 2006 года прыватызацыя мытнай сферы выклікала абурэнне самога Пуціна, дзе бізнесмены і чыноўнікі «зліліся ў экстазе».

Палітолаг Ірына Паўлава сцвярджала, што чэкісты — гэта не проста аб’яднанне людзей, якія аб’ядноўваюцца для экспрапрыяцыі фінансавых актываў. Яны маюць даўнія палітычныя мэты пераўтварэння Масквы ў «Трэці Рым» і ідэалогію «стрымлівання» Злучаных Штатаў. Джордж Уіл падкрэсліваў нацыяналістычны характар пуцінізму. Ён казаў, што «пуцінізм становіцца таксічным квасам нацыяналізму, накіраваным супраць суседніх народаў, і папулісцкай зайздрасці, падмацаванай нападамі дзяржаўнай улады, накіраванай супраць прыватнага багацця. Пуцінізм — гэта нацыянал-сацыялізм без дэманічнага элемента яго першаадкрывальніка…». Паводле А. Іларыёнава, ідэалогія чэкістаў — гэта нашызм, гэта значыць выбарачнае прымяненне правоў.

У лютым 2021 года Уладзімір Пуцін звязаў сваю асабістую думку і ідэалогію з думкай Льва Гумілёва, заявіўшы, што ён таксама верыць у «пасіянарнасць», уздым і падзенне грамадстваў, як гэта апісвае гэтая тэорыя, і, у прыватнасці, што Расія была нацыяй «якая яшчэ не дасягнула найвышэйшай кропкі» свайго развіцця.

Пуцінізм у Еўропе падтрымлівалі многія ультраправыя палітыкі, такія як Марын Ле Пен, Матэа Сальвіні, Віктар Орбан, Джорджыя Мелоні і ультраправая партыя «Альтэрнатыва для Германіі».

## Спасылкі 
Катэгорыя:Палітыка Расіі
Катэгорыя:Палітычныя тэорыі