open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Усевалад Дзмітрыевіч Сафонаў

**Усевалад Дзмітрыевіч Сафонаў** (; ,  — , ) — расійкі акцёр тэатра і кіно, народны артыст РСФСР (1974).

## Біяграфія 
У 1949 годзе скончыў Вышэйшае тэатральнае вучылішча імя Б. В. Шчукіна (мастацкі кіраўнік курса — Ганна Аляксееўна Арочка) у Маскве, адразу пасля чаго быў заўважаны стваральнікам і мастацкім кіраўніком Маскоўскага дзяржаўнага камернага тэатра Аляксандрам Якаўлевічам Таіравым і запрошаны на працу.

З 1950 года, пасля закрыцця Камернага тэатра Таірава, служыў у Маскоўскім акадэмічным тэатры сатыры.

У 1952 годзе атрымаў працу ў Драматычным тэатры Групы савецкіх войскаў у Германіі (у ГДР), куды ў творчыя камандзіроўкі адпраўлялі найлепшых маладых акцёраў. Іграць у тэатры прыходзілася па тры-чатыры спектаклі ў дзень. Падчас працы ў ГДР Усевалад вывучыў нямецкую мову і свабодна на ёй размаўляў.

Пасля вяртання ў Савецкі Саюз у 1955 годзе быў прыняты ў трупу Тэатра-студыі кінаакцёра пры кінастудыі «Ленфільм» у Ленінградзе і пачаў актыўна здымацца ў кіно. З 1958 года служыў у Тэатры-студыі кінаакцёра ў Маскве.

Першай галоўнай роляй Усевалада Сафонава ў кіно стала роля лейтэнанта Юрыя Кержанцава ў ваенным мастацкім фільме «Салдаты» (1956) рэжысёра Аляксандра Іванова, якая прынесла акцёру першую вядомасць.

Сапраўдную славу Сафонаву прынесла дэтэктыўная стужка «Справа „пярэстых“» (1958) рэжысёра Мікалая Досталя, дзе акцёр сыграў ролю лейтэнанта міліцыі Сяргея Коршунава, оперупаўнаважанага МУРа.

Усесаюзную вядомасць акцёр атрымаў у 1971 годзе пасля выхаду на кінаэкраны краіны драмы рэжысёра Андрэя Смірнова «Беларускі вакзал», у якой Сафонаў выканаў ролю савецкага журналіста Аляксея Кірушына, былога франтавіка.

Памёр Усевалад Сафонаў 6 ліпеня 1992 года ва ўзросце шасцідзесяці шасці гадоў ад раку лёгкіх.

## Фільмаграфія 
* (1956) «Салдаты» — *лейтэнант Юрый Кержанцаў*
* (1970) «Беларускі вакзал» — *Аляксей Канстанцінавіч Кірушын журналіст, былы мінёр-падрыўнік*

Катэгорыя:Акцёры Расіі
Кірыл Юр’евіч Лаўроў

**Кірыл Юр’евіч Лаўроў** (; ,  — , ) — расійскі акцёр і рэжысёр тэатра і кіно, грамадскі дзеяч. Герой Сацыялістычнай Працы (1985), народны артыст СССР (1972), народны артыст Украіны (2003), лаўрэат Ленінскай прэміі (1982), Дзяржаўнай прэміі СССР (1978) і Дзяржаўнай прэміі РСФСР імя братоў Васільевых (1974).

## Фільмаграфія 
* (1969) «Чайкоўскі» — *Уладзіслаў Пахульскі*
* (1988) «Дуброўскі» — *Андрэй Гаўрылавіч Дуброўскі, бацька Уладзіміра*

Катэгорыя:Акцёры Расіі
Чайкоўскі (фільм)

**«Чайкоўскі»** () — савецкі двухсерыйны шырокафарматны мастацкі фільм, пастаўлены на кінастудыі «Масфільм» у 1969 годзе рэжысёрам Ігарам Таланкіным пра рускага кампазітара Пятра Ільіча Чайкоўскага. Прэм’ера фільма адбылася 31 жніўня 1970 года.

## Сюжэт 
Біяграфічны фільм, які расказвае пра жыццё кампазітара Пятра Ільіча Чайкоўскага з ранняга дзяцінства. У аснове сюжэтнай лініі — перапіска Чайкоўскага з Надзеяй фон Мек. У фільме адлюстравана гісторыя стварэння шэдэўраў Чайкоўскага: Першага канцэрта, балета «Шчаўкунок», опер «Яўген Анегін» і «Пікавая дама».

## У ролях 
* Інакенцій Смактуноўскі — Пётр Ільіч Чайкоўскі
* Антаніна Шуранава — Надзея фон Мек
* Яўген Лявонаў — Алёша
* Мая Плісецкая — Дэзірэ Арто (раманс выканала Галіна Алейнічэнка)
* Уладзіслаў Стржэльчык — Мікалай Рубінштэйн
* Ала Дзямідава — Юлія фон Мек
* Кірыл Лаўроў — Уладзіслаў Пахульскі
* Яўген Еўсцігнееў — Герман Ларош
* Лілія Юдзіна — жонка Чайкоўскага Антаніна Мілюкова
* Бруна Фрэйндліх — Іван Тургенеў

Катэгорыя:Фільмы 1969 года
Фрэйндліх

**Фрэйндліх** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аліса Брунаўна Фрэйндліх — расійская актрыса
* Бруна Артуравіч Фрэйндліх — расійскі акцёр
Левіяфан (фільм, 2014)

**«Левіяфан»** — расійская сацыяльная драма 2014 года, знятая рэжысёрам Андрэем Звягінцавым.

Левіяфанам у Старым Запавеце (Іоў 40:20 — 41:26, Іс. 27:1) называюць міфалагічную марскую пачвару. У фільме гэты біблейскі вобраз выкарыстоўваецца як метафара дзяржаўнай улады. Падобнае атаясамленне ўпершыню выкарыстоўваў Томас Гобс, які ў сваім трактаце параўнаў дзяржаўную машыну з Левіяфанам. Аднак у Гобса ўзнікненне гэтага калектыўнага цела лагічна вынікае з неабходнасці спыніць вайну ўсіх супраць усіх, абмежаваць натуральныя правы ў імя грамадскай дамовы; тады як па фільме — ніякай узаемнай карысці не існуе, і дзяржава з’яўляецца адзіным пераможцам у знішчальнай вайне.

Галоўныя ролі выканалі Аляксей Серабракоў, Алена Лядава, Уладзімір Удавічэнкаў і Раман Мадзянаў. Над гэтай карцінай Звягінцава працаваў амаль той жа здымачны гурт, што і над папярэднім, «Аленай»: аператарскую працу ажыццявіў Міхаіл Крычман, музычную — Філіп Глас (выкарыстоўваецца музыка з оперы «Эхнатон»).

Карціна ўвайшла ў асноўную конкурсную праграму 67-га Канскага кінафестывалю і адразу пасля паказу была высока ацэнена сусветнай кінакрытыкай: фільм быў удастоены прыза за найлепшы сцэнарый. У лістападзе 2014 года фільм выйшаў на экраны ў Вялікабрытаніі, 5 лютага 2015 года — у Расіі.

У 2015 годзе «Левіяфан» стаў другім фільмам у гісторыі Расіі, які атрымаў прэмію «Залаты глобус» у намінацыі «Найлепшы фільм на замежнай мове» (пасля фільма «Вайна і мір»). Фільм быў намінаваны на прэмію «Оскар» у катэгорыі «Найлепшы фільм на замежнай мове», а таксама на прэмію BAFTA у катэгорыі «Найлепшы фільм не на англійскай мове».

Катэгорыя:Фільмы Расіі 2014 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 2014 года
Катэгорыя:Крымінальныя фільмы 2014 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Расіі
Катэгорыя:Крымінальныя фільмы Расіі
Катэгорыя:Фільмы пра Расію
Катэгорыя:Фільмы на рускай мове
Катэгорыя:Фільмы Андрэя Звягінцава
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Андрэя Звягінцава
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Алега Негіна
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залаты глобус» за найлепшы фільм на замежнай мове
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты Польскай кінапрэміі «Арлы»
Бруна Артуравіч Фрэйндліх

**Бруна Артуравіч Фрэйндліх** (27 верасня [10 кастрычніка] 1909,  —, там жа, Расія) — расійкі акцёр тэатра і кіно; народны артыст СССР (1974), лаўрэат Сталінскай прэміі другой ступені (1951), бацька Алісы Фрэйндліх.

## Біяграфія 
У 1930—1931 гадах — загадчык клубу Ленінградскага аб’яднанага ЖАКТа. У 1931 годзе ўдзельнічаў у стварэнні Ленінградскага калгаснага ТРАМу (філіял Ленінградскага ТРАМу), дзе быў акцёрам. У 1931—1934 і 1936—1941 гадах — акцёр Ленінградскага драматычнага тэатр імя абкама УЛКСМ, у 1934—1936 — Ташкенцкага тэатра Чырвонай Арміі Сярэднеазіяцкай ваеннай акругі, іграў таксама ў драматычным тэатры горада Баравічы.

Незадоўга да пачатку вайны расстаўся з жонкай. Разам з тэатрам з’ехаў у Ташкент на гастролі. Ксенія Фёдараўна з дачкой засталіся ў Ленінградзе. Там яны перажылі блакаду.

Падчас вайны Ленінградскі ТЮГ, дзе тады працаваў акцёр (1941—1946), быў эвакуіраваны на Урал у Бярэзнікі. Два з паловай гады, з 1942 па 1944, трупа тэатра выступала на сцэне Бярэзнікаўскага драматычнага тэатра.

Знаходзячыся ў эвакуацыі, знайшоў акцёр сваё новае каханне. Пасля заканчэння вайны ён вярнуўся ў Ленінград з новай жонкай, Клаўдзіяй Мікалаеўнай Капчонавай, яна ўжо нарадзіла яму ў 1944 годзе дачку — Ірыну.

У 1945—1946 гадах — акцёр Ленінградскага тэатра эстрады і мініяцюр, у 1946—1948 — кінастудыі «Ленфільм».

У 1946 годзе перайшоў у Вялікі драматычны тэатр ім. М. Горкага, з 1948 — акцёр Ленінградскага тэатра драмы імя А. С. Пушкіна (цяпер Александрынскі тэатр).
## Фільмаграфія 
* (1957) «Дон Кіхот» — *герцаг*
* (1969) «Чайкоўскі» — *Іван Тургенеў*

Катэгорыя:Акцёры Расіі
Галасавы апарат

**Галасавы́ апара́т** — сукупнасць анатамічных структур, з дапамогай якіх у чалавека і жывёл з лёгачным дыханнем утвараюцца гукі.

## Кампаненты 
Складаецца з галасавых звязак — складкі са злучальнай тканкі на ўнутранай паверхні бакавых сценак гартані. Прамежак паміж імі — галасавая шчыліна. Ва ўтварэнні гукаў удзельнічаюць дыхальныя шляхі (трахея, бронхі), а таксама лёгкія. На адценні гукаў уплываюць глотка, насавая поласць з прыдаткавымі пазухамі, ротавая поласць. Паветра з лёгкіх выходзіць праз галасавую шчыліну, ад гэтага звязкі вібрыруюць і ўтвараюць гукавыя хвалі. Змена шырыні галасавой шчыліны і ступені нацягнутасці галасавых звязак уплывае на вышыню і моц гуку.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Сістэмы органаў
Паднябенне

**Паднябе́нне** — верхняя сценка ротавай поласці ў пазваночных жывёл і чалавека.

## Структура 
У чалавека паднябенне — шчыльная пласцінка, якая раздзяляе ротавую і насавую поласці. Складаецца з касцявога (цвёрдага) і мяккага паднябенняў. Мяккае паднябенне з’яўляецца працягам цвёрдага — са слізістай абалонкі з падслізістай і мышачнага слоя з тлушчавай клятчаткай. Цвёрдае і мяккае паднябенні разам утвараюць верхнюю сценку поласці рота.

## Анамаліі развіцця 
Пры парушэнні фармавання зародка могуць узнікаць заганы развіцця паднябення, напрыклад, воўчая зяпа.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Поласць рота
Катэгорыя:Лагапедыя
Катэгорыя:Маўленне
Відаўцішкі (Судэрвенская сянюнія)

**Віда́ўцішкі**, таксама **Відаўці́шкес** () — вёска ў Віленскім раёне Віленскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Судэрвенскай сянюніі. 

## Гісторыя 
У XIX і ў пачатку XX стагоддзя Відаўцішкі (існавалі як вёска і засценак) знаходзіліся ў складзе Расійскай імперыі, у Віленскім павеце Віленскай губерні, уваходзілі ў Рэшанскую воласць. Сучасная вёска таксама ўключае ў сябе тэрыторыю былога засценка Герала ().

У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Відаўцішкі занялі войскі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У пачатку 1919 года тэрыторыя занята Чырвонай Арміяй. З 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР, у канцы сакавіка занята польскімі войскамі.

З 1920 года паселішча ўваходзіла ў склад Сярэдняй Літвы. У 1922—1939 гадах яно знаходзілася ў складзе гміны Рэша Віленска-Троцкага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі. Паводле перапісу 1931 года, у вёсцы пражывалі 82 чалавекі (13 дамоў), а ў засценку — 124 чалавекі (22 дамы).

З пачаткам Другой сусветнай вайны ў верасні 1939 года вёска была занята савецкімі войскамі. Паводле савецка-літоўскага дагавора аб узаемадапамозе, падпісанага 10 кастрычніка 1939 года, Відаўцішкі разам з часткай Віленскага краю былі перададзены Літве, з 1940 года знаходзіліся ў складзе Літоўскай ССР. У 1941—1944 гадах тэрыторыя знаходзілася пад акупацыяй Германіі. З 1990 года Відаўцішкі ўваходзяць у склад незалежнай Літвы.

## Насельніцтва 
Дынаміка колькасці насельніцтва Відаўцішак паказвае на яго паступовае зніжэнне на працягу XX і пачатку XXI стагоддзяў.

### Моўная сітуацыя 
Разам з іншымі паселішчамі ваколіц Вільні вёска размешчана ў арэале гістарычнага бытавання беларускіх гаворак, якія сфарміраваліся на беларуска-літоўскім моўным памежжы. У 1977 годзе Відаўцішкі сталі адным з пунктаў маштабнай беларуска-літоўска-латышскай дыялекталагічнай экспедыцыі па даследаванні беларускіх гаворак у Літоўскай ССР, вынікі якой увайшлі ў пяцітомны «Слоўнік беларускіх гаворак паўночна-заходняй Беларусі і яе пагранічча».

Паводле даследаванняў польскага славіста Міраслава Янковяка, мясцовая беларуская гаворка (якую жыхары называюць «простай мовай») на працягу апошніх дзесяцігоддзяў паступова саступае месца польскай, а таксама рускай і літоўскай мовам. Сёння яна захоўваецца пераважна сярод жыхароў старэйшага пакалення.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага раёна
Катэгорыя:Судэрвенская сянюнія
Лідзія Іванаўна Якавенка

**Лідзія Іванаўна Якавенка** (; 6 студзеня 1941, Дзям’янкі) — савецкі работнік сельскай гаспадаркі. Герой Сацыялістычнай Працы (1981).

## Біяграфія 
Нарадзілася 6 студзеня 1941 года ў вёсцы Дзям’янкі Добрушскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР.

Пасля заканчэння сельскай школы паступіла ў мясцовы калгас «Серп і молат», дзе працавала ў паляводчай брыгадзе. У 1960 годзе Лідзія Іванаўна пераехала ў Краснадарскі край у станіцу Брюхавецкую, стала працаваць даяркай у калгасе імя Надзеі Крупскай і неўзабаве выйшла ў лік перадавых жывёлаводаў раёна. Па выніках работы восьмай пяцігодкі Лідзія Якавенка была ўзнагароджана ордэнам Леніна, у дзявятай пяцігодцы — ордэнам Кастрычніцкай рэвалюцыі. У маі 1975 года на базе Брюховецкого сельскагаспадарчага тэхнікума і калгаса імя Крупскай быў створаны саўгас-тэхнікум «Брухавецкі», у якім Л. І. Якавенка працягнула працаваць даяркай. Па выніках працы ў дзесятай пяцігодцы яна стала лепшай даяркай Брюхавецкага раёна, удзельнічала ў працы выставы дасягненняў народнай гаспадаркі СССР і была ўзнагароджана бронзавым медалём ВДНГ.

У 1996 годзе была ўдастоена звання «Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі Кубані». У 2020 годзе — званне «Ганаровы грамадзянін Брюхавецкага раёна».

## Узнагароды і званні 
* Герой Сацыялістычнай Працы (1981) 
* Ордэн Леніна 
* Медаль «Серп і молат» 
* Званне «Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі Кубані» 
* Званне «Ганаровы грамадзянін Брюхавецкага раёна» (2020)

## Бібліяграфія 
* Трудовая слава Кубани. Под. ред. Н. Л. Заздравных. Краснодар, 2003.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Лидия Ивановна Яковенко. Сайт «Герои страны».
* Брюховецкая: от истоков до нынешних дней.
* Праздничный «огонек» для ветеранов.
Амерыканскі ўніверсітэт Бейрута

**Амерыканскі ўніверсітэт Бейрута** () — гэта прыватны, неканфесійны і незалежны ўніверсітэт, зарэгістраваны ў Нью-Ёрку, з галоўным кампусам у Бейруце, Ліван. АУБ кіруецца прыватнай аўтаномнай радай папячыцеляў і прапануе праграмы, якія вядуць да атрымання ступені бакалаўра, магістра, доктара медыцыны і доктара філасофіі.

Аперацыйны бюджэт АУБ складае 423 мільёны долараў з агульным фондам прыблізна 768 мільёнаў долараў. Кампус складаецца з 64 будынкаў, у тым ліку Медыцынскага цэнтра АУБ (AUBMC, раней вядомы як AUH — Амерыканская універсітэцкая бальніца), чатырох бібліятэк, трох музеяў і сямі інтэрнатаў. Амаль пятая частка студэнтаў АУБ наведвала сярэднюю школу або універсітэт за межамі Лівана, перш чым прыехаць у АУБ. Выпускнікі АУБ пражываюць у больш чым 120 краінах свету. Мова навучання — англійская.

## Гісторыя 
Заснаваны амерыканскім місіянерам Дэніэлам Блісам у 1866 годзе як *Сірыйскі пратэстанцкі каледж*. 18 лістапада 1920 года назва была зменена на цяперашнюю.

Падчас  (1975—1990) універсітэт працягваў працаваць, але 18 студзеня 1984 года яго прэзідэнт Малкальм Х. Кэр быў забіты, як мяркуецца, Хезбалай.

### Прэзідэнты 
Спіс прэзідэнтаў універсітэта з моманту яго заснавання:

* Дэніэль Бліс (1866-1902) 
* Говард С. Бліс (1902-1920) 
* Баярд Додж (1923-1948) 
* Стывен Б.Л. Пенроуз-младшы (1948-1954) 
* Канстанцін Зюрэйк (1954-1957) 
* Дж. Пол Ленард (1957-1961) 
* Норман Бернс (1961-1965) 
* Сэмюэль Кёрквуд (1965-1976) 
* Гаральд Э. Хольшэр (1977-1981) 
* Малкальм Х. Кер (1981-1984) 
* Кальвін Плімптан (1984-1987) 
* Фрэдэрык П. Гертэр (1987-1993) 
* Роберт М. Хадад (1993-1996) 
* Дэвід С. Додж (1996-1997) 
* Джон Уотэрбры (1997-2008) 
* Пітар Ф. Дорман (2008 - чэрвень 2015) 
* Фадло Р. Хуры (верасень 2015 - цяпер) 

## Факультэты 
* Факультэт сельскагаспадарчых і харчовых навук (FAFS)
* Факультэт мастацтва і навукі(FAS)
* Факультэт навук аб здароўі(FHS)
* Медыцынскі факультэт(FM)
* Школа сястрынскай справы Рафіка Харыры(HSON)
* Факультэт інжынернай справы і архітэктуры Маруна Семана(MSFEA)
* Школа бізнеса Сулімана С. Аляяна(OSB)

## Студэнты 
Восенню 2018 года ў АУБ было залічана больш за 9000 студэнтаў: 7180 студэнтаў бакалаўрыяту і 1922 аспіранты.

## Рэйтынгі 
У рэйтынгу універсітэтаў QS за 2026 год АУБ займае 237-е месца ў свеце і 6-е месца ў арабскім свеце.

## Вядомыя выпускнікі 
* Заха Хадзід — архітэктар
* Рула Гані — былая першая лэдзі Афганістана, уключаная часопісам Times у спіс 100 самых уплывовых людзей свету; жонка Ашрафа Гані
* Гада ас-Саман — сірыйская пісьменніца
* Карыма Абуд — палестынская фатограф
* Доктар Амаль Мудалалі скончыла Амерыканскі ўніверсітэт у Бейруце са ступенню ў галіне паліталогіі. Яна — першая ліванская жанчына, якая стала паслом Лівана ў ААН; 
* Ардэм Патапуцян — лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (2021), вучыўся ў АУБ каля года да сваёй эміграцыі ў ЗША.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Al Jazeera English documentary on the history of Beirut's American University

Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Лівана
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1866 годзе
Катэгорыя:Бейрут
Дыяхранія

**Дыяхрані́я** (ад  цераз, скрозь +  час) — 1) змены, што адбываюцца на працягу часу ў моўнай сістэме, на асобных узроўнях мовы, а таксама ў іх падсістэмах і адзінках; 2) лінгвістычнае вывучэнне працэсаў такіх змен, а таксама гістарычнага развіцця моўнай сістэмы ў цэлым.

Паняцце дыяхраніі тэарэтычна абгрунтаваў у «Курсе агульнай лінгвістыкі» (1916) швейцарскі лінгвіст Фердынанд дэ Сасюр, які вылучыў вось адначасовасці і вось паслядоўнасці моўных з’яў і, адпаведна, дзве лінгвістыкі: сінхранічную (статыстычную) і дыяхранічную (эвалюцыйную).

## Дыяхранічнае мовазнаўства 
Дыяхранічнае мовазнаўства даследуе законы існавання і функцыянавання мовы ў часе і прасторы, што істотна для разумення як агульнай прыроды мовы, так і прычын, што абумовілі яе стан на пэўным гістарычным этапе.

Асноўныя раздзелы дыяхранічнага мовазнаўства:
* параўнальна-гістарычнае мовазнаўства,
* гістарычная граматыка і лексікалогія,
* этымалогія,
* гісторыя літаратурнай мовы,
* дыяхранічная тыпалогія моў.

## Дыяхранія і сінхранія 
Дыяхранія і сінхранія не проціпастаўляюцца, а дапаўняюць і ўзбагачаюць адна адну: навуковае пазнанне мовы ў яе адзінстве магчыма толькі пры спалучэнні сінхранічнага і дыяхранічнага метадаў. Тэрмін дыяхранія атрымаў распаўсюджанне ў лінгвістыцы, семіётыцы, літаратуразнаўстве і іншых грамадскіх навуках у значэнні гістарычнага падыходу да вывучаемых з’яў.

## Гл. таксама 
* Структурная лінгвістыка

## Крыніцы 
Катэгорыя:Параўнальна-гістарычнае мовазнаўства
Катэгорыя:Структурная лінгвістыка
Катэгорыя:Семіётыка
Барванішкі

**Барва́нішкі**, таксама **Барво́нішкес** () — вёска ў Віленскім раёне Віленскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Кавальчуцкай сянюніі. Размешчана за 3 км ад мястэчка Шумск і за 7 км на поўдзень ад Кавальчукоў. Побач з вёскай праходзіць аўтамабільная дарога .

## Гісторыя 
У XIX і ў пачатку XX стагоддзя вёска знаходзілася ў складзе Расійскай імперыі, у Віленскім павеце Віленскай губерні, уваходзіла ў Шумскую воласць.

У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Барванішкі занялі войскі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У пачатку 1919 года тэрыторыя занята Чырвонай Арміяй. З 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР, у канцы сакавіка занята польскімі войскамі.

З 1920 года вёска ўваходзіла ў склад Сярэдняй Літвы. У 1922—1939 гадах яна знаходзілася ў складзе гміны Шумск Віленска-Троцкага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

З пачаткам Другой сусветнай вайны ў верасні 1939 года вёска была занята савецкімі войскамі. Паводле савецка-літоўскага дагавора аб узаемадапамозе, падпісанага 10 кастрычніка 1939 года, Барванішкі разам з часткай Віленскага краю былі перададзены Літве, з 1940 года знаходзіліся ў складзе Літоўскай ССР. У 1941—1944 гадах тэрыторыя была пад акупацыяй Германіі. З 1990 года Барванішкі ўваходзяць у склад незалежнай Літвы.

## Насельніцтва 
Дынаміка колькасці насельніцтва Барванішак паказвае на яго паступовае зніжэнне на працягу XX і пачатку XXI стагоддзяў.

### Моўная сітуацыя 
Разам з іншымі паселішчамі на ўсход ад Вільні вёска размешчана ў арэале бытавання беларускіх гаворак, якія гістарычна сфарміраваліся на беларуска-літоўскім моўным памежжы. Польскі славіст Мірослаў Янковяк, які праводзіў дыялекталагічныя даследаванні ў гэтым рэгіёне ў 2008—2025 гадах, зафіксаваў у Барванішках выкарыстанне беларускай гаворкі (якую мясцовыя жыхары называюць «простай мовай»). Аднак ён адзначае, што гэтая мова паступова саступае месца польскай, а ў другой чарзе — рускай і літоўскай мовам. Сёння беларуская гаворка сустракаецца пераважна сярод жыхароў старэйшага пакалення. У прыватнасці, у 2009 годзе даследчыкам былі зроблены аўдыязапісы мясцовай гаворкі ад ураджэнкі вёскі 1933 года нараджэння, якія дэманструюць характэрныя лексіка-фанетычныя асаблівасці мясцовага маўлення (у тым ліку аканне, няпоўнае яканне, цвёрдае «р», пераход «л» у «ў» і іншыя рысы).

## Вядомыя асобы 
* Ганна Какаловіч (; 1892—1943) — каталіцкая манахіня. Яна разам з дзесяццю іншымі манахінямі-назарэтанкамі была расстраляна нацыстамі 1 жніўня 1943 года каля Навагрудка (вядомыя як Навагрудскія мучаніцы). У 2000 годзе Папа Рымскі Ян Павел II абвясціў навагрудскіх манахінь блажэннымі.

## Галерэя 

Barvoniškės, kelias.JPG|Аўтадарога Р5235 побач з вёскай
Barvoniškės, kryžius.JPG|Крыж у вёсцы

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага раёна
Катэгорыя:Кавальчуцкая сянюнія
Кулік-чарняк

**Кулік-чарняк** (*Tringa ochropus*) — від кулікоў.

## Апісанне 
Даўжыня цела 21-26 см, размах крылаў 41-50 см. Цёмна-карычневы з цёмнымi нагамi i параўнальна шырокiмi палосамi на хвасце. У палёце крылы цёмныя зверху i чарнаватыя ад споду. Грудзi ў падоўжныя палосы.

## Пашырэнне 
Арэал ад Цэнтральнай Еўропы і Скандынавіі, шырокай паласой да Ціхага акіяна. Ізаляваныя папуляцыі ў Балгарыі, Італіі і Славеніі, у Казахстане і Прыкаспійскай нізіне. Насяляе тарфянікі, балоты, вільготныя лугі, невялікія вадаёмы, рэчкі з павольным цячэннем сярод альховых, бярозавых, сасновых лясоў або ельнікаў.

Месца зімовак часткова ў межах гнездавога арэала, а таксама Вялікабрытанія, заходняя, цэнтральная і паўднёвая часткі Еўропы, басейн Міжземнага мора, Паўднёвая і Усходняя Азія, Філіпіны, Афрыка (акрамя пустынных раёнаў). На Беларусі нешматлікі на гнездаванні пералётны і транзітна мігрыруючы від.

## Асаблівасці біялогіі 
Звычайна гняздзіцца на дрэвах, часам далёка ад вады. Займае гнёзды вранавых, драздоў, галубоў, а таксама вавёрак. Папраўляе толькі гняздо сарокі — разбурае дах, а таксама вавёркі — робіць у моху латок. Можа гняздзіцца і на натуральных платформах з крон або галін, значна радзей — на версе стаячых пнёў, купінах або на зямлі, у такіх выпадках гэта паглыбленне без высцілкі або толькі з невялікай колькасцю рэшткаў з бліжэйшага наваколля.

Яйкі звычайна 4 (часам 2-3), грушападобныя да авальных (уздутыя ў аснове) з вострым вузейшым канцом, часцей за ўсё зеленавата-шэрыя, светла-аліўкавыя, часам белавата-рыжыя. Глыбокія плямы — шэра-фіялетавыя, паверхневыя (большыя за глыбокія) — карычневыя, чырвона-карычневыя або пурпурныя. Памеры: 39 х 28 мм.

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.

Катэгорыя:Бакасавыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Уладзімір Мікалаевіч Герард

**Уладзімір Мікалаевіч Герард** (; 26 верасня 1839, Дзям'янкі, Беліцкі павет, Магілёўская губерня, Расійская імперыя — 7 снежня 1903, Санкт-Пецярбург, Расійская імперыя) — прысяжны павераны і старшыня савета прысяжных павераных акругі Санкт-Пецярбургскай судовай палаты, заснавальнік і шматгадовы кіраўнік таварыства абароны дзяцей ад жорсткага абыходжання, надворны саветнік.

## Біяграфія 
. Партрэт адваката У. Герарда (1893).]]
Уладзімір Герард нарадзіўся 26 верасня 1839 года ў вёсцы Дзям'янкі Беліцкага павета Магілёўскай губерні ў шляхецкай сям'і паручніка лейб-гвардыі егерскага палка ў адстаўцы, чыноўніка канцылярыі Свяцейшага Сінода **Мікалая Іванавіча** (1808-1839) і **Алены Пятроўны** (†1878; *у дзявоцтве* Пірамідонава) **Герард**. Яго бабулі: 1) прынцэса Кастрыёта-Скандэрбек і 2) баранэса Марыя Марклаўская. Брат Мікалай Мікалаевіч Герард — сенатар і генерал-губернатар Фінляндыі. 

12 мая 1859 года скончыў Імператарскае Вучылішча правазнаўства ў Санкт-Пецярбургу.

Пасля заканчэння вучылішча і да 1866 года служыў чыноўнікам дэпартамента Міністэрства юстыцыі ў Царстве Польскім, быў членам юрыдычнай камісіі, якая рыхтавала ўвядзенне судовых статутаў 1864 года для Польшчы. 

З ліпеня 1866 года выконваў абавязкі обер-сакратара Кіраўнічага Сената, а з 2 кастрычніка 1866 года стаў членам Пецярбургскага акруговага суда. 

16 сакавіка 1868 года ўступіў у саслоўе прысяжных павераных пры акруговай Пецярбургскай судовай палаце.

У 1902—1903 гг. — старшыня Пецярбургскага (самага аўтарытэтнага) Савета прысяжных павераных. 

Уладзімір Мікалаевіч Герард памёр 7 снежня 1903 года ў горадзе Санкт-Пецярбургу.

## Адвакацкая дзейнасць 
Герард вёў справы пераважна крымінальныя. Вядомасць прыйшла да яго дзякуючы ўдзелу ў палітычных працэсах. З 1870 па 1890 гады ён выступіў абаронцам у 12 палітычных справах, уключаючы самыя буйныя і значныя для свайго часу: справа нечаевцев, працэс 50-ці (абараняў М. Ф. Цвіленева, В. М. Бацюшкову, А. Е. Трубяцкага, Л. А. Іванова), працэс 193-х (абараняў 16 удзельнікаў працэсу), па справе 1 сакавіка 1881 года (абараняў М. І. Кібальчіча), працэс 20-ці (абараняў Ф. В. Люсціга).

Герард працаваў з такімі карыфеямі як Плявака, Спасовіч, Карабчэўскі і многімі іншымі прысяжнымі паверанымі першага прызыву і карыстаўся вялікім аўтарытэтам сярод калег і грамадскасці. Ва ўрадавых колах лічыўся нядобранадзейным. Знаходзіўся пад негалосным наглядам 3-га аддзялення Ўласнай Е. і. ў. канцылярыі. Удзельнічаў у антыўрадавай дэманстрацыі 5 красавіка 1878 на паніхідзе ў памяць аб народніку Г. П. Сідарацкім.

## Грамадская дзейнасць 
Займаўся дабрачыннай дзейнасцю. Шмат гадоў быў старшынёй таварыства абароны дзяцей ад жорсткага абыходжання. 

Быў цесна звязаны з мастацкай інтэлігенцыяй, сябраваў са сваімі таварышамі па вучылішчы правазнаўства — кампазітарам П. І. Чайкоўскім і паэтам А. М. Апухціным.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Гиздатов, Газинур.* «Нотариус фактов» — Владимир ГЕРАРД // Юридическая газета. — 1997. — № 42 (15 октября).

## Спасылкі 
* Фильм Герард защитник по природе.

Катэгорыя:Адвакаты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Надворныя саветнікі
Герард

**Герард** 

## Прозвішча 
* Аляксандр Герард (Джэрард) (1728—1795) — шатландскі пісьменнік і філосаф.
* Антон Іванавіч Герард (пам. 1830) — расійскі інжынер-генерал-маёр, сахаразаводчык, сын І. К. Герарда.
* Уладзімір Мікалаевіч Герард (1839—1903) — прысяжны павераны, брат М. М. Герарда.
* Іван Кандрацьевіч Герард (1720—1808) — расійскі інжынер, тайны саветнік.
* Логгін Іванавіч Герард (? — 1807) — генерал-маёр пяхоты, удзельнік Напалеонаўскіх войнаў, сын І. К. Герарда.
* Мікалай Мікалаевіч Герард (1838—1929) — расійскі дзяржаўны дзеяч, брат У. М. Герарда.
* Фёдар Іванавіч Герард (1761—1829) — расійскі інжынер-генерал-лейтэнант, сын І. К. Герарда.

* Эліс Герард (таксама: Эліс Джэрард; Alice Gerard; нар. 195x) — амерыканскі журналіст.

## Імя 
* Герард III (граф Камерына) — граф Марсі (да 860) і Камерына (860).
* Герард Венгерскі, больш вядомы як святы Геллерт.
* Герард Крэмонскі — сярэднявечны навуковец італьянскага паходжання.
* Герард Вандроўнік (памёр каля 639 года) — вандроўнік англійскі. Дзень памяці — 28 красавіка.
* Герард — каталіцкі царкоўны дзеяч XI стагоддзя.
* *Герхард Крэмер*, больш вядомы як Герард Меркатар.
Гейбулі

**Гейбулі**, таксама **Гейбу́лей** () — вёска ў Віленскім раёне Віленскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Кавальчуцкай сянюніі. Размешчана за 2 км ад Шумска.

## Гісторыя 
У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Гейбулі занялі войскі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У пачатку 1919 года тэрыторыя занята Чырвонай Арміяй. З 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР, у канцы сакавіка занята польскімі войскамі.

З 1920 года паселішча ўваходзіла ў склад Сярэдняй Літвы. У 1922—1939 гадах яно знаходзілася ў складзе гміны Шумск Віленска-Троцкага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

З пачаткам Другой сусветнай вайны ў верасні 1939 года вёска была занята савецкімі войскамі. Паводле савецка-літоўскага дагавора аб узаемадапамозе, падпісанага 10 кастрычніка 1939 года, Гейбулі разам з часткай Віленскага краю былі перададзены Літве, з 1940 года знаходзіліся ў складзе Літоўскай ССР. У 1941—1944 гадах тэрыторыя знаходзілася пад акупацыяй Германіі. З 1990 года Гейбулі ўваходзяць у склад незалежнай Літвы.

## Насельніцтва 
Дынаміка колькасці насельніцтва Гейбуляў паказвае на яго паступовае зніжэнне на працягу XX і пачатку XXI стагоддзяў.

### Моўная сітуацыя 
Разам з іншымі паселішчамі на ўсход ад Вільні вёска знаходзіцца ў арэале гістарычнага бытавання беларускіх гаворак, якія сфарміраваліся на беларуска-літоўскім моўным памежжы. Польскі славіст Міраслаў Янковяк зафіксаваў у Гейбулях выкарыстанне беларускай гаворкі (якую мясцовыя жыхары называюць «простай мовай») падчас сваіх дыялекталагічных экспедыцый у 2008—2025 гадах. Паводле яго даследаванняў, сёння гэтая гаворка захоўваецца пераважна сярод жыхароў старэйшага пакалення і паступова саступае месца польскай, рускай і літоўскай мовам.

Вёска таксама згадваецца беларускім этнолагам Юрыем Внуковічам як адзін з пунктаў яго палявых этнаграфічных экспедыцый, якія праводзіліся ў 2007—2011 гадах з мэтай вывучэння маркераў этнічнай ідэнтычнасці мясцовых жыхароў. Даследчык запісаў тут гутарку з інфарманткай 1944 года нараджэння, якая ідэнтыфікавала сябе як полька, але пры гэтым размаўляла на «простай мове».

## Славутасці 
* Шумскі маёнтак

## Галерэя 

Geibuliai, Lithuania - panoramio (1).jpg|Крыж у вёсцы

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага раёна
Катэгорыя:Кавальчуцкая сянюнія
Краснаярскі драматычны тэатр імя А. С. Пушкіна

**Краснаярскі драматычны тэатр імя А. С. Пушкіна** () — адзін з найстарэйшых тэатраў Сібіры.

У верасні 1852 года трупай заезджых гастралёраў пад антрэпрызай Пятрова ў аддзяленні кантаністаў быў пастаўлены вадэвіль Ленскага «Гадзіна ў турме, або на чужым балі пахмелле».

Доўгі час датай заснавання тэатра лічыўся менавіта 1852 год. У дзевяностых гадах XX стагоддзя валюнтарысцкім рашэннем дата заснавання тэатра была зменена на 1873; тэатральныя сезоны беспрэцэдэнтным чынам былі пералічаны ў бок памяншэння.
Пасля ўтварэння ў 1934 годзе Краснаярскага краю тэатр з 1935 года пачаў называцца Краснаярскім краявым драматычным тэатрам ім. А. С. Пушкіна.

У пасляваенныя гады была створана студыя акцёрскага майстэрства пры тэатры, у якой у 1946 годзе навучаўся ў тым ліку Інакенцій Смактуноўскі.

У 1956 годзе адбыліся першыя маскоўскія гастролі, у 1971 годзе — другія маскоўскія гастролі, у 1980 годзе — трэція. У 1982 годзе спектакль «Спадарожнікі» Веры Пановай быў адзначаны Дзяржаўнай прэміяй РСФСР.

У 1987 годзе адкрылася Малая сцэна тэатра.

У 2025 годзе тэатр удастоены вышэйшай узнагароды Саюза тэатральных дзеячаў Расіі — «Залатога знака» за шматгадовы ўклад у развіццё культуры Сібіры, выдатныя творчыя дасягненні і ў сувязі са 150-гадовым юбілеем тэатра.
Катэгорыя:Тэатры Расіі
Койгу (Отэпя)

**Койгу** () — вёска ў воласці Отэпя павета Валгамаа на поўдні Эстоніі. 

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Лалі (Муху)

**Лалі** () — вёска на трэцім па велічыні эстонскім востраве Муху. Належыць да аднайменнай воласці у павеце Саарэмаа.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Муху
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Нацыянальны інстытут сардэчна-сасудзістай хірургіі імя М. М. Амосава АМН Украіны

**Нацыянальны інстытут сардэчна-сасудзістай хірургіі імя Н. М. Амосова АМН Украіны** размешчаны ў Кіеўе.

Гісторыя інстытута пачынаецца ў 1955 годзе, калі на базе Кіеўскай гарадской бальніцы N 24 Мікалаем Міхайлавічам Амосавым была адкрыта першая ў УССР спецыялізаваная клініка сардэчнай хірургіі. У сапраўдны момант інстытут належыць да ведамства Акадэміі медыцынскіх навук Украіны.

На сённяшні дзень з'яўляецца вядучым навуковым, лячэбным і навучальным кардыяхірургічным цэнтрам на Украіне. Спецыялісты інстытута выконваюць больш за 5000 аперацый штогод. Віды паталогій, лячэнне якіх праводзіцца ў Інстытуце:
* прыроджаныя заганы сэрца,
* набытыя заганы сэрца,
* ішэмічная хвароба сэрца,
* парушэнні рытму сэрца,
* паталогія грудной аорты,
* паталогія міякарда, якая падлягае хірургічнай карэкцыі.

## Крыніцы 
* 

## Літаратура 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Украіна
Сезон 2022/2023 «Мінск-рэзерв»

У сезоне 2022/2023 баскетбольны клуб «Мінск-рэзерв» з Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2022/2023 (**5 месца**).

## Склад каманды 
## Трэнеры каманды 
*  Георгій Кандрусевіч (галоўны трэнер)
*  Аляксандр Падзерачоў
*  Уладзімір Шарко

## Гл. таксама 
* Сезон 2021/2022 «Цмокі-Мінск-рэзерв»
* Сезон 2023/2024 «Мінск-рэзерв»

## Спасылкі 
* Профіль на сайце eurobasket.com

Мінск-рэзерв
Катэгорыя:2022 год у Мінску
Катэгорыя:2023 год у Мінску
Спартак (баскетбольны клуб, Мінск)

**Спартак** — беларускі мужчынскі баскетбольны клуб з Мінска. Выступаў у чэмпіянаце СССР у 1950—1960-х гадах.

## Гісторыя 
Каманда выступала ў чэмпіянаце СССР з 1954 па 1967 год. Лепшае дасягненне ў Вышэйшай лізе чэмпіянату СССР — 12 месца ў сезонах 1963/64 і 1964/65.

У 1967 годзе каманда была перададзена Мінскаму радыётэхнічнаму інстытуту і на базе «Спартака» быў сфарміраваны клуб «Радыётэхнік» (у далейшым — РТІ).

## Статыстыка выступленняў 
## Трэнеры 
* Яўген Макараў (1954—1956)
* Барыс Гукаў (1956—1964)
* Вячаслаў Кудрашоў (1964—1966)
* Іван Панін (1966—1967)

## Вядомыя баскетбалісты 
* Уладзімір Аўчыннікаў (1956—1966)
* Аляксандр Барысаў (1967)
* Анатоль Гаркавенка (1961—1967)
* Барыс Гукаў (1954—1960)
* Мікалай Красніцкі (1965—1967)
* Уладзімір Крысевіч (1958—1967) 
* Міхаіл Мядзведзеў (1963—1967)
* Сяргей Пастушык (1961—1967)
* Юрый Рондэль (1963—1967)
* Аляксей Шукшын (1967)
* Віталь Шхіньян (1961—1967)
* Іван Ядэшка (1963—1967)

## Літаратура 
* Бондарь А.И. Летопись белорусского баскетбола. — Мн.: ОО «Белорусская федерация баскетбола», 2005. — С. 15-16, 25-26, 53. — 127 с.
* Баскетбол: Справочник / Авт.-сост. З. А. Генкин, Е. Р. Яхонтов. — М.: «Физкультура и спорт», 1983. — С. 125-127. — 224 с.
Кірыякі

thumb|right|Ласось (кір'як), прыгатаваны з выкарыстаннем соуса кірыякі
**Кірыякі** (, ад ) — традыцыйны японскі спосаб абсмажвання з выкарыстаннем распаўсюджанай у японскай кухні салодкай падліўкі. Слова *кірыякі* складаецца з назоўніка *кіры* (), які азначае бляск, і *які* () — смажанае. Спосаб падрыхтоўкі заключаецца ў абсмажванні прадуктаў у соусу да карамелізацыі у ім цукру, які надае страве бляск.

Соус для кирияки рыхтуюць з соевы соус з дадаткам цукар, саке і/ці мірін. Выкарыстоўваецца з мяса мяса і Рыба (ежа) рыбнымі стравамі.

За межамі Японіі пад кірыякі ў асноўным разумеюць стравы, прыгатаваныя проста з выкарыстаннем салодкага соусу, або выкарыстоўваюць падліўку як марынад. Нярэдка сам соус рыхтуюць з часныком, спецыямі і іншымі "заходнімі" дабаўкамі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Стравы
Катэгорыя:Соусы
Хэдэр Грэм

**Хэдэр Джоан Грэм** (англ.: *Heather Joan Graham*; нар. 29 студзеня 1970, Мілуокі, Вісконсін) — амерыканская актрыса. Сярод яе ўзнагарод — дзве намінацыі на прэмію Гільдыі кінаакцёраў, прэмію «Выбар крытыкаў» і прэмію «Незалежны дух» .

Пасля з’яўлення ў тэлевізійных рэкламных роліках яе першая галоўная роля ў поўнаметражным фільме была ў падлеткавай камедыі «License to Drive» (1988), пасля чаго яна знялася ў фільме «Drugstore Cowboy» (1989), які быў высока ацэнены крытыкамі.

Затым яна выконвала ролі другога плана ў тэлесерыяле «Твін Пікс» (1991), а таксама ў фільмах «Six Degrees of Separation» (1993) і «Swingers» (1996).

Яна атрымала прызнанне крытыкаў за ролю «Rollergirl» у фільме «Boogie Nights» (1997). Гэта прывяло да атрымання значных роляў у камедыйных фільмах «Bowfinger» і «Austin Powers: The Spy Who Shagged Me» (абодва — 1999).

## Фільмаграфія 
### Фільмы 
### Тэлебачанне 
### Відэагульні 
### Музычныя відэакліпы 
## Зноскі 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катэгорыя:Актрысы тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1970 годзе
Вакол ліхтарнага слупа (гурт)

Вакол ліхтарнага слупа (руск. Вокруг фонарного столба) - музычны гурт, створаны у 2017 годзе выпусціў 4 альбома і 36 песні.

## Альбомы 
### З горадам сам-насам 
### Хутка гэта ўсё прайдзе 
### Відэагульні 
### Кіно 
## Песні 
## Крыніцы
Мёртвыя душы (фільм, 1984)

**«Мёртвыя душы»** — савецкі пяцісерыйны мастацкі фільм 1984 года, зняты рэжысёрам Міхаілам Швейцэрам паводле першага тома аднайменнай паэмы Мікалая Васілевіча Гогаля. Натурныя здымкі праходзілі ў Суздалі. Тэлевізійная прэм’ера адбылася 19-23 лістапада 1984 г. па Першай праграме Цэнтральнага тэлебачання.

## Сюжэт 
Авантурыст Павел Іванавіч Чычыкаў скупляе «мёртвыя душы», гэта значыць ужо памерлых прыгонных, але ўсё яшчэ ўлічаных у якасці жывых пры апошняй рэвізіі ў так званых «рэвізскіх казках», каб потым здзейсніць шэраг махінацый і казачна ўзбагаціцца. Памешчыкі хоць і здзіўлены такой прапанове, але рады пазбавіцца ад выплаты падаткаў за сялян як за жывых.

## У ролях 
* Аляксандр Трафімаў — Мікалай Гогаль
* Аляксандр Калягін — Павел Іванавіч Чычыкаў
* Юрый Багатыроў — Манілаў
* Ларыса Удавічэнка — Манілава
* Тамара Носава — Каробачка
* Віталь Шапавалаў — Наздроў
* Інакенцій Смактуноўскі — Плюшкін
* Вячаслаў Нявінны — Сабакевіч
* Аляксей Зайцаў — Селіфан, фурман Чычыкава
* Усевалад Санаеў — Іван Рыгоравіч, старшыня палаты
* Віктар Шулякоўскі — Пётр Пятровіч, губернатар
* Аляксей Сафонаў — Сяргей Аўдзеевіч, пракурор
* Іна Макарава — губернатарка
* Валерый Залатухін — Іван Андрэевіч, паштмайстар / капітан Капейкін
* Юрый Валынцаў — Аляксей Іванавіч, паліцмайстар
* Леў Палякоў — віцэ-губернатар
* Ігар Кашынцаў — Іван Лукіч, інспектар урачэбнай управы
* Яўген Данчэўскі — гарадскі архітэктар
* Станіслаў Хітроў — карчмарны слуга
* Канстанцін Жэлдзін — бацька Чычыкава
* Уладзімір Шклоў — Пятрушка, слуга Чычыкава
* Віктар Сергачоў — Міжуеў, зяць Наздрова
* Лідзія Федасеева-Шукшына — дама проста прыемная
* Іна Чурыкава — дама, прыемная ва ўсіх адносінах
Катэгорыя:Фільмы 1984 года
Амфітэатр (Маладзечна)

**Амфітэа́тр у Маладзе́чне**&nbsp;— летні канцэртны комплекс пад адкрытым небам у Маладзечне, размешчаны ў парку Перамогі. З’яўляецца галоўнай пляцоўкай Нацыянальнага фестывалю беларускай песні і паэзіі «Маладзечна». Пабудаваны ў 2011 годзе да Рэспубліканскага фестывалю-кірмашу працаўнікоў вёскі «Дажынкі-2011».

## Гісторыя 
Летні амфітэатр быў пабудаваны ў 2011 годзе паводле праекта дызайн-цэнтра інстытута «Мінскграмадзянпраект» спецыяльна для правядзення Рэспубліканскага фестывалю «Дажынкі-2011». Будаўніцтва вялося ў сціслыя тэрміны.

Аўтарскі калектыў архітэктараў уключыў В.&nbsp;А.&nbsp;Цыёнскую, В.&nbsp;В.&nbsp;Бароўку, С.&nbsp;Д.&nbsp;Кудрыцкую, А.&nbsp;Анкіновіч, А.&nbsp;С.&nbsp;Шышаноўскага, Н.&nbsp;Ю.&nbsp;Бушуеву, А.&nbsp;А.&nbsp;Локатку і В.&nbsp;Л.&nbsp;Лунянок. Канструктарамі выступілі Л.&nbsp;Я.&nbsp;Бычкоўская і В.&nbsp;І.&nbsp;Драган.

## Архітэктура 
Архітэктурна-мастацкі вобраз амфітэатра мае сімвалічны характар, які выяўляе яго культурна-відовішчную функцыю. Паводле задумы аўтараў, у канцэпцыі спалучаюцца асацыяцыі і імправізацыі на тэму восені, музыкі, прыроды і культуры. Дынамічныя формы ствараюць асацыяцыі са ўзмахам крылаў, што надае вобразу паэтычнасць. У аснове праекта ляжыць тэорыя «складкі» (), якая канфрантуе з традыцыйнай архітэктурай.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Старонка амфітэатра на сайце Палаца культуры Маладзечна

Катэгорыя:Амфітэатры Беларусі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Маладзечна
Катэгорыя:З’явіліся ў 2011 годзе
Севярын Рымашэўскі

**Севярын Рымашэўскі** (нар. 8 студзеня 1882 г., памёр 19 лістапада 1920 г. у Мацеюньцах) — удзельнік першай сусветнай вайны, капітан расійскай, падпалкоўнік пяхоты Войска Сярэдняй Літвы і Польшчы.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 8 студзеня 1882 г. Месца невядомае. Падчас Першай сусветнай вайны ваяваў у шэрагах 32-га Крэменчуцкага пяхотнага палка ў званні штабс-капітана.10 жніўня 1914 года ён быў узяты ў палон.

25 кастрычніка 1918 года ён быў прыняты Рэгенцкай радай у Польскую армію як былы афіцэр рускай арміі, вызвалены з лагера для ваеннапалонных, і атрымаў званне капітана з пасведчаннем ад 23 жніўня 1915 года. У чэрвені 1919 года ён быў накіраваны з камандавання Генеральнай акругі Лодзь у Ваенную школу Генеральнага штаба ў Варшаве ў якасці слухача першага курса. 4 снежня 1919 года, пасля заканчэння курса, ён быў уключаны ў корпус афіцэраў Генеральнага штаба.

11 чэрвеня 1920 года ён быў зацверджаны ў званні падпалкоўніка пяхоты ў групе афіцэраў былога Усходняга корпуса і былой Расійскай арміі. У той час ён служыў у 5-м аддзеле штаба Міністэрства ваенных спраў у Варшаве.

18 кастрычніка 1920 года ён прыняў камандаванне Гродзенскім стралковым палком. Памёр 19 лістапада 1920 года ў вёсцы Мацеюньцы, размешчанай на рацэ Шырвінта . Падчас баёў быў тройчы паранены, а пазней забіты штыкамі літоўцамі. Пахаваны на могілках Росы .

## Ордэны і ўзнагароды 
* Медаль Незалежнасці — пасмяротна 23 снежня 1933 г. «за працу па аднаўленні незалежнасці»  
* Крыж Заслугі войска Сярэдняй Літвы № 68 — пасмяротна, 3 сакавіка 1926 г.

## Зноскі 
## Бібліяграфія 
* 
* 
* Lista strat Wojska Polskiego. Polegli i zmarli w wojnach 1918—1920. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1934.
* Jerzy Dąbrowski: Zarys historji wojennej 81-go Pułku Strzelców Grodzieńskich. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1928, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918—1920.
* Andrzej Wszendyrówny. I kurs Wojennej Szkoły Sztabu Generalnego w budowaniu bezpieczeństwa państwa. «Bellona». 3 (682), 2015. Warszawa: Ministerstwo Obrony Narodowej. ISSN 1897-7065.
Сцяпан Георгіевіч Лявонцьеў

**Сцяпан Георгіевіч Лявонцьеў** () — афіцэр Рускай імператарскай арміі, удзельнік расійска-японскай і Першай сусветнай войн.

## Біяграфія
Сын адстаўнога афіцэра з роду Лявонцьевых.

Скончыў Аляксандраўскі кадэцкі корпус і Міхайлаўскае артылерыйскае вучылішча (1897), быў выведзены ў 4-ы марцірны артылерыйскі полк.

Навучаўся на інтэнданцкім курсе Мікалаеўскай Акадэміі Генеральнага штабы. Удзельнічаў у руска-японскай вайне ў складзе 9-га марцірнага артылерыйскага дывізіёна. У 1909 годзе быў выраблены ў капітаны.

У пачатку Першай сусветнай вайны камандаваў 8-й горнай батарэяй 1-га Сібірскага верхняга артдывізіёна. Узнагароджаны ордэнам Святога Георгія 4-й ступені за баі 11—13 лютага 1915 года і праяўлены ім пры гэтым гераізм у якасці камандзіра.

Далей прызначаны камандзірам партызанскага атрада Арэнбургскай казачай дывізіі. У ноч з 14 на 15 лістапада 1915 года, сумесна з іншымі атрадамі, узначаліў рэйд на нямецкія сілы ля фальварку Невель. У баі быў смяротна паранены куляй.

Пасмяротна ўзнагароджаны ордэнам Святога Георгія 3-й ступені.

## Узнагароды 
* Ордэн Св. Ганны 4-й ст. (1905)
* Ордэн Св. Ганны 3-й ст. з мячамі і бантам (1905)
* Ордэн Св. Станіслава 3-я ст. з мячамі і бантам (1905)
* Ордэн Св. Станіслава 2-я ст. (1911, мячы да ордэна 9.09.1915, УП 15.11.1916)
* Ордэн Св. Ганны 2-й ст. з мячамі (11.04.1915, УП 25.04.1916)
* Ордэн Св. Георгія 4-й ст. (УП 6.07.1915)
* Ордэн Св. Георгія 3-й ст. (УП 9.07.1916)

## Крыніцы
* Военный орден Святого Великомученика и Победоносца Георгия. Именные списки 1769—1920. Биобиблиографический справочник. / Отв. составитель В. М. Шабанов. — Федеральное архивное агентство. Российский государственный военно-исторический архив (РГВИА). — : Русскій міръ, 2004.
* Георгиевские кавалеры периода ПМВ: Именные списки.
* Партизан Великой войны: капитан Леонтьев.
* РГВИА. Ф. 409. Оп. 1. п/с 8-924 (1915); РГИА. Ф. 496. Оп. 3. Д. 1123 (1917).
Катэгорыя:Удзельнікі расійска-японскай вайныКатэгорыя:Загінулі ў Першую сусветную вайнуКатэгорыя:Афіцэры Генеральнага штаба ў Першай сусветнай вайне (Расійская імперыя)
Дыфтонг

**Дыфто́нг** (ад  двойчы +  голас, гук) — складаны галосны гук, які ўключае складаўтваральны і нескладаўтваральны элементы ў адным складзе. Звычайна дыфтонгі маюць большую працягласць, чым манафтонгі.

## Класіфікацыя 
Адрозніваюцца дыфтонгі:
* *узыходны*, у якім складаўтваральным кампанентам з’яўляецца другі элемент (напрыклад, франц. /je/ у *pied*);
* *сыходны*, калі складаўтваральны кампанент — першы элемент (напрыклад, ням. /aɪ̯/ у *Leid*, англ. /aɪ/ у *my*).

## Беларуская мова 
У беларускай мове ёсць дыфтонгі [у͡о] і [і͡э] толькі ў дыялектах на поўдні Беларусі. Вымаўляюцца ў закрытых складах замест [о] і [э], а таксама замест [э], што паходзіць з **ѣ**: *конь — к[у͡о]нь, сем — с[і͡э]м, лета — л[і͡э]та*.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Галосныя
Галіна (Марыямпальская сянюнія)

**Галіна**, таксама **Галі́ней** () — вёска ў Віленскім раёне Віленскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Марыямпальскай сянюніі. Размешчана за 4 км ад Парудамінаса.

## Гісторыя 
У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Галіну занялі войскі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У пачатку 1919 года тэрыторыя занята Чырвонай Арміяй. З 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР, у канцы сакавіка занята польскімі войскамі.

З 1920 года паселішча ўваходзіла ў склад Сярэдняй Літвы. У 1922—1939 гадах яно знаходзілася ў складзе гміны Салечнікі Віленска-Троцкага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі. Паводле перапісу 1931 года, у вёсцы пражывалі 213 чалавек у 36 дамах.

З пачаткам Другой сусветнай вайны ў верасні 1939 года вёска была занята савецкімі войскамі. Паводле савецка-літоўскага дагавора аб узаемадапамозе, падпісанага 10 кастрычніка 1939 года, Галіна разам з часткай Віленскага краю была перададзена Літве, з 1940 года знаходзілася ў складзе Літоўскай ССР. У 1941—1944 гадах тэрыторыя знаходзілася пад акупацыяй Германіі. З 1990 года Галіна ўваходзіць у склад незалежнай Літвы.

## Насельніцтва 
Дынаміка колькасці насельніцтва Галіны паказвае на яго паступовае зніжэнне на працягу XX і пачатку XXI стагоддзяў.

### Моўная сітуацыя 
Разам з іншымі паселішчамі на поўдзень ад Вільні вёска знаходзіцца ў арэале гістарычнага бытавання беларускіх гаворак, якія сфарміраваліся на беларуска-літоўскім моўным памежжы. Вёска Галіна згадваецца польскім славістам Міраславам Янковякам як самы заходні пункт яго даследаванняў беларускіх гаворак у Віленскім раёне.

Мясцовая беларуская гаворка, якую жыхары называюць «простай мовай», на працягу апошніх дзесяцігоддзяў паступова саступае месца польскай, а таксама рускай і літоўскай мовам. Сёння яна захоўваецца пераважна сярод жыхароў старэйшага пакалення. У перыяд з 2008 года даследчыкам былі зроблены аўдыязапісы мясцовай гаворкі ад ураджэнцаў Галіны.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага раёна
Катэгорыя:Марыямпальская сянюнія
Манафтонг

**Манафто́нг** (ад  адзін +  гук) — галосны, які характарызуецца артыкуляцыйнай і акустычнай аднароднасцю, гэта значыць стацыянарным становішчам органаў, што артыкулююць гук, і стацыянарнымі частотамі фармантаў, чым адрозніваецца ад дыфтонга і трыфтонга. У сістэме галосных розных моў манафтонгі сустракаюцца часцей за дыфтонгі.

## Аднароднасць 
Аднароднасць манафтонга адносная: артыкуляцыйны ўклад і фармантна-часавая структура галоснага залежаць ад акаляючых яго зычных. Так, уплыў мяккіх зычных на суседнія галосныя выражаецца ў тым, што пасля мяккіх зычных пераходны ўчастак любога галоснага мае частотныя характарыстыкі фармантаў, блізкія да характарыстык галоснага [і]. Беларускі манафтонг [а] паміж мяккіх зычных набывае асабліва неаднароднае (дыфтангічнае) гучанне.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Галосныя
Трыфтонг

**Трыфто́нг** (ад  трох +  голас, гук) — складаны галосны гук, які ўключае тры элементы, што ўтвараюць адзін склад. Характэрны пераважна для моў, якія маюць дыфтонгі. Звычайна маюць такую ж працягласць, што і дыфтонг.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Галосныя