open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аліенора Аквітанская

**Аліенора (Элеанора, Альенора) Аквітанская** (, а таксама ; каля 1122 — 31 сакавіка 1204, Фантэўро) — герцагіня Аквітаніі і Гасконі (1137—1204), унучка першага трубадура Праванса Гільёма IX Аквітанскага, графіня дэ Пуацье (1137—1204), каралева Францыі (1137—1152), жонка французскага караля Людовіка VII, каралева Англіі (1154—1189), адна з найбагацейшых і найбольш уплывовых жанчын Еўропы Высокага сярэднявечча. Жанчына дзіўнай прыгажосці, Аліенора была музай французскага паэта-трубадура Бернарда дэ Вентадорна, ёй ён прысвяціў шэраг сваіх кансон.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Жанчыны Сярэдневякоўя
Катэгорыя:Герцагі аквітанскія
Катэгорыя:Графы Пуацье
Катэгорыя:Кіраўнікі Сярэдневякоўя
Катэгорыя:Кіраўнікі XII стагоддзя
Катэгорыя:Жонкі кіраўнікоў XII стагоддзя
Катэгорыя:Каралевы і імператрыцы Францыі
Катэгорыя:Мужы і жонкі манархаў Англіі
Катэгорыя:Рамнульфіды
Катэгорыя:Плантагенеты
Катэгорыя:Музы знакамітых пісьменнікаў
Катэгорыя:Постаці другога крыжовага пахода
Франсуа Віён

**Франсуа Віён** (; каля 1431, Парыж — пасля 5 студзеня 1463, Парыж) — выдатны французскі сярэднявечны паэт. Першы французскі лірык позняга Сярэднявечча.

## Беларускія пераклады 
Сярод перакладчыкаў вершаў — Аляксей Зарыцкі, Зміцер Колас, Андрэй Хадановіч.

## Бібліяграфія 
* Gautier Th. Grotesques. — P. 1844.
* Stevenson R. L. F. Villon. — L. 1891 (на англійскай мове; французскі пераклад у часопісе «Europe». — P. 1928).
* Gaston Paris. F. Villon. — P. 1901.
* Champion P. Villon. — P. 1913.
* Champion P. Histoire poétique du XV-е siècle. t. II. — P. 1924.

## Спасылкі 
* Société François Villon  
* Біяграфія, бібліяграфія, аналіз дзейнасці Франсуа Віёна  
* Працы Віёна на сайце праекта Гутэнберг  
* Пераклад вершаў Віёна на рускую мову 

Катэгорыя:Паэты Францыі
Катэгорыя:Франкамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты XV стагоддзя
Варг Вікернес

**Варг Вікернес**, па нараджэнні **Крысціян Вікернес** ( , *Kristian Larssøn Vikernes*; нар. ), таксама вядомы як **Граф Грышнак** () — нарвежскі музыкант, стваральнік і адзіны ўдзельнік блэк-металічнага гурта Burzum.

Варг Вікернес адбываў турэмны тэрмін за ўчыненае ў 1993 годзе забойства гітарыста іншага блэк-метал гурта, Mayhem, Еўронімуса. 10 сакавіка 2009 г. было апублікавана паведамленне аб тым, што чарговае прашэнне аб умоўна-датэрміновым вызваленні было задаволена і ён у бліжэйшы час будзе выпушчаны з турмы. 22 мая Вікернес пацвердзіў сваё вызваленне.

## Артыкулы і кнігі 
Варг Вікернэс — аўтар вялікай колькасці артыкулаў і кніг. Асноўная іх тэма паганства, пры гэтым закранута не толькі паганства скандынаваў, але і ўсіх германскіх народаў, а таксама славян. Большая частка гэтых артыкулаў апублікаваныя ў кнізе *Vargsmål* (Прамовы Варга).

У артыкулах і інтэрв’ю неаднаразова заклікаў чытачоў не давяраць ніводнаму іншаму рэсурсу, акрамя www.burzum.org, ва ўсім, што тычыцца яго асобы. Сайт www.burzum.org хосціцца ў Расіі і даступны толькі на дзвюх мовах — англійскай і рускай.

## Бібліяграфія 
### на нарвежскай мове 
* Vargsmål. — 1997. — 160 с.
* Germansk mytologi og verdensanskuelse. — Cymophane Publishing, 2000. — 184 с. — ISBN 91-973819-0-X.
* Irminsûl. — Cymophane Publishing, 2002. — 16 с. — ISBN 82-996349-0-3.

### на англійскай мове 
* Guide to the Norse Gods and their Names. — 2001. — 43 с.
* Irminsûl. — Cymophane Publishing, 2002. — 16 с. — ISBN 91-973819-6-9.
* Sorcery and Religion in Ancient Scandinavia. — Abstract Sounds Books, 2011. — 128 с.

### на рускай мове 
* Речи Варга = Vargsmål. — ООО «Рагнарёк», 2002. — 192 с. — 2000 экз. — ISBN 5-8827-043-5.
* Речи Варга II. — Саратов: Научная книга, 2006. — 228 с. — 1000 экз. — ISBN 5-9758-0114-1.
* Скандинавская мифология и мировоззрение = Germansk mytologi og verdensanskuelse. — Тамбов, 2007. — 232 с. — 1000 экз.
* Речи Варга. Издание второе, исправленное и дополненное = Vargsmål. — Тамбов, 2007. — 176 с. — 1000 экз.
* Скандинавская мифология и мировоззрение. 2-е издание = Germansk mytologi og verdensanskuelse. — Тамбов, 2010. — 232 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-88934-440-7.
* Речи Варга II. 2-е, дополненное электронное издание. — Ex Nord Lux Digital, 2010.
* Речи Варга = Vargsmål. — 3-е издание. — Тамбов, 2011. — 160 с.
* Речи Варга II. — 3-е издание. — Тамбов, 2011. — 224 с.
* Скандинавская мифология и мировоззрение. 3-е издание = Germansk mytologi og verdensanskuelse. — Тамбов: Ex Nord Lux, 2012. — 200 с.
* Религия и магия Древней Скандинавии = Sorcery and Religion in Ancient Scandinavia. — Тамбов: Ex Nord Lux, 2012. — 104 с.

## Спасылкі 
* 

* Блог Варга Вікернеса
* Відэаблог Варга Вікернеса
* Артыкул пра ўцёкі Варга Вікернеса
* Рэцэнзія Варга Вікернеса на кнігу «Уладары Хаасу»
* 
* 

Катэгорыя:Музыканты блэк-метала
Катэгорыя:Забойцы Нарвегіі
Катэгорыя:Музыканты Нарвегіі
Катэгорыя:Пісьменнікі Нарвегіі
Катэгорыя:Неапаганства
Хрысціянскае аб’яднанне беларускіх работнікаў у Вялікабрытаніі

'''Хрысціянскае аб'яднанне беларускіх работнікаў у Вялікабрытаніі''' (ХАБР, арыгінальн. Хрысьціянскае аб'еднаньне беларускіх работнікаў у Вялікабрытаніі; United Christian Byelorussian Workers in Great Britain, UChBW) — беларуская арганізацыя ў Вялікабрытаніі.

ХАБР быў запачаткаваны на арганізацыйным сходзе ў Лондане 15 сакавіка 1948 г. Арганізацыя задумвалася як згуртаванне «прафэсійных хаўрусаў беларускіх работнікаў у Вялікабрытаніі». У сваёй палітычнай дзейнасці арыентавалася на прыхільнікаў Беларускай цэнтральнай рады, напачатку дзейнасці канкурыравала з ЗБВБ. Друкаваны орган — часопіс «Аб’еднаньне».

I з'езд ХАБР адбыўся 26 снежня 1948 г. ў Лондане. На ім быў прыняты Статут арганізацыі. Галоўнымі задачамі ХАБР сталі дапамога членам у сацыяльнай і прафесійнай адаптацыі, культурна-асветная праца сярод беларускіх эмігрантаў, павышэнне іх нацыянальнай свядомасці, захаванне «дэмакратычна хрысьціянскіх прынцыпаў у беларускім грамадзкім жыцьці на чужыне». Абраны выканаўчы орган ХАБР — Галоўная ўправа (першы старшыня — Барыс Суравы, сакратар — Юры Весялкоўскі). Арганізацыя мела 3 акруговыя цэнтры: Ланкашыр, Ёркшыр, Лондан. У 1952 г. пачаў дзейнічаць Дом ХАБР у Лондане (58 Chatsworth Gardens).

Сярод ініцыятыў ХАБР стварэнне касы самапомачы, дабрачынныя акцыі на карысць дзяцей, падтрымка скаўтынгу, арганізацыя ўрачыстасцей і святкаванняў. Адным з апошніх праектаў стала арганізацыя сумесна з ЗБВБ суботняй школы для беларускіх дзяцей у Лондане (1961).

Этап найбольш плённай працы ХАБР прыйшоўся на 1948—50 г. Звесткі пра дзейнасць аб'яднання  сустракаюцца да сярэдзіны 1960-х г. (у 1956 адбыўся апошні, ІХ з'езд). Сярод прычын, якія не спрыялі далейшай працы, Юры Весялкоўскім згадваюцца «адсутнасьць матэрыяльнае базы, утрата дому ХАБР і расьцярушанасьць сяброў».

## Літаратура 
* Весялкоўскі Ю. Няясна мроіліся новыя дарогі. — Лёндан,1997.
* Гардзіенка Н. Беларусы ў Вялікабрытаніі / пад рэд. А. Гардзіенкі. — Мн., 2010.

Катэгорыя:Арганізацыі беларусаў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:1948 год у Лондане
Бернард дэ Вентадорн

**Бернард дэ Вентадорн** (Бернарт дэ Вентадур, Bernart de Ventadorn; каля 1150, замак Вентадур, дэпартамент Карэз, Францыя — каля 1180) — правансальскі паэт-трубадур XII стагоддзя. Адзін з выдатных песняроў кахання.

## Біяграфічныя звесткі 
Выхадзец з нізоў. Напалову легендарную біяграфію Бернарда дэ Вентадорна склалі шматлікія гісторыі пра захапленні паэта рознымі Доннамі.

## Творчасць 
Уся яго паэзія прасякнута любоўнай тэмай. У творчасці Бернарда дэ Вентадорна куртуазная лірыка знайшла найбольш поўнае ўвасабленне.

Захаваліся паэтычныя і музычныя тэксты 44 яго песень. Выкарыстоўваў жанр кансоны (любоўнай песні з кананічнай строфікай і рыфмоўкай), версу (які не абмяжоўваўся тэмай кахання, а закранаў і пытанні маралі), тэнсоны (літаральна — спрэчка, песня-дыялог). Тэксты Бернарда дэ Вентадорна адметныя шчырасцю, эмацыянальнасцю, вытанчанасцю формы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Трубадуры
Катэгорыя:Паэты Францыі
Катэгорыя:Паэты XII стагоддзя
Карлеонэ

**Карлеонэ** () — горад на Сіцыліі ў правінцыі Палерма. Насельніцтва — 11,3 тыс. жыхароў (2010). Знаходзіцца ў 360 км на поўдзень ад Рыма і 34 км на поўдзень ад Палерма.

## Гісторыя 
Назва горада, відаць, мае арабскія карані, хоць сам ён паўстаў у візантыйскі перыяд. З іншага боку, лічыцца, што назва «Карлеонэ» не што іншае, як скарачэнне ад Куорэ дэ Леонэ (Cuore di Leone — «Ільвінае сэрца»).
У Сярэднія вякі яго ўмацавалі сіцылійскія Гогенштауфены. У XIX стагоддзі жыхары Карлеонэ тройчы паднімаліся на барацьбу з Бурбонамі. У 1943 годзе за поспехі ў заваёве Эфіопіі тытул графа Карлеонэ атрымаў італьянскі генерал Артур Фаіні.

## Цікавыя факты 
Карлеонэ вядомы як адзін з цэнтраў сіцылійскай мафіі. 11 красавіка 2006 года, калі ў Карлеонэ быў захоплены хаваўшыся сорак гадоў Бернарда Правенцана, быў абвешчаны ўладамі «днём вызвалення»; адна з гарадскіх вуліц нават носіць назву 11 красавіка.

У раманах і фільмах сагі «Хросны бацька» Карлеонэ падаецца як радзіма галоўнага героя — дона Вітэ Карлеонэ (сапраўднае прозвішча — Андаліні). Па супадзенні, продкі акцёра Аль Пачына (які згуляў ролю яго пераемніка, Майкла Карлеонэ), эмігравалі ў ЗША менавіта з гэтых месцаў.

Катэгорыя:Гарады Сіцыліі
Катэгорыя:Камуны правінцыі Палерма
Нікалас Кейдж

**Нікалас Кейдж** (, імя пры нараджэнні **Нікалас Кім Копала** (); ) — амерыканскі акцёр, прадзюсар і рэжысёр. Уладальнік прэміі «Оскар».

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* Нікалас Кейдж — біяграфія, фота, фільмаграфія

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты MTV Movie & TV Awards
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Кірстэн Данст

**Кірстэн Кэралайн Данст** (; ) — амерыканская , , , , мадэль і . Найбольшую вядомасць атрымала дзякуючы ролі Мэры Джэйн Уотсан у трылогіі пра Чалавека-павука (2002, 2004, 2007). Уладальніца прэміі «Сатурн» найлепшаму маладому акцёру ці актрысе, а таксама намінанткай на «Залаты глобус» за экраннае ўвасабленне персанажа Клод ў фільме «Інтэрв’ю з вампірам: Хроніка жыцця вампіра». З 2012 года сустракаецца з Гарэтам Хедлундам.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дзеці-акцёры ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сатурн»
Сафія Копала

**Сафія Копала** (, нар. 14 мая 1971, , ЗША) — амерыканскі кінарэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар, якая стварыла шэсць поўнаметражных фільмаў: «Нявінніцы-самагубкі», «Цяжкасці перакладу», «Марыя-Антуанэта», «Недзе», «Элітнае кола» і «Ашуканы».

## Спасылкі 
* 
* Фэн-сайт 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сезар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залатая маліна»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Незалежны дух»
Джэйсан Шварцман

**Джэйсан Шварцман** (; нар. 26 чэрвеня 1980, , ЗША) — амерыканскі ,  і музыкант. Сын актрысы Таліі Шайр і прадзюсара Джэка Шварцмана, пляменнік рэжысёра Фрэнсіса Форда Копалы.

## Выбраная фільмаграфія 
* 2006 — «Марыя-Антуанэта» — *Людовік XVI*
* 2009 — «Неверагодны містар Фокс» — *Эш Фокс*
* 2012 — «Каралеўства ўзыходзячага месяца» — *кузэн Бэн*
* 2013 — «Ратуючы містэра Бэнкса» — ''*
* 2014 — «Гатэль „Гранд Будапешт“» — *мсье Жан*
* 2021 — «Французскі веснік» — *Гермес Джонс, карыкатурыст «Французскага весніка»*
* 2023 — «Астэроід-Сіці» — *Огі Стынбек, ваенны фотажурналіст, бацька Вудраў*
* 2023 — «Галодныя гульні: Балада пра пеўчых птушак і змей» — *Лукрэцый «Шчасліўчык» Флікерман''

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Кінакампазітары ЗША
Катэгорыя:Ударнікі ЗША
Заронава (возера)

**Заро́нава, Заро́наўскае** — возера ў Беларусі, у Віцебскім раёне на мяжы з Шумілінскім раёнам (Віцебская вобласць). Знаходзіцца на паўночны ўсход ад Віцебска ў басейне ракі Заронаўка (Шэ́вінка), за 12 км на ўсход ад гарадскога пасёлка Шуміліна, за 0,1 км на поўдзень ад аграгарадка Заронава.

Плошча паверхні Заронава складае 31,6 км², даўжыня 7,6 км, шырыня 1,05 км, даўжыня берагавой лініі 21,3 км. Плошча вадазбору — 147 км². Найбольшая глыбіня возера 13,5 м, сярэдняя 6,4 м. Аб’ём вады 23,11 млн м³.

Берагавая лінія звілістая, даўжынёй 21,3 км. Катлавіна лагчыннага тыпу, выцягнутая з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Падводная частка катлавіны падзелена на плёсы. Схілы катлавіны маюць вышыню ад 5 да 10 м. Берагі возера пясчаныя, пясчана-галечныя, у залівах на захадзе і ўсходзе сплавінныя. Возера эўтрофнае, зарастае да глыбіні 3—5 метраў.

На паўднёвым усходзе возера 5 астравоў агульнай плошчай 3 га. Мелкаводдзе пясчанае, пясчана-галечнае з валунамі.

У Заронава ўпадаюць 12 ручаёў (адным з іх злучана з возерам Княжно́) і выцякае рака Заронаўка.

Уздоўж Заронава праходзіць аўтамабільная дарога .

## Літаратура 
* 
* 
* Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1 
* Республика Беларусь. Витебская область: Общегеографический атлас. / Редактор И. Н. Шлык. — Мн.: РУП «Белкартография», 2008. — 5000 экз. — ISBN 978-985-508-049-8 
* Ліст карты N-35-36. Выданне 1991 г. Стан мясцовасці на 1987 г. 
## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскага раёна
Катэгорыя:Азёры Шумілінскага раёна
Катэгорыя:Басейн Шэвінкі
Дэні Бойл

**Дэніэл «Дэні» Бойл** (, нар. 20 кастрычніка 1956, Манчэстэр, Вялікабрытанія) — брытанскі кінарэжысёр і прадзюсар, які атрымаў сусветную вядомасць пасля выхаду яго фільма «На ігле».

Вядомы сваім супрацоўніцтвам з брытанскімі акцёрамі Эванам Макгрэгарам («Неглыбокая магіла», «На ігле», «Жыццё горш звычайнай») і Робертам Карлайлам («На ігле», «Пляж», «28 дзён праз»).

## Фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* Dannyboyle.online.fr Неафіцыйны сайт 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую рэжысуру
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус» за найлепшую рэжысёрскую працу
Роберт Карлайл

**Роберт Карлайл** OBE (; нар. 14 красавіка 1961) — шатландскі , які атрымаў вядомасць пасля роляў у фільмах «На іголцы», «Мужчынскі стрыптыз» і «І цэлага свету мала». Лаўрэат прэміі BAFTA.

## Спасылкі 
* Біяграфія
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Глазга
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Афіцэры ордэна Брытанскай імперыі
Рыдлі Скот

Сэр **Рыдлі Скот** (; нар. , Саўт-Шылдс) — англійскі  і . Старэйшы брат рэжысёра і прадзюсара Тоні Скота.
## Фільмаграфія 
* «Чужы» (1979)
* «Ганібал» (2001)
* «Праметэй» (2012)
* «Марсіянін» (2015)
* «Напалеон» (2023)

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сатурн»
Віктар Іванавіч Сухарукаў

{{Кінематаграфіст
| Імя              = Віктар Сухарукаў
| Арыгінал імя   = 
| Фота             = Viktor Sukhorukov.jpg
| Шырыня           = 250px
| Подпіс          = На прэс-канферэнцыі ў Алма-Аце, 13 кастрычніка 2011 года.
| Імя пры нараджэнні = Віктар Іванавіч Сухарукаў
| Дата нараджэння    = 10.11.1951 
| Месца нараджэння   = 
| Дата смерці =
| Месца смерці =
| Грамадзянства =  > 
| Прафесія =  тэатра і кіно
| Гады актыўнасці = 1973—цяпер. час
| Кірунак =
| Узнагароды =
{

}
| imdb_id = 0837744
| Сайт = http://actor-1.narod.ru/
}}
**Віктар Іванавіч Сухарукаў** (; нар. 10 лістапада 1951 года, Арэхава-Зуева) — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно, заслужаны артыст Расійскай Федэрацыі (2002), народны артыст Расійскай Федэрацыі (2008), кавалер ордэна Дружбы (2011).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Віктара Сухарукава
* Віктар Сухарукаў: Роля Філарэта мяне ашчасціла  *Інтэрв’ю для Кузбас FM, 25.11.2006 г.*
* Віктар Сухарукаў: Мне цікавая непрадказальнасць  *Інтэрв’ю для Кузбас FM, 16.01.2008 г.*
* Віктар Сухарукаў: «Я ведаю лекі ад болю»

Катэгорыя:Акцёры агучвання Расіі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Ніка»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты арол»
Кальцаванне птушак

]]
**Кальцаванне птушак** — метад прыжыццёвага мечання дзікіх птушак кольцамі для вывучэння іх перамяшчэнцяў і біялогіі.

Птушак кальцуюць металічнымі ці пластмасавымі каляровымі кольцамі (з нумарам, адрасам) на нагах, шыі, дзюбе. Робяць на месцы гнездавання, на шляхах пралёту, у час лінькі або на зімоўцы; рэгіструюць час і месца кальцавання. Пры індывідуальным кальцаванні вывучаюць паводзіны асобін, пры масавым выяўляюць месцы зімовак, хуткасць руху пры пералётах, асаблівасці рассялення, стан і пашырэнне палуляцый, прычыны гібелі ў прыродэе, шляхі пераносу птушкамі паразітаў і ўзбуджалышоў хвароб, вывучаюць пытанні аховы птушак у асобных рэгіёнах і ў сусветным маштабе і інш. 

3 навуковымі мэтамі кальцаванне птушак уведзена ў Даніі (1899). 3 1963 дзейнічае Еўрапейскі саюз па кальцаванні птушак — EURING (Нідэрланды), які каардынуе дзейнасць нацыянальных цэнтраў кальцавання. Кальцаваннем птушак на Беларусі кіруе Беларускі цэнтр пры Інстытуце заалогіі Нацыянальнай АН Беларусі.

## Літаратура 
* Нікіфараў М. Кальцаванне птушак // БЭ у 16 т. Т. 7. Мн., 1998.

 

Катэгорыя:Арніталогія
Фрэнсіс Форд Копала

**Фрэнсіс Форд Копала** (; нар. , , Мічыган, ЗША) — амерыканскі кінарэжысёр, журналіст, выдавец часопісаў і ўладальнік сеткі гатэляў. Найбольш вядомы дзякуючы кiнатрылогii «Хросны бацька» і фільму пра вайну ў В’етнаме «Апакаліпсіс сёння». Брат Таліі Шайр, дзядзька Нікаласа Кейджа і Джэйсана Шварцмана, бацька Сафіі Копалы і Рамана Копалы. Фрэнсіс з’яўляецца пяціразовым лаўрэатам прэміі «Оскар», у тым ліку «за выдатны прадзюсарскі ўнёсак у развіццё кінавытворчасці», тры з якіх ён атрымаў за сцэнарыі сваіх фільмаў, двухразовым уладальнікам «Залатой пальмавай галіны» за фільмы «Размова» і «Апакаліпсіс сёння», і лаўрэатам іншых кінематаграфічных узнагарод.

## Выбраная фільмаграфія 
* 1969 — «Людзі дажджу» / *The Rain People*
* 1972 — «Хросны бацька» / *The Godfather*
* 1974 — «Размова» / *The Conversation*
* 1974 — «Хросны бацька 2» / *The Godfather Part II*
* 1979 — «Апакаліпсіс сёння» / *Apocalypse Now*
* 1982 — «Ад усяго сэрца» / *One from the Heart*

* 1990 — «Хросны бацька 3» / *The Godfather Part III*
* 2024 — «Мегалаполіс» / *Megalopolis*

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Бібліяграфія 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую рэжысуру
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус» за найлепшую рэжысёрскую працу
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сатурн»
Аксініт

**Аксіні́т** — рэдкі мінерал, складаны борасілікат класа крэмнезёма. Назву атрымаў ад  — «сякера» за вострую клінаватую форму галоўкі крышталя. Мінерал адкрыў Рэнэ Жуст Гаюі ў 1797 годзе.

Утварае крышталі, друзы, масы фіялетавага, жоўтага, карычневага і іншых колераў. Бляск шкляны. Празрысты да паўпразрыстага. Цвёрдасць 6,5—7. Шчыльнасць 3,2—3,3 г/см³. Трапляецца ў кантактных метасаматычных пародах, гідратэрмальных жылах, спадарожнічае рудам металаў.

Другасны каштоўны камень.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* Аксинит // Геологический словарь. В 2-х тт. Т. 1: А—Л / Под. ред. А. Н. Криштофовича. Отв. ред. Т. В. Спижарский. — М.: Государственное научно-техническое издательство по геологии и охране недр, 1955. — С. 23. — 25 000 экз.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мінералы
Катэгорыя:Сілікаты (мінералы)
Катэгорыя:Мінералы алюмінію
Катэгорыя:Мінералы жалеза
Катэгорыя:Мінералы марганцу
Катэгорыя:Мінералы кальцыю
Катэгорыя:Мінералы бору
Катэгорыя:Каштоўныя камяні
Аль Пачына

**Альфрэда Джэймс «Аль» Пачына** (; ) — амерыканскі , рэжысёр, , прадзюсар італьянскага паходжання.

Найбольш знакаміты сваімі ролямі гангстараў — Майкл Корлеонэ ў трылогіі «Хросны бацька» Фрэнсіса Форда Копалы і Тоні Мантана ў фільме Браяна Дэ Пальма «Твар са шнарам». Роля Фрэнка Слейда ў фільме «Пах жанчыны» прынесла акцёру «Оскар» у намінацыі за найлепшую мужчынскую ролю, што стала яго першым поспехам пасля сямі папярэдніх намінацый.

## Выбраная фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бронксе
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Тоні»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Сесіля Б. Дэ Міля
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Obie
Канстытуцыя Літвы

**Канстытуцыя Літоўскай Рэспублікі** — асноўны закон Літоўскай Рэспублікі.

Дзеючая ў цяперашні час Канстытуцыя Літоўскай Рэспублікі была прынята ўсенародным рэферэндумам 25 кастрычніка 1992 года.

Канстытуцыя складаецца з 154 артыкулаў, аб'яднаных у 14 раздзелаў і "Заключныя палажэнні". Канстытуцыя ўсталёўвае дзяржаўны лад Літоўскай Рэспублікі. Канстытуцыя з'яўляецца яе асноўным законам, які валодае прамым дзеяннем. Канстытуцыя вызначае асноўныя правы і свабоды грамадзян Літоўскай Рэспублікі, а таксама грамадзян замежных дзяржаў і асоб без грамадзянства на тэрыторыі Літвы. У адпаведнасці з прынцыпам падзелу ўладаў, Канстытуцыя ўсталёўвае паўнамоцтвы Сойма, Прэзідэнта і Урада, органаў судовай улады.

## Спасылкі 
* Канстытуцыя Літоўскай Рэспублікі
* Constitution of the Republic of Lithuania
* Lietuvos Respublikos Konstitucija

Катэгорыя:Крыніцы права Літвы
Катэгорыя:Дзяржаўны лад Літвы
Літва
Катэгорыя:Канстытуцыйнае права Літвы
Рычард (кароль Германіі)

**Рычард Карнуолскі** (; 5 студзеня 1209, замак Уінчэстэр — 2 красавіка 1272, замак Беркхэмстэд, Хартфордшыр) — англійскі прынц з дынастыі Плантагенетаў, кароль Германіі (з 1257 года).

## Біяграфія 
Сын Іаана Беззямельнага і брат караля Англіі Генрыха III, граф дэ Пуацье (1225—1243), граф Корнуала (з 1227 года). Тройчы быў рэгентам Англіі (у 1253—1254, 1264 і з 1270 года).

У 1240 годзе Рычард, быўшы крыжаком, адплыў да Пталемаіды, але ў 1242 годзе без усякага поспеху вярнуўся ў Лондан.

У 1250 годзе ён уступіў у саюз з Папам Інакенціем IV, але ў 1252 годзе адмовіўся ад прапанаванай яму папам кароны Сіцыліі.

Пасля смерці Вільгельма Галандскага Рычард прыняў прапанаваную яму архібіскупам Кёльна і іншымі князямі нямецкую карону (13 студзеня 1257 года); некалькі разоў з’яўляўся ў Германіі, склікаў сейм, выдаваў законы супраць разбойнікаў, зацвердзіў прывілеі Страсбурга, Гагенау і іншых імперскіх гарадоў. Калі ў Англіі пачалася міжусобная вайна, Рычард устаў на бок свайго брата караля Генрыха III і ў бітве пры Льюісе (14 мая 1264) трапіў у палон да Сімона дэ Манфора, дзе прабыў у няволі 16 месяцаў. У апошні раз Рычард быў у Германіі ў 1268 годзе.

Дзякуючы сваім свінцовым і алавяным рудням у Корнуале, Рычард быў адным з найбагацейшых хрысціянскіх князёў свайго часу.

## Літаратура 
* *Gebauer, G. Ch.* Leben und denkwürdige Thaten Herrn Richard’s, erwählten Römischen Kaysers. — Лейпцыг, 1744.
* *Koch H.* Richard von Cornwall. — Страсбург, 1888.
* *Busson A.* Die Doppelwahl des Jahres 1257. — Мюнстэр, 1866.

Катэгорыя:Графы Корнуал
Катэгорыя:Плантагенеты
Катэгорыя:Каралі германскія
Галеніт

{{Мінерал
 |Назва    =
 |Выява = Galena - Huallanca, Bologesi, Ancash, Peru.jpg
 |Подпіс     = 
 |Формула     = PbS
 |Колер        = Свінцова-шэры
 |Колер рысы  = Шэра-чорная
 |Бляск       = Металічны
 |Празрыстасць= Непразрысты
 |Спайнасць   = Дасканалая па {111}
 |Сінгонія    = 
 |Цвёрдасць   = 2,5
 |Злом       = 
 |Прымесь     = Ag, Cd, Se, Cu, Zn, Sb
 |Шчыльнасць   = 7,2—7,6
 |Паказчык пераламлення =
}}
**Галені́т** — мінерал, сульфід свінцу (II). Хімічная формула PbS. Сінонімы: *свінцовы блішчак*, *свінцовы бляск*.

Змяшчае каля 86,6 % свінцу. Часта змяшчае прымесі срэбра, кадмію, селену, вісмуту, волава, медзі, цынку і інш. Утварае свінцова-шэрыя крышталі і агрэгаты. Цвёрдасць 2—3 па шкале Моаса. Шчыльнасць 7,4—7,6 г/см³. Крохкі. Колер сталёвы, шэры з блакітнаватым адлівам, часам прысутнічае пярэстая пабегласць, бляск металічны, злом ступеньчаты, далікатны. Спайнасць дасканалая па кубе. Утварае кубічныя, кубаактаэдрычныя, радзей актаэдрычныя крышталі і суцэльныя масы. Электраправодны. На тэрыторыі Беларусі сустракаецца ў крышталічных фундаментах і пародах дэвону і карбону.

Руда на свінец і серабро.

## Літаратура 
* 
*  — С. 543.

## Спасылкі 
* Галеніт на сайце Кристаллов. NET 
* Галеніт у базе webmineral.com 
* Галеніт на сайце КаталогМинералов. RU 

Катэгорыя:Мінералы свінцу
Катэгорыя:Сульфіды (мінералы)
Катэгорыя:Руды
Арсенапірыт

**Арсенапірыт** (ад  - мыш'як) — мінерал з класа сульфідаў складу FeAsS. Сінонімы: ''мыш'яковы калчадан*, *міспікель*, *тальгейміт''.

## Выкарыстанне 
Арсенапірыт — асноўная сыравіна для атрымання мыш'яку і яго злучэнняў. Адначасна з яго здабываюцца карысныя прымесі (кобальт і нікель).

## Спасылкі 
* Арсенапірыт на Кристаллов.NET 
* Арсенапірыт у базе webmineral.com 
* Арсенапірыт у каталогу мінералаў 

Катэгорыя:Мінералы мыш’яку
Катэгорыя:Мінералы жалеза
Катэгорыя:Сульфіды (мінералы)
BahnTower

thumb|150px|BahnTower
**BahnTower** — вышынны будынак у Берліне на Патсдамскай плошчы, штаб-кватэра холдынга Deutsche Bahn. Будынак з усходняга боку прылягае да комплексу Sony Center. Вышыня будынка ў 26 паверхаў складае 103 м.

Шкляная вежа BahnTower была пабудавана ў 1998-2000 гадах кампаніямі Hochtief AG і Kajima Corporation па праекце амерыканскага архітэктара нямецкага паходжання Гельмута Яна.

## Гл. таксама 
* Спіс самых высокіх будынкаў Германіі

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Берліна
Катэгорыя:Небаскробы Германіі
Катэгорыя:Небаскробы вышынёй ад 100 да 149 метраў
Катэгорыя:Тыргартэн
Катэгорыя:З’явіліся ў 2000 годзе
Катэгорыя:2000 год у Берліне
Шэеліт

**Шэеліт** — мінерал CaWO4 (вальфрамат кальцыю), звычайна афарбаваны ў шэры, жоўты, буры або чырвоны колер.

Адзін з нямногіх прыродных вальфраматаў, што, улічваючы шырокае выкарыстанне ў прамысловасці, робіць шэеліт вельмі каштоўным мінералам. Шэеліт не прызнаваўся як мінерал да 1821 года, калі яго назвалі ў гонар шведскага хіміка К. В. Шэеле (1742-1786), які выявіў, што ён з'яўляецца соллю вальфрамавай кіслаты.

## Спасылкі 
* шэеліт у каталогу мінералаў
* шэеліт у базе webmineral.com 
* шэеліт на сайце www.galleries.com 
* Сінтэтычны шэеліт

Катэгорыя:Мінералы вальфраму
Катэгорыя:Мінералы кальцыю
Катэгорыя:Руды
Катэгорыя:Вальфраматы
Алекс Джэймс

**Алекс Джэймс** (; ) — басіст групы Blur. Пасля распаду групы купіў сырны завод, дзе вырабляе сыр Blue Monday. Сыр названы ў гонар песні брытанскай групы New Order. Жыве ў маленькім доме ў вёсцы.

## Спасылкі 
* Афіцыйны Брытанскі сайт Blur

Катэгорыя:Музыканты Blur
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Ivor Novello Awards
Парламенты паводле краін

У наступны **спіс парламентаў свету паводле краін** уключаны **заканадаўчыя органы Еўрапейскага Саюза** (адзіны сучасны наднацыянальны парламент, які мае прамыя выбары), **192** дзяржаў-членаў ААН (за выключэннем Саудаўскай Аравіі, якая не мае парламента), **2** дзяржаў-назіральнікаў у ААН, **2** дзяржаў, асацыяваных з Новай Зеландыяй і **9** адносна стабільных дзяржаў, незалежнасць якіх аспрэчваецца. Не ўключаны парламенты суб'ектаў федэрацый, аўтаномій, залежных тэрыторый і нестабільных сепаратысцкіх утварэнняў.

Былі абраныя пераклады афіцыйных назваў парламентаў, якія найбольш ужываюцца ў беларускай мове. Такім чынам без літаральнага перакладу былі захаваныя традыцыйныя назвы некаторых заканадаўчых органаў і іх палат (Бундэстаг, Рыйгікогу, Сабар, Меджліс).

Сам заканадаўчы орган часцей за ўсё мае назву *Парламент* або *Нацыянальная Асамблея/Сход*, ніжняя палата - *Палата Прадстаўнікоў/Дэпутатаў*, верхняя - *Сенат*.
Малібдэніт

{{Мінерал
 |Назва    =
 |Выява = Molybdenite.jpg
 |Подпіс     = 
 |Формула     = MoS2
 |Колер        = Свінцова-шэры, у парашку зелянявы
 |Колер рысы  = Свінцова-шэры
 |Бляск       = Металічны
 |Празрыстасць= Непразрысты
 |Спайнасць   = Ідэальная па {0001}
 |Сінгонія    = Гексаганальная
 |Цвёрдасць   = 1 - 1,5
 |Злом       = 
 |Прымесь     = Re, Se
 |Шчыльнасць   = 4,6 -5,0
 |Паказчык пераламлення =
}}
**Малібдэніт** MoS2  — мяккі свінцова-шэры мінерал з тлустым металічным бляскам, сульфід малібдэна. Сінонімы: *малібдэнавы бляск*, *малібдэнавы калчадан*.

## Уласцівасці 
Гнуткі, але не эластычны. Генетычна звязаны з гранітамі, кварцавымі жыламі, грэйзенамі, часам з пегматытамі. Крышталі таблітчатыя, але часцей сустракаецца ў выглядзе агрэгатаў лускаватай ці ліставатай формы, украпванняў у кварцы. У выніку гідратэрмальных працэсаў асаджваецца з глыбінных гарачых вод.

## Месца нараджэння 
Сустракаецца ў ЗША (Каларада, Невада), Канадзе, Чылі, Расіі (Паўночны Каўказ, Алтай, Забайкалле), Украіне (Данбас, Валынь), Нарвегіі, Германіі, Чэхіі.

## Спасылкі 
* Малібдэніт у каталогу мінералаў
* Малібдэніт у базе webmineral.com 
* Малібдэніт у галерэі мінералаў  

Катэгорыя:Сульфіды (мінералы)
Катэгорыя:Мінералы малібдэна
Катэгорыя:Руды
Катэгорыя:Антыфрыкцыйныя матэрыялы
Везувіян

**Везувіян** — мінерал, сілікат кальцыю і алюмінія складанага складу. Крышталі везувіяна часта маюць слупчастую, прызматычную ці пірамідальную форму. Буйныя крышталі звычайна знаходзяць у пустэчах вапнавых скарнаў. Калі глядзіш на досыць буйныя везувіяны, ствараецца ўражанне, што крышталі складзеныя са злучаных разам простых геаметрычных цел - кубікаў, нібы злітаваных, змешаных адзін з адным. Сустракаецца везувіян і ў выглядзе шчыльных або прамяністых агрэгатаў. Сваю назву мінерал атрымаў у 1795 г. ад імя вулкана Везувія, у застылай лаве якога аматары мінералогіі адшуквалі яго бураватыя ці зеленаватыя крышталі. Аўтарам назвы лічыцца геолаг А. Вернер.

## Літаратура 
* Deere, W. A. et al., 1962, *Rock Forming Minerals:* Vol. 1 *Ortho- and Ring Silicates*, pp.&nbsp;113–120

## Спасылкі 
* Webmineral data
* Vesuvianite at Franklin -Sterling
* Mindat — Cyprine var. w/ location data

Катэгорыя:Мінералы алюмінію
Катэгорыя:Мінералы кальцыю
Катэгорыя:Сілікаты (мінералы)
Данбурыт

**Данбурыт** — рэдкі калекцыйны мінерал падкласа борасілікатаў, сілікат кальцыю. Светлыя прызматычныя крышталі, зярністыя агрэгаты. Утвараецца ў скарнах. Сустракаецца сярод метамарфічных парод з мікраклінам, артаклазам і даталітам. Крышталі прызматычныя, часта - спарышовыя. Працэнтны склад: CaO — 22,8; B2О3 — 28,4; SiO2 — 48,8. Слабы плеахраізм у жоўтых танах, выразная люмінесцэнцыя ў белых, бела-зялёных, часам блакітных танах.

## Спасылкі 
* Данбурыт у каталогу мінералаў
* http://mineral.galleries.com/minerals/silicate/danburit/danburit.htm 
* Апісанне данбурыта 

Катэгорыя:Сілікаты (мінералы)
Катэгорыя:Бораты, мінералы
Катэгорыя:Мінералы кальцыю
Катэгорыя:Мінералы бору
Сілікаты

**Сілікаты** і **алюмасілікаты** — клас мінералаў, солі крэмніевых кіслот.

Для іх характэрны складаны хімічны склад і ізаморфныя замяшчэння адных элементаў і комплексаў элементаў іншымі. Галоўнымі хімічнымі элементамі, якія ўваходзяць у склад сілікатаў, з'яўляюцца Si, O, Al, Fe2+, Fe3+, Mg, Mn, Ca, Na, K, а таксама Li, B, Be, Zr, Ti, F, H, у выглядзе (OH)1− альбо H2O і інш.

Агульная колькасць мінеральных відаў сілікатаў каля 800. З сілікатаў складаецца каля 75 % зямной кары.

## Гл. таксама 
* Сілікагель
* Хларыты
* Альбіт
* Эгірын

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

* 

Катэгорыя:Класіфікацыя мінералаў
Катэгорыя:Сілікаты (мінералы)
Фюрарбункер

thumb|300px|План бункера 1 ахоўная сцяна таўшчынёй 2,2м5 спальня Гебельса 29 спальня Гітлера
**Фю́рарбу́нкер** () — найменне комплексу падземных памяшканняў у Берліне, размешчаных пад рэйхсканцэлярыяй. Гэты бункер служыў апошнім сховішчам Адольфа Гітлера на працягу апошніх тыдняў існавання нацыянал-сацыялістычнага рэжыму ў Германіі. Бункер быў штаб-кватэрай фюрара, і ў ім ён, і яшчэ шэраг нацысцкіх кіраўнікоў (Гебельс) пакончылі з сабой.

## Гл. таксама 
* «Бункер» — фільм 1981 года з Энтані Хопкінсам у галоўнай ролі.
* «Бункер» — фільм 2004 года з Бруна Ганцам у галоўнай ролі.
* Вервольф, бункер
* Ваўчынае логава
* Герда Крысціян
* Рэйхсканцэлярыя
* Рохус Міш
* Траўдль Юнге

## Літаратура 
* Pietro Guido: *Führerbunker-Discovered its Mysteries* ISEM [Vierte Ausgabe, 2006] Mailand ISBN 88-87077-03-7
* Mario Frank: *Der Tod im Führerbunker: Hitlers letzte Tage*. Siedler, München 2005, ISBN 3-88680-815-7.
* Sven Felix Kellerhoff: *Mythos Führerbunker: Hitlers letzter Unterschlupf*. Berlin Story Verlag, Berlin 2006, ISBN 3-929829-43-6.
* Bernd Freytag von Loringhoven: *Mit Hitler im Bunker. Aufzeichnungen aus dem Führerhauptquartier Juli 1944 — April 1945*. wjs-Verlag, Berlin 2006, ISBN 3-937989-14-5.
* Christoph Neubauer: *Der Führerbunker (1935—1942)*. DVD. Christoph Neubauer Verlag, Waldkirchen 2007, ISBN 978-3-9811593-0-1 (mit einer Computeranimation der Reichskanzlei und des Bunkers).

## Спасылкі 
* Bunkerführungen in Berlin 
* berliner-unterwelten.de / Infotafel Führerbunker . Umfangreiche Informationen über den Führerbunker. (PDF)
* «Hitlers letzter Unterschlupf: Der Mythos ist entzaubert», Tagesspiegel, 9. Juni 2006
* Der Führerbunker — Info & Pläne *Historie und Kartographie des Bunkers*
* Der Führerbunker als 3D-Animation

Катэгорыя:Архітэктура Трэцяга рэйха
Катэгорыя:Абарончыя збудаванні Германіі
Катэгорыя:Архітэктура Берліна
Катэгорыя:Славутасці Берліна
Катэгорыя:Падземныя збудаванні
Tresor

**Tresor Records** — нямецкі гуказапісны лэйбл, адзін з найбольш вядомых на тэхна-сцэне.

Лэйбл Tresor быў заснаваны Dimitri Hegemann як саблэйбл Interfisch Records у ліпені 1991 года на базе аднайменнага клуба ў Берліне, і пачаў актыўна развівацца пасля падзення берлінскай сцяны.
З лэйблам супрацоўнічаюць такія музыканты як Jeff Mills, Juan Atkins, Robert Hood, Joey Beltram, Pacou, Cristian Vogel і шматлікія іншыя.

## Артысты 

* 3ST
* Aeox
* Angel Alanis
* Bam Bam
* Ben Sims
* Bill Youngman
* Blake Baxter
* Chester Beatty
* Cisco Ferreira
* Cristian Vogel
* Dash
* Dave Tarrida
* Din-ST
* Diskordia
* DisX3
* DJ Shufflemaster
* DJ T-1000
* Drexciya
* Fumiya Tanaka
* Holy Ghost
* James Ruskin
* Jason Leach
* Jeff Mills
* Joey Beltram
* Juan Atkins
* K. Hand
* Karl O Connor
* Kriek
* Leo Laker
* Luke
* Matthew Herbert
* Neil Landstrumm
* Octave One feat. Random Noise Generation
* Organ Grinda
* Oscar Mulero
* Pacou
* Recyver Dogs
* Rees Urban
* Regis
* Robert Hood
* Rumenige feat. Loktibrada
* Savvas Ysatis
* Scan 7
* Sender Berlin
* Si Begg
* Sterac
* Stewart Walker
* Subhead
* Surgeon
* Terrence Dixon
* The Advent
* The House Of Fix
* The Mover
* Tim Wright
* Tobias Schmidt
* Todd Bodine
* TV Victor
* Vigipirate
* Wimpy

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт лэйбла
* / Траўм Баўм Рэкардс - Афіцыйны дыстрыб'ютар лэйбла ў Расіі

## Гл. таксама 
Дыскаграфія Tresor Records

Катэгорыя:Тэхна-лэйблы
Катэгорыя:Лэйблы гуказапісу Германіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1991 годзе
Культурфорум

[thumb|upright=2.5|[Берлінская філармонія і Зала камернай музыкі ў берлінскім «Культурфоруме»]]
**Культурфорум** () — культурны цэнтр у берлінскім раёне Тыргартэн паміж Патсдамскай плошчай і Ландверскім каналам.

У Культурфоруме знаходзяцца:

* Новая нацыянальная галерэя
* Берлінская карцінная галерэя
* Гравюрны кабінет 
* Музей прыкладнага мастацтва
* Музей музычных інструментаў
* Бібліятэка мастацтваў
* Берлінская філармонія
* Зала камернай музыкі
* Дзяржаўная бібліятэка

## Спасылкі 
* http://www.kulturforum-berlin.com/engl_index.html 

Катэгорыя:Музеі Берліна
*
Катэгорыя:Тыргартэн
Мікраклін

**Мікраклін** (ад  — маленькі і  — нахіляю) — шырока распаўсюджаны пародаўтваральны мінерал класа сілікатаў групы палявых шпатаў, калій-натрыевы палявы шпат, алюмасілікат калію каркаснай будовы.

Назва звязана з тым, што вугал паміж плоскасцямі спайнасці ў гэтага мінерала толькі на 20' адрозніваецца ад прамога вугла.

Склад (%): К2О — 16,93; Al2O3 — 18,35; SiO2 — 64,72.

## Гл. таксама 
* Артаклаз
* Амазаніт
* Спіс мінералаў
* Палявыя шпаты

## Спасылкі 
* Характарыстыка мікракліна 

Катэгорыя:Мінералы алюмінію
Катэгорыя:Мінералы калію
Катэгорыя:Палявыя шпаты
Берлінская карцінная галерэя

**Берлінская карцінная галерэя** () — вядомая карцінная галерэя ў складзе Дзяржаўных музеяў Берліна і Фонду прускай культурнай спадчыны, адзін з вядучых мастацкіх музеяў Еўропы, які размешчаны ў берлінскім Культурфоруме на захад ад Патсдамскай плошчы і валодае цудоўнай калекцыяй палотнаў XIII—XVIII стст. У калекцыі галерэі сабраны прызнаныя шэдэўры сусветнага жывапісу пэндзля такіх майстроў, як: Альбрэхт Дзюрэр, Лукас Кранах, Бацічэлі, Рафаэль, Тыцыян, Караваджа, Босх, Брэйгель, Пітэр Паўль Рубенс і Рэмбрандт. Адкрыта ў 1830 г. і рэканструявана ў 1998 г.

## Спасылкі 
* Берлінская карцінная галерэя на сайце Дзяржаўных музеяў Берліна 

Катэгорыя:Музеі Берліна
Катэгорыя:Мастацкія музеі Германіі
Катэгорыя:Музеі паводле алфавіта

Катэгорыя:Культурфорум
Катэгорыя:Тыргартэн
Катэгорыя:З’явіліся ў 1830 годзе
Катэгорыя:1830 год у Берліне
Катэгорыя:1998 год у Берліне
Федэральнае міністэрства фінансаў Германіі

**Федэральнае міністэрства фінансаў Германіі** адказвае за кіраванне федэральным бюджэтам. Міністр фінансаў з'яўляецца адзіным міністрам, які можа накласці вета на рашэнні ўрада, калі гэта прыводзіць да дадатковых выдаткаў.
## Гісторыя 
Пасля аб'яднання Германіі, падаткова-бюджэтная палітыка была пераважна вобласцю розных федэрацый Германіі. Федэрацыі нясуць адказнасць за прамыя падаткі, а таксама ўскосныя ўнёскі федэрацый, якія атрымліваюцца федэральным урадам. Пытанні бюджэтна-падатковай палітыкі на федэральным узроўні з'яўляюцца абавязкам канцлера-кіраўніка. Тым не менш, у 1879 годзе было заснавана **Імператарскае казначэйства**. Першапачаткова яно было на чале з намеснікам дзяржаўнага сакратара, і ў канчатковым выніку дзяржсакратара. Яно стала федэральным міністэрствам на чале з федэральным міністрам у 1919 годзе, і было пераназвана ў Федэральнае міністэрства фінансаў у 1949 годзе.

З 1999 года будынак міністэрства авіяцыі ў Берліне з'яўляецца штаб-кватэрай міністэрства.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  

Катэгорыя:Дзяржаўны лад Германіі
Германіі
Катэгорыя:Палітыка Германіі
Эпідот

**Эпідот** (пістацыт) — складаны сілікат кальцыю, алюмінія і жалеза. Назва атрымаў ад  (epidosis) — «прырашчэнне»: у сячэнні крышталя (прызмы) адзін бок даўжэйшы.

Утвараецца як прадукт змены асноўных парод пры кантактавым метамарфізме і ў альпійскіх жылах.

Мінерал, як правіла, мае фісташкава-зялёны або цёмна-зялёны колер.

Непразрыстая разнавіднасць '''п'емантыт'* (марганцаўтрымальны эпідот) з П’емонта афарбаваны ў ружовы або вішнёва-чырвоны колер.

## Літаратура 
* * Шуман В.'' Мир камня. Драгоценные и поделочные камни. — М.: Мир, 1986. С.176.

## Спасылкі 
* Наменклатура надгрупы эпідота 

Катэгорыя:Вырабныя камяні
Катэгорыя:Сілікаты (мінералы)
Катэгорыя:Мінералы кальцыю
Катэгорыя:Мінералы алюмінію
Катэгорыя:Мінералы жалезу
Хларыты

**Хларыты** — група слюдападобных мінералаў з падкласа ліставых сілікатаў класа сілікаты.

## Гл. таксама 
* Клінахлор

Катэгорыя:Мінералогія
Катэгорыя:Сілікаты (мінералы)
Жафруа V Анжуйскі

**Жафруа (Готфрыд) V Анжуйскі**, па мянушцы Прыгожы ці Плантагенет (24 жніўня 1113 — 7 верасня 1151, Шато-дзю-Лоа, Ле Ман) — граф Анжу і Мэна з 1129, граф дэ Мартэн з 1141, герцаг Нармандыі з 1144, старэйшы сын караля Іерусалімскага Фулька V.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Графы Анжуйскія
Катэгорыя:Герцагі нармандскія
Катэгорыя:Дом Гатынэ-Анжу
Катэгорыя:Плантагенеты
Катэгорыя:Мужы і жонкі манархаў Англіі
Сульфіды

**Сульфі́ды** (ад  — сера) — клас хімічных злучэнняў, якія ўяўляюць сабой злучэнні металаў (а таксама шэрагу неметалаў В, Si, Р, As) з серай (S), дзе яна мае ступень акіслення −2. Могуць разглядацца як солі серавадароднай кіслаты H2S.

Сульфіды шчолачных металаў бясколерныя, добра растваральныя ў вадзе. Іх водныя растворы маюць шчолачную рэакцыю. Пры ўздзеянні разведзеных кіслот вылучаюць серавадарод.

Сульфіды шчолачназямельных металаў бясколерныя, у вадзе раствараюцца мала. На вільготным паветры вылучаюць серавадарод. Па астатніх уласцівасцях падобныя на сульфіды шчолачных металаў.

Сульфіды цяжкіх металаў амаль нерастваральныя ў вадзе. Амаль усе яны чорнага або чорна-бурага колеру (за выключэннем белага ZnS, ружаватага MnS, жоўтага CdS, памяранцава-чырвонага SbS, жоўтага SnS).

## Атрыманне 
Сульфіды атрымоўваюць рознымі метадамі:

Fe + S = FeS

2CdO + 3S = 2CdS + SO2

TiO2 + CS2 = TiS2 + CO2

Na2SO4 + 4C = Na2S + 4CO

2Ga + 3H2S = Ga2S3 + 3H2

ZnCl2 + H2S = ZnS + 2HCl

## Выкарыстанне 
Сульфіды выкарыстоўваюцца у якасці адарантаў гаручых газаў, антыаксідантаў, стабілізатараў паліва, змазачных матэрыялаў і палімераў, інгібітараў радыкальных рэакцый. Сульфіды NaS, CaS, BaS — у гарбарным вытворчасці для дублення скур; полісульфіды кальцыю і барыю — у сельскай гаспадарцы для барацьбы са шкоднікамі раслін; PbS, CdS, ZnS і іншыя — паўправадніковыя матэрыялы, а крышталі гэтых і некаторых іншых сульфідаў — паўправадніковыя лазерныя матэрыялы. Сульфіды шчолачназямельныя металаў, а таксама ZnS і CdS — аснова люмінафораў; MoS — цвёрдая змазка; (NH)S — важны рэактыў ў якасным хімічным аналізе; FeS — сыравіна для вытворчасці сернай кіслаты. Прыродныя сульфіды выкарыстоўваюцца для атрымання металаў, сульфатаў, сернай кіслаты.

## Гл. таксама 
* Арганічныя сульфіды
* Полісульфіды
* Сульфіды (мінералы)
* Сульфіты
* Сульфаты

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Демидов О. М., Щербаков Д. А., Шантроха А. В.* Сульфиды. Номенклатура, способы получения // Журнал «AUDITORIUM», 2019.
Серавадарод

**Серавадаро́д** (сульфід вадароду) — бескаляровы газ з пахам тухлых яек і саладкаватым прысмакам. Хімічная формула — H2S.

Дрэнна растваральны ў вадзе, добра — у этаноле. Атрутны. Пры вялікіх канцэнтрацыях раз’ядае шматлікія металы. Канцэнтрацыйныя межы ўзгарання з паветрам складаюць 4,3-46 % серавадароду.

У прыродзе сустракаецца вельмі рэдка ў выглядзе змешаных рэчываў нафты і газу. Уваходзіць у склад вулканічных газаў. Утвараецца пры гніенні бялкоў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Неарганічныя кіслоты
Катэгорыя:Злучэнні серы
Катэгорыя:Злучэнні вадароду
Катэгорыя:Газы
Пірыт

**Пірыт** (, літаральна - камень, што высякае агонь), **серны калчадан**, **жалезны калчадан** — мінерал, сульфід жалеза хімічнага складу FeS2 (46,6 % Fe, 53,4 % S). Нярэдкія прымешкі Са, Ni, As, Cu, Au, Se і інш.

Колер светлы, латунна-жоўты. Бляск металічны. Рыса чорная з зеленаватым адценнем. Цвёрдасць 6—6.5. Спайнасць вельмі недасканалая. Злом няроўны. Сінгонія кубічная. Шчыльнаснь 4,9—5,2. Крохкі, асабліва пры абагачэнні золатам. Грані кубічных крышталяў маюць штрыхоўку. Суцэльныя зярністыя і шчыльныя масы, крышталі і іх зросткі.

Радовішчы на Урале, Рудным Алтаі, у Закаўказзі і інш. На Беларусі інтэнсіўная пірытызацыя адзначана ў эфузіўных пародах ніжняга пратэразою на поўдні краіны.

Сыравіна для вытворчасці сернай кіслаты.

## Галерэя 

Image:Pyrite_-_disc.jpg|"Пірытавы долар", здабыты ў штаце Арызона, дыяметр 10 см
Image:Pyrite-cubes.jpg|Кубікі пірыту ў пародзе
Image:Pyrite-elba_hg.jpg|Крышталічны кластар
Image:Bullypyrite.jpg|

## Літаратура 
* 
* Мінералы, горныя пароды і глебы роднага краю: Кн. для настаўніка / У. Фядотаў, А. Цытленак. — Мн.: Нар. асвета, 1987. — 109, [2] c.
* Hurlbut, Cornelius S.; Klein, Cornelis, 1985, *Manual of Mineralogy*, 20th ed., John Wiley and Sons, New York, p 285—286, ISBN 0-471-80580-7

## Спасылкі 
* Mineral galleries  
* Пірыт у базе webmineral.com 
* Mindat
* Пірыт — каталог мінералаў
* Апісанне пірыту
* Свет Мінералаў. Пірыт. 

Катэгорыя:Мінералы жалеза
Катэгорыя:Сульфіды (мінералы)
Катэгорыя:Руды
Клязьма

**Клязьма** () — рака ў Еўрапейскай частцы Расіі, працякае па тэрыторыі горада Масквы, Маскоўскай, Уладзімірскай, Іванаўскай і Ніжагародскай абласцей, левы прыток Акі. Прытокі: Увадзь, Вора (левы).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прытокі Акі (прыток Волгі)
Катэгорыя:Рэкі Іванаўскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Уладзімірскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі і каналы Масквы
Катэгорыя:Рэкі Маскоўскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Ніжагародскай вобласці
Грань (тэлесерыял)

**«Грань»**, таксама вядомы як **«За гранню»** () — амерыканскі навукова-фантастычны тэлесерыял Дж. Дж. Абрамса. Прэм’ера серыяла адбылася ў ЗША 9 верасня 2008 года, на каналах Fox, CTV і A, а неўзабаве, 17 верасня 2008 года, прэм’еру ўбачылі і ў Аўстраліі. Далей Еўропа — у Вялікабрытаніі прэм’ера прайшла на канале Sky1 5 кастрычніка, у Швецыі 2 кастрычніка на Kanal 5 і 1 кастрычніка на канале TV3 у Ірландыі. У Расіі серыял пачаў трансліравацца тэлеканалам ТВ3 увесну 2010 года. Руская лакалізацыя для тэлеканала ТВ3 была выканана студыяй ROOM13. На Украіне серыял быў запушчаны 14 верасня 2009 года на «Новым канале».

Нароўні з «Лялечным домам» Джоса Уэдана, «Грань» — частка новай ініцыятывы FOX, вядомай як «Remote-Free TV». Спачатку эпізоды тэлесерыяла «Грань» былі трохі даўжэй, чым стандартныя драмы, наяўныя на тэлебачанні. Гэта стала магчымым дзякуючы памяншэнню рэкламы, што дазволіла дадаць прыблізна 6 хвілін да часу кожнай серыі.

Серыял быў падоўжаны на чацвёрты сезон, канал FOX замовіў 22 серыі серыяла. Прэм’ера сезону адбылася 23 верасня 2011 года.

## Сюжэт 
У серыяле распавядаецца пра спецыяльнага агента ФБР Алівіі Данэм, шалёнага вучонага Уолтэра Бішапа і яго сына Пітэра, якія даследуюць аспекты навукі «за гранню», такія як тэлепатыя, левітацыя, нябачнасць, рэінкарнацыя, генетычная мутацыя і гэтак далей. Адбываецца шэраг загадкавых падзей, званых «Узорам» (у іншым перакладзе — «Схемай», «Мадэллю»).

У «Схему» ўваходзяць такія з’явы, як паскоранае старэнне (нованароджанае дзіця за лічаныя хвіліны сталее і памірае), невытлумачальныя з’явы (аўтобус напаўняецца дзіўным рэчывам, якое імгненна дубянее, а пасажыры становяцца як маскіты ў бурштыне) і шматлікія іншыя анамаліі.

Гэта выглядае так, як быццам хтосьці эксперыментуе над цэлым светам, а Алівія, Пітэр і Уолтэр бяруцца за расследаванне гэтых дзіўных падзей, каб вызначыць іх крыніцу. Яны выяўляюць сувязь «Узору» з карпарацыяй пад назвай «Мэсіў Дайнэмік», якая з’яўляецца вядучай глабальнай даследчай кампаніяй, са мноствам патэнтаў на новыя і важныя тэхналогіі.

Па меры расследавання анамальных з’яў, яны даведваюцца, што існуюць паралельныя Сусветы, дзе ёсць іншая Алівія Данэм і іншы Уолтэр Бішап. Уолтэр парушыў баланс паміж Сусветамі, забраўшы з паралельнага сусвету смяротна хворага Пітэра. Следства гэтага і з’явілася «Схема»…

## Спіс серый 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт серыяла 
* Fringewiki.fox.com — Афіцыйная энцыклапедыя 
*  — вікі-энцыклапедыя серыяла «За гранню»

Катэгорыя:Тэлесерыялы 2008 года
Катэгорыя:Тэлесерыялы ЗША
Катэгорыя:Драматычныя тэлесерыялы
Катэгорыя:Фантастычныя тэлесерыялы
Катэгорыя:Тэлесерыялы Warner Bros. Television
Мацільда Фландрская

**Мацільда Фландрская** (; каля 1031 — 2 лістапада 1083) — каралева Англіі, жонка караля Вільгельма I Заваёўніка.

## Шлюб і дзеці 
* Гл. Вільгельм I Заваёўнік

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нармандскае заваяванне Англіі
Катэгорыя:Мужы і жонкі манархаў Англіі
Катэгорыя:Жонкі кіраўнікоў XI стагоддзя
Роберт III Куртгёз

**Роберт III**, па мянушцы **Куртгёз (Кароткія штаны)**, (фр. Robert Courteheuse; каля 1054 — 10 лютага 1134, Кардыф) — герцаг Нармандыі (1087—1106), граф Мэна (1063—1069), старэйшы сын Вільгельма Заваёўніка, неаднаразовы прэтэндэнт на англійскі трон і адзін з кіраўнікоў Першага крыжовага пахода.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Постаці Францыі
Катэгорыя:Герцагі нармандскія
Катэгорыя:Нармандская дынастыя
Катэгорыя:Англанармандская манархія
Катэгорыя:Прэтэндэнты на трон Англіі
Катэгорыя:Крыжакі
Катэгорыя:Удзельнікі Першага крыжовага паходу
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XI стагоддзя
Дыджэй

**Дыджэй** ( ад disc jockey — дыск-жакей) — чалавек, які ажыццяўляе публічнае прайграванне запісаных на гукавыя носьбіты музычных твораў са зменай ці без змены матэрыялу тэхнічнымі сродкамі.


Катэгорыя:Прафесіі
Генрых I Баклерк

**Генрых I**, па мянушцы **Бакле́рк** (англ.: Henry I Beauclerc; верасень 1068, Селбі, Ёркшыр, Англія —  года, Ліён-ла-Форэ, Нармандыя) — малодшы сын Вільгельма Заваёўніка, кароль Англіі (1100—1135) і герцаг Нармандыі (1106—1135).

Катэгорыя:Каралі англійскія
Катэгорыя:Герцагі нармандскія
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1060-я гады
Катэгорыя:Англанармандская манархія
Катэгорыя:Нармандская дынастыя
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XII стагоддзя
Барыт

**Бары́т** (ад  — цяжкі), **цяжкі шпат** — мінерал з класа сульфатаў, сульфат барыю BaSO4.

## Уласцівасці 
Рамбічная сінгонія, ромба-дыпірамідальная. У чыстым выглядзе бескаляровы і празрысты ці белы, але звычайна афарбаваны дамешкамі аксідаў жалеза, сульфідамі і г. д. у самыя розныя колеры. Бляск шкляны, цвёрдасць 3—3,5 па шкале Моаса, шчыльнасць 4,3—4,7 г/см³, каэфіцыент праламлення 1,63. Спайнасць дасканалая па (001) і сярэдняя па (210). Прымесі свінцу, кальцыю, стронцыю. Паходжанне гідратэрмальнае і гіперагеннае.

## Выкарыстанне 
Барыт выкарыстоўваецца ў растворах пры бурэнні свідравін, у якасці напаўняльніка ў папяровай, гумавай, лакафарбавай, цэментнай прамысловасці, у оптыцы, металургіі і інш.

## Гл. таксама 
* Барытабетон

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* Бари́т, важкий шпат // Українська радянська енциклопедія : у 12 т. / гол. ред. М. П. Бажан; редкол.: О. К. Антонов та ін. — 2-ге вид. — К. : Головна редакція УРЕ, 1977. — Т. 1 : А — Борона. — С. 358. — 542, [2] с., [38] арк. іл. : іл., табл., портр., карти с.

## Спасылкі 
* Барыт на Кристаллов. NET 
* Барыт у базе webmineral.com 

Катэгорыя:Мінералы барыю
Катэгорыя:Сульфаты (мінералы)