open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Раіса Васілеўна Асіпенка

**Раіса Васілеўна Асіпенка** (нар. , г. ) — беларуская спявачка (мецца-сапрана). Заслужаная артыстка БССР (1954).

## Біяграфія 
У 1951 годзе скончыла Беларускую кансерваторыю. З 1951 года салістка Беларускага тэатра оперы і балета. Найбольш вядомыя партыі ў яе выкананні: Алеся («Дзяўчына з Палесся» Я. Цікоцкага), Саўка («Марынка» Р. Пукста), Ваня («Іван Сусанін» М. Глінкі), Вольга («Яўген Анегін» П. Чайкоўскага), Дуэнья («Заручаны ў манастыры» С. Пракоф’ева).

## Узнагароды 
Узнагароджана ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Асiпенка Раiса Васiльеўна // Беларуская Cавецкая энцыклапедыя. Т. 1. / Гал. рэд. П. У. Броўка. — Мн.: Бел. Сав. энцыкл., 1969. — С. 512—513.
* Асіпенка Раіса Васільеўна // Беларусь: Энцыкл. даведнік / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал.рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 51.
* Асіпенка Раіса Васільеўна // Тэатральная Беларусь: Энцыклапедыя: У 2 т. Т. 1: «А досвіткі…» — Кучынская / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — С. 61.
* Асіпенка Раіса Васільеўна // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі: У 5-т. Т. 1. А капэла — Габелен / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд) і інш. — Мн.: Беларус. Сав. Энцыкл., 1984. — С. 205.

## Зноскі 
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Юрый Парыгоравіч Ужанцаў

**Юрый Парыгоравіч Ужанцаў** (,  — ) — беларускі рэжысёр, педагог, заслужаны артыст Беларускай ССР.

## Біяграфія 
У 1953 годзе пасля сканчэння Дзяржаўнага інстытута тэатральнага мастацтва імя Луначарскага, працаваў рэжысёрам-стажорам у Вялікім тэатры ў Маскве. З 1955 па 1965 гады з’яўляўся рэжысёрам Дзяржаўнага Вялікага тэатра оперы і балета Беларусі.

З 1958 года адначасова выкладаў у Беларускай кансерваторыі. У 1975 годзе становіцца загадчыкам кафедры опернай падрыхтоўкі.

З 1965 года становіцца рэжысёрам Беларускай дзяржаўнай філармоніі.

## Творчасць 
На тэатральнай сцэне Юрый Парыгоравіч здзейсніў пастаноўкі опер: «Шукальнікі жэмчугу» Ж. Бізэ, «Манон» і «» Ж. Маснэ, «Калючая ружа» Ю. Семянякі, «Церам — церамок» І. Польскага, «Кето і Катэ» В. Далідзэ, «» , «Трубадур» і «Рыгалета» Дж. Вердзі, «Любоўны напітак» Г. Даніцэці (1965), «Андрэй Касценя» М. Аладава, аперэт «» , «» І. Штрауса.

У Беларускай кансерваторыі паставіў спектаклі «Яўген Анегін» П. Чайкоўскага, «Вяселле Фігара» В. А. Моцарта, «Травіята» Вердзі, «Павел Карчагін» П. Падкавырава.

## Зноскі
Уладзімір Дзмітрыевіч Сабчук

**Уладзімір Дзмітрыевіч Сабчук** (; ) — украінскі гісторык, краязнаўца, педагог . Спецыяліст у генеалогіі, гістарычнай геаграфіі і гісторыі культуры . Кандыдат гістарычных навук (2002).

## Біяграфія 
У 1977 годзе скончыў гістарычны факультэт Камянец-Падольскага педагагічнага інстытута (цяпер Камянец-Падольскі нацыянальны ўніверсітэт імя Івана Агіенкі), у 1991 — Кіеўскі інстытут паліталогіі і сацыяльнага кіравання. У 1998 годзе стажыраваўся ў Варшаўскім універсітэце. У 1977—1983 гадах працаваў настаўнікам гісторыі і грамадазнаўства ў сярэдніх школах, у 1983—1987 — выкладчык грамадазнаўства Крамянецкага медыцынскага вучылішча, у 1998—2004 — Крамянецкага педагагічнага каледжа. У 1991—1998 — навуковы супрацоўнік і намеснік дырэктара Крамянецкага краязнаўчага музея. З 2005 — дацэнт кафедры грамадскіх дысцыплін Крамянецкай абласной гуманітарна-педагагічнай акадэміі імя Тараса Шаўчэнкі і вучоны сакратар Крамянецка-Пачаеўскага дзяржаўнага гісторыка-архітэктурнага запаведніка.

У 2002 годзе ў Інстытуце ўкраіназнаўства імя Івана Крыпякевіча НАН Украіны абараніў кандыдацкую дысертацыю «Знать Південної Волині на схилі середніх віків: Історико-генеалогічне та історико-географічне дослідження» (навуковая кіраўніца — доктар гістарычных навук, прафесар Наталля Якавенка). Аўтар больш за 50 навуковых і навукова-папулярных прац. Галоўны рэдактар працягванага выдання «Студії і матеріали з історії Волині».

За дзейнасць па развіцці турыстычнай прывабнасці Крамянца Уладзіміру Сабчуку нададзена ганаровае званне «Заслужаны работнік сферы паслуг Украіны».

## Працы 
* Від коріння до крони: Дослідження з історії князівських і шляхетських родів Волині XV — першої половини XVII ст. — Кременець: Кременецько-Почаївський державний історико-архітектурний заповідник, 2014. — 508 с. — ISBN 978-617-515-132-7
* Волинський шляхетський рід Лабунських / Україна: культурна спадщина 2006—2007 рр. с.134-146
* Історична Волинь : Північний Захід України в регіональному та локальному вимірах минулого. — Кременець : Кремене­цько-Почаїв­ський державний історико-архіте­к­тур­ний заповідник, 2017. — 316, XVI с.; іл. ISBN 978-617-515-227-0
* Перлина в короні України: Кременець. — Кременець, 2005. — 56 с.; іл.

## Літаратура 
* *Дем’янова І.* Собчук Володимир Дмитрович // Тернопільський енциклопедичний словник : у 4 т. редкол.: Г. Яворський та ін. — Тернопіль : Видавничо-поліграфічний комбінат «Збруч», 2008. — Т. 3 : П — Я. — 708 с. — ISBN 978-966-528-279-2 — С. 305.
* *Ковальчук О*. Собчук Володимир Дмитрович // Українські історики: Біобібліографічний довідник. — Випуск 3. — Київ, 2010. — С. 261—263.

## Спасылкі 
* Дослідники Великої Волині. Собчук Володимир Дмитрович

Катэгорыя:Постаці Крэменца
Катэгорыя:Педагогі Украіны
Катэгорыя:Краязнаўцы Украіны
Катэгорыя:Гісторыкі Украіны
Супермен (фільм, 1978)

**«Супермен»** () — мастацкі супергеройскі фільм 1978 года, экранізацыя коміксу выдавецтва DC Comics пра аднайменнага супергероя. У галоўных ролях зняліся: Крыстафер Рыў, Джын Хэкмен, Марлан Бранда, Марго Кідэр.

Фільм быў намінаваны на прэмію «Оскар» у катэгорыях «Найлепшы гук», «Найлепшы мантаж», «Найлепшая музыка», і атрымаў спецыяльную прэмію «Оскар» за асаблівыя дасягненні за візуальныя эфекты. У 2017 годзе быў унесены ў Нацыянальны рэестр фільмаў.

## Сюжэт 
Цывілізацыя планеты Крыптон стаіць на грані гібелі. Вучоны Джор-Эл, каб выратаваць свайму дзiцяцi жыццё, адпраўляе яго на Зямлю. Маленькі хлопчык вырастае і адкрывае ў сабе незямныя магчымасці. Ён — Супермен.

Вялікая сіла і здольнасць лётаць дапамагаюць яму ў барацьбе з любымі праявамі зла. І калі вераломны злыдзень Лекс Лютар будуе злавесныя планы, якія пагражаюць усяму чалавецтву, толькі Супермен можа перашкодзіць яму.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы ЗША 1978 года
Катэгорыя:Фільмы пра падарожжы ў часе
Катэгорыя:Фантастычныя фільмы 1978 года
Катэгорыя:Нацыянальны рэестр фільмаў
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Джон Уільямс
Катэгорыя:Выдатныя фільмы (Роджэр Эберт)
Густаў Пайкуль

**Густаў Пайкуль** (барон ,  — ) — шведскі натураліст (арнітолаг, энтамолаг) і паэт, член Парыжскай і Шведскай акадэмій.

## Навуковая дзейнасць 
Пакінуў шэраг прац, багатых назіраннямі і фактычнымі дадзенымі па скандынаўскай энтамалогіі:

* «Monographia staphylmorum» (Упсала, 1789);
* «Monographia caraborum Sueciae» (ib., 1790);
* «Monographia curculionum Sueciae» (1792);
* «Fauna suecica insecta» (ib., 1800)
* «Monographia histeroidum» (ib., 1811);
* «Catalogus insectorum quae desiderantur in Museo» (Упсала, 1804);
* «Catalogus avium quas in museo suo servat» (ib., 1817) і мн. інш.

## Літаратурная дзейнасць 
Пайкуль аўтар шматлікіх вершаў (эпіграм, санетаў), дзвюх трагедый («Domald» і «Virginia»), камедыі «Ordens Orermen» і інш.

## Памяць 
Шэраг відаў жывых істот названы ў яго гонар.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Члены Шведскай каралеўскай акадэміі навук
Катэгорыя:Члены Гётынгенскай акадэміі навук
Катэгорыя:Энтамолагі Швецыі
Катэгорыя:Паэты Швецыі
Катэгорыя:Біёлагі Швецыі
Катэгорыя:Члены Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук
Марыя Уладзіміраўна Кавязіна

**Марыя Уладзіміраўна Кавязіна** (у дзявоцтве **Заборская**; ,  — ) — беларуская актрыса, заслужаная артыстка Беларускай ССР (1956).

## Біяграфія 
У школьныя гады захаплялася мастацкім чытаннем, наведвала драматычны гурток. Творчую дзейнасць пачала ў Тэатры юнага гледача БССР (цяпер Беларускі рэспубліканскі тэатр юнага гледача) у Мінску, у якім працавала з 1931 па 1941 г.

Лепшыя ролі актрысы ў ТЮГу: Калет («Адвакат Патлен» у апрацоўцы С. Аўслендэра), Арына Радзівонаўна («Казка пра цара Салтана» паводле А. Пушкіна), Сялянка («Мікола Гоман» В. Сташэўскага), інспектрыса Варона («Блакітнае і ружовае» А. Бруштэйн), Бабуля («Снежная каралева» Яўгена Шварца па матывах казкі Х. К. Андэрсена).

З 1945 года выступала на сцэне Палескага абласнога драматычнага тэатра імя Я. Купалы ў Мазыры (створаны ў лістападзе 1944 года, у 1946 годзе рэарганізаваны ў Пінскі абласны драматычны тэатр), у 1946—1947 гг. працавала ў Бабруйскім, у 1947—1969 гг. — у Гродзенскім абласным драматычным тэатры.

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1947 года.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1998. — Т. 7. — С.401.

## Зноскі 
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Актрысы Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Poltys columnaris

**Poltys columnaris** — від аранеаморфных павукоў сямейства .

## Арэал 
Жыве ў Індыі, Шры-Ланцы, на Суматры і ў Японіі.

## Апісанне 
У павука незвычайнае брушка ў форме калоны з бліскучымі плямамі, званымі макуламі, у аснове. Пераважна начны драпежнік, які днём застаецца нерухомым. Самец значна меншы па памеры — 1,5-2,1 мм; самка буйнейшая — 7,8-15,1 мм.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Фатаграфіі

Катэгорыя:Павукі-кругапрады
Катэгорыя:Павукападобныя Азіі
Юрый Іванавіч Шэфер

**Юрый Іванавіч Шэфер** (, ст. Урбах, цяпер Савецкі раён, Саратаўская вобласць, РСФСР) — расійскі і беларускі акцёр. Заслужаны артыст БССР (1980).

## Біяграфія 
Вучыўся ў 1940-1941 гадах у Свярдлоўскім тэатральным вучылішчы. Працаваў у тэатрах Новасібірска («Чырвоная паходня»), Новакузнецка, Калініна, Сімферопаля, Нарыльска, Грознага. З 1971 г. у Гомельскім абласным драматычным тэатры. Акцёрскай індывідуальнасці Ю. Шэфера ўласцівыя яркі сцэнічны тэмперамент, дакладнасць сацыяльна-псіхалагічных характарыстык вобразаў, выразнасць малюнка ролі.

Найбольш значныя работы ў Гомельскім тэатры:

* Яга («» У. Шэкспіра),
* Вяршынін («Тры сястры» А. Чэхава),
* Малахаў («Апошняя інстанцыя» М. Матукоўскага),
* Клеон («» Р. Горына),
* Дзявятаў («Мы, якія ніжэй падпісаліся» А. Гельмана),
* Брызгалаў («Кафедра» ),
* Летапісец («Гора і слава» («Русь Кіеўская») А. Петрашкевіча),
* Казьмін («Апошні наведвальнік» ),
* Васіль («Вечар» А. Дударава),
* Таланаў («Нашэсце» Л. Лявонава).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Шэфер Юрый Іванавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — ЯЯ / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. — С. 34.
* Шэфер Юрый Іванавіч // Тэатральная Беларусь: Энцыклапедыя: У 2 т. Т. 2: Лабанок — Яшчур / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў. — Мн.: БелЭн, 2003. — С. 549—550.

## Зноскі 
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Вера Рафаілаўна Кабатнікава

**Вера Рафаілаўна (Леанідаўна) Кабатнікава** ( — ) — беларуская актрыса. Заслужаная артыстка Беларускай ССР (1959).

## Біяграфія 
У 1948 годзе скончыла Ленінградскі тэатральны інстытут.

Актрыса Магілёўскага абласнога тэатра драмы (1953—1988 гады).

## Зноскі
Steatoda paykulliana

**Steatoda paykulliana** — від аранеаморфных павукоў сямейства . Відавая назва дадзена ў гонар шведскага натураліста Густава Пайкуля (1757—1826).

### Апісанне 
Павук з чорным, бліскучым шарападобным брушкам, на спінным баку якога ёсць чырвоны малюнак, але ў маладых асобнікаў гэты малюнак белага колеру і паступова чырванее, як і ў каракуртаў. Даўжыня галавагрудзі ня менш 0,35 см, сярэдняя даўжыня цела прыкладна 2 см. Хеліцэры размешчаны вертыкальна і не вельмі вялікія.

### Распаўсюджанне 
Від шырока распаўсюджаны ў Еўропе, Азіі і на Сярэднім Усходзе.

### Ядавітасць 
Валодае нейратропным ядам. Гэты яд эфектыўна дзейнічае на насякомых і нашмат слабей на млекакормячых. Яго ўздзеянне на чалавека ў параўнанні з укусам каракурта нязначна і параўнальна з уздзеяннем яду асы, але для дзяцей і дробных жывёл ён можа быць небяспечным.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Орлов Б. Н. Гелашвили Д. Б. Ибрагимов А. К.* Ядовитые животные и растения СССР — : Высшая школа, 1990. — С. 46. — ISBN 5-06-001027-9

Катэгорыя:Таксоны жывёл, названыя ў гонар людзей
Катэгорыя:Павукападобныя Еўразіі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1805 годзе
Катэгорыя:Павукі-цянётнікі
Boophone haemanthoides

**Boophone haemanthoides** — від кветкавых раслін сямейства .

## Апісанне 
Расліна-геафіт, якая расце да 50 см вышыні. Цыбуліна знаходзіцца пад тоўстым пластом паперападобных шалупінак. Дзве траціны цыбуліны — над паверхняй зямлі. Некаторыя старыя цыбуліны могуць дасягаць ўзросту больш за 100 гадоў. Хвалістае лісце з’яўляецца зімой у двух супраціўных пучках. Кветкі з’яўляюцца летам, калі лісце ўжо адмерла. Пасля цвіцення суквецце трансфармуецца ў шарападобную форму суплодзя, на якім спее насенне. Круглае высмаглае суплодзе ператвараецца ў перакаці-поле, якое разносіць насенне на вялікія адлегласці.

## Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання 
Расце ў Намібіі, на заходнім беразе Капскай правінцыі і ўнутры кантынента ў гарах .

## Практычнае выкарыстанне 
Вырошчваецца як дэкаратыўная расліна.

## Галерэя 

Файл:Boophone_haemanthoides06.jpg
Файл:Boophone_haemanthoides07.jpg
Файл:Boophane_haemanthoides_-_Basel_-_1.jpg
Файл:Boophane_haemanthoides.jpg

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Амарылісавыя
Epicadus heterogaster

**Epicadus heterogaster** — від аранеаморфных павукоў сямейства . Быў навукова апісаны Герэнам у 1829 годзе.

## Арэал 
Жыве ў Амерыцы: Коста-Рыка, Панама, Калумбія, Венесуэла, Гаяна, Эквадор, Перу, Балівія, Бразілія, Парагвай і Аргенціна.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Павукі-бакаходы
Мікалай Іосіфавіч Шошчыц

**Мікалай Іосіфавіч Шошчыц** (, Гальчынцы, Тэафіпальскі раён, Хмяльніцкая вобласць, Украіна — , ) — беларускі дырыжор харавых калектываў. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1963).

## Біяграфія 
З 1920 года жыў у Брэсце. Пасля заканчэння ў 1939 годзе юрыдычнага факультэта Варшаўскага ўніверсітэта працаваў начальнікам планавага аддзела Брэсцкай міжраённай гандлёвай арганізацыі. У час Вялікай Айчыннай вайны ўдзельнічаў у антынацысцкім падполлі. Пасля вызвалення Беларусі працаваў начальнікам планава-фінансавага аддзела Брэсцкага аблспажыўсаюза, затым — аддзела Брэсцкай мэблевай фабрыкі.

У 15-гадовым узросце стварыў свой першы хор у гімназіі. У 35-гадовым узросце паступіў у Брэсцкае музычнае вучылішча, у 1955 годзе скончыў яго. У 1954—1980 гадах Мікалай Іосіфавіч — выкладчык музыкі і спеваў Брэсцкага педагагічнага інстытута імя А. С. Пушкіна. Адначасова ў 1954—1974 гадах арганізатар і мастацкі кіраўнік Брэсцкай харавой капэлы Дома культуры чыгуначнікаў. З 1960 года капэла мае званне народнай. У рэпертуары рускія і беларускія народныя песні, руская і замежная класіка, творы савецкіх кампазітараў, у т. л. А. Мдывані, С. Пракоф’ева, Г. Свірыдава, Р. Шчадрына. Калектыў на чале з М. Шошчыцам гастраліраваў па БССР, РСФСР, выступаў у Маскве (1962, 1964), быў у Польшчы.

З 1986 года Мікалай Іосіфавіч узначальваў хор ветэранаў вайны і працы Брэсцкага Дома афіцэраў (з 1989 года — пры ГДК). Дзейнасць М. Шошчыца ў самадзейных калектывах вылучалася ўвагай да гісторыка-патрыятычнай тэматыкі, беларускага песеннага фальклору, розных харавых жанраў.

Званне заслужанага артыста БССР М. Шошчыц атрымаў у 1963 годзе. Узнагароджаны Сярэбраным медалём ВДНГ СССР (1963).

Мікалай Іосіфавіч Шошчыц памёр 21 снежня 1996 года. Пахаваны на гарадскіх могілках «Плоска».

Яго імем названы хор ветэранаў вайны і працы Брэсцкага гарадскога Дома культуры. На будынку Цэнтра харавога спявання (вул. Пушкінская, 42) у лiпенi 2007 года адкрыта мемарыяльная дошка з тэкстам: «В нашем городе жил и работал в 1920—1996 гг. художественный руководитель и дирижёр хоровых коллективов, заслуженный артист Республики Беларусь Николай Иосифович Шощиц (1918—1996)».

## Літаратура 
* Шошчыц Мікалай Іосіфавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. Мінск, 2003. Т. 17. С. 454.
* Шошчыц Мікалай Іосіфавіч // Энцыклапедыя культуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. Мінск, 1987. Т. 5. С. 584.

## Зноскі 
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Сезон 2001/2002 «Атланта» Баранавічы

У сезоне 2001—2002 жаночы валейбольны клуб «Атланта» з Баранавічаў прымаў удзел у наступных турнірах:
* Кубак Беларусі 2001 ( **Уладальнік**).

## Склад каманды 
* Таццяна Бялова (1970)
* Аксана Аксёнава (1983)
* Кацярына Чыгрына (1974)
* Ірына Кохан (1978)
* Ірына Лебедзева (1973)
* Кіра Якімава (1983)
* Алена Гуркова (1984)
* Валянціна Пчэльнікава (1976)
* Вераніка Павяліцына (1973)
* Алена Табала (1982)
* Марына Тумас	(1984)

## Гл. таксама 
* Сезон 2000/2001 «Атланта» Баранавічы
* Сезон 2002/2003 «Атланта» Баранавічы

## Спасылкі 
* 2001/2002 European Cups	Atlant BARANOVICHI
* Atlant 
2001/2002
Атлант Баранавічы
Катэгорыя:2001 год у Баранавічах
Катэгорыя:2002 год у Баранавічах
Рувім Янкелевіч Яўраеў

**Рувім Янкелевіч Яўраеў** (,  — ) — беларускі артыст оперы (барытон). Заслужаны артыст Беларускай ССР (1964).

## Біяграфія 
Вучыўся ў Беларускай кансерваторыі ў 1937-41 гадах, скончыў Саратаўскую кансерваторыю ў 1943 годзе. У 1945-70 гадах саліст, з 1963 года адначасова асістэнт рэжысёра Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі. 

## Творчасць 
Валодаў прыгожым, рухомым голасам вялікага дыяпазону. Найбольш яскрава талент праявіўся ў партыях камічных персанажаў. Сярод створаных ім вобразаў: яфрэйтар Ліпке, Марэк («Дзяўчына з Палесся», «Алеся» Яўгена Цікоцкага), Якуб («Надзея Дурава» Анатоля Багатырова), Сцяпан («Яснае світанне» Аляксея Туранкова), Ротны, Зарэцкі («Яўген Анегін» Пятра Чайкоўскага), Скула («Князь Ігар» Аляксандра Барадзіна), Бертала («Севільскі цырульнік» Джаакіна Расіні), Нілаканта («Лакмэ» Леа Дэліба) і інш.

## Літаратура 
* Рувім Янкелевіч Яўраеў // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2003. — Т. 2. — С. 563. — 571 с. — 4 000 экз. — ISBN 985-11-0259-8.

## Зноскі 
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Трасцянец. Мы павінны ім памяць…

**«Трасцянец. Мы павінны ім памяць…»** () — беларускі дакументальны фільм, зняты на кінастудыі «Беларусьфільм» (студыя «Летапіс») па заказу Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь у 2015 годзе.

## Сюжэт 
Фільм пра Трасцянецкі лагер смерці пад Мінскам, у якім у 1941―1944 гадах фашыстамі было знішчана больш за 200 тысяч чалавек. Пасля вайны пра Трасцянец нібыта забыліся. Толькі праз дзесяцігоддзі пачаліся сур’ёзныя даследаванні і ўзвядзенне мемарыяльнага комплексу. Між тым Трасцянец з’яўляўся адным з самых буйных лагераў на тэрыторыі Еўропы. Тут загінулі савецкія ваеннапалонныя, яўрэі Беларусі і заходнееўрапейскіх дзяржаў, падпольшчыкі і партызаны, жыхары Мінска, арыштаваныя ў якасці закладнікаў. У фільме чуем галасы ахвяр і катаў лагера смерці Трасцянец, сведчанні тых вязняў, хто цудам выжыў.

## Здымачная група 
* сцэнарый — Ірына Дзям’янава;
* рэжысёр — Юрый Гарулёў;
*аператар — Аляксандр Лавыш;
*гукарэжысёр — Віктар Красноў;
*кампазітар — Юрый Валмус;
*мантаж — Уладзімір Мароз, Ігар Чышэня;
*перакладчыкі — Ірына Бурак, Ірына Дзям’янава, Веслаў Паўлавец, Святлана Шытко;
*акцёры агучкі — Алег Вінярскі, Ігар Дзянісаў;
*кіроўцы — Алег Даніловіч, Васіль Дубоўскі, Леанід Барсук;
*святло — Міхаіл Голдберг, Аляксандр Каваленка;
*адміністратар — Аксана Эйхарт.
## Зноскі
## Літаратура
## Спасылкі 
* 
*Фільм на сайце тэлеканала «365 дней ТВ»
*Фільм на сайце установы «Агентство социокультурных технологий»

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Катэгорыя:Фільмы Юрыя Гарулёва
Дзмітрый Іванавіч Зубрыч

**Дзмітрый Іванавіч Зубрыч** (, Дэргачы, Харкаўская вобласць — ) — беларускі спявак (барытон), заслужаны артыст Беларускай ССР.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і рабочага. З дзяцінства з задавальненнем слухаў, як прыгожа спявае бацька, які часта выступаў з царкоўным і аматарскім хорам. У 1954 годзе пасля заканчэння Харкаўскай кансерваторыі прыехаў у Мінск па запрашэнні І. Жыновіча і быў прыняты салістам Беларускай дзяржаўнай філармоніі.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1998. — Т. 7. — С.118.

## Зноскі 
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Рафаэль Пуарэ

**Рафаэль Пуарэ** (; ) — адзін з самых тытулаваных французскіх біятланістаў, чатырохразовы ўладальнік Кубка свету, васьміразовы чэмпіён свету, трохразовы прызёр Алімпійскіх гульняў. Завяршыў спартыўную кар’еру ў 2007 годзе, аднак у 2008 годзе прыняў удзел у чэмпіянаце свету па лыжных гонках сярод вайскоўцаў, дзе стаў пятым у кампаніі прафесійных лыжнікаў. 15 мая 2012 года ўзначаліў беларускую мужчынскую зборную па біятлоне (кантракт тэрмінам да канца Алімпіяды 2014 у Сочы). Але 22 красавіка 2013 года на пасяджэнні трэнерскай рады ў Мінску было прынята рашэнне не працягваць кантракт з Рафаэлем Пуарэ.

## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Ірына Аляксееўна Скрыпнік

**Ірына Аляксееўна Скрыпнік** () — расійска-беларуская лыжніца і трэнер. Удзельніца зімовых Алімпійскіх гульняў 1998 і 2002 гадоў.

## Біяграфія 
Нарадзілася 26 студзеня 1970 года ў горадзе Новамаскоўск Тульскай вобласці. Скончыла новамаскоўскую школу № 9. У 1994 годзе скончыла акадэмію фізічнага выхавання і спорту Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «фізічная культура».

Першапачаткова займалася спартыўнай гімнастыкай, аднак затым перайшла ў лыжныя гонкі, дзе трэніравалася пад пачаткам новамаскоўскага спецыяліста Яўгена Пячонкіна. Была чэмпіёнкай Тульскай вобласці.

Пасля выйгравала медалі чэмпіянату Расіі. На дыстанцыі 15 км класічным ходам заняла 43-е месца з вынікам 52.26,2. На дыстанцыі 30 км вольным ходам заняла 47-е месца з вынікам 1 гадзіна 34 хвіліны 38,4 секунды. У гонцы праследавання на 10 км заняла 55-е месца з вынікам 34.15,8.

У 2002 годзе ўвайшла ў склад зборнай Беларусі на зімовых Алімпійскіх гульнях у Солт-Лэйк-Сіці. На дыстанцыі 30 км класічным ходам заняла 30-е месца з вынікам 1:42.49,1.

Майстар спорту Беларусі міжнароднага класа.

Працуе трэнерам Віцебскага абласнога цэнтра алімпійскага рэзерву па зімовых відах спорту. Сярод яе выхаванак — удзельніца зімовых Алімпійскіх гульняў 2006, 2010 і 2014 гадоў.

## Сям’я 
Муж — Юрый Абросімаў, беларускі трэнер па лыжных гонках.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Катэгорыя:Лыжніцы Беларусі
Катэгорыя:Лыжніцы Расіі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі міжнароднага класа
Мішэль Трахтэнберг

**Мішэль Трахтэнберг** (; ) — амерыканская актрыса.

Пачала кар’еру ў дзіцячым узросце. Здымалася ў серыялах «Пляткарка» і «Бафі», фільме «Еўратрып» і інш.

## Біяграфія 
Нарадзілася 11 кастрычніка 1985 года ў Нью-Ёрку ў сям’і банкаўскай кіруючай і спецыяліста па валаконнай оптыцы. Маці была родам з СССР, таму Мішэль з дзяцінства добра размаўляла па-руску.

Вучылася ў школе імя Айзека Азімава ў Брукліне, пасля чаго скончыла вышэйшую школу ў Лос-Анджэлесе. Пачала здымацца ў рэкламных роліках з трох гадоў, а ў 1991 годзе атрымала сваю першую ролю ў тэлесерыяле «Закон і парадак». Шырокая вядомасць прыйшла да яе ў пачатку 2000-х дзякуючы ролі Дон Самэрс у серыяле «Бафі — знішчальніца вампіраў».

Памерла 26 лютага 2025 года ў Нью-Ёрку.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Актрысы ЗША
Севільскі цырульнік (опера)

**«Севільскі цырульнік»** () — опера італьянскага кампазітара Джаакіна Расіні ў двух дзеяннях, створаная ў 1816 годзе. Опернае лібрэта за аўтарствам Чэзарэ Стэрбіні створана на аснове аднайменнай камедыі французскага драматурга П'ера Бамаршэ, напісанай у 1773 годзе.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Оперы на італьянскай мове
Саратаўская дзяржаўная кансерваторыя імя Л. В. Собінава

**Саратаўская дзяржаўная кансерваторыя імя Л. В. Собінава** — вышэйшая музычная навучальная ўстанова ў Саратаве, трэцяя па ліку кансерваторыя ў Расіі. Заснавана ў 1912 годзе на базе музычнага вучылішча. У пачатку 1912 года было прынята канчатковае рашэнне па адкрыцці ў Саратаве кансерваторыі, якая атрымала найменне Аляксееўскай (у гонар спадчынніка прастола цэсарэвіча Аляксея). Яе кіраўніком быў прызначаны Экснер.

У 40-50-я гады пачаўся працэс павелічэння пераліку спецыяльнасцей, якія выкладаюцца ў кансерваторыі. Адкрылася кафедра дырыжыравання акадэмічным хорам, у 1956 годзе з’явілася кафедра народных інструментаў, адна з першых у краіне. У 1967 г. Львом Хрысціянам была створана кафедра кіраўнікоў народнага хору (цяпер — народных спеваў і этнамузыкалогіі), якая таксама стала адной з першых сабе падобных у СССР. У 1976 годзе ў Саратаўскай кансерваторыі з’явілася прыбудова — новы навучальны корпус. Важным этапам у гісторыі Саратаўскай кансерваторыі стала адкрыццё тэатральнага факультэта (сучасны Тэатральны інстытут), якое адбылося 27 верасня 1983 года. У тым жа годзе побач з кансерваторыяй быў пабудаваны інтэрнат для яе студэнтаў, яшчэ адзін інтэрнат з’явіўся пасля ў Заводскім раёне горада Саратава. Восенню 1985 года Вялікую залу кансерваторыі ўпрыгожыў арган нямецкай фірмы «Заўэр».
## Крыніцы 
Катэгорыя:Саратаў
Сезон 2002/2003 «Атланта» Баранавічы

У сезоне 2002—2003 жаночы валейбольны клуб «Атланта» з Баранавічаў.

## Склад каманды 
* Алена Арлова (1984)
* Таццяна Барычэўская (1974)
* Аксана Аксёнава (1983)
* Юлія Маркоўская (1982)
* Валянціна Пчэльнікава (1976)
* Кацярына Шыцялова (1981)
* Кацярына Скрабатун (1987)
* Алена Табала (1982)
* Алена Якімава (1978)
* Дар’я Ермашэвіч (1983)

## Гл. таксама 
* Сезон 2001/2002 «Атланта» Баранавічы
* Сезон 2003/2004 «Атланта» Баранавічы

## Спасылкі 
* 2002/2003 European Cups	Atlant BARANOVICHI
* Atlant 
2002/2003
Атлант Баранавічы
Катэгорыя:2002 год у Баранавічах
Катэгорыя:2003 год у Баранавічах
Валерый Пятровіч Шчарыца

**Валерый Пятровіч Шчарыца** () — беларускі музыкант (труба, флюгельгорн). Заслужаны артыст БССР (1990).

## Біяграфія 
Разам з бацькамі пераехаў у Днепрапятроўск, дзе пачаў іграць у самадзейным духавым аркестры. Два гады правучыўся ў музвучылішчы, адкуль сышоў у аркестр Канстанціна Арбеляна, у якім працаваў з 1970 па 1977 год. Давучваўся музыцы пазней, бо ў складзе аркестра выступаў у многіх краінах свету, у тым ліку і ў ЗША. З канца 1977 года — у Мінску ў гурце «Тоніка», пазней — у аркестры Мінскага цырка. Са жніўня 1987 года — саліст і канцэртмайстар групы труб Дзяржаўнага канцэртнага аркестра Беларусі.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Валерый Шчарыца | ЛЮБЛЮ І ПАМЯТАЮ

Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Пётр Васілевіч Рыдзігер

**Пётр Васілевіч Рыдзігер** () — беларускі артыст аперэты (барытон), педагог. Заслужаны артыст БССР (1990).

## Узнагароды 
* Ганаровы знак Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь «За значны асабісты ўклад у развіццё беларускай культуры»,
* У 2004 годзе ўзнагароджаны Мінскім гарадскім саветам дэпутатаў Ганаровай граматай "За высокае выканальніцкае майстэрства,
* У 2004 і 2019 годзе ўзнагароджаны Ганаровымі граматамі Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь.
* (2023) медаль Францыска Скарыны.

## Публікацыі 
* Рыдзігер, П. В. Камерна-вакальная лірыка Ф.Шуберта і Р. Шумана (да пытання інтэрпрэтацыі): Метадычная распрацоўка / П. В. Рыдзігер. — Мінск: Беларуская дзяржаўная акадэмія музыкі, 2016. — 50 °C.
* Рыдзігер, П. В. Некаторыя пытанні выканання рамансаў м.і. Глінкі: Метадычная распрацоўка / П. В. Рыдзігер; Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь; Установа адукацыі «Беларуская дзяржаўная акадэмія музыкі». — Мінск: Беларуская дзяржаўная акадэмія музыкі, 2013. — 35 °C.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2001. — Т. 13. — С.490.

## Зноскі 
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Юрый Фёдаравіч Корсак

**Юрый Фёдаравіч Корсак** (,  — ) — заслужаны артыст Беларускай ССР (1990), прафесар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і паштовага служачага.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1999. — Т. 8. — С.422.

## Зноскі 
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Ігар Аляксандравіч Пеня

**Ігар Аляксандравіч Пе́ня** (нар.  года, , РСФСР) — беларускі музыкант і спявак. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1990). Удзельнік ВІА «Песняры» (1980—1998), вядомы сваім выкананнем у 1982 годзе песні «Жураўлі над Палессем ляцяць». Саліст ВІА «Беларускія легенды» («Белорусские песняры») з 1998 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 29 кастрычніка 1952 года ў Астрахані. Дзяцінства і юнацтва прайшлі ў Днепрапятроўску, дзе ён скончыў школу і музычнае вучылішча па класе акардэона.

З 1975 па 1977 год працаваў у ансамблі «Водограй», запісаў свой першы дыск і музыку да фільма «Дарагі хлопчык».

З 1977 па 1980 год працаваў у рэстаранах «Пацха», «Масква» і «Каўказскі аул» горада Сочы. У адным з рэстаранаў яго і «знайшоў» Уладзімір Мулявін, які запрасіў яго ў вакальна-інструментальны ансамбль «Песняры». Працаваў у ансамблі 1980—1998 гадах, саліст ансамбля, іграў на клавішных інструментах. Мае негалосны тытул — «Самы высокі голас Беларусі».

У 1990 годзе ўдастоены звання «Заслужаны артыст Беларускай ССР».

3 лістапада 1994 г. узнагароджаны Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь «За поспехі ў развіцці нацыянальнага музычнага мастацтва».

З 1998 года — працуе ў ВІА «Беларускія легенды» («Беларускія песняры»).

Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Міхаіл Яўстаф’евіч Ліпчык

**Міхаіл Яўстаф’евіч Ліпчык** (нар. , Глыбокае, Віцебская вобласць) — беларускі баяніст. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1989).

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1999. — Т. 9. — С.278.
* Культура Беларусі : энцыклапедыя : [у 6 т.]. — Мінск, 2014. — Т. 5. — С.107.

## Зноскі 
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Юрый Георгіевіч Бастрыкаў

**Юрый Георгіевіч Бастрыкаў** (, Свярдлоўск — ) — беларускі артыст оперы (лірыка-драматычны барытон), заслужаны артыст Беларускай ССР.

## Біяграфія 
У 1966 г. скончыў Уральскую дзяржаўную кансерваторыю імя М. П. Мусаргскага ў Свярдлоўску і пачаў працаваць ў якасці саліста оперы Свярдлоўскага акадэмічнага тэатра оперы і балета. Больш за 30 гадоў (з 1969 па 2002 гг.) працаваў у Нацыянальным акадэмічным Вялікім тэатры оперы і балета Рэспублікі Беларусь.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1996. — Т. 2. — С.342.

## Зноскі 
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Рыгор Ільіч Харык

**Рыгор Ільіч Харык** (нар. ) — беларускі артыст аперэты (лірычны барытон). Заслужаны артыст Беларускай ССР (1988).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (1973), Беларускую кансерваторыю (1978). У 1978—1992 саліст Дзяржаўнага тэатра музычнай камедыі БССР.
З 1992 года пражывае ў ЗША.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2003. — Т. 16. — С.556
* Тэатральная Беларусь : энцыклапедыя : [у 2 т.]. — Мінск, 2003. — Т. 2. — С.499.

## Зноскі 
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Харык

**Харык** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ізі Харык — беларускі пісьменнік
* Рыгор Ільіч Харык — беларускі артыст аперэты
Гета ў Іванаве

**Гета ў Іванаве** (канец сакавіка — 27 верасня 1942) — яўрэйскае гета, месца прымусовага перасялення яўрэяў горада Іванава Брэсцкай вобласці і бліжэйшых населеных пунктаў падчас Халакосту.

## Гісторыя 
Да 1939 годзе ў Іванаве жылі каля 5000 чалавек, палову з якіх складалі яўрэі.

Напярэдадні свята Песах (канец сакавіка) 1942 года ў Іванаве немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, пачалі арганізоўваць гета. Пад гета быў выдзелены раён з чатырох кварталаў (каля 70 аднапавярховых дамоў), у які сагналі больш за 3000 яўрэяў. Гета знаходзілася ў цэнтры Іванава — у дамах, прылеглых да Базарнай (Рынкавай) плошчы, вуліцы Савецкай і млыне, дзе і да вайны пражывалі габрэі. Па меры засялення ў гета яўрэяў з бліжэйшых вёсак, умовы сталі настолькі невыноснымі, што нацысты дазволілі ўключыць у гета яшчэ некалькі дамоў. Апошніх 62 чалавек забілі ў сярэдзіне кастрычніка 1942 года.

У 1944 годзе немцы, спрабуючы схаваць сляды злачынстваў, прымусілі савецкіх ваеннапалонных раскопваць расстрэльныя ямы і спальваць целы іванаўскіх габрэяў, пераклаўшы іх бярвёнамі.

Усяго ў Іванаве нацыстамі і калабарантамі былі забітыя ад 3150 да 3500 габрэяў.

Толькі нешматлікім габрэям удалося бегчы і далучыцца да партызанскіх атрадаў. З гета ўсяго выжыла менш за 100 чалавек.

## Памяць 
У Іванаве ўстаноўлены тры помнікі ахвярам генацыду яўрэяў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Іванава
Катэгорыя:Гісторыя Іванаўскага раёна
Катэгорыя:Іванава
Міхаіл Аляксандравіч Жылюк

**Міхаіл Аляксандравіч Жылюк** (нар. , сяло Багданаўна, Валачыскі раён, Хмяльніцкая вобласць) — беларускі спявак, Заслужаны артыст Беларускай ССР (1990), Заслужаны артыст Украіны (2008), лаўрэат міжнародных конкурсаў, саліст Нацыянальнага акадэмічнага тэатра оперы Рэспублікі Беларусь.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Закарпацці. Бацька — украінец, маці — беларуска. У школе спяваў у хоры, музыцы спецыяльна не вучыўся. Пасля заканчэння школы паехаў у Мінск. Паступіў у кансерваторыю (правучыўся нядоўга). Па парадзе Міхаіла Акімавіча Зюванава перабраўся ў Маскву — у Маскоўскую кансерваторыю паступіў без музычнай адукацыі (вучоба — на падрыхтоўчым аддзяленні). Настаўнік — Народны артыст БССР Міхаіл Акімавіч Зюванаў. Пасля таго як скончыў Маскоўскую кансерваторыю, вярнуўся ў Мінск.

Заслужаным артыстам стаў праз 15 гадоў пасля пачатку працоўнай дзейнасці.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. – Мінск, 1998. – Т. 6. – С.468.

## Зноскі 
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Haplometra cylindracea

**Haplometra cylindracea** — від смактуноў сямейства , які паразітуе на бясхвостых земнаводных. Дарослыя чэрві звычайна размяшчаюцца ў лёгкіх. *H. cylindracea* развіваецца праз двух прамежкавых гаспадароў: першы — прэснаводны слімак, другі — вадзяны жук.

## Марфалогія 
Дарослыя чарвякі звычайна дасягаюць 10 мм у даўжыню і маюць падоўжанае цыліндрычнае цела. Брушная прысоска менш за ротавую. Яйцы цёмна-карычневага колеру, іх памер каля 220 мкм. Цэркарыі ўтрымліваюць характэрны штылет.

## Гаспадары 
Канчатковымі гаспадарамі з’яўляюцца жабы і рапухі. *H. cylindracea* быў зарэгістраваны ў , , , , , , а таксама ў прадстаўнікоў родаў  і .

Першым прамежкавым гаспадаром з’яўляецца слімак з сямейства , напрыклад, відаў , , ,  або прадстаўнік роду .

## Крыніцы 
Катэгорыя:Паразіты земнаводных
Катэгорыя:Паразіты малюскаў
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1800 годзе
Катэгорыя:Дыгенетычныя смактуны
Катэгорыя:Паразіты насякомых
Людміла Мікалаеўна Усанава

**Людміла Мікалаеўна Усанава (Караткевіч)** () — беларуская і расійская актрыса, заслужаная артыстка Беларускай ССР (1976).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і кадравага ваеннага. Пасля заканчэння сярэдняй школы паступіла ў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут (цяпер Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў), які закончыла ў 1962 годзе.

У 1966—1976 гадах працавала на сцэне Гомельскага абласнога драматычнага тэатра. Адны з самых яе ўдалых работ на той час — вобразы Дашачкі («Залатая карэта» Л. Лявонава), Лізаветы («Дзіўны доктар» А. Сафронава), Інэсы («З каханнем не жартуюць» Кальдэрона), Таццяны ў горкаўскіх «Мяшчанах», Наталлі ў чэхаўскіх «Трох сёстрах», Машы («Добры дзень, Крымаў!» Г. Назарава), Тамары («Сітуацыя» В. Розава).

З 1979 года працуе ў Кемераўскім драматычным тэатры імя А. В. Луначарскага, дзе выканала шмат самых разнапланавых жаночых роляў у спектаклях «На ўсякага мудраца хапае прастаты» і «Без віны вінаватыя» А. Астроўскага, «Ганна Снегіна» С. Ясеніна, «Пігмаліён» Б. Шоу і інш.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. – Мінск, 2003. – Т. 16. – С.260.
* Тэатральная Беларусь : энцыклапедыя : [у 2 т.]. – Мінск, 2003. – Т. 2. – С.468.

## Зноскі 
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Рыгор Якаўлевіч Белацаркоўскі

**Рыгор Якаўлевіч Белацаркоўскі** () — беларускі акцёр. Народны артыст Рэспублікі Беларусь (2014).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і рабочага. У 1948 годзе з бацькамі пераехаў у Мінск.

Пасля сканчэння сярэдняй школы паступіў у Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (курс Д. Арлова).

З 1965 года працаваў у Брэсцкім абласным драматычным тэатры, сыграў шмат роляў. Сярод іх вылучаюцца: Корбут («Усяго адно жыццё» А. Маўзона), Траўбэ («Брэсцкая крэпасць» К. Губарэвіча), Тата («Зацюканы апостал» А. Макаёнка), Гарлахвацкі («Хто смяецца апошнім» К. Крапівы), Андрэй Буслай («Парог» А. Дударава), Незнаёмы («Раскіданае гняздо» Я. Купалы), Арыстарх Кузьміч («Энергічныя людзі» В. Шукшына), Ануфрый («Дні нашага жыцця» Л. Андрэева), Цыганоў («Варвары» М. Горкага), Крэон («Антыгона» Ж. Ануя), Колабаў («Беражыце белую птушку» М. Мірашнічэнкі, прэмія Ленінскага камсамола Беларусі, 1972).

## Узнагароды 
* Заслужаны артыст Беларускай ССР (1988)
* Ганаровай Граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (1 ліпеня 2005) за высокае выканальніцкае майстэрства, асабісты ўклад у развіццё і прапаганду беларускага тэатральнага мастацтва
* Народны артыст Рэспублікі Беларусь (2014)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Тэатральная Беларусь : энцыклапедыя : [у 2 т.]. — Мінск, 2002. — Т. 1. — С.151.

Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Аляксандр Станіслававіч Падабед

**Аляксандр Станіслававіч Падабед** (нар. , ) — беларускі акцёр тэатра і кіно, прадзюсар. Народны артыст Рэспублікі Беларусь (2020), заслужаны артыст Беларускай ССР (1989).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў інтэлігентнай сям’і. У школьныя гады займаўся ў студыі пры палацы чыгуначнікаў, пазней — у Тэатры імя Янкі Купалы. У 1972 годзе скончыў тэатральны факультэт Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута. Студэнтам атрымаў усесаюзны сярэбраны медаль за распрацоўку ролі Фёдара Простасава для спектакля «Жывы труп». Чытаў лекцыі і вёў практычныя заняткі па рыторыцы ў Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. Пазней працаваў у БДУ і інстытуце сучасных ведаў. У 2005 годзе перанёс інфаркт.

У 2020 годзе пакінуў Купалаўскі тэатр.

## Зноскі 
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Юрый Уладзіміравіч Труханаў

**Юрый Уладзіміравіч Труханаў** ( — ) — беларускі акцёр. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1980).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Ленінградзе. У 1955 годзе скончыў Ленінградскі тэатральны інстытут. Юрый Уладзіміравіч быў вучнем прафесара Б.В.Зона — аднаго з найлепшых ленінградскіх тэатральных педагогаў.

У Магілёўскі абласны драматычны тэатр Юрый Труханаў прыйшоў, ужо маючы досвед працы ў Тэатры юнага гледача г. Чэбаксары, у драматычных тэатрах гарадоў Іванава, Сарапул.
З 1962 года — адзін з вядучых акцёраў Магілёўскага аблдрамтэатра.

## Зноскі 
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Сторнаўэй (Шатландыя)

**Сто́рнаўэй** (, , ) — горад у рэгіёне Востраў Льюіс, на паўночным захадзе Шатландыі. Адміністрацыйны цэнтр акругі На-х-Эланан-Шыар (да 1997 года акруга называлася Уэстэрн-Айлс). Знаходзіцца ў паўночнай, большай частцы вострава Льюіс-энд-Гарыс на паўночным беразе бухты Сторнаўэй.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Аляксандр Мак-Кензі, купец-падарожнік
Катэгорыя:Гарады Шатландыі
Вотка

**Вотка** (,) — рака ў Расіі, працякае па тэрыторыі Якшур-Бодзьінскага, Шарканскага і Воткінскага раёнаў Удмурціі. Упадае ў раку Сіва за 35 км ад яе вусця. Даўжыня ракі — 66 км, плошча вадазборнага басейна 1240 км².

Па рацэ атрымаў назву горад Воткінск, які вырас вакол пабудаванай на ёй плаціне.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі Удмурціі
Сцяпан Уладзіміравіч Скальскі

**Сцяпан Уладзіміравіч Скальскі** (,  — ) — беларускі акцёр. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1940).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускую драматычную студыю ў Маскве (1926). Працаваў у тэатрах Харкава і інш. гарадоў (1917—19), на Беларускім радыё (1932—35, маст. кіраўнік), у Белдзяржэстрадзе (1948—52), Беларускім тэатры імя Якуба Коласа (1926—32, 1937—48, 1952—65). 

Характарны акцёр. Сярод роляў у тэатры імя Я.Коласа: Мартын Рыль, Шышла («У пушчах Палесся», «Вайна вайне» Якуба Коласа), Дубавец («Проба агнём» К.Крапівы), пан Бараноўскі («Несцерка» В.Вольскага), Абабурка («Пагібель воўка» Эдуарда Самуйлёнка), Мікола Барановіч («Каля тэрасы» М.Грамыкі), Пётр, поп Паўлін («Мяшчане», «Ягор Булычоў і іншыя» М.Горкага), Косця («Дзеці Ванюшына» С.Найдзёнава), Астап («Астап» А.Глобы), Павел Паўлавіч («Рэйкі гудуць» У.Кіршона), фон Штубэ («Разлом» Б.Лаўранёва), Сысоеў («Першая конная» У.Вішнеўскага).

## Літаратура 
* 
* Тэатральная Беларусь : энцыклапедыя : [у 2 т.]. — Мінск, 2003. — Т. 2. — С.349.

## Зноскі 
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Розум і пачуцці (міні-серыял, 1971)

**«Розум і пачуцці»** () — 4-серыйная брытанская адаптацыя аднайменнага рамана Джэйн Осцін. Аўтарам сцэнарыя выступіў Дэніс Канстандурас, рэжысёрам — . Серыял быў створаны кампаніяй BBC і ўпершыню трансліраваўся з 9 па 30 студзеня 1971 года.

## Сюжэт 
У цэнтры сюжэта жыццё дзвюх сясцёр — рамантычнай, але разумнай Элінар і страснай, ранімай Марыяны. Іх радаснае, бесклапотнае жыццё азмрочваецца смерцю бацькі і стратай маёмасці. Застаўшыся беспасажніцамі, сёстры не могуць наладзіць асабістае жыццё, не ўчыніўшы шкоды сям’і. У пэўны момант кожнай з іх трэба зрабіць выбар: розум або пачуцці…

## Акцёрскі склад 
*  — *Элінар Дэшвуд*
*  — *Марыяна Дэшвуд*
*  — *Эдвард Фэрарс*
*  — *Джон Уілабі*
*  — *Палкоўнік Брэндан*

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Тэлесерыялы 1971 года
Катэгорыя:Тэлесерыялы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Тэлесерыялы BBC
Катэгорыя:Тэлесерыялы на англійскай мове
Катэгорыя:Тэлевізійныя міні-серыялы
Катэгорыя:Экранізацыі твораў Джэйн Осцін
Эні (прэмія)

Прэмія **«Эні»** () — прэмія, прадстаўленая ў Лос-Анджэлесе Каліфарнійскім філіялам Міжнароднай асацыяцыі анімацыйнага кіно ASIFA у 1972 годзе. Першапачаткова задумвалася як ушанаванне дзеячаў анімацыі за ўклад у галінах вытворчасці: менеджмент, сцэнарый, агучка, дызайн, эфекты і інш. З 1992 года ўведзена катэгорыя «Найлепшы анімацыйны фільм».

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кінапрэмія «Эні»
Катэгорыя:З’явіліся ў 1972 годзе
Тамара Міхайлаўна Пастуніна

**Тамара Міхайлаўна Пастуніна** (,  — ) — беларуская спявачка (лірыка-каларатурнае сапрана), педагог. Заслужаная артыстка БССР (1955).

## Біяграфія 
Вучылася ў 1948—1952 гадах у Маскоўскім музычна-педагагічным інстытуце імя Гнесіных, у 1956 годзе скончыла Беларускую дзяржаўную кансерваторыю. У 1945—1948 гадах салістка Ашхабадскага тэатра оперы і балета, у 1952—1962 гадах Дзяржаўнага тэатра оперы і балета БССР, у 1962—1972 гадах Беларускай дзяржаўнай філармоніі. З 1972 г. выкладчык Беларускай кансерваторыі. Валодала тэхнічна рухомым голасам прыгожага цёплага тэмбру, яркім артыстычным талентам.

Стварыла запамінальныя выявы ў класічных операх:

* Антаніда («Іван Сусанін» М. Глінкі),
* Марфа («» М. Рымскага-Корсакава),
* Разіна («Севільскі цырульнік» Дж. Расіні),
* Віялета, Джыльда («Травіята», «Рыгалета» Дж. Вердзі),
* Лэйлы («» Ж. Бізэ).
Талент спявачкі найбольш праявіўся ў партыях Марфачкі («Дзяўчына з Палесся» Я. Цікоцкага) і Ганны («Страшны двор» С. Манюшкі).

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1956 года.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Пастуніна Тамара Міхайлаўна // Беларуская Савецкая энцыклапедыя. У 12 т. Т. 8: Паддубнікі — Рабкі / Рэдкал.: П. У. Броўка ( гал. рэд.) і інш. — Мн.: Гал. рэд. Беларус. Сав. Энцыкл., 1972. — С. 309.
* Пастуніна Тамара Міхайлаўна // Беларуская энцыклапедыя . У 18 т. Т.12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Бел Эн, 2001. — С. 173.
* Пастуніна Тамара Міхайлаўна // Тэатральная Беларусь: Энцыклапедыя: У 2 т. Т. 2: Лабанок — Яшчур / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў. — Мн.: Бел Эн, 2003. — С. 243.

## Зноскі 
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Педагогі Беларусі‎
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Кендыш

**Кендыш** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Васіль Кендыш (1908—2003) — беларускі грамадскі і рэлігійны дзеяч, актыўны дзеяч беларускай дыяспары ў ЗША, святар Беларускай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквы.
* Юрый Ігаравіч Кендыш (нар. 1990) — беларускі футбаліст.
Зводніца (карціна Вермера)

**Зводніца** () — карціна галандскага мастака Яна Вермера, напісаная ім у 1656 годзе ва ўзросце 24 гадоў, і адрозная ад іншых ранніх прац на біблейскія і міфалагічныя тэмы. Адна з трох карцін, падпісаная і датаваная Вермерам (акрамя «» і «Географа»).

## Апісанне 
Назва карціны, верагодна, адносіцца да жанчыны з хітрай усмешкай, якая апранута ў чорнае адзенне манашкі. Чалавек злева ад яе, у чорным берэце,  з прарэзамі, са шклянкай піва ў адной руцэ і цыстрай у другой, быў ідэнтыфікаваны як сам аўтар карціны. Яго знешні выгляд мае прыкметнае падабенства з персанажам іншай працы Вермера — «». Салдат у чырвоным камзоле, які трымае маладую жанчыну за грудзі, кідае манету ў яе працягнутую далонь.

Аб’ёмны збан — узор вестэрвальдскай керамікі — стаіць на перакінутым праз балюстраду кіліме з каларытным арнаментам. Гэты ўсходні дыван, магчыма, прывезены з Ушака, займае добрую траціну карціны. Накінуты на яго чорны плашч з пяццю гузікамі быў дададзены Вермеерам на апошнім этапе працы над карцінай.

## Гісторыя 
Верагодна, на Вермера паўплывалі карціны  падобнай тэматыкі і «Зводніца» Дзірка ван Бабюрэна (каля 1622), якая належала Марыі Цінс, цешчы Вермера.

Сляды карціны прасочваюцца да 1696 года, калі яна была прададзена на аўкцыёне ў Амстэрдаме пад назвай «Пакой з вясёлай кампаніяй». Да 1741 года знаходзілася ў Вальдштэйнаўскай калекцыі Дукса (цяпер ), пасля чаго яе набыў Аўгуст III, курфюрст Саксонскі. У 1980 годзе была выстаўлена ў  Берліна (ГДР).

## Крытыка 
Многія крытыкі адзначалі нетыповы для прац Вермера недахоп асвятлення. Пітэр Свіленс пісаў у 1950 годзе, што калі гэтая карціна наогул належыць пэндзлю Вермера, то яна дэманструе спробу мастака «*намацаць*» прыдатную форму выказвання. Эдвард Траўтшольд, аднак, дзесяццю гадамі раней напісаў, што ў «Зводніцы» ўпершыню і ў поўнай форме выявіўся тэмперамент 24-гадовага Вермера.

У сваёй досыць смелай кнізе «Сямейныя таямніцы Вермера» мастацтвазнаўца Бенджамін Бінстак выказаў здагадку, што карціна з’яўляецца псіхалагічным партрэтам сямейства мастака, на якой ён адлюстраваў сябе музыкантам ва ўслужэнні гаспадыні публічнага дома, сваю жонку Катарыну — блудніцай, а брата Вілема — пажадлівым салдатам. На думку Бінстака, якога-небудзь павучальнага зместу гэтая «*змрочная і цёмная*» карціна не нясе.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Карціна на сайце Галерэі старых майстроў
* Карціна на сайце 

Катэгорыя:Карціны Яна Вермера
Катэгорыя:Карціны 1656 года
Катэгорыя:Карціны са збораў Галерэі старых майстроў
Катэгорыя:Жанравыя карціны
Гета ў Моталі

**Гета ў Моталі** (лета 1941 — вясна 1942) — яўрэйскае гета, месца прымусовага перасялення яўрэяў горада Моталь Іванаўскага раёна і бліжэйшых населеных пунктаў падчас Халакосту.

## Гісторыя 
Моталь быў захоплены нямецкімі войскамі 26 чэрвеня 1941 года.

Неўзабаве пасля акупацыі немцы, рэалізуючы гітлераўскую праграму знішчэння яўрэяў, арганізавалі ў мястэчку юдэнрат і сагналі габрэяў у гета) габрэяў. З іх каля 1000 чалавек — уцекачы з Польшчы ў 1939—1940 гадах, астатнія — сталыя жыхары горада.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Моталь
Моталь
Катэгорыя:Гісторыя Іванаўскага раёна
Алнашы

**Ална́шы** (, ) — сяло ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Алнашскага раёна Удмурціі.

Сяло размешчана на поўдні рэспублікі, каля зліцця рэк Тойма і Алнашка. Праз Алнашы праходзіць федэральная магістраль М7. За 12 кіламетраў на поўдзень ад сяла знаходзіцца аднайменная чыгуначная станцыя Алнашы.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Расіі
Сезон 1998/1999 «Амкадора» Мінск

У сезоне 1998—1999 жаночы валейбольны клуб «Амкадора» з Мінска прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 1998/1999 ( **1 месца**),
* Кубак Беларусі 1998 ( **Уладальнік**).

## Склад каманды 
* Марына Будай (1974)
* Юлія Чаціла (1976)
* Юлія Гапановіч (1976)
* Наталля Кандрацьева (1979)
* Наталля Козел (1976)
* Анжэла Крыварот (1972)
* Наталля Кулініч-Тарасевіч (1977)
* Алена Міклашэвіч (1975)
* Вольга Аўчыннікава (1971)
* Ганна Тараненка (1977)

## Трэнеры каманды 
*  Генадзь Аляксандровіч (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 1997/1998 «Амкадора» Мінск

## Спасылкі 
* Amkodor Minsk 
* CHAMPION WOMEN — 1998/1999
1998/1999
Амкадор Мінск
Катэгорыя:1998 год у Мінску
Катэгорыя:1999 год у Мінску
Вольга Аўчыннікава

**Вольга Аўчыннікава** (нар. ) — беларуская валейбалістка. Выступала за зборныя Беларусі і Польшчы.

## Біяграфія 
У сезоне 2002/2003 гуляла ў камандзе «АЗС АВФ Познань», з якой стала сярэбным прызёрам чэмпіянату Польшчы. З сезона 2003/2004 па сезон 2007/2008 абараняла колеры «Віняра Каліша», з гэтай камандай двойчы займала трэцяе месца ў чэмпіянаце Польшчы, раз другое месца і двойчы першае, а таксама заваяваў залаты Кубак Польшчы і двойчы была сярэбным прызёрам. У сезоне 2009/2010 абараняла колеры клуба «Імпел Гвардыя» з Вроцлава. У сезоне 2011/12 выступала за клуб «Завіша Сулехаў».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Olga Owczynnikova
* Olga OWCZYNNIKOWA
* Опыт — сын ошибок

Катэгорыя:Валейбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па валейболе
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Польшчы па валейболе
Катэгорыя:Ігракі АЗС АВФ Познань