open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Галіна Мікалаеўна Сакалова

**Галіна Мікалаеўна Сакало́ва** (;  — ) — сацыёлаг і філосаф, доктар філасофскіх навук (1986), прафесар (1990). Заслужаны работнік адукацыі Рэспублікі Беларусь (1999).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Камсамольску-на-Амуры. У 1959 годзе скончыла Разанскі дзяржаўны радыётэхнічны ўніверсітэт. Была размеркавана ў Мінск і да 1969 года працавала на інжынерных пасадах на шэрагу прамысловых прадпрыемстваў. У 1969—1972 гадах вучылася ў аспірантуры пры Інстытуце сацыялогіі Акадэміі навук СССР. З 1972 па 1978 год працавала ў Беларускім дзяржаўным універсітэце старшым навуковым супрацоўнікам. У 1975 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю. З 1978 года працавала ў Інстытуце філасофіі і права Акадэміі навук БССР, дзе з 1984 года займала пасаду загадчыка аддзела сацыялогіі. З 1989 года Г. М. Сакалова ў Інстытуце сацыялогіі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Займала пасады кіраўніка аддзела сацыялогіі працы і эканамічнай сацыялогіі, аддзела сацыяльна-эканамічных і палітычных даследаванняў, аддзела эканамічнай сацыялогіі і сацыяльнай дэмаграфіі. Адначасова працавала ў Беларускім дзяржаўным універсітэце — прафесар кафедры сацыялогіі.

У 1994—1998 гадах з’яўлялася старшынёй экспертнага савета Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусь па сацыялагічных і палітычных навуках.

## Навуковая дзейнасць 
Г. М. Сакалова лічыцца заснавальнікам беларускай навуковай школы сацыялогіі працы і эканамічнай сацыялогіі. Займалася распрацоўкай метадалагічных асноў тэорыі сацыялогіі працы і тэорыі эканамічнай сацыялогіі і абгрунтавала іх узаемасувязь. Пад яе кіраўніцтвам абаронены 8 доктарскіх і 32 кандыдацкіх дысертацый. Аўтар больш за 700 навуковых прац.

Сярод апублікаванага:
* Труд и профессиональная культура. — Мн., 1980;
* Культура труда в социальном развитии технической интеллигенции. — Мн., 1989;
* Экономическая социология. — Мн., 1995;
* Социальные механизмы регулирования рынка рабочей силы. — Мн., 1998 (у сааўтарстве);
* Экономическая социология: Учебник для вузов. — Мн., 1998;
* Экономическая социология: Практикум. — Мн., 2000 (у сааўтарстве);
* Социология труда. — Мн., 2000;
* Рынок труда и механизмы его регулирования. — Мн., 2001 (у сааўтарстве).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Беларусь у асобах і падзеях: Сакалова Галіна Мікалаеўна
* Соколова Галина Николаевна // История БГУ  
* Соколова Галина Николаевна // ЭКОНОМИКА.by 
* Соколова Г. Н. // Социологические исследования. 2015. № 8. С. 161. 

Катэгорыя:Філосафы СССР
Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Катэгорыя:Сацыёлагі СССР
Катэгорыя:Сацыёлагі Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя работнікі адукацыі Рэспублікі Беларусь
Ганна Уладзіміраўна Крофта

**Га́нна Уладзіміраўна Крофта** (у дзявоцтве **Аўчы́ннікава**; нар. 20 кастрычніка 1986, Гродна) — беларуская паэтка і перакладчыца. Кандыдат філалагічных навук.

## Біяграфія 
Нарадзілася 20 кастрычніка 1986 года ў Гродне. Скончыла Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Я. Купалы, вучылася ў аспірантуры гэтага ж універсітэта. У 2014 годзе абараніла дысертацыю на тэму «Словаўтваральная семантыка і структура агентываў ва ўсходнеславянскіх і польскай мовах». Працуе дацэнтам кафедры прыродазнаўчых і лінгвістычных дысцыплін і методык іх выкладання Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Я. Купалы.

## Творчасць 
Аўтар публікацый у часопісах «Дзеяслоў», «Маладосць», газеце «Наша Ніва», калектыўных зборніках.

У 2014 годзе пераклала на беларускую мову для Gods Tower песню Лэслі Найфа «Людзі на балоце».

## Бібліяграфія 
* 2011 — «Ад зачыненай брамы», зборнік паэзіі

## Узнагароды 
У 2005 годзе стала лаўрэаткай літаратурнай прэміі «Залаты апостраф» у намінацыі «дэбют»

## Спасылкі 
* Ганна Аўчыннікава. Кропля бурштыну. Вершы // Дзеяслоў 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гродне
Катэгорыя:Паэтэсы Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Кандыдаты філалагічных навук
ФК Пружаны

**«Пружаны»** — беларускі аматарскі футбольны клуб з горада Пружаны Брэсцкай вобласці. У цяперашні час выступае ў Другой лізе чэмпіянату Беларусі.

## Гісторыя 
Клуб прымаў удзел у чэмпіянаце Брэсцкай вобласці. Найбольш паспяховымі 2009 і 2010 гады, калі каманда станавілася чэмпіёнам вобласці. З 2016 года пружанская каманды выступала пад назвай **«Мухавец»**, займала месцы ўнізе табліцы.

У 2021 годзе клуб заявіўся ў Другую лігу чэмпіянату Беларусі, а таксама прыняў удзел у розыгрышы Кубка Беларусі.

16 мая 2021 года, у другім туры, «Пружаны» прыехалі на гульню з «Маларытай» у складзе 10 футбалістаў і прайгралі з лікам 19:0.

У жніўні 2021 года «Пружаны» ўзначаліла Алена Адамчук, якая стала такім чынам першай жанчынай — галоўным трэнерам мужчынскай футбольнай каманды ў Беларусі.

У сакавіку 2022 года «Пружаны» былі ў спісе планаваных удзельнікаў Другой лігі новага сезона, аднак у пачатку красавіка зняліся ў турніру.

У сакавіку 2023 года стала вядома, што «Пружаны» вяртаюцца ў Другую лігу ў сезоне 2023.

## Папярэднія назвы 
* 2007 — «Мухавец»
* 2008—2015 — «Пружаны»
* 2016—2019 — «Мухавец»
* з 2021 — «Пружаны»

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі 
## Галоўныя трэнеры 
* Юрый Манцэвіч (2021, да ліпеня)
* Алена Адамчук (з ліпеня 2021)

## Крыніцы 
Пружаны
Ганна Душэўская

**Га́нна Душэўская** (1 (13) снежня 1893, Глыбокае, Віленская губерня (цяпер Віцебская вобласць) — пасля 1940) — беларуская пісьменніца, паэтэса, музыкант, мовазнавец і перакладніца. Родная сястра беларускага і літоўскага грамадска-палітычнага дзеяча, дыпламата і архітэктара Клаўдзія Дуж-Душэўскага.

## Біяграфія 
Ганна Душэўская нарадзілася 1 (13) снежня 1893 года ў Глыбокім Віленскай губерні ў сям’і збяднелага шляхціца, будаўніка паводле прафесіі. Сярэднюю адукацыю атрымала ў Вільні ў мясцовай жаночай гімназіі. У 1917-м паступіла на гістарычна-філалагічны факультэт Пецярбургскага ўніверсітэта, паспела закончыць два курсы. Досвед навучання ў гэтай вядомай установе дапамог ёй стаць адной з укладальнікаў унікальнага «Сямімоўнага слоўніка» (нямецка-польска-расійска-беларуска-літоўска-латышска-яўрэйскага), які ўбачыў свет у Лейпцыгу ў 1918 годзе.

У Вільні Ганна Душэўская актыўна ўдзельнічала ў беларускім нацыянальным руху, была сяброўкай Беларускага таварыства помачы пацярпелым ад вайны, Беларускага настаўніцкага саюза, выкладала польскую мову ў Віленскай беларускай гімназіі. Дзякуючы сваім артыстычным здольнасцям Ганна з 1919 года ўдзельнічала ў спектаклях Віленскай беларускай драматычнай дружыны, грала вядучыя ролі ў п’есах Францішка Аляхновіча і Уладзіслава Галубка.

Праявіла сябе і як актывістка беларускага жаночага руху, была адной з ініцыятарак стварэння ковенскага гуртка беларусак. Часта мела праблемы з паліцыяй, а таму часта з’яжджала ў Коўна да брата Клаўдзія. У 1921—1925 гг. жыла ў Берліне (Германія), дзе паступіла ў Берлінскую кансерваторыю ў клас вакалу. У яе кватэры па Філандаштрасэ раз-пораз спынялася Палута Бадунова, з якой у маладой спявачкі былі сяброўскія адносіны. Набыўшы прафесійную музычную адукацыю, Ганна хацела вярнуцца ў Вільню і арганізаваць там беларускі хор, але не атрымала дазволу ад польскіх уладаў. Няздзейсненай засталася і спроба стварыць такі хор у Менску.

У 1925—1927 гадах Ганна Душэўская жыла ў Таліне ў сястры Ядвігі, потым — зноў у Коўне, працавала настаўніцай музыкі.

Далейшы лёс невядомы.

## Творчасць 
Акрамя спеваў і музыкі Ганна Душэўская шмат перакладала з польскай, рускай і нямецкай моў. Пераклады былі абумоўлены яе музычна-тэатральнай дзейнасцю: у асноўным перакладала на беларускую мову чужаземныя оперы і песні.

Пісала вершы, публікавалася ў газетах «Гоман», «Наша думка» (Вільня), «Голас беларуса» (Рыга). Асобнай кнігай творы паэткі і перакладніцы ніколі не друкаваліся. Верш «Ноч», апублікаваны ў віленскай газеце «Наша думка» за 14 студзеня 1921 года, раскрывае мадэрнісцкі талент паэткі. У 2017 годзе верш увайшоў у анталогію беларускай жаночай паэзіі міжваеннага перыяду — «Бліскавіцы».

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1893 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Глыбокім
Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі
Катэгорыя:Паэтэсы Беларусі
Катэгорыя:Віленская беларуская гімназія
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Ваксхальм

**Ваксхальм** () — горад у Швецыі, адміністрацыйны цэнтр камуны Ваксхальм лена Стакгольм, курорт. Размешчаны за 30 км на паўночны ўсход ад Стакгольма на востраве Ваксён у Стакгольмскім архіпелагу. Насельніцтва — 4857 чалавек (2011).

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1558 годзе, калі кароль Густаў Ваза набыў некалькі ферм у графа Пера Брагэ Старэйшага. Пазней Ваксхальм атрымаў правы гандлёвага горада, а ў 1652 годзе гораду былі прадастаўлены гарадскія прывілеі. Гарадскі герб нагадвае ўмацаванні, а таксама суднаходства.

На працягу XIX стагоддзя тэрыторыя горада амаль не пашыралася. У 1880-х гадах ён стаў папулярным курортным гарадком, людзі са Стакгольма пабудавалі шмат драўляных лецішчаў.

Толькі ў 1912 годзе дазволілі будаваць дамы з іншых матэрыялаў, акрамя драўніны, надаючы гораду характэрны выгляд.

## Транспарт 
Ваксхальм размешчаны на востраве, але з мацерыковай Швецыяй звязаны шэрагам аўтамабільных мастоў, аўтобусам звязаны з горадам Стакгольмам. *Waxholmsbolaget* і іншыя паромныя лініі забяспечваюць рэйсы да цэнтра Стакгольма і многіх іншых астравоў Стакгольмскага архіпелага.

Аўтамабільная паромная пераправа «Ваксхальмследэн» злучае Ваксхальм з востравам Рындзё праз праліў Кад’юпет. Паром Кастэлет, кабельны паром з электрычным рухам, забяспечвае доступ пасажыраў да замка Ваксхальм на яго астраўку ў цэнтры Кад’юпета.

## Насельніцтва 
## Славутасці і музеі 
* Галоўнай славутасцю Ваксхальма з’яўляецца крэпасць, якая размясцілася ў праліве паміж Ваксёнам і суседнім востравам Рындзё. Яе будаўніцтва пачалося ў сярэдзіне XVI стагоддзя. У цяперашні час у крэпасці размяшчаецца музей, прысвечаны абарончым работам, якія праводзіліся ў мясцовых шхерах з мэтай засцерагчы Стакгольм ад нападу з мора.
* Царква Густава Адольфа, асвечаная 4 верасня 1803 года.
* Ваксхальмскі краязнаўчы музей.
* Замак Багесунд, былая рэзідэнцыя Пера Брагэ Малодшага. У цяперашні час музей.

## Знакамітыя ўраджэнцы і жыхары 
* Марыя Грыпэ (1923—2007) — шведская пісьменніца, аўтар мноства кніг для дзяцей і юнацтва.

## Галерэя 

Файл:Vaxholm-1870.jpg|Ваксхальм і яго ваколіцы (*1870*)
Файл:Kastellet 4877 (3167358002).jpg|Ваксхальмская крэпасць
Файл:Vaxholmsleden February 2013 02 (crop).jpg|Ваксхальмская крэпасць (2013)
Файл:Hotellkajen Vaxholm 2010.JPG|Набярэжная перад гатэлем «Ваксхальм»
Файл:Bogesunds slott aug 2017a.jpg|Замак Багесунд
Файл:Vaxholm 21 2010.jpg|Ратуша ў Ваксхальме

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Швецыі
Катэгорыя:Стакгольм (лен)
Мэры Эрыставі

**Мэры Эрыставі** (;  — ) — грузінская арыстакратка, ікона моды і адна з самых першых мадэляў Како Шанэль. Перад рэвалюцыяй у Расіі ў 1917 годзе займала салідную пасаду ў грузінскім вышэйшым грамадстве, а таксама пры расійскім імператарскім двары. Часам Мэры лічаць музай грузінскага паэта Галакціёна Табідзэ.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў грузінскім горадзе Батумі ў сям’і генерал-маёра князя Пракофа Шэрвашыдзэ. Праз сваю прыгажосць была вельмі вядомая ў вышэйшых колах Грузіі, акрамя таго, атрымлівала кампліменты ад расійскага імператара Мікалая II, калі ён сустрэў яе падчас візіту ў Тыфліс у 1912 годзе. Паколькі яе бацька стаў членам імператарскай Думы, сям’і неўзабаве давялося пераехаць у Санкт-Пецярбург, дзе Мэры стала фрэйлінай імператрыцы Аляксандры Фёдараўны. Пасля смерці бацькі Мэры вярнулася ў родную Грузію і правяла маладыя гады на захадзе краіны са сваёй маці і сёстрамі-блізнятамі Элен і Тамарай.

Пасля стварэння Першай грузінскай рэспублікі ў выніку расійскай рэвалюцыі жаніх Мэры прынц Георгій Эрыставі вярнуўся ў Грузію з намерам ажаніцца з ёй. Яны ўступілі ў шлюб у Кутаісі неўзабаве пасля яго прыбыцця і, верагодна, дзеля бяспекі пасяліліся назаўсёды ў краіне, якая ў той час мела пэўную абарону, гарантаваную Германіяй. Мірны час у Грузіі працягваўся нядоўга, і пара была вымушана пакінуць краіну ў сакавіку 1921 года падчас уварвання савецкіх войскаў. Каб пазбегнуць зняволення, дэпартацыі альбо смерці, Мэры разам з іншымі вядомымі грузінскімі шляхцічамі і ўрадоўцамі выправілася з краіны на судне з Батумі. Уз’ядналася з мужам у Стамбуле, а потым удваёх яны выправіліся ў Францыю, дзе і пасяліліся.

Першы час у Францыі сям’я жыла не вельмі шыкоўна, але пасля адкрыцця ўласнага атэлье і пачатку супрацоўніцтва з Како Шанэль пара значна выправіла сваё матэрыяльнае становішча. Неўзабаве пасля гэтага Георгій памёр і Мэры засталася адна, бо ў пары не было дзяцей. Астатняе жыццё Мэры правяла ў адзіноце, зрэдку кантактуючы з іншымі грузінскімі эмігрантамі, за выключэннем наведванняў мясцовага прыходу Грузінскай праваслаўнай царквы. У апошнія гады жыцця была вымушана пераехаць у дом састарэлых, дзе дзякуючы палепшанаму фінансаваму становішчу ёй была прадастаўлена асабістая пакаёўка.

## Спасылкі 
* Фотаздымкі Эрыставі на Alamy.

Катэгорыя:Руская эміграцыя першай хвалі
Памятны знак у гонар першага піваварнага бровара

**Памятны знак у гонар першага піваварнага бровара** — памятны знак на месцы, дзе, паводле звестак гісторыкаў, раней размяшчаўся півавараны завод Ландо-Камянецкага ў Лідзе.

## Гісторыя 
У 1863 годзе быў заснаваны першы піваварны завод мяшчан Э. А. Ландо і Д. Ю. Камянецкага ў Лідзе.

## Апісанне 
На прыродным валуне замацавана металічная дошка, з надпісам «Тут, у 1863 годзе быў заснаваны першы бровар Э. Ландо і Д. Камянецкага».

Катэгорыя:Помнікі Ліды
Катэгорыя:2017 год у Беларусі
Катэгорыя:Мемарыяльныя дошкі
Акадэмія ўзброеных сіл генерала Мілана Расціслава Штэфаніка

**Акадэмія ўзброеных сіл генерала Мілана Расціслава Штэфаніка** — славацкая дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова ваеннага профілю з сядзібай у Ліптаўскім Мікулашы.

## Гісторыя 
* 1973 — Вышэйшае ваенна-тэхнічнае вучылішча чэхаславацка-савецкай дружбы
* 1993 — Ваенная акадэмія
* 2004 — Акадэмія ўзброеных сіл генерала Мілана Расціслава Штэфаніка

## Структура 
* Кафедра інфарматыкі
* Кафедра страявой падрыхтоўкі
* Кафедра электронікі
* Кафедра лагістычнага забеспячэння
* Кафедра сацыяльных навук і моў
* Кафедра фізічнага выхавання і спорту
* Кафедра бяспекі і абароны
* Кафедра ваеннай тактыкі аператыўных навыкаў

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Славакіі
Катэгорыя:Ваенныя вышэйшыя навучальныя ўстановы
Катэгорыя:Ліптаўскі Мікулаш
Катэгорыя:Узброеныя сілы Славакіі
Марыя Голуб-Бучынская

**Марыя Голуб-Бучынская** (1893, вёска Невярышкі, Віленскі павет, Віленская губерня — 1939, Прага, Чэхаславакія) — беларуская літаратарка, паэтка і асветніца. 

## Біяграфія 
Год нараджэння Марыі Голуб прыблізны — лічыцца, што яна нарадзілася каля 1893 года. У 1913 годзе жыла і настаўнічала ў Варшаве, дзе пазнаёмілася з Зоськай Верас. У 1914 годзе разам з маці, сястрой і братам пераехала ў Петраград. Працавала ў польскай школе.

З 1920-х гадоў жыла ў Празе, дзе навучалася на доктарку. У 1925 годзе выйшла замуж, змяніўшы прозвішча на падвойнае: Голуб-Бучынская.

Як урач займалася пытаннямі санітарыі і гігіены, лячэннем і прафілактыкай сухотаў. Працавала ў санаторы Альберцінум (Жамберк, Чэхаславакія).

У верасні 1939 года ў Празе, прыгнечаная пачаткам Другой сусветнай вайны, скончыла жыццё самагубствам.

## Дзейнасць 
Падчас працы ў Петраградзе была актыўнай удзельніцай Беларускага навукова-літаратурнага гуртка студэнтаў Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта.

Мастацкія творы Марыі Голуб-Бучынскай адрасаваныя пераважна дзецям. У 1926—1927 гадах яна была самай актыўнай аўтаркай дзіцячага дадатку «Зорка» ў віленскай газеце «Biełaruskaja Krynica». Друкавала пад псеўданімамі Niawieryskaja i Hałubka, а таксама крыптанімамі N-ja i H-ka вершы і апавяданні — як свае ўласныя, так і перакладзеныя з чэшскай, украінскай і сербскай моў.

У суаўтарстве з Зоськай Верас выдала ў 1927 годзе кнігу «Садок для нашых дзетак», куды ўвайшлі вершы, апавяданні і круцігалоўкі.

Для дарослых пісала артыкулы і брашуры на тэму здароўя, гігіены, таксама фізічнага выхавання.

Таксама перакладала мастацкія творы, якія друкавала ў выданнях «Жаноцкая справа», «Шлях моладзі» і «Biełaruskaja Krynica».

## Працы 
* Алкаголь і барацьба з ім. — Вільня, 1926.
* Садок для нашых дзетак. — Вільня, 1927.
* Што такое сухоты (тубэркулёза) і як з імі змагацца? — Вільня, 1932.

Катэгорыя:Самазабойцы
Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі
Катэгорыя:Паэтэсы Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Перакладчыкі з чэшскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з украінскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з сербскай мовы
Хуга Сімберг

**Хуга Сімберг** (; , Хаміна — , Эхцяры) — фінскі мастак і графік, найбуйнейшы прадстаўнік фінскага сімвалізму. Вядомы сваімі творамі, якія прадстаўляюць шмапланавыя вобразы, жыццё і смерць, анёлаў і чарцей. Аўтар часткі роспісаў і вітражоў кафедральнага сабора ў Тамперэ. Карціна Сімберга «Паранены анёл», якая паказвае двух хлопчыкаў, якія нясуць анёла на насілках, з’яўляецца візітнай карткай паўночнага сімвалізму і вельмі папулярная пры афармленні розных вокладак і ілюстрацый.

Катэгорыя:Мастакі Фінляндыі
Катэгорыя:Памерлі ў Фінляндыі
Эхцяры

**Эхцяры** (, ) — горад у паўночна-заходняй Фінляндыі.

У горадзе пражывае 6486 чалавек (2011), агульная плошча − 909,97 км², з якіх 105,06 км² — водная прастора. Шчыльнасць насельніцтва — 8,06 чал./км². У горадзе знаходзіцца астранамічная абсерваторыя і заалагічны парк.

Фінскі гурт Noumena, які грае меладычны дэз-метал, быў заснаваны музыкантамі з Эхцяры.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Арна Саарынен (1884—1970) — фінскі гімнаст, бронзавы прызёр летніх Алімпійскіх гульняў 1908 года.

Катэгорыя:Гарады Фінляндыі
Трошча

**Трошча**:

## Беларусь 
* Трошча (возера)

## Украіна 
* Трошча (Лыпавэцкі раён)
* Трошча (Чудніўскі раён)
Гваліёр

**Гваліёр** () — адзін з найбуйнейшых гарадоў штата Мадх’я-Прадэш у Індыі. Насельніцтва — 1 069 276 (2017 г.).

## Гісторыя 
Згодна паданню, Гваліёр быў заснаваны князем Сураджам Сенам у пачатку нашай эры і названы ім у гонар аскета Гваліпы, які выратаваў князя ад лепры. У пісьмовых крыніцах горад узгаданы пад 520 г. У канцы XIV ст. Гваліёр стаў сталіцай самастойнай дзяржавы. Тут былі ўзведзены магутная крэпасць і палац Ман-Мандзір. 

У 1526 г. махараджа Гваліёра загінуў у бітве пры Паніпаце, а яго валоданні трапілі ў склад імперыі Вялікіх Маголаў. У 1818 г. Гваліёрам авалодала раджпуцкая дынастыя Шындыя. Яна знаходзілася ў саюзе з Брытанскай Ост-Індскай кампаніяй, а таму Гваліёрскае княства захоўвала аўтаномію ў складзе Брытанскай Індыі. Падчас паўстання 1857 г. Гваліёр быў заняты Лакшмі-Бай, але хутка вернуты брытанцамі князю Шындыя.

Гваліёрскае княства было далучана да незалежнай Індыі ў 1947 г. Дзякуючы развіццю чыгункі ён хутка ператварыўся ў важны транзітны і прамысловы цэнтр штата Мадх’я-Прадэш.

## Эканоміка 
Гваліёр — буйны цэнтр тэкстыльнай, гарбарнай і хімічнай прамысловасці. Дзякуючы перакрыжаванню чыгуначных магістралей, Гваліёр лічыцца важным транзітным пунктам паміж рознымі часткамі Індыі. Працуюць аэрапорт, 6 універсітэтаў, медыцынскі, тэхналагічны, інжынерны і інфармацыйны каледжы. Развіваецца турызм.

## Славутыя мясціны 
Гваліёр знакаміты славутымі мясцінамі, якія прыцягваюць мноства вандроўнікаў:
* Крэпасць Гваліёр, узведзеная дынастыяй Тамар у XIV ст. Бабур лічыў яе адной з самых прыгожых і моцных крэпасцяў Індыі. Знутры знаходзіцца княскі палац, часткова перабудаваны ў XIX ст. пад уплывам архітэктуры Версаля. У нашы дні ў ім працуе музей. 

20111028 - 019 - Gwalior Fort.jpg|Муры крэпасці
Jaivilas palace gwalior - panoramio - Gyanendrasinghchauha….jpg|Палацавы комплекс
Teli ka mandir fort Gwalior - panoramio - Gyanendrasinghchauha… (1).jpg|Храм Вішну

* Скальна-пячорны комплекс каля крэпасці Гваліёр. У XV ст. ён стаў важным рэлігійным цэнтрам джайнаў. У спадчыну ад іх засталіся вялікія каменныя статуі (да 18 м).

Jain Tirthankar Statue at Gwalior fort.JPG|Статуі
Jain Tirthankar statues (16318396175).jpg|Частка джайнісцкага храма

* Стары горад Гваліёр прадстаўлены каланіяльнай архітэктурай, магільнямі князёў Шындыя, знакамітых музыкантаў і Рані Лакшмі-Бай. 

241 Gwalior.jpg|У цэнтры Гваліёра
Chattri of Maharani Laxmi Bai Gwalior - panoramio.jpg|Статуя Лакшмі-Бай
Tansen Tomb - panoramio.jpg|Магнільня сярэднявечнага музыканта Тансена

* Морар — старое брытанскае ваеннае ўмацаванне, пераўтворанае ў прыгарадны парк

Surya mandir Birla Sun temple Gwalior.jpg|Храм бога Сур'і ў Морары

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Гісторыя 
* Эканоміка

Катэгорыя:Гарады Мадх’я-Прадэш
Катэгорыя:Былыя сталіцы
Андрэй Ціханавіч Чайкоўскі

**Андрэй Ціханавіч Чайкоўскі** (28 снежня 1910, вёска , Арамашаўскі раён, Цюменская вобласць — 24 верасня 1980) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Мінскай і Брэсцкай абласцях.

## Біяграфія 
З 1932 года ў Чырвонай Арміі. Член КПСС з 1939 года. У партызанах з верасня 1941 года: камандзір групы, камісар атрада, у студзені — лютым 1943 года і верасні 1943 — ліпені 1944 гадоў камісар, у лютым — верасні 1943 года камандзір 99-й партызанскай брыгады імя Дз. Ц. Гуляева, са студзеня па ліпень 1944 года член Кляшчэльскага падпольнага РК КП(б)Б. У 1944—1968 гадах на партыйнай і адміністрацыйна-гаспадарчай рабоце. Скончыў Рэспубліканскую партыйную школу пры ЦК КПБ у 1954 годзе.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Стакгольмскі архіпелаг

**Стакгольмскі архіпелаг** () — найбуйнейшы архіпелаг у Швецыі і адзін з найбуйнейшых у Балтыйскім моры.

Архіпелаг расцягнуўся на 60 км на ўсход ад Стакгольма. З поўдня на поўнач архіпелаг выцягнуўся ўздоўж узбярэжжа правінцый Сёдэрманланд і Упланд. Самы паўднёвы востраў архіпелага Эя, паўночны — Веддзё. З усходу архіпелаг аддзелены ад Аландскіх астравоў пралівам Паўднёвы Кваркен. У складзе архіпелага налічваецца каля 24 000 выспаў, астраўкоў і скал, буйнейшыя з якіх: Вермдзё, Грында, Інгарэ, Ісё, Мёя, Немдзё, Рэдлёга, Свартсё, Цюніігё, Уцё, Фінхамн, Хусарэ і Юстерэ.

Найбуйнейшымі гарадамі архіпелага, акрамя часткі Стакгольма, з’яўляюцца Густаўберг і Ваксхальм. Сяло Ітэрбю, размешчанае на востраве Рэсарэ, знакамітае тым, што ў яго гонар названы адразу чатыры хімічных элемента (эрбій, тэрбій, ітэрбій, ітрый).

Усе суднаходныя лініі з Балтыкі ў Стакгольм праходзяць скрозь архіпелаг. Існуе тры галоўныя праходы для глыбакамерных суднаў — Ландсарт, Сандхамн і Сёдэрарм.

Катэгорыя:Астравы Балтыйскага мора
Катэгорыя:Астравы Швецыі
Венерсбарг

**Венерсбарг** (швед. Vänersborg) — горад у Швецыі. Знаходзіцца ў заходняй частцы Швецыі ў гістарычнай правінцыі Вестэргётланд. Ляжыць на паўднёвым беразе найбуйнейшага ў Швецыі возера Венерн ля вытока ракі Гёта-Эльв і за 85 км на паўночны ўсход ад Гётэбарга.

Да 1998 года горад з’яўляўся адміністрацыйным цэнтрам лена Эльвсбарг, аднак пасля аб’яднання апошняга з суседнімі Гётэбарг-Бохус і Скарабарг у лён Вестра-Гёталанд з’яўляецца толькі цэнтрам камуны Венерсбарг.
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Агнес Карлсан, шведская спявачка

Катэгорыя:Гарады Швецыі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1641 годзе
Вярска

**Вярска** (, выруск. *Verska*) — пасёлак у Эстоніі, у павеце Вырумаа. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам воласці Сетамаа. Адносіцца да нулка Тсятскі. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіў у склад павета Пылвамаа і быў адміністрацыйным цэнтрам воласці Вярска. Размешчаны на мяжы Эстоніі і Пячорскага раёна Пскоўскай вобласці РФ, на правым беразе дэльты ракі Мустоя. Па дадзеных перапісу насельніцтва 2011 года, у пасёлку пражывалі 443 чалавека, з іх 424 (95,7 %) — эстонцы.

## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Паўль Хааваакс, эстонскі паэт і празаік

Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Вестэрвік

**Вестэрвік** () — горад у Швецыі, размешчаны ў лене Кальмар. Цэнтр Вестэрвікскай камуны.

Насельніцтва — 20 694 жыхары. Вестэрвік стаіць на ўзбярэжжы Балтыйскага мора. Турызм, парусны спорт. З 1966 года на руінах Стэгехальмскага замка кожнае лета праходзіць фестываль песні. У якасці горада Вестэрвік упершыню згадваецца ў 1275 годзе.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Швецыі
Джані Амеліа

**Джані Аме́ліа** (, нар. , Сан-П’етра-дзі-Маджызана, Італія) — італьянскі кінарэжысёр і сцэнарыст.

## Выбраная фільмаграфія 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кінарэжысёры Італіі
Катэгорыя:Сцэнарысты Італіі
Катэгорыя:Кінарэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Кінарэжысёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнарысты XX стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнарысты XXI стагоддзя
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Давід дзі Данатэла»
Лідчэпінг

**Лідчэпінг** () — горад у Швецыі, адміністрацыйны цэнтр Лідчэпінгскай камуны Вестра-Гёталандскага лена. Насельніцтва — 25 169 чалавек (2008). Статус горада атрымаў 21 ліпеня 1446 года.

Размешчаны за 290 км на паўднёвы захад ад Стакгольма і за 110 км на паўночны ўсход ад цэнтра лена — Гётэбарга, недалёка ад паўднёвага берага возера Венерн, і таму часам называецца «Лідчэпінг ля Венерна».

## Насельніцтва 
## Зноскі 
Катэгорыя:Гарады Швецыі
Істад

**Істад** (швед. Ystad) — горад у Швецыі, адміністрацыйны цэнтр Істадскай камуны ў лене Сконэ. На 2010 год у горадзе пражывала 18 350 жыхароў.

## Гісторыя 
Упершыню горад быў згаданы ў 1244 годзе. Францысканскі манастыр Гробрэдраклострэт быў заснаваны ў 1267 годзе. У XIV стагоддзі Істад далучыўся да Ганзы. Хартыя 1599 года дала гораду права гандляваць буйной рагатай жывёлай. У 1658 годзе горад, разам з усёй правінцыяй Сконэ, адышоў ад Даніі да Швецыі згодна з Роскільскім мірным дагаворам; у той час яго насельніцтва складала прыблізна 1600 чалавек. У 1850 годзе насельніцтва дасягнула 5000. У 1866 годзе ў Істадзе была пабудавана чыгунка. Затым яго насельніцтва ўзрасло да 10 тыс. чалавек. Пасля Другой сусветнай вайны была адкрыта паромная пераправа ў Польшчу і на дацкі востраў Борнхальм.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Люке Лі — шведская спявачка
* Ліна Нільсан — шведская футбалістка
* Франс (спявак)

Катэгорыя:Гарады Швецыі
Фалькенберг (Швецыя)

**Фалькенберг** (швед. Falkenberg) — горад у Швецыі, у лене Халанд, размешчаны ля вусця ракі Этран. Упершыню пісьмова згадваецца ў канцы 13 стагоддзя. Да 1645 года горад, як і ўся тэрыторыя правінцыі Халанд, быў часткай Даніі. Славутасцю горада з’яўляецца музей Törngrens krukmakeri — найстарэйшая ганчарная майстэрня ў Еўропе.

Катэгорыя:Гарады Швецыі
Сандвікен

**Сандвікен** () — горад у Швецыі, у лене Еўлебарг. Насельніцтва — 22 574 жыхароў (па дадзеных 2005 года).

Горад з’яўляецца буйным цэнтрам вытворчасці сталі. У ім размешчаны прадпрыемства і галоўны офіс сталеліцейнай кампаніі Sandvik. Хакейны клуб Сандвікенс АІК (Sandvikens AIK) — неаднаразовы чэмпіён Швецыі па хакеі з мячом.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Сара Хектар (нар. 1992) — шведская гарналыжніца.
* Кім Чэльстрэм (нар. 1982) — шведскі футбаліст.

Катэгорыя:Гарады Швецыі
Чэмпіянат Еўропы па настольным тэнісе 2023

**Чэмпіянат Еўропы па настольным тэнісе 2023** — камандны чэмпіянат Еўропы па настольным тэнісе, які прайшоў у 2023 годзе ў шведскім Мальмё.

## Выбар месца 
Згодна з адзінай паданай заяўкай планавалася правядзенне турніру ў Мінску. Рашэнне аб пераносе прынялі на пасяджэнні выканкама Еўрапейскага саюза настольнага тэніса (ETTU) 23 сакавіка 2021 года.

## Медалісты 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па настольным тэнісе
Катэгорыя:Спорт у Еўропе ў 2023 годзе
Катэгорыя:2023 год у Швецыі
Катэгорыя:Міжнародныя спартыўныя спаборніцтвы ў Швецыі
Катэгорыя:Спорт у Мальмё
Фалькенберг

**Фалькенберг** — тапонім, прозвішча.

## Прозвішча 
* Пауль Фалькенберг — нямецкі батанік

## Тапонім 
### Германія 
* Фалькенберг (Верхні Пфальц)
* Фалькенберг (Вішэ)
* Фалькенберг (Марк)
* Фалькенберг (Ніжняя Баварыя)
* Фалькенберг (Эльстэр)

### Швецыя 
* Фалькенберг (Швецыя)
* Фалькенберг (камуна)
Вальц

**Вальц** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Готлаб Вальц — нямецкі скакун у ваду, бронзавы прызёр на Алімпіядзе 1908 года
* Крыстаф Вальц — аўстрыйскі акцёр, рэжысёр
* Саша Вальц — нямецкі харэограф
* Ханс Вальц — нямецкі прамысловец, выратавальнік яўрэяў у часы Халакосту
Іван Міхайлавіч Кулікоўскі

**Іван Міхайлавіч Кулікоўскі** (21 жніўня 1902, вёска Плошчава, Смаленскі раён — ?) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Палескай вобласці.

## Біяграфія 
З 1924 года знаходзіўся на службе ў Чырвонай Арміі. Член КПСС з 1927 года. Удзельнік Польскага паходу Чырвонай Арміі ў 1939 годзе, Савецка-фінляндскай вайны 1939—1940 гадоў. З чэрвеня 1941 года на фронце. У партызанах з ліпеня 1942 года: камандзір атрада, у студзені — лютым 1943 года камандаваў 99-й партызанскай брыгадай імя Дз. Ц. Гуцяева, у сакавіку — ліпені 1943 — 210-й Капаткевіцкай партызанскай брыгадай, у верасні 1943 — чэрвені 1944 гадоў — 100-й Глускай партызанскай брыгадай, адначасова член Глускага падпольнага РК КП(б)Б. У 1944—1966 гадах на савецкай і гаспадарчай рабоце.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Смаленскім раёне (Смаленская вобласць)
Крыстаф Вальц

**Крыстаф Вальц** (; нар. , , Аўстрыя) — аўстрыйскі акцёр і рэжысёр, які атрымаў шырокую вядомасць дзякуючы ролі штандартэнфюрара СС Ганса Ланды ў фільме Квенціна Таранціна «Бясслаўныя вырадкі». За гэтую ж ролю атрымаў разнастайныя кінапрэміі, у тым ліку «Оскар», «Залаты глобус», BAFTA і прыз Канскага кінафестывалю. Пазней працягнуў супрацоўніцтва з Таранціна, сыграў доктара Кінга Шульца ў яго спагеці-вестэрне «Джанга вызвалены». Гэта пераўвасабленне было адзначана другімі прэміямі «Оскар», «Залаты глобус» і BAFTA. У 2019 годзе адбылася прэм’ера зрэжысаванага Вальцам фільма «Горшы шлюб у Джорджтаўне».

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры Аўстрыі
Катэгорыя:Афіцэры французскага Ордэна мастацтваў і літаратуры
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Уладальнікі прыза за найлепшую мужчынскую ролю Канскага кінафестывалю
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Спадарожнік»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры XXI стагоддзя
Андрэй Уладзіміравіч Курпатаў

**Андрэй Уладзіміравіч Курпа́таў** (нар. 11 верасня 1974, Ленінград, СССР) — расійскі тэлевядучы і прадзюсар, псіхатэрапеўт, аўтар кніг.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 11 верасня 1974 г. ў Ленінградзе. Бацька — псіхатэрапеўт У. І. Курпатаў, дзед па матчынай лініі — хірург А. Б. Занданаў. У 1999 годзе на базе ВМедА и СПбМАПА атрымаў спецыялізацыю па псіхіятрыі і псіхатэрапіі і пачаў працаваць у Санкт-Пецярбургскім псіхіятрычным шпіталі № 7: спачатку як псіхатэрапеўт, пазней — як загадчык псіхатэрапеўтычнага цэнтру пры шпіталі.

З мая па снежань 2005 года двойчы ў дзень на тэлеканале «Дамашні» выходзіла яго псіхатэрапеўтычнае ток-шоў «Усё вырашым з доктарам Курпатавым». У 2006-м тэлепраект перайшоў на «Першы канал», змяніўшы назву на «Доктар Курпатаў». Найбольш рэйтынгавы выпуск шоў выйшаў 6 жніўня 2006 года — яго паглядзелі 2,8 мільёна. З 2010 года — член Акадэміі расійскага тэлебачання.

У 2014 годзе Курпатаў заснаваў Вышэйшую школу метадалогіі, а таксама інтэлектуальны кластар «Гульні розуму» ў Санкт-Пецярбургу.

У лютым 2019 года Курпатаў стаў навуковым кіраўніком новастворанай Лабараторыі нейранавук і паводзін чалавека пры Сбербанку.

Па выніках 2020 года, складзеных Расійскім кніжным саюзам, бэстсэлер Курпатава «Чырвоная таблетка» заняў 4 месца ва Ўсерасійскім кніжным рэйтынгу па колькасці продажаў.

Курпатаў — аўтар больш 30 кніг.
Жаночая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018

**Жаночая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2018** (27-ы жаночы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе) — чэмпіянат Беларусі па футболе сярод беларускіх жаночых каманд 2018 года.

## Турнірная табліца 
## Бамбардзіры 
## Спасылкі 
* Чемпионат Республики Беларусь по футболу среди женских команд высшей лиги 2018

Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2018 годзе
Катэгорыя:2018 год у жаночым футболе
Катэгорыя:Жаночая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе
Антон Паўлавіч Садоўскі

**Антон Паўлавіч Садоўскі** () — беларускі матэматык, доктар фізіка-матэматычных навук (1997), прафесар (2006).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Красняны (Мядзельскі раён, Мінская вобласць). У 1961 годзе скончыў сярэднюю школу ў Варапаеве. Паступіў на вучобу матэматычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, які скончыў у 1966 годзе. Паступіў у аспірантуру і ў 1969 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Устойлівасць рашэнняў некаторых сістэм дыферэнцыяльных ураўненняў». З 1967 года працаваў на фізічным факультэце БДУ на пасадах малодшага навуковага супрацоўніка, старшага выкладчыка, дацэнта кафедры вышэйшай матэматыкі і матэматычнай фізікі. У 1982—1999 гадах А. П. Садоўскі ў Гродзенскім дзяржаўным універсітэце, на матэматычным факультэце на пасадах загадчыка (1982—1984), дацэнта, прафесара кафедры матэматычнага аналізу. З 1999 года прафесар кафедры дыферэнцыяльных ураўненняў механіка-матэматычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па якаснай тэорыі дыферэнцыяльных ураўненняў, метадах рашэння праблемы цэнтра і фокуса для адвольных аналітычных сістэм дыферэнцыяльных ураўненняў на плоскасці, камп’ютарнай алгебры. Падрыхтаваў 5 кандыдатаў навук. Сааўтар шэрагу вучэбных дапаможнікаў.

Сярод апублікаванага:
* *Амелькин В. В., Лукашевич Н. А., Садовский А. П.* Нелинейные колебания в системах второго порядка. — Минск: Изд-во БГУ, 1982;
* *Амелькин В. В., Садовский А. П.* Математические модели и дифференциальные уравнения. — Минск: Высшая школа. 1982;
* Локальная качественная теория дифференциальных уравнений на плоскости. — Гродно: ГрГУ, 1986;
* Полиномиальные идеалы и многообразия. — Минск: БГУ, 2008;
* Условия центра для одной аналитической системы // Аналитические методы анализа и дифференциальных уравнений (АМАДЕ), 12—17 сентября 2011 г., Минск, 2011. — С. 162.
* *Садовский А. П., Щеглова Т. В.* Рациональные интегралы для одной кубической системы // Вестник ГрГУ. — 2011. -Сер. 2, № 3(118). — С. 66-67.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Садовский Антон Павлович // Механіка-матэматычны факультэт БДУ
* Вучоныя Беларусі: Садоўскi, Антон Паўлавiч (доктар фізіка-матэматычных навук; матэматыка; нар. 1944)
* Беларусь у асобах і падзеях. Садоўскі Антон Паўлавіч // Нацыянальная бібліятэка Беларусі

Катэгорыя:Матэматыкі СССР
Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Дзмітрый Уладзіміравіч Нагіеў

**Дзмітрый Уладзіміравіч Нагіеў** (; ) — расійскі шоўмен, акцёр тэатра і кіно, тэле- і радыёвядучы.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 4 красавіка 1967 года ў Ленінградзе. У юнацтве займаўся самба і дзюдо (майстар спорту) пад кіраўніцтвам Віктара Горлава і Аркадзя Ратэнберга, спартыўнай гімнастыкай, у 1980-я гады заваяваў званне чэмпіёна СССР сярод юніёраў.

Студэнт Ленінградскага электратэхнічнага інстытута (факультэт аўтаматыкі і вылічальнай тэхнікі). Падчас вучобы працаваў, потым пачаў займацца фарцоўкай. Калі быў затрыманы праваахоўнымі органамі з валютай, ён, каб пазбегнуць крымінальнага пераследу, сышоў на ваенную службу ў Савецкай Арміі. Як спартсмен быў накіраваны ў спартыўную роту, але там не аказалася секцыі самба, таму Нагіеў адправіўся служыць у войскі СПА пад Волагду.

Пасля войска паступіў у Ленінградскі дзяржаўны інстытут тэатра, музыкі і кінематаграфіі. Займаўся ў акцёрскай майстэрні Уладзіміра Пятрова разам з Ігарам Ліфанавым і Аляксеем Клімушкіным. У верасні 1990 года падчас рэпетыцыі выпускнога спектакля ў Нагіева здарыўся прыступ, машына «хуткай дапамогі» тэрмінова даставіла яго ў шпіталь, дзе ўрачы паставілі дыягназ параліч тваравага нерва; спатрэбілася паўгода, каб вылечыць сябе, але «фірмовыае» прыжмурванне застаўся ў Нагіева на ўсё жыццё.

Пасля заканчэння інстытута ў 1991 годзе працаваў у Франкфурце-на-Майне ў тэатры «Час», затым быў вядучым на радыё «Мадэрн» і чатыры разы прызнаваўся лепшым радыёвядучым краіны. З 1993 па 2001 год выконваў песні і маналогі ў праграме «Радыёрулетка» на радыё «Мадэрн» пад музыку Бетховена. Быў вядучым конкурсаў прыгажосці.

З 1996 па 2004 год працаваў у дуэце са сваім калегам па радыё «Мадэрн» Сяргеем Ростам: разам яны здымаліся ў гумарыстычных тэлесерыялах «Асцярожна, мадэрн!», «Поўны мадэрн!», «Асцярожна, мадэрн! 2», былі вядучымі ток-шоў «Аднойчы ўвечары» на СТС і ТНТ, у пачатку 2000-х гадоў пісалі жарты для некаторых каманд КВЗ. Таксама ў 1997 годзе яны зняліся ў фільме Аляксандра Няўзорава «Чысцец», дзе Нагіеў адыграў сваю першую галоўную ролю ў кіно — чачэнскага палявога камандзіра Дукуза Ісрапілава.

Пасля сыходу Роста працягнуў здымацца ў спін-офах «Асцярожна, Задаў!» і «Zадаў in Rэаліці». З 2000 па 2008 год граў у дэтэктыўным тэлесерыяле «Каменская». З 2012 па 2016 год выконваў ролю ўладальніка рэстарана «Клод Манэ» ў серыяле «Кухня». З 2013 па 2016 год здымаўся ў серыяле «Два бацькі і два сыны». З 2014 года грае галоўную ролю ў тэлесерыяле «Фізрук».
Нікалаус Янцан

**Нікала́ус Я́нцан** (, ) альбо **Нікалаус Е́нцэн** (; 1720 — 1791) — нямецкі , вырабнік барочных арганаў у Вялікім Княстве Літоўскім.

## Біяграфія 
Паходзіў, імаверна, з-пад Гамбургу. Вядома, што прыехаў адтуль у Вільню і ў 1746 годзе ўладкаваўся падмайстрам да . У 1752 разам з ім працаваў над стварэннем аргану для мясцовай . У наступным годзе ажаніўся з яго дачкой Ганнай Альжбетай, у 1761 па смерці цесця прыняў у спадчыну яго майстэрню. Стварыў значную колькасць арганаў на тэрыторыі цяперашніх Беларусі і Літвы.

## Выбраныя творы 
Дакладна можна казаць пра тры арганы, створаныя Янцанам: у Будславе, Вільні і Трашкунах. Астатнія вядомыя арганы маглі належаць як яму, так і вучням, якія прытрымліваліся яго дызайну.

Захаваліся арганы ў Будславе і Цытавянах, а таксама  ў касцёлах бернардзінцаў, святога Яна і кафедры ў Вільні.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Жыццяпіс на старонцы „Арганаў Беларусі“
* Жыццяпіс  на старонцы „Арганаў Літвы“

Катэгорыя:Арганныя майстры
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Германіі
Катэгорыя:Постаці Вільнюса
ЖФК Дняпро Магілёў

**«Дняпро»** — беларускі жаночы футбольны клуб з горада Магілёў, заснаваны ў 1988 годзе. Выступае ў жаночай лізе чэмпіянату Беларусі.

## Папярэднія назвы 
* 1988—1994: «Надзея»
* 1995—1997: «Надзея-Спартак»
* 1998—2003: «Надзея»
* 2004—2005: «Надзея-Ліфтмаш»
* 2006—2008: «Надзея»
* 2009—2012: «Надзея-СДЮШАР-7»
* 2013—2015: «Надзея-Дняпро»
* 2016—2020: «Надзея-СДЮШАР-7»
* з 2020: «Дняпро-Магілёў»

## Дасягненні 
* Срэбраны прызёр чэмпіянату СССР: 1991

### Чэмпіянат Беларусі 
*  Чэмпіён  (2): 1992, 1993
*  Срэбраны прызёр (4): 1994, 1996, 2002, 2003
*  Бронзавы прызёр (7): 1995, 2004, 2005, 2010, 2014, 2015, 2016

### Кубак Беларусі 
*  Уладальнік (4): 1992, 1993, 1994, 2004
*  Фіналіст (2): 2003, 2008

### Суперкубак Беларусі 
*  Уладальнік : 2005

### Чэмпіянату Беларусі па міні-футболе 
*  Чэмпіён: 1994

### Кубак Беларусі па пляжным футболе 
*  Фіналіст: 2013

## Чэмпіянат і Кубак Беларусі 
## Легіянеры 
*  Наталля Мунцяну (2012—2016)
*  Ані Гукасян (2013)
*  Ліліт Карапецян (2013)
*  Крысціна Цэрэску (2013)
*  Кацярына Філатава (2013)
*  Самуэль Айо (2014)
*  Таццяна Казырэнка (2014)
*  Анастасія Філенка (2015)
*  Вольга Мелканянц (2015)

## Галоўныя трэнеры 
* Іван Туркоў (1988—1992)
* Аляксандр Ластачкін (1992—2015)
* Уладзімір Шындзікаў (2016—2020)
* Міхал Собалеў (з 2021)

## Вядомыя ігракі 
Любоў Гудчанка

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  

Катэгорыя:1988 год у Магілёве
КОМПО

**ТАА "КОМПО"** - прадпрыемства па вытворчасці абсталявання для мясаперапрацоўчай і малочнай галін. Галоўны офіс знаходзіцца ў г. Брэст, Беларусь.

## Гісторыя 
Прадпрыемства КОМПО было заснавана ў 1991 годзе Міхалам Белавусавым.

### Храналогія развіцця: 
1993 год - выпуск электрамагнітных клапанаў для адключэння падачы вадкага паліва ў гарэлачны прылады суднавых катлоў;

1996 год - з'яўленне новага прадукту - кліпсатары для ўпакоўвання кілбасных вырабаў, сыру, паставістых прадуктаў і мясных паўфабрыкатаў у абалонкі і пакеты;

1996-2006 г.г. - распрацоўка канструктарскай дакументацыі і вытворчасць 22 мадыфікацый кліпсатараў;

2001 год - з'яўленне канструктарскай дакументацыі і трох мадэляў шпрыцаў для выпуску кілбасных вырабаў;

2002-2005 г.г. - стварэнне дзвюх мадэляў машын для драбнення замарожаных прадуктовых блокаў;

2006 год - вытворчасць дзвюх мадэляў шпрыцаў для выпуску вяршковага масла, масы для плаўленых сыроў, мяккага дыетычнага тварагу;

2003-2007 г.г. - асваенне новых тэхналогій абсталявання для выраблення сасіскавых вырабаў, працы з фаршам, хлебабулачных вырабаў, а таксама камплектуючых для маркавання, мыцця тары і таму падобнае.

## Кіраўніцтва 
Заснавальнікам і дырэктарам кампаніі з'яўляецца Міхал Белавусаў.

У 2010 годзе ён быў узнагароджаны дыпломам "Чалавек гады Брэстчыны" ў галіне аховы навакольнага асяроддзя, а ў 2018 годзе - "Чалавек года Брэстчыны" ў галіне прамысловасці.

У 2020 годзе пасаду дырэктара заняла дачка заснавальніка Эла Джангозова.

## Дзейнасць 
Кампанія займалася вырабам пластыкавых і металічных вокнаў, сэндвіч-панэляў і таму падобнае. Цяпер дзейнасць засяроджана на вытворчасці абсталявання для мясаперапрацоўчай і малочнай галін па сістэме Кайдзен.

Прадукцыя КОМПО мае СЕ-маркаванні і сертыфікаты адпаведнасці вымогам Дырэктыў бяспекі Еўрасаюза і ISO 9001-2015.

Кампанія з'яўляецца пастаўшчыком абсталявання ў 40 краін свету.

КОМПО займаецца развіццём навучальна-забаўляльнага цэнтра "Палянка", а таксама дапамагае школе-інтэрнату ў Жабінцы і ліцэю ў Брэсце.

## Узнагароды 
Прадпрыемству прысуджаны Прэмія Ўрада Рэспублікі Беларусь і Прэмія Брэсцкага аблвыканкама за дасягненні ў галіне якасці, укараненне высокаэфектыўных метадаў кіравання якасцю і забеспячэнне на гэтай аснове выпуску канкурэнтаздольнай прадукцыі.

Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь №279 ад 28.04.2006 прадпрыемства занесена на Рэспубліканскую дошку Пашаны пераможцаў спаборніцтва 2005 года.

## Пералік зносак
Чэмпіянат Еўропы па настольным тэнісе

**Чэмпіянаты Еўропы па настольным тэнісе** праводзяцца з 1958 года пад эгідай  (ETTU).

## Спасылкі
Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па настольным тэнісе
Выкладчык-стажор

**Выкладчык-стажор** — пачатковая пасада ў іерархіі пасад навукова-педагагічных супрацоўнікаў вышэйшых навучальных устаноў, на якую пераважна прызначаюцца асобы, якія атрымалі дыплом аб вышэйшай адукацыі ў бягучым годзе (выпускнікі ВНУ). Праз год паспяховай выкладчыцкай дзейнасці выкладчык-стажор пераводзіцца на пасаду выкладчыка або асістэнта.

## Кваліфікацыйныя патрабаванні 
Вышэйшая адукацыя без прад'яўлення патрабаванняў да стажу працы.

## Службовыя абавязкі 
Праводзіць практычныя або семінарскія заняткі са студэнтамі, забяспечвае якаснае выкананне навучальных планаў і праграм. Вывучае індывідуальныя асаблівасці студэнтаў, іх інтарэсы, здольнасці і ўлічвае іх пры правядзенні заняткаў у групе. Развівае цікавасць да абранай студэнтамі прафесійнай дзейнасці. Падтрымлівае вучэбную дысцыпліну, забяспечвае прыняты рэжым і парадак работы педагагічнага калектыву кафедры. Вывучае, абагульняе і выкарыстоўвае ў сваёй працы перадавы педагагічны досвед, дасягненні педагагічнай навукі, новыя методыкі навучання. Выконвае эксперыментальную і навуковую працу з мэтай авалодання новым вопытам. Садзейнічае неабходнаму ўзроўню забеспячэння вучэбных заняткаў сучаснымі навуковымі, інфармацыйнымі і тэхнічнымі сродкамі навучання. Развівае ў студэнтаў навыкі індывідуальнай працы з навуковай, вучэбнай літаратурай, дапаможнікамі. Кантралюе выкананне правілаў і нормаў аховы працы і пажарнай бяспекі.

Павінен ведаць: нарматыўныя прававыя акты, іншыя кіруючыя і метадычныя дакументы і матэрыялы, якія рэгулююць пытанні функцыянавання і развіцця сістэмы вышэйшай адукацыі; вучэбна-навуковыя дысцыпліны па профілю кафедры; сучасны стан навуковых праблем па адпаведнай спецыяльнасці; айчынныя і замежныя дасягненні ў галіне вучэбна-выхаваўчага працэсу, напрамкі развіцця сістэмы навучання і выхавання па выкладаемых і сумежных вучэбных дысцыплінах; асновы працоўнага заканадаўства; правілы і нормы аховы працы і пажарнай бяспекі.

## Літаратура 
* Кваліфікацыйны даведнік «Пасады служачых устаноў адукацыі ўсіх тыпаў» // Дадатак да Пастановы Міністэрства працы Рэспублікі Беларусь  № 53 ад 28.04.2001 г.

Катэгорыя:Адукацыя
Катэгорыя:Пасады
Асістэнт (пасада ў ВНУ)

**Асістэнт** або **выкладчык** — пасада навукова-педагагічных супрацоўнікаў у вышэйшых навучальных установах. У пасадовай іерархіі займае месца вышэй выкладчыка-стажора і ніжэй старэйшага выкладчыка.

Прыблізна адпавядае пасадзе асістэнт-прафесара. Часта гэтая пасада сумяшчаецца з вучобай у аспірантуры. Пры значна меншай аплаце асістэнты або выкладчыкі павінны праводзіць больш гадзін аудыторных заняткаў у параўнанні з дацэнтамі і прафесарамі.

## Кваліфікацыйныя патрабаванні 
Вышэйшая адукацыя і стаж педагагічнай (навукова-педагагічнай) працы не менш 1 года.

## Службовыя абавязкі 
Праводзіць навучальныя заняткі (лабараторныя, практычныя работы, семінары) са студэнтамі і забяспечвае замацаванне атрыманых імі ведаў, уменняў і навыкаў. Плануе навучальны працэс, выкарыстоўвае актыўныя формы і метады навучання, перадавы вопыт выкладання. Вызначае і забяспечвае міжпрадметныя сувязі. Замацоўвае прафесійны выбар студэнтаў. Выконвае метадычную, эксперыментальную і даследчую працу ў цеснай сувязі з навучальным працэсам. Прымае ўдзел у арганізацыі і правядзенні метадычных семінараў, канферэнцый, працы савета факультэта, падтрымлівае творчыя сувязі з іншымі навучальнымі і навуковымі ўстановамі. Фармуе ў студэнтаў ўстойлівую цікавасць да вучобы, максімальную самастойнасць у засваенні праграм навучання. Выхоўвае ініцыятыўнасць, лагічнасць мыслення студэнтаў, патрабавальнасць і адказнасць за вынікаў іх вучобы. Садзейнічае неабходнаму ўзроўню аснашчанасці навучальных заняткаў тэхнікай, прыборамі, інструментам і г.д. і актыўна выкарыстоўвае іх у сваёй працы. Фармуе ў студэнтаў навыкі працы з вучэбнай, спецыяльнай, навуковай літаратурай, дапаможнікамі; вучыць самастойна праводзіць эксперыменты і абагульняць атрыманыя вынікі. Залучае студэнтаў у планавыя і дадатковыя навукова-даследчыя, праектна-канструктарскія і іншыя тэарэтычныя працы.

Павінен ведаць: нарматыўныя прававыя акты, іншыя кіруючыя і метадычныя дакументы і матэрыялы, якія рэгулююць пытанні функцыянавання і развіцця сістэмы вышэйшай адукацыі; дасягненні педагагічнай навукі і практыкі; актуальныя праблемы эканомікі, педагогікі, прадметных дыягностык; навукова-метадычныя прынцыпы, метады і формы арганізацыі педагагічнай работы; айчынныя і замежныя дасягненні ў галіне вучэбна-выхаваўчага працэсу; асновы працоўнага заканадаўства; правілы і нормы аховы працы і пажарнай бяспекі.

## Літаратура 
* Кваліфікацыйны даведнік «Пасады служачых устаноў адукацыі ўсіх тыпаў» // Дадатак да Пастановы Міністэрства працы Рэспублікі Беларусь  № 53 ад 28.04.2001 г.

Катэгорыя:Адукацыя
Катэгорыя:Пасады
Старшы выкладчык

**Старшы выкладчык** — пасада навукова-педагагічных супрацоўнікаў у вышэйшых навучальных установах. У пасадовай іерархіі займае месца вышэй асістэнта (выкладчыка) і ніжэй дацэнта.

## Кваліфікацыйныя патрабаванні 
Вышэйшая адукацыя і стаж педагагічнай (навукова-педагагічнай) работы не менш 3 гадоў.

## Службовыя абавязкі 
Праводзіць навучальныя заняткі са студэнтамі, навукова-даследчую працу на кафедры і факультэце. Распрацоўвае методыкі, праграмы, курсы лекцый па выкладаемым дысцыплінам. Удзельнічае ў распрацоўцы агульнай праграмы навучання па выкладаемым дысцыплінам. Ажыццяўляе метадычнае кіраўніцтва студэнтамі пры распрацоўцы і карэкціроўцы іх асабістых праграм навучання. Развівае індывідуальныя здольнасці і схільнасці студэнтаў. Аналізуе інфармацыю аб прафесійнай дзейнасці выпускнікоў ВНУ. Выкарыстоўвае нетрадыцыйныя формы і метады пазанавучальнай працы.

Павінен ведаць: нарматыўныя прававыя акты, іншыя кіруючыя і метадычныя дакументы і матэрыялы, якія рэгулююць пытанні функцыянавання і развіцця сістэмы вышэйшай адукацыі; вучэбна-навуковыя дысцыпліны па профілі кафедры; айчынныя і замежныя дасягненні ў галіне вучэбна-выхаваўчага працэсу, навуковыя праблемы па адпаведнай спецыяльнасці; педагогіку, псіхалогію, тэорыю і методыку вучэбна-выхаваўчага працэсу; перадавыя метады, сродкі, практыку правядзення навуковых даследаванняў, выкарыстання іх у навучальных і выхаваўчых мэтах; асновы працоўнага заканадаўства; правілы і нормы аховы працы і пажарнай бяспекі.

## Літаратура 
* Кваліфікацыйны даведнік «Пасады служачых устаноў адукацыі ўсіх тыпаў» // Дадатак да Пастановы Міністэрства працы Рэспублікі Беларусь  № 53 ад 28.04.2001 г.

Катэгорыя:Адукацыя
Катэгорыя:Пасады
Сёдэрхамн

**Сёдэрхамн** (швед. Söderhamn) — горад у Швецыі, на беразе Батнічнага заліва. Адміністрацыйны цэнтр Сёдэрхамнскай камуны лена Еўле. Турыстычны цэнтр.

Адзін з найбуйнейшых гарадоў у гістарычнай правінцыі Хельсінгланд. Размешчаны за 75 км на поўнач ад цэнтра лена Еўле. Насельніцтва — 12 056 чалавек (2006).

Хакейны клуб «Бруберг», названы па адным з кварталаў горада, з’яўляецца неаднаразовым уладальнікам Кубка свету па хакеі з мячом.

Катэгорыя:Гарады Швецыі