Марыя Віцебская

**Марыя** або **Ганна**, у гістарыяграфічнай традыцыі **Марыя Яраслаўна** (да  — ) — першая жонка вялікага князя літоўскага Альгерда, вялікая княгіня літоўская (1345—1346).

## Паходжанне 
Імаверна, паходзіла з роду віцебскіх князёў Васількавічаў, галіны Ізяславічаў Полацкіх. Пэўны яе радавод і нават імя бацькі невядомы. Князь Яраслаў Васілевіч, як бацька альгердавай жонкі, названы толькі ў дадатку да «Хронікі Быхаўца» — «Радаводзе віцебскіх князёў», які неверагодны і выводзіць іх ад вялікага князя ўладзімірскага .

## Імя 
Паводле Яна Длугаша, маці ўсіх сыноў Альгерда была цвярская княжна, яе імя ён не называе. Пазней Марцін Кромер паўтараў за Длугашам, але дадаў, што цвярскую княжну звалі Марыяй, разам з тым Кромер пісаў пра атрыманне Альгердам Віцебска праз шлюб. Потым Мацей Стрыйкоўскі даваў звесткі, што Альгерд меў дзвюх жонак — першую з Віцебска і другую з Цвяры. Крыніца звестак Кромера (часткова) і Стрыйкоўскага стала вядома толькі ў XIX ст. — «рускі» летапіс узору «Хронікі Быхаўца», упершыню апублікаванай Тэадорам Нарбутам.

У «Хроніцы Быхаўца» віцебская княжна названа **Ганнай**, а збоку невядомай рукою папраўлена на **Марыю**. Няма пэўнасці — ці не зроблена праўка пад уплывам «Радаводу віцебскіх князёў», неверагоднага дадатку да хронікі. У «Хроніцы Быхаўца» храналогія шлюбаў Альгерда паблытаная — віцебская княжна ў ёй другая жонка, а не першая, што вядома з верагодных крыніц. Імя другой жонкі — цвярской княжны Ульяны — вядома з яе дарчай граматы адной з віцебскіх цэркваў. Таксама блытаніны дадае і імя Ульяны ў інацтве — Марына.

Даследчыкі адзначаюць, што познія крыніцы змешваюць імёны альгердавых жонак. За імі, або побач, ідуць мясцовыя віцебскія паданні, паводле іх Ульяна вясной 1392 года прыняла схіму з імем Марыя, у некаторых варыянтах Марфа, у Свята-Духавым манастыры. Аднак, на праўдзе Ульяна свае апошнія месяцы жыла ў Кіеве, дзе перад смерцю прыняла схіму і пахавана ў Кіева-Пячорскай лаўры.

Такім чынам, зваць Марыяй віцебскую княжну, першую жонку Альгерда, прынята даволі ўмоўна.

## Дзеці 
Інфармацыя паводле Лявонція Вайтовіча.
* Андрэй (каля 1328 — 12 жніўня 1399) — князь полацкі і пскоўскі.
* Дзмітрый (каля 1329 — 12 жніўня 1399) — князь бранскі.
* Уладзімір (каля 1330 — пасля 1386) — князь кіеўскі.
*  (каля 1331—1398) — князь чарнігаўскі.
*  (каля 1332/1333 — каля 1394) — князь ратненскі і кобрынскі.
* Агрыпіна (каля 1334—1393) — жонка князя гарадзецка-суздальскага  з 1354 года.

## У мастацтве 

Віцебская княжна Марыя. Ігар Дураў.jpg|Віцебская княжна Марыя ва ўяўленні сучаснага мастака Ігара Дурава.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Воронин, В.* Княжение Ольгерда в Витебске // Ukraina Lithuanica. — Киев, 2013. — Т. ІІ. — C. 21—38. 
* 
* 
* 
* *Dąbrowski, D.* Radosłowle kniazey Wytebskich — analiza porównawcza treści // Genealogia. Studia i materiały historyczne. — T. 14, 2002 [druk 2003]. — S. 31—69. 
* *Stadnicki, K.* Bracia Władysława-Jagiełły Olgierdowicza króla Polski, Wielkiego Xięcia Litwy. — Lwów, 1867. — S. 9—11. 
* *Tęgowski, J.* Kilka słów o małżeństwach Wielkiego Księcia Litewskiego Olgierda Giedyminowica  // Україна: культурна спадщина, національна свідомість, державність: Зб. наук. пр. — Львів: Інститут українознавства ім. І. Крип’якевича НАН України, 2011. — Вип. 20. — С. 646—654. — Бібліогр.: 46 назв.

Катэгорыя:Постаці Віцебска
Катэгорыя:Постаці Усвятаў
Катэгорыя:Постаці Вільнюса
Катэгорыя:Вялікія княгіні літоўскія