Беларусы ў Мельбурне

**Беларусы ў Мельбурне** ўпершыню з’яўляюцца ў 1948 годзе. Арганізаванае беларускае жыццё ў Мельбурне пачынаецца з 1950 года.

Першая паваенная група беларусаў прыбыла ў мельбурнскі порт 28 чэрвеня 1948 года і праз два дні была размешчаная ў лагеры Банагіля за 400 км ад места. Такі шлях прайшло шмат беларускіх імігрантаў сюды ў 1949—1950. Некаторыя ў час адпрацаваньня кантрактаў або па іх вярталіся ў сталіцу штата Вікторыі, каб палепшыць сваё жыццё. Як мяркуе Наталля Гардзіенка, на той час у Мельбурне налічвалася блізу 200 беларусаў. Цягам 1950-х гадоў яны выдавалі ў Мельбурне часопісы «Новае Жыцьцё», «Ёрш» «На варце», а таксама некаторыя беларускія кнігі і брашуры.

Прыхільнікі Рады БНР дзейнічалі асобна ад прыхільнікаў БЦР. У пачатку 1953 года быў адмыслова высвячаны дом Міколы Скабея і Пётры Мікуліча, дзе знаходзіўся штаб прыхільнікаў Рады БНР. Тут была створаная бібліятэка Згуртавання, чыталіся лекцыі па беларусазнаўстве. Пры іх таксама дзейнічаў фонд дапамогі для суайчыннікаў, прычым ня толькі на тэрыторыі Аўстраліі. Актыўна бралі ўдзел у антыкамуністычных дэманстрацыях, а парафія стала парафіяй Трох Віленкіх Пакутнікаў БАПЦ. Праз некалькі гадоў архімандрыт Мадэст, будучы ў канфлікце з архіяпіскапам Сяргеем, абвясціў аб пераходзе пад юрысдыкцыю Сусветнага Патрыярхату і стварэнне ў Мельбурне асобнай парафіі Беларускай Праваслаўнай Царквы (БПЦ) Святой Еўфрасінні Полацкай. На чале парафіі БАПЦ застаўся Аляксандр Кулакоўскі, які афіцыйна зарэгістраваў яе толькі ў 1963 годзе, а таксама ён падтрымліваў кантакт з парафіяй у Адэлаідзе і кіраўніцтвам БАПЦ. Парафія архімандрыта Мадэста дзейнічала цягам 1960-х і да яе далучыліся прыхільнікі БЦР, якія раней былі супраць дзейнасці святара (Сяргей Розмысл, Уладзімір Седлярэвіч і інш.). архімандрыт Мадэст у гэты час выдаваў свой часопіс «Праваслаўным Шляхам». Парафія Мадэста існавала да ягонай смерці.

З другой паловы 1950-х гадоў прыхільнікі БЦР і Рады БНР пачалі дзейнічаць супольна. У 1955 годзе была адкрытая беларуская школа, якая знаходзілася ў раёне Сент-Албансе (які прызнаваўся за БЦРаўскі) і якой кіраваў Адам Жураўлевіч. На чале Школьнага Камітэта стаяў прафесар Мікола Нікан, потым Эўлялія Яцкевіч. У школе вучылася 25 дзяцей, ладзіліся адмысловыя калядныя святы.

Таксама беларускія арганізацыі дзяліліся на свецкія і духоўныя.

У 1968 годзе парафія Трох Віленскіх Мучанікаў БАПЦ прыдбала ўласную дзялянку на могілках Фоўкнер, дзе з таг очасу пачалі хаваць беларусаў.

У 1960-я гады назіраўся спад актыўнасці беларусаў Мельбурна.

## 1970-я 
У 1972 годзе быў адкрыты Беларускі Дом. Яшчэ ў 1957 годзе быў створаны Камітэт Набыцця Беларускага Дому ў Вікторыі (пазней Кааператыў), які выдаваў свой Інфармацыйны Бюлетэнь. Бюлетэнь рэдагаваў Данат Яцкевіч, які не дажыў да набыцця дома. У гэты дом перабралася і новая беларуская школа, створаная ў 1970 годзе ў адмыслова абсталяваным гаражы сям’і Грушаў.

Набыццё будынка падштурхнула беларусаў на грамадскую актыўнасць у Мельбурне. Святкаванні сталі разнастайнейшымі (у мастацкім аспекце), дзякуючы адмыслова створанаму ў 1972 годзе Беларускаму Жаночаму Камітэту на чале з Вольгай Слесарэвіч.

У 1976 годзе на беларускіх могілках быў пастаўлены помнік «*На вечны ўспамін спачылых усіх ведамых і няведамых Беларусаў*».

Беларусы Мельбурна таксама дасягнулі працы першай беларускай секцыі радыё ў Аўстраліі, якая праіснавала два гады (1976—1977). Таксама ў тутэйшым асяродку нараджаецца ідэя Сустрэч Беларусаў Аўстраліі. Першая такая Сустрэча прайшла ў снежні 1976—студзені 1977 гадоў. На Сустрэчы была створаная Федэралная Рада Беларускіх Арганізацыяў у Аўстраліі (ФРБАА) з уласным Інфармацыйным Бюлетэнем. Такім чынам, значнасць беларусаў Мельбурна ў дзейнасці беларусаў Аўстраліі ў канцы 1970-х—пачатку 1980-х гадоў ўзрасла.

## 1980-я 
У 1981 годзе парафія Трох Віленскіх Мучанікаў БАПЦ набыла ўласны будынак царквы для беларускіх набажэнстваў. Таксама пры парафіі былі створаныя Сястрыцтва і адмысловы танцавальны і спеўны гурток «Каліна». Парафія праіснавала да 1990-х гадоў.

## 1990-я 
У 1990-я гады беларускае жыццё ў Мельбурне цярпела крызіс: лік удзельнікаў дзеяў змяншаўся, моладзі  заставалася мала. Але агульнааўстралійскія праекты яшчэ актыўна ладзіліся, напрыклад Чарнобыльскі Фонд або запрашэнне да сябе гасцей з Беларусі.

З-за матэрыяльных цяжкасцяў Беларускі Дом быў прададзены. Святкаванні цяпер праводзіліся ў прыцаркоўнай зале або на кватэры некага з сяброў БЦКВ. Заняпаў Беларускі Жаночы Камітэт.

У 1994 годзе пры парафіі быў заснаваны Беларускі Сацыяльны Клюб, які ладзіць пасяджэнні і забавы для беларусаў сталага веку. Працягвае выступаць «Каліна», хоць і са зменай у пакаленнях.

## Літаратура 
*