open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Арэометр

**Арэометр** — прылада для вымярэння шчыльнасці вадкасцяў і цвёрдых целаў. Прынцып работы арэометра заснаваны на законе Архімеда. Бываюць шкляныя (найбольш пашыраныя) і металічныя (для вымярэння шчыльнасці вадкасці пры высокіх тэмпературах). Паводле прызначэння адрозніваюць дэнсіметры і арэометры для вымярэння канцэнтрацыі раствораў (лактадэнсіметры, спіртамеры, цукрамеры). Шчыльнасць цвёрдых целаў вымяраюць арэометрамі пастаяннага аб’ёму.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вымяральныя прыборы
Лудовіка Арыёста

**Лудовіка Арыёста** (, , Рэджа-нель-Эмілія — ) — італьянскі паэт, драматург эпохі Адраджэння.

## Біяграфія 
Пісаў на лацінскай і італьянскай мовах. Асноўны твор — героіка-рамантычная паэма ў актавах «Неўтаймаваны Раланд» (1516), у якой перапляліся матывы сярэднявечанага эпасу і куртуазнага рыцарскага рамана; працяг паэмы «Закаханы Раланд» М.Баярда. Твор Арыёсты з гуманістычным зместам і дасканалай мастацкай формай — узор культуры позняга Адраджэння. Стваральнік італьянскай «вучонай камедыі» («Шкатулка», 1508; «Зводніца», 1529).

## Літаратура 
*
Балотнікаў

**Балотнікаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іван Ісаевіч Балотнікаў, кіраўнік паўстання ў Расіі
* Пётр Рыгоравіч Балотнікаў, расійскі спартсмен (лёгкая атлетыка), алімпійскі чэмпіён
Агесілай II

**Агесілай II** (; каля 442 — каля 358. да н. э.) — цар Спарты з 401 г. да н . э., палкаводзец і дыпламат.

У 396—394 гадах да н.э. атрымаў шэраг перамог у вайне з Персіяй у Малой Азіі, але быў адкліканы ў сувязі з небяспечным для Спарты ходам Карынфскай вайны (395—387 да н.э.); пасля Анталкідава міру 387 (або 386) год да н. э. падтрымаў на некаторы час гегемонію Спарты ў Грэцыі. З 378 па 362 годы да н.э. ваяваў з Беатыйскім саюзам, узначаленым Эпамінондам. З мэтай атрымання грашовых сродкаў, неабходных Спарце, у 361—360 годы да н.э. знаходзіўся ў Егіпце, дапамагаючы егіпцянам у вайне з персамі і прымаючы ўдзел у дынастычнай барацьбе.

## Літаратура 
* 
* 
* *Benedikt Niese*. [//ru.wikisource.org/wiki/de:RE:Agesilaos 4 Agesilaos 4] // Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). Band I,1. Stuttgart, 1893, Sp. 796—804.

## Спасылкі 
* Agesilaus II (англ.)

Катэгорыя:Персанажы паводле алфавіта
Катэгорыя:Цары спартанскія
Пётр Рыгоравіч Балотнікаў

**Пётр Рыгоравіч Балотнікаў** (, в. Зіноўкіна, Мардовія— ) — расійскі спартсмен (лёгкая атлетыка). Заслужаны майстар спорту СССР (1959).

Скончыў інстытут фізічнай культуры ў Маскве ў 1967 годзе. Алімпійскі чэмпіён (Рым, 1960), чэмпіён Еўропы 1962 года, СССР у 1957-62, 1964, рэкардсмен свету у 1960-63 у бегу на 5 і 10 тысяч метраў. Прэзідэнт Цэнтральнага савета таварыства «Спартак», трэнер-выкладчык да 1993 года.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пахаваныя на Траякураўскіх могілках
Бардзіл

**Бардзіл** (памёр у 358 годзе да н . э.) — цар дарданцаў, які аб'яднаў пад сваёй уладай шэраг плямёнаў Паўдневай Ілірыі.

Бардзіл быў чалавекам нізкага паходжання, захапіў уладу ў выніку паўстання. Змог кансалідаваць паўднёвых ілірыйцаў і стварыць моцную армію, у якой ключавую ролю гулялі не мясцовыя арыстакраты, як раней, а найміты.

Бардзіл вёў агрэсіўную знешнюю палітыку. Ён наклаў даніну на Эпір і пачаў паспяховую барацьбу супраць Македоніі. У 393/392 годзе да н.э. Бардзіл разрабаваў усю Македонію і нават на час выгнаў цара Амінту III, вымушанага звярнуцца да саюзу з фесалійцамі. У 383/382 годзе, верагодна, было другое ўварванне, менш удалае. Цар Пердыка III ў 359 годзе паспрабаваў перайсці ў наступ, але быў ушчэнт разбіты і загінуў у баі разам з яшчэ чатырма тысячамі македонцаў. Толькі Філіпу II удалося атрымаць перамогу над Бардзілам і заключыць мір, паводле якога ілірыйцы сышлі з Верхняй Македоніі і адмовіліся ад часткі тэрыторый у раёне Ліхнідскага возера. Сваячка Бардзіла Аудата стала жонкай Філіпа.

## Зноскі 
Катэгорыя:Гісторыя Паўночнай Македоніі
Катэгорыя:Асобы
Абавязак даказваць

**Абавя́зак дака́зваць** () у судаводстве — патрабаванне да удзельнікаў працэсу даказаць і абгрунтаваць наяўнасць тых ці іншых акалічнасцяў, істотных для вырашэння справы.

## Крымінальны працэс 
У крымінальным працэсе, напрыклад, на Беларусі ляжыць на дзяржаўных органах і службовых асобах, якія абвінавачваюць асобу ў злачынстве. Суд, пракурор, следчы і асоба, якая праводзіць дазнанне, абавязаны выявіць акалічнасці, што выкрываюць ці апраўдваюць абвінавачанага, а таксама абцяжваюць ці змякчаюць яго віну. Яны не маюць права перакладваць абавязак даказваць на абвінавачанага (падсуднага), і ён не павінен даказваць сваю невінаватасць.

## Цывільны працэс 
У цывільным працэсе кожны бок павінен даказаць акалічнасці, на якія ён спасылаецца як на падставу сваіх патрабаванняў і пярэчанняў. Напрыклад, ісцец абавязаны даказаць і абгрунтаваць факты, якія складаюць падставу іску. Адказчык абавязаны даказаць факты, якія пацвярджаюць яго пярэчанні супраць іску. Характэрная рыса судовага даказвання ў цывільным працэсе — тое, што не толькі бакі і іншыя асобы, якія удзельнічаюць у справе, абавязаны прадстаўляць доказы ў пацвярджэнне сваіх патрабаванняў і пярэчанняў, але і суд з мэтай высвятлення аб’ектыўнай ісціны і вынясення правасуднага рашэння ў неабходных выпадках павінен збіраць доказы па сваёй ініцыятыве.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прававая тэрміналогія
Катэгорыя:Працэсуальнае права
Катэгорыя:Рымскае права
Райкін

**Райкін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аркадзь Ісакавіч Райкін — савецкі артыст эстрады
* Канстанцін Аркадзевіч Райкін — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно, педагог
Ашот I

**Ашот I** (? — ) — армянскі цар (885—890), заснавальнік дынастыі Багратыдаў. Узначаліў барацьбу за незалежнасць і аб’яднанне Арменіі. Разбіў арабскае войска. У 886 годзе арабскі халіф і візантыйскі імператар, якія супернічалі паміж сабой, паслалі Ашоту I па кароне, г.зн. прызналі незалежнасць Арменіі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кіраўнікі Арменіі
Катэгорыя:Багратыды
Баграмян

**Баграмя́н** () — армянскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іван Хрыстафоравіч Баграмян — савецкі военачальнік, двойчы Герой Савецкага Саюза.
* Маўсес Баграмян — дзеяч армянскага вызваленчага руху.
Ляўданскі

**Ляўданскі** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Мікалаевіч Ляўданскі — беларускі археолаг.
* Уладзімір Аляксандравіч Ляўданскі — беларускі пісьменнік-празаік, дзіцячы пісьменнік.

## Гл. таксама 
* Леўданскі
* Ляўданская
Малец

**Малец** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Дзяніс Малец (1909—1941) — беларускі каталіцкі святар заходняга абраду, удзельнік беларускага хрысціянскага руху.
* Уладзімір Міхайлавіч Малец (нар. 1955) — беларускі палітык.
* Янусь Малец (1951—2021) — беларускі пісьменнік.
Хомчанка

**Хомчанка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Васільевіч Хомчанка (нар. 1957) — беларускі фізік-оптык. Доктар фізіка-матэматычных навук (2004), дацэнт (2008).
* Васіль Фёдаравіч Хомчанка (1919—1992) — беларускі пісьменнік.
* Пётр Антонавіч Хомчанка (1906—1973) —— адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Віцебскай і Вілейскай абласцях.
Ермакоў

**Ермакоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Васіль Пятровіч Ермакоў (1845—1922) — расійскі вучоны ў галіне матэматыкі, член-карэспандэнт Пецярбургскай АН.
* Віктар Яўсеевіч Ермакоў (1928—2016) — вучоны ў галіне лясной таксацыі і лесаўпарадкавання.
* Іван Фядотавіч Ермакоў (1892—?) — беларускі партыйны і дзяржаўны дзеяч.
* Сяргей Фёдаравіч Ермакоў (1955—2022) — беларускі фізік. Доктар тэхнічных навук (2002), прафесар (2008).
* Уладзімір Рыгоравіч Ермакоў (нар. 1950) — матэматык, педагог. Доктар педагагічных навук, кандыдат фізіка-матэматычных навук.
* Фрол Андрэевіч Ермакоў (1915—1943) — Герой Савецкага Саюза.
* Епіскап Міхаіл (свецкае імя: Васіль Фёдаравіч Ермакоў; 1862—1929) — праваслаўны дзеяч, архіепіскап.

## Гл. таксама 
* Ермакова
Ашогба

**Ашо́гба** (, радзей , ) — горад на паўднёвым захадзе Нігерыі, на рацэ Ашун. Сталіца штата Асун. Недалёка ад горада знаходзіцца аб'ект Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА Асун-Асогба.

## Гісторыя 
Заснаваны ў пачатку 17 стагоддзя паляўнічымі з бліжэйшай вёскі. Пасля падзення старога Оя насельніцтва горада ўзрасло за кошт міграцыі з іншых гарадоў ёруба.

## Агульная інфармацыя 
Ашогба знаходзіцца на чыгуначнай лініі Лагаса-Кано. Горад вядомы сваёй мастацкай школай і будынкам рынка Оджа-Оба — былога палаца правіцеля. Вышыня цэнтра  НП складае 308 метраў над узроўня мора.

Ашогба з'яўляецца гандлёвым цэнтрам сельскагаспадарчага раёна. Тут вырошчваюць ямс, маніёк, тытунь, бавоўну і іншыя культуры. Апрацоўка какава-зярнят. Вытворчасць пракату, бавоўнаачышчальны завод, тытунёвая фабрыка. Ёсць некалькі гасцініц і футбольны стадыён на 10 000 гледачоў. На 1988 год, 27 % насельніцтва былі заняты ў сельскай гаспадарцы, 8 % у гандлі і 30 % былі служачымі і настаўнікамі.

## Дэмаграфія 
Насельніцтва горада паводле гадоў:

## Гарады-пабрацімы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Osun-Osogbo Sacred Grove World Heritage Site
* FallingRain Map — elevation = 308m (Red dots are railways) 

Катэгорыя:Гарады Нігерыі
Ягудзін

**Ягудзін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Канстанцінавіч Ягудзін,  расійскі фігурыст, алімпійскі чэмпіён
* Валерый Рыгоравіч Ягудзін, расійскі спявак (тэнар), народны артыст СССР (1983)
Аспасія

**Аспасія**, **Аспазія** (, каля 470 г.да н.э., Мілет — ?) — адна з выдатных жанчын Старажытнай Грэцыі. Не мела афінскага грамадзянства, таму яе шлюб з Перыклам лічыўся незаконным. Вызначалася розумам, адукаванасцю і прыгажосцю. Вакол яе гуртаваліся мастакі, паэты, філосафы. Палітычныя праціўнікі Перыкла абвінавацілі Аспасію ў амаральнасці і непавазе да багоў, але з дапамогай мужа суд апраўдаў яе. Пасля смерці Перыкла (429) стала жонкай яго сябра Лісікла.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гетэры
Маўсес Баграмян

**Маўсес Баграмян** () — дзеяч армянскага вызваленчага руху. Нарадзіўся ў Карабаху, жыў у Расіі. У 1763 годзе прыняў удзел у спробе Іосіфа Эміна арганізаваць паўстанне Арменіі супраць ірана-турэцкай няволі. З 1768 года жыў у Індыі. Аўтар «Новай кнігі, названай павучаннем» (1773), у якой заклікаў армян змагацца за вызваленне Радзімы. Удзельнічаў у складанні праекта канстытуцыі незалежнай Арменіі з рэспубліканскім ладам.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Арменіі
Арно Аруцюнавіч Бабаджанян

**Арно Аруцюнавіч Бабаджанян** (; , Ерэван — ) — армянскі кампазітар, піяніст. Народны артыст Арменіі (1962), Народны артыст СССР (1971).

Скончыў Ерэванскую кансерваторыю ў 1947 годзе, Маскоўскую кансерваторыю ў 1948 годзе. Аўтар «Гераічнай балады» для фартэпіяна з аркестрам (1950), фартэпіянага трыа (1952), санаты для скрыпкі і фартэпіяна (1959), канцэрта для віяланчэлі (1962), 2 струнных квартэтаў, твораў для фартэпіяна, у тым ліку «6 карцін» (1965), эстрадных песень (найбольш папулярныя «Песня першага кахання», «Не спяшайся», «Загадай жаданне», «Лепшы горад зямлі»), музыкі для спектакляў і кінафільмаў. Сталінская прэмія (1951). Дзяржаўнай прэміі Арменіі (1967, 1983).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Народныя артысты Армянскай ССР

Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты СССР
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Арменіі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Расіі
Катэгорыя:Выпускнікі Музычнага вучылішча імя Гнесіных
Катэгорыя:Выпускнікі Ерэванскай кансерваторыі
Катэгорыя:Выкладчыкі Ерэванскай кансерваторыі
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Армянскай ССР
Катэгорыя:Выпускнікі Маскоўскай кансерваторыі
Катэгорыя:Кампазітары-песеннікі
Катэгорыя:Члены Саюза кампазітараў СССР
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Памерлі ад лейкеміі
Катэгорыя:Пахаваныя на Тахмахскіх могілках
Багратыды

**Багратыды**, **Багратуні** — царская дынастыя ў Арменіі ў 885—1045 гадах. Паходзілі з аднайменнага княжацкага роду (вядомы з 1 ст. да н.э.), уладаннем якога з 4 ст. н.э. стала вобласць Кагавіт. У 8-9 стагоддзях Багратыды ўзначальвалі барацьбу за незалежнасць краіны, аднавілі яе ў 861 годзе і дамагліся прызнання ад Арабскага халіфавата і Візантыі (Анійскае цартсва). Буйнымі прадстаўнікамі дынастыі былі Ашот I, Ашот II Жалезны, Ашот III Літасцівы, Гагік I. Дынастыя спыніла існавання пасля заваявання краіны Візантыяй у 1045 годзе.

## Літаратура 
*
Ашот III Літасцівы

**Ашот III Літасцівы** (? — ) — армянскі цар (953-977). З дынастыі Багратыдаў.

Праводзіў палітыку ўмацавання цэнтралізаванай улады і аб’яднання краіны. У 961 годзе перанёс сваю рэзідэнцыю з Карса ў Ані, які стаў сталіцай усёй Арменіі і адыграў важную ролю ў яе аб’яднанні (Анійскае царства). Пры Ашоце III Літасцівым вяліся буйныя будаўнічыя работы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кіраўнікі Арменіі
Катэгорыя:Багратыды
Брытні Рыз

**Брытні Рыз** (; нар. , Галфпарт, Місісіпі) — амерыканская лёгкаатлетка, выступае ў скачках у даўжыню, а таксама бегу на 60 метраў. Чатырохкратная чэмпіёнка свету ў скачках у даўжыню 2009, 2010, 2011 і 2013 гадоў. Асабісты рэкорд 7.25 см, усталяваны ў 2013 годзе на этапе Брыльянтавай лігі ў Досе. Прымала ўдзел у Алімпійскіх гульнях 2008 года, заняла пятае месца. Алімпійская чэмпіёнка 2012 года.

Катэгорыя:Бегуны на кароткія дыстанцыі ЗША
Катэгорыя:Скакуны ў даўжыню ЗША
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
3 беларускія рублі

**3 рублі** (тры рублі) — намінал банкноты афіцыйнай грашовай адзінкі Рэспублікі Беларусь, якая выкарыстоўвалася ў якасці законнага плацежнага сродку з 1992 па 2001 год.

## Гісторыя 
Банкнот наміналам 3 беларускія рублі ўведзены ў абарачэнне 25 мая 1992 года. На пярэднім баку банкнота размяшчалася выява баброў, на адваротным — выява Дзяржаўнага герба («Пагоні») і лічбавае абазначэнне наміналу. Выведзены з абарачэння 1 студзеня 2001 года.

Беларускія банкноты гэтага часу атрымалі народную назву «зайчыкі» за выявы жывёл на іх (на пярэднім баку купюры ў 1 рубель быў памаляваны заяц). Ідэя такога дызайну нарадзілася па матывах галандскіх гульдэнаў, а выявы жывёл былі ўзятыя мастаком Канстанцінам Хацяноўскім з энцыклапедыі «Звяры і птушкі нашай краіны» (1957).

Гэтыя плацежныя сродкі паступова замянілі сабой карткі спажыўца. Абменны курс савецкага рубля да «зайчыка» быў 1 да 10. Гэта значыць, што за 3 беларускія рублі трэба было аддаць 30 савецкіх.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Банкноты Беларусі
Катэгорыя:1992 год у Беларусі
Via Francigena

thumb|180px|Дарога франкаў у наваколлях Турына
**Дарога франкаў** — другая па папулярнасці пасля шляху Св. Якава паломніцкая дарога сярэдневяковай Еўропы. Па ёй жыхары Англіі і Францыі ішлі ў Рым, а італьянцы — на поўнач, у Кентэрберы. Пры руху ў паўночным кірунку яна называлася дарогай франкаў (лац. *Via Francigena*), а пры руху на поўдзень — дарогай рымлян (лац. *Via Romea*).

Першыя сведчанні пра існаванне паломніцкага шляху з Італіі ў Францыю і назад (*Iter Francorum*) датуюцца 870-мі гадамі. У канцы X стагоддзя па гэтай дарозе прайшоў з Кентэрберы ў Рым архібіскуп Сігерык Сур'ёзны, які пакінуў апісанне свайго маршруту.

У класічным варыянце дарога праходзіла праз Вітэрба, Сіену, Луку, Луніджыяну, Павію, Іўрэю, Вялікі Сен-Бернар, Лазану, Безансон, Рэймс, Арас, Тэруан і Кале, аднак не выключаліся і іншыя маршруты. У канцы XX стагоддзя еўрапейскія ўрады сталі прадпрымаць меры для адраджэння пешага і веласіпеднага турызму па *Via Francigena*.

## Спасылкі 
* Інфармацыя для турыстаў 
* 

Катэгорыя:Гістарычныя дарогі і шляхі
Катэгорыя:Каталіцкія паломніцтвы
Баланскі праход

**Баланскі праход** - горны праход у Пакістане, на стыку гор Мекран і Сулейманавых. Вышыня 1792 м. Злучае ўнутраныя раёны Іранскага нагор'я з далінай ракі Інд. Праз Баланскі праход да мяжы з Афганістанам пракладзена чыгунка і шаша.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Перавалы Пакістана
Катэгорыя:Геаграфія Пакістана
Баратраўма

**Баратраўма** ( + ) — пашкоджанне органа слыху, лёгкіх, прыдатачных пазухаў носа, кішэчніка пры рэзкім перападзе атмасфернага ціску. Найчасцей бывае ў лётчыкаў, парашутыстаў, вадалазаў, падводнікаў. Здараюцца баратраўмы ў артылерыстаў і масавыя баратраўмы ў людзей, што пацярпелі ад ядзернага выбуху.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Траўмы
Катэгорыя:Падводная медыцына
Катэгорыя:Дайвінг
Біятлон на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 — спрынт (мужчыны)

[thumb|220px|Чэмпіён [Венсан Жэ (студзень 2010)]]
[thumb|220px|Сярэбраны прызёр [Эміль Хегле Свендсен (2009 год)]]
Спаборніцтвы па спрынце ў біятлоне сярод мужчын на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 прайшлі 14 лютага.

Гонка адбылася ў Алімпійскім парку Уістлера з 11:15 да 12:45 па мясцовым часе (UTC-8). На працягу гонкі перыядычна ішоў моцны дождж, які пераходзіў у мокры снег. Лепшыя вынікі былі паказаны спартсменамі, якія стартавалі раней за іншых — першыя шэсць месцаў занялі біятланісты з першай дзясяткі. Лідар агульнага заліку Кубка свету Сімон Фуркад, які бег пад нумарам 17, заняў 71-е месца з 88 удзельнікаў.

Алімпійскі чэмпіён 2006 года ў гэтай дысцыпліне немец Свен Фішэр завяршыў кар'еру і не ўдзельнічаў.

Алімпійскім чэмпіёнам стаў дэбютант Алімпійскіх гульняў 24-гадовы француз Венсан Жэ. Эміль Хегле Свендсен прынёс Нарвегіі шосты медаль у гэтай дысцыпліне за апошнія 4 Алімпіяды. Першую ў гісторыі медаль у біятлоне прынёс Харватыі 22-гадовы Якаў Фак (раней Харватыя выйгравала медалі на зімовых Алімпіядах толькі ў гарналыжным спорце).

## Медалісты 
## Вынікі 
## Спасылкі 
* Вынікі  
* Фінішны пратакол 
* Аналіз гонкі  
*
Беларусы Арменіі

**Беларусы Арменіі** — дыяспара беларусаў у Арменіі. Дзейнасць беларускай абшчыны непарыўна звязана з этнічнай Радзімай, грае важную ролю ў папулярызацыі гісторыі Беларусі, яе культуры, абрадаў, традыцый, захавання і развіцця беларускай мовы.

У 1998 годзе была заснавана Ерэванская беларуская абшчына Арменіі «Беларусь»; налічвае каля 130 чалавек. Старшыня арганізацыі Ірына Мікалаеўна Пагасян. Офіс суполкі адкрыты на базе памяшканняў Цэнтра культуры нацыянальных меншасцяў Арменіі.

Пры садзейнічанні Пасольства выдаецца газета «БЕЛАРУСЫ.am» 300 асобнікаў, перыядычнасць выпуску адзін раз у два месяцы.

У абшчыне створана грамадская бібліятэка беларускай літаратуры з кніг і іншай літаратуры пра гісторыю і культуру Беларусі і яе рэгіёнаў, традыцыях беларускага народа.

Штогод беларускай суполкай сумесна з Пасольствам праводзяцца мерапрыемствы прысвечаныя святу буквара «Лемантар»; Дню Незалежнасці Беларусі; творчыя вечары з нагоды юбілеяў выбітных беларускіх паэтаў і пісьменнікаў; фестывалі мастацкай самадзейнасці нацыянальных суполак, выставы нацыянальных рамёстваў, міжнародныя моладзевыя форумы, навагоднія і калядныя мерапрыемствы, святы сустрэчы вясны, выставы і музычныя конкурсы. Працуе беларускі клас нядзельнай школы. Вучні нядзельнай школы вывучаюць беларускую мову, народныя абрады і традыцыі.

У г. Алаверды і Ванадзор беларуская дыяспара ў Арменіі разам з Пасольствам адкрылі экспазіцыі творчасці Янкі Купалы, Якуба Коласа, прымеркаваных да 130-годдзю класікаў беларускай літаратуры, 120-годдзю творчасці Максіма Багдановіча, а таксама работ беларускага мастака Ядвігі Сянько.

Беларускай дыяспарай у Арменіі было арганізавана мерапрыемства, прысвечанае 100-годдзю з дня нараджэння Максіма Танка.

Арменія
Катэгорыя:Народы Арменіі
Бойня ў Даласе

**Бойня ў Даласе** — сутычка, якая адбылася 7 ліпеня 2016 года ў Даласе, штат Тэхас, калі пяцёра паліцэйскіх былі забітыя і яшчэ сямёра атрымалі раненні ў выніку стральбы са снайперскіх вінтовак падчас пратэстаў супраць забойства паліцыяй двух чарнаскурых грамадзян. Самі пратэсты пачаліся пасля таго, як у інтэрнэце з розніцай у два дні з’явіліся адразу два відэа з розных штатаў, на якіх паліцэйскія забіваюць двух афраамерыканцаў — у штаце Мінесота і ў Луізіяне.

У ходзе спецаперацыі паліцыі ўдалося арыштаваць трох падазроных, іх імёны пакуль не называюцца. Чацвёрты — Міка Джонсан — схаваўся ў гаражы і пасля шматгадзіннага супрацьстаяння быў забіты пры выкарыстанні выбуховай прылады падчас штурму будынка, дзе ён хаваўся.

Выбухоўка туды была дастаўлена пры дапамозе робата.

Падчас перамоваў з паліцыяй Джонсан заявіў, што дзейнічаў у адзіночку і хацеў забіваць «белых людзей, у першую чаргу, паліцэйскіх».

Перамовы з падазраваным зайшлі ў тупік. Было прынята рашэнне выкарыстаць бомбу.

Па звестках паліцыі, Джонсан жыў у прыгарадзе Даласа, у яго не было крымінальнага мінулага, у сувязях з экстрэмістамі ён таксама не быў заўважаны.

Катэгорыя:Забойствы ў ЗША
Катэгорыя:Далас
Катэгорыя:Тэрарыстычныя акты 2016 года
Катэгорыя:Падзеі 7 ліпеня
Катэгорыя:Ліпень 2016 года
Катэгорыя:2016 год у ЗША
Беларусы Кыргызстана

**Беларусы Кыргызстана** — дыяспара беларусаў Кыргызстана.

Першыя беларусы ў Кыргызстане з'явіліся ў канцы XIX ст., гэта былі пераважна выхадцы з Магілёўшчыны і Міншчыны. Значная колькасць беларускіх мігрантаў перасялілася ў Кыргызстан у 1960-я гады. Перапісам насельніцтва 1989 года ў Кыргызстане зафіксавана 10 тыс. беларусаў. Паводле дадзеных Нацыянальнага статыстычнага камітэта Кыргызскай Рэспублікі, на 1 студзеня 2008 года ў Кыргызстане налічвалася 2020 этнічных беларусаў, з іх 993 пражывала ў Бішкеку. Амаль усе яны з'яўляюцца членамі Грамадскага аб'яднання беларусаў у Кыргызскай Рэспубліцы «Свiтанак» і Беларускага культурнага цэнтра «Крыніца».

У 1993 годзе на афіцыйным сходзе беларусаў Кыргызстана было створана грамадскае аб'яднанне «Свiтанак». Пазней гэта аб'яднанне пераўтварылася ў дзве суполкі — Грамадскае аб'яднанне беларусаў у Кыргызскай Рэспубліцы «Свiтанак» (старшыня — Аляксандр Сяргеевіч Шут) і Беларускі культурны цэнтр у Кыргызскай Рэспубліцы «Крыніца» (старшыня — Ніна Апанасаўна Міронава).

Кыргызстан
Катэгорыя:Народы Кыргызстана
Беларусы Узбекістана

**Беларусы Узбекістана** — беларуская дыяспара ва Узбекістане. У Рэспубліцы Узбекістан пражывае каля 20 тысяч этнічных беларусаў (паводле апошняга перапісу насельніцтва 1989 годзе ва Узбекістане пражывала 29 тыс. 427 беларусаў).

Асноўная колькасць этнічных беларусаў з’явілася ва Узбекістане ў часы Вялікай Айчыннай вайны (1941—1945 гг.) у перыяд эвакуацыі з акупаваных тэрыторый, у Ташкенце жыў Якуб Колас.

Сярэднеазіяцкі ўніверсітэт скончыў беларускі лінгвіст і перакладчык Аркадзь Мардвілка. У Ташкенцкім педінстытуце працаваў беларускі паэт, перакладчык Сцяпан Ліхадзіеўскі.

Другі этап перасялення беларусаў — спецыялісты, якія ўдзельнічалі ў аднаўленні г.Ташкента адразу пасля землятрусу 1966 года, а таксама пераезд у 1970—1975 гадах спецыялістаў з Беларусі ў сувязі з адкрыццём Ташкенцкага трактарнага завода.

Месца рассялення этнічных беларусаў — г.Ташкент, Ташкенцкая і Самаркандская вобласці, дзе пражываюць каля 2/3 агульнай колькасці беларусаў, пры гэтым у дадзеных рэгіёнах яны не маюць кампактных месцаў пражывання. 1/3 беларусаў жыве па ўсёй тэрыторыі Узбекістан амаль раўнамерна.

У 1993 годзе ў г. Ташкенце пры Інтэрнацыянальнай культурным цэнтры Узбекістана быў утвораны Беларускі культурны цэнтр (БКЦ) «Світанак».

Старшынёй БКЦ «Світанак» з 2001 года з’яўляецца Лілія Станіславаўна Белазёрава.

У снежні 2006 года зарэгістраваны Беларускі культурны цэнтр г. Ангрэна, Ташкенцкай вобласці (БКЦА), які стаў другім Беларускім культурным цэнтрам на тэрыторыі Узбекістана. Старшынёй БКЦА з’яўляецца Вера Якаўлеўна Бабіцкая.

Беларуская дыяспара ва Узбекістане сумесна з Пасольствам Беларусі прымала ўдзел у традыцыйных вясновых святах Узбекістана, такіх як Наўруз і Фестываль нацыянальных культур, якія праводзяцца ў сакавіку і маі. У рамках святочных мерапрыемстваў былі прадстаўлены выступы харавога калектыву «Кацюша» і дзіцячага танцавальнага калектыву «Рух» Беларускага культурнага цэнтра «Свiтанак», нацыянальная беларуская кухня і прадметы нацыянальнай культуры.

Узбекістан
Катэгорыя:Народы Узбекістана
Княжы тракт

**Княжы тракт**, да пачатку XX ст. таксама вядомы як **Гасцінец** — дарога часоў Кіеўскай Русі, якая злучала Кіеў з Малдавіяй. Частка тракта пралягала па тэрыторыі сучаснай Цярнопальшчыны — па схілах гор Мэдаборы (Тоўтры).

Сляды Княжага тракта часткова захаваліся ў Збаражскім (каля сёлаў Максыміўка і Раманавэ Сэло), Підвалачыскім (каля сёлаў Жэрэбкы, Каладзііўка, Полупаніўка, Стары Скалат, Навасілка), Гусятынскім (каля сёлаў Вікно і Краснэ) раёнах. У XV—XVII стст. частка Княжага тракта была вядомая як Чорны шлях.

## Літаратура 
* Тернопільський енциклопедичний словник : у 4 т. / редкол.: Г. Яворський та ін. — Тернопіль : Видавничо-поліграфічний комбінат «Збруч», 2004. — Т. 1 : А — Й. — 696 с. — ISBN 966-528-197-6.

Катэгорыя:Кіеўская Русь
Храм Юпітэра (Спліт)

перыяд. Малюнак 1912 года.]]
**Юпітэраў храм** ()&#x20;— захаваны рымскі храм, частка палаца ў Спліце, аб'ект&#x20;Сусветнай спадчыны.

Храм быў пабудаваны ў&#x20;295—305 гг. н.&nbsp;&#x44D;. імператарам Дыяклетыянам і прысвечаны Юпітэру. Уваход у храм упрыгожвалі два сфінксы, зробленыя па спецыяльным заказе. Будынак быў размешчаны ў заходняй частцы комплексу побач з перыстылем. У 305 годзе Дыяклетыян пакінуў пасаду імператара і будаўніцтва храма было спынена.

Пазней, з прыходам хрысціянства ў Далматыю, храм быў ператвораны ў баптыстэрый, а крыпта атрымала імя Святога Фамы. У XI стагоддзі была ўзведзена званіца, разабраная ў 1840-х гг. Унутры храма знаходзяцца грабніцы, дзе былі пахаваныя мясцовыя архіепіскапы Іаан і Лаўр (Лоўра); таксама захавалася статуя Святога Іаана.

## Спасылкі 
* 
* Роберт Адам *Ruins of the Palace of the Emperor Diocletian at Spalatro in Dalmatia*
* Historical Complex of Split with the Palace of Diocletian
Катэгорыя:Архітэктура Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Харватыі
Катэгорыя:Спліт
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Харватыі
Успенскі сабор (Варна)

**Успенскі сабор** () — найбуйнейшы храм горада Варна ў Балгарыі і кафедральны сабор Варненскай мітраполіі Балгарскай праваслаўнай царквы.

Размешчаны ў цэнтры горада на плошчы Кірыла і Мяфодзія. Трохнефны купальны сабор быў афіцыйна адкрыты ў 1886 годзе як помнік вызвалення Варны ад асманскага валадарства. Адносіцца да кафедры мітрапаліта Варненскага.

Храм знакаміты выдатным зборам ікон, фрэсак і вітражоў. Большасць фрэсак унутры напісана ўжо пасля Другой сусветнай вайны. У час нядзельных і святочных набажэнстваў тут можна пачуць спевы самага вядомага балгарскага мужчынскага хору. У вячэрні і начны час храм падсвятляецца.

## Спасылкі 
* Катедрален храм-паметник «Успенне Пресвятия Багародзіцы» 

Катэгорыя:Варна
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Балгарыі
Станіслаў Уладзіміравіч Чапурны

**Станіслаў Уладзіміравіч Чапурны** (, Мінск) — беларускі дыпламат. Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Манголіі (2014—2021).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 17 ліпеня 1972 года ў Мінску.

У 1997 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Правазнаўства».

У 1994—1998 гг. — інспектар, старшы інспектар, галоўны інспектар Мінскай рэгіянальнай мытні; галоўны інспектар прававога ўпраўлення Дзяржаўнага мытнага камітэта Рэспублікі Беларусь.

У 1998—1999 гг. — галоўны спецыяліст дагаворна-прававога ўпраўлення апарату Міністра па справах СНД; галоўны саветнік упраўлення міждзяржаўнага супрацоўніцтва Апарату Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.

У 1999—2000 гг. — намеснік начальніка ўпраўлення па справах Саюза Беларусі і Расіі; начальнік упраўлення двухбаковага супрацоўніцтва з дзяржавамі — удзельнікамі СНД Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

У 2000—2002 гг. — саветнік аддзялення Пасольства Рэспублікі Беларусь у Расійскай Федэрацыі ў г. Новасібірску.

2002—2007 гг. — саветнік дэпартамента каардынацыі знешнеэканамічнай дзейнасці; саветнік упраўлення міжнароднай бяспекі і кантролю над узбраеннямі, намеснік начальніка ўпраўлення рэгіёнаў Расіі Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

У 2007—2010 гг. — саветнік Пасольства Рэспублікі Беларусь у Дзяржаве Ізраіль.

У 2010—2014 гг. — начальнік упраўлення рэгіёнаў Расіі; намеснік начальніка галоўнага ўпраўлення Расіі — начальнік упраўлення рэгіёнаў Расіі галоўнага ўпраўлення Расіі Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

З мая 2014 года па 2021 год — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Манголіі (даверчыя граматы Прэзідэнту Манголіі ўручыў 6 жніўня 2014 года).

2 снежня 2024 года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Туркменістане. Да гэтага часу займаў пасаду начальніка ўпраўлення міжнароднага супрацоўніцтва і гандлю Апарата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.

Валодае англійскай мовай. Жанаты. Мае дачку.

Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Манголіі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Туркменістане
Аркадзь Пятровіч Мардвілка

**Аркадзь Пятровіч Мардвілка** (псеўданімы: *В.Армак* (разам з В.Мараковым); *В.Армар* (разам з В.Мараковым); *А.Вясковы*; *Аркадзь Лясны*; крыптанімы: *А. Л.*; *А. М.*; *А.М-ка*; , в. Языль, Бабруйскі павет, Мінская губерня, цяпер Старадарожскі раён, Мінская вобласць — , Ташкент) — беларускі лінгвіст, празаік, крытык, перакладчык.

## Біяграфія 
Падчас 1-й сусветнай вайны сям’я была ў бежанстве ва Уладзіміры. Там Мардвілка паступіў у гімназію. Вярнуўшыся ў Беларусь, працягнуў вучобу ў Слуцкай гімназіі. Першы верш апублікаваў у 1924 годзе, пасля выступаў як празаік і крытык. Быў членам «Маладняка», потым БелАПП. У 1926—27 гадах вучыўся на Фанетычных курсах новых моў у Ленінградзе; у 1927—29 гадах на педагагічным факультэце БДУ; у 1929—30 гадах на Вышэйшых курсах новых моў пры 2-м Маскоўскім дзяржаўным універсітэце. З 1931 годзе выкладаў англійскую мову ў Беларускім аўтадарожным інстытуце. Арыштаваны 15 мая 1933 года; прыгавораны да 3 гадоў высылкі. Працаваў перакладчыкам англійскай тэхнічнай літаратуры ў тэхнічным аддзеле Маскваволгабуда. З 1935 года жыў у Ташкенце. Выкладаў англійскую мову ў розных навучальных установах. У 1950 годзе экстэрнам скончыў Сярэднеазіяцкі ўніверсітэт. У 1956 абараніў дысертацыю на ступень кандыдата філалагічных навук. Падрыхтаваў працы па методыцы выкладання англійскай мовы і рускай фразеалогіі. Перакладаў на рускую мову з англійскай і ўзбекскай. Пасля вымушанага перапынку ў 1930-х г. да творчасці па-беларуску ўжо не вярнуўся.

## Творы 
* Вялікае нараджэнне: Эскізы. Мн., 1932;
* Очерки по русской фразеологии. М., 1964;
* Как скорее усвоить значение английских слов. М., 1968.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднання «Маладняк»
Катэгорыя:Члены Беларускай асацыяцыі пралетарскіх пісьменнікаў
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Старадарожскім раёне
Земенскі манастыр

**Земенскі манастыр Святога Іаана Багаслова** () — праваслаўны манастыр у Балгарыі, размешчаны за 60 км ад Сафіі на беразе ракі Струмы. Манастыр заснаваны ў XI стагоддзі, цяпер не дзейнічае (з 2004 года — філіял Нацыянальнага гістарычнага музея Балгарыі).

Комплекс манастыра складаецца з двух жылых будынкаў, званіцы і царквы ў гонар Іаана Багаслова (XI стагоддзе).

## Царква Іаана Багаслова 
Каменная царква пабудавана ў форме куба памерам 9×9 м. Купал трымаецца на цыліндрычным барабане, упрыгожаным сляпымі аркамі. Мае чатырохсхільны дах. Усярэдзіне размешчаны масіўны каменны алтар, падлога выкладзена мазаікай з мармуру і каляровага каменя.

У 1354 годзе царква была распісана фрэскамі (ад роспісы часоў пабудовы царквы захавалася толькі выява Святой Ганны). Фрэскавы цыкл з'яўляецца помнікам самабытнага народнага сярэднявечнага мастацтва. На роспісе прадстаўлены не толькі святыя, але і кцітары царквы дэспат Дзеян і яго жонка Доя. Евангельскія сцэны напісаныя не толькі з кананічных сюжэтаў, але адлюстроўваюць апакрыфічныя гісторыі і народныя паданні (напрыклад, гісторыя падрыхтоўкі цвікоў для распяцця Хрыста).

## Галерэя 

File: ZemenMonastery-church-frescoes.JPG|Роспіс купала
File:Zemen-monastery-altar.jpg|Алтар
File:Zemen-monastery-st-theodore-stratelates.jpg|Феадор Стратылат

## Спасылкі 
* Манастыр  на сайце Bulgarian Monastery  (англ.)

Катэгорыя:Манастыры Балгарыі
Катэгорыя:Пернікская вобласць
Катэгорыя:Музеі Балгарыі
Кент Харстэд

**Кент Харстэд** (, Хельсінгбарг) — шведскі палітык, сацыял-дэмакрат, член Рыксдага з 1998 года. Намеснік старшыні Парламенцкай асамблеі АБСЕ (з 2014 года). Адзін з тых, хто выжыў у катастрофе парома «Эстонія».

## Біяграфія 
Нарадзіўся 29 студзеня 1965 года ў г. Хельсінгбаргу (Каралеўства Швецыя). У 1985—1991 гадах — член муніцыпальнага савета г. Хельсінгбарг. У 1994—1996 гадах — палітычны кансультант намесніка Міністра замежных спраў Каралеўства Швецыя. У 1999—2005 гадах — старшыня Шведскага аддзялення ЮНІСЕФ. У 2004—2005 гадах — Упаўнаважаны Урада Швецыі па алкаголю.

З верасня 1998 года — дэпутат Парламента Швецыі ад сацыял-дэмакратычнай партыі Швецыі. У 2000 годзе быў кандыдатам на пасаду Старшыні Парламента Швецыі, але прайграў Пэру Вестербергу.

З 2012 года — у складзе дэлегацыі Парламента Швецыі ў ПА АБСЕ. У 2013 годзе балатаваўся на пасаду Старшыні ПА АБСЕ, але прайграў . У ліпені 2014 года абраны Намеснікам Старшыні ПА АБСЕ (да 2017 года). Узначальваў місію кароткатэрміновых назіральнікаў АБСЕ на парламенцкіх выбарах ва Украіне 2014 года і на прэзідэнцкіх выбарах у Беларусі 2015 года.

## Спасылкі 
* Біяграфія Кента Харстэда на сайце Парламента Швецыі

Катэгорыя:Дэпутаты Рыксдага
Арабхана

**Арабхана** () — пасёлак гарадскога тыпу, размешчаны на тэрыторыі Бухарскага раёна Бухарскай вобласці Рэспублікі Узбекістан.

Статус гарадскога пасёлка з 2009 года.

Катэгорыя:Населеныя пункты Узбекістана
Катэгорыя:Бухарскі вілает
Старое Места (плошча)

**Плошча Старо́е Ме́ста** (; у савецкія часы — **плошча Свабоды**) — гандлёвая плошча гістарычнай часткі Маладзечна. Абмежавана з поўначы вуліцай Галіны Харэвіч, з усходу — вуліцай Замкавай, з поўдня — вуліцай Віленскай.

У 1623 годзе плошча, якая была забудавана драўлянымі дамамі, радыяльна сыходзіліся 8 вуліц. У 1867—1871 гг. на плошчы была ўзведзена Свята-Пакроўская царква.

Да Дажынак у 2011 годзе на плошчы была пастаўлена бронзавая скульптура «Вястун» аўтарства Уладзіміра Жбанава.

Катэгорыя:Вуліцы Маладзечна
Катэгорыя:Плошчы Маладзечна
Рагаўскі сельсавет

**Рагаўскі́ сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мінскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Рагава.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Навадворскі сельсавет** у складзе Заслаўскага раёна Мінскай акругі БССР. Цэнтр — фальварак Новы Двор. 13 чэрвеня 1929 года перайменаваны ў Рагаўскі сельсавет, цэнтр перанесены ў вёску Рагава. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Заслаўскім раёне БССР. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Заслаўскім раёне Мінскай вобласці. З 8 жніўня 1959 года сельсавет у складзе Мінскага раёна. 20 студзеня 1960 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Шаршунскага сельсавета, цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Новы Двор. У 1968 годзе цэнтр сельсавета вернуты ў вёску Рагава. 28 мая 2013 года ў склад Лашанскага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Агаркі, Гуя, Кальзберг і Лісіцы), у склад Пятрышкаўскага сельсавета — 2 населеныя пункты (Ермакі і Кісялі), цэнтр сельсавета перанесены ў пасёлак Шаршуны, сельсавет перайменаваны ў Шаршунскі.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2299 чалавек, з іх 94,5 % — беларусы, 3,7 % — рускія, 0,7 % — украінцы.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Заслаўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мінскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2013 годзе
Баптыстэрый

ў Фларэнцыі]]
**Баптыстэрый** (, ад  — «*хрысціць*», **хрысцільня**) — прыбудова да царквы або асобны будынак, прызначаны для здзяйснення хрышчэння. Унутры баптыстэрыя размяшчаецца хрысцільная купель, як правіла, досыць вялікага памеру, каб у яе мог пагрузіцца дарослы чалавек, альбо нават некалькі людзей. Баптыстэрыі вядомыя не раней IV стагоддзя і першапачаткова былі даволі вялікіх памераў. Часта яны служылі для падрыхтоўкі тых, хто рыхтаваўся прыняць хрышчэнне, а часам і для сходу хрысціянскай абшчыны.

Прыблізна з пачатку IX стагоддзя баптыстэрыі сустракаюцца значна радзей, па прычыне хрысціянізацыі асноўнай масы насельніцтва, якая прывяла да таго, што большасць людзей прымалі хрышчэнне яшчэ ў дзіцячым узросце. Памеры купелі зменшыліся — замест басейна яна набыла выгляд вялікай чашы, якая магла быць як пераноснай (як правіла, у гэтым выпадку яна выраблялася з металу), так і стацыянарнай. У другім выпадку яна ўсталёўвалася ў капліцы або ў храме — ля заходняй сцяны, бліжэй да ўваходу (так было прынята на Захадзе) або ў адмысловым бабінцы (больш распаўсюджана на Усходзе). У XX стагоддзі па прычыне росту колькасці дарослых людзей, якія жадаюць прыняць хрышчэнне, баптыстэрыі і хрысцільныя храмы зноў сталі набываць значэнне.

## Гл. таксама 
* Арыянскі баптыстэрый
* Баптыстэрый праваслаўных

## Літаратура 
*
Вястун (Маладзечна)

**Вястун** — бронзавая скульптура ў г. Маладзечна. Размешчана на плошчы Старое Места, у скверы насупраць Свята-Пакроўскай царквы.

Скульптура была ўсталявана 1 снежня 2011 года. Вястун уяўляе сабой мужчыну ў касцюме XIV стагоддзя, які стаіць на бярвеністым пастаменце і трымае ў руках скрутак з тэкстам на старажытнарускай мове — прысяжны ліст князя ноўгарад-северскага Дзмітрыя Альгердавіча вялікаму князю літоўскаму Ягайлу, датаваны 16 снежня 1388 года, у якім змяшчаецца першы пісьмовы ўспамін пра Маладзечна.

Вышыня бронзавай скульптуры складае 2 м, вага — 500 кг. Аўтарамі Вястуна з'яўляюцца скульптары Уладзімір Жбанаў і Я. Філіповіч. Паводле слоў Уладзіміра Жбанава, побач з вестуном пазней павінен з'вяцца «бронзавы конь, які шчыпле траўку».

Катэгорыя:Помнікі Маладзечна
Катэгорыя:Славутасці Маладзечна
Катэгорыя:Плошча Старое Места
Царква Святых Апосталаў Пятра і Паўла (Малешы)

**Царква Святых Апосталаў Пятра і Паўла ў Малешах** — парафіяльная праваслаўная царква. Яна належыць да благачынія Бельск Падляскі Варшаўска-Бельскай дыяцэзіі Польскай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквы.

Існуючая сёння царква была пабудавана ў пачатку 1950-х гадоў і асвячона ў 1954 годзе. Раней на тым жа месцы была цагляная царква, пабудаваная ў 1870 годзе і разбураная нямецка-фашысцкімі акупантамі ў 1944 годзе.

Сёння царква ўяўляе сабой драўляны будынак, зрубавай канструкцыі. У пярэдняй частцы знаходзіцца вежа прамавугольнай формы. Цынкавы дах. Вежа ўвянчаная купалам-цыбулінай. Вакол царквы мураваная сцяна з 1950-х гадоў.

Інтэр'ер быў грунтоўна адрамантаваны ў 1990-х гадах. Быў пазалочаны іканастас. У 2011-2012 гадах, адноўлены фасад, колер зменены са светла-карычневага на сіні.

## Літаратура 
* *Wiadomości Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego* nr 5/2012, Wydanie Warszawskiej Metropolii Prawosławnej, ISSN 02039-4499, s.14
* Царкоўныя метрыкі царквы ў Малешах

## Спасылкі 
* Kościoły drewniane, *Malesze*
* Маляшы, Парафіяльная царква Святых Апосталаў Пятра і Паўла

Катэгорыя:Храмы Святых Пятра і Паўла
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Падляскага ваяводства
Катэгорыя:Храмы Варшаўска-Бельскай епархіі
Катэгорыя:1954 год у Польшчы
Эйну

**Эйну́** (саманазва: *ئەينۇ*, ) — субэтнічная група уйгураў. Жывуць у Кітаі, пераважна на тэрыторыі Сіньцзян-Уйгурскага аўтаномнага раёна. Агульная колькасць (2016 г.) — 7 400 чал.. Вернікі — мусульмане-шыіты.

## Паходжанне 
Паходжанне эйну мала даследавана. Самі эйну лічаць сябе нашчадкамі выхадцаў з Ірана або дзяржавы эфталітаў. Уйгуры-суніты адносяць іх да цыганоў і зневажальна клічуць *абдал*, што на самой справе азначае родавую групу туркменаў. У навуковай літаратуры высоўваецца меркаванне, што эйну могуць быць прамымі нашчадкамі эфталітаў або іншай іранскай групы, якая мігрыравала на ўсход Цэнтральнай Азіі і пераняла многія звычаі суседніх цюркскіх народаў.

## Асаблівасці культуры 
Эйну традыцыйна жылі ў асобных вёсках на паўднёвых схілах Цянь-Шань і пустынных аазісах Такла-Макан. Асноўнымі заняткамі былі адгонная жывёлагадоўля, хатняе рамяство, на рэках — рыбалоўства. У некаторых выпадках сем’і эйну афіцыйна прымалі сунізм і сяліліся каля буйных паселішчаў уйгураў, дзе займаліся дробным рамяством, гандлем і жабрацтвам.

Эйну захоўваюць некаторыя дамусульманскія звычаі, у тым ліку рытуал шанавання мядзведзя *ламантэ*.

## Мова 
Мова эйну блізкая да уйгурскай, аднак мае значную колькасць іранізмаў, так што некаторыя даследчыкі прапануюць адносіць яе да індаеўрапейскіх. Большасць эйну з дзяцінства двухмоўныя і ў паўсядзённым жыцці карыстаюцца ўйгурскай мовай. Родная мова звычайна распаўсюджана сярод мужчын.

## Літаратура 
* *Minahan, J.B.*, Ethnic Groups of North, East, and Central Asia: An Encyclopedia / James B. Minahan. — ABC-CLIO, 2014. P. 14-15. ISBN 978-1-61069-017-1
   

Катэгорыя:Цыганы
Катэгорыя:Народы Азіі
Катэгорыя:Народы Кітая
Катэгорыя:Цюркскія народы
Кэмеран

**Кэмеран**, **Камеран** () — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Гары Кэмеран, канадскі хакеіст
* Джэймс Кэмеран, амерыканскі кінарэжысёр, сцэнарыст, прадзюсар
* Джэймс Доналд Кэмеран, амерыканскі палітычны дзеяч,
* Дэвід Кэмеран, прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі (2010—2016)
* Дэвід Янг Кэмеран, шатландскі мастак
* Сайман Кэмеран, амерыканскі палітык
* Саманта Кэмеран, англійская бізнэсвумэн
## Тапонім 
* Камеран (акруга, Тэхас)
* Камеран (Тэхас)
Уімблданскі турнір 2016

**Уімблданскі турнір 2016** — 130-ы юбілейны розыгрыш штогадовага прафесійнага тэніснага турніру серыі Вялікага шлема, які праводзіцца ва Уімблдане (Лондан, Вялікабрытанія) на кортах мясцовага «Усеанглійскага клуба лаўн-тэніса і кракета». Традыцыйна выяўляюцца пераможцы спаборніцтва ў дзевяці разрадах: у пяці — у сталых і чатырох — у старэйшых юніёраў.

У 2016 годзе матчы асноўных сетак праходзілі з 27 чэрвеня па 10 ліпеня. Спаборніцтва традыцыйна завяршае асноўны сезон турніраў серыі на дадзеным пакрыцці.

Леташнія пераможцы сярод сталых:
* у жаночым адзінкавым разрадзе —  Серэна Уільямс
* у мужчынскім адзінкавым разрадзе —  Новак Джокавіч
* у мужчынскім парным разрадзе —  Жан-Жульен Роер і  Хорыя Тэкау
* у жаночым парным разрадзе —  Марціна Хінгіс і  Саня Мірза
* у змяшаным парным разрадзе —  Марціна Хінгіс і  Леандэр Паес

Катэгорыя:Уімблданскі турнір 2016
Катэгорыя:2016 год у тэнісе
Катэгорыя:Спорт у Вялікабрытаніі ў 2016 годзе
Катэгорыя:Сусветны тур ATP 2016
Катэгорыя:Тур WTA 2016
Катэгорыя:Тэнісныя турніры ў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:2016 год у Лондане
Барбара Цылі

**Барбара Цылі** (, ;  — ) — дачка графа Цэльскага, жонка германска-рымскага імператара Жыгімонта. Атрымала эпітэт «Месаліна Германіі». Стаяла ля вытокаў ордэна Дракона. У адсутнасць свайго мужа кіравала Венгрыяй як рэгент.

## Генеалогія 
Барбара была дачкой Германа II, графа Цэле, і графіні Ганны Шаунберг. Па бацьку Барбара была унучкай Германа I, графа Цылі, і яго жонкі Кацярыны Баснійскай, магчыма сястры Лізаветы Баснійскай. Па маці Барбара была унучкай Генрыха III Шаунберга і яго жонкі Уршулі Горц.

Барбара і яе стрыечная сястра Ганна выйшлі замуж за кіруючых каралеў, чые нябожчыкі жонкі былі сестрамі і сваякамі сям’і Цылі. Ганна выйшла замуж за Уладзіслава II Ягайлу, караля Польшчы і Літвы, у 1402 годзе пасля смерці Ядвігі Польскай. Барбара выйшла замуж за Жыгімонта, караля Венгрыі, у 1405 годзе пасля смерці Марыі Венгерскай.

Унукі Барбары — Ганна Люксембургская, Лізавета Аўстрыйская і Ладзіслаў Постум. Яна адна з прамаці сучасных еўрапейскіх каралеўскіх фамілій, яе кроў цячэ ў венах большасці сённяшніх дынастый.

Бацька Барбары як цесць варагуючых Жыгімонта і Уладзіслава II Ягайлы адыгрываў важную ролю ў палітыцы да Грунвальдскай бітвы 1410 года, дапамагаючы прадухіліць атаку Жыгімонта, які быў у саюзе з Тэўтонскім Ордэнам, на Ягайлу. Ягайла з яго славянскімі саюзнікамі разграмілі Тэўтонскі ордэн разам з войскамі, прадстаўленымі 22 заходнімі краінамі, уключаючы Папскія правінцыі.

Катэгорыя:Каралевы венгерскія
Рэлікварый

**Рэлікварый** (, ад *reliquiae*) — ёмішча для захоўвання каштоўных рэліквій, якія маюць рэлігійнае сакральнае значэнне. Ушанаванне рэліквій найбольш развіта ў хрысціянстве, але таксама выяўляецца ў індуізме, некаторых формах будызму (гл. Ступа) і іншых культах. 

Рэлікварыямі называюцца часам наперсныя крыжы, якія складалі ў сабе часціцы мошчаў.

## Распаўсюджванне ў каталіцызме 
У рымска-каталіцкай царквы каўчэг для захоўвання мошчаў святога увайшоў ва ўжыванне вельмі рана. Такія каўчэгі мелі вельмі розную форму, вырабляліся з дарагіх матэрыялаў і арментаваліся з вялікай раскошай. У X—XII стагоддзях ім даваўся часцей за ўсе выгляд упрыгожанага эмаллю і слановай косткай даўгаватай хаткі з двухсхільным дахам, нярэдка з нішамі на бакавых сценках, якія ўтрымлівалі ў сабе фігуры апосталаў ці іншых святых, і з выявамі Хрыста і маці Божай на франтонных баках. 

## Спасылкі 
* 
* *Рэлікварый*&#x20;//&#x20;Вялікая савецкая энцыклапедыя.
* Рэлікварый з мошчамі вешчуноў з сабора горада Кельна
* Рэлікварый у выглядзе фігуры дьякона — св.  Эцьена 

Катэгорыя:Каталіцтва
*
350-я

## Найважнейшыя падзеі 
Рымская імперыя аб’яднаная пад праўленнем Канстанцыя II. У Кітаі праўленне дынастыі Цзінь. У Індыі пачынаецца перыяд імперыі Гупта. У Японіі працягваецца перыяд Ямата. У Персіі кіруе дынастыя Сасанідаў.

На тэрыторыі лесастэпавай Украіны Чарняхоўская культура. У Паўночным Прычарнамор’і готы і сарматы. Гісторыкі VI стагоддзя згадваюць племя антаў, якія жылі на тэрыторыі сучаснай Украіны прыкладна з IV стагоддзя.

## Падзеі 
* Канстанцый II адалеў узурпатара Магненція і большую частку дзесяцігоддзя аднаасобна кіраваў Рымскай імперыяй.
* Аднавіліся напады алеманаў і франкаў на рымскія межы ўздоўж Рэйна.
* Пачалася новая вайна з Персіяй.
* Працягваўся царкоўны крызіс, звязаны з арыянствам, якое пры падтрымцы імператара Канстанцыя II пачало браць верх.
* 352 — канец пантыфікату Папы Юлія I;
* 352 — пачатак пантыфікату Папы Ліберыя;
Крушынная

**Крушынная, Крушынная канава** — рака ў Лельчыцкім і Жыткавіцкім раёнах Гомельскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Прыпяць.

Даўжыня ракі 30 км. Плошча вадазбору 255 км². Пачынаецца за 4 км у напрамку на поўдзень ад пасёлка Слабада Лельчыцкага раёна. Вадазбор пераважна на тэрыторыі нацыянальнага парка «Прыпяцкі». У ніжнім цячэнні перасякае рэчышча ракі Свінавод. Упадае ў Прыпяць за 3 км у напрамку на паўночны ўсход ад вёскі Перароўскі Млынок.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Лельчыцкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Жыткавіцкага раёна
Катэгорыя:Прытокі Прыпяці
Пар’я

'''Пар'я'* (саманазва: *парья'') — індаарыйскі народ у Сярэдняй Азіі. Жывуць у Гісарскай даліне Таджыкістана, поўдні Узбекістана, у Афганістане. Агульная колькасць (2016 г.) - 5 300 чал.. 

Пар'я звычайна адносяць да так званых сярэднеазіяцкіх цыганоў. Мугат адасабляюць іх і называюць *мазанг*. Мова пар'я была адкрыта ў 1954 г. савецкім усходазнаўцам Іосіфам Аранскім. Яна мае індаарыйскае паходжанне, блізкая да хіндзі. Для пар'я характэрны білінгвізм. Шматлікія функцыі сацыяльнай камунікацыі перададзены таджыкскай мове. Згодна ЮНЕСКА мова пар'я ў наш час знаходзіцца пад пагрозай знікнення.

## Спасылкі 
* Оранский И. М., Индийский диалект группы парья (Гиссарская долина)
* М. Т. Дьячок, ЦЫГАНСКИЙ ЯЗЫК И ГЛОТТОХРОНОЛОГИЯ
* Языки стран Центральной Азии находятся под угрозой исчезновения, - доклад ЮНЕСКО
* Marushiakova, Elena and Vesselin Popov. 2016. Gypsies of Central Asia and Caucasus. London: Palgrave Macmillan.   

Катэгорыя:Цыганы  
Катэгорыя:Народы Азіі
Катэгорыя:Народы Узбекістана
Катэгорыя:Народы Таджыкістана
Катэгорыя:Народы Афганістана
Каралін Уэлет

**Каралін Уэлет** (; 25 мая 1979, Манрэаль, Квебек, Канада) — канадская хакеістка. Амплуа — нападнік. Чатырохразовая алімпійская чэмпіёнка 2002, 2006, 2010 і 2014 гадоў. Шасціразовая чэмпіёнка свету.

## Спасылкі 
* Прафайл на афіцыйным сайце зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 

Катэгорыя:Хакеісткі Канады
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Канады
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2002 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па хакеі з шайбай
Шцепанек

**Шце́панек** () — чэшскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Здэнек Шцепанек (1896—1968) — чэшскі акцёр.
* Ондржэй Шцепанек (нар. 1979) — чэшскі слаламіст (вяслярны слалам).
* Радак Шцепанек (нар. 1978) — чэшскі тэнісіст.
* Якуб Шцепанек (нар. 1983) — чэшскі хакеіст.

Катэгорыя:Чэшскія прозвішчы