Узброеныя сілы Балгарыі

**Узброеныя сiлы Балгарыi** - дзяржаўная структура, прызначаная для абароны незалежнасці, суверэнітэту і тэрытарыяльнай цэласнасці краіны. Балгарыя з’яўляецца членам НАТА з 2004 года.

Узброеныя сілы Балгарыі ўключаюць тры асноўныя віды войскаў: **Сухапутныя войскі** (аснова — дзве механізаваныя брыгады), **Ваенна-паветраныя сілы** (авіяцыя і СПА) і **Ваенна-марскія сілы** (базы ў Варне і Бургасе). У структуру таксама ўваходзяць асобнае **Камандаванне сіл спецыяльных аперацый**, службы лагістыкі, сувязі і ваенная разведка. Усё кіраванне ажыццяўляецца праз Штаб абароны ў адпаведнасці са стандартамі НАТА.

Сучасныя Узброеныя сілы Балгарыі былі заснаваны ў 1878 годзе пасля вызвалення краіны ад асманскага панавання, а на 2026 год іх колькасць складае каля 30–35 тысяч ваеннаслужачых, якія працуюць цалкам на прафесійнай (кантрактнай) аснове. Сістэма званняў пабудавана па іерархічным прынцыпе і падзелена на чатыры групы (салдаты, сяржанты, малодшыя і старшыя афіцэры), пры гэтым вышэйшым званнем з’яўляецца «генерал» (у флоце — «адмірал»), а ўсе катэгорыі цалкам стандартызаваны ў адпаведнасці з кадыфікацыяй НАТА.

= Гiсторыя =
Сучасная балгарская армія была створана ў 1878 годзе пасля Руска-турэцкай вайны. Ужо праз некалькі гадоў яна атрымала першую перамогу ў Сербска-балгарскай вайне (1885), што замацавала аб'яднанне краіны. У пачатку XX стагоддзя Балгарыя стала магутнай рэгіянальнай сілай: падчас Першай Балканскай вайны (1912) яна амаль выцесніла Асманскую імперыю з Еўропы, аднак праз год пацярпела паражэнне ў Другой Балканскай вайне.

У Першай i Другой сусветных войнах Балгарыя выступала на баку Германіі, імкнучыся вярнуць страчаныя раней тэрыторыі ў Македоніі і Фракіі. У Першай сусветнай вайне балгарская армія паспяхова змагалася супраць Сербіі, Румыніі і сіл Антанты на Салоніцкім фронце, але капітулявала ў 1918 годзе. У Другой сусветнай вайне Балгарыя доўгі час пазбягала прамога ўдзелу ў баях на Усходнім фронце, але ў верасні 1944 года, пасля ўваходу савецкіх войскаў, перайшла на бок саюзнікаў і завяршыла вайну, вызваляючы Балканы ад нацыстаў.

У часы сацыялізму (1944–1989) Балгарская народная армія была адным з самых лаяльных саюзнікаў СССР і ўдзельнічала толькі ў адным буйным вонкавым канфлікце — уводзе войскаў у Чэхаславакію ў 1968 годзе. Пасля падзення камунізму краіна змяніла вектар і ў 2004 годзе ўступіла ў НАТА. У сучасны перыяд балгарскія вайскоўцы не вядуць прамых войнаў, але актыўна ўдзельнічаюць у міратворчых і кааліцыйных місіях, у тым ліку ў Іраку, Афганістане, Лiвii.

= Узбраенне =
**Сухапутныя войскі.** Галоўнай ударнай сілай застаюцца танкі **Т-72М1**, частка якіх прайшла глыбокую мадэрнізацыю (новая сістэма кіравання агнём і сувязь). У 2025 годзе пачаліся актыўныя пастаўкі амерыканскіх колавых бронемашын **Stryker** (усяго замоўлена 183 адзінкі), якія паступова замяняюць састарэлыя савецкія БТР-60 і БМП-1. Артылерыя пераходзіць на натаўскі калібр 155 мм, у прыватнасці, набываюцца французскія самаходныя ўстаноўкі **CAESAR**.

**Ваенна-паветраныя сілы**. У 2025–2026 гадах Балгарыя прыняла на ўзбраенне першыя шматмэтавыя знішчальнікі **F-16 Block 70**, якія прыйшлі на замену савецкім МіГ-29. Для падтрымкі пяхоты выкарыстоўваюцца мадэрнізаваныя штурмавікі **Су-25**. Верталётны парк прадстаўлены еўрапейскімі **Eurocopter Cougar** і савецкімі Мі-17. Сістэма СПА пакуль абапіраецца на комплексы **С-300**, аднак ужо падпісаны кантракты на пастаўку нямецкіх сістэм **IRIS-T SLM**.

Катэгорыя:Узброеныя сілы Балгарыі