open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Адам Фалькоўскі

**Адам Фалько́ўскі** ( — , ) — ксёндз, удзельнік нацыянальна-вызваленчага паўстання 1863—1864.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1812 годзе ў вёсцы  на Падляшшы у шляхецкай сям’і, сын Бартламея Фалькоўскага. У 1826—1834 гадах вучыўся ў гімназіі ў Бельску. У 1838 годзе паступіў у Віленскую семінарыю, у 1841 годзе ў Гродне пасвечаны на святара віленскім біскупам Клангевічам. У розны час служыў вікарыем у Вышках і Дабжыневе каля Беластока, а таксама ў Кундзіне каля Саколкі.

У 1853 годзе прызначаны настаяцелем у Кузніцы Беластоцкай. У 1854 годзе пераведзены на пасаду пробашча касцёла ў Ішчалне Лідскага павета Віленскай губерні. У 1863 годзе зачытаў маніфест паўстанцаў і заклікаў сваіх вернікаў узяць удзел у паўстанні. Быў арыштаваны 3 мая 1863 года. Разам з ім былі асуджаны яшчэ двое каталіцкіх святароў — Станіслаў Ішора і Раймунд Зямацкі, уся віна якіх таксама складалася ў абвяшчэнні маніфеста. Тлумачыў, што рабіў гэта пад прымусам быць пакараным з боку паўстанцаў. Расстраляны 24 чэрвеня ў Лідзе ля дарогі на Крупы.
 
## Ушанаванне памяці 
Месца пахавання людзі аблажылі камянямі, якія шмат разоў раскідвала паліцыя. 3 мая 1919 года лідскі дэкан Гіпаліт Баярунец пасвяціў на магіле жалезны крыж, фундаваны чыгуначнікам Стэфанам Лоўкісам. У 1932 годзе пастамент крыжу быў адрамантаваны магістратам горада Ліды. Таксама імем ксяндза была названа адна з вуліц, прылеглых да помніка. У 1940 годзе савецкія ўлады знеслі крыж і зруйнавалі магілу Адама Фалькоўскага.

2 лістапада 1996 года сябры лідскай арганізацыі БНФ «Адраджэнне» асвяцілі ў фарным касцёле і ўсталявалі на магіле Адама Фалькоўскага драўляны 5-метровы крыж, які быў знесены праз 2 дні. 6 мая 1997 года крыж быў усталяваны паўторна, але яго знеслі ў той самы дзень. 22 чэрвеня 1997 года БНФ зноў усталяваў крыж. За гэту акцыю 6 чалавек былі арыштаваны (Віктар Аўгусцін, Міхась Бурачэўскі, Антон Пігулеўскі, Станіслаў Суднік, Уладзімір Хрышчановіч, Віктар Шырма), а крыж быў знесены. 11 ліпеня 1998 года сябры Згуртавання лідскай моладзі імя Гедзіміна ў чацвёрты раз усталявалі крыж на магіле ксяндза Адама Фалькоўскага, праз тры дні крыж быў знесены. У верасні 2010 года, перад правядзеннем рэспубліканскіх «Дажынак», магіла Фалькоўскага была спляжана бульдозерамі. У адсказ на тое моладзь 5 дзён ладзіла пікет на месцы пахавання. На 2 дзень пікетавання быў усталяваны драўляны крыж. Лідская грамада пачала прыносіць да крыжа знічкі. Улады прапанавалі замяніць крыж на памятны камень. 30 кастрычніка памяць Адама Фалькоўскага была ўшанавана на камяні.

У студзені 2024 года стала вядома, што на памятным камені зацерлі герб паўстання 1863-1864 гадоў. На ім былі выяўлены арол, Пагоня і арханёл Міхаіл — сімвалы Польшчы, Літвы і Русі. 

## Літаратура 
* Станіслаў Суднік. Адам Фалькоўскі // «Лідскі Летапісец» № 6, май 1998.
* *Rok 1863. Wyroki śmierci* / Red. Wacław Studnicki. — Wilno: nakładem i drukiem Ludwika Chomińskiego, 1923. сс. 58 і 115.

Катэгорыя:Каталіцкія святары
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Расстраляныя ў Расійскай імперыі
Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Chamaepsila

**Chamaepsila** — род двухкрылых сямейства .

## Віды 
* Падрод Chamaepsila Hendel, 1917
**  (Meigen, 1826)
**  (Meigen, 1826)
**  (Fallén, 1826)
**  (Collin, 1944)
**  (Zetterstedt, 1847)
**  (Zetterstedt, 1847)
**  (Collin, 1944)
**  (Fallén, 1820)
**  (Meigen, 1826)
**  (Fallén, 1820)
**  (Wakerley, 1959)
**  (Fabricius, 1794)
* Падрод Tetrapsila Frey, 1925
**  (Loew, 1856)

Катэгорыя:Безвалоскі
Meligramma triangulifera

**Meligramma triangulifera** — еўрапейскі від двухкрылых сямейства . Від быў апісаны ў 1843 годзе.

Катэгорыя:Журчалкі
Дзеркаўшчынскі сельсавет

**Дзе́ркаўшчынскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Дзеркаўшчына.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Глыбоцкага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 31 сакавіка 1958 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Абрубскага (7 населеных пунктаў: Кавалеўшчына, Маліноўшчына, Навасёлкі, Прыперна, Сарокі, Ступішча і Хмяльнова) і Тумашаўскага (16 населеных пунктаў: Альховікі, Барысаўшчына, Воўкаўшчына I, Воўкаўшчына II, Галубава, Дзеркаўшчына I, Дзеркаўшчына II, Заазер’е, Кісялі, Корзева, Наваполле, Ражкова, Сазонаўшчына, Сакавічы, Стураўшчына і Ялоўкаўшчына) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 23 населеныя пункты.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1958 годзе
Сергій Радакоўскі

**Сергій Радакоўскі** (; 1882, Жыткавічы, Мазырскі павет, Мінская губерня — пасля , Менск, турма АДПУ) — протаіярэй, настаяцель Свята-Троіцкай царквы ў вёсцы Таль Любаньскага раёна, адзін з 23 свяшчэннамучанікаў Мінскіх.

## Біяграфія 
Сергій Радакоўскі нарадзіўся ў 1882 годзе ў Жыткавічах Мінскай губерні ў сям’і псаломшчыка Пятра Радакоўскага. Сваяк блажэннай Валянціны Мінскай. У 1904 годзе пасля паспяховага заканчэння Мінскай духоўнай семінарыі быў рукапаложаны ў іерэя. З 1905 года служыў у Пакроўскай царкве Паручына-Ясенецкага прыхода Навагрудскага павета, цяпер Баранавіцкі раён. З 1908 года прызначаны настаяцелям Свята-Успенскай царквы у вёсцы Лаўрышава Навагрудскага павета Мінскай губерні, дзе праслужыў дзесяць гадоў. У час Першай Сусветнай вайны выехаў у Пераслаўль-Залескі, служыў святаром санітарнага цягніка, а ў 1916—1917 гадах праходзіў паслухмянства палкавога святара.

## Святарства 
У канцы 1917 года вярнуўся ў Мінск. Узначаліў прыход у вёсцы Таль Бабруйскага павета Мінскай губерні. Мясцовыя савецкія ўлады імкнуліся закрыць царкву і, знайшоўшы зручную прычыну — нясвоечасовую ўплату прыходам непамерных падаткаў, у 1930 годзе арыштавалі і накіравалі Сергія Радакоўскага на прымусовыя работы па нарыхтоўцы драўніны. Праз 6 месяцаў вярнуўся ў в. Таль, але яго дом канфіскавалі, і святар вымушаны быў з сям’ёй жыць, пераходзячы з хаты ў хату, у сваіх прыхаджанаў.

Зноў арыштаваны 22 лютага 1933 года. Паводле пастановы калегіі АДПУ 21 красавіка 1933 года асуджаны з псаломшчыкам царквы Андрэем Лутовічам і старастам Аляксеем Муравейкам за «антысавецкую агітацыю» да вышэйшай меры пакарання з канфіскацыяй маёмасці. Расстраляны. Рэабілітаваны пракуратурай Мінскай вобласці 23.11.1989.

У 1999 годзе Сінодам Беларускай праваслаўнай царквы далучаны да ліку святых навамучанікаў.

## Спасылкі 
* Звесткі аб беларускіх навамучаніках 

Катэгорыя:Праваслаўныя святыя Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Расстраляныя ў Беларусі
Катэгорыя:Мучанікі
Катэгорыя:Протаіерэі
Катэгорыя:Праваслаўныя святары Беларусі
Раймунд Зямацкі

**Раймунд Мікалай Зямацкі** (; , Дахны — , ) — беларускі каталіцкі святар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 19 верасня 1810 года ў вёсцы Дахны каля Крэва ў сям’і Андрэя Зямацкага і Катарыны Камінскай. Хрышчоны ў вёсцы Лоск. Вучыўся ў манахаў-трынітарыяў у Маладзечне, затым у Віленскім універсітэце. Разам са старэйшым братам Юзафам браў удзел у Лістападаўскім паўстанні 1830 года супраць царскіх уладаў. Старэйшы брат загінуў у час паўстання, сам Раймунд быў цяжка паранены. Малодшы брат Францішак быў бацькам будучага прафесара Віленскага ўніверсітэта Юзафа Казіміра Зямацкага.

Пасля заканчэння паўстання паступіў у Віленскую семінарыю, у 1838 годзе быў пасвечаны на святара. Да 1845 года служыў пробашчам у Касцёле Святога Рафала ў Вільні. З 1849 года служыў настаяцелем у Ваверцы Лідскага павета. У ноч з 24 на 25 студзеня 1863 года па старым стылі Раймунду Зямацкаму была дастаўлена копія паўстанцкага маніфеста з загадам зачытаць яго перад вернікамі ў нядзелю. Аналагічныя загады атрымалі пробашчы суседніх прыходаў, многія зачыталі іх, асцерагаючыся помсты з боку паўстанцаў, некаторыя, асцерагаючыся рэпрэсій з боку царскіх улад, паведамілі пра атрыманы загад у паліцыю і папрасілі аховы. Раймунд Зямацкі добраахвотна прыняў рашэнне падтрымаць паўстанне і зачытаць маніфест.

Неўзабаве пасля абвяшчэння маніфеста Раймунд Зямацкі быў арыштаваны і адпраўлены ў Вільню, дзе быў кінуты ў турму пры Касцёле Святога Духа. Разам з ім судзілі яшчэ двух каталіцкіх святароў Станіслава Ішору і Адама Фалькоўскага, чыя віна таксама складалася толькі ў абвяшчэнні маніфеста паўстанцаў. Усе трое былі пакараны смерцю па рашэнні генерал-губернатара М. Мураўёва. Раймунд Зямацкі быў расстраляны 5 чэрвеня 1863 года на Лукішскай плошчы ў Вільні.

## Памяць 
У капліцы Святой Барбары на каталіцкіх могілках Ліды ўстаноўленая мемарыяльная дошка ў памяць пра Раймунда Зямацкага

## Спасылкі 
* Раймунд Земацкий
* Раймунд Зямацкі 
* Раймунд Зямацкі: расстраляны за тое, што зачытаў паўстанніцкі маніфест 
* УЧАСТИЕ ДУХОВЕНСТВА В ПОВСТАНЧЕСКОМ ДВИЖЕНИИ НА БЕЛОРУССКИХ ЗЕМЛЯХ В 1863 г. 

Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1830—1831 гадоў
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Расстраляныя ў Расійскай імперыі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Расійскай імперыі
Васіль Петручук

**Васіль Петручук** (, в.  Бельскага павета Беластоцкага ваяводства — , Беласток) — беларускі пісьменнік.

## Жыццяпіс 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У 1943—1944 гадах быў парабкам у вёсцы Елянка. Пасля Другой сусветнай вайны служыў у Корпусе ўнутранай бяспекі, ваяваў, быў паранены. Займаўся на курсах разведчыкаў (Вроцлаў, 1950—1951). Працаваў у Варшаве (1951—1960). Вучыўся ў школе контрразведкі (Легіянова, 1960—1961). Зноў працаваў у Варшаве. Скончыў эканамічны тэхнікум (1961). У 1962 годзе пераведзены ў Беласток. У 1969 годзе выйшаў у адстаўку. Сябра Беларускага літаратурнага аб’яднання «Белавежа». Кандыдат у сябры Саюза польскіх літаратараў з 1987 года.

Узнагароджаны польскімі ордэнамі Кавалерскі крыж ордэна Адраджэння Польшчы, Залатым Крыжам заслугі, Крыжам партызанскім, Сярэбраным Крыжам заслугі, медалямі, савецкім ордэнам Айчыннай вайны II ступені.

Заслужаны дзеяч культуры Польшчы (1988). У польскім друку выступае з 1961 года. Першае апавяданне на беларускай мове надрукаваў у 1975 годзе. (газета «Ніва»).

Пахаваны на праваслаўных могілках у раёне Дайліды ў Беластоку.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бельскім павеце (Падляскае ваяводства)
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі Польшчы
Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам Адраджэння Польшчы
Катэгорыя:Узнагароджаныя Залатым Крыжам Заслугі
Катэгорыя:Узнагароджаныя сярэбраным крыжом Заслугі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Айчыннай вайны II ступені
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы культуры Польшчы
Чагадошчанскі раён

**Чагадошчанскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым захадзе Валагодскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца рабочы пасёлак Чагада.

## Геаграфія 
Чагадошчанскі раён мяжуе з Бабаеўскім і Усцюжэнскім раёнамі, а таксама з Ленінградскай і Наўгародскай абласцямі. Плошча раёна складае 2410,19 км².

## Гісторыя 
Чагадошчанскі раён быў утвораны ў 1927 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна па стане на 2017 год складала 12 345 чалавек.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Валагодскай вобласці
Усцюжэнскі раён

**Усцюжэнскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым захадзе Валагодскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Усцюжна.

## Геаграфія 
Усцюжэнскі раён мяжуе з Чарапавецкім, Чагадошчанскім, Бабаеўскім і Кадуйскім раёнамі, а таксама з Цвярской і Наўгародскай абласцямі. Плошча раёна складае 3558,60 км². Раён размяшчаецца ў басейне Рыбінскага вадасховішча.

## Гісторыя 
Тэрыторыя на якой зараз размешчаны раён у летапісах і іншых пісьмовых крыніцах называлася Жалезным Полем, была ў складзе Угліцкага ўдзела Маскоўскай дзяржавы, а з 1563 па 1685 гады ў складзе Угліцкага павета. Усцюжэнскі раён быў утвораны 1 жніўня 1927 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 17 127 чалавек.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Валагодскай вобласці
Кічменгска-Гарадзецкі раён

**Кі́чменгска-Гарадзе́цкі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на ўсходзе Валагодскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Кічменгскі Гарадок.

## Геаграфія 
Кічменгска-Гарадзецкі раён мяжуе з Велікаусцюжскім, Нюксенскім, Нікольскім і Бабушкінскім раёнамі, а таксама з Камстрамской і Кіраўскай абласцямі. Плошча раёна складае 7061 км².

## Гісторыя 
Кічменгска-Гарадзецкі раён быў утвораны 13 жніўня 1924 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 16 096 чалавек.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Валагодскай вобласці
Велікаусцюжскі раён

**Велікау́сцюжскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным усходзе Валагодскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Вялікі Усцюг, які размешчаны за 450 км ад Волагды.

## Геаграфія 
Велікаусцюжскі раён мяжуе з Нюксенскім і Кічменгска-Гарадзецкім раёнамі, а таксама з Архангельскай і Кіраўскай абласцямі. Плошча раёна складае 7 720 км².

## Гісторыя 
Вялікі Усцюг заснаваны ў 1147 годзе выхадцамі з Растова-Суздальскага княства ў месцы зліцця рэк Сухана і Юг. У XVI стагоддзі Усцюг, размешчаны на скрыжаванні сухаземных дарог, якія ідуць на Урал і ў Сібір, з рачнымі, якія вялі ў Еўропу праз Дзвіну і Белае мора стаў важным гандлёвым вузлом. У час росквіту заможныя ўсцюжскія купцы ўзводзілі і ўпрыгожвалі шматлікія цэрквы, будавалі каменныя дамы. Велікаусцюжскі раён быў утвораны 19 чэрвеня 1924 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 54 616 чалавек. Дзякуючы гэтаму раён з’яўляецца самым населеным у вобласці.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Валагодскай вобласці
Нюксенскі раён

**Нюксенскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Валагодскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца вёска Нюксеніца.

## Геаграфія 
Нюксенскі раён мяжуе з Велікаусцюжскім, Кічменгска-Гарадзецкім, Тоцемскім, Бабушкінскім і Тарнагскім раёнамі, а таксама з Архангельскай вобласцю на поўначы. Плошча раёна складае 5167,42 км².

## Гісторыя 
Нюксенскі раён быў утвораны 10 красавіка 1924 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК. 9 лютага 1929 года была арганізавана першая камуна «Пражэктар» у складзе 23 сялянскіх гаспадарак вёсцы Нюксеніца. Старшынёй камуны быў абраны Іван Юраў.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 8629 чалавек.

## Спасылкі 
* Старонка на партале Валагодскай вобласці 

Катэгорыя:Раёны Валагодскай вобласці
Бабаеўскі раён

**Баба́еўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Валагодскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Бабаева, які размешчаны за 292 км ад Волагды.

## Геаграфія 
Бабаеўскі раён мяжуе з Кічменгска-Гарадзецкім, Белазерскім, Кадуйскім, Усцюжэнскім і Чагадошчанскім раёнамі, а таксама з Ленінградскай вобласцю на захадзе. Плошча раёна складае 9233,30 км².

## Гісторыя 
Бабаеўскі раён быў утвораны 1 жніўня 1927 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 19 831 чалавек.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Валагодскай вобласці
Верхаважскі раён

**Верхава́жскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Валагодскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Верхаважжа, якое размешчана за 226 км ад Волагды.

## Геаграфія 
Верхаважскі раён мяжуе з Тарнагскім, Тоцемскім, Сямжанскім і Важагодскім раёнамі, а таксама з Архангельскай вобласцю на поўначы. Плошча раёна складае 4255,47 км².

## Гісторыя 
Важскія землі, якія належалі наўгародцам, у 1462 годзе перайшлі да Масквы яшчэ да падпарадкавання Наўгародскіх зямель у 1478 годзе. Верхаважскі раён быў утвораны 15 ліпеня 1927 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 13 017 чалавек.

## Вядомыя асобы 
* Фёдар Аляксандравіч Сцебянёў — Герой Савецкага Саюза.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Валагодскай вобласці
Важагодскі раён

**Важагодскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Валагодскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца пасёлак гарадскога тыпу Вожага, які размешчаны за 170 км ад Волагды.

## Геаграфія 
Важагодскі раён мяжуе з Верхаважскім, Сямжанскім, Хараўскім, Усць-Кубінскім і Кірылаўскім раёнамі, а таксама з Архангельскай вобласцю на поўначы. Плошча раёна складае 5751,59 км².

## Гісторыя 
Важагодскі раён быў утвораны 15 ліпеня 1929 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 14 826 чалавек. Непасрэдна ў Вожазе месцяцца 41,52 % насельніцтва раёна.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Валагодскай вобласці
Тарнагскі раён

**Та́рнагскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным усходзе Валагодскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Тарнагскі Гарадок, якое размешчана за 339 км ад Волагды.

## Геаграфія 
Тарнагскі раён мяжуе з Нюксенскім, Тоцемскім і Верхаважскім раёнамі. Плошча раёна складае 5100 км².

## Гісторыя 
Спрадвечным насельніцтвам тэрыторыі сучаснага раёна былі фіна-ўгорскія плямёны. Сталае славянскае насельніцтва ў гэтых месцах з’явілася толькі ў XIII—XIV стагоддзях. Затым, гэтая тэрыторыя ўвайшла ў сферу інтарэсаў Ноўгарада і Растова. У XIV стагоддзі гэтыя землі апісваліся як валоданне рускіх пасяленцаў, вядома, што ў 1315 годзе шырокі надзел на суседняй Вазе набыў у чудзі наўгародскі жыхар Васіль Мацвееў за дваццаць тысяч вавёрак і дзесяць рублёў. У 1478 годзе Ноўгарад прызнаў над сабой уладу Масквы, таму гэтая тэрыторыя перайшла пад кантроль Маскоўскай дзяржавы. Тарнагскі раён быў утвораны 25 студзеня 1935 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 11 491 чалавек.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Валагодскай вобласці
Сямжанскі раён

**Ся́мжанскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Валагодскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца вёска Сямжа.

## Геаграфія 
Сямжанскі раён мяжуе з Важагодскім, Верхаважскім, Тоцемскім, Сокальскім і Хараўскім раёнамі. Плошча раёна складае 3949,98 км².

## Гісторыя 
Сямжанскі раён быў утвораны ў 1929 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 8161 чалавек.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Валагодскай вобласці
Тоцемскі раён

**Тоцемскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ва ўсходняй частцы Валагодскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Тоцьма.

## Геаграфія 
Тоцемскі раён мяжуе з Междурэчанскім, Сокальскім, Сямжанскім, Верхаважскім, Тарнагскім, Нюксенскім, Гразавецкім і Бабушкінскім раёнамі, а таксама з Кастрамской вобласцю на поўдні. Плошча раёна складае 8195,98 км², што дае магчымасць раёну знаходзіцца на трэцім радку паводле плошчы тэрыторыі ў вобласці.

## Гісторыя 
Тоцемскі раён быў утвораны ў 1929 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 22 751 чалавек.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Валагодскай вобласці
Пулай

, 1917. На сцёгнах павязаны пулай.]]
**Пулай** — элемент эрзянскага народнага жаночага касцюма, які насілі на поясе.

## Апісанне 
Традыцыйны народны касцюм, які захаваўся ў шматлікіх сёлах Мардовіі і традыцыйнага пражывання эрзян за межамі рэспублікі. У цяперашні час апранаецца з нагоды свят і важных падзей. Захаваўшыся да сюль касцюмы перадаюцца ад маці дачкам.

Жаночы касцюм звычайна вырабляўся з белай тканіны і складаўся з доўгай белай кашулі, падабранай поясам, званым *пулай*. Спадніцу дапаўняў чырвоны або блакітны фартух з каўняром накшталт кафтана без рукавоў. Касцюм звычайна быў упрыгожаны вышыўкай з выкарыстаннем ракавінак. Пулай пры гэтым быў неад’емнай часткай эрзянскай дзяўчыны. Дзяўчына пачынала насіць яго ў падлеткавым узросце і насіла да старэйшага ўзросту.

Пула — гэта тканы пояс-валік, выкананы з конскага воласу і воўны, які можа важыць ад трох да пяці кілаграм. Пулай насілі на сцёгнах па-над кашуляй. Адрозніваюць пулай двух відаў: без валіка (пулоааркс, цёкакаркс) і з валікам (пулагай, пулай, пулакш). У яго аснове — прамавугольны кавалак кардона або лямца даўжынёй 20-30 см. Бачны бок упрыгожвалі вышыўкай, плоскімі гузікамі, ракавінамі, пазументам, махрамі з медных ланцужкоў і каляровых пацерак. Каб ніткі не блыталіся пула вымочваюць у адмысловым растворы.

Дарослая жанчына не магла з'явіцца на людзях без пулая, гэта прыраўноўвалася да з'яўленню без адзення. Жанчыны не здымалі яго нават летам падчас працы ў полі. Пулай меў сакральнае магічнае значэнне і выконваў ахоўныя функцыі абярэга: благое вока заблытваўся ў чорных тугіх нітках і не могло зрабіць жанчыну бясплоднай. Дадаткова ён служыў і для ўцяплення, зберагаючы жанчыну ад прастуды і пераахаладжэння нырак. Цяжкі пулай рабіў цела жанчыны больш моцным, а сцягна і ікры больш круглявымі.

На Сусветнай выставе ў Парыжы, жаночы эрзянскі касіцюм, прывезены Макарам Яўсеўевым, быў удастоены залатога медаля.

У жаночым пахавальным касцюме пулай адсутнічаў.

Файл:SUK119 53.jpg|thumb|
Файл:Erzya girls are dancing- 1914 year.jpg|thumb|
Файл:SUK119 54.jpg|thumb|
Файл:SUK119 67.jpg|thumb|
Файл:SUK119 73.jpg|thumb|
Файл:SUK119 89.jpg|thumb|
Файл:SUK119 59.jpg|thumb|
Файл:SUK119 52.jpg|thumb|
Файл:SUK119 70.jpg|thumb|
Файл:Eesti rahva muuseum DSC05262.jpg|thumb|

Катэгорыя:Эрзя
Катэгорыя:Нацыянальныя касцюмы
Усць-Кубінскі раён

**Усць-Ку́бінскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка цэнтральнай часткі Валагодскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Усцье.

## Геаграфія 
Усць-Кубінскі раён мяжуе з Хараўскім, Важагодскім, Валагодскім, Сокальскім і Кірылаўскім раёнамі. Плошча раёна — 2443,94 км². Праз раён працякае рака Кубена, яе імем і названы раён. На поўдні размешчана Кубенскае возера.

## Гісторыя 
У 1545 годзе Усцье-Кубінскае наведаў маскоўскі цар Іван IV, у памяць пра гэта на набярэжнай ракі Кубены ўсталяваны памятны знак. Усць-Кубінскі раён утвораны 14 студзеня 1929 года паводле пастановы УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 7843 чалавек.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Валагодскай вобласці
Междурэчанскі раён (Валагодская вобласць)

**Междурэчанскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Валагодскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца вёска Шуйскае.

## Геаграфія 
Междурэчанскі раён мяжуе з Валагодскім, Сокальскім, Тоцемскім і Гразавецкім раёнамі, а таксама з Кастрамской вобласцю на поўдні. Плошча раёна складае 3624 км².

## Гісторыя 
Междурэчанскі раён быў утвораны пад назвай Шуйскі раён у 1929 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК. 3 студзеня 1931 года быў пераназваны ў Междурэчанскі раён.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 5533 чалавек.

## Спасылкі 
* Старонка на партале Валагодскай вобласці 

Катэгорыя:Раёны Валагодскай вобласці
Валагодскі раён

**Валагодскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Валагодскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Волагда, які не ўваходзіць у склад раёна.

## Геаграфія 
Валагодскі раён мяжуе з Усць-Кубінскім, Сокальскім, Междурэчанскім, Гразавецкім, Шакснінскім і Кірылаўскім раёнамі, а таксама з Яраслаўскай вобласцю на поўдні. Плошча раёна складае 4540,0 км².

## Гісторыя 
Валагодскі раён быў утвораны 15 ліпеня 1929 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК. У 2016 годзе Валагодскі раён перайшоў на новую сістэму органаў мясцовага самакіравання, гэта значыць кіраўніком стаў старшыня прадстаўнічага сходу, а кіраўнік адміністрацыі быў наняты па кантракце.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 52 539 чалавек. Да 2010 года раён быў самым населеным у вобласці, аднак, у апошні час гэту пазіцыю страціў.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Валагодскай вобласці
Вашкінскі раён

**Ва́шкінскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Валагодскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца сяло Ліпін Бор, якое размешчана за 172 км ад Волагды.

## Геаграфія 
Вашкінскі раён мяжуе з Кірылаўскім, Белазерскім і Выцягорскім раёнамі. Плошча раёна складае 2883,92 км², што робіць раён адным з самых маленькіх у вобласці.

## Гісторыя 
У XIII стагоддзі, за часам стварэння Белазёрскага княства, землі, на якіх размешчаны цяперашні Вашкінскі раён, увайшлі ў яго склад. З XIV стагоддзя тэрыторыя вакол Белага возера трапляе ў сферу інтарэсаў Маскоўскага княства. Іван Каліта змагаўся за пашырэнне Маскоўскай дзяржавы да Белага возера. Вашкінскі раён быў утвораны 1 жніўня 1927 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 6927 чалавек. Колькасць насельніцтва стала зніжацца, паменшыўшыся з пачатку XXI стагоддзя ў два разы.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Валагодскай вобласці
Выцягорскі раён

**Выцягорскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным захадзе Валагодскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Выцегра, які размяшчаецца за 360 км ад Волагды.

## Геаграфія 
Выцягорскі раён мяжуе з Кірылаўскім, Вашкінскім, Белазерскім і Бабаеўскім раёнамі, а таксама з Архангельскай і Ленінградскай абласці і Карэліяй. Плошча раёна складае 13 100 км², што робіць раён найвялікшым у вобласці.

## Гісторыя 
Выцягорскі раён быў утвораны 1 жніўня 1927 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 24 581 чалавек.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Валагодскай вобласці
Чарапавецкі раён

**Чарапаве́цкі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Валагодскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Чарапавец, які не ўваходзіць у склад раёна, бо ўтварае ўласную гарадскую акругу.

## Геаграфія 
Чарапавецкі раён мяжуе з Кадуйскім, Усцюжэнскім, Белазерскім, Кірылаўскім і Шакснінскім раёнамі. Плошча раёна складае 7640 км².

## Гісторыя 
Чарапавецкі раён быў утвораны ў 1927 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 39 205 чалавек.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Валагодскай вобласці
Віктар Фёдаравіч Гур’еў

**Віктар Фёдаравіч Гур’еў** (, в. Барысаўка, Жытомірская вобласць — ) — беларускі оперны спявак.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў вёсцы Барысаўка.

## Творчасць 
Выканаў больш за 50 роляў. Выконваў партыі рознага плана: ад лірыка-драматычных да характарных. Увасобіў шэраг вобразаў у операх беларускіх кампазітараў: Сяргей («Алеся» Я. Цікоцкага), Нунцый («Джардана Бруна» С. Картэса), Старшыня («Брэсцкая крэпасць» ) і інш. Сярод партый класічнага рэпертуару: Галіцын, Шуйскі («», «Барыс Гадуноў» М. Мусаргскага), Герман, Княжыч («Пікавая дама», «» П. Чайкоўскага), Барклай дэ Толі («Вайна і мір» С. Пракоф’ева), Атэла, Манрыка («Атэла», «Трубадур» Д. Вердзі), Хазэ («Кармэн» Ж. Бізэ), («Дон Жуан» В. А. Моцарта), Стары Фаўст («Фаўст» Ш. Гуно), Спалаццані («Казкі Гофмана» Ж. Афебаха) і інш.  

## Сям’я 
* жонка Лідзія Пятроўна Шаўчэнка — салістка беларускай оперы
** сын  — вядучы акцёр Тэатра-студыі кінаакцёра
** дачка Ганна Віктараўна Гур’ева — салістка беларускай оперы

## Літаратура 
* 
* Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.] Т. 3. — Минск, 2006.
* Тэатральная Беларусь : энцыклапедыя. У 2 т. Т. 1. — Мінск, 2002.

Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Постаці Вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь
Кірылаўскі раён

**Кірылаўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным захадзе Валагодскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Кірылаў, які размешчаны за 129 км ад Волагды і за 100 км ад Чарапаўца.

## Геаграфія 
Кірылаўскі раён мяжуе з Важагодскім, Валагодскім, Белазерскім, Чарапавецкім, Шакснінскім, Усць-Кубінскім, Вашкінскім і Выцягорскім раёнамі, а таксама з Архангельскай вобласцю на поўначы. Плошча раёна складае 5394,19 км².

## Гісторыя 
Кірылаўскі раён быў утвораны 1 жніўня 1927 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 15 077 чалавек, з іх амаль палова пражывае ў адміністрацыйным цэнтры раёна.

## Спасылкі 
* Старонка на партале Валагодскай вобласці 

Катэгорыя:Раёны Валагодскай вобласці
Кадуйскі раён

**Ка́дуйскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на ўсходзе Валагодскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца пасёлак гарадскога тыпу Кадуй, які размешчаны за 178 км ад Волагды і за 56 км ад Чарапаўца.

## Геаграфія 
Кадуйскі раён мяжуе з Белазерскім, Чарапавецкім, Усцюжэнскім і Бабаеўскім раёнамі. Плошча раёна складае 3262,62 км².

## Гісторыя 
З XII стагоддзя тэрыторыя, на якой размешчаны сучасны раён, належала Белазерскаму княству, затым тэрыторыя ўвайшла ў склад Маскоўскай дзяржавы. З 1727 года ў складзе Белазерскага і Чарапавецкага паветаў Наўгародскай губерні. Кадуйскі раён быў утвораны 1 жніўня 1927 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 16 961 чалавек.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Валагодскай вобласці
Нікольскі раён (Валагодская вобласць)

**Нікольскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым усходзе Валагодскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Нікольск.

## Геаграфія 
Нікольскі раён мяжуе з Кічменгска-Гарадзецкім і Бабушкінскім раёнамі, а таксама з Кастрамской вобласцю на поўдні. Плошча раёна складае 7476,71 км².

## Гісторыя 
Нікольскі раён быў утвораны ў жніўні 1924 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 20 115 чалавек, пры гэтым у гарадскіх умовах размяшчалася 39,9 % насельніцтва раёна.

## Спасылкі 
* Старонка на партале Валагодскай вобласці 

Катэгорыя:Раёны Валагодскай вобласці
Магільна (горад)

**Магільна** () — горад у Польшчы, размешчаны за 250 км на захад ад Варшавы і за 70 км на паўднёвы захад ад Торуні. Адміністрацыйны цэнтр Магіленскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Магільна. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 8,32 км². Насельніцтва 11,9 тыс. чалавек.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Курт Левін, амерыканскі псіхолаг
## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі
Шакснінскі раён

**Шаксні́нскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Валагодскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца пасёлак гарадскога тыпу Шаксна.

## Геаграфія 
Шакснінскі раён мяжуе з Кірылаўскім, Валагодскім і Чарапавецкім раёнамі, а таксама з Яраслаўскай вобласцю на поўдні. Плошча раёна складае 2528,07 км².

## Гісторыя 
Рака Шаксна заўсёды была адным з асноўных водных шляхоў, якія злучалі цэнтральную частку Расію з Анежскім возерам і з Паўночнай Дзвіной. Мястэчка Шаксна, якое ранней было вядома пад назвай Нікольскае, вядомае з 1590 года. Шакснінскі раён быў утвораны 12 студзеня 1965 года.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала 33 415 чалавек. Пры гэтым у гарадскіх умовах размяшчаліся каля 60 % насельніцтва.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Валагодскай вобласці
Тухоля

**Тухоля** (,  — **Тухель**) — горад у Польшчы, размешчаны за 310 км на паўночны захад ад Варшавы і за 90 км на паўночны захад ад Торуні. Адміністрацыйны цэнтр Тухольскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Тухоля. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 17,69 км². Насельніцтва 13,8 тыс. чалавек.

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі
Ліпна (горад)

**Ліпна** () — горад у Польшчы, размешчаны за 160 км на паўночны захад ад Варшавы і за 50 км на паўднёвы ўсход ад Торуні. Адміністрацыйны цэнтр Ліпноўскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Ліпна. Займае плошчу 10,99 км². Насельніцтва 14,6 тыс. чалавек.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Пола Негры (1897—1987) — актрыса, зорка нямога кіно.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Казані

**Каза́ні** () — горад на поўначы Грэцыі, ў Македоніі. Горад знаходзіцца на вышыні 710 метраў над узроўнем мора, на ўскрайку ўрадлівай раўніны ў катлавіне паміж гарамі Верміён і Вурынос, што адкрываецца да даліны ракі Альякман, за 25 км на поўдзень ад Пталемаіса, за 105 км на паўднёвы захад ад Салонікаў і за 307 км на паўночны захад ад Афінаў. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай абшчыны, аднайменнай перыферыйнай адзінкі і перыферыі Заходняя Македонія. Насельніцтва горада складае 41066 чалавек, згодна перапісу 2011 года.

## Гісторыя 
Горад заснаваны ў XV стагоддзі ў перыяд асманскага валадарства. Быў цэнтрам грэчаскай культуры. У 1746—1750 гадах у горадзе выкладаў Яўген Вулгарыс. У горадзе была створана бібліятэка, якая захавалася да цяперашняга часу і якая з’яўляецца другой па велічыні ў краіне пасля Нацыянальнай бібліятэкі.

Падчас Першай балканскай вайны 11 кастрычніка 1912 года горад захапілі грэчаскія войскі.

У ходзе нямецкага ўварвання ў Грэцыю 13 красавіка 1941 года ў раёне горада адбылося адзінае за ўсю кампанію танкавая бітва, у якім нямецкія танкі 33-га танкавага палка 9-й танкавай дывізіі вермахта ўступілі ў бой з бранятэхнікай англійскага экспедыцыйнага корпуса. У гэтым баі былі знішчаны дзве брытанскія самаходкі і 4 нямецкія танкі (два PzKpfw IV, адзін PzKpfw II і PzKpfw I), пасля чаго англійскія войскі адступілі. 14 красавіка 1941 года нямецкія часці занялі Казані.

У Казані знаходзяцца ўніверсітэты ΤΕΙ Заходняй Македоніі і Універсітэт Заходняй Македоніі, у якіх навучаецца каля 15000 студэнтаў з усёй Грэцыі і з іншых краін.

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гарады Грэцыі
Катэгорыя:Заходняя Македонія
Бабушкінскі раён (Валагодская вобласць)

**Ба́бушкінскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на ўсходзе Валагодскай вобласці ў Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца Сяло імя Бабушкіна, якое размешчана за 249 км ад Волагды.

## Геаграфія 
Бабушкінскі раён мяжуе з Выцягорскім, Нікольскім, Тоцемскім і Нюксенскім раёнамі, а таксама з Кастрамской вобласцю на захадзе. Плошча раёна складае 7760,50 км².

## Гісторыя 
Солевыя «падземныя моры», затоеныя ў нетрах зямель па рацэ Лядзеньгі, адкрыліся людзям яшчэ ў XV стагоддзі. З тых часоў на чатыры стагоддзі праца па солевай здабычы стаў галоўным заняткам мясцовых жыхароў. Пасля тут паўсталі цэлыя дынастыі старажытнарасійскіх здабытчыкаў солі. Яны апярэдзілі многія прыёмы свідравой тэхнікі, якія выкарыстоўваюцца і сёння. Паходзіў з такой сям’і здабытчыкаў і вядомы рэвалюцыянер Іван Бабушкін, у гонар якога пасля 1917 года было перайменавана старадаўняе сяло Лядзенскае.

## Насельніцтва 
Насельніцтва раёна станам на 2017 год складала .

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Валагодскай вобласці
Кракаўская брама (Люблін)

**Кракаўская брама** () — цагляная брама ў Любліне, была часткай гарадскога мура, які не захаваўся. Брама служыла ўездам у Люблін з боку Кракава, ад якога атрымала сваю назву.

Брама была пабудавана ў 1341 годзе па загадзе караля Казіміра III. Перад гарадскім мурам быў пракладзены роў, праз які да брамы быў перакінуты мост.

У першай палове XVI стагоддзя ўмацаванні былі абноўлены Себасцьянам Улохам. Брама рэстаўравалася ў 1673 і 1742—1745 гадах. У 1782 годзе рэканструявана архітэктарам Дамініка Мерліні.

У першай палове XIX стагоддзя браму ўпрыгожылі абразамі Дзевы Марыі і Святога Антонія (заступніка горада). У 1950-я гады брама была адрэстаўравана, у ёй цяпер знаходзіцца Музей гісторыі Любліна.

## Галерэя 

Файл:Lublin Krakauer Tor 1618.jpg|Найстарэйшы малюнак Кракаўскай брамы, 1618 г.
Файл:Lublin Krakauer Tor 1740.jpg|Кракаўская брама ў 1740 г.
Файл:Lublin Krakauer Tor 1944.jpg|Люблін з Кракаўскай брамай у 1944 г.
Файл:Zegar_wieżowy.jpg|Механізм гадзінніка
Файл:Brama_Krakowska_w_Lublinie_-_Dzwony.jpg|Званы

## Спасылкі 
Катэгорыя:Славутасці Любліна
Катэгорыя:Брамы Польшчы
Катэгорыя:Збудаванні Польшчы ў гатычным стылі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1341 годзе
Катэгорыя:1341 год у Еўропе
Катэгорыя:XIV стагоддзе ў Польшчы
Бешыкташ

ў раёне Бешыкташ]]
**Бешыкта́ш** () — раён і муніцыпалітэт Стамбула ў Турцыі, размешчаны на еўрапейскім беразе праліва Басфор. На поўначы мяжуе з раёнамі Сарыер і Шышлі, на захадзе з Кагытанам, на поўдні з Беяглу і на ўсходзе з Басфорам. Непасрэдна на другім беразе знаходзіцца акруга Юскюдар. Раён уключае шэраг важных аб’ектаў уздоўж еўрапейскага берага Басфора, ад палаца Далмабахчэ на поўдні да раёна Бебек на поўначы.

Гістарычным камерцыйным цэнтрам Бешыкташа з’яўляецца квартал з аднайменнай назвай, а таксама Чаршы, які прымыкае да невялікага парку. Праз раён праходзіць бульвар Барбарас, якая злучае заходні бераг праліва з Басфорскім мостам. З іншага боку бульвар скончваецца ў квартале Зінджырлікую ў раёне Шышлі, які з’яўляецца важным грамадскім транспартным вузлом горада. Праз раён таксама праходзіць праспект Бююкдэрэ.

Не зважаючы на тое, што раён адносна невялікі як па колькасці насельніцтва, так і паводле плошчы, Бешыкташ, аднак, з’яўляецца адным з найважнейшых раёнаў горада дзякуючы сваім бізнесовым і гандлёвым зонам, гістарычным месцам, універсітэтам, маляўнічым краявідам на праліў Басфор і падводнай дарозе. Раён таксама з’яўляецца вядучым фінансавым цэнтрам Турцыі. У рэйтынгу 2013 года турэцкіх раёнаў Бешыкташ заняў першае агульнае месца дзякуючы высокаму ўзроўню жыцця, росквіту і ўзроўню культуры. У раёне размяшчаецца футбольны клуб «Бешыкташ», шматразовы чэмпіён краіны і ўладальнік кубка Турцыі. Стадыён клуба размяшчаецца ля самага палаца Далмабахчэ.

У 2016 і 2017 гадах у раёне адбыліся два тэракты. Адзін меў месца ля стадыёна, а другі — у начным клубе.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Фотаздымкі // Fotopedia

Катэгорыя:Стамбул
Катэгорыя:Раёны і акругі гарадоў
Славай Жыжак

**Слáвай Жы́жак** (; , , СФРЮ) — славенскі культуролаг і сацыяльны псіхолаг фрэйдамарксісцкага накірунку.

Жыве і працуе ў горадзе Любляна. Перакладчык Жака Лакана, вучэнне якога разам з марксізмам служыць асноўным інструментам для аналізу культуры. Заснавальнік (сумесна з Расткам Мочнікам і Младанам Доларам) Люблянскай школы псіхааналізу (школы тэарэтычнага псіхааналізу) — адзінай усходнееўрапейскай школы, якая дамаглася міжнароднага прызнання пасля распаду Усходняга блоку.

## Творчасць 
### Пераклады на беларускую мову 
* Псіхааналіз і нямецкі ідэалізм // Фрагменты 1-2, 1997
* Ты можаш // Фрагменты №7
* Дваццаць гадоў калапсу  // Arche 2009
* Кожнаму паводле сквапнасці іхняй

Катэгорыя:Палітычныя філосафы
Катэгорыя:Марксісты
Катэгорыя:Прыхільнікі антыспажывальніцтва
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Любляне
Катэгорыя:Выпускнікі Люблянскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Філосафы Славеніі
Пётр Фролавіч Прывалаў

{{Ваенны дзеяч
|імя     = Пётр Фролавіч Прывалаў
|арыгінал імя =
|дата нараджэння  = 
|дата смерці    = 
|месца нараджэння = 
|месца смерці = 
|выява = 
|шырыня = 
|апісанне выявы =
|мянушка =
|прыналежнасць = 
|гады службы = 1917—1941
|званне =  генерал-маёр
|род войскаў = пяхота
|камандаваў = 192-я горнастралковая дывізія
|частка =
|бітвы = Першая сусветная вайна,Грамадзянская вайна ў Расіі,Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды =
 { style="background:transparent"

}
|сувязі =
|у адстаўцы =
}}
**Пё́тр Фро́лавіч Прыва́лаў** (, в. Смалявічы Чарнігаўскай губерні, Расійская імперыя — 31 снежня 1951, Масква, РСФСР, СССР) — савецкі военачальнік, генерал-маёр (1940), удзельнік Першай сусветнай, грамадзянскай і Другой сусветнай войнаў.

## Біяграфія 
Пётр Прывалаў нарадзіўся 22 снежня 1898 года ў вёсцы Смалявічы Чарнігаўскай губерні ў сям’і працоўнага. Пасля сканчэння вясковай школы цягам сямі гадоў працаваў пекарам і чарнарабочым. У 1917 годзе быў прызваны ў царскае войска, браў удзел у Першай сусветнай вайне на Заходнім фронце, даслужыўся да звання унтэр-афіцэра. У сакавіку 1918 года далучыўся да Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, служыў ваяром марскога аддзела, удзельнічаў у бітвах з войскамі Юдзеніча і Калчака, быў паранены.

Пасля вайны да 1925 года Прывалаў камандаваў кулямётнымі ўзводам і ротай. У 1926 скончыў пяхотную школу ў Кіеве і да 1931 года камандаваў рознымі стралецкімі падраздзяленнямі. Пасля цягам двух гадоў Прывалаў служыў начальнікам штабу стралковага палка, і трох гадоў — яго камандзірам. У 1936—1937 гадах ён быў памочнікам камандзіра дывізіі. У чэрвені 1938 года прызначаны камандзірам 80-й стралковай дывізіі Кіеўскай асаблівай ваеннай акругі. 4 чэрвеня 1940 года яму нададзенае званне генерал-маёра. У маі 1941 года скончыў Вышэйшыя акадэмічныя курсы пры Ваеннай акадэміі Генеральнага штаба РСЧА, пасля чаго атрымаў прызначэнне камандзірам 192-й горнастралковай дывізіі ў Кіеўскай асаблівай ваеннай акрузе.

У пачатку Вялікай Айчыннай вайны дывізія Прывалава змагалася на Паўднёва-Заходнім фронце, брала ўдзел у прыгранічным змаганні і Кіеўскай абарончай аперацыі. У апошняй дывізія трапіла ў атачэнне і зазнала вялікія страты. У жніўні 1941 года пры спробе выйсці з атачэння Прывалаў трапіў у нямецкі палон. Утрымліваўся ў некалькіх нямецкіх канцэнтрацыйных лагерах. У пачатку мая 1945 года Прывалаў быў вызвалены з лагера Вайсенбург амерыканскімі войскамі. Праз савецкую ваенную місію па рэпатрыяцыі ў Парыжы быў перанакіраваны ў Маскву. Па праверцы ў органах НКУС 15 снежня 1945 года быў арыштаваны і аддадзены пад суд. У 1950 годзе Ваеннай калегіяй Вярхоўнага Суда СССР прысуджаны да найвышэйшай меры пакарання. Прысуд быў выкананы 31 снежня 1951 года. Пасмяротна рэабілітаваны 18 сакавіка 1968.

## Узнагароды 
* Ордэн Чырвонага сцяга (20.02.1928)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бранскай вобласці
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Расстраляныя ў СССР
Дом Багародзіцы (Эфес)

**Дом Багародзіцы** — размешчаны ў Эфесе (Турцыя) невялічкі будынак VII стагоддзя н.э. з сутарэннем I стагоддзя н.э., які ў канцы XIX стагоддзя каталіцкія місіянеры сталі атаясамляць з домам, у якім жыла маці Ісуса Хрыста Дзева Марыя.

У якасці доказу гэтага сцверджання прыводзяцца пасведчанні мясцовых жыхароў, а таксама бачанні нямецкай манашкі Анны Катарыны Эмерых (1774—1824), якая ў Эфесе ніколі не была. За 2 гады да смерці, падчас аднаго з такіх бачанняў, ёй з’явілася Найсвяцейшая Багародзіца і падрабязна апісала месца, у якім яна жыла да свайго Успення.

Паводле падання, у Эфес Найсвяцейшая Дзева Марыя выправілася ў 43 годзе разам з апосталам Янам Багасловам, падчас ганення Ірада на хрысціян. Але незадоўга да свайго шчаснага Успення Найсвяцейшая Дзева Марыя зноў прыбыла ў Іерусалім, дзе і адбылося Успенне.

У 1950 годзе будынак быў адбудаваны і ператвораны ў капліцу. Нягледзячы на тое, што Ватыкан афіцыйна не прызнаў будынак домам Багародзіцы, яго наведалі папы Павел VI (у 1967 годзе), Ян Павел II (1979) і Бенедыкт XVI (2006).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзева Марыя
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Турцыі
Катэгорыя:Эфес (горад)
Вялікая гавань

**Вялікая гавань** () — найбуйнейшая гавань на Мальце, вядомая таксама пад сваёй англійскай назвай *Гранд-Харбар*. У якасці гавані яе выкарыстоўвалі ў старажытнасці яшчэ фінікійцы, а пазней яна была істотна палепшана, з’явіліся докі, прыстані і ўмацаванні.

Вялікая гавань на працягу 268 гадоў мела вялікае стратэгічнае значэнне для гаспітальераў, а таксама не страціла яго пасля прыходу на востраў брытанцаў.

23 верасня 1551, 1555 ці 1556 года (паводле розных крыніц), па Вялікай гавані прайшоў разбуральны смерч (F3 / F4). Сфарміраваўшыся над вадой, смерч патапіў мноства караблёў (у тым ліку і 4 караблі Мальтыйскага ордэна), пасля чаго выйшаў на сушу і забіў каля 600 чалавек. Нягледзячы на назву смерча, сталіцы Мальты — Валеты — у той час не існавала, паколькі Вялікі магістр мальтыйскіх рыцараў асабіста заклаў першы камень у яе падмурак 28 сакавіка 1566 года.

Вялікая гавань стала полем бітвы паміж гаспітальерамі і туркамі падчас Вялікай аблогі Мальты ў 1565 годзе. У гады Другой сусветнай вайны на працягу блакады Мальты, многія докі і ваенныя збудаванні ў гавані, уключаючы Форт Святога Эльма, былі разбураны войскамі нацысцкага блоку, у прыватнасці Італіяй і Германіяй. Таксама буйны ўрон быў нанесены Валеце і яшчэ тром найбліжэйшым гарадам.

Пасля сыходу з вострава брытанскай арміі гавань страціла сваё ваеннае значэнне, але па-ранейшаму застаецца актыўнай у плане міжнароднага гандлю.

На паўночным захадзе гавань замыкае паўвостраў Себарас, на якім занаходзіцца частка Валеты і яе прыгарада Фларыны. Гэты паўвостраў таксама аддзяляе Вялікую гавань з гаванню Марсаксет. Паўднёва-ўсходні бераг гавані сфарміраваны мноствам бухт і мысаў, з боку якіх у гавань упадаюць чатыры невялікія ручаі. Таксама на гэтым баку размяшчаюцца гарады Каспікуа, Біргу і Сінгея. Большасць насельніцтва Мальты жыве ў радыусе трох кіламетраў ад Вялікай гавані, што робіць гэты раён самым густанаселеным у краіне, а таксама адным з самых шчыльназаселеных у Еўропе.

## Краявід гавані 
## Спасылкі 
* 
* Вялікая гавань 
* Пврты Валеты

Катэгорыя:Геаграфія Мальты
Катэгорыя:Парты Міжземнага мора
Катэгорыя:Залівы Міжземнага мора
BorsodChem

**«БоршадХем»** — хімічнае прадпрыемства Венгрыі, заснаванае ў 1949 годзе ў Казінцбарцыцы (медзье Боршад-Абаўй-Земплен) ў якасці «Боршадскага хімічнага завода».

На 2020 год прадпрыемства выпускала метылендыфенілдыізацыянат (МДІ), талуілендыізацыянат (ТДІ), полівінілхларыд (ПВХ) і хлор-лугавыя вырабы. «БоршадХем» быў іх вядучым вытворцам у Цэнтральнай і Усходняй Еўропе, а таксама адным з найбольшых прамысловых прадпрыемстваў Венгрыі. Прадпрыемства мела даччыную вытворчасць у Чэхіі (Острава) і гандлёвыя прадстаўніцтвы ў яшчэ 6 краінах.

## Будова 
На 2020 год ЗАТ «БоршадХем» уключала па 6 падраздзяленняў у Венгрыі і за мяжой. У Венгрыі дзейнічалі: ТАА «Вытворчасць і збыт аконных рамаў БХ», ТАА «Пастаўшчык палімераў», ТАА «Фармалін БХ-КХ» і ТАА «Электрастанцыя БХ» у Казінцбарцыцы (медзье Боршад-Абаўй-Земплен, а таксама Асяродак распрацоўкі ў Гёдзёлё (медзье Пешт) і гандлёвае прадстаўніцтва ў Будапешце. За мяжой працавалі ТАА «Мараўскія хімічныя заводы» ў Чэхіі (Острава) і 5 гандлёвых прадстаўніцтваў у Бразіліі (Баруэры, штат Сан-Паўлу), Турцыі (Стамбул) і 3 краінах Еўропы: Італіі (Мілан), Польшчы (Катавіцы) і Харватыі (Заграб).

## Гісторыя 
У 1949 годзе ў горадзе Казінбарцыка на паўночным усходзе Венгрыі заснавалі 1-ы ў краіне хімічны завод. У 1954 годзе «Боршадскі прамысловы трэст», «Боршадскі коксахімічны завод» і «Сажоменцкі хімічны завод» злучылі ў «Боршадскі хімічны камбінат». На прадпрыемстве сталі выпускаць такія азотныя ўгнаенні, як аміяк, мачавіна і нітрыт. У 1958 годзе прадпрыемства налічвала 1397 супрацоўнікаў. У 1963 годзе да камбіната далучылі «Берэнтэйскі хімзавод» і пачалі вырабляць па 6000 тон полівінілхларыду (ПВХ) за год. У 1967 годзе дабудавалі капралактамавы завод і пашырылі азотны завод. У 1969 годзе ўвялі 2-ю чаргу вытворчасці ПВХ гадавой магутнасцю 25 000 тон. За 1969 год «Боршадскі хімічны камбінат» («БХК») выпусціў на 3-х азотных заводах 126 866 тон аміяку, што склала 30,6% яго вытворчасці ў Венгрыі. У выніку «БХК» стаў 6-м па велічыні хімічным прадпрыемствам краіны. У 1973 годзе лік супрацоўнікаў вырас да 5425 чалавек. У 1978 годзе адчынілі 3-ю чаргу вытворчасці ПВХ магутнасцю 150 000 тон за год. У 1991 годзе прадпрыемства пераўтварылі ў акцыянернае таварыства. На пачатку 1990-х гадоў запусцілі завод ізацыянату, дзе сталі вырабляць метылендыфенілдыізацыянат (МДІ). На пачатку 2000-х вытворчасць пышырылі выпускам талуілендыізацыянату (ТДІ). У 2007 годзе прадпрыемства набыў англійскі інвестхолдынг «Перміра» (Лондан). У 2011 годзе яго прадалі кітайскаму холдынгу «Ваньхуа» (Яньтай, правінцыя Шаньдун).

### Кіраўнікі 
* Ёзеф Саба (1954—1955)
* Шандар Гор-Нагі (1955—1957)
* Ласла Шутэ (1957—1963)
* Іштван Санта (1963—1971)
* Іштван Кёртвельес (1971—1981)
* Талнай Лаёш (1981—1991)
* Ласла Ковач (1991—2006)

## Спасылкі 
*  
Катэгорыя:Хімічныя і нафтахімічныя кампаніі
Катэгорыя:Кампаніі Венгрыі
Крысціян IV (кароль Даніі)

**Крысціян IV** (; 12 красавіка 1577, Фрэдэрыксберг, Сталічная вобласць — 28 лютага 1648, Розенборг, Сталічная вобласць) — кароль Даніі і Нарвегіі з 4 красавіка 1588 года, пры якім дацкая дзяржава дасягнула вяршыні сваёй магутнасці. Займаў трон 59 гадоў — даўжэй, чым хто-небудзь у дацкай гісторыі.

Катэгорыя:Каралі дацкія
Катэгорыя:Каралі нарвежскія