Архан Памук

**Арха́н Паму́к** (; нарадзіўся 7 чэрвеня 1952 у Стамбуле) — турэцкі пісьменнік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі ў галіне літаратуры (2006).

Папулярны як у Турцыі, так і за яе межамі, лаўрэат шэрагу турэцкіх літаратурных прэмій. Яго творы перакладзены больш чым на сорак моў.

## Біяграфія 
Памук нарадзіўся ў заможнай сям’і, бацька яго быў інжынерам. Ён навучаўся ў амерыканскім коледжы Robert College, які месціцца ў Стамбуле. Па сканчэнні коледжа пад уплывам сям’і паступіў у тэхнічны ўніверсітэт Стамбула (бацькі жадалі, каб ён стаў інжынерам-будаўніком), аднак праз тры гады ён кінуў гэтую навучальную ўстанову, каб зрабіцца прафесійным пісьменнікам.

У 1977 закончыў інстытут журналістыкі стамбульскага ўніверсітэта. Паміж 1985 і 1988 гадамі ён жыў ЗША, працуючы ў Калумбійскім універсітэце, але пасля вярнуўся ў Турцыю. З 1982 па 2001 год быў жанаты (зараз у разводзе), ёсць дачка. Жыве ў Стамбуле.

Пісьменнік не тоіць сваёй грамадзянскай пазіцыі, публічна выказваў свае меркаванні па «балючых пытаннях» (генацыд армян, дыскрымінацыя курдаў), за што турэцкі ўрад скардзіўся на яго ў суд. Але па працэдурных прычынах абвінавачанні былі адхілены (студзень 2006).

## Творчасць 
У сваіх творах Памук спрабуе спалучыць традыцыі еўрапейскай літаратуры і турэцкага прыгожага пісьменства. Асноўныя тэмы творчасці пісьменніка — канфлікт і процістаянне паміж Усходам і Захадам, ісламам і хрысціянствам, традыцыямі і сучаснасцю. Напрыклад, разыходжанні паміж заходніцтвам і ісламізмам у сучаснай Турцыі складаюць галоўную тэму кнігі «Снег» (2002).

А адна з самых знакавых кніг — «Стамбул. Горад і ўспаміны». Пісьменнік стварыў нязвыклую кнігу: раман-аўтабіяграфія, сямейная сага, энцыклапедыя горада, альбом з цудоўнымі здымкамі і гравюрамі. Аўтар вядзе чытача па сваіх любімых вулках, напоўненых гукамі і пахамі роднага горада, не бачнага турыстам, схаванага ад мімалётных разявак. У 2006 Архан Памук атрымаў Нобелеўскую прэмію, як пісьменнік, які «ў пошуках меланхалічнай душы свайго роднага гораду адкрыў новыя сімвалы сутыкненьня і перапляцення культураў».

Апублікаваны ў 2008 годзе раман «Музей нявіннасці» прысвечаны рэчам як адлюстраванню рэальнасці мінулага. Па словах Памука, ён фармуе калекцыю для музея старых рэчаў, падобнага таму, які апісаны ў кнізе. 28 красавіка 2012 года Музей нявіннасці адкрыў свае дзверы.

## Бібліяграфія 
* «Cevdet Bey ve Oğulları» (1982, «*Джэўдэт бэй і яго сыны*»)
* «Sessiz Ev» (1983, «*Ціхі дом*»)
* «Beyaz Kale» (1985, «*Белая цвярдыня*»)
* «Kara Kitap» (1990, «*Чорная кніга*»)
* «Yeni Hayat» (1995, «*Новае жыццё*»)
* «Benim adım Kırmızı» (1998, «*Мяне клічуць Чырвоны*»)
* «Öteki Renkler» (1999, «*Іншыя колеры*»)
* «Kar» (2002, «*Снег*»)
* «İstanbul: Hatıralar ve Şehir» (2003, «*Стамбул. Горад і ўспаміны*»)
* «Masumiyet Müzesi» (2008, «*Музей нявіннасці*»)
* «Manzaradan Parçalar: Hayat, Sokaklar, Edebiyat » (2010, «*Выявы ландшафтаў: жыццё, вуліцы, літаратура*»)
* «Saf ve Düşünceli Romancı » (2011, «*Наіўны і сентыментальны раманіст*»)
* «Kafamda Bir Tuhaflık» (2014, «*Мае дзіўныя думкі*»)
* «Kırmızı Saçlı Kadın» (2016, «*Рудавалосая жанчына*»)

## Беларускія пераклады 
* Стамбул. Горад і ўспаміны / Архан Памук; пер. з тур. Т. І. Урублеўскай-Токер. — Мінск: А. М. Янушкевіч, 2018. — 500 с.: іл. — (Серыя «Noblesse Oblige»).  ISBN 978-985-7165-92-6

## Спасылкі 
* Сайт Архана Памука

Катэгорыя:Пісьменнікі Турцыі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па літаратуры