Бацькаўшчына (газета, 1947)

**«Бацькаўшчына»** — грамадска-палітычная газета беларускай эміграцыі, якая выдавалася ў Мюнхене з 31 кастрычніка 1947 года па снежань 1966 года. Пазіцыянавала сябе як орган «беларускай нацыянальна-вызвольнай думкі». З 1955 года выходзіла ў фармаце штотыднёвіка.

Першы нумар газеты быў падрыхтаваны ў асяроддзі пасляваеннай эміграцыі ў Германіі і выйшаў накладам 2000 асобнікаў; карэктуру першага выпуску праводзілі падчас паездкі ў Марбург на з’езд студэнтаў. Апошнім стаў 637-ы нумар, які выйшаў у снежні 1966 года.

## Гісторыя 
Газета пачала выходзіць у 1947 годзе ў лагерах для перамешчаных асоб (Германія) як адказ на патрэбу ў кансалідацыі беларускай пасляваеннай эміграцыі. Першапачаткова выданне мела нерэгулярны характар, але з цягам часу ператварылася ў адзін з самых уплывовых друкаваных органаў беларускага замежжа.

### Заснаванне і назва 
Першы нумар «Бацькаўшчыны» быў выпушчаны з друкарні 31 кастрычніка 1947 года накладам 2000 асобнікаў.

### Арганізацыя выдання і друк 
Пытанні ліцэнзавання і выдання ў пасляваеннай Германіі вырашаліся праз ліцэнзіята газеты: першым ліцэнзіянтам называецца Аляксандр Калодка, а пасля яго ад’езду ліцэнзію пераняў Васіль Кендыш. Паводле ўспамінаў Кендыша, галоўнае рэдактарства ўзяў на сябе Антон Адамовіч, а адной з асноўных праблем стала наладжванне тэхнічных магчымасцяў друку і фінансавага забеспячэння. У выніку друк быў арганізаваны ў Дынгальфінгу (арэнда лінатыпа для патрэб газеты), а набор у асобных выпадках забяспечвалі некалькі наборшчыкаў; пазней заключылі дамову з украінскім лінатыпістам, які прыязджаў для набору чарговых выпускаў.

Пасля грашовай рэформы ў Германіі ў сярэдзіне 1948 года выданне сутыкнулася з дадатковымі цяжкасцямі і на пэўны час перарывала нармальны выхад; у ўспамінах адзначаліся таксама выдаткі на друк і лагістыку дастаўкі накладу паміж друкарняй, станцыяй і месцам размяшчэння рэдакцыі. У выданні існаваў адмысловы раздзел «Справы Ды-Пі» (прысвечаны практычным пытанням перамешчаных асоб), дзе друкаваліся, сярод іншага, звесткі пра прафесійныя курсы Міжнароднай арганізацыі па справах бежанцаў, парады перад выездам у розныя краіны, звесткі пра пазыкі і дакументы, а таксама інфармацыя пра міграцыйныя квоты.

### Выдавецкія праекты 
Пры газеце быў створаны аднайменны выдавецкі праект «Бацькаўшчына», які пачаў працаваць у 1952 годзе (ўзаемадзеянне адзначаецца таксама з Беларускім інстытутам навукі і мастацтва), і ў межах якога выходзілі кніжныя выданні беларускай класікі і асобныя літаратурныя праекты. Рэдакцыя брала на сябе не толькі падрыхтоўку тэкстаў, але і распаўсюд выданняў (у тым ліку праз акцыі, прысвечаныя беларускай кнізе). Таксама адзначалася высылка асобнікаў у БССР (перадусім у бібліятэкі і рэдакцыі) і ўскосныя сведчанні пра выкарыстанне матэрыялаў «Бацькаўшчыны» ў савецкай прэсе пры публікацыях крытычнага характару.

Выдаўцом газеты з 1955 года быў Уладзімір Бортнік. У розны час рэдактарамі былі Мікола Панькоў, Я. Пятроўскі, Сымон Кабыш. З 1951 года выданне атрымлівала фінансавую падтрымку з боку амерыканскіх спецслужбаў (ЦРУ), якія разглядалі эмігранцкія арганізацыі як інструмент у Халоднай вайне супраць савецкага блока.

### Завяршэнне выдання 
Станіслаў Станкевіч рэдагаваў «Бацькаўшчыну» да свайго выезду ў ЗША ў 1962 годзе; пасля гэтага газету перанялі Павал Урбан, Уладзімір Цвірка і Юры Сянькоўскі, чыя занятасць на радыё «Вызваленне / Свабода» паўплывала на стабільнасць выдання.
Асноўныя тэмы публікацый:
* Гісторыя Беларусі: Публікацыі даследчыкаў эміграцыі пра Вялікае Княства Літоўскае, БНР, Слуцкі збройны чын.
* Крытыка савецкай палітыкі: Аналіз нацыянальнай і эканамічнай палітыкі ў БССР, выкрыццё рэпрэсій і русіфікацыі.
* Культура і літаратура: Друкаваліся творы беларускіх пісьменнікаў-эмігрантаў (Наталля Арсеннева, Алесь Салавей, Масей Сяднёў і інш.), успаміны, літаратуразнаўчыя артыкулы.
* Рэлігія: Матэрыялы па гісторыі БАПЦ і каталіцкага касцёла, праблемы рэлігійнага жыцця ў СССР.

Як дадатак да газеты ў 1952—1961 гадах выдаваўся літаратурны часопіс для дзяцей «Каласкі»..

## Спадчына 
Газета «Бацькаўшчына» застаецца важнай крыніцай па гісторыі беларускай пасляваеннай эміграцыі. Яе архіў змяшчае унікальныя дакументы, публіцыстыку і мастацкія творы, якія не маглі быць апублікаваныя ў БССР з прычыны цэнзуры.

Электронны архіў нумароў газеты даступны на сайце «Беларуская Інтэрнэт-Бібліятэка Kamunikat.org».

## Гл. таксама 
* Беларуская служба Радыё «Свабода»
* Беларус (газета)
* Беларускае слова (1948)
* Беларусы Германіі
* Беларускія лагеры для перамешчаных асоб

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Снапкоўскі У.* Аб пагадненні паміж урадам Беларускай ССР і ЮНРРА ад 18 снежня 1945 года // Беларуская думка № 12, 2018. — С. 68−76.
* Советская историческая энциклопедия. — Москва, 1961.
* 

## Спасылкі 
* Архіў нумароў газеты «Бацькаўшчына» на сайце Kamunikat.org
* Газета «Бацькаўшчына» ў Зводным электронным каталогу бібліятэк Беларусі

Катэгорыя:Беларуская дыяспара
Катэгорыя:Газеты Германіі на беларускай мове
Катэгорыя:Мюнхен
Катэгорыя:Перыядычныя выданні беларускай дыяспары
Катэгорыя:Газеты на беларускай мове
Катэгорыя:Беларускія СМІ ў замежжы