open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Герб Мсціслава

**Герб Мсціслава** — геральдычны сімвал Мсціслава, нададзены гораду каралём польскім і вялікім князем літоўскім Уладзіславам Вазам 16 жніўня 1634: *«у залатым полі збройная рука з мячом — „Малая Пагоня“»*.

Падчас расійскага панавання імператрыца Кацярына II 16 жніўня 1781 даравала Мсціславу новы герб:

У верхняй частцы шчыта частка герба Магілёўскага: у залатым полі палова Расійскага герба. У ніжняй, у срэбным полі, чырвоная лісіца, якая бяжыць, каторых звяроў ваколіцы гэтага горада маюць багата.

Вылучэнне чырвонай лісіцы (пазней — воўка) як нейкай асаблівасці Мсціслава з’яўляецца штучным вынікам творчасці мастакоў і складальнікаў гербаў з Геральдмейсцерскай канторы Расійскай імперыі.

У сучаснай Беларусі з невядомых прычынаў 29 лістапада 2000 статус афіцыйнага геральдычнага сімвалу Мсціслава атрымаў гібрыд гістарычнага і расійскага гарадскіх гербаў. Аўтар гэтага герба — С. Рассадзін.

Афіцыйнае апісанне:

У срэбным полі французскага шчыта з сіняга воблака выходзіць далонь Гасподняя, узброеная стальным мячом, а пад ёю гербавая эмблема Мсціслаўскага княства, чырвоны воўк, павернуты налева.

Тым часам, згодна з адзінай вядомай выявай герба Амсціслаўскага княства, што размяшчаецца ў Маскоўскім Тытулярніку (1672), яго геральдычным сімвалам была «Пагоня».

Файл:Amścisłaŭ-Miensk-Navahradak-Smalensk-Troki-Viciebsk-Vilnia, Pahonia. Амсьціслаў-Менск-Наваградак-Смаленск-Трокі-Віцебск-Вільня, Пагоня (1578).jpg|Герб горада паводле Б. Папроцкаму, 1578
Файл:Amścisłaŭ,_Małaja_Pahonia._Амсьціслаў,_Малая_Пагоня_(B._Starzyński,_1634,_1875-1900).jpg|Малюнак пячаткі XVII ст. з легендай на латыні
Файл:Coat of Arms of Mscisłaŭ, Belarus, 1634.png|Рэканструкцыя герба 1634 г.
Файл:Amścisłaŭ, Pahonia. Амсьціслаў, Пагоня (1672).jpg|Герб Мсціслаўскага княства з Маскоўскага Тытулярніка (1672)
Файл:Amścisłaŭ. Амсьціслаў (1843).jpg|Герб 1781 г.
Файл:Amścisłaŭ. Амсьціслаў (1881-94).jpg|Медальён з гербам князя Мсціслаўскага, 1881

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мсціслаў
Мсціслаў
Базідыяспора

thumb|Дзве базідыі (паказаны чырвоным) с базідыяспорамі (паказаны зялёным)
**Базідыяспора** — спора палавога размнажэння базідыяльных грыбоў.

Утвараюцца вонкава па 2—4 на паверхні базідый. Бываюць акруглыя, авальныя або ніткападобна выцягнутыя. Сядзяць на маленькіх шыпападобных вырастах базідыі — стэрыгмах. У адрозненне ад аскаспораў базідыяспоры адштурхоўваюцца ад базідыі вонкі. На адпаведным субстраце базідыяспора прарастае гаплоідным гомакарыятычным міцэліем.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Базідыяльныя грыбы
Катэгорыя:Марфалогія грыбоў
Герб Бабруйска

**Герб горада Бабруйска** ўяўляе сабой выяву на срэбным полі французскага шчыта вертыкальнай карабельнай шчоглы з двума складзенымі накрыж дрэвамі натуральнага колеру. Сімволіка герба шчыльна звязана з будаўніцтвам у XVIII стагоддзі флоту на Чорным і Балтыйскім морах, для чаго патрабавалася шмат шчоглавага лесу. Герб быў прыняты 22 студзеня 1796 года і напачатку змяшчаў у верхняй частцы выяву двухгаловага арла Расійскае імперыі. Сучасны герб зацверджаны разам са сцягам горада 3 студзеня 2005 года.

Катэгорыя:Бабруйск
Бабруйск
Катэгорыя:1796 год у Беларусі
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Бабруйску
Герб Ваўкавыска

**Герб Ваўкавыска** — геральдычны сімвал Ваўкавыска, нададзены гораду ў XVI ст.: *«у блакітным полі выява галавы ваўка»*.

У сучаснай Беларусі афіцыйны статус атрымаў 12 красавіка 2001, адначасна зрабіўся гербам Ваўкавыскага раёна. У гербавым матрыкуле краіны значыцца пад № 58.

Афіцыйнае апісанне:

У блакітным полі барочнага шчыта срэбны воўк у поўны рост.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ваўкавыск
Ваўкавыск
Герб Высокага

**Герб Высокага** — геральдычны сімвал Высокага, нададзены гораду ў XVI ст.: *«у блакітным полі сярэбраная двухпавярховая, крытая дахоўкай вежа, з двума акенцамі і трыма брамамі»*.

У сучаснай Беларусі афіцыйны статус атрымаў 19 жніўня 1998. У гербавым матрыкуле краіны значыцца пад № 21.

Афіцыйнае апісанне:

У блакітным полі барочнага шчыта на зялёнай зямлі белая вежа пад чырвоным дахам, з двума вокнамі і трыма брамамі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Высокае
Высокае
Герб Астрыны

**Герб Астрыны** — герб гарадскога пасёлка Астрына Шчучынскага раёна. Герб і сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 279. Мастак Віктар Ляхор.

## Гісторыя 
 года]]
Гістарычны герб пацверджаны гораду 16 чэрвеня 1792 года каралём польскім і вялікім князем літоўскім С. А. Панятоўскім: *«у блакітным полі срэбная вежа з чырвоным дахам, на даху збройная рука з палашом»*.

## Апісанне 
Сучасны герб уяўляе сабой перасечаны барочны шчыт, у блакітным полі якога на ніжняй зялёнай канцавой частцы намалявана сярэбраная вежа; над яе чырвоным спічастым дахам — рука воіна ў сярэбраных баявых даспехах, якая трымае аголены меч з таго ж металу.

## Гл. таксама 
* Сцяг Астрыны

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* http://www.pravo.by/pdf/2007-148/2007-148(004-048).pdf 

Катэгорыя:Астрына
Астрына
Герб Вілейкі

**Герб Вілейкі** — геральдычны сімвал Вілейкі, дараваны гораду 22 студзеня 1796: *«у чырвоным полі срэбная рака, па ёй плыве судна з цюком тавараў і залатым коласам пасярэдзіне»*.

У сучаснай Беларусі афіцыйны статус атрымаў 10 красавіка 2001. У гербавым матрыкуле краіны значыцца пад № 57.

Афіцыйнае апісанне:

У чырвоным полі французскага шчыта срэбная рака, па якой плыве судна з цюком тавараў і залатым жытнім коласам пасярэдзіне.

## Гл. таксама 
* Сцяг Вілейкі

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вілейка
Вілейка
Герб Браслава

**Герб Браслава** — герб горада Браслаў і Браслаўскага раёна.

## Апісанне 
Герб Браслава ўяўляе сабой выяву ў блакітным полі барочнага шчыта залатога сонца, на якім знаходзіцца блакітны трохвугольнік з выявай вока чалавека — вока Божага благаславення.

## Гісторыя 
]]
Геральдычны сімвал Браслава, пацверджаны гораду каралём польскім і вялікім князем літоўскім С. А. Панятоўскім 2 чэрвеня 1792: *«у блакітным полі залатое сонца, на якім блакітны трохвугольнік з чалавечым вокам — вокам Боскага наканавання»*.

Герб і сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 20 студзеня 2006 года № 36.

## Гл. таксама 
* Сцяг Браслава

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Браслаў
Катэгорыя:Браслаўскі раён
Браслаў
Герб Горак

**Герб Горак** — геральдычны сімвал Горак, праект якога з’явіўся 27 жніўня 1867: *«у залатым полі тры чорныя горкі, з іх вырастае па адным зялёным коласе»*.

## Гісторыя 
У 1862 годзе Б. Кёне распрацаваў праект герба Горак па новых правілах гарадскіх гербаў, якія былі прыняты ў 1857 годзе. Але гэты праект не быў зацверджаны. У 1867 годзе Б. Кёне распрацаваў яшчэ адзін праект герба, які быў зацверджаны 27 жніўня 1867 года. І ў Палажэнні аб гербе горада ад 27 жніўня 1867 г. гаварылася:

…изобразить в сем гербе, как главную эмблему города Горки, три горы, средняя выше других, а чтобы указать на занятие земледелием жителей города — вырастающие из гор колосья, в вольной части щита поместить герб Могилёвской губернии. Щит украсить башней с тремя зубцами.

На працягу гісторыі Горак герб змяняўся: знікла вежа з зубцамі і герб Магілёўскай губерні, выгляд атрымаўся такім: у залатым полі тры чорныя горкі, а з іх вырастае па адным зялёным коласе.

У сучаснай Беларусі афіцыйны статус атрымаў 29 мая 2001. У гербавым матрыкуле краіны значыцца пад № 63.

Афіцыйнае апісанне:

У залатым полі французскага шчыта тры чорныя горкі, з якіх вырастае па зялёным коласе.

21 жніўня 2012 года Міністэрства сувязі і інфарматызацыі Рэспублікі Беларусь выпусціла ў абарот паштовую марку «Герб Горак» з серыі «Гербы гарадоў Беларусі».

## Літаратура 
* 
* Васільева Л. Герб горада і раёна / Л. Васільева // Ленінскі шлях (Горкі). — 2001. — 18 ліп.

Катэгорыя:Горкі
Горкі
Герб Давыд-Гарадка

**Герб Давыд-Гарадка** — геральдычны сімвал Давыд-Гарадка, дараваны гораду 22 студзеня 1796: *«у чорным полі сярэбраная рака з прыстанню і залатым суднам з таварамі»*.

У сучаснай Беларусі афіцыйны статус атрымаў 28 ліпеня 1997. У гербавым матрыкуле краіны значыцца пад № 10.

Афіцыйнае апісанне:

У чорным полі французскага шчыта рака Прыпяць, на беразе якой сярэбраная прыстань з дзвюма брамамі, да яе прыстае залатое судна з цюкамі тавараў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Давыд-Гарадок
Давыд-Гарадок
Герб Кобрына

**Герб Кобрына** — геральдычны сімвал Кобрына, нададзены гораду каралевай польскай і вялікай княгіняй літоўскай Ганнай Ягелонкай 10 снежня 1589: *«у срэбным полі выява святых Ганны і Марыі з немаўлём Ісусам на руках»*.

У сучаснай Беларусі афіцыйны статус атрымаў 22 ліпеня 2004, адначасна зрабіўся гербам Кобрынскага раёна.

Афіцыйнае апісанне:

Герб места Кобрына і Кобрынскага раёна ўяўляе сабой французскі шчыт, у блакітным полі якога выява немаўля Ісуса Хрыста ў залатых адзеннях, Прачыстай Дзевы Марыі ў адзеннях чырвонага колеру, па-над зялёным хітонам, у залатой вольнай частцы тарчы праведная Ганна ў чырвоных адзеннях па-над блакітным хітонам. Твары і рукі постацяў — целавага колеру, над іх галовамі залатыя німбы.

## Галерэя 

Файл:Kobryń. Кобрынь (1840).jpg|Выява герба з вялікакняжацкага прывілея 1792.
Файл:Coat of Arms of Kobryń (1589).png|1589-га год.
Файл:Kobrin COA (Grodno Governorate) (1845).png|Герб 1845 года, Расійская імперыя.
Файл:COA Kobryn Koehne.png|Другая пал. XIX ст. Праект герба Б. Кёне, Расійская імперыя.
Файл:COA Kobryn 1987.png|Герб 1987 года, БССР.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кобрын
Кобрын
Герб Друі

**Герб Друі** — геральдычны сімвал Друі, нададзены вялікім князем літоўскім і каралём польскім Жыгімонтам Вазам 3 сакавіка 1620 года: *«у блакітным полі віціна з разгорнутым ветразем на сярэбранай вадзе»*.

У Беларусі герб атрымаў афіцыйны статус 9 лютага 2004 года.

Афіцыйнае апісанне:

Герб мястэчка Друя ўяўляе сабой выяву ў блакітным полі барочнага шчыта старажытнага рачнога судна з разгорнутым ветразем на хвалях серабрыстага і блакітнага колеру.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* Адамушко В. И., Елинская М. М. Гербы и флаги Беларуси. — Минск: Беларусь, 2006. — 254 с.

## Спасылкі 
* Герб посёлка Друя // «Геральдика Беларуси» 

Катэгорыя:Друя
Друя
Герб Каменца

**Герб Ка́менца** — геральдычны сімвал Каменца, нададзены гораду ў XVI ст.: *«у сярэбраным полі чырвоны мур з вежай за ім»*.

У сучаснай Беларусі афіцыйны статус атрымаў 20 жніўня 1998. У гербавым матрыкуле краіны значыцца пад № 20.

Афіцыйнае апісанне:

У сінім полі барочнага шчыта на зялёнай зямлі чырвоная вежа.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Каменец
Каменец
Герб Верхнядзвінска

**Герб Верхнядзвінска** (да 1962 — **Дрысы**) — геральдычны сімвал Верхнядзвінска, дараваны гораду 21 жніўня 1781: *«у залатым полі Пагоня з чырвоным шчытом, на якім срэбны падвойны крыж»*.

У сучаснай Беларусі афіцыйны статус атрымаў 26 ліпеня 2002. У гербавым матрыкуле краіны значыцца пад № 94.

Афіцыйнае апісанне:

У залатым полі французскага шчыта вершнік у сталёвых даспехах з паднятым мечам у правай руцэ і авальнай чырвонай тарай з выявай срэбнага «патрыяршага» крыжа ў левай, каня акрывае блакітная трохканцовая гунька.

## Гл. таксама 
* Пагоня

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Верхнядзвінск
Верхнядзвінск
Катэгорыя:Ягелонскі крыж
Герб Капыля

**Герб Капыля** — геральдычны сімвал Капыля, нададзены гораду вялікім князем літоўскім і каралём польскім Уладзіславам Вазам 27 жніўня 1652 года: *«у залатым полі чорны паляўнічы рог»*.

У сучаснай Беларусі афіцыйны статус атрымаў 26 студзеня 2000 года. У гербавым матрыкуле краіны значыцца пад № 40.

Афіцыйнае апісанне:

У залатым полі барочнага шчыта паляўнічы рог з залатой фурнітурай.

## Гл. таксама 
* Сцяг Капыля

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Капыль
Капыль
Герб Копыся

**Герб Копыся** — геральдычны сімвал Копысі, дараваны гораду 16 жніўня 1781: *«у зялёным полі чорны заяц»*.

У сучаснай Беларусі афіцыйны статус атрымаў 9 лютага 2004 года.

Афіцыйнае апісанне:

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Копысь
Копысь
Герб Клецка

**Герб Клецка** — геральдычны сімвал Клецка, нададзены гораду каралём польскім і вялікім князем літоўскім Янам Казімірам 27 жніўня 1652 года: *«у блакітным полі княжая карона, пад якой паляўнічы рог»*.

У сучаснай Беларусі афіцыйны статус атрымаў 29 лістапада 1999. У гербавым матрыкуле краіны значыцца пад № 37.

Афіцыйнае апісанне:

У залатым полі барочнага шчыта пад княжай каронай паляўнічы рог з залатой фурнітурай.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Клецк
Клецк
Герб Докшыц

**Герб Докшыц** — герб горада Докшыцы і Докшыцкага раёна. Герб і сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 20 студзеня 2006 г. № 36.

Гістарычны герб быў дараваны гораду 22 студзеня 1796: *«у зялёным полі два ўзгоркі, на якіх ляжаць збаны; з іхніх гарлавін выцякаюць сярэбраныя крыніцы»*.

## Апісанне 
Сучасны герб Докшыц уяўляе сабой выяву ў зялёным полі французскага шчыта двух чорных узгоркаў, на якіх ляжаць два жоўтыя збаны, што праліваюць дзве сярэбраныя крыніцы, накіраваныя ў розныя бакі верхняй часткі шчыта.

## Гл. таксама 
* Сцяг Докшыц

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* [Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 20 студзеня 2006 г. № 36](https://pravo.by/pdf/2006-19/2006-19(006-051).pdf)

Катэгорыя:Докшыцы
Катэгорыя:Докшыцкі раён
Докшыцы
Герб Нясвіжа

**Герб Нясвіжа** — геральдычны сімвал Нясвіжа, нададзены гораду вялікім князем літоўскім Стэфанам Баторыем 23 красавіка 1586: *«поле шчыта рассякаецца на дзве часткі; у правай, залатога колеру, палова чорнага арла, а ў левай дзесяць касых вырубаў — залатога, блакітнага і чырвонага колераў»*.

У сучаснай Беларусі афіцыйны статус атрымаў 23 снежня 1999 года. У гербвым матрыкуле краіны значыцца пад № 51.

Афіцыйнае апісанне:

У правым залатым полі барочнага шчыта выходзіць чорны радзівілаўскі арол, у левым — дзесяць касых вырубаў, залатых, сініх і чырвоных.

## Гл. таксама 
* Сцяг Нясвіжа

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нясвіж
Нясвіж
Герб Лагішына

**Герб Лагішына** — геральдычны сімвал Лагішына, пацверджаны гораду каралём польскім і вялікім князем літоўскім Уладзіславам Вазам 25 лютага 1633: *«у блакітным полі воўк на ласіных нагах»*.

У сучаснай Беларусі афіцыйны статус атрымаў 18 верасня 1998. У гербавым матрыкуле краіны значыцца пад № 22.

Афіцыйнае апісанне:

У залатым полі барочнага шчыта воўк на ласіных нагах.

## Літаратура 
* 

Лагішын
Катэгорыя:Лагішын
Герб Ліпнішак

**Герб Ліпнішак** — геральдычны сімвал Ліпнішак, нададзены гораду каралём польскім і вялікім князем літоўскім Уладзіславам Вазам 6 чэрвеня 1633: *«у чырвоным полі вершнік з дзідай у руцэ»*. (Метрыка ВКЛ).]]У 2007 годзе гербу быў нададзены статус нематэрыяльнай гісторыка-культурнай каштоўнасці Рэспублікі Беларусь.

## Асаблівасці герба 
Беларускі геральдыст Анатоль Цітоў адзначае, што варыяцыя «Пагоні», калі яздок трымае дзіду ўперавес, больш нідзе, акрамя Ліпнішскага гарадскога герба, пакуль не знойдзены. Спецыяліст не выключае, што дадзены варыянт з’яўляецца, у пэўнай ступені, рэмінісцэнцыяй іканаграфіі св. Глеба.

На шчыце вершніка можна пабачыць .

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Ліпнішкі
Ліпнішкі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1633 годзе
Герб Пінска

**Герб Пінска** — геральдычны сімвал Пінска, нададзены гораду вялікім князем літоўскім Стэфанам Баторыем 12 студзеня 1581: *«у чырвоным полі залаты лук, сталёвае джала стралы накіроўваецца ўправа»*.

У сучаснай Беларусі афіцыйны статус атрымаў 21 чэрвеня 1994. У гербавым матрыкуле краіны значыцца пад № 2.

Афіцыйнае апісанне:

У чырвоным полі барочнага шчыта залаты нацягнуты лук, сталёвае джала стралы накіроўваецца ўправа.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пінск
Пінск
Герб Лепеля

**Герб Лепеля** — геральдычны сімвал Лепеля, дараваны гораду 20 ліпеня 1852: *«у чырвоным полі Пагоня»*.

У сучаснай Беларусі афіцыйны статус атрымаў 2 чэрвеня 2009.

## Апісанне 
Герб места Лепеля ўяўляе сабой французскі шчыт, у чырвоным полі якой выява срэбнага вершніка ў даспехах, які трымае ў правай руцэ над галавой меч, у левай — шчыт з шасціканцовым крыжом. Герб вянчае залатая гарадская карона з трыма зубцамі.

## Гл. таксама 
* Пагоня

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Лепель
Лепель
Герб Мазыра

**Герб Мазыра́** — афіцыйны геральдычны сімвал Мазыра.
Герб зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 18 мая 2001 г. пад № 61.

Афіцыйнае апісанне:

У сінім полі барочнага шчыта ўзлятае чорны арол з залатымі дзюбай, языком і лапамі.

Герб Мазыра мае даўнюю гісторыю ўжывання (з некаторымі зменамі) і адносіцца да гісторыка-геральдычных помнікаў Беларусі.

## Гісторыя 
Герб быў нададзены гораду разам з Магдэбургскім правам вялікім князем літоўскім Стэфанам Баторыем 28 студзеня 1577: *«у блакітным полі чорны аднагаловы арол з сярэбраным шыльдам на грудзях; на шыльдзе — чырвоная літара S»* (манаграма Стэфана Баторыя).

Вытрымка з адпаведнага велікакняжацкага прывілея:

10 верасня 1609 сярэбраны шыльд з літарай «S» замянілі на пусты чырвоны.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Герб города Мозыря // «Геральдика Беларуси» 

Катэгорыя:Мазыр
Мазыр
Герб Паставаў

**Герб Паставаў** — герб горада Паставы Пастаўскага раёна. Герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 20 студзеня 2006 г. № 36.

Гістарычны герб дараваны гораду 22 студзеня 1796: *«у блакітным полі рыбацкая мярэжа, уверсе тры залатыя рыбы, накіраваныя галовамі на дол»*.

## Апісанне 
Сучасны герб Паставаў уяўляе сабой выяву ў блакітным полі французскага шчыта рыбацкай мярэжы, уверсе — тры залатыя рыбкі, накіраваныя пад вуглом галовамі ўніз.

## Гл. таксама 
* Сцяг Паставаў

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* [Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 20 студзеня 2006 г. № 36](https://pravo.by/pdf/2006-19/2006-19(006-051).pdf)

Катэгорыя:Паставы
Паставы
Герб Магілёва

**Герб Магілёва** — афіцыйны геральдычны сімвал Магілёва, нададзены гораду каралём польскім і вялікім князем літоўскім Янам Казімірам у 1661 годзе.

## Апісанне 
Афіцыйнае апісанне:

Герб места Магілёва ўяўляе сабой выяву ў блакітным полі барочнага шчыта трох сярэбраных веж, у адчыненай браме сярэдняй з якіх знаходзіцца сярэбраны рыцар у даспехах з паднятым над галавой мячом. Угары над варотамі на ўсечаным па сваёй аснове круглым чырвоным шчыце пад дахам цэнтральнай вежы знаходзіцца сярэбраны ўзброены коннік з мячом і шчытом. Ніжні вугал шчыта, аддзелены выявай веж, зялёны.

## Гісторыя 
Першы гарадскі герб Магілёву разам з поўным Магдэбургскім правам надаў 28 студзеня 1577 вялікі князь Стэфан Баторый: *«вежа мураваная, высока выведзеная»*.

Вытрымка з адпаведнага велікакняжацкага прывілея:

З канца XVI ст. дайшоў ананімны верш «На зацный клейнот места… Могилева, герб, названый вежа», унікальны прыклад эпіграмы на гарадскі герб:

Аднак па сканчэнні вайны Расіі з Рэччу Паспалітай за праяўленую мужнасць у час паўстання супраць маскоўскіх акупантаў Ян Казімір ураўнаваў у правах Магілёў з Вільняй і 9 чэрвеня 1661 надаў яму новы геральдычны сімвал з «Пагоняй»: *«у блакітным полі тры вежы, у адчыненай сярэдняй браме — рыцар у панцыры з уздзетай шабляй у руцэ; на вежы круглы шыльд з выявай дзяржаўнага герба „Пагоня“»*.

Mahiloŭ. Магілёў (1577).jpg|1577
Mahiloŭ, Pahonia. Магілёў, Пагоня (1661) (2).jpg|1661
Mahiloŭ, Pahonia. Магілёў, Пагоня (1661).jpg|1661
Mahiloŭ, Pahonia. Магілёў, Пагоня (1661, 1780-89).jpg|1780-я

У сучаснай Беларусі гістарычны герб Магілёва атрымаў афіцыйны статус 3 студзеня 2005.

## Гл. таксама 
* Герб Пагоня

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Магілёў
Магілёў
Герб Навагрудка

**Герб Навагрудка** — геральдычны сімвал Навагрудка і Навагрудскага раёна. Герб і сцяг зацверджаны рашэннем Навагрудскага раённага Савета дэпутатаў ад  года № 70.

## Гісторыя 
Першыя звесткі пра гербы Навагрудка змяшчаюцца ў гербоўніку польскага геральдыста XVI ст. Барташа Папроцкага, у якім гаворыцца, што «ваяводства Наваградскае ўжывае за герб анёла чорнага ў полі чырвоным, горад Наваградак ужывае за герб Пагоню, пры якой ёсць Замак». Праз пэўны час з герба знік замак, i абодва гербы (з чорным анёлам i Пагоняй) пачалі лічыць ваяводскімі. У канцы XVI ст. з гербаў знікае і чорны анёл.

Вытрымка з адпаведнага велікакняжацкага прывілея:

На пачатку XVIII ст. навагрудскі герб быў дапоўнены змеем-д’яблам. Расійскі варыянт герба, зацверджаны ў 1845 г., у асноўным захаваў гэтую ж кампазіцыю, толькі з некаторымі зменамі (архангел павярнуў меч вастрыём на змея, у якога зніклі крылы).

У сучаснай Беларусі афіцыйны статус атрымаў 16 мая 2001. У гербавым матрыкуле краіны значыцца пад № 74.

## Апісанне 
Герб Навагрудка ўяўляе сабой барочны шчыт, у чырвоным полі якога Святы Арханёл Міхаіл, які стаіць на зялёнай зямлі ў чорным даспеху з крыламі за спіной. У правай руцэ ў яго меч, у левай — шалі.

## Гл. таксама 
* Сцяг Навагрудка

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Навагрудак
Наваградак
Катэгорыя:Навагрудскі раён
Герб Поразава

**Герб Поразава** — герб гарадскога пасёлка Поразава Свіслацкага раёна. Герб і сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 279. Мастак Віктар Ляхар.

## Гісторыя 
У 1515 годзе кароль польскі Жыгімонт I Стары дараваў мястэчку Поразава магдэбургскае права, а праз год, 1 чэрвеня 1516 года горад атрымаў адзін з атрыбутаў гарадскога самакіравання — герб: *«у блакітным полі постаць Дзевы Марыі з дзіцём Ісусам на руках»*. Ён быў адноўлены па гарадскіх пячатках XVII—XVIII стагоддзяў, у прыватнасці, узору 1720 года.

## Гл. таксама 
* Сцяг Поразава

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* [Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 14 чэрвеня 2007 г. № 279](http://www.pravo.by/pdf/2007-148/2007-148(004-048).pdf) 

Катэгорыя:Поразава
Поразава
Герб Полацка

**Герб Полацка** — геральдычны сімвал Полацка, нададзены гораду ў XVI ст.: *«у блакітным полі на срэбнай вадзе трохмачтавы карабель з разгорнутымі ветразямі»*.

У сучаснай Беларусі афіцыйны статус атрымаў 13 мая 1994. У гербавым матрыкуле краіны значыцца пад № 4.

Афіцыйнае апісанне:

У сінім полі барочнага шчыта трохмачтавы карабель са срэбнымі ветразямі плыве па срэбных хвалях.

## У філатэліі 

File:1992. Stamp of Belarus 0003.jpg|Паштовая марка Беларусі, прысвечаная гербу Полацка (1992 год).
File:1210 (Hierby haradoŭ Bielarusi. Hierb Polacka).jpg|Паштовая марка Беларусі, прысвечаная гербу Полацка (2017 год).
File:1210 (Hierby haradoŭ Bielarusi. Hierb Polacka) - Sheet.jpg|Малы аркуш Беларусі, прысвечаны гербу Полацка (2017 год).
File:1210 (Hierby haradoŭ Bielarusi. Hierb Polacka) - First day cover.jpg|Канверт першага дня Беларусі, прысвечаны гербу Полацка (2017 год).

## Літаратура 
* 

## Гл. таксама 
* Гісторыя Полацка

Катэгорыя:Полацк
Полацк
Герб Рэчыцы

**Герб Рэчыцы** — герб горада Рэчыца і Рэчыцкага раёна. Герб і сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 490.

Гістарычны герб нададзены гораду вялікім князем літоўскім у XVI ст.: *«у срэбным полі чырвоная двухраговая харугва з Пагоняй на ёй»*.

## Апісанне 
Сучасны герб Рэчыцы ўяўляе сабой выяву ў срэбным полі барочнага шчыта ружовай харугвы з выразам «ластаўчын хвост», у цэнтры якой знаходзіцца вершнік у срэбных латах на белым кані з аголеным мячом у правай руцэ і шчытом з падвойным крыжам чырвонага колеру ў левай.

## Гл. таксама 
* Сцяг Рэчыцы
* Пагоня

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* [Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 20 кастрычніка 2005 г. № 490](https://pravo.by/pdf/2005-171/2005-171(009-037).pdf)

Катэгорыя:Рэчыца
Катэгорыя:Рэчыцкі раён
Рэчыца
Герб Чэрыкава

**Герб Чэрыкава** — геральдычны сімвал Чэрыкава, нададзены гораду разам з Магдэбургскім правам каралём польскім і вялікім князем літоўскім Уладзіславам Вазам у 1641: *«у блакітным полі сярэбраны мур з трыма вежамі; у цэнтральнай — брама са збройным рыцарам з дзідай у руцэ»*.

У сучаснай Беларусі афіцыйны статус атрымаў 24 жніўня 2006, адначасна зрабіўся гербам Чэрыкаўскага раёна. У гербавым матрыкуле краіны значыцца пад № 92.

Афіцыйнае апісанне:

У блакітным полі барочнага шчыта на зялёным ускрайку сярэбраная фартыфікацыя з трыма вежамі, сярэдняя з якіх вышэйшая за бакавыя; у цэнтры сярэдняй вежы — чырвоная брама з сярэбраным рыцарам, узброеным дзідай у правай руцэ.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Чэрыкаў
Чэрыкаў
Базідыя

thumb|Дзве базідыі (паказаны чырвоным) с базідыяспорамі (паказаны зялёным)
**Базідыя** (ад лас. *basidium*, фундамент) — орган палавога споранашэння ў базідыяльных грыбоў.

Утвараецца на канцах дыкарыятычных гіфаў з двухядровых клетак. Бываюць: аднаклетачныя (холабазідыі), складзеныя з дзвюх частак (гетэрабазідыі), падзеленыя на 4 клеткі папярочнымі перагародкамі (фрагмабазідыі, або склерабазідыі). У прымітыўных відаў узнікаюць непасрэдна на міцэліі або пры прарастанні спецыяльных клетак (тэліяспораў), у больш высокаарганізаваных — на паверхні ці ў сярэдзіне пладовых цел. На кожнай з іх экзагенна развіваюцца па 2—4 базідыяспоры. У час развіцця базідыя нагадвае сумку. У базідыях завяршаецца палавы працэс — зліваюцца ядры дыкарыёна і дыплоіднае ядро рэдукцыйна дзеліцца.

## Літаратура 
* Базідыя // БЭ ў 18 т. Т. 2. Мн., 1996.

Катэгорыя:Базідыяльныя грыбы
Герб Шклова

**Герб Шклова** — геральдычны сімвал Шклова, нададзены гораду каралём польскім і вялікім князем літоўскім Аўгустам Сасам 10 красавіка 1762: *«у блакітным полі рука, якая трымае срэбны бязмен»*.

Даследчыкі мінулага стагоддзя заўважалі, што тая або іншая выява на пячатцы горада заўжды абазначае сімвал галоўнага занятку гарадскіх жыхароў. Калі на пячатцы бязмен, дык горад пераважна гандлёвы. У часы росквіту Шклова яго гадавы гандлёвы абарот перавышаў 50 млн рублёў. Як адзначае беларускі геральдыст Анатоль Цітоў, з такім першасным тлумачэннем можна было б пагадзіцца, каб не знаходкі пячатак магістрата менавіта таго часу, калі функцыянаванне гэтага герба было з’явай натуральнай. Упоперак поля герба, абкружанага ракальным картушам, размешчана  (справядлівасць). Такая дэталь надае новае гучанне шклоўскаму гербу: бязмен як сімвал правасуддзя і справядлівасці, а не гандлю.

У сучаснай Беларусі афіцыйны статус атрымаў 26 ліпеня 2002. У гербавым матрыкуле краіны значыцца пад № 93.

## Апісанне герба 
Афіцыйнае апісанне:

У блакітным полі барочнага шчыта рука натуральнага колеру, якая трымае срэбны бязмен.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Шклоў
Шклоў
Машэрава гара

thumb|Гара Машэрава
**Машэ́рава гара́** — мемарыяльны знак пры адцінку дарогі  Лукомер — Малеч, названы ў гонар першага сакратара ЦК КП(б)Б Пятра Машэрава.

Паводле версіі мясцовых жыхароў, знак усталяваны ў гонар партызанскіх аддзелаў пад агульным даводствам Машэрава яшчэ да яго прызначэння на пасаду кіраўніка ЦК. Паводле ж звестак адной з раённых газет, на гэтым полі прызямліўся верталёт Машэрава падчас яго візіту ў мясцовыя калгасы.

## Спасылкі 
* «Глобус Беларусі»

Катэгорыя:Бярозаўскі раён
Катэгорыя:Помнікі Брэсцкай вобласці
Герб Улы

**Герб Улы** — геральдычны сімвал Улы, нададзены гораду вялікім князем літоўскім Стэфанам Баторыем 27 студзеня 1577: *«у чырвоным полі замак з вежай пасярэдзіне»*.

У сучаснай Беларусі афіцыйны статус атрымаў 9 лютага 2004.

Афіцыйнае апісанне:

Герб мястэчка Ула ўяўляе сабой выяву на чырвоным полі барочнага шчыта срэбнага замка фартыфікацыі з трыма вежамі. У цэнтральнай вежы знаходзіцца залатая ўваходная брама.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ула (аграгарадок)
Ула
Мікалай Кішка

Імя *Мікалай * мела некалькі прадстаўнікоў роду Кішкаў

* Мікалай Кішка (?—1587) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага і Каралеўства Польскага, ваявода падляшскі
* Мікалай Кішка (?—да 1620) — сын папярэдняга, староста драгічынскі
* Мікалай Кішка (каля 1580—1644) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, вялікі падскарбі літоўскі
Герб Шарашова

**Герб Шарашова** — геральдычны сімвал Шарашова, нададзены гораду каралём польскім і вялікім князем літоўскім С. А. Панятоўскім 27 лютага 1792: *«у сярэбраным полі постаць арханёла Гаўрыіла з лілеяй у руцэ»*.

У сучаснай Беларусі афіцыйны статус атрымаў 26 жніўня 1998. У гербавым матрыкуле краіны значыцца пад № 26.

Афіцыйнае апісанне:

У сярэбраным полі барочнага шчыта Святы Архангел Гаўрыіл пад пальмай, з лілеяй у руцэ.

## Літаратура 
* 

Шарашова
Катэгорыя:Шарашова
Тэрмометр

**Тэрмометр** — прылада для вымярэння тэмпературы прынцып дзеяння тэрмометраў грунтуецца на фізічных з'явах, залежных ад уздзеяння тэмпературы.

Асноўныя віды тэрмометраў:
* газавыя
* манаметрычныя
* вадкасныя
* тэрмометры супраціўлення
* біметалічныя
* кварцавыя
і інш.

Вынаходцам тэрмометра лічыцца Галілеа Галілей, а тэрмін *«тэрмометр»* з'явіўся у 1636 годзе. 

## Газавы тэрмометр 
У газавых тэрмометрах выкарыстоўваецца азот, вадарод, гелій. Дзеянне заснавана на законе Гей-Люсака. Вымяраюць тэмпературу ад 3 да 2300 К.

## Вадкасны тэрмометр 
У вадкасных тэрмометрах выкарыстоўваюцца ртуць, спірт, пентан, талуол. Дзеянне заснавана на лінейнай залежнасці ў пэўных межах аб'ёму вадкасці ад тэмпературы. Вымяраюць тэмпературу ад 70 да 1500 К.

## Манаметрычны тэрмометр 
Дзеянне заснавана на ўласцівасці вадкасці, газу, пары змяняць ціск ў замкнёным аб'ёме пры змяненні тэмпературы. Вымяраюць тэмпературу ад 200 да 8000 К.

## Электрычны тэрмометр 
Тэмпература вызначаецца па  змяненню ЭРС у тэрмаспаях (тэрмаэлементы) або электрычнага супраціўлення (тэрмістары, тэрмометры супраціўлення).

## Гл. таксама 
* Псіхрометр

## Літаратура 
* *Габец П. С.* Тэрмометр // 
* 
* Жидкостный термометр // 

## Спасылкі 
* *Шаревская Д. И.* Термометр // Вялікая савецкая энцыклапедыя 
* *Астров Д. Н.* Газовый термометр  // Вялікая савецкая энцыклапедыя 

Катэгорыя:Вымяральныя прыборы
Катэгорыя:Тэмпература
Альшанка (рака)

**Альшанка, Вішнёўка, Жыгянка, Луска** (у верхнім цячэнні — **Гальшанка**) — рака ў Мінскай і Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Бярэзіна (басейн Нёмана).

## Гідраграфія 
Пачынаецца на захад ад вёскі Людвікаўшчына Ашмянскага раёна, працякае па паўднёва-заходніх схілах Ашмянскага ўзвышша, на ўчастку Ашмяны—Солы праразае яго ўнутраны градападобны пояс, вусце каля вёскі Няровы. Даўжыня ракі 60 км. Плошча вадазбору 311 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 2,3 м³/с Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,5 м/км. 

Даліна выразная. Пойма двухбаковая, найбольш развіта ў вярхоўі і ніжнім цячэнні, шырынёй 100—200 м. Рэчышча пераважна ўмерана звілістае, яго шырыня ў межань 4—8 м, на працягу 32 км каналізаванае. Берагі нізкія. Каля вёсак Габрыялаўшчына і Нарушаўцы сажалкі (плошчай 0,12 і 0,02 км²).

У створы ракі Альшанка — вёска Багданава сярэднегадавы шматгадовы расход вады складае 1,5 м³/с, сярэднешматгадовы максімальны расход вады вясновага разводдзя — 19,9 м³/с, сярэднешматгадовы мінімальны расход вады летне-асенняй межані — 0,62 м³/с, сярэднешматгадовы мінімальны расход вады зімовай межані — 0,74 м³/с.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Рака Альшанка (прыток ракі Бярэзіна) 

Катэгорыя:Прытокі Заходняй Бярэзіны
Катэгорыя:Рэкі Ашмянскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Валожынскага раёна
Пётр Вікенцьевіч Садоўскі

**Пётр Вікенцьевіч Садоўскі**, вядомы як **Пётра Садоўскі** (нар. 2 лютага )  — беларускі мовазнавец, палітык і дыпламат. Кандыдат філалагічных навук.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 2 лютага  года ў вёсцы Будзькаўшчына Полацкага раёна Віцебскай вобласці.

У 1953—1959 гадах вучыўся ў Мінскім сувораўскім вучылішчы. Скончыў Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут замежных моў. Валодае нямецкай, англійскай, іспанскай і французскай мовамі.

Працаваў дацэнтам у ВНУ. У часы парламенцкай дзейнасці быў членам фракцыі Беларускага народнага фронту.

3 чэрвеня 1992 года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Федэратыўнай Рэспубліцы Германія; адстаўлены быў 28 кастрычніка 1994 года.

Пасля адстаўкі займаецца грамадскай і палітычнай дзейнасцю ў Беларусі. Да 2009 г. быў членам сойму Партыі БНФ. Сябра Беларускага ПЭН-цэнтра.

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалём 100 гадоў БНР Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Германіі
Катэгорыя:Кандыдаты філалагічных навук
Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Члены Партыі БНФ
Уладзімір Мікалаевіч Скварцоў

**Уладзі́мір Мікала́евіч Скварцо́ў** (нар.  у г. Рэж Свярдлоўскай вобласці, РСФСР) — беларускі дыпламат.

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі дзяржаўны інстытут замежных моў (1977) і Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1992).

На дыпламатычнай службе з 1981 года. Працаваў у пасольстве СССР у Германскай Дэмакратычнай Рэспубліцы, на розных пасадах у Міністэрстве замежных спраў Рэспублікі Беларусь (1992—1995). У 1995—1998 гадах быў саветнікам у пасольстве Рэспублікі Беларусь у Федэратыўнай Рэспубліцы Германія. У 1998—1999 гадах быў кіраўніком прэс-службы Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

3 верасня 1999 года быў прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Федэратыўнай Рэспубліцы Германія. Адстаўлены з гэтай пасады 26 чэрвеня 2009 года.

У 2009—2013 быў начальнікам упраўлення знешнепалітычнага аналізу МЗС Рэспублікі Беларусь.

10 верасня 2013 года быў прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Дзяржаве Ізраіль. 12 верасня 2019 года быў вызвалены з пасады.

## Узнагароды 
21 снежня 2004 года ўзнагароджаны Ганаровай граматай Савета Міністраў, а 9 кастрычніка 2008 года — Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

## Сям’я 
Жанаты, мае дачку.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Чрезвычайный и Полномочный Посол Республики Беларусь в Государстве Израиль (2016) 

Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Германіі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Ізраілі
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь
Пётр Рыгоравіч Бяляеў

**Пётр Рыгоравіч Бяляеў** — беларускі дыпламат.

З 3 мая 1993 года да 18 верасня 1995 года быў намеснікам міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь. Гэтага ж дня быў адстаўлены і адначасова прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Федэратыўнай Рэспубліцы Германія. З пасады пасла адстаўлены быў 14 верасня 1998 года.

6 лютага 1998 года ўзнагароджаны Ганаровай граматай Савета Міністраў.

Катэгорыя:Намеснікі міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Германіі
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь
Павел Іосіфавіч Каруза

**Павел Іосіфавіч Каруза** (, в. Ваўкалатка, Дзісенскі павет, Віленская губерня — , Вільня) — беларускі фалькларыст, этнамузыколаг, кампазітар, грамадска-палітычны дзеяч.

## Біяграфія 
Паводле некаторых звестак род Карузаў перасяліўся ў Беларусь з Італіі.

У 1924 годзе Павел скончыў школу ў Браславе, у 1928 Віленскую кансерваторыю па класе тэорыі і кампазіцыі. У 1924—1926 гадах вольны слухач Віленскага ўніверсітэта.

З 1925 года ўдзельнік грамадска-палітычнага і культурнага жыцця ў Заходняй Беларусі. У 1927 старшыня ЦК Беларускай хрысціянска-дэмакратычнае партыі (БХД) і галоўны рэдактар перыядычнага органа БХД газеты «Biełaruskaja krynica». Як рэдактар газеты неаднаразова прыцягваўся польскай адміністрацыяй да судовай адказнасці. Пад уплывам фалькларыста і кампазітара Антона Грыневіча пачаў збіраць беларускі мелас, апрацоўкі якога плённа выкарыстоўваў у выканаўчай практыцы як харавод хору Беларускага інстытута гаспадаркі і культуры. У 1928 годзе ад БХД і Беларускага сялянскага саюза абраны выбаршчыкамі Свянцянскага павета ў сойм Польшчы. Пасля разгону сойма Юзафам Пілсудскім летам 1930 — беспрацоўны. У 1934 годзе праз абяцанні надрукаваць яго аўтарскія творы і фальклорныя зборы падманным шляхам вывезены праз Гдыню ў Менск. Арыштаваны і сасланы на Салаўкі.

Вярнуўся ў Беларусь у 1947 годзе пасля 13-гадовага зняволення. У 1947—1948 гадах працаваў у Доме творчасці ў Маладзечне. У 1949 годзе паўторна арыштаваны і высланы ў Нарыльск. Вызвалены ў 1955 годзе, рэабілітаваны ў 1957 годзе. Вярнуўся ў Вільню. Памёр 20 лютага 1988 года. Пахаваны на Еўфрасіннеўскіх могілках.

## Дзейнасць 
Працаваў як хормайстар і кампазітар у Дзяржаўным ансамблі польскае песні і танцу Літоўскае ССР. Супрацоўнічаў з фалькларыстамі ІМЭФ АН БССР, друкаваўся ў часопісе «Мастацтва Беларусі», газеце «ЛіМ».

Падрыхтаваў да выдання музычныя запісы беларускага фальклору Антона Грыневіча. Напісаў «Камеpную сімфонію», пабудаваную на беларускім меласе, песні на тэксты Янкі Купалы, Якуба Коласа, Ніла Гілевіча, Ларысы Геніюш, Максіма Багдановіча і іншых беларускіх паэтаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Луцкевіч, Лявон. Павел Каруза // Беларус Віленшчыны. № 16. (У змесце газеты «Эхо Литвы», 1994, 18 лютага, № 33. С. 4.)
* Барыс, С. На вёску — па песні : [успаміны аб удзеле ў навуковых экспедыцыях па збіранні беларускага фальклору ў пачатку 1970-х гг. і выданні кнігі «Вясельныя песні» (2022) у суаўтарстве з Паўлам Карузам] // Краязнаўчая газета. — 2023. — Сак. (№ 10). — С. 10.

## Спасылкі 
* Каруза Павел у даведніку Маракова
* Павел Іосіфавіч Каруза
* Архіў Паўла Карузы ў Віленскім Беларускім Музеі імя Івана Луцкевіча

Катэгорыя:Кампазітары Беларусі
Катэгорыя:Фалькларысты Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускай хрысціянскай дэмакратыі, Заходняя Беларусь
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
K-pop

**K-pop** (кэй-поп, , абрэвіятура ад англ. Korean pop) — музычны жанр, які ахоплівае мноства стыляў поп-музыкі Паўднёвай Карэі, уключаючы розныя напрамкі танцавальнай музыкі, электрапоп, хіп-хоп і сучасны рытм-н-блюз.

Паводле аўтара амерыканскага музычнага часопіса *Rolling Stone*, K-pop ўяўляе сабой «сумесь моднай заходняй музыкі і высокаэнергетычнага японскага попа» і «палюе за галовамі слухачоў пры дапамозе паўторных „цаплялак“, часам на англійскай мове». K-pop «ідзе па лініі змешвання стыляў, спалучае і спевы, і рэп, і робіць асаблівы націск на выступы на сцэне і магутныя візуальныя эфекты».

K-pop — гэта не проста музыка, K-pop ператварыўся ў субкультуру, якая карыстаецца папулярнасцю сярод маладых людзей ва ўсім свеце. Дзякуючы Інтэрнэту і даступнасці лічбавага кантэнту, K-pop дасягае неймаверна шырокай аўдыторыі.

## Глядзіце таксама 
* J-pop
* «Gangnam Style»
* Kara
* BTS
* PSY
* Джэсі
* Stellar
* Itzy
* Хёна

## Спасылкі 
* K-POP Official YouTube Channel
* Хіт-парад *Billboard Korea* K-Pop Hot 100 — Billboard.com

Катэгорыя:Музычныя жанры
Катэгорыя:Жанры поп-музыкі
Катэгорыя:Музыка Паўднёвай Карэі
Тарыф

**Тарыф** () — невялікі востраў у Міжземным моры каля Гібралтарскага праліва, знаходзіцца насупраць горада Тарыфа.

Падчас валадарства над абодвума берагамі праліва арабы спаганялі на Тарыфе мыту па адмысловай табліцы з усіх суднаў, якія праходзілі праз праліў, адпаведна іх якасці і колькасці грузу. Пасля табліцы для збірання рознага роду збораў, у тым ліку і мытных, сталі ўжывацца і ў іншых краінах, і слова тарыф увайшло ва ўсеагульнае ўжыванне.

Катэгорыя:Астравы Міжземнага мора
Катэгорыя:Астравы Іспаніі
Катэгорыя:Геаграфія Андалусіі
Грасалема

**Грасалема** () — горад і муніцыпалітэт у Іспаніі, уваходзіць у правінцыю Кадыс, у складзе аўтаномнай супольнасці Андалусія. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Сьера-дэ-Кадыс. Займае плошчу 121 км². Насельніцтва складае 2203 чалавека (на 2010 год). Адлегласць 142 км да адміністрацыйнага цэнтра правінцыі.
thumb|left

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка
* Grazalema
* Ayuntamiento de Grazalema

Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Кадыс
Лайн

**Астравы Лайн** () — архіпелаг у Ціхім акіяне. Уваходзіць у склад дзяржаў Кірыбаці і ЗША. Агульная плошча — 503,28 км².

## Геаграфія 
Астравы Лайн — група каралавых атолаў і рыфаў, якая падзяляецца на Паўночную, Цэнтральную і Паўднёвую групы. Паўночныя астравы Лайн размешчаны на поўнач, а Цэнтральныя і Паўднёвыя астравы — на поўдзень ад экватара. Сталых вадацёкаў няма.

Клімат экватарыяльны сухі.

Хаця населены ўсяго некалькі астравоў, эндэмічная флора на сушы ў значнай ступені знішчана чалавекам у мінулым пры здабычы гуана. Звычайная фаўна — крабы і марскія птушкі. Значна большым прыродным багаццем адрозніваюцца падводныя часткі каралавых рыфаў.

1 студзеня 1995 г. урад Кірыбаці змяніў часавы пояс для астравоў Лайн. Такім чынам, яны сталі самым усходнім пунктам ад лініі змены дат.

## Спіс астравоў 
## Спасылкі 
* Астравы Лайн
* Фотаздымкі Паўднёвай групы 
* Клімат 


Л
Л
Л
Л
Лайн
Пунта-Сірэс

**Пунта-Сірэс** (; ; ) — незаселены востраў у Гібралтарскім праліве, які належыць Марока і ўваходзіць у склад вобласці Танжэр-Тэтуан. Размешчаны ў 100 км на ўсход ад горада Танжэра і ў 6 км на захад ад вострава Перэхіль, прыналежнасць якога аспрэчваюць Іспанія і Марока. На востраве знаходзіцца маяк.

Катэгорыя:Астравы Міжземнага мора
Катэгорыя:Астравы Марока
Андрэй Уладзіміравіч Гіро

**Андрэй Уладзіміравіч Гіро** (, Мінск — ) — беларускі дыпламат.

## Біяграфія 
У 1991 г. скончыў перакладчыцкі факультэт Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута замежных моў па спецыяльнасці «нямецкая і англійская мовы».

У 2003 г. скончыў Інстытут дзяржаўнай службы Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «знешняя палітыка і дыпламатыя».

1991—1993 — рэферэнт Беларускага таварыства дружбы і культурнай сувязі з замежнымі краінамі.

1993—1996 — трэці, другі сакратар Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

1996—1999 — другі, першы сакратар Пасольства Рэспублікі Беларусь у Швейцарскай Канфедэрацыі, Часовы павераны ў справах Рэспублікі Беларусь у Швейцарскай Канфедэрацыі, Берн.

1999—2001 — кансультант Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

2001—2005 — саветнік Пасольства Рэспублікі Беларусь у Аўстрыйскай Рэспубліцы, Вена.

2005—2007 — начальнік аддзела Заходняй Еўропы Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

2007—2008 — начальнік Консульскага ўпраўлення Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

2008—2009 — начальнік Галоўнага консульскага ўпраўлення Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

26.06.2009 прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Федэратыўнай Рэспубліцы Германія.

03.09.2009 уручыў Даверчыя граматы Федэральнаму прэзідэнту ФРГ Хорсту Кёлеру.

Займаў пасаду начальніка галоўнага консульскага ўпраўлення Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь. 26 чэрвеня 2009 года быў прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Федэратыўнай Рэспубліцы Германія.

Памёр ва ўзросце 48 гадоў ад анкалагічнага захворвання.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Старонка на праекце «Хто ёсць хто ў РБ» 
* Біяграфія на старонцы пасольства ў Германіі  (па стане на 12 студзеня 2015 года)   

Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Германіі
Вольга Міхайлаўна Абрамава

**Вольга Міхайлаўна Абрамава** (, Мінск) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, сацыёлаг, філосаф. Прадстаўнік т.зв. «канструктыўнай апазіцыі».

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт у 1975 годзе. Кандыдат філасофскіх навук (1988), тэма дысертацыі: «Гуманізм гвалтоўнае задачы сацыялістычнае рэвалюцыі». Выкладае ў Беларускім тэхналагічным інстытуце і Мінскім радыётэхнічным інстытуце, дацэнт. Дырэктар даследчых праграм Нацыянальнага цэнтра стратэгічных ініцыятыў «Усход-Захад» (1995 і ад 1997), дырэктарам навуковых і адукацыйных праграм аналітычнага цэнтра «Стратэгія».

У грамадска-палітычным жыцці стала гуляць прыкметную ролю з канца 1980-ых гг., выступаючы прыхільніцай увядзення дзяржаўнага двухмоўя і актыўнай праціўніцай Закона аб мовах, прынятага Вярхоўным Саветам БССР 11-га склікання. Была сустаршынёй Руху дэмакратычных рэформ Беларусі (1991—1994), сустаршынёй міжнароднага Руху дэмакратычных рэформ, старшынёй Беларускага аб’яднання «Яблык». Дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання (ад 1996), сакратар Камісіі па міжнародных справах. Падчас парламенцка-палітычнага крызісу 1996 выступіла супраць Аляксандра Лукашэнкі.

У 2000—2004 гг. дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га склікання ад Усходняе выбарчае акругі № 106, член Пастаяннай камісіі па заканадаўстве і судова-прававых пытаннях, дэпутацкай групы «Садзейнічанне эканамічнаму развіццю».

У 2004—2008 гг. дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га склікання ад Каліноўскай выбарчай акругі № 108, член Пастаяннай камісіі па дзяржаўным будаўніцтве, мясцовым самакіраванні і рэгламенту. Была адзінай дэпутатам, хто прагаласаваў супраць адмены сацыяльных ільгот. У 2006 годзе яна заявіла: «*Я не магу сёння сказаць: Еўропа — гэта „наша ўсё“. Але, мяркуючы па тым, дзе мы знаходзімся, так павінна быць. Гэта агульныя культурныя каштоўнасці, гэта агульнацывілізацыйныя каштоўнасці*».

У 2008 годзе ўдзельнічала ў парламенцкіх выбарах, але не прайшла ў парламент. Яна патлумачыла гэта пазней наступным чынам: «*Тады ўпершыню на маёй акрузе быў маштабна праведзены эксперымент, які потым увайшоў у практыку. Замест укіду пачалі рабіць татальнае перапісванне пратаколаў*».

Узнагароджаная Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь. Актыўна выступае ў прэсе. Мае больш 200 публікацый (артыкулы, брашуры, кнігі). Замужам, мае сына.

## Працы 
* Белорусско-российская интеграция: между симуляцией и реальностью. — ФРГ, 1998 (на нямецкай мове).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Інфармацыя на сайце Палаты Прадстаўнікоў 2 склікання
* Інфармацыя на сайце Палаты Прадстаўнікоў 3 склікання 

Катэгорыя:Кандыдаты філасофскіх навук
Катэгорыя:Выпускнікі БДУ
Катэгорыя:Выкладчыкі БДТУ
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУІР
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га склікання
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь
Аляксандр Васілевіч Мядзведзь

{{Спартсмен
|медалі =

{ style="background:transparent"
           
}
{ style="background:transparent"
     
}
}}
**Аляксандр Васілевіч Мядзведзь** () — беларускі спартсмен і трэнер (вольная барацьба), прафесар (1976).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 16 верасня 1937 года ў г. Белая Царква Кіеўскай вобласці.

Скончыў Беларускі інстытут фізічнай культуры (1965).

Выступаў у волнай барацьбе ў паўцяжкай і цяжкай вазе. Чэмпіён XVIII, XIX і XX Алімпійскіх гульняў (1964, Токіа; 1968, Мехіка; 1972, Мюнхен). Чэмпіён свету (1962, 1966, г. Таліда, ЗША; 1963, 1971, Сафія; 1967, Дэлі; 1969, г. Мар-дэль-Плата, Аргенціна; 1970, г. Эдмантан, Канада). Чэмпіён Еўропы (1966, г. Карлсруэ, Германія; 1968, г. Скоп’е, Македонія; 1972, г. Катавіцы, Польшча). Чэмпіён СССР (з 1961 па 1963 і з 1966 па 1970).

З 1972 года — трэнер зборнай каманды СССР, з 1980 — галоўны трэнер зборных каманд Беларусі па вольнай барацьбе.

З 1981 года — прэзідэнт нацыянальнай федэрацыі вольнай і грэка-рымскай барацьбы, з 1992 года — Федэрацыі барацьбы Беларусі. З 1991 года — віцэ-прэзідэнт Нацыянальнага алімпійскага камітэта Беларусі.

Сааўтар цыкла прац, у т. л. падручніка «Фізічнае выхаванне студэнтаў асноўнага аддзялення» і комплекса вучэбна-метадычных дапаможнікаў па тэорыі і методыцы фізічнага выхавання.

Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткіх падаўленняў пратэстаў у 2020 годзе.

Памёр 2 верасня 2024 года..

## Прэміі і ўзнагароды 
* Заслужаны майстар спорту (1963).
* Заслужаны дзеяч фізічнай культуры Беларусі (1969).
* Заслужаны трэнер Беларусі (1976) і СССР (1980).
* Дзяржаўная прэмія Беларусі (1998).

## Ушанаванне памяці 
З 1970 года ў Беларусі праводзіўся традыцыйны міжнародны турнір па вольнай барацьбе на прызы Аляксандра Мядзведзя (катэгорыя Гран-пры). З 2024 года праходзіць міжнародны турнір памяці Аляксандра Мядзведзя.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Біяграфія Аляксандра Мядзведзя
* 

Катэгорыя:Барцы Беларусі
Катэгорыя:Барцы СССР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па барацьбе
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад СССР
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1964 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1968 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1972 года
Катэгорыя:Барцы на летніх Алімпійскіх гульнях 1964 года
Катэгорыя:Барцы на летніх Алімпійскіх гульнях 1968 года
Катэгорыя:Барцы на летніх Алімпійскіх гульнях 1972 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па барацьбе
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па барацьбе
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Мінска
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Леніна
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «Знак Пашаны»
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУІР
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Махачкалы
Дрожджы

**Дрожджы** — група аднаклетачных мікраскапічных грыбоў, у якіх адсутнічае сапраўдны міцэлій.

Вядома каля 500 відаў, што належаць да 3 класаў — аскаміцэты, базідыяльныя грыбы і недасканалыя грыбы (дэйтэраміцэты). Пашыраны ў глебе, прадуктах, у раслін, жывёл і чалавека.

Клеткі дражджэй шарападобнай, авальнай або цыліндрычнай формы, бясколерныя ці пігментаваныя, нерухомыя, даўжынёю 5—10 мкм і больш. Размнажаюцца пераважна пачкаваннем, некаторыя віды — дзяленнем.

Дрожджы ўдзельнічаюць у кругавароце рэчываў у глебе, фарміраванні яе структуры і ўрадлівасці. Многія выклікаюць спіртавое браджэнне. Багатыя бялком, вітамінамі групы B.

Выкарыстоўваюцца ў вінаробстве, піваварэнні, хлебапячэнні, сельскай гаспадарцы (кармавыя дрожджы); піўныя дрожджы — у медыцыне пры гіпавітамінозе B1, парушэннях абмену рэчываў, фурункулёзе і інш. Патагенныя формы дражджэй выклікаюць хваробы чалавека і жывёл — бластамікозы, кандыдамікозы.

## Гл. таксама 
* Цукровыя грыбы

## Літаратура 
* Красільнікаў А. Дрожджы //