open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Крыс Уэйклін

**Крыс Уэйклін** (; нар. , , графства Уоруікшыр, Англія) — англійскі прафесійны гулец у снукер. Чвэрцьфіналіст адкрытага чэмпіянату Індыі 2015 года.

## Спасылкі 
* Профіль на World Snooker 
* Статыстыка Крыса Уэйкліна на CueTracker.net 

Катэгорыя:Снукерысты Англіі
Красны Двор (Віцебскі раён)

**Кра́сны Двор** (, ) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мазалаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
З XIX ст. вядома яке маёнтак у Вярхоўскай воласці Віцебскага павета і губерні. У 1893 маёнтак належаў генерал-лейтэнанту У. П. Вітарфу. Дзейнічала школа граматы. У 1905 уласнасць памешчыка В. І. фон Вітарфа, якому належала 118 дзес. зямлі.

У 1922 арганізаваны саўгас «Красны Двор». З 20 жніўня 1924 вёска ў Бараўлянскім сельсавеце Лосвідскага раёна Віцебскай акругі, з 29 кастрычніка 1924 — Кузняцоўскага раёна Віцебскай акругі, з 27 ліпеня 1930 — Віцебскага раёна і вобласці. Паводле перапісу насельніцтва, Красны Двор значыўся як пасёлак, у якім у 1926 было 13 двароў, 55 жыхароў. У 1939 у Красны Двор пераселены жыхары населеных пунктаў Заазер'е, Аўсюкова, Алешкавічы.

У 1941 у вёсцы 40 двароў, 168 жыхароў. З ліпеня 1941 па чэрвень 1944 Красны Двор акупіраваны нямецкімі войскамі. У жніўні 1942 нямецкія акупацыйныя ўлады знішчылі ўсе двары і 19 жыхароў. У 1943—1944 у баях за вёску загінула 58 салдат Краснай Арміі.

У 1965 на ўскраіне вёкі на брацкай магіле савецкага воіна пастаўлены помнік — скульптура воіна.

З 20 снежня 1960 вёска ў Мазалаўскім сельсавеце. У 1969 тут 41 двор і 123 жыхары; 1 студзеня 2003 — 29 двароў і 40 жыхароў.

## Літаратура 
* 
* З гісторыі населеных пунктаў / Падрыхт. В. В. Віталева // Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Віцебскага раёна / Рэдкал.: А. П. Красоўскі і інш.; Уклад. У. І. Мезенцаў; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: Маст. літ., 2004. — 772 с.: іл. — С. 765. — ISBN 985-02-0647-0.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мазалаўскі сельсавет (Віцебскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Віцебскага раёна
Гумерал

**Гумера́л** — невялікі палатняны белы плат, які ксёндз, цалуючы, ускладае сабе на плечы, апранаючыся перад Святой Імшой. Гумерал абазначае плат, які ў час бічавання Хрысту накідвалі на твар і, б'ючы, пыталі, хто Яго ўдарыў. Гэта і сімвал плата, які падала Хрысту Святая Вераніка ў час Крыжовай Дарогі і на якім яна атрымала адбітак выявы аблічча Хрыста.

## Літаратура 
* *Завальнюк У. М.* Энцыклапедычны слоўнік рэлігійнай лексікі беларускай мовы / У. М. Завальнюк, М. Р. Прыгодзіч, В. К. Раманцэвіч. — Мінск, Изд-во Гревцова, 2013. — 808 с. ISBN 978-985-6954-73-6.

Катэгорыя:Аблачэнне рымска-каталіцкага духавенства
Шалыгі (Віцебскі раён)

**Шалы́гі** (, ) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мазалаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У канцы XVIII ст. вядома як цэнтр аднайменнага маёнтка, якому ў 1785 належала 570 дзес. зямлі. У 1834 у маёнтку 45 рэвізскіх сялянскіх душ. У 1846 уласнасць тытулярнага саветніка памешчыка Казіміра Лесатовіча. У 1847 у маёнтак уваходзіла 8 двароў, 58 жыхароў. Асноўным заняткам сялян было земляробства. Аднак на судаходнай Зах. Дзвіне сяляне мелі і дадатковы заробак — працавалі на будаўніцтве барак і іншых суднаў, наймаліся да купцоў работнікамі і вазілі тавары ў Рыгу. Сяляне былі прыхаджанамі праваслаўнай царквы Узвіжання Крыжа Гасподня ў в. Лужасна. У 1878 маёнтак уласнасць памешчыка А. П. Багданава, яму належала 280 дзес. зямлі. Тут была царкоўнапрыходская школа. У 1905 фальварак (1 двор, 7 жыхароў) у Шчэрбінскай воласці Віцебскага павета і губерні. Апошнім уладальнікам маёнтка быў памешчык Шнэя, яму належала 44 дзес. зямлі.

З 17 ліпеня 1924 вёска ў складзе Лосвідскага раёна Віцебскай акругі, з 29 кастрычніка 1924 — Кузняцоўскага раёна, з 26 сакавіка 1927 — Віцебскага раёна і акругі, з 20 лютага 1938 — Віцебскага раёна і вобласці. У 1926 на хутарах 12 двароў, 48 жыхароў. У 1930 арганізаваны калгас. Працавалі лесапілка, сталярная майстэрня. У 1936 у вёску пераселены жыхары населеных пунктаў Трылессе, Тое Поле, у 1939 — Воўчыя Ямы.

У 1941 у вёсцы 65 двароў, 250 жыхароў. З ліпеня 1941 па чэрвень 1944 Шалыгі акупіраваны нямецкімі войскамі. У ліпені 1942 нямецкія акупацыйныя ўлады знішчылі ўсе 65 двароў і 17 жыхароў.

З 20 снежня 1960 вёска ў Мазалаўскім сельсавеце. У 1969 тут 25 двароў і 64 жыхары; 1 студзеня 2003 — 6 двароў і 12 жыхароў.

Вёска ў складзе сельскагаспадарчага вытворчага кааператыва «Сушчова».

## Страчаная спадчына 
* Свята-Троіцкая царква

## Літаратура 
* З гісторыі населеных пунктаў / Падрыхт. В. В. Віталева // Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Віцебскага раёна / Рэдкал.: А. П. Красоўскі і інш.; Уклад. У. І. Мезенцаў; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: Маст. літ., 2004. — 772 с.: іл. — С. 765—766. — ISBN 985-02-0647-0.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мазалаўскі сельсавет (Віцебскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Віцебскага раёна
Далматыка

**Далма́тыка** — літургічнае аблачэнне рымска-каталіцкага дыякана, атрымала распаўсюджанне спачатку ў Далмацыі (адсюль і назва), а з IV ст. н.э. — ва ўсёй Рымскай імперыі ў якасці святочнага літургічнага аблачэння дыяканаў (апраналася паверх альбы. Спачатку далматыка, пашытая з белай тканіны (воўны, лёну, шоўку) і ўпрыгожаная дзвюма пурпуровымі палосамі, якія ішлі спераду і ззаду ўніз ад пляча, была доўгай да пят і мела форму літары «Т» з выразам для галавы (часам з капюшонам) і шырокімі рукавамі. З XIV ст. — далматыка стала больш кароткай і вузкай, з разрэзамі на баках і рукавах.

## Літаратура 
* *Завальнюк У. М.* Энцыклапедычны слоўнік рэлігійнай лексікі беларускай мовы / У. М. Завальнюк, М. Р. Прыгодзіч, В. К. Раманцэвіч. — Мінск, Изд-во Гревцова, 2013. — 808 с. ISBN 978-985-6954-73-6.

Катэгорыя:Аблачэнне рымска-каталіцкага духавенства
Сон Джэ Гі

**Сон Джэ Гі** (; , Тэгу, Паўднёвая Карэя – , Сеул, Паўднёвая Карэя) — паўднёвакарэйскі  праваабаронца і грамадзянскі актывіст, ліберальны філосаф.

Заснавальнік Асацыяцыі карэйскіх мужчын (남성연대 男性連帶), старшыня з 26 студзеня 2008 да  26 ліпеня 2013.

## Гл. таксама 
* Маскулізм
* Фемінізм

Катэгорыя:Постаці Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Праваабаронцы Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Самазабойцы
La Ondo de Esperanto

**La Ondo de Esperanto** (*Вална эсперанта*) - часопіс на мове эсперанта, які выдаваўся ў Расіі з 1909 па 1917 год (Масква) і адноўлены ў 1991 годзе выдавецтвам Sezonoj, першапачаткова ў Екацярынбурге, з 2001 года ў Калінінградзе. З 1997 г. выходзіць штомесячна на 28 старонках А4 са штогадовым літаратурны дадаткам. З 2007 года часопіс магчыма чытаць у фармаце PDF-файла, а ў сакавіку 2016 года быў прапанаваны фармат EPUB. З 2017 года часопіс больш не выходзіць у выглядзе папяровага выдання, а толькі ў электроннай форме. У канцы вераня 2019 года было абвешчана аб спыненні выхаду часопіса, апошні нумар якога запланаваны на 30-га снежня 2019.

Часопіс публікуе матэрыялы аб падзеях у свеце, звязаных з эсперанта. У рубрыцы "Трыбуна" абмяркоўваюцца праблемы эсперанта-грамадства і сусветнай палітыкі. Акрамя таго, у кожным нумары друкуецца арыгінальная і перакладная мастацкая літаратура, рэцэнзіі на новыя кнігі і дзіскі, артыкулы па гісторыі і лінгвістыцы. Рэгулярна адбываюцца інтэлектуальныя конкуры, ёсць вугалок гумару.

Штогод рэдакцыя вызначае "Эсперантыста года", у галасаванні ўдзельнічаюць эксперты з розных краін света.

## Спасылкі 
* сайт рэдакцыі і выдавецтва на рускай мове 
* сайт рэдакцыі і выдавецтва на эсперанта
* архіў часопіса 

Катэгорыя:Часопісы ўніверсальнага зместу
Катэгорыя:Міжнародныя часопісы
Галоўная дыяганаль

У лінейнай алгебры **галоўнай дыяганаллю** (часам **асноўнай дыяганаллю**) матрыцы з’яўляецца набор A_{i,j}, дзе i = j.

Галоўная дыяганаль квадратнай матрыцы — дыяганаль, якая праходзіць праз верхні левы і ніжні правы кут. Напрыклад, у наступнай матрыцы элементы галоўнай дыяганалі роўныя адзінцы:

: \begin{bmatrix}
1 & 0 & 0\\
0 & 1 & 0\\
0 & 0 & 1\end{bmatrix}

Квадратная матрыца, у якой элементы па-за галоўнай дыяганаллю роўныя нулю, завецца дыяганальнай. Дыяганальная матрыца, у якой элементы на галоўнай дыяганалі роўныя адзінцы, завецца адзінкавай.

Сума элементаў галоўнай дыяганалі матрыцы завецца следам матрыцы.

Галоўнай дыяганаллю прамавугольнай матрыцы з’яўляецца дыяганаль, якая пачынаецца ў верхнім левым куце матрыцы і змяняецца ўніз і ўправа, пакуль не будзе дасягнуты правы ці ніжні край матрыцы. Напрыклад, у наступных матрыц элементы галоўнай дыяганалі роўныя адзінцы:

: \begin{bmatrix}
1 & 0 & 0 & 0 \\
0 & 1 & 0 & 0 \\
0 & 0 & 1 & 0 \end{bmatrix}

: \begin{bmatrix}
1 & 0 & 0\\
0 & 1 & 0\\
0 & 0 & 1\\
0 & 0 & 0\end{bmatrix}

## Гл. таксама 
* Дыяганальнае дамінаванне
* Спіс матрыц

## Літаратура 
* 
* Main diagonal in Mathwords
* Christian Voigt, Jürgen Adamy: Formelsammlung der Matrizenrechnung. Oldenbourg Wissenschaftsverlag, München 2007, ISBN 978-3-486-58350-2, S. 19.
* Peter Gabriel: Matrizen, Geometrie, Lineare Algebra. Birkhäuser Berlag, Berlin, Basel, Bosten 1996, ISBN 978-3-764-35376-6, S. 475.

Катэгорыя:Лінейная алгебра
Фестываль моў

**Фестыва́ль мо́ў** () —  масавае культурна-асветніцкае мерапрыемства, якое праводзяцьарганізацыі эсперантыстаў гарадах розных краін. Мовы, (звычайна больш за дзесяць) падчас фестываля бываюць звычайнай прадстаўлены ў выглядзе кароткіх, звычанй на паўгадзіны, урокаў-прэзентацый - прычым прэзентацыі ідуць блокамі паралельна, што дае удзельнікам фестываля магчымасць кожны раз выбіраць, на прадстаўленне якой мовы пайсці.

Фестывалі закліканы прадэманстраваць разнастайнасць моў света, унікальнасць і каштоўнасць кожнага з іх.

Як лічыцца,ідэя фестываля моў належыць амерыканскаму эсперантысту Дэнісу Кіфу (*Dennis Keef*), які правёўпершы фестываль у горадзе Тур ва Францыі ў 1995 годзе. Ужо ў наступным годзе згодна з аналагічнай схемай быў праведзены першы фестываль у іншай краіне - у горадзе Чэбаксары. З 2013 года фестываль моў штогод праводзяць і ў Мінcку.

## Спасылкі 
* Навіны аб фестывалях моў 
* Фестываль моў у Чэбаксарах 
* Фестываль моў у Кіеве 
* Фестываль моў у Мінску

Катэгорыя:Вывучэнне моў
Антон Уладзіміравіч Шыпулін

{{Біятланіст
 |Імя                    = Антон Шыпулін
 |Фатаграфія             = Anton Shipulin Kontiolahti 2010.jpg
 |Каментарый            = Антон Шыпулін, мужчынскі спрынт 10 км.  13 сакавіка 2010 года, Кантыялахці.
 |Шырыня                 = 250px
 |Поўнае імя             = Антон Уладзіміравіч Шыпулін
 |Мянушка               = *Чэмпіён Усяго*, *Шыпа*
 |Грамадзянства            = 
 |Дата нараджэння          = 21.8.1987
 |Месца нараджэння         = 
 |Дата смерці            = 
 |Месца смерці           = 
 |Пражыванне             = Екацярынбург, Расія
 |Рост_Вага               = 185 см/82 кг
 |Клуб                   = Дынама
 |Сямейнае_становішча     = не жанаты
 |Захапленні              = рыбалка
 |Прафесія              = юрыст
 |Адукацыя            = вышэйшае, Цюменскі юрыдычны інстытут МУС Расіі, Уральскі федэральны ўніверсітэт
 |Алімпійскі чэмпіён    =  
 |Чэмпіён свету           =
 |Кубак свету             = 
 |Кубак свету-індывідуальна = 
 |Кубак свету-спрынт      = 
 |Кубак свету-праследаванне = 
 |Кубак свету-мас        = 
 |Сезон                  = 2011-2012
 |Стойка                 = 96 %
 |Лежня                  = 84 %
 |Дакладнасць               = 90 %
 |Гонак                  =
 |Перамог                  = 
 |Подыумаў               = 12 (Выява:Gold medal icon.svg x 4 + Выява:Silver medal icon.svg x 2 + Выява:Bronze medal icon.svg x 6) 
 |Подыумаў у эстафетах   = 13**+1** (Выява:Gold medal icon.svg x 5**+1** + Выява:Silver medal icon.svg x 4 + Выява:Bronze medal icon.svg x 4)
 |Ачкоў                  = 
 |Медалі                 = 

{ style="background: transparent"

}
{ style="background: transparent"

}
}}
**Антон Уладзіміравіч Шыпулін** (нар. , Цюмень) — расійскі біятланіст. Заслужаны майстар спорту Расіі. Бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2010. Двухразовы срэбны і двухразовы бронзавы прызёр чэмпіянатаў свету. Абсалютны чэмпіён Еўропы сярод юніёраў 2008.

## Спасылкі 
* Профіль IBU
* Профіль на сайце СБР
* Афіцыйны сайт Антона Шыпуліна 
* Профіль на www.biathlon.com
* Статыстыка выступленняў на www.biastat.com 

Катэгорыя:Біятланісты Расіі
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па летнім біятлоне
Катэгорыя:Блізняты паводле алфавіта
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі VII склікання
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па біятлоне
Дзмітрый Вячаслававіч Трунянкоў

**Дзмітрый Вячаслававіч Трунянко́ў** (нар. , п. Тасеява, Краснаярскі край) — расійскі бабслеіст (разганяючы), які выступае за зборную Расіі з 2006 года. Алімпійскі чэмпіён 2014 года ў чацвёрках. Двойчы сярэбраны прызёр чэмпіянату свету, чэмпіён Расіі і Еўропы, трохразовы ўладальнік Кубка свету, удзельнік Алімпійскіх гульняў 2010 года ў Ванкуверы. Заслужаны майстар спорту, член спартыўнага таварыства «Лакаматыў».

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Бабслеісты Расіі
Катэгорыя:Бабслеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Бабслеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па бабслеі
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Расіі
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка свету па бабслеі
Аляксандр Генадзевіч Лягкоў

**Аляксандр Генадзевіч Лягко́ў** (нар. , Краснаармейск, Маскоўская вобласць, СССР) — расійскі лыжнік. Алімпійскі чэмпіён у марафоне (50 км) і сярэбраны прызёр у эстафеце зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года. Віцэ-чэмпіён свету 2007 года ў эстафеце, бронзавы прызёр у эстафеце чэмпіянату свету 2013 года, удзельнік Алімпійскіх гульняў у Турыне і Ванкуверы. Пераможца шматдзённай лыжнай гонкі Тур-дэ-скі 2013 года. У сезоне 2012/13 стаў уладальнікам малога Хрустальнага глобуса ў дыстанцыйным заліку Кубка свету. Заслужаны майстар спорту Расіі.

## Спасылкі 
* 
* 
* Прамая лінія Аляксандра Лягкова з чытачамі часопіса «Лыжны спорт»
* Блог Аляксандра Лягкова пра лыжныя гонкі «Лёгкі на ўздым»

Катэгорыя:Лыжнікі Расіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лыжных гонках
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Расіі
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Ілья Рыгоравіч Чарнавусаў

**Ілля Рыгоравіч Чарнавусаў** (нар. , Новасібірск) — расійскі лыжнік. Бронзавы прызёр зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года ў лыжным марафоне, бронзавы прызёр чэмпіянату свету 2011 года ў скіятлоне.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лыжнікі Расіі
Ларс Нельсан

**Ларс Нельсан** (, нар. ) — шведскі лыжнік, алімпійскі чэмпіён Алімпіяды 2014 у Сочы ў лыжных гонках.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лыжнікі Швецыі
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лыжных гонках
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Швецыі
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Поўня (фаза Месяца)

**Поўня** — фаза Месяца, пры якой рознасць экліптычных даўгот Сонца і Месяца роўная 180°. Гэта азначае, што плоскасць, праведзеная праз Сонца, Зямлю і Месяц, перпендыкулярная плоскасці экліптыкі. Калі ўсе тры аб'екта знаходзяцца на адной лініі, адбываецца месяцавае зацьменне. Месяц у поўні мае выгляд правільнага святлівага дыска.

У астраноміі момант поўні разлічваецца з дакладнасцю да некалькіх хвілін; ў побыце поўняй называюць звычайна перыяд некалькіх сутак, на працягу якіх Месяц візуальна амаль не адрозніваецца ад поўнага.

У час поўнi на працягу некалькіх гадзін можа адбывацца так званы эфект супрацьстаяння, пры якім прыкметна ўзрастае яркасць дыска, нягледзячы на яго нязменныя памеры. Эфект тлумачыцца поўным знікненнем (для зямнога назіральніка) ценяў на паверхні планеты ў момант супрацьстаяння. Максімальны бляск Месяца падчас поўні складае -12,7m.

## Гл. таксама 
* Маладзік
* Першая квадра

## Спасылкі 
* Фотография Луны в фазе полнолуния
* Полиция в британском Брайтоне намерена усиливать уличные патрули во время полнолуний и в дни выплаты зарплат

Катэгорыя:Месяц
Юхан Ульсан

**Юхан Ульсан** (, нар. , Скультуна, Вестманланд) — шведскі лыжнік, двухразовы алімпійскі чэмпіён у эстафеце (2010 і 2014), чэмпіён свету 2013 года ў мас-старце. Усяго за кар'еру выйграў шэсць медалёў на Алімпійскіх гульнях і чатыры — на чэмпіянатах свету.

## Спартыўная кар'ера 
Ульсан удзельнічаў у спаборніцтвах па лыжных гонках на юніёрскім узроўні з 1998 года.

У 2001 годзе дэбютаваў ў дарослых спаборніцтвах. У снежні 2003 года атрымаў сваю адзіную перамогу на этапе Кубка Свету.

На Алімпіядзе ў Турыне ў 2006 годзе заваяваў бронзавы медаль у эстафеце 4х10 км, а ў гонцы на 15 км заняў 6-е месца. На Алімпіядзе 2010 у Ванкуверы ў гонцы на 30 км (15+15) доўгі час ішоў першым, з максімальным адрывам ад групы паляўнічых у 25 секунд, аднак не ўтрымаў лідарства і ў выніку заняў трэцяе месца. У фінальнай гонцы на 50 км Ульсан таксама быў трэцім. На фінішы паміж ім і швейцарцам Дарыа Калонья пачатку разгарацца барацьба, калі Калонья на павароце перад фінальнай прамой паспрабаваў зраўняцца з Ульсанам. Але ў гэты самы момант Калонья ўпаў, а Ульсан такім чынам выйграў бронзу.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вестманландзе
Катэгорыя:Лыжнікі Швецыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лыжных гонках
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Швецыі
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па лыжных гонках
Гарналыжны спорт на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014

[thumb|150px|Гарналыжны спорт на паштовай марцы [Азербайджана 2014 года, прысвечанай зімовым Алімпійскім гульням 2014]]

Спаборніцтвы па **гарналыжнаму спорту на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года** ў Сочы пройшлі з 9 па 22 лютага ў Гарналыжным цэнтры «Роза Хутар», размешчаным каля Чырвонай Паляны. Было разгуляна 10 камплектаў узнагарод. Праграма спаборніцтваў у параўнанні з Гульнямі 2010 года ў Ванкуверы не змянілася.

Упершыню ў гісторыі гарналыжнага спорту на Алімпійскіх гульнях адразу два чалавекі падзялілі золата, паказаўшы абсалютна аднолькавы вынік, — у жаночым хуткасным спуску чэмпіёнкамі сталі славенка Ціна Мазэ і швейцарка Дамініка Гізін. У мужчынскім супергіганце спартсмены падзялілі трэцяе месца.

## Расклад 
Расклад усіх 10 спаборніцтваў паводле афіцыйнага сайта:

Час МСК (UTC+4).

## Медалі 
[thumb|[Кветкавая цырымонія ўзнагароджання пераможцаў у гіганцкім слаламе на XXII Зімовых Алімпійскіх гульнях у фінішнай зоне на гарналыжным цэнтры «Роза Хутар»]]
thumb|Узнагароджанне пераможцаў у слаламе сярод мужчын на XXII Зімовых Алімпійскіх гульнях

### Агульны залік 
(**Тлустым** вылучана самая вялікая колькасць медаляў у сваёй катэгорыі)

## Медалісты 
### Мужчыны 
### Жанчыны 
## Кваліфікацыя 
Квота МАК утрымлівае 350 даступных месцаў для спартсменаў, каб удзельнічаць у Гульнях. Кожны Нацыянальны алімпійскі камітэт можа быць прадстаўлены максімум 22 спартсменамі — максімальна па 14 мужчын і жанчын. Існуе два кваліфікацыйныя стандарты: стандарт А і стандарт B.

## Спартсмены, якія прапускаюць Гульні з-за траўмаў 
### Мужчыны 
*  Ханес Райхельт

### Жанчыны 
*  Ліндсі Вон
*  Тэса Варле
*  Ціна Вайратэр (атрымала траўму ўжо ў Сочы, з-за чаго прапусціла суперкамбінацыю, хуткасны спуск і супергігант)

## Спасылкі 
* Гарналыжны спорт на афіцыйным сайце зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 

Катэгорыя:Спаборніцтвы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014
Даніэль Рыкардсан

**Ян Олаф Даніэль Рыкардсан** (, нар. , Худыксваль, Еўлеборг) — шведскі лыжнік, двухразовы алімпійскі чэмпіён гульняў 2010 і 2014, сярэбраны прызёр чэмпіянату свету 2011 года ў эстафеце.

## Спартыўная кар'ера 
У Кубку свету Даніэль Рыкардсан дэбютаваў у 2004 годзе, на сённяшні дзень мае на сваім рахунку два подыўма на этапах Кубка свету ў эстафетах, у індывідуальных спаборніцтвах не ўздымалася вышэй за 8-га месца.

Прымаў удзел у чэмпіянаце свету 2009 у Ліберэцы, дзе паказаў наступныя вынікі: 15 км (класічны ход) — 20-е месца, эстафета — 6-е месца , 50 км (мас-старт, свабодны ход) — 30-е месца.

На Алімпіядзе 2010 у Ванкуверы стаў алімпійскім чэмпіёнам у эстафеце, а ў індывідуальных гонках паказаў наступныя вынікі: 15 км (вольны ход) — 22-е месца, дуатлон 15+15 км — 23-е месца , 50 км (мас-старт, класічны ход) — 7-е месца.

Як і Марыт Б’ёрген, Кім Колінз і Ганна Хааг, з'яўляецца спартсменам-астматыкам, якія легальна прымаюць допінг (сальбутамол).

## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны сайт лыжніка 

Катэгорыя:Лыжнікі Швецыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лыжных гонках
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Швецыі
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Аляксандр Валянцінавіч Турчынаў

**Аляксандр Валянцінавіч Турчынаў** (; нар. , , УССР) — украінскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, спікер Вярхоўнай Рады Украіны (з 22 лютага па 27 лістапада 2014). Кіраўнік фракцыі «Народны фронт» у Вярхоўнай Радзе Украіны (з 27 лістапада 2014).

Дэпутат Вярхоўнай Рады з 1998 па 2007 год. З лютага па верасень 2005 года быў кіраўніком Службы бяспекі Украіны. З мая па лістапад 2007 года быў першым намеснікам сакратара Савета нацыянальнай бяспекі і абароны Украіны. Са снежня 2007 года па сакавік 2010 года быў Першым віцэ-прэм’ер міністрам Украіны. 22 лютага 2014 года абраны Старшынёй Вярхоўнай Рады Украіны. 23 лютага 2014 года прызначаны Вярхоўнай Радай выконваючым абавязкі Прэзідэнта Украіны. З 26 лютага таго ж года — галоўнакамандуючы ўзброеных сіл Украіны.

25 траўня 2014 года ўсенародным галасаваннем на пасаду Прэзідэнта Украіны быў выбраны Пётр Парашэнка. Пасля інаўгурацыі П. Парашэнкі 7 чэрвеня Аляксандр Турчынаў склаў з сябе паўнамоцтвы выконваючага абавязкі кіраўніка дзяржавы.

16 снежня 2014 года Прэзідэнт Украіны Пётр Парашэнка прызначыў Аляксандра Турчынава сакратаром Савета нацыянальнай бяспекі і абароны.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Аляксандра Турчынава 
* 
* 

Катэгорыя:Члены Нацыянальнага саюза пісьменнікаў Украіны
Катэгорыя:Старшыні Вярхоўнай Рады Украіны
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны III склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны IV склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны V склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны VI склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны VII склікання
Катэгорыя:Удзельнікі Еўрамайдана
Катэгорыя:Члены УА «Бацькаўшчына»
Катэгорыя:Члены партыі «Еўрапейская салідарнасць»
Катэгорыя:Члены СНБА Украіны
Біятлон на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014

Спаборніцтвы па **біятлоне на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014** у Сочы прайшлі з 8 па 22 лютага ў Комплексе для спаборніцтваў па лыжных гонках і біятлоне «Лаура», размешчанаму каля Чырвонай Паляны. Было разгуляна 11 камплектаў узнагарод, на 1 больш, чым на папярэдніх Алімпійскіх гульнях — 6 красавіка 2011 года выканкам Міжнароднага алімпійскага камітэта (МАК) прыняў рашэнне пра ўключэнне ў праграму зімовых Алімпійскіх гульняў змяшанай эстафеты. Дар'я Домрачава стала першай біятланісткай, якая выйграла тры залатыя медалі ў асабістых гонках, прычым падчас адных Зімовых Алімпійскіх гульняў. Упершыню з 1998 года зборная Італія заваявала медаль. Мужчынская зборная Расіі па біятлоне ўпершыню з 1988 года выйграла залаты алімпійскі медаль у эстафеце.

## Медалі 
### Агульны залік 
#### (**Тлустым** вылучана самая вялікая колькасць медалёў у сваёй катэгорыі) 
## Расклад 
Расклад усіх 11 спаборніцтваў паводле афіцыйнага сайта:

Час МСК (UTC+4).

## Медалісты 
### Мужчыны 
### Жанчыны 
### Змяшаная 
## Статыстыка стральбы жанчын на турніры (не менш за 80 выстралаў) 
; Некаторыя факты

## Кваліфікацыя 
Квота МАК утрымлівае 220 даступных месцаў для спартсменаў (113 мужчын і 107 жанчын), каб удзельнічаць у Гульнях. Квоты паводле краін разлічваюцца, зыходзячы з сумы ачкоў трох лепшых біятланістаў пэўнай краіны (вызначаюцца падчас Нацыянальнага кубка па біятлоне), набраных імі ў індывідуальнай гонцы, спрынце і эстафетах на Чэмпіянаце свету па біятлоне 2012 і 2013.

## Спасылкі 
* 

Біятлон
Зімовыя Алімпійскія гульні
Катэгорыя:2014 год у біятлоне
Служба бяспекі Украіны

**Служба бяспекі Украіны** (СБУ, ) — дзяржаўны праваахоўны орган спецыяльнага прызначэння, які забяспечвае дзяржаўную бяспеку Украіны. Была створана на матэрыяльна-тэхнічнай базе КДБ УССР і фактычна з'яўляецца яго спадчынніцай.

Служба бяспекі Украіны падпарадкавана Прэзідэнту Украіны.

Цэнтральнае ўпраўленне Службы бяспекі Украіны адказвае за стан дзяржаўнай бяспекі, каардынуе i кантралюе дзейнасць іншых органаў Службы бяспекі Украіны. У яго склад уваходзяць Апарат Старшыні Службы бяспекі Украіны і функцыянальныя падраздзяленні:
* контрразведкі;
* абароны нацыянальнай дзяржаўнасці;
* контрразведвальнай абароны эканомікі дзяржавы;
* контрразведвальнай абароны інтарэсаў дзяржавы ў сферы інфармацыйнай бяспекі;
* аховы дзяржаўнай таямніцы і ліцэнзавання;
* барацьбы з карупцыяй і арганізаванай злачыннасцю;
* барацьбы з тэрарызмам, абароны ўдзельнікаў крымінальнага судаводства і работнікаў праваахоўных органаў;
* аператыўна-тэхнічных мерапрыемстваў;
* аператыўнага дакументавання;
* следчы;
* інфармацыйна-аналітычнага, кадравага, прававога, гаспадарчага, фінансавага, медыцынскага і іншых відаў забеспячэння аператыўна-службовай дзейнасці Службы бяспекі Украіны.

## Спасылка 
* Служба бяспекі Украіны — афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Узброеныя сілы
Катэгорыя:Узброеныя сілы Украіны
Катэгорыя:Нацыянальная бяспека
Катэгорыя:Спецслужбы
Капа (аблачэнне)

]]

**Ка́па** — літургічнае аблачэнне ў заходніх літургічных абрадах, мае форму шырокага плата, які пакрывае плечы і замацоўваецца спераду стужкай або шпількай. Нагадвае плашч-накідку, якую насілі падчас дажджу. Капа прыкладна з VI ст. выкарыстоўвалася святарамі як верхняе аблачэнне ў тых выпадках, калі не апранаўся арнат, г.зн. у асноўным у час свяшчэннадзеянняў, якія праводзіліся па-за храмам. Пачынаючы з Сярэднявечча да цяперашняга часу святар апранаецца ў капу для правядзення працэсій і некаторых іншых абрадаў. Капу мелі права насіць пеўчыя ў час святочных біскупскіх цырымоній. У Сярэднявечча была вядома т. зв. чорная капа — цырыманіянальная накідка са шчыльнай чорнай тканіны, выкарыстоўвалася манахамі на вялікія святы падчас малітвы ў хоры. Да нядаўняга часу біскупы і ганаровыя прэлаты ў час урачыстых цырымоній насілі т.зв. вялікую капу, пурпуровага колеру ў кардыналаў і малінавую — ва ўсіх астатніх. Пурпуровы Папскі мантум амаль нічым не адрозніваецца ад вялікай капы, за выключэннем большай сваёй шырыні, і з’яўляецца яе мадыфікацыяй.

## Літаратура 
* *Завальнюк У. М.* Энцыклапедычны слоўнік рэлігійнай лексікі беларускай мовы / У. М. Завальнюк, М. Р. Прыгодзіч, В. К. Раманцэвіч. — Мінск, Изд-во Гревцова, 2013. — 808 с. ISBN 978-985-6954-73-6.

Катэгорыя:Аблачэнне рымска-каталіцкага духавенства
Кардынальскі капялюш

е архібіскупа.]]
**Кардына́льскі капялю́ш** — атрыбут аблачэння рымска-каталіцкіх кардыналаў. Чырвонага колеру з чырвонымі палямі, абшыты залатымі ніткамі і раскошнымі кутасікамі. Кардынал гэты капялюш ніколі не апранае. У час набажэнстваў і ўрачыстасцей яго нясуць перад кардыналам.

## Літаратура 
* *Завальнюк У. М.* Энцыклапедычны слоўнік рэлігійнай лексікі беларускай мовы / У. М. Завальнюк, М. Р. Прыгодзіч, В. К. Раманцэвіч. — Мінск, Изд-во Гревцова, 2013. — 808 с. ISBN 978-985-6954-73-6.

Катэгорыя:Аблачэнне рымска-каталіцкага духавенства
Інфула

**Інфу́ла** — галаўны ўбор рымска-каталіцкага духавенства, які мае форму мітры. Святар, які носіць інфулу, называецца інфулатам. З Другога Ватыканскага сабора гэты тытул больш не надаецца, аднак тыя, хто атрымаў яго да сабора, могуць называцца інфулатамі, а таксама карыстацца прывілегіямі ў літургічным аддзенні. Гэта тытул даваў святарам толькі Папа Рымскі.

## Літаратура 
* *Завальнюк У. М.* Энцыклапедычны слоўнік рэлігійнай лексікі беларускай мовы / У. М. Завальнюк, М. Р. Прыгодзіч, В. К. Раманцэвіч. — Мінск, Изд-во Гревцова, 2013. — 808 с. ISBN 978-985-6954-73-6.

Катэгорыя:Аблачэнне рымска-каталіцкага духавенства
Комжа

-семінарыст, апрануты ў комжу, з кадзілам у руках.]]
**Ко́мжа** — аблачэнне рымска-каталіцкіх клірыкаў. Гэта аблачэнне можа быць толькі белага колеру, апранаецца ў час служэння пры алтары або пры выкананні іншых літургічных абавязкаў. Без патрэбы яе апранаць не дазваляецца. Комжа мае шматвекавую традыцыю. З часоў Старазапаветнага Іерусалімскага Храма гэта адзенне пакалення Левітаў, выбраных Богам праз Майсея на служэнне Богу. У час набажэнства Левіты апраналі даволі доўгую туніку, і толькі ў гэтым адзенні яны маглі служыць у час ахвярапрынашэнняў. Цяпер комжу апранаюць у час набажэнства міністранты, якія паслугоўваюць падчас усіх літургічных дзеянняў, ксяндзы, дыяканы, біскупы, кардыналы, Папа Рымскі.

## Літаратура 
* *Завальнюк У.М.* Энцыклапедычны слоўнік рэлігійнай лексікі беларускай мовы / У. М. Завальнюк, М. Р. Прыгодзіч, В. К. Раманцэвіч. — Мінск, Изд-во Гревцова, 2013. — 808 с. ISBN 978-985-6954-73-6.

Катэгорыя:Аблачэнне рымска-каталіцкага духавенства
Аляксей Аляксандравіч Негадайла

**Аляксей Аляксандравіч Негада́йла** (нар. , ) — расійскі бабслеіст (разганяючы), выступае за зборную Расіі з 2011 года. Алімпійскі чэмпіён 2014 года ў чацвёрках. Сярэбраны прызёр чэмпіянату свету, шматразовы пераможца нацыянальных першынстваў. Перш чым перайсці ў бабслей, займаўся лёгкай атлетыкай, мае ў гэтай дысцыпліне званне майстра спорту.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Бабслеісты Расіі
Катэгорыя:Майстры спорту Расіі
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка свету па бабслеі
Катэгорыя:Выпускнікі Расійскага дзяржаўнага ўніверсітэта фізічнай культуры, спорту, моладзі і турызму
Катэгорыя:Бабслеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Крыж (аблачэнне)

**Крыж** — атрыбут аблачэння хрысціянскага духавенства многіх канфесій. Таксама ў некаторых канфесіях ёсць традыцыя насіць нацельныя крыжы сярод вернікаў.

## Літаратура 
* *Завальнюк У.М.* Энцыклапедычны слоўнік рэлігійнай лексікі беларускай мовы / У. М. Завальнюк, М. Р. Прыгодзіч, В. К. Раманцэвіч. — Мінск, Изд-во Гревцова, 2013. — 808 с. ISBN 978-985-6954-73-6.

Катэгорыя:Аблачэнне рымска-каталіцкага духавенства
Катэгорыя:Аблачэнне праваслаўнага і ўніяцкага духавенства
Катэгорыя:Аблачэнне хрысціянскага духавенства
Тэатр Крусібл

**Тэатр Крусібл** () — тэатр, пабудаваны ў 1971 годзе і размешчаны ў гарадскім цэнтры Шэфілда, графства Паўднёвы Ёркшыр, Англія. Акрамя спектакляў, там штогод з 1977 года праходзіць галоўны турнір па снукеры — чэмпіянат свету.

Катэгорыя:Спартыўныя збудаванні Шэфілда
Катэгорыя:Снукерныя арэны
Катэгорыя:Снукер у Англіі
Катэгорыя:Тэатры Вялікабрытаніі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1971 годзе
Катэгорыя:1971 год у Вялікабрытаніі
Генры Харлі Арнальд

{{Ваенны дзеяч
|імя     = Генры Харлі Арнальд 
|дата нараджэння  = 
|дата смерці    = 
|месца нараджэння = 
|месца смерці   = 
|выява = 021002-O-9999G-013.jpg
|шырыня = 300px
|апісанне выявы =
|мянушка = «Шчасліўчык»
|прыналежнасць =  Армія ЗША
|гады службы = 1903—1946
|званне = генерал ВПС
|род войскаў = Авіяцыя
|камандаваў = Паветраны корпус Арміі ЗШАВаенна-паветраныя сілы Арміі ЗША
|частка =
|бітвы = Другая сусветная вайна
|узнагароды =
{

-

-

-

-

}
|вікісховішча =
}}
**Генры Харлі Арнальд** (;  — ) — амерыканскі генерал арміі, генерал ВПС, галоўнакамандуючы ВПС ЗША падчас Другой сусветнай вайны. Ён быў адным з найбольш аўтарытэтных спецыялістаў па падводных лодках у Злучаных Штатах, а таксама начальнікам Бюро навігацыі ВМС ЗША у 1939 годзе. Ваеннае званне генерал арміі было прысвоена Кангрэсам ЗША 21 снежня 1944 года. У 1947 годзе было прынята рашэнне, якога Арнольд дамагаўся шматлікія годы — ВПС ЗША былі вылучаны са складу Арміі ЗША ў асобны род войскаў. 7 мая 1949 года Генры Арнальду прысвоена званне генерала ВПС і да гэтага дня ён з’яўляецца адзіным ваенным, які атрымаў гэта ваеннае званне.

## Вайсковыя званні 
* 2 сакавіка 1935 — брыгадны генерал (часавае званне)
* 24 снежня 1935 — брыгадны генерал (пастаяннае званне)
* 22 верасня 1938 — генерал-маёр (часавае званне)
* 15 снежня 1941 — генерал-лейтэнант (часавае званне)
* 19 сакавіка 1943 — генерал (часавае званне)
* 21 снежня 1944 — генерал арміі
* 23 сакавіка 1946 — генерал арміі (званне пакінутае за Арнальдам Кангрэсам ЗША пры адстаўцы)
* 7 мая 1949 — генерал ВПС (званне прысвоенае Арнальду Кангрэсам ЗША пажыццёва)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Военачальнікі ЗША
Аб’яднаная каманда

**Аб’яднаная каманда** — афіцыйная назва каманды, у якую ўваходзілі спартсмены дзяржаў — былых рэспублік СССР на зімовых і летніх Алімпійскіх і паралімпійскіх гульнях 1992 года, а таксама на афіцыйных міжнародных спаборніцтвах.

Аб’яднаная каманда выступала на гульнях пад Алімпійскіх сцягам, афіцыйнай абрэвіятурай каманды ў пратаколах спаборніцтваў былі літары EUN (ад фр. Équipe Unifiée — Аб’яднаная каманда). На зімовых гульнях на цырымоніях узнагароджання прадстаўнікоў Аб’яднанай каманды ўздымаўся Алімпійскі сцяг, у гонар перамог гучаў Алімпійскі гімн; на летніх гульнях цырымонія праводзілася аналагічна ў камандных спаборніцтвах, аднак на цырымоніях узнагароджання ў асабістых спаборніцтвах уздымаўся дзяржаўны сцяг краіны спартсмена, у гонар перамог гучаў гімн яго дзяржавы. У склад Аб’яднанай каманды на зімовых гульнях уваходзілі прадстаўнікі Арменіі, Беларусі, Казахстана, Расіі, Украіны і Узбекістана. Яны заваявалі 9 залатых, 6 сярэбраных і 8 бронзавых медалёў. Удзельнікамі Аб’яднанай каманды на летніх гульнях былі 12 дзяржаў былога СССР. Спартсмены Літвы, Латвіі і Эстоніі, што сфармавалі свае нацыянальныя зборныя, таксама маглі выступаць у складзе Аб’яднанай каманды — так, у складзе мужчынскай зборнай па баскетболе выступалі прадстаўнікі Латвіі. Спартсмены АК заваявалі 45 залатых, 38 сярэбраных і 29 бронзавых медалёў, заняўшы ў агульнакамандным заліку 1-е месца. У агульнакамандным заліку зімовых Гульняў 1992 спартсмены АК занялі 2-е месца. Неафіцыйна Аб’яднаная каманда часта называлася «зборнай СНД», што недакладна — Грузія ўвайшла ў склад СНД толькі ў 1993 годзе. Пасля заканчэння Гульняў у Барселоне каманда спыніла сваё існаванне; ўжо ў канцы 1992 года прадстаўнікі дзяржаў былога СССР выступалі самастойнымі камандамі.

## Дзяржавы 
## Медалі 
### Медалі на Летніх гульнях 1992 года 
### Медалі на Зімовых гульнях 1992 года 
### Медалі па летніх відах спорту 
### Медалі па зімовых відах спорту 
{| 
|-
|align=left| Лыжныя гонкі || style="background:#F7F6A8;" |3|| style="background:#DCE5E5;" | 2|| style="background:#FFDAB9;" | 4||9
|-
|align=left| Фігурнае катанне || style="background:#F7F6A8;" |3|| style="background:#DCE5E5;" | 1|| style="background:#FFDAB9;" | 1||5
|-
|align=left| Біятлон || style="background:#F7F6A8;" |2|| style="background:#DCE5E5;" | 2|| style="background:#FFDAB9;" | 2||6
|-
|align=left| Хакей || style="background:#F7F6A8;" |1|| style="background:#DCE5E5;" | 0|| style="background:#FFDAB9;" | 0||1
|-
|align=left| Фрыстайл || style="background:#F7F6A8;" |0|| style="background:#DCE5E5;" | 1|| style="background:#FFDAB9;" | 0||1
|-
|align=left| Шорт-трэк || style="background:#F7F6A8;" |0|| style="background:#DCE5E5;" | 0|| style="background:#FFDAB9;" | 1||1

Катэгорыя:Краіны на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Распад СССР
Катэгорыя:Летнія Алімпійскія гульні 1992
Катэгорыя:Зімовыя Алімпійскія гульні 1992
Карай Берэгфі

**Карай Берэгфі** ( — , ) — венгерскі палітычны і ваенны дзеяч, нацыст, венгерскі нацыяналіст, міністр абароны Венгрыі ў 1944—1945 гадах, член Рэгенцкага савета на заключным этапе Другой сусветнай вайны (краінай кіраваў Ферэнц Салашы), які кіраваў Венгрыяй з 4 лістапада 1944 па 28 сакавіка 1945.

12 сакавіка 1946 быў павешаны разам з Салашы і Ёжэфам Герам.

## Гл. таксама 
* Венгрыя ў Другой сусветнай вайне

## Спасылкі 
* Гады жыцця на geo-world.ru 

Катэгорыя:Палітыкі Венгрыі
Катэгорыя:Фашысты Венгрыі
Катэгорыя:Венгерскі калабарацыянізм
Катэгорыя:Злачынцы Халакоста
Катэгорыя:Пакараныя смерцю ваенныя злачынцы
Катэгорыя:Павешаныя
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Аўстра-Венгрыя)
Цотнасць функцыі

**Цотнымі** ці **няцотнымі** называюцца функцыі, чые графікі маюць пэўны тып сіметрыю адносна змянення знака аргумента. Гэта паняцце важнае ў многіх галінах матэматычнага аналізу, такіх як тэорыя ступенных радоў і радоў Фур'е.

* **Няцотная функцыя** — функцыя, якая мяняе значэнне на процілеглае пры змене знака незалежнай зменнай (сіметрычная адносна цэнтра каардынат).
* **Цотная функцыя** — функцыя, якая не мяняе свайго значэння пры змене знака незалежнай зменнай (сіметрычная адносна восі ардынат).
* **Ні цотная, ні няцотная функцыя** (**функцыя агульнага віду**) — функцыя, якая не мае сіметрыі. Сюды адносяцца функцыі, якія не падыходзяць ні пад адно з папярэдніх двух азначэнняў.
__TOC__

## Строгае азначэнне 
Азначэнні ўводзяцца для любой сіметрычнай адносна нуля вобласці вызначэння X \subset \mathbb{R}, напрыклад, адрэзка ці прамежка.
* Функцыя f называецца **цотнаю**, калі справядліва роўнасць
: f(-x) = f(x),\quad \forall x \in X.
* Функцыя f:X \to \mathbb{R} называецца **няцотнаю**, калі справядліва роўнасць
: f(-x)=-f(x), \quad \forall x \in X.

* Функцыі, якія не належаць ні адной з вышэйназваных катэгорый, называюцца *ні цотнымі ні няцотнымі* (ці *функцыямі агульнага віду*).

## Уласцівасці 
* Графік няцотнае функцыі сіметрычны адносна пачатку каардынат O.
* Графік цотнае функцыі сіметрычны адносна восі ардынат Oy.
* Адвольную функцыю f:[-X,X] \subset \mathbb{R} \to \mathbb{R} можна адназначна прадставіць як суму цотнай і няцотнай функцый:
: f(x) = g(x) + h(x),
:дзе
: g(x) = \frac{f(x) - f(-x)}{2},\; h(x) = \frac{f(x)+f(-x)}{2}.
* Функцыя f(x) = 0 — адзіная функцыі, цотная і няцотная адначасова.
* Сума, рознасць і ўвогуле любая лінейная камбінацыя цотных функцый цотная, а няцотных — няцотная.
* Здабытак дзвюх функцый аднолькавае цотнасці цотны.
* Здабытак дзвюх функцый рознае цотнасці няцотны.
* Кампазіцыя дзвюх няцотных функцый няцотная.
* Кампазіцыя цотнае функцыі з цотнаю ці няцотнаю функцыяй цотная.
* Кампазіцыя любое функцыі з цотнаю цотная (але не наадварот!).
* Вытворная цотнае функцыі няцотная, а няцотнай — цотная.
* Інтэграл ад цотнае функцыі па сіметрычным адносна нуля прамежку роўны падвоенаму інтэгралу па палавіне прамежка:
: 
\int\limits_{-a}^{a}f(x)\, dx = 2 \int\limits_{0}^{a}f(x)\, dx = 2 \int\limits_{-a}^{0}f(x)\, dx. 

* Інтэграл ад няцотнае функцыі па сіметрычным адносна нуля прамежку роўны нулю:
: 
\int\limits_{-a}^{a}f(x)\, dx = 0.

## Прыклады 
### Няцотныя функцыі 
* Няцотная ступень f(x) = x^{2k+1},\quad x\in \mathbb{R}, дзе k\in \mathbb{Z} — адвольны цэлы лік.
* Сінус f(x) = \sin x,\quad x \in \mathbb{R}.
* Тангенс f(x) = \operatorname{tg} x,\quad x \in (-\frac{\pi}{2}; \frac{\pi}{2}).

### Цотныя функцыі 
* Цотная ступень f(x) = x^{2k},\quad x\in \mathbb{R}, дзе k\in \mathbb{Z} — адвольны цэлы лік.
* Косінус f(x) = \cos x,\quad x \in \mathbb{R}.
* Абсалютная велічыня (модуль) f(x)=|x|.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Элементарная матэматыка
Катэгорыя:Тыпы функцый
Ёжэф Гера

**Ёжэф Гера** (; ,  — , ) — венгерскі палітычны дзеяч.

Па адукацыі ўрач, практыкаваў у сваім родным горадзе Мака як акушэр і педыятр. З 1939 года — дзеяч нацысцкай партыі «Скрыжаваныя стрэлы», паплечнік яе лідара Ферэнца Салашы. У 1940 годзе ў рамках рэпрэсій рэжыму Міклаша Хорці супраць «Скрыжаваных стрэл» быў прысуджаны да турэмнага зняволення. З 1942 года — намеснік кіраўніка партыі.

Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны быў асуджаны за ваенныя злачынствы, здзейсненыя на тэрыторыі Венгрыі, у тым ліку за саўдзел у генацыдзе яўрэяў, і павешаны 12 сакавіка 1946 года разам з Салашы, Караем Берэгфі і Габарам Вайнам.

Тым не менш, паводле сведчанняў сучасных гісторыкаў, Гера быў адным з дзеячаў венгерскага ваеннага ўрада, якія садзейнічалі Раулю Валенбергу ў яго гуманітарнай дзейнасці, у прыватнасці, забяспечваючы абарону яўрэям у дамах шведскай і іспанскай дыпламатычных місій.

## Гл. таксама 
* Венгрыя ў Другой сусветнай вайне

Катэгорыя:Павешаныя
Катэгорыя:Пакараныя смерцю ваенныя злачынцы
Катэгорыя:Палітыкі Венгрыі
Катэгорыя:Фашысты Венгрыі
Катэгорыя:Медыкі Венгрыі
Бернар-Анры Леві

**Бернар-Анры Леві** (, шырока вядомы як **BHL**; ) — французскі палітычны журналіст, філосаф, пісьменнік.

Падтрымліваў вайну з тэрарызмам у Афганістане.

Леві — змагар з мусульманскім фундаменталізмам. У 2005 ён разам з Салманам Рушдзі выступіў з маніфестам «Разам супраць новага таталітарызму» у якім раскрытыкаваў карыкатурны скандал 2005—2006 гадоў і спробы распаўсюджвання мусульманскага ладу жыцця на Еўропу.

Падчас вайны ў Паўднёвай Асеціі ў 2008 годзе вёў рэпартажы з Грузіі, браў інтэрв’ю ў прэзідэнта Міхаіла Саакашвілі.

У 2008 годзе выйшла кніга «Ворагі грамадства» — перапіска Леві са знакамітым французскім пісьменнікам Мішэлем Уэльбекам.

18 лютага 2014 года заклікаў еўрапейскіх спартсменаў спыніць удзел у зімовых алімпійскіх гульнях у Сочы ў знак пратэсту супраць гвалту ў Кіеве.

## Крыніцы
Заходнія падыходы

thumb|Заходнія падыходы
**Заходнія падыходы** () — раён Атлантычнага акіяна, які абмывае з захаду Брытанскія астравы. Абмежаваны з захаду мерыдыянам 30° W, з поўначы шыратой вострава Уэстрэй, і з поўдня шыратой мыса Лізард, адпаведна.

Раён меў стратэгічную важнасць падчас Бітвы за Атлантыку, з прычыны таго, што праз яго праходзілі ўсе шляхі канвояў на лініі Англія-Паўночная Амерыка, і частка шляхоў у паўночныя порты Савецкага Саюза. Гэта добра разумела як нямецкае, так і брытанскае камандаванне. Асабіста адмірал Дзёніц сканцэнтраваў тут дзеянні падводных лодак супраць суднаходства саюзнікаў. 

У сваю чаргу, Адміралцейства для барацьбы з імі стварыла тут Камандаванне Заходніх падыходаў. На першым этапе Бітвы за Атлантыку канваіраванне ажыццяўлялася толькі ад брытанскіх портаў да мерыдыяна 30° з.д. і назад; за яго межамі транспарты ішлі самастойна, гэта значыць Заходнімі падыходамі абмяжоўваліся дзеянні вартавых караблёў.

## Літаратура 
* *Naval History of World War II*, Bernard Ireland, ed. Harper Collins, 1998.
* *To Die Gallantly: the Battle of the Atlantic.* T. J. Runyan, J. M. Copes, ed. Westview Press, 1995.

Катэгорыя:Брытанскія астравы
Катэгорыя:Другая сусветная вайна
Пастарал

-мітрапаліт Мінска-Магілёўскі Тадэвуш Кандрусевіч з пастаралам у левай руцэ.]]
 Сяргей Гаек з пастаралам у левай руцэ.]]
**Пастара́л** — скіпетр епіскапа, архіепіскапа, мітрапаліта, кардынала, архімандрыта, Папы Рымскага, сімвал духоўнай улады. Карыстаюцца ім толькі ў час набажэнстваў і калі праводзіцца Канфірмацыя — Мірапамазанне. Пастарал бярэ пачатак з часоў Апосталаў, якія выкарыстоўвалі падобныя скіпетры ў час сваіх падарожжаў.

## Літаратура 
* *Завальнюк У.М.* Энцыклапедычны слоўнік рэлігійнай лексікі беларускай мовы / У. М. Завальнюк, М. Р. Прыгодзіч, В. К. Раманцэвіч. — Мінск, Изд-во Гревцова, 2013. — 808 с. ISBN 978-985-6954-73-6.

Катэгорыя:Аблачэнне рымска-каталіцкага духавенства
Персцень (аблачэнне)

— персцень Папы Рымскага.]]
**Пе́рсцень** — частка аблачэння вышэйшага рымска-каталіцкага духавенства, сімвал духоўнай улады. Яго носяць Папа Рымскі (глядзі артыкул «Пярсцёнак рыбака»), кардынал і біскуп. У персцені часта знаходзіцца часцінка мошчаў Святых. Біскуп, архібіскуп, кардынал, Папа Рымскі, бласлаўляючы людзей, бласлаўляюць іх і святымі мошчамі. Калі цалуюць руку Папы Рымскага, кардынала, епіскапа, небходна пацалаваць і персцень са святымі мошчамі.

## Гл. таксама 
* Пярсцёнак рыбака

## Літаратура 
* *Завальнюк У.М.* Энцыклапедычны слоўнік рэлігійнай лексікі беларускай мовы / У. М. Завальнюк, М. Р. Прыгодзіч, В. К. Раманцэвіч. — Мінск, Изд-во Гревцова, 2013. — 808 с. ISBN 978-985-6954-73-6.

Катэгорыя:Аблачэнне рымска-каталіцкага духавенства
Палярынка

ы ў комжах і пелярынках.]]
**Паляры́нка**, або **пелярынка** — дэталь аблачэння міністранта (юнака, які прыслужвае ксяндзу ў час набажэнства, дапамагае яму ва ўсіх пастырскіх абавязках). Палярынкі надзяваюцца на комжу і бываюць розных колераў, у залежнасці ад набажэнства і свята: белыя, чырвоныя, зялёныя, фіялетавыя, чорныя. Палярынка павінна быць такога ж колеру, як і арнат у ксяндза.

## Літаратура 
* *Завальнюк У.М.* Энцыклапедычны слоўнік рэлігійнай лексікі беларускай мовы / У. М. Завальнюк, М. Р. Прыгодзіч, В. К. Раманцэвіч. — Мінск, Изд-во Гревцова, 2013. — 808 с. ISBN 978-985-6954-73-6.

Катэгорыя:Аблачэнне рымска-каталіцкага духавенства
Піуска

Ян Павел II з белай піускай на галаве.]]
**Піу́ска** — прадмет аблачэння вышэйшага рымска-каталіцкага духавенства. Невялікая шапачка, бывае розных колераў у залежнасці ад іерарха:
* фіялетавая — у біскупа;
* чырвоная — у кардынала;
* белая — у Папы Рымскага.

## Літаратура 
* *Завальнюк У.М.* Энцыклапедычны слоўнік рэлігійнай лексікі беларускай мовы / У. М. Завальнюк, М. Р. Прыгодзіч, В. К. Раманцэвіч. — Мінск, Изд-во Гревцова, 2013. — 808 с. ISBN 978-985-6954-73-6.

Катэгорыя:Аблачэнне рымска-каталіцкага духавенства
Фераёла

у плашчы.]]
**Фераёла**, часам ужываецца проста назва **плашч** — элемент аблачэння рымска-каталіцкага духавенства. Шырокая доўгая палярына, выкарыстоўваецца па прамым прызначэнні, то бок у якасці плашча, бывае розных колераў у залежнасці ад іерарха.

## Літаратура 
* *Завальнюк У.М.* Энцыклапедычны слоўнік рэлігійнай лексікі беларускай мовы / У. М. Завальнюк, М. Р. Прыгодзіч, В. К. Раманцэвіч. — Мінск, Изд-во Гревцова, 2013. — 808 с. ISBN 978-985-6954-73-6.

Катэгорыя:Аблачэнне рымска-каталіцкага духавенства
Пояс (аблачэнне)

**По́яс** — частка аблачэння рымска-каталіцкага, праваслаўнага, уніяцкага духавенства і іншых канфесій хрысціянства. 

## Рымска-Каталіцкая Царква 
У Рымска-Каталіцкай Царкве пояс можа быць наступных відаў:
* белы шнур — ім ксёндз апяразвае альбу і сябе, сімвал вяроўкі, якой Ісус Хрыстос быў звязаны ў Гефсіманскім садзе і прыведзены да Пілата, затым да Ірада, гэта сімвал вяровак, якімі бічавалі Ісуса Хрыста, калі вялі на Галгофу;
* пояс — дадатковая дэталь да сутаны ксяндза — чорны, як і сутана;
* пояс прэлата, каноніка, інфулата — фіялетавы;
* пояс епіскапа — фіялетавы;
* пояс кардынала — пурпуровы;
* пояс Папы Рымскага — белы.

## Праваслаўная і Уніяцкая Цэрквы 
# Частка богаслужэбнага аблачэння святара і архіерэя. Апрануты паверх падрызніка і епітрахілі, уяўляе сабой не вельмі шырокую паласу матэрыялу з аздобай на краях і нашытым пасярэдзіне знакам крыжа. З двух канцоў пояса ёсць стужкі, якімі ён звязваецца ззаду. Са старажытных часоў пояс быў знакам духоўнай сілы, якая даецца Богам для барацьбы з грахом.
# Частка аблачэння манаха і схімаманаха.

## Літаратура 
* *Завальнюк У.М.* Энцыклапедычны слоўнік рэлігійнай лексікі беларускай мовы / У. М. Завальнюк, М. Р. Прыгодзіч, В. К. Раманцэвіч. — Мінск, Изд-во Гревцова, 2013. — 808 с. ISBN 978-985-6954-73-6.

Катэгорыя:Аблачэнне рымска-каталіцкага духавенства
Катэгорыя:Аблачэнне хрысціянскага духавенства
Катэгорыя:Аблачэнне праваслаўнага і ўніяцкага духавенства