open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
.ad

**.ad** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Андоры.

Выкарыстанне дамена **.ad** рэкамендуецца для сайтаў, якія тычацца дзяржавы Андора або змяшчаюць падобную інфармацыю, для кампаній і прыватных асоб, якія знаходзяцца ў Андоры, выходзяць на яе рынак, і, натуральна, для ўсіх, каму падыходзіць гэтая даменная зона.

## Рэгістрацыя 
### Абмежаванні 
Для атрымання дамена **.ad** вы павінны быць уладальнікам або мець эксклюзіўнае права на выкарыстанне слоўнай гандлёвай маркі, зарэгістраванай на тэрыторыі Андоры.

Пры гэтым, калі вы не з’яўляецеся рэзідэнтам Андоры, то вы павінны быць прадстаўленыя ў Andorran Trademark Office (OMPA) акрэдытаваным агентам.

Або вы павінны быць уладальнікам гандлёвага імя, зарэгістраванага ў Андоры (такі варыянт даступны толькі для рэзідэнтаў Андоры, якім ужо споўнілася 20 гадоў).

Даменнае імя абавязанае быць ідэнтычным слоўнай гандлёвай марцы або гандлёваму імю.

Прадстаўленне некарэктных дадзеных вядзе да адмовы ў рэгістрацыі даменнага імя.

### Інфармацыя ў WHOIS 
Сэрвіс WHOIS адлюстроўвае толькі імя ўладальніка дамена.

Уся астатняя прадстаўленая вамі інфармацыя недаступная для вольнага прагляду.

## Тэхнічная інфармацыя 
### IDN-дамены 
Выкарыстанне сімвалаў нацыянальных алфавітаў у імёнах даменаў немагчымае. Дазваляецца выкарыстанне толькі сімвалаў лацінскага алфавіта, лічбаў і сімвала «-».

### Падаўжэнне дамена 
Ажыццявіць падаўжэнне дамена **.ad** абавязкова неабходна да сканчэння тэрміну яго рэгістрацыі, пазначанага ў вашым акаўнце. У выпадку, калі дамен **.ad** не быў падоўжаны ў пазначаны тэрмін, ён пераводзіцца ў непрацоўны стан і ў далейшым выдаляецца.

Звычайна падаўжэнне тэрміну рэгістрацыі дамена **.ad** ажыццяўляецца праз 2-5 працоўных дзён пасля атрымання аплаты.

Максімальная працягласць падаўжэння для гэтай даменнай зоны складае 10 працоўных дзён.

### Змена ўладальніка дамена 
Магчыма.

### Змена ДНС-сервераў 
У выпадку, калі вы пазначылі карэктныя ДНС-серверы з пункта гледжання адміністрацыі даменнай зоны **.ad**, змена ДНС-сервераў будзе выкананая на працягу 1-3 працоўных дзён пасля падачы заяўкі.

Максімальны тэрмін змены ДНС-сервераў для гэтай даменнай зоны складае 7 дзён.

Звярніце вашу ўвагу, што пасля змены ДНС-сервераў для вашага дамена можа мінуць ад некалькіх гадзін да двух дзён, пакуль гэтая інфармацыя абновіцца на ўсіх ДНС-серверах у сетцы Інтэрнэт.

### Патрабаванні да ДНС-сервераў 
Патрабуюцца мінімум два ДНС-серверы.

## Спасылкі 
* 

ad
.af

**.af** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Афганістана

Выкарыстанне дамена **.af** рэкамендуецца для сайтаў, якія датычаць Афганістана або змяшчаюць падобную інфармацыю, для кампаній і прыватных асоб, якія знаходзяцца ў Афганістане, выходзяць на яго рынак, і, натуральна, для ўсіх, каму падыходзіць гэтая даменная зона. 

## Рэгістрацыя 
### Абмежаванні 
Забароненая рэгістрацыя даменных імёнаў, блізкіх па сэнсе з назвай дзяржавы або ідэнтычных геаграфічным назвам Афганістана.

Забароненая рэгістрацыя і выкарыстанне даменных імёнаў у зоне **.af** для сайтаў, якія парушаюць заканадаўства і маральныя асновы гэтай дзяржавы або мусульманскай рэлігіі.

### Працягласць рэгістрацыі 
Звычайна дамен робіцца даступным да выкарыстання праз 7-21 дзень пасля атрымання аплаты.

Максімальная працягласць рэгістрацыі для гэтай даменнай зоны складае 2 месяцы. 

### Перавод на абслугоўванне 
На гэты момант часу магчымая толькі рэгістрацыя новых даменаў у гэтай даменнай зоне. Перавод даменаў на абслугоўванне ад аднаго да другога рэгістратара немагчымы. 

### Інфармацыя ў WHOIS 
У WHOIS адлюстроўваецца поўная інфармацыя пра ўладальніка дамена — імя, поўны адрас, тэлефон, факс, e-mail.

Адміністрацыя даменнай зоны **.af** на гэты момант часу не аказвае афіцыйнай паслугі закрыцця даных пра ўладальніка дамена. 

## Тэхнічная інфармацыя 
### IDN-дамены 
Выкарыстанне сімвалаў нацыянальных алфавітаў у імёнах даменаў немагчымае. Дазваляецца выкарыстанне толькі сімвалаў лацінскага алфавіта, лічбаў і сімвала "-".

### Падаўжэнне дамена 
Ажыццявіць падаўжэнне дамена **.af** абавязкова неабходна да сканчэння тэрміну яго рэгістрацыі, пазначанага ў вашым акаўнце. У выпадку, калі дамен **.af** не быў падоўжаны ў пазначаны тэрмін, ён пераводзіцца ў непрацоўны стан і ў далейшым выдаляецца.

Звычайна падаўжэнне тэрміну рэгістрацыі дамена **.af** ажыццяўляецца праз 7-14 дзён пасля атрымання аплаты.

Максімальная працягласць падаўжэння для гэтай даменнай зоны складае 1 месяц.
 
### Змена ўладальніка дамена 
Магчыма.

### Змена ДНС-сервераў 
У выпадку, калі вы пазначылі карэктныя ДНС-серверы з пункта гледжання адміністрацыі даменнай зоны **.af**, змена ДНС-сервераў будзе выкананая на працягу 2-5 працоўных дзён пасля падачы заяўкі.

Максімальны тэрмін змены ДНС-сервераў для гэтай даменнай зоны складае 10 працоўных дзён. 

Звярніце ўвагу, што пасля змены ДНС-сервераў для вашага дамена можа мінуць ад некалькіх гадзін да двух дзён, пакуль гэтая інфармацыя абновіцца на ўсіх ДНС-серверах у сетцы Інтэрнэт.

Змена ДНС-сервераў для дамена **.af** з’яўляецца платнай аперацыяй, і за апрацоўку кожнай заяўкі на змену ДНС-сервераў з вашага акаўнта будзе спісаная пэўная сума. 

### Патрабаванні да ДНС-сервераў 
Патрабуюцца мінімум два ДНС-серверы.

## Спасылкі 
* 

af
.an

**.an** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Нідэрландскіх Антыльскіх астравоў.

Выкарыстанне дамена **an** рэкамендуецца для сайтаў, якія датычаць Нідэрландскіх Антыльскіх астравоў або змяшчаюць падобную інфармацыю, для кампаній, якія знаходзяцца на Нідэрландскіх Антыльскіх астравах, выходзяць на іх рынак, і, вядома, для ўсіх, каму падыходзіць гэтая даменная зона.

## Рэгістрацыя 
### Абмежаванні 
Даменнае імя павінна адпавядаць юрыдычнай назве або зарэгістраванай гандлёвай марцы кампаніі, прысутнай на Нідэрландскіх Антыльскіх астравах, для якой рэгіструецца даменнае імя, і не павінна парушаць правы існуючых зарэгістраваных гандлёвых марак іншых кампаній.

Таксама для рэгістрацыі дамена неабходныя поўныя рэквізіты гэтай кампаніі ды выпіска з рэестра кампаній Нідэрландскіх Антыльскіх астравоў пра рэгістрацыю кампаніі.

## Спасылкі 
* 

an
.aq

**.aq** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Антарктыды.

## Рэгістрацыя 
### Абмежаванні 
Дамен **aq** зарэзерваваны для Антарктыды. Рэгістрацыя даменных імёнаў у гэтай зоне магчымая толькі для навуковых экспедыцый, якія даследуюць Антарктыду. Адміністраваннем даменнага імя займаюцца кампаніі з Новай Зеландыі.

Па пытаннях рэгістрацыі неабходна звяртацца на адрас info (at) icenic.aq .

## Спасылкі 
* 

aq
.at

**.at** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Аўстрыі. Адмініструецца кампаніяй NIC.AT.

Дамен .at мае некалькі субдаменаў:
* **.gv.at** — дзяржаўныя ўстановы
* **.ac.at** — акадэмічныя і адукацыйныя ўстановы (рэгістрацыю рэгулюе Універсітэт Вены)
* **.co.at** — кампаніі
* **.or.at** — арганізацыі
* **.priv.at** — прыватныя асобы.

## Рэгістрацыя 
## Тэхнічная інфармацыя 
## Спасылкі 
* 

at
.au

**.au** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Аўстраліі.

## Рэгістрацыя 
## Тэхнічная інфармацыя 
## Спасылкі 
* 

au
.az

**.az** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Азербайджана.

Выкарыстанне дамена **.az** рэкамендуецца для сайтаў, якія датычаць Азербайджана або змяшчаюць падобную інфармацыю, для кампаній і прыватных асоб, якія знаходзяцца ў Азербайджане, выходзяць на яго рынак, і, натуральна, для ўсіх, каму падыходзіць гэтая даменная зона.

## Рэгістрацыя 
### Рэкамендацыі 
* Зоны com.az / biz.az прызначаныя для камерцыйных арганізацый.
* Зона org.az прызначаная для некамерцыйных арганізацый.
* Зоны pp.az / name.az прызначаныя для прыватных асоб.
* Зоны net.az / int.az прызначаныя для арганізацый і праектаў, накіраваных на развіццё Інтэрнэту.

### Абмежаванні 
Абмежаванні на рэгістрацыю і выкарыстанне даменнага імя ў зоне .az адсутнічаюць.

### Рэгістрацыя дамена 
Для рэгістрацыі даменнага імя ў гэтай зоне неабходна звярнуцца ў офіс кампаніі *Network Technologies* у Баку (Азербайджан), маючы пры сабе пашпарт, і запоўніць пісьмовую заяўку на рэгістрацыю дамена.

Кошт рэгістрацыі дамена складае каля 40 AZN за год.

## Гл. таксама 
* Інтэрнэт у Азербайджане

## Спасылкі 
* 

az
Катэгорыя:Інтэрнэт у Азербайджане
.ax

**.ax** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Аландскіх астравоў.

Выкарыстанне дамена **ax** рэкамендуецца для сайтаў, якія тычацца Аландскіх астравоў або змяшчаюць падобную інфармацыю, для кампаній і прыватных асоб, якія знаходзяцца на Аландскіх астравах, выходзяць на іх рынак, і, вядома, для ўсіх, каму падыходзіць гэтая даменная зона.

## Рэгістрацыя 
### Абмежаванні 
Зарэгістраваць дамен у зоне **ax** могуць толькі юрыдычныя асобы, зарэгістраваныя на Аландскіх астравах, або прыватныя асобы, старэйшыя за 15 год, рэзідэнты Аландскіх астравоў.

Кампаніям забаронена рэгістрацыя даменных імён, якія складаюцца з асабовых імя і прозвішча (напрыклад, maijavirtanen.ax або virtanenmaija.ax) за выключэннем выпадкаў, калі гэтыя імя і прозвішча зарэгістраваныя як гандлёвая марка, якая дзейнічае на тэрыторыі Аландскіх астравоў. Пры заказе такога дамена неабходна абавязкова пазначыць рэгістрацыйны нумар такой гандлёвай маркі.

Прыватныя асобы маюць права зарэгістраваць дамен, які складаецца з асабовых імя і прозвішча (напрыклад, maijavirtanen.ax або virtanenmaija.ax) толькі калі гэта іх афіцыйныя імя і прозвішча.

Для рэгістрацыі дамена кампаніям неабходна прадставіць рэгістрацыйны нумар кампаніі (*business identity code* або *registration number*), а прыватным асобам неабходна прадставіць свой ідэнтыфікацыйны код *Finnish personal ID number*.

## Спасылкі 
* 

ax
Катэгорыя:Аландскія астравы
.bv

**.bv** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню, выдзелены для вострава Бувэ. Не выкарыстоўваецца, бо востраў Буве — ненаселены.

bv
.cat

**.cat** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для каталонскіх старонак.

cat
.by

**.by** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Рэспублікі Беларусь.

Рэгістрацыя даменаў у Беларусі была дазволена з 1994, а свабодная рэгістрацыя даменаў другога ўзроўню для прадпрыемстваў адкрылася ў красавіку 2000.

У 2008 налічвалася больш за 18 000 даменаў.by з агульнай колькасці каля 50 000 беларускіх сайтаў.

Да сакавіка 2008 года рэгістрацыю даменаў .by ажыццяўляла толькі кампанія ТАА «Адкрыты кантакт». У сакавіку 2008 года дамены .by пачала рэгістраваць кампанія — УП «Надзейныя праграмы», трохі пазней — СП ТАА «Дзелавая Сетка». У 2019 годзе спіс папоўніўся кампаніяй ТАА «Супорт чэйн» (брэнд HostFly.by).

## Рэгістрацыя 
Пры рэгістрацыі дамена ў зоне .by неабходна абавязкова пазначаць поўную і падрабязную інфармацыю пра ўладальніка дамена:
* для юрыдычных асоб: поўная назва арганізацыі, краіна рэгістрацыі, поўнае імя кіраўніка, пасада кіраўніка, поўнае імя адказнай асобы, поўны юрыдычны адрас, поўны паштовы адрас, тэлефон з кодам краіны і гарады, код арганізацыі (ОКПО), нумар разліковага рахунку, поўная назва банка, код банка (МФО).
* для фізічных асоб: поўнае імя, краіна рэгістрацыі, поўны адрас рэгістрацыі, тэлефон, нумар пашпарта, асабісты нумар (толькі для рэзідэнтаў Беларусі), кім і калі выдадзены пашпарт. У выпадку, калі даменнае імя рэгіструецца для інтэрнэт-крамы, неабходна ў абавязковым парадку пазначаць у якасці ўладальніка юрыдычную асобу.
Падача некарэктных даных пра ўладальніка дамена можа прывесці да адмовы ў рэгістрацыі даменнага імя адміністрацыяй даменнай зоны BY.

Звычайна дамен робіцца даступным да выкарыстання праз 5-10 працоўных дзён пасля атрымання аплаты.
Максімальная працягласць рэгістрацыі для гэтай даменнай зоны складае 1 месяц.

Інфармацыя пра ўладальніка ў WHOIS дамена цалкам закрытая і недаступная для публічнага прагляду.

Ажыццявіць падаўжэнне дамена BY абавязкова неабходна да сканчэння тэрміну яго рэгістрацыі, пазначанага ў вашым акаўнце. У выпадку, калі дамен BY не быў падоўжаны ў пазначаны тэрмін, ён пераводзіцца ў непрацоўны стан і ў далейшым выдаляецца.

Звычайна падаўжэнне тэрміну рэгістрацыі дамена BY ажыццяўляецца праз 1-3 працоўныя дні пасля атрымання аплаты.
Максімальная працягласць падаўжэння для гэтай даменнай зоны складае 7 дзён.

## Спасылкі 
* Звесткі whois для дамена .by на сайце IANA 
* tld.by — рэгістрацыя даменаў .by ТАА «Адкрыты кантакт»
* www.hoster.by — рэгістрацыя даменаў .by УП «Надзейныя праграмы»
* tld.bn.by — рэгістрацыя даменаў .by СП ТАА «Дзелавая сетка» 
* Дамены .BY па IP адрасах
* У зоне .BY зарэгістравана каля 18 тысяч даменаў

by
.cd

**.cd** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Дэмакратычнай Рэспублікі Конга. Створаны ў 1997 для замены дамена .zr (Заір).

cd
.cf

**.cf** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Цэнтральна-Афрыканскай Рэспублікі.

cf
.cl

**.cl** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Чылі. Адмініструецца Універсітэтам Чылі

cl
.cs

**.cs** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню, які першапачаткова быў прызначаны для Чэхаславакіі. Пасля яе распаду быў выдалены, а праз нейкі час перададзены Сербіі і Чарнагорыі, якая, нягледзячы на гэта, працягвала карыстацца даменам .yu. У сувязі з аддзяленнем Чарнагорыі ад Сербіі выводзіцца з ужывання. Узамен Сербія атрымлівае дамен .rs, а Чарнагорыя — .me.

cs
.cz

**.cz** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Чэхіі.

Дамен *.cz* быў дэлегаваны Чэхіі ў 1993 годзе. Разам з даменам .sk (Славакія) ён прыйшоў на змену агульнаму чэхаславацкаму дамену .cs, выдаленаму ў канцы 1994 года.

cz
.dd

**.dd** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню, прыдуманы для Германскай Дэмакратычнай Рэспублікі. У сувязі з аб’яднаннем Германіі быў выдалены.

dd
.cv

**.cv** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Астравоў Зялёнага Мыса.

cv
.do

**.do** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Дамініканскай Рэспублікі.

do
.eh

**.eh** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню зарэзерваваны для Заходняй Сахары.

eh
.fr

**.fr** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Францыі.

fr
Катэгорыя:Інтэрнэт у Францыі
.gb

**.gb** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню, выдзелены для Вялікабрытаніі. Быў заменены на .uk.

gb
.fi

**.fi** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Фінляндыі.

Выкарыстанне дамена **fi** рэкамендуецца для сайтаў, якія тычацца Фінляндыі або змяшчаюць падобную інфармацыю, для кампаній і прыватных асоб, якія знаходзяцца ў Фінляндыі, выходзяць на яе рынак, і, вядома, для ўсіх, каму падыходзіць гэтая даменная зона.

## Рэгістрацыя 
### Абмежаванні 
Зарэгістраваць дамен у зоне **fi** могуць толькі прыватныя асобы, старэйшыя за 15 гадоў, у якіх ёсць падаткавы нумар Фінляндыі, а таксама зарэгістраваныя ў Фінляндыі кампаніі. Да рэзідэнтаў Фінляндыі таксама прыраўноўваць рэзідэнтаў Аландскіх астравоў. Замежныя кампаніі могуць зарэгістраваць дамен у зоне **fi** толькі пры ўмове наяўнасці зарэгістраванага прадстаўніцтва ў Фінляндыі.

Кампаніям забароненая рэгістрацыя даменных імён, якія складаюцца з асабовых імя і прозвішча (напрыклад, maijavirtanen.fi або virtanenmaija.fi) за выключэннем выпадкаў, калі гэтыя імя і прозвішча зарэгістраваны як гандлёвая марка, якая дзейнічае на тэрыторыі Фінляндыі. Пры заказе такога дамена неабходна абавязкова пазначыць рэгістрацыйны нумар такой гандлёвай маркі.
Прыватныя асобы маюць права зарэгістраваць дамен, які складаецца з асабовых імя і прозвішча (напрыклад, maijavirtanen.fi або virtanenmaija.fi) толькі ў выпадку, калі гэта іх афіцыйныя імя і прозвішча.

Для рэгістрацыі дамена кампаніям неабходна прадставіць рэгістрацыйны нумар кампаніі (*business identity code* або *registration number*), а прыватным асобам неабходна прадставіць свой ідэнтыфікацыйны код *Finnish personal ID number*.

## Спасылкі 
* 

fi
Катэгорыя:Фінляндыя
.jp

**.jp** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Японіі.

jp
Катэгорыя:Інтэрнэт у Японіі
.io

**.io** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Брытанскіх тэрыторый у Індыйскім акіяне.

io
.ai

**.ai** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Ангільі.

Выкарыстанне дамена **ai** рэкамендуецца для сайтаў, якія датычаць вострава Ангілья або змяшчаюць падобную інфармацыю, для кампаній і прыватных асоб, якія знаходзяцца на Ангільі, выходзяць на яе рынак, і, натуральна, для ўсіх, каму падыходзіць гэтая даменная зона.

## Рэгістрацыя 
### Абмежаванні 
Абмежаванняў рэгістрацыі і выкарыстання даменнага імя ў зоне AI няма.

Дамен пераводзіцца ў працоўны стан праз 3 месяцы пасля яго аплаты.

## Спасылкі 
* 

ai
.al

**.al** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Албаніі.

Выкарыстанне дамена **al** рэкамендуецца для сайтаў, якія датычаць Албаніі або змяшчаюць падобную інфармацыю, для кампаній, якія знаходзяцца ў Албаніі, выходзяць на яе рынак.

## Рэгістрацыя 
### Абмежаванні 
Уладальнікамі даменнага імя ў зоне **al** могуць быць дзяржаўныя і прыватныя юрыдычныя асобы, зарэгістраваныя ў Албаніі, а таксама прыватныя асобы, зарэгістраваныя на тэрыторыі Албаніі.

Кожная прыватная або юрыдычная асоба, якая перастае існаваць як такое (перастае быць грамадзянінам Албаніі або выдаляецца з рэестра кампаній) страчвае права на падаўжэнне даменных імёнаў, зарэгістраваных на яе імя.

Адміністрацыйны кантактам даменнага імя таксама абавязаны быць выключна рэзідэнт Албаніі. Гэта можа быць як прыватная, так і юрыдычная асоба.

Абмежаванні на колькасць даменных імёнаў, якімі можа валодаць адна асоба, не вызначаныя.

Для рэгістрацыі даменнага імя ў зоне **al** акрамя стандартных даных таксама неабходна прадставіць:
* статус рэгістранта (дзяржаўная або прыватная кампанія, фізічная асоба, і гэтак далей)
* рэгістрацыйны нумар у Албаніі (NIPT або fiscal code)
* віды дзейнасці рэгістранта
* які-небудзь дакумент (пашпарт, ідэнтыфікацыйная картка, персанальны сертыфікат) з пазначэннем яго нумара і даты выдачы
Прадстаўленне некарэктных даных вядзе да адмовы ў рэгістрацыі даменнага імя.

### Рэгістрацыя дамена 
Для рэгістрацыі даменнага імя ў гэтай зоне неабходна звярнуцца ў кампанію *The Electronic and Postal Communications Authority* (Албанія), якая з’яўляецца адзіным аўтарызаваным рэгістратарам даменаў у зоне **al**.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

al
.mu

**.mu** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Маўрыкія. Кіруецца Mauritius Network Information Centre, зарэгістраваць дамен можна праз акрэдытаваных рэгістратараў. Некаторыя рэгістратары падаюць дамен як прывабны для сайтаў гуртоў (.music) або музеяў (.museum).

## Дамены другога ўзроўню 
* com.mu — камерцыйныя прадпрыемствы
* net.mu — сеткавыя структуры
* org.mu — некамерцыйныя арганізацыі
* gov.mu — урадавыя арганізацыі
* ac.mu — акадэмічныя інстытуты
* co.mu — камерцыйныя прадпрыемствы (не даступны для рэгістрацыі)
* or.mu — некамерцыйныя арганізацыі (не даступны для рэгістрацыі)

## Цікавыя факты 
* На дамене .mu зарэгістраваны афіцыйны сайт брытанскага рок-гурта Muse – http://muse.mu/

## Спасылкі 
* Звесткі whois для дамена .mu на сайце IANA 
* Пералік асноўных рэгістратараў дамена .mu 

mu
.mv

**.mv** () — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню Рэспублікі Мальдывы. Зарэгістраваць імя дамена можа любая фізічная, юрыдычная асоба і рэзідэнт Мальдываў. Кіруецца кампаніяй Dhiraagu Pvt Ltd.

У асноўным, з-за адсутнасці інтэрнэт-рэгістрацыйнай службы і вялікага кошту абслугоўвання, мальдыўскі нацыянальны дамен верхняга ўзроўню выкарыстоўваецца пераважна дзяржаўнымі ўстановамі і буйнымі прадпрыемствамі. Невялікія кампаніі і арганізацыі аддаюць перавагу іншым даменам верхняга ўзроўню, такім, як **.com** і **.net**.

## Дамены 1 ўзроўню 
## Дамены 2 ўзроўню 
## Гл. таксама 
* ISO 3166-1
* ISO 3166-2

## Спасылкі 
* Звесткі whois для дамена .mv на сайце IANA

mv
.nz

**.nz** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню, належыць Новай Зеландыі.

nz
.ru

**.ru** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Расіі. Шырока распаўсюджаны таксама ў краінах СНД.

ru
.sj

**.sj** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню архіпелага Шпіцберген і вострава Ян-Маен (Паўночны Ледавіты акіян). Шпіцберген — гэта шырокі палярны архіпелаг, размешчаны ў Паўночным Ледавітым акіяне. Самая паўночная частка каралеўства Нарвегія. Ян-Маен — востраў паміж Грэнландскім і Нарвежскім морамі. Размешчаны на паўночны ўсход ад Ісландыі. 

Гэтыя тэрыторыі з’яўляюцца часткай каралеўства Нарвегія, і кіраваннем даменнай зонай *.sj* займаецца адміністрацыя даменнай зоны .no (Нарвегія). 
На гэты момант часу рэгістрацыя даменаў у зоне *.sj* не ажыццяўляецца, і гэты дамен зарэзерваваны для выкарыстання ў будучыні.

sj
.sk

**.sk** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Славакіі.

Дамен *.sk* быў дэлегаваны Славакіі ў 1993 годзе. Разам з даменам .cz (Чэхія) ён прыйшоў на змену агульнаму чэхаславацкаму дамену .cs, выдаленаму ў канцы 1994 года.

sk
.su

**.su** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню былога СССР (Усходняя Еўропа).

### IDN-дамены 
Дапускаецца выкарыстанне сімвалаў рускага алфавіта ў даменных імёнах. Выкарыстанне сімвалаў іншых нацыянальных алфавітаў не дапускаецца.

### Падаўжэнне дамена 
Ажыццявіць падаўжэнне дамена SU абавязкова неабходна да сканчэння тэрміну яго рэгістрацыі, пазначанага ў вашым акаўнце. У выпадку, калі дамен SU не быў падоўжаны ў пазначаны тэрмін, ён пераводзіцца ў непрацоўны стан і ў далейшым выдаляецца.

Звычайна падаўжэнне тэрміну рэгістрацыі дамена SU ажыццяўляецца праз некалькі хвілін пасля атрымання аплаты.
Максімальная працягласць падаўжэння для гэтай даменнай зоны складае 1 працоўны дзень.

### Змена ўладальніка дамена 
Па пытаннях змены ўладальніка дамена звяртайцеся ў службу падтрымкі.

### Змена ДНС-сервераў 
У выпадку, калі вы пазначылі карэктныя ДНС-серверы з пункта гледжання адміністрацыі даменнай зоны SU, змена ДНС-сервераў будзе выкананая на працягу 30 хвілін пасля падачы заяўкі. 
Максімальны тэрмін змены ДНС-сервераў для гэтай даменнай зоны складае 1 працоўны дзень.

### Патрабаванні да ДНС-сервераў 
Патрабуюцца мінімум два ДНС-серверы. 
ДНС-серверы абавязаныя быць належным чынам наладжаныя і ўтрымліваць інфармацыю пра ваш дамен.

## Гл. таксама 
* .рф
* .ru

su
.tl

**.tl** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Усходняга Тымора.

Выкарыстанне дамена **.tl** рэкамендуецца для сайтаў, якія тычацца Усходняга Тымора або змяшчаюць падобную інфармацыю, для кампаній і прыватных асоб, якія знаходзяцца ва Усходнім Тыморы, выходзяць на рынак Усходняга Тымора і, вядома, для ўсіх, каму падыходзіць гэтая даменная зона.

## Рэгістрацыя 
### Абмежаванні 
Абмежаванні на рэгістрацыю і выкарыстанне даменнага імя ў зоне **.tl** адсутнічаюць.

#### Працягласць рэгістрацыі 
Звычайна дамен робіцца даступным да выкарыстання праз некалькі хвілін пасля атрымання аплаты.
Максімальная працягласць рэгістрацыі для гэтай даменнай зоны складае 1 працоўны дзень.

### Перавод на абслугоўванне 
На цяперашні момант магчымая толькі рэгістрацыя новых даменаў у гэтай даменнай зоне. Перавод (трансфер) даменаў на абслугоўванне да іншага рэгістратара немагчымы.

### Інфармацыя ў WHOIS 
Інфармацыя пра ўладальніка дамена цалкам закрытая і недаступная для публічнага прагляду.

## Тэхнічная інфармацыя 
### IDN-дамены 
Выкарыстанне сімвалаў нацыянальных алфавітаў у імёнах даменаў немагчымае. Дазваляецца выкарыстанне толькі сімвалаў лацінскага алфавіта, лічбаў і сімвала «-».

### Падаўжэнне дамена 
Ажыццявіць падаўжэнне дамена **.tl** абавязкова неабходна да сканчэння тэрміну яго рэгістрацыі, пазначанага ў вашым акаўнце. У выпадку, калі дамен **.tl** не быў падоўжаны ў пазначаны тэрмін, ён пераводзіцца ў непрацоўны стан і ў далейшым выдаляецца.

Звычайна падаўжэнне тэрміну рэгістрацыі дамена **.tl** ажыццяўляецца праз некалькі хвілін пасля атрымання аплаты.
Максімальная працягласць падаўжэння для гэтай даменнай зоны складае 1 працоўны дзень.

### Змена ўладальніка дамена 
Магчыма.

### Змена ДНС-сервераў 
У выпадку, калі вы пазначылі карэктныя ДНС-серверы з пункта гледжання адміністрацыі даменнай зоны **.tl**, змена ДНС-сервераў будзе выкананая на працягу 30 хвілін пасля падачы заяўкі.

Максімальны тэрмін змены ДНС-сервераў для гэтай даменнай зоны складае 1 працоўны дзень.

Звярніце ўвагу, што пасля змены ДНС-сервераў для вашага дамена можа мінуць ад некалькіх гадзін да двух дзён, пакуль гэтая інфармацыя абновіцца на ўсіх ДНС-серверах у сетцы Інтэрнэт.

### Патрабаванні да ДНС-сервераў 
Патрабуюцца мінімум два ДНС-серверы.

## Спасылкі 
* 

tl
.tp

**.tp** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для .

Афіцыйна знаходзіцца у працэсе вываду і замены на дамен .tl. Рэгістрацыя спыненая.

tp
.tr

**.tr** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Турцыі.

## References
## External Links
* www.nic.tr 

tr
.ua

**.ua** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Украіны.

Станам на 1 чэрвеня 2013 года ва Украіне зарэгістравана  даменаў у зоне .ua (уключаючы дамены другога ўзроўню).

## Крыніцы 
ua
.uk

**.uk** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Вялікабрытаніі.

На канец жніўня 2008 год было зарэгістравана 7 мільёнаў даменаў *.uk*. Да 2014 года дазвалялася рэгістрацыя толькі даменаў трэцяга ўзроўню ў даменных зонах *co.uk*, *ltd.uk*, *me.uk*, *net.uk*, *org.uk*, *plc.uk*, *ac.uk*, *gov.uk*, *mod.uk*, *mil.uk*, *nhs.uk*, *police.uk*, *nic.uk*, *sch.uk*.

uk
.um

**.um** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Амерыканскіх Малых Знешніх астравоў.

um
.la

**.la** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Лос-Анджэлеса. Першапачаткова прызначаўся для Лаоса. 

la
.yu

**.yu** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Югаславіі. Пасля распаду Югаславіі выкарыстоўваўся ў дзяржаве Сербія і Чарнагорыя. Даменная зона перастала існаваць 30 сакавіка 2010 года.

yu
.za

**.za** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі.

ZA не з’яўлецца абрэвіятурай "Паўднёвая Афрыка" ні на адной з афіцыйных моў краіны, але яе можна разгледжваць як скарачэнне нідэрландскага запісу *Zuid-Afrika* (нідэрландская мова мела афіцыйны статус у ПАР да 1961, пакуль цалкам не саступіла афрыкаанс). Прычына гэтага ў тым, што дамен .sa ужо быў зарэзерваваны для Саудаўскай Аравіі.
 
 

za
Катэгорыя:З’явіліся ў 1990 годзе
.zr

**.zr** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Заіра. У сувязі з тым, што Заір быў перайменаваны ў Незалежную Рэспубліку Конга, дамен быў заменены на .cd.

zr
1

## Падзеі
* 1 студзеня: 1-ы дзень хрысціянскага летазлічэння, пачатак 1 стагоддзя
* Авідзій піша Метамарфозы.
* Рымляне будуюць акведук Аква Альсіента (*Aqua Alsienta*).
* Заснаваны горад Аксум (тэрыторыя сучаснай Эфіопіі).
* Аўгуст прызначае Арыабацанэса II каралём Арменіі.
* Дун Сіэн, кітайскі палітык дынастыі Хань.
* У Кітай пранікае будызм.
* У Рыме з’яўляецца шоўк.
* У Еўропе знікае леў.
## Нарадзіліся
* Юній Аней Галіён, Рымскі праконсул (памёр у 65 г.).
* Квінтылій Варус, сын Публія Квінтылія Вара і Клаўдзіі Пульхры.
* Маркус Антоніюс Палас, грэцкі вызвалены раб, потым палітычны кансультант.

## Памерлі
* Імператрыцу Джаа Фэйян невядомыя змусілі да самагубства.
100

## Падзеі
* Будучы імператар Адрыян ажаніўся з Вібіяй Сабінай дачкой пляменніцы Траяна.

## Нарадзіліся
* Іўсцін Мучанік

## Памерлі 
* Іосіф Флавій
101

## Падзеі 
* Рымскі імператар Траян пачынае паход супраць Дакіі, пашырэнне межаў Рымскай імперыі, устаноўленых Аўгустам.

## Нарадзіліся
* Пталамей, старажытнагрэчаскі матэматык, астраном і географ
* Ірад Атык, грэчаска-рымскі палітык, аратар, меценат

## Памерлі
102

__NOTOC__
## Падзеі
### Заходняя Еўропа 
*

* Пабудаваны акведук ад Айфеля да рымскай калоніі Colonia Claudia Ara Agrippinensium (цяпер Кёльн).

### Блізкі Усход 
*
### Паўднёвая Азія 
*
### Далёкі Усход 
*

## Нарадзіліся
## Памерлі 
* , кітайскі палкаводзец
103

## Падзеі
*  расквартэраваўся ў Вене, дзе размяшчаўся да 5 ст.
*У горадзе Драбета-Турну-Северын рымскія салдаты пачынаюць будаваць мост Траяна праз Дунай.

## Нарадзіліся
## Памерлі
104

## Падзеі
* Дакійцы пад кіраўніцтвам Дэцэбала паўсталі супраць рымскіх акупантаў

## Нарадзіліся
## Памерлі
10

## Падзеі
* Рымская правінцыя Ілірыя падзелена на Панонію і Далмацыю

## Нарадзіліся
*Пётр, апостал, біскуп рымскі (пам. каля 64)
## Памерлі
1066

## Падзеі 
* Эдгар Этлінг абвешчаны каралём Англіі (але не каранаваны).
* 6 студзеня: Пачатак уладарання Гаральда II, караля англійскага.
* 28 верасня: Вільгельм Заваёўнік, нягледзячы на дрэннае надвор’е, высадзіўся з войскам на паўднёвым узбярэжжы Англіі.
* 14 карстрычніка: Заваяванне Англіі нармандцамі: у бітве пры Гастынгсе нармандцы на чале з Вільгельмам Заваёўнікам перамагаюць англасаксонскую армію Гаральда Годвінсана (загінуў у бітве). Вырашальная перамога ў гісторыі заваявання Англіі (гл. таксама дыван з Баё).
* 30 снежня: Разня яўрэяў у Гранадзе ўчынена іберыйскімі мусульманамі.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 5 студзеня: Эдуард Спаведнік, англійскі кароль
* 25 верасня: Гаральд III, кароль Нарвегіі з 1047 па 1066 год
107

## Падзеі
* Па загадзе Траяна архітэктар Апаладор Дамаскі пачынае  будаўніцтва Форума Траяна.

## Нарадзіліся
## Памерлі
108

## Падзеі
## Нарадзіліся
## Памерлі
* Гіацынт Кесарыйскі, хрысціянскі мучанік
109

## Падзеі 
* Пракладзена Траянава дарога
* Пабудаваны Трафей Траяна
*Пабудаваны Акведук Траяна

## Нарадзіліся
## Памерлі
105

## Падзеі 
* Рымскі імператар Траян пачаў другую вайсковую выправу супраць Дакіі.
*Скончана будаўніцтва моста Траяна праз Дунай, пад кіраўніцтвам вядомага архітэктара Апаладора.
*Цай Лунь задакументаваў тэхналогію вытворчасці паперы.

## Нарадзіліся
## Памерлі
10 жніўня

__NOTOC__

**10 жніўня** — дзвесце дваццаць другі (дзвесце дваццаць трэці ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 843: У Вердэне быў падпісаны мірны дагавор, які падзяліў Франкскую імперыю на тры часткі.
* 955: Бітва на рацэ Лех, нямецкія войскі на чале з каралём Атонам I разграмілі качэўнікаў-венграў.
* 1002: Кунігунда Люксембургская, жонка Генрыха II Святога, была каранавана ў Падэрборне як каралева.
* 1519: Пачалося кругасветнае падарожжа каманды Магелана.
* 1759: Карл III ўзышў на іспанскі прастол.
* 1809: Абвешчана незалежнасць Эквадора.
* 1792: Падчас Вялікай французскай рэвалюцыі ўзяты штурмам палац Цюільры, арыштаваны Людовік XVI.
* 1919: У Мінску створаны Часовы беларускі нацыянальны камітэт.
* 1927: У Мінску з’езд праваслаўных святароў і вернікаў абвясціў Беларускую аўтакефальную царкву.

## Нарадзіліся 
* 1617: Амброзіус Брэйгель, нідэрландскі жывапісец
* 1787: Ігнат Даніловіч, беларускі гісторык і правазнавец (пам. 1843)
* 1796: Ігнат Легатовіч, беларускі паэт (пам. 10.10.1867)
* 1823: Чарлз Сэмюэл Кін, брытанскі мастак
* 1845: Абай Кунанбаеў, пачынальнік класічнай казахскай літаратуры (пам. 1904)
* 1855: Эма Чэдвік, шведская мастачка
* 1878: Еўсцігней Міровіч, беларускі драматург і тэатральны рэжысёр (пам. 16.2.1952)
* 1895: Іма фон Бадмерсхоф, аўстрыйская пісьменніца (пам. 31.8.1982)
* 1895: Міхаіл Зошчанка, рускі пісьменнік (пам. 22.7.1958)
* 1898: Тадэвуш Даленга-Мастовіч, польскі пісьменнік (пам. верасень 1939)
* 1902: Норма Шырэр, амерыканская актрыса (пам. 12.6.1983)
* 1923: Віктар Ялатаў, беларускі музыказнавец-фалькларыст (пам. 1.9.1980)
* 1924: Жан-Франсуа Ліятар, французскі філосаф
* 1929: Алесь Ставер, беларускі паэт, празаік, драматург (пам. 23.7.1995)
* 1947: Анвар Ібрагім, 10-ы прэм’ер-міністр Малайзіі
* 1959: Разана Аркет, амерыканская актрыса
* 1971: Лука Гуаданьіна, італьянскі рэжысёр
* 1994: Бернарду Сілва, партугальскі футбаліст

## Памерлі 
* 258: Святы Лаўрэнцій
* 1723: Гіём Дзюбуа, французскі дзяржаўны дзеяч
* 1759: Фердынанд VI, кароль Іспаніі
* 1784: Алан Рэмзэй, англійскі мастак (нар. 13.10.1713)
* 1895: Фелікс Гопэ-Зейлер, нямецкі ўрач, хімік, фізіёлаг
* 1910: Джо Ганс, амерыканскі баксёр
* 1942: Альбер Гіём, французскі мастак
* 1945: Роберт Годард, амерыканскі вучоны-ракетатэхнік
* 1976: Карл Шміт-Ротлуф, нямецкі мастак
* 1990: Міхась Калачынскі, беларускі паэт
* 2008: Айзек Хейз, амерыканскі музыкант, кампазітар
* 2016: Алесь Рашчынскі, беларускі кампазітар, фалькларыст, дырыжор, педагог (нар. 2.4.1949)

## Святкуюць 
*  Кірыбаці: Дзень моладзі
*  Эквадор: Дзень незалежнасці

810
106

## Падзеі
* Канец другой дакійскай вайны, Дакія стала рымскай правінцыяй
* Пасля захопу Набатэйскага царства імператар Траян стварае правінцыю Аравія Петрэйская.

## Нарадзіліся
## Памерлі
* 21 верасня: Чанг Ці, імператар кітайскі (нар. 105)
* Дэцэбал, апошні кароль дакійскі
10 лістапада

__NOTOC__

**10 лістапада** — трыста чатырнаццаты (трыста пятнаццаты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
.
* 1444: Бітва пад Варнай. Разгром венгерска-польскай арміі турэцкім войскам. Ліквідацыя уніі паміж Польшчай і Венгрыяй.
* 1906: У Вільні пачалося выданне «Нашай нівы».
* 1920: Аддзелы С. Булак-Балаховіча захапілі Мазыр.
* 1958: Прыняты сцяг Гвінеі.
* 1961: Горад Сталінград перайменаваны ў Валгаград.
* 1974: Пуск першага тралейбуса ў Гродна.
* 2020: Арменія і Азербайджан, пры пасрэдніцтве Расіі, падпісалі пагадненне аб спыненні ваенных дзеянняў у Нагорным Карабаху.

## Нарадзіліся 
* 1433: Карл Смелы, герцаг Бургундыі (пам. 5.1.1477)
* 1465: Селім I, султан Асманскай імперыі (пам. 22.9.1520)
* 1483: Марцін Лютэр, рэфарматар царквы (пам. 18.2.1546)
* 1683: Георг II, кароль брытанскі (пам. 25.10.1760)
* 1697: Уільям Хогарт, англійскі мастак (пам. 26.10.1764)
* 1749: Мацей Радзівіл, драматург, кампазітар, аўтар лібрэта аперэт (пам. 2.9.1800)
* 1730: Олівер Голдсміт, брытанскі пісьменнік (пам. 4.4.1774)
* 1759: Фрыдрых Шылер, нямецкі паэт, філосаф, гісторык і драматург (пам. 9.5.1805)
* 1859: Тэафіль Аляксандр Стэйнлен, французскі мастак (пам. 14.12.1923)
* 1884: Зоф'я Налкоўская, польская пісьменніца (пам. 17.12.1954)
* 1888: Хуан Антоніа Рыяс, прэзідэнт Чылі (пам. 27.6.1946)
* 1910: Змітрок Астапенка, беларускі паэт і празаік (пам. 7.10.1944)
* 1919: Міхаіл Калашнікаў, расійскі канструктар стралковай зброі (пам. 23.12.2013)
* 1926: Расела Фальк, італьянская актрыса
* 1928: Эніа Марыконэ, італьянскі кампазітар (пам. 6.7.2020)
* 1932: Рой Шайдэр, амерыканскі акцёр
* 1934: Іван Курбека, беларускі паэт, музейшчык, кампазітар
* 1963: Майк Паўэл, амерыканскі лёгкаатлет
* 1969: Енс Леман, нямецкі футбаліст
* 1977: Брытані Мёрфі, амерыканская актрыса і спявачка (пам. 20.12.2009)
* 1995: Лотэ Капецкі, бельгійская велагоншчыца
* 1997: Федэрыка Дзімарка, італьянскі футбаліст

## Памерлі 
* 461: Леў I, Папа Рымскі
* 901: Адэлаіда Парыжская, каралева Заходне-Франкскага каралеўства
* 1444: Уладзіслаў Варненчык, кароль польскі (нар. 1424)
* 1549: Павел III, Папа Рымскі
* 1831: Ян Ходзька, пісьменнік, публіцыст, грамадскі дзеяч (нар. 24.6.1777)
* 1843: Джон Трамбал, амерыканскі мастак
* 1891: Арцюр Рэмбо, французскі паэт (нар. 20.10.1854)
* 1938: Мустафа Кемаль Атацюрк, турэцкі дзяржаўны дзеяч (нар. 1881)
* 1938: Уладзімір Тэраўскі, беларускі дырыжор, кампазітар, фалькларыст (нар. 1871)
* 1942: Сымон Баранавых, беларускі празаік (нар. 1.9.1900)
* 1981: Абель Ганс, французскі рэжысёр, акцёр
* 1982: Эліа Петры, італьянскі кінарэжысёр
* 2008: Кіёсі Іта, японскі матэматык
* 2009: Роберт Энке, нямецкі футбаліст (нар. 24.9.1977)
* 2015: Клаус Фрыдрых Рот, брытанскі матэматык

## Святкуюць 
*  Сусветны дзень навукі за мір і развіццё.
*  Сусветны дзень моладзі.
*  Міжнародны дзень бухгалтара.

Л10
10 красавіка

__NOTOC__

**10 красавіка** — соты (сто першы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 847: Пачатак пантыфікату Льва IV
* 879: Пасля смерці заходне-франкскага караля Людовіка II, яго дзеці, Людовік III і Карламан, уступаюць у спадчыну. Яны захавалі падтрымку Гуга Абата з яго прыхільнікамі, якія хацелі прадухіліць падзел каралеўства.
* 1660: Дзісенскі замак заняты войскамі ВКЛ.
* 1710: У Англіі ўступіў у сілу першы ў свеце закон аб аўтарскім праве, прыняты ў 1709.
* 1762: Шклоў атрымаў герб.
* 1869: Хасэ Марці стварыў Кубінскую Рэвалюцыйную Партыю.
* 1940: Ісландыя атрымала незалежнасць ад Даніі.
* 1941: На тэрыторыі акупаванай Югаславіі створана марыянетачная Незалежная дзяржава Харватыя начале з Антэ Павелічам.
* 1953: 2-м Генеральным сакратаром ААН абраны Даг Хамаршэльд.
* 1972: Падпісана міжнародная Канвенцыя аб забароне біялагічнай зброі.
* 1998: Адбыўся ўстаноўчы з’езд рэспубліканскага таварыства «Ахова птушак Беларусі» (цяпер ГА Ахова птушак Бацькаўшчыны)
* 2010: У выніку авіякатастрофы пад Смаленскам загінулі прэзідэнт Польшчы Лех Качыньскі, шэраг членаў урада, Сената, дэпутатаў Сейма, ваенных, рэлігійных дзеячаў

## Нарадзіліся 
* 401: Феадосій II, візантыйскі імператар
* 1583: Гуга Гроцый, галандскі юрыст-міжнароднік, філосаф
* 1837: Транквіла Крэмона, італьянскі мастак
* 1867: Джордж Вільям Расел, ірландскі паэт
* 1868: Джордж Арліс, амерыканскі акцёр і рэжысёр
* 1877: Альфрэд Кубін, аўстрыйскі графік
* 1880: Ганс Пурман, нямецкі мастак
* 1899: Уладзімір Набокаў, рускі і амерыканскі пісьменнік
* 1929: Майк Хотарн, брытанскі аўтагоншчык
* 1931: Іван Чыгрын, беларускі літаратуразнаўца
* 1932: Амар Шарыф, егіпецкі акцёр
* 1954: Ёўка Цёрмянен, фінскі скакун з трампліна
* 1963: Дорыс Лойтхард, прэзідэнт Швейцарыі
* 1990: Магнус Кірт, эстонскі кідальнік дзіды
* 1992: Дэйзі Рыдлі, англійская актрыса

## Памерлі 
* 1216: Эрык X, кароль Швецыі
* 1585: Рыгор XIII, Папа Рымскі, які ўвёў Грыгарыянскі каляндар (нар. 7.1.1502).
* 1813: Жазеф Луі Лагранж, французскі матэматык і астраном
* 1863: Джавані Батыста Амічы, італьянскі астраном, оптык
* 1911: Мікалоюс Чурлёніс, літоўскі мастак і кампазітар (нар. 22.9.1875).
* 1919: Эміліяна Сапата, мексіканскі генерал, герой мексіканскай рэвалюцыі.
* 1945: Хендрык Нікалаас Веркман, нідэрландскі мастак
* 1954: Агюст Люм'ер, французскі вынаходнік, старэйшы з братоў Люм'ер — стваральнікаў кінематографа (нар. 19.10.1862).
* 2010: Лех Качыньскі, прэзідэнт Польшчы (нар. 18.6.1949).
* 2010: Мірон (Хадакоўскі), архіепіскап гайнаўскі, праваслаўны ардынарый Войска Польскага (нар. 21.10.1957).
* 2021: Уладзімір Антонавіч Папковіч, беларускі пісьменнік і перакладчык
* 2021: Арыядна Барысаўна Ладыгіна, беларускі вучоны ў галіне эстэтыкі, педагог

## Святкуюць 
*  Азербайджан, Дзень будаўніка
*  ЗША, Дзень Арміі выратавання.
*  Украіна, Дзень вызвалення Адэсы.

410
10 снежня

__NOTOC__

**10 снежня** — трыста сорак чацвёрты (трыста сорак пяты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
.]]
* 1589: Кобрыну нададзены герб.
* 1868: У Лондане ўсталяваны першы святлафор.
* 1918: Чырвоная Армія заняла Мінск.
* 1945: Адкрытая Беларуская гімназія ў Рэгенсбургу (Германія), першы дырэктар Аляксандр Орса.
* 1948: Генеральная Асамблея ААН прыняла Усеагульную дэкларацыю правоў чалавека.
* 1963: Уведзена ў эксплуатацыю першая чарга калійнага камбіната ў Салігорску.
* 2007: Пачалося вяшчанне тэлеканалу «Белсат».
* 2009: У Лондане адбылася прэм’ера фільма «Аватар».

## Нарадзіліся 
* 1870: Фердынанд Рушчыц, жывапісец і педагог (пам. 30.10.1936)
* 1878: Мікалай Бліадухо, беларускі геолаг (пам. 13.1.1935)
* 1852: Вандалін Шукевіч, беларускі археолаг і этнограф (пам. 1.12.1919)
* 1892: Павел Аляксюк, беларускі палітык
* 1905: Рэната Біролі, італьянскі мастак
* 1908: Аліўе Месіян, французскі кампазітар
* 1910: Уладас Дрэма, літоўскі мастак і мастацтвазнавец, супрацоўнік Беларускага музея ў Вільні (пам. 4.1.1995)
* 1926: Уладзімір Бакуновіч, беларускі грамадскі дзеяч, эканаміст (пам. 23.5.1992)
* 1927: Валянціна Тэрн, эстонская спявачка і актрыса
* 1930: Мікола Арочка, беларускі паэт і літаратуразнавец (пам. 2.3.2013)
* 1945: Валянцін Шалькевіч, беларускі навуковец у галіне неўралогіі (пам. 31.1.2001)
* 1951: Алесь Каско, беларускі паэт
* 1957: Майкл Кларк Дункан, амерыканскі акцёр (пам. 3.9.2012)

## Памерлі 
.]]
* 741: Рыгор III, Папа Рымскі (нар. 690)
* 1081: Нікіфар III Ватаніят, візантыйскі імператар (нар. каля 1002)
* 1851: Карл Дрэз, нямецкі вынаходнік (нар. 29.4.1785)
* 1896: Альфрэд Нобель, шведскі хімік, інжынер, фундатар Нобелеўскай прэміі (нар. 21.10.1833)
* 1948: Юхан Яйк, эстонскі пісьменнік
* 1959: Анры Відаль, французскі акцёр
* 2006: Аўгуста Піначэт, кіраўнік Чылі (нар. 25.11.1915)
* 2017: Іван Іванавіч Мацкевіч, беларускі акцёр

## Святкуюць 
* ААН: Дзень правоў чалавека
* Міжнародны дзень правоў жывёл
* : Дзень стварэння службы сувязі МУС
* : Дзень Канстытуцыі

С10
10 верасня

__NOTOC__
**10 верасня** — дзвесце пяцьдзясят трэці (дзвесце пяцьдзясят чацвёрты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 587 да н.э.: Паводле загаду вавілонскага цара Навухаданосара спалены храм і палац Іерусаліма.
*422: Цэлесцін I становіцца Папам Рымскім.
* 1607: Ілжэдзмітрый II пачаў паход на Маскву.
* 1894: Упершыню вадзіцель аштрафаваны за кіраванне аўтамабілем у нецвярозым стане (у Лондане).
* 1932: Адкрыты 29 станцый Нью-Ёркскага метрапалітэна.
* 1990: Папа Рымскі Ян Павел II асвяціў храм Нотр-Дам-дэ-ла-Пэ — самую вялікую царкву ў свеце.
* 1990: Пачалася ўстаноўчая канферэнцыя Згуртавання беларусаў свету «Бацькаўшчына».
* 2019: Удмурцкі навуковец Альберт Разін здзейсніў акт самаспалення ў абарону ўдмурцкай мовы.

## Нарадзіліся 
* 904: Го Вэй, заснавальнік Позняй Чжоу
* 920 або 921: Людовік IV, кароль Францыі
* 1487: Юлій III, Папа Рымскі (пам. 23.3.1555)
* 1758: Філіп Фрыдрых фон Хеч, нямецкі мастак
* 1892: Артур Комптан, амерыканскі фізік (пам. 15.3.1962)
* 1893: Аляксандр Ляўданскі, беларускі гісторык і археолаг (пам. 27.8.1937)
* 1897: Жорж Батай, французскі філосаф і пісьменнік
* 1923: Мікалай Бірыла, беларускі мовазнавец (пам. 30.9.1992)
* 1928: Бернар Бюфэ, французскі мастак
* 1929: Яўген Глебаў, беларускі кампазітар
* 1931: Рэнальд Кныш, беларускі трэнер па спартыўнай гімнастыцы
* 1935: Джакама Лозі, італьянскі футбаліст
* 1948: Тоні Гатліф, французскі кінарэжысёр цыганскага паходжання
* 1960: Колін Фёрт, брытанскі акцёр
* 1968: Гай Рычы, брытанскі кінарэжысёр, сцэнарыст, прадзюсар.
* 1974: Яўген Чычваркін, расійскі прадпрымальнік.
* 1977: Віктар Ганчарэнка, беларускі футбаліст і трэнер па футболе
* 1979: Янка Лайкоў, беларускі паэт
* 1996: Жулі Дэрон, швейцарская трыятланістка, алімпійская медалістка

## Памерлі 
* 954: Людовік IV, кароль Францыі
* 1627: Ян Грутэр, нямецкі філолаг
* 1842: Вільям Гобсан, першы губернатар Новай Зеландыі, сааўтар Пагаднення Вайтангі.
* 1866: Міхаіл Мураўёў (з мянушкай «Вешальнік»), расійскі дзяржаўны дзеяч, губернатар Паўночна-Заходняга края
* 1916: Аляксандр Ельскі, беларускі пісьменнік, гісторык, этнограф, краязнавец (нар. 16.6.1834)
* 1937: Язэп Мамонька, беларускі палітык, публіцыст, сябра Рады БНР (нар. 28.1.1889)
* 1966: Хелмі Ліндэлёф, фінская актрыса
* 1975: Джордж Паджэт Томсан, англійскі фізік
* 1983: Фелікс Блох, швейцарскі фізік
* 2000: Уільям Нірэнберг, амерыканскі фізік-тэарэтык, акіянограф
* 2001: Ахмад Шах Масуд, афганскі палявы камандзір
* 2011: Кліф Робертсан, амерыканскі акцёр
* 2019: Альберт Аляксеевіч Разін, удмурцкі навуковец

## Святкуюць 
*  Сусветны дзень прадухілення самагубстваў.
*  .
*  Першы рэферэндум пра суверэнітэт (1967).
*  .
*  .
*  Дзень настаўніка
**  .

910
11

## Падзеі
*Сатакамі зрабіўся першым імператарам імперыі Андры
*Рака Хуанхэ змяняе сваё рэчышча на поўдзень. Паводкі ізалююць Шаньдун, выклікаюць там голад, хваробы і масавыя перасяленні

## Нарадзіліся
## Памерлі
110

## Падзеі 
* Рымскі пісьменнік Гай Светоній Транквіл публікуе зборнік біяграфій *De viris illustribus* (пра знакамітых мужоў), але да сёняшняга часу твор захаваўся фрагментарна.

## Нарадзіліся 
## Памерлі
111

**111** — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 111 год нашай эры, 111 год 1 тысячагоддзя, 11 год II стагоддзя, 1 год 2-га дзесяцігоддзя II стагоддзя, 2 год 110-х гадоў.

## Падзеі 
* Пліній Малодшы прызначаны рымскім намеснікам ў Віфініі.

## Нарадзіліся 
* Антыной — грэчаскі юнак, выхадзец малаазійскай правінцыі Віфінія, палюбоўнік рымскага імператара Адрыяна, абагаўлёны пасля смерці

## Памерлі 
* Луцый Бебій Тул, консул-суфект
112

**112** — высакосны год, пачаўся ў чацвер. 112 год нашай эры, 112 год 1 тысячагоддзя, 12 год II стагоддзя, 2 год 2-га дзесяцігоддзя II стагоддзя, 3 год 110-х гадоў.

## Падзеі 
* 29 жніўня: Матыдыя атрымала тытул аўгусты

## Нарадзіліся 
* каля 112: Ціт Флавій Лонгін Квінт Марцый Турбон, рымскі палітычны дзеяч
## Памерлі 
* Беат з Лунгерна, заступнік Швейцарыі
113

**113** — невысакосны год, пачаўся ў суботу. 113 год нашай эры, 113 год 1 тысячагоддзя, 13 год II стагоддзя, 3 год 2-га дзесяцігоддзя II стагоддзя, 4 год 110-х гадоў.

## Падзеі 
*

* 13 мая: У Рыме ўзведзена Калона Траяна ў гонар яго перамогі ў вайне з дакамі.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* каля 113: Пліній Малодшы
* Ямата Такэру, легендарны герой-палкаводзец
114

**114** — невысакосны год, пачаўся ў нядзелю. 114 год нашай эры, 114 год 1 тысячагоддзя, 14 год II стагоддзя, 4 год 2-га дзесяцігоддзя II стагоддзя, 5 год 110-х гадоў.

## Падзеі 
* Паход Траяна супраць Парфянскага царства. Захоп Арменіі і Месапатаміі, а таксам сучаснага Курдыстана.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Партамасір — цар Вялікай Арменіі
115

## Падзеі 
* Сікст I стаў біскупам Рыма замест Аляксандра I.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Аляксандр I, Папа Рымскі

## Іншае
116

**116 (сто шаснаццаты) год** паводле юліянскага календара.

## Падзеі 
* 

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Бань Чжао, кітайскі гісторык

## Іншае
117

## Падзеі 
* Адрыян стаў рымскім імператарам пасля смерці Траяна ў паходзе супраць парфян.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 8 жніўня — Марк Ульпій Траян, рымскі імператар.

## Іншае
118

**118 (сто васямнаццаты) год** паводле юліянскага календара.

## Падзеі 
* Адрыян вяртае Арменію Парфянскаму царству.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Іншае
119

**119 (сто дзевятнаццаты) год** паводле юліянскага календара.

## Падзеі 
## Нарадзіліся 
* Матыдыя, пляменніца Траяна (нар. 68)

## Памерлі 
## Іншае
10 мая

__NOTOC__

**10 мая** (**10 траўня**) — сто трыццаты (сто трыццаць першы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
* 1503: Хрыстафор Калумб падчас свайго чацвертага падарожжа дасягнуў Кайманавых астравоў, якія ён назваў Лас-Тортугас, за вялікую колькасць марскіх чарапах там.
* 1655: Ваенныя сілы ўрада О. Кромвеля высадзіліся на Ямайцы і захапілі яе.
* 1857: Пачалося паўстанне сіпаяў у Індыі.
* 1844: Сталіца Канады перанесена з Кінгстана ў Манрэаль.
* 1869: Завершана будаўніцтва першай амерыканскай транскантынентальнай чыгункі даўжынёй каля 3000 км.
* 1871: Заключаны Франкфурцкі мір, які скончыў Франка-прускую вайну.
* 1924: Джон Эдгар Гувер прызначаны дырэктарам ФБР.
* 1940: Германскія войскі ўварваліся ў нейтральныя дзяржавы Бельгію, Люксембург і Нідэрланды. Нідэрланды былі канчаткова захоплены 15 мая, Бельгія — 28 мая.

## Нарадзіліся 
* 850: Імператар Сэйва
* 1697: Жан-Мары Леклер, французскі кампазітар
* 1727: Ан Рабер Жак Цюрго, французскі дзяржаўны дзеяч
* 1754: Асмус Якаб Карстэнс, дацкі і нямецкі мастак
* 1788: Агюстэн Жан Фрэнель, французскі фізік
* 1797: Дамінік Стэфановіч, музыкант, настаўнік С. Манюшкі (пам. 1870)
* 1876: Іван Цанкар, славенскі пісьменнік, драматург
* 1883: Янка Маўр, пісьменнік, заснавальнік прыгодніцкага і навукова-пазнавальнага жанраў у беларускай літаратуры (пам. 3.8.1971)
* 1899: Чжан Дацянь, кітайскі мастак
* 1923: Гейдар Аліеў, кіраўнік Азербайджана (пам. 12.12.2003)
* 1928: Арнольд Руутэль, прэзідэнт Эстоніі
* 1930: Джордж Элвуд Сміт, амерыканскі фізік
* 1931: Сцяпан Гаўрусёў, беларускі паэт
* 1933: Уладзімір Вітко, беларускі мастак
* 1942: Сяргей Панізнік, беларускі паэт, празаік, публіцыст
* 1972: Каця Зайцынгер, нямецкая гарналыжніца, алімпійская чэмпіёнка

## Памерлі 
* 1034: Мешка II, кароль Польшчы
* 1696: Жан дэ Лабруер, французскі пісьменнік
* 1739: Космас Даміян Азам, нямецкі скульптар
* 1774: Людовік XV, кароль Францыі
* 1813: Міхаіл Кутузаў, рускі палкаводзец
* 1849: Кацусіка Хакусай, японскі мастак, майстра ксілаграфіі (нар 5.3.1760)
* 1863: Томас Джонатан Джэксан, генерал КША
* 1886: Фрыдрых Васман, нямецкі мастак
* 1915: Альберт Вайсгербер, нямецкі мастак
* 1940: Станіслаў Булак-Балаховіч, вайсковы дзеяч, генерал (нар. 22.2.1883)
* 1977: Джаан Кроўфард, амерыканская актрыса
* 1984: Антон Васілеўскі, беларускі пісьменнік, рэдактар і выдавец
* 1989: Хаслер Уітні, амерыканскі матэматык
* 1994: Люсеберт, нідэрландскі мастак і паэт
* 2002: Іў Рабер, французскі кінарэжысёр

## Святкуюць 
* Міжнародны дзень астраноміі
* , Дзень кнігі.
* , Дзень банкаўскага працаўніка.
* , Дзень хлебароба.
* , Дзень Мацу, бога мора.
* , Свята кветак.

510