Энгус Дзітан

**Сэр Энгус Сцюарт Дзітан** (; ) — брытана-амерыканскі эканаміст і вучоны. У цяперашні час Дзітан з’яўляецца старэйшым навуковым супрацоўнікам і заслужаным прафесарам эканомікі і міжнародных адносін Дуайта Д. Эйзенхаўэра ў Прынстанскай школе грамадскіх і міжнародных адносін і эканамічнага факультэта Прынстанскага ўніверсітэта. Яго даследаванні сканцэнтраваны ў першую чаргу на беднасці, няроўнасці, здароўі, дабрабыце і эканамічным развіцці.

У 2015 годзе ён быў ганараваны прэміяй па эканоміцы імя Альфрэда Нобеля за аналіз спажывання, беднасці і дабрабыту.

## Біяграфія 
Дзітан нарадзіўся ў Эдынбургу, Шатландыя. Вучыўся ў сярэдняй школе Хоік, а затым у каледжы Фетс у якасці стыпендыята, які працаваў у гатэлі Portmeirion летам 1964 года. Атрымаў ступень бакалаўра, магістра і доктара філасофіі ў Кембрыджскім універсітэце, дысертацыя на ступень доктара філсофіі 1975 года мела назву «*Мадэлі спажывецкага попыту і іх прымяненне ў Злучаным Каралеўстве»* пад кіраўніцтвам Рычарда Стоўна*.* Пазней у Кембрыджы ён быў супрацоўнікам каледжа Фіцуільям і навуковым супрацоўнікам, працаваў з Рычардам Стоўнам і Тэры Баркерам на кафедры прыкладной эканомікі.

У 1976 годзе Дзітан заняў пасаду прафесара эканаметрыкі ў Брыстальскім універсітэце. У гэты перыяд ён выканаў значную частку сваёй найбольш уплывовай працы. У 1978 годзе ён стаў першым у гісторыі лаўрэатам медаля Фрыша, узнагароды, якая прысуджаецца Эканаметрычным таварыствам кожныя два гады артыкулам, апублікаваным на працягу апошніх пяці гадоў у *Econometrica*. У 1980 годзе яго праца тое, як попыт на розныя спажывецкія тавары залежыць ад коштаў і даходаў, была апублікавана ў *The American Economic Review*. З тых часоў гэты артыкул быў прызнаны адным з дваццаці самых уплывовых артыкулаў, апублікаваных у часопісе за першыя сто гадоў.

У 1983 годзе перайшоў з Брыстальскага ўніверсітэта ў Прынстанскі ўніверсітэт. У цяперашні час ён з’яўляецца прафесарам міжнародных адносін імя Дуайта Эйзенхаўэра і прафесарам эканомікі і міжнародных адносін Прынстанскай школы грамадскіх і міжнародных адносін і кафедры эканомікі ў Прынстане. З 2017 года займае пасаду па сумяшчальніцтве ва Універсітэце Паўднёвай Каліфорніі, дзе ён з’яўляецца прэзідэнцкім прафесарам эканомікі. Мае як брытанскае, так і амерыканскае грамадзянства.

У 2015 годзе Дзітан атрымаў прэмію па эканоміцы імя Альфрэда Нобеля. Дытан быў «ў захапленні» і апісаў сябе як «кагосьці, хто заклапочаны беднымі ў свеце і тым, як людзі сябе паводзяць, і што дае ім добрае жыццё». Шведская каралеўская акадэмія навук заявіла, што эканамічная палітыка, накіраваная на скарачэнне беднасці, можа быць распрацавана толькі пасля таго, як будзе зразумелы выбар чалавека ў сферы спажывання, сказаўшы: «Больш за ўсіх, Энгус Дзітан палепшыў гэта разуменне. Звязваючы дэталёвы індывідуальны выбар і сукупныя вынікі, яго даследаванні дапамаглі трансфармаваць вобласці мікраэканомікі, макраэканомікі і эканомікі развіцця». Дзітан таксама з’яўляецца аўтарам «Лістоў з Амерыкі», папулярнай паўгадовай публікацыі ў *бюлетэні Каралеўскага эканамічнага таварыства*.

## Навуковыя працы 
**Амаль ідэальная сістэма попыту**

Першай працай Дзітана, якая стала вядомай, была « Амаль ідэальная сістэма попыту», якую ён распрацаваў разам з Джонам Мюэлбаўэрам і апублікаваў у *The American Economic Review* (AER) у 1980 годзе. Як мадэль спажывецкага попыту, яна забяспечвае набліжэнне першага парадку да любой сістэмы попыту, якая задавальняе аксіёмам парадку, агрэгуе па спажыўцах без выкарыстання паралельных лінейных крывых Энгеля, адпавядае бюджэтным абмежаванням і лёгка ацэньваецца.

Згодна з аглядам American Economic Review, дакумент «ўводзіць практычную сістэму раўнанняў попыту, якія адпавядаюць максімізацыі пераваг і валодаюць дастатковай гнуткасцю для падтрымкі поўнага аналізу дабрабыту палітыкі, якая ўплывае на спажыўцоў». Газета ўвайшла ў лік 20 лепшых апублікаваных работ у AER за першыя 100 гадоў існавання часопіса. Кейс і Дзітан выявілі, што рост смяротнасці адбываўся толькі для белых нелацінаамерыканцаў і што менш адукаваныя белыя нелацінаамерыканцы падвяргаліся найбольшай рызыцы. Акрамя таго, яны выявілі, што рост смяротнасці сярод белых нелацінаамерыканцаў можна класіфікаваць як „смерць ад адчаю“, у першую чаргу ад атручванняў наркотыкамі і алкаголем, самагубстваў і хранічных захворванняў печані і цырозу». Пашыраючы сваё даследаванне, яны выявілі, што ўзровень смяротнасці адукаваных белых неіспанамоўных зноў пачаў зніжацца, хоць паказчыкі для неадукаваных белых неіспанамоўнага насельніцтва працягвалі расці; у той жа час стаўкі для лацінаамерыканцаў і чарнаскурых працягвалі зніжацца, незалежна ад адукацыйнага ўзроўню. Акрамя таго, яны выявілі, што сучасныя рэсурсы не ўплываюць на ўзровень смяротнасці і што, наадварот, пагаршэнне магчымасцяў на рынку працы для неадукаваных белых неіспанамоўных прывяло да шэрагу *кумулятыўных недахопаў* для людзей сярэдняга ўзросту, такіх як пагаршэнне вынікаў шлюбу і ў цэлым здароўе. Сапраўды гэтак жа, Washington Post і Gallup Poll паказалі моцную карэляцыю паміж падтрымкай Трампа і высокім узроўнем смяротнасці.

## Узнагароды і ганаровыя пасады 
* 1978 — Медаль Фрыша, узнагарода, прысуджаная Эканаметрычным таварыствам
* 2007 — Абраны прэзідэнтам Амерыканскай эканамічнай асацыяцыі
* 2011 — Прэмія фонду BBVA Frontiers of Knowledge Award у галіне эканомікі, фінансаў і менеджменту за яго фундаментальны ўклад у тэорыю спажывання і зберажэнняў і вымярэнне эканамічнага дабрабыту
* 2014 — Абраны ў Амерыканскае філасофскае таварыства
* 2015 — Абраны членам Нацыянальнай акадэміі навук
* 2015 — Прэмія па эканоміцы імя Альфрэда Нобеля за аналіз спажывання, беднасці і дабрабыту
* 2016 — Прысвечаны ў рыцары ў гонар дня нараджэння каралевы за заслугі ў галіне даследаванняў у галіне эканомікі і міжнародных адносін
* 2016 — № 14 у спісе (разам з Эн Кейс) у даведніку Politico 50 пра мысляроў, дзеячаў і празорцаў, якія трансфармавалі амерыканскую палітыку ў 2016 годзе

Дзітан з’яўляецца членам Эканаметрычнага таварыства, Брытанскай акадэміі і Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук.

Мае ганаровыя ступені Рымскага ўніверсітэта Тор Вергата; Універсітэцкага каледжа Лондана; Універсітэта Сэнт-Эндрус і Эдынбургскага ўніверсітэта.

## Асабістае жыццё 
Удавец ад першага шлюба, Дзітан мае двое дзяцей 1970 і 1971 гадоў нараджэння. Цяпер жанаты на Эн Кейс, прафесар эканомікі і сувязяў з грамадскасцю ў Школе грамадскіх і міжнародных адносін Прынстанскага ўніверсітэта. Пара захапляецца операй і лоўляй стронгі.

## Кнігі 
* 
* Deaton, Angus. (1981). Essays in the Theory and Measurement of Consumer Behaviour. New York: Cambridge University Press. ISBN&nbsp;9780521067553.
* 
* 
* Deaton, Angus; Zaidi, Salman. (2002). Guidelines for Constructing Consumption Aggregates for Welfare Analysis. New York: World Bank Press. ISBN&nbsp;0821349902.
* 
* 
* 

## Абраныя артыкулы 
* Deaton, Angus; J Muellbauer (1980). An almost ideal demand system, The American economic review 70 (3), 312—326
* Deaton, Angus (1989). Saving and liquidity constraints, National Bureau of Economic Research.
* 

## Спасылкі 
* Сайт Ангуса Дытана
* Энгус Дытан Цытаты з малюнкамі

Катэгорыя:Члены Каралеўскага таварыства Эдынбурга
Катэгорыя:Рыцары-бакалаўры
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Брытанскай акадэміі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Імігравалі ў ЗША з Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Эканамісты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з ЗША
Катэгорыя:Эканамісты ЗША