Лепельскі контрудар

**Лепельскі контрудар**, таксама *Бітва пад Сянно* — савецкі наступ сіламі дзвюх механізаваных карпусоў у кірунку горада Лепель, пачаты 6 ліпеня 1941 года з мэтай спыніць прасоўванне ўдарных частак вермахта на цэнтральным кірунку праз так званыя Смаленскія вароты (водападзел рэк Днепр і Заходняя Дзвіна) і аднавіць становішча на Заходнім фронце. Частка абарончай аперацыі на Беларусі, завяршылася паразай для РККА.

## Папярэднія падзеі 
Пасля ўзяцця Мінска і разгрому асноўных сіл Заходняга фронта ў Беластоцкім і Мінскім «катлах» нямецкія ўдарныя злучэнні пачалі прасоўванне да мяжы рэк Заходняя Дзвіна і Днепр, з тым каб затым пачаць новы наступ на Маскоўскім кірунку.

На Віцебскім кірунку наступаў 39-ы матарызаваны корпус (камандуючы — генерал танкавых войскаў Р. Шміт) са складу 3-й танкавай групы Гота. 7-я танкавая дывізія (генерал-маёр Ханс фон Функ), якая ішла ў авангардзе 4 ліпеня ўзяла Лепель і працягнула прасоўванне на ўсход. Захоп Віцебска павінен быў забяспечыць далейшы наступ на Смаленск і, далей, на Маскву.

Паўднёвей, уздоўж Маскоўскай шашы, наступаў нямецкі 47-ы матарызаваны корпус (генерал танкавых войскаў Ёахім Лемельзен; у авангардзе — 18-я танкавая дывізія) 2-й танкавай групы Гудэрыяна, якая мела мэту выйсці ў раён Оршы. Для забеспячэння сувязі паміж 39-м і 47-м мотакарпусамі (і стыку паміж 2-й і 3-й танкавымі групамі) на Сянно была накіравана 17-я танкавая дывізія (генерал-маёр К. фон Вэбер).

## Планы савецкага камандавання 
Для таго, каб спыніць праціўніка, савецкае камандаванне вырашыла ажыццявіць удар па надыходзячай групоўцы праціўніка сіламі двух свежых механізаваных карпусоў.

Новы камандуючы Заходнім фронтам маршал С. К. Цімашэнка, які прыбыў у войскі, у сваёй Дырэктыве № 16 у ноч на 5 ліпеня загадаў:
Падрыхтаваць контрудар 7-м і 5-м механізаванымі карпусамі ва ўзаемадзеянні з авіяцыяй у кірунках Астроўна і Сянно, для чаго 7-ы механізаваны корпус засяродзіць у раёне Лёзна і 5-ы механізаваны корпус у раёне Дзевіна, ст. Стайкі, Арэхаўск. Поспех развіваць 7-м механізаваным корпусам у кірунку Камень, Кублічы і 5-м механізаваным корпусам — на Лепель…

Глыбіня ўдараў: для 5-га мехкорпуса да 140 км — з раёна Высокае на Сянно, Лепель, і для 7-га мехкорпуса да 130 км — з раёна Рудня на Бешанковічы, Лепель. Пасля выхаду ў раён Лепеля 7-ы мехкорпус павінен быў ажыццявіць удар у фланг і тыл полацкай групоўкі праціўніка (57-га матарызаванага корпуса 3-й танкавай групы), 5-ы механізаваны корпус павінен быў развіваць наступ на захад, на Глыбокае і Докшыцы.

З поўдня наступ забяспечвала 1-я мотастралковая дывізія, якая абаранялася ўздоўж Маскоўскай шашы супраць нямецкай 18-й танкавай дывізіі і якую ўзмацнілі 115-м танкавым палком 57-й танкавай дывізіі. Аднак яе баявыя дзеянні звычайна апісваюць асобна (глядзіце Абарона Барысава).

Пачатак наступу вызначаўся на раніцу 6 ліпеня.

## Сілы бакоў 
### Чырвоная армія 
* 5-ы механізаваны корпус (генерал-маёр Ілля Пракопавіч Аляксеенка)
** 13-я танкавая дывізія (палкоўнік Фёдар Усцінавіч Грачоў)
** 17-я танкавая дывізія (палкоўнік Іван Пятровіч Карчагін)
** Атрад 109-й матарызаванай дывізіі

5-ы механізаваны корпус перакідаўся з Украіны ў раён на усход ад Оршы: танкавыя часці прыбылі да 4 ліпеня, іншыя працягвалі выгружацца да 8 ліпеня, асноўныя сілы 109-й матарызаванай дывізіі, тылавыя і рамонтныя часці не прыбылі наогул (рашэннем камандавання механізаваны корпус абслугоўваў армейскі зборны пункт аварыйных машын у Оршы). Таксама ва Украіне засталіся разведбатальён і батальён сувязі 13-й танкавай дывізіі. Усяго корпус меў на ўзбраенні 927 танкаў.

* 7-ы механізаваны корпус (генерал-маёр Вінаградаў, Васілій Іванавіч Вінаградаў)
** 14-я танкавая дывізія (палкоўнік Іван Дзмітрыевіч Васільеў)
** 18-я танкавая дывізія (генерал-маёр Фёдар Цімафеевіч Рэмізаў)

7-ы механізаваны корпус з пачаткам вайны пачаў рух на захад з Маскоўскай ваеннай акругі і да 30 чэрвеня засяродзіўся ў раёне Лёзна. 1-я мотастралковая дывізія была выведзена з падначалення корпуса і перакінута ў раён Барысава, дзе адразу ўступіла ў бой (гл. Абарона Барысава). Да пачатку баёў корпус (без 1 мотастралковай дывізіі) меў на ўзбраенні 507 танкаў.
* 17-я танкавая дывізія (генерал-маёр Карл фон Вэбер) мела танкавы полк дзвюхбатальённага складу. Паводле даных Аляксей Валер’евіч Ісаеў, да 4 ліпеня 17-я танкавая дывізія налічвала ўсяго 80 з 239 танкаў і БТР, якія былі на пачатак кампаніі.
* У 2019 годзе выйшаў дакументальны фільм «Бітва пад Сянно».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Антонов Л. Н.* Решение проблемы отражения вторжения противника в начальном периоде войны по опыту 20-й армии на лепельском направлении. Учебный материал. Военная орденов Ленина и Октябрьской революции Краснознамённая Академия Бронетанковых войск им. Маршала Советского Союза Р. Я. Малиновского. Кафедра истории военного искусства. — М.: Издательство Министерства обороны РФ, 1993.
* Бутков В. В. Контрудар 5-го механизированного корпуса на лепельском направлении (6—11 июля 1941 года). // Военно-исторический журнал. — 1971. — № 9. — С.59-65.
* Дриг Е. Механизированные корпуса РККА в бою. — М.: АСТ, 2005. ISBN 5-17-024760-5.
* 
* 
* Мартов В. Ю. Белорусские хроники. 1941 год. Глава 2. Через Березину к Днепру.

## Спасылкі 
* Ах, утону я в Западной Двине… (песня)
* Сяргей Буткевіч: Танкі гарэлі, як свечкі
* Дакументальны фільм «Сілін» Успаміны Вячаслава Пятровіча Сіліна: Механіка — кіроўцы танка БТ-7 33 палка 17 танкавай дывізіі 5 механізаванага корпуса.

Катэгорыя:Абарончыя бітвы ў Беларусі (1941)
Катэгорыя:Ліпень 1941 года
Катэгорыя:Танкавыя бітвы СССР
Катэгорыя:Танкавыя бітвы нацысцкай Германіі
Катэгорыя:Танкавыя бітвы Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Канфлікты 1941 года
Катэгорыя:Аперацыі ў Вялікай Айчыннай вайне