open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мінаміторы

або **Маркус** () — каралавы атол на захадзе Ціхага акіяна. Умоўна ўключаецца ў групу астравоў Нампо. Уваходзіць у склад Японіі. Агульная плошча - 1,51 км².

## Геаграфія
Атол Мінаміторы знаходзіцца ў 1864 км на паўднёвы ўсход ад Токіа, у 1023 км на паўночны ўсход ад Паўночных Марыянскіх астравоў, у 9935 км на паўднёвы ўсход ад Мінска. Складаецца з вострава і кола каралавага рыфа. Даўжыня берагавой лініі вострава - каля 5,5 км.

Клімат трапічны пасатны. Сярэдняя тэмпература верасня +28,3&nbsp;°C. Сярэдняя тэмпература лютага +21,6&nbsp;°C. Сярэдняя гадавая колькасць ападкаў - 130,2 мм. Найбольш сухая пара году цягнецца з лютага да сакавіка.

## Карысныя выкапні
У 2011 г. японскія вучоныя знайшлі пад каралавым фундаментам атола на глыбіні каля 6000 м дастаткова вялікія запасы рэдказямельных элементаў, якія перавышаюць звычайную для такіх радовішчаў канцэнтрацыю.

## Гісторыя
Атол быў адкрыты ў 1694 г. іспанскімі мараплаўцамі. У 1864 г. паўторна адкрыты амерыканскім караблём пад гавайскім сцягам і названы **Маркус**. У 1886 г. на востраве высадзілася група японскіх каланістаў. 24 ліпеня 1898 г. Японія афіцыйна абвясціла пра далучэнне атола пад назвай **Мінаміторы** да сваіх валоданняў. У першай чвэрці XX ст. ЗША спрабавалі аспрэчыць права Японіі на аддалены кавалак сушы, але не здолелі дасягнуць поспеху з-за прысутнасці на ім японскіх каланістаў, якія займаліся земляробствам і рыбалоўствам.

У 1933 г. мірнае насельніцтва Мінаміторы было эвакуявана. У 1935 г. японскія ваенна-марскія сілы пабудавалі на ім метэаралагічную станцыю і аэрадром. У гады II Сусветнай вайны тут знаходзіўся ваенны гарнізон з 742 салдат. У 1942 г. і 1943 г. атол падвяргаўся бамбардыроўкам з боку ЗША. У 1945 г. ён быў захоплены амерыканцамі. Вернуты пад кантроль Японіі толькі ў 1968 г.

У 1964 - 1993 гг. на Мінаміторы была размешчана амерыканская навігацыйная станцыя. У 1994 - 2009 гг. — японская навігацыйная станцыя. У наш час дзейнічаюць метэаралагічная і радыёлакацыйная станцыя. Сталага насельніцтва няма.

## Спасылкі
*Marcus Island (南鳥島, Minamitorishima)
*Japan’s Marcus Island Annexation & Dokdo
*The Raids on Wake and Marcus Islands 

Мінаміторы
Мінаміторы
Мінаміторы
Мінаміторы
Мінаміторы
Акінаторы

**Акінаторы** () — каралавы атол на захадзе Ціхага акіяна. Умоўна ўключаецца ў групу астравоў Нампо. Уваходзіць у склад Японіі. Агульная плошча — 7,8 км². Сталага насельніцтва няма.

## Геаграфія 
Атол Акінаторы знаходзіцца ў 1737 км на паўднёвы захад ад Токіа, сталіцы Японіі, у 919 км на захад ад Паўночных Марыянскіх астравоў, у 1430 км на поўнач ад Палау. Атол размешчаны на тым жа падводным хрыбце, што і астравы Палау. Уяўляе сабою шырокае кола каралавага рыфа з некалькімі надводнымі скаламі і астравамі вакол лагуны. Большая частка атола пакрыта вадой падчас прыліву. На атоле пабудавана штучная платформа плошчай 5000 м². Крыніц пітной і вады няма.

Клімат трапічны пасатны, даволі засушлівы. Істотнай пагрозай з’яўляюцца тайфуны.

## Гісторыя 
Атол быў адкрыты іспанскімі мараплаўцамі ў 1543 г. З канца XIX ст. у раён Акінаторы плавалі судны японскіх рыбакоў, аднак ніякіх паселішчаў на маленькіх астравах, дзе не было нават драўнянай расліннасці, яны не стваралі. У 1931 г. Японія афіцыйна абвясціла атол сваёй тэрыторыяй. У 1945—1968 гг. ён фармальна знаходзіўся пад кантролем ЗША.

Валоданне Акінаторы дазваляе Японіі кантраляваць вакол яго марскую тэрыторыю агульнай плошчай больш за 400 тысяч км², што выклікае незадаволенасць іншых краін, зацікаўленых у развіцці ў гэтым раёне свабоднага суднаходства і рыбалоўства. Найбольш вядомы канфлікт з-за тэрытарыяльных вод вакол Акінаторы з Тайванем, які адбыўся ў 2004 г.

## Спасылкі 
* Yukie YOSHIKAWA, The US-Japan-China Mistrust Spiral and Okinotorishima 
* OKINOTORISHIMA: Progress being made on protecting remote, solitary islands 
* A rock or an island? The significance of Okinotorishima and its status under the international law of the sea 

Катэгорыя:Атолы
Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Астравы Японіі
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Іўлін Во

**Іўлін Во** (; ) — англійскі пісьменнік, адзін з буйнейшых майстроў сатырычнай прозы.

## Біяграфія 
Вучыўся ў прывілеяванай прыватнай школе Шэрбан, але яму прапанавалі сысці перад заканчэннем, калі ён апублікаваў раман «The Loom of Youth», у якім закрануў пытанне гомасэксуальных стасункаў паміж студэнтамі і які быў прызнаны небяспечным для рэпутацыі школы. Скончыў Лансінгскі каледж. Затым Вывучаў гісторыю ў Оксфардзе.

Напісаў літаратурны твор, прысвечаны паэзіі і жывапісу Д. Г. Расеці (1928). У раманах «Заняпад і разбурэнне» (1928), «Брыдкая плоць» (1930), «Чорная бяда» (1932), «Прыгаршчы праху» (1934), «Сенсацыя» (1938) крытыка тагачаснай рэчаіснасці, прысутнічаюць уласцівыя аўтару элементы чорнага гумару. Падзеі Другой сусветнай вайны прыўнеслі ў творы настроі элегічнага смутку. Раманы «Перапыненая работа» (1942), «Вяртанне ў Брайдсхед» (1945) аўтар назваў «некралогамі асуджаным вярхам», «памінальнай месай па каштоўнасцях старога свету». Стыль І. Во адзначаны праніклівым псіхалагізмам і афарыстычнай мовай (навелы «Марское падарожжа», «Пераможца атрымлівае ўсё» і інш.). У раманах з трылогіі «Пачэсны меч» (1965) выяўлена драма пісьменніка, які не прыняў ілжывых каштоўнасцей рэчаіснасці, імкнуўся да пераадолення дысгармоніі жыцця праз захаванне традыцыйнага ўкладу сям’і і дабрачыннасці. «Выпрабаванне Гілберта Пінфалда» (1957) — аўтабіяграфічны раман. Прыхільнасць да прынцыпаў рэалізму ў мастацтве аўтар засведчыў у артыкулах «Літаратурны стыль у Англіі і Амерыцы» (нап. 1955), «Гібель Жывапісу» (нап. 1956).

## Беларускія пераклады 
* Маленькая пагулянка містэра Лаўдэя // Бабілёнская бібліятэка. Мн., 2007.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Саркісава Н.* Во // 

Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Антыкамуністы
Катэгорыя:Сатырыкі
Катэгорыя:Памерлі ад інфаркту міякарда
Катэгорыя:Пісьменнікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Выпускнікі Оксфардскага ўніверсітэта
Мора Лігеі

**Мора Лігеі** () — вуглевадароднае мора Тытана (спадарожніка Сатурна), названае ў гонар адной з сірэн ў грэчаскай міфалогіі. Знаходзіцца ў паўночным паўшар'і, блізка да полюса. Каардынаты: 

Мора складаецца ў асноўным з этану і метану. Шырыня каля 500 км, плошча 100 000 км2, што крыху менш чым плошча зямных азёр Мічыган і Гурон разам узятых.

У рамках будучай місіі па даследаванні Тытана плануецца даследаванне мора.

## Спасылкі 
* Карта паўночнага полюса Тытана 

Катэгорыя:Азёры Тытана
Мора Пунгі

**Мора Пунгі** () — вуглевадароднае мора Тытана (спадарожніка Сатурна) шырынёй 380 км, названае ў гонар продка акул, скатаў і яшчарак ў міфалогіі палінезійскага народа маоры. Мора знаходзіцца ў паўночным паўшар'і, блізка да полюса, на поўнач ад мора Кракена. Каардынаты: . Было выяўлена Касіні ў 2007 годзе.

## Спасылкі 
* Карта паўночнага полюса Тытана 
* Мора Пунгі. Архіў

Катэгорыя:Азёры Тытана
Антыгона

thumb|Антыгона і Палінік

**Антыго́на** () — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі, старэйшая дачка фіванскага цара Эдыпа і Іакасты, была сястрой Этэокла, Палініка і Ісмены.

Антыгона суправаджала бацьку ў яго добраахвотным выгнанні ў Калон, горад Атыкі, а пасля яго смерці вярнулася ў Фівы. Нявеста Гемана .
[thumb|left|Жан-Батыст Юг. *Эдып і Антыгона*, [1885]]

Тут яна пахавала цела Палініка, які загінуў у паходзе сямі супраць Фіваў, і застаўся не пахаваным з прычыны забароны Крэонта, новага ўладара Фіваў. Антыгона тайна пахавала цела Палініка (або кінула яго ў той жа касцёр, дзе спальвалі цела яго брата). Паводле іншай версіі, яна прысыпала яго пяском і здзейсніла ўзліванні. Паводле аднаго апавядання, Антыгона дзейнічала не ў адзіночку, а разам з Аргіяй, удавой Палініка. Месца, дзе яна цягнула цела Палініка да кастра Этэокла, звалася Волак Антыгоны.

За гэта парушэнне яго забароны Крэонт асудзіў Антыгону на пахаванне жывой, яна павесілася. Прысуд гэты прывёў у роспач жаніха яе, Гемана, сына Крэонта, і ён забіў сябе.

Антыгона ўяўляе сабой ідэал кахання да бацькоў і высакароднай самаадданасці пры выкананні свайго абавязку ў адносінах да брата, самаадданасці, якая і прывяла яе да трагічнай смерці. Гэткай яна і з'яўляецца ў дзвюх трагедыях Сафокла: «Эдып у Калоне» і «Антыгона», якія абессмяроцілі яе імя і неаднаразова перакладаліся на мноства моў (пераклады Гёльдэрліна — 1804). Гераіня трагедыі Эсхіла «Сямёра супраць Фіваў», трагедый Еўрыпіда «Фінікіянкі» і «Антыгона», Астыдаманта Малодшага і Акцыя «Антыгона», Сенекі «Фінікіянкі».

У гонар Антыгоны быў названы буйны астэроід (129) Антыгона з групы галоўнага пояса, адкрыты ў 1873 годзе.

## Вобраз у новым і найноўшым мастацтве 
* 1580: Антыгона, або Спачуванне, драма Рабера Гарнье
* 1638: трагедыя Жана Ратру
* 1664: Фіваіда, трагедыя Расіна
* 1756: опера Глюка па лібрэта Метастазіа
* 1772: опера Тамаза Траэты
* 1774: опера Іозефа Мыслівечэка
* 1783: трагедыя Альф’еры
* 1922: драма Както (опера Анегера на яе аснове — 1927)
* 1944: драма Ануя
* 1948: опера Карла Орфа (паводле Сафокла ў перакладзе Гёльдэрліна)
* 1948: Антыгона-мадэль, п'еса Брэхта
* 1950: Антыгона Велес, драма Леапольда Марэчаля (опера на яе аснове — 1991)
* 1960-1961: драма славенскага пісьменніка Дамініка Смоле
* 1968: Страсці па Антыгоне Перэс, драма пуэртарыканскага пісьменніка Луіса Рафаэля Санчэса
* 1973: Востраў, драма Атала Фугарда (ПАР)
* 1992: Антыгона ў Нью-Ёрку, п'еса Януша Главацкага
* 1995-1996: опера Мікіса Тэадаракіса
* 1997: раман французскага пісьменніка Анры Башо (паралельна яму напісаны аўтабіяграфічны *Дзённік Антыгоны*, 1999)
* 2004: Пахаванні ў Фівах, драма Шэймаса Хіні (опера Дамініка Лежандра па лібрэта Хіні і Дэрэка Уолката — 2008)
* 2008: аратарыяльная опера Сяргея Слонімскага

## Гл. таксама 
* Антыгона, жонка Пелея
* Антыгона, дачка Лаамедонта

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гераіні старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Фіванскі цыкл
Катэгорыя:Міфы Беотыі
Алесь Аляксандравіч Астроўскі

**Алесь Аляксандравіч Астроўскі** (нар., Гродна) — беларускі марфолаг, доктар медыцынскіх навук (1993), прафесар (1994), грамадска-палітычны дзеяч.

## Біяграфія 
Скончыў Гродзенскі медыцынскі інстытут (1980), працаваў у ім. Навуковыя працы па марфалагічным аналізе рэгенератыўнага патэнцыялу эпідэрмісу, развіцці вытворных эпідэрмісу ў розных відах скурных трансплантатаў і выяўленні іх рэпаратыўных уласцівасцівасцяў у млекакормячых, распрацоўцы мінімальна траўматычных спосабаў атрымання скурных трансплантантаў. Адзін з аўтараў гульні «Беларускія шахматы».

Член Рэспубліканскай тэрміналагічнай камісіі пры НАН Беларусі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Анатамы Беларусі
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Гродзенскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Гродзенскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Члены Рэспубліканскай тэрміналагічнай камісіі пры НАН Беларусі
Апостальскі вікарыят Паўночнай Аравіі

thumb|right|250px|Карта апостальскага вікарыята Паўночнай Аравіі
**Апостальскі вікарыят Паўночнай Аравіі** () — апостальскі вікарыят Рымска-Каталіцкай царквы з цэнтрам у горадзе Манама, Бахрэйн. Апостальскі вікарыят Паўночнай Аравіі падпарадкоўваецца непасрэдна Святому Прастолу. Кафедральным саборам апостальскага вікарыята Паўночнай Аравіі з'яўляецца царква Святога Сэрца ў горадзе Манама, Бахрэйн.

## Тэрыторыя 
Апостальскі вікарыят Паўночнай Аравіі распаўсюджвае сваю юрысдыкцыю на Бахрэйн, Катар, Кувейт і Саудаўскую Аравію. У апостальскім вікарыяце Паўночнай Аравіі дзейнічае 7 прыходаў: 4 прыходу ў Кувейце, 2 — у Бахрэйне і 1 — у Катары.

## Гісторыя 
29 чэрвеня 1953 года года Рымскі Папа Пій XII выдаў булу *«Quemadmodum dispensator»*, якой заснаваў апостальскую прэфектуру Кувейта, вылучыўшы яго з апостальскага вікарыята Аравіі (сёння — Апостальскі вікарыят Паўднёвай Аравіі). Пастырская апека над апостальскім вікарыятам Паўночнай Аравіі была даручана манахам з манаскага ордэна босых кармелітаў.

2 снежня 1954 года Рымскі Папа Пій XII выпусціў булу *«Quandoquidem Christi»*, якой пераўтварыў апостальскую прэфектуру Кувейта ў апостальскі вікарыят.

У 1973 годзе ў апостальскім вікарыяце Кувейта быў адкрыты прыход для вернікаў візантыйскага абраду.

31 мая 2011 года апостальскі вікарыят распаўсюдзіў сваю юрысдыкцыю на Бахрэйн, Катар і Саудаўскую Аравію, якія належалі апостальскаму вікарыяту Аравіі і ў адпаведнасці з дэкрэтам *«Bonum animarum»* Кангрэгацыі евангелізацыі народаў быў пераназваны ў апостальскі вікарыят Паўночнай Аравіі.

У жніўні 2012 года цэнтр апостальскага вікарыята быў перанесены з горада Кувейт у горад Манама.

Літургічнай мовай у апостальскім вікарыяце Паўночнай Аравіі з'яўляецца арабская мова. У наш час вернікамі апостальскага вікарыята Паўночнай Аравіі з'яўляюцца галоўным чынам замежныя рабочыя, якія працуюць на нафтавых промыслах. Апостальскі вікарыят Паўночнай Аравіі таксама распаўсюджвае сваю юрысдыкцыю на вернікаў усходніх абрадаў.

## Ардынарыі апостальскага вікарыята 
* біскуп Убальда Тэафана Стэла O.C.D. (29.06.1953 — 1966);
** святар Віктар Леон Эстэбан Сан-Мігель-і-Эрсэ O.C.D. (1966 — 31.05.1976) — апостальскі адміністратар;
* біскуп Віктар Леон Эстэбан Сан-Мігель-і-Эрсэ O.C.D. (31.05.1976 — 5.11.1981);
* біскуп Фрэнсіс Джордж Адэадат Мікалеф O.C.D. (5.11.1981 — 14.07.2005);
* біскуп Каміла Балін M.C.C.I. (14.07.2005 — па цяперашні час).

## Крыніца 
* Annuario Pontificio, Libreria Editrice Vaticana, Città del Vaticano, 2003, ISBN 88-209-7422-3
* Булла *Quemadmodum dispensator*, AAS 45 (1953), стр. 835 
* Булла *Quandoquidem Christi*, AAS 47 (1955), стр. 204 
* Декрет *Bonum animarum*  

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Інфармацыя 
* Reorganisation of the Two Vicariates in the Arabian Peninsula  

Катэгорыя:Каталіцтва ў Бахрэйне
Катэгорыя:Каталіцтва ў Катары
Катэгорыя:Каталіцтва ў Саудаўскай Аравіі
Катэгорыя:Каталіцкія дыяцэзіі Кувейта
Канферэнцыя лацінскіх біскупаў арабскага рэгіёна

**Канферэнцыя лацінскіх біскупаў арабскага рэгіёна** (, CELRA.) — калегіяльны орган царкоўна-адміністрацыйнага кіравання Рымска-Каталіцкай царквы, які аб'ядноўвае царкоўную іерархію Бахрэйна, Джыбуці, Егіпта, Ізраіля, Іарданіі, Ірака, Емена, Катара, Кіпра, Кувейта, Лівана, Аб'яднаных Арабскіх Эміратаў, Амана, Палесціны, Саудаўскай Аравіі, Сірыі і Самалі. Канферэнцыя лацінскіх біскупаў арабскага рэгіёна ажыццяўляе пэўныя пастырскія функцыі, накіраваныя для рашэння літургічных, дысцыплінарных і іншых пытанняў, уласцівых для каталіцкай абшчыны арабамоўных дзяржаў, Кіпра і Ізраіля. Вышэйшым органам Канферэнцыі з'яўляецца агульны сход біскупаў і архібіскупаў. Рашэнні Канферэнцыі лацінскіх біскупаў арабскага рэгіёна зацвярджаюцца Рымскім Папам.

## Гісторыя 
Канферэнцыя лацінскіх біскупаў арабскага рэгіёна была створана ў 1967 годзе сумесным дэкрэтам Кангрэгацыя евангелізацыі народаў і Кангрэгацыі па справах Усходніх цэркваў. 23 жніўня 1986 года Святы Прастол зацвердзіў Статут Канферэнцыі лацінскіх біскупаў арабскага рэгіёна.

## Удзельнікі канферэнцыі 
## Прэзідэнты канферэнцыі 
* Альберта Горы (1965—1970);
* Джакама Джузэпэ Бельтрыці (1970—1987);
* Мішэль Саба (1987—2008);
* Фуад Туаль (2008 — па цяперашні час).

## Крыніца 
* Annuario Pontificio, Libreria Editrice Vaticana, Città del Vaticano, 2003, ISBN 88-209-7422-3

## Спасылкі 
* Інфармацыя пра Канферэнцыю лацінскіх біскупаў арабскага рэгіёна  
* Інфармацыя 

А
Катэгорыя:Каталіцтва ў Ізраілі
Катэгорыя:Каталіцтва ў Палесціне
Катэгорыя:Каталіцтва ў Іарданіі
Катэгорыя:Каталіцтва на Кіпры
Катэгорыя:Каталіцтва ў Іраку
Катэгорыя:Каталіцтва ў Джыбуці
Катэгорыя:Каталіцтва ў Самалі
Катэгорыя:Каталіцтва ў Ліване
Катэгорыя:Каталіцтва ў Егіпце
Катэгорыя:Каталіцтва ў Сірыі
Катэгорыя:Каталіцтва ў Аб'яднаных Арабскіх Эміратах
Катэгорыя:Каталіцтва ў Амане
Катэгорыя:Каталіцтва ў Емене
Катэгорыя:Каталіцтва ў Саудаўскай Аравіі
Катэгорыя:Каталіцтва ў Бахрэйне
Катэгорыя:Каталіцтва ў Кувейце
Катэгорыя:Каталіцтва ў Катары
Хрысціянства ў Саудаўскай Аравіі

У Саудаўскай Аравіі афіцыйна забаронена вызнаваць хрысціянства, усе грамадзяне гэтай краіны павінны быць мусульманамі. Рэлігійная паліцыя (Мутавін) сочыць за выкананнем заканадаўства пра рэлігію. Грамадзяне Саудаўскай Аравіі, якія перайшлі ў хрысціянства ці якую-небудзь іншую рэлігію, прыгаворваюцца да смяротнага пакарання.

Большасць хрысціян Саудаўскай Аравіі — грамадзяне замежных дзяржаў. Публічна вызнаваць хрысціянства, праводзіць адкрытыя набажэнствы ў краіне забаронена нават замежнікам. Неафіцыйна правядзенне хрысціянскіх абрадаў, набажэнстваў практыкуецца ў прыватных дамах, прыватных навучальных установах. Дзяржава забараняе ўезд у краіну замежных хрысціянскіх святароў, а таксама распаўсюджанне хрысціянскай літаратуры.

Паводле ацэнак, да 800 тысяч (4 %) жыхароў Саудаўскай Аравіі (уключаючы грамадзян і замежнікаў) — хрысціяне, з іх 500 тысяч — каталікі, якія ўваходзяць у юрысдыкцыю апостальскага вікарыята Паўночнай Аравіі, цэнтр якога знаходзіцца ў горадзе Манама, Бахрэйн. Сярод хрысціянскай абшчыны Аравіі — жыхары Эр-Рыяда (галоўным чынам замежнікі), якія жывуць на ўзбярэжжы Чырвонага мора этнічныя копты, эфіёпы і эрытрэйцы.

У 2007 годзе Папа Рымскі Бенедыкт XVI сустракаўся з каралём Саудаўскай Аравіі і абмяркоўваў пытанне становішча хрысціян у гэтай краіне.

## Гісторыя 
Некаторыя рэгіёны цяперашняй Саудаўскай Аравіі (напрыклад, рэгіён Наджран) былі населены хрысціянамі да X стагоддзя, аднак затым хрысціяне былі знішчаны мусульманамі.

Некаторыя арабскія плямёны Аравіі (Бану Тагліб, Бану Тамім) таксама спавядалі хрысціянства, але пазней пад ціскам мусульман перасяліліся ў Сірыю і Ірак.

## Апостальскі вікарыят Паўночнай Аравіі 
У 1953 годзе Святы Прастол заснаваў апостальскую прэфектуру Кувейта, якая ў 1954 годзе была ператворана ў апостальскі вікарыят. У 2011 годзе апостальскі вікарыят Кувейта быў пераназваны ў апостальскі вікарыят Паўночнай Аравіі. Да 2012 года цэнтр апостальскага вікарыята знаходзіўся ў горадзе Кувейт, пасля чаго быў пераведзены ў горад Манама. Пад юрысдыкцыяй апостальскага вікарыята Паўночнай Аравіі знаходзяцца каталікі, якія пражываюць у Саудаўскай Аравіі, Бахрэйне, Катары і Кувейце. З 2005 года біскупам з'яўляецца Каміла Балін.

## Літаратура 
* International Religious Freedom Report 2009
* The World Factbook
* Cookson, Catharine, Encyclopedia of religious freedom. Taylor & Francis, 2003,. p. 207. ISBN 0-415-94181-4.
Генрых I Тоўсты

'*Генрых (Анры, Энрыке) *Тоўсты''''' (; ; каля  — , ) — граф Шампані і Бры (Генрых III), кароль Навары (як Энрыке I Тоўсты) з 1270 года.

Малодшы сын Тэабальда I Наварскага і Маргарыты дэ Бурбон. У перыяд кіравання яго старэйшага брата Тэабальда II, Генрых выконваў абавязкі кіраўніка падчас шматлікіх ад'ездаў Цібо і быў абвешчаны спадчыннікам свайго бяздзетнага брата, які памёр 4 снежня 1270 года. Аднак яго абвяшчэнне ў Памплоне адбылося толькі ў сакавіку наступнага, 1271 года, а каранацыя была адкладзена да мая 1273 года. Пасля каранацыі Генрых пакляўся паважаць хартыю феадальных вольнасцей Навары і прынёс васальную прысягу каралю Францыі Філіпу III як граф Шампані.

У 1269 годзе ён ажаніўся з Бланкай д’Артуа (1248 — 2 мая 1302), дачкой Роберта I, графа д’Артуа і Мацільды Брабанцкай (1224 — 1288), дачкі брабанцкага герцага Генрыха II. Бланка была пляменніцай Людовіка IX Святога, караля Францыі. Такім чынам, ён апынуўся акружаным французамі ў міжнароднай палітыцы. Яго ўзыходжанне на прастол супала з такім эканамічным уздымам у Навары, якога раней не здаралася на Пірэнеях. Але паводле Парыжскага дагавора (1259) англічане атрымалі правы на Гасконь, што фактычна адрэзала Навары доступ да акіяна.

Генрых дазволіў гораду Памплоне (сталіцы Навары) скасаваць саюз з гарадамі Сан Чэрнен (San Cernin) і Сан Нікалас, створаны ў 1266 годзе. Ён таксама падаў прывілеі гарадам Эстэла, Аркас (Arcos), і В'яна (Viana), заахвочваючы гарадскі рост. Яго адносіны з дваранствам былі ў цэлым дружалюбныя, аднак Генрых любымі спосабамі падтрымліваў мір і парадак у сваім каралеўстве.

Генрых спачатку імкнуўся аднавіць тэрыторыі, страчаныя ў Кастыліі, дапамагаючы паўстанню Феліпэ, брата Альфонса X, караля Кастыліі, у 1270 годзе. Але ў выніку спыніў аказваць дапамогу, аддаўшы перавагу стварыць альянс з Кастыліяй праз шлюб свайго сына Цібо з дачкой Альфонса X. План ажыццявіць не ўдалося ў сувязі з гібеллю маладога Цібо, пасля таго як ён зваліўся са сцяны ў замку Эстэла ў 1273 годзе.

Генрых ненадоўга перажыў свайго сына. З яго смерцю мужчынская лінія Шампанскага дому спынілася. Законным спадчыннікам стала яго трохгадовая дачка Жанна з маці Бланкай у якасці рэгента.

6 жніўня 1284 трынаццацігадовая Жанна ажанілася за спадчыннікам французскай кароны Філіпа, які праз год стаў каралём Філіпам IV. Гэты шлюб даў магчымасць далучыць да каралеўскага дамена Шампань, а таксама прывёў да першага аб'яднання Францыі і Навары ў рамках асабістай уніі (да 1328 г).

У Боскай Камедыі Дантэ Аліг’еры, маладзейшы сучаснік, бачыць дух Генрыха за межамі варот Чыстца, дзе ён стаіць побач з іншымі еўрапейскімі манархамі 13-га стагоддзя. Генрых не згадваецца непасрэдна, але ён завецца «добрай асобай» і «свёкрам Згубіцеля Францыі».

## Літаратура 
* Suárez Fernández, Luis. Historia de España: Edad Media. Madrid: Editorial Gredos, 1970.
* Foundation for Medieval Genealogy: Henry I, King of Navarre

Катэгорыя:Графы Шампані
Катэгорыя:Каралі наварскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XIII стагоддзя
Катэгорыя:Дом дэ Блуа-Шампань
Цібо II

**Цібо (Тэабальда) II** (франц. *Thibaut II*) — імя некалькіх французскіх графаў:

* **Цібо II дэ Блуа** (каля 979/981 — 11 ліпеня 1004) — граф Блуа, Шартра, Шатадзёна, Тура, Бавэ, Рэймса і Дро з 996
* **Цібо II, граф Шампані** (1093—1152) — граф Блуа і Шартра (Цібо IV), з 1102, граф Шампані і Бры (Цібо II) з 1125
* **Цібо II, граф Бара** (каля 1221 — кастрычнік 1291) — граф Бара і сеньёр Мусона з 1239
* **Цібо (Тэабальда) II Наварскі**, таксама вядомы як **Цібо V, граф Шампані** (1238 — 4 снежня 1270) — граф Шампані і Бры (Цібо V), кароль Навары (Тэабальда II) з 1253

## Гл. таксама 
* Цібо дэ Блуа
Ралф Воан-Уільямс

**Ралф Воан-Уільямс**, сапр. Ралф Воан Уільямс (; , Даўн-Ампні, графства Глостэршыр, Вялікабрытанія — ) — англійскі кампазітар, дырыжор, музычны крытык, фалькларыст. Адзін з заснавальнікаў новай англійскай кампазітарскай школы («англійскага музычнага адраджэння»).

## Біяграфічныя звесткі 
У 1905—53 галоўны дырыжор музычнага фестывалю «Літ-Хіл», у 1920—28 — Бахаўскага хору. Прафесар (1921) Каралеўскага музычнага каледжа.

## Творчасць 
Шырока выкарыстоўваў англійскі музычны фальклор. Найбольшыя дасягненні — сімфанічныя і харавыя творы, адметныя маштабнасцю, драматызмам, меладычнасцю, майстэрствам аркестроўкі. Сярод твораў: оперы «Х'ю-гуртаўшчык» (1924), «Закаханы Сэр Джон» (1929), «Шлях паломніка» (1951); 3 балеты; араторыі, кантаты; 9 сімфоній (1909—58), 3 Норфалкскія рапсодыі (1906), сюіты, п'есы для сімфанічнага аркестра; Фантазія на тэму Таліса для падвойнага струннага аркестра (1910); канцэрты для розных інструментаў з сімфанічным, малым і струнным аркестрамі; хары з аркестрам і а капэла (у т.л. культавыя) песні; музыка да драматычных спектакляў, радыёпастановак і кінафільмаў. Аўтар тэарэтычных прац, у т.л. «Станаўленне музыкі».

## Літаратура 
* Kennedy M. The works of Ralph Vaughan Williams. 2 ed. London, 1980.

## Спасылкі 
* Сайт Таварыства Р. Воан-Вільямса 

Катэгорыя:Кампазітары XX стагоддзя
Катэгорыя:Арганісты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Дырыжоры Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Глухія кампазітары

Катэгорыя:Кампазітары Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Глостэршыры
Возера Абая (Тытан)

**Абая** () — вуглевадароднае возера, якое знаходзіцца на паўночным полюсе самага буйнога спадарожніка Сатурна — Тытана, па каардынатах .

Дыяметр возера складае 65 км. Знаходзіцца на паўночным полюсе побач з яго морамі (Кракена, Лігеі і Пунгі). Возера складаецца з вадкіх вуглевадародаў (у асноўным з метану, этану і прапану). Возера Абая з'яўляецца адным з многіх азёр, якія раскіданыя ўздоўж паўночнага полюса Тытана. Пры дапамозе радара Касіні яно было знойдзена ў 2007 годзе.

Названа ў гонар зямнога возера Абая, размешчанага на тэрыторыі Эфіопіі.

## Гл. таксама 
* Вадкасць на Тытане
* Тытан

## Спасылкі 
* Карта паўночнага полюса Тытана 

Катэгорыя:Азёры Тытана
Аляксандр Пятровіч Даўжэнка

**Аляксандр Пятровіч Даўжэнка** (, ; , хутар Уюнішча, Чарнігаўская губерня, Расійская імперыя, цяпер Чарнігаўская вобласць Украіны — , пасёлак Перадзелкіна, Маскоўская вобласць, РСФСР) — украінскі кінарэжысёр, пісьменнік. Заслужаны дзеяч мастацтва Украіны (1939), народны артыст Расіі (1950).

У 1957 годзе імем названа кінастудыя імя А. Даўжэнкі.

## Біяграфія 
Скончыў Глухаўскі настаўніцкі інстытут (1914). Вучыўся ва Украінскай акадэміі мастацтва ў Кіеве (1917—1919). У 1926—1928 гадах працаваў на Адэскай кінафабрыцы, у 1929—1941 гадах — на Кіеўскай студыі мастацкіх фільмаў, з 1946 года — на «Масфільме».

## Творчасць 
Сярод фільмаў: «Сумка дыпкур’ера» (1927), «Звяні-гара» (1928), «Арсенал» (1929), «Зямля» (1930), «Іван» (1932), «Аэраград» (1935), «Шчорс» (1939), «Мічурын» (1949); дакументальныя «Бітва за нашу Савецкую Украіну» (1943) і «Перамога на Правабярэжнай Украіне» (1945, разам з Ю. Сонцавай). Фільмы А. Даўжэнкі філасофскія, рамантычна прыўзнятыя, паэтычныя, з метафарычнасцю кінамовы, блізкія да традыцый украінскага фальклору. Аўтар апавяданняў («Маці», «Перад боем», «Перамога» і інш.), аўтабіяграфічнай аповесці «Зачараваная Дзясна» (выд. 1957), кінааповесцей «Аповесць палымяных гадоў» (1944—45), «Паэма пра мора» (1956).

Фільм «Зямля» ўвайшоў у спіс 12 лепшых фільмаў усіх часоў і народаў па версіі Сусветнай выставы 1958 года ў Бруселі.

## Прэміі і ўзнагароды 
* Дзяржаўныя прэміі СССР (1941, 1949)
* Ленінская прэмія (1959, пасмяротна).

## Бібліяграфія 
* Собр. соч. Т. 1—4. М., 1966—1969.

## Літаратура 
* Даўжэнка // БЭ ў 18 т. Т 6. — Мн., 1998.
* *Марьянов А.* Довженко. — М., 1968.
* Уроки Александра Довженко: Сб. ст. — Киев, 1982.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кінарэжысёры СССР
Катэгорыя:Кінарэжысёры Расіі
Катэгорыя:Кінарэжысёры Украіны
Бабічы (Чачэрскі раён)

**Ба́бічы** (, ) — вёска ў Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Нісімкавіцкага сельсавета.

## Гісторыя 
Першыя згадкі — 1483 год.

У 0,8 км на паўднёвы захад ад вёскі знаходзіцца курганны могільнік перыяду ранняга Сярэднявечча (X—XIII стагоддзі).

У 1926—1954 гадах цэнтр Бабіцкага сельсавета, у 1954—1961 гадах вёска ў складзе Покацкага сельсавета.

## Культура 
* Бабіцкая іканапісная школа

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нісімкавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чачэрскага раёна
Сасноўка (Брэсцкі раён)

**Сасно́ўка** (, ) — пасёлак у Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Чарнаўчыцкага сельсавета. Размешчана за 11 км на паўночны ўсход ад Брэста.

У пасёлку размяшчаўся ваенны гарадок № 88 «Івахнавічы».

## Эканоміка 
* ТАА «Эос» — вытворчасць ложкаў і матрацаў.
* ПУП «Владини» — вытворчасць верхняга жаночага адзення.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Чарнаўчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брэсцкага раёна
Цібо V Шампанскі

**Цібо V Малады** (,  — ) — граф Шампані і Бры, кароль Навары пад імем **Тэабальда II** () з 1253 года, сын графа Цібо IV Шампанскага і яго трэцяй жонкі Маргарыты дэ Бурбон і старэйшы брат караля Навары Генрыха I Талстога.

## Біяграфія 
У 1253 годзе памёр Тэабальд I, і Цібо атрымаў у спадчыну трон Навары і графства Шампані і Бры, калі яму ледзь толькі споўнілася чатырнаццаць гадоў. Рэгентам краіны пры малалетнім каралі стала яго маці Маргарыта разам з Хаймэ I Арагонскім да 1256 года, калі Тэабальд дасягнуў паўналецця.

27 лістапада 1256 года ён пакляўся паважаць хартыю феадальных вольнасцей Навары, якая абмяжоўвала ўладу караля кансультацыямі настаўніка з ліку арыстакратаў. Да дасягнення ім дваццаці аднаго года Цібо быў вымушаны прыслухоўвацца да меркавання дванаццаці магнатаў, якія прадстаўлялі сабой свайго роду журы. Пры падтрымцы Папы Аляксандра IV у 1257 і 1259 гадах ён увёў у Навары французскія рытуалы памазання і каранацыі для абгрунтавання боскага паходжання манархіі.

У іншых справах Цібо працягваў палітыку свайго бацькі. Каб не дапусціць раздрабнення краіны буйнымі феадаламі, кароль звярнуўся за падтрымкай да гарадоў. Цібо падтрымаў гарадское насельніцтва, падаўшы яму самакіраванне, з прычыны таго, што рост прамысловасці і гандлю павялічваўся і яго даходы. Буржуазія падтрымала манарха, забяспечыўшы своечасовае ўнясенне грошай у казну каралеўства. У 1266 годзе Цібо правёў першы перапіс насельніцтва краіны, на той момант у Навары пражывала 150 000 жыхароў. Ён пашырыў прывілеі для гарадоў Памплона, Эстэла, Ланц, Т'ебас (Tiebas) і Таральба-дэль-Рыа. У 1269 годзе заснаваў Эспіналь.

Памёр бяздзетным. Яго спадчыннікам стаў малодшы брат Генрых I Тоўсты.

Катэгорыя:Каралі наварскія
Катэгорыя:Графы Шампані
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XIII стагоддзя
Катэгорыя:Дом дэ Блуа-Шампань
Катэгорыя:Удзельнікі Восьмага крыжовага паходу
Царква Параскевы Пятніцы (Чарнаўчыцы)

**Царква Параскевы Пятніцы** ў в. Чарнаўчыцы Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці — адзін з нешматлікіх захаваных да нашага часу аўтэнтычных чатырохзрубных крыжовых храмаў, раней даволі распаўсюджаных на тэрыторыі Беларусі, помнік народнага дойлідства 18 стагоддзя. Пабудавана як уніяцкая.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1733 годзе з дрэва, перабудоўвалася ў 1860-я гады. Абнесена бутавай агароджай з арачнай 2-яруснай брамай-званіцай. Пацярпела ад пажару ў 1987 годзе (страчаны купал-баня, дах, іканастас 1830-х гадоў). Замест купала збудаваны высокі спічасты шацёр, які не адпавядае брутальным барочным масам самога храма.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства з рысамі стылю барока. Крыжовы ў плане зруб некалькі выцягнуты ўздоўж падоўжнай восі за кошт 5-граннай апсіды з бакавымі нізкімі рызніцамі і невялікага прытвора пад 2-схільным дахам. Малітоўная зала атрымала рзвіццё ў шырыню са стварэннем невялікага трансепта, адзначанага знадворку шчытамі. Сяродкрыжжа 2-схільных дахаў увянчана фігурным шмат'ярусным купалам (яго паходжанне больш позняе, бо візіта 2-й палавіны 18 ст. адзначае ў завяршэнні храма просты крыж). Вертыкальную накіраванасць будынка падкрэсліваюць таксама шалёўка, брусы-сцяжкі, вуглавыя руставаныя лапаткі, здвоеныя прамавугольныя аконныя праёмы. Фігурнай шалёўкай апрацаваны 3-вугольны франтон галоўнага фасада.

## Інтэр'ер 
У перакрытыю плоскай столлю малітоўную залу адкрываюцца хоры, размешчаныя над бабінцам. Апсіда вылучана драўляным разным іканастасам 1987 года. Абраз «Цуд Георгія аб змеі» (1729).

## Літаратура 
* *Кулагін А. М.* Праваслаўныя храмы на Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін. — Мн.: БелЭн, 2001. — 328 с.: іл.
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4
* НГАБ у г. Гродна, ф. 1, воп. 19, спр.1004, арк. 9 — 29.

## Спасылкі 
* http://hram.by/churches/view/183/
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Брэсцкага раёна
Катэгорыя:Чарнаўчыцы
Катэгорыя:Заходнепалеская школа дойлідства
Катэгорыя:Храмы Брэсцкай і Кобрынскай епархіі
Катэгорыя:1733 год у Беларусі
Возера Больсена (Тытан)

**Больсена** () — вуглевадароднае возера Тытана (спадарожніка Сатурна) дыяметрам 101 км, якое знаходзіцца недалёка  ад паўночнага полюса, каардынаты:  .

Больсена было выяўлена КА Касіні ў 2007 годзе, калі ён рабіў здымкі Тытана. 27 верасні таго ж года было названа ў гонар аднайменнага возера ў Італіі.

## Спасылкі 
* Возера Больсена. Архіў.

Катэгорыя:Азёры Тытана
Пяткевіч

**Пяткевіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Аляксей Міхайлавіч Пяткевіч — беларускі літаратуразнавец, краязнавец.
* Антоній Пяткевіч (*Адам Плуг*) (1823—1903) — польскі і беларускі пісьменнік і публіцыст.
* Зянон Пяткевіч — польскі пісьменнік, журналіст, публіцыст, этнограф.
* Міхаіл Пяткевіч (1885—1946?) — беларускі грамадскі дзеяч, педагог.
* Міхаіл Міхайлавіч Пяткевіч — беларускі вучоны ў галіне судовай медыцыны.
* Наталля Уладзіміраўна Пяткевіч — беларускі палітык.
* Часлаў Пяткевіч — беларускі і польскі этнограф, фалькларыст.
* Францішак Пяткевіч (1899—1980) — лекар і беларускі нацыянальны дзеяч.
Юльян Кжыжаноўскі

**Юльян Кжыжаноўскі** (; , в. Стаянцы, цяпер Масціскі раён Львоўскай вобл., Украіна — ) — польскі літаратуразнавец і фалькларыст. Член Польскай АН у Кракаве (1933), Польскай АН (1951), Сербскай АН (1965).

## Біяграфія 
Скончыў Ягелонскі ўніверсітэт (Кракаў, 1914). У 1930—34 прафесар Рыжскага ўніверсітэта, у 1934—39, 1945—62 — Варшаўскага ўніверсітэта. У 1957—58 выкладаў у Калумбійскім універсітэце ў Нью-Ёрку. У 1969—73 у Інстытуце літаратурных даследаванняў Польскай АН.

Галоўная праца — «Гісторыя польскай літаратуры ад старажытнасці да найноўшых часоў» (1969). Аўтар кніг «Паралелі: Параўнаўчыя даследаванні з пагранічча літаратуры і фальклору» (1935), «Польскі неарамантызм 1890—1918» (1963), «Навука пра літаратуру» (1966), манаграфій пра творчасць польскіх пісьменнікаў, артыкула пра А. Рыпінскага «Польскі Тыртэй і дзекабрысты» (1954). Праблемам фальклору прысвяціў працы «У свеце народнай казкі» (1980), «Нарысы па фалькларыстыцы» (т. 1—3, 1980). Даследаваў зборнік апрацаваных беларускіх народных казак, анекдотаў, апавяданняў з ваколіц Навагрудка «Польскі казачнік» А. Глінскага (т. 1—4, 1853), беларускія фальклорныя матывы ў творчасці А. Міцкевіча, этымалогію і гісторыю ўжывання прыказак і прымавак, пашыраных у польскай і ўсходнеславянскіх мовах («Разумнай галаве хопіць двух слоў», т. 1—2, 1958—60). У працы «Польская народная казка ў сістэматызаваным размеркаванні» (т. 1—2, 1947) сістэматызаваў матывы польскіх народных казак. Рэдактар і адзін з аўтараў «Слоўніка польскага фальклору» (1965).

## Прэміі і ўзнагароды 
Дзяржаўная прэмія Польшчы (1964).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Масціскім раёне
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Польшчы
Катэгорыя:Фалькларысты Польшчы
Катэгорыя:Члены Польскай акадэміі ведаў
Катэгорыя:Члены Польскай акадэміі навук
Катэгорыя:Замежныя члены Сербскай акадэміі навук і мастацтваў
Катэгорыя:Выпускнікі Ягелонскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Латвійскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Варшаўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Калумбійскага ўніверсітэта
Возера Міватн (Тытан)

**Міватн** () — вуглевадароднае возера, якое знаходзіцца на паўночным полюсе самага буйнога спадарожніка Сатурна — Тытана, па каардынатах .

Дыяметр возера складае 55 км. Знаходзіцца на паўночным полюсе побач з яго морамі (Кракена, Лігеі і Пунгі). Возера складаецца з вадкіх вуглевадародаў (у асноўным з метану, этану і прапану). Возера Міватн з'яўляецца адным з многіх азёр, якія раскіданыя ўздоўж паўночнага полюса Тытана. Пры дапамозе радара Касіні яно было знойдзена ў 2007 годзе.

Названа ў гонар зямнога возера Міватн, размешчанага на тэрыторыі Ісландыі.

## Гл. таксама 
* Гідрасфера Тытана
* Тытан

## Спасылкі 
* Карта паўночнага полюса Тытана 

Катэгорыя:Азёры Тытана
Марыс дэ Вламінк

**Марыс дэ Вламінк** (; , Парыж — ) — французскі жывапісец і графік. Прадстаўнік фавізму.

Самавучка. Фарміраваўся пад уплывам В. ван Гога і П. Сезана. Раннія творы (пачатак XX ст.) дынамічныя па кампазіцыі, напружана-кантрасныя і крыкліва-зыркія па колеры і пейзажы: «Чырвоныя дрэвы», «Дом пад дрэвам», «Цырк», «Нацюрморт з яблыкамі» (усе 1906), «Баркі на Сене» (1907), «Буксір каля Шату» (1908), «Кветкі» (1909); партрэт А. Дэрэна (1905), «Аўтапартрэт» (1912) і інш. Творам 1920—30-х гг. («Руэй-ла-Гадэльер», «Царква ў Авер-сюр-Уаз. Памяці ван Гога») уласціва драматычная экспрэсія, змрочны каларыт. Працаваў у галіне станковай і кніжнай графікі (гравюры на дрэве «Жаночая галава», «Аржэнтоль», літаграфія «Сен-ле-Таверні» і інш.).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Парыжы
Катэгорыя:Мастакі Францыі
Пясочны гадзіннік

**Пясочны гадзіннік** — найпрасцейшая прылада для вымярэння часу. 2 лейкападобныя пасудзіны (ці цэлая сістэма) злучаны вузкай гарлавінай; адна часткова запоўнена пяском. Прамежак часу, за які пясок праз гарлавіну перасыпаецца з адной пасудзіны ў другую, можа складаць ад некалькіх секунд да некалькіх гадзін.

## Гісторыя і сучаснасць 
Адным з першых згадванняў пра такі гадзіннік з'яўляецца выяўленае ў Парыжы паведамленне, у якім утрымліваецца ўказанне па падрыхтоўцы тонкага пяску з парашка чорнага мармуру, пракіпячонага ў віне і высушанага на сонцы. На караблях ужываліся чатырохгадзінныя пясочныя гадзіннікі (час адной вахты) і 30-секундныя для вызначэння хуткасці карабля па лагу.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гадзіннікі
Катэгорыя:Выкарыстанне пяску
Пясчанік

**Пясчанік**, **пескавік** — асадкавая горная парода з зерняў пяску, сцэментаваных гліністым, карбанатным, крамяністым, жалезістым і іншым матэрыялам. Паводле памераў зерняў і мінеральнага складу вылучаюць тыя ж разнавіднасці, што і сярод пяскоў. Вылучаюць таксама аркозы, граўвакі (пясчанікі з мінералаў і абломкаў асноўных вывергнутых парод, пераважна эфузіўных) і туфагенныя пясчанікі (утрымліваюць піракластычны матэрыял да 50%). Паводле ступені звязанасці вылучаюць пясчанікі слаба-, сярэдне-, моцнасцэментаваныя. Шчыльнасць — 2,25-2,67% г/см³, порыстасць 0,69-6,7%, мяжа трываласці на сцісканне 30-266 МПа. Пры метамарфізме пясчанік ператвараецца ў кварцыт.

Шырока выкарыстоўваецца ў будаўніцтве (вытворчасць друзу, жвіру; як бутавы камень, сценавы і аздабленчы матэрыял), як абразіў. Кварцавы пясчанік ідзе на выраб вогнетрывалай дынасавай цэглы, шкла, кіслотатрывалых матэрыялаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прыродны камень
Катэгорыя:Абломкавыя горныя пароды
Радваніцкі сельсавет

**Радва́ніцкі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Вялікія Радванічы.

## Гісторыя 
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Жабінкаўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Радванічы. Пасля скасавання Жабінкаўскага раёна 8 жніўня 1959 года перададзены ў склад Брэсцкага раёна. 4 верасня 1972 года скасавана вёска Муры (злілася з вёскай Малыя Радванічы). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Радваніцкага сельсавета было 5 населеных пунктаў. 20 чэрвеня 1988 года скасавана вёска Завосце.

## Склад 
У склад сельсавета ўваходзяць 4 населеныя пункты:

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1071 чалавек, з іх 79,7 % — беларусы, 9,3 % — украінцы, 7,3 % — рускія, 1,8 % — армяне; паводле перапісу 2019 года — 1204 чалавекі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Жабінкаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Бланкілья

**Бланкі́лья** () — востраў на поўдні Карыбскага мора. З’яўляецца федэральным уладаннем Венесуэлы. Плошча — 64,53 км². Сталага насельніцтва няма.

## Геаграфія 
Востраў Бланкілья з’яўляецца часткай Паўднёвых Падветраных астравоў групы Малых Антыльскіх астравоў. Знаходзіцца ў 289 км на паўночны ўсход ад Каракаса, сталіцы Венесуэлы, у 388 км на усход ад Банайрэ, у 310 км на захад ад Грэнады. Уяўляе сабою плоскае скалістае плато, вышыня якога дасягае 30 м. Даўжыня — 11,24 км. Найбольшая шырыня — 9,35 км. Даўжыня берагавой лініі — каля 55 км. Значная частка ўзбярэжжа пакрыта пляжамі з дробным белым пяском. Дзякуючы яму востраў атрымаў сваю назву (ад , «белы»).

Востраў мае вулканічнае паходжанне. Сфарміраваўся ў зоне субдукцыі літасферных пліт (гл. Тэктоніка пліт) каля 65 — 55 млн гадоў таму як падводнае плато, на якім паступова назапашваліся арганічныя ападкі. Далейшая субдукцыя выштурхала востраў над паверхняй мора. У заходняй частцы захаваліся гранітныя скалы, што маюць дачыненне да перыяду першапачатковага ўзнікнення. На ўсходзе знойдзены каралавыя тэрасы, што сфарміраваліся ў выніку змен узроўню мора не пазней за 8 тысячагоддзе да н. э.

Клімат трапічны вільготны. Нягледзячы на частыя дажджы, кіпрая паверхня ўсмоктвае ападкі, таму на Бланкілье няма рэк і азёр. Сярод скал часам вылучаюцца невялікія гранітныя «кішэні», дзе пітная вада можа захоўвацца доўгі час.

## Прырода 
Флора прадстаўлена відамі, прыстасаванымі да нястачы вільгаці, у тым ліку кактусамі. Для фаўны характэрны як мясцовыя (ігуаны, птушкі, казуркі), так і інтрадуцыраваныя чалавекам віды (здзічэлыя козы, аслы). Сярод каралавых рыфаў каля вострава знаходзяць рэдкія чорныя каралы.

## Гісторыя 
Індзейцы часова наведвалі востраў ужо ў глыбокай старажытнасці. Археолагамі выяўлены рэшткі іх керамікі, пакінутыя каля 1150 г. да н. э. У 1498 г. адкрыты Хрыстафорам Калумбам. У XVII — XVIII стст. на ім спыняліся піраты. У 1874 г. на Бланкілье было заснавана невялікае галандскае паселішча, аднак яго жыхары былі выгнаны ўрадам Венесуэлы.

Афіцыйна далучаны да Венесуэлы ў 1938 г.

У нашы дні востраў наведваюць вучоныя, турысты, тут маецца сезонная база марской ваенізаванай аховы.

## Спасылкі 
* Isla La Blanquilla Facts
* En fotos: La Blanquilla, una paradisíaca playa llena de riqueza natural 
* venciclopedia.com 
* eol.jsc.nasa.gov 

Катэгорыя:Астравы Карыбскага мора
Катэгорыя:Астравы Венесуэлы
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Катэгорыя:Малыя Антыльскія астравы
Вялікія Радванічы

**Вялі́кія Радва́нічы** (, ) — аграгарадок у Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці, на правым беразе р. Рыта. Адміністрацыйны цэнтр Радваніцкага сельсавета. Размешчаны за 33 км на паўднёвы ўсход ад Брэста, 23 км ад чыгуначнай станцыі Жабінка, на ўсходзе меліярацыйныя каналы, на захадзе — р. Рыта (прыток р. Мухавец). Транспартныя сувязі па аўтадарозе Вялікія Радванічы — Брэст.

У складзе Рэспубліканскага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Селекцыйна-гібрыдны цэнтр „Заходні“» (цэнтр — аг. Вялікія Матыкалы).

## Назва 
Фіксаваліся віленскія прозвішчы Радван, Радвановіч, горадзенскае Радванскі.

## Гісторыя 
Паводле пісьмовых крыніц вядомы з XVI стагоддзя як сяло — цэнтр Радваніцкай воласці ў Берасцейскім старостве Троцкага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. У 1510 годзе кароль Жыгімонт I Стары зацвердзіў Радванічы Царкоўныя на р. Рыць за берасцейскім дваранінам Андрэем Лозкам. У 1600 годзе была пабудавана праваслаўная царква.

Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) у складзе Расійскай імперыі, у Слонімскай, з 1797 года — у Літоўскай, з 1801 года — у Гродзенскай губернях. У 1886 годзе ў сяле размяшчалася валасное праўленне, праваслаўная царква, карчма, за 3 вярсты знаходзілася лясная кантора Каблунь. У 1890 годзе ўладальнікамі маёнтка былі І. Песціч, Катарскі, У. Тур. У 1889 годзе працавала народнае вучылішча, у якім вучыліся 67 хлопчыкаў і 3 дзяўчынкі.

У 1905 годзе сяло Радванічы Царкоўныя — цэнтр Радваніцкай воласці, за 25 вёрст ад Брэста. У ім працаваў валасны сельскі фельчар, былі размешчаны ўчасткі паліцэйскіх ураднікаў, міравых пасрэднікаў, судова-міравой акругі, судовых следчых, адзін раз у год дзейнічаў прызыўны ўчастак па воінскай павіннасці. У воласць уваходзілі маёнтак Франопаль, вёскі Літвіны, Кашылава, Міхалін, Ваўкі, Радванічы Зарэчныя. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, цэнтр Радваніцкай гміны Брэсцкага павета Палескага ваяводства. Дзейнічала падпольная ячэйка КПЗБ.

З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну фашысты знішчылі 97 двароў, загубілі 34 жыхароў; на фронце загінуў 41 вясковец.

## Інфраструктура 
Сярэдняя школа, дзіцячы сад, фельчарска-акушэрскі пункт, бібліятэка, аддзяленне сувязі, 2 магазіны.

## Насельніцтва 
* 192 мужчыны, 293 жанчыны (1868)
* 54 двары, 634 жыхары (1886)
* 324 жыхары (1905)
* 97 двароў, 595 жыхароў (1921)
* 220 двароў, 937 жыхароў (1940)
* 575 жыхароў (1959)
* 205 гаспадарак, 537 жыхароў (1997)
* 194 гаспадаркі, 506 жыхароў (2005)

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Радваніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брэсцкага раёна
Да

**Да**, *Чорная рака* (, ) — рака ў Кітаі і В’етнаме, правы найбольш буйны прыток ракі Хангха.

Даўжыня каля 1000 км. Вытокі на Юныганьскім нагор’і. Цячэ пераважна ў глыбокай даліне з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Мусонны рэжым з летне-восеньскай паводкай. У нізоўях Да — рысаводства. На рацэ Да — горад Хоабінь.

Катэгорыя:Рэкі В’етнама
Катэгорыя:Рэкі Кітая
Катэгорыя:Басейн Паўднёва-Кітайскага мора
Пякарня

]]
**Пякарня**  — невялікае немеханізаванае прадпрыемства па выпечцы і рэалізацыі хлебабулачных і кандытарскіх вырабаў,якое, як правіла, таксама рэалізуе іх на месцы. Тыповы асартымент пякарань складаюць розныя хлябы, тарты, пірожныя і пірагі.

Некаторыя пякарні таксама спалучаюць у сабе функцыі кафэ. У іх маюцца абсталяваныя для арганізацыі грамадскага харчавання залы, а асартымент, апроч уласна хлебабулачных і кандытарскіх вырабаў, таксама ўключае гарбату ці каву для кліентаў, ахвотнікаў спажыць іх прадукцыю прама ў памяшканні.

## Літаратура 
* Hermann Eiselen: *Die Neuzeit der Bäckerei. Ein Streifzug durch ihre Geschichte von 1860 bis 2005*. BackMedia Verlagsgesellschaft, Bochum 2006, ISBN 3-9808146-2-9.

Катэгорыя:Пякарная вытворчасць
Катэгорыя:Прадпрыемствы грамадскага харчавання
Катэгорыя:Рознічны гандаль
Давід-Бек

**Давід-Бек** (, ? - ) — дзеяч  армянскага вызвольнага руху супраць іранскіх і турэцкіх заваёўнікаў. У 1722-25 узначаліў ўзброеную барацьбу капанскіх армян супраць Ірана, якая прывяла да амаль поўнага выгнання персаў з Усходняй Арменіі. У 1726-28 армяне пад правадырствам Давід-Бека змагаліся супраць туркаў, якія імкнуліся захапіць Закаўказзе.

Катэгорыя:Памерлі ў 1728 годзе
Катэгорыя:Ваенныя Арменіі
Катэгорыя:Гісторыя Арменіі
Давід Анахт

**Давід Анахт** (, нар. канец 5 ст. - памёр 1-я палова 6 ст.) — армянскі філосаф-неаплатонік, прадстаўнік александрыйскай школы антычнай філасофіі. Вучыўся ў Александрыі і Афінах. Філасофія Давіда Анахта, выкладзеная ў апублікаваных "Азначэнні філасофіі", "Аналізе "Увядзення "Парфірыя" і інш, спалучае ў сабе платанізм з элементамі вучэння Арыстоцеля і Піфагора.

Давід Аанахт выступаў супраць скептыцызму і рэлятывізму, за дзейснасць філасофскага спасціжэння свету. Мэта філасофіі, паводле Анахта, - пошукі і ўказанне шляхоў пазбягання зла і дасягнення духоўнай дасканаласці. Веды не з'яўляюцца самамэтай, яны павінны служыць маральнаму ўзвышэнню чалавека. У вучэнні аб душы Анахт развіваў неаплатанічныя ідэі. У армянскую сярэднявечную філасофію сістэма Анахта ўнесла свецкі, рацыяналістычны пачатак.

Катэгорыя:Неаплатонікі
Катэгорыя:Пісьменнікі Арменіі
Катэгорыя:Вучоныя Візантыі
Катэгорыя:Філосафы VI стагоддзя
Катэгорыя:Філосафы Арменіі
Катэгорыя:Філосафы Візантыі
Кісатэн

.]]
 — кавярня ў Японіі. Першапачаткова *кісатэн* узніклі ў якасці ўстаноў, дзе наведвальнікам прапаноўвалі розныя віды безалкагольных напояў (каву ці гарбату), пірожныя, садавіну і закускі. Унутры мог быць більярд, меліся кнігі, часопісы.

У сярэдзіне XX стагоддзя адбылося рэзкае павелічэнне колькасці падобных кафэ. Кожнае з іх жадала мець сваю адметную рысу — так узніклі музычныя кафэ, кафэ з танцпляцоўкамі, манга-кафэ і іншыя.

## Гл. таксама 
* Манга-кафэ

Катэгорыя:Кафэ
Катэгорыя:Культура Японіі
Возера Сатанера (Тытан)

**Сатанера** () — вуглевадароднае возера, якое знаходзіцца на паўночным полюсе самага буйнога спадарожніка Сатурна — Тытана, па каардынатах .

Дыяметр возера складае 63 км. Знаходзіцца на паўночным полюсе побач з яго морамі (Кракена, Лігеі і Пунгі). Возера складаецца з вадкіх вуглевадародаў (у асноўным з метану, этану і прапану). Возера Сатанера з'яўляецца адным з многіх азёр, якія раскіданыя ўздоўж паўночнага полюса Тытана. Пры дапамозе радара Касіні яно было знойдзена ў 2007 годзе.

Названа ў гонар зямнога возера АСатанера, размешчанага на тэрыторыі Іспаніі.

## Гл. таксама 
* Вадкасць на Тытане
* Тытан

## Спасылкі 
* Карта паўночнага полюса Тытана 

Катэгорыя:Азёры Тытана