Кікладскае мастацтва

]]
Антычная Кікладская культура квітнела на астравах Эгейскага мора з 3300 да 1100 гадоў да н. э. Разам з мінойскай цывілізацыяй і мікенскай Грэцыяй, кікладскі народ уваходзіць у тры асноўныя эгейскія культуры. Такім чынам кікладскае мастацтва з’яўляецца адной з трох асноўных галін .

Самы вядомы выгляд захаваных твораў — гэта мармуровая статуэтка. Часцей за ўсё гэта сілуэт жанчыны ў поўны рост са складзенымі спераду рукамі. У адрозненне ад выразна акрэсленага носа, твар пусты і гладкі, хоць на некаторых статуэтках ёсць сведчанні таго, што яны першапачаткова былі афарбаваныя. Значная колькасць статуэтак вядомыя, хоць, на жаль, большасць была незаконна канфіскавана з іх незапісанага археалагічнага кантэксту, які звычайна з’яўляецца пахаваннем.

## Неалітычнае мастацтва 
Амаль уся вядомая інфармацыя адносна мастацтва Кікладаў эпохі неаліту паходзіць з месца раскопак на востраве  каля . Кераміка гэтага перыяду падобная кераміцы Крыта і мацерыковай Грэцыі.  піша: «характэрнай формай з’яўляецца чаша на высокай назе, падобная на тып, які ўзнікае на мацерыку ў перыяд позняга неаліту».

## Кікладскія скульптуры 
Самай вядомай творчасцю гэтага перыяду з’яўляюцца мармуровыя статуэткі, якіх звычайна называюць «ідаламі» або «фігуркамі», хоць ні адна назва не падыходзіць дакладна: першы тэрмін звязаны з рэлігійнай функцыяй, што эксперты зусім не ўхваляюць, а другі недарэчна ўжываюць да буйных фігур, памер якіх амаль роўны памеру чалавека. Гэтыя мармуровыя статуэткі раскіданыя па Эгейскім моры, што дазваляе выказаць здагадку, што яны былі папулярныя сярод насельніцтва Крыта і мацерыковай Грэцыі. Мабыць, самымі вядомымі з гэтых з’яўляюцца статуэткі музыкаў, а менавіта арфістаў і дудароў. Датуючы прыкладна 2500 годам да н.. э., гэтыя музыканты часам лічацца «старажытнымі музыкамі з Эгейскага мора».
) ]]
Большасць гэтых статуэтак з’яўляюцца высока стылізаванымі ўяўленнямі пра фігуру жанчыны, якая, як правіла, мае плоскую і геаметрычную будову, што робіць яе надзвычай тоеснай з . Аднак гэта можа быць памылкай, паколькі ёсць доказы таго, што скульптуры першапачаткова былі ярка афарбаваныя. Большасць фігурак — выява аголеных жанчын са складзенымі на жываце рукамі, як правіла, правая рука трымаецца ніжэй левай. Большасць пісьменнікаў, якія разглядалі гэтыя артэфакты з антрапалагічнага або псіхалагічнага пункту гледжання, лічаць, што яны з’яўляюцца прадстаўнікамі вялікай багіні прыроды, традыцыйна, як і жаночыя статуэткі перыяду неаліту, такія як Венера Вілендорфская. Нягледзячы на гэта, некаторыя археолагі згаджаюцца, што такое тлумачэнне ў цэлым не з’яўляецца ўзгодненым археолагамі, сярод якіх няма адзінага меркавання адносна іх значнасці. Іх па-рознаму трактавалі як ідалаў багоў, выяў смерці, дзіцячых лялек і іншае. Лічыцца, што яны былі «больш, чым лялькі і, мабыць, менш, чым святыя ідалы».

Здагадка аб тым, што гэтыя выявы былі ідаламі ў жорсткім сэнсе — прадметы культу, якія былі цэнтрам абраду, — не пацвярджаюцца ніякімі археалагічнымі сведчаннямі. Археалагічныя дадзеныя паказваюць, што гэтыя выявы рэгулярна выкарыстоўваліся ў пахавальнай практыцы: усе яны былі знойдзены ў магілах. Аднак, па меншай меры на некаторых з іх прыкметныя відавочныя прыкметы рамонту, што азначае, што яны былі прадметамі, якія шанаваліся памерлымі пры іх жыцці і не былі зробленыя спецыяльна для пахавання. Акрамя таго, буйныя статуэткі часам былі разбітыя такім чынам, што былі пахаваныя толькі іх часткі. Гэта з’ява, для якой няма ніякіх тлумачэнняў. Статуэткі былі пахаваныя як з мужчынамі, так і з жанчынамі. Яны былі знойдзены не ў кожнай магіле. Скульптуры часцей за ўсё знаходзяць пакладзенымі на спіну ў магілах, а іх больш буйныя ўзоры былі, магчыма, устаноўлены ў святынях або дамах.

## Ранняе кікладскае мастацтва 
Ранняе кікладскае мастацтва дзеліцца на тры перыяды: i перыяд (2800—2500 да н.э.), II перыяд (2500—2200 да н. э.) і III перыяд (2200—2000 да н. э.). Мастацтва не з’яўляецца выразна абмежаваным адным з гэтых перыядаў, а ў некаторых выпадках нават з’яўляецца прадстаўніком больш чым аднаго Кікладскага вострава. Мастацтва ранняга кікладскага мастацтва I перыяду лепш за ўсё прадстаўлена на астравах Парас,  і Амаргос, тады як II перыяду перш за ўсё назіраецца на Сірасе, а III перыяду — на .

### Ранняе кікладскае мастацтва I перыяду (культура Грота-Пелас, 3300-2700 гг. да н.э.) 
)]]
Найважнейшымі раннімі групамі  з’яўляюцца Пелос, Пластырас і Лурас. Статуэткі Пелоса схематычнага тыпу. І мужчыны, і жанчыны ў пазіцыі стоячы з галавой і тварам складаюць тып Пластырас; малюнак натуралістычны, але таксама па-дзіўным стылізаваны. Тып Лураса разглядаецца як пераходны і спалучае як схематычныя, так і натуралістычныя элементы. Схематычныя статуэткі сустракаюцца часцей і маюць плоскія рысы твару, у іх простыя формы і невыразна акрэсленая галава. Натуралістычныя фігуры невялікія і, як правіла, маюць дзіўныя або перабольшаныя прапорцыі такія, як доўгія шыі, вуглаватыя верхнія часткі цела і мускулістыя ногі.

#### Тып Пелоса (схематычны) 
Статуэткі тыпу Пелос адрозніваюцца ад многіх іншых кікладскіх статуэтак, паколькі ў большасці з іх полу не вызначана. Самыя вядомыя статуэткі тыпу Пелос — гэта фігуркі ў форме скрыпкі. Пад гэтым маецца на ўвазе статуэтка з выцягнутай галавой, адсутнымі нагамі і целам у форме скрыпкі. Адна адмысловая статуэтка «скрыпка», мае грудзі, рукі пад грудзьмі і лабковы трохкутнік, якая магчыма, уяўляе багіню ўрадлівасці. Аднак, паколькі не ўсім фігуркі ўласцівыя такія характарыстыкі, дакладнай высновы пакуль зрабіць нельга.

#### Тып Пластырас (натуралістычны) 
Тып Пластырас — ранні тып кікладскіх статуэтак, названых у гонар могілак на Парасе, дзе яны былі знойдзеныя. Статуэткі захоўваюць форму скрыпкі, выгляд і складзеную руку сваіх папярэднікаў, але таксама прыкметна адрозніваюцца ад іх. Тып Пластырас — гэта найбольш натуралістычны тып кікладскай статуэткі, які можна распазнаць па перабольшаных прапорцыях. Галава формы, падобная на яйка з выразанымі рысамі твару, уключаючы вушы, трымаецца на выцягнутай шыі, якая звычайна займае траціну агульнай вышыні статуэткі. Статуэткам Капсалы ўласцівая тэндэнцыя да складнасці, асабліва ў дачыненні да ног, якія нашмат даўжэй і не маюць магутнай мускулатуры, прапанаванай у больш ранніх формах скульптур. Плечы і сцёгны таксама нашмат вузейшыя, а самі фігуркі вельмі маленькіх памераў, рэдка больш чым 30 см у даўжыню. Сведчанні паказваюць, што для абазначэння такіх рысаў, як вочы і лабковы трохкутнік, тады рэгулярна выкарыстоўвалася фарба, а не выразанне іх непасрэдна. Характэрнай асаблівасцю тыпу Капсала з’яўляецца тое, што выглядае так, быццам некаторыя статуэткі адлюстроўваюць цяжарнасць, маючы ўздутыя жываты з лініямі, намаляванымі папярок жывата. Як і іншыя статуэткі II перыяду ранняга кікладскага мастацтва, найбольш вызначальнай рысай тыпу Капсала ёсць рукі ў складзеным становішчы.

#### Тып Спедас 
у, тып Даказісмата (ранняе кікладскае мастацтва II перыяду, 2800—2300 г. да н.э., Музей Эшмала)]]
Тып Спедас, названы ў гонар могілак ранняга кікладскага мастацтва на , з’яўляецца самым распаўсюджаным тыпам статуэтак Кікладаў. Ён шырока распаўсюджаны як у Кікладзе, так і ў іншых месцах і з’яўляецца найбольш даўгавечным. Увогуле тып уключае статуэткі памерам ад мініяцюрных узораў 8 см да манументальных скульптур 1,5 м. За выключэннем статуі мужчынскай фігуры, якая цяпер знаходзіцца ў калекцыі , усе вядомыя творы тыпу Спедас з’яўляюцца жаночымі статуэткамі. Статуэткі тыпу Спедас — гэта звычайна стройныя падоўжаныя жаночыя сілуэты са складзенымі рукамі. Для іх характэрныя U-падобныя формы галавы і глыбокі выразаны прамежак паміж нагамі.

#### Тып Дакатысмата 
Тып Дакатысмата — гэта кікладская статуэтка з канца ранняга кікладскага мастацтва II перыяду бронзавага веку. Пераняўшы на сябе рысы больш ранняга тыпу Спеда, статуэткі Дакатысмата маюць шырокія вуглаватыя плечы і прамы профіль твару. Статуэткі Дакатысмата лічацца самымі стылізаванымі сярод фігур са складзенымі рукамі, з доўгім элегантным сілуэтам, якія паказваюць моцны ўплыў геаметрыі, што асабліва адбіваецца на галаве, якая мае амаль трохкутную форму. Гэтыя фігуры мелі даволі стрыманую будову ў параўнанні з папярэднімі тыпамі, з неглыбокім прамежкам паміж нагамі і злучанымі ступнямі, і часта ламаліся праз іх далікатную структуру.

## Ганчарства 
а (каля 2100 г. да н.э.;) ]]
Мясцовая гліна апынулася цяжкай у працы для мастакоў, таму ганчарныя вырабы, талеркі і вазы гэтага перыяду рэдка вышэй чым сярэдняй якасці. Важнае значэнне маюць так званыя «патэльні», якія з’явіліся на востраве Сірас падчас II перыяду. Гэта круглыя дэкараваныя дыскі, якія не выкарыстоўваліся для падрыхтоўкі ежы, але, верагодна, ўжываліся як талісман урадлівасці ці люстэрка. Знойдзены таксама некаторыя статуэткі з выявай жывёл і караблёў.

Акрамя гэтага, былі знойдзены і іншыя формы функцыянальнага ганчарства. Усе ганчарныя вырабы ранняй кікладскай цывілізацыі вырабляліся ўручную і, як правіла, былі чорнага або чырванаватага колеру, хоць быў знойдзены ганчарны посуд колеру бледнага пяску. Самыя распаўсюджаныя формы — гэта скрынкі ў форме цыліндру, вядомыя як піксіды, і банкі з горлам. Яны маюць грубую структуру, з тоўстымі сценамі і недасканаласцямі ў выглядзе крышэння, але часам таксама маюць натуралістычную будову, якая нагадвае марскую культуру Эгейскіх астравоў. Таксама ёсць статуэткі жывёл.
а, позняга кікладскага мастацтва (17 стагоддзе да н.э.) ]]

## Галерэя 

Файл:Cycladic figurine female, 3200–2800 BC, AshmoleanM, AN 1946.118, 142402.jpg|Жаночая мармуровая статуэтка з Наксаса, тыпу Пластырас (3200-2800 да н., Музей Эшмала, Оксфард)
Файл:Idol torso cycladic figurine Plastiras type 2800-2700 B, PMTh 24 0503157.jpg|Жаночае тулава з больш цёмнага каменя з адтулінай у горле і дзіркай паміж сцёгнамі, тып Пластырас (ранняе кікладскае мастацтва I перыяду 2800-2700 гг. да н. э.; 
Файл:Kykladenidol.jpg|Кікладская скульптура ()
Файл:Cycladic female figurine 2.jpg|Жаночы кананічны тып, ранняя праца тыпу Спедас ()
Файл:Head figurine Spedos Louvre Ma2709.jpg|Статуэтка жаночай галавы, тып Спедас,  (Ранняе кікладскае мастацтва II перыяду 2700-2300 гг. да н. э.; Луўр )

## Літаратура 
** Doumas, Christos (1969). *Early Cycladic Art.* Frederick A. Praeger, Inc.
** Higgins, Reynold (1967). *Minoan and Mycenaean Art.* Thames and Hudson.
** Hood, Sinclair (1978). *The Arts in Prehistoric Greece.* Penguin Books.

## Спасылкі 
** The Cycladic Sculptures
** *Greek art of the Aegean Islands*, Issued in connection with an exhibition held November 1, 1979 — February 10, 1980, Metropolitan Museum of Art, New York, sponsored by the Government of the Republic of Greece, complemented by a loan from the Musée du Louvre

Катэгорыя:Антычнае мастацтва
Катэгорыя:Першабытнае мастацтва
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі