Мікола Абрамчык

**Мікола (Мікалай Сямёнавіч) Абрамчык** () — беларускі грамадскі і палітычны дзеяч, , інжынер. Прэзідэнт Рады БНР (снежань 1947—1970).

## Паходжанне 
Прадзед Базыль Абрамчык меў трынаццаць сыноў, якія ўзялі ўдзел у паўстанні 1863—1864 гадоў. Адзін быў за гэта пакараны смерцю на шыбеніцы, іншыя высланыя, а дзеда Міколы Янку выгналі з духоўнай семінарыі і пазбавілі грамадзянскіх правоў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў в. Сычавічы Вілейскага павета Віленскай губерні ў Расійскай імперыі (цяпер Маладзечанскі раён Мінскай вобласці). Наконт даты нараджэння Міколы Абрамчыка ёсць розныя версіі, найбольш праўдападобна, што ён нарадзіўся 6 жніўня 1903 года, бо гэтая дата ўласнаручна ім запоўнена ў анкеце БІНіМ. Гэтая ж дата была надрукавана ў газеце «Бацькаўшчына» за 1952 год, дзе быў размешчаны вялікі біяграфічны артыкул, напісаны Лявонам Рыдлеўскім.

З 1921 года браў удзел у нацыянальным руху, быў прадстаўніком Рады БНР на Вілейскую акругу. Скончыў Радашковіцкую беларускую гімназію. З 1924 года працягваў адукацыю ў Чэхаславакіі, скончыў там эканамічна-кааператыўны факультэт Украінскай гаспадарчай акадэміі ў Подзебрадах з дыпломам інжынера-эканаміста, а таксама факультэт гісторыі і сацыялогіі Карлава ўніверсітэта ў Празе. Быў дзеячам Аб’яднання беларускіх студэнцкіх арганізацый. У Чэхаславакіі зблізіўся з прадстаўнікамі ўрада БНР (П. Крэчэўскім, В. Захаркам і інш.). У пачатку 1920-х гадоў з мэтай каардынацыі дзеянняў шмат разоў нелегальна наведваў БССР.

У 1930 годзе пераехаў у Францыю, заснавальнік і кіраўнік аб’яднання беларускіх рабочых «Хаўрус беларускай працоўнай эміграцыі» (1932), выдавец яго перыядычных выданняў «Бюлетэнь» (*Le Bulletin des Travailleures Bielorussiens en France*) і «Рэха». Працаваў рабочым і інжынерам на фабрыках, шахтах і ў сельскай гаспадарцы. У Парыжы жыў па адрасе *Rue de Gravilliers 65*. Мікалай Вакар, знаёмы з Абрамчыкам, успамінаў: «Быў у яго ў мансардзе пад небам… кніжныя паліцы, чыгунная печка, пішучая машынка на часанам стале і рататар…».

У 1941—1943 гадах дзеяч Беларускага камітэта самапомачы (БКС) у Берліне, рэдактар газеты «Раніца» (1939—1944), арганізатар і лектар курсаў беларусазнаўства, выдавец кніг Я. Коласа «Сымон Музыка» і Л. Геніюш «Ад родных ніў». Працаваў у Камітэце самапомачы ў Беластоку. Уступіў у кантакты з Беларускай незалежніцкай партыяй, але ў кастрычніку 1943 года быў арыштаваны гестапа і вывезены ў Парыж пад хатні арышт. Жыў у прыгарадзе Парыжа Вільпэнце. 2 снежня 1944 запісаўся для падрыхтоўкі дысертацыі пад назвай "Крытычнае ўвядзенне ў вывучэнне беларускай гісторыі" ''(Introduction critique à l'étude de l’histoire bélarussienne)* на філалагічны факультэт Сарбоны.

Ад 15 жніўня 1945 быў старшынём Беларускага нацыянальнага цэнтра ў Германіі. Цягам 1945–1947 гадоў Мікола Абрамчык паступова стварыў сабе арганізаванае кола прыхільнікаў. Да арганізацыйнага супрацьстаяння дадаліся моўны і царкоўны аспекты, у выніку чаго з’явіліся дзве мянушкі: «крывічы» (для прыхільнікаў Міколы Абрамчыка) і «зарубежнікі» (для прыхільнікаў Радаслава Астроўскага). Апошнія паступова былі выціснутыя з БНЦ. 

Ад 1946 г. працаваў па лініі IRO (International Refugee Organization). У снежні 1947 г. афіцыйна аднавіў і ўзначаліў Раду БНР. Мікола Абрамчык быў праціўнікам пераходу беларускіх епіскапаў у РЗПЦ і адным з ініцыятараў адраджэння БАПЦ у 1948 годзе.

 у Парыжы]]
Удзельнічаў у паваенным антыкамуністычным руху, аўтар брашуры «*I accuse Kremlin of Genocide of My Nation*» (*Я абвінавачваю Крэмль у генацыдзе майго народа*; ЗБК, Таронта, 1950). У 1950—1960-я гады быў прэзідэнтам Лігі за вызваленне народаў СССР (*League for the Liberation of the Peoples of the USSR (Paris Bloc)*). Паводле гісторыка Наталлі Гардзіенка, дзякуючы Міколе Абрамчыку з’явілася беларуская рэдакцыя Радыё «Вызваленне/Свабода».

У канцы 1960-х гадоў захварэў на рак. У 1969 годзе перанёс аперацыю. 29 мая 1970 года памёр у шпіталі Анэ-су-Буа.
Пахаваны ў Парыжы на могілках Пер-Лашэз. З-за таго што на магільнай пліце не было надпісу, а магілу значны час не даглядалі, месца пахавання М. Абрамчыка было згублена. Намаганнямі сяброў супольнасці «Беларуская нацыянальная памяць» магілу знайшлі ў 2008 годзе.

## Сям’я 
Быў жанаты з Нінай Ляўковіч (з пачатку 1940-х). Дзядзька беларускага дзеяча эміграцыі Данілы Клінцэвіча.

## Творы 
* Procès 490 de la Ghromade bielorusse è Vilna. Prague: Secanina, 1928. 32 p.
* Historyja Biełarusi u kartach: pavodle lekcyj čytanych ing. M. Abramčykam, na kursach Biełarusawiedy u Berlinie 1941-42 hodzie. Berlin, 1942. 62 s. 
* О белорусско-польских взаимоотношениях в прошлом и настоящем. Париж, 1 марта 1945. 4 с.  
* Ab pryrodnykh bahatstvakh Belarusi. Liondan, 1947. 45 s. 
* [La Bielorussie]. Paris, le 29 Avril 1948. 6 p. 
* I accuse the Kremlin of genocide of my nation: based on the secret documents of the military prosecutors and N.K.V.D. of the U.S.S.R. Toronto: Byelorussian Alliance in Canada, 1950. 36 p. 
* Змагар за долю іншых. Памяці Лявона Рыдлеўскага. Нью Ёрк: "Беларус", 7 лістапада 1953. 4 с.
* The new Soviet political line and our position. N.Y., Sept. 27, 1956. 3 p. 
* The League for the Liberation of the Peoples of the USSR: Composition, Aims and Tasks // Problems of Peoples of USSR. № 1 (1958). P. 5-7.  
* Manifesto of the Rada of the Byelorussian Democratic Republic. N.Y., March 25th, 1958. 8 p.
* Belorussia. Munich, 1963. 13 p. 

## Літаратура 
* *Zaprudnik J.* Historical Dictionary of Belarus. Lanham, Md. [u.a.]: Scarecrow Press, 1998. ISBN 0-8108-3449-9
* *Арлоў У.* Імёны Свабоды / Уладзімер Арлоў. — [Б.м.]: Радыё Свабодная Эўропа — Радыё Свабода, 2007. — (Бібліятэка Свабоды. XXI стагодзьдзе). — С. 256—257.
* *Туронак Ю.'' Беларуская кніга пад нямецкім кантролем (1939—1944). — Мн., 2002.
* Экспедыцыя Беларускай Нацыянальнай Памяці па краінах Заходняй Еўропы // Беларускае Радыё «Рацыя»: Матэрыялы: Замежжа. 7.8.2008, 12:59. — Эл.рэсурс racyja.by

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры БНР
Катэгорыя:Навучэнцы Радашковіцкай беларускай гімназіі
Катэгорыя:Старшыні Рады Беларускай Народнай Рэспублікі
Катэгорыя:Імігравалі ў Чэхаславакію з Беларусі
Катэгорыя:Імігравалі ў Францыю з Беларусі
Катэгорыя:Постаці беларускай эміграцыі
Катэгорыя:Постаці БАПЦ