open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гарбатая гара

**«Гарбатая гара»** () — амерыканская меладрама рэжысёра Энга Лі пра любоўную сувязь двух каўбояў, якая лічыцца «першым у гісторыі кіно гей-вестэрнам». У аснову сцэнарыя Даяны Асаны і Лары Мак-Мёртры лёг аднайменны аповед англійскай пісьменніцы Энні Пру. Галоўныя ролі выканалі Хіт Леджэр і Джэйк Джыленхол.

Прэм’ера фільма «Гарбатая гара» адбылася на Венецыянскім міжнародным кінафестывалі 2 верасня 2005 года, дзе ён атрымаў «Залатога льва» і быў выпушчаны ў пракат 9 снежня таго ж года. Карціна атрымала чатыры ўзнагароды Брытанскай акадэміі BAFTA ў катэгорыях «Найлепшая карціна», «Найлепшы акцёр другога плана», «Найлепшая рэжысура» і «Найлепшы адаптаваны сцэнарый», а таксама тры прэміі Амерыканскай акадэміі «Оскар» у катэгорыях «Найлепшая рэжысура», «Найлепшы адаптаваны сцэнарый» і «Найлепшы арыгінальны саўндтрэк».

## Зноскі 
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2005 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы ЗША
Катэгорыя:Вестэрны ЗША
Катэгорыя:Фільмы Энга Лі
Катэгорыя:Фільмы на тэматыку мужчынскай гомасексуальнасці
Катэгорыя:Фільмы кампаніі Paramount Pictures
Катэгорыя:Нацыянальны рэестр фільмаў
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залаты глобус» за найлепшы фільм — драма
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залаты леў»
Халакост у Браслаўскім раёне

За час акупацыі яўрэі Браслаўскага раёна былі практычна цалкам знішчаны. Маштабныя забойствы адбываліся ў населеных пунктах Браслаў, Замосце, Плюсы, Дубіна, Кіслаўшчына, Опса, Слабодка, Яйсы, Іказнь, Самуйлы, Укля, Пераброддзе, Лабецкія. Да пачатку 1990-х гадоў гэтыя факты замоўчваліся афіцыйнымі ўладамі.

У вёсцы Лабецкія (Опсаўскі сельсавет) 22 лютага 1943 года атрад паліцаяў забіў усіх жыхароў — 28 чалавек, якія былі ў гэты дзень у вёсцы — за тое, што яны па чарзе хавалі ў сябе старога яўрэя. Пасля вайны на іх брацкай магіле быў усталяваны помнік.

Падчас акупацыі летам 1942 года яўрэяў вёскі Яйсы (Слабодкаўскі сельсавет) — некалькі дзясяткаў сем’яў — павезлі ў Браслаўскае гета. Але 13 чалавек, у асноўным мужчын, паліцаі забілі на месцы. Іх пахавалі на заходняй ускраіне вёскі, а пасля вайны на гэтым месцы быў усталяваны памятны знак. У 1960-я гады пахаванне было закінута.

Было створана некалькі гета:
* у Браславе (ліпень 1941 — 3 чэрвеня 1943, каля 4500 загінулых),
* у Відзах (лета 1941 — снежань 1942, больш за 2700 загінулых),
* у Дрысвятах (лета 1941 — верасень 1942, больш за 100 загінулых),
* у Друі (лета 1941 — 12 чэрвеня 1942, каля 2200 загінулых),
* у Дубіне (лета 1941 — зіма 1941, больш за 100 загінулых),
* у Іказні (лета 1941 — лета 1942, дзясяткі загінулых),
* у Опсе (чэрвень 1942 — верасень 1942, больш за 300 загінулых),
* у Друйску (1941 — 1942, некалькі сотняў загінулых),
* у Казянах (1941 — снежань 1942, каля 700 загінулых)

У Браслаўскім раёне 32 чалавекі былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага Мемарыяльнага комплексу Катастрофы і гераізму яўрэйскага народа «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*»: Нарушка Ігнат і Генефа, Шчарбінскія Данат, Юзэфа і Уладзіслаў, Часнавіцкія Эмілія, Ядвіга, Іозеф і Альфонс, Матуль Ігнацій, Кіжло Лявонціна і Міхаіл, Дварэцкія Уладзімір і Марыя, Чакан (Дварэцкая) Валянціна, Ламберт (Дварэцкая) Клаўдзія, Вішнеўскія Соф’я і Фелікс, Кісялеўскі Пётр, Цвячкоўскія Эдуард, Надзея і Раіса, Дзянісавы Ганна, Гаўрыла і Леанід, Жоравы Арсен і Марфа, Дзявятка (Жорава) Алімпіяда.

На Браслаўшчыне, акрамя Браслава і Опсы, помнікі расстраляным яўрэям устаноўлены ў Слабодцы

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Браслаўскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Браслаўскага раёна
Летуценнікі (фільм, 2003)

**«Летуценнікі»** () — рамантычная драма Бернарда Берталучы паводле сцэнарыя Гілберта Адэра, створанаму на аснове трох яго кніг, уключаючы аднайменны раман (у сваю чаргу, натхнёны раманам Както «Жудасныя дзеці»). У цэнтры сюжэту - напоўненая кінематаграфічнымі алюзіямі гісторыя сексуальнай рэвалюцыі ў асобна ўзятай парыжскай кватэры, якая адбываецца на фоне студэнцкіх хваляванняў 1968 года. Галоўныя ролі выканалі Майкл Піт, Ева Грын (дэбютнае з'яўленне на кінаэкране) і Луі Гарэль.

## Сюжэт 
Дзеянне фільма адбываецца напярэдадні і падчас майскіх падзей 1968 года ў Парыжы. Малады амерыканец Мэцью прыязджае ў Парыж па праграме студэнцкага абмену, каб палепшыць свае веды французскай мовы. Большую частку вольнага часу ён праводзіць у Сінематэцы, у кампаніі іншых падлеткаў, апантаных аматараў кіно, атрымліваючы асалоду ад прагляду сучасных стужак і кінакласікі.

Аднойчы ён сустракае сваіх аднагодкаў, Ізабэль і Тэа, якія сцвярджаюць, што з'яўляюцца блізнятамі. Новыя знаёмыя запрашаюць Мэцью на час адсутнасці бацькоў пераехаць у іх кватэру. Паступова высвятляецца, што блізкасць Ізабэль і Тэа балансуе на мяжы інцэсту. Адарваныя ад свету студэнцкіх хваляванняў, усе трое самаахвярна аддаюцца сексуальным і псіхалагічным эксперыментам, абмяркоўваюць кінамастацтва.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы 2003 года
Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі 2003 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 2003 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Італіі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы пра Парыж
Катэгорыя:Фільмы Бернарда Берталучы
Катэгорыя:Фільмы кампаніі Fox Searchlight Pictures
Хінёя

**Хінёя** (нарв. Hinnøya) — востраў у Паўночнай Нарвегіі. Найбуйнейшы прыбярэжны востраў у Нарвегіі (больш буйнымі ў складзе краіны з’яўляюцца толькі некалькі астравоў архіпелага Шпіцберген). Тэрыторыя — 2204,7 км ². Насельніцтва — 31 851 жыхароў (2006). Заходняя частка вострава Хінёя адміністрацыйна адносіцца да рэгіёна Вестэролен, паўднёва-заходні ўскраек — да рэгіёна Лафатэн. Найбуйнейшае паселішча — горад Харстад.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Лафатэнскія астравы
Харстад (горад)

**Харстад** (нарв. Harstad) — горад і адміністрацыйны цэнтр аднайменнай камуны, Нарвегія. 3-і па велічыні ў Нур-Норгэ. Размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы вострава Хінёя, уздоўж Вогс-фіёрда.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Памятныя мясціны 
* Царква Трондэнес

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Нарвегіі
Джыленхол

**Джыленхол** (, МФА ) — англізаваная форма шведскага прозвішча *Юленхол* ().

## Вядомыя носьбіты 
* Джэйк Джыленхол — амерыканскі акцёр. 
* Мэгі Джыленхол — амерыканская актрыса, рэжысёр і прадзюсар.

## Зноскі 
Катэгорыя:Шведскія прозвішчы
Папавітса

**Папавітса** () — вёска ў воласці Сетамаа павета Вырумаа, Эстонія. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіла ў склад воласці Вярска.  
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Козэ

**Козэ** () — пасёлак у аднайменнай воласці павета Хар'юмаа, Эстонія. Размешчаны ў даліне ракі Пірыта.
## Насельніцтва 
## Памятныя мясціны 
* Царква Святога Мікалая (Козэ)
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Джэбэ

**Джэбэ-найон**, **Чжэбэ** ( — «страла»), уласнае імя **Джыргаадай** (, каля 1165 — паміж 1223 і 1225) — мангольскі военачальнік, цемнік, адзін з лепшых палкаводцаў Тэмуджына-Чынгісхана.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
*
Баія-Бланка

**Баі́я-Бла́нка** () — горад у Аргенціне, у правінцыі Буэнас-Айрэс.

Горад заснаваны ў 1828 годзе. Размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы краіны на ўзбярэжжы заліва Баія-Бланка Атлантычнага акіяна. Буйны чыгуначны вузел і адзін з галоўных партоў Аргенціны (вываз пшаніцы, мяса, воўны). Нафтаперапрацоўчая, нафтахімічная, мукамольная, мясахоладабойная, гарбарная прамысловасць.

З 1956 года ў горадзе дзейнічае Нацыянальны ўніверсітэт Поўдня. Ёсць ФК Алімпа.

## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Эдуарда Малеа, аргенцінскі пісьменнік і дыпламат
* Карлас Дзі Сарлі, аргенцінскі кампазітар

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Аргенціны
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1828 годзе
Вераніка Лазар

**Вераніка Лазар** (; ,  — , ) — італьянская актрыса тэатра і кіно румынскага паходжання.

## Біяграфія 
Скончыла Бухарэсцкі інстытут тэатральнага і кінамастацтва ім. Караджале. Атрымала ступень у галіне псіхалогіі, якую яна практыкавала да 1994 года, займаючыся ў асноўным парнай тэрапіяй. Іграла ролі на сцэнах тэатраў Бухарэста. У 1963—1964 гады выступала ў тэатральнай трупе Паала Стопа і Рыны Марэлі.

У сярэдзіне 1960-х гадоў пакінула Румынію і ўладкавалася ў Італіі ў 1965 годзе. Пазнаёмілася і выйшла замуж за італьянскага акцёра Адольфа Чэлі, ад якога ў яе было двое дзяцей.

Дэбютавала ў ролі Розы ў фільме Бернарда Берталучы «Апошняе танга ў Парыжы» (1972). У далейшым неаднаразова здымалася ў фільмах Берталучы — «Месяц» (1979), «Пад покрывам нябёсаў» (1990) і інш.

Знялася больш як у 30 фільмах.

З 2007 года была прэзідэнтам Фонда мастацтва румынскага кіно ў Рыме і Пізе.

## Зноскі 
Катэгорыя:Актрысы Італіі
Апошняе танга ў Парыжы

**«Апошняе танга ў Парыжы»** () — эратычны фільм рэжысёра Бернарда Берталучы, які выйшаў на экраны ў 1972 годзе. Галоўныя ролі выконваюць Марлан Бранда і Марыя Шнайдэр.

Дзве намінацыі на прэмію «Оскар»: за рэжысуру Бернарда Берталучы і акцёрскую працу Марлана Бранда (сёмая і апошняя ў кар’еры Бранда намінацыя на «Оскар» у вядучай мужчынскай акцёрскай катэгорыі). Карціна заняла 48-е месца ў спісе 100 найлепшых амерыканскіх меладрам па версіі AFI. Фільм спалучае ў сабе элементы эратычнай і філасофскай меладрамы.

## Сюжэт 
Саракапяцігадовы амерыканец Пол і яго жонка Роза — гаспадары невялікага гатэля ў Парыжы. У Розы ёсць палюбоўнік Марсель (ужо каля года), які пражывае ў гэтым жа гатэлі. Па не агучаных у фільме прычынах Роза здзяйсняе самагубства ў адным з пакояў гатэля. У гэты ж дзень яе муж, шпацыруючы непадалёк, заўважае дваццацігадовую дзяўчыну Жанну, якая збіраецца зняць кватэру ў доме побач з гатэлем. Пол робіць выгляд, што таксама цікавіцца кватэрай. Пры аглядзе кватэры па ініцыятыве Пола яны ўступаюць у палавы кантакт. Пол здымае гэтую кватэру, і палюбоўнікі пачынаюць сустракацца там для інтымных адносін.

Пол адмаўляецца сказаць Жанне сваё імя і не дазваляе ёй называць сваё. Ён таксама адмаўляецца штосьці расказваць пра сябе і забараняе Жанне расказваць пра сябе. Ён паводзіць сябе з ёй груба і грэбліва, увесь час кажа і робіць гадасці. Спачатку Жанне падабаюцца такія правілы, аднак неўзабаве яна пачынае злавацца, і адносіны пачынаюць яе гнясці.

Тым часам, у Жанны ўжо даўно ёсць жаніх Том — малады рэжысёр-пачатковец, які здымае Жанну ў сваім фільме «Партрэт дзяўчыны». Неўзабаве Том прапануе Жанне выйсці за яго замуж. Яна згаджаецца.

Тым часам рыхтуюцца пахаванні Розы — жонкі Пола. Пол заходзіць у пакой, дзе ляжыць яе цела, прыбранае кветкамі. Там ён прамаўляе эмацыйны маналог, звернуты да памерлай жонкі, у канцы якога плача, просіць у яе прабачэння і кажа, што таксама збіраецца пакончыць з сабой, толькі не ведае як і шукае спосаб.

Неўзабаве Жанна, як звычайна, прыходзіць у кватэру да Пола і бачыць, што ён з’ехаў. Жанна засмучаная. Праз нейкі час Пол падыходзіць да яе на вуліцы. Яна кажа яму, што ўсё скончана. Пол прапануе аднавіць адносіны на новых умовах і пачынае расказваць пра сябе. Пол прыводзіць яе ва ўстанову, дзе праходзіць конкурс сярод пар, якія танцуюць танга. Там ён працягвае настойваць на працягу стасункаў. Жанна адмаўляе ўсё настойлівей. Затым яна ўцякае, Пол пераследуе яе і працягвае гнацца за ёй па вуліцы. Жанна дабягае да дома сваёй маці і спрабуе схавацца ў кватэры, але Пол урываецца туды. Там ён просіць Жанну назваць сваё імя. Яна называе і адразу страляе ў яго з пісталета свайго бацькі-нябожчыка. Пол памірае.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы на французскай мове
Катэгорыя:Фільмы Італіі 1972 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 1972 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Італіі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы пра Парыж
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы Італіі
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы Францыі
Катэгорыя:Фільмы Бернарда Берталучы
Катэгорыя:Выдатныя фільмы (Роджэр Эберт)
Ржавускі

**Ржавускі** () — прозвішча, паходзіць ад польскага **Жавускі** () як транслітарацыя праз рускую мову.

## Вядомыя асобы 
* Андрэй Іосіфавіч Ржавускі (нар. 1965) — беларускі дыпламат.
* Пётр Сцяпанавіч Ржавускі (нар. 1914) — беларускі ўрач.
Горад Бога

**«Горад Бога»** () — крымінальны фільм 2002 года бразільскіх рэжысёраў Фэрнанду Мэйрэліcа і Каці Лунд паводле аднайменнага рамана Паўла Лінса.

*«Горад Бога»* атрымаў шырокае прызнанне крытыкаў і чатыры намінацыі на 76-й цырымоніі ўручэння прэміі Оскар: найлепшая аператарская работа, найлепшы рэжысёр, найлепшы мантаж і найлепшы адаптаваны сцэнарый.

Станам на лістапад 2024 года фільм займаў 25 месца ў рэйтынгу 250 найлепшых фільмаў IMDb.

## Сюжэт 
Горад Бога — самая небяспечная фавэла Рыа-дэ-Жанэйра, і менавіта тут растуць трое дзяцей: Ракета, Малыш Фішка і Бенні. Спачатку яны толькі назіраюць, як іншыя падлеткі рабуюць матэлі і дробныя крамы, але кругаварот гвалту зацягвае і іх. Фішка — зараз Малыш Зе, галоўны наркагандляр і граза ўсяго раёна. Бенні — яго найлепшы сябар і правая рука, але яго гняце крымінальны лад жыцця. І толькі Ракеце атрымоўваецца заставацца ў баку. Ён марыць стаць фатографам і становіцца сведкам і збіральнікам хронікі гангстарскіх разборак, якія ўтапілі Горад Бога ў крыві.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы на партугальскай мове
Катэгорыя:Фільмы Бразіліі 2002 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 2002 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Бразіліі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Дэтэктыўныя фільмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы, заснаваныя на рэальных падзеях
Катэгорыя:Экранізацыі раманаў
Катэгорыя:50 фільмаў, якія неабходна паглядзець, перш чым памерці
Баія-Бланка (значэнні)

**Баія-Бланка** — тапонім у Аргенціне.

* Баія-Бланка — горад у правінцыі Буэнас-Айрэс.
* Баія-Бланка — муніцыпалітэт у складзе правінцыі Буэнас-Айрэс.
* Баія-Бланка — заліў Атлантычнага акіяна.

## Гл. таксама 
* Баія (значэнні)
Франчэска Неры

**Франчэска Неры** (; нар. , ) — італьянская актрыса.

## Біяграфія 
Зымалася ў Еўропе, дзе дабілася высокага прызнання крытыкаў і гледачоў. Сярод работ гэтага перыяду «Узросты Лулу» (1990) Бігаса Луны, «Мне здавалася, што гэта каханне» (1991) Масіма Троізі, «Жывая плоць» (1997) Педра Альмадовара.

У 2000-х гадах Франчэска дэбютавала ў Галівудзе, згуляўшы ў трылеры «Ганібал» (2001) з Энтані Хопкінсам у галоўнай ролі і баявіку «Пакрыццё шкоды» (2002) разам з Арнольдам Шварцэнэгерам.

## Зноскі 
Катэгорыя:Актрысы Італіі
Соня Бергамаска

**Соня Бергамаска** (; нар. , , Італія) — італьянская актрыса тэатра і кіно.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Мілане. Пасля школы скончыла Міланскую кансерваторыю імя Джузэпэ Вердзі, дзе вучылася ігры на фартэпіяна. У канцы 1980-х гадоў паступіла ў акцёрскую школу Тэатра Пікала ў Мілане, якую скончыла ў 1990 годзе.

Пасля некалькіх гадоў працы ў тэатры, у 1994 годзе Соня Бергамаска дэбютавала ў кіно, зняўлася ў кароткаметражцы Марыа Мартонэ, якая ўвайшла ў кінаальманах «Дзіўныя гісторыі».

Папулярнасць Соня Бергамаска набыла пасля выхаду ў 2008 годзе фільма «Шалёная кроў». З 1999 года здымалася ў серыяле «Камісар Мантальбана». У 2016 годзе яна сыграла ў фільме «Да д’ябла на рогі», за што была намінаваная на італьянскую нацыянальную кінапрэмію «Давід дзі Данатэла» за «найлепшую жаночую ролю другога плана».

У 2016 годзе Соня Бергамаска была абрана вядучай цырымоній адкрыцця і закрыцця 73-га Венецыянскага кінафестывалю.

У 2017 годзе Бергамаска знялася ў фільме Рыкарда Міланэ «Як котка на кальцавой дарозе» у ролі Лучэ, за якую ў 2018 годзе была намінаваная як найлепшая актрыса другога плана на прэмію «Давід дзі Данатэла».

Акрамя акцёрскай гульні, Соня Бергамаска выступае таксама з невялікімі музычнымі канцэртамі і шоу.

## Зноскі 
Катэгорыя:Актрысы Італіі
Ганібал (фільм, 2001)

**«Ганібал»** () — дэтэктыўны трылер рэжысёра Рыдлі Скота, сіквел «Маўчання ягнят», зняты паводле аднайменнага рамана Томаса Харыса.

Па храналогіі падзей заключны фільм у серыі пра Ганібаля Лектара:

Ганібал: Узыходжанне (2007) — Чырвоны цмок (2002) — Маўчанне ягнят (1991) — Ганібал (2001).

У пракаце фільм сабраў $351 692 268 долараў, з іх у ЗША $165 092 268, у астатнім свеце $186 600 000. У першы уік-энд фільм сабраў $58 003 121 долараў. Фільм здымалі ў перыяд з 8 траўня па 1 верасня. Прэм’ера фільма адбылася 9 лютага 2001 года.

## Зноскі 
Катэгорыя:Фільмы 2001 года
13-ы партызанскі атрад

**13-ы партызанскі атрад** — савецкае партызанскае падраздзяленне, якое дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Віцебскай, Смаленскай і Магілёўскай абласцей.

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* Дз. К. Рыбакоў;
* К. І. Новікаў.

### Камісары 
* К. І. Новікаў;
* І. А. Яцына;
* А. Я. Драздоў;
* І. М. Рэкрут.

## Гісторыя 
У маі 1942 года у Мажайску быў створаны атрад «Качубея» (з кастрычніка меў назву «Перамога»). 12 жніўня 1942 года атрад (17 партызан) быў накіраваны ў нямецкі тыл, з верасня таго ж года ўваходзіў у склад брыгады «Аляксея». У лютым 1943 года атрад быў вылучаны з брыгады і перадыслацыраваны ў Смаленскую вобласць. У кастрычніку быў аператыўна падпарадкаваны партызанскаму палку «Трынаццаць», у кастрычніку ўвайшоў у яго склад. З 1 чэрвеня 1944 года — 13-ы атрад партызанскага злучэння «Трынаццаць».

Партызаны ў жніўні — снежні 1942 года на чыгуначным участку Віцебск — Рудня падарвалі 17 эшалонаў. У жніўні — верасні 1943 года на чыгуначных участках Орша — Крычаў, Магілёў — Крычаў удзельнічалі ў аперацыях «рэйкавая вайна». У сакавіку 1943 года ў Касплянскім і Манастыршчынскім, у кастрычніку у Прапойскім і Быхаўскім, у лютым 1944 года  ў Бялыніцкім раёнах вялі баі з карнікамі. 29 чэрвеня 1944 года атрад злучыўся з Чырвонай Арміяй. Партызану П. А. Галецкаму прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1942 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Саўт-Шылдс

**Саўт-Шылдс** () — горад і порт на рацэ Тайн у графстве Тайн і Уір на паўночным усходзе Англіі, адміністрацыйны цэнтр раёна Саўт-Тайнсайд. Другі — пасля Ньюкасл-эпон-Тайна — горад па колькасці насельніцтва ў Тайнсайдзе.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Эрнест Сетан-Томпсан — канадскі пісьменнік
* Рыдлі Скот — рэжысёр
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Англіі
Кію

**Кію** () — пасёлак на поўначы Эстоніі ў воласці Куусалу, павет Хар'юмаа. Размешчаны за 27 кіламетраў на ўсход ад Таліна на шашы Талін—Нарва. Вышыня над узроўнем мора — 46 метраў.

Клімат умераны. Паштовы індэкс — 74604.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Пала (Козэ)

**Пала** (эст. Pala) — вёска ў воласці Козэ павета Хар'юмаа, Эстонія. Да 2013 года ўваходзіла ў склад воласці Кыуэ. Размешчана за 15 кіламетраў на паўднёвы ўсход ад валаснога цэнтра — пасёлка Козэ — і за 46 кіламетраў на паўднёвы ўсход ад павятовага цэнтра — горада Талін. Вышыня над узроўнем мора — 83 метры.

Клімат — умераны. Паштовы індэкс — 75022.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Дэкстэр

**«Дэкстар»** () — амерыканскі крымінальны драматычны серыял, які паказваўся на Showtime з 1 кастрычніка 2006 года па 22 верасня 2013 года.

Серыял атрымаў у асноўным станоўчыя водгукі, а таксама мноства ўзнагарод, уключаючы два «Залатыя глобусы», атрыманыя Майклам Сі Холам і Джонам Літгау за ролі Дэкстара Моргана і Артура Мітчэла адпаведна. Фінал чацвёртага сезона выйшаў у эфір 13 снежня 2009 года для рэкорднай аўдыторыі ў 2,6 мільёна гледачоў, што зрабіла яго самым прагляданым эпізодам арыгінальнага серыяла на Showtime на той момант.

## Сюжэт 
Серыял створаны па матывах аднайменнай серыі раманаў амерыканскага пісьменніка Джэфа Ліндсі, пачынаючы з першай кнігі «Дрэмлючы дэман Дэкстара» ()

Судовы эксперт па крыві ў паліцыі Маямі Дэкстар адначасова серыйны забойца, але трымаецца строгага кодэкса, забівае толькі тых, хто, на яго думку, заслугоўвае пакарання. Ён палюе на злачынцаў, якім удаецца пазбегнуць правасуддзя. Яго навыкі працы са слядамі крыві і глыбокія веды крыміналістыкі аказваюцца вельмі карыснымі.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Тэлесерыялы на англійскай мове
Катэгорыя:Тэлесерыялы 2006 года
Катэгорыя:Драматычныя тэлесерыялы ЗША
Катэгорыя:Крымінальныя тэлесерыялы ЗША
Дзмітрый Дылеўскі

**Дзмітрый Дылеўскі** (нар. ) — беларускі валейбаліст.

## Біяграфія 
Валейболам пачаў займацца з шасці гадоў. У спорт прывялі бацькі, у сям’і бабуля і цётка займаліся валейболам. Як спартсмен пачынаў гуляць за зборную горада Мінска. У 2017 годзе ўзялі ў моладзевую зборную Беларусі. З 2017 года па 2020 год вучыўся ў вучылішчы алімпійскага рэзерву, трэніраваўся. У складзе зборнай гуляў на чэмпіянаце свету і Еўропы.

## Дасягненні 
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 2020/21, 2019/20
*   Бронзавы прызёр Кубка Беларусі (1): 2019/20

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Dzmitriy Dyleuskiy
* Дылевский Дмитрий
* Уже сегодня «Энергия» может завоевать бронзу чемпионата. Под занавес сезона поговорили с перспективными игроками команды
* ⚡️Блокирующий Дмитрий Дылевский покидает ВК «Энергия»

Катэгорыя:Валейбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па валейболе U-17
Дылеўскі

**Дылеўскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Арцём Уладзіміравіч Дылеўскі (нар. 1997) — беларускі футбаліст.
* Дзмітрый Дылеўскі (нар. 2001) — беларускі валейбаліст.
* Сяргей Дылеўскі (нар. 1989) — лідар стачкама Мінскага трактарнага завода.
Дакіянізм

]]
**Дакіянізм** (, таксама)— румынскі тэрмін, які апісвае тэндэнцыю ідэалізаваць мінулае краіны, абапіраючыся на сумнеўныя дадзеныя і суб'ектыўную інтэрпрэтацыю. Гэты феномен набыў асаблівую папулярнасць падчас рэжыму Нікалае Чаўшэску, але яго карані ў румынскай навуцы сягаюць больш чым стагоддзя таму.

Тэрмін даканізм адносіцца да ўзмацнення дакійскіх і больш ранніх каранёў сучасных румын. Некаторыя даследчыкі і крытыкі пагардліва называюць гэтую з'яву "**дакаманіяй**" або "**дакапатыяй**", а часам і "**тракаманіяй**". Аднак прыхільнікі гэтага руху аддаюць перавагу тэрміну "дакалогія". Тэрмін пратахронізм (ад румынскага слова "protocronism", які паходзіць ад старажытнагрэчаскага слова «першы ў часе»), першапачаткова выкарыстоўваўся для абазначэння меркаванага наватарскага характару румынскай культуры і часам выкарыстоўваецца як сінонім даканізму.

Даканізм імкнецца падкрэсліць значнасць дакійскай спадчыны ў гісторыі Румыніі, сцвярджаючы, што сучасныя румыны з'яўляюцца прамымі нашчадкамі дакійскага народа. У сваёй экстрэмальнай форме даканізм прыпісвае дакійцам ці ранейшым карэнным жыхарам Румыніі вялікія дасягненні ў розных галінах культуры і навукі, што можа быць спрэчным і часта не падмацоўваецца надзейнымі гістарычнымі крыніцамі.

## Зноскі 
* Lucian Boia, *Istorie și mit în conștiința românească*, Bucharest, Humanitas, 1997
* B. P. Hasdeu, *Ethymologicum Magnum Romaniae. Dicționarul limbei istorice și poporane a românilor (Pagini alese)*, Bucharest, Minerva, 1970
* (in Romanian) Mircea Martin, "Cultura română între comunism și naționalism" (II), in *Revista 22*, 44 (660)/XIII, October–November 2002
* (in Romanian) Ovidiu Șimonca, "Mircea Eliade și 'căderea în lume'", review of Florin Țurcanu, ''Mircea Eliade. Le prisonnier de l'histoire*, in *Observatorul Cultural*
* Katherine Verdery, *National Ideology under Socialism. Identity and Cultural Politics in Ceaușescu's Romania'', University of California Press, 1991. 

Катэгорыя:Палітыка Румыніі
Джон Літгау

**Джон Артур Літгау** (; ) — амерыканскі , пісьменнік і музыкант.

Лаўрэат дзвюх прэмій «Залаты глобус», шасці прэмій «Эмі», трох прэмій Гільдыі кінаакцёраў, дзвюх прэмій «Тоні», а таксама намінант на «Оскар», BAFTA і «Грэмі».

Літгау атрымаў зорку на Галівудскай алеі славы ў 2001 годзе і быў уведзены ў Залу славы амерыканскага тэатра ў 2005 годзе.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
*
Кааператыў «Палітбюро», ці Будзе доўгім развітанне

**«Кааператыў „Палітбюро“, ці Будзе доўгім развітанне»** () ― мастацкі фільм рэжысёра Міхаіла Пташука, выпушчаны беларускай кінакампаніяй «Незалежная студыя» ў 1992 годзе.
## Сюжэт
Прадпрымальны  прыдумляе цікавы  ― «Палітбюро». У кааператыве будуць прымаць удзел акцёры, падобныя да савецкіх правадыроў. Яны будуць ездзіць па гарадах і вёсках і выступаць. У кааператыў патрапілі: Чапаеў, Хрушчоў, Брэжнеў і Сталін. Публіка, якая прыходзіць на такія выступленні, ― гэта пажылыя людзі: ветэраны і героі працы. Кожны акцёр мае зносіны з народам па свайму іміджу, і звычайна аўдыторыя ўспрымае двайніка як яго прататып. Чапаева ўспрымаюць з павагай, над Хрушчовым усе пацяшаюцца, Брэжнева наогул не ўспрымаюць сур’ёзна, нават не жадаюць з ім фатаграфавацца, а на Сталіне звычайна пачынаецца істэрыя. Народ выкрыквае лозунгі, пытаецца парады. Часам бывае, што кагосьці з акцёраў просяць падхалтурыць: Чапая просяць выступіць для Чырвонай арміі, Сталіна «выпісвае» для сябе . Усё было б добра, ды толькі кааператыў пераследуюць …
## У ролях
## Здымачная група
*рэжысёр — Міхаіл Пташук;
*прадзюсары — Валерый Крэчатаў, Барыс Святлоў, Міхаіл Пташук;
*cцэнарысты — Рыта Белякоўская, ;
*аператар — ;
*кампазітар — Еўжэніу Дога;
*мастак-пастаноўшчык — Ігар Тапілін;
*мастак па касцюмах — Нінэль Жыжэль;
*асістэнты: рэжысёра — Г. Камарова, Е. Фёдараў; аператара — В. Сярдзюк; мастака па касцюмах — Т. Пісарава;
*мастак-дэкаратар — Б. Банк;
*мастак па грыму - Таццяна Кавецкая;
*мантажор — Валянціна Хантэева;
*дырэктар карціны — Аляксей Крукоўскі.
## Прызы
*1992: «Сярэбраны прыз» Міжнароднага кінафестывалю краін Усходняй і Цэнтральнай Еўропы ў Лагаве (Міхаіл Пташук);
*1994: Гран-пры на  (Міхаіл Пташук);
*1994: Гран-Пры Міжнароднага кінафестывалю ў Бялградзе (Міхаіл Пташук);
*1994: Прыз «Залаты Віцязь» за найлепшы ігравы фільм на IV МКФ славянскіх і праваслаўных народаў «Золотой Витязь» (Міхаіл Пташук);
*1994: Прыз за найлепшую мужчынскую ролю на IV МКФ славянскіх і праваслаўных народаў «Золотой Витязь» (Аляксей Пятрэнка);
*1995: Спецыяльны прыз журы «Залаты Голем» на МКФ у Празе (Міхаіл Пташук);
*1995: Прыз кінакрытыкаў на МКФ «Лістапад» у Мінску (Міхаіл Пташук).

## Крыніцы 
## Спасылкі
*
*«Кооператив „Политбюро“, или Будет долгим прощание» на сайце «Энциклопедия отечественного кино»

Катэгорыя:Фільмы Міхаіла Пташука
Катэгорыя:Кінакамедыі Беларусі
Андрэй Уладзіміравіч Зубко

**Андрэй Уладзіміравіч Зубко** (нар. ) — расійскі валейбаліст. Ёсць ліцэнзія трэнера.

## Біяграфія 
Пачынаў займацца валейболам ва Уфе, пагулялі ў Маскве, Новасібірску, Калінінградзе, Краснаярску, Краснадары. У складзе новасібірскага «Лакаматыва» выйграў Лігу чэмпіёнаў.

У 2021 годзе падпісаў кантракт з гомельскай «Энергіяй».

## Дасягненні 
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 2021/22
*   Бронзавы прызёр Кубка Беларусі (1): 2021/22

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Andrey Zubkov (Андрей Владимирович Зубков) 
* Зубков Андрей
* Зубков Андрей Владимирович
* Андрей Зубкэв: «Всегда ставлю перед сэбэй самые высэкие цели и задачи. Будем к ним стремиться»

Катэгорыя:Валейбалісты Расіі
Катэгорыя:Ігракі «Дынама» Краснадар (валейбол)
Катэгорыя:Ігракі «Дынама-Янтара» (валейбол)
Баія-Бланка (заліў)

**Баі́я-Бла́нка** () — заліў Атлантычнага акіяна каля паўднёва-ўсходняга ўзбярэжжа Аргенціны, у правінцыі Буэнас-Айрэс.

Шырыня заліва каля ўвахода 33 км. Глыбіні да 20 м. Бераг з дзюнамі і водмелямі. Каля ўвахода ў заліў знаходзіцца востраў Трынідад.

У заліве горад і порт Баія-Бланка і ваенная база Пуэрта-Бельграна.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Залівы Атлантычнага акіяна
Катэгорыя:Гідраграфія Аргенціны
Нацыянальны ўніверсітэт Поўдня

**Нацыянальны ўніверсітэт Поўдня** () — універсітэт у Аргенціне. Знаходзіцца ў горадзе Баія-Бланка. Заснаваны 5 студзеня 1956 года, узнік з Тэхналагічнага інстытута Поўдня (Instituto Tecnológico del Sur, ITS), які быў заснаваны ў 1946 годзе як Нацыянальны ўніверсітэт Ла-Платы.

На канец 2019 года тут вучыліся 24 332 студэнты і працавала больш за 3 100 выкладчыкаў. 16 факультэтаў.
Катэгорыя:Універсітэты Аргенціны
Сезон 2021/2022 «Энергіі» Гомель

У сезоне 2021—2022 валейбольны клуб «Энергія» з горада Гомель прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2021/2022 (**Бронзавы прызёр**),
* Кубак Беларусі 2021 (**Бронзавы прызёр**).

## Склад каманды 
* Андрэй Зубко	(1981)
* Дзяніс Фазулаў (1992)
* Дзмітрый Маёранка (2000)
* Яўген Хадзянок  (1996)
* Раман Аплевіч (1986)
* Уладзімір Галота (2001)
* Уладзімір Вярцелка	(1988)
* Міхаіл Кулагін (1994)

## Трэнеры каманды 
*  Раман Аплевіч (галоўны трэнер)
*  Аляксандр Чуйкоў (менеджэр)

## Гл. таксама 
* Сезон 2020/2021 «Энергіі» Гомель
* Сезон 2022/2023 «Энергіі» Гомель

## Спасылкі 
* Energia Gomel 
* Увидим «Энергию» не менее целеустремлённэй. Бэльшэе интервью Рэмана Аплевича и Дениса Фазулэва
2021/2022
Энергія
Катэгорыя:2021 год у Гомелі
Катэгорыя:2022 год у Гомелі
Джон Туртура

**Джо́н Майкл Туртура** (; нар. , Бруклін, Нью-Ёрк, Нью-Ёрк, ЗША) — амерыканскі акцёр, кінарэжысёр і сцэнарыст.

Грае пераважна клапатлівых і нервовых персанажаў. Актыўна супрацоўнічаў з рэжысёрам Спайкам Лі, прыняўшы ўдзел у яго карцінах: «Рабі, як трэба!», «Кваседкі», «Дзяўчына Нумар 6», «Крывавае лета Сэма». А таксама, пачынаючы з 1990-х гадоў, іграў у фільмах братоў Коэн: «Скрыжаванне Мілера», «Бартан Фінк», «Вялікі Лебоўскі» і «О, дзе ж ты, брат?». У 2000-х гадах Туртура прыняў удзел у чатырох частках паспяховага камерцыйнага праекта: «Трансформеры», «Трансформеры: Помста заняпалых», «Трансформеры 3: Цёмны бок Месяца» і «Трансформеры: Апошні рыцар». У 2002 годзе зняўся ў серыяле «Раздзяленне», дзе сыграў ролю Ірвінга Бейліфа.

У якасці рэжысёра Туртура зняў шэсць карцін, а таксама быў прадзюсарам трох мастацкіх і аднаго дакументальнага фільмаў.

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Спайк Лі

**Шэлтан Джэксан «Спайк» Лі** (; нар. , Атланта, Джорджыя, ЗША) — амерыканскі кінарэжысёр, прадзюсар, сцэнарыст і акцёр. Вядомы фільмамі «Рабі як трэба!» (1989), «Малькальм Ікс» (1992), «25-я гадзіна» (2002), «Не злоўлены — не злодзей» (2006) і «Чорны кланавец» (2018). За сваю кар’еру ён быў удастоены шэрагу ўзнагарод, уключаючы прэмій «Оскар» і BAFTA за найлепшы адаптаваны сцэнарый, дзвюх прэмій «Эмі», дзвюх прэмій «Пібадзі» і Гран-пры Канскага кінафестывалю. Ён таксама быў удастоены ганаровых прэмій «Оскар», «Сезар» і BAFTA.

Узначальвае ўласную прадзюсарскую кампанію 40 Acres and a Mule Filmworks. У фільмах Лі закранаюцца такія тэмы, як расавыя адносіны, каларызм, беднасць і іншыя палітычныя праблемы.

## Зноскі 
Катэгорыя:Кінарэжысёры ЗША
Дэкстэр (значэнні)

**Дэкстэр** (ад  «правы; спрытны, умелы») — можа азначаць:

* Декстер у геральдыцы — правы бок герба.
* «Дэкстэр» — амерыканскі серыял пра серыйнага забойцу.

## Персаналіі 
* Сэмюэль Дэкстэр — амерыканскі дзяржаўны дзеяч.
Іэн Мак-Ніс

**Іэн Мак-Ніс** (, нар. , Бейзінгстак, Хэмпшыр, Англія) — брытанскі кінаакцёр. Ён стаў вядомы дзякуючы ролі Харкарта ў міні-серыяле 1985 года «На краі цемры», а затым зняўся ў папулярных фільмах, такіх як «Англічанін, які падняўся на ўзгорак, а спусціўся з гары», «Эйс Вентура: Калі кліча прырода» і «Дзюна».

Ён сыграў вешчуна ў гістарычным драматычным тэлесерыяле «Рым» (2005—2007), генерала Рансімана ў «Прыгода каралеўскага стралка Шарпа», і Берта Ларджа ў камедыйным драматычным серыяле «Доктар Марцін» (2004—2022).

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры Вялікабрытаніі
Эмілія Фокс

**Эмілія Роўз Элізабет Фокс** (; нар. ) — брытанская актрыса.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Лондане, у сям’і акцёраў Джааны Дэвід і Эдварда Фокса. Дзяцінства правяла за кулісамі. Вучылася ў Брайнстанскай школе, а затым у Оксфардскім універсітэце, дзе яна пасябравала з іншай будучай актрысай Арланда Уэлс. Ёсць родныя брат Фрэдзі і сястра Люсі Арабэла, а таксама стрыечны брат Лоўрэнс Фокс.

Кар’ера Эмілі на тэлебачанні пачалася з невялікай ролі ў серыяле «Пыха і перадузятасць», дзе яна сыграла Джарджыяну Дарсі. Затым яна грала ў фільме «Рэбека». Яе маці іграла ў версіі 1979 года гэтага фільма. Паралельна яна працягвае працаваць у тэатры, у 1998 годзе ўдзельнічала ў Чычэстарскім тэатральным фестывалі.

У 2000 годзе яе запрасілі ў серыял «Рэндал & Хопкірк (памерлі)», дзе яна знялася ў 11 эпізодах. У 2003 годзе яна здымаецца ў фільме «Краіна кахання», прычым роля бацькі дастаецца яе рэальнаму бацьку Эдварду Фоксу. Затым ішлі ролі ў міні-серыялах: Джэйн Сеймур у «Генрыху VIII» і лэдзі Маргарэт у «Змове супраць кароны».

У 2004 годзе яна была запрошана на ролю Лін Фрэдэрык у серыяле «Жыццё і смерць Пітэра Селерса», дзе галоўную ролю гуляў Джэфры Раш. Быў зняты шэраг серый, дзе засяроджваліся адносіны Фрэдэрык і Селерса, але ў канчатковым выніку гэтыя серыі не былі паказаны, а ўсе яе сцэны выдалены. Гэтыя серыі і выразаныя сцэны можна ўбачыць на DVD-выпуску тэлесерыяла. У гэты ж час яна ўдзельнічала ў здымках серыяла «Нямы сведка», дзе сыграла ў 96 эпізодах у ролі Нікі Аляксандэр.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Актрысы Вялікабрытаніі
Марк Уолберг

**Марк Роберт Майкл Уолберг** (; нар. , Бостан, Масачусетс, ЗША) — амерыканскі акцёр, музыкант, філантроп і фотамадэль. Двухразовы намінант на прэмію «Залаты глобус», двухразовы намінант на прэмію «Оскар» за ролю акцёра другога плана ў фільме «Адступнікі» і за фільм «Баец» у якасці прадзюсара.

Сусветнай славы дасягнуў як акцёр. Сыграў у сярэдзіне 1990-х гадоў у шэрагу малапрыкметных карцін. Прарывам у кар’еры стала галоўная роля ў драме «Ночы ў стылі бугі», шчодра адзначанай крытыкамі па ўсім свеце. Пазней былі работы ў паспяховых блокбастарах «Ідэальны шторм», «Планета малпаў», «Прабаванне па-італьянску», «Адступнікі», «Макс Пэйн», «Трансформеры: Эпоха знішчэння», «Трансформеры: Апошні рыцар», а таксама намінацыя на прэмію «Оскар» замацавалі за ім статут зоркі, а неардынарны выбар роляў у розных амплуа стварылі рэпутацыю галівудскага ўніверсала. З другой паловы 2000-х з поспехам займаецца кінапрадзюсаваннем. Сярод яго прац — тэлевізійныя хіты «Прыгажуны» і «Падпольная імперыя».

Першы гучны поспех атрымаў у пачатку 1990-х як рэпер Marky Mark.

## Зноскі
Напалеон (фільм, 2023)

**«Напалеон»** () — эпічны гістарычны фільм рэжысёра і прадзюсара Рыдлі Скота паводле сцэнарыя Дэвіда Скарпы. Расказвае пра прыход Напалеона Банапарта да ўлады і яго адносінах з жонкай Жазефінай. Напалеона сыграў Хаакін Фенікс (які таксама з’яўляецца прадзюсарам), Жазефіну — Ванеса Кірбі. 22 лістапада 2023 года карціна выйшла ў пракат, 9 студзеня 2024 года пачаўся лічбавы рэліз. Зборы фільма па ўсім свеце склалі 218 мільёнаў долараў пры бюджэце 130—200 мільёнаў. Водгукі крытыкаў былі неадназначнымі: фільм хвалілі за батальныя сцэны і пастаноўку, але пры гэтым крытыкавалі за гістарычныя недакладнасці.

## Сюжэт 
Дзеянне фільма пачынаецца ў 1793 годзе. Малады афіцэр Напалеон Банапарт назірае за пакараннем смерцю каралевы Марыі-Антуанэты. Пазней ён прапануе камісару Полю Барасу план узяцця Тулона і асабіста вядзе салдат на начны штурм, які заканчваецца перамогай. У 1795 годзе Банапарт душыць паўстанне раялістаў у Парыжы, расстраляўшы натоўп з гармат. Ён ажэніцца з удавой арыстакрата Жазефіна дэ Багарнэ; нягледзячы на ​​бурнае сексуальнае жыццё, гэты шлюб застаецца бяздзетным.

У 1798 годзе Банапарт высаджваецца ў Егіпце і атрымлівае перамогу ў Бітве ля пірамід, але спяшаецца дадому, калі даведаецца, што ў Жазефіны ёсць палюбоўнік. Правадыры Дырэкторыі абвінавачваюць яго ў дэзерцірстве, ён высоўвае сустрэчныя абвінавачванні і здзяйсняе дзяржаўны пераварот, заняўшы пасаду першага консула. У 1804 годзе папа рымскі карануе Напалеона як імператара французаў. Міністр замежных спраў Талейран прапануе Аўстрыі саюз, але атрымлівае адмову. Пачынаецца вайна, Напалеон перамагае аўстрыйцаў і рускіх пры Аўстэрліцы. Ён прымушае да міру Аўстрыю, у 1807 годзе заключае саюз з Аляксандрам I. Маці Напалеона прымушае яго правесці ноч з 18-гадовай дзяўчынай, тая зацяжарвае, і гэта становіцца доказам бясплоднасці Жазефіны. У 1810 годзе Напалеон разводзіцца з жонкай, захаваўшы добрыя адносіны з ёй, і жэніцца з Марыяй-Луізай, дачкой Франца II. Праз год яна нараджае сына.

У 1812 годзе Напалеон урываецца ў Расію. Адбываецца Барадзінская бітва, французы заходзяюць у апусцелую Маскву. Уначы Напалеон прачынаецца ад шуму і зарыва, бо ў горадзе пачаўся пажар. Французская армія аказваецца ў сэрцы варожай краіны пасярод зімы. Напалеон загадвае адыходзіць, ад паўмільённай арміі застаецца не больш 40 тысяч чалавек. У 1814 годзе яму даводзіцца адрачыся ад прастола і адправіцца на востраў Эльба. Праз год Напалеон даведаецца, што Жазефіна вярнулася да свецкага жыцця. Ён пакідае востраў і высаджваецца ў Францыі, усе войскі пераходзяць на яго бок. Жазефіна памірае ад дыфтэрыту да прыезду Напалеона. Саюзнікі спешна сцягваюць вялізныя сілы, пры Ватэрлоа яны атрымліваюць канчатковую перамогу. Напалеона і яго служак ссылаюць на востраў Святой Алены. У ссылцы ён піша мемуары і выкладае слухачам версію гісторыі, у якой ён заўсёды мае рацыю. Напалеон памірае ў 1821 годзе, пачуўшы, як Жазефіна кліча яго на новую сустрэчу.

Фільм змяшчае шэсць маштабных батальных сцэн[: у прыватнасці, гэта бітвы пры Тулоне, Пірамідах, Аўстэрліцы, Барадзіно і Ватэрлоа.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Фільмы 2023 года
Пуіста

**Пуіста** () — вёска ў воласці Сетамаа павета Вырумаа, Эстонія. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіла ў склад воласці Мерэмяэ. 
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Карлас Дзі Сарлі

**Карлас Дзі Сарлі** (; , Баія-Бланка, Буэнас-Айрэс — , ), сапраўднае імя Каетана дзі Сарлі (Cayetano di Sarli), — аргенцінскі кампазітар, піяніст і піяніст аргенцінскага танга, пры жыцці атрымаў мянушку «Сеньёр танга» («El Señor del Tango»).

## Біяграфія 
Сын італьянскіх эмігрантаў. Вучыўся музыцы ў свайго брата Дамінга Дзі Сарлі, які быў прафесарам Кансерваторыі дэ Музыкі Буэнас-Айрэса, заснаванай Альберта Уільямсам. Карлас Ды Сарлі стварыў свой першы аркестр у Баія-Бланка яшчэ ў 1919 годзе. Ва ўзросце 17 гадоў пераехаў у Буэнас-Айрэс, дзе спачатку выступаў у якасці піяніста ў розных кафэ і заснаваў свой першы танга-сэкстэт у 1925 годзе. У пачатку 1930-х гадоў Карлас Дзі Сарлі адасобіўся ад гэтага аркестра і адправіўся ў Расарыа ў правінцыі Санта-Фэ.

11 снежня 1939 года Дзі Сарлі вярнуўся да супрацоўніцтва са студыяй гуказапісу Victor, запісаўшы танга «Corazon» з голасам Руфіна і «Retirao». Пазней аркестр пачаў супрацоўнічаць з рознымі спевакамі, такімі як Карлас Акунья, Альберта Падэста, Хорхэ Дзюран і Оскар Серпа. Былі запісаны ў тым ліку «Nido gaucho» (1942), «Otra vez carnaval» (1942), «Verdemar» (1943). Гэты час стаў зенітам славы Дзі Сарлі і яго аркестра.

## Зноскі 
Катэгорыя:Кампазітары Аргенціны
Эдуарда Малеа

**Эдуарда Малеа** (; , Баія-Бланка, правінцыя Буэнас-Айрэс — , ) — аргенцінскі пісьменнік і дыпламат.

## Біяграфія 
Пераехаў у Буэнас-Айрэс са сваёй сям’ёй у 1916 годзе і таксама вучыўся ва ўніверсітэце Буэнас-Айрэса. Прыкладна ў гэты час пачаліся яго першыя літаратурныя спробы. Малеа — адзін з піянераў «Нуэва Навела» ў Аргенціне. Ён быў познім мадэрнісцкім празаікам, які займаўся экзістэнцыялісцкімі тэмамі. Напісаў кнігі падарожжаў і эсэ.

У 1931 годзе Малеа было даручана кіраваць літаратурным дадаткам да штодзённай газеты «La Nación». На гэтай пасадзе ён працаваў амаль трыццаць гадоў. Неаднаразова пісаў для рубрыкі гэтай газеты. Калі ў 1955 г. генерал Педра Эўхеніа Арамбуру ўзначаліў урад, ён накіраваў Малеа ў ЮНЕСКА ў якасці прадстаўніка Аргенціны. Калі праз тры гады Артура Франдзісі прыйшоў да ўлады, Малеа падаў у адстаўку і вярнуўся ў Аргенціну.

## Зноскі 
Катэгорыя:Дыпламаты Аргенціны
ФК Алімпа

**«Алімпа»** () — аргенцінскі футбольны клуб з горада Баія-Бланка (правінцыя Буэнас-Айрэс).

## Гісторыя 
У клубе культывуюцца пераважна два віды спорту - футбол і баскетбол. Прычым, горад Баія-Бланка - адзін з баскетбольных цэнтраў Аргенціны. Аднак у канцы 1990-х гадоў і футбольная каманда пачала паказваць высокія вынікі, прабіўшыся ў 2000 годзе ўпершыню ў сваёй гісторыі ў Прымеру Аргенціны. Пасля некалькіх вылетаў, каманда ў сезоне 2006/2007 выйграла абедзве стадыі (Апертуру і Клаўсуру) чэмпіянату Аргенціны ў Другім дывізіёне і вярнулася ў эліту на сезон 2007/2008, аднак зноў не пратрымалася там даўжэй за сезон.

У 2010 годзе Алімпа зноў выйграў Прымерэ B Насьёналь і вярнуўся ў элітны дывізіён, але там каманда здолела пратрымацца толькі два сезоны. З 2014 па 2018 год каманда з Баія-Бланкі зноў гуляла ў Прымеры.
Грымстад

**Грымстад** () — камуна ў лене Эўст-Агдэр у Нарвегіі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Грымстад.

Афіцыйная мова камуны — букмол. Плошча камуны — 303,21 км ², код-ідэнтыфікатар — 0904.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Нарвегіі
Седрык Клапіш

**Седрык Клапіш** (; нар. , Нёі-сюр-Сен) — французскі рэжысёр.

## Біяграфія 
Седрык Клапіш нарадзіўся ў Нёі-сюр-Сен недалёка ад Парыжа ў яўрэйскай сям'і. Яго бацька - фізік Элі Рабер Клапіш (1932-2020), быў навуковым дырэктарам ЦЕРН, маці - псіхааналітык Франсуаза Мэер (нар. 1940); бацькі яго маці былі дэпартаваныя ў Асвенцім. Кінаадукацыю рэжысёр атрымаў ва Універсітэце Парыж III Новая Сарбона і Універсітэце Парыж VIII. Яму двойчы было адмоўлена ў паступленні ў прэстыжную французскую кінашколу IDHEC (франц. Institut des hautes études cinématographiques), цяпер La fémis. Пазней ён паступіў у кінашколу Нью-Ёркскага Універсітэта, дзе і правучыўся з 1983 па 1985 год. У 80-х ён пачаў здымаць кароткаметражкі (In transit, Ce qui me meut), а пасля стаў сцэнарыстам і рэжысёрам ігравога кіно. Апроч гэтага ён быў рэжысёрам дакументальных французскіх фільмаў пра прыроду.

## Зноскі 
Катэгорыя:Рэжысёры Францыі
Халакост у Гарадоцкім раёне

У гады Другой сусветнай вайны яўрэўскія абшчыны ў Гарадку, Езярышчы і Азёрках былі цалкам знішчаны. Масавыя забойствы прадстаўнікоў народа адбываліся ў вёсках Бычыха (Бычыхінскі сельсавет), Бяскатава (Стадалішчанскі сельсавет) і многіх іншых.

Немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, стварылі на тэрыторыі раёна 2 гета: Гарадоцкае (жнівень 1941 — кастрычнік 1941, закатаваныя і забітыя каля 2000 чалавек) і Езярышчанскае (восень 1941 — люты 1942, каля 150 чалавек).

Шэсць чалавек з Гарадоцкага раёна былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*»: Прышчэпава Соф’я, Каралёў Ягор, Каралёва Кацярына і Бадзяла Еўдакія з вёскі Бегуны і Корага Ганна і Вольга з Гарадка — за выратаванне Алпатавай (Турнянскай) Галіны.

Помнікі ахвярам Катастрофы ў раёне ўстаноўлены ў Гарадку і Езярышчы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Гарадоцкі раён
Катэгорыя:Гісторыя Гарадоцкага раёна
Рыгор Андрэевіч Пазняк

**Рыгор Андрэевіч Пазняк** () — беларускі гісторык, дырэктар Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута (1939—1940), кандыдат гістарычных навук, дацэнт. Палкоўнік.

## Біяграфія 
Быў дырэктарам Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя А. М. Горкага (1939—1940). Працаваў загадчыкам кафедры марксізму-ленінізму.

У часы Вялікай Айчыннай вайны ваяваў на Бранскім і Прыбалтыйскім франтах.

У 1944 годзе накіраваны на працу выкладчыкам Ваеннай акадэміі імя М. В. Фрунзэ.

Ваенную службу скончыў узванні палкоўніка ў 1956 годзе.

## Працы 
* Борьба В. И. Ленина за укрепление единства Коммунистической партии 1920—1921 / Г. А. Позняк. — М.: Высшая школа, 1974. — 87 с.

## Узнагароды 
* Медаль «За адвагу» (7 снежня 1942)
* Медаль «За баявыя заслугі» (19 лістапада 1951)

## Спасылкі 
* Гісторыя ў асобах
* Позняк Григорий Андреевич
* Генеральный алфавитный каталог книг на русском языке (1725—1998)

Катэгорыя:Рэктары БДПУ імя Максіма Танка
Майкл Чыміна

**Майкл Чыміна** (,  — ) — амерыканскі кінарэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар. Лаўрэат прэміі «Оскар», найбольш вядомы як рэжысёр карціны «Паляўнічы на ​​аленяў».

## Біяграфія 
Нарадзіўся 3 лютага 1939 года (па іншых дадзеных 16 лістапада 1943 года) у Нью-Ёрку ў сям’і італаамерыканцаў. Скончыў Ельскі ўніверсітэт, пасля чаго працаваў у тэлерэкламе. Сваю кар’еру ў кінематографе пачаў з напісання сцэнарыяў (фантастычная стужка «Маўклівы бег» Дугласа Трамбула). Першай яго прыкметнай працай стаў фільм «Грабой і Быстраножка» (1974), у якім сыграў Клінт Іствуд.

Праз чатыры гады Чыміна зняў карціну пра в’етнамскую вайну «Паляўнічы на ​​аленяў», якая стала яго самым буйным поспехам. У фільме сыгралі Мэрыл Стрып, Роберт Дэ Ніра, Крыстафер Уокен. «Паляўнічы на ​​аленяў» атрымаў пяць «Оскараў» (уключаючы намінацыі за найлепшы фільм і найлепшую рэжысуру), а самому Чыміну кампаніяй «United Artists» была прадастаўлена фінансавая магчымасць прыступіць да працы над наступным фільмам, якім стаў вестэрн «Брама раю» (1981). Аднак карціна з вельмі вялікім па тых часах бюджэтам у 40 млн долараў пацярпела катастрафічны правал, што прывяло да банкруцтва «United Artists» і прынесла Чыміна «Залатую маліну» за найгоршую рэжысуру. Толькі праз 30 гадоў, пасля паказу рэжысёрскай версіі карціны, фільм удастоіўся пахвалы ад крытыкаў і гледачоў, а тагачасны правал фільма, цяпер лічаць, як «адну з найвялікшых несправядлівасцяў гісторыі кінематографа».

У 80-х рэжысёр паставіў два баевікі. «Год цмока» (1985) з Мікі Руркам у галоўнай ролі, атрымаў станоўчыя водгукі і шэраг намінацый, і «Сіцыліец» (1987) па рамане Марыа П’юза, дзе граў Крыстафер Ламберт.

У 1990 годзе выйшаў рэмейк аднайменнага фільма Уільяма Уайлера «Гадзіннік роспачы», у якім зняліся Мікі Рурк (у гэты раз намінацыя на прэмію Залатая маліна) і Энтані Хопкінс.

У 1996 годзе рэжысёр зняў вострасюжэтную драму «Лавец сонца».

У 2007 годзе кароткаметражная стужка Чыміна «Пераклад не патрабуецца» ўвайшла ў склад кінаальманаха «У кожнага сваё кіно».

Памёр 2 ліпеня 2016 года на 78-м годзе жыцця ў сябе дома сярод блізкіх.

## Зноскі
Узлёт Орша

**Узлёт Орша** — беларускі валейбольны клуб з горада Орша.

## Гісторыя 
Валейбольная каманда ў горадзе Орша была створана ў 1996 годзе, была заяўлена ў першую лігу чэмпіянату Рэспублікі Беларусь і заняла 5-е месца. У наступным сезоне каманда заняла 1 месца ў першай лізе і атрымала права выступаць у вышэйшай лізе чэмпіянату. Тры гады каманда выступала ў вышэйшай лізе чэмпіянату, дзе займала 5-7 месцы. У наступныя гады з розным поспехам каманда працягвала выступаць у чэмпіянатах Рэспублікі Беларусь. У сезоне 2011/2012 каманда заняла 6-е месца ў першай лізе.

## Назвы 
* Узлёт-БДСГА (2000—2006)

## Статыстыка выступленняў 
## Трэнеры 
* Наталля Ларчанка
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Vzliot Orsha
* ВК Взлёт
* Волейбольная команда «Взлёт» 
* Взлет
Юрый Старавойтаў

**Юрый Старавойтаў** (нар. ) — беларускі валейбаліст.

## Біяграфія 
Спортам пачаў займацца з 4-й класа, першай секцыяй была грэка-рымскае барьба. Займаўся ў ёй каля трох месяцаў, пасля захацеў, як старэйшы брат, займацца валейболам. На той час ён пачаў гуляць за мясцовую жлобінскую валейбольную каманду, якая тады называлася «Крок». Займацца валейболам пачаў у 1994 годзе ў ДЮСШ г. Жлобін. Першым тренерам быў Барыс Варшавер.

У сезона 2003/04 пачаў гуляць за дубль «Металурга». У 2006 годзе перайшоў у створаную каманду МАПІД. З 2007 па 2012 выступаў за каманду БДУ (Мінская вобласьць), якая затым стала фарм-клубам БАТЭ-БДУ. У сезоне 2013/14 выступаў за баранавіцкі «Лакаматыў». Ад 2014 года абараняе колеры аршанскага «Узлёта».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Юры Старавойтаў: «Першая размова пра магчымасьць гуляць за „Ўзьлёт“ была на вакзале»
* Старовойтов Юрий/ STARAVOITAU YURY
* СТАРОВОЙТОВ ЮРИЙ 

Катэгорыя:Валейбалісты Беларусі
Максім Васільевіч Макарэвіч

**Максім Васільевіч Макарэвіч** () — беларускі педагог, кандыдат педагагічных навук (1952), намеснік Наркама асветы Беларускай ССР (1938—1941), дырэктар Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута (1946—1953). Маёр.

## Біяграфія 
У 1938—1941 гадах працаваў намеснікам Наркама асветы Беларускай ССР.

У часы Вялікай Айчыннай вайны ваяваў на Бранскім і Беларускім франтах. У 1941 годзе — у складзе 322 стралковай дывізіі. У 1942годзе — 870-ы стралковы полк 287 стралковай дывізіі. У 1943 годзе — 851-ы артылерыйскі полк 287 дывізіі. У 1943—1945 гадах — 27-й артполк 5-й стралковай дывізіі.

У канцы снежня 1945 года быў прызначаны дырэктарам Мінскага педагагічнага інстытута.

У 1952 годзе ў Маскве абараніў кандыдацкую дысертацыю.

29 чэрвеня 1953 года быў вызвалены ад абавязкаў дырэктара Мінскага педагагічнага інстытута і прызначаны загадчыкам кафедры педагогікі.

## Працы 
* Хрестоматия по истории педагогики / сост. И. Е. Лакин, М. В. Макаревич, А. X. Рычагов. — Минск: Вышэйшая школа, 1971. — 608 с.

## Узнагароды 
* Ордэн Чырвонай Зоркі (31 ліпеня 1941)
* Ордэн Чырвонай Зоркі (30 чэрвеня 1943)
* Ордэн Айчыннай вайны I ступені (7 верасня 1944)
* Ордэн Айчыннай вайны II ступені (7 сакавіка 1945)
* Ордэн Айчыннай вайны I ступені (25 мая 1945)
* Медаль «За ўзяцце Кёнігсберга»
* Медаль «За ўзяцце Берліна»
* Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» (9 мая 1946)
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
* Ордэн «Знак Пашаны»

## Спасылкі 
* Максим Васильевич Макаревич
* Макаревич Максим Васильевич

Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Педагогі СССР
Катэгорыя:Намеснікі народных камісараў БССР
Катэгорыя:Рэктары БДПУ імя Максіма Танка