open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
МАЗ-MAN

**ЗАТ «МАЗ-MAN» ** — сумеснае беларуска-нямецкае прадпрыемства па выпуску вялікагрузных аўтамабіляў для рэгіянальных і міжнародных перавозак. Кампанія з’яўляецца вытворцам васьмі ўласных мадэляў грузавой тэхнікі і адной мадэлі франтальнага пагрузчыка ўласнай канструкцыі.

З 2008 года з’яўляецца афіцыйным дылерам MAN у Беларусі.

Станам на 2008 год акцыянерамі кампаніі з’яўляліся II&V GmbH (Аўстрыя, 48,2 % акцый), РУП «МАЗ» (Беларусь, 44,43 % акцый) і ЗАТ «Трастбанк» (Беларусь, 7,37 % акцый).

## Гісторыя 
10 снежня 1997 года ў Мінску была падпісана дамова аб стварэнні сумеснага беларуска-нямецкага прадпрыемства ЗАТ «МАЗ-MAN».

Першай прадукцыяй новага прадпрыемства сталі двухвосевыя седлавыя цягачы МАЗ-MAN-543265 і МАЗ-MAN-543268. Машыны ўяўлялі сабой шасі МАЗ-5432 з рухавіком MAN, каробкай перадач ZF і кабінай ад MAN F2000. На МАЗ-MAN-543265 усталёўваўся рухавік *D 2866 LF 21* (370 к.с., Еuro-1), на МАЗ-MAN-543268 — *D 2866 LF 20* (400 к.с., Euro-2). У красавіку 1998 года быў сабраны першы грузавік. Зборка ажыццяўлялася не на канвееры, а на асобных участках-пастах, дзе стаялі некалькі чалавек, якія адзін за адным паступова ўсталёўвалі на машыну ўсе вузлы і агрэгаты. На 45 адсоткаў першы аўтамабіль складаўся з імпартных камплектуючых. Нямецкімі былі матор, кабіна ў поўнай камплектацыі і стандартнай афарбоўцы, каробка перадач, счапленне, шэраг пнеўмаэлементаў і інш. Раму, масты, пярэднюю вось, сядло вырабілі на МАЗе. У кастрычніку 1998 года на «МАЗ-МАНе» пачаў працу свой зборачны канвеер.

## Прадукцыя 
Адным з прыярытэтных напрамкаў прадпрыемства з’яўляецца выпуск седлавых цягачоў для міжнародных перавозак з колавай формулай 4x2 і 6x4. Асвоены выпуск бартавых грузавікоў, самазвалаў. На базе шасі МАЗ-МАН наладжана вытворчасць бетонамяшалак, палівазапраўных аўтацыстэрнаў.

У 2005 годзе пачалася вытворчасць франтальных пагрузчыкаў BME-1560 / BME-1565.

З 2009 на вытворчых плошчах прадпрыемства з вузлоў і дэталяў, якія пастаўляюцца з Мінскага аўтамабільнага завода, ажыццяўляецца зборка аўтамабіляў МАЗ-6516.

У студзені 2011 года пачаты выпуск новага пакалення аўтамабіляў МАЗ-MAN. Першымі сталі самазвалы МАЗ-MAN-652036, шасі і бартавыя платформы — МАЗ-MAN-632044 (*экалагічнага класа «Еўра-4»*), МАЗ-MAN-632036 (*экалагічнага класа «Еўра-3»*). Пазней да іх дадаліся седлавыя цягачы.

#### Мадэльны шэраг 
* Седлавыя цягачы 4х2: 543268†, 540536, 540538, 540539, 540546, 540548, 540549, 540556, 540558, 540559
* Седлавыя цягачы 6х4: 642538, 642539, 642548, 642549, 642558, 642559
* Самазвалы 6х4: 652036, 652536, 652538, 652546, 652548
* Самазвалы 6х6: 756539
* Шасі 6х2: 631538, 631539, 631548, 631549, 631559
* Шасі 6х4: 632034, 632036, 632044
* Франтальныя пагрузчыкі: BME-1560, BME-1565

† — знятыя з вытворчасці

## Гл. таксама 
* MAN Nutzfahrzeuge AG
* Мінскі аўтамабільны завод (МАЗ)

## Спасылкі 
* Сайт сумеснага прадпрыемства МАЗ-MAN

Катэгорыя:Прадпрыемствы Мінска
Катэгорыя:Мінскі аўтамабільны завод
Катэгорыя:Кампаніі Беларусі
ХАДО

**ТАА ХА́ДО (XADO)** — украінская кампанія, вытворца рэвіталізантаў, маслаў, змазак, аўтахіміі.

## Гісторыя 
Кампанія заснавана ў 1991 годзе ў горадзе Харкаве (Украіна). Назва «**ХАДО**» — скарачэнне ад слоў «**ха**рьковский **до**м». У 1998 годзе кіраўніцтвам кампаніі было запатэнтавана вынаходства рэвіталізанта (дадаткі да змазвальных матэрыялаў). Першая прадукцыя кампаніі ў спажывецкім пакаванні (гель-рэвіталізант для рухавікоў) з’явілася ў снежні 1999 года. У 2004 годзе кампанія ХАДО пачала вырабляць масла ** XADO Atomic Oil** з атамарным рэвіталізантам.

## Лагатып 
 Лагатып **ХАДО** быў створаны ў 2000 годзе харкаўскім дызайнерам Ігарам Макаравым. Па задуме ён як бы «напісаны» выдушаным з тубы гелем, паколькі асноўны прадукт **ХАДО**, гель-рэвіталізант, выпускаецца менавіта ў тубах.

## Дзейнасць 
Кампанія вырабляе каля 250 найменняў прадукцыі (галоўным чынам для тэхнічнага абслугоўвання аўтамабіляў), якая даступная больш чым ў 60 краінах свету (інфармацыя на сакавік 2011 года). Самыя вядомыя прадукты — гелі-рэвіталізанты XADO, масла XADO Atomic Oil, аўтахімія VeryLube. Па адзнаках адмыслоўцаў кампанія **ХАДО** з’яўляецца найбуйным гульцом і на расійскім рынку імпартных і айчынных антыфрыкцыйных рашэнняў, актыўна прысутнічаючы практычна ва ўсіх асноўных рэгіёнах Расійскай Федэрацыі. Яе дзель рынка складае 24 %, а ў сегменце нанакерамікі — да 90 % .

## ХАДО і спорт 
* Уладальнік аўтамабільнай каманды , чэмпіёна Украіны ў ралійных і колцавых гонках.
* Партнёр расійскай аўтамабільнай каманды КАМАЗ-майстар (2004—2009).
* Партнёр расійскага баксёра Мікалая Валуева (2007—2008).
* Фундатар каманды Pro100! XADO — першай украінскай геймерскай каманды, якая перамагла ў міжнародным турніры па камп’ютарных гульнях.

Катэгорыя:Хімічная прамысловасць
Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 1991 годзе
Катэгорыя:1991 год у Харкаве
Катэгорыя:Харкаў
Катэгорыя:Кампаніі Украіны
Сацья Саі Баба

**Сацья Саі Баба** (, ; імя пры нараджэнні — **Сацьянараяна Раджу**; 23 лістапада 1926 — 24 красавіка 2011) — вядомы індыйскі гуру, ушанаваны сваімі паслядоўнікамі як аватара, жывое бажство, духоўны настаўнік і цудатворац. 
Паслядоўнікі прыпісвалі Саі Бабе розныя магічныя здольнасці — у прыватнасці, здольнасць матэрыялізаваць з паветра розныя прадметы: кольцы, каралі, гадзіннікі. Скептыкі ж вінавацілі Саі Бабу ў тым, што яго цуды — не больш чым пастановачныя трукі і называлі Саі Бабу ашуканцам. Сацья Саі Баба называў сябе рэінкарнацыяй гуру Саі Бабы з Шырдзі, чыё вучэнне ўяўляла сабой сінтэз індуісцкіх і мусульманскіх вераванняў. У розны час, Саі Баба таксама аб'яўляў сябе увасабленнем Крышны, Буды, Ісуса Хрыста, сумесным увасабленнем Шывы і Шакці.
Олівер Кромвель

**Олівер Кромвель** (; 25 красавіка 1599, Хантынгдан — 3 верасня 1658, Лондан) — правадыр Англійскай рэвалюцыі, выдатны военачальнік і дзяржаўны дзеяч, у 1643—1650 гг. — генерал-лейтэнант парламенцкай арміі, у 1650—1653 гг. — лорд-генерал, у 1653—1658 гг. — лорд-пратэктар Англіі, Шатландыі і Ірландыі. Лічыцца, што яго смерць наступіла ад малярыі ці ад атручвання. Ужо пасля смерці яго цела было вынята з магілы, павешана і чвартавана, што было традыцыйным пакараннем за здраду ў Англіі.

## Літаратура 
*  — С. 476.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Военачальнікі Англіі
Катэгорыя:Кіраўнікі Англіі
Катэгорыя:Постаці Англійскай рэвалюцыі
Кухонны камбайн

**Кухонны камбайн** — універсальная кухонная машына, якая складаецца з электрапрывода і насадак для атрымання фруктовых, ягадных і агароднінных сокаў, прыгатавання розных фаршаў, паштэтаў, пюрэ, размолу кавы і вострых прыпраў, узбівання крэмаў, смятанкі, мусаў, малочных і фруктовых кактэйляў, вымешвання цеста, праціркі сухароў, арэхаў, сыру, наразання гародніны, абірання бульбы. Выкарыстанне кухоннага камбайна значна аблягчае і паскарае працаёмкую кулінарную апрацоўку прадуктаў.

Электрапрывод складаецца з пластмасавага корпуса з электрарухавіком, які мае некалькі скорасцей. Спажываная магутнасць 100—700 Вт у залежнасці ад ступені ўніверсальнасці машыны. Колькасць насадак у машын розных марак розная. Да іх належаць: сокавыціскалка, мясарубка, агароднінарэзка, кавамолка. Кухонны камбайн можа быць дапоўнены зменнымі мяшалкамі, фільтрамі для фармавання цеста і крэму, таўкачыкамі для перацірання варанай агародніны і інш. Кухонныя камбайны выпускаюцца звычайна ў настольным выкананні, існуе кухонны камбайн у падлогавым выкананні, памерам стандартнай кухоннай мэблі.

## Літаратура 
* Энцыклапедыя сельскага гаспадара. — Мн.: БелЭн, 1993.

Катэгорыя:Кухонная тэхніка
Эдмон Растан

**Эдмон Растан** (; , Марсель, Францыя — , Парыж, Францыя) — французскі паэт і драматург неарамантычнага напрамку.

Унук Алексіса-Юзэфа фон Растана (фр. Alexis-Joseph Rostand), мэра Марселя 1830—1832.

Член Французскай акадэміі з 1901 года.

Катэгорыя:Паэты Францыі
Катэгорыя:Драматургі Францыі
Катэгорыя:Франкамоўныя паэты
Катэгорыя:Франкамоўныя пісьменнікі
Джэк Кеваркян

**Джэк Кеваркян** (; 26 мая 1928, Пантыяк, штат Мічыган — 3 чэрвеня 2011, Дэтройт, штат Мічыган) — амерыканскі ўрач, папулярызатар эўтаназіі. Мянушкі — «Доктар Джэк», «Доктар Смерць», «Доктар Суіцыд».

Па яго словах, ён садзейнічаў эўтаназіі 130 пацыентаў. У 1998 ён быў арыштаваны і асуджаны за забойства другой ступені праз дапамогу ў сыходзе з жыцця пацыента з бакавым аміятрафічным склерозам. Датэрмінова вызвалены 1 чэрвеня 2007 з умовай больш не аказваць дапамогі ў правядзенні эўтаназій і не займацца яе прапагандай.

Катэгорыя:Медыкі ЗША
Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў Карэі
Катэгорыя:Эўтаназія
Каробка перадач

**Каробка перадач**, **КП** () —  агрэгат розных прамысловых механізмаў  і трансмісій механічных транспартных сродкаў.

Каробка перадач транспартных сродкаў прызначана для змены чашчыні і круцільнага моманту у пашыраных межах, чым гэта можа забяспечыць рухавік транспартнага сродка. Таксама каробка прызначана для забеспячэння руху транспартнага сродка заднім ходам і працяглай працы ў нейтральным становішчы.

У прамысловасці ўжываецца шэраг станкоў, якія таксама выкарыстоўваюць каробку перадач, для забеспячэння аптымальных рэжымаў працы. У залежнасці ад выканання КП падзяляецца на некаторыя віды.

Размяшчаецца ў асобным корпусе (каробцы) ці ў агульным з іншымі механізмамі. Бывае бесступеньчатая (варыятар), ступеньчатая (мае зубчастыя перадачы) і камбінаваная. Канструкцыя залежыць ад прызначэння каробкі перадач, спосабу пераключэння перадач і тэхнічных характарыстык машыны ці станка. Каробка перадач, прызначаная для змены падачы (перамяшчэння інструменту адносна апрацаванай загатоўкі) у металарэзных, дрэваапрацоўчых і каменярэзных станках, называецца каробкай падач.

## Літаратура 
* Сяргеенка В. Каробка перадач // БЭ ў 18 т. Т. 8. Мн., 1999.

Катэгорыя:Механізмы
Катэгорыя:Трансмісія
Карлас Кастанеда

**Карлас Cеcар Сальвадор Аранія Кастанеда** (; 25 снежня 1925 (альбо 1931, альбо 1935), Кахамарка, Перу — 27 красавіка 1998, Лос-Анджэлес, ЗША) — амерыканскі пісьменнік і антраполаг (доктар філасофіі па антрапалогіі), этнограф, мысляр эзатэрычнай арыентацыі і містык, аўтар кніг-бэстсэлераў, прысвечаных шаманізму і выкладу незвычайнага для заходняга чалавека светапогляду. Сам Кастанеда карыстаўся тэрмінам магія, аднак, паводле яго словах, гэтае паняцце не цалкам перадае сутнасць вучэння, заснаванага на традыцыях старажытных і новых «відушчых» — талтэкаў, — «Шляхі воіна».

## Спасылкі 
* Сайт створанай Карласам Кастанедай арганізацыі Cleargreen 
* Кастанеда ў іспанскай Вікікрыніцы  
* Карлас Кастанеда ці Свет вачамі індзейцаў Які  

Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША
Катэгорыя:Нью-эйдж
Катэгорыя:Памерлі ад раку печані
Велікодны заяц

**Велікодны заяц** (велікодны трус) — велікодны сімвал у культуры некаторых краін Заходняй Еўропы і ЗША. Сімвал мае паганскія карані і ўзыходзіць да святаў, прысвечаных урадлівасці і вясне.

Паводле нямецкай традыцыі (верагодна з 13 ст.), велікодны заяц на свята пакідае ў падарунак паслухмяным дзецям гняздо з рознакаляровымі яйкамі. У ЗША традыцыя была завезеная нямецкімі мігрантамі ў 18 ст., шырокае распаўсюджанне атрымала пасля Грамадзянскай вайны. 

Велікодныя зайцы, прызначаныя для ежы, вырабляюцца з марцыпану ці шакаладу.

 
Катэгорыя:Вялікдзень
Палац прыгожых мастацтваў

thumb|Агульны выгляд будынка тэатра.
**Палац прыгожых мастацтваў** (, *Паласіа-дэ-Бельяс-Артэс*) — оперны тэатр у Мехіка, пабудаваны з карарскага мармуру і адрозніваецца выключнай пышнасцю дэкору ў стылях боз-ар і ар-дэко.

У пачатку XX стагоддзя тэатр быў вядомы як даўгабуд. Будаўніцтва тэатра па праекту італьянца Адама Баары працягвалася з 1904 па 1934 гады, хоць першапачаткова адкрыццё намячалася на кастрычнік 1908. Над афармленнем сцен працавалі славутыя мексіканскія муралісты Дыега Рывера, Альфара Сікейрас і Хасэ Клементэ Ароска. Асабліва вядомая філасофская фрэска Рыверы «Чалавек на ростанях». У 1954 годзе ў тэатры праходзіла развітанне з жонкай Рыверы — Фрыдай Кало.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Оперныя тэатры Мексікі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1934 годзе
Катэгорыя:Мехіка
Рамат-Ган

**Рамат-Ган** (, літаральна «Садовае ўзвышша») — горад у Тэль-Авіўскай акрузе Ізраіля, на ўсход ад Тэль-Авіва, паблізу гарадоў Гіватаім і Бней-Брак.

## Гісторыя 
Рамат-Ган быў заснаваны ў 1921 годзе як мошаў (сельскагаспадарчае паселішча). Першапачатковай назвай была Ір-Ганім (іўр. עיר גנים) — «Горад садоў».

З часам Рамат-Ган перайшоў ад аграрнай эканомікі да камерцыйнай і прамысловай. У 1926 годзе брытанскі мандат прызнаў Рамат-Ган мясцовым муніцыпальным саветам.

У 1950 годзе паселішча атрымала статус горада. У 1950-х гадах былі закладзены Нацыянальны парк і стадыён, на якім у тым ліку праводзяцца цырымоніі адкрыцця Макабіяды.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Ізраіля
Ракфелераўскі цэнтр

**Ракфелераўскі цэнтр** (*Rockefeller Center*) — буйны офісны цэнтр, які быў пабудаваны ў Манхэтэнскім Мідтаўне на грошы фінансавых магнатаў Ракфелераў у 1930-я гады. Найбольш вядомыя 14 вышынных будынкаў з аздабленнем у стылі ар-дэко. Тут знаходзяцца штаб-кватэры розных карпарацый і найбуйнейшы па даходнасці аўкцыённы дом «Christie’s». У 1989 годзе Ракфелераўскі цэнтр выкупіла ў Ракфелераў японская кампанія «Міцубісі».

## Фрэска Рыверы 
У 1932 годзе мексіканскі мастак Дыега Рывера па заказе Ракфелера выканаў фрэску плошчай 99 квадратных метраў, на якой адлюстраваў маскоўскае святкаванне 1 мая з фігурамі Леніна і Троцкага. Заказчык застаўся вельмі незадаволены гэтым сюжэтам. Некаторы час фрэску «Чалавек на ростанях» хавалі пад заслонай, а ў пачатку 1934 г. яе знішчылі антыкамуністычна настроеныя жыхары. Рывера пасля ўзнавіў фрэску ў Мехіка, у оперным тэатры Паласіа-дэ-Бэла-Арт.

## Навагоднія святкавання 
Кожныя Каляды ў Ракфелераўскім цэнтры усталёўваецца галоўная ёлка горада. Цырымонію першага запальвання агнёў на елцы транслюе тэлеканал Эн-бі-сі.

## Гл. таксама 
* Эмпайр Стэйт Білдынг
* Абед на небаскробе
* Статуя Атланта

Катэгорыя:Небаскробы Нью-Ёрка
Катэгорыя:Рокфелеры
Катэгорыя:Збудаванні ЗША ў стылі ар-дэко
Тэатральны квартал (Нью-Ёрк)

thumb|230px|Тэатры на 45-й вуліцы
**Тэатральны квартал** () — квартал у цэнтральнай частцы Манхэтэн а, дзе засяроджаны найбуйнейшыя брадвейскія тэатры, а таксама іншыя тэатры, кінатэатры, рэстараны, атэлі і іншыя забаўляльныя ўстановы. Межы квартала распасціраюцца ад 40-ой да 54-ай вуліцы, і з заходняй часткі Шостай авеню да ўсходняй Восьмай авеню, уключаючы ў сябе Таймс-сквер. Участак Брадвея, які праходзіць па тэрыторыі Тэатральнага квартала, называюць Вялікі белы шлях ().

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Брадвей
Катэгорыя:Манхэтэн
Жалезная карона

thumb|right|250px|Жалезная карона
**Жалезная карона** — назва кароны Лангабардскага каралеўства. Традыцыйна лічыцца найстарэйшай з захаваных манархічных карон Еўропы.

## Апісанне 
Карона складаецца з залатога абруча у тры цалі шырынёй, пакрытага каштоўнымі камянямі, унутры змяшчаецца вузкі жалезны абруч.

## Гісторыя 
 у «жалезнай кароне»]]
Дакладныя месца і час вырабу кароны невядомы. Па адной з асноўных версій, яна была створана ў Лангабардскім каралеўстве ў Раннім Сярэднявеччы, але доказаў гэтаму няма. Выказваюцца здагадкі пра рымскае або візантыйскае паходжанне рэліквіі, аднак стыль, у якім выканана карона, унікальны і не мае аналагаў ні ў познерымскім, ні ў візантыйскім ювелірным мастацтве. Імаверна, легенды пра сувязь кароны з адной з магутных імперый з’явіліся яшчэ ў Сярэднія вякі і павінны былі дадаткова павялічыць каштоўнасць рэліквіі і прэстыж яе ўладальнікаў.

Паводле падання, якое сягае не далей часоў Карла Вялікага, жалезная аснова кароны нібыта з’яўляецца цвіком ад крыжа Збавіцеля, які быў падораны Папам Грыгорыем Вялікім лангабардскай прынцэсе Тэадэліндзе. Прынцэса загадала вырабіць з цвіка карону для каранавання свайго мужа Агілульфа (593).

З той пары карона захоўваецца ў храме Яна Хрысціцеля ў Монцы, каля Мілана, дзе знаходзіцца і цяпер. Апроч суверэнных лангабардскіх каралёў, каронай каранавалася значная частка германскіх імператараў, ад Карла Вялікага да Карла V; у 1805 годзе, пасля заснавання Італьянскага каралеўства, — Напалеон I, а ў 1838 годзе, як кароль Ламбарда-Венецыянскі, — аўстрыйскі імператар Фердынанд I.

## Гл. таксама 
* Карона Карла Вялікага

## Спасылкі 
* Каляровае фота

Катэгорыя:Кароны
Катэгорыя:Лангабардскае каралеўства
Катэгорыя:Монца
Катэгорыя:Гістарычныя каштоўнасці
Катэгорыя:Творы VIII стагоддзя
Капрыз (архітэктура)

[thumb|200px|«[Ластаўчына гняздо », Крым]]
**Капрыз**, ці ** фолі** (ад  — дзівацтва, капрыз), — невялікі будынак ці іншы архітэктурны аб'ект, які ўжываецца звычайна ў палацавых і паркавых ансамблях, а таксама ў сучасным гарадскім асяроддзі. Звычайна гэта пацешны або экстравагантны будынак, альбо будынак, прызначаны для іншых патрэб, чым тыя, на якія паказваюць яго канструкцыя ці вонкавы выгляд.

## Шырока вядомыя капрызы 
* «Ластаўчына гняздо» 
* Замак Нойшванштайн
* Вялікая пагада ў Лондане
* Кітайская вёска ў Царскім Сяле. 
* Брадвейская вежа

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні
Катэгорыя:Садова-паркавыя збудаванні
Уаза

**Уаза** (фр. Oise) — рака ў Бельгіі і ў Францыі, правы прыток Сены. Даўжыня 302 км. Агульная плошча басейна 17 тыс. км². Злучаная сістэмай каналаў з такімі рэкамі, як Маас, Сома, Шэльда. З басейнам ракі Санса злучаная Паўночным каналам.

Катэгорыя:Рэкі Бельгіі
Катэгорыя:Рэкі Францыі
Катэгорыя:Басейн Сены
Шлюб прынца Уільяма і Кейт Мідлтан

[thumb|250px|Жаніх і нявеста на балконе [Букінгемскі палац|Букінгемскага палаца]]
**Вяселле прынца Уільяма, герцага Кембрыджскага і Кэтрын Мідлтан** адбылося ў Вэстмінстэрскім абацтве ў пятніцу, 29 красавіка 2011 года ў 11:00 раніцы па Брытанскім летнім часе (UTC+1). Прынц Уільям, які з'яўляецца другім ў спісе наследвання прастола, упершыню сустрэўся з Мідлтан у 2001 годзе, у той час, як абодва былі студэнтамі ў Сент-Эндрускім універсітэце. Пра іх заручынах было абвешчана 16 лістапада 2010 года.

Пасля вяселля пара мае намер працягваць пражыванне на востраве Англсі.

## Спасылкі 
* Прывілеі і адказнасць: гісторыя прынца Уільяма і Кэтрын Мідлтан

Катэгорыя:Падзеі 29 красавіка
Сомава (Адоеўскі раён)

**Сомава** () — вёска ў Адоеўскім раёне Тульскай вобласці Расіі. Размешчана ў заходняй частцы вобласці, за 13 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра п. Адоеў, за 28 км на ўсход ад Бялёва на аўтадарозе  Бялёў — Тула, на беразе ракі Мізгеі. За 17 км на поўдзень размешчана чыгуначная станцыя Арсеньева на лініі Казельск — Бялёў — Гарбачава.

У сяле школа ім. Д. М. Шарова, дзіцячы сад, магазін, паштовае аддзяленне.

Працуюць МТС, якая абслугоўвае сельскагаспадарчую тэхніку, пункт першаснай апрацоўкі збожжа і некалькі пунктаў збору малака. Элеватар на 54 тыс. тон збожжа.

Вырошчваюцца бульба, пшаніца, жыта, ячмень, авёс, грэчка, кармавыя і пладова-ягадныя культуры. Разводзяцца буйная рагатая жывёла, свінні, авечкі, коні, птушка, трусы. Развіта пчалярства.

Адлегласць да горада Тула — 89 км. Адлегласць да Мінска — 755 км.

## Вядомыя ўраджэнцы 
* Дзмітрый Міхайлавіч Шароў (1918—1952) — лётчык, Герой Савецкага Саюза
* Яўлогій (Георгіеўскі) (1868—1946) — мітрапаліт, епіскап Рускай праваслаўнай царквы
* Пётр Іванавіч Мішын (1922—1990) — камандзір матацыклетнай роты 77-га асобнага матацыклетнага батальёна 10 ТДК

## Галерэя 
thumb|left|500px|Яр за вёскай
thumb|right|300px|Знак саўгаса «Сомава» савецкага часу (не захаваўся)

Катэгорыя:Населеныя пункты Тульскай вобласці
Schweizer Hitparade

**Швейцарскі хіт-парад** () — галоўная група хіт-парадаў Швейцарыі. У хіт-парадах удзельнічаюць музычныя альбомы і сінглы розных жанраў.

## Чарты 
* Singles Top 100
* Albums Top 100
* Compilations Top 25
* Airplay Top 30

## Спасылкі 
* Архіў швейцарскіх хіт-парадаў

Катэгорыя:Музыка Швейцарыі
Катэгорыя:Хіт-парады
Брадвейская вежа

**Брадвейская вежа** () — славуты будынак, архітэктурны капрыз на брадвейскім узгорку (), недалёка ад горада Брадвей (Брадуэй), у англійскім графстве Вустэршыр. Аснова вежы размешчана на вышыні 312 метраў над узроўнем мора. Вышыня самой вежы 17 метраў (55 футаў). Сцвярджаецца, што ў яснае надвор'е з вяршыні вежы можна бачыць тэрыторыю 13 графстваў.

Вежа пабудавана ў 1797 г. па праекце архітэктара Джэймса Уаета. У розныя гады яна выкарыстоўвалася пад друкарню знакамітым брытанскім антыкварам і калекцыянерам Томасам Філіпсам (1792-1872), служыла месцам адпачынку мастаку Уільяму Морысу і месцам працы археолагу Артуру Эвансу.

## Спасылкі 
* Брадвейская вежа на старых паштоўках:http://www.oldstratforduponavon.com/sitebuilder/images/broadwaytower-438x279.jpg , http://www.oldstratforduponavon.com/sitebuilder/images/broadwaytower3-440x283.jpg , http://www.oldstratforduponavon.com/images/broadwaytower3.jpg  и http://www.oldstratforduponavon.com/images/broadwaytower4.jpg 

Катэгорыя:Вежы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Вустэршыр
Suomen virallinen lista

**Suomen virallinen lista** — нацыянальны фінскі хіт-парад музычных сінглаў, які выдаецца кампаніяй ÄKT (IFPI Finland).

Хіт-парад з'явіўся ў студзені 1991 года і называўся *Radiomafian lista*. Ён трансліраваўся па радыё на станцыі Radiomafia (у цяперашні час YleX). У 1994 годзе чарт стаў афіцыйным хіт-парадам Фінляндыі.

У цяперашні час Suomen virallinen lista уключае ў сябе:
* Albums (Top 50) (альбомы)
* Singles (Top 20) (сінглы)
* Downloads (Top 30) (лічбавая дыстрыбуцыя)
* Mid-priced albums (Top 10) (альбомы па сярэдняй цане)
* Music DVDs (Top 10) (музычныя DVD)

## Спасылкі 
* Афіцыйны чарт на сайце IFPI.fi 
* Архівы чарта
* FinnishCharts.com
** Сінглы
** Альбомы

Катэгорыя:Хіт-парады
Чарацянскі сельсавет

**Чараця́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Чарацянка.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Насовіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Церахоўскага раёна. 30 снежня 1927 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Пракопаўскага сельсавета.

20 верасня 1983 года цэнтр Пракопаўскага сельсавета Гомельскага раёна перанесены ў вёску Чарацянка, сельсавет перайменаваны ў Чарацянскі.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1120 чалавек, з іх 93,2 % — беларусы, 5,4 % — рускія, 1,1 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 868 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Насовіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Церахоўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1983 годзе
Сяргей Вераціла

**Сяргей Вераціла** (нар. , Ваўкавыск) — беларускі паэт, перакладчык.

## Біяграфія 
Жыў і працаваў у Эквадоры. Член Саюза беларускіх пісьменнікаў. Жыве ў вёсцы Краснае Сяло Ваўкавыскага раёна Гродзенскай вобласці.

У 2012 годзе ў выдавецтве «Мастацкая літаратура» выйшла кніга апавяданняў «Разбітае сэрца Вітаўта».

Між іншага, перакладаў на беларускую мову некаторыя творы Хорхе Луіса Борхеса, Хасэ Артэга-і-Гасета.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ваўкавыску
Катэгорыя:Перакладчыкі з іспанскай мовы
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Члены Саюза беларускіх пісьменнікаў
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Russian Airplay Chart

**«Russian Airplay Chart»** () — адзіны афіцыйны хіт-парад сінглаў у Расіі. Хіт-парад фарміруецца дзякуючы дыстрыб'ютарскай кампаніі *«Tophit.ru»*, якая размяркоўвае новыя песні па 400-м радыёстанцыям Расіі, СНД і Прыбалтыкі. *«Tophit.ru»* таксама фарміруе «Moscow Airplay Chart», «Kiev Airplay Chart», «St. Petersburg Airplay Chart» і некаторыя спецыяльныя хіт-парады.

## Глядзіце таксама 
*Moscow Airplay Chart

## Спасылкі 
*Russian Airplay Chart (In English)
*Расійскі эйрплэй чарт (на рускай мове) 

Катэгорыя:Сродкі масавай інфармацыі Расіі
Катэгорыя:Музыка Расіі
Катэгорыя:Музычныя прэміі
Bc

**bc** — інтэрактыўны інтэрпрэтатар C-падобнай мовы, які дазваляе выконваць вылічэнні з адвольнай дакладнасцю. Нярэдка выкарыстоўваецца ў якасці калькулятара ў камандным радку UNIX-падобных сістэм. Традыцыйная рэалізацыя bc была абалонкай для калькулятара dc, які прымаў выразы ў адваротнай польскай натацыі, і выконвала пераўтварэнні з інфікснай формы ў адваротную польскую. Сучасная версія Gnu bc рэалізаваная як асобная праграма. Большасць аператараў bc паўтараюць аналагічныя аператары C.

## Сінтаксіс каманды 
```winbatch
bc [ -hlwsqv ] [long-options] [  file … ]

 -l : выклікае стандартную бібліятэку матэматычных функцый.
 -w : выводзіць папярэджанне наконт Posix — пашырэнняў bc.
 -s : ужывае мову Posix bc.
 -q : не друкуе звычайнае вітанне bc.
 -v : друкуе номер версіі працэсара і завяршае праграму.
 -h : выклікае даведку па bc
```

## Аператары і ключавыя словы 
Большасць аператараў `bc` (акрамя `^`) паўтарае аналагічныя аператары мовы Сі.

 +,-,*,/ : складанне, адніманне, множанне, дзяленне
 % : знаходжанне астачы
 ^ : падвышэнне да ступені
 sqrt(i) : здабыццё квадратнага кораня з ліка i
 , `>`, , `>=`, `!=`, `==` : параўнанне
 = : прысвойванне
 ++, -- : інкрэмент, дэкрэмент
 +=, -=, *=, /=, ^=, %= : прысвойванне з вылічэннем
 scale = i : вызначаецца дакладнасць вылічэння, i – колькасць лічбаў пася коскі
 ibase = i : вызначаецца аснова сістэмы злічэння для уваходных даных, дзе i з’яўляецца базісам (2  : друкуе спіс на экран

## Функцыі матэматычнай бібліятэкі 
Пры неабходнасці можна далучыць да калькулятара бібліятэку матэматычных функцый. Для гэтага трэба пазначыць у камандным радку ключ `-l`

* s(i) : сінус i, дзе i пазначана ў радыянах
* c(i) : косінус, дзе i пазначана ў радыянах
* a(i) : арктангенс, вяртае радыяны
* e(i) : экспанента
* l(i) : натуральный лагарыфм i
* j(n, x) : функцыя Бэссэля

## Прыклады выкарыстання 
Цыклічнае вылічэнне значэнняў функцыі.
$ bc -lq
for(i=1;i
Вылічэнне Пі, 200 знакаў пасля кропкі. 

```
$ bc -lq
scale=200
4*a(1)
```

Вывад на экран табліцы памнажэння 10х10.

$bc -q
   for (i=1; i
Катэгорыя:Unix
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне
Монтэ-Тытана

**Монтэ-Тытана** () — гара ў Апенінах, найвышэйшы пункт Сан-Марына, складзеная вапнякамі.

Гара знаходзіцца на ўсход ад сталіцы краіны і дасягае 750 м над узроўнем мора.

Монтэ-Тытана вядома тым, што згодна з легендай, менавіта стоячы на гэтай гары, Святы Марын 3 верасня 301 года вырашыў заснаваць першае пасяленне ў новай краіне.

Сама гара мае тры вяршыні, на кожнай з якой пабудавана вежа — Гуаіта, Чэста і Мантале, якія ўваходзяць у комплекс Трох веж Сан-Марына.

За 13 км ад Монтэ-Тытана знаходзіцца Адрыятычнае мора.

Адміністрацыйна гара адносіцца да Борга-Маджорэ.

## Абароненая вобласць 
З 2008 года Монтэ-Тытана было прысвоена званне сусветнай спадчыны, у тандэме з гістарычным цэнтрам Сан-Марына. Прычына надавання была ў тым, што камітэт вырашыў, што Монтэ-Тытана «сведчыць аб цэласнасці свабоднай рэспублікі з Сярэдніх вякоў».

## Цікавыя факты 
* Тры вежы Сан-Марына ёсць на гербе і сцягу Сан-Марына, вядомых яшчэ з XIV стагоддзя.

## Зноскі 
Катэгорыя:Горы Сан-Марына
Ян Юр’евіч Забярэзінскі

**Ян Юр’евіч Забярэзінскі** (каля 1440 — ) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

Маршалак дворны (1482—1496), намеснік полацкі (1484—1496), кашталян троцкі (1492—1498) і адначасова намеснік новагародскі, ваявода троцкі і земскі маршалак літоўскі (1498—1505), намеснік гарадзенскі (з 1505) і ваўкавыскі (1506).

Пры вялікім князі Казіміры набыў вымарачныя маёнткі свайго родзіча Пятра Гедыгольдавіча Камень і Волма ў Менскім павеце, ад стрыечных братоў Аляхновічаў — частку Крывічоў, Княгініна і іншыя маёнткі, праз шлюб з Ганнай (дачка Мікалая Насуты) — Поразава ў Ваўкавыскім, Шарашова ў Берасцейскім, Квасоўку ў Гарадзенскім паветах, Мяжырычы, Белую і іншыя маёнткі на Падляшшы, што зрабіла яго адным з найбуйнейшых магнатаў.

Быў паслом вялікага князя літоўскага Аляксандра да вялікага князя маскоўскага Івана III са сватаўством да яго дачкі Алены.

Узначальваў групоўку паноў, якая варагавала з фаварытам вялікага князя Міхаілам Глінскім. У выніку скаргі апошняга ў 1505 годзе быў пазбаўлены Троцкага ваяводства. У лютым 1508 года, калі Міхаіл Глінскі ўзняў мяцеж супраць новага вялікага князя Жыгімонта Старога, то ў першую чаргу ён вырашыў расправіцца са сваім асабістым ворагам. У выніку Ян Забярэзінскі быў забіты ў сваім доме ў Гародні ў самым пачатку мяцяжу.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Ян Юр’евіч
Катэгорыя:Ваяводы троцкія
Катэгорыя:Маршалкі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Кашталяны троцкія
Катэгорыя:Намеснікі полацкія
Катэгорыя:Намеснікі новагародскія
Катэгорыя:Старосты гарадзенскія
Катэгорыя:Старосты ваўкавыскія
Катэгорыя:Маршалкі гаспадарскія
Кратар Гале

thumb|300px|Кратар Гале
**Гале** — кратар на Марсе. Названы ў гонар астранома Іагана Готфрыда Гале.

Утварэнне ўпершыню было сфатаграфавана касмічным апаратам Viking Orbiter 1.

## Цікавыя факты 
* Кратар часам называюць «кратар шчаслівы твар» з-за падабенства са смайлікам.

## Гл. таксама 
* Кідонія

## Спасылкі 
* Кратар Гале на Google Mars
* Кратер Галле на NASA.gov  

Катэгорыя:Метэарытныя кратары на Марсе
Беларуска-туркменскія адносіны

**Дыпламатычныя адносіны паміж Туркменістанам і Беларуссю** ўсталяваны 21 студзеня 1993 г.

У цяперашні час паслом Беларусі ў Туркменістане з'яўляецца Станіслаў Уладзіміравіч Чапурны.

На працягу першых пятнаццаці гадоў незалежнасці дзвюх краінаў, іх адносіны заставаліся абмежаванымі. Падпісана толькі каля 40 міждзяржаўных, міжурадавых і міжведамасных пагадненняў, якія рэгулююць двухбаковае ўзаемадзеянне ў розных галінах.

Падтрымліваюцца сувязі ў палітычнай сферы, у тым ліку на вышэйшым і высокім узроўнях. Прэзідэнт Беларусі А. Р. Лукашэнка чатыры разы наведаў Туркменістан (май 2002 г. — праведзены першы афіцыйны візіт Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь у Туркменістан, чэрвень 2009 г. — адбыўся другі афіцыйны візіт, красавік 2011 г. — трэці афіцыйны візіт, сакавік 2017 г. — чацвёрты афіцыйны візіт). У студзені 2010 г. адбыўся афіцыйны візіт Прэзідэнта Туркменістана Г. М. Бердымухамедава ў Рэспубліку Беларусь.

Ажыццяўляюцца кантакты паміж знешнепалітычнымі ведамствамі дзвюх краін, узаемадзеянне ў міжнародных арганізацыях.

## Эканамічнае супрацоўніцтва 
Беларусь, у асобе ААТ «Белгорхімпрам», вясной 2017 г. скончыла будаўніцтва ў Туркменістане Гарлыкскага завода калійных угнаенняў (1,4 мільёна тон хларыду калію за год) коштам $1 млрд. Але да лістапада 2018 г. туркменскі бок не змог запусціць вытворчасць.

## Культурнае супрацоўніцтва 
Праводзяцца сумесныя выставы і іншыя мерапрыемствы.

Акрамя таго, некалькі тысяч туркменскіх студэнтаў навучаюцца ва ўніверсітэтах Беларусі.

## Спасылкі 
* Пасольства Рэспублікі Беларусь у Туркменістане 
* МЗС Беларусі 
* Беларусь — Туркменістан: канец гісторыі поспеху? Ostro.by

Туркменістан
Катэгорыя:Знешняя палітыка Туркменістана
Вісячыя дамы

thumb
**Вісячыя дамы** — гэта набор грамадзянскіх будынкаў, размешчаных у горадзе Куэнка (Іспанія).

У мінулым такія дамы былі звычайнай часткай архітэктуры ў гэтай частцы старажытнага горада, змешчаным насупраць выгібу ракі Хукар. Аднак да цяперашняга часу захавалася толькі невялікая іх частка.

Самыя вядомыя з усіх — тры дамы з драўлянымі балконамі.

Дамы маюць невядомае паходжанне, аднак маюцца сведчанні іх існавання ўжо ў XV стагоддзі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Славутасці Іспаніі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Іспаніі
Катэгорыя:Куэнка (Іспанія)
Калювій

**Калювій**, *Калювіяльныя адклады* (ад  — скопішча) — 1) у шырокім сэнсе — схілавыя адклады (у т.л.дэлювіяльныя і саліфлюкцыйныя), што ўтвараюцца шляхам назапашвання прадуктаў разбурэння горных парод, якія спаўзаюць уніз па схіле. 2) У вузкім сэнсе — грубадрузаватыя абвальныя і восыпныя адклады каля падножжа стромкіх схілаў; у гэтым сэнсе супрацьпастаўляецца дэлювію.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Адклады
Катэгорыя:Геамарфалогія
Валенсійскі заліў

**Валенсі́йскі залі́ў** () — заліў на захадзе Міжземнага мора, частка Балеарскага мора, які абмывае ўсходнія берагі Іспаніі. Крайнія кропкі: на поўдні — мыс дэ ла Наа блізу Алікантэ, на поўначы — мыс Тартоса у дэльце Эбра.

Даўжыня — 42,5 км, шырыня — 144 км, глыбіня — да 500 м. Сярэднегадавая тэмпература вады — +18&nbsp;°C. Салёнасць — 37 ‰. Прылівы змешаныя, вышынёй да 0,1 м. Заліў падзелены напалам нулявым мерыдыянам.

Даўжыня берагавой лініі — 400 км. Берагі нізінныя і пяшчаныя, прысутнічаюць балоты. Раён валенсійскага заліва у цяперашні час паступова апускаецца. У заліў упадае некалькі рэк, галоўнай з якіх з’яўляецца Хукар. Перад узбярэжжам вобласці Кастэльён-дэ-ла-Плана размешчаны архіпелаг астравоў Калумбрэтэс.

Асноўныя парты — Валенсія, Гандыя, Кастэльён-дэ-ла-Плана, Сагунта. Заліў шчыльна заселены, вялікая частка ўзбярэжжа забудавана жылымі раёнамі і курортнымі зонамі. Найбуйнейшымі курортнымі зонамі з’яўляюцца Коста-Бланка і Коста-дэль-Асаар, якія ўключаюць такія курорты, як Агілас, Алікантэ, Альтэа і Картахена. Нягледзячы на гэта, існуюць таксама і ізаліраваныя бухты, на прыклад, у раёне Дэніі і Пеньісколы.

Дзякуючы нізінным і урадлівым землям, узбярэжжа спрыяльна для сельскай гаспадаркі. Пераважнымі культурамі з’яўляюцца рыс, цытрусавыя і проса.

Катэгорыя:Залівы Міжземнага мора
Катэгорыя:Залівы Іспаніі
Хіральда

**Хіра́льда** ( — «флюгер») — славутасць, сімвал Севільі, чатырохкутная вежа, якая ўзнімаецца над Севільскім кафедральным саборам. Вышыня вежы складае каля 98 м. Была пабудавана ў 1184—1196 гадах як мінарэт мячэці, у перыяд, калі ў Андалусіі развівалася маўрытанскае мастацтва. Стала пры хрысціянах званіцай Севільскага сабора.

Пасля таго як у 1248 годзе Фердынанда III заваяваў Севілью, мячэць выкарыстоўвалі як сабор, пазней перабудаваўшы ў гатычным стылі. Мінарэт, аднак, захаваў сваю першапачатковую форму.

У 1568 годзе архітэктар Эрман Руіс дадаў новую квадратную ў плане званіцу, увянчаную трыма ярусамі «ліхтароў», які паслядоўна памяншаюцца. Верхні ўвянчаны стаячай на шары бронзавай статуяй, якая знаходзіцца на вышыні 83 м і служыць флюгерам, па-іспанску, хіральдылья (адсюль назва вежы).Хіральда адзіная мусульманская пабудова, якая вытрымала доўгую 16-месячную аблогу Севільі хрысціянамі ў часы Рэканкісты. З назіральнай пляцоўкі адкрываецца цудоўны выгляд на Севілью.

Першапачаткова Ла Хіральдай звалася не столькі ўся званіца, а менавіта сама статуя, якая сваімі памерамі і масіўнасцю стварала наймацнейшае ўражанне на сучаснікаў.

## Гл. таксама 
* Кутубія
* Вежа Хасана

## Спасылкі 
Катэгорыя:Альмахады
Катэгорыя:Мінарэты
Катэгорыя:Архітэктура Іспаніі
Катэгорыя:Севілья
Лонданскі заапарк

[thumb|right|250px|Выгляд Заалагічных садоў у Рыджэнтс-парку ў Лондане ў 1835 годзе ().Збор [Музей Лондана|Лонданскага музея (мастак не ўказаны)]]
**Ло́нданскі заапа́рк** () — найстарэйшы навуковы заапарк у свеце. Заснаваны ў Лондане 27 красавіка 1828 года ў якасці заалагічнай калекцыі, прызначанай для навуковых даследаванняў. З 1847 года адкрыты для публічных наведванняў, інсектарый (1881), дзіцячы заапарк (1938). У 2001 годзе сланы, насарогі і іншыя буйныя жывёлы былі пераведзены з Лонданскага заапарка ў заапарк Уіпснейд у Бедфардшыры, які таксама функцыянуе пад эгідай ЗТЛ.

Заалагічнае таварыства Лондана не атрымлівае афіцыйнага фінансавання, спадзеючыся на ўзносы «удзельнікаў» (), «сяброў» () і «членаў» (), а які таксама даходы ад продажу ўваходных білетаў і субсідыі ад дабрачынных арганізацый. Заапарк працуе кожны дзень з 9.00 да 18.00.

## Фотаздымкі

 Выява:Equus quagga quagga, coloured.jpg|Квага — адзіны здымак. Лонданскі заапарк, 1870 г.
 Выява:London Zoo 01050.jpg|Раджа — камодскі дракон. Лонданскі заапарк
 Выява:London Zoo 00936.jpg|Рыба-матылёк. Акварыум Лонданскага заапарка
 Выява:Pelecanus onocrotalus -London Zoo, England-8a.jpg|Ружовыя пеліканы. Лонданскі заапарк
 Выява:London Zoo Atlas Moth.jpg|Attacus atlas. Лонданскі заапарк
 Выява:Lioness at London Zoo - geograph.org.uk - 1180181.jpg|ільвіца. Лонданскі заапарк

## Спасылкі 
* 
* ZSL London Zoo  — афіцыйны сайт Лонданскага заапарка
* Zoological Society of London  — афіцыйны сайт Заалагічнага грамадства Лондана
* ZSL Annual Review  
* ZSL Bushmeat and Forest Conservation  
* London Zoo in the 19th Century 
* World Association of Zoos and Aquariums 
* European Association of Zoos and Aquaria 
* British and Irish Association for Zoos and Aquariums 
* London Zoo at British Zoos 

Катэгорыя:Заапаркі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Лондан
Sverigetopplistan

**Sverigetopplistan** — нацыянальны (з кастрычніка 2007 года) шведскі хіт-парад. Раней называўся **Topplistan** і **Hitlistan**. З канца 2006 года ўдзел у чарце прымаюць таксама і песні ў лічбавым фармаце.

## Радыё паведамленні 
З 1976 па 2006 гады аб выніках хіт-параду паведамлялася па радыё *Sveriges Radio P3*. Затым *P3* прадстаўляла вынікі толькі песень у лічбавым фармаце. У цяперашні час інфармацыю аб выніках чарта прадастаўляе сістэма *Nielsen SoundScan*.

## Спасылкі
* Sverigetopplistan
* Архіў

Катэгорыя:Музыка Швецыі
Катэгорыя:Хіт-парады
Патэра Тупана

**Патэра Тупана** () — самы буйны вулкан на спадарожніку Юпітэра Іо. Дыяметр кратара — 79 км. Цэнтр размешчаны па каардынатах , на паўднёвым захадзе вобласці Басфор.

Атрымаў імя Тупана — бога грому індзейцаў тупі-гуарані. Гэта назва была зацверджана Міжнародным астранамічным саюзам у 1997 годзе.

Прадукт вывяржэнняў — тая ж вулканічная лава са значнай прымессю дыяксіду серы. Упершыню знойдзены і сфатаграфаваны касмічным апаратам «Галілеа».

## Гл. таксама 
* Іо, спадарожнік Юпітэра
* Вулкан

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спадарожнік Іо
Катэгорыя:Пазаземныя вулканы
Катэгорыя:Планеталогія
Кастрычніцкая плошча (Мінск)

**Кастрычніцкая плошча** — плошча ў цэнтры Мінска.

Плошча размешчана ў Цэнтральным раёне паміж праспектам Незалежнасці, вуліцамі Энгельса і Інтэрнацыянальнай. З усходу плошча абмежавана будынкам Палаца культуры прафсаюзаў.

Акрамя гэтых будынкаў, на плошчы размешчаны будынак РУП «Белтэлекам», Мінскага абласнога выканаўчага камітэта, Палаца Рэспублікі. На плошчы ўстаноўлены знак «Нулявы кіламетр» і вялікі тэлевізійны экран. З боку праспекта Незалежнасці да Кастрычніцкай плошчы прылягае Цэнтральны сквер з былымі ўрадавымі трыбунамі, у цэнтры якога ўстаноўлены старадаўні фантан са скульптурай «Хлопчык з лебедзем». Вакол сквера размешчаны Цэнтральны Дом афіцэраў, рэзідэнцыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, Нацыянальны акадэмічны тэатр імя Янкі Купалы. На плошчы размешчаны выхады станцый метро «Кастрычніцкая» і «Купалаўская».

## Гісторыя 
Першапачатковая назва плошчы — Цэнтральная. Плошча праектавалася і забудоўвалася ў 1949—1950 гг. Аўтарамі праекту забудовы былі Г. П. Баданаў, У. Кароль, Л. Мацкевіч, М. Асмалоўскі, М. Паруснікаў.

У верасні 1952 г. на плошчы быў устаноўлены помнік І. В. Сталіну вышынёй 10 м. У 1957 г. паміж Цэнтральнай плошчай і Цэнтральным скверам былі пабудаваны ўрадавыя трыбуны, з якіх партыйна-дзяржаўнае кіраўніцтва БССР прымала парады і вітала дэманстрацыі. Такім чынам, Цэнтральная плошча набыла статус галоўнай плошчы горада. 3 лістапада 1961 г. помнік Сталіну быў знішчаны (узарваны). У 1966 г. адкрыўся пабудаваны на плошчы музей гісторыі Вялікай Айчыннай вайны. У 1984 г. плошча была перайменавана ў Кастрычніцкую, на ёй пачалося будаўніцтва Палаца Рэспублікі, якое зацягнулася на 17 гадоў, у выніку чаго статус цэнтральнай плошчы вярнуўся да плошчы Леніна. У 1998 г. быў усталяваны памятны знак «Нулявы кіламетр».

У цяперашні час плошча часта становіцца месцам правядзення канцэртаў, гулянняў, а таксама грамадска-палітычных акцый, пад час якіх плошча ўпрыгожваецца адпаведнай атрыбутыкай. Пачынаючы з 2000 года, кожную зіму ў цэнтры плошчы ўсталёўваецца самая высокая ў краіне штучная ёлка (вышыня — 30 м, дыяметр — 18 м.), вакол якой заліваюць коўзанку, а над самой плошчай праводзяць святочную ілюмінацыю.

## Спасылкі 
Кастрычніцкая плошча (былая Цэнтральная) 

Катэгорыя:Плошчы Мінска
Нулявы кіламетр Беларусі

**Нулявы кіламетр Беларусі** — культавы знак, пазначэнне нулявога кіламетра дарог Рэспублікі Беларусь.

## Гісторыя 
Устаноўлены ў 1998 годзе на Кастрычніцкай плошчы Мінска. Да гэтага нулявы кіламетр адлічваўся ад Галоўпаштамта. Устаноўлены новы знак апынуўся роўна на 1 км у бок ад Галоўпаштамта.

## Апісанне 
Аўтары знака: архітэктар А. Сардараў, скульптар А. Фінскі, мастак па металу У. Завядзееў.

Помнік выраблены з граніту ў форме піраміды, сімвалізуе вечнасць і трываласць. Вычасаны ў Партугаліі. А. Сардараў успамінаў:

Апраўляюць знак бронзавыя картушы, на якіх размешчаны: карта дарог, лацінскае выслоўе, вершы Я. Коласа. На бронзавай адмостцы «нулявога кіламетра» указаны адлегласці ад Мінска да сталіц суседніх з Беларуссю дзяржаў, абласных і раённых цэнтраў Беларусі. На паўднёва-ўсходнім боку піраміды на медальёне надпіс: «Пачатак дарог Беларусі» Да Кіева — 573 км. Да Гомеля — 315 км. Да Масквы — 700 км. Да Магілёва — 199 км..

## Гл. таксама 
* Камень нулявога кіламетра ў Будапешце

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Сайт «Мінск стары-новы» 
* Беларусь — Цэнтр Еўропы. Нулявы кіламетр Беларусі

Катэгорыя:Картаграфія
Катэгорыя:Помнікі Мінска
Катэгорыя:Кастрычніцкая плошча (Мінск)
Катэгорыя:1998 год у Мінску
Катэгорыя:Творы Аляксандра Фінскага
Чырвонаармейская вуліца (Мінск)

**Чырвонаармейская вуліца** — вуліца ў цэнтры Мінска, у Ленінскім раёне. Першая вядомая назва — **Кашарская**, потым, да 1866 года называлася **Батальённай**, затым, да 1919 года — **Скобелеўскай**, у гонар расійскага генерала Міхаіла Скобелева.

Размешчана паміж праспектам Незалежнасці ў раёне Кастрычніцкай плошчы і ракой Свіслач. Перасякае вуліцы: Карла Маркса, Кірава, Ульянаўскую, Казарменны завулак. Побач з вуліцай размешчаны станцыі метрапалітэна Купалаўская, Кастрычніцкая і Першамайская.
]]
Нумарацыя дамоў — ад праспекта Незалежнасці. На вуліцы размешчаны Цэнтральны Дом афіцэраў, Савет Рэспублікі РБ, стары будынак Нацыянальнай бібліятэкі РБ, гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, частка будынкаў 3-яй гарадской бальніцы. У канцы вуліцы, у выгіне Свіслачы размешчаны карпусы станкабудаўнічага завода імя Кірава і Першамайскі сквер, на месцы якога 16 ліпеня 1944 года прайшоў Партызанскі парад.

У пачатковай частцы на вуліцу выходзіць Александраўскі сквер. На скрыжаванні з вуліцай Карла Маркса размешчаны будынак Адміністрацыі Прэзідэнта РБ.

У 1918 годзе на вуліцы знаходзіўся бальшавіцкі арсенал, які вечарам 19 лютага таго года быў заняты ўзброенымі групамі палякаў, звязаных з Польскай вайсковай арганізацыяй і І Польскім корпусам. Гэта дазволіла ўзброіць 200 польскіх мінскіх антыбальшавіцкіх добраахвотнікаў. Гэтая падзея была адным з польскіх поспехаў у часе акцыі раззбраення бальшавіцкіх войск у Мінску і дапамагла заняць горад на некалькі дзён беларускімі і польскімі вайсковымі фарміраванням.

## Забудова 
### Няцотны бок 
* № 3 — будынак Дома афіцэраў (1939) — 
]]
* № 9 — будынак Савета Рэспублікі (1932) — 
* № 7 — будынак (1940—1950) — 
]]
* № 11 — будынак сярэдняй школы № 4 імя С. М. Кірава (1936) — 
* № 15 — будынак (1940—1950) — 

### Цотны бок 
* № 4 — будынак.
: Вітражныя кампазіцыі паміж першым і другім паверхамі (аўтар В. Альшэўскі), паміж другім і трэцім паверхамі (аўтар А. Ксёндзаў), паміж трэцім і чацвёртым паверхамі (аўтар Т. Папельская) (1982—1984, 2003) — 
]]
* № 6 — Дом № 1 Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1921—1929 гады) (1863—1867, 1953—1957) — 
* № 10 — будынак (1940—1950) — 
* № 12 — будынак (1940—1950) — 
* № 16 — будынак (1950-я) — 

* № 30 (*Казарменны завулак, 1*) — трохпавярховы будынак.
* № 34 — будынак (1950-я) — 

## Гл. таксама 
* Спіс вуліц Мінска

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Красноармейская  // Минск старый и новый
* 

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Ленінскі раён (Мінск)
Чырвонаармейская вуліца
Віцебскае гета

**Віцебскае гета** (ідыш וויטעבסקער געטאָ) — гета, якое нядоўга існавала ў горадзе Віцебск. Яно было створана неўзабаве пасля нямецкага ўварвання ў Савецкі Саюз адразу пасля ўваходу немцаў у Віцебск 11 ліпеня 1941 года.

Прыблізна  яўрэяў жылі ў гета. У кастрычніку нацысцкая адміністрацыя заявіла, што дрэнныя ўмовы ўтрымання ў гета ствараюць небяспеку для здароўя мясцовых жыхароў, і што ў гета пачалася эпідэмія. На самай справе, гэта заява была падставай для перасоўвання і знішчэння яўрэяў. Менш чым праз тры месяцы, 8 кастрычніка 1941 года нацысты пачалі разню яўрэяў Віцебску, якая скончылася 11 кастрычніка з гібеллю большасці жыхароў гета (крыніцы вар’іруюцца ў дачыненні дакладнага ліку). Вязні былі расстраляны на беразе ракі Віцьба, а іх целы былі скінутыя ў ваду.

Большасць імёнаў невядомая.

## Спасылкі 
* VITEBSK AND THE HOLOCAUST 

Катэгорыя:Гісторыя Віцебска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1941 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1941 годзе
Катэгорыя:1941 год у Віцебску
Катэгорыя:Гета ў Беларусі
Герц (адзінка вымярэння)

**Герц** (азначэнне: бел. **Гц**, лац. **Hz**) — адзінка вымярэння частаты ў сістэме СІ. Адзінка названая ў гонар нямецкага фізіка Генрыха Герца.

Адзін герц азначае адно ажыццяўленне (рэалізацыю) перыядычнага працэса за секунду.

## Гісторыя 
Зацверджана Міжнароднай электратэхнічнай камісіяй (МЭК) у 1930 годзе. Прынята Генеральнай канферэнцыяй па вагах і вымярэннях у 1960 годзе, замяніўшы ранейшую назву «адзін цыкл за секунду».

## Кратныя і дзельныя адзінкі 
Дзесятковыя кратныя і дзельныя адзінкі частаты ўтвараюцца з дапамогай стандартных прыставак СІ.

Катэгорыя:Адзінкі вымярэння
Катэгорыя:Адзінкі вымярэння частаты
Плошча Свабоды (Мінск)

**Плошча Свабоды** — адна з цэнтральных плошчаў у Мінску, Беларусь, утворана ў пачатку XVI стагоддзя як адміністрацыйны, гандлёвы і культурны цэнтр горада. Размешчана на ўзвышаным беразе ракі Свіслач.

## Гісторыя 
Да 1860-х гадоў называлася Верхнім рынкам, да 1917 года — Саборнай плошчай. З 1917 па 1933 гг. насіла назву «Пляц Волі».

Плошча Свабоды лічылася цэнтральнай, але ў гады Вялікай Айчыннай вайны была моцна разбурана і страціла сваё значэнне.

На плошчы стаіць гарадская ратуша, адноўленая ў 2003 годзе па апошняму праекту (была пабудавана ў 1582 годзе, затым некалькі разоў перабудоўваўся і была знесена ў 1857 годзе), а таксама архікафедральны касцёл Імя Найсвяцейшай Дзевы Марыі (1700—1710 гады).

У цэнтры плошчы Свабоды да рэвалюцыі стаяў помнік Расійскаму імператару Аляксандру II вызваліцелю, створаны на добраахвотныя ахвяраванні мінчан.

## Планіроўка плошчы 
. «Плошча Свабоды ў Мінску», 1940]]

## Ансамбль плошчы 
### Мінская ратуша 
### Cквер «Зялёны тэатр» 
### Архікафедральны касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі 
### Царква Святога Духа 
thumb|190px|Помнік Аляксандру II
На плошчы Свабоды, якая прылягае да вуліцы Інтэрнацыянальнай, за гарадской ратушай разбіты невялікі сквер. Беларускі этнограф і пісьменнік П. Шпілеўскі, які бываў у Мінску напачатку 50-х гадоў XIX стагоддзя, пісаў, што ў цэнтры плошчы 
Менавіта ў гэтым скверы ў студзені 1901 года быў адкрыты першы скульптурны помнік у Мінску — бюст Аляксандра II, на чорным гранітным пастаменце якога былі выбіты словы:
left|thumb|210px|Помнік Аляксандру II у скверы

З аднаўленнам Мінскай ратушы ў 2003 годзе сквер быў рэканструяваны: былі разбіты дзве авальныя алеі з высаджанымі пірамідальнымі таполямі, устаноўлены чыгунныя ліхтары і лаўкі.

## Гл. таксама 
* Плошчы Мінска
* Вуліцы Мінска
* Манастыр бернардзінцаў, Мінск

## Спасылкі 
* Гісторыя Плошчы Свабоды  — «Мінск стары і новы»

Свабоды
Уільям (прынц Уэльскі)

**Уільям, прынц Уэльскі** (; поўнае імя пры нараджэнні **Уільям (Вільгельм) Артур Філіп Луі (Людовік) Маўнтбетэн-Віндзар**; нар. 21 чэрвеня 1982, Лондан) — член брытанскай каралеўскай сям’і і спадчыннік брытанскага прастола з тытулам прынца Уэльскага. Ён старэйшы сын караля Карла III і Дыяны Спенсер.

Атрымаў адукацыю ў школах Уэтэрбі, Ладграў і Ітанскім каледжы. Правёў частку свайго водпуску ў Белізе і Чылі, перш чым атрымаць ступень магістра мастацтваў у Шатландыі па геаграфіі ва Універсітэце Сент-Эндрус. Затым праходзіў навучанне ў Каралеўскай ваеннай акадэміі Сандхерст, перш чым служыць у войску. У красавіку 2008 года скончыў Каралеўскі каледж ВПС Крэнвел і ў пачатку 2009 года далучыўся да пошукава-выратавальных сіл Каралеўскіх ВПС. З ліпеня 2015 года на працягу двух гадоў ён служыў штатным пілотам хуткай дапамогі ва Усходняй Англіі.

У 2011 годзе стаў герцагам Кембрыджскім перад шлюбам з Кэтрын Мідлтан. Уільям стаў герцагам Ратсейскім і герцагам Корнуальскім пасля ўступлення яго бацькі Карла III на трон 8 верасня 2022 года. На наступны дзень ён быў абвешчаны прынцам Уэльскім (гэты тытул прызначаны для спадчынніка кіруючага манарха). У пары трое дзяцей: прынц Джордж, прынцэса Шарлота і прынц Луі.

## Гл. таксама 
* Шлюб прынца Уільяма і Кейт Мідлтан

Катэгорыя:Члены Брытанскага каралеўскага дому
Катэгорыя:Віндзорская дынастыя
Катэгорыя:Прэзідэнты Футбольнай асацыяцыі Англіі