open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Эла Аляксандраўна Сяліцкая

**Эла Аляксандраўна Сяліцкая** (у дзявоцтве Яўсюк; нар. ) — беларуская дзяржаўная дзяячка. Старшыня Беларускай федэрацыі плавання (з 2017).

## Біяграфія 
Плаваннем пачала займацца ў школе. Cтала майстрам спорту СССР па плаванні, аднак ва ўзросце 15 гадоў вырашыла пакінуць прафесійны спорт.

Скончыла юрыдычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

У 2011 годзе прызначана намеснікам Міністра па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь.

3 мая 2017 года абрана старшынёй Беларускай федэрацыі плавання.

Замужам, мае сына.

Катэгорыя:Старшыні нацыянальных спартыўных федэрацый Беларусі
Амалія Вільгельміна фон Кёнігсмарк

Графіня **Амалія Вільгельміна фон Кёнігсмарк** (, 20 жніўня 1663 — 30 снежня 1740) — шведская дваранка, мастачка, тэатральная актрыса, паэтка.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1663 годзе ў Штадэ, у сям’і графа Курта Крыстофа Кёнігсмарка (1634—1673) і графіні Марыі Крысціны фон Врангель. У Амаліі таксама быў брат Філіп Крыстоф фон Кёнігсмарк і сястра Марыя Аўрора фон Кёнігсмарк, фаварытка польска-літоўскага манарха Аўгуста II Моцнага.

У 1689 годзе выйшла замуж за генерал-лейтэнанта Карла Густава Левенгаупта (1662—1703). У шлюбе нарадзіўся Карл Эміль Левенгаупт (1691—1743), генерал і палітычны дзеяч.

Вучылася жывапісу ў прыдворнага мастака Давіда Клеккер-Эренстраля. Яе пэндзлю належаць аўтапартрэт 1688 года, партрэт яе сястры Аўроры, партрэты дваранак Катарыны Эбба Хорн і Сафіі Даратэі Ганаверскай.

Выступала на сцэне прыдворнага тэатра, які стварыла каралева-кансорт Швецыі Ульрыка Элеанора Дацкая. Зімой 1683-84 група артыстак упершыню паставіла п’есу Іфігенія па сцэнарыю Жана Расіна. Роль Іфігеніі іграла Іанна Элеанора де ла Гардзі, Амалія іграла Ахілеса, яе сястра Аўрора іграла Клітэмнестру. Гэта была першая п’еса ў Швецыі, дзе ўсе ролі выконвалі жанчыны. З гэтага пачалася мода на французскі класіцызм у Швецыі.

Таксама пісала вершы, апублікаваныя ў XIX стагоддзі.

У 1695 годзе пераконвала свайго мужа Карла Густава Левенгаупта, які служыў у той час Саксоніі, заключыць саюз з каралём Аўгустам II Моцным супраць Карла XII. Шведскі кароль Карл XII падчас Вялікай Паўночнай вайны павярнуў войска супраць Польшчы, разбіў Аўгуста II і яго саксонскую армію пры Клішаве ў 1702 годзе. Пасля гэтага Карл Левенгаупт быў прысуджаны да канфіскацыі маёмасці і смяротнага пакарання ў 1703 годзе.

Шмат гадоў жыла ў Германіі, вярнулася ў Швецыю ў 1722 годзе. Памерла ў горадзе Оведсклостер 30 студзеня 1740.
Эн-Луіза Хэнсан

**Эн-Луіза Хэнсан** (швед*. Ann-Louise Hanson*; нар. 4 красавіка 1944, Крыстыянстад, Швецыя) — шведская спявачка, якая займаецца музыкай з 1956 года.

## Біяграфія 
У 1960 годзе яна выпусціла першы хіт «Är du ensam i kväll?», шведская версія «*Are you lonesome tonight?»* Элвіса Прэслі *.*

У многіх яе сольных запісах 1960-х выступае Bruno Glenmarks Orkester, і пасля шлюбу Эн-Луіза і Бруна Гленмарка ствараюць гурт «Гленмаркс» з пляменніцай Бруна Карын і пляменнікам Андэрсам. Неўзабаве іх уласны гуказапісвальны лейбл GlenDisc пачаў выпускаць вініл, касеты і, у рэшце рэшт, кампакт-дыскі пад шыльдай «Hanson-Glenmark Production AB».

Эн-Луіз мае сумнеўны гонар выступіўшы на шведскім Мелодыфестываліне трынаццаць разоў без ні воднай перамогі. Адны з самых запамінальных песень, выкананых на фестывалі: «Bara en enda gång» (дуэт з Джонам Балардам) і «Kärleken lever». Эн-Луіза выканала адзін з твораў у нямецкім адборы на конкурс «Еўрабачанне» ў 1962 годзе. У канцы 1980-х пераехаўла ў Францыю разам з Бруна. Цяпер яна застаецца жыхаркай Крысціянстада ў Швецыі.

У 1986 годзе выпускае студыйны альбом *Duva — Flyg igen*, гэта апошні студыйны альбом Хэнсан, на якім яна падзялілася вядучым вакалам са сваімі дачкамі Джэсікай і Жазэфінай на загалоўным трэку, а таксама выканала дуэтам з Білі Прэстанам песню «So Good, So Fine».

Яна ўдзельнічала ў Мелодыфестываліне 2019 з песняй «Kärleken finns kvar».

Дачка Эн-Луізы Жазэфін Гленмарк нядаўна распачала ўласную музычную кар’еру. 

## Альбомы 
* 62 — Vita rosor från Athen — 14#
* 62 — Vita sommarmoln — 17#
* 62 — Paradiso — 19#
* 67 — Jag hade en gång en båt — 11#
* 68 — Min greve av Luxemburg — 3#
* 68 — Arrivederci Frans — 1#
* 68 — Min luftballong — 8#
* 69 — Svenska flicka — 10#
* 72 — Vad än sker — 13#

## Сінглы 
* 2019 — Kärleken finns kvar — 10#

Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Швецыі
Об (значэнні)

**Об** — тапонім.

* Об () — рака ў Заходняй Сібіры, у Расіі.
* Об — горад у Новасібірскай вобласці Расіі.
* Об — дэпартамент на паўночным усходзе Францыі.
Анатоль Мікалаевіч Сіроцкі

**Анатоль Мікалаевіч Сіроцкі** (нар. , в. Бібікі, Мазырскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1976), дацэнт (1983), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Мазырскі дзяржаўны педагагічны інстытут (філалагічны факультэт, спецыяльнасць «Філалогія», 1960), Мінскую вышэйшую партыйную школу (аддзяленне журналістыкі, 1969), Акадэмію грамадскіх навук пры ЦК КПСС (аспірантура, спецыяльнасць «Гісторыя», 1976).

Выкладаў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (факультэт міжнародных адносін, кафедра мытнай справы, прафесар).

## Узнагароды 
* Медаль «За асваенне цалінных зямель» (1958);
* Медаль «У азнаменаванне 100-годдзя з дня нараджэння Уладзіміра Ільіча Леніна» (1970);
* Ганаровая грамата Вярхоўнага Савета БССР (1988);
* Ганаровая грамата Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь (2007).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: беларуская дыяспара ў этнакультурным працэсе; мытная справа і мытнае регуляванне ў сістэме міжнароднага і айчыннага мытнага права.

### Бібліяграфія 
* Комментарий к Таможенному кодексу Республики Беларусь / А. Н. Сиротский. — Минск, 2002.
* Основы таможенного дела : учебник для студентов специальности «Таможенное дело» вузов / [В. А. Гошин и др.]. — Минск, 2003.
* Беларуская дыяспара : нарысы гісторыі і сучаснага стану / [аўтары-складальнікі: М. М. Бацян і інш.]. — Мінск, 2006.
* Таможенное дело : словарь-справочник / [С. А. Алейников и др. ; под общей редакцией и научным руководством А. Н. Сиротского]. — Минск, 2004.

## Літаратура 
* Сіроцкі Анатоль Мікалаевіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. — Мінск, 2003. — Т. 6, кн. 2. — С. 436.

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Катэгорыя:Выпускнікі філалагічнага факультэта МДПУ імя І. П. Шамякіна
Аляксей Васільевіч Данільчанка

**Аляксей Васільевіч Данільчанка** (, г. Саснагорск, Рэспубліка Комі) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1999), прафесар (2007).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Палітычная эканомія», 1981; аспірантура, 1984), Нацыянальны інстытут адукацыі (Мінск, дактарантура, 1997).

Працаваў у Беларускім політэхнічным інстытуце (з 1984), Міністэрстве народнай адукацыі БССР (з 1989), Нацыянальным інстытуце адукацыі (з 1991), Беларускай дзяржаўнай акадэміі фізічнай культуры (1999—2001, прарэктар), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 2001, факультэт міжнародных адносін, кафедра міжнародных эканамічных адносін, прафесар).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: стратэгіі інтэрнацыяналізацыі эканомікі і прадпрыемства; транснацыяналізацыя бізнесу; міжнародны менеджмент; прафесійная эканамічная адукацыя.

### Бібліяграфія 
* Стимулирование экспорта и экспортные барьеры: теоретические и практические аспекты / Л. М. Петровская, А. В. Данильченко. — Минск, 2007.
* Теории интернационализации предпринимательства: становление и развитие / А. В. Данильченко. — Минск, 1997.
* Транснационализация промышленного и банковского капитала / А. В. Данильченко, Д. С. Калинин, О. Г. Ковшевич. — Минск, 2007.

## Літаратура 
* Данільчанка Аляксей Васiл[ь!]евiч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 377.
* Данильченко Алексей Васильевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 303.

Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Катэгорыя:Дэканы БНТУ
Катэгорыя:Эканамісты СССР
Катэгорыя:Выпускнікі аддзялення палітэканоміі БДУ
Сафі Жанжамбр Андэрсан

**Сафі Жанжамбр Андэрсан** (; 1823, Парыж — 10 сакавіка1903, Карнуол) — англійская мастачка, якая спецыялізавалася ў жанры партрэта, пераважна жанчын і дзяцей у асяроддзі сельскай мясцовасці. Яна пачынала сваю кар’еру літографам і мастаком партрэтаў, супрацоўнічала з мастаком Уолтарам Андэрсанам . Яе карціны выстаўляліся ў Каралеўскай Акадэміі мастацтваў, Таварыстве Брытанскіх мастакоў і многіх рэгіянальных галерэях.

## Біяграфія 
Сафі нарадзілася ў Парыжы ў 1823 годзе. Бацькамі мастачкі былі парыжскі архітэктар Шарль Жанжамбр і яго жонка, англічанка Марыянна Фэрэй. Яны жылі ў Парыжы ў першыя гады жыцця Сафі, дзе яе бацька быў знаёмы з мастакамі і акцёрамі, такімі як Франсуа-Жозэф Тальма. У 1830 годзе бацька быў паранены ў ходзе падзей Французскай рэвалюцыі, і сям’я перабралася ў Лондан, дзе Шарль Жанжамбр працаваў архітэктарам у Шарля Фур’е. Пасля гэтага яны вярнуліся ў Францыю.

У семнаццаць гадоў у Сафі з’явілася цікавасць да мастацтва, калі ў горадзе пабываў вандруючы мастак-партрэтыст. Яна атрымала добрую хатнюю адукацыю, а ў 1843 годзе вучылася ў мастака Шарля Штейбена. Сям’і прыйшлося пераехаць у ЗША, ратуючыся ад рэвалюцыі 1848 года. У пачатку яны жылі ў Цынцынаці ў штаце Агая, затым — у Манчэстэры ў штаце Пенсільванія. Там яна працавала ў кампаніі Louis Prang & Co, дзе рабіла каляровыя літаграфіі.

У 1851 чатыры яе ілюстрацыі ўвайшлі ў зборнік «Гістарычныя калекцыі Вялікага Западу» (*Historical Collections of the Great West*). Таксама яна супрацоўнічала з мастаком Уолтэрам Андэрсанам над серыяй партрэтаў амерыканскіх пратэстанцкіх епіскапаў.

## Галерэя 

Файл:Anderson Sophie Portrait Of Young Girl.jpg|Партрэт маладой дзяўчыны
Файл:Anderson Sophie Shepherd Piper 1881.jpg|Жалейка пастуха
Файл:Anderson Sophie Young Girl Fixing Her Hair.jpg|Маладая дзяўчына робіць прычоску
Файл:Sophie Anderson - Elaine - Google Art Project.jpg|Лэдзі Элейн
Файл:Sophie Gengembre Anderson - Love in a Mist.jpg|Каханне ў тумане
Файл:SophieAnderson TheTurtleDoveSmall.jpg|Турчык
Файл:SophieAndersonTakethefairfaceofWoman.jpg|Партрэт феі
Файл:Sophie Anderson The song of the lark.jpg|Песня жаўрука
Файл:Anderson, Sophie Gengembre - No Walk Today.jpg|Не пагуляць сёння
Файл:Sophie Gengembre Anderson Wait for me.jpg|Пачакайце мяне
Файл:Sophie Gengembre Anderson - An Autumn Princess.jpg|Восеньская прынцэса
Файл:Sophie Anderson - After the Earthquake - 1924-5-6 - Auckland Art Gallery.jpg|Пасля землятрусу
Іван Сяргеевіч Калеснікаў (акцёр)

**Іван Сяргеевіч Калеснікаў** (нар. , Масква) — расійскі акцёр тэатра і кіно.

## Біяграфія 
Сын акцёра .

Скончыў Вышэйшае тэатральнае вучылішча імя М. С. Шчэпкіна (курс ) у 2004 годзе.

Быў заняты ў спектаклях Мастацкага тэатра «Барыс Гадуноў», «Дарагія мае, добрыя», «Плач у прыгаршчу». Роля Пяткуціна ў спектаклі «Вечнасць і адзін дзень» — яго першая галоўная роля.

Акцёр тэатра Массавета.

У 1990-я гады здымаўся ў кіначасопісе «Ералаш».

## Тэатральныя работы 
### ММТ імя А П. Чэхава 
* «Вечнасць і адзін дзень» — *Пяткуцін*
* «Ундзіна»
* «Барыс Гадуноў»
* «Дарагія мае, добрыя»
* «Плач у прыгаршчу»

## Асабістае жыццё 
З 2002 года жанаты на мастачцы па касцюмах Ліне Раманаўскайтэ. У пары трое дзяцей — дочкі Еўдакія (2006), Вера (2013) і Лізавета (6 кастрычніка 2018).

## Спасылкі 
* Иван Колесников на Ruskino.ru 
* http://www.starhit.ru/novosti/zvezda-dvijeniya-vverh-ivan-kolesnikov-ne-vyiderjal-isterik-suprugi-138543/
* Мия Полянская — Жена Ивана Колесникова: «- В семье достаточно одного артиста» // Журнал «Домашний очаг», 19 сентября 2018
* http://www.wday.ru/stil-zhizny/novosty/ivan-kolesnikov-vokrug-menya-odni-jenschinyi/ 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Ніка»
Катэгорыя:Акцёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры Расіі
Неварожка

**Неварожка** — рака ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Каспля (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня 14 км. Выток Неварожкі знаходзіцца каля 1,4 км на паўднёвы захад ад вёскі Салавічы. Вусце на паўднёвай мяжы пасёлку Сураж.

Прыток — ручай Неварожыха (левы).

## На рацэ 
**Вёскі**: Задуброўе, Аўтушкава.

Неварожка тройчы перасякае дарогу . Каля вёскі Аўтушкава ўздоўж дарогі на рацэ пабудавана вадасховішча.

## Літаратура 
* Ліст карты N-36-14. Выданне 1984 года. Стан мясцовасці на 1981 год.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Басейн Касплі
Катэгорыя:Рэкі Віцебскага раёна
Бяроза-Картузская (гміна)

**Гміна Бяроза-Картузская** () — колішняя вясковая гміна, якая існавала да 1932 года ў Палескім ваяводстве Польскай Рэспублікі. Сядзіба размяшчалася ў Бярозе-Картузскай, якая з’яўлялася асобнай гарадской гмінай.

У міжваенны перыяд гміна ўваходзіла ў склад Пружанскага павета Палескага ваяводства. 22 студзеня 1926 года ў склад гміны Бяроза-Картузская перададзена частка тэрыторыі гмін Равяцічы і Сялец.

1 красавіка 1932 гміна скасавана, яе тэрыторыя ўключана ў склад гмін Малеч i Сялец, а таксама новаўтворанай гміны Сігневічы.

Катэгорыя:Гміны Пружанскага павета
Катэгорыя:Зніклі ў 1932 годзе
Сялец (гміна)

**Гміна Сялец** () – колішняя вясковая гміна, якая існавала да 1939 года ў Палескім ваяводстве Польскай Рэспублікі (цяпер тэрыторыя Беларусі). Сядзіба размяшчалася ў Сяльцы.

У міжваенны перыяд гміна ўваходзіла ў склад Пружанскага павета Палескага ваяводства. 22 студзеня 1926 года ў склад гміны Сялец перададзена частка тэрыторыі скасаванай гміны Носкі, у той час як частка тэрыторыі гміны Сялец перададзена гміне Бяроза-Картузская. 1 красавіка 1932 года ў склад гміны Сялец перададзена частка тэрыторыі скасаванай гміны Бяроза-Картузская, у той час як частка тэрыторыі гміны Сялец перададзена гміне Малеч. 1 красавіка 1939 года частка тэрыторыі гміны Сялец (вёска Навасёлкі) уключана ў склад горада Бяроза-Картузская.

У лістападзе 1939 года павет уключаны ў склад БССР, скасаваны 15 студзеня 1940 года разам з гмінамі.

Катэгорыя:Гміны Пружанскага павета
Талашкіна

**Талашкіна** () — сяло ў Смаленскай вобласці, за 18 км на поўдзень ад Смаленска, за 1 км на ўсход ад аўтадарогі  Арол — Віцебск. Адміністрацыйны цэнтр Талашкінскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 1559 жыхароў (2007).

## Гісторыя 
Вядома з канца XVI ст.

## Славутасці 
* Аднайменны музейны комплекс у суседняй вёсцы Флёнава. З 1946 сяло Талашкіна мае статус гісторыка-мастацкага запаведніка. 
* Скульптура на брацкай магіле воінаў Савецкай Арміі, загінулых у 1941—1943 гг. 
* Храм Святога Духу 

## Спасылкі 
* Гістарычная даведка і фотагалерэя Талашкина 
* Талашкино/Энцыклапедыя Смаленскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Ія Вітальеўна Малкіна

**Ія Вітальеўна Малкіна** (в. Старое Раматова, Маларыцкі раён, Брэсцкая вобласць) — беларуская дзяржаўная дзяячка, першы намеснік Міністра аховы прыроды і навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь (2014—2019). Кандыдат юрыдычных навук.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў вёсцы Старое Раматова Маларыцкага раёна Брэсцкай вобласці ў сям’і вайскоўца.

У 1997 годзе з адзнакай скончыла юрыдычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

C 1997 па 2001 год працавала ў Дэпартаменце па гуманітарнай дзейнасці пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь, у тым ліку намесніцай дырэктара — начальніцай упраўлення гуманітарнай дзейнасці Дэпартамента. Затым узначальвала юрыдычную службу і галоўнае ўпраўленне прававога забеспячэння Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь.

У 2000 годзе скончыла з адзнакай Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзелавое адміністраванне» па 15 лютага 2020 года працавала намеснікам старшыні канцэрна «Белдзяржхарчпрам».

15 лютага 2020 года назначана першым намеснікам старшыні канцэрна «Белдзяржхарчпрам».

У сакавіку 2020 года накіравана на работу ў Маскву памочніцай старшыні Калегіі Еўразійскай эканамічнай камісіі.

## Сям’я 
Муж — Віктар Францавіч Кучынскі, беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь I—III скліканняў, вядомы, як «гранатамётчык» Лукашэнкі.

Катэгорыя:Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Кандыдаты юрыдычных навук
Сыр-Ліпкі

**Сыр-Ліпкі** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Смаленскім раёне. Насельніцтва — 45 жыхароў (2007).

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 25 км на поўнач ад г. Смаленска, на берагах ракі Жараспея, за 21 км на поўнач ад аўтамагістралі . Уваходзіць у склад Вязгінскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

У 1926 годзе ў вёсцы праводзілася першая ў раёне сяльгасвыстаўка, на якой быў упершыню паказаны трактар.

## Славутасці 
* Абеліск у гонар Героя Савецкага Саюза Кулікова А. А. (яго імем названа вуліца ў вёсцы). 
* Помнік архітэктуры: сядзібны дом Ціханаўскага, XIX стагоддзе (цяпер у ім размешчана школа).

## Спасылкі 
* Сыр-Ліпкі / Энцыклапедыя Смаленскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Сумарокава (Смаленскі раён)

**Сумарокава** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Смаленскім раёне. Насельніцтва — 29 жыхароў (2007).

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 13 км на паўднёвы ўсход ад г. Смаленска, ля аўтадарогі  Арол — Віцебск, на правым беразе ракі Сож. Уваходзіць у склад Талашкінскага сельскага паселішча. Аўтобуснае паведамленне са Смаленскам. 

## Славутасці 
Помнік археалогіі: курганная група (7 шарападобных курганаў вышынёй да 4,2 м) за 250 м на паўночны ўсход ад вёскі. Насыпаны ў X ст.

## Спасылкі 
* Сумароково / Энцыклапедыя Смаленскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Флёнава

**Флёнава** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Смаленскім раёне. Насельніцтва — 27 жыхароў (2007).

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 13,5 км на паўднёвы ўсход ад г. Смаленска, за 2,5 км на ўсход ад аўтадарогі  Арол — Віцебск. Уваходзіць у склад Талашкінскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

## Спасылкі 
* Гісторыка-архітэктурны комплекс «Церамок» — афіцыйны сайт музея ў Флёнаве
* Фленово / Энцыклапедыя Смаленскай вобласці 
* Сядзіба Талашкино — «Руская Фларэнцыя» — гісторыя маёнтка Талашкіна і сялібы Флёнава

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Цуркоўка

**Цуркоўка** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Смаленскім раёне. Станам на 2007 год пастаяннага насельніцтва не мае.

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 16 км на паўднёвы захад ад г. Смаленска, за 6 км на паўднёвы захад ад аўтадарогі  Арол — Віцебск. Уваходзіць у склад Міхноўскага сельскага паселішча.

## Спасылкі 
* Цурковка/Энцыклапедыя Смаленскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Старае Купрына

**Старае Купрына** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Смаленскім раёне. Насельніцтва — 5 жыхароў (2007).

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 19 км на захад ад Смаленска, за 2 км на ўсход ад аўтамагістралі , на паўночным беразе возера Купрынскае. За 1,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі чыгуначная станцыя *Купрына* на лініі Смаленск — Віцебск. Уваходзіць у склад Гнёздаўскага сельскага паселішча.

## Славутасці 
Комплекс помнікаў археалогіі ў раёне вёскі на паўночным беразе возера Купрынскае:
* Стаянка эпохі неаліту за 800 м на паўночны захад ад вёскі.
* Стаянка эпохі неаліту за 500 м на паўночны захад ад вёскі. Выкарыстоўвалася ў 4-3 тысячагоддзях да н.э.
* Гарадзішча за 1 км на паўночны захад ад вёскі. Гарадзішча з’явілася ў сувязі з праходзілым тут волакам з Заходняй Дзвіны у Дняпро ў канцы 1-га тысячагоддзя н.э.
* паселішча за 500 м на паўднёвы захад ад вёскі. Выкарыстоўвалася плямёнамі тушамлінскай культуры ў IX ст., а ў XI—XIII ст. было заселена старажытнарускім насельніцтвам.
* Курганная група (25 шарападобных курганоў вышынёй да 1,9 м) за 700 м на паўночны захад ад вёскі. Насыпаны крывічамі ў X—XI стст.
* Курганная група (2 кургана) за 800 на паўночны захад ад вёскі.

## Спасылкі 
* Куприно / Энцыклапедыя Смаленскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Дагні Карлсан

**Дагні Карлсан Валбарг (Эрыксан)** (; , Крыстыянстад, Швецыя — ) — шведская доўгажыхарка і блогер.

## Біяграфія 
Нарадзілася 6 мая 1912 года ў Крыстыянстадзе.

З маладосці працавала швяёй на фабрыцы, а таксама скончыла тэкстыльны інстытут у Норчэпінгу. У 99 гадоў яна пачала навучацца на курсах працы з камп’ютарам, а ўжо праз год, калі ёй споўнілася 100 гадоў, завяла свой блог і атрымала вялікую вядомасць у сродках масавай інфармацыі. Дагні сцвярджала, што яе сакрэт доўгажыхарства — добрыя гены і цікаўнасць да жыцця. У 2016 годзе сыграла эпізадычную ролю ў фільме «*Hundraettåringen som smet från notan och försvann*», дзе адлюстроўвала пажылую жанчыну.

23 лютага 2021 года Дагні Карлсан атрымала першую дозу вакцыны супраць COVID-19, што зрабіла яе адной з самых старых людзей у свеце, якія прайшлі вакцынацыю.

Дагні — адна з самых вядомых блогераў у Швецыі. Яе аптымізм і цікаўнасць натхнялі тысячы людзей змяняць сваё жыццё, яна паказвала на сваім прыкладзе, што вучыцца новаму ніколі не позна.

Памерла 24 сакавіка 2022 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Блогеры Швецыі
Катэгорыя:Доўгажыхары Швецыі
Катэгорыя:Стагадовыя доўгажыхары
Стрыгі (Смаленскі раён)

**Стрыгі** () — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Валокаўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 19 жыхароў (2007).

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 33 км на паўночны захад ад Смаленска, за 16 км на поўнач ад аўтадарогі  Арол — Віцебск, на беразе ракі Клец. За 12 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Леляквінская на лініі Смаленск — Віцебск.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Халковічы

**Халковічы** () — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Вязгінскага сельскага паселішча. Станам на 2007 год пастаяннага насельніцтва не мае.

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 26 км на поўнач ад Смаленска, за 20 км на поўнач ад аўтадарогі . За 28 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Смаленск на лініі Масква — Мінск.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Хахлова (Смаленскі раён)

**Хахлова** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Смаленскім раёне.

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 16 км на паўднёвы захад ад г. Смаленска, ля аўтадарогі  (Смаленск — Красны — Гусіна). Насельніцтва — 593 жыхары (2007). Адміністрацыйны цэнтр Хохлаўскага сельскага паселішча.

## Эканоміка 
Сярэдняя школа, лясніцтва, пошта, ашчадбанк.

## Славутасці 
* Скульптура на брацкай магіле 208 воінаў Савецкай Арміі, загінулых у 1941—1943 гг.

## Спасылкі 
* Хохлово / Энцыклапедыя Смаленскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Талашкінскае Сельпо

**Талашкінскае Сельпо** () — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Талашкінскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 58 жыхароў (2007).

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 9 км на паўднёвы ўсход ад Смаленска, за 0,1 км на захад ад аўтадарогі  Арол — Віцебск. За 6 км на паўночны ўсход ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя  на лініі Смаленск — Рослаўль.

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Цяплічны Камбінат № 1

**Цяплічны Камбінат № 1** () — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Козінскага сельскага паселішча.

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 1,5 км на паўднёвы ўсход ад Смаленска, за 1 км на ўсход ад аўтадарогі  Арол — Віцебск, на беразе ракі Дрэсна. За 7 км на ўсход ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя  на лініі Смаленск — Рослаўль.

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Тычыніна (пасёлак станцыі)

**Тычыніна** () — пасёлак станцыі ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Прыгорскага сельскага паселішча.

## Геаграфія 
Размешчаны ў заходняй частцы вобласці за 9 км на паўднёвы ўсход ад Смаленска, за 6 км на ўсход ад аўтадарогі  Арол — Віцебск, на беразе ракі Нагаць. За 0,1 км на захад ад населенага пункта знаходзіцца чыгуначная станцыя  на лініі Смаленск — Рослаўль.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны станцыя была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Ясная Паляна (Смаленскі раён)

**Ясная Паляна** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Смаленскім раёне. Насельніцтва — 93 жыхары (2007).

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 5 км на ўсход ад Смаленска, на поўнач ад чыгуначнай станцыі *Саколья Гара* на лініі Смаленск — Рослаўль, на правым беразе Дняпра. Уваходзіць у склад Козінскага сельскага паселішча.

## Спасылкі 
* Ясная Паляна / Энцыклапедыя Смаленскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Шылы (Смаленскі раён)

**Шылы** () — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Лоінскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 6 жыхароў (2007).

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 38 км на паўночны захад ад Смаленска, за 6 км на ўсход ад аўтадарогі  Смаленск — Невель, на беразе ракі Каспля. За 30 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя 416 км на лініі Смаленск — Віцебск.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года. Тут нарадзіўся Рыженькин, Іван Сямёнавіч — поўны кавалер Ордэны Славы.

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Янава (Смаленскі раён)

**Янава** () — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Піянерскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 26 жыхароў (2007).

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 23 км на паўднёвы захад ад Смаленска, за 22 км на поўдзень ад аўтадарогі  Арол — Віцебск. За 26 км на поўнач ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Дачная-2 на лініі Смаленск — Віцебск.

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Юшына (Смаленскі раён)

**Юшына** () — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Стабенскага сельскага паселішча.

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 24 км на паўночны ўсход ад Смаленска, за 11 км на поўнач ад аўтадарогі , на беразе ракі Альшанка. За 24 км на поўдзень ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Смаленск-Сартавальны на лініі Масква — Мінск.

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёна (Смаленская вобласць)
Басовішча 1993

**Басовішча 1993** — чацвёрты фестываль беларускай музыкі «Басовішча», які адбыўся з 16 па 17 ліпеня 1993 года ў мястэчку Гарадок у Беластоцкім павеце Польшчы па ініцыятыве БАС. З 1993 года на «Басовішчы» дзеля будавання дыялогу і партнёрства маладога пакалення беларусаў і палякаў пачалі выступаць і польскія гурты. Тры ўзнагароды на фестывалі атрымаў гітарыст Слава Корань.

## Спасылкі 
Катэгорыя:1993 год у Польшчы
Катэгорыя:Ліпень 1993 года
Катэгорыя:Басовішча
Маніжа

**Маніжа**, поўнае імя **Маніжа Далераўна Сангін** (народжаная **Хамраева**; нар. 8 ліпеня 1991, Душанбэ, Таджыкская ССР, СССР) — расійская  і актывістка таджыкскага паходжання, аўтарка і выканальніца песень, рэжысёрка музычных відэакліпаў, грамадская дзяячка ў галіне барацьбы з хатнім гвалтам, пасол дабрачыннага фонду «Падары жыццё» (са снежня 2019 года), пасол добрай волі Агенцтва ААН па справах бежанцаў (са снежня 2020 года).

Спявачка прадстаўляла Расію з песняй «Russian Woman» () на 65-м міжнародным конкурсе песні «Еўрабачанне-2021», які праходзіў ў горадзе Ратэрдам (Нідэрланды) у маі 2021 года, і заняла дзевятае месца.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Расіі
Катэгорыя:Прадстаўнікі Расіі на конкурсе песні Еўрабачанне
Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песні Еўрабачанне 2021
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі ў жанры соўл
Кэр-Паравель

**Каір-Паравель** (**Кэр-Параваль, Кэйр-Паравел** і інш. — розныя транслітарацыі  ад  — «замак»,  — «меншы», «ніжні» або «ўнізе», тут — «*пад Асланам*») — выдуманы замак са свету Нарніі, рэзідэнцыя каралёў Нарніі.

Уяўляў сабой велізарны замак, размешчаны на невысокай гары, у вусці Вялікай ракі. Яго стваральнік у кнігах не згадваецца.

У гэтым замку былі размешчаныя чатыры троны, якія, паводле прароцтва, павінны былі заняць два сыны Адама і дзве дачкі Евы, якімі апынуліся Пітэр, Сьюзен, Люсі і Эдмунд Пэвэнсі. Кэр-Параваль таксама з’яўляецца сталіцай Нарніі.

Пасля ўварвання ў Нарнію тэльмарынаў пад правадырствам Каспіяна Заваёўніка і Вялікай Бітвы сталіца была перанесена. Каір-Паравель быў разбураны часам і ператварыўся ў руіны.

У часы праўлення Пітэра, Сьюзен, Эдмунда і Люсі замак размяшчаўся на беразе, аднак да часу праўлення Каспіяна X апынуўся адрэзаным ад сушы.

Менавіта тут чацвёра дзяцей Пэвэнсі вярнуліся ў Нарнію, хоць ім і спатрэбіўся час, каб зразумець, дзе яны.

У кнізе «Сярэбраны фатэль» сказана, што Каспіян X аднавіў замак да канца яго кіравання.

Падчас «Апошняй бітвы» Кэр-Паравель акружаны горадам. У канчатковым выніку быў разрабаваны Тысрокам. Пасля Пэвэнсі бачаць яго ў адроджанай Нарніі.

## У культуры 
* Кэр-Паравель згадваецца ў песні Джааны Ньюс у «Bridges and Balloons».
* Хрысціянская школа К-12 у Канзасе называецца Cair Paravel-Latin School.
* Шведская група Narnia, які грае ў жанры хрысціянскі метал, выпусціла ў 1999 годзе альбом «Long Live The King» з падзагалоўкам «Cair Paravel».

## Спасылкі 
* *Leland Ryken, Marjorie Lamp Mead*. A reader's guide to Caspian: a journey into C. S. Lewis's Narnia
* *Kathryn Ann Lindskoog*. Journey into Narnia

Катэгорыя:Выдуманыя замкі
Катэгорыя:Геаграфія Нарніі
Георгій Сцяпанавіч Ермаловіч

**Георгій Сцяпанавіч Ермаловіч** (?,  — 1970, ) — беларускі артыст, жанглёр і мастак.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў Смалявічах. Скончыў , выступаў у пары з акрабатам Воблікавым, які быў жанаты з пляменніцай Дзяржынскага. Затым перайшоў на жангліраванне. Падчас вайны ў выніку ранення яму адарвала два пальцы на левай руцэ, ён трапіў у палон. Брат, які жыў у Мінску, выкупіў яго з лагера смерці Трасцянец у ахоўніка за бутэльку гарэлкі. Ермаловіч быў звязаны з падполлем, але пасля вайны яму давялося даказваць сваю невінаватасць, каб пазбегнуць арышту. Займацца жангліраваннем ён ужо не мог, таму прыдумаў нумар, які быў адзіным у СССР ― малюнкі-«перавёртышы».

Ермаловіч быў артыстам Белдзяржфілармоніі. Сутнасць яго нумара палягала ў тым, што ён распавядаў са сцэны байку Івана Крылова, часам каго-небудзь з беларускіх аўтараў. Паралельна маляваў спецыяльным маркёрам малюнак, дзе кожная лінія ілюстравала сюжэт. Але ў апошні момант мастак пераварочваў мальберт на 180 градусаў. Калі малюнак перагортваўся, выяўлялася, што на ім быў намаляваны ўжо не першапачатковы персанаж, а зусім іншы.

Памёр у Мінску. Пакінуў дачку — Святлану Георгіеўну Ермаловіч.

## Літаратура
*
Наталля Паўлаўна Жукава

**Наталля Паўлаўна Жукава** (нар. ) — беларуская дзяржаўная дзяячка. Намеснік Міністра аховы здароўя — галоўны дзяржаўны санітарны ўрач Рэспублікі Беларусь (2016—2020).

## Біяграфія 
Нарадзілася 12 снежня 1960 года. У 1984 годзе скончыла Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут і трапіла ў санітарную службу. Працавала ў галіне санітарных, фітасанітарных, ветэрынарных мер і абароны правоў спажыўцоў на розных пасадах у органах Беларусі.

З 2013 па 2016 гады працавала галоўным дзяржаўным санітарным урачом г. Мінска — галоўным урачом Мінскага гарадскога цэнтра гігіены і эпідэміялогіі.

З 2016 года займала пасаду намесніка Міністра аховы здароўя — галоўнага дзяржаўнага санітарнага ўрача Рэспублікі Беларусь. Курыравала ўвесь комплекс санітарна-эпідэміялагічных мерапрыемстваў, накіраваных на прадухіленне распаўсюджвання каранавіруса новага тыпу ў Беларусі.

1 кастрычніка 2020 года прызначана дырэктарам Дэпартамента санітарных, фітасанітарных і ветэрынарных мер Еўразійскай эканамічнай камісіі.

## Узнагароды 
* дзве ганаровыя граматы Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (2014, 2019).

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Санітарныя ўрачы
Катэгорыя:Галоўныя дзяржаўныя санітарныя ўрачы Мінска
Катэгорыя:Намеснікі міністра аховы здароўя Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Галоўныя дзяржаўныя санітарныя ўрачы Беларусі
Фаградалсф’яль

**Фаградалсф’яль** () — вулкан у Ісландыі, на паўвостраве Рэйк’янес.

## Вывяржэнне 
Фаградалсф’яль бяздзейнічаў апошнія 6 тыс. гадоў. У 2021 годзе вулкан прачнуўся. Тры тыдні перад вывяржэннем паўвостраў штодня скалыналі землятрусы, таму спецыялісты чакалі абуджэнне вулкана. 19 сакавіка пачалося першае вулканічнае вывяржэнне ў рэгіёне за прыкладна 800 гадоў. Вывяржэнне ўяўляе сабой расколіну даўжынёй каля 500—700 м. Лава разлілася ў межах 1 км, яна расцяклася ў два бакі ад жарала вулкана. Паводле разлікаў метэаролагаў, вывяржэнне не пагражае населеным пунктам.

Катэгорыя:Вулканы Ісландыі
Брызгліна бародаўчатая

**Брызгліна бародаўчатая** (*Euonymus verrucosa*) — лістападны куст сямейства брызглінавых. Народныя назвы: *брузглявіна, страмяніна, трамяліна, бружнеўнік*.

## Апісанне 
Куст вышынёй 1—2 м, з круглаватымі галінкамі, укрытымі рыжаватымі або чорна-бурымі бародаўкамі. Лісце падоўжана-эліпсоіднае, па краі зубчастае. Кветкі дробныя, зеленавата-жоўтыя. непрыкметныя, у 3—9-кветкавым парасоніку. Каробачкі канічныя, цёмна-чырвоныя, чатырохлопасцевыя, прыплюснута-грушападобныя. Насенне чорнае, бліскучае, з ярка-чырвонымі прынасеннікамі.

## Пашырэнне 
Расліна распаўсюджана на тэрыторыі Еўропы, на Каўказе, Малой Азіі, у Іране, Кітаі, Японіі, Карэі. На  Беларусі трапляецца па ўсёй тэрыторыі. Расце ў хвойных і мяшаных лясах, у хмызняку на берагах рэк, у ярах. Цвіце ў маі—чэрвені, плады выспяваюць у верасні—кастрычніку.

## Выкарыстанне 
Гутаперчаносная, фарбавальная і лекавая расліна.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Брызглінавыя
Катэгорыя:Кусты
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1771 годзе
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Віктар Рыгоравіч Сінайскі

**Віктар Рыгоравіч Сінайскі** (нар. , ) — беларускі артыст эстрады,  і парадыст. З 1967 года член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў 1935 годзе ў Харкаве. У Мінск прыехаў пасля вайны на гастролі, а потым вярнуўся сюды жыць і працаваць артыстам, парадыстам, канферансье, рэжысёрам. Гады найбольшай папулярнасці — праца ў мінскай філармоніі. Па ўсім СССР Сінайскі выступаў з музычна-гутарковай праграмай пад назвай «Мелодыі і пародыі». Зрабіў некалькі тэатральных спектакляў. Піша песні.

## Спасылкі
*Віктар Сінайскі на 
*Віктар Сінайскі на
Neoitamus socius

**Neoitamus socius** — від двухкрылых насякомых з сямейства ктыраў. Распаўсюджаны ў Албаніі, Бельгіі, Даніі, Германіі, Фінляндыі, Францыі, Югаславіі, Аўстрыі, Польшчы, Румыніі, Швейцарыі, Іспаніі, Чэхіі, Славакіі, Венгрыі і Азіі. Даўжыня цела іімага 12-18 мм. Сілкуюцца перапончатакрылымі і двухкрылыми.

Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Ктыры
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1871 годзе
1935 год у гісторыі тэатра

**1935** год быў адзначаны шэрагам тэатральных падзей.

## Падзеі 
## Фестывалі 
## Нарадзіліся 
* 3 сакавіка — Віктар Рыгоравіч Сінайскі, артыст, парадыст, канферансье, тэатральны рэжысёр

## Памерлі 
## Спасылкі 
Тэатр
Катэгорыя:Тэатр паводле гадоў
Герда Цірэн

**Герда Цірэн** (швед. *Gerda Tirén*, 1858—1928) — шведская мастачка. Стварала пейзажы Францыі і Швецыі, дзіцячыя партрэты і жанравыя сцэны.

## Біяграфія 
Нарадзілася 11 студзеня 1858 года ў Стакгольме. Яе бацька, Карл Генрык Рыдберг (1820—1902), быў пісьменнікам і журналістам. Яе маці, Эма (1820—1899), была ўнучкай партрэтыста і скульптара Ёнаса Форслунда.

З 1880 па 1883 гады вучылася ў Каралеўскай акадэміі вольных мастацтваў. Дзякуючы стыпендыі змагла вучыцца ў Парыжы, у камуне Гре-сюр-Луэн. У студзені 1884 года яна заручылася з мастаком Юханам Тырэнам і ў тым жа годзе ў Парыжы выйшла за яго замуж. У канцы 1884 года маладыя вярнуліся на радзіму і пасяліліся ў горадзе Увікен. У іх было чацвёра дзяцей: Нільс (1889—1935) і Сціна (1886—1951), якія таксама сталі мастакамі, Карын (1887—1951) і Элізабэт (1890—1937).

Мастачка праводзіла шматлікія выставы, у тым ліку ў Парыжскім салоне (1885 год) і ў Лільевальхса (1917 год).

Пазней сям’я пераехала ў шведскі горад Пенінгбю ў парафіі Лена, дзе пасяліліся ў сядзібе Тырста, і пражылі там амаль усё жыццё. Памерла ў 1928 годзе ў Пенінгбю і пахавана побач з мужам, пазней там былі пахаваныя і іх дзеці.

## Творчасць 
Мастачка пісала партрэты, пейзажы і нацюрморты, сцэнкі з жыцця французаў і шведаў, а таксама выявы дзяцей.

Сярод вядомых кніжных ілюстрацый Герды Цірэн — малюнкі да кніг «Жыццё ў краіне» Фрыца Рэйтэра, «Прыгоды Рабінзона Круза» Даніэля Дэфо ў 1899 годзе, «Прынц і жабрак» Марка Твэна і да шматлікіх казак.

З 1923 года мастачка актыўна супрацоўнічала з часопісам «Jultomten», які выдавала ў Стакгольме шведская настаўніцкая газета. У гэтым выданні былі надрукаваныя ілюстрацыі да вершу Сакарыяса Тапеліуса «Верабей», шматлікія жанравыя сцэны з дзецьмі.

Карціны Гердцы Цірэн знаходзяцца ў сабранні Нацыянальнага музея ў Стакгольме, у шэрагу правінцыйных музеяў Швецыі і шматлікіх прыватных калекцыях.

## Галерэя 

Файл:Gerda Rydberg Tirén.jpg|Герда Рыдберг Цірэн
Файл:Gerda Tiren Julen 1898.jpg|Вокладка часопіса «Jultomten»
Файл:Gerda Tiren Kvinna med gosse i sitt knä.jpg|Жанчына з хлопчыкам на каленях
Файл:Gerda Tirén (1858-1928), På farstubron, akvarell.jpg|На ганку
Файл:Gerda Tirén Kvinna.jpg|Жанчына
Файл:Gerda Tirén-Brudföljet.jpg|Вясельная вечарынка
Файл:Gerda Tirén-Karin och Tippo.jpg|Дачка Карын з сабакай Ціпа

Катэгорыя:Мастакі Швецыі
Leptogaster cylindrica

***Leptogaster cylindrica*** — від двухкрылых насякомых з сямейства ктыраў. Распаўсюджаны ў Еўропе (Аўстрыя, Албанія, Бельгія, Балгарыя, Вялікабрытанія, Венгрыя, Германія, Данія, Іспанія, Італія, Нідэрланды, Нарвегія, Польшча, Расія, Румынія, Славакія, Фінляндыя, Францыя, Чэхія, Швайцарыя, Швэцыя, Югаславія), Малай Азіі (Турцыя), на Каўказе і ў Паўночнай Афрыцы (Алжыр). Даўжыня цела імага 11-18 мм. Палююць на розных двухкрылых, лістаблошак і цыкадападобных.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1776 годзе
Катэгорыя:Насякомыя Афрыкі
Катэгорыя:Насякомыя Азіі
Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Ктыры
Тэкля Ружа з Радзівілаў

**Тэкля Ружа з Радзівілаў** (у першым шлюбе '***, у другім шлюбе **Вішнявецкая**, у трэцім шлюбе **Сапега*'; 5 верасня 1703, Бяла Падляска — 25 лістапада 1747, Гданьск) — польская і літоўская князёўна.

## Біяграфія 
 з Нясвіжскай партрэтнай галерэі]]
Дачка Караля Станіслава Радзівіла і Ганны з Сангушкаў, сястра  і Міхала «Рыбанькі» Радзівіла.

З 9 студзеня 1725 года была замужам за Якубам Флемінгам, пасля яго смерці, з 21 лютага 1730 года, з Міхалам Сервацыем Вішнявецкім, а з 23 снежня 1745 года з Міхалам Антоніем Сапегам.

Тэклі прыпісваецца ўплыў — пры ўдзеле Яна Ежы Флемінга (стрыечнага брата Якуба Генрыка), з якім яна заставалася ў цесных адносінах пасля смерці першага мужа, — на перакананне Вішнявецкага на саксонскі бок перад пачаткам  ў 1733 годзе.

## Спасылкі 
* Dynamiczny Herbarz Rodzin Polskich 
* genealog.home.pl
* Polski Słownik Biograficzny, t. XXX, s. 247 (Karol Radziwiłł) oraz t. VII, s. 34-35 (Jakub Flemming i Jan Flemming)

Катэгорыя:Вішнявецкія
Тэкля Ружа
Тэкля Ружа
Тэкля Ружа
Катэгорыя:Жанчыны Вялікага Княства Літоўскага
Ірына Аляксандраўна Палянская

**Іры́на Алякса́ндраўна Паля́нская** (, сяло Трыгорскае — , ) — беларуская . 

## Біяграфія 
Кар’ера спявачкі пачалася ў Ленінградзе, дзе яна была салісткай джаз-аркестра Барыса Карамышава. У гады Вялікай Айчыннай вайны Палянская выступала ў складзе франтавой канцэртнай брыгады. Па словах відавочцаў, нават на імправізаваную сцэну яна выходзіла заўсёды прыгожая, элегантная, у модных сукенках і абавязкова ў туфлях на абцасе. У БССР Ірына Палянская прыехала ў сярэдзіне 1950-х гадоў.

Публіка называла яе «*беларускай Шульжэнка*». Пакінуўшы сцэну, Ірына Палянская працавала педагогам па вакале. Сярод яе вучняў — Нэлі Багуслаўская, Надзея Мікуліч, Аляксандр Ціхановіч, Ядвіга Паплаўская, Таццяна Арлоўская, .

Ірына Палянская сышла са сцэны роўна ў 55 гадоў. Першы запіс спявачкі адбыўся толькі ў 1998 годзе ва ўзросце 80 гадоў на беларускім радыё дзякуючы актыўным намаганням кампазітара Ізмаіла Капланава, які арганізаваў запіс да юбілею артысткі. За шматгадовую канцэртную і педагагічную дзейнасць Палянская не была адзначана ганаровымі званнямі і прафесійнымі ўзнагародамі.

## Сям’я 
Першы муж — дырыжор Барыс Карамышаў (нарадзіўся сын Юрый), другі — піяніст і кампазітар Эмануіл Разнікоўскі, трэці — Аляксандр Джыкія.

## Узнагароды 
* медаль «За абарону Савецкага Запаляр’я».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі
Марфа Рабкова

**Марфа Рабкова** (нар. ) — беларуская праваабаронца, палітычная зняволеная.

## Біяграфія 
У 2012 годзе Марфа Аляксандраўна Рабкова паступіла ў БДПУ імя Максіма Танка, але ў 2016 годзе змушана была забраць дакументы. Гэта было звязана з акцыяй каля ўніверсітэту падчас прэзідэнцкіх выбараў 2015 года, калі Марфу затрымалі. У 2017 годзе яна спрабавала аднавіцца ў Магілёўскім універсітэце імя А. Куляшова, але беспаспяхова. У 2017 годзе паступіла ў ЕГУ на спецыяльнасць «міжнароднае права».

Каардынатарка валанцёрскай службы «Вясны». Пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года Марфа Рабкова збірала сведчанні пра катаванні і гвалт у адносінах да грамадзян.

Была затрыманая 17 верасня 2020 года, у кватэры быў праведзены ператрус. Абвінавачана ў межах крымінальнай справы па ч. 3 арт. 293 Крымінальнага кодэксу (навучанне ці іншая падрыхтоўка асоб для ўдзелу ў масавых беспарадках, альбо фінансаванне такой дзейнасці). 19 верасня яе перавялі з ІЧУ ў СІЗА-1 у Мінску. 23 лістапада 2020 года шэфства над палітычнай зняволенай узяла Агнешка Бругер, дэпутатка Бундэстага. 11 лютага 2021 года Марфе Рабковай прад’явілі новыя абвінавачванні па ч. 3 арт. 130 (распальванне сацыяльнай варажнечы да ўлады групай нявысветленых асоб) і ч. 2 арт. 285 КК (удзел у злачыннай арганізацыі), паводле якой ёй пагражае да 12 год пазбаўлення волі.

У падтрымку Марфы Рабковай і з патрабаваннем яе неадкладнага вызвалення выказаліся міжнародныя праваабарончыя арганізацыі: Amnesty International, , Абсерваторыя па абароне праваабаронцаў (партнёрства  і ).

Разам з арыштаванымі калегамі па «Вясне» Леанідам Судаленкам, Таццянаю Ласіцаю, Андрэем Чапюком вясной 2021 года атрымала , узнагароду ў галіне правоў чалавека, за 2020 год.

За час зняволеня ёй некалькі разоў мянялі абвінавачанне. 6 верасня 2022 года быў вынесены прысуд Марфе: 15 гадоў калоніі ва ўмовах агульнага рэжыму і штраф у памеры 700 базавых велічынь (22 400 беларускіх рублёў, ці больш за 8 800 долараў). 28 лютага 2023 года ў Вярхоўным судзе быў вынесены канчатковы прысуд — 14 гадоў і 9 месяцаў калоніі ва ўмовах агульнага рэжыму.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Старонка Марфы Рабковай на сайце Праваабарончага цэнтра «Вясна»

Катэгорыя:Праваабаронцы Беларусі
Катэгорыя:Асобы, прызнаныя палітычнымі зняволенымі праваабарончым цэнтрам «Вясна»
Катэгорыя:Праваабарончы цэнтр «Вясна»
13-е звяно (Славакія)

**13-е звяно** () — найбольш паспяховае і вядомае авіяцыйнае вайсковае фармаванне Славацкіх паветраных сілаў. У складзе Люфтвафэ звяно атрымала назву **13-е (славацкае) зьвяно 52-й эскадры зьнішчальнікаў** (, ).

## Асабовы склад 
### 1-ы склад 
Асабовы склад першага набору (на 1 верасня 1942 года):

# Ондрэй Дзюмбала (стотнік) — камандовец звяна.
# Уладзімір Крышка (паручык) — намеснік камандоўца звяна.
# Ян Гертхафер (паручык) — тэхнічны афіцэр звяна.
# Францішак Брэзіна (чатнік)
# Францішак Цыпрых (ротны ротмайстар)
# Ёзаф Дрлічка (ротнік)
# Ёзаф Янчавіч (чатнік)
# Ізідар Коварык (чатнік)
# Ян Рэжняк (чатнік)
# Ян Сетвак (чатнік)
# Ёзаф Штаўдэр (чатнік)
# Ёзаф Швейдзік (ротнік)
# Ёзаф Вінцур (чатнік)
# Павел Зеленяк (чатнік)

### 2-і склад 
Асабовы склад другога набору (на 1 ліпеня 1943 года):

# Ёзаф Палінічак (стотнік) — камандовец звяна.
# Юрай Пушкар (надпаручык) — намеснік камандоўца звяна.
# Рудалф Божык (чатнік)
# Людавіт Добравадскі (чатнік)
# Карал Гелатка (чатнік)
# Аляксандр Герыч (чатнік)
# Францішак Ганавец (ротны ротмайстар)
# Штэфан Ямбар (ротнік)
# Аўгустын Кубавіч (ротнік)
# Густаў Ланг (ротнік)
# Штэфан Мартыш (чатнік)
# Антон Матушак (ротнік)
# Францішак Меліхач (чатнік)
# Штэфан Оцвірк (чатнік)
# Рудалф Паталіцкі (чатнік)

## Літаратура 
* BYSTRICKÝ, Jozef — ŠUMICHRAST, Peter: Letka 13 v dokumentoch a obrazoch. Bratislava : Magnet Press Slovakia, 2004, 120 s., fotogr., dok., ISBN 80-89169-02-3

## Спасылкі 
* [https://www.valka.cz/Letka-13-1940-1944-t47554 ]
* Letka 13 (stíhací, 1939-44)
* : Stíhací eskadra 52 (valka.cz)

Катэгорыя:Узброеныя сілы Першай Славацкай Рэспублікі
Катэгорыя:Верасень 1939 года
Катэгорыя:1939 год у Славакіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1939 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Катэгорыя:Люфтвафэ
Равяцічы (гміна)

**Гміна Равяцічы** (, таксама ) — колішняя вясковая гміна, якая існавала да 1932 года ў Палескім ваяводстве Польскай Рэспублікі (цяпер тэрыторыя Беларусі). Сядзіба размяшчалася ў Равяцічах.

У міжваенны перыяд гміна ўваходзіла ў склад Пружанскага павета Палескага ваяводства. 22 студзеня 1926 года ў склад гміны Равяцічы перададзена частка тэрыторыі скасаванай гміны Чарнякава, у той час як частка тэрыторыі гміны Равяцічы перададзена гмінам Міжлессе (новаўтворанай) i Бяроза-Картузская.

1 красавіка 1932 года гміна скасавана, яе тэрыторыя ўключана ў склад гмін Малеч і Сігневічы (новаўтворанай).

Катэгорыя:Гміны Палескага ваяводства
Катэгорыя:Зніклі ў 1932 годзе