Рымскія дарогі

]]
**Рымскія дарогі** ( — дарогі) — дарожная сетка, створаная рымлянамі для хуткага перасоўвання войскаў, гандлёвых караванаў і кур’ераў.

Часцей за ўсё гэта былі адносна прамыя дарогі паміж важнымі населенымі пунктамі, што давала магчымасць хутка перамясціцца ў неабходнае месца. Рымскія дарогі злучылі паміж сабой шматлікія гарады ў Італіі, затым пачалі з’яўляцца і на іншых тэрыторыях Рымскай імперыі паміж значнымі палітычнымі і эканамічнымі цэнтрамі.

Першапачаткова дарогі будаваліся ў ваенных мэтах, але затым сталі іграць значную ролю ў эканамічным развіцці імперыі. Магчыма, у канчатковым выніку развітая сетка дарог толькі спрасціла заваёву рымскіх тэрыторый варварамі. Пасля падзення Рымскай імперыі дарогамі працягвалі карыстацца па меншай меры каля тысячагоддзя, а ў некаторых выпадках і дагэтуль, хоць зараз яны ўжо пакрыты асфальтам.

## Найбуйнейшыя рымскія дарогі 
* **Via Agrippa** (Агрыпіева дарога) — пабудавана ў 40 годзе, злучала паміж сабой Рым і Булонь-сюр-Мэр.
* **Via Æmilia** (Эміліева дарога) — пабудавана ў 187 годзе да н.э., злучала Рыміні і П’ячэнцу.
* **Via Appia** (Апіева дарога) — пабудавана ў 312 годзе да н.э., злучала Рым і Брындызі.
* **Via Aurelia** (Аўрэліева дарога) — пабудавана ў 241 годзе да н.э., злучала Рым і Лігурыю.
* **Via Cassia** (Касіева дарога) злучала Рым і Этрурыю.
* **Via Clodia** злучала Рым з узбярэжжам Тырэнскага мора.
* **Via Domitia** (Даміцыева дарога) — пабудавана каля 118 года да н.э., злучала паўночную Італію з Іспаніяй праз Нарбонскую Галію.
* **Via Egnatia** — пабудавана ў II стагоддзі да н.э., злучала Дурэс з Візантыем.
* **Via Julia Augusta** — пабудавана ў I стагоддзі да н.э., злучала П’ячэнцу з далінай Роны.
* **Via Flaminia** (Фламініева дарога) — пабудавана ў 220 годзе да н.э., злучала Рым з Умбрыяй.
* **Via Latina** злучала Рым з паўднёвай часткай Італіі.
* **Via Postumia** злучала Геную з Аквілеяй.
* **Via Salaria** («саляны шлях») злучала Рым з тэрыторыямі сабінян, вынікаючы праз даліну Тыбра.
* **Via Valeria** злучала Рым з цэнтральнай Італіяй.

## Афарызмы 
Знакамітая прымаўка «**Усе дарогі вядуць у Рым**» мае пад сабой фактычную аснову. Рым быў цэнтрам Імперыі, першыя дарогі злучалі Рым з іншымі буйнымі гарадамі, і менавіта Рым будаваў гэтыя самыя дарогі. Таму падарожнік, які патрапіў на рымскую дарогу, мог бы без вялікіх намаганняў дабрацца да сталіцы старажытнай дзяржавы, не заблукаўшы, — трэба было толькі выбіраць на скрыжаваннях самыя шырокія дарогі.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* Chevallier R. Les voies romaines. — Armand Colin, 1972.
* Thiollier-Alexandrowicz G. Itinéraires romains en France. — Faton, 2000. — ISBN 2878440366
* Von Hagen, Victor W. The Roads That Led To Rome. — Cleveland and New York: The World Publishing Company, 1967.
* 
* Klee, Margot. Lebensadern des Imperiums. Strassen im Römischen Reich. — Stuttgart: Theiss, 2010. — S. 160.
* Grant, Michael. History of Rome. — New York: Charles Scribner, 1978.
* Laurence, Ray. The roads of Roman Italy: mobility and cultural change. — Routedge, 1999. — ISBN 978-0-415-16616-4

## Спасылкі 
* Рымскія дарогі на сайце «UNRV» 
* Рымскія дарогі на сайце «Traianus»  
* Міжземнаморскія рымскія дарогі (The Roman Roads in the Mediterranean)  

### Карты 
* Roman Road Network, 200 AD  — агульная карта ўсёй сеткі рымскіх дарог