open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Уцёкі Напалеона з арміі (1812)

**Уцёкі (ад’езд) Напалеона з арміі ў 1812 годзе** — таемны ад’езд французскага імператара з арміі падчас французска-рускай вайны 1812 года. 

## Перадгісторыя 
20 лістапада 1812 года рэшткі Вялікай арміі выступілі з Оршы на Барысаў. Напалеон меў намер пераправіцца праз Бярэзіну ля Барысава і далей ісці на Мінск. 22 лістапада ў мястэчку Талачын Напалеон атрымаў данясенне аб заняцці Барысава войскамі арміі Чычагава. Становішча Напалеона пагаршалася: з поўначы яго войскі ля Халопенічаў адціскаў Вітгенштэйн, з усходу — галоўная армія Кутузава, з поўдня — армія Чычагава. Аднак камандзір кавалерыйскай дывізіі Карбіно адкрыў брод каля Студзёнкі. Напалеон адразу прыняў рашэнне ісці на Барысаў і пераправіцца праз Бярэзіну вышэй Барысава. Для ўвядзенне ў зман Чычагава былі ўладкованыя дэманстрацыі перапраў на некалькіх пунктах ніжэй Барысава.

Майстэрскія дзеянні Напалеона і адсутнасць рашучасці ў камандуючых рускімі войскамі давесці справу да канца спрыялі пераправе праз Бярэзіну самога Напалеона, яго світы і рэшткаў Вялікай арміі.

## Ход падзей 
Пераслед рэшткаў Вялікай арміі быў даручаны лёгкім атрадам Ланскага і Арлова-Дзянісава. Услед за атрадамі па пятах непрыяцеля рушылі часці арміі Чычагава. Лявей — галоўная армія Кутузава, правей — корпус Вітгенштэйна.

5 снежня па прыбыцці ў мястэчка Смаргонь Напалеон абвясціў, што мае намер пакінуць войска і вярнуцца ў Парыж. Ён загадаў Мюрату ўзначаліць армію і трымаць у таямніцы свой ад’езд 5—6 дзён. Са Смаргоні Напалеон позна ўначы адбыў на Ашмяны. У карэце (была пастаўлена на палазы) знаходзіўся сам імператар і Каленкур. На казлах — асабісты перакладчык імператара капітан Вансовіч і яго целаахоўнік мамлюк Руст. За карэтай — Дзюрок і Жорж Мутон (граф Лобаў). Карэту суправаджаў кавалерыйскі канвой. Акрамя таго, загадзя для сустрэчы імператара да Ашмян прыбыла дывізія генерала Луазона. Дывізія складалася выключна з італьянцаў і немцаў. Яны знаходзіліся ў адчайным становішчы і былі азлоблены. Салдаты і афіцэры 113-га тасканскага палка гэтай дывізіі вырашылі арыштаваць Напалеона і выдаць рускім. Аднак смелая задума не атрымалася з-за недахопу рашучасці і хуткага ад’езду Напалеона.

6 снежня Напалеон на пад’ездзе да Вільні загадаў абмінуць горад і спыніцца на ўскраіне. 8 снежня яго карэта з атрадам суправаджэння з польскіх уланаў перасекла мяжу Расійскай імперыі. З 8 на 9 снежня ён меў непрацяглы адпачынак у горадзе Аўгустаў, ідучы на Шчучын у бок Варшавы. 10 снежня Напалеон прыбыў у Варшаву, дзе спыніўся ў гатэлі «Англійскі». 

Палякам Напалеон сказаў, што «вы самі павінны садзейнічаць аднаўленню вашай Айчыны» і запэўніў, што «да вясны я ствару новае войска і вярнуся ў Польшчу». Далей ён сказаў, што яму патрэбна лёгкая кавалерыя, і загадаў набраць у Герцагстве Варшаўскім 10 000 кавалерыстаў.

18 снежня імператар прыбыў у Парыж.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Снежань 1812 года
Катэгорыя:Французска-руская вайна 1812 года
Музей ван Гога

**Музей ван Гога** () — мастацкі музей у Амстэрдаме, захоўвае найбуйнейшую ў свеце калекцыю карцін і малюнкаў Вінцэнта ван Гога, а таксама працы яго сучаснікаў, у тым ліку Поля Гагена, Жоржа Сёра, Поля Сіньяка, Клода Манэ, Анры Тулуз-Латрэка. Музей адкрыўся 2 чэрвеня 1973 года. Размешчаны ў будынках, спраектаваных Герытам Рытвельдам і Кісё Куракавай. Калекцыя музея — найвялікшая калекцыя карцін і малюнкаў Ван Гога ў свеце, 2-і самы наведвальны музей у Нідэрландах і 31-ы самы наведвальны мастацкі музей у свеце.

## Экспазіцыя 
Музей ван Гога мае самую вялікую ў свеце калекцыю карцін мастака. Мае 200 карцін, 400 малюнкаў і 700 пісьмаў мастака. Асноўная калекцыя расказвае пра розныя бакі жыцця і творчасці Вінцэнта ван Гога. У калекцыі прадстаўлены многія знакамітыя палотны, у тым ліку «Едакі бульбы», «Спальня ў Арле», адна з трох версій карціны «Сланечнікі». Таксама музей арганізуе выставы на тэму гісторыі мастацтва ХІХ стагоддзя.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Музеі Амстэрдама
Урад міру і адзінства

**Урад міру і адзінства** () — паралельны ўрад / урад у выгнанні, створаны ў лютым 2025 года для кіравання раёнамі Судана, што знаходзіліся пад кантролем мяцежных Сіл аператыўнай падтрымкі.

## Гісторыя 
У красавіку 2023 года ў краіне пачалася грамадзянская вайна паміж Узброенымі сіламі Судана (УСС) пад кіраўніцтвам Абдэля Фатаха аль-Бурхана, які адначасна займаў пасаду старшыні ваеннай хунты Пераходнага суверэннага савета, і Сіламі аператыўнай падтрымкі (САП) на чале з Махамедам Хамданам Дагала. 

10 лютага 2025 года Бурхан абвясціў аб планах па стварэнні пераходнага ўрада пад кіраўніцтвам грамадзянскіх асоб. У адказ кіраўніцтва САП правяло з саюзнікамі (Абдэлазізам аль-Хілу з групоўкі «Народна-вызваленчы рух Судана–Поўнач» і Аль-Хадзі Ідрысам з Суданскага рэвалюцыйнага фронту) сустрэчу ў Найробі (Кенія), каб распрацаваць «Устаноўчы статут Судана». Планавалася пракласці шлях для стварэння канкуруючага «Урада міру і адзінства» для кіравання раёнамі, якія знаходзіліся пад кантролем мяцежнікаў. Падпісанне статута прайшло таемна ў 2 гадзіны ночы 23 лютага.

Дакумент заклікаў да «свецкай, дэмакратычнай, дэцэнтралізаванай дзяржавы, заснаванай на свабодзе, роўнасці і справядлівасці, без ухілу да якой-небудзь культурнай, этнічнай, рэлігійнай або рэгіянальнай ідэнтычнасці», і акрэсліваў планы фарміравання «новай, адзінай, прафесійнай нацыянальнай арміі».

15 красавіка Дагала афіцыйна абвясціў аб стварэнні ўрада міру і адзінства.

## Структура 
Пераходная канстытуцыйная аснова, прынятая Устаноўчым альянсам Судана 4 сакавіка 2025 года, прадпісала структуру ўрада міру і адзінства. Яна змяшчае палажэнні аб падзеле Судана на восем адміністрацыйных рэгіёнаў (Хартум, Усходні рэгіён, Паўночны рэгіён, рэгіён Дарфур, Цэнтральны рэгіён, рэгіён Кардафан, рэгіён Паўднёвы Кардафан/Нубійскія горы і рэгіён Новы Фундж) і вызначае паўнамоцтвы нацыянальных, рэгіянальных і мясцовых органаў улады.

Прапанаваны наступныя органы, дадаўшы, што гэты крок «спрыяе раздзяленню афрыканскіх дзяржаў, парушае іх суверэнітэт». Прэм’ер-міністр Кеніі Мусалія Мудавадзі заявіў, што дзеянні краіны «адпавядалі яе больш шырокай ролі ў мірных перамовах і яе прыхільнасці падтрымцы Судана ў пошуку рашэння палітычнага крызісу».

Дзеянні Кеніі і ўтварэнне органа асудзілі Кувейт, Гаяна, ЗША, Катар, Егіпет, Алжыр, Кітай, Пакістан, Саудаўская Аравія, Расія, Паўднёвая Карэя, Самалі, Сьера-Леонэ, Вялікабрытанія. ААН заявіла, што стварэнне паралельнага ўрада можа абвастрыць канфлікт. Крытычна да органа ставіліся таксама Афрыканскі саюз і Ліга арабскіх дзяржаў.

20 лютага Судан адклікаў свайго пасла ў Кеніі. Праз два дні Міністэрства замежных спраў Судана заявіла, што разглядае магчымасць увядзення забароны на ўвоз кенійскіх тавараў у краіну.

## Гл. таксама 
* Устаноўчы альянс Судана

## Крыніцы 
Катэгорыя:Урады ў выгнанні
Катэгорыя:Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане
Катэгорыя:Палітыка Судана
Слоўнік іншамоўных слоў

**Слоўнік іншамоўных слоў** — лінгвістычны даведнік, што тлумачыць або характарызуе словы, запазычаныя з іншых моў. Як правіла, лексічная адзінкі іншамоўнага паходжання былі засвоены пэўнай мовай, аднак усведамляюцца яе носьбітамі як запазычанні (*«катаклізм», «дэлегат», «дэкор», «брынза», «кулінар», «аловак»* і інш.). Значная частка слоў, уключаных у слоўнікі іншамоўных слоў, адносіцца да інтэрнацыянальнай лексічнага фонду.

Па сваіх фармальна-зместавых характарыстыках да І.с.с. набліжаюцца таксама слоўнікі, якія сістэматызуюць неалагічную лексіку, − «Слоўнік новых слоў беларускай мовы» (каля 4500 слоўнікавых артыкулаў) В. І. Уласевіч і Н. М. Даўгулевіч (2009) і «Слоўнік новай і актуальнай лексікі» К. Д. Шчаснай (2012; каля 450 слоў).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* Караулов Ю. Н. Обратный словарь заимствований как способ изучения лингвоэкологии // Изв. АН СССР. Сер. лит. и языка. 1979. Т. 38, № 6.
* Булыка А. М. З моў блізкіх і далёкіх. Мн., 1986.

Катэгорыя:Слоўнікі іншамоўных слоў
Берлінскі кінафестываль 2025

**75-ы Берлінскі кінафестываль** праходзіў з 13 па 23 лютага 2025 года ў Берліне. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатога мядзведзя — атрымаў фільм «Мары» рэжысёра .

## Пераможцы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  
* 75-ы Берлінскі кінафестываль  на сайце «Internet Movie Database»

Катэгорыя:Берлінскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 2025 года
Катэгорыя:Люты 2025 года
Катэгорыя:2025 год у Берліне
Катэгорыя:Падзеі ў Берліне
Праспект Дойліда Іаана (Полацк)

**Праспект Дойліда Іаана** (, ) — праспект у Полацку ў мясцовасці Аэрадром.

## Агульная характарыстыка 
Названы ў гонар дойліда Іаана, полацкага дойліда ХІІ стагоддзя, які сярод іншага збудаваў Спаскую царкву Спаса-Ефрасіннеўскага манастыра. У пачатку праспекта, на вул. Багдановіча, усталяваны помнік выбітнаму полацкаму сярэднявечнаму дойліду.

Пралягае з паўднёвага ўсходу на паўночны захад на 1 км у заходняй частцы горада ў мясцовасці Аэрадром ад вуліцы Багдановіча да вуліцы Грунвальдскай. Гэта адзін з буйнейшых у горадзе раёнаў актыўнага жыллёвага шматкватэрнага будаўніцтва. Забудова праспекта прадстаўлена ў асноўным дзевяціпавярховымі тыповымі шматкватэрнымі жылымі дамамі з панэляў і цэглы. 

Праспект мае добрую транспартную інфраструктуру (прыпынкі грамадскага транспарту, наземныя пешаходныя пераходы, светафоры і інш.). Шырыня праезджай часткі складае да шасці палос для руху ў абодва бакі.

## Сацыяльныя аб'екты 
* Супермаркет «Дыяніс»

## Гл. таксама 
* Спіс вуліц Полацка

Катэгорыя:Вуліцы Полацка
Слоўнік іншамоўных слоў (1993)

**Слоўнік іншамоўных слоў** — слоўнік іншамоўных слоў сучаснай беларускай мовы, выдадзены ў 1993 годзе ў Мінску. Аўтарам-укладальнікам слоўніка з’яўляецца А. М. Булыка.

Прызначаны для сярэдняй школы. Змяшчае каля 5600 слоў, пераважна агульнаўжывальных; з рэдкаўжывальных, вузкаспецыяльных і ўстарэлых уключаны толькі тыя, якія сустракаюцца ў прадугледжаных школьнай праграмай творах мастацкай літаратуры. У некаторых слоўнікавых артыкулах за знакам ◊ змяшчаюцца аднакарэнныя словы, утвораныя ў беларускай мове непасрэдна ад слова, якое тлумачыцца.

## Бібліяграфія 
* Слоўнік іншамоўных слоў : [каля 5600 слоў] / А. М. Булыка. — Мінск : Народная асвета, 1993. — 397, [1] с. ; 21 см. — 46600 экз. — ISBN 5-341-00776-Х (у пераплёце) : 450 р.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Слоўнікі іншамоўных слоў
Катэгорыя:Слоўнікі беларускай мовы
Катэгорыя:Кнігі 1993 года
Слоўнік архаізмаў і гістарызмаў

**Слоўнік архаізмаў і гістарызмаў: па творах беларускай мастацкай літаратуры і публіцыстыкі** — слоўнік устарэлых слоў беларускай мовы, выдадзены ў 2007 годзе ў Мінску. Аўтаркай-укладальніцай слоўніка ёсць С. М. Струкава.

У слоўніку фіксуюцца ўстарэлыя словы, вызначаецца іх семантычны аб’ём, прыводзяцца канкрэтныя выпадкі ўжывання лексем у тэксце. Матэрыялам да слоўніка паслужылі творы мастацкай і публіцыстычнай літаратуры ХІХ-ХХ стст., а таксама асобныя тэксты эпісталярнага жанру. У слоўнік уключаны выкарыстаныя ў мастацкіх і публіцыстычных творах самастойныя часціны мовы: назоўнікі (у тым ліку ўласныя назвы, абрэвіятуры, формы суб’ектыўнай ацэнкі), дзеясловы (формы закончанага і незакончанага трывання, дзеепрыметнікі) прыметнікі, прыслоўі, лічэбнікі.

## Бібліяграфія 
* Слоўнік архаізмаў і гістарызмаў : па творах беларус. маст. літ. і публіцыстыкі / С. М. Струкава. — Мінск : Беларус. навука, 2007. — 654, [1] с. — Ч. тэксту рус., пол. — Бібліягр.: с. 653—654. — ISBN 978-985-08-0887-5

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Слоўнік архаізмаў і гістарызмаў на сайце «Кнігі онлайн»
* Слоўнік архаізмаў і гістарызмаў на сайце bydialects.org


Катэгорыя:Кнігі 2007 года
Катэгорыя:Слоўнікі беларускай мовы
Гістарызм

**Гістары́зм**:

* Гістарызм — дыялектычны прынцып вывучэння і ацэнкі прадметаў і з’яў у працэсе іх узнікнення і развіцця ў канкрэтна гістарычных умовах.
* Гістарызм (гістарыцызм) — нямецкая філасофская школа канца XIX — пачала XX стагоддзяў.
* Гістарызм — словы, якія абазначаюць прадметы, з’явы і паняцці, што з цягам часу выйшлі з ужытку.
* Гістарызм — кірунак у архітэктуры і дэкаратыўным мастацтве XIX стагоддзя, майстры якога імкнуліся да паўтарэння духу і формы гістарычных стыляў.
Віктар Тураў. Дыханне жыцця

**«Віктар Тураў. Дыханне жыцця»** () — беларускі дакументальны фільм, зняты на кінастудыі «Беларусьфільм» (студыя «Летапіс») па заказу Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь у 2017 годзе.

## Сюжэт 
Фільм пра жыццё і творчасць выбітнага беларускага кінарэжысёра, народнага артыста СССР Віктара Турава, фільмы якога ўвайшлі ў залаты фонд беларускага і сусветнага кінамастацтва. Гэта карціны «Праз могілкі», «Я родам з дзяцінства», «Вайна пад стрэхамі», «Сыны сыходзяць у бой», «Кропка адліку», «Людзі на балоце», «Дыханне навальніцы», «Чорны бусел» і іншыя.

## Здымачная група 
* сцэнарый — Аляксандр Анісімаў;
* рэжысёр — Яўген Сяцько;
* аператар — Аляксандр Уласаў;
* кампазітар — Кацярына Левановіч (Kaia Levanovich).

## Крыніцы 
## Літаратура
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Тэлевізійныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы Яўгена Сяцько
Катэгорыя:Фільмы на рускай мове
Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Гета ў Хомску

**Гета ў Хомску** (ліпень—жнівень 1941) — яўрэйскае гета, месца прымусовага перасялення яўрэяў вёскі Хомск Драгічынскага раёна і бліжэйшых населеных пунктаў падчас Халакосту.

## Гісторыя 
Да вайны ў мястэчку Хомск пражывала не менш за 1000 яўрэяў. Вёска была захоплена нямецкімі войскамі 25 чэрвеня 1941 года, і эвакуявацца з іх амаль ніхто не паспеў. Да канца ліпеня 1941 года немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, арганізавалі ў мястэчку гета.

## Памяць 
У Хомску ўсталяваныя два помнікі мясцовым ахвярам генацыду яўрэяў. Адзін — на брацкай магіле жанчын і дзяцей, і другі — на брацкай магіле яўрэяў-мужчын.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Хомск
Катэгорыя:Гісторыя Драгічынскага раёна
Катэгорыя:Хомск
Walther CCP

**Walther CCP** ( Concealed Carry Pistol — *пісталет для схаванага нашэння*) — паўаўтаматычны пісталет схаванага нашэння распрацаваны Carl Walther Sportwaffen для грамадзянскага рынку ЗША.

## Распрацоўка 
Walther CCP быў прадстаўлены ў сакавіку 2014 г. пад патрон 9 × 19 мм Парабэлум.

У верасні 2018 года кампанія Walther вывела на рынак абноўлены **CCP M2**. Самай значнай мадэрнізацыяй стаў рычаг разборкі, які дазваляў разабраць пісталет без спецыяльных прыстасаванняў.

Прыблізна ў студзені 2019 года Walther прадставіў **CCP M2 380**, варыянт з калібрам .380 ACP (стаў даступны на рынках у студзені 2020 г.).

## Дызайн 
Walther CCP пабудаваны па схеме з паўсвабодным затворам, пры стрэле частка парахавых газаў адводзіцца з канала ствала ў размешчаны пад ствалом газавы цыліндр (у ствале перад патроннікам ёсць адтуліна для газаадвода). Газавы поршань затвора-кажуха ўваходзіць у гэты цыліндр. Падчас стрэлу ў цыліндры ствараецца падвышаны ціск газаў, які тармозіць адыход затвора назад

Гэты дызайн амаль ідэнтычны дызайну Heckler & Koch P7. Walther называе гэтую сістэму Softcoil. Матэрыял корпусу — палімер. Засцерагальнік размешчаны з левага боку корпуса. Прыцэл — адкрыты (нерэгулюемы цэлік + мушка). У пярэдняй частцы пісталета (пад ствалом) зроблена планка Пікаціні для мацавання аксесуараў. Высілак «спускавога кручка» — каля 2,5 кг.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Самазарадныя пісталеты Германіі
Катэгорыя:Пісталеты
Катэгорыя:Зброя паводле алфавіта
Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША (2025)

**31-я цырымонія ўручэння прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША**, якая ўшаноўвае найлепшыя дасягненні ў галіне кіно і тэлебачання ЗША за 2024 год, адбылася 23 лютага 2025 года ў Лос-Анджэлесе у штаце Каліфорнія. Актрыса Крыстэн Бэл вяла цырымонію ў другі раз пасля 24-й цырымоніі.

Намінацыі павінны былі быць абвешчаныя ў прамым эфіры 8 студзеня 2025 года, але адменены з-за серыі лясных пажараў у Паўднёвай Каліфорніі. Замест гэтага яны былі абвешчаныя ў прэс-рэлізе і на афіцыйным сайце прэміі.

## Пераможцы 
### Ігравое кіно 
### Тэлевізійныя серыялы 
### Спецыяльная ўзнагарода 
Уклад у кінематограф — Джэйн Фонда

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 31-я прэмія  на сайце Гільдыі кінаакцёраў ЗША
* 31-я прэмія Гільдыі кінаакцёраў  на сайце «*Internet Movie Database*»

Катэгорыя:Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Катэгорыя:Кінапрэміі 2025 года
Катэгорыя:Тэлевізійныя прэміі 2025 года
Катэгорыя:2025 год у ЗША
Катэгорыя:Люты 2025 года
Катэгорыя:Падзеі 23 лютага
Даўбучкі

**Даўбучкі** (, ), часам **Даўбуцішкі** — былая вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіла ў склад Сінькоўскага сельсавета. Знаходзіцца за 15 км на поўдзень ад горада Смаргонь.

## Гісторыя 
Паселішча ўпершыню згадваецца ў канцы XVI стагоддзя ў інвентары пад назвай *Далбуцішкі*, ва ўладанні Алікеча Бекгімовіча, адносілася да аднаймённага маёнтка. Насельніцтва двароў маёнтка складалі татары. У дакументах сустракаліся назвы: *Далбуцішкі, Далбуцінскае, Даўбуцішкі, Даўбучкі*. Уваходзіла ў Ашмянскі павет Віленскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Знаходзілася адна з найстарэйшых татарскіх асад паміж Мысай і Беніцай. У другой палове XVIII — першай палове XIX стагоддзяў уласнасць Крычынскіх, Талькоўскіх. У пачатку XX стагоддзя ваколіца з млынам Талькоўскага была ў Беніцкай воласці Ашмянскага павета Віленскай губерні. У 1905 годзе ў вёсцы быў 31 жыхар (16 мужчын, 15 жанчын).

## Славутасці 
]]
У вёсцы знаходзілася мячэць, якую перавезлі ў Беларускі дзяржаўны музей народнай архітэктуры і побыту.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Смаргонскага раёна
Эй (бухта)

**Эй** () — былая бухта (заліў) у нідэрландскай правінцыі Паўночная Галандыя. Бухта вядома як адна з галоўных водных артэрый Амстэрдама. Назва паходзіць ад германскага слова, якое азначае «вада». У нідэрландскай мове назва складаецца з дыграфа Ĳ, які з'яўляецца адной літарай, што робіць абодва знакі ў назве загалоўнымі. Гавань у бухце Эй, на пачатак XX стагоддзя, умяшчала каля 1000 караблёў.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Залівы Нідэрландаў
Эй (Паўночна-Усходняя Фрысландыя)

**Эй** (фрыз. Ie, нідэрл. Ee) — вёска ў правінцыі Паўночна-Усходняя Фрысландыя, Нідэрланды. Мае самую кароткую назву населенага пункта ў Нідэрландах.  Да 2019 года вёска была часткай правінцыі Дангерадээль. Першая пабудова - пратэстанцкая царква, пабудаваная ў XIII стагоддзі. Таксама тут знаходзяцца музей лёну.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Паўночна-Усходняя Фрысландыя
Катэгорыя:Населеныя пункты Фрысландыі
Гарадскі музей Амстэрдама

**Гарадскі музей Амстэрдама** () — мастацкі музей у Амстэрдаме. У непасрэднай блізкасці ад яго размяшчаюцца таксама Музей ван Гога і Дзяржаўны музей.

Заснаваны ў Амстэрдаме ў 1895 годзе ў якасці музея гісторыі горада. У будынку, пабудаваным у стылі неарэнесансу, першапачаткова дэманстравалася мэбля, манеты, вырабы са срэбра, упрыгожванні і жылая абстаноўка са старых амстэрдамскіх дамоў, акрамя гэтага наведвальнікі маглі азнаёміцца ​​з калекцыяй зброі і экспазіцыяй старадаўняй аптэкі. У 1920—1940 гадах частка фондаў музея была перададзена ў іншыя музейныя ўстановы. У гэты ж час была створана калекцыя сучаснага нідэрландскага і французскага мастацтва. З 1930 года музей захоўваў шырокую калекцыю твораў ван Гога, якая ў 1972 годзе пераехала ва ўласны будынак. Толькі да пачатку 1970-х гадоў экспазіцыю музея пакінулі апошнія прадметы гістарычнага жылога ўбрання, і музей пачаў выступаць у новай якасці — першага ў Амстэрдаме музея сучаснага мастацтва.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Музеі Амстэрдама
Святлана Міхайлаўна Струкава

**Святлана Міхайлаўна Струкава** (нар. ) — беларускі мовазнавец. Кандыдат філалагічных навук (1996).

## Біяграфія 
Нарадзілася 10 красавіка 1967 года. У 1989 годзе скончыла Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Францыска Скарыны.

У 1989—1997 гадах працавала ў Гомельскім дзяржаўным універсітэце. З 1999 года — дацэнтка Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта на кафедры сусветнай літаратуры і культуралогіі і кафедры сацыяльна-гуманітарных дысцыплін.

## Навуковая дзейнасць 
Святлана Струкава займаецца даследаваннямі ў галіне беларускай тэрміналогіі, гістарычнай лексікалогіі і дыялекталогіі.

## Працы 
* Слоўнік архаізмаў і гістарызмаў : па творах беларус. маст. літ. і публіцыстыкі / С. М. Струкава. — Мінск : Беларус. навука, 2007. — 654, [1] с. — Ч. тэксту рус., пол. — Бібліягр.: с. 653—654. — ISBN 978-985-08-0887-5

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Лексіколагі
Музей сексу (Амстэрдам)

**Музей сексу**, або **Храм Венеры** () — секс-музей, размешчаны ў Амстэрдаме, Нідэрланды. Музей быў адчынены ў 1985 годзе. У 2015 годзе музей наведалі 675.000 чалавек, што зрабіла яго адным з самых наведвальных музеяў у Нідэрландах.

У музеі прадстаўлена калекцыя гістарычных выяў, аўдыёзапісаў і прадметаў, звязаных з чалавечай сексуальнасцю.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Музеі Амстэрдама
Смаргонь франтавая

«**Смаргонь франтавая**» — беларускае грамадскае аб’яднанне, якое займалася захаваннем памяці Першай сусветнай вайны.

## Гісторыя 
Заснавальнікам аб’яднання стаў расійскі бізнесмен, у складзе народнага апалчэння ўдзельнічаў у баях пад Смаргонню. Гэты факт мужчына выявіў у 2010 годзе, калі займаўся даследаваннем сямейнага дрэва, чым займалася з 2014 года.

Па даных Адзінага дзяржаўнага рэестра, аб’яднанне знаходзілася ў працэсе ліквідацыі з 2019 года (па рашэнні ўласніка). 4 ліпеня 2023 года «Смаргонь франтавая» была ліквідавана праз Гродзенскі абласны суд (пазоўнік — інспекцыя Міністэрства па падатках і зборах па Смаргонскім раёне): 

## Гл. таксама 
* Беларусь у Першай сусветнай вайне

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гістарычная рэканструкцыя
Катэгорыя:Абарона Смаргоні
Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Беларусі
Вуліца Тоам-Руйтлі

**Вуліца То́ам-Руйтлі** (, з эст. — 
Домскога рыцара) — вуліца ў гістарычным раёне Стары горад Таліна, на Вышгарадзе. Пралягае ад плошчы Кірыку да вуліцы Рахукохта. Працягласць — 154 метры.

## Забудова 
* д. 1а — пасольства Нідэрландаў
* д. 3
* д. 3/5 — бюро Цэнтрысцкай партыі
* д. 7
* д. 8
* д. 10/2
* д. 10/1
* д. 12

Катэгорыя:Вуліцы Таліна
Мяніку (Саку)

**Мяніку** () — вёска ў воласці Саку (павет Хар'юмаа, паўночная Эстонія). У Мяніку знаходзяцца пясчаныя кар’еры, стрэльбішча, трэк для мотакроса і чыгуначная станцыя.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Мяніку

**Мяніку**:
* Мяніку (прыпыначны пункт)
* Мяніку (Ляэнэ-Нігула)
* Мяніку (Рапламаа)
* Мяніку (Саарэмаа)
* Мяніку (Саку)
Мяніку (Саарэмаа)

**Мяніку** () — вёска на самым вялікім эстонскім востраве Саарэмаа. Уваходзіць у склад воласці Саарэмаа (да 2017 г.: воласць Вальяла) у павеце Саарэмаа.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Мяніку (Ляэнэ-Нігула)

**Мя́ніку** () — вёска ў воласці Ляэнэ-Нігула (да 2017 года ў воласці Мартна) павета Ляэнэмаа Эстоніі.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Ана Саваі

**Ана Саваі** (; ) — японская  і спявачка.

За ролю Марыка-сан у тэлесерыяле «Сёгун» (2024) атрымала прэмію «Эмі» за найлепшую жаночую ролю ў драматычным серыяле, стаўшы першай японскай актрысай, якая выйграла прэмію «Эмі» ў прайм-тайм, а таксама прэмію «Залаты глобус» і прэмію Гільдыі кінаакцёраў. У 2024 годзе часопіс Time уключыў яе ў свой спіс Time 100 Next 2024 года .

## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Яўрэйскі гістарычны музей (Амстэрдам)

**Яўрэйскі гістарычны музей у Амстэрдаме** () — музей гісторыі яўрэйскага народа, размешчаны ў Амстэрдаме.

Музей быў створаны 23 мая 1930 года пад назвай «Фонд Яўрэйскі гістарычны музей» (нідэрл. Stichting Joods Historisch Museum) з мэтай збору і экспанавання прадметаў яўрэйскай культуры, якія адлюстроўваюць жыццё яўрэйскага народа агулам і галандскай абшчыны ў прыватнасці. Музей размяшчаўся ў сярэднявечным будынку Вагавой Палаты.

Пасля акупацыі нацысцкай Германіяй музей быў зачынены, а большая частка яго калекцыі разрабавана. Частку музейных экспанатаў удалося вярнуць пасля вайны.

Пасля аднаўлення дзейнасці музея ў 1955 годзе большая частка яго экспазіцыі прысвечана Халакосту — пераследу і знішчэнню нацыстамі нідэрландскіх, а таксама нямецкіх і аўстрыйскіх яўрэяў, якія беглі ў Амстэрдам. З 3 мая 1987 года ён размяшчаецца ў былой Вялікай сінагозе нідэрландскай сталіцы.

Музей сабраў вялікую калекцыю карцін галандскіх яўрэйскіх мастакоў і неяўрэў, якія адлюстроўвалі яўрэйскую тэматыку. 20 лістапада 1971 г. Альберт і Паўла Саламон ахвяравалі музею буйную калекцыю карцін іх дачкі Шарлоты Саламон, якая загінула ў Асвенціме ў кастрычніку 1943 года.

У музеі дзейнічае шэраг пастаянных экспазіцый: «Рэлігія», «Гісторыя яўрэяў у Нідэрландах 1600—1900» і «Гісторыя яўрэяў у Нідэрландах 1900 — сённяшні дзень».
## Крыніцы 
Катэгорыя:Музеі Амстэрдама
Мяніку (Рапламаа)

**Мя́ніку** () — вёска ў воласці Мар’ямаа павета Рапламаа Эстоніі.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Аляксандр Лявонцьевіч Шапс

**Аляксандр Лявонцьевіч Шапс** (26 траўня (13 траўня) 1911,  — ) — савецкі рэжысёр.
Лаўрэат Сталінскай прэміі 2-й ступені (1951). Заслужаны артыст Беларускай ССР (1944). Заслужаны дзеяч мастацтваў РСФСР (26.10.1962).

## Біяграфія 
Працоўную дзейнасць пачаў у 15-гадовым узросце ў Таганрогскім тэатры. У 1930 годзе скончыў Дзяржаўны інстытут тэатральнага мастацтва, пасля чаго іграў у тэатрах Таганрога і Туапсэ. З 1931 г. быў рэжысёрам Цэнтральнага тэатра Чырвонай Арміі. У 1946 годзе перайшоў у Маскоўскі драматычны тэатр імя Массавета, у якім працаваў да канца жыцця. Паставіў на сцэне дзесяткі спектакляў, сярод якіх «Світанак над Масквой», «Вялікія клопаты», «Заблытаны вузел», «Небяспечная прафесія», «Бітва ў дарозе», «Васіль Цёркін», «Сумленне».

Узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі (27.04.1942), медалямі.

Пахаваны на Новадзявочых могілках у горадзе Маскве.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2003. — Т. 17. — С.374.

## Зноскі 
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Юхан Війдынг

**Юхан Війдынг** (), вядомы таксама пад псеўданімам **Юры Юдзі** (; ,  — , Рапла) — эстонскі паэт і акцёр. Заслужаны дзеяч мастацтваў Эстонскай ССР (1980).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і Лінды і Паўля Війдынг. Паўль Війдынг быў вядомым у Эстоніі паэтам, які належаў да ўплывовай групы пад назвай Arbujad (з эст.  — «Вешчуны»), якая складалася з васьмі маладых паэтаў, якая ўзнікла перад пачаткам Другой сусветнай вайны. Юхан быў малодшым з чатырох дзяцей і адзіным хлопчыкам сярод трох старэйшых сясцёр — Рээт, Анні і Мары, няўрымслівым і не па гадах разумным дзіцем. З 1968 па 1972 год Війдынг вывучаў тэатральнае мастацтва і драматургію ў Талінскай дзяржаўнай кансерваторыі.

У 1980 годзе падпісаў «Ліст сарака» — заклік сарака эстонскіх інтэлектуалаў супраць палітыкі русіфікацыі ў Эстонскай ССР.

Лаўрэат Літаратурнай прэміі Эстонскай ССР імя Юхана Смуўла.

21 лютага 1995 года Юхан Війдынг скончыў жыццё самагубствам.

## Зноскі 
Катэгорыя:Паэты Эстоніі
Арва Валтан

**Арва Валтан** (сапраўднае прозвішча Валіківі — Vallikivi, , Мяр'ямаа, Рапламаа — , Мяр’ямаа, Рапламаа) — эстонскі пісьменнік, сцэнарыст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і прадпрымальніка. З 1943 па 1949 год наведваў асноўную школу ў пасёлку Мяр’ямаа (павет Рапламаа). У 1949 годзе ён і яго бацькі былі дэпартаваны ў Новасібірскую вобласць. Толькі ў 1954 г. яму было дазволена вярнуцца ў Эстонскую ССР. З 1954 па 1959 год Валтан вучыўся ў Політэхнічным інстытуце Таліна на факультэце хіміі і горнай справы, і па заканчэнні навучання атрымаў дыплом горнага інжынера.

З 1959 па 1961 год Валтан працаваў на хімічным камбінаце ў Маарду на поўначы Эстоніі, з 1961 па 1968 год на заводзе па выпуску вымяральных інструментаў у Таліне. Ён таксама праходзіў завочнае навучанне на сцэнарыста ў Маскве. У 1960 годзе ён пачаў творчую працу. У 1965 годзе ён уступіў у Саюз пісьменнікаў Эстонскай ССР, у якім з 1989 па 1992 год працаваў намеснікам старшыні.

З 1968 па 1975 год ён займаўся творчасцю і жыў некаторы час у Суўрэ-Яані на поўдні Эстоніі. Пасля працаваў у эстонскай кінакампаніі «Талінфільм».

У 1980 годзе падпісаў «Ліст сарака».

У 1992 годзе, неўзабаве пасля аднаўлення незалежнасці Эстоніі, Валтан быў абраны дэпутатам у Рыйгікогу. У 1995 годзе ён склаў з сябе дэпутацкія паўнамоцтвы.

## Зноскі 
Катэгорыя:Пісьменнікі Эстоніі
Війдынг

**Війдынг** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Паўль Війдынг — эстонскі пісьменнік
* Эла Війдынг — эстонская паэтэса
* Юхан Війдынг — эстонскі паэт, акцёр
Аркадзь Мікалаевіч Кальцаты

**Аркадзь Мікалаевіч Кальцаты** (сапраўднае імя Абрам Навумавіч Капляевіч; 1 [14] верасня 1904,  — , Лос-Анджэлес, Каліфорнія) — расійскі і беларускі кінарэжысёр і аператар. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1935), заслужаны дзеяч мастацтваў РСФСР (1968), лаўрэат трох Сталінскіх прэмій (1946, 1951, 1952).

У 1927 годзе скончыў аператарскае аддзяленне Ленінградскага фотатэхнічнага інстытута і аддзяленне кінарэжысуры Вышэйшых курсаў Ленінградскага інстытута гісторыі мастацтваў. З 1927 года — памочнік аператара, затым другі аператар у Мікалая Казлоўскага на ленінградскім аддзяленні студыі «Белдзяржкіно» (гэты перыяд працаваў пад імем Аркадзь Кальцаты). У 1930 годзе самастойна зняў дакументальную карціну «Заваяваная зямля» і ў тым жа годзе першую мастацкую — «Рубікон». У 1932 годзе дэбютаваў як другі рэжысёр на карціне «Слава свету». Працаваў таксама на студыі «Рэкламфільм» (з 1940 г. — Ленінградская кінастудыя малых формаў). Жыў на Фантанцы, № 30.

На працягу многіх гадоў быў галоўным аператарам на карцінах рэжысёра Фрыдрыха Эрмлера.
## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. – Мінск, 1998. – Т. 7. – С.493.

## Зноскі 
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Маэстра Анісімаў

**«Маэстра Анісімаў»** () — беларускі дакументальны фільм, зняты на кінастудыі «Беларусьфільм» (студыя «Летапіс») па заказу Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь у 2017 годзе. Прэм’ера адбылася 7 лістапада ў кінатэатры «Мір» разам з кароткай канцэртнай праграмай з удзелам італьянскіх і беларускіх артыстаў.

## Сюжэт 
Фільм прысвечаны музыканту з сусветным імем, народнаму артысту Беларусі, заслужанаму дзеячу мастацтваў Расіі, лаўрэату Дзяржаўнай прэміі Беларусі, галоўнаму дырыжору і мастацкаму кіраўніку Дзяржаўнага акадэмічнага сімфанічнага аркестра Рэспублікі Беларусь Аляксандру Анісімаву. У карціне распавядаецца пра шлях майстра да вяршыняў творчасці, раскрываецца вобраз дырыжора як музыканта, служачага сваім талентам ўсяму свету. Ярка адлюстраваны розныя грані яго існавання ў музычна-драматычным прасторы. Опера, балет, сімфанічная музыка і нават аперэта ― усе гэтыя жанры падуладныя маэстра Анісімаву.

## Здымачная група 
* аўтар сцэнарыя і рэжысёр — Міхаіл Жданоўскі;
* аператар — Аляксандр Уласаў.
## Зноскі
## Літаратура
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы на рускай мове
Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Катэгорыя:Фільмы Міхаіла Жданоўскага
Барыс Васілевіч Уксусаў

**Барыс Васілевіч Уксусаў** (, Варонеж — ) — беларускі і расійскі акцёр. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1955).

## Біяграфія 
Нарадзіўся у сям’і служачага. У 1939 годзе паступіў у Варонежскае тэатральнае вучылішча. З 1941 па 1944 год ваяваў на фронце. У 1944 годзе запрошаны ў адзін з франтавых ансамбляў, дзе выступаў да канца вайны. Пасля дэмабілізацыі працаваў у адэскім тэатры Савецкай Арміі. Пазней — у драматычным тэатры Крывога Рога.

У пачатку 1950-х гг. пераехаў ў Беларусь. З 1951 года Б. Уксусаў — у складзе трупы Брэсцкага абласнога драматычнага тэатра, дзе працаваў да 1970 года. З 1976 года працаваў у Пензенскім абласным драматычным тэатры.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2003. — Т. 16. — С.209

## Зноскі 
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Сезон 2001/2002 «Белбізнесбанка—БДЭУ» Мінск

У сезоне 2001—2002 жаночы валейбольны клуб «Белбізнесбанк—БДЭУ» з Мінска прымаў удзел у наступных турнірах::
* Чэмпіянат Беларусі 2001/2002 ( **Сярэбраны прызёр**).

## Склад каманды 
* Наталля Багарэвіч (1980)
* Ганна Барычова (Грэбенка) (1980)
* Яна Грамыка (1972)
* Наталля Кандрацьева (1979)
* Наталля Крюк (1983)
* Алена Кулікова (1967)
* Вольга Мароз (1980)
* Юлія Сцяпанава (1980)
* Алена Вашэткіна (1968)
* Іна Завойчынская (1976)

## Трэнеры каманды 
*  Алег Гулевіч (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2000/2001 «Белбізнесбанка—БДЭУ» Мінск
* Сезон 2002/2003 «Белбізнесбанка—БДЭУ» Мінск

## Спасылкі 
* Minchanka Minsk 
* 2001/2002 European Cups Minchanka MINSK
2001/2002
Белбізнесбанк—БДЭУ
Катэгорыя:2001 год у Мінску
Катэгорыя:2002 год у Мінску
Лізавета Парфёнаўна Мацісава

**Лізавета Парфёнаўна Мацісава** (,  — ) — беларуская актрыса. Заслужаная артыстка Беларускай ССР (1955).

## Біяграфія 
Скончыла драматычную студыю пры Тэатры юнага гледача БССР у 1936 годзе. У 1937—1972 гг. (з перапынкамі) іграла ў Беларускім тэатры музычнай камедыі. У 1951—1969 гг. — у Беларускім дзяржаўным акадэмічным тэатры імя Якуба Коласа.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2000. — Т. 10. — С.229.
* Тэатральная Беларусь : энцыклапедыя : [у 2 т.]. — Мінск, 2003. — Т. 2. — С.101.

## Зноскі 
Катэгорыя:Актрысы Беларусі
Сезон 2004/2005 «Белбізнесбанка—БДЭУ» Мінск

У сезоне 2004—2005 жаночы валейбольны клуб «Белбізнесбанк—БДЭУ» з Мінска прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2004/2005 ( **Сярэбраны прызёр**).

## Склад каманды 
* Наталля Багарэвіч (1980)
* Ганна Барычова (Грэбенка) (1980)
* Ганна Будревіч (1985)
* Вера Клімовіч (1988
* Алена Кулікова (1967)
* Таццяна Лапухіна (1982)
* Вольга Мароз (1980)
* Наталля Мацейчык (1985)
* Вольга Рахман (1985)
* Наталля Пузыр (1988)
* Дар’я Ермашэвіч (1983)
* Анжэла Захара (1985)
* Іна Завойчынская (1976)
* Наталля Крюк (1983)
* Кацярына Казак (1988)
* Дар’я Ермашэвіч (1983)

## Трэнеры каманды 
*  Алег Гулевіч (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2003/2004 «Белбізнесбанка—БДЭУ» Мінск
* Сезон 2005/2006 «Белбізнесбанка—БДЭУ» Мінск

## Спасылкі 
* 2004/2005 European Cups Minchanka MINSK 
* Minchanka Minsk 
2004/2005
Белбізнесбанк—БДЭУ
Катэгорыя:2004 год у Мінску
Катэгорыя:2005 год у Мінску
Сезон 2004/2005 «Атланта-БарДУ» Баранавічы

У сезоне 2004—2005 жаночы валейбольны клуб «Атланта-БарДУ» з Баранавічаў прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2004/2005 ( **Бронзавы прызёр**).

## Склад каманды 
* Аксана Аксёнава (1983)
* Кацярына Чыгрына (1974)
* Наталля Флоря (1984)
* Іна Галаўко (1986)
* Таццяна Гаварушка (1981)
* Ірына Кохан (1978)
* Кіра Якімава (1983)
* Валянціна Пчэльнікава (1976)
* Кацярына Скрабатун (1987)
* Алена Табала (1982)
* Ганна Вашкевіч (1987)
* Кацярына Юргілевіч (1987)
* Кацярына Закрэўская (1986)

## Гл. таксама 
* Сезон 2003/2004 «Атланта» Баранавічы
* Сезон 2005/2006 «Атланта-БарДУ» Баранавічы

## Спасылкі 
* 2004/2005 European Cups	Atlant BARANOVICHI
* Atlant 
2004/2005
Атлант Баранавічы
Катэгорыя:2004 год у Баранавічах
Катэгорыя:2005 год у Баранавічах
Гета ў Жабінцы

**Гета ў Жабінцы** (1941 — 21 кастрычніка 1942) — яўрэйскае гета, месца прымусовага перасялення яўрэяў горада Жабінка Жабінкаўскага раёна падчас Халакосту.

## Гісторыя 
Перад вайной у горадзе Жабінка габрэяў было 820 чалавек — 57,8% насельніцтва. Горад быў захоплены нямецкімі войскамі 23 чэрвеня 1941 года і знаходзіўся пад акупацыяй больш за тры гады — да 21 ліпеня 1944 года.

500 яўрэяў (мясцовых і бежанцаў з іншых месцаў), якія знаходзіліся ў Жабінцы, нацысты сагналі ў гета. Тэрыторыя Жабінкаўскага гета ўяўляла сабой абгароджанае калючым дротам месца каля балота на вуліцы Кобрынская (цяпер Камуністычная), на якім знаходзіліся дзве старыя сінагогі і некалькі паўразбураных дамоў без вокнаў і дзвярэй.

21 кастрычніка 1942 года апошнія прыкладна 100 яўрэяў Жабінкі былі расстраляныя ва ўрочышчы Мухіна Яма на ўскраіне горада.

Усяго ў Жабінцы ў гады Катастрофа былі забітыя каля 800 габрэяў. Ім у 1956 годзе быў усталяваны помнік.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Жабінка
Катэгорыя:Гісторыя Жабінкаўскага раёна
Катэгорыя:Жабінка
Сезон 2000/2001 «Белбізнесбанка—БДЭУ» Мінск

У сезоне 2000—2001 жаночы валейбольны клуб «Белбізнесбанк—БДЭУ» з Мінска прымаў удзел у наступных турнірах::
* Чэмпіянат Беларусі 2000/2001 ( **Чэмпіён**).

## Склад каманды 
* Ганна Барычова (Грэбенка) (1980)
* Ірына Герасімчык (1983)
* Наталля Кандрацьева (1979)
* Наталля Козел (1976)
* Наталля Крюк (1983)
* Алеся Праневіч (1980)
* Лілія Праскурына (1964)
* Юлія Шаціла (1976)
* Юлія Сцяпанава (1980)
* Алена Вашэткіна (1968)
* Вольга Мароз (1980)

## Трэнеры каманды 
*  Алег Гулевіч (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 1999/2000 «Белбізнесбанка—БДЭУ» Мінск
* Сезон 2001/2002 «Белбізнесбанка—БДЭУ» Мінск

## Спасылкі 
* Minchanka Minsk 
* 2000/2001 European Cups Minchanka MINSK
2000/2001
Белбізнесбанк—БДЭУ
Катэгорыя:2000 год у Мінску
Катэгорыя:2001 год у Мінску
Springfield Model 1865

**Springfield Model 1865** — першая казназарадная вінтоўка, вырабленая ў ЗША. Выраблялася ў Спрынгфілдзе (штат Масачусэтс, ЗША). Уяўляла сабой мадыфікацыю наразнога мушкета Springfield Model 1863 пад унітарны патрон. Пазней заменена на мадэль Springfield Model 1866.

## Апісанне 
Падчас Грамадзянскай вайны ў ЗША перавагі казназарадных вінтовак сталі відавочнымі. Найбольшай было тое, што дульназарадныя наразныя мушкеты мелі хуткастрэльнасць 2-3 стрэлы ў хвіліну, а вінтоўкі з зараджаннем з казённага боку ствала мелі хуткастрэльнасць 8-10 стрэлаў у хвіліну. Да таго ж казназарадную вінтоўку было лёгка зараджаць лежачы, тады як зарадзіць мушкет лежачы атрымлівалася толькі ў вопытных стралкоў. Зарадку мушкета трэба было праводзіць стоячы, таму салдат станавіўся добраю мішэнню для варожых стралкоў. Калі Грамадзянская вайна набліжалася да канца, Дэпартамент боепрыпасаў ЗША заказаў прататыпы казназараднай зброі ў вытворцаў зброі з усяго свету.

Пасля працяглых выпрабаванняў быў абраны прататып, распрацаваны Эрскінам С. Аллінам з фірмы Armory Springfield. Вінтоўка была даволі простай канструкцыі, прытым яе можна было вырабіць, мадыфікуючы ўжо існуючыя мадэлі мушкетаў Springfield Model 1861 і Springfield Model 1863. Мадыфікацыя каштавала каля пяці долараў за вінтоўку (каля 103 долараў у цэнах 2024 года), што было значнай эканоміяй, бо новыя вінтоўкі каштавалі прыкладна ў чатыры разы даражэй. Патэнт № 49959 быў выдадзены Эрскіну С. Алліну 19 верасня 1865 г. з апісаннем канструкцыі.

## Характарыстыкі 
Спосаб пераўтварэння мушкета ў казназарадную вінтоўку ажыццяўляўся шляхам фрэзеравання казённай часткі ствала і ўстаўкі спецыяльна распрацаванага шарнірнага затвора, замацаванага ў верхняй частцы ствала. Зашчапка на задняй частцы затвора прыводзілася ў дзею вялікім пальцам, што трымала яе ў закрытым становішчы пад час стрэлу. Казённік аўтаматычна выкідваў стрэляную гільзу пры адкрыцці затвора і адшчоўкваўся назад пры дасыланні новага парона. Насавая частка курка была сплюшчана дзеля пападання па ўдарніку, размешчаным у затворы.

Шарнірны затвор прыводзіўся ў дзеянне рухамі ўгору-наперад, што нагадвала спосаб адкрыцця люкаў на мараплавальных суднах, таму гэтыя вінтоўкі набылі мянушку «Trapdoor Springfields» (Спрынгфілдскі люк).

Прыблізна 5000 наразных мушкетаў узору 1861 года былі пераабсталяваны ў Спрынгфілдскім арсенале ў 1866 годзе. Неўзабаве стала відавочна, што многія з дробных рабочых частак у сістэме казённай часткі не могуць служыць працягла, і яшчэ да таго, як была завершана вытворчасць вінтовак на заказ арміі на мадэлі 1865, надзейная замена зброі ўжо праходзіла выпрабаванні. Гэта прывяло да таго, што мадэль 1865 года атрымала мянушку «Першы Аллін», а наступная, перагледжаная мадэль 1866 — «Другі Аллін».

Springfield Model 1865 страляла патронам кальцавога ўзгарання .58-60-500 (.58 цаляў, 500 гран (прыкладна 32 грама) куля, 60 гран (3.9 гр) чорнага пораху), калібр распаўсюджаных тады куль Мінье, якія першапачаткова і выкарыстоўваліся ў мушкетах Springfield Model 1861.
Катэгорыя:Вінтоўкі ЗША
Катэгорыя:Зброя паводле алфавіта
Катэгорыя:Вінтоўкі і карабіны
Слава свету

**«Слава свету»** — агітацыйна-прапагандысцкі мастацкі фільм. Зняты ў 1932 годзе на кінастудыі «Белдзяржкіно». Фільм не захаваўся.

## Сюжэт 
У адной з заходнееўрапейскіх дзяржаў устанаўліваецца прафашысцкая дыктатура на чале з генералам Адлерам. Лідар сацыял-дэмакратаў Зігель і акадэмік Хельм, які працуе над стварэннем атрутных рэчываў, сустракаюцца з генералам, каб абмеркаваць праблемы супрацоўніцтва. Адлер прапануе ім падарожжа на ваенным караблі «Слава свету».

Камуніст Білі Паркер, якога дома чакае нявеста Марта, застаецца на звыштэрміновую службу на флоце, каб па заданні падпольнага камітэта весці агітацыю сярод матросаў. Аднак афіцэры знаходзяць у жаўнерні ўлёткі і брашуру «Ленін супраць вайны», і Білі, асцерагаючыся здрады кінутага ў каземат навабранца Эрыка, змушаны збегчы на ​​маторнай лодцы.

Пагоня гідраплана не дае выніку, і акадэмік Хельм прапануе выкарыстоўваць для злову Паркера вынайдзены ім «хельміт» — новы звыштаксічны атрутны газ. У зону яго дзеяння трапляюць рыбацкія шхуны, экіпажы, якіх гінуць. Білі выжывае дзякуючы процівагазу, а затым выдае сябе за рыбака.

На хімзаводзе, дзе вырабляюць «хельміт», адбываецца выбух. Сярод шматлікіх ахвяр і аслеплая Марта. Стаўшы беспрацоўным, канчае жыццё самагубствам Мелер — сябар яе бацькі, старога сацыял-дэмакрата Паўля Форста. Сам Форст расчароўваецца ў ідэалах сваёй партыі.

Білі вяртаецца ў горад. Стан Марты не мяняе іх адносін. Падпольны камітэт даручае ім сарваць пагрузку на «Славу міру» зброі, якая можа быць выкарыстана для вайны з Савецкім Саюзам.

Марта выступае на мітынгу пратэсту. Білі з дапамогай Паўля і іншых працоўных уступае ў сутычку з фашыстамі-штрэйкбрэхерамі, а потым з паліцыяй. Пагрузка зброі сарваная. Арыштаваная Марта [Білі, Паўль] абвяшчае: «Жыве Савецкі Саюз! Далоў фашыстаў!» [Стрэлам з-за вугла фашыст забівае Білі. Гучыць рэвалюцыйная песня — гімн будучай перамозе працоўнага класа.]
## Літаратура 
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1926—1970). — Минск: Беларуская навука, 2001. — Т. 1. — 240 с. — ISBN 985-08-0023-2
Катэгорыя:Фільмы 1932 года
Велікадушны пажыццёвы дыктатар

**Велікадушны пажыццёвы дыктатар** (; BDFL) — жартаўлівы тытул, які прысвойваецца невялікай колькасці лідэраў распрацоўкі праграмнага забеспячэння з адкрытым зыходным кодам. Як правіла тытул прысвойваецца заснавальнікам праектаў, за якімі застаецца апошняе слова ў спрэчках і рознагалоссях унутры супольнасці. Фраза ўзнікла ў 1995 годзе ў дачыненні да Гвіда ван Росума, стваральніка мовы праграмавання Python.

## Гісторыя 
Неўзабаве пасля таго, як Ван Росум далучыўся да Карпарацыя нацыянальных даследчых ініцыятыў, гэты тэрмін з’явіўся ў лісце Кена Манхаймера ўдзельнікам сустрэчы па стварэнню паўфармальнай групы курыравання распрацоўкі Python. Пры гэтым першапачаткова прагучаў дадатковы жарт, які называў Ван Росума «Першым часовым BDFL». Па словах Росума, тытул, хутчэй за ўсё, быў прыдуманы Кенам Манхаймерам або Бары Варшавай.

## Выкарыстанне 
Не варта блытаць BDFL з больш распаўсюджаным тэрмінам для лідэраў адкрытага кода «велікадушны дыктатар», які быў папулярызаваны ў эсэ Эрыка С. Рэйманда «Homesteading the Noosphere» (1999).

## Прыклады «велікадушных пажыццёвых дыктатараў» 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Праграмаванне
Катэгорыя:Навуковы гумар
Алена Іванаўна Лагоўская

**Алена Іванаўна Лагоўская** (, Ігумен (цяпер г. Чэрвень, Мінская вобласць) — ) — беларуская актрыса. Заслужаная артыстка БССР (1952).

## Біяграфія 
У 1922 годзе паступіла ў Беларускую драматычную студыю ў Маскве. Кіраўнікі і педагогі — акцёры і рэжысёры Маскоўскага Мастацкага тэатра В. Смышляеў, Б. Афонін, А. Гейрат, С. Гіяцынтава. У 1926 годзе ўвесь выпуск студыі паехаў на працу ў Віцебск, дзе быў арганізаваны Другі беларускі дзяржаўны тэатр (БДТ-2), пазней перайменаваны ў Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатр імя Якуба Коласа. У ім актрыса працавала да 1970 года.

Была актрысай яркай індывідуальнасці, большасць яе сцэнічных вобразаў вылучалася самабытнасцю, народнасцю.

## Узнагароды 
* Ордэн «Знак Пашаны», 2 Ганаровыя граматы Вярхоўнага Савета БССР, медаль «За доблесную працу».

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1999. — Т. 9. - С.92

## Зноскі 
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Уладзімір Міхайлавіч Глазаў

**Уладзімір Міхайлавіч Глазаў** ( — ) — беларускі і расійскі спявак (барытон). Заслужаны артыст Беларускай ССР (1954).

## Біяграфія 
У 1938—1949 гг. саліст Ансамбля песні і танца Савецкай Арміі імя А. В. Аляксандрава. У 1951—1961 гг. саліст Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1997. — Т. 5. — С.284

## Зноскі 
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Сезон 2002/2003 «Белбізнесбанка—БДЭУ» Мінск

У сезоне 2002—2003 жаночы валейбольны клуб «Белбізнесбанк—БДЭУ» з Мінска прымаў удзел у наступных турнірах::
* Чэмпіянат Беларусі 2002/2003 ( **Сярэбраны прызёр**).

## Склад каманды 
* Наталля Багарэвіч (1980)
* Ганна Будревіч (1985)
* Наталля Крюк (1983)
* Алена Кулікова (1967)
* Таццяна Лапухіна (1982)
* Вольга Мароз (1980)
* Наталля Мацейчык (1985),
* Вольга Рахман (1985)
* Алена Вашэткіна (1968)
* Анжэла Захара (1985)
* Іна Завойчынская (1976)
* Алена Жук (1982)
* Ганна Барычова (Грэбенка) (1980)

## Трэнеры каманды 
*  Алег Гулевіч (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2001/2002 «Белбізнесбанка—БДЭУ» Мінск
* Сезон 2003/2004 «Белбізнесбанка—БДЭУ» Мінск

## Спасылкі 
* Minchanka Minsk 
* 2002/2003 European Cups Minchanka MINSK
2002/2003
Белбізнесбанк—БДЭУ
Катэгорыя:2002 год у Мінску
Катэгорыя:2003 год у Мінску
Сімвалічны штучны інтэлект

**Сімвалічны штучны інтэлект** — агульная назва ўсіх метадаў даследавання штучнага інтэлекту, заснаваных на высокаўзроўневым «сімвалічным» (чалавекачытэльным) прадстаўленні задач, логікі і пошуку. Сімвалічны ШІ ляжаў у аснове дамінуючай парадыгмы даследаванняў ШІ з сярэдзіны 1950-х да канца 1980-х.

У 1985 годзе  даў сімвалічнаму ШІ назву **GOFAI** (, «стары добры штучны інтэлект») у сваёй кнізе *Artificial Intelligence: The Very Idea*, прысвечанай філасофскаму адлюстраванню наступстваў даследаванняў штучнага інтэлекту. У рабатэхніцы выкарыстоўваецца аналагічны тэрмін **GOFAIR** («стары добры штучны інтэлект у рабатэхніцы»).

Найлепшай формай сімвалічнага ШІ з'яўляюцца экспертныя сістэмы, якія выкарыстоўваюць сетку продукцыйных правілаў. Продукцыйныя правілы аб'ядноўваюць сімвалы ў адносіны, падобныя на аператар «калі-тоді». Апрацоўваючы гэтыя правілы, экспертная сістэма робіць лагічныя высновы і вызначае, якая дадатковая інфармацыя ёй патрэбна, то бок, якія пытанні неабходна задаць, выкарыстоўваючы чалавекачытэльныя сімвалы.

## Гісторыя 
Сімвалічны падыход да стварэння штучнага інтэлекту грунтуецца на дапушчэнні, што многія аспекты інтэлекту можна зразумець і інтэрпрэтаваць дзякуючы апрацоўцы сімвалаў. Гэтая ідэя ляжыць у аснове гіпотэзы Ньюэлла-Саймона, сфармуляванай Аленам Ньюэллам і Гербертам Сайманам ў 1976 годзе. У агульным выглядзе гіпотэза сцвярджае, што любое асэнсаванае дзеянне (незалежна ад таго, выконваецца яно чалавекам ці машынай) абумоўліваецца пэўнай сістэмай сімвалаў. Гэтае меркаванне вынікла з паспяховага даследавання, звязанага са створаным Ньюэллам і Сайманам універсальным решальнікам задач, які меў на мэце мадэляванне чалавечых разважанняў.

У тыя часы многія даследчыкі ШІ клалі на яго занадта вялікія надзеі. Лічылася, што, выкарыстоўваючы фармальныя правілы логікі, генеруючы сінтаксіс і ствараючы лагічную мову, можна распрацаваць інтэлект, параўнальны з чалавечым. Аднак на практыцы сістэмы, заснаваныя на гэтых прынцыпах, хоць і працавалі, але дрэнна спраўляліся са складанымі адаптыўнымі задачамі. Таму ў 1980–90-я гады такія канцэпцыі падвергліся сур'ёзнай крытыцы, і цікавасць многіх даследчыкаў перасунулася ў бок іншых метадаў (эвалюцыйныя алгарытмы, штучныя нейронныя сеткі і г.д.).

## Глядзі таксама 
* Інжынерыя ведаў
* Аўтаматычнае даказванне тэорэм

## Крыніцы 
Катэгорыя:Штучны інтэлект
Глазаў

**Глазаў**:

## Прозвішча 
* Уладзімір Міхайлавіч Глазаў — беларускі і расійскі оперны спявак

## Тапонім 
* Глазаў (горад)