open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Firefox

**Firefox**, **Mozilla Firefox** () — свабодны браўзер з адкрытым зыходным кодам, распрацаваны сумесна Mozilla Foundation і яе даччынай кампаніяй Mozilla Corporation.

У браўзеры ёсць укладачны інтэрфейс, праверка арфаграфіі, пошук па меры набору, «жывыя закладкі», менеджар загрузак, пошукавая сістэма. Новыя функцыі можна дадаваць з дапамогай пашырэнняў.

Firefox выпускаюць для Microsoft Windows, Mac OS X, Linux, яго парты даступныя для розных Unix і Unix-падобных аперацыйных сістэм, у тым ліку FreeBSD і OpenBSD. Таксама даступны для Android і iOS. Код браўзера распаўсюджваецца пад ліцэнзіяй MPL ад Mozilla.

Firefox створаны ў 2002 годзе пад кодавай назвай «Phoenix» членамі супольнасці Mozilla. Падчас бэта-тэсціравання браўзер атрымаў высокую ацэнку за хуткасць і бяспеку ў параўнанні з Internet Explorer 6, які дамінаваў у той час. Версія Firefox 1.0 выпушчана 9 лістапада 2004 года і за наступныя 9 месяцаў браўзер быў загружаны 50 мільёнаў разоў. Ён лічыцца духоўным пераемнікам Netscape Navigator, бо супольнасць Mozilla была створана Netscape у 1998 годзе да таго, як іх набыла AOL.

Доля выкарыстання Firefox вырасла да максімуму ў 32,21 % у лістападзе 2009 года, пазней зніжалася праз канкурэнцыю з Google Chrome. Станам на снежань 2022 года доля выкарыстання Firefox як настольнага вэб-браўзера складае 7,1 %, што робіць яго чацвёртым па папулярнасці настольным вэб-браўзерам пасля Google Chrome (66,1 %), Microsoft Edge (11,2 %) і Safari (9,6 %).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Пашырэнні Firefox

Катэгорыя:Браўзеры

Катэгорыя:FSF/UNESCO
Катэгорыя:Браўзеры пад POSIX-сістэмы
Катэгорыя:Свабодныя браўзеры
Катэгорыя:Кросплатформавае праграмнае забеспячэнне
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне з ліцэнзіяй GNU GPL
Катэгорыя:Свабоднае праграмнае забеспячэнне, напісанае на C++
Катэгорыя:Свабоднае праграмнае забеспячэнне, напісанае на JavaScript
Катэгорыя:З’явіліся ў 2004 годзе
Багушэўскі сельсавет

**Багушэ́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці Беларусь. Адміністрацыйны цэнтр — гарадскі пасёлак Багушэўск.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Багушэўскага раёна Аршанскай акругі БССР. Цэнтр — станцыя Багушэўская. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Багушэўскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года сельсавет у складзе Аршанскага раёна, з 12 лютага 1935 года — у складзе адноўленага Багушэўскага раёна БССР. 15 ліпеня 1935 года Багушэўск атрымаў статус мястэчка. З 20 лютага 1938 года ў складзе Віцебскай вобласці. 27 верасня 1938 года Багушэўск атрымаў статус пасёлка гарадскога тыпа, сельсавет скасаваны.

20 мая 1960 года Багушэўскі сельсавет утвораны зноў у складзе Сенненскага раёна Віцебскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Астапенскага і Навасельскага сельсаветаў і перадачы ў яго склад населеных пунктаў, якія знаходзіліся ў адміністрацыйным падпарадкаванні Багушэўскага пассавета (18 населеных пунктаў: Андрэеўшчына, Вакары, Гапоны, Добрына, Дзяругі, Засценак, Казакі, Калянькі, Каўрыжкі, Магілёўка, Пастушкі, Рабцава, Серакаротня, Ског, Худалеі, Цыпкі, Цясі і Яноўшчына), тады ж у склад Забараўскага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (Дубаўцы, Замошша, Станькі, Стрыгі, Чудня і Ярошкі), наўзамен у склад сельсавета з Забараўскага сельсавета перададзены 7 населеных пунктаў (Галашчакіна, Грузды, Калантаёва, Масяйкі, Пасад, Узрэчча і Ходасы). У 1963 годзе ў склад сельсавета з Асінаўскага сельсавета Віцебскага раёна перададзена вёска Шчытоўка. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Багушэўскага сельсавета 48 населеных пунктаў. 4 сакавіка 1987 года ў склад Обальскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (вёскі Грузды, Калантаёва і Ходасы). 28 чэрвеня 2013 года скасавана вёска Цясы (уключана ў склад Багушэўска).

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (без Багушэўска) — 2359 чалавек, з іх 94,8 % — беларусы, 3,8 % — рускія, 0,8 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 4210 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Багушэўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Аршанскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1938 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1960 годзе
Verona Rupes

[thumb|300px|[Verona Rupes (з права па цэнтры) - самая высокая скала Сонечнай сістэмы]]
**Verona Rupes** - самая высокая скала ў Сонечнай сістэме. Размешчана на спадарожніке Урана Мірандзе, вышыня абрыву каля 20 км. Упершыню была заўважана КА Вояджэр-2.

[thumb|300px|[Verona Rupes (з права ў нізе), від з пралётнай траекторыі Вояджэра-2]]

Катэгорыя:Пазаземныя горы
Нікс (спадарожнік Плутона)

**Нікс** (**134340 II**) (**Nix**, раней **S/2005 P2**) — натуральны спадарожнік Плутона, адзін з двух адкрытых у чэрвені 2005 года касмічным тэлескопам Хабл. Здымкі, на падставе якіх было здзейснена адкрыццё, былі зробленыя 15 мая і 18 мая 2005 г. Спадарожнікі на іх былі ўпершыню выяўленыя 15 чэрвеня 2005 года. Пасля правядзення дадатковых даследаванняў і праверак, 31 кастрычніка 2005 года адкрыццё было апублікавана. У 2006 годзе спадарожнікі атрымалі ўласныя імёны.

## Характарыстыкі 
Па наяўных здымках можна зрабіць вывад, што спадарожнік знаходзіцца на кругавой арбіце, у той жа плоскасці, што і Харон, на адлегласці прыблізна 50 000 кіламетраў ад Плутона. Дакладных дадзеных аб яго памерах пакуль няма, але, мяркуецца што дыяметр спадарожніка ад 32 да 145 кіламетраў. Больш дакладныя даныя могуць быць атрыманыя аналізам яго адбівальнай здольнасці. Нікта прыблізна на 20 % цямней, чым другі спадарожнік Гідра, а значыць, як відаць, менш.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спадарожнікі Плутона
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 2005 годзе
New Horizons

.]]

**«Новыя гарызонты»** () — касмічны апарат NASA, прызначаны для вывучэння Плутона і Харона. Запуск здзейснены 19 студзеня 2006 года, з пралётам каля Юпітэра ў 2007 годзе і прыбыццём да Плутона ў 2015 годзе. Праляцеўшы міма Плутона, апарат быў скіраваны да астэроіда  у поясе Койпера і дасягнуў яго 1 студзеня 2019 года. Поўная місія «Новых гарызонтаў» разлічана на 15—17 гадоў.

«Новыя гарызонты» пакінуў наваколлі Зямлі з самай вялікай з усіх касмічных апаратаў хуткасцю. У момант выключэння рухавікоў яна склала 16,21 км/сек. Аднак бягучая хуткасць апарата, 15,627 км/сек (на 25 верасня 2011 года), менш, чым хуткасць «Вояджэра-1» — 17,055 км/сек («Вояджэр-1» набраў дадатковую хуткасць за кошт гравітацыйных манеўраў).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Падрабязнае апісанне:
** S. A. Stern. The New Horizons Pluto Kuiper belt Mission: An Overview with Historical Context (*arXiv*:0709.4417)
** G. H. Fountain et al. The New Horizons Spacecraft (*arXiv*:0709.4288)
** H. A. Weaver et al. Overview of the New Horizons Science Payload (*arXiv*:0709.4261)
** L. A. Young et al. New Horizons: Anticipated Scientific Investigations at the Pluto System (*arXiv*:0709.4270)
** S. A. Stern et al. ALICE: The Ultraviolet Imaging Spectrograph aboard the New Horizons Pluto-Kuiper Belt Mission (*arXiv*:0709.4279)
** D. C. Reuter et al. Ralph: A Visible/Infrared Imager for the New Horizons Pluto/Kuiper Belt Mission (*arXiv*:0709.4281)
** R. L. McNutt Jr. et al. The Pluto Energetic Particle Spectrometer Science Investigation (PEPSSI) on the New Horizons Mission (*arXiv*:0709.4428)
** D. McComas et al. The Solar Wind Around Pluto (SWAP) Instrument Aboard New Horizons (*arXiv*:0709.4505)

Катэгорыя:Аўтаматычныя міжпланетныя станцыі
Катэгорыя:Касманаўтыка ЗША
Катэгорыя:НАСА
Катэгорыя:Касмічныя апараты паводле алфавіта
Васіль Сямёнавіч Красны

**Васіль Сямёнавіч «Красны»** (каля 1410 — пасля 1448) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, намеснік віцебскі (з 1431 года).

## Біяграфія 
Прадстаўнік княскага роду Друцкіх, сын Сямёна Дзмітрыевіча.

У дакументах з’яўляецца ў 1431 як намеснік віцебскі. Удзельнічаў у бітве пад Ашмянамі ў 1432 годзе на баку Свідрыгайлы, разам з братам Дзмітрыем трапіў у палон. Быў жанаты з сястрою князя Фёдара Варатынскага, меў сына Івана (каля 1450 — пасля 1516).

## Літаратура 
* Wolff J. Kniaziowie litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. — Warszawa, 1895.

  
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Друцкія
Катэгорыя:Прыхільнікі Свідрыгайлы Альгердавіча
Катэгорыя:Намеснікі віцебскія
Дар’я Віктараўна Астаф’ева

**Дар’я (Дарыя, Даша) Віктараўна Астаф’ева** (; нар. 4 жніўня 1985, , Днепрапятроўская вобласць, УССР) — украінская мадэль і спявачка. Вядомая як вакалістка ўкраінскага поп-гурта «NikitA» і здымкамі ў Playboy (*55th Anniversary Playmate*).

## Хобі 
Аддае перавагу адпачынку на возеры або рацэ, з задавальненнем займаецца рыбалкай. Таксама любіць плесці, збіраць грыбы і гуляць з сабакамі.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Фотамадэлі Украіны
Катэгорыя:Playboy
Катэгорыя:Фабрыка зорак (Украіна)
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Украіны
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Тэлевядучыя Украіны
Катэгорыя:Тэлевядучыя XXI стагоддзя
Катэгорыя:Актрысы паводле алфавіта
Катэгорыя:Актрысы Украіны
Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя
Яўген Фёдаравіч Драгуноў

{{Персона
 |імя                  = Яўген Фёдаравіч Драгуноў
 |арыгінал імя       = 
 |выява          =         
 |апісанне выявы = 
 |імя пры нараджэнні     = 
 |род дзейнасці     = Канструктар стралковай зброі
 |дата нараджэння        = 
 |месца нараджэння       = 
 |грамадзянства          = 
 |падданства           = 
 |дата смерці          =
 |месца смерці         =
 |бацька                 = 
 |маці                 = 
 |муж               = 
 |жонка              = 
 |дзеці                 = 
 |узнагароды і прэміі     = { style="background: transparent"
 
}
{ style="background: transparent"
 
}
 |сайт                 = 
 |вікісховішча            = 
}}
**Яўген Фёдаравіч Драгунаў** (нарадзіўся 20 лютага 1920, Іжэўск, СССР — памёр 4 жніўня 1991, там жа) — аўтар праектаў стралковай спартыўнай і баявой зброі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Іжэўску ў сям'і патомных збройнікаў. У 1934 годзе пасля сканчэння сярэдняй школы паступіў у індустрыяльны тэхнікум, па сканчэнні якога працаваў на заводзе. У 1939 годзе быў прызваны ў шэрагі Савецкага Войска і накіраваны ў школу малодшых камандзіраў. У далейшым, да дэмабілізацыі ў 1945 годзе, працаваў старэйшым зброевым майстрам. З 1945 года на адным з заводаў займаўся праектаваннем розных узораў стралковай спартыўнай і баявой зброі (у прыватнасці — снайперскай вінтоўкі СВД-63).

Лаўрэат Ленінскай прэміі, узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны», а таксама медалямі.

Катэгорыя:Канструктары СССР
Катэгорыя:Канструктары стралковай зброі
Катэгорыя:Лаўрэаты Ленінскай прэміі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «Знак Пашаны»
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Іжэўска
Раман Іосіфавіч Шухевіч

**Рама́н Іо́сіфавіч Шухе́віч** (30 чэрвеня 1907, Львоў, Аўстра-Венгрыя — 5 сакавіка 1950, Білагоршча, цяпер Львоў) — украінскі палітычны і дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Член галіцкага краявога проваду Арганізацыі ўкраінскіх нацыяналістаў. Камандзір з боку ўкраінцаў падраздзялення «Нахтыгаль» у складзе замежных легіёнаў Вермахту (1941—1942). У 1942 годзе каля дзевяці месяцаў служыў на акупаванай тэрыторыі Віцебскай вобласці БССР, удзельнічаў у барацьбе супраць партызан у складзе 201-га ахоўнага батальёна паліцыі, меў званне гаўптмана. Генерал-харунжы, галоўнакамандуючы Украінскай паўстанцкай арміі, старшыня Сакратарыята Украінскай галоўнай вызваленчай рады (1943—1950). Забіты ў час перастрэлкі з групай супрацоўнікаў савецкіх спецслужб. Узнагароджаны званнем Герой Украіны пасмяротна ўказам прэзідэнта Украіны Віктара Юшчанкі ад 12 кастрычніка 2007 года. 21 красавіка 2010 года Данецкі апеляцыйны адміністрацыйны суд прызнаў указ Юшчанкі незаконным і адмяніў яго. Рашэнне суда ўступіла ў сілу ў 2011 годзе.

Катэгорыя:Палітыкі Украіны
Катэгорыя:Вязні Бяроза-Картузскага канцлагера
Катэгорыя:Украінскія нацыяналісты
Сямён Дзмітрыевіч (князь друцкі)

**Сямён Дзмітрыевіч з князёў друцкіх** (памёр пасля 1422) — вялікалітоўскі арыстакрат.

Сын друцкага князя Дзмітрыя Міхайлавіча.

Упершыню з’яўляецца ў дакументах у 1401 года, калі пісьмова прысягае па смерці Вітаўта захаваць вернасць польскай кароне.

Па смерці князя Андрэя Гальшанскага, мужа сваёй сястры Аляксандры, апекаваў іх дачок — сваіх пляменніц князёвен Васілісу, Соф’ю і Марыю. У 1422 годзе выдаў Васілісу замуж за князя бельскага Івана Уладзіміравіча, а Соф’ю — за польскага караля Уладзіслава Ягайлу.

## Сям’я 
Меў сыноў Івана Бабу, Дзмітрыя Сякіру, Васіля Краснага, Рыгора, Міхаіла Балабана і Івана Пуцяту.

## Літаратура 
* *Wolff J.* Kniaziowie litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. — Warszawa, 1895.

Катэгорыя:Друцкія
Сінхронная машына

[міні|Сінхронны [Генератар-рухавік|рухавік-генератар, ужываны як выпрамнік (1909)]]
[міні|Тыповая сінхронная машына — [Трохфазны рухавік|трохфазны электрарухавік]]
**Сінхро́нная машы́на** (сінхронны рухавік, сінхронны генератар) — электрычная машына, частата вярчэння ротара ў якой роўная частаце вярчэння магнітнага поля, створанага токам статара. Як і ўсе электрычныя машыны, сінхронныя машыны зваротны.

## Тыпы сінхронных машын 
**Па віду ротара (індуктара)**:
* Яўнаполюсны
* Неяўнаполюсны

## Гл. таксама 
* Асінхронная машына
* Вентыльны электрарухавік
* Вентыльны рэактыўны электрарухавік

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Сінхронныя машыны
Катэгорыя:Электрарухавікі
Walther

**Carl Walther GmbH Sportwaffen** — нямецкая кампанія, заснованная ў 1886 годзе. Штаб-кватэра кампаніі знаходзіцца ў Ульме і Арнсберге.

Фірма была заснаваная ў 1886 Карлам Вальтарам у горадзе Целла-Мелис, у Цюрынгіі. Кампанія першапачаткова вырабляла вінтоўкі для палявання. У 1908 годзе па ініцыятыве Фрыца Вальтара, старэйшага сына заснавальніка кампаніі, кампанія пачатку выпускаць пісталеты калібраў 6,35 і 7,65 мм. У 1929 кампанія пачала рабіць папулярныя «паліцыянцкія пісталеты» мадэлі PP. Мадэлі PP былі першай масавай серыяй пісталетаў кампаніі Walther. У 1938 Трэці рэйх зрабіў замову на пісталеты PPK, лягчэйшыя (вагой 590 г), чым пісталеты PP.

Пасля Другой сусветнай вайны вялікая частка прадпрыемства патрапіла ў рукі новага ўрада Усходняй Германіі, і на працягу шматлікіх гадоў кампанія не магла вярнуць сваё месца на рынку. Толькі ў канцы 1950-х гадоў кампанія аднавіла сваю працу зараз ужо ў ФРГ, у горадзе Ульм. Кампанія працягнула вытворчасць мадэлі P38 (пераназванай у P1) у 1957 годзе для таго, каб забяспечваць новае заходнегерманскае войска - бундэсвер. Калі Фрыц Вальтар памёр у снежні 1966, яго сын, Карл-Хайнц, адкрыў новы кірунак — спартыўная зброя і спортинвентар. У 1993 годзе, фірма Walther увайшла ў нямецкі холдынг Umarex.

Катэгорыя:Вытворцы зброі
Генадзь Міхайлавіч Гарбук

**Генадзь Міхайлавіч Гарбук** (, в. Глыбачка, Ушацкі раён — ) — беларускі акцёр тэатра і кіно. Працаваў у Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Янкі Купалы. Народны артыст Беларусі (1980).

## Біяграфічныя звесткі 
У 1958 годзе скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (курс Д. Арлова), пасля якога працаваў акцёрам у Нацыянальным акадэмічным драматычным тэатры імя Якуба Коласа.
* Спецыяльная прэмія Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2006)
* прэмія «За духоўнае адраджэнне»
* прэмія Беларускага саюза тэатральных дзеячаў «Крыштальная Паўлінка» (2010)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Народныя артысты Беларускай ССР
Катэгорыя:Постаці Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы
Харон (спадарожнік Плутона)

**Харо́н** (**134340 I**) — спадарожнік Плутона (па іншай версіі — меншы кампанент падвойнай карлікавай планетнай сістэмы Плутон-Харон). Названы ў гонар Харона — перавозчыка душ мёртвых цераз раку Стыкс у старажытнагрэчаскай міфалогіі. Амерыканскі зонд «***New Horizons***» дасягнуў і даследаваў Плутон і Харон у ліпені 2015 года.

Харон быў адкрыты амерыканскім астрафізікам Дж. Крысці (*James W. Christy*) 22 чэрвеня 1978 на здымку, атрыманым у Ваенна-марской абсерваторыі ЗША, Флагстаф, Арызона.

## Назва 
Адразу пасля адкрыцця, нейкі час падарожнік называлі 1978 P 1. У Ваенна-марской абсерваторыі ЗША прапанавалі назву Персефона ў гонар жонкі Плутона. Сам першаадкрывальнік яшчэ 24 чэрвеня 1978 года выбраў для спадарожніка імя «Charon» у гонар свой жонкі Шарлін, якую карочанна зваў «Шар», і часцінкі «-он», па аналогіі са словамі «электрон», «нейтрон» і «пратон». А ў англійскай мове гэта назва супадае з імем Харона — перавозніка душ нябожчыкаў праз раку Стыкс. 3 студзеня 1986 года Міжнародны астранамічны саюз зацвердзіў назву Харон. Але па-англійску спадарожнік называюць таксама «Шарон».

## Характарыстыкі 
Харон размешчаны ў 19 640 км ад цэнтра Плутона; арбіта нахілена на 55° да экліптыкі. Дыяметр Харона 1212±16 км, маса — 1,9×1021 кг, шчыльнасць — 1,72 г/см³ (). Адзін абарот Харона займае 6,387 сутак (з прычыны прыліўнога тармажэння ён супадае з перыядам кручэння Плутона), таму Плутон і Харон заўсёды павернутыя адзін да аднаго адным і тым жа бокам.

Адкрыццё Харона дазволіла астраномам больш дакладна вылічыць масу Плутона. Асаблівасці арбіт вонкавых спадарожнікаў паказваюць, што маса Харона складае прыблізна 11,65 % масы Плутона.

Харон прыкметна цямней Плутона. Падобна, што гэтыя аб’екты істотна адрозніваюцца па саставе. У той час як Плутон пакрыты азотным лёдам, Харон пакрыты вадзяным лёдам, і яго паверхня мае больш нейтральны колер. У цяперашні час лічаць, што сістэма Плутон—Харон утварылася ў выніку сутыкненні незалежна сфарміраваных Плутона і прота-Харона, сучасны Харон утварыўся з асколкаў, выкінутых на арбіту вакол Плутона, пры гэтым таксама маглі ўтварыцца некаторыя аб’екты пояса Койпера.

## Гл. таксама 
* Спадарожнікі Плутона

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Спадарожнікі Плутона
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1978 годзе
Марынер-10

**Марынер-10** (Mariner 10) — амерыканская аўтаматычная міжпланетная станцыя, запушчаная 3 лістапада 1973 ракетай-носьбітам Atlas/Centaur (Atlas SLV-3D/Centaur D-1A) з касмадрома на мысе Канаверал. Мэтай палёту было вывучэнне планет Венера і Меркурый з пролетной траекторыі. Да 2008 года, «Марынер-10» заставаўся адзіным апаратам, якія здзейсніў даследаванне і здымку Меркурыя з блізкай адлегласці. Гэта быў апошні апарат серыі «Марынер», паколькі апараты «Марынер-11» і «Марынер-12» былі пераназваныя ў «Вояджэр-1» і «Вояджэр-2».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Даследаванне Меркурыя
Катэгорыя:Даследаванне Венеры
Катэгорыя:Марынер
Фенікс (касмічны апарат)

**Phoenix Mars Lander** («Фенікс») — пасадачны модуль NASA для вывучэння Марса. Фенікс стаў першым апаратам запушчаным па праграме Mars Scout. На борце знаходзіўся шэраг прыбораў для вывучэння геалагічнай гісторыі вады, а таксама даследавання асяроддзя, з мэтай выяўлення ўмоў, спрыяльных для жыцця мікраарганізмаў.

## Храналогія 
* 2007 год, 4 жніўня — вывад апарата на арбіту Зямлі
* 2008 год, 25 мая — паспяховая пасадка на паверхню Марса
* 2008 год, 2 лістапада — апошні сеанс сувязі з апаратам
* 2008 год, 10 лістапада — было аб’яўлена аб паспяховым сканчэнні місіі

## Месцазнаходжанне 
Фенікс
Катэгорыя:Касмічныя апараты паводле алфавіта
Аляксандр Канстанцінавіч Ільінскі

**Аляксандр Канстанцінавіч Ільінскі** (29 кастрычніка (11 лістапада) 1903, Мір, Гродзенская губерня, Расійская імперыя, цяпер Карэліцкі раён, Гродзенская вобласць — 1967, Віцебск) — беларускі тэатральны , народны артыст Беларусі. Народны артыст СССР (1953). Працаваў у віцебскім тэатры імя Якуба Коласа.

## Біяграфія 
Сцэнічную дзейнасць пачаў у Мінску ў 1919 годзе. У 1921—1926 гадах вучыўся ў Маскве, у Беларускай тэатральнай студыі. З 1926 года акцёр 2-га Беларускага Дзяржаўнага драматычнага тэатра (цяпер гэта Беларускі дзяржаўны акадэмічны тэатр імя Якуба Коласа, размешчаны ў Віцебску).

Аляксандр Ільінскі валодаў вялікай сцэнічнай прывабнасцю, выразнай мімікай. Як акцёр-імправізатар, ён выкарыстоўваў у сваёй творчасці ўсё багацце творчай фантазіі і разнастайныя выразныя сродкі.

У кіно Аляксандр Канстанцінавіч не здымаўся.

Аляксандр Канстанцінавіч Ільінскі з’яўляўся дэпутатам Вярхоўнага савета Беларускай ССР 4—5 скліканняў.

Памёр Аляксандр Канстанцінавіч Ільінскі 28 сакавіка 1967 года ў Віцебску.

## Прызнанне і ўзнагароды 
* Сталінская прэмія першай ступені (1946). — за выкананне галоўнай ролі ў спектаклі «Несцерка» В. Ф. Вольскага
* Народны артыст БССР.
* Народны артыст СССР (1953).
* Ордэн Леніна.
## Фільмаграфія 
* (1956) «Пасеялі дзяўчаты лён» — дзед Бабак

## Літаратура 
* *Скібнеўскі А. Б.* Народны артыст СССР А. К. Ільінскі. — Mінск, 1954.

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 4-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання
Эванджэлін Лілі

**Ніколь Эванджэлін Лілі** (; , Форт-Саскачэван, Альберта, Канада) — канадская актрыса. Найболей вядомая дзякуючы ролі *Кейт Осцін* у драматычным серыяле тэлеканала ABC «Згубленыя».

## Кар'ера 
Перад тым як пачала здымацца ў «Згубленыя», Лілі працавала сцюардэсай, афіцыянткай. Для фінансавання сваёй адукацыі яна здымалася ў тэлерэкламе і займалася мадэльнай працай, хоць ніколі не лічыла сябе мадэллю.

Як мадэль яе адкрыла знакамітае мадэльнае агенцтва *«Форд»*, менеджар якога ўбачыў Эванджелін Лілі на вуліцы горада Келоўна ў Брытанскай Калумбіі. Яна падпісала кантракт з агенцтвам і пераехала ў Ванкувер, дзе выступала на паказах мод, зарабляючы грошы на аплату вучобы на факультэце міжнародных адносін ва ўніверсітэце Брытанскай Калумбіі.

У 2003 мімаходам з'явілася ў маленькай эпізадычнай ролі школьніцы ў фільме *«Фрэдзі супраць Джэйсана»*, таксама прамільгнула ў некалькіх эпізодах серыяла *«Таямніцы Смолвіля»*. А ў 2004 была заўважана ў серыяле *«Каралеўскі шпіталь»* (Kingdom Hospital). Аднак, першая яе сапраўдная «размаўлялая» роля была ў *«Згубленыя»*. Яе адкрыў агент Джэф Палфі, які раней працаваў у Ford Models, і згуляў важную ролю ў гэтым серыяле.

Лілі ледзь было не пазбавілася ролі *Кейт Осцін* у самым пачатку з-за таго, што не магла досыць хутка атрымаць працоўную візу ў ЗША. Дырэктары па кастынгу ўжо пачалі новы адбор прэтэндэнтак на гэту ролю, але ўсё ж віза была атрымана, і Эванджэлін Лілі шчасна прыехала на здымачную пляцоўку, спазніўшыся на адзін дзень.

У 2004 зарплата Ліллі складала $80,000 за эпізод. За сваю ролю ў *«Згубленыя»* яна была намінавана на *Breakout Stars 2004* па версіі часопіса *Entertainment Weekly* і 14 снежня 2006 была намінавана на «Залаты глобус» як Лепшая драматычная актрыса.

Калі Лілі скончыць здымкі ў *«Згубленыя»*, яна плануе спыніць акцёрскую дзейнасць і працягнуць сваю кар'еру ў якасці гуманітарнага працаўніка; аднак, яна не выключае вяртання да тэлебачання ў нейкі момант у будучыні.

У 2009 Эванджэлін Лілі стала рэкламным тварам кампаніі L’Oréal.

## Асабістае жыццё 
Эванджэлін Лілі была замужам за канадскім хакеістам Муры Хорнам.

У 2004 на здымачнай пляцоўцы закахалася ў акцёра Дамініка Монагана, выканаўцы роля Чарлі ў серыяле «Згубленыя», і яны пачалі сустракацца. Па чутках, па хуткім часе збіраюцца пажаніцца.

## Зноскі 
Катэгорыя:Актрысы Канады
Катэгорыя:Постаці Канады
The Guardian

**The Guardian** — штодзённая газета у Вялікабрытаніі, заснаваная ў Манчэстэры ў 1821 годзе пад назвай *The Manchester Guardian*. У 1959 годзе змяніла назву на цяперашнюю, а ў 1964 г. рэдакцыя пераехала ў Лондан. Нядзельны выпуск аформлены ў выглядзе газеты *The Observer* (стала часткай групы Guardian ў 1993 г.). Сайт газеты — самы наведвальны з сайтаў брытанскіх газет, прычым яго матэрыялы могуць адрознівацца ад матэрыялаў папяровага выдання.

Належыць групе кампаній Guardian Media Group.

Па палітычных поглядах выданне адносяць да леваліберальных, лічыцца, што рэдакцыя пры гэтым знаходзіцца ў дастаткова блізкіх адносінах з кіруючай Лейбарысцкай партыяй.

12 верасня 2005 года брытанская газета The Guardian перайшла на паменшаны фармат — «берлінер». Газета стала на 6 сантыметраў вузейшай і на 12 — карацейшай. Фармат «берлінер» падобны па знешнім выглядзе да таблоіднага фармату (А3), аднак крыху адрозніваецца ад яго па памерах. Змяніўся ў новай версіі The Guardian і шрыфт матэрыялаў, і лагатып. Новае напісанне назвы газеты зроблена белымі літарамі на фіялетавым фоне. На думку экспертаў па вывучэнні брытанскага медыя-рынку, «новы лагатып стаў больш падобным па дызайне да лагатыпаў інтэрнэт-выданняў».

З 2006 года на паменшаны фармат перайшлі і выданні The Guardian, і нядзельны штотыднёвік The Observer.

## Галоўныя рэдактары 
* Джон Эдвард Тэйлар (1821—1844)
* Джэрэмі Гарнет (1844—1861) (сумесна з Расэлам Скотам Тэйларам з 1847 па 1848)
* Эдвард Тэйлар (1861—1872)
* Чарлз Прэствіч Скот (1872—1929)
* Тэд Скот (1929—1932)
* Уільям Персіваль Крозье (1932—1944)
* Альфрэд Паўэл Уодсварт (1944—1956)
* Элестер Хізерынгтан (1956—1975)
* Пітэр Прэстан (1975—1995)
* Алан Расбрыджэр (1995—2015)
* Кэтрын Вінэр (2015 — цяперашні час)

## Крытыка газеты ў прадузятасці 
Па звестках брытанскай арганізацыі «Honest reporting», што ставіць сваёй мэтай збалансаванае асвятленне дзеянняў Ізраіля ў СМІ, і іншых крыніц, «Гардыян» часта мае антыізраільскі ўхіл, вядомая сваім пастаянным «зрухам» у бок арабскага пункту гледжання.

## Мянушка 
Мянушка *The Grauniad* была дадзена газеце сатырычным часопісам *Private Eye*. Мянушка звязана з тым, што газета стала вядомая мноствам тыпаграфічных памылак, такіх як няправільнае напісанне ўласнай назвы *The Gaurdian*. Дамен grauniad.co.uk зарэгістраваны на імя газеты і перанакіроўвае ўсе запыты да яго на афіцыйны сайт газеты.

Самы першы выпуск *The Guardian* таксама ўтрымліваў шэраг памылак. Магчыма, найбольш заўважнай была абдрукоўка ў нататцы пра таргі, у якой слова «аўкцыён» (*auction*) было надрукавана ў выглядзе *atction*.

## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны сайт часопіса *Private Eye*

Катэгорыя:Газеты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1821 годзе
Святлана Генадзеўна Зелянкоўская

**Святлана Генадзеўна Зелянкоўская** (, ) — беларуская , артыстка тэатра і кіно.

## Біяграфічныя звесткі 
Скончыла Беларускую дзяржаўную акадэмію мастацтваў ў 1998 годзе. З таго самага года працуе ў Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Янкі Купалы. Пасля пераезду ў Кіеў яшчэ некаторы час заставалася часткай трупы, але потым з тэатра сышла. Вяртанне на вялікую сцэну — гэтым разам ужо з вольнымі купалаўцамі — адбылося ў Варшаве, у спектаклі Мікалая Пінігіна «Рамантыка». Святлана Зелянкоўская адкрыла ў Варшаве тэатр-студыю «Зялёнае святло».

Сябра грамадскага аб’яднання «Беларуская гільдыя акцёраў кіно».

## Фільмаграфія 
* Казка пра зорнага хлопчыка (1983)
* Ідзі і глядзі (1985)
* Каменская (тэлесерыял), 2000
* Бітва пяці воінстваў (2000) — *Дзяўчына на параходзе*
* Анастасія Слуцкая (2003) — *Княгіня Анастасія Слуцкая*
* Акупацыя. Містэрыі (2004) — *Ева*
* Тры талеры (2005) — *мама*
* Я — сышчык (тэлесерыял) (2006)
* Суд (тэлесерыял) (2006)
* Вакцына (тэлесерыял) (2006)
* Маёр Ветраў (2007) — *Бландынка*
* Рыярыта (2008) — *палонная немка*
* Самотны востраў (2012)

### Музычныя кліпы 
* «Годзе» (гурт Brutto)
* «Эдельвейс» (гурт Drezden)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Постаці Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы
3+2 (гурт)

**«3+2»** — беларускі музычны праект, створаны адмыслова для ўдзелу ў праекце «Музычны суд» з удзельнікаў праекта АНТ «Новыя галасы Беларусі». Удзельнік ад Беларусі на песенным конкурсе Еўрабачанне 2010 у Осла з песняй «Butterflies», якую напісалі Максім Фадзееў і Малькі Чаплін.

## Склад 
* Алёна Карповіч
* Нінэль Карповіч
* Юлія Шышко
* Арцём Міхаленка
* Ягіазар Фарашян

## Спасылкі 
* Новые голоса Беларуси. Беларусь на «Евровидении-2010» представит группа «Три плюс два». 
* «3+2» повезут на «Евровидение» «гимн маленькой гордой страны»

Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песні Еўрабачанне
Катэгорыя:Поп-гурты Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2009 годзе
Хера Б’ёрк

'''Хера Б'ёрк Торхальсдоцір'* (, 29 сакавіка 1971, Рэйк’явік)&nbsp;— ісландская спявачка. Удзельніца ад Ісландыі на спеўным конкурсе Еўрабачанне 2010 ў Осла з песняй  «Je ne sais quoi» *(Я не знаю, што)*.

## Дыскаграфія 
**Альбомы**

* 2000 — *Ilmur af Jólum*
* 2006 — *Hera Björk*
* 2010 — *Je ne sais quoi*
* 2013 — *Ilmur af Jólum II''

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 
* Еўрабачанне-2010. Ісландыя. Hera Bjork 
* Першы паўфінал, Ісландыя Hera Björk – Je Ne Sais Quoi 

Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песні Еўрабачанне 2010
Карл Фабержэ

**Пе́тэр Карл Густававіч Фабержэ́** (, Санкт-Пецярбург — , Лазана) — расійскі ювелір, заснавальнік сямейнай фірмы і дынастыі майстроў ювелірнага мастацтва.

## Біяграфія 
Петэр Карл Фабержэ нарадзіўся ў Расіі ў Санкт-Пецярбургу 30 мая 1846 года. Яго бацька — Густаў Фабержэ, паходзіў з нямецкай сям'і і быў родам з Эстоніі, а яго маці — Шарлота Юнгштэдт, была дачкой дацкага мастака. У 1842 годзе Фабержэ-старэйшы заснаваў ювелірную фірму ў Санкт-Пецярбургу.

Петэр Фабержэ падарожнічаў па Еўропе і першапачатковы навучаўся ў Дрэздэне, а затым пачаў асвойваць ювелірную справу ў франкфурцкага майстра Джозэфа Фрыдмана. Ва ўзросце 24 гадоў у 1870 годзе ён узяў фірму бацькі ў свае рукі.

У 1882 годзе на Усерасійскай мастацка-прамысловай выставе ў Маскве вырабы яго фірмы прыцягнулі ўвагу імператара Аляксандра III. Петэр Карл атрымаў заступніцтва царскай сям'і і званне «ювеліра Яго Імператарскай Вялікасці і ювеліра Імператарскай Эрмітажа».

Фірма Фабержэ славілася ў Еўропе. Шматлікія сваякі імператарскай сям'і ў Вялікабрытаніі, Даніі, Грэцыі і Балгарыі атрымлівалі вырабы ў падарунак. У 1900 годзе ў Парыжы Фабержэ атрымаў званне «Майстры Парыжскай Гільдыі Ювелір», а таксама яго ўзнагародзілі ордэнам Ганаровага Легіёна.

Рэвалюцыя прымусіла Фабержэ закрыць сваю фірму ў 1918 годзе. Пасля гэтага ён з'ехаў за мяжу, і памёр у горадзе Лазана ў Швейцарыі 24 верасня 1920 года. Пахаваны на могілках Гран-Жас ў Канах.

## Гл. таксама 
* Яйкі Фабержэ
Аманскі заліў

**Аманскі заліў** ( — *Khalīj ‘Umān*,  — *Daryâ-ye ‘Omân*) — заліў, які злучае Аравійскае мора, праз Армузскі праліў, з Персідскім залівам.

Даўжыня заліва складае прыкладна 450 км, шырыня — да 330 км. Найбольшая глыбіня — 3694 метры.

Катэгорыя:Залівы Індыйскага акіяна
Флюгер

**Флю́гер** (,  — крыло) ці **ветраннік**, **бандзера** — прылада, якая выкарыстоўваецца для вызначэння кірунку ветру. Існуюць флюгеры, якія адначасова паказваюць напрамак і хуткасць ветру.

Флюгер таксама з'яўляецца важным мастацкім элементам завяршэння даху.

## Літаратура 
* 
* *Якимович, Ю. А.* Зодчество Белоруссии XVI — середины XVII в. — Минск, 1991.

## Спасылкі 
* 
* Флюгер // Вялікая савецкая энцыклапедыя 

Катэгорыя:Метэаралагічныя прылады
Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
Катэгорыя:Вецер
Lada

**Лада** — расійскі аўтамабільны брэнд завода АўтаВАЗ.

## Мадэльны шэраг 
### Актуальныя мадэлі 
* Lada Granta
* Lada Vesta
* Lada Largus
* Lada Niva Legend
* Lada Niva Travel

### Знятыя з вытворчасці 
* Класічнае сямейства: ВАЗ-2101, ВАЗ-2102, ВАЗ-2103, ВАЗ-2104, ВАЗ-2105, ВАЗ-2106, ВАЗ-2107
* «Спутнік» / «Самара»: ВАЗ-2108, ВАЗ-2109, ВАЗ-21099
* «Ака»
* Lada 110 / 111 / 112: ВАЗ-2110, ВАЗ-2111, ВАЗ-2112
* «Самара 2»: ВАЗ-2113, ВАЗ-2114, ВАЗ-2115
* «Лада Надзея»
* Lada Kalina
* Lada Priora
* Lada XRAY

## У Беларусі 
Станам на канец 2020 года ў Беларусі зарэгістраваны  аўтамабіль марак «Лада» і ВАЗ.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Лады

Катэгорыя:АвтоВАЗ
Катэгорыя:Гандлёвыя маркі Расіі
Гертруда Стайн

**Гертруда Стайн** (; ) — амерыканская пісьменніца.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1874 годзе ў ЗША. Вывучала псіхалогію ў Рэдкліфскім каледжы Гарвардскага ўніверсітэта і медыцыну ва Універсітэце Джонса Хопкінса (Балтымар).

У 1902 годзе пераехала ў Парыж, дзе і правяла ўсё жыццё. Гертруда Стайн пакінула па сабе след не столькі як пісьменніца, колькі як гуртавальніца маладых англамоўных літаратараў, для многіх з якіх яна была настаўніцай і часцяком спонсарам. Яе кватэра па вуліцы Флеру стала адным з цэнтраў мастацкага і літаратурнага жыцця Парыжа да Першай сусветнай вайны і пасля яе. Ёй таксама належыць аўтарства тэрміна «страчанае пакаленне», якім пазней пачалі называць цэлы шэраг пісьменнікаў пасляваеннага часу, якія выказвалі ў сваіх творах расчараванне ў сучаснай цывілізацыі, песімізм і страту былых ідэалаў (Эрнэст Хемінгуэй, Джон Дос Пасас, Томас Эліят, Фрэнсіс Скот Фіцджэральд і інш.).

Памерла ў 1946 годзе.

## Творы 
* Three Lives (1909)
* Tender Buttons (1914)
* Geography and Plays (1922)
* The Making of Americans (1925)
* Composition as Explanation (1926)
* Lucy Church Amiably (1931)
* Before the Flowers of Friendship Faded Friendship Faded (1931)
* How to Write (1931)
* Operas and Plays (1932)
* The Autobiography of Alice B. Toklas (1933)
* Matisse Picasso and Gertrude Stein with Two Shorter Pieces (1933)
* Four Saints in Three Acts, an Opera to Be Sung (1934)
* Portraits and Prayers (1934)
* Lectures in America (1935)
* Narration (1935)
* The Geographical History of America (1936)
* Everybody’s Autobiography (1937)
* Paris France (1940)
* What Are Masterpieces (1940)
* Ida (1941)
* «A LA RECHERCHE D’UN JEUNE PEINTRE» Gertrude Stein /Yale University/U.S.A. «Looking for a young paintor»-Riba-Rovira- (1945)
* «A LA RECHERCHE D’UN JEUNE PEINTRE» Gertrude Stein /Revue Fontaine n °42, p.&nbsp;287—288, édition Paris 1945, directeur Max-Pol Fouchet.-Riba-Rovira- (1945)
* Brewsie and Willie (1945)
* Wars I Have Seen (1945)
* Blood on the Dining Room Floor (1948)
* Things as They Are (1948, аповесць, напісаная ў 1903)
* Two: Gertrude Stein and Her Brother and Other Early Portraits (1908—1912) (1951)
* Bee Time Vine and Other Pieces, 1913—1927 (1953)
* Painted Lace and Other Pieces (1914—1937) (1956)
* Stanzas in meditation and Other Poems (1929—1933) (1956)
* Fernhurst, Q.E.D., and Other Early Writings (1971)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША
Катэгорыя:Паэты ЗША
Катэгорыя:Выпускнікі Гарварда
Катэгорыя:Памерлі ад раку страўніка
Катэгорыя:Постаці кубізму
Катэгорыя:Постаці фемінізму
Катэгорыя:Калекцыянеры Францыі
Катэгорыя:Калекцыянеры мастацтва
Катэгорыя:Пісьменніцы ЗША XX стагоддзя
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Пер-Лашэз
Нагаміці Курода

**Нагаміці Курода** ( — ) — японскі арнітолаг. Сярод яго прац — англамоўныя *Birds of the Island of Java* («Птушкі вострава Ява») (2 тамы, 1933—1936) і *Parrots of the World in Life Colours* «Папугаі свету ў светлых колерах» (1975).

Катэгорыя:Постаці японскай арніталогіі
Катэгорыя:Арнітолагі
Катэгорыя:Вучоныя Японіі
Арніталогія

**Арнітало́гія** (ад  — «птушка» і  — «навука») — раздзел заалогіі, які займаецца вывучэннем птушак.

Вывучае птушак, іх эмбрыялогіі, марфалогію, фізіялогіі, экалогію, сістэматыку і геаграфічнае распаўсюджванне. Сярод задач арніталогіі вывучэнне відавай разнастайнасці і колькасці асобін на вывучаемай тэрыторыі, вывучэнне сістэматыкі, эталогіі, фізіялогіі і экалогіі птушак, феналогіі птушак, праблемы аховы рэдкіх відаў і многае іншае.

## Метады 
### Маніторынг 
Маніторынг з’яўляецца найбольш распаўсюджаным метадам для вывучэння наогул усёй заалогіі. Што тычыцца птушак, то назіранні за імі здзяйсняць цяжка з-за іх палахлівасці і спецыфічнага ладу жыцця высока над зямлёй. Распрацоўка аптычных прыладаў і, у прыватнасці, фатаграфіі ў апошнія гады, значна палягчае вывучэнне гэтага класа жывёл.

Асноўным інструментам для маніторынгу птушак з’яўляецца кальцаванне. Кольцы з ідэнтыфікацыйным нумарам чапляюцца на ногі злоўленых птушак, якія затым вызваляюцца. Далей па гэтым кольцам можна вывучаць міграцыі і змены ў развіцці акальцаваных птушак.

## Гл. таксама 
* Арніталогія ў Беларусі
* Нагаміці Курода

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
*
Гідра (спадарожнік Плутона)

**Гі́дра** (**134340 III**) (раней **S/2005 P1**) — меркавана натуральны спадарожнік Плутона, адзін з двух адкрытых у чэрвені 2005 года касмічным тэлескопам Хабл. Здымкі, на падставе якіх было здзейснена адкрыццё, былі зробленыя 15 мая і 18 мая 2005 года. Спадарожнікі (таксама Нікс на іх былі ўпершыню выяўленыя 15 чэрвеня 2005 года. Пасля правядзення дадатковых даследаванняў і праверак, 31 кастрычніка 2005 года адкрыццё было апублікавана. У 2006 годзе спадарожнікі атрымалі ўласныя імёны.

## Характарыстыкі 
Па наяўных здымках можна зрабіць выснову, што спадарожнік знаходзіцца на кругавой арбіце, у той жа плоскасці, што і Харон, на адлегласці прыблізна 65 000 кіламетраў ад Плутона. Дакладных дадзеных аб яго памерах пакуль няма, пакуль можна сказаць што дыяметр спадарожніка ад 52 да 160 кіламетраў. Больш дакладныя даныя могуць быць атрыманыя аналізам яго адбівальнай здольнасці. Гідра прыблізна на 25 % ярчэй, чым другі спадарожнік, Нікс а значыць, як відаць, больш.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спадарожнікі Плутона
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 2005 годзе
Ралан Барт

**Ралан Барт** (; ) — французскі постструктураліст і семіётык.

## Біяграфія 
Атрымаў класічную гуманітарную адукацыю ў Парыжы. Выкладаў у 1948 — 1950 гг. у Бухарэсце, дзе зазнаў уплыў лінгвасеміятычных ідэй Альгірдаса Жульена Грэймаса. У 1950-я гады выступаў як журналіст, сімпатызаваў «новаму раману», «тэатру абсурду» і сцэнічным ідэям Б.Брэхта. У 1953 годзе публікуе кнігу «Нулявая ступень пісьма». Пісьмо (l'écriture) — тэрмін, звязаны менавіта з Бартам і які пазначае нейкую ідэалагічную сетку, якая знаходзіцца паміж індывідам і рэчаіснасцю і якая прымушае яго прымаць тыя ці іншыя каштоўнасныя арыентацыі. У зборніку артыкулаў сярэдзіны 1960-х гадоў Барт надае асноўную ўвагу складанасцям адносін мовы і індывіда (Essais critiques, 1964).

Заснавальнік Цэнтра па вывучэнні масавых камунікацый (1960), кіраўнік кафедры літаратурнай семіялогіі ў Калеж дэ Франс (з 1977). Загінуў у аўтакатастрофе. 

## Навуковая дзейнасць 
У працы «Асновы семіялогіі» Р. Барт распрацоўвае асноўныя палажэнні семіялагічнага даследавання шляхам аналізу шэрага лінгвістычных паняццяў. На яго думку, «мэта кожнага семіялагічнага даследавання заключаецца ў тым, каб перадаць функцыяніраванне іншых, чым мова, знакавых сістэм».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Філосафы Францыі
Катэгорыя:Філосафы XX стагоддзя
Катэгорыя:Філасофія літаратуры
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Францыі
Катэгорыя:Постаці семіётыкі
Катэгорыя:Сацыялісты
Катэгорыя:Фатографы XX стагоддзя
Катэгорыя:Эстэтыкі
Тоні Кёртыс

**Тоні Кёртыс** (, сапр. імя **Бернард Шварц**, ; ) — амерыканскі акцёр, які карыстаўся шырокай папулярнасцю ў канцы 1950-х і пачатку 1960-х гг.

## Фільмаграфія 
* 1959 — Хтосьці любіць гарачае — Джо/Джазэфіна
* 1960 — «Спартак» — *Антанін*
* 1964 — Парыж у спёку
* 1965 — Вялікія гонкі — Вялікі Леслі

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Некралог на BBC Russian

Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы
Віктар Орбан

**Віктар О́рбан** (; нар. 31 мая 1963, Секешфехервар) — венгерскі палітык, прэм’ер-міністр краіны ў 1998—2002 і з 2010 года. Орбан з’яўляецца старшынёй партыі ФІДЭС (Альянс маладых дэмакратаў).

У канцы 80-х быў адным з заснавальнікаў апазіцыйнай уладам ВНР партыі ФІДЭС, у 1990 быў упершыню абраны ў парламент. Упершыню стаў прэм’ер-міністрам у 1998 г. На выбарах 2010 года яго партыя ФІДЭС з партнёрамі атрымала большасць месцаў у парламенце з-за няўдалай эканамічнай палітыкі кіраваўшых краінай раней сацыял-дэмакратаў, новая кіруючая кааліцыя атрымала 263 месцы ў парламенце. Орбан быў афіцыйна прызначаны на новую пасаду 29 мая.

Віктар Орбан узначальваў кабінет міністраў Венгрыі ў 2010—2018 гадах. Перамога кіруючай кааліцыі на выбарах у 2018 годзе дала магчымасць яму стаць на чале ўрада чацвёрты раз. 10 мая 2018 парламент Венгрыі зацвердзіў Віктара Орбана на пасаду прэм’ер-міністра краіны на новы чатырохгадовы тэрмін.

Па веравызнанню кальвініст. Жанаты, мае пяць дзяцей.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Венгрыі
Катэгорыя:Члены партыі «Фідэс»
Катэгорыя:Дзеючыя кіраўнікі дзяржаў
Геранім Пражскі

**Геранім Пражскі** (; каля 1365 — ) — сябар і аднадумца Гуса.

## Біяграфія 
Нарадзіўся і вучыўся ў Празе, з 1396 г. працягваў вучобу ў Оксфардзе, адкуль прывез у Прагу першыя багаслоўскія сачыненні Вікліфа. Пазней працаваў у Гайдэльбергу, Кёльне і Парыжы. У 1413 г. наведаў для распаўсюджання гусіцкага вучэння Віцебск.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Постаці пратэстанцтва
Катэгорыя:Рэлігійныя дзеячы Чэхіі
Катэгорыя:Гусіты
Катэгорыя:Царкоўныя дзеячы XV стагоддзя
Катэгорыя:Спаленыя на кастры
Катэгорыя:Выпускнікі Карлава ўніверсітэта
Папугаепадобныя

**Папугаепадобныя**, або **папугаі** (*Psittaciformes*) — атрад птушак. Вядомыя з міяцэна.

## Класіфікацыя 
* Папугаевыя (*Psittacidae*) — напрыклад, рагаты папугай, ара, жако, какапа, зялёна-чырвоны высакародны папугай, маскарэнскі папугай, патагонскі папугай, начны папугай, каралінскі папугай, неразлучнікі, хвалісты папугай
* Какаду (*Cacatuidae*)

## Утрыманне ў няволі 
У жывых кутках часцей трымаюць пласкахвостых аўстралійскіх (хвалістых, блакітных, ружовабрухіх, чырванагрудых, пеўчых, карэл, разел), а таксама асобныя віды васкадзюбых (неразлучнікаў і каралавых). Большасць з іх маюць яркае рознакаляровае апярэнне; некаторыя лёгка імітуюць чалавечую гаворку (так званыя гаваруны). Сярод іх ёсць невялікія (даўжынёй 17—18 см), а ёсць і гіганты (даўжыня цела з хвастом да 0,5 м і больш). Асабліва пашыраны хвалістыя папугайчыкі — невялікія, стройныя даўгахвостыя птушкі родам з Цэнтральнай Аўстраліі. Яны цудоўна адчуваюць сябе ў клетцы, заўжды вясёлыя, здольныя да пераймання гукаў, добра размнажаюцца ў няволі. У выніку селекцыйнай работы выведзена мноства каляровых варыяцый афарбоўкі і апярэння.

## Зноскі 

Катэгорыя:Атрады птушак
Клінт Іствуд

**Клінтан Іствуд-малодшы** (; ) — амерыканскі , , , .

## Выбраная фільмаграфія 
* Лісты з Івадзімы (2006)
* Цуд на Гудзоне (2016)
* Справа Рычарда Джуэла (2019)

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 
* Фан-сайт 

Катэгорыя:Акцёры вестэрнаў
Катэгорыя:Рэжысёры вестэрнаў
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую рэжысуру
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сезар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус» за найлепшую рэжысёрскую працу
Катэгорыя:Лібертарыянцы
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Сесіля Б. Дэ Міля
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША за ўклад у кінематограф
Катэгорыя:Пацыфісты
Какаду

**Какаду́** (*Cacatuidae*) — сямейства (ці падсямейства) папугаяў.

## Апісанне 
Даўжыня цела 60-95 см. Характэрная адзнака — чуб на галаве. Апярэнне пераважна белае ці чорнае.

Добра імітуюць розныя гукі, у тым ліку голас чалавека.

## Распаўсюджанне 
Пашыраны ў Аўстраліі, Інданезіі, на Новай Гвінеі і Філіпінскіх астравах. Жывуць чародамі ў лясах і лесастэпах.

## Спосаб жыцця 
У негнездавы перыяд трымаюцца чародамі. Кормяцца фруктамі, арэхамі, костачкамі і пладамі, зрэдку насякомымі. Некаторыя віды шкодзяць пасевам. Працягласць жыцця 60—80 год.

Некаторыя падвіды занесеныя ў «Міжнародную Чырвоную кнігу».

## Размнажэнне 
Гнёзды ладзяць у дуплах дрэў альбо расколінах скал, заўсёды на вялікай вышыні ад зямлі. У кладцы буйных відаў 2—3 яйкі, у дробных 5—6.

## Класіфікацыя 
### Падсямейства Чорнадзюбыя какаду *Microglossinae* 
* Род **Пальмавыя какаду** *Probosciger*
** Чорны пальмавы какаду *Probosciger aterrimus*

### Падсямейства Чорныя какаду *Calyptorhynchinae* 
* Род **Шаломаносныя какаду** *Callocephalon*
** Шаломаносны какаду *Callocephalon fimbriatum*
* Род **Карэлы** *Nymphicus*
** Карэла-німфа *Nymphicus hollandicus*
* Род Жалобныя какаду *Calyptorhynchus*
** Белавухі жалобны какаду *Calyptorhynchus baudinii*
** Белахвосты жалобны какаду *Calyptorhynchus latirostris*
** Жалобны какаду Бэнкса *Calyptorhynchus banksii*
** Жаўтавухі жалобны какаду *Calyptorhynchus funereus*
** Бурагаловы жалобны какаду *Calyptorhynchus lathami*

### Падсямейства Белыя какаду *Cacatuinae* 
* Род **Ружовыя какаду** *Eolophus*
** Ружовы какаду *Eolophus roseicapillus*
* Род **Какаду-інка** *Lophocroa*
** Какаду-інка *Lophocroa leadbeateri*

* Род **Какаду** *Cacatua*
** Вялікі белахохлы какаду *Cacatua alba*
** Галавокі какаду *Cacatua sanguinea*
** Какаду Гофіна *Cacatua goffini*
** Вялікі жаўтахохлы какаду *Cacatua galerita*
** Малы жаўтахохлы какаду *Cacatua sulphurea*
** Малукскі какаду *Cacatua moluccensis*
** Насаты какаду *Cacatua tenuirostris*
** Акуляравы какаду *Cacatua ophthalmica*
** Саламонскі какаду *Cacatua ducorpsii*
** Танкадзюбы какаду *Cacatua pastinator*
** Філіпінскі какаду *Cacatua haematuropygia*

## Літаратура 
* 
* Какаду́ // Животные в доме Энциклопедия / Редкол.: В. Г. Гребцова и др.. — М. : Большая рос. энцикл., 1994. — С. 105—106. — 304 с. ил.; 27. — 150 000 экз. — ISBN 5-85270-118-1.

Катэгорыя:Папугаепадобныя
Пітэр Фальк

**Пітэр Майкл Фальк** (; ) — амерыканскі акцёр, вядомы сваёй роляй лейтэнанта Каломба ў аднайменным тэлесерыяле. Акрамя таго, Пітэр з’яўляўся ў такіх фільмах, як «Прынцэса-нявеста», «Вялікія гонкі» і «Прарок». Ён двойчы быў намінаваны на прэмію «Оскар» і пяць разоў атрымліваў прэмію «Эмі» (чатыры з іх за ролю вышукніка Каломба) і адзін раз «Залаты Глобус». У 1996 годзе часопіс TV Guide уключыў Фалька ў свой спіс 50 найвялікшых тэлевізійных зорак усіх часоў, дзе ён апынуўся на 21 радку.

## Біяграфія 
Пітэр Фальк нарадзіўся 16 верасня 1927 года ў Нью-Ёрку ў сям’і ўладальніка галантарэйнай крамы і крамы адзення Майкла Пітэра Фалька і яго жонкі Мадлен (у дзявоцтве — Хокхаўз), якая працавала бухгалтарам. Паходжаннем бацькі будучага акцёра былі венгерскімі, чэшскімі, расійскімі і польскімі яўрэямі.

У трохгадовым узросце правае вока Фалька было хірургічна выдалена з-за выяўленай у яго хваробы рэтынабластомы. Рэшту жыцця ён насіў шкляное вока. Не зважаючы на гэта, яшчэ з дзяцінства Пітэр часцяком удзельнічаў у спаборніцтвах па камандных відах спорту, як бейсбол ці баскетбол.

Першае з’яўленне Фалька на сцэне адбылося ў 12 гадоў, калі ён прыняў удзел у спектаклі «Піраты Пензанса», які ставіўся ў знакамітым летнім лагеры «Camp High Point», размешчаным у прадмесці Нью-Ёрка. Адным з настаўнікаў Фалька ў лагеры быў Рос Марцін, з якім пазней яны здымаліся ў «Вялікіх гонках» і адным з эпізодаў серыяла «Каломба».

Навучаўся Пітэр у Вышэйшай школе Осінінгу, размешчанай у наваколлі Нью-Ёрка, дзе быў «прэзідэнтам» аднаго са старэйшых класаў. Пасля заканчэння школы ў 1945 годзе ён паступіў у каледж Гамільтан. Яшчэ да заканчэння Другой сусветнай вайны Фальк паспрабаваў уступіць ва Узброеныя сілы ЗША, але яму адмовілі з-за шклянога вока. Ён быў залічаны ў шэрагі Ваенна-марскога флоту ЗША, дзе служыў памочнікам кухара і прыбіральшчыкам. Пасля Фальк падарожнічаў па Еўропе і нават 6 месяцаў працаваў на чыгунцы ў Югаславіі.

Пасля вяртання дахаты Пітэр навучаўся ў Сіракузскім універсітэце ў Нью-Ёрку на эканамічным аддзяленні, аднак ён быў не ўпэўнены ў тым, што жадае рабіць далей. Пасля ўніверсітэта працаваў адміністратарам і клеркам, а праз нейкі час запісаўся ў тэатр. З 1958 пачаў рэгулярна з’яўляцца ў кіно і на тэлебачанні, зняўшыся ў фільмах «Карпарацыя забойства» «Жменя цудаў», «Вялікія гонкі», «Гэты шалёны, шалёны, шалёны, шалёны свет». Але самай знакамітай для Пітэра Фалька стала роля лейтэнанта лос-анджэлескай паліцыі Каломба ў серыяле «Каломба», які з-за сваёй папулярнасці доўжыўся 19 гадоў.

Акцёр памёр у чацвер увечары 23 чэрвеня 2011 года ў Беверлі-Хілз. Паведамлялася, што Пітэр Фальк пакутаваў на хваробу Альцгеймера і дэменцыю.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Пахаваныя на Вествудскіх могілках
Луі Ламур

**Луі Ламур** (, , Джэймстаўн, Паўночная Дакота, ЗША — , Глендэйл, Каліфорнія, ЗША) — вядомы амерыканскі пісьменнік, адзін з найболей знакамітых і плённых аўтараў вестэрнаў.

## Спасылкі 
* America's Storyteller | Афіцыйны сайт Л. Ламура 

Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША
Ластоўскі

**Ластоўскі** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Лявонавіч Ластоўскі (нар. 1979) — беларускі сацыёлаг.
*