open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Іван Пятровіч Харламаў

**Іван Пятровіч Харламаў** (, хутар Фядотава, Пералюбскі раён, Саратаўская вобласць, Расія — 2007) — беларускі мастак, дызайнер.

## Біяграфія 
Скончыў у 1953 годзе Ленінградскае вышэйшае мастацка-прамысловае вучылішча імя В. І. Мухінай. 3 1953 года працаваў у Мінгарпраекце, з 1957 года галоўны архітэктар НДІ будаўніцтва і архітэктуры, у 1965—1985 выкладаў у Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1961 года.

## Творчасць 
Працуе ў галіне дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, канструявання мэблі, афармлення інтэр’ера. Сярод работ: камплекты мэблі для 2- і 3-пакаёвых кватэр (адпаведна 1958, 1961), для кухні (1967); мастацкая канцэпцыя афармлення інтэр’ераў і абсталявання Міжнароднага маладзёжнага цэнтра «Юнацтва» («Рыбацкі склеп») на Заслаўскім вадасховішчы пад Мінскам (1975), Палаца культуры Мінскага трактарнага завода (1976), рэстарана «Мінск» у г. Патсдам (Германія, 1977), Уфімскага авіяцыйнага інстытута (1979), добраўпарадкавання населеных пунктаў Мазырскага раёна Гомельскай вобласці (1981; усе праекты ажыццёўлены ў сааўтарстве). Аформіў кнігі І. Елатомцавай «Мастацкая кераміка Савецкай Беларусі» (1966), «Манументальны летапіс эпохі» (1969), «Да тайнаў творчасці» (1973), «Нарысы па гісторыі беларускай савецкай станковай скульптуры» (1974), «Станковая скульптура. Паняцце пра жанры» (1975). Аўтар жывапісных твораў («Псіхея», 1988, і інш.).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Дызайнеры Беларусі
Катэгорыя:Дызайнеры інтэр’ераў
Катэгорыя:Дызайнеры мэблі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў  Пералюбскім раёне
Чачэрская вуліца (Гомель, XVII—XVIII стагоддзі)

**Чачэрская вуліца** — вуліца ў старосцінскім і раннім румянцаўскім Гомелі. Вядомая па пісьмовых крыніцах з другой паловы XVII ст. Існавала прынамсі да канца XVIII ст., калі адбылася маштабная перабудова гістарычнага Гомеля. Дала назву Чачэрскаму прадмесцю.

## Гісторыя 
Час узнікнення, як самой вуліцы, так і яе назвы застаецца нявысветленым. Першыя вядомыя на сёння пісьмовыя згадкі пра яе прыпадаюць на другую палову XVII ст. і звязаныя з «Інвентаром Гомельскага староства» 1681 года. На той час на ёй размяшчаліся 15 (або 14) падворкаў гомельскіх мяшчан і яўрэяў, а таксама карчма і шпіталь. Згодна з «Актам інвентара Гомельскага староства» 1738 года колькасць падворкаў тут складала 37 (у тым ліку 1 пуставаў), меліся «дом шынковы скарбовы» і «шпіталь пры браме». «Люстрацыя Гомельскага староства» 1765 года і «Інвентар Гомельскага староства» 1771 года зафіксавалі на Чачэрскай вуліцы толькі 8 падворкаў. Без падворнага пераліку згадваецца ў «Адказной кнізе на Гомельскі маёнтак» 1776 года.

Прозвішчы ўладальнікаў падворкаў даюць магчымаць уявіць прафесійную прыналежнасць жыхароў вуліцы: Якаў Цесла, Яхім Швец, Абакун Рэзнік (1681 г.) — пісьмовых сведчанняў пра існаванне ў Гомелі аб’ектаў з назвамі «Чачора» ці «Чачэрскі яр» няма.

На пісьме па-польску назва падавалася як *«Czeczerska»,* па-руску — як *«Чечерская»* ці *«Чичерская»*.

## Літаратура 
* Макушников, О. А. Гомель с древнейших времён до конца XVIII в. Историко-краеведческий очерк / О. А. Макушников. — изд. 4-е, испр. и дополн.— Гомель : Барк, 2018. — С. 170.

Катэгорыя:Вуліцы Гомеля
Катэгорыя:XVII стагоддзе ў Гомелі
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Гомелі
Пальміра Любаміраўна Мрачкоўская

**Пальміра Любаміраўна Мрачкоўская** (у дзявоцтве **Камоцкая**; 1875—1941) — беларуская мастачка, мецэнатка.

З 1901 года валодала домам № 122/20 па Савецкай вуліцы (цяпер праспект Незалежнасці) на скрыжаванні з вул. Шпітальнай (цяпер — Фрунзе), у 1922—1930 гадах валодала домам № 120 па Савецкай вуліцы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мецэнаты Беларусі
Меская вуліца (Гомель)

**Меская вуліца** — вуліца ў старосцінскім і раннім румянцаўскім Гомелі. Вядомая па пісьмовай крыніцы 1776 года. Існавала прынамсі да канца XVIII ст., калі адбылася маштабная перабудова гістарычнага Гомеля.

## Літаратура 
* Адказная кніга на Гомельскі маёнтак П. А. Румянцава, 1776 г. // Памяць : гіст.-дакум. хроніка Гомеля. У 2 кн. Кн. 1-я — Мінск : БЕЛТА, 1998. — С. 126.

Катэгорыя:Вуліцы Гомеля
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Гомелі
Уладзіслаў Пятровіч Уласаў

**Уладзіслаў Пятровіч Уласаў** (, г. Дзямідаў, Смаленская вобласць, Расія — 29 снежня 2020) — беларускі акцёр тэатра лялек. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1969).

## Біяграфія 
3 1945 года артыст Смаленскага абласнога тэатра лялек. 3 1956 года ў Беларускім дзяржаўным тэатры лялек.

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1955 года.

## Творчасць 
Характарны акцёр. Яго мастацтву ўласцівы высокапрафесійнае майстэрства валодання лялькай, востры пластычны малюнак ролі, адметная моўная пераканаўчасць персанажа. Выкарыстоўвае маскі, жывы план, прыёмы адкрытага лялькаваджэння. Сярод роляў: Труфальдзіна («Кароль-Алень» Я. Спяранскага паводле К. Гоцы), Аладзін («Чароўная лямпа Аладзіна»  паводле ўсходніх казак), Ямеля («Па шчупаковай волі» Л. Тарахоўскай), Раджа («Інданезійская казка» Б. Бахмутоўскага і С. Попіка), салдат Даніла («Птушынае малако» А. Тудароўскай і Б. Мятальнікава), Рэжысёршчыкаў («Вясёлы цырк» Ан. Ляляўскага), Швейк («Прыгоды бравага салдата Швейка» паводле Я. Гашака), Понцій Пілат («Майстар і Маргарыта» паводле М. Булгакава), Тварэц («» І. Штока) і інш.

## Узнагароды 
Узнагароджаны прызам «Крыштальны анёлак» Беларускага саюза тэатральных дзеячаў (2004).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лялечнікі Беларусі
Крыштальны анёлак

**«Крыштальны анёлак»** — прыз, вышэйшая ўзнагарода Беларускага саюза тэатральных дзеячаў. Заснаваны ў 2004 годзе і прысуджаецца толькі ў галіне лялечнага тэатральнага мастацтва.

Прызам узнагароджваюцца акцёры, рэжысёры, драматургі, мастакі, тэатразнаўцы, спонсары і мецэнаты, іншыя дзеячы тэатральнага мастацтва Беларусі, чыя шматгадовая арганізацыйная, творчая ці мецэнацкая дзейнасць значна паўплывала на станаўленне, развіццё і аўтарытэт беларускага тэатра лялек і чыё імя карыстаецца любоўю і павагай сярод дзеячаў лялечнага мастацтва і гледачоў.

Прыз «Крыштальны анёлак» уяўляе сабой выяву анёла, зробленную з крышталю па індывідуальным заказе. Прысуджаецца, як правіла, штогод у адным экземпляры. Разам з прызам уручаюцца дыплом і грашовая прэмія. Атрымаць прыз можна толькі адзін раз.

Прапановы па кандыдатурах на атрыманне прыза прымаюцца ад калектываў тэатраў лялек Беларусі, студый, асацыяцый, тэатральных клубаў, а таксама ад членаў Беларускага саюза тэатральных дзеячаў. Рашэнне аб узнагароджванні прызам прымае Рада Беларускага саюза тэатральных дзеячаў шляхам тайнага галасавання.

Уручаецца прыз, як правіла, на святкаванні Міжнароднага дня тэатра — 27 сакавіка.

## Уладальнікі прыза 
* 2004 — Уладзіслаў Уласаў;
* 2005 — Юрась Франкоў;
* 2006 — Валянцін Пражэева;
* 2007 — Алег Жугжда;
* 2008 — Аляксандр Васько;
* 2009 — Мікалай Сцешыц;
* 2010 — Ларыса Мікуліч;
* 2011 — Уладзімір Грамовіч;
* 2012 — Аліна Фаміна;
* 2013 — Аляксандр Маханькоў;
* 2014 — Аляксандр Казакоў;
* 2015 — Святлана Баброўская;
* 2017 — Алег Рыхтар.

## Спасылкі 
* Старонка на сайце Беларускага саюза тэатральных дзеячаў

Катэгорыя:Лялечны тэатр у Беларусі
Катэгорыя:Беларускі саюз тэатральных дзеячаў
Катэгорыя:Тэатральныя прэміі
Катэгорыя:2004 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2004 годзе
Катэгорыя:27 сакавіка
Ларыса Емяльянаўна Мікуліч

**Ларыса Емяльянаўна Мікуліч** (нар. , в. Чапунь Іўеўскага раёна Гродзенскай вобласці) — беларуская артыстка тэатра лялек.

## Біяграфія 
Скончыла Юрацішкаўскую базавую школу, затым паступіла на тэатральнае аддзяленне Гродзенскага культурна-асветніцкага вучылішча. Скончыла Мінскі інстытут культуры ў 1981 годзе. Працавала ў Магілёўскім тэатры лялек.

У Гродзенскім абласным тэатры лялек з 2000 года. У 2010 годзе атрымала Прыз Беларускага саюза тэатральных дзеячаў «Крыштальны анёлак» — «За ўклад у развіццё беларускага тэатра лялек».

Ларыса Мікуліч з’яўляецца лаўрэатам і ўдзельнікам міжнародных фестываляў.

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1985 года.

## Творчасць 
Сярод роляў: Лэдзі Макбет, Геката («Трагедыя аб Макбеце» У. Шэкспіра), Камерыстка, Кабета, Каралева Бона («Паляванне на зубра» А. Жугжды), Каралева, Баба-Яга і інш. («Царэўна-жаба» ), Тытанія, Іпаліта («Сон у летнюю ноч» У. Шэкспіра), Яна («Чай на дваіх» А. Жугжды), Чорны, Фокуснік («Паэма без слоў» Я. Купалы), Чорная Дама («Прыгажуня і Пачвара» А. Жугжды), Пашанька («Марозка» М. Шурынавай), Кладзіна («Чырвоны Капялюшык» П. Кандрусевіча і А. Жугжды), Царэўна Аграфена, Цётка з акардэонам («Чароўны пярсцёнак» А. Жугжды), Герміёна («» У. Шэкспіра), Бабуля, Анёл («Каралева Снягоў» А. Жугжды), Каза («Коткін дом» С. Маршака), Марта, Мыш, Жаба («Сапраўдная гісторыя Пярсцяначкі» А. Жугжды), Дама, Графіня Ганна Фядотаўна С-кая, Фон Мек Надзея Філарэтаўна, Лізавета Іванаўна («Пікавая дама» А. Пушкіна і П. Чайкоўскага).

## Узнагароды 
* Лаўрэат Нацыянальнай тэатральнай прэміі Беларусі ў намінацыі «Найлепшая жаночая роля» за спектакль «Пікавая дама» (2012).

## Літаратура 
* Радасць творцы Ларысы Мікуліч // Врублеўскі В. Гісторыя школы і анамастыка. — Мінск, 2011. — С. 98—101.
* Микулич, Л. Куклы — часть моей жизни : [беседа с актрисой Гродненского областного театра кукол Ларисой Микулич] / запис. О. Сиводедова // Твой город Гродно. — 2016. — № 7. — С. 28—29.

Катэгорыя:Лялечнікі Беларусі
Катэгорыя:Постаці Магілёўскага абласнога тэатра лялек
Катэгорыя:Постаці Гродзенскага абласнога тэатра лялек
Енісей (баскетбольны клуб)

**Енісей** — расійскі прафесійны баскетбольны клуб з Краснаярска. Выступае ў Адзінай лізе ВТБ і Кубку Расіі.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1981 годзе. Доўгі час каманда выступала ў ніжэйшых лігах, а адзіным вялікім дасягненнем таго часу прынята лічыць перамогу ў Кубку СССР 1988 году для каманд Сібіры і Далёкага Усходу. У Лізе ВТБ каманда выступае з сезону 2011/12. За гэты час яна двойчы трапляла ў плэй-оф турніру.

## Трэнеры 
* Алег Акулаў (2015—2019)
* Дражэн Анзулавіч (з 2019)

Катэгорыя:Енісей (баскетбольны клуб)
Дрэтунскі сельсавет

**Дрэ́тунскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Полацкага раёна Полацкай акругі БССР. Цэнтр — вёска Дрэтунь.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Дрэтунскага раёна Полацкай акругі БССР. З 3 ліпеня 1925 года ў складзе Краснапольскага, з 4 жніўня 1927 года ў складзе Полацкага раёнаў Полацкай акругі БССР. Скасаваны ў 1927 годзе.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Полацкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Дрэтунскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Краснапольскага раёна (Полацкая акруга)
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Педагагічны ўніверсітэт Цэнтральнага Кітая

**Педагагічны ўніверсітэт Цэнтральнага Кітая** (, ) — кітайская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая мае статус універсітэта і знаходзіцца ў горадзе Ухань.

Першапачаткова ствараўся для падрыхтоўкі школьных настаўнікаў як педагагічная ВНУ. У наш час гэта класічны ўніверсітэт, які выпускае навукоўцаў, лекараў, інжынераў, настаўнікаў, чыноўнікаў, а таксама рыхтуе будучых бізнесменаў і партыйных лідараў. Разам з Пекінскім універсітэтам і Усходне-Кітайскім педагагічным універсітэтам у Шанхаі з'яўляецца адным з трох самых прэстыжных універсітэтаў Кітаю.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт складаецца з 15 школ і 66 факультэтаў. Вядзецца навучанне па 73 бакалаўрскіх спецыяльнасцях, 156 магістарскіх і 120 спецыяльнасцях аспірантуры. Таксама ў склад універсітэта ўваходзяць 4 даследчых цэнтраў сацыяльных навук, 5 даследчых цэнтраў фундаментальных навук. Універсітэт рэалізуе каля 30 дзяржаўных праграм Міністэрства адукацыі КНР. У цяперашні час структуры універсітэта ў агульнай складанасці ахопліваюць 54 даследчых інстытутаў, 86 міждысцыплінарных інстытута і 3 навуковыя лабараторыі. Акрамя таго, у склад універсітэта ўваходзяць 4 шпіталя, якія прадастаўляюць медыцынскія паслугі і на базе якіх вядзецца навучанне студэнтаў медыцынскіх спецыяльнасцяў. Штогод ва ўніверсітэт паступаюць бтысячы студэнтаў, у тым ліку якія навучаюцца па праграмах дыстанцыйнага навучання. Акрамя таго, ва ўніверсітэце навучаецца каля 2 тысяч замежных студэнтаў. Універсітэт мае высокакваліфікаваны выкладчыцкі склад, які складаецца з больш чым 4 тысяч выкладчыкаў, уключаючы 700 прафесараў і 4 акадэмікаў Кітайскай акадэміі навук.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы
Іван Пятровіч Галко

**Іван Пятровіч Галко** (, в. Чамярысы, Брагінскі раён, Гомельская вобласць — ) — беларускі музыкант, педагог. Заслужаны работнік культуры БССР.

## Біяграфія 
У 1956 годзе працаваў горным майстрам трэста Луганскшахтапраходка.

Пасля заканчэння Кіеўскага горнага тэхнікума з 1958 г. па 1962 г. вучыўся ў музычным вучылішчы імя Н. Ф. Сакалоўскага і адначасова працаваў у школах г. Гомеля. Пасля заканчэння вучылішчы — мастацкі кіраўнік у раённым Доме культуры. У 1965—1970 гг. вучыўся ў Ленінградскім інстытуце культуры. На працягу 9 гадоў працаваў выкладчыкам у Гомельскім музычна-педагагічным вучылішчы. З 1976 г. дырэктар Палаца культуры і спорту ВА «Гомельпрамбуд». На працягу 25 гадоў быў кіраўніком народнага хору народнай песні.

Член Беларускага саюза музычных дзеячаў з 1991 года.

## Літаратура 
* Галко Иван Петрович: [Некролог] // Гомел. праўда. — 1995. — 22 снеж. — С. 4.

## Спасылкі 
* Галко Иван Петрович 

Катэгорыя:Музыканты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя педагогі Беларусі
Катэгорыя:Музычныя педагогі XX стагоддзя
Катэгорыя:Выкладчыкі Гомельскага дзяржаўнага педагагічнага каледжа імя Л. С. Выгоцкага
Пярсцяначка

**Пярсцяначка, Цалёвачка** () — казка Ганса Крысціяна Андэрсена, упершыню апублікавана 16 снежня 1835 года ў Капенгагене (Данія) у другім выданні «Казак, расказаных для дзяцей». Казка распавядае пра маленькую дзяўчынку і яе прыгоды з рапухай, кратом, мышшу-палёўкай і іншымі істотамі на палях і ў лясах. Яна збягае ад іх перад тым, як сустрэць прыгожага караля эльфаў і закахацца.

## Беларускія пераклады 
* *Андэрсен Ханс Крысціян*. Казкі / Пераклад: Янка Маўр. Мінск: Дзяржаўнае выдавецтва БССР, Рэдакцыя дзіцячай і юнацкай літаратуры, 1955.
* *Андэрсен Ханс Крысціян*. Снежная каралева. Казкі / Пераклад казкі «Дзюймовачка»: Валянцін Лукша. Мінск: Юнацтва, 1998.
* Казкі замежных пісьменнікаў. Чытанка-маляванка / Пераклад: Ганна Янкута. Мінск: Аверсэў, 2016.
* *Андэрсан Ганс Хрысціян*. Найлепшыя казкі / Пераклад: Алесь Емяльянаў-Шыловіч. Мінск: Харвест, 2018.
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Літаратурныя казкі
Катэгорыя:Дзіцячая літаратура
Катэгорыя:Празаічныя творы
Катэгорыя:Дацкая літаратура
Катэгорыя:Казкі
Катэгорыя:Персанажы фільмаў
Катэгорыя:Персанажы мультфільмаў
Катэгорыя:Выдуманыя прынцэсы
Катэгорыя:Выдуманыя дзяўчынкі
Катэгорыя:Казкі Ханса Крысціяна Андэрсена
Катэгорыя:Персанажы казак
Катэгорыя:Персанажы-карлікі
Юхавіцкі сельсавет

**Ю́хавіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Расонскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Юхавічы.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Расонскага раёна Полацкай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Расонскім раёне БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Віцебскай вобласці. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Верхнядзвінскага раёна, з 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Расонскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Юхавіцкага сельсавета 6 населеных пунктаў. 8 красавіка 2004 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Клясціцкага сельсавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 4 населеныя пункты: вёскі Красны Бор, Сасновы Бор, Хаданы і Юхавічы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Расонскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Верхнядзвінскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2004 годзе
Харацыёпсіс

**Харацыёпсіс** (*Characiopsis*) — род аднаклетачных жоўта-зялёных водарасцей сямейства харацыёпсавых.

## Апісанне 
Клеткі рознай формы, прамыя або крыху сагнутыя, скучаныя, прымацаваныя да субстрату пры дапамозе дыска або ножкі. Абалонка тонкая або тоўстая, гладкая, часам з патаўшчэннем на верхнім канцы ў выглядзе сасочка, бародаўкі або шыпа. Хларапласты (ад аднаго да мноства) прысценныя, карытападобныя, пласціністыя або дыскападобныя, без пірэноідаў. Клетачнае ядро часцой адно. У цытаплазме ёсць алей, тлушч, лейказін, хрызаламінарын.

## Пашырэнне 
Вядома некалькі дзясяткаў відаў, пашыраных у прэсных вадаёмах і глебе. Эпіфіты на водарасцях і вышэйшых водных раслінах, трапляюцца на жывёлах, часцінках дэтрыту і іншых субстратах у вадзе.

## Асаблівасці біялогіі 
Размнажэнне бясполае — зааспорамі, аўтаспорамі, апланаспорамі. Утвараюць цысты з вельмі тоўстай абалонкай.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Жоўта-зялёныя водарасці
Педагагічны ўніверсітэт Усходняга Кітая

**Педагагічны ўніверсітэт Усходняга Кітая** (, ) — кітайская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая мае статус універсітэта і знаходзіцца ў горадзе Шанхай.

Разам з Пекінскім універсітэтам і Цэнтральна-Кітайскім педагагічным універсітэтам ва Ухані з'яўляецца адным з трох самых прэстыжных універсітэтаў Кітаю.

## Агульная характарыстыка 
Ён быў утвораны ў 1951 годзе ў выніку зліцця Вялікага кітайскага ўніверсітэта, заснаванага ў 1924 годзе, і Універсітэта Кван Хуа, які ўзнік на базе каледжа Святога Яна, заснаванага у Шанхаі ў 1879 годзе.  Яго першапачатковая роля складалася ў падрыхтоўцы настаўнікаў для сярэдняй і вышэйшай адукацыі, але вельмі хутка ў ім з'явіліся даследчыкі вышэйшага класа і вучэльня ператварылася ў элітны ўніверсітэт з інтэнсіўнымі даследаваннямі.

У цяперашні час універсітэт складаецца з больш чым 22 школ, каледжаў і інстытутаў, размешчаных у двух кампусах па ўсім Шанхаі. Універсітэт ўключае ў сябе 2 даччыныя школы: Нью-Йоркскі ўніверсітэт у Шанхаі, Азіяцка-еўрапейская бізнес-школа ў Міжнародным адукацыйным парку Цзыжу.

Ён часта лічыцца адным з самых прэстыжных універсітэтаў Кітая і прызнаны на міжнародным узроўні, аб чым сведчаць яго партнёрскія адносіны з ўстановамі па ўсім свеце. Універсітэт з'яўляецца лідарам у галіне даследаванняў і інавацый у краіне і часта неафіцыйна называецца "Калумбійскі ўніверсітэт Усходу" (па аналогіі з Калумбійскім універсітэтам у ЗША). Універсітэт таксама мае трывалыя сувязі з Метэаралагічным упраўленнем Кітаю, Дзяржаўным упраўленнем акіянічных даследаванняў і Кітайскай акадэміяй навук.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы
Брыён Раш

**Брыён Раш** (нар. , Шрыўпарт, ЗША) — амерыканскі баскетбаліст.

## Кар’ера 
Пачынаў сваю баскетбольную кар’еру ў камандзе ўніверсітэта Грамбліна. У 2003 годзе быў прызнаны лепшым навічком паўднёва-заходняй атлетычнай канферэнцыі (SWAC), чатыры гады падрад уключаўся ў сімвалічную зборную, а ў 2006 годзе быў прызнаны лепшым гульцом. У сезоне 2005-06 ў коледжы Раш у сярэднім за гульню набіраў 25,8 ачкоў і рабіў 7 падбораў. У агульнанацыянальным студэнцкім рэйтынгу ён займаў трэцяе месца, аднак з-за пералому нагі, атрыманага ў лютым 2006 года, ён змушаны быў прапусціць канцоўку сезону, а таксама зборы перад драфтам 2006 года, у выніку чаго ніводны з клубаў НБА яго не выбраў.

Прафесійную кар’еру Раш пачаў у Еўропе ў складзе клуба другога італьянскага дывізіёна «Джэзі». З 2007 па 2009 гады выступаў у Францыі ў складзе «Роана» і «Страсбура», двойчы браў удзел у матчы ўсіх зорак французскай лігі, а ў 2008 годзе дапамог «Роану» стаць віцэ-чэмпіёнам Францыі. Затым у кар’еры амерыканца былі расійскія «Трыумф» і «Чырвоныя крылы». З апошнімі ён выйграў Кубак Расіі і быў прызнаны самым каштоўным гульцом Фіналу чатырох.

У 2012 годзе невялікі адрэзак быў у французскім «Шалоне», і да 2014 года быў у «Астане».

У снежні 2018 года падпісаў кантракт баскетбольнм клубам «Цмокі-Мінск».

Катэгорыя:Баскетбалісты ЗША
Катэгорыя:Баскетбалісты Чарнагорыі
Катэгорыя:Ігракі «Цмокі-Мінск»
Катэгорыя:Ігракі «Астаны» (баскетбол)
Катэгорыя:Ігракі «Зеніта» Санкт-Пецярбург (баскетбол)
ВЭФ (баскетбольны клуб)

**ВЭФ** — латвійскі мужчынскі баскетбольны клуб з Рыгі, Латвія.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1958 годзе пад заступніцтвам «ДЭЗ» — дзяржаўнага электратэхнічнага завода (у перакладзе з латышскага «VEF»). Каманда тройчы рабілася ўладальнікам бронзавых медалёў чэмпіянату СССР і з’яўлялася асноўным клубам Латвіі, але ў перабудоўчыя часы змушана была спыніць сваё існаванне.

Адраджэнне рыжанаў здарылася толькі ў 2007 годзе. З 2009 года па 2014 год латышы нязменна выступалі на міжнароднай арэне (пераважна ў Кубку ФІБА), двойчы паспрабаваўшы прабіцца ў Еўралігу праз кваліфікацыйны раўнд, але абодва разы няўдала.

Адным з самых паспяховых для рыжанаў стаў сезон-2016/17: ВЭФ выйшаў у плэй-оф Лігі ВТБ, фінішаваўшы на 7-м месцы рэгуляркі. Да гэтага рыжане даходзілі да вырашальнай стадыіі турніру толькі аднойчы (2013). Праўда, у чвэрцьфінале падначаленыя Яніса Гайліціса не змаглі выйграць хоць адну гульню у піцерскага «Зеніту».

## Дасягненні 
### Чэмпіянат Латвіі 
*  **Чэмпіён (8)**: 2010/2011, 2011/2012, 2012/2013, 2014/2015, 2016/2017, 2018/2019, 2019/2020, 2020/2021
*  **Сярэбраны прызёр (4)**: 2009/2010, 2013/2014, 2015/2016, 2017/2018

### Чэмпіянат СССР 
*  **Бронзавы прызёр (3)**: 1960, 1966, 1991

### Балтыйская ліга 
*  **Сярэбраны прызёр (1)**: 2010/2011
*  **Бронзавы прызёр (1)**: 2011/2012

### Латвійска-эстонская ліга 
*  **Сярэбраны прызёр (1)**: 2018/2019

## Трэнеры 
* Яніс Гайліціс

Катэгорыя:ВЭФ
Круцікаўскі сельсавет

**Кру́цікаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Расонскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Галубова.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Дрэтунскага раёна Полацкай акругі БССР. Цэнтр — вёска Лушкі. З 3 ліпеня 1925 года ў складзе Краснапольскага раёна Полацкай акругі. 24 верасня 1926 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Ільіна. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Расонскага раёна Полацкай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Расонскім раёне БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 года Віцебскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Галубова. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Дудчынскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Расонскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Дрэтунскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Краснапольскага раёна (Полацкая акруга)
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Іосіф Лазаравіч Эйдэльман

**Іосіф Лазаравіч Эйдэльман** (нар. 1931, Хмяльніцкая вобласць, Украіна) — беларускі мастак манументальна-дэкаратыўнага мастацтва і жывапісец.

## Біяграфія 
Вучыўся ў 1953—1958 гадах у Львоўскім інстытуце прыкладнога і дэкаратыўнага мастацтва (выкладчык Р. Ю. Сяльской). З 1958 года выкладаў у Мінскім мастацкім вучылішчы.

## Творчасць 
Удзельнічаў у выстаўках: рэспубліканскіх, усесаюзных, замежных і міжнародных (1960). Асноўныя творы — выканаў роспіс лекцыйнай залы Мінскага трактарнага завода (у суаўтарстве з М. А. Блішчам, 1961), пано ў лекцыйнай зале Мінскага аўтазавода (у суаўтарстве з М. С. Гугелем, 1962), мазаічнае пано «Мая Беларусь» для актавай залы Мінскага радыётэхнічнага інстытута (1965), вітраж для Беларускага дзяржаўнага музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны (1967), вітраж «Беларусь» для беларускага раздзела савецкага павільёна на міжнародным кірмашы ў Лейпцыгу (у суаўтарстве з В. Раманко і А. Зінчуком, 1967), вітраж «Індустрыя» для павільёна ВДНГ БССР (1968). «Восеньская казка» (1962), «Мінск уначы» (1963), «Вясна ў лесе» (1965); серыя «Поры года» (1966); трыпціх «Мінск» і «Партрэт Героя савецкага саюза В. З. Харужай» (у суаўтарстве з У. Гардзеенкам, 1970).

## Спасылкі 
* Минский художник Эйдельман Иосиф Лазаревич

Катэгорыя:Мастакі манументальна-дэкаратыўнага мастацтва
Джамар Абрамс

**Джамар Абрамс** (нар. , Рычманд, ЗША) — амерыканскі баскетбаліст, форвард. З’яўляецца пераможца конкурсу слэм-данкаў у матчы ўсіх зорак Германіі 2018 года.

## Кар’ера 
Пачаў сваю кар’еру яшчэ ў старэйшых класах сярэдняй школы Хайлэнд Спрынгс. Потым былі 4 гады ў студэнцкай камандзе Ўсходняй Караліны, дзе Абрамс замацаваўся як гулец стартавай пяцёркі.

Сваю прафесійную кар’еру форвард пачаў у сезоне 2011/12 клубе амерыканскай Лігі развіцця «Майн Рэд Клаўс», але ўжо ў лютым перабраўся ў канадскі «Лондан лайтнінг». З гэтай камандай амерыканец стаў чэмпіёнам НБЛ.

У кар’еры былі амерыканскі «Рычманд Эліт», японскі «Бамбіціус Нара», славенскі «Залатарогі Ласка», румынскі «Краёва» і нямецкі «Гісен».

Сезон 2018/19 форвард пачынаў у нямецкім клубе «Йена». У 9 гульнях Абрамс у сярэднім праводзіў на пляцоўцы 25 хвілін, за якія адзначаўся 12.2 ачкамі, 4.6 падборамі і 1.8 асістамі.

У лютым 2019 года падпісаўкантракт з баскетбольным клубам «Цмокі-Мінск».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Баскетбалісты ЗША
Катэгорыя:Ігракі «Цмокі-Мінск»
Уладзімір Міхайлавіч

**Уладзімір Міхайлавіч** (нар. , Цэтынэ, Чарнагорыя) — чарнагорскі баскетбаліст. Выступае за нацыянальную зборную Чарнагорыі.

## Кар’ера 
Пачынаў сваю прафесійную кар’еру ў юніёрскай камандзе «Морнар Бару» ў 2007 годзе, але ужо на наступны сезон стаў гульцом асноўнай каманды, адначасна выступаючы і за другую. У «Морнары» гулец правёў у агульнай складанасці амаль 4 гады, пасля чаго перабраўся ў «Будучнасць» з Падгорыцы. Пасля першага сезону клуб падоўжыў пагадненне з абаронцам яшчэ на 3 гады. З «Будучнасцю» наш навічок тройчы выйграваў Кубак Чарнагорыі ды 4 разы рабіўся ўладальнікам залатых медалёў нацыянальнага першынству.

Па заканчэнні тэрміну кантракта перабраўся ў бельгійскі «Целенэт Астэндэ», але ўжо ў лістападзе змяніў прапіску. Паўтара сезону чарнагорац правёў у нямецкім «Вальтар Тайгерс». Потым былі «З.Олівер» з Вюрцбурга, «ЕВЕ Баскетс» з Альдэнбургу і вяртанне ў «Астэндэ».

У сезоне 2018 абаронца пачынаў у польскім «Анвіле». У 8 матчах чэмпіянату Польшчы гулец у сярэднім праводзіў 17.3 хвіліны на пляцоўцы, за якія набіраў 8.5 ачкоў, 2.6 падборы і 1.1. асісты. Статыстыка ў Лізе Чэмпіёнаў: 6 матчаў, 14.3 хвіліны, 5.3 ачка, 1.8 падборы і 1.2 асісты.

Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе
У кастрычніку 2019 года падпісаў кантракт з баскетбольным клубам «Цмокі-Мінск».

Катэгорыя:Баскетбалісты Чарнагорыі
Катэгорыя:Ігракі «Цмокі-Мінск»
Катэгорыя:Ігракі зборнай Чарнагорыі па баскетболе
Кірыл Ільіч Смоліч

**Кірыл Ільіч Смоліч** (1824, Дзержыцы, Рэчыцкі павет, Мінская губерня — 1909) — святар, протаіерэй.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Дзержыцах Рэчыцкага павета Мінскай губерні. Пасля заканчэння ў 1847 годзе Мінскай духоўнай семінарыі пасвечаны ў святары да Успенскай царквы ў Сморках Барысаўскага павета. На прыходзе адкрыў народную школу, дзе сам быў настаўнікам. З 1867 года настаяцель Успенскай царквы ў Крыжагорску (Халяўшчыне) Мінскага павета — былым каталіцкім прыходзе. На прыходзе адкрыў дзве школы — мужчынскую і жаночую. Протаіерэй (1882), пастаянны член Мінскага павятовага Вучэльнага савета (1896), духаўнік благачыннай акругі (1897). У 1908 годзе ў Астрашыцкім Гарадку арганізаваў аддзел Саюза рускага народа.

Пахаваны каля Успенскай царквы ў Крыжагорску, побач з жонкай Сафіяй Філімонаўнай (4 жніўня 1824 — 20 студзеня 1909).

## Узнагароды 
Сярод шматлікіх узнагарод меў ордэны Св. Ганны 2 і 3 ступені, Св. Уладзіміра 4 і 3 ступені, атрымаў спадчыннае дваранства і меў дваранскі герб.

## Спасылкі 
* Смолич Кирилл Ильич, протоиерей

Катэгорыя:Памерлі ў Мінскім раёне
Чэмпіянат Беларусі па баскетболе сярод жанчын

**Вышэйшая ліга Беларусі ** — гэта нацыянальная жаночая ліга Беларусі, першы розыгрыш якой быў праведзены ў сезоне 1992/1993. Першым чэмпіёнам стаў мінскі «Гарызонт».

## Пераможцы 
## Дасягненні 
### Медалі 
*Даныя прыведзеныя на канец сезона 2024/2025.*

### Трэнеры 
*Даныя прыведзеныя на канец сезона 2024/2025.*

### Гульцы 
*Даныя прыведзеныя на канец сезона 2024/2025.*

## Гл. таксама 
* Кубак Беларусі па баскетболе сярод жанчын
* Балтыйская жаночая баскетбольная ліга
* Еўрапейская жаночая баскетбольная ліга

## Спасылкі 
* ПОБЕДИТЕЛИ И ПРИЗЁРЫ ЧЕМПИОНАТА СТРАНЫ (ЖЕНСКИЕ КОМАНДЫ)
Алеуцкая мова

**Алеу́цкая мова** (*Unangam Tunuu*, *Уна́ӈам тунуу́*) — паўночнаамерыканская мова, распаўсюджаная на поўдні і захадзе Аляскі (ЗША) і Камандорскіх астравах (Расія), родная мова алеутаў. Уваходзіць у склад эскімоска-алеуцкай моўнай сям’і. Колькасць носьбітаў — каля 200 чалавек.

Падзяляецца на буйныя 2 дыялекты: усходні і заходні. У кожным дыялекце вылучаюць асобныя тэрытарыяльныя гаворкі (напрыклад, гаворкі астравоў Прыбылова, Ату, Берынга і г. д.). У Расіі берынгаўская гаворка лічыцца асобным дыялектам. 

Першыя алеуцкі алфавіт і граматыка былі распрацаваны на аснове кірыліцы расійскім святаром Іаанам Венеамінавым у 1846 г. У 1930-х гг. савецкая этнограф Лізавета Арлова распрацавала алфавіт і граматыку для берынгійскага дыялекта на аснове лацінкі, аднак яна не была апублікавана. У нашы дні ў Расіі часцей карыстаюцца эскімоскім алфавітам на аснове кірыліцы, распрацаваным у 1950-я гг. — 1980-я гг. 

У ЗША распрацоўка алеуцкага алфавіта і граматыкі ў Цэнтры па вывучэнню моў карэнных народаў Аляскі пачалася толькі ў 1970-я гг. Канчаткова яе завершыў калектыў пад кіраўніцтвам нарвежскага лінгвіста Кнута Бергсланда ў 1997 г.

Алеуцкая мова знаходзіцца пад пагрозай знікнення. 

## Спасылкі 
* Aleut (Unangam Tunuu / Уна́ӈам тунуу́)
* Alaska Native Language Center 
* Языки народов Сибири — Языки и культуры — Алеутский язык

Катэгорыя:Эскімоска-алеуцкія мовы
Катэгорыя:Мовы ЗША
Катэгорыя:Мовы Расіі
Катэгорыя:Алеуты
Краснапольскі сельсавет (Расонскі раён)

**Краснапо́льскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Расонскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2008 года вёска) Краснаполле.

2 жніўня 1966 года цэнтр Тродавіцкага сельсавета Расонскага раёна Віцебскай вобласці БССР перанесены ў вёску Краснаполле, сельсавет перайменаваны ў Краснапольскі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 21 населены пункт. 8 красавіка 2004 года да сельсавета далучана частка скасаванага Дварышчанскага сельсавета (12 населеных пунктаў: Байдзіна, Гарадзішча, Горы, Дворышча, Жалезнікі, Казлы, Красты, Пакоціна, Прудок, Рудня, Рум, Трыполле) і частка скасаванага Заборскага сельсавета (12 населеных пунктаў у межах камунальнага ўнітарнага прадпрыемства імя Азіна: Азёрная, Бухава, Дудкі, Забор’е, Лакці, Мамолі, Межагосце, Ніўё, Ножніцы, Паддуб’е, Перавоз і Шарстова). 23 чэрвеня 2005 года ў склад Альбрэхтаўскага сельсавета перададзены 12 населеных пунктаў былога Дварышчанскага сельсавета (Байдзіна 1, Гарадзішча, Горы, Дворышча, Жалезнікі, Казлы, Красты, Пакоціна, Прудок, Рудня, Рум і Трыполле).

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1358 чалавек, з іх 92,6 % — беларусы, 6,7 % — рускія, 0,4 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 1003 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С. Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1966 годзе
Унга

**Унга** () — найбуйнейшы востраў у групе архіпелага Шумагіна. Уваходзіць у склад амерыканскага штата Аляска. Плошча — 442,188 км². У 2000 г. на востраве жыў 1 чалавек.

## Геаграфія 
Унга месціцца ў заходняй частцы заліва Аляска за 6,3 км на поўдзень ад паўвострава Аляска. Раён месцазнаходжання вызначаецца высокай сейсмічнай актыўнасцю. Суша складзена гранітамі і асадкавымі вулканічнымі пародамі. Для пейзажаў характэрны скалы і россыпы буйнога друзу. Найвышэйшы пункт дасягае 696 м. Востраў знакаміты рэшткамі акамянелых раслін, якія захаваліся са старажытных часоў.

Клімат марскі прахалодны. Узімку на паўднёвым узбярэжжы частыя штормы. На большай частцы вострава дамінуе тундравая і лугавая расліннасць.

## Гісторыя 
Востраў Унга быў адкрыты расійскай экспедыцыяй на чале з Вітусам Берынгам у 1741 г. Сучасная назва паходзіць ад наймення алеуцкай вёскі *Ougnagok* (*Ounga*), якая ўпершыню ўзгадваецца на востраве ў 1833 г. Асноўнымі заняткамі мясцовых жыхароў былі рыбалоўства і здабыча марскіх футравых звяроў. Паселішча было ліквідавана да канца XX ст. у сувязі са сталым памяншэннем насельніцтва.

Паселішча Унга ў 1910—1916 гг.:

FMIB 52247 Town of Unga, Alaska, with the Alaska Codfish Company's Station in the Foreground.jpeg|Агульны выгляд
Unga harbor with row of small boats, ca 1912 (THWAITES 79).jpeg|Гавань
Man standing in the doorway of the jail, Unga, Alaska, circa 1910 (AL+CA 5984).jpg|Будынак турмы

## Спасылкі 
* Unga — Aleutian Pribilof Islands Association
* Geology of Unga Island
* Unga Island (U.S. National Park Service)

Катэгорыя:Астравы Аляскі
Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Рубон (баскетбольны клуб)

**Рубон** — беларускі мужчынскі баскетбольны клуб з горада Віцебск. Клуб быў заснаваны летам 1995 года.

## Назва 
* Шыком-Лакаматыў (1995—1996)
* Лакаматыў-Шыком (1996—1997)
* Лакаматыў (1997—2000)
* Лакаматыў-КіС (2000—2011)
* Рубон (2011 — цяпер)

## Гісторыя 
Вытокі беларускага баскетбола знаходзяцца ў Віцебску. Менавіта ў гэтым горадзе быў створаны спартовы клуб чыгуначнікаў «Суботнік», у якім культываваліся лёгкая атлетыка, гімнастыка, футбол, лыжны спорт і баскетбол. У 1923 годзе мужчынская каманда горада ўзяла ўдзел у першых усесаюзных спаборніцтвах па баскетболе, заняўшы ганаровае 3 месца. Гэта падзея стала сур’ёзным штуршком для развіцця баскетбола на Віцебшчыне.

Мужчынская баскетбольная каманда Віцебскай вобласці пачала браць удзел у вышэйшай лізе Чэмпіянату Рэспублікі Беларусь з 1995 года і ўжо ў сезоне 1998—1999 стала срэбным прызёрам Кубка Беларусі.

Сезон 2011—2012 клуб пачаў са змены назвы з «Лакаматыў-КіС» на «Рубон» (старажытная назва ракі Заходняя Дзвіна).

## Дасягненні 
**Чэмпіянат Беларусі па баскетболе**
*  **Сярэбраны прызёр (2)**: 1997/1998, 2003/2004.
*  **Бронзавы прызёр (2)**: 2004/2005, 2024/2025.

**Кубак Беларусі па баскетболе**
*  **Фіналіст (4)**: 1999, 2004, 2006, 2010.
*  **Бронзавы прызёр (5)**: 1998, 2005, 2011, 2019, 2020.

## Статыстыка выступленняў 
## Трэнеры 
*  Дзмітрый Рыбакоў (1995—2006)
*  Сяргей Махонь (2006—2007)
*  Дзмітрый Рыбакоў (2007—2009)
*  Руслан Байдакоў (з 2009)

## Вядомыя баскетбалісты 
*  Іван Аладка (2012—2015, 2015—2017)
*  Віктар Аўсепян (2010—2016, 2016/17, 2019—2024)
*  Руслан Байдакоў (1997/98, 1998/99, 2004, 2006)
*  Андрэй Быкаў (1995—2002)
*  Антон Вашкевіч (2016/17)
*  Дзяніс Вікенцьеў (2014/15)
*  Цімафей Вяроўкін (2011/12)
*  Аляксандр Галаўскі (2009/10)
*  Дзмітрый Зайцаў (1996—2003, 2005/06)
*  Павел Карасевіч (2006—2010, 2011/12)
*  Аляксей Качан (2011—2022)
*  Сяргей Кец (2002—2008)
*  Андрэй Клемезь (1997/98)
*  Вячаслаў Корж (2004—2009)
*  Алег Крыванос (2005/06)
*  Уладзімір Крысевіч (2019)
*  Дзмітрый Кузьмін (1998)
*  Максім Лютыч (2014/15)
*  Віталь Маклакоў (1999/00)
*  Сяргей Махонь (1995—2001)
*  Яўген Машанкоў (2001)
*  Аляксандр Падзерачоў (2004—2006)
*  Зінціс Пліўда (2013)
*  Аляксандр Сатыраў (1997/98)
*  Анатоль Свірыдаў (1997—2000, 2000—2003)
*  Эрнэста Ткачук (2020/21, 2022/23)
*  Сяргей Чарыкаў (2015)
*  Максім Шустаў (2017—2020, з 2021)
*  Анатоль Якубенка (1997—1999)

## Фарм-клубы 
## Спасылкі 
* Профіль на сайце Беларускай федэрацыі баскетбола
* Профіль на сайце eurobasket.com
* Профіль на сайце РФБ
Аляксандрэ Гаўрылавіч

**Аляксандрэ Гаўрылавіч** (нар. , Страсбур, Францыя) — французскі баскетбаліст, цэнтравы.

## Кар’ера 
Прафесійную кар’еру гулец пачаў выступамі за баскетбольную каманду Страсбургу ў узросце да 21 года. Потым была «АйЭмДжы Акадэмія» і пераезд за акіян. У ЗША цэнтравы правёў 4 сезоны: 3 за каманду «Дэйтана» і 1 за «Таусан». У сезоне 2015/16 Аляксандрэ вярнуўся ў Францыю і на тры гады замацаваўся ў «Раанне». Сезон 2018 года пачаў у французскім «Анцібес Шаркс», але ўжо ў кастрычніку перайшоў у балгарскі «Балкан».

У Кубку ФІБА-Еўропа гулец набіраў ў сярэднім 13.5 ачкоў і 8.4 падбору. У нацыянальным чэмпіянаце Балгарыі Аляксандрэ ў сярэднім адзначаўся 9.4 ачкамі і 7.1 падборамі

У ліпені 2019 года падпісаў кантракт з баскетбольным клубам «Цмокі-Мінск» .

Катэгорыя:Баскетбалісты Францыі
Катэгорыя:Ігракі «Цмокі-Мінск»
Катэгорыя:Ігракі «Ніжняга Ноўгарада» (баскетбол)
Хупер

**Хупер** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джордан Рэнэ Хупер (нар. 1992) — амерыканская баскетбалістка.
* Том Хупер (нар. 1972) — брытанскі кінарэжысёр.
Джордан Рэнэ Хупер

**Джордан Рэнэ Хупер** (нар. , ЗША) — амерыканская баскетбалістка, форвард.

## Кар’ера 
Пачынала сваё захапленне баскетболам у старэйшай школе Альянсу, штат Невада. Потым былі 4 гады ва Універсітэце Небраскі, дзе была стабільным гульцом стартавай пяцёркі. У 2013 годзе яна была выклікана ва ўніверсітэцкую зборную ЗША, з якой заваявала золата Універсіяды ў Казані.

У 2014 была задрафтавана «Тулсай Шок», у складзе якой правяла 35 гульняў з паказнікамі 5.7 ачка і 2.3 падбору ў сярэднім за гульню. Па сканчэнні сезона ў WNBA форвард на год з’ехала ў турэцкі «Бешыкташ», але потым вярнулася ў «Тулсу».

У сезоне 2015/16 амерыканка паспрабавала свае сілы ў Пуэрта-Рыка, Аўстраліі і Ліване, а потым зноў вярнулася ў элітную амерыканскую лігу — «Далас Вінгз».

Новы гульнявы сезон 2016 форвард праводзіць у Турцыі, а ў 2017 выступае спачатку за «Канектыкут Сан», а потым за «Атланту Дрым».

Наступныя тры сезоны 2017—2019 Хупер правяла ў Аўстраліі і Ізраілі. Пры тым амерыканка была адной з лепшых у складзе сваіх камандаў: у сезоне 2018/19 яна набірала ў сярэднім 18.1 ачка, 8.6 падбору, 1.2 перадачы і 1.4 перахопу, а ў наступным годзе — 13.0 ачкоў, 9.7 падбору, 1.5 перадачы і 1.3 перахопу.

Гульнявы сезон 2020/21 пачынала лістападаўскім кантрактам з «Энерга Торунь».

У студзені 2021 года падпісала кантракт з баскетбольным клубам «Цмокі-Мінск».

Катэгорыя:Баскетбалісткі  ЗША
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Цмокі-Мінск»
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай ЗША па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі «Чыкага Скай»
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Эліцур» Халон
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Канбера Кэпіталз»
Астравы Шумагіна

**Астравы Шума́гіна** () — архіпелаг каля паўднёвага ўзбярэжжа паўвострава Аляска (ЗША). Агульная плошча — 1192,369 км². Насельніцтва (2000 г.) — 953 чалавекі.

## Геаграфія 
Астравы Шумагіна месцяцца ў заходняй частцы заліва Аляска. Іх агульная колькасць — каля 20 астравоў. Найбуйнейшы востраў Унга (442,188 км²) знаходзіцца ўсяго ў 6,3 км на поўдзень ад паўвострава Аляска. Архіпелаг утвораны ў выніку тэктанічных зрухаў у раёне напаўзання Паўночна-Амерыканскай пліты на Ціхаакіянскую пліту. Для яго характэрна частая сейсмічная актыўнасць. Канчаткова астравы адлучыліся ад паўвострава Аляска пасля заканчэння ледавіковага перыяду. Суша складзена гранітамі і вулканічнымі асадкавымі пародамі. На астравах знойдзены радовішчы золата.

Клімат марскі вільготны. Тэмпература паветра на працягу года вагаецца паміж −10 °C і +15 °C. Узімку характэрны частыя штормы, аднак вада каля ўзбярэжжа не замярзае.

## Прырода 
На астравах Шумагіна вылучаюцца 2 асноўныя экалагічныя зоны. На прыбярэжных раўнінах дамінуе лугавая і лясная расліннасць, вышэй — тундра. Фаўна прадстаўлена шматлікімі марскімі птушкамі, ластаногімі, бурымі мядзведзямі, чарнабурымі лісамі і г. д. У мінулым каля берагоў сустракаліся марскія каровы.

## Гісторыя 
Астравы Шумагіна былі здаўна населены алеутамі, якія называюць іх *Qagiiĝun*. 30 жніўня 1741 г. былі адкрыты расійскай экспедыцыяй на чале з В. Берынгам, названы ў гонар аднаго з чальцоў экспедыцыі. У апісанні 1839 г. на астравах узгадваюцца 12 вёсак. Акрамя мясцовых алеутаў, сюды былі пераселены алеуты з усходняй часткі Алеуцкіх астравоў. У 1867 г. архіпелаг быў перададзены пад кантроль ЗША. У пачатку XX ст. была створана рыбаперапрацоўчая прамысловасць, якая застаецца асновай эканомікі да нашых дзён.

## Спасылкі 
* Geologic Report for the Shumagin Planning Area
* Shumagin Islands, Home of Storms and Fog
* Region History — Eastern Aleutian Tribes
* An archaeological survey of the outer Shumagin Islands

Катэгорыя:Астравы Аляскі
Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Архіпелагі
Катэгорыя:Вулканічныя астравы
Канскі кінафестываль 2021

**74-ы Канскі кінафестываль** праходзіў з 6 па 17 ліпеня 2021 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «Тытан» рэжысёркі Жуліі Дзюкурно.

## Лаўрэаты 
## Спасылкі 
* Вялікае кінаспаборніцтва на 74-м Канскім фестывалі — zviazda.by 

Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 2021 года
Катэгорыя:Ліпень 2021 года
Катэгорыя:2021 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Брытні Джонс

**Брытні Джонс** (нар. , Чыкага, ЗША) — амерыканская баскетбалістка.

## Кар’ера 
Пачала баскетбольную кар’еру ў адной са старэйшых школ Чыкага. Пасля чаго паступіла ва Універсітэт Алабамы і 4 гады выступала за мясцовую каманду.
 
Прафесійная кар’ера разыгрываючай пачалася ў адным з клубаў Пуэрта-Рыка. Потым быў пераезд у Еўропу: Грэцыя, Ісландыя, Румынія, Расія, Бельгія і цэнтральна-амерыканскі Сальвадор. 2020 год пачала ў польскай «Сляза Вроцлаў», а потым перабралася ў грэцкі «Апоель». У 11 матчах яна адзначалася ў сярэднім 15.7 ачкамі, 3 падборамі, 2.8 асістамі і 2.1 перахопамі.

У ліпені 2021 года падпісала кантракт з баскетбольным клубам «Цмокі-Мінск».

Катэгорыя:Баскетбалісткі ЗША
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Цмокі-Мінск»
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Хапаэль» Петах-Тыква
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Касторс» Брэйн
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Эльфік» Фрыбур
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Ф’ёльнір» Рэйк’явік
Ружамберак (жаночы баскетбольны клуб)

**Ружамберак** — славацкі жаночы баскетбольны клуб з горад Ружамберак, Славакія.

## Гісторыя 
Гісторыя пачынаецца з 1938 года, калі ў гімназіі Ружамбероку ўвялі спартыўную гульню «баскетбол». Але афіцыйнай датай заснавання каманды лічыцца 1941 год.

З 1979 года клуб выступае ў элітным дывізіёне і з’яўляецца самым паспяховым у сваёй краіне. На яго ліку тры чэмпіёнскіх тытулы ў часы Чэхаславакіі і 11 — у гісторыі незалежнай Славакіі. Двойчы перамагаў у самым прэстыжным кантынентальным спаборніцтве па баскетболе — Еўралізе пад кіраўніцтвам знакамітага трэнера Наталлі Хейкавай.

## Легіянеры 
*  Любоў Алёшкіна (2008—2009)
*  Алеся Лаловіч (2009—2010)
*  Аляксандра Тарасава (2010—2011)
*  Джэні Сміт (2017)
*  Джаніса Джэфры (2018—2019)
Енісей (жаночы баскетбольны клуб)

**Енісей** — расійскі жаночы баскетбольны клуб з Краснаярска, Расія, уваходзіць з у структуру баскетбольнага клуба «Енісей»

## Гісторыя 
Каманда была створана ў 1980 годзе ў краснаярскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце пад назвай «Медык». І ўжо ў першым сезоне выйграла срэбра чэмпіянату СССР сярод прадстаўнікоў медыцынскіх ВНУ. Пад канец 1980-х заявілася ў другую лігу чэмпіянату СССР, дзе ў 1991 годзе заняла першае месца. Але пагуляць у першай лізе саюзнага першынства не атрымалася ў сувязі з распадам краіны.

## Назвы 
* Медык (1980—1991)
* Вікторыя (1991—1994)
* Шэлен (1994—2008)
* Краснаярачка (2008—2012)
* Енісей (з 2012)

## Трэнеры 
* Вольга Шунейкіна (з 2012)

## Легіянеры 
* Вікторыя Гаспер (з 2022)
*  Шэнан Мак-Калум (2017)
*  Даніэль Мак-Крэй (2019—2020)
*  Марыя Папова (2015—2016)

Катэгорыя:Енісей (жаночы баскетбольны клуб)
Дзімітрый Аляксандравіч Паўскі

**Дзімітрый Аляксандравіч Паўскі** (; , в. Максаціха, Цвярская губерня — , Калінінская вобласць, РСФСР, НКУС) — праваслаўны протаіерэй, свяшчэннамучанік.

## Біяграфія 
Сын святара Аляксандра Паўскага, брат Грыгорыя Паўскага. У 1899 годзе скончыў Казанскую духоўную акадэмію са ступенню кандыдата багаслоўя. Выкладаў арыфметыку, геаметрыю, рускую мову ў епархіяльным жаночым вучылішчы ў Ржэве Цвярской губерні, у народных вучылішчах Наўгародскай губерні. Рукапаложаны ў протадыякана, святара 20 лістапада 1903 года. Накіраваны ў Мінск. 

Служыў павятовым назіральнікам царкоўна-прыходскіх школ горада. У 1904—1908 старшыня Мінскага епархіяльнага вучылішчнага савета. З 1910 года настаяцель Петрапаўлаўскага кафедральнага сабора ў Мінску, назіральнік царкоўна-прыходскіх школ пры саборы. Адначасова выкладаў у Мінскай духоўнай семінарыі дагматычнае і асноўнае багаслоўе, гісторыю і інш., Мінскай жаночай гімназіі. З 1912 года дэпутат ад духоўнага ведамства ў Губернскае земскае таварыства, член Мінскай духоўнай кансісторыі. 

З1917 года служыў у Свята-Духавым храме ў Астрашыцкім Гарадку Мінскага павета. Узнагароджаны скуф’ёй (1905), камілаўкай (1908), нагрудным крыжам (1909). Быў дзейным членам і сакратаром Мінскага аддзела Усерасійскага нацыянальнага саюза, вядомай нацыянал-манархічнай арганізацыі.

Па ўсталяванні савецкай улады, у 1920—1923 гадах пазбаўлены выбарчых правоў. У сярэдзіне 1920-х гадоў настаяцель (паводле звестак, якія захоўваюцца ў НГАБ) Успенскай царквы вёсцы Крыжагор’е Менскага павета. Быў прыхільнікам утварэння Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы, прымаў удзел у з’ездзе духавенства і вернікаў Менскай епархіі 9—10 ліпеня 1927 года ў Менску.

У першы раз арыштаваны ў 1931 годзе. Абвінавачваўся ў «агітацыі супраць калгасаў» і ў «нежаданні адмовіцца ад сану». Асуджаны да 5 гадоў лагераў. Пасля датэрміновага вызвалення ў 1933 годзе служыў у храме сяла Ульянаўскае (Ульянава) Пагарэльскага раёна Цвярской (Калінінскай) вобласці. Зноў арыштаваны 23 ліпеня 1937 года. Пад следствам ўмтрымліваўся ў турме Зубцова Цвярской вобласці. Абвінавачваўся ў «контррэвалюцыйнай шпіёнскай дзейнасці» і «антысавецкай агітацыі». 10 жніўня 1937 года тройкай НКУС прыгавораны да расстрэлу. 

Пасмяротна рэабілітаваны 27 красавіка 1989 года Цвярской абласной пракуратурай. Асабовая справа № 33362-с захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.

У 1999 Сінодам Беларускай праваслаўнай царквы далучаны да ліку святых новамучанікаў.

## Сям’я 
Меў сына Аляксандра Паўскага (нарадзіўся ў 1908 годзе ў Мінску). Арыштаваны 29 лютага 1932 года ў Менску, 14 ліпеня 1932 года асуджаны за «падробку дакументаў вязню, які ўцёк з канцлагера» да 3 гадоў ссылкі ў Казахстан. Далейшы лёс невядомы. Рэабілітаваны 28 лютага 1992 года пракуратурай Беларусі. 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Навамучанікі ў СССР
Катэгорыя:Свяшчэннамучанікі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Цвярской вобласці
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Расстраляныя ў РСФСР
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Праваслаўныя святары Беларусі
Зіновій Рыгоравіч Калабанаў

**Зіновій Рыгоравіч Калабанаў** (, Арофіна, Уладзімірская губерня — , Мінск) — савецкі танкіст-ас, у Вялікую Айчынную вайну — старшы лейтэнант, камандзір роты цяжкіх танкаў, у пасляваенны час — падпалкоўнік запасу.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 25 снежня 1911 года ў в. Арофіна Уладзімірскай губерні.

20 жніўня 1941 года экіпаж танка КВ-1 Зіновія Калабанава на подступах да Ленінграда ў адным баі падбіў з засады 22 танка суперніка ў раёне важнага стратэгічнага транспартнага вузла Войскавіцы-Краснагвардзейск. Усяго ж паўротай Калабанава, якая складалася з пяці цяжкіх танкаў КВ-1, сумесна з курсантамі пагранічнага вучылішча і апалчэнцамі Ленінграда ў гэты дзень у гэтым раёне было падбіта 43 нямецкіх танка.

10 ліпеня 1945 года прызначаны намеснікам камандзіра 69-га танкавага батальёна 14-га механізаванага палка 12-й механізаванай дывізіі 5-й гвардзейскай танкавай арміі ў Баранавіцкай ваеннай акрузе.

10 снежня 1951 года быў пераведзены ў Групу савецкіх войскаў у Германіі, дзе праходзіў службу да 1955 года.

10 снежня 1955 года пареведзены ў Беларускую ваенную акругу.

5 ліпеня 1958 года, ва ўзросце 48 гадоў, падпалкоўнік Калабанаў быў звольнены ў запас. Працаваў на Мінскім аўтазаводзе спачатку майстрам АТК, затым кантралёрам АТК, меў значок «Ударнік камуністычнай працы».

Памёр 8 жніўня 1994 года ў Мінску. Пахаваны ў Мінску на Чыжоўскіх могілках.

## Спасылкі 
* Незабыўны подзвіг танкіста
* Дзесяць міфаў пра Зіновія Калабанава 

Катэгорыя:Танкісты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ніжагародскай вобласці