open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Марыя Антонаўна Вайцяшонак

**Марыя Антонаўна Вайцяшонак** (, , Алтайскі край) — беларуская пісьменніца.

## Біяграфія 
Пасля смерці бацькоў выхоўвалася ў дзіцячых дамах Змяінагорска, Масквы, Ракава. Працавала на Мінскім камвольным камбінаце прадзільшчыцай, адначасова вучылася завочна ў Беларускім дзяржаўным універсітэце на філалагічным факультэце (скончыла ў 1972). Працавала ў школах вёсак Боркі, Роўбіцк Пружанскага раёна, Схоліна, Дунілавічы Пастаўскага раёна, у Мядзелі, выхавальніцай дзіцячага сада ў Мінску. З 1974 г. на журналісцкай працы ў «Сельской газете», часопісах «Нёман», «Беларусь», штотыднёвіку «Літаратура і мастацтва». Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1990 г.

У друку выступае з 1959 г. Аўтар кнігі нарысаў «Сярод блізкіх людзей» (1988). Выступае таксама з апавяданнямі і казкамі.

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах. Т.3, Мн., 1997

Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі_газеты_«Сельская_газета»
Рэліквія

250px|thumb|Сандалі Ісуса
**Рэліквія** (ад лацінскага дзеяслова relinquere — «заставацца») — шанаваная рэч, звязаная з гістарычнымі або рэлігійнымі падзеямі мінулага. Рэліквіі бываюць гістарычнымі і рэлігійнымі. Гістарычныя рэліквіі з’яўляюцца свайго роду дакументамі, сведкамі былых падзей. Яскравымі гістарычнымі рэліквіямі з’яўляюцца баявыя сцягі, рукапісы і старажытныя манускрыпты, рэгаліі ўлады, дзяржаўныя друку.

Рэлігійныя рэліквіі бываюць сапраўднымі ці ж падробленымі, а таксама вобразна-паэтычнымі, заснаванымі на народнай міфалогіі. З рэліквіямі, як правіла, звязаныя самастойныя і своеасаблівыя культы, якія існуюць унутры рэлігій. Сярод рэліквій розных рэлігій — Крыж Ефрасінні Полацкай, Дзіда Лёсу, Сцяна Плачу, Чорны камень Каабы, Зуб Буды. Хрысціянскія рэліквіі захоўваюцца ў спецыяльных рэлікварыях.

Сямейныя рэліквіі — дакументы, прадметы, якія належаць сям’і або роду і перадаюцца па спадчыне з пакалення ў пакаленне.

Тэхнічныя рэліквіі — экзэмпляры машын або іншых тэхнічных прылад, якія адносяцца да тыпаў, выпушчаных у мінулым і даўно не выкарыстоўваюцца, але захаваліся ў працаздольным ці адноўленым стане.

## Літаратура 
*
Катэгорыя:Рэлігійны культ
Алег Уладзіміравіч Салтук

**Алег Уладзіміравіч Салтук** (, в. Рыжэнькі, , Віцебская вобласць — ) — беларускі паэт і перакладчык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і патомных хлебаробаў, якая ў 1962 годзе пераехала на радзіму бацькі ў вёску Якаўкі Ушацкага раёна. Да школы бацька навучыў сына чытаць, а маці ў раннім дзяцінстве прывіла любоў да песні.

У 1963 годзе А. Салтук скончыў Мішкавіцкую сярэднюю школу і паступіў на аддзяленне рускай мовы і літаратуры Магілёўскага педагагічнага інстытута імя Аркадзя Куляшова. Пасля заканчэння інстытута ў 1967 годзе служыў у Савецкай Арміі. У 1969—73 гадах — адказны сакратар раённай газеты «Патрыёт» (г. п. Ушачы). 3 1974 года — уласны карэспандэнт абласной газеты «Віцебскі рабочы». 3 1980 года па 1999 год — сакратар Віцебскага абласнога аддзялення Саюза беларускіх пісьменнікаў.

Член Віцебскага абласнога аддзялення Саюза пісьменнікаў Беларусі.

Жыў у Віцебску. Памёр  года.

## Творчасць 
Першы верш надрукаваў у 1965 годзе ў газеце «Магілёўская праўда» з адабрэння А. В. Пысіна, які быў яго першым літаратурным настаўнікам. Асноўныя матывы паэзіі А. Салтука — любоў да Радзімы, роднай зямлі, гераічная памяць беларускага народа, клопаты і трывогі нашых дзён, пачуцці сяброўства і кахання, няпростыя чалавечыя адносіны.

Аўтар зборнікаў паэзіі «Пачатак дня» (1974), «Працяг» (1977), «Святло зямлі» (1982), «На далонях жыцця» (1988), «Святло зямлі» — выбранае (1992), «Трывога лёсу» (1996), «Не разлюбі» (2003), «На вейцы веку» (2006).

Творы паэта перакладаліся таксама на ўкраінскую, польскую, рускую, балгарскую, нямецкую, асецінскую мовы. А. Салтук перакладаў на беларускую мову вершы рускіх і ўкраінскіх паэтаў.

## Узнагароды 
Лаўрэат літаратурных прэмій Ленінскага камсамола Віцебшчыны, імя Уладзіміра Караткевіча, часопіса «Маладосць», «Сузор'е муз», «Залаты купідон» (2011). Узнагароджаны медалямі.

## Літаратура 
* Алег Салтук // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 2002. — Т. 14. — С. 116.
* Алег Салтук // Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. / рэдкал.: І. Э. Багдановіч [і інш.]. — Мн., 1995. — Т. 5. — С. 246—248.

Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Выпускнікі Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Аркадзя Куляшова
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты Купідон»
Марына Мікітаўна Барсток

**Марына (Марыя Мікітаўна) Барсток** (, в. Наркавічы, Верхнядзвінскі раён — чэрвень , Мінск) — беларускі літаратуразнавец, паэтэса. Кандыдат філалагічных навук (1950).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сялянскай сям’і. У 1935 г. скончыла Полацкі педагагічны тэхнікум. Два гады настаўнічала ў мятэчку Ветрына на Віцебшчыне. Вучылася завочна ў Магілёўскім педагагічным інстытуце, з 1937 г. — студэнтка Мінскага педагагічнага інстытута імя Горкага, потым аспірантуру пры Інстытуце мовы, літаратуры і мастацтва АН БССР. У 1949—1979 гг. — навуковы супрацоўнік Інстытута літаратуры імя Я. Купалы АН БССР.

## Творчасць 
У друку пачала выступаць з 1949 г. Напісала кнігі «Вобраз станоўчага героя ў творчасці Якуба Коласа» (1951), «Пятро Глебка» (1952), «Вывучэнне творчасці Кузьмы Чорнага ў школе» (1959; другое, дапоўненае выданне ў 1973), «Максім Багдановіч» (1961; другое, дапоўненае выданне ў 1974), «Адзінства і разнастайнасць сучаснай беларускай паэзіі» (1973), «Руплівы поўдзень: Нарыс творчасці Генадзя Бураўкіна» (1984). Выдала брашуру «Пятрусь Броўка» (1955), «Віднейшы беларускі дзіцячы пісьменнік Янка Маўр» (1958), «Максім Танк» (1962), «Вялікі Кастрычнік і беларуская літаратура» (1977) і інш. Адна з аўтараў «Гісторыя савецкай беларускай літаратуры» (1966), «История многонациональной советской литературы» (1977), «История белорусской советской литературы» (1977), дапаможніка для студэнтаў ВНУ «Беларуская дзіцячая літаратура» (1966). Выступала ў перыядычным друку з вершамі і артыкуламі па пытанням дзіцячай літаратуры.

## Літаратура 
* Барсток Марына (Марыя Мікітаўна) // Беларуская энцыклапедыя: у 18 т. — Мн.: БелЭн., 1996. — Т. 2. — С. 318.

Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Верхнядзвінскім раёне
Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Мікола Ганчароў

**Мікола (Мікалай Іванавіч) Ганчароў** (, в. Заполле, Віцебскі раён — ) — беларускі графік, мастацтвазнавец, пісьменнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў в. Заполле. Скончыў Маскоўскі паліграфічны інстытут у 1959 годзе. Працаваў на радыё, у Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору НАН Беларусі, з 1963 года — галоўны мастак Дзяржкамвыда Беларусі.

Памёр  года. Пахаваны на Усходніх могілках Мінска.

## Творчасць 
Аформіў кнігі «Жывапіс Беларусі» (1980), «Янка Купала ў творчасці мастакоў» і «Якуб Колас у творчасці мастакоў» Ю. Карачуна (1982), «Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва Беларусі XII — ХVIII стст.» (1984, усе разам з Генадзем Галубовічам), «Беларускія мастакі пра Вялікую Айчынную вайну» (1985; складальнік і аўтар тэксту), «Беларуская кніжная графіка» (1987), «Беларускі палітычны плакат» (1989; складальнік і аўтар тэксту, з Галубовічам) i інш.

Аўтар зборнікаў вершаў і казак «Веснавая завязь» (1962), «Мішка-пілот» (1966), «Карусель» (1971), «Касмалёт» (1979), «Зямля ў квецені» (1983), «Касманаўтам быць хачу» (1984) і інш., мастацтвазнаўчых даследаванняў пра беларускіх мастакоў. Пісаў на рускай і беларускай мовах.

## Літаратура 
* Ганчароў Мікалай Іванавіч // Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. / рэдкал.: І. Э. Багдановіч [і інш.]. — Мн., 1993. — Т. 2. — С. 110—112.

Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Графікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Скала

[thumb|right|Падградскія скалы, [Втачнік]]
**Скала** — каменная груда са стромкімі схіламі і вострымі выступамі; выхад каменных горных парод са стромкімі схіламі і звычайна востраканцовымі вяршынямі.

Скалы не пакрыты ці пакрыты малаважна вышэйшымі раслінамі, звычайна расліннасць складаюць мохі, водарасці і лішайнікі.

Скалы могуць знаходзіцца на значнай адлегласці ад моры ці акіяна, утвараць бераг, выступаць над воднай паверхняй у выглядзе невялікага вострава ці ўздымацца над глыбінямі на малаважнай адлегласці ад паверхні мора.

## Гл. таксама 
* Скалалажанне
* Скала Парус
* Залатая Брама (скала)
* Алькатрас
* Горная парода
Альхімовіч

**Альхімовіч** — беларускае і польскае прозвішча:

* Віктар Міхайлавіч Альхімовіч — беларускі вучоны ў галіне кардыялогіі.
* Гіяцынт Альхімовіч — польскі мастак.
* Казімір Альхімовіч — польскі мастак.
* Пётр Альхімовіч — беларускі кампазітар
Клод Джордж Боўз-Лаян

**Клод Джордж Боўз-Лаян** (14 сакавіка 1855 — 7 лістапада 1944) — лорд Гламіс, пазней чатырнаццаты граф Стратморскі і Кінгхарнскі. Елізавета Боўз-Лаян была чацвёртай дачкой і дзявятай з 10 дзяцей, якія нарадзіліся ад яго шлюбу з Сесіліяй Нінай Кавендыш-Бентынк.

## Жыццё 
Клод нарадзіўся ў Lowndes Square у Лондане ў сям’і трынаццатага графа Стратморскага і Кінгхарнскага. Яго малодшы брат, Патрык, у 1887 годзе выйграў Уімблданскі турнір.
Пасля навучання ў Ітанскім каледжы яго заклікалі ў Брытанскую армію.

Пасля смерці яго бацькі, графа Стратморскага і Кінгхарнскага 16 лютага 1904 года, ён атрымліваў у спадчыну ўсе яго ўладанні і тытулы.

У 1936 годзе брат мужа яго дачкі, кароль Эдуард VIII адрокся ад прастола, і муж яго дачкі Елізаветы стаў каралём Георгам VI. Як бацьку каралевы, яму прысвоілі Ордэн Падвязкі.

## Сям’я 
Ажаніўся з Сесіліяй Нінай Кавендыш-Бентынк 16 ліпеня 1881 года. У іх было 10 дзяцей.

Катэгорыя:Кавалеры ордэна Падвязкі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чартапалоху
Катэгорыя:Графы пэрства Злучанага каралеўства
Катэгорыя:Графы Шатландыі
Тамара Канстанцінаўна Чабан

**Тамара Канстанцінаўна Чабан** (, вёска Чабаны, , Віцебская вобласць — , ) — беларускі літаратуразнавец, педагог, грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
У 1969 годзе скончыла Чарневіцкую сярэднюю школу. Пасля заканчэння філалагічнага факультэта БДУ (1974) выкладала беларускую мову і літаратуру ў Ветрынскай сярэдняй школе Полацкага раёна. Завочна закончыла аспірантуру пры кафедры беларускай літаратуры БДУ (1980). У 1978 годзе пераехала ў Мінск. Працавала старшым карэктарам у выдавецтве «Навука і тэхніка».3 1981 г. — навуковы супрацоўнік Інстытута літаратуры імя Янкі Купалы Акадэміі навук Беларусі. У 1982 г. абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Рамантычныя тэндэнцыі ў сучаснай беларускай паэзіі». Абіралася старшынёй савета клуба «Братэрства», членам рэдкалегіі штогоднікаў «Дзень паэзіі» — 88 і 89 гг. Вяла шырокую дзейнасць у абарону прыроды.

Літаратурную творчасць пачала з вершаў, якія пісала яшчэ калі вучылася ў сярэдняй школе. У друку ўпершыню выступіла ў 1977 г. з рэцэнзіяй на кнігу В. Іпатавай «Парасткі» («Літаратура і мастацтва»). Яе артыкулы па праблемах сучаснага літаратурнага працэсу друкаваліся на старонках рэспубліканскіх і саюзных выданняў, а таксама ў зборніках «Песні беларускай валадар», «Узроўні фальклорных уплываў» і інш.

Тэматыка літаратурных даследаванняў Тамары Чабан была скіравана на літаратурны працэс XX ст. Для артыкулаў характэрныя філасафічнасць, заглыбленасць у праблемы літаратурнага працэсу, уважлівы падыход да яго акалічнасцей і супярэчнасцей, праніклівы роздум над рэчаіснасцю.

Тамара Чабан з'яўляецца аўтарам шматлікіх творчых партрэтаў, рэцэнзій на кнігі вершаў Раісы Баравіковай, Анатоля Грачанікава, Вольгі Іпатавай, Галіны Каржанеўскай, Ніны Мацяш, Яўгеніі Янішчыц і інш. Яе працы пазначаны шырынёй аўтарскага погляду, прафесійнай падрыхтаванасцю, аналітычнай заглыбленасцю, навуковасцю, эмацыянальнасцю, уменнем весці гаворку пра значнае.

Аўтар кніг пра паэзію «Крылы рамантыкі» (1982 г.), «Сучасная паэзія і фальклор» (1988 г.).

## Літаратура 
* 
* Чабан Тамара // Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. / рэдкал.: І. Э. Багдановіч [і інш.]. — Мн., 1995. — Т. 6. — С. 242—243.

Катэгорыя:Педагогі СССР
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы СССР
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі СССР
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі Беларусі
Саадзі

**Абу Мухамад Муслім ад-Дзін ібн Абд Алах Саадзі Шыразі** (перс. ابومحمد مصلحالدین بن عبدالله سعدی شیرازی; каля 1181-1291) — персідскі паэт-мараліст, прадстаўнік практычнага, жыццёвага суфізма.

## Біяграфія 
Жыццё Саадзі падзяляюць на тры перыяды: школьны (1205-1226), падарожны (1226-1256) і шэйхскі (1256-1291). Мянушка «Саадзі» паходзіць ад імя атабека Фарса Саадзі ібн Зангі (1195-1226), якому служыў яшчэ бацька паэта, які рана памёр, і які прыняў удзел у выхаванні Мусліма ад-Дзіна. Пад апекай Саадзі ібн Занги Муслім ад-Дзін паступіў у медрэсэ Нізамія ў Багдадзе. Вучыўся ў суфійскіх шэйхаў і імкнуўся прасякнуцца іх аскетычнымі ідэаламі. Аднак вершы, напісаныя Саадзі у той час, дыхаюць юнацкай любоўю да жыцця і яго радасцяў; і сам ён у старасці прызнаваўся, што ўсе перакананні шэйха Абуль-Фараджа Джузіі не маглі яго вылечыць ад любові да музыкі. Нашэсце манголаў на Іран і зрыньванне Саадзі ібн Зангі ў 1226 годзе прымусіла Саадзі бегчы, і на працягу 30 гадоў лёс, поўны усякіх выпрабаванняў, бесперапынна кідаў яго то ў адзін, то ў другі канец мусульманскага свету. У Індыі, у Суменаце, для захавання свайго жыцця Саадзі прытворна прыняў веру зараастрызму і потым бег, забіўшы каменем вартавога жраца. У Мецы, большай часткай пешшу, Саадзі пабываў 14 разоў. Дзякуючы бліскучым ведам класічнай арабскай мовы ён стаў прапаведнікам ў Дамаску і Баальбеку, але пачаў стамляцца светам і адасобіўся ў пустыні пад Іерусалімам. Тут ён трапіў у палон да крыжакоў, якія перавезлі яго на сірыйскае ўзбярэжжы, у Трыпалі, і прымусілі там рыць акопы для крэпасці. Яго за 10 чырвонцаў выкупіў адзін знаёмы багацей з Алепа, прывёз да сябе і жаніў на сваёй нягеглай і сварлівай дачкі. Ратуючыся ад невыноснага сямейнага жыцця, Саадзі збег у Паўночную Афрыку. Пасля Саадзі апынуўся ў родным Шыразе (1256) і пад заступніцтвам Абу-Бекра, сына нябожчыка Саадзі, пражыў у Падгародным манастыры да канца жыцця.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Постаці суфізму
Катэгорыя:Персідскамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты XIII стагоддзя
Катэгорыя:Паэты Ірана
Белыя скалы Дуўра

**Белыя скалы Дуўра** () — крэйдавыя скалы на ўзбярэжжы Кента.

Сваю назву скалы атрымалі ад горада Дуўр, па абодва бакі якога яны размешчаны. Дуўрскія скалы дзякуючы яркаму колеру бачныя з французскага мыса Гры-Нэ («*Шэрага мыса*»). Вышыня скал дасягае 107 м. Хоць падобныя крэйдавыя скалы не рэдкасць для паўднёвага ўсхода Англіі, менавіта Дуўрскія з’яўляюцца найбольш папулярнымі. Ім прысвечана мноства твораў. Дуўрскія Белыя скалы здаўна служылі сярод маракоў сімвалам набліжэння да берагоў Англіі. Менавіта Белым скалам Англія абавязана рымскай назве *«Альбіён»* (*«albus»* — «*белы*»).

Утварэнне Скал паходзіла ў мелавым перыядзе.

На скалах размешчаны Дуўрскі замак, празваны «*Ключом да Англіі*».

## Гл. таксама 
* Сем сясцёр, скалы
* Бічы-Хед
* Белыя скалы Дуўра, фільм

Катэгорыя:Дуўр
Катэгорыя:Кент
Катэгорыя:Скалы
Катэгорыя:Берагі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Геаграфія Англіі
Бо Дзідлі

**Бо Дзідлі** (; таксама вядомы як **Элас Мак-Дэніел**, ; пры нараджэнні *Элас Ота Бэйтс*, ; , Мак-Комб, штат Місісіпі, ЗША — , Арчэр, штат Фларыда, ЗША) — амерыканскі спявак, гітарыст, аўтар песень. Адзін з родапачынальнікаў рок-н-ролу. Ён прыўнёс у папулярную музыку шэраг змен, уключаючы энергічныя гітарныя рытмы і паскораныя пераходы. Бо Дзідлі выкарыстаў пры гульні спецыфічную гітару прамавуголнай формы. Бо Дзідлі лічаць адным з заснавальнікаў рок-музыкі (яго называюць «The Originator»). Ён уладальнік ганаровай прэміі «Грэмі» за жыццёвыя дасягненні (1998) і адзін з дваццаці найвялікшых музыкантаў у гісторыі рок-н-ролу (па меркаванні часопіса Rolling Stone). У 2005 годзе Бо Дзідлі адзначыў шасцідзесяцігадовы юбілей музычнай кар’еры гастролямі па Аўстраліі і Еўропе. У маі 2007 года музыка перанёс інсульт на сцэне падчас канцэрту, пасля чаго страціў здольнасць гаварыць; 2 чэрвеня 2008 г. Бо Дзідлі памёр у бальніцы горада Арчэр ў Фларыдзе ў выніку сардэчнага прыступу.

## Дыскаграфія 
* *Bo Diddley* (1958)
* *Go Bo Diddley* (1959)
* *Have Guitar-Will Travel* (1960)
* *Bo Diddley In The Spotlight* (1960)
* *Bo Diddley Is A Gunslinger* (1960)
* *Bo Diddley Is A Lover* (1961)
* *Bo Diddley’s A Twister* (1962)
* *Bo Diddley Deagles* (1962)
* *Bo Diddley & Company* (1962)
* ''Surfin' with Bo Diddley* (1963)
* *Bo Diddley’s Beach Party* (1963)
* *Bo Diddley’s 16 All-Time Greatest Hits* (1964)
* *Two Great Guitars* (з Чакам Беры) (1964)
* *Hey Good Lookin'* (1965)
* *500 % More Man* (1965)
* *The Originator* (1966)
* *Super Blues* (з Мадзі Уотэрсам і Літл Уолтэрам) (1967)
* *Super Super Blues Band* (з Мадзі Уотэрсам і Хаўлін Вульфам) (1967)
* *The Black Gladiator* (1970)
* *Another Dimension* (1971)
* *Where It All Began* (1972)
* *Got My Own Bag of Tricks* (1972)
* *The London Bo Diddley Sessions* (1973)
* *Big Bad Bo* (1974)
* *20th Anniversary of Rock & Roll* (1976)
* *I’m A Man* (1977)
* *Ain’t It Good To Be Free* (1983)
* *Bo Diddley & Co — Live* (1985)
* *Hey…Bo Diddley in Concert* (1986)
* *Breakin' Through The BS* (1989)
* *Living Legend* (1989)
* *Rare & Well Done* (1991)
* *Live At The Ritz* (з Роні Вудам) (1992)
* *This Should Not Be* (1993)
* *Promises* (1994)
* *A Man Amongst Men* (1996)
* *Moochas Gracias* (з Anna Moo) (2002)
* *Dick’s Picks #30* (2003) (сесія 1972 года з 5 песень з The Grateful Dead)
* *Bo’s The Man! — Live On Tour'' (2007)  (перавыданне канцэрту 1980 г.)

## Спасылкі 
* Bo Diddley — Афіцыйны сайт Bo Diddley

Катэгорыя:Выканаўцы рок-н-рола
Катэгорыя:Гітарысты ЗША
Катэгорыя:Гітарысты паводле алфавіта
Катэгорыя:Рок-музыканты ЗША
Катэгорыя:Выканаўцы, уключаныя ў Залу славы рок-н-рола
Алесь Шашкоў

**Алесь (Аляксандр Андрэевіч) Шашкоў** (, Раманоўшчына, , Віцебская вобласць — ) — беларускі пісьменнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Па заканчэнні сярэдняй школы (1941) пайшоў у Савецкую Армію. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Быў двойчы паранены. Пасля дэмабілізацыі (1947) — адказны сакратар чашніцкай раённай газеты «Сцяг сацыялізму». У 1950 г. скончыў Рэспубліканскую партыйную школу пры ЦК КПБ і стаў працаваць у газеце «Звязда». У 1954—1957 гг. — рэдактар аддзела часопіса «Калгаснік Беларусі». Скончыў Вышэйшыя літаратурныя курсы ў Маскве (1959), завочна — Літаратурны інстытут імя Максіма Горкага (1961). Працаваў адказным сакратаром рэдакцыі газеты «Літаратура і мастацтва», старшым рэдактарам на Беларускім радыё, галоўным рэдактарам у Міністэрстве культуры БССР, загадчыкам рэдакцыі ў выдавецтве «Народная асвета».

## Творчасць 
Друкуецца з 1947. Аўтар зборнікаў апавяданняў «Змена» (1951), «Абуджэнне» (1955), «На рачных плёсах» (1956), «Ранняй вясною» (1957), «Сонца тушыць зоркі» (1959), «На вадзе і такое здараецца» (1966), зборніка аповесцей «Лань — рака лясная» (1979), раманаў «Спытай сваё сэрца…» (1971), «Навальніца спее ў цішыні» (1995). У іх тэмы перажытага на вайне, пасляваеннага жыцця вёскі, складанасць і непаўторнасць чалавечых характараў.

## Узнагароды 
* Узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі і медалямі.

## Творы 
* Лань — рака лясная: аповесць / А. Шашкоў. — Мн., 1960. — 148 с.
* На вадзе і такое здараецца: апавяданні / А. Шашкоў. — Мн., 1966. — 107 с.
* На рачных плёсах: апавяданні / А. Шашкоў. — Мн., 1956. — 98 с
* Навальніца спее ў цішыні: аповесць / А. Шашкоў. — Мн., 1969. — 315 с.
* Ранняй вясною: апавяданні / А. Шашкоў. — Мн., 1957.
* Сонца тушыць зоркі: апавяданні / А. Шашкоў. — Мн., 1959. — 142 с.
* Спытай сваё сэрца: раман; Навальніца спее ў цішыні: аповесць / А. Шашкоў. — Мн., 1983. — 575 с.
* Выбранае: раманы / А. Шашкоў. — Мн., 1995.

## Літаратура 
* Шашкоў Алесь Андрэевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. / рэдкал. Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 2001. — Т. 18. — С. 399.
* Шашкоў Алесь // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. / рэдкал. І. П. Шамякін [і інш.]. — Мн., 1987. — Т. 5. — С. 568.
* Алесь Шашкоў // Беларускія пісьменнікі (1917—1990) : даведнік / склад. А. К. Гарадзіцкі. — Мн., 1994. — С. 603.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чашніцкім раёне
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чырвонай Зоркі
Яўгенія Мальчэўская

**Яўгенія Мальчэўская** (*Яўгенія Еўдакімаўна Крыжаноўская*; , вёска Замошша, , Віцебская вобласць — , ) — беларуская паэтэса.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сялянскай сям’і. Вучылася спачатку ў Замошскай пачатковай школе, потым у Заслонаўскай сярэдняй школе. Пасля паступіла ў Бабруйскі тэхнікум гумавай прамысловасці (1965), пасля заканчэння якога (1969) атрымала спецыяльнасць тэхніка-тэхнолага і працавала прасоўшчыцай-вулканізатаршай на Бабруйскім заводзе гумавых вырабаў. У 1970 г. прызначана карэктарам рэдакцыі бабруйскай аб’яднанай газеты «Камуніст», у 1972—1973 гг. супрацоўнік рэдакцыі чашніцкай раённай газеты «Чырвоны прамень», у 1973—1978 гг. вучылася на беларускім аддзяленні філалагічнага факультэта БДУ. Пасля яго заканчэння накіравана на працу ў Раванічы (Чэрвеньскі раён), дзе выкладала ў школе беларускую мову і літаратуру. У 1980 г. пераехала з мужам на Віцебшчыну і працавала ў школе працоўнай моладзі. З 1987 г. выкладала беларускую мову ў школе г. Талачына, з 1989 г. — у сярэдняй школе № 40 г. Віцебск, а затым (да выхаду на пенсію) працавала карэспандэнтам у абласных выданнях «Віцебскі рабочы» і «Выбар», уласным карэспандэнтам па Віцебскай вобласці ў газеце «Белорусская нива».

Член Саюза беларускіх пісьменнікаў з 1990 года.

## Творчасць 
Першыя вершы Я. Мальчэўскай «Залатая мяцеліца», «Серабрыліся ля хат таполі…» і інш. з’явіліся ў 1969 годзе ў газеце «Магілёўская праўда». Затым яе вершы змяшчаліся ў калектыўных зборніках «Вёсны», «Нашчадкі», «Любі будзёны дзень», «Дзень добры, мама», «Дзень паэзіі», у раённым, абласным, рэспубліканскім друку. Аўтар паэтычнага цыкла «Святло асенняе зярнят» (у зб. «Нашчадкі»), зборніка «Залежнасць». Асноўнае ў яе вершах — любоў да Радзімы, яе народа. Пачуццё кахання, сяброўства, узаемаадносіны паміж людзьмі, іх заклапочанасць праблемамі сучаснасці. З’яўляецца аўтарам апавяданняў «Мачаха», «Яраслаўна».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Мальчэўская Яўгенія // Беларускія пісьменнікі: біябібліяграфічны слоўнік: у 6 т. / пад рэд. А. В. Мальдзіса. — Мн., 1994. — Т. 4. — С. 203—204.
* Мальчэўская Яўгенія // Беларускія пісьменнікі (1917—1990) : даведнік /склад. А. К. Гардзіцкі. — Мн., 1994. — С. 362—363.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Паэтэсы
Георгій Саакадзэ

thumb|300px|Саакадзэ
**Георгій Саакадзэ** (груз. გიორგი სააკაძე) (сяло Фелі, каля 1570 - 3 кастрычніка 1629, Асманская імперыя) — грузінскі палкаводзец, ваенны і палітычны дзеяч грузінскага царства Картлі. Актыўны змагар за аб'яднанне сярэднявечнай Грузіі, яшчэ пры жыцці ганараваны народам эпітэта «Вялікі» і таму больш вядомы ў гісторыі, як **Вялікі Маўраві** (груз. დიდი მოურავი).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* http://www.nplg.gov.ge/ic/DGL/work/History_of_Georgia/History_of_Georgia_I/4%20Epokha_razvitogo_feodalizma/16/1.htm

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Военачальнікі Грузіі
Катэгорыя:Военачальнікі Ірана
Катэгорыя:Военачальнікі Турцыі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1570 годзе
Катэгорыя:Памерлі 3 кастрычніка
Катэгорыя:Памерлі ў 1629 годзе
Марыу Суарыш

**Ма́рыу Албе́рту Но́бры Ло́піш Суа́рыш** (; ,  — , ) — партугальскі палітык-сацыяліст, двойчы прэм’ер-міністр Партугаліі, прэзідэнт Партугаліі ў 1986—1996.

## Біяграфія 
Сын педагога, Суарыш яшчэ студэнтам уступіў у Камуністычную партыю (выйшаў у 1951) і актаўна ўдзельнічаў у барацьбе супраць рэжыму Антоніу Салазара. Суарыш неаднаразова арыштоўваўся, што пазбавіла яго магчымасці працаваць па спецыяльнасці выкладчыкам гісторыі і геаграфіі і вымусіла яго стаць юрыстам. Суарыш актыўна ўдзельнічаў у выбарчых кампаніях апазіцыі, у тым ліку ў прэзідэнцкай кампаніі Умберту Дэлгаду ў 1958. Паступова яго погляды станавіліся меней камуністычнымі, і ў красавіку 1964 ён удзельнічаў у стварэнні ў Жэневе партыі *Сацыялістычнае дзеянне Партугаліі*. У сакавіку 1968 Суарыш з сям’ёй быў высланы ў Сан-Тамэ і Прынсіпі, але ўжо праз 8 месяцаў пасля прыходу да ўлады Марселу Каэтану змог вярнуцца на Радзіму. У 1970 Суарыш вымушаны быў з’ехаць за мяжу, дзе ў 1973 удзельнічаў у стварэнні Сацыялістычнай партыі Партугаліі і быў выбраны яе генеральным сакратаром.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Фонд Марыу Суарыша

Катэгорыя:Дэпутаты Еўрапарламента ад Партугаліі
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Партугаліі
Катэгорыя:Камуністы Партугаліі
Катэгорыя:Прэзідэнты Партугаліі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Партугаліі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Партугаліі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лісабоне
Катэгорыя:Сацыялістычны інтэрнацыянал
Сабантуй

**Сабантуй** (, ,  — «свята плуга»)— народнае башкірскае, татарскае і чувашскае свята. Падобныя святы існуюць як у іншых народаў Паволжа (марыйцаў, мардвы, удмуртаў), так і ў некаторых цюркскіх народаў Каўказа (балкарцы і нагайцы), аднак яны маюць сваю спецыфіку. Ёсць і некаторыя адрозненні ў назве свята і асаблівасцях святкаванні сабантуя ў розных этнаграфічных груп башкір, татараў і чувашоў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульнабалшарскія гістарычныя карані Сабантуя 
* Сабантуй: артыкул у «Энцыклапедыі Башкартастан» 
* Сабантуй: артыкул у «Энцыклапедыі Чалябінск»

Катэгорыя:Святы Расіі
Катэгорыя:Татарскія святы
Катэгорыя:Башкірская культура
Катэгорыя:Культура Башкартастана
@

thumb|Адна з тэорый эвалюцыі напісання знака @
thumb|250px|Паштовая марка Беларусі
**@** — друкарскі знак, першапачаткова выкарыстоўваўся ў аплатных дакументах на месцы ,  у значэнні 'па [кошце]' (таксама англ. *at the rate of* 'па [кошце]', *each at* 'кожны / кожная [адзінка тавару] па [кошце]'). Афіцыйная назва знака ў адпаведнасці са стандартамі ISO /ITU/ Unicode — камерцыйнае **at**. У гутарковай беларускай мове дадзены сімвал звычайна называецца *«вітка»*, *«вітушка»* або *«смоўжык»*, *«слімак»* (*сьлімак*, *малпачка* (тар.)).

У лютым 2004 года Міжнародны саюз электрасувязі ўвёў у азбуку Морзэ код для сімвала (@) (· — · — ·), для выгоды перадачы адрасоў электроннай пошты. Код сумяшчае лацінскія літары A і C і адлюстроўвае іх сумеснае графічнае напісанне ў выглядзе лігатуры. Код у Юнікодзе — шаснаццатковы 0040 або дзесятковы 64.

## Назва сімвала @ на іншых мовах 
* Арменія — малпа.
* Украіна — слімак, сабачка, малпачка, жабка, вуха.
* ЗША — кішка.
* Расія — сабачка.
* Карэя — слімак.
* Нідэрланды — «apenstaartje» (малпавы хвост).
* Ізраіль — «штрудзель».
* Іспанія — як і мера вагі «arroba».
* Францыя, Партугалія — як і мера вагі «arrobase».
* Германія, Польшча — малпа, малпавы хвост, малпава вуха, скрэпка.
* Італія — «chiocciola» (слімак).
* Данія, Нарвегія, Швецыя — «snabel-a» (А з лычом) або слановы хобат (А з хобатам).
* Чэхія, Славакія — zavináč (скручаны ў рулецік селядзец пад марынадам).
* Кітай, Тайвань — мышка.
* В’етнам — «скручаная A».
* Грэцыя — макароніна.
* Венгрыя — чарвяк, клешч.

## Спасылкі 
At
At
Катэгорыя:Інтэрнэт
Сабекошт

**Сабекошт** — усе выдаткі, панесеныя прадпрыемствам на вытворчасць і рэалізацыю (продаж) прадукцыі або паслугі. 

Больш поўнае вызначэнне сабекошту: «Сабекошт - гэта вартасная адзнака выкарыстоўваемых у працэсе вытворчасці прадукцыі (работ, паслуг) прыродных рэсурсаў, сыравіны, матэрыялаў, паліва, энергіі, асноўных фондаў, працоўных рэсурсаў і іншых выдаткаў на яе вытворчасць і рэалізацыю». 

У эканамічнай навуцы і для прыкладных задач вылучаецца некалькі тыпаў сабекошту: 
* поўны сабекошт (сярэдні) - суадносіны поўных выдаткаў да аб'ёму вытворчасці; 
* лімітавы сабекошт - гэта сабекошт кожнай наступнай вырабленай адзінкі прадукцыі; 

Пад структурай сабекошту разумеюцца яго склад па элементах або пунктах і іх доля ў поўным сабекошце. 

Віды сабекошту: 
* Сабекошт па пунктах калькуляцыі (размеркаванне выдаткаў для складання сабекошту па пунктах ўліку);
* Сабекошт па элементах выдаткаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Эканамічныя паказчыкі
Катэгорыя:Выдаткі
Сабейскае царства

**Сабейскае царства** або **Саба** — старажытная дзяржава, якая існавала з канца 2-га тысячагоддзя да н. э. па канец III ст. н. э. у паўднёвай частцы Аравійскага паўвострава, у раёне сучаснага Емена (але мела на самым пачатку сваёй гісторыі калонію ў Эфіопіі).

## Гл. таксама 
* Сабеі
* Цары Сабы
* Царыца Саўская
* Астар

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Блізкага Усходу
Катэгорыя:Гісторыя Емена
Катэгорыя:Старажытны Усход
Катэгорыя:Цар Саламон
Катэгорыя:Саба
Катэгорыя:Дамусульманская Аравія
Дуўрскі замак

**Дуўрскі замак** () — адзін з самых вялікіх па плошчы англійскіх замкаў. Размешчаны ў Дуўры, графства Кент, на беразе праліва Па-дэ-Кале паміж Вялікабрытаніяй і Францыяй. З даўніх часоў ён лічыцца «*Ключом да Англіі*» з-за свайго стратэгічна важнага становішча на востраве.

## Гісторыя замка 
Пасля прыходу на Брытанскія астравы рымлян у I ст. н.э. на месцы цяперашняга горада Дуўр імі было заснавана паселішча, у тым ліку былі пабудаваны два маяка. Адзін з іх дагэтуль можна бачыць на тэрыторыі замка.

У 1066 г. Вільгельм I Заваёўнік падчас уварвання ў Англію захапіў замак.
22 мая 1216 г. замак абложвае Людовік VIII. Аблога доўжыцца 3 месяца, аднак замак атрымлівае толькі малаважныя пашкоджанні і 14 кастрычніка 1216 г. Людовік VIII падпісвае перамір'е і вяртаецца ў Лондан.

Падчас Англійскай рэвалюцыі XVII стагоддзя ў 1642 г. замак знаходзіўся ў руках прыхільнікаў караля, аднак падманам быў захоплены парламентарыстамі без адзінага выстралу. Галоўным чынам, дзякуючы гэтаму замак захаваўся практычна непашкоджаным да нашага часу.

У XVIII стагоддзі падчас Напалеонаўскіх войн пачалася сур'ёзная рэканструкцыя замка. Пад кіраўніцтвам Уільяма Твіса (William Twiss) была створана сістэма вонкавых умацаванняў Дуўрскага замка. Таксама на глыбіні 15 метраў, унутры скалістай пароды, былі высечаны адмысловыя тунэлі, у якіх размясцілі салдацкія баракі. На піку Напалеонаўскіх войн у тунэлях пражывала больш за 2000 салдат.

У 1939 г. падчас Другой сусветнай вайны тунэлі былі пераабсталяваны спачатку ў бамбасховішча, затым камандны цэнтр і падземны шпіталь. У 1940 г. Адмірал Бертрам Рамсі (Bertram Ramsey) кіраваў эвакуацыяй англійскіх і французскіх войскаў з-пад Дзюнкерка (Аперацыя Дынама) менавіта з падземных тунэляў замка ў Дуўры.

У наш час замак пераўтвораны ў музей.

## Спасылкі 
* Гісторыя і архітэктура Дуўрскага замка(рус.)
* Аблога Дуўрскага замка ў 1216 г.(англ.) 
* Апісанне замка на афіцыйным сайце English Heritage 

## Гл. таксама 
* Спіс замкаў Англіі

Катэгорыя:Замкі Англіі
Катэгорыя:Дуўр
Саван

[thumb|right|120px|Малюнак савана [Агафія Сямёнаўна Грушэцкая|Агафіі Грушэцкай (XVII ст.)]]
**Са́ван** — пахавальны ўбор для нябожчыка або покрыва, якім накрываюць цела ў труне.

Гэтае адзенне звычайна белага колеру. Як правіла, у якасці савана выкарыстоўваецца касцюм для мужчын, і прыбраная доўгая сукенка з доўгімі рукавамі для жанчын. Таксама існуе звычай хаваць незамужніх дзяўчат у вясельнай сукенцы. У мусульман прынята апранаць памерлых у кафан.

## Гл. таксама 
* Плашчаніца

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Адзенне ў рэлігіі
Сабадэль

**Сабадэль** () — горад і муніцыпалітэт у Іспаніі, уваходзіць у правінцыю Барселона ў складзе аўтаномнай супольнасці Каталонія. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Вальес-Аксідэнталь. Займае плошчу 37,89 км². Насельніцтва 207338 чалавек (на 2010 год). Адлегласць да адміністрацыйнага цэнтра правінцыі — 22 км.

## Гісторыя 
У рымскія часы быў маленькай вёскай. У Сярэднявеччы Сабадэль пашырыўся і стаў мястэчкам. У XIX стагоддзі ў Сабадэлі спачатку адчынілі чыгуначную станцыю ў 1856 годзе, а ў 1877 годзе мястэчка атрымала статус горада. Згодна з перапісам насельніцтва 1897 года ў горадзе налічвалася 23 044 жыхароў.

Сабадэль падчас прамысловай рэвалюцыі ў Каталоніі меў значную колькасць тэкстыльных фабрык, разам са сваім галоўным канкурэнтам на рынку воўны Тэрасай.

## Геаграфія 
Месціцца ў 20 кіламетрах ад Барселоны.

## Спорт 
Падчас Алімпійскіх гульняў 1992 года ў Барселоне, Сабадэль быў адным з гарадоў, дзе праходзілі футбольныя спаборніцтвы.

## Вядомыя асобы 
* Мікель Крусафонт і Пайро (1910—1983) — каталонскі палеантолаг.

## Літаратура 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Каталоніі
Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Барселона
Савана (Джорджыя)

**Сава́на** — горад у ЗША на ўзбярэжжы Атлантычнага акіяна. Порт у вусці ракі Савана.

## Геаграфія 
У адпаведнасці з дадзенымі Бюро перапісу насельніцтва ЗША, Савана мае агульную плошчу 202,3 квадратных кіламетры, з якіх 193,5 км² — суша і 8,8 км² — водная паверхня (4,31 %). Савана з’яўляецца асноўным портам на рацэ Савана, і самым вялікім ва ўсім штаце Джорджыя.
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Стэйсі Кіч, амерыканскі акцёр

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Джорджыі
Алеся (опера)

**«Алеся» (Дзяўчына з Палесся)** — опера кампазітара Яўгена Цікоцкага, упершыню пастаўленая ў снежні 1944 года ў Дзяржаўным тэатры оперы і балета Беларусі.

## Пастаноўкі 
. 1953]]
Кампазітар неаднаразова вяртаўся да свайго сачынення, дамагаючыся большай абагульненасці і цэласці. Ён перапрацаваў драматургію, увёў новыя персанажы і выключыў некаторыя старыя. Опера была пастаўлена ў розных рэдакцыях 4 разы і яшчэ ў адной пастаноўцы быў выкарыстаны яе музычны матэрыял:

* 1-ая рэдакцыя (Алеся) — прэм’ера 24 снежня 1944. 4 дзеі, 5 карцін, лібрэта П. Броўкі. Дырыжор М. Э. Шнейдэрман, рэжысёр , мастак С. Нікалаеў, А. М. Саўчанка, А. М. Генералаў
* Даніла — В. М. Чарнабаеў, Л. Ф. Бражнік
* Марфачка — Т. М. Ніжнікава, В. М. Малькова, Д. З. Кроз, І. С. Шыкунова, Т. І. Шымко, Л. І. Златава
* Агата — В. Ф. Валчанецкая
* Сёмка — І. М. Балоцін
* Фон Шолен — А. М. Саўчанка, М. М. Сярдобаў

## Узнагароды і водгукі 
Музыка спектакля ў 1968 годзе ўдастоена Дзяржаўнай прэміі БССР

## Спасылкі 
* Я. Цікоцкі. Партыя Алесі з оперы «Алеся». Клавір. Аўтограф. 1944 г.
* Тэатр оперы і балета: Сцэна з оперы «Алеся» Цікоцкага. 1947

Катэгорыя:Музыка Беларусі
Катэгорыя:Тэатр Беларусі
Катэгорыя:Оперы на беларускай мове
Дзеравяшкі

thumb|200px|Сувенірныя нідэрландскія кломпы
**Дзеравяшкі** — драўляны абутак, элемент традыцыйнай нацыянальнай адзення ў Еўропе. Звычайна выкарыстоўвалася працоўнымі пластамі насельніцтва ў якасці зручнай і таннага ахоўнага адзення на фабрыках, шахтах, фермах. У Францыі драўляныя чаравікі называюцца **сабо** (фр. sabot), у Нідэрландах — *кломпы* (нідэрл. klomp), у Літве - клумпес, англ. Clog, швед. Träsko). Традыцыйна іх вырабляюць з розных відаў драўніны (вярба, таполя, бяроза, бук і інш.). Існуе мноства разнавіднасцяў дзеравяшак, у залежнасці ад краіны у якой яны зробленыя, гэта і туфлі на абцасе, і чаравікі і нават сандалі. Краіны і геаграфічныя раёны ў якіх распаўсюджаны дзеравяшкі гэта ў першую чаргу: Нідэрланды, Бельгія, Літва, Данія, Швецыя.

## Дзеравяшкі ў Беларусі 
Насілі вясной і восенню. Бытавалі ў 19-пасатку 20 стагоддзя пераважна на Гродзеншчыне і Заходняй Віцебшчыне. Спарадычна трапляліся і ў іншых раёнах. Былі 2 тыпаў: выдзеўбаныя з кавалка дрэва башмакі, з круглым або завостраным наском і камбінаваныя туфлі на нізкім і высокім абцасе, да драўлянай падэшвы якіх прымацоўваўся скураны верх або шырокая скураная паласа.

## Гл. таксама 
* Сабацьер
* Вайна сабацье — сялянскае паўстанне ў наваколлях Арлеана ў 1658 годзе.
* Сават
* Гэта
* Сабатаж

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Дзеравяшкі - абутак Старажытнага Рыма

Катэгорыя:Абутак
Канал Кенет — Эйван

[thumb|right|250px|[Акведук праз канал у Эйванкліфе.]]
**Канал Кенет-Эйван** () — водны канал у паўднёвай Англіі.

Даўжыня — 140 км, на канале пабудавана 105 шлюзаў. Кенет-Эйван злучае сістэмы рэк Эйвана, які ўпадае ў Брыстальскі заліў, і Кенета, прытоку Тэмзы. Максімальная вышыня канала над узроўнем мора — 140 м. Канал пабудаваны паміж гарадамі Бат (Сомерсет) і Ньюберы (Беркшыр). Ад Бата да Брысталя шлях праходзіць па рацэ Эйван, а ад Ньюберы да Рэдынга па рацэ Кенет.

Будаўніцтва канала праходзіла ў 1794—1810 гг. У 1950-я гады канал планавалася зачыніць, але з 1960-х гг стаў ізноў шырока выкарыстоўвацца.

Катэгорыя:Каналы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Беркшыр
Катэгорыя:Сомерсет
Катэгорыя:Уілтшыр
Алесь Рылько

**Алесь (Аляксей Іванавіч) Рылько** (, в. Рыдамля, , Віцебская вобласць — ; Псеўданімы і крыптанімы: *Аляксей Добры*, *А. Дрыль*, *Ал. Дрыль*, *Алесь Дрыль*, *Л. Дрыль*, *Алесь Кандыба*, *Кандыдат навук бытавога абслугоўвання*, *В. Крыжэня*, *Прымус Чапяльніцкі*, *Алесь Рыль*, *Л. Халіцкі*, *А. Яленец*, *Ал. Яленец*, *Л. Яленец*, *Ал. Ялень*) — беларускі празаік, драматург, публіцыст. 

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Скончыў 9 класаў школы ў Радамлі (1939), педагагічныя курсы ў Оршы (1939). Працаваў загадчыкам Лявонаўскай пачатковай школы на Аршаншчыне, адначасова завочна вучыўся ў настаўніцкім інстытуце (1939—1941). 

У першы год Вялікай Айчыннай вайны (ліпень 1941 — жнівень 1942) А. Рылько жыў у бацькоў, працаваў на сельскай гаспадарцы. У 1942—1944 — разведчык у партызанскім атрадзе «Перамога» брыгады К. Заслонава, потым мінёр спецгрупы «Непераможныя». Быў паранены. Узнагароджаны медалямі.

Пасля вызвалення Беларусі ад фашысцкіх захопнікаў працаваў адказным сакратаром Баранавіцкага аблспорттаварыства «Дынама», настаўнічаў на Пастаўшчыне (1944—1946). У 1946 паступіў на аддзяленне журналістыкі філалагічнага факультэта БДУ, якое скончыў у 1951 годзе.

Працаваў у газеце «Савецкі селянін» (1947—1948), «Літаратура і мастацтва», часопісах «Вожык», «Полымя», літаратурным кансультантам праўлення СП БССР (1952—1967). 

Член Саюза пісьменнікаў Беларусі з 1952 года. 

Загінуў  года ад няшчаснага выпадку.

Пахаваны на Усходніх могілках Мінска.

## Творчасць 
Дэбютаваў у друку ў 1946 годзе. Першае апавяданне «Сама зразумела» змешчана ў часопісе «Вожык». Аўтар кніг апавяданняў «Мае сустрэчы» (1952), «Цвіце чаромха» (апавяданні, п’есы, 1957), «Стуканок у аблавушцы» (гумарыстычныя апавяданні, 1959), «Ты прыгожая, Арынка» (апавяданні, нарысы, 1960), «Напрадвесні» (выбранае, 1984), аповесці для дзяцей «Мядовыя краскі» (1959, 1983), аднаактовай п’еса «Гром з яснага неба» (1953), «Колькі вяровачку не віць…» (аднаактовая камедыя і сцэнкі, 1958). У 1969 г. выйшла «Выбранае». Смерць перапыніла працу над раманам «Срэбныя росы». Творы А. Рылько перакладзены на балгарскую, польскую, рускую (Ю. Багушэвічам), чэшскую і іншыя мовы.

Галоўнае ў творчасці А. Рылько — лірычны роздум пра жыццё і працу, любоў да сціплых людзей і працаўнікоў, іх барацьба з захопнікамі, выяўленне рамантыкі будняў беларускай вёскі, паказ пошукаў чалавекам свайго месца ў жыцці. Для творчасці характэрны ярка выяўленыя гумарыстычна-сатырычныя элементы, каларытная, па-народнаму дасціпная мова, увага да трапнай дэталі, дынамічны, экспрэсіўны стыль.

## Літаратура 
* Рылько Алесь // Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. / пад. рэд. А. В. Мальдзіса. — Мн., 1993. — Т. 5. — С. 186—188.
* Шчодрасць: (да 60-годдзя з дня нараджэння Алеся Рылько) // Віцебскі рабочы. — 1983. — 29 сак.
*
Ісідар Самуілавіч Бас

**Ісідар (Ізраіль Самуілавіч) Самуілавіч Бас** (,  — , ) — беларускі навуковец у галіне літаратуразнаўства, літаратурны крытык, педагог.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і рабочага-муляра. Бацька загінуў у час імперыялістычнай вайны. Маці — хатняя гаспадыня, загіінула ў Віцебску ў час Вялікай Айчыннай вайны. У 1928 годзе скончыў школу– сямігодку, пайшоў працаваць вучнем слесара ў трамвайнае ўпраўленне. Вучыўся на дзённым аддзяленні Віцебскага педагагічнага рабфака (1929-32). З 1932 года літсупрацоўнік абласной газеты «Віцебскі рабочы». У 1933-36 гадах студэнт Камуністычнага інстытута журналістыкі ў Мінску. У 1936 −37 гадах служыў у Чырвонай Арміі. З 1937 года загадваў аддзелам савецкага будаўніцтва газеты «Советская Белоруссия». У 1939−41 гадах вучыўся ў аспірантуры Мінскага педінстытута.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны на Цэнтральным, Бранскім і іншых франтах быў адказным сакратаром дывізійнай газеты, інструктарам-літаратарам. 

У 1946–47 гадах працягваў вучобу ў аспіратуры Мінскага педінстытута.
З 1947 года загадваў кафедрай літаратуры Маладзечанскага настаўніцкага інстытута. Пасля яго ліквідацыі (1953) працаваў старшым выкладчыкам кафедры рускай літаратуры Гродзенскага педінстытута, з 1954 года старшым выкладчыкам Брэсцкага педінстытута. З 1958 года дацэнт кафедры літаратуры і журналістыкі Мінскай вышэйшай партыйнай школы. 

Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1970 года.

На пачатку 1980-х гадоў выехаў за мяжу.

## Навукова-даследчыцкая дзейнасць  
Дэбютаваў у друку ў 1937 годзе. З 1949 года стала выступаў з літаратуразнаўчымі і крытычнымі працамі.

Аўтар літаратуразнаўчых кніг, у якіх на аснове архіўных матэрыялаў даследуюцца пытанні развіцця беларускай дакастрычніцкай літаратуры, узнаўляюцца невядомыя старонкі творчых біяграфій П. Багрыма, Ф. Багушэвіча, Я. Купалы, Я. Коласа, высвятляюцца абставіны стварэння «Энеіды навыварат» і «Тараса на Парнасе», а таксама разглядаюцца сувязі беларускай літаратуры з літаратурамі рускага, украінскага і польскага народаў. Шматлікія артыкулы і рэцэнзіі І. Баса друкаваліся ў зборніках перыядычных выданняў.

## Выбраная бібліяграфія 
* Літаратурныя пошукі, знаходкі, даследаванні / Ісідар Бас. —  Мінск : Выдавецтва Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1969. — 155 с.
* Падарожжа ў літаратурнае мінулае: літаратурна-крытычныя артыкулы / Ісідар Бас. —  Мінск : Беларусь, 1971. —  230 с.
* Літаратуразнаўчыя эцюды / Ісідар Бас. —  Мінск : Мастацкая літаратура, 1977. —  220 с.

## Літаратура 
* 
* 
**Трус М.*   // Літаратура і мастацтва. ‒ 01.03.2024. – № 9 (5270). – С. 14.

Катэгорыя:Літаратуразнаўцы СССР
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Камуністычнага інстытута журналістыкі імя С. М. Кірава
Катэгорыя:Асобы, вядомыя пад літаратурнымі псеўданімамі
Радзівон Міхайлавіч Бас

**Радзівон Міхайлавіч Бас** () — беларускі прадзюсар, рэжысёр і музыкант. Дырэктар фестываляў, генеральны дырэктар дырэкцыі міжнароднага фестывалю мастацтваў «Славянскі Базар у Віцебску», генеральны дырэктар Цэнтра культуры «Віцебск», віцэ-прэзідэнт FIDOF. Заслужаны дзеяч культуры Рэспублікі Беларусь.

## Біяграфія 
Працоўную дзейнасць пачаў у 1976 годзе ў Віцебскім гарадскім Доме культуры, з 1981 года — генеральны дырэктар ДУ «Цэнтр культуры Віцебск». З 1977 года быў арганізатарам розных фестываляў і конкурсаў: конкурсу эстраднай песні і музыкі «Чырвоны гваздзік» (1977—1982), конкурсу бальнага танца «Вясновы баль» (1978), фестывалю інструментальнай музыкі «Віцебская восень» (1979—1980), які затым стаў фестывалем джазавай музыкі «Віцебская восень» (1981—1989), гарадскога конкурсу прыгажосці «Віцебская прыгажуня» (1989, 1996—1998). У 1988—1990 гадах — дырэктар Усесаюзнага фестывалю польскай песні. У 1991 годзе быў ініцыятарам арганізацыі і правядзення ў Віцебску ў Летнім амфітэатры музычнага фестывалю «Славянскі базар», з 1992 года — дырэктар Міжнароднага фестывалю мастацтваў «Славянскі базар у Віцебску».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Цэнтр культуры «Віцебск»
* міжнародны фестываль мастацтваў «СЛАВЯНСКІ БАЗАР У ВІЦЕБСКУ» 

Катэгорыя:Музычныя прадзюсары Беларусі
Катэгорыя:Славянскі базар у Віцебску
Катэгорыя:Рэжысёры Беларусі
Катэгорыя:Музыканты Беларусі
Ян Рыгоравіч Корсак

**Ян Рыгоравіч Корсак** (каля 1560—1625) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

Паходзіў з галубіцкай галіны роду Корсакаў, сын Рыгора Багданавіча Корсака

Падстароста і субарандатар магілёўскі на службе ў Льва Сапегі ў 1597—1604 і субарандатар аршанскай мытнай каморы ў 1604 годзе.

Полацкі харунжы ў 1598—1620, гараднічы да 1611, кашталян дорпацкі ў 1620—1621 і полацкі ў 1621—1625, ваявода смаленскі з 1625 года.

У 1622 годзе запісаў маёнтак для падтрымкі праваслаўнай царквы ў Галубічах. Памёр неўзабаве па атрыманні ўрада смаленскага ваяводы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Ян Рыгоравіч
Катэгорыя:Ваяводы смаленскія
Яўген Рыгоравіч Радкевіч

**Яўген Рыгоравіч Радке́віч** (, г. , Віцебская вобласць — ) — беларускі пісьменнік. Доктар філалагічных навук (1988). Кандыдат гістарычных навук (1974). Прафесар (1989).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і настаўнікаў. У 1955 г. паехаў у Казахстан. Скончыў Усць-Каменагорскае вучылішча сельскай гаспадаркі (1956). Працаваў трактарыстам, камбайнёрам у саўгасах імя Жданава і «Пагранічнік» Паўладарскай вобласці. У 1958 г. — піянерважаты дзіцячага дома № 2 у п. Парэчча Гродзенскай вобласці. У 1963 г. скончыў аддзяленне журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. 3 1960 г. адначасова працаваў рэдактарам, загадчыкам маладзёжнай рэдакцыі Беларускага радыё. У 1970—1971 гг. загадчык рэдакцыі газеты «Мінская праўда». 3 1974 г. — выкладчык, загадчык кафедры тэлебачання і радыёвяшчання БДУ.

## Творчая і навуковая дзейнасць 
Друкуецца з 1966 (1958) г. Аўтар кніг апавяданняў і аповесцей «Плытагоны» (1972), «Месяц Межань. Зіма на выратавальнай» (1976), «Горны мёд» (1982), аповесцей «Антаніна» (1979), «Пешшу праз Галактыку» (1984), раманаў «Сутокі дзён» (1984), «Закон прыцягнення» (1990). Напісаў кнігу публіцыстыкі «Камсамольская дынастыя» (1968), даследаванне «Маладзёжная радыёпраграма: станаўленне, функцыі, форма» (1979), манаграфію «Беларускае радыё: гісторыя, перспектывы развіцця» (1983).

## Літаратура 
* Радкевіч Яўген // Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. / рэдкал. І. Э. Багдановіч [і інш.]. — Мн., 1995. — Т. 5. — С. 124—125.
* *Савік Л. С.* Радкевіч Яўген Рыгоравіч // 

Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук
Катэгорыя:Дактары філалагічных навук
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Савана (рака)

**Сава́на** () — рака на паўднёвым усходзе ЗША.

Рака ўтвараецца зліццём рэк Тугалу і Сенека, далей, на працягу 563 км Савана працякае практычна строга на паўднёвы ўсход, дзе ўпадае ў Атлантычны акіян. На ўсім сваім працягу рака з’яўляецца мяжой штатаў Джорджыя і Паўднёвая Караліна. Пасля пабудовы дамбы Хартвела, Сенека і Тугалу ўпадаюць у вадасховішча Хартвел. Буйныя прытокі адсутнічаюць. Каля вусці ракі знаходзіцца горад і порт Савана.

## Галерэя 

File:USACE Richard B Russell Dam and Lake.jpg
File:Savannah River Augusta Canal Riverwatch Pkwy.jpg
File:Savannah river cargo ship.jpg
File:Hartwell Dam Savannah River.jpg

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Джорджыі
Катэгорыя:Рэкі Паўднёвай Караліны
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Атлантычны акіян
Уладзімір Генрыхавіч Пецюкевіч

**Уладзімір Генрыхавіч Пецюкевіч** (, в. Цяцеркі, Браслаўскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі паэт.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі інстытут механізацыі і электрыфікацыі сельскай гаспадаркі (1969). З 1969 года працаваў у будаўнічай арганізацыі ў Мінску, у 1988—2000 гадах у Беларускім дзяржаўным музеі народнай архітэктуры і побыту.

## Творчасць 
Друкуецца з 1975 года. Яго творы ўвайшлі ў калектыўныя зборнікі «Лагодны промень раніцы» (1988) і «Браслаўшчына азёрная мая» (1998). Паэзія Пецюкевіча адметная лірычнасцю, патрыятычным пафасам, паглыбленым над складанымі праблемамі сучаснасці і гісторыі роднай зямлі. На яго вершы напісаны зборнік песень «Добры дзень, садок дзіцячы», араторыя «Зорка Палын» (кампазітар Дз. Даўгалёў), шматлікія песні (кампазітары М. Алешка, Дз. Даўгалёў, Л. Захлеўны, М. Пецюкевіч, П. Яроменка і інш.).

## Бібліяграфія 
* «Узняўся белы птах», Вільня, 2004
* «Струны пілігрыма», Мінск, 2011
* «Пад залатым купалам», Мінск, 2011
* «Трыялеты», Мінск, 2020

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Паэты-песеннікі Беларусі
Ія Сяргееўна Савіна

{{Кінематаграфіст | Імя              = Ія Савіна
 | Арыгінал імя   = 
 | Фота             = 
 | Подпіс          = 
 | Імя пры нараджэнні = 
 | Дата нараджэння    = 
 | Месца нараджэння   = 
 | Дата смерці      = 
 | Месца смерці     = 
 | Грамадзянства      =  >  
 | Прафесія        = 
 | Гады актыўнасці  = 1957—2011
 | Узнагароды          = 
{ style="background:transparent"
  
}
{ style="background:transparent"
   
}
 | imdb_id = 0767954
 | anim_id = 4013
 | Сайт =
}}

**Ія Сяргееўна Савіна** (, Варонеж — , Масква) — савецкая і расійская  тэатра і кіно. Народная артыстка СССР (1990). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1983).

## Біяграфія 
Ія Савіна нарадзілася 2 сакавіка 1936 ў Варонежы. Скончыла факультэт журналістыкі МДУ (1958). Як актрыса, Савіна выйшла са студэнцкага тэатра МДУ, дзе гуляла ў нашумелым ў 1957 годзе спектаклі «Такая любоў» па п’есе чэшскага пісьменніка Паўла Кагоўта. У 1960-м ў І. Я. Хейфіца на «Ленфільме» згуляла галоўную ролю ў экранізацыі чэхаўскай «Дамы з сабачкам». З 1960-га — актрыса МАДТ імя Массавета, з 1977 — МХАТ імя М. Горкага (з 1989 — МХТ імя А. П. Чэхава). Аўтар шэрагу кіназнаўчых нарысаў пра творчасць С. Ю. Юрскага, М. А. Ульянава, М. М. Урганта, Ф. Г. Ранеўскай, Л. П. Арловай, грузінскія камедыі і г. д.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Ія Сяргееўна Савіна —
* Біяграфія на сайце КІНАТЭАТР

Катэгорыя:Акцёры і актрысы Маскоўскага Мастацкага тэатра