Хаім Эйцінгон

**Хаім Эйцінгон** (, ) — гандляр футрам і мецэнат у Лейпцыгу.

## Жыццё 
Хаім Эйцінгон нарадзіўся 11 снежня 1857 года ў Шклове ў яўрэйскай сям’і. У 1882 годзе ён ажаніўся з хасідкай Аляксандрай Ліфшыц (1 жніўня 1861 г. — 30 лістапада 1929 г.), якая была на чатыры гады маладзейшая за яго. У іх было чацвёра дзяцей: Эстэр, Фані, Вальдэмар і Макс (апошні пазней стаў вядомым псіхааналітыкам).

### Гандляр футрам 
У 1882 заснаваў краму *«Х.* *Эйцінгон»* у Маскве, а ўсяго праз год адкрыў філіял у Лейпцыгу (у гандлёвым рэестры зарэгістраваны ў 1896 годзе). Ён быў адным з нямногіх яўрэйскіх купцоў, якім цар дазволіў працягваць жыць у Маскве пасля пагромаў 1882 года; ён пастаянна ездзіў паміж Лейпцыгам і Масквой. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі Эйцінгон канчаткова перанёс сваю штаб-кватэру ў Лейпцыг у 1917 годзе. Яго сям’я жыла на вуліцы Döllnitzer Straße, 9 (зараз — Lumumbastraße).

Хаім Эйцінгон хутка пашырыў свой бізнес, адкрыўшы філіялы ў Нью-Ёрку і Парыжы . Яшчэ ў 1909 годзе *кампанія Eitingon WM.* *& Co.* была ўключана ў Нью-Ёркскі даведнік паўночнаамерыканскай футравай прамысловасці пад назвай «Імпарцёры і экспарцёры футра і скур, 45-66 E. Elenventh st».

Эйцінгон быў адным з самых паспяховых гандляроў футрам у Лейпцыгу (які быў асноўным цэнтрам гандлю футрам у Германіі, а таксама эспарту футра з Расіі ў ЗША). Яшчэ ў Маскве, ён хацеў спецыялізавацца на самых дарагіх сабаліных футрах, але яго капіталу было недастаткова, таму ён пачаў з вытворчых заказаў і распаўсюджвання адзення з сабаля. Пазней, пашырыўшы асартымент сваёй прадукцыі, ён гандляваў футрам амаль з усіх адпаведных краін, за выключэннем танных тавараў масавага вытворчасці, такіх як заяц і трус . На працягу першых 10 гадоў пасля заснавання Лейпцыгскага філіяла і знаходжання ў Лейпцыгу ён прывёў у кампанію ў якасці партнёраў двух пляменнікаў: вопытнага Макса Эйцінгона (1874—1939), які павінен быў стаць кіраўніком філіяла, і яшчэ вельмі маладога Мацвея (1883—1956), які пазней эміграваў у Нью-Ёрк.

У 1925 годзе ён пераўтварыў сваю кампанію ў акцыянернае таварыства . Сярод дырэктараў былі яго пляменнік, Макс Эйцінгон, і сын Хаіма, Вальдэмар. У 1926 і 1928 гадах яго кампанія дасягнула гадавога аб’ёму продажаў у 25 мільёнаў рэйхсмарак. Частку прыбытку ён інвеставаў у нерухомасць. Яго вядучае становішча ў футравай прамысловасці прынесла яму мянушку «Футравы кароль Бруля». Сям’ю таксама называлі «Ротшыльдамі Лейпцыга».

Стала падтрымліваў сувязі з савецкім рынкам футра. Пасля рэвалюцыі ў яго зноў з’явілася прадстаўніцтва ў Маскве — *Маскоўская кампанія па гандлі футрам* (якая некалькі разоў перайменоўвалася). З усіх буйных кампаній ён быў найбольш арыентаваны на заходні рынак, выступаючы пасярэднікам паміж расійскімі гандлёвымі цэнтрамі. Каля 1920 года ён заснаваў *Маскоўскую кампанію па гандлі футрам* у Лондане і *Ананімнае маскоўскае таварыства* ў Парыжы. З Масквы заснаваў *кампанію «Eitingon & Co.»* у Нью-Ёрку, прадстаўніком якой быў яго пляменнік Мацвей. У 1921 годзе заключыла буйную дамову з савецкай кампаніяй Аркос у Лондане, што зноў адчыніла доступ да сібірскіх футраў і іх перапродажу.

Філіял у Нью-Ёрку быў ператвораны ў кампанію *«Eitingon Schild Inc.».* Гэтая кампанія вырасла паміж дзвюма сусветнымі войнамі і стала адной з самых вядомых футравых кампаній у свеце, а пры яго спадчынніках ператварылася ў фірму *«Eitingon, Gregory & Jaglou»*.

### Мецэнацтва 
У 1922 годзе ён заснаваў яўрэйскую артадаксальную *сінагогу Эц-Хаім* (Otto-Schill-Straße 6-8 / Apels Garten 4). Гэта быў другі па велічыні яўрэйскі малітоўны дом у Лейпцыгу, які змяшчаў 1300 вернікаў. Праз свайго сына Макса ён таксама быў спонсарам псіхааналітычнага руху: вядомы жарт Фрэйда: «Лепшыя выпадкі аналізу — гэта мяхі старога Эйцінгона». Сінагога Эц-Хаім была разбурана ў 1938 годзе падчас лістападаўскага пагрому «Крыштальнай ночы», і кошт расчысткі руін быў выстаўлены ізраільцянскай абшчыне.

Разам са сваім пляменнікам Мацвеем Эйцінгон заснаваў *Фонд Ізраільскай бальніцы Эйцінгона*, які з 1928 года кіраваў шпіталём Эйцінгона. Абсталяванне адпавядала самым сучасным медыцынскім ведам таго часу. Гэтая першая яўрэйская бальніца на 79 ложкаў была адкрыта для ўсіх канфесій да 1938 года. У 1928 годзе жылая вуліца, якая вядзе да гэтай бальніцы, была перайменавана *ў Eitingonstraße* ў гонар заснавальніка. 14 снежня 1939 года па загаду гаўляйтэра Саксоніі Марціна Мучмана бальніца і ўвесь яе інвентар былі экспрапрыяваны і прымусова эвакуяваны на працягу чатырох гадзін. Пацыенты і медыцынскі персанал былі вымушаны пераехаць і абыходзіцца без дыягнастычных і тэрапеўтычных рэсурсаў.

Хаім Эйцінгон быў ганаровым членам ізраільскай абшчыны ў Лейпцыгу з 1929 года.

Памёр 24 снежня 1932 года ва ўзросце 75 гадоў. Быў пахаваны праз два дні на Новых яўрэйскіх могліках Лейпцыга. Кампанія *Chaim Eitingon AG* была ліквідавана пасля яго смерці. Паводле іншых крыніц, ліквідацыя адбылася толькі ў 1935 годзе, пасля прыходу да ўлады нацыстаў і пачатку пераследу яўрэяў.

З 1992 года былы яўрэйскі шпіталь быў перайменаваны ў *шпіталь Эйтынгон — Eitingon-Krankenhaus* (Eitingonstraße 12) і знаходзіцца пад кіраваннем муніцыпальнага шпіталя святога Георгія.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Мужчыны
Катэгорыя:Памерлі ў 1932 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1857 годзе
Катэгорыя:Мецэнаты
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Катэгорыя:Яўрэі ў Беларусі
Катэгорыя:Прадпрымальнікі Беларусі
Катэгорыя:Прадпрымальнікі Германіі
Катэгорыя:Прадпрымальнікі