open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Прамянёвапёрыя рыбы

**Прамянёвапёрыя рыбы** (*Actinopterygii*) — клас рыб з надкласа касцявых рыб. Пераважная большасць вядомых сучасных відаў рыб (звыш 30 000 або каля 97 %) адносяцца да прамянёвапёрых.

## Апісанне 
Маюць разначтайную форму цела. Унутраных ноздраў няма, дзве пары вонкавых насавых адтулін знаходзяцца блізка адна ад другой у выразцы на насавой косці. Арбіты вачэй вялікія, маюць пярэднебакавое становішча. Шчэлепная накрыўка добра развітая. Сківічная дуга рухома сучляняецца з чэрапам.

Шкілет рыб з’яўляецца апорай для прымацавання мышц і аховай для ўнутраных органаў. Парныя плаўнікі не маюць мясістай асновы і падтрымліваюцца радыяльнымі элементамі, непарныя складаюцца з асобных радыялій, якія не здіваюцца ў базальныя пласцінкі. Спінны плаўнік звычайна адзін, але бывае два-тры і больш. Форма хваставога плаўніка вар'іруе ад гетэрацэркальнай да гомацэркальнай.

Шкілет касцістых рыб складаецца са шкілета галавы — чэрапа, пазваночніка, шкілета парных і няпарных плаўнікоў (плаўніковых прамянёў) і іх паясоў. Апорай для касцей грудных плаўнікоў служыць плечавы пояс, які складаецца з лапатак і каракоідаў, а для брушных плаўнікоў — тазавы пояс. Чэрап мае два аддзелы: мазгавы і вісцэральны. Косці мазгавога аддзела ахоўваюць галаўны мозг рыбы. Вісцэральны аддзел чэрапа мае верхнія і рухомыя ніжнія сківіцы. З дапамогай сківіц рыбы хапаюць і ўтрымліваюць здабычу. З чэрапам нерухома зрастаецца пазваночнік. Ён утвораны шматлікімі рухома злучанымі пазванкамі. У тулаўным аддзеле да пазванкоў прымацаваны рэбры, якія ахоўваюць унутраныя органы. У хваставым аддзеле пазваночніка рэбраў няма.

Храстковыя ганоіды захавалі многія старажытныя адзнакі: ёсць хорда, чэрап у значнай ступені храстковы, адсутнічаюць целы пазванкоў.

Тулава ў найбольш прымітыўных, старажытных груп рыб пакрыта рамбічнай ганоіднай луской, у эвалюцыйна больш развітых — костнай ганоіднай ці ктэноіднай, або ўвогуле без лускі.

## Пашырэнне 
Доўгая эвалюцыя, якая суправаджалася шырокай адаптыўнасцю, абумовіла вялікую разнастайнасць прамянёвапёрых рыб па марфалагічных і экалагічных асаблівасцях. Яны жывуць у прэсных і марскіх вадаёмах, у горных ручаях і азёрах, у асветленых сонцам каралавых рыфах і пазбаўленых святла пячорах і акіянічных упадзінах; некаторыя рыбы набылі здольнасць вылятаць з вады і планіраваць над ёй ці доўга знаходзіцца па-за вадой, у атмасферы вільготных тропікаў. Разнастайныя спосабы здабывання ежы і спектры харчавання.

Многія прамянёвапёрыя рыбы з'яўляюцца важнымі аб'ектамі промыслу і аквакультуры.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Класіфікацыя прамянёвапёрых рыб 
* База дадзеных пра рыб 
* Прамянёвапёрыя рыбы (Actinopterygii) на «Tree of Life»  


Катэгорыя:Класы жывёл
Гібіскус сірыйскі

**Гібіскус сірыйскі** (*Hibiscus syriacus*) — расліна сямейства Мальвавыя, від роду Гібіскус, якая расце ў Кітаі, Карэі і краінах Заходняй Азіі. Культывуецца ў адкрытым грунце на поўдні Расіі, у Крыме, на поўдні Украіны, у Малдавіі і Сярэдняй Азіі.

## Біялагічнае апісанне 
Гэта — лістападны куст вышынёй да 5-6 м. Лісце ярка-зялёнае, яйкападобнае, даўжынёй да 10 см. Кветкі адзінкавыя простыя ці махрыстыя. Яны маюць самую розную афарбоўку ад белай да малінавай, часам двухкаляровыя.

## Выкарыстанне 
Папулярная дэкаратыўная расліна. Яго кветка — нацыянальны сімвал Паўднёвай Карэі.

## Спасылкі 
* 
* How to Grow a Rose of Sharon 
* Rose Of Sharon Photo Gallery 

Катэгорыя:Мальвавыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Дэкаратыўныя кусты
Нясвіжскі дзяржаўны каледж імя Якуба Коласа

**Нясвіжскі дзяржаўны каледж імя Якуба Коласа** — сярэдняя навучальная ўстанова ў г. Нясвіж. Заснаваны 24 верасня 1944 года пастановай Баранавіцкага абкама КП(б)Б і аблвыканкама, адкрыты як педагагічнае вучылішча. Першы дырэктар — Арцём Пятровіч Саўчанка.

З 3 сакавіка 1946 года педвучылішча пачало насіць імя Якуба Коласа. Педагагічнае вучылішча функцыянавала 12 гадоў. За гэты перыяд было падрыхтавана каля 1000 настаўнікаў. У 1956 годзе Нясвіжскае педагагічнае вучылішча імя Якуба Коласа было закрыта, а яго навучэнцы пераведзены для далейшага навучання ў Пінскае педагагічнае вучылішча імя А. С. Пушкіна. Зноў адкрыта як вучылішча ў 1984 годзе, з 1994 года — каледж. У 2008 годзе вернута імя Якуба Коласа.

## Спецыяльнасці 
* Дашкольная адукацыя
* Пачатковая адукацыя
* Замежная мова
* Дызайн
* Турызм і гасціннасць
* Фізічная культура

## Вядомыя навучэнцы 
* Яўген Міклашэўскі, беларускі пісьменнік, перакладчык
* Іван Дзмітрыевіч Ралько, беларускі літаратуразнавец

## Вядомыя выкладчыкі 
* Анатоль Майсеевіч Бардовіч (нар. 1928) — мовазнавец.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Каледжы Беларусі
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Нясвіжа
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Якуба Коласа
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Cairina moschata

**Cairina moschata** — буйны від качак, дзікія папуляцыі якой распаўсюджаныя ў Мексіцы і Паўднёвай Амерыцы. Іх прыручылі там жа чалавекам і завезлі ў іншыя часткі свету.

## Літаратура 
* Crawford R.D. Origin and history of poultry species // Poultry Breeding and Genetics / R.D. Crawford, ed.- Amsterdam: Elsevier Sc. Publishers B.V., 1990. — Ch. 16. — P. 1-41. ISBN 0-444-88557-9
* Donkin R.A. Muscovy Duck, *Cairina moschata domestica*: Origins, Dispersal, and Associated Aspects of the Geography of Domestication. — Rotterdam: A.A. Balkema Publishers, B.R., 1989. ISBN 90-6191-544-9
* Hilty S.L. Birds of Venezuela. — London: Christopher Helm, 2003. ISBN 0-7136-6418-5
* Johnson K.P., Sorenson M.D. Phylogeny and biogeography of dabbling ducks (genus Anas): a comparison of molecular and morphological evidence  // Auk. — 1999. — Vol. 116. — No. 3. — P. 792—805.
* Stiles F.G., Skutch A.F. A Guide to the Birds of Costa Rica. — Ithaca: Comstock, 1989. ISBN 0-8014-9600-4

## Спасылкі 
* Мускусная утка в Популярной энциклопедии о животных И. Л. Евстафьева «Мир животных»
* Мускусные утки на сайте «Породы сельскохозяйственных животных» Регионального общественного фонда «Исследования аграрного развития»
* Мускусная утка в «The IUCN Red List of Threatened Species™»

Катэгорыя:Качыныя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Свойскія жывёлы
Руку

**Руку́** () — паясны паклон, які здзяйсняюць мусульмане падчас намаза, а таксама групы тэматычных вершаў у Каране.

## Парадак здзяйснення 
Для здзяйснення паяснога паклону мусульмане абавязаны нахіліцца так, каб далоні дасягалі каленяў, затым затрымацца ў такім становішчы на кароткі час і не нахіляцца для іншай мэты, акрамя як для выканання элемента намаза.

Калі які-небудзь з вышэйпералічаных элементаў не выкананы, то такі паясны паклон лічыцца несапраўдным. Дазваляецца выконваць руку абапіраючыся на што-небудзь або пры старонняй дапамозе, толькі ў выпадках неабходнасці. Пры немагчымасці здзейсніць руку цалкам, яго робяць па магчымасці. Чалавек, які ўчыняе намаз седзячы павінен нахіліць галаву наперад так, каб яна была насупраць каленяў.

Катэгорыя:Іслам
Астэрыкс і Абелікс: На службе яе вялікасці

**«Астэрыкс і Абелікс: На службе яе вялікасці»** () — французская камедыя 2012 года пра прыгоды Астэрыкса і Абелікса. Лента рэжысёра Ларана Тырара з’яўляецца чацвёртай кінаадаптацыяй прыгодаў гэтых герояў пасля фільмаў «Астэрыкс і Абелікс супраць Цэзара», «Астэрыкс і Абелікс: Місія Клеапатра» і «Астэрыкс на Алімпійскіх гульнях». Фільм заснаваны на коміксах «Астэрыкс у Брытаніі» і «Астэрыкс і нарманы», а яго прэм’ера адбылася ў кастрычніку 2012 года.

## Спасылкі 
* Астэрыкс і Абелікс: На службе яе вялікасці на сайце Internet Movie Database 

Катэгорыя:Фільмы Францыі 2012 года
Катэгорыя:Фільмы Іспаніі 2012 года
Катэгорыя:Фільмы Італіі 2012 года
Катэгорыя:Фільмы Венгрыі 2012 года
Катэгорыя:Фільмы Бельгіі 2012 года
Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі 2012 года
Катэгорыя:Фільмы Славакіі 2012 года
Катэгорыя:Фільмы Германіі 2012 года
Катэгорыя:Кінакамедыі 2012 года
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы Францыі
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы Іспаніі
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы Італіі
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы Венгрыі
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы Бельгіі
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы Славакіі
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы Германіі
Катэгорыя:Кінакамедыі Францыі
Катэгорыя:Кінакамедыі Іспаніі
Катэгорыя:Кінакамедыі Італіі
Катэгорыя:Кінакамедыі Венгрыі
Катэгорыя:Кінакамедыі Бельгіі
Катэгорыя:Кінакамедыі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Кінакамедыі Славакіі
Катэгорыя:Кінакамедыі Германіі
Катэгорыя:Сямейныя фільмы Францыі
Катэгорыя:Сямейныя фільмы Іспаніі
Катэгорыя:Сямейныя фільмы Італіі
Катэгорыя:Сямейныя фільмы Венгрыі
Катэгорыя:Сямейныя фільмы Бельгіі
Катэгорыя:Сямейныя фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Сямейныя фільмы Славакіі
Катэгорыя:Сямейныя фільмы Германіі
Катэгорыя:Фантастычныя камедыі
Катэгорыя:Фільмы на французскай мове
Катэгорыя:Экранізацыі коміксаў
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Клаус Бадэльт
Катэгорыя:Астэрыкс
Валасні

**Валаснёвыя**, **Валасні́**, **Вадзяныя змейкі** (*Nematomorpha*) — тып беспазваночных жывёл, лічынкі якіх вядуць  спосаб жыцця. 

## Назва 
Навуковая назва паходзіць ад грэч.  — нітка,  — форма. Народныя назвы: жывы волас, конскі волас.

## Апісанне 
Першаснаполасцевыя чэрві. Даўжыня ад некалькіх сантыметраў да 1,5 метраў, у таўшчыню да 2 мм. Афарбоўка ад белай да цёмна-карычневай. Цела шорсткае, воласападобнае, укрытае кутыкулай, кішэчнік часткова рэдукаваны (у целе жывёлы-гаспадара жывяцца асматычна). Органы пачуццяў развіты слаба. Выдзяляльная, дыхальная і крывяносная сістэмы адсутнічаюць.

## Пашырэнне 
У выкапнёвым выглядзе вядомыя з эацэну. Пашыраны ў морах і прэсных водах ад тропікаў да тундры. Адрозніваецца больш за 300 відаў. Падзяляюцца на 2 падкласы: адзін з іх (*Gordioidea*) аб’ядноўвае прэснаводныя віды, якія паразітуюць у целе насякомых, другі (*Nectonematoidea*) — марскія віды, паразіты ракападобных. На Беларусі ў канавах, сажалках і азёрах найбольш пашыраны .

## Асаблівасці біялогіі 
Раздзельнаполыя. Сам­кі адкладваюць мільёны вельмі дробных яец, склеен­ых у выглядзе белых шнуроў. Цераз 15–80 дзён з іх выходзяць лічынкі, з дапамогай рухомага хабатка са стылетам яны ўкараняюцца ў цела прамежкавага гаспадара.

Лічынкі ў развіцці змяняюць двух гаспадароў (лічынкі матылёў, аўсянікаў, камароў і буйныя членістаногія — драпежныя жукі). У канчатковым гаспадару вырастаюць у дарослых чарвей, праз покрыва цела выходзяць у навакольнае асяроддзе (гаспадар звычайна гіне). У скуру чалавека і пазваночных жывёл не ўкараняюцца (насуперак народным уяўленням).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Nematomorpha на сайце *nematomorpha.net
* Nematomorpha на сайце *entomology.ifas.ufl.edu*
* Nematomorpha пакідае цела жука-гаспадара. Відэа на сайце *nematomorpha.net* (для прагляду націсніце слова *this'' у нізе старонкі)
* Nematomorpha. Відэа на YouTube


Катэгорыя:Тыпы жывёл
Катэгорыя:Паразітычныя чэрві
Катэгорыя:Паразіты насякомых
Бібліятэка (праграмаванне)

**Бібліятэка** (ад ) у праграмаванні — зборнік падпраграм ці аб’ектаў, якія прымяняюцца для распрацоўкі праграмнага забеспячэння (ПЗ).

У некаторых мовах праграмавання (напрыклад, у Python) тое ж, што і модуль, у некаторых — некалькі модуляў. З пункту гледжання аперацыйнай сістэмы (АС) і прыкладнога ПЗ бібліятэкі падзяляюцца на дынамічныя і статычныя.

Тэрмін «бібліятэка падпраграм» адным з першых згадалі Морыс Вінсэнт Уілкс, Уіллер Д., Гілл С. у якасці адной з форм арганізацыі вылічэнняў на камп’ютары. У іх кнізе бібліятэкай называўся набор «кароткіх, загадзя загатаваных праграм для асобных, часта ўжываных (стандартных) вылічальных аперацый».

## Дынамічныя бібліятэкі 
Частка асноўнай праграмы, якая загружаецца у АС па запыце працуючай праграмы ў час яе выканання, то бок дынамічна (Dynamic Link Library, DLL у Windows, агульныя аб'екты () у UNIX). Адзін і той жа набор функцый (падпраграм) можа быць выкарастаны адразу ў некалькіх працуючых праграмах, з-за чаго яны маюць яшчэ адну назву — *бібліятэкі агульнага карыстання* (). Калі дынамічная бібліятэка загружана ў адрасную прастору самой АС (System Library), то адзіная копія можа быць выкарыстана мноствам працуючых з ёю праграм, што станоўча сказваецца на ступені ўжывання рэсурсу АЗП. Дынамічныя бібліятэкі могуць змяшчаць у сабе як крытычныя для работы праграмы часткі, так і дадатковыя функцыі. Дадатковым плюсам такога падыходу з'яўляецца тое, што дынамічная бібліятэка можны выкарыстоўваць у якасці plugin'а, які пашырае функцыйнасць праграмы. Мінусам з'яўляецца тое, што ў выпадку, калі модуль, які змяшчае ў сабе крытычную частку, адсутнічае, праграма не зможа працягнуць работу.

Дынамічныя бібліятэкі звычайна захоўваюцца ў пэўным месцы і маюць стандартнае пашырэнне. Напрыклад, файлы `.library` у лагічным томе *Libs:* у AmigaOS; у Microsoft Windows і OS/2 файлы бібліятэк агульнага карыстання маюць пашырэнне .dll; у UNIX‐падобных АС — звычайна .so; у Mac OS — .dylib.

Пры напісанні праграмы праграмісту досыць указаць транслятару (кампілятару альбо інтэрпрэтатару) мовы праграмавання, што трэбна падключыць пэўную бібліятэку і выкарыстаць функцыю з яе. Ні зыходны тэкст, ні машынны код функцыі ў склад праграмы на гэтым этапе не ўваходзіць.

## Статычныя бібліятэкі 
Могуць быць у выглядзе зыходнага тэксту, які падключаецца праграмістам да сваёй праграмы на этапе напісання (напрыклад, для мовы Fortran існуе велізарная колькасць бібліятэк для рашэння розных задач менавіта ў зыходных тэкстах), альбо ў выглядзе аб'ектных файлаў, якія прывязваюцца (лінкуюцца) да выканальнай праграмы на этапе кампіляцыі (у Microsoft Windows такія файлы маюць пашырэнне .lib, у UNIX‐падобных АС — звычайна .a). У выніку праграма ўключае ў сябе ўсе патрэбныя функцыі, што робіць яе аўтаномнай, але павялічвае памер.
Без статычных бібліятэк аб'ектных модуляў (файлаў) немагчыма ўжыванне большасці звычайных кампілюючых моў і сістэм праграмавання: Fortran, Pascal, C, C++ і іншых.

## Гл. таксама 
* Кампаноўшчык
* Аўтазвязванне

## Літаратура 
*
Эва Копач

**Эва Бажэна Копач** (; , , Польшча) — польскі палітык.

## Біяграфія 
Урач па адукацыі, працавала педыятрам і ўрачом агульнай практыкі. З 2007 па 2011 гады займала пасаду міністра аховы здароўя. Была дэпутатам парламента чатырох скліканняў, з 2011 года — спікерам сейма Польшчы. У «Грамадзянскай платформе» з 2001 года, у снежні 2013-га была абрана першым намеснікам старшыні кіруючай партыі.

15 верасня 2014 прэзідэнт Польшчы Браніслаў Камароўскі прызначыў яе прэм'ер-міністрам і даручыў сфарміраваць урад.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Польшчы
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы 4 склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы 5 склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы 6 склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы 7 склікання
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Члены партыі «Грамадзянская платформа»
Катэгорыя:Міністры здароўя Польшчы
Катэгорыя:Маршалы Сейма Польшчы
Касцянцовыя

**Касцянцовыя** (*Aspleniaceae*) — сямейства папарацей, якое ўваходзіць у парадак Мнаганожкі (у некаторых сістэмах класіфікацыі — адзінае сямейства ў парадку ).

Ва ўсіх прадстаўнікоў сямейства даўгаватыя сорусы з падобным адкідному вечку пакрывальцам, якое ўскрываецца па адным краі.

## Літаратура 
* *Murakami, N.* 1995. Systematics and evolutionary biology of the fern genus Hymenasplenium (Aspleniaceae). J. Pl. Res. 108: 257—268
* *Schneider, H.* 1996. Root anatomy of Aspleniaceae and the implications for systematics of the fern family. Fern Gaz. 12: 160—168
* *Murakami, N., S. Nogami, M. Watanabe, K. Iwatsuki.* 1999. Phylogeny of Aspleniaceae inferred from *rbcL* nucleotide sequences. American Fern Journal 89: 232—243
* *Pinter, I., Bakker, E, Barrett, J., Cox, C, Gibby, M., Henderson, S., Morgan-Richards, M, Rumsey, E, Russell, S., Trewick, S., Schneider, H. & Vogel, J.* 2002. Phylogenetic and biosystematic relationships in four highly disjunct polyploid complexes in the subgenera Ceterach and Phyllitis in Asplenium (Aspleniaceae). Org. Diver. Evol. 2: 299—311
* *van den Heede, C. J., Viane, R. L. L. & Chase, M. W.* 2003. Phylogenetic analysis of Asplenium subgenus Ceterach (Pteridophyta: Aspleniaceae) based on plastid and nuclear ribosomal ITS DNA sequences. Amer. J. Bot. 90: 481—493
* *Schneider, H., Russell, S. J., Cox, C. J., Bakker, E, Henderson, S., Gibby, M & Vogel, J. C.* 2004. Chloroplast phylogeny of asplenioid ferns based on *rbcL* and *trnL-F* spacer sequences (Polypodiidae, Aspleniaceae) and its implications for the biogeography. Syst. Bot. 29: 260—274
* *A. R. Smith, K. M. Pryer, E. Schuettpelz, P. Korall, H. Schneider, P. G. Wolf.* 2006. A classification for extant ferns . Taxon 55(3), 715  Проверено 4 января 2009 г.


Катэгорыя:Сямействы раслін
Міхаіл Васілевіч Мураўёў

{{Ваенны дзеяч
|імя = Міхаіл Васільевіч Мураўёў 
|арыгінал імя =
|дата нараджэння = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці = 
|месца смерці = 
|выява =
|шырыня = 200 px
|апісанне выявы = 
|мянушка =
|прыналежнасць = 
|гады службы = 1939—1945
|званне =  старшы лейтэнант
|род войскаў = артылерыя
|пасада = камандзір артылерыйскай гарматы, камандзір артылерыйскай батарэі
|частка = * Паўднёва-заходні фронт
* 327-й асобны знішчальна-процітанкавы дывізіён 253-й стралковай дывізіі 
|бітвы = 
|узнагароды = { style="background: transparent"
 
}
{
      
-
   
}
|сувязі =
|у адстаўцы = 
}}

**Міхаіл Васілевіч Мураўёў** (, вёска Нараўшчызна, Мазырскі раён, Гомельская вобласць — ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

У Вялікай Айчыннай вайну з 1941 года на Паўночным, Варонежскім, 1-м Украінскім, 1-м Беларускім франтах. Камандзір батарэі малодшы лейтэнант Мураўёў вызначыўся ў кастрычніку 1943 года ў баі каля горада Пераяслаў (Украіна). Пасля вайны на гаспадарчай рабоце.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Артылерысты Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Героі Савецкага Саюза
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мазырскім раёне
Antidesma

**Antidesma** трапічны род раслін сямейства , які ўключае ў сябе каля 170 відаў.

Складаецца з кустоў або дрэў да 30 метраў у вышыню, расце ў вечназялёных лясах. Яны сустракаюцца ў тропіках Старога Свету, асабліва ў Паўднёва-Усходняй Азіі, а таксама Аўстраліі, Афрыцы і на астравах Ціхага акіяна.

Катэгорыя:Вербакветныя
Раб (Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь)

**Раб** — адна з чатырох даваенных драўляных скульптур Аляксандра Грубэ ў калекцыі Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь, што ацалелі ў часы Другой сусветнай вайны. У гады вайны творы музея былі звезеныя нямецкімі войскамі, але драўляныя скульптуры не былі крануты і так і прастаялі ў памяшканні музея. Раб закуты, але не зламаны: у яго левай руцэ заціснуты камень, твар дыхае няўмольнай нянавісцю. Аўтар экспрэсіўнымі сродкамі — дэфармацыяй, гратэскам — перадае моц чалавека і ўладу кайданоў. Відавочна — асілак вырвецца на волю. Скульптар праўдзіва паказаў стан прыгнечанага народа і меркаваны вынік выбуху гневу — заслужанага, але і бязлітаснага. Гэта — адно з абліччаў рэвалюцыі і, магчыма, урэшце, вызначальны. Аблічча пужае, але велізарная сіла і энергія раба зачароўвае, як пужае і зачароўвае разбуральная і стваральная сіла.

## Спасылкі 
* Спиленная в Александровском сквере липа превратилась в «Раба»

Катэгорыя:Творы Аляксандра Грубэ
Катэгорыя:Скульптуры Беларусі XX стагоддзя
Катэгорыя:Драўляныя скульптуры
Катэгорыя:Экспанаты Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь
Лірнік (Аляксандр Грубэ)

**Лі́рнік** — дзве драўляныя скульптуры беларускага скульптара Аляксандра Грубэ (1894—1980), створаныя ў 1925 і 1972 гадах.

## «Лірнік» 1925 года 
Першы варыянт скульптуры «Лірнік» быў створаны ў 1925 годзе. Захоўваўся ў Беларускім Дзяржаўным музеі. Належыць да лепшых работ Грубэ таго часу

Характэрны ўзор імпрэсіяністычнай скульптуры з элементамі эмацыйнай стылізацыі, дзе гэтак тыповая для Беларусі постаць жабрака-лірніка як бы выхаплена з яго звычайнага атачэння і ператворана мастаком у цалкам эмацыйнай вобраз. З'яўляецца часткай збору Нацыянальнага мастацкага музея Беларусі ў Мінску. Памер скульптуры — 100 × 77 × 65 см.

## Літаратура 
* 
* Каталог. Сучаснае Беларускае мастацтва. М.Шчакацiхiн. В.Ластоўскi Менск, 1929
Катэгорыя:Творы Аляксандра Грубэ
Катэгорыя:Скульптуры Беларусі XX стагоддзя
Катэгорыя:драўляныя скульптуры
Катэгорыя:Страчаныя творы
Катэгорыя:Экспанаты Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь
Брамеліевыя

**Брамеліевыя** (*Bromeliaceae*) — сямейства аднадольных кветкавых раслін, якое ўваходзіць у парадак метлюжкакветныя. Арэал сямейства ахоплівае трапічныя і субтрапічныя вобласці Амерыкі і Заходняй Афрыкі. Сярод прадстаўнікоў сямейства сустракаюцца як эпіфіты, напрыклад, , так і наземныя расліны. Агульная колькасць відаў — каля двух тысяч.

## Распаўсюджанне 
Брамеліевыя распаўсюджаныя ва ўсіх кліматычных зонах трапічнага і збольшага субтрапічнага паясоў Амерыкі: ад вільготных вечназялёных лясоў да пустыняў, на вышынях ад 0 да 4200 м над узроўнем мора. Адпаведна яны могуць быць знойдзены ў гарах Анд, ад Чылі да Калумбіі, у прыбярэжных пустынях Перу, у лясных абласцях Паўднёвай і Цэнтральнай Амерыкі. Палова відаў — эпіфіты, некаторыя — літафіты, але ёсць і наземныя травяністыя расліны.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Bromeliaceae на Delta-intkey.com 
* The Bromeliad Society International
* Bromeliad Care Information
* *Puya raimondii* photos 
* The World Botanical Gardens 
* Bromeliad/Tillandsia specialists
* PUYA Molina — Ботанический сайт о Бромелиевых Bromeliaceae 
* 


Катэгорыя:Сямействы раслін
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі
Iris grossheimii

**Iris grossheimii** — шматгадовая травяністая расліна сямейства , названое в честь советского ботаника .

Арэал размешчаны на тэрыторыі Каўказа. Расліна знаходзіцца пад аховай, занесены ў чырвоныя кнігі Азербайджана і Арменіі.

## Батанічнае апісанне 
Расліна з прамымі парасткамі.

Лісце сядзячае з гладкім краем, размешчана чаргова па даўжыні сцябла і ля яго аснавання ў прыкаранёвай разетцы.

Кветкі памерам больш за 5 сантыметраў. Калякветнік актынаморфны, пялёсткаў шэсць.

Плод сухая каробачка.

## Таксанамія 
Від роду , які змяшчаюць у падрод  секцыю .

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Касач
Катэгорыя:Флора Каўказа
Пратэйныя

**Пратэ́йныя** (*Proteáceae*) — сямейства двухдольных раслін парадку . Паводле сайта The Plant List у яго ўваходзяць 68родаў і 1 252 віда.

Пераважная большасць відаў — невялікія, часта хмызняковападобныя дрэвы, кусты, радзей кусцікі, вельмі рэдка шматгадовыя травы. Асобныя віды ўяўляюць сабой высокія, да 20 метраў дрэвы:  (Новая Зеландыя),  (Аўстралія).

## Літаратура 
* 
* Hoot, S.B. & A W. Douglas. 1998. «Phylogeny of the Proteaceae based on atpB and atpB-rbcL intergenic spacer region sequences». Australian Systematic Botany, 11: 301—320
* Weston, P.H.: «Proteaceae», In Kubitzki, K. (Editor). The Families and Genera of Vascular Plants. IX. Flowering Plants — Eudicots.- Springer-Verlag: Berlín, 2007
* Feuer S. 1990. Pollen Aperture Evolution Among the Subfamilies Persoonioideae, Sphalmioideae, and Carnarvonioideae (Proteaceae). [//American Journal of Botany 77:783-794](http://links.jstor.org/sici?sici=0002-9122(199006)77:6%3C783:PAEATS%3E2.0.CO;2-M)

## Спасылкі 
* Редкие растения мира. Австралия  


Катэгорыя:Сямействы раслін
Катэгорыя:Флора Аўстраліі
Grevillea robusta

**Grevillea robusta** — від кветкавых раслін роду  сямейства .

Прадстаўнікі віду растуць у Аўстраліі — штаты Новы Паўднёвы Уэльс і Квінсленд.

## Батанічнае апісанне 
Дрэва вышынёй да 14 м.

Лісце даўжынёй 15-20 см, з 25-35 ланцэтнымі сегментамі, з загнутымі краямі, зверху голымі, знізу пухнатымі.

Кветкі ў бакавых аднабаковых гронках, даўжынёй да 12 см, духмяныя.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пратэйныя
Катэгорыя:Флора Аўстраліі
Катэгорыя:Пакаёвыя расліны
Катэгорыя:Дэкаратыўныя дрэвы
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1830 годзе
Танец (карціна Бугро)

**«Танец»** () — карціна вядомага жывапісца XIX стагоддзя — Адольфа-Вільяма Бугеро. У цяперашні час карціна выстаўлена ў музеі Арсэ ў Парыжы.

## Выстаўкі 
* Салон, Парыж, Францыя, 1857

## Літаратура 
* Vendryes Ch., Catalogue illustré des oeuvres de William Bouguereau, Paris, 1885
* Vachon M., William Bouguereau, Paris, 1900
* Compin Isabelle — Roquebert Anne, Catalogue sommaire illustré des peintures du Musée du Louvre et du Musée d'Orsay, Paris, 1986
* Compin Isabelle — Lacambre Geneviève [coordination]- Roquebert Anne, Musée d'Orsay. Catalogue sommaire illustré des peintures, Paris, 1990

## Спасылкі 
* 
* Галерея работ Бугро 

Катэгорыя:Карціны са збораў Музея Арсэ
Катэгорыя:Карціны Вільяма Бугеро
Катэгорыя:Карціны 1850
Маруга

Назву **Маруга** маюць:

## Тапонімы 
* Маруга — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі.
* Маруга — рака ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці.
* Маруга — карставая пячора ў Відынскай вобласці Балгарыі.
Іван Міхайлавіч Паўловіч

{{Ваенны дзеяч
 |імя = Іван Міхайлавіч Паўловіч
 |арыгінал імя = 
 |дата нараджэння  = 7.3.1896 (24.02)
 |дата смерці    = 19.7.1944
 |месца нараджэння = 
 |месца смерці =
 |выява = 
 |шырыня = 200px
 |апісанне выявы =     
 |мянушка =  
 |прыналежнасць = &nbsp; — з 1915 
 |гады службы = 1919—1944
 |званне = 
 |род войскаў = пяхота
 |камандаваў = 
 |частка = 399-я стралковая дывізія 2-га фарміравання 48-я армія 1-ы Беларускі фронт
 |бітвы = Грамадзянская вайна Вялікая Айчынная вайна
 |узнагароды = { style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
       
-
   
}
 |сувязі = 
 |у адстаўцы = 
}}
**Іван Міхайлавіч Паўловіч** (, в. Старое Сяло, Мсціслаўскі раён — ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза.

## Біяграфія 
У арміі з 1915 г., у Чырвонай Арміі з 1919 г.. Удзельнік Грамадзянскай вайны, потым у пагранічных войсках на Далёкім Усходзе. Скончыў Вышэйшую паграншколу НКУС у 1928 г., Школу ўдасканалення камсаставу НКУС у 1938 г.. З 1943 г. на Цэнтральным, Беларускім і 1-м Беларускім франтах. Удзельнік Курскай бітвы. Намеснік камандзіра стралковай дывізіі палкоўнік Паўловіч Іван Міхайлавіч вызначыўся пры вызваленні Беларусі. 24.06.1944 г. падняў батальён на прарыў варожай абароны на рацэ Друць каля горада Рагачоў і захапіў траншэі праціўніка, 29.06.1944 г. арганізаваў фарсіраванне ракі Бярэзіна, у ліку першых уварваўся ў Бабруйск; 19.07.1944 г. на паўднёвазаходнім напрамку ад Брэста ўзначаліў полк, які адбіў атаку 60 варожых танкаў. Загінуў у гэтым баі.
     
Прэзідыум Вярхоўнага Савета СССР Указам ад 6 красавіка 1945 г. пасмяротна прысвоіў Паўловічу Івану Міхайлавічу званне Героя Савецкага Саюза.

## Памяць 
У гонар І. М. Паўловіча названы вуліцы ў гарадах Мсціслаў і Хабараўск.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Загінулі ў баі
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Героі Савецкага Саюза
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мсціслаўскім раёне
Capsicum chinense

**Capsicum chinense** — від раслін з роду  сямейства . Яго плады якога лічацца аднымі з самых вострых сярод струкавых перцаў, валодаюць моцным , прызнаюцца самымі вострымі сярод распаўсюджаных у культуры.

]]

Нягледзячы на відавы эпітэт, расліна паходзіць з Паўднёвай Амерыкі. Жакен памылкова лічыў, што расліна распаўсюдзілася з Кітая, у сувязі з чым даў яму такую назву. Від натуральным чынам расце на тэрыторыі Бразіліі, Калумбіі, Мексікі (паўвостраў Юкатан), а таксама на Карыбскіх астравах. Культывуецца ў многіх рэгіёнах з прыдатным трапічным кліматам.

Image:HabaneroSeedling.JPG
Image:Habanero chile - flower (aka).jpg
Image:Habanero chile - flower with fruit (aka).jpg
Image:Habanero pepper.jpg
Image:Habanero-Pflant.jpg
Image:Habanero_orange.JPG
Image:ARS-habanero.jpg

Катэгорыя:Паслёнавыя (падсямейства)
Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Гародніна
Катэгорыя:Прыправы
Югурцінская вайна

**Югурцінская вайна** () — узброены канфлікт паміж Старажытным Рымам і нумідзійскім царом Югуртам, які доўжыўся са 112 па 105 да н.э. Поспех тактыкі подкупу і карупцыі, якая ўжывалася Югуртам, выявіў разлажэнне нораваў сярод вярхоў рымскага грамадства. У кантэксце заняпаду рымскай цноты разглядаў гэтую вайну аўтар найбольш  пра яе — рымскі гісторык Салюсцій.

## Літаратура 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Войны Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Нумідыя
Катэгорыя:Войны II стагоддзя да н.э.
Bulbophyllum putidum

***Bulbophyllum putidum*** — від шматгадовых травяністых раслін роду , секцыі *Cirrhopetalum*, сямейства Архідныя.

Ахоўны від, II дапаўненне CITES.

## Спасылкі 
* *Bulbophyllum putidum* фатаграфіі і гербарныя ўзоры

Катэгорыя:Эпідэндравыя
Катэгорыя:Пакаёвыя расліны
Катэгорыя:Флора Паўднёва-Усходняй Азіі
Лукаўцы

Назву **Лука́ўцы** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Лукаўцы — вёска ў Полацкім раёне
* Гомельская вобласць:
** Лукаўцы — вёска ў Ельскім раёне
* Мінская вобласць:
** Лукаўцы — вёска ў Клецкім раёне
Гэта канец

**«Гэта канец»** () — амерыканскі камедыйны фільм-катастрофа 2013 года. Дэбютны фільм Сэта Рогена і Эвана Голдберга ў якасці рэжысёраў і сцэнарыстаў. У фільме зняліся сам Сэт Роген, Джэй Барушэль, Джэймс Франка, Джона Хіл, Крэйг Робінсан, Дэні Мак-Брайд, Майкл Сера і Эма Уотсан. Яны граюць самі сябе, але з у пэўнай ступені выдуманымі ці перабольшанымі характарамі, ва ўмовах наступу глабальнага апакаліпсісу. Фільм быў выпушчаны 12 чэрвеня 2013 года і меў камерцыйны поспех, а таксама спрыяльныя водгукі ад крытыкаў. У сувязі з поспехам фільма, «Columbia Pictures» зладзіла паўторны рэліз фільма 6 верасня 2013 года.

## Спасылкі 
* Гэта канец на сайце Internet Movie Database 

Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фантастычныя фільмы 2013 года
Катэгорыя:Кінакамедыі 2013 года
Катэгорыя:Кінакамедыі ЗША
Катэгорыя:Амерыканскія фантастычныя камедыі
Катэгорыя:Амерыканскія фантастычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы Columbia Pictures
Катэгорыя:Рэжысёрскія дэбюты
Катэгорыя:Фільмы пра акцёраў
Катэгорыя:Фільмы Эвана Голдберга
Катэгорыя:Фільмы Сэта Рогена
Катэгорыя:Фільмы пра Лос-Анджэлес
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Новым Арлеане, Луізіяна
Катэгорыя:Фільмы кампаніі Mandate Pictures
Катэгорыя:Фільмы кампаніі Point Grey Pictures
Фармамід

**Фармамі́д, метанамід** — амід мурашынай кіслаты HCONH.

Бясколерная гіграскапічная вадкасць. Малекулярная маса 45,04 а. а. м. Тэмпература плаўлення 2,55 °С. Тэмпература кіпення 210,7 °С. Шчыльнасць 1133,4 кг/м³ пры тэмпературы 20 °С. Добра раствараецца ў вадзе, ніжэйшых спіртах, эфірах, ацэтоне, феноле, хлараформе. Не раствараецца ў вуглевадародах, нітрабензоле, некаторых хлорвуглевадародах. Добра растварае жэлацін, казеін, жывёльны клей. Не растварае вуглевадароды, тлушчы і алеі.

## Атрыманне 
Фармамід у прамысловасці атрымліваюць сінтэзам з аміяку і аксіду вугляроду ў метанольным растворы  метылату натрыю пры тэмпературы 80—100 °С і ціску 10—30 МПа. Таксама выкарыстоўваецца двухстадыйны цыкл, у выніку якога атрымліваюць больш чысты фармамід.

## Выкарыстанне 
Фармаміды выкарыстоўваецца ў якасці сыравіны ў вытворчасці мурашынай кіслаты, змягчальніка паперы, растваральніка, у складзе бальзаміруючых мазей. Таксама з'яўляецца сыравінай у вытворчасці гетэрацыклічных злучэнняў (амідазолу, пірымідзіну, трыазіну і інш.) і алкалоідаў.

## Шкоднае ўздзеянне 
Тасічнае рэчыва. Здольны ўсмоктвацца праз непашкоджаную скуру. Здольны назапашвацца ў арганізме. Пашкоджвае нервовую і сасудзістую сістэмы, печань.

У выніку дэгідратацыі фосфарным ангідрыдам утвараецца сінільная кіслата.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Артыкул на сайце ХиМиК.ру 
* 

Катэгорыя:Азотазмяшчальныя арганічныя злучэнні
Аляксандр Грубэ

**Алякса́ндр Васі́льевіч (Вільге́льмавіч) Гру́бэ** (, в. , цяпер Башкартастан — , ) — беларускі і расійскі скульптар. Народны мастак Беларускай ССР (1944), заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР (1938).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы  Грыгор’еўка (цяпер вёска , Башкартастан). У 1905—1913 гадах быў вольным слухачом у Пензенскім мастацкім вучылішчы. У 1914—1916 гадах займаўся ў Петраградскім універсітэце. Наведваў заняткі ў скульптурным класе Акадэміі мастацтваў у Ленінградзе, карыстаўся парадамі Івана Шадра ў Маскве. 

У 1918—1922 гадах выкладаў у школе ў Краснаполлі Магілёўскай губерні, стаў заснавальнікам аматарскага тэатра ў Краснаполлі (разам з Васілём і Андрэем Шашалевічамі). З 1924 года жыў і працаваў у Менску. Удзельнік мастацкіх выставак з 1925 года. У 1927—1929 гадах быў адным з арганізатараў і старшынёй Усебеларускага аб’яднання мастакоў, у 1929—1932 гадах — членам РАМБа. Член Саюза мастакоў БССР (1940). 

З 1941 года — у Маскве. Старшыня Саюза мастакоў БССР (1942—1944).

## Творчасць 
», 1925]]
Працаваў у вобласці станковай сюжэтнай кампазіцыі, рэльефу і манументальнай пластыкі. Зведаў уплыў беларускай народнай драўлянай скульптуры. Творы Грубэ яркія і самабытныя, адрозніваюцца арыгінальнасцю і выразнасцю пластычнай формы, эмацыйнасцю, глыбокім пранікненнем у народныя традыцыі з вельмі паважлівым вывучэннем дасягненняў сучаснай скульптуры. Грубэ пакінуў значны след у гісторыі беларускай скульптуры 1920—1930-х гадах.

Творы: «Лірнік» (1925 г., не захаваўся), «Кастусь Каліноўскі» (1926), «Раб» (1927, дрэва, 130х66х89 см), «Тачачнік» (1928), «Чырвонаармеец» (1929), «Праца» (1929), «Трактарыстка» (1935), «Беларус» (1940, не захаваўся), «Танкіст» (1943) — усе з дрэва; помнік Уладзіміру Леніну для Камуністычнага ўніверсітэта Беларусі (1925, Менск), «Максім Багдановіч» (гіпс, 1927), «Рукі прэч ад СССР» (рэльеф, 1931), «Пяцігодку за чатыры гады» (рэльеф, 1931), «У дні Кастрычніка» (рэльеф, 1931), помнік Феліксу Дзяржынскаму (бетон, 1932, Койданава, Менскай вобласці, не захаваўся), помнік Уладзіміру Леніну (бетон, 1935, Барысаў, Менскай вобласці, не захаваўся), партрэт Льва Даватара (гіпс, 1942), партрэт і праект помніка Канстанціну Заслонаву (гіпс, 1946—1947), помнік Валяр’яну Куйбышаву ў Какчатаве (бронза, 1948), «Сталявары» (гіпс, 1957), «Будаўнік», «Жаночы партрэт» (1954), «Рыхард Зоргэ» (1959), «Плач» (1960), «У. Ленін на трыбуне» (1960), «Доменшчыкі» (1961), «Майстар Зайцаў» (1970) і інш.

Стварыў серыю графічных лістоў (1965—1975), кардон, сангіна. Выканаў адзін кніжны знак (1927, туш, пяро).

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* ГРУБЕ, Александр
* ГРУБЕ А. В
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Башкартастане
Катэгорыя:Скульптары Беларусі
Катэгорыя:Скульптары СССР
Катэгорыя:Выпускнікі  Пензенскага мастацкага вучылішча
Катэгорыя:Графікі СССР
Катэгорыя:Экслібрысісты Беларусі
Універсітэт імя Кім Ір Сена

**Універсітэт імя Кім Ір Сена** () — найбуйнейшая ўстанова вышэйшай адукацыі Паўночнай Карэі, «вышэйшы храм чучхэйскай адукацыі і магутная база для падрыхтоўкі нацыянальных кадраў краіны».

Універсітэцкі гарадок размешчаны ў Тэсонскім раёне Пхеньяна і займае плошчу 1,56 мільёна квадратных метраў.

## З гісторыі 
Заснаваны 1 кастрычніка 1946 года па асабістым указанні Кім Ір Сена і названы ў яго гонар. На базе факультэтаў, якія вылучыліся з універсітэта, пазней быў створаны шэраг іншых вышэйшых устаноў — Політэхнічны ўніверсітэт імя Кім Чхэка, Пхеньянскі медінстытут, Вансанскі сельскагаспадарчы інстытут.

Ва ўніверсітэце навучаліся многія прадстаўнікі партыйна-дзяржаўнай эліты КНДР, уключаючы кіраўнікоў краіны Кім Чэн Іра і Кім Чэн Ына. Універсітэт двойчы ўзнагароджаны Ордэнам Кім Ір Сена.

## Сучасны стан 
У наш час універсітэт аб’ядноўвае 3 інстытуты (юрыдычны, літаратурны і камп’ютарны), 13 факультэтаў (эканамічны, гістарычны, філасофскі, замежных моў і літаратуры, фізічны, механіка-матэматычны, хімічны, навукі жыцця, навукі навакольнага асяроддзя Зямлі, геалагічны, атамнай энергіі, фізкультуры, перападрыхтоўкі кадраў), больш за 10 НДІ і навуковых цэнтраў.

Таксама ў складзе ўніверсітэта знаходзяцца прыродазнаўчанавуковы музей, бібліятэка, выдавецтва, друкарня, Дом спорту, інтэрнаты і г.д.

Ва ўніверсітэце навучаецца больш за 10000 студэнтаў і працуе больш за 2000 выкладчыкаў, у тым ліку 400 акадэмікаў, членаў-карэспандэнтаў АН, прафесараў і дактароў навук.

У сілу закрытага характару паўночнакарэйскага грамадства міжнародныя сувязі ўніверсітэта развіты слаба, аднак ажыццяўляецца ўзаемадзеянне з некаторымі ўніверсітэтамі Кітая і Расіі.

## Спасылкі 
* Універсітэт імя Кім Ір Сена 

Катэгорыя:Навука ў КНДР
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы КНДР
Катэгорыя:З’явіліся ў 1946 годзе
Катэгорыя:Пхеньян
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Кім Ір Сена
Крапіўныя

**Крапіўныя** (*Urticaceae*) — сямейства кветкавых раслін з перавагай травяністых жыццёвых формаў, якое ўключае ў сябе каля 60 родаў і 1000 відаў, распаўсюджаных пераважна ў тропіках.

Найбольш вядомымі прадстаўнікамі з’яўляюцца , віды роду , якія валодаюць надзвычай моцнымі пякучымі ўласцівасцямі, а таксама распаўсюджаныя ў пакаёвай культуры віды родаў  і .

## Спасылкі 
* Семейство Крапивные  — апісанне сямейства на сайце батанічнага гуртка Маскоўскага ўніверсітэта 

Катэгорыя:Ружакветныя
Катэгорыя:Сямействы раслін
Кымсусанскі мемарыяльны палац Сонца

**Маўзалей Кім Ір Сена і Кім Чэн Іра** (афіцыйная назва — **Кымсусанскі мемарыяльны палац**, ; з 16 лютага 2012 года — **Кымсусанскі мемарыяльны палац Сонца**) — пахавальня Кім Ір Сена і Кім Чэн Іра. размешчана на паўночным усходзе Пхеньяна. Насупраць маўзалея, на гары Тэсон знаходзяцца Мемарыяльныя могілкі рэвалюцыянераў, на якіх пахаваны Кім Чэн Сук, жонка Кім Ір Сена і маці Кім Чэн Іра. Разам маўзалей і могілкі складаюць адзіны комплекс.

## Гісторыя 
Пры жыцці Кім Ір Сена ў палацы размяшчалася яго рэзідэнцыя. Пасля яго смерці па загадзе Кім Чэн Іра будынак быў пераабсталявана ў маўзалей Кім Ір Сена. Цела Кім Ір Сена ляжыць у адкрытым саркафагу.

29 снежня 2011 года ў маўзалеі было пахавана цела Кім Чэн Іра. 16 лютага 2012 года ў гонар 70-годдзя з дня нараджэння Кім Чэн Іра пераназваны ў Кымсусанскі палац Сонца.

Допуск у маўзалей замежнікаў ажыццяўляецца толькі падчас турыстычных паездак. Забаронена фатаграфаваць целы памерлых кіраўнікоў КНДР, гучна размаўляць. Усталяваны дрэс-код прадугледжвае наяўнасць годнага адзення з няяркай расфарбоўкай.

## Спасылкі 
* 
* Спадарожнікавы здымак Маўзалея

Катэгорыя:Пхеньян
Катэгорыя:Маўзалеі
Катэгорыя:Кім Ір Сен
Катэгорыя:Кім Чэн Ір
Рубін Цімура

**Рубін Цімура** — назва аднаго са знакамітых гістарычных камянёў, дадзеная па імі яго першага дакладна вядомага ўладальніка Тамерлана. Назва *рубін* з’яўляецца памылковай, насамрэч камень з’яўляецца чырвонай шпінеллю, але гэта было ўсталявана толькі ў 1851 годзе.

Маса каменя 361 карат, ён уваходзіць у каралі з драбнейшых шпінеляў, пакрыты старадаўняй індыйскай агранкай, а таксама шматлікімі надпісамі, якія дазваляюць прасачыць яго гісторыю.

## Уладальнікі каменя 
Па легендзе, упершыню камень агранены ў V стагоддзі да н.э.

* з 1398 года — Тамерлан
* чацвёрты сын Тамерлана — Шахрух
* з 1447 года — Улугбек
* шах Абас I
* Вялікі Магол Джахангір
* Вялікі Магол Шах-Джахан (надпіс на камені *Сахіб Кіран Сані (Другі спадар спрыяльных планет)*, гэта значыць другі пасля Цімура)
* з 1658 Вялікі Магол Аўрангзеб, які зрынуў свайго бацьку Шах-Джахана
* Махамад Фарук Сіяр
* з 1739 года — персідскі Надзір-шах
* Ранджыт Сінгх
* Ост-Індская кампанія
* 1848 — каралева Вікторыя, захоўваўся ў Індыйскім пакоі Букінгемскага палаца
* Паводле даных на люты 2009 года, рубін Улугбека, падобны на «Рубін Цімура» належыць шэйху Кувейта Насеру ас-Сабаху.

Катэгорыя:Шпінель
Катэгорыя:Гістарычныя каштоўныя камяні
Катэгорыя:Каштоўныя камяні
Actaea simplex

***Actaea simplex*** — від шматгадовых травяністых раслін роду , сямейства , які паходзіць з Японіі (Хакайда, Кюсю), усходняй часткі Манголіі і Далёкага Усходу, у тым ліку Сахаліна і Курыльскіх астравоў, Усходняй Сібіры і Камчаткі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Казяльцовыя (падсямейства)
Воўпаўская сінагога

**Во́ўпаўская сінаго́га** — колішняя сінагога ў мястэчку Воўпа (Беларусь), адна з найпрыгажэйшых у Рэчы Паспалітай і Усходняй Еўропе, шэдэўр драўлянага дойлідства.

## Гісторыя 
Сінагога пабудаваная ў першай палове XVIII стагоддзя, пасля некалькі разоў нязначна дабудоўвалася. У 1929 годзе будынак быў занесены ў спіс польскіх культурных славутасцей. Гэта тлумачыцца таксама і тым, што хрысціянам не забаранялася будаваць з цэглы і камення, дык падобныя еўрапейскія пабудовы з дрэва сустракаюцца рэдка.

Вышыня сцен асноўнай залы складала 7,2 м. Скляпенні ўзвышаліся на 14 метраў і былі падзелены арнаментаванымі балюстрадамі на тры ярусы. Кожны ярус складаўся з некалькіх закручаных секцый, аблямаваных драўлянымі панэлямі, якія складалі купалападобныя скляпенні. Купал падтрымліваўся чатырма драўлянымі калонамі, якія атачалі біму, і тросамі ўверсе

## Галерэя 

Файл:Voŭpaŭskaja synagoga. Воўпаўская сынагога (E. Kazimiroŭski, 1930).jpg|Сінагога
Файл:Voŭpaŭskaja synagoga. Воўпаўская сынагога (S. Zajčyk, 1919-39).jpg|Сінагога
Файл:Voŭpaŭskaja synagoga. Воўпаўская сынагога (1901-39) (2).jpg|Сінагога
Файл:Voŭpaŭskaja synagoga. Воўпаўская сынагога (1901-39) (3).jpg|Сінагога
Файл:Voŭpaŭskaja synagoga. Воўпаўская сынагога (1901-39) (10).jpg|Сінагога, інтэр'ер
Файл:Voŭpaŭskaja synagoga. Воўпаўская сынагога (1901-39) (7).jpg|Сінагога, інтэр'ер
Файл:Virtual reconstruction of the Wolpa synagogue. Belarusian-Jewish Cultural Heritage Center.jpg|Віртуальная рэканструкцыя Воўпаўскай сінагогі. Центр белорусско-еврейского культурного наследия

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Воўпаўская сінагога  на Віртуальным штэтле

Катэгорыя:Драўляныя сінагогі Беларусі
Катэгорыя:Колішнія сінагогі Беларусі
Катэгорыя:Воўпа
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Ваўкавыскага раёна
Мбау

**Мбау** (фідж.: *Bau*) — невялікі востраў каля ўсходняга ўзбярэжжа Віці-Леву (Фіджы). Плошча — 0,08 км². Насельніцтва (2006) — 200 чалавек.

Востраў Мбау — дробны кавалак сушы з даволі плоскім рэльефам. Большая частка тэрыторыі занята жытламі жыхароў аднайменнай вёскі. Падчас цыклонаў і моцных штармоў частка берага затапляецца. З мэтай прадухілення паводак плануецца стварыць уздоўж мора сцяну, якая здолее затрымаць хвалі.

Востраў Мбау вядомы на Фіджы тым, што ў XVIII стагоддзі адсюль пайшло некалькі высакародных дынастый, у тым ліку будучая каралеўская сям’я. Правадыры з вострава адыгрываюць значную палітычную ролю і ў нашы дні.

Дыялект фіджыйскай мовы вострава Мбау з’яўляецца афіцыйнай літаратурнай мовай Фіджы.

## Спасылкі 
* New sea-wall for Bau island
* Bau — An island full of history and grace beyond its size 
* Bau Island, pivotal role in Fiji’s history

Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Астравы Аўстраліі і Акіяніі
Мбау
Тлятворны ўплыў Захаду

**Тлятворны ўплыў Захаду** (таксама «**нізкапаклонства перад Захадам (замежжам)**») — палітычнае клішэ.

## Гісторыя 
Яшчэ рускія панславісты (М. П. Пагодзін, М. Я. Данілеўскі), народнікі (М. А. Бакунін, П. Л. Лаўроў, П. М. Ткачоў), почвенікі і славянафілы (І. В. Кірэеўскі, А. С. Хамякоў, К. С. Аксакаў) адмоўна адносячыся да знешняга ўплыву на расійскае жыццё, часта называлі яго «тлятворным».

## Заходні ўплыў у СССР 
У XX стагоддзі, у перыяд «хрушчоўскай адлігі», калі заходняя мода, музыка і да т.п. сталі прасочвацца праз «жалезную заслону», асабліва ў сувязі з правядзеннем фестывалю ў Маскве, выраз *тлятворны ўплыў Захаду* стаў савецкім ідэалагічным клішэ. Першапачаткова выкарыстоўвалася вышэйшымі партыйнымі органамі ў дачыненні да любых павеваў з краін Захаду, што, паводле іх меркавання, магло падарваць якія-небудзь палажэнні савецкай ідэалогіі або замежнапалітычнага курсу (напрыклад, у дачыненні да прыхільнікаў моды — «стыляг»). Часта (але не заўсёды) ужываецца ў іранічным сэнсе, калі штосьці адпрэчваецца або забараняецца без усякіх рацыянальных прычын, як неадпаведнае пануючай ідэалогіі і традыцыям.

У савецкай навуцы перыяду сталінізму навуковыя працы грунтоўна чысціліся ад спасылак на замежных навукоўцаў па прычыне барацьбы з «нізкапаклонствам перад Захадам (замежжам)». Напрыклад, Аляксандр Салжаніцын у мемуарнае-мастацкім рамане «У крузе першым» коратка апісаў гэта так:

Расійскі сацыёлаг Барыс Максімавіч Фірсаў успамінае, як адна маскоўская газета з пафасам ставіла пытанне: «Чаму могуць навучыць нашых дзяцей кнігі Жуль Верна, усе гэтыя яго героі — чалавеканенавіснік капітан Нема ці бесшабашны Дзік Санд?».

## Адлюстраванне ў творах культуры 
У негатыўным ключы выраз ужываецца ў фільме «Дыяментавая рука»: калі Сямёна Сямёнавіча Гарбункова, які напіўся і ўстроіў у рэстаране «Ніцая вярба» дэбош, прывезлі дамоў, домакіраўнік Варвара Сяргееўна Плюшч кажа яго жонцы: «Пасля вяртання **адтуль** *[з замежнай паездкі]* Ваш муж стаў іншым. Тлятворны ўплыў Захаду! Гэтыя цацкі ідыёцкія! А гэта дзіўная фраза — „Сабака — сябар чалавека“! Дзіўная, калі не сказаць больш. А гэта? Элементы салодкага жыцця! І вы ведаеце, я не здзіўлюся, калі заўтра высвятліцца, што ваш муж тайна наведвае сінагогу» (апошняе слова пераагучана на «палюбоўніцу»).

## Гл. таксама 
* Гнілы Захад
* Амерыканскі лад жыцця
* Барацьба з касмапалітызмам

Катэгорыя:Народніцтва
Катэгорыя:Панславізм
Катэгорыя:Саветызмы
Катэгорыя:Прапаганда ў СССР
Катэгорыя:Фразеалагізмы
Піліпенка

**Піліпенка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ганна Піліпенка (нар. 1988) — беларуская футбалістка
* Марыя Пятроўна Піліпенка (1946—2016) — беларускі грамадскі дзеяч, журналіст.
* Міхаіл Карнеевіч Піліпенка — Герой Савецкага Саюза.
* Міхаіл Фёдаравіч Піліпенка (1936—2025) — беларускі этнограф, гісторык.
* Сяргей Уладзіміравіч Піліпенка — украінскі пісьменнік.
* Уладзімір Аляксандравіч Піліпенка (нар. 1949) — беларускі фізік.
Амерыканскі лад жыцця

**Амерыканскі лад жыцця** — ідэалагічнае клішэ, якое выкарыстоўваецца як у амерыканскіх, так і савецкіх/расійскіх СМІ.

Амерыканскімі СМІ жыццё ў ЗША падавалася як жыццё ў грамадстве «дастатку», «свабоды», у «дзяржаве ўсеагульнага дастатку», і звязана з шырока распаўсюджанай ідэяй «Амерыканскай мары».
Падкрэсліваецца дынамічнасць амерыканцаў у ладзе жыцця, дзеяннях і рашэннях (для гэтага абавязкова неабходны аўтамабіль; распаўсюджанасць фаст-фуда), іх дзелавітасць (што прыводзіць да ўтварэння шырокага сярэдняга класа). Характэрнай рысай амерыканскага ладу жыцця з’яўляецца жыццё ў крэдыт, аўтаматызацыя і камп’ютарызацыя побыту.
Амерыканскі лад жыцця, які мае ў сваёй аснове ліберальную дэмакратыю, неймаверны без высокай ступені рэлігійнага плюралізму, што было першапачаткова закладзена ў генезісе паўночнаамерыканскай цывілізацыі.

Савецкай прапагандай штамп выкарыстоўваўся выключна з пеяратыўнай інтанацыяй, які выкрываў «прывабнасць» падобнага «ладу жыцця» «загніваючага Захаду», выкрываючы пры гэтым «язвы капіталізму». Высмейвалася шырока распаўсюджанае паняцце «сярэдні амерыканец» (паводле статыстыкі, ЗША з’яўляюцца краінай з самым высокім у капіталістычным свеце жыццёвым узроўнем; савецкія ж прапагандысты падкрэслівалі вялікае расслаенне сярод гэтых «сярэдніх» паказчыкаў).

У расійскую парадыгму перацякла большасць стэрэатыпаў з савецкай ідэалогіі, аднак, у цэлым, страціўшы негатыўнае стаўленне, акрамя выпадкаў відавочнай крытыкі жыцця «залатога мільярда».

Пры гэтым некаторыя праблемы (апроч злоўжывання алкаголем і нікаціну — злоўжыванне апіатамі, какаінам, лекавымі прэпаратамі і прывыканне да іх празмернага ўжывання — гэта сур’ёзныя праблемы для Амерыкі, але што, як сцвярджалася, было нехарактэрна для СССР), з тых часоў перасталі быць «прывілеем» Амерыкі, распаўсюдзіўшыся і ў постсавецкай Расіі.

## Гл. таксама 
* Амерыканская мара
* Амерыканская выключнасць
* Грамадства спажывання
* Масавая культура

* Савецкі лад жыцця
* Барацьба з касмапалітызмам
* Дагнаць і перагнаць
* Дакладнасць у СМІ

## Літаратура 
* *Вронский Б. П.* Американский образ жизни — Правда, 1949, С. 28
* *Кирсанов А. В.* «Американский образ жизни» без прикрас , 1963, С. 144
* *Ашин Г. К., Мидлер А. П.* В тисках духовного гнета: Что популяризируют средства массовой информации США — М.: Мысль, 1986. — 253 с., 8 л.илл. — Серия: Империализм: События. Факты. Документы.

## Спасылкі 
* Амерыканскі лад жыцця // Historic.Ru
* Амерыканцы. Лад жыцця // Langust Agency

* Традыцыі амерыканскага ладу жыцця // russia-in-us.com
* Лад жыцця амерыканскіх школьнікаў: аналіз на аснове статыстычных даследаванняў

Катэгорыя:Культура ЗША
Катэгорыя:Лад жыцця
Катэгорыя:Ідэалагічныя клішэ