Пратэсты ў Малдове (2022–2023)

18 верасня 2022 года ў сталіцы Малдовы, Кішынёве, пачаліся пратэсты з патрабаваннем адстаўкі празаходняга ўрада краіны на фоне росту цэн на прыродны газ і інфляцыі, часткова выкліканых вайной ва Украіне .

Арганізатарам пратэстаў выступіла прарасійская партыя «ШОР». Падчас пратэстаў журналісты выявілі, што партыя прапаноўвала некаторым пратэстоўцам грашовыя выплаты за ўдзел у мітынгах. Партыя «ШОР» таксама прапаноўвала ўсім удзельнікам пратэсту бясплатны праезд да сталіцы.

#### Лістапад 
* 6 лістапада больш за 50 000 прыхільнікаў партыі «ШОР» прынялі ўдзел у пратэсце ў сталіцы Кішынёве, зноў патрабуючы адстаўкі празаходняга ўрада і правядзення датэрміновых выбараў.
* 8 лістапада ўрад Рэспублікі Малдова абвясціў, што звярнуўся ў Канстытуцыйны суд з просьбай ініцыяваць працэдуру забароны малдаўскай партыі «ШОР» у сувязі з меркаваным прасоўваннем ёй замежных інтарэсаў і нападам на нацыянальны суверэнітэт і незалежнасць.
* 13 лістапада тысячы антыўрадавых пратэстоўцаў вярнуліся на вуліцы Кішынёва.

#### Снежань 
* 7 снежня Ілан Шор звярнуўся да прэзідэнта Маі Санду з просьбай вылучыць яго кандыдатуру на пасаду прэм’ер-міністра Малдовы.

* 11 снежня ў Кішынёве адбылася новая антыўрадавая акцыя пратэсту, ініцыяваная Партыяй будаўніцтва дома ў Еўропе (PACE).
* 15 снежня расследаванне «Orheileaks» выявіла сувязі паміж пратэстоўцамі партыі «ШОР» і ўніянісцкім актывістам Уладам Білецкім. Апошні адмаўляў сваю сувязь з пратэстоўцамі.
* 18 снежня Партыя сацыялістаў Рэспублікі Малдова (ПСРМ) арганізавала пратэст ва Унгенах.
* 19 снежня вяшчанне шасці малдаўскіх тэлеканалаў, звязаных з Іланам Шорам (Prime TV, RTR Moldova, Accent TV, NTV Moldova, TV6 і Orhei TV), было часова прыпынена па абвінавачванні ў прарасійскай прапагандзе і распаўсюджванні ілжывай інфармацыі пра вайну паміж Расіяй і Украінай. Каналы працягнулі вяшчанне на іншых платформах.

### 2023 год 
#### Студзень 
* 25 студзеня некалькі журналістаў прыпыненых тэлеканалаў на чале з Аляксеем Лунгу правялі акцыю пратэсту ў Бухарэсце, патрабуючы ўмяшання румынскіх уладаў для перамоваў з уладамі Малдовы аб аднаўленні дзеяння ліцэнзій на вяшчанне прыпыненых каналаў. На наступны дзень, 26 студзеня, журналісты правялі акцыю пратэсту каля будынка Савета Еўропы ў Страсбуры. У той жа дзень расійскія дэпутаты Леанід Калашнікаў і Святлана Журава папярэдзілі, што намеры Малдовы аб’яднацца з Румыніяй, а затым уступіць у НАТА, прывядуць да яе знішчэння.

* 26 студзеня сотні пенсіянераў з ліку прыхільнікаў партыі «ШОР» правялі ў чацвер акцыю пратэсту каля прэзідэнцкага палаца, патрабуючы адстаўкі Маі Санду.

#### Люты 
* 2 лютага міністр замежных спраў Расіі Сяргей Лаўроў заявіў, што Малдова можа напаткаць лёс Украіны (г.зн.падвергнуцца нападу з боку Расіі), калі прэзідэнт Малдовы Мая Санду, якая мае румынскае грамадзянства, захоча аб’яднання Малдовы з Румыніяй і ўступлення ў НАТА.

#### Сакавік 
* 2 сакавіка Парламент Рэспублікі Малдова прагаласаваў за змяненне дзяржаўнай мовы з малдаўскай на румынскую. Гэтая ідэя была падтрымана кіроўнай партыяй «Дзеянне і салідарнасць» і падвергнулася рэзкай крытыцы з боку Блока камуністаў і сацыялістаў. Гэтае рашэнне таксама падтрымала Акадэмія навук Малдовы. У той жа дзень Парламент Рэспублікі Малдова прыняў рэзалюцыю, у якой асудзіў расійскае ўварванне ва Украіну 2022 года. Марыя Захаравa, прэс-сакратар МЗС Расіі, заклікала Малдову адмовіцца ад «русафобскай рыторыкі».

* 6 сакавіка Блок камуністаў і сацыялістаў арганізаваў пратэст перад будынкам Канстытуцыйнага суда Рэспублікі Малдова супраць змены назвы дзяржаўнай мовы з малдаўскай на румынскую. Кіраўніцтва ПДС меркавала, што іх падтрымлівае Расія. Таксама адбыўся контрпратэст у падтрымку румынскай мовы.

* 26 сакавіка дзясяткі людзей выйшлі на акцыю пратэсту ля помніка Штэфану Вялікаму ў Кішынёве, заклікаючы да аб’яднання Малдовы і Румыніі. Некаторыя людзі таксама арганізавалі антыўніянісцкі контрпратэст.

#### Красавік 
* 13 красавіка Шор быў завочна асуджаны да 15 гадоў пазбаўлення волі за крадзеж мільярда долараў.
* 27 красавіка прама перад будынкам Інфармацыйныга цэнтра НАТА ў Кішынёве група людзей на чале з дэпутатамі Аляксандрам Несцяроўскім (нядаўна выйшаў з Сацыялістычнай партыі і пачаў супрацоўніцтва з партыяй «Шор») і Ірынай Лазаван растаптала сцяг НАТА. Яны сарвалі гэты сцяг і аблілі яго чырвонай фарбай, што сімвалізавала кроў.
* 27 красавіка Парламент Рэспублікі Малдова прагаласаваў за зняцце Ілана Шора з пасады дэпутата. Яго месца заняў Уладзімір Віцюк.

#### Май 
 (з ордэнам Святога Георгія) з членамі партыі Шор на прарасійскім мітынгу 9 мая 2023 года]]

* 1 мая намеснік старшыні партыі «Шор» Марына Таўбер была арыштавана ў аэрапорце Кішынёва па абвінавачванні ў карупцыі пры спробе ўцякчы з краіны ў Ізраіль.
* 9 мая кіроўная партыя PAS ушанавала памяць ахвяр Другой сусветнай вайны ў мемарыяльным комплексе «Этэрнітаця» ў Кішынёве, у той час як прарасійская партыя Шор і Блок камуністаў і сацыялістаў адзначылі разам з некалькімі расійскімі дыпламатамі і паслом Расіі ў Малдове святкавалі «Перамогу Савецкага Саюза над фашызмам». Прарасійскія дэманстранты прайшлі маршам з георгіеўскай стужкай, сімвалам Z і выявамі Іосіфа Сталіна.

* 14 мая Яўгенія Гуцул з партыі «Шор» перамагла на выбарах башкана Гагаузіі, здабыўшы перамогу над Рыгорам Узунам з ПСРМ. Яе перадвыбарчая кампанія была заснавана на папулізме (адным з яе абяцанняў было будаўніцтва аэрапорта ў Камраце)  і абяцанні больш цесных адносін з Расіяй. Марыя Захарава, прэс-сакратарка МЗС Расіі, заявіла, што перамога Гуцул сведчыць, што гагаузскі народ выступае супраць спроб Маі Санду румынізаваць і дэрусіфікаваць Гагаузію.

* 21 мая ўрад Малдовы арганізаваў у Кішынёве масавы праеўрапейскі мітынг, у якім, паводле некаторых звестак, прынялі ўдзел больш за 75 000 чалавек (паводле звестак «Deutsche Welle», у ім прынялі ўдзел больш за 100 000 чалавек). Сярод удзельнікаў былі прэзідэнт Рэспублікі Малдова Мая Санду, мэр Кішынёва Іон Чэбан, прэзідэнт Еўрапарламента Раберта Мецола, румынскі дэпутат Еўрапарламента Зігфрыд Мурэшан і пасол Румыніі ў Малдове Крысціян Леон Цуркану. Праеўрапейскія мітынгі былі таксама арганізаваны малдаўскай дыяспарай у Брэшыі, Падуі, Венецыі, Лондане, Рызе, Бухарэсце, Яссах, Бруселі, Вільніюсе, Рыме, Празе, Мілане, Вене, Страсбуры, Парыжы, Таліне, Берліне, Дубліне, Мадрыдзе і Стакгольме. У той жа дзень партыя «Шор» арганізавала контрпратэсты ў Камраце, Бельцах і Аргееве, галоўнай мэтай якіх было правядзенне рэферэндуму для вызначэння будучыні знешняй палітыкі Малдовы. Партыя «Шор» заявіла, што ў контрпратэстах прынялі ўдзел больш за 60 000 чалавек.

* 22 мая 2023 года былыя дэпутаты ПСРМ Аляксандр Несцяроўскі, Ірына Лазаван, Васіле Боля і Аляксандр Сухадольскі далучыліся да партыі «Адраджэнне» на чале з Сяргеем Мішыным. Боля заявіў, што партыя прасоўвае каштоўнасці ўсходняга праваслаўя, традыцыяналізму, малдаўскага нацыяналізму і хоча стаць найбуйнейшай левай сілай у Малдове. Партыя таксама хоча, каб руская мова стала адной з дзяржаўных моў Рэспублікі Малдова. У цяперашні час яна лічыцца партыяй-сатэлітам партыі «Шор».
* 31 мая Еўрапейскі Саюз увёў санкцыі супраць Уладзіміра Плахатнюка, Ілана Шора і Марыны Таўбер за іх сувязі з расійскім урадам.

#### Чэрвень 
* 3 чэрвеня ў Кішынёве акбыўся прарасійскі мітынг, арганізаваны партыямі «Адраджэнне», «Шор» і Блокам камуністаў і сацыялістаў. Пратэст быў накіраваны супраць рашэння ўрада Рэспублікі Малдова замяніць Дзень Перамогі Днём памяці і прымірэння, прысвечаным загінулым у Другой сусветнай вайне.
* 19 чэрвеня партыя Шор была абвешчана па-за законам і забаронена пасля канчатковага рашэння Канстытуцыйнага суда Рэспублікі Малдова.

## Рэакцыя 
* : 10 сакавіка 2023 года міністр замежных спраў Расіі Сяргей Лаўроў абвінаваціў Захад у двайных стандартах, бо той падтрымлівае антыўрадавыя пратэсты ў Грузіі, але асуджае іх у Рэспубліцы Малдова.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гісторыя Малдовы