open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аба Лейбавіч Гордзін

**Аба Лейбовіч (Аляксандр Львовіч) Гордзін** (1887, Міхалішкі — 23 жніўня 1964, Тэль-Авіў) — яўрэйскі педагог, пісьменнік, паэт і перакладчык. 

Тэарэтык анархізму. Стваральнік новага кірунку — анарха-ўніверсалізму.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў мястэчку Міхалішкі ў сям’і рабіна Лейба Гордзіна і Хаі-Эстэр Мілер. Атрымаў традыцыйнае яўрэйскае выхаванне. Прымаў актыўны ўдзел у сацыялістычным сіянісцкім руху «Цэірэй Цыён». У 1908 адкрыў разам з братам Вольфам першую яўрэйскую школу ў Смаргоні. Пасля рэвалюцыі 1917 года два браты адыгрывалі важную ролю ў Маскоўскай федэрацыі анархістаў.

Рэдактар газеты «Анархіст». Прысутнічаў на адзіным пасяджэнні Устаноўчага сходу 5 студзеня 1918 года ў Петраградзе, выступаў там. Неўзабаве перайшоў у апазіцыю савецкай улады. Увесну 1919 года знаходзіўся ў арміі Нестара Махно.

У сваіх ранніх працах злучаў класічны анархізм з старазапаветным юдаізмам. З 1917 года акцэнтаваў увагу на ідэі «пананархізму», звернутага да дэкласаваных слаёў грамадства, а з 1920 года называў свае погляды «анарха-ўніверсалізмам» (пад яго пачаткам была створана «Усерасійская секцыя анархістаў-універсалістаў», а ў 1921 годзе — «Арганізацыя анархістаў-універсалістаў (інтэріндывідуалістаў)»). У 1921 годзе сасланы ў Сібір, адкуль быў высланы праз Маньчжурыю, Кітай, Японію ў ЗША.

Рэдагаваў у Нью-Ёрку газету «Ідыш шрыфтн» (1941—1946).

У 1958 годзе эміграваў у Ізраіль. У перыяд з 1959 па 1964 рэдагаваў анархісцкую газету «Праблемот».

Пісаў на мовах ідыш і іўрыт, англійскай і рускай, у тым ліку з братам Вольфам Лейбавічам (Уладзімірам Львовічам) Гордзіным (1878—?) пад агульным псеўданімам «Браты Гордзіны».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* ГОРДИН Абба Львович persona.rin.ru

## Літаратура 
* Братья Гордины. Анархия в мечте: Публикации 1917–1919 годов и статья Леонида Геллера «Анархизм, модернизм, авангард, революция. О братьях Гординых» / Сост., подг. текстов и коммент. С. Кудрявцева. М.: Гилея, 2019.

Катэгорыя:Філосафы ЗША
Катэгорыя:Рэдактары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў ЗША
Катэгорыя:Прымусова пазбаўленыя савецкага грамадзянства
Катэгорыя:Шматмоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Паэты на ідыш
Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш
Катэгорыя:Анархісты ЗША
Катэгорыя:Анархісты Расіі
Доктар Хаус

**«Доктар Хаус»** () — амерыканскі тэлесерыял пра геніяльнага ўрача-дыягноста Грэгары Хауса і яго каманду.

Пілотная серыя была выпушчана ў эфір 16 лістапада 2004 года на тэлеканале FOX, а 21 мая 2012 года выйшла апошняя, 177-я серыя тэлесерыяла.

*«Доктар Хаус»* з другога па чацвёрты сезоны ўваходзіў у дзясятку найлепшых серыялаў у ЗША. Серыял сабраў найбольшую колькасць тэлегледачоў у свеце па выніках 2008 года — за кожным эпізодам серыяла назірала ў сярэднім 81,8 млн з 1,6 млрд гледачоў у 66 краінах свету. Ён атрымаў мноства ўзнагарод, уключаючы пяць прэмій «Эмі», дзве прэміі «Залаты глобус», прэмію Пібадзі і дзевяць прэмій «Выбар народа».

У 2012 годзе *«Доктар Хаус»* быў прызнаны Кнігай рэкордаў Гінэса самым папулярным сучасным тэлешоу у свеце.

## Сюжэт 
Серыял расказвае аб камандзе ўрачоў, якія павінны правільна паставіць дыягназ пацыенту і выратаваць яго. Узначальвае каманду доктар Грэгары Хаус. Як урач Хаус проста геній, але сам не адрозніваецца праніклівасцю ў зносінах з хворымі і з задавальненнем пазбягае іх, калі толькі ёсць магчымасць. Часам яго паводзіны можна назваць амаль бесчалавечнымі, і пры гэтым ён выдатны ўрач, які валодае нетыповым розумам і бездакорным інстынктам і які любіць разгадваць медыцынскія загадкі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Тэлесерыялы на англійскай мове
Катэгорыя:Тэлесерыялы 2004 года
Катэгорыя:Драматычныя тэлесерыялы ЗША
Сяргей Фёдаравіч Юркевіч

**Сяргей Фёдаравіч Юркевіч** (, Ілава, Мядзельскі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі тэатразнавец, рэжысёр лялечнага тэатра. Кандыдат мастацтвазнаўства (2001).

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскі дзяржаўны інстытут тэатра, музыкі і кінематаграфіі ў 1980 годзе. Цікавіўся праблемамі тэатра лялек. Працаваў у Дзяржаўным тэатры лялек БССР (1971—1972, акцёр), Гродзенскім абласным тэатры лялек (з 1980, галоўны рэжысёр), Брэсцкім абласным тэатры лялек (з 1987, галоўны рэжысёр), Мінскім абласным тэатры «Батлейка» (Маладзечна; з 1990, мастацкі кіраўнік, рэжысёр-пастаноўшчык), Беларускім дзяржаўным інстытуце праблем культуры (1995—2002, навуковы супрацоўнік).

## Літаратура 
* Юркевіч Сяргей Фёдаравіч / Т. Р. Мартыненка // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 215.
* Юркевіч Сяргей Фёдаравіч / Т. Р. Мартыненка // Тэатральная Беларусь : энцыклапедыя. : у 2 т. — Мінск, 2003. — Т. 2. — С. 554.
* Юркевич Сергей Федорович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 697.
* Юркевич Сергей Федорович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2019. — Т. 5 : Минская область : в 3 кн., кн. 3. — С. 363.

Катэгорыя:Тэатразнаўцы Беларусі
Cessna AT-17 Bobcat

**«Сесна AT-17»** () — лёгкі шматмэтавы самалёт, пяцімесны манаплан з закрытай кабінай. Выпускаўся кампаніяй «Cessna». Доследны ўзор здзейсніў першы палёт у 1939 годзе. Cessna AT-17 Bobcat распрацаваны ў ЗША як навучальны самалёт і выкарыстоўваўся падчас Другой сусветнай вайны для наступнага навучання пілотаў. Так як аднаматорныя вучэбна-трэніровачныя самалёты не падыходзілі для падрыхтоўкі пілотаў двух і больш маторных лятальных апаратаў, з’яўленне гэтага самалёта прыйшлося якраз дарэчы.

## Лётна-тэхнічныя характарыстыкі  
### Тэхнічныя характарыстыкі 
*Экіпаж: 5 чалавек
*Даўжыня: 9,98 м
*Размах крыла: 12,78 м
*Вышыня: 3,02 м
*Плошча крыла: 27,4 м²
*Маса пустога самалёта: 1588 кг
*Вес брутто: 2585 кг
*Максімальная ўзлётная маса: 2750 кг
*Рухавікі: 2× поршневых Jacobs R-755-9
*Магутнасць: 2× 245 к.с. (183 кВт)
### Лётныя характарыстыкі 
*Максімальная хуткасць: 314 км/г
*Крэйсерская хуткасць: 282 км/г
*Практычная далёкасць: 1207 км
*Практычная вышыня: 6700 м

## Літаратура 
*

## Зноскі 
Катэгорыя:Самалёты ЗША
Lockheed F-94 Starfire

**Локхід F-94 «Старфайр»** (*«Зорны агонь», «зорная ўспышка»*) () — першы рэактыўны ўсепагодны перахватчык ВПС ЗША. Распрацаваны кампаніяй Lockheed Martin на аснове навучальна-баявога самалёта T-33 у канцы 1940-х гадоў.

Першы страявы самалёт-знішчальнік ВПС ЗША, абсталяваны ТРР з фарсажнай камерай.

Ужываўся ў Карэйскай вайне і быў на ўзбраенні да 1960 гады.

## Баявое прымяненне 
### Карэйская вайна 
Усяго падчас вайны было страчана 15—20 самалётаў.

## Літаратура 
* 

## Зноскі 
Катэгорыя:Самалёты Lockheed
Гульня ў кальмара

**«Гульня ў кальмара»** (, ) — паўднёвакарэйскі вэб-серыял у жанрах выжывання, прыгодніцкага баевіка, трылера і драмы. Рэжысёрам і аўтарам сцэнарыя ўсіх дзевяці эпізодаў стаў Хван Дон Хёк.

17 верасня 2021 года адбылася сусветная прэм’ера серыяла на платформе Netflix. Ён хутка стаў самым паспяховым паўднёвакарэйскім серыялам на гэтай платформе, а менш, чым за месяц — самым папулярным на ёй сярод усіх серыялаў.

Серыял атрымаў мноства ўзнагарод, уключаючы прэмію «Залаты глобус» за найлепшую мужчынскую ролю другога плана ў серыяле, міні-серыяле ці тэлефільме для О Ён Су і прэмію Гільдыі кінаакцёраў за найлепшую мужчынскую ролю ў драматычным серыяле і найлепшую жаночую ролю ў драматычным серыяле для Лі Чон Чэ і Чон Хоён адпаведна; усе трое таксама сталі першымі карэйскімі акцёрамі, якія перамаглі ў гэтых катэгорыях. Першы сезон атрымаў 14 намінацый на прэмію «Эмі», у тым ліку за найлепшы драматычны серыял, што зрабіла яго першай неангламоўнай працай, намінаванай у гэтай катэгорыі; Лі Чон Чэ атрымаў узнагароду за найлепшую мужчынскую ролю ў драматычным серыяле, стаўшы першым азіяцкім акцёрам, які атрымаў гэтую ўзнагароду за неангламоўную ролю.

Вытворчасць другога сезона пачалася ў ліпені 2023 года, а яго выхад запланаваны на 26 снежня 2024 года, за якім у 2025 годзе выйдзе трэці і апошні сезон.

## Сюжэт 
Чатырыста пяцьдзесят шэсць чалавек, большасць з якіх адчуваюць сур’ёзныя фінансавыя праблемы, прымаюць запрашэнне на ўдзел у таямнічым турніры па дзіцячых гульнях. Хутка высвятляецца, што гэта турнір на выжыванне. Пасля таго, як са спаборніцтва выбывае гулец, памер прыза павялічваецца на 100 млн вон, гэта значыць пераможца турніру атрымае 45,6 млрд вон (на момант стварэння серыяла гэта эквівалентна 38,5 млн долараў ЗША). Аднак стаўкі ў гульнях смяротна высокія.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Тэлесерыялы на карэйскай мове
Катэгорыя:Тэлесерыялы 2021 года
Катэгорыя:Тэлесерыялы Паўднёвай Карэі
Дэнье

]]
**Дэнье** () — французская сярэднявечная разменная манета, якая была ў абарачэнні ва ўсёй Заходняй Еўропе з часоў Меравінгаў. Дэнье (новы дэнарый) упершыню чаканіўся Піпінам Кароткім (752—768).

Чаканена ў перайманне рымскім дэнарыям. 12 дэнье складалі падліковую адзінку солід (соль, су). Самай дробнай манетай быў абол = 1/2 дэнье.

Пры Карле Вялікім (768—814) з аднаго фунта чыстага срэбра чаканілі 240 дэнарыяў вагой 1,3 г. У 781 годзе па ўказанні Карла Вялікага пачалі чаканіць дэнарый з каралінгскага фунта (408 грам). З каралінгскага фунта чыстага срэбра чаканілі 240 манет вагой каля 1,7 г (сапраўдная вага вагалася ад 1,44 да 1,79 г, дыяметр манет 18-21 мм). Пасля смерці Карла Вялікага кошт і вага дэнье пастаянна змяняліся.

Пры Капетынгах (987—1328) манета чаканілася не толькі каралямі, але і многімі феадаламі. Дэнье Гуга Капета (987—996) чаканіўся са срэбра 416,6 пробы вагой 1,2—1,3 г. Самым вядомым і распаўсюджаным быў парыжскі дэнье, чаканены пры Філіпе II Аўгусце (1180—1223). З парыжскай маркі срэбра (244,75 грам) 416,6 пробы чаканілі 200 манет вагой 1,22 грама (0,509 грам срэбра). Дэнье стаў білоннай манетай.

У XII—XIII стагоддзях чаканіліся з прычыны існавання ў Францыі дзвюх розных манетных сістэм, заснаваных на парыжскім і турскім ліўрах, ім адпавядалі парыжскі і турскі дэнье. З турскай маркі (233,6 грам) чаканілі 192 манеты вагой 1,16 г (0,365 грам срэбра). Калі ў XIII ст. з’явіўся грош турскі, а затым грош парыжскі, то 12 дэнье раўняліся 1 грошу.

У XIII ст. дэнье быў стандартнай сярэбранай манетай Заходняй Еўропы, а англійская сярэднявечны сярэбраны пені з’яўляецца фактычна разнавіднасцю дэнье. З цягам часу дэнье моцна абясцэніўся. Пры Філіпе I у 1103 г. манета ўтрымоўвала 1/3 медзі, а пры Людовіку VI (1108—1137) — палову медзі.

Чаканілі таксама манету двайны дэнье, у XIV стагоддзі з’явілася манета вартасцю 3 дэнье — ліярд.

У XVI стагоддзі выпушчаны першыя медныя манеты дэнье і двайны дэнье. Медны дэнье важыў крыху больш за 1,5 г (дыяметр 18 мм), двайны дэнье — звыш 3 г (дыяметр 20 мм). Намінал быў пазначаны на рэверсе: DENIER TOVRNOIS, DOVBLE TOVRNOIS.
Медны дэнье на той момант стаў самай дробнай манетай Францыі.
У другой палове XVII стагоддзя з медзі пачалі чаканіць таксама ліярд (= 3 дэнье) і манету 4 дэнье.

У гады Сямігадовай вайны (1756-63) медны дэнье быў выпушчаны ў апошні раз — на гэты раз у герцагстве Браўншвейг-Люнебург у 1758 годзе: гэта была манета для выплаты жалавання французскім войскам.

У XVIII ст. выпускаліся медныя ліярды наміналам у 4 дэнье, або 1/12 су.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Манеты Францыі
Катэгорыя:Манеты паводле алфавіта
Нью-Ёркскі марафон

**Нью-Ёркскі марафон** (, поўная назва — *TCS New York City Marathon*) — марафон, які праводзіцца кожны лістапад у Нью-Ёрку, ЗША. Гэта найбуйнейшы марафон у свеце з 53 627 удзельнікамі ў 2019 годзе. Разам з Бостанскім і Чыкагскім марафонамі  ўваходзіць у лік галоўных штогадовых спаборніцтваў па бегу на доўгія дыстанцыі ў Злучаных Штатах і з’яўляецца адным са спісу World Marathon Majors.

Гонка была заснавана Фрэдам Лебоу і першапачатковы маршрут 1970 года складаўся з некалькіх кругоў вакол Цэнтральнага парка. З 1976 года старт марафону на востраве Стэйтэн-Айлэнд, затым марафонцы прабягаюць па мосце Верацана-Нароус, які цалкам закрываюць для руху аўтамабіляў на час спаборніцтваў. Траса марафона праходзіць праз усе пяць раёнаў Нью-Йорка. Фініш насупраць вядомага рэстарана Tavern on the Green.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка Нью-Ёрскага марафона

Катэгорыя:Марафоны
Катэгорыя:World Marathon Majors
Эдуард Чашча

**Эдуард Гушчар** (1918 — ?) — жыхар Баранавіч, праведнік свету. Падчас Другой сусветнай вайны выратаваў ад 60 да 150 (магчыма — больш) яўрэяў з Баранавіцкага гета.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1918 годзе. Па нацыянальнасці — паляк. Перад і падчас вайны быў наглядчыкам каталіцкіх могілак. Падчас вайны ратаваў яўрэяў з гета і дапамагаў партызанам (разведка, інфармацыя). Двойчы быў арыштаваны, прайшоў катаванні і канцлагер. 

Спачатку Чашча хаваў у сваім доме 1-2 яўрэяў з ліку сваіх знаёмых. Затым падчас адной з нацысцкіх акцый выратаваў жанчыну з дзіцем. Пазней, у 1942—1943 гг., падаваў свой дом уцекачам з гета, хаваў і карміў іх у нябожчыцкай на могілках, дзе працаваў. У якасці правадніка вывеў у лес да партызанаў дзясяткі чалавек. Супрацоўнічаў з іншым праведнікам свету — нямецкім гаўптфельдфебелем Хуга Арманам.

Пасля вайны працаваў шахцёрам, але паводле іншых звестак працаваў у Баранавічах асенізатарам, меў у сувязі з гэтым доступ у гета і загінуў у 1942 годзе ў Калдычэўскім лагеры смерці.

У 1964 годзе ізраільскі Інстытут катастрофы і гераізму «Яд ва-Шэм» прысвоеў яму ганаровае званне праведніка свету.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Бауэр И. Еврейские Барановичи в период Холокоста // Сост. Басин Я. З. Уроки Холокоста: история и современность : Сборник научных работ. — Мн.: Ковчег, 2010. — Вып. 3. — С. 117-140. — ISBN 9789856950059.
* Нехама Цукерман. Сражение за жизнь евреев Барановичей: собрание мемуаров о Холокосте выживших и борцов Барановичского гетто. — Тель-Авив: Ариэли, 1992. (иврит)
* Йосеф Фоксман, Уничтожение и сопротивление Барановичей (идиш) (Нью-Йорк: Барановичер Фарбанд ин Америке, 1964).

Катэгорыя:Вязні канцлагераў Трэцяга рэйха
Катэгорыя:Постаці Баранавічаў
Катэгорыя:Асобы, чыя дата смерці не вызначана
Катэгорыя:Праведнікі народаў свету
Хуга Арман

**Хуга Арман** (; 11 жніўня 1917 — май 1989) — фельдфебель Вермахта, праведнік народаў свету.

## Біяграфія 
Вырас у пратэстанцкай сям’і ў Раўэнштайне ў Цюрынгіі. Вучыўся ў пачатковай школе, потым у сельскагаспадарчай прафесійнай школе ў Шалькаве, а потым у сельскагаспадарчай школе ў Аберліндзе. 

З 1934 г. да сярэдзіны ліпеня 1935 г. Арман быў членам гітлерюгенду; у НСДАП не ўступаў.

Паступіў ва ўніверсітэт падрыхтоўкі настаўнікаў у Браўншвейгу. У сакавіку 1940 года вымушана прыпыніў навучанне, так як быў прызваны на вайсковую службу.  

Першапачаткова прызначаны ва ўпраўленне па справах ваеннапалонных у Францыі. У лютым 1941 года перанакіраваны ў Варшаву, дзе займаўся пытаннямі гета. Хутка пераведзены ў Мінск, але неўзабаве праз хваробу  на некалькі месяцаў трапіў у шпіталь. З лютага 1942 года ў званні фельдфебеля служыў на вакзале ў Баранавічах у «падраздзяленні па арганізацыі адпачынку на радзіме» (). 

Арман выдаваў жэтоны для вайскоўцаў, якія накіроўваліся у водпуск. На працягу 1942—1943 гадоў ён выкарыстоўваў сваю пасаду, каб дамагаць яўрэям. У прыватнасці шасцярых ён схаваў у сваім доме, а пасля перадаў іх польскім партызанам. Праз яго байцы Арміі Краёва атрымалі 10 вінтовак і патроны да іх. Прама ці ўскосна Арман выратаваў ад 35 да 40 яўрэяў.

У сярэдзіне 1944 года вайскоўца перавялі на Заходні фронт у Францыю, дзе ён быў паранены. Да канца вайны Арман знаходзіўся ў шпіталі.

Пасля вайны працаваў настаўнікам, а затым дырэктарам школы ў Дэтэры ў раёне Бад-Кісінген.

## Узнагароды 
* Ганаровае званне «Праведнік народаў свету» (Ізраіль, 1988)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Israel Gutman, Daniel Fraenkel, Jackob Borut  (Hrsg.): *Lexikon der Gerechten unter den Völkern – Deutsche und Österreicher*. Wallstein Verlag, Göttingen 2005, ISBN 3-89244-900-7, S.&nbsp;60f. (einsehbar bei Google Books)
* Olaf Meuther: *Die Rettungstaten des Feldwebels Hugo Armann.* In: Wolfram Wette, Detlef Bald (Hrsg.): *Zivilcourage. Empörte, Helfer und Retter aus Wehrmacht, Polizei und SS.* Frankfurt/M. 2003, S.&nbsp;114–127.

## Спасылкі 
* Rena Jacob: Hugo Armann. Ein Gerechter unter den Völkern in *sunday news* vom 2. August 2013 (mit Foto von Hugo Armann)
* Wolfram Wette: Zivilcourage in Uniform in Die Zeit vom  9. November 2006
* Bericht von Yad Vashem 

Катэгорыя:Праведнікі народаў свету
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Ваенныя Трэцяга рэйха
Халакост у Баранавіцкім раёне

У гады Другой сусветнай вайны многія яўрэі ў Баранавіцкім раёне былі забітыя падчас карнай аперацыі нацыстаў «Прыпяцкія балоты», якая праводзілася з 19 ліпеня па 31 жніўня 1941 года. План гэтай аперацыі быў распрацаваны ў штабе войскаў СС пры рэйхсфюрэры СС Гімлеры і ставіў мэтай адпрацоўку і правядзенне першых масавых забойстваў яўрэяў войскамі СС на тэрыторыі Беларусі.

У канцы чэрвеня 1942 года нацысты эшалонамі прывезлі ў Баранавічы 3000 яўрэяў з Чэхаславакіі, у асноўным, прадстаўнікоў інтэлігенцыі. Па прыбыцці на чыгуначную станцыю ім загадалі пакінуць усе рэчы ў вагонах і сесці ў грузавікі для паездкі нібыта на абед. Пасля гэтага асуджаных людзей вывезлі ва ўрочышчы Гай за два кіламетры ад горада і расстралялі. Частка была забітая яшчэ ў «душагубках» падчас перавозкі ва ўрочышча.

Да снежня 1942 года яўрэі ў Баранавіцкім раёне былі амаль цалкам знішчаны. Самыя масавыя забойствы яўрэяў адбыліся ў Баранавічах, Моўчадзі, Гарадзішчы, Палонцы (350 чалавек), Міры, Новай Мышы, Мілавідах, Дзераўной, Серабрышчах, Ішкалдзі, Вялікай Раёўцы (23 сям’і — больш за 100 чалавек), Паланечцы, Сталовічах.

Тысячы яўрэяў Баранавіцкага раёна былі забітыя каля вёскі Калдычэва, дзе ў сакавіку 1942 года немцы стварылі лагер смерці для масавых забойстваў мірнага насельніцтва. Лагер быў ачэплены калючым дротам, пастаянна асвятляўся пражэктарамі, вакол яго былі пабудаваныя дзоты, і ахова несла кругласутачнае дзяжурства. Асуджаных вязняў лагера расстрэльвалі, катавалі і забівалі непасільнай працай на торфараспрацоўках. У пасляваенны час пад Калдычэва выяўлены  цел.

У Баранавіцкім раёне 11 чалавек былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*»:
* Чашча Эдуард;
* Казакевіч (Слізен) Ганна і Слізен Леапольд;
* Мандэль (Абрамава) Таццяна і Абрамава Галіна;
* Маліноўскія Раман і Соф’я;
* Даленга-Вжозек Тэрэза;
* Саргавіцкія Уладзіслаў і Алена, Чыкірская (Саргавіцкая) Ядвіга.

Вядомыя некалькі выпадкаў выратавання баранавіцкіх яўрэяў немцамі — невядомым вайскоўцам, кладаўшчыком Ярунам і гаўптфельдфебелем Х. Арманам.

Помнікі забітым яўрэям раёна ўстаноўлены ў Баранавічах, Гарадзішчы, Мілавідах, Моўчадзі, Сталовічах, каля Новай Мышы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Баранавіцкага раёна
Баранавіцкі раён
Сяргей Пятровіч Юркевіч

**Сяргей Пятровіч Юркевіч** (,  — ) — беларускі акцёр. Заслужаны артыст БССР (1966).

## Біяграфія 
Бацька, Пётр Паўлавіч Юркевіч, з дваран, сын украінскага акцёра, выпускнік тэатральнага факультэта Пецярбургскага ўніверсітэта, працаваў у Кіеўскім тэатры музычнай камедыі. Маці, Вера Васільеўна Калтаноўская, з дваран, актрыса і дачка актрысы.

Сяргей Юркевіч скончыў музычна-тэатральную студыю ў Харкаве (1930), вучыўся ў Дзяржаўным інстытуце тэатральнага мастацтва імя А. В. Луначарскага (1934—1937). У 1930—1942 гг. працаваў у тэатрах Чарнігава, Кіева, у 1942—1952 гг. — у Новакузнецкім драматычным тэатры імя С. Арджанікідзэ.

У 1952 годзе Сяргей Юркевіч пачаў служыць у Брэсцкім абласным драматычным тэатры імя Ленінскага камсамола Беларусі. Выканаўца драматычных і характарных роляў. Лепшым работам уласціва глыбокае пранікненне ў сутнасць характараў, мастацтва пераўвасаблення, тонкі гумар.

Найбольш значныя ролі ў Брэсцкім тэатры: Дзяржынскі («Фінал» П. Строгава, «Крамлёўскія куранты» М. Пагодзіна, «Брэсцкі мір» К. Губарэвіча), Траўбе («Брэсцкая крэпасць» К. Губарэвіча), Дзед, Камяндант, дзед Цыбулька («Зацюканы апостал», «Трыбунал», «Таблетку пад язык» А. Макаёнка), Чарнавус («Хто смяецца апошнім» К. Крапівы), Ракіцкі («Чалавек і глобус» В. Лаўрэнцьева), Якаў і Пярчыхін ("Апошнія і «Мяшчанка» М. Горкага), Галутвін («» А. Астроўскага), Жавакін («» М. Гогаля), Дулітл («» Б. Шоу), Касяк («Вясёлка» М. Заруднага), дзед Сліва («Кухарка» А. Сафронава), Хмара («Вернасць» В. Бергольц), Худзякоў («Характары» паводле В. Шукшына).

Здымаўся ў кінафільме «Паводка» (Беларусьфільм, 1981), тэлефільме «Астравы на далёкіх азёрах» (Беларускае тэлебачанне, 1984).

Выконваў песні ў спектаклях, на тэатральных капусніках. У спектакль «Предъявите пропуск» была ўключана песня «Присядь, дружище», музыку і словы якой напісаў С. П. Юркевіч.

За доўгую працоўную дзейнасць быў узнагароджаны медалямі, Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Юркевіч Сяргей Пятровіч / Р. М. Бакіевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. Мінск, 2004. Т. 18, кн. 1. С. 215.
* Юркевич Сергей Петрович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. Минск, 2008. Т. 7. С. 697.
* Юркевіч Сяргей Пятровіч / Р. М. Бакіевіч // Тэатральная Беларусь : энцыклапедыя : у 2 т. Мінск, 2003. Т. 2. С. 554.
* Юркевіч Сяргей Пятровіч / Р. М. Бакіевіч // Літаратура і мастацтва Беларусі : энцыклапедыя : у 5 т. Мінск, 1987. Т. 5. С. 672—673.

## Зноскі 
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Акцёры Беларусі
Вадзім Аляксандравіч Трапезнікаў

**Вадзім Аляксандравіч Трапе́знікаў** (; ) — савецкі і расійскі вучоны ў галіне электратэхнікі, аўтаматыкі і сістэм кіравання, акадэмік Акадэміі навук СССР (1960, член карэспандэнт з 1953 года сям’і. Адукацыю пачаў у 1-й Маскоўскай гімназіі, якой перашкодзіла Кастрычніцкая рэвалюцыя і Грамадзянская вайна ў Расіі. У 13-гадовым узросце Вадзім Трапезнікаў пачаў працоўную дзейнасць. працаваў лабарантам у «Каапхіміі», нівеліроўшчыкам пошукавай партыі, метэаролагам у «Масгасе». Адначасова вучыўся, у 1921 годзе скончыў працоўную школу і паступіў у Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт, а ў 1923 годзе перавёўся на электрамеханічны факультэт Маскоўскага вышэйшага тэхнічнага вучылішча імя Баўмана, якое скончыў у 1928 годзе. У 1928—1938 гадах працаваў ва Усесаюзным электратэхнічным інстытуце, у 1930—1941 гадах у Маскоўскім энергетычным інстытуце (у 1934—1937 гадах — член Экспертнага савета па ўсесаюзным серыям электрычных машын, з 1939 года — прафесар, займаў пасаду загадчыка кафедры.

Памёр В. А. Трапезнікаў 15 жніўня 1994 года. Пахаваны на Кунцаўскіх могілках у Маскве.

## Узнагароды і званні 
* Герой Сацыялістычнай Працы (1965)
* 2 ордэны Леніна (1965, 1985)
* Ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі (1975)
* 2 ордэны Працоўнага Чырвонага Сцяга (1954, 1971)
* Ордэн Дружбы народаў (1981)
* Медаль «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» (1946) і іншыя медалі
* Сталінская прэмія другой ступені (1951) — за працу ў галіне прыборабудавання (па стварэнні айчынных электронна-вылічальных прылад)
* Ленінская прэмія 1981 года — за навуковае кіраўніцтва працамі па аўтаматызацыі першай у СССР атамнай падводнай лодкі-знішчальніка (праект 705)
* Ганаровы член Венгерскай і Чэхаславацкай акадэмій навук.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* Трапе́зников Вадим Олександрович // Українська радянська енциклопедія : у 12 т. / гол. ред. М. П. Бажан; редкол.: О. К. Антонов та ін. — 2-ге вид. — К. : Головна редакція УРЕ, 1984. — Т. 11, кн. 1 : Стодола — Фітогеографія. — С. 330. — 606, [2] с., [22] арк. іл. : іл., портр., карти с.

## Спасылкі 
* 
* Трапезников Вадим Александрович // Сайт Інстытута праблем кіравання імя В. А. Трапезнікава РАН
* Трапезников Вадим Александрович // Профіль на сайце РАН (новая версія сайта)
* Трапезников Вадим Александрович // Летопись Московского университета
* Трапезников Вадим Александрович (1905—1994) // Адкрыты архіў Сібірскага аддзялення РАН
* Трапезников Вадим Александрович // Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента
* Вадим Александрович Трапезников (к 100-летию со дня рождения) // Проблемы управления. № 5. 2005. — С. 99—104.

Катэгорыя:Механікі СССР
Катэгорыя:Кібернетыкі СССР
Катэгорыя:Дэлегаты XXIII з’езда КПСС
Катэгорыя:Вынаходнікі СССР
Катэгорыя:Замежныя члены Чэхаславацкай АН
Дыскаграфія Лявона Вольскага

Старонка ўтрымлівае поўную дыскаграфію беларускага музыканта Лявона Вольскага ў складзе гуртоў Мроя, N.R.M., Крамбамбуля і Zet і сольна.

## Студыйныя альбомы 
## Канцэртныя альбомы 
## Складанкі 
## Сінглы 
## Сумесныя праекты 
* *Народны Альбом* (1997)
* *Сьвяты Вечар 2000* (1999)
* *Я нарадзіўся тут* (2000)
* *Такога няма нідзе* (2009)

Катэгорыя:Лявон Вольскі
Антон Анатольевіч Карпухоў

**Антон Анатольевіч Карпухоў** (нар. , Смаленск, Расія) — расійскі валейбаліст.

## Біяграфія 
Да 17 гадоў трэніраваўся ў смаленскай ДЮСШ № 5 па футболе. У 2003 годзе паступіў у Смаленскі прамыслова-эканамічны каледж, дзе стаў больш гуляць у валейбол. У 2007 годзе стаў студэнтам Смаленскай дзяржаўнай акадэміі фізічнай культуры, спорту і турызму і пачаў выступаць за каманду СДАФК-«Фенікс» у лізе «Б» чэмпіянату Расіі.

У 2014 годзе падпісаў кантракт з ніжнявартаўскім клубам «Югра-Саматлор». У 35 матчах чэмпіянату ён набраў 556 ачкоў і падзяліў трэцяе месца ў спісе самых рэзультатыўных валейбалістаў сезона.

У 2019 годзе ў складзе «Кузбаса» стаў чэмпіёнам Расіі і ўладальнікам Суперкубка краіны, у 2020 годзе — бронзавым прызёрам чэмпіянату Расіі.

За нацыянальную зборную дэбютаваў 25 траўня 2018 года ў польскім горадзе Катавіцы ў матчы супраць зборнай Канады.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Карпухов подписал трёхмесячный контракт со «Строителем»
* Доигровщик «Строителя» Карпухов: «Я в Минске ненадолго. Это точно» 
* Карпухов подписал трёхмесячный контракт со «Строителем»
* Карпухов Антон
* Карпухов Антон Анатольевич

Катэгорыя:Валейбалісты Расіі
Катэгорыя:Майстры спорту Расіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Расіі па валейболе
Катэгорыя:Выпускнікі Смаленскай дзяржаўнай акадэміі фізічнай культуры, спорту і турызму
Лепш тэлефануйце Солу

**«Лепш тэлефануйце Солу»** () — амерыканскі крымінальна-драматычны тэлесерыял, прэм’ера якога адбылася на канале AMC 8 лютага 2015 года. Серыял, створаны Вінсам Гіліганам і Пітэрам Гулдам, з’яўляецца спін-офам і прыквелам іншага серыяла Вінса Гілігана — «На ўсе застаўкі».

*«Лепш тэлефануйце Солу»* атрымаў прызнанне крытыкаў, пахвалы за акцёрскую гульню, персанажаў, сцэнарый, рэжысуру і аператарскую працу. Многія рэцэнзенты лічылі яго годным пераемнікам *«На ўсе застаўкі»* — некаторыя лічылі яго лепшым за свайго папярэдніка — і адным з найвялікшых тэлесерыялаў усіх часоў. Ён атрымаў мноства ўзнагарод і намінацый, уключаючы дзве прэміі Пібадзі, 53 прэміі «Эмі» і Creative Arts Emmy Awards, 19 прэмій Гільдыі сцэнарыстаў ЗША, 20 прэмій «Выбар тэлевізійных крытыкаў», дзевяць прэмій Гільдыі кінаакцёраў і 6 «Залатых глобусаў». На момант выхаду ў эфір прэм’ера серыяла ўтрымлівала рэкорд як самая рэйтынгавая прэм’ера серыяла у гісторыі кабельнага тэлебачання.

## Сюжэт 
Падзеі серыяла разгортваюцца ў 2002 годзе ў горадзе Альбукерке і сканцэнтраваны на жыцці адваката Джымі Мак-Гіла (Боб Одэнкёрк) за шэсць гадоў да яго з’яўлення ў серыяле «На ўсе застаўкі» і знаёмства з яго галоўнымі героямі, аднак некаторыя падзеі адбываюцца падчас і пасля арыгінальнага серыяла.

Серыял паказвае пераўвасабленне дробнага адваката з Альбукерке Джымі Мак-Гіла ў крымінальнага адваката пад працоўным псеўданімам Сол Гудман.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Тэлесерыялы на англійскай мове
Катэгорыя:Тэлесерыялы 2015 года
Катэгорыя:Драматычныя тэлесерыялы ЗША
Катэгорыя:Крымінальныя тэлесерыялы ЗША
Міхаіл Уладзіміравіч Круг

**Міхаіл Уладзіміравіч Круг**, сапраўднае прозвішча&nbsp;— **Вараб’ёў** ( ; 7 красавіка 1962 г. Калінін&nbsp;— 1 ліпеня 2002, Цвер)&nbsp;— расійскі паэт, бард, кампазітар і выканаўца песень у стылі рускі шансон. Адзін з самых папулярных прадстаўнікоў гэтага жанру, прыхільнікі называлі яго «каралём рускага шансону». Аўтар і выканаўца песні «Уладзімірскі цэнтрал», якая стала адным з самых папулярных узораў рускага шансона.

## Біяграфія 
Міхаіл Вараб’ёў нарадзіўся 7 красавіка 1962 года ў Калініне (цяпер&nbsp;— Цвер). Бацька працаваў інжынерам-будаўніком, маці&nbsp;— бухгалтар. Быў другім дзіцем у сям’і (першым была сястра Міхаіла&nbsp;— Вольга). Яго дзяцінства і юнацтва прайшлі ў старым Пралетарскім раёне, пра які пасля была напісана песня «Марозаўскі гарадок» (). Вучыўся ў музычнай школе па класе баяна, але потым яе кінуў. Займаўся хакеем, гуляў на пазіцыі брамніка. У сярэдняй школе вучыўся дрэнна, па ўспамінах родных і блізкіх, пастаянна збягаў з заняткаў.

З шасці гадоў яго кумірам быў Уладзімір Высоцкі. Ва ўзросце 11 гадоў Міхаіл Вараб’ёў навучыўся іграць на гітары. Першыя вершы напісаў у 14 гадоў, прысвяціўшы іх аднакласніку. Калі аднойчы на школьным вечары ён выканаў адну з песень Высоцкага, у школе разгарэўся вялікі скандал. Пасля арміі Вараб’ёў пад уражаннем ад яго песень пачаў гуляць на гітары і спяваць у сваім стылі.

Вараб’ёў скончыў СШ № 1&nbsp;39, атрымаўшы прафесію слесара-вагонарамонтніка. Пасля заканчэння вучобы праходзіў тэрміновую службу ва Украіне, у Сумскай вобласці, у горадзе Лебядзінь у 304-й ваеннай школе малодшых спецыялістаў у вайсковай частцы 54196-М (горад Лебядзінь Сумскай вобласці). Вярнуўшыся з арміі, уладкаваўся вадзіцелем на ВОГАТ (вытворчае аб’яднанне грузавых аўтамабіляў), 10 гадоў (з 1983 па 1993 год) развозіў малочную прадукцыю па горадзе. У 1987 годзе Міхаіла Вараб’ёва прызначылі начальнікам аўтакалоны і накіравалі вучыцца ў політэхнічны інстытут. Аднак сядзець цэлымі днямі ў офісе Міхаілу не спадабалася, і праз год ён зноў пачаў працаваць вадзіцелем, а інстытут кінуў.
ы]]
Халакост у Бярозаўскім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Бярозаўскага раёна былі забітыя.

Самыя масавыя забойствы яўрэяў адбываліся:

* на Броннай Гары — да лістапада 1942 года былі забітыя больш за  чалавек, у пераважнай большасці яўрэі;
* у Бярозаўскім гета — больш за 8000 яўрэяў;
* каля вёскі Смалярка (Сакалоўскі сельсавет) — больш за 3000 яўрэяў.

Немцы, рэалізуючы гітлераўскую праграму знішчэння яўрэяў, стварылі на тэрыторыі раёна 3 гета. У двух гета ў горадзе Бяроза (ліпень 1941 — 15 кастрычніка 1942) былі забітыя на месцы або вывезены і забітыя ў іншых месцах больш за 8000 яўрэяў. У гета ў вёсцы Малеч (лета 1941 — кастрычнік 1941) утрымліваліся 750 яўрэяў, якіх перагналі і забілі ў гета ў Бярозе.

У Бярозаўскім раёне 3 чалавекі былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*»: Сянкевічы Пётр, Марыя і Яўген — за выратаванне Эпельбаума Адама ў вёсцы Ясевічы.

Помнікі ахвярам усталяваны на Бронзавай гары і ў Смалярцы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Бярозаўскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Бярозаўскага раёна
Выгаранне

**Выгаранне** можа азначаць:
* Прафесійнае выгаранне — няздольнасць спраўляцца са стрэсам на працы.
* Выгаранне — фільм 2014 года.
Цвіка Пік

**Цвіка Пік**, (; 3 кастрычніка 1951, Уроцлаў, Рэспубліка Польшча&nbsp;— 14 жніўня 2022, Рамат-га-Шарон, Ізраіль)&nbsp;— ізраільскі поп-і рок-спявак, кампазітар і паэт. Аўтар шэрагу ізраільскіх шлягер, у тым ліку песні «Дзіва», якая атрымала перамогу на конкурсе песні Еўрабачанне 1998 года.
Валерыяна

**Валерыяна** — старажытны горад мая. Размешчаны ў мексіканскім штаце Кампечэ, каля мяжы са штатам Кінтана-Роа. Аб яго адкрыцці было абвешчана ў кастрычніку 2024 года. Знойдзены горад названы ў гонар прылеглай аднайменнай прэснаводнай лагуны.

Адкрыццё было зроблена групай даследчыкаў з Універсітэта Тулейн, мексіканскага Нацыянальнага інстытута антрапалогіі і гісторыі і Нацыянальнага цэнтра бартавога лазернага картаграфавання пры Універсітэце Х’юстана. Па шчыльнасці забудовы Валерыяна саступае толькі Калакмулю. Паводле ацэнак спецыялістаў, насельніцтва горада магло складаць ад 30 000 да 50 000 чалавек на піку ў 750—850 гадах нашай эры.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады мая
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Мексіцы
Катэгорыя:2024 год у навуцы
Бруталіст

**«Бруталіст»** () — гістарычны драматычны фільм 2024 года, зняты і спрадзюсаваны Брэдзі Корбетам.

Прэм’ера фільма адбылася на 81-м Венецыянскім міжнародным кінафестывалі 1 верасня 2024 года, дзе ён атрымаў прызнанне крытыкаў за рэжысуру, сцэнарый, аператарскую працу, мантаж, дызайн-пастаноўку і гульню акцёраў, асабліва Эдрыена Броўдзі, Гая Пірса і Фелісіці Джонс. Корбет быў узнагароджаны Сярэбраным ільвом за найлепшую рэжысуру. Выхад фільма ў пракат запланаваны на 20 снежня 2024 года.

## Сюжэт 
Фільм апавядае пра трыццаць гадоў жыцця Ласла Тота, венгерскага яўрэйскага архітэктара, які перажыў Халакост. Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны ён эмігрыраваў у Злучаныя Штаты са сваёй жонкай Эржэбет, каб зведаць на сабе «амерыканскую мару». Спачатку Ласла церпіць галечу і знявагу, але неўзабаве ён атрымлівае кантракт з таямнічым і багатым кліентам, Харысанам Лі Ван Бюрэнам, які зменіць ход яго жыцця.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2024 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы пра імігрантаў
Катэгорыя:Фільмы пра Халакост
Ганна Іванаўна Бабінава

**Ганна Іванаўна Бабінава** (нар. ) — прадзільшчыца прадзільна-ткацкай фабрыкі «Аўдэяс» Міністэрства тэкстыльнай прамысловасці Літоўскай ССР, гор. Вільнюс, поўны кавалер ордэна Працоўнай Славы (1986).

## Біяграфія 
Нарадзілася 29 ліпеня 1944 года ў н. п. Варона Астравецкага раёна Вілейскай вобласці БССР. Полька. У дзяцінстве пераехала ў горад Вільнюс (Літва). У 1964 годзе скончыла сярэднюю школу.

Яшчэ ў апошніх класах школы пачала працоўную дзейнасць, працавала санітаркай першай клінічнай бальніцы, кандуктарам аўтобуснага парка.

У 1964 годзе паступіла на прадзільна-ткацкую фабрыку «Аўдэяс», за кароткі час авалодала прафесіяй прадзільшчыцы. З часам стала высокакваліфікаванай работніцай, прадзільшчыцай 5-га разраду. Выпускала прадукцыю толькі першага гатунку. Абслугоўвала 2385 верацеі пры тыпавой пражы 1140 верацеі. Фактычная прадукцыйнасць працы складала 38,1 кг/гадзіну пры тыпавой прадукцыйнасці 15 кг/гадзіну.

Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 21 красавіка 1975 года і 17 сакавіка 1981 года ўзнагароджана ордэнамі Працоўнай Славы 3-й і 2-й ступеняў.

Заданне 11-й пяцігодкі выканала за 10 гадоў і шэсць месяцаў, дадаткова да задання выпрацавала 156,2 тоны пражы. Толькі за гэтую пяцігодку падала 7 рацыяналізатарскіх прапаноў, ад укараненні якіх атрыманы эканамічны эфект у суме 8,2 тыс. рублёў.

Указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 23 мая 1986 года за поспехі, дасягнутыя ў выкананні заданняў адзінаццатай пяцігодкі і сацыялістычных абавязацельстваў, узнагароджана ордэнам Працоўнай Славы 1-й ступені. Стала поўным кавалерам ордэна Славы.

За перыяд працы на фабрыцы да 1986 годзе навучыла сваёй прафесіі 31 маладую работніцу, якія з’яўляліся перадавікамі вытворчасці.

Член КПСС з 1976 года. Была дэлегатам 19-га з’езда Кампартыі Літвы. З’яўлялася членам Літоўскага рэспубліканскага камітэта абароны міру.

Жыла ў горадзе Вільнюс.

## Літаратура 
* Статья «Труженица» в газете Вечерний Николаев № 12 от 1 февраля 2018 года (автор — кандидат исторических наук Евгений Горбуров).
* 

Катэгорыя:Постаці Літвы
Катэгорыя:Дэлегаты XXVII з’езда КПСС
Катэгорыя:Узнагароджаныя бронзавым медалём ВДНГ
Катэгорыя:Узнагароджаныя срэбраным медалём ВДНГ
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «Ветэран працы»
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «За працоўную адзнаку»
Эмілія Перэс

**«Эмілія Перэс»** () — музычны крымінальны камедыйны фільм 2024 года, напісаны і зняты Жакам Адзіярам на аснове аднайменнага опернага лібрэта Адзіяра, якое, у сваю чаргу, было вольна адаптавана з рамана 2018 года *Écoute* Барыса Разона.

Прэм’ера фільма адбылася 18 мая 2024 года на 77-м Канскім кінафестывалі. Фільм выйграў прыз журы, а яго жаночы ансамбль атрымаў узнагароду за найлепшую жаночую ролю. Прэм’ера ў кінатэатрах — 21 жніўня 2024 года. Абраны ў якасці французскай заяўкі на найлепшы міжнародны мастацкі фільм на 97-й цырымоніі ўручэння прэміі «Оскар».

## Сюжэт 
Падзеі разгортваюцца ў Мексіцы. Рыта — высокакваліфікаваны адвакат, працуе ў буйной фірме, але гэтая кампанія хутчэй абяляе злачынцаў, чым рэальна служыць правасуддзю. Нечакана Рыта атрымлівае інтрыгуючую прапанову, ад якой цяжка адмовіцца. Грозны бос картэля, Хуан Дэль Монтэ, хоча выйсці са свайго крымінальнага бізнэса і знікнуць назаўжды. Менавіта Рыта павінна яму дапамагчы прайсці аперацыю па змене пола, каб схавацца ад уладаў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы на іспанскай мове
Катэгорыя:Фільмы Францыі 2024 года
Катэгорыя:Фільмы Жака Адзіяра
Ундэцыльён

**Ундэцыльё́н** — натуральны лік, які ўяўляе сабой адзінку з
* 36 нулямі ( = 10^{36}, тысяча дэцыльёнаў або мільён нонільёнаў) у сістэме найменавання лікаў па кароткай шкале, якая выкарыстоўваецца ў ЗША і некаторых іншых краінах;
* 66 нулямі ( = 10^{66} = 10^6 \times 10^6 \times 10^6 \times 10^6 \times 10^6 \times 10^6 \times 10^6 \times 10^6 \times 10^6, мільён у адзінаццатай ступені) у сістэме найменавання лікаў па доўгай шкале, папулярнай у кантынентальнай Еўропе і іншых краінах.

## Ілюстрацыі 
* У сістэмах матэматыкі і камбінаторыкі часта выкарыстоўваюцца вялікія лікі, такія як ундэцыльён, для абазначэння парадкаў, якія перавышаюць магчымасці простых вылічэнняў. Напрыклад, у тэорыі лікаў і тэорыі мностваў ундэцыльённыя лікі прымяняюцца ў экстрэмальных разліках і гіпотэзах.
* У Расіі быў накладзены штраф на Google, які ў кастрычніку 2024 года дасягнуў надзвычайнай сумы ў 2 ундэцыльёны рублёў. Гэты штраф звязаны з блакіроўкай расійскіх дзяржаўных каналаў на YouTube, уключаючы такія каналы, як НТВ і Расія 24. Расійскі суд пастанавіў, што калі кампанія не зніме блакіроўку, штраф будзе павялічвацца экспаненцыяльна, падвойваючыся кожны тыдзень.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Спісы лікаў
Катэгорыя:Ступені тысячы
*15000000002
Халакост у Брэсцкім раёне

Да канца 1942 года яўрэі ў Брэсцкім раёне былі амаль цалкам знішчаны. Самыя масавыя забойствы яўрэяў адбыліся ў Брэсце, Дамачаве, Тамашоўцы, Чарнаўчыцах, Лышчыцах;
* Галоўчанка Пётр і Соф’я,
* Макаранка Пелагея.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Брэсцкі раён
Катэгорыя:Гісторыя Брэсцкага раёна
Партызанская група «Іскра»

**Партызанская група «Іскра»** (*спецгрупа НКДБ*) — савецкае партызанскае падраздзяленне, якое дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Антопальскага, Дзівінскага, Кобрынскага, Маларыцкага, Драгічынскага раёнаў.

## Гісторыя 
23 кастрычніка 1943 года група (4 чалавекі) была перапраўлена ў нямецкі тыл. Камандзір М. П. Хахлоў. Партызаны пусцілі пад адхон 34 эшалоны, знішчылі і папсавалі больш за 450 вагонаў і платформ, 66 аўтамашын, 4 гарматы, цэх лесапільнага завода, дзе выраблялі фюзеляжныя рамы для самалётаў, узарвалі больш за 500 метраў чыгункі. Перадавалі камандаванню Чырвонай Арміі звесткі пра абарончыя збудаванні праціўніка ўздоўж Буга, план размяшчэння ваенных аб’ектаў у Брэсце і яго наваколлі. Група 8 красавіка (21 чалавек) і 27 ліпеня 1944 года (15 чалавек) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Кубак Беларусі па баскетболе 2024

**Кубак Беларусі па баскетболе 2024** — спаборніцтвы па баскетболе, якія прайшлі 23-24 лістапада 2024 года ў Магілёве ў спартыўным комплексе «Алімпіец». Кубак Беларусі па баскетболе разыграны ў 28-ы раз. Пераможцам стаў баскетбольны клуб «Гродна-93».

## Сетка плэй-оф 
## Паўфіналы 
## Матч за 3-е месца 
## Фінал 
## Узнагароды 
* MVP:  Данііл Барысевіч (Гродна-93)
* Найлепшы абаронца:  Чарльз Трэвар Мур (Барысфен)
* Найлепшы нападаючы:  Аляксей Трасцінецкі (Гродна-93)
* Найлепшы цэнтравы:  Максім Лютыч (Мінск)
* Найлепшы малады баскетбаліст:  Андрэй Ажго (Мінск)
* Найлепшы баскетбаліст па выніках галасавання сярод аматараў:  Амір Амаджэй Дод (Барысфен)

## Гл. таксама 
* Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2024/2025

## Спасылкі 
* Кубак Беларусі 2024
* Пратакол першага паўфінала паміж камандамі «Рубон» і «Гродна-93»
* Пратакол другога паўфінала паміж камандамі «Мінск» і «Барысфен»
* Пратакол матчу за 3-е месяца паміж камандамі «Рубон» і «Барысфен»
* Пратакол фінала паміж камандамі «Гродна-93» і «Мінск»

2024
Катэгорыя:2024 год у баскетболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2024 годзе
Катэгорыя:2024 год у Магілёве
Катэгорыя:Лістапад 2024 года
Sounduk

**«S°unduk»** — беларускі музычны гурт на чале з Ганнай Хітрык. Першы канцэрт адбыўся 2 кастрычніка 2010 года.
## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* Том первый (2011)
* Сказки из сундука (2012)
* Том второй (2012)
* Наше время (Том третий) (2013)
* Сом (2016)
## Кліпы 
* Пляшущий конь (2011)https://www.youtube.com/watch?v=w1ZjSijrreI
* Мир (2013)https://www.youtube.com/watch?v=RmDnifxb6w8
* Сом (2015)https://www.youtube.com/watch?v=6y2aPtfmdyA

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Поп-рок-гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2010 годзе
Гжэгаж Блашчык

**Гжэгаж Блашчык** (; нар. 19 верасня 1953) — польскі гісторык, прафэсар гуманітарных навук, даследчык гісторыі Вялікага Княства Літоўскага і гісторыі Літвы.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Познані.

У 1977 г. скончыў гістарычны факультэт універсітэта імя Адама Міцкевіча ў Познані.

У 1979–2009 гадах быў навуковым і выкладчыцкім супрацоўнікам Інстытута гісторыі Універсітэта Адама Міцкевіча (Кафедра гісторыі Усходняй Еўропы) у Познані, прайшоўшы ўсе ўзроўні навуковай кар’еры, ад асістэнта да прафесара. 

У 1983 годзе абараніў доктарскую дысертацыю па тэме «*Насельніцтва, сацыяльная структура і адміністрацыйны падзел у Жамойці ў XII і XIII стагоддзях*».

1 верасня 2009 года стаў штатным прафесарам Універсітэта імя Адама Міцкевіча, і ў той жа дзень ён перавёў сваю кафедру з Інстытута гісторыі ва Усходні інстытут Універсітэта Адама Міцкевіча.

## Узнагароды 
* Сярэбраны Крыж Заслугі (2009)

## Кніжныя выданні 
* *Żmudź w XVII i XVIII wieku: zaludnienie i struktura społeczna* (Poznań 1985).
* *Diecezja żmudzka od XV do początku XVII w.: uposażenie* (Poznań 1992).
* *Litwa współczesna* (Warszawa 1992).
* *Diecezja Żmudzka od XV do początku XVII wieku: ustrój* (Poznań 1993).
* *Litwa i jej sąsiedzi od XII do XX wieku: studia ofiarowane prof. dr. hab. Jerzemu Ochmańskiemu w sześćdziesiątą rocznicę urodzin*. Red. Grzegorz Błaszczyk i Artur Kijas (Poznań 1994).
* *Burza koronacyjna: dramatyczny fragment stosunków polsko-litewskich w XV wieku* (Poznań 1998).
* *Dzieje stosunków polsko-litewskich od czasów najdawniejszych do współczesności, T. I, Trudne początki* (Poznań 1998).
* *History, culture and language of Lithuania: proceedings of the international Lithuanian conference* (Poznań 2000).
* *Litwa na przełomie średniowiecza i nowożytności 1492-1569* (Poznań 2002).
* *Chrzest Litwy* (Poznań 2006).
* *Geografia historyczna Wielkiego Księstwa Litewskiego: stan i perspektywy badań* (Poznań 2007).
* *Dzieje stosunków polsko-litewskich. T. 2, Od Krewa do Lublina. Cz. 1* (Poznań 2007).
* Herbarz szlachty żmudzkiej Tom I-VI, (Warszawa 2015-2016).

## Спасылкі 
* Prof. dr hab. Grzegorz Błaszczyk, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2008-05-20].

Катэгорыя:Гісторыкі Польшчы
Катэгорыя:Гісторыкі Вялікага Княства Літоўскага
Партызанская група «Мядзведзева»

**Партызанская група «Мядзведзева»** (*спецгрупа НКДБ*) — савецкае партызанскае падраздзяленне, якое дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Акцябрскага, Глускага, Капаткевіцкага раёнаў.

## Гісторыя 
2 жніўня 1943 года група (4 чалавекі) была перапраўлена ў нямецкі тыл. Камандаваў групай Р. І. Слепаў (псеўданім Мядзведзеў). Падрыўнікі групы пусцілі пад адхон 14 эшалонаў, бронецягнік, знішчылі 63 аўтамашыны, 3 танкі, самалёт, 5 складоў, электрастанцыю на чыгуначнай станцыі Калінкавічы, 2 лесакамбінаты, разбурылі больш за 1000 метраў чыгуначнага палатна, 1000 метраў тэлеграфна-тэлефоннай лініі. Перадавалі камандаванню Чырвонай Арміі звесткі разведкі. У лютым 1944 года група (больш за 100 чалавек) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Lockheed Martin F-35 Lightning II

**F-35 Lightning II** — сямейства малапрыкметных шматцэлявых знішчальнікаў «пятага пакалення», распрацаванае карпарацыяй «Lockheed Martin» у трох варыянтах:
* F-35A (CTOL — Conventional take-off and landing, звычайны ўзлёт і пасадка);
* F-35B (STOVL — Short take-off and vertical landing, кароткі ўзлёт і вертыкальная пасадка);
* F-35C (CV — Carrier variant, палубны варыянт).

У кансорцыум на чале з Lockheed Martin увайшлі таксама Northrop Grumman Corporation, Pratt & Whitney, Rolls-Royce plc, Allison і British Aerospace; у распрацоўцы асобных вузлоў прынялі ўдзел Skunk works і Aeronautical Systems.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Самалёты Lockheed
Халакост у Ганцавіцкім раёне

За час акупацыі амаль усе яўрэі Ганцавіцкага раёна былі забітыя. Паводле архіўных звестак, толькі вакол Ганцавічаў знаходзіцца больш за 200 яўрэйскіх пахаванняў. Сярод сотняў такіх выпадкаў наступныя. У вёсцы Малькавічы ў ліпені 1941 года сабралі ўсіх яўрэяў — каля 200 чалавек, у тым ліку жанчын і дзяцей, — і расстралялі — а выратаваліся з усёй вёскі змаглі толькі тры чалавекі. У вёсцы Хатынічы ў пачатку жніўня 1941 года прыехалі кавалерысты-карнікі, забралі ўсіх яўрэяў і забілі іх на 10-м кіламетры дарогі ў бок Ганцавічаў.

Акупацыйныя ўлады, рэалізуючы гітлераўскую праграму знішчэння яўрэяў, стварылі на тэрыторыі раёна гета, якое функцыянальна ўяўляла сабой рабочы лагер, у горадзе Ганцавічы. Там з часу акупацыі да 14 жніўня 1942 былі забітыя тысячы чалавек.

Па дадзеных НДК, непасрэдна арганізоўвалі і праводзілі масавыя забойствы ў Ганцавічах і раёне гебіцкамісары Ганцавіцкага гебіта (абласной акругі) Мілер, Опіц і Шварцэрштайн (Шварцэрштайнер), работнікі паліцэйскага ўпраўлення Кульвіц, Філіповіч, Урбановіч, Цалевіч, Гатоўчыц Канстанцін, Занцэвіч Уладзімір, Шараў, Баўна Рыгор, Міхайловіч, Літвіненка Уладзімір, Барысаў, Ярашэня Міхаіл, Харытонавіч Анатоль Антонавіч.

У сярэдзіне 1960-х гадоў астанкі ахвяр генацыду яўрэяў з усіх вядомых расстрэльных ям у Ганцавічах і каля іх былі перапахаваныя ў магіле на вуліцы Гагарына, і на гэтым месцы быў пастаўлены помнік. У 1970-я гады ў сувязі з забудовай вуліцы прах забітых і помнік былі перанесены ў паўночна-ўсходнюю частку гарадскіх могілак.

Помнік яўрэям, якія загінулі пры паўстанні ў Ганцавічах, чые месцы пахаванняў невядомыя, усталяваны на яўрэйскіх могілках у вёсцы Ленін (Жыткавіцкі раён).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Ганцавіцкі раён
Катэгорыя:Гісторыя Ганцавіцкага раёна
Адраджэнне (выдавецтва)

«**Адраджэ́нне**» — беларускае кааператыўна-выдавецкае таварыства, заснаванае ў сакавіку 1922 года ў Менску. Таварыства ставіла перад сабой асветніцкія задачы і мела на мэце выданне мастацкіх твораў і падручнікаў для беларускіх школ.

## Гісторыя 
Выдавецтва паўстала па ініцыятыве Акадэмічнага Цэнтра ў складзе: народны камісарыят асветы (5704 паі), Цэнтрабелсаюз (2852 пая), Наркамзем (100 паёў), Народны камісарыят унутраных спраў (25 паёў), Цэнтрабелсельгас (25 паёў), Беларускі Акадэмічны Тэатр (25 паёў) і прыватныя асобы (7 паёў). Пай лічыўся па 10 рублёў золатам. Выдавецтвам было выдадзена 15 кніжных найменняў, адзін нумар часопіса «Адраджэнне». Кнігарня выдавецтва размяшчалася ў былым гатэлі «Еўропа» на Губернатарскай вуліцы. Кнігі прадаваліся ў Ігумене, Слуцку, Бабруйску, Барысаве, Віцебску, Гомелі і Маскве.

Цэнтральны камітэт КПБ заўважыў у артыкулах часопіса «Адраджэнне» пра адраджэнне беларускай культуры і літаратуры антысавецкі напрамак, і дзеля ўзмацнення кіраўніцтвам выдавецтва «Адраджэнне» ператварылі ў кааператыўна-выдавецкае таварыства «Савецкая Беларусь», якому планы выдавецкай працы замацоўваліся Агітацыйна-прапагандысцкім аддзелам ЦБ КПБ. План складаўся з трох частак: школьныя падручнікі і навуковая літаратура; палітычная літаратура; мастацкая літаратура.

## Кіраўнікі 
* Антон Баліцкі (1891—1937) — старшыня праўлення.
* Сцяпан Некрашэвіч (1883—1937) — заступнік старшыні на правах дырэктара Таварыства.
* Язэп Дыла (1880—1973), Біруля, Валадкевіч — члены праўлення.

## Бібліяграфія 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Адраджэнне. //  — С. 134—135.
* 
* 
* .
* Ліс, Арсеній. Адраджэнне. //  — С. 61—62.
* 

## Спасылкі 
* Купала, Янка. Спадчына — Менск : Беларускае кааперацыйна-выдавецкае таварыства «Адраджэнне», 1922. — 221 с. «Нацыянальная бібліятэка Беларусі»

Катэгорыя:Беларускія выдавецтвы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1922 годзе
Катэгорыя:Кампаніі Мінска
Катэгорыя:Выдавецтвы Беларусі