open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Уладас Дыджокас

**Уладас Дыджокас** (; ) — літоўскі мастак, жывапісец, графік, сцэнограф.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Вільні ў прыватнай рэальнай гімназіі і ў Рысавальнай школе Івана Трутнева. У 1911—1915 гадах вучыўся ў Санкт-Пецярбургу ў Цэнтральным вучылішчы тэхнічнага рысавання барона Шцігліца, пасля ў Акадэміі мастацтваў, вольным слухачом у класе жывапісу Дзмітрыя Кардоўскага (1917—1918).

У 1917 годзе ажаніўся з ураджэнкай Санкт-Пецярбурга мастачкай Варварай Гарохавай (Барбарай Дыджэкене). У пачатку 1918 года разам з жонкай пасяліўся ў Віцебску, дзе працаваў памочнікам дэкаратара ў тэатры. Тут упершыню самастойна аформіў спектакль. Увосень таго ж 1918 года прыехаў у Вільню. Афармляў пастаноўкі літоўскага тэатра.

У 1919 годзе пасяліўся ў Коўне. У 1920 годзе з’ехаў у Расію, быў арыштаваны. У 1921 годзе вярнуўся ў Літву. Працаваў чарцёжнікам у міністэрстве прамысловасці і гандлю. Калі рэжысёр Антанас Суткус заклаў Нацыянальны тэатр (Tautos teatras), Дыджокас пачаў афармляць яго спектаклі, будучым акцёрам чытаць лекцыі гісторыі мастацтва ў Школе акцёрскага майстэрства. Удзельнічаў у пастаноўках сатырычнага тэатра «Vilkolakis» (Пярэварацень).

У 1922—1940 гадах (з перапынкамі) выкладаў у Ковенскай мастацкай школе. У 1922—1923 гадах удасканальваўся ў галіне сцэнаграфіі ў Берліне. Па вяртанні браў удзел у рабоце Таварыства дзеячаў літоўскага мастацтва (Lietuvių meno kūrėjų draugija), у 1924—1925 гадах быў яго старшынёй.

Аформіў шэраг оперных спектакляў у Дзяржаўным тэатры ў Коўні. З 1936 годзе праводзіў летнія месяцы, а затым і пасяліўся ў сваёй сядзібе ў Дэвайнянцах (Кашадарскі раён).

Памёр у Коўні 7 кастрычніка 1942 года. Пахаваны на могілках Круёне.

## Творчасць 
, 1919. Подпіс мастака па-беларуску — В. Дыдзякас]]
Аўтар пейзажаў («Млын», «Вясна», 1922; «Ковенскі пейзаж», 1933), партрэтаў (Івана Луцкевіча, 1919; Юозаса Талат-Кялпшы, 1925; Юзапаса Альбінаса Гербачаўскаса, 1925; Антанаса Садэйкі; Ёнаса Яблонскіса, 1930; аўтапартрэты 1930 і 1939 гадоў), нацюрмортаў, фігурных кампазіцый.

Творам ранняга перыяду ўласцівы рысы акадэмізму, дакладны рэалістычны малюнак, строгая кампазіцыя. Вялікі ўплыў на творчую манеру Дыджокаса зрабіла паездка ў Германію, дзе ён пазнаёміўся з познім імпрэсіянізмам і экспрэсіянізмам. У яго жывапісе з’явіліся больш смелы вольны мазок, яркі каларыт, незвычайныя кампазіцыйныя прыёмы.

Апроч жывапісу і сцэнаграфіі, займаўся графікай. Стварыў літаграфіі (аўтапартрэт, 1923; партрэт жонкі, 1924). Стварыў дэкарацыі оперных спектакляў у Дзяржаўным тэатры — «Рыгалета» Джузэпэ Вердзі (1921), «Фаўст» Шарля Гуно (1921), «Паяцы» Леанкавалы (1922), «Кармэн» Жоржа Бізэ (1924) і іншыя. Аформіў таксама пастаноўку «Разбойнікаў» Фрыдрыха Шылера (1928).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
*  
* 
*  
* 

Катэгорыя:Мастакі Літвы
Катэгорыя:Сцэнографы Літвы
Апошні герой баевіка

**«Апошні герой баевіка»** () — кінафільм з Арнольдам Шварцэнэгерам у галоўнай ролі. Фільм быў разгромлены крытыкай, але ў далейшым набыў культавы статус.

## Спасылкі
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы-баевікі ЗША
Катэгорыя:Фільмы ЗША 1993 года
Дзіактаэдрычны смекціт

**Дзіактаэдрычны смекціт** (скар. **дзіасмекціт**) - гэта прыродны сілікат алюмінія і магнію, c кропкі гледжання геалогіі ўяўляе сабой гліністы мінерал мантмарыланіт. Выпускаецца пад запатэнтованымі гандлевымі назвамі Смекта і Смекдрал. Выкарыстоўваецца ў якасці энтэрасарбента пры лячэнні шэрагу страўнікава-кішэчных захворванняў, у тым ліку вострую і хранічную інфекцыйную і неінфекцыйную дыярэю. Таксама можа выкарыстоўвацца пры лячэнні хранічнай дыярэі, выкліканай радыяцыяй, хіміятэрапіяй і лекамі ад ВІЧ/СНІД. Дзіактаэдрычны смекціт прымаюць унутр у выглядзе ўзважы ў цеплай вадзе.

## Гл. таксама 
* Энтэрасарбенты
* Мантмарыланіт
* Палыгорскіт

## Спасылкі 
* Santantonio M. Diosmectite (DIOSMECTAL) in preventive anti-diarrheic therapy in patients subjected to pelvic radiation//Minerva Gastroenterol Dietol. - 2000. - 46 (4). - p. 225–230. PMID:16501441

Катэгорыя:Лекавыя сродкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Энтэрасарбенты
Катэгорыя:Адсарбенты
Катэгорыя:Гліна
Узброенае паўстанне ў Барселоне (1936)

**Узброенае паўстанне ў Барселоне** — частка падзей ліпеньскага путчу 1936 года ў Іспаніі, калі мяцежныя вайскоўцы-нацыяналісты паспрабавалі захапіць каталонскую сталіцу Барселону, найбуйнейшы на той момант горад краіны.

У Каталоніі цалкам і Барселоне ў прыватнасці путчысты мелі нізкія шанцы на поспех. Горад быў апорай не толькі нацыянал-ліберальнай «Эскеры», але і ўльтралевых анархісцкіх ФАІ-НКП і камуністычнай антысталінскай партыі РПМА. Раман Мола, малодшы брат аднаго з лідараў нацыяналістаў Эміліа Мола, які там служыў, раіў сваяку нават не спрабаваць захапіць каталонскую сталіцу. Але ён вырашыў рызыкнуць.

На досвітку 19 ліпеня ў гарадскім порце высадзіліся войскі мяцежнага генерала Мануэля Годэда — днём раней яны лёгка ўзялі ўладу на Канарскіх астравах. Паўстанцы дзейнічалі хутка і рашуча: за невялікі час яны арыштавалі афіцэраў-рэспубліканцаў і сталі кантраляваць цэнтр Барселоны з яе найважнейшымі ўстановамі (вакзалам, поштай, тэлеграфам і г.д.).

Аднак барселонскія анархісты захапілі гарадскі арсенал, раздаўшы зброю сваім прыхільнікам. Да вечара таго ж дня путчысты былі акружаны. Раман Мола загінуў у баі. Годэд быў узяты ў палон і неўзабаве пакараны смерцю.

## Літаратура 
* Томас Х. Гражданская война в Испании. 1931—1939 гг. — М.: Центрполиграф, 2003. — 573 с. — ISBN 5-9524-0341-7.
* Данилов С. Ю. Гражданская война в Испании (1936—1939). — М.: Вече, 2004. — 352 с. — ISBN 5-9533-0225-8.
* Платошкин Н. Н. Гражданская война в Испании (1936—1939). — М.: ОЛМА-ПРЕСС, 2005. — 478 с. — ISBN 5-2240-4456-1.
* Шубин А. В. Великая испанская революция.. — М.: URSS, Книжный дом "Либроком", 2011. — 605 с. — ISBN ISBN 978-5-397-02355-9.

Катэгорыя:Падзеі ў Барселоне
Катэгорыя:Бітвы ў Іспаніі
Катэгорыя:Бітвы і аперацыі грамадзянскай вайны ў Іспаніі
Катэгорыя:Падзеі 19 ліпеня
Катэгорыя:Ліпень 1936 года
Катэгорыя:1936 год у Іспаніі
Катэгорыя:Паўстанні ў Іспаніі
Дыега Марцінес Барыа

**Дыега Марцінес Барыа** (; 25 лістапада 1883, Севілья — 1 студзеня 1962, Парыж) — іспанская палітычны дзеяч. Старшыня іспанскіх картэсаў, міністр унутраных спраў, старшыня ўрада, прэзідэнт Другой Іспанскай рэспублікі.

## Біяграфія 
Быў выхадцам з простай сям’і: бацька працаваў муляром, а маці гандлявала на рынку. Самому Барыа даводзілася шмат працаваць з ранняга дзяцінства. Пасталеўшы, ён актыўна ўліваецца ў палітычнае жыццё Севільі. У юным узросце становіцца масонам, дзе дасягае вялікіх вышынь.

У 1930 годзе ўдзельнічае ў падпісанні Сан-Себасцьянскага пакта. Пры ўсталяванні Другой Іспанскай Рэспублікі Дыега Марцінес Барыа атрымлівае пасаду міністра шляхоў зносін у Часовым урадзе. У 1933 годзе ён прызначаны на пасаду міністра ўнутраных спраў, але праз месяц становіцца старшынёй урада (на 68 дзён).

У 1936 годзе займае пасаду старшыні картэсаў, яго партыя — Рэспубліканскі саюз — далучаецца да Народнага фронту. У 1936 годзе становіцца на некалькі дзён прэзідэнтам. Крыху пазней, 19 ліпеня, у адказ на путч франкістаў, прызначаны прэм’ер-міністрам, каб пераканаць кіраўнікоў перавароту скласці зброю і здацца. Падаў у адстаўку ў той жа дзень, зразумеўшы, што грамадзянская вайна непазбежна.

Пасля перамогі Франсіска Франка Дыега Марцінес Барыа эмігруе ў Францыю. У 1945 годзе, знаходзячыся ў г. Лос-Анджэлес, аб’яўляецца прэзідэнтам Рэспублікі ў эміграцыі. Заставаўся ім да 1962 года. У выніку, канчаткова перабраўся ў Парыж, дзе і памёр. У 2000 годзе яго астанкі перанеслі ў Севілью.

Катэгорыя:Міністры Іспаніі
Катэгорыя:Старшыні ўрада Іспаніі
Катэгорыя:Прэзідэнты Іспаніі
Катэгорыя:Масоны
Ганна Лявонаўна Дзмітровіч

**Ганна Лявонаўна Дзмітровіч** (, в. Качаны, Мядзельскі раён — ) — Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі Беларусі.

## Біяграфія 
Закончыла Гродзенскі сельскагаспадарчы інстытут (1958). З 1958 года працавала ў Ашмянскім раёне: заатэхнік калгасаў імя Крылова і «Свабода», галоўны тэхнолаг цэха жывёлагадоўлі (калгас"Свабода"), сакратар парткама племсаўгаса «Перамога».

## Узнагароды 
Ганаровае званне «Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі» прысвоена ў 1973 г. Узнагароджана граматай Вярхоўнага Савета БССР, медалём «За доблесную працу».

## Бібліяграфія 
* Дзмітровіч Ганна Лявонаўна // Краязнаўчы каляндар Ашмяншчыны на 2018 год / склад. Г. У. Палубінская.-Ашмяны, 2017. — С. 31.
* Дзмітровіч Ганна Лявонаўна // Памяць: гіст.-дакум. хроніка Ашмянскага раёна/ рэдкал.: Г. К. Кісялёў [і інш.]. — Мн.: БЕЛТА, 2003. — С. 564. (Вызначыліся працай. Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі).
 

## Спасылкі 
* Дзмітровіч Ганна Лявонаўна (1933—2015)
Мантмарыланіт

**Мантмарыланіт** (англ. *montmorillonite*) — мінерал класа сілікатаў, гідратаваны сілікат натрыю, кальцыя, алюмінію, магнію (Na,Ca)0.33(Al,Mg)2(Si4O10)(OH)2·nH2O. Калій, жалеза і іншыя катыёны з’яўляюцца звычайнымі заменнікамі, і дакладныя іх суадносіны ў мінерале змяняюцца ў залежнасці ад радовішча. Назву мінерал атрымаў у гонар Манмарыёнскага радовішча ў Францыі, дзе ўпершыню быў знойдзены ў 1847 годзе.

У радовішчах мантмарыланіт, які адносіцца да падгруппы смекцітаў, часта сустракаецца ў сумесі з мускавітам, а таксама хларытам, ілітам, кукеітам, каалінітам і іншымі гліністымі мінераламі.

## Распаўсюджанне 
Мантмарыланіт з’яўляецца тыповым прадуктам выветрывання алюмасілікатаў. Ён з’яўляецца асноўным кампанентам бентаніту (утвараецца пры выветрыванні вулканічных туфаў), прысутнічае ў шматлікіх ападкавых пародах. Найбольш буйныя радовішчы знаходзяцца ў Расійскай Федэрацыі, Грузіі, Украіне, Францыі, Германіі, ЗША.

## Выкарыстанне 
Дзякуючы сваім высокім адсарбцыйным уласцівасцям, мантмарыланіт выкарыстоўваецца ў нафтавай, тэкстыльнай, папяровай і мылаварнай прамысловасці як кампанент адбельваючых і сукнавальных глін. Мадыфікаваны мантмарыланіт выкарыстоўваецца ў якасці напаўняльніка ў наступных галінах:

* нафтагазавая прамысловасць — ачыстка і крэкінг нафты;
* харчовая прамысловасць — як адсарбент у алейнатлушчавай і вінаробных галінах, пры стварэнні харчовых плёнак.
* касметычная і фармакалагічная прамысловасць — выкарыстанне ў якасці энтэрасарбентаў, матэрыялаў для артапедыі, траўматалогіі, стаматалогіі;
* будаўнічая галіна — вытворчасць кампазіцый для склейвання вырабаў з дрэва, шкла, лінолеўма, абліцавальных плітак, шпатлёвак, грунтовак, бетонных сумесяў на воднай аснове

## Гл. таксама 
* Дзіактаэдрычны смекціт

## Спасылкі 
* Dixon J. B. Soil Mineralogy with Enviromental Application. — Madison: Wicconsin, USA. — 2002. — p. 467—499.

Катэгорыя:Мінералы паводле алфавіта
Катэгорыя:Адсарбенты
Катэгорыя:Мінералы магнію
Катэгорыя:Мінералы алюмінію
Катэгорыя:Сілікаты (мінералы)
Катэгорыя:Мінералы кальцыю
Катэгорыя:Мінералы натрыю
Катэгорыя:Энтэрасарбенты
Катэгорыя:Гліна
Лашкевічы

Лашкевічы — шляхецкі род беларускага паходжання. Бярэ пачатак ад Івана Лашкі, які ў 1563 годзе быў нададзены правамі на зямлю вялікім князём літоўскім і каралём польскім Жыгімонтам II Аўгустам. Украінская галіна паводле дакументаў, вядзе свой род ад беларускага выхадца Іллі Лашкевіча, які перасяліўся ў Старадуб з Рэчыцкага павета ў 1679 годзе. Або ад казака Старадубскага палка Ціхана (Цішка) Гаўрылавіча, па мянушцы Лашко.

Род занесены ў VI частку Дваранскай радаслоўнай кнігі Чарнігаўскай губерні Расійскай імперыі, а таксама у Спіс дваранскіх родаў Магілёўскай губерні.

## Апісанне герба 
Лашкевічы з’яўляюцца прадстаўнікамі герба Ляліва.

У блакітным полі знаходзіцца залатая шасцігранная зорка, пад якой — месяц рагамі ўверх, зроблены з таго ж металу. На шчыце размешчаны дваранскі каранаваны шлем. Нашлемнік: паўлінавыя пёры, на якіх відаць зорку з месяцам. Намёт на шчыце блакітны, падкладзены золатам. Герб роду Лашкевічаў унесены ў 7 частку Агульнага гербоўніка дваранскіх родаў Расійскай імперыі на старонцы 161.

Катэгорыя:Вялікалітоўская арыстакратыя
Марцін Возняк

**Марцін Возняк** (; нар. , Улацлавак, Польшча) — польскі баскетбольны трэнер.

## Кар’ера 
Паходзіць з Улацлаўка і быў звязаны з клубам «Анвіль» з 2009 года. У канцы няўдалага сезона клуба ў сезоне 2014/2015 у яго быў невялікі эпізод на пасадзе першага трэнера, але каманда з ім прайграла пяць гульняў запар і ён сышоў с пасады галоўнага трэнера.

У маі 2021 года стаў асістэнтам Артура Гронака у быдгашцкай «Асторыі».

Катэгорыя:Баскетбольныя трэнеры Польшчы
Катэгорыя:Трэнеры «Асторыі» Быдгашч
Катэгорыя:Трэнеры «Анвіля» Улацлавак
Берагіня

**Берагіня** *(лялька-мотанка, мотанка, шытая лялька)* — беларуская шытая лялька, адна з самых старажытных абярэгавых лялек. Галоўная функцыя Берагіні быць заступніцай і абаронцай ад злых духаў і суроку, прыносіць у дом дастатак. Часцей за ўсё Берагіню ставілі насупраць уваходных дзвярэй. Яе галоўнай функцыяй было абараняць жыллё ад злых духаў і людзей з нядобрымі намерамі і сустракаць і прыцягваць **—** добрых і доўгачаканых гасцей. У некаторых рэгіёнах гэты абярэг, насупраць, хавалі ад старонніх вачэй і толькі зрэдку даставалі, знаходзячыся ў адзіноце, каб падзякаваць або папрасіць нешта.

### Магічныя абрады 
Ляльку Берагіню неабходна было вырабляць з захаваннем мноства правіл і абрадаў. Адзін са звычаяў казаў, што ляльку магла вырабляць толькі жанчына, таму што з найстаражытных часоў жанчына была асноўнай захавальніцай традыцый, і захоўвала і перадавала веды і навыкі з пакалення ў пакаленне. Жанчына рабіла ляльку, эмацыйна настроіўшыся, бо ад якасці яе працы залежаў лёс сям’і і роду.

Жанчыны выраблялі рытуальных лялек суправаджаючы працэс стварэння абавязковым рытуальным дзеяннем. Лялька была памерам прыкладна 25-30 сантыметраў і яе скручвалі са шматкоў старога адзення і садзілі ў Чырвоны Кут. Жыхарка в. Пералёўка Веткаўскага раёна Гомельскай вобласці Лідзія Ільінічна Малашанка ўспамінае, што дзецям чапаць гэтую ляльку забаранялася. Яе функцыя была — аберагаць хату. Яе бабуля строга сачыла, каб ніхто нават не дакранаўся да гэтай лялькі .

Непасрэднаму вырабу лялькі папярэднічаў цэлы шэраг рытуальных этапаў, злучаных са з’яўленнем неабходнага для яе матэрыялу: пасеў, вырошчванне і апрацоўка лёну. Народжаная пад яе рукамі лялька мела сакральнае, магічнае значэнне, служыла сувязным звяном паміж чалавекам і навакольным светам. Тканіна ў адзенні доўга была ва ўжыванні, праходзіла разам з чалавекам праз многія каляндарныя і сямейныя абрады. Затым тканіна зношвалася, і была на мяжы вяртання ў свет прыроды. І толькі пакінутыя цэлымі кавалкі адслужылі каб стаць лялькамі.

Каб надзяліць ляльку магічнай сілай, пры яе вырабе чыталі замову, якую часам трэба было паспець прачытаць да канца, ні разу не збіўшыся, але некаторыя лялькі жанчына рабіла ў маўчанні, а замовы прамаўляла ў думках.

### Час стварэння і выкарыстання 
Абрадавыя лялькі рабілі падчас пэўных каляндарных або сямейных абрадаў, то-бок час вырабу лялек залежаў ад часу рытуалу. Лялек звычайна рабілі перад рытуалам. Некаторыя лялькі рабілі нават і падчас самога абраду.

Берагіні служылі пэўны час. Калі яны выконвалі сваё прызначэнне, іх знішчалі ў агні, тапілі ў вадзе, закопвалі ў зямлі, ператваралі ва ўтылітарныя прадметы ці ў цацкі для дзяцей. На доўга захоўвалі вясельныя лялькі, ляльку-суцяшальніцу з падолу матчынай сукенкі, трасавіц, збожжаўку **—** з восені да вясны, замяшчальныя лялькі **—** пакуль не вернецца са службы ці далёкай паездкі муж, сын, брат.

Катэгорыя:Лялькі
Таскігі

**Таскігі** — горад у акрузе Мэйкан, штат Алабама, ЗША. Плошча — 40,1 км², насельніцтва (2010) — 9865 чалавек (у 2000 годзе складала 11846 чалавек). Шчыльнасць насельніцтва — 245,7/км². Заснаваны ў 1833 годзе, у 1881 годзе на мясцовай былой плантацыі была заснавана нармальная школа для падрыхтоўкі настаўнікаў-афраамерыканцаў, якая пазней была пераўтворана ва ўніверсітэт Таскігі.
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Роза Паркс, амерыканскі грамадскі дзеяч

Катэгорыя:Гарады Алабамы
Памела Рональд

**Памела Рональд** (, нар. ) — амерыканскі патолаг раслін і генетык. Прафесар Цэнтра геному і кафедры паталогіі раслін і дырэктар-заснавальнік Інстытута харчовай і сельскагаспадарчай граматнасці (IFAL) Каліфарнійскага ўніверсітэта ў Дэйвісе. Таксама з’яўляецца вядучым навуковым супрацоўнікам  ў Эмерывіле, Каліфорнія.

У яе лабараторыі створаны генна-інжынерны рыс, устойлівы да хвароб і паводак, якія з’яшляюцца сур’ёзнымі праблемамі для рысавых культур у Азіі і Афрыцы. Даследаванні Рональд былі апублікаваны ў часопісах *Science*, *Nature* і іншых вядучых навуковых часопісах, а таксама ў *The New York Times*,, *Organic Gardening Magazine*, *Forbes Magazine*, *The Wall Street Journal*, *The Progressive Farmer*, CNN, *Discover Magazine*, *The Scientist*, *Popular Mechanics*, блоге Біла Гейтса, National Public Radio і *National Geographic*. З ранняга ўзросту Рональд праводзіла час у паходах па прасторах Сьера-Невада, што абудзіла ў ёй любоў да біялогіі раслін.

У  разам з Хелен Стафард (1922—2011) Рональд зацікавілася ўзаемадзеяннем раслін з іншымі арганізмамі. Для сваёй дысертацыі вывучала рэкаланізацыю гары Сент-Хеленс. Рональд атрымала ступень бакалаўра па біялогіі ў Рыд-каледжы ў 1982 годзе.

У 1984 годзе атрымала ступень магістра біялогіі ў Стэнфардскім універсітэце, а ў 1985 годзе — ступень магістра навук па фізіялогіі раслін ва Упсальскім універсітэце, Швецыя. Паколькі рыс з’яўляецца самым важным прадуктам харчавання ў свеце, Рональд пераключыла свае даследаванні на рыс, спадзеючыся ўнесці свой уклад у дабрабыт фермераў з бедных рэгіёнах свету. У іх двое дзяцей — Кліф і Одры.

## Грамадская дзейнасць 
Разам з мужам Раулем Адамчакам Рональд напісала кнігу *«Tomorrow’s Table: Organic Farming, Genetics and the Future of Food»*, якая была абрана адной з найлепшых кніг 2008 года часопісамі *Seed Magazine* і *Library Journal*. У гэтай кнізе апісваюцца новыя ідэі аб генна-інжынерных культурах, карысныя парады па раслінаводстве ў цэлым і доказы таго, чаму вырошчваць генна-інжынерныя культуры складана. Рональд распавядае пра важнасць арганічнага земляробства і адначасова тлумача, што генна-інжынерныя культуры таксама з’яўляюцца добрым варыянтам, калі арганічнае земляробства не ўдаецца. *The Boston Globe*, *Forbes Magazine*, *Scientific American*, *The Harvard International Review*, *The Economist*, the *Boston review* і *the MIT Technology Review*.

Песня «Sierra Bound» з альбома  «Little Boat» (2013) прысвечана Памеле Рональд.
Юрый Віктаравіч Меляшкевіч

**Юрый (Юрась) Віктаравіч Меляшкевіч** (нар. 20 лістапада 1982, Слаўгарад, Магілёўская вобласць, БССР) — намеснік старшыні партыі БНФ, намеснік старшыні Беларускага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1982 годзе ў Слаўгарадзе ў сям’і выкладчыкаў. У 1993 годзе, у час перасялення пацярпелых ад катастрофы на Чарнобыльскай АЭС, сям’я пераехала ў Мінск, у мікрараён Малінаўка-4. Праз гэта стаў праціўнікам будаўніцтва Беларускай АЭС:

— Хваробы зараз сталі сапраўднай трагедыяй для беларусаў. Увесь час чую, што нехта захварэў ці памер ад анкалогіі. Часта гэта зусім маладыя людзі, якім крыху за 40. Такая сітуацыя выклікае заклапочанасць, і я лічу, што ў Беларусі павінна быць створаная сістэма ранняй дыягностыкі анкалагічных захворванняў. Таксама павінна быць створаная асобная сістэма маніторынгу для груп рызыкі, куды абавязкова павінны патрапіць ліквідатары, асобы, якія жылі на забруджаных тэрыторыях ці пацярпелі ад Чарнобылю.

Вучыўся ў мясцовай СШ № 206 г. Мінска, пасля ў СШ № 113 з хіміка-экалагічным ухілам. У 2007 скончыў Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт на кафедры «Біятэхналогіі і біяэкалогіі» па спецыяльнасці «Біяэкалогія». Акрамя беларускай і рускай, валодае англійскай і польскай мовамі.

З 2011 года  ва ўласным бізнесе, да 2013 года дырэктар кампаніі «Мэлвінд». У 2013—2020 гадах  дырэктар турыстычнай кампаніі «Куфэрак падарожжаў». Дырэктару Юрыю Меляшкевічу і фінансаваму дырэктару Змітру Карабачу выстаўленае абвінавачанне па ч.2 арт. 243 КК РБ у нясплаце падаткаў і страхавых унёскаў з заробкаў работнікаў амаль на 400 000 рублёў.

## Грамадская дзейнасць 
Займаецца грамадска-палітычнай дзейнасцю з 1999 года. З 2004 Член Партыі БНФ, быў сакратаром партыйнай камісіі ў пытаннях экалогіі і наступстваў катастрофы на ЧАЭС і камісіі па ахове гісторыка-культурнай спадчыны. Балатаваўся ад Партыі БНФ на парламенцкіх выбарах па Малінаўцы ў Мінску, а таксама на выбарах дэпутатаў мясцовых саветаў. У 2006 годзе балатаваўся, але не быў выбраным у Мінскі гарадскі савет дэпутатаў.

На парламенцкіх выбарах 2016 года балатаваўся ад Партыі БНФ па Ясенінскай выбарчай акрузе № 100, атрымаўшы 7,1 % галасоў.

Член Рэспубліканскага праваабаронча-асветніцкага грамадскага аб’яднання Рух «За Свабоду» (быў намеснікам старшыні арганізацыі), выконвае абавязкі намесніка старшыні Беларускага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры, член Вялікай Рады Згуртавання беларусаў свету «Бацькаўшчына».

У лістападзе 2020 года абраны на пасаду намесніка старшыні Партыі БНФ і Грамадскага аб’яднання БНФ «Адраджэнне».

## Сям’я 
Юрась Меляшкевіч — сын Віктара Рыгоравіча Меляшкевіча — аднаго з членаў Беларускага Народнага Фронту ад часоў заснавання руху.
Жанаты. Жонка Ганна педагог-псіхолаг, сын Станіслаў, дачка Яніна.

## Спасылкі 
* Ют’юб. Мінскі каардынатар Руху «За Свабоду» Юрась Меляшкевіч выступае на мітынгу, прысвечанаму 26-й гадавіне Чарнобыльскай трагедыі. Акцыя адбылася 26 красавіка 2012 года пасля традыцыйнага шэсця ў парку каля плошчы Бангалор.

Катэгорыя:Члены Беларускага добраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры
Танцуючы чалавек

**«Танцуючы чалавек»** () — фатаграфія, знятая неўстаноўленым фатографам 15 жніўня 1945 года ў Сіднеі, Аўстралія. На ёй адлюстраваны мужчына, які танчыць на вуліцы ад радасці, даведаўшыся, што скончылася Другая сусветная вайна. Фатаграфія стала шырока вядомая ў Аўстраліі. У 2005 годзе яна з’явілася на юбілейных аўстралійскіх , прысвечаных 60-годдзю перамогі. Чалавек на фота так і не быў да канца ідэнтыфікаваны.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фатаграфіі 1945 года
Катэгорыя:Творы пра Другую сусветную вайну
Катэгорыя:Чорна-белыя фатаграфіі
Нобелеўскі камітэт па фізіцы

**Нобелеўскі камітэт па фізіцы** — Нобелеўскі камітэт, адказны за вылучэнне лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі па фізіцы. Нобелеўскі камітэт па фізіцы прызначаецца Шведскай каралеўскай акадэміяй навук. Звычайна ў яго склад уваходзяць шведскія прафесары фізікі, якія з’яўляюцца членамі Акадэміі, але Акадэмія ў прынцыпе можа прызначыць у Камітэт па свайму жаданню.

Камітэт з’яўляецца працоўным органам, які не мае права прымаць рашэнні. Канчатковае рашэнне аб прысуджэнні Нобелеўскай прэміі па фізіцы прымае ўся Шведская каралеўская акадэмія навук пасля першага абмеркавання ў класе фізікі Акадэміі.

## Дзеючыя ўдзельнікі 
Членамі Камітэта (на 2022 год) з’яўляюцца:
* 
* Джон Ветлаўфер ()
* 
* 
*  (старшыня)
*  (сакратар)

### Кааптаваныя члены 
* 
* 
* 

## Сакратары 
Сакратар бярэ ўдзел у пасяджэнні, але не можа галасаваць, калі сакратар не з’яўляецца таксама членам Камітэта. Да 1973 года ў Нобелеўскіх камітэтаў па фізіцы і хіміі быў агульны сакратар.

*  (1900—1926)
*  (1926—1943)
*  (1943—1965)
*  (1966—1973)
*  (1974—1988)
*  (1989—2003)
*  (2004—2015)
*  (2016 — н.ч.)

Катэгорыя:Нобелеўская прэмія
Катэгорыя:Шведская каралеўская акадэмія навук
Пачакай мяне, тата

**«Пачакай мяне, тата»** () — фатаграфія марша Палка Брытанскай Калумбіі (Стралкоў Герцага Конахта) каля скрыжавання Восьмай вуліцы і праспекта Калумбія (, Канада), зробленая Клодам П. Дэтлафам 1 кастрычніка 1940 года. Пакуль Клод рабіў здымак, пяцігадовы Уорэн «Уайці» Бернард () уцёк ад сваёй маці да бацькі, радавога Джэка Бернарда (), з крыкам *«Пачакай мяне, тата»*. Фатаграфія атрымала шырокую вядомасць, была апублікавана ў «Life», вісела ў кожнай школе Брытанскай Калумбіі падчас вайны і была скарыстана ў выпусках .

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фатаграфіі 1940 года
Катэгорыя:Творы пра Другую сусветную вайну
Катэгорыя:Чорна-белыя фатаграфіі
Палаючы манах

**«Палаючы манах»** () — фатаграфія, зробленая 10 чэрвеня 1963 года журналістам , на якой адлюстраваны акт    на адным з ажыўленых скрыжаванняў Сайгона у знак пратэсту супраць урада краіны. Шэраг газет, уключаючы «The Times», адмовіўся публікаваць траўміруючы здымак, але ён быў растыражаваны і выклікаў шырокі грамадскі рэзананс. Рэспубліканскі сенатар  адзначаў, што праца Браўна дапамагла данесці да высокапастаўленых амерыканскіх палітыкаў рэальны стан спраў у краіне. Як мяркуецца, менавіта гэты здымак заахвоціў прэзідэнта Джона Кенэдзі аддаць загад аб пераацэнцы палітыкі яго адміністрацыі ў В’етнаме. Пазней ён адзначаў, што *«ніводзін навінавы здымак у гісторыі не выклікаў столькі эмоцый, як гэты»*.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фатаграфіі 1963 года
Катэгорыя:Чорна-белыя фатаграфіі
Grameen Bank

**Grameen Bank** (, даслоўна *«Сельскі банк»*) — мікрафінансавая арганізацыя і банк, заснаваны Мухамадам Юнусам у Бангладэшы. Банк займаецца выдачай невялікіх пазык (мікракрэдытаў, або «грэмінкрэдытаў») бедным, не патрабуючы закладу.

Банк быў заснаваны ў 1976 годзе як даследчы праект Мухамада Юнуса па вывучэнні таго, як распрацаваць сістэму прадастаўлення крэдытаў сельскай беднаце. У кастрычніку 1983 года Grameen Bank быў упаўнаважаны нацыянальным заканадаўствам Бангладэша дзейнічаць як незалежны банк.

Банк значна вырас у перыяд з 2003 па 2007 год. Па стане на студзень 2011 года агульная колькасць пазычальнікаў банка складала 8,4 мільёна чалавек, 97% з якіх складаюць жанчыны. У 1998 годзе «Праграма недарагога жылля» банка атрымала ўзнагароду . У 2006 годзе банк і яго заснавальнік Мухамад Юнус былі сумесна ўдастоены Нобелеўскай прэміі міру.

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі міру
Катэгорыя:Банкі паводле алфавіта
Я — рок-музыкант

**«Я — рок-музыкант»** — песня рок-гурта «Мроя», якая выйшла на альбоме «Дваццаць восьмая зорка». Словы для песні напісалі Лявон Вольскі і Уладзімір Давыдоўскі ў кавярні «Папараць-кветка». Кавер-версіі песні запісалі ў 2016 годзе Сяргей Башлыкевіч і гурт «Leibonik», а таксама гурт «».
## Відэакліп
На песню беларускім тэлебачаннем быў зняты відэакліп, які стаў адным з першых беларускіх музычных кліпаў.

## Спасылкі
Катэгорыя:Музычныя творы 1989 года
Катэгорыя:Песні на беларускай мове
5-я партызанская брыгада

**3-я партызанская брыгада** — партызанская брыгада, створаная 1 чэрвеня 1944 года на базе 3-га батальёна партызанскага палка «Трынаццаць», дзейнічала ў партызанскае злучэнне «Трынаццаць». Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Бялыніцкага, Бярэзінскага, Круглянскага, Шклоўскага і Крупскага раёнаў. 30 чэрвеня 1944 года брыгада (494 партызаны, 4 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
* 7-ы атрад;
* 8-ы атрад;
* 9-ы атрад;
* 10-ы атрад.

## Камандаванне 
### Камандір 
* І. Т. Мацяш

### Камісар 
* У. К. Шаўчук

### Начальнік штаба 
* В. М. Пракапцоў

## Гісторыя 
Партызаны вялі баі з ворагам, удзельнічалі ў аперацыі «рэйкавая вайна». Асноўны ўдар наносілі на чыгуначным участку Барысаў — Орша. 20 чэрвеня 1944 года каля станцыі Бобр падарвалі 400 рэек

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Яўген Маркелавіч Макушок

**Яўген Маркелавіч Макушок** (нар. , Масква, Расія) — беларускі металазнавец. Доктар тэхнічных навук (1968), прафесар (1972).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць "Тэхналогія машынабудавання", 1950; аспірантура, 1956).
    
Працаваў у Фізіка-тэхнічным інстытуце АН БССР (з 1958, навуковы супрацоўнік, з 1970 – загадчык лабараторыі пластычнасці), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (1950–1958 і 1992–2006, прафесар кафедры "Машыны і тэхналогія апрацоўкі металаў ціскам").

Навуковыя інтарэсы: апрацоўка металаў ціскам; механіка дэфармаванага цвёрдага цела.

## Узнагароды 
Дзяржаўная прэмія Беларускай ССР (1984) і інш. 

## Бібліяграфія 
* Исследование напряженно-деформированного состояния при ковке и горячей объемной штамповке : автореферат диссертации ... доктора технических наук / Е. М. Макушок. ― Минск, 1967.
* Изучение процесса объемной штамповки на прессах : автореферат диссертации ... кандидата технических наук / Макушок Е. М. ― Минск, 1956.
    

## Літаратура 
* Макушок Яўген Маркелавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1999. — Т. 9. — С. 548. 
* Макушок Евгений Маркелович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 623. 
* Евгений Маркелович Макушок : [к 80-летию со дня рождения] / А. В. Алифанов // Инженер-механик. — 2007. — № 4. — С. 54—55. 
* Кафедра “Машины и технологии обработки металлов давлением” им. С. И. Губкина : 50-летний путь / И. Г. Добровольский [и др.] ; Белорусская государственная политехническая академия. — Минск, 1998. — URL: https://rep.bntu.by/handle/data/71888. — Текст : электронный.
Макушок

**Макушок** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Маркел Емяльянавіч Макушок (1881—1952) — вучоны заолаг. Доктар біялагічных навук (1937). Прафесар (1928). Акадэмік АН БССР (1950). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1944).
* Яўген Маркелавіч Макушок (нар. 1928) — металазнавец. Доктар тэхнічных навук (1968), прафесар (1972).
2-я Ушацкая партызанская брыгада імя П. К. Панамарэнкі

**2-я Ушацкая партызанская брыгада імя П. К. Панамарэнкі** — партызанская брыгада, створаная ў ліпені 1943 года на базе атрадаў вылучаных брыгадай «Смерць фашызму» (пазней партызанская брыгада імя В. І. Чапаева). У жніўні 1943 года ў брыгадзе створаны і накіраваны ў Вілейскую вобласць партызанскі атрад пад камандаваннем С. Я. Косава (пазней 1-ы атрад партызанскай брыгады імя М. І. Калініна. Дзейнічала на тэрыторыі Ушацкага і Лепельскага раёнаў. У ліпені 1944 года брыгада (1033 партызаны, 9 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
* атрад імя Чкалава;
* атрад імя Кірава;
* атрад імя Свярдлова;
* атрад імя Грызадубавай;
* атрад імя Даватара;
* атрад імя Суворава;
* атрад імя Галоўчанкі;
* атрад «За Радзіму»;
* 9-ы атрад.

## Камандаванне 
### Камандзір 
* М. В. Уткін

### Камісар 
* М. А. Цябут

### Камісар 
* А. І. Вілюгін

## Гісторыя 
Партызаны ўчынялі дыверсіі на чыгунках, шашэйных і грунтавых дарогах у раёне дыслакацыі. У ліпені — жніўні 1943 года разбілі нямецкі гарнізон у вёсцы Бачэйкава Бешанковіцкага раёна, напалі на гарнізон у вёсцы Пышна Лепельскага раёна, удзельнічалі ў Лепельскай аперацыі, разбілі ў студзені — лютым 1944 фашысцкія гарнізоны ў вёсках Поплаўкі, Аўгустова, Сукнёўшчына Лепельскага раёна. Вялі абарончыя баі каля вёскі Кісялёва (люты 1944 года) Ушацкага раёна, у красавіку — маі 1944 года ўдзельнчалі ў баях супраць карнай экспедыцыі на тэрыторыі Полацка-Лепельскай партызанскай зоны, утрымлівала абарону на ўчастках вёсак Стараселле — Вацлавова, Завыдрына — Істопішча — Жары, Слабада — Кавалеўшчына — Завячэлле, каля вёсак Вялічкаўцы, Горы, Кублішчына Ушацкага раёна. У «рэйкавай вайне» на чыгунцы Полацк — Маладзечна падарвалі больш за 5000 рэек

## Памяць 
* Брыгада ўвекавечана ў мемарыяльным комплексе «Прарыў» у ліку 16 партызанскіх брыгад.
* У 1976 годзе ў вёсцы Рубанікі Ушацкага раёна ў гонар брыгады ўстаноўлена мемарыяльная дошка.

## Гл. таксама 
* Бачэйкаўскія баі;
* Пышнянскія баі;
* Лепельскі бой

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Нік Мушынскі

**Нік Мушынскі** (; нар. , ЗША) — амерыканскі баскетбаліст польскага паходжання, цэнтравы.

## Кар’ера 
Кар’еру баскетбаліста пачаў у «Белманце», дзе выступае з сезона 2018/2019. У жніўні 2022 года падпісаў кантракт з быдгашчскай «Асторыяй».

Катэгорыя:Баскетбалісты ЗША
Катэгорыя:Ігракі «Асторыі» Быдгашч
3-я партызанская брыгада

**3-я партызанская брыгада** — партызанская брыгада, створаная 1 чэрвеня 1944 года на базе 3-га батальёна партызанскага палка «Трынаццаць», дзейнічала ў партызанскае злучэнне «Трынаццаць». Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Бялыніцкага, Бярэзінскага, Круглянскага і Крупскага раёнаў. 30 чэрвеня 1944 года брыгада (3 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
* 4-ы атрад;
* 5-ы атрад;
* 6-ы атрад.

## Камандаванне 
### Камандзір 
* П. І. Звяздаеў

### Камісар 
* В. А. Самсонаў

### Начальнік штаба 
* А. М. Лебедзеў

## Гісторыя 
Партызаны ўдзельнічалі ў аперацыі «рэйкавая вайна»: асноўныя ўдары наносілі на чыгуначным участку Барысаў — Орша, каля станцыі Бобр. 20 чэрвеня 1944 года падарвалі 239 рэек.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Дуайт Эйзенхаўэр

**Дуайт Дэйвід Эйзенхаўэр** (; у ЗША распаўсюджана мянушка «**Айк**», ; , Дэнісан, Тэхас — , Вашынгтон) — амерыканскі дзяржаўны і ваенны дзеяч, генерал арміі (1944), 34-ы прэзідэнт ЗША (20 студзеня 1953—20 студзеня 1961).

## Біяграфія 
Дуайт Эйзенхаўэр нарадзіўся ў Тэхасе, у сям’і Дэвіда Эйзенхаўэра і Айды Стровер Эйзенхаўэр. У 1891 годзе яго бацькі разам з ім пераехалі ў горад Абілін, штат Канзас, у пошуках працы. Эйзенхаўэр скончыў сярэднюю школу ў 1909 годзе і пасля гэтага вучыўся ў ваеннай акадэміі Вест-Пойнт з 1911 па 1915 год.

Скончыў ваенную акадэмію ва Уэст-Пойнце (1915), школу Генштаба (1926), ваенны каледж арміі (1928). 3 1920 служыў у пяхоце, у 1922—24 на штабных пасадах у амерыканскіх войсках у Панаме, у 1933—35 у Генштабе ЗША, у 1935—39 ваенны саветнік на Філіпінах. У II сусветную вайну камандуючы амерыканскімі войскамі на еўрапейскім тэатры ваенных дзеянняў (з чэрвеня 1942) і саюзнымі войскамі ў Паўночнай Афрыцы (з лістапада 1942), Вярхоўны галоўнакамандуючы саюзнай экспедыцыйнай арміяй (са снежня 1943), кіраваў яе высадкай у час Нармандскай дэсантнай аперацыі (1944).

3 канца вайны да лістапада 1945 галоўнакамандуючы амерыканскімі акупацыйнымі войскамі ў Германіі і член Саюзнага Кантрольнага савета. У 1945—48 начальнік Генштаба ЗША. 3 1948 рэктар Калумбійскага ўніверсітэта ў Нью-Ёрку, адначасова ў 1949 кансультант міністра абароны ЗША. У 1950—52 галоўнакамандуючы ўзброенымі сіламі НАТО.

У 1953—61 Прэзідэнт ЗША. У час яго прэзідэнцтва ўтворана новае федэральнае агенцтва — Міністэрства аховы здароўя, адукацыі і сацыяльных паслуг (1953), прыняты законы аб грамадзянскіх правах неграў ЗША.

У знешняй палітыцы неафіцыйна працягвалася палітыка «стрымлівання камунізму», у т.л. з дапамогай ЗША ліквідавана рэвалюцыя ў Гватэмале (1954), утвораны ваенны блок СЕАТО (1954), але падпісана пагадненне аб перамір’і ў Карэі (1953). Былі часова палепшаны (да інцыдэнту са збітым у маі 1960 над савецкай тэрыторыі амерыканскім ваенным самалётам) адносіны з СССР (у верасні 1959 ЗША наведаў з афіцыйным візітам савецкі кіраўнік М. Хрушчоў).

Дактрына Эйзенхаўэра, абвешчаная ў яго пасланні Кангрэсу 5.1.1957, стала канцэпцыяй знешняй палітыкі ЗША на Блізкім Усходзе. Яна зыходзіла з пастулата аб «глабальнаў адказнасці» ЗША, прадугледжвала ўзмацненне іх уплыву ў рэгіёне пасля аслаблення тут пазіцый Вялікабрытаніі і Францыі ў выніку Суэцкага крызісу (1956) шляхам аказання блізкаўсходнім дзяржавам амерыканскай эканамічнай і ваеннай дапамогі. Прыклады рэалізацыі дактрыны: адпраўка 6-га ваеннага флоту ЗША ва ўсходнюю частку Міжземнага мора для абароны Іарданіі ў красавіку 1957 і амерыканскіх войск у Ліван у ліпені 1958.

## Літаратура 
* Калаткоў У. Эйзенхаўэр // БЭ ў 18 т. Т. 18. Кн. І. Мн., 2004.

Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Выпускнікі Ваеннай акадэміі ЗША
Катэгорыя:Военачальнікі ЗША
Катэгорыя:Прэзідэнты ЗША
Катэгорыя:Члены Рэспубліканскай партыі ЗША
Катэгорыя:Палітыкі ЗША
Катэгорыя:Генералы арміі (ЗША)
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Крыжа Грунвальда
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Асобы на манетах
Катэгорыя:Мемуарысты
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Адраджэння Польшчы
Палыгорскіт

**Палыгорскіт** або **атапульгіт** - гэта гліністы мінерал, сілікат магнію і алюмінію з хімічнай формулай (Mg,Al)2Si4O10(OH)·4H2O. Лічыцца адной з разнавіднасцяў *фулеравай зямлі*, уваходзіць, нароўні з мантмарыланітам, у склад бентанітавых глін. Палыгорскіт быў упершыню апісаны ў 1862 годзе для Палыгорскага радовішча на рацэ Папоўка (Сярэдні Урал, Пермскі край, Расія) . Сінонім *атапульгіт* паходзіць ад назвы амерыканскага горада Атапульгус (паўднева-заходняя частка штата Джорджыя, ЗША), дзе мінерал здабываецца адкрытым спосабам.

Палыгорскіт выкарыстоўваецца як:

* цеплаізаляцыйны і гукаізаляцыйны матэрыял
* адсарбент і каталізатар у нафтахімічнай і металургічнай прамысловасці, у ядзернай энергетыцы
* пры вытворчасці ядахімікатаў і ўгнаенняў
* у якасці напаўняльніка ў пігментах, фарбах, лаках

## Радовішчы 
Палыгорскітавыя радовішчы вядомы ва Украіне (радовішчы каля Корасценя, Сімферопаля, Чаркас), ЗША, Францыі, Іспаніі, Славакіі (радовішча Ловінобаня), Расіі (Ловазерскі масіў ў Мурманскай вобласці, Мягразерскіае радовішча ў Карэліі, Дальнегорскае радовішча у Прыморскім краі), некаторых краінах Афрыкі.

## Літаратура 
* Huggins Charles W. Properties of palygorskite, an asbestiform mineral: US Bureau of Mines, Report of Investigaton. - 1962. - 6071. - 17 pp.
* Бетехтин А.Г.  Минералогия. - М: Госгеолиздат, 1950. - с. 789 -790

## Гл. таксама 
* Мантмарыланіт

* Дзіактаэдрычны смекціт

Катэгорыя:Сілікаты (мінералы)
Катэгорыя:Мінералы магнію
Катэгорыя:Мінералы алюмінію
Катэгорыя:Гліна
Вадзім Іванавіч Тутаў

**Вадзім Іванавіч Тутаў** (, Багучар, Варонежская вобласць, Расія — ) — спецыяліст у галіне ліцейнай вытворчасці. Доктар тэхнічных навук (1989), прафесар (1990).

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскі політэхнічны інстытут (1955).
    
Працаваў у Фізіка-тэхнічным інстытуце АН БССР (з 1960), Беларускай дзяржаўнай політэхнічнай акадэміі (з 1972, механіка-тэхналагічны факультэт, кафедра «Металургія ліцейных сплаваў», прафесар).

Навуковыя інтарэсы: тэорыя і тэхналогія бесперапыннага ліцця загатовак суцэльнага і полага сячэння рознага профілю з чорных і каляровых сплаваў для машына- і станкабудавання.

## Узнагароды 
Прэмія Савета Міністраў СССР.

## Бібліяграфія 
* Разработка малоотходных процессов непрерывного литья заготовок из чугуна для машиностроения : автореферат диссертации … доктора технических наук : 05.16.04 / Тутов Вадим Иванович. — Ленинград, 1988.
* Исследование процесса затвердевания полой непрерывной отливки : автореферат диссертации … кандидата технических наук / В. И. Тутов. — Минск, 1964.
     

## Літаратура 
* Тутаў Вадзім Іванавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2003. — Т. 16. — С. 63—64.
* Кафедра «Металлургия черных и цветных сплавов» / Б. Н. Немененок, И. А. Трусова // Литье и металлургия. — 2018. — № 3. — С. 11—18. — Сведения доступны также по Интернету: https://rep.bntu.by/bitstream/handle/data/48003/Kafedra_Metallurgiya_chernyh_i_cvetnyh_splavov.pdf?sequence=1&isAllowed=y
Рамеснае вучылішча

**Раме́сныя вучы́лішчы** — пачатковыя прафесійна-тэхнічныя навучальныя ўстановы, у якіх рыхтавалі кваліфікаваных рабочых.

Існавалі ў канцы XIX — пачатку XX стагоддзя і ў СССР у 1940—1959 гадах. У Расійскай імперыі былі створаны ў 1888 годзе ў адпаведнасці з «Асноўным палажэннем аб прамысловых вучылішчах» і ўтрымліваліся, большай часткай, на прыватныя сродкі. Навучанне праводзілася 2—3 гады пасля пачатковай школы. У 1914 годзе ў Віцебскай, Магілёўскай і Мінскай губернях было 8 рамесных вучылішчаў, у якіх вучыліся 606 навучэнцаў.

У савецкі час у рамесныя вучылішчы прымаліся навучэнцы з 14—15 гадоў, як правіла, з 7-гадовай адукацыяй. Вучылішчы былі створаны ў адпаведнасці з Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР «Аб дзяржаўных працоўных рэзервах». Навучэнцы знаходзіліся на дзяржаўным забеспячэнні. Тэрмін навучання складаў 2 гады, у спецыяльных вучылішчах для дзяцей-сірот — 3—4 гады. У 1948 годзе былі заснаваны спецыяльныя рамесныя вучылішчы для дзяцей-сірот воінаў Савецкай Арміі і партызан з тэрмінам навучання 4 гады.

Рамесныя вучылішчы былі пераўтвораны ў прафесійна-тэхнічныя вучылішчы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прафесійная адукацыя
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы
Катэгорыя:Адукацыя ў Расійскай імперыі
Катэгорыя:Адукацыя ў СССР
Натан Кая

**Натан Кая** (; нар. , Канада) — канадскі баскетбаліст, лёгкі форвард.

## Кар’ера 
У верасні 2022 года падпісаў кантракт з быдгашчскай «Асторыяй».

Катэгорыя:Баскетбалісты Канады
Катэгорыя:Ігракі «Асторыі» Быдгашч
Нямецкія дыялекты

**Дыялекты нямецкай мовы** належаць да ліку заходнегерманскіх дыялектаў (моў) і знаходзяцца ў агульным кантынентальным дыялектным кантынууме разам з нідэрландскай мовай. Дыялекты нідэрландскай мовы ў класічнай нямецкай дыялекталогіі звычайна разглядаюцца як частка нямецкіх, бо на ўзроўні традыцыйных гаворак няма падстаў вылучаць дыялекты Нідэрландаў і Бельгіі з агульнай масы заходнегерманскіх дыялектаў, тады як нідэрландская мова з’яўляецца перш за ўсё самастойнай літаратурнай мовай. Да таго ж межы ніжняфранкскай групы гаворак, на аснове якіх склалася літаратурная нідэрландская мова, не супадаюць з межамі яе распаўсюджвання: гаворкі правінцый Гронінген, Дрэнтэ, Аверэйсел і Гелдэрланд адносяцца да ніжнесаксонскай мовы, у асноўным распаўсюджанай у Германіі, статус лімбургскага дыялекту спрэчны, многія лінгвісты адносяць яго да сярэдняфранкскіх, да таго ж частка яго тэрыторыі заходзіць у Германію. З іншага боку, на тэрыторыі распаўсюджвання ніжняфранкскіх і лімбургскіх гаворак у Германіі выкарыстоўваецца літаратурная нямецкая мова.

Катэгорыя:Нямецкая мова
Валерый Мікалаевіч Яглоў

**Валерый Мікалаевіч Яглоў** (нар. , Віцебск) — беларускі хімік-неарганік. Доктар хімічных навук (1981), кандыдат тэхнічных навук (1966), прафесар (1982).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (1960).
    
Працаваў на шклозаводзе «Кастрычнік» (пас. Ялізава, Асіповіцкі раён; 1960—1962), Беларускім тэхналагічным інстытуце (1965—1985, дацэнт кафедры агульнай і неарганічнай хіміі, у 1978—1985 — загадчык кафедры тэхналогіі вяжучых матэрыялаў), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 1985, загадчык кафедры «Хімія»).

Навуковыя інтарэсы: хімія вяжучых і будаўнічых матэрыялаў; фізіка-хімічныя метады здабывання і перапрацоўкі высакародных металаў.

## Узнагароды 
Ордэн «Знак Пашаны» (1981), знак «Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь» (1995).

## Бібліяграфія 
* Химия и термодинамика гидратов ортофосфатов : автореферат диссертации … доктора химических наук : 02.00.01 / Яглов Валерий Николаевич. ― Иваново, 1980.
* Исследование некоторых стекол и ситаллов состава SiO2 — CaO3 — MgO — Al2O3 — Fe2O3 — Na2O : автореферат диссертации … кандидата технических наук / В. Н. Яглов. ― Минск, 1966.
      

## Літаратура 
* Яглоў Валерый Мікалаевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Минск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 230.
* Яглов Валерий Николаевич // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2010. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн., кн. 2. — С. 627.
* Яглов Валерий Николаевич // Кто есть кто : доктора наук, профессора, заслуженные деятели науки и лауреаты премий Белорусской государственной политехнической академиии : справочник. — Минск, 2000. — С. 28.
Рыма Лазараўна Тафпянец

**Рыма Лазараўна Тафпяне́ц** (, Барысаў, Мінская вобласць — ) — беларускі спецыяліст у галіне металазнаўства і тэрмічнай апрацоўкі металаў. Доктар тэхнічных навук (1981), прафесар (1983).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Тэхналогія машынабудавання», 1950), Фізіка-тэхнічны інстытут АН БССР (аспірантура, 1957).
    
Працавала на Мінскім трактарным заводзе (1950—1953), Фізіка-тэхнічным інстытуце АН Беларусі (1957—1992, лабараторыя металазнаўства, вядучы навуковы супрацоўнік), адначасова Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (1954—2008, механіка-тэхналагічны факультэт, кафедра «Машыны і тэхналогія ліцейнай вытворчасці», прафесар).

Навуковыя інтарэсы: фізіка металаў; металазнаўства сплаваў чорных і каляровых металаў.

## Бібліяграфія 
* Исследование разупрочняющих процессов в стареющих сплавах с ГЦК решеткой : автореферат диссертации … доктора технических наук : 05.16.01 / Тофпенец Римма Лазаревна. — Москва, 1980.
* Разупрочняющие процессы в стареющих сплавах / Р. Л. Тофпенец; ред. К. В. Горев. — Минск : Наука и техника, 1979. — 184 с. : ил.
* Физические основы термоциклической обработки стареющих сплавов / Р. Л. Тофпенец [и др.]; Академия наук Белорусской ССР (АН БССР), Физико-технический институт (ФТИ). — Минск : Навука і тэхніка, 1992. — 190 с.: ил. — Библиогр.: с. 179—188. — ISBN 5-343-00939-5.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Тофпенец Римма Лазаревна // Кто есть кто : доктора наук, профессора, заслуженные деятели науки и лауреаты премий Белорусской государственной политехнической академии : справочник. — Минск, 2000. — С. 93.
* Римма Лазаревна Тофпенец : [некролог] // Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Серыя фізіка-тэхнічных навук. — 2014. — № 3. — С. 123.

## Спасылкі 
* Тофпенец Римма Лазаревна // Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента

Катэгорыя:Металазнаўцы СССР
Катэгорыя:Металазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Вынаходнікі СССР
Катэгорыя:Вынаходнікі Беларусі
Гіпускааская аперацыя

**Гіпускааская аперацыя** — аперацыя грамадзянскай вайны ў Іспаніі, у выніку якой армія іспанскіх нацыяналістаў захапіла паўночную правінцыю Гіпускаа.

## Перадумовы 
У канцы ліпеня войскі Эміліа Мола сталі адчуваць недахоп ваеннага рыштунку (мелася толькі 26 000 патронаў). Тады Франсіска Франка арганізаваў ім пастаўку італьянскага і нямецкага ўзбраення і патронаў. 13 жніўня Мола сустрэўся з Франка ў Севільі. Генералы прынялі рашэнне аб захопе Сан-Себасцьяна і Іруна з мэтай адрэзаць Краіну Баскаў ад Францыі.

## Ход аперацыі 
Першапачаткова план аперацыі Гіпускаа быў распрацаваны з мэтай захопу Іруна і, такім чынам, адрэзаць войскі рэспубліканцаў на поўначы ад Францыі, а таксама злучыцца з гарнізонам нацыяналістаў у Сан-Себасцьяне, што дазволіла б ім цалкам падпарадкаваць горад. Аперацыя пачалася 20 ліпеня.

Першапачаткова нацыяналістам не атрымалася ўзяць Ірун, але яны аднавілі наступленне, адрэзаўшы паўночныя правінцыі Гіпускаа, Біская, Сантандэр і Астурыю ад Францыі, якая пастаўляла ім узбраенне. У канчатковым выніку Ірун быў захоплены.

## Вынікі 
У ходзе аперацыі нацыяналісты захапілі тэрыторыю, працягласцю 2500 квадратных кіламетраў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Бітвы і аперацыі грамадзянскай вайны ў Іспаніі
Катэгорыя:Бітвы ў Іспаніі
Катэгорыя:Ліпень 1936 года
Катэгорыя:Жнівень 1936 года
Катэгорыя:Верасень 1936 года
Катэгорыя:1936 год у Іспаніі
Катэгорыя:Канфлікты 1936 года
Катэгорыя:Гіпускаа
УННВ

«**УННВ**», часта пашыраецца як «**Забітыя, Але Не Вамі**» () — рускамоўная андэрграўнд рэп-група з Мінска. Удзельнікі калектыву хаваюць сваю асобу, дакладна невядомы іх сапраўдныя імёны, прозвішчы або ўзрост.

## Біяграфія 
Гурт быў створаны ў 2010 годзе ў Мінску пасля стварэння аднайменнай суполкі ў VK. Праз пару тыдняў у ім з’явіўся дэбютны альбом гурта «Чернь».

У 2012 годзе выйшаў альбом «О’дно», у 2015 годзе — «Вонючие рифмы», у 2019 годзе — «Чёрная кассета», а ў 2021 годзе выйшаў зборнік з нявыдадзеных трэкаў «Неизданное».

У сваёй музыцы гурт надае ўвагу тэме наркотыкаў, нарказалежнасці, а таксама ўсялякімі спосабамі ўсхваляе розныя забароненыя рэчывы

## Склад 
* MarikMarakesh, лідар гурта
* Crash
* Anq
* Арцём Artty, бітмэйкер (2010—2020)

На сваіх выступах хлопцы выступаюць у масках, капюшонах, акулярах, панамках і гэтак далей, каб схаваць сваю асобу. Лідарам гурта лічыцца MarikMarakesh, таксама вядома, што ён самы малодшы з калектыву.

## Альбомы 
### «УННВ» 
### Crash 
## Відэаграфія 
Катэгорыя:Хіп-хоп-гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2010 годзе
Якуб Ульчынскі

**Якуб Ульчынскі** (; нар. ) — польскі баскетбаліст, у цяперашні час гулец «Асторыя Быдгашч».

## Кар’ера 
Выпускнік «Асторыі» на працягу многіх гадоў гуляў юніёрскай зборнай. З 2020 года выступаў за дубаль «Асторыі», а у 2022 годзе ўвашоў у асноўны склад каманды.

## Спасылкі 
* PLK JAKUB ULCZYŃSKI
* Jakub Ulczyński

Катэгорыя:Баскетбалісты Польшчы
Катэгорыя:Ігракі «Асторыі» Быдгашч