God of War (франшыза)

***God of War*** (бел. *Бог вайны*) — франшыза прыгодніцкіх гульняў, створаная Дэвідам Яфэ і распрацаваная студыяй Santa Monica, адной з студый Sony. Яна пачалася ў 2005 годзе на гульнявой кансолі PlayStation 2 (PS2) і стала флагманскай серыяй для PlayStation. Франшыза складаецца з дзевяці частак на розных платформах. Заснаваная на старажытных міфалогіях, серыя распавядае пра Кратаса, спартанскага воіна, які становіцца Богам вайны і ўступае ў канфлікт з рознымі міфалагічнымі пантэонамі. Ранейшыя гульні серыі заснаваны на грэчаскай міфалогіі і паказваюць Кратаса на шляху помсты алімпійскім багам; пазнейшыя гульні заснаваны на скандынаўскай міфалогіі і паказваюць Кратаса на шляху адкуплення, а таксама прадстаўляюць яго сына Атрэя ў якасці другараднага галоўнага героя, калі яны ўступаюць у канфлікт або ўзаемадзейнічаюць з рознымі скандынаўскімі бажаствамі і персанажамі.

Студыя Santa Monica распрацавала ўсе асноўныя гульні, а Ready at Dawn і Javaground / Sony Online Entertainment-Los Angeles (SOE-LA) — тры дадатковыя гульні. Sony Interactive Entertainment (SIE) выдала ўсе гульні, акрамя мабільнай версіі, якую выдала Sony Pictures Digital. Першыя сем гульняў складаюць грэчаскую эру франшызы. *God of War* (2005), *God of War II* (2007) і *God of War III* (2010) складаюць асноўную трылогію; першыя дзве былі выпушчаныя на PS2, а трэцяя — на PlayStation 3 (PS3). Прыквел, *Ascension* (2013), таксама быў выпушчаны для PS3. Сярод іншых гульняў — *Chains of Olympus* (2008) і *Ghost of Sparta* (2010) для PlayStation Portable (PSP), а таксама *Betrayal* (2007) для мабільных тэлефонаў, якія падтрымлівалі платформу Java, Micro Edition (Java ME). Скандынаўская эра пачалася з гульні *God of War* 2018 года, якая выйшла для PlayStation 4 (PS4) і пазней для Windows у 2022 годзе. Яе суправаджаў кароткі прыквел *A Call from the Wilds* (2018), тэкставая гульня ў Facebook Messenger. Сіквел *Ragnarök* выйшаў у 2022 годзе для PS4 і PlayStation 5 (PS5) і завяршыў скандынаўскую эру, якая атрымала эпілог у выглядзе дапаўнення пад назвай *Valhalla* ў 2023 годзе; порт *Ragnarök* з *Valhalla* для Windows быў выпушчаны ў 2024 годзе.

Гульні серыі былі прызнаны аднымі з найлепшых экшан-гульняў усіх часоў. Серыя атрымала мноства ўзнагарод, у тым ліку некалькі ўзнагарод «Гульня года» за часткі 2005 і 2018 гадоў. Некаторыя гульні таксама былі рэмастэрыраваны для новых платформаў PlayStation. Па стане на лістапад 2023 года франшыза прадала каля 66 мільёнаў гульняў па ўсім свеце і з'яўляецца самым прыбытковым брэндам на PlayStation. Моцныя продажы і падтрымка серыі прывялі да пашырэння франшызы на іншыя медыя, такія як коміксы і раманы. Экранізацыя арыгінальнай часткі знаходзілася ў распрацоўцы, але ў рэшце рэшт была адменена; аднак для Amazon Prime Video распрацоўваецца тэлесерыял, які адаптуе скандынаўскую эпоху. Іншыя тавары ўключаюць творы мастацтва, адзенне, цацкі і рэплікі рэквізіту, а таксама саўндтрэкі да гульняў, у тым ліку альбом у стылі метал *Blood &amp; Metal* (2010) з арыгінальнай музыкай розных гуртоў, натхнёных грэчаскай эпохай серыі.

## Гульні 
### Грэчаская міфалогія 
Гульня ***God of War*** упершыню выйшла ў Паўночнай Амерыцы 22 сакавіка 2005 года для PlayStation 2. Пасля дзесяці гадоў службы алімпійскім багам, спартанскі салдат Кратас атрымлівае ад Афіны заданне знайсці куфэрак Пандоры — ключ да перамогі над Арэсам, богам вайны, які варварствуе па Афінах. Серыя флэшбэкаў паказвае, што Кратас калісьці быў слугой Арэса, які выратаваў Кратаса і яго войска ад знішчэння ў бітве, але падманам прымусіў яго забіць сваю сям'ю, што прывяло да яго ператварэння ў «Прывіда Спарты». У рэшце рэшт Кратас знаходзіць скрыню Пандоры і, нарэшце забіўшы Арэса, узыходзіць на гару Алімп, каб стаць новым богам вайны.

***God of War II*** упершыню выйшла ў Паўночнай Амерыцы 13 сакавіка 2007 года для PlayStation 2.

***God of War III*** упершыню выйшаў у Паўночнай Амерыцы 16 сакавіка 2010 года для PlayStation 3.

### Скандынаўская міфалогія 
***God of War*** выйшла па ўсім свеце 20 красавіка 2018 года для PlayStation 4 і 14 студзеня 2022 года для Windows (PC) праз Steam, што стала першай асноўнай часткай, выпушчанай не на платформе PlayStation. Гульня стала новым кірункам для серыі не толькі з-за новага міфалагічнага сеттынгу, але і з-за гульнявога працэсу. Праз шмат гадоў пасля падзей *God of War III* Кратас апынуўся ў свеце скандынаўскай міфалогіі ў старажытнай Нарвегіі, у царстве Мідгард, і ў яго нарадзіўся сын па імені Атрэй. Пасля смерці другой жонкі Кратаса па імені Фэй,  маці Атрэя, яны адправіліся ў падарожжа, каб выканаць яе апошняе жаданне — развеяць яе попел на найвышэйшай вяршыні дзевяці царстваў, якая, як пазней высветлілася, знаходзіцца ў Ётунхэйме. Падчас падарожжа на іх нападае бог асаў Бальдр, якога Усебацька Одзін паслаў да Фэй, каб прадухіліць Рагнарок, не ведаючы, што яна памерла. Пасля таго, як Кратас нарэшце забівае Бальдра, пачынаецца трохгадовая Фімбулзіма, а неўзабаве за ёй ідзе Рагнарэк. Пакуль маці Бальдра, багіня ванаў Фрэя, клянецца адпомсціць Кратасу, ён і Атрэй завяршаюць сваё падарожжа і выяўляюць, што Фэй была ётунам і прадбачыла будучыню, і што Атрэя першапачаткова звалі Локі.

***God of War Ragnarök*** выйшла ва ўсім свеце 9 лістапада 2022 года для PlayStation 4 і PlayStation 5, што стала першым міжпакаленным рэлізам у серыі; пазней яна была выпушчана ў Steam 19 верасня 2024 года.

## Адаптацыі 
#### Серыял для Amazon Prime Video 
Падчас брыфінгу для інвестараў 26 мая 2022 года прэзідэнт Sony Interactive Entertainment Джым Раян пацвердзіў, што для Amazon Prime Video распрацоўваецца тэлесерыял *God of War*.

У студзені 2026 года сталі вядомя выканаўцы некаторыя акцёры серыяла. Раян Херст, які сыграў Тора ў фільме *"Бог вайны: Рагнарок"*, быў абраны на ролю Кратаса. Тэрэза Палмер, Макс Паркер, Олафур Дары Олафсан і Мэндзі Пацінкін былі абраныя на ролі Фібі/Сіф, Хеймдала, Тора і Одзіна адпаведна.

### Дакументальныя фільмы 
*«God of War: Unrearthing the Legend»* (75 хвілін, 2010 г.) — дакументальны фільм пра грэчаскую эпоху франшызы *God of War*, вядучым якога з'яўляецца Пітэр Уэлер. У фільме абмяркоўваецца сувязь паміж гульнямі серыі  і грэчаскай міфалогіяй, а таксама ў ім удзельнічаюць члены каманды распрацоўшчыкаў *God of War III* і прафесійныя гісторыкі. Фільм быў уключаны ў выданні «*God of War III Ultimate Edition*» (Паўночная Амерыка) і *«Ultimate Trilogy Edition»* (Еўропа, Аўстралія і Новая Зеландыя). 25 сакавіка 2010 г. ён быў выпушчаны ў краме PlayStation Store у Паўночнай Амерыцы.

*God of War – Game Directors Live* (80 хвілін, 2010) — гэта дакументальны фільм з пяццю рэжысёрамі гульняў грэчаскай эпохі серыі: Дэвідам Яфэ (арыгінальны *God of War*), Коры Барлогам (на той момант толькі *God of War II*), Ру Вірасурыяй (*Chains of Olympus*), Стыгам Асмусенам (*God of War III*) і Данай Ян (*Ghost of Sparta*). Дакументальны фільм прадстаўлены ў форме інтэрв'ю, якое вядзе Элісан Хэйсліп з G4, з пяццю рэжысёрамі гульняў, 150 удзельнікамі PlayStation.Blog і ўдзельнікамі *GodofWar.com* і *SpartansStandTall.com*. Фільм быў зняты ў кінатэатры El Portal у Лос-Анджэлесе 1 верасня 2010 года і быў выпушчаны ў якасці бонуса за папярэдні заказ *Ghost of Sparta* ў Паўночнай Амерыцы 2 лістапада 2010 года, быў уключаны ў калекцыю *Origins* і пазней выпушчаны ў PlayStation Store.

*Raising Kratos* — гэта дакументальны фільм на YouTube, які распавядае пра пяцігадовы працэс стварэння гульні *God of War* 2018 года студыяй Santa Monica Studio. Ён паказвае «геркулесавы намаганні», якія былі ўкладзены ў адраджэнне франшызы. Дакументальны фільм быў анансаваны 20 красавіка 2019 года і выйшаў 10 мая.

### Коміксы і раманы 
Серыя з шасці выпускаў коміксаў пад назвай *God of War*, напісаная Марвам Вулфманам і ілюстраваная Андрэа Сарэнціна, публікавалася выдавецтвамі WildStorm і DC Comics з сакавіка 2010 года па студзень 2011 года.

Напярэдадні выхаду *Ascension*, Santa Monica выпусціла на сайце *God of War* графічны раман пад назвай *God of War: Rise of the Warrior.*

Выдавецтва Dark Horse Comics выдала серыю коміксаў з двух тамоў, якія апісваюць падарожжа Кратаса паміж падзеямі *God of War III* і часткай 2018 года. Напісаў яе Крыс Роберсан, а праілюстраваў — Тоні Паркер.

Раманы *God of War* апісваюць падзеі гульняў і даюць больш глыбокае разуменне іх сюжэтаў. *God of War*, афіцыйная навелізацыя першай гульні, была напісана Мэцью Стоверам і Робертам Э. Вардэманам. Яна была апублікавана 25 мая 2010 года выдавецтвам Del Rey Books. *God of War II*, другая навелізацыя серыі, была напісана Вардэманам самастойна і была апублікавана выдавецтвам Del Rey Books 12 лютага 2013 года. Трэцяя навелізацыя ў серыі пад назвай *God of War – The Official Novelization —* гэта кніжная версія гульні 2018 года. Яна была выпушчана 28 жніўня 2018 года выдавецтвам Titan Books і была напісана бацькам Коры Барлога, Джэймсам Барлагам.

### Настольная картачная гульня 
Афіцыйная настольная картачная гульня пад назвай *God of War: The Card Game* была выпушчана кампаніяй CMON Limited 25 кастрычніка 2019 года. Створаная Аляксандру Алцяну і Фелам Барасам, картачная гульня адаптуе падзеі часткі 2018 года. Гульцы бяруць на сябе ролю норнз скандынаўскай міфалогіі і спрабуюць прадухіліць Рагнарок з дапамогай іншай камбінацыі персанажаў і падзей з гульні, што забяспечвае мноства варыяцый праходжання гульні.

## Музыка 
Восем саўндтрэкаў да гульні *God of War* былі выпушчаныя камерцыйна як альбомы. У іх напісанні удзельнічалі некалькі кампазітараў, у тым ліку Джэрард К. Марына, Рон Фіш, Уініфрэд Філіпс, Майк Рэйган, Крыс Веласка, Віні Уолдрон, Марчэла Дэ Францыскі, Джэф Рона, Тайлер Бэйтс і Бэр Маккрыры. 1 сакавіка 2005 года альбом *God of War: Original Soundtrack from the Video Game* быў выпушчаны на CD кампаніяй SIE як эксклюзіўны прадукт для музычнай крамы Sony Connect. Альбом атрымаў высокую ацэнку за добра распрацаваныя аркестравыя тэмы і крэатыўнае выкарыстанне старажытных і этнічных інструментаў. Кампазітараў таксама пахвалілі за тое, што яны пазбеглі стварэння бясконцых экшн-тэм.

### *God of War: Blood & Metal* 
*God of War: Blood & Metal* — гэта даніна павагі розных метал-гуртаў на лэйбле Roadrunner Records, у якой прадстаўлена арыгінальная музыка, натхнёная грэчаскай эпохай серыі відэагульняў. Міні-альбом быў выпушчаны для куплі 2 сакавіка 2010 года і даступны на ShockHound і iTunes Store. Ён таксама быў уключаны ў якасці загружанага кантэнту ў калекцыі *God of War III Ultimate Edition* і *Ultimate Trilogy Edition*, з уключаным бонус-трэкам.

## Крытычны прыём 
Паводле ацэнак, па стане на лістапад 2023 года, колькасць прададзеных фізічных і лічбавых копій франшызы *God of War* па ўсім свеце перавысіла 66 мільёнаў. Паводле слоў былога супрацоўніка Santa Monica Аарона Каўфмана, франшыза *God of War* з'яўляецца самым прыбытковым брэндам Sony. *God of War* (2005), *God of War II*, *Chains of Olympus*, *God of War Collection*, *God of War III*, *God of War* (2018) і *Ragnarök* атрымалі высокую ацэнку крытыкаў ад некалькіх рэцэнзентаў, сабраных агрэгатарам рэцэнзій Metacritic, прычым гульні 2005, 2018 гадоў і *Ragnarök* падзяляюць найвышэйшы бал у франшызе — 94/100. *Betrayal* і *Ghost of Sparta* атрымалі ў цэлым станоўчыя водгукі.  *Ascension* таксама атрымала ў цэлым станоўчыя водгукі і, не лічачы порта *God of War Collection* для PlayStation Vita, мае найніжэйшы бал у серыі на Metacritic (80/100). 

На момант выхаду гульні Рэйманд Падылья з *GameSpy* напісаў, што арыгінальная *God of War* была «лепшай экшн-гульнёй, якая выходзіла на PS2». Іншыя крытыкі таксама адзначалі яе як адну з найлепшых экшн-гульняў усіх часоў; яна атрымала больш за дзясятак узнагарод «Гульня года». У 2009 годзе яна была названа «сёмай найлепшай» гульнёй для PlayStation 2 усіх часоў ў спісе *IGN* «25 найлепшых гульняў для PS2 усіх часоў».

*God of War II* таксама была ў спісе *IGN* і была названа «другой найлепшай» гульнёй  PlayStation 2 усіх часоў. *God of War II* таксама была названа адной з найлепшых экшн-гульняў усіх часоў. У лістападзе 2012 года сайт *Complex.com* назваў *God of War II* найлепшай гульнёй для PlayStation 2 усіх часоў (у гэтым рэйтынге *God of War* заняла 11-е месца) і палічыў яе лепшай за свайго пераемніка, *God of War III*. *Betrayal* была адзначана за вернасць серыі з пункту гледжання геймплэя, стылю і графікі.

*God of War* 2018 года атрымала асаблівую пахвалу за мастацкую працу, графіку, баявую сістэму, музыку, сюжэт, выкарыстанне скандынаўскай міфалогіі, персанажаў і кінематаграфічнае адчуванне. Многія таксама адзначылі, што гульня паспяхова аднавіла серыю, не страціўшы асноўнай ідэнтычнасці папярэднікаў. Яна атрымала некалькі ўзнагарод, сярод якіх «Гульня года» і «Лепшая рэжысура гульні» на The Game Awards 2018, «Лепшы сюжэт» і «Гульня года для PlayStation» на Golden Joystick Awards 2018, а таксама «Гульня года» і « Выдатныя дасягненні ў рэжысуры гульні» на 22-й штогадовай цырымоніі ўзнагароджання DICE Awards.

## Заўвагі 
### Цытаваныя працы 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Серыі камп’ютарных гульняў
Катэгорыя:God of War (франшыза)
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі