Мёз-Аргонскае наступленне

**Мёз-Арго́нская апера́цыя**, таксама **Мёз-Арго́нскі на́ступ** () або **Наступ у Аргонскім лесе** () (26 верасня — 11 лістапада 1918) — наступальная аперацыя саюзных войскаў у ходзе Стодзённага наступлення Антанты на Заходнім фронце. Найбуйнейшая і адна з самых кровапралітных ваенных аперацый у гісторыі ЗША падчас Першай сусветнай вайны.

Мёз-Аргонская аперацыя праводзілася адначасова з агульным наступам саюзнікаў на ўсім 490-км фронце ад мора да Мозеля. Галоўны ўдар наносіўся сіламі Амерыканскіх экспедыцыйных сіл генерала Першынга ў накірунку на Мезьер. Мэтай наступу амерыканскіх войскаў вызначаўся абход сістэмы нямецкіх абарончых палос і блакаванне цэнтра імперскай нямецкай арміі з Германіяй на поўдзень ад Ардэн.

## Агульная сітуацыя на Заходнім фронце 
З завяршэннем Сен-Міельскай аперацыі першая частка плана саюзнага камандавання на другую палову кампаніі 1918 г. была выканана.

Агульная стратэгічная абстаноўка на франтах Першай сусветнай вайны шмат у чым палепшылася на карысць Антанты. Заходнім саюзнікам удалося дасягнуць рашучай перавагі ў сілах над Германіяй. У верасні 1918 года войскі Антанты на Заходнееўрапейскім тэатры мелі 211 пяхотных і 10 кавалерыйскіх дывізій супраць 190 нямецкіх пяхотных дывізій. Да канца жніўня колькасць амерыканскіх войскаў у Францыі ўжо складала каля 1,5&nbsp;млн мужчын, а да пачатку лістапада перавысіла 2&nbsp;млн чалавек.

Адначасова, на фоне разгортвання наступальных аперацый Антанты стан нямецкай арміі станавіўся ўсё больш жахлівым. У канцы лета 1918 года большасць дывізій прымалі ўдзел у баях ужо па 2-3 разы і былі абяскроўленымі, у ротах заставалася па 40-80 байцоў, усё мацней давала аб сабе ведаць поўная адсутнасць танкаў і недахоп сродкаў супрацьтанкавай абароны для барацьбы з найноўшай зброяй. Дысцыпліна на фоне росту рэвалюцыйнай прапаганды катастрафічна падала. Сярод нямецкіх салдат і матросаў, усё часцей гучалі заклікі заклікі скончыць вайну.

Улічваючы такую спрыяльную абстаноўку саюзнае камандаванне вырашыла перайсці ў агульнае наступленне восенню 1918 года, а не ў пачатку 1919 года, як гэта планавалася раней.

## Задума аперацыі 
Агульнай задумай саюзнікаў меркавалася нанясенне амаль усімі наяўнымі на Заходнім фронце сіламі адначасовых магутных удараў у адным кірунку.

Галоўны ўдар на заходнім беразе Мааса наносілі 1-я амерыканская (15 пяхотных, 1 французская кавалерыйская дывізіі) і 4-й французскай (27 пяхотных, 2 кавалерыйскія дывізіі) арміі па абодва бакі ад Аргонскага лесу ў напрамку на Мезьер.

Другі ўдар планаваўся на фронце паміж Сен-Кантен і Камбрэ сіламі 1-й, 3-й і 4-й брытанскіх армій у складзе 45 пяхотных і 3 кавалерыйскіх дывізій. Пры падтрымцы з правага флангу 1-й французскай арміі (14 пяхотных дывізій) брытанскія войскі павінны былі прасунуцца да Валансьена, Салему, Ле-Като, Васіньі.

Нарэшце, на паўночным флангу, паміж марскім узбярэжжам і ракой Лее, пераходзілі ў наступ 29 пяхотных і 4 кавалерыйскія дывізіі Фландрскай групы армій пад камандаваннем бельгійскага караля Альберта.

Асабліва вялікія надзеі саюзнае камандаванне ўскладала на сумесны франка-амерыканскі наступ. З выхадам амерыканскіх дывізій у раён Мезьера нямецкія войскі, пад ціскам англійскіх войскаў, якія надыходзілі з фронту і з правага флангу Фландрскаю групай армій, маглі быць акружаны пры ўмове найменшага прасоўвання саюзных сіл на поўнач ад Мезьера.

## Ход аперацыі 
### Першая фаза баёў (26 верасня&#x20;— 3 кастрычніка) 
У 5 гадзін 30 хвілін 26 верасня 1918 года, пасля дзесяцігадзіннай артылерыйскай падрыхтоўкі, 4-я французская армія, а праз пяць хвілін, пасля трохгадзіннай артпадрыхтоўкі, і 1-я амерыканская армія генерала Д. Першынга пад прыкрыццём агнявога вала і пры падтрымцы самалётаў і танкаў пачалі штурм нямецкіх пазіцый на фронце ад г. Сюіп да Мааса працягласцю каля 90&nbsp;км. Абарону на гэтым участку фронту трымалі ўсяго 13 нямецкіх пяхотных дывізій.

У першы ж дзень наступу амерыканцы ўклініліся сваім цэнтрам углыб баявых парадкаў нямецкіх войскаў на 6-9&nbsp;км. Пры гэтым фарміраванне V і III карпусоў змаглі дасягнуць пэўных мэтаў і выйсці на запланаваныя рубяжы, у той час, як 79-я дывізія не змагла авалодаць Манфакон-д’Аргон і вяла баі ў прадмесце мястэчка, 28-ю пад супрацівам нямецкіх войскаў спынілася і залягла, а 91-я пяхотная дывізія ўзяла Эпінанвіль, але адышла. 37-я пяхотная дывізія, не маючы баявога вопыту і з дрэннай падрыхтоўкай, дарэмна спрабавала захапіць Манфакон-д’Аргон з іншага флангу, аднак беспаспяхова.

На іншых напрамках на захад ад г. Маас і ў Аргонскім лесе, іх атакі былі беспаспяховымі. Вынікі першага дня наступлення ў 4-й французскай арміі таксама былі нязначныя, яе падраздзялення прасунуліся ўсяго на 3-4&nbsp;км.

З 27 верасня нямецкія войскі, абараняючыяся на гэтым участку фронту, атрымаўшы невялікія падмацаванні, аказалі ўпарты супраціў, з прычыны чаго прасоўванне 1-й амерыканскай арміі на большасці кірункаў застапарылася і працягвалася толькі па меры паступовага адыходу праціўніка з займаных рубяжоў і пазіцый.

79-я амерыканская дывізія ў рэшце рэшт узяла Манфакон-д’Аргон, 35-я пяхотная захапіла пасёлак Бальні, вышыню 218 і Шарпантры, прасунуўшыся далей за ўсіх іншых фарміраванняў ЗША.
III. Раён Сьерж—Манфакон-д’Аргон. 4 кастрычніка 1918]]
29 верасня немцы ўвялі ў бой шэсць пяхотных дывізій рэзерву, спрабуючы магутным ударам з фронту збіць наступ амерыканцаў. 5-я Гвардзейская і 52-я пяхотныя дывізіі з ходу контратакавалі падраздзяленні 35-й амерыканскай дывізіі, якія былі вымушаныя пры недахопе боепрыпасаў і харчавання, перайсці да абароны. Спачатку немцам удалося дасягнуць пэўнага поспеху, але падраздзялення амерыканскай арміі хутка арганізаваліся і пры падтрымцы артылерыі змаглі спыніць контратаку кайзераўскіх войскаў. У гэтым баі браў удзел будучы Прэзідэнт ЗША, афіцэр артылерыйскай батарэі «D» 129-га палка палявой артылерыі Г. Трумэн.

Баі на першых рубяжах нямецкай абароны працягваліся да 3 кастрычніка, паступова напал гэтых сутычак падаў.

### Другая фаза (4 — 28 кастрычніка) 
Наступная, другая фаза баёў у Аргонскім лесе пачалася 4 кастрычніка, калі амерыканскае камандаванне паступова змяніла склад ударнай групоўкі ад V корпуса (91-ю, 79-ю, 37-ю і 35-ю дывізіі) на новыя свежыя дывізіі — 32-ю, 3-ю і 1-ю пяхотныя дывізіі. У ходзе наступальных баёў 1-й дывізіі ўдалося значна пашырыць паласу прарыву на ўчастку абароны 37-й, 52-й і 5-й гвардзейскай нямецкіх дывізій.

У ходзе кастрычніцкіх баёў адбылася сітуацыя, калі адзін з батальёнаў 77-й дывізіі далёка вырваўся наперад і быў акружаны нямецкімі фарміраваннямі ў лесе. Сумеснымі намаганнямі падраздзяленняў 28-й і 82-й пяхотных дывізій батальён быў вызвалены з акружэння.

Амерыканскія войскі працягвалі спробы наступу, спрабуючы прарваць лінію Крымгільдзі ў сістэме абарончых рубяжоў Гіндэнбурга. Да канца кастрычніка амерыканцы змаглі рушыць наперад на адлегласць да 15 км ад зыходнай мяжы і ў канцы практычна вызвалілі Аргонскі лес ад падраздзяленняў праціўніка. Французы, надыходзячыя на флангу, прарваліся да ракі Эна.

У гэтых баях ваеннаслужачы 82-й пяхотнай дывізіі Альвін С. Ёрк стаў знакамітым, калі адзін атакаваў кулямётны разлік немцаў, і знішчыў 20 ворагаў, захапіўшы ў палон 132 салдата праціўніка. За гэты подзвіг ён быў ганараваны Медалём Пашаны.
 вядзе агонь з 37-мм гарматы Mle 1916 TRP. Аргонскі лес. Восень 1918]]

### Трэцяя фаза (28 кастрычніка — 11 лістапада) 
На гэтым этапе Амерыканскія экспедыцыйныя сілы перафармавалі на дзве арміі: 1-ю і 2-ю. 1-я армія пад камандаваннем генерала Х. Лігета працягвала наступаць у напрамку чыгункі, што праходзіла Карыньян-Седан-Мезьер паблізу бельгійскай мяжы. Адначасова 2-я армія генерал-лейтэнанта Р. Буларда наступала на ўсход ад Меца.

На гэтым этапе бітвы ім супрацьстаялі рэшткі 31-й нямецкай дывізіі, якія панеслі вялікія страты ў папярэдніх баях. Амерыканцам удалося прарвацца да Бюзансі і, такім чынам, паспрыяць французскай арміі фарсіраваць Эну. У далейшым французскія войскі прарваліся і авалодалі Ле-Шэн. Пасля саюзнікі вызвалілі Седан, важны транспартны вузел на поўначы Францыі, захапілі панавальныя вышыні на гэтым кірунку.

11 лістапада нямецкае камандаванне абвясціла аб капітуляцыі і ваенныя дзеянні на фронце спыніліся.

## Вынік 
Мёз-Аргонская аперацыя стала найбуйнейшай бітвай у гісторыі ЗША. Амаль 1,2 млн амерыканскіх салдат прынялі ўдзел у гэтай 47-дзённай кампаніі. Амерыканская армія панесла каласальныя страты, больш чым 117 000 воінаў аддалі сваё жыццё ў зацятых баях на поўначы Францыі. Арміі ЗША прыйшлося пераадольваць дасканалую, добра падрыхтаваную сістэму абарончых пазіцый і рубяжоў кайзераўскай арміі ва ўмовах складанай лясістай мясцовасці.

## Гл. таксама 
* Аперацыя «Альбіён»
* Аперацыя «Міхаэль»
* Аперацыя «Фаўстшлаг»

## Заўвагі 
; Зноскі

## Літаратура 
* .
* .
* Braim, Paul (1987). The Test of Battle: the American Expeditionary Forces in the Meuse-Argonne Campaign. Newark: University of Delaware Press. ISBN 0-87413-301-7. OCLC 14240589.
* Ferrell, Robert H. (2007). America's S Deadliest Battle: The Meuse Argonne, 1918. Lawrence: University press of Kansas. ISBN 0-70061-499-0.
* Yockelson, Mitchell. Forty-Seven Days: How Pershing's Warriors Came of Age to Defeat at the German Army in World War I (New York: NAL, Caliber, 2016) ISBN 978-0-451-46695-2

## Спасылкі 
* THE MEUSE-ARGONNE OFFENSIVE
* The Meuse-Argonne Offensive of 1918
* Meuse-Argonne Offensive: How 1.2 Million Americans Дапамог Пакласці End World War 1
* The Meuse-Argonne Offensive, Верасень-Кастрычнік 1918 Г. 

## Відэа 
* Meuse-Argonne Offensive

Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Бітвы Германіі
Катэгорыя:Бітвы Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Бітвы ЗША
Катэгорыя:Бітвы Францыі
Катэгорыя:Бітвы ў Францыі
Катэгорыя:Канфлікты 1918 года
Катэгорыя:Германія ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:ЗША ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Францыя ў Першай сусветнай вайне