open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мастэрс 2006 (снукер)

**Мастэрс 2006** (, таксама вядомы як *SAGA Insurance Masters 2006* — па назве спонсара) — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 15 па 22 студзеня 2006 года ў «Уэмблі канферэнц-цэнтры», у Лондане. Турнір стаў 32-м розыгрышам Мастэрс, які праводзіцца штогод з 1975 года.  Прызавы фонд турніру склаў £415,000, з якіх £125,000 атрымаў пераможца.

У турніры прыняло ўдзел 18 гульцоў. Топ-14 афіцыйнага рэйтынгу аўтаматычна трапілі ў першы раўнд. Снукерысты, якія займалі 15 і 16 месца ў рэйтынгу, гулялі ў папярэднім раўндзе з пераможцам кваліфікацыйнага турніру і ўладальнікамі уайлдкард.

Леташні чэмпіён - Роні О’Саліван - не змог абараніць свой тытул, прайграўшы ў фінальным матчы шатландцу Джону Хігінсу, якога абыграў у фінале год таму, - 9:10. Такім чынам, Роні О’Саліван адыграў у трэцім фінале турніру Мастэрс запар. Апроч таго, у фінальным паядынку О'Саліван зрабіў вышэйшую серыю турніру - 139 ачкоў. Джон Хігінс выйграў свой другі тытул Мастэрс, а таксама 27-ы прафесійны тытул у кар'еры.

## Уайлдкард раўнд 
У папярэднім раўндзе згулялі 15-ы і 16-ы нумары рэйтынгу і ўладальнікі ўайлд-кард: Сцюарт Бінэм, як пераможца кваліфікацыйнага турніру, і Ян МакКалах, які атрымаў спецыяльнае запрашэнне ад арганізатараў турніру.

## Асноўная сетка 
Катэгорыя:Мастэрс (снукер)
Катэгорыя:Студзень 2006 года
Прыгоды Тома Бамбадзіла

**«Прыго́ды То́ма Бамбадзіла»** () — зборнік вершаў Джона Р. Р. Толкіна, упершыню выдадзены ў 1962 годзе. Кніга змяшчае 16 вершаў, прысвечаных казачным істотам і падзеям свету Серадзем’я. Два вершы сустракаюцца таксама ў «Валадары Пярсцёнкаў». Тому Бамбадзілу, вядомаму па «Брацтве Пярсцёнка», прысвечаны толькі два першыя вершы. Аўтарства асобных вершаў прыпісваецца хобітам з Серадзем’я Більба Торбінсу і Сэмвайзу Гэмджы, што запісалі іх на асобных аркушах паперы ці на старонках Пунсовай кнігі.

## Сюжэт 
Вершы пра Тома Бамбадзіла адлюстроўваюць яго сустрэчу на шпацыры з рознымі ляснымі істотамі, якія здаюцца не зусім прыязнымі, аднак ён усіх іх закалыхвае. Так, яму трапляюцца маладая вадзяніца Злата, якая скідае яго ў ваду, а потым дастае яго капялюх; Стары Лазняк, які хапае соннага Тома, і сям’я барсукоў, што бяруць Бамбадзіла ў палон. Дома на яго нападае копша з кургана, вядомы па «Брацтве Пярсцёнка». Наступнага дня Том жэніцца са Златаю, а на вяселлі гуляе разам з барсукамі. Увосень Том адплывае на чоўне ў Шыр. Дарогаю ён сустракае (зноў не вельмі зычлівых) зімародка, на пяро якога ён змяніў лебядзінае пяро ў капелюшы; выдру, старую лебедзь і хобітаў на беразе, якія смяюцца з яго. На ноч ён спыняецца ў свайго знаёмага хобіта Відлюдніка і яго сям’і, а зранку знікае. Усе жывёлы, якіх ён спаткаў, адвозяць яго човен назад, аднак забываюць вёслы на граніцы Шыру.

## Змест 
# Прыгоды Тома Бамбадзіла ()
# Прагулянка Бамбадзіла на чоўне ()
# Прыгоды вандроўнага рыцара ()
# Прынцэса Мі ()
# Як Месячны дзед засядзеўся ()
# Як Месячны дзед паквапіўся ()
# Каменны троль ()
# Берагавік Перы ()
# Мары ()
# Аліфант ()
# Фастытакалон ()
# Кот ()
# Нарачоная-цень ()
# Скарб ()
# Звон мора ()
# Апошні карабель ()

## Спасылкі 
* Прыгоды Тома Бамбадзіла 

Катэгорыя:Легендарыум Толкіна
Катэгорыя:Цыклы вершаў
Катэгорыя:Казкі Джона Толкіна
Каломба (тэлесерыял)

**Каломба** — амерыканскі тэлесерыял, які здымаўся ў перыяды з 1968 па 1978 гады, а таксама ў 1989—2003 гады. Галоўную ролю лейтэнанта Каломба, дэтэктыва аддзелу лос-анджэлескай паліцыі, згуляў Пітэр Фальк. Аўтарам сцэнарыя з'яўляюцца Уільям Лінк і Рычард Левінсан. Сюжэт серыяла часцяком мае перавернуты фармат дэтэктыва, гэта значыць амаль кожны эпізод пачынаецца са здзяйснення злачынства і паказу злачынцаў. Потым сюжэт у асноўным круціцца вакол таго, як злачынец, асоба якая ўжо вядомая гледачам, нарэшце, будзе выкрыты і арыштаваны.

Галоўным персанажам з'яўляецца прыязны, шматслоўны, растрапаны, але вельмі пільны паліцэйскі-вышукнік італьянскага паходжання ў старым балоневым плашчы і цыгарай у зубах, які кантактуе з забойцамі, амаль адразу здагадваецца на асобу забойцы, але збірае доказы перш чым іх выкрыць. Першапачаткова забойцы мірна ставяцца да лейтэнанта, прыдумваючы адказы на яго пытанні, але з цягам часу Каломба ўсё больш раздражняе іх сваімі пытаннямі. Нягледзячы на яго несамавіты выгляд і ўяўную разгубленасць, Каломба пранікліва вырашае ўсе справы і забяспечвае ўсе дадзеныя, неабходныя для прад'яўлення абвінавачвання. яго ўвага на дэталі і нястомны вылучаны падыход, хоць відавочны для гледача, часцяком становіцца ясным для забойцы толькі ў канцы сюжэтнай лініі.

Серыі ўсіх фільмаў, як правіла, маюць даўжыню ад 73 да 100 хвілін. Тэлесерыял трансляваўся больш чым на 80 тэлеканалах, якія ахопліваюць 44 краіны. У 1997 годзе эпізод «Забойства па кнізе» заняў 16 месца з 100 найвялікшых эпізодаў усіх часоў паводле версіі часопісу TV Guide. У 1999 годзе гэты жа часопіс змясціў лейтэнанта Каломба на 7 радок свайго спісу 50 найвялікшых тэлевізійных персанажаў усіх часоў. У 2013 годзе Гільдыя пісьменнікаў ЗША ўключыла серыял у свой спіс лепшых серыялаў, паставіўшы яго на 57 радок.

## Спасылкі 
* 
* Сайт Пітэра Фалька
* Каломба  ў энцыклапедыі тэлевізіі

Катэгорыя:Тэлесерыялы 1968 года
Катэгорыя:Крымінальныя тэлесерыялы ЗША
Катэгорыя:Фільмы пра паліцэйскіх
Катэгорыя:Фільмы пра Лос-Анджэлес
Энтані Хэмілтан

**Энтані Хэмілтан** (; нар. , , Англія) — англійскі прафесійны гулец у снукер. Пераможца German Masters 2017 года. Чатырохразовы чвэрцьфіналіст чэмпіянату свету (2000, 2002, 2004, 2007). Былы дзясяты нумар сусветнага рэйтынгу (1999–2000), уваходіў у топ-16 на працягу пяці сезонаў (у тым ліку чатырох запар; 1997–2001, 2006/2007).

## Фіналы турніраў
### Рэйтынгавыя турніры: 3 (1 перамога, 2 паразы)

### Нізкарэйтынгавыя турніры: 1 (1 параза)
### Прафесійныя снукерныя турніры: 7 (4 перамогі, 3 паразы) 

### Прафесійна-аматарскія турніры: 1 (1 перамога) 
## Спасылкі 
* Профіль на World Snooker 
* Статыстыка Энтані Хэмілтана на CueTracker.net 

Катэгорыя:Снукерысты Англіі
Таўрыэль

**Таўрыель** () — персанаж экранізацыі аповесці Дж. Р. Р. Толкіна «Хобіт», знятае рэжысёрам Пітэрам Джэксанам. У кнізе Толкіна гэты персанаж адсутнічае, а ў Джэксана ўпершыню з'яўляецца ў другім фільме трылогіі, «Спусташэнне Цмока». Таўрыель — лясны эльф, кіраўніца варты ў Цемналессі. Яе ролю выконвае артыстка Эванджэлін Лілі.

## У фільме 
Аддзел лясных эльфаў на чале з Легаласам і Таўрыель дапамагаюць Більба і трынаццаці гномам уратавацца ад гіганцкіх павукоў, што напалі на іх у Цемналессі. Таўрыель у прыватнасці ўратоўвае Кілі, і пазней, калі гномы трапляюць у вязніцу караля эльфаў, Таўрыель і Кілі фліртуюць. Утвараецца своеасаблівы любоўны трохвугольнік, бо Легалас таксама захапляецца ёю, аднак яго бацька, Трандуіл, рашуча супраць сувязі свайго сына са звычайнай эльфійкай.

Пазней Таўрыель яшчэ раз ратуе Кілі, калі на іх нападае ватага оркаў. У гэтай сутычцы Кілі паранены оркавай стралой, і на допыце Таўрыель даведваецца ад схопленага орка, што Кілі паволі сканае ад моргульскае зброі. Яна выпраўляецца на яго пошукі, і Легалас спрабуе яе адгаварыць. Аднак Таўрыель адмаўляецца, кажучы, што эльфы — частка Серадзем'я, і гэтая вайна закране і іх. Пасля гэтага Легалас вырашае рушыць разам з ёй.

Таўрыель знаходзіць параненага Кілі, яго брата Філі, а таксама Бофура і Оіна ў Эсгароце акурат у момант, калі туды набягаюць оркі. Супольнымі намаганнямі гномаў, эльфаў і Барда ворагі адкінуты, і Таўрыель выратоўвае Кілінава жыццё трэцім разам, выкастаўшы сваё веданне лекавых зёлак.

## Спасылкі 
* IMDb
* Tolkien gateway 

Катэгорыя:Выдуманыя лучнікі
Катэгорыя:Хобіт, кінатрылогія
Катэгорыя:Эльфы Серадзем’я
Алан Мак-Манус

**Алан Мак-Манус** (; , , Шатландыя) — шатландскі прафесійны гулец у снукер. Пераможца Мастэрс 1994 года, а таксама рэйтынгавых Дубай Класік 1994 года і адкрытага чэмпіянату Тайланда 1996 года. Трохразовы паўфіналіст чэмпіянатаў свету (1992, 1993, 2016). Былы шосты нумар сусветнага рэйтынгу (1993–1997), з сезона 1992/1993 да сезона 2005/2006 нязменна ўваходзіў у топ-16.

## Спасылкі 
* Профіль на World Snooker 
* Статыстыка Алана Мак-Мануса на CueTracker.net 

Катэгорыя:Снукерысты Шатландыі
Катэгорыя:Пераможцы Мастэрс (снукер)
Бігас

**Бігас** () — традыцыйная для польскай, літоўскай і беларускай кухні страва з квашанай капусты і мяса. Лічыцца, што яна была прыўнесена з Літвы ў Польшчу каралём Уладзіславам Ягайлам, які ласа яе спажываў на паляўнічых выправінах. Таксама лічыцца, што назва паходзіць ад нямецкага «begossen» або «beigossen» ад дзеяслова «begießen» (абліць, паліць) i «beigießen» (даліць).

## Гісторыя 
Першапачаткова бігас складаўся галоўным чынам з мяса, а паводле некаторых крыніц, так называлі халадзец з мясам. Капусту пачалі дадаваць дзеля патанення стравы — але ж вынік апынуўся настолькі якасны, што капуста стала другім неабходным складнікам бігасу, поруч з мясам.

Пра шырокае распаўсюджанне гэтай стравы на Літве сведчыць згадка ў паэме Адама Міцкевіча «Пан Тадэвуш» пра спосаб рыхтавання бігасу ў часе ўловаў:

Паводле польскіх крыніц, на землях былога ВКЛ існавалі наступныя віды бігасу;
* віленскі — да якога дадаецца таксама невялікая колькасць яблыкаў;
* жамойцкі (жмудскі) — дзе досыць мала мяса і дадаецца ячменная каша.

## Спосаб прыгатавання 
У сучаснай Польшчы бігас дагэтуль вельмі папулярны і гатуецца як у хатніх умовах, так і ў сталоўках і рэстарацыях. Існуе перакананне, што ў бігасе колькасць капусты і мяса з каўбасой павінныя быць аднолькавыя. Хаця галоўнымі прыправамі да бігасу лічацца перац, лаўровы ліст і сушаныя грыбы, у простых сталоўках дадаецца таксама таматны соус і, канечне, нашмат менш мяса, чым палова.

Бігас тушаць на слабым вагні, у два прыёмы: спачатку свініну адварваюць у невялікай колькасці вады да поўнага яе выкіпання, потым дадаюць гародніну (салёныя гуркі, квашаную або свежую капусту) і гарачы квас, і працягваюць тушыць да поўнага згатавання стравы.

Дакладныя прапорцыі, прыправы і дадаткі, віды мяса і каўбасы, а таксама капусты (толькі квашаная, або квашаная і свежая) — гэта вельмі індывідуальная справа. Гатовая страва павінна мець густаватую кансістэнцыю (пры падачы на стол не мусіць пускаць сок), злёгку кіславаты смак і пах капчаніны.

Пасля падагравання бігас кожнага разу станае больш смачны. Таму лічыцца, што пасля згатавання ён павінен быць падагрэты яшчэ некалькі разоў (што забаронена паводле нормаў Еўрасаюз). Але для ўласнага спажывання бігас звычайна вараць на запас, у вялікім посудзе, і перад кожнай падачай разаграюць увесь запас. Ядуць бігас з хлебам.

У сучаснай Беларусі страва пад назвай бігас амаль невядомая, замяшчае яго тушаная капуста, у якой вельмі невялікая доля мяса, каўбасы ці смажанага сала.

## Літаратура 
* *Адам Міцкевіч*. Пан Тадэвуш. — Менск: Беларускі фонд культуры, 1998.
* 
* *Małgorzata Caprari*. Kuchnia kresowa. — Warszawa: Klub dla Ciebie, 2007.
* Kuchnia polska. Podróże kulinarne: tradycje, smaki, potrawy. — Warszawa: Wydawnictwo *Rzeczypospolitej*, 2008.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Беларуская кухня
Катэгорыя:Украінская кухня
Катэгорыя:Літоўская кухня
Катэгорыя:Польская кухня
Катэгорыя:Стравы з капусты
Свята-Георгіеўская царква (Сінкевічы)

**Свята-Георгіеўская царква** — праваслаўны храм у вёсцы Сінкевічы, Лунінецкі раён, помнік драўлянага дойлідства.

Храм разам са званіцай-брамай, размешчанай на адной восі з ім, пабудаваны ў XVIII ст. на вясковых могілках.

## Апісанне 
Размешчана на ўсход ад вёскі, на могілках. Царква пры адсутнасці дэкору вылучаецца вытанчанасцю прапорцый, пластычнасцю малюнка, маляўнічай шатровай яруснасцю. Тут захоўваюцца абразы: «Дабравешчанне» (XVIII ст.), «Нараджэнне Хрыстова» (мяжа XVIII—XIX стст.), «Маці Божая з дзіцем», «Святыя Касма, Аляксей і Дзям'ян» (абодва XIX ст.).

Царква і званіца — помнікі народнага драўлянага культавага дойлідства палескай школы рэспубліканскага значэння.

## Архітэктура 
Царква ўяўляе сабой трохзрубную пабудову з прамавугольнымі ў плане аб’ёмамі роўнай вышыні. Цэнтральны зруб завершаны невысокім чацверыком, накрыты чатырохсхільным шатром (унутры васьмісхільным). Алтарны зруб і бабінец пад вальмавымі дахамі з невялікімі гранёнымі галоўкамі.

З захаду, на адлегласці 10 метраў ад царквы, размешчана зрубна-каркасная званіца, звонку двух’ярусная, мае схаваны прамежкавы ярус і накрыта чатырохсхільным шатром. У 1978—1980 гг. сцены будынкаў вертыкальна ашаляваны дошкамі з нашчыльнікамі і аздобленыя падзорам.

## Літаратура 
* 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Лунінецкага раёна
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Усходнепалеская школа дойлідства
Катэгорыя:Сінкевічы
Катэгорыя:Храмы Пінскай і Лунінецкай епархіі
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Беларусі
Катэгорыя:Аб’екты на марках
Сінкевічы

**Сінке́вічы** (, ) — аграгарадок у Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад і з’яўляюцца цэнтрам Сінкевіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 36 км у напрамку на ўсход ад горада Лунінец, за 276 км ад Брэста. Чыгуначная станцыя Сінкевічы.

## Гісторыя 
У 1493 годзе Сінкевічы — сяло маёнтка Лахва, уласнасць Пятра Янавіча Мантыгірдавіча — троцкага ваяводы. У 1588 годзе Сынкавічы — сяло маёнтка Лахва, уласнасць Мікалая Крыштафа Радзівіла, князя на Алыцы і Нясвіжы. У 1672 годзе Сінкевічы — сяло маёнтка Лахва, 22 двары і 28 валок (з іх звыш 18 пустых). У 1785 годзе Сінкевічы — сяло маёнтка Лахва, 34 двары.

## Насельніцтва 
* 2001 год — 312 двароў, 960 жыхароў.
* 2009 год — 323 двары, 886 жыхароў

## Інфраструктура 
На тэрыторыі вёскі знаходзіцца ААТ «Палімер» канцэрна Белдзяржхарчпрам.

## Памятныя мясціны 
]]

У вёсцы знаходзіцца Царква Святога Георгія са званіцай, пабудаваная ў XVII—XVIII стагоддзях. Занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння. 

За 2 км на ўсход ад вёскі, за 400 метрах на поўдзень ад старой дарогі, ва ўрочышчы Патоўскі Востраў знаходзіцца курган перыяду ранняга сярэднявечча, які занесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння. 

Прыкладна ў 1938—1939 гг. высілкамі мясцовага аддзела КОП (16-ы памежны батальён «Сінкевічы») быў збудаваны касцёл, асвечаны ў 1939 годзе біскупам пінскім Казімірам Букрабам. Да нашага часу не захаваўся.

Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан, помнікі падпольшчыкам і землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную.

## Вядомыя асобы 
* Віктар Анатолевіч Фядосік (нар. 1951) — гісторык

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Repozytorium.fn.org.pl. KOŚCIÓŁ W SIENKIEWICZACH NA POLESIU (відэа, хроніка 1939)

Катэгорыя:Населеныя пункты Лунінецкага раёна
Катэгорыя:Сінкевіцкі сельсавет
Трусы (адзенне)

**Трусы́**, або **ма́йткі** — прадмет ніжняй бялізны, кароткія штаны, якія апранаюць непасрэдна на голае цела. Традыцыйныя трусы хаваюць ягадзіцы і геніталіі. Маюцца трусы для мужчын і жанчын. Як правіла, традыцыйныя трусы вырабляюць з натуральных тканін — бавоўны, шоўку і (радзей) лёну. У цяперашні час існуе вялікая колькасць фасонаў трусоў як для мужчын, так і для жанчын:

* жаночыя трусы — стрынгі або танга, тонг, сліп;
* мужчынскія трусы — сямейныя трусы, боксеры, брыф, сліпы;
* плаўкі (трусы для плавання), у асноўным робяцца з хутка высыхальных эластычных сінтэтычных тканін.

Катэгорыя:Адзенне
Катэгорыя:Сподняя бялізна
Замойскія

thumb|Герб Замойскіх
thumb|Цёмна-чырвоным паказаныя ўладанні Замойскіх
**Замойскія** () — польскі шляхецкі род, які адыграў выключную ролю ў нацыянальнай гісторыі і культуры. Занесены ў радаводную кнігу шляхты Царства Польскага.

## Гісторыя 
Род бярэ пачатак ад Лазінскіх. У XV стагоддзі Томаш Лазінскі набыў маёнтак у Старой Замасці. Яго сыны Фларыян і Мацей узялі прозвішча Замойскія.

Яго праўнук Станіслаў (1519—1572), кашталян холмскі, быў першым сенатарам у гэтай сям'е. Сын Станіслава — канцлер і гетман Ян Замойскі — застаўся ў гісторыі як адзін з архітэктараў польскай велічы. На землях сваёй ардынацыі ён пабудаваў ідэальны рэнесансны горад — Замасць.

Прамое нашчадства канцлера згасла ў XVII стагоддзі на ўнуку яго, Яне Малодшым, які не пакінуў дзяцей ад шлюбу з будучай каралевай Марысенькай. Адзіная яго сястра, Грызельда, была ў шлюбе з Ераміяй Вішнявецкім; іх сынам быў польскі кароль Міхаіл Карыбут Вішнявецкі.

## Малодшая галіна 
Астатнія графы Замойскія паходзяць ад чацвёртаюраднага брата гетмана Яна, кашталяна холмскага, якога звалі таксама Янам. Яго нашчадкі да самага падзелу Рэчы Паспалітай займалі найважнейшыя дзяржаўныя пасады. Сярод іх вядомы, у прыватнасці, канцлер вялікі каронны Анджэй Замойскі (1716-92), унукі яго Анджэй Артур (1800-74) і Уладзіслаў Замойскія (1803-68) — выдатныя дзеячы польскай эміграцыі, а таксама ўнук апошняга, Маўрыцы Замойскі (1871—1939), 15-ы ардынат на Замасці, міністр замежных спраў у 1924 годзе.

## Выбітныя прадстаўнікі 
* Ян Замойскі (1542—1605) — канцлер вялікі каронны і гетман вялікі каронны
* Тамаш Замойскі (1594—1638) — канцлер вялікі каронны
* Грызельда Канстанцыя Замойская (1623—1672) — маці караля Міхала Карыбута Вішнявецкага
* Ян Сабепан Замойскі (1627—1662) — магнат, ваявода
* Анджэй Іеранім Замойскі (1716—1792) — канцлер вялікі каронны, гуманіст і рэфарматар
* Уладзіслаў Станіслаў Замойскі (1803—1868) — палітычны і ваенны дзеяч
* Андрэй Артур Замойскі (1800—1874) — палітычны і эканамічны дзеяч
* Маўрыцы Замойскі (1871—1939) — міністр замежных спраў Польшчы

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Поўны радавод Замойскіх
Этэль Мерман

**Этэль Мерман** (; , , ЗША — , , ЗША) — амерыканская актрыса і спявачка, адна з самых знакамітых брадвейскіх выканаўцаў XX стагоддзя.

## Біяграфія 
Этэль Агнес Цымерман нарадзілася ў раёне Асторыя ў Нью-Ёрку 16 студзеня 1908 года ў сям’і бухгальтара Эдварда Цымермана і яго жонкі Агнес Гарднер, якая была школьнай настаўніцай. Сваю кар’еру яна пачала ў якасці спявачкі ў вадэвілях і да канца 1930-х гадоў, дзякуючы свайму магутнаму мецца-сапрана, стала вядучай выканаўцай у брадвейскіх мюзіклах. Яе кінадэбют адбыўся ў 1930 годзе і ў наступныя гады яна з’явілася ў шматлікіх музычных фільмах і камедыях, сярод якіх найбольш вядомымі сталі «Не апранаючыся» (1934), «Рэгтайм Бенд Аляксандра» (1938), «Назавіце мяне мадам» (1953), «Гэта не справа!» (1954), «Гэты вар’яцкі, вар’яцкі, вар’яцкі, вар’яцкі свет» (1963) і «Аэраплан!» (1980). За свой унёсак у кінематограф Мерман была ўганаравана зоркай на галівудскай алея славы.

Сярод брадвейскіх пастановак найбольш вядомымі з яе ўдзелам сталі «Назавіце мяне мадам» у 1951 годзе, за ролю ў якім яна атрымала прэмію «Тоні», і «Цыганка» ў 1959 годзе, дзе Этэль згуляла маці гераіні Джыпсі Розы Лі. Этэль працягвала шмат выступаць на Брадвеі да 1970 года, калі вырашыла пакінуць на зусім тэатральную сцэну. Яе апошняй роляй стала Долі Леві ў мюзікле «Вітаю, Долі!», які першапачаткова быў напісаны спецыяльна для яе.

Мерман чатыры разы была замужам. Разам з другім мужам, Робертам Левітам, яны мелі двух дзяцей. Яе апошнім мужам быў акцёр Эрнест Боргнайн, з якіх яна абралася шлюбам у 1964 годзе і развялася праз месяц. У красавіку 1983 года ў Этэль была дыягнаставана гліябластома і неўзабаве ёй была праведзена аперацыя па выдаленні пухліны. Але праз некалькі месяцаў у яе пачаліся метастазы і 15 лютага 1984 года яна памерла.

## Узнагароды 
* Тоні (1951) — «Найлепшая актрыса ў мюзікле» («Назавіце мяне мадам»)
* Залаты Глобус (1954) — «Найлепшая актрыса ў музычным фільме або камедыі» («Назавіце мяне мадам»)

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Галівудская алея славы
Катэгорыя:Памерлі ад пухліны мозгу
Дэвід Грэй

**Дэвід Грэй** (; нар. , , Вялікі Лондан, Англія) — англійскі былы прафесійны гулец у снукер. Пераможца адкрытага чэмпіянату Шатландыі 2003 года і фіналіст чэмпіянату Вялікабрытаніі 2004 года. Былы 12-ы нумар сусветнага рэйтынгу (2003/2004), з 2001 да 2007 года ўваходзіў у топ-32, а з 2003 да 2005 — у топ-16. Аўтар двух максімальных брэйкаў.

Пачаў прафесійную кар’еру ў 1996 годзе ва ўзросце 17 гадоў пасля таго, як стаў самым маладым чэмпіёнам Англіі сярод аматараў, і ў першым жа сезоне дэбютаваў у асноўнай стадыі чэмпіянату Вялікабрытаніі і дайшоў да 1/8 фіналу рэйтынгавага адкрытага чэмпіянату Германіі. У 1998 годзе патрапіў у асноўную стадыю чэмпіянату свету, увайшоў у топ-64 сусветнага рэйтынгу, а таксама перамог на турніры Benson and Hedges Championship, што дазволіла яму ўпершыню прыняць удзел на найбуйнейшым запрашальным снукерным турніры — Мастэрс. У 2000 годзе дайшоў да стадыі 1/8 фіналу сусветнага першынства, а ў сезоне 2001/2002 патрапіў у топ-32 рэйтынгу і ўпершыню дайшоў да фіналу рэйтынгавага турніру на адкрытым чэмпіянаце Шатландыі, дзе саступіў Стывену Лі (2:9). Праз год атрымаў сваю адзіную рэйтынгавую перамогу на адкрытым чэмпіянаце Шатландыі, перамогшы ў фінале Марка Сэлбі (9:7), а ў сезоне 2003/2004 увайшоў у топ-16 снукерыстаў свету і дайшоў да чвэрцьфінальнай стадыі сусветнага першынства, дзе саступіў Грэму Доту (7:13), што стала яго найлепшым вынікам на найбуйнейшым снукерным спаборніцтве. У канцы 2004 года дайшоў да фіналу чэмпіянату Вялікабрытаніі, дзе быў разгромлены Стывенам Магуайрам (1:10), а ў 2006 годзе ў апошні раз гуляў у асноўнай стадыі чэмпіянату свету, дзе дайшоў да 1/8 фіналу. Скончыў сезон 2009/2010 на 79-й пазіцыі і быў вымушаны пакінуць мэйн-тур, пасля чаго на працягу некалькіх наступных сезонаў гуляў у турнірах серыі PTC і намагаўся вярнуць сабе прафесійны статус праз Q School, але беспаспяхова. У агульнай колькасці тройчы гуляў на турніры Мастэрс, але не праходзіў далей за 1/8 фіналу.

За сваю прафесійную кар’еру аформіў больш за 80 соценных брэйкаў і ўваходзіць у топ-70 снукерыстаў з найбольшай колькасцю соценных серый у гісторыі снукера, а таксама зарабіў больш за 600 тысяч фунтаў стэрлінгаў прызавых грошай, уваходзячы ў топ-60 снукерыстаў у гісторыі па іх колькасці.

## Фіналы турніраў 
### Рэйтынгавыя турніры: 3 (1 перамога, 2 паразы) 
### Прафесійныя снукерныя турніры: 4 (2 перамогі, 2 паразы) 
### Прафесійна-аматарскія і запрашальныя турніры: 1 (1 перамога) 
## Спасылкі 
* Статыстыка Дэвіда Грэя на CueTracker.net 

Катэгорыя:Снукерысты Англіі
Катэгорыя:Пераможцы адкрытага чэмпіянату Шатландыі па снукеры
Крыс Смол

**Крыстафер (Крыс) Смол** (; , , Шатландыя) — шатландскі былы прафесійны ігрок у снукер.

Катэгорыя:Снукерысты Шатландыі
Свята-Георгіеўская царква (Валавель)

**Свята-Георгіеўская царква** — праваслаўны храм у вёсцы Валавель, Драгічынскі раён, помнік драўлянага дойлідства з элементамi барока. Пабудавана ў 1766 г. як уніяцкая. З 1839 г. яна стала праваслаўнай.

У 2010 г. былі здзейснены непрафесійныя рамонт і пераробка царквы. Замест барочных галовак пастаўлены псеўдарускія галоўкі-цыбуліны на круглых барабанах, каб надаць храму «сапраўды праваслаўны» выгляд, але парушыўшы пры гэтым закладзеную гармонію.

## Архітэктура 
Прамавугольны асноўны зруб і выцягнутая пяцігранная апсіда накрыты агульным гонтавым дахам з хвалямі над трохвугольнымі навісямі ў месцы злучэння зрубаў. На галоўным фасадзе тарэц даху вырашаны як спалучэнне крывалінейнага франтона з паўвальмай і дзвюма чацверыковымі вежамі па баках, завершанымі фігурнымі банькамі з шасціграннымі шыйкамі і галоўкамі над імі. Падобная галоўка прарэзвае вільчык даху над алтаром. Складаныя формы завяршэнняў маюць шматлікія заломы і выгіны. Па баках апсіды прыбудаваныя сіметрычныя нізкія рызніцы, пры ўваходзе — тамбур. Сцены вертыкальна ашаляваныя дошкамі з нашчыльнікамі. Аконныя праёмы прамавугольныя, на галоўным фасадзе ў выглядзе паўцыркульных імпастаў. Інтэр'ер зальны з плоскай бэлечнай столлю. Над уваходам трапецападобныя ў плане хоры.

Каля царквы знаходзіцца двух'ярусная чацверыковая званіца каркаснай канструкцыі, накрытая нізкім шатровым дахам.

## Літаратура 
* 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Драгічынскага раёна
Катэгорыя:Заходнепалеская школа дойлідства
Катэгорыя:Валавель
Катэгорыя:З’явіліся ў 1766 годзе
Катэгорыя:Колішнія ўніяцкія храмы Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:1766 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Брэсцкай і Кобрынскай епархіі
Мастэрс 2004 (снукер)

**Мастэрс 2004** () — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 1 па 8 лютага 2004 года ў «Уэмблі канферэнц-цэнтры», у Лондане. Турнір стаў 30-м розыгрышам Мастэрс, які праводзіцца штогод з 1975 года. Турнір 2004 года стаў першым Мастэрс, які ня спансавала кампанія Benson and Hedges у сувязі з забаронай рэкламы тытунёвых вырабаў, якая адбылася ў 2003 годзе. Мастэрс 2004 застаўся без спонсара. Прызавы фонд турніру склаў £350,000 (на £400,000 менш, чым у мінулым годзе), з якіх £100,000 (на £110,000 менш, чым у мінулым годзе) атрымаў пераможца.

У турніры прыняло ўдзел 18 гульцоў. Топ-14 афіцыйнага рэйтынгу аўтаматычна трапілі ў першы раўнд. Снукерысты, якія займалі 15 і 16 месца ў рэйтынгу, гулялі ў папярэднім раўндзе з пераможцам кваліфікацыйнага турніру і ўладальнікамі уайлдкард.

Дзеючы пераможца - валіец Марк Уільямс - саступіў у другім раўндзе будучаму чэмпіёну Полу Хантэру з лікам 5:6. У паўфінальным матчы супраць Джымі Уайта Роні О’Саліван аформіў сваю адзіную соценную серыю на турніры, якая стала вышэйшай серыяй на Мастэрс 2004, - 138 балаў. Пол Хантэр стаў трохразовым пераможцам турніру Мастэрс, перайграўшы ў фінале Роні О’Салівана ў напружаным матчы - 10:9. Гэтая перамога стала шостым прафесійным тытулам Пола Хантэра.

## Уайлдкард раўнд 
У папярэднім раўндзе згулялі 15-ы і 16-ы нумары рэйтынгу і ўладальнікі ўайлд-кард: Ніл Робертсан, як пераможца кваліфікацыйнага турніру, і кітайскі снукерыст Дзін Дзюньхуэй, які атрымаў спецыяльнае запрашэнне ад арганізатараў турніру.

## Асноўная сетка 
Катэгорыя:Мастэрс (снукер)
Катэгорыя:Люты 2004 года
Эфар Кімскі

**Эфар Кімскі** () — вядомы старажытнагрэчаскі гісторык. Родам з Эалійскай Кімы. Жыў прыблізна ў 405-330 гады да Ражства Хрыстова і быў вучнем Ісакрата, які накіраваў Эфара на гістарычныя даследаванні. Яго гістарычная праца ў 30 кнігах была першай спробай усеагульнай гісторыі ў грэкаў, адрознівалася масай сабранага матэрыялу і выключэннем усяго анекдотычнага і казачнага. Напрыклад, у Эфара адсутнічаў увесь міфічны перыяд і твор пачынаўся адразу з вяртання Гераклідаў, як першага несумнеўнага факта. Апошняя кніга, паводле некаторых звестак, напісана ці аздоблена сынам Эфара, Дэмофілам, абрывалася на апісанні аблогі Перынфа Філіпам у 340 годзе да нашай эры. Асабліва апрацаванай была ў гісторыі Эфара геаграфічная частка. У карыстанні крыніцамі, напрыклад Герадотам, Эфар часта даходзіў да плагіяту і выяўляў часам недахоп крытыкі. Сачыненнем Эфара, якое не дайшлі да нас, асабліва часта карыстаўся Дыядор Сіцылійскі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Гісторыкі IV стагоддзя да н.э.
Мастэрс 2005 (снукер)

**Мастэрс 2005** (, таксама вядомы як *Rileys Club Masters 2006* — па назве спонсара) — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 14 па 20 лютага 2005 года ў «Уэмблі канферэнц-цэнтры», у Лондане. Турнір стаў 31-м розыгрышам Мастэрс, які праводзіцца штогод з 1975 года. Спонсарам турніру ў гэтым годзе стаў "Rileys Club". Прызавы фонд турніру склаў £400,000 (на £50,000 больш, чым у мінулым годзе), з якіх £125,000 (на £25,000 больш, чым у мінулым годзе) атрымаў пераможца.

У турніры прыняло ўдзел 18 гульцоў. Топ-14 афіцыйнага рэйтынгу аўтаматычна трапілі ў першы раўнд. Снукерысты, якія займалі 15 і 16 месца ў рэйтынгу, гулялі ў папярэднім раўндзе з уладальнікамі уайлдкард. Упершыню з сезона 1989/1990 папярэдні кваліфікацыйны турнір не праводзіўся.

Стыў Дэвіс у першым крузе абыграў леташняга пераможцу Пола Хантэра - 6:5. У матчы 1/8 фіналу супраць Кена Доэрці кітайскі снукерыст Дзін Дзюньхуэй зрабіў вышэйшы брэйк турніру - 141 ачко. Роні О’Саліван стаў двухразовым чэмпіёнам, адолеўшы ў фінальным матчы шатландца Джона Хігінса - 10:3. У 1995 годзе, калі О'Саліван выйграў першы тытул Мастэрс, у фінале таксама быў пераможаны Джон Хігінс. Акрамя фіналу 1988 года, калі Стыў Дэвіс перайграў Майка Халета з лікам 9:0, у фінальных матчах гэтага турніру не было перамог з такім буйным лікам, як у 2005 годзе.

## Уайлдкард раўнд 
У папярэднім раўндзе згулялі 15-ы і 16-ы нумары рэйтынгу і ўладальнікі ўайлд-кард: Дзін Дзюньхуэй і Стывен Магуайр, якія атрымалі спецыяльныя запрашэнні ад арганізатараў турніру.

## Асноўная сетка 
Катэгорыя:Мастэрс (снукер)
Катэгорыя:Люты 2005 года
Loeb Classical Library

ў серыі Loeb Classical Library.]]

**Loeb Classical Library** (т.з. **Лёбаўская серыя**) — кніжная серыя, якая на сённяшні дзень выдаецца выдавецтвам Гарвардскага ўніверсітэта і ў якой прадстаўлены найбольш вядомыя творы старажытнай грэчаскай і лацінскай літаратуры. Гэта серыя ставіць мэтай зрабіць антычныя тэксты даступнымі для самай шырокай аўдыторыі. У кожнай кнізе прадстаўлены арыгінальны грэчаскі ці лацінскі тэкст з паралельным перакладам на англійскую мову.

Асаблівасцю знешняга выгляду кніг, якія выходзяць у серыі Loeb Classical Library, з'яўляецца тое, што творы грэчаскіх аўтараў публікуюцца ў кнігах пад зялёнай вокладкай, лацінскіх — пад чырвонай.

Серыя была задумана і першапачаткова фінансавалася яўрэйска-нямецка-амерыканскім банкірам і філантропам Джэймсам Лёебам (1867—1933). Першы том Loeb Classical Library быў выдадзены ў 1912 годзе. Да нашага часу выдадзена больш за 500 тамоў.

## Спасылкі 
* The Loeb Classical Library — афіцыйны сайт серыі (поўны каталог, інфармацыя пра гісторыю серыі і новых публікацыях).

Катэгорыя:Кніжныя серыі
Катэгорыя:Антычная літаратура
Мастэрс 2003 (снукер)

**Мастэрс 2003** (, таксама вядомы як *Benson and Hedges Masters 2003* — па назве спонсара) — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 2 па 9 лютага 2003 года ў «Уэмблі канферэнц-цэнтры», у Лондане. Турнір стаў 29-м розыгрышам Мастэрс, які праводзіцца штогод з 1975 года. Турнір стаў апошнім, які спансавала тытунёвая кампанія Benson and Hedges. Прызавы фонд турніру склаў £750,000 (на £50,000 больш, чым у минулым годзе), з якіх £210,000 (на £20,000 больш, чым у минулым годзе) атрымаў пераможца.

У турніры прыняло ўдзел 18 гульцоў. Топ-14 афіцыйнага рэйтынгу аўтаматычна трапілі ў першы раўнд. Снукерысты, якія займалі 15 і 16 месца ў рэйтынгу, гулялі ў папярэднім раўндзе з пераможцам кваліфікацыйнага турніру і ўладальнікамі уайлдкард.

У паўфінале леташні пераможца Мастэрс Пол Хантэр саступіў будучаму пераможцу валійцу Марку Уільямсу - 3:6 , хоць меў шанец выйграць трэці Мастэрс запар. Найбольшую колькасць соценных серый на турніры зрабіў шасціразовы пераможца шатландзец Стывен Хендры, уключаючы вышэйшую серыю турніру - 144 ачкі, якую ён аформіў у паўфінальным матчы супраць Кена Доэрці. Да гэтага, ён таксама ішоў па графіку максімальнага брэйка ў чвэрцьфінале, але дапусціў памылку на апошнім ружовым шары. У фінальным матчы Марк Уільямс пераканаўча перайграў Хендры - 10:4 і выйграў другі Мастэрс ў сваёй кар'еры (у 1998 годзе ён таксама выйграў у фінале ў Стывена Хендры). Гэтая перамога стала семнаццатым прафесійным тытулам валійскага гульца.

## Уайлдкард раўнд 
У папярэднім раўндзе згулялі 15-ы і 16-ы нумары рэйтынгу і ўладальнікі ўайлд-кард: Марк Дэвіс, як пераможца кваліфікацыйнага турніру, і Стыў Дэвіс, які атрымаў спецыяльнае запрашэнне ад арганізатараў турніру.

## Асноўная сетка 
Катэгорыя:Мастэрс (снукер)
Катэгорыя:Люты 2003 года
Collection Budé

***Collection Budé*** або ***Collection des Universités de France*** — кніжная серыя, якая ўключае грэчаскую і рымскую класічную літаратуру аж да VI стагоддзя (да імператара Юстыніяна). Серыя названа ў гонар французскага гуманіста Гіёма Бюдэ, публікуецца выдавецтвам *Les Belles Lettres* і спансуецца таварыствам Гіёма Бюдэ ().

## Апісанне 
Кожная кніга ў серыі ўключае ўступ, заўвагі і крытыку, а таксама тытульны ліст на французскай мове. Некаторыя тамы ўтрымліваюць поўныя каментарыі. На тамах старажытнагрэчаскай літаратуры намаляваны сыч, сімвал Афін, вокладка ў іх жоўтая. Лацінскія тамы чырвонага колеру з выявай Капіталійскай ваўчыцы. Апошнія тамы выходзяць у цвёрдай вокладцы. Новая серыя, «*Classiques en poche*» («Кішэнная класіка») прызначана для студэнтаў.

Першая кніга ў серыі, Платонаўскі дыялог *Гіпій другі*, выйшла ў 1920 годзе. Неўзабаве з’явілася першая кніга на латыні, гэта была *De rerum natura* Лукрэцыя.

Да нашага часу было апублікавана больш за 800 тамоў, з іх грэчаскіх каля 430 тамоў і лацінскіх каля 370 тамоў. У серыі прадстаўлены як язычніцкія, так і хрысціянскія аўтары.

## Спасылкі 
* Спіс кніг (англ.): Greek series  (by genre), Latin series  (by genre)
* Серыя на французскай Qu’est-ce qu’un «Budé»? 

Катэгорыя:Кніжныя серыі па філасофіі
Катэгорыя:Антычная літаратура
Выдавецтва Гарвардскага ўніверсітэта

**Выдавецтва Гарвардскага ўніверсітэта** (, абр. *HUP*) — навуковае кніжнае выдавецтва Гарвардскага ўніверсітэта (ЗША). Заснавана 13 студзеня 1913 года ў Кэмбрыджы, штат Масачусетс. Член Асацыяцыі Амерыканскіх універсітэцкіх выдавецтваў. У выдавецтве ўпершыню выйшлі ў свет такія класічныя працы як «Тэорыя справядлівасці» філосафа Джона Ролза, «On Human Nature» і «The Ants» біёлага Эдварда Уілсана (абедзве яго кнігі атрымалі Пулітцэраўскую прэмію) і «Dickinson» Хелен Вендлер. З 1990 года дырэктарам выдавецтва стаў Уільям Сіслер (, былы віцэ-прэзідэнт і рэдактар Oxford University Press (ЗША).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Official website 
* Publicity blog of Harvard University Press
* 

Катэгорыя:Гарвардскі ўніверсітэт
Катэгорыя:Выдавецтвы ЗША
Катэгорыя:Універсітэцкія выдавецтвы
Катэгорыя:Выдавецтвы, заснаваныя ў 1913 годзе
Катэгорыя:З'явіліся ў 1913 годзе ў ЗША
Луцый Аней Карнут

**Луцый Аней Карну́т** ( або *Phurnutus*) — родам з Паўночнай Афрыкі, філосаф-стоік, настаўнік Персія.

## Біяграфія 
Карнут быў выхадцам паўночнаафрыканскага горада Лептыс-Магна ў Лівіі, але пражываў ён па большай частцы ў Рыме. Быў вядомы перш за ўсё як настаўнік і сябар Персія, пятая сатыра якога адрасавана яму. Пасля смерці Персія Карнут вярнуў яго сёстрам тую долю спадчыны, якую нябожчык адпісаў яму, але у сябе пакінуў бібліятэку Персія, якая налічвала прыблізна 700 тамоў. Карнут быў высланы рымскім імператарам Неронам каля 66 года.

Яго галоўны твор, які дайшоў да нашых часоў — філасофскі трактат «Грэчаскае багаслоўе», назва прыдумана, як відаць, пазней. Гэта быў ранні прыклад рымскага адукацыйнага трактата.

## Літаратура 
Тэксты і пераклады:
* Арыгінальны тэкст (выданне 1881 года, Тэйбнер)
* Ilaria Ramelli (ed.), *Anneo Cornuto*. Compendio di teologia greca. Milano: Bompiani Il Pensiero Occidentale, 2003. Pp.&nbsp;605. ISBN 88-452-9249-5. (рэцэнзія)

Даследаванні:
* Торшилов Д. О. Композиция трактата Корнута и соотношение аллегории с этимологией // Труды «Русской антропологической школы»: Вып.5. М.: Российск. гуманит.ун-т, 2008. С.522-535.- ISBN 978-5-7281-1048-4

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Познія стоікі
Катэгорыя:Філосафы I стагоддзя
Катэгорыя:Філосафы Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Філосафы Старажытнага Рыма
Сенека Старэйшы

**Луцый Аней Сенека** (*Lucius Annaeus Seneca*) па мянушцы **Старэйшы** (каля 54 да н.э. — каля 39 н.э.) — старажытнарымскі пісьменнік-рытар з Кордавы. У сталым узросце ён ажаніўся з землячкай Гельвіяй, ад якой у яго былі тры сыны: Галіён Новат, знакаміты філосаф Сенека-малодшы і Мела, бацька паэта Лукана. У Сярэднявеччы сачыненні Сенекі-бацькі змешваліся з сачыненнямі Сенекі-сына (філосафа).

Сенека паходзіў з багатай сем'і вершнікаў. У Рыме вывучаў красамоўства пад кіраўніцтвам Арэлія Фуска, Пасіена, Альбуцыя Сіла, Луцыя Цэсція, Папірыя Фабіяна і іншых рытараў, рыхтуючыся стаць адвакатам. Пра дзейнасць яго нам амаль нічога не вядома. Падчас міжусобных войн ён прыняў бок Пампея і недабразычліва ставіўся да Цэзара, што адбілася на яго нашчадках Сенецы і Лукане.

У красамоўстве быў прыхільнікам Цыцэрона і праціўнікам крайнасцей пасляцыцэронаўскага красамоўніцкага мастацтва. Не быўшы прафесійным рытарам, ён быў вядомы як аўтар дапаможніка па рыторыцы, які ён напісаў для сваіх сыноў. Ён быў складзены Сенекай у гады старасці і ўтрымліваў масу матэрыялаў па гісторыі рыторыкі пры Аўгусце і Тыберыі. Да нас гэта праца дайшла ў фрагментарна.

Значна больш аб'ёмнай і значнай была гістарычная праца Сенекі, напісаная ім таксама ў старасці і прысвечаная агляду рымскай гісторыі ад пачатку грамадзянскіх войн да Тыберыя. Да нашага часу яна не захавалася.

## Тэксты і пераклады 
* Лацінскія тэксты
* *Peter H.* Historicorum Romanorum reliquiae. Leipzig, 1906—1914. Vol. II. P. 91-92.
* Нядаўна сачыненні апублікаваны ў серыі «The Loeb classical library» у 2 тамах (№ 463—464), англійскі пераклад Уінтэрботама.

## Літаратура 
* *Кузнецова Т. И.* Практическое красноречие и парадное красноречие. Сенека Старший. // *Кузнецова Т. И., Стрельникова И. П.* Ораторское искусство в древнем Риме. — : Наука. 1976. — Гл. 4. — С. 136—173.
* *Альбрехт М. фон*. История римской литературы. / Пер. с нем. — , 2004. — Т. 2. — С. 1354—1365.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 50-я гады да н.э.
Катэгорыя:Памерлі ў 30-я гады
Катэгорыя:Аратары Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Гісторыкі Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кордаве (Іспанія)
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Гісторыкі I стагоддзя
Юній Аней Галіён

**Ю́ній Галіён** (першапачаткова **Луцый Аней Новат**, каля 1, Кордава — 65) — старэйшы брат Сенекі Малодшага. Сын Луцыя Анея Сенекі Старэйшага. Сваё новае імя Галіён атрымаў пасля ўсынаўлення яго сенатарам Луцыем Юніем Галіёнам. У 51/52 годзе ён быў праконсулам правінцыі Ахая. У 56 годзе Галіён быў консулам-суфектам, а ў 65 годзе ён памёр, скончыўшы жыццё самагубствам.

Згадванне пра яго маецца ў Дзеяннях апосталаў (18: 12-17) — ён адмовіўся разглядаць абвінавачванне іўдзеяў супраць апостала Паўла ў Карынфе.

## Спасылкі 
* Gallio at Bible Study 
* Paul’s Trial Before Gallio  A summary of the historical evidence.

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Палітыкі Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 65 годзе
Катэгорыя:Дзеянні святых апосталаў
Папірый Фабіян

**Папірый Фабіян** (Fabianus) — старажытнарымскі рытар і філосаф I ст. да н.э.

Быў выкладчыкам красамоўства; напісаў шмат філасофскіх трактатаў, якія Сенека малодшы ставіць у адзін шэраг з творамі Цыцэрона і Азінія Паліёна, і адно сачыненне па прыродазнаўстве, пра якое згадвае Пліній. Шмат цытат з Фабіяна сустракаецца ў Сенекі ў яго «Controversiae» і «Suasoriae».

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лацінскія аратары
Катэгорыя:Філосафы Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Род Папірыяў
Войны дыядохаў

**Войны дыядохаў** — узброеныя канфлікты IV—III стст. да н.э. паміж спадчыннікамі імперыі Аляксандра Македонскага за падзел сфер уплыву.

* Першая вайна дыядохаў (321—320 да н.э.)
* Другая вайна дыядохаў (319—315 да н.э.)
* Трэцяя вайна дыядохаў (314—311 да н.э.)
* Вавілонская вайна (311—309 да н.э.)
* Чацвёртая вайна дыядохаў (308—301 да н.э.)

## Літаратура 
* *Талах В. Н.* Все, что ни пожелает царь Деметрий / Под ред. В. Н. Талаха, С. А. Куприенко. — К.: Видавець Купрієнко С. А., 2013. — 229 с. — ISBN 978-617-7085-01-9.

Катэгорыя:Войны IV стагоддзя да н.э.
Катэгорыя:Войны III стагоддзя да н.э.
Гелеспонцкая Фрыгія

**Гелеспонцкая Фрыгія** — сатрапія дзяржавы Ахеменідаў, якая існавала ў старажытнасці ў Анатоліі, у яе склад уваходзілі: Траада, Мізія, Віфінія, рэзідэнцыя сатрапа размяшчалася на поўдзень ад Кізіка ў Мізіі. Сатрапам Дарыя III у Гелеспонцкай Фрыгіі быў Фарнабаз III, пазней сатрапам стаў Калас, прызначаны на гэту пасаду Аляксандрам Македонскім, пасля падпісання пагаднення ў Трыпарадысе — Арыдэй. Паводле меркавання Страбона ў склад Гелеспонта і «набытай» Фрыгіі ўваходзіла таксама «малая» Фрыгія. Меркаванні іншых географаў разыходзяцца.

Катэгорыя:Віфінія
Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Малай Азіі
Катэгорыя:Старажытная Персія
Дыядохі

(301 да н.э.)]]
**Дыядо́хі** ( — пераемнік) — вайскаводы Аляксандра Вялікага, якія пасля яго смерці ў 323 годзе да н.э., у выніку доўгіх войн, што зацягнуліся да 301 года да н.э., падзялілі паміж сабой яго імперыю; наступствам падзелу было з’яўленне дзяржаў Сірыя, Эліністычны Егіпет, Віфінія, Пергам і Македонія.

Найбольш вядомы з дыядохаў Антыгон I Аднавокі і яго сын Дэметрый Паліяркет, Антыпатр са сваім сынам Касандрам, Пталамей, Селеўк, Лісімах і Эўмен.

Паміж імі ўзнікла крывавая барацьба, якая доўжылася 22 гады і скончылася рашучай бітвай пры Іпсе (301 год да н.э.), у якой загінуў Антыгон. Гэты час вядомы ў гісторыі пад назвай эпохі дыядохаў. Следствам гэтай барацьбы стала ўзнікненне новай сістэмы дзяржаў, у якую ўвайшлі ўсе землі ад Адрыятычнага мора да Інда.

## Эліністычныя манархіі 
Эпоха дыядохаў характарызуецца пераходам ад поліснай палітычнай арганізацыі грэкаў да спадчынных манархій у заваяваных краінах, зрушэннем цэнтраў культурнай і эканамічнай актыўнасці з Грэцыі ў Малую Азію і Егіпет.

Найважнейшымі з гэтых дзяржаў, звычайна званых эліністычнымі, з’яўляліся:
* Эліністычны Егіпет пад валадарствам Пталамеяў;
* Сірыя, дзе панавала дынастыя Селеўкідаў;
* Македонія пад уладай нашчадкаў Антыгона I Аднавокага;
* Пергамскае царства, якое далучылася да іх у 282 годзе да н.э., пад уладай Аталідаў.

Усе гэтыя дзяржавы пазней былі заваяваны Рымам.

## Гл. таксама 
* Гелеспонцкая Фрыгія

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Старажытны свет
Катэгорыя:Аляксандр Македонскі

Катэгорыя:Войны Старажытнай Грэцыі
Палаўанская мова

**Палаўанская мова** (саманазва *Tekoi a Belau*) —  мова палаўанцаў, афіцыйная мова дзяржавы Палау. Адносіцца да заходнемікранезійскай малайска-палінезійскай групы аўстранезійскай моўнай сям'і. Агульная колькасць носьбітаў (2000 г.) - 18 950 чал.

Сучасная алфавіт, граматыка і арфаграфія распрацаваны ў сярэдзіне XX ст. лінгвістамі Гавайскага ўніверсітэта. Алфавіт на аснове лацінкі.

## Кароткі размоўнік
## Спасылкі
*Палаўанская мова на ethnologue.com
*Палаўанская мова на omniglot.com
*Палаўанска-англійскі слоўнік 

Катэгорыя:Мікранезійскія мовы
Катэгорыя:Культура Палау
Катэгорыя:Аўстранезійскія мовы
Дама з Басы

[thumb|Жаночая фігура, выкананая з фарбаванага [вапняку, сядзіць апранутая ў багатыя адзенні і ўпрыгожаная завушніцамі.]]
**Дама з Басы** () — знакаміты ўзор , выкананай бастуламі. Яна ўяўляе сабой фігуру жанчыны, выкананую з вапняку і слядамі афарбоўкі на атынкаванай паверхні. Скульптура была выяўлена археолагам Хасэ Прэсда Вела 22 ліпеня 1971 года ў горадзе Баса, на высокім горным плато ў правінцыі Гранада. На месцы сучаснай Басы быў размешчаны ібера-раманскі горад Басці, і Дама з Басы была выяўлена ў адным з дзвюх некропаляў гэтага горада. Фігура дамы сядзіць на крэсле, а збоку ад яе маецца свабодная прастора, дзе, як мяркуецца, размяшчаўся прах крэмацыі.

Назва скульптуры злучае яе з іншым вядомым творам іберыйскай культуры — Дамай з Эльчэ, разам з якой яна знаходзіцца ў Нацыянальным археалагічным музеі ў Мадрыдзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Скульптуры Іспаніі
Катэгорыя:Антычнае мастацтва
Квінтэн Хан

**Квінтэн Хан** (; нар. , , Аўстралія) — аўстралійскі дыскваліфікаваны прафесійны гулец у снукер, а таксама гулец у пул.

Катэгорыя:Снукерысты Аўстраліі
Баса (горад)

**Ба́са** () — горад і муніцыпалітэт у Іспаніі, уваходзіць у правінцыю Гранада, у складзе аўтаномнай супольнасці Андалусія. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Баса. Займае плошчу 545 кв. км. Насельніцтва 21982 чалавека (на 2010 год). Адлегласць 100 км да адміністрацыйнага цэнтра правінцыі.

23 жніўня 2011 года стартаваў 4-ы этап шматдзённай велагонкі Вуэльта.

## Гл. таксама 
* Дама з Басы

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Гранада
Клодзій Альбін

thumb|300px|Манета Клодзія Альбіна. На манеце адлюстравана адно са свят, што адзначаўся ў Паўночнай Афрыцы, адкуль Альбін быў родам

**Клодзій Альбін** (каля 150 г. — 19 лютага 197 г.) — рымскі імператар, абвешчаны брытанскімі і іспанскімі легіёнамі пасля забойства Пертынакса. За светлыя валасы атрымаў імя Альбін (Белы).

Родам Альбін быў з арыстакратычнай сям’і Паўночнай Афрыкі. У 192 г. ён займаў пасаду губернатара Брытаніі.

Калі Пертынакс быў забіты, трон фактычна быў прададзены з торгу прэтарыянцамі знатнаму сенатару Дзідзію Юліяну. Аднак чарада ваенных мецяжоў у правінцыях дала зразумець, што ўлада новага імператара вельмі нестабільная.

Разгарэлася грамадзянская вайна, у якой Альбін выступаў у саюзе з Септыміем Северам, які заняў Рым і даў Альбіну тытул Цэзара. Маючы ў распараджэнні брытанскія і іспанскія легіёны, Альбін вёў паспяховыя баявыя дзеянні ў заходняй частцы імперыі. Разлад паміж саюзнікамі наступіў, калі Север перамог аднаго з прэтэндэнтаў на трон Песцэнія Нігера. Да Альбіна былі падасланы забойцы ад Севера.

Увосень 196 г. Альбін абвяшчае сябе Аўгустам. Чэрпаючы рэсурсы з Брытаніі, Галіі і абапіраючыся на свае легіёны, ён паспяхова ваюе з войскамі Севера.

У лютым 197 г. арміі двух імператараў сустрэліся. Пасля найцяжэйшай бітвы пры Лугдуне, у якой брала ўдзел у цэлым ад 110 да 150 тысяч чалавек, Альбін быў разбіты і скончыў жыццё самагубствам.

## Літаратура 
* Военная энциклопедия / Под ред. В. Ф. Новицкого и др.. — СПб.: т-во И. В. Сытина, 1911—1915. — Т. 2.
* Julius Capitolinus. Claudius Albinus. Nouvelle biographie gén. par Didot. Paris, 1857, т. I.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Імператары рымскія
Катэгорыя:Рымскія консулы II стагоддзя
Катэгорыя:Дынастыя Клодзіяў
Галаты

[thumb|«[Паміраючы гал» — копія эліністычнай скульптуры галата]]
**Галаты** (, ) — саюз кельцкіх плямёнаў, якія ўварваліся ў Грэцыю і Малую Азію ў 279—277 гадах да н.э.

Неўзабаве пасля ўварвання галаты былі разгромлены спачатку грэчаскай арміяй Каліпа пры Фермапілах у 279 да н.э., а затым — Антыёхам I у 276 да н.э. Аднак, нягледзячы на гэтыя паражэнні, працягвалі спусташаць заходнюю частку Малой Азіі на працягу наступных 46 гадоў, пакуль не былі адціснуты войскамі пергамскага цара Атала I у вобласць, размешчаную ў цэнтральнай часткі Малой Азіі на поўнач ад Фрыгіі, паміж сярэднім цячэннем рэк Сангарыуса (сучасная Сакар’я) і Галіса; гэта вобласць атрымала назву Галатыя.

Паводле паведамлення Страбона галаты першапачаткова падзяляліся на тры плямёны: талістабогіі, тэктасагі, трокмы, кожнае з якіх, у сваю чаргу, падзялялася яшчэ на чатыры плямёны, дванаццаць правадыроў гэтых плямёнаў у грэчаскіх крыніцах называюцца тэтрархамі (), кожнаму тэтрарху былі падпарадкаваны суддзя племя-тэтрархіі і военачальнік. Усе дванаццаць тэтрархій мелі агульны савет з 300 чалавек. У I стагоддзі н.э. улада над галатамі перайшла Дэятара, які, быўшы тэтрархам аднаго з плямёнаў талістабогіеў, ваяваў на боку Рыма ў трэцяй Мітрыдатавай вайне, атрымаў ад рымлян зямлі ўсёй Галатыі.

Да I стагоддзі н.э. вобласць талістабогіеў межавала з Віфініяй і Фрыгіяй Эпіктэт, трокмаў — з Понтам і Кападокіяй, тэксатагаў — з Вялікай Фрыгіяй па суседстве з Песінунтам.

Страбон згадвае, што ўсе тры плямёны галатаў мелі агульную мову, сама галацкая мова засведчана толькі асабістымі імёнамі і тапонімамі ў грэчаскай і лацінскай перадачы; меркавана была блізкай да гальскай. Захоўвалася да V ст.

## Гл. таксама 
* Гальскае нашэсце на Балканы
* Галатыя
* Тэтрархі і цары Галатыі

## Літаратура 
* Страбон, Геаграфія, Кніга XII, IV.10 — V.1-4

Катэгорыя:Народы старажытнай Малой Азіі