Джэймс Фергусан

{{#tag:imagemap|выява:Wright of Derby, The Orrery.jpgthumb{}{}

poly 110 199 41 181 21 174 49 144 71 127 81 141 93 164 92 138 111 114 118 105 114 87 119 67 131 45 159 50 162 86 155 99 187 115 199 140 181 175 167 200 130 210 120 213 Пітэр Перэз Бурдэт
poly 276 196 241 153 244 99 263 78 270 64 265 48 272 24 273 10 295 3 311 13 317 23 334 42 334 61 335 71 381 84 411 112 417 144 419 157 меркавана, Джэймс Фергусан
poly 461 300 512 264 529 221 545 193 521 185 519 167 514 165 521 150 523 144 541 115 573 122 588 153 593 170 590 184 602 203 605 212 606 412 531 326 473 331 451 363 437 351 449 320 Вашынгтон Шырлі, пакупнік карціны
desc bottom-left
}}
**Джэймс Фергусан** () — шатландскі астраном і стваральнік прыбораў XVIII стагоддзя.

Фергусан нарадзіўся 25 красавіка 1710 у Банфшыры ў прастых людзей: яго бацька, Джон Фергусан (*John Ferguson*) працаваў і арандаваў невялікі кавалак зямлі, яго маці, Эспет Лобан (*Elspet Lobban*) гадавала іх шасцярых дзяцей, з якіх Джон быў другім. Згодна з яго аўтабіяграфіяй, ён навучыўся чытаць, слухаючы, як яго бацька вучыць яго старэйшага брата, і дзякуючы нейкай старай жанчыне, да таго, як бацька вырашыў пачаць вучыць яго. Пасля таго, як бацька навучыў яго пісаць, ён быў у сем гадоў на тры месяцы адпраўлены ў школу граматы ў Кейт (*Keith*). Аднойчы ў дзевяць гадоў, калі ён убачыў, як яго бацька чыніць дзіравы дах з дапамогай рычага, яму ўдалося не толькі зразумець прынцып такой працы, але і распаўсюдзіць яго на кола і паўвось. Адзін з суседзяў паказаў яму кнігу, у якой пацвярджаліся здагадкі Фергусана.

У 1720 Фергусан пачаў працаваць, пас авечак да 14 гадоў. Адначасна ён займаўся стварэннем механічных мадэляў з дапамогай такарнага станка і складанага нажа і па начах вывучаў зоркі. Яго настаўнік, Джэймс Глашан (*James Glashan*), быў прыхільны да гэтых заняткаў, і часцяком вызваляючы хлопчыка пад час іх. У 1728 скончыўся тэрмін дамовы з Глашанам, і Фергусан стаў вучыцца ў доме Томаса Гранта (*Thomas Grant*). У 1730 годзе, пасля ад'езду Гранта, Фергусан вярнуўся дадому. У гэты перыяд ён стварыў глобус і драўляныя гадзіннікі.

У 1734 Фергусан пераехаў у Эдынбург, дзе заняўся партрэтнай мініяцюрай, далей ён пераехаў у Інвернес, і ў 1743 годзе — у Лондан, дзе дажыў да канца жыцця. У лістападзе 1763 ён уступіў у Лонданскае каралеўскае таварыства, распрацоўваў астранамічныя і механічныя мадэлі, з 1748 — чытаў лекцыі па эксперыментальнай філасофіі. У апошнія гады жыцця ён атрымліваў пенсію ў 50 фунтаў стэрлінгаў; памёр ён 17 лістапада 1776 і быў пахаваны ў двары царквы панны Марыі.

Мяркуецца, што Джэймс Фергусан быў намаляваны на карціне «Філосаф, які тлумачыць мадэль Сонечнай сістэмы» Джозэфа Райта, у той час як іншы каментатар паказвае на падабенства фігуры з «партрэтам Ісаака Ньютана пэндзля Годфры Кнелера»).

У спіс найважнейшых публікацый Фергусана ўваходзяць

* *Astronomical Tables* (1763)
* *Lectures on Select Subjects* (першая рэдакцыя, 1761, з праўкамі Сіра Дэвіда Брустэра ў 1805 годзе)
* ''Astronomy explained upon Sir Isaac Newton's Principles* (1756, з праўкамі Сіра Дэвіда Брустэра ў 1811 годзе)
* *Select Mechanical Exercises, with a Short Account of the Life of the Author, written by himself'' (1773).

Катэгорыя:Астраномы Вялікабрытаніі