open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
О

**О**, **о** — літара ўсіх славянскіх кірылічных алфавітаў (15-я ў балгарскім, 16-я ў беларускім і рускім, 18-я ў сербскім, 19-я ў македонскім і ўкраінскім); выкарыстоўваецца таксама ў алфавітах некаторых неславянскіх моў. У стара- і царкоўнаславянскай азбуках носіць назву «онъ» (што абазначае не толькі «ён», але і «той»). У старажытнай кірыліцы з’яўляецца 16-й па ліку, выглядае як мае лікавае значэнне 70. У глаголіцы па ліку 17-я, мае выгляд Ⱁ і лікавае значэнне 80.

## Гісторыя 
Паходзіць з кірыліцкай О («он»), што ўзнікла на аснове грэка-візантыйскай устаўнай Ο («о мікрон»), якая ў сваю чаргу паходзіць ад фінікійскай літары 𐤏 («аін»); для глагалічнага варыянта ёсць версіі, якія звязваюць яго з семіцкімі літарамі аін ці ваў. У старабеларускую графіку перайшла са старажытнарускага пісьменства. Абазначала галосны гук [о] пасля цвёрдых зычных (*народъ*, *столъ*). У рукапісах XIV—XVII стагоддзяў у сувязі з функцыянаваннем розных пісьмовых школ і выкарыстаннем розных тыпаў пісьма (устаў, паўустаў, скорапіс) ужывалася ў некалькіх варыянтах, якія памагаюць вызначаць час і месца напісання помнікаў. У XVI стагоддзі акрамя рукапіснай набыла друкаваную форму. Пачынаючы з Ф. Скарыны, стала адрознівацца як малая і вялікая, хоць ужыванне вялікай літары ва ўласных імёнах, геаграфічных назвах і ў пачатку сказаў не было яшчэ паслядоўным. Паралельна з ёй для абазначэння гука [о] пераважна ў пачатку слоў выкарыстоўвалася літара ѡ («отъ», лічбавае значэнне «восемсот»), утвораная на аснове грэка-візантыйскай ω («амега»): ѡлово, ѡраті.

## Беларуская мова 
У сучаснай беларускай мове літара **о** абазначае лабіялізаваны галосны гук [о] задняга рада сярэдняга пад’ёму ў пачатку слоў і пасля цвёрдых зычных пад націскам (*Орша*, *родны*). Бывае вялікая і малая, мае рукапісную і друкаваную формы. Пры класіфікацыйным падзеле мае значэнне *пятнаццаты* (*група «О»*), пры лічбавай нумарацыі — дадатковае значэнне для размежавання прадметаў пад адным нумарам (*шыфр № 50*).

## Табліца кодаў 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Карский Е. Ф. Славянская кирилловская палеография / отв. ред. акад. В. И. Борковский. — 2-е изд., факсимильное. — Л., М.(факс.): Из-во АН СССР; из-во «Наука» (факс.), 1928, 1979 (факс.). — С. 195—197. — 494 с. — 2700 экз.
* О, о // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
* 

Катэгорыя:Літары кірыліцы
Катэгорыя:Балгарскі алфавіт
Катэгорыя:Беларускі алфавіт
Катэгорыя:Македонскі алфавіт
Катэгорыя:Рускі алфавіт
Катэгорыя:Украінскі алфавіт
Катэгорыя:Стараславянскі алфавіт
Катэгорыя:Вукавіца
Палаванцы

**Палава́нцы** (саманазва: ''Palaw'an''; ) — карэнныя жыхары паўднёвай часткі вострава Палаван (Філіпіны). Агульная колькасць (2023 г.) — 14 000 чалавек. У шырокім сэнсе палаванцамі могуць называцца ўсе жыхары Палавана.

Палаванцы лічацца нашчадкамі найбольш старажытных жыхароў Філіпінаў, якія з'явіліся ў дадзеным рэгіёне каля 50 тысяч гадоў таму, і аўстранезійцаў, што мігравалі сюды каля 4 тысяч тысяч гадоў таму. Размаўляюць на аўстранезійскіх мовах. 

Палаванцамі звычайна называюць толькі тубыльцаў паўднёвай часткі вострава, адрозніваюць іх ад тагбануа, карэнных насельнікаў цэнтральнай і паўночнай частак. Яны падзяляюцца на 4 буйныя тэрытарыяльныя групы, кожная з якіх мае сваю мову. Кантакты паміж рознымі групамі вельмі абмежаваны. 
 
Палаванцы здаўна займаліся падсечным земляробствам, паляваннем, збіральніцтвам і рыбалоўствам. Хуткае знясіленне мясцовых глеб вымушала іх часта мяняць месца жыхарства. Будавалі часовыя жытлы на схілах пагоркаў, не далёка ад крыніц пітной вады, часцяком на платформах, паднятых над зямлёй, так што ўваход у хаціну месціўся знізу. 

Традыцыйная рэлігія заснавана на веры ў шматлікіх духаў. Разам з гэтым, палаванцы вераць у вышэйшага бога *Эмпук*, стваральніка сусвету. Зносінамі са светам духаў і лекаваннем займаюцца шаманы *белджан*. Іх галоўная функцыя заключана ў захаванні чалавечай жыццёвай сілы *курдува*. Гэтаму ж садзейнічаюць шматлікія цырымоніі *кегурангуранган*. Многія вернікі афіцыйна спавядаюць хрысціянства. 

## Спасылкі 
* Palawan
* Get to Know the Indigenous People that Make Palawan More Interesting

Катэгорыя:Народы Азіі
Катэгорыя:Народы Філіпінаў
Катэгорыя:Аўстранезійцы
Цзунцзы

**Цзунцзы** () — кітайская страва,  з начынкамі, загорнуты ў бамбукавы, трысняговы або любы іншы плоскі ліст, вараны .

Ад кітайцаў гэтую страву запазычылі ,  («бачанг»", кхмеры («ном чанг»), інданезійцы і малайцы (у апошніх двух краінах гэта страва называецца «бакчан» або «бачан», запазычанне з  паўднёваміньскай мовы). Таксама распаўсюджана  «мачанг».

## Паходжанне 
Цзунцзы традыцыйна ўжываюцца і дорацца на Свята драконавых лодак, які адзначаецца ў пяты дзень пятага месяцовага месяца (канец мая-сярэдзіна чэрвеня) у памяць аб Цюй Юане, славутым кітайскім паэце, які жыў у царстве Чу ў .

Знакаміты сваім патрыятызмам, Цюй Юань беспаспяхова спрабаваў папярэдзіць кіраўніка і народ аб ваяўнічасці суседняга царства Цынь. Калі цыньскі генерал  узяў сталіцу Чу, , у 278 годзе да н. э., напісаў свой апошні твор, «Плач аб сталіцы Ін» () і ўтапіўся ў рацэ . Паводле легенды, мясцовыя жыхары сталі кідаць скруткі рысу ў ваду, каб рыбы або вадзяны дракон не з’елі цела паэта.

У кіраванне Цзінь цзунцзы пачалі ўжываць на Свята драконавых лодак; у праўленне Тан форма цзунцзы стала на поўдні мяняцца на тэтраідальную; пры Сун папулярнасць атрымала начынне з зацукраванай садавіны.

Форма цзунцзы ў паўночных раёнах Кітая цыліндрычная, а ў паўднёвых — тэтраэдральная.

Цзунцзы вараць на пары або ў вадзе некалькі гадзін.

У падрыхтоўцы звычайна прымае ўдзел уся сям’я.

### Разнавіднасці 
* «Цзясінскія цзунцзы» (): адзін з самых вядомых і папулярных відаў цзунцзы, названы па імі горада Цзясін. Начыняюцца свінінай, часам машам, анко або салёнымі качынымі яйкамі.
* «Фальшывыя цзунцзы» (): замест рысу выкарыстоўваецца рысавая мука.
* «Шчолачныя цзунцзы»"): дэсертныя цзунцзы, у працэсе падрыхтоўкі якіх рыс прамываюць у шчолачнай вадзе, дзякуючы чаму ён набывае жоўты колер. Шчолачныя цзунцзы звычайна не начыняюцца, а калі і маюць начынне, то яно салодкае (напрыклад, анко), ужываюцца з цукрам або салодкім сіропам.
* «Неня-цзун» (): страва малайскіх кітайцаў. Начыняюць свіным фаршам з зацукраваным васковым гарбузом, цёртым смажаным арахісам і рэзкімі затаўкамі.
* «Тайваньскія цзунцзы» (): паўночнатайваньскія цзунцзы () заварочваюць у лісце  і вараць на пары; паўднёватайваньскія цзунцзы () заварочваюць у лісце  і вараць у вадзе.

## Спасылкі 
* Рэцэпт цзунцзы на foodmayhem.com

Катэгорыя:Інданезійская кухня
Катэгорыя:Кітайская кухня
Катэгорыя:Стравы з рысу
Катэгорыя:Малайзійская куня
Марына Сяргееўна Івашчанка

**Марына Сяргееўна Івашчанка** (нар. , Рэчыца, Гомельская вобласць, Беларусь) — прафесійная беларуская баскетбалістка. Цяжкі форвард / цэнтравая. Майстар спорту Рэспублікі Беларусь міжнароднага класа. Выступала за зборную Беларусі.

## Біяграфія 
Выхаванка рэчыцкай СДзЮШАР № 1. Першы трэнер — Аляксандр Мікалаевіч Верхатураў. Навучалася ў Мінску ў Рэспубліканскім дзяржаўным вучылішчы алімпійскага рэзерву пад кіраўніцтвам Віктара Іванавіча Бялевіча і Алены Баляславаўны Іваноўскай.

У 2015 годзе прыядналася да мінскага клуба «Цмокі-Мінск», дзе за год правяла 29 матчаў у нацыянальным першынстве. У верасні 2016 года яна пакінула «цмокаў» і перайшла ў польскі клуб «Энергія-Торунь».

Выступала за зборныя U-16 (2009), U-18 (2010—2011) і U-20 (2010—2013). У 2015 годзе дэбютавала за зборную Беларусі. У складзе жаночай зборнай Беларусі па баскетболе 3х3 стала бронзавай прызёркай Еўрапейскіх гульняў-2019 у Мінску.

## Кар’ера 
* 2008—2010 — РДВАР (Мінск)
* 2010—2014 — Гарызонт (Мінск)
* 2014—2015 — Вега 1/Ліепая (Ліепая, Латвія)
* 2015—2016 — Цмокі-Мінск
* 2016—2017 — Энергія-Торунь (Торунь, Польшча)
* 2017—2018 — Ліепаяс Папіріс/ЛССС (Ліепая, Латвія)
* 2018—2019 — СБК Ліепая/ЛССС (Ліепая, Латвія)
* 2019—2020 — Адана Баскет (Адана, Турцыя)
* 2020—2021 — БДУ-Цмокі (Мінск)
* 2021—2023 — Хеліос (Ветроз, Швейцарыя)

## Дасягненні 
*  Чэмпіёнка Беларусі (2): 2010/2011, 2011/2012.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 2013/2014, 2015/2016.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Латвіі (1): 2017/2018.
*  Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 2012/2013.
*  Уладальнік Кубка Беларусі (3): 2011, 2012, 2013.
*  Сярэбраны прызёр Балтыйскай лігі (4): 2011/2012, 2012/2013, 2013/2014, 2015/2016.
*  Бронзавы прызёр Балтыйскай лігі (1): 2010/2011.

Катэгорыя:Баскетбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Металург» Ліепая
Марына Пятроўна Крэс

**Марына Пятроўна Крэс** (нар. , Мінск, Беларусь) — прафесійная беларуская баскетбалістка. Выступала за зборную Беларусі. Майстар спорту міжнароднага класа. Пасля заканчэння гульнявой кар’еры засталася працаваць у «Гарызонце».

## Біяграфія 
Выхаванка ДЮСШ «Гарызонт». Першым трэнерам быў Сяргей Трыфанаў.

Чэмпіёнка Беларусі (1996-99), Расіі (2000-01), Польшчы (2006), Грэцыі (2011), Румыніі (2018). Срэбны прызёр чэмпіянатаў Польшчы (2005), Турцыі (2008) і Беларусі (2016), бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (2007). Уладальніца Кубкаў Беларусі, Польшчы, Грэцыі, Турцыі. У 2009 годзе разам з «Галатасараем» выйграла Еўракубак ФІБА.

У складзе нацыянальнай зборнай Беларусі выступала на Алімпійскіх гульнях (2008), у фінальных раўндах чэмпіянату свету (2010) і Еўропы (2007, 2009, 2011, 2013, 2017). Бронзавы прызёр Еўрабаскета-2007.

## Спасылкі 
* МАРИНА КРЕСС. УБИТЬ В СЕБЕ ИГРОКА У МЕНЯ ПОКА НЕ ПОЛУЧАЕТСЯ

Катэгорыя:Баскетбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Атынаікос» Вірон
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Лончнасць» Ольштын
Катэгорыя:Ігракі ЖБК Вільнёў-д’Аск
Катэгорыя:Ігракі ЖБК Печ
Катэгорыя:Ігракі ЖБК Картэгада
Адкрытыя адукацыйныя рэсурсы

**Адкрытыя адукацыйныя рэсурсы, ААР (англ. Open Educational Resources, OER)** — лічбавыя матэрыялы, якія могуць быць шматкроць выкарыстаны для выкладання, навучання, даследаванняў і іншага, якія зроблены даступнымі з дапамогай адкрытых ліцэнзій і якія дазваляюць карыстальнікам матэрыялаў тое, што не было б проста дазволена паводле аднаго толькі аўтарскага права. Як спосаб стварэння і распаўсюджвання кантэнту, толькі толькі ААР не могуць ні выдаць дыплом, ні забяспечыць акадэмічную або адміністрацыйную падтрымку студэнтам. Аднак матэрыялы ААР пачынаюць інтэгравацца ў адкрытую і дыстанцыйную адукацыю.Некаторыя пастаўшчыкі ААР самі далучыліся да сацыяльных медыя, каб узмацніць бачнасць і рэпутацыю іх кантэнту.

ААР ўключаюць у сябе розныя віды лічбавых рэсурсаў. Навучальны кантэнт ўключае ў сябе курсы, матэрыялы курсаў, змест модуляў, навучальныя аб’екты, калекцыі і часопісы. Інструменты ўключаюць у сябе праграмнае забеспячэнне, якое падтрымлівае стварэнне, дастаўку, выкарыстанне і паляпшэнне адкрытага навучальнага кантэнту, пошук і арганізацыю кантэнту, сістэмы кіравання кантэнтам і навучаннем, інструменты распрацоўкі кантэнту і супольнасці анлайнавага навучання. Рэсурсы рэалізацыі ўключаюць у сябе Ліцэнзіі на інтэлектуальную ўласнасць, якія кіруюць адкрытай публікацыі матэрыялаў, прынцыпы распрацоўкі і лакалізацыю кантэнту. Яны таксама ўключаюць у сябе матэрыялы аб перадавым вопыце, такія як апавяданні, публікацыі, тэхнікі, метады, працэсы, стымулы і распаўсюджванне.

Катэгорыя:Адукацыя
Clethrophora

**Clethrophora** — род молей сямейства . Род быў вылучаны  у 1894 годзе.

## Віды 
*  A. E. Prout, 1924
*  Leech, 1889
*  A. E. Prout, 1924
*  Heylaerts, 1890

Катэгорыя:Матылі
Dilophonotini

**Dilophonotini** — трыба молей з сямейства , апісанае  у 1878 годзе.

## Сістэматыка 
* Падтрыба **Dilophonotina** Burmeister, 1878

* род 
* род 
* род 
* род 
* род 
* род 
* род 
* род 
* род 
* род 
* род 
* род 
* род 
* род 
* род 
* род 
* род 
* род 
* род 
* род 
* род 
* род 
* род 
* род  

Файл:Aellopos_titan_MHNT_CUT_2010_0_273_Minas_Suriname_male.jpg|*Aellopos*
Файл:Aleuron_carinata_MHNT_CUT_2010_0_144_Tingo_Maria_Peru_Male.jpg|*Aleuron*
Файл:Callionima_parce_MHNT_CUT_2010_0_16_Punta_Lobos,_Baja_California_Sur,_Mexico.jpg|*Callionima*
Файл:Cautethia_spuria_MHNT_Cut_2010_0_6.jpg|*Cautethia*
Файл:Erinnyis_oenotrus_MHNT.jpg|*Erinnyis*
Файл:Eupyrrhoglossum_venustum_MHNT_CUT_2010_0_7_both.jpg|*Eupyrrhoglossum*
Файл:Hemeroplanes_triptolemus_MHNT_CUT_2010_0_162_Nuevo_Xcán_Quintana_Roo_Mexico_male.jpg|*Hemeroplanes*
Файл:Isognathus_caricae_MHNT_CUT_2010_0_30_Colombia.jpg|*Isognathus*
Файл:Kloneus_babayaga_MHNT_CUT_2010_0_340_Ecuador_female.jpg|*Kloneus*
Файл:Nyceryx_alophus_MHNT_CUT_2010_131_Cochoeiras_de_Macacu,_Rio_de_Janeiro,_male.jpg|*Nyceryx*
Файл:Pachygonidia_martini_MHNT_CUT_2010_0_152_Lago_Agrio_Canton,_Ecuador,_male.jpg|*Pachygonidia*
Файл:Pachylia_darceta_MHNT_CUT_2010_0_340_Gasayaco_Amazonie_(Oriente)_Ecuador_male.jpg|*Pachylia*
Файл:Pachylioides_resumens_MHNT_CUT_2010_0_283_San_Diego_(east_coast)_Mexico_male.jpg| *Pachylioides*
Файл:Perigonia_lusca_lusca_MHNT_CUT_2010_0_132_Parque_Nacional_Henri_Pitter_(Rancho_Grande),_Venezuela_male.jpg|*Perigonia*
Файл:Pseudosphinx_tetrio_MHNT_CUT_2010_390,_Itatiaia_National_Park_Brazil,_female.jpg|*Pseudosphinx*
Файл:Stolidoptera_tachasara_MHNT_CUT_2010_0_144_La_Union_Zacapa_Guatemala_male.jpg|*Stolidoptera*
Файл:(Toulouse)_Unzela_japix_MHNT_CUT_2010_0_529_-_Guyane_France,_male.jpg| *Unzela*

* Падтрыба **Hemarina** Tutt, 1902
** род 
** род 

Файл:Cephonodes_banksi_johani_MHNT_CUT_2010_0_137_Punkak_Palopo_South_Sulawesi.jpg|*Cephonodes*
Файл:Hemaris_fuciformis_MHNT.jpg|*Hemaris*

Катэгорыя:Бражнікі
Буфалаўскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Буфалаўскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Буфала, штат Нью-Ёрк, ЗША.

Уваходзіць у сістэму Нью-Ёркскага дзяржаўнага ўніверсітэта.

Статус універсітэта ўстанова атрмала ў 2023 годзе, да гэтага часу з'яўляючысь універсітэцкім каледжам і каледжам.

## Вядомыя выпускнікі 
* Стывен Гровер Кліўленд
* Сіндзі Шэрман

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Нью-Ёрк

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты штата Нью-Ёрк
Катэгорыя:Буфала
Стоні-Брукскі ўніверсітэт

**Стоні-Брукскі ўніверсітэт** () — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў мясцовасці Стоні-Брук, штат Нью-Ёрк, ЗША. 

Уваходзіць у сістэму Нью-Ёркскага дзяржаўнага ўніверсітэта.

Яго кампус складаецца з 213 будынкаў на больш чым 588 гектарах зямлі ў акрузе Сафалк, што робіць яго самым вялікім па плошчы дзяржаўным універсітэтам у штаце Нью-Ёрк. Універсітэт — буйнейшы працадаўца на востраве Лонг-Айленд.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж бізнесу
* Каледж інжынерыі і прыкладных навук
* Школа стаматалагічнай медыцыны
* Школа тэхналогій аховы здароўя і кіравання
* Школа журналістыкі
* Школа марскіх і атмасферных навук
* Школа медсястрынства
* Школа медыцыны
* Школа прафесійнага развіцця
* Школа сацыяльнага забеспячэння

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Нью-Ёрк

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты штата Нью-Ёрк
Тушачніца

**Тушачніца**, або **чарнільны камень** () — інструмент, які выкарыстоўваецца ў далёкаўсходняй каліграфіі і жывапісе для змешвання тушы (чарніла) з вадой; палітра, ступка для драбнення і ўтрымання чарнілаў або тушы.

Гісторыя прымянення чарнільных камянёў, якія выкарыстоўваюцца для расцірання фарбавальнікаў, налічвае каля 6000-7000 гадоў.

Чарнільны камень лічыцца вельмі важным, паколькі ад яго збольшага залежыць якасць чарнілаў (тушы), што вельмі важна для каліграфіі.

 рыхтуюць расціраннем бруска тушы з невялікай колькасцю вады на спецыяльнай пляцоўцы — тушачніцы. Найбольш распаўсюджаны матэрыял, з якога робяць тушачніцу — камень. Таксама вырабляецца з гліны, бронзы, жалеза і фарфору.

Тушачніца разам з , паперай для каліграфіі,  лічыцца адной з  — сімвалаў асвечанага чалавека, якія былі абавязковымі прадметамі ў яго працоўным кабінеце.

## Літаратура 
* Yuuko Suzuki, Calligraphie japonaise : Initiation, Paris, Fleurus, coll. «Caractères» (no 4), 2003, 80 p. (ISBN 2-215-07477-9 et 978-2-215-07477-9, OCLC 417393878)
* Wei Zhang. The Four Treasures: Inside the Scholar’s Studio. 2004

Катэгорыя:Прылады мастака
Катэгорыя:Каліграфія
Адказ грэчаскім паслам

**Адказ грэчаскім паслам** () — рэнесансная трагедыя Яна Каханоўскага, упершыню пастаўленая 12 студзеня 1578 года ў Уяздове пад Варшавай. Спектакль, які павінен быў надаць пышнасці вясельным урачыстасцям Яна Замойскага, падканцлера кароннага, і Крыстыны Радзівіл, адбыўся ў прысутнасці польскай каралеўскай пары Стэфана Баторыя і Ганны Ягелонкі. У тым жа годзе твор быў надрукаваны ў Варшаве.

## Склад 
«Адказ…» — першая сучасная польская драма, у якой зроблена спроба рэалізаваць здагадкі, якія адносяцца да антычных трагедыйных традыцый, як грэчаскіх, так і рымскіх, што аўтар пагаджаецца з рэнесансным веданнем жанру і жаданнем стварыць яго нацыянальны адпаведнік. Драма мае надзвычай рэгулярную структуру, хоць і вылучаецца мініяцюрным аб’ёмам. Ян Каханоўскі выкарыстоўвае як характэрную для антычных трагедый структуру (падзел на пралог, асноўню сюжэт, пяць эпізодый і тры харавыя песні), так і прытрымліваецца прынцыпу трох адзінстваў.

Твор уяўляе сабой маральнае настаўленне да гледача аб важнасці этычных адносін да дзяржаўных спраў. Фонам гэтых маральных разважанняў з’яўляецца міфічная нітка ў выглядзе апісання грэчаскага пасольства, адпраўленага ў Трою напярэдадні Траянскай вайны.

## Стварэнне 
Нягледзячы на тое, што дакладны час стварэння невядомы, з лістоў Каханоўскага да Яна Замойскага вынікае, што драма была гатова ў канцы снежня 1577 г. Аднак, паколькі першавыдавец «Адказу» сцвярджаў, што трагедыя была напісана некалькімі гадамі раней (у сярэдзіне 1560-х гг.), мяркуецца, што яна, хутчэй за ўсё, была напісана паміж завяршэннем Каханоўскім «Сатыры» (1564) і канцом 1577 г.

Катэгорыя:П’есы на польскай мове
Катэгорыя:Творы 1578 года
Гарачыня на захадзе Паўночнай Амерыкі (2023)

У маі 2023 года заходнюю частку Паўночнай Амерыкі ахапіла гарачыня. Метэастанцыі зафіксавалі шэраг тэмпературных рэкордаў.

## Ход падзей 
12 мая ў сувязі з гарачынёй Нацыянальная метэаралагічная служба ЗША выпусціла рэкамендацыі для заходніх частак Арэгона і штата Вашынгтон.  Міністэрства аховы навакольнага асяроддзя Канады выпусціла папярэджанні аб гарачыні ў паўночных раёнах Альберты і некаторых частках Брытанскай Калумбіі.

13 мая чатыры метэастанцыі пад Сіэтлам заявілі пра тэмпературныя рэкорды: Квілают — , SeaTac — , Алімпія і Хокіам — .

14 мая ў н. п. Скваміш, Брытанская Калумбія, зафіксавана рэкордна высокая тэмпература ў . Яна таксама прывяла да хуткага раставання снегу на некаторых горных хрыбтах, такіх як Сьера-Невада, Скалістыя горы Каларада і Каскадны хрыбет, што стварыла небяспеку з-за паводак і апоўзняў. Так, 14 мая паводка ракі Огдэн вымусіла жыхароў Хантсвіла, штат Юта, эвакуіравацца, а частка дзяржаўнай дарогі 504 у акрузе Каўліц, штат Вашынгтон, была разбурана апоўзнем з Каскадных гор.

У сярэдзіне ліпеня з-за рэкорднай засухі ў канадскай правінцыі Брытанская Калумбія пачалася новая серыя лясных пажараў.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Анамальная гарачыня 2023 года
Катэгорыя:2023 год у Паўночнай Амерыцы
Цзінь Юйчжан

**Цзінь Юйчжан** (; нар. 3 мая 1942) — нашчадак імператарскай дынастыі Айсіньгёро, якая кіравала ў Кітаі з 1644 па 1912 года. Патэнцыйны спадчыннік маньчжурскага прастола з 2015 года.

## Біяграфія 
Згодна з правіламі аб пераемнасці дынастыі Айсінь Гёро, прынятым у 1937 годзе, успадкоўванне імператарскага трона павінна адбывацца па мужчынскай лініі роднымі і зводнымі братамі Пу І. Пасля смерці ў 1994 годзе малодшага брата Пу І — , які не меў сыноў, кіраўніком дынастыі Айсін Гёро стаў яго зводны брат , Бацька Цзінь Юйчжана.

Юйчжан нарадзіўся ў маі 1942 года ў Пекіне, стаў першынцам у сям’і Цзінь Ючжы і гіпатэтычным спадчыннікам маньчжурскага прастола з 2015 года.

Цзінь Юйчжан вучыўся ў Пекінскім дзяржаўным універсітэце, пасля вучобы ў 1968 годзе быў пасланы на працу па Геолагаразведцы ў правінцыю Цынхай. У 1985 годзе ён стаў спецыялістам у бюро па ахове навакольнага асяроддзя ў раёне Чунвэнь у Пекіне.

З 1999 года Цзінь Юйчжан працаваў у якасці адзінага беспартыйнага намесніка губернатара раёна Чунвэнь, а таксама займаў пасаду намесніка дырэктара Пекінскага камітэта па справах нацыянальнасцяў.

## Сям’я 
Юйчжан ажаніўся ў 1974 годзе з Люй Юймінь, ад шлюбу з якой у яго нарадзілася адзіная дачка Цзінь Сінь (нар. 1976) — аспірант па камп’ютарнай інфарматыцы.

Малодшы брат —  (род. 1946), прафесар і віцэ-прэзідэнт па энергетыцы і ахове навакольнага асяроддзя .

Катэгорыя:Геолагі Аўстрыі
Катэгорыя:Вучоныя Кітая
Acontiinae

**Acontiinae** — падсямейства лускакрылых сямейства .

## Апісанне 
На задніх крылах тонкая (часам вельмі слаба выяўленая) жылка *M*2 адыходзіць паблізу ад *M*1; галёнкі ног без шыпоў. Большай часткай гэта дробныя матылькі, радзей сярэдніх памераў, да прыкладу роды  і . Афарбоўка часта пярэстая, у некаторых відаў малюнак на задніх крылах даволі развіты, у большасці відаў заднія крылы больш ці менш аднакаляровыя. У прадстаўнікоў родаў ,  і  андраканіяльны апарат з гронак пры аснаванні брушка выяўлены; у родзе  вальва з каронай з двух або трох шэрагаў рэдкіх шыпоў.

## Сістэматыка 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Роды на старонцы ftp.fi.xemacs.org

Катэгорыя:Соўкі
Ꙉ

**Ꙉ, ꙉ (джэрв)** - літара стараславянскай азбукі. Часта выкарыстоўвалася ў многіх старых сербахарвацкіх пісьмовых помніках для абазначэння гукаў /dʑ/ і /tɕ/ (сучасныя đ/ђ і ć/ћ). Літара з'яўляецца асновай сучасных Ћ і Ђ. 
.

## Заўвагі
201-я расійская ваенная база

**201-я Гатчынская ордэна Жукава двойчы Чырванасцяжная ваенная база** () — ваенны аб’ект Узброеных сіл Расіі ў Таджыкістане, утвораны пасля перафарміравання 201-й мотастралковай дывізіі ў 2005 годзе.

На 2016 год налічвала 6 тысяч вайскоўцаў. Асноўны спосаб камплектавання — кантрактны. Адзін год службы тут лічыцца як 3 гады службы на тэрыторыі Расіі. Пры гэтым вайскоўцы ўсіх катэгорый атрымліваюць падвойнае грашовае забеспячэнне.

У склад базы ўваходзяць мотастралковыя, артылерыйскія, разведвальныя, зенітныя ракетныя і іншыя падраздзяленні, гэтак жа з верасня 2015 года ў склад злучэння ўвайшла авіягрупа. База з’яўляецца самым буйным воінскім злучэннем Расіі за яе межамі. Акрамя таго, яна мае два сваіх палігона, на якіх рэгулярна праводзіцца баявая падрыхтоўка.

Пры 201-й ваеннай базе дзейнічае свой радыётэлевізійны цэнтр з рэдакцыяй тэлебачання і радыёперадач «ТБ-201». Таксама выдаецца газета «Салдат Расіі».

## Спасылкі 
* 201-я Гатчинская ордена Жукова дважды Краснознаменная военная база

Катэгорыя:Воінскія часці і фарміраванні Расіі
Катэгорыя:Воінскія часці, узнагароджаныя ордэнам Чырвонага Сцяга
Катэгорыя:Ваенныя базы
Катэгорыя:Расійская ваенная прысутнасць за мяжой
Мікалай Іванавіч Пашкевіч

**Мікалай Іванавіч Пашкевіч** (нар. , в. Рубель, Столінскі раён) — беларускі мовазнавец, пісьменнік.

## Біяграфія 
Вучыўся ў 1965—1975 гадах у Рубельскай сярэдняй школе, у 1976—1978 гадах служыў тэрміновую вайсковую службу. Скончыў філалагічны факультэт і завочна аспірантуру Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна (БрДУ імя А. С. Пушкіна). З 1988 г. выкладаў на кафедры беларускага мовазнаўства, з 2013 па 2014 г. — на кафедры журналістыкі філалагічнага факультэта БрДУ імя А. С. Пушкіна .

Сябра Саюза беларускіх пісьменнікаў (2015 г.) і Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны

## Творчасць 
Аўтар вучэбна-метадычнага дапаможніка для студэнтаў ВНУ, якія навучаюцца па спецыяльнасці «Беларуская філалогія», — «Праблемы транслінгвістыкі. Тэорыя і практыка» (2010).

Аўтар навуковых выданняў: «Праца з тэкстам на ўроках беларускай мовы» (Брэст, 1993; у суаўтарстве), «Рыторыка: метад. рэкамендацыі для філал. фак. і фак. замеж. моў» (Брэст, 2004), «Рыторыка: практыкум для філалагічных спецыяльнасцей універсітэта» (Брэст, 2006), «Рубельскі лексіка-фразеалагічны слоўнік: для студэнтаў-філолагаў» (Брэст, 2008) «Рубельскі лексіка-фразеалагічны слоўнік: для студэнтаў-філолагаў» (Брэст, 2008), калектыўнага зборніка «Слова і фразеалагізм у літаратурным і дыялектным кантэксце» (Брэст, 2004), а таксама навукова-папулярнай кнігі «У родным слове адгукаецца душа…» (Брэст, 2012) і дакументальна-мастацкай аповесці «Вера» (Брэст, 2014).

Кніга «Вера» ў 2015 г. намінавалася на літаратурную прэмію імя Ежы Гедройца.

## Асноўныя публікацыі 
* Дыдактычны матэрыял па стылістыцы да ўрокаў у V класе  // Роднае слова. — 1995. — № 6.
* З пашанай і любоўю: штрыхі да партрэта настаўніка // Актуальныя праблемы мовазнаўства і лінгвадыдактыкі : матэрыялы Рэспубліканскай навуковай канферэнцыі, Брэст, 20—21 сакавіка 2008 года : да 70-годдзя з дня нараджэння Галіны Мікалаеўны Малажай / [пад агульнай рэдакцыяй М. І. Новік]. — Брэст, 2008. — С. 17―18.
* Мянушкі як неад’емная частка лексікі гаворкі вёскі Рубель Столінскага раёна // Моўнакультурная прастора Берасцейшчыны : зборнік навуковых артыкулаў / Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, Установа адукацыі «Брэсцкі дзяржаўны універсітэт імя А. С. Пушкіна», Кафедра гісторыі беларускай мовы і дыялекталогіі. — Брэст, 2010. — С. 150―154.
* Рэдкаўжывальныя імёны і іх формы ў рубельскай гаворцы // Моўнакультурная прастора Брэсцка-Пінскага Палесся : зборнік навуковых артыкулаў : [у 2 ч.] / Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, Установа адукацыі «Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт імя А. С. Пушкіна», Кафедра гісторыі беларускай мовы і дыялекталогіі. — Брэст, 2011. — Ч. 2. — С. 36―38.

## Спасылкі 
* Прэзентацыя кнігі М. І. Пашкевіча «У родным слове адгукаецца душа…»
* Вера

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Вольга Станіславаўна Масілёнене

**Вольга Станіславаўна Масілёнене**, па нараджэнні **Мурашкіна** (нар. , Мінск, БССР, СССР) — прафесійная беларуская баскетбалістка. Атакуючы абаронца / лёгкі форвард. Майстар спорту Рэспублікі Беларусь міжнароднага класа. Выступала за зборную Беларусі. Жонка літоўскага баскетбаліста Мантаса Масілёніса.

## Біяграфія 
Выхаванка СДзЮШАР «Гарызонт». Першы трэнер — Сяргей Мікалаевіч Трыфанаў. Выступала за клубы Беларусі, Польшчы, Літвы, Расіі, Харватыі, Румыніі.

У кастрычніку 2007 года пакінула харвацкі «Госпіч» і падпісала кантракт з арэнбургскай «Надзеждай».

Выступала за зборную U-16 (1995) і U-20 (1999). У 2001—2008 гадах выступала за нацыянальную зборную Беларусі, прыняла ўдзел у Алімпійских гульнях-2008 у Пекіне.

## Кар’ера 
* 1993—1994 — Гарызонт-2 (Мінск)
* 1994—1996 — РВАР (Мінск)
* 1995—1996 — Гарызонт (Мінск) (*у Балтыйскай лізе*)
* 1996—1998 — РШВСМ-Гарызонт (Мінск)
* 1998—1999 — Алімпія (Познань, Польшча)
* 1999—2001 — Арві-Вернітас (Марыямпале, Літва)
* 2001—2002 — Одра (Бжэг, Польшча)
* 2002—2004 — Летувас Тэлекомас (Вільнюс, Літва)
* 2004 — Меблатап (Люблін, Польшча)
* 2004—2005 — *пропуск сезону* (*дэкрэтны адпачынак*)
* 2005—2006 — Надзежда (Арэнбург, Расія)
* 2006—2007  — Госпіч Кроатыя (Госпіч, Харватыя)
* 2007—2008 — Надзежда (Арэнбург, Расія)
* 2008 — ССС Палькавіцы (Палькавіцы, Польшча)
* 2008—2010 — МСМ Тыргавіштэ (Тыргавіштэ, Румынія)

## Дасягненні 
*  Чэмпіёнка Беларусі (2): 1996/1997, 1997/1998.
*  Чэмпіёнка Літвы (1): 2002/2003.
*  Чэмпіёнка Румыніі (2): 2008/2009, 2009/2010.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 1995/1996.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Харватыі (1): 2006/2007.
*  Уладальнік Кубка Беларусі (1): 1998.
*  Уладальнік Кубка Харватыі (1): 2007.
*  Уладальнік Кубка Румыніі (2): 2009, 2010.
*  Чэмпіёнка Балтыйскай лігі (1): 2002/2003.
*  Сярэбраны прызёр Балтыйскай лігі (2): 1997/1998, 1999/2000.
*  Бронзавы прызёр Балтыйскай лігі (1): 1995/1996.

## Спасылкі 
* Профіль на сайце РФБ
* Профіль на сайце bbw-g2n.jimdofree.com 
* Каким белорусский баскетбол был 20 лет назад: турниры будущих звезд
* ПОРТРЕТ. ОЛЬГА МУРАШКИНА: ВЫЙТИ ЗАМУЖ НЕ ХВАТАЕТ ВРЕМЕНИ
* ОЛЬГА МАСИЛЕНЕНЕ: НЕ УСИДЕЛА

Катэгорыя:Баскетбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Госпіч»
Кантэкстнае навучанне

**Кантэкстнае навучанне -** форма актыўнага навучання, прызначаная для прымянення ў Вышэйшай школе, арыентаваная на прафесійную падрыхтоўку студэнтаў і якая рэалізуецца пры дапамозе сістэмнага выкарыстання прафесійнага кантэксту, паступовага насычэння навучальнага працэсу элементамі прафесійнай дзейнасці.

## Асаблівасці методыкі 
Канцэпцыя распрацавана А. А. Вярбіцкім ў 1991 годзе. кантэкстнае навучанне абапіраецца на тэорыю дзейнасці, у адпаведнасці з якой засваенне сацыяльнага вопыту ажыццяўляецца ў выніку актыўнай, небесстаронняй дзейнасці суб’екта. У ім атрымліваюць ўвасабленне наступныя прынцыпы:
* актыўнасці асобы
* праблемнасці
* адзінства навучання і выхавання
* паслядоўнага мадэлявання ў формах вучэбнай дзейнасці слухачоў зместу і ўмоў прафесійнай дзейнасці спецыялістаў.

Асаблівая ўвага звяртаецца на рэалізацыю паступовага, паэтапнага пераходу студэнтаў да базавых формаў дзейнасці больш высокага рангу: ад вучэбнай дзейнасці акадэмічнага тыпу да квазіпрафесійнай дзейнасці (дзелавыя і дыдактычныя гульні) і, потым, да вучэбна-прафесійнай дзейнасці (НДРС, практыкі, стажыроўкі). Выкладанне агульнаадукацыйных дысцыплін прапануецца трактаваць у кантэксце прафесійнай дзейнасці, адыходзячы ў гэтым ад акадэмічнага выкладу навуковых ведаў. У якасці сродкаў рэалізацыі тэарэтычных падыходаў у кантэкстным навучанні прапануецца ў поўным аб’ёме выкарыстоўваць метады актыўнага навучання (у трактоўцы А.а. Вярбіцкага — метады кантэкстнага навучання). Разам з тым адзначаецца, што неабходна комплексна падыходзіць да выкарыстання розных формаў, метадаў і сродкаў актыўнага навучання ў арганічным спалучэнні з традыцыйнымі метадамі.

Катэгорыя:Навучанне
Іаган Ігнац Шыфермюлер

**Іаган Ігнац Шыфермюлер** (*Johann Ignaz Schiffermüller*; 2.10.1727,  — 21.6.1806, Лінц) — аўстрыйскі лепідаптэролаг.

Разам з  ён збіраў і апрацоўваў матылькоў, сабраных у ваколіцах Вены. Вынікам працы стаў апублікаваны ў 1775 годзе каталог «Systematische Verzeichnis der Schmetterlinge der Wienergegend herausgegeben von einigen Lehrern am ». Калекцыя згарэла ў 1848 годзе ў імператарскім прыдворным кабінеце прадметаў прыродазнаўства.

Заснаваны медаль імя Ігнаца Шыфермюлера, якой узнагароджваюцца за стварэнне значнай манаграфіі з таксанамічным і зоагеаграфічным апісаннем.

## Працы 
* *Ordnung der Farbenklasse*. Wien 1772

## Літаратура 
* Historisches Jahrbuch der Stadt Linz 1989, 1990 Linz

Катэгорыя:Энтамолагі
Катэгорыя:Заолагі Аўстрыі
Алена Дзмітрыеўна Шапашнікава

**Алена Дзмітрыеўна Шапашнікава** — беларускі мастацтвазнавец.

## Біяграфія 
Скончыла Ленінградскі інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры імя І. Я. Рэпіна. Пачала працу ў Дзяржаўным мастацкім музеі БССР у аддзеле прапаганды (цяпер аддзел навукова-асветніцкай працы), дзе рыхтавала экскурсіі, лекцыі. У музеі ў той час адсутнічаў аддзел захоўвання, быў толькі адзін галоўны захавальнік. У 1976 годзе дырэктарка музея Алена Аладава і намесніца па навуцы Ірына Паньшына дамагліся стварэння адзінак захавальнікаў. Алена Шапашнікава стала першай такой захавальніцай, прыняла калекцыі рускага жыпавісу, рускай графікі, замежнага жывапісу, замежнай графікі, скульптуры і старажытнабеларускага мастацтва. Пасля пашырэння штата некаторыя калекцыі былі перададзены іншым захавальнікам. Пры музеі быў арганізаваны лекторый выхаднога дня, дзе Шапашнікава чытала шмат лекцыі пераважна па эпосе Адраджэння, рускім мастацтве (асабліва пейзажы).

Вядучы навуковы супрацоўнік навукова-фондавага аддзела Нацыянальнага мастацкага музея Беларусі. Пасля распаду СССР у музей паступіла шмат рускага іканапісу, затрыманага на мяжы, гэтую калекцыю Шапашнікава захоўвае дагэтуль (2023).

Выкладала ў Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў. Цяпер піша рэцэнзіі на дыпломныя, творчыя працы студэнтаў мастацкіх ВНУ, займаецца напісаннем невялікіх манаграфій пра мастакоў.

Член Беларускага саюза мастакоў з 2003 года, член Міжнароднага камітэта музеяў (ICOM).

Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі
Аляксандра Яўгенаўна Тарасава

**Аляксандра Яўгенаўна Тарасава** (нар. , Гродна, Беларусь) — прафесійная беларуская баскетбалістка. Выступала за зборную Беларусі.

## Біяграфія 
Выхаванка ДЮСШАР-7 г. Гродна. Першым трэнерам была А. М. Тарасава.

У кастрычніку 2013 года падпісала кантракт з мінскім «Гарызонтам».

Выступала ў жаночых зборных Беларусі U-18 (2003—2006) і U-20 (2006). У 2009 годзе дэбютавала за зборную Беларусі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 23 ИЮНЯ ДЕНЬ РОЖДЕНИЕ У РАЗЫГРЫВАЮЩЕЙ НАЦИОНАЛЬНОЙ СБОРНОЙ АЛЕКСАНДРЫ ТАРАСОВОЙ!
* FIBA EuroBasket Women 2017

Катэгорыя:Баскетбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Ігракі ЖФК «Лаянз» Гале
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Васэрбург»
Ягор Аляксеевіч Герасімаў

**Яго́р Аляксе́евіч Гера́сімаў** () — беларускі тэнісіст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 11 лістапада 1992 года ў Мінску. Бацька — Аляксей Герасімаў, маці — Валянціна.

Пачаў гуляць у тэніс ва ўзросце шасці гадоў. Першы трэнер — Наталля Валер’еўна Верына. Улюбёнае пакрыццё — хард, улюбёны турнір — Адкрыты чэмпіянат ЗША.

## Спартыўная кар’ера 
У канцы жніўня 2019 года прайшоў кваліфікацыю Адкрытага чэмпіянату ЗША і ў выніку дабраўся да другога кола. Перамога ў першым коле асноўнай сеткі над паўднёва-афрыканцам Лойдам Харысам стала першай перамогай Герасімава ў асноўнай сетцы турніру Вялікага шлема.

У верасні на Адкрытым чэмпіянаце Санкт-Пецярбурга дайшоў да паўфіналу, дзе прайграў Даніілу Мядзведзеву.

Потым на Адкрытым чэмпіянаце Чэнду дайшоў да чвэрцьфіналу.

У кастрычніку ў Маскве на Кубку Крамля дайшоў да 1/8 фіналу, дзе прайграў у трох сэтах Андрэю Рублёву.

## Рэйтынг на канец года 
## Выступленні на турнірах 
### Фіналы турніраў ATP у адзіночным разрадзе (1) 
#### Паражэнні (1) 
## Асабістае жыццё 
Жанаты з дзяўчынай па імені Ганна (з 29 кастрычніка 2016 года).

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Тэнісісты Беларусі
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Апостальская адміністратура для вернікаў візантыйскага абраду ў Беларусі

**Апостальская адміністратура для вернікаў візантыйскага абраду ў Беларусі** — апостальская адміністрацыя для вернікаў візантійскага абраду ў Беларусі, заснаваная Папам Рымскім Францыскам 30 сакавіка 2023 года. Па сваім юрыдычным статусе прыраўноўваецца да дыяцэзіі, якая, аднак, не можа быць створана ў дадзены момант часу па пэўных палітычных матывах.

## Гісторыя 
Каталіцкая супольнасць візантыйскага абраду ў Беларусі з’яўляецца спадкаемцай дыяцэзій Кіеўскай мітраполіі на беларускіх землях, якая ў 1596 годзе заключыла Берасцейскую унію з Апостальскай Сталіцай. Пасля таго, як беларускія землі канчаткова перайшлі пад уладу Расійскай імперыі ў 1795 годзе, гэтыя структуры былі ліквідаваныя паводле Полацкага царкоўнага сабора ў 1839 годзе. 

У 1939 годзе мітрапаліт Андрэй Шаптыцкі стварыў у Беларусі экзархат, але развіццю перашкодзілі Другая сусветная вайна і наступны перыяд камуністычнага панавання.

У 1988 годзе пачалося адраджэнне рэлігійных супольнасцей, якія з 1993 года былі даручаны пастырскай апеке Апостальскага Візітатара, прызначанага Папам Янам Паўлам ІІ.

Апостальскую адміністратуру для вернікаў візантыйскага абраду ў Беларусі ўзначальвае архімандрыт Сяргей Гаек, MIC.

Катэгорыя:З’явіліся ў 2023 годзе

Катэгорыя:Усходнія каталіцкія цэрквы
Мяжэг

**Мяжэг** (, ) — сяло ва Усць-Вымскім раёне Рэспублікі Комі. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнага сельскага паселішча. Размешчана на правым беразе Вычагды.

За 3 км на паўночны ўсход ад сяла размешчана станцыя Мяжэг. Пасёлак пры станцыі першапачаткова таксама называўся Мяжог, у 1976 годзе для вырашэння блытаніны паміж двума населенымі пунктамі яго перайменавалі ў Данаёль.

## Вядомыя асобы 
* Марыя Іванаўна Мініна (1915—?) — савецкі гаспадарчы, дзяржаўны і палітычны дзеяч, дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 2-га склікання.
* Руслан Мікалаевіч Найдзен (нар. 1954) — беларускі дызайнер і графік.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Комі
Бязлепкіна

**Бязлепкіна** — жаночае прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Аксана Пятроўна Бязлепкіна (нар. 1981) — беларуская пісьменніца, літаратуразнаўца, крытык.
* Святлана Уладзіміраўна Бязлепкіна (нар. 1957) — беларуская пісьменніца, журналістка.
Аляксандр Уладзіміравіч Бразгуноў

**Алесь Бразгуноў**, поўнае імя **Аляксандр Уладзіміравіч Бразгуноў** (псеўданім *Алесь Дзітрых*; нар. 1972) — беларускі літаратуразнавец-медыявіст, паэт і перакладчык. Доктар філалагічных навук (2025).

Вядучы навуковы супрацоўнік сектара гісторыі беларускай літаратуры аддзела тэорыі і гісторыі літаратуры Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі.

## Навуковая дзейнасць 
Кандыдат філалагічных навук (2003).

Аўтар навуковай манаграфіі «Перакладная белетрыстыка Беларусі XV—XVII стст.» (Мінск, 2007); укладальнік і перакладчык кнігазбораўскага тома «Беларускія Александрыя, Троя, Трышчан…» (Мінск, 2009); укладальнік і перакладчык тома «Славянамоўная паэзія Вялікага Княства Літоўскага XVI—XVIII стст.» (Мінск, 2011); адзін з аўтараў «Анталогіі даўняй беларускай літаратуры XI — першай паловы XVIII ст.» (Мінск, 2003; 2-е выд. — 2005), а таксама факсімільнага выдання рукапісу рыцарскага рамана XVI ст. «Białoruski Tristan. Беларускі Трышчан» (Уроцлаў, 2007). Уладальнік і перакладчык зборніка «Дыярыушы XVII стагоддзя» (2016) годзе ў серыі «Помнікі даўняга пісьменства Беларусі».

У публікацыі «Генезіс імёнаў вялікіх князёў літоўскіх» (Мінск, 2010) разважаў пра непраўдападобнасць літоўскіх этымалогіі імён літоўскіх князёў і баяр.

## Творчасць 
Аўтар паэтычнага зборніка «Ізмарагд» (Мінск, 2010).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Медыявісты
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Горвальская аперацыя

**Горвальская аперацыя** — разгром партызанскай брыгадай «Жалязняк», партызанскай брыгадай імя П. К. Панамарэнкі і 108-ым партызанскім атрадам імя Р. І. Катоўскага нямецка-фашысцкіх часцей у вёсцы Горваль Рэчыцкага раёна 19 лістапада 1943 года.

## Перадумовы 
У ходзе Гомельска-Рэчыцкай аперацыі пад ударамі 48-й і 65-й армій Беларускага фронту, якія наступалі, нямецкія войскі пачалі спешна адступаць у напрамку Бабруйска. Камандаванне Беларускага фронту паставіла партызанам задачу 16 лістапада перакрыць дарогу з Рэчыцы на Горваль і Шацілкі і не прапусціць па ёй гітлераўскія часці, што адступалі.

## Бой 
Партызаны замініравалі дарогі, выкарысталі тактыку засад, нечаканыя атакі, у выніку чаго праціўнік не змог прабіцца з Горваля на Шацілкі. Больш за суткі партызаны вялі бой з праціўнікам, які меў на ўзбраенні танкі, бронемашыны, артылерыю. Гітлераўцы пацярпелі вялікія страты ў жывой сіле, пакінулі больш за 25 аўтамашын і вярнуліся ў Горваль, пачалі наспех наводзіць пераправу цераз Бярэзіну, каб на яе левым беразе злучыцца з гомельскай групоўкай. Атрымаўшы загад разграміць праціўніка, партызаны 19 лістапада ўварваліся ў Горваль, імклівай атакай прыціснулі да ракі гітлераўцаў, якія кінуліся перапраўляцца ўплаў, але мала каму з іх удалося дасягнуць берага.

У гэтым баі партызаны знішчылі больш за 150 салдат і афіцэраў, захапілі ўсю тэхніку ворага, у тым ліку 110 аўтамашын, гружаных боепрыпасамі, прадуктамі і абмундзіраваннем. Гітлераўцы неаднаразова спрабавалі пераправіцца цераз Бярэзіну і зноў захапіць Горваль, але партызаны моцна ўтрымлівалі свае пазіцыі на працягу 5 сутак да падыходу часцей Чырвонай Арміі.

## Памяць 
У Горвалі ў памяць аб баявых дзеяннях партызан у 1977 годзе пастаўлены абеліск.
 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бітвы Другой сусветнай вайны з удзелам савецкіх партызан у Беларусі
Катэгорыя:Канфлікты 1943 года
Катэгорыя:Лістапад 1943 года
Катэгорыя:Гісторыя Рэчыцкага раёна
Катэгорыя:1943 год у Беларусі
Ксенія Аляксандраўна Вабішчэвіч

**Ксенія Аляксандраўна Вабішчэвіч**, па нараджэнні **Войшаль** (нар. , Гродна, Беларусь) — прафесійная беларуская баскетбалістка. Атакуючы абаронца / лёгкі форвард. Майстар спорту Рэспублікі Беларусь. Выступала за зборную Беларусі. Жонка беларускага баскетбаліста Сяргея Вабішчэвіча.

## Біяграфія 
Выхаванка СДзЮШАР №7 г. Гродна. Першыя трэнеры — Наталля Уладзіміраўна Сачук і Ірына Леанідаўна Аўрамчык. У 2009—2014 гадах навучалася ў Гродненскім дзяржаўным вучылішчы алімпійскага рэзерву.

З 2010 года выступала за фарм-клуб «алімпіек» «Вікторыю». У студзені 2013 года пераведзена ў «Алімпію», у сезоне-2012/13 стала чэмпіёнкай Беларусі ў складзе «Алімпіі» і была запрошана ў нацыянальную каманду Беларусі.

Выступала ў зборных U-16 (2010), U-18 (2011—2012) і U-20 (2011—2014). У 2014 годзе дэбютавала за зборную Беларусі.

## Кар’ера 
* 2010—2013 — Вікторыя (Гродна)
* 2013—2016 — Алімпія (Гродна)
* 2016—2017 — *пропуск сезону* (*дэкрэтны адпачынак*)
* 2017—2022 — Цмокі-Мінск
* з 2022 — Мінск

## Дасягненні 
*  Чэмпіёнка Беларусі (5): 2012/2013, 2017/2018, 2018/2019, 2019/2020, 2023/2024.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 2020/2021, 2024/2025.
*  Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (5): 2013/2014, 2014/2015, 2015/2016, 2021/2022, 2022/2023.
*  Уладальнік Кубка Беларусі (5): 2014, 2017, 2018, 2019, 2025.
*  Чэмпіёнка Балтыйскай лігі (1): 2012/2013.
*  Сярэбраны прызёр Балтыйскай лігі (1): 2017/2018.
*  Бронзавы прызёр Балтыйскай лігі (2): 2013/2014, 2014/2015.
*  Сярэбраны прызёр Еўрапейскай лігі (1): 2018/2019.

## Спасылкі 
* Азбука Ксении Вабищевич

Катэгорыя:Баскетбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па баскетболе
Святлана Вольная

**Святлана Вольная** (нар. , Мінск, Беларусь) — прафесійная беларуская баскетбалістка. Выступала за зборную Беларусі.

## Біяграфія 
У 1995 годзе дэбютавала за зборную Беларусі. Выстуріла за зборную на Еўрабаскеце-2009 і неўзабаве скончыла кар’еру, пасля чаго пераехала ў Расіі. Нейкі час працавала трэнерам.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Баскетбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «ЗВВЗ УСК» Прага
Вольга Вашкевіч

**Вольга Вашкевіч**, па першым шлюбе (2009—2013) **Ісцеляцова** (нар. , Мінск, БССР, СССР) — прафесійная беларуская баскетбалістка. Гуляла на пазіцыях цяжкага форварда і цэнтравой. Майстар спорту Рэспублікі Беларусь міжнароднага класа. Выступала за зборную Беларусі. Жонка баскетбаліста і трэнера Аляксея Пынцікава.

## Біяграфія 
Выхаванка СДзЮШАР «Гарызонт».

Выступала ў зборных Беларусі U-16 (2003—2004), U-18 (2005—2006) і U-20 (2007—2008). У 2012 годзе дэбютавала за жаночую зборную Беларусі, выступала за зборную на чэмпіянаце свету-2014.

## Кар’ера 
* 2002—2004 — РШВСМ-Гарызонт (Мінск)
* 2004—2006 — РЦАР-Гарызонт (Мінск)
* 2006—2007 — Мінск-2006
* 2007—2010 — Бярэзіна-РЦАР (Барысаў)
* 2010—2012 — Мінск-2006
* 2012—2015 — Цмокі-Мінск
* 2015—2016 — Гарызонт (Мінск)

## Дасягненні 
*  Чэмпіёнка Беларусі (5): 2007/2008, 2009/2010, 2013/2014, 2014/2015, 2015/2016.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (4): 2006/2007, 2008/2009, 2010/2011, 2012/2013.
*  Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (3): 2004/2005, 2005/2006, 2011/2012.
*  Уладальнік Кубка Беларусі (3): 2008, 2010, 2015.
*  Чэмпіёнка Балтыйскай лігі (1): 2014/2015.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Еўропы сярод кадэтак (U-16) (1): 2003.

## Спасылкі 
* Профіль на сайце news.sportbox.ru
 

Катэгорыя:Баскетбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па баскетболе
Афрыка (Мінск)

**Афрыка** — квартал у Новым горадзе Мінска, паміж вуліцамі Петрапаўлаўскай (цяпер Энгельса), Губернатарскай (цяпер Леніна) і Ніжнеляхаўскай (цяпер Ульянаўская). Пераважна быў забудаваны драўлянымі дамамі. «Афрыка» не мела выгод, мела крывыя грунтавыя дарогі, па баках якіх сцякалі памыі, тратуарам служылі драўляныя памосты:

Аляксандр Станюта ў сваёй аповесці «Сцэны з мінскага жыцця» ў 1950-я гады пісаў «… мы на Энгельса жывём па правілах, звычках сваёй Афрыкі».

Катэгорыя:Новы горад (Мінск)
Катэгорыя:Гістарычныя раёны Мінска
Ілона Эдуардаўна Крамень

**Іло́на Эдуа́рдаўна Краме́нь** (нар. 18 студзеня 1994 года ў Мінску, Беларусь) — беларуская тэнісістка, майстар спорту міжнароднага класа. Пераможца 33 турніраў ITF (чатыры — ў адзіночным разрадзе); паўфіналістка аднаго юніёрскага турніру Вялікага шлема ў парным разрадзе (Australian Open-2011).

## Агульная інфармацыя 
Ілона ў тэнісе з пяці гадоў. Улюбёныя пакрыцці — грунт і хард.

## Спартыўная кар’ера 
У 2011 годзе Крамень выйграла фармальны тытул краіны ў адзіночным разрадзе, здабыўшы перамогу на адкрытым першынстве Беларусі. У тым спаборніцтве не прымалі ўдзел амаль усе лідары нацыянальнага тэніса тых гадоў.

## Рэйтынг на канец года 
## Выступленні на турнірах 
### Фіналы турніраў ITF у адзіночным разрадзе (4) 
#### Перамогі (3) 
#### Паражэнні (1) 
### Фіналы турніраў ITF у парным разрадзе (19) 
#### Перамогі (10) 
#### Паражэнні (9) 
## Спасылкі 
* 
* 
* 
----
* Інтэрв’ю «Прессболу» (2012)

Катэгорыя:Тэнісісткі Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі міжнароднага класа
Executive Outcomes

**Executive Outcomes (EO)** — паўднёваафрыканская прыватная ваенная кампанія. Стала першай легальнай зарэгістраванай ПВК, паклаўшы пачатак бізнесу па аказанні прыватных ваенных паслуг як у Афрыцы, так і за яе межамі.

У сваю чаргу ў Сьера-Леонэ Executive Outcomes дапамагла ўладам аднавіць кантроль над алмазнымі руднікамі і навязаць баевікам мірнае пагадненне. Тут пад пачаткам ПВК дзейнічала верталётная эскадрылля з расійскіх, украінскіх і беларускіх наёмных пілотаў. Узначальваў групу адстаўны афіцэр арміі ПАР Карл Альбертс.

## Персанал 
Да 1993 годы агульны лік супрацоўнікаў складаў 500 ваенных саветнікаў і 3 тысячы высокакваліфікаваных ваенных спецыялістаў. Кіраўніцтва Executive Outcomes наймала пераважна былых вайскоўцаў паўднёваафрыканскай арміі.

## Ліквідацыя 
Дзейнасць кампаніі ў Анголе і Сьера-Леонэ прыцягнула ўвагу паўдневаафрыканскага ўрада і міжнародных праваабарончых арганізацый. Наймітаў EO абвінавачвалі ў парушэннях правоў чалавека. Пад ціскам сусветнай грамадскасці ўрады Анголы і Сьера-Леонэ былі вымушаны разарваць з ёй кантракты. Новых кантрактаў з кампаніяй не заключалі.
Закон 1998 года «Аб рэгуляванні замежнай ваеннай дапамогі», які прадугледжваў узмацненне жорсткасці заканадаўства ПАР у дачыненні да дзейнасці наёмнікаў за межамі краіны, фактычна паставіў кропку ў існаванні ПВК. Афіцыйна Executive Outcomes ліквідавана 31 снежня 1998 года.

## Аднаўленне 
У лістападзе 2020 года Ібен Барлоу пачаў перазапуск Executive Outcomes. З яго слоў, рашэнне аб аднаўленні кампаніі было прынята па просьбе «некаторых урадаў Афрыкі».

## Заўвагі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ваенныя кампаніі
Ірына Леанідаўна Брамон

**Іры́на Леані́даўна Брамо́н** (да замужжа — **Кур’яно́віч**; нар. , Мінск, БССР, СССР) — беларуская тэнісістка, якая выступала за Францыю; пераможца 26 турніраў ITF (15 — у адзіночным разрадзе).

## Агульная інфармацыя 
Нарадзілася 5 кастрычніка 1984 года ў Мінску. Бацькоў завуць Леанід і Людміла.

Упершыню пачала гуляць у тэніс у 7 гадоў.

Да 2004 года жыла ў Мінску, пасля чаго пераехала ў Парыж.

У студзені 2011 года ажанілася са сваім тагачасным трэнерам Жэральдам Брамонам, атрымала французскае грамадзянства і стала выступаць за гэтую краіну.

Сярод сваіх тэнісных куміраў вылучае Давіда Налбандзяна.

## Спартыўная кар’ера 
## Рэйтынг на канец года 
## Выступленні на турнірах 
### Фіналы турніраў ITF у адзіночным разрадзе (21) 
#### Перамогі (15) 
#### Паражэнні (6) 
### Фіналы турніраў ITF у парным разрадзе (30) 
#### Перамогі (11) 
#### Паражэнні (19) 
## Спасылкі 
* 
* 
----
* Інтэрв’ю сайту ITF  

Катэгорыя:Тэнісісткі Беларусі 
Катэгорыя:Тэнісісткі Францыі
Катэгорыя:Імігравалі ў Францыю з Беларусі