open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rosa maracandica

**Rosa maracandica** — від раслін роду  сямейства Ружавыя.

## У культуры 
У 2006 годзе Пошта Узбекістана выкарыстала выяву расліны на паштовай марцы.

Катэгорыя:Ружа
Катэгорыя:Дэкаратыўныя кусты
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Флора Азіі
Rosa persica

**Rosa persica** — від раслін, якія адносяцца да роду ружа () сямейства Ружавыя.

Нізкі куст, або кусцік, які расце ў пустынях Цэнтральнай Азіі і Ірана. Выкарыстоўваецца ў садаводстве для атрымання гібрыдных сартоў руж.

Па дадзеных сайта The Plant List таксанамічны статус дадзенай расліны з'яўляецца нявызначаным.

## Класіфікацыя 
*Hulthemia* раней разглядалася ў якасці самастойнага роду, у цяперашні час — у якасці падроду роду *Rosa*.

У складзе адзінага ў падрозе віду *Rosa (Hulthemia) persica* вылучаюцца дзве формы *R. persica var. persica* і *R. persica var. berberifolia*. Апошняя форма, распаўсюджаная на паўночным усходзе арэала, часам разглядаецца ў якасці самастойнага віду *Rosa (Hulthemia) berberifolia*.

## Апісанне 
Нізкі раскідзіста-галінасты калючы кусцік вышынёй 15-50 см. Лісце простае (у адрозненне ад большасці відаў *Rosa*), скурыстае, голае, прылісткаў няма. Кветкі адзінкавыя, зверху, дыяметрам 2,5-3,5 см, залаціста-жоўтага колеру з цёмна-пурпуровым аснаваннем пялёсткаў. Плады даўжынёй каля 1 см, густа абсыпаныя шыпікамі, ў спелым стане фіялетавых тонаў, пры высыханні карычневыя. Цвіце ў красавіку — пачатку мая, плады паспяваюць у чэрвені.

## Распаўсюджанне 
Від распаўсюджаны ў краінах Сярэдняй Азіі, Казахстане, Іране, Афганістане, на захадзе Кітая. У Расіі — на поўдні Заходняй Сібіры.

Расце на пустынных саланцаватых, шчабеністых або гліністых глебах. Часта сустракаецца ўздоўж дарог.

## У культуры 
У садках Заходняй Еўропы гэты від разводзіцца з 1836 года. Былі атрыманы шматлікія гібрыды з іншымі відамі шыпшыны ('Eyes For You').

## У філатэліі 
У 2006 годзе ва Узбекістане выпушчана паштовая марка з *Rosa persica*.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Ружа
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1791 годзе
Катэгорыя:Расліны на марках
Sibirionetta formosa

**Anas formosa** — птушка сямейства качыных.

## Агульная характарыстыка 
Качар гэтага віду мае цёмную галаву з малюнкам з камбінацыяй чорнага, жоўтага і зялёнага колераў. Чорна-белыя пёры на лапатках серпападобна загнутыя. У вадзе сядзіць глыбока, лётае высока, але вельмі хутка. Маса дарослай птушкі 500—600 г

## Распаўсюджванне 
Гняздуецца ў Паўночнай Азіі ад Таймыра да Ахоцкага мора. Як мяркуецца, існуе гняздоўе птушак і на Сахаліне. З-за рэзкага скарачэння колькасці віду ў цяперашні час гнездаванне гэтай качкі ў межах арэала стала разарваным і нерэгулярным. Зімаваў раней у Японіі, аднак цяпер асноўная частка птушак ляціць у Паўднёвую Карэю.

## Лад жыцця 
Від аддае перавагу дробным азёрам і густа зарослым вадаёмам.

### Размнажэнне 
Гнёзды будуе каля кустоў і дрэў. У кладцы да 10 яек.

## Літаратура 
* Красная книга РФ М.: АСТ 2001
* Жизнь животных т.6 Птицы М.: Просвещение 1986

## Спасылкі 
* Позвоночные животные России: Клоктун 

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1775 годзе
Катэгорыя:Птушкі Азіі
Маўзалей Юнус-Хана

**Маўзалей Юнус-Хана** (Yunusxon maqbarasi) — маўзалей Юнус-Хана Магалістанскага, знаходзіцца ў Ташкенце недалёка ад Маўзалея Шэйха Хавендзі ат-Тахура. Гэта адзін з двух манументальных будынкаў Ташкента XV-га стагоддзя, якія захаваліся да нашых дзён. Дакладныя гады ўзвядзення невядомыя, але яно адбывалася не раней 1487 (смерць Юнусхана) і не пазней 1502. Варта лічыць, што яно ажыццяўлялася сынамі кіраўніка.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктура эпохі Цімурыдаў
Катэгорыя:Маўзалеі Ташкента
Медрэсэ Абдулкасім Шэйха

**Медрэсэ Абдулкасім Шэйха** () — помнік архітэктуры, які знаходзіцца ў Ташкенце. Пабудаваны ў XVI стагоддзі. Першапачаткова гэта быў комплекс, які ўключаў мячэць, лазню і медрэсэ. Месца, дзе размешчаны комплекс, раней называлася Янгі Махаля і было адным з грамадскіх цэнтраў. Першапачаткова медрэсэ Абдулкасім Шэйха была аднапавярховым будынкам. У 1864 годзе, падчас аднаўлення медрэсэ, быў дабудаваны другі паверх. На працягу доўгага часу медрэсэ Абдулкасім Шэйха знаходзілася на ціхай вуліцы. Нядаўна медрэсэ набыло новага велічнага суседа — будынак парламента Узбекістана.

## Галерэя 

Madrasah Abdulkasim Sheikh 14-20.JPG|
Madrasah Abdulkasim Sheikh 14-21.JPG|
Madrasah Abdulkasim Sheikh 14-22.JPG|

Катэгорыя:Медрэсэ Ташкента
Катэгорыя:Аб’екты на марках
Медрэсэ Міры Араб

Бухарскай Народнай Савецкай Рэспублікі, 1924.]]
**Медрэсэ Міры Араб** (, مدرسهٔ میر عرب *Madrasa-ye mir-e arab*) — ісламскае адукацыйнае, духоўна-асветніцкае і мэмарыяльна-культавае збудаванне XVI стагоддзя ў Бухары (Узбекістан). Частка архітэктурнага ансамбля Паі Калян. У 1993 годзе ў ліку іншых славутасцяў Бухары ўнесена ў Спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ва Узбекістане.

## Вядомыя выпускнікі 
* Басітхан ібн Західхан Шашы — узбекскі вучоны-энцыклапедыст, лекар, мастак, перакладчык, выдавец і паэт

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Медрэсэ Бухары
Катэгорыя:Сусветная спадчына ва Узбекістане
Катэгорыя:З’явіліся ў XVI стагоддзі
Катэгорыя:XVI стагоддзе ў Азіі
Катэгорыя:Аб’екты на марках
Айван

ў Дэлі]]
**Айван** (таксама *эйван, іван, ліван*) — у ісламскай архітэктуры пазначае скляпеністае памяшканне, з трох бакоў абгароджанае сцяной і адкрытае з чацвёртага боку.

Айванам могуць называцца:
* Вялікая скляпеністая зала, якая адкрываецца ва ўнутраны дворык і служыць прыёмнай залай у палацах або культавых збудаваннях;
* Тэраса з плоскім пакрыццём, падтрымоўваным калонамі ці слупамі, у сярэднеазіяцкіх селішчах, мячэцях і іншых збудаваннях.
У парфянскім і сасанідскім дойлідстве айваны служылі прыёмнымі заламі ў палацах, як, напрыклад, у парфянском палацы Кухе-Хаджа (Іран), або сасанідскім палацы Ктэсіфон (Ірак).

У Сярэднявечча айваны шырока выкарыстоўваліся ў палацавай і культавай архітэктуры Сярэдняга і Блізкага Усходу, напрыклад у мячэцях Ісфахан, Сервестанскім палацы, у мячэцях Бухары, Самарканда, Герата і многіх іншых.

Катэгорыя:Архітэктура Ірана
Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
Катэгорыя:Ісламская архітэктура
Катэгорыя:Памяшканні
Анна Кетлі

**Анна Кетлі** (, , Будапешт, Аўстра-Венгрыя — , Бланкенберге, Бельгія) — венгерскі палітык сярэдзіны XX стагоддзя сацыял-дэмакратычнага напрамку.

## Біяграфія 
Яна была адной з дзевяці дзяцей у беднай сям'і. У 1917 годзе яна ўступіла ў Венгерскую сацыял-дэмакратычную партыю і стала актыўным сябрам партыі. У 1919 годзе Кетлі была абраная ў камітэт партыі. У наступныя гады яна часта піша артыкулы ў партыйныя газеце партыі "Népszava". У 1922 абраны ў парламент ад Сацыял-дэмакратычнай партыі, і прадстаўляла сваю партыю ў парламенце без перапынку да нямецкага ўварвання ў Венгрыю ў сакавіку 1944 года. Пасля нямецкага ўварвання пакінула Будапешт і жыла ў Венгрыі па фальшывых дакументах.

Пасля Другой сусветнай вайны Кетлі зноў стала палітычна актыўнай і дапамагла рэарганізаваць Сацыял-дэмакратычную партыю Венгрыі. У красавіку 1945 года была выбрана членам Часовага Нацыянальнага Сходу і на ўсеагульных выбарах у лістападзе таго ж года яна была зноў абраная ў парламент, на гэты раз як старшыня сацыял-дэмакратычнай фракцыі, а таксама абраная віцэ-спікерам парламента. У пасляваеннай Венгрыі яна была галоўным праціўнікам зліцця яе партыі з Венгерскай камуністычнай партыі. Ва ўнутранай барацьбе за ўладу, якая развярнулася ў сакавіку 1948 года, яна была выключана з партыі і неўзабаве пасля таго, як страціла сваё месца ў парламенце, змешчаная пад хатні арышт на працягу двух гадоў.

### Арышт 
У чэрвені 1950 года Кетле, разам з некалькімі іншымі членамі сацыял-дэмакратычнай партыі, была арыштаваная камуністычнай уладай, якая хацела атрымаць татальны кантроль у Венгрыі. У студзені 1954 года, пасля больш чым трох гадоў у турме, ёй было прад'яўленае абвінавачванне ў шпіянажы і дзеяннях, накіраваных супраць дзяржавы. Кетлі прысудзілі да пажыццёвага зняволення. Пасля міжнароднага ціску з боку заходніх сацыялістычных партый яна была памілавана і вызвалена, але знаходзілася пад пастаянным назіраннем.

### Венгерскае паўстанне і жыццё ў выгнанні 
31 кастрычніка 1956 года, пасля адраджэння сацыял-дэмакратычнай партыі Венгрыі падчас паўстання, яна стала прэзідэнтам партыі. З 1 лістапада яна прыняла ўдзел у Міжнароднай Сацыялістычнай Нарадзе ў Вене, Аўстрыя. На наступны дзень, 2 лістапада, урад Венгрыі прызначыў яе дэлегатам на Генеральнай Асамблеі Арганізацыі Аб'яднаных Нацый. 3 лістапада, яе група прызначылі на пасаду міністраў у новым кааліцыі ўрадзе Імрэ Надзя, але на досвітку наступнага дня, 4 лістапада 1956 года, Савецкі Саюз уварваўся ў Венгрыю, і ёй было рэкамендавана ляцець у Нью-Ёрку і звярнуцца да Генеральнай асамблеі ААН ад імя Венгрыі. У рэшце рэшт яна пасялілася ў Лондане, Вялікабрытанія, дзе яна канцэнтруецца на напісанні і рэдагаванню сацыялістычных выданняў. У 1962 годзе Вярхоўны суд Венгрыі прысудзіў ёй трохгадовы турэмны тэрмін за антыдзяржаўную дзейнасць завочна.
Анна Кетлі памёрла 7 верасня 1976 года ў Бланкенберге, Бельгія.
У кастрычніку 1990 года яе прах быў вернуты ў Венгрыю і пахаваны. Поўная рэабілітацыя Анны Кетлі адбылася 7 ліпеня 1994.

Катэгорыя:Палітыкі Венгрыі
Катэгорыя:Венгерскае паўстанне 1956 года
Marmaronetta angustirostris

**Marmaronetta angustirostris** — птушка сямейства качыных (*Anatidae*).

## Агульная характарыстыка 
Птушка трохі драбней Anas formosa, маса гэтай качкі складае 400—600 г. Апярэнне самца і самкі шаравата-бурае са светлымі плямкамі.

## Распаўсюджанне 
Від распаўсюджаны ад Іспаніі да Цэнтральнай Азіі. Агульная колькасць гэтых качак ацэньваецца ў 50-55 тысяч. У Расіі, як мяркуецца, гэты від сустракаўся ў Прыкаспіі і дэльце Волгі (да 1920 года нават гнездаваўся). Аднак пасля 1984 года ніводнай сустрэчы з гэтымі качкамі ў межах Расіі зафіксавана не было. Зімоўкі віду знаходзяцца ў Паўночнай Афрыцы, Іране, Іраку, Пакістане і паўночнай Індыі. Ахоўваецца ў Гірканскім нацыянальным парку, Барсакельмескім запаведніку, Якуцкім заапарку, Парку дзікай прыроды імя Дарэла, нацыянальным парку Ішкель.

## Лад жыцця 
Ціхія, даверлівыя і маларухомыя птушкі. Яны плаваюць, даволі глыбока пагрузіўшыся ў ваду і, прыпадняўшы ўгору хвост, добра ныраюць. Часта садзяцца на дрэвы. Засяляе парослыя трыснягом невялікія азёры, салёныя і прэсныя, з хмызнякамі і дрэвамі па берагах. Гняздуецца на зямлі і на дрэвах, у дуплах або ў гнёздах іншых птушак. У кладцы ад 7 да 12 яек. На зімоўцы сустракаецца на буйных вадаёмах.

### Харчаванне 
Харчуецца пераважна дробнымі бесхрыбтовымі, якія жывуць ля вады і на плыткаводдзі.

## Прычыны скарачэння колькасці 
Галоўнай прычынай няўхільнага скарачэння колькасці віду з'яўляецца паляванне і знішчэнне натуральнага асяроддзя іх пражывання — дробных зарослых расліннасцю вадаёмаў.

## Літаратура 
* Красная книга Рф М.: АСТ 2001
* Жизнь животных т.6 Птицы М.: Просвещение 1986

## Спасылкі 
* Позвоночные животные России: Мраморный чирок 

Катэгорыя:Птушкі Еўразіі
Катэгорыя:Качыныя
Альберт Вагаршакавіч Азаран

{{Гімнаст
| імя             = Альберт Азаран
| выява     = Albert Azaryan stamp.jpg
| пол             = мужчынскі
| поўнае імя      = Альберт Вагаршакавіч Азаран
| грамадзянства  =  → 
| клуб            = Спартак (Ерэван)
| дата нараджэння   = 
| месца нараджэння    = 
| гады кар'еры    = 1946 — 1960
| медалі = 

{
       
}
{
     
}
}}
**А́льберт Вагарша́кавіч Азаран** (; ) — савецкі гімнаст, трохразовы алімпійскі чэмпіён, чатырохразовы чэмпіён свету, двухразовы чэмпіён Еўропы, адзінаццаціразовы чэмпіён СССР. Заслужаны майстар спорту СССР (1954). Заслужаны трэнер Армянскай ССР (1966). Заслужаны дзеяч фізічнай культуры і спорту Армянскай ССР (1967). Суддзя міжнароднай катэгорыі (1970). Выступаў за «Спартак» (Ерэван).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 11 лютага 1929 года ў Гянджы.

Альберту Азарану было 14 гадоў, калі памёр яго бацька, і яму давялося дапамагаць маці. Ён стаў працаваць у кузні. Толькі ва ўзросце сямнаццаці гадоў ён пачаў займацца гімнастыкай.

Азаран быў наймацнейшым гімнастам свайго часу ў практыкаваннях на кольцах. З сярэдзіны пяцідзясятых гадоў «крыж», які выконваў Азаран, завецца «Крыж Азарана».

З 1952 па 1962 гады Азаран адзінаццаць разоў станавіўся чэмпіёнам СССР, у тым ліку восем разоў у практыкаванні на кольцах. У 1954 і 1958 гадах Азаран быў чэмпіёнам свету ў практыкаваннях на кольцах, а ў 1956 і 1960 гадах — чэмпіёнам Алімпійскіх гульняў.

Пасля сканчэння спартыўнай кар’еры Азаран кіраваў школай гімнастыкі ў Ерэване, а таксама займаўся судзействам міжнародных спаборніцтваў. Сын Альберта Азарана, Эдуард Азаран у складзе зборнай СССР быў чэмпіёнам маскоўскай Алімпіяды ў камандных спаборніцтвах.

У 2000 годзе спартыўнымі журналістамі Арменіі Альберт Азаран быў прызнаны лепшым армянскім спартсменам XX стагоддзя. У 2004 і 2008 гадах яму быў давераны права несці сцяг Арменіі на цырымоніі адкрыцця Алімпійскіх гульняў у Афінах і Пекіне. У наш час Альберт Азаран узначальвае Федэрацыю гімнастыкі Арменіі.

## Узнагароды 
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга,
* ордэн «Знак Пашаны».

## Спасылкі 
* Альберт Азарян на sportinfo.am 
* Альберт Азарян 
* 
* 

Катэгорыя:Гімнасты СССР
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па спартыўнай гімнастыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па спартыўнай гімнастыцы
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па спартыўнай гімнастыцы
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад СССР
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1956 года
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 1956 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1960 года
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 1960 года
Катэгорыя:Заслужаныя трэнеры Армянскай ССР
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Ерэвана
Парламенцкія выбары ў Грэнландыі (2005)

**Парламенцкія выбары ў Грэнландыі** — выбары ў парламент Грэнландыі, якія прайшлі 22 лістапада 2005 г. Па выніках выбараў сацыял-дэмакратычная партыя Наперад перамагла набраўшы большасць галасоў.

## Вынікі 
**Вынікі выбараў у парламент Грэнландыі, якія прайшлі 22 лістапада 2005 г.**
|-
!style="background-color:#E9E9E9" align=left colspan=2|Партыі
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|Галасы
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|%
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|Мандаты
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|% +/-
!style="background-color:#E9E9E9" align=right|Места +/−
|-
|bgcolor="#E4251A"|
|align=left|Наперад (*Siumut*)
|align="right" |8 861
|align="right" |30.68
|align="right" |10
|align="right" |+1.88
|align="right" |
|-
|bgcolor="black"|
|align=left|Дэмакраты (*Demokraatit*) 
|align="right" |6 595
|align="right" |22.83
|align="right" |7
|align="right" |+6.73
|align="right" |2
|-
|bgcolor="red"|
|align=left|Народная супольнасць (*Inuit Ataqatigiit*)
|align="right" |6 516
|align="right" |22.56
|align="right" |7
|align="right" |+16.10
|align="right" |1 
|-
|bgcolor="#1B3665"|
|align=left|Салідарнасць (*Atassut*)
|align="right" |5 528
|align="right" |19.14
|align="right" |6
|align="right" |-1.28
|align="right" |1
|-
|bgcolor="blue"|
|align=left|Беспартыйныя
|align="right" |1 385
|align="right" |4.79
|align="right" |1
|align="right" |-1.87
|align="right" |
|-
|align=left style="background-color:#E9E9E9" colspan=2|Усяго (яўка 74.86 %)
|width="75" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|29,139
|width="30" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|100
|width="30" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|31
|width="30" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|—
|width="30" align="right" style="background-color:#E9E9E9"|0
|-
|align=left colspan=9|Крыніца: Election Passport, Parties & Elections 
|}

Катэгорыя:Выбары ў Грэнландыі
Катэгорыя:Лістапад 2005 года
Катэгорыя:Падзеі 22 лістапада
Катэгорыя:Выбары 2005 года
Гордан Байнаі

**Гордан Дзьёрдзь Байнаі** (; нар. , Сегед) — венгерскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Прэм'ер-міністр Венгрыі (14 красавіка 2009 — 29 мая 2010).

У 2008—2009 гадах займаў пасаду міністра нацыянальнага развіцця і эканомікі Венгрыі, у 2007—2008 — міністра мясцовага самакіравання і рэгіянальнага развіцця, у 2006—2007 — узначальваў Нацыянальнае агенцтва па развіцці. У 2006 годзе быў старшынёй савета дырэктараў і прэзідэнтам кіруючай кампаніі міжнароднага аэрапорта Будапешта, а ў 2000—2005 гадах — генеральным дырэктарам інвестыцыйнай кампаніі Wallis Rt.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Венгрыі
Ерэванскі ўніверсітэт «Айбусак»

**Ерэванскі Універсітэт «Айбусак»**  — адна з першых прыватных ВНУ незалежнай Арменіі.

## Гісторыя 
Ерэванскі Універсітэт Айбусак быў заснаваны ў 1990 г. акадэмікам Л. Аруцюнянам і такім чынам стаў адной з першых прыватных ВНУ незалежнай Арменіі. Універсітэт атрымаў дзяржаўную акрэдытацыю ў 2001 г. Выпускнікі ўніверсітэта паспяхова працуюць як у Арменіі, так і за мяжой — у СНД, Еўропе, ЗША і т. д

## Факультэты 
Універсітэт мае шэсць факультэтаў:

# Медычны факультэт
# Факультэт міжнародных адносін
# Факультэт дызайну
# Факультэт эканомікі
# Гуманітарны факультэт
# Юрыдычны факультэт

## Навука 
Стадыя: ступень бакалаўра (4 гады), магістр (2 гады): студэнтамі ўніверсітэта робяцца як грамадзяне Арменіі, так і замежныя грамадзяне. Адукацыя праводзіцца на трох мовах: армянскай, рускай і англійскай, па выбары студэнта.

## Спасылкі 
* http://www.academedu.org/ 

* https://www.facebook.com/groups/haybusak/

Катэгорыя:Універсітэты Ерэвана
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з рускай мовай навучання
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з армянскай мовай навучання
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:З’явіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:1990 год у Ерэване
Базіліка Паладыяна

**Базі́ліка Паладыя́на** () — будынак у гістарычным цэнтры Вічэнцы (Венета, Італія), размешчаны на .

## Гісторыя 
Першая пабудова датуецца XV стагоддзем, яна называлася Палацца-дэла-Раджонэ і была спраектавана Даменіка да Венецыя на аснове двух старых палацаў. Будынак быў выкананы ў гатычным стылі і служыў месцам пасяджэнняў гарадскога савета, а на першым паверсе размяшчалася некалькі крам. Гатычны фасад палацца быў выкананы з чырвонага мармуру, які дагэтуль бачны за прыбудовай, зробленай пазней Паладыа.  вышынёй 82 м, пабудаваная не пазней за 1172 г., рабіла будынак заўважным з любога пункта горада. На вежы знаходзяцца пяць званоў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Андрэа Паладзіа
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Вічэнцы
Катэгорыя:Славутасці Вічэнцы
Катэгорыя:Палацы Італіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1614 годзе
Катэгорыя:1614 год у Італіі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні ў паладыянскім стылі
Прэзідэнцкія выбары ў ЗША (2012)

**Прэзідэнцкія выбары ў ЗША 2012 года** праходзілі 6 лістапада, у аўторак, і былі 57-мі выбарамі прэзідэнта Злучаных Штатаў Амерыкі. Дзеючы прэзідэнт Барак Абама з Дэмакратычнай партыі разам з віцэ-прэзідэнтам Джо Байдэнам быў абраны на другі тэрмін з невялікім адрывам перамогшы кандыдата ад Рэспубліканскай партыі губернатара штата Масачусетс Міта Ромні і яго кандыдата ў віцэ-прэзідэнты спікера Палаты Прадстаўнікоў Пола Раяна з Вісконсіна.
Прэзідэнцкія выбары ў ЗША
Катэгорыя:Выбары 2012 года
Катэгорыя:Лістапад 2012 года
Катэгорыя:Падзеі 6 лістапада
Вахтанг Рубенавіч Дарчынян

**Вахтанг (Вік) Рубенавіч Дарчынян** (, ; нар. 7 студзеня 1976, Кіравакан, Армянская ССР) — армянскі баксёр, чатырохразовы чэмпіён Арменіі (1997—2000), прызёр чэмпіянату Еўропы (1998), Кубка свету (1998) і Гульняў добрай волі (1998) сярод аматараў, чэмпіён свету ў найлягчэйшай вагавай катэгорыі па версіі IBF (2004—2007), абсалютны чэмпіён свету ў 2-й найлягчэйшай вагавай катэгорыі (2008—2009) сярод прафесіяналаў. З 2008 па 2010 гады з'яўляўся чэмпіёнам свету ў 2-й найлягчэйшай вагавай катэгорыі па версіях WBA і WBC.

## Спасылкі 
* 
* 
* Афіцыйны сайт 
* Профіль на сайце телеканала Showtime
* Вик Дарчинян намерен завоевать 11 чемпионских поясов 
* «Разъяренный бык» из Ванадзора 
* Нокаут приходит сам

Катэгорыя:Баксёры Арменіі
Катэгорыя:Баксёры 1990-х
Катэгорыя:Баксёры 2000-х
Катэгорыя:Баксёры 2010-х
Катэгорыя:Баксёры на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 года
Катэгорыя:Баксёры найлёгкай вагавай катэгорыі
Катэгорыя:Баксёры другой найлёгкай вагавай катэгорыі
Катэгорыя:Баксёры паўлёгкай вагавай катэгорыі
Катэгорыя:Чэмпіёны Міжнароднай баксёрскай федэрацыі
Катэгорыя:Чэмпіёны Сусветнай баксёрскай асацыяцыі
Катэгорыя:Чэмпіёны Сусветнага баксёрскага савета
Лібертарыянская партыя ЗША

**Лібертарыянская партыя** () — лібертарыянская палітычная партыя ЗША, якая выступае за грамадзянскія свабоды, знешняе неўмяшальніцтва, Laissez-faire і скасаванне дзяржавы ўсеагульнага дабрабыту.

## Зноскі 

Катэгорыя:Палітычныя партыі ЗША
Datis nuperrime

**Datis Nuperrime** — энцыкліка Папы Рымскага Пія XII, апублікаваная 5 лістапада 1956 года. У гэтай энцыкліцы Папа выказаў шкадаванне ў сувязі з сумнымі падзеямі ў Венгрыі і асуджае прымяненне гвалту. Назва паходзіць ад першых словаў дакумента, у перакладзе: У нядаўняй энцыкліцы (маецца на ўвазе *Laetamur admodum*).

Асноўнай прычынай публікацыі энцыклікі была рэакцыя на савецкую інтэрвенцыю ў Венгрыю і падаўлення венгерскага паўстання 1956. Усяго некалькі дзён таму Папа выдаў энцыкліку *Laetamur admodum*, у якой ён выказаў надзею на ўстанаўленне міру, справядлівасці і свабоды ў гэтай краіне. Гэтая надзея згасла пасля навін аб уварванні замежнай арміі. Папа прызнае, што аплаквае і асуджае гэтыя трагічныя падзеі. Спасылаючыся на біблейскую гісторыю пра Каіна і Авель, напісаў: «Кроў венгерская нацыя заклікае да Бога!». Дала Папа выказаў меркаванне, што сацыяльны парадак не павінен будавацца на кровапраліцці, таму што сапраўдны свет заўсёды грунтуецца на прынцыпах справядлівасці, свабоды і міру. Ён выказаў надзею на тое, што палітыкі пакладуць канец несправядлівасці і злачынстваў. Пій XII сказаў, што моліцца за ахвяраў і заклікаў да малітвы ўсіх каталікоў.

Гэта апошняя і самая сумная з трох энцыклік Пія XII пра сітуацыю ў Венгрыі ў 1956 годзе. Раней былі выдадзеныя *Luctuosissimi Eventus* і *Laetamur admodum*. Яны выразам вялізнага цікавасці Папы да падзеяў у камуністычных краінах, асабліва да лёсу мясцовых цэркваў і вернікаў. Гэтыя і іншыя дакументы падкрэсліваюць не толькі барацьба Апостальскай Сталіцы з камуністычнай сістэмай, якую Пій XII визнанив адным з найбуйнейшых ворагаў хрысціянства, але і вялікую занепакоенасць Папы лёсам сваёй заняволенай паствы. Яны маюць вялікае маральнае значэнне, асабліва ўлічваючы частае маўчанне дэмакратычных краін Захаду да падзеяў у камуністычных краінах.

## Спасылкі 
* Testo dell’enciclica in italiano
* Text der Enzyklika (englisch)

Катэгорыя:Папскія энцыклікі
Катэгорыя:Венгерскае паўстанне 1956 года
За свабоду і праўду

[thumb|250px|Помнік аўтару звароту «За свабоду і праўду» [Іштван Біба|Іштвану Бібе ў Будапешце.]]
**«За свабоду і праўду»** () — апошні заклік кааліцыйнага ўрада Венгерскай Народнай Рэспублікі падчас венгерскага паўстання 1956 года. 4 лістапада 1956 года з заклікам, якая атрымала назву «За свабоду і праўду», да венгерскаму народу звярнуўся Дзяржаўны міністр урада Імрэ Надзя Іштван Біба, які ў той час адзіны з чыноўнікаў заставаўся ў будынку Парламента ў Будапешце і чакаў немінучы арышт савецкімі войскамі. Ён заклікаў не прызнаваць законнай уладай савецкую ваенную адміністрацыю і пастаўлены ёю ўрад, а «выкарыстаць у адносінах да іх усё формы пасіўнага супраціву за выключэннем выпадкаў, калі гаворка ідзе пра харчовае забеспячэнне і камунальнае абслугоўванне Будапешта».

## Гісторыя 
Пасля ўварвання Савецкай арміі ў Венгрыю, на досвітку 4 лістапада 1956 года Імрэ Надзь накіраваўся ў Савецкае пасольства ў Будапешце для перамоваў, але не вярнуўся. Раніцай дзяржаўны міністр Золтан Тылдзі, Іштван Сабо і Іштван Біба сабраліся ў будынку Парламента, але калі савецкія войскі акружылі будынак Золтан Тілдзі выйшаў на перамовы з імі. Была дасягнутая дамоўленасць, што падраздзяленні Чырвонай арміі акупуюць будынак толькі пасля таго, як яго пакінуць усе мірныя жыхары і цяпер.

Аўтар звароту Іштван Біба аказаўся адзіным членам Кабінета міністраў, які застаўся на сваёй пасадзе ў будынку парламента і, такім чынам, лічыў сябе адзіным прадстаўніком венгерскага ўрада на той момант. Пазней Біба быў ненадоўга затрыманы, але затым адпушчаны.

Заклік Іштвана Біба зачытала ад імя венгерскага ўрада на Генеральнай Асамблеі ААН афіцыйны прадстаўнік Венгрыі ў ГА ААН Анна Кетлі.

## Змест звароту 
У звароце Біба заяўляў, што венгерскі ўрад не імкнуўся праводзіць антысавецкую палітыку і адхіліў абвінавачванні ў тым, што паўстанне было арганізавана фашыстамі. Ён адзначыў, што венгерскі ўрад быў у стане абмежаваць ахлакратыю і менавіта ўмяшальніцтва замежнай арміі стала галоўнай прычынай беспарадкаў.

Іштван Біба заклікаў не прызнаваць законнай уладай савецкую ваенную адміністрацыю і яе марыянеткавы ўрад, выкарыстоўваць дадзеныя ўсе формы негвалтоўнага супраціўлення і грамадзянскага непадпарадкавання, але не грамадзянскай вайны. Пазней Біба сцвярджаў, што ён не заклікаў да ўзброенага супраціву, таму што ён у той час знаходзіўся ва ўрадзе ўсяго адзін дзень і быў не ў курсе ваеннай абстаноўкі.

У звароце Біба таксама заклікаў вялікія сусветныя дзяржавы і ААН абараніць суверэнітэт і свабоду венгерскай нацыі ў адпаведнасці з Статутам Арганізацыі ААН.

## Спасылкі 
*  

Катэгорыя:Венгерскае паўстанне 1956 года
Катэгорыя:Гістарычныя дакументы
Катэгорыя:Свабода
Катэгорыя:Падзеі 4 лістапада
XEL-1

**Sony XEL-1** — першы ў свеце, серыйна які выпускаецца OLED-тэлевізар карпарацыі Sony.

## Аб тэлевізары 
* Матрыца: OLED
* Дыяганаль экрана: 11 цаляў (27 см)
* Суадносіны бакоў экрана: 16:9
* Дынамічная кантраснасць: 1 000 000:1
* Убудаваны лічбавай прыемнік: MPEG4 AVC HD
* Выкарыстоўваюцца тэхналогіі: Fine-Motion, Super Top Emission, Live Colour Creation, x.v.Colour ™
* Спажываная магутнасць: 39 Вт (у рэжыме працы); 0,8 Вт (у рэжыме чакання)
* Інтэрфейс: XrossMediaBar™

* Раздробны кошт у ЗША: 2499,99 даляраў

## Факты 
* Sony XEL-1 прадаваўся ў Японіі з канца 2007 года.
* У ЗША гэты тэлевізар з'явіўся ў пачатку 2008 года.
* У 2009 годзе ён пачаў прадавацца ў Еўропе.

## Гл. таксама 
* OLED
* LED TV
* Спіс гандлёвых марак Sony

## Спасылкі 
* XEL-1 на сайце SONY
* XEL-1 на сайце SONY Style 

Катэгорыя:Sony
Эвелін Кейс

**Эвелін Кейс** (; 20 лістапада 1916 — 4 ліпеня 2008) — амерыканская актрыса.

## Біяграфія 
Эвелін Луіза Кейс нарадзілася ў невялікім мястэчку Порт-Артур у штаце Тэхас. У юнацтве яна выступала ў царкоўным хоры, а ў 18 гадоў падпісала кантракт з прадзюсарам Сесіль дэ Мэла на здымкі ў кіно. Спярша яна выканала некалькі эпізадычных роляў у фільмах катэгорыі «В» на кінастудыі «Paramount Pictures», а ў 1939 годзе ў фільме «Знесеныя ветрам» сыграла невялікую, але сваю самую знакамітую ролю, Сьюлін О’Хара, сястру Скарлет.

У 1956 годзе Эвелін пакінула здымкі ў кіно, з’явіўшыся затым на экранах толькі некалькі разоў у невялікіх ролях у кінафільмах і тэлесерыялах.

У 1977 годзе яна апублікавала аўтабіяграфію «Малодшая сястра Скарлет О’Хара: Маё яркае жыццё ў Галівудзе і за яго межамі».

## Асабістае жыццё 
Эвелін чатыры разы выходзіла замуж:

Бартон Бэйнбрыдж (1938—1940) (смерць мужа). Чарлз Відар (1943—1945) — рэжысёр, шлюб з якім скончыўся разводам. Джон Х’юстан (1946—1950) — акцёр і рэжысёр, разам з якім яна ўяла за сына мексіканскага хлопчыка Пабла. Арці Шоў (1957—1985) — музыкант (развод). Эвелін памерла ад раку 4 ліпеня 2008 года ў сваім доме ў Мантэсіта, непадалёк ад Санта-Барбары. Сваякі паведамілі пра смерць актрысы толькі праз тыдзень.

Катэгорыя:Актрысы ЗША
Катэгорыя:Памерлі ад раку маткі
Ламберта Дзіні

**Ламберта Дзіні** (; нар. 1 сакавіка 1931, Фларэнцыя, Італія) — італьянскі эканаміст і палітык, Старшыня Савета міністраў Італіі ў 1995—1996.

## Біяграфія 
Атрымаўшы эканамічную адукацыю ў Фларэнцыі, Дзіні ў 1959 пачаў працу ў Міжнародным валютным фондзе, дзе ў 1976—1979 займаў пасаду выканаўчага дырэктара па Італіі, Грэцыі, Партугаліі і Мальце. Перайшоўшы ў 1979 у Банк Італіі, ён ў 1993 разглядалася на пост яго дырэктара пасля пераходу Карла Адзельо Чампі на пасаду старшыні ўрада, але быў адпрэчаны на карысць Антоніа Фацио у тым ліку з-за думкі Чампі. У траўні 1994 Дзіні, сыдучы з банка, заняў пасаду міністра фінансаў ва ўрадзе Сільвіё Берлусконі. Аднак ужо праз сем месяцаў з-за рознагалоссяў з лідарам Лігі Поўначы Умберта Босі ўрад пайшоў у адстаўку, і Дзіні быў запрошаны сфармаваць новы ўрад. Атрымаўшы падтрымку ўсіх левых партый, акрамя Партыі Камуністычнага адраджэння, а таксама Лігі Поўначы, Дзіні страціў падтрымку правых і ў выніку сфармаваў тэхнічнае ўрад, якое праіснавала да новых выбараў ў 1996.

Сфармаваўшы партыю «Італьянскае абнаўленне», Дзіні быў абраны ў Палату дэпутатаў, прыняў удзел у левай кааліцыі «Аліва» і ўвайшоў ва ўрад Рамана Продзі ў якасці міністра замежных спраў, займаючы гэтую пасаду да 2001. У 2001 Дзіні быў абраны ў Сенат і ўваходзіў затым у склад Канвенцыі па выпрацоўцы Еўрапейскай канстытуцыі. У 2007 ён утварыў новую ліберальную партыю Ліберальныя дэмакраты, стаўшы яе старшынёй, падтрымаў вотум недаверу ў Сенаце ўраду Продзі ў 2008 і ўступіў у кааліцыю Берлусконі «Народ свабоды».

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Італіі
Катэгорыя:Міністры фінансаў Італіі
Малы (фільм)

**«Малы»** () — амерыканскі нямы сямейны фільм 1921 года, першая поўнаметражная рэжысёрскі праца Чарлі Чапліна.

## Сюжэт 
Маці-адзіночка (Эдна Пёрвиэнс) пакідае нованароджанага дзіцяці ў багатым аўтамабілі ў надзеі забяспечыць яму лепшае жыцьцё. Аднак аўтамабіль зганяюць два бандыта. Выявіўшы дзіця на заднім сядзенні, яны пакідаюць яго паміж памыйных бакаў на сметніку ў трушчобах.

Дзіцяці выпадкова знаходзіць які жыве ў трушчобах Валацуга (Чарлі Чаплін). Зусім не падазраючы, што рабіць з немаўлём, але не жадаючы пакідаць яго на памыйніцы, ён спрабуе падкінуць яго ў чужую дзіцячую калыску, аддаў іншым людзям, але нічога з задуманага яму не ўдаецца. У рэшце рэшт Валацуга вырашае аднесці дзіцяці да сябе ў каморку.

Праходзіць пяць гадоў. Малы (Джэкі Куган) падрос і дапамагае валацуга па гаспадарцы — яны разам зарабляюць на жыццё. Малы разбівае шкло ў вокнах, а «выпадкова» апынуўся побач шкляр-Валацуга ставіць новыя. Так працягваецца, пакуль іх не ловіць на месцы злачынства паліцэйскі. Ўцёкі ад паліцыі, бойкі з мясцовымі хуліганамі, напаўгалодныя існаванне — жыццё Валацугі і Маляняці нельга назваць лёгкай, але яны выдатна разумеюць адзін аднаго і жывуць сапраўднай сям’ёй, як бацька і сын.

Аднак неўзабаве хлопчык захворвае. Запрошаны лекар выяўляе, што хлопец не усыноўленых і з’яўляецца па сутнасці беспрытульнікаў. Ён паведамляе аб гэтым у «Грамадства заступніцтва беспрытульным дзецям», і чыноўнікі пад аховай паліцыі прыходзяць у каморку Валацугі, сілай адбіраюць у яго Маляняці і вязуць у кузаве грузавіка. Валацуга даганяе аўтамабіль, амаль цудам вяртае Маляняці і хаваецца з ім у начлежцы.

У гэты час маці Маляняці, якая стала за гэты час вядомай актрысай, змяшчае ў газеце аб’ява: які знайшоў яе сына абяцана ўзнагароджанне. Аб’яву трапляецца на вочы гаспадару ночлежке, дзе хаваюцца Малы і Валацуга. Ноччу, калі Валацуга засынае, гаспадар скрадае дзіцяці і адносіць яго ў паліцэйскі ўчастак.

Прачнуўшыся і не знайшоўшы Малога, Валацуга кідаецца шукаць яго, але беспаспяхова. Змучаны, ён засынае на ганку сваёй каморкі, дзверы якой пазакалочаны і апячатаныя. Яму сніцца сон, што ён і Маляня памерлі і патрапілі ў Рай. У Раі усё гэтак жа, як і ў жыцці — тыя ж трушчобы, толькі якое панура белымі кветкамі, тыя ж вандроўныя сабакі, тыя ж бандыты і паліцыянты, толькі ва ўсіх у іх цяпер белыя балахоны і анёльскія крылы. Усе паводзяць сябе добра, ніхто Валацугу і Маляняці не крыўдзіць. Аднак па недаглядзе апостала Пятра ў Рай пранікаюць чэрці, якія правакуюць дэбош. Анёл-паліцэйскі спрабуе навесці парадак, пачынае страляць і «забівае» Валацугу, дасылаючы яго назад на Зямлю.

Валацуга прачынаецца ад таго, што яго ухапіў за каўнер паліцэйскі. Яго кідаюць у паліцэйскую машыну і вязуць не ў турму, як можна было чакаць, а ў нейкі багаты асабняк. Тут яго чакаюць шчаслівыя і ўдзячныя Малы і яго мама.

## У ролях 
* Чарлі Чаплін — Валацуга
* Джэкі Куган — Малы
* Эдна Пёрвиэнс — Маці-адзіночка
* Карл Мілер — Чалавек
* Літа Грэй — Анёл

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Уільям Уіндам

**Уільям Уіндам** (; 10 мая 1827 — 29 студзеня 1891) — амерыканскі палітык, член Рэспубліканскай партыі, 33-і і 39-ы міністр фінансаў ЗША.

## Біяграфія 
Уільям Уіндам нарадзіўся ў акрузе Бельмант, штат Агая. У 1850 годзе атрымаў юрыдычную адукацыю, а ў 1852 годзе Уіндам быў абраны пракурорам акругі Кнокс, Агая. У 1855 годзе ён пераязджае ў тэрыторыю Мінесота і пасяляецца ў горадзе Уінона.

4 сакавіка 1859 года Уіндам становіцца членам Палаты прадстаўнікоў ад Рэспубліканскай партыі. У 1870 годзе, у сувязі са смерцю сенатара Дэніэла Нортана, Уіндам становіцца сенатарам. Ён займаў гэты пост з 15 ліпеня 1870 па 22 студзеня 1871 года, пакуль яго месца не заняў Стэрнс. З 1881 па 1883 зноў быў сенатарам і старшынёй камітэта па міжнародных адносінах.

У сакавіку 1881 года прэзідэнт Джэймс Гарфілд прызначыў Уільяма Уіндама на пасаду міністра фінансаў ЗША. Пасля смерці Гарфілда Уіндам захаваў свой пост пры новым прэзідэнце, Чэстэры Артуры. Пасля адстаўкі ў 1883 годзе вярнуўся да юрыдычнай практыкі. У 1889 годзе Уільям Уіндам другі раз стаў міністрам фінансаў, пры Бенджаміне Гарысане.

Памёр Уільям Уіндам 29 студзеня 1891 года, быў пахаваны на могілках Рок-Крык у Вашынгтоне.

## Спасылкі 
* Біяграфія

Катэгорыя:Міністры фінансаў ЗША
Міклаш Гімеш

**Міклаш Гімеш** (23 снежня 1917, Будапешт — 16 чэрвеня 1958) — венгерскі журналіст і палітык, які браў актыўны ўдзел у Венгерскім паўстанні 1956 года. Ён быў пакараны смерцю разам са прэм'ер-міністрам Венгрыі Імрэ Надзем і міністрам абароны Венгерскай Народнай Рэспублікі Палам Малетэрам у 1958 годзе па абвінавачванні ў здрадзе, але пасля быў рэабілітаваны ў 1989 годзе.

## Спасылкі 
* Paul Harmat: *Freud, Ferenczi und die ungarische Psychoanalyse* Edition Diskord, Tübingen 1988, ISBN 3-89295-530-1. Übersetzung von: Harmat Pál: ISBN 3-926567-04-X

Катэгорыя:Журналісты Венгрыі
Катэгорыя:Венгерскае паўстанне 1956 года
Гобліны

]]
**Гобліны** () — звышнатуральныя чалавекападобныя стварэнні, якія жывуць, згодна з заходнееўрапейскай міфалогіі, у падземных пячорах і не пераносяць сонечнае святло. Гобліны з’яўляюцца адной з разнавіднасцяў фей, або духаў прыроды, такіх як піксі або гномы.

## Этымалогія 
Слова паходзіць ад старанармандскай , якое ўзыходзіць да  ад .

Зліццём слоў *гоблін* і *хоб* утварылася слова *хобгоблін*. У Англіі хобгоблін выконвае функцыі дамавіка.

## Выгляд 
Выгляд апісваецца па-рознаму, але пэўна адно, гобліны — адны з самых пачварных стварэнняў у еўрапейскай міфалогіі. Яны антрапаморфныя, але рост вар’іруецца ад фута да двух метраў. Зрэшты, гобліны ўмеюць ператварацца ў людзей, але тры элемента іх знешнасці застаюцца нязменнымі: доўгія вушы, страшныя, падобныя на каціныя, вочы, і доўгія кіпцюры на руках. Вушы гобліны хаваюць пад шапку, кіпцюры — у пальчаткі, а вось вочы ім ніяк не схаваць, таму, паводле падання, пазнаць іх можна па вачах.

## У літаратуры 
Па версіі англійскага казачніка Джорджа Макдональда, калісьці гобліны жылі на паверхні і былі такімі ж, як і людзі. Але кароль, які кіраваў тады, за нешта іх не палюбіў і ім давялося хавацца. За доўгія стагоддзі, праведзеныя пад зямлёй, гэтыя людзі моцна змяніліся і іх сталі называць гоблінамі.

У творы «Хобіт, або Туды і назад» Джона Рональда Руэл Толкіна, гобліны выродлівыя істоты пад два метры вышынёй, якія перасоўваюцца на чатырох канечнасцях. Раса гоблінаў — другарадныя злыдні аповеду.

У творы «Уладар Пярсцёнкаў» (Толкін) гобліны — выродлівыя істоты чалавечага росту, якія з’яўляюцца ў захопленай сталіцы гномаў, у Морыі, якія перашкаджаюць семярым героям і ўмеюць лазіць па калонах і сценах.

## Гл. таксама 
* Хобгоблін
* Вэттэ
* Дуэнде
* Кобальд
* Шубін
* Оркі
* Запаведнік гоблінаў (фантастычная аповесць)
* Калікантзарос — гобліны з фальклору народаў поўдня Еўропы

## Заўвагі 

## Спасылкі 
* Бестыярыюм: Гобліны
* «Зялёныя чалавечкі» Гобліны і іх родзічы  — часопіс «Мир фантастики»

Катэгорыя:Міфалогія
Джозеф Міка

**Джозеф Міка** (; 6 жніўня 1920, Вечэш, Венгрыя — 28 красавіка 2008) — венгерскі і амерыканскі кінааператар. Міка атрымаў магчымасць здымаць падзеі венгерскага паўстання 1956 года. На кінастужку задакумэнтаваў жорсткае падаўленне паўстання савецкімі войскамі, злачынствы супраць мірнага насельніцтва. Калі ўлада даведалася аб наяўнасці тых плёнак, баючыся за сваю свабоду і жыццё, Міка з сям’ёй вымушаны быў бегчы з краіны. Ён звярнуўся па дапамогу ў паольства ЗША. Плёнкі Міка адправілі дыпламатычнай поштай. Самога Міка з сям’ёй пераправілі ваенна-транспартнай авіяцыяй у ЗША.

Пасля працы над некалькімі малабюджэтнымі фільмамі, Джозеф Міка пакінуў кінаіндустрыю і стаў паспяховым бізнесменам у Санта-Моніцы, штат Каліфорнія. Пасля аднаўлення дэмакратыі ў Венгрыі быў ганараваны Прэміі венгерскага ўрада за выдатныя дасягненні і Прэміі Героя Свабоды, а таксама атрымаў крыж Ордэна за заслугі.

Вядомы таксама сваёй працай над фільмамі «Садыст» (1963) і «Вар’яцтва свабоды» (2006). Быў двойчы жанаты. Памёр 28 красавіка 2008 у Лос-Анджэлесе, штат Каліфорнія, ЗША.

## Спасылкі 
* Biography for Joseph Miko 
* Emlékezés az 1956-os forradalomra 
* Elhunyt Joseph Mikó, 1956 operatőre
* Elhunyt Joseph Mikó 
* Meghalt Joseph Mikó, az 56-os forradalom operatőre — Népszabadság Online •11 May 2008  
* J. S. Miko — Filmed Hungarian Revolution — The Washington Post May 15, 2008
* Joe Miko — Hungry for Freedom 

Катэгорыя:Венгерскае паўстанне 1956 года
Катэгорыя:Кінааператары ЗША
Катэгорыя:Кінематограф Венгрыі
Падарожжа (фільм, 1959)

**Падарожжа**() — гістарычная меладрама 1959 амерыканскага рэжысёра Анатоля Літвака пра падзеі, звязаныя з венгерскім паўстаннем 1956 года.

## Сюжэт 
Будапешт 1956 года. У краіне бушуе паўстанне. Група выхадцаў з ЗША, Вялікабрытаніі, Германіі, Ізраіля і Францыі, спрабуе пакінуць горад, захоплены савецкімі войскамі. Сярод іх - венгерскі дысідэнт, якога пераследуе паліцыя, Пол (Джэйсан Робардс). Аэрапорт зачынены, і яны вымушаныя дабірацца да мяжы з Аўстрыяй аўтобусам. А на мяжы іх затрымлівае савецкі маёр. Сураў (Юл Брынер) цягне час і не жадае адпускаць пасажыраў, асабліва бежанку Дыяну (Дэбара Кэр). Дыяна і Пол любяць адзін аднаго, і яна поўная рашучасці абараніць сваю тайну. Маёр Сураў падазрае, што сярод пасажыраў аўтобуса хаваецца паўстанец, але не ведае хто менавіта. Дыяну, нават супраць яго волі, прыцягвае складаны характар савецкага афіцэра-пагранічніка. На працягу фільма раскрываецца развіццё складаных адносін дзвюх моцных асоб.

## Гл. таксама 
* Мост у Андау, кніга
* Дзеці славы, фільм

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Фільмы 1959 года
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы ЗША
Акім Паўлавіч Карпенка

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Акім Паўлавіч Карпенка
|дата нараджэння  = 17.09.1915
|месца нараджэння = вёска , Лоеўскі раён, Гомельская вобласць
|дата смерці      = 10.09.1974
|месца смерці     = 
|выява            = 
|подпіс           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1933—1955
|званне           = 
|род войскаў      = авіяцыя
|пасада           = 
|частка           = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{ 
 
-
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}

**Акім Паўлавіч Карпенка** (1915—1974) — палкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944 год).

## Біяграфія 
Акім Карпенка нарадзіўся 4 (па новаму стылю — 17 верасня 1915 у вёсцы Лоеў (цяпер — гарадскі пасёлак у Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці). Пасля заканчэння дзевяці класаў школы працаваў токарам у судамеханічнай школе. У 1933 годзе Карпенка быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі. У 1936 годзе ён скончыў 5-ю Ленінградскую ваенную школу авіятэхнікаў па ўзбраенню, у 1940 годзе — Чкалаўскае ваеннае авіяцыйнае вучылішча штурманаў і Кіравабадскія курсы штурманаў звенняў. З чэрвеня 1941 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны.

Да лістапада 1943 года гвардыі маёр Акім Карпенка быў  эскадрыллі 5-га гвардзейскага авіяпалка, 50-й авіядывізіі  . Да таго часу ён здзейсніў 266 баявых вылятаў на штурмоўку вялікіх колькасцяў баявой тэхнікі і жывой сілы ворга, яго ваенных аб'ектаў, прычыніўшы яму вялікую шкоду.

Быў таксама ўзнагароджаны двума ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнамі Аляксандра Неўскага, Айчыннай вайны 1-й ступені, двума ордэнамі Чырвонай Зоркі, шэрагам медаляў.

Жонка Акіма Карпенкі — Герой Савецкага Саюза 

На Алеі герояў-землякоў у гарадскім пасёлку Лоеў А. П. Карпенка ўсталяваны помнік.

## Літаратура 
* 
* Навечно в сердце народном. 3-е изд., доп. и испр. — Минск, 1984.

Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Міклаш Такач

**Міклаш Такач** (, Сомбатхей,  — , Сомбатхей, ) — венгерскі лесавод і сацыял-дэмакратычны палітык.

## Пачатак дзейнасці 
М. Такач вучыўся ў Акадэміі лясной гаспадаркі ў Дзьёры і пасля яе заканчэння працаваў на пасадзе ляснога інспектара спачатку ў Чэпрэзі, а затым у іншых венгерскіх гарадах.

У перыяд міжваеннага дваццацігоддзя ён апублікаваў шэраг артыкулаў і нарысаў па лясной гаспадарцы і пчалярства ў венгерскіх і нямецкіх перыядычных выданнях.

У 1945 годзе, калі ўрад Ферэнца Салашы размясціў свой штаб ля К'ёзега, М. Такачу атрымалася выратаваць жыцці многіх яўрэяў і ваеннапалонных.

## Палітычная дзейнасць 
Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны М. Такач стаў членам Венгерскай сацыял-дэмакратычнай партыі. Ён прымаў удзел у распрацоўцы аграрнай рэформы ў Венгрыі.

У 1948 годзе з-за прыхільнасці дэмакратыі і вяршэнства закона М. Такача разам з Аннай Кетлі) быў выключаны з Сацыял-дэмакратычнай партыі. Партыя пад ціскам кіраўніцтва Венгрыі павінна была пайсці на саюз з камуністамі. Таму стаяла задача выключыць з партыі М. Такача і іншых правых сацыял-дэмакратаў.

У 1950-я ён быў некалькі разоў арыштаваны і закатаваны ва Упраўленні дзяржаўнай бяспекі Венгрыі.

## Удзел у Венгерскім паўстанні 
Падчас Венгерскага паўстання М. Такач прыняў удзел у рэарганізацыі незалежнай сацыял-дэмакратычнай партыі, за якую ён быў арыштаваны пасля падзення паўстання.

Такач памёр у 1967 годзе ў горадзе яго нараджэння.

## Літаратура 
* Népszava
* Kőszeg és Vidéke

Катэгорыя:Венгерскае паўстанне 1956 года
Катэгорыя:Палітыкі Венгрыі
Грыгор Арамавіч Гурзадзян

**Грыго́р Ара́мавіч Гурзадзя́н** (; 15 кастрычніка 1922, Багдад, Каралеўства Ірак — 22 лютага 2014, Ерэван, Арменія) — савецкі і армянскі астрафізік. Акадэмік АН Арменіі, кіраўнік армянскага цэнтра па касмічных даследаваннях. Член Міжнароднага астранамічнага саюза.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў армянскай сям’і ў сталіцы Ірака — Багдадзе. У 1939 годзе паступае ў Ерэванскі політэхнічны інстытут. У 1944 годзе робіцца аспірантам пад кіраўніцтвам Віктара Амбарцумяна па астрафізіцы. Знаходзіўся ў першасным навуковым штаце Бюраканскай абсерваторыі з дня яе заснавання ў 1946 годзе. У 1955 годзе робіцца доктарам фізіка-матэматычных навук. З 1957 года — прафесар.

Працаваў у сферы касмічнай астрафізікі і касмічнага прыборабудавання.

У канцы 1950-х група навукоўцаў з Бюраканскай абсерваторыі на чале з доктарам фізіка-матэматычных навук Грыгорам Гурзадзянам прыступіла да прац па стварэнні астрафізічнай апаратуры для працы ў касмічных умовах. Дэтэктар, створаны імі для вывучэння рэнтгенаўскага выпрамянення сонечнай кароны, быў усталяваны на балістычнай ракеце, першы запуск якой адбыўся 19 лютага 1961 года на сакрэтным ракетным палігоне Капусцін Яр. У 1960-я гады групай Гурзадзяна былі створаны і запушчаны ракетныя абсерваторыі серыі К-К2, К3, К4, развіты многія прынцыпы касмічнага прыборабудавання, стабілізацыі платформы тэлескопа ў касмічных умовах з дапамогай зорных датчыкаў. У гэты ж час была ўтворана лабараторыя і канструктарскае бюро ля сяла Гарні (пазней — Інстытут касмічнай астраноміі), які пачатак ствараць тэлескопы і абсерваторыі. Першай арбітальнай абсерваторыяй стаў «Арыён-1», ён быў усталяваны на першай касмічнай станцыі Салют-1. У снежні 1973 года, спраектаваная Грыгарам Гурзадзянам і яго калектывам, пазаатмасферная астрафізічная абсерваторыя «Арыён-2» на пілатаваным касмічным караблі «Саюз-13» была выведзена ў космас. Менавіта тады былі ўпершыню атрыманы спектраграмы слабых зорак, планетарнай туманнасці, якія выявілі цэлы шэраг не вядомых у той час фактаў. Грыгор Гурзадзян быўшы членам-карэспандэнтам (з 1965 года), а потым і акадэмікам АН Армянскай ССР (з 1986 года), з 1969 па 1977 гады з’яўляўся навуковым кіраўніком СКБ «Астра». Пазней, з 1977 па 2002 год кіраваў Гарнійскім косма-астрафізічным інстытутам.

У 2001 годзе Грыгор Гурзадзян быў ганаровым госцем, адзіным з краін СНД на святкаванні 40-годдзя палёту Гагарына ў Зорным мястэчку. У тым жа 2001 годзе на тэрыторыі інстытута ў Гарні быў створаны Музей космасу, у адкрыцці якога ўзялі ўдзел вядомыя навукоўцы, паэты, кіраўнікі акрэдытаваных у Арменіі дыпламатычных місій, лётчык-касманаўт, двойчы Герой Савецкага Саюза, вядомы навуковец, член-карэспандэнт Расійскай акадэміі навук Валянцін Лебедзеў. На падоранай ім кнізе, што расказвае пра працу ў космасе, Лебедзеў напісаў: *Вялікаму сыну армянскага народа, які праклаў шлях у касмічную навуку. З глыбокай павагай і падзякай. Ваш вучань*

## Спасылкі 
* http://garni-cosmos.com/ 

Катэгорыя:Астраномы СССР
Катэгорыя:Астраномы XX стагоддзя
Мядзельская кафля

**Мядзельская кафля** — архітэктурна-дэкаратыўная кераміка сярэдзіны — 2-й паловы 16 ст. з г. Мядзел. Мясцовыя майстры выраблялі тэракотавую і паліваную кафлю (найчасцей ужывалі карычневую, зялёную, празрыстую паліву і белую эмаль). Найбольш раннія — каробчатыя кафлі, якія адціскалі ў драўляных або гліняных формах, мелі заглыбленую вонкавую пласціну з квадратнай высокай рамкай па краі і высокую румпу. Выраблялі таксама паліхромныя паясныя, карнізныя кафлі, «каронкі», «гарадкі», дэкараваныя рэльефным геаметрычным арнаментам, сюжэтнымі кампазіцыямі на рэлігійную тэматыку, з выявамі чалавека, міфалагічных істот і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларуская кафля
Катэгорыя:Гісторыя Мядзела
Уладзімір Сямёнавіч Мурахвер

**Уладзімір Сямёнавіч Мурахвер** () — беларускі мастак дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва. Заслужаны дзеяч мастацтва Беларусі (1990). Муж Л. М. Мягковай.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 5 снежня 1931 года ў г. Ананьеў Малдаўскай Аўтаномнай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі.

У 1952 годзе скончыў Ташкенцкае мастацкае вучылішча.

У 1959 годзе скончыў Ленінградскае вышэйшае мастацка-прамысловае вучылішча імя Мухінай па спецыяльнасці «Мастацкая кераміка, мастацкая апрацоўка шкла».

У 1959 годзе па размеркаванні быў накіраваны на шклозавод «Нёман» у Бярозаўку, дзе працаваў да 2000 года, у тым ліку ў 1966 па 1973 гадах — на пасадзе галоўнага мастака. Узначальваў мастацкі аддзел, мастацка-эксперыментальную лабараторыю завода.

Памёр 2 студзеня 2017 года ў г. Бярозаўка Гродзенскай вобласці.

## Творчасць 
Працуючы на шклозаводзе «Нёман», стварыў больш за тысячу вырабаў са шкла, большасць з якіх была ўкаранёна ў масавую вытворчасць і выпускаецца ў цяперашні час. У вольны час займаўся жывапісам і графікай, работы экспанаваліся ў музеях, на шматлікіх міжнародных выставах, гандлёва-прамысловых кірмашах.

З 1960 года — удзельнік мастацкіх выстаў.

Творы захоўваюцца ў зборах Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь, Гродзенскага гісторыка-археалагічнага музея, Лідскага гісторыка-мастацкага музея, гістарычнага музея ў Смаленску, музея прыкладнога мастацтва ў Санкт-Пецярбургу, музея-сядзібы Кускова, музея шкла ў Даніі, у прыватных калекцыях Беларусі, Украіны, Германіі, ЗША і Польшчы.

## Галерэя 

Выява:Vintage glass NEMAN MUSEUM Euphrosyne of Polack.jpg|thumb|Еўфрасіння Полацкая
Выява:Vintage_glass_NEMAN_MUSEUM_Our_Lady_with_Child.jpg|thumb|Маці Божая з дзіцем

## Узнагароды 
* Ганаровая грамата Вярхоўнага Савета БССР (1975),
* залаты медаль на выстаўцы шкла і фарфору ў г. Ябланец (Чэхаславакія, 1979),
* заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1990),
* сярэбраны медаль Акадэміі мастацтваў СССР (1990).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Мюрыц

**Мю́рыц** () — возера ў Германіі, самае вялікае ў Мекленбургскім паазер'і.

Плошча паверхні 117 км². Глыбіня да 33 м. Плошча вадазбору больш за 663 км². Катлавіна ледавіковага паходжання. Размешчана паміж градамі марэн, злучана пратокамі з суседнімі азёрамі (Плаўэр-Зэ і інш.). Сцёк у раку Эльдэ. Суднаходства, рыбалоўства. Арніталагічны запаведнік (заснаваны ў 1931 годзе) — месца гнездавання жураўлёў, лебедзя-шыпуна, арлана-белахвоста, скапы. На паўночным беразе — горад Варэн.

## Літаратура 
*  — С. 63.

## Спасылкі 
* Dokumentation von Zustand und Entwicklung der wichtigsten Seen Deutschlands 
* Müritz-Nationalpark
* Lake Müritz // Encyclopædia Britannica

Катэгорыя:Азёры Германіі
Катэгорыя:Геаграфія Мекленбурга-Пярэдняй Памераніі