open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Маслоўская

**Маслоўская** — жаночая форма прозвішча Маслоўскі.

## Вядомыя носьбіты 
* Анастасія Паўлаўна Маслоўская — беларуская лёгкаатлетка
* Вера Ігнатаўна Маслоўская — беларуская грамадска-палітычная і культурная дзяячка
* Ганна Іванаўна Маслоўская — Герой Савецкага Саюза
* Надзея Паўлаўна Маслоўская (нар. 1955) — беларускі філолаг, мовазнавец.
Лягніцкая дыяцэзія

**Лягніцкая дыяцэзія ** (, ) — дыяцэзія Рымска-Каталіцкай царквы з цэнтрам у горадзе Лягніца ў Польшчы. З'яўляецца суфраганам Уроцлаўскай архідыяцэзіі і ўваходзіць у склад Уроцлаўскай мітраполіі. Створана Папам Рымскім Янам Паўлам ІІ у 1992 годзе. 

## Спасылкі 

Катэгорыя:Рэлігія ў Польшчы
Катэгорыя:1992 год у Польшчы
Ліндлі Мілер Гарысан

**Ліндлі Мілер Гарысан** (; 28 лістапада 1864 — 19 кастрычніка 1932) — амерыканскі юрыст і дзяржаўны дзеяч, ваенны міністр ЗША ў кабінеце Вудра Вільсана з 1913 па 1916 год.
## Крыніцы
Халакост у Лепельскім раёне

За час акупацыі да канца 1942 года практычна ўсе яўрэі Лепельскага раёна былі забітыя, а нешматлікія ацалелыя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Яўрэяў у раёне забівалі ў Лепелі, Камені, Крыўцах і мноства іншых месцаў. 

Немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, стварылі на тэрыторыі раёна 2 гета:
* Каменскае (лета 1941 — 17 верасня 1941, закатаваныя і забітыя каля 200 чалавек),
* Лепельскае (ліпень 1941 — 28 лютага 1942, забітыя больш за 2500 чалавек).

У Лепельскім раёне 1 чалавек — Ардыновіч Варвара — быў удастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*» — за выратаванне Штайльман (Іхільчык) Алы Самуілаўны ў Лепелі.

Помнікі забітым яўрэям раёна ўстаноўлены ў Камені і Лепелі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Лепельскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Лепельскага раёна
Квашаніна

**Квашаніна**, размоўнае **халадзец**, **студзень**, **застудзіны**, **юха** — застылы адвар з галавы і ног свінні ці каровы — традыцыйная мясная страва, вядомая па ўсёй Беларусі.

Свіныя ногі, хвост, часткі галавы (лыч, вушы) чысцяць, мыюць, сякуць на кавалкі, вараць у падсоленай вадзе. Дадаюць моркву, цыбулю, з другой паловы XX і ў XXI стст. таксама перац і лаўровы ліст. Вараць доўга, пакуль мяса ўпарыцца і адстане ад касцей. Потым мяса вымаюць, выбіраюць з яго косці, рэжуць, дадаюць дробна пакрышаны сыры часнок. Раскладваюць мяса па місках, заліваюць працэджаным булёнам (юшкай) і ставяць у халоднае месца, каб застыла.

Пасыпаюць кропам, пятрушкай, перцам, ядуць з хрэнам, гарчыцай.

Раней гатавалі на вяселле і іншыя святы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Беларуская кухня
Софія Пятроўна Самуэль

**Софія Пятроўна Самуэль** (нар. , в. Еськавічы, Нясвіжскі раён, Мінская вобласць) — беларускі гісторык, энцыклапедыст. Заслужаны работнік культуры Беларусі (1988).

## Біяграфія 
Нарадзілася  года ў вёсцы Еськавічы Нясвіжскага раёна Мінскай вобласці.

Скончыла ў 1966 годзе БДУ. 3 1969 года ў выдавецтве «Беларуская Энцыклапедыя»; загадчыца рэдакцый, у 1992—1996 гадах намесніца галоўнага рэдактара. Аўтар артыкулаў па гісторыі Беларусі, адзін з рэдактараў і складальнікаў шэрагу энцыклапедычных выданняў, у т.л. гісторыка-дакументальных хронік «Памяць».

## Узнагароды 
Лаўрэатка Дзяржаўнай прэміі Беларусі 1990 года за выданне «Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі». Заслужаны работнік культуры Беларусі (1988).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Энцыклапедысты Беларусі
Беларуская энцыклапедыя (сайт)

**Беларуская энцыклапедыя** — беларускі энцыклапедычны сайт, які распрацоўваецца Нацыянальнай акадэміяй навук Беларусі. Тэксты ў прадстаўлены на беларускай і рускай мовах, плануецца пераклад на англійскую мову. Праект фінансуецца дзяржавай.

У 2021 г. для стварэння і работы энцыклапедычнага сайта пад назвай «Беларуская энцыклапедыя» ў структуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі арганізаваны Цэнтр энцыклапедычных выданняў (ЦЭВ).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Універсальныя энцыклапедыі
Катэгорыя:Беларускія энцыклапедыі
Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Беларусі
Катэгорыя:2021 год у Беларусі
Катэгорыя:Інтэрнэт-энцыклапедыі
Шатландскі кант

**Шатландскі кант** (саманазва — *Cant*), таксама **шатландска-цыганская** або **шатландска-ромская** (), — арго-мова шатландскіх «вандроўцаў», качавой этнічнай супольнасці, па выяве жыцця падобнай з ромамі, аднак па паходжанні карэнныя шатландцы. Гэта змешаная мова, заснаваная на шатландска-германскай, з уключэннямі лексікі ромскай і шатландскай гэльскай моў.

## Класіфікацыя 
Ад 25 да 35 % лексікону канта складаюць словы, якія трапілі з паўночных гаворак цыганскай мовы праз шлюбы «вандроўцаў» з . У шэрагу выпадкаў у цэнтральнай частцы Шатландыі кант змяшчае да 50 % ромскіх слоў. Тым не менш, першапачаткова па сваім паходжанні шатландскія «вандроўнікі» былі аўтахтоннай групай, якая паходзіць ад шатландскіх горцаў, іх не варта блытаць з брытанскімі «».

Па сваёй граматычнай структуры і базавай лексіцы шатландскі кант захоўвае ўсе прыкметы германскіх моў. Нарэшце, запазычанні з шатландскай гэльскай у розных гаворках складаюць ад 0,8 % да 20 %.

## Лексіка 
### Архаічная германская лексіка 
Шатландскі кант змяшчае шматлікія паняцці, якія вымерлі ў сучаснай шатландска-германскай мове — такія, як *mowdit* «пахаваны», *mools* «зямля» (абодва паходзяць ад слова *muild(s)*), *gellie* (ад *gailey*, ), «хаціна».

### Уплыў гэльскай мовы 
Сярод запазычанняў з шатландскай гэльскай:
* *cluishes* «вушы» (, датыў ад *cluas* «вуха»)
* *shain* «дрэнны» ( «стары»)

### Ромскі ўплыў 
Некаторыя прыклады лексікі ромскай мовы:
* *gadgie* «мужчына» (цыг.: *gadžó* «не цыган»)
* *pannie* «вада» (цыг.: *paní*)

## Гл. таксама 
* Шэлта

## Крыніцы 
Катэгорыя:Змяшаныя мовы
Катэгорыя:Мовы Вялікабрытаніі
Абразеева

**Абразе́ева** () — колішняя вёска на тэрыторыі Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці, знішчаная нямецка-фашысцкімі акупантамі разам з жыхарамі ў час Вялікай Айчыннай вайны.

Знаходзілася за 1,5 км на захад ад аграгарадка Сар’я. Перад вайной у вёсцы жылі 49 чалавек.

У час карнай аперацыі «Зімовае чараўніцтва» 16 лютага 1943 г. гітлераўцы загубілі 36 жыхароў і спалілі вёску (13 двароў).

Пасля вайны не адрадзілася.

У 1982 г. на месцы вёскі насыпаны курган, на яго вяршыні ўстаноўлены абеліск. Вёска ўвекавечана ў мемарыяльным комплексе «Хатынь».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
*
Давід Рая

**Давід Рая Марцін** (; ) — іспанскі футбаліст, брамнік англійскага клуба «Арсенал» і нацыянальнай зборнай Іспаніі.

## Дасягненні 
**Брэнтфард**
* Плэй-оф Чэмпіёншыпа: 2021

**Іспанія**
* Чэмпіён Еўропы: 2024
* Пераможца Лігі нацый УЕФА: 2023

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Іспаніі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Іспаніі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Арсенал Лондан
Катэгорыя:Ігракі ФК Брэнтфард
Катэгорыя:Ігракі ФК Блэкберн Роверс
Румынска-венгерскія адносіны

**Румынска-венгерскія адносіны** (, )— двухбаковыя адносіны паміж Румыніяй і Венгрыяй . Адносіны паміж краінамі пачаліся ў Сярэднявеччы . Абедзве краіны ўстанавілі свае адносіны ў 1920 годзе. Аднак абодва бакі ўсё яшчэ спрачаюцца з-за Трансільваніі, рэгіёну на паўночным захадзе Румыніі, які быў часткай Венгрыі да 1920 года. 

## Гістарычныя адносіны 
Гістарычныя адносіны паміж Румыніяй і Венгрыяй былі вельм дрэннымі. Адным з ключавых канфліктаў былі венгерска-валашскія войны, якія адбываліся ў XIV і XV стагоддзях. 

Венгерскія каралі неаднаразова спрабавалі падпарадкаваць Валахію, што прыводзіла да доўгіх і крывавых канфліктаў. Напрыклад, у 1369 годзе венгерскі кароль Людовік I Вялікі пачаў вайну супраць валашскага князя Уладзіслава I, што прывяло да значных страт з абодвух бакоў.

У XX стагоддзі адносіны паміж Румыніяй і Венгрыяй заставаліся напружанымі. Пасля Першай сусветнай вайны і распаду Аўстра-Венгерскай імперыі, Трыянонскі дагавор 1920 года замацаваў за Румыніяй Трансільванію, што выклікала незадаволенасць Венгрыі. Другая сусветная вайна таксама пагоршыла адносіны паміж краінамі. У 1940 годзе Другі Венскі арбітраж перадаў Паўночную Трансільванію Венгрыі, што выклікала новыя канфлікты, напрыклад забойства ў Севернай Трансільваніі.

Пасля вайны, у перыяд сацыялізму, адносіны паміж краінамі заставаліся напружанымі. У 1970-х і 1980-х гадах дыпламатычныя спрэчкі працягваліся, асабліва з-за пытанняў этнічнай асіміляцыі венграў у Румыніі. У 1980-я гады венгерскі ўрад выказваў занепакоенасць наконт жорсткага абыходжання з венгерскай меншасцю ў Трансільваніі, што яшчэ больш пагоршыла адносіны.

## Адносіны зараз 
25 ліпеня 2015 года прэм'ер-міністр Венгрыі Віктар Орбан наведаў Трансільванію, спрэчную тэрыторыю паміж Венгрыяй і Румыніяй. Пасля візіту прэм'ер-міністр Венгрыі апублікаваў фота ў Фэйсбуку, у тым ліку металічныя эмблемы і драўляныя значкі з выгравіраванымі картай, сцягамі і геральдыкай «Вялікай Венгрыі», якія прадаюцца ў Трансільваніі, дадаўшы подпіс: «Для нас гэта Еўропа на кану". Выявы выклікалі абурэнне ў Міністэрстве замежных спраў Румыніі, якое назвала дзеянні Орбана рэвізіянізмам . 

## Зноскі 

Катэгорыя:Міжнародныя адносіны
Катэгорыя:Палітыка Румыніі
Катэгорыя:Румына-венгерскія адносіны
Аляксандр Васілевіч Яфрэмаў

**Аляксандр Васілевіч Яфрэмаў** (нар. , Ніжагародская вобласць, РСФСР) — беларускі рэжысёр тэатра і кіно, педагог. Народны артыст Беларусі (2011). Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі, лаўрэат спецыяльнай прэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2001, 2010). Гран-пры Нацыянальнага тэлевізійнага конкурсу «Тэлэвяршыня-2010».

## Біяграфія 
У 1976 годзе скончыў рэжысёрскі факультэт УДІКа (да гэтага вучыўся на акцёрскім факультэце Горкаўскага тэатральнага вучылішча). З 1976 года працуе на «Беларусьфільме» (у 2005—2006 гг. з’яўляўся генеральным дырэктарам кінастудыі).

Яфрэмавым створаны шэраг рэжысёрскіх работ у ігравым кіно: «Давай пожэнімся» (1982), «Эказмен на дырэктара» (1986), «Наш чалавек у Сан-Рэма» (1991), «Павадыр» (2001), «Дунечка» (2004). За стварэнне фільма «Павадыр» Аляксандр Яфрэмаў атрымаў спецыяльную прэмію Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь дзеячам культуры і мастацтва 2001 г.

Тэлефільм «Рифмуется с любовью» быў прызнаны лепшай рэжысёрскай работай на X Міжнародным кінафестывалі «Брыганціна» (Бярдзянск, Украіна). Мастацкі фільм «Снайпер: Зброя адплаты» атрымаў бронзавы медаль XVI Мінскага міжнароднага кінафестывалю «Лістапад», а таксама спецыяльныя прызы Парламенцкага сходу Саюза Беларусі і Расіі «За вернасць маральным ідэалам у кінамастацтве» і Савета Федэрацыі падчас правядзення X Міжнароднага кінатэлефоруму «Разам» (Ялта, Украіна). За стварэнне шматсерыйных тэлевізійных фільмаў ваенна-патрыятычнай тэматыкі «Снайпер: Зброя адплаты» і «Замах» прысуджана спецыяльная прэмія Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь дзеячам культуры і мастацтва 2010 г. Спецыяльным прызам кінаканцэрна «Масфільм» адзначана дэтэктыўная тэлевізійная стужка «Немец».

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С.320
* Культура Беларусі : энцыклапедыя : [у 6 т.]. — Мінск, 2015. — Т. 6. — С.482
Віктар Ігаравіч Васільеў

**Віктар Ігаравіч Васільеў** (нар. ) — беларускі акцёр, у 2008—2024 гадах — старшыня Саюза кінематаграфістаў Беларусі. Заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь (2020). Медаль Францыска Скарыны (4 жніўня 2014 года).

## Біяграфія 
З 1976 года працаваў на Свярдлоўскай студыі тэлебачання асвятляльнікам, механікам здымачнай тэхнікі, асістэнтам рэжысёра. У 1983 годзе паступіў у Свярдлоўскі дзяржаўны інстытут тэатра і кіно. У 1987 годзе працаваў у Свярдлоўскім тэатры драмы (акцёр).  

У 1989 годзе запрошаны ў Мінск у Тэатр драмы і камедыі, потым у Альтэрнатыўны тэатр. З 2002 года працуе акцёрам тэатра і кіно на Нацыянальнай кінастудыі «Беларусьфільм». З 2013 года працуе дацэнтам кафедры рэжысуры кіно БДАМ. З 2014 года працуе ў маладзёжным тэатры Мінска.
З 2008 па 2024 старшыня Рэспубліканскага грамадскага аб’яднання «Беларускі саюз кінематаграфістаў», з’яўляецца членам экспертнай рады па кінематаграфіі Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь, член праўлення Гільдыі акцёраў кіно.
## Спасылкі 
* Профіль на сайце Беларускага дзяржаўнага маладзёжнага тэатра 
* «Самое главное — оставаться простым человеком»: беседа с председателем Союза кинематографистов Виктором Васильевым 
* Актер Виктор Васильев отмечает 65-летний юбилей

Катэгорыя:Акцёры Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Беларускай акадэміі мастацтваў
Аляксандр Якаўлевіч Карпаў

**Алякса́ндр Я́каўлевіч Ка́рпаў** (, вёска Харынская, Разанская губерня РСФСР — 15 студзеня 1998, Мінск, Беларусь) — казахстанскі і беларускі кінарэжысёр, сцэнарыст і акцёр. Заслужаны дзеяч мастацтваў Казахскай ССР (1964), Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР (1985).

## Жыцьцяпіс 
Займаўся ў драматычным гуртку гарадскога клуба Рашаль. У 1939—1941 гадах навучаўся ў Калінінскім тэатральным вучылішчы. Стаў кіраўніком тэатральнага калектыву ў Рашалі.

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Сябра КПСС з 1943 года.

У 1945—1949 гадах — мастацкі кіраўнік Палацаў культуры ў местах Рашалі і Кашыры.

У 1956 годзе скончыў рэжысёрскі факультэт УДІКа (майстэрня Рыгора Рашаля і Юрыя Генікі). Працаваў рэжысёрам кінастудыі «Казахфільм», з 1968 года — «Беларусьфільм». Сабра Саюза кінематаграфістаў Беларусі, з 1981 годзе — 1-ы сакратар і сакратар праўлення.

Пахаваны на Маскоўскіх могілках Мінска.

## Фільмаграфія 
### Акцёр 
* 1960 — Цішыня — *Сафонаў*
* 1975 — Доўгія вёрсты вайны — *камдыў*
* 1982 — Асабістыя рахункі

### Рэжысёр 
* 1957 — Наш любы лекар (разам з Шакенам Айманавым)
* 1958 — Далёка ў горах
* 1960 — Цішыня
* 1961 — Сплаў
* 1963 — Сказ пра маці
* 1968 — Дарога ў тысячу вёрстаў
* 1970 — Белая зямля
* 1972 — Заўтра будзе позна
* 1975 — Доўгія вёрсты вайны
* 1980 — Шлюбная ноч
* 1982 — Асабістыя рахункі
* 1989 — Ягоны батальён

### Сцэнарыст 
* 1968 — Дарога ў тысячу вёрстаў
* 1980 — Шлюбная ноч
* 1992 — Пайсці і не вярнуцца

## Прэміі і ўзнагароды 
* Ордэн Айчыннай вайны II ступені
* Заслужаны дзеяч мастацтваў Казахскай ССР (1964)
* Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР (1985)
## Крыніцы
Апольская дыяцэзія

**Апольская дыяцэзія ** (, ) — дыяцэзія Рымска-Каталіцкай царквы з цэнтрам у горадзе Аполе ў Польшчы. Створана Папам Рымскім Паўлам VI у 1972 годзе. З'яўляецца суфраганам Катавіцкай архідыяцэзіі і ўваходзіць у склад Катавіцкай мітраполіі з 1992 года. 

## Спасылкі 

Катэгорыя:Рэлігія ў Польшчы
Катэгорыя:1972 год у Польшчы
Бельска-Жывецкая дыяцэзія

**Бельска-Жывецкая дыяцэзія ** (, ) — дыяцэзія Рымска-Каталіцкай царквы з цэнтрам у горадзе Бельска-Бяла ў Польшчы. З'яўляецца суфраганам Кракаўскай архідыяцэзіі і ўваходзіць у склад Кракаўскай мітраполіі. Створана Папам Рымскім Янам Паўлам ІІ у 1992 годзе. 

## Спасылкі 

Катэгорыя:Рэлігія ў Польшчы
Катэгорыя:1992 год у Польшчы
Оскемен-1 (станцыя)

**Станцыя Оскемен-1** (), да 2017 года — *Зашчыта* (руск. і ), — чыгуначная станцыя Казахстанскіх чыгунак, размешчаная ва Усць-Каменагорску.

## Гісторыя 
Будынак вакзала быў узведзены ў 1938—1939 гадах.

У снежні 2012 года на станцыі прайшоў капітальны рамонт будынка.

Пастановай Урада Рэспублікі Казахстан ад 29 лістапада 2017 года, станцыя Зашчыта была перайменавана ў станцыю Оскемен-1.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Усць-Каменагорск
Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Казахстана
Ігар Аляксандравіч Леднік

**Ігар Аляксандравіч Леднік** () — беларускі палітычны актывіст, палітычны зняволены ў Беларусі. У 2022 годзе асуджаны на тры гады пазбаўлення волі за «паклёп на прэзідэнта» Аляксандра Лукашэнку ў артыкуле ў газеце БСДП пра тое, што саўдзел рэжыму Лукашэнкі ў расійскай агрэсіі супраць Украіны пагражае суверэнітэту Беларусі. У турме здароўе Ігара Ледніка сур’ёзна пагоршылася, ён памёр у зняволенні пасля аперацыі на страўнікава-кішачнага тракце.

## Біяграфія 
Сябра Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі (БСДП). Затрыманы 12 красавіка 2022 года і асуджаны на тры гады пазбаўлення волі за «паклёп на прэзідэнта» Аляксандра Лукашэнку ў артыкуле ў партыйным часопісе БСДП, дзе сцвярджаў, што саўдзел рэжыму Лукашэнкі ў расійскай агрэсіі супраць Украіны пагражае суверэнітэту Беларусі. У маі 2022 года праваабарончы цэнтр «Вясна» і іншыя беларускія праваабарончыя арганізацыі прызналі яго палітычным зняволеным.

Паводле сяброў БСДП, Леднік выступаў за скасаванне Саюзнай дзяржавы Беларусі і Расіі і лічыў, што Беларусь парушае Будапешцкі мемарандум. Ён таксама лічыў, што разагнанне Вярхоўнага Савета Беларусі 13-га склікання прывяло да ўсталявання ў Беларусі дыктатуры і падарвала бяспеку ў рэгіёне.

Беларуская прэзідэнтка-элект у выгнанні Святлана Ціханоўская абвінаваціла ў смерці Ледніка ўлады Беларусі. Яна заявіла, што ўлады ведалі пра яго інваліднасць, калі адправілі ў калонію, а яго прозвішча было ўнесена ў спіс людзей, якія павінны быць вызваленыя па стане здароўя або ўзросту. Пра смерць Ледніка Ціханоўская напісала ў Telegram, назваўшы яе «несправядлівасцю і неймавернай трагедыяй», а таксама «рэжым забівае ў турмах беларусаў, якія хацелі змяніць жыццё ў сваёй краіне да лепшага».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дысідэнты Беларусі
Катэгорыя:Памерлі ў турмах Беларусі
Катэгорыя:Асобы, прызнаныя палітычнымі зняволенымі праваабарончым цэнтрам «Вясна»
Наезд на натоўп у Чжухаі (2024)

11 лістапада 2024 года ў кітайскім горадзе  кіроўца пазадарожніка здзейсніў наезд на пешаходаў на бегавой дарожцы ў спартыўным цэнтры «Чжухай Стадыум», у выніку чаго 35 чалавек загінулі і 43 атрымалі раненні. Інцыдэнт стаў самым буйным масавым забойствам у краіне з часоў тэракты ва Урумчы ў маі 2014 года з хуткасцю 70—80 км/г на людзей, якія трэніраваліся на бегавой дарожцы спартыўнага цэнтра. На наступны дзень пасля атакі ў горадзе павінен быў прайсці буйны міжнародны авіясалон, таму ў горадзе былі ўзмоцненыя меры бяспекі. Відэазапісы і рэпартажы пра інцыдэнт падвергліся цэнзуры ў Інтэрнэце, а падрабязнасці пра яе былі апублікаваныя толькі на наступны дзень. Гэта выклікала напружанасць у кітайскіх сацыяльных сетках, людзі былі абураныя затрымкай з публікацыяй падрабязнасцяў.

Меркаваны нападнік, 62-гадовы разведзены мужчына па прозвішчы Фань, быў арыштаваны паліцыяй пры спробе схавацца з месца злачынства. Як мяркуецца, пасля нападу ён паспрабаваў пакончыць з сабой, парэзаўшы шыю і грудзі нажом, але запаў у кому. Палітычны лідар КНР Сі Цзіньпін запатрабаваў сурова пакараць вінаватага.

Смяротны прыгавор Фань Вэйцю быў вынесены 27 снежня. Суд пастанавіў, што падсудны «ўяўляе пагрозу грамадскай бяспецы». Яго ўчынак быў прызнаны «вельмі подлым», а характар ​​злачынства і метады, пры дапамозе якіх яно было здзейснена, «надзвычай кепскімі і жорсткімі». 20 студзеня 2025 года прысуд прыведзены ў выкананне.

## Крыніцы 
Катэгорыя:2024 год у Кітаі
Катэгорыя:Падзеі 11 лістапада
Катэгорыя:Лістапад 2024 года
Катэгорыя:Масавыя забойствы
Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2024 годзе
Халакост у Лёзненскім раёне

За час акупацыі да канца 1942 года практычна ўсе яўрэі Лёзненскага раёна былі забітыя, а нешматлікія ацалелыя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Масавыя забойствы адбываліся ў Лёзне, Бабінавічах, Дабрамыслях, Калышках і мностве іншых месцаў. Напрыклад, толькі ў студзені 1942 года на тэрыторыі Дабрамысленскага сельсавета былі расстраляныя больш за 200 яўрэяў.

Немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, стварылі на тэрыторыі раёна 4 гета:
* у Бабінавічах (верасень 1941 — сакавік 1942, закатаваныя і забітыя сотні чалавек),
* у Дабрамыслях (лета 1941 — сакавік 1942, забітыя ўсе яўрэі мястэчка),
* у Лёзне (ліпень 1941 — 23 лютага 1942, больш за 1000 загінулых),
* у Калышках (лета 1941 — 18 сакавіка 1942, забітыя ўсе яўрэі мястэчка).

У Лёзненскім раёне 11 чалавек былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*»: Дэхцерава Феадосія, Вінаградава Юльяна, Савельева (Вінаградава) Іраіда, Зубава Феадосія, Каралёва (Зубава) Соф’я, Каралёва Праскоўя, Пакульніцкія Іосіф і Яўгена, Мураўёвы Людміла і Ксенія, Барадзіна (Ламаносенка) Тамара.

Помнікі ахвярам генацыду яўрэяў устаноўлены ў Бабінавічах, Дабрамыслях, Калышках, Лёзне.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Лёзненскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Лёзненскага раёна
Хрышчэнне Польшчы

**Хрышчэнне Польшчы** (), таксама **Хрысціянізацыя Польшчы** () — працэс увядзення і наступнага распаўсюджвання хрысціянства на тэрыторыі Польшчы. 

Штуршком да гэтага працэсу стала асабістае хрышчэнне князя Мешка I і значнай часткі яго світы. Цырымонія адбылася 14 красавіка 966 года (паводле Юліянскага календара, што адпавядае 19 красавіка 966 года па Грыгарыянскім). Хаця гісторыкі аспрэчваюць дакладнае месца, найбольш верагоднымі месцамі цырымоніі з'яўляюцца Познань ці Гнезна. Жонка Мешка, Дабрава Багемская, часта разглядаецца як тая асоба, якая моцна паўплывала на рашэнне Мешка прыняць хрысціянства.

Нягледзячы на ​​тое, што распаўсюджанне хрысціянства ў Польшчы заняло стагоддзі, працэс быў у канчатковым выніку паспяховым, бо ўжо праз некалькі дзесяцігоддзяў Польшча ўвайшла ў шэраг еўрапейскіх дзяржаў, прызнаных Святым Прастолам і Свяшчэннай Рымскай імперыяй. На думку гісторыкаў, хрышчэнне Польшчы азначае пачатак польскай дзяржаўнасці. Тым ня менш, хрысціянізацыя была доўгім і цяжкім працэсам, бо большасьць польскага насельніцтва заставалася язычнікамі яшчэ доўгі час.

З прыходам першых місіянераў пачаўся працэс пераняцця заходніх палітычных і культурных узораў — палітычнай і адміністрацыйнай структуры дзяржавы, прававой сістэмы, звычаяў, пісьменства, лацінскай мовы як афіцыйнай і г.д. Гэты працэс працягваўся шмат гадоў і, як следства, прывёў да адаптацыі Польшчы да заходніх мадэляў і ўзораў.

Пра першыя гады дзейнасці місіянераў вядома мала. Біскуп Іардан прыбыў у Польшчу ў 968 годзе. Верагодна, там і раней дзейнічала іншае хрысціянскае духавенства, але пра іх нічога канкрэтнага невядома. Лічыцца, што паміж хрышчэннем князя і прыездам першага біскупа хрысціліся бліжэйшае атачэнне правіцеля, яго дружына і часткова прадстаўнікі манарха на месцах. Прыбыццё біскупа Іардана азнаменавала пачатак больш шырокай місіянерскай дзейнасці пад ягонай эгідай, матэрыяльная і арганізацыйная дапамога якога была неабходная, бо гарантавала эфектыўнасць і хуткасць місіі. Без дапамогі Мешка і дзяржаўнага апарату місія мела б мала шанцаў на поспех.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рэлігія ў Польшчы
Катэгорыя:966 год у Польшчы
Гасціловіч

**Гасціловіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Антон Іосіфавіч Гасціловіч (1902—1975) — савецкі военачальнік, генерал-палкоўнік.
* Зінаіда Геранімаўна Гасціловіч (нар. 1952) — беларуская паэтка, настаўніца.
Дзмітрый Шоркін

**Дзмітрый Шоркін** (нар. ) — украінскі валейбаліст.

## Біяграфія 
Некалькі гадоў падрад выступаў за краснаперакопскую «Крымсоду», з якой быў срэбным прызёрам чэмпіянату Украіны. У міжсезоннасць у 2014 годзе перайшоў у сумскі «Хімпрам-СумДУ» і практычна адразу ж стаў капітанам каманды.

У ліпені 2024 года стаў галоўным трэнерам «Букавіны» Чарнаўцы.

У складзе студэнцкай зборнай краіны гуляў на Сусветнай Універсіядзе ў Казані.

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Беларусі (2): 2015/16, 2014/15
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (3): 2018/19, 2017/18, 2016/17
*   Уладальнік Кубка Беларусі (4): 2017/18, 2016/17, 2015/16, 2014/15
*   Сярэбраны прызёр Кубка Беларусі (1): 2018/19

## Спасылкі 
* Dmytro Shorkin
* Шоркин Дмитрий
* ДМИТРО ШОРКІН — НОВИЙ КАПІТАН ВК «ПРОМЕТЕЙ»

Катэгорыя:Валейбалісты Украіны
Катэгорыя:Валейбольныя трэнеры Украіны
Катэгорыя:Трэнеры «Букавіны» Чарнаўцы
Катэгорыя:Ігракі «Праметэя» Дніпро
Катэгорыя:Ігракі «Жыцічаў» Жытомір
Катэгорыя:Трэнеры «Жыцічаў» Жытомір
Перылавы алей

**Перы́лавы але́й**, CHO — тлусты алей, які атрымліваюць прасаваннем ці экстрагаваннем з насення  (перылы базілікавай, *Perilla ocymoides*).

## Уласцівасці 
Вадкасць ад светла-жоўтага да цёмна-жоўтага колеру. Малекулярная маса 390,55612. Ёдны лік 190—206 (180—196). Тэмпература застывання  −30 °C (каля −30 °C). Шчыльнасць 931 кг/м³ (пры тэмпературы 15 °C).

Мае (па масе): 65—70 % ліналенавай кіслаты, 12—18 (каля 16) % лінолевай кіслаты, 14—23 % алеінавай кіслаты, 6—12 % пальміцінавай кіслаты.

## Выкарыстанне 
Высыхальны алей. Сохне хутчэй за ільняны алей. Выкарыстоўваецца у вытворчасці пакостаў, алейных лакаў і фарбаў, алкідных лакаў. Таксама выкарыстоўваецца пры вырабе паўпразрыстай (падобнай на пергамент) паперы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Перилловое масло CAS#: 68132-21-8; ChemWhat Код: 76350 // База данных химических и биологических препаратов
* *Шевчук О. М., Феськов С. А., Кравченко Е. Н., Федотова И. А., Лейба В. Д., Коростылев А. А.* Изоэгомакетоновый хемотип *Petrilla frutescens* (L.) BRITT. var. *narkinensis* (LOUR.) BRITTON // Бюллетень Государственного Никитского ботанического сада. 2020. Вып. 135. — С. 78—83.

Катэгорыя:Алеі
Сяргей Кіндзінаў

**Сяргей Кіндзінаў** (нар. , Обнінск, Расія) — расійскі валейбаліст.

## Біяграфія 
Скончыў школу № 7 у горадзе Обнінску Калужскай вобласці.

Выхаванец обнінскай валейбольнай школы. Сем гадоў займаўся ў СДЮСШОР Аляксандра Савіна ў трэнера Сяргея Новікава. У пятнаццацігадовым узросце вырашыў пачаць прафесійную кар’еру ў класічным валейболе.

Вучыцца ў Яраслаўскім дзяржаўным педагагічным універсітэце імя К. Д. Ушынскага.

Гуляў за каманду «Яраславіч» і яго фарм-клуба «Будаўнік».

Бронзавы прызёр чэмпіянату Еўропы сярод юніёраў (2009), чэмпіён Еўропы сярод моладзевых камандаў (2010).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Бронзовый призер Чемпионата Европы Сергей Киндинов

Катэгорыя:Валейбалісты Расіі
Катэгорыя:Выпускнікі Яраслаўскага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Обнінску
Валянціна Мікалаеўна Пух

**Валянціна Мікалаеўна Пух** (нар. 17 снежня 1969, с. Пулямец, Любомльскі раён, Валынская вобласць) — беларускі службовец, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь з 2024 года.

## Біяграфія 
Нарадзілася 17 снежня 1969 года ў с. Пулямец Любомльскага раёна Валынскай вобласці (Украіна).

Скончыла Луцкі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Лесі Украінкі па спецыяльнасці «Педагогіка і методыка пачатковага навучання»; Брэсцкі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Менеджмент».

Працавала паштальёнам 3-га класа гарадскога аддзялення паштовай сувязі № 24 г. Брэста, намеснікам начальніка аддзяленняў паштовай сувязі № 24, 16 г. Брэста, старшым інструктарам дзяржаўнага прадпрыемства паштовай сувязі «Брэстаблпошта», начальнікам участка па апрацоўцы і кантролі інфармацыі, інжынерам 1-й катэгорыі, намеснікам начальніка аддзела па эксплуатацыі і бяспецы паштовай сувязі рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства паштовай сувязі «Брэстаблпошта», дырэктарам Брэсцкага філіяла рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства «Белпошта».

У 2024 годзе стала дэпутаткай Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання ад Брэсцкай-Заходняй акругі № 1. Намесніца старшыні Пастаяннай камісіі па дзяржаўным будаўніцтве, мясцовым самакіраванні і рэгламенце.

## Узнагароды 
Узнагароджана нагрудным знакам «Ганаровы работнік сувязі Беларусі».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Катэгорыя:Ганаровыя работнікі сувязі Беларусі
Аляксей Іванавіч Райко

**Аляксей Іванавіч Райко** (нар. 6 лютага 1987, в. Узногі, Баранавіцкі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі чыгуначнік, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь з 2024 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 6 лютага 1987 года ў вёсцы Узногі Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці.

Скончыў Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт па спецыяльнасцях «Бухгалтарскі ўлік, аналіз і аўдыт (у прамысловасці)» і «Правазнаўства»; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне на прадпрыемствах вытворчасці»; Баранавіцкі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Праграмнае забеспячэнне інфармацыйных сістэм».

Працаваў манцёрам пуці ў Баранавіцкай дыстанцыі пуці, бухгалтарам Баранавіцкай дыстанцыі ахоўных лесанасаджэнняў, інжынерам, вядучым інжынерам інфармацыйнага вылічальнага цэнтра, начальнікам аддзела арганізацыйнага забеспячэння, намеснікам начальніка Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі.

Член Беларускай партыі «Белая Русь».

У 2024 годзе стаў дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання ад Баранавіцкай-Заходняй акругі № 5. Член Пастаяннай камісіі па бюджэце і фінансах.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ганаровымі граматамі начальніка УП «Баранавіцкае аддзяленне Беларускай чыгункі», Начальніка Беларускай чыгункі.

## Сям’я 
Выхоўвае сына.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Катэгорыя:Чыгуначнікі Беларусі
Халакост у Мёрскім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Мёрскага раёна былі забітыя. Самыя масавыя забойствы адбываліся ў населеных пунктах Дзісна, Мёры, Блошнікі (цяпер Калінавае), Язна, Лявонпаль, Ліпава-2 (Ліпаўкі-2).

Немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, стварылі на тэрыторыі раёна 3 гета:
* у Дзісне (25 ліпеня 1941 — 14 чэрвеня 1942, каля 4000 загінулых),
* у Мёрах (лета 1941 — 2 чэрвеня 1942, больш за 2000 загінулых),
* у Лявонпалі (лета 1941 — май 1942, як мінімум 120 загінулых).

23 чалавекі з Міёрскага раёна былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*»: сям’я Кодзіс (Баляслаў, Цекла, Марыя (Балабай), Марыя (Піятроўская), Ёзеф і Феліцыя), Іваноў Васіль, Левікіна (Іванова) Ірына, Воранавы Фёдар і Містрыдыя, Пашкевічы Уладзіслаў і Марыля, Сакалоўскія Уладзімір, Лідзія і Стэфа, Дзянісавы Савасцей і Ірына, Кірылава (Дзянісава) Ефрасіння, Дзямешкі Уладзімір, Стэфаніда і Валянціна, Сядлоўскія Дзмітрый і Аляксандра.

У Дзісне ўсталяваныя тры помнікі на месцы расстрэлу яўрэяў.

У Мёрах усталяваны помнік на месцы забойства ахвяр Халакостуа.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Мёрскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Мёрскага раёна
Віталь Мікалаевіч Ракавец

**Віталь Мікалаевіч Ракавец** (нар. 26 лютага 1976, г.п. Іўе, Гродзенская вобласць) — беларускі ляснічы, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь з 2024 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 26 лютага 1976 года ў г.п. Іўе Гродзенскай вобласці.

Скончыў Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Лесаінжынерная справа»; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве прамысловасці».

Працаваў майстрам лесу, памочнікам ляснічага, галоўным інжынерам, дырэктарам Іўеўскага лясгаса.

У 2024 годзе стаў дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання ад Іўеўскай акругі № 54. Член Пастаяннай камісіі па экалогіі і прыродакарыстанні.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ганаровымі граматамі Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, Міністэрства лясной гаспадаркі Рэспублікі Беларусь.

## Сям'я 
Жанаты, мае сына і дачку.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Катэгорыя:Леснікі Беларусі
Святлана Іванаўна Сакалоўская

**Святлана Іванаўна Сакалоўская** (нар. 21 студзеня 1970, п. Кавалёва, Віцебскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі службовец, дэпутатка Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь з 2024 года.

## Біяграфія 
Нарадзілася 21 студзеня 1970 года ў п. Кавалёва Віцебскага раёна Віцебскай вобласці.

Скончыла Мінскі фінансава-эканамічны тэхнікум; Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Фінансы і крэдыт»; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае і мясцовае кіраванне».

Працавала падатковым рэвізорам-інспектарам фінансавага аддзела Цэнтральнага раённага выканаўчага камітэта г. Магілёва; дзяржаўным падатковым інспектарам дзяржаўнай падатковай інспекцыі па Цэнтральным раёне г. Магілёва; эканамістам, намеснікам загадчыка — начальнікам бюджэтнай інспекцыі фінансавага аддзела Цэнтральнага раённага выканаўчага камітэта г. Магілёва, загадчыкам сектара Кантрольнай палаты Рэспублікі Беларусь па Магілёўскай вобласці; галоўным спецыялістам, намеснікам начальніка галоўнага ўпраўлення — начальнікам упраўлення Камітэта дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь; загадчыкам аддзела, начальнікам упраўлення, намеснікам старшыні, першым намеснікам старшыні Камітэта дзяржаўнага кантролю Мінскай вобласці.

У 2024 годзе стала дэпутаткай Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання ад Вілейскай акругі № 74. Намесніца старшыні Пастаяннай камісіі па эканамічнай палітыцы.

## Узнагароды 
Узнагароджана медалём «За працоўныя заслугі», медалём прападобнай Ефрасінні Полацкай. Мае падзяку Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

## Сям'я 
Замужам, мае дваіх дзяцей.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Сандамірская дыяцэзія

**Сандамірская дыяцэзія ** (, ) — дыяцэзія Рымска-Каталіцкай царквы з цэнтрам у горадзе Сандомеж у Польшчы. З'яўляецца суфраганам Люблінскай архідыяцэзіі і ўваходзіць у склад Люблінскай мітраполіі. Створана Папам Рымскім Піем VII у 1818 годзе. 

## Спасылкі 

Катэгорыя:Рэлігія ў Польшчы
Катэгорыя:1818 год у Польшчы
Сезон 2014/2015 «Будаўніка» Мінск

У сезоне 2014—2015 валейбольны клуб «Будаўніка» з Мінска прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2014/2015 (**Чэмпіён**),
* Кубак Беларусі 2014 (**Уладальнік**).

## Склад каманды 
1. Максім Марозаў (1989) 
3. Барыс Чабатароў (1991) 
5. Стасіс Лешчынскас (1991) 
6. Сяргей Акуліч (1986) 
9. Антон Сінгаеўскі (1994) 
9. Себасцьян Краўзэ (1989) 
10. Алег Міхнюк (1983) 
11. Дэніс Пятроўс (1986) 
13. Дзмітрый Ліхарад (1977) 
15. Алег Мікановіч (1975) 
16. Міхаіл Косач (1985) 
17. Радзівон Міскевіч (1995) 
18. Вадзім Пранько (1991) 
99. Аляксей Кураш (1988) 
99. Ігар Казлоўскі (1993) 
99. Арцём Кудрашоў (1995) 
99. Андрэй Каваленка (1993) 
99. Дзмітрый Шоркін (1989) 
99. Сяргей Кіндзінаў (1991) 

## Трэнеры каманды 
*  Аляксандр Сінгаеўскі (галоўны трэнер)
*  Віктар Фандо (трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2013/2014 «Будаўніка» Мінск
* Сезон 2015/2016 «Будаўніка» Мінск

## Спасылкі 
* Stroitel Mińsk 
* СТРОИТЕЛЬ (МИНСК) 
2014/2015
Будаўніка Мінск
Катэгорыя:2014 год у Мінску
Катэгорыя:2015 год у Мінску
Жэшоўская дыяцэзія

**Жэшоўская дыяцэзія ** (, ) — дыяцэзія Рымска-Каталіцкай царквы з цэнтрам у горадзе Жэшаў у Польшчы. З'яўляецца суфраганам Пшэмыскай архідыяцэзіі і ўваходзіць у склад Пшэмыскай мітраполіі. Створана Папам Рымскім Янам Паўлам ІІ у 1992 годзе. 

## Спасылкі 

Катэгорыя:Рэлігія ў Польшчы
Катэгорыя:1992 год у Польшчы
Халакост у Аршанскім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Аршанскага раёна былі забітыя, а нешматлікія ацалелыя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, стварылі на тэрыторыі раёна 4 гета:
* у Оршы (жнівень 1941 — 26-27 лістапада 1941, да 6000 загінулых),
* у Барані (верасень 1941 — 8 красавіка 1942, каля 45 загінулых),
* у Копысі (кастрычнік 1941 — 14 студзеня 1942, каля 250 загінулых),
* у Смалянах (9 сакавіка — 5 красавіка 1942, каля 600 загінулых).

У Аршанскім раёне 9 чалавек былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага комплексу Катастрофы і гераізму яўрэйскага народа «Яд ва-Шэм» «у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны»: Гулідава (Апіёк) Зінаіда, Кунін Васіль, Хлусевічы Лука і Пелагея, Адамовіч Матрона, Баршчэўская (Кітовіч) Аляксандра, Кісялёвы Іван і Ганна, Сапега Вольга.

Помнікі ахвярам генацыду яўрэяў у раёне ўстаноўлены ў Оршы, Копысі, Смалянах і Барані.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Г. П. Пашкоў, Т. Г. Iгнацьева i iнш. (рэдкал.). «Памяць. Орша. Аршанскi раён». Гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раѐнаў Беларусі. У 2 кнігах. Кніга 1-я. — Мн.: "Беларуская энцыклапедыя", 1999. — ISBN 985-11-0156-7.
* Г. П. Пашкоў, Т. Г. Iгнацьева i iнш. (рэдкал.). «Памяць. Орша. Аршанскi раён». Гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раѐнаў Беларусі. У 2 кнігах. Кніга 2-я. — Мн.: "Беларуская энцыклапедыя", 2000. — ISBN 985-11-0170-2. 
* Адамушко В. И., Бирюкова О. В., Крюк В. П., Кудрякова Г. А. Справочник о местах принудительного содержания гражданского населения на оккупированной территории Беларуси 1941—1944. — Мн.: Национальный архив Республики Беларусь, Государственный комитет по архивам и делопроизводству Республики Беларусь, 2001. — 158 с. — 2000 экз. — ISBN 985-6372-19-4.
* Орша // Российская еврейская энциклопедия / Главный редактор Г. Г. Брановер. — Москва: Российская академия естественных наук, Российско-израильский знциклопедический центр «ЭПОС».
* Г. Р. Винница. Холокост на оккупированной территории Восточной Беларуси в 1941—1945 годах. — Мн., 2011, ISBN 978-985-6950-96-7
* Холокост на территории СССР. Энциклопедия / Гл. ред. И. А. Альтман. — 2-е изд., испр. и доп. — М.: РОССПЭН, 2011. — 1143 с. — ISBN 978-5-8243-1463-2.

Аршанскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Аршанскага раёна
Эдуард Мікалаевіч Севярын

**Эдуард Мікалаевіч Севярын** (нар. 28 лістапада 1976, в. Пінкавічы, Пінскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі палітолаг, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь з 2024 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 28 лістапада 1976 года ў вёсцы Пінкавічы Пінскага раёна Брэсцкай вобласці.

Скончыў Пінскае педагагічнае вучылішча імя А. С. Пушкіна; філалагічны факультэт Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна па спецыяльнасці «Беларуская мова і літаратура, гісторыя»; аспірантуру пры кафедры паліталогіі юрыдычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта; кандыдат палітычных навук (2016).

Працаваў у Брэсцкім дзяржаўным універсітэце імя А. С. Пушкіна на розных пасадах, у тым ліку выконваў абавязкі адказнага рэдактара часопіса «Веснік Брэсцкага ўніверсітэта. Серыя 1. Філасофія. Паліталогія. Сацыялогія», зборніка навуковых прац «Вучоныя запіскі»; з’яўляўся загадчыкам кафедры гуманітарных навук Брэсцкага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта; узначальваў аддзяленне па Брэсцкай вобласці ўпраўлення рэгіянальнай палітыкі Беларускага інстытута стратэгічных даследаванняў.

Лектар, член праўлення Брэсцкай абласной арганізацыйнай структуры РДГА «Веды». Аўтар звыш 60 навуковых публікацый.

У 2024 годзе стаў дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання ад Лунінецкай акругі № 13. Член Пастаяннай камісіі па правах чалавека, нацыянальных адносінах і сродках масавай інфармацыі.

## Узнагароды 
Узнагароджаны падзячнымі пісьмамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, граматамі Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, іншых дзяржаўных органаў і грамадскіх арганізацый.

## Сям’я 
Жанаты, выхоўвае сына.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Катэгорыя:Палітолагі Беларусі
Генадзь Міхайлавіч Піцко

**Генадзь Міхайлавіч Піцко** () — беларускі мастак-жыпапісец.

## Біяграфія 
З 1987 года навучаўся на аддзяленні керамікі ў Бабруйскім мастацкім вучылішчы. Служыў тэрміновую службу ў 117-м Маскоўскім пагранічным атрадзе.

Актывіст польскай меншасці ў Беларусі. Не аднойчы затрыманы ўладамі ў сувязі з гэтай дзейнасцю.

У 2017 годзе ўзнагароджаны залатым медалём за развіццё польскай культуры па-за межамі Польшчы ад арганізацыі «Wspolnota Polska».

З 2019 года жыве ў Польшчы.

## Творчасць 
З 1991 года займаецца жывапісам. У 1994 годзе прыняты ў аб’яднанне «Гарадзенскі каларыт». Штогод ад аб’яднання браў удзел у выставах у выставачнай зале Саюза мастакоў Беларусі ў Гродне. З 2008 года ў Таварыстве польскіх мастакоў пры незалежным Саюзе палякаў на Беларусі, пэўны час кіраваў гэтай творчай суполкай) гадах.

У 2007 годзе браў удзел у сумеснай выстаўцы «Восень вачамі польскіх мастакоў» у Парыжы. У 2008 годзе адбылася персанальная выстаўка «Нацюрморт». Удзельнічае ў пленерах і агульных выстаўках у Польшчы і Беларусі. У Польшчы выстаўкі адбыліся ў Варшаве, Пултуску, Беластоку, Саколцы і іншых гарадах, у 2013 годзе — у палацы Браніцкіх у Беластоку.

У 2017 годзе Генадзь Піцко як арт-куратар арганізаваў вялікую выстаўку «Бог. Гонар. Айчына», у ёй бралі ўдзел 28 мастакоў з Гродна, Ваўкавыска і Брэста, экспанавалася 60 карцін, выстаўка вандравала па Польшчы паўтара года — Гданьск, Пултуск, Лохаў, Варшава і іншыя гарады. У 2019 годзе выстаўка трансфармавана, на больш за палову яе склалі іншыя творы, і пад новай назвай «Гісторыя Польшчы праз стагоддзі» адкрылася ў галерэі «Nowy świat» у Беластоку, агулам у ёй бралі ўдзел 18 мастакоў з Гродзеншчыны, экспанавалася 38 карцін.

У лістападзе 2024 годзе браў удзел у калектыўнай выстаўцы беларускіх мастакоў у Доме Палоніі ў Пултуску, арганізаванай асацыяцыяй «Wspólnota Polska», затым выстаўка адбудзецца ў Варшаве.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Захаваць генетычную памяць… : [пра выстаўку работ мастака Г. Піцко ў галерэі «Тызенгаўз», г. Гродна] / Марына Загідуліна // Культура. — 2007. — 14—20 красавіка (№ 15). — С. 7.

## Спасылкі 
* http://www.pitsko.com/ -- асабісты сайт Генадзя Піцко
* 
* 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі Польшчы
Рэлігія ў Польшчы

Пануючай **рэлігіяй у Польшчы** з'яўляецца хрысціянства. Рымска-каталіцкая царква з'яўляецца самай вялікай канфесіяй, яе прыхільнікамі з'яўляюцца 71,4% насельніцтва краіны (звесткі перапісу 2021 года). З моманту перапісу 2011 года колькасць людзей, якія вызнаюць сябе каталікамі, скарацілася прыкладна на 6 мільёнаў чалавек (15%). У Польшчы ёсць таксама праваслаўныя і пратэстанцкія цэрквы, а таксама адносна невялікая меншасць юдэяў і мусульман. Каля 7% насельніцтва назвалі сябе нерэлігійнымі па выніках перапісу 2021 года, каля 20,5% не пазначылі сваю рэлігійную прыналежнасць і сядзібай праваслаўнага мітрапаліта ў Варшаве. Уніяцкая (грэка-каталіцкая) царква з 55 тысячамі вернікаў была фактычна зноў створана ў 1992 годзе пасля перыяду рэпрэсій з 1946 года.

Лютэранская царква ў Польшчы, якая мае ўласную традыцыю з XVI стагоддзя, налічвала каля 400 тысяч вернікаў перад Другой сусветнай вайной, каля 75% з якіх былі немцамі і каля 25% палякамі. У выніку вымушанай эвакуацыі на захад нямецкамоўнай грамады пасля вайны колькасць вернікаў-лютэран скарацілася прыкладна да 100 тысяч. У пасляваенны перыяд лютэранскую царкву часта дыскрымінавалі праз памылковае  атаясамленне лютэранства і нямецкасці. Сёння лютэранская царква ў Польшчы налічвае 62 тысячы вернікаў. Лютэранінам з'яўляўся, сярод іншых, былы прэм'ер-міністр Польшчы Ежы Бузек.

Значныя рэлігійныя меншасці ў Польшчы, якія належаць да Польскай экуменічнай рады:
* Праваслаўныя (504 150 вернікаў)
* Лютэране (61 738 вернікаў)
* Старакаталіцкая царква марыявітаў (23 436 вернікаў)
* Польска-каталіцкі касцёл (20 402 вернікаў)
* Баптысты (4864 вернікаў)
* Метадысты (4352 вернікаў)
* Кальвіністы (3488 вернікаў)

Па-за Польскай экуменічнай радай знаходзяцца:
* Сведкі Іеговы (129 270 вернікаў)
* Пяцідзесятнікі (22 429 вернікаў)
* Царква Божая ў Хрысце (4140 вернікаў)
* Марыявіты (1980 вернікаў)

Юдэйская грамада, якая ў 1939 годзе налічвала 3,3 мільёна вернікаў, складае сёння толькі 5 тысяч вернікаў.

Колькасць мусульман — каля 25-31 тысяч вернікаў, з іх каля 5 тысяч польскіх татараў.

Каталіцкі Касцёл па-ранейшаму мае вялікі ўплыў у паўсядзённым жыцці і на палітыку Польшчы. Каталіцкая царква была важнай апазіцыйнай сілай у эпоху камуністычнага панавання. Яна захавала сваю аўтаномію ад дзяржавы, і яе пазіцыі яшчэ больш умацаваліся ў 1978 годзе з абраннем кардынала Караля Вайтылы Папай Рымскім.

## Гл. таксама 
* Каталіцтва ў Польшчы

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Рэлігія ў Польшчы
Кашалінска-Калабжэгская дыяцэзія

**Кашалінска-Калабжэгская дыяцэзія ** (, ) — дыяцэзія Рымска-Каталіцкай царквы з цэнтрам у горадзе Кашалін у Польшчы. З'яўляецца суфраганам Шчэцінска-Каменскай архідыяцэзіі і ўваходзіць у склад Шчэцінска-Каменскай мітраполіі. Створана Папам Рымскім Паўлам VI у 1972 годзе. 

## Спасылкі 

Катэгорыя:Рэлігія ў Польшчы
Катэгорыя:1972 год у Польшчы
Святлана Уладзіміраўна Сенька

**Святлана Уладзіміраўна Сенька** (нар. 24 ліпеня 1981, в. Навасёлкі, Петрыкаўскі раён, Гомельская вобласць) — беларуская настаўніца, дэпутатка Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь з 2024 года.

## Біяграфія 
Нарадзілася 24 ліпеня 1981 года ў вёсцы Навасёлкі Петрыкаўскага раёна Гомельскай вобласці.

Скончыла Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Ф. Скарыны па спецыяльнасці «Беларуская мова і літаратура»; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае кіраванне і ідэалогія».

Працавала намесніцай дырэктара па вучэбнай рабоце Колкаўскай сярэдняй школы, выхавальніцай, настаўніцай беларускай мовы і літаратуры Петрыкаўскай спецыяльнай агульнаадукацыйнай школы-інтэрната для дзяцей з цяжкімі парушэннямі маўлення; намеснікам начальніка аддзела адукацыі, намеснікам начальніка аддзела адукацыі, спорту і турызму, начальнікам аддзела адукацыі, спорту і турызму, намеснікам старшыні Петрыкаўскага раённага выканаўчага камітэта.

З’яўлялася старшынёй Петрыкаўскага раённага аддзялення Гомельскай вобласці Беларускай партыі «Белая Русь», старшынёй Петрыкаўскай раённай арганізацыі грамадскага аб’яднання «Беларускі саюз жанчын».

Выбіралася дэпутатам Петрыкаўскага раённага Савета дэпутатаў 27-га і 28-га скліканняў.

У 2024 годзе стала дэпутаткай Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання ад Жыткавіцкай акругі № 39. Намесніца старшыні Пастаяннай камісіі па працы і сацыяльных пытаннях.

## Узнагароды 
Узнагароджана ганаровымі граматамі Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў, галоўнага ўпраўлення ідэалагічнай работы, культуры і па справах моладзі Гомельскага абласнога выканаўчага камітэта, Гомельскай абласной арганізацыі Беларускага прафесійнага саюза работнікаў адукацыі і навукі, Петрыкаўскага раённага Савета дэпутатаў. Мае падзякі Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь, Гомельскага абласнога выканаўчага камітэта, Петрыкаўскага раённага выканаўчага камітэта.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Міхаіл Алегавіч Грыгарэнка

**Міхаі́л Але́гавіч Грыгарэ́нка** (; , , Расія) — расійскі хакеіст. Алімпійскі чэмпіён 2018 года, бронзавы прызёр чэмпіянату свету 2019 года. Уладальнік Кубка Гагарына (2019, 2022, 2023). Заслужаны майстар спорту Расіі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Старонка на афіцыйным сайце КХЛ

Катэгорыя:Хакеісты Расіі
Катэгорыя:Хакеісты КХЛ
Катэгорыя:Ігракі зборнай Расіі па хакеі
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Ігракі «Бафала Сейбрз»
Катэгорыя:Ігракі «Рочэстэр Амерыканс»
Катэгорыя:Ігракі «Каларада Эвеланш»
Катэгорыя:Ігракі ХК ЦСКА Масква
Катэгорыя:Ігракі «Каламбус Блю Джэкетс»
Анатоль Віктаравіч Сіўко

**Анатоль Віктаравіч Сіўко** (нар. 16 лістапада 1976, г. Докшыцы, Віцебская вобласць) — беларускі тэхнікам-электрык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь з 2024 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 16 лістапада 1976 года ў г. Докшыцы Віцебскай вобласці.

Скончыў Беларускі дзяржаўны аграрны тэхнічны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Электрыфікацыя і аўтаматызацыя сельскай гаспадаркі»; прайшоў перападрыхтоўку ў Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Інавацыйны менеджмент».

Працоўную дзейнасць пачаў тэхнікам-электрыкам з абавязкамі інжынера па працаёмкіх працэсах. Працаваў інжынерам-электрыкам, вядучым інжынерам, галоўным інжынерам раённага ўнітарнага прадпрыемства жыллёва-камунальнай гаспадаркі «Докшыцы-камунальнік»; дырэктарам адкрытага акцыянернага таварыства «Завод «Ветразь».

Член рэспубліканскага грамадскага аб’яднання «Белая Русь».

У 2024 годзе стаў дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання ад Докшыцкай акругі № 22. Член Пастаяннай камісіі па эканамічнай палітыцы.

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі», быў удастоены ганаровага звання «Чалавек года Віцебшчыны» (2010, 2017).

## Сям'я 
Жанаты, мае сына і дачку.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання