Пешмерга

, 2010 год.]]
, 23 чэрвеня 2014 года.]]
**Пешмерга, пешмарга** (нескл.) (, , *pêş — «перад» + merg — «смерць» + e — «ёсць», літаральна — «тыя, хто глядзіць смерці ў твар»*) — курдскія ваенізаваныя фарміраванні і ўзброеныя сілы ў Іракскім Курдыстане.

## Гісторыя 
Пешмерга з’явіліся ў Курдыстане са з’яўленнем руху за незалежнасць у 1890-х гадах. Моцны штуршок у развіцці яна атрымала ў пачатку 1920-х, пасля развалу Асманскай імперыі.

Назва паўстала ў сярэдзіне XX стагоддзя як курдская эквівалент ірана-арабскаму паняццю «фідаі», якім называлі воінаў, што прысвяцілі сябе барацьбе за высокую ідэю (першапачаткова — за веру). Само слова ўвёў курдскі пісьменнік, паэт і палітычны дзеяч Ібрагім Ахмед.

Падчас вераснёўскага паўстання ў 1961—1975 гадах атрады Пешмергі, колькасць якіх за час паўстання вырасла прыкладна да 15 тыс. чалавек, сталі падобны на рэгулярныя вайсковыя фармаванні, — байцы былі апрануты ў аднастайную ахоўную форму, атрымлівалі зарплату, былі зведзены ў «дывізіі» (фактычна брыгады), батальёны, роты, ўзводы і аддзяленні. Для паступлення на службу ў Пешмергу неабходна было прайсці сур’ёзны адбор, — не бралі жанчын і падлеткаў да 18 гадоў. Асноўнай зброяй у 1960-х гадах былі чэшскія даваенныя вінтоўкі «Брно-17» (мадыфікацыя германскай вінтоўкі). Паступова іх выціснулі савецкія АК і АКМ, у тым ліку і іх нізкаякасныя, але танныя кітайскія мадыфікацыі. Неўзабаве пасля пачатку вераснёўскага паўстання — у 1963 годзе — з’явіліся мінамёты (у тым ліку цяжкія). З’явілася і іншая артылерыя. Адзін з лідараў курдаў, Мустафа Барзані, нават арганізаваў асаблівыя артылерыйскія курсы.

Пешмерга ваявала на баку УС ЗША і кааліцыі на паўночным фронце падчас уварвання 2003 года ў Іраку.

На працягу наступных гадоў Пешмерга гуляла жыццёва важную ролю ў забеспячэнні бяспекі ў Курдыстане і іншых частках Ірака. Яе атрады таксама былі разгорнуты ў Багдадзе і правінцыі Аль-Анбар для антытэрарыстычных аперацый. Пешмерга стала актыўным удзельнікам барацьбы супраць ІД.

### Ваенныя дзеянні 
* Асманская Імперыя 1914—1918 гг. (Гл. Каўказскі фронт (Першая сусветная вайна))
* Іран 1946 г. (Гл. Вайна за Мехабацкую Рэспубліку)
* Ірак 1961—1970 гг. (Гл. Першая курдска-іракская вайна)
* Ірак 1974—1975 гг. (Гл. Другая курдска-іракская вайна)
* Ірак, Іран 1980—1988 гг. (Гл. Ірана-іракская вайна)
* Ірак 1991 г. (гл. Вайна ў Персідскім заліве)
* Ірак 1994—1997 гг. (Гл. Грамадзянская вайна ў Іракскім Курдыстане)
* Ірак 2003—2007 гг. (Гл. Уварванне кааліцыйных сіл у Ірак (2003 г.))
* Ірак 2007 год — ц. ч. (Гл. Вайна супраць тэрарызму)

## Сучаснасць 
Іракскаму Курдыстану дазволена мець уласныя ўзброеныя сілы (гэта прапісана ў іракскай канстытуцыі). Цэнтральнай іракскай арміі забаронена ўваходзіць на тэрыторыю Курдыстана.

У цяперашні час існуе 12 аб’яднаных пяхотных батальёнаў, кожны з якіх налічвае каля 3-5 тыс. вайскоўцаў. Маецца таксама некалькі батальёнаў сіл спецыяльнага прызначэння, цяжкай артылерыі, сфармаваны штабы і апарат міністэрства, а таксама іншыя дапаможныя падраздзяленні, агульнай колькасцю каля 120 000 вайскоўцаў.

### Узбраенне і ваенная тэхніка 
Пешмерга ў асноўным выкарыстоўвае старую зброю, якая засталася ад СССР. Гэта адносіцца і да бранятанкавай тэхніцы, артылерыі і кулямётаў тыпу ДШК і гэтак далей. Выключэннем з’яўляюцца некалькі тысяч вінтовак G36 і G3 фірмы Heckler & Koch, пастаўленых Германіяй, але асноўная стралковая ўзбраенне — аўтаматы Калашнікава (АК-47, АКМ і АК74). У 2010-я гады Пешмерга падвышала сваю моц з дапамогай амерыканцаў і трафейных баявых машын (Т-72, Т-55). З’явіліся і больш сучасныя амерыканскія і расійскія сістэмы, у тым ліку M16, M82, джыпы, SA-16 і SA-18.

## Галерэя 

Файл:Peshmerga soldier.jpg|Ваеннаслужачы Пешмергі з М16.
|thumb|Баец-асірыйка Пешмерга ў 1960-х.
Файл:Peshmurga Kurdish Militia.jpg|Ваеннаслужачы інструктар КС ЗША і вайскоўцы Пешмергі, 2005 год.
Файл:Peshmerga on a T-55-Tank outside Kirkuk in Iraq..jpg|Т-55 Пешмергі, Кіркук, чэрвень 2014 года.
Файл:3.7inchHowitzerBarzanOperations1932.jpg|Войскі Каралеўства Курдыстан.

## Спасылкі 
* Новости Курдистана
* Сайт пешмерга
* Видео
* Курдские отряды взяли под контроль КПП на сирийско-иракской границе 
* Profile: Who are the Peshmerga?

## Гл. таксама 
* Атрады народнай самаабароны — курдскія ваенізаваныя фармаванні (узброеныя сілы) у Сірыйскім Курдыстане.

Катэгорыя:Іракскі Курдыстан
Катэгорыя:Ірэгулярныя войскі
Катэгорыя:Вайна ў Іраку
Катэгорыя:З’явіліся ў 1890 годзе