open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Клаўдзія Шэйнбаум

**Клаўдзія Шэйнбаум** (; ) — мексіканская палітык, вучоная і спецыялістка па ахове навакольнага асяроддзя. 

## Біяграфія 
Нарадзілася і вырасла ў Мехіка ў яўрэйскай сям'і. Яе дзядуля і бабуля па лініі бацькі эмігравалі сюды ў 1920-я гады з Літвы, а бабуля была з балгарскіх яўрэяў.

Скончыла Нацыянальны аўтаномны ўніверсітэт Мексікі. Атрымала вядомасць як фізік, мае доктарскую ступень. У 2007 годзе ў складзе Міжурадавай групы экспертаў па змяненні клімату ўганаравана калектыўнай Нобелеўскай прэміяй міру.

У 2000 годзе Андрэс Мануэль Лопес Абрадор, які быў тады мэрам Мехіка, прызначыў Клаўдзію Шэйнбаум сакратаром па пытаннях навакольнага асяроддзя, а ў 2018 годзе яна змяніла Абрадора, які перамог на прэзідэнцкіх выбарах у Мексіцы, на пасадзе мэра сталіцы.

Кандыдат на прэзідэнцкіх выбарах у Мексіцы ў 2024 годзе. Адзін з галоўных пунктаў яе перадвыбарнай праграмы — барацьба са злачыннасцю. На пасадзе мэра Мехіка ёй удалося знізіць колькасць наўмысных забойстваў у сталіцы да самага нізкага ўзроўню за больш чым тры дзесяцігоддзі, і яна збіраецца распаўсюдзіць гэты вопыт на ўсю краіну.

2 чэрвеня 2024 года ўпершыню ў гісторыі Прэзідэнтам Мексікі абралі жанчыну.

## Зноскі 
Катэгорыя:Палітыкі Мексікі
Катэгорыя:Фізікі Мексікі
Асташкаўскі лагер

**Аста́шкаўскі лагер** () — савецкі лагер для ўтрымання польскіх ваеннапалонных, які размяшчаўся на тэрыторыі Ніла-Сталабенскай пустыні недалёка ад горада Асташкава (Калінінская вобласць). У лагеры ўтрымліваліся  (ваеннаслужачыя арміі Польшчы, юрысты, суддзі, журналісты, жандары, паліцыянты і іншыя прадстаўнікі эліты). Вязні лагера былі расстраляныя супрацоўнікамі НКУС у красавіку — маі 1940 года.
thumb|Ніла-Сталабенская пустынь
Створаны 19 верасня 1939 года загадам народнага камісара ўнутраных спраў СССР № 0308 у складзе ўпраўлення па справах ваеннапалонных і інтэрнаваных (УПВІ) пры НКУС СССР у ліку васьмі лагераў для ўтрымання польскіх ваеннапалонных Польскай кампаніі 1939 года (таксама былі створаны Старабельскі, Юхнаўскі, Казельскі, Путыўльскі, Казельшчынскі, Южскі і Аранскі лагеры).

Паводле таго ж загаду, начальнікам лагера быў зацверджаны маёр Павел Барысавец, камісарам — старэйшы палітрук І. Юрасаў. Намеснік начальніка — Кандрат Фадзееў, пазней капітан дзяржбяспекі А. А. Сокалаў.

Вонкавую ахову лагера ажыццяўляў 135-ы канвойны батальён.

## Расстрэл 
Паводле даных, прыведзеных у запісцы старшыні КДБ А. М. Шалепіна за 1959 год, усяго ў Калініне было расстраляна  (у Катыні ).

Кіраваў расстрэламі старэйшы маёр дзяржбяспекі Мікалай Сінягубаў, за транспартаванне адказваў Міхаіл Крывенка, а Васіль Блахін кіраваў этапам прывядзення прысудаў у выкананне. У той жа час, ён з'яўляўся асноўным выканаўцам. Апроч Блахіна, расстрэлы праводзіліся старшым лейтэнантам Андрэем Рубанавым. Меркавана, некаторыя з іх праводзіў шафёр Дзмітрыя Токарава Сухараў. Пры гэтым падчас пакарання смерцю ў памяшканні адсутнічаў адвакат і не праводзілася якіх-небудзь фармальнасцей, такіх як абвяшчэнне прысуду. Прысуды, як правіла, прыводзіліся ў выкананне ўначы, і на аднаго чалавека трацілася ад 1 да 2 хвілін. У першы месяц да 29 красавіка ў лагер было дастаўлена 18 канвояў з , апошні прыйшоў 19 мая, і 22 мая былі пакараны смерцю апошнія 64 зняволеныя.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
** 
** 
** 

Катэгорыя:Катынскі расстрэл
Катэгорыя:Асташкаўскі раён
Катэгорыя:Савецкія лагеры польскіх ваеннапалонных
Аляксей Мікалаевіч Касцякоў

**Аляксе́й Мікала́евіч Касцяко́ў** (; ) — савецкі навуковец, член-карэспандэнт Акадэміі навук СССР (1933), акадэмік УАСГНІЛ (1935). Заснавальнік савецкай меліярацыйнай навукі. Доктар тэхнічных і сельскагаспадарчых навук, прафесар.

## Біяграфія 
У 1912 годзе скончыў Маскоўскі сельскагаспадарчы інстытут. У 1912—1919 гадах упершыню ў Расіі зладзіў правядзенне доследна-меліярацыйных гідрамодульных даследаванняў.

Дзякуючы яго намаганням пры Пятроўскай сельскагаспадарчай акадэміі, Маскоўскім інстытуце інжынераў воднай гаспадаркі ствараліся кафедры меліярацыі. Заснавальнік і дырэктар (1923—1929) Інстытута сельскагаспадарчай меліярацыі.

Пахаваны ў Маскве на Новадзявочых могілках.

## Дзейнасць 
Распрацаваў спосабы і метады планавання, праектавання і будаўніцтва меліярацыных сістэм ва ўмовах сацыялістычнай сельскай гаспадаркі. Распрацаваў вучэнне пра рэжымы арашэння і тэхніку паліву сельскагаспадарчых культур, метады барацьбы са стратамі вады і інш.

## Асноўныя працы 
* Основы мелиораций, 6 изд., М., 1960.
* Избранные труды, т. 1—2, М., 1961.

## Узнагароды 
* Сталінская прэмія (1951, 1952)
* Два ордэны Леніна (1949, 1950)
* Тры ордэны Працоўнага Чырвонага Сцяга (1940, 1945, 1945)
* Залатыя медалі УСГВ

## Памяць 
Імя Касцякова ад 1958 года мае Усесаюзны навукова-даследчы інстытут гідратэхнікі і меліярацыі.

У 1958 імем Касцякова названая вуліца ў Маскве. Яго імя носіць таксама вуліца ў Пружанах Брэсцкай вобласці.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Біяграфічная энцыклапедыя РАСГН, УАСГНІЛ
* Вялікая савецкая энцыклапедыя
* Профіль на старонцы РАН

Катэгорыя:Асобы
Васіль Цімафеевіч Семяновіч

**Васі́ль Цімафе́евіч Семяно́віч** () — беларускі ўрач. Удзельнік савецкага партызанскага руху ў час Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Курскую фельчарска-акушэрскую школу. У 1920 годзе паступіў у Ленінградскі медыцынскі інстытут, пасля сканчэння якога быў накіраваны ў Лельчыцкую раённую бальніцу. Тут у 1927 быў прызначаны галоўным урачом. У 1930-х гадах пры яго ўдзеле ў Лельчыцах была пабудавана новая бальніца на 75 месцаў.

Удзельнік партызанскага руху пад час Вялікай Айчыннай вайны. Пасля вайны зноў стаў галоўным урачом Лельчыцкай бальніцы.

Пасля 60 гадоў застаўся ў бальніцы на пасадзе акушэра-гінеколага.

## Памяць 
У 16 сакавіка 1967 годзе ў сувязі з 80-годдзем Васілю Семяновічу першаму ў раёне дадзена званне «Ганаровы грамадзянін гарадскога пасёлка Лельчыцы».

Яму дадзена званне «Заслужаны ўрач БССР» з уручэннем ганаровай граматы Вярхоўнага Савета БССР.

Ягоным імем названа вуліца ў Лельчыцах.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Гінеколагі СССР
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Акушэры Беларусі
Катэгорыя:Гінеколагі Беларусі
Катэгорыя:Акушэры СССР
Яшар Бююканыт

**Мехмет Яшар Бююканыт** (; 1 верасня 1940 — 21 лістапада 2019) — генерал Узброеных сіл Турцыі, начальнік Генеральнага штаба (2006—2008). 

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў стамбульскім раёне Эюп. Азербайджанец.

У 1959 годзе скончыў Эрзінджанскую ваенную школу, у 1961 — ваенную акадэмію, у 1963 — пяхотнае вучылішча. З 1983 па 1986 гады служыў начальнікам ваеннай школы імя Кулелі. Далей быў камандзірам Прэзідэнцкага палка аховы.

У 1988 годзе заняў пасаду камандзіра бранятанкавай брыгады. Адначасна быў кіраўніком аддзела разведкі. З 1992 года служыў генеральным сакратаром Генеральнага штаба і начальнікам Ваеннай акадэміяй. У 2004 годзе быў прызначаны камандуючым Сухапутнымі войскамі. У 2006—2008 гадах займаў пасаду начальніка Генеральнага штаба. З 30 жніўня 2008 года ў адстаўцы.

На тэлеканале Beykent TV вёў праграму Red Line. Працаваў кансультантам у Цэнтры стратэгічных даследаванняў універсітэта Бейкента.  

Памёр ва ўзросце 79 гадоў у шпіталі, дзе лячыўся ад сардэчнай недастатковасці. Пахаваны на могілках Караджаахмет з ваеннымі ўшанаваннямі.

## Сям’я 
Быў жанаты на Філіз Бююканыт. У пары нарадзілася дачка.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Выпускнікі Турэцкай ваеннай акадэміі
Катэгорыя:Ваенныя Турцыі
Катэгорыя:Генералы арміі
Ксенафонт Вайцяхоўскі

**Ксенафонт Вайцяхоўскі** (, Стары Свержань — ) — грамадскі дзеяч беларускай дыяспары ў ЗША.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1899 годзе ў Старым Свержані. У 1930-я гады меў буйную гаспадарку, жывёлу, арганізаваў малачарню, сялянскую кааперацыю. Падчас нямецкай акупацыі — у структурах Беларускай народнай самапомачы, цывільнай адміністрацыі, быў дэлегатам ІІ Усебеларускага кангрэсу (чэрвень 1944).

З лета 1944 г. — на эміграцыі. Пасля капітуляцыі Германіі знаходзіўся разам з сынам у беларускім лагеры ў Рэгенсбургу. У траўні 1948 г. узяў удзел у аднаўленчым пленуме БЦР у Эльвангене.

У верасні 1949 г. разам з сям’ёй паводле кантракту прыехаў у штат Арканзас, дзе працаваў на зборы бавоўны. Праз некаторы час пераехаў у Саўт-Рывер, штат Нью-Джэрсі. Далучыўся да актыўнага грамадскага жыцця. Браў удзел у жыцці парафіі св. Ефрасінні Полацкай, належаў да кіраўнічых структур БККА. У другой палове 1950-х — пачатку 1960-х узначальваў Злучаны беларуска-амерыканскі дапамаговы камітэт, уваходзіў у склад рэдакцыі часопіса «Беларуская думка».

Памёр у 1986 годзе. Пахаваны на беларускіх могілках у Саўт-Рыверы.

## Літаратура 
* *Гардзіенка А.* Беларускі кангрэсавы камітэт Амэрыкі (БККА) / Алег Гардзіенка. — Смаленск: [б.в.], 2009. — 428 с., [12] с. іл. — (БІНІМ; Бібліятэка Бацькаўшчыны, Кніга 16).

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Стаўбцоўскім раёне
Катэгорыя:Пахаваныя на Беларускіх могілках у Саўт-Рыверы
Метастронгілюсы

**Метастронгілюсы** (*Metastrongylus*) — род круглых чарвей сямейства . Віды роду з’яўляюцца лёгачнымі паразітамі пераважна ў свойскіх і дзікіх свіней і звычайна выклікаюць  бранхіт. Захворванне, якое яны выклікаюць, называецца .

## Віды 
*  (Noda, 1973)
*  (Jansen, 1964)
*  (Dujardin, 1845)
*  (Wostokow, 1905)
*  (Gedoelst, 1823)

## Жыццёвы цыкл 
Цыкл развіцця апасродкаваны. Дарослыя асобіны адкладаюць яйцы, якія заглынаюцца з макротай і трапляюць у стрававальную сістэму. Адтуль яны выпадаюць з калам вонкі. Тут іх заглынаюць дажджавыя чэрві, вылупляецца лічынка, якая праз некалькі дзён становіцца інвазійнай. Цыкл замыкаецца з яе праглынаннем. Са стрававальнага тракта канчатковага гаспадара лічынка пераходзіць у лімфу або кроў і адтуль трапляе ў лёгкія. Тут яна дасягае палавой сталасці праз 3-4 тыдні.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Метастрангіліды
Анатоль Уладзіміравіч Тарасаў

**Анатоль Уладзіміравіч Тара́саў** (; ) — савецкі хакеіст і футбаліст, хакейны трэнер, адзін з заснавальнікаў савецкай школы па хакеі з шайбай. Кандыдат педагагічных навук (1971), Заслужаны майстар спорту СССР (1949), Заслужаны трэнер СССР (1957), палкоўнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 10 снежня 1918 года ў Маскве. З дзяцінства цікавіўся спортам. У 11-гадовым узросце разам з братам запісаўся ў спартыўную школу «Юны дынамавец» і неўзабаве стаў лідарам і капітанам юнацкай каманды «Дынама» па хакеі з мячом, а затым — зборнай Масквы. Скончыў сем класаў сярэдняй школы. Вучыўся фабрычна-заводскім вучылішчы і ў 1934 годзе атрымаў спецыяльнасць слесара. У сярэдзіне 1930-х гадоў працаваў на авіяцыйным заводзе і паралельна выступаў за маладзёжныя дынамаўскія каманды. У 1937 годзе па рэкамендацыі школы «Юны дынамаве» стаў студэнтам Вышэйшай школы трэнераў пры Маскоўскім інстытуце фізічнай культуры, якую скончыў у 1939 годзе. Яшчэ у час вучобы Анатоль Тарасаў пачаў трэнерскую дзейнасць: трэніраваў рабочую футбольную каманду горада Загорска (цяпер — Сергіеў Пасад, Маскоўская вобласць).
* Помнік Анатолю Уладзіміравічу Тарасаву адкрыты 10 снежня 2018 года, у дзень 100-годдзя трэнера, на пляцоўцы перад Лядовым спартыўным комплексам ЦСКА імя У. М. Баброва ў Маскве.
* Палацу спорту «Мегаспорт» у Маскве прысвоена імя А. У. Тарасава.
* У 2008 годзе Федэрацыя хакея ЗША прысудзіла А. У. Тарасаву прыз імя Уэйна Грэцкі за выдатны ўклад у развіццё хакея.

Жыццю і дзейнасці Анатоля Уладзіміравіча Тарасава прысвечаны дакументальныя фільмы «Буду спрачацца! Анатоль Тарасаў» (1988, рэжысёр Аляксандр Качаткоў), «Хакей Анатоля Тарасава» (1992, Эміль Мухін), «Валадар „Чырвонай машыны“» (2018, Сяргей Кажэўнікаў) і кнігі.

Вобраз Анатоля Уладзіміравіча Тарасава адлюстраваны ў мастацкіх і тэлевізійных фільмах «Валерый Харламаў. Дадатковы час» (2007), «Хакейныя гульні» (2012), «Легеда № 17» (2013), «Слава» (2014).

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* *Акопян В. С.* Тренер Анатолий Владимирович Тарасов / Владимир Акопян. — М. : Рутена, 2001. — 282, [1] с., [40] л. ил., портр. — ISBN 5-8261-0009-5.
* *Горбунов А. А.* Анатолий Тарасов / Александр Горбунов. — М.: Молодая гвардия, 2015. — 427[5] с.: ил. — 4000 экз. — (Жизнь замечательных людей: сер. биогр.; вып. 1560) — ISBN 978-5-235-03849-3.

## Спасылкі 
* Биография Анатолия Тарасова в связи с 95-летием со дня его рождения // РИА Новости
* Тарасов Анатолий Владимирович // Сайт ЦСКА
* Тарасов, Анатолий Владимирович // ТАСС
* Тарасов Анатолий Владимирович // Звёзды русского хоккея
* «Повелитель „Красной машины“». Документальный фильм к 100-летию легендарного тренера Анатолия Тарасова // Первый канал
* Дворцу спорта «Мегаспорт» будет присвоено имя Анатолия Тарасова // РИА Новости

Катэгорыя:Спартсмены некалькіх відаў спорту
Катэгорыя:Хакей з мячом
Катэгорыя:Футбалісты СССР
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры СССР
Катэгорыя:Хакейныя трэнеры СССР
Катэгорыя:Трэнеры ФК ЦСКА Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК ЦСКА Масква
Катэгорыя:Зала славы хакея з шайбай
Катэгорыя:Палкоўнікі СССР
Катэгорыя:Кандыдаты педагагічных навук
Euploea midamus

**Euploea midamus** — від матылькоў сямейства .

## Арэал 
Жыве ў Індыі і Паўднёва-Усходняй Азіі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Німфаліды
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Ла Ліга 2023/2024

**Ла Ліга 2023/24** — 93-ы сезон вышэйшага дывізіёна Іспаніі з моманту яго заснавання. У ім прынялі ўдзел 20 футбольных клубаў. Сезон пачаўся 11 жніўня 2023 года і скончыўся 26 мая 2024 года. Чэмпіёнам стаў ФК Рэал Мадрыд.

## Турнірная табліца 
(Станам на канец сезона)

Г — гульні, В — перамогі, Н — нічыі, П — паражэнні, Галы — забітыя і прапушчаныя галы, ± — розніца галоў, А — ачкі

## Бамбардзіры 
(Станам на канец сезона)

## Гл. таксама 
* Кубак Іспаніі 2023/2024
* Суперкубак Іспаніі 2024
* Беларускія футбалісты ў іспанскіх футбольных клубах

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт іспанскай Прымеры

Катэгорыя:Ла Ліга
RG-32

**RG-32 Scout** — паўднёваафрыканскі паўнапрывадны лёгкі браніраваны аўтамабіль, распрацаваны BAE Systems Land Systems South Africa (падраздзяленне BAE Systems). Пабудаваны на базе RG-31 Nyala.

## Канструкцыя 
Кузаў аўтамабіля тыпу манакок з 4 дзвярыма і двума люкамі на даху. Машына прадугледжвае перавозку кіроўцы+4 вайскоўцаў з рыштункам у стандартнай кампаноўцы і кіроўцы+6 вайскоўцаў пры выкарыстанні ўсяго аб’ёму кабіны. 

Базавая мадэль мае 1 ступень абароны па стандарце STANAG 4569&nbsp;— вытрымлівае траплення куль калібра 7,62 мм і 5,56 мм на дыстанцыі 30&nbsp;м. Аўтамабіль можа вытрымаць выбух гранаты і супрацьпяхотнай міны, уздзеянне запальнуй сумесі. Пры ўсталёўцы дадатковых ахоўных модуляў звонку на балты можна дасягнуць 2-га узроўню абароны STANAG 4569. Спецыяльная мадыфікацыя вытрымлівае падрыў супрацьтанкавай міны ТМ-57. У корпусе маюцца байніцы для стралковай зброі. На даху магчымая ўстаноўка баявога модуля з 12,7-мм і 7,62-мм кулямётамі.

Для Швецыі і Фінляндыі выраблена паўночная мадыфікацыя браневіка. Яна можа працаваць ва ўмовах да −35&nbsp;°C. 

Радны 6-цыліндравы турбадызель з працоўным аб’ёмам 3,2 літра аўстрыйскай кампаніі Steyr-Daimler-Puch развівае магутнасць да 181 к. с. Пры адключэнні сістэмы ачысткі выхлапных газаў магутнасць павялічваецца да 215 к. с. Трансмісія атрымала аўтаматычную 5-ступеністую каробку перадач Allison 1000, сістэму блакіроўкі межвосевых дыферэнцыялаў, падвеску з гідраўлічнымі амартызатарамі падвойнага дзеяння і гідраўзмацняльнік руля.

## Мадыфікацыі 
* **RG-32M Standard** (экіпаж 4 чал.)
* **RG-32M Full armour** (экіпаж 8 чал.) з узмоцненай абаронай
* **RG-32M LTV**&nbsp;— лёгкая патрульная машына з супрацьміннай абаронай

### RG-32M LTV 
Мае больш прасторную кабіну за кошт устаноўкі больш тоўстага куленепрабівальнага шкла з вонкавага боку корпуса, клінаватае дно для абароны ад мін. Шырыня павялічылася на 200&nbsp;мм, вышыня 50&nbsp;мм. Машына мае 2-і ўзровень абароны STANAG 4569 і супрацьмінны ўзровень 2a і 2b (пад колам і пад цэнтрам).

Дзякуючы павелічэнню грузападымальнасці на 2,0 тоны, новае грузавое аддзяленне дазваляе несці на машыне супрацьракетнае абсталяванне. Бранявік можа прымаць абсталяванне ў адпаведнасці з запланаванай задачай. Аўтамабіль прыцягнуў увагу вайскоўцаў Ірландыі, якія вырашылі першымі набыць распрацоўку для свайго міратворчага кантынгенту. У 2010 годзе аўтамабіль прадстаўлены пад назвай **RG Outrider** у ЗША. Амерыканскія ваенныя выкарыстоўвалі машыну ў Афганістане.

## Аператары 
* 
* &nbsp;— 260+120
*  — 74
*  — 180
* 
* 
* 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* RG-32  
* RG32M Mine Hardened Armoured Patrol Vehicle, South Africa  
* Finnish Army orders additional RG32M vehicles from BAE  
* South African defence company faces future with range of new or improved products  

Катэгорыя:Бранятэхніка ПАР
Катэгорыя:Пазадарожнікі
Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Віленская піярская друкарня

**Віленская піярская друкарня** — друкарня, якая існавала ў Вільні з сярэдзіны XVIII стагоддзя прыкладна да 1840 года. Належала ордэну піяраў.

 (1791).]]

Але асноўнае месца сярод прадукцыі друкарні займалі падручнікі для піярскіх школ: польскай і французскай моў, філасофіі (у т.л. «Логіка» і «Выбраныя філасофскія меркаванні» К. Нарбута, 1769, 1771), прыродазнаўчых навук, матэматыкі, педагогікі (у т.л. творы Я. А. Каменскага, 1767—1768). У 1774 годзе выйшла «Усеагульная гісторыя» Я. Пучынскага.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Drukarze dawnej Polski od XV do XVIII wieku. Z. 5. Wielkie Księstwo Litewskie. Wrocław; Kraków, 1959;
* Самайлюк Т. А. Выдавецкая дзейнасць ордэна піяраў у Вільні (1754—1840) // Матэрыялы Другіх кнігазнаўчых чытанняў «Кніжная культура Рэчы Паспалітай»: (Мінск, 15—16 верасня 2000 г.). Мн., 2002.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Піяры
Катэгорыя:Друкарні Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Культура Вільні
Катэгорыя:Гісторыя Вільні
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Вільні
Катэгорыя:Зніклі ў 1840-я гады
Марцін Мікалаевіч Гарцінг

{{Ваенны дзеяч
| імя = Гарцінг Марцін Мікалаевіч
| арыгінал імя = 
| перыяд жыцця = 
| дата нараджэння = 1785
| месца нараджэння = 
| дата смерці = 13.8.1824
| месца смерці = 
| выява = Portrait of Martin (Martyn) Nikolaevich Harting.jpg
| шырыня = 200 px
| апісанне выявы = Партрэт 1824 г.
| мянушка = 
| прыналежнасць = 
| гады службы = 
| званне = Генерал-маёр
| род войскаў = 
| камандаваў = 
| частка = 
| бітвы = 
* Барадзінская бітва
| узнагароды = { style="background: transparent"
  
}
| сувязі = 
| у адстаўцы = 
}}
**Марцін (Мартын) Мікалаевіч Гарцінг** (1785,  — 1824, ) — расійскі генерал, удзельнік вайны 1812 года.

## Біяграфія 
У 1803 годзе з лейтэнантаў галандскай арміі прыняты на расійскую службу ў чыне падпаручніка.

У пачатку 1812 года быў кватэрмайстарам 17-й пяхотнай дывізіі, затым быў прызначаны обер-кватэрмайстрам 3-га пяхотнага корпуса і ўдзельнічаў ва ўсіх бітвах 1-й Заходняй арміі. У Барадзінскай бітве быў паранены ў нагу, але застаўся ў страі.

З 1813 года быў пры Галоўнай кватэры 1-й арміі. Удзельнічаў у бітвах пад Люцэнам, Баўцэнам, Дрэздэнам і Кульмом, дзе быў цяжка кантужаны. У «Бітве народаў» Гарцінг быў паранены ў левую руку, але застаўся ў страі. У 1814 годзе ўдзельнічаў у бітвах пад Брыенам, Ла-Рацьерам, Арсі-сюр-Обам і пры ўзяцці Парыжа.

Удзельнічаў у паходзе ў Францыю ў 1815 годзе.

30 жніўня 1815 года быў узведзены ў генерал-маёры і прызначаны генерал-кватэрмайстарам 1-й арміі.

На гэтай пасадзе служыў да смерці ад наступстваў кантузіі, атрыманай пад Кульмам.

## Узнагароды 
* 17 верасня 1814 года ўзнагароджаны ордэнам Св. Георгія 4-й ступені  спісу Грыгаровіча — Сцяпанава) 
* Таксама ўзнагароджаны іншымі ордэнамі Расійскай імперыі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Расійскія камандзіры Напалеонаўскіх і Рэвалюцыйных войнаў
Катэгорыя:Удзельнікі Барадзінскай бітвы
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога Георгія IV класа
Катэгорыя:Генерал-маёры (Расійская імперыя)
Люцыян Менкэ

**Люцыя́н Ва́цлаў Ме́нкэ** (; 19 красавіка 1887, Мінск — 20 красавіка 1940, Калінін) — польскі паліцэйскі, у 1939 годзе падінспектр паліцыі.

## Біяграфія 
Сын Юлюша Эдмунда і Амеліі з Віхеркевічаў. Дзейнічаў у польскай падпольнай арганізацыі «Сакол» у Мінску. Ад студзеня 1917 года да красавіка 1918 года служыў у расійскай арміі. З 13 жніўня 1919 года да 1 верасня 1920 года служыў у польскім войску. Пасля ўступіў у паліцыю, быў камендантам паліцэйскай акругі ў Мінску. У 1920 годзе эвакуіраваны.

Быў кіраўнікам камісарыята ў Слоніме, а пасля — намеснікам павятовага каменданта, павятовым камендантам у Баранавічах. З 1927 года працаваў у ваяводскай камендатуры ў Луцку. У гэтым жа годзе заняў 2-е месца ў паліцэйскіх спартыўных гульняў у кіданні дзіды, у 1928 годзе быў першым. У 1932 годзе стаў камендантам павятовым ва Улашчове (Келецкае ваяводства), з 1939 года быў камендантам павятовым у Апочне (Лодзінскае ваяводства).

3 верасня 1939 года разам з іншымі паліцэйскімі вырушыў на ўсход і трапіў у савецкі палон. Утрымліваўся ў лагеры ў Асташкаве. 20 красавіка 1940 года быў замардаваны функцыянерамі НКУС у Калініне. Астанкі пахавалі ў лесе ля вёскі Меднае. Саветы забілі таксама яго брата (вязня Казельска) і брата яго жонкі (вязня Старабельска). Другі брат Люцыяна загінуў у Варшаўскім паўстанні.

11 лістапада 2007 года быў пасмяротна падвышаны да звання камісара паліцыі.

Быў узнагароджаны многімі медалямі, у тым ліку Срэбным крыжам Заслугі і Медалём Незалежнасці.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* *Miednoje. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego*, tom II, Warszawa 2006, str. 567.  
* Paweł Ostaszewski, *Ostatnia wola matki*, Policja 1997, nr 4 (49) kwiecień 2009, ss. 38-40. 

Катэгорыя:Ваенныя Польшчы
Катэгорыя:Постаці Баранавічаў
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Міхаіл Дзмітрыевіч Балк

{{Ваенны дзеяч
 |імя =  Міхаіл Дзмітрыевіч Балк
 |дата нараджэння = 
 |месца нараджэння= 
 |дата смерці = 
 |месца смерці=  
 |выява = Balk Michail Dmitrievich.jpg
 |шырыня = 250px
 |апісанне выявы=  Партрэт Міхаіла Дзмітрыевіча Балка майстэрні Джорджа Доу. *Ваенная галерэя Зімовага Палаца, Дзяржаўны Эрмітаж (Санкт-Пецярбург)*
 |мянушка=  
 |прыналежнасць=  
 |гады службы= 
 |званне=  генерал-маёр
 |род войскаў=  
 |камандаваў= 
 |частка=  
 |бітвы=
 |узнагароды= {style="background:transparent"

-

-

}
 |сувязі=  
 |у адстаўцы=  
}}

**Міхаіл Дзмітрыевіч Балк** (, Курская губерня — , ) — расійскі генерал, удзельнік Вайны 1812 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1764 годзе ў Курскай губерні; нашчадак выхадца з Аўстрыі.

У 1778 годзе паступіў фур’ерам у Курскі пяхотны полк, у 1783 годзе атрымаў чын прапаршчыка. У 1790 годзе ваяваў са шведамі, у 1794 годзе ўдзельнічаў у падаўленні Паўстання Тадэвуша Касцюшкі. У 1802 годзе залічаны ў Пецярбургскі драгунскі полк.

Ваяваў з французамі ў 1805 і ў 1806—1807 гадах. Пад Прэйсіш-Эйлау здзейсніў смелую атаку і захапіў сцяг, быў паранены ў нагу. Удзельнічаў у бітвах пры Гутштаце, Гайльсбергу, Фрыдландзе цяжка паранены ў галаву карцечай, якая сарвала частку чэрапа. Разбітая частка чарапной косці была заменена сярэбранай пласцінай, праз што атрымаў мянушку «Сярэбраны кавачнік». Пасля гэтага ранення да канца жыцця пакутаваў на галаўныя болі.

У 1807 годзе атрымаў чын генерал-маёра і прызначаны шэфам Рыжскага драгунскага палка.

У 1812 годзе камандаваў кавалерыйскай брыгадай (Рыжскі і Санкт-Пецярбургскі драгунскія палкі) у складзе 1-га асобнага пяхотнага корпуса Вітгенштэйна, быў паранены куляй у галаву пад Полацкам. Вярнуўся ў стой толькі ў канцы 1813 года. Ваяваў у 1814 годзе і за вылучэнне пры Сен-Дзізье ўзведзены ў генерал-лейтэнанты.

Пасля вайны камандаваў 1-й коннаегерскай дывізіяй.

Памёр 7 снежня 1818 года ў Магілёве.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Генерал-маёры (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Расійскія камандзіры Напалеонаўскіх і Рэвалюцыйных войнаў
Катэгорыя:Удзельнікі руска-шведскай вайны 1788—1790
Катэгорыя:Удзельнікі вайны супраць паўстанцаў 1794 года
Балк

**Балк** — шматзначны тэрмін.

## Прозвішча 
* Міхаіл Дзмітрыевіч Балк (1764—1818) — рускі генерал, удзельнік Вайны 1812 года.
* Файруза Балк (нар. 1974) — амерыканская актрыса.
Юбілейны завулак (Мінск)

**Юбілейны завулак** — завулак у Ленінскім раёне Мінска ў мікрараёне Лошыца. Да 1985 г. насіў назву *Кветкавая вуліца*. На завулку знаходзіцца 4 дамы, частка з якіх адносіцца да забудовы 1941—1957 гг.

## Спасылкі 
* Юбілейны завулак на Геадзен
* Юбілейны завулак на Вelaruscity
* Александр Лычавко. Старинная усадьба и апокалиптические кадры: Что видно на воздушных панорамах Минска, снятых в этом году // Вlizko.by, 07.04.2023 (здымкі Юбілейнага завулка на ндэкс Картах)

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Ленінскі раён (Мінск)
Марцін Ласкі

**Марцін Ласкі** (; 1799 — ) — дзеяч рыма-каталіцкай царквы на Беларусі за часамі Расійскай імперыі, Апостальскі адміністратар Магілёўскай мітраполіі ў 1842—1848 гадах.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Полацку. Вучыўся ў езуіцкім калегіуме, а затым у Полацкай езуіцкай акадэміі. У 1820 годзе паступіў у Магілёўскую семінарыю, у 1822 годзе перавёўся ў Віленскую семінарыю. У 1826 годзе скончыў семінарыю і быў пасвечаны на святара, праз год стаў магістрам багаслоўя. Служыў у некалькіх парафіях, выкладаў у семінарыі, быў канонікам Магілёўскага капітула. У 1841 годзе атрымаў ступень доктара багаслоўя.

У 1842 годзе памёр магілёўскі архібіскуп-мітрапаліт Ігнацій Людовік Паўлоўскі, пасля чаго імператар Мікалай I прызначыў Марціна Ласкага адміністратарам мітраполіі, гэта значыць часовым яе кіраўніком. Адносіны паміж Расіяй і Святым Прастолам у той час заставаліся складанымі, працягвала праводзіцца антыкаталіцкая палітыка ўладаў пасля паўстання 1830 года, а кандыдатуру новага мітрапаліта Рым і Санкт-Пецярбург не маглі ўзгадніць цэлых шэсць гадоў. Увесь гэты час Ласкі заставаўся адміністратарам Магілёўскай мітраполіі.

Марцін Ласкі быў цалкам падпарадкаваны расійскаму імператарскаму двару і паслухмяна выконваў яго ўказанні, нават калі гэта было на шкоду вернікам — так па загадзе з Санкт-Пецярбурга ён забараніў прычашчаць у рымска-каталіцкіх храмах грэкакатолікаў, спрыяючы тым самым палітыцы пераводу іх у праваслаўе.

У 1847 годзе адносіны нарэшце былі нармалізаваны, Расійская імперыя і Святы Прастол склалі канкардат, які ўрэгуляваў жыццё падданых каталіцкага веравызнання. Пасля гэтага была ўзгоднена кандыдатура новага мітрапаліта — Казіміра Дмахоўскага, які заняў пасаду ў 1848 годзе. Расійскі бок прапановаў кандыдатуру Ласкага на пасаду мітрапаліта і ў 1848 годзе і ў 1851, калі памерлага Казіміра Дмахоўскага змяніў Ігнацій Галавінскі, але папа Пій IX абодва разы адхіляў ягоную кандыдатуру. Ласкі сканаў у Магілёве ў 1853 годзе.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* «Лаский» // Католическая энциклопедия. Т. 2, Изд. францисканцев, М.: 2005. Ст. 1506—1507.

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Каталіцкія святары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Каталіцкія святары Беларусі
Катэгорыя:Апостальскія адміністратары
RG Outrider

**RG Outrider**, да 2010 года **RG-32M Light Tactical Vehicle (LTV)**. 

Першай краінай, якая набыла распрацоўку, стала Ірландыя (27 адзінак). Яна выкарыстоўвала машыну ў міратворчых аперацыях

## Апісанне 
RG Outrider крыху большы за свайго папярэдніка. БТР можа выкарыстоўвацца ў якасці камандна-штабной і разведвальнай машыны.

Дно мае V-вобразную форму, што павялічвае абароненасць ад мін. 

Браняванне забяспечвае абарону ад супрацьпяхотных снарадаў калібрам да 7,62×39 мм (STANAG 4569, узровень 2). Абарона ад процітанкавых мін мае ўзровень 2a і 2b (пад колам і пад цэнтрам). На даху можа быць усталяваны 7,62-мм або 12,7-мм кулямёт.  

Здольны перавозіць 4 чалавек, у тым ліку камандзіра і вадзіцеля. Абсталяваны рухавіком Steyr M16S CI Turbo з прамежкавым астуджэннем (6-цыліндравым, 200&nbsp;кВт), з 5-ступеністай аўтаматычнай каробкай перадач. Развівае максімальную хуткасць да 120 км/г. Грузападымальнасць складае 2000 кг.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* RG Outrider на baesystems.com

Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Катэгорыя:Бранятэхніка ПАР
Вячаслаў Аляксеевіч Тарасаў

**Вячаслаў Аляксеевіч Тара́саў** (; ) — мастак, сцэнограф, мастак-мультыплікатар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Растоў (Яраслаўская вобласць Расіі). У 1962 годзе скончыў факультэт прыкладнога мастацтва Маскоўскага тэкстыльнага інстытута (спецыяльнасць — мастацкае афармленне тканін і вырабаў). У 1963—1970 гадах працаваў мастаком-мадэльерам у Рэспубліканскім доме мадэлей у Мінску. У 1971—1975 гадах мастак-пастаноўшчык у Беларускім рэспубліканскім тэатры юнага гледача. З 1976 года Вячаслаў Тарасаў — мастак-пастаноўшчык студыі мультыплікацыйных фільмаў кінастудыі «Беларусьфільм». У 1975—1976 гадах працаваў мастаком-ілюстратарам у выдавецтве «Літаратура і мастацтва» (верагодна, у выдавецтвах «Мастацкая літаратура», «Беларусь»).

Член Беларускага саюза мастакоў з 1973 года.

## Творчасць 
У Тэатры юнага гледача аформіў спектаклі «Пэпі — доўгая панчоха» (1970) і «Новыя прыгоды Карлсана» (1973) паводле А. Ліндгрэн, «Зялёная птушка» (1972) Карла Гоцы, «Дзяўчына і красавік» Т. Яна (1971), «Адчыніце, казляняткі!» П. Макаля, «Палёт» У. Мехава і іншыя. Мастак-пастаноўшчык мультыплікацыйных фільмаў «Папяровая казка» 1976), «Казка пра вясёлага клоуна» (1980), «Песня пра зубра» (1982), «Каўбойскія гульні» (1986), «Светлячок і расінка» і іншых. Аўтар ілюстрацый да выданняў твораў В. Вольскага, К. Кірэенкі, Лопэ дэ Вэга, Ю. Свіркі, А. Твардоўскага і іншых аўтараў. Таксама Вячаслаў Тарасаў працаваў у станковым жывапісе: «Салдаты», «Юнацтва», «Зялёны луг», «Дзяцінства», «Акно» і іншыя.

Удзельнік мастацкіх выставак з 1966 года. Творы мастака знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, фондах Беларускага саюза мастакоў.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* К 225-летию со дня рождения А. С. Пушкина. Вячеслав Тарасов. Иллюстрации к поэме «Руслан и Людмила». 1989 г. // ООО «Мультиурок»

Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Сцэнографы СССР
Катэгорыя:Сцэнографы Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-ілюстратары СССР
Катэгорыя:Мастакі-ілюстратары Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-мультыплікатары
Сезон 2017/2018 «Жамчужыны Палесся» Мазыр

У сезоне 2017—2018 жаночы валейбольны клуб «Жамчужына» з Мазыра прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2017/2018 ( **3 месца**),
* Кубак Беларусі 2017 ( **2 месца**).

## Склад каманды 
# Вікторыя Пятроўна Арцёмава (1993)
# Дар’я Булах (1998)
# Ганна Жафар (Копка) (1988, да студзеня 2018 была капітанам)
# Людміла Капітан (Кот) (1989)
# Анастасія Казачэнка (1996)
# Яна Мацак (1995)
# Анастасія Міклашэвіч (1988)
# Вольга Маўшук (Лазіцкая) (1994, са студзеня 2018 была капітанам)
# Яна Русак (Шчэноўская) (1990)
# Аксана Цяцера (Чэховіч) (1994)
# Таццяна Цюлебякіна (1993)
# Ганна Шаўчэнка (Гардзейчык) (1979)

## Трэнерскі штаб 
* Алена Іванаўна Міхаленка (начальнік каманды)
* Міхал Міхайлавіч Каваленка (галоўны трэнер)
* Сяргей Аляксеевіч Рута (старэйшы трэнер)
* Уладзімір Іванавіч Хамутоўскі (трэнер)
* Наталля Сяргееўна Багірава (трэнер-масажыст)
* Мікалай Дзмітрыевіч Кароль (лекар)
* Ларыса Аляксандраўна Кундас (адміністратар)
* Міхаіл Аляксандравіч Дыгун (псіхолаг)
* Тарэк Хусейн Жафар (асноўны спецыяліст)

## Гл. таксама 
* Сезон 2016/2017 «Жамчужыны Палесся» Мазыр
* Сезон 2018/2019 «Жамчужыны Палесся» Мазыр

## Спасылкі 
* ВК «Жемчужина Полесья» — история

2017/2018
Жамчужына Палесся
Катэгорыя:2017 год у Мазыры
Катэгорыя:2018 год у Мазыры
Сент-Луіскі ўніверсітэт імя Дж. Вашынгтона

**Сент-Луіскі ўніверсітэт імя Дж. Вашынгтона** () — амерыканская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Сент-Луіс у штаце Місуры, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Заснаваны ў 1853 годзе, універсітэт носіць імя Джорджа Вашынгтона, першага прэзідэнта ЗША. Ва ўніверсітэце навучаецца каля 15 тысяч студэнтаў з усіх 50 штатаў ЗША і больш чым 110 краін свету. Універсітэт з'яўляецца сябрам Асацыяцыі амерыканскіх універсітэтаў з 1923 года і класіфікуецца як доктарскі ўніверсітэт з вельмі высокай даследчай актыўнасцю. У 2021 годзе Нацыянальны навуковы фонд ЗША паставіў універсітэт на 25-е месца сярод акадэмічных устаноў ЗША па выдатках на даследаванні і распрацоўкі. Станам на 2023 год 26 лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі, 11 лаўрэатаў Пулітцэраўскай прэміі, 6 стыпендыятаў Макартура былі звязаны з універсітэтам у якасці выкладчыкаў або выпускнікоў. Сярод выпускнікоў універсітэта таксама 16 кіраўнікоў розных універсітэтаў, 21 дэпутат Кангрэса ЗША, 30 стыпендыятаў Родса, 7 стыпендыятаў Маршала і 2 стыпендыята Чэрчыля.

## Структура 
* Школа мастацтва і навук
* Школа сацыяльнай работы
* Школа інжынерыі
* Школа бізнесу
* Школа дызайну і візуальных мастацтваў
* Школа права
* Школа медыцыны
* Школа бесперапыннага і прафесійнага навучання

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Місуры

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Індыяны
Сезон 2018/2019 «Жамчужыны Палесся» Мазыр

У сезоне 2018—2019 жаночы валейбольны клуб «Жамчужына» з Мазыра прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2018/2019 ( **3 месца**),
* Кубак Беларусі 2018 ( **3 месца**).

## Склад каманды 
# Дар’я Булах (1998)
# Дар’я Бурак (2002)
# Вікторыя Брысюк (1992)
# Наталля Дзедзіцкая (1993)
# Людміла Капітан (Кот) (1989)
# Анастасія Казачэнка (1996)
# Аксана Цяцера (Чэховіч) (1994)
# Анастасія Міклашэвіч (1988)
# Вольга Маўшук (Лазіцкая) (1994, к)
# Яна Пісанік (Мацак) (1995)
# Дар’я Сірош (1999)
# Вікторыя Тычыніна (2002)
# Таццяна Цюлебякіна (1993)
# Аляксандра Шэплякова (2002)
# Ганна Шынкарэнка (2001)

## Трэнерскі штаб 
* Алена Іванаўна Міхаленка (начальнік каманды)
* Міхал Міхайлавіч Каваленка (галоўны трэнер)
* Сяргей Аляксеевіч Рута (старэйшы трэнер)
* Дзяніс Васільевіч Захарэвіч (трэнер)
* Наталля Сяргееўна Багірава (трэнер-масажыст)
* Вольга Уладзіміраўна Канопліч (Якута) (трэнер-аператар відэазапісу)
* Мікалай Дзмітрыевіч Кароль (лекар)
* Ларыса Аляксандраўна Кундас (адміністратар)

## Гл. таксама 
* Сезон 2017/2018 «Жамчужыны Палесся» Мазыр
* Сезон 2019/2020 «Жамчужыны Палесся» Мазыр

## Спасылкі 
* ВК «Жемчужина Полесья» — история

2018/2019
Жамчужына Палесся
Катэгорыя:2018 год у Мазыры
Катэгорыя:2019 год у Мазыры
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Журавічы)

**Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі** — колішні каталіцкі храм у вёсцы Журавічы Рагачоўскага раёна.

## Гісторыя 
Драўляны храм пабудаваны ў 1720 годзе па фундацыі мясцовага абывацеля Юдзіцкага, было звыш 800 парафіян. Пасля паўстання 1863—1864 гадоў не быў скасаваны і прыняў парафіян суседняга закрытага касцёла ў вёсцы Свержань. У пачатку XX стагоддзя ксяндзом Вайцяховічам была ўзведзена адасобленая мураваная трох’ярусная шатровая званіца-брама.

У канцы XVIII стагоддзя архітэктура храма набыла рысы стылю класіцызму ==

* Мацвей Сакалоўскі;
* Чачот;
* Ігнацій Бернатовіч;
* Пётр Грыб (1903—1906);
* Карл Бялініс (1907—1909);
* Эдвард Феліксавіч Вайцэховіч (1909—1916?);
* Стэфан Мікалаевіч Война (1926—1928).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Журавічы
Катэгорыя:Колішнія касцёлы Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі класіцызм
Катэгорыя:Драўляныя касцёлы Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1720 годзе
Катэгорыя:Храмы Рагачоўскага раёна
Асацыяцыя амерыканскіх універсітэтаў

**Асацыяцыя амерыканскіх універсітэтаў** () — гэта арганізацыя даследчых універсітэтаў Паўночнай Амерыкі, якая займаецца падтрыманнем моцнай сістэмы акадэмічных даследаванняў і адукацыі. 

Заснавана ў 1900 годзе, яна складаецца з шэрага дзяржаўных і прыватных універсітэтаў з ЗША, а таксама двух універсітэтаў з Канады. Сяброўства ў асацыяцыі толькі па запрашэнні і патрабуе, каб за яго прагаласавалі тры чвэрці правадзейных сябраў.

## Правадзейныя сябры асацыяцыі 
* Агайскі дзяржаўны ўніверсітэт
* Арызонскі ўніверсітэт
* Арэгонскі ўніверсітэт
* Аяўскі ўніверсітэт
* Бостанскі ўніверсітэт
* Брандэйскі ўніверсітэт
* Браўнаўскі ўніверсітэт
* Буфалаўскі ўніверсітэт
* Вандэрбільтаўскі ўніверсітэт
* Вашынгтонскі ўніверсітэт
* Вірджынскі ўніверсітэт
* Вісконсінскі ўніверсітэт у Мадысане
* Гарвардскі ўніверсітэт
* Дартмуцкі каледж
* Ельскі ўніверсітэт
* Заходні рэзервовы ўніверсітэт імя Л. Кейса
* Ілінойскі ўніверсітэт ва Урбана-Шампейн
* Індыянскі ўніверсітэт у Блумінгтане
* Каларадскі ўніверсітэт у Боўлдэры
* Каліфарнійскі тэхналагічны інстытут
* Каліфарнійскі ўніверсітэт у Берклі
* Каліфарнійскі ўніверсітэт у Дэйвісе
* Каліфарнійскі ўніверсітэт у Ірвайне
* Каліфарнійскі ўніверсітэт у Лос-Анджэлесе
* Каліфарнійскі ўніверсітэт у Рыверсайдзе
* Каліфарнійскі ўніверсітэт у Сан-Дыега
* Каліфарнійскі ўніверсітэт у Санта-Барбары
* Каліфарнійскі ўніверсітэт у Санта-Крузе
* Калумбійскі ўніверсітэт
* Канзаскі ўніверсітэт
* Карнегі-Меланаўскі ўніверсітэт
* Карнельскі ўніверсітэт
* Масачусецкі тэхналагічны інстытут
* Маямскі ўніверсітэт
* Мінесоцкі ўніверсітэт
* Місурыйскі ўніверсітэт
* Мічыганскі дзяржаўны ўніверсітэт
* Мічыганскі ўніверсітэт
* Мэрылендскі ўніверсітэт у Каледж-Парку
* Нью-Ёркскі ўніверсітэт
* Паўднёва-Каліфарнійскі ўніверсітэт
* Паўднёва-Фларыдскі ўніверсітэт
* Паўночна-Заходні ўніверсітэт
* Паўночна-Каралінскі ўніверсітэт у Чапел-Хіл
* Пенсільванскі дзяржаўны ўніверсітэт
* Пенсільванскі ўніверсітэт
* Пітсбургскі ўніверсітэт
* Прынстанскі ўніверсітэт
* Ратгерскі ўніверсітэт
* Рочэстэрскі ўніверсітэт
* Сент-Луіскі ўніверсітэт імя Дж. Вашынгтона
* Стоні-Брукскі ўніверсітэт
* Стэнфардскі ўніверсітэт
* Таронцкі ўніверсітэт
* Тулейнскі ўніверсітэт
* Тэхаскі аграрна-механічны ўніверсітэт
* Тэхаскі ўніверсітэт у Остыне
* Тэхналагічны інстытут Джорджыі
* Універсітэт Брандэйса
* Універсітэт Джонса Хопкінса
* Універсітэт імя В. Дзюка
* Універсітэт імя Джорджа Вашынгтона
* Універсітэт імя Джона Перд’ю
* Універсітэт імя Дж. Мак-Гіла
* Універсітэт імя Дж. Эмары
* Універсітэт імя У. М. Райса
* Універсітэт імя Ч. Тафтса
* Універсітэт Нотр-Дам
* Фларыдскі ўніверсітэт
* Чыкагскі ўніверсітэт
* Ютаўскі ўніверсітэт

## Былыя сябры асацыяцыі 
* Амерыканскі каталіцкі ўніверсітэт
* Аяўскі дзяржаўны ўніверсітэт
* Небраскаўскі ўніверсітэт у Лінкальне
* Сіракузскі ўніверсітэт
* Універсітэт імя Дж. Г. Кларка

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка асацыяцыі

Катэгорыя:Асацыяцыя амерыканскіх універсітэтаў
Браўнаўскі ўніверсітэт

**Браўнаўскі ўніверсітэт** () — амерыканская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Провідэнс у штаце Род-Айленд, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Гэта сёмая найстарэйшая вышэйшая навучальная ўстанова ў ЗША, заснаваная ў 1764 годзе як каледж у англійскай калоніі Род-Айленд на плантацыі Провідэнс. Гэта адзін з 9 каланіяльных каледжаў, створаных да вайны за незалежнасць ЗША, гэта быў першы каледж у ЗША, які задэклараваў, што прыём і навучанне студэнтаў павінны быць роўнымі незалежна ад рэлігіі. Універсітэт мае старэйшую ў ЗША праграму па прыкладной матэматыцы і старэйшую інжынерную праграму ў Лізе плюшчу. Гэта адна з першых устаноў ЗША, якая пачала надаваць доктарскія ступені.

Галоўны кампус універсітэта знаходзіцца ў раёне Каледж-Хіл у горадзе Провідэнс. Універсітэт акружаны федэральным архітэктурным раёнам з канцэнтрацыяй будынкаў Каланіяльнай эпохі. Там знаходзіцца адна з самых багатых у Амерыцы канцэнтрацый архітэктуры XVII і XVIII стагоддзяў. Конкурс паступлення на бакалаўрыят у гэты ўніверсітэт з'яўляецца адным з самых высокіх у ЗША (у сярэднім прымаецца на навучанне толькі 5% ад агульнай колькасці жадаючых).

Па стане на сакавік 2022 года 11 лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі былі звязаны з універсітэтам як выпускнікі, выкладчыкі або даследчыкі, а таксама 1 лаўрэат Філдса і інш. Сярод выпускнікоў універсітэта 27 лаўрэатаў Пулітцэраўскай прэміі, 21 мільярдэр, 4 дзяржаўныя сакратары ЗША, больш за 100 дэпутатаў Кангрэса Злучаных Штатаў, 58 стыпендыятаў Родса, 22 стыпендыяты Макартура і 38 прызёраў Алімпійскіх гульняў.

## Структура 
* Каледж
* Школа інжынерыі
* Школа прафесійнага навучання
* Школа грамадскага здароўя
* Школа медыцыны
* Школа магістратуры і аспірантуры

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Род-Айленд

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Род-Айленда
Грачык Спірыдонавіч Мелікян

**Грачык (Гракія) Спірыдонавіч Мелікян** () — армянскі  савецкага перыяду.

## Біяграфія 
Сын кампазітара і музыказнаўцы-этнографа С. А. Мелікяна. У 1933—1935 гадах навучаўся ў музычным тэхнікуме імя Гнесіных (цяпер Расійская акадэмія музыкі імя Гнесіных) па класе кампазіцыі М. Ф. Гнесіна.

Працягнуў вучобу ў Маскоўскай кансерваторыі. Вучань Вісарыёна Шабаліна.

Пасля заканчэння кансерваторыі ў 1940 годзе атрымаў размеркаванне на працу выкладчыкам у Ерэванскую кансерваторыю.

З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны быў прызваны ў армію. Загінуў у ліпені 1941 года ў баях пад Магілёвам.

## Творчасць 
* Сюіта для 2-х фартэпіяна (1934)
* Прэлюдыя для фартэпіяна (1935)
* Сюіта для сімфанічнага аркестра (1935)
* Прэлюдыя і фуга (1936)
* П’есы для скрыпкі і фартэпіяна (1936)
* Саната для віяланчэлі і фартэпіяна (1937)
* Струнны квартэт (1938)
* Паэма «Давід Сасунскі» (1939—1940).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Большая русская биографическая энциклопедия. (3 CD)

## Спасылкі 
* Кампазітары Вялікай Айчыннай вайны

Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Заходні рэзервовы ўніверсітэт імя Л. Кейса

**Заходні рэзервовы ўніверсітэт імя Л. Кейса** () — амерыканская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Кліўленд у штаце Агая, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Заходні рэзервовы ўніверсітэт імя Л. Кейса быў заснаваны ў 1967 годзе на базе Заходняго рэзервовага ўніверсітэта, які быў заснаваны ў 1826 годзе і названы так з-за свайго размяшчэння ў Заходнім рэзерве штата Канектыкут, і Тэхналагічнага інстытута імя Л. Кейса, які быў заснаваны ў 1880 годзе дзякуючы ахвяраванням Леанарда Кейса-малодшага. Універсітэт складаецца з 8 школ, якія прапануюць больш за 100 праграм бакалаўрыяту. Ён з'яўляецца сябрам Асацыяцыі амерыканскіх універсітэтаў і класіфікуецца як доктарскі ўніверсітэт з вельмі высокай даследчай актыўнасцю. Па дадзеных Нацыянальнага навуковага фонду ЗША, у 2019 годзе ўніверсітэт выдаткаваў на даследаванні і распрацоўкі 439 мільёнаў долараў, што паставіла яго на 20-е месца сярод прыватных ВНУ і 58-е сярод усіх ВНУ ў ЗША. 1 суддзя Вярхоўнага суда ЗША, 5 алімпійскіх чэмпіёнаў, 1 астранаўт NASA, 3 мільярдэры і 17 лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі з'яўляюцца выпускнікамі ці выкладчыкамі ўніверсітэта.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і навук
* Школа інжынерыі
* Школа медсястрынства
* Школа прыкладных сацыяльных навук
* Школа стаматалогіі
* Школа права
* Школа медыцыны
* Школа менеджменту

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Агая

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Агая
Ігар Горган

**Ігар Горган** (; ) — малдаўскі вайсковы дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1969 годзе ў малдаўскіх Дубасарах. Пасля тэрміновай службы паступіў у агульнавайсковае вышэйшае ваеннае вучылішча ў Новасібірску, якое скончыў у 1991 годзе. Служыў афіцэрам у паветрана-дэсантнай дывізіі ў Адэскай вобласці, а затым — камандзірам 2-й мотапяхотнай брыгады ў Кішынёве.

У 2001 годзе адпраўлены на вучобу ў  ў . З 2003 года ён удзельнічаў у міжнародных місіях НАТА ў Босніі і Герцагавіне, Грузіі і Іраку.

У 2013 годзе генерал заняў пасаду начальніка Генеральнага штаба Малдовы, але ў выніку канфлікту з тагачасным міністрам абароны  яму давялося пакінуць вайсковае ведамства. У 2019 годзе пасля перамогі на прэзідэнцкіх выбарах Ігара Дадона зноў узначаліў Генштаб. На гэтай пасадзе знаходзіўся да верасня 2021 года, пакуль новы прэзідэнт Мая Санду не адправіла яго ў адстаўку. З ліпеня 2023 года Ігар Горган уладкаваўся ў Прадстаўніцтва ААН па справах бежанцаў у Кішынёве (UNHCR-Moldova).
Дартмуцкі каледж

**Дартмуцкі каледж** () — амерыканская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Хановер у штаце Нью-Гэмпшыр, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Дартмуцкі каледж з'яўляецца адным з 9 так званых каланіяльных каледжаў, заснаваных яшчэ да вайны за незалежнасць ЗША. Набыўшы вядомасць на пачатку ХХ стагоддзя, з ​​тых часоў ён лічыцца адной з самых прэстыжных вышэйшых навучальных устаноў ЗША. Першапачаткова быў створаны для навучання індзейцаў хрысціянскай тэалогіі і англійскаму ладу жыцця. Размешчаны на тэрасе над ракой Канектыкут, галоўны кампус плошчай 109 га знаходзіцца ў сельскай мясцовасці Новай Англіі.

Дартмуцкі каледж з'яўляецца самай невялікай ВНУ ў Лізе плюшчу. Конкурс пры паступленні на бакалаўрыят складае каля 20 асоб на 1 месца — студэнтамі становіцца ў сярэднім толькі 5,3% абітурыентаў.

Універсітэт мае шмат вядомых выпускнікоў, у тым ліку 170 дэпутатаў Кангрэса ЗША, 24 губернатары штатаў ЗША, 8 міністраў ЗША, 3 лаўрэата Нобелеўскай прэміі. 2 суддзі Вярхоўнага суда ЗША і 1 віцэ-прэзідэнт ЗША. Сярод іншых вядомых выпускнікоў 81 стыпендыят Родса, 26 лаўрэатаў стыпендыі Маршала, 13 лаўрэатаў Пулітцэраўскай прэміі, 51 алімпійскі медаліст.

## Структура 
* Школа медыцыны
* Школа інжынерыі
* Школа бізнесу
* Школа магістратуры, аспірантуры і павышэння кваліфікацыі

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Нью-Гэмпшыр

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Нью-Гэмпшыра
Мелікян

**Мелікян** () — армянскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Грачык Спірыдонавіч Мелікян (1913—1941) — армянскі кампазітар.
* Наталля Мелікаўна Мелікян (1906—1989) — армянскі навуковец, доктар біялагічных навук, прафесар.
Parabuthus granulatus

**Parabuthus granulatus** — буйны від скарпіёнаў сямейства  з больш сухіх раёнаў паўднёвай Афрыкі.

## Апісанне 
Мае памеры каля 11,5 см, афарбоўка ад цёмна-жоўтай да карычневай. Мае адносна невялікую везікулу, але з’яўляецца адным з найбольш атрутных відаў скарпіёнаў у рэгіёне.

## Арэал і месца пражывання 
Радзімай з’яўляюцца паўднёвая Ангола, Намібія, Батсвана, захад Зімбабвэ і Паўднёвая Афрыка. У ПАР сустракаецца ў Заходне-Капскай правінцыі, Паўночна-Капскай правінцыі, Усходняй Капскай правінцыі і Лімпопа. Ён рэдка распаўсюджаны, але актыўна здабывае ежу ў адкрытым грунце, з-за чаго кантактуе з чалавекам. Прадстаўнікі віду зарываюцца ў падножжа пучкоў травы, кустоў, бярвення або камянёў і аддаюць перавагу ўстойлівай пясчанай глебе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1828 годзе
Катэгорыя:Скарпіёны
Катэгорыя:Фаўна Афрыкі
Абаб’е (значэнні)

Назву **Аба́б’е** маюць:

## Азёры 
* Абаб'е — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці 

## Населеныя пункты 
* Віцебская вобласць:
** Вялікае Абаб’е — вёска ў Браслаўскім раёне
** Пасёлак Абаб’е — вёска ў Браслаўскім раёне
** Пошта Абаб’е — вёска ў Браслаўскім раёне