Верхні Горад

**Ве́рхні Го́рад**, **Высо́кі Ры́нак**, **Высо́кае Ме́ста** — гістарычны раён Мінска, размешчаны на ўзгорку. Архітэктурнымі дамінантамі мясцовасці былі езуіцкі калегіум з касцёлам Імя Найсвяцейшай Дзевы Марыі, гарадская ратуша, гасціны двор, манастыр базыльянаў з царквой Святога Духа, кляштары бернардзінак з касцёлам Звеставання Найсвяцейшай Дзевы Марыі, бернардзінцаў з касцёлам Святога Язэпа, дамініканцаў з касцёлам Святога Тамаша Аквінскага, францішканцаў з касцёлам Святога Антонія і бенедыкцінак з касцёлам Святога Войцеха, палацы Пшаздзецкіх, Сапегаў і Радзівілаў.

На поўнач ад Высокага Рынка месцяцца Нізкі Рынак і Цёмныя Крамы, на ўсход — Валокі Полацкія, на поўдзень — Новае Места, на захад — Земляны Вал.

## Гісторыя 
Верхні Горад спланаваны ў 1560—1570 гады як новы цэнтр Менска. Прычынай стварэння новага плана былі вялікія пажары (1505, 1547), а таксама шматразовае спусташэнне горада і ваколіц крымскімі татарамі ў 1-й чвэрці XVI ст.

У канцы XVI ст. на Высокім Рынку была пабудавана ратуша, магчыма яна была перанесена сюды з іншага месца, бо Магдэбургскае права Менск атрымаў яшчэ ў 1499 годзе. У 1564 годзе ў Менску ўзнікла кальвінісцкая супольнасць. У апошняй чвэрці XVI ст. кальвіністы пры агульнай падтрымцы князя Мікалая Радзівіла (Чорнага) і фундацыяў менскіх заможных пратэстантаў пабудавалі ў горадзе свой малельны дом (збор) і заснавалі вуліцу Зборавую. Аднак у XV — XVІ стст. раён меў перыферыйнае значэнне.

Інтэнсіўнае мураванае будаўніцтва на Высокім Рынку пачалося толькі ў пачатку XVII ст. Існуе меркаванне, што ўзвядзенне будынкаў стрымлівалася праз адсутнасць умацаванняў. Апроч таго, радыяльнае пашырэнне Менска вакол Замчышча да пачатку XVII ст. ужо вычарпала свае тапаграфічныя і сацыяльныя перспектывы. Суседняя Траецкая гара ў якасці новага цэнтра горада не асвойвалася, бо яе размяшчэнне было нязручным для абароны. Менск у такім выпадку быў бы падзелены на дзве часткі Свіслаччу, што, нягледзячы на сістэму плацін і мастоў, вельмі ўскладніла б камунікацыю і абарону ў часе ваенных дзеянняў.

Да пачатку XVIII ст. скончылася забудова Высокага Рынка, склаўся галоўны архітэктурны ансамбль і індывідуальнае аблічча горада.

У пачатку ХХ ст. Высокі Рынак ўваходзіў у першую і другую паліцэйскія часткі горада.

### Вуліцы і плошчы 
## Галерэя 
### Гістарычная графіка 

Miensk, Vysoki Rynak. Менск, Высокі Рынак (J. Pieška, 1800).jpg|Ю. Пешка, каля 1800 
Mienskaja ratuša. Менская ратуша (1800).jpg|1800
Miensk, Vysoki Rynak. Менск, Высокі Рынак (H. Hierasimovič, 1839).jpg|Г. Герасімовіч, 1839
Miensk, Vysoki Rynak. Менск, Высокі Рынак (H. Hierasimovič, 1839) (2).jpg|Г. Герасімовіч, 1839 
Miensk, Vysoki Rynak. Менск, Высокі Рынак (Lauvergne, 1840)..jpg|Б. Лявэрнь, 1840
Miensk, Vysoki Rynak. Менск, Высокі Рынак (1870-79).jpg|1870
Miensk, Vysoki Rynak. Менск, Высокі Рынак (N. Orda, 1870-77).jpg|Н. Орда, 1870
Miensk, Vysoki Rynak, Bazylanski. Менск, Высокі Рынак, Базылянскі (1898).jpg|1898

### Гістарычныя здымкі 

Miensk, Vysoki Rynak. Менск, Высокі Рынак (1865).jpg|1865
Miensk, Vysoki Rynak-Vałockaja. Менск, Высокі Рынак-Валоцкая (1865) (2).jpg|1865
Miensk, Vysoki Rynak-Vałockaja. Менск, Высокі Рынак-Валоцкая (1865).jpg|1865
Miensk, Vysoki Rynak. Менск, Высокі Рынак (J. Kuračynski, 1870-79).jpg|1870-я
Miensk, Vysoki Rynak, Bazylanski. Менск, Высокі Рынак, Базылянскі (V. Boretti, 1885).jpg|1885 
Miensk, Vysoki Rynak. Менск, Высокі Рынак (1897).jpg|1897
Miensk, Vysoki Rynak. Менск, Высокі Рынак (1897) (5).jpg|да 1900
Miensk, Vysoki Rynak. Менск, Высокі Рынак (1897) (4).jpg|1903
Miensk, Vysoki Rynak-Franciškanskaja. Менск, Высокі Рынак-Францішканская (1908).jpg|1904
Miensk, Vysoki Rynak-Kojdanaŭskaja. Менск, Высокі Рынак-Койданаўская (1910).jpg|1904 
Miensk, Vysoki Rynak-Daminikanskaja. Менск, Высокі Рынак-Дамініканская (1897) (3).jpg|1904 
Miensk, Vysoki Rynak-Vałockaja. Менск, Высокі Рынак-Валоцкая (1904-17).jpg|1904 
Miensk, Vysoki Rynak-Zboravaja. Менск, Высокі Рынак-Зборавая (1900) (2).jpg|1904 
Miensk, Vysoki Rynak, Bazylanski. Менск, Высокі Рынак, Базылянскі (1914).jpg|1914 
Miensk, Vysoki Rynak-Vialikaja Bernardynskaja. Менск, Высокі Рынак-Вялікая Бэрнардынская (1914) (2).jpg|1915 
Miensk, Vysoki Rynak. Менск, Высокі Рынак (15.10.1917) (5).jpg|1917 
Miensk, Vysoki Rynak-Školnaja. Менск, Высокі Рынак-Школьная (1914).jpg|да 1918
Miensk, Vysoki Rynak. Менск, Высокі Рынак (02.1918).jpg|люты 1918
Miensk, Vysoki Rynak-Kojdanaŭskaja. Менск, Высокі Рынак-Койданаўская (21.02.1918).jpg|21 лютага 1918
Miensk, Vysoki Rynak-Vałockaja. Менск, Высокі Рынак-Валоцкая (21.02.1918).jpg|21 лютага 1918
Miensk, Vysoki Rynak. Менск, Высокі Рынак (18.3.1918).jpg|18 сакавіка 1918 
Miensk, Vysoki Rynak-Školnaja. Менск, Высокі Рынак-Школьная (06.1918) (1).jpg|чэрвень 1918 
Miensk, Vysoki Rynak-Školnaja. Менск, Высокі Рынак-Школьная (06.1918) (4).jpg|1918 
Miensk, Vysoki Rynak-Kojdanaŭskaja. Менск, Высокі Рынак-Койданаўская (1918).jpg|1918 
Miensk, Vysoki Rynak, Bazylanski. Менск, Высокі Рынак, Базылянскі (1918) (11).jpg|1918
Miensk, Vysoki Rynak-Franciškanskaja. Менск, Высокі Рынак-Францішканская (1918) (2).jpg|1918 
Miensk, Vysoki Rynak, Bazylanski. Менск, Высокі Рынак, Базылянскі (1918) (2).jpg|1918 
Miensk, Vysoki Rynak. Менск, Высокі Рынак (1918) (2).jpg|1918 
Miensk, Vysoki Rynak. Менск, Высокі Рынак (1918) (4).jpg|1918 
Miensk, Vysoki Rynak, Jezuicki-Katedra. Менск, Высокі Рынак, Езуіцкі-Катэдра (1918) (3).jpg|1918 
Miensk, Vysoki Rynak. Менск, Высокі Рынак (1919) (7).jpg|1919 
Miensk, Vysoki Rynak. Менск, Высокі Рынак (A. Śvidvinski, 1919).jpg|1919 
Miensk, Vysoki Rynak, Jezuicki-Katedra. Менск, Высокі Рынак, Езуіцкі-Катэдра (L. Daškievič, 1928).jpg|1928
Miensk, Vysoki Rynak. Менск, Высокі Рынак (1932).jpg|1932 
Miensk, Vysoki Rynak. Менск, Высокі Рынак (1940).jpg|1940  
Miensk, Vysoki Rynak. Менск, Высокі Рынак (1941).jpg|1941 

### Гістарычныя панарамы 

Miensk, Trajeckaje pradmieściе. Менск, Траецкаe прадмесьце (1863) (2).jpg|1863
Miensk, Niamiha. Менск, Няміга (1865-75).jpg|1870-я
Miensk, Vysokaje Miesta. Менск, Высокае Места (1901-17).jpg|да 1918
Miensk, Vałockaja-Vysoki Rynak. Менск, Валоцкая-Высокі Рынак (1918) (2).jpg|да 1918 
Miensk, Zboravaja-Vysoki Rynak. Менск, Зборавая-Высокі Рынак (1918) (2).jpg|1918 
Miensk, Daminikanskaja-Małaja Bernardynskaja. Менск, Дамініканская-Малая Бэрнардынская (1918) (3).jpg|1918  
Miensk, Zboravaja-Vysoki Rynak. Менск, Зборавая-Высокі Рынак (1918).jpg|1918  
Miensk, Vysoki Rynak-Trajeckaje pradmieście. Менск, Высокі Рынак-Траецкае прадмесьце (10.09.1941).jpg|10.09.1941  

## Літаратура 
* *Баравы Р.* Менск у ХVI стагоддзі: першы «генеральны» план горада і яго магчымы аўтар  // Беларускі гістарычны агляд. Том 11. Сшытак 1-2 (20-21), снежань 2004;
* *Пазняк 3. С.* Рэха даўняга часу: Кн. для вучняў. — Мн.: Нар. асвета, 1985. — 111 с., іл.
* Іван Сацукевіч. Тапанімія вуліцы і плошчаў Менска ў ХІХ — пачатку ХХ стст. 
* Сацукевіч І. Гісторыя і сучаснасць урбананімікі Гродна і Мінска (параўнаўчы аналіз) 
* Вячеслав Бондаренко. Названия минских улиц за последнее столетие: тенденции, загадки, парадоксы 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гістарычныя раёны Мінска
Катэгорыя:Верхні горад (Мінск)