open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рамешкі

**Рамешкі** () — пасёлак гарадскога тыпу (раней сяло) у Цвярской вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Рамешкаўскай муніцыпальнай акругі, да 17 красавіка 2021 года Рамешкаўскага муніцыпальнага раёна. Утвараў гарадское паселішча пасёлак Рамешкі.

Законам Цвярской вобласці ад 5 красавіка 2021 г. № 18-ЗО да 17 красавіка 2021 г. гарадское паселішча было скасавана ў сувязі з пераўтварэннем Рамешкаўскага муніцыпальнага раёна ў Рамешкаўскую муніцыпальную акругу. Размешчаны за 64 км на поўнач ад абласнога цэнтра, на старой шашы «Цвер — Бежацк». Аўтадарога Р84 «Цвер — Бежацк — Весьягонск — Усцюжна» мае транзітны абыход (на ўсход ад пасёлка).

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Генадзь Іванавіч Воранаў, савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Цвярской вобласці
Amphisbaena

**Amphisbaena** — род паўзуноў сямейства  падатрадзе . Уключае 40 відаў.

## Апісанне 
Агульная даўжыня вагаецца ад 50 да 60 см. Галава закругленая або трохі сціснутая з бакоў. Тулава чэрвепадобнае. Канечнасці адсутнічаюць. Хвост цыліндрычны, прытуплены. У некаторых відаў уздоўж спіны можа ісці разора ад шыі да аснавання хваста. Перад анальнай адтулінай размешчаны папярочны шэраг з некалькіх пор.

## Спосаб жыцця 
Любяць лясы і саваны. Харчуюцца насякомымі.

Гэта яйцакладныя паўзуны. Самкі адкладаюць яйцы ў тэрмітнікі або мурашнікі.

## Распаўсюджанне 
Насяляюць у Паўднёвай Амерыцы, на Антыльскіх астравах. Сустракаюцца таксама ў Панаме.

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* http://www.museumkiev.org/zoology/reptilia.html

Катэгорыя:Амфізбены
Катэгорыя:Фаўна Паўднёвай Амерыкі
Атамекен

**Атамекен**:
* Атамекен (Акмолінская вобласць)
* Атамекен (Мангістаўская вобласць)
* Атамекен (Паўладарская вобласць)
Селіжараўскі раён

**Селіжа́раўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Цвярской вобласці Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца пасёлак гарадскога тыпу Селіжарава.

## Геаграфія 
Селіжараўскі раён мяжуе з Асташкаўскім, Куўшынаўскім, Старыцкім, Ржэўскім, Аленінскім, Нялідаўскім, Андрэапальскім і Пенаўскім раёнамі. Плошча раёна складае 3098,4 км².

## Гісторыя 
Селіжараўскі раён быў утвораны ў 1929 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР у складзе Заходняй вобласці. 29 студзеня 1935 года быў перададзены ў склад Калінінскай вобласці, як на той час называлася Цвярская вобласць.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Цвярской вобласці
Марына Пушкар

**Марына Пушкар** (нар. , Брэст, Беларусь) — беларуская футбалістка, паўабаронца.

## Клубная кар’ера 
У ліпені 2021 года, у сярэдзіне сезона, пакінула брэсцкае «Дынама» і перайшла ў магілёўскі «Дняпро».
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Марина Пушкарь 
* Женское «Динамо» дома крупно уступило «Днепру» 

Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дынама-Брэст
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дняпро Магілёў
Вышневалоцкі раён

**Вышневалоцкі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Цвярской вобласці Расіі. Адміністрацыйным цэнтрам з’яўляецца горад Вышні Валачок.

## Геаграфія 
Вышневалоцкі раён мяжуе з Балагоўскім, Удомельскім, Максаціхінскім, Спіраўскім, Таржоцкім, Куўшынаўскім і Фіраўскім раёнамі. Плошча раёна складае 3389,14 км².

## Гісторыя 
Вышневалоцкі раён быў утвораны 12 ліпеня 1929 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР у складзе Маскоўскай вобласці. У 1935 годзе быў перададзены ў склад Калінінскай вобласці, як на той час называлася Цвярская вобласць.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі

Катэгорыя:Раёны Цвярской вобласці
Карашылік

**Карашылік**:
* Карашылік (Бурабайскі раён)
* Карашылік (Зерэндзінскі раён)
* Карашылік (Усходне-Казахстанская вобласць)
Сезон 2020 ЖФК БАЦАР Брэст

У 2020 годзе жаночы футбольны клуб «БАЦАР» з Брэста прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 2020 (8 месца),
* Кубак Беларусі 2020 (чвэрцьфінал).

## Склад каманды 
## Спасылкі 
* DNEPR MOGILEV VS. BOTSOR 6 — 0
* BOTSOR VS. ABFF U19 1 — 9
* DINAMO-BGU VS. BOTSOR 11 — 0
* BOTSOR VS. MINSK 0 — 10
* BOTSOR VS. NEMAN 0 — 6
* BOTSOR VS. DINAMO-BGU 0 — 6
* DINAMO-BGU VS. BOTSOR 10 — 0
2020
БАЦАР Брэст
Катэгорыя:2020 год у Брэсце
Ляміна (Пермскі край)

**Ляміна** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Чусаўской гарадской акрузе Пермскага края Расіі. Размешчаны на левым беразе ракі Чусавой. Чыгуначная станцыя на лініі Перм — Чусаўская.

Аўтобусныя зносіны Чусавой — Ляміна, маршрут № 12. У лістападзе 1938 года ўказам Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР вёска Ляміна набыла статус рабочага пасёлка. З 2004 па 2019 гг. уваходзіў у Чусаўское гарадское паселішча Чусаўскога муніцыпальнага раёна. Насельніцтва — 4475 чалавек (2021).

## Вядомыя ўраджэнцы 
Мікалай Фёдаравіч Юркоў (1936—2021) — аграном, эканаміст, менеджар у сферы сельскай гаспадаркі, грамадскі дзеяч.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Пермскага края
Руно

]]
**Руно́** — кагезіўная маса са слаба звязаных валокнаў або іншых кудзелістых аб’ектаў. Прыкладам можа служыць авечае руно, г. зн. кампактная маса поўсці авечкі ці барана, атрыманая ў працэсе .

## Авечае руно 
Вага руна можа адрознівацца, у залежнасці ад велічыні, колькасці скурных зморшчын, ад ступені заросласці частак цела, а галоўнае — ад гушчыні воўны.

Так, па даследаваннях , у простых авечак на адзін квадратны міліметр скуры прыходзіцца ад 7 да 30 валасінак, між тым у мерыносавых ад 29 да 88 шарсцінак.

Руно мерыносавай авечкі складаецца з невялікіх слупкоў або пучкоў воўны, званых штапелямі, з якіх кожны, у сваю чаргу, складаецца з невялікіх касічак воўны. Ад правільнасці, дробнасці звіткоў і даўжыні касічак залежыць прызначэнне руна для канчатковай утылізацыі. Так, руно з дробназавітымі і кароткімі касічкамі паступае на выраб матэрыі «з ворсам» — сукна і драпаў, таму такое руно і вядома пад назвай «суконнага».

Руно з буйнымі і плоскімі завіткамі ідзе на бязворсавыя тканіны, і паколькі такое руно перад вырабам расчэсваецца на грабянях, то і называецца «грабянёвым» або «камвольным», а тканіны, якія атрымліваюцца ад яго, «камвольнымі». Няправільна завітае або невысакароднае руно складаецца з канічных касічак і іншых формаў і паступае на выраб грубых тканін.

«Высакародная» воўна складаецца з правільна звітых, у выглядзе цыліндрыка, касічак. На розных частках цела руно не аднолькавай якасці: на баках,  і  лепшая воўна, і пры выбары племянных авечак вызначаюць якасць апошніх па танкаце руна, гэта значыць па дробнасці звіткоў касічак, у вобласці лапаткі і бакоў, пры гэтым якасць руна, якое знаходзіцца ў гэтых месцах, служыць зыходным пунктам у вызначэнні «зроўненасці» руна, якая пажаданая для фабрыканта, бо дае магчымасць атрымаць з руна больш тонкіх гатункаў воўны, чым грубых.

Няправільна звітае руно паказвае на малую гушчыню яго і носіць назву «маркітнасці» і «ніткі» — як тое, так і іншае складаюць заганы руна, таму што яно непрыдатна для вырабу добрых тканін.

## У культуры 
Культ руна быў распаўсюджаны ў паўночнай Анатоліі яшчэ ў перыяд хатаў. Ён мае прыкметы адносна прымітыўнага фетышызму. Хеты перанялі гэты культ, ён адыгрывае вельмі важную ролю ў іх рэлігіі. Імаверна, тады гэта была нястрыжаная авечая, барановая ці казіная шкура, цалкам здзераная, якая мела форму мяшка. Скуры, напоўненыя ахвярнымі прынашэннямі, вешалі на дрэва як своеасаблівы рог багацця. Часам на такое руно вешалі залаты шчыт. Часам руно персаніфікавалася і абагаўлялася, вядомыя імёны рунічных бажаствоў, напрыклад, Зітарыя. Падчас свята  старыя асобнікі руна спальвалі, потым рабілі новыя, падчас свята  руно вазілі з горада ў горад. У Закаўказзі, у грузінскай Сванеціі, захаваўся звычай вешаць на дуб шкуру быка ці авечкі падчас абрадаў урадлівасці Мелія-Тэлепія (назва, відаць, звязана з хецкім богам ).

## Вядомае руно 
* 
* 

## Літаратура 
* *Кулешов П. Н.* Овцеводство.
* 

Катэгорыя:Авечкагадоўля
Катэгорыя:Воўна
Баскудук

**Баскундук**:
* Баскудук (Мангістаўскі раён)
* Баскудук (Мунайлінскі раён)
Маўрыцый Прозар

**Маўрыцый Прозар** (15 верасня 1801, Рамні — 1886) — польскі і літоўскі ваенны дзеяч, удзельнік паўстання 1830—1831 гадоў, прадстаўнік шляхецкага роду Прозараў.

## Біяграфія 
Быў сынам Ігнацыя Каятана і Анэлі з Аскеркаў. Вучыўся ў Віленскім універсітэце.

У сакавіку 1831 г. узначаліў паўстанне ў Ковенскім павеце. На чале свайго атрада вёў шмат сутыкненняў з расійскімі войскамі (у тым ліку паспяхова абараняўся ў Кейданах). У ліпені ён далучыўся да 13-га ўланскага палка корпуса генерала Генрыка Дэмбіньскага і разам з ім адступіў у Польшчу. Ад паўстанцкага сейма атрымаў грамату аб заслугах перад бацькаўшчынай. 31 жніўня 1831 года атрымаў залаты крыж ордэна Virtuti Militari. У 1832 г. прыехаў у Францыю. Быў перакананым прыхільнікам князя Адама Ежы Чартарыйскага. Стаў членам Трэцямайскага манархічнага таварыства.

Апублікаваў дзённік паўстання ў Ковенскім павеце.

Быў жанаты з Ганнай, народжанай Хлапіцкіх, ад якой меў трох сыноў: Эдварда, Маўрыцыя і Люцыяна.

## Літаратура 
* Robert Bielecki, Maurycy Prozor, w: Polski Słownik Biograficzny, 1984—1985, t. XXVIII, s. 540—541.
* Marek J. Minakowski, *Ci wielcy Polacy to nasza rodzina*, wyd. 3, Dr Minakowski Publikacje Elektroniczne, Kraków 2008, .

## Спасылкі
Юзаф Антоні Касакоўскі

**Юзаф Антоні Касакоўскі** (1772, Марцінішкі — 28 кастрычніка 1842, Шырвінты) — літоўскі, польскі і французскі ваенны дзеяч. Прадстаўнік шляхецкага роду Касакоўскіх герба Слепаўрон.

## Біяграфія 
Сын каштяляна інфлянцкага Антонія Касакоўскага і Элеаноры Страшэвіч. Нарадзіўся ў радавым маёнтку Касакоўскіх — Марцінішках бліз Коўна. Атрымаў адукацыю ў калегіуме каталіцкага манаскага ордэна піяраў у Вільні.

### Барацьба за незалежнасць Рэчы Паспалітай 
У 1792 годзе Юзаф Антоній Касакоўскі, быўшы харунжым 8-й харугвы 1-й брыгады кавалерыі ВКЛ, удзельнічаў у вайне за незалежнасць. Затым, пры падтрымцы свайго дзядзькі Шымана Марціна Касакоўскага, атрымаў чын маёра і стаў камандзірам 3-й брыгады кавалерыі ВКЛ. Пасля вайны Юзэф Антоні збіраўся прыняць духоўны сан, каб стаць вікарыем другога свайго дзядзькі, біскупа інфлянцкага Юзафа Казіміра Касакоўскага. Аднак, у тым жа 1792 годзе стаў дарадцам Літоўскай генеральнай канфедэрацыі ў складзе Таргавіцкай канфедэрацыі.

У 1794 годзе Юзаф Антоні Касакоўскі ўдзельнічаў у паўстанні Касцюшкі, прыняў удзел у абароне Вільні ад рускай арміі. Пасля падаўлення паўстання некалькі гадоў пражываў у Парыжы, потым вярнуўся ў Літву, якая ўвайшла ў склад Расіі.

### Удзел у Напалеонаўскіх войнах 
Падчас французскага ўварвання ў Расію, Касакоўскі, праведзены ў брыгадныя генералы, знаходзіўся ў свіце імператара Напалеона I у якасці аднаго з трох польскіх флігель-ад’ютантаў імператара, нараўне з Яўстахіем Эразмам Сангушка і Людвігам Міхаілам Пацам. Удзельнічаў у бітве пад Смаленскам і Барадзінскай бітве. 29 верасня 1812 года быў прызначаны Напалеонам губернатарам Масквы, займаў гэтую пасаду тры дні. Падчас адступлення з Расіі прымаў удзел у бітве на рацэ Бярэзіне і ў шэрагу іншых сутычак і бітваў.

У 1813 годзе, падчас Вайны шостай кааліцыі, Касакоўскі, застаючыся флігель-ад’ютантам імператара, прыняў удзел у бітвах пад Лютцэнам, Баўцэнам, Дрэздэнам, Лейпцыгам і Ганаў.

У 1814 годзе з-за хваробы некалькі месяцаў не ўдзельнічаў у ваенных дзеяннях. Аднак, быў адным са сведкаў адрачэння Напалеона Банапарта ад імператарскага трона ў красавіку 1814 года ў Фантэнбло.

У тым жа 1814 годзе Юзаф Антоній Касакоўскі атрымаў тытул графа французскай Першай імперыі, а таксама стаў рыцарам Мальтыйскага ордэна. Пасля заканчэння ваенных дзеянняў вярнуўся на радзіму, дзе быў амніставаны. Стаў вядомы як калекцыянер рэліквій, звязаных з Напалеонаўскімі войнамі. Касакоўскаму належалі, у прыватнасці, адзін з мундзіраў і пасма валасоў Напалеона. У сваёй сядзібе паставіў помнік каню, які разам з ім удзельнічаў у Напалеонаўскіх паходах.

Быў кавалерам (3 кастрычніка 1812 года) і афіцэрам (24 кастрычніка таго ж года) французскага ордэна Ганаровага Легіёна, кавалерам ордэна Жалезнай Кароны (франка-італьянскага), меў таксама Каралеўскі ордэн Абедзвюх Сіцылій, ад караля Неапалітанскага Іахіма Мюрата (невядомай ступені) і Ордэн Ліліі (ад графа д’Артуа, будучага караля Францыі Карла X).

## Літаратура 
* Polski Słownik Biograficzny. T. XIV. 1968—1969., artykuł autorstwa Zofii Kossakowskiej-Szanojcy

Катэгорыя:Касакоўскія
Катэгорыя:Удзельнікі вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1792 года
Прозары

**Прозары** () — шляхецкі і дваранскі род уласнага герба, вядомы з пачатку XVII стагоддзя. Род Прозараў унесены ў VI частку радаводнай кнігі Ковенскай губерні.

## Вядомыя асобы 
* Караль Прозар
* Ігнацы Каятан Прозар
* Юзаф Прозар
* Маўрыцый Прозар
* Маўрыцый Эдуардавіч Прозар

## Літаратура 
* Прозоры // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* *Gajl T.* Polish Armorial Middle Ages to 20th Century. — Gdańsk: L&L, 2007. — ISBN 978-83-60597-10-1.

## Спасылкі
Гутэнберг (выдавецтва)

**Выдавецтва «Гутэнберг»** — прыватнае беларускае выдавецтва ў Польшчы, заснаванае ў 2023 годзе.

## Гісторыя 
Выдавецтва было заснавана ў 2023 годзе ў Кракаве беларусамі, што вымушана пакінулі радзіму.

Першымі выданнямі выдавецтва сталі адрыўны каляндар-слоўнічак «Мова вольных: 365 родных слоў» (365 беларускіх слоў з перакладам на ўкраінскую, польскую і англійскую).

У красавіку 2023 года выдавецтва ўпершыню прыняло ўдзел у кніжным кірмашы, у Беластоку на беларускім павільёне.

У лютым 2026 года па рашэнні КДБ выдавецтва «Гутэнберг» дадалі ў пералік экстрэмісцкіх фарміраванняў.

## Кірункі дзейнасці 
Асноўныя кірункі дзейнасці — выданне навуковых, навукова-папулярных, даведкавых і мастацкіх кніг, настольных гульняў, стварэнне факсіміле мапаў і гравюр, выраб сувенірнай прадукцыі і прадметаў аздаблення інтэр’еру.

Выдавецтва першым пачало пазначаць сваю прадукцыю знакам «No AI content inside» («Без ужыцця штучнага інтэлекту»). Знак быў прапанаваны адным з аўтараў выдавецтва (псеўданім Эліяш Барт).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт выдавецтва

Катэгорыя:Выдавецтвы Польшчы
Катэгорыя:Кампаніі Кракава
Катэгорыя:Беларусы ў Кракаве
Катэгорыя:2023 год у Польшчы
Катэгорыя:Беларускія выдавецтвы ў замежжы
Вікторыя Марчык

**Вікторыя Марчык** (нар. , Іванава, Беларусь) — беларуская футбалістка, абаронца.

## Клубная кар’ера 
У 2021 годзе перайшла з брэсцкага «БАЦАРа» у «Мінск» . За два сезоны яна правяла за сталічны клуб у чэмпіянаце Беларусі 33 матчы, забіла 7 галоў. Таксама згуляла два матчы ў складзе «чырвона-сініх» у Лізе чэмпіёнаў УЕФА сярод жаночых каманд у сезоне 2021/22. У ліпені 2022 года, у сярэдзіне сезону, пакінула сталічны клуб і перайшла ў пермскую «Зорку».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Виктория Марчик 
* Защитница Виктория Марчик — в проекте «Женский футбол Беларуси» 

Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дынама-БДУФК
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дынама-Брэст
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Зорка-2005 Перм
Рэгенерыраваная воўна

**Рэгенерыраваная воўна**, таксама званая **адноўленай**, мае гэтае найменне менавіта таму, што яна атрымана ў выніку поўнай перапрацоўкі адзення або з рэшткаў розных працэсаў, якія тычацца перапрацоўкі воўны ў розных працэнтах. Такім чынам, цыкл апрацоўкі рэгенерыраванага матэрыялу, званы , уключае ў сябе ўсе тыя працэсы, якія дазваляюць, пачынаючы з непатрэбнага гатовага адзення, званага , атрымаць новую тканіну з пункту гледжання колеру і валакністага складу. Рэгенерыраваны цыкл і , абедзве традыцыі горада Прата, цесна гармануюць адзін з адным, таму што ўся рэгенерыраваная воўна затым праходзіць выключна праз цыкл кардавання. Гэта адбываецца таму, што звычайна пража павінна мець шчыльна счэпленыя , якія не дапушчаюць слізгацення паміж імі з наступнай стратай круткі і зношваннем. Гэтую праблему можна пераадолець, як гэта адбываецца ў камвольным цыкле, выкарыстоўваючы толькі доўгія валокны, якія маюць неабходную згуртаванасць у пражы, каб сутыкнуцца з наступнымі працэсамі і надаць гатоваму прадукту добрую ўстойлівасць да нагрузак. У кардным цыкле, з іншага боку, у асноўным выкарыстоўваюцца кароткія валокны і невялікая частка доўгіх валокнаў, званая армаваннем, што дадаецца для пераадолення апісанай праблемы.

Падчас прадзення адноўленая поўсць заўсёды мае вельмі кароткія валокны з-за папярэдніх працэсаў і таму патрабуе такога працэсу, як кардаванне. У дадатак да авечай воўны можна аднаўляць і іншыя валокны, напрыклад, кашамір.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Воўна
Катэгорыя:Перапрацоўка адходаў
Ігнацы Каятан Прозар

**Ігнацы Каятан Прозар** (нар. каля 1770 г.) — памешчык, генерал-маёр Ковенскага павета ў паўстанні Касцюшкі, капітан нацыянальнай кавалерыі, шляхціч роду Прозараў уласнага гербу.
. «Партрэт сям’і Прозар». 1789, Нацыянальны музей у Варшаве. У цэнтры медальён з партрэтам віцебскага ваяводы Юзафа Прозара, побач справа сярэдні сын Ігнацы.]]

Сын Юзафа, ваяводы віцебскага, і яго першай жонкі Феліцыяны Неміровіч-Шчыт, дачкі кашталяна мсціслаўскага Юзафа, брат Караля.

Быў жанаты з Анэляй, народжанай Аскірка, меў дачку Карнэлю і сыноў: Генрыка і Маўрыцыя.

Быў удзельнікам змовы ў Коўне, якая рыхтавала выбух паўстання Касцюшкі.

## Літаратура 
* *Ignacy Kajetan Prozor*, w: Polski Słownik Biograficzny, t. XXVIII, s. 531.
* Marek J. Minakowski, *Ci wielcy Polacy to nasza rodzina*, wyd. 3, Dr Minakowski Publikacje Elektroniczne, Kraków 2008, .

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прозары
Едынецкі раён

**Едынецкі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў паўночна-заходняй частцы Рэспублікі Малдова з цэнтрам у горадзе Едынец. Мяжуе з Румыніяй.

## Гісторыя 
Як і большасць раёнаў Малдаўскай ССР, утвораны 11 лістапада 1940 года з цэнтрам у пгт Едынцы. Да 16 кастрычніка 1949 года знаходзіўся ў складзе Бэлцкага павета, пасля скасавання павятовага падзелу перайшоў у непасрэднае рэспубліканскае падпарадкаванне.

З 31 студзеня 1952 года па 15 чэрвеня 1953 года раён уваходзіў у склад Бэлцкай акругі, пасля скасавання акруговага падзелу зноў перайшоў у непасрэднае рэспубліканскае падпарадкаванне.

У чэрвені 1959 года ў склад Едынецкага раёна перададзена большая частка тэрыторыі скасаванага Братушанскага раёна.

30 сакавіка 1962 года да Едынецкага раёна была далучана частка тэрыторыі скасаванага Окніцкага раёна.

25 снежня 1962 года ў склад Едынецкага раёна перададзена тэрыторыя Ліпканскага раёна. 24 снежня 1964 года адноўлены Ліпканскі раён з наступным утварэннем Брычэнскага раёна. Такім чынам, тэрыторыя Едынецкага раёна практычна вярнулася да стану на чэрвень 1959 года.

З 1999 года па 2002 год, у рамках праведзенай адміністрацыйнай рэформы, раён з’яўляўся часткай Едынецкага павета. Пасля скасавання павятовага падзелу, раён ізноў стаў самастойнай адміністрацыйнай адзінкай.

## Насельніцтва 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Малдовы
Сезон 2019 ЖФК БАЦАР Брэст

У 2019 годзе жаночы футбольны клуб «БАЦАР» з Брэста прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 2019 (7 месца),
* Кубак Беларусі 2019 (чвэрцьфінал).

## Склад каманды 
## Спасылкі 
* SLAVYANKA VS. BOTSOR 1 — 1
* BOTSOR VS. BOBRUICHANKA 0 — 2
* BOTSOR VS. MINSK 0 — 10
* ZORKA-BDU VS. BOTSOR 11 — 0
* BOTSOR VS. NEMAN 0 — 9
* ISLOCH-RGUOR VS. BOTSOR 14 — 0
* BOTSOR VS. MINSK  0 - 17

2019
БАЦАР Брэст
Катэгорыя:2019 год у Брэсце
Наталля Жукава

**Наталля Жукава**:
* Наталля Паўлаўна Жукава (нар. 1960) — беларуская дзяржаўная дзяячка.
* Наталля Пятроўна Жукава (нар. 1956) — урач-акушэр-гінеколаг. Доктар медыцынскіх навук (2003), прафесар (2007).
Маўрыцый Эдуардавіч Прозар

**Маўрыцый Эдуардавіч Прозар** (; , Вільня — 10 мая 1928, Сім'е, Францыя) — расійскі дыпламат.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Прозараў уласнага герба. Сын Эдварда Прозара і Марыі з Залеўскіх.

Не зусім абгрунтавана прэтэндаваў на графскі тытул. Дыпламат. У 1892—1895 гадах чыноўнік па адмысловых даручэннях пры міністры замежных спраў, у 1896—1897 гадах малодшы (другі) саветнік Міністэрства замежных спраў. Быў генеральным консулам у Вене і Жэневе.

У 1903 годзе — міністр-рэзідэнт у Веймары. У 1905—1909 гадах пасланец Расіі ў Бразіліі і Аргенцінскай Рэспубліцы. Сябраваў з бразільскім пісьменнікам і дыпламатам .

Прозарам былі ўсталяваны першыя дыпламатычныя адносіны паміж Расіяй і Парагваем. У 1909 годзе ён уручыў даверчыя граматы прэзідэнту Парагвая . У студзені 1909 года ім былі таксама ўсталяваны прамыя дыпламатычныя адносіны з Чылі.

Аўтар некалькіх брашур па дыпламатычнай частцы. Быў знакам з Д. С. Меражкоўскім, творы якога перакладаў на французскую мову. У 1903 годзе ў Парыжы Прозар выпусціў перакладзеную ім на французскую мову кнігу Меражкоўскага «Талстой і Дастаеўскі». Знаўца творчасці Ібсена, перакладчык ягоных п’ес на французскую мову.

## Сачыненні 
* Прозор М. Характер Ибсеновских драм. (По поводу маленького Эльфа) // Северный вестник. 1895. № 6. С. 31-40
* Русские эмигранты в Бразилии: Донесение посланника в Рио-де-Жанейро. // Министерство иностранных дел. Сборник консульских донесений. [Выпуски 1-6]. — С.-Петербург : Товарищество Художественной Печати, 1905. -Выпуск 2. — С. 85 — 92. — В донесении рассказывается об истории переселения русских эмигрантов в Бразилию, о роде их занятий. В заключении упомянуто о двух основавшихся в Бразилии колониях русско-подданных поселенцев, из числа наиболее благоустроенных и процветающих, — «Марианна Пименталь» и «Барон де-Триумф».

## Крыніцы 
## Спасылкі
* 
* Таубе М. А. «Зарницы»: Воспоминания о трагической судьбе предреволюционной России (1900—1917). — М.: РОССПЭН, 2007.

Катэгорыя:Дыпламаты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Перакладчыкі на французскую мову
Маўрыкій Эдуардавіч
Іерусалімская акруга

**Іерусалімская акруга** — адна з сямі адміністрацыйных акруг Ізраіля. Яе плошча складае 653 км² (уключаючы Усходні Іерусалім). Адміністрацыйны цэнтр — горад Іерусалім, які з’яўляецца таксама сталіцай дзяржавы. У акругу ўваходзяць анексаваныя пасля Шасцідзённай вайны 1967 года ўсходнія раёны горада.

## Насельніцтва 
У працэнтных суадносінах:

* Яўрэі: 697 700 чал. (65,94 %)
* Арабы-мусульмане: 318 600 чал. (30,11 %)
* Арабы-хрысціяне: 12 500 чал. (1,18 %)
* Іншыя: 13 400 чал. (1,26 %)

Неяўрэйскае насельніцтва складаецца з 30,11 % мусульман, 1,18 % хрысціян і 1,26 % тых, хто не назваў веравызнанне.
[thumb|left|280px|Траса 1: [Тэль-Авіў — Іерусалім у раёне Іерусаліма]]

## Спасылкі 
Катэгорыя:Акругі Ізраіля
Луіза Пруская

**Луіза Пруская**:
* Луіза, жонка караля Прусіі Фрыдрыха Вільгельма III, народжаная герцагіня Мекленбург-Стрэліцкая
* Луіза Пруская (1770—1836)
* Вільгельміна Луіза Ангальт-Бернбургская, у замужжы прынцэса Пруская (1799-1882)
* Луіза Пруская (1808—1870)
* Луіза Пруская (1838—1923)
* Луіза Пруская (1829—1901)
* Луіза Маргарыта Пруская
* Луіза Ульрыка Пруская
* Луіза Брандэнбург-Швецкая
Уэстчэстэр (акруга)

**Акруга Уэстчэстэр** () — акруга штата Нью-Ёрк, ЗША. Плошча акругі складае 1295 км². Адміністрацыйны цэнтр акругі — горад Уайт-Плейнс.

Да 1874 года ўключала ў сабе Бронкс.

## Гісторыя 
Акруга Уэстчэстэр заснавана ў 1683 годзе ў ліку адной з 12 першапачатковых акруг, сфарміраваных у калоніі Нью-Ёрк.

## Дэмаграфія 
Паводле перапісу насельніцтва ЗША 2000 года, у акрузе Уэстчэстэр пражывала 923 459 чалавек. Па выніках перапісу насельніцтва ЗША 2010 года, за 10 гадоў насельніцтва павялічылася на 2,8 %, да 949 113 чалавек. Шчыльнасць насельніцтва складала 846 чалавек на квадратны кіламетр.

Катэгорыя:Акругі штата Нью-Ёрк
Ніна Мікалаеўна Жукава

**Ніна Мікалаеўна Жукава** (нар. ) — беларуская футбалістка і трэнер.

## Клубная кар’ера 
Да 2012 года выступала за «Вікторыю-86» з Брэста.

У 2021 годзе ўзначаліла бресцкае «Дынама», пасля аб’яднання з БАЦАРам і стала іграюшчым трэнерам.

У лістападзе 2021 года паспяхова скончыла навучанне і атрымалі ліцэнзіі УЕФА катэгорыі «С».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Вікторыя-86 Брэст
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дынама-Брэст
Катэгорыя:Трэнеры ЖФК Дынама-Брэст
Дыкастэрыя па міжрэлігійным дыялогу

**Дыкастэрыя па міжрэлігійным дыялогу** (), былы **Папскі савет па міжрэлігійным дыялогу** () — адна з 16 дыкастэрый Рымскай курыі. Савет быў заснаваны Папам Рымскім Паўлам VI 19 мая 1964 года як **Сакратарыят па справах нехрысціян**, а пазней,  28 чэрвеня 1988 года, перайменаваны ў Папскі савет па міжрэлігійным дыялогу Папам Янам Паўлам II. 5 чэрвеня 2022 года, у сувязі з набыццём моцы апостальскай канстытуцыі «*Praedicate Evangelium*» Папскі Савет быў ператвораны ў дыкастэрыю, на чале з прэфектам.

## Структура 
Дыкастэрыя складаецца з органа прыняцця рашэнняў, кансультатыўнага органа і выканаўчага органа.

### Старшыні Папскага савета па міжрэлігійным дыялогу 
* кардынал Паала Марэла — (19 мая 1964 — 26 лютага 1973);
* кардынал Серджа Піньедолі — (6 сакавіка 1973 — 15 чэрвеня 1980);
* Жан Жадо — (27 чэрвеня 1980 — 8 красавіка 1984);
* кардынал Фрэнсіс Арынзэ — (8 красавіка 1984 — 1 кастрычніка 2002);
* Майкл Фіцджэральд — (1 кастрычніка 2002 — 15 лютага 2006 — кардынал з 5 кастрычніка 2019 года);
* кардынал Поль Пупар — (11 сакавіка 2006 — 1 верасня 2007);
* кардынал Жан-Луі Таран — (1 верасня 2007 — 5 ліпеня 2018);
* кардынал Мігель Анхель Аюсо Гіксот — (25 мая 2019 — 5 чэрвеня 2022).

### Прэфекты Дыкастэрыі па міжрэлігійным дыялогу 
* кардынал Мігель Анхель Аюсо Гіксот — (5 чэрвеня 2022 — па цяперашні час).

## Спасылкі 
* Афіцыйная гісторыя Папскага савета па міжрэлігійным дыялогу  
* Афіцыйны вэб-сайт Ватыкана  
* Giga-Catholic Information   
* Каталіцкая іерархія каментарыі  

Катэгорыя:Рымская курыя
Кахульскі раён

**Кахульскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў паўднёва-заходняй частцы Рэспублікі Малдова з цэнтрам у горадзе Кахул. У гэтым раёне знаходзіцца самы паўднёвы пункт Рэспублікі Малдова і адзіны порт Малдовы на Дунаі.

## Гісторыя 
Як і большасць раёнаў Малдаўскай ССР, утвораны 11 лістапада 1940 года з цэнтрам у горадзе Кагул. Да 16 кастрычніка 1949 года знаходзіўся ў складзе Кагульскага павета, пасля скасавання павятовага падзелу перайшоў у непасрэднае рэспубліканскае падпарадкаванне.

З 31 студзеня 1952 года па 15 чэрвеня 1953 года раён уваходзіў у склад Кагульскай акругі, пасля скасавання акруговага падзелу зноў перайшоў у непасрэднае рэспубліканскае падпарадкаванне.

19 снежня 1962 года горад Кагул быў перададзены ў рэспубліканскае падпарадкаванне і выведзены са складу раёна.

25 снежня 1962 года Кахульскі раён быў ліквідаваны і аб’яднаны з Вулкэнешцкім раёнам, але ўжо праз два гады, 23 снежня 1964 года, адноўлены.

З 1999 года па 2002 год, у рамках праведзенай адміністрацыйнай рэформы, раён з’яўляўся часткай Кахульскага павета.

Пасля скасавання павятовага падзелу ў 2002 годзе, раён ізноў стаў самастойнай адміністрацыйнай адзінкай, пры гэтым у яго складзе застаўся Вулкэнешцкі раён.

У 1999 годзе Малдова павінна была перадаць частку сваёй берагавой лініі па Днястры і ўчастак аўтадарогі каля сяла Паланка Штэфан-Водскага раёна ў абмен на права пабудаваць порт Джурджулешць. Улетку 2011 года працу па выкананні дамоўленасцей 1999 года ўдалося завяршыць.

## Насельніцтва 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Малдовы
Сезон 2018 ЖФК БАЦАР Брэст

У 2018 годзе жаночы футбольны клуб «БАЦАР» з Брэста прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 2018 (8 месца),
* Кубак Беларусі 2018 (чвэрцьфінал).

## Склад каманды 
## Спасылкі 
* BOTSOR VS. MINSK 0 — 12
* ZORKA-BDU VS. BOTSOR 19 — 0
* NEMAN VS. BOTSOR 11 — 0
* BOTSOR VS. SLAVYANKA 0 — 3
* BOBRUICHANKA VS. BOTSOR 15 — 0
* SLAVYANKA VS. BOTSOR 0 — 0
2018
БАЦАР Брэст
Катэгорыя:2018 год у Брэсце
Ірына Іванаўна Яцушкевіч

**Ірына Яцушкевіч** (нар. , в. Альшаны, Столінскі раён, Брэсцкая вобласць, Беларусь) — беларуская футбалістка, паўабаронца. Скончыла фізіка-матэматычны факультэт Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт імя А. С. Пушкіна (спецыяльнасць «Матэматыка і інфарматыка»).

## Клубная кар’ера 
Футболам захапілася яшчэ ў школе, выходзячы на поле з хлапчукамі. Гуляла ў школьнай камандзе і ездзіла на спаборніцтвы пад кіраўніцтвам настаўніка фізкультуры Уладзіміра Іванавіча Кудласевіча. Пазнее пераехала ў Брэст і паступіла ў Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт на фізіка-матэматычны факультэт. Там яе заўважыла трэнер Таццяна Вуглініца і прапанавала выступаць за вобласць і ўзначаліць каманду дзяўчын.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Ирина Яцушкевич 
* Ирина Яцушкевич -капитан женской команды по футболу «БУТЦОР» родом из аг. Ольшаны 

Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дынама-Брэст
Катэгорыя:Выпускнікі Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна
Бенедыкт Андэрсан

**Бенедыкт Рычард О’Го́рман Андэрсан** (, , Куньмін, Кітай — , Бату, Усходняя Ява, Інданезія) — брытанскі палітолаг і сацыёлаг, прафесар Карнельскага ўніверсітэта, аўтар кнігі «Уяўныя супольнасці». Старэйшы брат .

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Куньміне, дзе яго бацька служыў на мытні; бацька быў па паходжанні ірландцам, яго сям’я ўдзельнічала ў руху за нацыянальнае самавызначэнне Ірландыі. У 1941 годзе сям’я прыехала ў ЗША, а затым у Вялікабрытанію. Вучыўся ў Кембрыджскім універсітэце.

Спецыяліст па Паўднёва-Усходняй Азіі, у прыватнасці па Інданезіі. Аўтар вядомай кнігі «Уяўныя супольнасці», у якой апісваюцца асноўныя фактары, якія паўплывалі на ўзнікненне і развіццё нацыяналізму.

## Працы 
* Java in a Time of Revolution: Occupation and Resistance, 1944—1946. — Ithaca, N.Y.: Cornell University Press, 1972. — ISBN 0-8014-0687-0. 
* Imagined Communities: Reflections on the Origin and Spread of Nationalism. — rev. ed. — London: Verso, 1991. — ISBN 0-86091-329-5. 
** *Бенедикт Андерсон.* Воображаемые сообщества. — : Канон-Пресс-Ц, Кучково поле, 2001. ISBN 5-93354-017-3. 
* In the Mirror: Literature and Politics in Siam in the American Era. — Bangkok: Editions Duang Kamol, 1985. 
* Language and Power: Exploring Political Cultures in Indonesia. — Ithaca, N.Y.: Cornell University Press, 1990. — ISBN 0-8014-2354-6. 
* The Spectre of Comparisons: Nationalism, Southeast Asia, and the World. — London: Verso, 1998. — ISBN 1-85984-813-3. 
* Under Three Flags: Anarchism and the Anti-colonial Imagination. — London: Verso, 2005. — ISBN 1-84467-037-6. 
* The Fate of Rural Hell: Asceticism and Desire in Buddhist Thailand (2012) 
* A Life Beyond Boundaries: A Memoir (2016) 

## Спасылкі 
* Benedict Anderson  
* «The Nation as Imagined Community»  
* «When the Virtual Becomes the Real»: A Talk with Benedict Anderson, Spring 1996 
* «Democratic Fatalism in South East Asia Today» by Anderson (May 11, 2001)  
* «The Current Crisis in Indonesia»: Interview with Benedict Anderson by William Seaman  
* «Sam’s Club»: Anderson on Anti-Americanisms, a book review in *BOOKFORUM* (December/January 2005)  
* Archive of articles written by Anderson in the *New Left Review*
* Interview with Anderson: «I like nationalism’s utopian elements» (University of Oslo)  
* Review of *Under Three Flags* by Meredith L. Weiss  
* «Petruk Dadi Ratu»: New Left Review Article on Indonesia G30S Coup D'État  

Катэгорыя:Нацыяналізм
Катэгорыя:Сацыёлагі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Члены Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук
Катэгорыя:Стыпендыяты Гугенхайма
Масавае забойства ў Дубоне і Шэпшыне

Увечары 4 мая 2023 года 21-гадовы Ураш Блажыч, узброены аўтаматам, адкрыў агонь з аўтамабіля ў Дубоне і Шэпшыне, вёсках муніцыпалітэта Младэнавац, Бялград, Сербія, і Мала-Араш’е, Смедарава, забіўшы прынамсі восем чалавек, у тым ліку супрацоўніка паліцыі. Яшчэ чатырнаццаць асоб атрымалі раненні. На наступны дзень нападнік арыштаваны недалёка ад Крагуеваца. Страляніна адбылася неўзабаве пасля нападу на пачатковую школу ў Бялградзе.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Uhapšen osumnjičen za ubistva u selima kod Mladenovca
Катэгорыя:Смедарава
Катэгорыя:Вікіпедыя:Артыкулы са спасылкамі на элементы Вікіданых без беларускага подпісу
Катэгорыя:Май 2023 года
Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2023 годзе
Катэгорыя:Падзеі 4 мая
Сезон 2022 ЖФК Дняпро Магілёў

У 2022 годзе жаночы футбольны клуб «Дняпро» з Магілёва прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 2022 (4 месца),
* Кубак Беларусі 2022 (чвэрцьфінал).

## Склад каманды 
## Спасылкі 
* FC DNEPR MOGILEV
2022
Дняпро Магілёў
Катэгорыя:2022 год у Магілёве
Баснійцы

**Баснійцы** (), таксама **Баснійцы і Герцагавінцы** — агульная нацыянальная саманазва ўсіх жыхароў Босніі і Герцагавіны, уключаючы баснякоў, баснійскіх сербаў і баснійскіх харватаў.

Катэгорыя:Насельніцтва Босніі і Герцагавіны
Тань Цзячжэнь

**Тань Цзячжэнь** (; 15 верасня 1909 — 1 лістапада 2008) — кітайскі генетык, заснавальнік сучаснай кітайскай генетыкі.

## Біяграфія 
Акадэмік Кітайскай акадэміі навук (1980), замежны член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1985).

У 1930-я гады вучыўся ў ЗША ў класікаў генетыкі Феадосія Дабржанскага (1900—1975) і Томаса Моргана (1866—1945), працаваў у складзе знакамітай групы даследавання пладовай мушкі дразафілы. Вярнуўся ў Кітай, супрацоўнічаў з камуністычнымі ўладамі, быў ганаровым прэзідэнтам , супрацьстаяў . Выкладаў ва , з 1952 года і ў наступныя гады быў прафесарам  ў Шанхаі.

У 1992 годзе падпісаў «».

Памёр ва ўзросце 99 гадоў ад множнай дысфункцыі органаў у Шанхайскай бальніцы.

Катэгорыя:Генетыкі
Катэгорыя:Вучоныя Кітая
Катэгорыя:Акадэмікі Кітайскай акадэміі навук
Столінскія Хутары (значэнні)

**Сто́лінскія Хутары́**:

* Столінскія Хутары — радовішча тугаплаўкіх глін у Столінскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі.
* Былая назва вёскі Першамайск у Столінскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі.
Кацярына Вячаславаўна Янчыленка

**Кацярына Вячаславаўна Янчыленка** (Верхалайцава; нар. , Бішкек, Кыргызстан) — беларуская футбалістка, нападаючая. Выступала за зборную Беларусі.

## Клубная кар’ера 
Выхаванка футбольнай школы ДЮСШАР «Белкард» (Гродна), першым трэнерам быў Дзяніс Міхайлавіч Леўчанка.

У 2022 годзе пакінула склад жаночай каманды «Дняпро», да якой далучылася ў міжсезонне і вярнулася ў «Віцебск». За гэты час яна ўзяла ўдзел у пяці афіцыйных матчах за «Дняпро», у якіх адзначылася адной галявой перадачай.

Выступала ў зборную Беларусі WU-17 і WU-19.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Верхолайцева Екатерина Вячеславовна 

Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Нёман Гродна
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Ніва-Белкард
Столінскія Хутары (радовішча)

**Сто́лінскія Хутары́** — радовішча тугаплаўкіх глін у Столінскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі.

Знаходзіцца за 2,5 км у напрамку на ўсход—паўночны ўсход ад аграгарадка Глінка, за 11 км на паўночны захад ад горада Столін. Складаецца з 4 лінзаў. Звязаны з нераздзеленымі адкладамі алігацэну і міяцэну палеагенавай і неагенавай сістэм. Магутнасць карыснай тоўшчы складае 0,7—8 м. Слой ускрышных парод (пяскі, торф) мае таўшчыню 1,2—6,6 м.

У радовішчы гліны шэрыя, цёмна-шэрыя, шчыльныя, пластычныя, вогнетрывалыя. У верхняй частцы пакладаў забруджаныя арганічнымі рэчывамі і пяском.

Гліны з радовішча прыдатныя на выраб вогнетрывалай цэглы, дрэнажных труб, дахоўкі, абліцовачных плітак. Распрацоўваецца ААТ «Гарынскі камбінат будаўнічых матэрыялаў».

## Літаратура 
* 
* Геология СССР / Гл. ред. А. В Сидоренко. Т. III. Белорусская ССР. Полезные ископаемые. Ред. тома А. С. Махнач. — М., «Недра», 1977. — С. 166—167, карта в Приложении. — 259 с. − 1750 экз. — (Управление геологии при СМ БССР)

Катэгорыя:Радовішчы глін і суглінкаў Беларусі
Катэгорыя:Геалогія Столінскага раёна
Се Сюйжэнь

**Се Сюйжэнь** ()- міністр фінансаў Кітайскай Народнай Рэспублікі ў 2007—2013 гг.

## Біяграфія 
Се нарадзіўся ў 1947 годзе ў Нінбо, правінцыя Чжэцзян. У 1980 годзе стаў членам Камуністычнай партыі Кітая.

## Спасылкі 
* Біяграфія Се Сюйжэня на ChinaVitae.net 

Катэгорыя:Члены Камуністычнай партыі Кітая
Катэгорыя:Міністры фінансаў КНР
Чэн Дзін Хва

**Чэн Дзін Хва** (; 1923 — 17 чэрвеня 2012) — ганконскі мільярдэр, заснавальнік кампаніі , кіраўнік тэкстыльнай арганізацыі Nan Fung Textiles Consolidated Limited і кампаніі Nan Fung Development Limited.

## Біяграфія 
У 1954 годзе заснаваў кампанію , якая стала філіялам канцэрна Nan Fung Textiles Consolidated Limited, галоўнай спецыялізацыяй якога была баваўняная вытворчасць і пража. Прадпрымальнік стаў яго кіраўніком, пазней дыверсіфікаваў вытворчасць у галіну нерухомай маёмасці, грузаперавозак, інвестыцый, каштоўных папер, будаўніцтва і іншыя сферы. Яго ўласны капітал складаў прыблізна 3,7 мільярда даляраў.

Садзейнічаў фонду Медыцынскага даследчага ўніверсітэта University’s Chinese Medicinal Material Research Fund, а таксама фондаў — Three-Year MBA Programme Endowment Fund і D H Chen Foundation Student Loans Fund for Shaw College. Актыўна займаўся дабрачыннай дзейнасцю, створаны ім фонд ажыццяўляў значныя ахвяраванні медыцынскім, адукацыйным, рэлігійным арганізацыям.

У 2010 годзе ў сувязі з хваробай Альцгеймера ганконскі суд абвясціў Чэн Дзін Хва няздольным кіраваць кампаніяй. Правы кіравання сямейным бізнэсам перайшлі яго малодшай дачкі Віўен, з чым не пагадзілася яе старэйшая сястра Энджэла, якая пражывала ў ЗША, што вылілася ў чараду судовых спрэчак.

## Спасылкі 
* https://www.forbes.com/lists/2006/10/HOW5.html
* http://baike.baidu.com/view/574783.htm

Катэгорыя:Прадпрымальнікі Кітая
Катэгорыя:Мецэнаты Кітая
Катэгорыя:Мільярдэры Кітая
Вядомыя асобы Бішкека

[thumb|200px|[Герб Бішкека]]
Вядомыя ўраджэнцы Бішкека:

__NOTOC__
[thumb|175px|[Роза Атунбаева]]

## А 
* Іскуі Абалян (нар. 1970) — беларуская  армянскага паходжання. Заслужаная артыстка Рэспублікі Беларусь.
* Роза Атунбаева (нар. 1950) — кыргызскі палітык і дыпламат, лідар парламенцкай фракцыі Сацыял-дэмакратычнай партыі Кыргызстана.

## Н 
* Іван Паўлавіч Неўмывакін (1928—2018) — медык, спецыяліст па касмічнай і альтэрнатыўнай медыцыне, доктар медыцынскіх навук.

## С 
* Мікалай Васілевіч Спірыдонаў

## Т 
* Айсулу Асанбекаўна Такамбаева (нар. 1947) — кыргызская артыстка балета, народная артыстка СССР.
* Айчурэк Таланава (нар. 2001) — кыргызская футбалістка, брамнік.

## У 
* Даніяр Усенаў

## Ф 
* Міхаіл Васільевіч Фрунзэ

## Ч 
* Сямён Апанасавіч Чуйкоў

## Я 
* Кацярына Вячаславаўна Янчыленка (нар. 1996) — беларуская футбалістка.
Маа Фумэй

**Маа Фумэй** (; 9 лістапада 1882 — 12 снежня 1939) — першая жонка найбуйнейшага кітайскага і затым тайваньскага рэвалюцыйнага лідара, военачальніка, кіраўніка дзяржавы Чан Кайшы. Маці яго першага (і адзінага афіцыйна прызнанага) сына — Цзян Цзінго, прэзідэнта Тайваня і палітычнага дзеяча, якога яна нарадзіла 18 сакавіка 1910 года.

## Шлюб 
Чан Кайшы ажаніўся па ініцыятыве сваёй маці. Маа Фумэй была старэйшая за яго на 5 гадоў (што нехарактэрна для кітайскіх традыцый). Яны развяліся ў 1921 годзе. Пасля шлюбу з Маа Чан Кайшы ўступіў у шлюб у другі раз. Яго жонкай стала Сун Мэйлін.

Маа Фумэй была забіта падчас японскага авіяналёту ў 1939 годзе.

Катэгорыя:Жанчыны Кітая
Катэгорыя:Мужы і жонкі прэзідэнтаў
Лу Цзясі

**Лу Цзясі** (, 26 кастрычніка 1915 — 4 чэрвеня 2001) — кітайскі хімік. Яго называлі піянерам структурнай хіміі ў Кітаі.

Член Кітайскай АН (1955, аддзяленне хіміі) і яе прэзідэнт (1981—1987). Ганаровы член  (1984). Член  (1985, перш член-карэспандэнт), яе віцэ-прэзідэнт. Замежны член каралеўскай акадэміі Бельгіі (1987).

## Біяграфія 
Па нацыянальнасці хань.

Скончыў хімфак Сямыньскага ўніверсітэта (бакалаўр, ліпень 1934). Доктарскую ступень PhD паводле фізічнай хіміі атрымаў ва  (ліпень 1939).

Затым на даследчай працы на хімфаку Калтэха, дзе навучаўся пад кіраўніцтвам двойчы лаўрэата Нобелеўскай прэміі Лайнуса Полінга. У 1944 годзе прымаў удзел у працы навукова-даследчай лабараторыі  ЗША ў штаце Мэрыленд, яго праца там была адзначана прэміяй камітэта.

У 1945 годзе адхіліў шматлікія прапановы працы і пераадольваючы цяжкасці вярнуўся ў Кітай, дзе атрымаў пасаду дэкана хімфака Сямыньскага ўніверсітэта, пачаўшы прафесарам хіміі, даслужыўся да прарэктара.

У 1960-81 гадах прарэктар Фуцзяньскага ўніверсітэта і адначасова дырэктар Фуцзяньскага НДІ структурнай хіміі Кітайскай АН, віцэ-прэзідэнт Фуцзяньскага аддзялення Кітайскай АН.

З мая 1981 па студзень 1987 гадоў прэзідэнт Кітайскай АН, затым яе спецсаветнік.

З’яўляўся таксама намеснікам старшыні Кітайскага навукова-тэхналагічнага таварыства і ўзначальваў Кітайскае хімічнае таварыства.

Аўтар шматлікіх прац і выхавальнік многіх кітайскіх навукоўцаў.

З 1981 года намеснік, у 1988—1997 гадах старшыня, затым ганаровы старшыня Рабоча-сялянскай дэмакратычнай партыі Кітая (РСДПК).

Намеснік старшыні  8 склікання.

Намеснік старшыні  7, 9 скліканняў, член ПастКама 6 склікання.

Ганаровы доктар навук (DSc) Лонданскага гарадскога ўніверсітэта (1987).

Лаўрэат прэміі  (1999).

Існуе Фонд імя Лу Цзясі АН КНР.

## Спасылкі 
* https://web.archive.org/web/20081123103829/http://www1.chinaculture.org/library/2008-02/01/content_26379.htm
* China Vitae 
* Professor Lu Jiaxi: Pioneer of Structural Chemistry in China

Катэгорыя:Хімікі Кітая
Чэн Жуншы

**Чэн Жуншы** (; 18 кастрычніка 1927, Ісін (Цзянсу) — 7 лютага 2021, Гуанчжоу) — кітайскі фізіка-хімік, акадэмік Кітайскай акадэміі навук, прафесар . Піянер фізікі палімераў у Кітаі. Пасля заканчэння ў 1949 годзе ён паступіў у аспірантуру Пекінскага ўніверсітэта. У тым жа годзе ён пераехаў у Чанчунь і пачаў працаваць у Чанчуньскім інстытуце прыкладной хіміі. У 1983 годзе ён паступіў на працу ў Нанкінскім універсітэце. Развіў тэорыю гелевай храматаграфіі.

## Публікацыі 
* 

## Прэміі і ўзнагароды 
* 1991 — акадэмік Кітайскай акадэміі навук.

Катэгорыя:Фізікі Кітая
Катэгорыя:Хімікі Кітая
Катэгорыя:Фізікахімікі
Катэгорыя:Акадэмікі Кітайскай акадэміі навук
Сюй Чжыхун

**Сюй Чжыхун** (; нар. 1942) — кітайскі біёлаг, фізіёлаг раслін, батанік, малекулярны генетык. Былы Прэзідэнт Пекінскага ўніверсітэта (1999—2008), прафесар і віцэ-прэзідэнт Кітайскай акадэміі навук (1992), дэпутат Усекітайскага сходу народных прадстаўнікоў. Прэзідэнт *International Association for Plant Tissue Culture and Biotechnology* (2002—2006). Дырэктар Шанхайскага біялагічнага цэнтра (Shanghai Research Center of Life Sciences). Даследаваў біятэхналогію раслін, працэсы вырошчвання раслін на цыталагічнай аснове з дапамогай культываваных клетак, уключаючы сою, арахіс, алама і іншыя важныя сельскагаспадарчыя расліны.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 14 кастрычніка 1942 года на акупаванай японцамі тэрыторыі ў павеце Усі правінцыі Цзянсу. У 1965 годзе скончыў Пекінскі ўніверсітэт (факультэт біялогіі), затым аспірантуру Шанхайскага інстытута фізіялогіі раслін Акадэміі навук Кітая, дзе застаўся пасля заканчэння вучобы. У 1979-1981-займаўся навукова-даследчай працай у Вялікабрытаніі (Універсітэт Нотынгема). З 1983 года намеснік дырэктара Шанхайскага інстытута фізіялогіі раслін (SIPP). У 1988-1996-узначальваў лабараторыю малекулярнай генетыкі раслін (*National Laboratory of Plant Molecular Genetics*, SIPP).

З 1991 года дырэктар Шанхайскага інстытута фізіялогіі раслін (SIPP). З 1992 года віцэ — прэзідэнт Кітайскай акадэміі навук.

У 1997 годзе абраны акадэмікам Кітайскай акадэміі навук. У 1999—2008 гадах прэзідэнт Пекінскага ўніверсітэта

## Узнагароды і прызнанне 
* 1988 — «National Outstanding Young and Middle-Aged Specialist»
* 1990 — «First Prize of the Natural Science of Chinese Academy of Sciences Award»
* 1991 — «Third Prize of National Natural Science Award»
* 1994 — ганаровы прафесар Ганконгскага ўніверсітэта
* 1994 — ганаровы доктар Лестэрскага ўніверсітэта (Англія)
* 2000 — ганаровы доктар Нотынгемскага ўніверсітэта (Англія)
* 2001 — ганаровы доктар Ганконгскага ўніверсітэта
* 2002 — ганаровы доктар Універсітэта Васэда (Японія)
* 2003 — ганаровы доктар Універсітэта Мак-Гіла (Канада)
* 2003 — Ганаровы доктар Мельбурнскага ўніверсітэта (Аўстралія)
* 2003 — ганаровы доктар Манрэальскага ўніверсітэта (Канада)
* 2007 — ганаровы доктар  (Аўстралія)
* 2008 — ганаровы доктар Усходне-Англійскага ўніверсітэта (Англія)
* 2002—2006 — прэзідэнт *International Association for Plant Tissue Culture and Biotechnology*, затым стаў кіраўніком Кітайскага нацыянальнага камітэта *Man and of Biosphere* ЮНЕСКА і кіраўніком Кітайскага таварыства біялогіі раслін (*Chinese Society of Plant Biology*).

## Спасылкі 
* Xu Zhihong, President of Peking University 

Катэгорыя:Батанікі Кітая
Катэгорыя:Акадэмікі Кітайскай акадэміі навук
Сюэ Юйцюнь

**Сюэ Юйцюнь** ( ; 2 лістапада 1931, Усі — 29 чэрвеня 2021, Шанхай) — кітайскі гідрагеолаг, прафесар Нанкінскага ўніверсітэта, акадэмік Кітайскай акадэміі навук.

## Біяграфія 
У 1949 годзе паступіў у Таншаньскі тэхналагічны інстытут (цяпер Паўднёва-заходні універсітэт Цзяатун).

## Прэміі і ўзнагароды 
* 1999 — акадэмік Кітайскай акадэміі навук.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Геолагі Кітая
Катэгорыя:Гідрагеолагі
Катэгорыя:Вучоныя Кітая
Катэгорыя:Акадэмікі Кітайскай акадэміі навук
Аляксандр Барысавіч Столпер

**Аляксандр Барысавіч Сто́лпер** (;  — ) — савецкі кінарэжысёр, сцэнарыст, педагог, Заслужаны дзеяч мастацтваў РСФСР (1964), Народны артыст РСФСР. З 1927 года рэжысёр і сцэнарыст кінастудыі «Саюзкіно».

Памёр А. Б. Столпер 11 студзеня 1979 года ў Маскве. Пахаваны на Увядзенскіх могілках.

## Творчасць 
Дэбютаваў як рэжысёр агітацыйным кароткаметражным фільмам «Простая гісторыя» (1930) і поўнаметражным фільмам «Чатыры візіты Самуэля Вульфа» (1934). У 1931 годзе разам з У. М. Экам і Р. В. Янушкевіч напісаў сцэнарый фільма «Пуцёўка ў жыццё». У гады Вялікай Айчыннай вайны разам з Б. Івановым паставіў фільмы па творах Канстанціна Сіманава «Хлопец з нашага двара» (1942), «Чакай мяне» (1943), а таксама фільм «Дні і ночы» (1945). Сярод іншых пастановак «Закон жыцця» (разам з Б. Івановым, 1940), «Аповесць пра сапраўднага чалавека» (паводле Б. Палявога, 1948), «Далёка ад Масквы» (паводле В. Ажаева, 1950), «Цяжкае шчасце», (паводле Ю. Нагібіна, 1958), «Жывыя і мёртвыя» (1964), «Адплата» (1969), «Адхіленне — нуль» (1978) і інш.

Аўтар і сааўтар сцэнарыяў шэрагу фільмаў.

## Узнагароды і званні 
* Заслужаны дзеяч мастацтваў РСФСР (1964).
* Народны артыст РСФСР (1969).
* Народны артыст СССР (1977).
* Сталінская прэмія першай ступені (1951), за фільм «Далёка ад Масквы».
* Сталінская прэмія другой ступені (1949), за фільм «Аповесць пра сапраўднага чалавека».
* Дзяржаўная прэмія РСФСР імя братоў Васільевых (1966, за фільм «Жывыя і мёртвыя»).
* 2 ордэны Працоўнага Чырвонага Сцяга.
* Ордэн «Знак Пашаны» (1944).
* Медаль «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.».
* Медаль «У азнаменаванне 100-годдзя з дня нараджэння Уладзіміра Ільіча Леніна».
* Медаль «У памяць 800-годдзя Масквы».
* Галоўны прыз Усесаюзнага кінафестывалю (за фільм «Жывыя і мёртвыя», Ленінград, 1964).
* Дыплом Міжнароднага кінафестывалю ў Акапулька (1964).
* Галоўны прыз Міжнароднага кінафестывалю ў Карлавых Варах (1964).

## Літаратура 
* 
* Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — М.: Советская энциклопедия, 1987. — 640 с., 96 л. ил.
* 

## Спасылкі 
* Столпер Александр Борисович // КИНО-ТЕАТР.Ру 
* Столпер Александр Борисович // Кинокопилка 
* [Столпер Александр Борисович // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru](https://megabook.ru/article/Столпер%20Александр%20Борисович%20(кино)) 
* Столпер Александр Борисович // Онлайн-кинотеатр «Мосфильма»

Катэгорыя:Кінарэжысёры СССР
Катэгорыя:Кінарэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Кінарэжысёры Расіі
Катэгорыя:Сцэнарысты СССР
Катэгорыя:Сцэнарысты XX стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнарысты Расіі
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі СССР
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі XX стагоддзя
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі Расіі
Катэгорыя:Члены Саюза кінематаграфістаў СССР
Хэ Чжэньлян

**Хэ Чжэньлян** (; 29 снежня 1929 — 4 студзеня 2015) — кітайскі спартыўны дзеяч, ганаровы старшыня , ганаровы старшыня камісіі па культуры і алімпійскай адукацыі МАК.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 29 снежня 1929 года ў павеце Усі правінцыі Цзянсу Кітайскай рэспублікі; яго сям’я паходзіла з правінцыі Чжэцзян.

У 1950 годзе атрымаў ступень бакалаўра на факультэце электратэхнікі ва Універсітэце Аўрора ў Шанхаі.

У 1953 годзе ажаніўся з Лян Ліцзюань. Пасля ў іх нарадзіліся сын Хэ Ян і дачка Хэ Чжэнь.

У 1954 годзе ўступіў у Камуністычную партыю.

У 1964 годзе стаў намеснікам генеральнага сакратара Кітайскай асацыяцыі гімнастыкі.

У 1980 годзе атрымаў медаль Нацыянальнай спартыўнай пашаны Кітая.

У 1981 годзе быў абраны ў Міжнародны алімпійскі камітэт.

У 1982 годзе стаў генеральным сакратаром , з 1986 — намеснікам старшыні, і з 1989 па 1994-старшынёй. Пасля гэтага — ганаровым старшынёй.

У 1985 годзе быў прызначаны намеснікам дырэктара Дзяржаўнай камісіі па спорце, а таксама абраны ў выканкам МАК

## Узнагароды 
* Вялікі крыж Ордэна грамадзянскіх заслуг (Іспанія, 1992)
* Камандор ордэна Святога Карла (Манака, 1993)
* Алімпійскі ордэн (2009)

Катэгорыя:Члены МАК
Катэгорыя:Члены Камуністычнай партыі Кітая
Катэгорыя:Палітыкі Кітая
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Палітыкі XX стагоддзя