Герб Пружанаў

**Герб го́рада Пружа́ны** ўяўляе сабой выяву звілістай блакітнай змяі з залатой каронай на галаве, якая вывяргае дзіця, на сярэбраным полі.

Першапачаткова нададзены гораду 3 траўня 1588 Ганнай Ягелонкай, дачкой каралевы Боны Сфорцы, разам з магдэбургскім правам. У наш час зацверджаны рашэннем Пружанскага райвыканкама № 1214 ад 20 кастрычніка 1998 года. У гербавы матрыкул Рэспублікі Беларусь занесены 21 снежня 1998 пад № 31.

## Апісанне 
3 траўня 1588 года каралева Ганна Ягелонка даравала мястэчку Магдэбургскае права разам з пячаццю і гербам «у сярэбраным полі звілістая блакітная змяя з залатой каронай на галаве вывяргае дзіця». Цераз год, 6 траўня 1589, кароль польскі і вялікі князь літоўскі Жыгімонт Ваза пацвердзіў прывілей уласнай граматай. Яго дакумент — адзіная крыніца, якая тлумачыць сэнс фігур на гербе: «дзіця з'яўляецца з пашчы змяі, што сімвалізуе нанава прабуджаную заўжды маладую сілу ў спалучэнні з мудрасцю, здольнасць свету да самаачышчэння і абнаўлення».

## Міланскія карані герба 
скага роду Вісконці]]
]]
Нададзены Пружанам герб вельмі падобны да родавага герба Сфорцаў. Першапачаткова выява з'яўлялася гербам міланскага роду Вісконці. Існуе некалькі легенд пра паходжанне герба.

Згодна з легендай, у крыжовым паходзе ў 1187 Атон Вісконці сустрэўся ў паядынку з сарацынскім прынцам. Атон насіў выяву з сямю каронамі, выразанымі на шчыце, бо ён забіў семярых асілкаў, няверны маўр меў на шчыце выяву змяі, якая глытае дзіця. Гэта з'яўлялася насмешкай з хрысціян, бо немаўля сімвалізавала Хрыста. Атон забіў сарацына, забраў яго шчыт і са славай вярнуўся дадому, пасля чаго вырашыў абраць выяву на шчыце сваім гербам.

Лічыцца, што гэтая легенда ўзыходзіць да часоў Матэо Вісконці Вялікага (1250—1322). Матэо Вялікі, азірнуўшыся на цёмнае мінулае сваёй сям'і, вырашыў, што неабходна стварыць слаўную сагу пра Вісконці, і звярнуўся да прыдворных пісьменнікаў, каб тыя стварылі фамільныя легенды і вынайшлі слаўных продкаў. Такім чынам, была створана легенда пра ветэрана Першага крыжовага паходу, які памёр у Рыме ў 1111.

Па іншай версіі, намаляваны дракон называўся Tarantasio, у V стагоддзі (або ў XIII стагоддзі.

## Расійская імперыя 
Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай Пружаны апынуліся ў складзе Расійскай імперыі. Гербы местаў сталі замяняцца паняццем «герб павятовы», пры стварэнні якіх улічваліся асаблівасці цэлага рэгіёна, а не канкрэтнага места. Такім чынам у самым пачатку XIX стагоддзя Пружаны атрымалі герб з дзвюх частак: «у верхняй палавіне коннік на сярэбраным полі, узброены мячом у правай і шчытом у левай руцэ, у ніжняй — выява зубра». Такі герб амаль цалкам паўтараў сам знак Гарадзенскай губерні, у склад якой уваходзілі Пружаны.

6 красавіка 1845 расійскі цар зацвердзіў іншы варыянт герба: «у залатым полі зялёная елка, на галінах якой вісіць паляўнічы ражок», што сімвалізавала сувязь з Белавежскай пушчай. Пазней у верхняй палавіне шчыта быў размешчаны зубр — герб Гродзенскай губерні.

У 1861 годзе быў састаўлены праект герба ў адпаведнасці з геральдычнымі прынцыпамі Бернхарда Кёнэ. Елка заняла ўсё поле шчыта, губернскі герб быў падняты ў верхнюю правую частку. За шчытом былі дабаўленыя два молаты, аперазаныя Аляксандраўскай стужкай, зверху з'явілася карона. Гэты праект не быў афіцыйна зацверджаны.

Цікава, што на пячатцы 1916 года спалучана выява расійскага герба і даўняга пружанскага герба з выявай змяі.

## Міжваенная Польская рэспубліка 
]]
У перыяд з 1921 па 1939 урад Пілсудскага вярнуў Пружанам герб, нададзены ў XVI стагоддзі, аднак колер шчыта быў зменены на зялёны, а вуж застаўся без кароны. Замест гэтага герб атрымаў шляхецкую карону на шчыт і ўпрыгожанне ў выглядзе дзвюх пальмавых галінак вакол яе.

## Савецкі час 
У складзе БССР Пружаны, як і іншыя месты, свайго ўласнага гербу не мелі. Пэўны час на паштоўках, значках, вымпелах, брашурах, пры ўездзе ў места ўжывалі малюнак «у верхняй частцы елка, у ніжняй — зубр».

## Рэспубліка Беларусь 
У 1996 годзе быў аб'яўлены конкурс на стварэнне праекта герба, у якім мог удзельнічаць кожны ахвочы. 25 сакавіка 1997 года Пружанскі райвыканкам пастановай № 329 абвясціў пераможцу — праект Леаніда Спаткая. Паводле афіцыйнага апісання герба горада:

Вілавідны крыж сімвалізуе сутокі рэк Вец і Муха ў Мухавец, рог — працавітасць і заможнасць мясцовых жыхароў. Вуж, узяты са старажытнага герба Пружанаў, — славутую мінуўшчыну і старажытнасць места. Гарлач — адзін з відаў ганчарнага майстэрства, якое існавала ў горадзе да 1970-х гадоў.

Аднак з прычыны неадпаведнасці дадзенага праекта геральдычным канонам новы герб не прыжыўся. Неўзабаве быў вернуты першапачатковы варыянт герба горада, зацверджаны рашэннем пружанскага райвыканкама № 1214 ад 20 кастрычніка 1998 года.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Пружаны: гісторыя герба 

Катэгорыя:Пружаны
Пружаны