Эль-Ніньё

**Эль-Ні́ньё** (ісп.: *El Niño*) — анамалія надвор'я, якая ўтвараецца, калі пасаты над трапічнымі шыротамі Ціхага акіна змяняюць свой кірунак ці сціхаюць.

## Назва 
Назвай *El Niño* (па-іспанску — хлопчык, дзіця) перуанскія рыбакі назвалі моцныя вятры і марскія плыні, якія яны заўважылі пад час Каляд. Назва адносіцца да Хлопчыка Ісуса.

## Праяўленне 
Калі пасаты змяняюць свой кірунак ці сціхаюць, разам з вятрамі змяняюцца марскія плыні і тэмпература вады. Эль-Ніньё падаграе ваду паверхні ўсходняй часткі Ціхага акіяна, што здараецца нерэгулярна, у інтэрвале ад двух да сямі гадоў і цягнецца ад года да двух. 

ImageSize = width:800 height:70
PlotArea = left:50 bottom:20 width:700 height:40 
Period = from:1900 till:2020
DateFormat = yyyy
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1900
PlotData = 
 bar:laniña width:30 color:red mark:(line,white)
 from:1902 till:1903
 from:1905 till:1906
 from:1911 till:1912
 from:1913 till:1915
 from:1919 till:1920
 from:1925 till:1926
 from:1940 till:1942
 from:1946 till:1947
 from:1951 till:1952
 from:1953 till:1954
 from:1957 till:1958
 from:1958 till:1959
 from:1963 till:1964
 from:1965 till:1966
 from:1968 till:1969
 from:1969 till:1970
 from:1972 till:1973
 from:1976 till:1977
 from:1977 till:1978
 from:1979 till:1980
 from:1982 till:1983
 from:1986 till:1988
 from:1991 till:1992
 from:1993 till:1994
 from:1994 till:1995
 from:1997 till:1998
 from:2002 till:2003
 from:2004 till:2005
 from:2006 till:2007
 from:2009 till:2010
 from:2014 till:2016
 from:2018 till:2019

Праяўленні Эль-Ніньё з 1900 па 2019 гады

Уздоўж заходняга ўзбярэжжа Паўднёвай Амерыкі вятры якія дзьмуць з поўдня спрыяюць даплыву халодных, багатых планктонам вод. Разам з імі з'яўляецца вялікая колькасць рыб. Гэта спрыяе павялічэнню колькасці марскіх птушак, адыходы жыццядзейнасці якіх, утвараюць высакаякаснае ўгнаенне «гуана». Пад канец года, плынь прыносіць больш цёплую ваду, трапічнага паходжання. Здараецца гэта пад час Калядаў, што дало назву Эль-Ніньё. Звычайна пацяпленне вады цягнецца некалькі тыдняў, ці крыху больш за месяц, пасля чаго ўсё вяртаецца да нормы. Але калі Эль-Ніньё цягнецца некалькі месяцаў, значна падымаецца тэмпературу вады, эканамічныя страты могуць быць катастрафічнымі.

Вятры, якія спачатку гналі над Ціхім акіянам навальнічныя хмары ў кірунку Аўстраліі і Інданезіі, змяняюць кірунак і нясуць іх на Паўднёвую Амерыку, выклікаючы інтэнсіўныя ападкі ў Андах. Але ў гэты час у Андах і без таго пачынаецца сезон дажджоў, але ападкі выкліканыя эфектам Эль-Ніньё катастрафічна вялікія, пачынаюць павадкі і апоўзні. У дадатак узнімаецца тэмпература паветра, што правакуе раставанне вечных снягоў і ледавікоў (калі працэс не спыніцца, большасць ледавікоў на тэрыторыі Перу і Балівіі знікне да канца стагоддзя) выклікаючы выкід дадатковай вады ў рэкі на працягу ўсяго года. У змененым стане цёплае і сухое паветра знаходзіцца над Аўстраліяй, выклікаючы больш працяглыя засухі чым заўсёды.

Гаспадарка Перу, якая ў значнай ступені залежыць ад рыбалоўства, вельмі востра рэагуе на працяглае Эль-Ніньё. Выяўлена таксама сувязь Эль-Ніньё са снежнымі зімамі ў ЗША, і сухімі, больш цёплымі летамі ў Паўднёвай Амерыцы і Еўропы, а таксама з засухамі ў Афрыцы. Пад час адной з атак Эль-Ніньё, заходняя частка ЗША была заліта дажджамі, у той час як Азія і Аўстралія цярпелі ад засухі.

## Зноскі 
## Літаратура 
* *Каўрыга П. А.* Гідраметэаралагічны феномен Ла-Нін’я – Эль-Нін’ё // Геаграфія: праблемы выкладання. No 6. 2007. — С. 10–15.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Змяненне клімату
Катэгорыя:Акіяналогія
Катэгорыя:Прыродныя з’явы
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы