Касманаўтыка Ізраіля

**Касманаўтыка Ізраіля** — касмічная праграма Ізраіля і ўдзел гэтай дзяржавы ў даследаванні і засваенні космасу. Ізраільская касмічная праграма мае як ваенную сферу прымянення (выкарыстанне войскам), так і мірнае поле прымянення.  
 
## Гісторыя касманаўтыкі Ізраіля 
У канцы 50-х — пачатку 60-х гадоў Ізраіль адчуў патрэбу ў ракетнай зброі як сродку стрымлівання агрэсіі навакольных яго варожых арабскіх дзяржаў. Заказ на стварэнне баявых аператыўна-тактычных ракет Мінабароны Ізраіля перадало кампаніі Dassault (Францыя); сума кантракту, падпісанага ў 1963 годзе, склала 100 млн. долараў. 
 
У 1965 году была выпрабаваная вырабленая французамі ракета Jericho-1 (яна ж MD-620). Ракета магла пакрываць адлегласць у 500 км. Армія абароны Ізраіля атрымала 25 такіх ракет. 
 
Jericho-1, значна умацаваўшы магутнасць ізраільскай арміі, не былі лепшым рашэннем праблемы. Ізраіль, імкнучыся атрымаць больш дасканалую зброю, спрабаваў ініцыяваць перамовы аб пастаўках амерыканскіх "Першынгаў", але ЗША адмовіліся разглядаць гэтае пытанне (магчыма, не жадаючы спрыяць распаўсюджванню тэхналогій стварэння ракет). 
 
У 1974 годзе міністр абароны Шымон Перэс прапанаваў закупіць для патрэбаў разведкі амерыканскія спадарожнікі, але не быў падтрыманы прэм'ерам Іцхакам Рабінам. 
 
Для мэт збору разведдадзеных, ў 1981 годзе начальнік ваеннай разведкі (АМАН) генерал-маёр Егошуа Сагі аддаў распараджэнне прапрацаваць магчымасць стварэння разведвальных спадарожнікаў. На гэтыя мэты было выдзелена 5 мільёнаў долараў ЗША, якія пайшлі на вывучэнне магчымасцей вытворчасці ў Ізраілі спадарожнікаў, ракет-носьбітаў і фотаапаратуры для касмічнай здымкі. 
 
У канцы 1982 прэм'ер-міністр Ізраіля Менахем Бегін сабраў сакрэтную нараду, на якім прысутнічалі міністр абароны Арыэль Шарон і брыгадны генерал Аарон Бейт-Халахмі. Яны здолелі пераканаць свайго шэфа ў неабходнасці і магчымасці стварэння айчынных ракет-носьбітаў і спадарожнікаў. Было прынята рашэнне аб наданні касмічным пошукам статусу нацыянальнай праграмы. 
 
Гэтая была ваенная праграма: распрацоўкі баявой ракеты «Ерыхон-2» і стваранай на яе базе ракеты-носьбіта «» і стварэнне разведвальнага спадарожніка «». З запускам спадарожніка «Ofeq-1» Ізраіль стаў восьмай краінай у свеце, якая запусціла уласны спадарожнік ракетай ўласнай распрацоўкі. Гэта быў выпрабавальны палёт, у якім правяралася працаздольнасць сонечных батарэй і радыёсувязь з апаратам. Па сцвярджэнні СМІ, «Шавіт» прадстаўляе сабой вытворную ізраільскай балістычнай ракеты «Ерыхон-3».  
 
21 студзеня 1998 г. — запуск ізраільскага спадарожніка «Афек-4» сарваўся ў выніку сістэмнай аварыі ў другой ступені ракеты-носьбіта «Шавіт» 
 
25 красавіка 2006 г. з расійскага касмадрома «Свабодны» ракета-носьбіт «Старт-1» запусціў ізраільскі спадарожнік двайнога прызначэння «Эрас-B».  
 
21 студзеня 2008 запушчаны ізраільскі спадарожнік-шпіён «TecSar». Ужо праз 80 хвілін пасля запуску на Зямлі атрымалі першыя здымкі з космасу. 
 
Плануецца прыцягнуць у касмічную галіну акрамя дзяржаўных, таксама і прыватныя інвестыцыі на суму ў 10 мільярдаў долараў ЗША.  
 
Пры распрацоўцы і ажыццяўленні касмічнай праграмы Ізраіль актыўна супрацоўнічае з многімі краінамі свету, такімі як Расія, ЗША, Японія, Бразілія, Індыя, Італія, Францыя і Украіна. 
 
Па паведамленнях СМІ, ізраільскі месяцаход (кіраўнікі праекта — Кфір Дамары і Ёнатан Вайнтраўб) можа паляцець у космас на расійскай ракеце ў 2015 годзе.

## Касмадром Пальмахім 
Касмадромам Ізраіля з'яўляецца 
 
Дадзеная база знаходзіцца побач з кібуцам Пальмахім, непадалёк ад гарадоў Рышон-ле-Цыён і Яўне. 
 
Авіябаза Пальмахім выкарыстоўваецца не толькі як авіябаза ВПС Ізраіля, але і як касмадром, з якога запускаюцца ракеты «Шавіт». Было ўсяго 9 запускаў.

## Ізраільскія ракеты і спадарожнікі 
Запускі касмічных апаратаў у Ізраілі ажыццяўляюцца ракетай  (שביט — «камета»). Яна па паведамленнях СМІ створана на аснове балістычнай ракеты «Ерыхон-3». 
 
Ракеты «Шавіт» распрацаваны і вырабляюцца ў Ізраілі. 
 
Гэтая ракета можа быць выкарыстана як носьбіт ядзернай боегалоўкі. 
 
«Шавіт» прадстаўляе сабой трохступеністую цвёрдапаліўную ракету. Першыя дзве прыступкі ідэнтычныя, маюць вагу па 13 т кожная, серыйна вырабляюцца ў Ізраілі канцэрнам «Israel Aerospace Industries» («IAI»). Трэцяя ступень пабудавана кампаніяй «Rafael» і важыць 2,6 т. 
 
Ракета-носьбіт «Шавіт» была запушчана з 1988 па 2010 год восем разоў.
 
З дапамогай ракеты Шавіт ажыццяўляецца запуск ізраільскіх спадарожнікаў «Афек». 
 
Спадарожнікі «Афек» (אופק — «гарызонт») распрацаваны ў Ізраілі канцэрнам «Israeli Aerospace Industries». «Афек» прадстаўляюць сабой разведвальныя спадарожнікі. Усяго да 2010 года створана дзевяць спадарожнікаў «Афек». 
 
Ізраіль таксама вырабляе спадарожнікі сувязі «Амас» («Afro-Mediterranean Orbital System» — «афрыканска-міжземнаморская арбітальная сістэма»). 
 
Касмічныя апараты «AMOS-1» — «AMOS-4» былі распрацаваны ў Ізраілі. «AMOS-5» распрацаваны ў ААТ «Інфармацыйныя спадарожнікавыя сістэмы» ім. акадэміка М.Ф. Рашатнёва у Жалезнагорску. Усе гэтыя спадарожнікі эксплуатуюцца прыватнай кампаніяй «Spacecom». «AMOS-5» прызначаны для забеспячэння сувяззю, вяшчаннем і шырокапалоснымі паслугамі Афрыкі і Ізраіля. 
 
Як заявіў кіраўнік ізраільскай касмічнай праграмы пры міністэрстве абароны, брыгадны генерал запасу, прафесар Хаім Ашад, на працягу 5 гадоў Ізраіль будзе размяшчаць магчымасцю запуску касмічных спадарожнікаў вагой каля 100 кілаграмаў з бартоў самалётаў "Ф-16". 
 
Новым дасягненнем ізраільскай касмічнай праграмы стала стварэнне спадарожніка «EROS A-1» — першага ў свеце лёгкага камерцыйнага спадарожніка дэталёвага назірання. 18 студзеня 2001 г. ізраільская кампанія «ImageSat International» атрымала першыя здымкі з гэтага спадарожніка. Мяркуецца, што «EROS A-1» будзе выкарыстоўвацца для самых розных камерцыйных прыкладанняў, тыпу атрымання малюнкаў для геадэзіі і картаграфіі, горадабудаўніцтва і рыбалоўства. У перыяд паміж першым кварталам 2002 года і канцом 2004 мяркуецца вывесці на арбіту шэсць спадарожнікаў «EROS B» . 
 
Арыгінальным ізраільскім праектам з'яўляюцца спадарожнікі "Тэхсат-Гурвин-1/2". Яны былі распрацаваны калектывам студэнтаў Тэхніёна (Хайфскага палітэхнічнага інстытут) і ў сярэдзіне 1990-х гадоў лічыліся самымі маленькімі ў свеце спадарожнікамі, стабілізаваць ў трох плоскасцях. 
 
У ВПС Цахала ўжо працяглы час вывучаюць магчымасць абсталяваць авіябазы мікра-спадарожнікамі, якія могуць быць запушчаныя, у выпадку вайны. Гэта малыя спадарожнікі, вагай не больш «некалькіх дзесяткаў грамаў», якія можна будзе вельмі аператыўна вывесці на арбіту. 
 
Як паведаміў генерал-маёр Цахала Іцхак Бэн-Зееў, ізраільскае касмічнае агенцтва і NASA збіраюцца падпісаць пагадненне аб сумесным запуску ізраільскага спадарожніка у космас, які дапаможа ў стварэнні падрабязнай карты планеты Венеры 
 
Ізраіль распрацоўвае і «нанаспадарожнікі», як, напрыклад, «Inlkajn-1».  
 
Ізраільская кампанія «Галактык Дрым Лайнс» запрашае ўсіх жадаючых злётаць у субарбітальны касмічны палёт за 200 тысяч долараў ЗША 
 
Ваенныя спадарожнікі Ізраіля падпарадкоўваюцца Спадарожнікаваму аддзелу разведвальных войск. 
 
Спадарожнікі-шпіёны прымяняліся Ізраілем падчас войн, напрыклад у ходзе Другой Ліванскай вайны .

## Крыніцы 
## Спасылкі 
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*   
 

Ізраіль
Катэгорыя:Навука ў Ізраілі