open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Юрый Анатольевіч Сяргееў

**Юрый Анатолевіч Сяргееў** (; ) — украінскі дыпламат. Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Украіны. Пастаянны прадстаўнік Украіны пры ААН (2007—2015).

## Біяграфія 
Вучыўся ў Кіеўскім вышэйшым агульнавайсковым вучылішчы імя М. Фрунзэ. Скончыў Кіеўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Тараса Шаўчэнкі (1981), філолаг-выкладчык. Кандыдат філалагічных навук, дацэнт. Валодае замежнымі мовамі: англійскай, рускай, французскай.

З 1981 па 1989 — асістэнт кафедры філалагічнага факультэта Кіеўскага ўніверсітэта.

З 1989 па 1992 — дацэнт кафедры філалагічнага факультэта, намеснік дырэктара Інстытута ўкраіназнаўства пры Кіеўскім універсітэце.

З 1992 па 1993 — кіраўнік Прэс-цэнтра МЗС Украіны.

З 1993 па 1994 — начальнік Упраўлення інфармацыі МЗС Украіны.

Са жніўня па снежань 1994 — кіраўнік Сакратарыята Міністра замежных спраў Украіны.

З 1994 да 1997 — начальнік Упраўлення інфармацыі МЗС Украіны.

Са студзеня па лістапад 1997 — саветнік-пасланнік Пасольства Украіны ў Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі.

З 6 лістапада 1997 па 15 снежня 2000 — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Украіны ў Грэцыі. Адначасова з 20 жніўня 1999 — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Украіны ў Албаніі па сумяшчальніцтве.

Са снежня 2000 па люты 2001 — кіраўнік Галоўнага ўпраўлення па пытаннях знешняй палітыкі Адміністрацыі Прэзідэнта Украіны.

З лютага па ліпень 2001 — першы намеснік Міністра замежных спраў Украіны.

З ліпеня 2001 па сакавік 2003 — Дзяржаўны сакратар МЗС Украіны.

З 2003 па 2007 — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Украіны ў Францыі, Пастаянны прадстаўнік Украіны пры ЮНЕСКА.

З 18 красавіка 2007 да 9 снежня 2015 — Пастаянны прадстаўнік Украіны пры ААН. Адначасова з 17 чэрвеня 2008 — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Украіны ў Садружнасці Багамскія Астравы па сумяшчальніцтве.

## Дыпламатычны ранг 
Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Украіны (2000).

## Спасылкі 
* Пастаяннае Прадстаўніцтва Украіны пры ААН  

Катэгорыя:Выпускнікі Кіеўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Дыпламаты Украіны
Катэгорыя:Пастаянны прадстаўнікі Украіны пры ААН
Катэгорыя:Паслы Украіны ў Францыі
Атрады «Мёртвая галава»

thumb|SS-TV-шарфюрар у Маўтхаўзене
**Атрады «Мёртвая галава»** (, **SS-TV**) — падраздзяленне СС, якое адказвала за ахову канцэнтрацыйных лагераў Трэцяга рэйха.

Падраздзяленні размяшчаліся ў лагерах на тэрыторыі Германіі, такіх, як Дахау і Бухенвальд, у акупаванай немцамі Польшчы лагер Асвенцім і Маўтхаўзен у Аўстрыі, а таксама шматлікіх іншых канцлагерах і лагерах смерці.

SS-TV было незалежным падраздзяленнем СС са сваім уласным штатам і каманднай структурай. Яно разам з Галоўным ўпраўленем імперскай бяспекі і Галоўным адміністрацыйна-гаспадарчым ўпраўленем СС нясе адказнасць за масавы генацыд вязняў лагераў.

Выява «мёртвай галавы» (чэрап і спараваныя косці) служачыя SS-TV насілі не толькі як кукарду на фуражцы, але і ў пятліцах.

## Гісторыя 
Стварэнне SS-TV пачалося 26 чэрвеня 1933 года, калі рэйхсфюрар СС Генрых Гімлер прызначыў оберфюрара СС Тэадора Эйке начальнікам першага нацысцкага канцэнтрацыйнага лагера ў Дахау. У маі 1934 года Эйке быў прызначаны Інспектарам канцэнтрацыйных лагераў СС і камандзірам ахоўных падраздзяленняў СС (), а пасля 4 ліпеня афіцыйна прыступіў да выканання абавязкаў. З 1938 года цэнтральны апарат інспекцыі знаходзіўся ў Ораніенбургу.

З пачаткам Другой сусветнай вайны са служачых SS-TV была сфарміравана дывізія СС «Мёртвая галава» (адно з першых баявых злучэнняў войскаў СС).

У 1940 годзе SS-TV увайшло ў склад Галоўнага адміністрацыйна-гаспадарчага ўпраўлення СС пад кіраўніцтвам обергрупенфюрара СС Освальда Поля. Пасля паражэння Германіі ў 1945 годзе падраздзяленне было ліквідавана, а шматлікія яго члены пераследваліся пасля вайны за злачынствы, здзейсненыя падчас службы.

## Литература 
* McNab, Chris (2001). *The SS: 1923—1945*, Amber Books Ltd. ISBN 978-1-906626-49-5.
* Padfield, Peter (2001) [1990]. *Himmler: Reichsführer-SS*, Cassel & Co, London, ISBN 0-304-35839-8.
* Stein, George H. (1984). *The Waffen SS: Hitler’s Elite Guard at War, 1939—1945*. Cornell University Press, ISBN 0-8014-9275-0.
* Sydnor, Jr., Charles W. (1990). *Soldiers of Destruction: the SS Death’s Head Division, 1933—1945*. Princeton University Press, ISBN 0-691-00853-1.

Катэгорыя:СС
Катэгорыя:Канцэнтрацыйныя лагеры Трэцяга рэйха
Катэгорыя:З’явіліся ў 1933 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1945 годзе
Катэгорыя:Арганізацыі Трэцяга рэйха
Катэгорыя:Ваенізаваныя арганізацыі
Славонія

thumb|right|250px|Славонія
**Славо́нія** () — гістарычная вобласць на ўсходзе Харватыі. Размешчана паміж рэкамі Савай, Дравай і Дунаем і лічыцца жытніцай Харватыі.

## Геаграфія 
Поўнач, поўдзень і ўсход Славоніі з'яўляюцца пераважна раўнінай Сярэднедунайскай нізіны. На захадзе і ў цэнтральнай частцы размешчаны невялікі горны масіў з вяршынямі Папук (953 м), Дзіль (461 м) і Псунь (984 м). Яна распасціраецца з захаду на ўсход паміж Дравай, якая ўтварае мяжу з Венгрыяй на поўначы, Савай, якая ўтварае мяжу з Босніяй і Герцагавінай на поўдні, і Дунаем, які ўтварае мяжу з Сербіяй на ўсходзе. Заходняя мяжа Славоніі чыста геаграфічна неазначальная.

### Этнічны склад насельніцтва 
Большасць насельніцтва складаюць харватаў, самай буйной нацыянальнай меншасцю з'яўляюцца сербы. Апроч іх у Славоніі пражывае мноства нешматлікіх этнічных груп.

Паводле перапісу насельніцтва 2001 года, насельніцтва Славоніі па асобных жупаніях падзяляецца на наступныя прапорцыі:

* Віравіціцка-Падраўская жупанія: 89,47 % харваты, 7,08 % сербы, 0,27 % венгры, 0,25 % албанцы, 0,10 % чэхі
* Осіецка-Бараньская жупанія: 83,89 % харваты, 8,73 % сербы, 2,96 % венгры, 0,65 % славакі, 0,30 % цыгане, 0,29 % немцы, 0,26 % албанцы, 0,15 % славенцы, 0,12 % баснійцы, 0,11 % чарнагорцы, 0,10 % яўрэі
* Пожажска-Славанская жупанія: 88,68 % харваты, 6,54 % сербы, 0,92 % італьянцы, 0,90 % чэхі, 0,26 % венгры, 0,17 % албанцы, 0,14 % славакі
* Бродска-Пасаўская жупанія: 93,98 % харваты, 3,02 % сербы, 0,33 % цыгане, 0,21 % баснійцы, 0,18 % украінцы, 0,16 % албанцы
* Вукаварска-Срэмская жупанія: 78,27 % харваты, 15,45 % сербы, 1,00 % венгры, 0,88 % русіны, 0,65 % славакі, 0,56 % баснійцы, 0,24 % албанцы, 0,23 % украінцы

### Найбуйнейшыя гарады 
Паводле перапісу насельніцтва 2001 года, найбуйнейшымі гарадамі Славоніі з'яўляюцца:

# Осіек — 114 616
# Славанскі-Брод — 64 612
# Вінкаўцы — 35 912
# Вукавар — 31670
# Джакава — 30 092
# Пожага — 28 201
# Віравіціца — 22 618
# Нашыцы — 17 320
# Жупанья — 16 383
# Нова-Градзішка — 15 833

## Адміністрацыйны падзел 
Тэрыторыя Славоніі адміністрацыйна падзелена на пяць жупаній:

## Гісторыя 
thumb|right|180px|Гістарычны герб Славоніі

## Гл. таксама 
* Харвацкі дэмакратычны саюз Славоніі і Баранова
* Трохадзінае каралеўства

## Спасылкі 

Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Еўропы
Жупанія

**Жупа́нія** () — асноўная адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Харватыі, якую ўзначальвае жупанам. У наш час у склад Харватыі уваходзіць 21 жупанія, уключаючы сталічны горад Заграб, які мае статус асобнай жупаніі. Харвацкае насельніцтва Босніі і Герцагавіны таксама заве жупаніямі кантоны Федэрацыі Босніі і Герцагавіны.


Катэгорыя:Адміністрацыйныя адзінкі
Тугра

, элементы паказаны ў парадку выпісвання; колерам паказана іх значэнне па словах: «Махмуд хан, сын Абд ал-Хаміда, пераможны навекі»]]
**Тугра** (, , , ) — персанальны знак кіраўніка (султана, халіфа, хана), які ўтрымлівае яго імя і тытул. З часу ўлубея Архана I, які прыкладаў да дакументаў адбітак далоні, пагружанай у чарніла, увайшло ў звычай атачаць подпіс султана выявай яго тытула і тытула яго бацькі, зліваючы ўсе словы ў асаблівым каліграфічным стылі — атрымліваецца аддаленае падабенства з далонню. Афармляецца тугра ў выглядзе арнаментальна ўпрыгожанай арабскай вязі (тэкст можа быць і не на арабскай мове, але і на персідскай, цюркскай і інш.).

Тугра ставіцца на ўсіх дзяржаўных дакументах, часам на манетах і варотах мячэцей.

За падробку тугры ў Асманскай імперыі прадугледжвалася смяротнае пакаранне.

Таксама імянныя тугры для замацавання грамат і пасланняў валадарам мусульманскага Усходу мелі ў дыпламатычным арсенале і рускія цары аж да Пятра I.

## Гл. таксама 
* Тамга
* Подпіс

## Спасылкі 
* Тугры султанаў Асманскай імперыі

Катэгорыя:Сімвалы
Катэгорыя:Культура Асманскай імперыі
Катэгорыя:Арабская каліграфія
Катэгорыя:Каліграфія
Электрум

**Эле́ктрум, электр** — мінерал, разнавіднасць самароднага золата.

Утрымлівае 25—50 % серабра, дамешкі тэлуру, медзі, сурмы, ртуці і інш. Сустракаецца пераважна ў выглядзе дэндрытаў або дробных часцінак няправільнай формы, зрэдку ў выглядзе крышталёў. Колер ад залаціста-жоўтага да светла-жоўтага з металічным бляскам. Шчыльнасць 1,5—1,65 г/см³. Цвёрдасць 2—3.

Даволі рэдкі мінерал. Сустракаецца ў гідратэрмальных радовішчах, кварцавых і халцэдонавых жылах. Уваходзіць у склад залатых руд. Сустракаюцца самародкі масай да 400 г.

## Літаратура 
* 
* 
* Эле́ктрум // Геологический словарь. В 2-х тт. Т. 2: М—Я / Под. ред. А. Н. Криштофовича. Отв. ред. Т. В. Спижарский. — М.: Государственное научно-техническое издательство по геологии и охране недр, 1955. — С. 427.

## Спасылкі 
* Каталог Минералов 
* Электр  // *Любкер Ф.* Реальный словарь классических древностей [Пер. с нем.]. — М.: ДиректМедиа Паблишинг, 2007. 
* 

Катэгорыя:Мінералы
Катэгорыя:Золата
Катэгорыя:Мінералы серабра
Катэгорыя:Манетныя металы і сплавы
Куколь (аблачэнне)

.]]

**Куко́ль** — верхняе аблачэнне праваслаўнага і ўніяцкага манаха вялікай схімы, уяўляе сабой востраканцовы капюшон чорнага колеру з дзвюма доўгімі палосамі тканіны, якія закрываюць спіну і грудзі, называецца шлемам выратавання і выражае духоўную закрытасць, абароненасць манаха ад уплыву зямных пачуццяў.

## Літаратура 
* *Завальнюк У. М.* Энцыклапедычны слоўнік рэлігійнай лексікі беларускай мовы / У. М. Завальнюк, М. Р. Прыгодзіч, В. К. Раманцэвіч. — Мінск, Изд-во Гревцова, 2013. — 808 с. ISBN 978-985-6954-73-6.

Катэгорыя:Аблачэнне праваслаўнага і ўніяцкага духавенства
Еўрапейскі тур PTC 2013/2014 – Этап 3 (снукер)

**Еўрапейскі тур PTC 2013/2014 – Этап 3** (таксама вядомы як **Bluebell Wood Open 2013**) — прафесійны нізкарэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 14 па 17 жніўня 2013 года на арэне Doncaster Dome, у Данкастэры, Англія. Прызавы фонд турніру склаў £100,400, з якіх £20,000 атрымаў пераможца.

Катэгорыя:Players Tour Championship 2013/2014 (снукер)
Players Tour Championship 2012/2013 – Этап 4 (снукер)

**Players Tour Championship 2012/2013 – Этап 4** (таксама вядомы як **Трафей памяці Кей Сюзан 2012**) — прафесійны нізкарэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 11 па 14 лістапада 2012 года ў паўднёва-заходняй акадэміі снукера, у Глостэры, Англія. Прызавы фонд турніру склаў £50,000, з якіх £10,000 атрымаў пераможца.

Катэгорыя:Players Tour Championship 2012/2013 (снукер)
Сінекашульнікі

**Асацыяцыя армейскіх таварышаў** (), пазней названая **Нацыянальнай гвардыяй** () і больш вядомая як Сінекашульнікі (; ) — ультраправая ірландская палітычная арганізацыя, якая дзейнічае ў 1930 годзе.

Сінекашульнікаў часам апісваюць як «квазі-фашыстаў», і ў нейкай ступені яны могуць разглядацца як ірландская аналогія карычневакашульнікаў Гітлера і чорнакашульнікаў Мусаліні. Яны выкарыстоўвалі ўніформу напаўваеннага віду, віталі адзін аднаго рымскім прывітаннем і ўдзельнічалі ў вулічных бойках супраць ІРА. Сінекашульнікі, у адрозненне ад сваіх еўрапейскіх калегаў, не ўдзельнічалі ў палітычным тэрарызме.

## Літаратура 
* Eunan O'Halpin, (1999). 'Defending Ireland: The Irish State and its Enemies since 1922'. Oxford University Press. ISBN 0-19-820426-4.
* Mike Cronin, The Blueshirts and Irish Politics
* Michael O'Riordan. 1979 *Connolly Column*. New Books Dublin. ASIN: B0006E3ABG
* J. Bower Bell. 1983 *The Secret Army: The IRA 1916—1979*. Cambridge, MA: The MIT Press. ISBN 0-262-52090-7.
* Tim Pat Coogan. *De Valera*.
* Michael Farrell. 1980. *Northern Ireland: The Orange State*. London: Pluto Press. ISBN 0-86104-300-6.
* F.S.L. Lyons. *Ireland Since the Famine*.
* Maurice Manning. *The Blueshirts*.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Ірландыі
Катэгорыя:Фашысцкія партыі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1932 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1933 годзе
Катэгорыя:Баявыя арганізацыі палітычных партый
Сярэбраныя кашулі

**Сярэбраны легіён Амерыкі** (таксама вядомая як **Сярэбраныя кашулі**) — амерыканская фашысцская арганізацыя, заснаваная Уільямам Дадлі Пелі 30 студзеня 1933 года.

## Гісторыя 
Да 1934 годзе, арганізацыя мела каля 15000 членаў. Большасць з іх была «ніжэйшым класам». Сіла руху скарацілася пасля 1934 года. Праз чатыры гады, колькасць членаў паменьшылася да 5000. У 1941 годзе, японскі напад на Пёрл-Харбар і наступнае абвяшчэнне вайны Злучанымі Штатамі Амерыкі Трэцяму рэйху і Каралеўству Італія прывяла да непасрэднага краху Сярэбраных кашуль.

## Сімволіка 
Эмблемай «Сярэбранага легіёна» была пунсовая літара «L». Гэта пазначала лаяльнасць да амерыканскай рэспублікі, свабоду ад матэрыялізму і, вядома, сам «Сярэбраны легіён».

## Уніформа 
Уніформа ўдзельнікаў Сярэбраных кашуль складалася з кепак, ідэнтычных тым, што насілі нямецкія штурмавікі, сінія вельветавыя штаны, гетры, гальштук, і сярэбраную кашулю з чырвонай «L» на сэрцы.

## Гл. таксама 
* Германа-амерыканскі саюз
* Неанацызм

## Спасылкі 
* Храналогія халакоста PROLOGUE: Roots of the Holocaust, page 89
* The American Jewish Committees' archive on the Silver Shirts 

Катэгорыя:З’явіліся ў 1933 годзе
Катэгорыя:Нацысцкая прапаганда
Катэгорыя:Фашызм
Катэгорыя:Баявыя арганізацыі палітычных партый
Залатыя кашулі

**Залатыя кашулі** (, афіцыйная назва **Мексіканскае рэвалюцыйнае дзеянне** () — мексіканская фашысцкая ваенізаваная арганізацыя, якая існавала ў 30-я гады XX стагоддзя.

Група была заснавана  ў 1933 годзе пад афіцыйнай назвай *Мексіканскае рэвалюцыйнае дзеянне*. Караска быў прыхільнікам Панча Вілья, пакуль у 1918 годзе не пакінуў яго. Сваю групу ён назваў *Dorados*, «залатой» групай элітных салдатаў. Залатыя кашулі выступалі супраць рэформаў прэзідэнта Ласара Кардэнаса і знаходзіліся пад заступніцтвам экс-прэзідэнта Кальеса, які стаў ворагам Кардэнаса. Залатыя кашулі часта бралі ўдзел у жорсткіх сутычках з прыхільнікамі Мексіканскай кампартыі і чырвонакашульнікаў, а таксама патрабавалі неадкладнай дэпартацыі ўсіх яўрэяў і кітайцаў з Мексікі. Хоць *Dorados* і скапіравалі стыль чорнакашульнікаў і штурмавікоў, скапіравалі антыкамунізм і аўтарытарызм першага і антысемітызм апошняга, яны тым не менш не былі цалкам фашысцкімі, з'яўляючыся па сутнасці — у адпаведнасці з меркаваннем гісторыка фашызму Пейна — контррэвалюцыйнымі і рэакцыйнымі і гэтай якасці іх было лягчэй выкарыстоўваць дзяржаве.

У перыяд *максімата* (Maximato) — эпоху, у значнай ступені, антыклерыкальнага рэжыму Кальеса, Залатыя кашулі выступалі на карысць умеранай рэлігійнай свабоды для каталіцкай царквы.

Пасля таго, як Кардэнас у 1936 годзе дэпартаваў Кальеса, група страціла заступніка. Праз некалькі месяцаў Радрыгес Караска быў арыштаваны і дэпартаваны ў Тэхас, адкуль ён працягваў кіраваць групай да сваёй смерці ў 1940 годзе. Пасля абвяшчэння Мексікай вайны дзяржавам Восі ў 1942 годзе Залатыя кашулі былі забаронены.

Катэгорыя:Фашысцкія партыі
Катэгорыя:Нацыяналістычныя партыі Мексікі
Катэгорыя:Ваенізаваныя арганізацыі
Мексіканская камуністычная партыя

**Мексіканская камуністычная партыя** () — мексіканская левая палітычная партыя, заснаваная ў 1919 годзе. Яе членамі былі такія знакамітыя дзеячы культуры, як Дыега Рывера, Фрыда Кало, Давід Альфара Сікейрас, а ў стварэнні прыняў удзел Манабендра Рой. Акрамя таго, актывіст партыі Віктар Тырада стаў членам нацыянальнага кіраўніцтва СФНВ.

## Літаратура 
* 
* Partido Comunista Mexicano Archives 
* *Рына Арціс*. Камінтэрн і канфлікты ў Мексіканскай камуністычнай партыі, 1925-1926 гг.

Мексіка
Катэгорыя:Палітычныя партыі Мексікі
Чорнакашульнікі

**Чорнакашульнікі** () — узброеныя атрады фашысцкага руху ў Італіі ў перыяд пасля Першай сусветнай вайны і да канца Другой сусветнай вайны. Саманазва: *добраахвотная  міліцыя нацыянальнай бяспекі* (*Milizia Volontaria per la Sicurezza Nazionale*, ці MVSN). 

Арганізаваны Беніта Мусаліні. Заснавальнікамі гэтай групы былі прадстаўнікі нацыяналістычнай інтэлігенцыі, былыя армейскія афіцэры і члены CORP Ардзіці, маладыя землеўладальнікі, якія выступалі супраць сялян і чорнарабочых. Іх метады сталі больш жорсткімі, пасля таго як улада Мусаліні ўзрасла. Адным з іх спецыфічных спосабаў расправы было гвалтоўнае кармленне рыцынай.

Падобная ўніформа была скапіравана іншымі, тымі, хто падзяляў ідэі Мусаліні, у тым ліку Адольфам Гітлерам у нацысцкай Германіі, які стварыў карычневыя кашулі (Sturmabteilung) і чорную ўніформу (Schutzstaffel), сэр Освальд Мослі ў Злучаным Каралеўстве (чый Брытанскі саюз фашыстаў таксама быў вядомы як «Чорнакашульнікі»), Усерасійская фашысцкая партыя ў Харбіне К. У. Радзаеўскага і Усерасійская фашысцкая арганізацыя ў Злучаных Штатах Амерыкі А. А. Вансяцкага, Уільям Дадлі Пелі ў Злучаных Штатах Амерыкі («Сярэбраны легіён Амерыкі», або «Сярэбраныя кашулі»), у Мексіцы Камісас Дарадас або «Залатыя кашулі», Плініу Салгаду ў Бразіліі (чые паслядоўнікі былі апрануты ў зялёныя футболкі), і Оўэн О’Дафі ў Ірландскай Свабоднай Дзяржаве (арміі таварыскай асацыяцыі або «Сінія кашулі»). Тэрмін «Сінія кашулі» можа таксама адносіцца да канадскіх фашыстаў, якія належаць да канадскай Нацыянальнай Сацыялістычнай адзінай партыі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фашысцкая Італія
Катэгорыя:Ваенізаваныя арганізацыі
Катэгорыя:Беніта Мусаліні
Выбары ў мясцовыя Саветы дэпутатаў Беларусі (2014)

**Выбары ў мясцовыя Саветы дэпутатаў Беларусі 27-га склікання** адбыліся 23 сакавіка 2014 года. На месцы ў 1328 Саветах дэпутатаў будзе абрана 18 816 прадстаўнікоў. Акрамя мясцовых выбараў, у Гомельска-Навабеліцкай выбарчай акрузе № 36 адбыліся выбары дэпутата Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, бо перад парламенцкімі выбарамі 2012 года кандыдат ад улады быў зняты з выбараў, а адзіны кандыдат, які застаўся, не здолеў атрымаць неабходную колькасць галасоў.

## Агульная інфармацыя 
Загад пра правядзенне выбараў Аляксандр Лукашэшка падпісаў 16 снежня 2013 года. 17 снежня Цэнтральная выбарчая камісія зацвердзіла каштарыс расходаў у памеры 100 мільярдаў рублёў, з якіх 60 % планавалася накіраваць на выплаты ўдзельнікам выбарчых камісій; расходы на выбары дэпутата ў Гомелі зацверджаны ў памеры 1,25 мільярдаў рублёў.

З 18 816 дэпутатаў 1328 мясцовых Саветаў дэпутатаў большасць прыпадала на сельскія саветы:
* Сельскія саветы — 1160 саветаў і 13 638 месцаў;
* Пасялковыя саветы — 19 саветаў і 237 месцаў;
* Саветы гарадоў раённага падпарадкавання — 14 саветаў і 248 месцаў;
* Саветы гарадоў абласнога падпарадкавання — 10 саветаў і 368 месцаў;
* Раённыя саветы — 118 саветаў і 3913 месцаў;
* Абласныя саветы і Мінскі гарадскі савет — 7 саветаў і 412 месцаў.

За тыдзень да зацверджання загада пра правядзенне выбараў, 8 снежня 2013 года, увайшлі ў сілу папраўкі ў выбарчае заканадаўства, і новыя выбары прайшлі ўжо у адпаведнасці з новымі правіламі. У прыватнасці, была забаронена агітацыя за байкот выбараў, а кандыдаты павінны былі друкаваць агітацыйныя матэрыялы за ўласныя сродкі, якія, аднак, абмяжоўваліся 1,3 ці 3,9 мільёнамі рублёў у залежнасці ад узроўня савета.

На 18 816 месцаў было пададзена 23 799 заяў, з якіх было ўхвалена 22 784. Такім чынам, у сярэднім па Беларусі на адно дэпутацкае месца прыпадае 1,2 кандыдата. Найменшая канкурэнцыя — на месцы ў сельсаветах і пасялковых саветах (1,1 кандыдата на месца), крыху вышэй — у саветы гарадоў раённага падпарадкавання (1,2) і раённыя саветы (1,3). У астатніх саветах канкурэнцыя значна вышэйшая: у саветы гарадоў абласнога падпарадкавання — 2,1, у абласныя саветы — 2,3. Найбольшая канкурэнцыя назіралася ў Мінску, дзе на 57 месцаў пададзена 345 заяў і зарэгістравана 270 кандыдатаў — 4,7 кандыдата на месца.

63,8 % кандыдатаў у дэпутаты было вылучана грамадзянамі з дапамогай збору подпісаў, 32,7 % — працоўнымі калектывамі, 3,4 % — палітычнымі партыямі. З партый больш за ўсіх вылучылі Камуністычная партыя Беларусі (277), Ліберальна-дэмакратычная партыя Беларусі (159), Беларуская партыя аб’яднаных левых «Справядлівы свет» (119), Аб’яднаная грамадзянская партыя (111), Рэспубліканская партыя працы і справядлівасці (51), Беларуская сацыял-дэмакратычная партыя (Грамада) (50) і Партыя БНФ (35).

## Спасылкі 
* Выбары 23 сакавіка 2014 года на сайце Цэнтральнай камісіі Рэспублікі Беларусь па выбарах і правядзенні рэспубліканскіх рэферэндумаў 

Катэгорыя:Выбары ў Беларусі
Катэгорыя:Выбары 2014 года
2014
Катэгорыя:Сакавік 2014 года
Катэгорыя:2014 год у Беларусі
Ірландская рэспубліканская армія (1919—1922)

**Ірландская рэспубліканская армія** (**ІРА**) (, ) — рэвалюцыйная ваенная арганізацыя, якая супрацьстаяла Брытанскай арміі і прабрытанскім сілам у вайне за незалежнасць Ірландыі. Стала спадчынніцай «Ірландскіх добраахвотнікаў» пасля прыняцця адпаведнага акту самаабвешчаным парламентам Ірландскай рэспублікі. У 1919—1921 гадах вяла партызанскую вайну супраць войскаў метраполіі. Неўзабаве пасля заключэння англа-ірландскага дагавора, ІРА была рэарганізавана ў нацыянальную армію пад камандаваннем Майкла Колінза. Аднак, значная частка партызан не прызнала дагавор і развязала грамадзянскую вайну. Дагэтуль дзейнічаюць арганізацыі, якія называюць сябе «Ірландскай рэспубліканскай арміяй».

## Літаратура 
* Tim Pat Coogan, *The I.R.A.*, 1970. ISBN 0-00-653155-5

Катэгорыя:Гісторыя Ірландыі
Катэгорыя:Ірландская рэспубліканская армія
Касцяніцы

**Касцяні́цы**, **Касцянка**, **Касцяніцы камяністыя** (*Rúbus saxátilis*) — шматгадовая расліна-меданос; від роду Рубус (Маліна) сямейства Ружавыя.

## Назва 
Касцяніцы камяністыя, касцяніцы, коцезелле, касцянка, касцяніка.

## Батанічнае апісанне 
Касцяніцы — невялікая шматгадовая травяністая расліна вышынёю 15-30 см з прамастойнымі кветаноснымі сцёбламі, укрытымі шыпамі і валаскамі.

На Беларусі трапляюцца ў лясах, зарасніках хмызняку, на лугавых схілах. Яны таксама могуць распаўсюджвацца насеннем, паколькі іх плады паядаюцца птушкамі, якія пераносяць насенне ў іншыя месцы са сваім памётам.

## Хімічны склад 
У пладах касцяніц утрымліваюцца вугляводы, арганічныя кіслоты, пекцінавыя і дубільныя рэчывы, да 44 мг% вітаміна C, больш за 1000 мг% флаваноідаў, такаферол, фітанцыды. У надземнай часткі — алкалоіды, флаваноіды, дубільныя рэчывы, рутын, аскарбінавая кіслата.

## Значэнне і ўжыванне 
Харчовыя, вітамінавыя і лекавыя расліны. Выкарыстоўваюць плады і надземную частку расліны.

### Ужыванне ў ежу 
Плады ўжываюць у ежу свежымі і сушанымі. Ягады можна падаваць у цукры або з вяршкамі, з малаком і мёдам, у выглядзе соуса і сухой прыправы, касцяніцавай вадзіцы і кававага напою.

З касцяніц робяць воцат і віно, складаную гарбату, іх сушаць. Але лепш за ўсё есці ягаду свежай. З касцяніц можна прыгатаваць квасы і морсы, кісялі і кампоты, варэнне і жэле, сіропы і сокі, мусы і прыправы. Для працяглага захоўвання ягады засыпаюць цукрам ці заліваюць вадой і захоўваюць у халодным месцы (халадзільнік, склеп, ледавік).

### Ужыванне ў якасці лекавага сродку 
Плады збіраюць у стадыі поўнай спеласці, а лісце — у час цвіцення.

Ужыванне касцяніц вельмі пажадана і карысна пры малакроўі і прастудных захворваннях. У народнай медыцыне адвар лісця і сцеблаў ужываюць пры захворваннях страўнікава-кішачнага тракту, пухлінах, падагры, запаленні суставаў і як супрацьцынготны і супрацьгемаройны сродак. У Сібіры настоі лісця выкарыстоўваюць як болесуцішальны сардэчны сродак, пры мігрэні, перхаці, для ўмацавання валасоў і ў якасці седатыўнага сродку.

У навуковай медыцыне не ўжываюцца.

### Іншае 
З пладоў можна атрымліваць фіялетавы і сіні фарбавальнікі.

## Збор, перапрацоўка і захоўванне 
Збіраюць плады ў сухое надвор’е рукамі, складаюць у невялікія кошыкі. У хатніх умовах мыюць, сартуюць і перапрацоўваюць на квас, варэнне, джэм. Сушаць ў печах пры тэмпературы 45-55&nbsp;°C. Высушаныя плады пакуюць у папяровыя мяшкі або скрыні, высланыя паперай, і захоўваюць у сухіх прахалодных памяшканнях.

## Касцяніцы ў культуры 
Выява расліны змешчана на паштовай марцы Беларусі 2004 года.

## Літаратура 
* Касцяніцы // 
* 
* 
* *, , А.&nbsp;М.&nbsp;Краснова;* «» Справочник; Киев, , 1983. 
* 

## Спасылкі 
* 
* West Highland Flora, Flowering plants and ferns growing wild in the West Highlands of Scotland 
* National Museums Northern Ireland, 2010, flora of Northern Ireland
* photo of herbarium specimen at Missouri Botanical Garden

Катэгорыя:Маліна
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Харчовыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Расліны на марках
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Адваротная функцыя

thumb|right|Функцыя f і яе адваротная функцыя f^{-1}. Калі f(a)=3, то 
f^{-1}(3)=a
**Адваро́тная фу́нкцыя** — функцыя, якая абарачае вызначаную функцыю: калі функцыя  ад аргумента  дае значэнне , то яе адваротная функцыя  ад  дае , г. зн. , і . Коратка гэта можна запісаць так: .

Функцыю, адваротную да функцыі , звычайна абазначаюць як .

Функцыя, для якой існуе адваротная функцыя, называецца **абарачальнаю**.

## Азначэнне 
Функцыя g:Y\to X з'яўляецца **адваротнаю** да функцыі f:X\to Y, калі выконваюцца наступныя тоеснасці:
* f(g(y))=y для ўсіх y\in Y;
* g(f(x))=x для ўсіх x\in X.

## Існаванне 
Каб знайсці адваротную функцыю, трэба развязаць ураўненне y = f(x) адносна x. Калі яно мае больш чым адзін корань, то функцыі, адваротнай да f, не існуе. Такім чынам, функцыя f(x) абарачальная на прамежку (a,b) тады і толькі тады, калі на гэтым прамежку яна ін'ектыўная.

Для непарыўнай функцыі F(y) выразіць y з ураўнення x - F(y) = 0 можна ў тым і толькі тым выпадку, калі функцыя F(y) манатонная (см. тэарэма пра няяўную функцыю). Тым не менш, непарыўную функцыю заўсёды можна абярнуць на прамежках яе манатоннасці. Напрыклад, \sqrt{x} з'яўляецца адваротнаю да x^2 на [0, +\infty), хоць на прамежку (-\infty, 0] адваротная функцыя іншая: -\sqrt{x}.

## Прыклады 
* Калі F:\mathbb{R} \to \mathbb{R}_+,\; F(x) = a^x, дзе a>0, то F^{-1}(x) = \log_a x.
* Калі F(x) = ax+b, \; x\in \mathbb{R}, дзе a,b\in \mathbb{R} вызначаныя пастаянныя і a \neq 0, то F^{-1}(x) = \frac{x-b}{a}.
* Калі F(x)=x^n,x \ge 0, n\in \mathbb Z, то F^{-1}(x)=\sqrt [n] {x}.

## Уласцівасці 
* Вобласцю вызначэння F^{-1} з'яўляецца мноства Y, а вобласцю значэнняў — мноства X.
* Па азначэнню маем:
: y = F(x) \Leftrightarrow x = F^{-1}(y)
ці
: F\left(F^{-1}(y)\right) = y,\; \forall y \in Y,
: F^{-1}(F(x)) = x,\; \forall x \in X,
або карацей
:  F \circ F^{-1} = \mathrm{id}_Y,
:  F^{-1} \circ F = \mathrm{id}_X,
дзе \circ абазначае кампазіцыю функцый, а \mathrm{id}_X, \mathrm{id}_Y — тоесныя адлюстраванні на X і Y адпаведна.
* Функцыя F з'яўляецца адваротнаю да F^{-1}:
: \left(F^{-1}\right)^{-1} = F.
* Няхай F:X \subset \mathbb{R} \to Y \subset \mathbb{R} — біекцыя. Няхай F^{-1}:Y \to X яе адваротная функцыя. Тады графікі функцый y = F(x) і y = F^{-1}(x) сіметрычныя адносна прамой y = x.

## Раскладанне ў ступенны рад 
Адваротную функцыю аналітычнай функцыі можна прадставіць у выглядзе ступеннага рада:
: 
F^{-1}(y) = \sum_{k=0}^\infty A_k(x_0) \frac{(y-f(x_0))^k}{k!},

дзе каэфіцыенты A_k задаюцца рэкурсіўнаю (зваротнаю) формулай:
: 
A_k(x)=\begin{cases}
A_0(x)=x, \\
A_{n+1}(x)=\frac{A_n'(x)}{F'(x)}.
\end{cases}

## Гл. таксама 
* Біектыўнае адлюстраванне
* Тэарэма Лагранжа аб абарачэнні радоў
* Адваротныя трыганаметрычныя функцыі

Катэгорыя:Функцыі
Свабода, роўнасць, братэрства

**Свабода, роўнасць, братэрства** (, першапачаткова — «Свабода, роўнасць, братэрства або смерць!») — дэвіз Вялікай французскай рэвалюцыі, шырока вядомы левы лозунг. З'яўляецца дзяржаўным дэвізам Францыі і Гаіці. Таксама з'яўляецца адным з дэвізаў масонства.

## Гісторыя 
 царквы з надпісам 1905 года, зробленай пасля выдання закона 1905 г. пра аддзяленне царквы ад дзяржавы]]

Хоць дэвіз паходзіць з часоў Французскай рэвалюцыі, ён стаў афіцыйным дэвізам Трэцяй рэспублікі толькі ў канцы 19 стагоддзя.

У часы нямецкай акупацыі Францыі падчас Другой сусветнай вайны гэты дэвіз быў заменены на іншы «Travail, famille, patrie» (праца, сям'я, радзіма) па прапанове маршала Петэна, які стаў кіраўніком новага Вішысцкага ўрада Францыі шляхам канстытуцыйнага перавароту ў 1940 годзе. Пэтэн ўзяў гэты дэвіз ад Французскай сацыяльнай партыі палкоўніка дэ ла Рока.

Пасля захопу ўлады Часовым урадам Французскай Рэспублікі быў адноўлены рэспубліканскі дэвіз *Liberté, égalité, fraternité*, які паслядоўна ўключаўся ў французскія канстытуцыі 1946 і 1958 гадоў.

## Свабода 
Першае слова рэспубліканскага дэвізу — свабода. У Дэкларацыі правоў чалавека і грамадзяніна свабода вызначаецца наступным чынам:

## Роўнасць 
Другое слова дэвізу — роўнасць — азначае, што ўсе роўныя перад законам:

## Братэрства 
Трэцяе слова дэвізу — братэрства — вызначана ў Дэкларацыі правоў і абавязкаў чалавека і грамадзяніна 1795 года:

## Гл. таксама 
* Сімвалы Францыі
* Масонства

## Літаратура 
* Пименова Л. А. *Идея свободы во Французской революции XVIII в.*// Новая и новейшая история. № 1. 1992. 
* Травин Д. Я. *Свобода. Равенство. Братство. Как искали идею во Франции* // еженедельник «Дело» 21.03.2005

## Спасылкі 
* 
* «Liberté, Egalité, Fraternité» на афіцыйным сайце Французскай рэспублікі  
* «Свобода, равенство, братство или смерть» // Словарь изобразительного искусства.

Катэгорыя:Дэвізы
Катэгорыя:Вялікая французская рэвалюцыя
Катэгорыя:Палітычныя лозунгі
Катэгорыя:Масонскія тэрміны
Катэгорыя:Культура Новага часу
Катэгорыя:Французскія фразы
Катэгорыя:Свабода
Устаноўчы сход

**Устаноўчы сход** (калька з ) — назва выбарнага органа ў шэрагу краін, які звычайна склікаецца з мэтай вызначэння дзяржаўнага ладу, формы кіравання, а таксама формы адміністрацыйна-тэрытарыяльнай падзелу і прыняцця асноўных законаў (канстытуцыі) краіны.

Катэгорыя:Дзяржаўны апарат
Рэйхсфюрар СС

]]
]]
 (1942-45)]]
**Рэйхсфюрар СС** (: «Імперскі кіраўнік ахоўных атрадаў») — першапачаткова да 1934 года спецыяльная пасада, а затым і вышэйшае званне ў СС (у 1925—1926 — гэта пасада звалася **Оберляйтар СС**).

## Вызначэнне 
«Рэйхсфюрар СС» было званнем і пасадай адначасова. Пасада рэйхсфюрара CC была створана ў 1926 годзе Іозефам Берхтольдам. Папярэднік Берхтольда, Юліус Шрэк, ніколі не зваў сябе «рэйхсфюрарам» (пасада звалася «оберляйтар», гэта значыць «старэйшы кіраўнік»), аднак гэта пасада была прысвоена яму заднім чыслом у пазнейшыя гады.

У 1929 годзе рэйхсфюрарам СС быў прызначаны оберфюрар СС Генрых Гімлер, які стаў зваць сябе з 1934 года менавіта рэйхсфюрарам, замест свайго звычайнага эсэсаўскага звання (1 студзеня 1933 Гімлеру было прысвоена вышэйшае на той час званне ў СА і СС — обергрупенфюрар). Гэта і стала прэцэдэнтам.

У 1934 годзе, пасля Ночы доўгіх нажоў, пасада Гімлера стала афіцыйным званнем. З гэтага моманту званне рэйхсфюрара СС стала вышэйшым званнем у СС і атрымала адпаведнасць званню генерал-фельдмаршала ў нямецкай арміі.

## Рэйхсфюрары СС 
За ўсю гісторыю СС толькі пяць чалавек займалі пасаду оберляйтара і рэйхсфюрара СС.

## Гл. таксама 
* Корпусныя колеры (Войскі СС)
* Званні і знакі адрознення войскаў СС

Катэгорыя:Воінскія званні СС
Анатоль Тарасавіч Федарук

**Анатоль Тарасавіч Федару́к** (нар. , в. Хабы,  — ) — беларускі вучоны ў галіне геабатанікі, інтрадукцыі раслін і садова-паркавага мастацтва. Доктар біялагічных навук (1991), прафесар (1995).

## Біяграфія 
Скончыў Брэсцкі педагагічны інстытут (1961). У 1970 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. З 1970 года ў Беларускім дзяржаўным універсітэце, з 1976 года — у Цэнтральным батанічным садзе Нацыянальнай АН (загадчык лабараторыі, намеснік дырэктара), з 1992 года ў Беларускім педагагічным універсітэце (загадчык кафедры).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па інтрадукцыі і акліматызацыі раслін, праблемах культурфітацэнозаў, папуляцый дрэвавых інтрадуцэнтаў, рэпрадукцыі кветкава-дэкаратыўных раслін і садова-паркавага мастацтва.

## Выбраная бібліяграфія 
* Интродуцированные деревья и кустарники западной части Белоруссии / А. Т. Федорук; Под ред. И. Д. Юркевича. — Мн., БГУ, 1972. — 192 с.
* Ботаническая география. Полевая практика. — Мн., БГУ, 1976. — 224 с.
* Древесные растения садов и парков Белоруссии. — Мн.: Наука и техника, 1980. — 208 с.
* Жыццёвыя формы раслін: вуч. дап. па экалогіі. — Мн., 1996. — 63 с.
* Старинные парки Белоруссии: Инвентаризация, стилевые особенности, сохранение и функциональное использование. — Мн.: Полымя, 1985. — 95 с.
* Садово-парковое искусство Белоруссии. — Мн.: Ураджай, 1989. — 247 с.
* Старинные усадьбы Минского края. — Мн.: Полифакт. — Лекция, 2000. — 416 с.
* Старинные усадьбы Берестейщины. — Мн.: БелЭн, 2006. — 2-е изд. — 576 с.
* Экология: учебное пособие. — Мн.: Выш. шк., 2010. — 426 с.

## Узнагароды 
* Ганаровая грамата Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях Рэспублікі Беларусь (1998).
* Спецыяльная прэмія Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь у намінацыі «Архітэктура і рэстаўрацыя» (2006).
* Ганаровая грамата Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусь (2006).

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Федорук Анатолий Тарасович // Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт імя А. С. Пушкіна
* 

Катэгорыя:Батанікі Беларусі
Катэгорыя:Батанікі СССР
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Дактары біялагічных навук
Катэгорыя:Цэнтральны батанічны сад Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэмій Беларусі
Катэгорыя:Члены КПСС
Круглагалоўкі

**Круглагалоўкі** (*Phrynocephalus*) — род яшчарак сямейства агам.

Адрозніваецца каля 45 відаў. Пашыраны ў Паўднёва-Усходняй Еўропе, Азіі (ад Каспійскага мора да Кітая). Большасць відаў жыве ў пясчаных, гліністых або камяністых пустынях і паўпустынях. Самая буйная — круглагалоўка вушастая (*Phrynocephalus mystaceus*), самая маленькая — круглагалоўка пясчаная (*Phrynocephalus interscapularis*).

Даўжыня 7—25 см. Галава кароткая, закругленая. Тулава пляскатае, часам моцна расшыранае. Лускавінкі па краях пальцаў утвараюць зубчыкі. Хвост здольны закручвацца на спіну. Афарбоўка цела — пад колер грунту. Кормяцца насякомымі і іх лічынкамі, павукамі. Адкладваюць яйцы, круглагалоўка тыбецкая (*Phrynocephalus theobaldi*) яйцажывародная. Круглагалоўка вушастая вызначаецца наяўнасцю ў вуглах рота вялікіх скурных складак з махрамі па краях, якія нагадваюць вушы (адсюль назва).

## Літаратура 
* Круглагалоўкі // БЭ ў 18 т. Т. 8. Мн., 1999.

Катэгорыя:Агамы
Адзіная Расія

**Усерасійская палітычная партыя «Адзіная Расія»** — афіцыйна зарэгістраваная кіруючая расійская палітычная партыя, найбуйнейшая партыя Расіі.

Паводле рашэнняў XII з’езда «Адзінай Расіі», прынятых 24 верасня 2011 года, на думскіх выбарах перадвыбарны спіс партыі ўзначальваў дзеючы Прэзідэнт Расійскай Федэрацыі Дзмітрый Мядзведзеў, а на выбарах 2012 года кандыдатам у прэзідэнты ад «Адзінай Расіі» стаў Уладзімір Пуцін.

## Літаратура 
* Иванов. В. В. Партия Путина. История «Единой России». — М: ЗАО ОЛМА Медиа Групп, 2008. ISBN 978-5-373-01919-4
* Жегулев И., Романова Л. Операция «Единая Россия». Неизвестная история партии власти. М: Эксмо 2011 г. ISBN 978-5-699-53224-7

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт партыі «Адзіная Расія»
* Фракцыя партыі ў Дзяржаўнай думе 

Катэгорыя:Палітычныя партыі Расіі

Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 2001 годзе
Катэгорыя:Кансерватыўныя партыі
Катэгорыя:Правацэнтрысцкія партыі
Якабінцы

thumb|right|350px|Паседжанне якабінскага клуба ў бібліятэчнай зале манастыра св. Якава (1791).

**Якабінцы** () — удзельнікі **Якабінскага клуба** (*club des Jacobins*), французскага палітычнага клуба эпохі рэвалюцыі, — якія ўсталявалі сваю дыктатуру ў Францыі ў 1793—1794 гадах.

Клуб утварыўся ў чэрвені 1789 на базе брэтонскай фракцыі дэпутатаў Нацыянальнага сходу і атрымаў сваю назву ад месца правядзення паседжанняў клуба ў дамініканскім кляштары Святога Якава на вуліцы Сен-Жак у Парыжы. Якабінцамі лічыліся члены самога клуба, а таксама члены правінцыйных клубаў, цесна звязаных з асноўным. Клуб меў велічэзны ўплыў на ход французскай рэвалюцыі 1789 г.: рэвалюцыя расла і развівалася, спадала і знікла ў сувязі з лёсам гэтага клуба. Падчас свайго кіравання якабінцы правялі шэраг радыкальных рэформаў і разгарнулі масавы тэрор. Партыя якабінцаў уключала:
* правае крыло, лідарам якога быў Дантон,
* цэнтр, які ўзначальваў Рабесп'ерам,
* левае крыло, на чале з Маратам (а пасля яго смерці Эберам і Шаметам).

Да 1791 года члены клуба былі прыхільнікамі канстытуцыйнай манархіі. Якабінцы (пераважна прыхільнікі Рабесп'ера) удзельнічалі ў Канвенце, дзе выступалі за адзінства краіны, умацаванне нацыянальнай абароны перад тварам контррэвалюцыі і жорсткі ўнутраны тэрор; да 1793 годзе сталі ў ім найбольш уплывовай сілай. Зрынуўшы жырандыстаў 2 чэрвеня 1793 года, пазней расправіўшыся з эберцістамі і дантаністамі, якабінцы манапалізавалі ўладу ў Францыі аж да падзення Рабесп'ера ў выніку перавароту 9 тэрмідора (27 ліпеня 1794 года). Пасля гібелі правадыроў якабінцаў, праследаванняў якабінцаў тэрмідарыянцамі і раялістамі, якія паднялі галаву пасля Тэрмідора, Якабінскі клуб быў закрыты ў лістападзе 1794 года.
Дэвізам «Таварыства сяброў рэспублікі адзінай і непадзельнай» (афіцыйная назва Якабінскага клуба) быў дэвіз «Vivre libre ou mourir» — «Жыць свабодна або памерці».

Пачынаючы з XIX стагоддзя тэрмін ужываецца не толькі для абазначэння членаў клуба і іх саюзнікаў, але і як назва радыкальнай палітычнай плыні.

## Гл. таксама 
* Клубы часоў рэвалюцыі
* Мантаньяры

## Літаратура 
* Робеспьер М. Избранные произведения. В 3 т. М. «Наука» (Литературные памятники). 1965
* Гладилин А. Евангелие от Робеспьера М. Политиздат (Пламенные революционеры). 1970
* Генифе П. Французская революция и Террор // Французский ежегодник 2000: 200 лет Французской революции 1789—1799 гг.: Итоги юбилея. М.: Эдиториал УРСС, 2000.

## Мастацкая літаратура 
* Віктор Гюго — Дзевяноста трэці год (Quatrevingt-treize, 1874).

## Спасылкі 
* 
* Вялікая французская рэвалюцыя. Артыкулы з энцыклапедый, хроніка рэвалюцыі, артыкулы і публікацыі. Біяграфіі палітычных дзеячаў. Карты. 

Катэгорыя:Палітычныя групоўкі перыяду Французскай рэвалюцыі
Катэгорыя:Гісторыя XVIII стагоддзя
*
Палкоўнік

thumb|100px|Пагон палкоўніка ў французскіх Узброеных Сілах
[thumb|[Парадны пагон палкоўніка РСЧА, 1943 год.]]
[thumb|100px|Пагоны палкоўніка [Армія ЗША|арміі ЗША]]
**Палкоўнік** (ад слова *полк* — *той, хто ўзначальвае полк*) — пасада, чын, воінскае званне афіцэрскага або каманднага (начальніцкага) складу ва ўзброеных сілах (УС) і іншых сілавых ведамствах большасці краін свету.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ваенная гісторыя
Катэгорыя:Воінскія званні
Катэгорыя:Воінскія званні Узброеных сіл Расіі
Катэгорыя:Воінскія званні Узброеных сіл Беларусі
Рэвалюцыйны трыбунал (Францыя)

**Рэвалюцыйны трыбунал** () — суд, створаны ў Парыжы Нацыянальным Канвентам падчас Французскай рэвалюцыі для суда над палітычнымі злачынцамі і тымі, хто стаў пазней адным з найбольш магутных «рухавікоў» так званай «Эпохі тэрору».

Навіны пра паражэнне французаў у Бельгіі выклікалі ў Парыжы народны рух, і 10 сакавіка 1792 года па прапанове Дантона Канвент абвясціў стварэнне надзвычайнага крымінальнага суда, які атрымаў афіцыйную назву Рэвалюцыйнага трыбунала паводле дэкрэта ад 20 кастрычніка 1793 года.

Суд складаўся з суддзі, пракурора і двух іх намеснікаў, усе яны прызначаліся Канвентам; усе яго рашэнні не падлягалі апеляцыі ці касацыі. Грамадскім абвінаваўцам пры Рэвалюцыйным трыбунале быў Фук'е-Тэнвіль, суддзёй — Кафіналь-Дзюбай.

Да тэрмідарыянскага перавароту Рабесп'ер выкарыстоўваў Рэвалюцыйны трыбунал як орган рэвалюцыйнага тэрору для знішчэння сваіх палітычных праціўнікаў; з 10 чэрвеня 1794 года падсудным было забаронена наймаць адваката, а адзінай мерай пакарання, якая выносілася судом, стала смяротнае пакаранне смерцю. За недоўгачасовы тэрмін было пакарана смерцю амаль тры тысячы чалавек.

Скасаваны 31 мая 1795 года пасля падзення Рабесп'ера.

## Ахвяры рэвалюцыйнага трыбунала 
Па прысудзе Рэвалюцыйнага трыбунала былі гільяцінаваны:
* Шарлота Кардэ
* Марыя-Антуанэта
* жырандысты (Брысо, Верньё, Жансанэ і іншыя)
* герцаг Арлеанскі
* Жан Сільвен Баі
* Антуан Барнаў
* эберцісты (Эбер, Анахарсіс Клаотс, Лакруа і інш.)
* дантаністы (Дантон, Дэмулен, Фабр д’Эгланцін, Эро дэ Сешэль і інш.)
* камп'енскія мучаніцы

Катэгорыя:Гісторыя права Францыі
Катэгорыя:Вялікая французская рэвалюцыя
Рэйхсляйтар

**Рэйхсляйтар** (; Імперскі кіраўнік) — вышэйшы партыйны функцыянер, які кіраваў адной з галоўных сфер дзейнасці НСДАП.

Як правіла, рэйхсляйтар узначальваў адно з галоўных упраўленняў нацысцкай партыі ў сістэме Імперскага кіраўніцтва НСДАП («Рэйхсляйтунгэ»). Ранг **рэйхсляйтара** прысвойваўся асабіста Адольфам Гітлерам і не быў непасрэдны ўвязаны з той партыйнай пасадай, якую займаў функцыянер. Гэта быў свайго роду тытул, які пазначаў прыналежнасць яго носьбіта да вышэйшай эліты нацысцкай партыі.

Усяго да краху Германіі ў 1945 годзе ён быў прысвоены 25 партыйным кіраўнікам, у большасці выпадкаў — пасля прыходу нацыстаў да ўлады. Пяцёра з іх падчас вайны былі пазбаўлены гэтага тытула (Бальдур фон Шырах, Рудольф Гес, Вільгельм Грым, Ганс Франк, Рыхард Вальтэр Дарэ); трое загінулі (Эрнст Ром, Адольф Хюнляйн і Віктар Лютцэ).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Рэйхсляйтары ў Трэцім рэйху

Катэгорыя:Пасады Трэцяга рэйха
*
Эпоха тэрору

[thumb|[Джордж Крукшэнк «Зброя радыкалаў» (карыкатура, 1819).]]

**Эпоха тэрору**, таксама вядомая як **«Тэрор»** () — перыяд на працягу аднаго года і аднаго месяца пасля пачатку Вялікай французскай рэвалюцыі (з 5 верасня 1793 па 27 ліпеня 1794 года (9 тэрмідора II года)).

Эпоха тэрору ўяўляла сабой перыяд гвалту падчас канфлікту паміж палітычнымі групоўкамі жырандыстаў і якабінцаў, на працягу якога былі адбыліся масавыя пакаранні смерцю «ворагаў рэвалюцыі». Колькасць забітых налічвае ад 16 000 да 40 000, у шматлікіх выпадках запісы не захаваліся, або меліся недакладныя даныя. Пад лязом гільяціны (якая стала сімвалічнай «брытвай нацыі») скончылі свае жыцці Людовік XVI (пакараны смерцю яшчэ ў студзені 1793 года), Марыя Антуанэта, герцаг Арлеанскі (грамадзянін Філіп Эгалітэ), лідары жырандыстаў (Жак-П'ер Брысо, П'ер Верньё, мадам Ралан), фельянаў (Антуан Барнаў, Жан Сільвен Баі), вялікі хімік Антуан Лавуазье, паэт Андрэ Шэнье і шматлікія іншыя.

У 1794 годзе рэвалюцыйная Францыя была пагружана ў існыя і выдуманыя змовы з унутранымі і знешнімі ворагамі. На тэрыторыі Францыі рэвалюцыйны рух пазбавіў мясцовае дваранства іх спадчынных прывілеяў. Рымска-каталіцкая царква таксама выступала супраць рэвалюцыі, у выніку якой святары сталі дзяржаўнымі служачымі і давалі прысягу на вернасць нацыі (гл. Грамадзянскі лад духавенства). Апроч усяго першая французская рэспубліка ўдзельнічала ў серыі рэвалюцыйных войнаў з суседнімі дзяржавамі. Развіццё грамадзянскай вайны і ўварванне замежных войскаў на тэрыторыю краіны вылілася ў палітычны крызіс і павелічэнне суперніцтва паміж жырандыстамі і больш радыкальнымі якабінцамі. Апошнія пры падтрымцы парыжскага насельніцтва, у канчатковым выніку, згрупаваліся ў парламенцкую фракцыю *«вярхоў»*. Французскі ўрад для прыгнечання ўнутранай контррэвалюцыйнай дзейнасці і прыцягнення дадатковых узброеных сіл стварыў Камітэт грамадскай бяспекі, які пад кіраўніцтвам Максіміліяна Рабесп'ера прыняў свой канчатковы выгляд 6 верасня 1793 года.

Пасродкам Рэвалюцыйнага трыбунала лідары Тэрору, маючы шырокія дыктатарскія паўнамоцтвы, выкарыстоўвалі іх для ўжывання масавых пакаранняў смерцю і палітычных рэпрэсій. Пасля павелічэння колькасці рэпрэсій у чэрвені і ліпені 1794 года (перыяд, званы , *«Вялікі тэрор»*), іх дзейнасць скончылася ў выніку перавароту 9 тэрмідора II года (27 ліпеня 1794 года), падчас так званай «тэрмідарыянскай рэакцыі», пасля якога некалькі лідараў **Эпохі Тэрору** былі пакараны смерцю, у тым ліку Сен-Жуст і Рабесп'ер.

## Літаратура 
* *Генифе П.* Французская революция и Террор. // Французский ежегодник 2000: 200 лет Французской революции 1789—1799 гг.: Итоги юбилея. — М.: Эдиториал УРСС, 2000.
* *Томас Карлейль.* История французской революции. Книга IV. ТЕРРОР

## Спасылкі 
* *Ю. В. Гусева.* Террор в годы Великой французской революции. 

Катэгорыя:Вялікая французская рэвалюцыя
Катэгорыя:Палітычныя рэпрэсіі
Катэгорыя:1793
Катэгорыя:1794
Генеральныя штаты (Францыя)

[thumb|right|Адкрыццё Генеральных штатаў у [Версальскі палац|Версалі 5 мая 1789 года]]

**Генеральныя штаты** ў Францыі () — вышэйшая саслоўна-прадстаўніцкая ўстанова ў 1302—1789 гадах.

Узнікненне Генеральных штатаў было звязана з ростам гарадоў, абвастрэннем сацыяльных супярэчнасцей і класавай барацьбы, што выклікала неабходнасць умацавання феадальнай дзяржавы.

Папярэднікамі Генеральных штатаў былі пашыраныя паседжанні каралеўскага савета (з прыцягненнем гарадскіх вярхоў), а таксама правінцыйныя асамблеі саслоўяў (якія паклалі пачатак правінцыйным штатам). Першыя Генеральныя штаты былі скліканы ў 1302 годзе, у перыяд канфлікту Філіпа IV з Папам Баніфацыем VIII.

Генеральныя штаты з'яўляліся дарадчым органам, скліканым па ініцыятыве каралеўскай улады ў крытычныя моманты для аказання дапамогі ўраду. Асноўнай іх функцыяй было кватаванне падаткаў. Кожнае саслоўе — першае, другое і трэцяе саслоўе — засядала ў Генеральных штатах асобна ад іншых і мела па адным голасе (незалежна ад колькасці прадстаўнікоў). Трэцяе саслоўе было прадстаўлена гарадскімі вярхамі.

Значэнне Генеральных штатаў узрасло падчас Стагадовай вайны 1337—1453, калі каралеўская ўлада мела асаблівую патрэбу ў грошах. У перыяд народных паўстанняў XIV стагоддзя (Парыжскае паўстанне 1357—1358, Жакерыя 1358) Генеральныя штаты прэтэндавалі на актыўны ўдзел у кіраванні краінай (падобныя патрабаванні выказалі Генеральныя штаты 1357 года ў «Вялікім сакавіцкім арданансе»). Аднак адсутнасць адзінства паміж гарадамі і іх непрымірымая варожасць з дваранствам рабілі бясплоднымі спробы французскімі Генеральнымі штатамі дамагчыся правоў, якія заваяваў англійскі парламент.

У канцы XIV стагоддзя Генеральныя штаты склікаліся ўсё радзей і часта замяняліся сходамі натабляў. З канца XV стагоддзя інстытут Генеральных штатаў прыйшоў у заняпад у сувязі з распачатым развіццём абсалютызму, на працягу 1484—1560 гадоў яны наогул не склікаліся (вядомае ажыўленне іх дзейнасці назіралася ў перыяд Рэлігійных войнаў — Генеральныя штаты склікаліся ў 1560, 1576, 1588, і 1593 гадах).

З 1614 да 1789 гады Генеральныя штаты зноў ні разу не збіраліся. Толькі 5 мая 1789 года ва ўмовах вострага палітычнага крызісу напярэдадні Вялікай французскай рэвалюцыі кароль склікаў Генеральныя штаты. 17 чэрвеня 1789 года дэпутаты трэцяга саслоўя абвясцілі сябе Нацыянальным сходам, 9 ліпеня Нацыянальны сход абвясціў сябе *Устаноўчым сходам*, які стаў вышэйшым прадстаўнічым і заканадаўчым органам рэвалюцыйнай Францыі.

У XX стагоддзі назва Генеральныя штаты прымалі некаторыя прадстаўніцкія сходы, якія разглядаюць актуальныя палітычныя пытанні і выказваюць грамадскую думку (напрыклад, асамблея Генеральных штатаў за раззбраенне, май 1963 года).

## Гл. таксама 
* Дзяржаўныя чыны
* Парламенты ў Францыі

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Сярэдневяковая Францыя
Катэгорыя:Саслоўна-прадстаўнічыя ўстановы