open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Грумбіненты

**Грумбіне́нты** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Свірскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1847 г. вёска маёнтка Альшэва Свянцянскага павета Віленскай губерні, валоданне памешчыка С. Хамінскага, 10 двароў, 81 жыхар. У 1868 г. вёска Свянцянскага павета, 120 жыхароў. У 1904 г. у вёсцы 182 жыхароў, у 1907 г. — 138 жыхароў. З 12.10.1940 г. у Куцькаўскім сельсавеце Свірскага раёна Вілейскай, з 20.90.1944 г. Маладзечанскай абласцей, з 16.07.1954 г. у Свірскім, з 05.08.1954 г. у Канстанцінаўскім сельсавеце, з 31.08.1959 г. ў Мядзельскім раёне, з 20.01.1960 г. у Мінскай вобласці, з 10.05.1960 г. у Свірскім гарпасялковым Савеце. У 1949 г. вяскоўцы арганізавалі калгас імя Варашылава. З 1964 вёска ў складзе саўгаса «Канстанцінава» (цэнтр — вёска Камарова), з 04.09.1991 г. — калгаса «Канстанцінава».

У 2013 годзе Свірскі пасялковы савет быў скасаваны, і Грумбіненты ўвайшлі ў склад Свірскага сельсавета.
## Насельніцтва 
* 160 жыхароў (1960)
* 19 двароў, 34 жыхары (1997)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Свірскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Гулі (Мядзельскі раён)

**Гу́лі** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабадскога сельсавета.

## Гісторыя 
У 1868 г. вёска Габскай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні, 29 двароў, 217 жыхароў. У 1904 г. вёска ў складзе Жаснянскай воласці Вілейскага павета, 369 жыхароў. У 1921 г. вёска гміны Жосна Дунілавіцкага (з 1925 г. Пастаўскі) павета Віленскага ваяводства, 64 двары, 355 жыхароў. З 12.10.1940 г. у Слабадскім сельсавеце Мядзельскага раёна Вілейскай, з 20.09.1944 г. Маладзечанскай, з 20.01.1960 г. Мінскай абласцей. У 1940 г. у вёсцы 92 двары, 359 жыхароў; створаны калгас «17 верасня» (ў 1949 г. адноўлены).

У сакавіку 1944 г. у баі з гітлераўцамі каля вёскі загінула кіраўнік падпольнай арганізацыі вёскі Ліпнікі Пастаўскага раёна, разведчыца партызанскай брыгады імя К. Я. Варашылава М. М. Асіненка. У 1969 г. на месцы яе гібелі пастаўлена стэла. 13 вяскоўцаў загінулі ў баях з ворагамі на франтах Вялікай Айчыннай вайны. 3 красавіка 1954 г. вёска ў складзе калгаса «17 верасня» (цэнтр — вёска Слабада).

## Насельніцтва 
* 407 жыхароў, 83 двары (1938)
* 255 жыхароў (1960)
* 38 двароў, 80 жыхароў (1997)

## Інфраструктура 
Жывёлагадоўчая ферма.

## Славутасці 
* Руіны сядзібы Снарскіх «Старая Жосна»
* Рэнесансная капліца XVII стагоддзя ў маёнтку Старая Жосна.

## Вядомыя асобы 
* Сцяпан Валяр’янавіч Лук’янец (нар. 1940) — беларускі спецыяліст у галіне аўтаматызацыі вытворчых працэсаў.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Слабадскі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Дзянісаў

**Дзяні́саў** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Пятровіч Дзянісаў (1944—2012) — беларускі акцёр тэатра і кіно.
* Аляксей Аляксандравіч Дзянісаў (1879—1966) — беларускі архітэктар.
* Аляксей Аляксандравіч Дзянісаў (1907—1976) — Герой Савецкага Саюза.
* Антон Уладзіміравіч Дзянісаў (нар. 1982) — беларускі гісторык.
* Захар Мікалаевіч Дзянісаў (1892—1978) — вучоны-батанік, спецыяліст ў галіне балотазнаўства і лугаводства.
* Ігар Леанідавіч Дзянісаў (нар. 1959) — беларускі акцёр тэатра і кіно.
* Ігар Уладзіміравіч Дзянісаў (нар. 1984) — расійскі футбаліст.
* Міхаіл Іванавіч Дзянісаў (1900—1971) — спявак.
* Святаслаў Варламавіч Дзянісаў (1878—1957) — рускі военачальнік, удзельнік Першай сусветнай вайны.
* Сяргей Дзмітрыевіч Дзянісаў (нар. 1954) — беларускі вучоны-медык
* Уладзімір Мікалаевіч Дзянісаў (нар. 1955) — беларускі краязнавец, гісторык культуры.
* Уладзімір Міхайлавіч Дзянісаў (нар. 1984) — беларускі хакеіст.

## Гл.таксама 
* Дзянісава
Дзянісава (Мядзельскі раён)

**Дзяні́сава** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крывіцкага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1848 годзе маёнтак Вілейскага павета Віленскай губерні, уладанне памешчыка Пшэсвіцкага. У 1904 годзе маёнтак у складзе Крывіцкай воласці Вілейскага павета, уладанне Багуцкага і іншых. З 1921 года вёска Крывіцкай гміны Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

З 12.10.1940 года ў Пузыроўскім сельсавеце Крывіцкага раёна Вілейскай, з 20.09.1944 — Маладзечанскай, з 20.01.1960 — Мінскай абласцей, з 25.12.1962 года ў Мядзельскім раёне, з 09.08.1979 года ў Крывіцкім пасялковым савеце.

У 1949 годзе ў вёсцы арганізаваны калгас «Чырвоны партызан». З 1979 вёска ў складзе калгаса «Беларусь» (цэнтр — Пруднікі, раней калгас імя Жданава).

У 2009 годзе, з пераўтварэннем Крывіцкага пассавета ў сельсавет, Дзянісава ўвайшло ў яго складзе.

## Насельніцтва 
* 1904 год — 80 жыхароў
* 1921 год — 15 двароў, 95 жыхароў.
* 1931 год — 18 двароў, 96 жыхароў.
* 1960 год — 95 жыхароў
* 1997 год — 4 двары, 8 жыхароў

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Крывіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Даўжані

**Даўжа́ні** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сваткаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1868 годзе вёска Княгінінскай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні, 9 двароў, 81 жыхар. У 1904 годзе у вёсцы 187 жыхароў, у 1908 годзе — 151 жыхар. У 1921 годзе вёска гміны Мядзел Дунілавіцкага (з 1925 года Пастаўскага) павета Віленскага ваяводства, 35 двароў, 117 жыхароў. У 1931 годзе 38 двароў, 203 жыхары. З 12 кастрычніка 1940 года ў Сваткаўскім сельсавеце Мядзельскага раёна Вілейскай, з 20 верасня 1944 года Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 года Мінскай абласцей. У 1940 годзе 31 двор, 92 жыхары. У Вялікую Айчынную вайну ў верасні 1943 года вёска спалена гітлераўцамі (31 двор), 92 жыхары забітыя, але пасля вайны адноўлена.

У 1949 годзе арганізаваны калгас імя Кутузава. З 1954 года вёска ў складзе калгаса імя Сталіна, з 9 лістапада 1961 года — калгаса імя Леніна (з 1988 года цэнтр — вёска Сваткі), з 1994 года — аграфірмы «Зара», з сакавіка 1997 года — сельскагаспадарчага прадпрыемства імя М. Танка (цэнтр — вёска Сваткі).

## Насельніцтва 
* 185 жыхароў (1960)
* 35 двароў, 65 жыхароў (1997)

## Інфраструктура 
Жывёлагадоўчая ферма.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сваткаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Дубнікі (Мядзельскі раён)

**Дубнікі́** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Свірскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1847 г. маёнтак Свянцянскага павета Віленскай губерні, валоданне памешчыка Ясюковіча. У 1868 г. існавалі 2 вёскі Дубнікі ў Свірскай воласці Свянцянскага павета: 2 двары, 26 жыхароў і 12 двара, 107 жыхароў. У 1904 г. на месцы сучаснай вёскі: маёнтак, валоданне Ясюковіча (22 жыхары) і вёска (183 жыхара). З 12.10.1940 г. у Канстанцінаўскім сельсавеце Свірскага раёна Вілейскай, з 20.09.1944 г. Маладзечанскай абласцей, з 05.08.1954 г. у Шэметаўскім сельсавеце, з 31.08.1959 г. у Мядзельскім раёне, з 20.01.1960 г. Мінскай вобласці, з 10.05.1960 г. у Свірскім гарпасялковым Савеце. У 1948 г. вяскоўцы арганізавалі калгас «Зара Усходу». З 1960 вёска ў складзе саўгаса «Свір» (цэнтр — г.п. Свір), з 04.09.1991 г. — калгаса «Свір».

У 2013 годзе Свірскі пасялковы савет быў скасаваны, і Дубнікі ўвайшлі ў склад Свірскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 85 жыхароў (1960)
* 12 двароў, 25 жыхароў (1997)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Свірскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Дубаносы

Назву **Дубано́сы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць:
** Дубаносы — вёска ў Іўеўскім раёне
* Мінская вобласць:
** Дубаносы — вёска ў Мядзельскім раёне
Дубаносы (Мядзельскі раён)

**Дубано́сы** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крывіцкага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1847 годзе вёска маёнтка Янушава Вілейскага павета Віленскай губерні, уладанне памешчыка В. Корсака, У 1904 годзе вёска Крывіцкай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні. У 1921 годзе ў Крывіцкай гміне Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

З 12.10.1940 года вёска ў Пузыроўскім сельсавеце Крывіцкага раёна Вілейскай, з 20.09.1944 г. Маладзечанскай, з 20.01.1960 г. Мінскай абласцей, з 25.12.1962 г. ў Мядзельскім раёне. У 1948 годзе вяскоўцы стварылі калгас імя Дзяржынскага. З 1975 года вёска знаходзіцца ў складзе калгасу «Бальшавік» (цэнтр — Пузыры).

У 2009 годзе Пузыроўскі сельсавет быў скасаваны, і Дубаносы ўвайшлі ў склад Крывіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1847 год — 4 двары, 34 жыхара
* 1907 год — 87 жыхароў
* 1921 год — 21 двор, 124 жыхары.
* 1931 год — 22 двары, 124 жыхары.
* 1960 год — 98 жыхароў
* 1997 год — 14 двароў, 23 жыхара

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Крывіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Ельніца (Мядзельскі раён)

**Е́льніца** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Княгінінскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1847 г. вёска маёнтка Янушава Вілейскага павета Віленскай губерні, валоданне памешчыка В. Корсака, 5 двароў, 52 жыхары. У 1904 г. у складзе Крывіцкай гміны Вілейскага павета, 100 жыхароў; з 1900 г. працавала школа граматы. У 1921 г. у Крывіцкай гміне Вілейскага павета Віленскага ваяводства, 20 двароў, 125 жыхароў. З 12.10.1940 г. у Восаўскім сельсавеце Крывіцкага раёна Вілейскай, з 20.09.1940 г. Маладзечанскай абласцей, з 16.07.1954 г. у Княгінінскім сельсавеце, з 20.01.1960 г. Мінскай вобласці, з 25.12.1962 г. Мядзельскага раёна. У 1949 г. арганізаваны калгас імя Варашылава. З 1964 вёска ў складзе саўгаса «Восаўскі» (цэнтр — вёска Восава, з 04.09.1991 г. — калгаса «Восаўскі».

## Насельніцтва 
* 177 жыхароў (1960)
* 26 двароў, 50 жыхароў (1997)

## Інфраструктура 
Крама.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Княгінінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Жуціна

**Жу́ціна** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабадскога сельсавета.

## Назва 
Ля Шчучына фіксавалася прозвішча Жут. Было віленскае Жутовіч, паўночналітоўскае патранімічнае Жутэнас. Ёсць літоўскія *Žuta, Žutys*, латышскае *Žuta*.

## Гісторыя 
У 1846 засценак фальварка Посапава маёнтка Смыч Вілейскага павета Віленскай губерні, валоданне графа К. І. Тызенгаўза, 1 двор, 4 жыхары. У 1904 г. маёнтак Мядзельскай воласці Вілейскага павета, валоданне памешчыка Пшаздзецкага, 16 жыхароў. У 1921 г. маёнтак у складзе Мядзельскай гміны Дунілавіцкага (з 1925 г. Пастаўскага) павета Віленскага ваяводства, 2 двары, 14 жыхароў. У 1940 г. вёска, 22 двары, 152 жыхары. З 12.10.1940 г. у Нагаўскім сельсавеце Пастаўскага, з 25.11.1940 г. Мядзельскага раёна Вілейскай, з 20.09.1940 г. Маладзечанскай абласцей, з 02.08.1950 г. у Слабадскім сельсавеце, з 20.01.1960 г. у Мінскай вобласці. У 1949 г. вяскоўцы стварылі калгас імя Леніна. З 1954 вёска ў складзе калгаса «1 Мая» (цэнтр — вёска Канстанцінава).

## Насельніцтва 
* 48 жыхароў (1960)
* 6 двароў, 9 жыхароў (1997)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Слабадскі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Жалезнікі (Мядзельскі раён)

**Жале́знікі** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Занарацкага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1868 годзе 2 вёскі ў Занарачанскай воласці Свянцянскага павета Віленскай губерні: 10 двароў, 96 жыхароў і 9 двароў, 89 жыхароў. У 1904 годзе вёска Жалезнікі, 226 жыхароў. У 1907 годзе вёскі Жалезнікі 1-я (157 жыхароў) і Жалезнікі 2-я (151 жыхар). У Першую сусветную вайну з верасня 1915 года акупаваная войскамі кайзераўскай Германіі, спалена. 18—28 сакавіка 1916 года ў раёне вёскі праходзілі баі Нарачанскай аперацыі войскаў расійскіх армій Паўночнага і Заходняга франтоў. У 1940 годзе 57 двароў, 232 жыхары. У верасні 1943 года гітлераўцы поўнасцю спалілі вёску (57 двароў), забілі трох жыхароў. Пасля вайны адноўлена.

З 11 кастрычніка 1940 гада вёска ў Занарацкім сельсавеце Мядзельскага раёна Вілейскай, з 20 верасня 1944 года Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 года Мінскай абласцей. У 1950 годзе ў вёсцы створаны калгас «Перамога». З 1973 года вёска знаходзіцца ў складзе калгаса «Шлях да камунізму» (адміністрацыйны цэнтр — вёска Занарач).

## Насельніцтва 
* 193 жыхары (1960)
* 48 двароў, 107 жыхароў (1997)

## Інфраструктура 
Жывёлагадоўчая ферма.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Занарацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Дзягілі (вёска)

**Дзя́гілі** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабадскога сельсавета.

## Гісторыя 
У 1752 г. маёнтак Ашмянскага павета Віленскага ваяводства. Уваходзілі вёскі Дзягілі, Слабада, Кузьмічы і фальварак Гірвідава. У 1868 г. вёска Габской воласці Вілейскага павета Віленскай губерні, 19 двароў, 117 жыхароў. У 1904 г. вёска Жоснянскай воласці Вілейскага павета, 244 жыхары. З 1900 працавала школа граматы. Побач з вёскай знаходзіліся аднайменныя фальварак і маёнтак, валоданне Сальмановіча, 41 і 11 жыхароў.

З 1921 г. на месцы сучаснай вёскі знаходзіліся вёска (41 двор, 212 жыхароў), засценак (1 двор, 12 жыхароў), фальварак (2 двары, 31 жыхар) і 2 калоніі ў складзе гміны Жосна Дунілавіцкага (з 1925 г. Пастаўскага) павета Віленскага ваяводства. З 12.10.1940 г. цэнтр сельсавета Мядзельскага раёна Вілейскай, з 20.09.1944 г. Маладзечанскай, з 20.01.1960 г. Мінскай абласцей. З 1946 года у вёсцы працавала хата-чытальня. У 1949 г. вяскоўцы аб'ядналіся ў калгас імя Мічурына. З 1961 вёска — цэнтр калгаса імя Суворава, з 30.06.1992 г. — дапаможнай гаспадаркі «Дзягілі» Мінскага маторнага завода.

29 верасня 2006 года Дзягільскі сельсавет быў скасаваны, і Дзягілі ўвайшлі ў склад Слабадскога сельсавета.

## Насельніцтва 
* 218 жыхароў (1960)
* 103 двары, 282 жыхара (1997)

## Інфраструктура 
Адміністрацыйны будынак гаспадаркі «Дзягілі», жывёлагадоўчая ферма, збожжасховішча, рамонтныя майстэрні, аддзяленні сувязі і ашчаднага банка, комплексны прыёмны пункт бытавога абслугоўвання насельніцтва, Дом культуры, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, магазін, сталовая, базавая школа.

## Памятныя мясціны 
На франтах Айчыннай вайны і ў партызанскай барацьбе загінулі 56 жыхароў. На ўшанаванне іх памяці ў 1965 г. каля адміністрацыйнага будынка гаспадаркі пастаўлены абеліск.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Слабадскі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Магілёўская даўніна

* **«Могилевская старина»** — зборнік матэрыялаў з «Могилевских губернских ведомостей» за 1898—1903 гг. Выйшлі 3 выпускі (1900-03 гг.) пад рэдакцыяй Е. Р. Раманава. Уключае артыкулы і нататкі па гісторыі, археалогіі, этнаграфіі Магілёўскай губерні, гістарычныя дакументы. У 1-м выпуску змешчаны Баркулабаўскі летапіс, грамата караля Стэфана Баторыя ад 1 сакавіка 1581 г., карта магілёўскага намесніцтва 1768 г., успаміны пра падзеі 1812 г. на Магілёўшчыне; у 2-м выпуску — апісанне Крычаўскага графства А. Меерам у 1786 г., фрагменты запісак 1816 г. і 1822 г. англійскага падарожніка Р. Пінкертона пра беларускія губерні, бібліяграфічны паказчык асноўных прац Раманава; у 3-м выпуску — дакументы 16 — 20 стст. У 2-м і 3-м выпуску змешчаны звесткі пра «апошняга летапісца» Беларусі ігумена Арэста. Публікацыі гістарычных крыніц вызначае высокі навуковы ўзровень, які не быў характэрны для тагачасных перыядычных выданняў.

* **«Магілёўская даўніна»** — зборнік гістарычных і краязнаўчых матэрыялаў, які з 1993 г. штогод выдаецца ў Магілёве як аднаўленне «Магілёўскай даўніны» 1898—1903 гг. Матэрыялы ахопліваюць гістарычны перыяд развіцця Магілёўшчыны ад старажытнасці да сучаснасці. Мае рубрыкі: «Даследаванні. Меркаванні», «Асоба ў гісторыі», «Малавядомае», «Школьнае краязнаўства» і інш.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Магілёва
Катэгорыя:Зборнікі
Лапушынскае

**Лапушынскае** — возера ў Беларусі, у Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 20 км на паўднёвы захад ад гарадскога пасёлка Расоны, за 2,2 км на паўночны ўсход ад вёскі Машніца, у басейне ракі Дрыса.

Плошча паверхні 0,02 км². Даўжыня 0,18 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 0,5 км.

Размешчана сярод лесу. Вакол возера забалочаная пойма шырынёй 100—150 м. Зарастае.

## Літаратура 
* 
* Ліст карты N-35-10. Выданне 1987 года. Стан мясцовасці на 1986 год.

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Катэгорыя:Басейн Дрысы
Азерцы (возера)

**Азе́рцы** (другая назва Забалацце) — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Зеха, за 11 км на паўночны захад ад горада Лепель, за 1 км на поўнач ад вёскі Забалацце.

Плошча паверхні возера 0,19 (0,17) км². Даўжыня 1,3 (1,25) км, найбольшая шырыня 0,3 (0,26) км, даўжыня берагавой лініі 2,8 км. Плошча вадазбору 57,7 км². Найбольшая глыбіня 6,2 м, сярэдняя — 3,5 м. Аб’ём вады ў возеры 0,6 млн м³.
Катлавіна возера моцна выцягнутая ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны спадзістыя, вышынёй 10—20 м, на ўсходзе невыразныя. Возера слаба зарастае. Праточнае. Праз возера працякае рака Зеха.

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-35-46. Выданне 1980 года.

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Лепельскага раёна
Катэгорыя:Басейн Улы
Канторскае

**Канторскае** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 20 км на паўднёвы захад ад гарадскога пасёлка Расоны, за 1 км на паўночны захад ад вёскі Горкі, у басейне ракі Дрыса.

Плошча паверхні 0,1 км². Даўжыня 0,52 км, найбольшая шырыня 0,28 км. Даўжыня берагавой лініі 1,26 км.

Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны вышынёй да 10 м, спадзістыя, параслі лесам. Злучана ручаямі з возерам Сярэдняе і (на поўдні) ракой Дрыса.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Сярэдняе (возера, Расонскі раён)

**Сярэдняе** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 20 км на паўднёвы захад ад гарадскога пасёлка Расоны, за 1,5 км на ўсход ад вёскі Машніца, у басейне ракі Дрыса.

Плошча паверхні 0,03 км². Даўжыня 0,27 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 0,68 км.

Размешчана сярод лесу. Уздоўж заходняга і паўднёвага берагоў нешырокая забалочаная пойма. Злучана ручаём з возерам Канторскае, канавай — з ручаём Машніца.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Жабернае

**Жабернае** — возера ў Беларусі, у Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці, за 25 км на захад ад гарадскога пасёлка Расоны, за 1,5 км на поўнач ад вёскі Мілавіды, у басейне ракі Свольна.

Плошча паверхні 0,05 км². Даўжыня 0,38 км, найбольшая шырыня 0,15 км. Даўжыня берагавой лініі 0,9 км. Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад.

Размешчана сярод забалочанага хмызняку.

## Літаратура 
* 
* Ліст карты N-35-9. Выданне 1987 года. Стан мясцовасці на 1984 год.

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Верхнядзвінскага раёна
Катэгорыя:Басейн Свольны
Блізніца (возера, Полацкі раён)

**Блізніца** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Ушача, за 21 км у напрамку на паўднёвы захад ад Полацка, каля паўднёвай ускраіны аграгарадка Блізніца.

Плошча паверхні возера 0,25 (0,23) км². Даўжыня 1 (1,12) км, найбольшая шырыня 0,3 (0,34) км. Даўжыня берагавой лініі 2,4 км. Найбольшая глыбіня 17 м. Аб'ём вады 1,48 млн м³. Плошча вадазбору 4,5 км².
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Берагі пясчаныя, месцамі забалочаныя. Мелкаводдзе  вузкае і пясчанае. Астатняя частка дна возера высланая ілам і сапрапелем. На паўднёвым захадзе выцякае ручай у невялікае возера без назвы і далей у возера Астроўна.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Иванов-Смоленский В.* Все озёра Беларуси. Т. 1.
* Ліст карты N-35-34. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1984 г. 

Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Ушачы
Фрэоны

**Фрэоны** або **хладоны** — тэхнічная назва насычаных фторзмяшчальных вуглевадародаў (некаторыя змяшчаюць таксама атамы хлору і брому).

Вырабляюць фтарыраваннем хлор- ці бромпарафінаў фторам, фтарыдамі металаў і інш. У сувязі з уплывам на стратасферны азон прамысловая вытворчасць некаторых фрэонаў забаронена або абмежавана.

## Выкарыстанне 
Выкарыстоўваюцца як холадагенты ў халадзільных агрэгатах, прапеленты для аэразоляў, пораўтваральнікі ў вытворчасці пенапластаў, інертныя растваральнікі і інш.

## Фізічныя ўласцівасці 
Газападобныя і вадкія рэчывы. Добра раствараюцца ў арганічных растваральніках, некаторыя ўтвараюць крышталегідраты.

## Хімічныя ўласцівасці 
Негаручыя, выбуховабяспечныя, хімічна інертныя. Пры ўльтрафіялетавым апраменьванні ў прысутнасці атамарнага кіслароду разбураюцца з утварэннем радыкалаў, якія дыспрапарцыянуюць да фторкарбанільных злучэнняў, галагенаў і іншых; хлорзмяшчальныя фрэоны (холадагенты) вылучаюць атамарны хлор, які ўзаемадзейнічае з атмасферным азотам.

Малатаксічныя. ГДК (Гранічна дапушчальная канцэнтрацыя) — 1000-3000 мг/м³.

## Літаратура 
* Хладоны (Фрэоны) // 


Катэгорыя:Галагенаваныя растваральнікі
Хламідыі

**Хламідыі** (*Chlamydia*) — род мікраарганізмаў сямейства хламідыевых; унутрыклетачныя паразіты млекакормячых жывёл, птушак і чалавека. Выклікаюць хламідыёзы.

## Біялагічнае апісанне 
Нерухомыя кокападобныя мікраарганізмы, утвараюць мікракалоніі, укрытыя агульнай мембранай. Цыкл развіцця ўключае 2 розныя па марфалогіі і біялагічных уласцівасцях формы існавання. Элементарнае цельца (стадыя спакою) — інфекцыйная форма. Унутры пашкоджаных клетак гаспадара яно павялічваецца і ператвараецца ў ініцыяльнае цельца (вегетатыўнае стадыя хламідый), якое дзеліцца драбленнем. Цыкл развіцця заканчваецца, калі даччыныя клеткі перабудоўваюцца, ушчыльняюцца і ператвараюцца ў элементарныя цельцы, якія выжываюць па-за клеткай і могуць заражаць іншыя клеткі гаспадара. Спор і капсул не ўтвараюць. Растуць, размнажаюцца і выспяваюць за 40 гадзін. Па-за арганізмам гаспадара хламідыі гінуць праз 1 хвіліну пры тэмпературы 90-100 °C.

## Віды 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бактэрыі
Катэгорыя:Паразіты
Катэгорыя:Грамадмоўныя бактэрыі
Паўднёвы Тыперэры

**Паўднёвы Тыперэры** (Паўднёвы Рыдынг; ; ) — адміністрацыйнае графства на поўдні Ірландыі. Уваходзіць у склад традыцыйнага (гістарычнага) графства Тыперэры ў правінцыі Манстэр на тэрыторыі Рэспублікі Ірландыі. Сталіца і найбуйнейшы горад — Клонмел. Насельніцтва 79 тыс. чалавек (2002).

## Фізіка-геаграфічная характарыстыка 
Графства размешчана на поўдні Ірландыі ў даліне ракі Шур. Разам з Паўночным Тыперэры яно ўваходзіць у склад гістарычнага аднайменнага графства. На поўдні і паўднёвым усходзе праходзіць адміністрацыйная граніца з графствамі Уотэрфард і Корк, на захадзе з Лімерыкам, а на ўсходзе з Кілкені.

Агульная плошча Паўднёвага Тыперэры складае 2257 км².

## Гісторыя 
Графства Паўднёвы Тыперэры было ўтворана ў 1898 годзе, шляхам падзелу гістарычнага рэгіёна Тыперэры на дзве часткі. У новай адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінцы з'явіліся свае суд і органы кіравання. Аднак, шматлікія жыхары дагэтуль успрымаюць два графствы як адно цэлае, дзякуючы агульнай гісторыі дзвюх правінцый.

## Транспарт 
Праз тэрыторыю графства праходзіць чыгуначная галінка Корк — Турлес — Порт-Лііша; а таксама шаша нацыянальнага значэння —  (Корк — Кахір — Порт-Лііша);  (Уотэрфард — Клонмел — Тыперэры). 

Найбліжэйшыя аэрапорты знаходзіцца ў суседніх графствах Уотэрфард, Корк і Клэр.

## Ахова здароўя 
[thumb|250px|Адна з набярэжных гарады [Клонмел]]
У Паўднёвым Тыперэры зафіксаваны самы нізкі паказчык дзіцячай смяротнасці ў краіне: 0,9 на 1000 немаўлятаў. Гэта супастаўна з паказчыкамі Паўночнага Тыперэры (2,9) і Дубліна (3,4).

## Спасылкі 
* South Tipperary County Council

Катэгорыя:Графствы Ірландыі
1876 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

**1876** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.
[міні|360 пкс|Юлій Клевер, «К вечару». [Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь|Нацыянальны мастацкі музей Беларусі.]]
## Падзеі 
## З’явіліся 
* Касцёл Святога Казіміра, Лепель

## Нарадзіліся 
* 13 сакавіка — Станіслаў Гайдукевіч, беларускі архітэктар.
* 6 кастрычніка — Ян Булгак (пам. 1950), беларускі і польскі майстар мастацкай краязнаўчай фатаграфіі, «бацька польскай фатаграфіі», адзін з піянераў польскай мастацкай фатаграфіі, этнограф, фалькларыст. Арганізатар фотавыстаўкі ў Мінску у 1911 годзе.

## Памерлі 
* 13 лютага — Вінцэнт Смакоўскі (нар. 1797), польскі мастак, жывапісец і графік, рэстаўратар, мастацтвазнаўца. Працаваў у Літве, ганаровы вольны супольнік Імператарскай Акадэміі мастацтваў. Аўтар даследаванняў пра фрэскі замка ў Троках (1822), кансервацыяй якіх займаўся, а таксама пра творчасць мастакоў Яна Рустэма і Валенція Ваньковіча

## Галерэя малюнкаў Наполеона Орды, 1876

Выява:Navahradak, Kavalskaja. Наваградак, Кавальская (N. Orda, 20.08.1876).jpg| «Навагрудак, вуліца Кавальская. Замак і Фара»
Выява:Navahradak, Kavalskaja. Наваградак, Кавальская (N. Orda, 29.07.1876).jpg|«Навагрудак, вуліца Кавальская»
Выява:Navahradak, Mickievič. Наваградак, Міцкевіч (N. Orda, 1876).jpg|«Навагрудак, Дом Адама Міцкевіча»
Выява:Navahradak, Bazylanskaja, Sabornaja. Наваградак, Базылянская, Саборная (N. Orda, 1876).jpg|«Навагрудак, вуліца Базылянская. Царква Святых Барыса і Глеба»
Выява:Mirski zamak. Мірскі замак (N. Orda, 1877).jpg| «Мірскі замак»

Катэгорыя:1876 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
Сярэдняе

Назву **Сярэдняе** маюць:

## Населеныя пункты 
* Сярэдняе — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці
* Сярэдняе — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці

## Азёры 
### Беларусь 
* Сярэдняе — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, у басейне ракі Дрыса
* Сярэдняе — возера ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці, у басейне ракі Еленка
* Сярэдняе — возера ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці, у басейне Дняпра
* Сярэдняе Мохавае — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Нішча

### Расія 
* Сярэдняе — возера ў Алтайскім краі
Robert Bosch GmbH

**Robert Bosch GmbH** (*Ро́берт Бош ГмбХ*) або проста **Bosch** (*Бош*)&nbsp;— нямецкая электратэхнічная і машынабудаўнічая фірма, вытворца электра-механічнай індустрыяльнай і бытавой тэхнікі.

З'яўляецца адным з найбуйнейшых у Еўропе вытворцам прадукцыі ў наступных галінах: машынабудаванне, аўтамабільныя вузлы і камплектуючыя, вытворчасць інструментаў, дыягнастычных і кіруючых механізмаў і прылад; будаўнічая і бытавая тэхніка; цеплавая і салярная тэхніка, сістэмы сувязі і бяспекі.
Форма ўласнасці — Таварыства з абмежаванай адказнасцю.

Кампанія была заснавана нямецкім прадпрымальнікам і інжынерам Робертам Бошам у 1886. Штаб-кватэра размешчана ў горадзе Герлінгене, Германія, недалёка ад Штутгарту.

У 2011 годзе кампанія Bosch ўклала ў навуковыя даследаванні і распрацоўкі больш 4,2 млрд еўра, а таксама падала заяўкі на атрыманне больш 4100 патэнтаў па ўсім свеце. Больш за 300 000 супрацоўнікаў забяспечылі ў фінансавым 2011 годзе аб'ём прадажаў у 51,5 млрд еўра.

У групу кампаній Bosch уваходзяць Robert Bosch GmbH і больш за 350 даччыных прадпрыемстваў і рэгіянальных кампаній прыблізна ў 60 краінах. Разам з партнёрамі ў сферы продажаў і абслугоўвання кампанія Bosch прадстаўлена амаль у 150 краінах.

З 1 ліпеня 2012 старшынёй праўлення з'яўляецца Фолькмар Дэннер (Volkmar Denner).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт прадстаўніцтва кампаніі Bosch у Беларусі 

Bosch
Катэгорыя:Электратэхнічныя прадпрыемствы
Катэгорыя:Вытворцы аўтакамплектуючых
1880 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

[thumb|360 пкс|[Свята-Петра-Паўлаўская царква (Моўчадзь)|Свята-Петра-Паўлаўская царква, Моўчадзь, пач. XX стагоддзя]]
**1880** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## З’явіліся 
* Ільінская царква, Орша
* Свята-Петра-Паўлаўская царква, Моўчадзь

## Памерлі 
* 2 студзеня — Браніслаў Залескі (нар. 1820), польскі i беларускі мастак, літаратар, сябраваў з  Зігмунтам Серакоўскім і Тарасам Шаўчэнкам. Стварыў шэраг малюнкаў пра паўстанне 1863—1864 гадоў. Аўтар ілюстраваных выданняў «Жыццё кіргізскіх стэпаў» (на французскай мове, 1865, Парыж), «Польскія выгнаннікі ў Арэнбургу» (, 1866). Таксама стварыў афорты «Калізей у Рыме», «Від Сен-Мало». Аўтар даследвання пра мастака Гелену Скірмунт «З жыцця ліцвінкі» (1876)

## Галерэя жывапісу і графікі 

Выява:Исаак Аскназий Марранка (В темнице).jpg|Ісаак Аскназій, «За кратамі»
Выява:Navahradak, Kavalskaja. Наваградак, Кавальская (N. Orda, 1877).jpg|Напалеон Орда, «Навагрудак, вуліца Кавальская. Замак і Фара»

## Галерэя іканапісу 

Выява:«Благовещение» мастера Ефима Андрианова. 1880 г..jpg|«Дабравешчанне», майстар Яфім Андрыянаў. Веткаўскі музей
Выява:Сабор Архістраціга Міхаіла.jpg|«Сабор Архістратыга Міхаіла», дрэва, ляўкас, тэмпера. Гомельскі палацава-паркавы ансамбль

Катэгорыя:1880 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
Гомельскі павет

**Гомельскі павет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на тэрыторыі Беларусі ў 1773-77 і 1852—1926 гадах. Утвораны 22 ліпеня 1773 г. ў складзе Рагачоўскай правінцыі пасля Першага падзелу Рэчы Паспалітай. Цэнтр — Гомель. 22 сакавіка 1777 г. ў сувязі з пераносам цэнтра павета ў мястэчка Беліца пераўтвораны ў Беліцкі павет. Адноўлены ў складзе Магілёўскай губерні ў 1852 г. пасля пераносу цэнтра павета ў Гомель. Плошча складала 4719,4 квадратных вёрст, насельніцтва дасягала 224,7 тысяч чалавек (1897).

З 26 красавіка 1919 года ў складзе Гомельскай губерні. Скасаваны 8 снежня 1926 года, яго тэрыторыя ўключана ў Гомельскую акругу.

## Насельніцтва 
Паводле перапісу 1897 года насельніцтва павета складала 224&nbsp;723 чалавек, у тым ліку ў Гомелі — 36&nbsp;775 чал.

### Нацыянальны склад 
Нацыянальны склад паводле перапісу 1897 года:
* беларусы — 166&nbsp;471 чал. (74,1 %),
* яўрэі — 32&nbsp;363 чал. (14,4 %),
* рускія — 21&nbsp;723 чал. (9,7 %),
* палякі — 2301 чал. (1,0 %),

## Адміністрацыйны падзел 
У 1917 годзе ў склад павета ўваходзіла 18 валасцей:
* Веткаўская,
* Вылеўская,
* Гомельская,
* Дзятлавіцкая,
* Кармянская,
* Маркавіцкая,
* Насовіцкая,
* Пакалюбіцкая,
* Палеская,
* Папоўская,
* Покацкая,
* Рудзянецкая,
* Рэчкаўская,
* Стараюркавіцкая,
* Стаўбунская,
* Целяшоўская,
* Чабатовіцкая,
* Чырванабудская;
* а таксама 3 гарады і 7 мястэчак.

У 1923 г. воласці былі ўзбуйнены, іх стала 8:
* Веткаўская,
* Гомельская,
* Добрушаская,
* Дзятлавіцкая,
* Насовіцкая,
* Свяцілавіцкая,
* Уваравіцкая,
* Чырванабудская.
## Ураднікі павета 
* Гомельскія павятовыя маршалкі
## Вядомыя асобы 
* Еўдакім Раманаў (1855—1922) — беларускі этнограф, фалькларыст і археолаг

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Паветы Магілёўскай губерні
Катэгорыя:Паветы Гомельскай губерні
Аляксандр Ігаравіч Дасужаў

**Аляксандр Ігаравіч Дасужаў** (, в. Пухавічы, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Скончыў мастацка-графічны факультэт Віцебскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута (1970). Член Беларускага Саюза мастакоў. Член творчага аб'яднання «Квадрат». Працаваў у станковым жывапісе, графіцы, ствараў калажы, асамбляжы, аб'екты і інсталяцыі. Аўтар канцэпцыі ПЛІП (паверхня, лінія, пляма).

## Творчасць 
Асноўныя творы — палотны «Па дарозе да зімы», «Цыкламен», «Асенні нацюрморт з венскім стулам», «У канцы лютага», «Віцебск 1920-х», «На дзень нараджэння „Квадрата“», «Цераз чырвонае», «Цераз блакітнае», «Пераезд», «ПЛІП22 (Восеньскае раўнадзенства)», «ПЛIПабект (Час)», «ПЛШ252 (Дзень ікс)».

Творы знаходзяцца ў Віцебскім абласным мастацкім музеі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў
Мікалай Мікалаевіч Дундзін

**Мікалай Мікалаевіч Дундзін** (нар., в. Чырвоны Бор, , Магілёўская вобласць) — беларускі жывапісец, графік, галерыст.

## Біяграфія 
Скончыў мастацка-графічны факультэт Віцебскага педагагічнага інстытута ў 1973 годзе. Удзельнік выстаў з 1986 года. З 1987 года адзін з заснавальнікаў творчага аб'яднання «Квадрат», адказны сакратар аб'яднання. З 1991 года сябра секцыі жывапісу Союза мастакоў Беларусі. У 2010 годзе ў Віцебску адкрыў галерэю «Сцяна». Жыве ў Віцебску.

Творы знаходзяцца ў калекцыях Музея сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, Нарвскага музея, Віцебскага мастацкага музея (філіял абласнога Віцебскага краязнаўчага музея), Магілёўскага абласнога мастацкага музея імя П. У. Масленікава.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Галерысты Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў
Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва

]]
**Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва** — творчасць па стварэнні мастацкіх рэчаў, пераважна для побыту (посуд, мэбля, дробная пластыка, прылады працы, мастацкія тканіны, адзенне, ювелірныя вырабы і інш.); раздзел дэкаратыўнага мастацтва. 

Творы дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва класіфікуюць паводле матэрыялу (метал, кераміка, шкло, косць, тэкстыль, драўніна) ці тэхнікі выканання (ліццё, чаканка, коўка, разьба, інкрустацыя, размалёўка, ткацтва, пляценне, вышыўка). Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва вырашае практычныя і мастацкія задачы, садзейнічае мастацкай арганізацыі прадметнага асяроддзя, якое адпавядае эстэтычным запатрабаванням чалавека. Творы дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва неаддзельныя ад матэрыяльнай культуры сучаснай ім эпохі, звязаны з яе звычаямі, этнічнымі і нацыянальнымі асаблівасцямі, сацыяльна-групавымі адрозненнямі. Эстэтычная каштоўнасць вырабаў дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, мэтазгоднасць і выразнасць форм дасягаецца канструкцыйнымі і пластычнымі магчымасцямі матэрыялаў, разнастайнасцю прыёмаў яго апрацоўкі.

## Гл. таксама 
* Маляванка
* Набіванка

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Мастацтва
Катэгорыя:Хобі
1920 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

[|міні|[Давід Аронавіч Якерсон|Давыд Якерсон «Спартсмэнка» (не захавалася)]]
**1920** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## Падзеі 
* 17 студзеня — Арганізацыйнае пасяджэнне групы маладых кубістаў (з хронікі «СНОМАС», якую вёў Іван Гаўрыс), Віцебск
* 28 студзеня — Віцебскія вышэйшыя мастацка-практычныя майстэрні святкавалі свае першыя ўгодкі. У гонар юбілею ў навучальнай установе была арганізавана «Другая справаздачная выстава вучняў»
* 6 лютага — мітынг-спектакль «Перамога над сонцам». супрэматычны балет, Віцебскія вышэйшыя мастацка-практычныя майстэрні
* 5 чэрвеня — Марк Шагал пакінуў Віцебск
* 19 чэрвеня Вера Ермалаева ўзначаліла мастацкія майстэрні і заняла пасаду дырэктара Віцебскіх вышэйшых мастацка-практычны майстэрняў паводле загада Аддзела ІЗО НКП РСФСР
* Казімір Малевіч вяртаецца ў Віцебскія дзяржаўна-мастацкія майстэрні ў якасці кіраўніка створаннага ім «СНОМАС»

## З’явіліся 
* помнік Карлу Марксу, Віцебск, скульптар Давыд Якерсон
* авангарднае мастацкае аб’яднанне «СНОМАС» (Сцвярджальнікі новага мастацтва), створанае Казімірам Малевічам у складзе  Віцебскіх дзяржаўна-мастацкіх майстэрань, сябрамі якога сталі Лазар Лісіцкі, Вера Ермалаева,  Мікалай  Суэцін, Ілля Чашнік, Леў Юдзін і інш. 
* філіялы «СНОМАС» (Сцвярджальнікі новага мастацтва) ў Петраградзе, Самары, Пермі, філіал ў Смаленску, які арганізавалі Уладзіслаў Страмінскі і Кацярына Кобра
* кнігі Казіміра Малевіча «Бог не скінуты», «Мастацтва, царква, фабрыка», «Супрэматызм»

## Нарадзіліся 
* 23 студзеня — Пётр Данелія (пам. 2012), беларускі мастак. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1995)
* 18 жніўня — Леў Мільчын (пам. 1987), савецкі рэжысёр і мастак анімацыйнага кіно, педагог. Заслужаны мастак РСФСР (1979). Нарадзіўся ў Мінску ў сям’і яўрэйскага мастака Ісаака Мільчына, які ў 1941 загінуў у гета разам з жонкай і дачкой
* 20 верасня — Міхаіл Зялёнкін (пам. 1991), беларускі мастак, Герой Савецкага Саюза (1946)
* 21 кастрычніка — Іван Фяцісаў (пам. 1994), беларускі мастак. Заслужаны дзеяч культуры Беларусі (1989)

## Памерлі 
## Галерэя твораў 

Выява:Якаў Балглей. Партрэт дзіцяці.jpg|Якаў Балглей. «Партрэт дзіцяці»
Выява:David Yakerson SelfPortrait 1918-20.jpg|Давыд Якерсон. «Партрэт юнака» (Аўтапартрэт). Папера, туш, пяро
Выява:David Yakerson 1920 SupremaMAN.jpg|Давыд Якерсон. «Супрэматычная фігура, якая сядзіць»
Выява:David Yakerson 1920 Suprematism composition.jpg|Давыд Якерсон. «Супрэматычная кампазіцыя»
Выява:David Yakerson 1920 Suprematism.jpg|Давыд Якерсон. «Чорны і вохрысты прастакутнікі, брус»

Катэгорыя:1920 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
Дунаёк

**Дунаёк** (, ) — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці, на рацэ Грэза. За 24 кіламетры на паўднёвы захад ад горада і чыгуначнай станцыі Быхаў, 68 кіламетраў ад Магілёва.  Уваходзіць у склад Ямніцкага сельсавета.

Да 19 жніўня 2011 года вёска ўваходзіла ў склад Дунайкоўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 507 жыхароў, 204 двары (1997)
* 479 жыхароў (1999)
* 343 жыхары (2010)

## Інфраструктура 
* Сярэдняя школа
* Клуб і бібліятэка
* Аддзяленне сувязі

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Дунайкоўскія хвалі

Катэгорыя:Ямніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Быхаўскага раёна
Пастаўскі павет

Назву **Пастаўскі павет** мелі наступныя адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі:
* Пастаўскі павет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Расійскай імперыі (1793—1795).
* Пастаўскі павет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Польскай Рэспублікі (1920—1939) і БССР (1939—1940).
Пастарнак (значэнні)

**Пастарнак** (*Pastinaca*) — род кветкавых раслін сямейства парасонавых, а таксама прозвішча:

* Барыс Леанідавіч Пастарнак, рускі пісьменнік
* Леанід Восіпавіч Пастарнак, расійскі жывапісец, графік
* Яўгенія Барысаўна Пастарнак, беларуская пісменніца
Мантыя (аблачэнне)

**Ма́нтыя**, або **Па́лій** — доўгае да пят аблачэнне Праваслаўнага і Уніяцкага духавенства ў выглядзе плашча без рукавоў. Зашпільваецца ў двух месцах, каля каўнера і ўнізе, апранаецца паверх падрасніка або расы. Мантыя фіялетавага колеру абазначае прыналежнасць да аблачэння архіерэя, архімандрыта. Мантыя чорнага колеру — верхняе адзенне манахаў. Узнікла як манаскае адзенне ў IV—V стст. Потым, калі была вызначана практыка выбіраць архіерэяў з манаскага духавенства, мантыя стала і архіерэйскім адзеннем. Архіерэйская мантыя — пазабогаслужэбнае адзенне епіскапа ў час урачыстых працэсій і пры ўваходзе ў храм. У храме яе скідаюць, паколькі архіерэй апранаецца ў богаслужэбнае аблачэнне. Паводле пакрою, мантыя падобна да манаскай мантыі, але шырэй і даўжэй. Спераду архіерэйскай мантыі, уверсе каля плячэй і знізу каля падола, нашываюцца чатырохвугольныя платы з аздобай па краях і з выявамі крыжоў або Серафімаў. Гэтыя платы называюцца скрыжалямі і абазначаюць сабой Стары і Новы Запаветы, адкуль епіскап павінен чэрпаць мудрасць у навучанні народа. Навучальны сэнс сімвалізуюць і доўгія нашытыя ленты, якія акружаюць мантыю ў тры рады.

## Літаратура 
* *Завальнюк У.М.* Энцыклапедычны слоўнік рэлігійнай лексікі беларускай мовы / У. М. Завальнюк, М. Р. Прыгодзіч, В. К. Раманцэвіч. — Мінск, Изд-во Гревцова, 2013. — 808 с. ISBN 978-985-6954-73-6.

Катэгорыя:Аблачэнне праваслаўнага і ўніяцкага духавенства
1898 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

[міні|320 пкс|[Ісаак Львовіч Аскназій|Ісаак Аскназій. «З кнігай», 1898. Курская карцінная галерэя]]
**1898** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## Падзеі 
* Пачала працаваць Віцебская школа-майстэрня Іегуды Пэна

## З’явіліся 
* Будынак Аляксандраўскай гімназіі, Гомель — помнік грамадзянскай архітэктуры гістарызму. Стылістыка будынку арыентаваная на рускі класіцызм

Выява:Homiel, Gimnazičnaja. Гомель, Гімназічная (1901-17).jpg
Выява:Homiel, Mahiloŭskaja-Alaksandraŭskaja. Гомель, Магілёўская-Аляксандраўская (1901) (2).jpg
Выява:Гомель. Кирова 34. Мужская гимназия 28.jpg
Выява:Гомель. Кирова 34. Мужская гимназия 24.jpg

* Свята-Георгіеўская царква ў вёсцы Пугляі Аршанскага раёна Віцебскай вобласці, помнік народнага дойлідства
* Свята-Пакроўская царква ў Хатлянах Мінскай губерні, помнік архітэктуры
* Свята-Успенская царква ў Кобрынскім уездзе. Помнік сінадальнага кірунку рэтраспектыўна-рускага стылю. Пабудавана з цэглы
* Царква Аляксандра Неўскага ў Мінску, пабудаваная ў візантыйскім стылі на вайсковых могілках

Выява:Nevskiy-old.jpg|Царква Аляксандра Неўскага, Мінск

## Нарадзіліся 
* 26 студзеня — Кацярына Кобра (пам. 1951) — руская і польская авангардная скульптарка, прадстаўнік авангарднага мастацтва, жонка Уладзіслава Страмінскага. Звязаная з Вілейкай.
* 31 ліпеня — Сендэр Палеес (пам. 1964) — беларускі мастацтвазнаўца, гісторык і публіцыст.
* Зінаіда Астаповіч (пам. 1993) — беларускі мастак, сястра Аркадзя Астаповіча.
* Рыгор Глюкман (пам. 1973) — амерыканскі жывапісец і графік родам з Віцебску, належаў да Парыжскай школы жывапісу
* Пётр Даркевіч — беларускі гісторык мастацтва, рэпрэсаваны, растрэляны НКУС у 1937 годзе.

## Галерэя 

Выява:Navahradak, Kavalskaja. Наваградак, Кавальская (1898).jpg|«Навагрудак, вуліца Кавальская. Замак і Фара»
Выява:Navahradak, Mindoŭh. Наваградак, Міндоўг (1898).jpg|«Навагрудак. Гара Міндоўга»
Выява:Navahradak. Наваградак (F. Brzozowski, 1898).jpg|Фелікс Бжазоўскі «Навагрудак»
Выява:Ruszczyc Soil.jpg|Фердынанд Рушчыц «Зямля», Нацыянальны музей у Варшаве
Выява:Ferdynand Ruszczyc - Stare gniazdo (1898).jpg|Фердынанд Рушчыц «Старае гняздо»
Выява:Лясная дарога Жукоўскі.jpg|Станіслаў Жукоўскі «Лясная дарога»
Выява:1898. Апрельский вечер Весна.jpg|Станіслаў Жукоўскі «Красавіцкі вечар. Вясна»
Выява:Stanisław Żukowski — Vjasnovaja vada.Jpg|Станіслаў Жукоўскі  «Вясновая вада»

## Галерэя 

Выява:Pachkoff Venceslas by Moisej Nappelbaum 1898 Minsk.jpg|thumb|Фатограф Майсей Напельбаўм. Вячаслаў Пашкоў, выпускнік Мінскай мужчынскай гімназіі, 1898. 

Катэгорыя:1898 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
1941 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

**1941** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## Падзеі 
*  1-я выстаўка выяўленчага мастацтва Віцебска і перасоўная выстаўка графікі
* Выстаўка твораў Заслужанага дзеяча мастацтваў БССР А. М. Бразера і мастака Л. М. Лейтмана
* 28 чэрвеня — пад час нямецкага авіяналёту быў разбураны Палац Радзівілаў у Навагрудку
[міні|240 пкс|[Палац Радзівілаў (Навагрудак)|Палац Радзівілаў у Навагрудку, знішчаны нямецкай авіяцыяй]]

## Нарадзіліся 
* 17 лютага — Кастусь Жмінько, беларускі паэт, мастак
* 28 сакавіка — Фелікс Гумен (пам. 2026), беларускі мастак – акварэліст.
* 1 красавіка —  Леанід Марчанка (пам. 1996), беларускі мастак-графік
* 9 мая — Леанід Давідзенка (пам. 2002), беларускі скульптар, жывапісец, графік, педагог

## Памерлі 
* 21 верасня — Аркадзь Астаповіч (нар. 1896), беларускі мастак-графік
* 9 лістапада — Леў Юдзін (нар. 1903), расійский мастак-авангардыст яўрэйскага паходжання, родам з Віцебску. Вучыўся ў Віцебскім народным вучылішчы ў Казіміра Малевіча. Уваходзіў у суполку Сцвяржальнікаў новага мастацтва, разам з імі пераехаў у 1922 годзе ў Петраград. Загінуў у баі з нямецкім войскам
* 30 снежня — Эль Лісіцкі (нар. 1890), савецкі мастак і архітэктар, выкладаў у віцебскім Народным мастацкім вучылішчы ў 1919—1920 гадах. Пад уплывам Казіміра Малевіча звярнуўся да супрэматызму
* Роберт Генін (нар. 1884), расійска-французскі мастак Парыжскай школы, графік і жывапісец
* Ісаак Мільчын (нар. 1894), беларускі жывапісец і графік. Загінуў у Мінскім гета

## Галерэя жывапісу 

Выява:Flowers by Mikola Tarasikaŭ.jpg||Мікола Тарасікаў «Кветкі»

Катэгорыя:1941 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
Ганаровы крыж ветэрана вайны

**Ганаровы крыж ветэрана вайны** () — бронзавы памятны знак удзельнікаў і ахвяр Першай сусветнай вайны.

## Гісторыя 
У ліпені 1934 года ўрад Германіі па ініцыятыве рэйхспрэзідэнта Паўля фон Гіндэнбурга заснавала ганаровы крыж, як ордэн для былых франтавікоў, удзельнікаў і сваякоў загінулых у Першай сусветнай вайне. Устаноўчая грамата была падпісана рэйхспрэзідэнтам 13 ліпеня 1934 года, а праз два дні была афіцыйна апублікавана. Ганаровы крыж існаваў у трох варыянтах:
* 80px '* *Ганаровы крыж з мячамі — для былых франтавікоў* **
* 80px ** *Ганаровы крыж без мячоў — для ўдзельнікаў вайны* **
* 80px** *Ганаровы крыж без мячоў — для ўдоў і бацькоў загінулых, зніклых без весткі або памерлых ад ран ці ў палоне ўдзельнікаў вайны* *'
Права на атрыманне ордэна мелі ўсе былыя салдаты, якія ваявалі на фронце або бралі ўдзел у вайне, а таксама тыя, чые мужы, бацькі ці сыны загінулі на вайне. Узнагароджанне ордэнам патрабавала падачы хадайніцтва і адбывалася асабіста ці па пошце.

## Апісанне 
Ордэн уяўляе сабой бронзавы крыж памерам 37x37 мм. Ён меў 2,8-мм аблямоўку па краях крыжа і вушкай на верхнім прамяні. На пярэднім боку намаляваны звернуты ўгару лаўровы вянок са стужкай, якая займае частку ніжняга прамяня. Унутры вянка адзін пад іншым запісаны гады «1914» і «1918», а пад сам крыж знізу падкладзены два мячы.

У ганаровым крыжы для ўдзельнікаў вайны адсутнічаюць мячы, якія пазначаюць удзел у баявых дзеяннях, а замест лаўровага намаляваны дубовы вянок. Ганаровы крыж для сваякоў загінулых на вайне такой жа формы, аднак пакрыты чорным лакам і ўручаўся на іншай ордэнскай стужцы (з адваротным парадкам чорных і белых палос).

## Статыстыка ўзнагароджанняў 
* 6 202 883 крыжамі былі ўзнагароджаны франтавікі (ваявалі)
* 1 120 449 крыжамі былі ўзнагароджаны ўдзельнікі вайны (не ваявалі)
* 345 112 крыжоў былі ўручаны ўдовам
* 372 950 крыжоў былі ўручаны бацькам загінулых
Сярод усіх узнагароджаных былі:
* Герман Герынг, быў узнагароджаны 1 верасня 1934 г.
* Адольф Гітлер, быў узнагароджаны 4 верасня 1934 г.

* *Ганаровых крыжоў 1-й ступені:* **6 250 000**
* *Ганаровых крыжоў 2-й ступені:* **1 200 000**
* *Ганаровых крыжоў 3-й ступені:* **720 000**

## Спасылкі 
Катэгорыя:Узнагароды Германіі