Сэмюэл Філіпс Хантынгтан

**Сэмюэл Філіпс Хантынгтан** (; 18 красавіка 1927, Нью-Ёрк, ЗША — 24 снежня 2008, Мартас-Він'ярд, Масачусетс, ЗША) — амерыканскі сацыёлаг і палітолаг, аўтар канцэпцыі этнакультурнага падзелу цывілізацый, апублікаванай ім у артыкуле «Сутыкненне цывілізацый?» (*The Clash of Civilizations?*), апублікаванай у 1993 годзе ў часопісе *Foreign Affairs*, а затым у 1996 годзе ў кнізе «Сутыкненне цывілізацый».

## Біяграфія 
Атрымаў вышэйшую адукацыю ў Ельскім універсітэце, у 1948 годзе — ступень магістра ў Чыкагскім універсітэце, абараніў доктарскую дысертацыю ў Гарвардскім універсітэце, дзе і выкладаў да канца жыцця. У пачатку навуковай кар'еры стаў знакамітым, перш за ўсё, як даследчык грамадзянскага кантролю над узброенымі сіламі і тэорыі мадэрнізацыі. Заснавальнік і галоўны рэдактар часопіса *Foreign Policy *.

У 1973 працаваў намеснікам дырэктара Цэнтра міжнародных адносін; у 1977—1978 гадах — каардынатарам аддзела планавання ў Савеце нацыянальнай бяспекі ЗША; у 1978—1989 гадах — дырэктарам Цэнтра міжнародных адносін.

Паказчыкам высокага аўтарытэту Хантынгтана сярод амерыканскіх палітолагаў з'яўляецца абранне яго ў 1984—1985 гадах віцэ-прэзідэнтам, а ў 1986—1987 гадах — прэзідэнтам Амерыканскай Асацыяцыі палітычных навук.

## Асноўныя працы і погляды 
 (цёмна-сіні колер), лацінаамерыканская культура (фіялетавы колер), японская культура (ярка-чырвоны колер), сінская культура (цёмна-чырвоны колер), культура Індыі (аранжавы колер), ісламская культура (зялёны колер), праваслаўная культура (бірузовы колер), будыйская культура (жоўты колер) і афрыканская культура (карычневы колер)]]
Хантынгтон — аўтар шматлікіх работ у галіне палітычнай мадэрнізацыі, міжнародных адносін, тэорыі дэмакратыі і іміграцыі. Сярод іх варта вылучыць:
* «Салдат і дзяржава: тэорыя і палітыка грамадзянска-ваенных адносін» (1957);
* «Палітычны парадак у зменлівых грамадствах» (1968);
* «Трэцяя хваля: Дэмакратызацыя ў канцы XX стагоддзя» (1991);
* «Сутыкненне цывілізацый» (1993);
* «Хто мы? Выклікі амерыканскай нацыянальнай ідэнтычнасці» (2004).

Вялікую вядомасць атрымала створаная Хантынхтонам канцэпцыя «сутыкнення цывілізацый», якая апісвае дынаміку сучасных міжнародных адносін скрозь прызму канфліктаў на цывілізацыйнай аснове. Хантынгтон выказаў меркаванне пра непазбежнасць у недалёкай будучыні супрацьстаяння паміж ісламскім і заходнім светамі, якое будзе нагадваць савецка-амерыканскае супрацьстаянне ў часы Халоднай вайны. Фактычна тая ж канцэпцыя амаль на дваццаць гадоў раней Хантынгтана была акрэслена ў працах беларускага філосафа і культуролага Мікалая Крукоўскага (1923—2013).

Іншая вядомая тэарэтычная распрацоўка Хантынгтана — канцэпцыя «хваляў дэмакратызацыі».

## Літаратура 
; На англійскай мове
* * The Soldier and the State: The Theory and Politics of Civil-Military Relations * (1957)
* * The Common Defense: Strategic Programs in National Politics * (1961)
* * Political Order in Changing Societies * (1968)
* * American Politics: The Promise of Disharmony * (1981)
* * The Third Wave: Democratization in the Late Twentieth Century * (1991)
* * The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order * (1996)
* '' Who Are We? The Challenges to America's National Identity * (2004)

; На рускай мове
* *Хантингтон С.* Культура имеет значение : Каким образом ценности способствуют общественному прогрессу = Culture Matters — How Values Shape Human Progress / под ред. Л. Харрисона и С. Хантингтона. — : Московская школа политических исследований, 2002. — 320 с. — .
* *Хантингтон С.* Третья волна. Демократизация в конце XX века. — : РОССПЭН, 2003.
* *Хантингтон С.* Столкновение цивилизаций. — : АСТ, 2003. — ISBN 5-17-007923-0.
* *Хантингтон С.* Политический порядок в меняющихся обществах. — : Прогресс-Традиция, 2004. — ISBN 5-89826-194-X.
* *Бергер П., Хантингтон С.* Многоликая глобализация: Культурное разнообразие в современном мире / пер. с англ. В. В. Сапова. — : Аспект Пресс, 2004. — 379 с. — ISBN 978-5-7567-0320-7.
* *Хантингтон С.* Кто мы? Вызовы американской национальной идентичности. — : АСТ, 2008. — ISBN 978-5-17-051209-6, ISBN 978-5-9713-8992-7.
* *Хантингтон С*. Столкновение цивилизаций / Самюэль Хантингтон ; [пер. с англ. Т. Велимеева]. — : Издательство АСТ, 2022. — 640 с. — (Эксклюзивная классика). — ISBN 978-5-17-096332-4.

## Ссылкі 
* [Http://www.gov.harvard.edu/faculty/shuntington/ Біяграфія Хантынгтана на сайце Гарвардскага ўніверсітэта]  
* [Http://www.archipelag.ru/geopolitics/stolknovenie/clash2/2290/ Дыскусія вакол цывілізацыйнай мадэлі: С. Хантынгтан адказвае апанентам] 
* [Http://gtmarket.ru/laboratory/expertize/2007/2498 *С. Хантынгтан.'' Сутыкненне цывілізацый? (артыкул, 1993)] 
* [Http://grachev62.narod.ru/hantington/content.htm Сутыкненне цывілізацый (кніга, 1996)] 
* [Http://www.trilateral.org/library/crisis_of_democracy.pdf Крызіс дэмакратыі]