open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Біргу

**Біргу** ( ці ) — невялікі горад на Мальце, які адыграў вялікую ролю ў час аблогі Мальты ў 1565 годзе. Паводле перапісу 2005 года насельніцтва горада складае 2701 чалавек. З мора да горада прылягае форт Сент-Анджэла, а з паўднёвага захаду горад Каспікуа.

## Гісторыя 
Гісторыя Біргу ўключае падзеі ваенна-марской і гандлёвай дзейнасці вострава. Да з’яўлення Валеты Біргу, з прычыны ўдалага месцазнаходжання ў Вялікай гавані, быў асноўным стратэгічным горадам Мальты, у якім былі сканцэнтраваны асноўныя ваенныя сілы. Яго развіццю і росквіту пасадзейнічалі многія народы, у тым ліку фінікійцы, грэкы, рымляне, візантыйцы, арабы, а таксама рыцары мальтыйскага ордэна.

У 1530 годзе, пасля прыбыцця на востраў гаспітальераў, Біргу стаў іх сталіцай, таму што ранейшая сталіца Мдына, знаходзячыся ўнутры вострава, не адпавядала ваенна-марскім патрабаванням. Адразу пасля гэтага яны правялі серыю мерапрыемстваў па ўмацаванні форта Сент-Анджэла, самога горада Біргу і двух іншых прылеглых да яго гарадоў. У той час горад атрымаў назву Чыта Катанера (), якая з часам стала пазначаць і наваколлі горада.

thumb|left|150px|Манумент свабоды ў Біргу
На працягу вайны паміж гаспітальерамі і туркамі Біргу так і ні разу не быў захоплены апошнімі, гераічна вытрымліваючы любыя атакі праціўніка. Але ўсё ж вайна знясіліла горад і пасля яе заканчэння вялікі магістр ордэна гаспітальераў вырашыў стварыць новы больш умацаваны горад на процілеглым беразе Вялікай гавані, які атрымаў назву Валета. Пасля зняцця блакады гаспітальеры далі Біргу новую назву — Чыта Вітарыёза (), што ў перакладзе з італьянскай азначае *пераможны горад*. У 1571 годзе, пасля таго як рэзідэнцыя вялікага магістра была перанесена ў новую сталіцу, Біргу страціў сваё значэнне.

Вялікабрытанія, якая завалодала востравам у 1800 годзе, размясціла ў Біргу сваю ваенна-марскую базу, якая заставалася там да 1979 года.

Прыхадской царквой горада з’яўляецца храм Св. Лаўрэнція, свята ў гонар якога здзяйсняецца 10 жніўня. У горадзе таксама знаходзіцца касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Багародзіцы, які належыць манахам-дамініканцам. Касцёл таксама часам называюць у гонар Св. Дамініка, свята ў гонар якога адзначаецца кожную апошную нядзелю жніўня.

Горад і дагэтуль акружаць умацаваныя гарадскія сцены, а турыстаў прыцягваюць апроч усяго іншага Палац інквізітараў і форт Сант-Анджэла, у якім на працягу некаторага часу трымалі пад вартай Караваджа.

Біргу і суседнія гарады Каспікуа і Сенглея, утвараюць рэгіён Катанера (), які з поўдня акружае Вялікую гавань, іх агульнае насельніцтва складае 5642 чалавекі.

## Дэмаграфія ў Біргу 
thumb|250px|Форт Сант-Анджэла і частка Біргу
* 1901: 6093 чал.
* 1921: 5887 чал.
* 1931: 6673 чал.
* 1948: 3816 чал.
* 1957: 4242 чал.
* 1967: 4017 чал.
* 1985: 3572 чал.
* 1995: 3069 чал.
* 2005: 2701 чал.

## Спасылкі 
* Сайт горада 
* Свята Св. Лаўрэнція 
* Свята Св. Дамініка ў Біргу 

Катэгорыя:Гарады Мальты
Мір (жылы раён, Магілёў)

**Мір** () — мікрараён у паўночна-заходняй частцы горада Магілёва. Уваходзіць у Заходні планіровачны раён. Размешчаны ўздоўж вуліц Якубоўскага, Касманаўтаў і праспекта Міру. Складаецца з раёнаў Мір-1 і Мір-2. Будаўніцтва пачалося ў 1960-я гады па праекце Магілёўскага філіяла інстытута «Белдзяржпраект». Забудоўваўся пераважна 5-, 9-павярховымі дамамі. На тэрыторыі мікрараёна размешчаны установы і прадпрыемствы культурна-бытавога абслугоўвання — дзіцячыя сады і яслі, школы, фізкультурна-аздараўленчы комплекс, магазіны, вопытна-эксперыментальная абутковая фабрыка і інш. Прылягае чыгуначны вузел станцыі Магілёў II.
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Жылыя раёны Магілёва
Катэгорыя:1960-я ў Магілёве
Катэгорыя:З’явіліся ў 1960-я гады
Катэгорыя:Магілёўграмадзянпраект
Жан Парызо дэ ла Валет

**Жан Парызо́ дэ ла Вале́т** (; , Парызо,  — , ) — Вялікі магістр Мальтыйскага ордэна з 21 жніўня 1557.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў дваранскай сям'і графскага роду Тулуз.

У 1534 годзе дэ ла Валет камандаваў галерай, а ў 1540 годзе ў яго быў уласны галіёт. У 1540 годзе трапіў у палон да туркаў і на працягу года быў галерным рабом. Некаторы час з'яўляўся губернатарам Трыпалі.

21 жніўня 1557 дэ ла Валет стаў вялікім магістрам Мальтыйскага ордэна, якога многія еўрапейскія і мусульманскія дзяржавы прызналі суверэнным кіраўніком Мальты. У 1565 годзе Турцыя падрыхтавала супраць Мальты эскадру з 35-тысячным войскам. Дэ ла Валет узначаліў абарону і адбіў напад праціўніка. У гонар магістра сталіцу Мальты назвалі Валета.

Катэгорыя:Вялікія магістры Мальтыйскага ордэна
Катэгорыя:Французская арыстакратыя
Папоўнік

* народная назва віду 
* народная назва віду 
* народная назва віду 
* народная назва віду
Ісламскі сацыялізм

**Ісламскі сацыялізм** — палітычнае вучэнне, якое прадугледжвае сумяшчэнне ісламу з сацыялістычнымі ідэямі.

## Гісторыя 
Родапачынальнікам ісламскага сацыялізму з’яўляецца Абу Зара аль-Гіфары, паплечнік Прарока Мухамада. Ён выступаў супраць назапашвання багацця кіроўным класам у часы халіфата.

Першая ісламская камуна была ўтворана ў Казані ў 1917 годзе. Яна прасоўвала камуністычныя ідэі сярод мусульман Расіі. Неўзабаве ў Казані татарскімі рэвалюцыянерамі з гэтай жа мэтай быў створан Мусульманскі сацыялістычны камітэт.

У 1969 годзе палкоўнік Муамар Кадафі зрынуў манархію ў Лівіі. Пасля перавароту была абвешчаная Лівійская Арабская Рэспубліка, чыёй афіцыйнай ідэалогіяй стаў ісламскі сацыялізм.

## Сацыялізм Муамара Кадафі
Афіцыйнай ідэалогіяй Лівійскай Арабскай Рэспублікі і Лівійскай Джамахірыі быў ісламскі сацыялізм. Кадафі адмяніў традыцыйныя інстытуты ўлады. Паўсюдна фармаваліся народныя камітэты і народныя кангрэсы. Дзяржава падзялялася на мноства камун (абшчын), якія ўяўлялі сабой самакіравальныя міні-дзяржавы ў дзяржаве, што поўнасцю валодалі ўладай у сваім рэгіёне, уключаючы размеркаванне бюджэтных сродкаў. Кіраванне камунай ажыццяўлялася першасным народным кангрэсам. У народны кангрэс уваходзілі ўсе жыхары камуны. Кожны чалавек меў права выказаць сваю прапанову на пасяджэнні народнага камітэта. Кожны ўдзельнічаў у прыняцці рашэнняў і рэалізацыі ўлады. Дзяржава ўяўляла сабой федэрацыю камун. Кожны першасны народны кангрэс выбіраў сваіх прадстаўнікоў у гарадскі народны камітэт і Усеагульны Народны Кангрэс.

## Ісламскі марксізм 
Ісламскі марксізм — тэрмін, які быў выкарыстаны ў кнізе Асефа Баяда «Шарыят і Маркс: Крытыка ісламскай крытыкі марксізму», каб апісаць ідэі іранскага рэвалюцыянера Алі Шарыяці. Тэрмін таксама часам выкарыстоўваецца ў дачыненні да такой групоўкі, як Арганізацыя маджахедаў іранскага народа.

## Вядомыя ісламскія сацыялісты 
* **Абу Зара аль-Гіфара** — родапачынальнік.
* **Убайдулахан Сіндхі** — індыйскі ісламскі сацыяліст, прапаноўваў сумяшчэнне нацыянал-камунізму і ісламскай ідэалогіі.
* **Муамар Кадафі** — лівійскі ісламскі сацыяліст, стваральнік унікальнага грамадскага і дзяржаўнага ладу — Джамахірыі.
* **Гулам Ахмед Парвіз** — пакістанскі сацыяліст, заклікаў да ісламскай рэфармацыі і новай трактоўцы Карана ў адпаведнасці з духам часу.

## Гл.таксама 
* Хрысціянскі сацыялізм
* Джамахірыя (дзяржаўны лад)

## Спасылкі 
* Ісламскі сацыялізм: ўзлёт і падзенне 

Катэгорыя:Сацыялізм
Пухавіцкія навіны

**«Пухавіцкія навіны»** — раённая газета Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці. Выдаецца з 1931 года. Заснавальнікі газеты — Пухавіцкі раённы выканаўчы камітэт, раённы Савет дэпутатаў і калектыў рэдакцыі.

## Гісторыя 
міні|left|Шыльда рэдакцыі газеты «Пухавіцкія навіны»

Першая назва газеты «За калгасы» выйшла ў 1931 годзе і была прысвечана першамайскаму святу. На старонках пухавіцкай газеты друкавалі свае творы беларускія пісьменнікі Якуб Колас, Антон Бялевіч, Уладзімір Рунцэвіч, Алесь Пісарык.

У гады вайны газета выходзіла ў партызанскай брыгадзе «Полымя», з’яўлялася органам Пухавіцкага падпольнага РК КП(б). З 22 чэрвеня 1941 года мела назву «Партызан Беларусі». Рэдагавалі газету камісар партызанскага атрада «Полымя» М. П. Смірноў, І. А. Ляўданскі. Пасля вайны раённая газета аднавіла свой выхад пад назвай «Сцяг камунізму».

Пасля далучэння Рудзенскага раёна да Пухавіцкага газета атрымала назву «Сцяг працы», каб захаваць пераемнасць літаратурных і журналісцкіх традыцый (у Рудзенску нарадзіліся вядомыя беларускія паэты і пісьменнікі Міхась Чарот, Алесь Бачыла, Захар Бірала, Генадзь Кляўко, Макар Паслядовіч), з назваў пухавіцкай газеты «Сцяг камунізму» і рудзенскай «Бальшавіцкі сцяг» узялі агульнае для іх слова і дадалі новае. Першы нумар з такой назвай выйшаў 1 траўня 1962 года. Газета стала падпарадкоўвацца Мінскаму абкаму КПБ і абласному Савету дэпутатаў працоўных пры Пухавіцкім тэрытарыяльным вытворчым калгасна-саўгасным упраўленні, у якое ўваходзілі Пухавіцкі і Уздзенскі раёны. З сакавіка 1963 года газета стала органам парткама Пухавіцкага вытворчага калгасна-саўгаснага ўпраўлення і раённага Савета дэпутатаў працоўных.

У 1991 годзе газета змяніла назву на сённяшнюю — «Пухавіцкія навіны».

Распаўсюджваецца ў горадзе Мар’іна Горка, пасёлках Праўдзінскі, Дружны, гарадскіх пасёлках Рудзенск, Свіслач, ва ўсіх сельскіх населеных пунктах Пухавіцкага раёна.

## Рэдактары 
* Лескавец
* Гармонька
* Сіротка
* Панкратаў.
* М. П. Смірноў
* І. А. Ляўданскі
* А. І. Пісакоў
* І. Х. Легчанка
* М. П. Паўлічкаў
* В. Е. Буры
* Аляксандр Пятровіч Грышан
* А. Б. Ісачанка
* Браніслаў Яблонскі (1981—2009)
* Вольга Уладзіміраўна Савасцюк (2009—2020)
* Наталля Пархомчык (з 2020)

## Узнагароды 
* Грамата Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1981).
* Дыплом лаўрэата Нацыянальных конкурсаў друкаваных сродкаў масавай інфармацыі «Залатая Ліцера» (2013, 2014, 2015, 2016, 2019).
* Грамата Патрыяршага Экзарха ўсяе Беларусі Мітрапаліта Мінскага і Слуцкага Філарэта.
* Ганаровая грамата Мінскага абласнога выканаўчага камітэта.

## Спасылкі 
* Работники редакции «Пухавіцкія навіны»
* Пухавіцкія навіны
Барысаўскі завод медыцынскіх прэпаратаў

**Адкрытае акцыянернае таварыства «Барысаўскі завод медыцынскіх прэпаратаў»** — вытворца і экспарцёр лекавых сродкаў шырокага спектру дзеяння, размешчаны ў горадзе Барысаве Мінскай вобласці. Падпарадкоўваецца РУП «Кіруючая кампанія холдынгу „Белфармпрам“».

Лекавыя сродкі вытворчасці ААТ «БЗМП» пастаўляюцца ў 24 краіны свету: краіны СНД, Малдову, Грузію, ЗША, краіны Цэнтральнай і Паўднёва-Усходняй Азіі, краіны Блізкага Усходу.

Аб’ём прамысловай прадукцыі ў фактычных цэнах за 2017 год склаў 252,7 млн. BYN (экв. 131 млн. дол. ЗША).

## Гісторыя 
ААТ «БЗМП» заснавана ў 1965 годзе. Гісторыя прадпрыемства пачалася з арганізацыі невялікай фармацэўтычнай фабрыкі з колькасцю 257 чалавек. Прадпрыемства выпускала настойкі, мазі, алею і таблеткі.

## Вытворчасць 
Барысаўскі завод медыцынскіх прэпаратаў займае плошчу звыш 10 га, яго вытворчыя магутнасці ўключаюць 5 асноўных цэхаў, а так жа дапаможныя службы. Колькасць працуючых — каля 3000 чалавек.

Прадпрыемства мае 4 асноўных вытворчасці, а таксама дапаможныя службы: друкавана-картанажны цэх, рамонтна-механічны цэх, энергаучастак, участак кантрольна-вымяральных прыбораў і аўтаматыкі, рамонтна-будаўнічы ўчастак, транспартны цэх з аўтапаркам і інш. 

На тэрыторыі завода размешчана Вытворчае ўнітарнае прадпрыемства «Фрэбор» з 100%-й статутнай доляй капіталу ААТ «БЗМП», якое спецыялізуецца на выпуску вырабаў медыцынскага прызначэння аднаразовага прымянення. Асартыментная лінейка складае больш за 150 найменняў і дзеліцца на дзве катэгорыі: расходныя матэрыялы для гемадыялізнай тэрапіі і вырабы агульнамедыцынскага прызначэння.

ААТ «БЗМП» вырабляе больш за 250 найменняў лекавых прэпаратаў дванаццаці фармакатэрапеўтычных груп: ін’екцыйныя растворы ў ампулах, парашкі для прыгатавання раствораў для ін’екцый у флаконах, вадкія фітахімічныя, спіртавыя і алейныя лекавыя прэпараты, мяккія і цвёрдыя лекавыя формы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Рэспубліка Беларусь: Энцыклапедыя: У 6 т. / Г. П. Пашков;. — Мінск: «Беларуская Энцыклапедыя» імя Петруся Броўкі, 2006. — Т. 2. — C. 463. ISBN 978-985-11-0371-9

## Спасылкі 
* ААТ «БЗМП» 
* Інтэрв’ю з генеральным дырэктарам ААТ «БЗМП» В.В. Дзерашам
* Фармацэўтычны рынак Беларусі. Студзень-сакавік 2011 года
* ААТ «БЗМП»
* ОАО «Борисовский завод медицинских препаратов» | Tabletki.info Беларусь 

Катэгорыя:Фармацэўтычныя кампаніі Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Барысава
Лімерык (значэнні)

Назву **Лімерык** маюць:

* Лімерык — графства ў Ірландыі
* Лімерык — горад у Ірландыі
* Савецкі Лімерык — савецкая рэспубліка, абвешчаная ў 1919 годзе ў аднайменным графстве
* Лімерык — горад у ЗША
* Лімерык — вершаваная форма
* Лімерык — ірландскі футбольны клуб
Галіны хрысціянства

У хрысціянстве існуюць наступныя асноўныя напрамкі: **каталіцызм**, **праваслаўе** і **пратэстантызм**.

## Каталіцызм 
Каталіцкая царква — самая шматлікая галіна хрысціянства. Каталіцызм вызнаюць 1 196 000 000 чалавек. Вучэнне Каталіцкай Царквы сфармавалася ў выніку сусветных і памесных сабораў, якія праходзілі да схізмы 1054 г. і пазней, якія склікаў Папа Рымскі.

Хоць Каталіцкая Царква ў Заходняй Еўропе перажывае ўжо шматгадовы крызіс нават у краінах, якія лічацца традыцыйна каталіцкімі (Іспанія, Ірландыя, Францыя), Ян Павел II шматразова казаў аб магчымай «вясне Царквы», гэта значыць аб адраджэнні ў XXI стагоддзі разам з расчараваннем у матэрыяльных каштоўнасцях.

## Праваслаўе 
Праваслаўная царква — вучэнні і духоўныя практыкі Адзінай Святой Саборнай і Апостальскай Царквы, якая складаецца з 15 аўтакефальных памесных цэркваў, што ўтвараюць адзіную сусветную царкву. У гэтым разуменні гісторыя царквы да 1054 года з’яўляецца часткай гісторыі Сусветнай Праваслаўнай Царквы, ад якой, на погляд праваслаўных, у выніку шэрагу памылак і скажэнняў праваслаўнага вучэння і Сімвала веры адкалолася Каталіцкая царква.

## Пратэстантызм 
Пратэстантызм уяўляе сабой сукупнасць шматлікіх і самастойных Цэркваў і дэнамінацый, звязаных сваім паходжаннем з Рэфармацыяй — шырокім антыкаталіцкім рухам XVI ст. у Еўропе. Першапачатковымі формамі пратэстантызму былі лютэранства, цвінгліянства, кальвінізм, анабаптызм, менаніцтва, англіканства. У далейшым узнікае шэраг іншых плыняў — баптысты, адвентысты, метадысты, квакеры, пяцідзясятнікі, Войска выратавання і шэраг іншых. Фарміраванне большасці гэтых плыняў праходзіла пад знакам «рэлігійнага адраджэння», звароту да ідэалаў ранняга хрысціянства і Рэфармацыі. Усе яны адрозніваюцца ад старога або літургічнага пратэстантызму перавагай вольнай пропаведзі і актыўнай евангелізатарскай місіянерскай дзейнасцю.

## Гл. таксама 
* Рысавыя хрысціяне

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Р. Чысцякоў «Спадчына хрысціянскага Захаду і праваслаўнага Усходу»

## Спысылкі 
* Хрысціянства («Вялікі Энцыклапедычны слоўнік»)
* Хрысціянства (Энцыклапедыя сацыялогіі)

Катэгорыя:Хрысціянства
Абай (Абайскі раён)

**Абай** (да 1961 — пасёлак Чурубай-Нура ()) — горад у Карагандзінскай вобласці Казахстана. Узнік як працоўны пасёлак у 1949 годзе ў сувязі з распрацоўкай заходніх пляцовак Карагандзінскага вугальнага басейна. З 2002 года — цэнтр Абайскага раёна Карагандзінскай вобласці. Горад размяшчаецца за 8 км ад чыгуначнай станцыі Карабас, за 30 км на паўднёвы захад ад Караганды. Праз горад праходзіць аўтамабільная траса Караганда — Жэзказган — Кызыларда, злучаны ўпарадкаванымі дарогамі з гг. Шахцінскам, Саранью. Ля пасёлка Карабас блізу Абая праходзіць Жартаскі вадавод. Названы ў гонар Абая Кунанбаева.

Пасля крызісу 90-х горад апынуўся ў складаным сацыяльна-эканамічным становішчы, абумоўленым зачыненнем буйных прадпрыемстваў і эміграцыяй рускамоўнага насельніцтва. У дадзены момант г. Абай вярнуўся ў рэчышча развіцця і перажывае ўздым.
## Насельніцтва 
## Спасылкі 
* Первый неофициальный сайт города в зоне RU  создан в 2003 году
* Неофициальный сайт города в зоне KZ 

Катэгорыя:Населеныя пункты Абайскага раёна Карагандзінскай вобласці
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Абая Кунанбаева

Катэгорыя:Гарады Карагандзінскай вобласці
MTV Europe Music Awards

**MTV Europe Music Awards** — штогадовая цырымонія ўручэння музыкальных узнагарод, заснаваная тэлеканалам MTV Еўропа ў 1994 годзе. Кожны год цырымонія праходзіць у адным з найбуйнейшых еўрапейскіх гарадоў.

## Гарады, якія прынімалі MTV Europe Music Awards 
## Прарыў года 
Па-англійску назва катэгорыі гучыць як «Best Push Act».
## 2000-я
## 2010-я
## Спасылкі 
* Official Site

Катэгорыя:Музычныя прэміі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1994 годзе
Франс Галь

.]]
**Франс Галь** (, сапр. імя **Ізабель Жэнеўеў Мары Анн Галь**, , Парыж, Францыя — ) — французская спявачка, пераможца конкурсу песні Еўрабачанне-1965.

## Кар’ера 
Сваю кар’еру Франс Галь пачала ў 1963 годзе, калі быў выпушчаны яе сінгл «Ne sois pas si bête». Потым пачала супрацоўніцтва з французскім кампазітарам Сержам Генсбурам, які быў аўтарам яе песень «N'écoute pas les idoles» і «Laisse tomber les filles». У 1965 годзе спявачка прымала ўдзел у Еўрабачанні-1965 і з песняй Генсбура «Poupée de cire, poupée de son» перамагла на конкурсе. Аднак у 1966 годзе яе папулярнасць упала пасля выхаду сінгла «Les sucettes», у якім спявалася пра дзяўчынку, якая любіць лядзяшы. Гэтая песня, аўтарам якой з’яўляўся Генсбур, мела эратычны падтэкст. Франс Галь больш не працавала з Генсбурам і сканцэнтравалася на кар’еры ў Германіі. У Францыі яна была ўжо не так папулярна, пакуль не пазнаёмілася з Мішэлем Бярже, кампазітарам і яе будучым мужам. Ён стаў аўтарам яе хітоў «Babacar», «Ella, elle l’a», «Évidemment» і іншых. Пасля смерці мужа ў 1992 годзе, кар’ера Галь спынілася, аднак часам яна бывае на некаторых тэлеперадачах і артыкулы пра яе перыядычна з’яўляюцца ў французскіх газетах і часопісах.

## Альбомы 
* *Les Sucettes* (1965)
* *Baby Pop* (1966)
* *1968* (1967)
* *France Gall* (6 студзеня 1976)
* *Dancing disco* (27 красавіка 1977)
* *France Gall Live* (жывы альбом, 9 лістапада 1978)
* *Starmania* (розныя выканаўцы, 16 кастрычніка 1978)
* *Paris, France* (19 мая 1980)
* *Tout pour la musique* (10 снежня 1981)
* *Palais des Sports* (жывы альбом, 4 лістапада 1982)
* *Débranche* (2 красавіка 1984)
* *France Gall au Zénith* (жывы альбом, 4 лютага 1985)
* *Babacar* (19 лютага 1987)
* *Le Tour de France 88* (жывы альбом, 7 лістапада 1988)
* *Double jeu* (z Michel Berger, 12 чэрвеня 1992)
* *Simple je (Débranchée à Bercy 93)* (жывы альбом, 29 кастрычніка 1993)
* *Simple je (Rebranchée à Bercy 93)* (жывы альбом, 28 студзеня 1994)

## Спасылкі 
* Біяграфія Франс Галь

Катэгорыя:Нарадзіліся 9 кастрычніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1947 годзе
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Францыі
Катэгорыя:Пераможцы конкурсу песні Еўрабачанне
Катэгорыя:Памерлі ў 2018 годзе
Дравіч

**Дравіч** (, ) — імя ўласнае; распаўсюджанае ў выглядзе прозвішчаў.
* Анджэй Дравіч (1932—1997) — літаратурны крытык, эсэіст, знаток, энтузіяст и перакладач рускай літаратуры.
* Мілена Дравіч (нар. 1940) — югаслаўская і сербская актрыса.
Буржуазная дэмакратыя

**Буржуазная дэмакратыя** — форма палітычнага ладу, заснаваная на прызнанні прынцыпаў народаўладдзя, свабоды і роўнасці грамадзян пры панаванні буржуазіі. Буржуазная дэмакратыя супрацьпастаўляе сацыялістычнай дэмакратыі, заснаванай на дыктатуры пралетарыяту або агульнанароднай дзяржаве. Такі палітычны лад існаваў у XVII—XIX стагоддзях. Буржуазна-дэмакратычнымі дзяржавамі можна назваць Рэспубліку Злучаных Правінцый (сучасныя Нідэрланды), Францыю (1789—1799 і пасля 1804), ЗША (да пачатку XX стагоддзя) і інш. У XX стагоддзі на змену буржуазна-дэмакратычнага ладу прыйшла ліберальная дэмакратыя.

## Галоўныя рысы 
Буржуазна-дэмакратычная дзяржава вызначаецца па наступных прыкметах:
* Вяршэнства канстытуцыі і парламента
* Шматпартыйная сістэма
* Разнастайнасць формаў уласнасці
* Укараненне сістэмы падзелу ўладаў
* Наяўнасць сістэмы дэмакратычных правоў і свабод

## Развіццё капіталістычных адносін 
Усталяванне буржуазна-дэмакратычнай рэспублікі стварала найбольш спрыяльныя палітычныя ўмовы для развіцця капіталістычнага базісу, для ўмацавання і развіцця капіталістычнай уласнасці. Фармальна-юрыдычная роўнасць грамадзян пры буржуазна-парламентарнай сістэме — адна з умоў для таго, каб паўней і мацней дзейнічаў эканамічны прымус буржуазіі, якая канцэнтруе ў сваіх руках вырашальныя сродкі вытворчасці і асноўныя багацці краіны.

## Літаратура 
* *Краткий политический словарь*, «Политиздат», 1989. — С. 144.

## Спасылкі 
* Прыкметы ўсіх буржуазна-дэмакратычных рэжымаў 
* Буржуазная дэмакратыя і яе звод. Крытыка Леніным і Сталіным буржуазнай дэмакратыі
* Буржуазная і пралетарскія дэмакратыі

Катэгорыя:Дэмакратыя
ГК Барселона

**«Барсело́на»** () — іспанскі гандбольны клуб з Барселоны (Каталонія). Выступае ў найвышэйшай нацыянальнай Лізе ASOBAL. Хатнія матчы праводзіць на пляцоўцы «Палау Блаўграна» ўмяшчальнасцю 8250 чалавек.

## Гісторыя 
Гандбольны клуб «Барселона» быў заснаваны 29 лістапада 1942 года як секцыя аднайменнага футбольнага клуба за часам прэзідэнцтва ў ім Энрыке Пінейры. У першыя гады гандбалісты з Каталоніі не дасягнулі асаблівых поспехаў з-за наяўнасці моцных супернікаў з «Атлетыка Мадрыд» і «Гранальерса», якія дамінавалі ў чэмпіянаце. Усё змянілася толькі пасля прыхода ў «Барселону» аднаго з найвыбітнейшых трэнераў у гісторыі гандбола Валеры Рывера. За ім клуб стаў практычна непераможным не толькі ў Іспаніі, але і ў Еўропе, заваяваўшы пад ягоным кіраўніцтвам 62 трафеі, у тым ліку 5 Кубкаў Еўропы запар.

Урэшце ў 2013 годзе «Барселона» на чале з трэнерам Хаўерам Паскуалем заваявала і трафей Super Globe — адзіны, якога яны дагэтуль не мелі.

## Дасягненні 
* **Клубны чэмпіянат свету па гандболе ІГФ**:
** 2013, 2014, 2017
* **Ліга чэмпіёнаў ЕГФ**: 
** 1990/91, 1995/96, 1996/97, 1997/98, 1998/99, 1999/2000, 2004/05, 2010/11, 2014/15
* **Кубак уладальнікаў кубкаў ЕГФ**: 5
** 1983/84, 1984/85, 1985/86, 1993/94, 1994/95
* **Кубак ЕГФ**: 1
** 2002/03
* **Суперкубак ЕГФ**: 5
** 1996/97, 1997/98, 1998/99, 1999/2000, 2003/04
* **Моладзевы дывізіён Іспаніі**: 8
** 1968/69, 1972/73, 1979/80, 1981/82, 1985/86, 1987/88, 1988/89, 1989/90
* **Ліга ASOBAL**: 16
** 1990/91, 1991/92, 1995/96, 1996/97, 1997/98, 1998/99, 1999/2000, 2002/03, 2005/06, 2010/11, 2011/12, 2012/13, 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17
* **Кубак караля**: 21
** 1968/69, 1971/72, 1972/73, 1982/83, 1983/84, 1984/85, 1987/88, 1989/90, 1992/93, 1993/94, 1996/97, 1997/98, 1999/2000, 2003/04, 2006/07, 2008/09, 2009/10, 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17
* **Кубак ASOBAL**: 13
** 1994/95, 1995/96, 1999/2000, 2000/01, 2001/02, 2009/10, 2011/12, 2012/13, 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18
* **Суперкубак ASOBAL**: 20
** 1986/87, 1988/89, 1989/90, 1990/91, 1991/92, 1993/94, 1996/97, 1997/98, 1999/2000, 2000/01, 2003/04, 2006/07, 2008/09, 2009/10, 2012/13, 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18
* **Іспанскі чэмпіянат**: 6
** 1944/45, 1945/46, 1946/47, 1948/49, 1950/51, 1956/57
* **Каталонскі чэмпіянат**: 10
** 1943/44, 1944/45, 1945/46, 1946/47, 1948/49, 1950/51, 1953/54, 1954/55, 1956/57, 1957/58
* **Каталонская ліга**: 12
** 1981/82, 1982/83, 1983/84, 1984/85, 1986/87, 1987/88, 1990/91, 1991/92, 1992/93, 1993/94, 1994/95, 1996/97
* **Пірэнейская ліга**: 16
** 1997/98, 1998/99, 1999/2000, 2000/01, 2001/02, 2003/04, 2005/06, 2006/07, 2007/08, 2009/10, 2010/11, 2011/12, 2012/13, 2014/15, 2015/16, 2016/17

## Спасылкі 
* Каталонскі афіцыйны сайт 
* Міжнародны афіцыйны сайт 
* 

Барселона

Катэгорыя:З’явіліся ў 1942 годзе
Свабодная энергія Гельмгольца

**Энергія Гельмго́льца** (ці проста **свабодная энергія**) — тэрмадынамічны патэнцыял, *змяншэнне* якога ў квазістатычным ізатэрмічным працэсе роўна рабоце, зробленнай сістэмай над знешнімі целамі.
## Вызначэнне
Свабодная энергія Гельмгольца для сістэмы з пастаяннай колькасцю часціц вызначаецца так:

* \mathcal F = U - TS, дзе U — унутраная энергія, T — абсалютная тэмпература, S — энтрапія.

Адсюль дыферэнцыял свабоднай энергіі роўны:

* d \mathcal F = d (U - TS) = \delta Q - \delta A - d(TS) = -P dV - S dT.

Бачна, што гэты выраз з'яўляецца поўным дыферэнцыялам адносна незалежных зменных T и V. Таму часта свабодную энергію Гельмгольца для раўнаважкага стану выражаюць як функцыю \mathcal F= \mathcal F(T,V).

Для сістэмы з пераменнай колькасцю часціц дыферэнцыял свабоднай энергіі Гельмгольца запісваецца так:

* d \mathcal F = -P dV - S dT + \mu dN,
дзе \mu — хімічны патэнцыял, а N — колькасць часціц у сістэме. Пры гэтым свабодная энергія Гельмгольца для раўнаважкага стану запісваецца як функцыя \mathcal F= \mathcal F(T,V,N).

## Свабодная энергія Гельмгольца і ўстойлівасць тэрмадынамічнай раўнавагі 
Можна паказаць, што ў сістэме з фіксаванымі *тэмпературай* і ''аб'ёмам'' становішча ўстойлівага раўнавагі адпавядае пункту мінімуму свабоднай энергіі Гельмгольца. Іншымі словамі, у гэтым пункце (для такой сістэмы) ніякія змены макраскапічным параметраў немагчымыя.

## Свабодная энергія Гельмгольца і максімальная работа 
Свабодная энергія Гельмгольца атрымала сваю назву з-за таго, што яна з'яўляецца мерай работы, якую можа зрабіць тэрмадынамічная сістэма *над* знешнімі целамі.

Няхай сістэма пераходзіць з стану 1 ў стан 2. Паколькі работа не з'яўляецца функцыяй стану сістэмы, работа, зробленая сістэмай у дадзеным працэсе будзе залежыць ад шляху, па якім гэты пераход будзе ажыццяўляцца.

Задамося мэтай вызначыць максімальную работу, якую сістэма можа зрабіць у гэтым выпадку.

Можна паказаць, што гэтая максімальная работа роўная змяншэння свабоднай энергіі Гельмгольца:

* A^f_{max}=-\Delta \mathcal F. Тут індэкс *f* азначае, што разгляданая велічыня з'яўляецца поўнай работай сістэмы ў дадзеным працэсе (гл. ніжэй).

## Свабодныя энергіі Гельмгольца і Гібса 
У прыкладаннях «свабоднай энергіі» часам называюць не свабодную энергію Гельмгольца, а энергію Гібса. Гэта звязана з тым, што энергія Гібса таксама з'яўляецца мерай максімальнай работы, але ў дадзеным выпадку разглядаецца толькі работа над знешнімі целамі, выключаючы асяроддзе:

* A^u_{max}=-\Delta G, дзе G — энергія Гібса.

## Гл. таксама 
* Тэрмадынамічныя патэнцыялы
* Энергія Гібса
* Тэрмадынамічная работа

## Літаратура 
* *Базаров И. П.* Термодинамика. М.: Высшая школа, 1991. 376 с.
* * Квасников. И. А.* Термодинамика и статистическая физика. Теория равновесных систем, том. 1. М.: Изд-во МГУ, 1991. (2-е изд., испр. и доп. М.: УРСС, 2002. 240 с.)
* Сивухин Д.В.: Термодинамика и молекулярная физика, 1975
* Ландау Л.Д., Лифшиц Е.М.: Статистическая физика, 1976

Катэгорыя:Тэрмадынамічныя патэнцыялы
Катэгорыя:Энергія
Гандбольны клуб

**Гандбо́льны клуб** — спартыўны клуб па гульні ў гандбол. У залежнасці ад узроўню гандбольныя клубы падзяляюцца на нацыянальныя (удзельнічаюць ва ўнутрыдзяржаўных спаборніцтвах) і міжнародныя (нацыянальныя зборныя краіны). У нацыянальных спаборніцтвах могуць браць удзел як прафесійныя, так і аматарскія клубы, якія выступаюць у розных дывізыёнах у залежнасці ад майстэрства і/або геаграфічнага размяшчэння.
Duran Duran

**Duran Duran** («Д’юран Д’юран») — брытанскі рок-гурт, сфармаваны ў горадзе Бірмінгеме ў 1978 годзе Нікам Родсам, Джонам Тэйларам і Сцівенам Дафі. У склад гурта ўваходзяць Сайман Ле Бон (вакаліст), Нік Родс (клавішнік), Джон Тэйлар (бас гітара) і Роджэр Эндру Тэйлар. У 2006 годзе Эндзі Тэйлар пакінуў гурт.

## Удзельнікі 
### Сучасны склад 
* Сайман Ле Вон (1980-зараз) — вакал
* Джон Тэйлар (1978-зараз) — вакал, бас-гітара
* Нік Родс (1978-зараз) — клавішы
* Роджэр Эндру Тэйлар (1979-зараз) — бубны
* Дом Браун (2006-зараз) — гітара

### Былыя ўдзельнікі 
* Эндзі Тэйлар (1980—2006) — вакал, гітара
* Уорэн Какерула (1989—2001) — вакал, гітара
* Стэрлінг Кэмпбел (1989—1991) — бубны
* Стывен Дафі (1978—1979) — вакал
* Сайман Коллі (1978—1980) — бас-гітара
* Алан Кёртыс (1979—1980) — гітара
* Эндзі Уікет (1979—1980) — вакал
* Джэф Томас (1980) — вакал
* Гай Олівер Уотс (1980) — вакал

## Дыскаграфія 
* 1981: *Duran Duran*
* 1982: *Rio*
* 1983: *Seven and the Ragged Tiger*
* 1986: *Notorious*
* 1988: *Big Thing*
* 1990: *Liberty*
* 1993: *Duran Duran*
* 1995: *Thank You*
* 1997: *Medazzaland*
* 2000: *Pop Trash*
* 2004: *Astronaut*
* 2007: *Red Carpet Massacre*
* 2010: *All You Need is Now*
* 2015: *Paper Gods*
* 2021: *Future Past*
* 2023: *Danse Macabre*

### Жывыя альбомы 
* 1984: *Arena*
* 2005: *Live From London*
* 2009: *Live at Hammersmith 82!*
* 2012: *A Diamond in the Mind: Live 2011*

### Зборнікі 
* 1989: *Decade: Greatest Hits*
* 1998: *Night Versions*
* 1998: *Greatest*
* 2000: *The Essential Collection*
* 2012: *The Biggest and the Best*

### Міні-альбом 
* 1981: *Nite Romantics*
* 1982: *Night Versions*
* 1982: *Carnival*
* 1984: *Tiger! Tiger!*
* 1985: *Mixing*
* 1986: *Strange Behavior*
* 2010: *From Mediterranea with Love*
* 2011: *RDS Showcase*

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Рок-гурты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Музычныя калектывы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1978 годзе
Мэн

Назву **Мэн** маюць:
* Мэн — востраў, кароннае ўладанне англійскага манарха, не з’яўляецца тэрыторыяй Вялікабрытаніі.
* Мэн (графства).
* Мэн (заліў).
* Мэн — штат на паўночным усходзе ЗША.
Гэнічэск

**Генічэск** ці **Гэнічэск** () — горад у Херсонскай вобласці Украіны.

## Геаграфія 
Размешчаны на беразе Утлюцкага лімана і Генічэскага праліва. Разам з Арабацкай стрэлкай з’яўляецца марскім, кліматычным, часткова гразевым курортам.

Горад размешчаны на Прычарнаморскай нізіне ў паўночна-заходняй частцы ўзбярэжжа Азоўскага мора ў месцы зліцця паўночнага заканчэння Арабацкай стрэлкі з Тонкім пралівам, які злучае Утлюкскі ліман з Сівашам.

Горад абслугоўваецца двумя чыгуначнымі станцыямі — Новааляксееўка (вузлавая) і Генічэск (канцавая), паміж якімі курсуюць прыгарадныя электрацягнікі.

## Гісторыя 
Назва «Генічэск» па змесце бліжэй за ўсё да цюркскага «тонкая вада». На тэрыторыі горада раней існавала ваеннае ўмацаванне часоў Крымскага ханства. Знакаміты турэцкі падарожнік Эвлія Чэлебі прысвяціў крэпасці Генічэска ў сваёй кнізе цэлы раздзел пад назвай «Пахвала прыгожаму замку Чэнішкэ», прысвечаную пабудаваным крымскім ханам у 1640 г. на паўночнай частцы Арабацкай стрэлкі ўмацаваных збудаванням з дашчатым дахам і металічнай брамай. У розных месцах ён называе крэпасць вежай. Лагічна выказаць здагадку, што і «замак Чэнішкэ» (перакладзена як «Генічэск») быў крэпасцю-вежай. На мацерыковым беразе праліва знаходзілася аднайменнае з крэпасцю і пралівам паселішча. Гэта пацвярджаецца картай Крыма, выдадзенай Я. Сандрартам ў 1687 г.

На мяжы XIX—XX ст. казённае сяло, пасёлак, мястэчка (з 1837 г.) і горад (з 1903 г.) Генічэск Мелітопальскага павета Таўрычаскай губерні славіўся рыбным, солевым і хлебным гандлем. У яго ваколіцах, у асноўным на паўвостраве Чонгар, вырошчвалася знакамітая пшаніца «арнаутка». Зерне ішло на экспарт. У порце швартаваліся суда з Англіі, Францыі і іншых краін.

З 30 сакавіка 1944 года ў складзе Херсонскай вобласці УССР. З 1991 года ў незалежнай Украіне.

27 лютага 2022 года Узброеныя сілы Расіі ўзялі Генічэск пад кантроль. Ад 5 кастрычніка горад афіцыйна ў складзе Расійскай Федэрацыі. Пасля адыходу расійскіх сіл з правабярэжжа Дняпра ў лістападзе 2022 года тут знаходзяцца асноўныя органы ўлады Херсонскай вобласці.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Ісай Паўлавіч Казінец (1910—1942) — Герой Савецкага Саюза (1965).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Херсонскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў XVIII стагоддзі
Вуліца Максіма Танка (Мінск)

**Вуліца Максіма Танка** — вуліца ў Мінску, названая ў гонар класіка беларускай літаратуры Максіма Танка. Да 1928 года называлася Нова-чырвонай.

## Славутасці 
* Мемарыяльная дошка на доме № 10, дзе ў 1978—2003 гадах жыў Васіль Быкаў (2020, скульптар Ігар Засімовіч).
* "Кітайская сцяна" - комплекс дамоў цотнага боку з 1 па 36, якія стаяць настолькі блізка адзін да аднаго, што выглядаюць як адзін доўгі будынак.

## Спасылкі 
* Вуліца М. Танка // Maps.Tut.by
* Максима Танка  //Минск старый и новый

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Вакзальная вуліца (Мінск)

**Вакзальная вуліца**  — вуліца ў Мінску, названая ў гонар чыгуначнага вакзала, побач з якім яна знаходзіцца.

## Спасылкі 
* Вуліца Вакзальная // Maps.Tut.by
* Вокзальная  // Минск старый и новый
* Зніклая і  дзеючая архітэктура Вакзальнай вуліцы ў базе Рhotobuildings

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Чарлз Тэйз Расел

**Чарлз Тэйз Расел** (; , Алегейні (Пенсільванія, ЗША) — , Пампа (Тэхас, ЗША) — амерыканскі рэлігійны дзеяч, адзін з заснавальнікаў рэлігійнага руху Даследчыкаў Бібліі, які пазней атрымаў назву Сведкі Іеговы, сакратар і галоўны бухгалтар, а з 1884 года прэзідэнт Таварыства Сіёнскай вартавой вежы і трактатаў, прэзідэнт Таварыства вартавой вежы, Біблій і трактатаў (Пенсільванія).

З юнацтва Ч.Т. Расел цікавіўся рэлігіяй, што прывяло яго да заснавання групы даследчыкаў Бібліі (пачатак 1870-х гг.) і часопіса «Сіёнская вартавая вежа і веснік прысутнасці Хрыста» (1879 г.), якія працягвалі дзейснасць пасля яго смерці. На працягу жыцця выступаў з шматлікімі пропаведзямі па розных гарадах свету і ўдзельнічаў у дэбатах з пратэстанцкімі багасловамі наконт неіснавання пекла і адсутнасці ў Бібліі вучэння аб Тройцы.

У 1878 г. ажаніўся з Мэры Фрэнсіс Эклі. Пасля сямнаццаці гадоў сумеснага жыцця Мэры пакінула мужа і ў 1908 г., пасля судовага разбору, пачатага па яе ініцыятыве ў 1903 г., суд вынес рашэнне на судовае разлучэнне з выплатай аліментаў.

Памёр падчас адной з місіянерскіх паездак у цягніку. Пасля яго смерці некаторыя з Даследчыкаў Бібліі выйшлі з арганізацыі па прычыне нязгоды з пэўнымі зменамі, якія пачалі там адбывацца.

## Працы Расела 
* «Мэта і спосаб вяртання нашага Госпада»
* «Ежа для думаючых хрысціян»
* «А скінія Сходу»
* «Боскі План Стагоддзяў» (1-ы том «Даследаванняў Святога Пісання»)
* «Час наблізілася» (2-й том)
* «Так прыйдзе царства Тваё» (3-ці том)
* «Бітва Армагедон» (4-ы том)
* «Прымірэнне» (5-ы том)
* «Новае Тварэнне» (6-ы том)
* «Што Святое Пісанне вучыць аб пекле»
* «Спірытызм»
* «Старая тэалогія»
* Сцэнар «Фотадрама тварэння»

## Спасылкі 
* Chryssides, George D. Historical Dictionary of New Religious Movements  |Rowman & Littlefield, 2012, pages=298–299
*Zydek, F. Charles Taze Russell: His Life and Times. The Man, the Millennium and the Message  Winthrop Press, 2009 isbn=978-1-4499-5157-3
* Чарльз Тейз Рассел (Биография) // peoples.ru
* Кто был основателем организации Свидетелей Иеговы? // Официальный сайт Свидетелей Иеговы

Катэгорыя:Сведкі Іеговы
Генічаск (значэнні)

**Генічаск**:

* Генічаск — горад раённага значэння ў Херсонскай вобласці Украіны.
* Генічаск — чыгуначная станцыя ў горадзе Генічаск.
* Генічаск — метэарыт-хандрыт вагой 532 грама.
Фрыдрых фон Інгеналь

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Фрыдрых фон Інгеналь
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 
 |дата смерці      =
 |месца нараджэння = 
 |месца смерці     = 
 |партрэт          = 
 |подпіс           =  
 |мянушка          =  
 |прыналежнасць    =
 |гады службы      = 1874—1915
 |званне           = 
 |род войскаў      = Германскі імперскі флот
 |камандаваў       = Флот адкрытага мора
 |частка           = 
 |бітвы            = Першая сусветная вайна
 |узнагароды       =  { style="background:transparent"
     
-
     
-
   
}
 |Commons        = 
 |сувязі          =  
 |у адстаўцы     =  
}}
**Гу́стаў Ге́нрых Эрнст Фры́дрых Фон Інгеналь** (; , Нойвід — , ) — нямецкі ваенны дзеяч, адмірал. У 1909—1910 камандаваў Усходне-Азіяцкай крэйсерскай эскадрай. Камандуючы германскім Флотам адкрытага мора на пачатку Першай сусветнай вайны. Звольнены пасля няўдалай для немцаў бітвы ля Догер-банкі.

## Біяграфія 
Фрыдрых Інгеналь нарадзіўся ў сям’і гандляра, у 1874 годзе пачаў службу на флоце, правёў шмат гадоў на Далёкім Усходзе. У 1895 годзе ўдзельнічаў у Япона-кітайскай вайне (Германія прымала ўдзел у гэтай вайне — гл. Траістая інтэрвенцыя). У 1897 годзе Інгеналь быў пераведзены ў Берлінскае Адміралцейства, у 1904 годзе прызначаны камандарам імператарскай яхты . У 1908 годзе атрымаў званне контр-адмірала з правам дадання да свайго прозвішча прыстаўкі *-фон*, што азначала ўзвядзенне ў дваранства (27 студзеня 1909 года). Прызначаны Галоўнакамандуючым флоту ў студзені 1913 года.

### Першая сусветная вайна 
З пачаткам Першай сусветнай вайны Інгеналь распрацаваў для германскага флота тактыку хуткіх і рашучых баявых аперацый, гэтая тактыка не знайшла падтрымкі вышэйшага германскага адміралітэта. Яго ідэя заключалася ў частых укольчатых нападах брытанскіх судоў, правакуючых праціўніка на неасцярожныя контрудары. Такая тактыка не прынесла вынікаў, у першым значным сутыкненні — Бітве ў Гельгаландскай бухце 28 жніўня 1914 года Германскі ваенны флот страціў 3 лёгкіх крэйсера і мінаносец. У другім сутыкненні 24 студзеня 1915 года ў Бітве ля Догер-банкі страты былі яшчэ значней. Фрыдрых Фон Інгеналь быў адхілены ад камандавання Флотам адкрытага мора 2 лютага 1915 года, яго змяніў адмірал Гуга фон Поль.

Пасля заканчэння Першай сусветнай вайны брытанцы запатрабавалі ад Германіі выдачы Інгеналя, абвінавачваючы яго ў ваенных злачынствах, але немцы яго не выдалі. Фрыдрых Фон Інгеналь памёр у Берліне 19 снежня 1933 года.

## Узнагароды 
* Прускі ордэн Чырвонага арла 1-й ступені з дубовым лісцем і мячамі;
* Прускі Ордэн Кароны 1-й ступені;
* Прускі ордэн Дома Гогенцолернаў 2-й ступені (Крыж комтура);
* Прускі Жалезны крыж 2-й ступені;
* Прускі Жалезны крыж 1-й ступені;
* Пруская Узнагарода за службу;
* Баварскі ордэн «За ваенныя заслугі»;
* Саксонскі ордэн Альбрэхта;
* Саксен-Ваймарскі ордэн Белага сокала.

## Спасылкі 
* Вялікія адміралы

Катэгорыя:Военачальнікі Першай сусветнай вайны (Германія)
Катэгорыя:Адміралы Першай сусветнай вайны
Акбастау (Абайскі раён)

**Акбастау** () — сяло ў Абайскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Акбастаускай сельскай акругі. Код КАТА — 353233100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 958 чалавек (485 мужчын і 473 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 579 чалавек (286 мужчын і 293 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Абайскага раёна Карагандзінскай вобласці
Сарэпта (Карагандзінская вобласць)

**Сарэпта** () — сяло ў Абайскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Дзяржынскай сельскай акругі. Код КАТА — 353237100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 994 чалавекі (486 мужчын і 508 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 877 чалавек (439 мужчын і 438 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Абайскага раёна Карагандзінскай вобласці
Кайбас

**Кайбас** () — сяло ў Абайскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Дзяржынскай сельскай акругі. Код КАТА — 353237200.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 173 чалавекі (93 мужчыны і 80 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 117 чалавек (57 мужчын і 60 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Абайскага раёна Карагандзінскай вобласці
Есенгельды (Карагандзінская вобласць)

**Есенгельды** () — сяло ў Абайскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Есенгельдзінскай сельскай акругі. Код КАТА — 353241100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1039 чалавек (513 мужчын і 526 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 909 чалавек (467 мужчын і 442 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Абайскага раёна Карагандзінскай вобласці
Пахатнае

**Пахатнае** () — сяло ў Абайскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Есенгельдзінскай сельскай акругі. Код КАТА — 353241200.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 165 чалавек (76 мужчын і 89 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 61 чалавек (33 мужчыны і 28 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Абайскага раёна Карагандзінскай вобласці
Тасзаемка

**Тасзаемка** () — сяло ў Абайскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Ільічоўскай сельскай акругі. Код КАТА — 353249500.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 167 чалавек (83 мужчыны і 84 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 79 чалавек (50 мужчын і 29 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Абайскага раёна Карагандзінскай вобласці
Каксун

**Каксун** () — сяло ў Абайскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Каксунскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 24 км на паўднёвы заход ад раённага цэнтра, цэнтра горада Абай. Код КАТА — 353253100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 639 чалавек (305 мужчын і 334 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 632 чалавекі (272 мужчыны і 360 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Абайскага раёна Карагандзінскай вобласці
Жартас (Каксунская сельская акруга)

**Жартас** () — сяло ў Абайскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Каксунскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 14 км на захад ад раённага цэнтра, цэнтра горада Абай. Код КАТА — 353253200.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 368 чалавек (168 мужчын і 200 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 357 чалавек (167 мужчын і 190 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Абайскага раёна Карагандзінскай вобласці
Карабас (Карагандзінская вобласць)

**Карабас** () — пасёлак у Абайскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Карабаскай пасялковай адміністрацыі. Знаходзіцца прыкладна за 7 км на паўднёвы ўсход ад раённага цэнтра, цэнтра горада Абай. Код КАТА — 353257100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва пасёлка складала 2682 чалавекі (1277 мужчын і 1405 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у пасёлку пражывалі 2484 чалавекі (1236 мужчын і 1248 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Абайскага раёна Карагандзінскай вобласці
Генічаскае возера

**Гені́часкае во́зера**&nbsp;— салёнае возера ў Генічаскім раёне Херсонскай вобласці.

Генічаскае возера размешчана на паўвостраве Сямёнаўскі Кут у межах Арабацкай стрэлкі. Катлавіна возера займае былы заліў Сіваша і ляжыць ніжэй яго ўзроўню. Даўжыня возера&nbsp;— 4,5 км, шырыня&nbsp;— да 2,9 км, плошча&nbsp;— 9,2 км², глыбіня&nbsp;— да 0,5—0,6 м. Берагі высокія (да 7 м), гліністыя. Генічаскае возера жывіцца водамі Сіваша, з якім злучанае каналам.

Салёнасць&nbsp;— да 150 г/л. На дне возера &nbsp;— цёмна-шэры глей, перакрыты пластом самасаднай солі (штогод здабываюць да 12 тыс. т каменнай солі).

## Рэкрэацыя 
Акрамя прамысловых мэт, возера выкарыстоўваецца ў мэтах рэкрэацыі. Дно возера пакрыта брудам (цёмна-шэры глей пакрыты пластам самасадачнай солі). У перспектыве саляны промысел возера можа стаць аб’ектам *зялёнага турызму*.

## Саляны промысел 
Возера з’яўляецца сыравіннай базай салянай прамысловасці: ва ўсходняй частцы воднага люстэрка возера размешчаны саляны промысел. Здабыча солі вядзецца суб’ектамі гаспадарання ДП Генічаскі солезавод і МПКП «Інтэр-Поўдзень».

У дарэвалюцыйныя часы на возеры былі добра абсталяваныя промыслы. Раней на возеры глаўбераву соль здабывалі менавіта ў зімовы час — вымаражваннем. Да канца XIX стагоддзя здабыча солі прыкметна падае. Максімальная лічба яе гадавой здабычы дасягала 80 тыс. т у год. Па дадзеных на 1885 год на Генічаскім участку здабыта 60 тыс. т солі, на 1887 год — 38,4 тыс. т. У пачатку XXI стагоддзя на солезаводзе здабывалася 20-25 тыс. т солі (у т. л. 16 тыс. т — тэхнічнай) .

## Літаратура 
* Геаграфічная энцыклапедыя Украіны.&nbsp;— Том&nbsp;1. / Рэдкалегія: А.&nbsp;М.&nbsp;Марыніч (адказны рэдактар) і ін.&nbsp;— &nbsp;: «Украінская савецкая энцыклапедыя» імя М.&nbsp;П.&nbsp;Бажана, 1989.

Катэгорыя:Азёры Херсонскай вобласці
Катэгорыя:Салёныя азёры
Каракога (Карагандзінская вобласць)

**Каракога** () — сяло ў Абайскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Карагандзінскай сельскай акругі. Код КАТА — 353259600.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 90 чалавек (43 мужчыны і 47 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 57 чалавек (35 мужчын і 22 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Абайскага раёна Карагандзінскай вобласці
Ялта (Карагандзінская вобласць)

**Ялта** () — сяло ў Абайскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Кулайгырскай сельскай акругі. Код КАТА — 353261800.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 174 чалавекі (87 мужчын і 87 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 33 чалавекі (20 мужчын і 13 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Абайскага раёна Карагандзінскай вобласці
Курмінскае

**Курмінскае** () — сяло ў Абайскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Курмінскай сельскай акругі. Код КАТА — 353263100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 944 чалавекі (453 мужчыны і 491 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1238 чалавек (622 мужчыны і 616 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Абайскага раёна Карагандзінскай вобласці
Самарка (Карагандзінская вобласць)

**Самарка** () — сяло ў Абайскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Самарскай сельскай акругі. Код КАТА — 353281100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1056 чалавек (500 мужчын і 556 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 968 чалавек (471 мужчына і 497 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Абайскага раёна Карагандзінскай вобласці
Ізумруднае (Казахстан)

**Ізумруднае** () — сяло ў Абайскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Самарскай сельскай акругі. Код КАТА — 353281300.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 457 чалавек (225 мужчын і 232 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 64 чалавекі (37 мужчын і 27 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Абайскага раёна Карагандзінскай вобласці
Тапар

**Тапа́р** () — пасёлак у Абайскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Тапарскай пасялковай адміністрацыі. Знаходзіцца прыкладна за 14 км на поўдзень ад раённага цэнтра, цэнтра горада Абай. Код КАТА — 353285100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва пасёлка складала 9565 чалавек (4471 мужчына і 5094 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у пасёлку пражывалі 9314 чалавек (4345 мужчын і 4969 жанчын).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Абайскага раёна Карагандзінскай вобласці
Актагай (Карагандзінская вобласць)

**Актагай** () — сяло ў Актагайскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Актагайскай сельскай акругі. Код КАТА — 353630100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 4186 чалавек (2140 мужчын і 2046 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 3145 чалавек (1568 мужчын і 1577 жанчын).

## Вядомыя асобы 
* Казбек Бейсенавіч Нуржанаў (1919—1944) — Герой Савецкага Саюза.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Актагайскага раёна Карагандзінскай вобласці
Акшкол (Карагандзінская вобласць)

**Акшкол** () — сяло ў Актагайскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Абайскай сельскай акругі. Код КАТА — 353631300.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 30 чалавек (16 мужчын і 14 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 51 чалавек (27 мужчын і 24 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Актагайскага раёна Карагандзінскай вобласці
Абай (Актагайскі раён)

**Абай** () — сяло ў Актагайскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Абайскай сельскай акругі. Код КАТА — 353631100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 394 чалавекі (194 мужчыны і 200 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 288 чалавек (155 мужчын і 133 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Актагайскага раёна Карагандзінскай вобласці
Айыртас

**Айыртас** () — сяло ў Актагайскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Айыртаскай сельскай акругі. Код КАТА — 353633100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 671 чалавек (346 мужчын і 325 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 381 чалавек (211 мужчын і 170 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Актагайскага раёна Карагандзінскай вобласці
Сауле (Карагандзінская вобласць)

**Сауле** () — сяло ў Актагайскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр аульнай акругі Жыдэбай. Знаходзіцца прыкладна за 17 км на паўночны заход ад раённага цэнтра, цэнтра горада Актагай. Код КАТА — 353641100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1303 чалавекі (644 мужчыны і 659 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 725 чалавек (357 мужчын і 368 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Актагайскага раёна Карагандзінскай вобласці