954-я выпрабавальная база супрацьлодкавага ўзбраення ВМФ Расіі

**954-я выпрабавальная база супрацьлодкавага ўзбраення ВМФ Расіі** () — воінская часць (злучэнне) цэнтральнага падпарадкавання Ваенна-марскога флоту Расіі, аб’ект расійскай ваеннай і геапалітычнай прысутнасці ў Цэнтральна-Азіяцкім рэгіёне.

Размешчана ў мястэчку Койсары, прыгарадзе горада Каракол, на беразе заліва Пржэвальскага возера Ісык-Куль, у Кыргызстане, на вышыні 1609 м над узроўнем мора.

Скарочанае найменне базы — *954 ВБСВ ВМФ РФ* (); умоўнае найменне — *вайсковая часць 87366*.

## Гісторыя 
Заснавана ў 1943 годзе ў выніку эвакуацыі сюды палігона «Дагдызель», які размяшчаўся раней у Дагестане.

З моманту заснавання новага палігона ў акваторыі возера сталі выпрабоўваць узоры міннай і тарпеднай зброі, а таксама глыбінных бомбаў для патрэб ваенна-марскога флоту СССР.

Днём нараджэння базы лічыцца 24 жніўня 1955 года. Менавіта тады над Ісык-Кулем афіцыйна быў узняты сцяг ВМФ СССР. З таго ж года на базе прыступілі да тэставання новых узораў вадалазнага рыштунку і падводных апаратаў.

З 1993 года праводзяцца выпрабаванні выключна глыбакаводнага вадалазнага рыштунку і тарпедных сістэм: «Шквал», «Футляр» і іншых.

## Дзейнасць 
Усе выпрабаванні праводзяцца з захаваннем патрабаванняў па бяспецы і абароны навакольнага асяроддзя, як таго патрабуюць заканадаўства Кыргызстана і міжнародныя дамоўленасці, устаноўленыя паміж Кыргызстанам і Расіяй. У сувязі з гэтым на палігоне выпрабоўваюцца тарпеды выключна з электрычнымі рухальнымі ўстаноўкамі, без баявых частак і паліва.

Згодна з пагадненнем паміж Расійскай Федэрацыяй і Кыргызстанам ад 5 ліпеня 1993 года база прызнана расійскай уласнасцю.

Дзякуючы таму, што вада ў Ісык-кулі зімой не замярзае, палігон можа выконваць задачы па прызначэнні круглы год. Значныя глыбіні возера Ісык-Куль дазваляюць выпрабоўваць усе тыпы сучаснага глыбакаводнага рыштунку і ўзбраення. Размяшчэнне палігона ў акваторыі замкнёнага ўнутранага вадаёма выключае магчымасць сачэння за выпрабаваннямі і перахопу іспытуемых узораў судамі трэціх краін.

Вырабы абаронных прадпрыемстваў з розных частак Расіі прывозяць на возера па чыгунцы да порта Балыкчы, далей баркас дастаўляе вырабы на базу, дзе яны размяшчаюцца на тарпедных караблях для правядзення выпрабаванняў. Асноўныя выпрабаванні праводзяцца ў цэнтральнай частцы возера на вялікай адлегласці ад берага, што выключае магчымасць сутыкнення вырабаў з зямлёй ці староннімі прадметамі.

Пасля правядзення выпрабаванняў асноўныя элементы рухавікоў і іншых падыспытных вырабаў усплываюць з-пад вады самі. У выпадку страты якіх-небудзь частак вырабаў іх дастаюць са дна возера вадалазы.

На самой базе ўстаноўлены ачышчальныя збудаванні, якія зводзяць да мінімуму магчымасць забруджвання вадаёма ў выніку выпрабаванняў на беразе.

У склад базы ўваходзіць таксама расійска-кіргізскае сумеснае прадпрыемства «Улан», якое займаецца распрацоўкай новага і выпрабаваннем серыйнага тарпеднага ўзбраення. Прадпрыемства размяшчаецца ў г. Прыстань-Пржэвальск.

Акрамя выпрабаванняў, асабісты склад базы прыцягваецца:
* да навукова-даследчай дзейнасці, уключаючы правядзенне археалагічных даследаванняў дна возера Ісык-Куль;
* для аказання садзейнічання ратавальнікам Міністэрства надзвычайных сітуацый Кыргызстана ў выратаванні і пошуку людзей, узняцці патанулых судоў, адказвае за пошукава-выратавальнае забеспячэнне палётаў над возерам самалётаў дыслакаваных на авіябазе «Кант»;
* для аказання садзейнічання сілавым ведамствам Кыргызстана ў забеспячэнні бяспекі масавых мерапрыемстваў, якія праводзяцца на возеры. Экіпажы судоў прыцягваюцца да падстрахоўкі супрацоўнікаў службы аховы прэзідэнта Кыргызстана з боку возера.
* для ўзаемадзеяння з мясцовым насельніцтвам, аказання дапамогі пры правядзенні розных відаў работ, правядзення Дзён адчыненых дзвярэй, сустрэч са школьнікамі, штогадовага святкавання Дня Перамогі.

## Склад 
* Тарпедны катэр праекта 206. Бартавы нумар — ОК-443. Дастаўлены на возера ў канцы 1960-х гг. Мае два 533-мм тарпедных апарата для адстрэлу вопытных тарпед. Выкарыстоўваўся пры выпрабаваннях падводных ракет тыпу «Шквал»;
* Вопытнае судна праекта 1824 «Андрэй Лежнін». Бартавы нумар — АС-213. Даўжыня 55 м (самае буйное судна на возеры);
* Плывучы стэнд праекта 05090 «Шэльф»;
* ВКТ (вопытны катэр-тарпедалоў) праекта 1416. Бартавы нумар — АС-35;
* ВКТ праекта 1416. Бартавы нумар — АС-368;
* ВКТ праекта 1416. Бартавы нумар — АС-1328;
* Вопытны катэр праекта Р376 «Койсары». Бартавы нумар — ОК-373;
* Катэры праекта Р376. Бартавыя нумары: ОК-458, ОК-471, ОК-1773, ОК-1774 і ОК-1790;
* Катэр праекта 371. Бартавы нумар — РК-2147;
* Катэр-смеццязборшчык праекта 1515.

## Крыніцы 
## Відэа
* Командир базы ВМФ России на Иссык-Куле поздравил кыргызстанцев с Днём Независимости
* Секретная военная база России на Иссык-Куле / «Настоящее время»
* Празднование Дня ВМФ на Иссык-Кульской базе в 2011 году

Катэгорыя:Ісык-Кульская вобласць
Катэгорыя:Воінскія часці і фарміраванні Расіі
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Катэгорыя:Расійская ваенная прысутнасць за мяжой