open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Узброеныя сілы Камеруна

**Узброеныя сілы Камеруна, УСК** (, ) — ваенная арганізацыя Рэспублікі Камерун, прызначаная для абароны свабоды, незалежнасці і тэрытарыяльнай цэласнасці дзяржавы. Складаецца з сухапутных войскаў, ваенна-марскіх сіл і ваенна-паветраных сіл.

## Гісторыя 
УСК з’явіліся ў 1960 годзе, адразу пасля здабыцця краінай незалежнасці ад Францыі. Аднак армія аж да сённяшняга дня застаецца залежнай ад былой мітраполіі, якая пастаўляе ёй узбраенне, а таксама займаецца падрыхтоўкай камерунскіх вайскоўцаў.

Першым баявым досведам камерунскіх узброеных сіл стала Бамілекская вайна, дзе ім супрацьстаялі сілы марксісцкага Саюза народаў Камеруна. У 2000-я краіна сутыкнулася з праблемай паўстанцкага руху на востраве Бакасі. Таксама ў складзе міжнародных сіл Камерун далучыўся да інтэрвенцыі ў ходзе грамадзянскай вайны ў ЦАР.

Доўгія гады Камерун валодаў традыцыйнай для краін Трапічнай Афрыкі вельмі слабой абараназдольнасцю. У 2014—2015 гадах абстаноўка на заходняй мяжы краіны рэзка абвастрылася ў сувязі з актывізацыяй у суседняй Нігерыі радыкальнай ісламскай групоўкі «Бока Харам». Менавіта яна стала асноўным праціўнікам для УСК. Паралельна з гэтым армія змагалася з сепаратыстамі Амбазоніі.

У гэты час узмацняюцца ваенныя ўзаемаадносіны з КНР. Двухбаковае партнёрства выяўляецца ў штогадовую падрыхтоўку камерунскіх курсантаў у Кітаі, прадастаўленнем паслуг кітайскіх тэхнічных кансультантаў для аказання дапамогі ў рамонце машын і ваенна-марскіх судоў, а таксама продажу ўзбраенняў.

## Склад 
### Сухапутныя войскі 
У цяперашні час СВ арганізацыйна дзеляцца на некалькі тыпаў падраздзяленняў: баявыя часці, падраздзяленні рэагавання, ваенныя ўстановы і спецыяльныя рэзервовыя сілы ў складзе 3 сумесных ваенных раёнаў і 10 ваенных зямельных участкаў. Да сухапутных войскаў ставяцца таксама падраздзяленні супрацьпаветранай абароны.

### Ваенна-паветраныя сілы 
ВПС Камеруна размяшчаюць 9 верталётамі, такімі як Sud-Aviation Alouette II, Sud-Aviation Alouette III, Sud-Aviation Gazelle, 28 самалётамі, напрыклад, Dassault/Dornier Alpha Jet, Fouga СМ.170 Magister, Lockheed C-130 Hercules, De Havilland Canada DHC-5 Buffalo, Dornier Do 28.

### Ваенна-марскія сілы 
У ваенна-марскіх сілах налічваецца каля 1300 вайскоўцаў, уключаючы марскую пяхоту, якая з’яўляецца часткай ВМС.

На ўзбраенні ВМС Камеруна знаходзяцца:
* патрульны катэр тыпу P108
* патрульны катэр тыпу P109
* патрульны катэр DEEPIKA
* 3 патрульных катэры Boston Whaler
* патрульны катэр тыпу P48S
* патрульны катэр тыпу P48
* патрульны карабель класа Alfred Motto
* 20 рачных караблёў тыпу Swiftships
* 8 дэсантных караблёў тыпу Aresa 2300/750/2400

### Жандармерыя 
Жандармерыя ўяўляе з сябе ваенізаваную арганізацыю, якая складаецца з 9 000 вайскоўцаў. Яна выконвае абавязкі па забеспячэнню выканання законаў і нацыянальнай бяспекі па ўсёй краіне.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Military appointments
Ларан дэ Ла Ір

**Ларан дэ Ла Ір** (Laurent de La Hyre;  — ) — французскі мастак у стылі барока, які нарадзіўся ў Парыжы. Ён быў вядучым прадстаўніком неакласічнага стылю парыжскага атцызму.
## Галерея 
 
La Hyre Hercule et Omphale.jpg|Геракл і Амфала
Laurent de La Hyre - Theseus and Aethra - WGA12325.jpg|Тэзей
Laurent de La Hyre - Landscape with Peace and Justice Embracing - WGA12323.jpg|Любоўны саюз Міру і Справядлівасці
Adonis Mort. Vers 1624-1628. Laurent de la Hyre.JPG|Смерць Адоніса
Laurent de La Hyre - The Rape of Europa - Google Art Project.jpg|Выкраданне Еўропы
Laurent de La Hyre - Job Restored to Prosperity - WGA12320.jpg|Узнагарода Іёва
La Hyre Jugement de Salomon.jpg|Суд цара Саламона
Apparition du Christ aux pélerins d’Emmaüs by Laurent de La Hyre.jpg|Хрыстос у Эмаусе
Saint Pierre guérissant des malades de son ombre, par Laurent de La Hyre.jpg|Апостал Пётр, які вылечвае хворых
La conversion de Saint Paul, par Laurent de La Hyre.jpg|Абарот апостала Паўла
Laurent de La Hyre - Allegory of the Regency - WGA12324.jpg|Алегорыя рэгенцтва Ганны Аўстрыйскай
Laurent de La Hyre - Astronomy - WGA12313.jpg|Алегорыя астраноміі
Laurent de La Hyre - Allegory of Grammar - Walters 37862.jpg|Алегорыя граматыкі
Laurent de La Hyre - Allegory of Arithmetic - Walters 371917.jpg|Алегорыя арыфметыкі
Laurent de La Hyre - Cyrus Announcing to Araspas that Panthea Has Obtained His Pardon - WGA12316.jpg|Персідскі цар Кір Вялікі 
La_Vierge_à_l'Enfant,_Laurent_de_la_Hyre,_1642_(2).jpg|Мадонна з немаўлём
Жазеф Лакас

**Жазеф Лакас** (Joseph Lacasse; ,  — , ) — бельгійскі жывапісец-абстракцыяніст, прадстаўнік арфізму. Вучыўся ў Школе вытанчаных мастацтваў у Турнэ і ў Бруселі. Каля 1914 года выканаў серыю фігуратыўных карцін на рэлігійныя сюжэты. У 1925 годзе пераехаў у Парыж і пачаў працаваць у яскрава індывідуальна кубістычнай манеры.
Фелікс Лабіс

**Фелікс Лабіс** (, Марш’ен — , Нёі-сюр-Сен) — французска-бельгійскі жывапісец, тэатральны мастак, ілюстратар. Сюррэаліст. Член Акадэміі прыгожых мастацтваў Францыі (пасмяротна з 1996).

## Біяграфія 
Сям’я Лабіса паходзіла з Дуэ, на поўначы Францыі, але пасля Першай сусветнай вайны пераехала ў Астэндэ (Бельгія), дзе яны купілі рыбалоўнае судна. Фелікс быў прызваны на ваенную службу ў Камбры.

Самавук. Выпрабаваў моцны ўплыў творчасці Джэймса Энсара. У 1927 годзе заснаваў сваю студыю ў Астэндзе. Разам са сваім сябрам Анры Сторкам заснаваў «Галерэю сучаснага мастацтва» і «Club du Cinéma de Ostende».

У 1932 годзе пасяліўся ў Парыжы, дзе ён пасябраваў з вядомымі дзеячамі культуры Антаненам Арто, Жанам-Луі Баро і Раберам Дэсносам. У 1935 годзе зблізіўся з групай сюррэалістаў, у тым ліку, Полем Дэльво, Максам Эрнстам, Андрэ Масонам і Рэнэ Магрытам, а таксама паэтамі Жакам Прэверам і Раймонам Кено.

У пачатку Другой сусветнай вайны ў 1939 годзе быў мабілізаваны, вярнуўся з фронту ў Парыж у 1940 годзе і стаў адным з кіроўных маладых французскіх мастакоў.

З 1943 года поўнасцю прысвяціў сябе жывапісу і сцэнаграфіі. У 1947 годзе стаў членам парыжскай групы сюррэалістаў «Révolutionnaire». Дзейнасць групы, якая існавала на працягу 18 месяцаў, была накіравана на прымірэнне рэвалюцыйнай марксісцка-ленінскай дзейнасці і свабоды творчасці, у тым ліку, праз сюррэалізм. Асуджэнне дзейнасці групы «Révolutionnaire» заснавальнікам сюррэалізму Андрэ Брэтонам, азначала сабой першы сур’ёзны раскол у сюррэалізме пасля Другой сусветнай вайны.
Літва (плямёны)

**Літва** — усходнебалцкае этнапалітычнае аб'яднанне (правадырства), якое існавала ў міжрэччы верхняга Нёмана і Віліі ў ХІ — першай палове ХІІІ ст. Старажытная Літва займала паўночна-заходнюю частку сучаснай тэрыторыі Беларусі і прылеглую частку сучаснай тэрыторыі Літвы, ахоплівала абшар ад Налібоцкай пушчы да ваколіц Вільні. Насельніцтва Літвы з'яўлялася носьбітамі археалагічнай культурай усходнелітоўскіх курганоў. Паўночнымі суседзямі Літвы былі Дзяволтва і Нальшчаны, на поўдні і ўсходзе яна межавала са старажытнабеларускімі землямі — Наваградскай зямлёй і Полацкай дзяржавай. Доўгі час літва знаходзілася ў палітычнай зележнасці ад Полацка, зведала яго прыкметны культурны ўплыў. Паступова ўзнікаюць і развіваюцца раннегарадскія цэнтры ў Крэве, Гальшанах і Вільні.

Катэгорыя:Гісторыя Літвы
Катэгорыя:Гісторыя Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:Зніклыя народы Еўропы
Катэгорыя:Усходнія балты
Вільфрэда Лам

**Віфрэда Оскар дэ ла Кансепсьён Лам-і-Кастылья** (, ; , Сагуа-ла-Грандэ, правінцыя Вілья-Клара — , ) — кубінскі жывапісец.

## Біяграфія 
Бацька — кітайскі гандляр, які эміграваў на Кубу, маці — мулатка з прымешкай індзейскай крыві (дачка рабыні з Конга). У 1916 годзе сям’я пераехала ў Гавану. У 1918—1923 гадах Лам вучыўся ў школе прыгожых мастацтваў у Гаване, затым перасяліўся ў Іспанію. Выпрабаваў уплыў сюррэалізму, злучаючы яго з афра-кубінскімі (сантэрыя) міфалагічнымі матывамі і выяўленчымі традыцыямі. У 1932 годзе ў жыцці мастака здарылася вялікая трагедыя — смерць жонкі і дзіцяці. Гэта падзея адбілася на яго творчасці, надаўшы яму трывожныя і змрочныя рысы. Браў удзел у Грамадзянскай вайне ў Іспаніі на баку рэспубліканцаў. У 1938 годзе прыехаў у Парыж, дзе пазнаёміўся з Пікаса і яго сябрамі (Мацісам, Лежэ, Міро, Бракам, Элюарам), у тым жа годзе наведаў Мексіку, дзе пасябраваў з Фрыдай Кало і Дыега Рыверай. У 1939 годзе яго першая персанальная выстава адбылася ў парыжскай галерэі П’ера Лейба. У 1940 годзе пераязджае ў Марсэль, дзе прымае ўдзел у стварэнні «Марсельскай гульні». У тым жа годзе Лам па прапанове Андрэ Брэтана ілюстраваў яго кнігу «Фата Маргана» (выдадзена ў Марселі, перавыдадзена ў Буэнас-Айрэсе), пазней ілюстраваў кнігі Рэнэ Шара і інш. У 1940-я гады атрымаў прызнанне, як на радзіме, так і ва ўсім свеце. У 1942 годзе пераехаў на Кубу, дзе пражыў 10 гадоў, потым вярнуўся ў Францыю. Знаходзіўся ў апазіцыі да рэжыму Батысты, у 1955 годзе выстаўляўся ў Гаванскім універсітэце ў знак салідарнасці з прысутнымі студэнтамі. Падтрымаў новы сацыялістычны ўрад, напісаўшы «Трэці свет» для прэзідэнцкага палаца.

Катэгорыя:Мастакі
Катэгорыя:Постаці Кубы
Лам

**Лам** — прозвішча.

## Прозвішча 
* Вільфрэда Лам, кубінскі жывапісец
* Інгер-Лена Лам, шведскі матэматычны і медыцынскі фізік
* Філіп Лам, нямецкі футбаліст, абаронца
* Хаанг Суан Лам, генерал-лейтэнант Узброеных сіл Рэспублікі В’етнам
Гарадзенская эканомія

**Гарадзенская эканомія** ― каралеўская гаспадарка ў Вялікім Княстве Літоўскім XVI―XVIII стагоддзях. Створана ў 1589 годзе са сталовых маёнткаў (), даходы якіх ішлі на ўтрыманні каралеўскага двара.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Гродна
Катэгорыя:Эканоміі Вялікага Княства Літоўскага
Вайсенгорн

**Вайсенгорн** () — горад у Германіі, у зямлі Баварыя. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Швабія. Уваходзіць у склад раёна Ной-Ульм. Насельніцтва —  чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 53,69 км². Афіцыйны код — 09 7 75 164.

Горад падзяляецца на 10 гарадскіх раёнаў.

У горадзе размяшчаецца штаб-кватэра кампаніі Peri.

Катэгорыя:Гарады Баварыі
Гядзімінас Вагнорус

**Гядзімінас Вагнорус** (; ) — літоўскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, прэм’ер-міністр Літвы ў 1991—1992 і 1996—1999 гадах.

У 1980 годзе скончыў Віленскі інжынерна-будаўнічы інстытут, атрымаўшы кваліфікацыю інжынера-эканаміста. У 1980—1987 гадах працаваў у гэтай ВНУ. У 1987 годзе атрымаў навуковую ступень кандыдата эканамічных навук. У 1988 годзе стаў старшым навуковым супрацоўнікам Інстытута эканомікі Акадэміі навук Літвы.

У 1990 годзе ад Саюдзіса быў абраны дэпутатам Вярхоўнага Савета Літоўскай ССР, з’яўляючыся адным з падпісантаў Акта аб незалежнасці ад 11 сакавіка 1990 года. 13 студзеня 1991 года, калі былі ўведзены савецкія войскі у Вільню, а прызначаны некалькімі днямі раней прэм’ер-міністр Альбяртас Шыменас знік, парламент даручыў яму місію фарміравання ўрада.

Пасля перамогі на выбарах кансерватараў у 1996 годзе зноў узначаліў урад, які быў сфарміраваны разам з партыяй хрысціянскіх дэмакратаў. Неўзабаве ён пачаў спаборнічаць за павелічэнне свайго ўплыву ў Саюзе Айчыны, скарыстаўшыся даволі дрэнным вынікам Вітаўтаса Ландсбергіса на прэзідэнцкіх выбарах 1997 года.

У 1999 годзе ўступіў у адкрыты канфлікт з прэзідэнтам Валдасам Адамкусам, які выказаў яму вотум недаверу ў пасланні нацыі. У рэшце дзейны прэм’ер-міністр падаў у адстаўку. Супраць яго волі Саюз Айчыны вырашыў застацца ў кааліцыі і вылучыў новага кандыдата на пасаду прэм’ер-міністра.

У ліпені 2000 года былы прэм’ер-міністр ініцыяваў стварэнне новай партыі пад назвай Саюз умераных кансерватараў. У тым жа годзе ён быў адзіным прадстаўніком гэтай партыі, абраным дэпутатам па мажарытарнай акрузе.

У 2004 годзе ён ператварыў сваю партыю ў Хрысціянска-кансерватыўны сацыяльны саюз, у тым жа годзе прайграў як выбары ў Еўрапарламент, так і ў Сейм. У 2008 годзе ён зарэгістраваўся незалежным кандыдатам у дэпутаты, прайграў на выбарах у другім туры, а праз год зноў беспаспяхова балатаваўся ў Еўрапарламент. У 2010 годзе стаў лідарам створанай хрысціянскай партыі, якая, аднак, не атрымала ніводнага месца на парламенцкіх выбарах у 2012 годзе. У 2013 годзе ўступіў у Партыю працы, а ў 2016 годзе зноў беспаспяхова балатаваўся ў Сейм.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Літвы
Адольфас Шляжавічус

**Адольфас Шляжавічус** (; , Мірскішкі, Літоўская ССР — , Пялякас, Ігналінскі раён, Уцянскі павет, Літва) — літоўскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, прэм’ер-міністр Літвы ў 1993—1996 гадах.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 2 лютага 1948 года ў в. Мірскішкі.

У 1967—1971 гадах вучыўся на механічным аддзяленні Каўнаскага політэхнічнага інстытута, дзе атрымаў кваліфікацыю інжынера-механіка. У 1982 годзе яму была прысвоена навуковая ступень кандыдата эканамічных навук. У 1981—1983 гадах навучаўся ў Інстытуце прафсаюзных фінансаў і эканомікі пры Акадэміі народнай гаспадаркі пры Савеце Міністраў СССР.

З 1971 годзе працаваў на малочнай фабрыцы ў Каўнасе галоўным інжынерам-канструктарам, галоўным механікам і галоўным інжынерам. У 1977—1981 гадах быў намеснікам міністра мяса-малочнай прамысловасці Літоўскай ССР. З 1983 года працаваў намеснікам начальніка аддзела АПК у ЦК кампартыі Літоўскай ССР. У 1989—1990 гадах быў намеснікам міністра сельскай гаспадаркі. З 1991 года кіраваў літоўска-нарвежскай кампаніяй.

З сакавіка 1993 года па люты 1996 года ўзначальваў урад Літвы. Адначасова быў старшынёй Літоўскай дэмакратычнай рабочай партыі. Потым адышоў ад палітычнай і партыйнай дзейнасці, перайшоўшы працаваць у бізнес, некалькі гадоў працаваў у Расіі.

Памёр 6 снежня 2022 года ў в. Пялякас Ігналінскага раёна Уцянскага павета Літвы.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Літвы
Лаўрынас Міндаўгас Станкявічус

**Лаўрынас Міндаўгас Станкявічус** (; , Аўкштадварыс — , Вільнюс) — літоўскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, прэм’ер-міністр Літвы ў 1996 годзе.

У 1953 годзе скончыў школу ў Вільнюсе, затым да 1957 года вучыўся ў Ленінградскім інстытуце эканомікі і фінансаў. Працаваў у Міністэрстве фінансаў Літоўскай ССР, пазней узначальваў адзін з аддзелаў ва ўрадавай адміністрацыі. У 1969 годзе прадстаўляў урад Літоўскай ССР у Савеце Міністраў СССР. З 1977 года — намеснік старшыні камітэта працы Літоўскай ССР, з 1988 года — першы намеснік міністра ў Міністэрстве працы і сацыяльнай абароны Літоўскай ССР.

Шмат гадоў быў сябрам камуністычнай партыі, у 1990 годзе ўступіў у посткамуністычную Літоўскую дэмакратычную рабочую партыю. Пасля абвяшчэння незалежнасці Літвы ён працягваў займаць пасаду намесніка міністра ў міністэрстве. З кастрычніка 1993 года — міністр сацыяльнай абароны, з ліпеня 1994 года — міністр па рэформе дзяржаўнага кіравання.

З лютага па лістапад 1996 года узначальваў урад Літвы, сфарміраваны былымі камуністамі. У 1996 годзе на выбарах атрымаў месца ў Сейме. Нягледзячы на тое, што яго партыя заставалася ў апазіцыі, у 1998 годзе ён прыняў прапанову стаць міністрам аховы здароўя ва ўрадзе Гядзімінаса Вагноруса, які належаў да Саюза Айчыны. Затым сышоў з парламента і займаў пасаду міністра да 1999 года. Затым ён адмовіўся ад палітычнай дзейнасці.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Літвы
Прэм’ер-міністр Ізраіля

**Прэм’ер-міністр Ізраіля** () — дзяржаўная пасада, якая існуе з моманту  ў 1948 годзе па цяперашні час.

Прэм’ер-міністр Ізраіля — кіраўнік урада. У адпаведнасці з , Прэзідэнт Ізраіля, на працягу сямі дзён пасля заканчэння выбараў у Кнэсет, пасля кансультацый з лідарамі , якія атрымалі прадстаўніцтва, даручае фармаванне ўрада аднаму з чальцоў Кнэсета, як правіла лідару фракцыі, якая атрымала большасць месцаў у парламенце. Кандыдат фарміруе ўрадавую кааліцыю ў Кнэсеце, прадстаўляе свой варыянт складу кабінета, і, у выпадку атрымання вотуму даверу, становіцца кіраўніком урада. У перыяд 1996—2001 гадоў прэм’ер-міністр абіраўся грамадзянамі напрамую, выбары кіраўніка ўрада праходзілі паралельна з парламенцкімі.

## Спасылкі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Ізраіля
Узняцце чарнільнага сцяга ў Ум Рашраш

**«Узняцце чарнільнага сцяга ў Ум Рашраш»** ― фатаграфія, зробленая 10 сакавіка 1949 года ізраільскім салдатам , які да службы ў войску быў архітэктарам і фатографам. На ёй адлюстроўваецца , які лунае ў Ум-Рашраш (цяпер Эйлат) каля заліва Акаба на паўночным ускрайку Чырвонага мора. Сцяг узнімае камандзір 8-га батальёну брыгады «» . З’яўляецца адным з сімвалаў перамогі Арміі абароны Ізраіля ў Эйлаце падчас араба-ізраільскай вайны 1947—1949 гадоў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фатаграфіі 1949 года
Катэгорыя:Чорна-белыя фатаграфіі
Аляксандрас Абішала

**Аляксандрас Абішала** (; ) — літоўскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, Прэм’ер-міністр Літвы ў 1992 годзе.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 28 снежня 1955 года ў Інце (РСФСР).

У 1978 годзе скончыў Віленскі ўніверсітэт па спецыяльнасці «Фізіка». Пасля два гады служыў у Савецкай Арміі. У пачатку 1980-х гадоў працаваў інжынерам у Каўнаскім політэхнічным інстытуце, а з 1981 года — галоўным інжынерам Навукова-даследчага інстытута радыёвымярэнняў.

У 1988 годзе ўключыўся ў дзейнасць руху Саюдзіс. У лютым 1990 года стаў дэпутатам Вярхоўнага Савета Літоўскай ССР, быў адным з падпісантаў Акта аб аднаўленні Літоўскай дзяржавы ад 11 сакавіка 1990 года. У 1991 годзе заняў пасаду міністра без партфеля. З 21 ліпеня па 2 снежня 1992 года — Прэм'ер-міністр Літвы. У тым жа годзе ён адмовіўся ад палітычнай дзейнасці. У 1993 годзе пачаў кіраваць прыватнай кансалтынгавай кампаніяй.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Літвы
Усеагульная канфедэрацыя працы (Францыя)

**Усеагульная канфедэрацыя працы** (: **УКТ**, ) — найбуйнейшае французскае прафсаюзнае аб’яднанне, створанае ў 1895 годзе. Гістарычна было звязана з Французскай камуністычнай партыяй, была ў Сусветнай арганізацыі прафсаюзаў.

## Гісторыя 
УКП была створана на ўстаноўчым з’ездзе ў Ліможы, які праходзілі з 23 па 28 верасня 1895 года.

Напярэдадні Першай сусветнай вайны УКП актыўна змагалася супраць мілітарызму і каланіяльных войн французскага імперыялізму, аднак з пачаткам вайны ўстала на бок французскага ўрада. Гэта выклікала раскол у шэрагах арганізацыі, і антываенна настроеныя сябры арганізацыі ў 1922 годзе пакінулі шэрагі УКП і стварылі *Унітарную ўсеагульную канфедэрацыю працы*. Аднак ужо ў 1936 годзе дзве арганізацыі аб’ядналіся і ўвайшлі ў склад Народнага фронту. З пачаткам Другой сусветнай вайны і пасля паражэння Францыі ў 1940 годзе УКП была забаронена ўрадам Вішы і аднавіла дзейнасць у 1944 годзе.

УКП на працягу многіх гадоў уваходзіць у лік найбольш уплывовых прафаб’яднанняў Францыі, з’яўлялася адным з заснавальнікаў і членам Сусветнай арганізацыі прафсаюзаў. У 1999 годзе УКП увайшла ў Еўрапейскую канфедэрацыю прафсаюзаў.

## Літаратура 
* Dreyfus M. Histoire de la CGT. Brux., 2005
* Mouriaux R. Le syndicalisme en France depuis 1945. P., 2004

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт УКТ
* 

Катэгорыя:Прафсаюзы Францыі
Замак у Новым Ясінцы

**Замак у Новым Ясінцы** () — рэшткі рыцарскага замка XIII стагоддзя, размешчаны ў в. Новы Ясінец Куяўска-Паморскага ваяводства Польшчы.

## Гісторыя 
Замак быў пабудаваны на месцы ранейшага прыгранічнага гарадзішча, на гандлёвым шляху, які вёў з феадальнай Польшчы ў Памор’е і Памезанію, размешчанага на паўвостраве. Цвярдыня была рэзідэнцыяй кашталяна Сяроцкага, які ўпершыню згадваецца ў 1264 годзе ў дакуменце паморскага князя Месцвіна II.

У 1773 годзе замак быў прыстасаваны пад евангельскую царкву і прыцярпеў значную перабудову, унутраныя перагародкі былі знесены, верхнія паверхі зняты і будынак накрыты двухсхільным дахам з франтонамі.

У 2003 годзе будынак замка набыў варшаўскі архітэктар Артур Міернік.

## Галерэя 

Замак у Новым Ясінцы (2022-06-19) 2.jpg|Замак у 2022 годзе
Замак у Новым Ясінцы (2022-06-19) 3.jpg|Замак у 2022 годзе
Замак у Новым Ясінцы (2022-06-19).jpg|Замак у 2022 годзе
Nowy-jasiniec2.jpg|Замак у 2007 годзе

## Спасылкі 
Катэгорыя:Новы Ясінец
Катэгорыя:Замкі Куяўска-Паморскага ваяводства
Катэгорыя:Збудаванні Польшчы ў гатычным стылі
Ірэна Дзягутэне

**Ірэна Дзягутэне** (; нар.  года ў Шаўляі) — літоўскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, выконваючая абавязкі прэм’ер-міністра Літвы ў 1999 годзе, старшыня Сейму Литвы ў 2009-2012 гадах.

У 1974 годзе скончыла медыцынскі факультэт Вільнюскага ўніверсітэта. У 1974–1976 гадах працавала лекарам на фабрыцы ў Алітусе. З 1976 годзе працавала ў бальніцы ў Вільнюсе на пасадах анестэзіёлага, загадчыцы гастраэнтэралагічнага аддзялення, намесніка галоўнага ўрача і галоўнага ўрача. У 1994–1996 гадах была сакратаром Міністэрства аховы здароўя.

У 1994 годзе ўступіла ў Саюз Айчыны, заняла пасаду намесніка старшыні партыі. У 1996, 2000 і 2004 гадах абіралася ў Сейм. Яна знаходзілася ў фракцыі Саюза Айчыны, а з 2005 года была яе старшынёй.

10 снежня 1996 года яна была прызначана міністрам працы і сацыяльнай абароны ва ўрадзе Гядзімінаса Вагноруса. Займала гэтую пасаду да 9 лістапада 2000 года. З 4 па 18 мая (пасля адстаўкі Гядзімінаса Вагноруса), а затым і з 27 кастрычніка па 3 лістапада 1999 года (пасля адстаўкі Раландаса Паксаса) была выконваючай абавязкі прэм'ер-міністра.

На парламенцкіх выбарах 2008 года яна была абраная ў чацвёрты раз па аднамандатнай акрузе. 20 лістапада 2008 года стала першым намеснікам старшыні Сейму. У выніку адхіленьня ад пасады старшыні Сейму Арунаса Валінскаса 15 верасня 2009 года яна прыняла на сябе выкананьне ягоных абавязкаў. Праз два дні яна была абраная старшынёй парламента як першая жанчына на гэтай пасадзе ў гісторыі Літвы. На парламенцкіх выбарах у 2012 годзе была пераабраная ў парламент па аднамандатнай акрузе. У новай кадэнцыі яна была абраная намесніцай старшыні Сейма. У 2016 годзе яна захавала свой дэпутацкі мандат яшчэ на адзін тэрмін. Яна засталася на пасадзе намесніка старшыні Сейма.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Літвы
Мацеюс Шумаўскас

**Мацеюс Шумаўскас** (; нар. ) — літоўскі савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч, кіраўнік урада Літоўскай ССР у 1956—1967 гадах.

У камуністычную дзейнасць уключыўся ў 1924 годзе, уступіўшы ў забароненую ў Літве камуністычную партыю, неўзабаве быў павышаны да першага сакратара камуністычных прафсаюзаў Літвы, у 1925—1926 таксама быў членам Цэнтральнага камітэта камсамола Літвы, з 1930 года сакратаром Цэнтральнага камітэта камсамола Літвы. У 1928—1929 гадах — сакратар падпольнага павятовага камітэта камуністычнай партыі Літвы ў Панявежысе, да 1931 — сакратар Цэнтральнага камітэта камуністычнай партыі Літвы, па палітычных матывах сядзеў у турме ў час прэзідэнцтва Антанаса Смятоны (1931—1937 і зноў з чэрвеня 1939 года па чэрвень 1940 года). У ліпені 1940 года абраны дэлегатам на прасавецкі Народны сход ад Каўнаскай акругі. У 1942 годзе служыў у Чырвонай Арміі, у 1943—1944 гадах камандаваў аператыўнай групай Літоўскага штаба партызанскага руху і Цэнтральнага камітэта камуністычнай партыі (бальшавікоў) Літвы ў званні палкоўніка, са студзеня па ліпень 1944 года быў сакратаром Паўночнага падпольнага акруговага камітэта камуністычнай партыі (бальшавікоў) Літвы, а з ліпеня па кастрычнік 1944 года старшынёй выканкама гарадскога савета Вільнюса.

З кастрычніка 1944 года па ліпень 1950 года узначальваў Дзяржпланавую камісію Цэнтральнага камітэта камуністычнай партыі (бальшавікоў) Літвы, з 19 лютага 1949 года па 22 верасня 1952 года — член Прэзідыюма Цэнтральнага камітэта камуністычнай партыі (бальшавікоў) Літвы, і адначасова з чэрвеня 1950 года па чэрвень 1953 года першы сакратар абласнога камітэта кампартыі ў Шаўляі. Пасля смерці Сталіна, у чэрвені 1953 года, прызначаны першым намеснікам старшыні Савета Міністраў Літоўскай ССР (да лютага 1954 года), а ў лютым 1954 года — другім сакратаром Камуністычнай партыі Літвы (да 24 студзеня 1956 года). 16 студзеня 1956 года ён быў абраны Вярхоўным Саветам Літоўскай ССР кіраўніком урада рэспублікі, якім быў да 14 красавіка 1967 года. У той жа дзень ён заняў пасаду старшыні Прэзідыума Вярхоўнага Савета Літоўскай ССР. На гэтай пасадзе заставаўся да 24 снежня 1975 года. З 25 лютага 1956 года па 24 лютага 1976 года — кандыдат у члены ЦК КПСС. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР (1946—1979).

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Літвы
Бранісловас Лубіс

**Бранісловас Лубіс** (; , Плунге — , Друскінінкай) — літоўскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, прэм’ер-міністр Літвы ў 1992-1993 гадах.

У 1963 годзе скончыў Каўнаскі політэхнічны інстытут, у 1979 годзе атрымаў у гэтай ВНУ навуковую ступень кандыдата хімічных навук. У 1980-я гады быў выкладчыкам універсітэта. З 1963 года быў прафесійна звязаны з азотнай кампаніяй «Азотас» у Ёнава, быў галоўным інжынерам, а з 1985 года — генеральным дырэктарам. У 1990 годзе абраны ў Вярхоўны Савет Літоўскай ССР, пераўтвораны затым у Сейм Літоўскай Рэспублікі. 11 сакавіка таго ж года ён быў у ліку тых, хто падпісаў Акт аб аднаўленні Літоўскай дзяржавы. Працаваў у парламенце да 1992 года.

У 1992 годзе ён быў прызначаны віцэ-прэм'ерам ва ўрадзе Аляксандраса Абішалы. Затым са снежня 1992 года па сакавік 1993 года ён быў прэм'ер-міністрам. Пазней адышоў ад палітычнай дзейнасці. З 1993 года быў прэзідэнтам Літоўскай канфедэрацыі прамыслоўцаў, з 1994 года кіраваў камерцыйнай юрыдычнай кампаніяй.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Літвы
Юозас Манюшыс

**Юозас Манюшыс** (; , Малькаўка — , Вільнюс) — літоўскі савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч, кіраўнік урада Літоўскай ССР у 1967-1985 гадах.

Нарадзіўся на ўсходзе Беларусі. Вучыўся ў педагагічным тэхнікуме ў Мінску (1927—1931), пазней — у Ленінградскім аўтамабільна-дарожным інстытуце (1932-1938). У 1941-1944 гадах служыў у Чырвонай Арміі. Пасля пераезду ў Літву ў 1944 годзе быў прызначаны старшынёй планавай камісіі пры выканкаме гарадскога савета Вільнюса. Праз год уступіў у ВКП(б). У 1946—1947 гадах — намеснік старшыні выканкама Вільнюскага гарадскога савета, пазней — старшыня гаркама ВКП(б) у Каўнасе (1947-1950).

У 1950 годзе вылучаны на пасаду міністра будаўніцтва Літоўскай ССР. 14 красавіка 1967 года быў прызначаны кіраўніком урада, узначальваў яго да 16 студзеня 1981 года.

Быў партыйным актывістам КПСС. З 1954 па 1981 год бесперапынна засядаў у Палітбюро ЦК кампартыі Літвы. У 1955–1967 гадах — сакратар ЦК КПЛ. Узначальваў Бюро прамысловасці ЦК КПЛ (1962–1964). З 1971 па 1981 — кандыдат у члены ЦК КПСС.

У 1963 годзе атрымаў навуковую ступень кандыдата эканамічных навук, а праз сем гадоў — доктара эканамічных навук. Пасля сыходу з палітыкі ў 1981 годзе стаў дырэктарам Інстытута эканомікі Акадэміі навук Літоўскай ССР (да 1985 года), пасля чаго выйшаў на пенсію.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Літвы
Эўгеніюс Гянтвілас

**Эўгеніюс Гянтвілас** (; нар.  года) — літоўскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, мэр Клайпеды, выконваючы абавязкі прэм’ер-міністра Літвы ў 2001 годзе.

У 1983 годзе скончыў факультэт прыродазнаўства Вільнюскага ўніверсітэта. У 1993 годзе атрымаў ступень кандыдата навук. Пасля заканчэння вучобы быў навуковым супрацоўнікам Акадэміі навук Літвы, працаваў у інстытутах геаграфіі (1983—1987), а таксама матэматыкі і кібернетыкі (1987—1990). У 1993—1996 гадах чытаў лекцыі ў Клайпедскім універсітэце.

У 1988 годзе пачаў удзельнічаць у русе Саюдзіс. У 1988—1990 гадах быў дэпутатам гарадской рады ў Клайпедзе. У 1990 годзе абраны ў Вярхоўны Савет Літоўскай ССР, быў адным з падпісантаў Акту аб аднаўленні Літоўскай дзяржавы ад 11 сакавіка 1990 года.

У 1993—2003 гадах — член Ліберальнага саюза Літвы, у 1996—1999 і 2001—2003 гадах — яго старшыня. З 2003 года — першы намеснік старшыні Ліберальнага саюза і Цэнтра. У 2006 годзе стаў сябрам Ліберальнага руху Літоўскай Рэспублікі і заняў пасаду старшыні філіі партыі ў Клайпедзе.

У 1997—2004 гадах быў дэпутатам гарадской рады, а да 2001 года быў мэрам Клайпеды. З лютага па ліпень 2001 года ён быў міністрам эканомікі ва ўрадзе Раландаса Паксаса. З 20 чэрвеня па 3 ліпеня 2001 года выконваў абавязкі прэм'ер-міністра.

У 2004 годзе быў абраны дэпутатам Еўрапарламента і ўваходзіў у парламенцкую групу Альянсу лібералаў і дэмакратаў за Еўропу. У 2009 годзе ён не балатаваўся. Стаў генеральным дырэктарам Клайпедскага марскога порта. У 2011 годзе быў зноў выбраны дэпутатам гарадской рады. У 2012 і 2016 гадах пераабіраўся ў Сейм. У снежні 2017 года стаў старшынёй Ліберальнага руху Літоўскай Рэспублікі. Узначальваў партыю да верасня 2019 года. У 2020 годзе ён падоўжыў свой дэпутацкі мандат яшчэ на адзін тэрмін.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Літвы
Зігмантас Бальчыціс

**Зігмантас Бальчыціс** (; нар.  года) — літоўскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, выконваючы абавязкі прэм’ер-міністра Літвы ў 2006 годзе.

У 1976 годзе скончыў факультэт фінансаў Вільнюскага ўніверсітэта, атрымаўшы кваліфікацыю эканаміста-матэматыка. У 1976–1978 гадах працаваў інжынерам і галоўным інжынерам у Канструктарскім бюро пры Міністэрстве харчовай прамысловасці Літоўскай ССР. З 1978 па 1984 год — штатны супрацоўнік камсамолу. У 1984–1989 гадах быў намеснікам дырэктара Літоўскай філармоніі. У 1989–1991 гадах быў дырэктарам Вучэбнага цэнтра прафсаюзаў. З 1992 года — дырэктар Вільнюскага асфальтабетоннага завода, у 1994–1996 гадах — намеснік кіраўніка Вільнюскага раёна. У 1996—2000 гадах — намеснік генеральнага дырэктара літоўска-венгерскай кампаніі.

Быў членам камуністычнай партыі. Член Літоўскай дэмакратычнай рабочай партыі з 2000 года, член Літоўскай сацыял-дэмакратычнай партыі з 2001 года. Увайшоў у склад рады, а ў маі 2005 года — намеснік старшыні гэтай групоўкі. У 2000–2004 гадах быў дэпутатам Сейму, абраны кандыдатам ад Літоўскай дэмакратычнай рабочай партыі. Быў сябрам Сацыял-дэмакратычнай фракцыі. У 2004 годзе быў пераабраны ў Сейм як прадстаўнік Літоўскай сацыял-дэмакратычнай партыі.

12 ліпеня 2001 года прызначаны міністрам сувязі (займаў гэтую пасаду да 10 мая 2005 года). 13 мая 2005 года прызначаны міністрам фінансаў. Пасля адстаўкі Альгірдаса Бразаўскаса 1 чэрвеня 2006 года ён стаў выконваючым абавязкі прэм'ер-міністра. 15 чэрвеня прэзідэнт Валдас Адамкус прадставіў у Сейм ягоную кандыдатуру на пасаду кіраўніка ўрада, але той 20 чэрвеня не даў згоды на яго прызначэнне прэм'ер-міністрам. 12 ліпеня 2006 года вылучаны на пасаду міністра фінансаў ва ўрадзе Гядзімінаса Кіркіласа. 28 сакавіка 2007 года звольнены з пасады. Ён займаў пасаду міністра да 16 мая таго ж года. На парламенцкіх выбарах 2008 года зноў атрымаў дэпутацкі мандат, перамогшы ў першым туры па аднамандатнай акрузе. У 2009 годзе стаў дэпутатам Еўрапарламента. У 2012 годзе быў пераабраны ў літоўскі Сейм, але адмовіўся ад мандата.

У 2014 годзе быў кандыдатам ад сацыял-дэмакратаў на прэзідэнцкіх выбарах. У першым туры галасавання ён набраў каля 13,62% галасоў, прайшоўшы ў другі тур. У галасаванні 25 мая 2014 года прайграў Далі Грыбаўскайце (яго падтрымалі 40,14% выбаршчыкаў). У тым жа годзе ён паспяхова балатаваўся ў Еўрапарламент. Пазней уступіў у Літоўскую сацыял-дэмакратычную працоўную партыю. Ад яе імя ў 2020 годзе быў абраны ў Сейм па адной з аднамандатных акруг.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Літвы
Yarmak

**YARMAK** (сапраўднае імя **Аляксандр Валянцінавіч Ярмак** (; нар. , Барыспаль, Украіна) — украінскі хіп-хоп выканаўца і акцёр.

## Біяграфія 
### Дзяцінства і юнацтва 
Аляксандр Ярмак нарадзіўся ў Барыспалі 24 кастрычніка 1991. Пасля школы паступіў на факультэт лятальных апаратаў Нацыянальнага авіяцыйнага ўніверсітэта, дзе стаў гуляць у КВЗ за каманду «Зборная НАУ», разам з якой дайшоў да фіналу Вышэйшай украінскай лігі.

### Сольная кар’ера 
У 2011 годзе Ярмак выклаў свой першы кліп на песню «*Пидарасия*» у сацыяльнай сетцы «ВКонтакте» і на *Youtube*, які праз некалькі месяцаў набраў больш за мільён праглядаў і Іван Малкавіч у інтэрв’ю ў студыі Громадського.

У 2015 годзе прэзентаваў свой трэці сольны студыйны альбом «*Made in UA*». У красавіку 2017 года быў выпушчаны чацвёрты альбом «*Restart*», у які ўвайшло 16 песень, у тым ліку і першая сольная ўкраінскамоўная песня пад назвай «Твої сни» ў дуэце з Вольгай Чарнышовай.

11 снежня 2020 года Ярмак прадставіў свой пяты студыйны альбом «*Red Line*». У яго ўвайшло 10 песень пры ўдзеле НКНКТ, Фир, TOF і Tricky Nicki.

### «Стольны Град» 
15 лістапада 2013 года быў заснаваны гурт «Стольны Град», у склад якога таксама ўвайшлі Фир, Міхаіл Іншын (Міхалыч), Tof, Marty і Гига. У 2014 годзе гурт выпусціў свой дэбютны альбом «Горад свабоды». У 2015 годзе Ярмак разам з гуртом запісалі другі альбом «Пока районы не спят».

### Уварванне ва Украіну 
У лютым 2022 года пасля ўварвання Расіі ва Украіну ўступіў у шэрагі арміі Украіны.

### Асабістае жыццё 
У ліпені 2016 года ажаніўся з мадэллю Ганнай Шумяцкай, з якой да гэтага сустракаўся на працягу некалькіх гадоў.

15 чэрвеня 2019 ў Аляксандра і Ганны нарадзілася дачка.

## Ацэнка і аналіз 
### Рэцэнзіі 
Рэдактар музычнага сайта The Flow Андрэй Недашкоўскі адзначыў, што ў альбоме «Горад Свабоды» прыкметна адрозненне музыкі Ярмака ад іншых украінскіх рэп-зорак акцэнтам на працу з лакальнай аўдыторыяй, назваўшы яго «музыкай украінцаў і для ўкраінцаў». Другі альбом гурта, на думку Недашкоўскага, — «гэта тэхнічны рэпрэзент-рэп маладых людзей, якія стаміліся ад вайны ў сваёй краіне і рэпу, канцэнтруецца на (сама)разбурэнні», фінальная песня якога («Забери меня») уяўляе сабой баладу, а альбом «Restart», які выйшаў у 2017 годзе, адразу пасля рэлізу заняў першае месца ў iTunes незалежна ад жанру на Украіне.

У 2015 годзе прадстаўнікі сацсеткі ВКонтакте скампілявалі спіс самых папулярных артыстаў Украіны, у якім Ярмак апынуўся двойчы: на першым месцы сольна і на сёмым — у складзе гурта «Стольный Град».

## Дыскаграфія 
## Відэакліпы 
## Фільмаграфія 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Рэперы Украіны
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Украіны
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Данііл Архіпавіч Агарэнка

**Данііл Архіпавіч Агарэнка** (15 мая 1910, с.  Наўгародкаўскага раёна Кіраваградскай вобласці, УССР — 10 красавіка 1948, г. Гомель, БССР) — супрацоўнік савецкіх органаў унутраных спраў, загінуў падчас выканання службовых абавязкаў.

## З біяграфіі 
З 1932 па 1935 год у шэрагах Чырвонай Арміі. Служыў малодшым камандзірам (памочнік камандзіра ўзвода) 72-га, потым 70-га стралковага палка 24-й Самара-Ульянаўскай Ленінградскай дывізіі, у 1933 г. пераведзены ў воінскую часць на Далёкі Усход.

У органах унутраных спраў з 1935 г. — міліцыянер дывізіёна ведамаснай міліцыі Гомеля. Тады ж прызначаны участковым упаўнаважаным 2-га гарадскога аддзялення міліцыі Гомеля. У 1937 г. прызначаны на пасаду оперупаўнаважанага аддзела крымінальнага вышуку УНКУС Гомельскай вобласці.

Актыўны ўдзельнік баёў па абароне Гомеля ад нацыскіх захопнікаў улетку 1941 г. З 1941 па 1943 год — оперупаўнаважаны Бальша-Глушыцкага раённага аддзялення УНКУС Куйбашаўскай вобласці. Непрацяглы час у 1943 г. працаваў оперупаўнаважаным 14-га аддзялення міліцыі Масквы. З вызваленнем Гомеля ў лістападзе 1943 г. пераведзены оперупаўнаважаным аддзела крымінальнага вышуку упраўлення міліцыі УНКУС Гомельскай вобласці. З 1 ліпеня 1947 г. — начальнік 4-га гарадскога аддзялення  міліцыі Гомеля. Супольна з іншымі супрацоўнікамі міліцыі Гомельскай вобласці ўдзельнічаў у выкрыцці буйной групы спекулянтаў, якія дзейнічалі Мазыры, Гомелі і Астрахані. Загінуў 10 красавіка 1948 г. падчас затрымання ўзброенага злачынцы. 

Пахаваны ў Гомелі на могілках у Прудку.

## Абставіны гібелі 
З 1945 г. у розных раёнах Гомельскай вобласці, знаходзячыся на нелегальным становішчы, хаваўся нехта Безуеўскі — старшы следчы і начальнік крымінальнага аддзела Гомельскай раённай паліцыі ў перыяд нямецкай акупацыі. Займаўся рабаўніцтвам. Увесну 1948 г. Д. А. Агарэнка атрымаў звесткі, што азначаная асоба перабывае ў Гомелі на тэрыторыі 4-га аддзялення міліцыі. На месца меркаванага знаходжання злачынцы начальнік аддзялення выехаў разам з групай супрацоўнікаў. Падчас агляду кватэры міліцыяй, Безуеўскі, які затаіўся пад ложкам, стрэлам з абрэза вінтоўкі забіў Д. А. Агарэнку. Адстрэльваючыся, злачынец здолеў уцячы, але праз тры дні быў затрыманы ў Уваравіцкім раёне.

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалямі «За баявыя заслугі», «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне», «За доблесную працу». Указам Прэзідыума ВС БССР у 1945 г. ўзнагароджаны Граматай Вярхоўнага Савета БССР.

## Ушанаванне памяці 
У 1968 г. іменем Д. А. Агарэнкі названа адна з вуліц Чыгуначнага раёна Гомеля. На будынку Чыгуначнага РАУС Гомеля ўсталявана мемарыяльная шыльда.

Катэгорыя:Міліцыянеры
Ѳ (паравоз)

**Паравоз Ѳ** (Фіта) — грузавы паравоз тыпу 0-3-0+0-3-0 (сістэма Малета), які вырабляўся серыйна ў перыяд з 1899 па 1924 г. на трох расійскіх паравозабудаўнічых заводах.

## Гісторыя стварэння 
### Перадумовы да з’яўлення паравоза 
У 1893 годзе быў адкрыты рух цягнікоў на аднапутнай лініі Разань — Рузаеўка — Свіяжск таварыства Маскоўска-Казанскай чыгункі. Ужо да 1897 года рух на лініі ўзрос настолькі, што паравозы тыпаў 0-3-0 і 0-4-0, якія эксплуатаваліся на ёй, не спраўляліся з грузазваротам. Патрабавалася або рабіць другі шлях, або выкарыстоўваць цяжэйшыя рэйкі і пераходзіць да паравозаў з больш высокімі нагрузкамі ад колавых пар на рэйкі.

Аднак інжынерам службы цягі чыгункі Я. Я. Нольтэйнам быў прапанаваны іншы варыянт: не змяняючы восевую нагрузку, павялічыць счэпную вагу за кошт павелічэння ліку рухальных колавых пар. Для лепшага ўпісвання паравоза ў крывыя была прапанавана схема Малета, якая да таго часу добра зарэкамендавала сябе на чыгунках Швейцарыі.

### Праектаванне і выраб паравоза 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Паравозы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Паравозы СССР
Катэгорыя:Паравозы сістэмы Малета
Катэгорыя:Паравозы тыпу 0-3-0+0-3-0
Катэгорыя:Паравозы Бранскага завода
Катэгорыя:Паравозы Пуцілаўскага завода
Катэгорыя:Паравозы Каломенскага завода
Пітэр Ланіён

**Пітэр Ланіён** (;  — ) — карнуолскі мастак. Аўтар пейзажаў, якія моцна схіляюцца да абстракцыі. Ланіён быў адным з самых яскравых мастакоў, якія з’явіліся ў пасляваеннай Брытаніі. Спалучаючы абстрактныя каштоўнасці з радыкальнымі ўяўленнямі пра пейзаж і постаць, Ланіён прайшоў шлях ад канструктывізму праз абстрактны экспрэсіянізм да стылю, блізкага да поп-арту. Таксама рабіў канструкцыі, кераміку і калажы.

Ланіён займаўся планёрствам, шырока выкарыстоўваў атрыманы досвед у сваіх карцінах. Памёр у Тонтане, Сомерсет, ад траўмаў, атрыманых у выніку аварыі на планеры, і пахаваны ў царкве Святога Юні, Лелант.
Спіс прэм’ер-міністраў Літвы

## Першая Літоўская Рэспубліка (1918—1940) 
* Аўгусцінас Вальдзямарас (1918)
* Мікалас Сляжавічус (1918—1919)
* Пранас Давідайціс (1919)
* Мікалас Сляжавічус (1919)
* Эрнястас Галванаўскас (1919—1920)
* Казіс Грынюс (1920—1922)
* Эрнястас Галванаўскас (1922—1924)
* Антанас Туменас (1924—1925)
* Вітаўтас Пятруліс (1925)
* Ляонас Бістрас (1925—1926)
* Мікалас Сляжавічус (1926)
* Аўгусцінас Вальдзямарас (1926—1929)
* Юозас Тубяліс (1929—1938)
* Владас Міранас (1938—1939)
* Ёнас Чарнюс (1939)
* Антанас Мяркіс (1939—1940)
* Юстас Паляцкіс (1940)
* Вінцас Крэве-Міцкявічус (в.а., 1940)

## Літоўская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка (1940—1990) 
* Мячысловас Гядвілас (1940—1956)
* Мацеюс Шумаўскас (1956—1967)
* Юозас Манюшыс (1967—1981)
* Рынгаўдас Сонгайла (1981—1985)
* Вітаўтас Сакалаўскас (1985—1990)

## Другая Літоўская Рэспубліка (з 1990) 
* Казіміра Прунскене (1990—1991)
* Альбяртас Шыменас (1991)
* Гядзімінас Вагнорус (1991—1992)
* Аляксандрас Абішала (1992)
* Бранісловас Лубіс (1992—1993)
* Адольфас Шляжавічус (1993—1996)
* Лаўрынас Міндаўгас Станкявічус (1996)
* Гядзімінас Вагнорус (1996—1999)
* Ірэна Дзягутэне (в.а., 1999)
* Раландас Паксас (1999)
* Ірэна Дзягутэне (в.а., 1999)
* Андрус Кубілюс (1999—2000)
* Раландас Паксас (2000—2001)
* Эўгеніюс Гянтвілас (в.а., 2001)
* Альгірдас Бразаўскас (2001—2006)
* Зігмантас Бальчыціс (в.а., 2006)
* Гядзімінас Кіркілас (2006—2008)
* Андрус Кубілюс (2008—2012)
* Альгірдас Буткявічус (2012—2016)
* Саўлюс Сквярняліс (2016—2020)
* Інгрыда Шыманіце (2020—2024)
* Гінтаўтас Палуцкас (2024—2025)
* Інга Ругінене (з 2025)

Літва
Прэм’ер-міністры
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Літвы
Андрэ Ланской

**Андрэ Ланской** (фр. Andre Lanskoy; ,  — , ) — рускі жывапісец, графік.

## Біяграфія 
Праўнук Сяргея Сцяпанавіча Ланскога. Нарадзіўся ў Маскве ў сям’і графа Міхаіла Міхайлавіча Ланскога (1863—1924) і яго другой жонкі Варвары Васілеўны (Парусінавай; 1877—1969). Выпускнік пецярбургскага Пажаскага корпуса. Уступіўшы пасля рэвалюцыі 1917 года добраахвотнікам у Белую армію, Ланской у 1920 годзе разам з ёй пакінуў Расію. Праз Канстанцінопаль Андрэй Ланской прыехаў у Парыж, дзе з 1921 года ён пасяліўся ў квартале Манпарнас. У Парыжы Ланской наведваў Акадэмію дэ ла Гранд Шам’ер і займаўся ў майстэрні Сяргея Судзейкіна.

Удзельнічаў у другой і трэцяй выставах *documenta*ў Каселі (1959, 1964).

Андрэй Ланской памёр у сваёй майстэрні ў Парыжы 24 жніўня 1976 года. Пахаваны на могілках Сент-Жэнеўеў-дэ-Буа.
Авіябаза Туле

**Авіябаза Ту́ле** (**Пітуфік**; Thule Air Base, Pituffik Airport; IATA: THU, ICAO: BGTL) —  на поўначы Грэнландыі, знаходзіцца на тэрыторыі камуны Касуітсуп, але не ўваходзіць у яе склад, а з’яўляецца  Грэнландыі.

«Thule AB» з’яўляецца самай паўночнай авіябазай ЗША, знаходзячыся за  на поўнач ад Палярнага круга і за  ад Паўночнага полюса. На тэрыторыі базы раней знаходзіліся эскімоскія пасёлкі  (Uummannaq;  Туле, , Дандас) і , насельніцтва якіх было перамешчана ў горад Каанаак да 1953 года ў сувязі з пабудовай базы. Пастаяннае насельніцтва пасёлка Пітуфік пры авіябазе ў студзені 2009 года склала 166 чалавек.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Грэнландыі
Катэгорыя:Ваенныя базы ЗША
Катэгорыя:Аэрадромы
Рынгаўдас Сонгайла

**Рынгаўдас Сонгайла** (; , Клайпеда — , Тракай) — літоўскі савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч, кіраўнік урада Літоўскай ССР у 1981-1985 гадах.

У 1955 годзе скончыў Літоўскую ветэрынарную акадэмію, дзе потым працаваў. З 1956 года — арганізатар Ковенскай інспекцыйнай групы ЦК КП(б) Літвы, з 1957 года ўзначальваў упраўленне сельскай гаспадаркі ў Апараце Савета Міністраў Літоўскай ССР. У 1960–1961 гадах быў намеснікам міністра сельскай гаспадаркі, а ў 1961–1962 гадах намеснікам старшыні Савета Міністраў Літоўскай ССР. У 1962 годзе прызначаны міністрам сельскай гаспадаркі і закупак і першым намеснікам старшыні Савета Міністраў Літоўскай ССР.

У 1961 годзе стаў членам ЦК Кампартыі Літвы. У 1962—1981 гадах — сакратар ЦК КПЛ, да 1988 — член Палітбюро. З 16 студзеня 1981 года па 18 лістапада 1985 года — старшыня ўрада Літоўскай ССР. Адначасова быў членам ЦК КПСС. У лістападзе 1985 года на пасадзе кіраўніка ўрада яго змяніў Вітаўтас Сакалаўскас. 

1 снежня 1987 года замяніў на пасадзе першага сакратара ЦК КПЛ памерлага Пятраса Грышкявічуса. Як партыйны дзеяч быў цалкам лаяльны да савецкай улады. На пленуме ЦК КПЛ у кастрычніку 1988 года саступіў пасаду Альгірдасу Бразаўскасу.

У 1988 годзе адышоў ад грамадскай дзейнасці.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Літвы
Майк Ёгансэн

**Майк Ёгансэн** (; , Харкаў — 27 кастрычніка 1937, Кіеў) — украінскі паэт, празаік, авангардыст эпохі «Расстралянага адраджэння». Перакладчык, крытык, лексікограф, сцэнарыст, падарожны. Адзін з заснавальнікаў літаратурных суполак Гарт, Вольная акадэмія пралетарскай літаратуры — ВАПЛІТА, Тэхна-мастацкая група А, часопісаў «Універсальний журнал», «Літературний ярмарок».

Аўтар вершаў, апавяданняў, нарысаў «Падарожжа чалавека пад кепам (яўрэйскія калоніі)», раманаў «Прыгоды Мак-Лейстана, Гары Руперта і іншых», «Падарожжа вучонага доктара Леанарда і яго будучай каханкі прыгожай Альчэсты ў Слабажанскую Швайцарыю», тэорыі «Элементарныя законы вершавання», «Як будуецца апавяданне» і інш.

Быў звязаны з беларускім літаратурным жыццём. Браў удзел у 1 з’ездзе Маладняка, які адбыўся 25—29 лістапада 1925 г. у Менску. Ягоную рэцэнзію на кніжкі вершаў Уладзіміра Дубоўкі змясціў у беларускім перакладзе часопіс «Узвышша» (№ 5 1927).

Рэпрэсаваны, расстраляны.

У беларускай мове прыжыццёвае напісанне яго прозвішча: *Іогансэн*. Пазней яго перадавалі розна: з націскам на 1 склад (*Ёгансэн, Ёгансен*) ці на іншы (*Ягансен, Іагансен*).

## Літаратура 
* *Йогансен, Майк*. Вибрані твори / Упоряд. Ростислав Мельників. — Вид. 2-ге, доп. — К. : Смолоскип, 2009. — 768 с. — ISBN 978-966-8499-94-4.
* Бюлетэнь 1-га Ўсебеларускага зьезду «Маладняка». 1926

Катэгорыя:Пісьменнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Паэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Пісьменнікі Украіны
Катэгорыя:Паэты Украіны
Катэгорыя:Украінамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Украінамоўныя паэты
Катэгорыя:Перакладчыкі Украіны
Катэгорыя:Лексікографы
Катэгорыя:Аўтары дэтэктыўнай прозы
Катэгорыя:Сцэнарысты Украіны
Катэгорыя:Расстралянае адраджэнне
Катэгорыя:Расстраляныя ў СССР
Пітэр ван Лар

**Пітэр ван Лар** (нідэрл. Pieter van Laer, Pieter Bodding van Laer, 1599, ахрышчаны 15 снежня,  — 1642, там жа) — нідэрландскі жывапісец пачатку XVII стагоддзя. Сузаснавальнік таварыства галандскіх і фламандскіх майстроў у Рыме «Пералётныя птушкі». Быў таксама найбольш вядомым майстрам групы рымскіх мастакоў пад назвай «бамбачанці», якія працавалі ў жанры выявы народных сцэнак, якія адбываліся на рымскіх вуліцах. Сам мастак атрымаў у Італіі мянушку Бамбача (іт. bamboccio, карапуз).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Харлеме, быў другім дзіцем Якаба Класа. Яго бацькі кіравалі прыватнай школай у Харлеме. Яго старэйшым братам быў Рудольф ван Лар, які таксама стаў мастаком. Яго малодшы брат Нікалас Бодзінг стаў вядомым і выбітным школьным настаўнікам і міністрам. Прозвішча ван Лар узяў сабе нашмат пазней. Гэта прозвішча, верагодна, было ўзята ад хроснага бацькі ягонага брата.

Вучыўся ў Эсаяса ван дэ Велдэ. У 1625 годзе прыехаў у Рым, пасяліўся ў парафіі царквы св. Марыі дэль Попала. Стаў членам таварыства «Пералётныя птушкі». Меў паслядоўнікаў — Лінгельбаха і двух італьянскіх майстроў — Мікеланджэла Чаркуоцы і Вівіяна Кадацы. Быў знаёмы з такімі вядомымі жывапісцамі, як Ян Бот, а таксама двума французскімі майстрамі — Клодам Ларэнам і Нікала Пусэнам. Аказаў істотны ўплыў на Міхаэля Свертса. Адным з першых пачынае практыкаваць жывапісныя заняткі на пленэры. Ван Лар за ўвесь час свайго жыцця ў Рыме не раз падвяргаўся нападкам з боку Акадэміі св. Лукі за неакадэмічнасць свайго мастацтва, аднак яго «бамбачады» былі прызнаныя не толькі ў Італіі і Галандыі, але і амаль паўсюдна ў Еўропе. Іх пачалі збіраць італьянскія і фламандскія калекцыянеры.
Паўночна-Усходні Грэнландскі нацыянальны парк

**Паўночна-Усходні Грэнландскі нацыянальны парк** — адзіны нацыянальны парк у Грэнландыі. Таксама гэта самы паўночны і самы буйны нацыянальны парк у свеце. Яго плошча —  — перавышае плошчу 163 краін (у асобнасці) і параўнальная з плошчамі Танзаніі і Егіпта. Ён займае тэрыторыю на поўначы Усходняй Грэнландыі, усходзе Паўночнай Грэнландыі і частку тэрыторыі Заходняй Грэнландыі, уключаючы ў сябе паўночнае і паўночна-ўсходняе ўзбярэжжа Грэнландыі з унутранымі землямі. На крайнім паўночным захадзе каля межаў з камунай Касуітсуп у праліве Нэрса каля некалькіх кіламетраў узбярэжжа рэгіёну праходзіць заканчэнне межаў з Канадай. Парк быў утвораны 22 мая 1974 года, і сваю цяперашнюю форму набыў у 1988 годзе. У 1977 годзе ён атрымаў статут міжнароднага . Ён не ўключаны ў тэрыторыю якога-небудзь муніцыпалітэта і знаходзіцца пад кіраваннем грэнландскага дэпартамента прыроды і навакольнага асяроддзя.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Катэгорыя МСАП II
Катэгорыя:Геаграфія Грэнландыі
Катэгорыя:Біясферныя запаведнікі
Катэгорыя:Нацыянальныя паркі Паўночнай Амерыкі
Шарль Лапік

**Шарль Лапік** (Charles Lapicque; , Тэзэ — ) — французскі мастак і гравёр з Парыжскай новай школы.

Яго творы з’яўляліся важнымі для развіцця нефігуратыўнага жывапісу, у 1950-я — для поп-арту, апавядальнай фігурацыі, вольных фігурацыйных плыняў.

Ён разам з жонкай прызнаны Праведнікам народаў свету за ўтойванне яўрэяў падчас Другой сусветнай вайны.
Быкава (Валгаградская вобласць)

**Быкава** () — рабочы пасёлак, адміністрацыйны цэнтр Быкаўскага раёна Валгаградскай вобласці і Быкаўскага гарадскога паселішча ў складзе раёна. Размешчаны за 160 км ад Валгаграда на левым беразе Валгаградскага вадасховішча, за 46 км на поўдзень ад чыгуначнай станцыі ў горадзе Камышын.
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Яўген Іванавіч Ташкоў, савецкі кінарэжысёр

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Валгаградскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1784 годзе
Свіяжск

**Свія́жск** (; ) — сяло (гістарычны горад) у Зеленадольскім раёне Татарстана, на востраве пры ўпадзенні Свіягі ў Волгу.

Насельніцтва — 243 чалавекі (2017). 9 ліпеня 2017 года рашэннем камітэта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА архітэктурны ансамбль Свіяжскага Успенскага манастыра ўключаны ў Спіс сусветнай спадчыны.

Катэгорыя:Населеныя пункты Татарстана
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1551 годзе
Нікаля дэ Ларжыльер

**Нікаля дэ Ларжыльер** (фр.: Nicolas de Largillière; 10 [20] кастрычніка 1656, або 10 кастрычніка 1656,  — , ) — французскі жывапісец, адзін з найболей значных партрэтыстаў мяжы XVII і XVIII стагоддзяў.

## Біяграфія 
Бацька Нікаля дэ Ларжыльера, гандляр, узяў трохгадовага сына ў Антверпен; пазней Нікаля каля двух гадоў пражыў у Лондане. Бацька жадаў, каб хлопчык пайшоў па гандлёвай частцы, але той выявіў схільнасць да малявання і па вяртанні ў Антвэрпэн з 1668 года пачаў вучобу ў майстэрні Антоні Губо. У 1672 годзе прыняты ў антверпенскую гільдыю св. Лукі. У васемнаццацігадовым узросце зноў адправіўся ў Англію, звёў знаёмства з Пітэрам Лелі, пад кіраўніцтвам якога ў 1675—1679 гадах ажыццяўляў (разам з Антоніа Верыа) рэстаўрацыю карцін у Віндзарскім замку і ствараў уласныя творы гістарычнага зместу, а таксама пісаў нацюрморты; выпрабаваў уплыў Рубенса і ван Дэйка.