1870-я

[thumb|250px|[Англа-зулуская вайна (1879). Бітва ў Роркс-Дрыфт]]
 (1878)]]
## Падзеі 
* Франка-пруская вайна (1870—1871) прывяла да пераўтварэння Паўночнагерманскага саюза ў Германскую Імперыю. Да яе былі далучаны Эльзас і Латарынгія, а таксама атрымана кантрыбуцыя ў пяць мільярдаў франкаў. Другая французская імперыя ператворана ў Трэцюю французскую рэспубліку.
* Аб’яднанне Італіі завершана (1820—1871; Рысарджымента).
* Другі этап прамысловай рэвалюцыі (1871—1914; ). "Доўгая дэпрэсія" ў Заходняй Еўропе і Паўночнай Амерыцы (1871—1914; ). Пачатак "Залатога стагоддзя" ў ЗША (1876–1914). Першая нацыянальная забастоўка (1877; ).
* Голад у Персіі (1871—1872), колькасць ахвяр ацэньваецца ў 2 млн.
* Створаны «Саюз трох імператараў» (1873) паміж Расіяй, Германіяй і Аўстра-Венгрыяй. У Германіі барацьба супраць каталіцкай Партыі Цэнтра (1871—1878).
* Скончылася серыя грамадзянскіх войн у Іспаніі (1833—1874; Карлісты), пачаўся перыяд канстытуцыйнай манархіі.
* Голад у Індыі ўступае ў пікаваю фазу (1875—1900), колькасць ахвяр ацэньваецца ў 26 млн. Голад у Кітаі (1876–1879) панёс каля 13 млн жыццяў. Расфармавана Брытанская Ост-Індская кампанія (1600—1874; кіраванне Індыяй ажыццяўляе англійскі ўрад 1858—1947). Вялікабрытанія набыла вялікі пакет акцый Суэцкага канала ў Егіпта (1875, «угода стагоддзя»).
* Японія прымушае Карэю да складання Канвахскага мірнага дагавора (1876).
* Руска-турэцкая вайна (1877—1878) пачалася пасля жорсткага прыгнечання Асманскай імперыяй "Красавіцкага паўстання" ў Балгарыі (1876). Берлінскі трактат (1878).
* Уральская Горназаводская чыгунка (1879).
* Англа-зулуская вайна (1879). Другая ціхаакіянская вайна Чылі (пры падтрымцы Англіі) супраць Перу і Балівіі за радовішчы салетры (1879—1883).

[right|200px|thumb|«Гракі прыляцелі» (1871; [Аляксей Кандрацьевіч Саўрасаў|Саўрасаў)]]
[right|250px|thumb|Кантора па гандлі бавоўнай у Новым Арлеане (1873; [Эдгар Дэга|Дэга)]]

## Вядомыя людзі 
### Дзяржаўныя дзеячы 
* Бісмарк (1815—1898), канцлер .
* Цьер (1797—1877), прэзідэнт .
* Скобелеў (1843—1882), палкаводзец .
* Дызраэлі (1804—1881), прэм’ер-міністр .
* Аляксандр II (1818—1881), імператар .
* Грант, прэзідэнт (1869—1877) .
* Парфірыа Дыяс, прэзідэнт (1877—1880) .
* Генры Мортан Стэнлі (1841—1904), падарожнік, даследчык Афрыкі .
* Абдул-Хамід II, султан (1876—1909) .

### Дзеячы мастацтва 
#### Мастакі
* Крамскі (1837—1887) 
* Саўрасаў (1830—1897) 
* Савіцкі (1844—1905) 
* Дега (1834—1917) .
* Рэнуар (1841—1919) . «Баль у ле Мулен дэ ла Галет» (1876).
* Рэпін (1844—1930) . «Асначы на Волзе» (1873).

#### Пісьменнікі
* Салтыкоў-Шчадрын (1826—1889) . «Каму на Русі жыць добра» (1863—1876)
* Марк Твен (1835—1910) . «Прыгоды Тома Соера» (1876)
* Талстой (1828—1910) . «Ганна Карэніна» (1877).

#### Кампазітары
* Бізэ (1838—1875) . «Кармэн» (1874).
* Вагнер (1813—1883) . «Пярсцёнак Нібелунга» (1874)
* Штраус (1825—1899) . «Кажан» (1874)
* Чайкоўскі (1840—1893) . «Лебядзінае возера» (1877).

[right|250px|thumb|[Гранд Опера]]

## Культура 
* Першы нацыянальны парк заснаваны ў Елаўстоўне (1872; ЗША).
* Першая значная выстаўка імпрэсіяністаў (1874).
* Гранд Опера (1875).

### Навука і тэхніка 
* «Трактат аб электрычнасці і магнетызме» (1873; Ураўненні Максвела)
* **Тэлефон** (прылада па перадачы гуку — 1861; патэнт і дэманстрацыя — 1876 Аляксандр Бел; з вугальным мікрафонам — 1878)
* **Трактар** (лакамабіль — 1850; гусенічны — 1876, Фёдар Абрамавіч Блінаў; з рухавіком унутранага згарання — 1896)
* **Фанограф** (1877; Томас Эдысан)
* Лямпа «Свечка Яблачкава» (1876; Яблачкаў). Лямпа напальвання Ладыгіна (1872)
* **Тарпеда** (першае ўжыванне — 1877, пад камандаваннем Макарава)
* **Тэорыя мностваў** («On a Characteristic Property of All Real Algebraic Numbers» — 1874; Кантар)

## Гл. таксама