Аўгусцін Кентэрберыйскі

**Аўгусці́н Кентэрберы́йскі** (, ; ) — бенедыкцінскі манах, першы архібіскуп Кентэрберыйскі. Увайшоў у гісторыю як «*апостал англічан*» і заснавальнік Хрысціянскай Царквы на тэрыторыі Англіі. Сучасная Царква Англіі лічыць сябе законнай правапераемніцай архібіскупскай кафедры, якую заснаваў Аўгусцін. Каталіцкая Царква аспрэчвае гэта.

Быў прыёрам манастыра святога Андрэя ў Рыме, у 595 годзе Папа Рымскі Грыгорый I прызначыў яго кіраўніком місіі ў Брытанію, вядомай як , у каралеўства Кент, з мэтай перавярнуць у хрысціянства паганскага караля Этэльберта. Пасля атрымання дазволу пасяліцца ў Кентэрберы Аўгусціну ўдалося ахрысціць караля і тысячы яго падданых. Аўгусцін заснаваў манастыр за гарадскімі сценамі і ў 601 годзе быў прызначаны архібіскупам. У 604 годзе іншыя рымска-каталіцкія біскупы асталяваліся ў Лондане і Рочэстэры, і была створана школа, дзе навучаліся англасаксонскія святары і місіянеры.

У канцы жыцця ён займаўся ўмацаваннем рымскай іерархіі ў Англіі, аднак не змог пераканаць кельцкіх біскупаў падпарадкавацца сваёй уладзе, нягледзячы на сталую падтрымку Папы. Таксама падрыхтаваў прысвячэнне свайго пераемніка — Лаўрэнція Кентэрберыйскага. Неўзабаве пасля смерці ў 604 годзе Аўгусцін Кентэрберыйскі быў прылічаны да ліку святых.

Паслядоўнікі Аўгусціна не пакінулі пісьмовых сведчанняў, адзінымі прыжыццёвымі крыніцамі з’яўляюцца лісты Папы Грыгорыя. Праз сто гадоў пасля яго смерці бенедыкцінскі манах Беда Вялебны сабраў астатнія звесткі пра першага архібіскупа і ўключыў іх у сваю «Царкоўную гісторыю народа англаў».

## Перадгісторыя 
К 300 году некаторыя брытанцы ўжо былі хрысціянамі, і нават адзін з ерасіархаў, Пелагій, быў брытанцам. Знойдзеныя археолагамі артэфакты сведчаць аб узрастаючай прысутнасці хрысціян у Брытаніі яшчэ да 360 года. Доказамі захавання хрысціянства ва ўсходняй Англіі з’яўляюцца таксама культ святога Альбана і захаванне слова «*eccles*» (ад лацінскага слова *ecclesia*, царква) у геаграфічных назвах.

Пасля вываду рымскіх легіёнаў з Брытаніі ў 410 годзе жыхары вострава былі вымушаны абараняцца ад нападаў саксаў, і ў паўднёвай частцы вострава пасяліліся язычнікі. У той жа час заходняя частка Брытаніі па-за англасаксонскімі каралеўствамі заставалася хрысціянскай, хоць і развівалася ў адрыве ад Рыма пад уплывам місіянераў з Ірландыі.

Дагэтуль невядома, ці спрабавалі мясцовыя святары прапаведаваць хрысціянства англасаксам.

Ва ўсякім разе, яшчэ да прыбыцця Аўгусціна ў Кенце пражывалі малалікія нашчадкі хрысціян з Рымскай імперыі, якія амаль не пакінулі літаратурных слядоў.

## Місія 
### Матывы 
На гэтым фоне ў 595 годзе Папа Грыгорый I паслаў місію ў Кент, якую часта называюць «Грыгарыянскай», з мэтай перавярнуць англасаксаў у хрысціянства.

Магчыма, што выбар упаў на каралеўства Кент і яго караля Этэльберта I з-за нейтральнага стаўлення апошняга да хрысціянства. Этэльберт яшчэ да 588 года (па іншых сведчаннях, з якім яны аднавілі разбураную рымскую царкву (магчыма, што гэта сучасная Царква Святога Марціна) у Кентэрберы. Этэльберт быў язычнікам, але дазваляў жонцы вызнаваць іншую веру і, хутчэй за ўсё, пад яе ўплывам, як піша біёграф Берты, папрасіў Папу Грыгорыя прыслаць місіянераў, а іншыя гісторыкі, што яе ініцыяваў сам Папа. Так, Беда Вялебны апавядае, што Папа Грыгорый убачыў светлавалосых рабоў з Брытаніі на рымскім рынку і вырашыў перавярнуць гэты народ у хрысціянства.

Іншай магчымай прычынай была ўзрастаючая ўлада каралеўства Кент і яго караля. Пасля смерці караля Уэсекса Кеўліна ў 592 годзе Этэльберт стаў брэтвальдам — вярхоўным англасаксонскім кіраўніком. Беда піша, што Этэльберт панаваў над землямі на поўдзень ад ракі Хамбер, на мяжы з франкамі. Абедзве дзяржавы паспяхова гандлявалі адна з адной, і розніца ў мове, мяркуючы па ўсім, была нязначная — для перакладу пропаведзяў саксам місіянеры наймалі франкаў. Нарэшце, Кент быў блізкі да хрысціянскіх абласцей франкаў на кантыненце. Існуе некалькі сведчанняў, уключаючы і лісты Папы Грыгорыя франкскім каралям, што некаторыя з франкаў гандлявалі з каралеўствамі ў паўднёвай Брытаніі. Пра культурны ўплыў франкаў сведчаць і некаторыя археалагічныя знаходкі на тэрыторыі Англіі.

Але, хутчэй за ўсё, прычынай місіі паслужылі магчымасць набыцця новых правінцый, якія прызнаюць уладу папства, і жаданне паўплываць на маладую Кенцкую дзяржаву.

### Арганізацыя 
У 595 годзе Папа Грыгорый прызначыў Аўгусціна, які быў прыёрам кляштара Святога Андрэя ў Рыме, главой місіі ў Кент, дадалі да групы перакладчыкаў і франкскіх святароў. Такім чынам, Папа падстрахаваў групу місіянераў, спадзяючыся, што Этэльберт не прагоніць франкаў — народ сваёй жонкі, і ў 597 годзе Аўгусцін і яго спадарожнікі высадзіліся на востраве Тэнет у каралеўстве Кент, а потым пайшлі ў Кентэрберы, якая, верагодна, адбылася ў 597 годзе, дата, хутчэй за ўсё, дакладная. Так, у лісце ад чэрвеня 598 года Аўгусцін згадвае пра шэраг хрышчэнняў, але імя караля не называецца. Ва ўсякім разе, у 601 годзе кароль ужо быў хрышчоны, і, як вынік, уплыў франкаў на паўднёвыя каралеўствы Брытаніі аслаб.

### Аднаўленне царквы 
Беда распавядае, што Аўгусцін пры падтрымцы караля Этэльберта «аднавіў» царкву, пабудаваную рымскімі хрысціянамі ў Кентэрберы.

Неўзабаве пасля прыбыцця з дазволу караля Аўгусцін заснаваў кляштар Святых Пятра і Паўла, які стаў пасля Абацтвам Святога Аўгусціна. Сцвярджаюць, што кляштар прытрымліваўся статута святога Бенедыкта і быў першым бенедыкцінскім абацтвам па-за межамі Італіі, хоць доказаў гэта сцвярджэнне не мае.

Таксама Аўгусцін заснаваў у Кентэрберы новую епархію.

## Далейшыя поспехі 
### Распаўсюджванне веры 
Пасля масавых хрышчэнняў Аўгусцін накіраваў Лаўрэнція ў Рым з дакладам аб сваіх поспехах. Беда піша, што ў лісце Аўгусцін таксама прасіў у Грыгорыя парады па арганізацыі царквы, пакараннях за рабаванне, правілах шлюбу, асвячэнню біскупаў і, акрамя таго, адносінам паміж цэрквамі Брытаніі і Галіі, хрышчэнню нованароджаных і часу прычасця і імшы. У 601 годзе з Рыма былі пасланы новыя місіянеры, якія даставілі палій для Аўгусціна, які быў сімвалам сану архібіскупа, і дарункі: свяшчэнныя сасуды, царкоўныя ўборы, мошчы і кнігі, змест якіх невядомы. Магчыма, кнігі датычыліся літургіі і былі напісаны ў гэты ж час. Якой менавіта літургіі прытрымліваўся Аўгусцін у Англіі, няясна, але несумненна гэта адна з лацінскіх літургічных форм, распаўсюджаных у тыя гады ў Рыме.

У лісце Аўгусціну Грыгорый таксама загадаў новаму архібіскупу пасвяціць у сан дванаццаць вікарыяў і накіраваць біскупа ў Ёрк. Грыгорый планаваў заснаваць у Англіі дзве епархіі: у Ёрку і Лондане, з дванаццаццю вікарыямі пры кожным біскупе. Па яго плане, Аўгусцін павінен быў перанесці сваю кафедру з Кентэрберы ў Лондан, але па няясных прычынах гэты пераезд так і не адбыўся. У той час Лондан уваходзіў у склад каралеўства Эсекс, і кіраваў там пляменнік Этэльберта Сэберт. Сэберт быў хрышчоны толькі ў 604 годзе і, цалкам магчыма, да гэтага перашкаджаў пераносу кафедры Аўгусціна ў Лондан. Гісторык Брэктэр выказаў меркаванне, што кафедра ўсё ж была перанесена, а пасля смерці Аўгусціна вернута ў Кентэрберы. Аднак гэта тэорыя супярэчыць апавяданню Беды.

У 604 годзе Аўгусцін у дадатак да епархіі ў Ёрку заснаваў у Брытаніі яшчэ дзве епархіі: у Лондане біскупам стаў Меліт, а ў Рочэстэры Юст. Абодва прыбылі ў Брытанію ў 601 годзе з Рыма.

### Злучэнне брытанскіх цэркваў 
Папа Грыгорый жадаў таксама падпарадкаваць Аўгусціну цэрквы ва Уэльсе і Думноніі, разлічваючы, мабыць, што ў Брытаніі захаваліся з часоў Рымскай імперыі ўрадавыя і царкоўныя арганізацыйныя структуры. Але як піша Беда, брытанцы не давяралі Аўгусціну, і, не ведаючы гісторыі і не разумеючы традыцый брытанскай царквы, Аўгусцін ненаўмысна сапсаваў з імі адносіны. У 603 годзе Аўгусцін і Этэльберт сабралі брытанскіх біскупаў у Кентэрберы і абмеркавалі магчымасць аб’яднання царквы пад кіраўніцтвам Аўгусціна. Беда піша, што пасля пасяджэння біскупы «параіліся з народам», які вырашыў аказаць Аўгусціну столькі ж павагі, колькі ён аказаў ім. Некаторыя гісторыкі мяркуюць, што Аўгусцін не ведаў гісторыі і не разумеў традыцый брытанскай царквы, што папсавала яго ўзаемаадносіны з брытанскімі біскупамі.

Аднак існавалі і глыбейшыя рознагалоссі паміж Аўгусцінам і брытанскай царквой: форма танзуры, час святкавання Вялікадня, а таксама падыход да аскетызму, місіянерскай дзейнасці і агульнай арганізацыі царквы.

### Місіянерская дзейнасць 
Хоць аб’яднаць царкву і не ўдалося, Аўгусцін дасягнуў прыкметных поспехаў у місіянерскай дзейнасці. Ён асвяціў мноства паганскіх храмаў і сумясціў большасць паганскіх свят з хрысціянскімі. Напрыклад, у адным з храмаў паважалі мясцовага святога Сікста, падрабязнасці жыцця і смерці якога не былі вядомыя. Цалкам магчыма, што паслядоўнікі былі хрысціянамі, хоць Аўгусцін так не лічыў. Па ўказанні Папы Грыгорыя Аўгусцін заснаваў у храме царкву рымскага святога Сікста.

Папа Грыгорый не абмінаў увагай брытанскія цэрквы і выдаў некалькі прадпісанняў для парафіян і духавенства. Напрыклад, аб тым, што царква ў Кенце падпарадкоўваецца непасрэдна Папе, і ні англійскія, ні франкскія біскупы не маюць адны над аднымі ўлады. Іншае прадпісанне датычылася падрыхтоўкі мясцовага духавенства і паводзін місіянераў. Па яго савету Аўгусцін заснаваў місіянерскую школу, і неўзабаве пасля яго смерці Кентэрберы адправіў некалькі настаўнікаў у падтрымку хрысціянскай місіі ва ўсходнюю Англію. У школе караля () сцвярджаюць, што яна заснавана Аўгусцінам і з’яўляецца, такім чынам, найстарэйшай школай свету. Гэту тэорыю не пацвярджаюць гістарычныя дакументы школы, першыя з якіх адносяцца толькі да XVI стагоддзя. Аднак ён заснаваў нейкую школу, бо пасля яго смерці Кентэрберы пасылала настаўнікаў ва ўсходнюю Англію. Хоць на момант смерці ўплыў Аўгусціна ледзь распаўсюдзіўся за межы Кента, менавіта ён прынёс у Брытанію актыўны місіянерскі стыль. Да яго прыбыцця, нягледзячы на прысутнасць хрысціян у Ірландыі і Уэльсе, ніякіх спроб схіліць саксаў да хрысціянства не прадпрымалася. Аўгусцін жа аказаў вырашальны ўплыў не толькі на хрысціянства ў Брытаніі ў цэлым, але і на англа-саксонскую царкву ў прыватнасці, якая ўзмацніла сваю місіянерскую дзейнасць сярод язычнікаў. Нельга забываць, што сваім поспехам Аўгусцін часткова абавязаны Этэльберту, які даў архібіскупу магчымасць праявіць сябе і не перашкаджаў распаўсюджванню хрысціянства на сваіх землях.
Прыклад Аўгусціна аказаў уплыў і на наступную інтэнсіўную місіянерскую дзейнасць англасаксонскай царквы. Кароль Генрых I дазволіў Абацтву Св. Аўгусціна правядзенне з 8 па 13 верасня шасцідзённага кірмаша падчас пераносу яго рэштак у новы рэлікварый. Падчас рэфармацыі храм Аўгусціна быў разбураны, і мошчы былі згублены.

Акрамя Беды, жыццё Аўгусціна апісвалі і іншыя сярэднявечныя пісьменнікі. Прыкладна ў 1090 годзе  напісаў біяграфію Аўгусціна, наблізіўшы яго вобраз да вобраза святога. У апісанні мала новых гістарычных фактаў, і асноўны змест — апісанне цудаў, здзейсненных Аўгусцінам. Абапіраючыся на гэта апісанне, пазнейшыя аўтары працягвалі дадаваць у жыццё Аўгусціна апавяданні аб здзейсненных ім цудах, усё далей адыходзячы ад сапраўдных падзей. Сярод такіх аўтараў былі, напрыклад, Вільям Мальмсберыйскі, які сцвярджаў, што Аўгусцін заснаваў Сернскае абацтва, аўтар (хутчэй за ўсё, ) сярэднявечнага летапісу, які змяшчае выдуманыя лісты ад Аўгусціна, і некаторыя іншыя аўтары, якія ўключалі Аўгусціна ў свае рыцарскія раманы. У творах выяўленчага мастацтва Аўгусцін паўстае на прастоле з біскупскімі знакамі.

Заснаваны Аўгусцінам кляштар працягваў расці. У 978 годзе абат Дунстан пераназваў яго ў гонар святых Пятра, Паўла і Аўгусціна, і з тых часоў ён таксама вядомы як Абацтва Святога Аўгусціна. Пасля Цюдораўскай секулярызацыі Генрых VIII выкарыстоўваў абацтва як каралеўскі палац, але з тых часоў большасць будынкаў ператварылася ў руіны. У 1988 годзе руіны абацтва разам з Кентэрберыйскім саборам і Царквой Святога Марціна сталі аб’ектам Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Аўгусцін быў першым у шэрагу 104 архібіскупаў Кентэрберыйскіх. Архібіскуп Кентэрберыйскі з’яўляецца архірэем епархіі Кентэрберы, вядучым біскупам Царквы Англіі і сімвалічным главой сусветнай Англіканскай супольнасці. Такім чынам, сённяшні Архібіскуп Кентэрберыйскі кіруе трэцяй па велічыні групай хрысціян у свеце. У Кентэрберыйскім саборы каменная кафедра, выкарыстаная пры інтранізацыі архібіскупа, называецца «крэслам святога Аўгусціна», хоць крэсла было пабудавана, верагодна, у XIII стагоддзі.

Ва ўсходнім Кенце, у Эбсфліце, кельцкі крыж адзначае месца, дзе, як мяркуюць, Аўгусцін высадзіўся на бераг Англіі, хоць у 2005 годзе гісторык Алан Кей у інтэрв’ю Бі-бі-сі паведаміў, што ў рэчаіснасці Аўгусцін высадзіўся паміж Стонарам і Сандвічам. Па словах Кея, у VI стагоддзі Эбсфліт не размяшчаўся на ўзбярэжжа, і легенда выдумана ў 1884 годзе віктарыянскім арыстакратам, які хацеў прыцягнуць наведвальнікаў у адкрытае ім непадалёк кафэ.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў VI стагоддзі
Катэгорыя:Багасловы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Бенедыкцінцы
Катэгорыя:Англіканскія святыя
Катэгорыя:Асобы, чыя дата нараджэння не вызначана
Катэгорыя:Святыя паводле алфавіта
Катэгорыя:Царкоўныя дзеячы VII стагоддзя