open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Грэцыя ў Першай сусветнай вайне

**Грэцыя** ўступіла ў **Першую сусветную вайну** 2 ліпеня 1917 года, да гэтага захоўвала нейтралітэт, аднак пасля адрачэння прагерманскі настроенага караля Канстанціна, Грэцыя аб'явіла вайну Цэнтральным дзяржавам і выступіла на баку Антанты.

## Грэцыя ў пачатку вайны 
)]]
З пачаткам Першай сусветнай вайны, Грэцыя абвясціла нейтралітэт. Нягледзячы на гэта, у кастрычніку 1914 года, грэчаскія войскі ўварваліся ў Албанію і акупавалі Паўночны Эпір. Аднак ужо ў 1915 годзе ў Албаніі высадзіліся італьянскія войскі. Неўзабаве грэчаскія войскі былі вымушаныя пакінуць раней занятыя тэрыторыі з-за магчымых канфліктаў з італьянцамі.

## Грэцыя перад уступленнем у вайну 
 на лініі фронту.]]
Канфлікт завяршыўся ціскам дыпламатыі і войскаў Антанты, выгнаннем караля вясной 1917 года, каранацыяй яго сына Аляксандра і ўступленнем Грэцыі ў вайну на баку Антанты. Пасля вайны Венізелас прадстаўляў Грэцыю на Парыжскай мірнай канферэнцыі і дамогся ўключэння ў яе склад Фракіі і Іоніі.

## Удзел у баявых дзеяннях 
Пасля ўступлення ў вайну, 10 грэцкіх дывізій далучыліся да саюзным войскам на Салоніцкім фронце, камандуючым грэчаскімі войскамі быў прызначаны генерал Панаёціс Дангліс. Грэчаскія войскі паспяхова правялі шэраг аперацый супраць балгарскіх войскаў у маі 1918 года.
. 1919 год]]
У верасні 1918 года грэчаскія войскі актыўна ўдзельнічалі ў паспяховым наступленні Антанты. Грэчаскія дывізіі ўдзельнічалі ў бітве пры Дойране, вызваленні Сербіі і шэрагу іншых аперацый у канцы 1918 года. Пасля паспяховага наступу саюзных войскаў Балгарыя капітулявала, Першая сусветная вайна завяршылася.

## Пасля вайны 
Будучы ў лагеры пераможцаў, Грэцыя атрымала вялікія тэрытарыяльныя набыцці. Па Нёіскаму дагавору Грэцыя набыла значную частку Фракіі (Усходняя Фракія, а затым і Заходнюю Фракію) на ўзбярэжжы Эгейскага мора і раен Ізміра па Сеўрскаму дагавору.

За час баявых дзеянняў страты грэчаскай арміі склалі каля 5000 забітымі.

## Гл. таксама 
* Грэцыя ў Другой сусветнай вайне
* Гісторыя сучаснай Грэцыі

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Войны Грэцыі
Катэгорыя:Першая сусветная вайна
Буйнова

**Буйно́ва** () — вёска ў Польшчы, уваходзіць у Падляскае ваяводства, Бельскі павет, гміна Вышкі. Размешчана прыкладна за 16 км на захад ад Бельска і 42 км на поўдзень ад Беластока. На рацэ Бронка. Ёсць 4 вуліцы: Абрамкі, Пухачы, Лубінэк і Буйнова.
## Гісторыя 
У 1975—1998 гадах вёска ўваходзіла ў Беластоцкае ваяводства.

## Крыніцы
Анатоль Мікалаевіч Ахрамчук

**Анатоль Мікалаевіч Ахрамчук** (, Селішчы, Бабруйскі раён, Магілёўская вобласць — ) — беларускі дыпламат.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 11 студзеня 1949 года ў вёсцы Селішчы Бабруйскага раёна Магілёўскай вобласці.

У 1968 годзе скончыў Талінскае мараходнае вучылішча ММФ СССР. У 1982 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі. У 1986 годзе скончыў аспірантуру пры БДІНГ. У 1986 годзе прысуджана вучоная ступень кандыдата эканамічных навук.

1968—1976 гг. — памочнік капітана (штурман) на суднах гандлёвага флоту Паўночнага марскога параходства, г. Архангельск. У 1976—1992 гг. — праца на вядучых пасадах навукова-даследчых інстытутаў г. Мінска. У 1992—1996 гг. — першы намеснік міністра па антыманапольнай палітыцы Рэспублікі Беларусь. У 1996—1999 гг. — намеснік міністра прадпрымальніцтва і інвестыцый Рэспублікі Беларусь. Узнагароджаны ганаровай граматай Савета Міністраў РБ. У 1997 годзе прысвоены першы клас служачага дзяржапарату. У 1999 годзе прысвоены дыпламатычны ранг Надзвычайнага і Паўнамоцнага Пасланніка другога класа. З 1999 па 27.10.2008 гг. — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у ПАР, па сумяшчальніцтве — у Анголе.

Памёр 27 кастрычніка 2008 года. Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.

Катэгорыя:Выпускнікі БДЭУ
Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Катэгорыя:Намеснікі міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь
Нотаць

**Нотаць** (польск.: Noteć, ням.: *Netze*) — рака ў Польшчы даўжынёй 391 км. Найбуйнейшы прыток Варты. Гэта сёмая паводле даўжыні рака Польшчы.

Нотаць дзеліцца на дзве часткі:
* Верхняя — ад вытоку да мястэчка Накла (даўжыня 204 км),
* Ніжняя — ад Накла да ўпадзення ў Варту (даўжыня 187 км).

## Назва 
Назва ракі паходзіць ад праіндаеўрапейскага ядра **(s)ne-t-* || **(s)nē-t-*, пар. stind. *snāti* 'плавае, купаецца', лат. *nō*, *nā-re* 'плаваць', грэч. νοτος, νοτιος 'мокры', ілір. *Natiso*, *Natissa*.

Катэгорыя:Рэкі Куяўска-Паморскага ваяводства
Катэгорыя:Рэкі Велікапольскага ваяводства
Катэгорыя:Рэкі Любушскага ваяводства
Катэгорыя:Басейн Одры
Міхаіл Сяргеевіч Орда

**Міхаіл Сяргеевіч Орда** (нар. , , Гродзенская вобласць, Беларуская ССР) — беларускі дзяржаўны функцыянер.

## Біяграфія 
Працоўную дзейнасць пачаў у 1983 г. слесарам у калгасе «Расія» Дзятлаўскага раёна. З 1984 да 1986 гг. служыў у Савецкай арміі. У 1991 г. скончыў Віцебскі ветэрынарны інстытут па спецыяльнасці «Ветэрынарны лекар». 

Служыў у радах Савецкай арміі. У 2014 годзе стаў старшынёй Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі. У 2016—2019 гадах быў членам Савета Рэспублікі 6-га склікання. У 2015 і 2020 гг. узначальваў ініцыятыўныя групы кандыдата ў прэзідэнты (Аляксандра Лукашэнкі). У 2020 г. як кіраўнік ініцыятыўнай групы быў заказчыкам агітацыйнай прадукцыі, надрукаванай накладам 4,7 мільёна экзэмпляраў, якая, паводле некаторых аналітыкаў, распаўсюджвалася з парушэннем заканадаўства. 

У 2024 годзе выбраны дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання ад Нёманскай акругі № 56. Член Пастаяннай камісіі па міжнародных справах. Новым старшынёй ФПБ стаў Юрый Сянько.

## Крытыка, санкцыі ЕС 
Паводле справаздачы, падрыхтаванай Польскім фондам свабоды і дэмакратыі, Міхаіл Орда прымаў удзел у фальсіфікацыі парламенцкіх і прэзідэнцкіх выбараў, а таксама супрацоўнічаў з Камітэтам дзяржаўнай бяспекі ў здзяйсненні палітычных рэпрэсій.

Пасля прэзідэнцкіх выбараў 2010 года, 2 лютага 2011 года быў унесены ў спіс беларускіх чыноўнікаў, якім забаронены ўезд на тэрыторыю ЕС за ўдзел у меркаваных падлогах ды парушэннях правоў чалавека.

20 лістапада 2020 года ўнесены ў санкцыйныя спісы Літвы, Латвіі і Эстоніі.

## Сям’я 
Жанаты, мае сына, дачку.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Пашаны, медалём «За працоўныя заслугі» (2022), ганаровымі граматамі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, ганаровымі граматамі Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі, залатым знакам Усеагульнай канфедэрацыі прафсаюзаў. Мае дзве падзякі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
## Літаратура 
* Інфармацыя на сайце Палаты Прадстаўнікоў 
* Хто ёсць хто ў Беларусі = Кто есть кто в Беларуси = Who’s who in Belarus / [Уклад.: Л. А. Андросік, В. Ф. Голубеў, К. А. Заброцкая, Г. Ф. Івуць, Л. Я. Кулажанка, В. А. Трыгубовіч (каардынатар), А. І. Фядута, В. А. Чуйко; Прадм. В. Трыгубовіч]. — Вільня: [б. в.], 2007. — 254, [1] с. — С. 154.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання
Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання
Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны
Катэгорыя:Члены РГА «Белая Русь»
Катэгорыя:Старшыні Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты Парламенцкага сходу Беларусі і Расіі
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным спісе ЕС
Катэгорыя:Прафсаюзныя дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Ліберальная дэмакратыя

**Ліберальная дэмакратыя** з'яўляецца прававой дзяржавай, пабудаванай на аснове прадстаўнічай дэмакратыі, у якой воля большасці і здольнасць выбраных прадстаўнікоў ажыццяўляць уладу абмежаваны ў імя абароны правоў меншасці і свабод асобных грамадзян.

Ліберальная дэмакратыя ставіць сваёй мэтай роўнае забеспячэнне кожнаму грамадзяніну правоў на выкананне належных прававых працэдур, прыватную ўласнасць, недатыкальнасць асабістага жыцця, свабоду слова, свабоду сходааў і свабоду веравызнання. Гэтыя правы ліберальнай дэмакратыяй замацаваны ў вышэйшых законах (такіх, як канстытуцыя ці статут, або ж у прэцэдэнтных рашэннях, вынесеных вярхоўнымі судовымі інстанцыямі), якія, у сваю чаргу, надзяляюць розныя дзяржаўныя і грамадскія органы паўнамоцтвамі з мэтай забеспячэння гэтых правоў.

Характэрным элементам ліберальнай дэмакратыі з'яўляецца «адкрытае грамадства», якое характарызуецца памяркоўнасцю, плюралізмам, суіснаваннем і канкурэнцыяй самага шырокага спектра грамадска-палітычных поглядаў. Дзякуючы перыядычнаму правядзенню выбараў, кожная з груп, што прытрымліваюцца розных поглядаў, мае шанец набыць уладу. На практыцы экстрэмісцкія ці маргінальныя пункты гледжання вельмі рэдка адыгрываюць значную ролю ў ліберальна-дэмакратычным працэсе.

У ліберальнай дэмакратыі палітычная група, якая знаходзіцца ва ўладзе, — кіруючая партыя — не абавязана падзяляць усе аспекты ідэалогіі лібералізму (напрыклад, яна можа выступаць за дэмакратычны сацыялізм). Аднак яна абавязана падпарадкоўвацца згаданаму вышэй прынцыпу панавання права. Тэрмін *ліберальны* ў гэтым выпадку разумеецца гэтак жа, як у эпоху буржуазных рэвалюцый канца XVIII стагоддзя: які забяспечвае кожнаму чалавеку абарону ад дэспатызму з боку ўлады і органаў правапарадку.

## Спасылкі 
* Што такое дэмакратыя  / Інфармацыйнае агенцтва ЗША

Катэгорыя:Формы дзяржавы
Катэгорыя:Лібералізм
Катэгорыя:Дэмакратыя
Дубічы-Царкоўныя

**Ду́бічы-Царко́ўныя**, часам **Дубі́чы Цэрке́ўнэ** () — вёска ва ўсходняй Польшчы, цэнтр гміны ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводства.

## Гісторыя 
Вёска ўпершыню ўспамінаецца ў 1568 годзе, калі кароль Жыгімонт Аўгуст перадаў падкамораму дарагіцкаму Станіславу Хандынскаму воласць кляшчэльскую — 6 вёсак, якія раней прыналежалі бельскаму староству. Вёска Дубічы Царкоўныя размяшчалася на ўсход ад сённяшняга месца ва ўрочышчы Бахматы, на гасцінцы з Бельску ў Камянец. У XVII ст. вёска пасля вялікага пажару была перанесеная ў новае месца. У ліпені 1944 г. падчас савецка-нямецкіх баёў Дубічы былі цалкам спаленыя. Прыхадская Пакроўская царква была адбудаваная толькі ў 1948 г., а ў 1954 г. была створаная гміна Дубічы Цэркеўнэ.

## Насельніцтва 
Жыхары вёскі — этнічныя беларусы, якія размаўляюць падляскім дыялектам. Вёска заселеная галоўным чынам праваслаўнымі. Сярод іншых веравызнанняў сустракаюцца тут баптысты, пяцідзясятнікі і толькі невялікая колькасць каталікоў.

Файл:Cerkiew w Dubiczach back side.jpg|Пакроўская царква (1948)
Файл:Zbór KZ w Dubiczach Cerkiewnych 06.jpg|Дом малітвы пяцідзясятнікаў

## Культура 
У 2025 годзе выйшла кніга расказаў аўтарства карэспандэнта газеты «Ніва» і фельетаніста Мікалая Панфілюка «Мой лёс — Дубічы-Царкоўныя».

## Вядомыя асобы 
* Іван Краскоўскі (1880—1955) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, публіцыст, педагог.
* Ян Чыквін (1940–2022) — беларускі паэт, рэдактар часопіса «Тэрмапілы».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі
Вайна і мір

**Вайна і мір** () — раман-эпапея Льва Мікалаевіча Талстога, які апісвае рускае грамадства ў эпоху войнаў супраць Напалеона ў 1805-1812 гадах.

## Гісторыя стварэння 
Выхаду «Вайны і міра» папярэднічала праца над раманам «Дзекабрысты» (1860—1861), да якога аўтар неаднаразова вяртаўся, але які застаўся няскончаным. А на долю «Вайны і міру» выпаў небывалы поспех. Урывак з рамана пад назвай «1805 год» з’явіўся ў «Рускім весніку» 1865 года; у 1868 годзе выйшлі тры яго часткі, за якімі неўзабаве з’явіліся астатнія дзве. Першыя чатыры тамы «Вайны і міру» хутка разышліся, і спатрэбілася другое выданне, якое і было выпушчана ў кастрычніку 1868 года. Пяты і шосты тамы рамана выйшлі ў адным выданні, надрукаваным ужо павялічаным накладам.

«Вайна і мір» стала унікальнай з’явай як у рускай, так і замежнай літаратуры. Гэты твор ўвабраў у сябе ўсю глыбіню і патаемнасць псіхалагічнага рамана з размахам і шматфігурнай эпічнай фрэскі. Пісьменнік, паводле слоў У. Я. Лакшына, звярнуўся «*да асаблівага стана народнай свядомасці ў гераічную пару 1812 года, калі людзі з розных слаёў насельніцтва аб’ядналіся ў супраціўленне іншаземнаму нашэсцю*», што, у сваю чаргу, «*стварыла глебу для эпапеі*».

Нацыянальныя рускія рысы аўтар паказаў у «*схаванай цеплаце патрыятызму*», у агідзе да паказной героікі, у спакойнай веры ў справядлівасць, у сціплай годнасці і мужнасці простых салдат. Ён адлюстраваў вайну Расіі з напалеонаўскімі войскамі як усенародную вайну. Эпічны стыль твору перадаецца праз паўнату і пластычнасць малюнка, разгалінаванасць і перакрыжаванасць лёсаў, непараўнальныя карціны рускай прыроды.

У рамане Талстога шырока прадстаўлены самыя розныя слаі грамадства, ад імператараў і каралёў да салдат, усе ўзросты і ўсе тэмпераменты на прасторы валадарання Аляксандра I.

Талстой быў задаволены уласным творам, аднак ужо ў студзені 1871 года ён адправіў Апанасу Фету ліст: «*Які я шчаслівы… што пісаць лухту шматслоўную накшталт „Вайны“ я больш ніколі не стану*». Аднак, ці ледзь Талстой перакрсліваў важнасць сваіх папярэдніх тварэнняў. На пытанне Такутомі Рока ў 1906 годзе, які свой твор Талстой любіць больш за ўсё, пісьменнік адказаў: «*Раман „Вайна і мір“*».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гістарычныя раманы
Ліндсей Хардынг

**Ліндсей Марсі Хардынг** (; 12 чэрвеня 1984, Мабіл, ЗША) — прафесійная амерыканская і беларуская баскетбалістка, трэнер. Выступала за каманды жаночай нацыянальнай баскетбольнай асацыяцыі, а таксама зборную Беларусі па баскетболе.

## Раннія гады 
Ліндсей Хардынг нарадзілася 12 чэрвеня 1984 года ў горадзе Мабіл (штат Алабама), а вырасла ўжо ў горадзе Х’юстан (штат Тэхас), вучылася ж у яго прыгарадзе Сайпрэс у сярэдняй школе Сай-Фэйр, у якой гуляла за мясцовую баскетбольную каманду. Бацькі — Майкл Хардынг і Ліліян Эндрус, ёсць малодшыя брат Майкл і сястра Морган.

## Спартыўная кар’ера 
Ліндсей Хардынг выступала за «Мінесоту», «Вашынгтон», «Атланту», «Лос-Анджэлес», «Нью-Ёрк» і «Фінікс» у жаночай нацыянальнай баскетбольнай асацыяцыі {WNBA). У 270 гульнях WNBA за кар’еру Хардынг набірала ў сярэднім 9,8 ачкоў, рабіла 4,0 перадачы і 2,9 падбораў.

У 2015 годзе Ліндсей Хардынг запрасілі гуляць у складзе нацыянальнай зборнай Беларусі, у якой быў дэфіцыт . У хуткім часе пасля атрымання беларускага пашпарта яна была ўключана ў заяўку новай каманды на чэмпіянат Еўропы ў Венгрыі і Румыніі, якой дапамагла завяршыць турнір на выніковым чацвёртым месцы.

## Трэнерская кар’ера 
З 2018 года распачала трэнерскую кар’еру. У 2019 годзе стала памочнікам галоўнага трэнера каманды NBA «Сакрамента Кінгз». У 2021 годзе Ліндсей Хардынг узначаліла жаночую зборную Паўднёвага Судана.

20 чэрвеня 2023 года прызначана галоўным трэнерам каманды «Стоктан Кінгз» з NBA G League, фарм-клуба «Сакрамента Кінгз». 2 красавіка 2024 года яна названа трэнерам года NBA G League па выніках сезона 2023-24, стала першай жанчынай, што атрымала гэтую ўзнагароду.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Прафайл на сайце WNBA.com 
* Прафайл на сайце зборной ЗША  
* Статыстыка ў WNBA на сайце Basketball-reference.com  

Катэгорыя:Баскетбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Баскетбалісткі ЗША
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі «Вашынгтон Місцікс»
Катэгорыя:Ігракі ВІЧЫ Аістэс
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Дынама» Курск
Катэгорыя:Ігракі «Атланта Дрым»
Катэгорыя:Ігракі «Мінесота Лінкс»
Катэгорыя:Ігракі «Лос-Анджэлес Спаркс»
Катэгорыя:Ігракі «Нью-Ёрк Ліберці»
Катэгорыя:Ігракі «Фінікс Меркуры»
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Галатасарай» Стамбул
Апалон-13

**Апалон 13** () — сёмы пілатуемы палёт у амерыканскай касмічнай праграме «Апалон» і трэці, у якім прызначалася пасадка на Месяц. Карабель быў запушчаны 11 красавіка 1970 года ў 13:13 CST з Касмічнага цэнтра Кенэдзі, штат Фларыда, але пасадка на Месяц была перапыненая пасля таго, як праз два дні выбухнуў кіслародны бак, што паралізавала службовы модуль, ад якога залежаў камандны модуль. Нягледзячы на вялікія цяжкасці, выкліканыя абмежаваннямі энергіі, стратай цяпла ў кабіне, недахопам пітной вады, а таксама крытычнай неабходнасцю зрабіць часовы рамонт у сістэме выдалення дыяксіду вугляроду, экіпаж паспяхова вярнуўся на Зямлю 17 красавіка.

Палёт прайшоў у дальнім краі Месяца на вышыні 254 км над яго паверхняй і ў 400 171 км ад Зямлі, такім чынам быў пастаўлены рэкорд далёкасці пілатаванага касмічнага палёту. Місіяй камандаваў Джэймс А. Ловел, таксама ў камандзе былі пілот каманднага модуля Джон Л. «Джэк» Суайгерт і пілот месяцавага модуля Фрэд У. Хейз. Суайгерт у апошні момант замяніў першапачатковага пілота Томаса Матынглі, які быў выдалены медыкамі пасля выяўлення ў яго краснухі.

У народнай культуры Апалон-13 шырокавядомы па аднайменнаму фільму з Томам Хэнксам у галоўнай ролі, фільм атрымаў 9 узнагарод прэміі Оскар.
Макаранезія

**Макаране́зія** (ад  "астравы блажэнных") — назва паўночнаатлантычнага рэгіёна, у склад якога ўваходзяць наступныя архіпелагі:
* Мадэйра
* Канарскія астравы 
* Азорскія астравы 
* Селважэнс 
* Каба-Вердэ

## Этымалогія 
Назва паходзіць ад старажытнагрэчаскага міфа аб астравах блажэнных, якія насялялі душы памерлых герояў. Старажытнагрэчаскія аўтары паказвалі розныя месцы іх геаграфічнага становішча, аднак у эпоху элінізма астравы блажэнных пачалі лакалізаваць за межамі Міжземнага мора, звычайна за Гібралтарскім пралівам. Міф аб Авалоне, востраве блажэнных у Атлантычным акіяне, таксама быў распаўсюджаны сярод кельтаў. 

Лічыцца, што першым назву Макаранезія адносна архіпелагаў Канарскія астравы, Мадэйра і Селважэнс ужыў брытанскі батанік Філіп Баркер Уэб. У канцы XIX ст. у межы рэгіёна былі ўключаны Азорскія астравы. Пасля II Сусветнай вайны — Каба-Вердэ.

## Геалогія 
У Макаранезіі налічваецца 39 астравоў з плошчай болей за 1 км². Усе астравы маюць вулканічнае паходжанне. Найбольш старажытным з'яўляецца архіпелаг Селважэнс, які сфарміраваўся каля 27 мілёнаў гадоў таму. Найбольш малады архіпелаг — Азорскія астравы, што былі ўтвораны не раней за 8 млн гадоў таму. Некаторыя вулканы Азораў, Канараў і Каба-Вердэ захоўваюць актыўнасць.

## Клімат 
Кліматычныя ўмовы Макаранезіі розняцца ў залежнасці ад шыраты і блізкасці да мацерыкоў. На Азорскіх астравах пераважае мяккі вільготны клімат. На востраве Санта-Марыя сярэднегадавы паказчык тэмпературы — +17,9°C, а гадавая колькасць ападкаў — 742 мм. На схілах вулкана Піку гадавая норма ападкаў — 5704 мм. Клімат Мадэйры і Канарскуіх астравоў адносіцца да міжземнаморскага. Клімат Каба-Вердэ — да трапічнага пасатнага з працяглым засушлівым сезонам. На востраве Сан-Вісенты гадавая норма ападкаў — усяго 96 мм.

## Прырода 
Архіпелагі Макаранезіі разам з вузкай паласой Атлантычнага ўзбярэжжа Сахары складаюць асобны прыродны рэгіён, адметны перш за ўсё сваёй флорай. Да перасялення еўрапейцаў на буйных астравах раслі лаўровыя лясы. Паколькі астравы ніколі не былі злучаны з кантынентамі, тут назіраецца высокая колькасць эндэмічных відаў.

## Спасылкі 
* Sabine Baring-Gould, The Fortunate Isles
* REALM OF ELYSION
* Natura 2000 in the Macaronesian Region
* José María Fernández-Palacios, The islands of Macaronesia
Антон Бачко

**Анто́н Феадасевіч Бачко́** або **Антон Бо́чка** ( — ?) — беларускі вайсковец. Удзельнік Слуцкага збройнага чыну.

## Біяграфія 
Выпускнік Віленскага настаўніцкага інстытута і Віленскага пяхотнага вучылішча (1 кастрычніка 1915 года).

У часе Першай сусветнай вайны быў афіцэрам расійскай арміі. Служыў у 104-м пяхотным Усцюжскім палку на Паўднёва-Заходнім фронце, быў паранены ў Галіцыі. Падпаручнік (6 верасня 1916 года). Узнагароджаны ордэнамі Св. Ганны 4-й і 3-й ст. і Св. Станіслава 3-й ст. Звольнены ў запас войска як настаўнік (22 снежня 1917 года).

Прыхільнік генерала Станіслава Булак-Балаховіча. У 1920 годзе жыў у Слуцку, выкладаў у Слуцкім рэальным вучылішчы.

У часе Другой сусветнай вайны — афіцэр Беларускай краёвай абароны. Аўтар успамінаў пра Слуцкі збройны чын.

Меў стрыечнага брата, паручніка Гапановіча, які таксама ўдзельнічаў у Слуцкім збройным чыне. Бацька Аляксандра (Бачко) Надсана.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* *Баринов И.* Документы Антона Бочко в Военно-историческом архиве // Запісы беларусаведа, 7.6.2022.
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Слуцкага паўстання
Катэгорыя:Ваенныя Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускай краёвай абароны
XI Рэспубліканскі фестываль нацыянальных культур

**XI Рэспубліканскі фестываль нацыянальных культур** адбыўся 4 і 5 чэрвеня 2016 года ў Гродне, Беларусь.

## Удзельнікі 
Пад кіраўніцтвам намесніка прэм’ер-міністра Наталлі Качанавай адбылося пасяджэнне аргкамітэта па правядзенні фестываля, які абвясціў даты і ўмовы правядзення. Перад гэтым прайшлі адборы — абласныя і ў Мінску. У фестывалі прынялі ўдзел прадстаўнікі каля 40 нацыянальнасцяў, арганізавана 22 нацыянальных падворка. Фестываль сабраў каля 800 артыстаў, якія прадстаўлялі 37 народаў свету, у тым ліку выхадцаў з Сірыі, Нігерыі, Шры-Ланкі, ЗША. На два дні гістарычны цэнтр Гродна ператварыўся ў маштабную арт-пляцоўку, дзе разгарнуліся нацыянальныя падворкі, майстэрні мастакоў-партрэтыстаў, фотазоны, fashion-шоу з дэманстрацыяй народнага адзення, танцавальныя майстар-класы і спартыўны турнір, які азнаёміў гасцей з традыцыйнымі гульнямі народаў свету ад кідання валёнка да амерыканскага футбола.

## Мерапрыемствы 
Адбылося адкрыццё музея фестывалю ў сярэдняй школе № 8 горада Гродна. Адкрыццё скульптуры-сімвала фігуры ладдзі на беразе Нёмана, непадалёк ад Старога і Новага замкаў.

## Меркаванні 
## Галерэя 
## Спасылкі 
* XI Республиканский фестиваль национальных культур продолжается в Гродно Агульнанацыянальнае тэлебачанне

Катэгорыя:Рэспубліканскі фестываль нацыянальных культур
Катэгорыя:2016 год у Гродне
Катэгорыя:Чэрвень 2016 года
Алаўская раўніна

**Алаўская раўніна** — фізіка-геаграфічны раён у паўднёва-ўсходняй частцы Перадпалескай правінцыі. 

Мяжуе на поўначы з Цэнтральнабярэзінскай раўнінай, на захадзе з Бабруйскай раўнінай, на ўсходзе з Чачэрскай раўнінай, на поўдні з Рэчыцка-Сожскай нізінай. Раўніна займае ўсходнюю частку Бабруйскага раёна, часткі Жлобінскага, Рагачоўскага і Кіраўскага раёнаў. У межах Алаўскай раўніны заходзяцца гарады Жлобін, Рагачоў і Кіраўск.

## Геалогія 
У тэктанічных адносінах прымеркавана да сумежных участкаў Прыпяцкага прагіну, Беларускай антэклізы (Бабруйскі пахаваны выступ) і Жлобінскай седлавіны. Крышталічны фундамент залягае на глыбіні 0,5-0,75 км, перакрыты асадкавымі пародамі, верхняя частка якіх прадстаўлена мергельна-мелавымі, гліністымі, пясчанымі адкладамі карбону, радзей пясчана-гліністымі тоўшчамі неагену. Пароды антрапагенавага чахла (30-50 м) прадстаўлены водна-ледавіковымі, радзей марэннымі адкладамі, створанымі сожскім і дняпроўскім ледавікамі.

## Рэльеф і гідраграфія 
У рэльефе пераважаюць спадзістахвалістыя водна-ледавіковыя і хвалістыя марэнныя раўніны. Абсалютныя вышыні вагаюцца ад 132—135 м да 140—150 м. Адносная вышыня вагаецца ў межах 2-3 м. Рэльеф расчлянёны лагчынамі сцёку (шырыня 2-3 км, радзей 4-5 км) з затарфаванымі днішчамі, што выцягнуліся на дзесяткі кіламетраў з поўначы і паўночнага захаду на поўдзень і паўднёвы ўсход. Адносныя ваганні вышынь градава-бугрыстага рэльефа дасягаюць 3-5 м.

Большая частка Алаўскай раўніны знаходзіцца ў міжрэччы Дняпра і Бярэзіны і дрэніруецца іх прытокамі, адпаведна Добаснай (даўжыня 81 км) і Алой (даўжыня 116 км, пойма часткова меліяравана, у ніжнім цячэнні забалочана, рэчышча на ўсім працягу каналізавана).

## Клімат, глебы і расліннасць 
Клімат цёплы, умерана вільготны і няўстойліва вільготны. Сярэдняя тэмпература студзеня ад −6,5⁰С да −7,5⁰С, ліпеня 18-18,5⁰С. Сума тэмператур вышэй за 10⁰С перавышае 2400⁰С, вегетацыйны перыяд 185—200 сутак. Ападкаў выпадае ў сярэднім 600—700 мм.

У глебавым покрыве пераважаюць дзярнова-падзолістыя і дзярнова-падзолістыя забалочаныя глебы (50-70 %). Пераважаюць сасновыя (55-75 %) лясы, распаўсюджаны бярозавыя (11-20 %); у паўночнай частцы шмат яловых (24 %). Сярэдняя лясістасць каля 36 %. У сельскагаспадарчым выкарыстанні 53 % зямель.

У ландшафтнай структуры тэрыторыі цэнтральную частку займаюць другаснамарэнныя, на поўначы і поўдні — водна-ледавіковыя і марэнна-зандравыя, уздоўж рачных далін — поймавыя і алювіяльныя тэрасаваныя ландшафты.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя ў 18 тамах. Т. 18. Кніга II — Мн.: БелЭн, 2004
* Республика Беларусь. Энциклопедия в 6 томах. Т. 5. Мн.: БелЭн, 2007

Катэгорыя:Раўніны Беларусі
Катэгорыя:Рэльеф Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Геаграфія Бабруйскага раёна
Катэгорыя:Геаграфія Жлобінскага раёна
Катэгорыя:Геаграфія Кіраўскага раёна
Катэгорыя:Геаграфія Рагачоўскага раёна
Аляксей Фёдаравіч Кузьміч

**Аляксей Фёдаравіч Кузьміч** (нар. 1955) — дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га і 5-га скліканняў, член Камуністычнай партыі Беларусі.

На парламенцкіх выбарах у 2008 і 2012 абіраўся па 101-й выбарчай акрузе г. Мінска.

У 2012 яго канкурэтрамі на выбарах былі Ігар Міхайлавіч Жур (нар. 1973, намеснік дырэктара філіяла «Мінская ЦЭЦ-4» РУП «Мінскэнерга», член Беларускай сацыяльна-спартыўнай партыі) і
Вадзім Анатолевіч Пярвушын (нар. 1981, намеснік дырэктара па збыце ОДА «АДК Электра», член Ліберальна-дэмакратычнай партыі).

## Спасылкі 
* ЗВЯЗДА / Гандаль і нацыянальная годнасць
* Абмарожаныя дзеці «падзякавалі» дэпутату Кузьмічу 

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання
Катэгорыя:Члены Камуністычнай партыі Беларусі
Старая Рыга

**Старая Рыга** або **Вецрыга** — () — найстарэйшая частка горада на правым беразе Даўгавы, вядомая саборамі і іншымі гістарычнымі будынкамі.

Абмежавана Набярэжнай 11 лістапада, вуліцай 13 студзеня, вуліцай Крыш’яна Валдэмара і бульварамі Аспазіі і Зігфрыда Ганны Мейеравіца.

У 1967 годзе Стары горад атрымаў статус ахоўнай тэрыторыі, з 1983 года — горад-помнік, у 1997 годзе гістарычны цэнтр Рыгі (Старая Рыга) уключаны ЮНЕСКА ў спіс Сусветнай спадчыны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рыга
Зборная Балгарыі па футболе

**Зборная Балгарыі па футболе** прадстаўляе Балгарыю на міжнародных футбольных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, якая ажыццяўляе кантроль і кіраванне зборнай, з’яўляецца Балгарскі футбольны саюз.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Балгарскага футбольнага саюза
* Усе вынікі з 1924 года. RSSSF
Зборная Венгрыі па футболе

**Зборная Венгрыі па футболе** прадстаўляе Венгрыю на міжнародных футбольных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, якая ажыццяўляе кантроль і кіраванне зборнай, з’яўляецца Венгерская футбольная федэрацыя. Каманда існуе з 1901 года, з’яўляючыся такім чынам адной з найстарэйшых зборных свету. Футбольная каманда Венгрыі з’яўляецца трохразовым пераможцам футбольнага спаборніцтва на Алімпійскіх гульнях (1952, 1964, 1968).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Венгерскай футбольнай федэрацыі
* Усе вынікі з 1902 года. RSSSF
Зборная Даніі па футболе

**Зборная Даніі па футболе** прадстаўляе Данію на міжнародных матчах і турнірах па футболе з 1908 года. Кіруецца і кантралюецца Дацкім футбольным саюзам, які з’яўляецца адным з 55 членаў УЕФА (Саюз еўрапейскіх футбольных асацыяцый) і ўваходзіць у ФІФА.

## Футбалісты 
### Цяперашні склад 
Наступныя 23 футбалісты былі выкліканыя на ўдзел у асноўнай стадыі чэмпіянату свету 2018 года.

*Статыстыка прыведзена станам на 9 чэрвеня 2018 года пасля матчу супраць Мексікі.*

## Выступы на турнірах 
### Чэмпіянат свету 
### Чэмпіянат Еўропы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Дацкага футбольнага саюза
Ірына Ангеліна

**Ірына** (; , Канстанцінопаль, Візантыя — ) — дачка візантыйскага імператара Ісака II Ангела.

## Біяграфія 
У 1193 г. ажанілася з нарманскім прынцам Ражэрам, які насіў тытул герцага Апуліі, але ўжо ў канцы таго ж года стала ўдавой.

2/3 красавіка 1195 года заручылася з Філіпам, герцагам швабскім; 25 мая 1197 года ажанілася ў ім у наступным годзе, дзякуючы нечаканаму павароту ў лёсе свайго другога мужа, стала германскай імператрыцай.

Ірына, ці, як яе называлі ў Германіі, Марыя, «ружа без шыпоў, рахманая галубка», як спяваў Вальтэр фон дэр Фогельвайдэ, набыла ў Германіі мноства прыхільнікаў.

Памерла 27 жніўня 1208 г. ад заўчасных родаў, на два месяцы перажыўшы свайго другога мужа (забітага 21 чэрвеня таго ж года).

## Сям’я 
Дзеці:
* Беатрыса Швабская (старэйшая) (1198—1212), жонка Атона IV Браўншвайгскага (каля 1175/1176 — 19 мая 1218), кароль Германіі з 1198 года, імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі 1209—1215;
* Кунігунда Швабская (1200—1248), каралева Чэхіі, жонка Вацлава I;
* Марыя (1201—1235), жонка герцага Брабанта Генрыха II ;
* Беатрыса (Лізавета) Швабская (1203—1235), каралева Кастыліі і Леона, жонка караля Кастыліі Фернанда III (будучыні *Святога Фернанда III*);
* Рэйнальд;
* Фрыдрых.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Імператрыцы Свяшчэннай Рымскай імперыі
Катэгорыя:Візантыйскія прынцэсы
Катэгорыя:Каралевы
Катэгорыя:Жанчыны XII стагоддзя
Катэгорыя:Памерлі пры родах
Зборная Парагвая па футболе

**Зборная Парагвая па футболе** прадстаўляе Парагвай на міжнародных футбольных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, якая ажыццяўляе кантроль і кіраванне зборнай, з’яўляецца Асацыяцыя футбола Парагвая. Зборная з’яўляецца двухразовым пераможцам Кубка Амерыкі (1953, 1979).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Асацыяцыі футбола Парагвая
* Усе вынікі з 1919 па 2004. RSSSF
Зборная Паўночнай Македоніі па футболе

**Зборная Паўночнай Македоніі па футболе** прадстаўляе Паўночную Македонію на міжнародных футбольных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, які ажыццяўляе кантроль і кіраванне зборнай, з’яўляецца Футбольная федэрацыя Македоніі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Футбольнай федэрацыі Македоніі
Міністэрства аховы здароўя БССР

**Міністэ́рства ахо́вы здаро́ўя Белару́скай ССР** было ўтворана ў 1946 годзе на базе Народнага камісарыята аховы здароўя БССР.  

## Структура на 1974 год 
* Галоўнае аптэчнае ўпраўленне (вул. В. Харужай, 11)
* Галоўнае санэпідупраўленне
* Упраўленне лечпрафдапамогі
* Упраўленне лечпрафдапамогі дзецям і маці
* Вучоны медыцынскі савет (вул. Ленінградская, 6)
* Інфармацыйна-вылічальны цэнтр (вул. Акадэмічная, 8/47)
* Галоўмедгасзабеспячэнне (Галоўнае ўпраўленне медыцынска-гаспадарчага забеспячэння) (вул. Р. Люксембург, 91)
* Аддзяленне экстраннай і планава-кансультацыйнай дапамогі.

## Міністры 
* Міхаіл Кавалёнак (1946 — 1948)
* Іван Інсараў (1948 — 1966)
* Мікалай Саўчанка (1966 — 1987)
* Уладзімір Улашчык (1987 — 1990)
* Васіль Казакоў (1990 — 1991)

## Літаратура 
* Высшие органы государственной власти и центрального управления БССР. Ч. 3. — Минск, 2000.
* Республика Беларусь. Т. 4 : энциклопедия. — Минск, 2007.

## Спасылкі 
* И. В. Пантюк. Комиссары и министры здравоохранения Беларуси: историко-биографические сведения 

Катэгорыя:Скасаваныя органы выканаўчай улады Беларусі
Катэгорыя:Міністэрствы БССР
Катэгорыя:З’явіліся ў 1946 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1991 годзе
Фрыдрых VI Швабскі

**Фрыдрых VI Швабскі** () ці **Фрыдрых VI фон Гогенштаўфен** (; , , Італія — , Ака) — герцаг Швабіі з 1169 года, трэці сын Фрыдрыха Барбаросы і Беатрыс I Бургундскай.

## Біяграфія 
Пры нараджэнні атрымаў імя Конрад. Але ў 1169 годзе памёр пяцігадовы Фрыдрых V, старэйшы сын імператара Фрыдрыха Барбаросы, які насіў тытул герцага Швабіі. У 1170 годзе імператар перадаў тытул герцага Швабіі свайму трэцяму сыну, які атрымаў пры гэтым імя Фрыдрых.

20 мая 1184 года Фрыдрых у час святкавання ў Майнцы імператарскім дваром Тройцы быў разам са сваім старэйшым братам Генрыхам прысвечаны ў рыцары.

27 сакавіка 1188 года Фрыдрых абавязаўся разам з бацькам прыняць удзел у Трэцім крыжовым паходзе. 11 мая 1189 года ён разам з арміяй крыжакоў выступіў з Рэгенсбурга. Па дарозе ў Венгрыі ён заручыўся з Канстанцыяй (1177—1240), дачкой венгерскага караля Белы III.

Пасля гібелі 10 чэрвеня 1190 года яго бацькі, імператара Фрыдрыха Барбаросы, які патануў у рацэ Салеф, Фрыдрых прыняў камандаванне германскай арміяй крыжакоў. Хоць большая частка крыжакоў пакінула яго армію і адплыла праз Антыёхію на радзіму, Фрыдрых з астатняй арміяй выступіў у кірунку да Іерусаліма. У Трыпалі шматлікія крыжакі захварэлі на малярыю, з-за чаго армія Фрыдрыха яшчэ больш скарацілася. У пачатку кастрычніка 1190 года ён прыбыў да абложанага горада Ака (Акра), дзе і памёр 20 студзеня 1191 года ад малярыі. Пасля яго смерці рэшткі германскіх крыжакоў пакінулі Святую зямлю.

## Гл. таксама 
* Трэці крыжовы паход
* Аблога Акры, 1189–1191

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XII стагоддзя
Катэгорыя:Гогенштаўфены
Катэгорыя:Герцагі швабскія
Катэгорыя:Удзельнікі Трэцяга крыжовага паходу
Катэгорыя:Памерлі ад малярыі
Лаўгардалсвёлур

**«Лаўгардалсвёлур»** () — нацыянальны стадыён Ісландыі ў Рэйк'явіку.

Быў пабудаваны ў 1958 годзе, спачатку меў адну бакавую трыбуну з драўлянымі лаўкамі. Падчас мадэрнізацыі ў 1997 годзе была дабудавана яшчэ адна трыбуна, пасля чаго стадыён змог змяшчаць 15 тысяч гледачоў.

У 2006 годзе зроблены казырок над цэнтральнай трыбунай.

Катэгорыя:Рэйк’явік
Катэгорыя:Футбольныя стадыёны
Зборная Нарвегіі па футболе

**Зборная Нарвегіі па футболе** прадстаўляе Нарвегію на міжнародных футбольных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, якая ажыццяўляе кантроль і кіраванне зборнай, з’яўляецца Нарвежская футбольная асацыяцыя.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Нарвежскай футбольнай асацыяцыі
* Усе вынікі з 1908. RSSSF
Бесарабская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка

**Бесарабская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка** (**Бесара́бская ССР**) — савецкая рэспубліка, створаная 11 мая 1919 года як аўтаномная частка РСФСР. Сталіцай стаў горад Адэса.

1 траўня 1919 года ўрады РСФСР і УССР накіравалі ўраду Румыніі ноту, ультыматыўна запатрабаваўшы вываду з Бесарабіі румынскіх войскаў. Румыны не адказалі, і тады 5 траўня 1919 года на тэрыторыі Украіны быў створаны Часовы рабоча-сялянскі ўрад Бесарабіі (старшыня — Іван Крыварукаў), а перадавыя часткі Чырвонай Арміі рушылі на заходні бераг Днястра і занялі шэраг населеных пунктаў. Але румынскія войскі, насуперак папярэднім ацэнкам савецкіх военачальнікаў, апынуліся добра падрыхтаванымі. Яны паспяхова адбілі націск чырвонаармейцаў, а затым адкінулі іх назад, за Днестр. З пачаткам ваеннай інтэрвенцыі Польшчы і Францыі 2 жніўня 1919 года сталіца была перанесена ў Ціраспаль.

Рэспубліка спыніла сваё існаванне ў верасні 1919 года. Польская акупацыя рэгіёна працягвалася да 29 снежня 1920 года.

## Гл. таксама 
* Польска-савецкая вайна 1919—1921 гадоў

Катэгорыя:Бесарабія
Катэгорыя:Гісторыя Малдовы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1919 годзе
Катэгорыя:1919 год у Адэсе
Катэгорыя:Зніклі ў 1919 годзе
Крымская Аўтаномная Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка

**Крымская Аўтаномная Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка** (**Крымская АССР**) — аўтаномная рэспубліка на тэрыторыі Крыма, якая існавала ў 1921—1945 гадах у складзе РСФСР і ў 1991—1992 гадах у складзе Украіны (УССР).

Аўтаномная Крымская ССР была ўтворана 18 кастрычніка 1921 года ў складзе РСФСР. 5 мая 1929 года пасля прыняцця новай канстытуцыі аўтаноміі атрымала найменне — Крымская АССР. 30 чэрвеня 1945 года гэта аўтаномная рэспубліка была ператворана ў Крымскую вобласць, якая 26 красавіка 1954 года была перададзена ў склад Украінскай ССР.

12 лютага 1991 года па выніках рэферэндуму Крымская АССР была адноўлена, а 26 лютага 1992 года па рашэнні Вярхоўнага Савета рэспублікі Крымская АССР была перайменавана ў Рэспубліку Крым.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Аўтаномныя рэспублікі РСФСР
Катэгорыя:Гісторыя Крыма
Зборная Шатландыі па футболе

**Зборная Шатландыі па футболе** — прадстаўляе Шатландыю на міжнародных футбольных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, якая ажыццяўляе кантроль і кіраванне зборнай, з’яўляецца Шатландская футбольная асацыяцыя. Зборная з’яўляецца адной з самых найстарэйшых у свеце, таксама шатландская зборная з’яўляецца ўдзельнікам першага ў свеце міжнароднага матча, які каманда правяла 30 лістапада 1872 года супраць зборнай Англіі.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Шатландскай футбольнай асацыяцыі
Парк дэ Прэнс

**«Парк дэ Прэнс»** ( — парк прынцаў) — футбольны стадыён у Парыжы (Францыя), які ўмяшчае 49 691 гледачоў. Хатняя арэна клуба «Пары Сен-Жэрмен».

Да 1998 года з'яўляўся таксама асноўным стадыёнам для гульняў зборнай Францыі, пакуль у прыгарадзе Парыжа Сен-Дэні спецыяльна да чэмпіянату свету 1998 не быў пабудаваны «Стад дэ Франс».

«Парк дэ Прэнс» прымаў у сябе два фіналы чэмпіянатаў Еўропы: 1960 і 1984 гадоў. На клубным узроўні прымаў тры фіналы Кубка еўрапейскіх чэмпіёнаў (1956, 1975 і 1981) і два фіналы Кубка ўладальнікаў кубкаў (у 1978 і 1995 гадах).

Акрамя футбольных, на стадыёне рэгулярна праходзілі рэгбійныя матчы, у тым ліку з удзелам зборнай Францыі.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Футбольныя стадыёны
Катэгорыя:XVI акруга Парыжа
Катэгорыя:Стадыёны Францыі
Зборная Чэхіі па футболе

**Збо́рная Чэ́хіі па футбо́ле** прадстаўляе Чэшскую Рэспубліку на міжнародных футбольных турнірах і ў таварыскіх матчах. Паўстала пасля распаду Чэхаславакіі. Удзельнік чэмпіянату свету 2006 у Германіі. На ім заняла трэцяе месца ў сваёй групе, саступіўшы месца ў плэй-оф Зборнай Італіі і зборнай Ганы. У чэмпіянатах Еўропы каманда выступае больш паспяхова. У 1996 годзе чэшская зборная дайшла да фіналу, дзе прайграла зборнай Германіі.
Зборная СССР па футболе

**Зборная СССР па футболе** — нацыянальная футбольная каманда, якая прадстаўляла СССР у міжнародных спаборніцтвах па футболе. Існавала з 1923 па 1991 год. Правапераемніцай зборнай СССР была зборная СНД. Чэмпіён Еўропы 1960 года.

## Гісторыя 
Дэбют зборнай СССР на чэмпіянаце свету адбыўся ў 1958 годзе ў Швецыі, дзе каманда спынілася на стадыі 1/4 фінала. У 1960 годзе савецкія футбалісты заваявалі тытул пераможцаў першага ў гісторыі чэмпіянату Еўропы, які праходзіў у Францыі, перамогшы ў фінале зборную Югаславіі з лікам 2:1.

На чэмпіянатах свету найлепшым дасягненнем зборнай СССР стала чацвёртае месца на турніры 1966 года, дзе ў матчы за трэцяе месца каманда саступіла Партугаліі з лікам 1:2. Адзіны гол савецкай каманды тады забіў нападнік мінскага «Дынама» Эдуард Малафееў.

На чэмпіянатах Еўропы савецкія футбалісты тры разы станавіліся сярэбранымі прызёрамі — у 1964, 1972 і 1988 гадах. Акрамя таго, чацвёртае месца каманда займала ў 1968 годзе.

Сярод ураджэнцаў Беларускай ССР, якія выступалі за зборную СССР, асабліва вылучаюцца Сяргей Бароўскі, Сяргей Алейнікаў, Андрэй Зыгмантовіч, Сяргей Гоцманаў і Георгій Кандрацьеў.

## Крыніцы
Міністэрства бытавога абслугоўвання насельніцтва БССР

**Міністэ́рства бытаво́га абслуго́ўвання насе́льніцтва Белару́скай ССР** было ўтворана на базе Галоўнага ўпраўлення бытавога абслугоўвання насельніцтва пры Савеце Міністраў БССР у 1967 годзе. З 1 лістапада 1990 года было скасавана.

## Структура на 1974 год 
* Аддзел лазне-пральнай гаспадаркі, хімічнай чысткі адзення і іншых відаў паслуг
* Аддзел па рамонту бытавой тэхнікі, мэблі і транспарту.
* Аддзел індывідуальнага пашыву і рамонту адзення, трыкатажу, абутку
* Белбытснаб
* Рэспубліканскі цэнтр па навуковай арганізацыі працы і кіравання, вул. Альшэўскага, 10.

## Міністры 
* Павел Папоў (1966 — 1978)
* Ала Грыб (1978 — 1990)

## Літаратура 
* Высшие органы государственной власти и центрального управления Белорусской ССР (1956-1991). Ч. 2. — Мн., 2000. — С. 173-175.

Катэгорыя:Скасаваныя органы выканаўчай улады Беларусі
Катэгорыя:Міністэрствы БССР
Катэгорыя:З’явіліся ў 1967 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1990 годзе
Зборная Славакіі па футболе

**Збо́рная Слава́кіі па футбо́ле** () прадстаўляе Славацкую Рэспубліку на міжнародных футбольных турнірах і ў таварыскіх матчах. Узнікла ў 1993 пасля распаду Чэхаславакіі. Сталы ўдзельнік усіх адборачных турніраў да чэмпіянатаў свету і Еўропы. Упершыню прабілася ў фінальную стадыю чэмпіянату свету 2010, дзе на групавой стадыі заняла другое месца, а ў плей-оф саступіла зборнай Нідэрландаў 1:2. Славакія таксама была блізкая і да выхаду ў фінальную частку чэмпіянату свету 2006, калі заняла другое месца ў групе і атрымала права на стыкавыя матчы супраць Іспаніі, аднак не здолела прабіцца на турнір.

Найбольш прынцыповым для зборнай Славакіі з’яўляецца саперніцтва са зборнай Чэхіі. У адборачным турніры да чэмпіянату свету 2010 славакі здолелі абыграць чэхаў у Празе (2:1), а ў Браціславе згулялі ўнічыю (2:2), хоць двойчы вялі ў ліку.
Мікаэль Лустыг

**Карл Мікаэль Лустыг** (; нар. , , Швецыя) — шведскі футбаліст, абаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Швецыі (2008—2021).

## Клубная кар’ера 
### Раннія гады 
Сваю футбольную кар’еру Лустыг пачынаў у шведскім клубе «Сандакернс СК», які выступаў у ніжэйшых дывізіёнах краіны. У 2004 годзе ён перайшоў у каманду «Умеа», з якой у сезоне 2005 дасягнуў першага месца ў трэцім дывізіёне Швецыі, што дало права выступаць у наступным сезоне ў Суперэтане.

### «Сундсваль» 
У жніўні 2005 года Лустыг падпісаў кантракт з клубам «Сундсваль». Да заканчэння сезона 2005 ён паспеў правесці толькі 8 сустрэч у Альсвенскане, у якіх ён 2 разы адзначыўся забітым мячом. Гэта не выратавала яго новы клуб ад перадапошняга месца ў чэмпіянаце Швецыі, таму «Сундсваль» вылецеў у другі па сіле дывізіён. У наступным сезоне 2006 Лустыг канчаткова замацаваўся ў аснове каманды, правёўшы 28 матчы і забіўшы 3 галы. У 2007 годзе ён разам з камандай фінішаваў на трэцім месцы ў Суперэтане, што азначала вяртанне каманды ў Альсвенскан.

### «Русенбарг» 
У ліпені 2008 года Лустыг перайшоў у нарвежскі клуб «Русенбарг». Сума пераходу склала 8 млн шведскіх крон, кантракт быў падпісаны на тры з паловай гады. Пачынаючы з 2009 года, шведскі футбаліст з’яўляўся іграком асноўнага складу. У 2009 і 2010 гадах ён разам з камандай станавіўся чэмпіёнам Нарвегіі. Сваёй гульнёй ён прыцягнуў увагу адразу некалькіх еўрапейскіх клубаў: у прыватнасці, цікавасць да яго праяўлялі англійскі «Вест Хэм Юнайтэд», італьянскія «Мілан» і «Лечэ».

### «Сэлтык» 
1 студзеня 2012 года Мікаэль Лустыг на правах свабоднага агента далучыўся да шатландскага «Сэлтыка». У складзе каманды восем разоў запар стаў чэмпіёнам Шатландыі.

### «Гент» 
У ліпені 2019 года перайшоў у бельгійскі «Гент».

### АІК 
У жніўні 2020 года вярнуўся ў Швецыю, стаўшы іграком АІКа. Па заканчэнні сезона 2022 завяршыў прафесійную кар’еру.

## Міжнародная кар’ера 
У студзені 2008 года трэнер галоўнай зборнай краіны Ларс Лагербек уключыў абаронцу ў склад каманды на таварыскія гульні. 19 студзеня Мікаэль дэбютаваў у зборнай Швецыі, выйшаўшы на поле ў сустрэчы супраць зборнай ЗША, у якой шведы атрымалі паражэнне з лікам 0:2.

## Дасягненні 
**«Русенбарг»**
* Чэмпіён Нарвегіі (2): 2009, 2010

**«Сэлтык»**
* Чэмпіён Шатландыі (8): 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019
* Уладальнік Кубка Шатландыі (4): 2013, 2017, 2018, 2019
* Уладальнік Кубка лігі Шатландыі (4): 2015, 2017, 2018, 2019

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Швецыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Швецыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Умеа
Катэгорыя:Ігракі ФК Сундсваль
Катэгорыя:Ігракі ФК Русенбарг
Катэгорыя:Ігракі ФК Сэлтык
Катэгорыя:Ігракі ФК Гент
Катэгорыя:Ігракі ФК АІК
Міністэрства замежных спраў БССР

**Міністэ́рства заме́жных спраў Белару́скай ССР** было ўтворана ў 1946 годзе на базе Народнага камісарыята замежных спраў БССР. 

## Міністры 
* Кузьма Кісялёў (1946 — 1966)
* Анатоль Гурыновіч (1966 — 1990)
* Пётр Краўчанка (1990 — 1991)

## Літаратура 
* Высшие органы государственной власти и центрального управления БССР (1965-1991 гг.). Ч. 3. — Мн., 2000. — С. 123.

## Спасылкі 
* *Уладзiмiр Снапкоўскi* БЕЛАРУСКАЯ ССР НА МIЖНАРОДНАЙ АРЭНЕ (1944—1990 гг.) 

Катэгорыя:Скасаваныя органы выканаўчай улады Беларусі
Катэгорыя:Міністэрствы БССР
Катэгорыя:З’явіліся ў 1946 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1991 годзе
БССР
Улаф Мельберг

**Э́рык У́лаф Ме́льберг** (; нар. , , Швецыя) — шведскі футбаліст, абаронца нацыянальнай зборнай Швецыі (2000—2012).

## Кар’ера 
### Клубная 
Мельберг пачынаў гуляць у мясцовай камандзе «Гульспанг», адкуль быў запрошаны ў клуб вышэйшага дывізіёна «Дэгерфарс». Пасля вылету «Дэгерфарса» з вышэйшага дывізіёна Мельберг перайшоў у АІК. За ўпэўненай гульнёй у шведскай лізе рушыла ўслед запрашэнне ў іспанскую Ла Лігу, у клуб «Расінг» (Сантандэр), дзе ён адразу стаў асноўным іграком.

Мельбергам цікавіліся «Барселона» і «Валенсія», аднак ён аддаў перавагу пераходу ў «Астан Вілу». У бірмінгемскім клубе ён стаў капітанам каманды і быў ім на працягу 3 гадоў. У сезоне 2002/03 адыграў без замен усе 38 матчаў «Астан Вілы» ў Прэм'ер-лізе. У апошнім сезоне ён быў пераведзены са звыклай пазіцыі цэнтральнага абаронцы на правы фланг.

У студзені 2008 года падпісаў папярэдні трохгадовы кантракт з «Ювентусам». У турынскі клуб Мельберг перайшоў пасля сезону 2007/08 паводле правіла Босмана. У складзе «Ювентуса» ўпершыню выступіў у Лізе чэмпіёнаў, гуляў у матчах групавога этапу і 1/8 фіналу гэтага турніру.

У чэрвені 2009 года перайшоў у «Алімпіякос», кантракт з якім разлічаны на 3 гады, сума трансферу склала 2,5 млн еўра. У жніўні 2012 года падпісаў канртакт з «Вільярэалам» і дапамог яму вярнуцца ў Ла Лігу. Завяршыў кар’еру ў складзе клуба «Капенгаген».

### Міжнародная 
Мельберг удзельнічаў ва многіх чэмпіянатах свету і Еўропы ў складзе зборнай Швецыі.

## Дасягненні 
**АІК**
* Чэмпіён Швецыі: 1998

**«Алімпіякос» Пірэй**
* Чэмпіён Грэцыі (3): 2009, 2011, 2012
* Уладальнік Кубка Грэцыі: 2012

## Асабістае жыццё 
У Улафа і яго сяброўцы Караліны Кіль ёсць два дзіця, дачка Сага (нар. 2002) і сын Ён (нар. 2006). У 2013 годзе пара афіцыйна склала шлюб.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Швецыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Швецыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Капенгаген
Катэгорыя:Ігракі ФК Вільярэал
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпіякос Пірэй
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус
Катэгорыя:Ігракі ФК Астан Віла
Катэгорыя:Ігракі ФК Расінг Сантандэр
Катэгорыя:Ігракі ФК АІК
Катэгорыя:Ігракі ФК Дэгерфарс
Зборная Ісландыі па футболе

**Збо́рная Ісландыі па футбо́ле** () прадстаўляе Ісландыю на міжнародных матчах і турнірах па футболе з 1930 года. Кіруецца і кантралюецца Футбольнай асацыяцыяй Ісландыі, якая з’яўляецца адным з 55 членаў УЕФА (Саюз еўрапейскіх футбольных асацыяцый) і ўваходзіць у ФІФА.

18 жніўня 2004 ісландцы здабылі сваю першую перамогу над моцнай «футбольнай» зборнай, адолеўшы ў таварыскім матчы зборную Італіі. На гэтым матчы, які праходзіў у Лаўгардалсвёлуры, прысутнічалі 20204 гледачы (6% ад насельніцтва Ісландыі). 24 красавіка 1996 года ў Таліне падчас таварыскага матчу з Эстоніяй Эйдур Гудзьёнсен замяніў свайго бацьку Арнара. Гэта першы факт удзелу бацькі і сына ў адным міжнародным матчы.

Да чэмпіянату Еўропы 2016 найбольшым поспехам ісландцаў быў выхад у плей-оф кваліфікацыі да чэмпіянату свету 2014. У групавым турніры кваліфікацыі на чэмпіянат Еўропы 2004 зборная Ісландыі з 4 перамогамі пэўны час займала першае месца, аднак у выніку фінішавала трэцяй пасля зборных Германіі і Шатландыі.

На чэмпіянаце Еўропы ісландцы дэбютавалі ў 2016 годзе і адразу дайшлі да чвэрцьфінала, дзе саступілі гаспадарам турніра Францыі з лікам 2:5. Поспех паўночнай зборнай падоўжыўся ў кваліфікацыі да чэмпіянату свету 2018, дзе Ісландыя здолела заняць першае месца ў групе (з Харватыяй, Украінай і Турцыяй) і ўпершыню ў гісторыі выйшла ў фінальны этап сусветнага першынства.

## Футбалісты 
### Цяперашні склад 
Наступныя 23 футбалісты былі выкліканыя на ўдзел у асноўнай стадыі чэмпіянату свету 2018 года.

*Статыстыка прыведзена станам на 7 чэрвеня 2018 года пасля матчу супраць Ганы.*

## Выступы на турнірах 
### Чэмпіянат свету 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Футбольная асацыяцыя Ісландыі 
* Архіў вынікаў RSSSF
* Архіў ігракоў RSSSF
Зборная Славеніі па футболе

**Зборная Славеніі па футболе** прадстаўляе Славенію на міжнародных футбольных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, якая ажыццяўляе кантроль і кіраванне зборнай, з’яўляецца Футбольны саюз Славеніі. Зборная існуе з 1991 года, калі Славенія выйшла са складу СФРЮ. Член ФІФА і УЕФА з 1992 года.

## Спасылкі
Зборная Польшчы па футболе

**Збо́рная По́льшчы па футбо́ле** прадстаўляе Польшчу на міжнародных матчах і турнірах па футболе з 1921 года. Кіруецца і кантралюецца Польскім футбольным саюзам, які з’яўляецца адным з 55 членаў УЕФА (Саюз еўрапейскіх футбольных асацыяцый) і ўваходзіць у ФІФА.

Найлепшае месца ў рэйтынгу ФІФА — 5 (у жніўні 2017 года), найгоршае — 78 (у лістападзе 2013 года).

## Выступы на турнірах 
### Чэмпіянат свету 
## Найбольшая колькасць гульняў 
*Станам на 4 снежня 2022 года*.
* Роберт Левандоўскі (138)
* Якуб Блашчыкоўскі (108)
* Каміль Глік (103)
* Міхал Жаўлакаў (102)

## Спасылкі