Прэзідэнт Літоўскай Рэспублікі

]]

**Прэзідэнт Літоўскай Рэспублікі** () — кіраўнік Літоўскай Рэспублікі. Прадстаўляе дзяржаву і выконвае ўскладзеныя на яго Канстытуцыяй і законамі абавязкі.

Паводле канстытуцыі Літва з’яўляецца парламенцка-прэзідэнцкай рэспублікай, у якой прэзідэнт выконвае ролю пасярэдніка паміж заканадаўчым і выканаўчым органамі ўлады.

## Выбары 
Выбары прэзідэнта адбываюцца за месяц да сканчэння тэрміну дзейнага прэзідэнта. Кандыдатамі ў прэзідэнты могуць быць грамадзяне Літвы паводле паходжання, якія пражываюць у Літве не менш за 3 апошнія гады, на дзень выбараў векам не меней за 40 гадоў і маюць права быць абранымі ў Сейм. Тэрмін знаходжання прэзідэнта на пасадзе складае 5 гадоў. Асоба, абраная прэзідэнтам, павінная спыніць свой удзел у партыях і палітычных арганізацыях, таксама не можа спалучаць сваю дзейнасць з парламенцкай. Асоба прэзідэнта недатыкальная.

## Зняцце 
Прэзідэнт можа быць датэрмінова пазбаўлены пасады ў выпадку істотнага парушэння Канстытуцыі, парушэння прысягі, здзяйсьнення злачынства. Рашэнне пра гэта прымае Сейм. Ён жа можа цягам 30 дзён ад свайго першага паседжання колькасцю 3/5 галасоў зацвердзіць датэрміновыя выбары.

Кампетэнцыя прэзідэнта сканчаецца ў выпадках:
* заканчэння тэрміну, на які ён быў абраны (пасаду прэзідэнта можна займаць не больш за 2 разы);
* датэрміновых выбараў;
* падання ў адстаўку;
* смерці;
* пазбаўлення пасады Сеймам;
* колькасцю не меней 3/5 галасоў дэпутатаў Сейма на запыт Канстытуцыйнага суду, паводле якога стан здароўя прэзідэнта не дазваляе выконваць абавязкі.

Прэзыдэнта, які не здольны выконваць свае абавязкі, замяняе старшыня Сейма, які ў гэты час не мае права прызначаць датэрміновыя выбары ў Сейм, здымаць або прызначаць міністраў бяз згоды Сейма, разглядаць запыты на выказванне вотуму недавер’я старшыні Сейма.

## Паўнамоцтвы 
У кампетэнцыі прэзідэнта ў супрацоўніцтве з парламентам знаходзяцца:
* скліканне надзвычайнай сесіі парламента;
* прадстаўленне штогадовай справаздачы пра стан дзяржавы і ўнутраную палітыку;
* правядзенне чарговых і датэрміновых выбараў;
* прадстаўленне да ратыфікацыі падпісаных міжнародных дагавораў;
* прызначэнне і зняцце прэм’ер-міністра;
* прадстаўленне кандыдатур суддзяў і старшыні Вярхоўнага суду;
* прызначэнне суддзяў і старшыняў Апеляцыйнага і Канстытуцыйнага судоў;
* прызначэнне генеральнага пракурора;
* прызначэнне дзяржаўнага кантралёра і старшыні Управы Банка Літвы;
* падпісання і афіцыйнага публікавання законаў, прынятых Сеймам, ці вяртанне законаў на паўторны разгляд;
* прызначэнне і зняцце галоўнакамандуючага войскам і кіраўніка службы бяспекі;
* увядзенне ваеннага становішча, мабілізацыі і надзвычайнага становішча.

У кампетэнцыі прэзідэнта ў супрацоўніцтве з урадам знаходзяцца:
* прызначэнне старшыні Савета Міністраў, перадача яму задачы фармавання ўрада і зацверджання ягонага складу;
* прыняцце адстаўкі ўраду, асобных міністраў;
* прызначэнне і зняцце дыпламатычных прадстаўнікоў Літвы ў іншых дзяржавах і пры міжнародных арганізацыях;
* прызначэнне і зняцце на прапанову прэм’ер-міністра міністраў ці службовых асоб.

Прэзідэнт у прадугледжаным законам парадку надае грамадзянства; прысвойвае дзяржаўныя узнагароды; прымае даверчыя граматы; надае найвышэйшыя дыпламатычныя рангі і вайсковыя званні; мае права памілавання асуджаных.

## Гл. таксама 
* Прэзідэнты Літвы

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт прэзідэнта Літвы