open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Партыя зялёных (ЗША)

**Партыя зялёных Злучаных Штатаў** () — палітычная партыя ЗША. Афіцыйным часам заснавання прынята лічыць 2001 год пасля аб’яднання добраахвотніцкіх зялёных партый і арганізацый ЗША. Але так як кандыдаты ад гэтых партый раней прымалі ўдзел у прэзідэнцкіх выбарах 1996 і 2000 гадоў, неафіцыйная дата заснавання партыі прымаецца 1984 або 1991 год.

## Гісторыя 
Першая ў ЗША Партыя зялёных была створана ў 1980 годзе. Найбольшага поспеху «зялёныя» дамагліся на прэзідэнцкіх выбарах 2000 года, калі вылучаны партыямі «зялёных» асобных штатаў папулярны ў краіне адвакат і актывіст Ральф Нейдэр набраў 2 883 105 галасоў (каля 2,7 %). У 2001 годзе прыхільнікі Нейдэра з ліку членаў розных «зялёных» партый і арганізацый ЗША аб’ядналіся, утварыўшы **Партыю «зялёных» Злучаных Штатаў** (), якая ў цяперашні час з’яўляецца асноўнай нацыянальнай партыяй «зялёных» у краіне.

Па дадзеных бюлетэня Ballot Access News «зялёныя» з’яўляюцца другой сярод трэціх партый ЗША. На Кастрычнік 2012 года іх прыхільнікамі зарэгістраваліся 250 682 выбаршчыкаў (0,24 % з ліку зарэгістраваных выбаршчыкаў). Да лютага 2016 года колькасць зарэгістраваных прыхільнікаў крыху знізілася, да 242 023 чалавек (0,24 %). На 2016 год больш за 130 «зялёных» займаюць выбарныя пасады па ўсёй тэрыторыі ЗША, але ў асноўным на мясцовым узроўні, пры гэтым большасць з іх выйгравалі галасавання як беспартыйныя. Усяго з моманту заснавання больш за 1000 яе членаў дамагаліся поспеху на выбарах.

## Палітычная праграма 
Прытрымліваюцца левацэнтрысцкіх поглядаў, заснаваных на «зялёнай палітыцы», сацыял-дэмакратыі, папулізме і прагрэсівізме. Нягледзячы на ўсе міжфракцыйныя супярэчнасці, партыя выступае:

* За абарону навакольнага асяроддзя;
* За сацыяльную справядлівасць;
* За пацыфісцкую знешнюю палітыку;
* За неіерархічную партысіпатыўную дэмакратыю;
* За легалізацыю абортаў у поўнай меры;
* За аднаполыя шлюбы;
* за дзяржаўны кантроль над асабістай агнястрэльнай зброяй грамадзян;
* Супраць гвалту;
* За дэцэнтралізацыю органаў улады;
* За грамадскую эканоміку;
* За правы жанчын.

## Удзел у прэзідэнцкіх выбарах 
## Зноскі
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт партыі 

Катэгорыя:Зялёныя палітычныя партыі
Катэгорыя:Левацэнтрысцкія партыі
Катэгорыя:Сацыял-дэмакратычныя партыі
Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 2001 годзе
Катэгорыя:Палітычныя партыі ЗША
Катэгорыя:Палітычныя партыі паводле алфавіта
Мілс (акруга, Тэхас)

**Акруга Мілс** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй пражывала 5151 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала 4994 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Голдтуэйт. Акруга Мілс была сфарміравана ў 1887 годзе. Названа ў гонар Джона Т. Мілса, суддзі ў Тэхасе.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Ясір аль-Ата

**Ясір аль-Ата** (; нар. 1962) — генерал-лейтэнант Узброеных сіл Судана.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і маёра Хашыма аль-Ата, які ў 1971 годзе ўзначаліў дзяржаўны пераварот.

Пайшоў па слядах бацькі, стаўшы вайскоўцам.

Станам на 2019 год знаходзіўся адразу на некалькіх пасадах, у тым ліку з’яўляўся намеснікам старшыні ПНС, камандуючым пагранвойск і ваенным аташэ ў Джыбуці.

Станам на 2023 год быў памочнікам галоўнакамандуючага ўзброенымі сіламі Судана.

Падчас суданскага канфлікту 2023 года заняў бок Абдэля Фатаха аль-Бурхана.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты
Катэгорыя:Ваенныя Судана
Катэгорыя:Постаці трэцяй грамадзянскай вайны ў Судане
Ingram MAC-10

**MAC-10** (, афіцыйна - **M10**) — кампактны пісталет-кулямёт, распрацаваны ў ЗША.

## Гісторыя 
Першы прататып М10 амерыканскі канструктар Гордан Б. Інгрэм (працаваў у прыватнай зброевай фірме "Erquiaga Arms", ЗША, штат Каліфорнія) пачаў распрацоўваць у 1964 годзе, думка была зрабіць кампактны пісталет-кулямёт для сякрэтных аперацый. У жніўні 1964 года была завершана работа па стварэнні камплекта чарцяжоў, у верасні 1964 года першы прататып гэтай зброі быў выраблены і ў кастрычніку 1964 года — уключаны ў каталог прадукцыі фірмы «Erquiaga Arms». Аднак 17 лютага 1965 года падчас праверкі дзейнасці фірмы «Erquiaga Arms» прататып быў канфіскаваны паліцыяй.

## Будова і прынцып дзеяння 
Зброя з'яўляецца таннай і тэхналагічнай у вытворчасці, многія асноўныя дэталі вырабляюцца са сталёвага ліста метадам халоднай штампоўкі і кропкавай зваркі.

Аўтаматыка працуе за кошт вольнага затвору. Затвор пры стральбе на дзве траціны набягае на ствол, што значна памяншае даўжыню зброі. Канал ствала пры стрэле замыкаецца падспружыненнай засаўкай.

Ствол мацуецца ў затворной скрынцы на разьбе і фіксуецца штыфтам. На ствале маецца разьба для мацавання быстраз'ёмнага глушыцеля.

### Глушыцель 
Асноўнай прычынай першапачатковага добрага прыёму **MAC-10** быў яго рэвалюцыйны глушыцель, распрацаваны Мітчэлам Вербеллам III з кампаніі Sionics. Гэты глушыцель мае двухступеністую канструкцыю, першая шырэй другой. За кошт унікальнай формы ён надаваў MAC-10 вельмі характэрны знешні выгляд. Акрамя таго, стрэл быў вельмі ціхі, да такой ступені, што затвор можна было пачуць падчас працы, але толькі калі выкарыстоўваліся дагукавыя боепрыпасы (большасць боепрыпасаў .45 ACP з'яўляюцца дагукавымі). Глушыцель быў пакрыты номексам, што дазваляла ўтрымліваць зброю іншай рукой, што палягчала кіраванне. У 1970-я гады ЗША ўвялі абмежаванні на экспарт глушыцеляў, і шэраг краін адмянілі заказы на MAC-10, паколькі эфектыўнасць глушыцеля была адной з асноўных пераваг MAC-10. Гэта быў адзін з фактараў, якія прывялі да банкруцтва Military Armament Corporation.

Арыгінальны глушыцель Sionics мае прыкладна 30 см у даўжыню, 5 см у дыяметры і вагу ў 450 г.

## Характарыстыкі і прымяненне 
Асноўная ідэя, закладзеная ў канструкцыю — максімальная прастата і таннасць. Але малая даўжыня ствала, высокая хуткастрэльнасць, нізкая маса зброі і патрон .45 ACP, які мае вялікі імпульс аддачы (па мерках пісталетнага патрона), робяць стральбу вельмі недакладнай. Зброя мае вельмі вялікі роскід - пры стральбе на 25 метраў трапленне ў мэту на практыцы малаверагодна. Як следства, MAC-10 цяпер не выкарыстоўваецца ваеннымі.

## Карыстальнікі 
У перыяд з пачатку вытворчасці да пачатку 1986 года пісталеты-кулямёты **MAC-10** і **MAC-11** розных мадыфікацый былі прададзеныя ў 20 краін свету, але ў кожную з іх яны экспартаваліся ў невялікай колькасці (ад 50 да 1000 адзінак).

* 
* 
* 
*  — нязначная колькасць была закуплена для спецпадраздзяленняў
* 
* , але пасля з'яўлення на ўзбраенні FAMAE SAF іх колькасць памяншаецца
* 
* 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пісталеты-кулямёты
Катэгорыя:Пісталеты-кулямёты ЗША
Ленгрэн

**Ленгрэн** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ганна Ленгрэн — шведская паэтэса
* Збігнеў Ленгрэн — польскі графік
10-я Македонская ўдарная брыгада

**10-я Македонская ўдарная брыгада** (, ) — воінскае фарміраванне Народна-вызваленчай арміі Югаславіі.

Створана 22 жніўня 1944 года ў Црвене-Вадзе, каля вёскі Зборска. Складалася з 350 чалавек з 2-й Македонскай ударнай брыгады. За два дні брыгада вырасла ў памерах да 450 чалавек. Разам з 2-й і 9-й македонскімі ўдарнымі брыгадамі ўзаемадзейнічала ў складзе 41-й Македонскай дывізіі НВАЮ.

Падраздзяленне ўдзельнічала ў баях за Ціквеш, Прылеп, Градска і Вялес, вяла баі і з нямецкімі войскамі ў Грэцыі. З 29 кастрычніка па 2 лістапада вызваляла Прылеп, пазней узяла Кічава і Госцівар. 30 снежня брыгада ўлілася ў склад 8-й Македонскай дывізіі.

## Літаратура 
* Македонска енциклопедија, МАНУ, Скопие, 2009, стр. 457.

Катэгорыя:Народна-вызваленчая армія Югаславіі
Збігнеў Ленгрэн

**Збігнеў Ленгрэн** (; ,  — , ) — польскі графік, карыкатурыст, ілюстратар. Бацька Ленгрэна быў шведам — прадстаўніком фірмы Ericsson у Торуні.

Лаўрэат «Ордэна ўсмешкі». Найбольш вядомым героем твораў Лэнгрэна з’яўляецца безуважлівы прафесар Філютэк, «прыгоды» якога публікаваліся раз у тыдзень на старонках часопіса «Пшэкруй» на працягу больш за 50 гадоў — рэкорд для польскіх коміксаў. Яшчэ адно яго «вынаходства» — сабаку Філюса — з часам пачалі атаясамляць з Фафікам, іншым папулярным персанажам «Пшэкруя». Таксама Ленгран быў пісьменнікам, пісаў вершы для дзяцей. Сын, Томаш Ленгрэн, быў акцёрам.

Катэгорыя:Графікі Польшчы
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі
Катэгорыя:Паэты Польшчы
Ёван Шліванчанін

**Ёван Шліванчанін** (нар. , Бялград, Сербія) — сербскі баскетбаліст, абаронца.

## Кар’ера 
У 2022 годзе выступаў за сербскую «Мега».

У снежні 2022 года падпісаў кантракт да канца сезона з магчымасцю падаўжэння з «Мінскам». У жніўні 2023 года пакінуў «Мінск», дзе ў суме за клуб у Адзінай лізе ВТБ правёў 20 матчаў, а ў чэмпіянаце Беларусі прыняў удзел у 7 матчах.

## Спасылкі 
* Серб Шліванчанін пакінуў «Мінск»
* Серб Шліванчанін падпісаў кантракт з «Мінскам»

Катэгорыя:Баскетбалісты Сербіі
Катэгорыя:Ігракі «Мегі» Бялград
Шыркаўскі сельсавет (Мсціслаўскі раён)

**Шы́ркаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мсціслаўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Шыркі.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Кашанскі сельсавет** у складзе Расненскага раёна Калінінскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Кашаны. 21 жніўня 1925 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Шыркі, сельсавет перайменаваны ў Шыркаўскі. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Аршанскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Расненскім раёне БССР, з 8 ліпеня 1931 года — у Мсціслаўскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Касмініцкага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мсціслаўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Расненскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Есенік

**Есенік** (, да 1947 года **Фрывальдаў** (чэшск.: Frývaldov), был. **Фрайвальдау** (ням.: Freiwaldau) — курортны горад у Чэхіі на поўначы Оламаўцкага краю, цэнтр аднайменнага раёна. У горадзе 1393 дамоў, 13097 жыхароў. Есенік - найбуйнейшы горад у чэшскай частцы гістарычнай мясцовасці Ніска.

Катэгорыя:Гарады Оламаўцкага края
Катэгорыя:Курорты Чэхіі
Мікалай Фёдаравіч Ястржэмбскі

**Мікалай Феліксавіч (Фёдаравіч) Ястрэбскі** (**Ястржэмбскі**; , Такліноў, Рэчыцкі павет — ) — інжынер, педагог, гісторык навукі і тэхнікі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Рэчыцкім павеце ў сям’і межавога суддзі. Пачатковае выхаванне і адукацыю атрымаў дома. У 1830 годзе скончыў матэматычны факультэт Віленскага ўніверсітэта. Вырашыўшы прысвяціць сваё жыццё інжынернай дзейнасці, ён паступіў у Пецярбургскі інстытут корпуса інжынераў шляхоў зносін, пахаваны на мясцовых Польскіх могілках.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Гусак А. А. Практичная механіка і «Мёртвыя душы»: Мікалай Ястрэбскі. Мн., 1992.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Брагінскім раёне
Ганзалес (Тэхас)

**Ганзалес** () — горад у ЗША, размешчаны ў цэнтральнай частцы штата Тэхас. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі. Насельніцтва - 7237 чалавек (ацэнка на 2010 год).

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Ганзалес (акруга)

**Акруга Ганзалес** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй пражывала 18628 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2008 годзе насельніцтва акругі складала 19 155 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Ганзалес. Акруга Ганзалеса з'яўлялася адным з муніцыпалітэтаў Рэспублікі Тэхас, калі яна ў 1836 годзе далучылася да ЗША. Сваю назву атрымала ад назвы акруговага цэнтра.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Голіяд (Тэхас)

**Голіяд** () — горад у ЗША, у паўднёва-ўсходняй штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 1908 чалавек, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2015 годзе ў горадзе пражывала 1986 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1749 годзе
Голіяд (акруга)

**Акруга Голіяд** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй жыло 6928 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2008 годзе насельніцтва акругі складала 7152 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Голіяд.

Голіяд з'яўляўся адным з муніцыпалітэтаў Рэспублікі Тэхас, створаным у 1836 годзе, і атрымаў статус акругі пры далучэнні да ЗША ў 1845 годзе.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Гранберы

**Гранберы** () — горад у ЗША, у паўночнай частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Худ. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 7978 чалавек, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2016 годзе ў горадзе пражывала 9755 чалавек.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Худ (акруга)

**Акруга Худ** () — акруга ў ЗША, штаце Тэхас. Насельніцтва — 41100 чалавек (2000). Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала 51 462 чалавек. Акруговы цэнтр — горад Гранберы. Акруга Худ была сфарміравана ў 1866 годзе.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Вялікая ціхаакіянская смеццевая пляма

**Вялі́кая ціхаакія́нская сме́ццевая пля́ма**, **Ціхаакіянскі смеццевы вір** або **Смеццевая пляма ў Паўно́чным Ці́хім акія́не** — акіянская смеццевая пляма ў паўночнай частцы Ціхага акіяна. Знаходзіцца паміж 135° і 155° заходняй даўгаты і 35° і 42° паўночнай шыраты. Сабранае тут смецце трапіла з краінаў  (Азія, Паўднёвая і Паўночная Амерыка). Пляма складаецца з «*усходняй*» часткі — ад Каліфорніі да Гаваяў — і «*заходняй*» — ад Гаваяў да Японіі. Гэта не цэльныя кавалкі плывучых астравоў смецця, а раскіданыя на вялікай плошчы аскепкі, якія з гэтай прычыны цяжка заўважыць са спадарожніка альбо нават плыўцам ці нырцам, якія трапляюць у гэтую зону. Большую частку плямы складаюць мікраскапічныя часцінкі памерам меней за пазногаць — так званы мікрапластык, які плавае ў верхнім слоі вады. Паводле ацэнкі адмыслоўцаў з «The Ocean Cleanup», плошча плямы складае 1,6 млн км² (2018) і пастаянна павялічваецца: з 1945 года яе плошча павялічвалася ў 10 разоў кожнае дзесяцігоддзе. Падобныя плямы існуюць і ў Атлантычным і Індыйскім акіянах, што пагражае марской экалогіі і біяразнастайнасці.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Большое тихоокеанское мусорное пятно: МИФ или РЕАЛЬНОСТЬ? 
* Daniel Engler.There Is No Island of Trash in the Pacific. // Слэйт, 12 верасня 2016 года.
* Мусор в океане 
* Институт пяти круговоротов
* Мусорный остров в Тихом океане массой в 3,5 млн тонн продолжает разрастаться
* «Остров» из мусора в Тихом океане уже превысил в два раза территорию США 
* Ученые исследуют «мусорный остров» в Тихом океане 
* Океанский мусорный водоворот ошарашил учёных масштабом 

Катэгорыя:Ціхі акіян
Катэгорыя:Смецце
Катэгорыя:Акіяналогія
Яўстафій Яўстаф’евіч Баранаў

**Яўстафій Яўстаф’евіч Баранаў (фон Барангоф)** (; ) — генерал-лейтэнант, удзельнік Напалеонаўскіх войнаў і здушэння паўстання 1831 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1790 годзе. Паходзіў з старадаўняга рускага дваранскага роду Баранавых, частка якога ў XVI стагоддзі перасялілася ў Прыбалтыку і там зусім анямечылася, запісаны ў дваранскія кнігі Эстляндскай губерні, Яўстафій Яўстаф’евіч быў евангелічна-лютэранскага веравызнання.

На вайсковую службу пайшоў у 1806 годзе прапаршчыкам у армейскія егерскія палкі. Браў удзел у руска-французскай вайне 1812 года і наступных Замежных паходах 1813 і 1814 гадоў.

Пасля завяршэння Напалеонаўскіх войнаў працягнуў службу ў армейскай пяхоце і ў 1824 годзе быў узведзены ў палкоўнікі. 19 снежня 1829 года за беззаганную выслугу 25 гадоў у афіцэрскіх чынах ён быў узнагароджаны ордэнам Св. Георгія 4-й ступені (№ 4336 паводле кавалерскага спісу Грыгаровіча — Сцяпанава).

Узведзены 6 снежня 1830 года ў генерал-маёры, Баранаў у наступным годзе ўдзельнічаў у здушэнні паўстанні 1830 года. 25 чэрвеня 1831 года быў узнагароджаны залатой шпагай з надпісам «За адвагу» і алмазнымі аздабленнямі.

Пасля займаў пасаду камандуючага 2-й пяхотнай дывізіяй, а 6 снежня 1840 года быў узведзены ў генерал-лейтэнанты з прызначэннем начальнікам 11-й пяхотнай дывізіі.
 Магілёва]]
Памёр, займаючы апошнюю пасаду; выключаны са спісаў памерлым Найвышэйшым загадам аб чынах ваенных ад 9 мая 1845 года. Пахаваны ў Магілёве на Васкрасенскіх могілках.

## Узнагароды 
* Ордэн Святога Уладзіміра 4 ст. з бантам (1812)
* Ордэн Святой Ганны 2 ст. (1814)
* Імператарская карона да Ордэна Святой Ганны 2 ст. (1829)
* Ордэн Святога Георгія 4 ст. (1829)
* Залатая шпага «За адвагу» з алмазамі (1831)
* Знак ордэна За ваенную годнасць 2 ст. (1831)
* Знак узнагароды за XXL гадоў беззаганнай службы (1837)
* Ордэн Святога Станіслава 1 ст.
* Прускі ордэн Pour le Mérite (1814)

## Сям’я 
Баранаў у шлюбе са сваёй далёкай сваячкай Жанетай Ягораўнай з Баранавых, іх дзеці: Аляксандр (генерал-лейтэнант, герой Каўказскіх і Туркестанскіх паходаў) і Мікалай (генерал-лейтэнант, камандзір лейб-гвардыі 2-га стралковага батальёна).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Волков С. В.* Генералитет Российской империи. Энциклопедический словарь генералов и адмиралов от Петра I до Николая II. Том I. А—К. М., 2009
* *Исмаилов Э. Э.* Золотое оружие с надписью «За храбрость». Списки кавалеров 1788—1913. М., 2007
* *Степанов В. С., Григорович П. И.* В память столетнего юбилея императорского Военного ордена Святого великомученика и Победоносца Георгия. (1769—1869). СПб., 1869
* *Фрейман О. Р.* Пажи за 183 года (1711—1984). Биографии бывших пажей с портретами. Фридрихсгамн, 1894 (о детях)
* Список генералам по старшинству. Исправлено по 17 марта. — СПб., 1844. — С. 156.

Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Расійскія камандзіры напалеонаўскіх і рэвалюцыйных войнаў
Катэгорыя:Удзельнікі прыгнечання паўстання 1830—1831 гадоў
Нохман Гіршавіч Гурэвіч

**Нохман Гіршавіч Гурэвіч** (1895, в. Чараўня, цяпер Старадубскі раён, Бранская вобласць, Расія — 1937 (?), Менск, НКУС) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
З сям’і рабочага. У 1918—1920 гадах у Чырвонай арміі, уступіў у ВКП(б). У 1930-я г. член ЦК КП(б)Б, член ЦВК БССР. З 1933 года па 1937 год — наркам унутранага гандлю БССР.

Арыштаваны 17 ліпеня 1937 года ў Менску. Асуджаны пазасудовым органам НКУС 30 кастрычніка 1937 года як «член тэрарыстычнай шпіёнскай арганізацыі» і за «падрыўную дзейнасць» да вышэйшай меры пакарання з канфіскацыяй маёмасці. Дата смерці дакладна невядома. Рэабілітаваны ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР 13 жніўня 1957 года. Асабовая справа Г. № 10795-с захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Члены ЦВК БССР
Катэгорыя:Расстраляныя ў БССР
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Пасмяротна рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Народныя камісары гандлю БССР
Грэям (Тэхас)

**Грэям** () — горад у ЗША, размешчаны ў паўночнай частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Янг. Насельніцтва - 8903 чалавекі (перапіс 2010), паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2017 годзе ў горадзе пражывала 8685 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Махса Аміні

**Махса Аміні** (21 верасня 1999, Секез, Іран — 16 верасня 2022) — іранская праваабаронца і змагарка за правы жанчын. 

22-гадовая Махса Аміні з іранскага Курдыстана прыехала ў Тэгеран праведаць сваякоў. 13 верасня 2022 года яе затрымаў спецыяльны атрад паліцэйскіх, якія сочаць за выкананнем шарыяцкіх нормаў. Дзяўчыну абвінавацілі ў тым, што яна замест хіджаба мела хустку.

Паводле афіцыйнай версіі, Махса Аміні памерла ў пастарунку праз праблемы з сэрцам. Але, па звестках СМІ, дзяўчына памерла ў шпіталі. Туды яе даставілі з пастарунка моцна збітай, з пераламаным чэрапам, і яна знаходзілася ў стане комы. Пра яе смерць было аб’яўлена 16 верасня. 

Пасля пахавання да магілы Махсы Аміні ў горадзе Секез у іранскім Курдыстане сталі прыходзіць незадаволеныя людзі. Калі ў натоўпе пачуліся крыкі «Далоў дыктатара!», па пратэстоўцах адкрылі агонь на паражэнне, забіўшы і параніўшы некалькі чалавек. Гэта прывяло да масавых пратэстаў па ўсёй краіне.

19 кастрычніка 2023 года лаўрэатмі Прэміі імя Андрэя Сахарава «За свабоду думкі», заснаванай Еўрапарламентам, сталі Махса Аміні і іранскі рух «Жанчына, жыццё, свабода».

## Зноскі
Мікульскі

**Мікульскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Сямён Пятровіч Мікульскі (1896—1964) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант (1944).
* Уладзіслаў Мікульскі (нар. 1998) — беларускі баскетбаліст.
* Юрый Мікалаевіч Мікульскі (нар. 1988) — беларускі гісторык.
Кастрыльё-дэль-Валь

**Кастрыльё-дэль-Валь** () — муніцыпалітэт ў Іспаніі, уваходзіць у правінцыю Бургас, у складзе аўтаномнай супольнасці Кастылія і Леон. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Альфос-дэ-Бургас. Займае плошчу 22,544 км². Насельніцтва — 732 чалавекі (на 2010 год). Адлегласць да адміністрацыйнага цэнтра правінцыі — 11 км.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Бургас
NoSQL

**NoSQL** (*ноу-эс-кью-эл*, ад  — *не-SQL*) — гэта падыход да праектавання баз даных, які прадастаўляе механізмы для захоўвання і пошуку даных, адрозныя тых, што выкарыстоўваюцца ў рэляцыйных базах даных. Замест тыповай таблічнай структуры рэляцыйнай базы даных NoSQL-сістэмы змяшчаюць даныя ў адной структуры, якая не патрабуе яўнага апісання схемы базы даных і такім чынам дазваляе неструктураваныя наборы даных. Сістэмы NoSQL таксама часам называюць *Not only SQL* («не толькі SQL»), каб падкрэсліць, што яны могуць падтрымліваць мовы запытаў, падобныя на SQL.  

Нерэляцыйныя базы даных існуюць з канца 1960-х гадоў, але назва «NoSQL» была створана толькі ў пачатку 21-га стагоддзя з развіццём тэхналогій Web 2.0. Базы даных NoSQL таксама выкарыстоўваюцца для апрацоўкі вялікіх даных і ў вэб-праграмах у рэжыме рэальнага часу.

Структуры даных, якія выкарыстоўваюцца базамі даных NoSQL (напрыклад, пара ключ-значэнне, графы або дакументы), адрозніваюцца ад структур рэляцыйных баз даных, што робіць некаторыя аперацыі больш хуткімі ў NoSQL. Часам структуры даных NoSQL таксама разглядаюцца як «больш гнуткія», чым табліцы рэляцыйных баз даных.

## Гісторыя 
Тэрмін *NoSQL* быў выкарыстаны Карла Строцы ў 1998 годзе, каб назваць створаную ім базу даных Strozzi NoSQL, якая не выкарыстоўвала SQL, але па-ранейшаму была рэляцыйнай. Яго разуменне тэрміна адрозніваецца ад канцэпцыі NoSQL, якая распаўсюдзілася пасля 2009 года. Строцы мяркуе, што, паколькі сучасны рух NoSQL "цалкам адыходзіць ад рэляцыйнай мадэлі, яго варта было б больш правільна называць «NoREL» , маючы на ўвазе «not relational» — «нерэляцыйны».

## Віды і прыклады 
Існуюць розныя класіфікацыі баз даных NoSQL. Далей прыводзяцца прыклады суадносна з выкарыстанымі мадэлямі даных: 

## Апрацоўка рэляцыйных даных 
Паколькі ў большасці баз даных NoSQL адсутнічае магчымасць аб’яднання запытаў, схему базы даных звычайна трэба распрацоўваць па-іншаму. Ёсць тры асноўныя метады апрацоўкі рэляцыйных даных у базах даных NoSQL.

### Шматразовыя запыты 
Замест таго, каб атрымліваць усе даныя з дапамогай аднаго запыту, выконваецца некалькі запытаў. Запыты ў NoSQL часта выконваюцца хутчэй, чым запыты ў рэляцыйных базах, таму кошт дадатковых запытаў можа быць прымальным.

### Ненармалізаваныя даныя 
Замест таго, каб захоўваць толькі знешнія ключы (), захоўваюць фактычныя знешнія значэнні разам з данымі мадэлі. Напрыклад, запіс аб каментары ў блогу можа ўключаць імя карыстальніка, што дазваляе пазбегнуць паўторнага пошуку па ідэнтыфікатары карыстальніка. Аднак калі імя карыстальніка змяняецца, яго трэба будзе змяніць у многіх месцах базы даных.

### Укладзеныя даныя 
З дакументнымі базамі даных, такімі як MongoDB, можна змясціць больш даных у меншай колькасці калекцый. Напрыклад, у праграме для вядзення блога можна выбраць захаванне каментарыяў у дакуменце паведамлення ў блогу, каб пры аднаразовым пошуку можна было атрымаць усе каментарыі. Такім чынам, пры такім падыходзе адзіны дакумент змяшчае ўсе даныя, неабходныя для канкрэтнай задачы.

## Гл. таксама 
* Аб’ектна-рэляцыйная база даных

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Базы даных
Гранд-Прэры (Тэхас)

**Гранд-Прэры** () — горад на паўночным захадзе штата Тэхас, ЗША.

Насельніцтва - 175396 чалавек (2010). Клімат - субтрапічны марскі. Знаходзіцца за 27 км ад Даласа. У ваколіцах дзейнічаюць 3 аэрапорта: Dallas (Redbird Airport), Dallas / Fort Worth International, Dallas Love Field. Недалёка ад населенага пункта размяшчаецца АЭС Comanche Peak Nuclear Power Plant.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Тэхаскі ўніверсітэт у Сан-Антоніа

**Тэхаскі ўніверсітэт у Сан-Антоніа** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Сан-Антоніа ў штаце Тэхас.

## Агульная характарыстыка 
З больш чым 34 000 студэнтаў у чатырох кампусах, якія займаюць больш чым 758 акраў, універсітэт з'яўляецца буйнейшым універсітэтам у Сан-Антоніа і восьмым па колькасці абітурыентаў у штаце Тэхас. Ён класіфікуецца як доктарскі ўніверсітэт з вельмі высокай даследчай актыўнасцю і прапануе больш за 170 спецыяльнасцей і спецыялізацый у сваіх дзевяці каледжах. Заснаваная ў 1969 годзе, вучэльня стала трэцяй па велічыні навучальнай установай у сістэме Тэхаскага універсітэта па колькасці абітурыентаў. Універсітэт мае мясцовы эканамічны ўплыў у 1,2 мільярда долараў ЗША. Агульныя выдаткі на даследаванні ва ўніверсітэце склалі 141,7 мільёна долараў за 2022 фінансавы год.

## Структура 
* Каледж бізнесу
* Школа навук аб даных
* Каледж адукацыі і развіцця чалавека
* Каледж інжынерыі і інтэграванага праектавання
* Каледж здароўя, грамадства і палітыкі
* Каледж з адзнакай
* Каледж вольных і прыгожых мастацтваў
* Каледж прыродазнаўчых навук
* Універсітэцкі каледж

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Тэхас

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Тэхаса
Катэгорыя:Сан-Антоніа
Тэхаскі ўніверсітэт у Тайлеры

**Тэхаскі ўніверсітэт у Тайлеры** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Тайлер у штаце Тэхас.

## Агульная характарыстыка 
Заснаваны ў 1971 годзе, ён уваходзіць у сістэму Тэхаскага ўніверсітэта.

Універсітэт складаецца з 9 каледжаў і школ, якія прапануюць больш за 90 праграм атрымання ступеняў бакалаўра, магістра і доктара.

## Структура 
### Каледжы 
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж бізнесу
* Каледж адукацыі і псіхалогіі
* Каледж інжынерыі
* Школа медыцынскіх прафесій
* Школа медсястрынства
* Ганаровы каледж

### Прафесійныя школы 
* Фармацэўтычны каледж
* Школа медыцыны

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Тэхас

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Тэхаса
Даччыная мова

У гістарычным мовазнаўстве **даччыная мова**, таксама **мова-нашчадак**, — мова, якая паходзіць ад іншай мовы-папярэдніцы, «матчыная» ў дачыненні да яе. Калі на аснове адной і той жа матчынай прамовы развілося больш за адну мову, то гэтыя мовы называюцца «сястрынскімі», членамі адной моўнай сям’і. Гэтая канцэпцыя ўкладаецца ў дрэвападобную мадэль эвалюцыі моў, у якой сувязі паміж мовамі параўнальныя з радаводным і філагенетычным дрэвамі.

Метафара ўзаемаадносін продка і нашчадка можа прывесці да няправільнага ўяўлення аб развіцці моў, паколькі даччыныя мовы з’яўляюцца прамымі працягамі матчынай, утвараючыся, галоўным чынам, у выніку паступовага пераўтварэння, а не адасобленага «нараджэння». Матчыныя мовы не заўсёды выміраюць, а могуць працягваць паралельнае існаванне і развіццё побач з даччынымі, таму прыклад нідэрландская мова ў Еўропе і яе паўднёваафрыканскі нашчадак афрыкаанс.

## Прыклады 
* Беларуская мова з’яўляецца даччынай мовай старабеларускай мовы (з уплывам царкоўнаславянскай мовы), якая са свайго боку даччыная старажытнарускай мове, якая паходзіць ад праславянскай мовы, што аддзялілася ад прабалтаславянскай мовы — адна з адгалінаванняў праіндаеўрапейскай мовы.
* Іспанская, італьянская, каталанская, партугальская, румынская і французская — усе даччыныя мовы латыні, якая з’яўляецца даччынай мовай праіталійскай, якая ў сваю чаргу паходзіць ад праіндаеўрапейскай мовы.
* Англійская мова < старажытнаанглійская мова < інгевонскія мовы < празаходнегерманская мова < прагерманскай мова (+ дагерманскі субстрат) < праіндаеўрапейская мова.
* Ідыш < верхненямецкія мовы (+ сярэднявечны іўрыт) < ірмінонскія мовы < празаходнегерманская мова < прагерманская мова (+ дагерманскі субстрат) < праіндаеўрапейская мова.
* Афрыкаанс < нідэрландская мова < ніжнефранкскія мовы < іскевонскія мовы < празаходнегерманская мова < прагерманская мова (+ дагерманскі субстрат) < праіндаеўрапейская мова.
* Грузінская мова < старажытнагрузінская мова < пракартазанская мова < пракартвельская мова.
* Малаялам <  <  <  < прадравідыйская мова.
* Копцкая мова < дэматычная мова < новаегіпецкая мова < сярэднеегіпецкая мова < стараягіпецкая мова < праафразійская мова.
* Мальтыйская мова < сіцылійскаарабская мова (+ сіцылійская мова) < класічная арабская < праарабская мова < празаходнесеміцкая мова < прасеміцкая мова < праафразійская мова.
*  < паўночнакітайская (мандарынская) мова <  <  < .
* Японская мова < стараяпонская мова < праяпонарукюская мова < ?
* Хілігайнан і себуанская мовы < прабісайская мова < прафіліпінская мова < прамалайскапалінезійская мова< прааўстранезійская мова.
* Кічэ < класічная мова кічэ < пракічэйская мова < праўсходнемаяская мова < прамаяская мова.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Параўнальна-гістарычнае мовазнаўства
Сезон 2012/2013 «Цмокі-Мінск»

У сезоне 2012/2013 баскетбольны клуб «Цмокі-Мінск» з Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2012/2013 ( **1 месца**),
* Кубак Беларусі 2012 ( **уладальнік**),
* Адзіная ліга ВТБ 2012/2013 (9 месца, гр. В),
* Кубак выкліку ФІБА 2012/2013 (ласт 16).

## Склад каманды 
**У Адзінай лізе ВТБ**

**У чэмпіянаце Беларусі**

**У Кубку Беларусі**

## Трэнеры каманды 
*  Андрэй Крыванос (галоўны трэнер)
*  Ігар Карнеенкаў

## Гл. таксама 
* Сезон 2011/2012 «Мінск-2006»
* Сезон 2013/2014 «Цмокі-Мінск»

## Спасылкі 
* 2012-2013
* Цмоки-Минск-2012/2013. Единая лига ВТБ

2012/2013
Цмокі-Мінск
Катэгорыя:2012 год у Мінску
Катэгорыя:2013 год у Мінску
Х’юстанскі ўніверсітэт у Вікторыі

**Х’юстанскі ўніверсітэт у Вікторыі** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Вікторыя ў штаце Тэхас.

## Агульная характарыстыка 
Гэта частка сістэмы Х'юстанскага ўніверсітэта. Яго кампус займае 8,1 га у Вікторыі, вучэльня таксама мае некалькі спадарожнікавых кампусаў.

## Структура 
* Каледж вольных мастацтваў і сацыяльных навук
* Каледж бізнесу
* Каледж адукацыі і развіцця чалавека
* Каледж прыродазнаўчых і прыкладных навук

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Тэхас

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Тэхаса
Х’юстанскі ўніверсітэт у цэнтры горада

**Х’юстанскі ўніверсітэт у цэнтры горада** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Х’юстан у штаце Тэхас.

## Агульная характарыстыка 
Ён з'яўляецца часткай сістэмы Х’юстанскага ўніверсітэта і мае кампус, які ахоплівае 16 га у цэнтры Х’юстана са спадарожнікавым кампусам у акрузе Харыс. Заснаваны ў 1974 годзе, ён з'яўляецца другім па велічыні універсітэтам у Х’юстане. Універсітэт абслугоўвае студэнтаў чатырох акадэмічных каледжаў і прапануе 57 адукацыйных праграм: 46 бакалаўрскіх і 11 магістарскіх, ён таксама прапануе 15 праграм бакалаўрыяту і 3 магістратуры цалкам анлайн.

## Структура 
* Каледж бізнесу
* Каледж гуманітарных і сацыяльных навук
* Каледж дзяржаўнай службы
* Каледж навук і тэхналогій

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Тэхас

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Тэхаса
Катэгорыя:Х’юстан
Уладзімір Міхайлавіч Крысевіч

**Уладзімір Міхайлавіч Крысевіч** (нар. , Мінск, БССР, СССР) — беларускі баскетбаліст. Цэнтравы. Выступаў за нацыянальную зборную Беларусі.

## Біяграфія 
Вырас у спартыўнай сям’і:
* Дзед, Уладзімір Сцяпанавіч Крысевіч (нар. 1938) — беларускі баскетбаліст, капітан мінскага РТІ 1960—1970-х гадоў.
* Цётка, Галіна Уладзіміраўна Крысевіч-Савіцкая (нар. 1961) — беларуская баскетбалістка, чэмпіёнка свету-1983.

Выхаванец мінскай СДзЮШАР №10. Першы трэнер — Леанід Іванавіч Талкачоў. Навучаўся ў Рэспубліканскім дзяржаўным вучылішчы алімпійскага рэзерву пад кіраўніцтвам Аляксандра Аляксандравіча Барысава і Валерыя Пятровіча Ваўлева. Выступаў за клубы Беларусі, Эстоніі, Румыніі, Грузіі, Партугаліі і Балгарыі.

Выступаў за юнацкую (2007), юніёрскую (2008—2009), моладзевую (2010—2011) і нацыянальную (2017—2018) зборную Беларусі.

## Кар’ера 
* 2006—2007 — РДВАР-РЦАР (Мінск)
* 2007—2009 — РДВАР (Мінск)
* 2009—2011 — Віталюр-РДВАР (Мінск)
* 2011—2012 — Мінск-2006-2
* 2011—2012 — Мінск-2006 (*у Адзінай Лізе ВТБ*)
* 2012—2013 — Цмокі-Мінск-2
* 2012—2013 — Цмокі-Мінск (*у Адзінай Лізе ВТБ*)
* 2013—2014 — Пярну (Эстонія)
* 2014—2015 — Універсітэт (Клуж-Напока, Румынія)
* 2015—2016 — Акадэмія (Тбілісі, Грузія)
* 2016—2017 — Галітос Барэйру (Барэйру, Партугалія)
* 2017 — БДЭУ-ГрандПрынт (Мінск)
* 2017—2018 — Спартак (Плевен, Балгарыя)
* 2019 — Рубон (Віцебск)
* 2019—2020 — Цмокі-Мінск (рэзервовая каманда)

## Дасягненні 
*  Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 2011/2012.

## Спасылкі 
* Uladzimir Krysevich
* Uladzimir Krysevich
* Vladimir Krysevich
* «Сдохнуть хотелось, когда надурили с деньгами в Румынии». Как белорус играет в баскетбол и смотрит мир 

Катэгорыя:Баскетбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі «Спартака» Плевен (баскетбол)
Катэгорыя:Ігракі «Пярну» (баскетбол)
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе U-18
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе U-20
Шэлтан

**Шэлтан** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Бэн Шэлтан (нар. 2002) — амерыканскі тэнісіст.
* Дзі Джэй Шэлтан (нар. 1991) — амерыканскі баскетбаліст.
Бэн Шэлтан

**Бэн Шэлтан** (; ) — амерыканскі прафесійны тэнісіст. Пераможца аднаго турніру ATP у адзіночным разрадзе.

## Агульная інфармацыя 
Бэн Шэлтан нарадзіўся і вырас у тэніснай сям’і. Ягоны бацька, Браян, з’яўляецца галоўным трэнерам універсітэцкай тэніснай каманды Універсітэта Фларыды і былым прафесійным гульцом (дасягаў 55-га месца ў рэйтынгу). Ягоная маці, Ліст Вітскен, была паспяховай маладой тэнісісткай, а дзядзька Тод Вітскен некаторы час знаходзіўся на 43-м месцы ў сусветным тэнісным рэйтынгу. Мае сястру — Эму, якая таксама займаецца тэнісам.

Шэлтан пачаў займацца тэнісам у 10 гадоў пад кіраўніцтвам бацькі. Улюбёнае пакрыццё — хард; улюбёны турнір — Адкрыты чэмпіянат ЗША; кумірам у дзяцінстве быў Роджэр Федэрэр.

## Рэйтынг на канец года 
## Выступленні на турнірах 
### Фіналы турніраў ATP у адзіночным разрадзе (1) 
#### Перамогі (1) 
|

|}
* колькасць перамог у адзіночным разрадзе.

### Фіналы турніраў ATP у парным разрадзе (1) 
#### Паражэнні (1) 
## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Тэнісісты ЗША
Х’юстанскі ўніверсітэт ля возера Клір

**Х’юстанскі ўніверсітэт ля возера Клір** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Х’юстан у штаце Тэхас.

## Агульная характарыстыка 
У 1961 годзе НАСА абвясціла аб тым, што Цэнтр пілатуемых касмічных караблёў будзе размешчаны ў Х'юстане недалёка ад возера Клір (літаральна "Чыстага возера"). У 1964 годзе Х’юстанскі ўніверсітэт пачаў прапаноўваць курсы па фізіцы, матэматыцы і розных інжынерных праграмах для супрацоўнікаў НАСА ў Цэнтры пілатуемых касмічных караблёў. Апошні афіцыйна запатрабаваў ад універсітэта разгледзець пытанне аб стварэнні пастаяннай навучальнай установы ў раёне возера Клір. У 1974 годзе вучэльня была створана як самастойная навучальная ўстанова.

Універсітэт з'яўляецца часткай сістэмы Х’юстанскага ўніверсітэта. Універсітэт абслугоўвае студэнтаў у чатырох акадэмічных каледжах. Ён прапануе 97 адукацыйных праграм: 46 бакалаўраў, 48 магістраў і тры доктарскія. Штогод прысуджае больш за 2 тысячы акадэмічных ступеняў.

## Структура 
Універсітэт складаецца з чатырох акадэмічных каледжаў: каледжа бізнесу, каледжа адукацыі, каледжа гуманітарных навук і каледжа навукі і тэхнікі. Бізнес-каледж мае найбольшую колькасць студэнтаў і штогод прысуджае найбольшую колькасць ступеняў бакалаўра.

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Тэхас

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Тэхаса
Катэгорыя:Х’юстан
Грынвіл (Тэхас)

**Грынвіл** () — горад у ЗША, размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы штата Тэхас, за 72 км ад Даласа. Адміністрацыйны цэнтр акругі Хант. Насельніцтва - 25 557 чалавек (перапіс 2010 года), паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2013 годзе ў горадзе пражывала 25 917 чалавек.

Горад названы ў гонар Томаса Грына, генерала Тэхаскага войска ў вайне за незалежнасць супраць Мексікі.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Грынвіл (Паўднёвая Караліна)

**Грынвіл** () — горад у штаце Паўднёвая Караліна, ЗША. Насельніцтва - 60709 чалавек (2012), у 2017 годзе ён займаў 6-ы радок у спісе самых населеных гарадоў штата.
## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Чарлз Хард Таўнс (1915—2015) — амерыканскі фізік.
* Джон Бродэс Уотсан (1878—1958) — амерыканскі псіхолаг.

## Зноскі 
Катэгорыя:Гарады Паўднёвай Караліны
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1831 годзе
Грынвіл

**Грынвіл**:
* Грынвіл (Алабама)
* Грынвіл (Місісіпі)
* Грынвіл (Паўднёвая Караліна)
* Грынвіл (Тэхас)
7-я Ваяводзінская ўдарная брыгада

**7-я Ваяводзінская ўдарная брыгада **() — воінскае тактычнае фарміраванне Народна-вызваленчай арміі Югаславіі (НВАЮ), якое прымала ўдзел у вызваленні Югаславіі ў гады Другой сусветнай вайны.

У шэрагах брыгады ў складзе так званага «рускага» батальёна ваявалі каля 250 грамадзян СССР.

## Літаратура 
* Бушуева Т. С. (составитель). Советские люди в освободительной борьбе югославского народа: 1941-1945 гг. Воспоминания, документы и материалы. — Москва: Наука, 1973. — 207 с.
* Казак В. Н. Побратимы. Советские люди в антифашистской борьбе народов балканских стран 1941—1945. — Москва: Мысль, 1975. — 176 с.
* Anić, Nikola; Joksimović, Sekula; Gutić, Mirko. Narodno oslobodilačka vojska Jogoslavije. Pregled Razvoja Oruzanih Snaga Narodnooslobodilnackog pokreta 1941—1945 / Uroš KOSTIĆ. — Beograd: Vojnoistorijski institut, 1982.

Катэгорыя:Народна-вызваленчая армія Югаславіі
Грынвіл (Місісіпі)

**Грынвіл** () — горад і адміністрацыйны цэнтр акругі Вашынгтон на захадзе штата Місісіпі, ЗША. Размешчаны на рацэ Місісіпі каля мяжы са штатам Арканзас у раёне гістарычных баваўняных плантацый і культуры, вядомым як Дэльта Місісіпі. Насельніцтва - 29 670 чалавек (перапіс 2020).

Катэгорыя:Гарады Місісіпі
Хант (акруга)

**Акруга Хант** () — акруга ў ЗША, штаце Тэхас. Насельніцтва — 76596 чалавек (2000). Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала 82 831 чалавек. Акруговы цэнтр — горад Грынвіл. Акруга Хант была сфарміравана ў 1846 годзе.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Гроўтан (Тэхас)

**Гроўтан** () — горад у ЗША, у паўночна-заходняй частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Трыніці. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 1057 чалавек, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2016 годзе ў горадзе пражывала 1026 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Трыніці (акруга, Тэхас)

**Акруга Трыніці** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй пражывала 13779 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала 13 897 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Гроўтан. Сфарміравана ў 1850 годзе. Названа ад ракі Трыніці.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Трыніці (рака)

**Трыніці** () — рака ў Паўночнай Амерыцы, упадае ў заліў Галвестан Мексіканскага заліва. Адна з найбуйнейшых рэк Тэхаса на поўдні ЗША. Утвараецца зліццём рэк Заходняя і Усходняя Трыніці. Цячэ на поўдзень і ўпадае ў бухту Трыніці на паўночным усходзе заліва Галвестан каля Анаўака.

Даўжыня - 815 км.

Катэгорыя:Рэкі Тэхаса
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Атлантычны акіян
Гросбек (Тэхас)

**Гросбек** () — горад у ЗША, размешчаны на ўсходзе штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Лаймстан. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 4328 чалавек, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2015 годзе ў горадзе пражывала 4304 чалавекі.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Шамс ад-Дзін Хабашы

**Шамс ад-Дзін Хабашы** (; нар. 1 студзеня 1961) — генерал-лейтэнант Узброеных сіл Судана.

## Біяграфія 
Вырас у вёсцы Анкарка, размешчанай на поўдзень ад Даланга, у Паўднёвым Кардафане. Яго бацька з 1955 па 1973 служыў ў брыгадзе Хагана Сіл абароны Судана. З-за ваеннай службы бацькі часта мяняў школы.

У лютым 1983 года паступіў у Суданскі ваенны каледж. На працягу сваёй кар’еры займаў розныя акадэмічныя і кіруючыя пасады ва ўзброеных сілах, у тым ліку выкладаў у камандна-штабным вучылішчы, служыў у 5-й стралковай дывізіі, працаваў інструктарам.

Пасля адстаўкі Ахмеда Авада бін Ауфа з пасады старшыні ваеннага савета стаў прымаць удзел у палітычным жыцці краіны. Быў прызначаны прадстаўніком пераходнага ваеннага савета, а затым 20 жніўня 2019 года стаў членам суверэннага савета Судана. Удзельнічаў у перамовах з дарфурскімі баевікамі ў Джубе, Паўднёвы Судан.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты
Катэгорыя:Ваенныя Судана
Катэгорыя:Постаці трэцяй грамадзянскай вайны ў Судане
Грынвіл (Алабама)

**Грынвіл** () — найбуйнейшы горад і адміністрацыйны цэнтр акругі Батлер, штат Алабама. Насельніцтва  — 7374 чалавекі (перапіс 2020). Знаходзіцца за 70 км на паўднёвы захад ад адміністрацыйнага цэнтра штата, горада Мантгомеры.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Алабамы
Гараўскія

**Гараўскія** — некалькі арыстакратычных родаў рознага паходжання і гербаў.

* Гараўскія герба «Кораб» — арыстакратычны род з Мінскай губерні.
* Гараўскія герба «Налэнч» — арыстакратычны род з Падольскай губерні.
Гараўскія герба «Налэнч»

**Гараўскія герба «Налэнч»** — арыстакратычны род.

Паходзіць ад Якава Гараўскага, які падпісаў акт абрання на сталец польскага караля Аўгуста II у 1697 годзе. Яго нашчадкі занесены ў I частку радаводай кнігі Падольскай губерні.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Польская арыстакратыя
Жаўнер і вужалка

**«Жаўне́р і ву́жалка»** — аўтарская казка Алега Грушэцкага, прыгодніцкае фэнтэзі на падставе беларускай міфалогіі. Напісана і ўпершыню была апублікаваная ў 2015 годзе.

## Сюжэт 
Галоўныя героі — жаўнер і міфалагічныя персанажы беларускага фальклору: вужалкі, Вужыны Кароль, злыдні.

Жаўнер вяртаецца з вайны ў родную вёску. Дарога дадому пралягае праз вялікае балота, якое не абысці. Калі праходзіць балотам, заўважае на ўскрайку дуб, на галінах якога сядзяць прыгажуні-вужалкі. Зазіраючыся на іх, жаўнер не заўважае, як правальваецца ў топкае балота. Адна з вужалак кідаецца яму на ратаванне, сёстры ёй дапамагаюць. Жаўнер закахаўся ў сваю выратавальніцу, наважваецца і ідзе прасіць яе рукі да яе бацькі, Вужынага Караля. Бацька не супраць шлюбу, але напачатку вырашае выпрабаваць жаўнера, даручае выканаць яму тры заданні: зрабіць так, каб злыдні болей не назалялі яго дачкам, выратаваць з рук качэўнікаў адну з яго дачок, вужалку, і вярнуць скрадзены разбойнікамі вялізны куфар з золатам. Жаўнер адпраўляецца выконваць усе заданні. Але нават па выкананні ўсіх заданняў прыгажуня-вужалка не дастанецца яму так проста.

## Гісторыя стварэння 
Упершыню казка была апублікаваная ў 2015 годзе ў часопісе Маладосць, № 7. 

У  2015 годзе казка ўвайшла ў зборнік аўтарскіх казак беларускіх пісьменнікаў «Нявеста для Базыля» (выдавецтва «Мастацкая літаратура», укладальніца зборніка і рэдактар — Аксана Спрынчан). Вокладку кнігі ўпрыгожыў малюнак Элеаноры Ляхновіч — ілюстрацыя да казкі «Жаўнер і вужалка»

## Агучка кнігі 
У 2023 годзе казка «Жаўнер і вужалка» была прафесійна агучана аўдыёпраектам «Кніжны воз». 24 кастрычніка 2023 года аўдыёкніга «Жаўнер і вужалка» з'явілася ў вольным доступе на старонцы праекта. Агучыў казку Ісай Свістулькін.

## Крытыка і водгукі 
Літаратурны крытык Наста Грышчук называе казку «Жаўнер і вужалка» стылізаванай пад фальклор. Але толькі стылізаванай, што асабліва заўважна, калі аўтар казкі жартуе. На яе думку казка з'яўляецца традыцыйнай. Ключавымі ў казцы крытык лічыць злыдняў, які паказваюць, што і адмоўны персанаж можа мець станоўчыя якасці.

## Адзнакі 
* 2019 год — казка «Жаўнер і вужалка» ўвайшла ў лонг-ліст IV міжнароднага літаратурнага конкурсу «Рускі Гофман — 2019», намінацыя «Проза казачная, фантазійная».

## Літаратура 
* 
* .
* 
* 

Катэгорыя:Літаратурныя творы Беларусі
Катэгорыя:Літаратурныя творы на беларускай мове
Катэгорыя:Творы Алега Грушэцкага
Тэхаскі аграрна-механічны ўніверсітэт Цэнтральнага Тэхаса

**Тэхаскі аграрна-механічны ўніверсітэт Цэнтральнага Тэхаса** (), у большасці выпадкаў ужываецца абрэвіятурная назва **Тэхаскі АіМ ўніверсітэт — Цэнтральны Тэхас** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Кілін у штаце Тэхас.

## Агульная характарыстыка 
Гэта частка сістэмы Тэхаскага аграрна-механічнага ўніверсітэта. Гэта адзін з найноўшых членаў гэтай сістэмы. Заснаваны ў 1999 годзе як філіял Тарлтанскага дзяржаўнага ўніверсітэта, у верасні 2009 года ён стаў незалежнай ВНУ.

Універсітэт у асноўным абслугоўвае незвычайных студэнтаў: сярэдні ўзрост навучэнцаў складае 34 гады (што больш чым на 10 год больш за сярэдні паказчык па краіне), 40% студэнтаў працуюць у арміі ЗША, і большасць студэнтаў вучацца няпоўны дзень. Універсітэт мае галоўны кампус у горадзе Кілін і размяшчаецца таксама на базе арміі ЗША ў форце Кавазас.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж бізнес-адміністравання
* Каледж адукацыі і развіцця чалавека

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Тэхас

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Тэхаса
Music Theory Online

«**Music Theory Online**» — штоквартальны   у , які асвятляе  і . Ён быў створаны ў 1993 годзе і выдаецца . Першыя выпускі былі абазначаны, як частка тома 0. Том 1 быў распачаты ў студзені 1995 года. Заснавальнікам і  часопіса быў Лі А. Ротфарб. Часопіс рэфераваны і індэксуецца ў «».

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Музыказнаўства
Катэгорыя:Акадэмічная літаратура
Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1993 годзе
Зак Сміт

**Зак Сміт** (нар. , Далас, ЗША) — амерыканскі баскетбаліст.

## Кар’ера 
З 2014 па 2018 год выступаў за Тэхаскі тэхналагічны інстытут, пасля якога выставіў сваю кандыдатуру на драфт. У ліпені 2018 года ўзяў удзел у летняй лізе НБА. Сярэдняя статыстыка баскетбаліста ва ўніверсітэце за гульню склала: 28 хвілін, ачкі — 8.9, падборы — 5.7, перадачы — 1.4, блокшоты — 1.3

У Сезоне 2018/2019 выступаў за каманду «Грынсбара Рой», якая з’яўляецца філіялам «Шарлот Хорнетс».

У 2018 годзе з’яўляўся ўдзельнікам мужчынскага дывізіёна NCAA «Элітная васьмёрка», паўфіналіст турніру канферэнцыі «Big 12», уладальнік 2 месца ў рэгулярным чэмпіянаце «Big 12» 2018 года.

Сезон 2020/2021 праводзіў у нямецкім клубе «С. Олівер» з Вюрцбурга. У жніўні 2021 года падпісаў кантракт з беларускімі «Цмокамі».

## Спасылкі 
* ЗАК СМИТ ПРИСОЕДИНИЛСЯ К БАСКЕТБОЛЬНОМУ КЛУБУ «МИНСК» 
* Американский форвард Зак Смит подписал контракт с баскетбольным клубом «Минск».
* ЗАК СМИТ ПОКИНУЛ БАСКЕТБОЛЬНЫЙ КЛУБ «МИНСК» 
* Зак Смит — участник R7 слэм-данк контеста на Матче Звезд 2023!

Катэгорыя:Баскетбалісты ЗША
Сцынтыляцыя

**Сцынтыля́цыя** (ад  — мігаценне) — кароткачасовая светлавая ўспышка (успышка люмінесцэнцыі), якая ўзнікае ў сцынтылятарах пад уздзеяннем іанізавальных выпраменьванняў.

З’яву адкрыў у 1903 годзе англійскі хімік і фізік Уільям Крукс, які назіраў свячэнне экрана з сульфіда цынку пры абпраменьванні альфа-часціцамі.

Сцынтыляцыя назіраецца ў арганічных рэчывах, а таксама ў многіх неарганічных матэрыялах — крышталях, газах і вадкасцях. Атамы ці малекулы сцынтылятара за кошт энергіі зараджаных часціц пераходзяць ва ўзбуджаны стан, пры пераходзе з якога ў нармальны стан выпраменьваюць святло. Механізм сцынтыляцыі, спектр яе выпраменьвання і працягласць высвечвання залежаць ад прыроды рэчыва сцынтылятара, а яркасць — ад прыроды зараджаных часціц і ад энергіі, якая перадаецца імі часціцам сцынтылятара. Працягласць сцынтыляцыі складае 10—10 с.

Кожная сцынтыляцыя — вынік уздзеяння адной часціцы, што выкарыстоўваецца ў сцынтыляцыйных лічыльніках для рэгістрацыі і падліку элементарных часціц.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Люмінесцэнцыя
Катэгорыя:Фізічныя эфекты і з’явы