open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Лявонцій Іванавіч Харужык

{{ДД
| імя                = Лявонцій Іванавіч Харужык
| жанчына            = 
| выява              = 
| памер              = 
| подпіс             =

| тытул              = Міністр прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь
| перыядпачатак      = 24 верасня 2001
| перыядканец        = 26 чэрвеня 2009
| прэзідэнт          = Аляксандр Лукашэнка
| прэм'ер            = Генадзь НавіцкіСяргей Сідорскі
| папярэднік         = Міхаіл Русы
| пераемнік          = Уладзімір Цалко

| тытул_2            = 
| перыядпачатак_2    = 
| перыядканец_2      = 
| папярэднік_2       = 
| пераемнік_2        = 
| прэм'ер-міністр_2  = 
| прэзідэнт_2        =

| тытул_3            = 
| перыядпачатак_3    = 
| перыядканец_3      = 
| папярэднік_3       = 
| пераемнік_3        = 
| прэм'ер-міністр_3  = 
| прэзідэнт_3        =

| тытул_4            = 
| перыядпачатак_4    = 
| перыядканец_4      = 
| папярэднік_4       = 
| пераемнік_4        = 
| прэм'ер-міністр_4  = 
| прэзідэнт_4        =

| тытул_5            = 
| перыядпачатак_5    = 
| перыядканец_5      = 
| папярэднік_5       = 
| пераемнік_5        = 
| прэм'ер-міністр_5  = 
| прэзідэнт_5        =

| тытул_6            = 
| перыядпачатак_6    = 
| перыядканец_6      = 
| папярэднік_6       = 
| пераемнік_6        = 
| прэм'ер-міністр_6  = 
| прэзідэнт_6        =

| дата нараджэння    = 
| месца нараджэння   = 
| дата смерці        =
| месца смерці       =
| нацыянальнасць     =
| назва_палітычнай_арганізацыі = 
| партыя =
| муж =
| жонка =
| сужэнец =
| дзеці =
| бацька =
| маці =
| род =
| адукацыя =
| рэлігія =

| узнагароды         = 
{ style="background: transparent"
  
}
}}
**Ляво́нцій Іва́навіч Хару́жык** (нар. , аг. Жыровічы Слонімскага раёна Гродзенскай вобласці) — беларускі дзяржаўны дзеяч, былы міністр прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь (2001-2009).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі інстытут механізацыі сельскай гаспадаркі (1978), завочна.

Працоўную дзейнасць пачаў у калгасе ім.Ю.Гагарына Зэльвенскага раёна інжынерам па тэхніцы бяспекі. Быў на камсамольскай рабоце, працаваў у Жыровіцкім саўгасе-тэхнікуме, дзе прайшоў шлях ад лабаранта да намесніка дырэктара, потым у Рэспубліканскай інспекцыі котланагляда Дзяржаграпрама БССР — інспектар, галоўны інжынер, намеснік начальніка.

З 1993 па 1994 гг. — выканаўчы дырэктар Беларускай рэспубліканскай асацыяцыі спецыялістаў па ахове працы. 

З 1994 па 2001 гг. — першы намеснік кіраўніка спраў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

З 24 верасня 2001 года — міністр прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь..

З 22 студзеня 2010 па 2014 гг. — начальнік дэпартамента эканомікі і галіновых праграм Пастаяннага Камітэта Саюзнай дзяржавы.

## Узнагароды і званні 
Узнагароджаны медалем «За працоўныя заслугі». Ганаровы грамадзянін Зэльвенскага раёна (2008).

## Спасылкі 
* Старонка на праекце «Хто ёсць хто ў Рэспубліцы Беларусь»

Катэгорыя:Міністры прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выпускнікі БДАТУ
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Зэльвенскага раёна
Уладзімір Аляксандравіч Дамарацкі

**Уладзімір Аляксандравіч Дамарацкі** (, Гомель, — , Мінск) — беларускі кампазітар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 2 верасня 1946 года ў Гомелі.

Скончыў Беларускую дзяржаўную кансерваторыю па класу фартэпіяна прафесара Л. С. Шаламенцавай (1971), па класу кампазіцыі прафесара Дз. Б. Смольскага (1979), асістэнтуру-стажыроўку пад кіраўніцтвам прафесара Я. А. Глебава (1981). Член СК Беларусі (1979).

Памёр у 2000 годзе ў Мінску.

## Узнагароды і прэміі 
* Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь у галіне літаратуры, мастацтва і архітэктуры (1996) — *за канцэрт № 2 для трубы і вялікага сімфанічнага аркестра*.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кампазітары Беларусі
Помнік Язэпу Драздовічу (Мінск)

«**Вечны вандроўнік**» — бронзавы помнік выдатнаму беларускаму мастаку і краязнаўцу Язэпу Драздовічу ў Мінску. Адкрыты 6 жніўня 1993 года ў Траецкім прадмесці, на рагу вуліцы Максіма Багдановіча і Траецкай набярэжнай, каля Свіслачы. Адлітая скульптурная кампазіцыя некалькі гадоў не магла знайсці свайго месца ў горадзе. Дзякуючы значным намаганням грамадскасці, яе ўрэшце было вырашана паставіць у Траецкім прадмесце, паблізу тых мясцін, дзе мастак любіў блукаць, аглядаючы краявіды старога Менска, і вышэйшай жаночай школы на Траецкай гары, дзе ён выкладаў маляванне. Яго постаць укрывае дрэва-мроя, у кроне якога грувасцяцца сілуэты вежаў беларускіх замкаў і храмаў побач з яго касмічнымі летуценнямі. Маладому скульптару ўдалося перадаць не толькі партрэтнае падабенства, але і высокі ідэалізм, чысціню душы, свядомую самаахвярнасць мастака. Вельмі не простымі для скульптуры сродкамі раскрыты ўласцівая для творчасці Драздовіча суіснаванне рэальнага свету і свету фантазіі, яго невычэрпная любоў да роднага краю і жыццё паводле законаў Хрыста.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Помнікі Мінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1993 годзе
Катэгорыя:1993 год у Мінску
Катэгорыя:Траецкае прадмесце
Катэгорыя:Вуліца Максіма Багдановіча (Мінск)
Катэгорыя:Траецкая набярэжная (Мінск)
Катэгорыя:Творы Ігара Голубева
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Вячаслава Марухіна
Восава (Пліскі сельсавет, Смалявіцкі раён)

**Во́сава** (, ) — вёска ў Смалявіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пліскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Пліскі сельсавет (Смалявіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёна
Арманьяк

**Арманьяк** () — моцны алкагольны напой, мацунак — 40-50 %. Вырабляецца на паўднёвым захадзе Францыі ў рэгіёне Арманьяк, правінцыя Гасконь, шляхам дыстыляцыі белага вінаграднага віна ў арманьячным перагонным апараце з наступнай вытрымкай у дубовых бочках. Арманьяк адносіцца да вінаградных брэндзі. Арманьяк вырабляюць з сартоў вінаграду: *Уні-Блан*, *Фоль-Бланш* (Пікпуль), *Каламбар*.

Арманьяк з’яўляецца найстарэйшым моцным алкагольным напоем Францыі, класічным дыжэстывам. Мае яркі залацісты або бурштынавы колер, часам колер чырвонага дрэва. Першыя згадкі пра яго адносяцца да XV стагоддзя, а першы продаж датуецца 1411 годам.

## Гл. таксама 
* Каньяк

Катэгорыя:Алкагольныя напоі
Катэгорыя:Французская кухня
Мікалай Фрэдэрык Северын Грунтвіг

**Мікалай Фрэдэрык Северын Грунтвіг** (; 8 верасня 1783 — 2 верасня 1872) — дацкі святар, пісьменнік і філосаф, адна з ключавых постацей у гісторыі Даніі.

## Біяграфія 
Мікалай Фрэдэрык Северын Грунтвіг нарадзіўся 8 верасня 1783 года ў сям’і пастара. Скончыў Капенгагенскі ўніверсітэт, дзе спецыялізаваўся на вывучэнні ісландскай мовы. Апублікаваў некалькі тамоў арыгінальных вершаў, пераклад на дацкую мову англасаксонскага эпасу «Беавульф» (1820, першы з перакладаў «Беавульфа» на сучасную мову), шэраг кніг па сусветнай гісторыі, філалагічныя даследаванні старажытнаскандынаўскай літаратуры, вострыя артыкулы па рэлігійных і царкоўных пытаннях.

Быў святаром, а з 1861 года епіскапам (фактычным главой лютэран Даніі). У 1850—1858 гг. быў членам дацкага парламента, а ў 1866 г. у становішчы вострага крызісу ў грамадстве пасля паражэння Даніі ў вайне з Прусіяй вярнуўся ў парламент і ўзначаліў у ім левую апазіцыю.

Працы і пропаведзі Грунтвіга, пачынаючы з 1840-х гг., заклалі асновы сучаснай дацкай нацыянальнай самасвядомасці: у іх, у прыватнасці, разглядаецца праблема нацыянальнага гонару малога народа, заможнасць і паспяховасць дзяржавы ставіцца ў прамую залежнасць ад шчасця і дабрабыту яго грамадзян.

Грунтвіг быў ініцыятарам стварэння так званых «народных універсітэтаў» — школ для дарослых, дзе можна было атрымаць адукацыю па многіх галінах ведаў. Гэта спрыяла далейшаму павышэнню ўзроўню культуры ўсяго насельніцтва краіны. У вобласці адукацыі для дарослых Данія стала ўзорам, які потым пераймалі іншыя еўрапейскія дзяржавы.

У шэрагу чатырох найбольш знакамітых дацкіх аўтараў духоўных песень (Томас Хансен Кінга, Ганс Адольф Брорсан, Мікалай Фрэдэрык Северын Грунтвіг і Бернхард Северын Інгеман) ён займае вельмі ганаровае месца.

## Гл. таксама 
* Грунтвігіянства
* Царква Грунтвіга

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лютэранскія тэолагі
Катэгорыя:Англіканскія святыя
Катэгорыя:Гісторыкі Даніі
Катэгорыя:Дацкамоўныя паэты
Катэгорыя:Філосафы Даніі
Катэгорыя:Філолагі Даніі
Катэгорыя:Багасловы Даніі
Катэгорыя:Палітыкі Даніі
Катэгорыя:Епіскапы XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Епіскапы XIX стагоддзя
Катэгорыя:Епіскапы Даніі
Катэгорыя:Выпускнікі Капенгагенскага ўніверсітэта
Баравічка

**Баравічка** () — славацкі алкагольны напой, мацунак ад 37 % да 55 %. Гатуюць напой двума спосабамі: першы — трайная дыстыляцыя збожжавага сусла, а затым настойванне з ягадамі ядлоўцу звычайнага, другі — калі сусла гатуюць з перакіслых тоўчаных ядлоўцавых ягад праз патроеную перагонку. Баравічку п’юць як аперытыў чыстай або з тонікам, з дадаваннем лімону.

Катэгорыя:Алкагольныя напоі
Катэгорыя:Славацкая кухня
Бальзам (напой)

**Бальзам** — моцны алкагольны напой (мацунак 40—45 %).

Гатуюць на спіртавых настоях рэзкіх і лекавых зёлак, карэнняў, пладоў, эфірных алеях. Мае цёмна-карычневы колер, шырокую смакавую гаму і багаты водар. П’юць бальзам з асобнай лікёрнай чаркі ці дадаюць у чай альбо каву. Для вырабу бальзама выкарыстоўваецца лісце мацярдушкі, палыну, зуброўкі, святаянніка, крываўніка, баркуну, хвошч, карані леўзеі, дуброўкі, дзягеля, плады аніса зорчатага, бадзяна, кропу, каляндры, чаромхі. Акрамя гэтага, выкарыстоўваецца чорны чай, ружовы і лімонны алей, каньяк.

Катэгорыя:Моцныя спіртныя напоі
Аруха

**Аруха** (, ) — алкагольны напой, традыцыйны для рэгіёнаў паўночнага захаду Іспаніі.

Уяўляе сабой прадукт перагонкі перакіслых рэшткаў вінаграда пасля іх адціскання ў працэсе вырабу віна. Мацунак алкаголю — ад 30 да 60 %. Некаторыя гатункі напою падвяргаюцца вытрымцы на працягу некалькіх гадоў, некаторыя — настойваюць на духмяных зёлках, мёдзе, вострыя прыправах або кававым зерне.

Катэгорыя:Алкагольныя напоі
Катэгорыя:Іспанская кухня
Пуарэ

**Пуарэ** () — прозвішча французскага паходжання, а таксама адна з назваў **грушавага сідра**.

## Вядомыя носьбіты 
* Жан-Луі Мары Пуарэ, французскі святар, батанік
* Ліў-Грэтэ Пуарэ, нарвежская біятланістка
* Рафаэль Пуарэ, французскі біятланіст
Пальмавае віно

**Пальмавае віно** (Тодзі) — алкагольны напой, які атрымліваюць шляхам закісання соку некаторых відаў пальмаў (какосавая пальма, пальміравая пальма, цукровая пальма, вінная пальма і г. д.). Напой шырока распаўсюджаны ў Азіі і Афрыцы і вядомы пад рознымі назвамі. Для атрымання соку звычайна зразаюць суквецце пальмы і прымацоўваюць да канца пасудзіну. Белая вадкасць, якая першапачаткова ў ёй збіраецца, вельмі салодкая і не ўтрымлівае алкаголю. Праз некаторы час яна пачынае закісаць. У Інданезіі пальмавае віно называецца *туак*.

Катэгорыя:Алкагольныя напоі
Перы

**Перы**, таксама **Пэры** () — прозвішча, псеўданім а таксама адна з назваў **грушавага сідра**.

## Вядомыя носьбіты 
* Джо Перы, англійскі прафесійны гулец у снукер
* Кэці Перы, амерыканская спявачка, кампазітар
* Мэцью Перы, канадска-амерыканскі акцёр
* Рык Перы, 47-ы губернатар штата Тэхас
* Уільям Джэймс Пэры
* Якопа Перы, адзін з першых стваральнікаў італьянскай оперы
Карстэн

**Карстэн** (, ) — імя і прозвішча.

## Прозвішча 
* Кацярына Анатолеўна Карстэн, беларуская вяслярка
* Петэр Адольф Карстэн, фінскі міколаг
Слівавіца

**Слівавіца** — алкагольны напой, выраблены на аснове перакіслага слівавага соку, мацунак — 45 %. Распаўсюджаны напой сярод народаў балканскіх краін і адносіцца да класа брэндзі. Слівавіца лічыцца нацыянальным напоем Балгарыі, Сербіі, Босніі і Герцагавіны і Харватыі.

Ужываюць слівавіцу ў якасці аперытыву ў чыстым выглядзе. Змешванне з іншымі напоямі прыводзіць да ўтварэння непрыемнага металічнага прысмаку.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Алкагольныя напоі
Пульке

**Пульке** () — традыцыйны слабаалкагольны напой народаў Лацінскай Амерыкі, мацунак — 4-8 %. Атрымоўваюць ферментацыяй свежага соку некалькіх відаў агавы амерыканскай. Мае малочны колер і непрыемны пах. Утрымоўвае вялікую колькасць вугляводаў, вітамінаў, раслінных пратэінаў, кіслот і мікраэлементаў.

Катэгорыя:Алкагольныя напоі
Перы (напой)

**Перы**, **Пуарэ**, **Перада**, **Грушавы сідр** — алкагольны напой з закіслага соку грушы. Ён падобны да яблычнага сідру як працэсам вытворчасці, так і аналагічнымі параметрамі: утрыманне спірту — ад 5 да 8,5 %. У адрозненне ад звычайнага сідру, грушавы мае большае ўтрыманне цукру.

Перы вырабляюць ў многіх краінах пад рознымі назвамі. Асноўныя вытворцы: Вялікабрытанія — перы (perry), Францыя — пуарэ (poiré), Іспанія — перада (perada).

Катэгорыя:Алкагольныя напоі
Катэгорыя:Груша
Брэндзі

**Брэндзі** — агульная зборная назва сямейства разнастайных моцных алкагольных напояў, вырабленых з дыстыляту вінаграднага віна, соку або адціскання або метадам закісання з розных пладова-ягадных сокаў. Брэндзі працяглы час вытрымліваецца ў дубовых бочках, ад гэтага ён набывае свой унікальны водар. Вытворцы часам дадаюць у напой вялікую колькасць карамелі, ствараючы тым самым ілюзію доўгай вытрымкі. Мацунак — не менш 36 %, сярэдні — 57-75 %. Брэндзі ўзнік на мяжы XV і XVI стагоддзяў.

Вытворчасць брэндзі як напою не рэгламентуецца строга правіламі ці стандартамі. Выключэнне складаюць толькі тры самыя знакамітыя брэндзі, тэхналогія вырабу і паходжанне якіх замацаваны на заканадаўчым узроўні — арманьяк, каньяк і кальвадос.

Катэгорыя:Алкагольныя напоі
Геральт з Рывіі

**Ге́ральт** (**Гэральд**) **з Ры́віі** () — галоўны герой цыкла «Вядзьмар», напісанага Анджэем Сапкоўскім, ведзьмар

Каб ведзьмары займелі надчалавечыя здатнасці, іх яшчэ ў дзіцячым узросце падвяргалі спецыяльным уздзеяннем — мутацыям. Вытрываць і выжыць у шэрагу такога роду ўздзеянняў і цяжкіх трэніровак удавалася толькі 4 з 10 аддадзеных у Каэр Морхен дзяцей. Геральта, якога лічылі надзвычай вынослівым, акрамя агульнага курсу мутацый падверглі далейшым эксперыментам, праз што яго валасы збялелі.

Геральта таксама параўноўвалі з папулярным героем Рэйманда Чандлера дэтэктывам Філіпам Марлаў.

Міхал Папоў (Михаил Попов), аўтар жартаўлівага «рейтинга самых главных героев Фэнтези» часопіса «Мир фантастики» паставіў Геральта на сёмае месца свайго спісу, назваўшы самай запамінальнай адметнасцю героя яго залежнасць ад зелляў, ахарактарызаваўшы яе як наркатычную. Ён таксама звярнуў увагу на паверхневае падабенства Геральта з Легаласам. У іншым падобным «рэйтынгу», прысвечаным закаханым парам у фэнтэзі, Папоў паставіў Геральта і Енэфэр на пятае месца. У яго пераказе сюжэт гучыць як «павучальныя гісторыі пра добрага наркамана і цынічную курву, што ўдачарылі маленькую баявую лесбіянку», а ў рэзюмэ ён піша, што «нездаровы лад жыцця і магія — пікантнае спалучэнне, якое ператварае Геральта і Енэфэр са звычайных фатальных палюбоўнікаў у нешта самабытнае і запамінальнае».

Катэгорыя:Ведзьмакі
Катэгорыя:Выдуманыя забойцы
Катэгорыя:Персанажы Ведзьмака
Катэгорыя:Выдуманыя мужчыны
Катэгорыя:Персанажы з суперсілай
Душпастырскі цэнтр грэка-каталіцкай парафіі Маці Божай Нястомнай Дапамогі

**Парафія Маці Божай Нястомнай Дапамогі** — парафія Беларускай Грэка-Каталіцкай Царквы ў Мінску.

## Гісторыя 
Парафія Маці Божай Нястомнай Дапамогі была зарэгістравана 21 кастрычніка 1993 года. Арганізатарам і першым кіраўніком парафіі Маці Божай Нястомнай Дапамогі быў а. Казімір Ляховіч. Парафія першапачаткова была зарэгістравана на адрас на вуліцы Кіжаватава, г. Мінск. 6 жніўня 2004 года парафія была перарэгістравана на адрас зав. Снежны, 7.

Для першапачатковай рэгістрацыі была абрана царкоўная рада. У яе склад увайшлі Ян Антанюк (старшыня), Лідзія Баразнёнак (сакратар), Іна Фёдарава (скарбнік), Мікалай Смоляк, Алесь Цыркуноў, Зміцер Беразоўскі, Сяргей Лянко, Алена Сівакова, Валянціна Такушэвіч, Ганна Галоўчык, Святлана Шавякова, Іра Ляшэвіч.

Пасля рэгістрацыі паўстала пытанне пра месца правядзення богаслужэнняў. Кіраўніцтва Фрунзенскага раёна Мінска вызначыла пакой у будынку на вуліцы Прытыцкага, 34, на першым паверсе (былы «чырвоны куток»).

Рабіліся захады, каб пабудаваць парафіяльную царкву. Парафіі была вызначана пляцоўка для пабудовы царквы па вуліцы Матусевіча ў раёне, дзе планавалася будаваць ФАК (фабрычна-аздараўленчы комлекс) тонкасуконнага камбінату. Развярнуць гэтую пабудову парафія не змагла ў вызначаны тэрмін (3 гады), з-за адсутнасці фінансаў, таму ўлады скасавалі сваё рашэнне. З часам парафія перайшла ў капліцу ў Чырвоным касцёле.

23 траўня 1995 г. быў набыты дом на зав. Снежным. Было прынята рашэнне знесці дом і на яго месцы пабудаваць новы. З генеральным падрадчыкам ТАА «Будінвест» 11 траўня 1999 г. была заключана дамова на рэканструкцыю дома. 14 снежня 1999 г. дом быў перададзены на правах уласнасці парафіі Маці Божай Нястомнай Дапамогі. З 30 ліпеня 2009 г. тут пачаліся рэгулярныя богаслужэнні.

25 снежня 2012 г., у свята Нараджэння Хрыстова, на парафіі ўрачыста адкрылася супольнасць рэдэмптарыстаў, якія перайнялі душпастырства на парафіі.

## Спасылкі 
* Гісторыя парафіі Маці Божай Нястомнай Дапамогі. http://cssr.by/dushpastyrstva/parafiya-matsi-bozhaj-nyastomnaj-dapamogi/99-gistoryya-parafii-matsi-bozhaj-nyastomnaj-dapamogi.html.

Катэгорыя:Арганізацыі Мінска
Катэгорыя:Грэка-каталіцкія храмы Беларусі
Катэгорыя:1999 год у Мінску
Адвайта (чарапаха)

**Чарапаха Адвайта** («адзіны» на санскрыце) — жывёла, прызнаная адной з найстарэйшых у свеце. На момант смерці ў ноч з 22 на 23 сакавіка 2006 года чарапасе было, паводле розных ацэнак, ад 150 да 250 гадоў.

Адвайта адносіўся да гіганцкіх чарапах, якіх называюць «алдабра» — па імі атола Алдабра, аднаго са шматлікіх участкаў сушы раскіданага ў Індыйскім акіяне архіпелага Сейшэльскія астравы. Гэта месца, на якім жывуць каля 152 тысяч прадстаўнікоў таго ж віду, абвешчана ААН аб’ектам Сусветнай спадчыны. Сярэдняя вага такой чарапахі — каля 120 кілаграмаў. Адвайта быў вельмі папулярны ў турыстаў і прыцягваў у гарадскі заапарк горада Калькуты мноства наведвальнікаў.

Паводле слоў міністра сельскай гаспадаркі індыйскага штата Заходняя Бенгалія Джагеша Бармана, Адвайта быў улюбёнцам героя Сямігадовай вайны і заваёўніка Індыі — лорда Клайва з Ост-Індскай гандлёвай кампаніі, які памёр у 1774 годзе. Жывёла нібы правяла на сядзібе лорда некалькі гадоў. Крыніца інфармацыі Барман не прыводзіць.

## Спасылкі 
* Памерла чарапаха генерала з XVIII стагоддзя

Катэгорыя:Сейшэльскія астравы
Катэгорыя:Вядомыя чарапахі
Таццяна Мікалаеўна Караткевіч

**Таццяна Мікалаеўна Караткевіч** (нар. , Мінск) — беларускі палітык, псіхолаг, дырэктар сацыяльнай установы «Сямейная пляцоўка». Кандыдат у прэзідэнты Рэспублікі Беларусь (2015).

## Біяграфія 
Вырасла ў рабочай сям’і, скончыла сярэднюю школу № 62 г. Мінска. Выпускніца факультэта псіхалогіі Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя М. Танка. У 2012 годзе скончыла магістратуру БДУ, абаранялася па тэме развіцця сацыяльнай абароны людзей сталага ўзросту. Уваходзіла ў юнацкую зборную СССР па веласпорце.

Працавала выкладчыцай псіхалогіі ў ДІКСТ БДУ і БДПУ імя М. Танка. Загадвала аддзяленнем сацыяльнай адаптацыі і рэабілітацыі Тэрытарыяльнага цэнтра сацыяльнага абслугоўвання Ленінскага раёна г. Мінска.

Сябра БСДП «Грамада». У кампаніі «Гавары праўду» з мая 2010 года. На прэзідэнцкіх выбарах 2010 года была даверанай асобай кандыдата ў прэзідэнты Уладзіміра Някляева, у 2012 ― балатавалася ў Палату прадстаўнікоў па Кальварыйскай выбарчай акрузе Мінска.

Кандыдат у прэзідэнты Беларусі на выбарах 2015 года. У ходзе выбарчай кампаніі прасоўвае ідэю мірных перамен кааліцыі «Народны рэферэндум», якая аб’ядноўвае грамадзянскую кампанію «Гавары праўду», Партыю БНФ, Беларускую сацыял-дэмакратычную партыю (Грамада) і рух «За Свабоду». Пазіцыяніравала сябе як адзіная дэмакратычная альтэрнатыва.

Балатавалася ў Палату прадстаўнікоў на выбарах 2016 года. Аднак з яе акругі прайшла Ганна Канапацкая. Палітолаг Валерый Карбалевіч выказаў меркаванне, што Таццяне Караткевіч, якая набыла да гэтага часу пэўную вядомасць, папулярнасць, улады вырашылі не дадаваць больш палітычнай вагі.

Выключана з БСДП у часе парламенцкай выбарчай кампаніі 2016 году праз адсутнасць лаяльнасці да партыі.

У 2020 годзе Таццяна Караткевіч узначаліла ініцыятыўную групу па вылучэнні сустаршыні «Гавары праўду» Андрэя Дзмітрыева ў кандыдаты на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года. У 2024 годзе Караткевіч атрымала 15 сутак адміністрацыйнага арышту па палітычным артыкуле за «забароненую» фатаграфію ў яе сацыяльных сетках.

## Сям’я 
Былы  муж Віктар працуе аўтаслесарам, сын Елісей. З мужам Таццяна пазнаёмілася ў 2000 годзе ў Літве на адным з апазіцыйных з’ездаў.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка Таццяны Караткевіч
* Татьяна Короткевич: Я чувствую себя сильной женщиной
* Татьяна Короткевич: Я против игры в русскую рулетку // Свободные новости плюс, 8 ліпеня 2015
* Зміцер Панкавец: Таццяна Караткевіч не чалавек, а генератар штампаў // Наша Ніва, 29 мая 20015

Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Беларусі (2015)
Катэгорыя:Члены Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі (Грамада)
Украіна-Русь

**Украіна-Русь** — паняцце, прапанаванае і ўведзенае ў абарот гісторыкам Міхаілам Грушэўскім, які вынес яго ў загаловак сваёй фундаментальнай працы «Гісторыя Украіны-Русі». Мэтай ужывання гэтага паняцця было падкрэсленне пераемнасці новага этнатапоніма Украіна, які распаўсюджваўся прыхільнікамі ўкраінства, ад традыцыйнай назвы Русь. Паводле Аляксандра Барвінскага, выбар такой славеснай канструкцыі Грушэўскаму параіў яго настаўнік Уладзімір Антонавіч, бо назва «Украіна» тым часам яшчэ не мела асаблівай папулярнасцю сярод галіцкіх русінаў для адасаблення і звужэння геаграфіі падзей, якія маюць прынцыповае і аб’яднаўчае значэнне для ўсяго ўсходнеславянскага свету.

Катэгорыя:Украінскі нацыяналізм
Катэгорыя:Гісторыя Украіны
Туі Маліла

цела чарапахі (2003)]]
**Туі Маліла** (; каля 1777 — 19 мая 1965) — мадагаскарская прамяністая чарапаха, якую каралеўскай сям’і Тонга падарыў Джэймс Кук. Чарапаха-доўгажыхар.

Яе імя на танганскай мове азначае «Кароль Маліла». Туі Маліла вылупілася каля 1777 і была падораная каралеўскай сям’і капітанам Джэймсам Кукам падчас яго візіту ў Тонга ў ліпені 1777 года. Паводле іншых звестак Джордж Тупоу I, першы кароль і заснавальнік каралеўства, атрымаў яе ад каманды карабля, які прыстаў да берагоў астравоў Хаапай у першай палове XIX стагоддзя.

Туі Маліла заставалася ў каралеўскай сям’і да самай смерці 19 мая 1965. Узрост чарапахі на той час ацэньваўся як прыкладна 188 гадоў. Туі Маліла была адной з першых жывёл, якую паказалі каралеве Лізавеце II падчас яе афіцыйнага візіту на Тонга ў 1953 годзе.

У Танганскім нацыянальным цэнтры на востраве Тангатапу захоўваецца муміфікаванае цела чарапахі.

Пра яе было напісана апавяданне «Чарапаха для каралевы Тонга», выдадзенае ў 2002 годзе.

Катэгорыя:Вядомыя чарапахі
Катэгорыя:Тонга
Аўгуст Касакоўскі

**Аўгуст Касакоўскі** ( — ) — віленскі архітэктар, які таксама працаваў і на беларускіх землях.

Вучыўся ў віленскай архітэктурнай школе і Парыжы. У 1772 годзе вярнуўся ў Вільню, жыў з манахамі-францысканцамі ў 1776—1779 і 1789—1803 гадах.

Пачынаў працу ў стылі яркага барока, але з часам прыйшоў да класіцызму з дамінаваннем цвёрдых класічных формаў.

## Праекты 
У 1767 годзе прыняў удзел у будаўніцтве  ў Шумскасе па праекце архітэктара .

Каля 1780 года займаўся перабудовай дома віленскага хірурга Сандэкіа (), які стаяў на вуліцы Дзіджоі і быў разбураны ў час Другой Сусветнай вайны.

У 1781—1783 гадах стварыў праект  ў .

У 1781—1824 гадах будаваў  ў Кальварыі Жамойцкай.

У 1782—1806 гадах пабудаваў Палац Тышкевічаў у Валожыне.

У 1783—1790 гадах працаваў над будаўніцтвам  у .

У 1785 пабудаваў дамініканскі касцёл у Астраўцы;

Каля 1786 года стварыў праект дзіцячага дома на вуліцы Субачаус у Вільнюсе.

У 1786—1786 стварыў праект Палаца Абравічаў.

У 1790—1797 гадах займаўся рэканструкцыяй дома Л. Тышкевіча на вуліцы Вокіечу, 8 у Вільнюсе.

У другой палове XVIII стагоддзя па праекце А. Касакоўскага адбылася рэканструкцыя цэнтральнай часткі вёскі Варняны на аснове рэгулярнай ансамблевай забудовы. На працягу 1794—1795 гадоў і ў 1797 годзе там былі пабудаваны дом святара і аптэка, палац і касцёл Святога Юрыя (1796, разам з ).

У 1803 годзе праектаваў бернардынскі касцёл у Валожыне.

Сярод іншых пабудоў можна згадаць пабудову жылых дамоў у Вільні, рэканструкцыю  у  (афіцына і мураваны склад) і  ў , мураваны млын з пастаялым дваром у прадмесці Вільні Паплаў.

## Галерэя 

Paparciai church.JPG| ў 
Žemaičių Kalvarija Church 2, Lithuania - Diliff.jpg| ў Кальварыі Жамойцкай
Валожын, флігель палаца Тышкевічаў, foto 3.JPG|Флігель Палаца Тышкевічаў у Валожыне
Kazokiskes church.jpg| у 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Літвы
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары Вільнюса
Ліванка

**Ліва́нка** — рака ў Дзяржынскім і Стаўбцоўскім раёнах Мінскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Волка (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 11 км. Плошча вадазбору 58 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2 м/км. Пачынаецца ў напрамку на паўночны ўсход ад вёскі Ліўе Дзяржынскага раёна. Упадае ў Волку прыкладна за 2 км на паўночны захад захад ад аграгарадка Засулле, за 0,5 км на ўсход ад вёскі Наваселле Стаўбцоўскага раёна. Рэчышча каналізаванае ў сярэднім і ніжнім цячэнні. Прыток злева — Асінаўка.

Каля ракі населеныя пункты Ліўе, Зарэчча.

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-35-90. Выданне 1986 год. Стан мясцовасці на 1983 год.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Минской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Рэкі Дзяржынскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Стаўбцоўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Сулы (прыток Нёмана)
Палац Тышкевічаў

Пад імем **Палац Тышкевічаў** вядомы наступныя палацы:
* Палац Тышкевічаў — палац у Валожыне.
* Палац Тышкевічаў — палац у Вільні.
* Палац Тышкевічаў — палац у Лагойску.
* Палац Тышкевічаў — палац у Ландварова.
Права міжнародных дагавораў

**Права міжнародных дагавораў** - галіна міжнароднага права, якая ўяўляе сабой сукупнасць нормаў і прынцыпаў, якія рэгулююць парадак заключэння, выканання і дэнансацыі міжнародных дагавораў.

## Гісторыя права міжнародных дагавораў 
## Прынцыпы права міжнародных дагавораў 
## Крыніцы права міжнародных дагавораў 
* Венская канвенцыя аб праве міжнародных дагавораў (Вена, 23 траўня 1969 г.)
* Венская канвенцыя аб праве дагавораў паміж дзяржавамі і міжнароднымі арганізацыямі або паміж міжнароднымі арганізацыямі (Вена, 21 сакавіка 1986 г.)

## Літаратура 
* Международное публичное право. Особенная часть: учебное пособие / Ю.П. Бровка [ и др.]; под ред. Ю.П. Бровки, Ю.А. Лепешкова, Л.В. Павловой. - Минск: Амалфея, 2011. - 688 с.

Катэгорыя:Міжнароднае права
Уза (напой)

**Уза** () — грэчаскі моцны алкагольны напой, дыстылят вінаграднага спірту, вады, аніса і іншых араматычных рэчываў, пераважна, карыцы, гваздзіка і мушкатавага арэха. Мацунак — ад 40 да 50 %. Для вытворчасці вінаградную сыравіну (вінаградная макуха) змешваюць з зёлкамі і награваюць у спецыяльных медных катлах і пакідаецца закісаць на некалькі месяцаў, часам ужываюць сістэму падвойнага закісання.

Катэгорыя:Алкагольныя напоі
Катэгорыя:Грэчаская кухня
Ордэн «Георгі Дзімітроў»

**Ордэн «Георгі Дзімітраў»** () — узнагарода Народнай Рэспублікі Балгарыі. Ордэн быў заснаваны 17 чэрвеня 1950 года ўказам Прэзідыума Народнага сходу і меў адну ступень. Першым яго кавалерам стаў В. Чарвенкаў, міністр-старшыня НРБ у 1950 годзе.

## Апісанне 
Аўтарам першапачатковага праекта ордэна быў скульптар К. Лазараў. Частковыя змены ў праект унёс мастак-гравёр А. Адабашан. Да 1952 года ордэн вырабляўся ў прыватным атэлье, затым — на Дзяржаўным манетным двары.

У сярэдзіне залатога ордэнскага знака размешчаны медальён чырвонай эмалі з рэльефным бюстам Георгія Дзімітрова звернутым налева. Медальён акружаны белым кантам. У ніжняй частцы ордэна размешчана стужка чырвонай эмалі з надпісам *«ГЕОРГИ ДИМИТРОВ»*. Медальён акружаны дзвюма пшанічнымі снапамі, у верхняй частцы знаходзіцца маленькая пяціканцовая зорка чырвонай эмалі. У ніжняй частцы — серп і молат чырвонай эмалі.

Памеры знака — 45х42 мм. Ордэн меў дзве разнавіднасці: самыя першыя выпускі 1950 года не мелі пяцівугольнай калодкі і мацаваліся да адзення з дапамогай наразнога штыфта ці шпількі. Затым ордэн стаў насіцца на пяцівугольнай калодцы, абцягнутай цёмна-чырвонай стужкай з чырвонымі палоскамі па краях.

## Літаратура 
* *Петров Т.* Ордени и медали в България. — София. 1998. 

Катэгорыя:Ордэны Балгарыі
Катэгорыя:Народная Рэспубліка Балгарыя
Георгі Дзімітроў
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Георгія Дзімітрава
Паветрыкі

**Паветрыкі** - у беларускай міфалогіі злыя духі, якія лятаюць над балотам цэлымі роямі і здзекуюцца з людзей.

## Апісанне 
Большасць часу паветрыкі лятаюць над багнаю і цешацца сваімі чортавымі гульнямі. Час ад часу вецер падхоплівае рой гэтых духаў і заносіць далёка ад балота, дзе ім можа выпадкова трапіцца жывы чалавек. Раззлаваныя перапыненай забавай, паветрыкі кідаюцца на чалавека і пычанаюць яе губіць. Дастаткова пазабавіўшыся, яны падымаюцца ў вышыню і носяцца там, пакуль вечер не перанясе іх да новай збадычы. Але мэтанакіравана ніколі не пераследвалі людзей. Дзейнічаюць яны заўсёды цэлай зграей, адзінокі паветрык вельмі слабы, каб камусьці нашкодзіць. Але ён мог адразу ж паклікаць сваіх паплечнікаў, і тады брыдка прыходзілася чалавеку. Часам хтосьці мог спаткаць паветрыкаў, калі тыя тыя распраўляліся з іншых небаракам, і назіральнік заставаўся незаўважаным. Дзе знаходзіцца жытло паветрыкаў, ніхто не ведае. Адныя селяць іх у паветранай вышыні, другія - у іншых краінах, трыція - у глыбіні балот. Паветрыкі згадваюцца ў М. Я. Нікіфароўскага.  

## Спасылкі 
* slounik.org: Паветрыкі

Катэгорыя:Міфалогія
Катэгорыя:Беларуская міфалогія
Катэгорыя:Беларуская народная дэманалогія
Сямяціцкі раён

**Сямя́ціцкі раён** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Брэсцкай вобласці БССР у 1939—1944 гг. Утвораны ў 1939 г., у перыяд з 1941 г. да 1944 г. пад акупацыяй нямецкіх войскаў, у 1944 г. пасля вызвалення тэрыторыі раёна ад нямецкіх захопнікаў большая яе частка была перададзена Польшчы. Адміністрацыйны цэнтр — мястэчка Сямяцічы.

Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Семятычы
Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1944 годзе
Сцяг Пружанаў

**Сцяг Пружанаў** — сцяг горада Пружаны Пружанскага раёна. Зацверджаны Пружанскім Раённым Савет дэпутатаў у 2014 годзе.

## Апісанне 
Сцяг Пружанаў уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з двух аднолькавых па велічыні палос: верхняй – блакітнага  і ніжняй – белага колераў. У цэнтры пярэдняга боку – выява гістарычнага герба горада Пружаны.

## Гл. таксама 
* Герб Пружанаў

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пружаны
Пружаны
Пышнагорскае ўзвышша

**Пышнагорскае ўзвышша** — частка Ушацка-Лепельскага ўзвышша: размешчана на поўначы Беларусі, у паўднёвай частцы Віцебскай вобласці. У цэнтры знаходзіцца Лепельскае возера.

## Геалогія 
У тэктанічным плане прымеркавана да Вілейскага пахаванага выступу Беларускай антэклізы. Крышталічны фундамент перакрыты асадкамі верхнявендска-ніжнекембрыйскага, сярэднедэвонскага і антрапагенавага комплексаў, паверхня яго знаходзіцца на глыбіні 400—550 м. Даантрапагенавыя пароды прадстаўлены глінамі, даламітамі, алеўрытамі сярэдняга дэвону. 

Для антрапагенавай тоўшчы, магутнасцю 100—120 м, характэрны адклады нараўскага, бярэзінскага, дняпроўскага, сожскага і паазерскага зледзяненняў. Сучасны ледавікова-акумулятыўны рэльеф створаны паазерскім зледзяненнем.

## Рэльеф 
thumb|250px|Лепельскае возера.
Паверхня Пышнагорскага ўзвышша дробнаўзгорыстая, участкамі сярэднеўзгорыстая і платопадобная. Вышыня 175—200 м, найбольшая 228 м; над суседнімі нізінамі прыўзнята на 50—60 м, над Лепельскім возерам больш чым на 80 м.

Геамарфалагічна ўяўляе лёдападзельную зону дзісенскай і полацкай ледніковых лопасцяў паазерскага зледзянення, якая характарызуецца значнай глыбінёй расчлянення (больш 30 м/км) і гушчынёй, якая дасягае 0,2—0,3 км/км. Ва ўсходняй частцы ўзвышша шырока развіты камы (усходнія схілы іх больш стромкія, паўночныя і заходнія спадзістыя і нізкія). Характэрны лагчыны сцёку.

Пароды прадстаўлены марэннымі валуннымі суглінкамі і супескамі, флювіягляцыяльнымі і азёрнымі пяскамі. Прыкметную ролю ў рэльефе маюць азёры. Сучасныя рэльефаўтваральныя працэсы прадстаўлены забалочваннем, плоскаснай эрозіяй, тэхнагенным морфагенезам.

## Глебы і расліннасць 
Пераважаюць дзярнова-падзолістыя сярэдне- і слабаападзоленыя глебы, сустракаюцца дзярнова-палева-падзолістыя на лёсападобных суглінках. Невялікімі ўчасткамі на марэнных узгорках захаваліся яловыя, на камах — хваёвыя лясы. Слабадрэнажаваныя платопадобныя ўчасткі заняты злакавымі сухадольнымі лугамі. Урадлівыя глебы разараныя.

## Літаратура 
* 
* Природа Беларуси. Энциклопедия. В 3 т. / Редкол.: В. Ю. Александров и др.; Гл. ред. Т. В. Белова. — Том 1. Земля и недра. — Мн.: БелЭн, 2009. — 464 с. — ISBN 9789851104723

Катэгорыя:Узвышшы Беларусі
Катэгорыя:Рэльеф Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Геаграфія Лепельскага раёна
Тарасюк

**Тарасюк** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Барыс Іванавіч Тарасюк (нар. 1949) — украінскі палітык і дыпламат.
* Ганна Юр’еўна Тарасюк (нар. 1997) — беларуская лёгкаатлетка.
* Іван Паўлавіч Тарасюк (1902—1939) — удзельнік рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі.
* Любоў Канстанцінаўна Тарасюк (1953—2006) — беларуская паэтэса.
* Мікалай Васілевіч Тарасюк (1932—2015) — беларускі разьбяр, музычны майстар.
* Юрый Аляксандравіч Тарасюк (1913 — ?) — беларускі навуковец.
3-я брыгада народнай кавалерыі войскаў Вялікага Княства Літоўскага

**3-я брыгада народнай кавалерыі войскаў Вялікага Княства Літоўскага** — коннае падраздзяленне ў войска Вялікага Княства Літоўскага, утворанае ў 1792 годзе.

Размяшчэнне: Расены

Жаўнеры гэтай брыгады прымалі ўдзел у бітве за Вільню 11 жніўня 1794 года.

## Каменданты 
* Юзаф Антоні Касакоўскі

## Літаратура 
* Gembarzewski B. Rodowody pułków polskich i oddziałów równorzędnych od r. 1717 do r. 1831. Warszawa 1925.

Катэгорыя:Брыгады літоўскай народнай кавалерыі
Васіль Васільевіч Дваранінавіч

**Васі́ль Васі́льевіч Двара́нінавіч** (нар. ,  Брэсцкай вобласці) — беларускі дзяржаўны дзеяч, былы Міністр сельскай гаспадаркі Рэспублікі Беларусь.

## Біяграфія 
У 1978 г. скончыў Гродзенскі сельскагаспадарчы інстытут па спецыяльнасці «Вучоны-заатэхнік».

Да службы ў шэрагах Савецкай Арміі працаваў загадчыкам фермай калгасу імя Мічурына Івацэвіцкага раёна Брэсцкай вобласці. Затым загадваў Пінкавічскай ветэрынарнай лячэбніцай.

У 1975—1990 гг. прайшоў шлях ад галоўнага заатэхніка да старшыні калгаса «Дружба народаў» Пінскага раёна.

У 1990-1995 гг. — дырэктар міжгаспадарчага прадпрыемства «Паўднёвае» Пінскага раёна.

Працаваў старшынёй Пінскага раённага выканаўчага камітэта Брэсцкай вобласці.

Дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь дванаццатага склікання (1990—1995), член Камісіі па праблемах Чарнобыльскай катастрофы. Член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь першага склікання, член Камісіі па эканоміцы, бюджэце і фінансах.

З 13 студзеня 1997 па 19 снежня 2000 года — намеснік старшыні Брэсцкага аблвыканкама, старшыня Брэсцкага раённага выканаўчага камітэта.

На працягу 2003 года займаў пасаду памочніка Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — галоўнага інспектара па Віцебскай вобласці.

З 24 снежня 2003 года па 25 мая 2004 года — міністр сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь.

З 2004 г. працуе на пасадзе начальніка Смалявіцкага БКВП Нацыянальнага аэрапорта «Мінск».

## Узнагароды 
* Ордэн «Знак Пашаны»

## Спасылкі 
* Біяграфія на slounik.org

Катэгорыя:Старшыні Пінскага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання
Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 1-га склікання
Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Старшыні калгасаў
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га склікання
Катэгорыя:Намеснікі старшыні Брэсцкага абласнога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Старшыні Брэсцкага раённага выканаўчага камітэта
1-я брыгада народнай кавалерыі войскаў Вялікага Княства Літоўскага

**1-я брыгада народнай кавалерыі войскаў Вялікага Княства Літоўскага** (вядомая як *Гусарская* ці *Ковенская*) — коннае падраздзяленне ў войску Вялікага Княства Літоўскага ў XVIII ст., сфармаванае ў 1776 г.

Размяшчэнне: Коўна, Мінск (1789), Кейданы (1790), Вількамір, Панявеж, Расены, Шаўлі

## Каменданты 
* Казімір Тышкевіч, генерал-лейтэнант (пам. 1778)
* Тадэвуш Пузына, генерал-маёр (3 снежня 1778)
* Шыман Забела (26 чэрвеня 1788)
* Мікалай Сулістроўскі (1791)
* Франкоўскі (1792)

## Бітвы і сутычкі 
Cвержань (10 чэрвеня 1792), Мір (11 чэрвеня), Янішкеле, Брэст (23 ліпеня 1794), Шчучын (13 мая), Панявеж (?) (20 мая), Шкуды (да 12 ліпеня)

## Літаратура 
* Gembarzewski B. Rodowody pułków polskich i oddziałów równorzędnych od r. 1717 do r. 1831. Warszawa 1925.

Катэгорыя:Брыгады літоўскай народнай кавалерыі
Жамчужныя каралі

**Жамчужныя каралі** () — тэрмін, які адносіцца да палавога акту, пры якім адбываецца мужчынская эякуляцыя на шыю (або каля яе) партнёра, грудную клетку або жаночыя грудзі. Гэта можа адбыцца падчас нарвасадаты ці аральнага сексу. Вынік візуальна нагадвае жамчужныя каралі, адсюль і назва тэрміна.

Катэгорыя:Формы сексуальнай актыўнасці
Жалеза-марганцавыя канкрэцыі

**Жалеза-марганцавыя канкрэцыі** — мінеральныя ўтварэнні (сцяжэнні) гідравокіслаў жалеза і марганцу, якія ўтварыліся на дне сучасных мораў і акіянаў; часта абагачаны Ni, Co, Cu, Pb, Mo, Pt і іншыми элементамі.

## Пашырэнне 
На дне Ціхага, Атлантычнага і Індыйскага акіянаў утвараюць намнажэнні (каля 10% плошчы акіянічнага ложа).

## Выкарыстанне 
Перспектыўная мінеральная сыравіна.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мінеральныя агрэгаты
Акарнанія

[thumb|255px|right|Гістарычная вобласць [Грэцыя|Грэцыі]]

**Акарнанія** () — гістарычная вобласць на заходнім узбярэжжы цэнтральнай часткі Грэцыі, у наш час ном Грэцыі. Абмяжоўвалася з поўначы Амбракійскім залівам, з поўдня — Калідонскім залівам, на ўсходзе, па рацэ Ахелоас межавала з Этоліяй. У моры, каля Акарнаніі размешчаны Ітака, радзіма Адысея, і мноства іншых астравоў. Жыхары Акарнаніі займаліся галоўным чынам земляробствам, вобласць не адыгрывала значнай ролі ў грэчаскай гісторыі. Нягледзячы на прыморскае размяшчэнне жыхары вобласці, у адрозненне ад іншых грэкаў, не захапляліся мараплаўствам. Паводле Апаладора, гарады ў Акарнаніі заснавалі Амфатэр і Акарнан, сыны Алкмеона, навербаваўшы перасяленцаў у Эпіры.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Заходняя Грэцыя
Сістэма кіравання агнём

**Сістэма кіравання агнём** (СКА) — аўтаматызаваная сістэма, якая аб’ядноўвае комплекс датчыкаў і тэхнічных сродкаў. Забяспечвае пошук, выяўленне і апазнаванне цэляў; падрыхтоўку ўзбраення да стральбы, іх навядзенне і вырашэнне задачы паражэння цэлі.

Сістэмы кіравання агнём выкарыстоўваюцца на ваенных караблях, падводных лодках, самалётах, танках, самаходных артылерыйскіх устаноўках, комплексах CПА. У якасці датчыкаў часта выкарыстоўваюцца санары, радары, інфрачырвоныя выяўляльнікі, лазерныя далямеры, анэмометры, флюгеры, тэрмометры. У склад СКА таксама ўключаюцца прыцэлы.

Сярод выканаўчых прылад можна назваць стабілізатар узбраення, сістэмы праграмавання і навядзення кіраванага ўзбраення.

Катэгорыя:Ваенная электроніка
Катэгорыя:Артылерыйскі інвентар і абсталяванне
Катэгорыя:Балістыка
Барбарова

Назву **Барбарова** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Магілёўская вобласць:
** Барбарова — вёска ў Бабруйскім раёне.
** Барбарова — вёска ў Глускім раёне.

* Мінская вобласць:
** Барбарова — былы хутар у Барысаўскім раёне
** Барбарова — вёска ў Маладзечанскім раёне
** Барбарова — вёска ў Пухавіцкім раёне

## Гл. таксама 
* Барбароў (значэнні) 
* Барбары 
* Барбарычы
2-я брыгада народнай кавалерыі войскаў Вялікага Княства Літоўскага

**2-я брыгада народнай кавалерыі войскаў Вялікага Княства Літоўскага** (таксама звалася *Пяцігорскай* або *Пінскай*) — коннае падраздзяленне ў войску Вялікага Княства Літоўскага, утворанае ў 1776 годзе з пяцігорскіх частак. Размяшчэнне: Пінск і ваколіцы.

## Каменданты 
* Ксаверый Хамінскі, староста пінскі
* Пётр Антоній Твардоўскі (14 кастрычніка 1790)
* Юзаф Копаць (1794)

## Бітвы і сутычкі 
Мір (11 чэрвеня 1792), Дубенка (18 траўня 1794), Мікалаеў (23 траўня), абарона Варшавы, Голхаў (9 ліпеня), Воля (27 ліпеня), Вільня (10 жніўня), Шведскія батарэі (25 жніўня), Пованзкі (28 ліпеня, 26, 27 жніўня), Блоне (9 верасня), Мацеёвічы (10 кастрычніка), Прага (4 лістапада).

## Літаратура 
* Gembarzewski B. Rodowody pułków polskich i oddziałów równorzędnych od r. 1717 do r. 1831. Warszawa 1925.

Катэгорыя:Брыгады літоўскай народнай кавалерыі
Клінічная ардынатура

**Клінічная ардынатура** — гэта частка шматузроўневай сістэмы вышэйшай прафесійнай адукацыі медыцынскіх працаўнікоў у СССР і краінах постсавецкай прасторы. Ардынатура, разам з інтэрнатурай, з’яўляецца этапам паслядыпломнай адукацыі лекараў на базе медыцынскіх вышэйшых навучальных устаноў, навукова-даследчых інстытутаў, а таксама інстытутаў удасканалення лекараў. Тым, хто скончыў падрыхтоўку ў клінічнай ардынатуры, у дадатак да дыплома аб базавай вышэйшай медыцынскай адукацыі выдаецца сертыфікат спецыяліста ўстаноўленага ўзору, які дае права на самастойную медычную дзейнасць.

## Задача ардынатуры 
Асноўная мэта навучання ў клінічнай ардынатуры — падрыхтоўка высокакваліфікаваных спецыялістаў для самастойнай працы ў органах і ўстановах аховы здароўя або ў парадку прыватнай практыкі. Такім чынам, асноўнымі задачамі навучэнцаў з’яўляюцца:
* паглыбленае вывучэнне метадалагічных, клінічных і медыка-сацыяльных асноў медыцынскіх навук;
* фарміраванне ўменняў і навыкаў самастойнай прафесійнай дзейнасці.

## Парадак навучання ў ардынатуры 
Лекары для навучання ў ардынатуры адбіраюцца па конкурсе. Тэрмін навучання ў ардынатуры складае 2 гады. У некаторых асобных выпадках па хадайніцтве вучонага Савета ўстановы, які ажыццяўляе падрыхтоўку клінічных ардынатараў, Міністэрства аховы здароўя Расійскай Федэрацыі можа падоўжыць тэрмін навучання да 5 гадоў. Паводле Палажэння аб клінічнай ардынатуры ад 17.02.93, тэрмін навучання ў клінічнай ардынатуры залічваецца ў працоўны стаж лекара, што, аднак, не ўжываецца на практыцы, у прыватнасці, пры прызначэнні датэрміновай пенсіі. Навучэнцам клінічнай ардынатуры выплачваецца стыпендыя за кошт навучальнай установы.

Навучанне клінічных ардынатараў ажыццяўляецца па спецыяльнасцях, прадугледжаных дзеючай «Наменклатурай урачэбных спецыяльнасцяў» і ў адпаведнасці з вучэбным планам і праграмай па кожнай спецыяльнасці. Падрыхтоўка ажыццяўляецца ў адпаведнасці з індывідуальным планам, складзеным сумесна з кваліфікаваным кіраўніком і зацверджаным кіраўніком кафедры ці іншага падраздзялення, на якім адбываецца навучанне клінічных ардынатараў. Гэтым індывідуальным планам абавязкова прадугледжваецца здача залікаў па асноўнай спецыяльнасці падрыхтоўкі і сумежных дысцыплінах, а таксама перыядычныя даклады на канферэнцыях.

Катэгорыя:Медыцынская адукацыя
Катэгорыя:Пасляўніверсітэцкая прафесійная адукацыя
Вадзім Аляксандравіч Папоў

**Вадзі́м Алякса́ндравіч Папо́ў** (нар. , г. Дзямідаў Смаленскай вобласці, РСФСР) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія
У 1971 годзе скончыў Беларускі інстытут механізацыі сельскай гаспадаркі (завочна), у 1984 — Мінскую Высшую партыйную школу.

Працоўную дзейнасць пачаў у 1961 годзе механікам саўгаса ў Алтайскім краі.

З 1964 года — выкладчык Крычаўскага СПТВ – 38, інструктар, загадчык аддзела, 2-і сакратар Крычаўскага, 1-ы сакратар Краснапольскага райкамаў, інструктар Магілёўскага абкама ЛКСМБ.

У 1972 – 1976 і 1992 – 1993 гадах — дырэктар саўгаса ў Краснапольскім, намеснік старшыні калгаса ў Магілёўскім раёнах.

З 1977 года — інструктар сельскагаспадарчага аддзела ЦК КПБ, 1-ы сакратар Асіповіцкага гаркома, загадчык сельскагаспадарчага аддзела, 2-і, 1-ы сакратар Магілёўскага абкама КПБ.

З 1993 года — намеснік генеральнага дырэктара ВА «Магілёўаблаграснаб», з 1995 года — генеральны дырэктар холдзінга «Аграмашсэрвіс».

У 1999 — 2000 гадах — 1-ы намеснік міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь.

З 14 ліпеня 2000 года па 21 лістапада 2000 года — міністр сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь.

З лістапада 2000 года — старшыня Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га склікання.

У кастрычніку 2004 года абраны дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га склікання, быў старшынёй Пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь па міжнародных справах і сувязях з СНД.

З кастрычніка 2007 года — Старшыня Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га склікання, з лістапада 2007 года — першы намеснік Старшыні Парламенцкага Сходу Саюза Беларусі і Расіі, член Вышэйшага Дзяржаўнага Савета Саюзнай дзяржавы.

## Узнагароды 
* Ордэн Айчыны 3 ступені
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
* Ганаровая грамата Вярхоўнага савета БССР

## Літаратура 
* Яны кіравалі горадам і раёна: Сакратары ГК КП(б)Б // Памяць. Асіповіцкі раён.- Мн.,2002.- С.644.

## Спасылкі 
* http://house.gov.by/index.php/,1172,4305,,,0,0,0.html 
* 

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га склікання
Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання
Катэгорыя:Старшыні Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Другія сакратары Магілёўскага абкама КП Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дзямідаўскім раёне (Смаленская вобласць)
Катэгорыя:Першыя сакратары Асіповіцкага гаркама КПБ
Мілаславіцкае вадасховішча

**Мілаславіцкае** (**сажалка Цімошкі**) — вадасховішча ў Беларусі, у Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласці на рацэ Іпуць, каля вёсак Мілаславічы, Лядзешня і Цімошкі, Якімавічы.

Вадасховішча створана ў 1981 годзе плацінай на рацэ Іпуць. Плошча паверхні 1,45 км². Даўжыня 5 км, найбольшая шырыня 0,4 км. Найбольшая глыбіня 2,6 м, сярэдняя 1,26 м. Плошча вадазбору 112 км². Ваганні ўзроўню вады на працягу года каля 0,6 м. Вадасховішча моцна праточнае. Сярэдні шматгадовы сцёк 19 млн м³.

У вадасховішчы водзяцца шчупак звычайны, акунь, плотка, гусцяра, краснапёрка, язь, ялец, лінь і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
*  — С. 371.
*  — С. 369.
* 
* Ліст карты N-36-77. Выданне 1989 г. Стан мясцовасці на 1987 г.

Катэгорыя:Вадасховішчы Клімавіцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Іпуці
Катэгорыя:Мілаславічы
Цэль (значэнні)

* Цэль — прадмет або месца, куды накіроўваецца стрэл, удар, кідок і г.д.
* Цэль — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці.
Мелкае (возера, Чашніцкі раён)

**Ме́лкае** — возера ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Усвейка, за 18 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад горада Чашнікі, за 0,4 км на поўнач ад вёскі Бельнякі.

Плошча паверхні возера 0,18 км². Даўжыня 0,72 (0,76 м. Аб'ём вады ў возеры 0,32 млн м³. Плошча вадазбору 3,5 км².
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны спадзістыя, вышынёй ад 8 да 10—12 м. Берагі нізкія, забалочаныя. Вакол возера забалочаная пойма шырынёй 10—15 м. На паўночным усходзе ўпадае ручай з возера Глыбокае. На паўднёвым захадзе з возера выцякае ручай у раку Усвейка.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 3-2.
* Ліст карты N-35-47. Выданне 1991 г. Стан мясцовасці на 1987 г. 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Чашніцкага раёна
Хвалевая функцыя

**Хва́левая фу́нкцыя** ў квантавай механіцы — камплексная функцыя, якая поўнасцю апісвае стан мікрачасціцы (электрона, атама, малекулы і інш.) або іншай квантавамеханічнай сістэмы (напрыклад, крышталя); рашэнне ўраўнення Шродзінгера.

Дазваляе вызначыць імавернасці і сярэднія значэнні фізічных велічынь, якія характарызуюць стан сістэмы. Напрыклад, квадрат модуля хвалевай функцыі роўны імавернасці (ці шчыльнасці імавернасці) таго, што гэтыя велічыні прымаюць пэўныя значэнні (або знаходзяцца ў пэўных інтэрвалах значэнняў).
Хвалевую функцыю таксама часта называюць амплітудай імавернасці.

Для хвалевай функцыі выконваецца прынцып суперпазіцыі: калі сістэма можа знаходзіцца ў станах з хвалевымі функцыямі \psi_1, \psi_2,\dots, то магчымы стан з хвалевай функцыяй, роўнай любой лінейнай камбінацыі гэтых функцый.

Для сістэм з многіх аднолькавых часціц істотныя ўласцівасці сіметрыі хвалевай функцыі, якая вызначае статыстыку дадзенай сістэмы часціц.

## Гл. таксама 
* Статыстыка Бозе—Эйнштэйна
* Статыстыка Фермі—Дзірака
* Хвалі дэ Бройля

## Літаратура 
* Хвалевая функцыя //  С. 569.

## Спасылкі 
* Як выглядае хвалевая функцыя свабоднай часцінкі? // Belquant — квантавая фізіка па-беларуску

Катэгорыя:Квантавая механіка