Пятрусь Броўка

**Пятру́сь Бро́ўка**, поўнае імя **Пё́тр Усці́навіч Бро́ўка** () — беларускі ,  і . Старшыня праўлення Саюза пісьменнікаў БССР (1948—1967). Народны паэт Беларусі (1962). Акадэмік АН БССР (1966, член-карэспандэнт з 1953).

Творчасць характарызуецца грамадзянскім пафасам, паэт з ярка выяўленай рамантычнай патэтыкай і песенна-лірычнай накіраванасцю. Яго паэзіі ўласціва адкрытая публіцыстычнасць, маштабнасць, прастата рэалістычнага светаадчування. Творчасць Петруся Броўкі напоўнена матывамі, звязанымі з асабістай біяграфіяй, з камсамольскім юнацтвам, маладосцю, авеянымі героікай сацыялістычнай рэвалюцыйнай барацьбы, у творах праяўляецца ілюстрацыйнасць, святочная параднасць, ідэалізацыя дасягненняў.

## Біяграфія 
### Сям’я і дзяцінства 
]]

Нарадзіўся ў беднай сялянскай сям’і (9 дзяцей і 2,5 дзесяціны зямлі). Бацька, Усцін Адамавіч, рабіў куфры, шафы і гэтым прырабляў на пражытак сям’і. Маці, Алена Сцяпанаўна, была занята хатняй працай, клопатамі пра дзяцей (у час нямецкай акупацыі вывезена ў Асвенцім, дзе і загінула, ёй прысвечана паэма «Голас сэрца» (1960)). Пятрусь пасвіў гусей, потым авечак і пазней кароў, вадзіў коней на начлег. У 9-гадовым узросце, літаральна па складах, па просьбе сялянак, пісаў лісты іх мужам на франты Першай сусветнай вайны. Вучыўся Пятрусь Броўка спачатку ў школе па хатах. У Лепелі скончыў царкоўна-прыходскую школу і вучыўся ў Лепельскім вышэйшым пачатковым вучылішчы, але на поўнае навучанне ў сям’і не хапіла сродкаў.

Яшчэ ў дарэвалюцыйны час пазнаёміўся з вершамі Янкі Купалы, апавяданнямі Якуба Коласа, упадабаў паэзію Мікалая Някрасава.

З 1918 года ў 13-гадовым узросце пачаў працаваць перапісчыкам у Вялікадолецкім валасным камісарыяце (бальшавіцкай грамадскай установе ў Вялікіх Дольцах Барысаўскага павета), потым справаводам валаснога выканкама, рахункаводам у саўгасе.

У 1923 годзе годзе выбраны сакратаром камсамольскай арганізацыі ў сваёй вёсцы, у 1924 годзе — старшынёй Маладолецкага сельсавета. Пачаў дасылаць допісы ў газеты. Пісаў у барысаўскую павятовую газету «Бядняк», у газеты «Беларуская вёска», «Савецкая Беларусь», «Звязда». Удзельнічаў у мастацкай самадзейнасці вясковай моладзі, стаў сельскім карэспандэнтам. У 1923 годзе быў выкліканы на 1-ы з’езд сельскіх карэспандэнтаў Беларускай ССР, але не паехаў, бо не было сродкаў на дарогу.

### Юнацтва 
У 1925 годзе быў накіраваны на працу ў Полацкі акруговы камітэт ЛКСМБ. У 1927—1928 гадах працаваў адказным сакратаром акруговай газеты «Чырвоная Полаччына» (Полацак), адначасова з 1927 года кіраўнік мясцовага філіялу літаратурнага аб’яднання «Маладняк». У Полацку наведваў вячэрнюю школу для дарослых.

У 1928 годзе паступіў на літаратурна-лінгвістычнае аддзяленне педагагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, якое скончыў у 1931 годзе. Член Саюза пісьменнікаў БССР і Саюза пісьменнікаў СССР з 1934 года.

У 1934 годзе Пятрусь Броўка ажаніўся з Аленай Міхайлаўнай Рыдзеўскай, у 1936 у іх нарадзіўся сын Юрка. У 1940 годзе прызначаны галоўным рэдактарам часопіса «Полымя». Член ВКП(б) з 1940 года.

### Другая сусветная вайна і пасляваенны час 
Пасля нападу Германіі на СССР у часе Другой сусветнай вайны добраахвотна ўступіў у рады Чырвонай Арміі, у баявых дзеяннях не ўдзельнічаў. У 1941—1942 гадах быў інструктарам-літаратарам франтавой газеты «За Савецкую Беларусь» на Бранскім і Заходнім франтах, супрацоўнічаў з савецкім партызанскім друкам. З 1943 года — адказны сакратар праўлення Саюза пісьменнікаў БССР, а з 1945 у другі раз прызначаны галоўным рэдактарам часопіса «Полымя».

У 1948 годзе абраны старшынёй праўлення Саюза пісьменнікаў БССР (да 1967). Член ЦК КПБ (1952—1980). У 1959 дэлегатам ад БССР удзельнічаў у рабоце XIV сесіі Генеральнай Асамблеі ААН.

У траўні 1966 г. падчас з’езда Саюза пісьменнікаў БССР рэзка нападаў на пісьменнікаў Андрэя Сіняўскага і Юлія Даніэля, асуджаных у лютым 1966 года на працяглыя тэрміны зняволення за «антысавецкую дзейнасць і агітацыю». У 1967—1980 гадах — галоўны рэдактар БелСЭ (цяпер яе пераемніца «Беларуская Энцыклапедыя» носіць імя Петруся Броўкі).

Станавіўся дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР (1956—1980) і Вярхоўнага Савета БССР (1947—1955), сакратаром праўлення Саюза пісьменнікаў СССР.

## Творчасць 
Дэбютаваў вершамі ў 1926 годзе ў газеце «Чырвоная Полаччына» і ў альманаху «Наддзвінне» («Ой, не шапчы мая бярозка!» і інш.). Са зборніка «Гады як шторм» (1930) пачалася актыўная мастацкая дзейнасць паэта. Кніга сведчыла пра наследаванне асаблівасцей творчай манеры, вучобу ва Уладзіміра Маякоўскага, стылем якога захапляліся ў той час шматлікія маладыя творцы.

Аўтар кніг паэзіі «Прамова фактамі» (1930), «Цэхавыя будні» (1931), «Паэзія» (1932), «Так пачыналася маладосць» (1934), «Прыход героя» (1935), «Вясна радзімы» (1937), «Кацярына» (1938, паэма), «Вершы і паэмы» (1940), «Шляхамі баравымі» (1940), «Насустрач сонцу» (1943, Масква), «У роднай хаце» (1946), «Вершы і паэмы» (1946), «Сонечнымі днямі» (1950), «Цвёрдымі крокамі» (1954), «Пахне чабор» (1959), «Далёка ад дому» (1960), «Па сакрэту» (1961, сатыра і гумар), «А дні ідуць…» (1961), «Маладым сябрам» (1961, для дзяцей), «Высокія хвалі» (1962), «Наш музей» (1962, паэма для дзяцей), «Вершы і паэмы» (1966), «Заўсёды з Леніным» (1967, паэма), «Між чырвоных рабін» (1969), «Калі ласка» (1972), «Ты — мая пчолка» (1972), «Лясы наддзвінскія» (1973, паэма), «І ўдзень і ўночы» (1974), «Што сэрца праспявала» (1979), «Маладосць і сталасць» (1980), «Савецкі чалавек» (1982), «Мая Радзіма» (1985).

Аўтар аповесцей «Каландры» (1931, экранізавана ў 1934), «Донька-Даніэль» (1982, для дзяцей), нарысаў «Ураджай» (з Пятром Глебкам, 1933), «Месяц у Чэхаславакіі» (1952), рамана «Калі зліваюцца рэкі» (1957), зборніка апавяданняў «Разам з камісарам» (1974).

Паэтычная творчасць Петруся Броўкі дасягнула вяршыні ў 1960—1970-я гады. У гэты перыяд узмацнілася ўвага паэта да маральна-этычных, агульначалавечых праблем, шырокае гучанне набыла інтэрнацыянальная тэма. У паэзіі дасягнуў цэласнасці лірычнага характару, гарманічнасці ў выяўленні асабістага і грамадскага.

Перакладчык на беларускую мову твораў Тараса Шаўчэнкі, Уладзіміра Маякоўскага, Паўла Тычыны, Міколы Бажана, Аляксандра Твардоўскага, Міхаіла Ісакоўскага, , Уладзіслава Бранеўскага, Джорджа Байрана.

Вядомыя радкі Народнага паэта Беларусі Рыгора Барадуліна:

Але сам жа Барадулін пазней казаў, што большая частка крытыкі ў адрас Броўкі была несправядлівая. Ён таксама, як і астатнія, стараўся падладзіцца пад існы ў СССР лад, пісаў ідэалагічныя творы. Але сапраўдны Броўка выражаўся ў сваіх лірычных вершах.

## Ушанаванне памяці 
 у Мінску.]]
* У Мінску (вул. К. Маркса, 30) створаны літаратурны музей Петруся Броўкі.
* На доме, дзе ён апошні час жыў, і ў вёсцы Пуцілкавічы ўстаноўлены мемарыяльныя дошкі, у БелЭн і Вялікадолецкай сярэдняй школе Ушацкага раёна адкрыты мемарыяльныя пакоі, у Пуцілкавічах — хата-музей, каля якой устаноўлена стэла памяці маці паэта.
* Імя Петруся Броўкі прысвоена выдавецтву «Беларуская Энцыклапедыя» і Вялікадолецкай школе; яго імем названы вуліцы ў Мінску, Віцебску, Полацку, Гомелі, Бешанковічах, Ушачах.
* Для студэнтаў філалагічнага факультэта БДУ ўстаноўлена стыпендыя імя Петруся Броўкі.

## Бібліяіграфія 
**Зборнікі паэзіі**
* «Гады як шторм» (1930)
* «Прамова фактамі» (1930)
* «Цэхавыя будні» (1931)
* «Паэзія» (1932)
* «Так пачыналася маладосць» (1934)
* «Прыход героя» (1935)
* «Вясна радзімы» (1937)
* «Кацярына : Паэма» (1938)
* «Вершы і паэмы» (1940)
* «Шляхамі баравымі» (1940)
* «Насустрач сонцу» (1943, Масква)
* «У роднай хаце» (1946)
* «Вершы і паэмы» (1946)
* «Сонечнымі днямі» (1950)
* «Цвёрдымі крокамі» (1954)
* «Пахне чабор» (1959)
* «Далёка ад дому» (1960)
* «Па сакрэту : сатыра і гумар» (1961)
* «А дні ідуць…» (1961)
* «Высокія хвалі» (1962)
* «Вершы і паэмы» (1966)
* «Заўсёды з Леніным : паэма» (1967)
* «Між чырвоных рабін» (1969)
* «Калі ласка» (1972)
* «Ты — мая пчолка» (1972)
* «Лясы наддзвінскія» (1973)
* «І ўдзень і ўночы» (1974)
* «Што сэрца праспявала» (1979)
* «Маладосць і сталасць» (1980)
* «Савецкі чалавек» (1982)
* «Мая Радзіма» (1985)

**Зборнікі прозы**
* «Каландры : аповесць» (1931)
* «Разам з камісарам : зборнік апавяданняў» (1974)

**Раман**
* «Калі зліваюцца рэкі» (1957)

**Нарысы**
* «Ураджай» (1933, сумесна з П. Глебкам)
* «Месяц у Чэхаславакіі» (1952)

**Дзіцячая літаратура**
* «Маладым сябрам» (1961)
* «Наш музей : паэма» (1962)
* «Донька-Даніэль : аповесць для дзяцей» (1982)

**Лібрэта опера**
* «Міхась Падгорны» (1939)
* «Алеся» («Дзяўчына з Палесся») (1944, сумесна з Я. Рамановічам)

**Выбранае**
* «Выбраныя творы» (1934, 1945, 1947, 1948, 1951)
* «Збор твораў : у 2-х тамах» (1957, 1969)
* «Збор твораў : у 4-х тамах» (1965—1966)
* «Збор твораў : у 7 тамах» (1975—1978)
* «Збор твораў : у 9 тамах» (1987—1992)
* Крыніца з-пад Вушачы: (вершы і паэмы) / Пятрусь Броўка; Уклад. Р. Барадулін. — Мн.: Маст. літ., 2003. — 266 с.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Бандарэнка К.* Творчасць Петруся Броўкі ў беларускай музыцы: балет Г. Вагнера «Святло і цені» / Кацярына Бандарэнка // Роднае слова. 2000. № 6. С. 80—81.
* *Барадулін Р. І.* Аратай, які пасвіць аблокі : сяброўскае слова, эсэ і некананізаваныя ўспаміны / Р. І. Барадулін. — Мн., 1995. — 350 с.
* *Барадулін Р.* Зямляк / Рыгор Барадулін // Аратай, які пасвіць аблокі / Рыгор Барадулін. Мн., 1995. С. 159—164.
* *Бельскі А. І.* Сучасны погляд на паэзію Петруся Броўкі / А. І. Бельскі // Беларуская мова і літаратура. 2000. № 2. С. 21-32.
* 
*  Т.1. С. 305—350.
* Броўка Пятрусь // Энцыкл. гісторыі Беларусі : у 6 т. Мн., 1994. Т. 2. С. 80-81.
* Броўка Пятрусь (Пётр Усцінавіч) // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Ушацкага раёна / рэдкал. Г. К. Кісялёў і інш. — Мн., 2003. — С. 547—548.
*  С. 63-65.
* *Гніламёдаў У.* Паэт купалаўскай школы / У. Гніламёдаў // Краязнаўчая газета. — 2005. — № 24 (чэрвень).
* *Шпакоўская Г.* Пуцілкавічы / Г. Шпакоўская // Народнае слова. — 2005. — 25 чэрв.
* *Грахоўскі С.* Урокі Петруся Броўкі. www.grahouski.org.

## Спасылкі 
* Віктар Жыбуль Футурыст Пятрусь Броўка 
* Пятрусь Броўка ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі Беларускай ССР
Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Акадэмікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Народныя паэты Беларускай ССР
Катэгорыя:Члены Беларускай асацыяцыі пралетарскіх пісьменнікаў
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Мінска

Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Ушацкага раёна