open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вялікая Кітайская раўніна

**Вялікая Кітайская раўніна** — адна з найбуйнейшых раўнін на ўсходзе Азіі, у Кітаі. На ўсходзе абмываецца Жоўтым морам, на поўначы абмежавана гарамі Яньшань, на захадзе хрыбтом Тайханшань, усходнія схілы якога абрываюцца ў бок раўніны стромкімі ўступамі вышынёй да 1000 м, на паўднёвым захадзе — хрыбты Тунбашань і Дабешань, на поўдні зліваецца з раўнінай па ніжнім цячэнні р. Янцзы. Плошча каля 325 тыс. км². У заходняй падгорнай паласе, складзенай старажытнымі конусамі вынасу, раўніна мае вышыню каля 100 м. У бок мора яна паніжаецца да 50 м і менш. Гэтая частка раўніны цалкам плоская, з нязначнымі ўхіламі, мае шмат неглыбокіх паніжэнняў. Многія паніжэнні забалочаныя і занятыя дробнымі азёрамі. Ва ўсходняй частцы ў межах раўніны размешчаны Шаньдунскія горы.

Акрамя Хуанхэ, буйнымі з’яўляюцца рэкі Хайхэ, Хуайхэ, Луаньхэ.

Катэгорыя:Раўніны Кітая
Зімовыя віды спорту

thumb|right|250px|Гарналыжнік
**Зімовы спорт** — сукупнасць відаў спорту, якія праводзяцца на снезе ці на лёдзе, гэта значыць пераважна ўзімку. Асноўныя зімовыя віды спорту ўваходзяць у праграму зімовых Алімпійскіх гульняў.

## Віды спорту на снезе 
* Лыжны спорт
** Лыжныя гонкі
** Лыжнае дваябор’е
** Біятлон
** Скачкі на лыжах з трампліна
* Горналыжны спорт
** Фрыстайл
*** Магул
** Снаўбордынг
* Снаўкайтынг
** Спартыўнае арыентаванне на лыжах

## Віды спорту на лёдзе 
* Санныя віды спорту
** Санны спорт
** Натурбан
** Бобслей
** Скелетон
* Каньковыя віды спорту
** Фігурнае катанне
** Канькабежны спорт
** Шорт-трэк
** Хакей з шайбай
** Хакей з мячом
* Кёрлінг
* Зімовыя парусныя віды спорту
** Буерны спорт
** Зімовы віндсерфінг
** Зімовы кайтселінг

Да зімовых відаў спорту адносіцца таксама і зімовае плаванне
Спіс палітычных партый Швецыі

У Швецыі існуе шматпартыйная палітычная сістэма з шматлікімі палітычнымі партыямі. Асаблівасць гэтай сістэмы ў тым, што ў партый не часта ёсць магчымасць атрымаць абсалютную большасць у парламенце і яны вымушаны фармаваць кааліцыйныя ўрады. Згодна з шведскім заканадаўствам палітычнай партыяй з'яўляецца група выбаршчыкаў, якія прымаюць удзел у выбарах пад агульным партыйным найменнем. У той жа час закон не ўсталёўвае жорсткіх патрабаванняў да стварэння палітычных партый. Гэта прывяло да з'яўлення ў Швецыі вялікай колькасці палітычных арганізацый. Усяго ў краіне зарэгістравана **768** палітычных партый. Большасць з іх з'яўляюцца партыямі рэгіянальнага або мясцовага ўзроўню, таксама існуюць т.зв. партыі «аднаго пытання».

## Прадстаўленыя ў Рыксдагу 
* Сацыял-дэмакратычная партыя
* Умераная кааліцыйная партыя
* Партыя зялёных
* Народная партыя - лібералы
* Партыя Цэнтра
* Шведскія дэмакраты
* Хрысціянска-дэмакратычная партыя
* Левая партыя

## Прадстаўленыя ў Еўрапарламенце 
* Пірацкая партыя

## Іншыя партыі 
* Жаночая ініцыятыва
* Партыя абароны інтарэсаў пенсіянераў
* Чэрвеньскі спіс
* Партыя аховы здароўя

## Малыя партыі 
* Жанглёрская партыя *(шв. Jongleringspartiet)* - рэгіянальная партыя ў Стакгольмскім Лене, якая выступае за тое, каб у грамадстве па магчымасці як мага больш жанглявалі.
* Выбар шляху *(шв. Vägvalet)* - мясцовая Гётэбаргская партыя, мэта якой адмена ў Гётэбаргу дарожных збораў.
* Нардычны Саюз *(шв. Nordisk Union)* - нацыяналістычная партыя, якая выступае за аднаўленне уніі паміж Швецыяй, Нарвегіяй і Даніяй.
* Імігранцкіх партыя Швецыі *(шв. Invandrarpartiet Sverige)* - рэгіянальная партыя ў Ёнчопінгскім Лене, якая дамагаецца інтэграцыі імігрантаў у шведскае грамадства і якая выступае за адыход ад дзялення на левых і правых у палітыцы.
* Партыя прамой дэмакратыі *(шв. Aktivdemokrati)*
* Цэнтр дэмакратаў *(шв. Centrumdemokraterna)*
* Класічная ліберальная партыя *(шв. Klassiskt Liberala Partiet-KLP)*
* Камуністычная партыя *(шв. Kommunistiska Partiet)*
* Камуністычная партыя Швецыі *(шв. Sveriges Kommunistiska партыя)*
* Еўрапейская рабочая партыя *(шв. Europeiska Arbetarpartiet)*
* Нацыянальныя дэмакраты *(шв. Nationaldemokraterna)*
* Партыя Нарботэн *(шв. Norrbottenspartiet)*
* Партыя шведаў *(шв. Svenskarnas Parti)*
* Правая партыя кансерватараў *(шв. Högerpartiet дэ konservativa)*
* Сацыялістычная партыя *(шв. Socialistiska Partiet)*
* Сацыялістычная партыя «Справядлівасць» *(шв. Rättvisepartiet Socialisterna)*
* Камуністычная ліга *(шв. Kommunistiska Förbundet)*
* Сацыяльная партыя *(шв. Sociala Partiet-SP)*
* Унікальная партыя *(шв. Unika partiet)*
* Адзінства *(шв. Enhet)*
* Партыя цвярозасці *(шв. Spritpartiet)*

## Гістарычныя партыі 
* 1734-1772 (з перапынкамі) - Партыя «капелюшоў», выступала за супрацьстаянне з Расіяй. 
* 1739-1772 (з перапынкамі) - Партыя «каўпакоў», выступала супраць войнаў з Расіяй.

## Спасылкі 
* Пералік палітычных партый Швецыі на сайце Выбарчай камісіі  ()
* Дэвід Уайлз. Палітычныя партыі Швецыі: кароткі агляд. 6 верасня 2010 


Катэгорыя:Спісы палітычных партый
Вэлыка Мыхайліўка

**Вэлыка Мыхайліўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ва Украіне, цэнтр Вэлыкамыхайліўскага раёна Адэскай вобласці, за 17 км ад чыгуначнай станцыі Вясёлы Кут (на лініі Раздзільна — Слабодка).

Масларобны, вінаробны заводы. Харчовы камбінат. У раёне развіта вінаградарства.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Адэскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Вэлыкамыхайліўскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1797 годзе
Вэлыка Алэксандрыўка

**Вэлыка Алэксандрыўка** — пасёлак гарадскога тыпу, цэнтр Вэлыкаалэксандрыўскага раёна Херсонскай вобласці Украіны, на р. Інгулец (басейн Дняпра), у 9 км ад чыгуначнай станцыі Біла Крыныця (на лініі Апосталавэ — Снігіроўка).

Харчовая прамысловасць.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Херсонскай вобласці
Вэлыка Багачка

**Вэлыка Багачка** () — пасёлак гарадскога тыпу, цэнтр Вэлыкабагачанскага раёна Палтаўскай вобласці Украіны, на р. Псёл (басейн Дняпра), за 18 км ад чыгуначнай станцыі Гогалева (на лініі Палтава — Рамадан). Прамысловы камбінат. Адносілася да Багацкай сотні Міргарадскага палка.

Першыя згадкі пра паселішча з’явіліся ў канцы XVI — пачатку XVII ст. На карце Гіёма дэ Баплана, створанай у XVII стагоддзі, яна пазначана як Багачка. Паселішча ўзнікла ў выніку казацкай каланізацыі.

У ХІХ стагоддзі мястэчка Багачка было ў складзе Багачанскай воласці Міргарадскага павета Палтаўскай губерні.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Палтаўскай вобласці
Вэлыка Навасілка

**Вэлыка Навасілка** () — пасёлак гарадскога тыпу, цэнтр Вяліканавасёлкаўскага раёна Данецкай вобласці Украіны, на р. Мокрыя Ялы (басейн Дняпра), у 45 км ад чыгуначнай станцыі Роя. Харчовыя прадпрыемствы.

## Славутасці 
* На аўтавакзале пастаўлена некалькі палавецкіх (кыпчакскіх) баб
* Краязнаўчы музей (уваход бясплатны)
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Данецкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Вэлыканавасілкаўскага раёна
Вэлыка Пысарыўка

**Вэлыка Пысарыўка** — пасёлак гарадскога тыпу, цэнтр Вэлыкапысарыўскага раёна Сумскай вобласці Украіны, на рацэ Ворскла (басейн Дняпра), за 33 км ад чыгуначнай станцыі Кырыкіўка (на лініі Сумы—Багадухіў). 

Заводы масларобны, будматэрыялаў.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Сумскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Вэлыкапысарыўскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1662 годзе
Вялікія раўніны

**Вялікія раўніны** (анг.: Great Plains) — перадгорнае плато ў ЗША і Канадзе, на ўсход ад Скалістых гор. Вышыня 700—1800 м над узроўнем мора. Даўжыня каля 3600 км, шырыня ад 500 да 800 км.

## Геаграфія 
На Вялікіх раўнінах размешчаны тэрыторыі канадскіх правінцый Альберта, Манітоба і Саскачэван і амерыканскіх штатаў Нью-Мексіка, Тэхас, Аклахома, Каларада, Канзас, Небраска, Ваёмінг, Мантана, Паўночная Дакота і Паўднёвая Дакота.

Вялікія раўніны з поўначы на поўдзень дзеляцца на такія асноўныя зоны: плато Місуры, цэнтральныя Высокія раўніны, плато Льяна-Эстакада і Эдуардс. У шэрагу раёнаў назіраецца эрозія горных парод. На поўдні пераходзяць у Мексіканскае нагор’е.

Клімат у межах раўнін кантынентальны. Расліннасць стэпавая (прэрыі).

Катэгорыя:Плато ЗША
Катэгорыя:Плато Канады
Аўгуст Вейсман

**Аўгуст Вейсман** (; , Франкфурт-на-Майне — , Фрайбург) — нямецкі заолаг і тэарэтык эвалюцыйнага вучэння.

Вучыўся ў Гётынгене (1852—1856). З 1863 года прыват-дацэнт, у 1873—1912 гадах прафесар Фрайбургскага ўніверсітэта. Раннія працы прысвечаны гісталогіі мышачнай тканкі, развіццю насякомых, біялогіі прэснаводных арганізмаў.

Катэгорыя:Біёлагі Германіі
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Фрайбурга
Вэлыкы Любінь

**Вялікі Любень** ці **Вэлыкы Любінь** () — пасёлак гарадскога тыпу (з 1964) у Гарадоцкім раёне Львоўскай вобласці, за 22 км на паўднёвы захад ад Львова. Курорт.

## Гісторыя 
Упершыню згадкі пра Вялікі Любінь адносяцца да XIII ст. Мясцовасць называлі і Любінегорад, і Любінец, пазней — Любін, Любень. Курортнае мястэчка з’яўляецца амаль аднагодкам Львова.

Пачаткам Вялікага Любіня прынята лічыць згадкі ў летапісах Любінегорада, знішчанага ў 1241 г. галіцкім князем Данілам Раманавічам, які пазней ужо не адбудоўваўся. Пасля далучэння Чырвовай Русі да Польшчы навакольныя землі сталі ўласнасцю польскай кароны. Уладзіслаў Ягайла аддаў землі галіцкаму і рагатынскаму старасце Мікалаю Параве, які у пачатку XV ст. заснаваў тут вёску Любінь. У вёсцы быў пабудаваны замак, вакол якога насыпалі вал і вырылі глыбокі роў. Яшчэ і цяпер у мястэчку ёсць урочышча пад назвай Замчыска.

У Вялікім Любіне размешчаны бальнеялагічны і кардыялагічны курорт, санаторый. Асноўны лячэбны фактар — серавадародная вада, аналаг «Мацэсты» (выкарыстоўваюцца з XVI ст.) і мінералізаваная серавадародная тарфяная гразь. Дадзены курорт з’яўляецца адным з самых старых на тэрыторыі Еўропы. Яго серавадародныя воды былі апісаны яшчэ асабістым урачом караля Стэфана Баторыя, кракаўскім навукоўцам Войцехам Ачком у трактаце (1578 г.), прысвечаным бальнеалагічнаму лячэнню.

У канцы XVI ст. тут была пабудавана прымітыўная лячэбніца. Стацыянарны санаторый функцыянуе з 1778 г.; у канцы XVIII стагоддзя ў Любіне лячыліся «прыезджыя госці». У 1798 г. львоўскі лекар К. Крачкевіч ў спецыяльнай брашуры апісаў лячэбныя крыніцы Любіня. Аднак курорт амаль не развіваўся, хворыя купаліся ў прымітыўных басейнах. Толькі ў канцы XIX ст. прыватныя ўладальнікі Любіня пачалі будаваць памяшканні для лячэння мінеральнымі ваннамі і тарфяной граззю, а таксама пансіянаты.

У мястэчку знаходзяцца таксама спірта-крухмальны камбінат, аддзяленне Украінскага навукова-даследчага інстытута рыбнай гаспадаркі і даследная станцыя рыбнай гаспадаркі.

## Курорт 
На курорце маецца 4 мінеральныя крыніцы, вада якіх адносіцца да сульфідных сульфатна-гідракарбанатных кальцыевых з мінералізацыяй ад 2,1 да 2,5 г/л і ўтрыманнем серавадароду ад 50 да 122 мг/л. Ваду выкарыстоўваюць для ваннаў і інгаляцый. Разам з водамі шырока ўжываюць тарфяную гразь, якая здабываецца з тарфянікаў у ваколіцах курорта. Гразь адрозніваецца высокімі тэрапеўтычнымі якасцямі, змяшчае значную колькасць серавадароду. Акрамя таго, ужываюць клімататэрапію, лячэбную фізкультуру, штучныя вуглякіслыя ванны, фізіятэрапеўтычныя працэдуры і інш.

На курорце ажыццяўляецца лячэнне пацыентаў з захворваннямі органаў кровазвароту, руху і апоры, перыферычнай нервовай сістэмы. Функцыянуюць прафсаюзны санаторый (на 660 месцаў), бальнеагразелячэбніца. У парку маецца басейн для купанняў, вакол яго абсталяваны пляцоўкі для клімататэрапіі. Арганізавана амбулаторна-курсовачнае лячэнне.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Львоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадоцкага раёна (Львоўская вобласць)
Велабол

**Велабол** — спартыўная камандная гульня ў мяч на веласіпедах. Гуляюць 2 каманды па 2 чалавекі ў кожнай. Задача спартсменаў — накіраваць мяч у вароты суперніка пярэднім або заднім колам веласіпеда, тулавам або галавой. Праводзіцца на земляной, асфальтавай або драўлянай пляцоўцы.
## Гісторыя 
Гульня ўзнікла ў канцы 19-га стагоддзя ў ЗША, бацькам гульні лічыцца вядомы ў тыя часы веласіпедыст Нік Каўфман. 14 верасня 1883 г. разам з Джонам Ферлі на суд грамадскасці Рочэстэра, вядомыя амерыканскія веласіпедысты паказалі гульню на веласіпедах з мячом. У Амерыцы гэты від спорту сярод веласіпедыстаў хутка стаў папулярным і неўзабаве трапіў у Еўропу.

Адрозніваюць 3 віды велабола:
* 2 гульцы ў камандзе на гульнявым полі памерам 11 × 14 м
* 5 гульцоў у камандзе на поле з памерам гандбольнай пляцоўкі
* 6 гульцоў у камандзе з футбольным мячом, на адкрытым паветры

Па ініцыятыве германскага саюза веласіпедыстаў ў 1930 годзе быў праведзены першы чэмпіянат свету (па 2 чалавекі ў камандзе). У цяперашні час гэты від велабола з'яўляецца самым папулярным.

Катэгорыя:Веласпорт
Катэгорыя:Камандныя віды спорту
Велуру

**Велуру** або **Велор** — горад у індыйскім штаце Тамілнад. Адміністрацыйны цэнтр акругі Велуру. Сярэдняя вышыня над узроўнем мора - 215 метраў. Па дадзеных перапісу 2001 года, у горадзе пражывала 177413 чалавек. Узровень пісьменнасці дарослага насельніцтва складаў 74%. Узровень пісьменнасці сярод мужчын складаў 80%, сярод жанчын - 68%. 11% насельніцтва было маладзейшым за 6 гадоў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Тамілнада
Вельзевул

**Вельзевул** — імя кіраўніка дэманаў ў Новым Запавеце. У Старым Запавеце яму адпавядае Баал-Зебуб (Баал-Зебул) - бог філістымлянскага горада Экрона. Баал-Зебуб паступова ператварыўся ў адну з галоўных фігур іўдзейскай дэманалогіі, а затым у галоўную фігуру раннехрысціянскай дэманалогіі.

Катэгорыя:Міфічныя істоты
Катэгорыя:Іўдаістычная міфалогія
Катэгорыя:Хрысціянскі містыцызм
Генрык Арнольд Вергелан

**Генрык Арнольд Вергелан** (,  - ) — адзін з найбуйнейшых нарвежскіх пісьменнікаў-публіцыстаў. Узначальваў радыкальную нацыянальную партыю, якая змагалася за культурную незалежнасць Нарвегіі. Брат пісьменніцы Камілы Калет.

Вергеланн шмат зрабіў для асветы нарвежцаў: арганізоўваў народныя бібліятэкі, выпускаў папулярныя брашуры і ўлёткі, выдаваў газеты - «Statsborgeren» 1835-1837 і «For Arbeidsklassen» 1840-1845. Усё гэта не перашкодзіла аднак Вергелану прыняць ад шведскага караля пенсію і заняць месца дзяржаўнага архіварыуса. Пакінуты з прычыны гэтага палітычнымі аднадумцамі, Вергелан аддаўся цалкам літаратурнай дзейнасці.

Лепшыя творы Вергелана напісаныя ім ужо падчас цяжкай хваробы, з-за якой ён не мог рухацца. Вергелан аказаў уплыў на творчасць Б'ёрнсана і Ібсена.

## Спасылкі
Генрых Вёльфлін

**Генрых Вёльфлін** (; , Вінтэртур — , Цюрых) — швейцарскі пісьменнік, гісторык, мастацтвазнаўца, тэарэтык і гісторык мастацтва.

## Біяграфія 
Генрых Вёльфлін нарадзіўся ў адукаванай швейцарскай сям’і. Яго бацька быў спецыялістам па антычнасці і з’яўляўся адным з укладальнікаў Thesaurus Linguae Latinae — даведніка-тезаруса па лацінскай мове.

Вёльфлін вывучаў гісторыю мастацтваў і філасофію ў Базельскім універсітэце, Берлінскім універсітэце і Мюнхенскім універсітэце.

У 1886 годзе была апублікавана дысертацыя Вёльфліна (ням. Prolegomena zu einer Psychologie der Architektur). У гэтым жа годзе, скончыўшы навучанне, Вёльфлін адправіўся ў Італію, а ўжо ў 1888 годзе ён апублікаваў працу, якая з’явілася вынікам гэтага двухгадовага падарожжа па Італіі — «Рэнесанс і Барока».

Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Швейцарыі
Катэгорыя:Гісторыкі мастацтва
Катэгорыя:Гісторыкі Швейцарыі
Катэгорыя:Гісторыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Гісторыкі XIX стагоддзя
Венгерская акадэмія навук

**Венгерская акадэмія навук** () — вышэйшая навуковая ўстанова Венгрыі. Заснаваная ў 1825 годзе. Знаходзіцца ў Будапешце. Да 1949 дзейнасць ВАН абмяжоўвалася культурна-асветніцкай і выдавецкай працай. У 1949 ВАН была рэарганізавана. Асноўная задача ВАН - развіццё прыродазнаўчых і грамадскіх навук у краіне і іх каардынацыя.

ВАН складаецца (1970) з 10 аддзяленняў: мовы і літаратуры; гісторыі і філасофіі; фізіка-матэматычных навук; сельскагаспадарчых навук; медыцынскіх навук; тэхнічных навук; хімічных навук; біялагічных навук; эканомікі і права; геолага-геаграфічных навук і інш.. У складзе акадэміі звыш 40 навукова-даследчых інстытутаў; з дапамогай і пад кіраўніцтвам ВАН праводзіцца даследчая работа больш чым на 140 кафедрах універсітэтаў і навуковых цэнтраў.

Катэгорыя:Акадэміі навук
Катэгорыя:Нацыянальныя акадэміі
Катэгорыя:Члены Венгерскай акадэміі навук
Катэгорыя:Венгерская акадэмія навук
Pastka (альбом)

***«Pastka»*** — чацвёрты студыйны альбом беларускага панк-рок-гурта AMAROKA, выпушчаны 26 мая 2013 агенцтвам Арт Сядзіба. Гэта першы альбом, запісаны пры ўдзеле бубнача Аляксандра «Санчэса» Кунскага, які ў лютым 2013 вярнуўся ў гурт пасля перапынку. У якасці эксперыменту ўпершыню былі запісаны песні на англійскай мове. Гэта пераклады трох беларускамоўных кампазіцый з альбому: «Hubliaju kachańnie» («Giving Up The Love»), «Pradajem» («We’re Selling») і «Štučny śviet» («Artificial World»).

Цікава ведаць, таксама ў перакладзе была запісаная чацьвертая песьня «Tvoj aŭtamat» - («Your gun») але музыкі вырашылі не ўключаць яе на дыск, праз кепскае вымаўленьне ангельскіх словаў на запісу але гэты запіс даступны ў інтэрнэце.

Пра альбом былі апублікаваныя рэцэнзіі ў шэрагу беларускіх выданняў.

## Спіс кампазіцый 
## Удзельнікі запісу 
### AMAROKA 
* Зміцер Афанасенка — вакал, рытм-гітара
* Міхаіл Шэстак — бас-гітара, бэк-вакал
* Аляксей Вінакураў — лідар-гітара
* Аляксандр «Санчэс» Кунскі - бубны

### Персанал 
* Андрэй Шлык - звядзенне
* Ян Каламыцкі - мастэрынг

## Спасылкі 
* Альбом на афіцыйным сайце 
*Афіцыйны архіў з альбомам для спампоўваньня

Катэгорыя:Музычныя альбомы Беларусі
Катэгорыя:Amaroka (гурт)
Свята-Ільінская царква (Камайск)

**Свята-Ільінская царква** — драўляны праваслаўны храм у вёсцы Камайск Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці, помнік беларускага народнага дойлідства

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1809 годзе па фундацыі Яна і Тэрэзы Мацкевічаў.

## Архітэктура 
Абодва зрубы, асноўны і алтарны, амаль квадратныя ў плане, роўнай вышыні і накрыты агульным двухсхільным дахам, які ўтварае 3-вугольныя навісі-застрэшкі над месцам злучэння зрубаў. Тарэц даху на галоўным заходнім фасадзе аформлены ўсечаным трапецападобным франтонам і завершаны чацверыковай вежай, накрытай спічастым чатырохсхільным шатром з заломам. Шчыт франтона аздоблены дыяганальнай ашалёўкай «у елачку». Вільчык даху над алтаром увенчаны шатровай вежай, падобнай на галоўную. Будынак мае 3 уваходы, над якімі высока размешчаны падвойныя прамавугольныя вокны. Да галоўнага ўваходу прыбудаваны невялікі прытвор. Нягледзячы на камернасць збудавання, храм стварае ўражанне больш значнага маштабу і ампірнай урачыстасці. У ім спалучаюцца традыцыйныя цяслярскія прыёмы з класіцыстычнай трактоўкай форм.

## Літаратура 
* 
* Ільінская царква // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Докшыцкага раёна / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн., 2004. — С. 668.
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Докшыцкага раёна
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Камайск
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:1809 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Полацкай і Глыбоцкай епархіі
Віцебск (гасцініца)

**«Віцебск»** — гасцініца ў Віцебску, знаходзіцца на вуліцы Замкавай, 3. Пабудавана ў 1973 годзе (архітэктары В. Данілаў, З. Даўгяла, інжынер I. Баравая).

## Архітэктура 
Будынак дванаццаціпавярховы,. З’яўляецца дамінантай цэнтра горада. Галоўным фасадам арыентаваны ў бок ракі Заходняя Дзвіна, вузкім тарцовым выходзіць на вуліцу Замкавую. Архітэктура вырашана ў буйнамаштабных формах, разлічаных на ўспрыманне з далёкай адлегласці. У аснове будынка маналітныя жалезабетонныя рамы на 4 паверхі. На галоўным фасадзе шырокія палосы аконных праёмаў рытмічна чаргуюцца з палосамі прасценкаў і аб’яднаны вертыкальнымі рэбрамі на вышыню 3—12-га паверхаў. На 1-м паверсе шырокія зашклёныя праёмы.

Сцены 1-га і 2-га паверхаў выкананы з бетонных блокаў і цэглы, сцены 3—12-га паверхаў з цэглы. Дзесяць паверхаў маюць аднатыпную планіроўку: уздоўж калідораў размешчаны камфартабельныя нумары, у цэнтры — хол, звязаны з ліфтамі. На 1-м паверсе адміністрацыйныя памяшканні, на 2-м — рэстаран, кабінеты бытавога абслугоўвання. У вестыбюлі керамічнае пано «Старажытны Віцебск». Будынак — прыклад архітэктуры 1970-х гадоў.

## Літаратура 
* Чарняўская, Т. І. Гасцініца «Віцебск» / Т. І. Чарняўская // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мн., 1985. — С. 51-52.
* Анікін, В. І. «Віцебск», гасцініца / В. І. Анікін // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Віцебска : у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; склад. А. І. Мацяюн; маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн., 2003. — Кн. 2. — С. 629—630.
* «Витебск», гостиница // Витебск : энциклопедический справочник / редкол.: И. П. Шамякин [и др.]. — Мн., 1988. — С. 93-94.

Катэгорыя:З’явіліся ў 1973 годзе
Катэгорыя:1973 год у Віцебску
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Віцебска
Катэгорыя:Гасцініцы Беларусі
Катэгорыя:Замкавая вуліца (Віцебск)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Віталя Данілава
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Зінаіды Даўгяла
Савецкая вуліца (Віцебск)

, Савецкая вуліца, 18]]
**Савецкая вуліца** — вуліца ў гістарычным цэнтры Віцебска. Уключае 3 мураваныя жылыя дамы, аб'яднаныя ў адзіную групу, характэрную для гарадскога жыллёвага будаўніцтва 19 — пачатку 20 стагоддзяў.
## Забудова 
Дом № 15. Двухпавярховы прамавугольны ў плане будынак мае спрошчаны архітэктурны дэкор: прафіляваныя ліштвы і лучковыя броўкі прамавугольных акон, міжпаверхавы філёнгавы пояс і прафіляваны карніз з дэнтыкуламі. Цокаль будынка расшыты пад руст. Планіровачна падзелены на 2 жылыя секцыі. 3 боку двара зроблены 2 уваходы ў дом.

Дом № 17. Трохпавярховы прамавугольны ў плане будынак з высокім цокалем. Фасад дэкарыраваны рустам, ліштвамі прамавугольных аконных праёмаў. Цэнтр кампазіцыі на 3-м паверсе вылучаны шырокім балконам. Планіровачна дом падзелены на 2 кватэры на кожным паверсе, уваход з двара.

Дом № 18. Губернатарскі палац — адна з галоўных славутасцей Віцебска, помнік архітэктуры XVIII стагоддзя. З’яўляўся рэзідэнцыяй беларускага ваеннага губернатара і віцебскага генерал-губернатара і губернатараў Віцебскай губерні

Дом № 19. Галоўны фасад двухпавярховага будынка мае сіметрычную кампазіцыю, у цэнтры яго размешчаны балкон. У пластычнай апрацоўцы выкарыстаны рызаліты, канеліраваныя пілястры, паўкалоны, філёнгавы пояс, руст. Сіметрыю фасада падкрэслівае раўнаважнае размеркаванне прамавугольных і арачных праёмаў. Уваход з двара.

Дом № 23 (Суворава, 34). Дом камунальнага тыпу, пабудаваны ў 1927—32 гг. з цэглы і дрэва (архітэктар В. Вукалаў). Чатырохпавярховы П-падобны ў плане будынак. Прызначаўся для маласямейных і адзінокіх. Складаецца з 6 двухкватэрных секцый з лесвічнымі клеткамі і адной секцыі з калідорнай планіроўкай. Кватэры маюць па 3 і 4 пакоі, плошча якіх ад 10 да 24 м², кухню плошчай ад 7 да 10 м², санітарны вузел. У секцыі з калідорнай планіроўкай на кожным паверсе 11 жылых пакояў, 2 агульныя кухні, умывальні, пакой для заняткаў і адпачынку. У цокальным паверсе камунальна-бытавыя памяшканні. У працэсе эксплуатацыі дома праведзена некалькі рэканструкцый кватэр, якія закранулі ўнутраную планіроўку. Архітэктурнае аблічча будынка стрыманае, без дэкаратыўных дэталей. Выразнасць фасадаў дасягаецца рытмічнай групоўкай акон, падзеленых вертыкальным чляненнем паўлоджый, заглыбленых на таўшчыню сцен. Дом пабудаваны па тыпу «дамоў-камун», з’яўляецца тыповым прыкладам савецкай архітэктуры 1920—30-х гадоў. — 

Фрагмент жылой забудовы па вул. Савецкай мае адзінае архітэктурна-дэкаратыўнае вырашэнне, у якім выкарыстаны формы класіцызму.

## Літаратура 
* Кулагін, А. М. Забудова па вуліцы Савецкай / А. М. Кулагін // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мн., 1985. — С. 62.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Віцебска
Хасэ Марыя Веласка Ібара

**Хасэ Марыя Веласка Ібара** (;  — ) — эквадорскі палітык і дзяржаўны дзеяч. Пяць разоў займаў пост прэзідэнта Эквадора (1934—1935, 1944—1947, 1952—1956, 1960—1961 і 1968—1972). Толькі адзін тэрмін з пяці (1952—1956) ён адпрацаваў цалкам, астатнія 4 разы яго звяргалі вайскоўцы ў сувязі з яго спробамі ўсталяваць асабістую дыктатуру.

Катэгорыя:Прэзідэнты Эквадора
Катэгорыя:Палітыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Юрысты Эквадора
Катэгорыя:Пісьменнікі Эквадора
Катэгорыя:Выкладчыкі Універсітэта Буэнас-Айрэса
Катэгорыя:Зрынутыя прэзідэнты
Катэгорыя:Постаці Эквадора
Вялікая Калумбія

**Вялікая Калумбія** () — назва, якую атрымала Рэспубліка Калумбія ў 1819—1831, дзяржава ў Паўднёвай Амерыцы, якая ўключала тэрыторыі Калумбіі, Венесуэлы, Эквадора і Панамы.

## Балівар і Федэрацыя 
Сімон Балівар, які вызваліў іспанскія калоніі Паўднёвай Амерыкі, і іншыя рэвалюцыянеры Першай Венесуэльскай рэспублікі звычайна выкарыстоўвалі слова Калумбія для назвы ўсёй іспанскай часткі Амерыкі, калі ў 1819 годзе на Кангрэсе ў Ангастура яно стала назвай новай краіны.

Першапачаткова на Кангрэсе прапаноўвалася структура федэратыўнай рэспублікі, якая складалася б з трох дэпартаментаў са сталіцамі ў гарадах Багата (Дэпартамент Кундынамарка), Каракас (Дэпартамент Венесуэла), і Кіта (Дэпартамент Кіта). У 1819 годзе яшчэ не ўсе былыя віцэкаралеўствы былі вызваленыя ад каланіяльнай залежнасці.

Тэкст канстытуцыі новай рэспублікі быў прапанаваны на кангрэсе ў Кукуце, па ёй сталіца пераносілася ў Багату. У канстытуцыі прадугледжваўся высокі ўзровень цэнтралізацыі кіравання краінай, што было неабходна з пункту гледжання каардынацыі ваенных намаганняў для абароны маладой краіны, таму тэкст канстытуцыі быў падтрыманы шэрагам перакананых федэралістаў. Было зацверджаны новы адміністрацыйны падзел — Венесуэла, Кундынамарка і Кіта дзяліліся на меншыя адміністрацыйныя адзінкі. Балівар быў абраны прэзідэнтам краіны, віцэ-прэзідэнтам стаў Францыска дэ Паула Сантадэр.

У першыя гады існавання Вялікая Калумбія дапамагала іншым тэрыторыям, якія знаходзіліся пад кантролем Іспаніі, змагацца за незалежнасць — Панама ўвайшла ў склад федэрацыі ў 1821 годзе, як і шэраг правінцый Кіта і Венесуэлы.

Перу здабыла незалежнасць у 1824 з дапамогай Вялікай Калумбіі. У 1826 Балівар і Сантадэр былі перавыбраны на другі тэрмін.

## Распад дзяржавы 
Пасля завяршэння вайны з Іспаніяй рознагалоссі паміж прыхільнікамі адзінай дзяржавы і сепаратыстамі абвастрыліся. Пастаянныя заклікі да павелічэння ўплыву рэгіянальных уладаў (у тым ліку звязаныя з фінансавымі і камерцыйнымі рознагалоссямі) спрыялі канфрантацыі паміж рэгіёнамі і патрабавалі пастаяннага пошуку кампрамісаў.

Рашэнні, якія прымаліся, не маглі задавальняць усіх удзельнікаў, таму дзяржаўная ўлада знаходзілася ў вельмі няўстойлівым становішчы.

Балівар хацеў аб’яднаць Лацінскую Амерыку, але не мог гэтага дасягнуць на працягу ўсяго перыяду барацьбы за незалежнасць. Рэспубліка Вялікая Калумбія была першай спробай стварыць адзіную лацінаамерыканскую дзяржаву. Большасць лацінаамерыканскіх палітыкаў не падтрымлівала ідэю адзінай дзяржавы, і Балівар спыніў працу над праектам і пакінуў пасаду прэзідэнта ў 1830 годзе.

Пасля адстаўкі Балівара ўнутраныя супярэчнасці яшчэ больш абвастрыліся, дайшло да таго, што генерал Рафаэль Урданета часова захапіў уладу ў Багаце для таго, каб выкарыстоўваючы свой аўтарытэт, вярнуць пасаду прэзідэнта Балівару.

Федэрацыя канчаткова развалілася да канца 1830 і ў 1831 годзе Венесуэла, Эквадор і Рэспубліка Новая Гранада афіцыйна абвясцілі сваю незалежнасць.

Катэгорыя:З’явіліся ў 1819 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1831 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Эквадора
Катэгорыя:Гісторыя Панамы
Катэгорыя:Гісторыя Калумбіі
Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Амерыкі
Катэгорыя:Гісторыя Венесуэлы
Свята-Петра-Паўлаўская царква (Празарокі)

**Свята-Петра-Паўлаўская царква** — праваслаўны храм, знаходзіцца на заходняй ускраіне аграгарадка Празарокі (Глыбоцкі раён). Пабудавана ў 1909 годзе ў маёнтку генерал-маёра П. Мухіна з цэглы.

Помнік архітэктуры сінадальнага кірунку рэтраспектыўна-рускага стылю.

## Архітэктура 
Аб’ёмна-прасторавая кампазіцыя царквы складаецца з рознавялікіх аб’ёмаў: 2-яруснай шатровай званіцы (васьмярык на чацверыку) над прытворам, кароткай трапезнай, кубападобнай малітоўнай залы, 5-граннай апсіды з бакавымі рызніцамі. У агульнай кампазіцыі дамінуюць цыбулепадобныя галоўкі званіцы і цэнтральнага аб’ёму. Арачныя аконныя праёмы дэкарыраваны кілепадобнымі броўкамі, контуры фасадаў акаймаваны вуглавымі лапаткамі і калонкамі, аркатурнымі фрызамі.

## Галерэя 

Церковь Святых Апостолов Петра и Павла - panoramio.jpg|Агульны выгляд
Празарокі. Царква Святых апосталаў Пятра і Паўла (01).jpg|Уваход
Празарокі. Царква Святых апосталаў Пятра і Паўла (03).jpg|Бакавы фасад
Празарокі. Царква Святых апосталаў Пятра і Паўла (04).jpg|З боку апсіды

## Літаратура 
* Царква ў імя святых апосталаў Пятра і Паўла // Кулагін, А.М. Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А.М. Кулагін. – Мн., 2007. – С. 337-338.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:З’явіліся ў 1909 годзе
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Празарокі
Катэгорыя:Храмы Полацкай і Глыбоцкай епархіі
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Празарокі)

**Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі** — каталіцкі храм, знаходзіцца ў паўночнай частцы вёскі Празарокі (Глыбоцкі раён). Помнік архітэктуры неараманскага стылю.

## Гісторыя 
Першы драўляны касцёл быў пабудаваны ў 1698 г. па фундацыі полацкага падкаморыя Ю. Шчыта. Пры ім меўся кляштар францысканцаў. У пачатку 18 ст. кляштарны комплекс згарэў. У 1721 г. на яго месцы смаленскі падхаружы Павел Корсак фундаваў новы касцёл і кляштар, скасаваны ў 1832 г. Чарговы пажар  г. зноў знішчыў кляштар. У лістападзе таго ж года парафіяне атрымалі дазвол віленскага губернатара на аднаўленне плябаніі і будаўніцтва часовага малітоўнага памяшкання, а ў 1896 г. — на будаўніцтва новага касцёла. Касцёл пабудаваны ў 1899—1907 гг. з цэглы. Закрыты ў 1950 г., зноў адкрыты 29 чэрвеня 1989 г.

## Архітэктура 
Касцёл уяўляе сабой трохнефавы базілікальны храм з пяціграннай апсідай і трохграннымі нізкімі сакрысціямі па яе баках. Накрыты двухсхільным дахам з вальмамі над алтарнай часткай. Вось сіметрыі дзвюхвежавага фасада вылучана ўваходным праёмам і акном-трыфорумам над ім. Карнізныя паясы расчляняюць плоскасць фасада і вежаў на ярусы. Бакавыя плоскасныя фасады рытмічна расчлянёны два ярусамі арачных аконных праёмаў. Цокальны мае бутавую муроўку.

У інтэр'еры плоская столь размалявана ілюзорнымі кесонамі, над уваходам хоры.

## Літаратура 
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі // Кулагін, А. М. Каталіцкія храмы Беларусі / А. М. Кулагін; фатограф А. Л. Дыбоўскі. — Мн., 2008. — С. 302.
* Касцёл Ушэсця Найсвяцейшай Дзевы Марыі // Кулагін, А. М. Каталіцкія храмы на Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; маст. І. І. Бокі. — Мн., 2000. — С. 127—128.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Празарокі
Катэгорыя:Касцёлы Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1907 годзе
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў неараманскім стылі
Катэгорыя:Касцёлы Віцебскай дыяцэзіі
Помнік Уладзіміру Ільічу Леніну (Віцебск)

**Помнік У. І. Леніну** — помнік, знаходзіцца на плошчы імя Леніна, каля будынка абласной філармоніі.

Пастаўлены ў 1956 годзе на месцы знішчанага ў гады Вялікай Айчыннай вайны (першы помнік Леніну быў пастаўлены ў горадзе ў 1930 г.). Аўтары — скульптары Г. Арапаў і М. Алешчанка, архітэктар П. Юрчанка. Матэрыялы — бронза і чорны мармур; агульная вышыня помніка 9,6 м, вышыня фігуры 4,4 м.

Скульптурная фігура У. I. Леніна ва ўвесь рост пастаўлена на чатырохгранны пастамент са ступеньчатым стылабатам, які абліцаваны лабрадарытавымі плітамі. У правай сагнутай руцэ кепка, левая выцягнута ўперад: У. I. Ленін выступае з прамовай. Помнік удала ўпісваецца ў архітэктурны ансамбль плошчы.

## Літаратура 
* Ленину В. И. памятники // Витебск : энциклопедический справочник / редкол.: И. П. Шамякин [и др.].- Мн., 1988. — С. 220.
* *Церашчатава, В. В.* Помнік Леніну / В. В. Церашчатава // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мн., 1985. — С. 78—79.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Помнікі Віцебска
Катэгорыя:Помнікі Леніну
Катэгорыя:З’явіліся ў 1930 годзе
Катэгорыя:1930 год у Віцебску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1956 годзе
Катэгорыя:1956 год у Віцебску
Катэгорыя:Плошча Леніна (Віцебск)
Еўрапейскі дзень памяці ахвяр сталінізму і нацызму

[thumb|[Еўрапейскі парламент]]
[thumb|[Іосіф Вісарыёнавіч Сталін|Іосіф Сталін і міністр замежных спраў Германіі Іаахім фон Рыбентроп у Крамлі ў жніўні 1939, пры падпісанні Дагавора аб ненападзе паміж Германіяй і Савецкім Саюзам]]

**Еўрапейскі дзень памяці ахвяр сталінізму і нацызму** адзначаецца 23 жніўня, у дзень падпісання дагавора аб ненападзе паміж Германіяй і Савецкім Саюзам, «які падзяліў Еўропу на сферы ўплыву». Абвешчаны Еўрапейскім парламентам 2 красавіка 2009 года. У Дэкларацыі зазначаліся «масавыя дэпартацыі, забойствы і акты заняволення, здзейсненныя ў кантэксце актаў агрэсіі з боку сталінізму і нацызму, якія трапляюць пад катэгорыю ваенных злачынстваў і злачынстваў супраць чалавечнасці. Паводле нормаў міжнароднага права, да ваенных злачынстваў і злачынстваў супраць чалавечнасці не ўжываецца тэрмін даўнасці».

2 красавіка 2009 года Еўрапейскі парламент прыняў закон аб дні памяці шляхам галасавання (533 - за, 44 - супраць, 33 - устрымаліся).

## Гл. таксама 
* Рэзалюцыя ПАСЕ № 1481
* Дэкларацыя пра злачынствы камунізму
* Рэзалюцыя аб уз'яднанні падзеленай Еўропы

Катэгорыя:Злачынствы таталітарных камуністычных рэжымаў
Катэгорыя:Дні памяці
Катэгорыя:Міжнародныя дні
Катэгорыя:Сімвалы Еўрапейскага саюза
Катэгорыя:Камунізм
Катэгорыя:Нацызм
Катэгорыя:Гістарычная палітыка
На’ві (мова)

'''На'ві''' — выдуманая мова, распрацаваная прафесійным лінгвістам Полам Фромерам паводле заказу James Cameron's produktions, падраздзялення Lingstorm Entertainment, для фільма Джэймса Кэмерана "Аватар". Паводле сцэнарыя, носьбітамі мовы на'ві з'яўляюцца сіняскурыя трохмятровыя гуманоіды з планеты Пандора, атмасфера якой атрутна для людзей. Мова пачала распрпрацоўвацца П. Фромерам з 2005 года. Паводле стана на канец 2009 года мова налічвала каля 1000 слоў
На мове жыхароў планеты Пандора ''na'vi'' літаральна значыць "народ".
На'ві - аглютынатыўная мова эргатыўна-акузатыўнага строю. Шырока выкарыстоўваецца інфіксацыя дзеяслоўных формаў паводле філіпінскага ўзору. Парадак слоў свабодны, дзеяслоў імкнецца да канца сказа.

## Крыніцы 
Паводле сваёй структуры мова на'ві нагадвае папуаскія і аўстралійскія мовы, хаця П. Фромер адзначаў, што некаторыя словы паводле гучання бліжэй да нямецкай, а іншыя да палінэзійскіх моў.

## Спасылкі 
* Слоўнік мовы На'ві з фільма "Аватар"
* форум Learnnavi.org
* Блог Пола Фромера аб мове На'ві
* Зварот П. Фромера ў сувязі з Днём Зямлі на мове На'ві
* TEDxUSC - Paul Frommer - Sweet Nothings in Na'vi (відэапрэзэнтацыя мовы На'ві)
* Самы вялікі рускі сайт, прысвечаны фільму "Аватар" 
* Раздел форума "Pandora - супольнасць зямных Na'vi прысвечаны вывучэнню мовы і творчасці на мове на'ві. 
* Форумная ралявая гульня, дзевыкарыстоўваецца мова на'ві
* Бібліятэка твораў на мове на'ві
* Рускамоўны рэсурс па вывучэнню мовы на'ві 

Катэгорыя:Штучныя мовы
Катэгорыя:З’явіліся ў 2005 годзе
Міхал Міласлаў Годжа

**Міхал Міласлаў Годжа** (; , в. Ракша, Славакія — , , Польшча) — славацкі пісьменнік і кіраўнік славацкага паўстання супраць венграў.

Тэолаг паводле адукацыі, шмат сіл аддаваў распрацоўцы славацкай мовы, удзельнічаў у выданні славацкіх часопісаў і ў літаратурным жыцці краіны.

Імем Міхала Годжы названая галоўная плошча ў сталіцы Славакіі Браціславе.

## Творы 
Катэгорыя:Філолагі Славакіі
Катэгорыя:Паэты Славакіі
Катэгорыя:Філолагі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жылінскім краі
Катэгорыя:Пісьменнікі Славакіі
Катэгорыя:Публіцысты Славакіі
Катэгорыя:Штураўцы
Вуліца Талстога (Віцебск)

**Вуліца Талстога** — пешаходная вуліца ў Віцебску. Гістарычная назва: **вуліца Падзвінская**. З'яўляецца папярочнай транспартнай і пешаходнай звязкай паміж радыяльнымі вуліцамі горада — Суворава і Леніна. Шчыльна пабудаваныя дамы ствараюць адзіны горадабудаўнічы ансамбль.

Забудова вул. Л. Талстога — прыклад горадабудаўнічага мастацтва Беларусі 2-й палавіны 19 — пачатку 20 ст. Комплекс у складзе дамоў № 1, 3, 4, 5, 7, 8, 15 занесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння.

## Архітэктура 
## Літаратура 
* Кулагін, А. М. Забудова вуліцы Л. Талстога / А. М. Кулагін // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мн., 1985. — С. 58-60.

## Спасылкі 
* «Прогулки по незнакомому Витебску». Улица, где жили изобретатель, будущий сказочник и грабители  
* 

Талстога
Штураўцы

right|245px|thumb|Плошча Людавіта Штура і штураўскі помнік у Браціславе
**Шту́раўцы** () — група выбітных прадстаўнікоў славацкай культуры, якія прадстаўлялі галоўную плынь славацкага нацыянальнага руху сярэдзіны XIX стагоддзя. Назва супольнасці паходзіць ад прозвішча ідэолага славацкага нацыянальнага адраджэння Людавіта Штура.

Штураўцы ўтварыліся ў 1830-х гг. са складу студэнтаў Браціслаўскага ліцэю, якія аб'ядналіся дзеля стварэння «Чэхаславацкай супольнасці». У духу мадэрновых еўрапейскіх палітычных ідэй штураўцы адмяталі палітычную сістэму Святога саюза з-за ўласцівых яму рысаў феадалізму, абсалютызму, мадз'ярызацыі і прывілегій арыстакратыі.

Яны ўхвалялі прынцып канстытуцыяналізму, парламентарызму і ідэю суверэнітэту славацкага народа. Штураўцы таксама кантактавалі з іншымі радыкальна настроенымі студэнцкімі супольнасцямі іншых славянскіх гарадоў. Надавалі асаблівую ўвагу народнай вуснай традыцыі і жыццю непрывілеяваных слаёў насельніцтва, да якіх яны скіроўвалі сваю літаратурную і грамадскую дзейнасць.

## Гл. таксама 
* Людавіт Штур

Катэгорыя:Гісторыя Славакіі
Юрый Сямёнавіч Бушлякоў

**Юрый (Юрась) Сямёнавіч Бушлякоў** (, Мінск — , Мінск) — беларускі мовазнавец, журналіст і перакладчык.

## Біяграфічныя звесткі 
Скончыў філалагічны факультэт БДУ з чырвоным дыпломам, аспірантуру. Працаваў выкладчыкам на кафедры сучаснай беларускай мовы БДУ (1999—2003), таксама выкладаў у Нацыянальным гуманітарным ліцэі ў Мінску, Карлавым універсітэце ў Празе. Адначасова займаўся журналістыкай, працаваў у тэлекампаніі «ФІТ» (1994—1995), на Радыё 101,2 (1995—1996), у штотыднёвіку «Наша Ніва» (1997), карэспандэнтам беларускай і ўкраінскай рэдакцый Польскага радыё (1997—1999), журналістам на Беларускім Радыё Рацыя (1999—2002), з 1996 года (праграма «Новае пакаленне выбірае») з перапынкамі супрацоўнічаў з «Радыё Свабода», у 2003—2004 гадах вёў там аўтарскую перадачу «Жывая мова» — нататкі з культуры беларускага маўлення. Меў сына.

Пахаваны на мінскіх Паўночных могілках.

## Навукова-даследчыцкая дзейнасць 
Абараніў кандыдацкую дысертацыю (2003) на тэму *«Моватворчая практыка Янкі Станкевіча (з гісторыі нармалізацыі беларускай мовы)»*. Кірункі навуковых інтарэсаў — феномен моўнага пурызму, пытанні нармалізацыі беларускай літаратурнай мовы, яе стылістыкі і культуры.

Адзін з сааўтараў кнігі «Беларускі клясычны правапіс» (2005, разам з В. Вячоркам, З. Санько і З. Саўкам). Таксама займаўся перакладамі, пераклаў на беларускую мову паасобныя творы Ч. Мілаша, Э. А. По, В. Гамбровіча, З. Герберта, Я. Сейферта.

## Літаратура 
* *Арлоў У.* Імёны Свабоды. — 3-е выд., дап. — Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода, 2015. — 668 с.: іл. ISBN 978-0-929849-71-3

## Спасылкі 
* http://buslakou.resurs.by — Старонка памяці Юрася Бушлякова

Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Беларускага гуманітарнага ліцэя імя Якуба Коласа
Тэрны

**Тэрны** () — сяло ва Украіне, у Лубэнскім раёне Палтаўскай вобласці. Насельніцтва складае 471 чалавек (2001). Падпарадкоўваецца Міхноўскаму сельскаму савету.

Катэгорыя:Населеныя пункты Палтаўскай вобласці
Спрошчаная тэхнічная мова

**Спрошчаная тэхнічная мова** — абмежаваная версія натуральнай мовы, створаная для дасягнення наступных мэт:
* спрашчэнне тэхнічнай дакументацыі для разумення;
* пазбяганне двухсэнсоўнасці тэхнічнай дакументацыі;
* спрашчэнне для разумення людзьмі, для якіх мова дакумента не з’яўляецца роднай;
* палягчэнне працэсу і зніжэнне кошту перакладу падобнай дакументацыі на іншыя мовы.
З’яўляецца разнавіднасцю кантралюемых моў

## Прыклады 
* Caterpillar Fundamental English (CFE);
* Caterpillar Technical English (CTE);
* International Language of Service and Maintenance (ILSAM);
* AECMA Simplified English (з 2005 года ASD-STE 100)
* GIFAS Rationalised French;
* Attempto Controlled English;
* Common Logic Controlled English;
* Gellish;
* E-Prime;
* Bull Global English;
* Xerox Multilingual Customized English;
* Perkins Approved Clear English (PACE);
* General Motors Global English;
* Alcatel COGRAM;
* Kodak International Service Language;
* IBM Easy English;
* Sun controlled English;
* Oracle ORACAL.

## Спасылкі 
* Official page of ASD Simplified Technical Maintenance Group (STEMG)
* Allen J., Barthe K. Introduction to controlled Languages. Society for Technical Communication (France chapter) meeting. — Paris, 2 April 2004.

Катэгорыя:Сацыялінгвістыка
Леанід Сцяпанавіч Герасімовіч

**Леанід Сцяпанавіч Герасімовіч** (н. , Мінск) — беларускі вучоны ў галіне электратэхналогіі і электраабсталявання ў сельскай гаспадарцы. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2003), акадэмік Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь (1996-2002), доктар тэхнічных навук (1983), прафесар (1985). Заслужаны работнік адукацыі Рэспублікі Беларусь (1995).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі інстытут механізацыі сельскай гаспадаркі (БІМСГ) (1967). У 1959-1967 гг. электрамантажнік Белэнергамантажа, канструктар 1 катэгорыі СКБ-3 Мінаўтапрама. З 1970 г. асістэнт, старшы выкладчык, з 1973 г. дацэнт, з 1984 загадчык кафедры, у 1988 прарэктар па навуковай рабоце, у 1989-2003 гг. рэктар Беларускага дзяржаўнага аграрнага тэхнічнага ўніверсітэта (БДАТУ).
## Навуковы і практычны ўклад 
Распрацаваў навуковыя асновы і новую элементную базу нізкатэмпературнага павярхоўна-размеркаванага (плёнкавага) электранагрэву: электратэхналагічныя сродкі для цеплавой апрацоўкі сельскагаспадарчых харчовых прадуктаў і асяроддзяў, энергазберагальныя сістэмы мікраклімату для жывёл і птушак. Развіў тэорыю і практыку сістэмнага аналізу аграэнергетыкі. Распрацаваў навуковыя асновы аўтаматызаваных сістэм жыўлення раслін на штучных субстратах, у тым ліку з айчыннай сыравіны. Стварыў пры БДАТУ Навукова-вытворчы цэнтр па цяплічнаму агародніцтву, ў выніку дзейнасці якога большасць зімніх цяпліц рэспублікі былі пераведзеныя на энергарэсурсаэфектыўныя аўтаматызаваныя малааб'ёмныя тэхналогіі вырошчвання раслін на штучных субстратах.

Аўтар больш за 250 навуковых прац, 110 вынаходніцтваў і патэнтаў, больш за 20 кніг і навучальных дапаможнікаў. 
## Асноўныя працы 
* Низкотемпературные поверхностно-распределенные электронагреватели в сельском хозяйстве. Мн., 1983 (у суаўт.)
* Электротермическое оборудование сельскохозяйственного производства. Мн.: Ураджай, 1995 (у суаўт.)
* Техническое обеспечение процессов в животноводстве. Мн.: Белорусская наука, 2004 (у суаўт.)
* Научные основы питания томатов на минеральных субстратах. Мн.: Академия управления при Президенте Республики Беларусь, 2005 (совм. с Веремейчик Л.А.)
* Основы инженерного творчества. Мн., 2005
* Стимуляция молокоотдачи при машинном доении коров. Мн., 2006
* Основы управления интеллектуальной собственностью. Мн., 2006
* Практическое пособие по выбору и разработке энергосберегающих проектов. М., 2007

## Літаратура 
* ЛЕОНИД СТЕПАНОВИЧ ГЕРАСИМОВИЧ(К 70-летию со дня рождения) // Весці нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Серыя аграрных навук. - 2009. - №1. - С. 120-122.

## Спасылкі 
* Акадэмікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі - Акадэмік Герасімовіч Леанід Сцяпанавіч
* Леанід Сцяпанавіч Герасімовіч у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінску
Катэгорыя:Выпускнікі БДАТУ
Катэгорыя:Выкладчыкі БДАТУ
Катэгорыя:Заслужаныя работнікі адукацыі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Вучоныя Беларусі
Катэгорыя:Постаці аграрнай навукі
Катэгорыя:Энергетыкі Беларусі
Катэгорыя:Рэктары БДАТУ
Катэгорыя:Дэканы аграэнергетычнага факультэта БДАТУ
Іосіф Міхайлавіч Багдзевіч

**Іосіф Міхайлавіч Багдзевіч** (нар. , Васілішкі, , Гродзенская вобласць) — беларускі вучоны ў галіне аграхіміі і сельскагаспадарчай радыеэкалогіі. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2003), акадэмік Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь (1994), замежны член Украінскай акадэміі аграрных навук (2002), доктар сельскагаспадарчых навук (1992), прафесар (1992). Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі Рэспублікі Беларусь (1997). 

## Біяграфія 
Скончыў Гродзенскі сельскагаспадарчы інстытут (1960). З 1966 года навуковы супрацоўнік, загадчык лабараторыі, з 1971 года намеснік дырэктара па навуковай рабоце Беларускага НДІ глебазнаўства і аграхіміі, у 1980—2005 гадах дырэктар Інстытута глебазнаўства і аграхіміі НАН Беларусі. Са студзеня 2006 года загадчык аддзела ўрадлівасці глебаў і лабараторыяй маніторынгу ўрадлівасці глебаў і экалогіі гэтага інстытута.

Міжнародная прэмія саюза вытворцаў калію (1995). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі (2002, у аўтарскім калектыве) — *за цыкл прац «Стварэнне комплекса вучэбнай літаратуры па аграхіміі для вышэйшых і сярэдніх спецыяльных сельскагаспадарчых навучальных устаноў»*.

## Асноўныя працы 
* Агрохимическая характеристика почв сельскохозяйственных угодий Республики Беларусь. Мн., 2002 (у суаўт.).

## Спасылкі 
* Іосіф Міхайлавіч Багдзевіч у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Аграхімікі Беларусі
Катэгорыя:Эколагі Беларусі
Катэгорыя:Аграхімікі СССР
Катэгорыя:Эколагі СССР
Венгерская нацыянальная галерэя

**Венгерская нацыянальная галерэя** () — адзін з вядучых мастацкіх музеяў Венгрыі, уладальнік шырокай калекцыі венгерскага мастацтва ад Сярэднявечча да XX стагоддзя. У экспазіцыі галерэі сабраны работы выключна венгерскіх мастакоў або створаныя на тэрыторыі Венгрыі. Галерэя размяшчаецца ў Каралеўскім палацы ў Будайскай крэпасці. Музей заснаваны ў 1957 годзе і увабраў у сябе частку калекцыі Музея выяўленчых мастацтваў, а таксама гарадскіх музеяў і прыватных калекцый. Да 1975 года гэта мастацкая калекцыя дэманстравалася ў Палацы правасуддзя на плошчы Лаёша Кошута, дзе ў цяперашні час размясціўся Этнаграфічны музей.

Катэгорыя:Музеі Будапешта
Катэгорыя:З’явіліся ў 1957 годзе
Катэгорыя:1957 год у Будапешце
Венерын пояс

**Венерын пояс** (*Cestum veneris*) — від грабневікоў з класа шчупальцавых, адзіны ў родзе Cestum. 

Дарослыя асобіны маюць празрыстае халадцападобнае цела стужкападобнай формы, моцна выцягнутае ў шырыню, пераліваецца ўсімі колерамі вясёлкі. Адзін з найбольш буйных відаў грабневікоў, даўжыня да 1,5 м. Прадстаўнікі гэтага віду вядуць пелагічны лад жыцця, плаваючы за кошт змеепадобных выгінаў цела. Жыве ў трапічных і субтрапічных водах мораў і акіянаў па ўсім свеце.

Катэгорыя:Грабневікі
Венгерскі дзяржаўны оперны тэатр

**Венгерскі дзяржаўны оперны тэатр** (, раней Венгерскі каралеўскі оперны тэатр) — найбуйнейшы венгерскі оперны тэатр, знаходзіцца ў Будапешце. Адкрыўся ў 1884 годзе.

Венгерская дзяржаўная опера размешчана ў VI акрузе Будапешта (Тэрэзвараш), у Пешце, па адрасе: праспект Андрашы 22. Будынак тэатра вытрыманы ў стылі неарэнесансу і пабудаваны архітэктарам Міклашам Іблем ў перыяд паміж 1875 і 1884 гадамі, багата ўпрыгожана выкананымі ў стылі барока арнаментамі, скульптурамі і карцінамі. Асабліва цікавы насценны жывапіс працы Берталана Секея, Мора Тана і Карая Лоца ўздоўж лесвіц ўнутры будынка і ў глядзельнай зале.

Умяшчальнасць 1261 месца. Зала мае форму падковы і займае 3-е месца па акустыцы ў Еўропе пасля міланскай Ла Скала і Парыжскага опернага тэатра.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тэатры паводле алфавіта
Катэгорыя:Тэатры Будапешта
Катэгорыя:З’явіліся ў 1884 годзе
Катэгорыя:1884 год у Будапешце
Фелікс Андрыс Венінг-Мейнес

**Фелікс Андрыс Венінг-Мейнес** (,  — , Амерсфарт) — нідэрландскі геафізік і геадэзіст.

## Біяграфія 
Заваяваў вядомасць дзякуючы вынаходніцтву дакладнага метаду вымярэння гравітацыйнага поля Зямлі. Гэты метад дазволіў рабіць марскія вымярэнні гравітацыйнага поля, што прывяло да адкрыцця вучонымі гравітацыйных анамалій марскога дна. Пазней гэтыя анамаліі сталі адным з доказаў існавання дрэйфу мацерыкоў.

Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Воластана
Катэгорыя:Геафізікі
Катэгорыя:Геадэзісты
Катэгорыя:Вучоныя Нідэрландаў