open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Венскі ўніверсітэт музыкі і выканальніцкага мастацтва

**Венскі ўніверсітэт музыкі і выканальніцкага мастацтва** () — найбуйнейшая кансерваторыя Аўстрыі, размешчаная ў Вене. Ва ўніверсітэце навучаецца каля 3000 студэнтаў.

Пытанне пра стварэнне ў Вене кансерваторыі на ўзор Парыжскай упершыню пастаўлена ў 1808 годзе. У 1812 годзе, было створана Таварыства аматараў музыкі (Gesellschaft der Musikfreunde), адной з галоўных задач якога, «самай прыгожай і самай важнай мэтай», абвяшчалася заснаванне кансерваторыі. У 1813 годзе створаны камітэт па арганізацыі Венскай кансерваторыі; нарэшце, у 1817 годзе створана пеўчая школа пад вярхоўным кіраўніцтвам Антоніа Сальеры, — для запрашэння выкладчыкаў-інструменталістаў не хапала сродкаў. Толькі ў 1819 годзе, з запрашэннем скрыпача-віртуоза, пазней выдатнага музычнага педагога, Ёзэфа Бёма, адкрыты першы інструментальны клас і, такім чынам, пачата пераўтварэнне пеўчай школы ў кансерваторыю. На працягу XIX стагоддзя кансерваторыя існавала на правах прыватнай ініцыятывы, дасягнуўшы да 1890-х гадоў значных маштабаў (да 1000 студэнтаў). У 1909 годзе кансерваторыя ўзята пад імператарскі патранат і стала называцца Каралеўскай і кайзераўскай Акадэміяй музыкі і выканальнага мастацтва (). З устанаўленнем рэспублікі ў 1919 годзе Акадэмія стала называцца Дзяржаўнай, у 1970 годзе перайменавана ў Вышэйшую школу музыкі і выканальніцкага мастацтва, а ў 1998 годзе ператворана ва ўніверсітэт. З 1928 года ў складзе Акадэміі працуюць аддзяленні тэатральных акцёраў і музычнай педагогікі.

## Вядомыя выкладчыкі 
* Гвіда Адлер
* Антон Брукнер
* Ёзэф Грайндль
* Паўль Грумер
* Эміль фон Заўэр
* Сымон Зэхтэр
* Густаў Нотэбом
* Антоніа Сальеры
* Альфрэд Уль
* Ёзэф Хельмесбергер
* Ханс Хотэр
* Дора Шварцберг

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Кансерваторыі
Катэгорыя:Кансерваторыі Аўстрыі
Катэгорыя:Вена
Катэгорыя:З’явіліся ў 1819 годзе
Венскі міжнародны цэнтр

thumb|Міжнародны Венскі Цэнтр
**Венскі міжнародны цэнтр** ці проста **«Горад ААН»** (, ; ) — комплекс будынкаў, дзе размешчаныя шматлікія арганізацыі ААН у Вене. З'яўляецца трэцяй рэзідэнцыяй ААН ў свеце, пасля Нью-Ёрка і Жэневы.

Комплекс будынкаў быў спраектаваны архітэктарам Ёханам Штаберам () і пабудаваны ў 1973-1979 гадах. Міжнародны цэнтр размешчаны ў Донаўштадце, на левым беразе Дуная.Ідэя яго стварэння была прапанаваная прэм'ер-міністрам Бруна Крайскім.

Комплекс складаецца з шасці вежаў у форме літары Y, якія атачаюць цэнтральны канферэнц-будынак. Агульная плошча складае , а самая высокая вежа налічвае 28 паверхаў (120 м). Тут працуюць каля 5000 чалавек.

## Арганізацыі 
* Міжнароднае агенцтва па атамнай энергіі (МАГАТЭ)
* Камісія ААН па праве міжнароднага гандлю (ЮНСІТРАЛ)
* Арганізацыя Аб'яднаных Нацый па прамысловым развіцці (ЮНІДО)
* Упраўленне ААН па наркотыках і злачыннасці (УНЗ ААН)
* Упраўленне Вярхоўнага камісара ААН па справах бежанцаў (УВКБ)
* Агенцтва ААН па пытаннях касмічнай прасторы (United Nations Office for Outer Space Affairs)
* Арганізацыя Дагавора аб усёабдымнай забароне ядзерных выпрабаванняў (Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty Organization (CTBTO))

## Спасылкі 
* United Nations Office at Vienna  

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Вены
Катэгорыя:Славутасці Вены
Катэгорыя:Арганізацыя Аб’яднаных Нацый
Станіслаў Мікалаеўскі

**Станіслаў Мікалаеўскі** (пачатак XVIII ст. — пасля 1792) — прыдворны мастак князёў Радзівілаў.

Месца нараджэння не вядома, магчыма, у Бяле на Падляшшы, на думку І. У. Ганецкай, зыходзячы з прозвішча, магчыма, у вёсцы Мікалаеўшчына.

У 1730-я гады, напэўна, вучыўся ў Бяле ў вядомых мастакоў. З 1745 года мастак Свержанскай фаянсавай мануфактуры, спецыялізаваўся на выявах гербаў. У 1745 годзе ўдзельнічаў у афармленні залы Вішнявецкіх у Нясвіжскім замку. У 1752 годзе накіраваны ў Гародню на будаўніцтва Казіміраўскага палаца, дзе, напэўна, працаваў як манументаліст-дэкаратар. Займаўся таксама планіроўкай парку, быў садоўнікам.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Постаці Нясвіжа
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі XVIII стагоддзя
Нацыянальная мастацкая галерэя Балгарыі

**Нацыянальная мастацкая галерэя Балгарыі** () — Нацыянальны музей выяўленчага мастацтва ў Сафіі, Балгарыя.

Галерэя заснавана ў 1948 годзе і размяшчаецца ў былым царскім палацы на плошчы «Князь Аляксандр Батэнберг». Наведвальнікі могуць убачыць творы балгарскіх мастакоў ад эпохі Адраджэння да канца XX стагоддзя. Сярод іх, Захар Зограф, Злацю Баяджыеў, Іван Мілеў, Уладзімір Дзімітраў-Майстора. Акрамя таго, тут прадстаўлены работы скульптараў і іканапісцаў. У залах мастацкай галерэі часта праводзяцца семінары, канцэрты і навуковыя канферэнцыі.

## Аддзелы і фонды 
На сённяшні дзень ў музеі каля 50 тысяч адзінак захоўвання — жывапіс, графіка і скульптуры.

## Спасылкі 
* Фотаздымкі Нацыянальнай галерэі 

Катэгорыя:Музеі Балгарыі
Катэгорыя:Культура Балгарыі
Катэгорыя:Мастацкія галерэі
Катэгорыя:Сафія
Кірпічнэ (Бахмацкі раён)

**Кірпічнэ** () — былая вёска, размешчаная на тэрыторыі Бахмацкага раёна Чарнігаўскай вобласці, Украіна.

Скасаваная ў 2013 годзе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Украіны
Поразава (Іванаўская вобласць)

**Поразава** — вёска ў Заволжскім раёне Іванаўскай вобласці. Размешчаная на левым беразе Волгі.

## Галерэя 

File:Porozovo.JPG|Від на вёску з Волгі
File:House in Porozovo.JPG|Дом у Поразава
File:Volga in Porozovo.JPG|Від на Горкаўскае вадасховішча
File:Заволжский химический завод.jpg|Узбярэжжа Волгі
File:Bridge_in_Kineshma.jpg|Мост

## Спасылкі 
* Падрабязная карта (Wikimapia)

Катэгорыя:Населеныя пункты Іванаўскай вобласці
БПЦ

**БПЦ** — мнагазначная абрэвіятура:

* БПЦ — Беларуская Праваслаўная Царква
* БПЦ — Балгарская Праваслаўная Царква
* БПЦ — бінокль прызменны з цэнтральным факусіраваннем
Карлскірхэ

**Карлскірхэ** () — каталіцкая царква, размешчаная ў паўднёвай частцы Карлсплац, у Вене. Знаходзіцца на самым краі раёна Унутраны горад побач з Рынгштрасэ. Карлскірхэ служыць адным з выдатных прыкладаў стылю венскага барока. Асабліва вылучаецца велічэзны купал і 2 калоны па краях. Таксама архітэктурнае рашэнне Карлскірхэ ўключае у сябе порцік у грэчаскім стылі, павільёны. Вышыня храма — 72 метра.

## Гісторыя і архітэктурныя асаблівасці 
У 1713 годзе, праз год пасля страшнай эпідэміі чумы, імператар Карл VI Габсбург даў абяцанне пабудаваць храм у гонар свайго заступніка, каталіцкага святога Карла Барамеа. Быў аб'яўлены конкурс, у якім выйграў Ёган Бернхард Фішэр фон Эрлах. У 1716 годзе пачалося будаўніцтва. У 1723 годзе Ёган памёр і будаўніцтва прадоўжыў яго сын Іосіф, некалькі змяніўшы першапачатковую задуму бацькі. У 1737 годзе будаўніцтва было завершана.

Царква атрымалася вельмі незвычайная, яна аб'ядноўвала элементы розных стыляў і эпох: старажытнагрэчаскі порцік, старажытнарымскія калоны, накшталт траянавай, два барочных павільёна і вялікі купал, які нагадвае купал Сабора Святога Пятра.

## Іканаграфія
Іконы Карлскірхэ, апроч жыцця Карла Барамеа, апавядаюць аб чатырох галоўныя дабрачыннасцях (разважлівасць, адвага, умеранасць ва ўсім, справядлівасць). Аўтарамі фрэсак з'яўляюцца Себасцьяна Рычы, Ёхан-Міхаэль Ротмайр, Марціна Алтамонтэ і Даніэль Гран. Галоўны алтар упрыгожвае ляпны рэльеф, які паказвае св. Карла Барамеа, які ўзнесся ў рай на хмары ў асяродку анёлаў і херувімаў. Да вяршыні купала можна падняцца на ліфце.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Храмы Вены
Катэгорыя:1737 год у Еўропе
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Аўстрыі
Катэгорыя:Каталіцкія храмы Аўстрыі
Сант-Агата-дэі-Гоці

**Сант-Агата-дэі-Гоці** (, )- царква ў гонар пакутніцы св. Агаты на ўзгорку Вімінал у Рыме.

Царква пад назвай ''Sant'Agata in Capite Subura'' была пабудавана ў IV стагоддзі. У V стагоддзі служыла готам, прыхільнікам арыянства. Папа Рыгор I асвяціў царкву зноў па каталіцкім абрадзе ў 592 годзе. У XVII стагоддзі перабудавана ў стылі барока. На сённяшні дзень захаваліся антычныя гранітныя калоны ва ўнутраным дворыку, мазаічная падлога (у стылі касматэска, XII—XIII стст.) і мармуровы алтар. Фасад працы Франчэска Ферары (1729 года), раманская кампаніла XII стагоддзя.

## Тытулярная дыяконія 
Царква Сант-Агата-дэі-Гоці з'яўляецца тытулярнай дыяконіі; кардыналам-дыяканам з тытулам *Сант-Агата-дэі-Гоці*, з 20 лістапада 2010 года з'яўляецца амерыканскі кардынал Рэймонд Леа Бёрк.

## Літаратура 
* Heinz-Joachim Fischer: *Rom. Zweieinhalb Jahrtausende Geschichte, Kunst und Kultur der Ewigen Stadt.* DuMont Buchverlag, Köln 2001, ISBN 3-7701-5607-2.

## Спасылкі 
* 
Катэгорыя:Храмы Рыма
А
Карлсплац

thumb|300px|Будынак былой станцыі  і Карлскірхэ
**Карлсплац** () — гарадская плошча на мяжы першага і чацвёртага раёнаў Вены. З’яўляецца адным з важных транспартных вузлоў горада. У прыватнасці, тут перасякаюцца першая, другая і чацвёртая лініі метро. Назву сваё атрымала ад царквы Карлскірхэ, якая знаходзіцца ў паўднёва-ўсходняй частцы плошчы.

Большая частка плошчы была ўтворана ў выніку праведзенага ў канцы 1890-х гадоў рэгулявання і змены рэчышча ракі Вена, якая зараз працякае пад паўночнай і заходняй часткамі плошчы.

Акрамя Карлскірхэ, на Карлсплац выходзяць будынкі Венскага музея (*Wien Museum*), Тэхнічнага ўніверсітэта, старога будынка выставачнай залы *Kunsthalle Wien*, Дома мастака з выставачнага цэнтрам і кінатэатрам (*Künstlerhaus*), канцэртнай залы *Musikverein*. Акрамя таго, на плошчы знаходзяцца два павільёна былой гарадской чыгункі Вены (Штадтбана, *Stadtbahn*), пабудаваныя Ота Вагнерам у канцы 19 стагоддзя, а таксама помнікі кампазітару Іаганесу Брамсу, аднаму з вынаходнікаў швейнай машыны Іозефу Мадэршпергеру, аднаму з вынаходнікаў лопасцевай шрубы Іозефу Рэселю. У гонар Рэселя названы і парк, які знаходзіцца на плошчы.

thumb|300px|Мемарыяльная таблічка на будынку Тэхнічнага ўніверсітэта
Будынак Тэхнічнага ўніверсітэта, які выходзіць на плошчу, пабудаваны на месцы былых бальнічных могілак, на якіх у 1741 годзе быў пахаваны Антоніа Вівальдзі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Плошчы Вены
Нясвіжскае гета

thumb|300px|Помнік яўрэям, якія загінулі пры паўстанні ў гета.
**Нясвіжскае гета** — яўрэйскае гета ў Нясвіжы, створанае нацыстамі ў перыяд акупацыі Беларусі.

## Гістарычны фон 
27 чэрвеня 1941 года ў Нясвіж увайшлі нямецкія войскі. У Нясвіжы было створана яўрэйскае гета. Беларуса Кудлача за «асаблівыя заслугі» немцы прызначылі намеснік начальніка нясвіжскай турмы. 30 кастрычніка 1941 года нацысты забілі 4000 яўрэяў — вязняў гета.

## Паўстанне 
21 ліпеня 1942 года ў Нясвіжы адбылося першае на тэрыторыі Усходняй Еўропы паўстанне ў гета. Кіраўніком паўстання ў Нясвіжскім гета быў Шалом Халяўскі. У 5-тысячным Нясвіжскім гета ў цяжкім баі паўстанцы перабілі каля 40 немцаў і паліцаяў .

Пазней паўстанні адбыліся ў Клецку (21.07.1943), Міры (9.08.1942), Тучыне (3.09.1942), Варшаве (1943), Беластоку (жнівень 1943)…

## Памяць 
* Памятны знак ў Ерусаліме ў памяць абшчыны г. Нясвіжа.


Катэгорыя:З’явіліся ў 1941 годзе
Катэгорыя:1941 год у Беларусі
Катэгорыя:Гета ў Беларусі
Арад (Ізраіль)

**Арад** (, ) — горад на поўдні Ізраіля на горным перавале ў Іўдзейскай пустыні, размешчаны ў непасрэднай блізкасці з рэшткамі старажытнага Арада, згаданага ў Бібліі і разбуранага больш за 2700 гадоў таму. Арад знаходзіцца ў 25 кіламетрах на захад ад Мёртвага мора і ў 45 кіламетрах на ўсход ад горада Беэр-Шэва. У горадзе пражывае 23500 чалавек (2010), у горадзе пражываюць розныя этнічныя і сацыяльныя групы, такія як сефарды і ашкеназы, чорныя ізраільцяне і бедуіны, свецкія і рэлігійныя яўрэі , карэнныя ізраільцяне і рэпатрыянты. Арад быў прызнаны ЮНЕСКА «самым экалагічна чыстым горадам свету».

Першая спроба аднавіць яўрэйскую прысутнасць на тэрыторыі сучаснага Арада была здзейсненая ў 1921 годзе, аднак горад быў заснаваны толькі ў лістападзе 1962 года, як адзін з апошніх гарадоў развіцця.

## Спасылкі 
* http://www.arad-plus.com/?page_id=3
* http://jewish.in.ua/index.php?newsid=1337 

Катэгорыя:Гарады Ізраіля
Лайнцэр Ціргартэн

thumb|300px|Луг недалёка ад галоўнай брамы
**Лайнцэр Тыргартэн** () — запаведнік, размешчаны на паўднёвым захадзе Вены. Ён мае плошчу ў 24,50 км², прыкладна 80% якой пакрыта лесам. Заснаваны ў 1561 годзе як абгароджаныя паляўнічыя ўгоддзі для сям'і Фердынанда I. З 1919 года, Лайнцэр Тыргартэн адкрыты для свабоднага наведвання.

Назва паходзіць ад  — раёна ўнутры Хітцынга, 13-га адміністрацыйнага раёна Вены, і , што азначае «заапарк» (*літ.* «сад звяроў»). Аднак, Лайнцэр Тыргартэн не з'яўляецца заапаркам у звычайным разуменні гэтага слова.

Бо́льшаячастка запаведніка размешчана ў Хітцынге, у межах Вены, але невялікая частка адносіцца да Лаб-ім-Вальдэ ў Ніжняй Аўстрыі.

## Гл. таксама 
* Вялікі Тыргартэн

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Славутасці Вены
Катэгорыя:Геаграфія Вены
Катэгорыя:Запаведнікі Аўстрыі
Паліўна-энергетычны комплекс Беларусі

У ПЭК Беларусі вылучаюць паліўную прамысловасць (нафтавую, газавую, тарфяную) і электраэнергічную прамысловасць. ПЭК мае развітую прамысловую інфраструктуру, уключаючы сетку нафтаправодаў і газаправодаў, у тым ліку магістральных, а таксама высокавольтныя лініі электраперадач.

Кіраванне развіццём паліўна-энергетычнага комплекса ажыццяўляюць Міністэрства энергетыкі Рэспублікі Беларусь (ВА «Белтопгаз», ВА «Белэнерга», ААТ «Белтрансгаз»), канцэрн «Белнафтахім» і іншыя дзяржаўныя арганізацыі.

У ПЭК краіны адбываюцца істотныя структурныя зрухі, адлюстроўваючы не толькі ступень выкарыстоўвання тых ці іншых энерганосьбітаў, але і навукова-тэхнічныя, сацыяльныя, арганізацыйныя і вытворчыя зрухі ў нацыянальнай эканоміцы.

Структура валавой прадукцыі ПЭК Беларусі.

Індустрыяльнае развіццё Беларусі перш за ўсё сказалася на павышенні удзельнай вагі галін, забяспечваючых пераўтварэнне асобных відаў паліва і энергіі, што вядзе да памяншэння дзелі прамога спальвання паліва. Паглыбленне электрафікацыі ў ва ўсіх сферах эканомікі, рацыяналізацыя электрычнай гаспадаркі вызначылі павышенне удзельнай вагі электраэнергетычнай прамысловасці ў валавай прадукцыі ПЭК у 1990—1995 гг. Дамініруючымі галінамі ПЭК у перспектыве па ранейшаму застануцца электраэнергетыка і нафтаперапрацоўчая прамысловасці.
Палац Тадэска

**Палац Тадэска** () — помнік архітэктуры аўстрыйскай сталіцы. Размяшчаецца ў Вене на вуліцы Кернтнер-штрасэ, 51 насупраць Венскай дзяржаўнай оперы. Будынак быў пабудаваны для банкіра і камерсанта Эдуарда Тадэска ў 1861—1864 гадах архітэктарам Людвігам Фёрстэрам. Унутранае ўбранства палаца было спраектавана Тэафілам фон Хансенам. Залы палаца таксама ўпрыгожаны фрэскамі працы Карла Раля.

Тадэска былі яўрэямі, выхадцамі з Румыніі. Бацька братоў займаўся вытворчасцю шоўку ў Падуі. Эдуард Тадэска атрымаў тытул барона. У мастацкім салоне жонкі Эдуарда Тадэска Сафіі ў палацы Тадэска збіраліся знакамітасці свайго часу: Гуга фон Гофмансталь, Фердынанд фон Заар, Генрык Ібсэн і Антон Рубінштэйн. У залах палаца праходзілі тэатральныя пастаноўкі. Ёган Штраўс пазнаёміўся ў палацы Тадэска са сваёй будучай жонкай Генрыэтай Трефц, якая была палюбоўніцай Морыца Тадэска, роднага брата Эдуарда Тадэска.

Будынак сур’ёзна пацярпеў падчас Другой сусветнай вайны і быў неўзабаве адноўлены. З 1976 года знаходзіцца пад аховай дзяржавы. Апошняя рэстаўрацыя праводзілася ў 1978-79 гадах. З 1947 па 1993 гады ў палацы знаходзілася штаб-кватэра Аўстрыйскай народнай партыі.

## Спасылкі 
* http://www.burgen-austria.com/Palais.asp?Artikel=Todesco 

Катэгорыя:Палацы і замкі Вены
Lynx

**Lynx**:

* Рысі () — род сысуноў. Віды:
** Lynx lynx
** Lynx rufus
** Lynx pardinus
** Lynx canadensis
* Рысь () — сузор’е.
* Lynx — браўзер.
*  — іспанская выдавецкая кампанія, якая спецыялізуецца на арніталогіі і прыродазнаўстве.
*  — брытанскі шматмэтавы двухматорны ваенны верталёт.
*  — італьянская каманда па аўтагонках, да якой далучыўся Джанкарла Фізікела ў 2022 годзе.
Дрэздэнскі замак-рэзідэнцыя

**Дрэздэнскі замак-рэзідэнцыя** () — былая рэзідэнцыя саксонскіх курфюрстаў (1464—1485, 1547—1806) і каралёў (1806—1918). Адзін з найстарэйшых будынкаў Дрэздэна, у архітэктуры якога прасочваюцца стылі ад раманскага да эклектыкі. Першае згадка пра ўмацаванні ў Дрэздэне адносіцца да 1289 года. Пазней замак шмат разоў перабудоўвалі, сучасны выгляд ён набыў у 1901 годзе, калі пад кіраўніцтвам архітэктараў Густава Дунгера і Густава Фрэліха была праведзена апошняя вялікая рэканструкцыя. Замак знаходзіцца ў «Старым горадзе» (), гістарычным цэнтры Дрэздэна. Цяпер у замку размешчаны «Грунес Гевёльбэ» (Зялёныя зводы), Нумізматычны кабінет (), Гравюрны кабінет (), акрамя гэтага праводзяць розныя тэматычныя выставы, на якіх экспануюць творы мастацтва як старых так і сучасных майстроў.

## Галерэя 

Dresden-1256-Residenzschloss-2008-gje.jpg
Dresden-1358-Zwinger-Residenzschloss-2008-gje.jpg
Dresden-2272-Residenz-Stallhof-Langer Gang-2015-gje.jpg
Dresden-2290-Residenz-grosser Schlosshof-2015-gje.jpg
Dresden-2292-Residenz-grosser Schlosshof-Sgraffiti-2015-gje.jpg
Dresden-2310-Residenz-grosser Schlosshof vom Hausmannsturm-Zwinger-2015-gje.jpg

## Спасылкі 
*  
* 
* 

*
Катэгорыя:Рэзідэнцыі кіраўнікоў
Эль-Куфа

**Эль-Ку́фа** (Куфа, ) — горад у цэнтры Ірака, на рацэ Еўфрат, у 170 км на поўдзень ад Багдада. Як адзін з першых арабскіх гарадоў у Месапатаміі, Куфа адыграла выключна важную ролю ў гісторыі ісламу. Станам на 2003 год насельніцтва горада складала 110 000 жыхароў. Гэта адзін з чатырох гарадоў, свяшчэнных для ірацкіх шыітаў, нараўне з Самарай, Кербела і ан-Наджафам.

## Гісторыя 
Куфа была заснавана ў 637 г. Саадам ібн Абу Вакасам, паплечнікам прарока Мухамада. Ён быў кіраўніком Куфы да 642 г., калі халіф Умар ібн Хатаб па патрабаванні жыхароў Куфы прызначыў на яго месца іншага паплечніка Прарока, Мугіру ібн Шу’бу. У 645 г. халіф Усман ібн Афан прызначыў кіраўніком Куфы аль-Валіда ібн Укбу, а ў 650 г. — Саіда ібн аль-А’аса. У 654 г. Саід быў скінуты гараджанамі, і новым кіраўніком быў абраны Абу Муса аль-Аша’Ары, яшчэ адзін паплечнік Прарока.

Канфлікт паміж халіфам Усманам і Абу Мусой выліўся ў супрацьстаянне жыхароў Куфы і дынастыі Амеядаў. Пасля забойства Усмана куфійцы падтрымалі новага халіфа Алі ібн Абу Таліба, які ў 656 г. прызначыў замест Абу Мусы кіраўніком Каразу ібн Ка’ба. Перад бітвай з Муавіяй ібн Абі Суфьянам Алі перанёс сваю сталіцу ў Куфу. Куфа захоўвала вернасць Алі да самай яго смерці ў 661 г.

Захапіўшы ўладу, Муавія зноў прызначыў кіраўніком Куфы Мугіру. У 670 г. Мугіра збег з Куфы, побач з якой бушавала эпідэмія бубоннай чумы, і Муавія прызначыў кіраўніком Зіяд ібн Абі Суфьяна. Драконаўскія меры Зіяда выклікалі паўстанне прыхільнікаў Алі, якія заставаліся ў Куфе.

## Літаратура 
* Большаков О. Г. История Халифата. 2. Эпоха великих завоеваний (633—656). М.: Восточная литература, 1993. 
* Большаков О. Г. История Халифата. Т. 3. Между двух гражданских войн (656—696). М.: Восточная литература, 1998. 

Катэгорыя:Гарады Ірака
Катэгорыя:Свяшчэнныя гарады
Катэгорыя:Гісторыя ісламу
Сен-Жэрмэн-дэ-Прэ

thumb|Званіца царквы Сен-Жэрмэн-дэ-Прэ
**Сен-Жэрмэн-дэ-Прэ**, **Абацтва Святога Германа** () — бенедыкцінскае абацтва; самае старое абацтва Парыжа, помнік раманскай архітэктуры; знаходзіцца на левым беразе Сены ў 6-й акрузе французскай сталіцы.

## Гісторыя 
Гісторыя ўзнікнення абацтва звязаная з імем караля з дынастыі франкскіх каралёў-меравінгаў Хільдэберта I. Хільдеберт вывез з Іспаніі дарагую для вестготаў рэліквію, так званую туніку святога Вікенція, дыякана сарагоскай царквы, які прыняў пакутніцкую смерць падчас ганенняў на хрысціян пры рымскім імператары Дыяклетыяне. Хільдэберт загадаў прыбіць яго да брамы Парыжа, але па радзе Парыжскага біскупа Св. Германа Парыжскага (496—576) заснаваў у 541 годзе манастыр для захоўвання рэліквіі святога Вікенція з Сарагосы. Імя пахаванага ў гэтым манастыры біскупа, якое гучыць па-французску як «Жэрмэн», і было прысвоена абацтву ў 576 годзе.

Настаяцелем базілікі Св. Вікенція і Св. Крыжа, якая і дала жыццё манастыру Сен-Жэрмэн-дэ-Прэ, Герман Парыжскі паставіў свайго вучня Драктавея, пазней кананізаванага Каталіцкай царквой.

Сёння ад абацтва захавалася толькі царква Сен-Жэрмэн-дэ-Прэ, якая лічыцца самай старой у Парыжы. Званіца і неф царквы ставяцца да раманскага стылю і датуюцца XI—XII стагоддзямі. Сен-Жэрмэн-дэ-Прэ быў у сягэднявеччы адным з найбагацейшых манастыроў Францыі. У вопісу яго ўладанняў (паліптык абата Ірмінона, пачатак IX стагоддзя) пералічана 25 маёнткаў і больш за 2 тысячы сялянскіх сем’яў.

У абацтве жыў манах-бенедыкцінец Абон Гарбаты. У 861 годзе абацтва было спалена вікінгамі. У адной з цэркваў абацтва доўгі час знаходзіліся моцы П’ера Абеляра.

## Базіліка каралёў-меравінгаў 
Акрамя Хільдэберта I (у 558 годзе) тут таксама былі пахаваныя наступныя каралі дынастыі меравінгаў — Хільперык I у 584 годзе, Фрэдэгонда ў 598 годзе і Хлотар II у 628 годзе. Такім чынам абацтва Сен-Жэрмэн-дэ-Прэ стала, задоўга да абацтва Сен-Дэні, першым каралеўскім некропалем.

## Спасылкі 
* Абацтва Сен-Жэрмэн-дэ-Прэ 

Катэгорыя:VI акруга Парыжа
Катэгорыя:Абацтвы
Катэгорыя:Каталіцкія храмы Парыжа
Катэгорыя:Бенедыкцінскія кляштары Францыі
Катэгорыя:Збудаванні Францыі ў раманскім стылі
Катэгорыя:VI стагоддзе ў Еўропе
Катэгорыя:З’явіліся ў VI стагоддзі
Перыферык

**Перыферык**, **Парыжская акруговая дарога** (фр.: Boulevard périphérique de Paris) — аўтамабільная траса ў Парыжы, кальцавая аўтамабільная дарога даўжынёй 35 кіламетраў 40 метраў. 

## Гісторыя 
Будаўніцтва дарогі пачалося ў 1958 годзе і завяршылася ў 1973, у перыяд прэзідэнцтва Жоржа Пампіду. 

## Статыстыка 
Рух у 2002 годзе: больш за 1 мільёна транспартных сродкаў у дзень (89% - легкавыя аўтамабілі, 7% - грузавікі, 4% - матацыклы). 
25% усяго аўтамабільнага руху ў Парыжы. 
* працягласць сярэдняй паездкі: 7 км (4.5 мілі). 
* сярэдняя хуткасць у працоўныя дні: 43 км/гадз. (26 міль у гадзіну). 
* абмежаванне хуткасці: 80 км/гадз. (50 міль у гадзіну). 
* поўная даўжыня дарогі: 35.04 км. 

## Карта дарогі 
Катэгорыя:Парыж
Рыхард Крафт-Эбінг

Барон **Рыхард фон Крафт-Эбінг** (, 14 жніўня 1840, Мангейм — 22 снежня 1902, Грац) — аўстрыйскі і нямецкі псіхіятр, сексолаг, даследчык чалавечай сексуальнасці, дырэктар Фельдхофскага прытулку для вар’ятаў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Псіхіятры Аўстрыі
Катэгорыя:Псіхіятры Германіі
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Сексолагі
Парыжскі басейн

**Парыжскі басейн** (), **Паўночна-Французская нізіна** — узгорыстая раўніна ў паўночнай частцы Францыі, якая займае вялікую частку краіны. Вышыня прыкладна 100-150 м. 

У цэнтры Парыжскага басейна размешчаны Парыж, адсюль раўніна паступова ўзвышаецца да Ардэнаў, Вагезаў, Цэнтральнага масіва і Армарыканскага ўзвышша. 

Па Парыжскім басейне працякае мноства паўнаводных рэк, якія адносяцца ў асноўным да басейна Сены. На раўніне ўмераны марскі клімат, сярэдняя тэмпература ліпеня - 18 °, студзеня - 3 ° C, за год выпадае 500-700 мм ападкаў. 

Катэгорыя:Рэльеф Францыі
Катэгорыя:Раўніны Еўропы
Бертран Дэланаэ

**Бертран Дэланаэ** (; нар. , Французскі Туніс) — французскі палітычны дзеяч, член Сацыялістычнай партыі Францыі, мэр Парыжа з 18 сакавіка 2001 года да 2014 года.

Катэгорыя:Палітыкі Францыі
Катэгорыя:Члены французскай Сацыялістычнай партыі (1969)
Катэгорыя:Мэры Парыжа
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Францыі
Катэгорыя:Актывісты ЛГБТ-руху
Канцтавары

thumb|250px|Магазін канцылярскіх тавараў
**Канцылярскія тавары** — гэта вырабы і прылады, якія выкарыстоўваюцца для перапіскі і афармлення дакументацыі. Канцылярскія тавары складаюць асобны артыкул у выдатках любога прадпрыемства.

Да канцылярскіх тавараў адносяцца:

* Антыстэплер
* Блакнот
* Нататнік
* Папера
* Дзіракол
* Аловак
* Канверт
* Лінейка
* Папка
* Сцірка
* Ручка
* Скорасшывальнік
* Сашчэпкі
* Стэплер
* Сшытак
* Файлы
* Фламасцер (маркер)
* Цыркуль
* Чарнільны картрыдж
* Канцылярская кнопка
Успенскі сабор (Уладзімір, Расія)

**Успенскі сабор ва Уладзіміры** — кафедральны праваслаўны храм Уладзімірскай епархіі на Саборнай плошчы горада Уладзіміра; таксама дзяржаўны музей. Гістарычна, да ўзвышэння Масквы, быў галоўным (кафедральным) храмам Уладзіміра-Суздальскай Русі.

Адзін з помнікаў рускага дойлідства XII стагоддзя, паслужыў узорам для шэрага пазнейшых сабораў, у тым ліку Успенскага сабора Арыстоцеля Фіяраванці.

Роспіс у Саборы рабілі Данііл Чорны і Андрэй Рублёў.

## Выявы 
  
Vladimir asv2019-01 img09 Assumption Cathedral.jpg
Vladimir asv2019-01 img01 Assumption Cathedral.jpg
Vladimir asv2019-01 img02 Assumption Cathedral.jpg

## Літаратура 
*  С. 216.
* Балыгина Л. П. , Некрасов А. П., Скворцов А. П. Вновь открытые и малоизвестные фрагменты живописи XII в. в Успенском соборе во Владимире // Древнерусское искусство. Монументальная живопись XI—XVII в. М., 1980.
* Вагнер Г. К. Скульптура Древней Руси. М., 1964.
* Воронин Н. Н. Зодчество Северо-Восточной Руси XII—XV вв. Т. 1. М., 1961.
* Раппопорт П. А. Русская архитектура X—XIII вв. Каталог памятников. Л., 1982 (Свод археологических источников. Вып. Е I-47).
* Ульянов О. Г. Летопись древнего собора : неизвестные страницы // Свет невечерний. Владимир , 2001.

Катэгорыя:Храмы Уладзіміра
Катэгорыя:Саборы Расіі
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Расіі
Катэгорыя:Музеі
Катэгорыя:Музеі-храмы
Катэгорыя:Помнікі старажытнарускай архітэктуры
Катэгорыя:Кафедральныя саборы Расіі
У
Катэгорыя:Андрэй Рублёў
Парыжская абсерваторыя

[thumb|right|Паўночны фасад. Статуя [Урбэн Левер'е|Урбэна Левер'е|300px]]
[thumb|250px|right|Будынак абсерваторыі ў [Мёдоне (ацалеўшы ад разбуранага каралеўскага палаца)]]
**Парыжская абсерваторыя** ()  — астранамічная абсерваторыя ў Парыжы, Францыя. Дыяметр галоўнага тэлескопа 38 сантыметраў. Заснавана ў 1667 годзе па ўказу Людовіка XIV (абноўлены будынак быў ўрачыста адкрыты ім 1 мая 1682), з'яўляецца cамай старой з дзейсных у свеце.

Найбуйнейшы інструмент абсерваторыі — падвойны фотавізуальны рэфрактар (дыяметр аб'ектыва візуальнага рэфрактара — 83 см, астрографа — 63 см, фокусная адлегласць абодвух — 17 метраў). Інструмент, які атрымаў назву *Grand Lunette*, быў усталяваны ў філіяле абсерваторыі ў Мёдоне ў 1895 г. Праз абсерваторыю праходзіць Парыжскі мерыдыян.

## Выбітныя даследчыкі 
* Урбэн Жан Жазеф Левер’е
* Жан Пікар - адзін з заснавальнікаў
* Каміль Нікаля Фламарыён

## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Астранамічныя абсерваторыі Францыі
Катэгорыя:Дзяржаўныя вышэйшыя навучальныя ўстановы Францыі
Катэгорыя:Адукацыя ў Парыжы
Катэгорыя:XIV акруга Парыжа
Антыстэплер

**Антыстэплер** — прылада для выцягвання скоб ад стэплера. Складаецца з двух супрацьлеглых клінаў на восі. Для прыдатнасці карыстання паміж імі размешчаная спружына, якая вяртае антыстэплер у зыходнае становішча.

Катэгорыя:Канцтавары
Юргіс Бялініс

**Юргіс Бялініс** (, в. Пурвішкяй, Расійская імперыя — , в. Кацінай, Пасвальскі раён, Літоўская Рэспубліка) — кніганоша, публіцыст, супрацоўнік газет «Aušrа» («Світанак») і «Varpas» («Звон»).

## Біяграфія 
thumb|left|Газета «Baltasis erelis»
thumb|Магіла Юргіса Бялініса
Нарадзіўся 16 сакавіка 1846 года ў в. Пурвішкяй (зараз Біржайскі раён Літоўскай Рэспублікі).

Прыватна вучыўся ў Шаўляі i Мітаве, у 1872 г. скончыў нямецкую пачатковую школу ў Рызе. Ведаў нямецкую, латышскую, польскую і рускую мовы.

У 1873 г. заняўся кантрабандай літоўскай літаратуры з Прусіі ў расійскую частку Літвы, быў сувязным паміж Матэюсам Валанчусам () і выдаўцом літоўскай літаратурыў Прусіі, Ёганам Забярманам. З 1890 г., пераследаваны ўладамі, пакінуў родныя мясціны i прафесійна заняўся кантрабандай літоўскай літаратуры.

Пачынаючы з 1885 г. стварыў стварыў сетку распаўсюджвання літоўскай літаратуры; яна ахоплівала заходнюю і цэнтральную частку Літвы, а таксама Латгалію. Заснаваў Гаршвяйскую сялянскую арганізацыю, буйнейшую арганізацыю кніганошаў таго часу; распрацаваў сістэму падпіскі на газеты і дастаўляў газеты і часопісы падпісчыкам. На працягу 31 года актыўнай дзейнасці адзін ці з памочнікамі кантрабандным шляхам перакінуў праз мяжу амаль палову ўсяе літаратуры, якая ў той час была надрукавана ва Усходняй Прусіі. Пяць разоў трапляў у рукі царскіх жандараў, але заўсёды яму ўдавалася ўцячы. За яго злаўленне ўлады прызначылі вялікую ўзнагароду. Бялініс увайшоў у гісторыю літоўскага нацыянальна-вызваленчага руху як найбольш яркі тып распаўсюджвальніка падпольнай літаратуры. За актыўны ўдзел у падпольным руху Бялініс атрымаў мянушку «караля кніганошаў» ().

Юргіс Бялініс супрацоўнічаў з газетамі «Aušra» (), «Varpas» (), «Ūkininkas» (), «Tėvynės sargas» (), «Vilniaus žinios» (). Асабіста выдаваў неперыядычную газету «Baltasis erelis» (). Выйшла тры нумары гэтага выдання. Адзін з першых выступаў за незалежнасць Літвы, еднасць літоўскага народа, крытыкаваў шляхту за эксплуатацыю сялян. Прапагандаваў наіўныя манархічныя ідэі, верыў у тое, што дыпламатычная дапамога заходніх дзяржаў дапаможа ўтварыць незалежную Літву, якой будзе кіраваць кароль з сялян. .

Памёр 18 студзеня 1918 года ў в. Кацінай Пасвальскага раёна. Пахаваны ў вёсцы Состас (Біржайскі раён).

## Ушанаванне памяці 
* Ёзас Швайстас намаляваў яго вобраз у рамане «Па слядах кніганошаў» () (1955 г.).
* Дзень нараджэння Бялініса (16 сакавіка) адзначаецца ў Літве як Дзень кніганошы ().
* Пазначаны на Сцяне кніганошаў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пісьменнікі Літвы
Катэгорыя:Журналісты Літвы
Катэгорыя:Літоўскамоўныя пісьменнікі
Венсенскі лес

**Венсенскі лес** () — парк плошчай 995 га ў 12-й акрузе на ўсходзе Парыжа. Гэта самы буйны зялёны масіў у Парыжы, адно з двух так званых «лёгкіх» Парыжа (другое — Булонскі лес).

Першапачаткова — месца палявання французскіх каралёў. Пасля Вялікай французскай рэвалюцыі ператвораны ў ваенны палігон. Пры Напалеоне III у час Вялікай перабудовы Парыжа лес становіцца сапраўдным паркам. Вялікая колькасць спаборніцтваў Летніх Алімпійскіх гульняў 1900 прайшла ў Венсенскім лесе.

## Азёры Венсенскага леса 
* Возера Гравель
* Возера Даменіль
* Возера Мінім
* Возера Сен-Мандэ

## Краявіды 

## Гл. таксама 
* Венсенская пагада
* Берсі

## Спасылкі 
* Аф. сайт


Катэгорыя:XII акруга Парыжа
Катэгорыя:Лясныя масівы Францыі
Катэгорыя:Летнія Алімпійскія гульні 1900
Плошча Зоркі

**Плошча Зоркі**, таксама ўжывальная назва **плошча Этуаль** () — плошча ў заходняй частцы VIII акругі Парыжа. З 1970 года, пасля смерці Шарля дэ Голя афіцыйна пераназвана ў **плошчу Шарля дэ Голя** ().

З'яўленне гэтай плошчы не ўваходзіла ў горадабудаўнічыя планы. Пабудова палаца і саду Цюільры запатрабавала, каб каралеўская рэзідэнцыя мела годнае апраўленне. Па загаду Людовіка VIII, сярод досыць забалочаных месцаў мытнай заставы Этуаль, працягнулі тры алеі з вязамі. Затым вядомым у Парыжы ландшафтным архітэктарам Андрэ Ленотрам да самага пагорка Шаё быў пракладзены праспект (цяпер Елісейскія палі), які завяршала круглая «плошча» ад якой разыходзіліся пяць дарог, дзякуючы чаму яна і атрымала назву Зоркі. І ўсё ж з пункту гледжання архітэктуры гэта было хутчэй месца разгалінавання дарог, чым плошча.

Канчатковы выгляд плошча набыла ў 1854 годзе, калі па распараджэнні Напалеона III да Парыжу былі далучаны некалькі бліжэйшых прыгарадаў. Да пяці вуліц, па задуме барона Асмана, прэфекта Парыжа, былі дададзена яшчэ сем (гл. Вялікая перабудова Парыжа). Паводле яго архітэктурнага плану ад плошчы Зоркі разбягаюцца 12 прамянёў-праспектаў. Самы пампезны — праспект Фош — мае 120 метраў у шырыню. Усе праспекты, якія вядуць да Трыумфальнай аркі, названы ў гонар маршалаў Францыі (Карно, Марс, Ош) або ў гонар перамог, здабытых французскай зброяй (авеню Фрыдланд, Ваграм, Іена). Найбольш вядомы з іх — Елісейскія Палі, які злучае плошчу Зоркі і плошчу Згоды.

## Транспарт 
Метро: лініі 1, 2, 6; RER: лінія А — станцыя Charles de Gaulle — Étoile.

## Дадатковая інфармацыя 
Плошча з'яўляецца адным з самых небяспечных скрыжаванняў у свеце. 

Катэгорыя:Плошчы Парыжа
Бастылія

**Бастылія** (, гістарычная назва la Bastille Saint-Antoine) — першапачаткова крэпасць, пабудаваная ў 1370—1381 гг., і месца заключэння дзяржаўных злачынцаў у Парыжы. У пачатку Вялікай французскай рэвалюцыі 14 ліпеня 1789 крэпасць была ўзятая рэвалюцыйна настроеным насельніцтвам і праз год разбураная, і на яе месцы падрадчык работ па зносу, П’ер-Франсуа Пало (Pierre-François Palloy) усталяваў таблічку з надпісам «Тут танчаць і ўсё будзе добра» (ici l’on danse, ah ça ira, ah ça ira!). У цяперашні час на месцы знесенай крэпасці знаходзіцца плошча Бастыліі — месца перасячэння дзясятка вуліц і бульвараў з падземным вузлом парыжскага метро з трох ліній і новай Парыжскай операй.

## Бастылія-турма 
Упершыню месцам зняволення Бастылія робіцца у 1476 г., калі сюды быў заключаны Жак д’Арманьяк, герцаг дэ Немур, абвінавачаны ў складанні змовы супраць караля Людовіка XI. Няшчасны быў пасаджаны ў жалезную клетку, адкуль выходзіў толькі для катаванняў, і нарэшце ў 1477 г. яго абезгаловілі.

## Бібліяграфія 
* «*Histoire de la Bastille, avec un appendice contenant entre autres choses une discussion sur ie prisonnier au masque de fer*» (Лонд., 1793);
* «*La Bastille devoile, remarques et anecdotes sur le chateau de la Bastille*» (3 т. 1789);
* «*Memoires de Linguet sur la Bastille*» (1788);
* «*Memoires de H. M. de Latude, prisonnier pendant 35 années a la Bastille*» (1793);
* Delort, «*Histoire de la detention des philosophes et des gens de lettres a la Bastille*» (1829);
* Cr. Lecocq, «*La prise de la Bastille et ses anniversaires*» (1881)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гісторыя Парыжа
Катэгорыя:Колішнія турмы
Катэгорыя:Стары рэжым у Францыі
Катэгорыя:Знесеныя збудаванні
Катэгорыя:1370 год у Еўропе
Катэгорыя:З’явіліся ў 1370 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1789 годзе
Паўночнае золата

**Паўночнае золата** — медна-алюмініевы сплаў залацістага колеру, таксама вядомы як жоўты нордзік, з якога выраблены манеты ў 10, 20 і 50 еўрацэнтаў. Ён таксама нейкі час выкарыстоўваўся і ў іншых краінах.
Склад: медзь — 89 %, алюміній — 5 %, цынк — 5 %, волава — 1 %.

У ім не ўтрымліваецца золата, і яго назвай вельмі цяжка ўвесці ў зман, так як па колеры і вазе «паўночнае золата» зусім не падобна на сапраўднае.

## Глядзіце таксама 
* Абісінскае золата
* Стэрлінг, сплаў срэбра
* Белае золата
* Французскае золата

Катэгорыя:Сплавы медзі
Катэгорыя:Манетныя металы і сплавы
Катэгорыя:Сплавы
Тратуар

**Тратуар** () — каменная, драўляная або асфальтавая пешаходная дарожка, якая размяшчаецца збоку або па баках вуліцы, прыпаднятая над праезжай часткай і апраўленая бардзюрам для функцыянальнага аддзялення ад яе. 

Тратуар прызначаны толькі для пешаходаў; рух транспартных сродкаў па тратуарах забаронены, за выключэннем працы машын дарожна-эксплуатацыйных і камунальных службаў, а таксама падвозу грузаў да гандлёвых і іншых прадпрыемстваў і аб'ектаў. Стаянка транспартных сродкаў на тратуары дазволена толькі ў месцах, указаных адпаведнымі знакамі.

Катэгорыя:Тыпы дарог
Катэгорыя:Пешаходная інфраструктура
Вуліца

]]
.]]

**Вуліца** — элемент дарожнай інфраструктуры.

Звычайна два шэрагі дамоў і прастора паміж імі для перамяшчэння. Вуліца можа не мець спецыяльнага пакрыцця (прастора паміж будынкамі ўяўляе сабой просты ўчастак зямлі), а можа быць пакрыта якім-небудзь трывалым матэрыялам. У розныя часы для гэтага выкарыстоўвалі дрэва, цэглу, камень, друз. У сучасным свеце самым папулярным пакрыццём з’яўляецца асфальт.

Адным з фармальных адрозненняў вуліц ад дарог з’яўляецца наяўнасць тратуараў.

Катэгорыя:Вуліцы
Катэгорыя:Горад
Дэн Браўн

**Дэн Браўн** (; нар. , Эксетэр, штат Нью-Гэмпшыр, ЗША

У 1996 годзе Браўн працаваў у Галівудзе — пісаў музыку да фільмаў. У тым жа годзе Браў вярнуўся ў Нью-Гэмпшыр і заняўся літаратурай. Першыя дзве кнігі — гумарыстычныя — Браўн напісаў у сааўтарстве са сваёй жонкай Блайт Ньюлан (Blythe Newlon). Затым былі напісаны раманы «Лічбавая крэпасць» (Digital Fortress, 1996), у аснове сюжэта якога работа крыптографаў Агенцтва нацыянальнай бяспекі ЗША, «Анёлы і дэманы» (Angels & Demons, 2000) і «Пункт падману» (Deception Point, 2001).. Брытанская прэса адзначала, што кнігі Дэна Браўна чытачы пераважна не пакідаюць сабе, а аддаюць букіністам, Браўн аказаўся першым у пераліку пісьменнікаў, чые кнігі часцей за ўсё аддавалі ў дабрачынныя кніжныя крамы сеткі Oxfam.

Кніга «Код да Вінчы» выклікала шматлікія скандалы. Дэна Браўна папракалі ў блюзнерстве і абразе пачуццяў вернікаў, а пісьменнікі Майкл Бейджэнт і Рычард Лі ў снежні 2005 года абвінавацілі Браўна ў плагіяце і падалі ў суд на выдаўца Random House. Суд адбыўся ў красавіку 2006 года і прызнаў твор Браўна самастойным. Апеляцыйны іск Бейджэнта і Лі таксама быў беспаспяховы, яны мусілі аплаціць каля 3 мільёнаў фунтаў стэрлінгаў судовых выдаткаў.

У 2006 годзе рэжысёр Рон Ховард экранізаваў «Код да Вінчы». Нягледзячы на крытычныя водгукі і байкот з боку рэлігійных груп, у сусветным пракаце фільм сабраў 540 мільёнаў долараў ЗША. У 2009 годзе Ховард зрабіў экранізацыю рамана «Анёлы і дэманы», якая таксама без энтузіязму была сустрэта крытыкамі, але прынесла каля 100 мільёнаў долараў ЗША, стаўшы адным з самых касавых фільмаў 2009 года.

У 2007 годзе Браўн аб’явіў, што плануе ў 2007 годзе апублікаваць раман пад рабочай назвай «Ключ Саламона», у сюжэце якога будзе дзеяць адзін з галоўных герояў «Кода да Вінчы». Аднак, работа над раманам зацягнулася, ён выйшаў толькі ў верасні 2009 года пад назвай «Згублены сімвал» (The Lost Symbol), галоўнай яго тэмай стала масонства. Са слоў выдаўцоў, за першыя суткі ў ЗША, Канадзе і Вялікабрытаніі было прададзена болей за мільён асобнікаў новага раману Браўна.

У 2006 годзе прэса паведамляла, што Дэн Браун самы высокааплачваемы пісьменнік у гісторыі. Паводле некаторых ацэнак, за продаж першых сваіх чатырох раманаў, уключаючы «Код да Вінчы», і пракат аднайменнага фільма, Браўн зарабіў ад 250 да 300 мільёнаў долараў. У 2005 годзе часопіс The Time уключыў Браўна ў пералік ста самых уплывовых людзей свету.

Дэн Браўн з 1997 года жанаты з Блайт Ньюлан, якая старэйшая за яго на 12 гадоў, у іх двое дзяцей.

## Беларускія пераклады 
* *Браўн, Дэн*. Код да Вінчы // ARCHE № 1-2 (134—135), 2015. — С. 4—380.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Дэна Браўна 
* Дэн Браўн на сайце The Electronic Literary Database (ELDb) 


Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Аўтары дэтэктыўнай прозы
Катэгорыя:Пісьменнікі-фантасты ЗША
Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША
Жак Касіні

**Жак Касіні** (; (18 лютага 1677- 18 красавіка 1756) — французскі астраном, сын Ж. Д. Касіні.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Парыжскай абсерваторыі, у 1691 скончыў Мазарыніеўскі калеж і з гэтага часу працаваў у Парыжскай абсерваторыі, якую ўзначаліў пасля смерці бацькі.

Асноўныя працы прысвечаны вызначэнню фігуры Зямлі, вывучэнню планет і іх спадарожнікаў, камет. Дапамагаў бацьку ў астранамічных назіраннях і геадэзічных вымярэннях. У 1695 суправаджаў яго ў паездцы па Італіі, затым наведаў Фландрыю, Нідэрланды, Англію, дзе выканаў вялікую колькасць астранамічных і геадэзічных вымярэнняў. У 1700—1701 удзельнічаў у вымярэнні паўднёвай дугі Парыжскага мэрыдыяна; у 1718 завяршыў вымярэнне паўночнай часткі гэтага мерыдыяна, давёўшы яго да Дзюнкерка. У спрэчцы аб форме фігуры Зямлі займаў памылковую пазіцыю, лічачы яе выцягнутым сфероідам. Прапанаваў метад вызначэння даўгаты з назіранняў пакрыццяў зорак і планет Месяцам. Вывучаў арбіты спадарожнікаў планет, будову кольцаў Сатурна. Выканаў шмат назіранняў камет. Вывучаў марскія прылівы. Пасля адкрыцця Э. Галеям уласных рухаў зорак першым пачаў іх вымярэнні. Быў перакананым картэзіянцам і праціўнікам тэорыі сусветнага прыцягнення, імкнуўся факты назіранняў інтэрпрэтаваць з дапамогай тэорыі віхроў.

Член Парыжскай АН (1699), член Лонданскага каралеўскага таварыства (1698).

У яго гонар названы кратар на Месяцы і астэроід № 24102.

## Публікацыі 
* *De la grandeur et de la figure de la terre* (1720)
* *Méthode de determiner si la terre est sphérique ou non* (1738)
* ''Éléments d'astronomie* (1740)
* *Tables astronomiques du Soleil, de la Lune, des Planètes, Des Étoiles Fixes Et Des Satellites De Jupiter Et De Saturne* (1740)
* *Traité de la Comète qui a paru en décembre 1743 & en janvier, février & mars 1744* avec Jean Philippe de Chéseaux
* *Addition aux Tables astronomiques'' (1756)

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Астраномы Францыі
Катэгорыя:Астраномы XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Людзі, у гонар якіх названы кратар на Месяцы
Катэгорыя:Члены Французскай акадэміі навук
Катэгорыя:Члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Грынвіцкі мерыдыян

**Грынвіцкі мерыдыян** (*нулявы мерыдыян*) — геаграфічны мерыдыян, які праходзіць праз вось пасажнага інструмента Грынвіцкай абсерваторыі. Грынвіцкі мерыдыян служыць пачаткам адліку геаграфічных даўгот; з'яўляецца сярэднім мерыдыянам нулявога гадзіннага пояса. Мясцовы сярэдні сонечны час на грынвічскім мерыдыяне шырока ўжываецца ў астраноміі (для сінхранізацыі сусветнага часу).

## Гісторыя 
Да канца XIX стагоддзя ў розных краінах для адліку геаграфічных даўгот выкарысталі свае ўласныя нацыянальныя нулявыя мерыдыяны, якія праходзяць, як правіла, праз цэнтральныя абсерваторыі гэтых краін. Так, у Англіі і ЗША нулявым лічыўся Грынвіцкі мерыдыян, у Францыі для гэтай мэты выкарыстоўваўся «парыжскі мерыдыян», у Расійскай імперыі — Пулкаўскі мерыдыян, і г. д. Па меры развіцця геадэзіі адсутнасць стандартнай сістэмы даўгот было прызнана міжнароднай астранамічнай супольнасцю няёмкім. У 1884 годзе на Міжнароднай мерыдыяна канферэнцыі ў Вашынгтоне за нуль-пункт адліку даўгот на ўсім зямным шары было прапанавана прыняць Грынвіцкі мерыдыян.
## Спасылкі 
Катэгорыя:Грынвіч
Катэгорыя:Картаграфія
Катэгорыя:Даўгата
Міжнародная гандлёвая палата

**Міжнародная гандлёвая палата** (МГП) (анг.: International Chamber of Commerce — ICC) — незалежная некамерцыйная міжнародная арганізацыя, створаная ў 1919 годзе і аб’ядноўвае ў цяперашні час тысячы прадпрыемстваў, асацыяцый і кампаній з 140 краін свету, якая спрыяе вырашэнню найбольш актуальных праблем, якія стаяць перад бізнесам. МГП цесна ўзаемадзейнічае з такімі міжнароднымі арганізацыямі, як ААН, СГА, Сусветны банк і іншымі, з’яўляючыся для іх калектыўным кансультатыўным органам.

Катэгорыя:Міжнародныя арганізацыі
Катэгорыя:Міжнародныя эканамічныя арганізацыі
Катэгорыя:Парыж
Сент-Шапель

**Сент-Шапель** або літаральна **Святая капліца** () — капліца-рэлікварый. Знаходзіцца на тэрыторыі былога Каралеўскага палаца на востраве Сітэ ў Парыжы. Выканана ў гатычным стылі. Мае невялікія памеры: даўжыня 35 м, шырыня 11 м. Лічыцца адной з самых прыгожых гатычных цэркваў невялікіх памераў. Трэці па наведвальнасці манумент Парыжа. 

## Гісторыя 
Капела была задумана як сховішча рэліквій, вывезеных крыжакамі з разрабаванага падчас крыжовага паходу Канстанцінопаля ў 1239 годзе, сярод іншых, цярновы вянок. Думка займець «цярновы вянок, заліты крывёю Хрыста» здалася вельмі прывабнай каралю Францыі Людовіку IX (Святому). Ён купляе яго, па некаторых дадзеных за 137000 ліўраў, у Лацінскага імператара Балдуіна II, і цярновы вянок вязуць у Парыж. Здабыццё рэліквіі такога рангу прадмета запатрабавала годнага апраўлення, а менавіта пабудовы новай царквы на месцы старой знесенай каралеўскай капліцы Святога Мікалая. Узведзена ў рэкордныя тэрміны, за трыццаць тры месяцы, з 1242 па 1248 года, пад кіраўніцтвам П'ера з Монтрэйля, аднаго з найбуйнейшых дойлідаў готыкі, на ўзор аналагічнага збудавання пры Сен-Жэрменскім замку. Пабудова каштавала казне 40 тысяч ліўраў, што абыйшлося ў тры разы танней кошту цярновага вянка. Дата закладкі капелы невядомая, але ёсць дакладная дата дня асвячэння Сент-Шапель - 26 красавіка 1248 года.

## Спасылкі 
* Сент-Шапель, панарама ніжняй капэлы  (для прагляду неабходзен Quicktime)
* Сент-Шапель, панарама верхняй капэлы 

Катэгорыя:Храмы Парыжа
Катэгорыя:I акруга Парыжа
Катэгорыя:Збудаванні Францыі ў гатычным стылі
Катэгорыя:Хрысціянскія рэліквіі
Катэгорыя:Капэлы
Катэгорыя:1248 год у Еўропе
Катэгорыя:XIII стагоддзе ў Францыі
Бельвіль (Парыж)

ў квартале Бельвіль]]
Парыжскі квартал **Бельвіль** (фр. Belleville) знаходзіцца ў 20-й акрузе на Бельвільскім узгорку (Butte de Belleville).

## Гісторыя 
Аб паселішчы, акружаным вінаграднікамі, на ўзгорку Бель-вю (Belle Vue - прыгожая панарама, прыгожы выгляд) вядома з XII стагоддзя. У XVIII стагоддзі гэта месца нядзельных прагулак парыжан. У 1840 г. Бельвіль разам з Парыжам падпяразаны Цьерскай гарадской сцяной; Бельвіль набывае гарадскія рысы, тут селяцца парыжане, чыё жыллё было знішчана ў працэсе гіганцкай перабудовы сталіцы баронам Асманам.

У Парыжскую камуну ў 1871 г. бельвільскія барыкады былі апошнімі, якія здалі перад націскам версальцаў: насельніцтва гэтай часткі Парыжа паменшылася з 50 тыс. да 30 тыс. чалавек.

Бельвіль афіцыйна ўключаны ў межы Парыжа ў 1860 г., і Бельвільская вуліца (rue de Belleville) становіцца мяжой 19-й і 20-й сталічных акруг.

Пачынаючы з 1920-х гг., Бельвіль ператвараецца ў імігранцкі квартал, дзе селяцца армяне, грэкі і палякі, якія працуюць у майстэрнях па пашыве адзення і абутку. У 1960-х гг. масавы прыток алжырцаў і тунісцаў, у 1980-х гг. - афрыканцаў і азіятаў. Квартал з гумарам называюць «Вавілонвілем» (Babelville).

У 1930-х гадах вядомы цыганскі гітарыст Жан Батыст Рэйнхардт увекавечыў раён Бельвіль у аднайменным творы.

## Славутасці 
thumb|thumb|250px|Мемарыяльная дошка на месцы нараджэння Эдзіт Піяф
* Парк Бельвіль, адкрыты ў 1988 г.
* Эдзіт Піяф нарадзілася ў 1915 г. на лесвіцы дома 72 па Бельвільскай вуліцы, аб чым сведчыць мемарыяльная дошка.

Катэгорыя:Кварталы Парыжа
Катэгорыя:XX акруга Парыжа
Марэ (квартал)

**Марэ** ( — «балота») — квартал Парыжа на правым беразе Сены, на ўсход ад Бабура. Размешчаны паміж плошчай Рэспублікі і плошчай Бастыліі, квартал Марэ належыць як да 3-й, так і да 4-й муніцыпальных акруг Парыжа. Межы квартала вызначаны трыма бульварамі і ракой Сенай: на поўначы — бульварам дзю Тампль, на захадзе — Севастопальскім бульварам, на ўсходзе — бульварам Бамаршэ, і на поўдні — Сенай.

Балота, якое знаходзілася раней на гэтым месцы, было асушана ў XIII стагоддзі членамі Ордэна Тампліераў. Тады гэта была ўскраіна горада, сёння — цэнтр. Марэ перажыў горадабудаўнічую гарачку барона Асмана ў XIX стагоддзі, застаўшыся амаль некранутым, і цяпер у квартале можна ўбачыць раскошныя палацы і асабнякі побач са старымі дамамі рамеснікаў.

## Спасылкі 
* ParisMarais, сайт Марэ
* Сінагога Турнель 
* Музей мастацтва і гісторыі іўдаізму
* Фатаграфіі Марэ, 1900 год, наш час

Катэгорыя:Кварталы Парыжа
Катэгорыя:III акруга Парыжа
Катэгорыя:IV акруга Парыжа
Катэгорыя:Гей-кварталы
Катэгорыя:ЛГБТ у Францыі
Ліпеньская калона

**Ліпеньская калона** () — манумент на плошчы Бастыліі ў 11-й акрузе Парыжа, спачатку звалася ў народзе іудзейскай калонай. Была пабудавана ў памяць аб «трох слаўных днях» ліпеньскай рэвалюцыі — 27, 28 і 29 ліпеня 1830 года, калі быў скінуты кароль Карл X і на трон узышоў «грамадзянскі кароль» Луі-Філіп I. 

## Развянчанне легенды 
Нягледзячы на распаўсюджанае меркаванне, калона не мае ніякага дачынення да рэвалюцыйных падзей 1789 года - узяцця Бастыліі. 

## Праект 
[thumbnail|злева|150px|«Геній свабоды» працы [Агюст Дзюмон|Агюста Дзюмона]]

Ідэя збудаваць калону на новай плошчы, якая ўтварылася пасля разбурэння Бастыліі, узнікала яшчэ ў 1792 годзе. Банапарт, тады яшчэ генерал, прапанаваў пабудаваць на гэтым месцы фантан у выглядзе каласальнага слана з вежай, і некаторы час тут сапраўды стаяла драўляная мадэль гэтага помніка, ушанаваныя Вікторам Гюго ў рамане «Адхіленыя». Але толькі ў 1833 годзе Луі-Філіп распарадзіўся ўзвесці мемарыяльную калону. Праект быў выкананы архітэктарам Жан-Антуанам Алявуанам (Jean-Antoine Alavoine), пабудовай і дэкарыраваннем займаўся Луі Дзюк (Louis Duc). Круглы п'едэстал калоны - неажыццёўлены фантан са сланом. Урачыстае адкрыццё ліпеньскай калоны адбылося ў 1840 годзе.

## Глядзі таксама 
* Калона
* Вандомская калона

## Спасылкі 
Катэгорыя:Манументы Парыжа
Катэгорыя:Помнікі Францыі
Катэгорыя:XI акруга Парыжа
Катэгорыя:Калоны Францыі
Катэгорыя:1830 год у Еўропе
Катэгорыя:З’явіліся ў 1830 годзе
Вішнёвы слізісты пільшчык

**Вішнёвы слізісты пільшчык** (*Caliroa limacina* — від пільшчыкаў, які пашкоджвае лісце, шкодзіць у асноўным костачкавым пародам, асабліва вішні, часам грушы.

## Апісанне 
Дарослы пільшчык бліскуча-чорнага колеру, з двума парамі празрыстых, злёгку прыцемненых крылаў. Даўжыня цела 4-6 мм. Размах крылаў 8-9 мм. Лічынка зелянява-жоўтай афарбоўкі, даўжынёй да 10 мм, пакрыта чорнай сліззю, пярэдняя частка цела прыкметна патоўшчаная.

## Жыццёвы цыкл 
Зімуюць лічынкі ў глебе пад кронай дрэва, у земляных коканах. Увесну лічынкі акукляюцца. У ліпені вылятаюць дарослыя казуркі і адкладаюць на скурку ніжняга боку ліста бледна-зеленаватыя падоўжаныя яечкі. Вылупіўшыся з яек, лічынкі пачынаюць сілкавацца мякаццю лісця і, дасягнуўшы апошняга этапу развіцця, у верасні сыходзяць у глебу на зімоўку. Лічынкі саскрабаюць тканіны з верхняга боку лісця, пасля чаго лісце засыхае.

## Распаўсюджванне 
Распаўсюджаны ў Еўропе, Азіі, Кітаі, Японіі, Паўночнай і Паўднёвай Амерыцы, Паўночнай і Паўднёвай Афрыцы, Аўстраліі, Новай Зеландыі.

## Літаратура 
*  — С. 473

Катэгорыя:Пільшчыкі