open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Юрый Пятровіч Броўка

**Юрый Пятровіч Броўка** (, г. Мінск — ) — беларускі юрыст. Доктар юрыдычных навук (1991), прафесар (1994). Сын пісьменніка Петруся Броўкі.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1959; аспірантура, 1965).

Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1965, факультэт міжнародных адносін, кафедра міжнароднага права, прафесар).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: працэс міждзяржаўнай інтэграцыі ў постсавецкай прасторы.

### Бібліяграфія 
* Международное публичное право. Общая часть : учебное пособие / [Ю. П. Бровка и др.]. — Минск, 2010.
* Международная правосубъектность Республики Беларусь в условиях интеграции / Юрий Бровка // Белорусский журнал международного права и международных отношений. — 1999. — № 1. — С. 3—6.

## Літаратура 
* Броўка Юрый Пятровіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1996. — Т. 3. — С. 263.
* Бровка Юрий Петрович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 536.
* Бровка Юрий Петрович // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001 : 80 год. — Мінск, 2001. — С. 37.
* Броўка Юрый Пятровіч // Юрыдычны факультэт : Гісторыя. Сучаснасць. Імёны / Беларускі дзяржаўны універсітэт. — Мінск, 2004. — С. 59.

Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Ільва Юхансан

**Ільва Юлія Маргарэт Юхансан** (швед. Ylva Julia Margareta Johansson, нар.  Худынгэ, лен Стакгольм) — шведская жанчына-палітык. Сябра Сацыял-дэмакратычнай рабочай партыі Швецыі. Дзеючы еўрапейскі камісар па ўнутраных справах у камісіі фон дэр Ляен з 1 снежня 2019 года. Міністр працы ў 2014—2019 гг. Міністр (без партфеля) аховы здароўя і пажылых людзей у 2004—2006 гг. Міністр (без партфеля) па справах школ у 1994—1998 гг. Дэпутат рыксдага ў 1988—1991 гг. і 2006—2019 гг.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Швецыі
Ганна Юхансан-Вісбарг

**Ганна Сафія Юхансан-Вісбарг** (: , Цёрэбуда, Вестра-Гёталанд, Швецыя — , Стакгольм) — шведскі партыйны, прафсаюзны і палітычны дзеяч, член Сацыял-дэмакратычнай рабочай партыі Швецыі, праваабаронца і феміністка.

## Зноскі 
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Швецыі
Катэгорыя:Прафсаюзныя дзеячы Швецыі
Катэгорыя:Постаці фемінізму
Мікалай Уладзіміравіч Румак

**Мікалай Уладзіміравіч Рума́к** ( — ) — вучоны ў галіне мікраэлектронікі, доктар тэхнічных навук (1986), прафесар (1988), член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1991).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Хойна (Пінскі раён, Брэсцкая вобласць, Беларусь). У 1965 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут. З 1967 года працаваў у Фізіка-тэхнічным інстытуце Акадэміі навук БССР, дзе вучыўся ў аспірантуры, займаў пасаду малодшага навуковага супрацоўніка. З 1978 года на пасадзе загадчыка аддзела, з 1990 года — намеснік дырэктара інстытута па навуковай працы. Адначасова з 1988 года прафесар Беларускага дзяржаўнага універсітэта інфарматыкі і радыёэлектронікі. У 1994—1995 гадах на пасадзе старшыні Камітэта па навуцы і тэхналогіях Міністэрства адукацыі і навукі Беларусі.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац у галіне мікраэлектронікі, па распрацоўцы тэхналогіі вырабу інтэгральных мікрасхем, сінтэзу шматслойных кампазіцый метал-дыэлектрык-паўправаднік, распрацоўцы метадаў стварэння высакаякасных металічных, паўправадніковых і дыэлектрычных слаёў. Выканаў комплекс работ па развіццю тэорыі акіслення паўправаднікоў, даследаванню прыроды ўзаемадзеяння патокаў атамаў, іёнаў і выпраменьвання з паверхні цвёрдага цела. Аўтар каля 200 навуковых прац. Сааўтар манаграфій «Зарядовые свойства МОП-структур» (1980), «Диэлектрические плёнки в твёрдотельной микроэлектронике»(1990).

Сярод апублікаванага:
* Система кремний — двуокись кремния в МОП-структурах / Н. В. Румак; ред. В. М. Колешко; АН БССР, Физико-технический институт. — Мн.: Наука и техника, 1986.
* Диэлектрические плёнки в твердотельной микроэлектронике / Н. В. Румак; под ред. В. Е. Борисенко; АН БССР, Физико-технический институт. — Мн. Навука і тэхніка, 1990.
* Процессы саморегулирования при создании многослойных структур / Н. В. Румак, В. В. Хотько, С. С. Васильев // Доклады Академии наук БССР. 1990. Т. 34, № 8.
## Узнагароды 
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР 1984 года а стварэнне навуковых асноў, распрацоўку тэхналогіі і арганізацыю высокарэнтабельнай вытворчасці нізкапарогавых вялікіх інтэгральных схем камплементарных метал-вокісел-паўправаднік-структурах.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Вучоныя Беларусі: Румак, Мікалай Уладзіміравіч (доктар тэхнічных навук; мікраэлектроніка; 1941—1995) 
* *Станкевіч К. А.* 75 гадоў з дня нараджэння Мікалая Уладзіміравіча РУМАКА // Пінская цэнтральная раённая бібліятэка імя Я. Янішчыц
* Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента 
* Мікалай Уладзіміравіч Румак у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Супрацоўнікі Фізіка-тэхнічнага інстытута НАНБ
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты НАНБ
Мацільда Эрнкранс

**Мацільда Элізабет Эрнкранс** (; нар. , Хальсберг, Швецыя) — шведскі палітык, член Сацыял-дэмакратычнай партыі Швецыі, з 21 студзеня 2019 года — міністр вышэйшай адукацыі і даследаванняў урада Лёвена II.

## Біяграфія 
Мацільда Эрнкранс — дачка Яна Карлсана () і Карыты Эрнкранс (). З 1995 па 2002 год яна вывучала паліталогію, эканоміку і сацыялогію ва Універсітэце Эрэбру. Эрнкранс раней працавала ў якасці агента па працаўладкаванні.

Мацільда Эрнкранс была выбрана ў гарадскі савет муніцыпалітэта Халсберга ў 1995 годзе і была намеснікам старшыні з 2003 па 2007 год. Яна была сябрам муніцыпальнага савета з 1994 па 2002 год.

Эрнкранс з’яўляецца членам Рыксдага з 2002 года, яна была абраная ў акрузе Эребру спачатку ў якасці дэпутата, а з лютага 2006 года ў якасці пастаяннага члена. У сакавіку 2018 года Эрнкранс стала старшынёй Камітэта па адукацыі, а таксама былым членам Камітэта па культуры 2004—2006 і Камітэта сацыяльнага забеспячэння, а таксама старшынёй Камітэта па навакольным асяроддзі і сельскай гаспадарцы 2010—2018 гадоў. Яна з’яўляецца старшынёй сацыял-дэмакратаў акругі Эрэбру.

21 студзеня 2019 года была прызначана стацкім саветнікам у Міністэрстве адукацыі Швецыі з тытулам міністра вышэйшай адукацыі і даследаванняў.

Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Швецыі
Карын Энстром

**Карын Энстром** (), народжаная **Карын Марта Элізабет Ландэрхольм** (, нар. , Упсала) — шведскі палітык, міністр абароны Швецыі.

Карын скончыла ў 1987 годзе афіцэрскія курсы Каралеўскага ваеннага каледжа, у 1993 годзе скончыла вышэйшыя курсы. Служыла ў Берагавой ахове Швецыі да 1998 года ў Ваксхальме.

З 1991 па 1992 год Карын Энстром была генеральным сакратаром моладзевага крыла Умераннай кааліцыйнай партыі, з 1993 па 1994 год працавала ў Міністэрстве прамысловасці ў якасці эксперта. Таксама займала пасаду дарадцы ў гарадскім савеце Ваксхальма, працягваючы паралельна службу ў войску. У 1998 годзе пакінула гэтую пасаду (вярталася ў 2002 і 2010 гадах на пасаду кіраўніка гарадскога савета), звольнілася з войска і неўзабаве была выбрана ў Рыксдаг. З 1998 па 2000 год была дэпутатам Рыксдага, з 2002 па 2010 год працавала ў Камітэце абароны Швецыі (з 2008 года яго старшыня). Пасля выбараў 2010 года працавала ў Міністэрстве замежных спраў, а таксама ўзначальвала парламенцкую дэлегацыю ў Парламенцкай асамблеі НАТА. 19 красавіка 2012 года пасля адхілення ад дзейнасці міністра абароны Швецыі Стэна Тальгфорса ўзначаліла міністэрства і ўвайшла ў кабінет міністраў Фрэдрыка Рэйнфельта.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Швецыі
Катэгорыя:Міністры Швецыі
Катэгорыя:Дэпутаты Рыксдага
Лініа Энгстром

**Агнес Лініа Марціна Энгстром** (; нар. , Упсала, Швецыя) — шведскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, член шведскай партыі зялёных. Член Еўрапейскага парламента (2014—2019).

## Біяграфія 
Энгстрём атрымала ступень магістра палітычных навук у Шведскім каледжы нацыянальнай абароны. Да таго, як стаць членам парламента ЕС, яна працавала каардынатарам па пытаннях гендэрнай роўнасці ў галоўным офісе партыі зялёных і была членам праўлення Зялёнага форуму. Яна працавала над дапамогай развіцця, накіраванага на Расію, Грузію, Беларусь і Усходнюю Еўропу.

Напярэдадні выбараў у Еўрапейскі парламент ў 2014 годзе Энгстром была на пятым месцы ў спісе Экалагічнай партыі, аднак, на выбарах партыя зялёных атрымала ўсяго толькі чатыры месцы, але пасля таго, як лідар партыі зялёных Ізабела Лёвін была прызначаная міністрам развіцця Швецыі, Лініа Энгстром замяніла Ізабелу Лёвін у Еўрапарламенце і стала дэпутатам Еўрапарламента ў кастрычніку 2014 года.

Перад выбарамі ў Еўрапейскі парламент у 2019 годзе Энгстром выказала жаданне працягнуць сваю працу ў Еўрапарламенце, аднак, камітэт па прызначэннях партыі зялёных вырашыў не ўключаць яе ў свой спіс кандыдатаў.

З 2019 года працуе ў якасці праграмнага дырэктара ў Марской апякунскай радзе.

Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Швецыі
Сара Хыйтэдал

**Сара Магдалена Хыйтэдал** (памылкова: Скітэдал; швед. Sara Magdalena Skyttedal; нар. , акруга Стакгольм, Швецыя) — шведскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, член шведскай партыі хрысціянскіх дэмакратаў (КД). Яна была дэпутатам Еўрапейскага парламента пасля выбараў 2019 года. У Еўрапейскім парламенце яна ўзначальвае дэлегацыю па Іраку і з’яўляецца членам камітэта энергетычнай прамысловасці Яна таксама з’яўляецца членам партыйнага савета KD.

Раней Хыйтэдал была старшынёй прафсаюза Хрысціянска-дэмакратычнай моладзевай асацыяцыі (KDU) у 2013—2016 гадах і членам муніцыпальнага савета ў Лінчэпінгу ў 2016—2019 гадах. У 2011—2015 гадах яна таксама была віцэ-прэзідэнтам Еўрапейскай народнай партыйнай моладзевай асацыяцыі (YEPP).

Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Швецыі
Лемяшэвічы (гміна)

**Гміна Лемяшэвічы** () — колішняя вясковая гміна, якая існавала да 1939 года ў Палескім ваяводстве Польскай Рэспублікі (цяпер тэрыторыя Беларусі). Сядзіба размяшчалася ў Лемяшэвічах.

У міжваенны перыяд гміна Лемяшэвічы ўваходзіла ў склад Пінскага павета Палескага ваяводства.

У лістападзе 1939 года павет уключаны ў склад БССР, скасаваны 15 студзеня 1940 года разам з гмінамі.

Катэгорыя:Гміны Пінскага павета
Аіда Хаджаліч

**Аіда Хаджаліч** (басн. Aida Hadžialić; нар.  г., Фоча, Боснія і Герцагавіна, Югаславія) — шведскі палітычны дзеяч баснійскага паходжання, член Сацыял-дэмакратычнай рабочай партыі Швецыі. З 3 кастрычніка 2014 па 16 жніўня 2016 года займала пасаду міністра па справах старэйшых класаў сярэдняй школы, адукацыі і прафесійнай падрыхтоўкі дарослых, да працы ва ўрадзе займала пасаду намесніка мэра Хальмстад (2010—2014). Рознымі выданнямі неаднаразова прызнавалася «адным з самых таленавітых маладых лідараў Швецыі».

З 7 верасня 2019 года з’яўляецца лідарам апазіцыі ў Лене Стакгольм.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Швецыі
Аннелі Хултэн

**Аннелі Марыя Хултэн** (швед. Anneli Maria Hulthén; нар. , , Швецыя) — шведскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, член шведскай Сацыял-дэмакратычнай рабочай партыі, з 1 кастрычніка 2016 г. губернатар акругі Сконэ, былы старшыня муніцыпальнага савета Гётэбарга.

## Біяграфія 
У 1986 годзе Хултэн была выбрана ў Рыксдаг, дзе да 1996 года яна была намеснікам члена камітэта па транспарце, камітэта па замежных справах, канстытуцыйнага камітэта, камітэта па сельскай гаспадарцы і камітэта па прамысловасці. Яна была дэпутатам Еўрапейскага парламента з 1995 па 2002 год.

Аннелі Хултэн была прызначаная старшынёй муніцыпальнага савета Гётэбарга 17 лістапада 2008 года. Яна прыступіла да сваёй працы 13 студзеня 2009 года. Апроч пасады старшыні муніцыпальнага савета, Хултэн таксама адказвала за развіццё бізнесу, інфраструктуры, міжнародных адносін і турызму ў Гётэбаргу.

Хултэн атрымала званне «Лепшы палітык» на Сусветным форуме прадпрымальнікаў у Сінгапуры ў 2011 годзе за яе працу з бізнес-рэгіёнам Гётэбарг і дзяржаўнымі праграмамі «Expedition Forward», «Business Emergency Programme» і «Brew House Incubator».

Хултэн праславілася сваёй вялікай прыхільнасцю да веласіпеднага спорту, а менавіта штодзённымі паездкамі на веласіпедзе да месца працы і падарожжам на веласіпедзе з Гётэбарга ў Стакгольм у 2009 годзе для ўдзелу ў кангрэсе сацыял-дэмакратычнай партыі. У 2010 годзе яна выйграла штогадовую прэмію сярод палітыкаў Swedish Cycling.

Хултэн з’яўляецца членам выканаўчага камітэта сацыял-дэмакратычнай партыі. 18 студзеня 2016 года Аннелі Хултэн пакінула пасаду старшыні муніцыпальнага савета Гётэбарга. Яе змяніла на гэтай пасадзе Анн-Сафі Хермансан.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Швецыі
Агда Эстлунд

**Агда Эстлунд** (швед. Agda Östlund, поўнае імя Agda Maria Östlund, народжаная Lundgren;  — ) — шведскі палітык, член Сацыял-дэмакратычнай партыі Швецыі.

## Біяграфія 
Нарадзілася 3 красавіка 1870 года ў Кёпінгу ў працоўнай сям’і.

Навучылася на швачку, стварыла ўласную швейную майстэрню з некалькімі супрацоўнікамі. Выйшаўшы замуж за Андэрса Эстлунда (Anders Östlund), пераехала з ім у 1896 годзе ў Стакгольм.

У 1903 годзе Агда ўступіла ў стакгольмскі жаночы клуб (Stockholms allmänna kvinnoklubb), дзе пазней стала яго старшынёй. Яна здзейсніла шмат агітацыйных паездках па краіне, выступаючы за права голасу жанчын. Таксама працавала ў Сацыял-дэмакратычнай федэрацыі жанчын (Sveriges socialdemokratiska kvinnoförbund) і ў 1911—1917 гадах была старшынёй яе выканаўчага камітэта.

У 1921 годзе яна стала адной з пяці першых жанчын, абраных у рыксдаг пасля таго, як жанчыны атрымалі выбарчае права. У іх ліку былі: Нелі Цюрынг, Элізабет Там і Берта Велін — у ніжняй палаце, а таксама Керсцін Хесельгрэн — у верхняй палаце. Прапрацавала ў парламенце да 1940 года. У рыксдагу яна стала першай жанчынай, якая выступіла з трыбуны ніжняй палаты, а таксама першай жанчынай, абранай членам камітэта парламента ад сацыял-дэмакратаў.

Агда Эстлунд займалася пытаннямі сямейнага гвалту, жаночага пенсіённага забеспячэння, а таксама медыцынскага абслугоўвання жанчын і дзяцей. Памерла 26 чэрвеня 1942 года ў Стакгольме.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Швецыі
Элен Фрыцзан

**Мары Элен Элізабет Фрыцзан**, народж. **Персан** (швед. Marie Heléne Elisabet Fritzon; нар. , Крысціянстад, Швецыя) — шведскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, член шведскай Сацыял-дэмакратычнай рабочай партыі, а таксама былая настаўніца пачатковай школы.

Фрыцзан была міністрам міграцыі і намеснікам міністра юстыцыі, адказвала за грамадзянскае правасуддзе ў 2017—2019 гадах у першым урадзе Лёвена. Стала дэпутатам Еўрапарламента пасля выбараў 2019 года.

## Біяграфія 
У 1987 годзе Элен Фрыцзан скончыла навучанне па спецыяльнасці настаўніка пачатковых класаў ва ўніверсітэце Крысціянстада, пасля чаго пачала працаваць настаўнікам пачатковых класаў.

Яна была замужам тры разы. Яна была замужам за Джэры Эклундам (нар. 1956), у 1980—1983, і ў 1984—1998 гадах за 24-гадовым палітыкам Дзікам Свенсанам (нар. 1936, памёр у 2009 годзе). З 2004 года яна замужам за палітыкам Хенрыкам Фрыцзанам (нар. 1972 г.) і жыве ў Дэгебергу.

Фрыцзан была муніцыпальным дарадцам у муніцыпалітэце Крысціянстада, дзе яна ўзначальвала палітычную большасць, якая складалася з сацыял-дэмакратаў, лібералаў і прадстаўнікоў партыі Цэнтра. Фрыцзан таксама займала пасады членаў праўлення ў чацвёртым пенсійным фондзе Швецыі. На працягу многіх гадоў яна з’яўляецца членам Сацыял-дэмакратычнай рабочай партыі, а таксама савета партыі і членам праўлення партыі ў выканаўчым камітэце з 2001 па 2013 год. Яна ўзначальвала партыйную акругу Сконэ ў 2003—2013 гадах. Яна была членам Камітэта рэгіёнаў у 2013—2017 гадах у рамках ЕС.

Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Швецыі
Навальніца-О

**Навальніца-О** — беларускі комплекс выяўлення аператараў мультыкоптараў, распрацаваны ААТ КБ «Радар» у рамках серыі сістэм РЭБ «Навальніца».

Прызначаны для аўтаматызаванага пошуку на мясцовасці і відэарэгістрацыі аператараў мультыкоптараў. Складаецца з лятучай платформы на базе квадракоптара Matrice 210 з пеленгатарнай антэнай, двухканальным лічбавым радыёпрымачом і відэакамер, пульта кіравання з планшэтным камп’ютарам, кейс-кантэйнерам для перавозкі і спецыяльнага праграмнага забеспячэння для планшэтнага камп’ютара.

Мяркуецца ўзаемадзеянне комплексу з іншымі сістэмамі серыі, напрыклад «Навальніца-С», у кампетэнцыю якой уваходзіць выяўленне беспілотніка і, пры неабходнасці, яго перахоп і пасадка. Толькі пасля гэтага ў дзеянне ўступае выраб «О». Першапачаткова вырабляецца ўзлёт кіраванай лятучай платформы на вышыню 50—100 м, пошук і пеленгаванне сігналаў пульта кіравання мультыкоптарам. Пошук аператара вырабляецца ў два этапы. На першым лятаючая платформа вырабляе пеленгаванне пульта кіравання з двух кропак
прастора. У кропку перасячэння пеленгаў (месца размяшчэння аператара) накіроўваецца група захопу. На другім лятаючая платформа ажыццяўляе аўтаматызаваны палёт з пастаянным
пеленгаваннем пульта, візуальным пошукам, відэарэгістрацыяй дзеянняў аператара.

## Спасылкі 
* Комплекс обнаружения операторов мультикоптеров «Гроза-О» на официальном сайте КБ Радар 

Катэгорыя:Навальніца (РЭБ)
Марыта Ульвскаг

**Марыта Алена Ульвскаг** (швед. Marita Helena Ulvskog; нар.  гады, Лулеа, Швецыя) — шведскі палітычны дзеяч, журналістка, сябра Сацыял-дэмакратычнай рабочай партыі Швецыі. З’яўлялася дэпутатам Еўрапейскага парламента з 2009 па 2019 год, уваходзіла там у групу Прагрэсіўны альянс сацыялістаў і дэмакратаў, з’яўлялася адным з чатырох віцэ-прэзідэнтаў Партыі еўрапейскіх сацыялістаў пад кіраўніцтвам старшыні Сяргея Станішава. Займала розныя міністэрскія пасады ва ўрадзе Швецыі.

Марыт Ульвскаг з’яўлялася членам Рыксдага з 1998 па 2009 год. У гэты ж перыяд яна займала пасады міністра ўнутраных спраў Швецыі (1994—1996) і міністра культуры (1996—2004) ва ўрадзе прэм’ер-міністра Ёрана Персана. Акрамя таго, у 2004—2009 гадах Ульвскаг з’яўлялася лідарам шведскай сацыял-дэмакратычнай партыі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Швецыі
Дотэр

**Ёхана Марыя Янсан** (швед. *Johanna Maria Jansson;* нар. 10 чэрвеня 1987, больш вядомая пад сваім сцэнічным імем **Дотэр**, швед. *Dotter*) — шведская спявачка і аўтар песень. Яна заняла другое месца на Мелодыфестываліне 2020 са сваёй песняй «Bulletproof», адстаўшы ад The Mamas. На Мелодыфестываліне 2021 яна заняла чацвёртае месца, набраўшы 105 ачкоў.

## Кар’ера 
Дотэр нарадзілася 10 чэрвеня 1987 у Арвіцы . Пазней яна пераехала ў Стакгольм і вучылася ў музычнай школе Культурама. Яна абрала сабе псеўданім «Dotter» (*дачка)*, таму што яна лічыць сябе «дачкой Маці Зямлі» з-за яе веганскага лада жыцця. Яна лічыць, што на яе музыку паўплывалі: Джэферсан Эрплэйн, Джоні Мітчэл, First Aid Kit і Florence and the Machine. Яе дэбютны сінгл «My Flower» выйшаў у 2014 годзе, а пазней яна выступіла ў *Musikhjälpen,* які трансляваўся на SVT.

Дотэр сааўтарка песні «A Million Years» з Марыэтай Хансан для Мелодыфестываліна 2017. Якая заняла чацвёртае месца ў фінале. У наступным годзе Дотэр выступала ў якасці саліста на Мелодыфестываліне 2018 з песняй «Cry». Нягледзячы на тое, што яна была фаварытам на перамогу ў спаборніцтве, яна заняла шостае месца ў паўфінале і выбыла.

Яна выступіла сааўтарам песні «Victorious» ў выкананні Ліны Хедлунд на Мелодыфестываліне 2019. Далей яна заняла адзінаццатае месца ў фінале. На гэтым жа фестывалі Дотэр выступіла дуэтам разам з Монсам Цэльмерлёвам з песняй «Walk with Me» у якасці інтэрвальнага акта падчас раўнда другога шанцу.

Праз год яна вярнулася ў якасці выканаўцы, удзельнічаючы ў Мелодыфестываліне 2020 з песняй «Bulletproof». Яна заняла другое месца, набраўшы ў агульнай складанасці 136 ачкоў, адстаючы пераможцы на адзін бал.

Яна зноў прыняла ўдзел у Мелодыфестываліне 2021 з песняй «Little Tot». Яна прайшла непасрэдна ў фінал з другога паўфіналу разам з Антонам Эвальдам. Нягледзячы на тое, што яна была раннім фаварытам перамогі ў конкурсе, у фінале яна заняла чацвёртае месца.

Яна была бэк-вакалісткай у студыйнай версіі мальтыйскай песні на Еўрабачанні 2022, «I Am What I Am». Песня, напісаная ёй ў суаўтарстве яе нявестай Дзіна Меданходжыч і выкананая Эмай Мускат. Яна таксама агучыла балы ад імя шведскага журы на конкурсе.

Яна будзе ўдзельнічаць у Melodifestivalen 2024 з песняй «It’s Not Easy to Write a Love Song».

## Асабістае жыццё 
Дотэр — веган і змагар за правы жывёл. Яна валодае пяццю мовамі: шведскай, англійскай, нарвежскай, іспанскай і баснійскай. Яна заручана з баснійскім музыкам Дзінам Меданходзічам.

## Дыскаграфія 
### Сінглы 
* 2014 — *My Flower*
* 2015 — *Dive*
* 2016 — *Creatures of the Sun*
* 2017 — *Evolution*
* 2017 — *Rebellion*
* 2018 — *Cry*
* 2018 — *Heatwave*
* 2019 — *Walk With Me* (разам з Монсам Сельмерлёў)
* 2020 — *Bulletproof*
* 2020 — *Backfire*
* 2020 — *I’m sorry*
* 2020 — *Vintern jag var sexton*
* 2020 — *New Year*
* 2021 — *Little Tot*
* 2021 — *Jealoust*
* 2021 — *(Just Can’t) Hate U* (разам з Раянам Рыбакам)
* 2022 — *Bon Voyage*
* 2022 — *Varför*
* 2022 — *Only Good Die Young*
* 2022 — *Lättdistraherad*
* 2023 — *Disobey* (разам з Kaaze)
* 2022 — *No Room for Love*

Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Швецыі
Анніка Тор

**Анніка Тор** (швед. Annika Thor, нар.  года, , Швецыя) — шведская пісьменніца.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў яўрэйскай сям’і. Працавала сакратаром, бібліятэкарам і кінакрытыкам. Піша раманы, п’есы, кінасцэнарыі, пераважна для дзяцей і падлеткаў. Жыве ў Стакгольме.

У 1999 годзе атрымала нямецкую прэмію ў галіне дзіцячай і юнацкай літаратуры за аповесць «Востраў у моры». За тую ж аповесць ў 2000 годзе была ўдастоена Міжнароднай літаратурнай прэміі імя Януша Корчака, стаўшы яе апошнім лаўрэатам.

## Кнігі 
* 1996 — *En ö i havet* (*Востраў у моры*)
* 1997 — *Näckrosdammen* (*Сажалка белых лілей*)
* 1998 — *Havets djup* (*Глыбіня мора*)
* 1999 — *Oppet hav* (*Адкрытае мора*)
* 2009 — *Fyr och stjärnor* (*Маяк і зоркі*)
* 2011 — *Truth or Consequences* (*Праўда ці наступствы*)

Катэгорыя:Пісьменніцы Швецыі
Катэгорыя:Шведскамоўныя пісьменнікі
Карын Тыдбек

**Карын Тыдбек** (; нар. , , Швецыя) — шведская пісьменніца-фэнтэзі.

## Біяграфія 
Карын Тыдбек нарадзілася 6 красавіка 1977 года ў Стакгольме. У 2010 годзе дэбютавала як пісьменніца, напісаўшы зборнік навел «Vem är Arvid Pekon?». У 2012 годзе выйшаў яе раман «Amatka». У 2012 годзе выдавецтва Cheeky Frawg апублікавала зборнік апавяданняў «Jagannath», які стаў яе першай працай на англійскай мове і атрымаў станоўчыя рэцэнзіі.

Амерыканскі літаратурны крытык Геры К. Вулф назваў Тыдбек «адным з самых выразных новых галасоў у кароткай мастацкай прозе з часоў Марго Ленеген». У 2012 годзе зборнік увайшоў у спіс прэміі Джэймса Тыптры-малодшага і быў намінаваны на Сусветную прэмію фэнтэзі. Апавяданні «Augusta Prima», першапачаткова напісаныя на шведскай мове, Тыдбек пераклала на англійскую і атрымала прэмію за пераклад навуковай фантастыкі і фэнтэзі (2013 года) у катэгорыі «Кароткая проза».

Катэгорыя:Пісьменніцы Швецыі
Катэгорыя:Пісьменнікі фэнтэзі
Ліна Хедлунд

**Ліна Марыя Хедлунд** (, нарадзілася 28 сакавіка 1978, Больнэсэ, Швецыя) — шведская спявачка, член трыа Alcazar.

## Біяграфія 
### Музычная кар’ера 
Ліна некалькі разоў удзельнічала ў конкурсе Мелодыфестывалін — нацыянальным адборы Швецыі на «Еўрабачанне». Яна дэбютавала на Мелодыфестываліне 2002 са сваёй сястрой Ханай Хедлунд, выканаўшы песню «Big Time Party» і заняўшы 9-е месца ў фінале. У 2004 годзе яна выступала ўжо сольна з песняй «Nothing Can Stop Me», якая трапіла ў раўнд другога шанцу, але не выйшла ў фінал. У тым жа годзе Ліна выпускае сінгл «Lady Bump».

У 2007 годзе Ліна стала членам гурта Alcazar, даўшы першы канцэрт у Лондане. У гурце таксама спявалі Тэс Меркель і Андрэас Лундстэдт. Гурт выступаў у абноўленым складзе на Мелодыфестываліне 2009 з песняй «Stay the Night», патрапіўшы ў фінал і заняўшы там 5-е месца. У 2010 годзе гурта дайшоў да раўнда другога шанцу з песняй «Headlines», у 2014 годзе з песняй «Blame It on the Disco» выходзіць прама ў фінал і там займае 3-е месца.

У 2014 годзе ўвсеь гурт Alcazar апавяшчаў вынікі галасавання Швецыі на Еўрабачанні-2014. 22 мая 2015 Ліна як член шведскага журы ўдзельнічала ў галасаванні журы на «Еўрабачанні» ў Вене. Афіцыйныя ацэнкі шведскага журы былі абвешчаныя на наступны дзень пасля фіналу конкурсу.

### Кіно, тэатр і тэлебачанне 
У 2005 годзе Ліна гуляла ў мюзікле «Сонца, паветра і вада» () Тэда Гердэстада у Кітайскім тэатры. У 2011 годзе стала вядучай музычнага шоў «Copycat Singers» на тэлеканале TV3, а таксама стала аглядальніцай відэакліпаў на сайце digitallive.eu. Таксама Ліна вядома як актрыса агучвання: яна агучвала шэраг персанажаў у шведскім дубляжы поўнаметражных мультфільмаў.

### Асабістае жыццё 
Замужам за музыкам і тэлевядучым Насімам алі-Факірам. 20 сакавіка 2012 года нарадзіла сына Ціла. 6. кастрычніка 2016  нарадзіла сына Эйдэ.

## Дыскаграфія 
* 2002 — Big Time Party (з Ханай Хедлунд)
* 2003 — Lady Bump
* 2003 — Nothing Can Stop Me

## Фільмаграфія 
### Ролі 
* 2003 — Дзе Златан? — *Ціна Юнгберг*
* 2006—2010 — Ёнсан і Пілен — *Анастасія (2 сезон), кіраўнік (4 сезон)*

### Агучванне 
* 2008 — Зорныя вайны: Войны клонаў — *Асаж Вентрэс, TC-70*
* 2009 — Феі: Страчанае скарб — *выканаўца песень*
* 2009 — Элвін і бурундукі 2 — *Брытані Мілер, Джулі Артэга*
* 2010 — Феі: Чароўнае выратаванне — *расказчыца і выканаўца песень*
* 2010 — Сяброўства — гэта цуд — *Змрочная Іскрынка*
* 2010 — Мармадзюк (фільм) — *Мэйз*
* 2011 — Элвін і бурундукі 3D — *Брытані Мілер*
* 2011 — Кот у ботах — *Кіса Мягкалапка*
* 2013 — Смурфы 2 — *Смурфета*

Катэгорыя:Актрысы Швецыі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Швецыі
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Naviny.by

«**naviny.by**» (, )&nbsp;— даччыны сайт навінаў інфармацыйнага агенцтва «БелаПАН». Інтэрнэт-газета «Беларускія навіны» пачала працу 1 студзеня 2002 года. Яна стала першай у сваім родзе ў Байнэце і публікуе навіны дня. У 2007 годзе «БелаПАН» і «naviny.by» сталі незалежнымі.

Дамен «naviny.by» разам з сайтам «БелаПАН» і шэрагам іншых сеткавых рэсурсаў Беларусі быў заблакаваны беларускімі ўладамі 20 снежня 2014 года. Са жніўня 2020 года з-за асвятлення акцый пратэсту ў Беларусі доступ на сайт «naviny.by», а таксама да шэрагу іншых сеткавых рэсурсаў Беларусі ў самой Беларусі таксама быў зноў заблакаваны. З красавіка 2021 года беларускія ўлады блакіруюць і люстэрка асноўнага сайта.

У студзені 2022 года Naviny.by перазапусцілі свой тэлеграм-канал пад назвай «Позірк. Навіны з Беларусі». У красавіку 2023 года праект «» прызналі экстрэмісцкім матэрыялам, а ў 2024 годзе ўлады абвясцілі «Позірк» «экстрэмісцкім фарміраваннем».

## Узнагароды і прэміі 
2006 год&nbsp;— «» ў намінацыі «Рунэт за межамі Ru» (сумесна з БелаПАН).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія інтэрнэт-СМІ
Катэгорыя:Сайты, якія з’явіліся ў 2002 годзе
Катэгорыя:Цэнзура ў Беларусі
Ульрыка Паш

**Ульрыка Фрэдрыка Паш** (; 10 ліпеня 1735, Стакгольм — 2 красавіка 1796) — шведская мастачка, партрэтыстка і мініяцюрыстка жанра ракако, член Шведскай Каралеўскай акадэміі свабодных мастацтваў.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і шведскага мастака-партрэтыста Лорэнца Паша Старэйшага (1702—1766) і Ганны Хелены Бэкман. Дзед, мастак Данкварт Паш пераехаў у Стакгольм з Любека і валодаў мастацкай студыяй. Пасля яго смерці ў 1927 годзе студыяй распараджалася бабуля з бацькавага боку Джудзіт Ларсдотэр, пакуль маёмасць не перайшла да дзядзькі Ульрыкі, Ёхана Паша. Старэйшыя браты Ёхан Паш Малодшы, Лорэнс Паш Малодшы і стрыечная сястра Маргарэт Стахфель таксама былі мастакамі.

З дзяцінства Ульрыка валодала талентам да малявання і жывапісу. Як і брат Ларэнса, вучылася ў свайго бацькі. У 1750-х гадах, калі Ларэнс навучаўся за мяжой на стыпендыю, кар’ера бацькі-жывапісца рэзка пагоршылася, таму што ён не мог адаптавацца да папулярнага тады стылю ракако. Пасля смерці маці ў 1756 Ульрыка стала ахмістрыняй у доме ювеліра Густава Стафеля, мужа яе цёткі. Ён звярнуў увагу на талент 15-гадовай дзяўчыны і даў ёй магчымасць практыкавацца ў жывапісе. У выніку яна праз шэсць гадоў стала прафесійнай партрэтысткай і магла матэрыяльна дапамагаць бацьку і малодшай сястры Хедвіг Луізе. Пасля смерці бацькі ў 1766 Ульрыка, забраўшы да сябе сястру, адкрыла ўласную студыю.

Да часу вяртання брата ў Стакгольм у 1766 годзе яна ўжо больш за 10 гадоў была прафесійным мастаком і яе прэстыж як партрэтысткі быў высокі; да яе паступалі заказы як ад прадстаўнікоў заможнага сярэдняга класа, так і з арыстакратыі.

Ульрыка часта працавала з братам. Іх адносіны апісваюцца як супрацоўніцтва, заснаванае на ўзаемнай павазе і гармоніі. Яны дзялілі сваю студыю і дапамагалі адзін аднаму ў працы, а іх сястра Хедвіг Луіза вяла гаспадарку.

Пасля стварэння ў 1773 Каралеўскай Акадэміі свабодных мастацтваў яна стала першай жанчынай сярод акадэмікаў. У Акадэмію яна была прынятая ў адзін дзень з братам. У Акадэміі лічылі, што яе членства больш, чым заслужана. Аднак, у адрозненне ад сваіх калегаў-мужчын, яна так і не атрымала пенсію ад каралеўскай сям’і, нягледзячы на неаднаразовыя звароты.

## Галерэя 

Файл:Sofia Albertina child.jpg|Прынцэса Сафія Альберціна
Файл:Carl Gottfrid Küsel.jpg|Партрэт Карла Готфрыда Кюселя
Файл:Catharina Christina Küsel.jpg|Партрэт Катарыны Крысціны Кюсель
Файл:Dorothea Elisabeth Schultz, gift Sauer (Ulrica Fredrica Pasch) - Nationalmuseum - 36512.tif|Партрэт Даратэі Элізабет Шульц
Файл:Erik Magnus Staël von Holstein.png|Партрэт Эрыка Магнуса Сталя фон Хольстэйна
Файл:Ferdinand, hertig av Würtemberg (Ulrica Fredrica Pasch) - Nationalmuseum - 39930.tif|Партрэт герцага Фердынанда Фредерыка Аўгустаса
Файл:Fredrika Svan (Ulrica Fredrica Pasch) - Nationalmuseum - 39844.tif|Партрэт Фрэдрыкі Сван
Файл:Kristina Sofia Silfversköld, gift Drufva (1726-1779) (Ulrica Fredrica Pasch) - Nationalmuseum - 19137.tif|Партрэт Крысціны Сафіі Сільверскёльд
Сяднёў

**Сяднёў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Сяргеевіч Сяднёў (нар. 1973) — беларускі футбаліст і трэнер.
* Майсей Сяднёў (1913—2001) — беларускі паэт, празаік.
* Мікіта Аляксандравіч Сяднёў (нар. 2003) — беларускі футбаліст.
Агрыпіна Альгердаўна

**Агрыпіна**, у хрышчэнні **Марыя** (да 1342 — ) — княгіня суздальска-гарадзецкая.

Дачка вялікага князя літоўскага Альгерда і яго першай жонкі Марыі.

У 1354 годзе, паводле Супрасльскага і Акадэмічнага летапісаў, выдадзена замуж за суздальска-гарадзецкага князя Барыса Канстанцінавіча.

У 1392 годзе вялікі князь маскоўскі Васіль Дзмітрыевіч, падарункамі і абяцанкамі атрымаў ад хана ярлык на Ніжагародскае княства. Затым Васіль адправіў у Ніжні Ноўгарад сваіх людзей, ніжагародскія баяры здрадзілі князю Барысу, яго з жонкай і дзецьмі ў кайданах па загадзе Васіля развезлі па розных гарадах, дзе Агрыпіна і памерла ў зняволенні.

## Дзеці 
* Іван (каля 1370—1418);
* Даніла (да 1370—пасля 1418).

## Літаратура 
* Jonynas I. Agripina // Lietuviškoji enciklopedija Vaclovas Biržiška. — T. I. — Kaunas: Spaudos Fondas, 1933. — P. 101—102.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў XIV стагоддзі
Катэгорыя:Гедзімінавічы
Катэгорыя:Жонкі рускіх князёў
Аксельсан

**А́ксельсан** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Курт Аксельсан — шведскі футбаліст
* Нільс Аксельсан — шведскі футбаліст
* Пер-Юхан Аксельсан — шведскі хакеіст
* Сунь Аксельсан — шведская пісьменніца
Юлія Найберг

**Юлія (Джулія) Крысціна Найберг (Ніберг)** (народжаная — Крысціна Юльяна Свардстром, швед. Julia Christina Nyberg, , Скултуна, Вестманланд, Швецыя — , там жа) — шведская паэтэса. Літаратурны псеўданім — Ефрасіння (Euphrosyne).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і чыноўніка камунальнай службы. У 13 гадоў засталася сіратой. Расла ў прыёмнай сям’і прамыслоўца. Выхоўвалася ў французскім пансіёне, дзе атрымала педагагічную адукацыю, затым у 1802—1809 гадах служыла настаўнікам.

У 1809 годзе пераехала ў Стакгольм. Шмат чытала французскай літаратуры (Русо, Мадам дэ Сталь).

У тым жа годзе выйшла замуж за гандляра, але ў 1818 годзе развялася з ім.

Была блізкая да таварыства паэзіі і крытыкі «Aurora-Förbundet» (Саюз Аўроры), створанага Атэрбумам, якое імкнулася да вызвалення айчыннай літаратуры ад ланцугоў акадэмічнай нерухомасці і французскай манернасці.

У 1822 годзе яна вярнулася ў Скултуну і ў тым жа годзе паўторна выйшла замуж за Андэрса Вільгельма Найберга (Ніберга).
Крысціна Лугн

**Крысціна Лугн** (швед. Kristina Lugn; , Тыерп, лен Упсала — ) — шведская паэтэса і драматург.

## Біяграфія 
Бацька — вайсковец, маці — выкладчыца. Крысціна вырасла ў Шоўдэ. Першы зборнік яе вершаў «Калі б я не» (*Om jag inte*) пабачыў свет у 1972 годзе, пасля чаго яна выдала яшчэ шэраг. У сваіх творах з іроніяй падымае тэмы смерці і самоты.

П’есы Лугн ідуць у тэатры Драматэн, Стакгольмскім гарадскім тэатры, у незалежным Teater Brunnsgatan Fyra, які стварыў ў 1986 годзе вядомы акцёр Алан Эдвалль і дзе Крысціна Лугн ў 1997—2011 гадах загадвала літаратурнай часткай; таксама яны ставіліся ў Эдынбургу і Нью-Ёрку. Вяла ток-шоў на Шведскім тэлебачанні.

Дачка — пісьменнік і рэжысёр Марціна Мантэліус (нар. 1975).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Драматургі Швецыі
Сунь Аксельсан

**Міньён (Сунь) Вальгейдэ Аксельсан-Піпер** (швед. Mignon Sun Walheide Axelsson Piper; , , Швецыя — , , Швецыя) — шведская пісьменніца, журналістка, перакладчык і крытык, педагог, радыёвядучая.

## Біяграфія 
Сунь была малодшай дачкой у сям’і гарадскога садоўніка Карла Эдвіна і Міньён Аксельсан. Скончыла Стакгольмскі ўніверсітэт (спецыяльнасць «гісторыя літаратуры»), выкладала ў стакгольмскіх школах і працавала журналісткай у выданнях BLM і Ord & Bild, а таксама ў некалькіх дзённых і вячэрніх газетах — Expressen, Aftonbladet і Stockholms-Tidningen. Публікавала крытычныя артыкулы ў выданнях Paletten і Chaplin.

Шмат часу Аксельсан правяла ў Грэцыі і краінах Лацінскай Амерыкі. У 1960-х яна працавала ва ўніверсітэце Сант’яга. Была ў блізкіх адносінах з Ніканорам Пара, сябравала з пісьменнікамі Пабла Неруда, Хорхэ Тэйльерам, Энрыке Лінам, Хорхэ Эдвардсам і з Віялетай Пара. У 1998 годзе Сунь Аксельсан атрымала ад чылійскага ўрада знак імя Габрыэлы Містраль за заслугі перад чылійскай культурай.

Свае ўражанні пісьменніца перадала ў творах «Калыбель агню» і «Камяні ў роце», прычым апошнюю кнігу выдала пад псеўданімам Ян Улаф Хедлунд. Аксельссон была сведкай перавароту ў Чылі 1973 года і апісала тагачасныя падзеі ў зборніку «Тэрор у Чылі».

Апублікаваўшы зборнікі паэзіі, празаічныя творы і некалькі перакладаў іспанскіх пісьменнікаў, у 1978 годзе Аксельсан на поўніцу заявіла пра сябе аўтабіяграфічным раманам «Мары пра жыццё». Гэта была першая частка трылогіі. Наступнымі часткамі сталі «Мядовыя ваўкі» і «Начны час года».

Пісьменніца пераклала на шведскую мову з іспанскай, французскай, англійскай і грэчаскай моў творы такіх аўтараў, як Федэрыка Гарсія Лорка, Хорхэ Луіс Борхес, Гаральд Пінтэр, Яніс Рыцас, Актавіа Пас, Хорхэ Тэйльер, Тэрэса Кальдэрон, Томас Харыс, Серхіа Бадзілья Касціла, Хуан Камерон, Серхіа Інфантэ і Карлас Хейвітс.

На Шведскім радыё Сунь Аксельсан, у прыватнасці, у 1979, 1985 1986 і 1993 гадах была вядучай папулярнай праграмы «Лета» (швед. Sommar). Яна таксама працавала на Шведскім тэлебачанні, для якога стварыла, акрамя ўсяго іншага, дакументальныя фільмы пра пісьменнікаў Артура Лундквіста і Пабла Неруда.
Ліна Леандэрсан

**Ліна Леандэрсан** (; нар. , ) — шведская актрыса.

## Біяграфія 
Ліна Леандэрсан нарадзілася 27 верасня 1995 года ў горадзе Фалун, Швецыя. Дзяцінства правяла з маці, айчымам і двума малодшымі сёстрамі. Вучылася ў школе выканальніцкага мастацтва ў Стакгольме.

Дэбютавала ў кіно 2008 годзе з роляй у фільме «Упусці мяне», за якую атрымала шэраг намінацый і прэмій. У 2015 годзе згуляла ролю Хедвіг ў спектаклі «Дзікая качка» Каралеўскага драматычнага тэатра.

Катэгорыя:Актрысы Швецыі
Алісія Вікандэр

**Алісія Аманда Вікандэр** (, нар. , ) — шведская  і прадзюсар. Уладальніца прэміі «Оскар» за лепшую жаночую ролю другога плана і прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША за ролю мастачкі Герды Вегенер у біяграфічнай драме «Дзяўчына з Даніі».

## Юнацтва 
Нарадзілася ў Гётэбаргу ў сям’і тэатральнай актрысы і ўрача-псіхіятра. Па словах Алісіі, яе дзяцінства было цудоўным: для сваёй маці яна была адзінай, але пры гэтым была акружаная вялікай сям’ёй з боку бацькі, бо кожны другі тыдзень яна наведвала яго.

Акцёрская кар’ера Алісіі пачалася, калі ёй было 7 гадоў. Дзяўчынка выступіла на сцэне Гётэбаргскай оперы. У 1997 годзе яна перамагла ў дзіцячым тэлевізійным спеўным шоў. З 9 гадоў Алісія займалася балетам, а, пераехаўшы з Гётэбарга ў Стакгольм, паступіла ў Каралеўскую балетную школу, якую скончыла ў 2007 годзе. Таксама будучая актрыса вучылася і ў Амерыканскай акадэміі балета ў Нью-Ёрку.

## Кар’ера 
Алісія пачынала са здымак у кароткаметражных фільмах і на тэлебачанні. Зняўшыся ў фільме «Да чагоcьці прыгожага», Вікандэр атрымала прэмію «Залаты жук» за лепшую жаночую ролю. У 2013 годзе Алісія была намінаваная на прэмію BAFTA як «Узыходзячая зорка». За ролю робата, які валодае штучным інтэлектам, у фільме «З машыны», актрыса была намінаваная на «Залаты глобус» і прэмію BAFTA.

## Зноскі
Хелена Матсан

**Хелена Матсан** (швед. Helena Mattsson; нар. , ) — шведская актрыса.

## Біяграфія 
Матсан нарадзілася ў Стакгольме, Швецыя. Яшчэ ў раннім узросце яна была заўважаная адным з найбуйнейшых мадэльных агенцтваў Швецыі. Пасля заканчэння сярэдняй школы, яна паехала ў Лондан для вучобы ў тэатральнай школе. У 19 гадоў Хелена пераехала ў Галівуд, дзе пачала кар’еру актрысы. Пасля некалькіх эпізадычных роляў на тэлебачанні, яна знялася ў правальных фільмах «Асобіна:Абуджэнне» і «Ты і я», а таксама з’явілася ў «Сурагаты» і «Жалезны чалавек 2». Яна была госцем у «C.S.I.: Месца злачынства», «Дэтэктыў Раш», «Два з паловай чалавекі» і «Менталіст», а ў 2010 годзе сыграла другарадную ролю ў «Адчайныя хатнія гаспадыні».

Матсан знялася ў серыяле ABC «Парк авеню, 666» у сезоне 2012—2013 гадоў. Пасля яго закрыцця яна засталася на ABC, выконваючы другарадныя ролі ў мыльных драмах «Здрада» ў 2013, і «Каханка» ў 2014 гадах.

## Спасылкі
Краснае (гміна)

**Гміна Краснае** (, таксама , першап. ) – колішняя вясковая гміна, якая існавала да 1939 года ў Навагрудскім ваяводстве, Віленскай зямлі, Віленскім ваяводстве Польскай Рэспублікі. Сядзіба размяшчалася ў мястэчку Краснае (1012 жых. у 1921 годзе.

У самым пачатку міжваеннага перыяду гміна Краснае ўваходзіла ў склад Вілейскага павета Навагрудскага ваяводства. 13 красавіка 1922 года гміна разам з астатнім Вілейскім паветам была ўключана ў склад польскай Віленскай зямлі, ператворанай 20 студзеня 1926 года ў Віленскае ваяводства.

1 красавіка 1927 года гміна ўвайшла ў склад новаўтворанага Маладзечанскага павета таго ж ваяводства. 

У лістападзе 1939 года павет уключаны ў склад БССР, скасаваны 15 студзеня 1940 года разам з гмінамі.

Катэгорыя:Гміны Вілейскага павета
Катэгорыя:Гміны Маладзечанскага павета
Таццяна Валер’еўна Абель

**Таццяна Валер’еўна Абель** (нар. , Касцюкоўка, Гомельская вобласць) — член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання.

## Біяграфія 
Нарадзілася 18 сакавіка 1964 года ў рабочым пасёлку Касцюкоўка Гомельскай вобласці (цяпер у межах Гомеля). Бацька — Валерый Аляксандравіч Абель, заснавальнік Цырка Валерыя Абеля.

З 1971 года займалася цыркавым мастацтвам у жанры эквілібрыстыкі і жанглявання, працягваючы цыркавую дынастыю ў трэцім пакаленні. З 1987 года працавала мастацкім кіраўніком Цырка Валерыя Абеля.

У 1988 годзе скончыла Мінскі інстытут культуры.

Працавала кіраўніком народнага цырка Палаца культуры Гомельскага шклозавода, рэжысёрам, мастацкім кіраўніком заслужанага аматарскага калектыву Рэспублікі Беларусь цырка імя Валерыя Абеля ў Гомелі. Дзякуючы ўмеламу кіраўніцтву Таццяны Абель ў 2008 годзе Цырку імя Валерыя Абеля прысвоена званне «Заслужаны аматарскі калектыў Рэспублікі Беларусь».

У 2019 годзе абрана членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання ад Гомельскай вобласці. З’яўляецца членам Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па адукацыі, навуцы, культуры і сацыяльным развіцці.

## Сям’я 
* Брат — Сяргей Абель, кіраўнік арыгінальнага жанра Цырка Валерыя Абеля.
* Дачка — Анастасія Яўгенаўна Сарасека, дырэктар палаца культуры «Касцюкоўка» (Гомель)

## Узнагароды і званні 
* медаль Францыска Скарыны (2018),
* ганаровае званне «Артыст народнага калектыву»,
* ганаровы знак Беларускага прафесійнага саюза работнікаў культуры, інфармацыі, спорту і турызму.
* ганаровая грамата Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь,
* ганаровая грамата Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь,
* ганаровая грамата Гомельскага аблвыканкама,
* ганаровая грамата Гомельскага гарвыканкама,
* ганаровая грамата Гомельскага гарадскога Савета дэпутатаў,
* ганаровая грамата адміністрацыі Чыгуначнага раёна г. Гомеля,
* Заслужаны дзеяч культуры Рэспублікі Беларусь (2024).

Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання
Самія Сулуху

**Самія Хасан Сулуху** (; нар. 27 студзеня 1960) — танзанійскі палітык, якая прадстаўляе партыю Чама Ча Мапіндузі. Яна стала першай у гісторыі Танзаніі жанчынай, што заняла пасаду віцэ-прэзідэнта — пасля ўсеагульных выбараў 2015 года пры прэзідэнце Джоне Магуфулі, а таксама першая жанчына на пасадзе прэзідэнта краіны (з 2021).

Была дэпутатам парламента з 2010 па 2015 год і дзяржаўным міністрам у кабінеце віцэ-прэзідэнта па пытаннях Саюза з 2010 года. Да гэтага яна займала пасаду міністра ў напалову аўтаномным рэгіёне Занзібар у адміністрацыі прэзідэнта Аману Каруме. У 2014 годзе была абрананамеснікам старшыні Устаноўчага сходу, якому даручана было падрыхтаваць праект новай Канстытуцыі краіны.

## Біяграфія 
Сулуху нарадзілася ў Султанаце Занзібар. Пасля завяршэння вучобы ў 1977 годзе была прынятая на працу клеркам у Міністэрства планавання і развіцця. У 1986 годзе скончыла інстытут развіцця менеджменту (цяпер Універсітэт Мзумбе) з дыпломам у вобласці дзяржаўнага кіравання.

Затым яна працавала на праекце, фінансаваным Сусветнай харчовай праграмай. Паміж 1992 і 1994 гадамі яна вучылася ва Універсітэце Манчэстэра, выпусціўшыся са ступенню магістра ў галіне эканомікі. У 2015 годзе атрымала ступень магістра ў галіне эканамічнага развіцця з дапамогай сумеснай праграмы Адкрытага ўніверсітэта Танзаніі і Універсітэта Паўднёвага Нью-Гэмпшыра.

Палітыкай занялася ў 2000 годзе. Была абрана ў Палату прадстаўнікоў Занзібара і атрымала міністэрскі партфель ад прэзідэнта Амані Карумэ, стаўшы адзінай высокапастаўленай жанчынай у яго кабінеце. Пасля перавыбрання ў 2005 годзе зноў была прызначаная міністрам, але ўжо на іншую пасаду.

У 2010 годзе была абрана ў Нацыянальны сход ад акругі Макундучы, атрымаўшы больш за 80 % галасоў. Прэзідэнт Джакая Кікветэ прызначыў яе міністрам па справах Саюза.

У ліпені 2015 года кандыдат у прэзідэнты ад кіруючай сацыялістычнай партыі Чама Ча Мапіндузі Джон Магуфулі назваў яе сваім напарнікам на выбарах 2015 года. Іх тандэм перамог на прэзідэнцкіх выбарах.

18 сакавіка 2021 года пасля смерці Джона Магуфулі стала новым прэзідэнтам.

У верасні 2021 года Самія Сулуху пацвердзіла, што мае намер балатавацца ў прэзідэнты ў 2025 годзе і такім чынам стаць першай абранай жанчынай-прэзідэнтам краіны, калі яна пераможа.

## Спасылкі 
* Professional Newsletter Production by Samia Suluhu et al., (PDF) 2005, OUT/NSHU.

Катэгорыя:Прэзідэнты Танзаніі
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Міністры Танзаніі
Катэгорыя:Палітыкі Занзібара
Катэгорыя:Жанчыны-прэзідэнты
Катэгорыя:Віцэ-прэзідэнты Танзаніі
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Танзаніі
Аніка Фалькенгрэн

**Аніка Фалькенгрэн**, народжаная **Болін** ( (*Bolin*); нар. 12 красавіка 1962 года) ― шведская банкір, адна з сямі кіруючых партнёраў банка Lombard Odier & Co. Прафесійную кар’еру яна пачала ў 1987 годзе ў Skandinaviska Enskilda Banken, дзе дайшла да пасады прэзідэнта і генеральнага дырэктара ў 2005 годзе, і заставалася на ёй да 2017 года. За сваю кар’еру яна займала розныя пасады членаў савета дырэктараў і атрымлівала мноства ўзнагарод, у прыватнасці, неаднаразова была адзначана Fortune адной з самых магутных жанчын глабальнага бізнесу.

## Ранняе жыццё і адукацыя 
Аніка Фалькенгрэн нарадзілася 12 красавіка 1962 года у Бангкоку, дзе яе бацькі знаходзіліся ў якасці дыпламатаў Міністэрства замежных спраў Швецыі. Нарадзіўшыся ў дыпламатычнай сям’і, яе пачатковыя гады характарызаваліся частымі пераездамі. Яна вярнулася ў Швецыю, каб вучыцца ў школе-інтэрнаце Sigtunaskolan Humanistiska Läroverket, і пасля гэтага працягвала вышэйшую адукацыю ў Стакгольмскім універсітэце, дзе ў 1987 годзе атрымала ступень бакалаўра дзелавога адміністравання і эканомікі.

## Кар’ера 
Фалькенгрэн прыйшла ў SEB у 1987 годзе непасрэдна з універсітэта ў рамках банкаўскай праграмы навучання выпускнікоў. Гэта была першая прыступка на яе доўгай кар’еры ў SEB, за якаю яна займала розныя кіруючыя пасады і абавязкі больш за 30 гадоў, і завяршылася тым, што ў 2005 годзе яна заняла пасаду кіраўніка Банка ў якасці прэзідэнта і генеральнага дырэктара SEB, я знаходзілася на ёй да ліпеня 2017 года. За ўвесь час яна паспела ўзначаліць аддзел гандлю і збыту з фіксаваным прыбыткам, аддзел гандлю і рынкаў капіталу; і аддзел карпарацый і інстытуцый, да таго, як была прызначана Саветам SEB 10 лістапада 2005 года на пасаду пераемніка Ларса Тунела, які сышоў ва Сусветны банк.

У жніўні 2017 года Аніка Фалькенгрэн далучылася да Lombard Odier у якасці кіруючага партнёра. Сярод яе абавязкаў сёння ― карпаратыўная ўстойлівасць групы, сустаршынёй якой яна з’яўляецца разам са старэйшым кіруючым партнёрам групы Патрыкам Одыерам, а таксама рызыкі, маркетынг і камунікацыі.

Аніка Фалькенгрэн была членам саветаў і назіральных саветаў, у прыватнасці, Securitas, Munich Re, Scania і Volkswagen . Яна таксама працавала членам савета, а затым старшынёй Шведскай асацыяцыі банкіраў. У цяперашні час яна з’яўляецца членам Каралеўскай шведскай акадэміі інжынерных навук і з’яўляецца членам савета Mentor і IMD Foundation.

## Прызнанне 
Шведскі дзелавы часопіс *Veckans Affärer* назваў яе адной з самых магутных жанчын у шведскім бізнэсе ў 2005 і 2013 гадах У 2006 годзе *Financial News Online* паставіў яе на 68-е месца сярод «100 самых уплывовых людзей на еўрапейскіх рынках капіталу».. У 2012 годзе Euro Finance Group узнагародзіла Аніку Фалькенгрэн узнагародай Еўрапейскага банкіра года. Fortune неаднаразова ўваходзіў яе ў лік 10 самых магутных жанчын у сусветным бізнэсе, з’яўляючыся трэцяй па магутнасці жанчынай у Еўропе, Блізкім Усходзе і Афрыцы ў 2015 годзе.

## Спасылкі 
* Часопісы Fortune — 10 лепшых самых магутных жанчын у свеце

Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катарына Фростэнсан

**Катарына Фростэнсан** (; 5 сакавіка 1953, Стакгольм, Швецыя) — шведская , , , перакладчыца.

## Біяграфія 
Пляменніца вядомага святара і пісьменніка Андэрса Фростэнсана. Вывучала літаратуру, тэатр і кіно ў Стакгольмскім універсітэце. Дэбютавала кнігай вершаў у 1978. Перакладала творы Ж. Батая, Э. Бава, Кальтэса. Некалькі кніг выпусціла разам з мужам, французска-шведскім фатографам Жанам-Клодам Арно.

## Прызнанне 
Член Шведскай акадэміі з 1992 па 2018 год (18-е крэсла). Падала ў адстаўку ў сувязі са скандалам вакол яе мужа: сцвярджалася, што праз Жана-Клода Арно і Катарыну Фростэнсан ў шэрагу выпадкаў адбывалася заўчасная ўцечка інфармацыі аб будучых лаўрэатахНобелеўскай прэміі. Катарына аспрэчвала абвінавачванні ў свой адрас;

Шведская акадэмія пагадзілася пакінуць у яе распараджэнні дзяржаўную кватэру і выплачваць ёй пенсію ў памеры 12 875 шведскіх крон.

Лаўрэат шматлікіх прэмій і ўзнагарод:
* Ордэн Ганаровага легіёна;
* Медаль Літаратуры і мастацтваў (Швецыя, 2007);
* Галоўная прэмія Дзевяці (1989);
* Літаратурная прэмія Паўночнага Савета (2016);

## Бібліяграфія 
* *I mellan* / Паміж (1978)
* *Rena land*/ Чыстая зямля (1980)
* *Den andra*/ Іншы (1982)
* *I det gula*/ У жоўтым (1985)
* *Samtalet* / Размова (1987)
* *Stränderna*/ Пляжы (1989)
* *Överblivet* (1989)
* *4 monodramer*/ 4 манадрамы (1990)
* *Moira* (1990)
* *Joner*/ Іёны (1991)
* *Berättelser från dom*/ Гісторыі з іх краіны (1992, новеллы)
* *3 × Katarina Frostenson* (1992)
* *Tankarna*/ Думкі (1994)
* *2 Skådespel*: Traum; Sal P/ Сон. Зала П (1996, драмы)
* *Vägen till öarna* (1996)
* *Staden — en opera*/ Горад (1998)
* *Korallen*/ Карал (1999)
* *Kristallvägen* (2000
* *Skallarna* (2001, эсэ, у суаўтарстве з А.Фіарэтасам.
* *Endura* (2002)
* *Karkas* (2004)
* *Ordet*/ Слова (2006)
* *Tal och Regn*/ Размова і дождж (2008)
* *Flodtid* (2011)
* *Tre vägar* (2013)
* *Sånger och formler* (2015)

Катэгорыя:Драматургі Швецыі 
Катэгорыя:Перакладчыкі Швецыі 
Катэгорыя:Паэтэсы 
Катэгорыя:Шведская акадэмія
Рыбакова

**Рыбакова** — шматзначны тэрмін.

## Вядомыя носьбіты 
* Анастасія Рыбакова — беларуская мастацкая гімнастка
* Генэфа Рафаілаўна Рыбакова — ардэнаносец, перадавік сельскагаспадарчай вытворчасці
* Марыя Аляксандраўна Рыбакова — руская пісьменніца, філолаг