Іван Фёдаравіч Вадкоўскі

**Іван Фёдаравіч Вадкоўскі** ( — ) — палкоўнік, батальённы камандзір лейб-гвардыі Сямёнаўскага палка (1820). Шварц, на думку многіх, хто яго ведаў, быў вельмі неўраўнаважаным чалавекам і абражаў салдат і афіцэраў.

У маі 1820 Вадкоўскі, бачачы становішча, якое склалася ў палку, прыняў рашэнне сустрэцца з новым палкавым камандзірам «для прадстаўлення заўваг». Начальнік гвардзейскага штаба Бенкендорф, даведаўшыся пра гэта, выклікаў да сябе Вадкоўскага і звярнуў увагу на тое, што гэта не прынясе карысці, а толькі накліча на полк непрыемнасці, што варта дачакацца вяртання Аляксандра I (шэфа палка) з-за мяжы і звярнуцца асабіста да яго. Вадкоўскі, як і многія іншыя афіцэры-сямёнаўцы стаў шукаць магчымасці перайсці ў іншы полк.

Увечары 16 rастрычніка 1820 года 1-я рота («гасударава») 1-га батальёна, якім камандаваў Вадкоўскі, самавольна выйшла «на пераклічку» і вылучыла патрабаванне аб зняцці Шварца. Пасярэднікамі пры перамовах паміж салдатамі і камандаваннем выступалі капітан 1-й роты М. І. Кашкараў і Вадкоўскі (Шварц ухіліўся ад удзелу ў падзеях). Пасля безвыніковых перамоваў «гасударава рота» была зведзена ў Манеж, а потым адпраўлена ў Петрапаўлаўскую крэпасць. Даведаўшыся пра гэта узбунтаваліся яшчэ 3 роты першага батальёна. Вадкоўскі хадайнічаў перад камандаваннем аб вызваленні першай роты і атрымаў адмову. Тады з падчынення выйшаў увесь полк. У 4 гадзіны раніцы 18 кастрычніка каля 4 тысяч салдат сабралася на палкавым двары. Яны запатрабавалі альбо вызваліць 1-ю роту, альбо злучыць увесь полк у крэпасці. Камандаванне пагадзілася на другое. Пасля пакарання «завадатараў» з ліку салдат і расфарміравання палка па арміі 21 жніўня 1821 года быў выдадзены загад аб арышце М. І. Кашкарава, І. Ф. Вадкоўскага:

Ніхто на свеце мяне не пераканае, што гэтае здарэнне было выдумана салдатамі або адбывалася адзіна, як паказваюць, ад жорсткага абыходжання з гэтымі палкоўніка Шварца. Ён быў заўсёды вядомы як добры і спраўны афіцэр і камандаваў з гонарам палком. З-за чаго ж зрабіцца яму варварам? Па маім перакананні тут крыюцца іншыя прычыны. Выкліканне, здаецца, было не ваеннае, бо ваенны ўмеў бы іх прымусіць ўзяцца за стрэльбу, чаго ніхто з іх не зрабіў, нават цесака не ўзяў… Прызнаюся, што я яго прыпісваю тайным таварыствам

У тым жа духу вялося і следства. Следчая камісія пад кіраўніцтвам  працавала ў Віцебску. Вадкоўскі на допытах абвяргаў здагадкі аб падстраканні афіцэрамі салдат да бунту. Ён напісаў пра падзеі 1820 «апраўдальны артыкул», які перадала Аляксандру I сястра Вадкоўскага Соф'я Фёдараўна. Суд адбыўся 15 красавіка 1822 года, прысуд вынесены 22 красавіка. Вадкоўскі, Кашкараў і адстаўны палкоўнік Ермалаеў былі прысуджаныя да пазбаўлення чыноў, маёмасці і смяротнага пакарання. Аўдытарыянскі дэпартамент (кіраванне ваенна-судовай часткай у рускай арміі) скончыў разгляд да жніўня 1822, знізіў пакаранне і перадаў справу імператару Аляксандру, які так і не вынес рашэнне па ёй. Да 1826 года знаходзіўся ў Віцебскай турме.

Толькі ў студзені 1826 года справу з аўдытарыяту запатрабаваў Мікалай I. 27 лютага 1827 года Мікалай загадаў адправіць Вадкоўскага ў тым жа чыне ў Каўказскі корпус папярэдне «вытрымаўшы ў крэпасці» два з паловай гады. У маі 1827 Вадкоўскі дамогся адстаўкі. Па дакладу генерала Патапава вялікаму князю  Вадкоўскі «не змяніў свайго шкоднага ладу думак» і стараннасці ў службе не аказваў.

Пасля адстаўкі Вадкоўскі жыў у сваім маёнтку Пятроўскае Арлоўскай губерні пад негалосным паліцэйскім наглядам.

## Літаратура 
* Вадковский И. Ф. Записки полковника Вадковского. 1820—1821. (Оправдательная статья)//Русская старина, 1873.— Т.7.— № 5.— с. 303—314.
* Мемуары декабристов. — М.: Издательство МГУ, 1981, с. 323—324.
* В. Дорофеев, «Елецкие декабристы», газета «Красное знамя», 2 декабря 1982 года,
* В. Дорофеев, «Бунтарский род», газета «Орловская правда», 14 декабря 1982 года,
* В. Дорофеев, «Умышлял на цареубийство», еженедельник «Литературная Россия», 5 сентября 1986 года.
* Владлен Дорофеев, книга «Лекарство от одиночества», повесть «Бунтарский род», Москва, 2005 г., ISBN 5-7949-0136-5
* Мельнікаў, М. Ф. Вадкоўскія / М. Ф. Мельнікаў //  — С. 179.

## Спасылкі 
* Из рода Вадковских 
* «Отсутствующие всегда виновны…»  Статья А. Ю. Андреева на сайте «Музей декабристов»

Катэгорыя:Постаці XIX стагоддзя
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы пад Малаяраслаўцам
Іван Фёдаравіч