Гомельграмадзянпраект

**Інстытут «Гомельграмадзянпраект»** — вядучая праектная арганізацыя ў Гомелі і адна з найбуйнейшых у Беларусі. Займаецца комплексным праектаваннем аб’ектаў жыллёва-грамадзянскага прызначэння, распрацоўкай горадабудаўнічай дакументацыі, інжынернымі пошукамі. З’яўляецца членам Рэспубліканскага саюза будаўнікоў. Размяшчаецца па адрасе вул. Ірынінская, 6.

## Гісторыя 
### Даваенны перыяд 
Гісторыя інстытута пачынаецца з 1935 года. Згодна з пастановай Савета народных камісараў БССР № 1536 ад 25 жніўня 1935 года ў Гомелі быў створаны філіял Беларускага дзяржаўнага праектнага інстытута «Белдзяржпраект». Афіцыйнай датай нараджэння лічыцца 20 кастрычніка 1935 года, што зафіксавана ў загадзе па «Белдзяржпраекце» ад 26 верасня 1935 года. Першым кіраўніком філіяла быў прызначаны інжынер Р. Ц. Ханін.

У даваенныя гады арганізацыя актыўна развівалася, карыстаючыся падтрымкай вядучых спецыялістаў з Мінска і Масквы. Для кансультацый у Гомель прыязджалі архітэктары І. А. Сяргееў, У. А. Кароль, В. В. Волкаў, У. М. Вараксін, інжынеры Адэльскі і Пераплётчыкаў. У 1938—1939 гадах філіял сумесна з маскоўскім інстытутам «Дзіпрагар» пад кіраўніцтвам І. А. Сяргеева выканаў карэкціроўку генеральнага плана Гомеля. Да 1941 года штат налічваў больш за 60 спецыялістаў. Па праектах філіяла былі пабудаваны такія будынкі, як Дом спецыялістаў (на рагу вуліц Кірава і Камсамольскай), «Шэры дом» (на рагу вуліц Пушкіна і Арцёма), Дом культуры ў Чачэрску.

### Пасляваеннае аднаўленне 
Пасля вызвалення Гомеля 26 лістапада 1943 года горад ляжаў у руінах. Філіял аднавіў працу і ў 1946—1947 гадах распрацаваў новы генеральны план аднаўлення і развіцця горада (сумесна з маскоўскімі горадабудаўнікамі пад кіраўніцтвам І. А. Сяргеева). Праект прадугледжваў ансамблевую забудову плошчаў і магістраляў, аднаўленне інжынернай інфраструктуры. Буйной планіровачнай працай стала забудова раёна «Гарэлае Балота», у выніку чаго з’явілася вуліца Перамогі. Акрамя аб’ектаў Гомельшчыны, філіял распрацоўваў праекты аднаўлення фанерна-запалкавых фабрык у Злынцы, Рызе, Ліепаі, Таліне, Каўнасе, Пінску.

У 1964 годзе арганізацыя пераехала ва ўласны чатырохпавярховы будынак па вуліцы Першамайскай, 6 (цяпер Ірынінская), да якога пасля быў прыбудаваны корпус са спартзалай.

### Савецкі перыяд (1960—1980-я) 
У 1960-я гады філіял распрацаваў новы праект планіроўкі Гомеля (зацверджаны ў 1964 годзе). Аднак хуткі рост горада запатрабаваў новых рашэнняў, і ў 1972 годзе пачалася праца над чарговым генпланам (зацверджаны ў 1977 годзе). Аўтарскі калектыў уключаў архітэктараў С. Ф. Паўлава, С. П. Крывашэева, А. М. Падабедава, інжынераў І. Л. Дубава, М. А. Найшулера, Л. А. Калашнікава. Гэтай працы папярэднічала распрацоўка тэхніка-эканамічнага абгрунтавання выкарыстання пойменных тэрыторый ракі Сож для масавага будаўніцтва. Гэта праца, якой кіраваў дырэктар А. С. Карамышаў, упершыню ў рэспубліцы даказала мэтазгоднасць забудовы поймы. Пазней гэты вопыт выкарыстоўваўся ў Магілёве і Брэсце.

З 1 студзеня 1975 года пастановай Савета Міністраў БССР на базе філіяла быў створаны самастойны праектны інстытут «Гомельграмадзянпраект», падпарадкаваны Гомельскаму аблвыканкаму. Для забеспячэння рэгіёна былі адкрыты комплексныя аддзелы ў Светлагорску, Рэчыцы і Жлобіне.

Інстытут стаў піянерам ва ўкараненні клеедраўляных канструкцый (КДК). Трохшарнірныя аркі пралётам 48-60 м, спраектаваныя ў інстытуце, выкарыстоўваліся пры будаўніцтве аэрапорта «Мінск-2», Алімпійскага манежа ў Стайках, лёгкаатлетычнага манежа «Дынама» і Цэнтральнага рынку ў Гомелі.

### Сучасны этап 
Інстытут стаў ініцыятарам пераходу на масавае будаўніцтва 9-павярховых дамоў, а таксама энергаэфектыўнага жылля. Сумесна з Інстытутам НДПТІБ імя Атаева з 2008 года распрацоўваюцца праекты энергаэфектыўных дамоў з сістэмай рэкуперацыі цяпла (рэалізаваны ў мікрараёнах № 16 і № 20 Гомеля). Засвоена праектаванне дамоў з маналітнага жалезабетону. Інстытут актыўна працуе на рынку Расіі (Масква, Калуга, Кастрама, Калінінград).

26 лістапада 2013 года АКУП «Інстытут Гомельграмадзянпраект» было ператворана ў ААТ «Інстытут Гомельграмадзянпраект»:

**Грамадскія будынкі і збудаванні:**
* Шырокафарматны кінатэатр імя Калініна (кір. Г. А. Яроміна, арх. С. І. Пеўны, 1963—1975).
* Гасцініца «Турыст» (арх. В. М. Бяспалаў, 1986).
* Аэравакзал у Гомелі (арх. В. М. Бяспалаў, В. І. Ціхава, 1985).
* Рэканструкцыя Цэнтральнага стадыёна (арх. С. А. Кацора).
* Лядовы палац у Гомелі.
* Палац водных відаў спорту ў Гомелі.
* Рэканструкцыя Палаца культуры чыгуначнікаў імя Леніна.
* Рэспубліканскі навукова-практычны цэнтр радыяцыйнай медыцыны і экалогіі чалавека.
* Мемарыяльны комплекс «Ала» ў Светлагорскім раёне.
* Ваенна-гістарычны комплекс «Партызанская крынічка».

**Жыллёвая забудова:**
* Мікрараёны «Валатава», «Аэрадром», «Паўднёвы», «Хутар», «Бярозкі» ў Гомелі.
* Дом-камуна (арх. С. Д. Шабунеўскі, 1929—1931).
* «Шэры дом» па вул. Пушкіна (арх. С. Д. Шабунеўскі, 1927).
* Шматпавярховыя жылыя дамы па вул. Мазурава, Барыкіна, Валатаўской, Кірава — Рагачоўскай.

**Праекты ў іншых гарадах:**
* Жылыя дамы ў Навакузнецку (Расія).
* Праекты забудовы ў Санкт-Пецярбургу (квартал па Дунайскім праспекце).
* Мікрараёны ў гарадах Гомельскай вобласці.

## Кіраўніцтва 
У розныя гады інстытут узначальвалі:
* 1935 — Рыгор Цадзікавіч Ханін;
* 1935—1937 — В. Б. Шчакудаў;
* 1937—1938 — А. П. Барашка;
* 1938—1957 — Рыгор Іосіфавіч Хайкін;
* 1957—1963 — Мікалай Раманавіч Сундукоў;
* 1963—1992 — Анатоль Сяргеевіч Карамышаў;
* 1992—2002 — Уладзімір Андрэевіч Шалаеў;
* 2002—2012 — Анатоль Мікалаевіч Чысцік;
* з 2012 — Мікалай Мікалаевіч Гаўрылкін;
* цяперашні дырэктар — Дзмітрый Сцяпанавіч Гайкевіч

Галоўныя інжынеры: В. Ф. Ждановіч, А. Хартафілі, А. С. Карамышаў, А. М. Брылёў, С. Ф. Калтуноў, А. І. Цішкевіч, В. А. Шэлаеў, Ю. В. Ярмошка, М. В. Лапата, С. А. Раманенка, В. В. Кавалёў (цяперашні).

Галоўныя архітэктары інстытута: К. Г. Усцюгоў, С. Ф. Паўлаў, Л. М. Тамкоў, Я. К. Казлоў, С. П. Крывашэеў, В. П. Свічанскі, У. В. Бельцюкоў (цяперашні).

## Вядомыя супрацоўнікі 
У інстытуце працавалі вядомыя архітэктары і інжынеры, якія ўнеслі значны ўклад у архітэктуру Беларусі:
* Станіслаў Данілавіч Шабунеўскі (1871—1937) — гарадскі і акруговы архітэктар Гомеля, аўтар многіх гістарычных будынкаў.
* Вячаслаў Мікалаевіч Бяспалаў — аўтар гасцініцы «Турыст», аэравакзала, фізкультурна-аздараўленчага камбіната.
* Ірына Ігараўна Бельцюкова — галоўны архітэктар праектаў (з 1998 года).
* Аляксандр Васілевіч Божчанка — галоўны спецыяліст па экалогіі, аўтар генпланаў Мазыра і Рэчыцы.
* Валянціна Савішна Бурлака (1924—2013) — аўтар забудовы вул. Перамогі, гасцініцы «Цэнтральная» (з Ш. І. Хінчыным).
* Іван Фёдаравіч Бурлака (1922—1974) — аўтар планіроўкі мікрараёнаў па Рэчыцкім шашы.
* Іосіф Львовіч Дубаў (1925—2007) — эканаміст, аўтар эканамічнага раздзела генплана Гомеля 1963 г.
* Галіна Аляксееўна Яроміна (1930—?) — галоўны канструктар, кіравала праектаваннем кінатэатра імя Калініна.
* Яўген Кузьміч Казлоў (1937—1998) — Заслужаны архітэктар БССР.
* Сямён Фёдаравіч Калтуноў — галоўны інжынер, распрацоўшчык буйнапанэльнага домабудавання.
* Віктар Іванавіч Комар (1932—1990) — дырэктар Гомельскага філіяла Усесаюзнага архітэктурна-праектнага аб’яднання.
* Сяргей Паўлавіч Крывашэеў — Заслужаны архітэктар РБ.
* Анатоль Іванавіч Машуцін — галоўны архітэктар праектаў (бальніца і аўтавакзал у Наваполацку).
* Сяргей Рыгоравіч Майсеенка — начальнік групы архітэктараў.
* Меер Абрамавіч Найшулер — старшы інжынер-эканаміст.
* Сяргей Іосіфавіч Пеўны (1928—2010) — галоўны архітэктар праектаў (кінатэатр імя Калініна, галоўны корпус ГДУ).
* Сяргей Фёдаравіч Платко — галоўны архітэктар г. Гомеля (2004—2006).
* Барыс Аронавіч Прымакоў (1926—2013) — галоўны інжынер праектаў (рэстаран «Беларусь», Інстытут механікі металапалімерных сістэм).
* Віктар Савельевіч Саенка (1937—2006) — галоўны архітэктар праектаў.
* Уладзімір Вікенцьевіч Свідуновіч — кіраўнік архітэктурнай майстэрні.
* Анатоль Васілевіч Серыкаў (1933—1991) — кіраўнік сектара КПД.
* Леў Мікалаевіч Тамкоў (1937—1997) — Заслужаны архітэктар БССР.
* Сяргей Аляксандравіч Цішкевіч — першы намеснік дырэктара па праектаванні.
* Вольга Ісаеўна Ціхава (1938—2013) — галоўны архітэктар праектаў.
* Грыгорый Канстанцінавіч Ціхаў (1935—2011) — галоўны архітэктар праектаў (Дом сувязі, будынак абкама КПБ).
* Аляксандр Іванавіч Усольцаў — начальнік групы архітэктараў.
* Шолам Іонавіч Хінчын (1916—1991) — галоўны архітэктар праектаў.

## Структура 
У структуру інстытута ўваходзяць:
* Архітэктурна-канструктарская майстэрня.
* Архітэктурна-планіровачная майстэрня.
* Жлобінская архітэктурна-канструктарская майстэрня.
* Аддзел аўтаматызацыі праектных работ.
* Аддзел аўтаматызацыі, сістэм сувязі і бяспекі.
* Аддзел будаўніцтва.
* Санітарна-тэхнічны аддзел.
* Электратэхнічны аддзел.
* Каштарысны аддзел.
* Тэхнічны аддзел.
* Аддзел інжынерна-геалагічных пошукаў.
* Сектар пошукаў.

## Узнагароды 
* Дыплом пераможца VII Міжнароднага конкурсу на лепшую будаўнічую і праектную арганізацыю (2012).
* Падзяка Гомельскага аблвыканкама (2007).
* Занясенне на Дошку гонару Гомельскай вобласці (2009).
* Шматлікія дыпломы і прэміі за канкрэтныя архітэктурныя праекты (глядзі раздзел «Вядомыя супрацоўнікі»).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Праектныя арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Гомеля
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1935 годзе
Катэгорыя:Ірынінская вуліца (Гомель)
Катэгорыя:Члены Рэспубліканскага саюза будаўнікоў