Лукомль

**Луко́мль** (, ) — аграгарадок у Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці, на рацэ Лукомцы. Уваходзіць у склад Лукомльскага сельсавета.

Лукомль — колішні горад і замак, цэнтр былога ўдзельнага княства. Знаходзіцца за 20 км на поўдзень ад Чашнікаў, за 5 км на поўнач ад Новалукомлю, на аўтамабільнай дарозе .

## Гісторыя 
Лукомль — адно з найстаражытнейшых паселішчаў на тэрыторыі Беларусі. Уяўленне пра жыццё старажытнага Лукомля даюць археалагічныя раскопкі, якія пачалі праводзіць яшчэ ў XIX ст. На думку Георгія Штыхава і Вячаслава Насевіча, магчыма, вакол Лукомля ў ІХ ст. сфарміравалася адно з «княжанняў»-правадырстваў крывічоў, у Х ст. яно, імаверна, было падпарадкавана Полацкім княжаннем.

Упершыню Лукомль упамінаецца ў 1078 годзе ў «» кіеўскага князя Уладзіміра Манамаха ў сувязі з разарэннем ім ваколіц горада.

У XI—XIII стагоддзях Лукомскі замак служыў умацаваным жытлом буйнога феадала і ўваходзіў у склад Полацкага княства. У другой палове XIII — пачатку XIV ст. Лукомль увайшоў у склад Вялікага Княства Літоўскага. Узрастанне ролі Лукомля фіксуецца з канца XIV ст., тады горад быў ужо цэнтрам Лукомскага княства.

У XVI ст. горад неаднойчы падвяргалася нападам маскоўскіх войск, асабліва цяжкія стары і разбурэнні пацярпеў падчас Лівонскай вайны, у 1563 годзе рускія войскі амаль ушчэнт разбурылі Лукомль, зруйнавалі Лукомскі замак і забралі шмат жыхароў у палон, замак пазней не аднаўляўся.

З цягам часу горад ператварыўся ў мястэчка, пазней — у вёску. У 1812 годзе Лукомль пацярпеў ад французскіх і рускіх войск. 11 лістапада 1812 года ў Лукомлі начаваў граф генерал П. Х. Вітгенштэйн, які праследаваў адступаючых французаў. У 1882 годзе ў Лукомлі пражывалі 591 мужчына і 567 жанчын. У той час Лукомль належаў генералу Храпавіцкаму. Апошнім уладальнікам Лукомля быў памешчык Мілаш.

Напярэдадні Вялікай Айчыннай вайны ў Лукомлі было 220 двароў, 750 жыхароў. Тройчы вёска падвяргалася знішчэнню. У Германію адпраўлены 22 чалавекі, 16 вярнуліся дадому. Быў учынены расстрэл 347 жыхароў яўрэйскай нацыянальнасці восенню 1941 года.

У кастрычніку 1943 года Сенненская партызанская брыгада разграміла нямецкі гарнізон у Лукомлі.

На цяперашні час аграгарадок Лукомль — цэнтр Лукомскага сельсавета і саўгаса «Лукомскі». На 1 студзеня 2005 года ў ім пастаянна пражывае 471 жыхар. У Лукомлі ёсць сярэдняя школа, дзіцячы садок, клуб, бібліятэка.

## Славутасці 
* Лукомскае гарадзішча (V—VIII стагоддзі) — 

### Страчаная спадчына 
* Лукомскі замак (XIV—XVI стагоддзі).
* Кляштары францысканцаў

## Вядомыя асобы 
* Барыс Аляксандравіч Далгаплоск (1905—1994) — вучоны ў галіне арганічнай хіміі, акадэмік Акадэміі навук СССР, Герой Сацыялістычнай Працы.
* Ганна Ерамееўна Райк (1903) — савецкі матэматык. Дацэнт кафедры матэматыкі Мардоўскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута.

## Літаратура 
* Лукомль // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Чашніцкага раёна / рэдкал. М. Ц. Дробыш [і інш.]. — Мн., 1997. — С. 504—505.
* 
* 
* Светлая ява Лукомля // Чырвоны прамень (Чашнікі). — 1969. — 22 лістап.
* *Чуйко, А.* Лукомль // Народнае слова. — 2005. — 22 лістап.

## Спасылкі 
* Лукомль і Лукомльская воласць 
* 

Катэгорыя:Лукомльскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чашніцкага раёна