open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тэадорус ван Гог

**Теодорус ван Гог** (, ) — галандскі гандляр карцінамі. Малодшы брат сусветна вядомага мастака Вінцэнта ван Гога. Дзякуючы бесперапыннай фінансавай дапамозе брата, Вінцэнт ван Гог змог цалкам прысвяціць сябе жывапісу.

## Біяграфія 
Як і старэйшы брат Вінцэнт, Тэадорус ван Гог, больш вядомы як Тэа, нарадзіўся ў Грот-Зюндэрце, у правінцыі Брабант ў Нідэрландах. Бацькі Тэа: прыхадскі святар Тэадорус ван Гог і Ганна Карнелія Карбентус.

## Праца 
Дзякуючы роднасным сувязям і Вінсэнт і Тэа працавалі на парыжскую арт-дылерскую кампанію «Гупіль і Сі» (Goupil&Cie). Першым пачаў працаваць Вінцэнт, правёўшы некалькі гадоў у офісе ў Гаазе. Тэа прыступіў да працы ў Бруселі 1 студзеня 1873 года і быў самым малодшым супрацоўнікам фірмы. Пасля таго, як Вінцэнта перавялі ў Лондан, Тэа перайшоў на яго месца ў Гаагу, дзе хутка развіўся і стаў паспяховым арт-дылерам. Да 1884 яго перавялі ў Парыж, у галоўны офіс. Пачынаючы з зімы 1880-1881 года, Тэа пасылаў свайму брату прыналежнасці для малявання і грошы.

## Асабістае жыццё 
У Парыжы Тэа пазнаёміўся з Андрэ Банжэрам і яго сястрой Іаханай, з якой ажаніўся ў Амстэрдаме 17 красавіка 1889 года. Яны жылі ў Парыжы, калі 31 студзеня 1890 нарадзіўся іх сын Вінцэнт Вілем. 8 чэрвеня сям’я наведала Вінцэнта, які жыў у мястэчку Авер-сюр-Уаз непадалёк ад Парыжа.

## Хвароба і смерць 
27 ліпеня 1890 Вінцэнт застрэліўся ў Авер-сюр-Уаз. Магчыма, гэта адбылося з-за таго, што Вінцэнт не хацеў абцяжарваць брата, які ўтрымоўваў не толькі яго, але і жонку з дзіцем і састарэлую маці. Адмаўляючыся ад якой-небудзь медыцынскай дапамогі, Вінцэнт памёр праз два дні пасля таго, як стрэліў сабе ў сэрца. Тэа быў з ім. На наступны дзень ён напісаў пра гэта маці і сям'і і з'ехаў у Галандыю.
 
30 ліпеня 1890 года Тэа запаў у глыбокую дэпрэсію, з'явіліся прыкметы душэўнага разладу. У верасні таго ж года Тэа спрабаваў угаварыць галерэю Дзюрандам-Раяль зрабіць мемарыяльную рэтраспектыву работ Вінцэнта, але беспаспяхова. У Парыжы, пры дапамозе Эміля Бернарда, Тэа зрабіў у сваёй былой кватэры (сам ён пераехаў у суседнюю) пасмяротную выставу.

У кастрычніку, па просьбе Андры Банжэра, Тэа пагадзіўся легчы ў бальніцу Этуаль, дзе яму паставілі дыягназ "вострая маніякальная ўзбуджальнасць з маніяй велічы і прагрэсавальным агульным паралюшам». Па запыце жонкі, у лістападзе 1890 ён быў пераведзены ў «Медыцынскі інстытут псіхічнахворых» у Утрэхце. Тут ён памёр праз два месяцы ва ўзросце 33 гадоў ад ускладненняў апошняй стадыі сіфілісу.
 
Праз дваццаць пяць гадоў парэшткі Тэа ван Гога былі перавезены ў Францыю, і 8 красавіка 1914 абодва браты былі перапахаваныя побач адзін з адным на могілках Авер-сюр-Уаз.

## Зноскі
## Літаратура 
* Marie-Angélique Ozanne, Frédérique de Jode: Der unbekannte Bruder Theo van Gogh. eine Biografie („L'autre van Gogh“). Reclam Verlag, Leipzig 2005, ISBN 3-379-00827-3.

Катэгорыя:Арт-дылеры
Катэгорыя:Вінцэнт ван Гог
Эміль Бернар

**Эміль Бернар** (, ) — французскі мастак-неаімпрэсіяніст, адзін з тэарэтыкаў сімвалізму ў мастацтве.

## Жыццё і творчасць 
У 1886 годзе паступае вучыцца жывапісу ў парыжскае мастацкае атэлье Фернана Кармона, дзе знаёміцца з Тулуз-Латрэкам і ван Гогам. У тым жа годзе выгнаны з атэлье «за ўпартасць». У 1886—1888 гадах жыве ў Понт-Авэне, дзе далучаецца да мастацкай групы Понт-Авэн і становіцца сябрам Гагена. Тут жа, у 1887 годзе, сумесна з Луі Анкетэнам, распрацоўвае клуазанісцкі стыль жывапісу.
 
У 1890 годзе Эміль Бернар перажывае рэлігійны крызіс, пасля чаго майстар звяртаецца да прадметаў і сюжэтаў сярэднявечнага мастацтва. У 1891 годзе разрывае сяброўства з Гагенам і далучаецца да сімвалісцкай групы Адылона Рэдона і Фердынанда Ходлера.
 
У 1893—1903 гадах падарожнічае па Егіпце, Італіі і Іспаніі. У гэтыя гады стварае па большай частцы рэлігійныя і сімвалісцкія карціны.
 
Бернар, з'яўляўся адным з выбітных майстроў групы Порт-Авэн, у пачатку сваёй творчасці схіляўся да прымітывізму, у канцы жыцця капіяваў палотны венецыянскіх майстроў. У той жа час творчасць Бернара аказала вырашальны ўплыў на працы Пабла Пікаса ў яго «блакітны перыяд». Доўгія сяброўскія адносіны Бернара з ван Гогам, Гагенам і Сезанам пакінулі пасля сябе вельмі каштоўную для даследчыкаў творчасці мастакоў перапіску.

## Зноскі
## Літаратура 
* Fred Leeman, *Émile Bernard (1868—1941)*, Citadelles & Mazenod éditeurs; Wildenstein Institute Publications, 2013, 495 p. ISBN 9782850885716
* Jean-Jacques Luthi und Armand Israël: Émile Bernard 1868—1941, Editions de l'Amateur, ISBN 2-85917-387-0

Катэгорыя:Мастакі Францыі
Партрэт доктара Рэя

**«Партрэт доктара Рэя»** — карціна Вінцэнта ван Гога, напісаная ў 1889 годзе.

На карціне намаляваны Фелікс Рэй, практыкант ў бальніцы Арля, дзе ўтрымліваўся Ван Гог. Доктар Рэй дапамагаў мастаку падчас прыступаў, і ў падзяку ван Гог напісаў гэты партрэт, які, па сведчанні сучаснікаў, атрымаўся вельмі падобным. Вінцэнт ван Гог змог перадаць асноўныя рысы доктара - фізічную моц і ўпэўненасць у сабе. Аднак Фелікс Рэй быў абыякавы да мастацтва і схаваў падораную яму карціну на гарышчы. Потым яна прыкрывала дзірку ў куратніку. Толькі ў 1900 годзе мастак Шарль Камоэн, апынуўшыся ў Арлі, знайшоў гэты партрэт у двары доктара Рэя.

Да 1918 г. партрэт знаходзіўся ў калекцыі С. І. Шчукіна ў Маскве, потым у Дзяржаўным музеі новага заходняга мастацтва, а з 1948 года і па сённяшні дзень знаходзіцца ў Музеі імя Пушкіна ў Маскве.

Пра гісторыю стварэння партрэта існуе аднайменная п'еса.

## Зноскі
Катэгорыя:Карціны 1889 года
Катэгорыя:Карціны Вінцэнта Ван Гога
Катэгорыя:Партрэты
Катэгорыя:Карціны са збораў ДМВМ імя А.С. Пушкіна
Вільгельм Дзільтэй

**Вільгельм Дзільтэй** (;  — ) — нямецкі філосаф, псіхолаг, гісторык культуры. Вядучы прадстаўнік філасофіі жыцця, заснавальнік філасофскай герменеўтыкі.

## Біяграфія 
Вывучаў тэалогію ў Гайдэльбергскім і Берлінскім універсітэтах. Прафесар філасофіі Базельскага ўніверсітэта (1866).

Выказваў ідэю аб узаемасувязі культурных з'яў у грамадстве, якія аб'яднаны ў кожны дадзены гістарычны момант у адзінае, арганічнае цэлае. Лічыў, што ў аснове ўсіх форм культурнай творчасці ляжаць розныя светапогляды, якія ён падзяляў на тры тыпы: натуралізм (пазітывізм), аб'ектыўны ідэалізм (пантэізм), ідэалізм свабоды (тэізм). Прытрымліваўся меркавання аб інтуітыўным спасціжэнні духоўнай цэласнасці асобы і культуры. Разглядаў гісторыю культуры як шэраг твораў «аб'ектыўнага духу», да якога ён адносіў мастацтва, філасофію, рэлігію. Прапанаваў паняцце «навук аб духу».

Аўтар шматлікіх прац па гісторыі заходняй цывілізацыі, нямецкай філасофскай думцы, псіхалогіі: «Уводзіны ў навукі аб духу» (1883), «Ідэя апісальнай і аналітычнай псіхалогіі» (1894), «Узнікненне герменеўтыкі» (1900), «Будова гістарычнага свету ў навуках аб духу» (1910) і інш.

## Літаратура 
* Культуралогія: Энцыкл. даведнік / Уклад. Э. Дубянецкі — Мн.: БелЭн, 2003. ISBN 985-11-0277-6

Катэгорыя:Гісторыкі Германіі
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Германіі
Катэгорыя:Філосафы XIX стагоддзя
Катэгорыя:Філосафы XX стагоддзя
Катэгорыя:Філосафы Германіі
Катэгорыя:Выкладчыкі Уроцлаўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Псіхолагі Германіі
Поль Гашэ

**Поль-Фердынанд Гашэ** (; ) — французскі ўрач, апошні ўрач Вінцэнта ван Гога ў час яго знаходжання ў Авер-сюр-Уазе. Таксама вядомы як вялікі знаток імпрэсіянісцкага мастацтва і жывапісец-аматар. Пісаў карціны пад імем «Пол ван Рэйсел», гэта значыць «Пол з Рэйсела» (Рэйсел — фламандская назва горада Ліль, дзе нарадзіўся Гашэ).

## Біяграфія 
Поль Гашэ нарадзіўся і вырас у Рэйселе. У 1844/1845 годзе яго сям’я пераехала ў Мехелен, куды бацька Гашэ быў адпраўлены, каб прыступіць да працы ў новым аддзеле фірмы, дзе ён працаваў.
 
Вышэйшую адукацыю і статус бакалаўра мастацтваў Поль атрымаў у Парыжы, у Сарбоне. Некаторы час працаваў у парыжскіх псіхіятрычных бальніцах Піцье-Салпетр’ер і Бісетр. Сярод яго настаўнікаў быў вядомы французскі ўрач-гастраэнтэролаг Арман Трусо.
 
Вярнуўшыся ў Парыж, Гашэ заняўся прыватнай практыкай. Ён быў асабіста знаёмы з Гюставам Курбэ, Вікторам Гюго, Полем Сезанам. Сябрам доктара быў фармацэўт і прадпрымальнік Анры Нестле, заснавальнік знакамітай кампаніі «Nestlé» па вытворчасці прадуктаў харчавання. Першапачаткова кампанія займалася вырабам малочных сумесяў для кармлення грудных дзяцей, і Гашэ нярэдка прапісваў іх сваім дзецям-пацыентам.
 
Калі французскі мастак і гравёр Шарль Мерыён трапіў у вар’ятню, Гашэ праводзіў з ім шмат часу. Ён жа назіраў за выздараўленнем Агюста Рэнуара ад пнеўманіі ў 1882 годзе. Нарэшце, ён спрабаваў адгаварыць Эдуара Манэ ад ампутацыі нагі, аднак мастак настаяў на сваім, перанёс цяжкую аперацыю і неўзабаве памёр.
 
Памёр Поль Гашэ 9 студзеня 1909. Ён быў пахаваны на могілках Пер-Лашэз у Парыжы.

## Зноскі
## Літаратура 
* Anne Distel & Susan Alyson Stein: Cézanne to Van Gogh: The Collection of Doctor Gachet, Metropolitan Museum of Art, New York 1999, ISBN 0-87099-903-6

Катэгорыя:Медыкі Францыі
Катэгорыя:Мастакі Францыі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Францыі XX стагоддзя
Катэгорыя:Калекцыянеры Францыі
Белы дом уначы

**«Белы дом уначы»** () — карціна нідэрландскага жывапісца Вінцэнта ван Гога, адно з чатырох палотнаў мастака, якія захоўваюцца ў Санкт-Пецярбургскім Дзяржаўным Эрмітажы.
 
Карціна была напісаная 16 чэрвеня 1890 года каля 8 гадзін вечара ў мястэчку Авер-сюр-Уаз, за шэсць тыдняў да смерці мастака. Дакладны час удалося ўсталяваць дзякуючы размяшчэнню Венеры на небасхіле. Астраномы Дональд Ольсан і Расэл Дэшэр з Тэхаскага ўніверсітэта разлічылі, што намаляваная на карціне зорка - гэта Венера, якая была самым яркім аб'ектам на вячэрнім небасхіле ў чэрвені 1890.
 
Гэтая карціна лічылася згубленай пасля Другой сусветнай вайны і была ўпершыню прадстаўленая публіцы ў 1995 годзе ў Эрмітажы на выставе трафейных твораў мастацтва, захопленых Савецкім Саюзам у канцы Другой сусветнай вайны.

Катэгорыя:Карціны Вінцэнта Ван Гога
Праца (значэнні)

**Праца** — род дзейнасці чалавека, у эканоміцы адзін з трох чыннікаў прадукцыі, акрамя зямлі і капіталу.

Існуюць наступныя віды працы:
* Нявольніцтва
* Фізічная праца
* Разумовая праца
* Прымусовая праца
* Валанцёравая праца
* Працаўладкаванне — стасунак працы паміж працадаўцам ды працаўніком, рэгуляваны Працоўным Кодэксам РБ
* Механічная праца — фізічная велічыня.

## Іншае 
* Праца — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці Беларусі
Аўтапартрэт з адрэзаным вухам і люлькай

**«Аўтапартрэт з адрэзаным вухам і люлькай»** — карціна нідэрландскага і французскага мастака Вінцэнта ван Гога. Напісана падчас знаходжання ван Гога ў Арлі ў студзені 1889 года.

## Абставіны стварэння 
Абвостранае ўспрыманне рэчаіснасці і душэўная неўраўнаважанасць прыводзяць Ван Гога да псіхічнага захворвання. Гаген прыязджае пагасціць у Арль, але творчыя супярэчнасці выклікаюць сварку. Ван Гог кідае шклянку ў галаву мастака, затым пасля заявы Гагена пра намер з'ехаць кідаецца на яго з брытвай. У прыпадку вар'яцтва вечарам гэтага ж дня мастак адразае сабе вуха.

## Апісанне карціны 
Твар Ван Гога займае большую частку карціны. Галава павернутая на тры чвэрці ў правы бок. Ён апрануты ў цёплую куртку, ношаную шапку. На галаве павязка. Ван Гог паліць люльку (дым прамаляваны). Чорная люлька кантрастуе з белай павязкай. Карціна стварае ўражанне пакоры і заспакаення. На карціне ў мастака скажоныя рысы, позірк адсутны, накіраваны ўдалечыню. Ван Гогу падчас напісання карціны было толькі 35 гадоў, але выглядае ён на ёй старэйшым. Фон карціны - двухколерная сцяна, у чырвона-аранжавых адценнях.

## Каляровае рашэнне 
thumb|left|200px|«Аўтапартрэт з адрэзаным вухам», 1889, Лондан, Courtauld Institute Galleries

Калі разглядаць карціну, можна заўважыць, што фон падзелены на дзве роўныя зоны: ніжняя частка - чырвоная, верхняя пераважна аранжавая, з невялікімі жоўтымі украпінамі. Шапка сіняя ў пярэдняй (футравай) частцы, ззаду фіялетавага колеру. Куртка, у якую ён апрануты, - зялёная. Дым, яго кашуля і яго павязка белыя, у той час як люлька, вочы і валасы вельмі цёмныя, амаль чорныя. Ван Гог размясціў побач блізкія на храматычным крузе колеры (фіялетавы колер і сіні колер, чырвоны колер і аранжавы колер).

## Літаратура 
* Federica Armiraglio, *Van Gogh*, Skira, Milano 2003.
* Hammacher, A. M.: *Van Gogh: Selbstbildnisse*, Philipp Reclam jun., Stuttgart 1960; 2nd edition 1970
* Van Lindert, Juleke, & Van Uitert, Evert: *Een eigentijdse expressie: Vincent van Gogh en zijn portretten*, Meulenhoff/Landshoff, Amsterdam 1990 ISBN 90-290-8350-6
* Dorn, Roland: *Vincent, portraitiste: Bemerkungen zu ein paar heissen Eisen*, in: Lukas Gloor, ed.: *Van Gogh echt falsch: Zwei Selbstbildnisse der Sammlung Emil Bührle*, Zürich 2005, pp. 7 — 21

Катэгорыя:Карціны 1889 года
Катэгорыя:Аўтапартрэты
Катэгорыя:Карціны Вінцэнта Ван Гога
Постімпрэсіянізм

**Постімпрэсіянізм** () — кірунак у выяўленчым мастацтве. Узнік у 1880-х гадах. Мастакі гэтага кірунку не прытрымліваліся толькі візуальных уражанняў, а імкнуліся вольна і абагульнена перадаваць матэрыяльнасць свету, звярталіся да дэкаратыўнай стылізацыі. Да выбітных прадстаўнікоў постімпрэсіянізму ў жывапісе адносяцца Вінцэнт Ван Гог, Поль Гаген, Поль Сезан, Тулуз-Латрэк, Гастон Ла Туш, Рэнэ Шутцэнбергер.
 
Пачатак постімпрэсіянізму прыпадае на крызіс імпрэсіянізму ў канцы XIX стагоддзя. Тады адбылася апошняя выстаўка імпрэсіяністаў і быў апублікаваны «Маніфест сімвалізму» (1886) французскага паэта Жана Марэаса. Постімпрэсіяністы, многія з якіх раней прымыкалі да імпрэсіянізму, пачалі шукаць метады выказвання не толькі імгненнага і мінучага, яны пачалі асэнсоўваць працяглыя станы навакольнага свету.
 
Для постімпрэсіянізму характэрныя розныя творчыя сістэмы і тэхнікі, якія паўплывалі на далейшае развіццё выяўленчага мастацтва. Работы Ван Гога апярэдзілі з’яўленне экспрэсіянізму, Гаген праклаў шлях да сімвалізму і мадэрну.
## Зноскі
## Літаратура 
* Bowness, Alan, et alt.: Post-Impressionism. Cross-Currents in European Painting, Royal Academy of Arts & Weidenfeld and Nicolson, London 1979 ISBN 0-297-77713-0.
* Rewald, John: Post-Impressionism: From Van Gogh to Gauguin, revised edition: Secker & Warburg, London 1978.
Малькавічы

Назву **Ма́лькавічы** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Малькавічы — аграгарадок у Ганцавіцкім раёне
** Малькавічы — былы пасёлак у Ганцавіцкім раёне
* Віцебская вобласць:
** Малькавічы — вёска ў Мёрскім раёне
** Малькавічы — вёска ў Пастаўскім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Малькавічы — вёска ў Мастоўскім раёне
Нач (вёска)

**Нач** (, ) — вёска ў Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Нацкага сельсавета. Размешчана за 28 км на паўночны ўсход ад горада і чыгуначнай станцыі Ганцавічы, на правым беразе ракі Лань.

## Насельніцтва 
* 135 двароў, 224 жыхары (14.10.2009 г.).
## Славутасці 
* Царква Святога Міхаіла Арханёла (1870)
* Сядзіба Піляўскіх 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нацкі сельсавет (Ганцавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ганцавіцкага раёна
Нач

Назву **Нач** маюць:

* Нач — рака ў Брэсцкай і Мінскай абласцях, правы прыток ракі Лань, басейн Дняпра
* Нач — вёска ў Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці
Новыя Агарэвічы

**Но́выя Агарэ́вічы** (, ) — вёска ў Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Агарэвіцкага сельсавета. Знаходзіцца за 10 км на ўсход ад горада і чыгуначнай станцыі Ганцавічы.

## Насельніцтва 
* 98 жыхароў (14.10.2009 г.).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Агарэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ганцавіцкага раёна
Палонь

**Пало́нь** (, ) — вёска ў Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Люсінскага сельсавета. Размешчана за 12 км ад горада і чыгуначнай станцыі Ганцавічы (на лініі Лунінец — Баранавічы).

## Насельніцтва 
* 91 двор, 161 жыхар (14.10.2009 г.).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Люсінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ганцавіцкага раёна
Перадзел

Назву **Перадзе́л** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць
** Перадзел — вёска ў Ганцавіцкім раёне
** Перадзел — хутар у Лунінецкім раёне
Раздзялавічы

**Раздзялавічы:**

* Раздзялавічы — вёска ў Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці
* Раздзялавічы — вадасховішча ў Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці
Леў Яфімавіч Маневіч

**Леў Яфімавіч Маневіч** (, , Магілёўская вобласць — ) — савецкі ваенны разведчык, палкоўнік, Герой Савецкага Саюза.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і служачага. Член КПСС з 1918 года. У 1906 годзе паехаў да брата ў Швейцарыю, вучыўся ў політэхнічным каледжы. Пасля лютаўскай рэвалюцыі 1917 года вярнуўся на радзіму, быў прызваны ў армію, з красавіка 1918 года ў Чырвонай Арміі.
    
Скончыў Вышэйшую школу штабной службы камсаставу РСЧА (1921), Ваенную акадэмію РСЧА (1924), вучыўся ў Ваенна-Паветранай акадэміі імя Жукоўскага. Служыў у Разведупраўленні РСЧА.
    
З сярэдзіны 1920-х гадоў перыядычна працаваў за мяжой, дзе выявіліся яго выдатныя якасці (псеўданім Эцьен, Конрад Кёртнер, Старасцін).
    
12.12.1936 года арыштаваны італьянскімі фашыстамі, асуджаны да 12 гадоў зняволення, якое адбываў у турмах і канцлагерах. У 1943 годзе перададзены гітлераўцам, прайшоў канцлагеры Маўтхаўзен, Мельк, Эбензе. Адзін з арганізатараў падполля, кіраўнік падпольнай арганізацыі ў канцлагеры Эбензе (Аўстрыя). Вызвалены амерыканскімі войскамі 6.05.1945 года. Цяжка хворы на сухоты Л. Я. Маневіч памёр. 9 мая 1945 года, пахаваны ў горадзе Лінц (Аўстрыя).
    
Званне Героя Савецкага Саюза прысвоена 20.02.1965 года. У Чавусах яго імем названа вуліца і ўстаноўлена мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
* 
* 
* Их именами названы: Энцикл. справочник — Мн.: БелСЭ, 1987. — С. 397—398.

## Спасылкі 
* Квадрат Маневича 

Катэгорыя:Палкоўнікі СССР
Катэгорыя:Разведчыкі СССР
Катэгорыя:Вязні канцэнтрацыйнага лагера Маўтгаўзен
Царква ў Аверы

**«Царква ў Аверы»** () — карціна нідэрландскага жывапісца Вінцэнта ван Гога.

## Гісторыя 
Пакінуўшы ў маі 1890 г. бальніцу для псіхічнахворых ў Сен-Рэмі-дэ-Праванс, ван Гог пасяліўся ў вёсцы Авер-на-Уазе ў прадмесцях Парыжа, дзе і правёў апошнія два месяцы свайго жыцця. За гэты час ён напісаў каля 70 карцін, сярод якіх шмат краявідаў Аверу і яго ваколіц, у тым ліку і «Царква ў Аверы». Намаляваную на палатне пабудаваную ў XIII стагоддзі гатычную царква можна ўбачыць яшчэ на некалькіх работах таго перыяду.
 
Пасля смерці мастака карціна дасталася яго сябру, урачу і мастаку-аматару Полю Гашэ, у якога ён праходзіў лячэнне ў апошнія месяцы свайго жыцця. Да сярэдзіны XX стагоддзя карціна знаходзілася ў прыватнай калекцыі Гашэ і яго нашчадкаў. У 1951 годзе яна была перададзена ў Луўр, а з 1986 года захоўваецца ў калекцыі музея Арсэ.

## Літаратура 
* Lubin Stranger on the earth: A psychological biography of Vincent van Gogh. — Holt, Rinehart, and Winston, 1972. — ISBN 0-03-091352-7
* Erickson, Kathleen Powers At Eternity’s Gate: The Spiritual Vision of Vincent van Gog. — 1998. — ISBN 0-8028-4978-4

Катэгорыя:Карціны Вінцэнта Ван Гога
Праўда

**Праўда** — тое, што адпавядае рэчаіснасці, маральная ісціна, парадак, заснаваны на справядлівасці. Патрабаванне праўды з’яўляецца агульначалавечым і выцякае з патрэбы асобы мець правільнае ўяўленне пра грамадства, у якім яна жыве, пра ўчынкі (свае і чужыя), пра сутнасць жыццёвых абставін.

## Газеты 
* Мужыцкая праўда
* Віленская праўда (1939)
* Праўда, газета

## Дакументы 
* Руская праўда П. І. Песцеля

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Праўда — пасёлак у Кармянскім раёне Гомельскай вобласці
* Праўда — вёска ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці

### Украіна 
* Праўда (Васылькіўскі раён)

## Гл. таксама 
* Праўдзінская
* Праўдзінскі
Хатынічы

**Хаты́нічы** (, ) — аграгарадок у Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Хатыніцкага сельсавета. Размешчаны на аўтадарозе Ганцавічы — Лагішын, за 17 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Ганцавічы (на лініі Лунінец — Баранавічы).

## Гісторыя 
Перад вайной у вёсцы жыло 1500 чалавек у 312 дварах.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў 1941-42 гадах гітлераўцамі было спалена 130 дамоў, забіта 73 чалавекі.

## Насельніцтва 
* 2437 жыхароў (14.10.2009 г.).

## Інфраструктура 
Кавярня «На хвілінку».

## Славутасці 
* Царква Успення Прасв. Багародзіцы (1992)
** Абраз «Уцяшэнне», «Замілаванне», «Спагнанне загінуўшых», «Супакой мой смутак» (ХІХ стагоддзе) — 

### Страчаная спадчына 
* Свята-Успенская царква (1868, разабрана ў 1980—1990-х гг.)
* Царква Св. Міхала Арханёла

## Спасылкі 
* Хатынічы на Radzima.org
* Прагноз надвор'я ў в. Хатынічы 

Катэгорыя:Хатыніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ганцавіцкага раёна
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Шашкі (Ганцавіцкі раён)

**Шашкі́** (, ) — вёска ў Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Агарэвіцкага сельсавета. Размешчаны за 12 км на ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Ганцавічы (на лініі Лунінец — Баранавічы).

## Насельніцтва 
* 89 двароў, 137 жыхароў (14.10.2009 г.).

## Гісторыя 
У 19 — пачатку 20 ст. вёска ў Круговіцкай воласці Слуцкага павета Мінскай губерні. У 1816 г. 5 двароў, уласнасць памешчыкаў Абуховічаў. Шашкі адносіліся да Круговіцкага праваслаўнага прыхода. У 1890 г. 12 двароў. Паводле перапісу 1897 г. 23 двары 164 жыхары. У 1909 г. 27 двароў, 1890 жыхароў.

У лістападзе 1917 г. ўстаноўлена савецкая ўлада. У лютым 1918 г. акупіравана германскімі войскамі, з сакавіка 1919 г. — войскамі Польшчы. Савецкая ўлада аднаўлялася ў пачатку 1919 г. і ў 1920 г.

З сакавіка 1921 г. ў складзе Польшчы, вёска Круговіцкай гміны Лунінецкага павета Палескага ваяводства, у верасні 1921 г. 44 дамы, 243 жыхары.

З 1939 г. ў БССР, з 15.01.1940 г. ў Ганцавіцкім раёне Пінскай вобласці, з 12.10.1940 г. ў Агарэвіцкім с/с. У 1940 г. 84 двары, 380 жыхароў.

У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 г. да пачатку ліпеня 1944 г. вёска была акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На франтах вайны загінулі ў баях ці прапалі без вестак 16 воінаў-землякоў.

З 08.01.1954 г. Брэсцкай вобласці. Паводле перапісу 1959 г. у вёсцы 512 жыхароў. З 25.12.1962 г. да 30.07.1966 г. ў Ляхавіцкім раёне. Паводле перапісу 1970 г. 502 жыхары.

## Інфраструктура 
Клуб, аддзяленне сувязі, магазін. Аснову забудовы складаюць 2 паралельныя просталінейныя вуліцы, арыентаваныя з паўночнага ўсходу на поўдзень, яшчэ адна вуліца перасякае іх пад прамым вуглом у паўночнай частцы; да іх прымыкае шэраг адасобленых домаўладанняў.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Вячаслаў Іванавіч Пакумейка

## Спасылкі 
Катэгорыя:Агарэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ганцавіцкага раёна
Шашкі (значэнні)

**Шашкі** — тапонім, а таксама інтэлектуальная гульня

## Населеныя пункты 
### Брэсцкая вобласць 
* Вёска Шашкі, Ганцавіцкі раён

### Мінская вобласць 
* Вёска Шашкі, Стаўбцоўскі раён
Пярэвалакі

**Пярэ́валакі** (, ) — вёска ў Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Чудзінскага сельсавета. Размешчаны за 45 км на ўсход ад горада і чыгуначнай станцыі Ганцавічы (на лініі Баранавічы — Лунінец).

За 1,3 км на паўночны ўсход ад вёскі знаходзіцца возера Бохнава.

## Насельніцтва 
* 58 жыхароў (14.10.2009 г.).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Чудзінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ганцавіцкага раёна
Ясянец

Назву **Ясяне́ц** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Ясянец — вёска ў Баранавіцкім раёне
** Ясянец — вёска ў Ганцавіцкім раёне
* Гомельская вобласць:
** Ясянец — вёска ў Мазырскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Ясянец — вёска ў Асіповіцкім раёне
Яловая

**Яло́вая** (, ) — вёска ў Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Хатыніцкага сельсавета. Размешчана за 26 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра горада Ганцавічы, за 19 км ад чыгуначнай станцыі Малькавічы (на лініі Лунінец — Баранавічы), на аўтадарозе Ганцавічы — Лагішын.

## Насельніцтва 
* 28 жыхароў (14.10.2009 г.).

## Гісторыя 
Паводле перапісу 1897 г. — урочышча Хатыніцкай воласці Пінскага павета Мінскай губерні, 3 двары, 28 жыхароў. У 1909 г. 1 двор, 8 жыхароў.

З сакавіка 1921 г. ў складзе Польшчы, калонія Хатыніцкай гміны Лунінецкага павета Палескага ваяводства, у верасні 1921 г. 11 дамоў, 63 жыхары.

З 1939 г. ў складзе БССР, з 15.01.1940 г. ў Ганцавіцкім раёне Пінскай вобласці, з 12.10.1940 г. ў Хатыніцкім с/с.

У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 г. да 07.07.1944 г. вёска акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На франтах вайны загінулі ў баях з ворагамі ці прапалі без вестак 3 вяскоўцы.

З 08.01.1954 г. ў Брэсцкай вобласці, з 25.12.1962 г. да 30.07.1966 г. ў Ляхавіцкім раёне. Паводле перапісу 1970 г. ў вёсцы 144 жыхары.

## Інфраструктура 
Лясніцтва і магазін. Планіровачна складаецца з просталінейнай, двухбакова забудаванай вуліцы, арыентаванай з поўначы на поўдзень, з поўдня да яе прымыкае завулак, арыентаваны на паўднёвы захад.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хатыніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ганцавіцкага раёна
Полымя

thumb|right|250px|Розныя віды полымя ў гарэлцы Бунзена
**Полымя** — з’ява, выклікаецца свячэннем распаленага газападобнага асяроддзя, у шэрагу выпадкаў змяшчае плазму і/або дыспергаваныя цвёрдыя рэчывы, у асяроддзі адбываюцца фізіка-хімічныя ператварэнні рэагентаў, што прыводзіць да свячэння, цеплавыдзялення і самаразагрэву.
 
Газападобнае асяроддзе полымя ўтрымлівае зараджаныя часціцы (іоны, радыкалы), што абумоўлівае наяўнасць электраправоднасці полымя і ўзаемадзеянне яго з электрамагнітнымі палямі. На гэтым прынцыпе пабудаваныя прыборы, здольныя з дапамогай электрамагнітнага выпраменьвання прыглушыць полымя, адарваць ад гаручых матэрыялаў або змяніць яго форму.

Катэгорыя:Агонь
Словаўтваральная парадыгма

**Словаўтваральная парадыгма** — сукупнасць вытворных слоў, утвораных на пэўнай ступені дэрывацыі. Рад слоў, што ўключаюць у свой склад у якасці ўтваральнага элемента адну і тую ж марфему. Тыпізаваны набор сінтагматычных акружэнняў (ланцужкоў), характэрных для той ці іншай марфемы. Сістэма словаўтваральных парадыгмаў стварае словаўтваральную парадыгматыку.

## Будова словаўтваральнай парадыгмы 
Словаўтваральная парадыгма слова можа будавацца на базе любой утваральнай марфемы, як каранёвай, так і афіксальнай, паколькі агульнасць словаўтваральнага значэння (аснова для аб’яднання вытворных слоў у парадыгму) ствараецца не толькі каранёвымі, але і афіксальнымі марфемамі.

Кожная словаўтваральная марфема мае сваю словаўтваральную парадыгму.

## Літаратура 
* Беларуская граматыка: У 2 ч. Ч. 1. Фаналогія Арфаэпія. Марфалогія. Словаўтварэнне. Націск. — Мінск: Навука і тэхніка, 1985.
* *Шакун Л. М.* Словаўтварэнне. — Мінск: Вышэйшая школа, 1978.

Катэгорыя:Словаўтварэнне
Словаўтваральнае значэнне

**Словаўтваральнае значэнне** — абагульненае значэнне шэрагу матываваных слоў, якое выяўляецца ў межах словаўтваральнага тыпу і адрознівае ўсе матываваныя словы гэтага тыпу ад іншых матываваных слоў. У адрозненне ад лексічнага значэння, словаўтваральнае значэнне носіць абстрактна-абагулены характар. Словаўтварэнне можа быць характэрна толькі для пэўнай часткі слоў.

## Адрозненне ад лексічнага і граматычнага значэння 
### Ад лексічнага 
У адрозненне ад лексічнага значэння, словаўтваральнае значэнне выводзіцца са значэння мінімум двух вытворных слоў.

### Ад граматычнага значэння 
Граматычнае значэнне характэрнае для ўсіх слоў, а словаўтваральнае значэнне толькі для мінімум двух слоў.

## Віды словаўтваральнага значэння 
# Транспазіцыйнае — значэнне, якое ўласціва вытворным словам, семантыка якіх нічым не адрозніваецца ад семантыкі ўтваральнага слова акрамя агульначасцінамоўнага значэння (*белы* — *бялець*).
# Мадыфікацыйнае — адзначаецца ў тых вытворных словах, семантыка якіх нязначна адрозніваецца ад семантыкі ўтваральных слоў. Значэнне такіх вытворных слоў выводзіцца са значэнняў іх структурных кампанентаў. Вытворныя словы з такім значэннем адносяцца да адной і той жа часціны мовы (*бялець* — *пабялець*).
# Мутацыйнае — уласцівае вытворным словам, значэнне якіх істотна адрозніваецца ад значэння ўтваральных слоў (*чай* — *чайнік*).

## Літаратура 
* Беларуская граматыка: У 2 ч. — Ч. 1. Фаналогія Арфаэпія. Марфалогія. Словаўтварэнне. Націск. — Мінск: Навука і тэхніка, 1985.
* *Шакун Л. М.* Словаўтварэнне. — Мінск: Вышэйшая школа, 1978.

Катэгорыя:Словаўтварэнне
Прыстаўка

**Прыстаўка**:

* Прыстаўка, мова
* Гульнявая прыстаўка
* Тэлевізійная прыстаўка
* Двайковыя прыстаўкі
* Прыстаўкі СІ
* Прыстаўка — вёска ў Польшчы.

## Прозвішча 
* Ягор Уладзіміравіч Прыстаўка (нар. 1981) — беларускі філолаг.
Словаўтваральнае гняздо

**Словаўтваральнае гняздо** — упарадкаваная адносінамі вытворнасці сукупнасць аднакарэнных слоў. Усе словы аднаго гнязда маюць фармальнае і семантычнае адзінства, бо ў іх складзе вылучаецца адна каранёвая марфема.

## Характарыстыкі словаўтваральнага гнязда 
* Словы ўтвараюцца ад аднаго кораня.
* Словы аб'ядноўваюцца сучаснымі марфалагічнымі сувязямі.
* Словы аб'ядноўваюцца сучаснымі семантычнымі сувязямі.

У склад словаўтваральнага гнязда ўключаюцца толькі вытворныя словы розных часцін мовы, якія ўпарадкаваныя паміж сабой адносінамі паслядоўнай словаўтваральнай вытворнасці (кожнае вытворнае, матываванае слова ў складзе словаўтваральнага гнязда павінна знаходзіцца пры сваім матывавальным слове).

## Будова словаўтваральнага гнязда 
Пачатак словаўтваральнага гнязда — зыходнае слова (невытворнае).

Будова словаўтваральнага гнязда: зыходнае слова + ступені дэрывацыі (максімум 5).

У словаўтваральным гняздзе па гарызанталі вылучаюцца словаўтваральныя сінтагмы (матываваныя словы суадносяцца ў паслядоўнасці: кожнае наступнае матываванае слова звязанае са сваім матывавальным). Па вертыкалі вылучаюцца словаўтваральныя парадыгмы (сукупнасць вытворных слоў, утвораных на пэўнай ступені дэрывацыі). Паколькі словаўтваральныя сінтагмы складваюцца са словаўтваральных ланцужкоў, то словаўтваральнае гняздо — сукупнасць словаўтваральных пар і ланцужкоў.

## Гл. таксама 
* Словаўтваральны тып.
* Словаўтваральны ланцужок.
* Словаўтваральная пара.
* Cловаўтваральная парадыгма

## Літаратура 
* Беларуская граматыка: У 2 ч. — Мінск: Навука і тэхніка. — Ч. 1. Фаналогія Арфаэпія. Марфалогія. Словаўтварэнне. Націск, 1985.
* Шакун Л. М. Словаўтварэнне. Мінск: Вышэйшая школа, 1978.

Катэгорыя:Словаўтварэнне
Словаўтваральная катэгорыя

**Словаўтваральная катэгорыя** – комплексная адзінка словаўтварэння, сукупнасць усіх словаўтваральных тыпаў, аб'яднаных адным словаўтваральным значэннем, сінанімічныя рады ў межах словаўтваральнага значэння.

## Глядзі таксама
*Словаўтваральны тып

## Літаратура 
* Беларуская граматыка: У 2 ч. — Ч. 1. Фаналогія Арфаэпія. Марфалогія. Словаўтварэнне. Націск — Мінск: Навука і тэхніка, 1985.
* *Шакун Л. М.* Словаўтварэнне. — Мінск: Вышэйшая школа, 1978.

Катэгорыя:Словаўтварэнне
Словаўтваральны тып

**Словаўтваральны тып**– комплексная адзінка словаўтваральнай сістэмы; сукупнасць словаў з агульнымі словаўтваральнымі характарыстыкамі.

Словаўтваральны тып – галоўная ячэйка словаўтваральнай сістэмы, бо ў яго межах адбываецца ўтварэнне новых словаў. Толькі зусім нязначная колькасць словаў утвараецца па-за ўтваральнымі тыпамі, г.зн. не тыпізавана.

Інакш кажучы, пад словаўтваральным тыпам разумеецца схема (формула) пабудовы блізкіх, што характарызуецца адзінствам дэрывацыйнага афікса і катэгарыяльным адзінствам іх утваральных асноў.

## Характарыстыка словаўтваральнага тыпу
*Утваральныя асновы вытворных словаў павінны належаць да адной часціны мовы.
*Агульнасць семантычных адносін паміж вытворным словам і ўтваральным.
*Наяўнасць агульнага словаўтваральнага фарманта і спосабу словаўтварэння, тоеснасць афікса.

## Прадуктыўнасць словаўтваральных тыпаў
Як і ўсякія іншыя элементы (канструкцыі) мовы, словаўтваральныя тыпы маюць розную ступень прадуктыўнасці. на ўзор адных словаўтваральных тыпаў новыя словы ўтвараюцца часцей, на ўзор другіх – радзей, або зусім не ўтвараюцца.

**Непрадуктыўныя** словаўтваральныя тыпы з'яўляюцца замкнёнымі. У іх межах не ўзнікаюць новаўтварэнні, колькасць словаў тут паддаецца дакладнаму падліку.

**Высокапрадуктыўныя** словаўтваральныя тыпы – адкрытыя, незамкнёныя. Яны папаўняюцца новымі словамі, і колькасны склад такіх тыпаў цяжка вызначыць, таму што нельга ўлічыць усе адпаведныя словы і асабліва тыя новаўтварэнні, якія не набылі яшчэ шырокага ўжытку. Цяжка, напрыклад, выявіць з вычарпальнай паўнатой колькасны склад словаўтваральнага тыпу з прыстаўкай не-. Вялікая колькасць вытворных уваходзіць таксама ў словаўтваральны тып назоўнікаў, утвораных ад прыметнікавых асноў пры дапамозе суфікса -асць (санлівасць, пужлівасць).

Марфемы ў высокапрадуктыўных словаўтваральных тыпах вызначаюцца вялікай выбіральнасцю і шырокімі марфематычнымі сувязямі. Гэта стварае спрыяльныя ўмовы для далейшай словатворчасці. Так побач з рэальнымі ўзнікаюць патэнцыяльныя словы.

У межах словаўтваральных тыпаў дзейнічае тэндэнцыя абмяжоўваць іх утваральныя магчымасці. Гэтыя абмежаванні тыражваюцца сістэмай мовы, якая рэгулюе стварэнне словаў паводле пэўнага тыпу або мадэлі. Утварэнне новых словаў з парушэннем тых фармальных абмежаванняў, што тыражваюцца сістэмай мовы, прыводзіць да ўзнікнення аказіяналізмаў.

## Літаратура
*Беларуская граматыка: У 2 ч. — Мінск: Навука і тэхніка. — Ч. 1. Фаналогія Арфаэпія. Марфалогія. Словаўтварэнне. Націск, 1985.
*Шакун Л. М. Словаўтварэнне. Мінск: Вышэйшая школа, 1978.

Катэгорыя:Словаўтварэнне
Раздзялавічы (аграгарадок)

**Раздзя́лавічы** (, ) — аграгарадок у Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Хатыніцкага сельсавета. Месціцца за 27 км на паўднёвы захад ад Ганцавічаў, за 272 км ад Брэста, на рацэ Бобрык (прыток ракі Лань), каля Раздзялавіцкага вадасховішча. На аўтамабільнай дарозе Выганашчы — Люсіна.

## Гісторыя 
Паводле пісьмовых крыніц, Раздзялавічы вядомы з XVI стагоддзя як сяло ў Новагародскім ваяводстве Вялікага Княства Літоўскага. У 1589 годзе княгіня М. К. Радзівіл падаравала сяло навагародскаму езуітам. Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у складзе Расійскай імперыі, у Хатыніцкай воласці Пінскага павета Мінскай губерні. Уласнасць Радзівілаў, потым Патоцкіх; 2019 год — 1016 жыхароў.

## Славутасці 
* **Свята-Успенская царква** (другая палова XIX стагоддзя) — помнік народнага дойлідства з элементамі неарускага стылю.
* **Традыцыя памінання продкаў у Раздзялавічах** як элемент нематэрыяльнай культурнай спадчыны ўключана ў 2016 годзе ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь.

## Памятныя мясціны 
* У цэнтры вёскі знаходзіцца **брацкая магіла** 18 савецкіх воінаў і 3 партызан, якія загінулі ў пачатку ліпеня 1944 года пры вызваленні Хатынічаў і Раздзялавічаў. У 1957 годзе на магіле ўстаноўлены помнік — скульптура воіна.

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Фёдаравіч Варвашэвіч (1934—2001) — беларускі рэжысёр.

Файл:Raździałavičy, Chleŭ. Разьдзялавічы, Хлеў (I. Sierbaŭ, 1912).jpg|Хлеў з варотамі на галіне
Файл:Raździałavičy. Разьдзялавічы (I. Sierbaŭ, 1912) (2).jpg|Поле, пасевы на загонах
Файл:Raździałavičy. Разьдзялавічы (I. Sierbaŭ, 1912).jpg|Поле, пасевы на загонах

Файл:Razdzialavičy Раздзялавічы (2023) 02.jpg|Ліштвы на хаце
Файл:Razdzialavičy Раздзялавічы (2023) 03.jpg|Звон на могілках
Файл:Razdzialavičy Раздзялавічы (2023) 04.jpg|Драўляныя крыжы на могілках
Файл:Razdzialavičy Раздзялавічы (2023) 05.jpg|Драўляныя крыжы на могілках
Файл:Razdzialavičy Раздзялавічы (2023) 06.jpg|Драўляны крыж на могілках

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Хатыніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ганцавіцкага раёна
Катэгорыя:Аграгарадкі Брэсцкай вобласці
Ясянец (Ганцавіцкі раён)

**Ясяне́ц** (, ) — вёска ў Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Нацкага сельсавета. Размешчаны за 20 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Ганцавічы (на лініі Лунінец — Баранавічы).

## Гісторыя 
Паводле перапісу 1897 г. — вёска Круговіцкай воласці Слуцкага павета Мінскай губерні, 5 двароў, 32 жыхары, капліца.

З сакавіка 1921 г. ў складзе Польшчы, вёска Круговіцкай гміны Лунінецкага павета Палескага ваяводства, у верасні 1921 г. 15 дамоў 101 жыхар.

З 1939 г. ў складзе БССР, з 15.01.1940 г. ў Ганцавіцкім раёне Пінскай вобласці, у Лактышоўскім (з 1954 г. Нацкі) с/с. У 1940 г. 19 двароў, 95 жыхароў.

У Вялікую Айчынную вайну з 30.06.1941 г. да 07.07.1944 г. вёска акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі; у наваколлі вёскі дзейнічалі партызаны брыгады імя Леніна Пінскага злучэння.

З 08.01.1954 г. ў Брэсцкай вобласці. Паводле перапісу 1959 г. ў вёсцы 66 жыхароў. З 25.12.1962 г. да 30.07.1966 г. ў Ляхавіцкім раёне. Паводле перапісу 1970 годзе 93 жыхары. Планіровачна складаецца з кароткай, двухбакова забудаванай вуліцы, арыентаванай з паўночнага ўсходу на поўдзень, і шэраг адасобленых домаўладанняў.

[міні|злева|Бытавыя керамічныя паліваныя рэчы з Ясянца. Гліна, ручны выраб, 1970-я гг. Экспанаты [Музей беларускага народнага мастацтва|Музея беларускага народнага мастацтва ў Раўбічах Мінскай вобласці.]]

Ясянецкая кераміка — традыцыйны беларускі промысел вырабаў з гліны, з'яўляецца часткай багатай традыцыі беларускай народнай керамікі.

## Насельніцтва 
* 2009 год — 22 жыхары

## Славутасці 
* Сядзіба Абуховічаў (XIX стагоддзе)
* Дзіцячая пахавальная капліца роду Абуховічаў (XIX стагоддзе) — 
* Пахавальная капліца роду Вендорфаў (XVII—XIX стагоддзі) — 
* Пахавальная капліца роду Яленскіх (XVII—XIX стагоддзі) — 
* Курганны могільнік-1 перыяду ранняга сярэднявечча (XI—XII стагоддзі), за 0,5 км на поўдзень, з левага боку дарогі на в. Вялікія Круговічы — 
* Курганны могільнік-2 перыяду ранняга сярэднявечча (XI—XII стагоддзі), 31-ы лясны квартал — 
* Курганны могільнік-3 перыяду ранняга сярэднявечча (XI—XII стагоддзі), за 2 км на поўдзень, 27-31-ы лясныя кварталы — 

За 1 км на поўдзень ад вёскі ў лесе, па абодва бакі дарогі на Вялікія Круговічы, знаходзіцца археалагічны помнік — курганны могільнік, які мае больш за 100 насыпаў. Выявіў і раскапаў 3 курганы ў 1955 г. Б. В. Міралюбаў, у 1961 П. Ф. Лысенка раскапаў яшчэ 9 насыпаў. Матэрыялы раскопак захоўваюцца ў Беларускім дзяржаўным музеі Палесся ў Пінску. Могільнік датуецца ХІ — XIII ст., належаў дрыгавічам.

Ясянец. Склеп-пахавальня Яленскіх (01).jpg|Склеп-пахавальня Яленскіх
Ясянец. Капліца-пахавальня Вендорфаў (09).jpg|Склеп-пахавальня Вендорфаў
Ясянец. Надмагільны помнік.jpg|Надмагільны помнік

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нацкі сельсавет (Ганцавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ганцавіцкага раёна
Малькавічы (Ганцавіцкі раён)

**Ма́лькавічы** (, ) — аграгарадок у Беларусі, у Ганцавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Малькавіцкага сельсавета.

7 лютага 1967 года да вёскі далучаны пасёлак Малькавічы.

## Геаграфія 
Размешчаны на аўтадарозе Ганцавічы — Лунінец, за 26 км на паўднёвы ўсход ад раённага цэнтра Ганцавічы, за 268 км ад Брэста. Чыгуначная станцыя на лініі Лунінец — Баранавічы. У напрамку на ўсход ад аграгардка працякае рака Цна.

## Насельніцтва 
* 1999 год — 1599 жыхароў, 615 двароў.
* 14 кастрычніка 2009 года — 586 двароў, 1393 жыхароў.

## Гістарычныя і памятныя мясціны 
* Курганны могільнік X—XIII стагоддзяў каля аграгарадка.
* Свята-Мікалаеўская царква (1994)
* Помнік землякам, загінуўшым у Вялікую Айчынную вайну.
* Брацкая магіла савецкіх воінаў.

## Вядомыя асобы 
* Іван Піліпавіч Лагвіновіч (1940—2011) — беларускі паэт, нарадзіўся за 5 км ад вёскі

## Літаратура 
*  — С. 45.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Малькавіцкі сельсавет (Ганцавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ганцавіцкага раёна
Абрэвіяцыя (мовазнаўства)

**Абрэвіяцыя** (мовазнаўства) — працэс утварэння словаў шляхам складання скарочаных асноў.

## Віды абрэвіяцыі
#Складовая – складанаскарочаныя словы  ўтвараюць пачатковыя склады словаў, што ўваходзяць у словазлучэнне (філфак, універмаг),
#Ініцыяльная – складанаскарочаныя словы ўтвараюцца з пачатковых гукаў, або літар, або літр і гукаў утваральных асноў (літарная - БДУ; гукавая - СМІ; змешаная - ЦСКА).
#Тэлескапічная - складваюцца пачатак першага слова словазлучэння і канец апошняга (ваенкамат – ваенны камісарыят),
#Складова-ініцыяльная – складваюцца склады адных словаў словазлучэння і пачатковыя гукі ці літары іншых (КаМаз),
#Усячэнне – утварэнне новых словаў пры дапамозе скарачэння ўтваральнай асновы без уліку яе марфемнай будовы, г.зн. калі ўсячэнне адбываецца не на марфемным шве (універ).

Утвораныя гэтым спосабам назоўнікі ўспрымаюцца як скарочаныя, таму што ў мове існуюць суадносныя з імі поўныя словы або спалучэнні поўных словаў. У іншым выпадку яны ўспрымаюцца як нескарочаныя словы. Напрыклад словы кіно і метро ўжываюцца часцей, чым кінематограф і метрапалітэн.

## Літаратура 
* Беларуская граматыка: У 2 ч. Ч. 1. Фаналогія Арфаэпія. Марфалогія. Словаўтварэнне. Націск. — Мінск: Навука і тэхніка — 1985.
* *Шакун Л. М.* Словаўтварэнне. — Мінск: Вышэйшая школа, 1978.

Катэгорыя:Словаўтварэнне
Проксіма Цэнтаўра

**Проксіма Цэнтаўра** або **Проксіма** ( — найбліжэйшая) — чырвоны карлік, які адносіцца да зорнай сістэмы Альфа Цэнтаўра, самая блізкая да Зямлі зорка пасля Сонца.
 
Як вынікае з паралакса ў 768,7±0,3 вуглавой мілісекунды (па дадзеных тэлескопа Хабла), Проксіма Цэнтаўра размешчана прыкладна ў 4,22 светлавога года ад Зямлі (13020 пк), што ў 270 000 разоў болей за адлегласць ад Зямлі да Сонца (астранамічнай адзінкі).
 
У 2002 годзе з выкарыстаннем метаду аптычнай інтэрфераметрыі было вылічана, што вуглавы дыяметр Проксімы Цэнтаўра складае 1,02±0,08 вуглавых мілісекунды. З улікам прыведзенай вышэй адлегласці да зоркі, вынікае, што яе фактычны дыяметр прыкладна ў 7 разоў меншы за дыяметр Сонца і толькі ў 1,5 разы большы за дыяметр Юпітэра. Маса Проксімы Цэнтаўра таксама прыкладна ў 7 разоў меншая за масу Сонца і ў 150 разоў большая за масу Юпітэра.

## Характарыстыкі 
Бачная зорная велічыня Проксімы — 11м, нягледзячы на ​​малую адлегласць да Зямлі. Тлумачыцца гэта тым, што «Проксіма Цэнтаўра — чырвоны карлік», а такія зоркі ўвогуле выпраменьваюць мала энергіі. Зорку такой малой зыркасці немагчыма адрозніць няўзброеным вокам. З-за цяжкасцяў назірання гэтая зорка была адкрыта толькі ў 1915 годзе Робертам Інэсам, тым часам дырэктарам Абсерваторыі Саюза ў Ёханэсбургу, ЮАС. Паралакс зоркі быў упершыню вымераны ў 1917 годзе, да гэтага найбліжэйшай да Сонца зоркай лічыўся Рыгіль.

Як і многія іншыя чырвоныя карлікі, Проксіма з’яўляецца ўспыхіваючай зменнай зоркай. Падчас выбліскаў яе свяцільнасць можа павялічыцца ў некалькі разоў. Успышкі суправаджаюцца павелічэннем зыркасці не толькі ў аптычным, але і ў рэнтгенаўскім дыяпазоне, пра што сведчаць назіранні арбітальнай абсерваторыі XMM-Newton. Свяцільнасць Проксімы ў дыяпазоне энергій 0,15-10 да эВ змянялася ад 3,9⋅1028 да 1,5⋅1032 эрг/с.

Вектары ўласнага руху Проксімы, Рыгіля і Талімана практычна супадаюць, гэта сведчыць за тое, што ўсе тры зоркі складаюць адну сістэму — Альфа Цэнтаўра, а Проксіма абарачаецца па арбіце вакол пары Рыгіля і Талімана. У 2017 годзе здолелі дакладней вызначыць параметры арбіты. Для назіральніка з Зямлі вуглавая адлегласць паміж Проксімай і Рыгілем з Таліманам праз прыкладна 300 тыс. гадоў паменшыцца ў 4 разы — да паловы градуса.

## Гл. таксама 
* Проксіма Цэнтаўра b

## Крыніцы 
Катэгорыя:Зоркі паводле алфавіта
Катэгорыя:Цэнтаўр (сузор’е)
Карычневы карлік

**Карычневыя карлікі** («субзоркі» або «хімічныя зоркі») — субзорныя аб’екты (з масамі ў дыяпазоне 0,012-0,0767 масы Сонца, або, адпаведна, ад 12,57 да 80,35 масы Юпітэра).

Гэтак жа як і ў зорках, у іх ідуць тэрмаядзерныя рэакцыі, але ў адрозненне ад зорак галоўнай паслядоўнасці яны не могуць кампенсаваць страту энергіі на выпраменьванне і адносна хутка астуджаюцца, з часам ператвараючыся ў планетападобныя аб’екты. У карычневых карлікаў, у адрозненне ад зорак галоўнай паслядоўнасці, таксама адсутнічаюць зоны прамяністага пераносу энергіі — цеплаперанос у іх ажыццяўляецца толькі за кошт канвекцыі, што абумоўлівае аднастайнасць іх хімічнага складу па глыбіні.

Катэгорыя:Зорная эвалюцыя
Катэгорыя:Астрафізіка
Катэгорыя:Класы зорак
Чырвоны гігант

**Чырвоныя гіганты** і **звышгіганты** — зоркі пазнейшых спектральных класаў з высокай свяцільнасцю і працяглымі абалонкамі.

## Характарыстыкі чырвоных гігантаў 
Да чырвоных гігантаў адносяць зоркі спектральных класаў K і M класаў свяцімасці III і I адпаведна, г. зн. з абсалютнымі зорнымі велічынямі 0^m \ge M_V \ge -3^m у чырвоных гігантаў і M_V  ў чырвоных звышгігантаў. Тэмпература паверхні выпраменьвання (фотасферы) чырвоных гігантаў параўнальна невялікая (T_{ph} \approx 3000 - 5000K), і, адпаведна, плынь энергіі з адзінкі плошчы выпраменьвання невялікая;— у 2—10 разоў меншая, чым у Сонца. Аднак свяцімасць такіх зорак можа дасягаць 10^5-10^6 L_{Sol}, бо чырвоныя гіганты і звышгіганты маюць вельмі вялікія радыусы. Характэрны радыусы чырвоных гігантаў і звышгігантаў&nbsp;— ад 100 да 800 сонечных радыусаў.

Катэгорыя:Чырвоныя гіганты
Катэгорыя:Астрафізіка
Катэгорыя:Зорная эвалюцыя
Блакітны карлік

**Блакітныя карлікі** — гіпатэтычны клас зорак, які эвалюцыянуе з чырвоных карлікаў, зорак па масе меншых, чым Сонца (меней 0,5 масы Сонца і да мінімальнай мяжы мас зорак). З прычыны, што чырвоныя карлікі спальваюць вадарод павольна і з'яўляюцца цалкам канвектыўнымі (што дазваляе ім выкарыстоўваць большы працэнт вадароднага паліва, чым больш масіўныя зоркі), у цяперашні час ніводны з чырвоных карлікаў яшчэ не паспеў ператварыцца ў блакітнага карліка. Існаванне гэтага класа зорак вынікае з тэарэтычных мадэлей.
 
Ад чырвоных карлікаў адрозніваюцца больш высокай тэмпературай паверхні. З-за невялікі масы чырвоныя карлікі не могуць стаць гігантамі (для гэтага патрабуецца гарэнне гелію, для чаго неабходна высокая тэмпература ў нетрах, якую чырвоныя карлікі не могуць развіць), з прычыны чаго замест павелічэння памераў пры выгаранні вадароду павялічваецца тэмпература яе паверхні.

Катэгорыя:Класы зорак
Катэгорыя:Астрафізіка
Блакітны гігант

thumb|Параўнанне памераў Сонца і блакітнага гіганта
**Блакітны гігант** — зорка спектральнага класа **O** або **B**. Блакітныя гіганты - маладыя гарачыя масіўныя зоркі, якія на дыяграме Герцшпрунга - Расела размяшчаюцца ў галіне галоўнай паслядоўнасці. Масы блакітных гігантаў дасягаюць 10-20 мас Сонца, а свяцільнасць у тысячы і дзясяткі тысяч перавышае сонечную.

З прычыны высокай свяцільнасці блакітныя гіганты вельмі хутка расходуюць сваё тэрмаядзернае паліва, таму час іх існавання невялікі. У агульным выпадку працягласць знаходжання зоркі на стадыі галоўнай паслядоўнасці адваротна прапарцыйная кубу яе масы, такім чынам, для блакітных гігантаў гэты час складае каля 10 млн. гадоў.

## Гл. таксама 
* Зорка-гігант
* Гіпергігант
* Чырвоны гігант
* Звышгігант
* Яркі гігант

Катэгорыя:Класы зорак
Жоўты карлік

[right|250px|thumb|[Сонца, тыповы прыклад зоркі класа GV]]
**Жоўты карлік** — тып невялікіх зорак галоўнай паслядоўнасці, якія маюць масу ад 0,8 да 1,2 масы Сонца і тэмпературу паверхні 5000-6000 K. Па выніках фотаметрыі яны маюць жоўты колер, хоць суб'ектыўна іх колер ўспрымаецца чалавекам як найбольш чысты белы (больш гарачыя зоркі будуць успрымацца чалавекам як блакітнаватыя або блакітныя). Асноўнай крыніцай іх энергіі з'яўляецца тэрмаядзерны сінтэз гелію з вадародам. Самым вядомым жоўтым карлікам з'яўляецца Сонца. Іншыя вядомыя зоркі: Эпсілон Эрыдана, Альфа Цэнтаўра А, Альфа Паўночнай Кароны В, Тау Кіта.
 
Тэмпература паверхні жоўтых карлікаў складае 5000-6000 K, іх спектральныя класы G0V-G9V. Характарыстыка спектру: лініі H і K кальцыю інтэнсіўныя; лінія 4226 Ǻ і лінія жалеза даволі інтэнсіўныя; шматлікія лініі металаў; лініі вадароду слабеюць да класа K; інтэнсіўная паласа G.
 
Час жыцця жоўтага карліка складае ў сярэднім 10 мільярдаў гадоў. Пасля таго, як згарае ўвесь запас вадароду, зорка ў шмат разоў павялічваецца ў памеры і ператвараецца ў чырвоны гігант. Прыкладам такога тыпу зорак можа служыць Альдэбаран. Чырвоны гігант выкідвае вонкавыя пласты газу, утвараючы тым самым планетарныя туманнасці, а ядро калапсуе ў маленькі, шчыльны белы карлік.

## Гл. таксама 
* Аналагі Сонца
* Карычневы карлік
* Белы карлік
* Чырвоны карлік
* Субкарычневы карлік

Катэгорыя:Класы зорак
*
Жалезная зорка

**Жалезная зорка** — гіпатэтычны тып зоркі, якая можа ўзнікнуць ў Сусвеце за час каля 101500  гадоў (несувымерна больш, чым сучасны ўзрост Сусвету - каля 1,4·1010 гадоў). Мяркуецца, што падобная зорка можа сфармавацца за кошт халоднага нуклеасінтэзу, які ідзе шляхам квантавага тунэлявання, у выніку якога лёгкія ядры ператвараюцца ў ядро найбольш стабільнага з усіх ядраў ізатопа жалеза 56Fe. Элементы, больш цяжкія, чым жалеза, таксама ператвараюцца ў апошні шляхам радыеактыўнага распаду з выпраменьваннем альфа-часціц. Утварэнне такіх зорак магчыма толькі ў выпадку, калі пратон не распадаецца.

Катэгорыя:Зорная эвалюцыя
Катэгорыя:Класы зорак
Катэгорыя:Гіпатэтычныя астранамічныя аб’екты