open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Леанід Васілевіч Сарачынскі

**Леанід Васілевіч Сарачы́нскі** ( — ) — вучоны ў галіне земляробства і аховы раслін, доктар сельскагаспадарчых навук (1994), прафесар (2004).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Блонь (сучасны аграгарадок у Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці Беларусі). У 1956 годзе скончыў Мар’інагорскі сельскагаспадарчы тэхнікум. Прайшоў службу ў Савецкай Арміі, працаваў на вытворчасці. У 1960 годзе паступіў на агранамічны факультэт Гродзенскага сельскагаспадарчага інстытута. У 2004 годзе Л. В. Сарачынскаму прысвоена званне прафесара па спецыяльнасці «Аграномія».

## Навуковая і грамадская дзейнасць 
Аўтар больш за 170 навуковых прац, у тым ліку двух манаграфій, двух вучэбных дапаможнікаў для вышэйшых навучальных устаноў, пяці кніг. Л. В. Сарачынскаму належаць працы па ахове раслін ад шкоднікаў, хвароб і пустазелля пры інтэнсіўным земляробстве, на прысядзібных участках, у калектыўных садах і агародах. Займаўся пытаннямі маніторынгу і прагнозаў, эканамічных аспектаў і
аптымізацыі аховы раслін у інтэнсіўным земляробстве і сучасных тэхналогіях вырошчвання сельскагаспадарчых культур. Быў членам Савета па абароне доктарскіх дысертацый пры Навукова-практычным цэнтры НАН Беларусі па земляробству і Савета па абароне кандыдацкіх дысертацый пры Інстытуце абароны раслін. Па ініцыятыве Л. В. Сарачынскага і пры яго ўдзеле з 1998 годзе пачаў выдавацца навукова-практычны часопіс «Ахова раслін» З 2003 года «Земляробства і ахова раслін»), галоўным рэдактарам якога ён з’яўляўся. З 2003 года Л. В. Сарачынскі уваходзіў у склад калектыва прафесарска-выкладчыцкага складу кафедры абароны раслін Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэмі і кіраваў дыпломнымі праектамі, падрыхтоўкай магістарскіх дысертацый.

Сярод апублікаваных прац:
* Защита растений и урожай. — Мн., 1988;
* Вредители и болезни сада и огорода и меры борьбы с ними на дачных и приусадебных участках. — Мн., 1998 (разам з М. І. Пратасавым і В. В. балотнікавай).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Сарачынскі Леанід Васільевіч  // Гродзенскі дзяржаўны аграрны ўніверсітэт
* Светлой памяти Леонида Васильевича Сорочинского посвящается   // Часопіс «Земледелие и растениеводство» № 6(133), 2020. — С. 60—61.
* Страница Памяти. Сорочинский Леонид Васильевич (02.12.1937 — 20.10.2020)   // Часопіс «Земледелие и растениеводство»
* Сорочинский Леонид Васильевич(род. 02.12.1937)   // Інстытут аховы раслін НАН Беларусі

Катэгорыя:Постаці беларускага земляробства
Катэгорыя:Постаці аграрнай навукі
Катэгорыя:Аграномы СССР
Катэгорыя:Аграномы Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
The Hanging Tree (песня)

«**The Hanging Tree**» () — песня амерыканскага кампазітара Джэймса Ньютана Ховарда, напісаная для фільма «*Галодныя гульні: Сойка-перасмешніца. Частка 1*» і праспяваная актрысай Джэніфер Лоўрэнс, выканаўцай ролі Кітніс Эвердзін. Аўтарства тэксту песні належыць пісьменніцы Сьюзен Колінз, суаўтарамі музыкі выступілі Джэрэмая Фрэйц і Уэслі Шульц — удзельнікі індзі-фолк гурта «*The Lumineers*».

Песня была выпушчана лэйблам «*Republic Records*» у складзе саўндтрэка фільма 24 лістапада 2014 года. Праз два тыдні, 9 снежня, песня была выдадзена ў якасці асобнага сінгла.

«*The Hanging Tree*» атрымала пераважна станоўчыя водгукі музычных крытыкаў. Рэцэнзенты высока ацанілі вакал Лоўрэнс, падмецілі падабенства з , а таксама адзначылі, што песня выдатна працуе ў якасці . У камерцыйным плане песня атрымала поспех міжнароднага ўзроўню, дасягнуўшы вяршыні хіт-парадаў на некалькіх рынках, у тым ліку ў Аўстрыі, Венгрыі і Германіі. Песня дасягнула 12-га месца ў хіт-парадзе Billboard Hot 100 і 20-га — у брытанскім . «*The Hanging Tree*» быў удастоены звання плацінавага дыска ў Канадзе і Германіі, а ў ЗША ўдастоіўся гэтага статуса двойчы.

## Паходжанне песні 
Тэкст песні напісаны Сьюзен Колінз і ўпершыню з’явіўся ў рамане «*Сойка-перасмешніца*». Паводле кнігі, Кітніс даведалася словы песні ад свайго бацькі ў дзяцінстве; першапачаткова дзяўчынка не разумела, што песня спяваецца ад імя нябожчыка-шыбеніка. Маці, пачуўшы, як Кітніс разам з сястрой напявалі яе, калі рабілі ўпрыгожванні на шыю з вяроўкі, запатрабавала назаўжды забыцца радкі песні. Пасля смерці бацькі Кітніс не магла пазбавіцца ад прывязчывай мелодыі гэтай песні ў сябе ў галаве. Сэнс песні яна пачала разумець бліжэй да моманту падзей рамана. Кітніс праспявала «*The Hanging Tree*» па просьбе аператара Полукса, і эмацыйнае выкананне кранула таго да слёз (гэты момант адлюстраваны ў фільме). Песня Кітніс была знята на відэа і выкарыстана ў прапагандысцкім роліку, які распаўсюдзіўся па ўсім Панеме.

## Пераклад на беларускую мову 
На хвалі пратэстаў у Беларусі гурт «*Naviband*» выканаў песню «*The Hanging Tree*» на беларускай мове (пераклад Арцёма Лук’яненка). Кліп «*Пад дубам*» аўтарства Дзмітрыя Буко ў выкананні Ксеніі Жук быў апублікаваны 3 ліпеня 2021 года на старонцы гурта ў Instagram. 9 жніўня 2021 года гурт выпусціў яшчэ адзін кліп на песню «*The Hanging Tree*», гэтым разам сумесна з *«Вольным хорам»*.

## Зноскі 
Катэгорыя:Песні 2014 года
Катэгорыя:Сінглы 2014 года
Катэгорыя:Балады
Кені

**Кені** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джэйсан Кені (велагоншчык)
* Энда Кені — прэм’ер-міністр Ірландскай Рэспублікі
Жанна Ісмаілаўна Аюпава

**Жанна Ісмаілаўна Аюпава** (нар. , ) — савецкая і расійская артыстка балета, балетны педагог. Народная артыстка Расіі (2008). Мастацкі кіраўнік Акадэміі рускага балета імя А. Я. Ваганавай з 2013 года, рэпетытар Міхайлаўскага тэатра.

## Біяграфія 
У 1984 годзе скончыла Ленінградскае харэаграфічнае вучылішча (вучаніца Нінелі Кургапкінай) і была прынята ў трупу ДАТОБ імя С. М. Кірава. З 1987 года — салістка.

У цяперашні час — першы прарэктар і мастацкі кіраўнік Акадэміі рускага балета імя А. Я. Ваганавай. З 2000 года — педагог-рэпетытар Міхайлаўскага тэатра.

## Узнагароды 
* Лаўрэат Міжнароднага конкурсу артыстаў балета (Масква, 1985)
* Прэмія «Балтыка» (2002)
* Заслужаная артыстка Расійскай Федэрацыі (2002)
* Народная артыстка Расіі (2008)

Катэгорыя:Артысты балета паводле алфавіта
Катэгорыя:Артысты балета СССР
Катэгорыя:Артысты балета Расіі
Катэгорыя:Артысты балета XX стагоддзя
Катэгорыя:Артысты балета XXI стагоддзя
Катэгорыя:Балетныя педагогі паводле алфавіта
Катэгорыя:Балетныя педагогі Расіі
Катэгорыя:Балетныя педагогі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Артысты балета Марыінскага тэатра
Болтан

**Болтан** () — горад у Вялікабрытаніі, на паўночным захадзе Англіі, у графстве Вялікі Манчэстэр, адміністрацыйны цэнтр метрапольнага раёна Болтан (262 400 жыхароў). Знаходзіцца за 16 км на паўночны захад ад Манчэстэра. Болтанскі ўніверсітэт.

## Гарады-пабрацімы 
## Спорт 
* ФК Болтан Уондэрэрс

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Джэйсан Кені (велагоншчык)

Катэгорыя:Гарады Англіі
Нікола Шпірыг

**Нікола Шпірыг** (; нар. ) — швейцарская трыятланістка.

Трыятлонам пачала займацца ў 1992 годзе, да 15 гадоў яе трэніраваў бацька. З’яўляецца дыпламаваным юрыстам.

Дэбютавала ў ліпені 1998 года на чэмпіянаце Еўропы па трыятлоне сярод юніёраў, заняла 18-е месца. Праз месяц на чэмпіянаце свету сярод юніёраў была пятай, а ў 1999 годзе на чэмпіянаце Еўропы сярод юніёраў стала чэмпіёнкай. У 2001 годзе на юніёрскім першынстве Еўропы заваявала сярэбраны медаль, а на юніёрскім першынстве свету — залаты. У 2003 і 2005 гадах станавілася таксама медалісткай еўрапейскіх і сусветных моладзевых першынстваў (для спартсменаў не старэйшых за 23 гады).

На Алімпіядзе 2008 у Пекіне заняла 6-е месца. У 2009 і 2010 гадах перамагала на чэмпіянаце Еўропы, у агульным заліку першынства свету 2010 года заняла другое месца.

Алімпійская чэмпіёнка ў Лондане ў 2012 годзе. Найлепшая спартсменка Швейцарыі 2012 года («Sports Awards»).

Сярэбраны прызёр алімпійскіх гульняў 2016 года.

Пераможца I Еўрапейскіх гульняў.

Катэгорыя:Трыятланісты Швейцарыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па трыятлоне
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Швейцарыі
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Трыятланісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Трыятланісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Трыятланісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Трыятланісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўрапейскіх гульняў 2015 года
Джэйсан Кені (велагоншчык)

**Джэйсан Фрэнсіс Кені** (; нар. , Болтан, Вялікабрытанія) — брытанскі прафесійны трэкавы велагоншчык, сяміразовы алімпійскі чэмпіён (самы тытулаваны велагоншчык у гісторыі Алімпійскіх гульняў), трохразовы чэмпіён свету. Камандор ордэна Брытанскай імперыі (CBE).

Катэгорыя:Велагоншчыкі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па веласпорце
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года
Катэгорыя:Велагоншчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Велагоншчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Велагоншчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Велагоншчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па трэкавых велагонках
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры Еўрапейскіх гульняў 2019 года
Катэгорыя:Камандоры ордэна Брытанскай імперыі
Катэгорыя:Афіцэры ордэна Брытанскай імперыі
Эма Сноўсіл

**Эма Лора Сноўсіл** (; нар. , Голд-Кост, Аўстралія) — аўстралійская трыятланістка, алімпійская чэмпіёнка 2008 года, трохразовая пераможца сусветнай серыі.

У школьныя гады Эма Сноўсіл вельмі паспяхова займалася плаваннем, у 16 гадоў упершыню паспрабавала сябе ў трыятлоне. У 2000 годзе яна атрымала перамогу на чэмпіянаце свету Міжнароднага саюза трыятлона сярод юніёраў ва ўзросце 16-20 гадоў, у 2001 годзе — Сіднейскі юнацкі алімпійскі фестываль па трыятлоне. Сноўсіл была ўзнагароджана стыпендыяй Аўстралійскага інстытута спорту і названая аўстралійскай трыятлеткай года ва ўзроставай групе 16-19 гадоў.

У 2003 годзе ў новазеландскім Куінстаўне Сноўсіл упершыню стала пераможцай сусветнай серыі, а ў 2004 годзе выйграла Кубак свету па трыятлоне і скончыла сезон у статусе першага нумара сусветнага рэйтынгу. Нягледзячы на гэта яна не ўвайшла ў заяўку каманды Аўстраліі для ўдзелу ў Алімпіядзе 2004.

У 2005 годзе ў японскім Гамагоры пры тэмпературы паветра 35&nbsp;°C і 90%-най вільготнасці Сноўсіл у другі раз у сваёй кар’еры перамагла ў сусветнай серыі. Праз год яна заваявала золата на Гульнях Садружнасці, якія праходзілі ў Мельбурне.

Катэгорыя:Трыятланісты Аўстраліі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Аўстраліі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па трыятлоне
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Трыятланісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Кейт Ален

**Кейт Ален** (; нар. , Джыланг, Вікторыя, Аўстралія) — аўстрыйская трыятланістка, чэмпіёнка летніх Алімпійскіх гульняў.

Пачала займацца трыятлонам у 1996 годзе. Пасля некалькіх гадоў трэніровак са сваім былым трэнерам Марыа Хайсам Ален атрымала аўстрыйскае грамадзянства ў 2002 годзе і пачала ўдзельнічаць у спаборніцтвах на чэмпіянаце свету. Яе першыя буйныя спартыўныя дасягненні пачаліся ў 2003 годзе. Яна выйграла чэмпіянат Аўстрыі на алімпійскай, доўгай і жалезнай дыстанцыях, а на этапах кубка свету тры разы ўваходзіла ў першую дзясятку. На чэмпіянаце свету 2003 яна стала 16-й.

У 2004 годзе Ален заняла другое месца на чэмпіянаце Еўропы, а затым перамагла на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 у Афінах. За гэта дасягненне яна была прызнана Спартсменкай года Аўстрыі.

Пасля гэтага Ален двойчы выйгравала нацыянальны чэмпіянат, у 2007 годзе выйгравала сярэбраныя медалі чэмпіянату Еўропы ў індывідуальным і камандным заліках і заняла трэцяе месца на этапе кубка свету. 15 чэрвеня 2008 года яна кваліфікавалася на Алімпійскія гульні 2008 у Пекіне паводле рэйтынгу Міжнароднага саюза трыятлона.

Катэгорыя:Трыятланісты Аўстрыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Аўстрыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па трыятлоне
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2004 года
Катэгорыя:Трыятланісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Трыятланісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Сарочынскі сельсавет

**Саро́чынскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ушацкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Сарочына.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Ушацкага раёна Полацкай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года сельсавет ва Ушацкім раёне БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Лепельскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Віцебскай вобласці. 20 мая 1960 года ў склад сельсавета з Мосарскага сельсавета перададзены 8 населеных пунктаў (Бутава, Жывалака, Івахнава, Казьяне, Калужчына, Латышова, Пілатоўшчына і Северыны). З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Лепельскага раёна, з 30 ліпеня 1966 года — у складзе адноўленага Ушацкага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў склад Сарочынскага сельсавета ўваходзілі 33 населеныя пункты. 18 чэрвеня 1985 года ў склад сельсавета з Лутаўскага сельсавета перададзены 14 населеных пунктаў (вёскі Арэхаўна, Ваўчо, Гарадок, Градзянец, Кавалеўшчына, Канцавыя, Крыскавічы, Кублішчына, Кулінава, Лутава, Слабодка, Ціханяты, Федаронкі і Шчарбёнкі). 8 красавіка 2004 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Мосарскага сельсавета (16 населеных пунктаў: вёскі Арцюшкі, Баравыя, Белае, Вялічкаўцы, Вярхоўе, Гара, Губінка, Завячэлле, Занавінне, Кісялёва, Мосар, Немірова, Рубанікі, Старынка, Урбанова і Шасцярні), у склад Вяркудскага сельсавета перададзены 15 населеных пунктаў (Альшаны, Бутава, Гвазды, Жывалака, Забалацце, Івахнава, Казьяне, Калужчына, Латышова, Ляхі, Мажэйчына, Пілатоўшчына, Пяскі, Слабада і Чарсцвяды), у склад Ушацкага сельсавета перададзена вёска Градзянец. 23 чэрвеня 2005 года 15 населеных пунктаў (Альшаны, Бутава, Гвазды, Жывалака, Забалацце, Івахнава, Казьяне, Калужчына, Латышова, Ляхі, Мажэйчына, Пілатоўшчына, Пяскі, Слабада і Чарсцвяды) вернуты ў склад сельсавета з Вяркудскага сельсавета. У 2011 годзе скасавана вёска Гарадок (уключана ў склад Ушачаў).

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2270 чалавек, з іх 96,3 % — беларусы, 3,0 % — рускія, 0,5 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 1612 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лепельскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Марсель Якабс

**Ламонт Марсель Якабс** (; нар. , Эль-Паса, Тэхас, ЗША) — італьянскі спрынтар і скакун у даўжыню, двухразовы алімпійскі чэмпіён і чэмпіён Еўропы ў памяшканні 2021 года. 1 жніўня 2021 года Якабс усталяваў новы рэкорд Еўропы ў бегу на 100 метраў з часам 9,80 на Гульнях у Токіа 2020 і стаў алімпійскім чэмпіёнам. 6 жніўня 2021 года стаў алімпійскім чэмпіёнам у складзе зборнай Італіі, якая перамагла ў эстафеце 4 × 100 м.

Якабс завяршыў сезон 2020—2021 гадоў лідарам сусветнага рэйтынгу ў бегу на 60 метраў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Бегуны на кароткія дыстанцыі Італіі
Катэгорыя:Скакуны ў даўжыню Італіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Італіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года
Чэнь Мэн

**Чэнь Мэн** (нар. , Цындаа) — кітайская спартсменка, гулец у настольны тэніс, член нацыянальнай зборнай КНР. Двухразовая чэмпіёнка свету ў складзе каманды Кітая, двухразовы бронзавы прызёр чэмпіянатаў свету ў парным разрадзе. Абсалютная чэмпіёнка юніёрскага чэмпіянату свету 2011 года, на якім Чэнь Мэн заваявала 4 залатыя медалі: у камандным, адзіночным, парным і мяшаным разрадах.

Катэгорыя:Ігракі ў настольны тэніс Кітая
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Кітая
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па настольным тэнісе
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года
Катэгорыя:Ігракі ў настольны тэніс на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Брыгіт Мак-Мэхан

**Брыгіта Мак-Мэхан** (нар. , , Швейцарыя) — швейцарская трыятланістка, Алімпійская чэмпіёнка 2000 года.

Першым буйным турнірам ў кар’еры Мак-Мэхан сталі Алімпійскія гульні 2000 года. Перадалімпійскі этап кубка свету паказаў, што Брыгіта знаходзіцца ў вельмі добрай форме. У суперніцтве з вядучымі спартсменкамі яна заняла другое месца. Алімпійскія спаборніцтвы пачаліся для швейцаркі не лепшым чынам. Пасля плавання і веласпорту Мак-Мэхан ішла толькі 13-ы, адстаючы ад аўстралійкі Мішэль Джонс на 10 секунд, але дзякуючы цудоўным выніку ў кросе, Брыгіта стала першай Алімпійскай чэмпіёнкай у трыятлоне.

На Алімпійскіх гульнях 2004 года швейцарка па-ранейшаму разглядалася, як спартсменка высокага ўзроўню, але вынікі паказаныя на розных стартах на працягу Алімпійскага цыклу не дазвалялі прылічаць Брыгіту да прэтэндэнтак на медалі. Паказаўшы на кожным этапе сярэднія вынікі Мак-Мэхан заняла 10-е месца, адстаўшы ад пераможцы аўстрыйкі Кейт Ален больш чым на 2 хвіліны.

Тройчы ўдзельнічала ў чэмпіянатах свету, але вышэй восьмага месца ёй падняцца не ўдалося.

У 2005 годзе ў крыві ў Макмэхон быў знойдзены забаронены прэпарат эрытрапаэтын. Спартсменку дыскваліфікавалі на 2 гады. Пасля заканчэння тэрміну дыскваліфікацыі спартсменка прыняла рашэнне завяршыць спартовую кар’еру.
Эрыка Кірпу

**Эрыка Кірпу** (; нар. , , Расія) — эстонская фехтавальшчыца на шпагах, алімпійская чэмпіёнка, чэмпіёнка свету, двухразовая чэмпіёнка Еўропы, прызёр чэмпіянатаў свету і Еўрапейскіх гульняў.

Яе маці — Ірына Сатаненка — расіянка, а бацька — Віктар Кірпу — эстонец. Жыла ў Тарту.

Катэгорыя:Фехтавальшчыкі Эстоніі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Эстоніі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па фехтаванні
Катэгорыя:Фехтавальшчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па фехтаванні
Аннемік ван Влёйтэн

**Аннэмік Адрыяна ван Влёйтэн** (; нар. , Влёйтэн, правінцыя Утрэхт) — нідэрландская велагоншчыца, алімпійская чэмпіёнка 2020 года і трохразовая чэмпіёнка свету па шашэйных велагонках, чэмпіёнка Еўропы, прызёрка чэмпіянату свету па трэкавых велагонках.

## Біяграфія 
Уладальніца Кубка свету па шашэйных велагонках 2011 года.

Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 і 2016 гадоў у групавой шашэйнай гонцы. На Гульнях у Лондане заняла 14-е месца, у Рыа-дэ-Жанэйра не змагла фінішаваць, звалілася за 10 км да фінішу і атрымала сатрасенне мозгу і пералом трох пазванкоў.

Двухразовая чэмпіёнка Нідэрландаў і бронзавы прызёр Еўрапейскіх гульняў 2015 года ў індывідуальнай гонцы.

Чэмпіёнка свету 2017 і 2018 гадоў у індывідуальнай гонцы. Чэмпіёнка свету 2019 года ў групавой гонцы.

Раней выступала за Rabo Liv Women Cycling Team.

Катэгорыя:Велагоншчыкі Нідэрландаў
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Нідэрландаў
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па веласпорце
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года
Катэгорыя:Велагоншчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Велагоншчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Велагоншчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па шашэйных велагонках
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры Еўрапейскіх гульняў 2015 года
Лі Кіфер

**Лі Кіфер** (, нар. ) — амерыканская фехтавальшчыца-рапірыстка, алімпійская чэмпіёнка, чэмпіёнка свету, чатырохразовая чэмпіёнка Панамерыканскіх гульняў, шматразовая Панамерыканскія чэмпіёнка, прызёр чэмпіянатаў свету.

Нарадзілася ў 1994 годзе ў Кліўлендзе, мае філіпінскае паходжанне; вырасла ў Лексінгтане (штат Кентукі).

З 2010 года штогод выйгравала Панамерыканскі чэмпіянат. У 2011 годзе заваявала бронзавы медаль чэмпіянату свету і два залатыя медалі Панамерыканскіх гульняў. У 2012 годзе прыняла ўдзел у Алімпійскіх гульнях у Лондане, дзе стала 5-й у асабістым першынстве, і 6-й — у камандным.

У 2017 годзе Лі стала сярэбраным прызёрам чэмпіянату свету ў каманднай рапіры.

Замужам за амерыканскім фехтавальшчыкам Герэкам Мейнхартам.

Катэгорыя:Фехтавальшчыкі ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па фехтаванні
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года
Катэгорыя:Фехтавальшчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Фехтавальшчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Фехтавальшчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па фехтаванні
Орса

**Орса** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Аляксандр Орса — беларускі грамадска-палітычны і культурны дзеяч
* Галіна Орса — беларускі грамадска-культурны дзеяч
* Пётр Орса — беларускі грамадска-палітычны дзеяч

## Тапонім 
* Орса (камуна)
Горнаўскі сельсавет (Краснапольскі раён)

**Го́рнаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Краснапольскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Горна.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Краснапольскага раёна Калінінскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Магілёўскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Краснапольскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Высакаборскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Краснапольскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Зульфія Хасанаўна Забірава

**Зульфія Хасанаўна Забірава** (нар. , ) — расійская і казахстанская велагоншчыца.

У 1993 годзе пераехала з Узбекістана ў Расію і выступала за яе, але ў 2005 годзе прыняла казахстанскае грамадзянства.

Чэмпіёнка Гульняў XXVI Алімпіяды ў Атланце (1996), пераможца (2002), сярэбраны (1997, 1998) і бронзавы (2003) прызёр чэмпіянатаў свету ў індывідуальнай гонцы на час (шашы), шматразовы пераможца найбуйнейшых міжнародных гонак на шашы (1995—2000), неаднаразовы пераможца і прызёр Кубкаў свету ў гонках на трэку, шматразовая чэмпіёнка Расіі ў гонках на шашы і трэку (1992—1999).

Катэгорыя:Велагоншчыкі Расіі
Катэгорыя:Велагоншчыкі Казахстана
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па веласпорце
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Расіі
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1996 года
Катэгорыя:Велагоншчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1996 года
Катэгорыя:Велагоншчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 года
Катэгорыя:Велагоншчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Велагоншчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па шашэйных велагонках
Мост Ламаносава

**Мост Ламаносава** (з 1798 па 1948 год — *Чарнышова мост*; да 1798 года — Кацярынінскі мост) — мост праз раку Фантанку ў Цэнтральным раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Спаскі і Безыменны востраў. Адзін з выбітных помнікаў мостабудаўнічай культуры горада. Аб’ект культурнай спадчыны Расіі федэральнага значэння. Размешчаны па восі вуліцы Ламаносава. Побач з мостам размешчана вуліца Дойліда Росі, бюст М. В. Ламаносава.

Вышэй па цячэнні знаходзіцца Анічкаў мост, ніжэй — Лештукоў мост.

Першапачаткова мост называўся Кацярынінскім у гонар Кацярыны II, аднак неўзабаве пасля пабудовы быў перайменаваны ў Чарнышова мост (ад загараднай сядзібы графа Чарнышова). 23 жніўня 1948 года мост быў перайменаваны ў гонар М. В. Ламаносава. Адначасова змяніла назву і плошча Чарнышова, якая прылягае да моста, таксама ў гонар Ламаносава.

Катэгорыя:Масты Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Масты цераз Фантанку
Том Дэйлі

**Томас Роберт «Том» Дэйлі** (; нар. , Плімут, Паўднёва-Заходняя Англія) — брытанскі скакун у ваду, які спецыялізуецца ў скачках з 10-метровай вышкі. Алімпійскі чэмпіён, трохразовы бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў, трохразовы чэмпіён свету, пяціразовы чэмпіён Еўропы, чатырохразовы чэмпіён Гульняў Садружнасці.

Катэгорыя:Скакуны ў ваду Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па скачках у ваду
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года
Катэгорыя:Скакуны ў ваду на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Скакуны ў ваду на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Скакуны ў ваду на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Скакуны ў ваду на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Зак Эпл

**Зак Эпл** (; нар. , Трэнтан, Агая) — амерыканскі плывец, чэмпіён і рэкардсмен свету, спецыялізуецца ў плаванні вольным стылем на спрынтарскіх дыстанцыях. Двухразовы алімпійскі чэмпіён гульняў 2020 у Токіа. У цяперашні час ён прадстаўляе клуб спартыўнага плавання DC Trident у Міжнароднай лізе плавання.

Зак — удзельнік чэмпіянату свету па водных відах спорту 2019 года, які праходзіў у Кванджу, Паўднёвая Карэя, дзе заваяваў тры медалі — два залатыя і адзін бронзавы. У складзе каманды ў змешанай эстафеце 4 × 100 метраў вольным стылем устанавіў сусветны рэкорд з часам 3 хвіліны 19,40 секунды.

Катэгорыя:Плыўцы ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па плаванні
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года
Катэгорыя:Плыўцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па плаванні
Брытні Грайнер

**Брытні Івет Грайнер** (; нар. , Х’юстан, штат Тэхас, ЗША) — амерыканская прафесійная баскетбалістка, якая выступае за клуб «Фінікс Меркуры» з жаночай Нацыянальнай баскетбольнай асацыяцыі.

## Кар’ера 
У 2012 годзе выйграла чэмпіянат Нацыянальнай асацыяцыі студэнцкага спорту (NCAA) у складзе каманды «Бэйлар Бірс», стаўшы самым выбітным гульцом гэтага баскетбольнага турніру, у 2014 годзе яна стала чэмпіёнкай жаночай НБА ў складзе каманды «Фінікс Меркуры». Двухразовы ўладальнік трох галоўных трафеяў жаночага студэнцкага баскетбола: прыза Джэймса Нейсміта, Маргарэт Уэйд Трофі і ўзнагароды ім. Джона Вудэна. У складзе зборнай ЗША выйграла чэмпіянат свету 2014 года ў Турцыі, Летнія Алімпійскія гульні 2016 года ў Рыа-дэ-Жанейра, чэмпіянат свету 2018 года ў Іспаніі і Летнія Алімпійскія гульні 2020 года Токіа.

Выступала ў Расіі за екацярынбургскі клуб УГМК. Спартсменку затрымалі ў лютым 2022 года. Тады Брытні Грайнер прыляцела ў Расію, і на мытні ў яе рэчах знайшлі забароненае рэчыва — гашышны алей. У пачатку жніўня суд прызнаў Грайнер вінаватай у кантрабандзе наркотыкаў і вынес ёй прысуд у 9 гадоў зняволення, а таксама штраф у 1 мільён расійскіх рублёў. 8 снежня Брытні Грайнер абмянялі на расійскага прадпрымальніка , які знаходзіўся ў зняволенні ў ЗША. Прэзідэнт ЗША Джо Байдэн пагаварыў з ёй па тэлефоне пасля вызвалення.

У лютым 2023 года Брытні Грайнер падпісала новае пагадненне з клубам жаночай НБА  «Фінікс Меркуры».

Катэгорыя:Баскетбалісткі ЗША
Катэгорыя:Ігракі зборнай ЗША па баскетболе
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па баскетболе
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі «Фінікс Меркуры»
Катэгорыя:Ігракі УГМК Екацярынбург
Ма Лун

**Ма Лун** (; ) — кітайскі гулец у настольны тэніс, шасціразовы алімпійскі чэмпіён, 14-разовы чэмпіён свету і трохразовы чэмпіён свету ў адзіночным разрадзе, уладальнік Кубка свету і чэмпіён Азіі. Двойчы ўладальнік сімвалічнага «вялікага шлема» настольнага тэніса, які забяспечваецца індывідуальнымі перамогамі на чэмпіянаце свету, Кубку свету і на Алімпійскіх гульнях. Першая ракетка свету са студзеня 2010 года. Гуляе правай рукой, выкарыстоўвае еўрапейскую хватку. Самы тытулаваны гулец у настольны тэніс у гісторыі.

## Зноскі 
Катэгорыя:Ігракі ў настольны тэніс Кітая
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па настольным тэнісе
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Кітая
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года
Катэгорыя:Ігракі ў настольны тэніс на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Ігракі ў настольны тэніс на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Ігракі ў настольны тэніс на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Сунь Івэнь

**Сунь Івэнь** (нар. , Цыся, Шаньдун) — кітайская фехтавальшчыца на шпагах, пераможца Алімпіяды 2020 года Токіа ў асабістым заліку, двухразовы прызёр летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года, двухразовая чэмпіёнка свету ў каманднай шпазе, пераможца Азіяцкіх гульняў 2014 і 2018 гадоў, шматразовая пераможца этапаў Кубка свету

Катэгорыя:Фехтавальшчыкі Кітая
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Кітая
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па фехтаванні
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Фехтавальшчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Фехтавальшчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па фехтаванні
Ван Шунь

**Ван Шунь** (; нар. ) — кітайскі плывец, алімпійскі чэмпіён 2020 года на дыстанцыі 200 метраў комплексным плаваннем, прызёр чэмпіянатаў свету.

Нарадзіўся ў 1994 годзе ў Нінбо правінцыі Чжэцзян. У 2010 годзе стаў срэбным прызёрам Азіяцкіх гульняў. У 2012 годзе прыняў удзел у Алімпійскіх гульнях у Лондане, але там стаў толькі 22-м. У 2013 годзе заваяваў бронзавы медаль чэмпіянату свету. У 2014 годзе стаў бронзавым прызёрам Азіяцкіх гульняў.

У 2021 годзе стаў першым у гісторыі азіяцкім плывуном, які выйграў алімпійскае золата на дыстанцыі 200 метраў комплексным плаваннем.

Катэгорыя:Плыўцы Кітая
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Кітая
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па плаванні
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Плыўцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Плыўцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Плыўцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па плаванні
Беларусь на летніх Алімпійскіх гульнях 2020

**Беларусь на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года** была прадстаўлена ў 20 відах спорту 108-ю спартсменамі.

На цырымоніі адкрыцця Гульняў сцяганосцамі зборнай Беларусі сталі плывец Мікіта Цмыг і лучніца Ганна Марусава. На цырымоніі закрыцця Гульняў сцяганосцам зборнай Беларусі стаў Ілья Палазкоў.

Першапачаткова Алімпійскія гульні павінны былі адбыцца ў 2020 годзе, аднак з-за пандэміі COVID-19 Міжнародны алімпійскі камітэт прыняў рашэнне перанесці Гульні на 2021 год.

## Медалі 
Каманда Беларусі на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года заваявала на 7 медалёў (1 золата, 3 срэбра і 3 бронзы), што стала найгоршым вынікам за ўсе часы ўдзелу незалежнай Беларусі ў летніх Алімпійскіх гульнях:
* золата Іван Літвіновіч (батут),
* срэбра: Ірына Курачкіна, Магамедхабіб Кадзімагамедаў (вольная барацьба), жаночая байдарка-чацвёрка (Марына Літвінчук, Вольга Худзенка, Маргарыта Махнёва, Вольга Папок),
* бронза: Ванэса Каладзінская (вольная барацьба), Максім Недасекаў (скачкі ў вышыню), Аліна Гарнасько (мастацкая гімнастыка).

## Інцыдэнты 
, 2019 год]]
1 жніўня беларуская лёгкаатлетка Крысціна Ціманоўская заявіла, што яе спрабавалі сілай вывезці з Токіа ў Беларусь. Яна адмовілася ад пасадкі на самалёт і паведаміла, што ў аэрапорт яе даставілі супраць волі.

Спартсменку выключылі з алімпійскай каманды пасля выступлення з крытыкай трэнерскага складу ва ўласным Instagram, паколькі яе паставілі бегчы эстафету 4×400 метраў, хоць на Алімпіядзе яна рыхтавалася выступіць у бегу на 100 і 200 метраў (перад тым беларусак Марыю Жодзік, Ганну Міхайлаву і Крысціну Мулярчык не дапусцілі да эстафеты з прычыны недастатковай колькасці допінг-проб). Неўзабаве пачаліся пагрозы ад адміністрацыі каманды і галоўнага трэнера зборнай Беларусі па лёгкай атлетыцы Юрыя Маісеевіча. У выніку беларуская дэлегацыя адхіліла Крысціну Ціманоўскую ад далейшага ўдзелу ў Алімпійскіх гульнях «у сувязі з эмацыйна-псіхалагічным станам». 

Крысціна Ціманоўская заявіла, што ў Беларусь не вернецца, бо баіцца пераследу. 2 жніўня яна прыйшла ў польскую амбасаду, дзе атрымала гуманітарную візу. 3 жніўня ў Токіа мела размову з прэм’ер-міністрам Польшчы Матэвушам Маравецкім. 4 жніўня запланаваны пералёт у Варшаву ў апошні момант з меркаванняў бяспекі змянілі на Вену. У аэрапорце Токіа перад вылетам Святлана Ціманоўская з’явілася ў суправаджэнні афіцэраў японскай паліцыі.

5 жніўня Крысціна Ціманоўская прыбыла ў Варшаву і дала прэс-канферэнцыю. 6 жніўня Міжнародны алімпійскі камітэт паведаміў, што «ў інтарэсах дабрабыту спартсменаў Беларусі» скасаваў акрэдытацыю трэнераў Артура Шумака і Юрыя Маісеевіча.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Краіны на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
2020
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2021 годзе
Гун Ліцзяа

**Гун Ліцзяа** (нар. ) — кітайская лёгкаатлетка, штурхальніца ядра, алімпійская чэмпіёнка і прызёр Алімпійскіх гульняў, двухразовая чэмпіёнка свету 2017 і 2019 гадоў, шматразовы прызёр сусветных чэмпіянатаў.

Гун Ліцзяа нарадзілася ў 1989 годзе ў павеце Холу правінцыі Хэбэй.

На Алімпійскіх гульнях 2008 года Гун Ліцзяа паказала пяты вынік. У 2009 годзе яна заваявала бронзавы медаль чэмпіянату свету. На Алімпійскіх гульнях 2012 года Гун Ліцзяа паказала чацвёрты вынік, аднак у сувязі з тым, што допінг-тэст Надзеі Астапчук даў станоўчы вынік, Гун Ліцзяа стала ўладальніцай бронзавага медаля.

На перадалімпійскім чэмпіянаце свету 2019 года, які адбыўся ў сталіцы Катара, кітайская спартсменка штурхнула снарад на 19,55 метра і стала двухразовай чэмпіёнкай свету.

Катэгорыя:Штурхальнікі ядра Кітая
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Кітая
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па лёгкай атлетыцы
Марцін Заўэр

**Марцін Заўэр** (; нар. , Врыцэн, Брандэнбург) — нямецкі спартсмен, Алімпійскі чэмпіён у акадэмічным веславанні (васьмёркі) 2012 года, шасціразовы чэмпіён свету і Еўропы. Двухразовы сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў (2016 і 2020). Выступае за Берлінскі вяслярны клуб. У 2000 годзе ўпершыню выступіў за юніёрскую зборную Германіі ў спаборніцтвах васьмёрок ў якасці рулявога.

Алімпійскі чэмпіён. Чатырохразовы чэмпіён свету. Трохразовы чэмпіён Еўропы.

Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) Германіі
Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Германіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па акадэмічным веславанні
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па акадэмічным веславанні
Аляксандр Звераў

**Аляксандр (Саша) Звераў** (; нар. , ) — нямецкі тэнісіст рускага паходжання; чэмпіён Алімпійскіх гульняў 2020 года ў адзіночным разрадзе; фіналіст аднаго турніру Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе (Адкрыты чэмпіянат ЗША 2020); пераможца Выніковага турніру ATP (2018) у адзіночным разрадзе; пераможца 18 турніраў ATP (з іх 16 у адзіночным разрадзе); пераможца аднаго юніёрскага турніру Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе (Адкрыты чэмпіянат Аўстраліі 2014).

Катэгорыя:Тэнісісты Германіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па тэнісе
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Германіі
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 года
Малайка Міхамба

**Малайка Міхамба** (, нар. , , Бадэн-Вюртэмберг) — нямецкая скакуха ў даўжыню, алімпійская чэмпіёнка 2020 года з вынікам 7,00 м, чэмпіёнка свету 2019 года, чэмпіёнка Еўропы 2018 года. Удзельніца летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года. Пяціразовая чэмпіёнка Германіі (2016, 2018—2021). Чатырохразовая чэмпіёнка Германіі ў памяшканні (2018—2021).

Нарадзілася 3 лютага 1994 года ў Гайдэльбергу, Бадэн-Вюртэмберг, Германія. Яе маці немка, а бацька — танзаніец з Занзібара. Дэбютавала на міжнароднай арэне ў 2011 годзе на чэмпіянаце свету сярод юнакоў ў Лілі, дзе заняла 9 месца. У 2013 годзе выйграла чэмпіянат Еўропы сярод юніёраў у Рыеці, а ў 2015 годзе — чэмпіянат Еўропы сярод моладзі ў Таліне. У 2016 годзе на чэмпіянат Еўропы ў Амстэрдаме стала бронзавым прызёрам, а затым на сваёй дэбютнай Алімпіядзе заняла 4 месца з вынікам 6,95 м, абнавіўшы тым самым асабісты рэкорд.

У сакавіку 2021 года на чэмпіянаце Еўропы ў памяшканні ў польскім Торуні заваявала сярэбраны медаль у скачках у даўжыню з вынікам 6,88 м, саступіўшы 4 см ўкраінцы Марыне Бех-Раманчук.

На Алімпійскіх гульнях 2020 года ў Токіа выйграла золата з вынікам 7,00 м, які паказала ў апошняй спробе фіналу.

Катэгорыя:Скакуны ў даўжыню Германіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Германіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па лёгкай атлетыцы
Краско

**Краско** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Іванавіч Краско (1957—2006) — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно, тэлевядучы.
* Генадзь Генадзьевіч Краско — беларускі гісторык.
* Іван Іванавіч Краско (нар. 1930) — савецкі і расійскі акцёр, народны артыст Расіі (1992).
Гвен Ёргенсен

**Гвен Размары Ёргенсен** (; нар. , Уокеша, штат Вісконсін, ЗША) — амерыканская трыятланістка, алімпійская чэмпіёнка 2016 года, двухразовая пераможца Сусветнай серыі, удзельніца летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года, трохразовая чэмпіёнка ЗША, першы нумар сусветнага рэйтынгу сярод жанчын.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Трыятланісты ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па трыятлоне
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Трыятланісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Трыятланісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Аляксандр Якаўлевіч Калітка

**Алякса́ндр Я́каўлевіч Калі́тка** (, в. Багушоўка Бабруйскага раёна — ? ) — савецкі беларускі партыйны і дзяржаўны дзеяч, міністр нарыхтовак БССР.

## Біяграфія 
Скончыў Мінскую ВПШ (1959).

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

З 1947 года на педагагічнай рабоце ў Мінску, з 1949 на савецкай і партыйнай рабоце ў Мінскай вобласці.

з 1964 года працуе ў ЦК КПБ. У 1968 — 1974 гадах — 2-гі сакратар Віцебскага абласнога камітэта КП Беларусі.

З 1974 года — міністр нарыхтовак Беларускай ССР.

Кандыдат у члены ЦК КПБ (1961—1971), член ЦК КПБ (1971—1981), член Рэвізійнай камісіі КПБ (1981—?). Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1963—1967, 1971—1980).

## Літаратура 
* Калитко Александр Яковлевич // Белорусская ССР: Краткая энциклопедия. В 5-и. Т. 5. Биографический справочник / Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др. — Мн.: Бел. Сов. Энцикл, 1981. — С. 268.

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 8-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 9-га склікання
Катэгорыя:Міністры нарыхтовак БССР
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Другія сакратары Віцебскага абкама КП Беларусі
Катэгорыя:Члены Рэвізійнай камісіі КПБ
Чэмпіянат Беларусі па валейболе 2018/2019

**Чэмпіянат Беларусі па валейболе 2018/2019** — 28-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па валейболе.
 

## Выніковае размеркаванне месцаў 
## Спасылкі 
* Беларуская федэрацыя валейбола
* Белорусская лига 2018/19 

2019
Катэгорыя:2018 год у валейболе
Катэгорыя:2019 год у валейболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2018 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2019 годзе
Яўген Іосіфавіч Бычкоў

**Яўген Іосіфавіч Бычкоў** (, Новы Быхаў, Магілёўская губерня, Расійская імперыя — ) — беларускі вучоны, педагог.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 20 студзеня 1887 года ў мястэчку Новы Быхаў Магілёўскай губерні. Бацька быў асабістым ганаровым грамадзянінам і народным настаўнікам, а маці паходзіла з быхаўскіх мяшчан. Яўген меў чатырох братоў і зводную сястру Вольгу. Па пашпарце 1930-х гадоў ён быў беларусам і меў імя па бацьку на рускай мове «Восипович», што яшчэ больш падкрэслівала беларускае паходжанне.

У дзесяцігадовым узросце ў верасні 1897 года паступіў у першы клас Магілёўскай мужчынскай гімназіі. 7 чэрвеня 1905 года, ва ўзросце 18 гадоў атрымаў атэстат сталасці аб заканчэнні васьмікласнага навучання.

5 жніўня 1905 года Яўген Бычкоў падаў прашэнне на імя рэктара Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта і быў залічаны студэнтам фізіка-матэматычнага факультэта. У наступным 1906 годзе быў пераведзены з матэматычнага на філалагічны факультэт. 19 мая 1910 года атрымаў выпускное пасведчанне аб праслухоўванні ім поўнага курсу навук гісторыка-філалагічнага факультэта ўніверсітэта.

У архіве КДБ па Магілёўскай вобласці сцвярджаецца, што з 1903 па 1922 год ён з’яўляўся членам партыі РСДРП (належаў да яе меншавіцкай часткі). Калі верыць справе, то ён быў адным з лідараў Магілёўскай губернскай арганізацыі меншавікоў і за гэтую дзейнасць неаднаразова арыштоўваўся органамі ЧК і ДПУ.

19 лютага 1910 годзе ажаніўся з Аляксандрай Рыгораўнай Багданавай. У 1911 годзе ў ніх нарадзіўся сын, якога таксама назвалі Яўгенам.

У верасні 1918 годзе быў прыняты ў штат Магілёўскага настаўніцкага інстытута. Уваход у Магілёў 31 кастрычніка 1918 года войск Чырвонай арміі прывёў не толькі да пераўтварэння інстытута ў педагагічны, але і да змен у яго кіраўніцтве. Дырэктар Уладзімір Тычынін, як прадстаўнік былой наменклатуры, сышоў з пасады, а навучальную ўстанову ўзначаліў Яўген Бычкоў.

Пасля закрыцця ў 1923 годзе Магілёўскага практычнага інстытута народнай адукацыі яго матэрыяльная база перайшла да педагагічнага тэхнікума, які ўзначальваў Бычкоў. Але на працягу першага года дзейнасці педтэхнікума ў яго з’явіўся новы дырэктар.

У другой палове 1930-х гадоў ён працаваў загадчыкам уліковай часткі аддзела кадраў Магілёўскай фабрыкі валакна і выкладаў гісторыю на вячэрнім рабфаку.

3 верасня 1937 года быў арыштаваны Магілёўскім РА НКУС БССР. Абвінавачваўся Бычкоў у антысавецкай агітацыі і прапагандзе па артыкуле 72 КК БССР. У віну яму ставілася як меншавіцкае мінулае, так і трацкісцкая дзейнасць. Праз шэсць дзён пасля арышту, 9 верасня, асобай тройкай НКУС БССР Я. І. Бычкоў быў прыгавораны да вышэйшай меры пакарання, а расстраляны 4 лістапада 1937 года. Рэабілітаваны быў толькі 16 студзеня 1989 года.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэктары Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Аркадзя Куляшова
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Педагогі СССР
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Генадзь Генадзьевіч Краско

**Генадзь Генадзьевіч Краско** — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (2020), дацэнт. Намеснік начальніка Інстытута нацыянальнай бяспекі Рэспублікі Беларусь па навуковай рабоце.

## Біяграфія 
У 1999 годзе скончыў з залатым медалём Бачэйкаўскую школу Бешанковіцкага раёна і паступіў на факультэт беларускай філалогіі і гісторыі Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава, які скончыў з адзнакай. Пачынаючы з трэцяга курса, паралельна атрымліваў юрыдычную адукацыю.

Працаваў выкладчыкам кафедры гісторыі Беларусі Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава, настаўнікам гісторыі ў сярэдняй школе № 34 Віцебска. У 2010 годзе абараніў дысертацыю на суісканне навуковай ступені кандыдата гістарычных навук.

## Навуковая дзейнасць 
Распрацаваў навуковую канцэпцыю арганізацыі і дзейнасці органаў дзяржаўнай бяспекі Беларускай ССР у 1943—1991 гадах.

Аўтар манаграфіі і больш за 100 навуковых артыкулаў.

## Узнагароды 
* стыпендыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2021).

Катэгорыя:Выкладчыкі Інстытута нацыянальнай бяспекі Рэспублікі Беларусь
Чэмпіянат Беларусі па валейболе 2017/2018

**Чэмпіянат Беларусі па валейболе 2017/2018** — 27-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па валейболе.
 
## Турнірная табліца на 30 кастрычніка 2017 года 
## Выніковае размеркаванне месцаў 
## Спасылкі 
* Беларуская федэрацыя валейбола
* РЕЗУЛЬТАТЫ И ОБЗОР ТУРА
* ЗАЯВКИ КОМАНД. МУЖЧИНЫ
* Лучше не бывает!

2018
Катэгорыя:2017 год у валейболе
Катэгорыя:2018 год у валейболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2017 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2018 годзе
Чэмпіянат Беларусі па валейболе 2016/2017

**Чэмпіянат Беларусі па валейболе 2016/2017** — 26-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па валейболе.
 

## Турнірная табліца 
## Выніковае размеркаванне месцаў 
## Спасылкі 
* Беларуская федэрацыя валейбола
* Турнирная таблица
* bvf.by

2017
Катэгорыя:2016 год у валейболе
Катэгорыя:2017 год у валейболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2016 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2017 годзе
Чэмпіянат Беларусі па валейболе 2015/2016

**Чэмпіянат Беларусі па валейболе 2015/2016** — 25-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па валейболе.
 

## Выніковае размеркаванне месцаў 
## Найлепшыя гульцы 
* Нападаючая — Радзівон Міскевіч («Будаўніка Мінск»),
* Пас — Арцём Гарамыкін («Барысаў-БДУФК»),
* Цэнтральны блок — Максім Марозаў («Будаўніка Мінск»),
* Лібера — Станіслаў Забароўскі («Будаўніка Мінск»),
* Найлепшым гульцом чэмпіянату (MVP) — Міхаіл Косач («Будаўніка Мінск»),
* Адкрыццё сезона — Вячаслаў Шмат («Легіён Абухава»).

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Беларуская федэрацыя валейбола
* «Минчанка» выиграла чемпионат Беларуси по волейболу среди женских команд
* Чемпионат Республики Беларусь 2015/16

2016
Катэгорыя:2015 год у валейболе
Катэгорыя:2016 год у валейболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2015 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2016 годзе
Чарнякоўскі сельсавет

**Чарняко́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Слаўгарадскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Чарнякоўка.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Прапойскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Прапойскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 23 мая 1945 года Прапойскі раён быў перайменаваны ў Слаўгарадскі. 16 ліпеня 1954 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя ўключана ў склад новаўтворанага Прудоцкага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Слаўгарадскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Камунальнік-МДУ

**«Камунальнік-МДУ»** — беларускі жаночы валейбольны клуб з горада Магілёў.

## Гісторыя 
Клуб створаны ў 2006 годзе.

## Дасягненні 
**Чэмпіянат Беларусі па валейболе сярод жанчын**
*  **Сярэбраны прызёр (4):** 2007/2008, 2009/2010, 2011/2012, 2024/2025
*  **Бронзавы прызёр (4):** 2006/2007, 2010/2011, 2022/2023, 2023/2024

**Кубак Беларусі па валейболе сярод жанчын**
*  **Фіналіст (2):** 2009, 2018
*  **3-е месца (1)**: 2010

## Статыстыка выступленняў 
## Трэнеры 
* Віктар Ганчароў (2005—2009)
* Аляксандр Клімовіч (2010—2011)
* Дзмітры Кот (2012—2013, 2014—2015)
* Алег Уладзіміравіч Бульбянкоў (2015—2016)
* Мікалай Густыр (2017—2018)
* Сяргей Часнавіцкі (2018—2019)
* Сяргей Аляксандравіч Троцкі (2020—2021)
* Сяргей Часнавіцкі (2022—2023)
* Павел Перецяцька (з 2023)

## Спасылкі 
* Старонка клуба «Камунальнік-МДУ» на http://bvf.by/
* Kommunalnik Mogilev
* История развития женской команды 

Катэгорыя:Камунальнік Магілёў (жаночы валейбол)