open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Глыбач

**Глыбач** — возера ў Беларусі, ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 24 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Ушачы, за 1,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Бярозава, на паўночны ўсход ад Бярозаўскага возера.

Возера знаходзіцца ў басейне ракі Тураўлянка. Плошча паверхні складае 0,17 км². Найбольшая глыбіня возера — 18,5 м. Даўжыня возера — 0,65 км, найбольшая шырыня — 0,39 км. Даўжыня берагавой лініі — 1,66 км. Аб’ём вады ў возеры складае 1,08 млн м³, плошча вадазбору возера — 1 км².

Катлавіна круглаватай формы. Схілы катлавіны возера маюць вышыню да 13 м, знаходзяцца пад хмызняком. На захадзе і поўдні вышыня схілаў складае 2—4 м.

Берагі возера супадаюць з схіламі катлавіны, на поўначы і захадзе нізкія.

З Глыбач выцякае ручай у возера Бярозаўскае.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Катэгорыя:Ушацкая група азёр
Катэгорыя:Басейн Тураўлянкі
Глодава

**Гло́дава** — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Мядзелка. Знаходзіцца за 5 км у напрамку на поўдзень ад горада Паставы, прыкладна за 0,65 км на ўсход ад вёскі Сіманькі. Належыць да групы Пастаўскіх азёр.

Возера адносіцца да ліку мелкаводных вадаёмаў. Плошча возера складае 0,35 км². Даўжыня 1,6 км, найбольшая шырыня 0,45 км. Даўжыня берагавой лініі 4,04 км. Найбольшая глыбіня возера 6 м, сярэдняя 3,6 м. Аб’ём вады ў возеры складае 1,19 м³, плошча вадазбору — 13,6 км². Аб’ём вады ў возеры каля 1,19 млн м³.

Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Сярэдняя шырыня катлавіны складае 0,22 км. Схілы катлавіны возера маюць вышыню 2—4 м, на поўдні і ўсходзе — да 10 метраў, стромкія, парослыя хмызняком і ў верхняй частцы разараныя. Берагі пераважна нізкія, забалочаныя, зарослыя водна-балотнай расліннасцю, але сустракаюцца і высокія, пад хмызняком. Мелкаводдзе вузкае, стромкае і пясчанае. Дно возера пераважна глеістае, месцамі пясчанае. Найбольшыя глыбіні знаходзяцца бліжэй да ўсходняга берага. Глыбіні да 2 метраў складаюць 23 % плошчы возера. Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Зарастае да глыбіні 3 м і на адлегласці ад 7—60 да 125 м ад берага возера. Найбольш моцна зарастае паўночная затока.

На поўдні ў возера ўпадае ручай з возера Доўжа. На поўначы з Глодава выцякае ручай у возера Задзеўскае. Таксама з возера выцякае рака Глодаўка.

У возеры сустракаюцца лешч, шчупак, плотка, акунь, краснапёрка, карась, лінь, джгір і іншыя віды рыб.

На возеры адзначаны рэдкі від раслін , занесены ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Возера Глодава // Сайт «Белорусский Посейдон» 
* *Иванов-Смоленский В.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 2.

Катэгорыя:Азёры Пастаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Мядзелкі
Доўжына

**До́ўжына** — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Крашанка. Знаходзіцца за 6 км на поўдзень ад Ушачаў.

Плошча Доўжына складае 0,65 км². Найбольшая глыбіня возера — 17,9 м. Даўжыня возера — 2,01 км, найбольшая шырыня — 0,5 км. Даўжыня берагавой лініі — 5,23 км. Аб'ём вады ў возеры складае 4,59 млн м³, плошча вадазбору возера — 14,3 км².

Катлавіна возера выцягнутая з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны возера маюць вышыню 20—26 м, знаходзяцца пад хваёвым лесам. На паўднёвым захадзе вышыня схілаў складае 7—15 м. Берагі возера знаходзяцца пад хмызняком, у пэўных месцах забалочаныя.
Дно вадаёма да глыбіні 4—7 м высланае пясчанымі адкладаннямі, на большых глыбінях — сапрапелем і глеем.
Шырыня паласы надводнай прыбярэжнай расліннасці складае да 25 м, падводная расліннасць пашыраная да глыбіні 5 м.

На поўдні ў возера ўпадае ручай з возера Баркоўшчына, на поўначы выцякае ручай у возера Вечалле.

Возера Доўжына ўваходзіць у курортную зону «Ушачы» (былая назва — «Баркоўшчына»). На беразе возера знаходзіцца санаторый «Лясныя азёры».

## Літаратура 
* Блакітная кніга Беларусі — Мн.: БелЭн, 1994.
* 
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Доўжа (возера, Пастаўскі раён)

**До́ўжа** — возера ў Беларусі, у Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці.

Размешчана за 7 км у напрамку на поўдзень ад горада Паставы, каля вёсак Доўжа, Параскі і Шабаны, Дзеравянкі. Належыць да групы Пастаўскіх азёр на поўначы Свянцянскага ўзвышша. Знаходзіцца ў басейне ракі Мядзелка.

Плошча возера складае 1,04 км². Даўжыня 4,89 км, найбольшая шырыня 0,42 км. Возера адносіцца да ліку неглыбокіх вадаёмаў. Найбольшая глыбіня возера складае — 13,7 м, сярэдняя — 5,16 (5,2) м. Даўжыня берагавой лініі — 12,24 км. Аб’ём вады ў возеры дасягае 5,73 (5,37) млн м³, плошча вадазбору — 10,3 км². Глыбіні да 2 метраў займаюць каля 16 % плошчы возера.Катлавіна возера моцна выцягнутая з паўднёвага ўсходу на паўночны захад на 4,89 км пры сярэдняй шырыні ў 0,21 км (найбольшая складае 0,42 км). Схілы катлавіны маюць вышыню 2—6 метраў, на паўднёвым усходзе — да 20 метраў, разараныя.
Берагі возера нізкія, выкладзеныя пясчаным матэрыялам, пакрытыя хмызняком, месцамі абразійныя.

Мелкаводдзе пясчанае, мае шырыню 5—10 метраў. У невялікіх залівах шырыня мелкаводдзя складае 20—30 метраў. Глыбакаводная зона возера высланая гліністым глеем. Абалона амаль не выражаная і толькі ў асобных месцах дасягае шырыні ў 1—1,5 метры.

Возера эўтрофнае. Зарастае 13 % плошчы паверхні возера. Уздоўж берагоў размяшчаецца паласа расліннасці шырынёй 3—20 метраў. Расліннасць пашыраная да глыбіні 2,3 метры. На паўночным захадзе Доўжа злучана пратокай з возерам Глодава.

Возера адносіцца да ляшчова-шчупакавага тыпу. У возеры распаўсюджаныя шчупак, лешч, плотка, акунь, джгір. У залівах зрэдку сустракаюцца карась і лінь.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-30. Выданне 1986 года. Стан мясцовасці на 1982 год.

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Пастаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Мядзелкі
Тупалеў Ту-80

**Тупалеў Ту-80** — мадэрнізаваны бамбардзіроўшчык Ту-4 з паляпшэннямі, такімі як павелічэннем плошчы крылаў, сістэм самалёта, абсталявання і ўзбраення. Праведзеная праца дазволіла павялічыць дальнасць палёту ў параўнанні з Ту-4 на 20-25%. Упершыню самалёт падняўся ў паветра 1 снежня 1949 года. Але гэтая мадэль усё яшчэ не адказвала неабходным патрабаванням і, такім чынам, не была запушчаная ў вытворчасць.

Катэгорыя:Самалёты СССР
Катэгорыя:Самалёты Тупалева
Катэгорыя:Бамбардзіроўшчыкі
Катэгорыя:Перадсерыйныя самалёты і прататыпы
Тупалеў Ту-91

**Тупалеў Ту-91** (па класіфікацыі НАТА — **Boot**) — савецкі марскі бамбардзіроўшчык-штурмавік. Быў пабудаваны толькі ў выглядзе прататыпа, праект быў зачынены пасля смерці Сталіна.

Сталін вырашыў узмацніць свае пазіцыі на водных прасторах, каб процістаяць марской перавазе ЗША. Гэта патрабавала пабудовы новых ваенных караблёў і авіяносцаў. Таксама неабходныя былі бамбардзіроўшчыкі для эфектыўнага нападу і знішчэнні марскіх сіл ЗША. Ту-91 быў самалётам палубнага базавання. Ён быў амаль лётаючым танкам — цяжка ўзброены і абаронены. Тым не менш пасля смерці Сталіна, Мікіта Хрушчоў адмовіўся ад такіх планаў, завастраючы сваю ўвагу на балістычных ракетах і стратэгічных ядзерных сілах.

## Спасылкі 
* ОАО «Туполев»  — Афіцыйны сайт
* CombatAvia

Катэгорыя:Самалёты СССР
Катэгорыя:Самалёты Тупалева
Катэгорыя:Тарпеданосцы
Катэгорыя:Перадсерыйныя самалёты і прататыпы
Дубраўскае (возера)

**Ду́браўскае** — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 26 км на ўсход ад Ушачаў, каля вёскі Дубраўка.

Возера знаходзіцца ў басейне ракі Тураўлянка. Плошча паверхні складае 0,26 км². Найбольшая глыбіня возера — 6,1 м. Даўжыня возера 0,58 км, найбольшая шырыня — 0,58 км. Даўжыня берагавой лініі — 2 км.

Схілы катлавіны возера маюць вышыню да 12 м і знаходзяцца пад хмызняком.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Дубраўскае возера 

Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Тураўлянкі
Тупалеў Ту-444

**Тупалеў Ту-444** — праект звышгукавога самалёта бізнес-класа расійскага КБ Тупалеў.

## Гл. таксама 
* Aerion SBJ
* Sukhoi-Gulfstream S-21
* Ту-144
* Ту-244
* Concorde

## Спасылкі 
* Ту-444 на афіцыйным сайце КБ Тупалева 

Катэгорыя:Самалёты Расіі
Даўблі (возера)

**Да́ўблі** (**Даўбле**) — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Друйка. Знаходзіцца за 12 км на паўднёвы захад ад Браслава, каля вёскі Даўблі. Належыць да групы Браслаўскіх азёр.

Плошча паверхні возера складае 1,64 км². Даўжыня 3,97 км, найбольшая шырыня — 0,61 км. Даўжыня берагавой лініі 12,1 км. Найбольшая глыбіня 25,8 м, сярэдняя 8 м. Аб'ём вады ў возеры складае 13,11 млн. м³, плошча вадазбору 13,1 км².
Катлавіна возера лагчыннага тыпу. Схілы катлавіны маюць вышыню да 15 метраў, стромкія, разараныя, у ніжняй частцы парослыя хмызняком. Берагавая лінія звілістая, утварае шмат заліваў. Берагі возера зліваюцца са схіламі катлавіны і знаходзяцца пад хмызняком. Месцамі берагі абразійныя і месцамі дасягаюць вышыні 1 м. Зона мелкаводдзя вузкая.
Возера мезатрофнае з прыкметамі антрапагеннага дыстрафіравання. Зарастае слаба. Шырыня паласы прыбярэжнай расліннасці складае ад 20 да 100 метраў. Расліннасць пашыраная да глыбіні 2 метраў. Возера слабапраточнае. У Даўблі ўпадаюць два ручаі і выцякае ручай у раку Акунёўку.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, акунь, лешч, лінь, плотка, краснапёрка і іншыя рыбы.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Возера Даўблі 

Катэгорыя:Браслаўская група азёр
Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёна
Міліч

**Міліч** (, ) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Міліцкага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Міліч. Займае плошчу 13,5 км². Насельніцтва 12 113 чалавек (на 2004 год).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада
Сігтуна

**Сігтуна** () — горад у цэнтральнай Швецыі, у сталічнай кангламерацыі Стакгольма. Размешчаны на беразе возера Меларэн, звязанага пралівам з Балтыйскім морам. Насельніцтва 38,372 чал. (2009 г.)

Катэгорыя:Гарады Швецыі
Пуціўль

**Пуці́ўль** () — горад у Сумскай вобласці Украіны на рацэ Сейм (басейн Дняпра), за 24 км ад чыгуначнай станцыі Пуціўль. Цэнтр Пуціўльскага раёна. Насельніцтва 19,5 тыс. ж. (1991).

## Гісторыя 
Упершыню згадваецца ў Іпацьеўскім летапісе пад 1146 годзе; крэпасць для абароны Кіеўскай дзяржавы ад набегаў полаўцаў. У 2-й палавіне XII ст. цэнтр аднайменнага княства, згадваецца «Слове аб палку Ігаравым». У 1240 разбураны мангола-татарамі.

З 1356 года ў складзе ВКЛ. У ходзе маскоўска-вялікалітоўскай вайны 1500-1503 гадоў заняты маскоўскімі войскамі ў 1500 годзе і паводле мірнага дагавора далучаныў да Маскоўскай дзяржавы.

Падча рэчыпаспалітаўска-маскоўскай вайны 1609-1618 гадоў заняты войскамі Рэчы Паспалітай, паводле Дэулінскага перамір’я 1618 года вярнуўся да Маскоўскай дзяржавы.

У XVIII — пачатку XX ст. павятовы горад, з 1769 года ў Курскай губерні.

З 1926 года ў складзе Украінскай ССР, з 1932 у Чарнігаўскай, з 1939 у Сумскай абласцях.

У Вялікую Айчынную вайну акупіраваны нямецкімі войскамі ў 1941—1943 гадах. Каля Пуціўля створаны Пуціўльскі партызанскі атрад пад камандаваннем .

## Інфраструктура 
У горадзе працуюць харчовыя прадпрыемствы.

.

## Славутасці 
Архітэктурныя помнікі 16—18 ст.:
*  (16—19 ст.),
* Спаскі манастыр (17 — пач. 18 ст.),
*  (18 ст.).

## Літаратура 
*  С. 135.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Сумскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Путыўльскага раёна
Катэгорыя:Гарады Русі
Беластоцкая вобласць

**Беластоцкая вобласць** — адміністрацыйная адзінка БССР, створаная пасля заняцця Савецкім Саюзам паўночна-ўсходніх зямель міжваеннай Польскай Рэспублікі і ўключэння іх у склад БССР. Афіцыйна існавала ў 1939—1944 гадах, фактычна, з-за нямецкай акупацыі, — у 1939—1941 гадах.

Адміністрацыйны цэнтр — Беласток.

## Гісторыя 
Да верасня 1939 года тэрыторыя вобласці ўваходзіла ў склад Польскай Рэспублікі. Пасля нападу Германіі на Польшчу, 17 верасня 1939 года Чырвоная Армія перайшла заходнюю мяжу СССР і заняла Заходнюю Украіну і Заходнюю Беларусь разам з Беластокам. Паводле дамоў паміж СССР і Германіяй (сакрэтныя пратаколы да Пакту Молатава-Рыбэнтропа), гэтыя тэрыторыі прызнаваліся сферай уплыву СССР. 22 кастрычніка 1939 года савецкія ўлады арганізавалі на занятай тэрыторыі выбары. Амаль усе кандыдаты былі абраныя савецкай уладай, незалежных кандыдатаў не дапускалі, грамадзяне былі прымушаны да ўдзелу ў галасаванні, а ва ўсёй краіне пачаліся рэпрэсіі супраць тых, хто не падтрымліваў савецкай улады. Паводле афіцыйных вынікаў, за савецкіх кандыдатаў прагаласавала 90 % выбаршчыкаў. Пасля выбараў на сходзе ў Беластоку 28-30 кастрычніка дэпутаты звярнуліся да СССР з просьбай уключыць Заходнюю Беларусь у склад Беларускай ССР. 2 лістапада Беласточчына была ўключана ў склад СССР. 9 снежня ў выніку адміністрацыйнага падзелу тэрыторыі Беларусі ўтворана Беластоцкая вобласць.

Заняцце Заходняй Беларусі, з яе наступным уключэннем у склад БССР, дэ-юрэ не адпавядала шэрагу міжнародных дамоў, у тым ліку Рыжскаму мірнаму дагавору 1921 г., Дамове аб ненападзе 1932 г. і Лонданскай канвенцыі 1933 г. аб дэфініцыі агрэсара.

Катэгорыя:Былыя вобласці Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:Падляшша
Катэгорыя:З’явіліся ў 1939 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Венерн

**Венерн** () — возера ў паўднёвай частцы Швецыі ў рэгіёне Гёталанд на тэрыторыі трох правінцый — Дальсланда, Вермланда і Вестэргетланда.

Венерн — найбуйнейшае возера Швецыі і трэцяе па плошчы ў Еўропе пасля Ладажскага і Анежскага азёр. Плошча паверхні 5650 км², аб'ём вады 153 км³, даўжыня каля 140 км, максімальная шырыня каля 80 км, сярэдняя глыбіня 27 м, найбольшая глыбіня 106 м, вышыня над узроўнем мора 44 м. Плошча вадазборнага басейна каля 46,8 тыс. км². Берагі возера пераважна нізкія. Ледастаў на Венерне — са снежня да красавіка, няўстойлівы. На возеры шмат астравоў.

У возера ўпадаюць больш за 30 рэк (буйнейшая з іх Клар-Эльвен) і выцякае Гёта-Эльв.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Азёры Швецыі
Беларуская ССР. Кароткая Энцыклапедыя

**Белару́ская ССР. Каро́ткая Энцыклапе́дыя** *(КБелСЭ)*. Выдадзена ў Мінску ў 1978 – 1981 гадах на беларускай і ў 1979 – 1982 гадах на рускай мовах у 5 тамах. Першае на Беларусі шматтомнае рэгіянальнае энцыклапедычнае выданне, цалкам прысвечанае беларускай тэматыцы. Уключае 15 700 энцыклапедычных артыкулаў. У 1-м томе даюцца звесткі пра гісторыю, грамадскі і дзяржаўны лад Беларусі, у тым ліку пра яе адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел, населеныя пункты, міжнародныя сувязі і іншае. У 2-м томе — артыкулы пра прыроду і эканоміку Беларусі, гісторыю народнай гаспадаркі, найноўшыя кірункі беларускай прамысловасці і сельскагаспадарчай вытворчасці. 3-і том змяшчае матэрыялы пра навуку і навуковыя ўстановы, тэхніку і тэхналогіі, народную асвету і культурна-асветніцкія ўстановы рэспублікі, друк, тэлебачанне, радыёвяшчанне, ахову здароўя, фізкультуру і спорт. У 4-м томе інфармацыя пра насельніцтва, яго побыт, мову, літаратуру, мастацтва, архітэктуру. 5-ы том — біяграфічны даведнік: персаналіі беларускіх дзяржаўных і грамадскіх дзеячаў, герояў вайны і працы, вядомых вучоных, пісьменнікаў, мастакоў, скульптараў, спартсменаў і іншае.

## Літаратура 
* *В. К. Шчэрбін*. Беларуская ССР. Кароткая Энцыклапедыя // . — С. 429.

Катэгорыя:Беларускія энцыклапедыі
Ветэрн

**Ветэрн** () — возера на поўдні Швецыі, пасля Венерна самае вялікае па плошчы з шведскіх азёр. 

Агульная плошча возера 1912 км², з берагавой зонай — каля 4503 км²; вышыня над узроўнем мора 88 м. Самая глыбокая кропка знаходзіцца на поўдзень ад вострава Вісінгсё і мае глыбіню 128 метраў. Сярэдняя глыбіня возера 40 метраў. Даўжыня берагавой лініі каля 642 км. Берагі высокія, скалістыя, са стромкімі схіламі. Аб'ём 74 км³, узровень вады ў возеры падтрымліваецца спецыяльным абсталяваннем (раней узровень вады часта мяняўся). Сцёк у Балтыйскае мора.

Возера Ветэрн — частка ўнутранага воднага шляху Стакгольм — Гётэбарг.

Да Ветэрна прымыкае нацыянальны парк Тыведэн.

На Ветэрне размешчаны гарады Мутала, Хускварна, Карлсбарг, а таксама буйны порт Ёнчэпінг.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0090-0

Катэгорыя:Азёры Швецыі
Рэзэкнэ

**Рэ́зэкнэ** (, , ) — горад у Латвіі. Да 1917 і ў 1944—1945 г. афіцыйная назва **Рэжыца**. «Сэрца Латгаліі», пабудаваны на сямі пагорках. Знаходзіцца на ўсходзе Латвіі, за 238 км на паўднёвы ўсход ад Рыгі. Адзін з самых буйных транспартных вузлоў ў Латвіі, а таксама эканамічны, культурны і адукацыйны цэнтр краіны.

## Гісторыя 
Горад узнік на месцы латгальскага ўмацавання IX—XIII стагоддзяў пасля яго зруйнавання Лівонскім Ордэнам. Рыцары Ордэна пабудавалі новы замак, ад якога да цяперашняга часу засталіся толькі рэшткі. Упершыню Рэзэкнэ згадваецца ў 1285 годзе пад назвай *Rositten* (*Розітэн*).

У 1582 годзе, згодна з Ям-Запольскім мірам, які быў падпісаны ў выніку Лівонскай вайны, Рэзэкнэ апынуўся ў складзе Рэчы Паспалітай. У XVII стагоддзі горад атрымаў Магдэбургскае права.

У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай у 1772 годзе Рэжыца апынулася ў складзе Расійскай імперыі, спярша ў Пскоўскай губерні, з 1776 у Полацкай губерні, а з 1802 — у Віцебскай губерні. У 1772 годзе стала цэнтрам павета і ў 1773 годзе яна атрымала статус горада.

У пачатку XX стагоддзя ў Рэжыцы развіваецца прамысловасць, горад расце. У 1914 годзе колькасць насельніцтва склала 23 тысячы чалавек. У 1917 годзе горад прымае Першы з’езд латышоў і латгалаў. З атрыманнем Латвіяй незалежнасці, Рэзэкнэ стаў цэнтрам латгальскай культуры.

## Насельніцтва 
### Нацыянальны склад 
Станам на 2018 год нацыянальны склад жыхароў Рэзэкнэ выглядаў наступным чынам:

* Латышы (у т.л. латгальцы) — 13 820 чалавек
* Рускія — 13 609 чалавек
* Палякі — 690 чалавек
* Яўрэі — 470 чалавек
* Беларусы — 455 чалавек
* Украінцы — 381 чалавек
## Адукацыя і культура 
* Рэзэкнэнская тэхналагічная акадэмія
## Славутасці 
* Руіны Рэзэкненскага замка
* Сабор Найсвяцейшага Сэрца Ісуса
* Касцёл Маці Балеснай
* Лютэранская Траецкая царква
* Стараверская Царква Святога Мікалая
* Драўляная (г.зв. «Зялёная») сінагога
* Помнік «Latgales Mara»
* Музей гісторыі і культуры Латгаліі

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Івета Апкална — латвійская арганістка і піяністка
* Ілзэ Вінькеле — латвійскі палітычны і дзяржаўны дзеяч
* Антоній Спрынговіч — рыжскі арцыбіскуп
* Юрый Тынянаў — расійскі пісьменнік, крытык, літаратуразнаўца
* Фрыдрых Эрмлер — савецкі кінарэжысёр, акцёр, сцэнарыст
* Жанна Юшканэ — латвійкая біятланістка

## Галерэя 

Rėzeknė_Cathedral.jpg|Сабор Найсвяцейшага Сэрца Ісуса
Rēzeknes_pareizticīgo_baznīca_2000-10-14.jpg|Царква Нараджэння Багародзіцы
Rēzeknes_Svētās_Trīsvienības_luterāņu_baznīca.jpg|Траецкая царква (лютэранская)
Rezekne_Old_Believers_church.jpg|Царква Святога Мікалая (стараверская)
Externalsynagrezekne.jpg|Зялёная сінагога
Rezekne_castle_mound.jpg|Замкавая гара

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Сайт Рэзэкнэ 
* Latvijas iedzīvotāju skaits pašvaldībās 01.01.2012

Катэгорыя:Гарады Латвіі
Загорнае (возера)

**Заго́рнае, Хвасты** — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Знаходзіцца за 27 км у напрамку на паўднёвы захад ад Браслава каля вёскі Хвасты ў басейне ракі Дрысвята. Належыць да групы Рычана-Дрысвяцкіх азёраў.

Плошча возера Загорнае складае 0,36 (0,37) км². Найбольшая глыбіня 6,7 м, сярэдняя 3,2 м. Даўжыня 1,49 км, найбольшая шырыня 0,4 км. Даўжыня берагавой лініі 4,13 км. Аб'ём вады ў возеры складае 1,15 млн м³, плошча вадазбору 2,9 км².
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны маюць вышыню 3—5 м, разараныя. Берагавая лінія звілістая. Берагі вадаёма невысокія, не перавышаюць 0,1—0,3 м, пясчаныя, знаходзяцца пад хмызняком. Мелкаводдзе вузкае, стромкае, пясчанае. На большых глыбінях дно глеістае. Глыбіні да 2 м займаюць каля 22 % плошчы возера. Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Зарастае падводнай расліннасцю да глыбіні 3 м. У возера ўпадаюць ручаі і на паўночным захадзе выцякае ручай, злучаючы Загорнае праз невялікае возера з ракой Дрысвята.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, акунь, лінь, плотка, карась і інш. Зарыблялася сазаном.

## Літаратура 
* Блакітная кніга Беларусі — Мн.: БелЭн, 1994.
*  — С. 496. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6)
*  — С. 319.
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-18. Выданне 1984 г. Стан мясцовасці на 1983 г.

## Спасылкі 
* *Валерий Иванов-Смоленский* Все озёра Беларуси. Т. 3-1.
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Дрысвяты
Дрысвята

**Дрысвята**, **Друкша** — рака ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці, левы прыток ракі Дзісна (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня ракі 44 км. Плошча вадазбору 1020 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 6,1 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,4 ‰.

## Агульныя звесткі 
Пачынаецца каля вёскі Грытуны (да пабудовы ГЭС Дружбы народаў ў 1953 годзе рака выцякала з возера Дрысвяты). Дзялянка былога рэчышча паміж вёскамі Ёдзішкі і Вусце цяпер лічыцца прытокам Дрысвяты — Дрысвяткай. Верхняе цячэнне ракі ў межах Браслаўскай грады, ніжняе — на захадзе Полацкай нізіны, вусце каля вёскі Казяны. На вадазборы 139 азёраў, якія займаюць плошчу каля 125 км² (12 % вадазбору).

Даліна пераважна трапецападобная, шырынёй 200—250 м. Абалона перарывістая, яе пераважная шырыня 50—100 м. Рэчышча ўмерана звілістае, паміж вёскамі Кякшты (вусце Прорвы) і Ёдзішкі на працягу 8,9 км каналізаванае. Шырыня рэчышча ў межань да 14 м. Цячэ праз азёры Доўгае, Высокае (паміж імі ў 1961 годзе пабудавана ГЭС «Шлях да камунізму») і Богінскае. Асноўны прыток Прорва (леваруч).

У вадазборы ракі Дрысвята, на беразе возера Дрысвяты (тэрыторыя Літвы) была пабудаваная Ігналінская АЭС.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Рэкі Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Дзісны
Беларуская спеўна-драматычная майстроўня

**Белару́ская спе́ўна-драматы́чная майстро́ўня**, **Беларуская майстроўня**, **«Майстроўня»** — маладзёжнае творчае згуртаванне ў 1979—1984 гадах у Мінску.

## Гісторыя 
Створана студэнтамі БДУ і Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута, пазней да яе далучыліся студэнты іншых ВНУ, аспіранты, школьная і рабочая моладзь Мінска. Мэта — адраджэнне ў гарадскім асяроддзі беларускай народнай абраднасці, святаў. Удзельнікі «Майстроўні» вывучалі народныя песні, ладзілі святы Калядаў, гукання вясны, Купалля ў Мінску, Заслаўі, Вязынцы, праводзілі дабрачынныя акцыі, выступалі з канцэртамі, лекцыямі, гутаркамі.

«Майстроўня» спалучала спеўна-фальклорную дзейнасць з культурна-асветніцкай і палітычнай; адраджэнне беларускай народнай культуры разглядала як аптымальную форму выхавання нацыянальнай свядомасці. У 1983 годзе пры «Майстроўні» створана Таварыства беларускай школы, якое вяло агітацыю за стварэнне беларускамоўных дзіцячых садкоў, школ. Новай формай дзейнасці сталі талокі на рэстаўрацыйных аб’ектах у Траецкім прадмесці Мінска, на археалагічных раскопках.

Спыніла дзейнасць у 1984 годзе з-за канфліктаў з уладамі. Пераемнікі — Маладзёжны клуб імя У. Караткевіча (1985—1986) і клуб «Талака» (з 1987).

## Гл. таксама 
* Талака

## Літаратура 
* *Дубавец С.* Майстроўня. Гісторыя аднаго цуду / Сяргей Дубавец; фота А. Канцавога. — [Б. м.] : Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода, 2012. — 457 с.
* 
* 

## Спасылкі 
* Jurkau kutoczak — Юркаў куточак — Yury's Corner. Дубавец чытае лекцыю пра «Майстроўню» 

Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:Культура Мінска

Катэгорыя:З’явіліся ў 1979 годзе
Катэгорыя:1979 год у Мінску
Беларуская хата (Латвія)

**«Белару́ская ха́та» ў Латвіі** — культурна-асветнае таварыства беларускай інтэлігенцыі ў 1924—1936 гадах. Асноўныя мэты: гуртаванне беларускай меншасці ў Латвіі, далучэнне яе да латышскага і адначасова развіццё беларускай культуры. Мела аддзелы ў Дзвінску, Лібаве, Люцыне. Па ініцыятыве «Беларускай хаты» створаны прыватная беларуская школа, дзяржаўныя беларускія 2-гадовыя настаўніцкія курсы з інтэрнатам, 2-я гарадская 6-класная беларуская школа, прыватная дадатковая вячэрняя школа для дарослых, драматычная студыя «Таварыства беларускага тэатра» ў Рызе, беларускі дзіцячы сад у Дзвінску, бібліятэкі і гурткі.

## Літаратура 
* *У. М. Міхнюк*. «Беларуская хата» // . — С. 430.

Катэгорыя:Арганізацыі беларусаў Латвіі
Беларуская хатка (Арол)

**«Белару́ская ха́тка»** *ў Арле* — таварыства беларускіх бежанцаў Першай сусветнай вайны. Існавала ў 1917—1918 гадах. Аб’ядноўвала беларусаў — жыхароў Арла і наваколля. Асноўныя задачы: абарона правоў і інтарэсаў беларусаў, матэрыяльная дапамога, культурна-асветніцкая дзейнасць, абарона ідэі «аўтаноміі Беларусі ў яе этнічных межах». Вяла рэгістрацыю беларускіх бежанцаў у Арле і Арлоўскай губерні, займалася дабрачыннай дзейнасцю, праводзіла культурна-асветніцкія мерапрыемствы. Кантактавала з Вялікай беларускай радай і падзяляла яе ідэі. У чэрвені 1918 года наладзіла сувязь з Беларускім нацыянальным камісарыятам. Увосень 1918 года не зарэгістравана як ідэалагічна варожая, пасля чаго спыніла дзейнасць.

## Літаратура 
* *Ю. Р. Васілеўскі*. «Беларуская хатка» ў Арле // . — С. 430.

Катэгорыя:Арганізацыі беларусаў Расіі
Катэгорыя:Арол (горад)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1917 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1918 годзе
Замошша (возера)

**Замо́шша** — возера ў Ушацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Ушача. Знаходзіцца за 18 км на паўднёвы захад ад Ушачаў, каля вёскі Замошша. Належыць да групы Ушацкіх азёр.

Плошча паверхні Замошша складае 0,33 км². Найбольшая глыбіня возера 30,7 м, сярэдняя 9,3 м. Даўжыня возера 1,24 км, найбольшая шырыня 0,52 км. Даўжыня берагавой лініі 3,29 км. Аб'ём вады ў возеры складае 3,07 млн. м³, плошча вадазбору 135 км². Возера вызначаецца высокай празрыстасцю вады (каля 4 метраў).

Катлавіна возера лагчыннага тыпу і складаецца з 2 плёсаў. Найбольшую глыбіню возера мае ў паўднёвыя плёсе. У паўночным плёсе найбольшая глыбіня складае 17,9 м. Паміж плёсамі знаходзіцца невялікі востраў. Схілы катлавіны маюць вышыню 10—20 м, у паўднёвай частцы 5—7 м. Схілы разараныя, на поўдні і паўднёвым усходзе знаходзяцца пад лесам. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі зліваюцца з схіламі катлавіны. На поўдні і паўднёвым усходзе берагі нізкія, пясчаныя, знаходзяцца пад хмызняком. Літаральная зона вузкая і стромкая.
Дно вадаёма да глыбіні 6—7 м пясчанае, на большых глыбінях — глеістае.
Возера мезатрофнае. Праз возера працякае рака Ушача, упадае ручай. Надводная расліннасць распаўсюджана да глыбіні 2 м на адлегласці да 15 м ад берага возера.

У возеры водзяцца шчупак, акунь, лешч, язь, лінь, плотка, краснапёрка і іншыя віды рыб.

Возера Замошша ўваходзіць у зону курорта «Ушачы».

## Літаратура 
* *Богдзель І. І.* Замошша // 
* Блакітная кніга Беларусі. — Мн.: БелЭн, 1994.
* 

## Спасылкі 
* Возера Замошша 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Зашчаты

**Зашча́ты**, **Шчаты** — возера ў Беларусі, у Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 20 км на поўдзень ад Полацка, каля вёскі Гомель. Належыць да групы Ушацкіх азёр.

Возера знаходзіцца ў басейне ракі Тураўлянка. Плошча Зашчатаў складае 0,83 км². Найбольшая глыбіня возера — 7 м. Даўжыня возера — 2,1 км, найбольшая шырыня — 0,6 км. Даўжыня берагавой лініі 6,35 км. Плошча вадазбору 660 км².

На поўдні ў возера ўпадае рака Туржэц, на захадзе з Зашчатаў выцякае пратока ў возера Гомель. Возера з’яўляецца азёрным вадасховішчам пасля будаўніцтва плаціны Гомельскай ГЭС на пратоцы, якая выцякае з яго ў возера Гомель. Другая назва — Гомельскае вадасховішча.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, плотка, гусцяра, краснапёрка, язь, лінь і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Тураўлянкі
Катэгорыя:Ушацкая група азёр
Меларэн

**Меларэн** () — трэцяе па велічыні возера ў Швецыі, пасля азёр Венерн і Ветэрн.

Плошча паверхні 1140 км², найбольшая глыбіня 64 (61 м. На ўсходнім беразе, каля горада Стакгольм, маецца адток у Балтыйскае мора праз канал Седэртэлье, Норстром, шлюзы Слюсен і Хамарбюслюсен. Катлавіна возера тэктоніка-ледавіковага паходжання. Берагі моцна парэзаныя. На возеры каля 1200 астравоў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Азёры Швецыі
Беларуская хатка (Петраград)

**«Белару́ская ха́тка»** — беларускі культурна-асветніцкі клуб у Петраградзе ў 1918 — пачатку 1919 гадах. Створана Петраградскім аддзяленнем Беларускага нацыянальнага камісарыята і Петраградскай беларускай секцыяй РКП(б). Асноўная ўвага аддавалася падрыхтоўцы кадраў для працы на Беларусі. У снежні 1918 года клуб аб’ядноўваў 207 чалавек.

## Літаратура 
* *В. У. Скалабан*. «Беларуская хатка» ў Петраградзе // . — С. 430—431.

Катэгорыя:Арганізацыі беларусаў Расіі
Катэгорыя:Беларусы ў Санкт-Пецярбургу
Звонь (возера)

**Звонь** (**Званское**) — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 12 км на поўдзень ад Ушачаў, каля вёскі Звонь.

Возера знаходзіцца ў басейне ракі Ушача. Плошча Звоні складае 1,46 км². Найбольшая глыбіня возера 17,9 м, сярэдняя 6,1 м. Даўжыня возера — 2,1 км, найбольшая шырыня — 1,14 км. Даўжыня берагавой лініі — 7 км. Аб'ём вады ў возеры складае 8,78 млн. м³. Плошча вадазбору 17,4 км².

Катлавіна возера лопасцевай формы, выцягнутая з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Схілы катлавіны маюць вышыню да 5—9 м, на паўночным усходзе вышыня схілаў дасягае 20—25 м. Схілы пераважна разараныя, на поўдні і захадзе параслі лесам. Берагі возера нізкія, пясчаныя і пясчана-галечныя, часткова знаходзяцца пад хмызняком. Берагавая лінія звілістая. Дно вадаёма да глыбіні 3,5—4 м пясчанае, на большых глыбінях — глеістае (у паўночна-усходняй і ўсходняй частках выслана крэменязёмістым сапрапелем). Глыбіні да 2 метраў займаюць каля 23 % плошчы возера. Возера мае 3 вострава, агульная плошча якіх складае 4,2 га (0,042 км²). 
Возера эўтрофнае, праточнае. Шырыня паласы прыбярэжнай расліннасці складае да 35 м. Расліннасць пашыраецца да глыбіні 2,5 м. На поўдні ў возера ўпадае рака Зуйніца, на поўначы з Звоні выцякае ручай у возера Вялікае Існа.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, акунь, лешч, плотка, краснапёрка, язь і іншыя рыбы. На возера адзначаныя пасяленні баброў.

Вадаём уваходзіць у зону адпачынку курорта «Ушачы».

## Літаратура 
* Блакітная кніга Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал. Н.А. Дзісько і інш. – Мн., 1994. – С. 179.
* *Кляшчук А.* Пад небам Беларусі: фотаальбом. – 2-е выд., перапрац. / А. Кляшчук. – Мн., 2005. – С. 97.
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Возера Звонь 

Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Беларуская хатка (Мінск)

**«Беларуская хатка»** ў Мінску — клуб беларускай мастацкай інтэлігенцыі, які ў 1916—1920 гг. праводзіў культурна-асветніцкую работу, прапагандаваў беларускае тэатральнае музычнае мастацтва, садзейнічаў стварэнню беларускага дзяржаўнага тэатра.

Напачатку ў «Беларускай хатцы» наладжваліся вечарынкі (удзельнічалі У. Галубок, М. Багдановіч, З. Верас, У. Фальскі і іншыя), на якіх чыталі творы беларускіх пісьменнікаў, спяваў хор. Потым тут працавалі Першае таварыства беларускай драмы і камедыі, тэатральная трупа пад кіраўніцтвам Ф. Аляхновіча, Мінскае таварыства працаўнікоў мастацтва, Драматычная секцыя Беларускай вучнёўскай грамады і іншыя. Дзейнасць клуба асвятлялася ў перыядычным друку (газета «Вольная Беларусь», «Беларусь»).

Актывістка беларускага маладзёжнага руху Апалонія Савёнак-Раткевіч так згадвала пра актывістаў мінскай «Беларускай хаткі»:

Спроба адрадзіць культурна-асветніцкую дзейнасць клуба ў 1921 г. не падтрымана афіцыйнымі ўладамі.

## Літаратура 
* *Савёнак, А.* Калісьці ў Мінску / А. Савёнак // Беларуская мова і літаратура ў школе. — 1991. — № 12. — С. 17-19.
* Радкевіч Апалёнія. Беларуская хатка // Беларуская мэмуарыстыка на эміграцыі. Нью-Ёрк, 1999. С. 76-82. // на pawet.net
* *Шчаўлінскі, М.* Ва ўмовах вайны. Развіццё беларускай культуры ў 1914—1918 гадах / М. Шчаўлінскі // Беларуская думка. — 2016. — № 6. — С. 90-93.

Катэгорыя:Гісторыя Мінска
Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:Культура Мінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1916 годзе
Беларуская сялянская партыя (1991)

**Белару́ская сяля́нская па́ртыя** *(БСП)* — палітычная партыя парламенцкага тыпу ў Беларусі. Створана 23 лютага 1991 года. Кіруючы орган паміж з’ездамі – Цэнтральная рада. Суполкі БСП былі створаны ў большасці раёнаў Беларусі. Старшыня партыі — Яўген Лугін.

У пачатку мая 1999 Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь вынесла папярэджанне БНП за ўдзел іх прадстаўнікоў у абвешчаных Цэнтральнай выбарчай камісіяй пад кіраўніцтвам В. Ганчара «альтэрнатыўных» выбарах прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

У 1999 годзе партыя не прайшла перарэгістрацыю.

## Мэты 
Ахова палітычных правоў і эканамічных інтарэсаў сялянства, яго адраджэнне шляхам вяртання права ўласнасці на зямлю і іншыя сродкі вытворчасці, адраджэнне самасвядомасці і маральнасці беларускага народа, яго культуры і мовы.

## Літаратура 
* Беларуская сялянская партыя // . — С. 430.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1991 годзе
Катэгорыя:1991 год у Беларусі
Беларуская хрысціянска-дэмакратычная злучнасць

**Беларуская хрысціянска-дэмакратычная злучнасць (БХДЗ)** — грамадска-палітычная арганізацыя.

Створана на ўстаноўчай канферэнцыі ў Мінску 1 чэрвеня 1991 г., прынята праграма і Статут, зарэгістравана 16 снежня 1991 г. Штаб-кватэра знаходзілася ў Мінску. Абвясціла сябе пераемніцай Беларускай хрысціянскай дэмакратыі (1917—1940). Кіруючы орган — каардынацыйная рада. Асноўная мэта — духоўна-маральнае, нацыянальнае, палітычнае і эканамічнае адраджэнне Беларусі на прынцыпах негвалтоўнасці, плюралізму, прыватнай уласнасці, хрысціянскага брацтва з усімі народамі. Злучнасцю ў 1991 г. адноўлена выданне газеты «Беларуская крыніца», галоўны рэдактар — Алесь Траяноўскі.

Ядро арганізацыі складалі 102 дэлегаты ўстаноўчай канферэнцыі, пераважна беларускамоўныя прадстаўнікі інтэлігенцыі маладога і сярэдняга ўзросту. Моўных, нацыянальных ці ўзроставых абмежаванняў не існавала, але сябрам БХДЗ, паводле Статута, можа быць той, хто падзяляе маральна-этычныя запаветы Хрыста. Кіруючыя органы: Каардынацыйная Рада і Управа. Было абрана 5 сустаршынь: П. Сілка (сустаршыня-каардынатар), І. Багдановіч, М. Рэшкаў, Э. Сабіла і Ф. Янушкевіч. Буйнейшыя арганізацыі былі створаны ў Брэсце, Гомелі, Гродне, Магілёве, Мінску, Полацку.

Паводле кс. Рамана Дзванкоўскага, арганізацыя між іншага выступала супраць польскай мовы ў каталіцкіх касцёлах ў Беларусі і імкнулася да іх поўнай беларусізацыі.

## Спасылкі 
* Сайт арганізацыі 

Катэгорыя:Палітычныя арганізацыі Беларусі
Жанто

**Жанто** — () — возера ў Францыі.
Возера размешчана французскіх Пірэнеях на вышыні 1947 м над узроўнем мора.

Максімальная глыбіня складае 20 м. Плошча паверхні 0,093 км². Папулярны турыстычны аб’ект.

Катэгорыя:Азёры Францыі
Саву (мора)

**Са́ву** — міжастраўное мора Ціхага акіяна паміж астравамі Флорэс, Сумба і Тымор Малайскага архіпелага.

Плошча мора 104 тыс. км². Найбольшая глыбіня 3475 м, сярэдняя глыбіня 1683 м. Тэмпература вады на паверхні ад 26 °C у жніўні да 28° С у лютым, у дна каля 3 °C. Салёнасць каля 34 ‰. У цэнтральнай частцы — катлавіна Саву (глыбіня больш за 3000 м). Прылівы няправільныя, паўсутачныя, вышынёй да 2 м. Цячэнні на паверхні мора накіраваны на захад і ў жніўні іх скорасць дасягае 1,85 км/г.

Галоўныя парты: Купанг на востраве Тымор і Эндэ на востраве Флорэс.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна
Кавеня

**Кавеня** — возера ў Беларусі, у Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці ў басейне ракі Чорная Ганча, на тэрыторыі Сапоцкінскага сельсавета, за 28 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Гродна, за 1,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Калеты.

Плошча паверхні каля 0,07 км². Даўжыня 0,48 км, найбольшая шырыня 0,18 км, даўжыня берагавой лініі 1,2 км.
Берагі возера пясчаныя, парослыя лесам і хмызняком. Усходнія берагі нізкія, астатнія ўзвышаныя. Возера ўмерана зарастае.

## Спасылкі 
* *Валерий Иванов-Смоленский* Все озёра Беларуси 

Катэгорыя:Азёры Гродзенскага раёна
Катэгорыя:Басейн Нёмана
Карасік

**Карасік** — невялікае возера ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Блакітных азёр. Знаходзіцца на тэрыторыі ландшафтнага заказніка «Блакітныя азёры». Уваходзіць у Балдуцкую групу азёр.

Возера належыць да басейну ракі Страча.

Вада ў возеры мае бурае адценне, што сведчыць пра моцную насычанасць вады жалезам.

## Спасылкі 
* Возера Караснік / Водныя рэсурсы Нацыянальнага парку «Нарачанскі» 

Катэгорыя:Балдуцкая група азёр
Катэгорыя:Азёры Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Басейн Страчы
Казелец (возера)

**Казе́лец**, мясцовае маўленне *Казе́ляц* — возера ў басейне ракі Прыпяць, вакол возера размешчана вёска Верасніца.

## Этымалогія 
Звычайна казельцам называюць прырэчнае і наогул нізкае лугавое месца, дзе расце атрутны казялец.

## Фаўна 
У возеры водзяцца карась, плоткі, уюны.

## Экалогія 
Возера моцна забруджана актыўнай дзейнасцю чалавека — празмернае выкарыстанне вады для арашэння прысядзібных участкаў; на берагах будуюцца адрыны, адыходы з якіх зліваюцца ў возера.

Катэгорыя:Азёры Жыткавіцкага раёна
Тупалеў Ту-22

**Тупалеў Ту-22** (па класіфікацыі НАТА — **Blinder**) — савецкі далёкі звышгукавы бамбардзіроўшчык канструкцыі КБ Тупалева, прызначаны на замену бамбардзіроўшчыка Ту-16.

## Гісторыя 
Самалёт Ту-22 распрацоўваўся ў якасці замены бамбардзіроўшчыка Ту-16.
Працоўнае праектаванне Ту-22 (праект «105») КБ Тупалева пачатак 15 жніўня 1955 года і ўжо да жніўня 1957 года, была завершаная пабудова планёра першага прататыпа.
Да лета 1958 года на прататып былі ўсталяваныя рухавікі і пачаліся статычныя выпрабаванні.
21 чэрвеня 1958 года самалёт «105» (павозка лётчыка-выпрабавальніка Ю. Т. Алашэева) здзейсніў свой першы палёт.

З 1957 года раўналежна з распрацоўкай праекту «105» пачаліся працы па другім прататыпе — «105А».
У гэтай машыне меркавалася сур’ёзныя змены ў плане аэрадынамікі (у праектаванні ўжылі «правіла плошчаў»).
Менавіта гэты прататып і стаў у наступстве самалётам Ту-22.

Серыйная вытворчасць Ту-22 працягвалася да снежня 1969 года.
Усяго было выраблена 311 самалётаў гэтага тыпу ўсіх мадыфікацый.

## Баявое ўжыванне 
* Угандыйска-танзанійская вайна (1978—1979; ВПС Лівіі)
* Чадска-лівійскі канфлікт (1981—1987; ВПС Лівіі)
* Вайна ў Іраскім Курдыстане (1961—1975; ВПС Ірака)
* Ірана-іраская вайна (1980—1988; ВПС Ірака)
* Вайна ў Афганістане (1979—1989; ВПС СССР)

## Мадыфікацыі 
* **Ту-22Б** — першапачатковы варыянт самалёта, абсталяваны толькі свабоднападальнымі бомбамі
* **Ту-22Р/РД/РК/РДК** — самалёт, які сумяшчаў у сабе ўласцівасці бамбардзіроўшчыка і разведчыка
* **Ту-22РДМ** — удасканалены варыянт Ту-22РДК, 1980
* **Ту-22П/ПД** — самалёт, абсталяваны сродкамі радыёэлектроннай разведкі
* **Ту-22К/КД** — ракетаносяц, 1965 год нясе ракеты тыпу КХ-22 «Вясёлка»
* **Ту-22КП/ККД** — удасканалены варыянт Ту-22ПД, 1968
* **Ту-22У/ВУД** — трэніравальны самалёт

Ту-22М, нягледзячы на падобнае пазначэнне, з’яўляецца асобным тыпам, які мае мала агульнага з Ту-22.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* ААТ «Тупалеў» 
* Фатаграфіі Ту-22 на сайце ScaleModels.ru
* Аварыі і катастрофы Ту-22, якія адбыліся ў ДА з 1960 па 1989 гады 
* Артыкул на сайце віртуальнай авіяцыйнай энцыкляпэдыі «Куток неба»
* Л. Л. Селякоў "ЦЯРНІСТЫ ШЛЯХ У НІКУДЫ. ПРАЦА У КБ А. Н.ТУПАЛЕВА 

Катэгорыя:Самалёты Тупалева
Катэгорыя:Бамбардзіроўшчыкі
Катэгорыя:Самалёты СССР
Кракатаў

**Кракатаў** () — дзеючы вулкан у Інданезіі, размешчаны на Малайскім архіпелагу ў Зондскім праліве, паміж астравамі Ява і Суматра.

Плошча астравоў 10,5 км². Вышыня гэтага вулкана 813 м. Да вывяржэння 1883 года вулкан быў значна вышэй і ўяўляў сабой адзін вялікі востраў. Аднак наймагутнейшае вывяржэнне 1883 года разбурыла востраў і вулкан.

## Гл. таксама 
* Вывяржэнне Кракатаў 1883 года

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вулканы Інданезіі
Катэгорыя:Стратавулканы
Катэгорыя:Актыўныя вулканы
Катэгорыя:Вулканы Азіі
Леапольд Баварскі

{{Ваенны дзеяч
 |імя     = Леапольд Баварскі
 |арыгінал імя = 
 |дата нараджэння  = 
 |дата смерці    = 
 |месца нараджэння = 
 |месца смерці   = 
 |выява    = Prinz Leopold von Bayern 2 JS.jpg
 |апісанне выявы        =Леапольд Баварскі
 |мянушка       = 
 |псеўданім      =
 |прыналежнасць =  
 |гады службы    = 1861 — 1913 1915 — 1919
 |званне         = 
 |род войскаў      = 
 |камандаваў     = 
 |частка          = 
 |бітвы       = Аўстра-пруска-італьянская вайна Франка-пруская вайна Першая сусветная вайна
 |узнагароды        = 
{ style="background:transparent"
      
-
      
-
     
-
     
-
     
}
 |вікісховішча        =
 |сувязі          = 
 |у адстаўцы     = 
}}

**Леапо́льд, прынц Бава́рскі** ( ,  — , ) — германскі ваенны дзеяч, генерал-фельдмаршал Баварыі (18 студзеня 1904) і Германскай імперыі (1 жніўня 1916).

## Біяграфія 
Сын прынца-рэгента Луітпольда. Брат баварскага караля Людвіга III.

### Вайсковая служба 
У лютым 1861 года паступіў у 6-ы егерскі батальён. У складзе 3-га артылерыйскага палка ўдзельнічаў у аўстра-прускай вайне.

Пад час франка-прускай вайны начале 4-й батарэі 3-га артылерыйскага палка. 10 кастрычніка 1870 года ўзнагароджнаы ордэнам Св. Георгія 4-й ступені.

З лютага 1873 года — камандзір 1-га баварскага кірасірскага палка, з 1875 года — 1-й баварскай кавалерыйскай брыгады.

У 1873 годзе ажаніўся з эрцгерцагіняй Гізэле, старэйшай дачкой аўстрыйскага імператара Франца-Іосіфа I. Мелі 4 дзяцей.

З 1881 года — камандзір 1-й баварскай дывізіі, з 1887 года — камандзір I баварскага армейскага корпуса. З 1892 года генерал-інспектар 4-й армейскай інспекцыі. У сакавіку 1913 года звольніўся з войска.

### Першая сусветная вайна 
У красавіку 1915 года вярнуўся на дзейсную службу. З 16 красавіка 1915 да 30 ліпеня 1916 года камандаваў 9-й арміяй і групай армій «Прынц Леапольд», што дзейнічала на землях сучаснай Польшчы і Беларусі. 9 жніўня 1915 года ўзнагароджаны ордэнам Pour le Mérite. Паспяхова кіраваў дзейнасцю сваёй групоўкі пад час спробы расійскага войска прарваць фронт каля Баранавіч.

29 жніўня 1916 года змяніў Паўля фон Гіндэнбурга на пасадзе галоўнакамандуючага на Усходзе і займаў тую пасаду да канца вайны. Наведаў Баранавічы ў лістападзе 1916 года, дзе правёў агляд польскіх ваенных адзелаў легіянераў.

20 снежня 1916 года атрымаў дубовыя галіны да ордену Pour le Mérite. У 1916—1917 гадах паспяхова кіраваў арміямі на расійскім фронце, асабліва ў 1917 годзе, калі пачаўся распад расійскага войска.

Узначальваў нямецкую дэлегацыю на мірных перамовах з бальшавікамі ў Брэсце. 11 студзеня 1919 года звольніўся з войска.

## Цікавыя факты 
Стаўка Леапольда з восені 1916 года размяшчалася ў палацы Нямцэвічаў у Скоках.

## Гл. таксама 
* Скробава-Гарадзішчанская аперацыя

Катэгорыя:Германскія генерал-фельдмаршалы
Катэгорыя:Камандуючыя арміямі ў Першай сусветнай вайне (Германія)
Катэгорыя:Вітэльсбахі
Дасцін Хофман

**Дасцн Лі Хофман** (; , Лос-Анджэлес, ЗША) — амерыканскі акцёр, рэжысёр і прадзюсар. Уладальнік прэмій «Залаты Глобус» (1967, 1979, 1982, 1985, 1988), «Оскар» (1979, 1988), BAFTA (1968, 1969, 1983).

## Выбраная фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сезар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Obie
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Сесіля Б. Дэ Міля
Уладзімір Іванавіч Буднік

**Уладзімір Іва́навіч Бу́днік** (, Жыткавічы — ) — беларускі кампазітар.

## Біяграфія 
Скончыў Гомельскае музычнае вучылішча імя Н. Сакалоўскага па класе баяна, Беларускую дзяржаўную кансерваторыю па класе кампазіцыі прафесара А. В. Багатырова.

## Творчасць 
Аўтар сімфоніі, кантаты, інструментальнай творчасці, шырока вядомы яго песні «Пах чабаровы», «Палессе», «Шумі, мой лес», «Зямля мая адзіная», «Вятры Палесся», «Маці-зямля», «Белая лілея», «Святло тваіх вачэй», «Водар чаромхі», «Я зачараваная табой», «Папараць-кветка», «Каця-Кацярына», «Ксеня», «Вечаровая песьня самотніцы», «Жаданае каханне» і іншыя. Лаўрэат прэміі Ленінскага камсамола Беларусі (1982), лаўрэат прэміі Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі (1993), сябар саюза кампазітараў Беларусі (1977).

Уладзімір Буднік — аўтар шэрагу патрыятычных песняў. Вакальны твор «Янка Купала» меў поспех і на еўрапейскіх фестывалях.

Каля дваццаці вакальных твораў Уладзіміра Будніка змешчана на старонках «Звязды».

Асаблівасцямі песеннай спадчыны Уладзіміра Будніка з’яўляюцца выразнасць мелодый, эмацыйная непасрэднасць і нацыянальны каларыт.

## Ушанаванне памяці 
3 снежня 2007 года ў Белдзяржфілармоніі адбыўся канцэрт памяці беларускага кампазітара Уладзіміра Будніка.

## Цікавыя факты 
Песня «Янка Купала» ў сапраўднасці называецца «Веснавыя званы», напісаў яе кампазітар Уладзімір Буднік.

## Літаратура 
* Кніга «Памяць»: Гіст.-дакум. хроніка Жыткавіц. р-на/П15 Рэд.-укл. В. Р. Феранц. — Мн.: Ураджай, 1994. — 767 с., [8] л. іл. ISBN 5-7860-0614-X
* 

## Спасылкі 
* 21.BY, Пах чабаровы 

Катэгорыя:Кампазітары Беларусі
Кольца

**Кольца** — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 21 км на ўсход ад Ушачаў, за 1,5 км на поўдзень ад вёскі Слабодка, за 2,5 км на поўнач ад возера Атолава.

Возера знаходзіцца ў басейне ракі Тураўлянка. Плошча Кольца складае 0,01 км². Даўжыня возера — 0,18 км, найбольшая шырыня — 0,1 км. Даўжыня берагавой лініі — 0,4 км.

Возера знаходзіцца сярод забалочанага хмызняку. Берагі вадаёма сплавінныя. Возера зарастае.

У Кольца ўпадаюць 2 меліярацыйныя каналы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Поль Дзірак

**Поль Адрыен Марыс Дыра́к** (; , , Вялікабрытанія, памёр 20 кастрычніка 1984, Фларыда, ЗША) — брытанскі фізік-тэарэтык, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1933 разам з Эрвінам Шродзінгерам), за *адкрыццё новых аспектаў тэорыі атамаў і іх застасаванне*.

## Жыццё і кар’ера 
Поль Дырак нарадзіўся і рос у Бішапстане, раёне Брысталя. Яго бацька, Чарлз Дырак, быў эмігрантам з Сант-Морыца, Швейцарыя. Яго маці была з Корнуала, нарадзілася ў сям’і марака. У Поля быў старэйшы брат Фелікс (), які скончыў жыццё самагубствам у 1925 годзе, а таксама была сястра Біятрыс (). Яго маладыя гады ў сям’і былі не вельмі шчаслівыя, яго бацька адрозніваўся строгасцю і аўтарытарнай натурай. Першую адукацыю атрымаў у Бішапскай пачатковай школе (), потым працягнуў вучобу ў () дзе яго бацька працаваў настаўнікам французскай мовы. Гэтая школа была пры Брыстальскім універсітэце, у якім вельмі вялікае значэнне надавалі навуковым дысцыплінам.

## Унёсак у навуку 
Адзін з творцаў квантавай механікі і квантавай электрадынамікі. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1933 разам з Эрвінам Шродзінгерам), за вялізны ўклад у развіццё квантавай механікі.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па фізіцы
Катэгорыя:Фізікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Фізікі-тэарэтыкі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Члены і члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Катэгорыя:Члены Венгерскай акадэміі навук
Катэгорыя:Замежныя члены АН СССР
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты АН СССР
Катэгорыя:Дактары філасофіі
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Коплі
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём імя Макса Планка
Катэгорыя:Члены Папскай акадэміі навук
Калдычэўскае

**Калдычэўскае возера** — возера ў Беларусі, у Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці плошчаю 49 га. 

З Калдычэўскага возера некалі брала пачатак рака Шчара. Але пасля меліярацыі возера змялела і Шчара пачынае сваю плынь з асушальных каналаў на тэрыторыі былога Карыцінскага балота. Меліярацыя з 1976 года значна скараціла плошчу і глыбіню возера..

Некалі возера разлівалася паміж вёскамі Калдычэва, Медзяневічы, Войкавічы, Арабаўшчына. Цяпер знаходзіцца каля вёскі Арабаўшчына, відаць з дарогі  Баранавічы-Наваградак. У 16 км ад Баранавічаў.

Падзеі на возеры апісаў Ян Чачот у паэме «*Калдычэўскі шчупак*». Паводле легенды пан Незабытоўскі выпусціў некалькіх акальцаваных шчупакоў у возера Свіцязь. Тыя кольцы былі падпісаны, што калі нехта зловіць тую рыбу павінен паведаміць пра тое Незабытоўскага. І аднаго са Шчупакоў сяляне вылавілі ў Калдычэўскім возеры. З чаго паўстала паданне пра падземную раку паміж азёрамі.

Пад час І Сусветнай вайны каля возера праходзіла лінія фронту. Адбывалася Скробава-Гарадзішчанская аперацыя.

Катэгорыя:Азёры Баранавіцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Шчары