Генерал роду войскаў

і генерал гвардзейскай пешай артылерыі Рускай імператарскай арміі, 1808—1809 гадоў.]]

**Генерал роду войскаў** — чын і воінскае званне з указаннем роду войскаў (раней называліся **роду зброі**) ва ўзброеных сілах шэрагу дзяржаў і краін.

Па рангу ў нямецкамоўных краінах генерал роду войскаў звычайна знаходзіцца вышэй чыну (звання) генерал-лейтэнанта і **ніжэй** чыну (звання) генерал-палкоўніка. У Расійскай імперыі звання генерал-палкоўніка не было, а ў СССР замест звання "генерал роду войскаў" існавала званне «маршал роду войскаў», якое было роўна генералу арміі (агульнавайсковаму) і **вышэй** генерал-палкоўніка. 

## Заходняя Еўропа 
Званне з’явілася ў Заходняй Еўропе ў XVI стагоддзі з вылучэннем родаў войск (зброі) кавалерыі і артылерыі: у Свяшчэннай Рымскай імперыі, Іспаніі і Нідэрландах сталі выкарыстоўваць пасады (якія пазней сталі воінскімі званнямі) генерала кавалерыі і фельдцэйхмайстара (генерала артылерыі). У XVII стагоддзі гэтыя званні былі ўведзеныя ў многіх іншых еўрапейскіх краінах.

У гады Трыццацігадовай вайны (1618—48) у імперскай арміі ўжо выкарыстоўваліся званні генерала кавалерыі і фельдцэйхмайстара ніжэй звання фельдмаршала і вышэй фельдмаршал-лейтэнанта. Пазней у еўрапейскіх краінах з’явілася званне генерала інфантэрыі (пяхоты). Да ўвядзення ў XIX стагоддзі звання генерал-палкоўніка генерал роду войскаў з’яўляўся старшым генералам, вышэй якога стаяў толькі фельдмаршал (або генерал-фельдмаршал).

## Расійская імперыя 
Чын генерала роду зброі (генерал ад кавалерыі, генерал ад інфантэрыі, генерал-фельдцэйхмайстар) былі ўведзены ў арміі Пятра I у 1699 годзе. Да канца валадарання Пятра I чыны генерала ад інфантэрыі і генерала ад кавалерыі практычна перасталі выкарыстоўвацца (замест іх чынам II класа Табеля аб рангах стаў чын генерал-аншэфа. Пры гэтым захоўваўся чын (пасада-званне) генерал-фельдцэйхмайстара — начальніка расійскай артылерыі.

У перыяд з 1741 года па 1796 год існаваў афіцэрскі чын — Генерал ад фартыфікацыі.

Ваенны чын генерала роду зброі зноў быў уведзены Паўлам I у 1796 годзе замест чыну генерал-аншефа: так былі адноўлены чыны генерал ад кавалерыі, генерал ад інфантэрыі, генерал ад артылерыі, а таксама інжынер-генерал. Яны адпавядалі II класу Табелі аб рангах са зваротам «Ваша высакароддзе». Генерал ад роду зброі па пасадзе мог быць генерал-інспектарам, камандуючым войскамі ваеннай акругі, кіраваць буйным воінскім злучэннем (корпусам) або аб’яднаннем (арміяй, фронтам).

; Узоры знакаў адрозненняў *Генерал роду войскаў* Расійскага імператарскага флота і РІА;

## СССР 
* Генерал-маёр (агульнавайсковы)
* Генерал-маёр авіяцыі
* Генерал-маёр артылерыі
* Генерал-маёр берагавой службы
* Генерал-маёр ветэрынарнай службы
* Генерал-маёр інжынерна-авіяцыйнай службы
* Генерал-маёр інжынерна-артылерыйскай службы
* Генерал-маёр інжынерна-танкавай службы
* Генерал-маёр інжынерна-тэхнічнай службы
* Генерал-маёр інжынерных войскаў
* Генерал-маёр інтэнданцкай службы
* Генерал-маёр медыцынскай службы
* Генерал-маёр танкавых войскаў
* Генерал-маёр тэхнічных войскаў
* Генерал-маёр юстыцыі
* Генерал-маёр-інжынер

* Генерал-лейтэнант (агульнавайсковы)
* Генерал-лейтэнант авіяцыі
* Генерал-лейтэнант артылерыі
* Генерал-лейтэнант берагавой службы
* Генерал-лейтэнант ветэрынарнай службы
* Генерал-лейтэнант інжынерна-авіяцыйнай службы
* Генерал-лейтэнант інжынерна-артылерыйскай службы
* Генерал-лейтэнант інжынерна-танкавай службы
* Генерал-лейтэнант інжынерна-тэхнічнай службы
* Генерал-лейтэнант інжынерных войскаў
* Генерал-лейтэнант інтэнданцкай службы
* Генерал-лейтэнант медыцынскай службы
* Генерал-лейтэнант танкавых войскаў
* Генерал-лейтэнант тэхнічных войскаў
* Генерал-лейтэнант юстыцыі
* Генерал-лейтэнант-інжынер

* Генерал-палкоўнік (агульнавайсковы)
* Генерал-палкоўнік авіяцыі
* Генерал-палкоўнік артылерыі
* Генерал-палкоўнік берагавой службы
* Генерал-палкоўнік ветэрынарнай службы
* Генерал-палкоўнік інжынерна-авіяцыйнай службы
* Генерал-палкоўнік інжынерна-артылерыйскай службы
* Генерал-палкоўнік інжынерна-танкавай службы
* Генерал-палкоўнік інжынерна-тэхнічнай службы
* Генерал-палкоўнік інжынерных войскаў
* Генерал-палкоўнік інтэнданцкай службы
* Генерал-палкоўнік медыцынскай службы
* Генерал-палкоўнік танкавых войскаў
* Генерал-палкоўнік тэхнічных войскаў
* Генерал-палкоўнік юстыцыі
* Генерал-палкоўнік-інжынер

* Генерал арміі
* Маршал артылерыі
* Маршал бранятанкавых войскаў
* Маршал авіяцыі
* Маршал інжынерных войскаў
* Маршал войскаў сувязі
* Адмірал флоту

Акрамя
* **агульнавайсковых камандзіраў** (генерал-маёр, генерал-лейтэнант, генерал-палкоўнік, генерал арміі),
* **каманднага складу родаў войскаў (сіл) і спецвойскаў і спецслужбаў**
** артылерыі (у тым ліку **інжынерна-артылерыйскай службы** — пастановай ДКА СССР № 1381 ад 03.03.1942 «Аб увядзенні персанальных воінскіх званняў інжынерна-тэхнічнаму складу артылерыі Чырвонай Арміі» і Загадам НКА СССР № 68 ад 04.03.1942),
** аўтабранятанкавых войскаў (у тым ліку **інжынерна-танкавай службы** — пастановай ДКА СССР № 1408 ад 07.03.1942 «Аб увядзенні персанальных воінскіх званняў інжынерна-тэхнічнму складу аўтабранятанкавых войскаў Чырвонай Арміі» і Загадам НКА СССР № 71 ад 08.03.1942),
** авіяцыі ў тым ліку марской (у тым ліку **інжынерна-авіяцыйнай службы** — пастанова ДКА ад 22.01.1942 № 1180сс «Пытанні ваенна-паветраных сіл Чырвонай Арміі»),
** тэхнічных войскаў (войскаў сувязі, інжынерных войскаў, войскаў проціхімічнай абароны, тапаграфічных войскаў, чыгуначных войскаў) Чырвонай Арміі — Загадам НКА № 55 ад 06.02.1943 абвешчана пастанова Дзяржаўнага Камітэта Абароны № 2822 ад 04.02.1943,
** ВМФ берагавой службы
* **страявога каманднага складу** **карабельнай службы Ваенна-Марскога Флоту** (контр-адмірал, віцэ-адмірал, адмірал, адмірал флоту)
* **інжынераў карабельнай службы** вышэйшага звяна (інжынер-контр-адмірал, інжынер-віцэ-адмірал, інжынер-адмірал,

* а таксама **інжынерна-тэхнічнага складу** **берагавой службы Ваенна-Марскога Флоту Саюза ССР** — генерал-маёр берагавой службы, генерал-лейтэнант берагавой службы, генерал-палкоўнік берагавой службы — Пастанова ДКА СССР № 1912 ад 17.06.1942 «Аб увядзенні персанальных воінскіх званняў усяму інжынерна-тэхнічнаму складу берагавой службы Ваенна-Марскога Флоту Саюза ССР» і загадам НК ВМФ ад 27.06.1942
у генералы увайшоў **начальніцкі склад**:
* **ваенна-медыцынскай службы** і **ваенна-ветэрынарнай службы Чырвонай Арміі** — Загадам НКА № 10 абвешчана пастанова Дзяржаўнага Камітэта Абароны № 2685 ад 04.02.1943 «Аб увядзенні персанальных воінскіх званняў ваенна-медыцынскаму і ваенна-ветэрынарнаму складу Чырвонай Арміі»,
* **інжынерна-тэхнічнай службы**, **юстыцыі** і **адміністрацыйнай службы Чырвонай Арміі** — Загадам № ГОКО-2822 «АБ увядзенні персанальных воінскіх званняў інжынерна-тэхнічнаму, юрыдычнаму і адміністрацыйнаму складу Чырвонай Арміі»
* **інтэнданцкай службы** Чырвонай Арміі — 07.05.1940 указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР «Аб устанаўленні воінскіх званняў вышэйшага каманднага складу Чырвонай Арміі»
* **інтэнданцкай службы**, **медыцынскай службы**, **ветэрынарнай службы**, **адміністрацыйнай службы** і **юстыцыі Флоту** — Загадам НКА ад 14.02.1943 № 2890 «Аб устанаўленні персанальных воінскіх званняў для інтэнданцкага, медыцынскага, ветэрынарнага, адміністрацыйнага і юрыдычнага складу ВМФ» у ВМФ СССР

; АДНАК
**адміністрацыйнаму складу** Арміі і Флоту (гл Загады вышэй), роўна як і **артылерыйска-тэхнічнай службе** (пастанова ДКА СССР № 2303 ад 13.09.1942 «Аб увядзенні персанальных воінскіх званняў начальніцкаму складу артылерыі РСЧА, які мае сярэднюю тэхнічную адукацыю» і Загад НКА СССР № 278 ад 14.09.1942), **авіяцыйна-тэхнічнай службе** (Пастанова ДКА СССР № 6766 ад 21.10.1944 «Аб увядзенні воінскіх званняў афіцэрскаму складу ВПС Чырвонай Арміі, АДД, ІА СПА і ВПС ВМФ, які мае сярэднюю тэхнічную адукацыю» і Загад намесніка НКА СССР № 216 ад 31.10.1944), воінскае званне ўсталёўваліся **не вышэй «палкоўнік службы ... »**.

У гады Вялікай Айчыннай вайны ў 1943 годзе ў Узброеных сілах СССР былі ўведзеныя званні маршала роду войскаў (сіл) і спецвойскаў і Галоўнага маршала роду войскаў (сіл) і спецвойскаў:
* артылерыі (род войскаў)
* бранятанкавых войскаў (род войскаў)
* авіяцыі (род сіл)
* інжынерных войскаў (спецвойскі)
* войскаў сувязі (спецвойскі)

Званне маршала роду войскаў (сіл) і спецвойскаў прыкладна адпавядала званню генерала арміі і адмірала флоту, Галоўны маршал роду войскаў быў прыроўнены прыкладна да звання Маршала Савецкага Саюза і Адмірала флоту Савецкага Саюза.

У 1984 годзе былі пакінутыя толькі званні Галоўны маршал артылерыі і Галоўны маршал авіяцыі; астатнія выключаны з пераліку воінскіх званняў УС СССР Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 26 красавіка 1984 года.

## Іншыя краіны 
### Аўстра-Венгрыя 
У Аўстра-Венгерскіх узброеных сілах (з 1867 да 1918 гг.) мелася тры званні генерала роду войскаў:
* Генерал ад інфантэрыі (генерал пяхоты) (з 1909)
* Генерал ад кавалерыі
* Фельдцэйхмайстар (генерал ад артылерыі)

### Германія 
; Армія
* Генерал ад артылерыі ()
* Генерал горна-пяхотных войскаў ()
* Генерал ад інфантэрыі (генерал пяхоты; )
* Генерал ад кавалерыі ()
* Генерал войскаў сувязі ()
* Генерал танкавых войскаў ()
* Генерал інжынерных войскаў ()
* Генерал оберштабсарцт ()

; Люфтвафэ
* Генерал парашутных войскаў ()
* Генерал зенітных войскаў ()
* Генерал авіяцыі ()
* Генерал войскаў сувязі авіяцыі ()
* Генерал Люфтвафэ ()

; Вафен-СС

* СС-Обергрупенфюрар і генерал Вафен-СС ()

### Вялікабрытанія 
У Вялікабрытаніі падчас і пасля Другой сусветнай вайны выкарыстоўвалі званні маршала і Галоўнага маршала авіяцыі.

### Польшча 
Ва Узброеных сілах Царства Польскага, а таксама сучаснай Польшчы з 1919 года існуе званне агульнае званне генерал броні (генерал роду зброі), якое аб’яднала генеральскія званні з указаннем роду войскаў.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Воінскія званні Узброеных сіл Германіі
Катэгорыя:Воінскія званні Узброеных сіл Расіі
Катэгорыя:Ваенная гісторыя
Катэгорыя:Воінскія званні Узброеных сіл СССР
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі