Анколе

**Анколе**, або **Нкорэ** (на мове нколе *Nkore*) — манархічная дзяржава ў Цэнтральнай Афрыцы, якая існавала з 1447 г. да 1967 г. 

## Гісторыя 
Згодна вусным паднням дзяржава Анколе была заснавана прыкладна ў XV ст. правадыром Рухіндам з рода Бахінда, які адносіў сябе да народа бахіма. Лічылася, што Рухінда паходзіў з імперыі Кітара або нават ад звышнатуральнай істоты, і толькі яго нашчадкі маглі займаць пасаду манархаў-*амугабэ*. У XVI воіны Анколе захапілі шэраг суседніх дзяржаў. Іх жыхары склалі буйную групу насельніцтва *баіру*, падначаленую бахіма. На працягу некалькіх стагоддзяў Анколе знаходзілася ў залежным стане ад больш магутнай дзяржавы Буньёра. Саслабленне Буньёра ў XIX ст. дазволіла ім пашырыць межы, аднак к канцу стагоддзя эканоміка і сацыяльны лад былі вельмі саслаблены эпізаотыяй. 

У 1901 г. у выніку асобнага пагаднення Анколе была далучана да брытанскага пратэктарата Уганда. Фармальна Анколе захоўвала ўнутранае самакіраванне і манархічны лад кіравання. У рэчаіснасці, развіццё рынкавых адносін і адукацыі прывяло да саслаблення бахінда. Выхадцы з Анколе ўдзельнічалі ў стварэнні незалежнай дзяржавы Уганды. 

У 1967 г. дзяржава Анколе была канчаткова ліквідавана і далучана да Уганды ў якасці 10 асобных акруг. У 1971 г. *амугабэ* Гасёнга II адмовіўся ад супрацоўніцтва з рэжымам Ідзі Аміна і ўзнаўлення манархіі. Тым не меней, яго сын Джон Патрык Барыг'е абвясціў сябе ў 1993 г. новым манархам Нтарэ VI і выступіў за ўзнаўленне Анколе як аўтаноміі ў складзе Уганды. Яго прапанова была адпрэчана прэзідэнтам Ёверы Мусевені.

## Унутраны лад 
thumb|left|Рэканструкцыя троннага месца «каралевы» Анколе
Анколе з'яўлялася манархічнай дзяржавай на чале вярхоўнага правадыра з тытулам *амугабэ*. Усе *амугабэ* паходзілі з роду Бахінда, прычым былі прамымі  нашчадкамі першага *амугабэ* Рухінды. Манарх лічыўся ўладальнікам усіх земляў і кароў — асноўнага сімвала багацця. У рэчаіснасці, буйная рагатая жывёла знаходзілася ў карыстанні родаў бахіма. Яны складалі прывілігіраваны пласт насельніцтва, які займаўся адгоннай жывёлагадоўляй, займалі дзяржаўныя пасады і служылі ў войску. 

У выніку экспансіі Анколе падпарадкавала шэраг суседніх дзяржаў. Іх жыхары былі пераважна банту. Яны былі пераўтвораны ў большы па колькасці, але ніжэйшы па статусу пласт насельніцтва *баіру*. Першыя еўрапейскія даследчыкі рэгіёна Вялікіх азёр параўновалі іх з рабамі або ілотамі. *Баіру* займаліся земляробствам, рамёствамі, трымалі дробную свойскую жывёлу, аднак не кароў. Паміж бахіма і *баіру* існаваў абмен прадуктамі працы, яны размаўлялі на адной мове нколе і спавядалі агульную рэлігію. Тым не меней, шлюбы паміж імі былі забаронены.

Да прыняцця хрысціянства ўлада *амугабэ* мела тэакратычны характар і была неабмежаванай. У кіраванні манарху дапамагалі дарадцы. Дзяржава была падзелена паміж буйнымі родавымі арганізацыямі бахіма і *баіру*. Старэйшыны родаў бахіма фарміравалі раду, якая нерэгулярна склікалася для прыняцця найбольш важных рашэнняў.

## Ваенная справа 
У Анколе мелася сталая армія, што складалася з асобных ваенных фарміраванняў *амутвэ*. Служба ў іх лічылася абавязкам бахіма. *Баіру* забаранялася нават валодаць зброяй. Толькі ў канцы XIX ст. саслабленне родаў бахіма вымусіла іх прыцягваць да службы на паўднёвых межах *баіру* і перасяленцаў-тутсі.

Уся тэрыторыя Анколе падзялялася на ваенныя акругі ''мукуру вэк'янга* на чале ваенных правадыроў. Фармальна яны прызначаліся *амугабэ*, але ў рэчаіснасці ўлада перадавалася па спадчыне. Правадыры безумоўна падпарадкоўваліся *амугабэ'', хаця мелі шырокія паўнамоцтвы і часам самі абвяшчалі вайну супраць суседзей. Падчас буйных ваенных кампаній манарх прызначаў адзінага ваеннага правадыра. Межы ваенных акруг не супадалі з межамі родавых тэрыторый.

Ваенныя дзеянні ўяўлялі сабою пераважна хуткія ваенныя рэйды супраць суседніх дзяржаў з мэтай захапіць кароў або рытуальныя прадметы ў якасці трафеяў. Анколе пакутвала ад нападаў Буньёра, пазней — кіга і баньяруанда. Да канца XIX ст. войны атрымалі абарончы характар.

## Спасылкі 
* Nkore History
* Catching a close-up view of Uganda's oldest "Ankole Kingdom"
* Reconstructing the dynamic history of Uganda’s Bairu

Катэгорыя:Гісторыя Уганды
Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Афрыкі
Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Афрыкі