open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Качан

**Качан** — прозвішча, тапонім.

## Вядомыя носьбіты 
* Алег Леанідавіч Качан (нар. 1967) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
* Аляксей Уладзіміравіч Качан (нар. 1991) — беларускі баскетбаліст і трэнер.
* Аркадзь Качан (нар. 1921) — беларускі вайсковы і грамадскі дзеяч.
* Аркадзь Дзмітрыевіч Качан (1941—2004) — беларускі вучоны ў галіне цеплатэхнікі.
* Вадзім Аркадзевіч Качан (нар. 1958) — беларускі фатограф.
* Валянціна Іванаўна Качан (нар. 1951) — беларускі палітык.
* Грыгорый (Качан) (1939—2016) — украінскі архіепіскап УПЦ КП.
* Кастусь Качан (нар. 1953) — беларускі жывапісец-пейзажыст, уладальнік мастацкай галерэі ў Навагрудку.
* Наталля Андрэеўна Качан (нар. 1998) — беларуская футбалістка.
* Уладзімір Уладзіміравіч Качан (нар. 1958) — беларускі жывапісец-манументаліст.
* Уладзімір Качан (1918 — ?) — беларускі вайсковы дзеяч.
* Якаў Іосіфавіч Качан (нар. 1918) — беларускі журналіст.

## Населеныя пункты 
* Качан — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці.

## Іншае 
* Качан — беларускі народны танец.
Алень Давіда

**Алень Давіда**, або **Мілу** (*Elaphurus davidianus*) — рэдкі від аленя, у цяперашні час вядомы толькі ва ўмовах няволі, дзе павольна размножваецца ў розных заапарках свету і інтрадуцыраваны ў запаведніках Кітая. Заолагі мяркуюць, што першапачаткова гэты від жыў у багністых месцах паўночна-ўсходняга Кітая.

## Спасылкі 
* Сайт пра сысуноў ultimateungulate.com (англ)
* Сайт пра аленяў свету worlddeer.org (англ)
* [Статус аленя Давіда ва Сусветным саюзе ахове прыроды(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D1%83%D1%81%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BD%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%8E%D0%B7_%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2%D1%8B_%D0%BF%D1%80%D1%8B%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%8B)]

Катэгорыя:Аленевыя
Катэгорыя:Сысуны Азіі
Катэгорыя:Міжнародная Чырвоная кніга
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1866 годзе
Катэгорыя:Таксоны жывёл, названыя ў гонар людзей
Сялец

Назву **Сяле́ц** маюць:
* Сялец — вадасховішча ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці
* Сялец — возера ў Любанскім раёне Мінскай вобласці
* Сялец — археалагічны помнік каля вёскі Сялец у Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Сялец — аграгарадок у Бярозаўскім раёне
** Сялец — вёска ў Івацэвіцкім раёне
** Сялец — вёска ў Кобрынскім раёне
* Віцебская вобласць:
** Сялец — вёска ў Аршанскім раёне
** Сялец — вёска ў Талачынскім раёне
** Сялец — вёска ў Чашніцкім раёне
* Гомельская вобласць:
** Сялец — вёска ў Брагінскім раёне
** Сялец — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне
** Сялец — вёска ў Рагачоўскім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Сялец — вёска ў Лідскім раёне
** Сялец — вёска ў Навагрудскім раёне
** Сялец — вёска ў Вішнеўскім сельсавеце Смаргонскага раёна
** Сялец — вёска ў Сінькоўскім сельсавеце Смаргонскага раёна
* Магілёўская вобласць:
** Сялец — вёска ў Асіповіцкім раёне
** Сялец — вёска ў Быхаўскім раёне
** Сялец — вёска ў Глускім раёне
** Сялец — вёска ў Горацкім раёне
** Сялец — вёска ў Клімавіцкім раёне
** Сялец — вёска ў Магілёўскім раёне
** Сялец — аграгарадок у Мсціслаўскім раёне
** Сялец — вёска ў Чавускім раёне
** Сялец — пасёлак у Чавускім раёне
* Мінская вобласць:
** Сялец — вёска ў Зембінскім сельсавеце Барысаўскага раёна
** Сялец — вёска ў Маісееўшчынскім сельсавеце Барысаўскага раёна
** Сялец — вёска ў Лагойскім раёне
** Сялец — вёска ў Любанскім раёне
** Сялец — вёска ў Мінскім раёне
** Сялец — пасёлак у Мінскім раёне
** Сялец — вёска ў Пухавіцкім раёне
** Сялец II — былая вёска ў Пухавіцкім раёне
** Сялец III — былая вёска ў Пухавіцкім раёне

### Расія 
* Сялец (Смаленская вобласць)
### Украіна 
* Сялец — сяло, Уладзімір-Валынскі раён, Валынская вобласць.
* Сялец — сяло, Турыйскі раён, Валынская вобласць.
* Сялец — сяло, Народзіцкі раён, Жытомірская вобласць.
* Сялец — сяло, Чарняхоўскі раён, Жытомірская вобласць.
* Сялец — сяло, Тысмяніцкі раён, Івана-Франкоўская вобласць.
* Сялец — сяло, Драгабыцкі раён, Львоўская вобласць.
* Сялец — сяло, Дубравіцкі раён, Роўненская вобласць.
Патапаўскі сельсавет

**Пата́паўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Патапаўка.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Бабруйскай акругі БССР. З 27 кастрычніка 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Буда-Кашалёўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 14 снежня 1961 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Забабскага сельсавета. 29 чэрвеня 1969 года скасаваны пасёлак Першамайскі.

## Склад 
На 1 студзеня 1974 года ў складзе Патапаўскага сельсавета 16 населеных пунктаў. У склад Патапаўскага сельсавета ўваходзілі населеныя пункты, якія зараз не існуюць: да 1969 года — пасёлак Першамайскі, да 1996 года — пасёлкі Беразіна, Вазраждзенне, да 2010 года — пасёлак Козі Рог.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1088 чалавек, з іх 96,5 % — беларусы, 2,6 % — рускія, 0,8 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 852 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Лама (жывёла)

**Лама** (*Lama glama*) — паўднёваамерыканскае млекакормячае з сямейства вярблюдавых, прыручаных індзейцамі Анд. Лама адрозніваецца ад альпака вялікім памерам і больш падоўжанай галавой. Прыручана ў Цэнтральных Андах. Грала важную ролю ў жывёлагадоўлі інкаў.

Катэгорыя:Вярблюдавыя
Катэгорыя:Свойскія жывёлы
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Куляшоўка

Назву **Куляшо́ўка** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць
** Куляшоўка — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне
* Магілёўская вобласць
** Куляшоўка — вёска ў Клімавіцкім раёне
* Мінская вобласць
** Куляшоўка — вёска ў Смалявіцкім раёне
Альпака

**Альпака** (*Vicugna pacos*) — хатняя парнакапытная жывёла, якая паходзіць ад вікуньі. Разводзяць у высакагорным поясе Паўднёвай Амерыкі (Анды), там жыве каля трох мільёнаў альпак, вялікая частка з якіх засяляе Перу. Гадуюць альпака дзеля стрыжкі поўсці, з якой робяць цёплыя і мяккія коўдры, пледы і вопратку. А з футра робяць прадметы для дома.

Рост альпака не перавышае аднаго метра, важаць яны каля 70 кілаграмаў і маюць мяккае і доўгае руно (па баках яго даўжыня дасягае 15-20 см.). Яны жывуць у Андах на вышыні 3500-5000 метраў, на тэрыторыі Эквадора, паўднёвага Перу, паўночнага Чылі і заходняй Балівіі.

## Зноскі 
Катэгорыя:Вярблюдавыя
Катэгорыя:Сысуны Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Свойскія жывёлы
Лама

**Лама**:

## Рэлігія і міфалогія 
* Лама, будызм

## Біялогія 
* Лама, жывёла

## Геаграфія 
* Лама — возера ў Расіі, на поўдні Таймырскага паўвострава
* Лама — рака ў Маскоўскай і Цвярской абласцях Расіі, упадае ў Іванькаўскае вадасховішча
* Лама — горад у Бангладэш
* Лама — камуна ў дэпартаменце Верхняя Корсіка
Лама (будызм)

**Ла́ма** (, вайлі: *bla ma*) — у тыбецкім будызме — рэлігійны настаўнік.

Гэта назва падобна санскрыцкаму паняццю «гуру» і можа быць выкарыстана ў якасці паважлівага звароту да манаха (манахіні) для таго, каб падкрэсліць іх узровень духоўнай дасканаласці і майстэрства, ці можа быць складовай часткай тытула ў рэлігійнай іерархіі тыбецкіх лам, як то: Далай-лама, Панч-лама (Тулку).

## Гл. таксама 
* Далай-лама
* Кармапа
* Панчэн-лама
* Бхікшу
* Гуру

Катэгорыя:Паняцці тыбецкага будызму
Тапіры

**Тапіры** (*Tapirus*) — вялікія траваедныя сысуны з атрада няпарнакапытных, якія нагадваюць па форме свінню, але маюць кароткі, прыстасаваны для хапання хобатам.

Вядома 5 вымерлых і 1 сучасны род, да якога адносяцца 4 віды: раўнінны тапір, горны тапір, цэнтральнаамерыканскі тапір, індыйскі, або чапрачны тапір. Пашыраны ў Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыцы, Паўднёва-Усходняй Азіі. Жывуць у забалочаных лясах, хмызняковых зарасніках.

Даўжыня да 2 м, вышыня ў карку да 1,2 м, маса да 300 кг. Тулава масіўнае. Морда заканчваецца невялікім хабатком. Вочы маленькія. Ногі кароткія, тоўстыя, на пярэдніх па 4, на задніх па 3 пальцы. Скура тоўстая, з кароткімі цёмна-бурымі валасамі. Расліннаедныя, нараджаюць адно, зрэдку двух дзіцянят у сярэднім раз на 15 месяцаў.

Лёгка прыручаюцца.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Няпарнакапытныя
Угнаенні

thumb|right|250px|Тэнесі вынік ужывання ўгнаенняў 1942 год.
**Угнаенні** — рэчывы, якія прымяняюцца для паляпшэння харчавання раслін, уласцівасцей глебы, павышэння ўраджаяў. Іх эфект абумоўлены тым, што дадзеныя рэчывы даюць раслінам адзін або некалькі дэфіцытных хімічных кампанентаў неабходных для іх нармальнага росту і развіцця.

## Класіфікацыя ўгнаенняў 
Угнаенні можна класіфікаваць па наступных прыкметах:
* па паходжанні (мінеральныя і арганічныя);
* па агрэгатным стане (вадкія, напаўвадкай, цвёрдыя);
* па спосабе дзеяння (прамога і ўскоснага);
* па спосабе іх унясення ў глебу
* асноўнае, прысяўбавое, падсілкоўнае
* унутры глебавае, павярхоўнае

## Гл. таксама 
* Аграхімія
* Вапнаванне глеб
* Гной
* Крывяная мука
* Меліярацыя

Катэгорыя:Сельская гаспадарка
Баркі (Італія)

**Баркі** () —  камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Марке, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Пезара-э-Урбіна.

Насельніцтва складае 997 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 58 чал./км². Займае плошчу 17 км². Паштовы індэкс — 61030. Тэлефонны код — 0721.

Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Sant'Ubaldo..

## Дэмаграфія 
Дынаміка насельніцтва:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:2500
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 1553
  bar:1871 from:0 till: 1577
  bar:1881 from:0 till: 1603
  bar:1901 from:0 till: 1893
  bar:1911 from:0 till: 2026
  bar:1921 from:0 till: 2091
  bar:1931 from:0 till: 2224
  bar:1936 from:0 till: 2216
  bar:1951 from:0 till: 2263
  bar:1961 from:0 till: 1835
  bar:1971 from:0 till: 1193
  bar:1981 from:0 till: 1053
  bar:1991 from:0 till: 1026
  bar:2001 from:0 till: 985
PlotData=
  bar:1861 at: 1553 fontsize:S text: 1.553 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 1577 fontsize:S text: 1.577 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 1603 fontsize:S text: 1.603 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 1893 fontsize:S text: 1.893 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 2026 fontsize:S text: 2.026 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 2091 fontsize:S text: 2.091 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 2224 fontsize:S text: 2.224 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 2216 fontsize:S text: 2.216 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 2263 fontsize:S text: 2.263 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 1835 fontsize:S text: 1.835 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 1193 fontsize:S text: 1.193 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 1053 fontsize:S text: 1.053 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 1026 fontsize:S text: 1.026 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 985 fontsize:S text: 985 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Па даных  ISTAT
Калініна

**Калі́ніна** — тапонім і жаночая форма прозвішча Калінін.

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць:
** Калініна — былы пасёлак у Акцябрскім раёне.
** Калініна — былы пасёлак у Буда-Люшаўскім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна
** Калініна — былы пасёлак у Гусявіцкім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна
** Калініна — вёска ва Узоўскім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна
** Калініна — былая вёска ў Добрушскім раёне
** Калініна — былая вёска ў Лельчыцкім раёне
** Калініна — пасёлак у Пакалюбіцкім сельсавеце Гомельскага раёна
** Калініна — пасёлак у Цярэшкавіцкім сельсавеце Гомельскага раёна
** Калініна — былы пасёлак у Рэчыцкім раёне
** Калініна — былы пасёлак у Чачэрскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Калініна — вёска ў Бабруйскім раёне
** Калініна — вёска ў Крычаўскім раёне
** Калініна — пасёлак у Навабыхаўскім сельсавеце Быхаўскага раёна (раней у Ніжнятошчыцкім сельсавеце)
** Калініна — пасёлак у Навабыхаўскім сельсавеце Быхаўскага раёна
** Калініна — пасёлак у Бялыніцкім раёне
* Мінская вобласць:
** Калініна — вёска ў Дзяржынскім раёне
** Калініна — вёска ў Мінскім раёне
** Калініна — вёска ў Пухавіцкім раёне
** Калініна — былы (да 1988 года) пасёлак у Бярэзінскім раёне
** Калініна — пасёлак у Бярэзінскім раёне
** Калініна — пасёлак у Капыльскім раёне

## Прозвішча 
* Ангеліна Сяргееўна Калініна (нар. 1997) — украінская тэнісістка.
Узоўскі сельсавет

**Узо́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Уза.

## Гісторыя 
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года **Калінінскі сельсавет** у складзе Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Калініна. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ва Уваравіцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Рудзянецкага сельсавета. З 17 красавіка 1962 года ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна. 11 студзеня 1973 года скасаваны пасёлак Новы. У 1976 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Рудзянец. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Калінінскага сельсавета 11 населеных пунктаў. 17 лістапада 1980 года ў склад Камунараўскага сельсавета перададзены 2 населеныя пункты (пасёлкі Макаўе і Падсямёнаўка). У 1988 годзе ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Бальшавіцкага пассавета Гомельскага раёна перададзена вёска Рассветная. У 1990 годзе скасаваны пасёлак Гудок (зліўся з вёскай Уза). 17 снежня 1990 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Уза, сельсавет перайменаваны ва Узоўскі. У 2007 годзе Узоўскі сельсавет аднесены да прыгараднай зоны Гомеля.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2889 чалавек, з іх 94,4 % — беларусы, 3,9 % — рускія, 1,2 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 2457 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Уваравіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Куляшова

**Куляшова** — жаночая форма прозвішча Куляшоў, тапонім.

## Прозвішча 
* Валянціна Аркадзеўна Куляшова, беларускі літаратуразнавец, перакладчык
* Галіна Рыгораўна Куляшова, беларускі музыказнавец
* Наталля Мікалаеўна Куляшова (нар. 1976) — беларускі службовец, дэпутат.

### Падвойнае прозвішча 
* Вольга Сяргееўна Малянкова-Куляшова (нар. 1989) — беларуская паэтка.

## Тапонім 
* Пасёлак Куляшова, Буда-Кашалёўскі раён
Уваравіцкі сельсавет

**Ува́равіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — гарадскі пасёлак Уваравічы.

## Гісторыя 
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ва Уваравіцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 27 верасня 1938 года скасаваны ў сувязі з утварэннем Уваравіцкага пассавета.

12 лістапада 2013 года Уваравіцкі пассавет Буда-Кашалёўскага раёна быў рэарганізаваны ў сельсавет.

## Насельніцтва 
Насельніцтва паводле перапісу 2009 года — 3092 чалавекі, з іх 95,4 % — беларусы, 3,5 % — рускія, 0,7 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 2800 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Уваравіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1938 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 2013 годзе
Высокая Грыва

Назву **Высо́кая Гры́ва** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць:
** Высокая Грыва — пасёлак у Марозавіцкім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна
** Высокая Грыва — пасёлак ва Уваравіцкім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна
** Высокая Грыва — пасёлак у Гомельскім раёне
** Высокая Грыва — пасёлак у Чачэрскім раёне
Лама (возера)

**Лама** — буйное прэснаводнае возера ў Краснаярскім краі, прыблізна за 120 км на ўсход ад Нарыльска; тэктанічнага паходжання. Даўжыня возера — 80 кіламетраў, максімальная шырыня — 8, плошча — 318 км². Возера адрозніваецца вялікай глыбінёй (звыш 300 метраў, у некаторых месцах, магчыма, да 600 метраў), чыстай вадой і нізкай яе тэмпературай. Па берагах возера знаходзяцца горы вышынёй 400—600 метраў і больш. Возера Лама злучаецца з возерам Дробнае рэчкай Лама.

Катэгорыя:Азёры Краснаярскага края
Крыўскі сельсавет

**Кры́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Крыўск.

## Гісторыя 
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ва Уваравіцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. З 17 красавіка 1962 года ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна. 26 чэрвеня 1969 года скасаваны пасёлкі Будзішча, Дубраўка і Рагавы. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Крыўскага сельсавета 6 населеных пунктаў. 1 снежня 2009 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Івольскага сельсавета (9 населеных пунктаў: вёскі Івольск, Лозкі, Сінічына, пасёлкі Восаў, Дунай, Красная Плошчадзь, Расцяробы, Смаловыя Лозкі і Чырвоны Лужок).

## Склад 
У склад Крыўскага сельсавета ўваходзілі населеныя пункты, якія зараз не існуюць: да 1936 года — пасёлак Яначкаў, да 1969 года — пасёлкі Будзішча, Дубраўка, Рагавы, да 1997 года — пасёлак Першамайскі, да 2013 года — пасёлак Добрая Надзея, да 2015 года — пасёлак Першабацунскі.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (10 населеных пунктаў) — 1142 чалавекі, з іх 91,2 % — беларусы, 5,9 % — рускія, 2,1 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (17 населеных пунктаў) — 1337 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Уваравіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Зялёны Востраў

Назву **Зялё́ны Во́страў** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Зялёны Востраў — вёска ў Лепельскім раёне
* Гомельская вобласць
** Зялёны Востраў — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне
** Зялёны Востраў — пасёлак у Гомельскім раёне
Інтэрнацыянал

Назву **Інтэрнацыяна́л** маюць:

* Інтэрнацыянал — міжнародны пралетарскі гімн, партыйны гімн КПСС, КПБ і іншых камуністычных партый

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць
** Інтэрнацыянал — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне
* Мінская вобласць
** Інтэрнацыянал — пасёлак у Капыльскім раёне
Губіцкі сельсавет

**Гу́біцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Губічы.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Бабруйскай акругі БССР. З 27 кастрычніка 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Буда-Кашалёўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Губіцкага сельсавета 11 населеных пунктаў. 8 жніўня 1984 года скасаваны пасёлак Падлессе. 1 снежня 2009 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Старабудскага сельсавета (13 населеных пунктаў: Асавок, Баец, Барок, Васход, Даліна, Елянец, Лявады, Недайка, Падчыстае, Салаўёў, Старая Буда, Светлы, Ясмень). 22 сакавіка 2018 года скасаваны пасёлак Салаўёў.

У склад Губіцкага сельсавета ўваходзілі ў наш час не існыя: да 1930 года пасёлак Дубенск, да 1964 года пасёлак Падлессе (да 1929 года меў назву Пяціхатка).

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (10 населеных пунктаў) — 772 чалавекі, з іх 93,1 % — беларусы, 4,7 % — рускія, 1,8 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (22 населеныя пункты) — 1343 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Лапічы

Назву **Ла́пічы** маюць:

* Лапічы — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці
* Лапічы — аграгарадок у Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці
* Лапічы — пасёлак у Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці
Кашталяны смаленскія

Урад смаленскага кашталяна з'явіўся ў 1569 годзе.

## Спіс кашталянаў смаленскіх 
## Гл. таксама 
* Смаленскае ваяводства
* Ваяводы смаленскія

## Літаратура 
* 
* Wolff J. Senatorowie i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego: 1385—1795. Kraków, 1885.
Чырвоны свет

* Пасёлак Чырвоны Свет, Старабудскі сельсавет
* Пасёлак Чырвоны Свет, Гусявіцкі сельсавет
Гусявіцкі сельсавет

**Гусяві́цкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Старая Гусявіца.

## Гісторыя 
Утвораны 30 снежня 1927 года ў складзе Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі БССР шляхам аб’яднання скасаваных Новагусявіцкага і Старагусявіцкага сельсаветаў. Цэнтр — вёска Новая Гусявіца. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ва Уваравіцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Пянчынскага сельсавета. З 17 красавіка 1962 года ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна. 27 верасня 1973 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Старая Гусявіца. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Гусявіцкага сельсавета 17 населеных пунктаў. 7 чэрвеня 1979 года скасаваны пасёлак Новае Жыццё, 13 мая 1982 года — пасёлак Івашкаў, 13 лістапада 1987 года — пасёлак Чырвоная Хачэмля, 16 жніўня 2016 года — пасёлак Калініна.

## Склад 
У склад Гусявіцкага сельсавета ўваходзілі населеныя пункты, якія зараз не існуюць: да 1934 года — пасёлак Шульскае, да 1947 года — пасёлак Вараі, да 1979 года — пасёлак Новае Жыццё, да 1982 года — пасёлак Івашкаў, да 1983 года — пасёлак Бярозавае Балота, да 1984 года — пасёлак Чырвоная Хачэмля.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (11 населеных пунктаў) — 1578 чалавек, з іх 96,3 % — беларусы, 2,3 % — рускія, 0,6 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (10 населеных пунктаў) — 1336 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Уваравіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1927 годзе
Калініна (Узоўскі сельсавет)

**Калі́ніна** (да 1924 — *Сямёнаўка*) — вёска ва Узоўскім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 27 км на паўднёвы ўсход ад Буда-Кашалёва, 14 км ад Гомеля, 4 км ад чыгуначнай станцыі Уза (на лініі Жлобін — Гомель) і ў 0,5 км на поўнач ад чыгуначнай станцыі Калінінскі.

### Гідраграфія 
На ўсходзе меліярацыйныя каналы, злучаныя з ракой Белічанка (прыток ракі Уза).

## Транспартная сетка 
Шаша Доўск — Гомель. Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад (па абодва бакі шашы), да якой на захадзе далучаецца выгнутая вуліца з завулкам. Забудова двухбаковая, пераважна драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснавана ў 1848 годзе. Па рэвізіі 1858 года ў валоданні памешчыка Сенажэцкага. З 1876 года працавала крупарушка. У 1883 годзе знаходзіліся карчма, хлебазапасны магазін. Па перапісу 1897 года знаходзіліся: школа граматы, 2 крамы, 3 ветракі, крупарушка, гамарня, карчма. У 1909 годзе — 2361 дзесяціна зямлі, школа, вінная крама, млын, у Рудзянецкай воласці Гомельскага павета Магілёўскай губерні. Побач была аднайменная сядзіба.

У 1926 годзе працавалі крама, паштовае аддзяленне, школа. З 8 снежня 1926 года цэнтр Калінінскага сельсавета Уваравіцкага, з 17 красавіка 1962 года Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай (да 26 ліпеня 1930 года) акругі, з 20 лютага 1938 года Гомельскай вобласці. У 1930 годзе арганізаваны калгас.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў жніўні 1941 года разам з часцямі Чырвонай Арміі каля вёскі трымалі абарону гомельскія апалчэнцы. З лістапада 1941 года да чэрвеня 1942 года дзейнічала патрыятычнае падполле (кіраўнікі І. Ф. Канцавы і Л. М. Кавальскі). У верасні 1943 года акупанты спалілі 35 двароў. У баях за вёску ў лістападзе 1943 года загінулі 6 савецкіх салдат і 3 партызаны (пахаваны ў брацкай магіле ў цэнтры вёскі). На франтах загінулі 76 жыхароў вёскі.

У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Праўда» (цэнтр — вёска Уза). Размяшчаліся аддзяленне сувязі, базавая школа, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт.

У склад Калінінскага сельсавета ўваходзілі да 1973 года пасёлак Новы, да 1990 года вёска Рассветная і пасёлак Гудок (цяпер не існуюць).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 284 гаспадаркі, 704 жыхары.

### Дынаміка 
* 1858 год — 35 двароў, 227 жыхароў.
* 1883 год — 110 двароў, 1180 жыхароў.
* 1897 год — 165 двароў, 1342 жыхары (паводле перапісу).
* 1909 год — 202 двары, 1433 жыхары.
* 1925 год — 267 двароў.
* 1959 год — 1154 жыхары (паводле перапісу).
* 2004 год — 284 гаспадаркі, 704 жыхары.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Узоўскі сельсавет
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Партызанскі праспект

**Партызанскі праспект** — назва вуліц у розных населеных пунктах.

## Беларусь 
* Партызанскі праспект — праспект у Брэсце.
* Партызанскі праспект — праспект у Мінску.

## Гл. таксама 
* Партызанская вуліца
* Партызанскі завулак
* 1-ы Партызанскі завулак
* 2-і Партызанскі завулак
* 3-і Партызанскі завулак
NGC 3868

**NGC 3868** (іншыя абазначэнні — **MCG 3-30-104**, **ZWG 97.135**, **PGC 36638**) — галактыка ў сузор’і Леў.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1884 годзе
3868
Катэгорыя:Леў (сузор’е)
Рагінскі сельсавет

**Рагі́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2011 года вёска) Рагінь.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Бабруйскай акругі БССР. З 27 кастрычніка 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Буда-Кашалёўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Забалоцкага сельсавета. У 1964 годзе ў склад Халоцкага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (Доўгі, Забалоцце, Кучынск, Мікольск, Новае Забалоцце і Усход). 18 студзеня 1965 года з часткі сельсавета (12 населеных пунктаў: Баркі, Вясёлы Курган, Вясёлы Пахар, Доўгі, Забалоцце, Засценны, Кучынск, Мікольск, Новае Забалоцце, Новая Харошаўка, Усход і Харошаўка) зноў утвораны Забалоцкі сельсавет. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Рагінскага сельсавета 10 населеных пунктаў. 26 сакавіка 1987 года ў склад сельсавета з Мікалаеўскага сельсавета перададзена вёска Аляксандраўка.

У склад Рагінскага сельсавета да 1929 года ўваходзіў пасёлак Культурны (у наш час не існуе).

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1512 чалавек, з іх 93,5 % — беларусы, 4,4 % — рускія, 1,1 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 1148 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
NGC 3860B

**NGC 3860B** (іншыя абазначэнні — **MCG 3-30-87**, **ZWG 97.114**, **PGC 36565**) — галактыка ў сузор’і Леў.

Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога і быў дададзены пазней.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

3860
Катэгорыя:Леў (сузор’е)
NGC 3842

**NGC 3842** (іншыя абазначэнні — **UGC 6704**, **MCG 3-30-72**, **ZWG 97.95**, **PGC 36487**) — гіганцкая эліптычная галактыка (E) у сузор’і Льва.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Асаблівасці 
Найбольш яркая галактыка скопішчы галактык Abell 1367, знаходзіцца каля цэнтра скопішча звышмасіўная чорная дзірка з масай каля 10 млрд сонечных мас; вымярэнні размеркавання хуткасцяў зорак на адлегласці да трэці кілапарсека ад цэнтра дазваляюць сказаць, што маса чорнай дзіркі ўкладваецца ў дыяпазон  Сонцы з давернай верагоднасцю 68%. Гэта першае выяўленне настолькі масіўнай чорнай дзіркі, якая не з'яўляецца квазарам.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1785 годзе
3842
Катэгорыя:Леў (сузор’е)
Баёна

**Баёна** ( , ) — горад і камуна на паўднёвым захадзе Францыі, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі ў дэпартаменце Атлантычныя Пірэнеі. Стаіць у вусце ракі Адур. Курортны прыгарад Баёны — Біярыц.

## Гарады-пабрацімы 
*  Памплона
*  Дэйтона-Біч

## Спасылкі 
* City council website 
* Visiting Bayonne (tourist map, guide and photos)  
* Webpage about the citadel and fortifications of the town 
* BAIONA in the Bernardo Estornés Lasa — Auñamendi Encyclopedia (Euskomedia Fundazioa) 
* Fiestas Songs 

Катэгорыя:Гарады Новай Аквітаніі
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Атлантычныя Пірэнеі
Гіпофіз

thumb|Размяшчэнне гіпофіза
**Гіпофіз** ( — адростак; сінонімы: *ніжні мазгавы прыдатак*, *пітуітарная залоза*) — мазгавы прыдатак ў форме круглявага ўтварэння, размешчанага на ніжняй паверхні галаўнога мозгу ў касцяной кішэні, званай *турэцкім сядлом*, выпрацоўвае гармоны, якія ўплываюць на рост, абмен рэчываў і рэпрадуктыўную функцыю. З'яўляецца цэнтральным органам эндакрыннай сістэмы; цесна ўзаемадзейнічае з гіпаталамусам.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Галаўны мозг
Катэгорыя:Эндакрынная сістэма
Варатар (футбол)

[right|thumb|250px|Варатар ([Енс Леман, Германія)]]
**Варата́р**, **бра́мнік** () — ігрок, які абараняе вароты сваёй каманды. Асноўная функцыя — не дазволіць ігракам каманды-саперніцы забіць гол. Часцей за ўсё гуляе недалёка ад сваіх варот.

## Гульня рукой 
Варатар — адзіны ігрок з каманды, які можа наўмысна чапаць мяч рукамі (калі не ўлічваць укідвання мяча пасля аўта).

Сітуацыі, калі варатар не можа згуляць рукамі:
* Варатар знаходзіцца не ў межах штрафной плошчы сваёй каманды;
* Пры атрыманні пасу ад іграка сваёй каманды (выпадковыя адскокі ад сваіх ігракоў не ўлічваюцца).

## Спасылкі 
* Пазіцыі ў футболе 

Катэгорыя:Футбольная тэрміналогія
Жан-Батыст Кальбер

right|thumb|250px|Жан-Батыст Кальбер
**Жан-Батыст Кальбер** (; ,  — , ) — французскі дзяржаўны дзеяч. Напачатку дзяржаўнай службы быў пратэжэ Мазарыні, які прызначыў яго сваёй даверанай асобай. Малады кароль Людовік XIV прызначыў Кальбера інтэндантам фінансаў. У гэтай пасадзе ён адзначыўся ўпартай працай і ўкараненнем многіх рэформаў.

## Літаратура 
* Clément, «Histoire de Colbert et de son administration» (П., 1874);
* Jourbleau, «Étude sur Colbert» (П., 1856);
* Neymarck, «Colbert et son temps» (П., 1877);
* Farnam, «Die innere franz. Gewerbepolitik von Colbert bis Turgot» (Лейпцыг, 1879);
* Dussièux, «Étude biographique sur Colbert» (П., 1886);
* De Cosnac, «Mazarin et Colbert» (П., 1892);
* Pigeonneau, «La Politique coloniale de Colbert» («Annales de l'École des sciences politiques», 1866);
* Pauliat, «La politique coloniale de l’ancien régime» (1887).
* 

Катэгорыя:Міністры фінансаў Францыі
Катэгорыя:Міністры Людовіка XIV
Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Францыі
Катэгорыя:Члены Французскай акадэміі
Дональд Эрвін Кнут

**Дональд Эрвін Кнут** (, ) — амерыканскі навуковец, ганаровы прафесар Стэнфардскага ўніверсітэта і некалькіх іншых універсітэтаў у розных краінах, выкладчык і ідэолаг праграмавання, аўтар 19 манаграфій (у тым ліку шэрагу класічных кніг па праграмаванні) і больш за 160 артыкулаў, распрацоўшчык некалькіх вядомых праграмных тэхналогій. Аўтар сусветна вядомай серыі кніг, прысвечанай асноўным алгарытмам і метадам вылічальнай матэматыкі, а таксама стваральнік настольных выдавецкіх сістэм TEX і METAFONT, прызначаных для набору і вёрсткі кніг, прысвечаных тэхнічнай тэматыцы (у першую чаргу — фізіка-матэматычных).

## Інтэрв’ю і лекцыі 
* Doernberg, D. Computer Literacy Interview With Donald Knuth . 7 December 1993.
* TUG’95 (St Petersburg, FL, USA) Questions and answers with Prof. Donald E. Knuth. *TUGboat* 17 (1), 1996
* Woehr, J. An interview with Donald Knuth *Dr. Dobb’s Journal*, April 1996, p.&nbsp;16-22.
* Donald Knuth on The Art of Computer Programming  Addison-Wesley Innovations, 1996
* Questions and Answers with Prof. Donald E. Knuth. Czech TUG, Charles University, Prague, 1996
* Knuth meets NTG members, Amsterdam, 13 March 1996.
* Knuth Comments on Code, Byte magazine, September 1996.
* Donald Knuth: A life’s work in the art of programming Amazon.com, 1997.
* [U.K. TUG, Oxford, 12 september(https://be.wikipedia.org/wiki/12_%D1%81%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%8F%D0%B1%D1%80%D1%8F) 1999: Question & Answer Session with Donald Knuth]. *TUGboat*, 22 (1/2), 2001.
* Dr. Dobb’s Audio & Video Archive of Knuth’s *MMIX* and *God & Computers* Lectures @ MIT, Fall 1999
* Wallace, Mark. The art of Don E. Knuth  Interview on salon.com, 1999.
* Advogato, 2000
* AMS, 2001 
* Oslo, 2002
* Free Software Magazine interview by Gianluca Pignalberi, August 2005 .

## Спасылкі 
* Don Knuth’s Home Page   — хатняя старонка Дональда Кнута
* Выбраныя артыкулы  на сайце Універсітэта Стэнфарда 

Катэгорыя:Праграмісты ЗША
Катэгорыя:Матэматыкі ЗША
Катэгорыя:Вучоныя ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Харві
Катэгорыя:Узнагароджаныя Нацыянальным медалём навукі ЗША
Катэгорыя:Замежныя члены РАН
Катэгорыя:Члены і члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Катэгорыя:Замежныя члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Члены Французскай акадэміі навук
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Кіёта
Катэгорыя:Распрацоўшчыкі свабоднага праграмнага забеспячэння
Франсуа-Мішэль маркіз дэ Лувуа

**Франсуа-Мішэль Ле-Целье, маркіз дэ Лувуа** (;  — ) — французскі дзяржаўны дзеяч. У 1668 годзе прызначаны дзяржаўным сакратаром па ваенных справах (ваенным міністрам). Людовік XIV ставіўся да яго з вялікім даверам; яго парады аказвалі вялізны ўплыў на знешнюю палітыку Францыі.

## Літаратура 
* *Rousset, Camille.* Histoire de Louvois et de son administration politique et militaire. Paris: Didier et Cie, 1879. 4 vol. 6e éd.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Палітыкі Францыі
Катэгорыя:Кіраўнікі ваеннага ведамства Францыі
Катэгорыя:Міністры Людовіка XIV
Любавін

**Любаві́н** (, ) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ліпініцкага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 14 км на паўночны захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 62 км ад Гомеля.

### Гідраграфія 
Рака Ліпа (прыток ракі Сож).

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Чачэрск — Буда-Кашалёва. Планіроўка складаецца з крывалінейнай амаль мерыдыянальнай вуліцы, перакрыжаванай на поўначы кароткай просталінейнай вуліцай. У цэнтры да галоўнай вуліцы з усходу далучаецца кароткая дугападобная вуліца. Забудова двухбаковая, драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XIX стагоддзя як вёска ў Стараруднянскай воласці Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні. У 1885 годзе адкрыта школа (у 1907 годзе 71 вучань), якая знаходзілася ў наёмнай сялянскай хаце, а на пачатку 1920-х гадоў ёй быў перададзены нацыяналізаваны будынак. Па перапісу 1897 года знаходзіліся: 2 ветракі, вінная крама. У 1925 годзе пераважную большасць жыхароў складалі польскія сем’і.

З 20 жніўня 1924 года да 16 ліпеня 1954 года цэнтр Любавінскага сельсавета Буда-Кашалёўскага раёна Бабруйскай, з 27 кастрычніка 1927 года Гомельскай (да 26 ліпеня 1930 года) акруг, з 20 лютага 1938 года Гомельскай вобласці. У 1929 годзе арганізаваны калгас імя Ф. Э. Дзяржынскага, працавала гамарня. Дзейнічаў медыцынскі ўчастак. На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінулі 53 жыхары вёскі. У 1959 годзе ў складзе калгаса імя В. І. Леніна (цэнтр — вёска Буда-Люшаўская).

У 1969 годзе ў вёску перасяліліся жыхары пасёлка Асінаўка.

Да 1 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Будалюшаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 17 гаспадарак, 26 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1868 год — 29 двароў, 194 жыхары.
* 1897 год — 53 двары, 388 жыхароў (паводле перапісу).
* 1925 год — 95 двароў.
* 1959 год — 251 жыхар (паводле перапісу).
* 2004 год — 17 гаспадарак, 26 жыхароў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Ліпініцкі сельсавет
Лук’янаў (Буда-Кашалёўскі раён)

**Лук’янаў** — былы пасёлак у Акцябрскім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

На ўсходзе і поўдні мяжуе з лесам.

У сувязі з радыяцыйным забруджваннем пасля Чарнобыльскай катастрофы жыхары (6 сем’яў) пераселены ў 1990 годзе ў чыстыя месцы.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
За 11 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 35 км ад Гомеля.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, затым па шашы Доўск — Гомель. Планіроўка складаецца з кароткай вуліцы, забудаванай драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснаваны напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. Найболей актыўная забудова даводзіцца на 1920-я гады. У 1926 годзе ў Лугініцкім сельсавеце Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі. У 1928 годзе арганізаваны калгас «Дакладны шлях». У 1959 годзе ўваходзіў у склад саўгаса «Краснаакцябрскі» (цэнтр — вёска Акцябр). Да 1966 года пасёлак уваходзіў у склад Ліпскага сельсавета.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2010 год — жыхароў няма.

### Дынаміка 
* 1925 год — 17 двароў 77 жыхароў.
* 1959 год — 82 жыхара (паводле перапісу).
* 1990 год — жыхары (6 сем’яў) пераселены.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
Любіца

**Лю́біца** (, ) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Кашалёўскага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 10 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 58 км ад Гомеля.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Чачэрск — Буда-Кашалёва. Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай, шыротнай вуліцы, забудаванай драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснаваны напачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1929 годзе жыхары вёскі ўступілі ў калгас. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Шарыбаўскі» (цэнтр — вёска Шарыбаўка).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 6 гаспадарак, 8 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1959 год — 45 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 6 гаспадарак, 8 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 1, кн. 1. Гомельская вобласць / С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. — 632с.: іл. — Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Кашалёўскі сельсавет
Лугінічы

**Лугінічы** — былая вёска ў Акцябрскім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

У сувязі з радыяцыйным забруджваннем пасля Чарнобыльскай катастрофы жыхары (47 сем’яў) пераселены ў 1990-93 гадах у чыстыя месцы.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
За 14 км на ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 34 км ад Гомеля.

### Гідраграфія 
На поўдні, усходзе і захадзе меліярацыйныя каналы.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, а затым па шашы Доўск — Гомель. Планіроўка складаецца з просталінейнай амаль шыротнай вуліцы. Забудова драўляная сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVI стагоддзя. Згадваецца ў матэрыялах 1525-27 гадоў пра канфлікты паміж Вялікім княствам Літоўскім і Маскоўскай дзяржавай. У інвентары Чачэрскага стараства 1704 года пазначана як вёска. Па вопісе Чачэрскага стараства 11765 года 17 дымоў.

Пасля першага падзела Рэчы Паспалітай (1772 год) у складзе Расійскай імперыі. Па рэвізскіх матэрыялах 1859 года ў складзе Чачэрскага маёнтка графа І. І. Чарнышова-Круглікава. З 1884 года дзейнічалі хлебазапасны магазін, школа граматы, млын, у Дудіцкай воласці Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні. У 1909 годзе 367 дзесяцін зямлі.

З 8 снежня 1926 года па 30 снежня 1927 года цэнтр Лугініцкага сельсавета Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Баявы», працавалі вятрак і гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны загінуў 51 жыхароў вёскі. Па перапісу 1959 года ў складзе саўгаса «Краснаакцябрскі» (цэнтр — вёска Акцябр). Да 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Ліпскага сельсавета.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2010 год — жыхароў няма.

### Дынаміка 
* 1909 год — 46 двароў, 335 жыхароў.
* 1926 год — 62 двары, 363 жыхара.
* 1959 год — 241 жыхар (паводле перапісу).
* 1990—1993 — жыхары (47 сем’яў) пераселены.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
Ламы

**Ла́мы** (*Lama*) — род млекакормячых жывёл сямейства вярблюдавых атрада парнакапытных.

Існуе 1 дзікі від — гуанака і 2 свойскія формы: уласна лама і альпака. Пашыраны ў стэпах (пампа), паўпустынях і гарах Паўднёвай Амерыкі.

Свойскія ламы буйнейшыя за дзіхіх (маса да 110 кг). Не маюць гарба. Афарбоўха цела
стракатая. Бегаюць інахаддзю. Расліннаедныя. Дзікія і свойскія ламы пры скрыжаванні могуць даваць пладавітае патомства. Нараджаюць адно, зрэдку двое дзіцянят.

Свойскія ламы прыручаны інкамі 4—4,5 тысяч гадоў назад. Ламаў выкарыстоўваюць як уючных жывёл на горных дарогах. 3 поўсці самак вырабляюць грубыя тканіны і вяроўкі. З воўны лам робяць пражу, вязаныя і тканыя вырабы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вярблюдавыя
NGC 3855

**NGC 3855** (іншыя абазначэнні — **IC 2953**, **UGC 6709**, **MCG 6-26-25**, **ZWG 186.33**, **PGC 36530**) — спіральная галактыка з перамычкай (SBb) у сузор’і Вялікая Мядзведзіца.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1864 годзе
3855
Катэгорыя:Вялікая Мядзведзіца (сузор’е)
Гуанака

**Гуана́ка** (*Lama guanicoe*) — млекакормячае роду ламаў сямейства вярблюдавых.

Трапляецца на сухіх паўпустынных высакагор’ях (да 5000 м) Андаў Паўднёвай Амерыкі. Жывуць невялікімі статкамі (да 20 галоў).

Даўжыня цела 180—225 см, хваста 15—25 см, вышыня 90—130 см, маса 48—96 кг. Цела ўкрыта бураватай шэрсцю (даўжыня 6—10 см). Шыя і канечнасці доўгія, тулава пакарочанае. Нараджае адно, зрэдку двух дзіцянят. Корміцца травяністай расліннасцю.

Аб’ект палявання. Продак свойскай ламы.

Катэгорыя:Свойскія жывёлы
Катэгорыя:Вярблюдавыя
П’ер Сег’е

[300px|right|thumb|''[Шарль Лебрэн. Канцлер Сег'е. (1660)]]
'''П'ер Сег'е''' (; ,  — , Сен-Жэрменскі палац, непадалёк ад Парыжа) — адзіны герцаг дэ Вільмор — канцлер Францыі (з перапынкамі ў 1650—1651 і 1652—1656 гадах), член Французскай акадэміі (крэсла № 1 [1635-1643]).

## Літаратура 
* Письма Кольбера к Сегье из коллекции Дубровского в ГПБ // Средние века, Вып. 56. 1993
* Dictionnaire d'histoire de France, Paris, 1981, Librairie Académique Perrin, ISBN 2-262-00228-2
* Grand Larousse universel, Paris, 1997, ISBN 2-03-106058-9

Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Францыі
Катэгорыя:Герцагі Францыі
Катэгорыя:Дзеячы Фронды
Катэгорыя:Члены Французскай акадэміі
Катэгорыя:Бібліяфілы Францыі
Любень

**Любе́нь** () — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чабатовіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
У 22 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 58 км ад Гомеля.

На захадзе мяжуе з урочышчам Бархаўская Дача.

На поўдні рака Крапіўня (прыток ракі Дняпро).

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Жлобін — Гомель. Забудова драўляная сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснаваны на пачатку 1920-х гадоў на былых памешчыцкіх землях перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1929 годзе жыхары вёскі ўступілі ў калгас. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Чабатовічы» (цэнтр — вёска Чабатовічы).

## Насельніцтва 
* 1959 год — 38 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 1 гаспадарка, 2 жыхары.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Чабатовіцкі сельсавет
Любань (Буда-Кашалёўскі раён)

**Люба́нь** (, ) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Мікалаеўскага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 26 км на поўнач ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 74 км ад Гомеля.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, далей па шашы Доўск — Гомель. Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і забудаванай драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з пачатку XIX стагоддзя як паселішча ў Рагачоўскім павеце Магілёўскай губерні. Па рэвізіі 1858 года ў складзе маёнтка Самуйлова, валоданне памешчыка Варварына. У 1886 годзе размяшчаліся Свята-Нікалаеўская царква, хлебазапасны магазін. Па перапісу 1897 года знаходзіліся: царква, царкоўна-прыхадская школа, хлебазапасны магазін. У 1909 годзе 693 дзесяцін зямлі, царква, школа, у Гарадзецкай воласці.

У 1930 годзе арганізаваны калгас. На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінулі 25 жыхароў вёскі. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Шлях Ілліча» (цэнтр — вёска Мікалаеўка).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 32 гаспадаркі, 58 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1816 год — 87 жыхароў.
* 1858 год — 128 жыхароў.
* 1886 год — 17 двароў 134 жыхара.
* 1897 год — 31 двор, 215 жыхароў (паводле перапісу).
* 1909 год — 33 двары, 386 жыхароў.
* 1959 год — 235 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 32 гаспадаркі, 58 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Мікалаеўскі сельсавет (Буда-Кашалёўскі раён)