Котра (рака)

**Ко́тра** () — рака ў Літве, Гродзенскім і Шчучынскім раёнах Беларусі, правы прыток Нёмана.

Даўжыня 140 км. Плошча вадазбору 2060 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 12,8 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,2 ‰.

## Назва 
Назва Котра (< *Katrá*) старабалцкага паходжання.

Разам з літоўскім гідронімам *Katarė* лічыцца вельмі архаічным гідронімам, напрамую сягаючы індаеўрапейскага **kataro-* «рэчка, плынь». Той жа корань у назве рэчкі Катаранкі (*Которянка, Катарянка*) на Верхнім Павоччы (у верхнім цячэнні ракі Жыздры).

Фанетычна блізкая будова ў не менш архаічнай назве праточнага возера (цяпер, асушанае ў балота, адразу за літоўскай мяжой) *Matara* (польск. *Motoro, Motora*, рус. *Моторка*), з якога выцякае левы прыток Котры.

Назву *Matara* параўноўваюць з літоўскім гідронімам *Matrūna* і звяртаюць увагу на чаргаванне ў пашыральніку: *-r- : ar-*, як і ў назвах *Kat-r-a : Kat-ar-ė*. У стараеўрапейскіх гідронімах тыпу *Matra* вылучаюць аснову *Mat-* са значэннем «цякучасці», яе фанетычны варыянт *Met-* мяркуецца ў назвах тыпу *Мецела (на Падняпроўі), Мецна (на Павоччы), Пустамеціжка (прыток Бярэзіны каля Жодзіна), значыць «рака, плынь». Корань *Mat-* і ў назве верхнедняпроўскай ракі Матолка, з балцкім дыягнастычным пашыральнікам *-(o)l-*.

Суседства балцкіх гідронімаў, утвораных ад розных каранёў з дапамогай аднаго і таго ж пашыральніка, таксама ў парах *Немілна́ — *Акілна́ (*Nem- / Ak-, -ln-*) каля Лоева, або * — *Аката́ (*Gard- / Ak-, -at-*) каля смаленскага мястэчка Угра.

## Гідраграфія 
Пачынаецца на тэрыторыі Літвы (Варэнскі раён), амаль на ўсім працягу цячэ праз лес. Непадалёк таксама пачынаецца і цячэ ў процілеглым напрамку рака (ці хутчэй, ручай) Катра, што ўпадае ў спрамленую раку Нізянка.

Гідраграфічная сетка ў вярхоўі Котры значна трансфармавалася ў апошнія 100—150 гадоў за кошт прыродных эразійных працэсаў і асушальнай меліярацыі.

Існуе версія, пацверджаная старымі картамі, што ў другой палове XIX стагоддзя ў выніку працэсу біфуркацыі рака Пеляса раздзялілася на дзве ракі — Улу і Котру. Рэчышча Котры ў самым вярхоўі, у сваю чаргу, было разарвана ў выніку правядзення гідрамеліярацыйных работ.

Даліна ракі да возера Корава выразная, яе шырыня 300—500 м. Пойма двухбаковая, шырынёй 300—500 м; да вусця Рычы нізкая, роўная, забалочаная, ніжэй — звілістая, сухая; сустракаюцца невялікія, але глыбокія поймавыя азёры.

Рэчышча спачатку слаба-, потым моцназвілістае, ніжэй вёскі Агароднікі Шчучынскага раёна на працягу 3 км камяністы перакат. Шырыня рэчышча ў межань 10—20 м. Берагі да р. Скарбянка спадзістыя, слаба-забалочаныя, ніжэй — стромкія, вышынёй 1—5 м, у ніжнім цячэнні да 15 м. Вусце знаходзіцца на поўдзень ад вёскі Коматава Гродзенскага раёна.

Найвышэйшы ўзровень разводдзя ў канцы сакавіка — пачатку красавіка. Замярзае ў канцы снежня, крыгалом у пачатку сакавіка.

У пойме меліярацыйныя каналы. Ад вусця ўверх па цячэнні (35 км) рыбапрамысловы ўчастак. У басейне ракі знаходзяцца азёры Берштаўскае, Зубраўка, Цімніца.

Асноўныя прытокі: Скарбянка, Нявіша, Жэчка, Астрынка, Рыча, Скідалька, Пыранка.

## На рацэ 
 і Агароднікі.]]
**Вёскі**: Бершты. **Зоны адпачынку**: Котра (уздоўж ракі), Скідаль (па левабярэжжы).

На левабярэжжы Котранская пушча.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Прыгажуня-рака Котра пакутуе ў завалах паваленых дрэў і смецця 

Катэгорыя:Прытокі Нёмана
Катэгорыя:Рэкі Варэнскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Гродзенскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Шчучынскага раёна