open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Раіса Уладзіміраўна Кубліцкая

**Раіса Уладзіміраўна Кубліцкая** (нар. , в. Калышкі, Лёзненскага раёна, Віцебскай вобласці) — работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы (1976), дэпутат Вярхоўнага Савета БССР 7-а склікання.

## Біяграфія 
Скончыла 8 класаў Калышанскай сярэдняй школы. Удзельніца Вялікай Айчыннай вайны. У 1943 годзе добраахвотна працавала ў ваенным шпіталі.

З 1948 года працавала паляводам, з 1955 года — касірам, у 1960—1983 гадах — звеннявая па вырошчванні лёну ў калгасе імя Калініна Лёзненскага раёна.

Абіралася дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР (1967—1971 гадах).

За поспехі ў павелічэнні вытворчасці прадуктаў земляробства і жывёлагадоўлі Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 10 сакавіка 1976 года Кубліцкай Р. У. было прысвоена званне «Герой Сацыялістычнай Працы».

З 1983 года Раіса Уладзіміраўна на пенсіі. Жыве ў Мінску.

У гарадскім пасёлку Лёзна на Алеі Славы знаходзіцца стэла ў гонар Р. І. Кубліцкай.

## Узнагароды 
* «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
* медалямі «За ўзяцце Кёнігсберга»
* Герой Сацыялістычнай Працы (1976)
* Ганаровы грамадзянін Фрунзенскага раёна г. Мінска
* Ганаровы грамадзянін Лёзненскага раёна
* ордэн Леніна — двойчы
* ордэн Айчыннай вайны II ступені

## Літаратура 
* Кублицкая Раиса Владимировна // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн, 2011. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн. 2. — С. 9.
* Кублицкая Раиса Владимировна // Слава и гордость земли Витебской : биографический справочник / сост. М. Н. Пригожий; редкол.: М. П. Кузьмич [и др.]. — Витебск : Витебская областная типография, 2009. — С. 261.
* Кублицкая Раиса Владимировна // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник / сост.: И. Н. Кулан, В. И. Козак, Е. Е. Соколов; под общ. ред. А. Н. Новикова. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2014. — С. 133.
* Кубліцкая Раіса Уладзіміраўна // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Лёзненскага раёна / рэдкал.: І. П. Шамякін [і інш.]; мастак А. М. Хількевіч. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 1992. — С. 569.

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 7-га склікання
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Лёзненскага раёна
Вера Уладзіміраўна Шырокая

**Вера Уладзіміраўна Шырокая** (, Бабруйск, Магілёўская вобласць, БССР) — беларускі педагог, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7 склікання, член Пастаяннай камісіі па жыллёвай палітыцы і будаўніцтве.

## Біяграфія 
Нарадзілася 25 красавіка 1985 года ў г. Бабруйску Магілёўскай вобласці.

Скончыла Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка па спецыяльнасці «Руская мова і літаратура, беларуская мова і літаратура»; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае кіраванне і ідэалогія».

Працавала сакратаром пярвічнай арганізацыі з правамі райкама Беларускага рэспубліканскага саюза моладзі Бабруйскага дзяржаўнага прафесійна-тэхнічнага мастацкага каледжа. Пазней узначальвала Бабруйскі гаркам Беларускага рэспубліканскага саюза моладзі.

З 2017 па 2019 год — дырэктар Бабруйскага дзяржаўнага каледжа імя А. Я. Ларына.

З’яўлялася дэпутатам Бабруйскага гарадскога Савета дэпутатаў 28-га склікання.

## Сям’я 
Замужам, мае сына.

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Бабруйскага гарадскога Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 28-га склікання
Мехаў (горад)

**Мехаў** () — горад на поўдні Польшчы, размешчаны за 250 км на поўдзень ад Варшавы і за 40 км на поўнач ад Кракава. Адміністрацыйны цэнтр Мяхоўскага павета Малапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Мехаў. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 15,49 км². Насельніцтва 11,3 тыс. чалавек.
Ліманова

**Ліманова** () — горад на поўдні Польшчы, размешчаны за 350 км на поўдзень ад Варшавы, за 65 км на паўднёвы ўсход ад Кракава і за 45 км ад мяжы са Славакіяй. Адміністрацыйны цэнтр Ліманоўскага павета Малапольскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Ліманова. Чыгуначная станцыя.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Юстына Кавальчык, польская лыжніца
* Катажына Невядома, польская велагоншчыца

## Гарады-пабрацімы 
## Зноскі
Людвік Фабрыцы

**Людвік Фабрыцы** (; нар. ) — генерал-ад’ютант вялікай булавы Кароннай, палкоўнік 4-га Кароннага палка пярэдняй варты ў 1793—1794 гадах, пасля пачатку паўстання 1794 года выдалены з арміі, бо ён быў членам сеткі шпіянажу Расійскай імперыі. Належаў да масонскай ложы «Doskonała Tajemnica» (1786).

У 1793 годзе пасол Чарнігаўскага ваяводства на Гарадзенскі сойм, кансуляр кароннай генеральнай канфедэрацыі ў Таргавіцкай канфедэрацыі. Член Гарадзенскай канфедэрацыі ў 1793 годзе.

## Літаратура 
* Machynia, M., Srzednicki, C. Oficerowie wojska koronnego 1777—1794: spisy. Cz. 1, Sztaby i kawaleria / Mariusz Machynia, Czesław Srzednicki. — Kraków: «Księgarnia Akademicka», 2002. — LII, 582 s., [24] s. tabl. kolor.: il., tab. — S. 440. — (Oficerowie Rzeczypospolitej Obojga Narodów 1777—1794: spisy. T. 1). — ISBN 83-71-88-500-8.
* Sievers, J. J. Jak doprowadziłem do drugiego rozbioru Polski / Jakob Johann Sievers; [tł. z niem., ros.]; oprac., wstępem i przypisami opatrzyli Barbara Grochulska i Piotr Ugniewski. — Warszawa: «Interim», 1992. — 246, [2] s., [16] s. tabl.: fot., il., portr.

Катэгорыя:Масоны
Катэгорыя:Дэпутаты Сойма Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Палкоўнікі Рэчы Паспалітай
Прашавіцы

**Прашавіцы** () — горад на поўдні Польшчы, размешчаны за 270 км на поўдзень ад Варшавы і за 30 км на паўночны ўсход ад цэнтра Кракава. Адміністрацыйны цэнтр Прашавіцкага павета Малапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Прашавіцы. Займае плошчу 7,21 км². Насельніцтва 6,1 тыс. чалавек.
Ганна Валянцінаўна Старавойтава

**Ганна Валянцінаўна Старавойтава** (нар. , Салігорск, Мінская вобласць) — беларускі педагог, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI і VII скліканняў.

## Біяграфія 
Нарадзілася 8 жніўня 1966 года ў г. Салігорску Мінскай вобласці.

Скончыла Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. М. Горкага, настаўніца матэматыкі, інфарматыкі і вылічальнай тэхнікі; аспірант Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

Працавала настаўніцай матэматыкі сярэдняй школы № 158 г. Мінска, намеснікам дырэктара па навукова-метадычнай рабоце гімназіі № 13 г. Мінска, намеснікам начальніка ўпраўлення адукацыі Фрунзенскага раёна г. Мінска, дырэктарам сярэдняй школы № 195 г. Мінска, дырэктарам гімназіі № 31 г. Мінска.

Выбіралася дэпутатам Мінскага гарадскога Савета дэпутатаў 26-га і 27-га скліканняў.

З’яўлялася дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь шостага склікання, была членам Пастаяннай камісіі па міжнародных справах, уваходзіла ў склад рабочай групы Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь па супрацоўніцтве з Парламентам Азербайджанскай Рэспублікі.

У Палаце прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь сёмага склікання з’яўляецца членам Пастаяннай камісіі па міжнародных справах.

## Асабістае жыццё 
Замужам, мае дачку.

## Узнагароды 
* ганаровая грамата Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь,
* нагрудны знак Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь «Выдатнік адукацыі».

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Мінскага гарадскога Савета дэпутатаў 26-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Мінскага гарадскога Савета дэпутатаў 27-га склікання
Мысляніцы

**Мысляніцы** () — горад на поўдні Польшчы, размешчаны за 330 км на поўдзень ад Варшавы, за 30 км на поўдзень ад Кракава. Адміністрацыйны цэнтр Мысляніцкага павета Малапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Мысляніцы. Займае плошчу 30,22 км². Насельніцтва 17,8 тыс. чалавек.
Марыя Андрэеўна Эзерын

**Марыя Андрэеўна Эзерын** (нар. , в. Матушова, Лёзненскага раёна, Віцебскай вобласці — ) — работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы (1949).

## Біяграфія 
Працоўную дзейнасць пачала ў 1930 годзе як палявод калгаса «1 мая» Лёзненскага раёна (да 1959 года калгас «Інтэрнацыянал»). З 1959 года — звеннявая ільнаводчага звяна.

Пад яе кіраўніцтвам былі арганізаваны збор попелу пад лён, раскарчоўка і ўзворванне зарослых зямель.

За высокія паказчыкі па вырошчванні ільну Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР Эзерын М. А. у 1949 годзе было прысвоена званне «Герой Сацыялістычнай Працы».
 
На Алеі Славы ў гарадскі пасёлак Лёзна знаходзіцца стэла ў гонар М. І. Эзерын.

## Узнагароды 
* Герой Сацыялістычнай Працы (1949)
* ордэн Леніна

## Літаратура 
* Барановский, А. Память / А. Барановский // Знаменосцы трудовой славы / сост.: Г. С. Гужва [и др.]; рец. Б. В. Стрельцов. — Минск : Беларусь, 1984. — С. 342—346.
* Эзерин Мария Андреевна // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн, 2011. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн. 2. — С. 622.
* Эзерин Мария Андреевна // Слава и гордость земли Витебской : биографический справочник / сост. М. Н. Пригожий; редкол.: М. П. Кузьмич [и др.]. — Витебск : Витебская областная типография, 2009. — С. 321.
* Эзерин Мария Андреевна // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник / сост.: И. Н. Кулан, В. И. Козак, Е. Е. Соколов; под общ. ред. А. Н. Новикова. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2014. — С. 246.
* Эзерын Марыя Андрэеўна // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Лёзненскага раёна / рэдкал.: І. П. Шамякін [і інш.]; мастак А. М. Хількевіч. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 1992. — С. 569.
Жанна Мікалаеўна Чарняўская

**Жанна Мікалаеўна Чарняўская** (нар. , Барысаўшчына, Хойніцкі раён, Гомельская вобласць, БССР) — беларуская работніца мясцовага кіравання, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7  і 8 склікання.

## Біяграфія 
Нарадзілася 18 ліпеня 1971 года ў в. Барысаўшчына Хойніцкага раёна Гомельскай вобласці.

Скончыла Мазырскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Прафесійнае навучанне» са спецыялізацыяй «Аграінжынерыя»; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае і мясцовае кіраванне». 

У 2024 годзе стала дэпутаткай Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання ад Хойніцкай акругі № 47. Старшыня Пастаяннай камісіі па экалогіі і прыродакарыстанні, член Савета Палаты прадстаўнікоў.

## Узнагароды 
Узнагароджана ганаровымі граматамі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Хойніцкага раённага выканаўчага камітэта.

## Сям’я 
Замужам, мае дачку.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Дзіравы камень каптарунскі

**Дзіравы камень каптарунскі** ці **Святы камень** — валун, які ляжыць у лесе недалёка ад вёскі Каптаруны Пастаўскага раёна. Геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння.

## Апісанне 
Валун памерамі 2,45 × 1,85 × 1,0 м, з дзіркай — конусападобным паглыбленнем з папярочнікам да 15 см і глыбінёй да 20 см.

## Легенда 
Валун мае культавае значэнне: мясцовыя жыхары пакланяліся яму на працягу стагоддзяў і да сённяшняга дня прыносяць да каменя ахвяраванні. У 1993 годзе там былі выяўлены савецкія грошы, беларускія «зайчыкі», літоўскія літы. Вада з дзіркі (знаходзіцца там пастаянна) лічыцца гаючай: пры хваробах ёю абмываліся, прамывалі вочы. Раней падчас рэлігійных свят да каменя прыходзілі вернікі.

Гэты валун можа не толькі лячыць, але і караць. Па словах мясцовых жыхароў:

 Сябравалі між сабой тры вясковыя падлеткі і любілі бавіць час каля таго Дзіравага каменя. Але ставіліся яны да яго не як да святыні, а як да звычайнай камлыгі: лазілі на яго, білі палкамі. Бацькі папярэджвалі дзяцей, пужалі магчымымі наступствамі, але свавольнікі не прыслухоўваліся і рабілі так, як ім хацелася. Пакаранне было жудасным: ніхто з іх не дажыў і да трыццаці гадоў – усе паасобку, у розны час згарэлі ва ўласных хатах. 

## Назва 
Назва "дзіравы", найбольш верагодна, не аўтэнтычная, бо не засведчана, каб так называлі сакральныя камяні з адтулінамі, з паглыбленнямі, з "чашамі" (прыроднымі або высвідраванымі чалавекам з сакральнымі мэтамі).

## Літаратура 
* *Пракаповіч, І.* Святы камень каля Каптарунаў / І. Пракаповіч // Пастаўскі край. — 2018. — 8 жн. — С. 4.

Катэгорыя:Валуны Беларусі
Катэгорыя:Геалогія Пастаўскага раёна
Катэгорыя:Славутасці Пастаўскага раёна
Катэгорыя:Каптаруны
Асвянцімскі павет

**Асвянцімскі павет** () — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Малапольскага ваяводства. Утвораны ў 1999 годзе.  Цэнтр павета — горад Асвенцім. Займае плошчу 406,03 км². Насельніцтва павета складае 153,6 тыс. чалавек.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка павета
Іван Савельевіч Самуйлаў

**Іван Савельевіч Самуйлаў** (нар. , в. Засігава, Лёзненскага раёна, Віцебскай вобласці — ) — работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы (1976), дэпутат Вярхоўнага Савета БССР 9-а склікання.

## Біяграфія 
Працоўную дзейнасць пачаў у 1938 годзе ў сельскай гаспадарцы. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Ваяваў на Ленінградскім фронце.

З 1948 года працаваў паляводам, з 1951 года — брыгадзірам паляводчай комплекснай брыгады калгаса «Новае жыццё» Лёзненскага раёна.

За поспехі ў павелічэнні вытворчасці і продажу дзяржаве прадуктаў земляробства Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР Самуйлаву І. С. у 1973 годзе было прысвоена званне «Герой Сацыялістычнай Працы». Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1975—1980 гадах.

З 1989 года Іван Савельевіч пайшоў на пенсію, але працягваў працаваць загадчыкам зернесклада, прымаў актыўны ўдзел у грамадскім жыцці раёна.

## Узнагароды 
* Герой Сацыялістычнай Працы (1973)
* ордэн Леніна
* ордэн Айчыннай вайны II ступені
* ордэн Чырвонай Зоркі
* медалямі ВДНГ СССР
* медаль «За абарону Ленінграда»
* Медаль «За адвагу»

## Літаратура 
* Петров, В. Бригадир / В. Петров // Знаменосцы трудовой славы / сост.: Г. С. Гужва [и др.]; рец. Б. В. Стрельцов. — Минск : Беларусь, 1984. — С. 281—283.
* Самуйлаў Іван Савельевіч // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Лёзненскага раёна / рэдкал.: І. П. Шамякін [і інш.]; мастак А. М. Хількевіч. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 1992. — С. 569.
* Самуйлов Иван Савельевич // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн, 2011. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн. 2. — С. 430.
* Самуйлов Иван Савельевич // Слава и гордость земли Витебской : биографический справочник / сост. М. Н. Пригожий; редкол.: М. П. Кузьмич [и др.]. — Витебск : Витебская областная типография, 2009. — С. 300.
* Самуйлов Иван Савельевич // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник / сост.: И. Н. Кулан, В. И. Козак, Е. Е. Соколов; под общ. ред. А. Н. Новикова. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2014. — С. 194.

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 9-га склікання
Пелікан (герб)

[thumb|200px|Герб «Пелікан». Рэканструкцыя [Тадэвуш Гайл|Т. Гайла, які змадэляваў Нясецкага і Астроўскага]]
**«Пелікан»** () — прыватнаўласніцкі герб у Польшчы і Вялікім Княстве Літоўскім.

## Апіанне 
На чырвоным полі звернуты налева срэбны пелікан, які корміць птушанят крывёю з разарваных грудзей. Клейнод — 3 страўсавыя пёры. Намёт — чырвоны, абліцаваны срэбрам.

Польскі гісторык Юзаф Шыманьскі і геральдыст Альфрэд Знамяроўскі малююць пелікана на гняздзе. У Знамяроўскага птушка паварочваецца направа, а гняздо залатое, заплятанае. Юліюш Караль Астроўскі адрознівае версію з гнёздамі і надае ёй асобнае імя **Пелікан II**.

## Гісторыя 
Аўтары гербоўнікаў Папроцкі і Нясецкі даюць толькі легендарнае апісанне герба. Легенды распавядаюць аб камандзіры, які ахвяраваў сабой дзеля сваіх рыцараў, як пелікан для сваіх дзяцей, або пра біскупа са Швецыі. З іншага боку, Астроўскі, хоць і не цытуе дакладную гісторыю пачатку герба, упэўнены, што герб прыбыў з-за мяжы. Паводле думкі Шыманьскага, заснаванай на архіўных даследаваннях Барбары Трэліньскай, герб «Пелікан» з'явіўся са справай набілітацыі Януша Імбрама ад 7 сакавіка 1564 года, пацверджанага 14 красавіка 1579 года.

## Гербоўнік родаў 
Спіс з 49 прозвішчаў быў складзены на аснове працы Т. Гайла.

Катэгорыя:Гербы паводле алфавіта
Катэгорыя:Прыватнаўласніцкія гербы
Піхцяі

**Піхцяі** — былая вёска ў Суражскім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзілася ў падпарадкаванні Котаўскага сельскага Савета дэпутатаў.

## Гісторыя 
Да вайны было 27 двароў і 105 жыхароў. Працавала пачатковая школа.

30 кастрычніка 1942 года ў раёне вёсак Піхцяі—Сямак нямецкімі войскамі быў збіты самалёт 133-га знішчальнага палка 266-й штурмавой авіядывізіі, якім кіраваў намеснік камандзіра авіяэскадрыллі Юрый Цімафеевіч Кулеш (пахаваны на могілках былой вёскі).

14 студзеня 1943 года, падчас антыпартызанскай аперацыі, нямецкія карныя атрады загадалі жыхарам вёскі ісці да Котава, на падставе таго што іх выклікае камендант. Былі растраляны каля мясцовай бібліятэкі.

## Літаратура 
* Нацыянальны архіў Рэспублікі Беларусь. Ф. 1363. Воп. 1. Спр. 785. Л. 37—39; Ф. 1450. Воп. 4. Спр. 24. Л. 90; Ф. 1450. Воп. 1. Спр. 887. Л. 123.
* Дзяржаўны архіў Віцебскай вобласці. Ф. 1178. Воп. 3. Спр. 2. Л. 35.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Віцебскага раёна
Салодкая

**Салодкая** — жаночая форма прозвішча Салодкі.

## Вядомыя носьбіты 
* Святлана Аляксандраўна Салодкая (нар. 1958) — беларуская спявачка (лірычнае сапрана), заслужаная артыстка Беларусі (1990).
* Надзея Стэфанаўна Салодкая (нар. 1947) — беларуская паэтэса.
Надзея Стэфанаўна Салодкая

**Надзея Стэфанаўна Салодкая** (нар. , в. Шкерына, Лёзненскі раён) — беларускі паэт. Член Саюза пісьменнікаў Беларусі з 2006 года.

## Біяграфія 
Нарадзілася 23 кастрычніка 1947 года ў в. Шкерына Лёзненскага раёна.

У 1968 годзе скончыла Полацкае медвучылішча. Працавала лабарантам ва Удзелаўскай участковай бальніцы (Глыбоцкі раён). У 1971—1978 гадах — машыністка ў газеце «Сцяг камунізму».

Жыве ў Полацку.

## Творчасць 
Аўтар 18 кніг: «Я ішла да сябе…» (2000), «Свечка жаліцца небу» (2002), «На ўзлёце малітвы» (2002), «На краю зімы» (2004), «Горсточка лета» (2006), «Апошняя квадра» (2007), «Месца пад сонцам» (2011), «Прикосновение» (2011), «Плакал Ангел…» (2013), «Галасы» (2014), «Слушайте душу» (2016), «Рабінавы ўспамін» (2016) і інш.

Друкуецца ў калектыўных зборніках і альманахах. Лаўрэат рэспубліканскага конкурсу «Лепшы твор года» за цыкл песень, прысвечаных Году роднай зямлі (2009), лаўрэат абласной літаратурнай прэміі імя Ул. Караткевіча за кнігі паэзіі «Горсточка лета» і «Апошняя квадра» (2008).

## Узнагароды 
* Дыпломамі пераможцы адкрытага гарадскога конкурсу на лепшую песню-гімн аб Полацку «Горад над Дзвіной» на музыку Ізмаіла Капланава, прысвечанага 1140-годдзю г. Полацка (2002)
* Ганаровая грамата ўпраўлення культуры Віцебскага аблвыканкама (2004)
* Ганаровая грамата Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь (2007)
* Знак «За заслугі перад Полацкам» (2007)
* Ганаровы грамадзянін г. Полацка (2008)

## Літаратура 
* Анцух, Л. «Спасціжэнне сябе ў Сусвеце…» / Л. Анцух // Літаратура і мастацтва. — 2012. — 4 мая. — С. 15.
* Гусаченко, Т. И. Солодкая Надежда Стефановна / Т. И. Гусаченко // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн. 2. — С. 481.
* Салодкая, Н. «Свая» паэтка / Н. Салодкая // Полацкі веснік. — 2017. — 28 крас. — С. 13.

Катэгорыя:Паэты Беларусі
Гісторыя цацак

**«Гісторыя цацак»** () — амерыканскі мультфільм, створаны студыяй «Pixar» сумесна з кампаніяй «Walt Disney Pictures». Гэта першы поўнаметражны фільм, змадэляваны на камп’ютары цалкам трохмерным, і першы мультыплікацыйны фільм, які намінаваўся на «Оскар» за «Найлепшы арыгінальны сцэнарый».

## Сюжэт 
Галоўныя героі мультфільма — цацкі, якія жывуць у пакоі іх уладальніка, хлопчыка па імі Эндзі Дэвіс. Усе цацкі жывыя, хоць яны старанна тояць гэта ад свайго гаспадара і наогул ад людзей.

Эндзі на дзень нараджэння падарылі новую цацку — касманаўта База Лайтэра, які лічыць сябе сапраўдным касманаўтам. Вудзі, цацка-каўбой, прыраўнаваў новага сябра хлопчыка і выкінуў Лайтэра з акна.

Пазней, раскаяўшыся ў сваім учынку, Вудзі вырашыў паратаваць База, які трапіў у рукі суседа Эндзі, Сіда Філіпса, які вельмі любіў ламаць цацкі. Акрамя таго, Баз выпадкова даведаўся, што ён «усяго толькі цацка», і занудзіўся. Вудзі ўдаецца выцягнуць База з дэпрэсіі, разам яны ўцякаюць ад Сіда і варочаюцца да Эндзі.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Disney 
* Афіцыйны сайт Pixar 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Мультфільмы ЗША
Катэгорыя:Мультфільмы 1995 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША ў 3D
Катэгорыя:Кінарэжысёрскія дэбюты
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Рэндзі Ньюман
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Нацыянальны рэестр фільмаў
Генадзь Барысавіч Пацыенка

**Генадзь Барысавіч Пацыенка** (нар. , в. Зубакі, Лёзненскі раён) — беларускі пісьменнік. 

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў в. Зубакі Лёзненскага раёна, там жа скончыў 4 класы, а затым сямігодку ў Дабрамыслях. Сярэднюю адукацыю атрымаў у горадзе Гродна. У 1954—1956 гадах працаваў на цаліне, пасля чаго вярнуўся ў Гродна. Потым быў прызваны ў армію. Служыў танкістам на Дальнім Усходзе.

Дарога ў літаратуру пачалася з газеты «Гродзенская праўда», дзе ён, токар Гродзенскага завода «Аўтазапчастка», друкаваў свае першыя творы. У той час газету ўзначальваў Васіль Быкаў. Ён звярнуў увагу на творчасць маладога пісьменніка і ў 1961 годзе адправіў яго на з’езд маладых пісьменнікаў Беларусі ў Мінск. У гэтым жа годзе з рэкамендацыйным лістом ад Васіля Быкава і Івана Шамякіна ён адправіўся ў Маскву паступаць у літаратурны інстытут імя Горкага, які ў 1966 годзе скончыў.

Пасля літінстытута Генадзь Пацыенка скончыў аспірантуру. Працаваў загадчыкам аддзела рэдакцыі часопіса «Маладая гвардыя», выкладаў у інстытуце.

Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1972 года. Член Віцебскага абласнога аддзялення Саюза пісьменнікаў Беларусі з 2007 года. Член Саюза пісьменнікаў Расіі.

## Творчасць 
З’яўляючыся саветнікам Міністэрства па справах нацыянальнасцяў Расійскай Федэрацыі, пісьменнік быў цесна звязаны з Паўночным Каўказам. Свае назіранні аб вайне ў Чачні ён выказаў у кнізе «Дни среди молний» (1994). За аповесць «Пока пуля летит» (2000) узнагароджаны сярэбраным медалём Міжнароднага Саюза славянскіх журналістаў. У 2007 годзе ў Віцебску быў выдадзены двухтомнік Генадзя Барысавіча «Выбранае», куды ўвайшлі лепшыя творы, якія былі створаны аўтарам за гады творчасці.

## Узнагароды 
* Лаўрэат рэспубліканскага літаратурнага конкурсу «Лепшая кніга 2008 года»
* Лаўрэат абласной літаратурнай прэміі імя У. Караткевіча (2008)
* Ганаровы грамадзянін Лёзненскага раёна (2007)
* сярэбраны медаль Міжнароднага Саюза славянскіх журналістаў

## Літаратура 
* Марціновіч, А. Родавае гняздо паблізу возера Шэлахава / А. Марціновіч // Літаратура і мастацтва. — 2007. — 14 снеж. — С. 12.
* Пациенко Геннадий Борисович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн. 2. — С. 289—290.

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Лёзненскага раёна
Леанід Ісідаравіч Шакінка

**Леанід Ісідаравіч Шакі́нка** (, в. Старыны, Лёзненскі раён — ) — беларускі графік і жывапісец. Член Саюза мастакоў і Саюза журналістаў СССР.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і вясковага сталяра. У час Вялікай Айчыннай вайны 1941—1944 гадах знаходзіўся ў зоне акупацыі нямецкіх войскаў. У 1944 годзе добраахвотнікам пайшоў у Чырвоную Армію, прымаў удзел у баях на 1-м Прыбалтыйскім фронце. У 1988—1996 мастак стварыў серыю прац «Афганістан — мой боль», якая прысвечана падзеям вайны ў Афганістане, загінуўшым воінам-інтэрнацыяналістам. Серыя налічвае 15 прапц. «Магчыма, некаторыя работы застаюцца недаказанымі, але, працуючы над гэтай серыяй, я не мог на ўсё адказаць, таксама, як і ніхто не рашаецца даць праўдзівага адказу аб той вайне. …Не судзіце, людзі, мяне жорстка за, можа, не поўнае супадзенне маіх работ з вашымі ўяўленнямі. Аўтар, пакуль што адзін за ўсіх работамі сваімі прыносіць пакаянне за вар’яцтва…» — казаў аўтар.

Аформіў кнігі В. Вольскага, І. Буніна і інш.

## Узнагароды 
* Медаль «За ўзяцце Кёнігсберга»
* Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
* Медаль «Ветэран працы»

## Літаратура 
* Шакинко Леонид Исидорович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область. — Кн. 2. — С. 597.
* *Шунейка, Е.* Штрихи к недосказанному / Е. Шунейка // Неман. — 1997. — № 11. — С. 25.
* 
* 

## Спасылкі 
* Знаменитые Земляки — Шакинко Леонид Исидорович  // Лёзненскі  ваенна-гістарычны музей
* Шакінка Леанід Ісідоравіч // Прыдзвінскі край: гісторыя і сучаснасць
* Шакінка Л. І. // Беларускі плакат 
* Выставка «Афганистан — боль моя…»  // Беларускі дзяржаўны музей гісторыі Вялікай Айчыннай вайны

Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Графікі СССР
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Мастакі-ілюстратары СССР
Цісаўка

**Ці́саўка**, **канал Вялікі Нікар** — рака ў Беларусі, у Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці, левы прыток ракі Нараўка (басейн Віслы).

Даўжыня ракі 11 км. Плошча вадазбору 49 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,4 м/км. Выток ракі знаходзіцца за 1,4 км у напрамку на поўдзень ад вёскі Хвалава. Упадае ў Нараўку прыкладна за 3 км у напрамку на захад ад вёскі Бабінец. Вадазбор на паўночнай частцы Прыбужскай раўніны. Рэчышча Цісаўкі каналізаванае. Прытокі — меліярацыйныя каналы.

## Літаратура 
*  — С. 276.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Брестской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Пружанскага раёна
Катэгорыя:Басейн Нарава
Гісторыя цацак: Вялікія ўцёкі

**«Гісторыя цацак: Вялікія ўцёкі»** — амерыканскі анімацыйны фільм. 3D-фільм студыі «Pixar». Трыквел мультфільма «Гісторыя цацак».

Самы касавы фільм 2010 года, першы ў гісторыі анімацыйны фільм, касавыя зборы якога перавысілі мільярд долараў. Пераможца прэміі «Оскар» (2011) у намінацыі «Найлепшы анімацыйны поўнаметражны фільм».

## Сюжэт
Эндзі вырас і збіраецца з’ехаць у каледж, а яго цацкі выпадкова трапілі ў дзіцячы садок. Высветлілася, што дзеці ў гэтым садку дзеляцца на дзве групы: тыя, што добра абыходзяцца з цацкамі, і тыя, што абыходзяцца дрэнна. Тамсама героі сыткаюцца з групоўкай цацак, якія стараюцца зрабіць так, каб з імі гулялі толькі добрыя дзеці, а дрэнныя – з рэштаю цацак. 

Цацкі Эндзі вырашаюць уцякаць. У выніку ім удаецца звергнуць лідара групоўкі, застацца ў дзіцячым садку і знайсці баланс паміж гульнямі з добрымі і дрэннымі дзецьмі.

## Спасылкі 
*  у Дыснеі
*  у Pixar
* Выпускныя нататкі
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Мультфільмы ЗША
Катэгорыя:Мультфільмы 2010 года
Катэгорыя:Фільмы 2010 года ў 3D
Катэгорыя:Фільмы IMAX
Катэгорыя:Кінарэжысёрскія дэбюты
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Рэндзі Ньюман
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы пра зняволеных
Катэгорыя:Фільмы ЗША ў 3D
Гісторыя цацак 4

**«Гісторыя цацак 4»** — амерыканскі анімацыйны фільм, заключная частка ў серыі «Гісторыя цацак». Вытворчасцю займалася студыя «Pixar», дыстрыб'ютарам выступіла «Walt Disney Pictures». Рэжысёрам стаў Джош Кулі. Пераможца прэміі «Оскар» (2020) у намінацыі «Найлепшы анімацыйны поўнаметражны фільм».

## Сюжэт 
З таго часу, як Эндзі паступіў у каледж, цацкі пасяліліся ў доме сваёй новай гаспадыні Боні.

У свой першы дзень у школе Боні змайстравала з адыходаў новую цацку Вілкінс. Гэта паклала пачатак чарадзе падарожжаў з пагонямі, знаёмстваў з новымі цацкамі, сустрэч з некаторымі старымі сябрамі, і нават рамантычнай гісторыі.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Мультфільмы ЗША
Катэгорыя:Мультфільмы 2019 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША ў 3D
Катэгорыя:Фільмы IMAX
Катэгорыя:Кінарэжысёрскія дэбюты
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Рэндзі Ньюман
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Ізабелінскі сельсавет (Астравецкі раён)

**Ізабе́лінскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Астравецкага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Ізабеліна.

Утвораны 26 чэрвеня 1965 года ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці БССР у складзе 28 населеных пунктаў: 11 населеных пунктаў, якія знаходзіліся ў адміністрацыйным падпарадкаванні Астравецкага пассавета (Альгіняны, Бялькішкі, Гуры, Ізабеліна, Келёйці, Мацканы, Міклі, Навікі, Радзюлі, Трайгі, Янава), 10 населеных пунктаў скасаванага Слабодкаўскага сельсавета (Валерына, Дайлідкі, Даўкшышкі I, Даўкшышкі II, Міжаны, Мілайшуны, Падпруддзе, Тракелі, Учкуры і Юзуліна) і 7 населеных пунктаў Гервяцкага сельсавета (Ажуройсці, Баяры, Вялікія Якентаны, Малыя Якентаны, Новыя Якентаны, Свіршчына і Субялі). 11 лютага 1972 года ў склад Астравецкага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (Мікшаны, Трайгі і Юзафова). 17 лістапада 1986 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Астравецкага сельсавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 22 населеныя пункты: Ажуройсці, Альгіняны, Баяры, Бялькішкі, Вялікія Якентаны, Гуры, Дайлідкі, Ізабеліна, Келёйці, Малыя Якентаны, Мацканы, Міжаны, Міклі, Мілайшуны, Навікі, Новыя Якентаны, Падпруддзе, Радзюлі, Свіршчына, Субялі, Тракелі і Юзуліна.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Астравецкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1965 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1986 годзе
Гісторыя цацак 2

**«Гісторыя цацак 2»** — амерыканскі анімацыйны фільм. Выпушчаны ў 1999 годзе студыяй «Pixar». Сіквел мультфільма «Гісторыя цацак».

## Сюжэт 
Вудзі аказваецца даволі каштоўнай цацкай, і яго выкрадае дасведчаны ў гэтым чалавек, які хоча прадаць Вудзі калекцыянеру ў Японіі. 

Баз і некалькі іншых цацак адпраўляюцца на дапамогу Вудзі. Разам з ім яны ратуюць дзве іншыя цацкі, якія ў свой час пастаўляліся разам з Вудзі.

## Спасылкі 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Фільмы ЗША 1999 года
Катэгорыя:Мультфільмы 1999 года
Катэгорыя:Мультфільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы ЗША ў 3D
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Рэндзі Ньюман
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залаты глобус» за найлепшы фільм — камедыя ці мюзікл
Фёдар Яфімавіч Агейчанка

**Фёдар Яфімавіч Агейчанка** (нар. , Выдрэя, Лёзненскі раён — ) — савецкі вучоны ў галіне паталагічнай анатоміі. Доктар медыцынскіх навук (1943), прафесар (1946).

## Біяграфія 
У 1930 годзе скончыў Мінскі медыцынскі інстытут. У 1930—1931 гадах працаваў у Полацкай раённай бальніцы, у 1932—1935 гадах — аспірант Інстытута аховы здароўя дзяцей і падлеткаў у Маскве, у 1935—1937 гадах — старшы навуковы супрацоўнік інстытута, у 1937—1939 годах і 1940—1941 гадах — старшы навуковы супрацоўнік Цэнтральнага інстытута туберкулёзу. У перыяд савецка-фінскай вайны працаваў начальнікам патолагаанатамічнай групы Арміі (1939—1940).

У гады Вялікай Айчыннай вайны — начальнік патолагаанатамічнай лабараторыі (Бранскі, 2-і Прыбалтыйскі, Дальнеўсходні франты).

У 1945 годзе загадваў кафедрай паталагічнай анатоміі Кішынёўскага медінстытута. З 1954 года і да апошніх дзён прафесар Агейчанка кіраваў кафедрай паталагічнай анатоміі Мінскага медыцынскага інстытута.

Памёр Фёдар Яфімавіч 20 верасня 1954 года. Пахаваны ў Мінску.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар больш за 40 навуковых прац. Пад яго кіраўніцтвам іншыя супрацоўнікі абаранілі 8 кандыдацкіх дысертацый. Памяці настаўніка прысвечана выдадзеная вучнямі кніга «Патоморфология нервной системы при туберкулезе» (1958).

## Узнагароды 
* ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
* ордэн Чырвонай Зоркі

## Літаратура 
* Агейченко Фёдор Ефимович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2010. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн. 1. — С. 9.
* Агейченко Фёдор Ефимович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.] / редкол.: Г. П. Пашков [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2006. — Т. 2 : А-Герань. — С. 28.
* Агнищенко, Г. Профессор Ф. Е. Агейченко / Г. Агнищенко // Сцяг перамогі (Лёзна). — 1998. — 6 студз. — С. 2.
* Дрончанка, В. Пакінулі след у гісторыі раёна. Агейчанка Фёдар Яфімавіч / В. Дрончанка // Сцяг Перамогi (Лёзна). — 2006. — 4 лют. — С. 7.

Катэгорыя:Патолагаанатамы СССР
Барадаўкін

**Барадаўкін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іван Ахрэмавіч Барадаўкін (1908—1994) — ваенны дзеяч.
* Аляксандр Барадаўкін — беларускі бадмінтаніст.
Якентанскі сельсавет

**Якента́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Астравецкага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Якентаны.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Астравецкага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Гервяцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Астравецкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Фітанцыды

**Фітанцы́ды** — біялагічна актыўныя рэчывы расліннага паходжання, якія затрымліваюць рост або выклікаюць гібель бактэрый, грыбкоў, прасцейшых, некаторых вірусаў і іншых арганізмаў. З’яўляюцца адным з фактараў прыроднага імунітэту раслін. Адкрытыя савецкім біёлагам Б. П. Токіным.

Большасць фітанцыдаў — лятучыя рэчывы. Утвараюцца ў тканкавых соках і цытаплазме раслін. Па хімічнай прыродзе ўяўляюць комплекс злучэнняў небялковага паходжання (эфірныя алеі, алкалоіды, гліказіды, арганічныя кіслоты, дубільныя рэчывы, альдэгіды, кетоны, фенолы і інш.).

Найбольш вядомыя расліны, у якіх маюцца фітанцыды: цыбуля, часнок, хрэн, ядловец, казялец, крываўнік, цытрусавыя. Фітанцыды некаторых раслін, напрыклад багуна, небяспечныя для чалавека.

## Выкарыстанне 
Фітанцыды выкарыстоўваюцца ў ветэрынарыі і медыцыне, у мэтах барацьбы з узбуджальнікамі хвароб раслін, кляшчамі, насякомымі. Таксама выкарыстоўваюцца ў харчовай прамысловасці пры кансерваванні і захоўванні прадуктаў.

## Літаратура 
*  — С. 209.
* Сельскохозяйственный энциклопедический словарь. / Главный редактор: В. К. Месяц. — М.: Советская энциклопедия, 1989.
* *Токин Б. П.* Фитонциды, 2 изд. — М., 1951.
* 

Катэгорыя:Фізіялогія раслін
Катэгорыя:Ахова раслін
Катэгорыя:Біяхімія
Катэгорыя:Альтэрнатыўная медыцына
Вадавіцкі павет

**Вадавіцкі павет** () — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Малапольскага ваяводства. Утвораны ў 1999 годзе.  Цэнтр павета — горад Вадавіцы. Займае плошчу 645,88 км². Насельніцтва павета складае 160 тыс. чалавек.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка павета
Пагодзін

**Пагодзін** — прозвішча

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Львовіч Пагодзін — рускі мовазнавец
* Канстанцін Іванавіч Пагодзін — савецкі кінааператар
* Мікалай Фёдаравіч Пагодзін — савецкі драматург і сцэнарыст
* Міхаіл Пятровіч Пагодзін — расійскі гісторык, публіцыст, празаік і журналіст
Вішнеўскі сельсавет (Смаргонскі раён)

**Ві́шнеўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Смаргонскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Вішнева.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Свірскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 15 лістапада 1957 года ў склад сельсавета з Сыраваткінскага сельсавета перададзены 10 населеных пунктаў (Выгаляненты, Волькаўшчына, Замэчак, Касцюкі, Копаніха, Купля, Людымы, Мізулічы, Нараты, Свайгіні). З 31 жніўня 1959 года ў складзе Смаргонскага раёна. З 20 студзеня 1960 года ў Гродзенскай вобласці. У 1979 годзе ў склад сельсавета з Войстамскага сельсавета перададзены 14 населеных пунктаў (вёскі Абрамаўшчына I, Абрамаўшчына III, Дыбунькі, Круні, Лакачы, Лешчаняты, Мілуці, Няфеды, Пагарэльшчына, Семянкі, Целякі, хутары Акушкава, Курчы і Тураўшчына). У 1986 годзе скасаваны хутар Самішкі. 31 мая 2016 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Войстамскага сельсавета (30 населеных пунктаў: аграгарадок Войстам, вёскі Ардзяя, Велікаполле, Вострава, Вугляны, Дзярвелі, Забалацце, Закрочча, Замасце, Куляшы, Лазоўка, Лемяшы, Міцкевічы, Навасёлкі, Новае Сяло, Рацавічы, Роткавічы, Рудня, Селішча, Студзянец, Сялец, Хаўсты, Шастакі, Шчані, Ягаднава, хутары Акушкаўшчына, Белькава, Войстам, Катрынова, Палянка).

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (36 населеных пунктаў) — 1590 чалавек, з іх 94,5 % — беларусы, 3,0 % — рускія, 1,3 % — палякі, 0,8 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (66 населеных пунктаў) — 1734 чалавекі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Свірскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Выдавецтва «Нашай Нівы»

**Выдаве́цтва «На́шай ні́вы»** — беларускае выдавецтва, якое існавала ў Вільні ў 1907—1913 гадах пры газеце «Наша ніва». Выдавала мастацкую, навукова-папулярную і сельскагаспадарчую літаратуру, календары.

Спрычынілася да выдання больш 40 беларускіх кніг. Сцяпан Александровіч вызначае 33 выдання «Нашай нівы» і адначасова прыводзіць факты, што пры ўдзеле рэдакцыі газеты выйшлі яшчэ не менш за сем кніг: «Песні-жальбы» Якуба Коласа, «Снатворны мак» Кандрата Лейкі, «Чыжык беларускі» Гальяша Леўчыка, «Вянок» Максіма Багдановіча, «Калядная пісанка», «Ян Баршчэўскі — першы беларускі пісьменнік ХІХ стагоддзя» і «Адам Ганоры Кіркор» Рамуальда Зямкевіча. Выданні атрымлівалі паліграфічнае ўвасабленне ў друкарнях Марціна Кухты, «Прамень» і «Znicz».

Асобнымі адбіткамі газетных артыкулаў былі перакладзеныя на беларускую мову выданні «Зямельная справа ў Новай Зеландыі» (1907, пералажыў з украінскай мовы А. Б.), «Гедалі» Э. Ажэшкі (1907), «Казка аб вадзе» Э. Беламі (1907), «Беларусы і іх нацыянальнае адраджэнне» Д. Дарашэнкі (1909), «Гутаркі аб гаспадарцы» Семпалоўскага (1909, пералажыў з польскай мовы Антось Асіна (А. Карніцкі)) (выйшлі ў друкарні Марціна Кухты).

У 1912 годзе выйшлі кірыліцай і лацінкай 2 зборнікі мастацкіх твораў, надрукаваных у газеце. За 1910, 1911, 1912 і 1913 гады выйшлі кірыліцай і лацінкай «Беларускія календары» аб’ёмам ад 86 да 120 старонак і тыражом ад 4000 да 8000 экземпляраў. Календары складаліся з раздзелаў: агульныя звесткі, важнейшыя кірмашы на Беларусі, статыстычны і юрыдычны раздзелы, парады для гаспадароў, бацькам і маткам. У 1911—1912 гадах у друкарні «Прамень» коштам Т. Г. выйшлі кнігі Т. Гушчы «Апавяданні», Ядвігіна Ш. «Бярозка», «Беларускія казкі», А. Амфітэатрава «Хілібертава пакута», Маліноўскага «Як багацеюць чэшскія сяляне».

З 1912 года выдавала часопіс «Саха». Спыніла дзейнасць у сувязі з заснаваннем на яго базе Беларускага выдавецкага таварыства.

## Літаратура 
* .
* 

Катэгорыя:Беларускія выдавецтвы
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1795—1918)
Катэгорыя:1907 год у Вільні
Катэгорыя:З’явіліся ў 1907 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1913 годзе
Распаўсюджванне COVID-19 у Буркіна-Фасо

Па стане на 9 сакавіка 2023 года ў Буркіна-Фасо зарэгістравана 22 тысячы выпадкаў інфікавання COVID-19, з іх 396 пацыентаў загінулі.

Буркіна-Фасо стала шостай краінай Чорнай Афрыкі па часе фіксацыі прысутнасці інфіцыраваных COVID-19.

## Храналогія 
9 сакавіка 2020 года міністр аховы здароўя Буркіна-Фасо паведаміў, што ў пастара Мамаду Карамбіры і яго жонкі, якія вярнуліся з паездкі ў Францыю ва Уагадугу, сталіцу дзяржавы, быў знойдзены SARS-CoV-2, што зрабіла іх першымі пацверджанымі інфіцыраванымі ў Буркіна-Фасо. Абодва пацыенты былі ізаляваны. 14 сакавіка было паведамлена, што пара ў парадку і неўзабаве можа быць выпісаная дамоў.

Па стане на 14 сакавіка ў краіне пацверджана ўсяго 7 выпадкаў. 5 з новазахварэўшых мелі прамы кантакт з першымі двума захварэўшымі. Адзін з іх — грамадзянін Вялікабрытаніі, які працаваў на залатой капальні ў краіне. Ён адправіўся ў адпачынак у Ліверпуль і вярнуўся 10 сакавіка транзітам праз Ванкувер і Парыж. Пацыент, а таксама 14 чалавек, якія падтрымлівалі з ім кантакт, былі змешчаныя ў ізалятар ва Ундзе.

Па стане на 14 сакавіка, вялося назіранне за дзесяткам падазроных выпадкаў.

17 сакавіка колькасць інфіцыраваных у краіне вырасла да 20.

18 сакавіка ў Буркіна-Фасо было пацверджана ўжо 27 выпадкаў заражэння COVID-19. У гэты ж дзень была зарэгістраваная першая смерць ад COVID-19 — памерла 62-гадовая пацыентка, якая пакутавала на дыябет і знаходзілася ў сардэчна-лёгачнай рэанімацыі.

20 сакавіка колькасць пацверджаных выпадкаў заражэння ўзрасла да 40. Міністр адукацыі заявіў, што ён атрымаў станоўчы вынік пры праходжанні тэсту на COVID-19.

21 сакавіка было пацверджана 64 выпадкі заражэння і 3 выпадкі смерці.

22 сакавіка колькасць выпадкаў заражэння дасягнула 75, а колькасць смерцяў павялічылася да пяці. Пяць інфіцыраваных, уключна з першай захварэўшай парай, былі вылечаны. Было пацверджана, што чатыры міністры таксама захварэлі.

23 сакавіка міністэрства аховы здароўя Буркіна-Фасо пацвердзіла, што колькасць пацверджаных выпадкаў інфікавання ў краіне дасягнула 114. Акрамя гэтага, паправіліся 2 чалавекі, у выніку чаго колькасць ачунялых павялічылася да сямі. Пасольства ЗША пачало арганізоўваць рэпатрыяцыю амерыканскіх грамадзян, арганізаваўшы 25 сакавіка рэйс з Уагадугу па маршруце да Вашынгтонскага аэрапорта імя Далеса.

## Дзеянні ўладаў 
11 сакавіка з-за пандэміі ўрад прыняў рашэнне забараніць да канца красавіка дзяржаўныя і прыватныя дэманстрацыі і мітынгі з удзелам больш за 50 чалавек. У выніку гэтага быў адменены Нацыянальны тыдзень культуры.

З 16 па 31 сакавіка ў Буркіна-Фасо закрыліся ўсе дашкольныя, пачатковыя, сярэднія, прафесійныя, універсітэцкія і пасляродавыя навучальныя ўстановы. Адкрыццё навучальных устаноў запланавалі на 1 красавіка.

Па даных Міністэрства аховы здароўя, Буркіна-Фасо, з’яўляючыся вельмі беднай краінай, вылучыла на план па рэагаванні на пандэмію, паводле ацэнак, больш за 9 млрд франкаў КФА ЦБЗАГ (13 млн еўра).

## Заўвагі 
Катэгорыя:Пандэмія COVID-19
Катэгорыя:2020 год у Буркіна-Фасо
Распаўсюджванне COVID-19 у Казахстане

Упершыню выпадкі каранавіруснай інфекцыі COVID-19 былі зарэгістраваныя на тэрыторыі Казахстана 13 сакавіка 2020 года: два ў Алма-Аце і адзін у Нур-Султане. На 9 сакавіка 2023 года ў краіне зафіксавана 1 498 668 выпадкаў захворвання, 19 071 сканаў.

## Каранцін 
З 26 студзеня 2020 года быў узмоцнены санітарна-эпідэміялагічны кантроль на пунктах пропуску праз дзяржаўную мяжу, праведзены трэніровачныя вучэнні. Акрамя таго, быў забяспечаны медыцынскі маніторынг за асобамі, якія прыбылі з Кітая, прыпынена дзеянне 72-гадзіннага бязвізавага знаходжання для грамадзян Кітая на тэрыторыі Казахстана.

З 19 сакавіка ў гарадах Нур-Султан і Алма-Ата па рашэнні Дзяржаўнай камісіі па забеспячэнні рэжыму надзвычайнага становішча быў уведзены каранцін, уключаючы абмежаванне на ўезд і выезд людзей. Ва ўмовах каранціну быў абмежаваны ўезд у дадзеныя гарады, на пад’ездах да іх выстаўлены блокпасты. Буйныя гандлёвыя аб’екты гарадоў закрылі, за выключэннем харчовых магазінаў і аптэк. Для пропуску грузавых аўтамабіляў з харчаваннем быў арганізаваны «зялёны калідор». Былі ізаляваны некалькі жылых комплексаў і шматпавярховых дамоў у сувязі з выяўленнем каранавіруснай інфекцыі ў жыхароў. Тэрыторыі дамоў былі ачэплены, па перыметры ўстаноўлены КПП. Па правілах каранціну, ніхто з жыхароў не мог пакідаць жылы комплекс, а таксама прымаць гасцей. Жыхары комплексу не павінны былі пакідаць сваё жыллё, а таксама спускацца ў падземны паркінг.

З 22 сакавіка ўезды і выезды з гарадоў былі цалкам перакрытыя, у тым ліку для авія- і чыгуначных зносін. Пасля 22 сакавіка чыгуначныя склады змаглі толькі праходзіць транзітам без высадкі і пасадкі пасажыраў.

На перыяд дзеяння надзвычайнага становішча былі ўведзеныя наступныя меры і часовыя абмежаванні:
* узмоцнена ахова грамадскага парадку, ахова асабліва важных дзяржаўных і стратэгічных, рэжымных і асабліва ахоўных аб’ектаў, а таксама аб’ектаў, якія забяспечваюць жыццядзейнасць насельніцтва і функцыянаванне транспарту;
* абмежавана функцыянаванне буйных аб’ектаў гандлю;
* прыпыненая дзейнасць гандлёва-забаўляльных цэнтраў, кінатэатраў, тэатраў, выстаў і іншых аб’ектаў з масавым навалай людзей;
* уведзены каранцін, ажыццёўлены маштабныя санітарна-супрацьэпідэмічныя мерапрыемствы, у тым ліку з удзелам структурных падраздзяленняў міністэрства абароны Рэспублікі Казахстан і органаў унутраных спраў, якія ажыццяўляюць дзейнасць у сферы санітарна-эпідэміялагічнага дабрабыту насельніцтва;
* забаронена правядзенне відовішчных, спартыўных і іншых масавых мерапрыемстваў, а таксама сямейных, памятных мерапрыемстваў;
* устаноўлены абмежаванні на ўезд на тэрыторыю Рэспублікі Казахстан, а таксама на выезд з яе тэрыторыі усімі відамі транспарту, за выключэннем персаналу дыпламатычнай службы Рэспублікі Казахстан і замежных дзяржаў, а таксама членаў дэлегацый міжнародных арганізацый, якія накіроўваюцца ў краіну па запрашэнні міністэрства замежных спраў Казахстана.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Пандэмія COVID-19
Катэгорыя:2020 год у Казахстане
Арцём Мікітавіч Філіповіч

**Арцём Мікітавіч Філіповіч** ( — ) — савецкі вучоны-інфекцыяніст, доктар медыцынскіх навук (1951), прафесар (1951), член-карэспандэнт Акадэміі медыцынскіх навук СССР (1960).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Еўлічы (зараз у Слуцкім раёне Мінскай вобласці Беларусі). У 1917 годзе скончыў Петраградскую ваенна-фельчарскую школу і да 1922 года працаваў фельчарам. У 1926 годзе скончыў Дзяржаўны інстытут медыцынскіх ведаў у Ленінградзе (сучасная Санкт-Пецярбургская дзяржаўная медыцынская акадэмія імя І. І. Мечнікава) і да 1928 года працаваў ўрачом у Барысаве, Мінску і Валагодскай вобласці. У 1928—1930 гг. — ваенны ўрач. З 1930 года ў Беларускім (Мінскім) медыцынскім інстытуце — ардынатар, асістэнт клінікі інфекцыйных хвароб. У 1933 годзе быў арыштаваны і ў 1934 годзе асуджаны на 3 гады як член контррэвалюцыйнай арганізацыі, за шкодніцкую працу ў галіне аховы здароўя. У 1937—1939 гг. займаў пасаду загадчыка аддзяленнем адной з бальніц Мінска. У 1939 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Желчный обмен при некоторых инфекционных заболеваниях». У 1939—19951 гг. у Іжэўску на пасадзе загадчыка кафедрай інфекцыйных хвароб Іжэўскага медыцынскага інстытута. З 1951 года А. М. Філіповіч зноў у Мінску, дзе да 1961 года займаў пасаду загадчыка кафедрай інфекцыйных хвароб Мінскага медыцынскага інстытута. Доктарскую дысертацыю на тэму «Банговская инфекция (бруцеллёз) человека» абараніў у 1951 годзе.

Памёр А. М. Філіповіч 28 снежня 1961 года ў Мінску. Пахаваны на Кальварыйскіх могілках.

## Навуковая і грамадская дзейнасць 
У кола навуковых інтарэсаў А. М. Філіповіча ўваходзілі праблемы клінікі, дыягностыкі і лячэння вірусных інфекцый. Займаўся пытаннямі вывучэння крыніц лептаспірозаў на тэрыторыі БССР, сезоннага менінгіту, бруцэлёзу, брушнога тыфу, грыпу і іншых хвароб. Разам з Б. Я. Эльбертам зрабіў апісанне безжаўтушных лептаспірозаў, выкліканых лептаспірай грыпаціфоза і лептаспірай Батавія.

Аўтар больш за 60 навуковых прац. Кіраваў падрыхтоўкай 2 доктарскіх і 7 кандыдацкіх дысертацый. Прымаў удзел у падрыхтоўцы і правядзенні рэспубліканскіх навуковых з’ездаў і канферэнцый. З 1951 года ўваходзіў у склад праўлення Рэспубліканскага навуковага таварыства мікрабіёлагаў, эпідэміёлагаў і інфекцыяністаў.

## Узнагароды 
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга,
* ордэн «Знак Пашаны»,
* медалі.

## Літаратура 
* 
* Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.]. Т. 7. — Минск, 2008.
* Белорусская ССР : краткая энциклопедия. В 5 т. Т. 5. — Минск, 1982. (Форма имени: Артем.)

## Спасылкі 
* Филиппович, Артемий Никитич (доктор медицинских наук; 1901—1961) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* Филиппович Артемий Никитич (24.03(06.04). 1901-28.12.1961)  // Сайт БДМУ
* Учёные, уроженцы Случчины // Наследие слуцкого края
* [Філіповіч Арцём Мікітавіч (1901) // Адкрыты спіс](https://by.openlist.wiki/Філіповіч_Арцём_Мікітавіч_(1901))
* 

Катэгорыя:Інфекцыяністы СССР
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Інфекцыяністы Беларусі
Катэгорыя:Загадчыкі кафедраў БДМУ