Інжыр

**Інжыр, вінная ягада, смакоўніца, фігавае дрэва** (*Fícus cárica*) — субтрапічны лістападны фікус, кветкавая расліна сямейства тутавых. Пашыраны ў дзікім стане ў Міжземнамор'і, Малой Азіі, Іране, Індыі. У Паўночнай Амерыцы, Сярэдняй Азіі, на Каўказе і ў Крыму вырошчваюць у адкрытым грунце як каштоўную , якая дае плады — вінныя ягады. Больш за 600 сартоў.

Шырока распаўсюджаны ў краінах Міжземнамор'я, у Грузіі, у гарах Арменіі, на Апшэронскім паўвостраве, у цэнтральных раёнах Азербайджана, на Чарнаморскім узбярэжжы Краснадарскага краю і Абхазіі.

Інжыр — адна з самых старажытных культурных раслін, як мяркуецца, — самая старажытная. У культуры інжыр вырошчваўся спачатку ў Аравіі, адкуль быў запазычаны Фінікіяй, Сірыяй і Егіптам. У XIII стагоддзі да н. э. адыгрываў важную ролю ў сельскай гаспадарцы царства Пілас. У Амерыку трапіў толькі ў канцы XVI стагоддзя.

У Бібліі у склад кнізе Быццё  выкарыстоўваўся Адамам і Евай для прыкрыцця галізны.

## Назва 
Відавы эпітэт дадзены па месцы, якое лічыцца радзімай інжыру — горная вобласць старажытнай Карыі, правінцыі Малой Азіі.

## Батанічнае апісанне 
Субтрапічнае пладовае раскідзістае шматствольнае дрэва са ствалом да 75 см у дыяметры ці куст са светла-шэрай, гладкай карой вышынёй да 10 метраў з моцным карэнішчам і млечнікамі ва ўсіх органах. Жыве да 200 гадоў.

Лісце простае, буйное, чарговае, 3-5-7-пальчата-лопасцевае або паасобнае, знізу апушанае, жорсткае, з ападаючымі прылісткамі і *Фігі* — жаночыя галавыя кветкі з кароткімі слупкамі: {{Nobr|\mathrm{\ast \; P^{Ca}\; _{(5)} \;  G_{(\underline2)}}}}. Прэзідэнт ЗША Джордж Вашынгтон, напісаўшы ў 1790 годзе ў сінагогу  ў , Род-Айленд, падоўжыў метафару для абазначэння роўнасці усіх амерыканцаў, незалежна ад веры.

 Карана называецца Ат-Тын (па-арабску азначае «фіга»), паколькі пачынаецца з  «інжырам і алівай». Інжыр таксама адзначаны ў іншых месцах Каране. У   падаецца, што Прарок Магамет заявіў: «Калі б мне давялося згадаць садавіну, якая паходзіць з раю, я б сказаў, што гэта ён, таму што райскія плады не маюць … Ешце гэтыя плады, бо яны прадухіляюць гемарой і дапамагаюць пры падагры».

Паводле старажытнагрэчаскага міфа бог Апалон паслаў ворана набраць вады з ручая для ахвярапрынашэння. Воран убачыў смакоўніцу і чакаў, пакуль паспее інжыр, спакусіўшыся на плады. Ён ведаў, што спазніцца і будзе пакараны за сваю марудлівасць, так што ён выхваціў змяю (гідру) з патоку і набраў вады. Воран аддаў Апалону ваду і выкарыстаў змяю ў якасці апраўдання, нібыта яна не пускала яго да ручая. Апалон разгадаў яго хлусню, а потым кінуў ворана, кубак і змяю ў неба, дзе яны ўтварылі сузор’і Гідра, Чаша і Воран.

У камедыі Арыстафана «» адна з жанчын выхвалялася пра «курс навучання» абрадам прысвячэння, які яна прайшла, каб стаць дарослай жанчынай (Lys. 641-7). Як знак яго завяршэння, калі яна ўжо была дзяўчынай на выданні, жанчына стала  і насіла каралі з сушанага інжыру.

У ходзе сваёй перадвыбарнай кампаніі, каб пераканаць Рымскую рэспубліку ў неабходнасці пачаць Трэцюю Пунічную вайну, Катон Старэйшы прадставіў перад Сенатам жменю свежага інжыру з Карфагена. Гэта паказвала блізкасць да Рыма (і, такім чынам, пагрозу), а таксама абвінавачвала Сенат у слабасці і : інжыр звязвалі з жаноцкасцю з-за выгляду ўнутранай часткі плоду.

Смакоўніца з’яўляецца свяшчэнным дрэвам для Дыяніса Sukites (Συκίτης).

Паколькі кветка інжыру нябачная, існуюць розныя ідыёмы, звязаныя з гэтым у мовах па ўсім свеце. У бенгальскім выразе *tumi yēna ḍumurēr phul hay.ē gēlē (তুমি যেন ডুমুরের ফুল হয়ে গেলে)* маецца на ўвазе *нябачны як кветка інжыру*. На мове хіндзі існуе выраз, звязаны з кветкай смакоўніцы, *गूलर का फूल* (як кветка інжыру) — азначае тое, што немагчыма калі-небудзь убачыць, г. зн. рэдкае з рэдкага.

«Gular ka phool» (Кветка фігі) — гэта калекцыя паэзіі, напісаная на хіндзі Раджывам Кумарам Трыгарці.

Існуе таксама паэма на тэлугу, напісаная , ў якой гаворыцца: «Medi pandu chuda melimayyi undunu, potta vippi chuda purugulundunu», што азначае: «Плод смакоўніцы выглядае прывабным, але як толькі вы зазірнеце глыбей, то ўбачыце там казурак [маюцца на ўвазе ]». Фраза з’яўляецца сінонімам выразу «Не судзіце пра кнігу па яе вокладцы».

### У выяўленчым мастацтве 
На карцінах розных мастакоў можна сустрэць дрэвы і плады інжыру, сярод іх , , , Джэймс Цісо, , ,  і іншыя.

File:Bartolomeo Bimbi (figs).jpg|. «Фігі», 1696
Файл:Bodegon pan, granadas, higos y objetos-meléndez.jpg|. «Нацюрморт: хлеб, гранаты, інжыр і аб'екты», 1770
Файл:Brooklyn Museum - Nathaniel Under the Fig Tree (Nathanaël sous le figuier) - James Tissot - overall.jpg|Джэймс Цісо. «Натаніэль пад смакоўніцай», паміж 1886 і 1894

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Тутавыя
Катэгорыя:Садавіна
Катэгорыя:Пакаёвыя расліны
Катэгорыя:Сухафрукты
Катэгорыя:Флора Міжземнамор’я
Катэгорыя:Расліны ў Бібліі
Катэгорыя:Пладовыя дрэвы
Катэгорыя:Культуры субтрапічнай і ўмеранай зон
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе