open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Арцём Сяргеевіч Кійко

**Арцём Кійко** (нар. , ) — беларускі футбаліст, нападнік.

## Клубная кар’ера 
Пачынаў займацца футболам у ДЮСШ роднай Мар’інай Горкі, першы трэнер — Гія Панчулідзэ. Пазней далучыўся да структуры мінскага «Дынама», з 2013 года пачаў выступаць за дубль клуба. У сезоне 2015 на правах арэнды выступаў за клуб Першай лігі «Бяроза-2010». Па заканчэнні сезона «Бяроза-2010» спыніла існаванне, і Кійко вярнуўся ў «Дынама». Рыхтаваўся да сезона 2016 разам з асноўнай камандай, аднак у сезоне выступаў за дубль. 27 лістапада 2016 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў другім тайме ў матчы апошняга тура супраць мазырскай «Славіі» (0:1).

У студзені 2017 года падпісаў новы доўгатэрміновы кантракт з «Дынама». Сезон 2017 пачаў у дублі, аднак пасля прызначэння ў маі трэнерам асноўнай каманды Сяргея Гурэнкі, які раней кіраваў рэзервовым складам, Кійко стаў часцей з’яўляцца ў аснове, выходзячы на замену ў канцы сустрэчы.

У студзені 2018 года на правах арэнды далучыўся да «Гарадзеі», аднак з-а траўм згуляў толькі ў шасці матчах і ў ліпені таго ж года пакінуў каманду.

У жніўні 2018 года пасля прагляду стаў іграком мінскага «Промня», дзе стаў выступаць за дубль, а з лістапада 2018 года не гуляў з-за траўмы. У лютым 2019 года пакінуў «Прамень» і неўзабаве папоўніў склад дэбютанта Другой лігі дзяржынскага «Арсенала», дзе чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену, за сезон забіў 15 галоў.

У студзені 2020 года праходзіў прагляд у «Віцебску», але беспаспяхова. У лютым 2020 года афіцыйна пакінуў «Арсенал», аднак неўзабаве вярнуўся ў каманду. У 2020—2021 гадах гуляў за дзяржынскі клуб у Першай лізе, станавіўся найлепшым барбардзірам каманды ў абодвух сезонах. У 2022 годзе быў іграком стартавага складу ў Вышэйшай лізе.

У лютым 2023 года стаў іграком «Гомеля». У студзені 2024 года па заканчэнні кантракта пакінуў клуб.

## Міжнародная кар’ера 
У 2012—2014 гадах выступаў за юнацкія зборныя Беларусі ў кваліфікацыі чэмпіянату Еўропы.

25 сакавіка 2017 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, выйшаўшы ў стартавым складзе ў таварыскім матчы супраць Літвы (2:1).

## Дасягненні 
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі: 2017
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2016
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі: 2021
*  Пераможца Другой лігі чэмпіянату Беларусі: 2019

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Выхаванцы Пухавіцкай ДЮСШ
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Бяроза-2010
Катэгорыя:Ігракі ФК Гарадзея
Катэгорыя:Ігракі ФК Прамень Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Арсенал Дзяржынск
Катэгорыя:Ігракі ФК Гомель
West Records

**West Records** — лэйбл гуказапісу ў Рэспубліцы Беларусь.

## Дзейнасць 
Кампанія займаецца выпускам і прасоўваннем рэлізаў беларускіх гуртоў і выканаўцаў. Пад маркай West Records выйшла большасць найбольш папулярных беларускіх запісаў 2000-х, сярод якіх айчынны трыбьют Depeche Mode, альбомы J:морс, , Atlantica, Аляксея Хлястова, Нестандартного Варианта, IQ48, N.R.M., Крамбамбулі, Без Билета, Hair Peace Salon разам з Jitters, Open Space ды шмат іншых. Пры гэтым у сваім каталогу лэйбл імкнецца прадставіць максімальна шырокі спектр беларускай музыкі, ад ска да оперы.

West Records таксама з'яўляецца дыстрыб'ютарам на тэрыторыі Беларусі каталогаў сусветна вядомых лэйблаў: Sony BMG, Universal, EMI. Кампанія распаўсюджвае ліцэнзійную прадукцыю ўсіх буйных расійскіх кампаній, сярод якіх «Мистерия Звука», «Монолит», «Мегалайнер», «CD Land», «Никитин» і шматлікія іншыя. Актыўная дзейнасць West Records у вобласці дыстрыб’юцыі спрыяе сталаму павялічэнню долі ліцэнзійнай прадукцыі на беларускім рынку.

Як паведамляла Алена Акунда з «Беларускай газеты» ў 2003 годзе, Камітэт дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь наклаў штраф на суму больш за $600000 на кампанію за парушэнні ў яе фінансава-гаспадарчай дзейнасці.

У 2010 годзе лэйбл разам з парталам TUT.BY ладзіў «» з удзелам айчынных дзеячаў шоу-бізнесу.

## Прызнанне 
Па выніках уручэння рэдакцыйных узнагарод музычным парталам Experty.by тройчы запар прызнаваўся лепшым рэкард-лэйблам (у 2008, 2009 і 2010 гадах).

Алег Клімаў, экс-галоўны рэдактар «Музыкальнай газеты», як калумніст БелаПАН у 2010 годзе назваў лэйбл, у чыім каталозе пасрэдныя альбомы сустракаюцца рэдка, выдатным.

## Спасылкі 
* West Records на Prastora.by

Катэгорыя:Музычныя лэйблы Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Мінска
Сяргей Мікалаевіч Лынько

**Сяргей Лынько** (нар. ) — беларускі футбаліст, нападнік мінскіх «Крумкачоў».

## Клубная кар’ера 
Выхаванец мінскага «Тарпеда», у 2007 годзе выступаў за дубль «Дарыды». Пазней далучыўся да клуба «Іслач», які выступаў на першынстве Мінскага раёна. У 2012 годзе «Іслач» заявілася ў Другую лігу, і Сяргей прайшоў у ім шлях да Вышэйшай лігі. У 2013 годзе быў у складзе каманды, якая заваявала бронзавыя медалі Кубка Рэгіёнаў УЕФА.

Пасля выхаду «Іслачы» ў Вышэйшую лігу ў сакавіку 2016 годзе быў аддадзены ў арэнду ў мінскае «Тарпеда». У складзе «Тарпеда» Лынько стаў выступаць на пазіцыі правага абаронцы, быў капітанам каманды. Па выніках сезона 2016 быў прызнаны найлепшым іграком аўтазаводцаў.

У студзені 2017 года, вярнуўшыся з арэнды, падпісаў новы кантракт з «Іслаччу». 1 красавіка 2017 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў канцы матча супраць «Тарпеда-БелАЗ» (1:2). Пазней стаў у асноўным гуляць за дубль, у галоўнай камандзе толькі часам выхадзіў на замену. У кастрычніку 2017 года не гуляў з-за траўмы. 

У студзені 2018 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Іслач» і неўзабаве афіцыйна стаў іграком «Тарпеда». Адразу стаў капітанам каманды і асноўным іграком. У лістападзе 2018 года падоўжыў кантракт з тарпедаўцамі.

У ліпені 2019 года, калі ў клуба пачаліся фінансавыя праблемы, разам з іншымі ігракамі асноўнага складу разарваў кантракт, аднак застаўся ў камандзе і згуляў у двух яе апошніх матчах (у Кубку Беларусі — 28 ліпеня супраць «Клецка» і 3 жніўня супраць БАТЭ), у якіх «Тарпеда» было прадстаўлена пераважна ігракамі моладзевага складу. Пазней жа «Тарпеда» абвясціла аб зняцці з чэмпіянату, і Лынько застаўся без каманды.

У жніўні 2019 года папоўніў склад армянскага клуба «Ерэван», дзе гуляў да канца года. У пачатку 2020 года трэніраваўся з чысцінскім «Андэрдогам», а ў сакавіку папоўніў склад сталічных «Крумкачоў». Пачынаў сезон у стартавым складзе, выкарыстоўваўся ў якасці абаронцы, у ліпені атрымаў траўму, пасля стаў радзей з’яўляцца на полі.

У студзені 2021 года стаў трэніравацца з брэсцкім «Дынама», з якім у лютым падпісаў пагадненне. У сезоне 2021 чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену. У лютым 2022 года падоўжыў кантракт з дынамаўцамі.

У сакавіку 2023 года стаў іграком «Маладзечна». Пакінуў клуб у ліпені 2023 года і неўзабаве далучыўся да «Крумкачоў».

## Дасягненні 
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі: 2015

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дарыда
Катэгорыя:Ігракі ФК Іслач
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Ерэван
Катэгорыя:Ігракі ФК Крумкачы Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Маладзечна
GO-Records

**GO-Records** — беларускі музычны лэйбл. Заснаваны ў 2005 годзе ў Гомелі.

## Дзейнасць 
Кампанія займаецца выпускам і дыстрыб’юцыяй у Беларусі такіх беларускіх выканаўцаў, як Серёга, Rasta, Бьянка, Amatory (альбомы «Неизбежность» 2004 года і «Книга мёртвых» 2006 года), ТТ-34, ST1M, Gods Tower (зборнік «The Greatest Arrows» 2005 года), Дай дарогу!, Саша и Сирожа, Крамбамбуля (альбом «Святочная» 2007 года), Крама (альбом «Усё жыццё — дзіўны сон» 2007 года), Nevma (альбом «Стихия слёз» 2009 года), Termin X (альбом «Што дае нам магчымасць дыхаць» 2010 года), Zet (альбом «Radzima.com» 2006 года), 3t.ON ды іншых. У 2006 годзе на лэйбле GO-Records быў выдадзены зборнік «XLAM: Лучшая беларусская альтернатива». Таксама лэйбл з’яўляецца заснавальнікам і арганізатарам штогадовага фестываля цяжкай музыкі «GO-FEST».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Рэцэнзіі на альбомы лэйбла на Experty.by

Катэгорыя:Музычныя лэйблы Беларусі
Катэгорыя:2005 год у Гомелі
Дыктатура пралетарыяту

**Дыктату́ра пралетарыя́ту** — у марксізме форма палітычнай улады, якая выказвае класавыя інтарэсы пралетарыяту. Паводле Маркса, падчас сацыялістычнай рэвалюцыі павінен адбыцца рэвалюцыйны перыяд барацьбы за ўладу, калі класы і дзяржава яшчэ будуць існаваць, улада ў гэтай дзяржаве будзе належаць пралетарыяту, а формай улады будзе дыктатура.

З пункту гледжання марксізму дыктатуру пралетарыяту не варта блытаць з дыктатурай працоўнага класа наогул, паколькі працоўны клас неаднастайны і толькі пралетарыят ўяўляе сабой дыялектычную пару буржуазіі. Напрыклад, па гэтай прычыне ў СССР прамысловых рабочых ніколі не называлі пралетарамі. Згодна з ВСЭ ў СССР паняцці дыктатуры пралетарыяту і ўлады працоўнага класа былі сінанімічныя.

## З’яўленне паняцця 
Паняцце «Дыктатура пралетарыяту» з’явілася ў сярэдзіне XIX стагоддзя. Першае вядомае выкарыстанне тэрміна — у працы Карла Маркса «Класавая барацьба ў Францыі з 1848 па 1850 гг.» (Напісана ў студзені — сакавіку 1850 году): *"Гэты сацыялізм ёсць аб’яву бесперапыннай рэвалюцыі, класавая дыктатура пралетарыяту як неабходная пераходная ступень да знішчэння класавых адрозненняў наогул, да знішчэння ўсіх вытворчых адносін, на якіх спачываюць гэтыя адрозненні, да знішчэння ўсіх грамадскіх адносін, якія адпавядаюць гэтым вытворчым адносінам, да перавароту ва ўсіх ідэях, якія вынікаюць з гэтых грамад ых адносін "*(т. 7, с. 91).

У Маніфесце камуністычнай партыі (1847 г.) Маркс і Энгельс, хоць і не выкарыстоўваючы уласна паняцця «дыктатура пралетарыяту», выклалі асноўныя палажэнні канцэпцыі: *«Першым крокам у рабочай рэвалюцыі з’яўляецца ператварэнне пралетарыяту ў пануючы клас, заваёва дэмакратыі. Пралетарыят выкарыстоўвае сваё палітычнае панаванне для таго, каб вырваць у буржуазіі крок за крокам ўвесь капітал, цэнтралізаваць ўсе прылады вытворчасці ў руках дзяржавы, гэта значыць пралетарыяту, арганізаванага як пануючы клас, і магчыма больш хутка павялічыць суму прадукцыйных сіл.»*

Катэгорыя:Камунізм
Ягор Аляксандравіч Хвалько

**Ягор Хвалько** (нар. , ) — беларускі футбаліст, абаронца азербайджанскага клуба «Кяпаз» з Гянджы.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец баранавіцкай ДЮСШ-5, пазней трапіў у структуру гродзенскага «Нёмана», дзе з 2015 года пачаў выступаць за дубль. У першай палове 2016 года стаў прыцягвацца да асноўнай каманды, але так і не дэбютаваў за яе. У жніўні 2016 года быў аддадзены ў арэнду «Лідзе», дзе замацаваўся ў аснове і быў прызнаны аматарамі найлепшым іграком каманды ў сезоне.

Па заканчэнні сезона 2016 вярнуўся ў «Нёман», да сезона 2017 рыхтаваўся з асноўнай камандай гродзенцаў. У красавіку 2017 года гуляў за дубль, пазней стаў трапляць у асноўную каманду. 7 мая 2017 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, адгуляўшы ўсе 90 хвілін у матчы супраць магілёўскага «Дняпра» (3:0). Пазней замацаваўся ў цэнтры абароны гродзенцаў.

У лютым 2018 года падоўжыў кантракт з «Нёманам» да канца сезона 2018. Сезон 2018 пачынаў у стартавым складзе каманды, аднак са жніўня стаў гуляць пераважна за дубль.

У лютым 2019 года падоўжыў кантракт з гродзенцамі на тры гады і адначасова быў аддадзены ў арэнду мінскаму «Промню». Неўзабаве «Прамень» пераехаў у Магілёў і аб’яднаўся з мясцовым «Дняпром», і абаронца стаў іграком аб’яднанай каманды, якая атрымала назву «Дняпро». У першай палове сезона 2019 нярэдка з’яўляўся ў стартавым складзе магіляўчан, са жніўня стаў у асноўным заставацца на лаўцы запасных.

У студзені 2020 года пасля вяртання з арэнды пачаў трэніравацца з «Нёманам» і пачаў яго складзе сезон 2020. Пераважна заставаўся на лаўцы запасных, гуляў за дубль, з мая 2020 года не з’яўляўся на полі.

У лютым 2021 года пачаў трэніравацца з дзяржынскім «Арсеналам» і ў сакавіку афіцыйна стаў іграком каманды. Замацаваўся ў якасці трывалага іграка асновы, па выніках сезона 2022 дапамог клубу выйсці ў Вышэйшую лігу. У ліпені 2022 года па пагадненні бакоў пакінуў «Арсенал» і неўзабаве далучыўся да азербайджанскага «Кяпаза». У чэрвені 2023 года падоўжыў кантракт з «Кяпазам» яшчэ на год.

## Міжнародная кар’ера 
У 2015 годзе гуляў за юніёрскую зборную Беларусі ў кваліфікацыі чэмпіянату Еўропы.

У лістападзе 2016 года быў упершыню выкліканы ў моладзевую зборную Беларусі, але тады з-за траўмы так і не згуляў за яе. Дэбютаваў у моладзевай зборнай 31 мая 2017 года, адгуляўшы першы тайм таварыскага матча супраць Расіі (0:7).

У ліпені 2017 года выступаў за другую зборную Беларусі на Кубку Караля ў Тайландзе.

## Дасягненні 
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі: 2021

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Нёман Гродна
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліда
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Арсенал Дзяржынск
Катэгорыя:Ігракі ФК Кяпаз
Павел Андрэевіч Горбач

**Павел Горбач** (нар. ) — беларускі футбаліст, нападнік клуба «Смаргонь».

## Клубная кар’ера 
Выхаванец школы футбольнага клуба «Мінск», з 2016 года пачаў выступаць за дубль клуба.

6 мая 2017 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену на 73-й хвіліне ў матчы са «Слуцкам» (0:2). У сезоне 2018 працягваў гуляць за дубль, пры гэтым стаў часцей з’яўляцца ў асноўнай камандзе. У кастрычніку і лістападзе 2018 года ўдзельнічаў у Юніёрскай лізе УЕФА.

У студзені 2019 года падоўжыў кантракт з «Мінскам». У 2019—2021 гадах працягваў гуляць за дубль і часам з’яўляцца ў асноўнай камандзе, аднак не здолеў замацавацца ў складзе. У лютым 2022 года пакінуў «Мінск».

У маі 2022 года папоўніў склад «Смаргоні». Спачатку часцей выхадзіў на замену або заставаўся на лаўцы запасных, з кастрычніка стаў гуляць у стартавым складзе.  Па выніках сезона 2022 дапамог камандзе вярнуцца ў Вышэйшую лігу. У маі 2023 года падоўжыў кантракт з клубам.

## Міжнародная кар’ера 
У 2016—2017 гадах выступаў за юнацкую зборную Беларусі ў кваліфікацыі чэмпіянату Еўропы.

У кастрычніку 2017 года і кастрычніку 2018 года гуляў за юніёрскую зборную Беларусі ў адборачным раўндзе чэмпіянату Еўропы.

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Смаргонь
Вязавыя

**Вязавыя**, **Ільмавыя** (*Ulmaceae*) — маленькае сямейства буйных дрэў, якое належыць да парадку  класу Двухдольных.

## Батанічнае апісанне 
Кветкі абодваполыя, дробныя, у пучках, прычым краявыя часцей тычынкавыя і не даюць пладоў, а сярэднія часцей даюць. Плод аднанасенны, сціснуты і сухі, радзей мясісты. Кветкавыя пупышкі не ўтрымліваюць лісця (яны толькі да распускання прыкрытыя ападальнымі прыкветкамі), раскрываюцца звычайна раней іх і размешчаны ля аснавання (у вуглах) гадавых галінак, на сярэдзіне і на канцах якіх размяшчаюцца ліставыя пупышкі, пазней раскрываюцца; гэта прыкмета ўсяго сямейства.

## Сістэматыка 
Сямейства ўключае ўсяго дзевяць родаў (*у некаторых крыніцах ад 6 да 10*), галоўны з якіх — . Большасць родаў трапічныя, з адным або некалькімі відамі кожны.

Дадзены спіс складзены на аснове дадзеных сайта GRIN:
*  — каля 14 відаў дробных трапічных дрэў, якія сустракаюцца ад Мексікі да Бразіліі
* , адзіны від 

*  — арэал: Індыя
*  — арэал: Бразілія
* , адзіны від 
* , ад 20 да 30 відаў
* , уключае некалькі (5—7) відаў

Род  традыцыйна ўключаўся ў сямейства Вязаў, аднак таксанамічнае становішча роду ў цяперашні час не цалкам высветлена, часам гэты род адносяць да асобнага сямейства *Celtidaceae*. Згодна сістэме APG II, род *Celtis* можа быць уключаны ў сямейства .

Роды *Aphananthe* і *Trema*, якія раней часам адносілі да *Ulmaceae*, цяпер часта адносяць да *Cannabaceae*.

## Спасылкі 
*  


Катэгорыя:Сямействы раслін
Anthocharis gruneri

**Anthocharis gruneri** — дзённы матылёк з сямейства бялянак (*Pieridae*). Адзін з самых рэдкіх відаў бялянак на тэрыторыі былога СССР.

## Этымалогія назвы 
Відавы эпітэт дадзены ў гонар О. Грунера (1799—1860) — нямецкага энтамолага, калекцыянера насякомых.

## Апісанне 
Даўжыня пярэдняга крыла 10—18 мм Размах крылаў 30—35 мм. Асноўны фон крылаў самца крэмавата-белы з жоўтым адценнем некаторых участкаў. Вяршыні пярэдніх крылаў у самца — аранжавыя, у самак — цёмна-шэрыя. Ніжні бок задніх крылаў шэра-зялёны, з белымі плямамі.

## Арэал 
Албанія, Паўночная Македонія, Балгарыя, Грэцыя, Турцыя, Ізраіль, Сірыя, Іарданія, Паўночны Ірак, Іран, Закаўказзе, Галоўны хрыбет на захадзе і ва ўсходняй частцы Вялікага Каўказа.

## Біялогія 
Матылькі сустракаюцца на участках з ксерафітнай расліннасцю, па камяністых, закустараных схілах, часта з вапняковымі выхадамі. У гарах падымаецца на вышыні да 2000 метраў над узроўнем мора. Развіваецца ў адным пакаленні, лёт імага назіраецца з красавіка па ліпень (у залежнасці ад вышыні над узроўнем мора. Вусень харчуецца на лісці і насенні, якое развіваецца. Акукліваецца на сухіх сцеблах кармавых раслін. Зімуе кукалка.

## Падвіды 
* *Anthocharis gruneri gruneri*
* *Anthocharis gruneri armeniaca* Christoph, 1893. Эндэмік Паўднёвага Закаўказзя
* *Anthocharis gruneri macedonica* (Buresch, 1921)
* *Anthocharis gruneri parnassi* (Bernardi, 1970)
* *Anthocharis gruneri fereiduni* (Carbonell et Back, 2009)
* *Anthocharis gruneri eros* (Röber, 1907) Сірыя

## Кармавыя расліны вусеняў 
, , , .

## Заўвагі па ахове 
Від быў занесены ў Чырвоную кнігу СССР (1984) як рэдкі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Бялянкі
Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Скрэб

(Аўстралія)]]
**Скрэб** — зараснікі нізкарослых (1-2 м) вечназялёных ксерафітных кустоў, распаўсюджаных у стэпах і паўпустынях Аўстраліі. У скрэбе пераважаюць кустовыя эўкаліпты, акацыі, кусты з сямейства бабовых і міртавых. У самых засушлівых раёнах скрэб складаецца з кустовых эўкаліптаў. Скрэб з віду  распаўсюджаны ў больш вільготнай (трапічнай) зоне.

Падобныя раслінныя супольнасці ў Афрыцы таксама называюцца скрэбамі.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Біягеаграфія
Катэгорыя:Геаграфія Аўстраліі
Катэгорыя:Тыпы расліннасці
Антон Пятровіч Чычкан

**Антон Чычкан** (нар. , ) — беларускі футбаліст, брамнік польскага клуба «Вісла» з Кракава.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец СДЮШАР мінскага «Дынама», пазней трапіў у структуру барысаўскага БАТЭ. З 2014 года пачаў выступаць за дубль барысаўчан. У сакавіку 2016 года быў аддадзены ў арэнду клубу Першай лігі «Смалявічы-СТІ», дзе стаў асноўным брамнікам.

Па заканчэнні сезона 2016 вярнуўся ў БАТЭ, дзе застаўся ў асноўнай камандзе. 9 красавіка 2017 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, адгуляўшы ўсе 90 хвілін у матчы супраць «Мінска» (1:0). У сезоне 2017 правёў тры матчы за асноўную каманду (гуляў пры адсутнасці асноўнага брамніка Дзяніса Шчарбіцкага), выступаў таксама за дубль.

У студзені 2018 года падпісаў новы кантракт з БАТЭ, у студзені 2019 года падоўжыў пагадненне з барысаўскім клубам. У другой палове 2019 года ў сувязі з траўмай Шчарбіцкага стаў часцей з’яўляцца на полі, дзе чаргаваўся з Сяргеем Чэрнікам. У сезоне 2020 чаргаваўся на полі з Дзянісам Шчарбіцкім, у сезоне 2021 — з Андрэем Кудраўцом.

У студзені 2022 года па заканчэнні кантракта пакінуў БАТЭ і неўзабаве падпісаў пагадненне з расійскім клубам «Уфа» на 2,5 гады. Спачатку заставаўся на лаўцы запасных, у маі пачаў з’яўляцца ў стартавым складзе. Па выніках сезона 2021/22 «Уфа» выбыла з Прэм’ер-лігі, і ў чэрвені 2022 года кантракт брамніка па пагадненні бакоў быў разарваны.

У верасні 2022 года стаў іграком тбіліскага «Дынама». У складзе каманды быў другім брамнікам, заставаўся на лаўцы запасных. У снежні 2022 года пакінуў тбіліскі клуб, так і не выйшаўшы на поле, і неўзабаве перабраўся ў «Дынама» з Батумі. Пачынаў сезон 2023 асноўным бранікам, са жніўня стаў заставацца на лаўцы запасных. Па выніках сезона разам з батумскім клубам стаў чэмпіёнам Грузіі. У снежні 2023 год пакінуў «Дынама».

У лютым 2024 года падпісаў кантракт з кракаўскай «Віслай».

## Міжнародная кар’ера 
У 2014—2016 гадах выступаў за моладзевую зборную Беларусі, дзе быў другім брамнікам пасля Уладзіслава Васілючка.

У сакавіку 2019 года ўпершыню быў выкліканы ў нацыянальную зборную Беларусі, аднак доўгі час толькі заставаўся на лаўцы запасных. Дэбютаваў у зборнай 11 лістапада 2020 года ў таварыскім матчы супраць Румыніі (3:5), правёўшы на полі ўсе 90 хвілін.

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Беларусі (2): 2017, 2018
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (3): 2019, 2020, 2021
*  Уладальнік Кубка Беларусі (2): 2020, 2021
*  Уладальнік Суперкубка Беларусі: 2017
*   Чэмпіён Грузіі (2): 2022, 2023
*  Уладальнік Кубка Польшчы: 2024

## Статыстыка выступленняў 
## Грамадзянская пазіцыя 
Пасля жорсткага разгону акцый пратэстаў, выкліканых масавымі фальсіфікацыямі на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, разам з 92 іншымі беларускімі футбалістамі выступіў з асуджэннем гвалту ў Беларусі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК БАТЭ
Катэгорыя:Ігракі ФК Смалявічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Уфа
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Тбілісі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Батумі
Катэгорыя:Ігракі ФК Вісла Кракаў
Какосавае малако

**Какосавае малако** — малочна-белая саладкаватая вадкасць, якую вырабляюць з мякаці спелага какосавага арэха. Какосавае малако ўжываюць як складнік для гатавання розных страў пераважна ўсходняй кухні. Какосавае малако трэба адрозніваць ад *какосавай вады* (какосавага соку) — натуральнай вадкасці, якая знаходзіцца ўнутры какосавага арэха.

Змяшчэнне тлушчаў у какосавым малацэ ў сярэднім складае 27 %, вугляводаў — 6 %, бялкоў — 4 %. Акрамя гэтага, яно змяшчае вітаміны В1, В2, В3, С.

У адрозненне ад какосавай вады, какосавае малако — штучны прадукт, сумесь здробленай мякаці какоса і вады. У Малайзіі, Брунеі і Інданезіі какосавае малако звычайна называюць сантанам, на Філіпінах — гатай.

Какосавае малако звычайна вар’іруюць па ступені гушчыні (найбольш густое называюць какосавымі вяршкамі). Больш густыя гатункі звычайна ўжываюць для гатавання дэсертаў і тлустых соусаў, менш густыя — у супах (напрыклад, саюр-ладэ), а таксама для другіх страў.

Катэгорыя:Вегетарыянская кухня
Катэгорыя:Харчовыя прадукты
Катэгорыя:Заменнікі малака
Агуда

**Агуда**, **Ваньянь Агуда** (完顏阿骨打;  — ) — заснавальнік і першы імператар (1115—23) дзяржавы Цзінь у Кітаі.

Завяршыў аб’яднанне чжурчжэняў, распачатае яго бацькам Янкэ, у 1114 узняў паўстанне супраць панавання кіданьскай імперыі Ляо і заняў крэпасці кіданяў на большай частцы Маньчжурыі. У 1115 абвясціў сябе імператарам пад імем Мінь і назваў дынастыю Цзінь («Залатая»). У 1116 захапіў усю Маньчжурыю, да 1123 — тэрыторыю Ляо ў Паўночным Кітаі.

## Літаратура 
* Агуда //
Курчы (род)

**Курчы** () — шляхецкі род гербаў «Радван» і «Курч», прадстаўнікі якога займалі дзяржаўныя і ваенныя пасады ў Вялікім Княстве Літоўскім.

Валодалі маёнткамі на тэрыторыі сучаснай Беларусі (Сянно, Валеўка, Уснач, Бераставіца, Вусце).

## Паходжанне 
Паходзілі з Гарадзенскага павета. Першы вядомы прадстаўнік роду — каралеўскі шляхціц Даніла Сямёнавіч Курч (XVI стагоддзе).

## Найбольш вядомыя прадстаўнікі 
* Марцін Курч (?—1602) — ваявода дорпацкі, жанаты з Соф'яй Сапегай, сястрой канцлера Льва Сапегі.
* Яўстах Курч (?—1647) — кашталян віцебскі
* Стэфан Курч (?—1702) — ваявода берасцейскі, маршалак Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага
* Сцяпан Іосіфавіч Курч (1850—1906) — генерал-маёр, вайсковы цэнзар Віленскай ваеннай акругі, камандуючы 50-й пяхотнай брыгадай

## Літаратура 
*
Алег Дземідовіч

**Алег «Алезіс» Дземідовіч** (нарадзіўся 7 лютага 1965 года) — беларускі музыка.

У 1984 годзе скончыў Мінскую мастацкую вучэльню.

З’яўляецца ўдарнікам гуртоў Мроя і N.R.M. ад часу іхнага стварэння ў 1980 і 1994 гадах адпаведна. Браў удзел у складзе гурта Новае Неба, супольных музычных праектах «Народны Альбом» «Я нарадзіўся тут», часова граў у гуртах ULIS, Garadzkija, Pete-Paff.

Катэгорыя:Ударнікі Беларусі
Інстытут ільну НАН Беларусі

**Рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства «Інстыту́т ільну́»** — навукова-даследчая ўстанова ў структуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Знаходзіцца ў вёсцы Вусце Аршанскага раёна Віцебскай вобласці.

## Апісанне 
Даследаваннем ільна займаецца 18 навукова-даследчых устаноў Рэспублікі Беларусь. РУП «Інстытут ільну» ажыццяўляе канцэнтрацыю, абагульненне і каардынацыю навукова-даследчай працы іншых НДУ Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па дадзенай тэматыцы (у ролі сувыканаўцаў праграм і праектаў).

«Інстытут ільну» — адзін з выканаўцаў Дзяржаўнай праграмы «Генафонд».

## Структура 
* Аддзел селекцыі і семенаводства
* Аддзел агратэхнікі ільна
* Лабараторыя якасці ільнапрадукцыі
* Інфармацыйна-аналітычны аддзел
* Вытворчы аддзел
* Аспірантура

## Дасягненні 
* Патэнт 411 на сорт ільна «Грант»
* Патэнт 410 на сорт ільна «Салют»
* Патэнт 343 на сорт ільна «Опус»
* Патэнт 337 на сорт ільна «Ілім»
* Патэнт 328 на сорт ільна «Веста»
* Патэнт 327 на сорт ільна «Ласка»
* Патэнт 146 на сорт ільна «Іва»
* Патэнт 75 на сорт ільна «Блакіт»
* Патэнт 147 на сорт ільна «Ярок»

## Літаратура 
* 
* Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.]. Т. 3. — Минск, 2006.

Катэгорыя:Інстытуты Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Вусце (Аршанскі раён)
Катэгорыя:Аграномія ў Беларусі
Юрась Ляўкоў

**Юрась Ляўкоў** (нарадзіўся 23 чэрвеня 1964 года, Мінск) — беларускі музыка. Бас-гітарыст гурта N.R.M.

## Біяграфія 
Бацька Юрася — вайсковец-падводнік Амаль ад самага пачатку быў бас-гітарыстам «Мроі», куды яго запрасіў школьны сябра Уладзімір Давыдоўскі. Паступіў на першы курс Беларускі політэхнічны інстытут, але з-за ўдзелу ў рэпетыцыях гурта «Мроя» не здолеў здаць першую сесію. Уладкаваўся працаваць на кафедру ядзернай фізікі фізічнага факультэта БДУ. Удзельнічаў у запісы супольных музычных праектаў «Народны Альбом», «Я нарадзіўся тут». Стала працуе ў Інстытуце ядзерных праблем. Удзельнічаў у працах па стварэнні сродкаў кантролю за ядзернай зброяй і тэхнічным забеспячэнні праграмы стратэгічнага раззбраення. Жонка Дзіна, дачка Яна Ляўкова.

## Літаратура 
* Дзятліковіч Віктар. Іх Мроя. Іх N.R.M. Мінск: «Сучасны літаратар», 2005. 320 с.

Катэгорыя:Гітарысты Беларусі
Каэфіцыент паглынання

**Каэфіцыент паглынання** — безразмерная фізічная велічыня, якая характарызуе здольнасць цела паглынаць падаючае на яго выпрамяненне. У якасці літарнага пазначэння выкарыстоўваецца грэчаская \alpha.

## Вызначэнне 
Лікава каэфіцыент паглынання роўны адносіне патоку выпрамянення \Phi, паглынутага целам, да патоку выпрамянення \Phi_0, што ўпала на цела :
:: \alpha = \frac{\Phi}{\Phi_0}.

Сума каэфіцыента паглынання і каэфіцыентаў адлюстравання, прапускання і рассейвання раўняецца адзінцы. Гэта сцвярджэнне вынікае з закона захавання энергіі.

У тых выпадках, калі спектр падаючага выпрамянення настолькі вузкі, што выпрамяненне можна лічыць монахраматычным, кажуць аб *монахраматычным* каэфіцыенце паглынання. Іншая ўжывальная ў такіх акалічнасцях назва мае тое ж значэнне, — *паглынальная здольнасць* цела.

Калі спектр падаючага на цела выпрамянення шырокі, то адпаведны каэфіцыент паглынання называюць *інтэгральным*.

У агульным выпадку значэнне каэфіцыента паглынання цела залежыць як ад уласцівасцей самога цела, так і ад вугла падзення, спектральнага саставу і палярызацыі выпрамянення.

## Каэфіцыент унутранага паглынання \alpha_i 
У большай ступені характарызуе здольнасць паглынаць выпрамяненне матэрыяламі, а не целамі. Адпаведна, у адрозненне ад каэфіцыента паглынання ў яго вызначэнні выкарыстоўваецца не агульны паток \Phi_0, які ўпаў на на паверхню цела, а паток \Phi_{in}, што прайшоў праз уваходную паверхню цела.

Такім чынам, каэфіцыент унутранага паглынання \alpha_i вызначаецца з суадносін:
::  \alpha_i = \frac{\Phi}{\Phi_{in}}.
Паток \Phi_{in} пры гэтым звязаны з \Phi_0 роўнасцю:
:: \Phi_{in}=(1-\rho)\Phi_0,
дзе \rho — каэфіцыент адлюстравання.

У агульным выпадку, пры распаўсюджванні паралельнага пучка выпрамянення ў асяроддзі, дзе адначасова мае месца паглынанне і рассейванне выпрамянення, каэфіцыент унутранага паглынання звязаны з натуральнымі паказчыкамі паглынання a' і рассейвання r' суадносінамі:
:: \alpha_i =\frac{a'}{a'+r'}\left [1-e^{-(a'+r')l}\right],
дзе l - адлегласць, пройдзеная выпрамяненнем у асяроддзі.

## Гл. таксама 
* Паказчык паглынання
* Каэфіцыент адлюстравання
* Каэфіцыент рассейвання
* Каэфіцыент аслаблення
* Каэфіцыент прапускання

## Крыніцы 
Катэгорыя:Оптыка
Катэгорыя:Фотаметрыя
Катэгорыя:Безразмерныя параметры
Аляксей Віталевіч Тараканаў

**Аляксей Тараканаў** (нар. , ) — беларускі футбаліст, паўабаронца клуба «Юні Ікс Лабс».

## Клубная кар’ера 
Выхаванец футбольнага клуба «Мінск», з 2013 года выступаў за дубль. У пачатку 2016 года быў аддадзены ў арэнду клубу Першай лігі «Смаргонь», дзе замацаваўся ў аснове.

З пачатку 2017 года праходзіў прагляд у «Іслачы», з якой у лютым падпісаў кантракт. 29 красавіка 2017 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў другім тайме матча супраць «Мінска» (0:2). У далейшым працягваў часам з’яўляцца на полі ў асноўнай камандзе, звычайна выходзячы на замену.

У красавіку 2018 года быў аддадзены ў арэнду ў «Белшыну». У першай палове сезона звычайна гуляў у стартавым складзе, пазнейстаў часцей выхадзіць на замену. У лістападзе 2018 года вярнуўся з арэнды ў «Іслач», а ў снежні па заканчэнні кантракта пакінуў клуб.

У сакавіку 2019 года зноў стаў іграком «Смаргоні». Большую частку сезона 2019 прапусціў з-за траўмы. У снежні 2019 года падоўжыў пагадненне са смаргонскім клубам, аднак у пачатку 2020 года ўсё ж пакінуў каманду.

У пачатку 2021 года ўвайшоў у трэнерскі штаб дубля «Мінска», дзе заставаўся да 2022 года. У ліпені 2022 года быў заяўлены за мінскі «Трактар» у Другой лізе, а ў пачатку 2024 года перабраўся ў «Юні Ікс Лабс».

## Міжнародная кар’ера 
Выступаў за юнацкія зборныя Беларусі ў кваліфікацыі чэмпіянату Еўропы.

11 лістапада 2016 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, выйшаўшы ў стартавым складзе ў таварыскім матчы супраць Украіны (0:1).

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Смаргонь
Катэгорыя:Ігракі ФК Іслач
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Трактар Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Юні Мінск
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Татарка (прыток Ласосны)

**Тата́рка** — рака ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Ласосна (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 13 км. Плошча вадазбору 134 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 4,6 м/км. Пачынаецца на захад ад вёскі Дубніца, цячэ ў межах Гродзенскага ўзвышша, упадае ў Ласосну на ўсход ад вёскі Тарусічы. Рэчышча на працягу 4 км (ад вёскі Саннікі да вёскі Караліно) каналізаванае. Асноўны прыток — рака Прыпілія (злева).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Гродзенскага раёна
Катэгорыя:Басейн Ласосны
Хадчанская лясная дача

**Хадча́нская лясна́я да́ча** — лясны масіў у Бешанковіцкім раёне за 25 км па паўднёвы ўсход ад г.п. Бешанковічы, на тэрыторыі Скрыдлеўскага лясніцтва Віцебскага лясгаса. Плошча складае 1,7 тыс. га.

Рэльеф раўнінны, у заходняй частцы ўзгоркава-хвалісты. Глебы пераважна тарфяна-балотныя, дзярнова-падзолістыя сярэдне-сугліністыя. На тэрыторыі дачы возера Бораўна і возера Чарніца, з якога бярэ пачатак рака Чарнічанка, возера Саро, злучанае пратокамі з азёрамі Астровенскае і Белае.

Хвойнікаў 32,4 %, ельнікаў 28,3 %, бярэзнікаў 15,8, чорнаалешнікаў 13,5, асіннікаў 8,8, шэраалешнікаў 1,2 %. Каля 35 % дачы забалочана. Асноўныя тыпы балотных лясоў — хвойнікі сфагнавыя, бярэзнікі асаковыя і ельнікі асакова-сфагнавыя, сухадольных — ельнікі кіслічныя, бярэзнікі чарнічныя і шэраалешнікі кіслічныя. Ландшафт тыповы для Беларускага Паазер’я.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Лясныя масівы Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Бешанковіцкага раёна
Джозэф Ліклайдэр

**Джозэф Карл Робнэт Ліклайдэр** (,  — ), вядомы ў навуковай дзейнасці і ІТ-асяроддзі як J.C.R. ці «Лік» («Lick») — амерыканскі вучоны. Раннія працы прысвечаны псіхаакустыцы, наступныя — сферы інфармацыйных тэхналогій.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1915 годзе ў Сент-Луісе. Скончыў Універсітэт Вашынгтона, атрымаў ступень бакалаўра адразу па трох спецыяльнасцях: фізіцы, матэматыцы і псіхалогіі. Доктарскую працу напісаў па псіхаакустыцы. У 1942 годзе працаваў у лабараторыі пры Гарвардскім універсітэце. У 1950 годзе перайшоў працаваць у Масачусэтскі тэхналагічны інстытут, дзе зацікавіўся камп’ютарнымі тэхналогіямі. Выказаў ідэю аб неабходнасці стварэння камп’ютараў, якія працавалі б у рэжыме рэальнага часу. Паглыбляў свае веды аб камп’ютарах у BBN. У 1958—1959 гг. быў прэзідэнтам амерыканскага акустычнага таварыства.

У 1957 годзе Ліклайдэр стаў віцэ-прэзідэнтам Bolt Beranek і Newman, Inc.

У кастрычніку 1962 года быў празначаны старшынёй Бюро метадаў апрацоўкі інфармацыі (англ. скарочана. IPTO) у DARPA.

У 1968 годзе Ліклайдэр стаў дырэктарам праекта MAC у MIT, і прафесарам кафедры электратэхнікі.

У 1985 годзе сышоў у адстаўку і стаў прафесарам у адстаўцы.

Катэгорыя:Постаці амерыканскай інфарматыкі
Катэгорыя:Зала славы Інтэрнэту
Катэгорыя:Памерлі ад астмы
Харупель

**Ха́рупель**, або **Хо́рупель** — нізіннае балота ў Клецкім і Капыльскім раёнах Мінскай вобласці Беларусі, у пойме ракі Морач. Плошча балота складае 2,8 тыс. га, у межах прамысловага паклада 2 тыс. га. Глыбіня торфу да 4,6 м, сярэдняя 2 м, ступень распаду 44%, попельнасць 20%. Станам на 1984 год запасы торфу складалі 7,3 млн тон. Торф здабываецца на ўгнаенне. Балота асушана ў Капыльскім раёне дрэнажом, у Клецкім  пераважна адкрытай сеткай. Асушаныя землі пад сенажаццю і ворывам.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Балоты Беларусі
Катэгорыя:Балоты паводле алфавіта
Катэгорыя:Нізінныя балоты Беларусі
Катэгорыя:Балоты Мінскай вобласці
Катэгорыя:Балоты Клецкага раёна 
Катэгорыя:Балоты Капыльскага раёна
Харты

**Харты́** — пароды паляўнічых сабак старажытнага паходжання. З хартамі палююць на зайцоў, лісоў, ваўкоў. У Еўразіі і Афрыцы вядома больш за 20 парод — рускі, рускі стэпавы, тазы, англійскія і інш. Харты даганяюць (хутка бегаюць), затрымліваюць або душаць звера.
 у парку Нясвіжскага палаца]]
У Беларусі гадуюць сабакаводы-аматары. Найбольш разводзяць рускіх хартоў, выведзеных у Расіі.

## Апісанне 
Канстытуцыя сухая, моцная. Масць (аднатонная або плямістая) палевая і шэрая розных адценняў, тыгровая, рыжая і чорная. Вышыня ў карку 65-82 см. Шэрсць мяккая, хвалістая або з буйнымі завіткамі. Упрыгожвальныя валасы на шыі, грудзях, парэдніх нагах, хвасце. Галава адносна доўгая, вузкая, вушы невялікія. Жывот моцна падцягнуты. Спіна і паясніца ўтвараюць вягнутую лінію (напружыну). Хвост шаблепадобны.

Тып паводзін ураўнаважаны з характарнай для хартоў рэзкай узбудлівасцю, калі бачыць і гоніць звера. Тыповы алюр — рысь да пад’ёму звера і кар’ер пры пераследаванні.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Групы парод сабак
Медаль «Ветэран працы»

**Меда́ль «Ветэра́н пра́цы»** — дзяржаўная ўзнагарода СССР.

Заснаваны Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 18 студзеня 1974 года. Аўтар праекта медаля — мастак С. А. Паманскі.

## Статут медаля 
Медалём «Ветэран працы» ўзнагароджваліся працоўныя за шматгадовую добрасумленную працу ў народнай гаспадарцы, у галіне навукі, культуры, народнай адукацыі, аховы здароўя, у дзяржаўных установах і грамадскіх арганізацыях, а таксама рабочыя, калгаснікі і служачыя ў знак прызнання іх працоўных заслуг па дасягненні працоўнага стажу, неабходнага для прызначэння пенсіі за выслугу гадоў або па старасці. Таксама ім узнагароджвалі тых, хто быў непаўналетнім і працаваў на заводах у часы Вялікай Айчыннай Вайны.

Медаль носіцца на левым боку грудзей і размяшчаецца пасля медаля «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»

Па стану на 1 студзеня 1995 года медалём «Ветэран працы» было ўзнагароджана прыблізна **39&#x20;197&#x20;100** чалавек.

## Апісанне медаля 
Медаль «Ветэран працы» вырабляецца з тампака, пасярэбраны, мае форму правільнага круга дыяметрам 34 мм.

На адным боку медаля на фоне разбежных прамянёў размешчаны выпуклы надпіс «СССР», рэльефны малюнак лаўровай галіны, сярпа і молата. У ніжняй частцы медаля па акружнасці на контурном малюнку стужкі размешчаны надпіс «ВЕТЕРАН ТРУДА». Аверс медаля аксідзіраваны.

На адваротным боку медаля на матавым светлым фоне ў чатыры радкі размешчаны рэльефны надпіс «ЗА ДОЛГОЛЕТНИЙ ДОБРОСОВЕСТНЫЙ ТРУД».

Края медаля абрамлены кантам.

Медаль пры дапамозе вушка і кольца злучаецца з пяцівугольнай калодкай, абцягнутай шаўковай муаравай стужкай шырынёй 24 мм з адной падоўжнай паласой цёмна-шэрага колеру шириной 7 мм, адной паласой светла-шэрага шырынёй 8 мм і трыма вузкімі чаргуючыміся падоўжнымі палоскамі белага і чырвонага колераў. Края стужкі акантаваны вузкімі белымі палоскамі.

## Ілюстрацыі 

File:Veteran truda 1.jpg|Аверс медаля
File:Veteran truda 2.jpg|Рэверс медаля

## Гл. таксама 
* Узнагароджаныя медалём «Ветэран працы»
* Званне «Ветэран працы»

## Літаратура 
* *Володин А. Н., Мерлай Н. М.* Медали СССР. — СПб.: Печатный двор, 1997. — С. 202—203. — ISBN 5-7062-0111-0.
* *Колесников Г. А., Рожков А. М.* Ордена и медали СССР. — Мн.: Народная асвета, 1986. — С. 57—58.
## Спасылкі 
* Медаль «Ветэран працы». Медалі і ордэны СССР

Катэгорыя:Узнагароды паводле алфавіта
Катэгорыя:Праца
Кірыл Алегавіч Кірыленка

**Кірыл Алегавіч Кірыленка** (нар. , ) — беларускі футбаліст, паўабаронца віцебскага «Макслайна».

## Клубная кар’ера 
Выхаванец школы футбольнага клуба «Мінск». У канцы 2016 года стаў выступаць за дубль клуба, у трох матчах забіў два гола.

Да сезона 2017 рыхтаваўся з асноўнай камандай «Мінска». У сакавіку 2017 года, перад самым пачаткам чэмпіянату, стала вядома аб цікавасці да Кірыленкі з боку брэсцкага «Дынама». 2 красавіка 2017 года было абвешчана аб пераходзе маладога нападніка ў склад брэстчан. 30 красавіка таго ж года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену на 79-й хвіліне ў матчы з мазырскай «Славіяй» (3:1). У асноўным у сезоне 2017 выступаў за дубль «Дынама», за галоўную каманду правёў 5 матчаў у чэмпіянаце Беларусі і 1 у Кубку. Канец сезона 2017 прапусціў з-за траўмы. У першай палове сезона 2018 прыцягваўся да асноўнай каманды, дзе часам выхадзіў на замену, аднак са жніўня стаў гуляць толькі за дубль.

У студзені 2019 года па пагадненні бакоў пакінуў брэсцкае «Дынама». У лютым 2019 года знаходзіўся на праглядзе ў «Зеніце-2», аднак у выніку ў сакавіку далучыўся да барысаўскага БАТЭ, дзе выступаў за дубль.

У ліпені 2019 года пасля прагляду падпісаў трохгадовы кантракт з львоўскімі «Карпатамі». Гуляў пераважна ў моладзевай камандзе, правёў некалькі матчаў у Прэм’ер-лізе. У чэрвені 2020 года па пагадненні бакоў пакінуў «Карпаты».

У ліпені 2020 года стаў іграком данецкага «Алімпіка», падпісаўшы трохгадовы кантракт. На полі з’яўляўся рэдка, толькі двойчы выйшаў на замену ў Прэм’ер-лізе. У студзені 2021 года кантракт з «Алімпікам» быў разарваны. Неўзабаве стаў трэніравацца з жодзінскім «Тарпеда-БелАЗ» і ў лютым афіцыйна стаў іграком каманды. Замацаваўся ў складзе, чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену.

У жніўні 2022 года перайшоў у румынскі «Брашоў». У красавіку 2023 года вярнуўся ў Беларусь, папоўніўшы склад наваполацкага «Нафтана». У снежні 2023 года перайшоў у мазырскую «Славію». Пакінуў мазырскі клуб у чэрвені 2024 года.

У ліпені 2024 года стаў іграком віцебскага «Макслайна».

## Міжнародная кар’ера 
У 2016—2017 гадах выступаў за юнацкую зборную Беларусі ў кваліфікацыі чэмпіянату Еўропы. У студзені 2017 года з трыма галамі стаў найлепшым бамбардзірам на міжнародным юнацкім турніры «Кубак Развіцця», што праходзіў у Мінску.

У кастрычніку 2017 года і кастрычніку 2018 года гуляў за юніёрскую зборную Беларусі ў адборачным раўндзе чэмпіянату Еўропы.

10 верасня 2019 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, выйшаўшы на замену ў другім тайме адборачнага матча чэмпіянату Еўропы супраць Партугаліі (0:2).

## Дасягненні 
* Уладальнік Кубка Беларусі: 2018

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК БАТЭ
Катэгорыя:Ігракі ФК Карпаты Львоў
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпік Данецк
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК Брашоў
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Мазыр
Катэгорыя:Ігракі ФК Макслайн
Павел Алегавіч Булатнікаў

**Павел Алегавіч Булатнікаў** (нарадзіўся 27 чэрвеня 1972 года) — да 2014 года вакаліст і перкусіяніст мінскага гурта «Ляпіс Трубяцкі». Па распадзе гурта ў верасні 2014 года ўвайшоў у склад новага гурта Trubetskoy, які выконвае ў тым ліку і песні гурта «Ляпіс Трубяцкі».

## Біяграфія 
З 1987 па 1990 год — студэнт Мінскай культурна-асветніцкай вучэльні. З 1989 года ў якасці вакаліста ўдзельнічаў у гуртах «Лицей» (не блытаць з аднайменным расійским поп-гуртом) і «Bad Informers». Візітнай карткай Паўла ў той перыяд часу (1989—1995) былі вельмі доўгія валасы і велізарныя завушніцы.

У 1990 годзе паступіў у Інстытут культуры ў Мінску, дзе пазнаёміўся з Сяргеем Міхалком. У 1995 годзе скончыў інстытут. Увосень 1997 года быў запрошаны ў гурт «Ляпіс Трубяцкі» на ролю другога вакаліста. Першай песняй, выкананай Паўлам на канцэрце «Ляпісаў», стала «Почему любовь уходит». У ранніх кліпах («Ау», «В платье белом», «Ты кинула», «Сочи») Павел грае ролю гітарыста гурта, хаця ў запісе альбома «Ты кинула» ён удзелу не прымаў. За шмат гадоў удзелу ў гурце «Ляпіс Трубяцкі» Булатнікаў не зграў ніводнай ноты на гітары, хоць граць на акустычнай гітары Павел умее.

Жанаты. Выхоўвае дачку.

## Літаратура 
* 
## Спасылкі 
* Біяграфія на афіцыйным сайце «Ляпіс Трубяцкі»

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Ляпіс Трубяцкі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта культуры і мастацтваў
Інвертны цукар

**Инвертный цукар** — цукровы сіроп, раствор, які складаецца з роўных малярных долей глюкозы і фруктозы. Гэта прадукт гідралітычнага/ раскладання цукрозы на сумесь глюкозы і фруктозы, якія прывялі да змены кірунку кручэння плоскасці палярызацыі святла (інверсіі), які праходзіць праз раствор. Інвертны цукар з'яўляецца асноўным кампанентам натуральнага мёду, у якім утвараецца пад дзеяннем фермента інвертазы. Таксама гідроліз цукрозы адбываецца ў кіслым асяроддзі.

Выкарыстоўваецца пры вырабе штучнага мёду, у вытворчасці напояў: джыну, віскі, піва, пеністага віна. Ужываюць замест маніту пры цітрыметрычным вызначэнні бору.

## Літаратура 
* Реактивы для технического анализа: Справ. изд./Коростелев П.П. М.: Металлургия, 1988, 384с. ISBN 5-229-00091-0

Катэгорыя:Падсалодвальнікі і заменнікі цукру
Катэгорыя:Цукар
Катэгорыя:Сіропы
Ян Кшыштаф Клюк

**Ян Кшыштаф Клюк** (; , Цехановец — , Цехановец) — польскі натураліст, энтамолаг, аграном, каталіцкі святар (вікарый Цеханоўца). Апісаў шэраг таксонаў матылькоў, у тым ліку некалькі родаў, якія жывуць у Новым Свеце (*Heliconius*, Danaus і інш.). Быў не толькі навукоўцам, але і адораным мастаком, што дапамагала ілюстраваць яго працы.

## Біяграфія 
Клюк нарадзіўся ў сям'і беднага двараніна, архітэктара цэркваў. У 1763 скончыў семінарыю для місіянераў у Варшаве. З 1767 па 1770 быў святаром у Віне. З 1770-х гадоў і да сваёй смерці заставаўся святаром у Цеханоўцы.

## Памяць 
У 1962 годзе ў Цеханоўцы адкрыты , названы ў яго гонар ().

## Працы 
* *Kluk, Jan Krzysztof*. Dykcyonarz roślinny, w którym podług układu Linneusza są opisane rośliny nie tylko krajowe dzikie, pożyteczne, albo szkodliwe... («Даведнік раслін, у якім згодна з сістэмай Лінея апісаны расліны не толькі айчынныя дзікія, карысныя, альбо шкодныя...») — 1786-1788. 

Катэгорыя:Батанікі Польшчы
Катэгорыя:Постаці польскай энтамалогіі
Danaus ismare

**Danaus ismare** — матылёк, які сустракаецца ў трапічнай Інданэзіі, з сямейства німфалід.

## Падвіды 
* D. i. ismare (Малукскія астравы)
* D. i. fulvus Ribbe, 1890 (паўднёва-усходні Сулавесі, Бангка, астравы Бангкаі, Талаўд, Сангір)
* D. i. felicia Fruhstorfer, 1907 (Буру, Обі)
* D. i. ismareola Butler, 1866 (Хальмахера, Тэрнатэ, Бачан)
* D. i. goramica Fruhstorfer, 1907 (Гарам)
* D. i. alba Morishita, 1981 (Паўночны Сулавесі, Сангіхе, Талаўс)

## Спасылкі 
* Німфаліды 

Катэгорыя:Німфаліды
Эдвард Фенек Адамі

**Эдвард Фенек Адамі** (, нар. , Біркіркара) — мальтыйскі палітык і дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Эдвард Фенек Адамі нарадзіўся 7 лютага 1934 года ў англійскай калоніі Мальта, у самым буйным горадзе Біркіркара. Пасля атрымання незалежнасці краіны ён працаваў у кіруючых органах дзяржавы, займаў вядучыя пасады.

Прэм’ер-міністр Мальты ў маі 1987 — кастрычніку 1996 і верасні 1998 — сакавіку 2004. Прэзідэнт Мальты з красавіка 2004 па красавік 2009. Лідар «Нацыяналістычнай партыі Мальты» 1977—2004, яе старшыня ў 1975—1977. Яго пераемнікам на пасадзе прэм’ер-міністра стаў Лорэнс Гонзі.

## Узнагароды 
Акрамя ўзнагарод Мальты ён таксама мае ўзнагароды і замежных дзяржаў.
* Ордэн Караля Таміслава, Харватыя
* Ордэн Ганаровага легіёна, Францыя
* Ордэн «За заслугі перад Італьянскай Рэспублікай», Італія
* Ордэн князя Яраслава Мудрага I ступені, Украіна
* Ордэн Трох Зорак, Латвія
* Ордэн Белага Арла, Польшча
* Ордэн Пія IX, Ватыкан

Катэгорыя:Прэзідэнты Мальты
Acrolepiidae

**Acrolepiidae** — сямейства матылькоў.

## Апісанне 
Матылі дробных памераў з размахам крылаў 7-18 мм. Галава з пучком атагнутых лускавінак на цемені або на патыліцы, лоб акруглены. Хабаток добра развіты, доўгі, голы. Губныя шчупікі 3-членікавыя, масіўныя, серпападобна выгнутыя ўверх. Вусікі дасягаюць 2/3 — 3/4 даўжыні пярэдняга крыла, тонкія, голыя. Вочкі адсутнічаюць. Пярэднія крылы шырока-ланцэтападобныя, бураватых або буравата-шэрых тонаў, звычайна з бялёсымі і бурымі плямамі або перавязямя. Жылка Sc упіраецца ў кастальны край крыла перад ці адразу за сярэдзінай.

Вусені — аблігатныя эндабіёнты (часцей мінёры) лісця, кветак, пладоў, насення , , , , , , , многія віды — монафагі.

У Палеарктыцы 4 роды і 48 відаў, у іх жыццёвым цыкле характэрная зімоўка імага (часта, асабліва ў паўднёвых раёнах).

## Роды 
*  (Curtis 1838)
*  (Gaedike, 1970)
*  (Gaedike, 1970)

## Літаратура 
* Niels P. Kristensen: *Lepidoptera, moths and butterflies*. In: Maximilian Fischer (Hrsg.): *Handbook of Zoology*. 1. Auflage. Band 4 – Arthropoda: Insecta, Teilband 35, de Gruyter, Berlin, New York 1998, ISBN 3-11-015704-7.

Катэгорыя:Молі
Катэгорыя:Сямействы насякомых
Міжнародны аэрапорт Уфа

**Міжнародны аэрапорт Уфа**  — міжнародны аэрапорт горада Уфы, Башкартастан. Эксплуатантам аэрапорта з'яўляецца ААТ «Міжнародны аэрапорт Уфа». Мае статус аэрапорта федэральнага значэння.

## Агульная інфармацыя 
Паслугамі аэрапорта карыстаюцца больш за 40 расійскіх і замежных авіякампаній. Аэрапорт мае дзве узлётна-пасадкавыя паласы (УПП). У асноўным выкарыстоўваецца першая, блізкая да тэрмінала даўжынёй 2,5 км. Другая ўзмоцненая цэментабетонная паласа даўжынёй больш за 3,7 км была пабудавана ў 1980-х гадах як рэзервовая паласа для прызямлення касмаплана савецкай шматразовай транспартнай касмічнай сістэмы «Буран» і ў цяперашні час выкарыстоўваецца параўнальна рэдка для прыёма звышцяжкіх самалётаў тыпу Ан-124 «Руслан».

Катэгорыя:Аэрапорты Расіі
Катэгорыя:Уфа
Пальцакрылка пяціпальцая

**Пальцакрылка пяціпальцая**, або **беласнежная**  (*Pterophorus pentadactyla*) — від лускакрылых насякомых з сямейства . Распаўсюджаны ў Еўропе, Малой Азіі, на Каўказе, у Сярэдняй Азіі, паўночна-усходнім Кітаі, Сібіры і Прыморскім краі Расіі. Лічыцца адным з самых буйных відаў сямейства. Лёт прыпадае на чэрвень-ліпень, часам паўтараецца ў верасні.

## Апісанне 
Даўжыня пярэдняга крыла 12—14 мм; размах ~36 мм. Матылёк ярка-белага колера.

Даўжыня цела вусеняў ~20 мм. Вусені бледна-зялёнага колеру, з белай палоскай на спінцы і жоўтай на латэральным баку, у валасінках. Кукалкі прычэпленыя да паверхні на нітках, як у дзённых матылькоў.

## Экалогія і месцапражыванне 
Сустрэць прадстаўнікоў дадзенага віду можна ў адкрытых мясцовасцях: на сухіх і паўсухіх лугах, у садах, карыёзных лугах і балотах, на высакагорных лугах, палях і пустках з кіслай глебай.

Вусені харчуюцца на раслінах наступных родаў:
*  ();
*  (, );
*  ().

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Насякомыя Азіі
Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Пальцакрылкі
Уфа (станцыя)

**Уфа** — чыгуначная станцыя Куйбышаўскай чыгункі, якая знаходзіцца ў горадзе Уфе (Башкартастан).

## Агульная інфармацыя 
На станцыі 4 пасажырскія платформы: адна бакавая і тры астраўных, якія злучаныя падземным пераходам, вядучым у будынак вакзала і да выхада ў горад. Але падземны пераход зачынены. Платформы не абсталяваны турнікетамі.

## Зноскі 
Катэгорыя:Станцыі 1 класа
Катэгорыя:Уфа
Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Расіі
Хатынскі лес

]]
**Хаты́нскі лес** — лясны масіў у Лагойскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, на ўсход ад в. Казыры на тэрыторыі Юркавіцкага лясніцтва Лагойскага лясгаса. Плошча звыш 3 тысячы га.

Размешчаны на паўночным усходзе Мінскага ўзвышша ў міжрэччы Гайны і яе прытока Цны. Рэльеф узгорысты. Пераважаюць верасовыя, пашыраны імшыстыя і арляковыя хвойнікі. Сярод іх у паніжэннях трапляюцца невялікія ўчасткі ельнікаў, арляковых і імшыстых бярэзнікаў і асіннікаў.

У цэнтральнай частцы масіву — мемарыяльны комплекс Хатынь. З 1972 года Хатынскі лес у складзе ахоўнай зоны зялёнай зоны комплекса, у 1976 годзе аднесены да зялёнай зоны Мінска.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Лясныя масівы Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Лагойскага раёна
Катэгорыя:Прырода Лагойскага раёна