open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ігнацій (Патрыярх Маскоўскі)

**Ігнацій** (каля 1540, в-аў Кіпр — каля 1620) — дзеяч праваслаўнай, потым уніяцкай царквы.

## Біяграфія 
Паводле ўласнага сведчання, быў архіерэем на Кіпры, адкуль выгнаны туркамі. Іншыя ўказваюць, што жыў на Афоне, быў епіскапам Іерысо.

Прыкладна ў 1594—95 гадах прыбыў у Маскву. Удзельнічаў у каранацыі цара Барыса Гадунова (1598). З 1603 мітрапаліт разанскі і мурамскі.

Пасля смерці Барыса Гадунова (1605) разам з іншымі іерархамі Рускай праваслаўнай царквы падтрымаў Ілжэдзмітрыя І, прывёў да прысягі яму народ у Туле. Ілжэдзмітрый пазбавіў патрыяршага пасада Іова, які да яго варожа ставіўся, і ў ліпені 1605 года фактычна прызначыў на яго месца Ігнація (фармальна абраны саборам). Ігнацій каранаваў Ілжэдзмітрыя І (ліпень 1605) і вянчаў яго з Марынай Мнішак (май 1606).

На наступны дзень пасля забойства Ілжэдзмітрыя І па загаду Васіля Шуйскага 19 мая 1606 года Ігнацій адпраўлены пад варту ў  у Крамлі. На новым саборы ён пазбаўлены патрыяршага пасада, які заняў патрыярх Гермаген.

У 1611 годзе вызвалены войскам Рэчы Паспалітай і зноў стаў фактычным маскоўскім патрыярхам. У канцы 1611 года разам з войскам Яна Караля Хадкевіча выехаў у стаўку Жыгімонта ІІІ пад Смаленск, па дарозе быў абрабаваны рускімі.

Ігнацію было дазволена пасяліцца ў ВКЛ, з 1612 года жыў ва ўніяцкім Віленскім Троіцкім манастыры, ігуменам якога быў Іосіф Вельямін Руцкі. Апошні пачаў схіляць Ігнція прыняць уніяцтва, што адбылося ў жніўні 1612 года. Пераход у унію трымаўся у тайне, бо меркавалася Ігнація вярнуць у Маскву як законнага патрыярха і правадніка уніі ў Расіі. У 1612 разам з войскамі Жыгімонта ІІІ Ігнацій прыбыў у Расію, аднак хутка быў вымушаны пакінуць яе. У ВКЛ працягваў лічыцца законнымі маскоўкім парыярхам. У 1615 ён атрымаў ад Жыгімонта ІІІ маёнтак, удзельнічаў у адпяванні ў Віленскім кафедральным саборы падканцлера ВКЛ Габрыэля Войны, у 1616 года асвяціў царкву ў маёнтку Льва Сапегі. Пры падрыхтоўцы пахода на Расію каралевіча Уладзіслава ў 1616 годзе меркавалася зноў вярнуць Ігнація ў Маскву.

Пасля заключэння Дэулінскага перамір’я (1618) Жыгімонт ІІІ дазволіў Ігнацію вярнуцца ў Расію, але той застаўся ў Вільні, дзе і памёр. Пахаваны ў Троіцкім манастыры.

Расійскі ўрад яшчэ ў 1620-я гады не ведаў пра лёс Ігнація і яго пераход у унію, апасаўся, што той можа ўзначаліць незалежны праваслаўны патрыярхат у Рэчы Паспалітай. Ігнація высока цанілі ўніяты Рафаіл Корсак і Іосіф Руцкі. Руская праваслаўная царква не лічыць яго законным патрыярхам.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Патрыярхі Маскоўскія
Гвардыя Людова

**Гвардыя Людова** ( — *«**народная гвардыя**»*) — вайсковая арганізацыя Польскай Работніцкай Партыі, якая была ўтворана ў студзені 1942 года і ў 1942—1943 у Генерал-губернатарстве (нацысцкая Германія), то-бок на акупаваных Германіяй польскіх тэрыторыях.

## Перадгісторыя 
Антыфашысцкая барацьба левых і камуністычных сіл у пачатковы перыяд нямецкай акупацыі Польшчы была ў значнай ступені ўскладнена адсутнасцю адзінай арганізацыйнай структуры (Камуністычная партыя Польшчы была распушчана летам 1938 года па рашэнні Камінтэрна — хоць пасля гэтае рашэнне было прызнана неабгрунтаваным), а таксама ў сувязі з гібеллю ў верасні 1939 года шэрагу актывістаў, якія прымалі ўдзел у баях з нямецкімі войскамі (у прыватнасці, камуністы Варшаўскай арганізацыі ўдзельнічалі ў абароне сталіцы у складзе рабочай брыгады абароны Варшавы і рабочых батальёнаў).

Утварэнне падпольных арганізацый і груп сацыялістычнай арыентацыі пачалося ў 1940—1941 гадах (у прыватнасці, у пачатку 1940 года ў сталіцы паўсталі «Таварыства сяброў СССР», арганізацыя камуністаў Варшавы «Молат і серп», група «Бюлетэняўцы» і «Работніцкая гвардыя», у Лодзі ў снежні 1940 года быў утвораны «Камітэт сабатажу»). Некалькі пазней, у 1941 годзе паўсталі іншыя падпольныя арганізацыі: «Пралетарый», «Работніцка-сялянская баявая арганізацыя»(«РХОБ»), «Спартакус» і інш.

Іх кансалідацыя пачалася напрыканцы верасня — пачатку кастрычніка 1941 года, напрыканцы 1941 года была сфармавана арганізацыя «Саюз вызваленчай барацьбы» (*Związek Walki Wyzwoleńczej, ZWW*), у кіраўніцтва якой увайшлі Ежы Альбрэхт, Юзаф Больцэжак, Марыя Спыхальскі і Францішак Ляньчыцкі.

Пры ZWW была створана вайсковая арганізацыя, якая налічвала некалькі невялікіх баявых груп.

У кастрычніку 1941 года ZWW апублікаваў дэкларацыю з заклікам да пачатку барацьбы з акупантамі і стварэння адзінага антыфашысцкага фронту.

У студзені 1942 года, пасля стварэння Польскай Работніцкай Партыі, быў апублікаваны маніфест «*Да працоўных, сялянаў, інтэлігенцыі! Да ўсіх польскіх патрыётаў!*» з заклікам да актывізацыі барацьбы супраць фашыстаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Баявыя арганізацыі палітычных партый
Ян Касмоўскі

**Ян Касмоўскі** ( — )  — дзеяч каталіцкай царквы, драматург.

## Біяграфія 
Нарадзіўся на Падляшшы. У 1653 годзе ўступіў у Вільні ў ордэн езуітаў, ксёндз. Вывучаў тэалогію ў Аўстрыі (1656—64). Прафесар рыторыкі ў Нясвіжы (1672—73) i Вільні (1673—74), прэфект школы ў Нясвіжы (1674—76), прафесар маральнай тэалогіі і прэфект школы ў Варшаве (1676—78), прафесар матэматыкі ў Полацку (1678—80), прэфект школы ў Віцебску (1680—81), рэктар Плоцкага калегіума (1681—84), суперыёр у Дарагічыне (1691—92).

Аўтар дзвюх драм, пастаўленых у Вільні ў 1674 годзе.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Езуіты Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Драматургі XVII стагоддзя
Катэгорыя:Драматургі Беларусі
Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Аляксандра Альгердаўна

**Аляксандра** (каля 1370 — 19.6.1434) — княгіня мазавецкая, жонка князя Земавіта IV. 

## Біяграфія 
Малодшая дачка вялікага князя літоўскага Альгерда і яго жонкі Ульяны Аляксандраўны. Шлюбу Аляксандры папярэднічала дамова 1385 года караля польскага Ягайлы з Земавітам аб тым, што апошні не будзе прэтэндаваць на польскую карону і верне захопленыя раней каронныя землі, за што меў атрымаць ад Ягайлы некаторыя рускія землі. Дадатковай гарантыяй дагавора быў шлюб Аляксандры з Земавітам у лютым 1387 года. Дзякуючы гэтаму, Ягайла заховаўваў прыязныя адносіны з дваром мазавецкіх князёў. Ён імкнуўся забяспечыць Аляксандры і яе дзецям трывалае становішча. Княгіня вызначалася дабрачыннасцю, падтрымлівала Кракаўскі ўніверсітэт, за што была ўключана ў спіс яго ганаровых навучэнцаў. Аўдавела ў 1425 (або 1426), мела шматлікіх нашчадкаў, у т.л. сыноў Земавіта V (князь раўскі, гастынінскі, сахачаўскі), Аляксандра (бікуп трыдэнцкі, патрыярх аквілейскі), Казіміра ІІ (князь белзскі), Трайдзеня ІІ (князь мазавецкі), Уладзіслава І (князь плоцкі), дачок Кацярыну (жонка літоўскага князя Міхаіла Жыгімонтавіча), Офку (жонка цешынскага кн. Баляслава І), Цымбарку (жонка герцага Эрнста Жалезнага Габсбурга), Эмілію (жонка столпскага князя Багуслава).
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Альгердавічы
Фелікс Каратынскі

**Фелікс Каратынскі** ( — ) — дзеяч каталіцкай царквы, драматург.

## Біяграфія 
У 1733 годзе ўступіў у Вільні ў ордэн езуітаў, з 1746 ксёндз. Вывучаў у Вільні філасофію (1736-39) і тэалогію (1743-47). Прафесар рыторыкі ў Крожах (1748-49), Вільні (1749-50, 1753-54), Пултуску (1751-52), Дарагічыне (1752-53). Выкладаў філасофію ў «Collegium Nobilium» у Варшаве (1754-56) і Вільні (1756-59), тэалогію ў Варшаве (1759-62). Пракуратар Літоўскай правінцыі ордэна езуітаў (1762-63), рэктар Дарагічынскага калегіума (1767-69).

Выдаў трагедыю «Чэснасць служыць справядлівасці» (*Innocentia pietate servata*) у Вільні (1750). Захаваліся яго рукапісныя лекцыі па тэалогіі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Езуіты Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Езуіты Польшчы
Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Драматургі XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Драматургі Беларусі
Ян Карыгер

**Ян Карыгер**  ( — ) — дзеяч каталіцкай царквы, лінгвіст. 

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Прусіі. У 1679 годзе ўступіў у Вільні ў ордэн езуітаў, з 1693 ксёндз. Прафесар паэтыкі і рыторыкі ў Браневе (1693—94), Крожах (1696—97), прэфект школы ў Дынабургу (1699—1700), прафесар філасофіі ў Гародні (1700—02), прэфект школы ў Плоцку (1702—03), Коўне (1703—04). У час Паўночнай вайны вайсковы місіянер (1704—05). Прэфект школы ў Ілукшце (1705—06), Гародні (1709—11), місіянер у Прэлях (1706—09),  (1711—12). З 1712 латышскі місіянер у Прэлях і Варклянах. Склаў каштоўны слоўнік латышскай мовы «Lexicon Lothavicum» (не надрукаваны).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Езуіты
Усьва

**Усьва** () — рака ў Пермскім краі Расіі, правы прыток ракі Чусавой. Працякае праз Уральскія горы міма Усьвінскіх слупоў і іншых жывапісных помнікаў прыроды. Папулярны аб’ект воднага турызму (сплавы).

На мове комі-пермякоў «Усьва» азначае «вада, што падае з шумам» — з-за парогаў і перакатаў. З мовы мансі Усьва — «вузкая рака», бо яна літаральна праразае горныя масівы Урала.

Пачынаецца на заходнім схіле Галоўнага Уральскага хрыбта ля падножжа гары Харыусная, цячэ ў паўднёвым напрамку і ўпадае ў Чусавую каля горада Чусавога. Даўжыня — 266 км, агульная плошча вадазбору — 6170 км², сярэдняя вышыня вадазбору — 390 м. Сярэдні ўхіл — 1,4 м/км. Сярэдні расход вады — 30,8 м³/с. Даліна Усьвы звілістая. Берагі стромкія і скалістыя, пакрытыя лесам.

Катэгорыя:Рэкі Пермскага края
Вільва (прыток Усьвы)

**Ві́льва** () — рака ў Пермскім краі Расіі, левы прыток ракі Усьвы. Пачынаецца на заходніх адгор’ях Уральскага хрыбта, на ўсходзе краю каля мяжы са Свярдлоўскай вобласцю. У вярхоўях рака горнага тыпу, ніжэй – раўніннага. Жыўленне ракі пераважна снегавое. Цячэ ў заходнім і паўднёва-заходнім напрамку. Працякае па тэрыторыі Грамячынскага, Горназаводскага і Чусаўскога раёнаў. Упадае ў Усьву за 4 км ад вусця на тэрыторыі горада Чусавога.

Даўжыня — 170 км, агульная плошча вадазбору — 3020 км², сярэдняя вышыня вадазбору — 387 м. Сярэдні ўхіл — 2 м/км. Прытокі: (левы) Віжай.

Катэгорыя:Рэкі Пермскага края
Вільва

**Вільва**:
* Вільва (прыток Усьвы)
* Глухая Вільва

## Населеныя пункты 
* Вільва (Дабранскі раён)
Сарс (рабочы пасёлак)

**Сарс** () - пасёлак гарадскога тыпу ў Акцябрскім раёне Пермскага краю Расіі. Размешчаны ў вярхоўях ракі Сарс (басейн Камы), за 7 км ад чыгуначнай станцыі Чад на лініі Казань — Екацярынбург. Насельніцтва - 4541  чалавек (2023)

Побач знаходзяцца таксама вёскі Малы Сарс, Вялікі Сарс і сяло Рускі Сарс.

У ваколіцах Сарса размешчана вялікая колькасць пячор і крыніц.

Катэгорыя:Населеныя пункты Пермскага края
Сарс

**Сарс** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Георг-Осіян Сарс — нарвежскі марскі біёлаг і заолаг бесхрыбтовых
* Марэн Сарс — нарвежская свецкая ільвіца
* Мікаэль Сарс — нарвежскі заолаг
* Эрнст Сарс — нарвежскі гісторык

## Тапонім 
* Сарс (рабочы пасёлак)
* Сарс (рака)
Сарс (рака)

**Сарс** () — рака ў Расіі, працякае па тэрыторыі Пермскага краю і Рэспублікі Башкартастан. Даўжыня ракі — 135 км, плошча вадазборнага басейна — 1370 км². Упадае ў раку Цюй злева, за 0,9 км ад яе вусця, каля сяла Новамалакаева.

Катэгорыя:Рэкі Башкартастана
Катэгорыя:Рэкі Пермскага края
Флуро

**Флуро** () — горад у заходняй частцы Нарвегіі, у фюльке Согн-ог-Ф’юранэ. Адміністрацыйны цэнтр камуны Флура. Заснаваны па каралеўскім загадзе ў 1860 на востраве Florelandet. Флуро з’яўляецца самым заходнім горадам Нарвегіі і адпаведна самым заходнім горадам Скандынаўскага паўвострава. 1 студзеня 1964 года ў склад горада ўвайшлі такія муніцыпалітэты як: Кін, Эйкефіёрд і Бру, з гэтага моманту Флуро атрымаў статус муніцыпалітэта. У 2012 годзе ў горадзе праходзіў другі паўфінал конкурсу «Melodi Grand Prix».

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Эрнст Сарс, нарвежскі гісторык

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Нарвегіі
Эрнст Сарс

**Эрнст Сарс** (, , Флура, Согн-ог-Ф’юранэ, Нарвегія — , , Нарвегія) — нарвежскі гісторык, педагог і палітык.

## Біяграфія 
Эрнст Сарс нарадзіўся ў сям’і святара. У 1849 годзе паступіў у катэдральную школу ў Бергене. Пасля яе заканчэння ў 1853 годзе паступіў ва ўніверсітэт Хрысціяніі (цяпер Осла), дзе першапачаткова вывучаў медыцыну, але хутка перайшоў на гістарычны факультэт, ужо ў хуткім часе пачаў пісаць навуковыя працы. З 1860 па 1874 г. быў супрацоўнікам Нацыянальнай архіўнай службы Нарвегіі. З 1870 года чытаў ва ўніверсітэце Хрысціяніі лекцыі па гісторыі Нарвегіі і філасофіі пазітывізму, у 1874 годзе атрымаў вучонае званне прафесара. Супрацоўнічаў у шматлікіх навуковых часопісах, у тым ліку з «Nyt norsk Tidskrift» з 1877 па 1878 год і «Nyt Tidsskrift» з 1882 па 1887 год.

Быў актыўным дзеячам Ліберальнай партыі Нарвегіі і ў 1880-х гадах лічыўся адным з яе лідараў-тэарэтыкаў; быў паслядоўным прыхільнікам аддзялення Нарвегіі ад Швецыі. Выкладчыцкай дзейнасцю працягваў займацца да 1911 года.

Разам з Людвігам Людвігсенам Даа належаў да пакалення першых даследчыкаў «дацкага перыяду».

Як гісторык займаўся пераважна гісторыяй Нарвегіі з эпохі вікінгаў да сучаснасці. Быў прыхільнікам тэорыі «гістарычнай эвалюцыі». Галоўныя працы: Norge under hans Forbindelse med Danmark (1858—1864), Billeder fra Historien af ​​Norge (1872—1877), Udsigt over den norske Historie (1873).
Ануфрый Тамаш Карытынскі

**Ануфрый Тамаш Карытынскі**  ( — студзень ) — дзеяч каталіцкай царквы, паэт, перакладчык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Мазовіі. У 1735 годзе ўступіў у Вільні ў ордэн езуітаў. Вывучаў філасофію, выкладаў паэтыку ў Гародні (1744—1745). У 1745 выйшаў з ордэна. Вучыўся ў Кракаўскай акадэміі. У 1751—1752 жыў у Крыстынаполю ў , потым у Боцьках у Караля Юзафа Сапегі. З 1754 года сакратар Гераніма Фларыяна Радзівіла ў Белай і Слуцку. Пасля яго смерці ў 1760 жыў у Марціна Матушэвіча ў Ратне. З 1761 года пры двары кракаўскага біскупа . З 1764 сакратар белзскага ваяводы Цэтнера.

Аўтар паэмы «Алькеніцкая бітва» (напісана ў 1760, часткова выдадзена ў 1841, цалкам — у 1843), вершаў у гонар сваіх апекуноў Аляксандра Аўгуста, Адама і Ізабелы Чартарыйскіх, . Магчыма, з’яляецца аўтарам «Трэнаў над смерцю князя Гераніма Фларыяна Радзівіла» (*Treny nad śmiercią Xcia Hieronima Floriana Radziwiłła*, Вільня, 1766). Набыў вядомасць як перакладчык Гарацыя.

Катэгорыя:Езуіты
Катэгорыя:Паэты Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Перакладчыкі Вялікага Княства Літоўскага
Дыцэнтра амерыканская

**Дыцэнтра амерыканская** (*Dicēntra formōsa*) — шматгадовая травяністая расліна; від роду  сямейства . Радзіма — Ціхаакіянскае ўзбярэжжа Паўночнай Амерыкі.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй да 30 см.

Корань клубнепадобны, моцна разгалінаваны.

Лісце з доўгімі чарашкамі, пальчата падзеленае на дробныя долі, сабрана ў прыкаранёвую разетку.

Кветкі сэрцападобныя, ружова-пурпурныя, дыяметрам да 2 см, у аднабокай гронцы. Цвіце з канца мая па ліпень.

## Вырошчванне ў культуры 
Расліна ценевынослівая, хоць лепш развіваецца на сонцы. Глебы любіць пажыўныя, друзлыя, водапранікальныя. Мае патрэбу ў перыядычных падкормках. Зімуе добра, але ў якасці прафілактыкі можна атуліць. Размнажаецца дзяленнем куста восенню, зялёнымі тронкамі на працягу ўсяго лета. У садзе высаджваюць як сярод камянёў на горцы, падпорнай сценцы, так і побач з дэкаратыўна-лісцянымі мнагалетнікамі і нізкімі хмызнякамі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Дэкаратыўныя садовыя расліны
Катэгорыя:Дымніцавыя
Мікаэль Сарс

**Мікаэль Сарс** (,  — ) — нарвежскі заолаг. Бацька нарвежскага марскога біёлага Георга-Асіяна Сарса, гісторыка Эрнста Сарса і спявачкі Евы Сарс-Нансен. Член-карэспандэнт Прускай акадэміі навук з 26 ліпеня 1855 года.

## Біяграфія 
Спачатку вывучаў багаслоўе і быў святаром, а потым быў прызначаны стортынгам прафесарам заалогіі ў Хрысціянію і цалкам прысвяціў сябе навуцы: вывучаў развіццё і арганізацыю некаторых прадстаўнікоў марской фауны, а менавіта марскіх зорак і медуз. Адкрыў у 1829 годзе своеасаблівую стадыю развіцця медуз, так званую страбілу, і паказаў у 1835-37 г. сувязь гэтай стадыі з іншай, сцыфістамай, і з дарослай медузай, гэта значыць даказаў, што сцыфістома ёсць першапачатковая лічынка, якая дае шляхам папярочнага дзялення сукупнасць асобін (страбілу), з якіх кожная ператвараецца ў медузу. У 1841 годзе ён развівае ідэю, што цыкл развіцця вышэйшых медуз падобны з ​​цыклам развіцця сальп па назіраннях Шаміса. Ён выказаў таксама думку, што ў дадзеным выпадку не першапачатковая лічынка (сцыфістома) ператвараецца ў медузу, а нашчадства гэтай лічынкі ўчасткі страбілы (па сучаснай тэрміналогіі эфіры).

## Памяць 
У гонар Мікаэль Сарса названа навучальнае судна MS Michael Sars.

## Зноскі 
Катэгорыя:Біёлагі Нарвегіі
Кюўе

**Кюўе** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Жорж Кюўе — французскі натураліст
* Фрэдэрык Кюўе — французскі заолаг

## Тапонім 
* Кюўе (востраў)
Крысціна Туромша

**Крысціна Туромша** (нар. , , Беларусь) — беларуская баскетбалістка. Разыгрываючы абаронца. Выступала за моладзевую зборную Беларусі.

## Біяграфія 
Выступала за барысаўскую «Бярэзіну-РЦАР» (2009—2014). У сезоне 2014/15 выступала за літоўскі клуб «Шаўляй-Універсітэтас».

Згуляла за моладзевую зборную Беларусі (U-20) на чэмпіянаце Еўропы-2012 (8-е месца).

Скончыла Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт.

Жыве ў горадзе Стрэмстад (Швецыя).

## Дасягненні 
*  Чэмпіёнка Беларусі (1): 2009/2010.

## Спасылкі 
* Профіль на сайце eurobasket.com
* Профіль на сайце fiba.com
* Профіль на сайце bbw-g2n.jimdofree.com
* Профіль на сайце bigbookname.com
* Профіль на сайце vk.com
* Профіль на сайце top1000vk.com

Катэгорыя:Баскетбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі «Бярэзіны» Барысаў
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Шаўляй»
Дыцэнтра цудоўная

**Дыцэнтра цудоўная** (*Lamprocapnos spectabilis*, раней *Dicentra spectabilis*) — манатыпны від раслін сямейства . Расліна атрутная, калі яе з’есці, а таксама можа выклікаць раздражненне скуры.

## Назва 
У англійскай мове з-за формы кветак называюць «крывацечнае сэрца» (), «кветка-ліра» (). Калі перавярнуць кветку, яна будзе мець падабенства з жанчынай у купальні, што дало яшчэ адну назву ().

## Апісанне 
Шматгадовая расліна, якая ўтварае густыя зараснікі, з тоўстымі мясістымі карэнішчамі. Мае папаратнікападобнае лісце да 40 см, якое расце на кветаножках. Ружовыя кветкі сабраны ў доўгія суквецці. У канцы лета ўся расліна адмірае.

## Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання 
Расце ў Кітаі і Карэі.

## Практычнае выкарыстанне 
Вырошчваюць як дэкаратыўную. Мае культурныя сарты.

## Галерэя 

Файл:2006-04-26Dicentra_spectabilis02.jpg|Суквецце
Файл:Dicentra_spectabilis_HC2.JPG|Перагорнутая кветка, якая нагадвае жанчыну ў купальні
Файл:Lamprocapnos_spectabilis_001.JPG|Лісце і бутоны
Файл:GoldenDicentra.jpg|Сорт 'Goldheart'
Файл:Bleeding_heart.jpg|Сорт  'Alba'

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Катэгорыя:Дымніцавыя
Сезон 2008/2009 ЖБК «БелДУТ»

У сезоне 2008/2009 жаночы баскетбольны клуб БелДУТ з горада Гомель прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2008/2009 (**7 месца**),
* Кубак Беларусі 2008 (**6 месца**).

## Склад каманды 
*  Юлія Барчук
*  Алена Гарэлікава
*  Анастасія Іванова
*  Дзіна Каваленка
*  Дар’я Кубліцкая
*  Кацярына Леаненка
*  Анжэла Новікава
*  Марына Ракаўская
*  Алена Сільчанка
*  Вераніка Соўца
*  Наталля Стальмаховіч
*  Жанна Чубіс
*  Кацярына Шпілеўская
*  Таццяна Яцына

## Трэнеры каманды 
*  Анатоль Рагазенка (галоўны трэнер)
*  Сяргей Куляшоў

## Гл. таксама 
* Сезон 2007/2008 ЖБК «Гомельскія рысі»
* Сезон 2009/2010 ЖБК «БелДУТ»

## Спасылкі 
* ГУ «ГОМЕЛЬСКИЙ ОБЛАСТНОЙ КЛУБ ПО ИГРОВЫМ ВИДАМ СПОРТА» 
* Чернополосый чемпионат

2008/2009
БелДУТ
Катэгорыя:2008 год у Гомелі
Катэгорыя:2009 год у Гомелі
Сезон 2009/2010 ЖБК «БелДУТ»

У сезоне 2009/2010 жаночы баскетбольны клуб БелДУТ («Сож-ГДУ») з горада Гомель прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2009/2010 (**4 месца**).

## Склад каманды 
*  Марына Бяляева
*  Алена Гарэлікава
*  Анастасія Іванова
*  Дзіна Каваленка
*  Вольга Капылова
*  Вольга Курсевіч
*  Кацярына Леаненка
*  Анжэла Новікава
*  Лідзія Панасюк
*  Валянціна Папова
*  Кацярына Рудалявічэнэ
*  Марына Ракаўская
*  Алена Сільчанка
*  Вераніка Соўца
*  Вольга Сцепаненка

## Трэнеры каманды 
*  Анатоль Рагазенка (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2008/2009 ЖБК «БелДУТ»
* Сезон 2010/2011 ЖБК «Сож-ГДУ»

## Спасылкі 
* ГУ «ГОМЕЛЬСКИЙ ОБЛАСТНОЙ КЛУБ ПО ИГРОВЫМ ВИДАМ СПОРТА» 

2009/2010
БелДУТ
Катэгорыя:2009 год у Гомелі
Катэгорыя:2010 год у Гомелі
Golan (бронеаўтамабіль)

**Golan** () — прататып ізраільскай мабільнай машыны пяхоты MRAP, вырабленай ізраільскай Rafael Advanced Defence Systems сумесна з Protected Vehicles Incorporated .

Забяспечвае максімальную абарону пасажыраў і экіпажа. Платформа Golan можа быць прыстасаваная ў якасці бронетранспарцёра, камандзірскай машыны, машыны хуткай дапамогі або машыны разведкі. Умяшчае да 10 салдат.

V-вобразны корпус і кузаў аўтамабіля былі спецыяльна распрацаваны, каб супрацьстаяць выбухам мін і самаробных выбуховых прылад. Браня можа вытрымліваць снарады РПГ. 

Корпус марской пяхоты ЗША размясціў заказ на 60 адзінак, якія выкарыстоўваліся ў Іраку ў якасці супрацьмінна-ўстойлівых машын. Аднак потым амерыканскія вайскоўцы адмовіліся ад Golan.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Маркетынгавая старонка ў RAFAEL
* Асвятленне ў defend-update.com

Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Катэгорыя:Узбраенне Марской пяхоты ЗША
Сусветны дзень уцекачоў

**Сусветны дзень уцекачоў** — міжнародны дзень, які штогод 20 чэрвеня ладзіцца Арганізацыяй Аб’яднаных Нацый. Прызначаны для святкавання і ўшанавання уцекачоў з усяго свету. Упершыню гэты дзень быў адзначаны 20 чэрвеня 2001 года ў знак прызнання 50-годдзя Канвенцыі 1951 года пра статус уцекачоў.

Мерапрыемства накіравана на тое, каб прызнаць сілу бежанцаў, якія ўцяклі ад канфлікту і пераследу сваёй краіны ў надзеі знайсці прытулак і лепшую долю. Сусветны дзень уцекачоў стварае канцэпцыю разумення іх цяжкага становішча, што паказвае ўстойлівасць і мужнасць у аднаўленні сваёй будучыні.

Гэты дзень разглядаецца як магчымасць для ўсіх адчуць, зразумець і адзначыць «багатую разнастайнасць» супольнасцяў уцекачоў. 20 чэрвеня праводзяцца шматлікія мерапрыемствы, у тым ліку тэатральныя, музыкальныя і танцавальныя пастаноўкі, паказ фільмаў, якія арганізуюць грамадскія арганізацыі бежанцаў, добраахвотныя і статутныя арганізацыі, мясцовыя саветы і школы.

Сусветны дзень уцекачоў таксама адзначаецца ў рамках Сусветнага тыдня бежанцаў і закліканы даць асобам, якія шукаюць прытулку, і уцекачам важную магчымасць быць заўважанымі, выслуханымі і ацэненымі супольнасцю, у якой яны жывуць.

## Крыніцы
Жорж Кюўе

**Жорж Леапольд дэ Кюўе**, барон (; —) — французскі прыродазнавец, натураліст. Заснавальнік параўнальнай анатоміі і палеанталогіі. Быў членам Французскага геаграфічнага таварыства. Увёў падзел царства жывёл на чатыры тыпы.

Брат Фрыдэрыка Кюўе. Пад кіраўніцтвам Жоржа Кюўе навучаліся Жан Віктор Адуэн і Анры Мільн-Эдвардс.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 23 жніўня 1769 года ў горадзе Манбельяр, які належаў тады Вюртэмбергу, вучыўся тут у школе і павінен быў рыхтавацца да звання пастара (Кюўе належаў да пратэстанцкай сям’і), але варожасць да яго дырэктара гімназіі, у якой ён вучыўся, перашкодзіла гэтаму. Пазней Кюўе ўдалося паступіць у Вышэйшую школу Карла ў Штутгарце, дзе абраў факультэт камеральных навук, які даваў яму магчымасць азнаёміцца ​​з прыродазнаўствам, схільнасць да якога ён выяўляў з дзяцінства.

У 1788 годзе стаў хатнім настаўнікам у графа д’Эрысі ў замку Фікуенвіль у Нармандыі, дзе, карыстаючыся блізкасцю мора, займаўся даследаваннямі марскіх жывёл. Пазнаёміўшыся з лекарам Тэсье, Кюўе па яго просьбе з вялікім поспехам прачытаў курс батанікі для лекараў шпіталя, якім загадваў Тэсье, і, дзякуючы сувязям апошняга з парыжскімі навукоўцамі, завязаў адносіны з найбольш аўтарытэтнымі, паехаў у Парыж, дзе ў 1795 годзе заняў месца прафесара ў Цэнтральнай школе Пантэона.

Быў прызначаны памочнікам Жан-Клода Мертру, выкладчыка параўнальнай анатоміі Саду раслін, у 1796 годзе быў прызначаны членам нацыянальнага інстытута.

У 1800 годзе заняў кафедру натуральнай гісторыі ў Калеж дэ Франс. У 1802 годзе, пасля смерці Мертру, заняў кафедру параўнальнай анатоміі Саду раслін.

У 1809—1811 гадах арганізаваў вучэбную частку ў абласцях, зноў далучаных да Французскай імперыі.

У 1822 годзе служыў у дзяржаўнай радзе, дзе яму быў даручаны нагляд над пратэстанцкімі багаслоўскімі факультэтамі.

## Зноскі 
Катэгорыя:Біёлагі Францыі
Сезон 2009/2010 «Алімпіі» Гродна

У сезоне 2009—2010 жаночы баскетбольны клуб «Алімпія» з Гродна прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2009/2010 ( ** 3 месца**),
* Кубак Беларусі 2009 ( **Уладальнік**).

## Склад каманды 
*  Вераніка Адамік
*  Вікторыя Адамік
*  Святлана Валько
*  Таццяна Дашкевіч
*  Аляксандра Зубрыцкая
*  Наталля Казун
*  Кацярына Кашлей
*  Ніна Салаўёва
*  Таццяна Сінькевіч
*  Марыя Філончык
*  Таццяна Хацько

## Трэнеры каманды 
*  Аляксандр Шымкавяк (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2008/2009 «Алімпіі» Гродна
* Сезон 2010/2011 «Алімпіі» Гродна

## Спасылкі 
* 2009-2010

2009/2010
Алімпіі Гродна
Катэгорыя:2009 год у Гродне
Катэгорыя:2010 год у Гродне
Гомельшпалеры

**Гомельшпалеры** — адно з найбуйнейшых прадпрыемстваў-вытворцаў шпалеры сярод краін СНД. Заснавана ў 1927 годзе. 1 кастрычніка 2009 адбылося аб’яднанне з ААТ «Беларускія шпалеры». З верасня 2013 называецца ўнітарным вытворчым прадпрыемствам «Гомельшпалеры».

У 2023 годзе выпускаемая прадукцыя экспартавалася ў 10 краін. Асноўнымі імпарцёрамі прадукцыі сталі Расія, Казахстан, Узбекістан, Таджыкістан, Кыргызстан, Малдова, Арменія, Азербайджан, Грузія, Балгарыя.

## Гісторыя 
Завод заснаваны ў 1927 годзе. Першапачаткова ён павінен быў стаць каніфольным заводам; будаўніцтва вялося на дзяржаўныя сродкі. У 1929 годзе каніфольны завод аб’ядналі з мыльнай арцеллю; атрыманае прадпрыемства назвалі Навабеліцкім каніфольна-мыльным заводам.

У 2013 годзе на прадпрыемстве ўсталявалі абсталяванне кампаніі «Stork». Сталі выпускацца шпалеры на флізелінавай і папяровай аснове.

У 2023 годзе ААТ «ЦБК-Кансалт» было рэарганізавана і перайменавана ў філіял «Гомельшпалеры» ААТ «Кіруючая кампанія холдынгу "Беларускія шпалеры"».

## Сучаснасць 
У 2023 годзе прадпрыемства  выпускала практычна ўвесь спектр відаў шпалер:
* гафрыраваныя;
* вільгацятрывалыя;
* дуплекс;
* пенашпалеры (з ужываннем акрылавай пены);
* насценныя пакрыцці;
* вінілавыя.

На прадпрыемстве ўстаноўлены і асвоены сучасныя тэхналагічныя лініі вытворчасці вядучых сусветных брэндаў:
* Fischer & Krecke (Германія);
* Stork (Нідэрланды);
* Saueressig (Германія);
* Plamag (Германія);
* Frastan (Вялікабрытанія);
* Herbert Olbrich (Германія);
* Емегѕоп&renwick (Вялікабрытанія).

Таксама на прадпрыемстве дзейнічае станцыя змешвання фарбаў фірмы Fluid management, абсталяваная праграмным забеспячэннем нямецкай фірмы Gretag Macbeth, што дазваляе ствараць арыгінальныя каларыстычныя рашэнні, скарачаць час падрыхтоўкі фарбаў, а таксама забяспечваць дакладны паўтор каларыстык, стабільнасць і аптымальны расход друкаваных фарбаў.

## Крыніцы 
## Публікацыі 
* 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт ААТ «Гомельшпалеры» 

Катэгорыя:Навабеліцкі раён
Катэгорыя:Прадпрыемствы Гомеля
Медпласт

**ААТ «Медпласт»** (раней — **Гомельскі завод пластмасавых вырабаў, ААТ «Гомельпласт»**) — беларускае прадпрыемства па вытворчасці аднаразовых шпрыцаў і іншых медыцынскіх пластмасавых вырабаў, размешчанае ў Гомелі.

## Гісторыя 
У 1936 годзе ў Гомелі была заснавана арцель «Металабытрэмонт», якая вырабляла колы, падковы, конскую вупраж, посуд, металічную тару, а таксама займалася рамонтам механічных вырабаў і транспарту. У 1941 годзе абсталяванне арцелі было эвакуіравана ва Ульянаўскую вобласць. У 1944 годзе арцель аднавіла дзейнасць.

У 1960 годзе арцель ператворана ў завод металабытавых вырабаў, які неўзабаве перайменаваны ў механічны завод.

У 1992 годзе завод пачаў вытворчасць аднаразовых шпрыцаў аб’ёмам 5 мл. У 2018 годзе завод паведаміў пра намер рэалізаваць інвестыцыйны праект па вытворчасці вакуумных кантэйнераў для збораў крыві (вакутэйнераў), у 2019 годзе было абвешчана аб падрыхтоўцы да будаўніцтва новага цэха для вытворчасці гэтай прадукцыі.

## Сучасны стан 
Завод спецыялізуецца на вытворчасці аднаразовых медыцынскіх шпрыцаў некалькіх тыпаў, а таксама аднаразовых пластмасавых кантэйнераў 120 мл. У 2012 годзе доля прадпрыемства на рынку аднаразовых медыцынскіх шпрыцаў Рэспублікі Беларусь складала 77,2%. У 2012 годзе было выраблена 63,9 млн шпрыцаў 5 мл Луер 5Б, 33,1 млн шпрыцаў 2 мл Луер 2А, 30,5 млн шпрыцаў 10 мл Луер 10Б, 13,8 млн шпрыцаў 20 мл Луер 20Б, 7,2 млн інсулінавых шпрыцаў Луер 1А і 0,4 млн — туберкулінавых Луер 1А. Магутнасці прадпрыемства складаюць 190 млн шпрыцаў штогод (2012 год).

У 2019 годзе чысты прыбытак прадпрыемства склаў 233 тыс. рублёў (каля 110 тыс. долараў). 99,94% акцый знаходзяцца ва ўласнасці дзяржавы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Сайт прадпрыемства

Катэгорыя:Прадпрыемствы Гомеля
Катэгорыя:Хімічныя і нафтахімічныя кампаніі Беларусі
Катэгорыя:Вытворцы медыцынскага абсталявання
Інтэрнацыянальны доўг

**Інтэрнацыянальны доўг** — тэрмін савецкага канцылярыту.

Выраз выкарыстоўвала кіраўніцтва СССР і іншых краін сацыялістычнага блока, грунтуючыся на прынцыпе пралетарскага інтэрнацыяналізму, калі ўводзіла войскі ў іншыя краіны, як правіла, для аказання дапамогі ў падаўленні антыкамуністычных (антыўрадавых) выступленняў або для забеспячэння пераходу ўлады да камуністаў пад падставай адлюстравання знешняй агрэсіі.

Пачынаючы з 1960-х гадоў, калі ў былых каланіяльных уладаннях пачалася актыўная барацьба за незалежнасць, тэзіс, што «абарона сацыялізму — *інтэрнацыянальны доўг* камуністаў», часта выкарыстоўваўся савецкімі кіраўнікамі і афіцыйнай савецкай прапагандай.

У Канстытуцыі СССР 1977 года быў прадугледжаны спецыяльны раздзел, прысвечаны знешняй палітыцы. У ім, у прыватнасці, гаварылася, што «знешняя палітыка СССР накіравана на … *ўмацаванне пазіцый сусветнага сацыялізму*, падтрымку барацьбы народаў за нацыянальнае вызваленне і сацыяльны прагрэс...» (арт. 28) і што «СССР як складовая частка сусветнай сістэмы сацыялізму, сацыялістычнай садружнасці развівае і ўмацоўвае дружбу і супрацоўніцтва, таварыскую ўзаемадапамогу з краінамі сацыялізму на аснове прынцыпу *сацыялістычнага інтэрнацыяналізму*» (артыкул 30).

Выступаючы ў 1981 годзе з дакладам на XXVI з’ездзе КПСС, Л. І. Брэжнеў наступным чынам тлумачыў увод савецкіх войск у Афганістан: «Імперыялізм развязаў сапраўдную неабвешчаную вайну супраць афганскай рэвалюцыі. Гэта стварыла прамую пагрозу бяспецы нашых паўднёвых межаў. Такое становішча вымусіла нас аказаць ваенную дапамогу, пра якую прасіў дружалюбны бок».

## Гл. таксама 
* Воіны-інтэрнацыяналісты
* Дзень памяці воінаў-інтэрнацыяналістаў 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Россия и СССР в войнах XX века. Потери вооружённых сил: статистическое исследование. 
* Приказ министерства высшего и среднего специального образования РСФСР от 17 октября 1988 года № 461 «Об улучшении материально-бытовых условий лиц, выполнявших интернациональный долг в Республике Афганистан, и их семей».

Катэгорыя:Афганская вайна (1979—1989)
Катэгорыя:Саветызмы
Катэгорыя:Ідэалагічныя клішэ
Акцябрскі (Акцябрскі раён, Пермскі край)

**Акцябрскі** () — рабочы пасёлак, адміністрацыйны цэнтр Акцябрскага раёна Пермскага краю Расіі. Чыгуначная станцыя (Чад) на лініі Казань — Екацярынбург.

Насельніцтва — 8990 чал. (2023).

Катэгорыя:Населеныя пункты Пермскага края
Фахд (БТР)

**Fahd** — егіпецкі бронетранспарцёр з колавай формулай 4x4. Створаны на базе шасі грузавіка Mercedes-Benz LAP 1117/32. 

## Апісанне 
Корпус суцэльназварны сталёвы. Браня забяспечвае поўную абарону ад снарадаў калібра 7,62 мм і аскепкаў. Аўтамабіль абсталяваны кандыцыянерам. Кіроўца сядзіць у пярэдняй частцы машыны з левага боку, а камандзір — справа. Дэсантнае аддзяленне знаходзіцца ў задняй частцы корпуса. Дэсант сядзіць на індывідуальных коўшападобных сядзеннях па цэнтры машыны тварам вонкі.

БТР Fahd развівае максімальную хуткасць да 100 км/г. Сярэдняя хуткасць складае 65 км/г. Рухавік 4-тактны дызельны Mercedes-Benz Diesel OM 366 LA з вадзяным астуджэннем у 280&nbsp;к.с. пры 2200 абаротах у хвіліну. Машына здольная пераадольваць схілы да 80%, бакавыя ўхілы да 30%, траншэі шырынёй да 0,8&nbsp;м, вертыкальныя перашкоды вышынёй 0,5&nbsp;м. Радыус павароту складае 8&nbsp;м. 

Таксама маюцца наступныя мадыфікацыі:
* **Fahd 240.** Мае больш магутны рухавік і невялікае павелічэнне броні.
* **Fahd 240 (рамонтна-тэхнічны).** Мае 2,5-тонны паваротны гідраўлічны кран, усталяваны на задняй частцы даху з тэлескапічнай стралой. Вага машыны — 13 тон, вышыня — 2,8 метра. Аўтамабіль абсталёўваецца паветраным кампрэсарам, электрычным блокам, зараднай прыладай для акумулятараў, выпрабавальным блокам, шліфавальнай машынкай, камплектам для рамонту шын, камплектам радыятараў, наборам інструментаў.
* **Fahd 280-30.** Прэзентаваны ў 1990 годзе. Узброены 30-мм аўтаматычнай гарматай з падвойным сілкаваннем, адзін для фугасных снарадаў, другі — для бронебойных снарадаў. Таксама мае спараны 7,62-мм кулямёт ПК і пускавую ўстаноўку СТКР. Пабудаваны на шасі Tatra. Абсталяваны турбадызельным рухавіком Cummins, развіваючы максімальную хуткасць да 105 км/г. Можа змясціць 13 вайскоўцаў, уключаючы кіроўцу, камандзіра і наводчыка. V-вобразная канструкцыя корпуса забяспечвае абарону ад мін і самаробных выбуховых прылад, Бурундзі, Буркіна-Фасо, ДР Конга, Іракам, Францыяй, Аманам, Суданам.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Тэхнічны пашпарт Fahd APC  
* Старонка аўтамабіля на афіцыйным сайце AOI   
* Старонка аўтамабіля на GlobalSecurity.org

Катэгорыя:Бронетранспарцёры
Звёздны

**Звёздны**:
* Звёздны (Іркуцкая вобласць)
* Звёздны (Пермскі край)
Пашыя

**Пашы́я** (; да 1929 года — завод **Архангела-Пашыйскі**) — пасёлак гарадскога тыпу ў Горназаводскім раёне (гарадской акрузе) Пермскага краю Расіі.

Насельніцтва — 3400 чал. (2023). Комплекс прамысловых будынкаў XVIII—XIX стагоддзяў старажытнага Архангела-пашыйскага завода з плацінай і Пашыйскай сажалкай у цэнтры пасёлка (помнік гісторыі і архітэктуры рэгіянальнага значэння).

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Пермскага края
Цёплая Гара

**Цёплая Гара**:

## Беларусь 
* Цёплая Гара (Шаркаўшчынскі раён)

## Расія 
* Цёплая Гара (Пермскі край)
Цёплая Гара (Пермскі край)

**Цёплая Гара** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Горназаводскім раёне Пермскага краю Расіі. У пасёлку размешчана аднайменная чыгуначная станцыя. Цёплая Гара размешчана ў лясістай мясцовасці на заходнім схіле Сярэдняга Урала, на рацэ Койве (прыток Чусавой), прыблізна за 14 км на захад ад мяжы Пермскага краю і Свярдлоўскай вобласці і Еўропы з Азіяй, за 113 км на паўночны ўсход ад горада Чусавога, 244 км ад Пермі і 1678 км ад Масквы. Насельніцтва — 2719 чалавек (2023).

Катэгорыя:Населеныя пункты Пермскага края
Астрагал (архітэктура)

**Астрагáл** ( — хрыбетная ці пятачная косць, косць для гульні, гульня ў косці) — у Старажытнай Грэцыі астрагалам называлі ігральную косць у выглядзе кубіка. Адсюль рэдкае ўжыванне гэтага слова для абазначэння тэсераў — кубікаў смальты ці мармуру для мазаікі. У Дадоне (паўночна-заходняя Грэцыя) знаходзілася свяцілішча Зеўса з яго культавай статуяй, у руцэ якой быў бізун з прымацаванымі да яго астрагаламі (бабкамі). Хістаючыся на ветры, яны біліся аб медную талерку. Па гэтым гуку жрыцы рабілі свае прадказанні (Паўсаній. Апісанне Элады. I, VII,VIII).

У класічнай архітэктуры астрагалам называецца складаны (камбінаваны) аблом (профіль) у форме паўавала над прамавугольнай палічкай, які завяршае выкружку (увагнутую частку профілю). Гэтая назва часам тлумачаць падабенствам архітэктурнага астрагала з пятачнай косцю чалавека. Валік — частка астрагала, якая выступае вонкі — можа быць гладкім ці з арнаментам у выглядзе ланцужка, у якім чаргуюцца авальныя і дыскападобныя элементы: «пацеркі» () і «верацёны» () — так званыя «астрагалы з верацёнамі і пацеркамі» (). Іншая назва: жамчужнік. Радзей сустракаецца аздабленне, якое складаецца з паслядоўнасці аднолькавых шарападобных «пацерак» («астрагалы толькі з пацеркамі») ці матыў з маленькіх перавернутых трохвугольных лісткоў (), або «вераўча́ны матыў» (), або папросту: «пляцёнка».

У архітэктурным ордары астрагал звычайна размяшчаюць паміж фустам (ствалом) калоны ці пілястры і капітэллю. У гэтым выпадку астрагал разглядаюць як складовую частку іанічнага кіматыя ( — хваля) — профіль двайнога S-падобнага выгіну, упрыгожаны іонікамі. У дарычным ордары аналагічную функцыю выконваюць «колцы» — анулі (), ці анелеты ( — «колца»).

У мастацтве Старажытнага Рыма і архітэктуры італьянскага Адраджэння, паводле трактата Л. Б. Альберці, астрагал на калоне называлі «нашыйнікам» ( — ланцуг). Астрагалы таксама размяшчаюць паміж фустам калоны і базай.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
Басаўры

**Басаўры** () — населены пункт і муніцыпалітэт у Іспаніі, уваходзіць у правінцыю Біская ў складзе аўтаномнай супольнасці Краіна Баскаў. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Гран-Більбаа. Плошча — 7,16 км ². Насельніцтва — 42452 чалавека (на 2010 год). Адлегласць да адміністрацыйнага цэнтра правінцыі — 7 км.

Праз муніцыпалітэт працякае рака Нерв’ён. Горад заснаваны ў 1075 годзе.

Катэгорыя:Муніцыпалітэты Біскаі
Правен

**Правен** () — старадаўні горад у Шампані, цяпер у дэпартаменце Сена і Марна, Іль-дэ-Франс, Францыя. Адзін з найлепшых у Еўропе ўзораў сярэднявечнага купецкага горада, помнік Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Насельніцтва — 11667 жыхароў (1999).

## Вядомыя асобы 
* Жуль Сезар Савіньі, французскі натураліст

Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Францыі
Звёздны (Пермскі край)

**Звёздны** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Пермскім краі Расіі. Утвораны ў 1994 годзе на базе закрытага ваеннага гарадка **Перм-76**. З’яўляецца закрытым адміністрацыйна-тэрытарыяльным утварэннем, утварае гарадскую акругу ЗАТУ Звёздны. Размешчаны на левым беразе ракі Юг і праточнай сажалкі на ім, за 38 км на поўдзень ад Пермі і за 5 км на ўсход ад пасёлка Юг.

Чыгуначная станцыя Юг знаходзіцца ў сяле Бершэць за 3 км на ўсход ад Звёзднага.

Тэрыторыя ЗАТУ — 90,83 км², у тым ліку ў межах пасялковай рысы — 5,2 км². З усіх бакоў тэрыторыю ЗАТУ акружае Пермскі раён.

Катэгорыя:Населеныя пункты Пермскага края
Raiven

**Сара Брышкі Цырман** (, нар. 26 красавіка 1996 года, Любляна, Славенія), найбольш вядомая пад псеўданімам **Raiven**, — славенская , аўтар песень і арфістка. Удзельніца славенскага нацыянальнага адбора Evrovizijska Melodija (EMA) ў 2016, 2017 і ў 2019 гадах для конкурса песні «Еўрабачанне». Прадстаўніца Славеніі на конкурсе песні «Еўрабачанне-2024» з песняй «Veronika», заняла 23 месца.

## Біяграфія 
### Ранняя творчасць 
Сара Брышкі Цырман пачала сваю музычную кар’еру ў чатыры гады, калі паступіла ў Ljubljana Music Matica. З 2002 па 2011 год вучылася граць на арфе ў музычнай школе ў Любляне. Яна працягнула навучанне па праграме Мастацкай гімназіі ў Марыборскай кансерваторыі музыкі і балету па спецыяльнасці арфісткі ў прафесара Далібора Бернатавіча, джазавых спеваў у Аны Безяк і сольных спеваў у прафесараў Леоны Башавіч і Ціны Бохак.

Райвен неаднаразова ўзнагароджана за дасягненні ў галіне класічнай музыкі. Сярод іншых узнагарод, у 2013 годзе яна здабыла першае месца на Міжнародным конкурсе арфістаў імя Антоніа Сальеры ў Італіі і залатую плакетку на Конкурсе краіны сольных спеваў Temsig.

У 2015 годзе спявачка скончыла факультэт сольных спеваў і працягнула музычную адукацыю ў Музычнай акадэміі Любляны, якую скончыла ў 2018 годзе ў класе прафесара Аленкі Дэрнач Бунта і паступіла ў магістратуру. У 2021 годзе атрымала ступень магістра сольных спеваў — опера .

### Кар’ера 
У 2017 годзе Raiven выпусціла свой дэбютны альбом *Magenta*, а пазней атрымала ўзнагароду Славенскай культурна-мастацкай асацыяцыі за дасягненне ў развіцці славенскай музыкі на папулярнай музычнай прэміі «Zlata piščal» ў намінацыі «Запіс года».

4 ліпеня 2019 года выступіла на сцэне Fusion Stage на фестывалі Exit у Нові-Садзе, увечары, калі арганізатары налічылі найбольшую колькасць наведвальнікаў за ўсю гісторыю фестывалю — больш за 56 тысяч. У лютым 2020 года яна выступіла са сваёй уласнай кампазіцыяй «*Ti*» з тым жа аркестрам у Люблянскім славенскім нацыянальным тэатры оперы і балету пад кіраўніцтвам і адаптацыяй Матыі Крэчыча.

У верасні 2021 года выканала сваю ўласную песню «*Vokovi*» на фестывалі «Popevka 2021», з якой выйграла Гранд-прыз глядацкіх сімпатый, дзякуючы чаму яе песня атрымала аднайменную ўзнагароду.

Паралельна спявачка тройчы ўдзельнічала ў славенскім нацыянальным адборы для конкурсу песні «Еўрабачанне» Evrovizijska Melodija (EMA) ў 2016, 2017 і 2019 гадах, дзе заняла другое, трэцяе і другое месца адпаведна.

У студзені 2024 года нацыянальны вяшчальнік RTVSLO шляхам унутранага адбору выбраў спявачку для ўдзелу ў конкурсе песні «Еўрабачанне-2024» з песняй «*Veronika*» .

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
### Міні-альбомы 
### Сінглы 
## Узнагароды і намінацыі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песні Еўрабачанне 2024
Катэгорыя:Прадстаўнікі Славеніі на конкурсе песні Еўрабачанне
Алітэ

**Алітэ** () — горад і муніцыпалітэт у Іспаніі, уваходзіць у правінцыю Навара. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Тафалья. Плошча — 83,20 км². Насельніцтва — 3435 чалавек (на 2006 год). Адлегласць да адміністрацыйнага цэнтра правінцыі — 42 км.

Галоўная славутасць Алітэ — замак каралёў Наварскіх, пабудаваны ў XV стагоддзі для Карла Высакароднага і пасля некалькіх стагоддзяў запусцення адноўлены пры Франка.

Катэгорыя:Гарады аўтаномнай супольнасці Навара
Курвіцэпс

**Курвіцэ́пс** (*Laetacara curviceps*) — від невялікіх рыб роду  сямейства , які жыве ў павольных рэках і ручаях, а таксама сажалках і азёрах басейна ракі Амазонка. Прадстаўнікоў віду звычайна ўтрымліваюць у акварыумах.

## Апісанне 
Даўжыня да 8 см, самкі — да 5 см. Цела высокае, сціснутае з бакоў, жаўтавата-зялёнае, часам зеленавата-карычневае з серабрыста-зеленавата-блакітным бляскам. Пасярэдзіне цела вялікая цёмная пляма. Спінныя і анальныя плаўнікі самцоў выцягнутыя. Брушныя плаўнікі сіняга колеру. На спінным, хваставым і анальным плаўніках маюцца сінія плямы.

## Утрыманне ў няволі 
У Еўропу рыбы завезены ў пачатку XX стагоддзя.
Гэты від вельмі мірны ў параўнанні з большасцю іншых прадстаўнікоў сямейства і не вырывае расліны з коранем. Да якасці і складу вады не патрабавальныя. Жывуць у старой, слабамяккай (dGH да 13°) і кіслай (рн 6,5—7,0) вадзе, якая доўга не змяняецца. Тэмпературу вады пажадана падтрымліваць на ўзроўні 24—26&nbsp;°C. Корм жывы, карміць пераважна расліннай ежай (эладэя, мох). Патрабуецца аэрацыя і фільтраванне вады, падмена 1/3 вады ў тыдзень.

Курвіцэпсы ідэальна падыходзяць для звычайных акварыумаў аб’ёмам 40 і больш літраў і даўжынёй больш за 50&nbsp;см з іншымі мірнымі амазонскімі рыбамі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Акварыумныя рыбы
Катэгорыя:Прэснаводныя рыбы
Катэгорыя:Рыбы Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1923 годзе
Катэгорыя:Акунепадобныя
Сезон 2007/2008 «Жамчужыны Палесся» Мазыр

У сезоне 2007—2008 жаночы валейбольны клуб «Жамчужына» з Мазыра прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2007/2008 (**5 месца**).

## Склад каманды 
# Валянціна Гапон
# Кацярына Гузава
# Кацярына Казак
# Ірына Кавалёва(1985)
# Юлія Карнеева
# Людміла Кот (1989)
# Святлана Назарчук (1978)
# Алена Пяцэвіч
# Святлана Пінчук
# Таццяна Родзіна (к)
# Марына Скуратовіч
# Кацярына Руц
# Вольга Якута (1988)

## Трэнерскі штаб 
* Уладзімір Іванавіч Хамутоўскі (дырэктар)
* Аляксей Міхайлавіч Віхор (кіраўнік)
* Вадзім Іванавіч Валевач (галоўны трэнер)
* Сяргей Аляксеевіч Рута (трэнер)
* Вадзім Валер’евіч Тонкіх (масажыст)

## Гл. таксама 
* Сезон 2006/2007 «Жамчужыны Палесся» Мазыр
* Сезон 2008/2009 «Жамчужыны Палесся» Мазыр

## Спасылкі 
* ВК «Жемчужина Полесья» — история

2007/2008
Жамчужына Палесся
Катэгорыя:2007 год у Мазыры
Катэгорыя:2008 год у Мазыры
Каруская бітва

**Каруская бітва** адбылася 16 лютага 1270 года паміж войскамі ВКЛ і Лівоніі каля в.  (на захадзе Эстоніі) і на лёдзе праліва Муху ў Балтыйскім моры, калі літоўскае войска вярталася з нападу на востраў Саарэмаа. Яму заступіла шлях лівонскае войска, у склад якога ўваходзілі сілы Лівонскага ордэна, дорпацкага і леальскага біскупаў, мясцовае сялянскае апалчэнне (агульны камандзір — магістр Лівонскага ордэна Ота фон Лютэнберг), сілы дацкага каралеўскага намесніка ў Таліне Зіферыты.

Лівонскія рыцары ў цэнтры клінам урэзаліся ва ўмацаваны санямі строй літоўцаў. Дацкае войска на правым флангу і біскупскае на левым адсталі. Гэта дазволіла літоўцам разбіць асноўныя сілы праціўніка. Калі падышлі сілы біскупаў, бітва аднавілася, але іх войскі таксама былі разбіты.

Літоўцы збераглі здабычу, але страцілі каля 1600 чал. У бітве загінулі магістр Лівонскага ордэна, 52 рыцары, 600 радавых воінаў-немцаў, вялікая колькасць апалчэнцаў.

Каруская бітва лічыцца трэцяй па значнасці перамогай войска ВКЛ, атрыманай у XIII стагоддзі над нямецкімі рыцарамі: пасля Саўлескай бітвы (1236) і бітвы на Дурбе (1260).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бітвы Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Падзеі 16 лютага
Катэгорыя:1270 год у Еўропе
Міхаіл Міхайлавіч Тарханаў

**Міхаіл Міхайлавіч Тарха́наў** (сапраўднае прозвішча **Масквін**; ;  — ) — рускі і савецкі акцёр тэатра і кіно, рэжысёр, педагог, доктар мастацтвазнаўства (1939). Народны артыст СССР (1937). Брат акцёра І. М. Масквіна.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Маскве. У 1895 годзе скончыў Маскоўскае рэальнае вучылішча і паступіў на службу ў Маскоўскі купецкі банк. У 1898 годзе Міхаіл Тарханаў пакінуў службу ў банку і заключыў кантракт з разанскім антрэпрэнёрам Шувалавым і пачаў тэатральную дзейнасць. Быў акцёрам, суфлёрам, бутафорам, рэквізітарам. Выступаў на сцэнах Калугі, Мінска, Елісаветграда, Віцебска, Пермі, Рыбінска, Сімбірска, Омска, Пензы, Арэнбурга, Арла, Палтавы і іншых гарадоў. У 1914—1919 гадах выконваў вядучыя ролі ў антрэпрызе М. М. Сінельнікава ў Кіеве, Казані, Адэсе, Харкаве. У 1919—1922 гадах Міхаіл Тарханаў у складзе гастрольнай «качалаўскай групы» выступаў у Харкаве, Тыфлісе, Батумі і за мяжой (Балгарыя, Сербія, Далмацыя, Аўстрыя, Германія).

З 1922 года М. М. Тарханаў у Маскоўскім мастацкім акадэмічным тэатры (ММТ), з 1925 па 1927 год кіраваў 4-й студыяй. З 1935 года выкладаў акцёрскае майстэрства і сцэнічную мову ў Дзяржаўным інстытуце тэатральнага мастацтва (прафесар з 1939 года), у 1942 годзе быў прызначаны мастацкім кіраўніком і займаў гэтую пасаду да канца жыцця. З выпускнікоў курса М. М. Тарханава быў створаны Брэсцкі абласны рускі драматычны тэатр, які дзейнічаў у 1940—1941 гадах. У 1943—1944 гадах М. М. Тарханаў прымаў удзел у стварэнні нацыянальных украінскай, беларускай і чувашскай тэатральных студый.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Соловьева И.* Михаил Михайлович Тарханов // Маскоўскі Мастацкі тэатр імя А. П. Чэхава
* Персоны. Михаил Тарханов  // Санкт-Пецярбургская акадэмічная філармонія імя Д. Д. Шастаковіча
* Тарханов Михаил Михайлович // Проект национального интернет-портала «ТЕАТРАЛЬНЫЕ МУЗЕИ РОССИИ»

Катэгорыя:Акцёры Расійскай імперыі
Катэгорыя:Акцёры тэатра СССР
Катэгорыя:Кінаакцёры СССР
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Расіі
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры СССР
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі СССР
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі XX стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры і актрысы Маскоўскага Мастацкага тэатра
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Дактары мастацтвазнаўства
Катэгорыя:Прафесары
Ігнацій Стахоўскі

**Ігнацій Стахоўскі** — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Стахоўскіх герба «Агоньчык». Нарадзіўся ў сям’і Караля Стахоўскага і Канстанцыі з Хадкевічаў, падсталянкі і лентвойтаўны мсціслаўскай.

Скарбнік навагрудскі. Валодаў маёнткам Рай, часткай маёнтка Паплаі, часткай маёнтка Буды.

## Сям’я 
У шлюбе з Тэрэзай Александровіч. Дзеці:
* Ігнацій;
* Клара;
* Ева.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Стахоўскія
Адам Стахоўскі

**Адам Стахоўскі** (? — 1650) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Стахоўскіх герба «Агоньчык». Нарадзіўся ў сям’і Яраша Стахоўскага.

Пісар земскі мсціслаўскі, падстароста мсціслаўскі. Валодаў маёнткам Рай, частку якога аддаў сваёй жонцы па вяноўнаму 15 кастрычніка 1629 года, інтрамісіі 9 жніўня 1649 года, дажывотнаму лісту 7 студзеня 1645 года.

## Сям’я 
У шлюбе з Ганнай са Старасельскіх, дачкой суддзі земскага віцебскага, у другім шлюбе была з пісарам земскім віленскім Марцыянам Валовічам. Дзеці:
* Стэфан-Міхаіл, скарбнік Падольскага ваяводства. Жонка  Раеўская, у другім шлюбе за Захарывушам Бародзічам.

## Крыніцы 
Адам