Мілан Руфус

**Мі́лан Ру́фус** (; , Заважна Поруба — , ) — славацкі паэт, літаратуразнаўца, перакладчык і эсэіст. Ёсць адным з найвыбітнейшых творцаў славацкай літаратуры, аднавіцелем народнай грамадзянскай паэзіі.

## Біяграфія 
Мілан нарадзіўся ў сям’і муляра, навучаўся ў мясцовай школе, пасля ў гімназіі ў Ліптаўскім Мікулашы, якую скончыў у 1948. У 1948—1952 гадах вывучаў  і гісторыю на гуманітарным факультэце ўніверсітэта Коменскага ў Браціславе. Пасля сканчэння ВНУ застаўся ў ім выкладаць гісторыю славацкай і чэшскай літаратуры. У 1971—1972 навучальным годзе выкладаў славацкую мову і літаратуру ва ўніверсітэтце *Instituto Universitario* ў Неапалі. З 1990 года — на пенсіі, жыў у Браціславе.

## Творчасць 
Першыя вершы апублікаваў у часопісах «Prameň», «Nový rod», «Mladá tvorba» і «Borba». Дэбютны зборнік вершаў «Až dozrieme» адзначыў выразны зрух сучаснага разумення паэзіі. У яго творчасці вялікі ўплыў сімвалізму, прысутнічае выразны сацыяльны пасыл і натхненне творчасцю фатографа Марціна Марцінчака. Натхняўся Мілан Руфус і народнай славацкай творчасцю, і творамі шматлікіх славацкіх мастакоў. Акрамя твораў для дарослых, пісаў таксама і дзіцячыя кнігі.

Выступаў як паэт з аўтаномным поглядам на жыццёвыя і маральныя каштоўнасці кахання, на любоў, праўду, прыгажосць, пакуты і трагедыю чалавека і свету другой паловы XX стагоддзя.

Акрамя ўласных твораў, пераклаў таксама «Простанародныя славацкія аповесці» Добшынскага, творы з нарвежскай, іспанскай, рускай і чэшскай моў. Яго творы перакладзеныя на англійскую, балгарскую, венгерскую, італьянскую, нарвежскую, нямецкую, польскую, рускую, французскую, цыганскую, чэшскую і іншыя мовы.

## Узнагароды і прэміі 
* 1970 — Дзяржаўная прэмія па літаратуры
* 1990 — міжнародная прэмія «Залаты ключ»
* 1991 — Ордэн Томаша Гарыга Масарыка III ступені
* 1995 — Ордэн Людавіта Штура I ступені
* 1996 — прэмія Ёзафа Цыгера-Гронскага па літаратуры
* 1998 — Ганаровы доктар літаратуры Міжнароднай акадэміі мастацтва і культуры (ЗША)
* 2001 — прэмія на фестывалі ў Струзе (Македонія)
* 2003 — крыж прэзідэнта Славацкай рэспублікі I ступені
* 2005 — прэмія міністра культуры за зборнік вершаў «Báseň a čas»
* 2006 — прэмія *Літаратурнага фонду* за найлепшы арыгінальны славацкі твор у 2005 годзе за зборнік «Báseň a čas»
* 2008 — прэмія за паэзію «Crane Summit 2008» (Тайвань)
* 2009 — Прыбінаў крыж I ступені за шматгадовыя заслугі і культурнае развіццё краіны.

## Ушанаванне памяці 
У гонар паэта названая малая планета *(33158) Руфус*, якую адкрылі Леаш Корнаш і Петар Колены з *Астранамічнай і геафізічнай абсерваторыі факультэта матэматыкі, фізікі і інфарматыкі ўніверсітэта Коменскага ў Модры* 26 лютага 1998.

У 1993 Славацкае тэлебачанне зняла дакументальны фільм «Профілі — Мілан Руфус» (рэжысёр Федар Бартка).

## Бібліяграфія 
### Паэзія 
* 1956 — *Až dozrieme*
* 1966 — *Chlapec*
* 1968 — *Zvony*
* 1969 — *Triptych* (*Až dozrieme, Chlapec, V zemi nikoho*)
* 1969 — *Ľudia v horách*, dielo s fotografiami M. Martinčeka
* 1972 — *Stôl chudobných*
* 1972 — *Kolíska*
* 1973 — *Hľadanie obrazu*, dielo s fotografiami M. Martinčeka
* 1974 — *Chlapec maľuje dúhu*
* 1974 — *Kolíska spieva deťom*
* 1977 — *Hudba tvarov*
* 1978 — *Hora*
* 1982 — *Óda na radosť*
* 1987 — *Prísny chlieb*
* 1992 — *Neskorý autoportrét*
* 1996 — *Čítanie z údelu*
* 1997 — *Žalmy o nevinnej*
* 1998 — *Vážka*
* 2000 — *Jednoduchá až po korienky vlasov*
* 2001 — *Čas plachých otázok*
* 2003 — *Čakanka*
* 2005 — *Báseň a čas*
* 2007 — *Vernosť*
* 2009 — *Ako stopy v snehu*

### Эсэ 
* 1968 — *Človek, čas a tvorba*
* 1969 — *Štyri epištoly k ľuďom*
* 1974 — *O literatúre*
* 1978 — *A čo je báseň*
* 1996 — *Epištoly staré a nové*
* 1998 — *Rozhovory so sebou a s tebou*

### Кнігі для дзяцей і моладзі 
* 1975 — *Kniha rozprávok*
* 1980 — *Sobotné večery*
* 1985 — *Rozprávočka veselá, zostaň ešte s nami*
* 1986 — *Studnička*
* 1990 — *Tiché papradie*
* 1990 — *Modlitbičky*
* 1991 — *Mechúrik Koščúrik s kamarátmi*
* 1993 — *Lupienky z jabloní*
* 1994 — *Pamätníček*
* 1995 — *Modlitbičky za dieťa*
* 1994 — *Nové modlitbičky*

### Пераклады 
* 1957 — Сяргей Ясенін: *Výber*
* 1958 — Міхаіл Лермантаў: *Maškaráda*
* 1966 — Генрык Ібсен: *Peer Gynt* (v jaz. spolupráci s J. Kaňom)
* 1973 — Францішак Грубін: *2 x 7 rozprávok*
* 1977 — Францішак Грубін: *Poémy*
* 1978 — Францішак Грубін: *Ako sa chytá radosť*, výber z Hrubínovej poézie pre deti
* 1978 — Ёсеф Каэтан Тыл: *Strakonický gajdoš*
* 1988 — Хасэ Марці: *Znamenie života*
* 1991 — Псалмы і Плач Ераміі — кнігі Старога запавету
* 2007 — Францішак Грубін: *Hrnček, var!*

## Спасылкі 
* Litcentrum.sk  
* Books.sk  
* Osobnosti.sk 

Катэгорыя:Славацкамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Славацкамоўныя паэты
Катэгорыя:Перакладчыкі Славакіі
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Чэхаславакіі
Катэгорыя:Пісьменнікі Славакіі
Катэгорыя:Паэты Славакіі