open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
II Магілёўскі губернскі з’езд Саветаў рабочых і салдацкіх дэпутатаў

**II Магілёўскі губернскі з’езд Саветаў рабочых і салдацкіх дэпутатаў** — з’езд, які адкрыўся
 года у будынку гарадской управы ў Магілёве

## Перадумовы 
Савецкая ўлада ў Магілёўскай губерні ўсталёўвалася ў жорсткай барацьбе з контррэвалюцыяй. У Магілёўве размяшчалася Стаўка вярхоўнага галоўнакамандуючага на чале з М. М. Духоніным, вакол якога яб’ядналіся сілы рэакцыі. Тут былі ваенныя місіі Вялікабрытаніі, ЗША, Францыі. Стаўка стала цэнтрам антысавецкай змовы.  года Савецкі ўрад адхіліў М. М. Духоніна ад пасады вярхоўнага галоўнакамандуючага і прызначыў на яе бальшавіка М. В. Крыленку. З Петраграда ў Магілёў быў накіраваны атрад матросаў Балтыйскага флоту, чырвонагвардзейцаў Петраградскага гарнізона і салдат Літоўскага палка, а таксама атрады рабочых-добраахвотнікаў і салдат з Полацка, Мінска, Гомеля і інш. гарадоў.  года адбылося расшыранае пасяджэнне Магілёўскага Савета рабочых і салдацкіх дэпутатаў, якое пры падтрымцы рэвалюцыйных салдат і рабочых прызнала Савецкую ўладу. Быў перавыбраны выканкам Савета. Улада ў Магілёве і кантроль над Стаўкай перайшлі ў рукі ваенна-рэвалюцыйнага камітэта. Вечарам  года ў горад прыбыў М. В. Крыленка са штабам новай Стаўкі, начальнікам якой быў прызначаны генерал М. Д. Бонч-Бруевіч. Новая Стаўка пачала працаваць  года.

## З’езд 
 года у будынку гарадской управы адкрыўся 2-і губернскі з’езд Саветаў рабочых і салдацкіх дэпутатаў. На ім абмяркоўваліся пытанні аб становішчы на месцах, аб бягучым моманце, аб арганізацыі Савецкай улады ў губерні і інш. З’езд выказаў поўную падтрымку Савецкаму ўраду, зацвердзіў тэзісы аб арганізацыі Савецкай улады у губерні, выбраў губернскае бюро Саветаў рабочых і салдацкіх дэпутатаў, якое  года аб’ядналася з губернскім бюро Саветаў сялянскіх дэпутатаў, выбраным  на 3-м з’ездзе сялянскіх дэпутатаў губерні. Аб’яднанае бюро Саветаў рабочых, салдацкіх і сялянскіх дэпутатаў стала вышэйшым часовым органам улады ў Магілёўскай губерні.

## Памяць 
У 1957 годзе на будынку былой гарадской управы ўстаноўлена мемарыяльная дошка ў гонар II губернскага з’езда Саветаў рабочых і салдацкіх дэпутатаў.

## Літаратура 
*

Катэгорыя:Кастрычніцкая рэвалюцыя
Катэгорыя:1917 год у Магілёве
Катэгорыя:Падзеі ў Магілёве
Катэгорыя:З’езды Саветаў
Козыр

**Козыр** — ігральная карта той масці, якая па правілах гульні прызнаецца старэйшай для дадзенай здачы або для ўсіх рэшт.

## У гульнях 
Козыр у гульні б'е любую карту ўсіх іншых масцяў. У некаторых гульнях козыр вызначаецца выпадковым чынам: у канцы здачы здабываецца карта і выкладваецца на стол асабовым бокам уверх, а не кашуляй. У тых гульнях, дзе разыгрываюцца ўсе карты («Дурань», «Бурказёл») — яна кладзецца пад калоду і бярэцца ў апошнюю чаргу, у іншых застаецца ў недатыкальнасці. У іншых, накшталт «прэферанса» або «тысячы», козыр прызначаецца гульцом, заказавшим гульню. Бываюць гульні і з пастаянным козырам, да прыкладу амерыканская гульня Пікі.

У калодзе Таро з двойкамі козырамі называюцца 22 асобна адведзеныя карты, у якіх няма масці, ёсць толькі нумарацыя. У картачных гульнях з калодай Таро важны толькі іх нумар, а самі малюнкі на іх могуць быць любымі.

Слова «козыр» таксама шырока выкарыстоўваецца ў пераносным сэнсе, для абазначэння якога-небудзь перавагі.

## Гл. таксама 
* Козыры

## Спасылкі 
* Картачныя гульні. 

Катэгорыя:Метафары
Катэгорыя:Картачныя гульні
Усходняя Сьера-Мадрэ

**Усходняя Сьера-Мадрэ** () — горная сістэма на паўночным усходзе Мексікі, размешчаная на ўсходнім краі Мексіканскага нагор’я.

Горныя хрыбты Усходняй Сьера-Мадрэ праходзяць па мексіканскіх штатах Кааўіла, Нуэва-Леон, Тамауліпас, Сан-Луіс-Патасі, Керэтара, Ідальга і Пуэбла, дзе злучаюцца з Транс-мексіканскім вулканічным поясам, размешчаным па восі захад-усход у цэнтральнай Мексіцы.

## Рэльеф 
Уяўляе сабой сістэму паралельных хрыбтоў даўжынёй каля 1000 км. У паўночнай частцы прадстаўлена некалькімі хрыбтамі вышынёй ад 1000 да 3000 м. У цэнтры і на поўдні хрыбты падзяляюцца на асобныя масівы вышынёй да 4000 м. На ўсходзе горы крута абрываюцца да берагавой раўніны Мексіканскага заліва, на захад да ўнутраных частак нагор’я месцамі адыходзяць адгор’і. Складзеныя верхнемезазойскімі асадкавымі пародамі.

Максімальная вышыня 4054 м над узроўнем мора (гара Пенья-Невада). Таксама прыкметныя Патасі (3720 м) і Сан-Рафаэль (каля 3460 м). Мексіканскае нагор’е (сярэдняя вышыня 1100 м) аддзяляе Усходнюю Сьера-Мадрэ ад Заходняй Сьера-Мадрэ.

## Расліннасць 
Усходняя Сьера-Мадре адрозніваецца высокай біялагічнай разнастайнасцю і вялікай колькасцю эндэмічных відаў. Паўночная частка пакрыта ксерафітнымі хмызнякамі, а паўднёвая частка хрыбта на наветраных усходніх схілах — лясамі (ад вільготных трапічных унізе да хвойных у верхнім поясе), на падветраных заходніх схілах у асноўным растуць хмызнякі.

## Спасылкі 
* «Сьерра-Мадре Восточная» ў ВСЭ
* Геаграфія Мексікі на Геаграфія.Ру 

Катэгорыя:Горныя сістэмы Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Горныя сістэмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Горныя хрыбты паводле алфавіта
Масляніна

**Масляніна** () — рабочы пасёлак, адміністрацыйны цэнтр Маслянінскага раёна Новасібірскай вобласці. Насельніцтва Масляніна — 12 982 жыхара (на 1 студзеня 2012 года).

Маслянино размешчана на рацэ Бердзь, за 119 кіламетраў на паўднёвы ўсход ад Новасібірска, за 60 кіламетраў на ўсход ад горада Чарапанава.

Масляніна — адзін з найбуйнейшых пасёлкаў гарадскога тыпу ў Расіі.

## Вядомыя асобы 
* Дзмітрый Максімавіч Мохаў (нар. 1943) — беларускі архітэктар, мастак-сцэнограф.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Новасібірскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1644 годзе
Бердзь

**Бердзь** () — рака, пераважна ў Новасібірскай вобласці Расіі, правы прыток Обі. Упадае ў Новасібірскае вадасховішча, падпор ад якога распаўсюджваецца на 40 км (да г. Іскіцім). Даўжыня 363 км, плошча басейна 8650 км². Бярэ пачатак на заходніх схілах Салаірскага кража. Працякае ў шырокай даліне; рэчышча звілістае. Жыўленне снегавое і дажджавое. Сярэдні гадавы расход вады 45,8 м³/с (г. Іскіцім). Замярзае ў пачатку лістапада, адкрываецца ў сярэдзіне красавіка. У ніжнім цячэнні ракі — г. Бердск, г.п. Масляніна.

Катэгорыя:Рэкі Алтайскага края
Катэгорыя:Рэкі Новасібірскай вобласці
Купэ (вагон)

**Купэ** (*вагон другога класа*) — адзін з тыпаў пасажырскіх вагонаў. Ён камфортнейшы за плацкартны вагон, але менш камфортны, чым СВ або люкс.

## Характарыстыка 
У купэйным вагоне, як і ў вагоне тыпу СВ, размешчана дзевяць ці дзесяць (як у пасажырскіх вагонах вытворчасці Крукаўскага вагонабудаўнічага завода) купэ. Але, у адрозненне ад вагона тыпу СВ, ва ўсіх купэ купэйнага вагона маецца па чатыры спальныя месцы. Важнай адметнай асаблівасцю купэйнага вагона (якая падвышае яго камфартабельнасць) з'яўляецца тое, што, у адрозненне ад плацкартных вагонаў, у купэйным вагоне прастора кожнага купэ ізаляваная ад агульнага праходу (праходу, які ідзе праз увесь вагон) глухой перагародкай, забяспечанай дзверцамі. Акрамя таго, паколькі ў купэйным вагоне адсутнічаюць бакавыя месцы (а шырыня агульнага праходу застаецца нязменнай) — даўжыня спальных месцаў у купэйным вагоне крыху большая за даўжыню небаковых спальных месцаў у плацкартным вагоне.
У большасці такіх вагонаў ёсць кандыцыянеры. Верхнія месцы ў вагонах-купэ (цотныя) на цягніках Расійскіх чыгунак з 15 кастрычніка 2010 г. па 1 красавіка 2011 г. прадаваліся са зніжкай 50 % ад кошту ніжніх. Такія вагоны, у адрозненне ад плацкартных і СВ, ёсць у кожным пасажырскім цягніку.

## Аварыйныя выхады 
Аварыйныя выхады ў большасці выпадкаў знаходзяцца ў 3-м і 6-м купэ вагона і ўяўляюць сабой вокны, не прызначаныя для свабоднага адкрыцця, мэтай якога можа служыць праветрыванне купэйнага памяшкання. Падобная схема размяшчэння аварыйных вокнаў распаўсюджваецца на ўсе тыпы вагонаў РЖД. Аднак варта ўлічыць, што ў вагонах, абсталяваных сістэмай кандыцыянавання, першапачаткова могуць быць устаноўлены вокны, не прызначаныя для адкрыцця.

## Гл. таксама 
* Плацкартны вагон
* Спальны вагон

Катэгорыя:Пасажырскія вагоны
Джозеф Джэнкінс Робертс

**Джозеф Джэнкінс Робертс** (, Вірджынія, ЗША — , Манровія, Ліберыя) — выконваючы абавязкі губернатара з 3 верасня 1841 па 20 студзеня 1842, з 20 студзеня 1842 губернатар Ліберыі. Першы (3 студзеня 1848 — 7 студзеня 1856) і сёмы (1 студзеня 1872 — 3 студзеня 1876) прэзідэнт Ліберыі.

## Біяграфія 
Джозеф Джэнкінс Робертс нарадзіўся 15 сакавіка 1809 года ў Вірджыніі ў змяшанай афра-еўрапейскай сям’і вольным чалавекам. Дзяцінства правёў у Норфалку (Вірджынія, ЗША), дзе скончыў сярэднюю школу Моры і Норфалкскую акадэмію.

У 1829 годзе яго сям’я пераязджае ў Ліберыю і адкрывае краму ў Манровіі. У 1839 годзе Джозеф Джэнкінс Робертс становіцца лейтэнант-губернатарам (віцэ-губернатарам), а ў 1841 годзе выконваючым абавязкі губернатара, і ў 1842 годзе губернатарам. Застаўся ў гісторыі вядомым як «Бацька Ліберыі». Дапамог Ліберыі атрымаць незалежнасць у 1847 годзе. Пасля абвяшчэння Ліберыі Рэспублікай, стаў яе першым Прэзідэнтам.

Робертс кіраваў краінай да 1856 года, пасля чаго пакінуў свой пост. Аднак у 1871 годзе, у выніку дзяржаўнага перавароту, прэзідэнт Эдвард Джэймс Рой быў скінуты войскамі, лаяльнымі да Рэспубліканскай партыі, бо ён хацеў адмяніць будучыя прэзыдэнцкія выбары. Робертс, лідар Рэспубліканскай партыі, выйграў гэтыя выбары і зноў стаў прэзідэнтам Рэспублікі. Ён быў прэзідэнтам Рэспублікі да 1876 года. Праз месяц, пасля сыходу з пасады прэзідэнта, Джозеф Джэнкінс Робертс памёр.

Катэгорыя:Прэзідэнты Ліберыі
Энтазіс

**Энта́зіс** (ад  — напружанне) — плаўнае змяненне дыяметра сячэння калоны ўздоўж падоўжнай восі ад максімальнага ў межах ніжняй траціны ствала да мінімальнага ў завяршэнні. Прымяняўся для стварэння зрокавага эфекту напружанасці і зняцця ілюзіі ўвагнутасці ствала калоны (фуста). Разам з курватурай з’яўляецца адным з галоўных выразных прыёмаў, што выкарыстоўваюцца ў класічнай ордарнай архітэктуры.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Калоны
Нагорны (Якуція)

**Нагорны** — пасёлак гарадскога тыпу ў Нерунгрынскім раёне Рэспублікі Саха (Якуція) Расіі. Уваходзіць у гарадское паселішча Пасёлак Залацінка.

Насельніцтва 15 жыхароў (2017 год). За 109 км ад раённага цэнтра. Узнік у 1930-х гадах як дарожны пункт у сувязі з будаўніцтвам Амура-Якуцкай аўтамагістралі. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1941 года.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Якуціі
Стывен Ален Бенсан

**Стывен Ален Бенсан** (; , Мэрыленд, ЗША - , Гранд-Баса, Ліберыя) - другі прэзідэнт Ліберыі з 1856 па 1864 год.

## Біяграфія 
Бенсон нарадзіўся ў 1816 годзе ў Мэрылендзе, ЗША. У 1822 годзе яго сям'я пераехала ў Ліберыю. Праз некаторы час калонія была захоплена афрыканскімі абарыгенамі, і Бенсан некалькі месяцаў правёў у палоне. У 1842 годзе ён становіцца ўпаўнаважаным каланіяльным консулам. У 1847 годзе, пасля абвяшчэння незалежнасці Ліберыі, ён становіцца суддзёй.

У 1853 годзе Бенсан становіцца віцэ-прэзідэнтам пры Джозефе Джэнкінс Робертсе, а ў 1856 годзе прымае ад яго пасаду прэзідэнта. У 1857 годзе ён анексаваў суседнюю Рэспубліку Мэрыленд.

У 1862 годзе Ліберыя была прызнаная ЗША, і ў гэтым жа годзе Стывен Ален Бенсан наведаў з візітам Еўропу. У адрозненне ад сваіх папярэднікаў, Бенсан ведаў мовы тубыльных плямёнаў і здолеў наладзіць з імі супрацоўніцтва.

Катэгорыя:Прэзідэнты Ліберыі
Lystrinae

**Lystrinae** — падсямейства паўцвердакрылых насякомых сямейства Fulgoridae.

## Сістэматыка 
Падсямейства апісаў італьянскі энтамолаг Масіміліяна Спінола ў 1939 годзе.

## Таксанамія 
Спіс родаў і відаў:
* *Alphina* (Stål, 1863)
: *Alphina fryi* (Distant, 1906)
: *Alphina glauca* (Metcalf, 1923)
: *Alphina nigrosignata* (Stål, 1863) espèce type
* *Cyrpoptus* (Stål, 1862)
: *Cyrpoptus belfragei* (Stål, 1869)
: *Cyrpoptus dubius* (Kramer, 1978)
: *Cyrpoptus ferruginosus* (Stål, 1869)
: *Cyrpoptus metcalfi* (Ball, 1933)
: *Cyrpoptus nubeculosus* (Stål, 1869)
: *Cyrpoptus obscurus* (Metcalf, 1938)
: *Cyrpoptus obtusus* (Valdes Ragues, 1910)
: *Cyrpoptus reineckei* (Van Duzee, 1909)
: *Cyrpoptus ruficrus* (Kramer, 1978)
: *Cyrpoptus suavis* (Stål, 1862) espèce type
: *Cyrpoptus vanduzeei* (Ball, 1933)
* *Lystra* (Fabricius, 1803)
* *Scaralis* (Stål, 1863)
: *Scaralis fluvialis* Lallemand, 1956
: *Scaralis neotropicalis* (Distant, 1887)
: *Scaralis nigronotata* Stål, 1863
: *Scaralis obscura* (Distant, 1887)
: *Scaralis picta* (Germar, 1830) espèce type
: *Scaralis puella* Stål, 1863
: *Scaralis semilimpida* (Walker, 1851)
: *Scaralis versicolor* Distant, 1906

Катэгорыя:Клаповыя
Эсэ-Хая

**Эсэ-Хая** — пасёлак гарадскога тыпу на паўночным усходзе Якуціі. Адміністрацыйна ўваходзіць у Верхаянскі ўлус. Знаходзіцца ў басейне ракі Яна. Заснаваны 22 кастрычніка 1938 года Наркаматам цяжкай прамысловасцi СССР, які арганізаваў Упраўленне па будаўніцтву Якуцкага волаваабагачальнага камбіната ў пасёлку Эгэ-Хая. У 1940 годзе здабывалася 51,6 тон волава.

Аднесены да катэгорыі рабочых пасёлкаў у 1940 годзе.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Якуціі
Джэймс Скіўрынг Сміт

**Джэймс Скіўрынг Сміт** (, , Чарлстан, Паўднёвая Караліна, ЗША - 1892, Б'юкенен, Ліберыя) - лідар Партыі сапраўдных вігаў, шосты прэзідэнт Ліберыі.

## Біяграфія 
З 1856 па 1860 год Сміт займаў пасаду дзяржаўнага сакратара Ліберыі. Пазней ён быў абраны сенатарам ад акругі Гранд-Баса і знаходзіўся на гэтай пасадзе з 1868 па 1869 год. На прэзідэнцкіх выбарах 1869 года Джэймс Скіўрынг Сміт быў абраны віцэ-прэзідэнтам краіны.

У выніку палітычнага і фінансавага крызісу, выкліканага банкам Брытаніі ў 1871 годзе, прэзідэнт Эдвард Джэймс Рой быў вымушаны пакінуць сваю пасаду.

Джэймс Скіўрынг Сміт прабыў на пасадзе прэзідэнтам Ліберыі менш за два месяцы - з 4 лістапада 1871 года па 1 студзеня 1872 года - да прэзідэнцкіх выбараў, на якіх перамог Джозеф Джэнкінс Робертс. Гэта самы кароткі тэрмін у гісторыі прэзідэнтаў краіны.

Катэгорыя:Прэзідэнты Ліберыі
927-ы цэнтр падрыхтоўкі і ўжывання беспілотных авіяцыйных комплексаў

**927-ы Кёнігсбергскі Чырванасцяжны ордэна Аляксандра Неўскага цэнтр падрыхтоўкі і ўжывання беспілотных авіяцыйных комплексаў ВПС і войскаў СПА** — падраздзяленне ўзброеных сіл Беларусі. Месца дыслакацыі — горад Бяроза.

## Гісторыя 
У чэрвені 1942 года на базе Рустаўскай ваеннай школы лётчыкаў быў сфарміраваны 927-ты знішчальны авіяцыйны полк.

Баявыя дзеянні полк пачаў 19 ліпеня 1942 года, дзейнічаючы ў складзе ВПС 46-й арміі Закаўказскага фронту. Усяго за гады Вялікай Айчыннай вайны лётчыкамі палка была здзейснена 3328 баявых вылетаў, праведзена 107 групавых паветраных баёў, у якіх збіта 113 самалётаў праціўніка.

За ўзорнае выкананне заданняў камандавання пры авалоданні гарадамі Вордміт і Мельзак 927-ы зап быў узнагароджаны ордэнам Аляксандра Неўскага. За актыўныя баявыя дзеянні па прарыву моцна умацаванай абароны нямецкіх войскаў на паўднёвы захад ад Кенігсберга і ўзяцце горада палку была аб'яўлена падзяка Вярхоўнага галоўнакамандуючага і прысвоена найменне «Кёнігсбергскі».

У ліпені 1945 года з аэрадрома Гутэнфельд (Усходняя Прусія) полк быў перабазіраваны на аэрадром Крычевіцы ў Ленінградскай ваеннай акрузе. З лютага па лістапад 1952 года ён знаходзіўся ў Венгрыі. У тым жа годзе полк перабазаваўся на аэрадром Дойч-Ваграм у Аўстрыі.

Пасля заключэння мірнай дамовы з Аўстрыяй полк, згодна з Дырэктывай Генеральнага штаба ад 9 жніўня 1955 года і Галоўнага штаба ВПС ад 19 жніўня 1955 года, са складу 59-й Паветранай Арміі Цэнтральнай групы войскаў з 24 жніўня па 1 верасня 1955 года двума эшалонамі — лётным і наземным — перабазіраваўся на аэрадром Асаўцы Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці і ўвайшоў у склад 26-й Паветранай арміі Беларускай ваеннай акругі.

З лістапада 1993 года — пасля аб'яднання 927-га зап і падраздзяленняў забеспячэння — часць стала называцца «927-я Кёнігсбергская, Чырванасцяжная, ордэна Аляксандра Неўскага знішчальная авіяцыйная база».

24 жніўня 2010 года 927-я знішчальная авіяцыйная Кёнігсбергская Чырванасцяжная ордэна Аляксандра Неўскага база была перафарміравана ў 927-ы Кёнігсбергскі Чырванасцяжны ордэна Аляксандра Неўскага цэнтр падрыхтоўкі і ўжывання беспілотных авіяцыйных комплексаў. Цэнтр прызначаны для падрыхтоўкі і баявога прымянення беспілотных авіяцыйных комплексаў у інтарэсах Узброеных Сіл, правядзення даследаванняў у галіне тактыкі баявога прымянення БАК, навучання спецыялістаў па ўжыванню і эксплуатацыі БАК.

На ўзбраенні цэнтра стаяць БАК — «Іркут-3» і «Іркут-10».

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Воінскія часці і фарміраванні Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1942 годзе
Катэгорыя:Бяроза (горад)
Катэгорыя:ВПС і войскі СПА Беларусі
Вексілум

(гістарычная рэканструкцыя)]]
**Вексілум** (лат. Vexillum) — ваенны палявы штандар, сцяг старажытнарымскай маніпулы (ветэранаў, рэкрутаў і т. д.) ці атрада конніцы (турмы). Ён складаўся з чатырохвугольнага куска тканіны, які вісіць на перакладзіне дрэўка і часта змяшчаў нумар і назву часці, імя імператара і т. д. Яго насіў спецыяльны салдат-сцяганосец вексілярый. У палкаводца ў руках быў асобны вексілум чырвонага колеру.

Катэгорыя:Войска Старажытнага Рыма
Эдвард Джэймс Рой

**Эдвард Джэймс Рой** (; , Ньюарк, Агая, ЗША — 12 лютага , па іншых дадзеных 11 лютага) — пяты прэзідэнт Ліберыі.

Нарадзіўся ў сям’і бізнесмэнаў. Атрымаў адукацыю ва ўніверсітэце Агая ў Афінах, а ў 1846 годзе пакінуў ЗША і перасяліўся ў Ліберыю, дзе адкрыў сваю краму. З 1849 года Рой пачаў сваю палітычную дзейнасць.

Ён выступаў у палаце прадстаўнікоў і працаваў галоўным суддзёй у вярхоўным судзе Ліберыі. Паступова узмацняючы свае пазіцыі, у 1870 годзе ён стаў прэзідэнтам краіны. У перыяд яго прэзідэнцтва выбухнуў фінансавы крызіс, і яго апаненты, скарыстаўшыся гэтым, у 1871 годзе зрынулі Роя з дапамогай арміі.

Катэгорыя:Прэзідэнты Ліберыі
Зернь

**Зернь** — дробныя залатыя, плацінавыя або сярэбраныя ўпрыгажэнні ў форме шарыкаў дыяметрам ад 0,4 мм, якія напайваюцца ў ювелірных вырабах на арнамент са скані. Зернь стварае эфектную фактуру, гульню святла-цені. Гэтая тэхніка стала выкарыстоўвацца ў Старажытнай Русі з IX—X стагоддзяў, звычайна разам з эмаллю. Таксама дадаваліся каштоўныя камяні. 

## Літаратура 
* Советский энциклопедический словарь. — М., 1979

Катэгорыя:Упрыгажэнні
Катэгорыя:Ювелірныя тэхнікі
Бенджамін Джоўіт

**Бенджамін Джоўіт** (; , Лондан — , Хэмпшыр) — англійскі вучоны, філолаг-класік, педагог, багаслоў. Вядомы пераводамі Платона. Прафесар Оксфарда. У 1870—1893 гадах быў кіраўніком оксфардскага Бэйліял-каледжа.

## Біяграфія 
'', 1876]]
Нарадзіўся ў Камберуэле 15 красавіка 1817 года.

Навучаўся ў Лондане і ў Баліял-каледжы, яго член з 1838 года — стаў ім яшчэ будучы студэнтам, у 1839 годзе атрымаў ступень бакалаўра, з 1842 года — цьютар.

У 1845 годзе быў пасвечаны ў святарскі сан.

З 1855 года Каралеўскі (Regius) прафесар грэчаскай мовы.

У 1882—1886 гадах — віцэ-канцлер Оксфардскага ўніверсітэта.

Джоўіт лічыў (цяпер гэта адно з вядучых меркаванняў), што ў Платона адсутнічае ўласная суцэльная філасофская сістэма, таму да кожнага яго дыялогу варта звяртацца асобна.

Памёр 1 кастрычніка 1893 года.

## Спасылкі 
* Біяграфія ў «Брытаніцы»
* Benjamin Jowett
* 

Катэгорыя:Філолагі Вялікабрытаніі
Бэйліял-каледж

**Бэйліял-каледж**, *Баліял-каледж* (, ) — адзін з найстарэйшых каледжаў Оксфардскага ўніверсітэта.

Бэйліял-каледж быў заснаваны ў 1263 годзе з благаслаўлення епіскапа Дарэмскага , бацькам шатландскага караля Іаана I.

Пасля смерці заснавальніка ў 1269 годзе яго добраўпарадкаваннем займалася ўдава, , якая выдзеліла дастатковую грашовую суму для працяглага існавання вучэбнай установы. У 1282 годзе яна склала «каледжскі статус», які захаваў сваю значнасць да нашых дзён.

Студэнты Бэйліяла традыцыйна являются найболей палітычна актыўнымі ў Оксфардскім універсітэце. У яго сценах вучыліся многія прэм'ер-міністры Вялікабрытаніі. Тут таксама найбольшы ў Оксфардзе працэнт замежных студэнтаў. У XIX стагоддзі, калі ў ім займаў пост рэктара *Бенджамін Джоўіт*, Бэйліял становится адным з самых важных каледжаў Оксфарда, і захоўвае адно з вядучых палажэнняў да гэтага часу.

У нашы дні ў каледжы Бэйліял навучаецца 403 студэнта. Рэктарам яго является .

У 2013 годзе каледж адзначыў сваё 750-годзе.

## Майстры (рэктары) 
* 1965—1978 Крыстафер Хіл
* 1978—1989 Энтані Кені
* 1989—1994 Барух Бламберг

## Літаратура 
* J. Jones, Balliol College: A History, Oxford University Press, 2nd edition. 1997.

*
Бэйліял
Катэгорыя: Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1263 годзе
Катэгорыя:Оксфардскі ўніверсітэт
Амфарыск

]]
**Амфарыск** ()  — старажытнагрэчаская керамічная пасудзіна, *«маленькая амфара».* У адрозненне ад звычайнай амфары, амфарыск, хутчэй за ўсё, выкарыстоўваўся для захоўвання алеяў, араматычных і касметычных сродкаў. У Старажытным Рыме **амфарыскі** вырабляліся таксама са шкла.

Катэгорыя:Посуд Старажытнай Грэцыі
Эдвін Джэймс Барклі

**Эдвін Джэймс Барклі** (, , Бруэрвіл, Ліберыя — ) — ліберыйскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, прэзідэнт Ліберыі (1930—1944). З’яўляўся членам кіруючай у краіне з 1878 года Партыі сапраўдных вігаў.

У 1920—1930 гг. — дзяржаўны сакратар і міністр замежных спраў Ліберыі.

Катэгорыя:Прэзідэнты Ліберыі
Дэніел Бэшыел Уорнер

**Дэніел Бэшыел Уорнер** (, , акруга Балтымор, Мэрыленд, ЗША — , Ліберыя) — ліберыйскі палітык, 3-ці прэзідэнт Ліберыі (1864—1868), 5-ы віцэ-прэзідэнт Ліберыі (1860—1864) пад кіраўніцтвам прэзідэнта Стывена Алена Бенсана, 3-ці дзяржсакратар ў кабінеце Джозефа Джэнкінса Робертса з (1854—1856).

Катэгорыя:Прэзідэнты Ліберыі
Зборная Амана па футболе

**Зборная Амана па футболе** — нацыянальная футбольная зборная Амана, кантралюецца Аманскай футбольнай асацыяцыяй.

## Чэмпіянат свету 
* 1930—1982 — *не ўдзельнічала*
* 1986 — *знялася з турніру*
* 1990—2018 — *не прайшла кваліфікацыю*

## Кубак Азіі 
* 1956—1980 — *не ўдзельнічала*
* 1984 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 1988 — *знялася з турніру*
* 1992—2000 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 2004 — групавы этап
* 2007 — групавы этап
* 2011 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 2015 — групавы этап
* 2019 — 1/8 фіналу
Уолтэр Хелер

**Уолтэр Вольфганг Хелер** (; 27 жніўня 1915, Буфала — 15 чэрвеня 1987, Худ-Канал, Вашынгтон) — амерыканскі эканаміст.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Аберлінскім каледжы; доктар філасофіі (1941) Вісконсінскага ўніверсітэта. Выкладаў у Мінесоцкім універсітэце. Старшыня Савета эканамічных кансультантаў пры прэзідэнце ЗША (1961-1964). Прэзідэнт Амерыканскай эканамічнай асацыяцыі (1974).

## Асноўныя творы 
* «Падаткі і манетарная рэформа ў акупаванай Германіі» (Tax and Monetary Reform in Occupied Germany, 1949);
* «Новыя вымярэнні палітычнай эканоміі» (New Dimensions of Political Economy, 1966);
* «Эканоміка: старыя міфы і новыя рэальнасці» (The Economy: Old Myths and New Realities, 1976).

## Спасылкі 
* Біяграфія У. Хелера

Катэгорыя:Эканамісты ЗША
Пірожнае

**Пірожнае** — кандытарскі выраб невялікага памеру з салодкага здобнага цеста, звычайна з крэмавай начынкай.

## Вызначэнне 
Пірожныя — штучныя кандытарскія вырабы разнастайнай формы з па-мастацку аздобленай паверхняй. Маса іх вагаецца ад 17 да 110 г.

У літаратуры нярэдка пірожныя не вылучаюць як асобны від кандытарскіх вырабаў. Вырабляюць пірожныя па дзеючым прэйскуранце адной назвы, але рознай вагі: вялікія і малыя (60 % вагі вялікіх). Упрыгожаны вонкавы выгляд і выдатны смак пірожных — найважнейшыя паказчыкі якасці гэтых вырабаў.

## Разнавіднасці 
]]
Пірожныя падзяляюцца на асобныя групы залежна ад выпечанага цеставага паўфабрыкату:
* бісквітныя
* пясочныя
* пластовыя
* заварныя
* паветраныя
* арэхавыя
* крошкавыя
* збіўныя
* міндальныя

## Галерэя 

File:Runebergintorttu.jpg|
File:Strawberry crape shortcake1.JPG|
File:Oranjekoek.jpg|
File:Mont Blanc Cake.jpg|

## Гл. таксама 
* Капкейк
* Пірожнае Рунеберга
* Бульба

## Літаратура 
* «Словарь русского языка» Ожегова.
* Учебник «Технология приготовления мучных кондитерских изделий» Н. Г. Бутейкис и А. А. Жуковой.

Катэгорыя:Кандытарскія вырабы
Дэнеш Карамзаі

**Дэнеш Карамзаі** (, Арад (Румынія) — 31 ліпеня , Боўлдэр, Каларада) — венгерска-амерыканскі  і .

## Біяграфія 
Скончыў будапешцкую Музычную акадэмію імя Ліста як скрыпач, аднак у 1935 годзе пры заснаванні Новага Венгерскага квартэта ўвайшоў у яго склад як альтыст і заставаўся ў гэтай якасці на працягу ўсіх 37 гадоў існавання ансамбля. За гэты час разам з квартэтам пераехаў спачатку ў Нідэрланды (1937), а затым у ЗША (1950). Акрамя выступаў у складзе квартэта Карамзаі спарадычна выступаў як саліст з рознымі аркестрамі, у тым ліку ўдзельнічаў у запісу саўндтрэка да фільму «Бэн-Гур» (1959), музыку да якога напісаў іншы амерыканскі венгр Міклаш Рожа. З 1962 года ён выкладаў у Каларадскім універсітэце, у 1973—1979 гадах змяніў яго на Аберлінскі каледж, а ў 1980 годзе вярнуўся назад і зноў выкладаў у Боўлдэры да 1996 года, шмат зрабіўшы для прапаганды ў ЗША венгерскіх выканаўцаў постсацыялістычнай эпохі (у прыватнасці, па ініцыятыве Карамзаі ў 1982 годзе ў Боўлдэр упершыню прыехаў, а з 1986 года тут асталяваўся Квартэт Такача).

## Спасылкі 
* Alumni Notes — Denes Koromzay, www.oberlin.edu
* Denes Koromzay, www.allmusic.com

Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Венгрыі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты ЗША
Зборная Непала па футболе

**Зборная Непала па футболе** — каманда, якая прадстаўляе Непал на футбольных матчах і чэмпіянатах. Кантралюецца Футбольнай федэрацыяй Непала. Найлепшага выніку зборная дамаглася ў 1993 годзе, заваяваўшы бронзавыя медалі ў розыгрышы кубка федэрацыі Паўднёвай Азіі па футболе. Праводзіць свае хатнія матчы на стадыёне «Дасаратх Рангасала».

## Чэмпіянат свету 
* 1930—1982 — *не ўдзельнічала*
* 1986 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 1990 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 1994 — *знялася з турніру*
* 1998 года — *не прайшла кваліфікацыю*
* 2002 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 2006 — *знялася з турніру*
* 2010—2018 — *не прайшла кваліфікацыю*

## Кубак Азіі 
* 1956—1980 — *не ўдзельнічала*
* 1984 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 1988 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 1992 — *не ўдзельнічала*
* 1996 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 2000 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 2004 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 2007 — *не ўдзельнічала*
* 2011 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 2015 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 2019 — *не прайшла кваліфікацыю*

Непал
Катэгорыя:Футбол у Непале
Футбол
Зборная Кыргызстана па футболе

**Зборная Кыргызстана па футболе** () — нацыянальная зборная, якая прадстаўляе Кыргызстан на міжнародных турнірах і матчах па футболе. Кіруючая арганізацыя — Федэрацыя футбола Кыргызскай Рэспублікі. З 1994 года з’яўляецца паўнапраўным членам АФК і ФІФА, а таксама членам ФАЦА.  

Найвышэйшае месца ў рэйтынгу ФІФА зафіксавана ў красавіку 2018 года, калі зборная займала 75-е месца. Самае нізкае месца зафіксавана ў сакавіку 2013 года, калі зборная займала 201-е месца.

Кыргызстан
Катэгорыя:Футбол у Кыргызстане
Верхняя будова пуці

**Верхняя будова пуці** — частка чыгуначнага пуці, прызначаная для прыняцця нагрузак ад колаў рухомага састава і перадачы іх на ніжнюю будову пуці, а таксама для накіравання руху колаў па рэйкавай каляіне.

## Складовыя часткі 
Да верхняй будовы пуці адносяцца:
* Рэйкі — ўспрымаюць нагрузку ад рухомага складу і перадаюць яе на шпалы;
* Подрэйкавая аснова (шпалы, брусы, блокі) — успрымаюць нагрузку ад рэек і перадаюць яе на баластны пласт;
* Змацаванні (прамежкавыя, стыкавыя);
Камплект чыгуначных рэек, ужо злучаных са шпаламі, разам з усімі змацаваннямі, сабраныя ў звёны і выкладзеныя на ніжнюю будову пуці прынята называць рэйкашпальнай рашоткай.
* Баластны пласт — ўспрымае нагрузку ад шпал і перадае яе на асноўную пляцоўку;
* Дадатковыя прылады (проціваўгоны, контррэйкі, адбойныя брусы і іншае);
* Пясчаная падушка.

## Гл. таксама 
* Чыгуначны пуць
* Ніжняя будова пуці

## Літаратура 
* Железнодорожный транспорт: Энциклопедия&#x20;&#x2F;&#x20;Гл. ред. Н. С. Конарев.&nbsp;— М.: Большая Российская энциклопедия, 1994.&nbsp;— 559&nbsp;с.&nbsp;— ISBN 5-85270-115-7.

Катэгорыя:Пуцявая гаспадарка
Зборная ААЭ па футболе

**Зборная ААЭ па футболе** — нацыянальная зборная, якая прадстаўляе Аб’яднаныя Арабскія Эміраты на міжнародных футбольных спаборніцтвах. Зборная кантралюецца Футбольнай асацыяцыяй ААЭ. Зборная ААЭ аднойчы, у 1990 годзе змагла прабіцца ў фінальную стадыю чэмпіянату свету.

## Гісторыя выступленняў на міжнародных турнірах 
### Чэмпіянат свету 
* 1930—1970 — *частка Вялікабрытаніі*
* 1974 — *не ўдзельнічала*
* 1978 — *знялася з турніру*
* 1982 — *не ўдзельнічала*
* 1986 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 1990 — групавы этап (24-е месца)
* 1994—2018 — *не прайшла кваліфікацыю*

### Кубак Азіі 
* 1956—1972 — *частка Вялікабрытаніі*
* 1976 — *не ўдзельнічала*
* 1980 — групавы этап
* 1984 — групавы этап
* 1988 — групавы этап
* 1992 — 4-е месца
* 1996 — 2-е месца
* 2000 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 2004 — групавы этап
* 2007 — групавы этап
* 2011 — групавы этап
* 2015 — 3-е месца
* 2019 — Паўфінал
Зборная Джыбуці па футболе

**Зборная Джыбуці па футболе** — нацыянальная футбольная зборная, якая прадстаўляе Джыбуці ў міжнародных матчах па футболе. Не ўдзельнічала ніводнага разу ў фінальных стадыях чэмпіянатаў свету і Кубкаў Афрыкі. Удзельнічае з 1994 года рэгулярна ў Кубку КЕСАФА для краін Цэнтральнай і Усходняй Афрыкі.

## Чэмпіянат свету 
* 1930—1998 — *не ўдзельнічала*
* 2002 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 2006 — *не ўдзельнічала*
* 2010 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 2014 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 2018 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 2022 — *не прайшла кваліфікацыю*

## Кубак афрыканскіх нацый 
* 1957—1998 — *не ўдзельнічала*
* 2000 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 2002 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 2004 — *знялася з турніру*
* 2006 — *не ўдзельнічала*
* 2008 — *знялася з турніру*
* 2010 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 2012 — *не ўдзельнічала*
* 2013 — *не ўдзельнічала*
* 2015 — *не ўдзельнічала*
* 2017 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 2019 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 2021 — *не прайшла кваліфікацыю*

Джыбуці
Катэгорыя:Футбол у Джыбуці
Бісквіт

**Бісквіт** (, ад  — «двойчы печаны») — кандытарскае цеста і кандытарскі «хлеб», прыгатаваны з мукі, цукру і яек. У англамоўных краінах тэрмін «бісквіт» ужываецца для іншых прадуктаў.

## Прыгатаванне 
Існуе некалькі спосабаў прыгатавання бісквітнага цеста. Найбольш зручны для хатняга прыгатавання спосаб: яйкі ўзбіваюць з цукрам да павелічэння ў аб'ёме ў 2,5-3 разы. Затым дадаюць муку і хутка перамешваюць. Дно і краі формы змазваюць сметанковым маслам або распаленым маргарынам або заслаюць паперай. Цеста разліваюць у падрыхтаваныя формы, запаўняюць іх на 0,75 аб'ёму. Запоўненыя формы выпякаюць у духоўцы. Атрыманы бісквіт з'яўляецца распаўсюджанай асновай для тартоў, пірожных і дэсертаў.

Для атрымання бісквіта лепшай якасці яечныя жаўткі трэба аддзяліць ад бялкоў і старанна ўзбіць з цукрам (або цукровай пудрай) да павелічэння ў аб'ёме не менш чым у два разы, затым дадаць муку, замясіць вадкае цеста і ўмяшаць узбітыя да стану пены (без цукру) бялкі. Існуе «веганскі» варыянт бісквіта, у якім змацоўваючы кампанент (яйка) замяняецца разведзеным у вадзе крухмалам, бо без крухмалу або яек бісквіт хутка «ападае».

## Гл. таксама 
* Бісквіт (фарфор) 

## Спасылкі 
* 
* ДАСТ 9553-90 вызначае асаблівы гатунак мукі для бісквітнага тэсту з мяккіх сартоў пшаніцы

Катэгорыя:Мучныя кандытарскія вырабы
Катэгорыя:Цеста
Артур Амрэ

**Артур Амрэ** (, Брунланес (цяпер камуна Ларвік) — , Порсгрун) — нарвежскі пісьменнік, аўтар раманаў і апавяданняў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў фюльке Вестфал. Пачаў працоўную жыццё ў 15 гадоў, папрацаваў мараком і журналістам, жыў у ЗША, працаваў канструктарам, затым вярнуўся ў Нарвегію і працаваў інжынерам у Осла; пазней адкрыў уласны бізнэс па праектаванню дамоў і імпарту машын у нарвежскай сталіцы, але збанкрутаваўся ў 1922 годзе. З гэтага часу ён не захацеў больш вяртацца да сумленнай працы і пачаў жыць жыццём злачынцы, займаючыся кантрабандай, крадзяжамі і махлярствам, неаднаразова арыштоўваўся і ў выніку быў асуджаны на некалькі гадоў зьняволення.

Выйшаўшы з турмы ў 1935 годзе, Амрэ вырашыў стаць пісьменнікам; яго літаратурным дэбютам стаў раман пра жыццё кантрабандыстаў, які шмат у чым адлюстроўвае яго ўласны жыццёвы досвед. У другой палове 1930-х гадоў напісаў яшчэ некалькі раманаў, у 1938 годзе быў узнагароджаны прэміяй Гульдэндаля.

На беларускую мову апавяданне «Вернасць» пераклаў Іван Чыгрынаў (часопіс «Полымя» № 8, 1967 год).

Катэгорыя:Пісьменнікі Нарвегіі
Эрлінг Кітэльсен

**Эрлінг Кітэльсен** (, іншае вымаўленне: Хітэльсен, нар. ) — нарвежскі пісьменнік, аўтар шэрагу паэтычных зборнікаў (сярод іншага «Дзікія птахі», 1970, «Дзень і ноч у Ле», 1981, «Атрымальнік», 2005, «Верш плыве як горад», 2010), раманаў («Паварот на прасёлку», 1977, «Утрап (крытычны паказ, або Цудоўныя пярэдыхі падчас 46 позаў кахання)», 1998, «Я, Яку», 2013), п’ес («Леў Абірыеля», 1988, «Дом сямі лялек», 1993, «У нябёсах», 2000, «Гэтага не кажы», 2009) і кніг для дзяцей («Хай жыве тулава, узніклае з металалому», 1979). 
Лаўрэат шэрагу літаратурных прэсій (прэмія выдавецтва «Аскехаўг», 1990, прэмія Паўночнай Моўнай рады, 1998, прэмія «Доблаўг», 2002, культурніцкая прэмія «Экбус Легатэрс», 2007, і інш.).
У 2015 годзе Кітэльсен прыязджаў у Мінск на паэтычны фестываль імя Міхася Стральцова «Вершы на асфальце», дзе выступаў разам са сваім беларускім перакладчыкам Лявонам Баршчэўскім.

## Беларускія пераклады 
* Выбраная лірыка / Эрлінг Кітэльсэн. — Мінск : Зміцер Колас, 2019. — 72, [1] с. — («Паэты планеты»).

Катэгорыя:Пісьменнікі Нарвегіі
Грубка

**Гру́бка** — невялікая пакаёвая печ, звычайна для абагрэву.
Вядома здаўна, на Беларусі пашырана з 2-й паловы 16 ст.

Рабілі грубку з цэглы, абліцаванай дэкаратыўнай пліткай, гаршковай паліванай і непаліванай кафляй.

Выкарыстоўвалі ў жыллі, грамадскіх будынках (корчмах, аўстэрыях, ратушах, аптэках і інш.).

У сядзібных і палацавых будынках 16 — пачатку 20 ст. існавалі па-мастацку аздобленыя грубкі (сядзібныя дамы ў вёсках Агарэвічы Ганцавіцкага, Дзераўная Стаўбцоўскага раёнаў, у Карэлічах, Шклове, палац у Нясвіжы і інш.).

У дэкоры выкарыстоўвалі паліхромную ўзорыстую кафлю (вёскі Асташын і Дзяляцічы Навагрудскага раёна), з рэльефнымі геральдычнымі выявамі (Заслаўе, Лагойск, Нясвіж, Дзяржынск) з раслінным і іншым арнаментам.

## Літаратура 
*  С. 452.

## Спасылкі 
* Грубка // Архітэктура, выяўленчае і дэкаратыўна-прыкладное мастацтва: Дапаможнік для вучняў. Менск: Беларусь, 2001.

Катэгорыя:Печы
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідства
Рэдкліфскі каледж

**Рэдкліфскі каледж** або **каледж Радкліф** з’яўляўся жаночым каледжам свабодных мастацтваў у Кембрыджы і функцыянаваў як жаночая каардынацыйная ўстанова для&#x20; Гарвардскага каледжа. Ён таксама ўваходзіў у асацыяцыю Сем сясцёр, сярод якіх ён разам з Брын-Мар-каледжам падзяляў рэпутацыю асабліва разумных і вальнадумных студэнтаў. Рэдкліф прысвойваў дыпломы Каледжа Рэдкліф каля 70 першых гадоў свайго існавання, а затым камбінаваныя дыпломы Гарвард-Рэдкліф для выпускнікоў, пачынаючы з 1963 года. У 1977 годзе было падпісана фармальнае пагадненне «зліццё без зліцця». Поўная інтэграцыя з Гарвардскім універсітэтам скончылася ў 1999 годзе.

Былы адміністрацыйны кампус Рэдкліфа (Рэдкліф Ярд), дзе размешчаны Рэдкліфскі інстытут перспектыўных даследаванняў, і жылы кампус Рэдкліфскі чатырохкутнік (, , і ) былі ўключаны ў сістэму Гарвардскага ўніверсітэта.

Згодна з умовамі аб’яднання 1999 Рэдкліф Ярд і Рэдкліфскі чатырохкутнік захоўваюць пазначэнне «Рэдкліф» на неабмежаваны тэрмін.

## Вядомыя выпускнікі 
* Барбара Такман, пісьменніца і гісторык
* Беназір Бхута, палітычны дзеяч
* Эн Макефры, дзіцячы пісьменнік

## Спасылкі 
* Radcliffe Institute For Advanced Study—Harvard University
* *Her Two Lives* The biography of the Radcliffe Institute for Advanced Study’Founder s by author Elaine Yaffe 
* Radcliffe Crew 
* The Radcliffe College Legacy (video) 
* Radcliffe Day Video (award made to Supreme Court Justice Ruth Bader Ginsburg http://www.radcliffe.harvard.edu/video/radcliffe-day-2015-justice-ruth-bader-ginsburg 

Катэгорыя:З’явіліся ў 1879 годзе
Катэгорыя:Гарвардскі ўніверсітэт
Прагрэсіўная нацыянальная партыя (Цёркс і Кайкас)

**Прагрэсіўная нацыянальная партыя** () — палітычная партыя Цёркс і Кайкас.

Старшыня — Вашынгтон Місэк.

## Удзел у выбарах 
### Парламенцкія выбары 
Катэгорыя:Палітычныя партыі Цёркс і Кайкас
Медыявістыка

**Медыяві́стыка** (, ад  — сярэднявечча) — раздзел гістарычнай навукі, які вывучае падзеі, побыт, культуру і мастацтва перыяду сярэднявечча. Медыявіст — гісторык, спецыяліст па медыявістыцы.

## Гісторыя медыявістыкі 
Сам тэрмін **медыявістыка** атрымаў папулярнасць у навуковых колах толькі ў 2-й палове XX ст. Але, медыявістыка як з'ява з'явілася значна раней. Першым медыявістам лічаць італьянскага гуманіста Флавіа Б’ёнда, які першы вызначыў сярэдневякоўе як асобны перыяд гісторыі.

## Медыявісты Беларусі 
* Юрый Мікалаевіч Бохан
* Дзяніс Уладзіміравіч Дук
* Сяргей Дзмітрыевіч Дзярновіч
* Васіль Аляксеевіч Варонін
* Эдуард Міхайлавіч Загарульскі
* Леанід Уладзіміравіч Калядзінскі
* Аляксандр Канстанцінавіч Краўцэвіч
* Сямён Аляксандравіч Падокшын
* Уладзімір Мікалаевіч Перцаў
* Якаў Рыгоравіч Рыер
* Міхаіл Аляксандравіч Ткачоў
* Георгій Васілевіч Штыхаў

## Адгалінаванні медыявістыкі 
* Візанціістыка
* Балканістыка
* Асманістыка

## Літаратура 
*    
*  — С. 106.

Катэгорыя:Сярэдневякоўе
Mystacinobia

**Mystacinobia** — манатыпны род  двухкрылых, які належаць да сямейства *Mystacinobiidae*.

## Спіс відаў 
Згодна з Catalogue of Life утрымлівае адзін від:

* *Mystacinobia zelandica*

## Спасылкі 
* *Mystacinobiidae* 

Катэгорыя:Караткавусыя двухкрылыя
Фуэртэ-дэ-Самайпата

**Археалагічны помнік Фуэртэ-дэ-Самайпата** — аб’ект са спіса Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА, размешчаны ў гарах цэнтральнай Балівіі на вышыні 1949 м над узроўнем мора, за 120 км ад Санта-Круса.

На паверхні камяністага пагорка высечаны рэльефныя выявы ягуараў, змей, геаметрычных фігур і чыслаў. На схіле пагорка высечаны круг, частка месцаў пазначаны лункамі, аднак дакладнае іх прызначэнне застаецца нявысветленым. Вучоныя лічаць пагорак цэнтрам, дзе здзяйсняліся рэлігіёзныя цырымоніі.

На поўдні пагорка — рэшткі жылога і адміністрацыйнага кварталаў. У XIV—XVI стст. гэтае месца мела назву эль-Фуэртэ.

Унікальны археалагічны помнік, які не мае аналагаў у Амерыцы, распавядае пра даіспанскія традыцыі і вераванні мясцовага насельніцтва. Археолагі падкрэсліваюць вялікае рэлігіёзнае прызначэнне гэтых руін і адмаўляюць ваеннае.

## Літаратура 
* Тысяча чудес света. — СПб: ООО «СЗКЭО», 2007. — 336 с.

Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Балівіі
Смаленская вуліца

**Смаленская вуліца** — назва вуліц у розных населеных пунктах.

## Беларусь 
* Смаленская вуліца — вуліца ў Баранавічах.
* Смаленская вуліца — вуліца ў Барысаве.
* Смаленская вуліца — вуліца ў Віцебску.
* Смаленская вуліца — вуліца ў Крычаве.
* Смаленская вуліца — вуліца ў Лунінцы.
* Смаленская вуліца — вуліца ў Мінску.
* Смаленская вуліца — вуліца ў Мсціславе.
* Смаленская вуліца — вуліца ў Оршы.
* Смаленская вуліца — вуліца ў Слуцку.

## Расія 
* Смаленская вуліца — вуліца ў Маскве.
* Смаленская вуліца — вуліца ў Санкт-Пецярбургу.

## Гл. таксама 
* Смаленскі завулак
Смаленская вуліца (Мінск)

**Смаленская вуліца** — вуліца ў цэнтральнай частцы Мінска. Названа ў гонар горада Смаленск.

Побач з вуліцай знаходзіцца буйны транспартны вузел: дыспетчарская станцыя «Усходняя», станцыя метро Пралетарская, чыгуначная станцыя «Мінск-Усходні».

На вуліцы размешчаны ГЦ «Ленінград», аўтацэнтр «Citroen» і іншыя камерцыйныя ўстановы.

## Размяшчэнне 
Пачынаецца ад вуліцы Леніна, перасякае вуліцы Чырвонаармейскую, Пуліхава, Іванаўскую, Захарава, перарываецца чыгуначнымі пуцямі і перад перасячэннем канала Сляпянскай воднай сістэмы, пераходзіць у завулак Казлова. Працягласць — 1,25 км.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Партызанскі раён (Мінск)
Шаўкоўніца белая

**Шаўкоўніца белая**, **Тут белы**, **Морва** (*Mórus álba*) — ліставое дрэва; від роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Дрэва вышынёй да 15-18 м з разгалістай шарападобнай кронай, часам ніцай.

Шырока натуралізавалася ад Індыі, Афганістана і Ірана да Іспаніі і Партугаліі. У сярэдзіне XX стагоддзя атрымала шырокае распаўсюджанне на поўдні еўрапейскай часткі СССР, у сувязі з правядзеннем агралесамеліярацыйных работ па барацьбе з засухай і .

## Хімічны састаў 
Лісце шаўкоўніцы белай утрымлівае дубільныя рэчывы (3,2-3,7 %), флаваноіды (да 1 %), , арганічныя кіслоты, смолы, эфірны алей (0,03-0,04), стэрыны (β-сітастэрыны, капестэрын).

У пладах змяшчаецца да 12 % цукроў (часам і да 23 %), прадстаўленых у асноўным монацукрыдамі, каля 1,5 % азоцістых рэчываў, 0,1 % , флаваноіды, карацін, пекцін, арганічныя кіслоты (яблычная, лімонная), трохі вітаміна С і дубільных рэчываў.

## Значэнне і выкарыстанне 
### У кулінарыі 
Ягады маюць прыемны кісла-салодкі смак і выкарыстоўваюцца для прыгатавання мармеладу, сіропаў, кампотаў, варэння, павідла, бякмесу і алкагольных напояў

### Прымяненне ў дрэваапрацоўчай прамысловасці 
Драўніна шаўкоўніцы вельмі каштоўная з-за сваіх якасцяў — яна шчыльная, пругкая, цяжкая, мае жоўты колер ў Малдове
* Прынамсі , якія пасаджаны ў часы імператрыцы Марыі Тэрэзіі для вырошчвання тутавага шаўкапрада, захаваліся і лічацца помнікамі прыроды ў Вене.

## Ахова 
З 2011 года нарыхтоўка драўніны шаўкоўніцы ў Расіі забаронена.

## Уплыў на культуру 
### У літаратуры 
Згадваецца ў Бібліі. У Евангеллі ад Лукі (17,6) прыводзіцца прыпавесць Ісуса са словамі «*Калі б вы мелі веру з гарчычнае зерне, вы б сказалі гэтаму сікамінаваму дрэву: вырвіся з коранем і высадзіся ў моры, і будзе вам паслухмянае*». Лягчэй зразумець, што вырыванне шаўкоўніцы з каранямі было вельмі цяжкім, калі ўлічыць, што ў Ізраілі яе карані і ствол абкладвалі камянямі і грудамі зямлі, каб не адбылося пералому. Акрамя таго, абкладзены зямлёю ствол ствараў параснік, які замяшчаў ролю ствала пасля яго пералому (ствол шаўкоўніцы дастаткова далікатны).

### У геральдыцы 
Шаўкоўніца белая, яе лісце, плады і галіны прысутнічаюць на гербах адразу некалькіх іспанскіх адміністрацыйных адзінак, у тым ліку на гербах муніцыпалітэтаў , , , , , , , , , , . Таксама выяву шаўкоўніцы белай можна пабачыць на гербе нямецкага , французскага Ліёна і іншых населеных пунктаў

Файл:Escudo de Moraleda de Zafayona (Granada).svg|Герб 
Файл:Wappen Erkner.PNG|Герб 

### У філатэліі 
У 1974 годзе выява шаўкоўніцы белай была выкарыстана Поштай В’етнама, а ў 2013 годзе — Поштай Украіны.

Файл:Stamps of Ukraine, 2013-01.JPG|Паштовая марка Украіны

## Літаратура 
* 
* *, , А.&nbsp;М.&nbsp;Краснова;* «» Справочник; Киев, , 1983. 

Катэгорыя:Дрэвы
Катэгорыя:Пладовыя дрэвы
Катэгорыя:Тутавыя
Катэгорыя:Садавіна
Катэгорыя:Шаўкаводства
Дзям’янка (рака)

**Дзям’я́нка** () — рака ў Омскай і Цюменскай абласцях Расіі, правы прыток ракі Іртыш.

Даўжыня ракі 1159 км. Плошча вадазбору 34 800 км². Сярэдні расход вады ў ніжнім цячэнні 145 (156) м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,03—0,07 м/км. Густата рачной сеткі 0,31 км/км². Выток ракі знаходзіцца ў балотах Васюганскай раўніны. Працякае па Заходне-Сібірскай раўніне. Шырыня ракі ад 40-60 м у верхнім цячэнні да 100—120 м у нізоўі. Рэчышча моцна звілістае. Замярзае ў канцы кастрычніка — пачатку лістапада, вызваляецца ад лёду ў маі. Жыўленне ракі пераважна снегавое. Асноўныя прытокі — Кеўм (правы), Тэгус, Імгыт, Урна (левыя).

Рака суднаходная на 211 км ад вусця.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Государственный водный реестр РФ
* A Regional, Electronic, Hydrographic Data Network For the Arctic Region (R-ArcticNET)
* *Сурков В. В.* Демьянка // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Прытокі Іртыша
Катэгорыя:Рэкі Цюменскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Омскай вобласці
Пеза

**Пеза** () — рака ў Таскане, цэнтральная Італія. Мае даўжыню 53 км, цячэ ў правінцыях Сіена і Фларэнцыя, упадае ў раку Арно.

У месцы зліцця Арно і Пезы знаходзіцца Віла Медычы Л’Амбраджыяна.

Катэгорыя:Рэкі Тасканы
Катэгорыя:Рэкі Італіі
Супраціўленне на мосце Нэньцзян

**Супраціў на мосце Нэньцзян** — бой за мост на рацэ Нуньцзян паміж войскамі Кітайскай рэспублікі і Японскай імперыі, што адбыўся ў час японскага ўварвання ў Маньчжурыю.

Пасля Мукдэнскага інцыдэнту Чан Кайшы забараніў кітайскім войскам у Маньчжурыі аказваць супраціў японскім захопнікам. Губернатар паўночна-ўсходняй правінцыі Хэйлунцзян генерал Ма Чжаньшань не падначаліўся загаду і паспрабаваў вымінуць пранікненне праціўніка ў сваю правінцыю, падарваўшы стратэгічна важны мост праз раку Нуньцзян. 4 лістапада для паправы прыбыў атрад з 800 японскіх салдатаў. Хто першы адкрыў агонь, невядома: бакі вінавацілі адзін аднаго. Страляніна працягвалася 3 гадзіны, пасля чаго кітайцы адступілі. Бой адзначыў пачатак Хэйлунцзянскай кампаніі, падчас якой адбылося яшчэ некалькі бітваў. Пасля аказанага супраціву Чжаньшань стаў нацыянальным героем, у яго шэрагі ўліліся новыя добраахвотнікі, якія пазней вялі партызанскую вайну супраць Маньчжоў-го.

Катэгорыя:Канфлікты 1931 года
Хэйлунцзянская кампанія

**Хэйлунцзянская кампанія** — серыя бітваў у правінцыі Хэйлунцзян паміж войскамі Кітайскай рэспублікі і Японскай імперыі, што адбыліся ў час японскага ўварвання ў Маньчжурыю.

## Ход падзей 
Да пачатку наступу японцаў на Маньчжурыю губернатар Хэйлунцзяна Вань Фулінь знаходзіўся ў Пекіне. 16 кастрычніка Чжан Сюэлян тэлеграфаваў Ма Чжаньшаню пра яго прызначэнне часовым кіраўніком і ваенным камандуючым правінцыі. Прыбыўшы ў Цыцыкар 20 кастрычніка, Чжаньшань заявіў, што не здасць горад. 4 лістапада Ма Чжаньшань парушыў загад Гаміньдана і сустрэў агнём японскі авангард ля моста праз Нуньцзян. Адступіўшы, кітайцы пазней контратакавалі, аднак пад агнём танкаў і артылерыі не змаглі адбіць мост і адышлі да Цыцыкара. 15 лістапада, да якога кітайцы страцілі 400 чалавек забітымі і 300 параненымі, японцы высунулі ўльтыматум пра здачу горада, на які Ма Чжаньшань адказаў адмовай. 17 лістапада ліку ў паўднёвым прыгарадзе Цыцыкара адбылася вырашальная сутычка: 3500 японцаў супраць 8000 кітайцаў. Японская кавалерыя атакавала ў першым шэрагу, за ёй ішла пяхота. Кітайская кавалерыя паспрабавала зайсці з фланга, але была пабіта агнём артылерыі і бамбардзроўшчыкаў, неўзабаве з поля бою бегла і пяхота. 18 лістапада Ма Чжаньшань адступіў з горада да вярхоўяў Нуньцзяна, дзе здолеў рэарганізаваць войскі. Японцы ж засцераглі тылы і маглі наступаць на Харбін.

Катэгорыя:Канфлікты 1931 года
Катэгорыя:1931 год у Азіі
Катэгорыя:Бітвы Японіі
Катэгорыя:Бітвы Кітая
Катэгорыя:Бітвы XX стагоддзя
Катэгорыя:Маньчжурыя
Катэгорыя:Япона-кітайская вайна (1937—1945)
Катэгорыя:Лістапад 1931 года
Цзіньчжоўская аперацыя

**Цзіньчжоўская аперацыя** — аперацыя Квантунскай арміі Японскай імперыі супраць войскаў Кітайскай рэспублікі, што адбылася ў час японскага ўварвання ў Маньчжурыю.

Пад канец лістапада 1931 года камандуючы Квантунскім арміяй Сігэру Хондзё адправіў 10000 пяхотнікаў у 13 эшалонах і эскадрыллю бамбардзіроўшчыкаў з Мукдэна ў Цзіньчжоу. Войскі былі спынены ў 30 кіламетрах ад мэты з-за прыняцця прапановы Лігі Нацый пра стварэнне дэмілітарызаванай паласы паміж Кітаем і акупаванымі японцамі тэрыторыямі. Аднак перамовы сарваліся, а ў Японіі адбылася змена ўрада на больш агрэсіўны. Ён ухваліў павелічэнне колькасці войскаў у Маньчжурыі, куды сталі прыбываць часткі з Карэі і Японіі. Новае наступленне пачаўся 21 снежня. Яно было абвешчана як аперацыя супраць «бандытаў», якія захапілі ўладу ў некаторых раёнах пасля хаосу з-за падання кітайскага ўрада. Большасць «бандытаў», праўда, былі членамі «Антыяпонскай арміі добрахвотнікаў», хоць былі і марадзёры.

Японцы ацанілі сілы кітайцаў у 84000 чалавек і 58 гармат. Яны знаходзіліся ў дзвюх сістэмах акопаў вакол Цзіньчжоу: пярэдні край знаходзіўся ў 30 кіламетрах на поўнач ад горада, часткова праходзіў па рацэ Талін; другая лінія акопаў цалкам атачала горад. На падыходзе да ліній абароны японцы разграмілі корпус з 3000 чалавек. Да Новага года яны выйшлі да ракі, генерал Тамон звярнуўся да войскаў з гаворкай перад вырашальнай атакай. Нечакана кітайцы адступілі і 3 студзеня горад быў заняты імператарскай арміяй.

У кітайскім стане панавала блытаніна. Урад Чана Кайшы пайшло ў адстаўку, прэм'ер-міністрам стаў Сунь Фо. Войскі маршала Чжана Сюэляна адыходзілі да Вялікай Кітайскай сцяне, хоць новы міністр замежных дзеў Яўген Чэн заявіў, што ўрад ніколі не загадваў пакінуць Цзіньчжоу. Дзевяць генералаў на ўскраінах Кітая збунтаваліся, адмовіўшыся прызнаць новы ўрад, якому абавязвалі гэты ганебны адступ. На наступны дзень пасля падзення горада японцы ўступілі ў Шаньхайгуань, завяршыўшы захоп паўднёвай Маньчжурыі.

Катэгорыя:Канфлікты 1931 года
Катэгорыя:Канфлікты 1932 года