Віндзар

**Ві́ндзар** ( , да 1974 года — **Нью-Віндзар**) — невялікі горад (каралеўскае бора) у графстве Беркшыр, на правым беразе ракі Тэмзы, за 34 км на захад ад Чарынг-Кроса (Лондан). Тут знаходзіцца летняя рэзідэнцыя англійскіх каралёў (Віндзарскі замак).

## Гісторыя 
міні|злева|Віндзарскі замак

Упершыню пра горад згадваецца ў Англасаксонскай хроніцы. Яго назва паходзіць ад стараанглійскай назвы Windles-ore, ці «выгнуты рачны бераг».  У 11 ст. Вільгельм I Заваёўнік набыў Віндзар у якасці паляўнічага запаведніка і пабудаваў замак. Першапачаткова горад насіў назву **Нью-Віндзар** (Новы Віндзар), у той час як пад назвай Віндзар была вядомая вёска, размешчаная больш як за тры кіламетры ад сучаснага горада (цяпер яна носіць назву **Стары Віндзар**), дзе знаходзіўся замак саксонскіх каралёў. У часы кіравання караля Генрыха I каралеўскі двор быў перамешчаны на тры мілі ўверх па цячэнні ракі. Віндзарскі замак упершыню згадваецца ў «Кнізе Страшнага суда». Замак быў пабудаваны з каменя ў 1170 годзе. З 1172 года вядомы Віндзарскі мост, які звязаў горад з размешчаным на процілеглым беразе Ітанам і лічыцца адным з найстаражытнейшых пабудаваных на Тэмзе. У той час будаўніцтва мастоў было дасягненнем, і наяўнасць уласнай пераправы ўнесла вялікі ўнёсак у развіццё горада і ўмацавала яго ўплыў.

Нью-Віндзар як уласнасць кароны першапачаткова меў прывілеі і быў вызвалены ад каралеўскіх падаткаў. З пачатку XIII стагоддзя горад меў сваю гандлёвую гільдыю пры каралеўскім заступніцтве і неўзабаве стаў галоўным горадам графства. Кароль Эдуард I у 1277 годзе адмысловым указам канчаткова замацаваў за Віндзарам статус каралеўскага бора і фармальна пацвердзіў ягоныя прывілеі.

Нью-Віндзар адыгрываў вядучую ролю ў Сярэднявеччы, да 1332 года стаўшы адным з найбагацейшых гарадоў Англіі. Пастаянныя капіталаўкладанні ў развіццё замка прыцягнулі ў горад лонданскіх гандляроў: ювеліраў, вінаробаў, бакалейнікаў і галантарэйшчыкаў — што забяспечыла гараджанам новыя працоўныя месцы. Перабудова і пашырэнне замка пры Эдуардзе III (1350—1368) былі найбуйнейшым будаўнічым праектам у сярэдневяковай Англіі, і многія жыхары Віндзара былі заняты ў ім. У 1348 годзе Чорная смерць скараціла насельніцтва горада амаль удвая, аднак будаўнічыя праекты Эдуарда III паспрыялі хуткаму прытоку насельніцтва з іншых раёнаў Англіі і з кантынентальнай Еўропы. Тыя часы былі перыядам росквіту для мясцовай эканомікі.

Перабудова замка працягвалася і ў XV стагоддзі. Віндзар стаў галоўным месцам паломніцтва, у першую чаргу, для жыхароў Лондана. Паломнікі прыязджалі, каб дакрануцца да магілы Генрыха VI, прах якога быў перанесены ў Капэлу Святога Георгія ў 1484 годзе, і фрагмента Сапраўднага Крыжа, а таксама каб наведаць каледж у Ітане. Паломнікі прыходзілі з немалымі сумамі і трацілі іх у горадзе. Каб рассяліць усіх паломнікаў, колькасць гасцініц у Віндзары ўсяго за стагоддзе вырасла з трох да трыццаці. Горад стаў вельмі багатым. Для лонданскіх паломнікаў Віндзар некаторы час пераўзыходзіў па значнасці Кентэрберы і мошчы Томаса Бекета, але з набліжэннем Рэфармацыі паток паломнікаў стаў змяншацца. У 1547 годзе ў пахавальні Святога Георгія быў пахаваны Генрых VIII, заснавальнік Англіканскай царквы.

### Кіраванне Цюдараў і Сцюартаў 
Горад пачаў разбудоўвацца прыблізна праз дзесяць гадоў пасля Рэфармацыі. Замак лічылі ўвасабленнем старой Англіі, а ранейшыя святыні сталі называць забабонамі. Большасць паведамленняў з гістарычных хронік гаворыць пра Віндзар у XVI і XVII стагоддзях як пра бедны горад са струхлелымі вуліцамі і жудаснымі ўмовамі пражывання. Горад і яго наваколлі становяцца месцам дзеяння п’есы Уільяма Шэкспіра «Віндзарскія насмешніцы».

У час Англійскай рэвалюцыі горад займаў палкоўнік Вен, які пакінуў яго ў 1645 годзе. Нягледзячы на залежнасць ад караля, Віндзар, як і многія камерцыйныя цэнтры, трапіў пад уладу круглагаловых. У 1649 годзе тут быў пахаваны пакараны смерцю Карл I.

Скарачэнне колькасці старых будынкаў у гэты перыяд гаварыла пра гатовасць да новага будаўніцтва з прыходам да ўлады Карла II, але наступныя кіраўнікі не звярталі ўвагі на горад, новыя будынкі не былі пабудаваны, і ён заставаўся ў заняпадзе да XIX стагоддзя.

У 1711 па загадзе каралевы Ганны каля замка зроблены іпадром, дзе штогод у чэрвені праводзіцца тыдзень каралеўскіх скачак. Аднак галоўная вуліца, Піскад-стрыт, захавалася са старажытных часоў, на некалькі гадоў аперажаючы па ўзросце Віндзарскі замак (упершыню згаданая ў 1170 годзе). Замак, у сваю чаргу, з’яўляецца найбуйнейшым у Еўропе і рэкардсменам па тэрміне пражывання ў ім уладальнікаў.

Пасля пачатку Першай сусветнай вайны каралеўская дынастыя Вялікабрытаніі, якая мела нямецкае паходжанне, з патрыятычных меркаванняў змяніла назву з Саксен-Кобург-Гоцкай на Віндзарскую.

Нью-Віндзар быў афіцыйна перайменаваны ў Віндзар у 1974 годзе.

## Славутасці 
міні|Віндзарская ратуша
Помнікі архітэктуры: Віндзарскі замак (11 ст., перабудаваны ў 13—19 стст., захоўваецца калекцыя карцін, габеленаў, зброі і інш.) — летняя рэзідэнцыя англійскіх манархаў,  (1474—1528, позняя готыка),  (17 ст.), парк і інш.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Англіі