open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Чархін

**Чархін** () — гарадскі пасёлак у Пастдаргомскім раёне Самаркандскай вобласці, Узбекістан. У пасёлку размешчана чыгуначная станцыя Улугбек (на лініі Самарканд — Мараканд).

Статус пасёлка гарадскога тыпу з 1978 года.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Самаркандскі вілает
Катэгорыя:Населеныя пункты Узбекістана
Тэрэза Гайкаўна Мірзаян

**Тэрэза Гайкаўна Мірзаян** (; 11 жніўня 1922 — 7 жніўня 2016) — армянскі савецкі скульптар. Член Саюза мастакоў СССР. Заслужаны мастак Армянскай ССР (1967). Заслужаны дзеяч мастацтваў Армянскай ССР (1986), педагог, прафесар.

У 1949 годзе Тэрэза Мірзаян была прынята ў Саюз мастакоў Арменіі. Пачынаючы з 1950 года — актыўны ўдзельнік выстаў Саюза мастакоў Арменіі. Неаднаразова экспанавала свае працы на мяжой. 27.06.1956 узнагароджана медалём «За працоўнае адрозненне».

## Творчасць 
Аўтар шматлікіх скульптур і манументальных прац, усталяваных як у Арменіі, так і за мяжой.
Пры стварэнні скульптурных твораў працуе з рознымі матэрыяламі, у тым ліку мармурам, бронзай, туфам, парцалянам, дрэвам, базальтам і інш.

Адзначана шматлікімі ўзнагародамі, медалямі, ганаровымі граматамі і прызамі СССР, Армянскай ССР, Арменіі і замежных краін.

## Педагагічная дзейнасць 
Больш 55 гадоў прысвяціла педагагічнай дзейнасці ў мастацкім інстытуце (цяпер Ерэванская дзяржаўная Акадэмія вытанчаных мастацтваў). За гэтыя гады Тэрэза Мірзаян унесла вялікі ўнёсак у мастацка-прафесійнае і маральнае выхаванне многіх пакаленняў скульптараў Арменіі. Сярод яе вучняў скульптары, якія атрымалі сусветную слыннасць і прафесійныя педагогі.

## Творчасць 
* Бронзавая скульптура армянскай выканаўцы песень і танцаў народаў свету А. Багдасаран (Нацыянальная галерэя Арменіі, 1951)
* Бюст Героя Савецкага Саюза У. Авецісяна (г. Ерэван, 1956 г.)
* Бронзавы бюст выбітнага армянскага лекара XII стагоддзя Мхітара Герацы (г. Ерэван)
* Скульптура «Кахае, не кахае» (г. Ерэван)

## Галерэя 

Файл:Հունան Ավետիսյան (1).JPG|Бюст Героя Савецкага Саюза У. Авецісяна (Ерэван, 1956 г.)
Файл:«Սիրում է, չի սիրում» քանդակ,.jpg|Скульптура «Кахае, не кахае» ў цэнтры Ерэвана

## Спасылкі 
* TEREZA MIRZOYAN 

Катэгорыя:Скульптары СССР
Катэгорыя:Заслужаныя мастакі Армянскай ССР
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Армянскай ССР
Катэгорыя:Члены Саюза мастакоў СССР
Катэгорыя:Жанчыны-скульптары
Катэгорыя:Скульптары Арменіі
Чалыш

**Чалыш** () — гарадскі пасёлак ва Ургенчскім раёне Харэзмскай вобласці Узбекістана. Размешчаны на левым беразе Амудар'і, у 20 км ад чыгуначнай станцыі Ургенч на лініі Туркменабад — Бейнеу. Аснова гаспадаркі пасёлка — гэта вінаградарства; тут вырошчваюць такія знакамітыя сарты вінаграда як «сапераві», «кабернэ» і «мушкат».

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Харэзмскі вілает
Катэгорыя:Населеныя пункты Узбекістана
Нельма

**Не́льма** (*Stenodus leucichthys nelma*) — паўпрахадная або прэснаводная рыба сямейства сіговых, падвід беларыбіцы. Пашырана ў басейне Паўночнага Ледавітага акіяна; ад ракі Паной на Кольскім паўвостраве на захадзе да ракі Макензі на ўсходзе (Аляска). Утварае азёрныя формы (азёры Зайсан, Кубенскае, нарыльскія).

Даўжыня да 1,5, маса да 50 кг. Луска буйная. Рот вялікі, на сківіцах дробныя зубы. Драпежнік. Аб'ект промыслу і развядзення.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ласасёвыя
Ністагм

**Ніста́гм** (ад  — *дрымота*) — міжвольныя рытмічныя двухфазныя (хутка і павольна) рухі вочных яблыкаў у чалавека і жывёл. Бывае адна- і двухбаковы (часцей); гарызантальны, вярчальны, вертыкальны і дыяганальны. Назіраецца ў здаровым стане, напрыклад, пры працяглым вярчэнні на крэсле, фіксацыі позірку на прадметах, што хутка рухаюцца; у паталагічным стане пры хваробах ЦНС, пашкоджаннях і захворваннях мозга, вушнога лабірынта і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вока
Марыінская гарадская бальніца (Нахічэвань-на-Доне)

**Марыінская гарадская лякарня** — комплекс будынкаў, створаных у канцы XIX — пачатку XX у Нахічэвані-на-Доне (цяпер — Пралетарскі раён Растова-на-Доне). Да XXI стагоддзя будынкі захаваліся часткова. Сучасны адрас будынка: вуліца 14-я лінія, 63, літар Б. Рашэнне пра назву лякарні Марыінскай было прынята нахічэванскай думай у 1888 годзе.

## Гісторыя 
У 1877—1978 гадах у Нахічэвані-на-Дону была адкрыта Марыінская гарадская лякарня. Дом для патрэб гарадской лякарні падаў купец Іван Папоў. Будынак не адрозніваўся вялікімі памерамі, у сувязі з гэтым немагчыма быў забяспечыць працу ўсіх бальнічных аддзяленняў.

У 1892 годзе адкрыўся галоўны корпус новай лякарні, а праз 6 гадоў пачаўся прыём хворых у яшчэ адным аддзяленні — інфекцыйным. Для пабудовы дзіцячага аддзялення Марыінскай гарадской лякарні, сваю дапамогу прапанаваў патомны ганаровы грамадзянін Нахічэвані — Кірыл Папоў. Улетку 1902 года яго прапанова была прынята гарадскімі ўладамі і пачаліся будаўнічыя працы. Аднак неўзабаве сітуацыя змянілася. 6 лістапада 1904 года гарадской галава Нахічэвані атрымаў ліст ад гарадскога галавы Растова-на-Доне з інфармацыяй пра адсутнасць у іх у горадзе радзільнага аддзялення. Гэты факт вельмі дрэнна ўплываў на стан парадзіх і грудных немаўлят. Гарадской управай быў вырашаны прыстасаваць будынак, будаўніцтва якога якраз вялося, для патрэб не дзіцячага, а радзільнага аддзялення. Кірыл Папоў, які фінансаваў будаўніцтва, быў з гэтым цалкам згодзен.

Для ўладкавання радзільнага прытулку была вылучана паўднёвая частка будынка. Першыя пацыенты былі прыняты тут у кастрычніку 1905 года. Але пабудова працы і адсутнасць належнай арганізацыі ў справах лякарні прывяла да таго, што ў радзільным аддзяленні прымалі не толькі парадзіх, але і лячылі іншых дарослых пацыентаў, бо месцаў у лякарні бракавала. Ідэя пра стварэнне асобнага радзільнага аддзялення працягвала існаваць. Для яе рэалізацыі Кірыл Папоў ізноў зрабіў фінансавую дапамогу, ахвяраваўшы грошы ў памеры 24 тысяч рублёў. Па стане на 1913 год, радзільны прытулак ужо функцыянаваў.

Да XXI стагоддзя захаваліся не ўсе будынкі Марыінскай гарадской лякарні. Засталіся галоўны корпус і павільён, у якім знаходзілася радзільнае аддзяленне ў самым пачатку. У існых архітэктурных аб'ектаў адбылася страта элементаў фасада і інтэр'ераў. Сучасная канструкцыя даху адрозніваецца ад выточнай, гэта ж можна сказаць і дзверных канструкцыях з боку параднага і службовых уваходаў. Цяпер у гэтым будынку знаходзіцца станцыя пералівання крыві. Комплекс будынкаў, які складаецца з павільёна К. М. Папова і галоўнага корпуса Марыінскай гарадской лякарні, ставіцца да аб'ектаў культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння ў Растове-на-Доне.

Катэгорыя:Растоў-на-Доне
Crambe gordjaginii

**Crambe gordjaginii** — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Травяністая расліна з прамымі парасткамі і чарговым простым лісцем. Белыя чатырохпялёсткавыя кветкі сабраны ў суквецці-мяцёлкі. Плод — сухі боб ці струк.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Капуставыя
Тамагаўк (ракета)

**Тамагаўк**, або **Тамахок** (, ) — амерыканская мнагамэтавая высокадакладная дагукавая крылатая ракета («КР») вялікай далёкасці, стратэгічнага і тактычнага прызначэння. Здзяйсняе палёт на мінімальных вышынях з абмінаннем рэльефа мясцовасці. Знаходзілася на ўзбраенні падводных лодак і караблёў ВМС ЗША, выкарыстоўвалася ва ўсіх значных канфліктах з удзелам ЗША з моманта яе прыняцця на ўзбраенне ў 1983 годзе. Арыентыровачны кошт складае 1,45 млн дол. (2014).

*BGM-109 Tomahawk* распрацоўвалася ў цэлым шэрагу мадыфікацый, уключаючы:
* Ракеты марскога базавання **SLCM** (): *BGM-109A/…/F*, *RGM/UGM-109A/…/E/H*
* Ракеты наземнага базавання **GLCM** (): *BGM-109G*
* Ракеты паветранага базавання **MRASM** (): *AGM-109C/H/I/J/K/L*

## Гісторыя 
У 1971 годзе кіраўніцтва Ваенна-марскіх сіл ЗША ініцыявала працы па вывучэнні магчымасці стварэння стратэгічнай КР з падводным запускам. У пачатковай фазе прац разглядваліся два варыянты КР:
* Першы варыянт прадугледжваў распрацоўку цяжкай КР з падводным стартам і вялікай далёкасцю палёта — да 3000 марскіх міль (~5500 км) і размяшчэнне ракет на борце пяці ПЛАРБ тыпу «Джордж Вашынгтон» і пяці тыпу «Этэн Алан» у пускавых усталёўках БРПЛ UGM-27 «Паларыс» (дыяметрам 55 цаляў), якія здымаліся ў узбраення. Тым самым ПЛАРБ рабіліся носьбітамі стратэгічных крылатых ракет ПЛАРК.
* Другі варыянт меркаваў распрацоўку болей лёгкай КР пад 533-мілімятровыя (21 цаля) тарпедныя апараты падводных лодак з далёкасцю палёта да 1500 міль (2500 км).

2 чэрвеня 1972 года быў абраны болей лёгкі варыянт пад тарпедныя апараты, а ў лістападзе таго ж года прамысловасці былі выдадзеныя кантракты на распрацоўку **SLCM** () — крылатай ракеты падводнага базавання.

У студзені 1974 года два найболей перспектыўныя праекты былі абраныя дзеля ўдзелу ў конкурсных дэманстрацыйных пусках, а ў 1975 годзе праектам фірм «Джэнерал Дайнэмікс» і «Лінг-Тэмка-Воўт» (LTV) былі нададзеныя пазначэнні **ZBGM-109A** і **ZBGM-110A**, адпаведна (прэфікс «Z» у пазначэнні з'яўляецца статусным, і ў сістэме пазначэнняў МА ЗША выкарыстоўваўся дзеля пазначэння праектаў, якія знаходзяцца «на паперы» — г.зн. на ранняй стадыі распрацоўкі).

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* Fact File  The US Navy

Катэгорыя:Крылатыя ракеты
Катэгорыя:Ракетнае ўзбраенне ЗША
Катэгорыя:Крылатыя ракеты падводных лодак
Амазонкі

і амазонкі]]
**Амазонкі** () — у старажытнагрэчаскай міфалогіі народ, які складалі выключна  жанчыны, якія не мелі пры сабе мужчын, выпраўляліся ў паходы на чале з царыцай і ўтварылі асаблівую ваенную дзяржаву. Па сваіх ваенных якасцях сярэдняя амазонка значна пераўзыходзіла воіна-мужчыну.

Пайшлі ад бога Арэса і Гармоніі. Дзеля памнажэння свайго роду ўступалі ў сувязь з мужчынамі іншых народаў. Народжаных хлопчыкаў яны адсылалі да бацькоў, дзяўчынак пакідалі пры сабе і гадавалі з іх новых амазонак.

Назва «амазонкі» паходзіць ад грэчаскага ἀμαζός і тлумачыцца як «бязгрудая» — не літаральна, а іншасказальна, што азначае іх адрозненне ад іншых жанчын. Паводле міфаў, дзеля зручнасці выкарыстання лука амазонкам яшчэ ў дзяцінстве выпальвалі правую грудзь.

## Апісанне 
Паводле міфа, амазонкі жылі на ўзбярэжжы Чорнага мора, паблізу рэк Фермадонт і Ірыс (цяпер Эшыльырмак, тэрыторыя сучаснай Турцыі). Гісторык А. Б. Снісарэнка лічыць, што арэал племя практычна супадаў з контурамі турэцкіх вілаетаў Амасья (магчыма, гэта тапонім мае дачыненне да назвы племені) і Самсун. Адсюль амазонкі здзеснівалі паходы ў Азію. Паводле міфа, яны пабудавалі Эфес, Смірну і іншыя гарады.

Міфалагічная традыцыя вызначае ”сляды” існавання амазонак ад Эўбеі і Беотыі да Танаіса і нават Каспія. 

Плутарх паведамляе, быццам амазонкі (верагодней, жанчыны-воіны з племя маскутаў) жывуць у той частцы Каўказскага хрыбта, якая прасціраецца да Гірканскага (Каспійскага) мора (вобласць Мазкута, якая прасціралася ўздоўж Каспійскага ўзбярэжжа ад утокі Куры да ракі Самур), а ў некаторыя эпохі - ад Дзярбента (Чола, ці Чора, - па якіх вобласць насіла таксама і гэтую назву), што яны не з’яўляюцца непасрэднымі суседзямі албанаў (протаскіфскіх каўказскіх аланаў), што іх аддзяляюць ад албанаў гелы і легі (карэнныя каўказскія плямёны). З албанамі яны быццам сустракаюцца штогод цягам двух месяцаў, пасля чаго вяртаюцца ў сваю краіну, дзе жывуць без мужчынскай супольнасці. 

## Гл. таксама 
* Дагамейскія амазонкі

## Спасылкі 
Амазонкі. Радзіма мая - Беларусь

Катэгорыя:Міфічныя істоты ў старажытнагрэчаскай міфалогіі

Катэгорыя:Сарматы
Дом Ласкіна

**Дом Ласкіна** — будынак, які знаходзіцца па вуліцы Грэчаскай, 39 у горадзе Таганрогу Растоўскай вобласці. Уяўляе сабою прыклад фонавай забудовы горада, якая была пашырана ў перыяд трэцяй чвэрці XIX стагоддзя.

## Гісторыя 
У ліпені 1833 года ў горад Таганрог прыехаў прапаршчык Аляксандр Якаўлевіч Ласкін разам з будаўнічым атрадам для складання каштарыса і правядзенню прац па ўпарадкаванасці гавані і Пушкінскай набярэжнай. У 1840-х гадах ён быў адказным за будаўніцтва Мітрафаньеўскай царквы, на месцы якой на Цэнтральным рынку Таганрогу цяпер размешчаны павільён «Малако». Стацкі саветнік Аляксандр Ласкін быў жанаты з Адэлаідай Ласкінай, якая з 1857 года (паводле іншых дадзеных — з канца 1860-х гадоў) па 1880 год была ўладальніцай дома па вуліцы Грэчаскай, 39 у Таганрогу. Аляксандр Ласкін кіраваў працамі па правядзенні і стварэнні коннай дарогі, якая б злучала порт і купецкую біржу. У 1860-х гадах ён знаходзіўся ўжо ў чыне палкоўніка і займаў пасаду старшыні корпуса інжынераў шляхоў зносін. У сярэдзіне 1860-х гадоў быў сярод членаў часовай камісіі, якія займаліся ўдалкаваннем Таганрогскага порта. Памёр ён у 1888 годзе, а ў 1890 годзе дом па спадчыне перайшоў яго сыну — калежскаму асэсару Гаўрыілу Аляксандравічу Ласкіну. Валодаў ён ім па 1898 год, быў членам Таварыства археалогіі, гісторыі і этнаграфіі, якое працавала пры Казанскім універсітэце. Займаўся напісаннем прац, якія тычыліся гісторыі Візантыі.

У пачатку 1900 гадоў дом перайшоў ва ўласнасць есавула Мікалая Андрэевіча Кузняцова. У 1911 годзе ў доме прымаў доктар В. Г. Кашэўскі — прыёмы доўжыліся з 16:00 да 19:00 гадзін вечара. Лячыў ён людзей з нярвовымі і душэўнымі хваробамі. З 1915 года (паводле іншых дадзеных — з 1916 года) асабняк прыналежаў Фёдару Сцяпанавічу Гірсанаву і яго сям'і. Яны былі ўласнікамі дома да 1925 года. Фёдар Гірсанаў браў удзел у будаванні таганрогскага порта, быў жанаты з мяшчанкай Еўдакіяй Яфімаўнай Глушковай. Кватэры ў сваім доме ён здаваў у найманне, і сярод арандатараў лічыліся партовыя нагляднікі і надворны саветнік, пракурор Уладзімір Васільевіч Колпінскі. У гэтай жа доме працавала піўная крама Паўла Крысаненкі. У XXI стагоддзі гэта жылы дом.

## Апісанне 
Аднапавярховы дом пабудаваны на высокім цокалі. вугал дома мае скругленую форму. Пілястры ў колькасці шасці штук размешчаныя па бакавым і галоўным фасадзе. Вокны маюць прамавугольную форму з акругленым верхам. Каля вокнаў практычна не захаваліся обналичники, але размешчаныя дугападобныя сандрыкі на кранштэйнах. Прамавугольныя нішы знаходзяцца пад вокнамі. Насупраць па дыяганалі ад дома па вуліцы Грэчаскай, 39, размяшчаецца Палац Аляксандра Першага.

Катэгорыя:Таганрог
Чаткальскае землетрасенне

**Чаткальскае землетрасенне** — адно з самых магутных землетрасенняў у Цэнтральнай Азіі. Адбылося 2 лістапада 1946 года і дасягала  у эпіцэнтры, які знаходзіўся ў Чаткальскіх гарах. Магнітуда па шкале Рыхтара дасягнула 7.5.

## Апісанне 
Землетрасенне ахапіла велізарную тэрыторыю. У груды развалін былі ператвораныя пасёлкі, размешчаныя ў эпіцэнтральнай зоне працягласцю да 100 км і шырынёй да 15-20 км, у далінах і перадгорных раёнах адбыліся значныя абвалы, зрывы. Адкрыліся буйныя расколіны, частка возера Сары-Чэлек была перакрытая завалам.

Афтэршокі працягваліся яшчэ некалькі гадоў і скончыліся толькі ў 1950 годзе.

Катэгорыя:Гісторыя Узбекістана
Катэгорыя:Гісторыя Кыргызстана
Катэгорыя:Землетрасенні 1946 года
Катэгорыя:Землетрасенні ва Узбекістане
Катэгорыя:Землетрасенні ў Кыргызстане
Катэгорыя:Падзеі 2 лістапада
Катэгорыя:Лістапад 1946 года
Востраў Чырыкава

**Востраў Чы́рыкава** () — востраў у заліве Аляска Ціхага акіяна, тэрыторыя ЗША.

Плошча паверхні вострава каля 160 км². Вышыні да 300 м. На востраве субарктычныя лугі. Насельніцтва адсутнічае.

Адкрыты ў 1741 годзе экспедыцыяй на караблі «Святы Павел» (у складзе экспедыцыі В. Берынга) пад камандаваннем А. І. Чырыкава і ў 1798 годзе названы ў яго гонар англійскім мараплаўцам Дж. Ванкуверам.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Географические названия мира: Топонимический словарь. — М: АСТ. Поспелов Е. М. 2001.

Катэгорыя:Кадзьякскі архіпелаг
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Каралін (прадмесце)

**Каралін** — раён у прыгарадзе горада Пінска. У мінулым — мястэчка, культурны цэнтр яўрэяў Палесся.

Каралінскі замак XVII-XVIII стст. князёў Дольскіх.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Геаграфія Пінска
Дом Лабанава

**Дом Лабанава**, таксама *Дом Шчучкіна* — помнік архітэктуры мясцовага значэння па вуліцы Грэчаскай, 32 у горадзе Таганрогу Растоўскай вобласці.

## Гісторыя 
Мешчанін Мацвей Якаўлевіч Лабанаў у 1897 годзе пабудаваў аднапавярховы дом па вуліцы Грэчаскай, 32. Станам на 1906 год дом яшчэ быў у яго ўласнасці. Паводле адных дадзеных, у 1910 годзе, паводле іншых — у 1915 годзе, асабняк стаў уласнасцю Наталлі Дзмітрыеўны Шчукінай. Яе муж — лекар і стацкі саветнік Іван Паўлавіч Шчукін з пачатку XX стагоддзі быў ваенным лекарам у Таганрогу. Сям'я выхоўвала трох дзяцей. Адзіны сын — Павел — быў узведзены ў чын харунжага. У трыццацігадовым узросце ён трагічна загінуў у баі ва Усходняй Прусіі, яго бацька Іван Паўлавіч, ў пачатку лютага 1915 года дабраўся да поля бітвы і даставіў цела сына ў Таганрог. У 1921 годзе ў доме па вуліцы Грэчаскай, 32 знаходзіўся прытулак № 10. З 1992 года дому прысвоены статус помніка архітэктуры, ён ахоўваецца законам.

## Апісанне 
Фасад дома можна ўмоўна падзяліць на тры часткі. Над бакавымі часткамі размешчаныя фігурныя франтоны. Злева ад дома былі пабудаваны каваныя вароты з брамкай. У двары дома надбудавана невялікая вежа з гаўбцом. Ганак размешчаны па цэнтры. На фасадзе бачны некалькі скругленых вокнаў, будынак упрыгожваюць паўкалоны.

Катэгорыя:Таганрог
Нітка тэкстыльная

**Нітка тэкстыльная** — тонкі, гнуткі, трывалы выраб вялікай даўжыні з тэкстыльных прыродных ці тэкстыльных хімічных валокнаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тэкстыльныя матэрыялы
Даратэя Ланж

**Даратэя Ланж** (, пры нараджэнні — , , Хабокен, Нью-Джэрсі — , Сан-Францыска) — амерыканскі фатограф і фотажурналіст, найважнейшы прадстаўнік дакументальнай фатаграфіі.

## Біяграфія 
Ва ўзросце сямі гадоў перахварэла на поліяміэліт. Кар’еру фатографа пачала ў Нью-Ёрку, вучылася ў Кларэнса Уайта. Затым пераехала ў Сан-Францыска (1918), адкрыла там фотастудыю. Найбольш вядомая фатаграфіямі перыяду Вялікай дэпрэсіі (пасля 1935 года). Таксама здымала ў Пёрл-Харбар пасля нападу Японіі ў 1941 годзе. У 1952 годзе стала адным з заснавальнікаў фотачасопіса «Aperture». Шмат хварэла. Памерла ад раку стрававода.

Катэгорыя:Фатографы ЗША
Катэгорыя:Памерлі ад раку стрававода
Санторыа Санторыа

**Санторыа Санторыа** (;  — ) — італьянскі ўрач (анатам і фізіёлаг), вынаходнік ртутнага тэрмометра.

## Біяграфія 
Працаваў урачом у Польшчы, Венгрыі, Харватыі, вёў прафесарскую дзейнасць у Падуанскім універсітэце. Асноўныя даследаванні праводзіў у галіне абмену рэчываў чалавека, асаблівую ўвагу надаваў вывучэнню дыхання і «нябачнага выпарэння» з паверхні скуры.

Праводзіў даследаванні на сабе, у якіх імкнуўся паказаць колькасна фізіялагічныя працэсы ў арганізме.

Падчас даследчай дзейнасці вынайшаў шэраг вымяральных прыбораў, сярод якіх прыбор для вымярэння сілы пульсацыі артэрый, шалі для назірання за зменамі масы чалавека. У 1626 годзе разам з Галілеа Галілеем стварыў першы ртутны тэрмометр.

Большую частку сваіх даследаванняў апісаў у кнізе «De statica medicina» (1614).

Катэгорыя:Медыкі Італіі
Клод Бернар

**Клод Бернар** (, , Сен-Жульен (Рона) — , ) — французскі медык, даследчык працэсаў унутранай сакрэцыі, заснавальнік эндакрыналогіі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Сен-Жульен на паўднёвым усходзе Францыі, у сям’і селяніна-вінаградара. Некаторы час працаваў памочнікам аптэкара. У той час ён марыў стаць пісьменнікам, і, магчыма, стаў бы (адзін напісаны ім вадэвіль меў поспех на сцэне), але літаратурны крытык Марк Жырардо, да якога той звярнуўся па параду адносна літаратурнай кар’еры, пераканаў Бернара адмовіцца ад сваёй задумы. У 1834 годзе Бернар паступіў у Парыжскі ўніверсітэт.

Пазнаёміўся з вядомым фізіёлагам Франсуа Мажандзі, які запрасіў яго на працу да сябе ў лабараторыю ў Калеж дэ Франс.

## Навуковая дзейнасць 
Вывучыў функцыянаванне слінных залоз, ролю страўнікавага і кішачнага соку.

Катэгорыя:Медыкі Францыі
Катэгорыя:Постаці французскай эндакрыналогіі
Leiurus quinquestriatus

***Leiurus quinquestriatus***  — від скарпіёнаў з сямейства .

## Апісанне 
Агульная даўжыня цела складае ў сярэднім ад 30 да 77 мм. Дарослыя асобіны даўжынёй ад 80 да 110 мм. Самцы, як правіла, менш, танчэй і слабей чым самкі. Афарбоўка цела ад саламяна-жоўтага да жоўта-аранжавага колеру.

## Распаўсюджанне 
Від распаўсюджаны ў Паўночнай Афрыцы, Турцыі і на Аравійскім паўвостраве. Ён жыве ў сухіх пустынных абласцях з розным тыпам глебы, пазбягаючы пяшчаных дзюн. Хаваецца ў шчылінах і расколінах і пад камянямі, хаваючы ў глыбіню да 20 см.

## Яд 
Яд гэтага віду ўяўляе сабой магутны кактэйль з нейратаксінаў, смяротная доза якога складае ад 0,16 да 0,50 мг/кг. Ужаленне скарпіёна з’яўляецца вельмі хваравітым, але, на шчасце, часцей, не смяротным, за выключэннем такіх груп, як дзеці, людзі з аслабленым здароўем або з захворваннем сэрца. Існуе таксама рызыка развіцця анафілактычнага шоку. У смяротных выпадках канчатковай прычынай смерці быў ацёк лёгкіх.

Адзін з кампанентаў яду, пептыд хлоратаксін, з’яўляецца ключавым кампанентам у лячэнні некаторых пухлін галаўнога мозгу чалавека.

Катэгорыя:Скарпіёны
Берлін-Цэлендорф

**Берлін-Цэлендорф** () — раён у шостай (пасля рэформы 2001 года) адміністрацыйнай акрузе Берліна — Штэгліц-Цэлендорф. Раней гэта была вёска пад Берлінам, а з 1920 года раён уваходзіць у межы Вялікага Берліна. Ён знаходзіцца ў цэнтры акругі. Да рэформы быў самастойнай акругай Цэлендорф, у якую ўваходзілі сённяшнія раёны Ніколасзэе, Ванзэе і Далем.
Катэгорыя:Раёны Берліна
Катэгорыя:Штэгліц-Цэлендорф
Юхан Андрэас Мурэй

**Юхан Андрэас Мурэй** (,  — ) — шведскі батанік, урач, прафесар батанікі і медыцыны, вучань Карла Лінея.

## Біяграфія 
Юхан Андрэас Мурэй нарадзіўся ў Стакгольме 27 студзеня 1740 года. З 1756 па 1759 год ён вучыўся ва Упсальскім універсітэце. Яго настаўнікам быў шведскі вучоны Карл Ліней. Ён вёў перапіску з Карлам Лінеем да 1776 года.

Юхан Андрэас Мурэй памёр у горадзе Гётынген 22 мая 1791 года. Спецыялізаваўся на папарацепадобных, водарасцях і насенных раслінах.

## Навуковыя працы 
* Johan Andreas Murray: *Prodromus designationis stirpium gottingensium*. 1770.
* Johan Andreas Murray: *Commentatio de Arbuto uva ursi …*. 1764.
* *Commentatio de Arbuto Uva Ursi: exhibens Descriptionem eius botanicam, Analysin chemicam, eiusque in Medicina et Oeconomia varium Usum*. — Gottingae: Pockwitz & Barmeier, 1765.
* Johan Andreas Murray: *Opuscula*. 1785—1786.
* Johan Andreas Murray: *Apparatus medicaminum*. 1776—1792 (2. Aufl. (Bd. 1—2) 1793—1794).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Батанікі Швецыі
Катэгорыя:Медыкі Швецыі
Mesobuthus

***Mesobuthus*** — род скарпіёнаў з сямейства *Buthidae*, апісаны французскім заолагам Максам Вашоном у 1950 годзе.

## Віды 
Прадстаўнікі дадзенага роду пераважна жывуць у паўднёвай Еўропе і паўднёвай Азіі. Сярод іх вылучаюць наступныя:

* *Mesobuthus agnetis* (Werner, 1936)
* *Mesobuthus bolensis* Sun, Zhu & Lourenço, 2010
* *Mesobuthus caucasicus* (Nordmann, 1840)
* *Mesobuthus cyprius* Gantenbein & Kropf, 2000
* *Mesobuthus eupeus* (C.L. Koch, 1839)
* *Mesobuthus extremus* (Werner, 1936)
* *Mesobuthus gibbosus* (Brullé, 1832)
* *Mesobuthus karshius* Sun & Sun, 2011
* *Mesobuthus longichelus* Sun & Zhu, 2010
* *Mesobuthus macmahoni* (Pocock, 1900)
* *Mesobuthus martensii* (Karsch, 1879)
* *Mesobuthus nigrocinctus* (Ehrenberg, 1828)
* *Mesobuthus phillipsi* (Pocock, 1889)
* *Mesobuthus vesiculatus* (Pocock, 1899)

Катэгорыя:Скарпіёны
Маторны вагон

**Маторны вагон** — вагон, на каторым устаноўлены цягавы рухавік (паравая машына, дызельны ці электрычны рухавік).

Такі вагон выконвае функцыі звычайнага вагона (перавозка пасажыраў ці грузаў) і лакаматыва (перасоўванне цягніка). Уваходзіць у склад маторвагонных цягнікоў і цягавых агрэгатаў, таксама ў дадзенае паняцце ўваходзяць аўтаматрысы. Большасць вагонаў трамвая таксама з'яўляюцца маторнымі.

## Гісторыя 
Першыя маторныя вагоны на паравой цяге (паравоза-вагоны) былі ўтвораны пасля таго, як паравоз апынуўся найбольш прыстасаваным да магчымасці абслугоўваць самы маленькі склад з аднаго вагона.

Катэгорыя:Маторвагонны рухомы састаў
Катэгорыя:Вагоны
Androctonus

**Androctonus** (ад  «забівае мужчын») — род скарпіёнаў сямейства Buthidae, прадстаўнікі якога з’яўляюцца аднымі з самых небяспечных сярод усіх відаў скарпіёнаў, вядомых у свеце. Пашыраны ў паўзасушлівых і засушлівых раёнах Блізкага Усходу і Афрыкі. Скарпіёны дадзенага роду дасягаюць даўжыні да 10 см. Яд прадстаўнікоў роду ўтрымлівае магутны нейратаксін, які з’яўляецца асабліва моцным сярод іншых ядаў скарпіёнаў. Укусы некаторых відаў роду *Androctonus* кожны год забіраюць некалькі чалавечых жыццяў. Шэраг фармацэўтычных кампаній выпускаюць проціяддзе *antivenom* для лячэння пры інтаксікацыях, выкліканых укусамі *Androctonus sp.*.

## Таксанамія 
* *Androctonus afghanus* Lourenço & Qi, 2006
* *Androctonus aleksandrplotkini* Lourenço & Qi, 2007
* *Androctonus amoreuxi* (Audouin, 1826)
* *Androctonus australis* (Linnaeus, 1758)
* *Androctonus baluchicus* (Pocock, 1900)
* *Androctonus bicolor* Ehrenberg, 1828
* *Androctonus crassicauda* (Olivier, 1807)
* *Androctonus dekeyseri* Lourenço, 2005
* *Androctonus eburneus* (Pallary, 1928)
* *Androctonus finitimus* (Pocock, 1897)
* *Androctonus gonneti* Vachon, 1948
* *Androctonus hoggarensis* (Pallary, 1929)
* *Androctonus liouvillei* (Pallary, 1924)
* *Androctonus maelfaiti* Lourenço, 2005
* *Androctonus mauritanicus* (Pocock, 1902)
* *Androctonus maroccanus* Lourenço, Ythier & Leguin, 2009
* *Androctonus sergenti* (Vachon, 1948)
* *Androctonus togolensis* Lourenço, 2008

## Літаратура 
* Hendrixson, B. E. 2006. Buthid scorpions of Saudi Arabia, with notes on other families (Scorpiones: Buthidae, Liochelidae, Scorpionidae). In W. Büttiker, F. Krupp, I. Nader & W. Schneider (eds.), Fauna of Arabia (pp. in press, ~100 pages). Basel, Switzerland: Karger Libri.

Катэгорыя:Скарпіёны
Іска

**І́ска** — рака ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Іса (басейн Нёмана). Даўжыня 9 км. Пачынаецца за 4 км на ўсход ад вёскі Новая Стража, цячэ сярод лесу, упадае ў Ісу за 1,2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Якімавічы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Шчары
Катэгорыя:Рэкі Слонімскага раёна
Галаўны вагон

**Галаўны вагон** -- вагон цягніка, які мае кабіну кіравання. Таксама мае пражэктар і пярэднія габарытныя агні. Галаўныя вагоны звычайна з'яўляюцца часткай маторвагоннага рухомага састава.

Катэгорыя:Вагоны
Лісты Гедзіміна

**Лісты Гедзіміна** — адзін з самых старажытных помнікаў пісьменства Вялікага княства Літоўскага.

Захаваліся копіі шасці лістоў вялікага князя літоўскага Гедзіміна, напісаных па-латыні ў Вільні ў 1323—1324 гг. і адрасаваных папу рымскаму Яну XXII, уладам ганзэйскіх гарадоў Брэмена, Кёльна, Любека, Ростака, Грайфсвальда, Шчэціна і іншых, таксама нямецкім францысканцам і дамініканцам. У лістах Гедзімін заяўляў аб сваім жаданні прыняць хрысціянскую веру. Крыжакі абвінавачваліся ў тым, што яны на самой справе захопнікі і імі рухаюць зусім не клопат аб хрысціянізацыі Літвы. Акрамя таго, у Літву запрашаліся рыцары, лекары, рамеснікі (шаўцы, калеснікі, каменячосы, сярэбранікі, балістарыі, солездабытчыкі, пекары), купцы, земляробы, рыбакі, а таксама святары, прычым паведамлялася, што ўжо выбудаваныя дзве царквы ў Вільні (*«in civitate nostra regia dicta Vilna»*) і Навагрудку. Усім гарантавалася бяспека, свабода перамяшчэння, поўнае або на некалькі гадоў вызваленне ад падаткаў і павіннасцяў. Лісты сведчаць аб імкненні літоўскага гаспадара да міжнароднага прызнання і дазваляюць бачыць у дзейнасці Гедзіміна шырокую праграму эканамічнай, культурнай і ваеннай мадэрнізацыі Літвы. У лістах упершыню згадваецца Вільня як сталіца Літвы.

Спалучэнне ў стылістыцы лістоў паганскіх і хрысціянскіх рыс тлумачаць тым, што яны дыктаваліся паганцам князем, а запісваліся хрысціянінам пісцом. Лісты ацэньваюцца не толькі як важная крыніца гісторыі культуры і дакументы палітычнай гісторыі, але і як узоры сярэднявечнай эпісталярнай славеснасці.

## Літаратура 
* Gedimino laiškai = Послания Гедимина / подготовили В. Г Пашуто и И. В. Шталь. — Вильнюс, 1966.
* Metraščiai ir kunigaikščių laiškai. — Vilnius, 1996.

## Спасылкі 
* Пасланні Гедыміна

Катэгорыя:Крыніцы па гісторыі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Дакументы дыпламатычнай перапіскі
Катэгорыя:Лісты
Катэгорыя:Рукапісы XIV стагоддзя
Чара

**Ча́ра** (, ) — рака ў Расіі, у Забайкальскім краі, Іркуцкай вобласці і Якуціі, левы прыток ракі Алёкма (басейн Лены).

Даўжыня ракі 851 км. Плошча вадазбору 87 600 км². Сярэдні расход вады 900 м³/с. Пачынаецца на паўднёвым схіле хрыбта Удакан, з возера Вялікае Лепрындо́. Працякае па Чарскай катлавіне, перасякае хрыбет Кадар, утвараючы парогі.

Сярод прытокаў: Апсат, Сень, Жуя, Лурбун, Інгамакіт, Імалыт і іншыя рэкі і ручаі. Рака суднаходная на адлегласці 416 км (ад вусця да вусця ракі Жуя).

## Літаратура 
* 
* 
* Чара // 

## Спасылкі 
* Река Чара // Государственный водный реестр РФ
* *Рулёва С. Н.* Чара // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Рэкі Забайкальскага края
Катэгорыя:Рэкі Іркуцкай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Якуціі
Катэгорыя:Басейн Лены
Эварон

**Эваро́н** () — рэліктавае возера ў Хабараўскім краі Расіі, у басейне ракі Амур.

Плошча паверхні 194 км². Даўжыня 30 км, найбольшая шырыня 12 км. Найбольшая глыбіня да 3 м. Плошча вадазбору 5670 км². Глыбіня і плошча паверхні значна змяняюцца ў залежнасці ад сезону года. Зімой возера часам прамярзае да дна. У возера ўпадаюць рэкі Эвур, Годча, Нанчукан, Альгака, Сірокі, Таксакан. Выцякае рака Дзевятка (прыток ракі Гарынь).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Государственный водный реестр РФ
* Озеро Эворон // Водно-болотные угодия России

Катэгорыя:Азёры Хабараўскага края
Катэгорыя:Басейн Амура
Помнік вадаправоду (Растоў-на-Доне)

**Помнік вадаправоду** — бронзавы манумент, які быў адкрыты ў Пакроўскам скверы Растова-на-Доне насупраць гарадскога Музычнага тэатра.

## Апісанне 
У якасці матэрыялу для вырабу помніка была абрана бронза. Вышыня помніка дасягае 2,2 метра.

Па задумах аўтараў, манумент зроблены ў выглядзе жанчыны, якая апранута як жыхарка горада XIX стагоддзя. Яна набірае ваду ў вядро з вадаводнай калонкі. Такі знак быў абраны не выпадкова — у той час, згодна ўсталяваным парадкам, менавіта жанчына была адказная за забеспячэнне сям'і пітной вадой, таму з'яўленне ў горадзе вадаправода істотна палегчыла побытавыя заданні жанчын. Помнік быў выраблены ў гонар першага вадаправода ў горадзе, які зарабіў у 1865 годзе. Ініцыяваў стварэнне помніка Растоўскі водаканал. Адным з аўтараў помніка стаў скульптар Сяргей Алешня.

Паводле ўказанняў мэра Растова Міхала Чарнышова, урачыстае адкрыццё помніка першаму вадаправоду ў горадзе адбылося ў жніўні 2007 года. Цырымонія адкрыцця была пачата з яркага тэатралізаванага дзейства, дэманстраваліся касцюмаваныя нумары, тэматыкай якіх была гісторыя першага растоўскага вадаправода. Выступаў акцёр, які паказваў Андрэя Байкова, пры якім і стаў працаваць гарадскі вадаправод.

На адкрыцці была начальнік растоўскага гарадскога кіравання культуры Людміла Лісіцына, выканаўчы дырэктар Расійскай асацыяцыі водазабеспячэння і водаадвядзення Аляксей Галавачоў.

Катэгорыя:Помнікі Растова-на-Доне
Ерэванскі дзяржаўны тэатр пантамімы

**Ереванский государственный театр пантомимы** () — тэатр пантамімы, размешчаны ў сталіцы Арменіі, горадзе Ерэване. Заснаваны ў 1974 годзе. Да 2017 не меў ўласнага памяшкання, таму праводзіў спектаклі на сцэне Ерэванскага дзяржаўнага тэатра юнага гледача.

## Гісторыя 
Гісторыя тэатра пачалася ў канцы 1960-х гадоў, калі які захапіўся жанрам пантамімы студэнт ГІЦІСа Генрых Пагасян заснаваў тэатральную трупу «Тушпа». У 1969 годзе трупа выступіла са сваімі мініяцюрамі на студэнцкім фэсце «Вясна» і стала яго лаўрэатам. Афіцыйнай жа датай стварэння тэатра лічыцца 18 мая 1974 года, калі трупа была прызнана «прафесійным калектывам» і ўлучана ў склад Армтонцэрта. У 1983 годзе тэатр пантамімы атрымаў статус дзяржаўнага. З 1998 года мастацкім кіраўніком тэатра з'яўляецца Жырар Дадасян.

Тэатр пантамімы з'яўляўся адзіным армянскім тэатрам, які праз дзесяцігоддзі з дня заснавання не меў уласнага памяшкання. Тэатр размесціцца па адрасе вуліца Геворга Качара, 21 — у былым будынку Нацыянальнай кніжнай палаты каля Драматычнага тэатра імя Капланяна. Урачыстая цырымонія перадачы помечения тэатра адбылася ў лютым 2017 года. Завяршыць рамонт памяшкання плануецца да канца 2017 года.

Катэгорыя:Тэатры Ерэвана
Катэгорыя:З’явіліся ў 1974 годзе
Катэгорыя:1974 год у Ерэване
Помнік Уладзіміру Высоцкаму (Растоў-на-Доне)

**Помнік Уладзіміру Высоцкаму** — бронзавы манумент, які быў усталяваны і адкрыты ўлетку 2014 года ў Растове-на-Доне па вуліцы Пушкінскай.

## Гісторыя 
У 2009 годзе быў арганізаваны і пачаты збор сродкаў на стварэнне помніка Уладзіміру Высоцкаму. Быў праведзены конкурс, у выніку якога скульптары ўявілі некалькі праектаў працы, сярод якіх пераможцам стаў праект Анатоля Скнарына. Зборам сродкаў займалася адмысловая група растоўцаў: кантэйнеры для ахвяраванняў былі ўсталяваны ў многіх месцах горада. Праводзіліся таксама дабрачынныя канцэрты. У выніку былі сабраны 500 тысяч рублёў з патрэбнай сумы ў 2,5 мільёна рублёў. Большую частку патрэбнай сумы на стварэнне манумента вылучыў дабрачынны Фонд вядомага растоўскага прадпрымальніка Івана Ссавідзі.

Адкрыццё мемарыяла адбылося 25 ліпеня 2014 года, у дзень 34-х угодкаў з дня смерці паэта, непадалёк ад Дома кіно на вуліцы Пушкінскай. Вышыня ўсёй кампазіцыі складае 3,4 метра, з іх 2,3 метра — скульптура акцёра. Манумент быў выраблены з бронзы: Высоцкі стаіць на сцэне ў швэдры і ў штанах, у руках — гітара. Справа ад акцёра размешчаны заслона. Згодна іншай інфармацыі, справа таксама знаходзіцца маланка — знак яркага і нядоўгага жыцця паэта.

На адкрыцці помніка Уладзіміру Высоцкаму было каля 200 гараджанаў.

У горадзе, апроч помніка Высоцкаму, дадаткова ўсталяваны мемарыяльныя дошкі ў тых месцах, якія артыст наведваў.

Катэгорыя:Помнікі Растова-на-Доне
Катэгорыя:Уладзімір Высоцкі
Гастраэзафагеальная рэфлюксная хвароба

**Гастраэзафагеальная рэфлюксная хвароба (ГЭРХ)** — наяўнасць тыповых сімптомаў або пашкоджанняў слізістай абалонкі стрававода, выкліканых паталагічным закідам страўнікавага змесціва ў стрававод з прычыны парушэння функцыі ніжняй страваводнай сціскальніцы.

Этыялогія шматфактарная. ГЭРХ можа, сярод іншага, паўстаць пры склерадэрміі, цукровым дыябеце, алкагольнай полінейрапатыі ці гарманальных парушэннях, а таксама з прычыны прыёму прэпаратаў, якія паніжаюць тонус ніжняй страваводнай сціскальніцы (аральныя кантрацэптывы, нітраты, блакатары кальцыевых каналаў, метылаксантыны, β2-міметыкі, антыхалінергічныя прэпараты). Узнікненню ГЭРБ спрыяе грыжа страваводнай адтуліны дыяфрагмы, цяжарнасць і затлусценне.

## Клінічны вобраз 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гастраэнтэралогія
Катэгорыя:Парушэнні маторыкі стрававода
Катэгорыя:Захворванні страўнікава-кішачнага тракту
Белакаменныя помнікі Уладзіміра і Суздаля

**Белакаменныя помнікі Уладзіміра і Суздаля** (, ) — зборная назва, пад якой ЮНЕСКА ў 1992 годзе ўключыла ў спіс Сусветнай спадчыны сярэдневяковыя архітэктурныя помнікі гарадоў Уладзіміра і Суздаля, і прылеглых мястэчак Багалюбава і Кідзекшы. Гэтыя аб'екты былі створаны ў 12—13 стст. з мясцовага белага вапняку, ад якога і атрымалі сваю назву — белакаменныя.

У спіс сусветнай спадчыны гэтыя аб'екты былі ўключаны як шэдэўр чалавечага творчага генія і выдатныя ўзоры дойлідства Кіеўскай Русі 12—13 стст., якія ілюструюць гэты перыяд чалавечай гісторыі. У прыватнасці, ЮНЕСКА асобна вылучае сабор Успення Прасвятой Багародзіцы і сабор Святога Дзмітрыя Салунскага ва Уладзіміры.

## Спіс помнікаў 
У наступнай табліцы прыведзены спіс помнікаў, уключаных у спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Няўключаныя помнікі 
Па невядомых прычынах у спіс аб'ектаў Сусветнай спадчыны не было ўключана некалькі падобных помнікаў, размешчаных у гэтым жа рэгіёне, а іменна:

## Зноскі 

Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Расіі
Дэпо Мінскага добраахвотнага пажарнага таварыства

**Дэпо́ Мі́нскага добраахво́тнага пажа́рнага тавары́ства** — помнік грамадзянскай архітэктуры ў Мінску. Месціцца па адрасе вуліца Гарадскі Вал, 12. Уваходзіць у склад гісторыка-культурнай каштоўнасці «Гістарычны цэнтр г. Мінска» міжнароднага значэння.

## Гісторыя 
Будынак з цэглы пабудаваны ў 1885 годзе на рагу вуліц Праабражэнскай (цяпер Інтэрнацыянальная) і Нова-Раманаўскай (цяпер Гарадскі Вал). Дэпо было цесным і нязручным. У прыватнасці, не хапала асобных памяшканняў, таму коней даводзілася трымаць разам з пажарным рыштункам. У 1920—1930-х гг. да будынка пажарнага дэпо быў прыбудаваны трохпавярховы жылы дом. Добраахвотнае пажарнае таварыства месцілася ў будынку да 1937 года, а пасля будынак перададзены прафесійным пажарным.

У 1994—1998 годзе будынак рэканструяваны, у выніку чаго з’явілася мансарда з дэкаратыўнымі элементамі, якая адпавядае стылістыцы будынка. На фасадзе былі адноўленыя вароты.

У будынку месціцца Музей пажарнай і аварыйна-ратавальнай справы, а таксама пажарная частка. У 2005 годзе пажарнае дэпо атрымала № 1 у Мінску.

## Архітэктура 
Трохпавярховы прамавугольны ў плане будынак накрыты чатырохсхільным вальмавым дахам. Фасады расчлянёныя па гарызанталі карнізнымі паясамі, па вертыкалі — лапаткамі (на 1-м паверсе руставанымі). Па перыметры сцены завершаныя развітым шматслойным карнізам. Аконныя праёмы на 1-м паверсе шырокія прамавугольныя, на 2-м — лучковыя з абрамленнем, на 3-м — вузкія прамавугольныя.

Файл:Miensk, Haradzki Vał. Менск, Гарадзкі Вал (1885).jpg|1885 г.
Файл:Miensk, Haradzki Vał. Менск, Гарадзкі Вал (1913).jpg|У пач. XX ст.
Файл:Miensk, Haradzki Vał. Менск, Гарадзкі Вал (1913) (3).jpg|У пач. XX ст.
Файл:Miensk, Haradzki Vał. Менск, Гарадзкі Вал (R. Miranski, 1906).jpg|1906 г.
Файл:Miensk, Haradzki Vał. Менск, Гарадзкі Вал (1911) (2).jpg|1911 г.
Belarus-Minsk-Firefighting Fellowship.jpg|2007 

## Літаратура 
* 
*  С. 182—183
* 

Катэгорыя:Славутасці Мінска
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Вуліца Гарадскі Вал
Салянка Рыхтэра

**Салянка Рыхтэра, Чэркез** (*Salsola richteri*) — від кветкавых раслін сямейства аксамітнікавыя.

## Батанічнае апісанне 
Куст або невысокае дрэва да 3 м вышынёй. Мае вузкае лісце і прамяністыя кветкі, размешчаныя ў пазухах верхніх лістоў. Пладом з'яўляецца аднанасенны арэшак.

## Арэал 
У дзікім стане сустракаецца на пустынных пясках ў Сярэдняй Азіі (Іран, Туркменістан, Узбекістан, Пакістан).

## Прымяненне 
Лекавая расліна, утрымлівае ў пладах, лісці і кветках алкалоіды сальсалін і сальсалідзін, якія выкарыстоўваюцца пры лячэнні гіпертаніі.

## Літаратура 
* Rośliny użytkowe, Wiedza Powszechna, W-wa, 1966

Катэгорыя:Салянка
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Саюз пісьменнікаў Беларусі (значэнні)

* Саюз беларускіх пісьменнікаў — творчае аб’яднанне, заснаванае ў 1932 годзе, правапераемнік *Саюза пісьменнікаў БССР*, да 1996 года называлася — *Саюз пісьменнікаў Беларусі*.
* Саюз пісьменнікаў Беларусі — заснаванае ў 2005 годзе, альтэрнатыўнае, так званае «*праўладнае*», творчае аб’яднанне, якое аддзялілася ад *Саюза беларускіх пісьменнікаў*.
Маскогі (мовы)

thumb|140 px|left|Мовы маскогі ў Паўночнай Амерыцы да XVIII ст.
**Маскогі** — сям'я індзейскіх моў, распаўсюджаных у Паўночнай Амерыцы. Адносіцца да аглюцінатыўнай групы моў. На мовах маскогі размаўляюць такія народы, як маскогі, семінолы, алабама, чакта і інш. Агульная колькасць носьбітаў (2000 г.) - каля 20 000 чал.

## Спасылкі 
* Muskogean Languages
* Muskogean Language Family
* Daniel Coward, The Classification Problem within the Muskogean Language Family

Катэгорыя:Мовы маскогі
Катэгорыя:Індзейскія мовы
Касцёл Святога Лаўрэна (Ушачы)

**Касцёл Святога Лаўрэна** — каталіцкі храм у г.п. Ушачы Віцебскай вобласці.

## Гісторыя 
У 1716 г. падваявода полацкі Геранім Жаба разам з жонкай заснавалі касцёл і кляштар дамініканцаў. У 1787 г. манахі-дамініканцы ўзвялі 2-павярховы мураваны кляштар, заклалі 6-класную школу-вучылішча (дзейнічала да 1839). Інтэр’ер храма быў распісаны фрэскамі адным з ксяндзоў-дамініканцаў. У 1863 г. касцел і кляштар закрыты, будынкі часткова разбураны, усё літургічнае начынне перанесена ў касцёл в. Селішча. Энергічныя намаганні парафіян (каля 1600 чалавек) па вяртанню касцёла пачалі здзяйсняцца з 1905 г. пасля прыняцця ўрадам талерантнага закона, але не далі жадаемых вынікаў. Быў атрыманы дазвол на будаўніцтва новага храма (пачата ў 1908 г.). Сродкі вылучаны Рэутам (14 тыс. руб.), Івашэўскай, а таксама ўладамі (9 тыс. руб.). Будаўніцтва закончана ў 1913 г.

Перад рэвалюцыяй 1917 г. у парафіі налічвалася 1600 вернікаў. Пасля рэвалюцыі на працягу некаторага часу ў мястэчка прыязджаў адпраўляць св. Імшу ксёндз з Лепеля. Закрыты храм быў у 1932 годзе.

У 1994 г. парафія св. Лаўрэнція адрадзілася. У 2001 г. ва Ушачах быў прызначаны пастаянны пробашч і перададзена пляцоўка з касцёлам, які пачалі аднаўляць. 24 кастрычніка 2004 г. біскуп Віцебскай дыяцэзіі Уладзіслаў Блін урачыста асвяціў адбудаваную святыню.

## Архітэктура 
Архітэктура мураванага храма вырашана ў стылі неаготыкі. Адносіцца да тыпу 2-вежавых 1-нефавых храмаў з 3-граннай апсідай. Гатычны характар будынку надаюць высокія стральчатыя аконныя праёмы, ступеньчатыя контрфорсы, аркатурны фрыз, фіялы.

## Інтэр’ер 
Вельмі шанаваўся маляваны на палатне абраз «Найсвяцейшая Дзева Марыя» ў сярэбранай рызе.
## Галерэя 

Ушачы. Касцёл Святога Лаўрэна (08).jpg|Галоўны фасад
Ушачы. Касцёл Святога Лаўрэна (03).jpg|Фасад з боку апсіды
Ушачы. Касцёл Святога Лаўрэна (09).jpg|Інтэр'ер
Ушачы. Касцёл Святога Лаўрэна (01).jpg|Інтэр'еры з хорамі
Ушачы. Касцёл Святога Лаўрэна (10).jpg|Алтар
Ушачы. Касцёл Святога Лаўрэна. Плябанія.jpg|Плябанія

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Ушачы — парафія Святога Лаўрэна — catholic.by

 
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў неагатычным стылі
Катэгорыя:Касцёлы Віцебскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Касцёлы Ушацкага раёна
Катэгорыя:Ушачы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1913 годзе
Катэгорыя:1913 год у Беларусі
Вуліца Маякоўскага (Брэст)

**Вуліца Маякоўскага** () — вуліца ў Ленінскім раёне Брэста, у гістарычным цэнтры горада.

## Гісторыя 
## Размяшчэнне 
Арыентавана з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Размешчана паміж вуліцамі Гогаля і Пушкінскай, да якой паралельна. Пачынаецца ад скрыжавання з вуліцай Карла Маркса, перасякае вуліцы Камсамольскую, Савецкую (у пешаходнай частцы), Куйбышава, Гогаля, завяршаецца скрыжаваннем з бульварам Касманаўтаў. Даўжыня вуліцы складае каля 750 м.

## Забудова 
### Няцотны бок 
* № 26 — 
* № 32 — 
* № 34 — 
* № 42 — 
* № 44 — 
* № 47 — 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ленінскі раён (Брэст)
Катэгорыя:Гістарычны цэнтр Брэста
Катэгорыя:Вуліца Маякоўскага (Брэст)
Катэгорыя:Вуліцы, названыя ў гонар Уладзіміра Маякоўскага
Аляксандр Аляксандравіч Сафонаў

**Аляксандр Сафонаў** (нар. , Знам’янка, Кіраваградская вобласць, Украіна) — украінскі футбаліст, абаронца клуба «Бішафсгофен».

## Клубная кар’ера 
На юнацкім узроўні гуляў за кіраваградскі «Алімпік» і александрыйскі «Аметыст». З 2008 года гуляў на аматарскім узроўні ў розных клубах Кіраваградскай вобласці, у другой палове 2011 года выступаў за моладзевы склад «Александрыі».

У пачатку 2015 года далучыўся да клуба «Чаркаскі Дняпро», з якім атрымаў перамогу ў Другой лізе. У сезоне 2015/16 гуляў за каманду ў Першай лізе ў якасці трывалага іграка асновы. У жніўні 2016 года перайшоў у іншы першалігавы клуб «Мікалаеў», але ўжо ўвосень пакінуў яго.

У студзені 2017 года прыбыў на прагляд у беларускі клуб «Слуцк» і ў лютым падпісаў кантракт. У пачатку сезона выхадзіў на замену, але ўжо ў красавіку замацаваўся ў стартавым складзе на пазіцы апорнага паўабаронцы. Па заканчэнні сезона ў лістападзе 2017 года разарваў кантракт са «Слуцкам».

У снежні 2017 года стаў іграком луцкай «Валыні». У ліпені 2018 года перайшоў у «Чаркашчыну-Акадэмію», а ў сакавіку 2019 года перабраўся ў крэмэнчуцкі «Крэмінь». Разам з «Крэмінем» выйшаў у Першую лігу, аднак у верасні 2019 года пакінуў каманду.

У студзені 2020 года далучыўся да аматарскага клуба «ЛНЗ-Лэбэдын», з якім у сезоне 2021/22 гуляў ужо ў Другой лізе. У ліпені 2022 года перайшоў у клуб «Бішафсгофен» з трэцяй аўстрыйскай лігі.

## Дасягненні 
*  Пераможца Другой лігі чэмпіянату Украіны (2): 2014/15, 2018/19

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі ФК Александрыя
Катэгорыя:Ігракі ФК Чаркаскі Дняпро
Катэгорыя:Ігракі ФК Мікалаеў
Катэгорыя:Ігракі ФК Слуцк
Катэгорыя:Ігракі ФК Валынь Луцк
Катэгорыя:Ігракі ФК Крэмінь Крэмэнчук
Катэгорыя:Ігракі ФК ЛНЗ-Лэбэдын
Катэгорыя:Ігракі ФК Бішафсгофен
Аляксандр Сафонаў

**Аляксандр Сафонаў**:
* Аляксандр Аляксандравіч Сафонаў (нар. 1991) — расійскі валейбаліст.
* Аляксандр Аляксандравіч Сафонаў (нар. 1991) — украінскі футбаліст.
Acantholimon annae

**Acantholimon annae** — від кветкавых раслін сямейства .

## Ахова 
Занесены ў Чырвоную кнігу Узбекістана (2009).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Плюмбагавыя
Педра Пабла Кучынскі

**Пэдра Пабла Кучынскі Годард** (; нар. 3 кастрычніка 1938, Ліма, Перу) — перуанскі палітык, прэм’ер-міністр Перу ў 2005—2006 гадах, кандыдат у прэзідэнты на выбарах 2011 і прэзідэнт па выніках выбараў 2016 года, прэзідэнт Перу ў 2016—2018 гадах.

## Кар’ера 
Педра Пабла Кучынскі ў пачатку 2000-х двойчы займаў пасаду міністра фінансаў і эканомікі Перу, пасля чаго стаў прэм’ер-міністрам. У 2016 годзе яго абралі прэзідэнтам краіны. У канцы 2017 кампанія *Оdеbrесht* у рамках урэгулявання міжнароднага карупцыйнага скандалу прызналася, што заплаціла звязаным з Кучынскі кампаніям *Fіrst Саріtаl* і *Wеstfіеld Саріtаl* амаль пяць мільёнаў долараў за «кансультацыйныя паслугі». Па версіі абвінавачвання, прэзідэнт Перу выдаткаваў гэтыя грошы на асабістыя патрэбы, у тым ліку на куплю асабняка ў элітным раёне Лімы. З-за скандалу з *Оdеbrесht* Педра Пабла Кучынскі падаў у адстаўку ў сакавіку 2018 года.

Катэгорыя:Прэзідэнты Перу
Аканталіман

**Аканталіман** (*Acantholimon*) — род дравяністых раслін сямейства .

## Арэал 
Віды роду сустракаюцца ў Еўропе, Цэнтральнай Азіі і Паўднёва-Заходняй Азіі, Кітаі і Пакістане.

## Біялагічнае апісанне 
Кусцікі, як правіла, цярністыя, часта амаль шарападобныя, галінастыя.

Лісце звычайна лінейна-трохграневае, шылападобнае, часам плоскае і даволі шырокае, амаль заўсёды вострае.

Суквецце — просты або разгалінаваны колас, часам мяцёлкі або коласападобныя галоўкі; чашачка варонкападобная або трубчастая, пялёсткі трохі зрослыя ля аснавання. Кветкі параўнальна буйныя — пурпурныя, чырвоныя ці ружовыя.

## Віды 
Род раней уключаў у сябе каля 190 або 200 відаў.

Па сучасных дадзеных — 295 відаў, у тым ліку:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* The Plant List: *Acantholimon*(англ.)&nbsp;
* Flora of China: *Acantholimon*(англ.)&nbsp;
* Flora of Pakistan: *Acantholimon*(англ.)&nbsp;
* Universal Biological Indexer and Organizer: *Acantholimon*(англ.)&nbsp;

Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Плюмбагавыя