Дэзірэ Клары

**Бернардын Яўгенія Дэзірэ Клары** (; 8 лістапада 1777 — 17 снежня 1860) — каралева Швецыі і Нарвегіі як жонка караля Карла XIV Юхан, былога французскага генерала і заснавальніка Дынастыі Бернадотаў. Яна была маці Оскара I і адзін раз была нявестай Напалеона Банапарта. Яна афіцыйна змяніла сваё імя ў Швецыі на **Дэзірэ,** але сама не выкарыстоўвала гэтае імя.

## Паходжанне і адукацыя 
Дэзірэ Клары нарадзілася ў Марселі, Францыя, дачка Франсуа Клары (Марсель, Сен-Ферэль, 24 лютага 1725 — Марсель, 20 студзеня 1794), багатага вытворцы оўку і гандляра, ад другой жонкі (26 чэрвеня 1759) Франсуазы Роўз Соміс (Марсель, Санкт-Ферэоль, 30 жніўня 1737 — Парыж, 28 студзеня 1815). *У* якасці імя звычайна выкарыстоўвалася імя Яўгенія. Раней яе бацька быў жанаты ў Марселі, 13 красавіка 1751 года, з Габрыэллю Флешон (1732 — 3 мая 1758).

У Клары былі сястра і брат, з якімі яна ўсё жыццё заставалася вельмі блізкай. Яе сястра Джулі Клары выйшла замуж за Жазефа Банапарта, а потым стала каралевай Неапаля і Іспаніі. Яе брат, Мікалай Джозэф Клары, стаў графам Клары. Ён ажаніўся з Ганнай Жанай Руер, ад якой нарадзілася дачка Зенаіда Франсуаза Клары (Парыж, 25 лістапада 1812 — Парыж, 27 красавіка 1884). Зенаіда выйдзе замуж за Напалеона Аляксандра Берцье, сына маршала Луі Аляксандра Берцье, і народзіць некалькі дзяцей, сярод якіх першая жонка Іакіма, 4-ы прынц Мурат .

У дзяцінстве Клары атрымала манастырскае навучанне, якое звычайна давалі дачкам вышэйшага саслоўя ў дарэвалюцыйнай Францыі. Аднак, калі ёй было ледзь адзінаццаць гадоў, адбылася Французская рэвалюцыя ў 1789 годзе, іманастыры былі зачынены. Клары вярнулася жыць да бацькоў, і пасля гэтага яе навучылі дома. Пазней яе адукацыя была апісана як неглыбокая. Некалькі гісторыкаў заўважалі, што Клары была аддана сваёй сям’і ўсё жыццё.

## Сустрэча з Банапартам 
У 1794 годзе бацька Клары памёр. У хуткім часе пасля гэтага было выяўлена, што ў гады да рэвалюцыі ён звярнуўся з просьбай узбагаціць яго, просьба была адхілена. З-за гэтага быў арыштаваны брат Дэзірэ Клары Эцьен, кіраўнік сям’і і яе апекун. Дэзірэ Клары пайшла пагаварыць ад яго імя і вызваліць яго з утрымання. У працэсе сустрэчы яна сустрэла Жозефа Банапарта, запрасіўшы яго да сябе дадому. Хутка Жозеф быў заручаны са старэйшай сястрой Джулі, а Напалеон — з Дэзірэ Клары 21 красавіка 1795 года. У 1795—1797 гадах Клары жыла са сваёй маці ў Генуі ў Італіі, дзе яе шурын Жозеф меў дыпламатычную місію; да іх таксама далучылася сям’я Банапартаў. У 1795 годзе Напалеон уступіў у сувязь з Жазефінай дэ Багарнэ і 6 верасня разарваў заручыны з Клары. Ён ажаніўся з Жазефінай у 1796 годзе.

У 1797 годзе Клары выехала жыць у Рым са сваёй сястрой Жулі і шурынам Жозэфам, які быў паслом Францыі ў Папскай дзяржаве. Яе адносіны з Джулі заставаліся блізкімі. Яна ненадоўга была заручана з французскім генералам Матурынам-Леанарам Дзюфа. Мяркуецца, што заручыны былі ідэяй Напалеона кампенсаваць ёй шлюб, у той час як Дзюфа прывабіў яе пасаг і пасаду нявесткі Напалеона. Яна пагадзілася на заручыны, хаця ў Дзюфа былі доўгатэрміновыя адносіны і сын з іншай жанчынай. 30 снежня 1797 года, напярэдадні шлюбу, Дзюфа быў забіты ў выніку антыфранцузскага бунту каля іх рэзідэнцыі Палаца Корсіні ў Рыме. У рэшце рэшт Клары пазнаёмілася са сваім будучым мужам Жан Батыстам Жулем Бернадотам, яшчэ адным французскім генералам і палітыкам. Яны пажаніліся на свецкай цырымоніі ў Со 17 жніўня 1798 года. У шлюбным кантракце Клары атрымала эканамічную незалежнасць. Каралева Шарлота, якая хацела застацца ў цэнтры ўвагі пры ўласным двары, не была задаволена Дэзірэ, а таксама паўплывала на караля Карла супраць яе. У Швецыі яе муж меў палюбоўніцу, шляхцянку Марыяну Каскуль .

Пад гэтым жа псеўданімам Дэзірэ афіцыйна пражывала ў Парыжы інкогніта, пазбягаючы тым самым палітыкі. Аднак за яе домам на вуліцы д’Анджу сачыла сакрэтная паліцыя, і яны зачытвалі яе лісты. У яе не было двара, а толькі яе спадарожніца дамы Эліза ла Флот, якая дапамагала ёй у якасці гаспадыні на прыёмах, і ў асноўным яна мела зносіны з кругам блізкіх сяброў і сям’і. Яе прыёмы наведвалі Талейран і Фушэ, якія падчас місіі Напалеона спрабавалі праз яе ўздзейнічаць на яе мужа. У гэты момант яна часта праводзіла час з Жэрмэн дэ Стаэль і Джульеттай Рэкам’е. У 1817 годзе муж Дэзірэ змясціў у яе дома графа дэ Мантрышара ў якасці шпіёна, каб ён паведамляў, ці робіць яна што-небудзь, што можа на яго паўплываць.

21 жніўня 1829 года яна была каранавана каралевай Швецыі ў Царкве Святога Мікалая ў Стакгольме. Яе каранацыю прапаноўвалі па вяртанні, але муж адклаў яе, бо баяўся, што могуць узнікнуць рэлігійныя цяжкасці. На самой справе была прапанова перайсці ў лютэранскую веру да яе каранацыі, але ў рэшце рэшт пытанне не лічылася дастаткова важным для ціску, і яе ўсё ж каранавалі. Яна была каранавана па ўласным жаданні пасля таго, як націснула на Чарльза Джона з пажаданнем, каб яе каранавалі як «у адваротным выпадку яна не стала б належнай каралевай». Лічыцца, што прычынай яе настойлівасці стала тое, што яна разглядала гэта як абарону ад разводу. Аднак у Нарвегіі яе ніколі не каранавалі з-за статусу каталічкі, нягледзячы на просьбу аб каранацыі і там. Яна была першай абывацелькай, якая стала каралевай Швецыі з часоў Карын Менсдотэр у 1568 годзе.

Адносіны паміж ёй і яе мужам каралём Карлам XIV Юханам былі некалькі аддаленымі, але прыязнымі. Карл Юхан ставіўся да яе з некаторай раздражняльнасцю, у той час як яна паводзіла сябе вельмі свабодна і нефармальна. Двор быў здзіўлены яе нефармальнымі паводзінамі. Яна магла ўвайсці ў яго спальню і заставацца там да позняй ночы, хаця ён намякаў ёй, што хоча пабыць сам-насам са сваім любімым графам Магнусам Браге. і яе таксама расцэньвалі як нейкі снабізм з-за свайго мінулага як дачкі купца і рэспубліканца. Такім чынам, ёй было цяжка дысцыплінаваць сваіх арыстакратычных фрэйлін, якіх прызначыў Карл Юхан, не параіўшыся з ёй, і якія аддавалі перавагу разбірацца ў канфліктах адносна этыкету, а не прасіць яе пасрэднічаць, што, па меншай меры, аднойчы прывяло да сцэны, якая прымусіла Карла Юхана папракнуць яе: «Паспрабуйце прымусіць сваіх дам не паведамляць публіцы пра свае дзеянні і канфлікты, як гэта адбылося ў дзень, калі вы ад’ехалі са Стакгольма», пасля інцыдэнту, калі дзве дамы ў чаканні «крычалі, як грэблівыя мадам» аб прыярытэтнасці месцаў у карэце каралевы падчас падарожжа. Гэтыя цяжкасці былі некалькі прыглушанымі падчас знаходжання яе пляменніцы Марсель Ташер дэ ла Пэйджэры, якая дасягнула сацыяльнага поспеху, і першыя гады яе жыцця каралевай апісваюцца як час баляў і вечарынак, большы, чым было заўважана пры шведскім двары з часоў караля Густава III. Аднак пасля ад’езду Ташэра ў Францыю цяжкасці Дэзірэ прызвычаіцца да прыдворнага жыцця сталі больш прыкметнымі, і яна паступова скараціла свой удзел у грамадскім жыцці, бо не магла знайсці ў ім задавальнення, калі яно павінна весціся ў адпаведнасці з этыкетам. Яе непрыязнасць да афіцыйнага дваравога этыкету заставалася галоўнай скаргай на яе жыццё ў Швецыі ў лістах да яе сястры Джулі:

: «Якімі сумнымі могуць быць двары, калі ты не нарадзіўся ў іх. [. . . ] Дамы, якія наведваюць мяне, не вельмі смешныя, і я вымушаны абмежавацца фізічна і маральна [. . . ] Я ніколі не магу прыстасавацца да строгага этыкету, якога заўсёды трэба выконваць пры двары [. . . ] Калі вы жывяце ў акружэнні двара і вымушаны выказваць свае пачуцці ў форме ветлівых фраз, якіх патрабуюць пры двары, цяжкасці настолькі вялікія, што вы не аддасце перавагу»

17 снежня 1860 года каралева Дэзірэ ўвайшла ў сваю ложу ў Каралеўскай шведскай оперы адразу *пасля таго,* як спектакль скончыўся, і пасля вяртання ў Стакгольмскі палац яна павалілася, не дабраўшыся да свайго пакоя, памершы ў 83 гады пры праўленні свайго ўнука караля Карла XV (яе сын кароль Оскар I апярэдзіў яе).

## Узнагароды 
*  Баварыя: Дама ордэна Святой Лізаветы.

## У мастацкай літаратуры 
Пра Дэзірэ Клары з’явілася ў некалькіх раманах і фільмах.

* *Désirée*(1951), Анэмары Селінкі, раман у выглядзе макета аўтабіяграфіі . Першапачаткова ён быў апублікаваны на нямецкай мове ў выдавецтве Kiepenheuer & Witsch і стаў сусветным бэстсэлерам. Ён перакладзены на шмат моваў, уключаючы кітайскую, англійскую, французскую, італьянскую, грэчаскую, венгерскую, іспанскую, персідскую і турэцкую.
* *Le Destin fabuleux de Désirée Clary* (таксама *Mlle.* *Désirée*) (1942), французскі фільм Сашы Гітры.
* *Désirée* (1954), амерыканскі фільм, заснаваны на кнізе Селінкі, з Жан Сіманс і Марланам Брандо.
* *The Bernadotte Album* (1918), «экранная апрацоўка» Джона Лангана пра жыццё Клары і Жазефіны (народжанай Мары Ташэр), які, як мяркуецца, Заснаваны ва ўспамінах Мары Ташэр і Дэзірэ Клары.
* *Фартуна каралевы: Раман пра Дэзірэ, Напалеона і дынастыю, якая перажыла Імперыю* (2020), Элісан Патакі, апавяданне ад першай асобы пра жыццё Клары.

 

## Літаратура 
* *Désirée Clary d’après sa correspondance inédite avec Bonaparte, Bernadotte et sa famille*, Gabriel Girod de l’Ain, Paris: Hachette (1959).
* 
* 
* 
* Lindwall, Lilly: (шведская) *Desideria.* *Bernadotternas anmoder.*[Desideria. The Ancestral Mother of the Bernadottes] Stockholm. Åhlén och Åkerlunds Förlag A.-B. (1919)
* Desideria, Svenskt biografiskt lexikon (SBL)
* Desideria, Norsk biografisk leksikon
* Désirée Clary at Svenskt kvinnobiografiskt lexikon

## Спасылкі 
* Дэзірэ Клары
* Гісторыя пра Дэзірэ (ням.)
* Désirée Clary: d’après sa korespondence inédite avec Banaparte, Bernadotte et sa Famille  (французская)
* 

Катэгорыя:Жонкі манархаў Нарвегіі
Катэгорыя:Постаці французскага каталіцтва
Катэгорыя:Мужы і жонкі манархаў Швецыі
Катэгорыя:Постаці Марселя