open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мелаўцы

**Ме́лаўцы** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Шылавіцкага сельсавета.

## Назва 
Фіксаваліся свіслацкія прозвішчы Мэль, Мэлевіч, гервяцкае Мелэйша. Ёсць літоўскія *Melys, Melionis*, латышскія *Mels, Mēls*. Аснова *Mel*- выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах.

## Гісторыя 
Вядома з пачатку XVII ст. у складзе маёнтка Шылавічы. У 1796 г. належала ордэну брыгітак з Гродна, пражывала 75 сялян. У 1836 г. духоўная вёска, 24 двары, 107 жыхароў. У 1914 г. 50 двароў, 254 жыхары.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 8 двароў, 14 жыхароў.
* На студзень 2012 г. 7 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шылавіцкі сельсавет (Ваўкавыскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Мінеўшчына

**Міне́ўшчына** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснасельскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1836 г. прыватная вёска, 6 двароў, 25 жыхароў. У 1914 г. 14 двароў, 71 жыхар.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 15 двароў, 21 жыхар.

## Памятныя мясціны 
Каменны могільнік, эпоха Сярэднявечча (XV-XVII ст.). За 150 м на поўнач ад вёскі, плошча 0,25 га, каля 50 магіл. Выявіў у 1980 г. М.У.Вераціла, у 1981-1982 гг. А.В.Квяткоўская раскапала 26 магіл. Пахавальны інвентар: кераміка, жалезныя цвікі і наканечнік стралы, медныя кольцы. Матэрыялы раскопак захоўваюцца ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Краснасельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Мацейкаўшчына

**Маце́йкаўшчына** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярэйкаўскага сельсавета.

## Назва 
Ад імя *Mateikis* адпаведнае адыменнае літоўскае прозвішча, тапонімы *Mateikiai, Mateikiškiai, Mateikonys.* Аснова *Mat*- у гістарычным раннелітоўскім двухасноўным імені *Matte-wike.*

## Гісторыя 
У 1914 г. фальварак, 69 жыхароў.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 33 двары, 69 жыхароў.
* На студзень 2012 г. 39 жыхароў.

Плошча 14,47 га, працягласць межаў — 2 628 метраў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вярэйкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Мацвееўцы

Назву **Мацве́еўцы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Мацвееўцы — хутар у Мёрскім раёне
* Гродзенская вобласць
** Мацвееўцы — аграгарадок у Ваўкавыскім раёне
Шылавіцкі сельсавет (Ваўкавыскі раён)

**Шы́лавіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ваўкавыскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Шылавічы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Ваўкавыскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Талькаўскага сельсавета. У 1966 годзе ў склад сельсавета з Мсцібаўскага сельсавета перададзены вёскі Агароднікі, Алекшыцы, Леснікі, Шусцікі. 26 верасня 2006 года ў склад Гнезнаўскага сельсавета перададзены 7 населеных пунктаў (Агароднікі, Алекшыцы, Кукалкі, Леснікі, Раднікі, Талькаўцы, Шусцікі).

Размешчаны ў заходняй частцы Ваўкавыскага раёна. Адміністрацыйны цэнтр сельскага савета — аграгарадок Шылавічы размешчаны ў 3 км ад аўтамабільнай трасы Ваўкавыск — Гродна, 21 км ад Ваўкавыска, 90 км ад Гродна, 10 км ад бліжэйшага чыгуначнага прыпынку Андрэевічы.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 986 чалавек, з іх 76,8 % — палякі, 20,2 % — беларусы, 2,0 % — рускія, 0,8 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 794 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Остраў Велькапольскі

**Oстраў Велькапольскі** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Астроўскага павета Велікапольскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з'яўляецца сядзібай вясковай гміны Остраў Велькапольскі.
Марцянаўцы

**Марця́наўцы** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярэйкаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Да 28 ліпеня 1967 года вёска ўваходзіла ў склад Воўпаўскага сельсавета, да 18 кастрычніка 2013 года — у склад Рэплеўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 42 двары, 68 жыхароў.
* На 01.01.2007 г. 27 жыхароў.

Плошча 23,98 га, працягласць межаў — 3 369 метраў.

## Вядомыя асобы 
* Лідзія Парамонаўна Ялоўчык (1911—1999) — беларуская пісьменніца, паэтэса, педагог.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вярэйкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Манчэлі

**Манчэ́лі** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Субацкага сельсавета.

## Назва 
У 19 ст. фіксавалася ўсходнелітоўскае (Свянцяны) прозвішча Манчэлевіч.

## Гісторыя 
Вядома з XVIII ст. У 1796 г. належала Адаму Ельскаму.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 10 двароў, 16 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Субацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Плешаў

**Пле́шаў** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Пляшэўскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Плешаў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Людвік Бацянскі (1892—1970) — польскі афіцэр і палітык.
* Ян Бацянскі (1902—1974) — польскі дыпламат.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Галухаў (Велікапольскае ваяводства)

**Галухаў** () — вёска у Пляшэўскім павеце Велікапольскага ваяводства, Польшча. Цэнтр аднайменнай гміны.

## Спасылкі
Львоўка (Ваўкавыскі раён)

**Льво́ўка** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярэйкаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1836 г. прыватная вёска, 27 двароў, 97 жыхароў. У 1914 г. 31 двор, 190 жыхароў.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 33 двары, 54 жыхары. 
* На студзень 2012 г. 38 жыхароў.

Плошча 18,16 га, працягласць межаў — 2 663 метра.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вярэйкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Маісеевічы

**Маісе́евічы** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснасельскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1663 г. згадваецца ў складзе Ваўкавыскага павету ВКЛ. У 1796 г. фальварак і вёска, належалі Аятру Харашэўскаму. У 1836 г. прыватная вёска, 23 двары, 178 жыхароў. Жыхар вёскі С. Ф. Струг 22 кастрычніка 1939 г. адкрыў Нацыянальны сход Заходняй Беларусі. У 1940—1974 гг. цэнтр Маісеевіцкага сельсавета. Да 2013 г. вёска ўваходзіла ў склад Ваўкавыскага сельсавета.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 36 двароў, 73 жыхары.

## Інфраструктура 
Ёсць крама, комплексны прыёмны пункт, аддзяленне сувязі, ФАП, сярэдняя школа-сад.

## Памятныя мясціны 
Захаваліся рэшткі маёнтка XIX ст.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Краснасельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Лозы (Ваўкавыскі раён)

**Ло́зы** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з XVIII ст. У 1737 годзе ў складзе Воўпаўскага староства, 56 валок. У 1796 годзе ў складзе Воўпаўскага староства, належала графу Плятэру. У 1836 годзе дзяржаўная вёска.

## Насельніцтва 
* 42 двары, 366 жыхароў (1836)
* 1777 двароў, 377 жыхароў (01.01.2004)

## Інфраструктура 
* Крама
* ФАП
* Клуб-бібліятэка

## Памятныя мясціны 
* Курган, ранняе Сярэднявечча (Х-XII ст.) Мясцовая назва гарадок. За 1,8 км на паўночны захад ад вёскі, сярод поля. Дыяметр насыпу каля асновы 21 м, вышыня 3,0 — 3,5 м. Адкрыў у канцы XIX ст. Ф.В.Пакроўскі, абследаваў у 1973 г. Я.Г.Звяруга.
* Курганны могільнік, эпоха Сярэднявечча (XІV-XVII ст.). За 0,7 км на поўнач ад усходняй ускраіны вёскі, памеры 60х40 м (каля 50 магіл). Выявіў і абследаваў у 1984 г. Я.Г.Звяруга.

## Спасылкі 
* Вёска Лозы на Wikimapia

Катэгорыя:Роскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Леснікі (Ваўкавыскі раён)

**Леснікі́** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гнезнаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1836 г. духоўная вёска, 18 двароў, 142 жыхары.

Да 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Мсцібаўскага сельсавета, да 2006 года — у склад Шылавіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 50 двароў, 105 жыхароў. 
* На 01.01.2007 г. 91 жыхар.

## Інфраструктура 
Ёсць крама.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гнезнаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Лічыцы

**Лі́чыцы** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Субацкага сельсавета.

## Назва 
Ёсць літоўскія прозвішчы *Ličas, Ličys*, латышскае *Līčs*, было старое лідскае Лічэўскі.

## Гісторыя 
Вядома з XVII ст. У 1796 г. належала Зыгмунту Грабоўскаму, былому крайчаму ВКЛ. У 1836 г. 2 хутары, 5 двароў, 22 жыхары. У 1914 г. 39 двароў, 222 жыхары. У 1940—1958 гадах цэнтр Лічыцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 37 двароў, 66 жыхароў.

## Славутасці 
* Свята-Крыжаўзвіжанская царква (1871)
* Рэшткі Свята-Троіцкай царквы (1642 ?)
* Капліца-надмагілле Грабоўскіх (XIX ст.) 
* Сядзіба (XIX ст.) 
* Могілкі салдатаў Першай сусветнай вайны
* Стаянка эпохі мезаліту, позняга неаліту і бронзавага веку

Лічыцы. Свята-Крыжаўзвіжанская царква (02).jpg|Свята-Крыжаўзвіжанская царква
Лічыцы. Свята-Троіцкая царква (03).jpg|Рэшткі Свята-Троіцкай царквы
Лічыцы. Капліца-надмагілле Грабоўскіх (01).jpg|Капліца-надмагілле Грабоўскіх

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Субацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Леснякі

**Леснякі́** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ваўкавыскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1796 г. належала Тадэвушу Сегеню. У 1836 г. прыватная вёска, 28 двароў, 142 жыхары. У 1914 г. 44 двары, 212 жыхароў. У 1954—1961 гадах цэнтр Леснякоўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 42 двары, 88 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ваўкавыскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Мачуліна

**Мачу́ліна** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснасельскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з сярэдзіны XVI ст., належала князю Шчаснаму Яраслававічу Галоўчынскаму, у часы якога тут быў пабудаваны ў 1553 г. касцёл. У 1578 г. перайшла да Алендскіх. Яны перабудавалі касцёл на кальвінскі збор у канцы XVI ст. Захаваўся мясцовы тапонім Кальвінская гара. У 1958—1959 гадах цэнтр Мачулінскага сельсавета.

## Памятныя мясціны 
Каменны могільнік, эпоха Сярэднявечча (XV—XVII ст.). За 1 км на паўднёвы захад ад вёскі, на пагорку.

## Вядомыя асобы 
* Стафан Алендскі (1720—1763) — дзеяч кальвінісцкай царквы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Краснасельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Курапаты (Ваўкавыскі раён)

**Курапа́ты** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Субацкага сельсавета.

Да 2003 года ўваходзіла ў склад Вярэйкаўскага сельсавета.

## Назва 
У ХІХ ст. фіксаваліся літоўскія (паабапал Каўнаса) прозвішчы Курапат, Курпат.

## Гісторыя 
Вядома з пачатку XVIII ст. у складзе маёнтка Рось. У 1796 г. належала Івану Завішу, ваўкавыскаму земскаму суддзі, і яго брату Тамашу. У 1836 г. прыватная вёска, 6 двароў, 54 жыхары. У 1914 г. 16 двароў, 83 жыхары.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 24 двары, 48 жыхароў.

## Інфраструктура 
Крама, клуб.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Субацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Роскі сельсавет

**Ро́скі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ваўкавыскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — гарадскі пасёлак Рось.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Ваўкавыскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Рось. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 30 красавіка 1958 года вёска Рось атрымала статус гарадскога пасёлка. 7 чэрвеня 1958 года Роскі сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзены ў падпарадкаванне ўтворанага Роскага пассавета і Воўпаўскага сельсавета, у склад пассавета перададзена частка населеных пунктаў са скасаванага Краснасельскага сельсавета. У 1967 годзе ў склад Вярэйкаўскага сельсавета перададзена вёска Жынаўцы. 18 кастрычніка 2013 года Роскі пассавет рэарганізаваны ў сельсавет.

Насельніцтва пассавета паводле перапісу 2009 года (27 населеных пунктаў, без Росі) — 3060 чалавек, з іх 69,1 % — беларусы, 23,4 % — палякі, 5,1 % — рускія, 1,5 % — украінцы. Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2019 года (28 населеных пунктаў) — 6891 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1958 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 2013 годзе
Кукалкі (Ваўкавыскі раён)

**Ку́калкі** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гнезнаўскага сельсавета.

Да 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Шылавіцкага сельсавета.

## Назва 
На думку В. Жучкевіча, у аснове назваў вёсак Куклі, Куклічы, Кукалеўка, Кукляны ляжыць назва расліны куколь.

На думку М. Бірылы, прозвішчы Кукаль, Кукалеў, Кукалеўскі паходзяць ад слова куколь — рэлігійнае верхняе адзенне.

Было старое прозвішча Кукаловіч з-пад Ашмянаў.

Ёсць літоўскія *Kukalis, Kūkalis*, латышскае *Kukals**.*

## Гісторыя 
Вядома з пачатку XVII ст. у складзе маёнтка Шылавічы. У 1796 г. належала ордэну брыгітак з Гродна. У 1836 г. духоўная вёска, 43 двары, 391 жыхар. У 1914 г. 102 двары, 629 жыхароў.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 72 двары, 144 жыхары. 
* На 01.01.2007 г. 126 жыхароў.

## Інфраструктура 
Ёсць крама.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гнезнаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Кузьмічы (Ваўкавыскі раён)

**Кузьмічы́** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярэйкаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з сярэдзіны XVI ст. У 1796 г. фальварак і вёска, належалі Тэадоры Біспінг, пражывалі 69 сялян. У 1836 г. прыватная вёска, 18 двароў, 136 жыхароў, уніяцкая царква. У 1914 г. 40 дамоў, 149 жыхароў.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 18 двароў, 25 жыхароў. 
* На студзень 2012 г. 17 жыхароў.

Плошча 14,54 га, працягласць межаў — 2 278 метраў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вярэйкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Яроцін

**Яроцін** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Ярацінскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Яроцін.

## Фестываль 
У горадзе з 1980 года адбываецца рок-фэстываль.

## Спасылкі
Конін

**Конін** () — горад на правах павета ў Велікапольскім ваяводстве Польшчы. Конін з’яўляецца цэнтрам здабычы бурага вугалю.

Насельніцтва — 77 072 жыхароў (2014 год).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Гл. таксама 
* «Медык» — польскі жаночы футбольны клуб.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада
Крываносаўцы

**Крывано́саўцы** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1796 г. належала Якіму Калантаю, ваўкавыскаму земскаму суддзі. У 1836 г. прыватная вёска, 16 двароў, 51 жыхар. У 1914 г. 23 двары, 142 жыхары.

2 снежня 1961 года перададзена са скасаванага Дзятлавіцкага сельсавета ў склад Воўпаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 51 двор, 111 жыхароў.

## Інфраструктура 
Ёсць крама. Дом культуры.

## Памятныя мясціны 
Помнік землякам каля Дома культуры. На ўшанаванне памяці 29 землякоў, загінуўшых у Вялікую Айчынную вайну, у 1967 г. усталяваны помнік — скульптура воіна і стэла.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Роскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Кукуці

**Кукуці́** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснасельскага сельсавета.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Ваўкавыскага сельсавета.

## Назва 
Ёсць літоўскае прозвішча *Kukutis.*

## Гісторыя 
Вядома з канца XVII ст. У 1796 г. фальвароак і вёска, 7 двароў, 58 жыхароў. У Вялікую Айчынную вайну загінулі 4 жыхары.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 27 двароў, 57 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Краснасельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Косцевічы (Ваўкавыскі раён)

**Ко́сцевічы** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гнезнаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з XVII ст. У 1796 г. адна частка яе належала Францішку Рамэру, а другая — плябаніі Гнезнаўскага касцёла. У 1836 г. прыватная вёска, 14 двароў, 49 жыхароў. 07.02.1912 г. адбыліся хваляванні сялян. Загінулі П.Ю.Сендлер, В.А.Антончык, І.В.Радзівон, Я.Я.Піваварчык, В.М.Дзергавец. У 1914 г. 34 двары, 221 жыхар.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 30 двароў, 50 жыхароў. 
* На 01.01.2007 г. 49 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гнезнаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Косцевічы

Назву **Ко́сцевічы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць
** Косцевічы — вёска ў Астравецкім раёне
** Косцевічы — вёска ў Ваўкавыскім раёне
** Косцевічы — вёска ў Зэльвенскім раёне
* Мінская вобласць
** Косцевічы — вёска ў Дзяржынскім раёне
Мацвееўцы (Ваўкавыскі раён)

**Мацве́еўцы** (, ) — аграгарадок у Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ізабелінскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1796 г. належала Міхалу Грабоўскаму, генерал-лейтэнанту войскаў Рэчы Паспалітай. У 1914 г. 42 двары, 265 жыхароў. У сакавіку 1940 г. арганізаваны калгас імя Сталіна. З 1960 г. цэнтр калгаса “Чырвоны кастрычнік”, цяпер СВК “Мацвееўцы”. Рашэннем Ваўкавыскага раённага Савета дэпутатаў ад 12.02.2009 г. № 85 вёска пераўтворана ў аграгарадок без змянення назвы.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 220 двароў, 614 жыхароў.
* На 01.01.2007 г. 630 жыхароў.

## Інфраструктура 
Ёсць крама, аддзяленне сувязі, сярэдняя школа, дзіцячы сад, урачэбная амбулаторыя, Дом культуры, бібліятэка, філіял Ізабелінскай музычнай школы.

## Памятныя мясціны 
Захаваліся рэшткі маёнтка XIX ст. Брацкая магіла савецкіх воінаў – за 0,5 км на захад ад вёскі, на могілках. Пахаваны 212 вінаў, загінуўшых у чэрвені 1941 г. у баях з нямецка-фашысцкімі захопнікамі. У 1948 г. на магіле ўсталяваны абеліск, рэканструяваны ў 1965 г. Брацкая магіла савецкіх воінаў, помнік землякам у цэнтры вёскі, у скверы. Пахаваны 253 воіны 5-й і 169-й стралковых дывізій, якія загінулі 13-14.07.1944 г. пры вызваленні вёскі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. На ўшанаванне памяці землякоў, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну, у 1965 г. на магіле ўсталяваны помнік – скульптура воіна.

Катэгорыя:Ізабелінскі сельсавет (Ваўкавыскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Кутнікі

**Ку́тнікі** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснасельскага сельсавета.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Ваўкавыскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1796 г. фальварак і вёска, належалі Пятру Харашчэўскаму, 5 сем'яў. У 1836 г. дзве прыватныя вёскі, у адной 5 двароў, 10 жыхароў, у другой 4 двары, 28 жыхароў.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 42 двары, 88 жыхароў.

## Памятныя мясціны 
Захавілся рэшткі маёнтка XX ст. На паўночны захад ад вёскі ў 2 магілах пахаваны 366 жыхароў в. Шавулічы, забітых гітлераўцамі 07.07.1943 г. У 1967 г. на магілах пастаўлены скульптуры партызана і дзяўчынкі, якая ўскладае кветкі, стэла і пліты з імёнамі загінулых.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Краснасельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Кола (Велікапольскае ваяводства)

**Кола** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Кольскага павета Велікапольскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з'яўляецца сядзібай вясковай гміны Кола.
Краскі (Ваўкавыскі раён)

**Кра́скі** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падароскага сельсавета.
## Гісторыя 
У 1796 г. фальварак, належаў Яну Сухадольскаму. У 1836 г. прыватная вёска сям'і Булгарыных, 11 двароў, 103 жыхары. З сярэдзіны XIX ст. уладанні Сегеняў, якія пабудавалі палацава-паркавы комплекс у неагатычным стылі. У 1914 г. 19 двароў, 121 жыхар.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 57 двароў, 98 жыхароў.

## Інфраструктура 
Ёсць крама.

## Памятныя мясціны 
* Сядзіба Сегліцаў

## Спасылкі 
Катэгорыя:Падароскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Равіч (горад)

**Равіч** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Равіцкага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Равіч.
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Аніта Уладарчык, польская кідальніца молата, алімпійская чэмпіёнка
Дольск (Велікапольскае ваяводства)

**Дольск** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Сьрэмскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Дольск.
Добра (Велікапольскае ваяводства)

**Добра** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Турэцкага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Добра.
Піла (горад)

**Піла** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Пільскага павета Велікапольскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну.

## Назва 
*Piła* значыць піла, назва тыповая для вёсак лесарубаў. Нямецкая назва *Schneidemühl* — пільня (тартак).

Упершыню згадана ў 1451 годзе ў сувязі з мясцовым млыном (molendinum Pila). Не пазней за XVI стагоддзе назва перайшла на ўсё паселішча, да таго часу ўжо каралеўскі горад.

## У культуры 
* Пра Пілу распавядае ўвесь тэкст песні «Piła tango» з альбома «Piła tango» групы Strachy na Lachy. Тэкст, напісаны Кшыштафам Грабоўскім, ёсць суб’ектыўным ўспамінам пра мінулае, праведзенае ў горадзе.
* Пілу згадвае вядучая ў 140-м эпізодзе серыяла «Свет паводле Кепскіх», сярод гарадоў, людзі адкуль прэтэндуюць на конкурс, а таксама ў 390-м эпізодзе, дзе апавядаецца пра кантакты з людзьмі пазаземнага паходжання, і ў 478-м, дзе апавядаецца пра наступствы засухі ў Польшчы.

## Зноскі 
## Спасылкі
Адкрытае мора

**Адкрытае мора** — у міжнародным праве частка Сусветнага акіяна па-за межамі тэрытарыяльных водаў якой-небудзь дзяржавы. Знаходзіцца ў агульным карыстанні ўсіх краін, на яго не распаўсюджваецца ўлада прыбярэжных дзяржаў, і судны падпарадкоўваюцца толькі краіне, пад сцягам якой яны ідуць. Прынцып свабоды адкрытага мора замацаваны Жэнеўскімі канвенцыямі па марскім праве 1958 і Канвенцыяй ААН па марскім праве 1982. Гэты прынцып ажыццяўляецца на аснове раўнапраўя як прыбярэжнымі, так і непрыбярэжнымі дзяржавамі, у тым ліку дзяржавамі, якія не маюць выхаду да мора.

## Свабоды адкрытага мора 
Свабоды адкрытага мора ўключаюць у сябе:
* свабоду суднаходства;
* свабоду палётаў;
* свабоду пракладваць падводныя кабелі і трубаправоды;
* свабоду ўзводзіць штучныя астравы і іншыя ўстаноўкі, якія дапускаюцца згодна з міжнародным правам;
* свабоду рыбалоўства і марскога промыслу;
* свабоду навуковых даследаванняў і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мора
Катэгорыя:Марское права
Глыбіня

**Глыбіня**:
* Глыбіня — адлегласць ад паверхні да дна, напрыклад глыбіня ракі ці вадаёма.
* «Глыбіня» / «На самым дне» () — фільм рэжысёра Ежы Скалімоўскага, які выйшаў на экраны ў 1970 годзе.
* «Глыбіня» — фільм-трылер рэжысёра Дэвіда Туі, які выйшаў у 2002 годзе.
* Глыбіня — назва віртуальнай рэальнасці ў фантастычным цыкле Сяргея Лук'яненкі «Лабірынт адлюстраванняў».
* «Глыбіня» — рабочая назва фільма па матывах рамана «Лабірынт адлюстраванняў» Сяргея Лук'яненкі , прэм'ера якога вызначана на 2012 год.
* Глыбіня — музычная гурт.
* Глыбіня — другі сольны альбом Рэм Дзігі.

## Гл. таксама 
* Глыбокая
* Глыбокае
* Глыбокі
Рэплеўскі сельсавет

**Рэ́плеўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ваўкавыскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 г. вёска) Рэпля.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Ваўкавыскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Бурнеўскага сельсавета, 2 снежня 1961 года — частка скасаванага Дзятлавіцкага сельсавета (вёскі Агароднікі, Альхова, Бойдаты, Дуляўцы, Мількаўцы, Міслюкі). 28 ліпеня 1967 года ў склад сельсавета з Воўпаўскага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (вёскі Грыбаўцы, Марцьянаўцы, Навасады і Сугакі). 29 верасня 1972 года вёскі Агароднікі, Альхова, Бойдаты, Дуляўцы, Мількаўцы і Міслюкі перададзены ў склад Роскага пассавета. 18 кастрычніка 2013 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Вярэйкаўскага сельсавета.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1053 чалавекі, з іх 52,9 % — палякі, 44,7 % — беларусы, 1,5 % — рускія.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходізілі 13 населеных пунктаў: аграгарадок Рэпля, вёскі Бурнева, Ганасаўцы, Грыбаўцы, Духаўляны, Марцянаўцы, Мештуны, Навасады, Навасёлкі, Навікі, Пачуйкі, Петрашэўцы, Сугакі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Ваўкавыскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2013 годзе
Пялёстак

thumb|right|260px|Схематычная выява кветкі ў разрэзе:  1 Кветкаложа 2 Чашалісцінкі 3 Пялёсткі 4 Тычынкі 5 Песцік

**Пялёстак**, **кветкалісцік**, **пялёстка** ( ад  — ліст, кветка) — ліст расліны, які эвалюцыйна трансфармаваўся; частка вяночка кветкі. Мае пераважна яркую афарбоўку.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кветка
Дно

**Дно** — для адмоўных формаў рэльефу (паніжаных участкаў зямной паверхні) — самая нізкая і адносна роўная частка такіх формаў рэльефу. Для вадаёмаў дно з'яўляецца самай нізкай часткай чашы, што размяшчаецца паміж падэшвамі берагавых схілаў. Для рэчышча ракі — самая нізкая частка рэчышча, якая застаецца пад вадой пры нізкім узроўні вады.

На дне вадацёкаў і вадаёмаў часта накопліваецца глей, прычынай чаго з'яўляецца гніенне вялікай колькасці водарасцей, разбурэнне берагоў, а таксама трапленне суспензаваных часціц, якія прыносяцца дажджавымі і снегавымі водамі.

## Гл. таксама 
* Акіянічнае дно

## Літаратура 
* Чеботарев А. И. Гидрологический словарь. Издание второе переработанное и дополненное. Гидрометеорологическое издательство. Ленинград. 1970.

Катэгорыя:Вадаёмы
Катэгорыя:Адмоўныя формы рэльефу
Катэгорыя:Гідралогія
Лешна (Польшча)

**Лешна** () — горад на правах павета ў Велікапольскім ваяводстве Польшчы.

Насельніцтва — 64 610 жыхароў (2014 год).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы
Ходзеж

**Ходзеж** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Хадзежскага павета Велікапольскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з'яўляецца сядзібай вясковай гміны Ходзеж.

## Геаграфія 
Ходзеж размешчаны за 66 км на поўнач ад горада Познань і за 75 км на захад ад горада Быдгашч.

## Насельніцтва
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
Пурпур

thumb|Формула 6,6'-дыброміндыга
міні|Фарбаваны пурпурам шоўк
**Пурпур** (ад  — пупурная куклянка, пурпурны колер, ) — антычны, прыродны чырнавата-фіялетавы фарбавальнік.

Утрымліваецца ў выдзяленнях гіпабранхіяльных залоз марскіх бруханогіх малюскаў — іглянак, або пурпурных куклянак, напрыклад, балінус, або мурэкс, брандарыс (*Bolinus brandaris*, або *Murex brandaris*).

Па хімічнай прыродзе — вытворнае прыроднага фарбавальніка індыга.

## Гл.таксама 
* Пурпурны колер

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Старонка Джона Эдмандса  
* Джон Эдмандс паказвае старадаўнія спосабы фарбавання з малюскаў , відэа BBC 

Катэгорыя:Пігменты
Катэгорыя:Вытворныя індолу
Катэгорыя:Прадукты жывёльнага паходжання
Нага чалавека

**Нага́** (канечнасць ніжняя свабодная, ) — парны орган апоры і руху чалавека.

Філагенетычна чалавечая нага паходзіць ад задніх канечнасцяў амфібій, якія, у сваю чаргу, паходзяць ад плаўнікоў рыб.

Нага па-анатамічнаму складаецца з трох асноўных частак: сцягна, галёнкі і ступні. Сцягно ўтворана сцегнавой косцю (самай масіўнай і моцнай з чалавечых касцей) і надкаленнікам, якія ахоўваюць каленны сустаў. Галёнку ўтвараюць вялікая і малая галёначныя косці. Ступню ўтвараюць мноства дробных касцей. Месца сучлянення сцегнавой косці з тазавай косцю завецца тазасцегнавым суставам. Сучляненне сцегнавой і галёначных касцей завецца каленным суставам, а галёначных касцей з касцьмі ступні — галёнкаступнёвым суставам. Ахілава сухажылле абмяжоўвае рухі ступні адносна галёначнай косці. Траўмы галёнкаступнёвага і асабліва каленнага суставаў небяспечныя, паколькі часта прыносяць незваротную шкоду.

## Гл. таксама 
* Рука

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Анатомія чалавека
Кувекі

**Куве́кі** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярэйкаўскага сельсавета.

## Назва 
На польскай карце 1933 г. - *Кувэйкі*. Ёсць літоўскае прозвішча *Kuveikis**.* З-пад Лунна фіксавалася прозвішча Кувейша.

## Гісторыя 
У 1796 г. належала Лявону Каменскаму. У 1914 г. 34 двары, 200 жыхароў.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 37 двароў, 81 жыхар.
* На студзень 2012 г. 54 жыхара.

Плошча 21,32 га, працягласць межаў — 4 506 метраў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вярэйкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Шаматулы

**Шаматулы** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Шаматульскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Шаматулы.

## Вядомыя асобы 
* Вацлаў з Шамотул (1526/1529—1567/1568) — польскі паэт, кампазітар, прадстаўнік ўсходнееўрапейскага Адраджэння.
Мікстат

**Мікстат** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Астшэшоўскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Мікстат.
Тузін

**Тузін** (ад  праз ) — мера паштучнага ліку аднародных прадметаў, раўняецца 12. Шырока ўжывалася да ўвядзення метрычнай сістэмы і ўжываецца дагэтуль пры камплектацыі, напрыклад, сервізаў, камплектаў відэльцаў, вялікіх гарнітураў мэблі, якія выпускаюцца амаль заўсёды на 12 або 6 (паўтузіна) персон. 12 тузінаў складаюць грос. Піва пакуецца па 6 (паўтузіна), 12 або 24 (2 тузіны) бутэлек (слоікаў). У ЗША прынята купляць яйкі тузінамі. У беларускай мове ёсць выраз **чортаў тузін** — ён роўны 13.

## Гл. таксама 
* Чортаў тузін
* 12, лік

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.16: Трыпалі — Хвіліна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2003. — 576 с.: іл.
Гнезна (Польшча)

**Гнезна** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Гнязненскага павета Велікапольскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з'яўляецца сядзібай вясковай гміны Гнезна.

## Гісторыя 
Гнезна ўзнікла ў канцы VIII стагоддзя. У X стагоддзі сталіца старажытнай дзяржавы Пястаў, значны рамесніцкі цэнтр, вёў гандаль з арабамі, падтрымліваў гандлёвыя сувязі з Кіевам. З 1000 года сталіца архіепіскапства, месца каранацыі (да XIV стагоддзя) польскіх каралёў. Гарадскія правы атрымала да 1243 года. З 1793 да 1918 года ў складзе Прусіі (у 1807—1815 гадах уваходзіла ў Варшаўскае герцагства). Адзін з галоўных цэнтраў Велікапольскага паўстання 1918—1919.

## Эканоміка 
Прамысловасць: гарбарна-абутковая, харчовая, машынабудаўнічая, швейная.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Літаратура 
*
Чыгуначны вакзал (Бігосава)

**Чыгуначны вакзал** — помнік архітэктуры мадэрну ў аграгарадку Бігосава (Верхнядзвінскі раён Віцебскай вобласці Беларусі). Гісторыка-культурная каштоўнасць рэспубліканскага значэння.

Пабудаваны ў 1924—1926 гг. на чыгуначнай станцыі Бігосава на чыгуначнай лініі Полацк — Даўгаўпілс.

Мураваны будынак падоўжанай сіметрычнай кампазіцыі. Вуглы цэнтральнага аб'ёму залы чакання вырашаны ў выглядзе вежаў, якія накрытыя высокімі чатырохсхільнымі шатровымі дахамі. Выкарыстанне элементаў абарончага дойлідства (байніцы, зубчастыя завяршэнні вежаў) абумоўленае месцазнаходжаннем вакзала ў некалі прыгранічным раёне. Бакавыя крылы, у якіх размяшчаюцца рэстаран і службовыя памяшканні, створаныя адна- і двухпавярховымі аб'ёмамі з маляўнічымі ламанымі дахамі, маюць вялікія прамавугольныя вокны з драўлянымі ліштвамі.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі мадэрн
Катэгорыя:Славутасці Верхнядзвінскага раёна
Катэгорыя:Бігосава
Бігосава
Косіна (Ваўкавыскі раён)

**Ко́сіна** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Субацкага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з 1579 года як уладанне Хадкевічаў. У 1690 г. маёнтак належаў Міхаілу Калантаю. У 1796 г. фальварак і вёска, належалі Адаму Ельскаму. У 1914 г. 17 двароў, 99 жыхароў.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 24 двары, 45 жыхароў.

## Выбітныя ўраджэнцы і жыхары 
У 1884—1894 гг. пражываў вядомы польскі і беларускі этнограф Міхаіл Федароўскі.

## Славутасці 
* Рэшткі сядзібы Ельскіх.

### Страчаная спадчына 
* Сядзібны дом

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Субацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Каты (Ваўкавыскі раён)

**Каты́**, **Коты** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* На 1914 г. 9 двароў, 62 жыхары. 
* На 01.01.2004 г. 5 двароў, 5 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Роскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Асташына

**Аста́шына** (, ) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вераб’евіцкага сельсавета, цэнтр Аграпрадпрыемства імя Адама Міцкевіча. Праз вёску цячэ рака Валоўка.

У вёсцы пражывае звыш 250 чалавек, працуе клуб, бібліятэка, крама.

## Гісторыя 
Вёска Асташына з'яўляецца найстарэйшай вёкага Навагрудскага раёна. Упершыню яна згадваецца ў дакументах пад 1401 годам, як двор Наваградскай зямлі, які належаў вялікаму князю Літоўскаму Вітаўту і быў падараваны ім свайму брату Жыгімонту.

У сакавіку 1932 у вёсцы адбылоася паўстанне сялян супраць памешчыкаў і асаднікаў. Было спалена некалькі маёнткаў і фальваркаў, вызвалены арыштаваныя сяляне. Пасля прыбыцця паліцыі ў вёсцы адбылася перастрэлка. Пасля падаўлення выступу 4 селяніна было павешана, 5 атрымалі пажыццёвае зняволенне і 44 розныя тэрміны вязніцы.

Да 2017 года вёска была цэнтрам Асташынскага сельсавета. У 2017 годзе цэнтр сельсавета быў перанесены ў аграгарадок Вялікія Вераб’евічы і перайменаваны ў Вераб’евіцкі.

## Інфармацыя для турыстаў 
* Млын (XIX ст.)
* Сядзібна-паркавы комплекс Чачотаў (XIX ст.)

### Страчаная спадчына 
* Царква могілкавая (XIX ст.)

## Вядомыя асобы 
* Міхаіл Паўлавіч Гнілякевіч (1887—1945) — дзяржаўны дзеяч БССР
*Стэфан Грабоўскі (1767 — 4 чэрвеня 1847) — ваенны і дзяржаўны дзеяч, генерал. Адзін з кіраўнікоў паўстання Т. Касцюшкі

## Спасылкі 
* Асташына на Radzima.org

Катэгорыя:Вераб’евіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Навагрудскага раёна
Карпаўцы

Назву **Ка́рпаўцы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць:
** Карпаўцы — вёска ў Бераставіцкім раёне
** Карпаўцы — вёска ў Ваўкавыскім раёне
Карпаўцы (Ваўкавыскі раён)

**Ка́рпаўцы** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснасельскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з XVIII ст. У 1914 г. 25 двароў, 136 жыхароў. З красавіка 1942 г. па ліпень 1944 г. дзейнічалі камсамольская і піянерская падпольныя арганізацыі.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 47 двароў, 45 жыхароў.

## Памятныя мясціны 
* Каля вёскі крэменездабыўныя шахты і крэменеапрацоўчыя майстэрні позняга неаліту (III-е тыс. да н.э.) і бронзавага веку, за 1 км на паўднёвы ўсход ад вёскі.
* Помнік карпаўскім падпольшчыкам у цэнтры вёскі. На ўшанаванне памяці ўдзельнікаў падпольнай камсамольскай арганізацыі і падпольнай піянерскай арганізацыі, што дзейнічалі ў Вялікую Айчынную вайну ў вёсцы Карпаўцы, у 1964 г. пастаўлены помнік.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Краснасельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Канюхі (Ваўкавыскі раён)

**Канюхі́** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падароскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з канца XVII стагоддзя. У 1735 годзе Ян Сцыпіён і яго жонка заклалі кляштар дамініканцаў, які быў закрыты расійскімі ўладамі ў 1832 годзе. У 1796 годзе фальварак належаў Міхалу Грабоўскаму, генерал-лейтэнанту войскаў Рэчы Паспалітай. У 1836 годзе дзяржаўны хутар, 1 двор, 6 жыхароў. У 1914 годзе 6 двароў, 62 жыхары.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 497 жыхароў.

## Інфраструктура 
Цэнтр СВК «Радзіма-Агра». Ёсць крама, комплексны прыёмны пункт, аддзяленне сувязі, ФАП, Дом культуры, бібліятэка, філіял Ізабелінскай дзіцячай музычнай школы, базавая школа, дзіцячы сад.

## Славутасці 
Помнік мясцовым жыхарам — ахвярам фашызму, на заходняй ускраіне вёскі.
* Гаспадарчы двор

### Страчаная спадчына 
* Сядзіба Броніцаў
* Кляштар дамініканцаў

## Спасылкі 
Катэгорыя:Падароскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Косіна

Назву **Ко́сіна** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць
** Косіна — вёска ў Ваўкавыскім раёне
* Мінская вобласць
** Косіна — аграгарадок у Лагойскім раёне
Тулішкаў

**Тулішкаў** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Турэцкага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Тулішкаў.
Асташынскае ўзброенае паўстанне

**Асташынскае ўзброенае паўстанне** — паўстанне сялян, якое адбылося ў сакавіку 1932 года. Сяляне вёскі Асташына Навагрудскага павета і наваколля спалілі маёнткі памешчыка, сядзібы мясцовага асадніка і гандляра за тое, што тыя куплялі на аукцыёне канфіскаваныя ў сялян за нявыплату падаткаў пажыткі. Паліцыя арыштавала завадатараў выступлення, але сяляне пад кіраўніцтвам свайго камітэту адбілі іх, захапілі зброю і пачалі перастрэлку з паліцыяй.

Улады жорстка расправіліся з паўстанцамі: паводле пастановы надзвычайнага суда 5 ліпеня 1932 г. сяляне І. Бахар, А.Гаўраш, А.Малец, В.Стасевіч былі павешаны, пяць чалавек атрымалі пажыццёвае зняволенне, 44 чалавекі атрымалі па 5—6 гадоў турмы.

За савецкім часам у вёсцы ўстаноўлены памятны знак да падзеі.

Катэгорыя:1932 год у Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Паўстанні ў Беларусі
Катэгорыя:Асташына
Камяніца (Ваўкавыскі раён)

**Камяні́ца** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ваўкавыскага сельсавета.

## Геаграфія 
За 17 км да поўдня ад Ваўкавыска і чыгуначнай станцыі Ваўкавыск на лініі Баранавічы-Ваўкавыск, за 121 км ад Гродна, каля р. Харужанка (прыток Росі).

## Гісторыя 
У 1796 годзе вёска Ваўкавыскага павета Слонімскай, з 1797 года Літоўскай, з 1801—Гродзенскай губерняў Расійскай імперыі, належала Людвіку Тышкевічу.. (30.09.1980 г.) у Ваўкавыскім сельскім савеце.

З 1949 г. ў складзе калгаса "19 партз'езд", з 1981 г. ў складзе калгаса імя Заслонава, з 2004 г. — ААТ "Хацькоўцы" (цэнтр у а/г Рупейкі).

## Насельніцтва 
* 1836 год — 9 двароў, 38 жыхароў.
* 1897 год — Камяніца Вялікая, 50 двароў, 335 жыхароў; Камяніца Малая, 7 двароў, 43 жыхары.
* 1905 год — Камяніца Вялікая, 370 жыхароў, Камяніца Малая, 70 жыхароў.
* 1921 год — 67 двароў, 358 жыхароў.
* 1970 год — 283 жыхары (перапіс).
* 2000 год — 48 гаспадарак, 88 жыхароў.
* 2004 год — 48 гаспадарак, 88 жыхароў.
* 2011 год — 48 жыхароў.
* 2015 год — 32 гаспадаркі, 47 жыхароў.

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Міхайлавіч Жылінскі (1942—2016) — беларускі журналіст, гісторык.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ваўкавыскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Калядзічы (Ваўкавыскі раён)

**Каля́дзічы** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснасельскага сельсавета.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Ваўкавыскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1796 г. фальварак і вёска, належалі Людвіку Аскірку. У 1836 г. прыватная вёска, 58 двароў, 268 жыхароў.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 123 двары, 240 жыхароў.

## Інфраструктура 
Ёсць крама, ФАП, бібліятэка-клуб.

## Памятныя мясціны 
Помнік землякам.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Краснасельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Зубаўшчына

Назву **Зубаўшчына** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць:
** Зу́баўшчына — вёска ў Ашмянскім раёне
** Зубаўшчы́на — вёска ў Ваўкавыскім раёне
### Расія 
* Зубаўшчына (Манастыршчынскі раён)
* Зубаўшчына (Ярцаўскі раён)
Злобаўшчына

**Зло́баўшчына** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярэйкаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 40 двароў, 88 жыхароў.
На студзень 2012 г. 61 жыхар.

Плошча 29,64 га, працягласць межаў — 3 545 метраў.

## Інфраструктура 
Ёсць крама, спіртзавод.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вярэйкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Зубаўшчына (Ваўкавыскі раён)

**Зубаўшчы́на** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Субацкага сельсавета.

Да 2003 года ўваходзіла ў склад Вярэйкаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з 1569 г. як фальварак. У 1796 г. фальварак і вёска, належалі Івану Завішу, ваўкавыскаму земскаму суддзі, і яго брату Тамашу. У 1836 г. прыватная вёска, 21 двор, 180 жыхароў. У 1914 г. 41 двор, 244 жыхары.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 57 двароў, 115 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Субацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Зенчыкі

**Зе́нчыкі** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з 1778 г. К 1796 г. належала Яну Патоцкаму. У 1836 г. хутар, 3 двары, 15 жыхароў. У 1914 г. вёска, 8 двароў, 49 жыхароў.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 1 двор, 1 жыхар.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Роскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Уток

**Уто́к** — сукупнасць нітак, якія ідуць упоперак  тканіны, дывана і іншых тэкстыльных вырабаў.

Ніткі утку пераплятаюцца з ніткамі асновы ў працэсе ткацтва тканіны або дывана і звычайна перпендыкулярныя ніткам асновы. Паколькі ніткі утку ўспрымаюць меншыя механічныя ўздзеянні пры вырабе тканіны, іх робяць з менш якаснай сыравіны, чым ніткі асновы.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Уток  // Вялікая савецкая энцыклапедыя 

Катэгорыя:Ткацкая справа
Зборы

**Збо́ры** (, ) — былая вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіла ў склад Вярэйкаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1836 г. прыватная вёска, 6 двароў, 44 жыхары.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 2 двары, 2 жыхары.

Плошча 4,29 га, працягласць межаў — 1 040 метраў.

Ліквідавана ў 2018 годзе.

## Спасылкі
Зарачаны (Ваўкавыскі раён)

**Зарача́ны** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавета.

## Назва 
У гэтым жа рэгіёне, пад Зэльвай, у 18 ст. фіксавалася прозвішча Зарач.

## Гісторыя 
У 1796 г. адна частка яе належала Канстанцыі Білевічовай, другая — Якіму Калантаю, ваўкавыскаму земскаму суддзі. У 1836 г. прыватная вёска, 12 двароў, 47 жыхароў. У 1914 г. 11 двароў, 69 жыхароў.

2 снежня 1961 года перададзена са скасаванага Дзятлавіцкага сельсавета ў склад Воўпаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 16 двароў, 22 жыхары.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Роскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Зарачаны

Назву **Зарачаны** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Зарачаны — вёска ў Камянецкім раёне

* Віцебская вобласць:
** Зарачаны — хутар у Браслаўскім раёне
** Зарачаны — вёска ў Полацкім раёне

* Гродзенская вобласць:
** Зарачаны — вёска ў Ваўкавыскім раёне
** Зарачаны — вёска ў Воранаўскім раёне
** Зарачаны — вёска ў Лідскім раёне
** Зарачаны — вёска ў Свіслацкім раёне

* Мінская вобласць:
** Зарачаны — вёска ў Пухавіцкім раёне

### Польшча 
* Падляскае ваяводства:
** Зарачаны — вёска ў Беластоцкім павеце

## Гл. таксама 
* Зарэчча
Зіняўцы

**Зіняўцы́** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Шылавіцкага сельсавета.

## Назва 
Аснова *Zin*- выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах (адкуль літоўскае прозвішча *Zingaila)*.

## Гісторыя 
У 1796 г. адна частка яе належала Вінцэнту Дамброўскаму, другая — Івану Завішу, ваўкавыскаму земскаму суддзі, і яго брату Тамашу. У 1914 г. 10 двароў, 64 жыхары.

## Насельніцтва 
* На 01.01.2004 г. 6 двароў, 8 жыхароў. 
* На студзень 2012 г. 4 жыхары.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шылавіцкі сельсавет (Ваўкавыскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Замкавая (Ваўкавыскі раён)

**За́мкавая** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ваўкавыскага сельсавета.

## Агульная інфармацыя 
Лясніцтва. На 01.01.2004 г. 27 двароў, 69 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ваўкавыскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Замкавая

**Замкавая** мае наступныя значэнні:

## Архітэктура 
* Замкавая вежа (Нясвіж)
* Замкавая царква (Навагрудак)
* Замкавая царква ў Ваўкавыску

## Вуліцы 
Гл. Замкавая вуліца

## Населеныя пункты 
* Замкавая — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі.

## Прыродныя аб’екты 
Гл. Замкавая гара
Занцавічы

**За́нцавічы** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Субацкага сельсавета.

Да 2003 года ўваходзіла ў склад Вярэйкаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1796 г. належала Францішку Калупайлу, ваўкавыскаму земскаму суддзі. У 1836 г. прыватная вёска, 12 двароў, 102 жыхары. У 1914 г. 23 двары, 122 жыхары.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 30 двароў, 62 жыхары.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Субацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Злотаў

**Злотаў** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Златоўскага павета Велікапольскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з'яўляецца сядзібай вясковай гміны Злотаў.
Калантаі

**Калантаі́** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Субацкага сельсавета.

## Назва 
Сярод ваўкавыскага баярства ў Перапісе войска ВКЛ 1528 г. - "*Семенъ **Колонътаи***", сярод наваградскага баярства - "*Иванъ Колонтаевичъ*".

## Гісторыя 
Вядома з XVI ст. У 1796 г. належала Зігмунту Грабоўскаму, былому крайчаму ВКЛ. У 1914 г. сяло, 70 двароў, 404 жыхары.

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 35 двароў, 48 жыхароў.

## Памятныя мясціны 
Брацкая магіла савецкіх воінаў, 2 магілы ахвяр нацызму. Царква.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Субацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Кавалі (Ваўкавыскі раён)

**Кавалі́** (, ) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Воўпаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з пачатку XVIII ст. У 1737 г. у складзе Воўпаўскага староства, мела 11 валок зямлі, 14 жыхароў. У 1796 г. належала графу Плятэру. У 1836 г. прыватная вёска, 15 двароў, 110 жыхароў. У пачатку 1950-х гг. побач з вёскай пабудавана гідраэлектрастанцыя. Паблізу размешчаны санаторый «Энергетык».

## Насельніцтва 
На 01.01.2004 г. 50 двароў, 99 жыхароў.

Плошча 27,0 га, працягласць межаў — 3 585 метраў.

## Інфраструктура 
Ёсць крама. Помнік археалогіі — селішча, ранняе Сярэднявечча (X—XIV ст). На ўскраіне вёскі, на паўночным беразе вадасховішча, памеры 300х350 м выявіла ў 1958 г. Ф. Д. Гурэвіч, даследаваў у 1973 г. Я. Г. Звяруга. Знойдзена ганчарная кераміка.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Воўпаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Заляшаны

**Заляшаны** — тапонім.

## Гродзенская вобласць 
Вёска Заляшаны, Ваўкавыскі раён

## Мінская вобласць 
* Вёска Заляшаны, Кухчыцкі сельсавет