open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Павел Валер’евіч Сітко

{{футбаліст
| імя                         = Павел Сітко
| поўнае імя                  = Павел Валер’евіч Сітко
| фатаграфія                  =
| дата нараджэння             = 
| месца нараджэння            = 
| грамадзянства               = 
| рост                        = 
| вага                        = 
| мянушка                     =
| цяперашні клуб              = 
| нумар                       = 
| пазіцыя                     = паўабаронца
| клубы                       = 
| нацыянальная зборная        =  
| медалі                      =
 
{ style="background: transparent"

}
| абнаўленне дадзеных аб клубе = 9 снежня 2017
| абнаўленне дадзеных аб зборнай = 8 сакавіка 2014
}}

**Павел Валер’евіч Сітко** (нар. , , БССР) — беларускі футбаліст, паўабаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Беларусі (2008—2013).

## Кар’ера 
### Клубная 
Выхаванец рэчыцкага футбола, потым перайшоў у «Віцебск», дзе дарос да ўзроўня нацыянальнай зборнай.

У 2009 перайшоў у салігорскі «Шахцёр», дзе стаў трывалым іграком асновы. Звычайна выступаў на пазіцыі левага паўабаронцы (мог выступаць як правы або цэнтральны паўабаронца). Асабліва добра ў Паўла атрымаўся пачатак сезону 2013, калі ён доўгі час узначальваў спіс лепшых бамбардзіраў чэмпіянату, але потым, перастаўшы забіваць, саступіў першынство Віталю Радзівонаву.

У снежні 2014 года падпісаў двухгадовы кантракт з «Гомелем». У складзе «Гомеля» хутка замацаваўся на пазіцыі левага паўабаронцы. Застаўся ў «Гомелі» і ў сезоне 2015, нягледзячы на фінансавыя праблемы клуба. Стаў адным з лідараў гомельскай каманды, за паўгады забіўшы 4 галы ў чэмпіянаце. У ліпені 2015 года з-за нявыплат з боку клуба звярнуўся ў АБФФ, а неўзабаве па ўзаемнай згодзе пакінуў «Гомель».

У жніўні 2015 года стаў іграком мазырскай «Славіі». Хутка замацаваўся ў якасці асноўнага левага паўабаронцы мазырскага клуба.

У студзені 2016 года зноў стаў іграком «Гомеля», які па выніках сезону 2015 пакінуў Вышэйшую лігу. Стаў капітанам каманды і ў якасці травалага іграка асновы прывёў «Гомель» да перамогі ў Першай лізе, толькі канец сезону прапусціў з-за траўмы. Пачатак сезону 2017 прапусціў з-за траўмы, пазней замацаваўся ў стартавым складзе на пазіцыі левага паўабаронцы. У другой палове сезону страціў месца ў аснове. У снежні 2017 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Гомель».

Пасля зыходу з гомельскай каманды пакінуў футбол, заняўшыся бізнесам у Рэчыцы.

### Міжнародная 
З 2008 года выступаў за нацыянальную зборную Беларусі. 15 кастрычніка 2008 года забіў свой першы гол за зборную — у браму зборнай Англіі.

## Дасягненні 
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (4): 2010, 2011, 2012, 2013
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі: 2016

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Гомель
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Мазыр
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр Салігорск
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэчыца-2014
Маскоўскі міжнародны кінафестываль

**Маскоўскі міжнародны кінафестываль** — кінафестываль, праводзіцца ў Расійскай Федэрацыі ў горадзе Масква, мае акрэдытацыю Міжнароднай федэрацыі асацыяцый кінапрадзюсераў. Праходзіць у канцы чэрвеня, доўжыцца дзесяць дзён. Другі найстарэйшы кінаагляд свету (пасля Венецыянскага кінафестывалю).

## Перадгісторыя 
Упершыню Маскоўскі кінафестываль адбыўся ў 1935 годзе па загадзе Сталіна. Ён называўся «Савецкі кінафестываль у Маскве». Карціны даслалі з дзевятнаццаці краін. Адкрыццё адбылося 21 лютага ў кінатэатры «Ударнік». Старшынёй журы быў Сяргей Эйзенштэйн. У склад журы ўваходзіў Усевалад Пудаўкін.
 
У конкурсе ўдзельнічалі фільмы рэжысёраў-класікаў: «Хлеб наш надзённы» Відара, «Клеапатра» дэ Міля, «Маленькія жанчыны» К’юкара, «Прыватная жыццё Генрыха VIII» Корды.
 
Конкурсную праграму Фестывалю адкрываў фільм «Чапаеў». Кінастудыі «Ленфільм» быў прысуджаны Першы прыз за праграму фільмаў «Чапаеў», «Юнацтва Максіма», «Сяляне». Прэмій фестывалю ўдастоіліся таксама француз Рэнэ Клер за стужку «Апошні мільярдэр», а таксама мультыплікацыя Уолта Дыснея. Таксама прыз атрымала карціна Аляксандра Птушко «Новы Гулівер», якую высока ацаніў Чарлі Чаплін.


Катэгорыя:З’явіліся ў 1935 годзе
Катэгорыя:1935 год у Маскве
Паці Пэйдж

**Паці Пэйдж** (; сапраўднае імя - **Клара Эн Фаўлер** (); , Клермар - , ) — амерыканская спявачка, зорка эстрады 1950-х гадоў, больш чым за пяць дзесяцігоддзяў творчай дзейнасці прадала ў свеце больш за 100 мільёнаў пласцінак.
 
Пэйдж падпісала кантракт з Mercury Records ў 1947 годзе і стала першай знакамітай спявачкай гэтага лэйбла, пачаўшы сваё ўзыходжанне ў хіт-парадах з песні «Confess» (1948). Першы вялікі поспех прынёс ёй у 1950 годзе сінгл-бэстсэлер «With My Eyes Wide Open, I'm Dreaming».
 
У перыяд з 1950 па 1965 Пэйдж выпусціла 14 хітоў-«мільённікаў». Самым знакамітым з іх застаецца «Tennessee Waltz»: запісаны ў 1950 годзе, песня пратрымалася 13 тыдняў на вяршыні спісаў "Білборда" (тады - Billboard's Best-Sellers List), стала адным з бэстсэлераў XX стагоддзя, і - адным з двух афіцыйных гімнаў штата Тэнэсі. На вяршыню амерыканскага хіт-параду падымаліся і тры іншыя яе сінглы пачатку 1950-х гадоў: «All My Love (Bolero)», «I Went to Your Wedding» і «(How Much Is That) Doggie in the Window».
 
У адрозненне ад многіх папулярных эстрадных выканаўцаў 1950-х гадоў, адцясненне на абочыну зоркамі рок-н-ролу, Паці Пэйдж не здала пазіцый. Узбагаціўшы свой стыль матывамі музыкі кантры, яна працягвала выпускаць хіты і ў 1960-х гадах («Old Cape Cod», «Allegheny Moon», «A Poor Man's Roses (Or a Rich Man's Gold)», «Hush, Hush, Sweet Charlotte »). Сінглы Паці Пэйдж з'яўляліся ў кантры-чартах "Білборда" да 1982 года.

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* 1951 — *Folksong Favorites*
* 1954 — *And I Thought About You*
* 1954 — *Just Patti*
* 1954 — *Patti Sings for Romance*
* 1954 — *Patti’s Songs*
* 1954 — *So Many Memories*
* 1954 — *Song Souvenirs*
* 1955 — *Christmas with Patti Page*
* 1955 — *I’ve Heard That Song Before Mercury*
* 1955 — *Indiscretion*
* 1955 — *Let’s Get Away from It All*
* 1955 — *Patti Page on Camera*
* 1955 — *Romance on the Range*
* 1955 — *The Waltz Queen*
* 1955 — *Three Little Words*
* 1956 — *I’ll Remember April*
* 1956 — *In the Land of Hi Fi*
* 1956 — *Manhattan Tower*
* 1956 — *Music for Two in Love*
* 1956 — *My Song*
* 1956 — *Page 1*
* 1956 — *Page 2*
* 1956 — *Page 3*
* 1956 — *Page 4*
* 1956 — *The East Side*
* 1956 — *The Voices of Patti Page*
* 1956 — *You Go to My Head*
* 1959 — *The West Side*
* 1960 — *Just a Closer Walk with Thee*
* 1960 — ''Patti Page Sings and Stars in 'Elmer Gantry'*
* 1961 — *Country & Western Golden Hits*
* 1962 — *Go on Home*
* 1962 — *Sings Golden Hits of the Boys*
* 1963 — *Patti Page on Stage*
* 1963 — *Say Wonderful Things*
* 1963 — *The Singing Rage*
* 1964 — *Blue Dream Street*
* 1964 — *The Nearness of You*
* 1965 — *Hush, Hush, Sweet Charlotte*
* 1968 — *Gentle on My Mind*
* 1970 — *Stand by Your Man*
* 1971 — *I’d Rather Be Sorry*
* 1993 — *Christmas with Patti Page*
* 1998 — *Live at Carnegie Hall: The 50th Anniversary Concert*
* 1998 — *Allegheny Moon*
* 1998 — *Love After Midnight''.

## Спасылкі 
* www.misspattipage.com . — Афіцыйны сайт Паці Пэйдж.
* www.elvis.com.au . — Інтэрв’ю з Паці Пэйдж.

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Гімн Папуа — Новай Гвінеі

**Гімн Папуа-Новай Гвінеі** — кампазіцыя «*O Arise, All You Sons*» («Устаньце, о сыны!»). Кампазіцыя была зацверджана як нацыянальны гімн пасля здабыцця краінай незалежнасці 16 верасня 1975 года.

**O Arise, All You Sons**

## Мелодыя 
* MIDI-выява 

Папуа-Новая Гвінея
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Папуа — Новай Гвінеі
Катэгорыя:Песні 1975 года
Карл Мартэл Анжуйскі

**Карл Мартэл** ці **Мартэл Анжуйскі** (; ; ,  — , ) — прынц Салерна, спадчыннік неапалітанскага прастола, прэтэндэнт на венгерскі каралеўскі трон. Тытулярны кароль Венгрыі ў 1292—1295 гадах.

## Біяграфія 
Сын Карла II Неапалітанскага (Анжуйскага) і дачкі караля Венгрыі Стэфана (Іштвана) V Марыі Венгерскай.

Яго маці была дачкой венгерскага караля Іштвана V (Стэфана V). Пасля смерці брата, караля Ласла IV Венгерскага (Уладзіслава IV) у 1290 годзе, яна прад’явіла свае правы на трон Венгрыі. Папа Рымскі Мікалай IV, які прэтэндаваў на права прызначаць венгерскіх каралёў, падтрымаў яе кандыдатуру. У 1291 годзе яна была каранавана ў Неапалі, а неўзабаве перадала тытул і правы на прастол Карлу Мартэлу. Ці быў ён каранаваны невядома. Карл Мартэл не адрозніваўся славалюбствам і толькі пад уплывам маці ў 1294 годзе распачаў млявую спробу рэалізаваць свае правы, але падтрымкі венгерскай шляхты не атрымаў, нягледзячы на пастаянныя звады той з кіруючым каралём Венгрыі Андрашам III (Андрэем III). Неўзабаве Карл Мартэл памёр ад чумы ў Неапалі ў 1295 годзе ва ўзросце няпоўных 24 гадоў.

Венгерскую карону змог атрымаць сын Карла Мартэла Карл I Роберт (1288—1342), які заснаваў Анжуйскую дынастыю, што валадарыла ў Венгрыі да 1395 года.

Карл Мартэл быў блізкім знаёмым Дантэ Аліг’еры; пра яго нават ёсць згадванне ў «Боскай камедыі»: паэт сустракае душу памерлага Карла Мартэла ў трэцяй сферы Рая.

## Шлюб і дзеці 
З 8 студзеня 1281 года Карл Мартэл быў жанаты з Клеменцыяй Габсбургскай (1262—1293), дачкой імператара Рудольфа I і Гертруды Хохенберг. У шлюбе нарадзіліся:
* Карл Роберт (1288—1342) — кароль Венгрыі
* Беатрыса (1290—1343) — жонка Жана II дафіна В’енскага
* Клеменцыя (1293—1328) — другая жонка караля Францыі Людовіка X

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Анжу-Сіцылійскі дом
Катэгорыя:Персанажы «Боскай камедыі»
Катэгорыя:Памерлі ад чумы
Энтані Куін

**Энтані Куін** (,  — ) — амерыканскі , пісьменнік і мастак мексіканскага паходжання. Двойчы быў удастоены прэміі «Оскар» за ролі другога плана (1952 — «Віва Сапата!»; 1956 — Гаген ў фільме Вінсента Мінелі «Прага жыцця»). Сярод іншых буйных кінапрац — правадыр бедуінаў ў аскараноснай карціне Дэвіда Ліна «Лоўрэнс Аравійскі» (1962) і грэк Зорба ў аднайменным фільме Міхаліса Какаяніса 1964 года. Таксама зняўся ў двух знакамітых фільмах Мустафы Акада «Мухамад — пасланнік Бога» (у ролі Хамза, дзядзькі прарока Мухамада) і «Леў Пустыні» (у ролі Амара аль-Мухтара).

## Фільмаграфія 
* (1954) «Дарога» — Дзампана
* (1962) «Лоўрэнс Аравійскі»
* (1976) «Блеф» — Філіп Бэнк
* (1981) «Саламандра» — Бруна Манцыні

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* 
* 

Катэгорыя:Акцёры вестэрнаў
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Сесіля Б. Дэ Міля
Псіхадэлічны рок

**Псіхадэлічны рок** () — музычны жанр, які ўзнік у сярэдзіне 1960-х гадоў у Заходняй Еўропе і Каліфорніі (Сан-Францыска і Лос-Анджэлесе). Псіхадэлічны рок, або «псіхадэлія», звязаны з паняццямі «псіхадэлія» і «псіхадэлікі» (галюцынагены). Псіхадэлічны рок таксама цесна звязаны з субкультурай хіпі і ўсходняй (індыйскай) філасофіяй.
Псіхадэлічны рок — складаная, экспрэсіўная музыка, якая моцна ўздзейнічае на слухача. Першапачаткова звязаны непасрэдна з ужываннем псіхадэлікаў як слухачамі, так і музыкамі, псіхадэлічны рок, з часам, стаў імітаваць дзеянне галюцынагенаў. Для гэтага выкарыстоўваецца шырокі арсенал сродкаў музычнай выразнасці і спецыяльныя эфекты пры выкананні музыкі.

У артыкуле «Псіхадэлія: новае моднае слова і што яно азначае», які з’явіўся ў кастрычніку 1966 у газеце «Melody Maker», гітарыст гурта «Hollies» Грэм Нэш, які наведваў раней псіхадэлічныя сесіі ў ЗША, пісаў: «Яны імкнуцца ўзнавіць ЛСД-сесію без выкарыстання наркотыкаў… гэта спроба раскрыць свядомасць. Яны спрабуюць дамагчыся таго ж самага, але з дапамогай спалучэння музыкі і светлавых эфектаў».
Характэрнай рысай псіхадэлічнага рока сталі працяглыя сольныя партыі вядучых інструментаў. Жывыя выступы гуртоў у гэтым жанры звычайна суправаджаюцца яркім візуальным шоу з выкарыстаннем святла, дыму, відэа-інсталяцый і іншых эфектаў.

## Значныя гурты 
### Англійская псіхадэлія 
* Познія «The Beatles» (перыяд 66—68)
* «Pink Floyd»
* «Syd Barrett»
* «Cream»
* «Donovan»
* «Pink Fairies»
* «The Pretty Things»
* «The Yardbirds»
* «Jimi Hendrix Experience»
* «Ozric Tentacles» з 1984 г.
* «The Moody Blues»
* «Hawkwind»

### Амерыканская псіхадэлія 
Гурты — прадстаўнікі каліфарнійскага гучання.
* «The Doors»
* «Grateful Dead»
* «Jefferson Airplane»
* «Love»
* «Blue Cheer»
* «The Byrds»
* «Country Joe and the Fish»
* «Iron Butterfly»
* «13th Floor Elevators»
* «Steppenwolf»
* «The Mothers of Invention»

Гурты з другіх штатаў.
* «The Velvet Underground»
* «Vanilla Fudge»

### Краўт-рок 
Краўт-рок — асобны кірунак псіхадэлічнай музыкі, які ўзнік у Германіі
* «Amon Düül»
* «Ash Ra Tempel»
* «Damo Suzuki»
* «Guru Guru»
* «Neu»
* «Kraftwerk»

### Руская псыхадэлія 
* «»
* «»
* «Хімера»

### Неапсіхадэлія 
Тэрмін «неапсіхадэлія» ўжываецца ў адносінах да творчасці музыкантаў пост-псіхадэлічнай эры, якія карысталіся ў сваёй творчасці напрацоўкамі класікаў псіхадэлічнага года. Лічыцца, што пачатак адраджэнню псіхадэлік-рока паклалі такія пост-панк-калектывы, як «Echo And The Bunnymen» і «Teardrop Explodes»; шмат у чым натхняліся гучаннем псіхадэлічных груп 60-х прадстаўнікі т. н. «андэграўнду Пэйслі», пазней «асучасненае» псіхадэлічнае гучанне легла ў аснову Дрым-поп і Madchester-саўнду

* «Echo and the Bunnymen»
* «The Teardrop Explodes»
* «The Legendary Pink Dots»
* «The Flaming Lips»
* «Spacemen 3»
* «Stereolab»
* «The Oscillation»
* «The Verve»
* «»
* «Foster the People»
* «Kasabian»
* «MGMT»
* «The Warlocks»
* «My Morning Jacket»

Катэгорыя:Музычныя жанры
Катэгорыя:Жанры рок-музыкі
Катэгорыя:Псіхадэлічны рок
Шова

**Шова** () — востраў у заходняй частцы возера Струста (Браслаўскія азёры). Прыкладная плошча — 0,15 км².

## Гісторыя 
У 1920 — 1930-ых гг. на востраве Шова знаходзілася частка хутара Востраў Струста. Але хутар быў канчаткова ліквідаваны падчас калектывізацыі пасля II Сусветнай вайны.

У 1995 г. уключаны ў склад Нацыянальнага парка Браслаўскія азёры.

У наш час незаселены.

## Геаграфія 
міні|злева|Карта
Абрысамі нагадвае няправільны чатырохвугольнік з доўгім мысам на ўсходнім беразе. Даўжыня — 611 м, шырыня — да 385 м. Знаходзіцца за 75 м на захад ад вострава Чайчын і 520 м на ўсход ад заходняга берага возера Струста. Вышыня сушы — да 25 м.

## Прырода 
Большая частка вострава Шова пакрыта хваёвым лесам і хмызнякамі. Тут гняздуюць шматлікія птушкі.

## Ахова 
Востраў Шова з’яўляецца часткай Нацыянальнага парка Браслаўскія азёры. Турыстычныя стаянкі забаронены. Магчымы толькі кароткія пешаходныя экскурсіі.

## Літаратура 
* Шидловский К., Браславские озера. Путеводитель по зоне отдыха Браслав. — Мн.: Полымя, 1989
* Шидловский К., Плыткевич С. Браслав и его окрестности. Путеводитель. — Мн.: Рифтур, 2002 ISBN 985-6700-02-7

## Спасылкі 
* Национальный парк Браславские озера

Катэгорыя:Астравы Беларусі
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Катэгорыя:Азёрныя астравы
Катэгорыя:Геаграфія Браслаўскага раёна
Чайчын

**Чайчын** () — востраў на возеры Струста (Браслаўская група азёр). Другі па плошчы востраў Беларусі. Займае 1,62 км². У наш час незаселены.

## Гісторыя 
Лічыцца, што назва вострава Чайчын была дадзена дзякуючы шматлікім чайкам, якія насяляюць яго берагі. У першай палове XX стагоддзя на ім знаходзіўся хутар Востраў Струста. У 1931 г. яго насельніцтва складала 27 чалавек. Канчаткова ліквідаваны падчас калектывізацыі пасля II Сусветнай вайны.

У 1995 г. уключаны ў склад Нацыянальнага парка Браслаўскія азёры.

## Геаграфія 
міні|злева|Карта
Чайчын — найбуйнейшы востраў возера Струста. Найбольшая даўжыня — 2,2 км. Найбольшая шырыня — 1,65 км. Месціцца прыкладна за 1 км на ўсход ад вёскі Струста на заходнім беразе возера, 440 м на поўнач ад мыса Панцелееўскі Рог на паўднёвым беразе. Ад вострава прыкладна 3,7 км на поўдзень да Браслава, 200 км на паўднёвы ўсход да Мінска, 114 км на захад да Полацка, 200 км на паўднёвы захад да Віцебска. Чайчын добра бачны з гары Маяк.

Мае дзіўныя звілістыя абрысы. У некалькі месцах углыб вострава ўдаюцца залівы. На паўночным усходзе (насупраць лецішчаў вёскі Струста) вылучаецца пясчаны пляж. На паўднёвым усходзе — доўгая пясчаная каса, на якой гняздуюць шматлікія птушкі.

На востраве маюцца 2 малыя унутраныя замкнёныя вадаёмы, але толькі адзін з іх мае сталы характар. Мясцовыя жыхары называюць яго проста «возера» ці «азярцо». У ім нават ловіцца рыба.

## Прырода 
Большая частка вострава пакрыта лесам і высокімі хмызнякамі. Распаўсюджаныя дрэвы — хвоя, бяроза, вольха. Ядловец дасягае 3 — 4 м у вышыню. На Чайчыне гняздуюць шматлікія птушкі.

## Ахова 
Востраў Чайчын з'яўляецца часткай Нацыянальнага парка Браслаўскія азёры. Турыстычныя стаянкі забаронены. Магчымы толькі кароткія пешаходныя экскурсіі.

## Літаратура 
* *Шидловский К.* Браславские озёра. Путеводитель по зоне отдыха Браслав. — Мн.: Полымя, 1989
* *Шидловский К., Плыткевич С.* Браслав и его окрестности. Путеводитель. — Мн.: Рифтур, 2002
* *Хільмановіч У.* Скарбы Беларусі. Востраў Чайчын. // Ніва. Тыднёвік беларусаў у Польшчы. № 8 (2858), 20 лютага, 2011. С. 10

## Спасылкі 
* *Алена ДЗЯДЗЮЛЯ* Ледавiковая спадчына
* Сяргей Плыткевіч: «А на тым востраве ёсць унутранае возера — цудоўнае месца для цмока!..» 
* Национальный парк Браславские озера

Катэгорыя:Астравы Беларусі
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Катэгорыя:Азёрныя астравы
Катэгорыя:Геаграфія Браслаўскага раёна
Джульета Мазіна

**Джульета Мазіна** (, —) — італьянская актрыса, жонка кінарэжысёра Федэрыка Феліні, атрымала мянушку «Чаплін у спадніцы».

## Біяграфія 
Джулія Ганна Мазіна нарадзілася ў Сан-Джорджа-дзі-П’яна ў сям’і служачага і настаўніцы. Джулія была самай старэйшай з чатырох дзяцей. Ужо з ранніх гадоў яна праяўляла схільнасць да тэатра, танцаў і музыкі.

Пасля заканчэння пачатковай школы яе адправілі ў Рым да сваячкі, дзе яна трапіла ў гімназію сясцёр урсулінак. Джулія рыхтавалася стаць піяністкай, але паступіла ў Рымскі ўніверсітэт на філалагічны факультэт. Пасля яго заканчэння Мазіна атрымала дыплом выкладчыка сучаснай літаратуры.

Падчас вучобы Джулія грала ў студэнцкім тэатры. Пазней яна атрымала запрашэнне ў тэатр Каверын. Акрамя таго, каб палепшыць сваю дыкцыю і пазбавіцца ад паўночна-італьянскага акцэнту, Мазіна пачала працаваць на радыё. Там яна выступала ў радыёперадачах, сцэнарыі да якіх пісаў будучы вядомы італьянскі рэжысёр Федэрыка Феліні, падпісваў у той час свае працы як «Федэрыка». Ён працаваў карыкатурыстам ў адным з часопісаў. Федэрыка патэлефанаваў Джуліі і сказаў, што хоча зрабіць фільм па гэтай п’есе, і папрасіў яе аб сустрэчы. У кастрычніку 1943 года яны пажаніліся. Менавіта па яго просьбе яна змяніла сваё імя і стала Джульетай.

Яе дэбютнай працай у кіно стаў фільм Альберта Латуады «Без жалю» (1947 год), у якім яна згуляла ролю прастытуткі Марчэлы — шчырай, з добрай, даверлівай душой. За гэтую ролю яна атрымала «Срэбраную стужку».

Яна памерла ў Рыме 23 сакавіка 1994 г., праз паўгады пасля смерці мужа. Мазіна была пахавана ў Рыміні побач з мужам.
## Фільмаграфія 
* (1950) «Агні вар’етэ» — Меліна Амур
* (1952) «Белы шэйх» — Кабіры
* (1954) «Дарога» — Джэльсаміна
* (1955) «Махляры» — Ірыс
* (1957) «Ночы Кабірыі» — Кабірыя
* (1965) «Джульета і духі» — Джульета
* (1986) «Джынджэр і Фрэд» — Амелія Банэці («Джынджэр»)
Горад жанчын (фільм)

**«Горад жанчын»** () — кінафільм рэжысёра Федэрыка Феліні, зняты ў 1980 годзе.

## Сюжэт 
Эратычныя сны лавеласа, які старэе, скажоныя мары такога ж узросту феміністак — у калейдаскопе гарэзных і іранічных назіранняў вялікага кінамайстра.

У цягніку мужчына выпадкова знаёміцца з прыгожай жанчынай і вырашае праводзіць яе дадому. Гэта рашэнне аказалася для героя фатальным: ён стаў закладнікам у Горадзе Жанчын. Тут эмансіпаваныя прадстаўніцы прыгожай паловы чалавецтва адстойваюць сваё права на пануючае месца ў гэтым свеце.

## У ролях 
* Марчэла Мастраяні — Снапараз
* Ганна Прукнал — Элена
* Берніс Стыджэрс — жанчына ў цягніку
* Данатэла Даміяні — Данатэла (жанчына на роліках)
* Эторэ Мані — доктар Хаўер Катцонэ
* Катрэн Гебеляйн — Эндэрбрэйт Смол
* Карла Тэрліцы — дасягненне доктара Катцонэ
* Жале Сільвані — матацыклістка
* Сара Тафуры — дзяўчына, якая танцуе
* Дамінік Лабур’е — феміністка

## Спасылкі 
*  
*  

Катэгорыя:Фільмы Італіі 1980 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 1980 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 1980 года
Катэгорыя:Кінакамедыі 1980 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Італіі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Кінакамедыі Італіі
Катэгорыя:Кінакамедыі Францыі
Катэгорыя:Фільмы-прытчы
Катэгорыя:Фільмы Федэрыка Феліні
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Федэрыка Феліні
Тана Чымароза

**Тана Чымароза** (, сапраўднае імя **Гаэтана Чыска**, ; , Месіна — , Месіна) — італьянскі акцёр, рэжысёр, сцэнарыст. Бліскучы акцёр лялечнага тэатра марыянетак. Нарадзіўся і памёр на Сіцыліі.

## Фільмаграфія 
* 1963 — / La Smania addosso — Умберта
* 1963 — / Mare matto
* 1968 — «Дзень савы» — Дзекінета
* 1970 — Самая прыгожая жонка — Гаэтана Чымароза
* 1973 — Неверагодныя прыгоды італьянцаў у Расіі — мафіёзіа Разарыа Агро
* 1974 — Навошта забіваюць суддзяў? — Тана Бара, служачы паркоўкі
* 1978 — Чалавек на каленях — Себасцьяна Калік’я
* 1988 — Новы кінатэатр «Парадыза»
* 1992 — Паважаны чалавек — бацька Ніно
* 1994 — Чыстая фармальнасць

## Спасылкі 
*
Карліс Зэмдэга

**Ка́рліс Зэ́мдэга** (;  — ) — латвійскі скульптар. Заслужаны дзеяч мастацтваў Латвійскай ССР (1947).

## Біяграфія 
Карліс Зэмдэга (да 1935 Карліс Баўманіс) нарадзіўся ў сялянскай сям'і Яніса і Ганны Баўманісаў.
 
Вучыўся на факультэце філалогіі і філасофіі Латвійскага ўніверсітэта (1921—1924). Скончыў Латвійскую акадэмію мастацтваў (майстэрня К. Ранчэўскага, 1927), наведваў заняткі ў майстэрні скульптара Б. Дзеніса (1927—1928). Працаваў настаўнікам (1926—1940), быў кіраўніком майстэрні ў Латвійскай акадэміі мастацтваў (1940—1941), педагогам кафедры скульптуры ў Дзяржаўнай акадэміі мастацтваў Латвійскай ССР (1947—1962).
 
Быў сябрам Таварыства мастакоў «Садарбс» (1929—1934), Саюза мастакоў Латвійскай ССР (1945). Узнагароджаны прэміяй Латвійскага фонду культуры (1939) і савецкім ордэнам «Знак Пашаны» (1956). Заслужаны дзеяч мастацтваў Латвійскай ССР (1947).
 
Вучнямі Карліса Зэмдэгі былі латвійскія скульптары Л. Блумбергс, Л. Давыдава-Медэнэ, А. Думпэ, А. Гулбіс, В. Міканэ і В. Зейле.
 
Дачка — актрыса Мара Зэмдэга.
 
Памёр у Рызе. Пахаваны на могілках Райніса.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Скульптары Латвіі
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Латвійскай ССР
Земляны заяц

**Земляны заяц**, **Тушканчык вялікі** (*Allactaga major*) — тушканчык роду земляных зайцоў.

## Апісанне 
Самы буйны сярод тушканчыкаў. У яго параўнальна кароткае цела (18,7-26 см даўжынёй); хвост у 1,3 разы даўжэйшы за тулава (25-30,5 см). Маса цела больш за 300 г. Галава круглявая з добра выразным шыйным перахопам. Мыска злёгку выцягнутая, але шырокая, сканчаецца рыльцам. Вушы параўнальна кароткія, 57-59 мм вышынёй. Ступні доўгія, дасягаюць 45 % даўжыні цела.
 
Афарбоўка верху спіны вагаецца ад буравата-вохрыстай або буравата-шэрай да бледна-пясчанай. Шчокі светлыя, амаль белыя. Горла, грудзі, брушка, перадплечча, а таксама ўнутраныя паверхні сцёгнаў чыста белыя. З вонкавага боку сцягна іржава-жоўтыя. Хваставы «сцяжок» двухколерны з чорнай асновай і белай вяршыняй, добра развіты, мае форму птушынага пяра.
 
Характэрны геаграфічны дымарфізм.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1999. — 608 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2

Катэгорыя:Тушканчыкавыя
Готфрыд Земпер

**Готфрыд Земпер** (, , Гамбург — 15 мая 1879, Рым) — тэарэтык мастацтва, выбітны нямецкі архітэктар XIX стагоддзя і прадстаўнік архітэктуры перыяду эклектыкі.

## Біяграфія 
Вучыўся ў 1825—1826 гадах у Мюнхене, у 1826—1828 гадах у Парыжы. У 1834—1849 гадах прафесар  у Дрэздэне.

## Творчасць 
У рацыянальных па арганізацыі плана пабудовах Земпера эклектычна ужыты дэкаратыўныя матывы італьянскага Адраджэння і барока: Оперны тэатр (1838—1841 і 1871—1878) і Карцінная галерэя (1847—1849) у Дрэздэне; «Бургтэатр» (1874—1888, з ) у Вене.

У сваіх тэарэтычных працах разглядаў стыль як гістарычна складзеную з'яву; прычыны заняпаду архітэктуры і рамёстваў у XIX ст. бачыў у раз'яднанні тэхнікі і мастацтва, у адрыве аздаблення ад канструкцыі. Яго погляды паўплывалі на канцэпцыі архітэктуры, мастацкай прамысловасці і мастацкага канструявання канца XIX — пачатку XX ст.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1999. — 608 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктары Германіі
Катэгорыя:Архітэктары Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Архітэктары Францыі
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Тэстача
Катэгорыя:Выкладчыкі Вышэйшай школы выяўленчых мастацтваў, Дрэздэн
Мікалай Мікалаевіч Зацэпін

**Мікалай Мікалаевіч Зацэ́пін** (; ; с. Сцежкі, Дзягцянскі раён, Тамбоўская вобласць, Расія — ) — савецкі і беларускі вучоны ў галіне электрамагнетызму і фізікі неразбуральнага кантролю. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1972), доктар тэхнічных навук (1967), прафесар (1971). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскі педагагічны інстытут імя К. Лібкнехта (1940). У 1943—1949 гг. працаваў начальнікам цэха, галоўным энергетыкам, галоўным інжынерам на прадпрыемствах трэста «Каркінвугаль» у Чалябінскай вобласці. У 1952—1954 гг. вучоны сакратар, у 1954—1970 гг. загадчык групай, загадчык лабараторыі Інстытута фізікі металаў АН СССР. З 1971 г. загадчык Аддзелам фізікі неразбуральнага кантролю АН БССР і загадчык лабараторыі электрамагнетызму гэтага аддзела. У 1980—1987 гг. дырэктар Інстытута прыкладной фізікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, з 1987 г. галоўны навуковы супрацоўнік інстытута.

## Навуковая дзейнасць 
Стварыў новыя навуковыя напрамкі і атрымаў фундаментальныя вынікі па нелінейнай тэорыі метаду вышэйшых гармонік, нелінейнай магнітадынамікі і магнітастатыкі, тэорыі шматпараметравых метадаў неразбуральнага кантролю, стварэнню метадаў і сродкаў кантролю і якасці механічных уласцівасцяў і ўмацаваных слаёў вырабаў. Распрацаваў навуковыя асновы магнітнай і віхратокавай дэфектаскапіі. Аўтар больш за 370 навуковых прац, у тым ліку 6 манаграфій, больш за 120 вынаходніцтваў.

## Узнагароды 
* Дзяржаўная прэмія БССР 1976 за даследаванне, распрацоўку і ўкараненне электрамагнітных метадаў і сродкаў неразбуральнага кантролю механічных уласцівасцяў ферамагнітных матэрыялаў і вырабаў.
* ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (1979),
* ордэн Чырвонай Зоркі (1968),
* ордэн Айчыннай вайны II ступені (1985).

## Асноўныя працы 
* Метод высших гармоник. — Мн., 1980.
* Магнитная дефектоскопия. — Мн., 1981 (совм. с Л. В. Кортавой).
* Феррозондовые преобразователи с поперечным возбуждением. — Мн., 1988 (совм. с В. Г. Горбашем).
* Гармонические составляющие динамической и магнитной проницаемости. Векторные диаграммы второй и четвертой гармоник // Техническая электродинамика. 2000. № 1.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Памяти учёного // Сайт НАН Беларусі
* Член-корреспондент ЗАЦЕПИН Николай Николаевич // НАН Беларусі
* Мікалай Мікалаевіч Зацэпін у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі
* Зацепин Николай Николаевич // Праект «Память народа»

Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Франц I (князь Ліхтэнштэйна)

**Франц I дэ Паўла Марыя Карл Аўгуст фон унд цу Ліхтэнштэйн**  (, Замак Ліхтэнштэйн, Аўстра-Венгрыя — , , Чэхаславакія) — 13-ы князь Ліхтэнштэйна ў 11 лютага 1929 — 25 ліпеня 1938.

Катэгорыя:Князі Ліхтэнштэйна
Армянская Вікіпедыя

**Армянская Вікіпедыя** () — раздзел Вікіпедыі на армянскай мове.

## Гісторыя 
Армянская Вікіпедыя адкрылася ў маі 2004 года. У 2011 годзе займала 90-ае месца сярод раздзелаў Вікіпедыі, а цяпер — на    — у Армянскай Вікіпедыі налічваецца  . Па гэтым паказчыку раздзел знаходзіцца на  месцы сярод усіх раздзелаў Вікіпедыі.

Паводле колькасці артыкулаў сярод моў пятнаццаці постсавецкіх рэспублік яна займае трэцяе месца (пасля рускай і ўкраінскай Вікіпедый). Таксама займае чацвёртае месца сярод моў Блізкага Усходу (саступае персідскай, арабскай і турэцкай.

## Храналогія развіцця 
* 1 мая 2005 — 1 артыкул
* 3 жніўня 2010 — 10 000 артыкулаў (артыкул: Միլենիում կամուրջ (այլ կիրառումներ), аўтар: Beko)
* 10 верасня 2011 — 15 000 артыкулаў (артыкул: Ակոռիի Սուրբ Հակոբ վանք, аўтар: Aram-van)
* 15 студзеня 2012 — 20 000 артыкулаў (артыкул: Համբարձում Համբարձումյան, аўтар: Aram-van)
* 11 красавіка 2012 — 25 000 артыкулаў (артыкул: Հնաբերդ (գյուղ), аўтар: Pandukht)
* 26 жніўня 2012  — 30 000 артыкулаў (артыкул: Աստերոիդների ցանկ (250401-250500), аўтар: Ahaik)
* 27 снежня 2012  — 35 000 артыкулаў (артыкул: (1871) Աստինաքս, аўтар: Ahaik)
* 28 снежня 2012 — 40 000 артыкулаў (артыкул: (6862) Վիրջիլիոմարկոն, аўтар: Ahaik)

## Перайменаванне 
5 красавіка 2012 завяршылася двухэтапнае (першы, другі) абмеркаванне-галасаванне па пытанні перайменаванне Армянскай Вікіпедыі, у выніку якога пераважная большасць армянскай вікі-супольнасці прыняла рашэнне адмовіцца ад старога варыянту назвы энцыклапедыі «'*Հայերեն Վիքի*փ''եդիա**» [Hayeren Viki**p'**edia] і перайсці на новы, больш зручны і адпаведны правілам сучаснай армянскай мовы варыянт — «**Հայերեն Վիքի*պ*եդիա**» [Hayeren Viki**p'''edia], гэта значыць з дапамогай замены ў слове Wikipedia літары (փ) на (պ).

## Статыстыка 
Паказчык якасці — «глыбіня» — для армянскага раздзела роўны , што з’яўляецца адным з найлепшых вынікаў у групе раздзелаў Вікіпедыі з лікам артыкулаў 10-50 тыс.

## Галерэя 

Выява:Wikipedia-hy-logo-10000.png|Лагатып Армянскай Вікіпедыі, прысвечаны напісанню 10.000 артыкула
Выява:WikiConference Yerevan 2012-1.jpg|Ерэванская вікіканферэнцыя, 2012
Выява:WikiConference in Yerevan 2012.jpg|Удзельнікі Ераванскай вікіканферэнцыі

## Спасылкі 
* Армянская Вікіпедыя

Катэгорыя:Армянская мова
Катэгорыя:Індаеўрапейскія Вікіпедыі
Беерынк (кратар)

**Кратар Беерынк** () — ударны кратар у экватарыяльнай вобласці зваротнага боку Месяца. Назва дадзена ў гонар галандскага мікрабіёлага і батаніка Марціна Вілема Беерынка (1851 - 1931) і зацверджана Міжнародным астранамічным саюзам у 1970 годзе. Утварэнне кратара ставіцца да данектарскаму перыяду.

## Апісанне 
На поўдні ад кратара знаходзіцца кратар Чаплыгін, а на паўночным усходзе - гіганцкі кратар Гагарын. Селенаграфічныя каардынаты цэнтра кратара 13/4° пд.ш. і 151.84° у.д., дыяметр 76.77 км, глыбіня 2.76 км.
 
Вал кратара істотна разбураны мноствам імпактаў, якія адбыліся за час яго існавання, асабліва пацярпела паўднёвая частка. Узвышэнне вала над навакольнага мясцовасцю складае 1290 м . Унутраная частка вала ператварылася ў навал абваліўшыхся платформаў. Дно чашы кратара параўнальна роўнае, спярэшчаная мноствам дробных кратараў, з невялікім цэнтральным пікам.
 
Падчас планавання палёту Апалона-8 кратар не меў афіцыйна зацверджанай назвы і называўся кратар Пэйн ()

## Спасылкі 
*Лічбавы фатаграфічны атлас Месяца
*Фотаздымкі з борта Апалона-17

Беерынк, кратар
Вагенінгенскі ўніверсітэт

**Вагенінгенскі ўніверсітэт і навукова-даследчы цэнтр** () — буйны ўніверсітэт у Нідэрландах, які спецыялізуецца ў вобласці прыродазнаўчых навук. Універсітэт быў заснаваны як вышэйшая сельскагаспадарчая школа 9 сакавіка 1918 года ў горадзе Вагенінген, Нідэрланды.

У 1986 годзе Вышэйшая школа атрымала ўніверсітэцкія правы і стала называцца Вагенінгенскі сельскагаспадарчы ўніверсітэт, а з 2000 года — проста Вагенінгенскі ўніверсітэт. У 2009 годзе з уключэннем у склад універсітэта вышэйшай школы Van Hall Larenstein афіцыйнае імя было зменена на «Вагенінгенскі ўніверсітэт і навукова-даследчы цэнтр».

## Спасылкі 
* Вагенінгенскі ўніверсітэт

Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Нідэрландаў
Катэгорыя:Гелдэрланд
Дэлфцкі тэхнічны ўніверсітэт

**Дэлфцкі тэхнічны ўніверсітэт** ()
у Дэлфце, Нідэрланды — найстарэйшы (заснаваны ў 1842 годзе) і найбуйнейшы тэхнічны ўніверсітэт у Нідэрландах, які налічвае больш за 16 000 студэнтаў і 2600 навуковых супрацоўнікаў (уключаючы 200 прафесараў). Уваходзіць у аб’яднанне IDEA League (асацыяцыя пяці тэхнічных ВНУ Еўропы).

## Факультэты 
Дэлфцкі тэхнічны ўніверсітэт складаецца з васьмі факультэтаў:
* Механікі, марской інжынерыі і матэрыялазнаўства
* Архітэктурнага
* Грамадзянскага будаўніцтва і навук пра Зямлю
* Электратэхнікі, матэматыкі і інфарматыкі
* Прамысловага праектавання
* Аэракасмічнага
* Тэхнікі, кіравання і менеджменту
* Прыкладных навук

## Знакамітыя выпускнікі 
* Якаб Хендрык Вант-Гоф — лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (1901)
* Фелікс Венінг-Мейнес — геафізік і геадэзіст (1910)
* Іерун ван дэр Веер — CEO канцэрна Shell
* Сімон ван дэр Мер — лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1984)
* Прынц Фрызо Аранска-Насаускі (1994)
* Якаб Берэнд Бакема — архітэктар мадэрнізму.
* Герт Хофстэдэ — сацыёлаг.
* Герман Занстра — астраном.

## Спасылкі 
* Інтэрнэт-сайт Дэлфцкага тэхнічнага ўніверсітэта (на англійскай мове) 

Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Нідэрландаў
Катэгорыя:Вышэйшыя тэхнічныя навучальныя ўстановы Нідэрландаў
Катэгорыя:Дэлфт
Імунахімія

**Імунахімія** вывучае хімічныя асновы імунітэту. Асноўныя праблемы — вывучэнне будовы і ўласцівасцей імунных бялкоў — антыцелаў, прыродных і сінтэтычных антыгенаў, а таксама выяўленне заканамернасцей узаемадзеяння паміж гэтымі галоўнымі кампанентамі імуналагічных рэакцый у розных арганізмаў.

Метадамі імунахіміі карыстаюцца таксама ў прыкладных мэтах, у прыватнасці пры вылучэнні і ачыстцы актыўных пачаткаў вакцын і сыроватак.

Катэгорыя:Раздзелы хіміі
Катэгорыя:Імунітэт
Марцін Беерынк

**Марцін Вілем Беерынк** (, , Амстэрдам, Нідэрланды — ) — галандскі батанік і мікрабіёлаг, адзін з заснавальнікаў вірусалогіі.

## Біяграфія 
Скончыў тэхнічную школу ў г. Дэлфт. Атрымаў ступень доктара навук у Лейдэнскім універсітэце ў 1877 годзе.. Працаваў настаўнікам мікрабіялогіі ў сельскагаспадарчай школе ў г. Вагенінген (цяпер Вагенінгенскі ўніверсітэт), а затым, з 1895, у Вышэйшай політэхнічнай школе ў г. Дэлфт (у цяперашні час Дэлфцкі тэхнічны універсітэт). Ён заснаваў Дэлфцкую школу мікрабіялогіі. Яго даследаванні ў сельскагаспадарчай і прамысловай мікрабіялогіі прынеслі фундаментальныя адкрыцці ў галіне біялогіі.

Марцін Беерынк лічыцца адным з заснавальнікаў вірусалогіі. У 1898 годзе ён паўтарыў вопыты Дз. І. Іваноўскага і назваў атрыманыя мікраарганізмы «фільтруючыміся вірусамі».

Беерынк, аднак, прытрымліваўся гіпотэзы аб тым, што вірус з’яўляецца нейкай вадкай матэрыяй, называючы вірусны раствор *contagium vivum fluidum* — заразнай жывой вадкасцю. Дадзенае прадстаўленне аб вірусах, не як часціцах, а растваральнай матэрыі, было аспрэчана неўзабаве пасля смерці Беерынка.

Вылучыў чыстыя культуры азотфіксавальных клубеньчыкавых бактэрый (1888) і азотбактэру (1901).

Аўтар навуковых прац па жыццядзейнасці мікраарганізмаў, глебавай мікрабіялогіі, развіцці вышэйшых раслін, пра ролю бактэрый у кругавароце рэчываў у прыродзе.

Беерынк вынайшаў *культуру накаплення* — асноўны метад вывучэння мікробаў з навакольнага асяроддзя. Яму часта няправільна прыпісваюць распрацоўку ідэі экалагічнай мікрабіялогіі, што «усё ёсць усюды, але навакольнае асяроддзе выбірае», якая належыць .
 
Прафесар (1895).

Замежны член-карэспандэнт Расійскай АН (1924), ганаровы член АН СССР (1929).

Беерынк быў неардынарнай асобай. Ён зневажальна ставіўся да студэнтаў, ніколі не жаніўся і меў мала прафесійных супрацоўніцтваў. Ён быў таксама вядомы сваім аскетычным ладам жыцця і сваімі несумяшчальнымі поглядамі на навуку і шлюб. Яго нізкая папулярнасць сярод яго вучняў перыядычна прыгнятала яго, таму што ён вельмі любіў распаўсюджваць свой энтузіязм у біялогіі ў школе.

## Памяць 
У гонар Беерынка быў названы кратар на Месяцы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Марцін Беерынк на сайце РАН
* Марцін Беерынк на сайце Дэлфцкага тэхнічнага ўніверсітэта

Катэгорыя:Выпускнікі Лейдэнскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Аўтары мікрабіялагічных таксонаў
Катэгорыя:Мікрабіёлагі Нідэрландаў
Катэгорыя:Батанікі Нідэрландаў
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты РАН (1917—1925)
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты АН СССР
Катэгорыя:Ганаровыя члены АН СССР
Катэгорыя:Замежныя члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Левенгука
Катэгорыя:Мікрабіялогія навакольнага асяроддзя
Хрысціян Готфрыд Эрэнберг

**Хрысціая Готфрыд Эрэнберг** (; 19 красавіка 1795, Дэліч — 27 чэрвеня 1876, Берлін) — нямецкі прыродазнавец, заолаг, геолаг, заснавальнік мікрапалеанталогіі, батанік, міколаг.

Яго доктарская дысертацыя, *Sylvae mycologicae Berolinenses*, якую ён абараніў у 1818 годзе, была прысвечана грыбам.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Батанікі Германіі
Катэгорыя:Геолагі Германіі
Катэгорыя:Заолагі Германіі
Катэгорыя:Міколагі Германіі
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук
Катэгорыя:Ганаровыя члены Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Левенгука
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Воластана
Булавая

**Булава́я** ( ) — другі па велічыні горад Зімбабвэ пасля сталіцы Харарэ. Размешчаны за 439 км на паўднёвы захад ад сталіцы. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі, якая ўключае ў сябе горад Булавая.
 
Насельніцтва — 676,000 чалавек (2005 год).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Выбітныя ўраджэнцы і жыхары 
* Шарлен, княгіня Манака
* Альберт Лутулі

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
 
Катэгорыя:Гарады Зімбабвэ
Іньянгані

**Іньянгані** () — гара ў Зімбабвэ.
 
Гара Іньянгані з’яўляецца найвышэйшым пунктам Зімбабвэ. Вышыня яе дасягае 2592 метраў. Іньянгані знаходзіцца на тэрыторыі правінцыі Манікаленд, на крайнім усходзе краіны, у высакагор’і, на поўнач ад горада Мутарэ, у зоне Нацыянальнага парка Ньянга.

На схілах Іньянгані знаходзяцца вытокі некалькіх рэк Паўднёвай Афрыкі, у тым ліку Пунгвэ і Одзі.

Катэгорыя:Горы Зімбабвэ
Чытунгвіза

**Чытунгвіза** () — горад у Зімбабвэ, размешчаны ў правінцыі Усходні Машоналенд.

## Гісторыя 
Паселішча Чытунгвіза было сфарміравана ў 1978 годзе з трох пасёлкаў: Секэ, Зенгеза і Сэйнт-Мэрыс. У 1981 годзе паселішча атрымала статус горада. Чытунгвіза з'яўляецца гарадскім цэнтрам у Зімбабвэ, які  найбольш дынамічна развіваецца. Чытунгвіза размешчана недалёка ад Харарэ, многія людзі ездзяць у сталіцу на працу.

Катэгорыя:Гарады Зімбабвэ
Мутарэ

**Мута́рэ** () — чацвёрты па велічыні горад у Зімбабвэ.

## Геаграфія 
Горад Мутарэ (да 1982 года — Умталі) размешчаны на крайнім усходзе Зімбабвэ, у так званым «Бейрскім калідоры», які злучае сталіцу Зімбабвэ — Харарэ з мазамбікскім портам Бейра на ўзбярэжжы Індыйскага акіяна. Адлегласць ад горада да мяжы з Мазамбікам складае 8 кіламетраў; Мутарэ знаходзіцца за 256 кіламетраў на паўднёвы ўсход ад Харарэ.
 
Мутарэ, з насельніцтвам у 170 106 чалавек (на 2002 год), з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам правінцыі Манікаленд.

## Гісторыя 
Горад (Форт-Умталі) быў заснаваны ў 1890 годзе брытанскімі канцэсіянерамі ў даліне паміж рэкамі Цамбэ і Мутарэ, у раёне, дзе былі выяўленыя радовішчы золата (мутарэ ў перакладзе азначае злітак). У 1891 ён быў перанесены на новае месца; у 1896 годзе, пасля набыцця тут Сесілам Родсам значных тэрыторый і пракладкі чыгуначнай лініі Булаваё—Бейра, Умталі быў зноў перанесены - на сваё старое месца (раён Стары Мутарэ з шырокімі, засаджанымі дрэвамі вуліцамі). У 1914 годзе Умталі атрымаў правы абшчыны, у 1971 — гарадское права.

## Гарады-партнёры 
*  Харлем, Нідэрланды
*  Портленд, ЗША

Катэгорыя:Гарады Зімбабвэ
Фёдар Фёдаравіч Зільберт

**Фёдар Фёдаравіч Зільберт** (, , Эстонія — ) — беларускі  мастак дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.

## Біяграфія 
Скончыў вучылішча прыгожых мастацтваў (горад Ліепая) (1934), вучыўся на архітэктурным факультэце Латвійскага ўніверсітэта (1936—1939). На Беларусі з 1946 года. Адзін з арганізатараў эксперыментальнай керамічнай лабараторыі ў Мінску (1959) і вытворчасці керамікі ў Барысаве (1963). Выкладаў у Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце (1965—1971).

## Творчасць 
* Скульптурная кампазіцыя «Ураджай» (1947)
* «Гусляр», «Памром, але крэпасць не пакінем!» (абедзве 1956)
* партрэт А. Цітовіча (1948)
* партрэт А. Міцкевіча (1955)
* барэльефы М. Сеўрука (1978), Я. Коласа (1981), «Сустрэча паэтаў Я. Райніса і Я. Купалы» (1982)
* падлогавыя вазы «Зубр» (1977), «Папараць» (1979)
* дэкаратыўныя пласты «Нацюрморт» (1977), «Макі» (1978), «Восень у садзе» (1979)

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1999. — 608 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Латвійскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Беларускай акадэміі мастацтваў
Сяргей Міхайлавіч Зіматкін

**Сяргей Міхайлавіч Зіматкін** (нар. , Батумі, Грузія) — беларускі вучоны ў галіне біяхіміі, марфалогіі і фізіялогіі. Доктар біялагічных навук (1990). Акадэмік Расійскай медыка-тэхнічнай акадэміі, Нью-Ёркскай АН (1993). Спецыялізацыя: гісталогія, наркалогія.

Навуковыя працы па нейрамарфалогіі, біяхіміі мозга, нейрахіміі і патагенезу алкагалізму.

## Працы 
* Alcohol-Histamine interactions, Sergey M. Zimatkin and Oleg V. Antichtchik, Institude of Biochemistry, National Academy of Science of Belarus, Grodno, Belarus, and Department of Biology, Abo Akademi University, Finland

## Узнагароды 
* Медаль Францыска Скарыны (3 сакавіка 2018);
* Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь (11 снежня 2024).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Біяхімікі Беларусі
Катэгорыя:Дактары біялагічных навук
Катэгорыя:Марфолагі (біялогія) Беларусі
Катэгорыя:Гістолагі Беларусі
Катэгорыя:Эмбрыёлагі Беларусі
Катэгорыя:Фізіёлагі Беларусі
Катэгорыя:Цытолагі
Іспанскі грып

[thumb|У [Сіэтле ў трамвай у час «іспанкі» пасажыраў пускалі толькі ў спецыяльных масках]]

**Іспанская грып**, або «**іспанка**» (, або ) быў, хутчэй за ўсё, самай масавай пандэміяй грыпу за ўсю гісторыю чалавецтва. У 1918-1919 гадах (18 месяцаў) ва ўсім свеце ад іспанкі памерла прыблізна 50-100 млн чалавек або 2,7-5,3% насельніцтва Зямлі. Было заражана каля 550 млн чалавек, або 29,5% насельніцтва планеты . Эпідэмія пачалася ў апошнія месяцы Першай сусветнай вайны і хутка пераўзышла гэта найбуйнейшае кровапраліцце па колькасці ахвяр.

Пандэмія грыпу 2009 года была выкліканая вірусам таго ж (A/H1N1) сератыпа.

## Карціна хваробы 
У маі 1918 года ў Іспаніі было заражана 8.000.000 людзей або 39% яе насельніцтва («іспанкай» перахварэў і кароль Альфонса XIII). Шматлікія ахвяры грыпу былі маладымі і здаровымі людзьмі ўзроставай групы ад 20 да 40 гадоў (звычайна ў групе высокай рызыкі толькі дзеці, людзі сталага ўзросту, цяжарныя жанчыны і людзі з некаторымі захворваннямі).

Сімптомы хваробы: сіні колер твару - цыяноз, пнеўманія, крывавы кашаль. На больш позніх стадыях хваробы вірус выклікаў унутрылёгачны крывацёк, у выніку якога хворы захлынаўся ўласнай крывёю. Але ў асноўным хвароба праходзіла без якіх-небудзь сімптомаў. Некаторыя заражаныя паміралі на наступны дзень пасля заражэння.

Сваю назву грып набыў з-за таго, што Іспанія першай перанесла моцную ўспышку гэтай хваробы. Па іншых крыніцах, месца яе з'яўлення сапраўды ўсталяваць пакуль немагчыма, але, хутчэй за ўсё, Іспанія не была першасным эпідэмічным цэнтрам. Назва «іспанка» з'явілася выпадкова. Так як ваенная цэнзура змагаючых бакоў падчас Першай сусветнай вайны не дапускала паведамленняў аб распачатай у арміі і сярод насельніцтва эпідэміі, то першыя весткі аб ёй з'явіліся ў друку ў маі-чэрвені 1918 года ў нейтральнай Іспаніі.

## Знакамітыя ахвяры 
[thumb|right|На карціне «Сям'я» мастак [Эган Шыле перад сконам намаляваў трох ахвяр іспанкі — сябе, сваю цяжарную жонку і яе ненароджанае дзіця]]

* Эган Шыле, аўстрыйскі мастак
* Гіём Апалінер, французскі паэт
* Эдмон Растан, французскі драматург
* Макс Вебер, нямецкі філосаф
* Карл Шлехтэр, выбітны аўстрыйскі шахматыст
* Вера Халодная, расійская кінаактрыса, зорка нямога кіно
* Якаў Свярдлоў, расійскі рэвалюцыянер
* Маргіт Кафка, венгерская пісьменніца
* Амадэу ді Соза-Кардозу, партугальскі мастак

## Спасылкі 
* http://encarta.msn.com/encyclopedia_761557270_2/Influenza.html#p35 
* «ПАНДЭМІЯ „ІСПАНКІ“ 1918—1920 гг. У КАНТЭКСЦЕ ІНШЫХ ГРЫПОЗНЫХ ПАНДЭМІЙ І „ПТУШЫНАГА ГРЫПА“» 
* Растлумачана розная вірулентнасць вірусаў грыпа — узбуджальнікаў «іспанкі» — Онлайн-журнал «Биомолекула.ру».

Катэгорыя:Першая сусветная вайна
Катэгорыя:Вострыя рэспіраторныя вірусныя інфекцыі
Катэгорыя:Грып
Катэгорыя:Пандэмія
Катэгорыя:1918
Латвійскі ўніверсітэт

**Латвійскі ўніверсітэт** (, ці ЛУ (LU) — самы вялікі ўніверсітэт Латвіі. Заснаваны ў 1919 годзе пры ўрадзе Стучкі (Латвійская Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка). Знаходзіцца ў Рызе. Навучальная ўстанова, першапачаткова названа Латвійскай вышэйшай школай, была заснаваны на базе былога політэхнічнага інстытута. У 1923 годзе Школа пераназваная ў Латвійскі ўніверсітэт.  
 
Універсітэт заўсёды быў адным з найважнейшых цэнтраў адукацыі ў краіне.
 
Дэвіз: Scientiae et Patriae (лат.: Zinātnei un Tēvzemei, белар. Навуцы і Айчыне).
 
Латвійскі ўніверсітэт ўваходзіць у асацыяцыю універсітэтаў Еўропы Утрэхцкую сетку.
 
Рэктар Латвійскага універсітэта - М. Аўзіньш.

## Факультэты 
# Біялагічны
# Камп'ютарных навук
# Эканомікі і кіравання
# Фізікі і матэматыкі
# Геаграфіі і навук пра Зямлю
# Гісторыі і філасофіі
# Гуманітарных навук
# Юрыдычны
# Хімічны
# Медыцынскі
# Педагогікі, псіхалогіі і мастацтва
# Грамадскіх навук
# Багаслоўскі

## Інстытуты 
* Інстытут астраноміі (пры ім ёсць Абсерваторыя Балдонэ)
* Інстытут атамнай фізікі і спектраскапіі
* Інстытут біялогіі
* Інстытут фізікі цвёрдых рэчываў
* Інстытут эксперыментальнай і клінічнай медыцыны
* Інстытут матэматыкі і інфарматыкі
* Інстытут філасофіі і сацыялогіі
* Інстытут фізікі
* Інстытут геадэзіі і геаінфарматыкі
* Інстытут даследавання адукацыі
* Інстытут хім. фізікі
* Інстытут латышскай мовы
* Інстытут гісторыі Латвіі
* Інстытут літаратуры, мастацтва і фальклору
* Інстытут мікрабіялогіі і біятэхналогій
* Інстытут механікі палімераў
* Інстытут кардыялогіі
* Інстытут азіяцкіх даследаванняў
* Навуковы інстытут педагогікі
* Інстытут сацыяльных і палітычных даследаванняў

## Выбітныя выпускнікі 
* Фёдар Фёдаравіч Зільберт, беларускі мастак
* Карліс Земдэга

## Спасылкі 
* Сайт Латвійскага Універсітэта , 


Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з латышскай мовай навучання
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Рыгі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1919 годзе
Катэгорыя:1919 год у Рызе
Морган Цвангіраі

**Морган Рычард Цвангіраі** (нар. — 14 лютага 2018) — палітык Зімбабвэ, кіраўнік «Руху за дэмакратычныя перамены» (Movement for Democratic Change; MDC).

У першым туры прэзідэнцкіх выбараў у Зімбабвэ 29 сакавіка 2008 г. набраў 47,9 % галасоў, а дзейны прэзідэнт Роберт Мугабэ — 43,2 %.

6 чэрвеня 2008 года быў арыштаваны і пасланы ў паліцэйскае кіраванне Эсігадзіні (40 км на паўднёвы захад ад Булаваё), затым адпушчаны на волю. Раней ён таксама быў затрыманы, але адпушчаны пасля званка прэзідэнта ПАР Таба Мбекі.

11 лютага 2009 прызначаны прэм’ер-міністрам, узначаліўшы кааліцыйны ўрад з прыхільнікамі Мугабэ.

6 сакавіка 2009 аўтамабіль Цвангіраі трапіў у аварыю на трасе ў Харарэ, яго жонка Сьюзен загінула, а сам ён быў шпіталізаваны з траўмамі, якія не прадстаўлялі пагрозы для жыцця.

Пасля канстытуцыйнага рэферэндуму 2013 года, па выніках якога пасада прэм’ер-міністра была скасавана, вымушаны ў верасні 2013 года пакінуць пасаду.

Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Зімбабвэ
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Зімбабвэ
Катэгорыя:Прафсаюзныя дзеячы Зімбабвэ
Шона (мова)

**Шона** — мова банту, родная мова народа шона. Распаўсюджана ў Паўднёвай Афрыцы, галоўным чынам у Зімбабвэ (дзе яе носьбіты складаюць большасць). Раней шона мог называцца **каранга**. Разам з мовай ндэбеле і англійскай — афіцыйная мова Зімбабвэ. Носьбіты шона складаюць каля 80% насельніцтва Зімбабвэ (даныя SIL International, 1989). Па апошніх дадзеных *Ethnologue*, усяго носьбітаў розных дыялектаў шона каля 10 млн.
 
Шона мае пісьмовую традыцыю: першыя спробы стандартызацыі адносяцца да пачатку XX стагоддзя, а сучасная арфаграфія была замацавана ў 1950-я гады. Першы раман на шона - «Феса» Саламона Мутсвайра выйшаў у 1957 годзе. Шона выкладаецца ў школах як прадмет, але навучанне на ім не вядзецца. Існуюць навуковыя працы аб шона, слоўнікі (галоўным чынам шона-англійскія). Літаратурная шона заснавана на дыялектах каранга (правінцыя Масвінга) і зезуру (цэнтр і поўнач краіны), аднак па закону ўсе дыялекты роўныя і выкладаюцца ў мясцовых школах.

## Літаратура 
* Fortune, G. (1955) *An Analytical Grammar of Shona* London: Longmans Green.
* Brauner, Sigmund (1995) *A grammatical sketch of Shona : including historical notes*. Köln: Rüdiger Koppe.
* Carter, Hazel (1986) *Kuverenga Chishóna : an introductory Shona reader with grammatical sketch* (2nd edition). London: SOAS.

## Спасылкі 
* Шона ў Ethnologue
* Невялікі шона-англійскі слоўнік
* Кароткія звесткі пра граматыку, размоўнік  

Катэгорыя:Мовы банту
Катэгорыя:Мовы Батсваны
Катэгорыя:Мовы Зімбабвэ