open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пляж Рыясор

**Рыясор** — гарадскі пляж у горадзе Ла-Карунья. Адзін з двух асноўных пляжаў горада. Ён мае туалеты, душавыя, службу выратавання для аказання першай дапамогі, паркоўку, кіёск СМІ, шматлікія бары і кафэ з тэрасай.

Знаходзіцца ў цэнтры горада, побач з плошчай Понтэведра, спартыўны комплекс Рыясор і муніцыпальны футбольны стадыён .

На пляж ходзяць аўтобусы 3, 3А і 7.

З мая па верасень пляж не бывае пустым.

## Галерэя 

Выява:Meditación en Riazor, A Coruña, Galiza.jpg
Выява:Panorámica desde el paseo marítimo, Rizor, A Coruña.jpg
Выява:Praia de Riazor (A Coruña, Galiza).jpg

## Спасылкі 
* Святкаванне Дня Святога Хуана на пляжы 
* Пляж Рыясор 
* Пляж Рыясор 

Катэгорыя:Пляжы
Катэгорыя:Ла-Карунья (правінцыя)
Катэгорыя:Берагі Іспаніі
Пляж Арзан

**Арзан** — гарадскі пляж у горадзе Ла-Карунья. Адзін з двух асноўных пляжаў горада. Змяшчаецца на , побач знаходзіцца .

Тут ёсць грамадскія туалеты, душавыя, назіранне, паркоўка, забеспячэнне доступу для інвалідаў. Забараняецца ўваходзіць з жывёламі.

Пляж падыходзіць для заняткаў сёрфінгам і .

Даехаць на пляж можна аўтобусамі 3А і 11.

## Галерэя 

Выява:Playa de Orzán (La Coruña).jpg

## Спасылкі 
* Пад’езд Арзан 

Катэгорыя:Пляжы
Катэгорыя:Ла-Карунья (правінцыя)
Катэгорыя:Берагі Іспаніі
Целяшы

Назву **Целяшы́** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Целяшы — былы хутар у Браслаўскім раёне
** Целяшы — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Целяшы — вёска ў Докшыцкім раёне
* Гомельская вобласць
** Целяшы — вёска ў Гомельскім раёне
* Магілёўская вобласць
** Целяшы — аграгарадок у Слаўгарадскім раёне
Парасіца

**Парасі́ца** — рака ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Проня (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 26 км. Плошча вадазбору 112 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,8 м/км. Пачынаецца на схілах Смаленскага ўзвышша за 1,5 км у напрамку на паўночны захад ад вёскі Куртасы, вусце ў межах горада Горкі. На паўночнай ускраіне Горак і каля вёскі Шышава плаціны і сажалкі (каля вёсак Шышава і Нежкава — вадасховішча Нежкава). Асноўны прыток — Альхоўка (упадае злева паміж вёскамі Лугіны і Філіпава).

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-36-50. Выданне 1986 года. Стан мясцовасці на 1981 год.
* Ліст карты N-36-62. Выданне 1979 года.

## Спасылкі 
* Мониторинг поверхностных вод // Главный информационно-аналитический центр Национальной системы мониторинга окружающей среды Республики Беларусь (ГИАЦ НСМОС) 

Катэгорыя:Рэкі Горацкага раёна
Катэгорыя:Прытокі Проні
Антуан-Крызастом Катрмер-дэ-Кенсі

**Антуан-Крызастом Катрмер-дэ-Кенсі** (Quatremère de Quincy; 1755 — 1849) — французскі пісьменнік-мастацтвазнавец.

Да рэвалюцыі быў радцам суда ў Шатле. Стаўшы членам заканадаўчага сходу, паказаў сябе абаронцам манархічных прынцыпаў, і, як удзельнік паўстання супраць Канвента, быў асуджаны на смерць, але выратаваўся ўцёкамі. У 1797, як член Савета пяцісот, ізноў трапіў пад суд і бег, каб выратавацца ад спасылкі ў Каену. Пазней быў выбраны генеральным сакратаром Сенскага дэпартамента. Яго найважнейшыя працы: «Dictionnaire de l’architecture» (3 т., 1786-1828), «Le Jupiter olympien» (1814), «De la nature, du but et des moyens de l’imitation dans les beaux arts» (1823), «Monuments d’art antique» (1826-1828), «Vie des plus célèbres architectes» (1830), біяграфіі Рафаэля (1824), Мікеланджэла (1835), Кановы (1834).

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1755 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1849 годзе
Катэгорыя:Пісьменнікі Францыі
Катэгорыя:Франкамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Тэарэтыкі архітэктуры
Лейк-Плэсід

**Лейк-Плэсід** або **Лейк-Пласід** () — вёска ў штаце Нью-Ёрк, ЗША. Сталіца зімовых Алімпійскіх гульняў 1932 і 1980 гадоў. Час ад часу тут праходзіць этап Кубка свету па біятлоне. З 1999 года з'яўляецца адным з афіцыйных месцаў правядзення спаборніцтваў па трыятлоне Ironman («Жалезны чалавек»), якія ўключаюць плаванне, язду на веласіпедзе і бег. На працягу апошніх 37 гадоў тут праходзяць коннаспартыўныя спаборніцтвы «I Love New York» і «Lake Placid». Сталіца Зімовай Універсіяды 2023.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Placid/ Essex County Visitors Bureau
* Lake Placid News
* Lake Placid Olympic Authority

Катэгорыя:Населеныя пункты штата Нью-Ёрк
Нагана

**Нагана** — цэнтральны горад Японіі, на востраве Хонсю. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам прэфектуры Нагана. Заснаваны 1 красавіка 1897 г. Плошча горада складае 834,85 км², насельніцтва — 383565 чалавек (1 мая 2010), шчыльнасць насельніцтва — 459,44 чал./км². Лёгкая прамысловасць, машынабудаванне, універсітэт, будыйскі цэнтр.

У 1998 годзе Нагана прымаў XVIII зімовыя Алімпійскія гульні.

## Насельніцтва 
Насельніцтва — 90 084 чалавекі (2010).

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады прэфектуры Нагана

Катэгорыя:Цэнтральныя гарады Японіі
Лак-дзю-Буржэ

**Лак-дзю-Буржэ** () — возера ў Францыі, размешчанае ў дэпартаменце Савоя.

Гэта найбуйнейшае і самае глыбокае возера ў краіне. Памеры возера: даўжыня 18 і шырыня ад 1,6 да 3,5 км. Максімальная глыбіня складае 145 м. Буйное прыроднае возера ледавіковага паходжання, утварылася каля 19000 гадоў таму. Папулярны турыстычны аб’ект. Тэмпература вады летам вагаецца паміж 20 і 25 °C.

Аб’ём вады ў возеры эквівалентны гадавому спажыванню пітной вады ў Францыі.

Катэгорыя:Азёры Францыі
Катэгорыя:Савоя (дэпартамент)
Альбштат

**Альбштат** () — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Бадэн-Вюртэмберг.

Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Цюбінген. Уваходзіць у склад раёна Цолернальб. Насельніцтва складае 45 565 чалавек (на 31 снежня 2008 года). Займае плошчу 134,41 км². Афіцыйны код — 08 4 17 079.

Горад падзяляецца на 9 гарадскіх раёнаў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Гарады Бадэн-Вюртэмберга
Блу-Рыдж

**Блакі́тны хрыбе́т**, **Блу-Рыдж** () — ланцуг горных хрыбтоў і масіваў на ўсходзе ЗША, уздоўж паўднёва-ўсходняй ускраіны Апалачаў. Уздымаецца над плато Підмант.

Працягласць гор складае больш 1000 км. Найбольш высокая вяршыня — гара Мітчэл (2037 м). Горы складзены метамарфічнымі пародамі. На схілах растуць шыракалістыя і хвойныя лясы, у міжгорных упадзінах і катлавінах — сенажаці.

Катэгорыя:Апалачы
Катэгорыя:Горныя хрыбты ЗША
Альбервіль

**Альбервіль** (, часам ужываецца назва *Альбертвіль*) — горад у французскім дэпартаменце Савоя ў рэгіёне Рона-Альпы, заснаваны ў 1836 годзе на беразе ракі Ізер. Горад названы ў гонар караля Сардзінскага каралеўства Карла Альберта, бацькі Віктара Эмануіла II, у склад якога тады ўваходзіла Савоя.

Насельніцтва горада ў 1999 годзе складала 17,3 тыс. жыхароў. Вышыня над узроўнем мора вагаецца ад 325 да 2030 метраў.

Альбервіль — папулярны зімовы курорт. У 1992 годзе ў горадзе праходзілі зімовыя Алімпійскія гульні.

Катэгорыя:Гарады рэгіёна Авернь — Рона — Альпы
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Савоя
Кім Філбі

**Кім Філбі** (, поўнае імя **Гаральд Адрыян Расэл Філбі**, ; , , Індыя — , ) — адзін з кіраўнікоў брытанскай разведкі, камуніст, агент савецкай разведкі з 1933 года.

## Літаратура 
* Найти Ф. *Ким Филби — супершпион КГБ*. М: Республика, 1992. (ISBN 5-250-01806-8)
* Филби К. *Моя тайная война*. М: Воениздат, 1980.
* *«Я шёл своим путём». Ким Филби в разведке и в жизни*. М: Международные отношения, 1997. (ISBN 5-7133-0937-1)
* Рудак А., Кім Філбі: беларускі след // Наша гісторыя, № 2, 2018, с. 36-40. ISBN 2617—2305

## Спасылкі 
* http://www.echo.msk.ru/programs/all/archive/4.html
* О Киме Филби в книге Кристофера Эндрю «КГБ. История внешнеполитических операций от Ленина до Горбачева» 

Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Разведчыкі СССР
Катэгорыя:Перабежчыкі
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Іспаніі
Катэгорыя:Падвойныя агенты
Катэгорыя:Мемуарысты СССР
Катэгорыя:Атрымалі палітычнае прыстанішча ў СССР
Канурбацыя

thumb|right|350px|Рурская канурбацыя

**Канурба́цыя** (ад  — разам і  — горад) — гарадская агламерацыя поліцэнтрычнага тыпу, якая мае ў якасці ядраў некалькі больш-менш аднолькавых па памеры і значнасці гарадоў ці гарадскіх тэрыторый пры адсутнасці відавочна дамінантнага горада (напр., скопішчы гарадоў у Рурскім басейне, Германія). Тэрмін *«канурбацыя»* часам аб'ядноўваюць з тэрмінам *«гарадская агламерацыя»* (*«монацэнтрычная агламерацыя»*), галоўным адрозненнем якой з'яўляецца фарміраванне агламерацыі вакол аднаго буйнога горада-ядра.

Найбольш значныя канурбацыі (поліцэнтрычныя агламерацыі) сфармаваліся ў Еўропе: Рурская ў ФРГ (11,5 млн жыхароў), Рандстад у Нідэрландах (каля 7 млн.).

Катэгорыя:Гарадскія агламерацыі
Катэгорыя:Горадабудаўніцтва
Савоя (дэпартамент)

**Савоя** (, , ) — дэпартамент на ўсходзе Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Рона — Альпы. Парадкавы нумар — 73. Адміністрацыйны цэнтр — Шамберы. Насельніцтва — 542,4 тыс. чалавек (43-е месца сярод дэпартаментаў, даныя 1999 г.).

## Геаграфія 
Плошча тэрыторыі 6028 км².

Дэпартамент уключае 3 акругі, 37 кантонаў і 305 камун.

Акругі:
* Шамберы (Chambéry)
* Альбервіль (Albertville)
* Сен-Жан-дэ-Мар'ен (Saint-Jean-de-Maurienne)

## Насельніцтва 
Большасць насельніцтва - французы. Большасць вернікаў - каталікі.

## Гісторыя 
З 1792 па 1815 г. цяперашняя тэрыторыя Савоі ўваходзіла ў склад дэпартамента Манблан, з 1798 па 1814 г. — у склад дэпартамента Леман.

## Вядомыя асобы 
* Возера Лак-дзю-Буржэ

## Спасылкі 
* Préfecture
* Conseil général 
* Archives départementales de la Savoie (Nombreuses informations historiques)
Гарадская метраполія Ла-Карунья

[thumb|200px|[Ла-Карунья]]
**Гарадская метраполія Ла-Карунья** —  ў правінцыі Ла-Карунья ў Іспаніі, цэнтрам якой з’яўляецца горад Ла-Карунья. Метраполія не мае афіцыйнага  ў адпаведнасці з іспанскім заканадаўствам аб мясцовым кіраванні. Такім чынам, мяжа не з’яўляецца афіцыйнай, былі прапанаваныя некалькі варыянтаў:

## Склад метраполіі 
### Статыстычны атлас гарадскіх раёнаў (Міністэрства жыллёвага будаўніцтва) 
 лічыць, што метраполія складаецца з 10 муніцыпалітэтаў: Ла-Карунья, Алейрас, Артэйха, , Камбрэ, , , ,  і .

Па дадзеных перапісу насельніцтва 2009 года метраполія ў такіх межах будзе мець насельніцтва 394.133 жыхароў, якое пражывае на агульнай плошчы 376,42 км², што дае шчыльнасць насельніцтва ў 1.047 асоб/км².

## Праект AUDES ( — Гарадскія метраполіі Іспаніі 2005) 
Праект AUDES адзначаў у 2006 годзе, што «гарадская метраполія» Ла-Карунья была сфарміравана з 11 муніцыпалітэтаў: Ла-Карунья і Алейрас лічацца «асноўнымі гарадамі», таксама ёсць «другасныя гарады» , Артэйха, , , Камбрэ, , ,  і .

### Франсіска Руіс 
Франсіска Руіс, удзельнік праекту AUDES, абмяжоўвае «гарадскую метраполію» толькі як *Ла-Карунья — Алейрас — Артэйха* па даных перапісу 1998 года.

Паводле даных перапісу 2009 года, агульная колькасць насельніцтва складае 412.523 чалавек. Большая частка насельніцтва пражывае ў сталіцы метраполіі.

У горадзе Ла-Карунья сярэдняя шчыльнасць складае 6480,7 чалавек на квадратны кіламетр, а сярэдняя па ўсёй сталічнай вобласці — 761,3 чалавек на квадратны кіламетр.

### World Gazetteer 
Па падліку World Gazetteer  агламерацыя Ла-Карунья налічвала 378 299 жыхароў у 2010 годзе.

Катэгорыя:Ла-Карунья (правінцыя)
Ла-Карунья
Брыстальскі заліў

: *Пра заліў Берынгава мора ля берагоў Аляскі гл. Брыстальскі заліў (Берынгава мора)*

right|thumb|300px|Брыстальскі заліў
**Брыстальскі заліў** (; ) — заліў Атлантычнага акіяна ў паўднёва-заходняй частцы Вялікабрытаніі. Аддзяляе Паўднёвы Уэльс ад графстваў Сомерсет і Дэвон. Распасціраецца ад вусця ракі Северн і да Кельцкага мора. Назва паходзіць ад англійскага горада Брысталь.

Даўжыня заліва каля 239 км, шырыня каля ўваходу 126 км. Глыбіні да 50 м. Берагавая лінія значна парэзаная. Прылівы вышынёй да 14,4 м. Асноўныя парты: Брысталь, Ньюпарт, Кардыф.

## Гл. таксама 
* Вялікі пірс (Вестан-супер-Мер)

## Літаратура 
*  — С. 278.
* 

Катэгорыя:Залівы Атлантычнага акіяна
Катэгорыя:Залівы Вялікабрытаніі
Сцяг Паўднёвай Дакоты

**Сцяг Паўднёвай Дакоты** () - адзін з афіцыйных знакаў амерыканскага штата Паўднёвая Дакота.

## Гісторыя і апісанне 
Першы сцяг Паўднёвай Дакоты быў распрацаваны ў 1909 годзе бібліятэкарам Ідай Эндзінг (). Сцяг меў сіні фон. На яго ліцавым боку было намалявана сонца залатога колеру памерам 2/5 ад шырыні сцяга. Над сонцам быў нанесены паўкруглы надпіс «Паўднёвая Дакота», пад сонцам - паўкруглы надпіс «Сонечны штат» (, неафіцыйная мянушка штата). На рэверсе сцяга была нанесеная пячатка штата.

Складанасць выраба двухбаковага сцяга адбілася на яго цане. У сувязі з гэтым у 1963 годзе членам палаты прадстаўнікоў штата Уільямам Сарам () было ўнесена, а губернатарам штата адобрана прапанова аб прыняцці іншага сцяга. Новы сцяг мае блакітны фон. У цэнтральнай частцы сцяга размешчана пячатка штата дыяметрам 4/9 ад шырыні сцяга. Малюнак пячаткі выкананы на белым альбо блакітным фоне ў цёмна-сінім колеры. Пячатка акружана выкананай у залатым колеры стылізаванай зубчастай выявай сонца, максімальная даўжыня якога ў папярочніку складае 5/9 шырыні сцяга. Над і пад пячаткай размешчаны выкананыя ў золатым колеры паўкруглыя надпісы «South Dakota» і «The Sunshine State» адпаведна. Вышыня літараў надпісаў складае 1/18 шырыні сцяга. Сцягі для выкарыстання у памяшканнях павінны быць акаймляны залатой махрамой шырынёй 1/18 ад шырыні сцяга.

Новы варыянт сцяга ў параўнанні з папярэднім быў значна танней у вытворчасці. Закон аб прыняцці новага сцяга быў падпісаны 3 лютага 1966. У 1992 годзе ніжні надпіс на сцягу была заменены на надпіс «Штат Гары Рашмор» ().

Паводле апытання, праведзенага ў 2001 Вексілалагічнай Асацыяцыяй ЗША, сцяг Паўднёвай Дакоты быў прызнаны адным з горшых сярод 72 сцягоў штатаў ЗША, тэрыторый ЗША і канадскіх правінцый: ён размясціўся толькі на 68 месцы.

Катэгорыя:Сцягі ЗША
Сцяг Нью-Мексіка

**Сцяг Нью-Мексіка** () - адзін з дзяржаўных сімвалаў амерыканскага штата Нью-Мексіка. Палажэнне аб сцягу, яго апісанне і парадак выкарыстання выкладзены ў артыкуле 3 раздзела 12 Збору Законаў штата () . Уяўляе сабой гістарычны сімвал Сонца, які выкарыстоўваўся індзейцамі зіа, на жоўтым полі. Жоўты і чырвоны колеры сцяга адпавядаюць гістарычнаму ваеннаму іспанскаму сцягу «бургундскі крыж», які выкарыстоўвалі канкістадоры ў часы заваёвы тэрыторыі Нью-Мексіка ў XVI стагоддзі.
thumb | 250px |Бургундскі крыж, ваенны сцяг Іспаніі пры каралю Філіпе II

## Апісанне сцяга 
Сцяг уяўляе сабой прамавугольнік  жоўтага колеру, шырыня якога складае 2/3 ад даўжыні (прапорцыя 2:3). У цэнтры сцяга размешчаны старажытны сімвал Сонца індзейцаў Зіа чырвонага колеру. Памер сімвала 1/3 ад даўжыні сцяга. Дыяметр цэнтральнага круга знака Сонца 1/3 ад шырыні ўсяго знака. Ад цэнтральнага круга адыходзяць чатыры групы прамянёў па чатыры прамяня ў кожнай. Групы размешчаны раўнамерна з чатырох бакоў па вертыкалі і гарызанталі. Промні ў кожнай групе  раўналежны, два ўнутраных прамяня даўжэй знешніх на 1/5 даўжыні. Колеры сцяга ў Законе названы «старымі іспанскімі колерамі».

Закон штата загадвае выкарыстанне сцяга ва ўсіх мерапрыемствах, у якіх афіцыйна і публічна прадстаўлены штат. Вітаць сцяг варта словамі салюту: «I salute the flag of the state of New Mexico, the Zia symbol of perfect friendship among united cultures» («Я салютую сцягу штата Нью-Мексіка, знаку Зіа сапраўднай дружбы аб'яднаных культур»).

## Гісторыя 
На працягу першых 14 гадоў з моманту стварэння 6 студзеня 1912 года штат Нью-Мексіка не меў афіцыйна зацверджанага сцяга. На сусветнай выставе 1915 года ў Сан-Дыега у спецыяльным зале былі выстаўлены сцягі штатаў ЗША і дзяржаў-удзельніц. Ад Нью-Мексіка быў выстаўлены неафіцыйны сцяг. Ён уяўляў сабой блакітнае поле, у верхнім левым куце быў размешчаны сцяг ЗША, у левым ніжнім - герб штата, а ў цэнтры быў выкананы срэбнымі літарамі і лічбамі тэкст *«New Mexico»* і  *«47»* (што азначала 47-ы штат ЗША). Шматлікія крыніцы таксама паказваюць, што вакол герба штата быў надпіс *«The Sunshine State»* (*штат захода сонца*).

У 1920 годзе жаночая грамадская арганізацыя «Дачкі Амерыканскай Рэвалюцыі» прапанавала распрацаваць арыгінальны сцяг штата. Конкурс на лепшы малюнак сцяга выйграў Гары П. Мера (Dr. Harry P. Mera), археолаг з Санта-Фэ. Ён быў адным са спецыялістаў па сімволіцы індзейцаў зіа. Сімвал сонца быў знойдзены ў канцы XIX стагоддзя  ў Зіа-Пуэбла. Лічыцца, што ён мае святое значэнне для індзейцаў зіа. Чатыры групы па чатыры прамяня таксама маюць глыбокі сэнс цыклу жыцця: чатыры ветры, чатыры сезона, чатыры напрамкі, чатыры святых абавязку. Лік чатыры з'яўляецца святым для зіа. Малюнак Г. Мера выкарыстоўваецца з 1925 года да гэтага часу як афіцыйны сцяг штата Нью-Мексіка.

## Ацэнка сцяга 
Паўночна-Амерыканская вексілалагічная асацыяцыя (NAVA) у даследаванні 2001 года прызнала сцяг штата Нью-Мексіка лепшым па дызайне сярод усіх штатаў ЗША і правінцый Канады.

Катэгорыя:Сцягі ЗША
Вустэрскі соус

thumb|250px|Вустэрскі соус вытворчасці Lea & Perrins
thumb|Рэклама вустэршырскага соуса пачатку XX стагоддзя
**Вустэршырскі соус** або **вустэрскі соус** ( ад імя англійскага графства Вустэршыр), часам называны **соус «Ворчэстэр»** або **ворчэстэршырскі соус** — кісла-салодкі, злёгку пікантны ферментаваны англійскі соус, гатаваны на аснове воцату, цукру і рыбы.

## Маркі 
* Lea & Perrins (цяпер адзін з брэндаў Heinz)
* Heinz
* French's
* Cajun Power

## Цікавыя факты 
* Соус згадваецца ў серыі Кан’юктывіт мультсерыяла South Park.

## Спасылкі 
* Як прыгатаваць і дзе купіць соус.  

Катэгорыя:Соусы
Катэгорыя:Вустэр
Вустэр

**Ву́стэр** (, МФА: ) — горад у Англіі, выдзелены ў асобны раён са статусам «сіці», у цэнтры цырыманіяльнага і неметрапольнага графства Вустэршыр.

У сучасных межах з 1974, пасля далучэння да горада Вустэр двух грамадзянскіх прыходаў Уарндан і Сент-Петэр. Займае тэрыторыю 33 км² і мяжуе на ўсходзе з раёнам Вічэйван, на захадзе з раёнам Малверн Хілс. На тэрыторыі горада пражываюць 93 353 чалавек, пры сярэдняй шчыльнасці насельніцтва 2 805 чал./км².

Вустэр кіруецца гарадскім саветам, які складаецца з 35 дэпутатаў, што выбіраюцца ў 15 акругах. У выніку апошніх выбараў 16 месцаў у савеце займаюць кансерватары.

На тэрыторыі горада размешчаны Вустэрскі кафедральны сабор 13-14 стагоддзяў пабудовы, цэнтр англіканскай епархіі Вустэр.
 
Па імі горада атрымаў назву Вустэрскі соус.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт гарадскога савета 

Катэгорыя:Гарады Англіі
Северн

**Се́верн ** (, , ) — самая вялікая па працягласці рака ў Вялікабрытаніі.

Даўжыня плыні ракі складае 354 км.
Северн пачынаецца каля ўсходняга схіла Плінлімана ва Уэльсе, у сваім верхнім цячэнні, якое накіроўваецца на паўночны ўсход, утварае некалькі вадаспадаў, а ад Уэлшпула, у 244 км ад вусця, Северн становіцца суднаходнай для барак. Накіроўваючыся далей на ўсход, Северн цячэ па даліне шырынёй у 1,5 км, перасякае ўрадлівую раўніну Шрусберы, а ў сваім паўднёва-ўсходнім, а да канца — паўднёва-заходняй ніжняй плыні акружана лясістымі горамі. Ніжэй Вустэра Северн уступае ва ўрадлівую раўніну Глостэра, пры вусці разліваецца ў шырокі ліман і паміж мысам Брын-Даўн і Лавернак упадае ў Брыстальскі заліў.

Падчас прыліваў вада пры вусці паднімаецца часам на 18 метраў, плаціны абараняюць тут краіну ад паводак. Дзякуючы збудаванаму каналу марскія судны ў 300 тон дасягаюць Глостэра. Разам са сваімі прытокамі Эйван, Эск і Уай Северн утварае басейн у 21&nbsp;027 км²; каналамі Северн злучана з Тэмзай, Трэнтам, Хамберам і Мерсі.

Велічыня максімальнага сізігійнага прыліва ў эстуарыі Северна роўная 14,6 метраў — самая вялікая ў Вялікабрытаніі і другое месца ў свеце пасля заліва Фандзі (Канада). Утвараецца на прыліўным участку ракі ў вусцевай вобласці ракі Северн прыліўны бор, вышынёй больш за 2 метра (максімальная — 2,8 метра) у перыяд вясновых сізігійных прыліваў ніжэй па цячэнню ад горада Глостэр.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Северн на сайце Waterscape.com 

Катэгорыя:Рэкі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Атлантычны акіян
Сцяг Паўднёвай Караліны

**Сцяг Паўднёвай Караліны** () - адзін з дзяржаўных знакаў амерыканскага штата  Паўднёвая Караліна.

Сцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча цёмна-сіняга колеру з белым контурам пальмы ў цэнтры. У крыжы - белы паўмесяц, разгорнуты сярпом да левага верхняга кута палотнішча.

Цяперашні сцяг штата быў прыняты 28 студзеня 1861 года, як дзяржаўны сцяг абвешчанай Рэспублікі Паўднёвая Караліна пасля выхаду штата са складу ЗША. Малюнак пальмы ўзяты ў памяць пра падзею 28 чэрвеня 1776 года, калі быў адбіты напад англічан на форт *Moultrie* ў ''Sullivan's Island*. Сцены гэтага форта былі пабудаваны з ствалоў пальмы роду Сабан (*Sabal palmetto''). Драўніна гэтай пальмы не мае кольцаў, у выніку чаго, гарматныя ядры, выпушчаныя англічанамі, захрасалі ў сценах форта.

Сіні колер палотнішча і паўмесяц былі ўзятыя з сцяга, распрацаванага ў 1775 годзе, з пачаткам вайны за незалежнасць, палкоўнікам Уільямам Молтры для паўднёвакаралінскіх войскаў. Сіні колер сцяга - колер уніформы міліцыі (народнага апалчэння), паўмесяц - эмблема на іх галаўных уборах. Аднак гэтыя элементы маляваліся яшчэ ў 1765 годзе на сцягу, які выкарыстоўвалі паўднёвакаралінскія праціўнікі Акту аб гербавым зборы.

У 2001 Паўночнаамерыканская вексілалагічная асацыяцыя прысудзіла бягучаму сцягу штата дзесятае месца ў рэйтынгу сцягоў Паўночнай Амерыкі.

Выява:Flag of Fort Moultrie, South Carolina.svg|
Выява:South Carolina Sovereignty-Secession Flag.svg| 

Катэгорыя:Сцягі ЗША
Сусветная рэлігія

**Сусветная рэлігія** — рэлігія, якая распаўсюдзілася сярод народаў розных краін і кантынентаў. У наш час гэтым тэрмінам пазначаюцца толькі тры рэлігіі (прыведзены ў парадку храналогіі ўзнікнення):
* будызм;
* хрысціянства;
* іслам.
 праваслаўе і старажытнаўсходнія цэрквы пратэстантызм суніты шыіты індуізм тхеравада махаяна]]
У адрозненне ад нацыянальных і нацыянальна-дзяржаўных рэлігій, у якіх веравызнальная сувязь паміж людзьмі супадае з этнічнымі і палітычнымі сувязямі (напрыклад індуізм, канфуцыянства, сінтаізм, іўдаізм), *сусветныя*, ці *наднацыянальныя* рэлігіі аб’ядноўваюць людзей агульнай веры незалежна ад іх этнічных, моўных ці палітычных сувязяў.

Акрамя таго, пры разглядзе рэлігіі ў якасці сусветнай улічваецца яе ўплыў на ход гісторыі і маштабы распаўсюджвання.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэлігіі
Спачуванне

[right|thumb|Карціна [Адольф-Вільям Бугеро|Вільяма-Адольфа Бугеро (1825—1905) — «Спачуванне», 1897.]]
**Спачуванне**, **Спагада**, **Саперажыванне** — прыпадабненне эмацыйнага стану суб'екта эмацыйнаму стану каго-небудзь.

Больш інтэнсіўнае, чым эмпатыя, характарызуецца разуменнем эмацыйнага стану другога і часта спалучаецца з жаданнем змякчыць або паменшыць пакуты.

Антонімамамі спачування з'яўляецца «жорсткасць», «бесчалавечнасць» або «неадчувальнасць».

Катэгорыя:Эмацыйныя працэсы
Лютасць

**Лютасць**, **Жорсткасць**, **Бязлітаснасць** — гэта сацыяльна-псіхалагічны феномен, які выяўляецца ў атрыманні задавальнення ад усвядомленага прычынення пакут жывой істоце непрымальным ў дадзенай культуры спосабам.

## Прававая ацэнка 
Тэрмін «жорсткасць» часта выкарыстоўваецца ў правазнаўстве і крыміналогіі, у дачыненні да абыходжання з жывёламі і дзецьмі. У цяперашні час жорсткае абыходжанне з жывёламі выклікае палеміку сярод юрыстаў, філосафаў і святароў.

## Прычыны жорсткасці 
Навукоўцы-псіхолагі адзначаюць, што звычайна жорсткія людзі — псіхічна нездаровыя людзі. Звычайна гэта адхіленне выклікаецца траўмамі ў псіхіцы (пасля крытычнага моманту; доўгага жорсткага абыходжання з суб'ектам або з-за іншай псіхічнай траўмы) або часовай стратай розуму (ужываннем наркотыкаў, шокам і таму падобнае).

Катэгорыя:Мараль
Адольф-Вільям Бугеро

**Адо́льф-Вілья́м Бугеро́** (; 30 лістапада 1825, , Францыя — 19 жніўня 1905, , Францыя) — французскі жывапісец майстар акадэмічнага жывапісу, найбуйнейшы прадстаўнік салоннага акадэмізму, аўтар карцін на гістарычныя, міфалагічныя, біблейскія і алегарычныя сюжэты, выконваў насценныя роспісы і партрэты.

За сваё жыццё Бугеро напісаў 826 карцін. Самыя вядомыя з іх — «Нараджэнне Венеры», «Дантэ і Вергілій у пекле», «Дзяўчына за вязаннем», «Пастушка», «Танец», «Купідон» і інш.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1825 годзе ў Ла-Рашэлі ў сям'і гандляроў віном і алівамі. Яму, здавалася, наканавана было працягнуць сямейную справу, але дзякуючы свайму дзядзьку Эжэну, святару, які навучаў яго класічным біблейскім сюжэтам, Бугеро пайшоў у сярэднюю школу. Там адразу выявілі яго мастацкі талент. Яго бацьку пераканалі паслаць сына ў школу вытанчаных мастацтваў у Бардо. Там Бугеро ганараваўся першай прэміі за выяву святога Роха. Каб зарабіць грошай, ён ствараў этыкеткі для джэмаў і варэнняў.

Вучыўся ў парыжскай Школе вытанчаных мастацтваў, у 1850 годзе ганараваны Рымскай прэміі за карціну «Зенобія, знойдзеная на беразе Аракса». Яго карціны на міфалагічныя сюжэты і рэалістычныя жанравыя працы былі вельмі папулярныя ў Францыі XIX стагоддзя. У той час ён нават лічыўся адным з найвялікшых майстроў жывапісу ў свеце. У 1900 годзе Эдгар Дэга і Клод Манэ нібы гаварылі, што ў 2000 годзе Бугеро назавуць найвялікшым французскім мастаком XIX стагоддзя. Яго карціны, нягледзячы на высокія кошты, бойка раскупляліся, асабліва багатымі амерыканцамі.

Напачатку XX стагоддзя папулярнасць Вільяма Бугро хутка пайшла на змяншэнне — збольшага з-за яго рэзкага непрымання імпрэсіянізму, збольшага з-за ўзрослай цікавасці да мадэрнізму. Цяпер цікавасць да прац мастака зноў расце. Сярод выхаванцаў студыі Бугеро, у прыватнасці, Анры Маціс, Атон Фрыз, Эдмунд Туль, Гюстаў Жаке, Поль Шабас, Эмілі Дэжо, П'ер Агюст Кот.

## Гл. таксама 
* 

Катэгорыя:Мастакі Францыі
Сцяг Паўночнай Дакоты

**Сцяг Паўночнай Дакоты** () - адзін з афіцыйных знакаў амерыканскага штата Паўночная Дакота.

## Гісторыя і апісанне 
21 студзеня 1911 года палкоўнік  Джон Фрэйн  унёс на разгляд законапраект аб зацвярджэнні сцяга Паўночнай Дакоты. Легіслатура штата пастанавіла, каб колер, форма і памер сцяга адпавядалі палкавому сцягу, які выкарыстоўваўся пяхотай Паўночнай Дакоты ў Іспана-амерыканскай і Філіпіна-амерыканскай вайне. Адзінае выключэнне было зроблена для надпісу «Паўночная Дакота» на стужцы пад арлом. 3 сакавіка таго ж года Заканадаўчы сход Паўночнай Дакоты афіцыйна зацвердзіў сцяг. 

На абодвух баках сцяга ў цэнтры намаляваны арол з адкрытай дзюбай і распасцёртымі крыламі. У левай лапе арла заціснуты пучок стрэл, у правай лапе - галіна алівы з трыма чырвонымі ягадамі. На грудзях арла намаляваны шчыт, у ганаровай частцы якога намалявана сіняе поле, а ў сярэдзіне - сем чырвоных і шэсць белых перамежных палос. У адкрытай дзюбе арла размяшчаецца стужка з дэвізам «З многіх адзінае» (). Над стужкай намаляваныя ў два паўкола 13 пяціканцовых зорак, акружаных у сваю чаргу сонечнымі прамянямі. Пад арлом размешчана стужка з надпісам «Паўночная Дакота» ().

Паводле апытання, праведзенага ў 2001 ў Вексілалагічнай Асацыяцыяй ЗША, сцяг Паўночнай Дакоты размясціўся на 56 месцы сярод 72 сцягоў штатаў ЗША, тэрыторый ЗША і канадскіх правінцый.

Катэгорыя:Сцягі ЗША
Х’ель Магнэ Буневік

**Х’ель Магнэ Буневік** (; ) — нарвежскі лютэранскі пастар і палітык. Пляменнік нарвежскага палітыка Х’еля Буневіка.

З 1997 па 2000 і з 2001 па 2005 гады займаў пост прэм’ер-міністра Нарвегіі. З 1973 па 2005 гады з’яўляўся прадстаўніком Хрысціянскай народнай партыі ў . У студзені 2006 года заснаваў The Oslo Centre — арганізацыю, якая займаецца выкананнем правоў чалавека і міжрэлігійнай талерантнасці, а таксама выступае за мір ва ўсім свеце.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Нарвегіі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Нарвегіі
Клаус Кінкель

**Клаўс Кінкель** (ням.: Klaus Kinkel, , Мецынген, Бадэн-Вюртэмберг) — нямецкі дзяржаўны і палітычны дзеяч.

Атрымаў адукацыю ва ўніверсітэце Штутгарта і ўніверсітэце Цюбінген, доктар права. Супрацоўнік міністэрства ўнутраных спраў Германіі, затым міністэрства замежных спраў. Кіраўнік Федэральнай разведвальнай службы Германіі ў 1979—1982 гадах. Статс-сакратар міністэрства юстыцыі ў 1982—1991 гадах.

Міністр юстыцыі Германіі ў 1991—1992 гадах. Міністр замежных спраў Германіі ў 1992—1998 гадах. Адначасова віцэ-канцлер Германіі ў 1993—1998 гадах. Сябра СвДП, яе старшыня ў 1993—1995 гадах.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Германіі
Катэгорыя:Міністры юстыцыі Германіі
Катэгорыя:Члены Свабоднай дэмакратычнай партыі Германіі
Высокае (Чавускі раён)

**Высо́кае** (, ) — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Антонаўскага сельсавета. Каля вёскі працякае рака Проня.

## Гісторыя 
Ля вёскі, на мысе правага берага ракі Проні, авальнае гарадзішча, памерамі 42×26 м. Паселішча абаронена дугападобнымі валам вышынёй 4 метры і ровам. Культурны пласт змяшчае ляпную (I тыс. н. э.) і ганчарную старажытнарускую кераміку XI—XIII стагоддзяў.

Перад вайной у вёсцы жыло 512 чалавек.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў жніўні 1943 года гітлераўцамі было спалена 72 двароў (з 72 да вайны), забіта 18 чалавек.

## Спасылкі 
* Рака Проня ля Высокага 

Катэгорыя:Антонаўскі сельсавет (Чавускі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Чавускага раёна
Мецынген

**Мецынген** () — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Бадэн-Вюртэмберг.

Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Цюбінген. Уваходзіць у склад раёна Ройтлінген. Насельніцтва складае 22003 чалавекі (на 31 снежня 2006 года). Займае плошчу 34,61 км². Афіцыйны код — 08 4 15 050.

Горад падзяляецца на 2 гарадскія раёны.

## Насельніцтва 
## Эканоміка 
У горадзе размешчана штаб-кватэра вядомага германскага вытворцы адзежы — кампаніі Hugo Boss AG і размешчаны адзін з самых вядомых у Германіі цэнтраў «фабрычнага» гандлю гэтай і іншых марак. У самім Метцынгене ніякіх рэальных фабрык і вытворчасці няма.

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Гарады Бадэн-Вюртэмберга
Гераброн

**Гераброн** () — горад у Германіі, у зямлі Бадэн-Вюртэмберг.

Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Штутгарт. Уваходзіць у склад раёна Швебіш-Хал. Насельніцтва складае 4484 чалавека (на 31 снежня 2006 года). Займае плошчу 40,38 км². Афіцыйны код — 08 1 27 032.

Горад падзяляецца на 5 гарадскіх раёнаў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Галерэя 

Выява:Gerabronn Rathaus.jpg|Ратуша 
Выява:Gerabronn Stadttor.jpg|  
Выява:Gerabronn.jpg|Царква 

## Вядомыя асобы 
* Ёшка Фішэр (нар. 1948) — нямецкі палітык.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Гарады Бадэн-Вюртэмберга
Ёшка Фішэр

**Ёшка Фішэр** (ням. Joschka Fischer; сапраўднае імя **Іозеф Марцін Фішэр**, ням. Joseph Martin Fischer; 12 красавіка 1948 года, Гераброн, Бадэн-Вюртэмберг, ФРГ) — нямецкі палітык з Саюз 90/Зялёныя. З 1998 года па 2005 год займаў пасаду міністра замежных спраў Германіі і віцэ-канцлера.

## Спасылкі 
* *Joschka Fischer with His Back Against the Wall*, Der Spiegel, 22 February 2005
* *Battling Human Trafficking in Germany*, Spiegel, 22 February 2005
* *German visa policy sparks furore*, 14 February 2005 on BBC
* *Fischer Goes on Offensive in Visa Affair*, 26 February 2005 on *Deutsche Welle*
* Ці існуе рашэнне палесціна-ізраільскага канфлікту? 
* Дзве еўрапейскія перспектывы 
* Больш паўнамоцтваў Еўропе 

Катэгорыя:Міністры замежных спраў Германіі
Катэгорыя:Члены Саюза 90 — Партыі зялёных
Катэгорыя:Члены бундэстага Германіі
Катэгорыя:Ганаровыя дактары Хайфскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Крыжа зямлі Марыі 1 класа
Ганс-Дзітрых Геншэр

**Ганс-Дзітрых Геншэр** (; , Райдэбург, раён Гале — ) — нямецкі палітык, член Свабоднай дэмакратычнай партыі Германіі.

## Біяграфія 
Займаў пасады федэральнага міністра ўнутраных спраў (1969—1974) і федэральнага міністра замежных спраў (1974—1992) і намесніка федэральнага канцлера Германіі. З 1974 па 1985 г. ён быў старшынёй Свабоднай дэмакратычнай партыі Германіі.

## Літаратура 
*  

*  

*  

## Спасылкі 
* Персанальны сайт

Катэгорыя:Выпускнікі Гале-Вітэнбергскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Міністры ўнутраных спраў Германіі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Германіі
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Берліна
Катэгорыя:Ваеннапалонныя Германіі
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Члены НСДАП
Катэгорыя:Члены Свабоднай дэмакратычнай партыі Германіі
Катэгорыя:Старшыні АБСЕ
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Крыжа зямлі Марыі 1 класа
Сцяг Паўночнай Караліны

**Сцяг Паўночнай Караліны** () - адзін з дзяржаўных знакаў амерыканскага штата Паўночная Караліна.

Сцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча, якое складаецца з дзвюх гарызантальных палос - чырвонай і белай - і шырокай вертыкальнай сіняй паласы у дрэўцы, у сярэдзіне якой знаходзіцца белая пяціканцовая зорка, злева і справа ад якой знаходзяцца жоўтыя літары * N* і *C* адпаведна. Зверху і знізу - жоўтыя стужкі. На верхняй чорным напісана *May 20th, 1775* (з ), на ніжняй -*April 12th, 1776* (з )  Сучасны сцяг уяўляе сабой сцяг часоў Грамадзянскай вайны з змененым размяшчэннем колераў, дададзенымі літарамі NC і змененым тэкстам.

## Гісторыя сцяга 
Першы сцяг штата быў прыняты 20 мая 1861 года, у дзень выхаду штата з Саюза і ў асноўным выкарыстоўваўся ўзброенымі фарміраваннямі штата, якія прымалі ўдзел у баях Грамадзянскай вайны. Першыя дзесяць палкоў (пазней атрымалі нумары з адзінаццатага па дваццаты) атрымалі шаўковыя сцягі, вырабленыя прыватным падрадчыкам з Норфалка. На наступны год для іх былі выраблены шарсцяныя і баваўняныя сцягі.

Сцяг уяўляў сабой прамавугольнае палотнішча, падзеленае на дзве роўнавялікія гарызантальныя паласы - сіняга і белага колераў, з чырвонай паласой у дрэўцы, у цэнтры якой размяшчалася белая зорка і надпісы, зробленыя паўкругам: *May 20th, 1775* (з ) вышэй за зорку і *April 12th, 1776* (з ) ніжэй яе. Даўжыня сцяга больш яго шырыні на 1/3.

9 сакавіка 1885 г. быў ратыфікаваны закон, які зацвердзіў новы сцяг штата. Ён адрозніваўся ад цяперашняга сцяга прапорцыяй, якая складала 3:4 (цяпер 2:3), і шырынёй сіняй паласы, якая складала 1:4 ад даўжыні сцяга (цяпер 1:3). Дадзеныя змены былі зацверджаны ў 1991 годзе.

Катэгорыя:Сцягі ЗША
Ворлікі звычайныя

**Ворлікі звычайныя** (*Aquilégia vulgáris*) — від шматгадовых багатаквітнеючых раслін з роду  сямейства .

## Назвы 
Ворлікі звычайныя, горлікі, збаночкі, лілейка, лілія, ворлікі, міжперсніца.

## Экалогія і распаўсюджванне 
Арэал віду ахоплівае сярэднія і паўднёвыя раёны Еўропы, Скандынавію. Завезены ў Паўночную Амерыку. На тэрыторыі Расіі сустракаецца ў еўрапейскай частцы.

У Беларусі адзіны від рода.

Расце на лугах, у лясах і парках на пясчанай глебе.

## Батанічнае апісанне 
Сцябло галіністае ў верхняй частцы, голае і апушанае, вышынёй 30—70 см. Лісце ўнізе святлейшае за зверху, часам шызаватае, апушанае. Прыкаранёвае лісце двойчы трайчастае, на доўгіх хвосціках, складаецца з круглява-клінаватых лісцікаў 2,5—5 см даўжынёй і 1,5—2 см шырынёй. Кветкі адзіночныя, сіне-фіялетавага колеру, на доўгіх кветаносах. Плод — лістоўка.

## Гаспадарчае значэнне 
Расліна атрутная. Часта выкарыстоўваецца ў садах як дэкаратыўная, выведзена мноства садовых формаў, якія адрозніваюцца формай і колерам кветак.

## Літаратура 
* *Дорофеев А. М., Сюборова С. Ф.* Они не должы исчезнуть: Книга для учащихся — Мн.: Народная асвета, 1987. — 200 с.: ил. — 89 000 экз. — С. 136.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Казяльцовыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Радамля

**Ра́дамля** (, ) — аграгарадок у Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Радамльскага сельсавета. Ля вёскі працякае рака Радуча, прыток Проні. Насельніцтва 303 чал. (2010). Знаходзіцца за 20 км на поўнач ад Чавусаў, за 25 км ад чыгуначнай станцыі Чавусы (лінія Магілёў — Крычаў).

## Гісторыя 
Ёсць гіпотэза, што Радамля з’яўлялася цэнтрам племені радзімічаў. У 1527 годзе тут размяшчаўся замак, перададзены князю Заслаўскаму. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) мясцовасць увайшла ў склад Мсціслаўскага ваяводства, з 1580 года — у дзяржаўным скарбе (паводле іншых звестак, знаходзілася ва ўладанні князёў Мсціслаўскіх). Цягам 1539—1770 гадоў Радамля была цэнтрам староства. У 1619 годзе тут заснавалі рэзідэнцыю кармелітаў, з 1743 года дзейнічаў кляштар.

У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772) Радамля апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Чавускім павеце Магілёўскай губерні. Статус паселішча панізілі да сяла. Па здушэнні вызваленчага паўстання (1830—1831) у 1832 расійскія ўлады скасавалі кляштар кармелітаў. Станам на 1849 год у Радамлі было 10 двароў, карчма і млын; на 1880 год — 25 двароў, 2 царквы, касцёл, заезны дом. З 1883 года працавала школа. Паводле вынікаў перапісу (1897) у сяле было 29 двароў, царква, школа, багадзельня; у паселішчы, што знаходзілася побач, 11 двароў, крама, карчма. На 1909 год — 37 двароў.

1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі Радамля ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала сяло разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе Радамлю вярнулі БССР, дзе яна 20 жніўня зрабілася цэнтрам сельсавета (існаваў да 16 ліпеня 1954 года). У 1930-я гады бальшавікі зруйнавалі мясцовы касцёл. З 16 ліпеня 1954 года па 16 верасня 1959 года вёска ў складзе Суслаўскага сельсавета, пасля — у складзе Пуцькаўскага сельсавета.

23 снежня 2009 года сельсавет, у які ўваходзіць вёска, перайменаваны з Жаліўскага ў Радамльскі, а цэнтр сельсавета перанесены з вёскі Жаліўе ў Радамлю.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1849 год — 73 чал.; 1880 год — 162 чал.; 1897 год — 157 чал. у *сяле Радамля* і 67 чал. у *паселішчы Радамля*
* **XX стагоддзе**: 1909 год — 230 чал.; 1999 год — 349 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2001 год — 334 жыхары, 102 двары; 2010 год — 303 чал.

## Інфраструктура 
У Радамлі працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, фельчарска-акушэрскі пункт, дом культуры, бібліятэка, пошта.

## Славутасці 
На левым беразе рэчкі Радуча размяшчаецца гарадзішча ранняга жалезнага веку.

* Сядзіба Чахоўскіх (XIX ст.), захаваўся млын.

## Страчаная спадчына 
* Касцёл Найсв. Дзевы Марыі (1835)
* Кляштар кармелітаў (XVII ст.)

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 

Катэгорыя:Радамльскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чавускага раёна
Катэгорыя:Мястэчкі Мсціслаўскага ваяводства
Вежа Геркулеса

**Вежа Геркулеса** () — дзеючы маяк у паўночнай частцы горада Ла-Карунья (Галісія, Іспанія).

## Гісторыя 
Пабудаваны ў часы Рымскай імперыі, лічыцца найстаражытным маяком у свеце і адзіным старажытнарымскім маяком, які дагэтуль выкарыстоўваецца. Пабудова мае вышыню 55 м і стаіць на паўвостраве, скалісты бераг якога ўзвышаецца на 57 м над водамі рыяса  Атлантычнага акіяна. Па адной з версій, ад вежы (columna), якая стала сімвалам Ла-Каруньі, і пайшла назва гэтага горада (ісп.: La Coruña). Па іншай — яна звязана з кельцкім словам «clunia» (ірл. cluain), якое азначае «луг».

## Ахова 
Вежа Геркулеса з’яўляецца помнікам нацыянальнага значэння; у 2009 г. яна была ўключана ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. У склад аб’екта таксама ўваходзяць: невялікі старажытнарымскі будынак, які стаіць непасрэдна побач з вежай, скульптурны парк, наскальныя малюнкі жалезнага веку ў Монтэ-дос-Бікас і мусульманскія могілкі.

## Заўвагі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Маякі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Іспаніі
Катэгорыя:Ла-Карунья
Джордж Осбарн

**Джордж Гідэон Олівер Осбарн** (; нар. , Лондан) — канцлер казначэйства Вялікабрытаніі з мая 2010 года по 2016. Член Кансерватыўнай партыі.

Нарадзіўся ў сям’і 17-га баранета Осбарна, паспяхова займаўся абіўным бізнесам. З 13 гадоў стаў выкарыстоўваць Джордж замест Гідэон ў якасці першага імя. Скончыў Оксфардскі ўніверсітэт, дзе вывучаў новую і найноўшую гісторыю.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Выпускнікі Оксфардскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Канцлеры казначэйства Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Члены Кансерватыўнай партыі Вялікабрытаніі
Генрых фон Брэнтана

{{Дзяржаўны дзеяч
|шырыня             = 150
|веравызнанне    = каталіцтва
|адукацыя        = Гісенскі ўніверсітэт
|узнагароды            = {

-

}
}}
**Генрых фон Брэнтана ды Трэмеца** (Heinrich von Brentano di Tremezzo, , Афенбах — , Дармштат) — нямецкі дзяржаўны і палітычны дзеяч.

Палітычная кар’ера Брэнтана звязаная з партыяй ХДС, адным з заснавальнікаў якой ён з’яўляецца. З’яўляўся дэпутатам першага пасляваеннага Бундэстага Германіі. Міністр замежных спраў Германіі ў 1955—1961 гадах. Згуляў важную ролю ў працэсе станаўлення еўрапейскай інтэграцыі і стварэння ЕЭС.

Брэнтана з’яўляецца прадстаўніком знакамітай сям’і італьянскага паходжання, члены якой згулялі важную ролю ў нямецкім культурным жыцці.

Катэгорыя:Міністры замежных спраў Германіі
Катэгорыя:Члены ХДС
Томас дэ Мезьер

**Томас дэ Мезьер** (; нар. 21 студзеня 1954, Бон) — нямецкі дзяржаўны і палітычны дзеяч.

## Кар’ера 
З 1974 па 1975 вывучаў гісторыю і права ў Мюнстэры і Фрайбургу.

1986 — доктар юрыдычных навук.

1985—1989 — прэс-сакратар ХДС у Ландтага Берліна

1990 — сябра перамоўнай дэлегацыі па ініфікацыі Дагавора аб аб’яднанні.

1990—1994 — намеснік міністра па справах культаў зямлі Мекленбург-Пярэдняя Памеранія.

1994—1998 — кіраўнік Дзяржаўнай канцылярыі зямлі Мекленбург-Пярэдняя Памеранія.

2001—2002 — міністр фінансаў зямлі Саксонія.

2002—2004 — міністр юстыцыі зямлі Саксонія.

2004—2005 — міністр унутраных спраў зямлі Саксонія.

2005—2009 — кіраўнік канцылярыі федэральнага канцлера і міністр па асаблівых даручэннях

З кастрычніка 2009 г. па сакавік 2011 года — міністр унутраных спраў Германіі.

З 3 сакавіка 2011 г. — міністр абароны Германіі.

## Спасылкі 
* Сайт міністэрства абароны
* Асабісты сайт Т. дэ Мезьера

Катэгорыя:Міністры абароны Германіі
Катэгорыя:Міністры ўнутраных спраў Германіі
Катэгорыя:Члены ХДС
Катэгорыя:Гугеноты
Карл-Тэадор цу Гутэнберг

**Карл-Тэадор Марыя Нікалаўс Ёхан Якаб Філіп Франц Ёзэф Сільвестр фрайхер фон унд цу Гутэнберг** (, нар. 5 снежня 1971 года, Мюнхен) — нямецкі палітык (ХСС), генеральны сакратар ХСС (лістапад 2008 — люты 2009 г.), міністр эканомікі і тэхналогіі (з 10 лютага 2009 па 28 кастрычніка 2009), міністр абароны (з 28 кастрычніка 2009 па 1 сакавіку 2011) ва ўрадзе Ангелы Меркель.

## Спасылкі 
* Карл-Тэадор цу Гутэнберг на старонцы міністэрства абароны Германіі 
* Карл-Тэадор цу Гутэнберг на афіцыйнай старонцы бундэстага  

Катэгорыя:Члены бундэстага Германіі
Катэгорыя:Міністры эканомікі Германіі
Катэгорыя:Міністры абароны Германіі
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Члены ХСС
Катэгорыя:Палітычныя скандалы Германіі
Катэгорыя:Юрысты Германіі
Франц Мюнтэферынг

**Франц Мюнтэферынг** (; , Нехайм (цяпер у складзе горада Арнсберг) — нямецкі палітык, член СДПГ.

У 2005—2007 гадах віцэ-канцлер ФРГ і федэральны міністр працы і грамадскіх спраў, у 1998—1999 — федэральны міністр транспарту, будаўніцтва і жыллёвай гаспадаркі, 2002—2005 — намеснік кіраўніка фракцыі СДПГ у бундэстагу, 2004—2005 — кіраўнік СДПГ. 7 верасня 2008 Мюнтэферынг быў зноў вылучаны на пасаду старшыні СДПГ (замест Курта Бека). 18 кастрычніка зацверджаны на гэтай пасадзе з’ездам СДПГ. 13 лістапада 2009 г. яго пераемнікам на гэтым пасту стаў Зігмар Габрыэль.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце «Deutsche Welle»
* Біяграфія на сайце бундэстага  

Катэгорыя:Міністры транспарту Германіі
Катэгорыя:Міністры працы Германіі
Катэгорыя:Члены Сацыял-дэмакратычнай партыі Германіі
Прылепаўка

Назву **Прыле́паўка** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць
** Прылепаўка — пасёлак у Рагачоўскім раёне
* Магілёўская вобласць
** Прылепаўка — вёска ў Дрыбінскім раёне
Скварск

**Скварск** (, ) — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Радамльскага сельсавета.

Побач з вёскай рака Кашанка ўпадае ў Проню. На адлегласці 2 км ад вёскі знаходзіцца стары нізкаводны мост праз Проню. Паколькі мост пабудаваны ў 1960 годзе без уліку высокага пад'ёму ўзроўню ракі, то яго рэгулярна залівае вадой падчас вясенніх паводак, адразаючы вёску ад райцэнтра.

## Гісторыя 
Перад вайной у вёсцы жыло 324 чалавекі ў 69 дварах.

За час снежаньскіх баёў 1943 года на ўчастку Скварск—Прылёпаўка—Пуцькі 290-я і 385-я стралковыя дывізіі страцілі да 1500 салдат. Прыкладна столькі ж стратаў было з боку немцаў. У гісторыю Вялікай Айчыннай вайны гэты эпізод увайшоў пад назвай «Прылёпаўскі плацдарм».

У чэрвені 1944 года гітлераўцамі было спалена 69 двароў, забіта 52 чалавека.

## Сучаснасць 
Каля вёскі знаходзіцца вялікае радовішча тугаплаўкіх глін і радовішча будаўнічых пяскоў.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Радамльскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чавускага раёна
Пуцькі (Чавускі раён)

**Пу́цькі** (, ) — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Радамльскага сельсавета.

## Геаграфія 
Непадалёку ад вёскі цячэ рака Проня.
За 0,9 км на поўнач ад вёскі Пуцькі з 1994 года знаходзіцца аднайменны гідралагічны заказнік мясцовага значэння плошчай 38 га.

## Гісторыя 
Перад вайной у вёсцы жыло 618 чалавек у 139 дварах.

За час снежаньскіх баёў 1943 года на ўчастку Скварск—Прылёпаўка—Пуцькі 290-я і 385-я стралковыя дывізіі страцілі да 1500 салдат. Прыкладна столькі ж стратаў было з боку немцаў. У гісторыю Вялікай Айчыннай вайны гэты эпізод увайшоў пад назвай «Прылёпаўскі плацдарм».

У чэрвені 1944 года гітлераўцамі быў спалены 131 двор, забіты 3 чалавекі, у 1959—1960 гадах — у складзе Асінаўскага сельсавета, у 1960—2009 гадах — цэнтр адноўленага Пуцькаўскага сельсавета. Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Асінаўскага сельсавета.

## Спасылкі 
* Рака Проня ля в. Пуцькі 

Катэгорыя:Радамльскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чавускага раёна
Хлараформ

**Хлараформ** (ён жа **трыхлорметан**, **метылтрыхларыд**, **хладон 20**) — арганічнае хімічнае злучэнне з формулай CHCl3. Пры нармальных умовах бескаляровая лятучая вадкасць c эфірным пахам і салодкім смакам. Практычна нерастваральны ў вадзе — утварае з ёй растворы з масавай доляй да 0,23 %, — змешваецца з большасцю арганічных растваральнікаў. Негаручы.

, 1913]]

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Наркозныя сродкі
Катэгорыя:Высоканебяспечныя рэчывы
Катэгорыя:Хлорарганічныя злучэнні
Катэгорыя:Прадукцыя асноўнага арганічнага сінтэзу
Катэгорыя:Галагенаваныя растваральнікі
Бераг смерці

**Бераг смерці** — частка іспанскага галісійкага ўзбярэжжа. Бераг смерці распасціраецца ад вёсак Фістэра і Мальпіка.

Бераг смерці атрымаў сваю назву, бо ўздоўж яго скалістай ускраіны было шмат патанулых караблёў. Гэты раён стаў вобласцю шэрагу нафтавых разліваў, у тым ліку разліву пасля  танкера «Prestige» у 2002.
Катэгорыя:Геаграфія Іспаніі
Катэгорыя:Галісія
Катэгорыя:Берагі Іспаніі
Серавуглярод

**Серавуглярод** CS2 — злучэнне серы з вугляродам, бясколерная вадкасць з непрыемным пахам. Малекула CS2 лінейная, даўжыня сувязі C-S = 0,15529 нм; энергія дысацыяцыі 1149 кДж/моль.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Злучэнні серы
Катэгорыя:Злучэнні вугляроду
Катэгорыя:Бінарныя злучэнні
Катэгорыя:Неарганічныя злучэнні
Сцяг Пенсільваніі

**Сцяг Пенсільваніі** () - адзін з афіцыйных знакаў амерыканскага штата  Пенсільванія.

## Гісторыя і апісанне 
Сцяг Пенсільваніі складаецца з размешчанага на сінім фоне па цэнтры сцяга герба штата. Першы сцяг з выявай герба быў прыняты  Генеральнай асамблеяй  штата ў 1799 годзе. Падчас грамадзянскай вайны злучэннямі Пенсільваніі выкарыстоўваўся сцяг, падобны да сцяга краіны, але з выявай герба штата ў полі з зоркамі. 13 чэрвеня 1907 года Генеральная асамблея штата пастанавіла выкарыстоўваць у якасці фону сцяга сіні колер. На сённяшні дзень гэта апошняе змяненне сцяга.

### Герб 
Першы герб Пенсільваніі, галоўнага элемента сцяга, упершыню з'явіўся ў 1777 годзе на папяровых грошах штата. Яго знешні выгляд амаль супадаў з пячаткай  штата. У 1778 годзе Калеб Лоунс () з Філадэльфіі стварыў новы герб. Ён складаўся з шчыта, на якім былі намаляваны знакі з пячаткі штата: карабель, плуг і снапы пшаніцы; на нашлемніку - арол; па баках шчыта - два вараных каня. Дэвізам герба стала выслоўе «Дабрачыннасць, Свабода і Незалежнасць» (). Пад шчытом былі намаляваныя перасякальныя галіны алівы і сцябло кукурузы. Першапачаткова сцёблы кукурузы былі намаляваныя і за коньмі, але ў 1805 годзе яны былі выключаны з герба. У перыяд да 1873 года ў афармленне герба былі ўнесены некаторыя змены, галоўным чынам яны датычыліся колеру і размяшчэння коней. У 1874 годзе легіслатура штата прызначыла камісію для ўстановы афіцыйнага герба. У наступным 1875 годзе камісія абвясціла аб афіцыйным прыняцці амаль нязменным герба, распрацаванага яшчэ Лоунсам амаль стагоддзе таму. Герб, прыняты камісіяй, выкарыстоўваецца на сцягу Пенсільваніі без змен да гэтага часу.

## Цікавыя факты 
Паводле апытання, праведзенага ў 2001 годзе Вексілалагічнай Асацыяцыяй ЗША, сцяг Пенсільваніі размясціўся толькі на 57 месцы сярод 72 сцягоў  штатаў ЗША,  тэрыторый ЗША і  канадскіх правінцый.

Катэгорыя:Сцягі ЗША
Бітум

thumb|250px|Бітум, які атрымоўваюць з нафты
**Бітумы** (ад  — горная смала, нафта) — цвёрдыя або смалападобныя прадукты, якія ўяўляюць сабой сумесь вуглевадародаў і іх азоцістых, кіслародзістых, сярністых і металаўтрымальных вытворных. Бітумы не растваральныя ў вадзе, цалкам або часткова растваральныя ў бензоле, хлараформе, серавугляродзе і інш. арганічных растваральніках; шчыльнасць 0,95-1,50 г/см³.

Катэгорыя:Нафтапрадукты
Катэгорыя:Каустабіяліты
Катэгорыя:Будаўнічыя матэрыялы
Катэгорыя:Вяжучыя матэрыялы