open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Уместан

**Уместан** — бізнес-парк ва Умеа, Швецыя.

## Апісанне 
Бізнес-парк ўзяў на сябе гэтую тэрыторыю ў 1998 годзе, калі быў закрыты Вестэрботэнскі полк, які раней тут рамяшчаўся. Муніцыпалітэт Умеа купіў усю вобласць для таго, каб стварыць бізнес-цэнтр і цэнтр ведаў. Будынкі былі адрамантаваныя, каб задаволіць патрэбы сучаснага бізнесу адносна камфорту, навакольнага асяроддзя і ІТ. Бізнес-парк змяшчае каля 40 будынкаў, якія маюць каля 120 розных арандатараў. Каля 3 000 чалавек наведваюць гэты раён кожны дзень.

У 2012 годзе Муніцыпалітэт Умеа прадаў парк у Лерстэне за каля 470 млн крон.

## Гл. таксама 
* Цэнтр абароны

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Уместана

Катэгорыя:Архітэктура Швецыі
Катэгорыя:Славутасці Умеа
Арэна Водава

**Спартыўная зала «Водава»** () — спартыўная арэна, якая знаходзіцца ў чэшскім Брно. Складаецца з двух залаў: Старой, умяшчальнасцю 900 месцаў, і Новай, умяшчальнасцю ад 2900 да 5000 месцаў. Пабудаваная ў 70-я гады ХХ стагоддзя. У 2002 годзе рэканструктаявана. Тады ж побач з ёй быў пабудаваны гарадскі футбольны стадыён на 12 500 месцаў. У 2010 годзе з’яўлялася адной з трох арэн чэмпіяната свету па баскетболе сярод жанчын. Арэна з'яўляецца хатняй для баскетбольнага і гандбольнага клубаў «Брно».

## Спасылкі 
*Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Стадыёны Чэхіі
Катэгорыя:Брно
Абдзі Іпекчы Арэна

**Абдзі Іпекчы Арэна** () — крытая мультыфункцыянальная спартыўная арэна ў Стамбуле.

Адкрыццё арэны адбылося ў 1986 годзе пасля доўгіх гадоў будаўніцтва ў раёне Зейтынбурну паблізу ад Канстанцінопальскай сцяны. Назва дадзена ў гонар рэдактара газеты «Міліет» Абдзі Іпекчы.

Умяшчальнасць залы — 12500 гледачоў, побач знаходзіцца стаянка прыблізна на 1,5 тысячы аўтамабіляў. Арэна з’яўляецца хатняй пляцоўкай для баскетбольных клубаў «Фенербахчэ-Улкер» і «Галатасарай Кафэ Краўн», а таксама жаночай каманды «Галатасарая».

Важнейшыя спартыўныя падзеі на «Абдзі Іпекчы Арэна»:
* 1992 — «Фінал чатырох» баскетбольнага Кубка Чэмпіёнаў.
* 1995 — Фінал баскетбольнага Кубка Еўропы.
* 2001 — Чэмпіянат Еўропы па баскетболу — фінальная частка.
* 2009 — Чэмпіянат Еўропы па валейболу сярод мужчын.
* 2012 — «Фінал васьмі» жаночай Еўралігі 2011/12.
* У верасні—кастрычніку 2014 года на арэне прайшлі матчы чэмпіяната свету па баскетболе сярод жанчын.

Акрамя спартыўных падзей тут праходзяць і іншыя мерапрыемствы. У 2004 годзе на арэне прайшоў фінал Еўрабачання.

## Спасылкі 
*Арэны Чэмпіяната свету 2014 па баскетболу сярод жанчын 

Катэгорыя:Спартыўныя збудаванні Турцыі
Катэгорыя:Стамбул
Любячаніны

**Любячаніны** — старажытны баярскі род княжацкага паходжання. Заснавальнікам роду лічыцца князь драўлян Мал, забіты каля 946 кіеўскай княгіняй Вольгай. У Якімаўскім летапісы кажыцца, што Мал «князь драўлянскі, сын Ніскінін». Гісторыкі лічаць, што дзецьмі Мала маглі быць Малуша, ключніца княгіні Вольгі і маці князя Уладзіміра, і Дабрыня. Яны займалі становішча прыдворнай чэлядзі пры Вользе і Святаславе, але затым змаглі дасягнуць значных вышынь у дзяржаўным кіраванні. Дабрыня стаў намеснікам у Ноўгарадзе, куды неўзабаве быў адпраўлены і Уладзімір з Малушай. Летапіс заве бацькам Малушы Малка Любчаніна. У былінах Дабрыня носіць імя па бацьку Мікіціч і завецца «вяскоўцам».

## Радавод 
Ніскіня
# Мал (?-каля 946), князь драўлян
## Малуша (944?-1002), ключніца кіеўскае княгіні Вольгі, ад вялікага князя Святаслава мела сына Уладзіміра.
## Дабрыня, ваявода князя Уладзіміра
### Канстанцін (?-1022), наўгародскі пасаднік
#### Астрамір (?-1057), наўгародскі пасаднік
##### Вышата (?-пасля 1064), ваявода Яраслава Мудрага
###### Ян Вышаціч (?-24 чэрвеня 1106), кіеўскі тысяцкі; ж. - Марыя (?-16 красавіка 1091)
####### Варлаам (?-1073?), узначаліў Свята-Дзмітрыеўскі манастыр 
###### Пуцята Вышаціч (?-пасля 1106), кіеўскі тысяцкі
Цэнтральны вакзал Умеа

**Цэнтральны вакзал Умеа** () — чыгуначная станцыя ва Умеа, Швецыя.

Рэканструкцыя плошчы пачалася ў ліпені 2010 года. Станцыя была зачынена з 7 жніўня 2010 г. па 1 чэрвеня 2011 года і за гэты час пасажырапаток перамяшчаўся на новы Усходні вакзал Умеа. Гэта было завершана восенню 2012 года.

## Будынак 
Станцыя была спраектавана архітэктарам Фолькэ Зэтэрваля і пабудавана паміж 1895-96. У 2001 годзе яна быў абвешчана byggnadsminne.

File:Umeå Central Station tracks.jpg|Цэнтральны вакзал Умеа
File:Umeå centralstation-2012-04-13.jpg|Унутры вакзалу

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Чыгуначны транспарт Швецыі
Катэгорыя:Умеа
Катэгорыя:Чыгуначныя вакзалы паводле алфавіта
Rise Like a Phoenix

«**Rise Like a Phoenix**» (*Нібы фенікс, паўстану з попелу*) — песня ў выкананні аўстрыйскага поп-спевака Канчыты Вурст, з якой ён прадставіў Аўстрыю і перамог на конкурсе песні «Еўрабачанне 2014» упершыню для Аўстрыі пасля конкурсу «Еўрабачанне 1966».

Песня была выбрана 18 сакавіка 2014 года шляхам унутранага адбору, што дазволіла аўстрыйскаму спеваку прадставіць сваю краіну на міжнародным конкурсе песні «Еўрабачанне 2014», які прайшоў у Капенгагене, Данія.

Песня заняла 4-ае месца ў прэміі OGAE (фр. Organisation Générale des Amateurs de l’Eurovision; англ. General Organisation of Eurovision Fans) міжнародных фан-клубных сетак конкурсу Еўрабачанне і атрымала «прыз сімпатый гледачоў» прэміі Марселя Безансона (англ. Marcel Bezencon Awards).

## Трэк-ліст 
## Пазіцыі ў чартах 
## Храналогія рэлізу 
## Гл. таксама 
* Аўстрыя на конкурсе песні Еўрабачанне 2014
* Тэкст песні і пераклад на рускі 

Катэгорыя:Песні конкурсу Еўрабачанне 2014
Хівел ап Кадэл

**Хівел II Да ап Кадэл** ( ці *Hywel Dda*, каля 880—950) — кіраўнік вялікай частцы Уэльса, першапачаткова ўладар Дэхейбарта, каралеўства на паўднёвым захадзе краіны. Бацька Хівела, Кадэл, быў сынам Родры Вялікага, родапачынальнікам Дыневурскай галіны. Хівел быў адным з самых выбітных уладароў Уэльса данармандскага перыяду. Галоўным яго дасягненнем лічыцца складанне кодэксу валійскіх законаў, якія вядомы пад назвай «Законы Хівела Добрага» (*Cyfraith Hywel Dda*).

## Біяграфія 
Хівел нарадзіўся прыкладна каля 880 года. Ён быў малодшым сынам Кадэла, сына Родры ап Мервіна. У 905 годзе Кадэл падпарадкаваў Дывед і пасадзіў на прастол у ім Хівела. Хівел замацаваў сваё княжанне, ажаніўшыся з Элен, дачкой Ліварха ап Хівайда, папярэдняга ўладара Дыведа. Пасля смерці Кадэла ў 909 годзе Хівел атрымаў таксама частку Сейсілуга, а ў 920 годзе, калі сканаў і яго брат, Хівел аб’яднаў Дывед і Сейсілуг, стварыўшы новае каралеўства — Дэхейбарт. У 942 годзе пасля смерці свайго стрыечнага брата, Ідвала Лысага, ён атрымаў уладу і ў Гвінеду. Усе ўладанні Хівела складалі амаль тры чвэрці тэрыторыі сучаснай Уэльса.

## Стасункі з англасаксамі 
Панаванне Хівела было незвычайна мірным на той час. Гэта звязана шмат у чым з тым, што ён меў добрыя адносіны з Этэльстанам, уладаром Уэсекса. Хівел нават біў манету ў англійскім Чэстэры, больш нікто з валійскіх уладароў гэтага ніколі не рабіў. Акрамя таго, Хівел уважліва вывучаў юрыдычную сістэму англасаксаў, а таксама здзейсніў паломніцтва ў Рым, што менавіта яго натхніла на ідэі аб больш эфектыўным кіраўніцтве.

Але не ўсе гісторыкі згодны ў пытанні аб тым, чаму Хівел шукаў саюза з Этэльстанам. Хтосьці бачыць у Хівеле шчырага англафіла і пераймальніка караля Уэсекса , іншыя лічаць што ён быў сапраўдным прагматыкам, які занадта добра ведаў расстаноўку сіл у Брытаніі сярэдзіны X стагоддзя. Трэба адзначыць, што аднаго з сваіх сыноў Хівел назваў саксонскім імем Эдвін.

## Валійскі закон 
Каля 945 года ў Хендзі Гвіне сабраўся своеасаблівы парламент, які кадыфікаваў валійскія законы на аснове звычайнага права. У іх складанні прымаў удзел вядомы валійскі летапісец Блегіўрыд. Пасля смерці Хівела ў 950 годзе яго каралеўства было падзелена на тры часткі: Гвінед зноў перайшоў пад кантроль нашчадкаў Ідвала Лысага, а Дэхейбарт падзялілі сыны самога Хівела. Але законы Хівела насупраць захаваліся ў актыўна ўжываліся аж да XVI стагоддзя, калі іх дзеянне было скасавана Генрыхам VIII. Адзін са спісаў законаў, рукапіс «*Peniarth 28*», які вядомы сваімі малюнкамі на палёх, захоўваецца ў Нацыянальнай бібліятэцы Уэльса ў Аберыстуіце. Яшчэ адзін са спісаў захаваўся ў Чорнай кнізе з Чырка.

Універсітэт Уэльса штогод прысуджае Прэмію Хівела за даследванні ў галіне сярэднявечнага права.

## Спасылкі 
* «A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest». John Edward Lloyd, 1912, Longmans, Green, and Co.

Катэгорыя:Кіраўнікі Гвінеда
Катэгорыя:Кіраўнікі Дэхейбарта
Катэгорыя:Кіраўнікі Сейсілуга
Катэгорыя:Кіраўнікі Дыведа
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы X стагоддзя
Пелая

**Пела́я** (, , , ; каля 690—737) — кароль Астурыі, які панаваў з 718 па 737 гадах.

## Гісторыя 
Пасля таго, як кароль вестготаў Радэрых атрымаў канчатковую паражэнне ад арабаў, рэшткі яго арміі адышлі ў Астурыю. Тут таксама ўкрыліся і магнаты паўднёвай і цэнтральнай Іспаніі, а таксама частка епіскапаў. Сярод пячораў і цяснінаў, вельмі зручных пры абароне, яны былі гатовыя даць рашучы адпор ворагам. Аднак паведамленне аб смерці Родэрыха прымусіла іх падумаць аб неабходнасці абраць прыемніка, які павінен будзе кіраваць ваеннымі аперацыямі. Ім стаў Пелая.

Прыняўшы ўладу ў такі цяжкі перыяд, малады Пелая ў першы час не змог дамагчыся поспеху, бо яго войска было нешматлікае. З набліжэннем арабаў, Пелая ў 714 годзе затаіўся ў прадгор’і Пікас дэ Еўропа. Тут іспанцы з поспехам супрацьстаялі ворагам. У 718 годзе Пелая адступіў у горы і ў даліне Кавадонгі разбіў атрад пад камандваннем арабскага вайскоўца Алькамы. Сам Алькама быў забіты падчас бойкі.

Невялікая перамога іспанцаў у даліне Кавадонгі мела вялікае значэнне, аднак яна вырашыла лёс толькі невялікай тэрыторыі. Пасля бітвы арабы пакінулі тэрыторыю паўночна-ўсходняй Астурыі. Гэтак была закладзена Рэканкіста — працяглай барацьбе іспанцаў за вызваленне сваёй краіны аб арабскага нашэсця. Усе спробы кардоўскіх эміраў захапіць Астурыю былі з поспехам адбіты Пелая. Паступова ён здолеў расшырыць сваю дзяржаву, Астурыя пад канец яго панавання ахоплівала на ўсходзе землі баскаў, а на захадзе — Галісію.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы VIII стагоддзя
Катэгорыя:Каралі астурыйскія
Арам MP3

**Арам Саркісян**, больш вядомы як **Арам MP3** (; нар. , Ерэван, Арменія) — армянскі спявак, шоўмэн і комік, які быў абраны прадстаўляць Арменію на конкурсе песні «Еўрабачанне 2014», з песняй «Not Alone».

## Біяграфія 
Арам Саркісян нарадзіўся ў Ерэване 5 красавіка 1984 года. З дзяцінства марыў быць на вялікай сцэне, і яшчэ ў школе займаўся харавымі спевамі, удзельнічаў у школьных мерапрыемствах і тэатральных пастаноўках. У 2006 годзе скончыў Ерэванскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт па спецыяльнасці фармацэўт.

Удзельнічаў у тэлепраекце «Дзве зоркі», гумарыстычным праекце «32 зуба», дзе рабіў пародыі на знакамітых спевакоў. Вядучы цэлага шэрагу тэлеперадач. Зараз удзельнічае ў гумарыстычным праекце «Vitamin Club». Аднойчы, у адной з тэлеперадач, адзін з яго калег жартам назваў яго «MP3», пасля чаго гэта мянушка замацавалася за выканаўцам, стаўшы ў выніку яго сцэнічным імем.

## Еўрабачанне 2014 
31 снежня 2013 года Арам MP3 быў абраны прадстаўляць Арменію на «Еўрабачанні 2014» з песняй «Not Alone», дзе заняў 4-е месца ў фінале.

## Дыскаграфія 
### Сінглы 
* «Shine» (2013)
* «If I Tried» (2013)
* «Just Go On» (2013)
* «Not Alone» (2014)

## Спасылкі 
*
*

Катэгорыя:Арменія на конкурсе песні Еўрабачанне
Карл Эспен Турб’ёрнсен

'''Карл Эспен Турб'ёрнсен'''  (; нар. , Валестрансфосен, Нарвегія) - нарвежскі спявак, які прадстаўляў Нарвегію на конкурсе песні «Еўрабачанне 2014», з песняй «Silent Storm».

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Нарвегіі
Катэгорыя:Нарвегія на конкурсе песні Еўрабачанне

Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песні Еўрабачанне 2014
Конрад фон Юнгінген

**Ко́нрад фон Ю́нгінген** (; каля 1355, верагодна, Юнгінген — 30 сакавіка 1407, Марыенбург) — 25-ы вялікі магістр Тэўтонскага ордэна з 1393 па 1407 год. Наступным вялікім магістрам стаў малодшы брат Конрада Ульрых фон Юнгінген.

## Біяграфія 
Конрад фон Юнгінген нарадзіўся каля 1355 года, верагодна, у Юнгінгене, Вюртэмберг.

У студзені 1394 года пачаўся новы паход на Літву, у якім бралі ўдзел мноства французскіх і нямецкіх рыцараў, у тым ліку атрад стралкоў з Бургундыі. Наступаючым войскам удалося разбіць Вітаўта і прыступіць да аблогі Вільні. На восьмы дзень аблогі пад Вільню прыбыў магістр Лівоніі Венемар фон Бругеноэ. Пасля вычарпання прыпасаў крыжакі былі вымушаны адступіць.

Пад кіраўніцтвам Конрада Тэўтонскі ордэн у 1398 годзе на востраве Готланд перамог піратаў, якія зімавалі там. Ён загадаў разбурыць умацаванні «лікедэлераў» у Ландэскроне, крэпасць у Сліце і, меркавана, так званы «Палац Лойста». З тых часоў Балтыйскае мора было амаль вызвалена ад піратаў, а тых, што засталіся (сярод іх Клаус Сцёртэбекер) былі вымушаны бегчы ў Паўночнае мора.

У 1393 годзе пад кіраўніцтвам Конрада ва Усходняй Прусіі было заснавана паселішча Сенсбург, дзе Ордэн яшчэ ў 1348 годзе ўзвёў драўляную крэпасць. У 1397 годзе па ініцыятыве Конрада пачалося будаўніцтва замка Рагніт.

У 1398 годзе паміж Тэўтонскім ордэнам і Вялікім Княствам Літоўскім было складзена Салінскае пагадненне, паводле якога Жмудзь пераходзіла пад уладу крыжакоў і ўсталёўваўся трывалы мір паміж бакамі.

## Літаратура 
* 
* *Borchert F*. Die Hochmeister des Deutschen Ordens in Preußen erschienen // Preußischen Allgemeinen Zeitung. — am 12. — Januar 2002.
* *Bumiller C., Wulfmeier M*. Konrad und Ulrich von Jungingen // Beitäge zur Biografie der beiden Deutschordenshochmeister. — Neckar: Geiger-Verlag, Horb a, 1995.
* 
* *Jähnig B*. Konrad von Jungingen // Neue Deutsche Biographie. — Band 12. — Berlin: Duncker & Humblot, 1980. — S. 517 f.
* *Lückerath C.A.* K. v. Jungingen // Lexikon des Mittelalters. Stuttgart, Weimar: Metzler, 1980—1999. — Bd. 1-9. — ISBN 3-476-01742-7.

Катэгорыя:Вялікія магістры тэўтонскія
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1355 годзе
Грыква

**Грыква** () — група еўрапейска-афрыканскіх крэолаў. Жывуць пераважна ў Паўднёва-Афрыканскай Рэспубліцы і Намібіі. Агульная колькасць грыква не вядома, паколькі яны не фіксуюцца ў перапісах як цалкам асобны этнас. У 2014 г. каля 100 чалавек размаўлялі на мове грыква.

## Гісторыя 
Грыква сфарміраваліся ў XVII - XVIII стст. у выніку сувязяў паміж еўрапейцамі, насельнікамі галандскай Капскай калоніі, і прадстаўніцамі мясцовых народаў гатэнтотаў і нама. Дырэктар Лонданскага місіянерскага таварыства, які ўпершыню ў 1813 г. выкарыстаў назву "грыква" лічыў іх нашчадкамі гатэнтотаў-*чарыгурыква*. У канцы XVIII ст., калі Капская калонія была захоплена Вялікабрытаніяй, грыква ўяўлялі сабою адну з груп бастэраў. Яна складалася з некалькіх пашыраных сем'яў.

Пры пасрэдніцве місіянераў грыква атрымалі права на землі на месцы сучаснага паўднёваафрыканскага горада Грыквастада, была сфарміравана іх асабістая структура кіравання на чале капітанаў і магістрата. У выніку перасялення на прасторах унутраных раёнаў Паўднёвай Афрыкі была створана тэрыторыя *Грыкваленд*. Асноўным заняткам перасяленцаў-крэолаў былі жывёлагадоўля (разводзілі авечак і кароў), здабыча слановай косці, пасрэдніцкі гандаль паміж еўрапейцамі і мясцовымі афрыканскімі народамі, але таксама рабілі напады на бушменаў і зулусаў.

Сутычкі з зулусамі скончыліся паражэннем, якое саслабіла грыква. Сітуацыя ўскладнілася перасяленнем бураў і стварэннем імі сваіх дзяржаўных утварэнняў. Буры адмоўна ставіліся да грыква як "каляровых", ніжэйшых па паходжанню, чым еўрапейцы. У 1859 - 1862 гг. грыква былі вымушаны перадаць бурам за выкуп значную частку сваіх зямель.

У 1860-ыя гг. вялікая частка грыква перасяліліся на ўсход сучаснай Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі, дзе атрымала ад Вялікабрытаніі землі ў карыстанне. Аднак многія грыква прадавалі зямлю еўрапейцам фактычна за бесцань. У 1878 г. брытанская адміністрацыя прыняла рашэнне аб пазбаўленні грыква іх валоданняў. Гэта прывяло да паўстання ўсходніх грыква. Пасля яго паражэння ў 1879 г. асабістае ўнутранае кіраванне грыква было адменена. У 1898 г. у Наталі зноў успыхнула узброенае паўстанне 50 грыква, якое было задушана брытанскімі салдатамі. У 1927 г. частка грыква арганізавана перасялілася ў раён Кейптаўна.

У перыяд існавання сістэмы апартэіда ў ПАР грыква лічыліся каляровым насельніцтвам і былі пазбаўлены многіх грамадзянскіх правоў.

У нашы дні ў ПАР дзейнічае Нацыянальная рада народа грыква.

## Рэлігія 
Вернікі грыква — пратэстанты. Частка вернікаў складае асобную царкву грыква, сфарміраваную ў XIX ст.

## Мовы 
Большасць грыква размаўляе на афрыкаанс. Захавалася таксама асобная мова грыква, блізкая да мовы гатэнтотаў, аднак колькасць яе носьбітаў у нашы дні абмяжоўваецца 100 чалавекамі.

## Спасылкі 
*griquas.com 
*Griqua
*The history of the Griqua nation - from the arrival of the white man in the Cape to today
*Griqua in South Africa
*Griqua identity

Катэгорыя:Народы Афрыкі
Катэгорыя:Кайсанскія народы
Катэгорыя:Германцы
Катэгорыя:Народы Паўднёвай Афрыкі
Катэгорыя:Народы ПАР
Гіраўт Рык’ё

thumb|200px|справа|Нотны запіс адной з песняў Рык’ё
**Гіраўт Рык’ё** (, каля 1230, Нарбона — каля 1292) — адзін з апошніх трубадураў, які працаваў у 1254—1292 гады.

Гіраўт паходзіў з Нарбоны. Служыў пры двары караля Кастыліі. Называў сябе «апошнім трубадурам». Рык’ё складаў як класічныя куртуазныя творы, гэтак і песні рэлігійнага зместу. Свае вершы Гіраўт Рык’ё сабраў у кнігу, пранумараваўшы іх і праставіўшы даты. Яго 27-ю песню, складзеную ў 1292 годзе «Час мне з песнямі канчаць…» прынята лічыць апошнім творам трубадураў.

## Літаратура 
Песні трубадураў. -М.: Навука, 1979 ст. 200—202, 254—255.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Трубадуры
Катэгорыя:Паэты XIII стагоддзя
Катэгорыя:Кампазітары Сярэдневякоўя
Радзім Гаўдэнцый

[thumb|Помнік [Святы Войцех|Св. Войцеху і Св. Радзіму ў Лівіцах-над-Цыдлінай]]
**Радзі́м Гаўдэ́нцый** (, , , ; да 970 — пасля 1006) — каталіцкі святы, першы архібіскуп гнезненскі і першы мітрапаліт на польскіх землях.

## Біяграфія 
Радзім быў пазашлюбным сынам Слаўніка, лівіцкага князя з роду Слаўнікавічаў. Меў зводнага брата Войцеха.

Дата нараджэння Св. Радзіма дакладна невядомая і вылічаная толькі прыкладна (у перыяд паміж 960—970 гадамі) на падставе таго факту, што для атрымання архібіскупскага тытулу мусіў быць не маладзейшы за 30 гадоў.

Пра Радзіма захавалася значна меней біяграфічных звестак, чым пра яго старэйшага брата Св. Войцеха. Ніводны з яго сучаснікаў не стварыў яго жыццеапісанне. Паводле некаторых звестак, вучыўся разам з Войцехам у магдэбургскай школе, але гэта выглядае мала праўдападобным з-за іх розніцы ва ўзросце.

Па прызначэнні Войцеха біскупам (19 лютага 982) працаваў у яго рэзідэнцыі і з тае пары пастаянна дапамагаў свайму брату. У 988 годзе яны разам накіраваліся ў Італію з намерам пакрочыць далей у Святую зямлю. Аднак дасягнуўшы толькі бенедыкцінскага кляштара Монтэ-Касіна, вярнуліся ў Рым. Там з братам далучыліся да бенедыкцінскага кляштара Св. Баніфацыя і Алексія на Авентыне, дзе Радзім і прыняў імя Гаўдэнцый (990). У 992 годзе вярнуліся ў Прагу, адкуль неўзабаве (994) ізноў накіраваліся ў Рым.

Былі накіраваныя місіянерамі да прусаў, ад рук якіх 23 красавіка 997 загінуў Войцех. Сам Радзім, адпушчаны прусамі, разам з іншым удзельнікам іх выправы Бенедыктам звярнуўся да польскага караля Баляслава I Храбрага з просьбаю выкупіць у прусаў цела свайго брата.

У 999 годзе быў пасвечаны ў Рыме на біскупа, і ў 1000 пастаўлены архібіскупам Гнезна.

Дата смерці таксама называецца толькі прыблізна: два чэшскія некралогі падаюць 12 кастрычніка, у той час як некралог з Люнебурга — 14 кастрычніка. Невядомы нават рок смерці, выказваюцца версіі: 1006, 1011, 1016, 1020 або 1022.

Па яго смерці цела было пахавана ў гнезненскай кафедры. У 1039 годзе разам з рэшткамі Св. Войцеха і  перавезены ў Чэхію і перапахаваны ў крыпце Свв. Казьмы і Дзям'яна ў храме святога Віта.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* www.edejiny.cz 
* www.abcsvatych.com

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 960-я гады
Катэгорыя:Святыя Чэхіі
Катэгорыя:Святыя Польшчы
Катэгорыя:Каталіцкія святыя
Катэгорыя:Бенедыкцінцы
Катэгорыя:Род Слаўнікавічаў
Катэгорыя:Місіянеры
Катэгорыя:Памерлі ў XI стагоддзі
Катэгорыя:Архібіскупы гнезненскія
Герхард Родэ

**Герхард Родэ** (; пам. у  годзе) — войт або комтур самбійскі.

У 1320 годзе ўдзельнічаў у крыжацкім нападзе на Меднікі. Падчас бітвы трапіў у няволю. Пасля быў спалены ў ахвяру багам.

Катэгорыя:Рыцары Тэўтонскага ордэна
Катэгорыя:Спаленыя на кастры
Цімур-хан

**Цімур** (, ? — 1412) — хан Залатой Арды (1410—1412).

## Біяграфія 
Быў сынам Цімур-Кутлуг-хана. Быўшы стаўленікам цемніка Едыгея, узышоў на прастол пасля смерці Пулад-хана. Быў у шлюбе з дачкой Едыгея. Незадаволены ціскам Едыгея, здолеў падняць на барацьбу з цемнікам ардынскую качавую знаць, што адлюстравана ў шматлікіх крыніцах, у прыватнасці, у Ніканаўскім летапісе. У гэты ж час у Залатую Арду у 1411 годзе ўварваліся войскі сына Тахтамыша Джэлал ад-Дзіна. Едыгей, не маючы сіл для супрацьстаяння Цімур-хану, бег у Харэзм. Цімур-хан дагнаў і разграміў войскі Едыгея ў 10 кіламетрах ад Харэзма, аднак Едыгей з рэшткамі войскаў бег у Харэзм, дзе яго на працягу паўгода абложвалі войскі Цімур-хана. У гэты ж час улада ў Залатой Ардзе ў адсутнасць Цімур-хана захапіў Джэлал ад-Дзін. Цімур-хан быў забіты сваім военачальнікам Газанам, які затым бег да Джэлал ад-Дзіна.

## Літаратура 
* *Греков Б. Д., Якубовский А. Ю.* Золотая Орда и её падение. — М.-Л., 1950.

Катэгорыя:Тукацімурыды
Катэгорыя:Ханы Залатой Арды
Ян Ласовіч

**Ян Ласовіч** (? — 6 лютага 1481, Вільня) — рэлігійны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага. Біскуп луцкі (з 1463) і віленскі (з 1468).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Вільні, паходзіў з мяшчанскага (паводле Яна Длугаша) або шляхецкага роду гербу «Сыракомля» (паводле пазнейшых даследчыкаў). Імаверна, навучаўся ў Кракаўскім універсітэце, быў канонікам віленскім.

24 студзеня 1463 высвечаны на біскупа луцкага. Перанёс рэзідэнцыю біскупаў Луцкай дыяцэзіі ў мястэчка Порхаў (цяпер Янаў-Падляскі). Уваходзіў у склад Рады Вялікага Княства Літоўскага. 4 мая 1468 пасвечаны на біскупа віленскага.

Апекваўся пашырэннем сеткі парафій, асвяціў шматлікія новыя касцёлы. Займаўся гаспадарчай дзейнасцю. Браў удзел у знешняй палітыцы дзяржавы, асабліва ў адносінах з Тэўтонскім ордэнам.

## Літаратура 
* Krzysztof Rafał Prokop. Sylwetki biskupów łuckich. — Biały Dunajec — Ostróg, 2001.

Катэгорыя:біскупы віленскія
Катэгорыя:Біскупы луцкія
Катэгорыя:Канонікі Віленскага кафедральнага капітула
Катэгорыя:Дэканы Віленскага кафедральнага капітула
Якуб Пліхта

**Якуб Пліхта** (? — , ) — рэлігійны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, францысканін. II біскуп віленскі (з 1398).

## Біяграфія 
Ураджэнец Вялікага Княства Літоўскага, радавіты ліцвін. Перад прызначэннем біскупам віленскім (1398) загадваў францысканскімі кляштарамі ў Вялікім Княстве.

Браў удзел у складанні дамоў паміж Ягайлам і Вітаўтам, быў іх гарантам.

Адбудаваў Віленскую кафедру, якая згарэла ў часе пажару.

## Літаратура 
* Wileński słownik biograficzny. — Bydgoszcz, 2002. ISBN 83-87865-28-1.
* *Piotr Nitecki* Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965—1999. Słownik biograficzny. — Warszawa, 2000. — ISBN 83-211-1311-7.

Катэгорыя:біскупы віленскія
Катэгорыя:Францысканцы
Рагнхільда Трэгагас

**Рагнхільда Трэгагас** () — жанчына з горада Берген. У 1324/1325 была звінавачана ў вядзьмарстве. Была асуджана да строгага посту і сямігадовае пілігрымкі ў святыя месцы па-за Нарвегіяй. Працэс супраць Рагнхільды Трэгагас - першы і адзіны вядомы працэс супраць ведзьмаў у сераднявечнай гісторыі краіны. Наступны адбыўся толькі з пачаткам палявання на ведзьмаў праз 250 гадоў ужо ў лютэранскай Нарвегіі.

Катэгорыя:Памерлі ў XIV стагоддзі
Катэгорыя:Жанчыны Нарвегіі
Катэгорыя:Паляванне на ведзьмаў
Катэгорыя:Ведзьмы
Катэгорыя:Жанчыны Сярэдневякоўя
Якуб з Вільні

**Якуб з Вільні** ці **Якуб Троцкі** (? — 1453) — рымска-каталіцкі дзеяч ВКЛ.

## Біяграфія 
У 1413/1414—1419 навучаўся ў Ягелонскім універсітэце, які скончыў са ступенню бакалаўра. Прызначаны канонікам віленскім. 18 мая 1436 прызначаны Папам Яўгенам IV жамойцкім біскупам, пакінуў пасаду 8 чэрвеня 1439.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў XIV стагоддзі
Катэгорыя:Біскупы жамойцкія
Ян Жыжэмскі

**Ян Жыжэмскі** () — стольнік менскі (з 10 лютага 1633).

З княжацкага роду Жыжэмскіх, сын князя Пятра Жыжэмскага.

Удзельнік Смаленскай вайны 1632—1634 гадоў з Расіяй і паходу ў Валахію.

Вызнаваў праваслаўе, фундаваў цэрквы і манастыры. Разам з праваслаўнымі месцічамі Менска 2 чэрвеня 1633 года спрабаваў дамагчыся выканання каралеўскага прывілея пра перадачу праваслаўным менскай царквы Святой Троіцы.

Быў у шлюбе з Крысцінай з Тышкевічаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Чарняўскі В. Ф.* Ураднікі (пасады, тытулы) Менскага ваяводства XVI—XVIII стагоддзяў (Біяграфічны даведнік). — Мн, 2007.
* 

Ян
Катэгорыя:Стольнікі менскія
Юрый (князь нясвіжскі)

thumb|150px|Помнік-бюст князю Юрыю ў Нясвіжы.
**Юрый** (XII ст. — 1223) — князь з роду Рурыкавічаў, але пэўна не вядомага паходжання.

Адзіны раз згадваецца толькі пад імем і тытулам у 1223 годзе як удзельнік бітвы на Калцы. Адзін з шасці рускіх князёў, якія загінулі ад манголаў пры адступленні пасля бітвы да Дняпра.

Згадку нясвіжскага князя Юрыя часам называюць першай, хоць і ўскоснай згадкай Нясвіжа.

Аднак пра лакалізацыю ўдзела князя Юрыя ў навукоўцаў няма адзінай думкі, цяпер Нясвіж лічаць малаімавернай версіяй, болей імавернымі лічаць Несвеж ва Уладзіміра-Суздальскай зямлі або Несвіч ва Уладзімірскай зямлі, а таксама Нясвіж у Падольскай зямлі, недзе паміж Смотрычам і Крамянцом.

Такім чынам, праз згадку без імя па бацьку і няпэўнасць лакалізацыі ўдзела, паходжанне князя Юрыя застаецца дыскусійным.

Лявонцій Вайтовіч выказаў думку, што Юрый можа паходзіць з дынастыі тураўскіх князёў, але ніякіх аргументаў не дае, да таго ж прапанаваная ім генеалогія перад Юрыем уключае яшчэ некалькі адным Вайтовічам меркаваных пакаленняў.

Алег Рапаў таксама далучае Юрыя да роду Ізяславічаў Тураўскіх, але спасылаецца толькі на меркаванне Сяргея Салаўёва, што Нясвіж тоесны цяперашняму Нясвіжу ў Мінскай вобласці, то-бок вылучаны Юрыю з абшараў Тураўскай зямлі як нашчадку тураўскага князя Юрыя Яраславіча.

## Літаратура 
* *Войтович, Леонтій.* Князівські династії Східної Європи (кінець IX — початок XVI ст.): склад, суспільна і політична роль. Історико-генеалогічне дослідження. — Львів: Інститут українознавства ім. І. Крип’якевича, 2000. — 649 с. — ISBN 966-02-1683-1
* 

Катэгорыя:Рурыкавічы
Катэгорыя:Постаці Нясвіжа
Джэлал ад-Дзін

**Джэлал ад-Дзін** (; 1380—1412) — хан Залатой Арды ў 1411—1412 гадах, адзін з сыноў Тахтамыша.

## Біяграфія 
Пасля захопу ўлады ў Залатой Ардзе Едыгеем сыны Тахтамыша перайшлі на бок вялікага князя маскоўскага Васіля Дзмітрыевіча, які жадаў выкарыстаць іх для адпору войску Едыгея. Патрабаванні Едыгея выдаць сыноў Тахтамыша вялікі князь ігнараваў. Хутка Джэлал ад-Дзін з братамі паехаў у Літву да Вітаўта, які аказаў братам вялікую падтрымку. Крымска-татарская конніца на чале з Джэлал ад-Дзінам прыняла ўдзел у Грунвальдскай бітве, якая адбылася ў 1410 годзе.

Катэгорыя:Джучыды
Катэгорыя:Забітыя манархі
Катэгорыя:Ханы Залатой Арды
Катэгорыя:Удзельнікі Грунвальдскай бітвы
Пуэрта-Мальданада

**Пуэрта-Мальданада** () — горад на паўднёвым усходзе Перу непадалёк ад мяжы з Бразіліяй і за 55 км ад балівійскай мяжы. Адміністрацыйны цэнтр рэгіёна Мадрэ-дэ-Дзьёс.

Горад размешчаны пры зліцці рэк Мадрэ-дэ-Дзьёс (прыток Амазонкі) і Тамбапата, прыкладна ў 400 кіламетрах на ўсход ад Куска. Пуэрта-Мальданада з’яўляецца партовым горадам, уніз ад якога пачынаецца суднаходства па рацэ Мадрэ-дэ-Дзьёс.

Горад часта завуць «паўднёвай сталіцай перуанскай Амазоніі» і «сусветнай сталіцай флоры і фаўны», таму што ён з’яўляецца варотамі для наведвання нацыянальнага парку Ману, прызнанага ў 1987 годзе ЮНЕСКА — Натуральнай Спадчынай Чалавецтва, і нацыянальнага запаведніка Тамбапата-Кандама, якія славяцца вялікай разнастайнасцю флоры і дзікай фаўны джунгляў.
міні|злева|300px|Панарама горада Пуэрта-Мальданада
## Гісторыя 
Горад Пуэрта-Мальданада быў заснаваны ў 1902 годзе Фаўсціна Мальданада, які даследаваў раку Мадрэ-дэ-Дзьёс ад самых вытокаў да яе зліцця з ракой Тамбапата.

## Эканоміка 
У мінулым эканоміка горада грунтавалася на лесанарыхтоўцы, апрацоўцы і транспарціроўцы драўніны, здабычы золата і каўчуку, збору ўраджаяў бразільскага арэху, аднак у цяперашні час, дзякуючы свайму размяшчэнню паблізу ад нацыянальных паркаў Ману, Баўаха-Санене і Тамбапата-Кандама, Пуэрта-Мальданада з’яўляецца буйнейшым цэнтрам экатурызму ў Перу.

## Насельніцтва 
У горадзе жыве больш за 92 000 жыхароў, што складае прыблізна тры чвэрці ўсяго насельніцтва рэгіёну Мадрэ-дэ-Дзьёс.

## Аэрапорт 
Мясцовы аэрапорт «Padre Aldamiz International Airport» размешчаны за 8 км ад горада.

## Выдатныя мясціны 
* Возера Сандавал, размешчана за 5 км ад горада.
* Возера Валенсія, размешчана за 60 км ад горада.
* Узгорак чырвоных папугаяў Ара Каларада, размешчаны за 150 км ад горада ў нацыянальным запаведніку Тамбапата.
* Нацыянальны парк Ману
* Запаведнік Тамбапата-Кандама
* Нацыянальны парк Баўаха-Санене (90 км ад горада).

## Спасылкі 
* Сайт горада  

Катэгорыя:Гарады Перу
Аляксандр Заслаўскі (сын Януша)

**Аляксандр Заслаўскі** (па 1577—1629) — дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай. Кашталян валынскі (1605—1615), ваявода брацлаўскі (1615—1628) і кіеўскі (з 1628).

Па смерці бацькі атрымаў маёнткі роду Астрожскіх (60 горадў і мястэчак). Трымаў Жытомірскае староства, II ардынат астрожскі.

## Біяграфія 
З княжацкага роду Заслаўскіх герба «Баклай», сын Януша і Аляксандры з Сангушкаў.

Атрымаў грунтоўную адукацыю ў заходнееўрапейскіх універсітэтах. Займаў шэраг высокіх дзяржаўных пасадаў.

Ажаніўся з Ефрасінняй Астрожскай (шлюб у 1605), з якой меў сыноў Францішка, Караля, Януша Базыля, Кастантына Аляксандра, Уладзіслава Дамініка і Януша Ісідора, а таксама дачок Сузанну і Канстанцыю. На хросных бацькоў для сваіх дзяцей запрашаў убогіх і жабракоў.

У варшаўскай бібліятэцы аа. Капуцынаў захоўваюцца кнігі з прыватнай бібліятэкі А. Заслаўскага, у тым ліку:  Імаверна, кнігі патрапілі туды праз бібліятэку кляштара аа. Капуцынаў у Астрозе.

## Літаратура 
* 

Аляксандр
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны валынскія
Катэгорыя:Ваяводы брацлаўскія
Катэгорыя:Ваяводы кіеўскія
Альжбета Шыдлоўская

**Альжбета з Шыдлоўскіх Грабоўская гербу Любіч** (; 1749 — , ) — каханка і марганатычная жонка караля польскага і вялікага князя літоўскага Станіслава Аўгуста Панятоўскага, якая мела на яго вялікі ўплыў.

## Біяграфія 
Была дачкой плоцкага ваяводы Тэадора Шыдлоўскага і Тэрэзы з Віткоўскіх. У 1768 ажанілася з Янам Ежы Грабоўскім. Патаемна была каханкай Станіслава Аўгуста Панятоўскага і многія дзеці з яе шлюбу, насамрэч, былі ад яго. Верагодна, неўзабаве пасля смерці мужа ў 1789 патаемна вышла замуж за Станіслава Аўгуста. Тытулу каралевы не мела і лічылася палюбоўніцай. Мела, магчыма, толькі паводле чутак, уплыў на караля: менавіта ёй прыпісвалі схіленне караля да Таргавіцкай канфедэрацыі.

Падчас знаходжання караля ў Гродне Альжбета часта да яго прыязджала, а аднойчы ў адной з загарадных рэзідэнцый арганізавала баль, на які былі запрошаны высокапастаўленыя асобы з Расійскай імперыі (рускі пасол Я. Сіверс, Валконскія і інш.)

З адрачэннем апошняга ад прастола разам з сынамі Міхалам і Станіславам паехала за ім у Санкт-Пецярбург. Пасля смерці Станіслава Аўгуста ў 1798 годзе вярнулася ў Польшчу, дзе апекавалася над мастакамі.

## Дзеці 
* Станіслаў Грабоўскі (1780—1845), граф, міністр-асветы Царства Польскага;
* Міхал Грабоўскі (1773—1812), генерал брыгады воскаў польскіх Варшаўскага княства;
* Ізабела Грабоўская (1770—1800), жонка Райскага, пасля Валентыя Фаўстына Сабалеўскага;
* Аляксандра Грабоўская (1771—1789), жонка Францішка Салезыя Красіцкага;
* Казімір Грабоўскі
* Канстанцыя Грабоўская.

Альжбета
Альжбета
Альжбета
Pollapönk

**«Pollapönk»** — ісландскі гурт, які прадстаўляў Ісландыю на конкурсе песні «Еўрабачанне 2014» з песняй «No Prejudice». Хейдар Эдн Крысцяўнсан і Харальдур Фрэйр Гісласан сумесна з Рэйнарам Паўдлем Стэйнсанам утварылі ісландскі рок-гурт «Botnleðja».

## Склад 
* Хейдар Эдн Крысцяўнсан — гітара
* Харальдур Фрэйр Гісласан — барабаны
* Гвюдні Фінсан
* Аднар Тоўр Гісласан

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* Pollapönk (2006)
* Meira pollapönk (2010)
* Aðeins meira pollapönk (2011)

Катэгорыя:Музычныя калектывы Ісландыі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2006 годзе
The Common Linnets

**«The Common Linnets»** — нідэрландскі поп-гурт; складаецца з двух выканаўцаў — Ільзэ ДэЛанж і Уэйлана. Гурт быў заснаваны для аднаразовага канцэрта на стадыёне «Гролс Вестэ» і для конкурсу песні «Еўрабачанне 2014». На «Еўрабачанні 2014» дуэт з песняй «Calm After the Storm» заняў другое месца (238 балаў), саступіўшы толькі прадстаўніцы Аўстрыі Канчыце Вурст.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *The Common Linnets* (2014)
* *II* (2015)

Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2013 годзе
Катэгорыя:Кантры-гурты
Катэгорыя:Выканаўцы Universal Music Group
Аляксандр Жыжэмскі

**Аляксандр Жыжэмскі** (? — красавік ) — каралеўскі дваранін, ляснічы аранскі і пералайскі, стольнік менскі 14 лютага 1635 — 31 кастрычніка 1640, чашнік вялікі літоўскі ў 1640—1643, падстолі вялікі літоўскі з 1643. У 1635 разам з пасадай менскага падстолія атрымаў маёнткі Еўцікеевічы ў Рэчыцкім і Карповічы ў Мазырскім паветах. З княжацкага роду Жыжэмскіх.

## Літаратура 
* Чарняўскі В. Ф. Ураднікі (пасады, тытулы) Менскага ваяводства XVI—XVIII стагоддзяў (Біяграфічны даведнік). Мн, 2007.
* 

Аляксандр Жыжэмскі
Катэгорыя:Стольнікі менскія
Катэгорыя:Чашнікі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Падстоліі вялікія літоўскія
Мікалай Гажкоўскі

**Мікалай Гажкоўскі**, **Мікалай з Гожкава гербу Гералт** (?-1414) — польскі і ліцвінскі рэлігійны і навуковы дзеяч.

Паходзіў з Гожкава каля Вялікай Казіміры (Свентакшыскае ваяводства). Навучаўся ў Празе, дзе ў 1370 стаў бакалаўрам факультэта вольных мастацтваў, пасля магістрам. У 1374—1382 навучаўся на юрыдычным факультэце, стаў бакалаўрам права. Паміж 1385 і 1387 атрымаў дактарат кананічнага права.

Афіцыял кракаўскага біскупа ад 1396, кусташ сандамірскі, канонік кракаўскі, дэкан Касцёлу Св. Фларыяна ў Кракаве. Ад 1402 да 1403 года трэці ў гісторыі рэктар Ягелонскага ўніверсітэта. Ад студзеня 1408 года біскуп віленскі (трэці на гэтай пасадзе), пры ім у віленскай дыяцэзіі быў заснаваны шэраг новых парафій і парафіяльных школ.

8 чэрвеня 2008 падчас урачыстасцей, прысвечаных 250-годдзю касцёла Св. Маргарыты ў Гажкове, у прысутнасці кіраўніцтва Ягелонскаа ўніверсітэту была ўсталявана памятная шыльда, прысвечаная Мікалаю з Гажкова.

Катэгорыя:біскупы віленскія
Катэгорыя:Рэктары Ягелонскага ўніверсітэта
Харунжы надворны літоўскі

**Харунжы надворны (дворны) літоўскі** () — ураднік ў Вялікім Княстве Літоўскі, пачатак 16 стагоддзя — 18 стагоддзе. Намеснік харунжага вялікага літоўскага.

Харунжымі надворнымі літоўскімі былі:
* Войцех Нарбутовіч (1505 ці 1506)
* Іван Совіч Корсак (да 1524)
* Рыгор Рагоза (1566)
* Васіль Рагоза (30.5.1566 — да 1584)
* Мікалай Карачон (1588 — да 1610)
* Мікалай Францкевіч-Радзімінскі (1611—1613)
* Пётр Пац (23.12.1613 — 1635)
* князь Аляксандр Агінскі (11.3.1636 — 13.1.1645)
* князь Багдан Агінскі (14.1.1645 — 2.1649)
* Жыгімонт Адам Слушка (1649 — 16.8.1656)
* Канстанцін Уладзіслаў Пац (7.3.1658 — 1686)
* Ян Казімір Пац (26.1.1687 — 1696/1697)

[thumb|135px|[Антоні Міхал Пузына]]

* Гедэон Міхал Францкевіч-Радзімінскі (1697—1712; 26.8.1702 памылкова намінаваны Казімір Гружэўскі, намінацыя была адменена; 13.5.1710 памылкова намінаваны Міхал Ян Тызенгаўз; намінацыя была адменена)
* князь Міхал Пузына (18.8.1712 — 11.1.1717)
* Казімір Пакаш (20.1.1717 — 1728)
* князь Антоні Міхал Пузына (15.6.1728 — 11.6.1746)
* граф Ян Красіцкі (6.1746 — 1752)
* Юзаф Красінскі (1752—1766)
* граф Антоні Красіцкі (10.3.1766 — 1777)
*  (29.10.1777 — 1781)
*  (23.5.1781 — 1786)
* граф Антоні Валовіч (4.3.1781 — 17.3.1794)
*  (17.3.1794 —)

## Гл. таксама 
* Харунжы вялікі літоўскі

## Літаратура 
* 
* Wolff J. Senatorowie i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego: 1385—1795. Kraków, 1885.
* Żychliński T. Złota księga szlachty polskiej, Poznań, T.1-31, 1879—1908.

*
Катэгорыя:Цэнтральныя ўрады Вялікага Княства Літоўскага
Сёстры Талмачовы

**Марыя Андрэеўна і Анастасія Андрэеўна Талмачовы** (нар.  г, Курск, Расія) — расійскія спявачкі, пераможцы дзіцячага конкурсу Еўрабачанне 2006 з песняй «Вясновы джаз». Прадстаўніцы Расіі на конкурсе песні «Еўрабачанне 2014» з песняй «Shine».

У 2007 годзе зняліся ў навагоднім мюзікле «Каралеўства крывых люстэркаў», у якім праспявалі трыо з Алай Пугачовай песню «Дзін-дон». У 2014 годзе сёстры прадстаўлялі Расію на конкурсе Еўрабачанне 2014, дзе выконвалі песню «Shine», занялі 7-е месца.

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Расіі
Катэгорыя:Прадстаўнікі Расіі на конкурсе песні Еўрабачанне
Катэгорыя:Браты і сёстры
Вестэрботэнскі полк

**Вестэрботэнскі полк** (), абазначэнні I 19, I XIX, I 20 і I 20/Fo 61 — былы пяхотны полк шведскай арміі, што пачаў сваю гісторыю з 16 стагоддзя. Гэта была расфарміраваны ў 2000 годзе. Салдаты палка былі першапачаткова набраныя з правінцыі Вестэрботэн, і пазней ён меў гарнізон там.

## Гісторыя 
Полк мае свае вытокі ў fänikor (кампаній), узнятыя ў Вестэрботэне ў 1550-х гадах і 1560-х. У 1615 г. гэтыя падраздзяленні разам з fänikor ад бліжэйшых правінцый Энгерманланд, Медэльпадж, Хельсінгланд і Гэстрыкланд — былі арганізаваны Густавам II Адольфам ва ўрадзе Норланда, сем з якіх з усіх 24 кампаній былі набраныя ў Вестэрботэне. Кіраванне Норланда складалася з трох палявых палкоў, адным з якіх быў Вестэботэнскі. Дзесьці каля 1624 года, вялікі полк пастаянна падзелены на тры невялікія палкі, адным з якіх быў Вестэботэнскі.

Вестэрботэнскі полк быў адным з першапачатковых 20 шведскіх пяхотных палкоў, згаданых у шведскай канстытуцыі 1634 года. Полк быў адведзены ў 1696 годзе. Ён змяніў назву на Vasterbottens fältjägarregemente ў 1829 годзе і быў падзелены на два корпуса памеру батальёна ў 1841 годзе, адзін з іх які з'яўляецца Västerbottens fältjägarkår, іншы Norrbottens fältjägarkår. Блок быў павышаны да палкавога памеру і перайменаваны назад у Vasterbottens regemente ў 1892 годзе. Полк меў свае палігоны ў розных месцах у Вестэрботэне, але ў канчатковым выніку з'явіўся гарнізон ва Умеа ў 1909 годзе.

Полк атрымаў абазначэнне I 19 (19-га пяхотнага палка) ў агульным парадку ў 1816 годзе.

## Арганізацыя 
;1634(?)
*Livkompaniet
*Överstelöjtnantens kompani
*Majorens kompani
*Lövångers kompani
*Kalix kompani
*Bygdeå kompani
*Skellefteå kompani
*Piteå kompani

;1841
*Livkompaniet
*Skellefteå kompani
*Bygdeå kompani
*Lövångers kompani

## Спасылкі 

;Друкаваныя
*
*
*
*
*

;Анлайн
*
*
*
*

Катэгорыя:Узброеныя сілы Швецыі
Родасэль

**Родасэль** — вёска ў камуне Умеа, размешчаная на поўдзень ад вытоку ракі Родэн, прытока Віндэдэльвена. Насельніцтва — 96 чал. Бліжэйшыя населеныя пункты — Тавельсьё (10 км), Віндэльн (21 км), Ванас (26 км) і Умеа (38 км). Насельніцтва Родасэля складае каля 100 чалавек. Дарога 363 праходзіць за межамі вёскі. Родасэль ўваходзіць у Радабюрген, які ўтрымлівае вёскі Бломдаль, Родаліндэн, Роданам, Вестра Аверода, Алунд і Аверода. У Родасэле ёсць пачатковая школа, АЗС, грамадскі цэнтр, антыкварны магазін, сталярная майстэрня, некалькі малых прадпрыемстваў і некалькі ферм. У вёсцы таксама ёсць бегавыя дарожкі і трэк для катанне на бегавых лыжах з электрычным асвятленнем.

## Спасылкі 
* Старонка вёскі 

Катэгорыя:Населеныя пункты Швецыі
Зялёны агонь (Умеа)

**Зялёны агонь** () — шкляная скульптура аўтарства Віке Ліндстранда ў Жэрнвэгторгет, які размешчаны насупраць цэнтральнага вакзала Умеа ва Умеа, Швецыя. Гэта дзевяціметровая самая высокая шкляная скульптура ў свеце на момант свайго адкрыцця ў 1970 годзе.

## Гісторыя 
Свен Уоландер, кіраўнік HSB, замовіў скульптуру пасля таго, як ён убачыў шкляную скульптуру Prisma Віке Ліндстранда ў Норчэпінгу. HSB ахвяраваў Зялёны агонь муніцыпалітэту Умеа, які заплаціў за аснову.

## Скульптура 
Зялёны агонь складаецца з трох вітых шкляных калон, якія становяцца танчэй у верхняй частцы. Шкляныя слупы выраблены з дзевяціміліметровай тонкай пласціны са шкла, зробленага Emmaboda glasverk у Швецыі. Шкляныя часткі склейваюцца эпаксідным клеем, каб справіцца з суровым кліматам. Дзевяціметровая скульптура важыць 45 тон і стаіць на цяжкім бетонным пастаменце.

Катэгорыя:Скульптуры Швецыі
Катэгорыя:Умеа
Школа бізнесу (Умеа)

**Школа бізнесу**, () або () — бізнес-школа ўніверсітэта Умеа на поўначы Швецыі. Каля 2000 студэнтаў навучаюцца на USBE. Школа прапануе адну праграму бакалаўра, чатыры праграм бакалаўрыяту (Civilekonomprogram), сем праграм магістра (у тым ліку Mundus магістарскай праграмы Erasmus ў галіне стратэгічнага кіравання праектамі) і доктарскіх праграм.

Міжнародная атмасфера мае важнае значэнне для бізнес-школы і прапануе адну праграму бакалаўрыяту (International Business Program) і праграмы кандыдацкіх і доктарскіх праграм на англійскай мове. USBE таксама прымае вялікая колькасць замежных студэнтаў.

USBE размешчаны ў самым цэнтры універсітэцкага кампуса і з'яўляецца месцам сустрэчы для ўсіх навучальных дысцыплін. Гэта таксама дае USBE-студэнтам магчымасць прыняць актыўны ўдзел у студэнцкім асяроддзі, што створана для 37 000 студэнтаў ва Універсітэце Умеа.

## Арганізацыя 
Школа бізнесу і эканомікі Умеа мае тры аддзела: Дэпартамент дзелавога адміністравання, факультэт эканомікі і Дэпартамент статыстыкі.

### Цэнтр кар'еры USBE 
Цэнтр кар'еры USBE канцэнтруецца ў асноўным на аказанні дапамогі сваім выпускнікам ў пераходзе паміж заканчэннем адукацыі і дзелавым светам.

## Адукацыя 
### Магістарскія праграмы 
* Магістарская праграма ў галіне бухгалтарскага ўліку
* Магістарская праграма ў галіне фінансаў
* Праграма магістра ў галіне развіцця і інтэрнацыяналізацыі бізнесу
* Магістарская праграма ў галіне кіравання
* Магістарская праграма ў галіне маркетынгу
* Праграма магістра ў галіне эканомікі
* Магістарская праграма ў галіне стратэгічнага кіравання праектамі

### Праграмы бакалаўра 
* Міжнародная бізнес-праграма - на англійскай мове
* Праграма дзелавога адміністравання і эканомікі - на шведскай мове
* Праграма розніцы і кіравання ланцужкамі паставак
* Сэрвіс Managementprogramet - на шведскай мове
* Праграма бакалаўра ў галіне статыстыкі

## Спасылкі 
*USBE Афіцыйны сайт
*HHUS -The Student Association at USBE

Катэгорыя:Умеа
Катэгорыя:Універсітэты Швецыі
Арменія на конкурсе песні Еўрабачанне

**Арменія** ўдзельнічае ў Еўрабачанні з 2006 года. Упершыню краіна хацела ўдзельнічаць яшчэ за год да гэтага, але вяшчальнік зняў заяўку. Такім чынам, у 2006 годзе, на конкурсе ў Афінах (Грэцыя), краіну прадставіў Андрэ з песняй «Без твайго кахання» («Without Your Love»). Песня дайшла да фіналу конкурса, а ў фінале, 20 мая 2006 года, заняла восьмую пазіцыю, тым самым адзначыўшы ўдалы дэбют Арменіі. 

Арменія ўпершыню не прайшла ў фінал Еўрабачання ў 2011 годзе, прадстаўніцы Эмі не хапіла аднаго бала, каб прайсці ў фінал. Акрамя таго, краіна таксама не дабралася да фіналу ў 2018 і 2019 гадах. Арменія рабіла перапынак ва ўдзеле ў 2012 годзе, з прычыны таго, што конкурс праходзіў у Азербайджане, з якім у Арменіі канфлікт з-за НКР. У 2021 годзе Арменія таксама адмовілася ад удзелу, таму што паміж краінамі адбылася вайна, і Арменія панесла вялікія страты.

За ўсю гісторыю ўдзелу Арменія атрымала ў фіналах 1476 балаў, а ў паўфіналах — 1266 балаў.

## Удзельнікі 

## Гісторыя галасавання 
Станам на  год гісторыя галасавання Арменіі выглядае наступным чынам:

|

|

|

|}

## Галерэя

Выява:ESC 2007 Armenia - Hayko - Anytime you need.jpg|Айко ў Хельсінкі (2007)
Выява:ESC 2008 - Armenia - Sirusho, 1st semifinal.jpg|Сірушо ў Бялградзе (2008)
Выява:Eva Rivas - May 2010 Semifinal.jpg|Ева Рывас у Осла (2010)
Выява:ESC2013 - Armenia 01.jpg|Dorians у Мальмё (2013)
Выява:ESC2014 - Armenia 01.jpg|Арам MP3 у Капенгагене (2014)
Выява:20150515 ESC 2015 Genealogy 6153.jpg|Genealogy ў Вене (2015)
Выява:ESC2016 - Armenia 03 (cropped).jpg|Івета Мукучан ў Стакгольме (2016)
Выява:Artsvik (Armenia). Photo 363.jpg|Арцвік у Кіеве (2017)
Выява:ESC2019-Armenia.jpg|Србук у Тэль-Авіве (2019)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Конкурса песні «Еўрабачанне» 

Катэгорыя:Краіны на конкурсе песні Еўрабачанне
Катэгорыя:Музыка Арменіі
Кашталяны валынскія

**Кашталян валынскі** альбо **кашталян луцкі** — мясцовы ўраднік у Валынскім ваяводстве Вялікага Княства Літоўскага. Урад кашталяна з'яўлялся другім паводле значнасці пасля ваяводы.

Згодна з умовамі Люблінскай уніі (1569) ваяводства апынулася ў складзе Каралеўства Польскага; кашталян валынскі засядаў у Сенаце Рэчы Паспалітай.

Кашталянамі валынскімі былі:
* Міхаіл Тышкавіч Казінскі (1566—1568)
* князь Андрэй Іванавіч Вішнявецкі (1568 — 4.7.1572)
* Міхаіл Фёдаравіч Мышка (4.7.1572 — 1605)
* князь Аляксандр Заслаўскі (9.12.1605 — 1613)
* Ян Геранім Лагадоўскі (1613—1622)
* князь Караль Карэцкі (1622—1633)
* Мікалай Ела Малінскі (1650)
* князь Мікалай Чартарыйскі (? — 1655)
* Станіслаў Казімір Бянеўскі (1655—1658)
*  (1661—1674)
* Стэфан Ледахоўскі (11.3.1674 — 1677)

[thumb|135px|[Мікалай Лявон Сапега]]

* Мікалай Леан Сапега (1677—1683)
* Ежы Вяльгорскі (1683—1684)
*  (1684—1685)
* Францішак Ледахоўскі (26.9.1697 — 1704)
* Вацлаў Ксаверый Вяльгорскі (14.10.1704 — 1709)
* Міхал Лінеўскі (27.10.1709 — 1714)
* Станіслаў Ледахоўскі (21.3.1714; урад не прыняў)
* Ян Юзаф Цэтнер (13.11.1719 — 1724)
* Мікалай Альшанскі (17.11.1724 — 1731)
* Караль Выжыцкі (29.11.1731 — 1737)
* Пан Павел Пяплоўскі (8.7.1737 — 1740)
* Міхал Чацкі (11.6.1740 — 1745)
* Адам Ледахоўскі (27.9.1745 — 1753)
* Міхал Ледахоўскі (28.9.1754 — 1783)
*  (28.2.1784 —)

## Гл. таксама 
* Ваяводы валынскія

## Літаратура 
* 
* Wolff J. Senatorowie i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego: 1385—1795. Kraków, 1885.
* Żychliński T. Złota księga szlachty polskiej, Poznań, T. 1—31, 1879—1908.

*
Мікалай Леан Сапега

**Мікалай Леан Сапега** (1644 — 1 лютага або 10 чэрвеня 1685) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Рэчы Паспалітай. Кашталян валынскі (1677—1683), ваявода брацлаўскі (з 1683), староста оўруцкі.

## Біяграфія 
З кодзенскай лініі магнацкага роду Сапегаў герба «Ліс», сын Яна Фрыдэрыка і Канстанцыі з Гербутаў. Меў братоў Паўла Францішка і Казіміра Уладзіслава.

У 1664 па смерці бацькі атрымаў казацкую харугву. Браў удзел у няўдалай для Каралеўства Польскага бітве пад Брагілавам (снежань 1666), дзе яго аддзел панёс значныя страты.

З уласнай харугвай удзельнічаў у Хоцінскай бітве. Падчас кампаніі 1676 года ачоліў панцырную харугву. Браў удзел у бітве пад Венай (1683).

У 1667 абіраўся паслом на сойм. Не цікавіўся палітычнымі пытаннямі, захоўваў верасць каралю і вялікаму князю Яну Сабескаму.

Ажаніўся з Ганнай Харленскай (шлюб у 1678), з якой меў сыноў Адама і Яна, дачку Яну. Пахавалі Мікалая Леана Сапегу ў  ў Кодні.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Мікалай Леан
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Ваяводы брацлаўскія
Катэгорыя:Кашталяны валынскія
Катэгорыя:Старосты оўруцкія
Катэгорыя:Ваенныя Рэчы Паспалітай
Арменія на конкурсе песні Еўрабачанне 2014

Арменія прымала ўдзел у конкурсе песні «Еўрабачанне 2014» ў Капенгагене, Данія. Прадстаўнік быў абраны шляхам унутранага адбору, а песня была абраная шляхам нацыянальнага адбору, арганізаваным армянскім нацыянальным вяшчальнікам «AMPTV».

## Унутраны адбор 
24 снежня 2013 года «AMPTV» абвясціў, што прадстаўнік Арменіі на «Еўрабачанні 2014» будзе абвешчаны 31 снежня 2013 года падчас праграмы Big Night Gala TV Show напярэдадні Новага года. У ходзе праграмы Арам MP3 быў абвешчаны прадстаўніком Арменіі ў Капенгагене.

## На Еўрабачанні 
[thumb|[Арам MP3 падчас рэпетыцыі першага паўфінала]]
Прадстаўнік Арменіі на конкурсе выступіў у першай палове першага паўфіналу, які прайшоў 6 мая 2014 года ў Капенгагене з песняй «Not Alone». Арам MP3 заняў 4-е месца з 121 баламі і прайшоў у фінал.

У фінале Арам MP3 выступаў пад сёмым нумарам. Падчас выступу Арама Mp3 на падлозе быў спраецыяваны малюнак армянскага сімвала вечнасці. Па вынікам галасавання Арам MP3 набраў 174 бала і заняў 4-е месца.

### Атрыманыя галасы 
### Галасы ад Арменіі 
#### Першы паўфінал 
#### Фінал 
Катэгорыя:Краіны на конкурсе песні Еўрабачанне 2014
Катэгорыя:Арменія на конкурсе песні Еўрабачанне