Хаім Нахман Бялік

**Хаім Нахман Бялік** (; ) — яўрэйскі паэт і выдавец, класік мадэрнай паэзіі на іўрыце.

## Біяграфія 
У дзяцінстве вучыўся ў хедары, а таксама пазнаёміўся з літаратурай Гаскалы. У 17 гадоў пачаў наведваць прэстыжны ешыбот у Валожыне. Там ён спалучаў традыцыйную рэлігійную адукацыю з набыццём свецкіх ведаў. Акрамя адданага вывучэння Талмуда, ён пачаў чытаць расійскую літаратуру. Самыя раннія захаваныя вершы Бяліка былі напісаны ў Валожыне ў 1890 годзе. Падчас знаходжання ў ешыбоце ён быў членам тайнага таварыства Хавевей Цыён. У красавіку 1891 ён апублікаваў артыкул «Бачанне сіянісцкага паселішча» у галоўнай штодзённай газеце Расіі на іўрыце, «Га-Меліц», артыкул быў падпісаны яго ініцыяламі, Х. Н. Б. Гэта быў першы раз, калі твор Бяліка з’явіўся ў друку. Артыкул грунтуецца на ідэі, што пасяленне ў Палесціне з’яўляецца рычагом для вызвалення яўрэйскага народа з выгнання, і што місія Хавевей Цыён (руху «Любіцелі Сіёна») заключаецца ў тым, каб падтрымліваць яўрэйскія нацыянальныя пачуцці. Артыкул таксама змяшчае даволі нязграбную спробу сфармуляваць кампраміс паміж рэлігійнымі і свецкімі яўрэямі.

У 1899 годзе ён упершыню паспрабаваў сябе ў прозе і апублікаваў апавяданне «Ар’е ба’аль-гуф» («Ар’е — моцны чалавек»). У тым жа годзе ён таксама пачаў публікаваць вершы на ідышы. У 1900 годзе ён пераехаў у Адэсу і працаваў настаўнікам у сучасным хедары, створаным групай пісьменнікаў і актывістаў.

Першыя гады ХХ стагоддзя былі найбольш прадуктыўнымі і творчымі ў жыцці Бяліка як паэта, як па колькасці, так і па якасці. У канцы 1901 года выйшла яго першая анталогія, а ў 1902 годзе ён заснаваў выдавецтва «Морыя», пачаўшы інтэнсіўную дзейнасць у галіне выдавецкай справы, якая працягвалася да канца яго жыцця. У 1903 годзе ён прыняў удзел у расследаванні кішынёўскага пагрому, і з гэтага з’явілася паэма «Бе-Ір га-харэгах» (У горадзе разні), якая шакавала сваіх чытачоў сілай асуджэння паводзін яўрэйскіх ахвяр. Гэты доўгі верш звычайна разглядаецца як матывацыйная сіла фарміравання руху за самаабарону сярод яўрэяў у Расіі, а таксама як адзін з фактараў, якія прывялі да руху «Другая алія».

Адтуль Бялік працягнуў шлях у Германію, дзе правёў каля трох гадоў, умацоўваючы выдавецтва «Дэвір» і рыхтуючыся перанесці цэнтр сваёй дзейнасці ў Палесціну. За час знаходжання ў Германіі яго пяцідзесяцігоддзе адзначалася ва ўсім яўрэйскім свеце. Было апублікавана раскошнае юбілейнае выданне яго твораў у чатырох тамах, якое ўключала яго вершы, апавяданні, эсэ і пераклады «Дон Кіхота» Сервантэса і п’есы Фрыдрыха Шылера «Вільгельм Тэль». Акрамя таго, выйшаў том з паэзіяй Бяліка на ідыш.

У 1924 годзе Бялік пераехаў у Палесціну і пабудаваў дом у Тэль-Авіве на вуліцы, якая была названа ў яго гонар пры яго жыцці. Ён хутка стаў цэнтральнай фігурай у грамадскім і культурным жыцці гэтага горада і Палесціны ў цэлым. Ён часам падарожнічаў па Еўропе, а аднойчы, у 1926 годзе, — у Злучаныя Штаты. Падчас сваіх паездак за мяжу ён займаўся грамадскімі справамі і пытаннямі, якія тычыліся выдавецтва «Дэвір»; ён таксама праходзіў лячэнне. Асабліва варта адзначыць яго шырокую паездку ў канцы 1931 года па дзясятках гарадоў Польшчы, Літвы, Латвіі і Эстоніі з мэтай садзейнічання распаўсюджванню кніг на іўрыце. Яго візіты заўсёды былі вельмі кранальным вопытам для яўрэйскай грамадскасці, якая ўспрымала яго з хваляваннем. Яшчэ адной матывацыяй яго паездкі была ацэнка становішча яўрэяў Усходняй Еўропы. У святле сацыяльнай і эканамічнай дэградацыі, якая яму адкрылася, яго высновы былі змрочнымі.

У 2017 ў серыі «Паэты планеты» выйшаў збор паэзіі Хаіма Нахмана Бяліка ў перакладах Рыгора Барадуліна і Лявона Баршчэўскага.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Постаці сіянізму
Катэгорыя:Шматмоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Паэты на ідыш
Катэгорыя:Паэты на іўрыце
Катэгорыя:Паэты Ізраіля
Катэгорыя:Паэты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Паэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Трумпельдор
Катэгорыя:Памерлі ў Вене
Катэгорыя:Памерлі ў 1934 годзе
Катэгорыя:Памерлі 4 ліпеня
Катэгорыя:Вікіпедыя:Артыкулы з крыніцамі з Вікіданых
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1873 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 18 студзеня