Ёмбе (народ)

**Ёмбе** () — этнонім, прынамсі, двух народнасцяў Цэнтральнай Афрыкі, што пражываюць у Замбіі, Рэспубліцы Конга, Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга і Анголе. У ёмбе распаўсюджаныя паганскія вераванні, сярод ідалаў распаўсюджаны так званыя *нкісі-нкондэ* і фігуры мацярынства *пхемба*.

## Назва 
У залежнасці ад крыніц назіраюцца некалькі варыянтаў наймення: маёмбе (Mayombé/Mayombe/Majombe), баёмбе (Bayombe), іёмбе (Iombe), кіёмбе (Kiombe/Kiyombe), кіёмбі (Kiombi), маёмба (Mayomba), маюмба (Mayumba), ёмбес (Yombés), маюмбе (Mayumbe/Majumbe), юмбе (Yumbe).

## Дэмаграфічныя звесткі 
У 1981 году ў Замбіі на тэрыторыі 1620 км² пражывала каля 15 000 чалавек, якія вызналі сябе як ёмбе. Гэтую групу прынята ўключаць да ліку народа тумбука. Самі ёмбе былі адной з шасці этнічных груп, якія ўварваліся да тумбука ў 1760-х гадах. Іншая група, таксама званая ёмбе, пражывае ў паўднёва-заходняй частцы Рэспублікі Конга, а таксама ў Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга і Анголе. Іх прылічаюць як падгрупа буйнейшага народа конга.

Ёмбе маюць уласную аднайменную мову, адну з моў банту. Агульная колькасць носьбітаў ацэньвалася ў пачатку 2000-х гадоў больш чым у мільён чалавек, у тым ліку  у Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга (2002 г.),  у Рэспубліцы Конга (2000 г.) і  у Анголе (2000 г.).

## Гаспадарка 
Ёмбе ў асноўным займаюцца сельскай гаспадаркай, вырошчваючы такія культуры, як бананы, кукуруза, фасолю, маніёк, арахіс і ямс. Вырошчваючы ў першую чаргу дзеля ўласнага пражытка, яны таксама прадаюць свой ураджай на рынках. Уздоўж ракі Конга разводзяць коз, свіней і курэй, а таксама займаюцца рыбнай лоўляй. Мужчыны, якія валодаюць рамёствамі і мастацтвам, займаюцца ткацтвам, разьбой і выплаўленнем, а жанчыны вырабляюць гліняныя чыгуны.

## Культурна-рэлігійныя звычаі 
Ёмбе вядомыя разьбой статуэтак, што выяўляюць, напрыклад, каралёў і з’яўляюцца прадметамі раскошы або ж жанчынападобныя фігуркі мацярынства *пхемба* (*phemba*). Для абрадаў таксама вырабляюцца маскі, барабаны і фігуркі *нкісі-нкондэ* (''*).

Вярхоўнае бажаство ёмбе — Нгома Бунзі (*Ngoma Bunzi*), родам з недасягальнага царства Юлу. З ім звязваюцца праз духаў зямлі *нзамбі-а-ці* (*Nzambi a Tsi*) і рачнымі духамі *сімбі* (*Simbi*). Ёмбе будуюць святыні выбітным продкам, напрыклад вясковым правадырам, якія, паводле павер’яў, валодалі асаблівымі сіламі. Паўночназамбійскія ёмбе вераць, што людзі маюць тры розныя ідэнтычнасці: біялагічную, сацыяльную і духоўную. Іхняе сацыяльнае становішча ўплывае на тып пахавання, якое іх чакае пасля скону.

Файл:Angola Yombe Nagelfigur Linden-Museum 35627.jpg|Фетышысцкі ідал (Ангола).
Файл:DR Kongo Yombe Glocke Khimba-Bund Linden-Museum F52506.jpg|Драўляны звон таемнага таварыства *khimba* (ДРК).
Файл:African Art, Yombe sculpture, Louvre.jpg|Вяршыня скіпетра.
Файл:Maternité Phemba-Kongo.jpg|Фігурка *пхемба'' (ДРК).
Файл:Magische Figur.JPG|Ідал з люстэркам.(Маёмбе, ДРК).
Файл:Africa Yombe Diviners Mask Kimbell.jpg|Маска варажбітоў.

## Літаратура 
; на ангельскай мове
* 

; на нямецкай мове
* 
* 

; на французскай мове
*  (BNF 978-2-9544167-0-0)
*  (BNF 45350937j)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Народы Дэмакратычнай Рэспублікі Конга
Катэгорыя:Народы Рэспублікі Конга
Катэгорыя:Народы Анголы
Катэгорыя:Народы Замбіі