Гандамар (Партугалія)

**Гондамар**, афіцыйна **горад Гандамар** () — партугальскі горад і муніцыпалітэт, размешчаны ва ўсходняй частцы сталічнай агламерацыі Порту, усяго ў 7 км ад цэнтра Порту. Насельніцтва ў 2021 годзе складала 164 257 чалавек на плошчы 131.86 км2.

Гандамар, вядомы сваімі даўнімі традыцыямі ў ювелірнай справе, лічыцца сэрцам ювелірнай прамысловасці Партугаліі, на яго долю прыпадае 42% гадавога аб'ёму вытворчасці краіны. На мясцовую гастраномію Гандамара моцна паўплывала блізкая рака Дуэра, а такія стравы, як шэнь і мінога, з'яўляюцца рэгіянальнымі асаблівасцямі.

## Гісторыя 
Археалагічныя адкрыцці паказваюць, што Гандамар быў заселены з дагістарычных часоў. У гэтым раёне таксама ёсць сляды рымскай акупацыі, асабліва дзякуючы здабычы золата ў навакольных рэгіёнах.

Назва «Гандамар» часта прыпісваецца вестгоцкаму каралю Гундэмару, які, як кажуць, заснаваў там куто (царкоўны дамен) у 610 годзе, хоць ніякіх доказаў прысутнасці вестготскіх рыцараў у гэтым раёне няма. Гандамар афіцыйна стаў куто ў 1193 годзе, калі кароль Санча I выдаў Хартыю вольнасцей у рамках прымірэнчага пагаднення з біскупам Порту Марцінью Радрыгешам пасля канфлікту паміж дыяцэзіяй і манархіяй. Гэтая хартыя пацвердзіла і пашырыла ўплыў біскупа на рэгіён, які з 1120 года быў часткай уладанняў дыяцэзіі праз ахвяраванне графіні Тэрэзы біскупу Гуга. Пазней Хартыя вольнасцей была пацверджана каралём Афонсу II падчас Інквірысойэнс і прызнавала Гандамар гонрай (дваранскім даменам) Саэйры Рэйманду, які валодаў маёнткам у гэтым раёне.

У 1515 годзе, падчас праўлення караля Мануэла I, Гандамар атрымаў свой першы форал (хартыю), які мадэрнізаваў яго адміністрацыйную і фіскальную структуру ў рамках больш шырокіх рэформаў манарха, накіраваных на цэнтралізацыю ўлады і абнаўленне мясцовых падатковых сістэм. Гэтыя ўрадлівыя землі былі таксама перададзены Маргарыдзе дэ Вільена, якой былі нададзены розныя прывілеі, у тым ліку даходы і арэндная плата з тэрыторыі.

Значнымі падзеямі ў XX стагоддзі з'яўляюцца стварэнне прыходу Багім-ду-Монтэ ў 1985 годзе і ўзвышэнне Гандамара да статусу горада ў 1991 годзе, а затым Рыа-Тынта ў 1995 годзе і Вальбома ў 2005 годзе.

## Гарады і мястэчкі 
Гарады муніцыпалітэта:

* Гандамар (1991)
* Рыа-Тынта (1995)
* Вальбом (2005)

## Вядомыя асобы 
* Рауль Мелу (нар. 1969) — палітык ад партыі «Чэга» ў парламенце Партугаліі з 2024 года.
* Клаўдыя Пашкаал (нар. 1994) — спявачка, якая прадстаўляла Партугалію на конкурсе песні Еўрабачанне 2018.
* Жуан дэ Саагун (1668—1730) — рымска-каталіцкі прэлат, біскуп Сан-Тамэ і Прынсіпі 1709—1730.
* Ізабэль Сантуш (нар. 1968 у Вальбоме) — партугальскі палітык, дэпутат Еўрапейскага парламента з 2019 года.
* Дыёгу Жота (1996–2025) — футбаліст, які гуляў на пазіцыі цэнтральнага нападніка за «Ліверпуль» і зборную Партугаліі.

## Гарады-пабрацімы 
У Гандамара ёсць наступныя гарады-пабрацімы:

*  Бартан-апон-Хамбер, Вялікабрытанія
* Прая, Каба-Вердэ
* Гандамар, Іспанія

## Зноскі 
## Спасылкі 
* http://www.cm-gondomar.pt/

Катэгорыя:Муніцыпалітэты акругі Порту
Катэгорыя:Гарады Партугаліі
Катэгорыя:Папярэджанні CS1: месца без выдавецтва
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў XII стагоддзі
Катэгорыя:Гандамар (Партугалія)