open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nightwish

**«Nightwish»** — фінскі метал-гурт, які выконвае песні пераважна на англійскай мове. Была ўтворана ў 1996 годзе ў горадзе Кітээ. Ранняя творчасць *Nightwish* адрознівалася спалучэннем жаночага опернага вакалу былой вакалісткі Тар’і Турунен, клавішна-сімфанічнай аранжыроўкі і цяжкай гітарнай асновы паўэр-метала. Гэты стыль часцей за ўсё вызначаюць як паўэр-метал і сімфонік-метал. Голас цяперашняй вакалісткі Анет Ользан істотна адрозніваецца ад ранейшага голаса гурта.

Нягледзячы на тое, што ў сваёй роднай краіне яны дамагліся поспеху пасля першага жа сінгла, сусветнае прызнанне прыйшло да іх толькі пасля альбомаў «Oceanborn» (1998) і «Wishmaster» (2000), з кліпамі, якія мелі поспех на вядомых тэлеканалах.

У 2007 годзе гурт выпусціў новы альбом *Dark Passion Play*, у запісе якога прымала ўдзел новая вакалістка Анет Ользан. Яна прыйшла на змену былой салістцы Тар’е Турунен, звольненай з групы ў 2005 годзе.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* Angels Fall First (1997)
* Oceanborn (1998)
* Wishmaster (2000)
* Century Child (2002)
* Once (2004)
* Dark Passion Play (2007)
* Imaginaerum (2011)
* Endless Forms Most Beautiful (2015)
* Human. :II: Nature. (2020)
* Yesterwynde (2024)

## Спасылкі 
### Афіцыйныя 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Неафіцыйныя 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гурты сімфанічнага метала
Катэгорыя:Паўэр-метал
Катэгорыя:Выканаўцы Roadrunner Records
Катэгорыя:Жаночы вакал у рок-музыцы
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1996 годзе
Катэгорыя:Метал-гурты Фінляндыі
Юрый Вітальевіч Луцэнка

{{Дзяржаўны дзеяч
| беларускае імя   = Юрый Вітальевіч Луцэнка 
| арыгінальнае імя = Юрій Віталійович Луценко
| партрэт          = Yuriy Lutsenko crop.jpeg
| тытул_3          = Міністр унутраных спраў Украіны
| сцяг_3           = Геральдичний знак - емблема МВС України.svg
| сцяг2_3          = Flag of Ukraine.svg
| парадак_3        = 6
| перыядпачатак_3  = 4 лютага 2005
| перыядканец_3    = 1 снежня 2006
| папярэднік_3     = Мікалай Васільевіч Білаконь
| пераемнік_3      = Васіль Пятровіч Цушко
| тытул_2          = Міністр унутраных спраў Украіны
| сцяг_2           = Геральдичний знак - емблема МВС України.svg
| сцяг2_2          = Flag of Ukraine.svg
| парадак_2        = 8
| перыядпачатак_2  = 18 снежня 2007
| перыядканец_2    = 29 студзеня 2010 (в.а. у перыяд 12 — 27 мая 2009 і з 28 студзеня 2010)
| папярэднік_2     = Васіль Пятровіч Цушко
| пераемнік_2      = Міхаіл Міхайлавіч Клюеў (в.а.)
| дата нараджэння  = 
| месца нараджэння =
| бацька = Віталь Іванавіч Луцэнка (1937—1999)
| маці = Жук Вера Міхайлаўна (1936)  
| жонка = Ірына Сцяпанаўна Луцэнка (1966) .

## Палітычная дзейнасць 
Хуткі ўзлёт у палітыцы маладога інжынера (1989—1994 — майстар участка, начальнік тэхбюро цэха, галоўны канструктар ровенскага завода «Газатрон») непасрэдна звязаны з палітычнай дзейнасцю яго бацькі — Віталя Іванавіча Луцэнкі, які, займаючы розныя кіруючыя пасады, неаднаразова абіраўся дэпутатам Ровенскага гарадскога і абласнога саветаў, з лістапада 1990 па верасень 1991 года быў першым сакратаром Ровенскага абласнога камітэта Камуністычнай партыі Украіны, у 1993 годзе, пасля аднаўлення дзейнасці КПУ, зноў узначаліў абкам і стаў членам ЦК КПУ. У сакавіку 1994 года бацька Юрыя Луцэнка быў абраны народным дэпутатам Украіны. Вось з гэтага моманту і пачаўся актыўны рост палітычнай кар’еры сына.

У 1991 годзе Юрый Луцэнка ўступіў у Сацыялістычную партыю Украіны.

З 1994 года — намеснік кіраўніка Ровенскай абласнога савета, з 1996 года — начальнік камітэта эканомікі Ровенскай абласной адміністрацыі.

Луцэнка быў намеснікам Міністра навукі і тэхналогій Украіны, памочнікам Прэм’ер-міністра Украіны, сакратаром палітсавета Сацыялістычнай партыі Украіны, памочнікам-кансультантам лідара СПУ Аляксандра Мароза.

Лічыцца, што Луцэнка ўзначальваў «правае крыло» Сацпартыі, выступаючы за супрацоўніцтва з некамуністычнай апазіцыяй Кучмы, у процівагу Ёсіфу Вінскаму, які выступаў за падтрымку Камуністычнай партыі Украіны.

Са снежня 2000 года Луцэнка — адзін з лідараў украінскай апазіцыі.

У 2002 годзе быў абраны ў Вярхоўную Раду Украіны.

Адзін з арганізатараў вулічных акцый пратэсту падчас правядзення акцый «Украіна без Кучмы» пасля «касетнага скандалу» ў 2000, 2002 і «Аранжавай рэвалюцыі» 2004 года.

## Спасылкі 
* Афіцыйны Сайт «Народнай самаабароны» 

Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны IV склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны VI склікання
Катэгорыя:Члены СПУ
Катэгорыя:Палітычныя дынастыі
Катэгорыя:Міністры ўнутраных спраў Украіны
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны VIII склікання
Катэгорыя:Члены СНБА Украіны
Заманіха

**Заманіха**, **Эхінапанакс** (*Oplopánax*, *Echinopánax*) — хмызняк сямейства араліевыя вышынёй каля 1 м з доўгім паўзучым карэнішчам. Карэнішчы і карані заманіхі выкарыстоўваюцца ў якасці лекавага сродку.

## Батанічнае апісанне 
Сцябло неразгалінаванае, прамое, са светла-шэрай або светла-карычневай карой, густа пакрытае шыпамі даўжынёй да 1 см.

Лісцінкі з сэрцападобнымі пачаткамі, круглявыя, дыяметрам да 4 см, 5-7-лопасцевыя, пакрытыя невялікімі шыпамі.

Кветкі невялікія, жоўта-зялёнага колеру, у простых парасоніках. Красаванне пачынаецца ў чэрвені.

Плод каля 1 см даўжынёй, чырвонага колеру, спее ў жніўні-верасні.

## Распаўсюджанне 
Заманіха расце ў асноўным у іглічных лясах на Далёкім Усходзе, Японіі, Карэі, Кітаі, ЗША і Канадзе.

## Спасылкі 
*  Праверана 10 кастрычніка 2009 г.
*  Праверана 14 лютага 2009 г.

Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Араліевыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Залозніца

**Залозніца** (*Scrophulária*) — род шматгадовых траў або паўхмызнякоў сямейства , часта агіднага паху. Налічвае больш за 150 відаў, пашыраных на тэрыторыі Еўразіі і Паўночнай Амерыкі.

## Батанічнае апісанне 
Сцёблы раслін прамыя або галінастыя, вышынёй да 1

* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  — звычайны для ўсёй Еўропы
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
*  — С. 538.
* *Дзмітрыева С. А.* Залозніца //  — С. 328—329.

## Спасылкі 
*  
* 

Катэгорыя:Залознікавыя
Заранка

**Заранка**, таксама **Малінаўка** (*Erithacus rubecula*) — птушка атраду вераб'інападобных.

## Апісанне 
Даўжыня 14—16 см, маса 16—20 г. Апярэнне мяккае, рыхлае. У дарослых спіна, крылы і хвост аліўкава-шэрыя, брушка белае, лоб, шчокі, гарляк і грудзі цагляна-рыжыя. Маладыя птушкі зверху цёмна-бурыя, з вохрыстымі стракацінамі, бруха жаўтавата-вохрыстае з цёмнымі крапінамі.

## Пашырэнне 
Пашырана ў Еўропе, Паўночна-Заходняй Афрыцы, Малой Азіі, цэнтральных абласцях Заходняй Сібіры, на Каўказе. Жыве ў мяшаных і хвойных лясах, садах і парках.

Пералётны від. Зімуе на поўдні Егіпта, у Заходняй Еўропе, Малой Азіі, на захадзе Пакістана.

Заранка была ў 1992 годзе птушкай года ў Германіі.

## Асаблівасці біялогіі 
Гнёзды будуе з сухога лісця, травы, поўсці і іншага ў шчылінах ствалоў, на зямлі. Нясе 6—7 яец двойчы за год. Корміцца пераважна насякомымі.

## Літаратура 
* Заранка //  — С. 537.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Птушкі Еўразіі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Мухалоўкавыя
Заразіхавыя

**Заразіхавыя** (*Orobancháceae*) — сямейства двухдольных раслін. Згодна з сістэмай класіфікацыі APG II (2003) заразіхавыя ўключаны ў парадак ясноткакветныя (*Lamiales*) у складзе групы эвастэрыды I.

Раней гэтая група раслін некаторымі аўтарамі уключалася ў сямейства геснерыевыя (*Gesneriaceae*) у рангу падсямейства.

## Роды 
Некаторыя роды:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  — Тры віды шматгадовай травы са скарочанымі сцебламі, пакрытымі лускамі. Распаўсюджаны ў Саянах, у Кітаі. Род названы ў гонар аўстрыйскага батаніка Гюнтэра Бека фон Манагета (1856—1931).
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 


Катэгорыя:Сямействы раслін
Ладзейнае Поле

**Ладзейнае Поле** (, , ) — горад (з 1785 г.) у Ленінградскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Ладзейнапольскага раёна Ленінградскай вобласці.

Насельніцтва — 19458 чалавек (на 1 студзеня 2018 года).

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Васіль Кірылавіч Захараў (1886—1967) — вучоны ў галіне лесаводства, доктар сельскагаспадарчых навук.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Ленінградскай вобласці
Марыя Аляксандраўна Абабкава

**Марыя Аляксандраўна Абабкава** () — Герой Сацыялістычнай Працы (1960).

З 1953 года апаратчыца часальных апаратаў, з 1961 зменны майстар, з 1977 інжынер па стандартызацыі тэхаддзела Гродзенскага танкасуконнага камбіната. Званне Героя прысвоена за працоўныя дасягненні і плённую грамадскую дзейнасць

## Спасылкі 
* Леонид Екель, Два берега одной реки

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гродзенскім раёне
Атраднае (горад)

**Атраднае** — горад раённага падпарадкавання (Кіраўскі раён Ленінградскай вобласці) Расіі. Утвораны 24 кастрычніка 1970 года пры аб’яднанні пасёлкаў Іванаўскае, Атраднае і Усць-Тосна. Насельніцтва (2011 г.) — 23 908 жыхароў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Ленінградскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1708 годзе
Феадосій Міхайлавіч Аўхачоў

{{Ваенны дзеяч
|поўнае імя     = Феадосій Міхайлавіч Аўхачоў
|дата нараджэння  = 17.09.1909 (4)
|дата смерці    = 17.11.1993
|месца нараджэння = вёска Машавое, Клімавіцкі павет, Магілёўская губерня
|месца смерці = Масква
|партрэт =
|подпіс =
|мянушка =
|прыналежнасць = 
|гады службы = 1931—1947
|званне = 
|род войскаў = Бранятанкавыя войскі
|камандаваў = танкавым батальёнам
|частка =1-я польская танкавая брыгада  11-ы гвардзейскі танкавы корпус  1-я гвардзейская танкавая армія
|бітвы =Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды ={ style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
     
}
Медалі Замежныя ордэны і медалі
|сувязі =
|у адстаўцы =
}}
**Феадосій (Фядос) Міхайлавіч Аўхачоў** (, в. Машавое, Клімавіцкі павет, Магілёўская губерня — , ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, камандзір танкавага батальёна 1-й польскай танкавай брыгады 11-га гвардзейскага танкавага корпуса 1-й гвардзейскай танкавай арміі 2-га Беларускага фронту, Герой Савецкага Саюза (1946), маёр.

## Біяграфія 
У перыяд Айчыннай вайны на фронце з 1941 года. Удзельнік абароны Прыбалтыкі. Быў камандзірам танкавага батальёна, вызначыўся ў сакавіку пры вызваленні Гдыні: яго батальён першым уварваўся ў порт, знішчыў 11 варожых гармат, 20 паравозаў захапіў, каля 100 вагонаў з грузам, 5 складоў, каля 350 аўтамашын, 30 матацыклаў. Пасля вайны на гаспадарчай працы.

## Узнагароды 
* Медаль «Залатая Зорка» Героя Савецкага Саюза
* Ордэн Леніна
* Ордэн Чырвонага Сцяга
* Ордэн Айчыннай вайны I ступені
* Медалі
* Замежныя ордэны і медалі

## Памяць 
* Танк Т-34 з яго батальёна усталяваны як помнік у Гдыні.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Аўдыёзапіс успамінаў Ф. М. Аўхачова пра баі за Гдыню

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пахаваныя на Міцінскіх могілках
Катэгорыя:Маёры СССР
Падпарожжа

**Падпарожжа** () — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Падпарожскага раёна Ленінградскай вобласці.

## Гісторыя 
Горад заснаваны ў 1936 годзе. У 1938 годзе пачалося будаўніцтва Верхнясвірскай ГЭС.

## Насельніцтва 
## Транспарт 
* 3 гарадскія аўтобусныя маршруты
* Угорадзе ёсць чыгуначная станцыя Падпарожжа

## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Васільевіч Краўцоў (нар. 1953) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Падпарожскага раёна
Катэгорыя:Гарады Ленінградскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1936 годзе
Anasimyia

**Anasimyia** — род двухкрылых з сямейства журчалак.

## Апісанне 
Адлегласць паміж латэральнымі вочкамі і складанымі вачыма перавышае дыяметр вока ў тры-чатыры разы ў самак і ў паўтары разы ў самцоў. Твар пад вусікамі, як правіла, выразна выгінасты.

## Сістэматыка 
У складзе роду:
**Anasimyia contracta* Claussen & Torp, 1980
**Anasimyia femorata* Simic, 1987
**Anasimyia interpuncta* (Harris, 1776)
**Anasimyia inundatus* (Violovitsh, 1979)
**Anasimyia japonica* (Shiraki, 1930)
**Anasimyia lineata* (Fabricius, 1787)
**Anasimyia lunulata* (Meigen, 1822)
**Anasimyia smirnovi* (Stackelberg, 1924)
**Anasimyia subtransfugus* (Stackelberg, 1963)
**Anasimyia transfuga* (Linnaeus, 1758)

Катэгорыя:Журчалкі
Усевалажск

**Усевалажск** — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Усевалажскага раёна Ленінградскай вобласці і ўваходзіць у яго склад муніцыпальнага ўтварэння «Горад Усевалажск». Знаходзіцца за 7 км ад Санкт-Пецярбурга на скрыжаванні аўтадарогі рэгіянальнага значэння А128 «Дарога жыцця» (СПб — Мор’е) і дарогі Н91 (Токсава — пас. імя Свярдлова). Самы высокі пункт на тэрыторыі горада (68,13 м над узроўнем мора) размешчана на Румбалаўскай гары, за 100 м на поўнач ад царквы Спаса Нерукатворнага Абраза, самы нізкі (11,75 м) — у пойме ракі Луб’я ў раёне Прыюцінскай вуліцы.

Колькасць насельніцтва складае 60,1 тыс. чалавек (1 студзеня 2011 года).

## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Паўлавіч Белавусаў (нар. 1946) — спартсмен, алімпійскі чэмпіён.
* Уладзімір Уладзіміравіч Бартко (нар. 1946) — савецкі і расійскі кінарэжысёр, сцэнарыст, прадзюсар.
* Міхаіл Юр’евіч Вашукаў (нар. 1958) — артыст, куплетыст, гумарыст.
* Гергард Якаўлевіч Вока (1887—1988) — краязнавец, кавалер ордэна Леніна (1953), першы Ганаровы грамадзянін Усевалажска (1988), яго імем названа адна з вуліц горада.
* Анатоль Аляксеевіч Дзянісаў (1934—2010) — савецкі і расійскі вучоны, палітычны дзеяч.
* Юрый Антонавіч Дабравольскі (1911—1979) — лётчык-выпрабавальнік, Герой Савецкага Саюза.
* Уладзімір Пятровіч Драчоў (нар. 1966) — уладальнік Кубка свету і 4-разовы чэмпіён свету па біятлоне.
* Святлана Сяргееўна Журава (нар. 1972) — алімпійская чэмпіёнка, дэпутат Дзяржаўнай думы.
* Юрый Рыгоравіч Сляпухін (1926—1998) — пісьменнік.
* Барыс Паўлавіч Лістаў (нар. 1969) — расійскі эканаміст, старшыня праўлення АТ «Рассельгасбанк»

Катэгорыя:Населеныя пункты Усевалажскага раёна
Катэгорыя:Гарады Ленінградскай вобласці
Лань

**Лань, даніэль** (*Dama dama*) — млекакормячая жывёла сямейства аленяў атрада парнакапытных.

Даўжыня да 1,6 м, вышыня ў карку да 1 м, маса да 120 кг, самкі драбнейшыя. Поўсць на спіне і баках летам рыжавата-бурая з белымі плямамі, зімой шаравата-бурая. Каля хваста невялікая белая пляма — «люстэрка». Рогі ў самцоў лапатападобныя, самкі бязрогія.

Пашырана ў Еўразіі і Паўночна-Заходняй Афрыцы, акліматызавана ў Амерыцы і Аўстраліі. Жыве ў мяшаных і лісцевых лясах. Корміцца травяністай, хмызняковай расліннасцю, лісцем, парасткамі, галінкамі, карой лісцевых парод дрэў.

Палігамныя. Нараджаюць 1—2 цялят.

Аб’ект палявання і гадоўлі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Аленевыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Марлі Мэтлін

**Марлі Мэтлін** (, нар. 24 жніўня 1965 г) — амерыканская актрыса. Яна стала першай і адзінай глухой актрысай, якая выйграла прэмію «Оскар» за лепшую жаночую ролю за ролю ў фільме «Дзеці меншага бога». Яе наступная праца ў кіно і на тэлебачанні прынесла ёй прэміі «Залаты глобус», і яшчэ дзве намінацыі, а таксама чатыры намінацыі на «Эмі». За кар’ерныя дасягненні была ўдастоена ўласнай зоркі на «Галівудскай „Алеі славы“».

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Галівудская алея славы
Эма Томпсан

**Эма Томпсан** (анг. Emma Thompson) — брытанская актрыса і сцэнарыст, лаўрэат прэмій «Оскар», BAFTA і «Эмі».

## Біяграфія 
Нарадзілася 15 красавіка 1959 года ў Лондане, Англія, у сям’і вядомых акцёраў — Эрыка Томпсана і Філіды Ло. Сястра Эмы — Сафі Томпсан — таксама актрыса.

Падчас вучобы ў Кембрыджскім універсітэце ўдзельнічала ў пастаноўках сцэнак на камічныя сюжэты. Па заканчэнні курсу ўступіла ў трупу *Renaissance Theatre Company*. На працягу 1980-х стала вядомая ў якасці адной з самых шматспадзеўных маладых акрыс на лонданскай сцэне. Акрамя выканання роляў з шэкспіраўскага рэпертуару, здымалася ў гістарычных серыялах для BBC.

## Фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Сцэнарысты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Галівудская алея славы
Катэгорыя:Жанчыны-камедыянты
Сафі Томпсан

**Сафі Томпсан** (; нар. , Лондан) — брытанская актрыса.

## Кар'ера 
У кіно дэбютавала ў 1978 годзе, ва ўзросце 16 гадоў знялася ў 5 эпізодах тэлесерыяла «Вандроўнік у часе».

## Асабістае жыццё 
Сафі з сям'і акцёраў: бацька Эрык Томпсан, маці Філіда Ло, сястра — вядомая брытанская актрыса Эма Томпсан. Замужам за брытанскім акцёрам, сцэнарыстам, кампазітарам і музыкантам Рычардам Ламсдэнам. Сыны: Эрні Джэймс (нар. 1997) і Уолтар Эрык (нар. 2000).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Акцёры мюзіклаў
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Алан Паркер

Сэр **Алан Уільям Паркер** (; нар. 14 лютага 1944, Лондан — 31 ліпеня 2020) — брытанскі кінарэжысёр і сцэнарыст, старшыня Брытанскай рэжысёрскай гільдыі і заснавальнік брытанскага Камітэта па справах кіно.

## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Алісэ Брага

**Алісэ Брага Мараеш** (, нар. 15 красавіка 1983, Сан-Паўлу, Бразілія) — бразільская актрыса, фотамадэль.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў каталіцкай сям’і. Маці Алісэ — актрыса Ганна Брага — з дзяцінства вадзіла дачку на здымачныя пляцоўкі, што абудзіла цікавасць дзяўчынкі да акцёрства. Яна пачала ўдзельнічаць у школьных спектаклях, а потым і ў камерцыйных радыёперадачах.

У кіно дэбютавала ў 1998 годзе, але сапраўдны поспех да актрысы прыйшоў у 2002 годзе пасля таго, як яна сыграла Анжаліку ў бразільскім фільме «Горад Бога» і нават была намінаваная на нацыянальную кінапрэмію. Зняўшыся ў каля тузіну фільмаў за пяць гадоў, Алісэ Брага прыцягнула да сябе ўвагу галівудскіх прадзюсараў.

Міжнароднае прызнанне прыйшло да яе пасля фільма «Я — легенда», які выйшаў на экраны ў 2007 годзе, з Уілам Смітам у галоўнай ролі. У 2008 годзе Брага грала ў фільме Дэвіда Мемета «Чырвоны пояс». Яна ўвайшла ў акцёрскі ансамбль з удзелам Шона Пена і Харысана Форда ў карціне «Пераправа» (анг. Crossing Over), якая распавядае пра жыццё імігрантаў у Лос-Анджэлесе і іх спробах атрымаць амерыканскае грамадзянства.

Яна зноў папрацавала разам з рэжысёрам «Горада Бога» Фернанду Мейрэлішам, выканаўшы адну з вядучых роляў у яго фільме «Слепата», знятага паводле рамана лаўрэата Нобелеўскай прэміі Жазэ Сарамага. Пасля гэтай працы актрыса знялася ў галоўных жаночых ролях такіх буйных галівудскіх праектаў як «патрашыцель» і «Драпежнікі», а таксама ў аднайменнай экранізацыі рамана Паўла Каэльё «Адзінаццаць хвілін».

Сярод іншых яе прыкметных кінапрац — драма аб небяспеках любоўнага трохвугольніка «Ніжні горад» (2005), эксцэнтрычная камедыя парт. O Cheiro do Ralo (2007), а таксама роля бесклапотнай студэнткі мастацкай школы ў фільме ісп.. Sólo Dios Sabe (2006) з Дыега Лунай, прэм’ерны паказ якога адбыўся на кінафэсце «Санденс». Яшчэ адзін фільм 2006 года ў духу «незалежнага кіно» — англ. A Journey to the End of the Night з Брэнданам Фрэйзер і Мосам Дэфам, дзеянне якога разгортваецца на фоне бразільскай індустрыі гандлю секс-паслугамі.

Брага свабодна гаворыць на партугальскай, іспанскай і англійскай.

## Фільмаграфія 
## Спасылкі 
*
Джэсіка Лэнг

**Джэсіка Філіс Лэнг** (; нар. 20 красавіка 1949) — амерыканская  тэатра, кіно і тэлебачання, уладальніца дзвюх прэмій «Оскар»: у 1983 годзе за ролю другога плана ў фільме «Тутсі» і ў 1995 годзе за ролю ў фільме «Блакітнае неба», а таксама «Эмі» ў 2009 годзе за ролю ў тэлефільме «Шэрыя сады».

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* Узнагароды і намінацыі на сайце IMDb
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Спадарожнік»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Паслы добрай волі ЮНІСЕФ
Генрых Вацлававіч Далідовіч

**Ге́нрых Ва́цлававіч Далідо́віч** (нар. , в. Янкавічы, , Мінская вобласць) — беларускі пісьменнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. У 1963 годзе скончыў Дзераўнянскую дзесяцігодку. Скончыў філалагічны факультэт БДУ (1968). Служыў у арміі. Настаўнічаў на Барысаўшчыне (1971—1973), працаваў у аддзеле прозы часопіса «Полымя» (1973—1979), намеснікам галоўнага рэдактара (1979—1991), галоўным рэдактарам часопіса «Маладосць» (1991—2002). З 2003 года намеснік галоўнага рэдактара «Краязнаўчай газеты».

## Творчасць 
Друкуецца з 1966 года. Першы зборнік апавяданняў «Дажджы над вёскай» (1974). Творы Г. Далідовіча адметныя лірызмам, увагай да побытавых дэталей, дакладным псіхалагізмам.

У рамане «Гаспадар-камень» (1984), прысвечаным пярэдадню Першай сусветнай вайны, шматбакова паказаў жыццё тагачасных вёскі і горада, няпростыя шляхі нацыянальнай інтэлігенцыі, у якой расло ўсведамленне свайго абавязку. У раманах «Пабуджаныя» (1988) і «Свой дом» (1989) побач з героямі, вядомымі з «Гаспадара-каменя», шмат новых персанажаў — удзельнікаў і кіраўнікоў палітычнага руху розных кірункаў на Беларусі ў 1917—18 г.

У рамане «Заходнікі» (1992) створана панарамная карціна жыцця заходнебеларускага сялянства і інтэлігенцыі пачынаючы з канца 1940-х г., іх «перавыхаванне», рэпрэсіі, міграцыі.

Выступае з літаратурна-крытычнымі і публіцыстычнымі артыкуламі.

На беларускую мову пераклаў раман Дж. Ф. Купера «Апошні з магікан».

## Прэміі і ўзнагароды 
* Літаратурная прэмія імя І. Мележа (1987).
* Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь імя Якуба Коласа ў галіне літаратуры, мастацтва і архітэктуры (1996) — *за раман «Заходнікі»*.

## Бібліяграфія 
* Цяпло на першацвет. Мн., 1976.
* Маладыя гады. Мн., 1979.
* Міланькі. Мн., 1980.
* На новы парог. Мн., 1983.
* Станаўленне. Мн., 1985.
* Міг маладосці. Мн., 1987.
* Жывы покліч. Мн., 1995.
* Жар кахання. Мн., 1996.
* Кліч роднага звона. Мн., 1997.
* БНР і БССР: Роздум аб пакут. шляху бел. дзяржаўнасці ў XX ст. / Генрых Далідовіч. — Мн.: Пейто, 2002.
* Сярод лесу, сярод поля: апавяданне-імправізацыя, лісткі запісных кніжак / Генрых Далідовіч. — Мн.: Кнігазбор, 2007.

## Літаратура 
* *Савік Л.* Адчуванне часу. — Мн., 1981.
* *Андраюк С.* Жыць чалавекам. — Мн., 1983.
* *Тычына М.* Змена квадры. — Мн., 1983.
* 
* 
* *Бельскі А.* Kpaca i cмyтaк: Дaпaмoжнiк для нacтaўнiкaў. — Miнcк: Macтaцкaя лiтapaтypa, 2000. — 237 c.

## Спасылкі 
* Далідовіч Генрых. 75 гадоў з дня нараджэння // Мазырская цэнтральная раённая бібліятэка імя А. С. Пушкіна

Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Перакладчыкі СССР
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі з англійскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы СССР
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Публіцысты СССР
Катэгорыя:Публіцысты Беларусі
Джанет Гейнар

**Джанет Гейнар** (, 6 кастрычніка 1906 — 14 верасня 1984) — амерыканская , першая ўладальніца прэміі «Оскар».

## Біяграфія 
Лаура Гейнар нарадзілася ў Філадэльфіі, штат Пенсільванія. Калі яна была яшчэ дзіцем, яе сям’я пераехала ў Сан-Францыска. Скончыўшы школу ў 1923 годзе, Глорыя вырашыла зрабіць сабе бліскучую кар’еру. Пачала яна з таго, што перабралася ў Лос-Анджэлес, дзе працавала ў абутковай краме, атрымліваючы 18 $ у тыдзень. Неўзабаве ёй удалося атрымаць невялікія ролі ў некалькіх фільмах, у тытрах яе імя нават не значылася. Так працягвалася два гады, і толькі ў 1926 годзе яна знялася ў невялікай ролі ў нямым фільме «Джонстаўнская паводка». У тым жа самым годзе яна была адабрана ў лік WAMPAS Baby Stars. Гэта дапамагло ёй прыцягнуць увагу рэжысёраў, якія сталі запрашаць яе на больш сур’ёзныя ролі.

На працягу аднаго года Гейнар стала адной з вядучых зорак Галівуду. Яе ролі ў фільмах «Сёмае неба» (першы з дванаццаці фільмаў, у якім яна знялася з акцёрам Чарльзам Фарэлам), «Узыход сонца» і «Вулічны анёл» (таксама з Чарльзам Фарэлам), прынеслі ёй «Оскара» ў 1928 годзе. Гэта быў адзіны раз у гісторыі кінапрэміі «Оскар», калі ўзнагарода была ўручана за ўсе працы акцёра за год, а не толькі за канкрэтны фільм.

## Фільмаграфія 
* 1927: Сёмае неба

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Галівудская алея славы
Сніжнэ

**Сніжнэ́** (; да 1854 — Васі́льеўка) — горад абласнога падпарадкаваня ў Данецкай вобласці Украіны. Чыгуначная станцыя (Соф'іна-Бродская). Уваходзіць у Тарэзскую агламерацыю.

Распараджэннем Кабінета міністраў Украіны ад 7 лістапада 2014 г. горад унесены ў Спіс населеных пунктаў, на тэрыторыі якіх органы дзяржаўнай улады Украіны часова не ажыццяўляюць свае паўнаважанні.

## Вядомыя асобы 
* Клаўдзія Фёдараўна Старыкава (нар. 1935) — беларуская спявачка (лірыка-драматычнае сапрана).
* Павел Маразенка (1939—1991), акцёр тэатра і кіно, заслужаны артыст Украінскай ССР.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Данецкай вобласці
Катэгорыя:Горад Сніжнэ
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1784 годзе
Хелен Хейс

**Хелен Хейс** (;  — ) — амерыканская , якая раздзяляла разам са сваёй сяброўкай, актрысай Кэтрын Корнел, званне «Першая лэдзі амерыканскага тэатра». З’яўляецца рэкардсменкай па тэрміне, які прайшоў паміж перамогамі «Оскара» — 39 гадоў.

## Фільмаграфія 
* 1932 — Бывай, зброя!

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Тоні»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Джаан Фантэйн

**Джаан Фантэйн** (,  — ) — англа-амерыканская , якая атрымала вядомасць ролямі ў класічных фільмах Альфрэда Хічкака — «Рэбека» (1940) і «Падазрэнне» (1941). За ролю ў апошнім з іх ўзнагароджана прэстыжнай прэміяй «Оскар». Нараўне з Луізай Райнер, Шырлі Тэмпл, Дзінай Дурбін, Морын О’Хара і сваёй сястрой Алівіяй дэ Хэвіленд застаецца адной з апошніх жывыхгалівудскіх кіналегенд 1930-х гадоў.

## Фільмаграфія 
* 1940 — Рэбека

## Бібліяграфія 
* Fontaine, Joan. *No Bed of Roses*. Berkley Publishing Group, (1979) ISBN 0-425-05028-9
* Higham, Charles. *Sisters: The Story of Olivia De Haviland and Joan Fontaine*. Coward McCann, May 1984, 257 pages.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Галівудская алея славы
Заразіха

**Заразі́ха**, **Ваўчок** (*Orobanche*) — род кветкавых раслін-паразітаў з сямейства .

## Апісанне 
Аднагадовыя, двухгадовыя і шматгадовыя бесхларафільныя травяністыя расліны. Сцёблы тоўстыя, мясістыя, простыя або галінастыя, каля асновы звычайна клубне- ці булавападобна патоўшчаныя, з прысоскамі (гаўсторыямі) — відазмененымі каранямі, якімі заразіха прысмоктваецца да каранёў раслін, на якіх яна паразітуе. Лісце чаргаванае або супраціўнае, лускападобнае. Кветкі з трубчастым, двухгубым вяночкам рознага колеру, сабраны ў коласа- ці гронкаладобныя суквецці. Плод — 2—3-створкавая шматнасенная каробачка.

## Распаўсюджанне 
Налічваецца больш за 150 відаў ва ўмераных і субтрапічных раёнах Паўночнага паўшар’я; на Беларусі пераважна ў паўднёвых раёнах трапляюцца: , , , , , , , , .

## Выкарыстанне чалавекам 
Лекавыя і харчовыя расліны, некаторыя віды (напрыклад, заразіха галінастая) — пустазелле.

## Літаратура 
*  — С. .
*  — С. 336.
* 

## Спасылкі 
* 

* Genus: *Orobanche* L. // Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy)
* Orobanche // The Plant List


Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Расліны-паразіты
Холі Хантэр

**Холі Хантэр** (, нар. 20 сакавіка 1958) — амерыканская  і , родам з штата Джорджыя.

## Біяграфія 
Пераехаўшы ў Лос-Анджэлес, пасялілася ў адным доме з братамі Коэн, якія напісалі для яе ролі ў фільмах «Выхоўваючы Арызону» (1987) і «О, дзе ж ты, брат?» (2001). Чатыры разы намінавалася на «Оскар» і выйграла прэмію за галоўную ролю ў новазеландскай драме «Піяніна» (1993). Акцёрская гульня Холі Хантэр у мастацкім фільме «Піяніна» таксама была адзначана прызам за найлепшую жаночую ролю Канскага кінафестывалю (1993). У 1995—2001 гг. была замужам за аператарам Янушам Камінскі («Спіс Шындлера», «Выратаваць радавога Раяна», «Вайна светаў»). Ва ўзросце 47 гадоў (студзень 2006 г.) нарадзіла хлопчыкаў-двайнят.

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сярэбраны мядзведзь»
Мары Дрэслер

**Мары Дрэслер** (,  — ) — канада-амерыканская , уладальніца прэміі «Оскар».

## Біяграфія 
Дрэслер, народжаная Лэйла Мары Корбер, нарадзілася ў канадскім горадзе Кобарг 9 лістапада 1868 года ў сям’і аўстрыйца Аляксандра Рудольфа Корбера і яго жонкі Ганны Хендэрсан. Яе акцёрскі талент выявіўся яшчэ ў дзіцячым узросце, а яе кар’ера на сцэне пачалася яшчэ ў 14 гадоў. У 1892 годзе яна дэбютавала на Брадвеі. Мары першапачаткова хацела стаць опернай спявачкай, але ўсё ж схілілася да вадэвіля. У пачатку 1900-х гадоў яна была ўжо адной з самых яркіх зорак у вадэвіля. У 1909 і 1910 гадах запісала 2 пласцінкі на «Edison Records».

У 1902 годзе яна пазнаёмілася з маладым канадскім акцёрам Макам Санетам і дапамагла яму атрымаць працу ў тэатры. Пасля таго як Санет стаў уладальнікам уласнай кінастудыі ён запрасіў Мары на ролю Цілі Бэнкс у свой фільм «Перапынены раман Цілі» (1914). У наступныя чатыры гады яна з’явілася яшчэ ў некалькіх фільмах, перш чым зноў не вярнулася ў вадэвілі.

У 1919 годзе пасля страйку акцёраў у Нью-Ёрку Акцёрская асацыяцыя прызначыла Дрэслер сваім першым прэзідэнтам. У 1927 годзе Мары патрапіла ў чорны спіс тэатральных прадзюсараў з-за таго, што прытрымлівалася жорсткай пазіцыі ў многіх акцёрскіх выступах. Але ў Мары заставалася шмат прыхільнікаў і сярод іх быў уладальнік MGM канадзец Луіс Б. Майер. Менавіта ён дапамог Дрэслер у 1927 годзе аднавіць яе кінакар’еру. Мары хутка дасягнула поспеху як кінаактрыса ў камедыях, нягледзячы на тое, што ўжо ёй ужо было 60 гадоў.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Сайт прысвечаны Мары Дрэслер
* Сайт Мары Дрэслер

Катэгорыя:Памерлі ад раку
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Галівудская алея славы
Джэймс Мэйсан

**Джэймс Мэйсан** (; 15 верасня 1909, Хадэрсфілд, Заходні Ёркшыр, Англія, Вялікабрытанія - 27 ліпеня 1984, Лазана, Рамандыя, Швейцарыя), поўнае імя **Джэймс Нэвіл Мэйсан** — англійскі акцёр, сцэнарыст і прадзюсар. Дасягнуў поспеху і сусветнага прызнання дзякуючы ролям у брытанскіх і амерыканскіх фільмах. Па праву лічыўся адным з лепшых акцёраў XX стагоддзя, Мэйсан на працягу ўсёй сваёй кар'еры заставаўся значнай фігурай у кінематографе. Па тры разы быў намінаваны на «Оскар» і «Залаты глобус» (адзін з якіх выйграў), а таксама двойчы быў удастоены намінацыі на прэмію BAFTA.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Шырлі Бут

**Шырлі Бут** (, сапр.імя. Marjory Ford, 30 жніўня 1898 — 16 кастрычніка 1992) — першая амерыканская , якая выйграла прэміі «Тоні» і «Оскар» за адну і тую ж ролю — у п’есе і знятым па ёй фільме «Вярніся, малая Шэба».

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Джаан Вудвард

**Джаан Вудвард** (, нар. 27 лютага 1930) — амерыканская , у актыве якой маюцца прэміі «Оскар» (1957) і «Эмі» (1978, 1985), а таксама ўзнагарода Канскага кінафестывалю за лепшую жаночую ролю (1972).

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША за ўклад у кінематограф
Джэйн Уайман

**Джэйн Уайман** (; 5 студзеня 1917 — 10 верасня 2007) — амерыканская , лаўрэат прэміі «Оскар» за лепшую жаночую ролю ў фільме «Джоні Белінда» (1948). Яе кар’ера пачалася ў 30-х і паспяхова працягвалася на працягу двух дзесяцігоддзяў. На больш познім этапе яна стала здымацца на тэлебачанні.

Джэйн Уайман таксама была першай жонкай Рональда Рэйгана. Яна выйшла за яго замуж у 1940 годзе і развялася ў 1948, задоўга да таго, як ён стаў прэзідэнтам ці стаў займаць якое-небудзь становішча ў палітыцы.

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Мэгі Сміт

**Мэгі Сміт** (, ) — брытанская характарная актрыса.

## Біяграфія 
Народжаная **Маргарэт Наталі Сміт** (). Дачка прафесара Оксфардскага ўніверсітэта.

Вучылася ў Оксфардзе, дзе і адбыўся яе сцэнічны дэбют.

## Акцёрская дзейнасць 
### У тэатры 
Першая прафесійная роля ў тэатры — Віёла ў «Дванаццатай ночы» (1952).

З 1959 года ў трупе тэатра Old Viс, які спецыялізуецца на шэкспіраўскім рэпертуары.

### У кіно 
У кіно Сміт іграла пераважна ролі строгіх і характэрных персанажаў — напрыклад, такіх як Мінерва Макгонагал у фільмах пра Гары Потэра.

## Выбраная фільмаграфія 
## Узнагароды 
Пяціразовая лаўрэатка прэміі BAFTA (чатыры ўзнагароды за найлепшую галоўную ролю і адна — за найлепшую ролю другога плану), чатыры прэміі «Эмі» і тры «Залатыя глобусы».

Неаднаразова намінавана на прэмію «Оскар», двойчы атрымала яе (1969 — «Росквіт міс Джын Бродзі», 1978 — «Каліфарнійскі нумар»).

У 1989 годзе — Ордэн Брытанскай імперыі, з правамі на тытул дама.

### Сям’я 
У шлюбе з сэрам Робертам Стывенсам (адным з выбітных акцёраў свайго пакалення) у Мэгі Сміт два сыны. Абодва — акцёры. Блізкая сяброўка Мэгі Сміт — лэдзі Джудзі Дэнч, з якой яны разам здымаліся ў фільмах.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 

	

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Дамы-Камандоры ордэна Брытанскай імперыі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Спадарожнік»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Джудзі Дэнч

{{Кінематаграфіст
| Імя = Джудзі Дэнч 
| Арыгінал імя = Judi Dench
| Фота = Judi Dench at the BAFTAs 2007 (cropped).jpg
| Шырыня = 240px
| Подпіс = На цырымоніі BAFTA у 2007 годзе
| Імя пры нараджэнні = Джудзіт Алівія Дэнч 
| Грамадзянства = 
| Гады актыўнасці = 1957 — цяпер. час
| Узнагароды = { style="background:transparent"

}
| imdb_id = 
| Сайт =
}}
Дама **Джудзіт Алівія «Джудзі» Дэнч** CH DBE (; нар. 9 снежня 1934) — брытанская тэатральная і кінаактрыса, уладальніца ўзнагароды Амерыканскай акадэміі кінамастацтва. Лаўрэат прэміі BAFTA. Кавалер ордэна кавалераў гонару (2005), афіцэр (1970) і Дама-Камандор (1988) ордэна Брытанскай імперыі.

## Фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дамы-Камандоры ордэна Брытанскай імперыі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Спадарожнік»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Тоні»
Джэніфер Джонс

**Джэніфер Джонс** () — народжаная **Філіс Флора Айлі** (, 2 сакавіка 1919 — 17 снежня 2009) — амерыканская , лаўрэат прэміі «Оскар», а таксама першая актрыса, узнагароджаная прэміяй «Залаты глобус».

## Фільмаграфія 
* 1957 — Бывай, зброя!

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Джэніфер Джонс на сайце NNDB
* Некралог у *Daily Telegraph* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Франка Дзэфірэлі

{{Кінематаграфіст
| Імя              = Франка Дзэфірэлі
| Арыгінал імя   = Franco Zeffirelli
| Фота             = Zeffirelli.jpg
| Шырыня           = 250px
| Подпіс          = 2008, Масква
| Імя пры нараджэнні = Джанфранка Корсі
| Дата нараджэння    = 
| Месца нараджэння   = 
| Дата смерці      = 
| Месца смерці     = 
| Прафесія        = кінарэжысёрсцэнарыст  
| Грамадзянства = 
| Гады актыўнасці =
| Кірунак =
| Узнагароды = {style="background: transparent"
   
}
| imdb_id = 0001874
| Сайт =
}}
**Франка Дзэфірэлі** (, сапраўднае імя **Джанфранка Корсі**, ; ,  — 15 чэрвеня 2019) — італьянскі мастак, рэжысёр, прадзюсар, сцэнарыст, двойчы намінаваўся на прэмію «Оскар», які атрымаў прэмію BAFTA, пяць разоў заваяваў прэмію Давіда дзі Данатэла, двойчы — прэмію Эмі.

## Біяграфія 
Дзэфірэлі нарадзіўся ў Фларэнцыі, пры нараджэнні атрымаў імя Джанфранка Корсі і быў незаконнанароджаным сынам гандляра тэкстылем. Калі яму споўнілася шэсць гадоў, яго маці памерла, і ён вырас пад патранатам брытанскай дыяспары, дзе і пазнаёміўся з так званымі «Скарпіёнкамі» (італ. Scorpioni), якія пазней натхнілі яго на стварэнне аўтабіяграфічнага фільма «Чай з Мусаліні» ў 1999 годзе.

Падчас Другой сусветнай вайны быў партызанам да сустрэчы з Брытанскімі салдатамі 1-га гвардзейскага палка, стаўшы іх перакладчыкам. У пасляваенныя гады вывучаў мастацтва і архітэктуру ва ўніверсітэце Фларэнцыі.

Дзэфірэлі — адкрыты гомасексуал.
## Фільмаграфія 
* (1993) «Верабей» 

Катэгорыя:Кінарэжысёры Італіі
Катэгорыя:Сцэнарысты Італіі
Катэгорыя:Оперныя рэжысёры
Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Тоні»
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Італіі
Юрась Свірка

[thumb|На Першамайскай дэманстраціі. [Янка Сіпакоў, Іван Навуменка, Ніна Маеўская, Барыс Сачанка, Юрась Свірка. 1958 год.]]
**Юрась (Юрый Мікалаевіч) Свірка** (псеўд. Банадысь Кастрыца, Гарчыца; , в. Маргавіца, , Віцебская вобласць — ) — беларускі паэт.

## Біяграфічныя звесткі 
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. У 1953 скончыў Бягомльскую сярэднюю школу , у 1959 аддзяленне журналістыкі БДУ. Некалькі месяцаў працаваў стылістам у часопісе «Камуніст Беларусі». У 1959—61 г. літсупрацоўнік рэдакцыі газеты «Чырвоная змена», з 1961 старшы рэдактар літаратурна-драматычнага вяшчання Беларускага радыё. 3 1975 загадчык аддзела прозы і паэзіі газеты «Літаратура і мастацтва». Член Саюза пісьменнікаў Беларусі (1961).

## Творчасць 
Першы верш Ю. Свіркі «Новы крок» надрукаваны ў газеце «Піянер Беларусі» (1952). Першы зборнік вершаў «Шэпчуцца ліўні» (1959) шырока абмяркоўваўся ў крытыцы разам з першымі кнігамі маладых паэтаў. Аўтар паэтычных зборнікаў «Вечнасць» (1963), «Баравіна» (1967), «Крэўнасць» (1971), «Аўтограф» (1974), «Люблю і веру» (1975), «Памятная вярста» (1978), «Біяграфія памяці» (1981), «Ядранасць» (1983), «Паўшар’е блакіту» (1986), «Шлях да сябе» (1986, на рускай мове), «Кружка з пясчаным дном» (1990). Малюнкі прыроды, жыццё і праца людзей, гераічныя і мужныя старонкі барацьбы з ворагам у перыяд Вялікай Айчыннай вайны складаюць змест паэтычных кніг.

Пераклаў на беларускую мову асобныя творы А. Пушкіна, М. Лермантава, А. А. Фета, Ф. Цютчава, Б. Пастарнака, С. Ясеніна, А. Твардоўскага, М. Ціханава, М. Браўна, Я. Смелякова, , , , вершы ўкраінскіх, літоўскіх, малдаўскіх, грузінскіх, азербайджанскіх, армянскіх, узбекскіх, татарскіх, асецінскіх, чувашскіх паэтаў.

Многія яго творы перакладзены на рускую, украінскую, літоўскую, грузінскую, таджыкскую, польскую, англійскую мовы.

Песні на яго вершы напісалі М. Аладаў, Э. Зарыцкі, В. Кандрасюк, М. Наско, Ю. Семяняка і інш.

## Прэміі і ўзнагароды 
Узнагароджаны медалём, Ганаровай граматай і граматамі Вярхоўных Саветаў БССР і Літоўскай ССР. Літаратурная прэмія імя А. Куляшова (1993, за зборнік паэзіі «Узаемнасць»).

## Бібліяграфія 
* Крэўнасць: вершы / Юрась Свірка. — Мінск: Беларусь, 1971.
* Аўтограф: вершы / Юрась Свірка. — Мінск: Мастацкая літаратура, 1974.
* Памятная вярста: вершы / Юрась Свірка. — Мінск: Мастацкая літаратура, 1978.
* Біяграфія памяці: кніга паэзіі / Юрась Свірка. — Мінск: Мастацкая літаратура, 1981.
* Ядранасць: вершы / Юрась Свірка. — Мінск: Мастацкая літаратура, 1983.
* Паўшар'е блакіту: Кн.лірыкі / Рэц. М.Кенька. — Мн.: Мастац.літ., 1986.
* Мурашыны стажок: Вершы, казкі і загадкі: Для мал. шк. ўзросту / Юрась Свірка. — Мн.: Маст.літ., 2004.

## Літаратура 
* Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Докшыцкага раёна / рэдкал.: Г. Пашкоў і інш. — Мн., 2004. — С. 637.
* Беларускія пісьменнікі (1917—1990): даведнік / склад. А. Гардзіцкі. — Мн., 1994. — С. 489.
* 

## Спасылкі 
* Творы на knihi.com 

Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Лугана (возера)

**Лугана** ( альбо *Ceresio*) — возера, 271 м над узроўнем мора, разам з возерам Орта самае высокае з італьянскіх азёр; адна частка належыць швейцарскаму кантону Тычына, іншая - італьянскай правінцыі Кома.

Катэгорыя:Азёры Ламбардыі
Катэгорыя:Азёры Швейцарыі
Катэгорыя:Тычына (кантон)
Лакарна

**Лакарна** () — горад на поўдні Швейцарыі. Размешчаны ў італамоўным кантоне Тычына на паўночным беразе возера Лага-Маджорэ. Горад вядомы дзякуючы штогадоваму кінафестывалю.

## Гісторыя 
Месца, дзе стаіць Лакарна, было заселена яшчэ ў дагістарычныя часы. Першае пісьмовае паведамленне аб паселішчы датуецца 789 годам. З 1342 — у складзе Міланскага герцагства; пры яго распадзе у разгар Італьянскіх войнаў (1513) узяты швейцарцамі. У XIX стагоддзі (да 1878) служыў адной з трох сталіц Тычына. Пасля Першай сусветнай вайны тут адбылася Лакарнская канферэнцыя, па выніках якой былі падпісаны Лакарнскія дагаворы, якія вызначылі статус межаў у Еўропе.

## Крыніца 
* Брытанская энцыклапедыя

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Гарады Швейцарыі
Катэгорыя:Камуны кантона Тычына
Лугана

**Лугана** () — горад у швейцарскім італамоўным кантоне Тычына. Горад знаходзіцца на вышыні 273 м над узроўнем мора, на паўночным беразе аднайменнага возера Лугана.

## Гісторыя 
Ужо ў IX стагоддзі Лугана быў значным гандлёвым месцам. У сярэднія вякі горад стаў адным з цэнтраў барацьбы гвельфаў і гібелінаў, а ў 1434 годзе перайшоў да Мілану. У ходзе Італьянскіх войнаў Лугана ў 1512 годзе быў уступлены швейцарскаму саюзу і кіраваўся фогтам, не маючы статусу кантона, да 1798. У перыяд войнаў Вялікай Французскай рэвалюцыі Лугана стаў галоўным горадам аднайменнага кантона Гельветычнай рэспублікі, а у 1803 годзе ён быў перададзены кантона Тычына, галоўным горадам якога быў напераменку з Белінцонай і Лакарна. Хоць з 1881 года адміністрацыйныя органы кантона былі перанесеныя ў Белінцону, Лугана застаўся цэнтрам палітычнага і культурнага жыцця, гандлю і прамысловасці.
## Адукацыя і культура 
* Універсітэт Італьянскай Швейцарыі
## Вядомыя асобы 
* Іначэнца Мараіна — архітэктар і мастак-дэкаратар другой паловы 18 ст.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка
* Атэлі Лугана Швейцарыя 
* Філакартычная гісторыя Лугана

Катэгорыя:Гарады Швейцарыі
Катэгорыя:Камуны кантона Тычына
Капліца Святой Ефрасінні Полацкай

**Капліца Святой Ефрасінні Полацкай** — збудаванне ў горадзе Рэчыца, Беларусь.

## Гісторыя 
Пабудавана на гістарычным месцы, дзе ў 1910 годзе спынялася флатылія, якая перавозіла з Кіева ў Полацк мошчы прападобнай Ефрасінні Полацкай. Першапачатковая аўтарская назва манумента — Юбілейная капліца. Па задуме аўтара ўзвядзенне яе было прымеркавана да некалькіх найважнейшых гістарычных дат — 1000-годдзя Хрышчэння Русі, 50-годдзя Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне, подзвігу воінаў-інтэрнацыяналістаў і ахвярам Чарнобыльскай катастрофы. Але ў народзе, праз вобраз вялікай святой, незаўважна зацвердзілася іншая назва — капліца Ефрасінні Полацкай.

Адкрыццё і асвячэнне капліцы адбылося 2 верасня 1995 года.

## Архітэктура 
Помнік уяўляе сабой зборна-разборную канструкцыю, вырабленую ў Мінску па сучаснай тэхналогіі з нержавеючай сталі і латуні. Вышыня капліцы — 24 метры 24 сантыметры.

Кампазіцыя капліцы задумана аўтарам наступным чынам: чатыры апоры ступеніста сімвалізуюць развіццё жыцця і думкі па спіралі. У іх па нарастальнай упісаны абліччы 12-ці беларускіх святых і асветнікаў. Чацвёра з іх — епіскапы полацкія Міна і Дыянісій, Кірыла Тураўскі і Елісей Лаўрышаўскі кананізаваныя як праваслаўнай, так і каталіцкай цэрквамі. у ліку асветнікаў такія яркія асобы, як Сымон Будны, Васіль Цяпінскі, Сімяон Полацкі, Леў Сапега, Гаўрыіл Беластоцкі, Францыск Скарына і ўраджэнец Беларусі першадрукар Іван Фёдараў. Вянчае кампазіцыю арэол душы святой Ефрасінні Полацкай, якая трымае крыж, накіраваны да Бога. У цэнтры капліцы паміж апорамі ўсталяваны крыж з моранага дуба.

Архітэктурная ідэя храма — саборнасць, якая ўвасабляецца ў дынамічна-асіметрычнай вертыкальнай кампазіцыі, заснаванай на авангарднай інтэрпрэтацыі матыву старажытнарускага царкоўнай архітэктуры — аркатуры (метал, бетон). Вертыкальнай дамінантай з’яўляецца высокая зграбная арка-ніша, у верхняй частцы якой — выява Ефрасінні Полацкай. Арка-шпіль падтрымліваецца каскадам рознавялікіх арачных пілонаў. Расчлянёныя на 3 арачныя праслы-закамары, яны ў арачных нішах наверсе запоўнены выявамі святых. Генетычная сувязь з праваслаўным дойлідствам прасочваецца ў сегментарным купальным пакрыцці пілонаў. У капліцы на кубападобным пастаменце пастаўлены крыж.

Капліца ўзведзена на пляцоўцы прамавугольнай формы, абсыпанай жвірам. З чатырох бакоў да помніка вядуць прыступкі, паміж імі разбіты кветкавыя клумбы.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* Каплица святой Евфросинии Полоцкой  
* Часовня во имя Св. Евфросинии Полоцкой  
* Историко-культурное наследие города Речицы 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Культавыя збудаванні Рэчыцы
Катэгорыя:Капліцы Гомельскай вобласці
Катэгорыя:1995 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Святой Ефрасінні Полацкай
Рассельгасбанк

**Рассельгасбанк** () — дзяржаўны спецыялізаваны сельскагаспадарчы аграбанк, 100 % акцый ва ўласнасці Урада Расіі. Поўнае найменне **Адкрытае акцыянернае таварыства «Расійскі Сельскагаспадарчы банк»** (). Штаб-кватэра ў Маскве.

Створаны ў выкананне распараджэння в. а. Прэзідэнта РФ Уладзіміра Пуціна ад 15 сакавіка 2000 года для падтрымкі і развіцця сельскай гаспадаркі і аградзейнасці ў Расіі. Таксама мае філіялы ў Беларусі, Таджыкістане, Казахстане, Узбекістане для падтрымкі сельскай гаспадаркі ў краінах СНД. Ліцэнзія ЦБ РФ № 3349 ад 13 чэрвеня 2000 года.

Дзмітрый Мікалаевіч Патрушаў — старшыня назіральнага савета Банка з чэрвеня 2018 года.

У 2020 годзе «Рассельгасбанк» запусціў экасістэму «Сваё. Фермерства», якая прызначана для комплекснай цыфравізацыі невялікіх прадпрыемстваў, занятых у сферы АПК, а таксама дапамагае з рэалізацыяй фермерскай прадукцыі пры дапамозе маркетплейса «Сваё Роднае». На 2022 год экасістэма «Сваё» аб’ядноўвае звыш 30 бізнес-сэрвісаў і субплатформ.

## Гл. таксама 
* Банкі ў Расіі

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Рассельгасбанка
* Старонка на сайце ЦБ РФ

Катэгорыя:Банкі Расіі
Вялікія Лётцы

**Вялікія Лётцы** () — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Лятчанскага сельсавета.

## Геаграфія 
Размешчана за 11 км на захад ад Віцебска на аўтадарозе , за 2 км ад чыгуначнай станцыі Лётцы, на беразе возера Лётцы.

## Гісторыя 
Да 10 мая 1958 года вёска ўваходзіла ў склад Старасельскага сельсавета, да 22 снежня 1960 года — у склад Біцялёўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 524 жыхары, 163 двары (1996)

## Батанічны сад 
Батанічны сад быў закладзены ў маёнтку Вялікія Лётцы У. У. Адамавым. Дзейнічаў у пачатку XX стагоддзя да 1924 года. У 1910 годзе ў садзе раслі 344 віды дрэў, 664 віды травяністых і паўхмызняковых раслін, 13 відаў папараці. Большая частка калекцыі саду сфарміравана ў 1912 годзе. У стварэнні батанічнага саду прымалі вядомыя батанічныя арганізацыі і батанікі, насенне дастаўляліся Пецярбурга, Варшавы, Парыжа, Жэневы і іншых месцаў.

У канцы 1924 года ў садзе налічвалася каля 400 відаў рэдкіх парод дрэў, мелася калекцыя шматгадовых травяністых раслін, цяпліца з 300 відамі экзатычных раслін, гербарый, больш за 2000 відаў лекавых, тэхнічных, ягадных і іншых раслін, калекцыя насення больш за 1000 відаў. Працаваў батанічны музей. Сад выдаваў , вёў абмен насеннем.

Пасля 1924 г. частка калекцыі (каля 200 відаў) была перанесена ў Віцебск. Калекцыя батанічнага саду страчана ў гады Вялікай Айчыннай вайны. Захаваліся асобныя асобнікі , , , , а таксама зараснікі ,  і інш.

## Славутасці 
* Сядзіба вучонага-батаніка У. У. Адамава (сядзібны дом канца XIX — пачатку XX стагоддзя, фрагменты батанічнага саду).
* Участак старой дарогі ў Полацк, брукаванай каменем.
* Гарадзішча на беразе возера Лётцы пры ўпадзенні ракі Вужніца.

## Літаратура 
* 
* Витебск. Энциклопедический справочник. — Мн.: БелЭн им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1
* *Федорук А. Т.* Садово-парковое искусство Белоруссии. — Мн.: Ураджай, 1989. — 247 с.: ил. — 10 300 экз. — ISBN 5-7860-0086-9
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лятчанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Віцебскага раёна