Шкала Бортля

**Шкала́ Бо́ртля** () — гэта дзевяцібальная сістэма ацэнкі якасці  і ўзроўню , якую распрацаваў аматар астраноміі  і апублікаваў у лютаўскім нумары часопіса «» за 2001 год. Шкала дапамагае вызначыць, наколькі добра можна назіраць зоркі і іншыя астранамічныя аб’екты з пэўнай мясцовасці. Чым вышэйшае значэнне шкалы, тым мацнейшае светлавае забруджванне і горшая бачнасць нябесных аб’ектаў.

## Мэта і выкарыстанне 
Галоўнай задачай шкалы Бортля з’яўляецца параўнанне розных назіральных пляцовак па якасці начнога неба. Яна шырока выкарыстоўваецца як прафесійнымі, так і аматарскімі астраномамі для ацэнкі бачнасці астранамічных аб’ектаў, планавання назіранняў і вызначэння, як моцна гарадское або іншае штучнае асвятленне ўплывае на зорнае неба. Таксама шкала дапамагае ўсвядоміць праблему светлавога забруджвання і заахвочвае да захавання натуральнай цемры начнога неба.

## Узроўні шкалы 
Шкала Бортля падзяляецца на дзевяць класаў, кожны з якіх апісвае розныя характарыстыкі бачнасці:

#### 1-ы клас: Ідэальнае неба 
Практычна адсутнічае штучнае асвятленне, выразна бачны Млечны Шлях ад гарызонта да гарызонта. Магчымыя назіранні найслабейшых з’явішчаў, такіх як  і .

#### 2-і клас: Тыповае цалкам цёмнае неба 
Зоркі бачна вельмі добра, Млечны Шлях выразны. Лёгка заўважныя слабейшыя аб’екты, але іншы раз можа быць ледзь прыкметны  ад разнастайных крыніц святла ўдалечыні.

#### 3-і клас: Сельскае неба 
Ужо бачны невялікi святловы фон на гарызонце, але большасць астранамічных аб’ектаў лёгка назіральныя. Млечны Шлях застаецца выразным, аднак ягоныя дэталі могуць быць крыху менш прыкметныя.

#### 4-ы клас: Памежжа паміж сельскай і прыгараднай зонай 
Cвятловы фон становіцца больш відавочным. Млечны Шлях яшчэ заўважны, але некаторыя яго дэталі знікаюць.

#### 5-ы клас: Прыгараднае неба 
Значная частка начнога неба засвечана, больш тонкія дэталі Млечнага Шляху амаль не бачныя. Асноўныя аб’екты аматарскай астраноміі (напрыклад, некаторыя зорныя скопішчы і галактыкі) яшчэ можна разгледзець пры дапамозе невялікіх тэлескопаў.

#### 6-ы клас: Яркае прыгараднае неба 
Млечны Шлях становіцца цьмяным, многія слабейшыя аб’екты нябачныя без оптыкі. Святло ліхтароў, рэкламы і будынкаў моцна асвятляе неба.

#### 7-ы клас: Памежжа паміж прыгарадам і горадам 
Млечны Шлях ледзь адрозніваецца ці наогул не бачны. Убачыць слабейшыя зоркі вельмі цяжка. Святловы купал над горадам выразна заўважны.

#### 8-ы клас: Гарадское неба 
Млечны Шлях не бачны зусім, апроч самых яркіх зорак амаль нічога не відаць. Для назірання большасці астранамічных аб’ектаў патрэбны магутныя тэлескопы або спецыяльныя прыстасаванні, і нават тады адчувальна моцнае засвятленне фону.

#### 9-ы клас: Центр горада (унутраны гарадскі раён) 
Праз вельмі моцнае асвятленне бачна толькі некалькі самых яркіх зорак. Назіранне за астраномічнымі аб’ектамі на практыцы робіцца немагчымым.

## Значэнне шкалы 
Шкала Бортля дазваляе ўзгадняць «суб’ектыўныя» адчуванні назіральніка з «аб’ектыўнымі» параметрамі светлавога забруджвання. Яна служыць арыенцірам пры выбары месца для астранамічных назіранняў і дапамагае вызначыць найлепшыя ўмовы для фатаграфавання , назірання метэораў ды іншых з’яў. Дзякуючы шкале Бортля, можна параўноўваць вынікі назіранняў паміж сабой і бачыць, як узровень светлавога забруджвання змяняецца з цягам часу.

## Спасылкі 
* Мапа светлавога  забруджвання
* International Dark-Sky Association — арганізацыя па барацьбе са светлавым забруджваннем

## Крыніцы 
Катэгорыя:Шкалы
Катэгорыя:Назіральная астраномія
Катэгорыя:Эпанімы