Хатынь

**Хатынь** — мемарыяльны комплекс на месцы колішняй вёскі ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. 22 сакавіка 1943 года вёска знішчана нямецкімі карнымі падраздзяленнямі пры ўдзеле 118-га паліцэйскага батальёна, сфарміраванага ў асноўным з палонных чырвонаармейцаў, за тое, што жыхары вёскі быццам дапамагалі партызанам.

## Знішчэнне вёскі 
Раніцай 22 сакавіка 1943 года на скрыжаванні дарог Плешчаніцы—Лагойск і Казыры—Хатынь партызаны атрада «Мсцівец» абстралялі легкавую машыну, у якой ехаў камандзір адной з рот 118 паліцэйскага батальёна гауптман Ганс Вёльке. Ён быў першым немцам, які заваяваў залаты алімпійскі медаль у лёгкай атлетыцы. Разам з былым лёгкаатлетам было забіта некалькі паліцэйскіх. Паліцэйскія 118-га батальёна выклікалі на дапамогу спецыяльны батальён штурмбанфюрэра Оскара Дырлевангера. Па дарозе з Лагойска, паліцэйскія арыштавалі і неўзабаве расстралялі групу мясцовых жыхароў — лесасекаў. Да вечара 22 сакавіка, карнікі па слядах партызанаў выйшлі да вёскі Хатынь, якую спалілі разам з усімі яе жыхарамі. Камандаваў расправай начальнік штаба 118-га паліцэйскага батальёна Рыгор Васюра, былы старшы лейтэнант Чырвонай Арміі.

## Мемарыяльны комплекс «Хатынь» 
Мемарыяльны комплекс на ўшанаванне памяці жыхароў в. Хатынь і іншых беларускіх вёсак, знішчаных акупантамі разам з насельніцтвам у Вялікую Айчынную вайну адкрыты 5 ліпеня 1969 г.

Аўтары: скульптар С. І. Селіханаў, архітэктары Ю. Градаў, В. Занковіч, Л. Левін — Ленінская прэмія 1970 года.

Мемарыял складаецца з некалькіх частак. У цэнтры комплексу бронзавая скульптура Няскоранага чалавека (выш. 6,1 м) з забітым хлопчыкам на руках, побач самкнёныя гранітныя пліты нагадваюць дах адрыны, дзе карнікі спалілі жыхароў вёскі. На брацкай магіле мармуровы Вянок памяці з тэкстамі сімвалічных зваротаў загінулых да жывых з просьбай берагчы мір і спакой на зямлі і адказы жывых загінулым. Комплекс паўтарае планіроўку былой вёскі, на месцы кожнага спаленага дома вянок зруба, унутры якога абеліск у выглядзе коміна з імёнамі і прозвішчамі спаленых яго жыхароў, наверсе абеліска — звон; на месцы былых вясковых калодзежаў мемарыяльныя знакі. На могілках вёсак 185 урнаў з зямлёй са спаленых разам з жыхарамі і не адноўленых пасля вайны вёсак. У сцяне Жалобы 66 ніш з назвамі найбольш буйных лагераў смерці і месцаў масавай загубы мірных жыхароў і савецкіх ваеннапалонных на тэрыторыі Беларусі. Побач са сцяной Жалобы і Могілкамі вёсак сімвалічныя Дрэвы жыцця са спісам 433 вёсак, знішчаных разам з жыхарамі і адроджаных пасля вайны. У цэнтры мемарыяла Вечны агонь на ўшанаванне памяці кожнага чацвёртага жыхара Беларусі, які загінуў у вайну, і тры бярозы як сімвал жыцця.

У 2023 годзе адкрыты новы музей і адноўлена царква са званіцай.

## Гл. таксама 
* Мемарыяльны комплекс «Курган Славы»
* Мемарыяльны комплекс «Дальва»
* Боркі (Кіраўскі раён Магілёўскай вобл.) 15.06.1942 — каля 1800 забітых
* Ала (Светлагорскі раён Гомельскай вобл.) 14.01.1944 — 1758 забітых (з іх 950 дзяцей)
* Росіца (зараз Верхнедзвінскі раён Віцебскай вобл.) 16−18.02.1943 — каля 1500 забітых
* Боркі (Маларыцкі раён Брэсцкай вобл.) — каля 700 забітых

## Галерэя 

Файл:Khatyn, Belarus 5.jpg|"Няскораны чалавек"
Файл:Khatyn Memorial in Belarus-2232.jpg|"Дах гумна" - месца, дзе былі спаленыя жыхары
Файл:Khatyn, Belarus 8.jpg|Месца пахавання парэшткаў жыхароў
Файл:KHATYN MASSACRE MEMORIAL.jpg|"Сцяна жалобы"
Файл:Chatyń mauzoleum 20.jpg|"Сцяна жалобы"
Файл:Khatyn National Memorial Complex - Near Minsk - Belarus - 05 (27547853896).jpg|"Могілкі вёсак"
Файл:Khatyn Church. Хатыньская царква (02).jpg|Адноўленая царква са званіцай

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Лапцэвіч Л. Г.* Хатынь // 
* *Рудлінг, Пэр Андэрс*. Хатынская расправа: новы погляд на гістарычную спрэчку // № 1 (118) — 2013. С. 149—201: іл., табл. Бібліягр. у падрадк. заўвагах. Пераклаў з англійскай мовы Вольф Рубінчык паводле аўтарскага арыгінала.

## Спасылкі 
* Мемарыяльны комплекс «Хатынь», афіцыйны сайт
* Мемарыял «Хатынь»  на афіцыйным сайце Рэспублікі Беларусь
* Неотвратимое возмездие:По материалам судебных процессов над изменниками Родины, фашистскими палачами и агентами империалистических разведок. Генерал-лейтенант юстиции С. С. Максимов. История одного предательства
* Юрыст Віктар Глазкоў: Адзін з хатынскіх карнікаў стаў ганаровым грамадзянінам канадскага Эдмантана і ўкраінскіх Чарнаўцоў 
* 
* 

Катэгорыя:Помнікі Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
Катэгорыя:Музеі Лагойскага раёна
Катэгорыя:Мемарыяльныя комплексы Беларусі
Катэгорыя:Творы Сяргея Селіханава
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Юрыя Градава
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Леаніда Левіна
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Валянціна Занковіча
Катэгорыя:З’явіліся ў 1969 годзе
Катэгорыя:1969 год у Беларусі
Катэгорыя:Ваенныя злачынствы нацыстаў у Беларусі
Катэгорыя:Аб’екты на марках