open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ферэнц Эркель

**Фе́рэнц Э́ркель** (; , Дзьюла, Венгрыя — , Будапешт, Венгрыя) — венгерскі кампазітар, дырыжор, піяніст, педагог; заснавальнік венгерскай нацыянальнай оперы.

## Біяграфія 
Рана праявіў музычныя здольнасці. Вучыўся ў Генрыха Клейна ў Пожані. З юных гадоў канцэртаваў як піяніст, у 1828—1835 гадах выкладаў ігру на фартэпіяна, а таксама з 1890 года служыў капельмайстрам у Колашвары. У 1835 годзе пераехаў у Пешт, дзе неўзабаве стаў дырыжорам Венгерскага тэатральнага таварыства. З 1838 года галоўны дырыжор Нацыянальнага тэатра, адначасова яго кіраўнік і музычны дырэктар, з 1884 года — Опернага тэатра, адначасова ў 1875—1886 гадах дырэктар і прафесар Музычнай акадэміі ў Будапешце.

## Творчасць 
Музыка Эркеля цесна звязана з народным музычным мастацтвам Венгрыі, на ёй адбіўся рэвалюцыйны ўздым 1848—1849 гадоў. Сярод твораў: нацыянальныя героіка-рамантычныя оперы «Марыя Батары» (паст. 1840), «Ласла Хуньядзі» (паст. 1844), «Банк бан» (паст. 1861), «Кароль Іштван» (паст. 1885), урачыстая уверцюра (1867) для аркестра, хоры і інш. Аўтар гімна (1845), які стаў нацыянальным гімнам Венгрыі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Венгрыі
Катэгорыя:Выкладчыкі Музычнай акадэміі Ферэнца Ліста
Катэгорыя:Шахматысты Венгрыі
Катэгорыя:Заснавальнікі нацыянальнага опернага мастацтва
Катэгорыя:Кампазітары — аўтары гімнаў
Іштван Эркень

**І́штван Э́ркень** (; 5 красавіка 1912, Будапешт, — 24 чэрвеня 1979, Будапешт) — венгерскі , .

## Творчасць 
Аўтар зборнікаў навел і апавяданняў «Танец мора» (1941), «У снежнай віхуры» (1954), «Апавяданні-хвілінкі» (1968), аповесцей «Сям'я Тотаў» (1966), «Выстаўка ружаў» (1977), п'ес «Тоат і іншыя» (1967), «Кошкі-мышкі» (1969), «Кроўная радня» (1975), «Ключашукальнікі» (1977), успамінаў, рэпартажаў, нарысаў. 

У яго творах сацыяльная і маральна-этычная праблематыка, выразная антываенная і антыфашысцкая скіраванасць; яны адметныя разнастайнасцю сатырычнай палітры, філасофскай ёмістасцю вобразаў і калізій, афарыстычнасцю мовы. 

## Пераклады 
На беларускую мову яго аповесці пераклалі М. Гіль, Л. Хаўрус. У 1976 годзе ў Беларускім тэатры імя Я. Купалы паводле яго п'есы пастаўлены спектакль «Гульня з кошкай». 

## Літаратура 
* 
### Беларускія пераклады 
* Сям'я Тотаў; Выстаўка ружаў. Мн., 1985;

Катэгорыя:Драматургі Венгрыі
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Фаркашрэці
Катэгорыя:Драматургі XX стагоддзя
Галь Гадот

**Галь Гадот** (; нар. , Рош-га-Аін, Ізраіль) — ізраільская  і мадэль, найбольш вядомая ролямі ў серыі фільмаў «Фарсаж» і кінакоміксе «Бэтмен супраць Супермена: На світанку справядлівасці».

## Біяграфія 
Галь нарадзілася і вырасла ў невялікім горадзе Рош-га-Аін, у цэнтральным рэгіёне Ізраіля. На іўрыце яе імя азначае «хваля», а прозвішча — «берагі ракі» або «берагі». Яе сям’я іўрытызавала сваё прозвішча з Грынштэйн на Гадот. Яе бацькі нарадзіліся ў Ізраілі, а баба і дзед прыехалі з Еўропы.

## Кар’ера 
Галь спачатку планавала стаць юрыстам. Тым не менш, маючы 18 гадоў, яна прыняла ўдзел і перамагла ў конкурсе Міс Ізраіль 2004. Пасля гэтага яна адправілася ў Эквадор на конкурс Міс Сусвет, дзе заняла месца па-за топ-15. З таго ж года Галь служыла ў ізраільскай арміі на працягу двух год.

У 2008 годзе грала галоўную ролю ў ізраільскай драме *Bubot*. Праз год з’явілася як Жызель у чацвёртым фільме серыі «Фарсаж». У 2010 годзе атрымала невялікую ролю ў прыгодніцкім фільме «Рыцар дня». У тым жа годзе з’явілася ў фільме *Date Night* у ролі Натаніі, сяброўкі персанажа Марка Уолберга. У 2011 Гадот працягнула працу над роллю Жызель у пятым фільме з франшызы «Фарсаж», а ў 2013 з’явілася ў шостай частцы.

У снежні 2013 года кампанія *DC Entertainment* абвясціла, што Гадот атрымлівае роль Цуда-Жанчыны ў фільме «Бэтмен супраць Супермена: На світанку справядлівасці» і падпісвае кантракт на два сіквелы, «Ліга Справядлівасці» і «Цуда-Жанчына». Гадот вучылася выкарыстанню халоднай зброі, кітайскаму баявому майстэрству, кікбоксінгу, капаэйры і бразільскаму джыў-джытсу для ролі.

## Спасылкі 
*
Юрай Якубіска

**Ю́рай Я́кубіска** (; , , Славакія — 24 лютага 2023) — славацкі , , аператар; адзін з прадстаўнікоў чэхаславацкай «новай хвалі».

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў русінскай сям’і на ўсходзе Славакіі. Скончыў мастацка-прамысловую школу па спецыяльнасці «мастацкая фатаграфія» ў Браціславе, у 1966 годзе рэжысёрскае і аператарскае аддзяленні факультэта кіно і тэлебачання Акадэміі музычнага мастацтва ў Празе. Быў асістэнтам у Веры Хіцілавай і Яраміла Іраша.

Першыя фільмы Якубіска зрабілі яго адным з вядучых рэжысёраў «чэхаславацкай новай хвалі».

Карціна «Птушкі, сіроты і блажэнныя» 1969 года была адпраўлена «на паліцу», дзе праляжала да 1991 года. Сам рэжысёр быў практычна пазбаўлены магчымасці здымаць на працягу наступных пятнаццаці гадоў. Выключэннем былі некалькі кароткаметражных дакументальных стужак і фільм «Тры мяшкі цэменту і жывы певень» (1976), але і ён быў паказаны толькі праз два гады пасля таго, як быў скончаны. Канчаткова вярнуўся ў кіно з карцінай «Пабудуй дом, пасадзі дрэва» (1979).

У 2000 годзе па выніках апытання кінакрытыкаў і журналістаў быў прызнаны лепшым славацкім рэжысёрам XX стагоддзя.

Выкладае ў Пражскай кінаакадэміі. У 2005 годзе ўзначаліў журы конкурсу «Перспектывы» на XXVII Маскоўскім кінафестывалі. Заснаваў студыю «Якубіска Філм», на якой зняў шэраг сваіх карцін.

Займаецца жывапісю, яго працы былі прадстаўлены на некалькіх выстаўках.

Жанаты з актрысай Дэанай Хорватавай, якую шмат здымаў у сваіх фільмах. Жыве ў Празе.

## Творчасць 
Першы паўнаметражны фільм — «Узрост Хрыста» (1967, прэмія Міжнароднага кінафестывалю ў Мангейме). У фільмах «Дэзерціры і вандроўнікі» (1968), «Птушкі, сіроты і блажэнныя» (1969, з Францыяй), «Да сустрэчы ў пекле, сябры!» (1970, забаронены цэнзурай, выйшаў на экран праз 20 гадоў) экзістэнцыяльныя праблемы пошуку уласнага «я» ўвасабляў у складаных шматстылявых мастацкіх канструкцыях, імкнуўся да спалучэння мовы заходняга кінаавангарда з разнастайнай культурнай мовай Усходняй Славакіі.

У 1970-я гг. зняў шэраг дакументальных стужак, у т.л. «Будоўля веку» (прэмія Міжнароднага кінафестывалю кароткаметражных фільмаў у Будапешце), «Барабаншчык Чырвонага Крыжа» (Залаты медаль Міжнароднага кінафестывалю ў Варне) і інш., якім уласцівы асацыятыўнасць апавядання, ужыванне элементаў сюррэалізму.

Лепшая работа — гістарычная сага «Тысячагадовая пчала» (1983, прэмія Міжнароднага кінафестывалю ў Венецыі) — арганічна спалучае трагедыю, паэзію, фальклор, вытанчаную візуальную стыхію і філасофскае асэнсаванне гістарычных падзей.

Сярод іншых фільмаў: «Пабудуй дом, пасадзі дрэва» (1979), «Цётка Франкенштэйна» (1985), «Я сяджу на галіне, і мне добра» (1989), «Лепш быць багатым і здаровым, чым бедным і хворым» (1992), «Няясная вестка пра канец свету» (1997) і інш.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Чэхаславакіі
Орля Пэрць

thumb|right|Маркіроўка маршруту
240px|right|thumb|Шлях спускаецца з Каз'яга Верху
240px|right|thumb|Карта Орляй Пэрці
230px|right|thumb|Шлях спускаецца з Коз'іх Чубаў
230px|right|thumb|Шлях на Каз'ім Верху

**Орля Пэрць** (*Orla Perć*, беларус. "Арліны шлях") — горны пешаходны маршрут ў Татрах ў паўднёвай Польшчы. Лічыцца самым цяжкім і небяспечным шляхам ва ўсіх Татрах і таму рэкамендуецца толькі дасведчаным. Шлях маркіраваны чырвонымі знакамі. З часу яго заснавання больш, чым 120 людзей загінула на шляху.

## Тэхнiчныя даныя 
Шлях знаходзіцца ў цэнтры Высокіх Татр. Агульная даўжыня даступнага шляху гэта 4,5 км. Поўны час пераходу (летам, у залежнасці ад ўмоваў на шляху) мяняецца ад 6 да 8 гадзін. Найвышэйшая кропка гэта Коз'і Верх з 2291 м нм. Шлях пачынаецца на перавале Заврат (2159 м) і сканчваецца на перавале Кжыжне (2112 м); вядзе праз некалькі вяршын і траверсуе іншыя. Шлях моцна небяспечны і вядзе ў асноўным уздоўж горнага хрыбту. Ёсць шматлікія дапаможныя сродкі, даступныя для турыстаў на самых стромкіх і вертыкальных частках, уключаючы лесвіцы, драбінкі, ланцугі і металічныя ўсходы. Найбольш частым грунтам з'яўлаюцца у асноўным гранітныя пліты, шчэбень і няроўная паверхня. Шлях звязаны з іншымі маршрутамі; ёсць зусім восем скрыжаванняў, вядучых да горных прытулкаў. Частка ад перавала Заврат да Каз'яга Верху з'яўлаецца аднабаковай. Уздоўж шляху магчымыя падзенні каменя і лавіны.

## Гісторыя 
Шлях задумаў ў 1901 г. Францішак Навіцкі, польскі паэт і горный гід. Маршрут пабудаваў і пазначыў ксёндз Валенты Гадоўскі паміж 1903 і 1906 гг.; аднак скрыжаванні і другія дапаможныя маршруты былі праведзеныя і пазначаныя да 1911 г. Пасля некалькіх смяротных выпадкаў, ў 2006 горны гід Ірэна Рубіновска і Пётр Мікуцкі, рэжысёр, апеліравалі да ўлады , каб размантавала ўсе дапамогі пры ўзыходжанню уздоўж шляху і змяніла іх на «віа фэррата». Зварот сустрэўся з рознымі рэакцыямі прафесійных груп, уцягнутых ў турбізнес. Было зроблена заключэнне, што гэта гістарычны шлях і што будзе заставацца без зменаў. Таму што многія выпадкі здарыліся калі турысты праходзілі ў процілеглых кірунках, Ўлада  ад ліпня 2007 ўводзіла аднабаковы рух на частцы ад перавала Заврат да Каз'яга Верху.

Катэгорыя:Татры
Катэгорыя:Турызм у Польшчы
Нікола Добравіч

**Нікола До́бравіч** (; , г. ,  — , , Югаславія) — сербскі архітэктар і горадабудаўнік, прадстаўнік функцыяналізму. Член Сербскай акадэміі навук і мастацтваў (з 1965).

## Біяграфія 
Архітэктурную адукацыю пачаў у 1915 годзе ў Будапешце. У сувязі з падзеямі Першай сусветнай вайны, працягнуў вучобу ў Вышэйшай тэхнічнай школе ў Празе, якую скончыў у 1923 годзе. Да 1934 года працаваў архітэктарам.

Вярнуўся ў Югаславію і пасяліўся ў Дуброўніку. У час Другой сусветнай вайны браў удзел у Нацыянальна-вызваленчым руху ў Югаславіі. З кастрычніка 1944 г. працаваў над аднаўленнем краіны ў якасці кіраўніка дэпартамента архітэктуры федэральнага міністэрства будаўніцтва. У канцы 1945 года — дырэктар Інстытута горадабудаўніцтва Народнай Рэспублікі Сербіі.

У 1946—1967 гадах дырэктар Сербскага горадабудаўнічага інстытута і галоўны архітэктар г. Бялград. З 1948 года прафесар архітэктурнага факультэта Бялградскага ўніверсітэта.

## Творчасць 
Аўтар Дома югаслаўскіх студэнтаў у Празе (1932), гасцініцы на востраве Лопуд каля г. Дуброўнік (1936), генеральных планаў гарадоў Бялграда (1947—1950, разам з М. Самборскім), Штып (1952), Херцаг-Нові (1957) і інш.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктары Сербіі
Катэгорыя:Члены Сербскай акадэміі навук і мастацтваў
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Горадабудаўнікі
Спаса-Праабражэнская царква (Жолкіна)

**Спаса-Праабражэнская царква** — праваслаўны храм у в. Жолкіна Пінскага раёна Брэсцкай вобласці.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1996 г. на месцы знішчанай пад час ВАВ драўлянай царквы 19 ст.

## Архітэктура 
Вырашана прамавугольным зрубам пад вальмавым дахам, завершаным па ўскрайках цыбулепадобнымі купаламі. Галоўкай завершаны пакаты шатровы дах далучанай да фасада двух'яруснай чатырохграннай званіцы. Ход аформлены двухслуповым ганкам пад двухсхільным дахам. Вертыкальна ашаляваныя фасады расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі. Алтарная частка вырашана пяцігранным апсідным прырубам.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Жолкіна
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Пінскага раёна
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:1996 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Пінскай і Лунінецкай епархіі
Свята-Петра-Паўлаўская царква (Жукаўка)

**Свята-Петра-Паўлаўская царква** — праваслаўны храм у в. Жукаўка Мінскага раёна.

## Гісторыя 
На ўскраіне вёскі. Пабудавана ў 1824 годзе з дрэва, адноўлена ў 1990-я гады.

## Архітэктура 
Вырашана ў традыцыях народнага дойлідства. 1-зрубны храм пераходзіць у трохгранную апсіду. Да фасада далучаны прытвор, завершаны над двухсхільным дахам макаўкай. Над франтонам фасада ўзведзена цыбулепадобная галоўка. Вертыкальна ашаляваныя фасады прарэзаны лучковымі аконнымі праёмамі. Перад храмам адасоблена пастаўлена драўляная званіца народна-этнаграфічнай трактоўкі — чатырохграннае двух’яруснае збудаванне пад шатровым дахам.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Жукаўка (Мінскі раён)
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Мінскага раёна
Катэгорыя:Храмы Мінскай епархіі
Катэгорыя:1824 год у Беларусі
Адрыятычная кампанія Першай сусветнай вайны

**Адрыяты́чная кампа́нія Пе́ршай сусве́тнай вайны́** — баявыя дзеянні ваенна-марскіх сіл ваюючых дзяржаў на Адрыятычным моры падчас Першай сусветнай вайны 1914 — 1918 гадоў. Яна складалася ў асноўным з прыбярэжных абстрэлаў аўстра-венгерскіх ВМС Адрыятычнага ўзбярэжжа Італіі, і актыўнымі дзеяннямі нямецка-венгерскіх падводных сілаў ў Міжземнамор'е.

## Спасылкі 
* Serbia, Balkans & Macedonia 1914-18  
* Combined Operations in the Adriatic, 1915-18 

Катэгорыя:Марскія бітвы Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Марскія бітвы Германіі
Катэгорыя:Марскія бітвы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Марскія бітвы Францыі
Катэгорыя:Марскія бітвы Аўстра-Венгрыі
Катэгорыя:Марскія бітвы Італіі
Катэгорыя:Марскія бітвы ЗША
Катэгорыя:Канфлікты 1914 года
Катэгорыя:Канфлікты 1915 года
Катэгорыя:Канфлікты 1916 года
Катэгорыя:Канфлікты 1917 года
Катэгорыя:Канфлікты 1918 года
Катэгорыя:Германія ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Вялікабрытанія ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Францыя ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Аўстра-Венгрыя ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Італія ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:ЗША ў Першай сусветнай вайне
Свята-Дабравешчанская царква (Жытомля)

**Свята-Дабравешчанская царква** — праваслаўны храм у в. Жытомля Гродзенскага раёна. Знаходзіцца на заходняй ускраіне вёскі.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1743 годзе з дрэва, у 1864 годзе капітальна адрамантавана.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства. Пачатковы яе выгляд змяніўся пасля аднаўлення ў 1864 г. — храм быў гарызантальна ашаляваны, накрыты агульным двухсхільным дахам, на званіцы надбудаваны шацёр з макаўкай, устаноўлены новы іканастас. Але захавалася выцягнутая па падоўжнай восі 3-зрубная прасторавая кампазіцыя — асноўны зруб мае з усходняга боку працяглы прыруб прамавугольнай апсіды з утульнымі бакавымі рызніцамі, а з заходняга — двух’ярусную шатровую званіцу (васьмярык на чацверыку). Галоўны ўваход у храм аформлены сціплым ганкам пад двухсхільным дахам на 2 слупах з падкосамі. Фасады рытмічна расчлянёны вертыкальнымі брусамі-сцяжкамі і прамавугольнымі аконнымі праёмамі, апяразаны разным падкарнізным фрызам.

## Інтэр’ер 
Манументальнасць і ўрачыстасць інтэр'еру надаюць 6 драўляных калон з перакінутымі паміж імі аркамі, што падзяляе ўнутраную прастору на 3 нефы, цэнтральны з якіх павялічаны і перакрыты плоскай столлю, бакавыя — паката нахіленай. Меўся шанаваны абраз «Маці Божая».

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Гродзенскага раёна
Катэгорыя:Жытомля
Катэгорыя:Колішнія ўніяцкія храмы Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:1743 год у Беларусі
Царква Святога Дыянісія (Заастравечча)

**Царква Святога Дыянісія** — праваслаўны храм у в. Заастравечча, Клецкага раёна Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
У цэнтры вёскі. Пабудавана ў першай палове 20 ст. з дрэва.

## Архітэктура 
Твор народнага дойлідства. Трохчастковая аб’ёмна-прасторавая кампазіцыя фарміруецца з прытвора, малітоўнай залы і прамавугольнай апсіды. Над прытворам узведзена трох’ярусная (2 васьмерыкі на чацверыку) званіца з цыбулепадобным купалам. Вальмавы дах над асноўным аб’ёмам пераходзіць у паўвальмавае пакрыццё апсіды, таксама завершанае купалком на гранёным барабане. Тры арачныя ўваходы адзначаны двухслуповымі ганкамі з паўкруглым пакрыццём. Брусовыя сцены па вуглах зашыты дошкамі, прарэзаны вялікімі арачнымі аконнымі праёмамі ў простых ліштвах, умацаваны брусамі-сцяжкамі ў прасценках.

## Інтэр’ер 
Унутры апсіда вылучана бакавымі рызніцамі і драўляным іканастасам, пры ўваходзе хоры з акруглым выступам на 2 слупах. Перакрыццё залы вызначана складаным канструкцыйным рашэннем — цэнтральная частка перакрыта драўляным цыліндрычным скляпеннем, прарэзаным па цэнтры светлавым барабанам, бакавыя — плоскай столлю.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Храмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Заастравечча
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Клецкага раёна
Катэгорыя:Храмы Слуцкай епархіі
Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Забелле)

**Свята-Крыжаўзвіжанская царква** — праваслаўны храм у в. Забелле Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці.

## Гісторыя 
На могілках. Пабудавана ў 20 ст. з дрэва. Прыпісная да Раства-Багародзіцкага сабора г. Глыбокае.

## Архітэктура 
Твор народнага дойлідства. Вырашана прамавугольным у плане зрубам пад вальмавым дахам, завершаным па цэнтры шатром з макаўкай. Да фасада далучаны прамавугольны ў плане прытвор пад двухсхільным дахам і бакавым уваходам. Фасады рытмічна расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў простых ліштвах.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Забелле (Глыбоцкі раён)
Катэгорыя:Храмы Полацкай і Глыбоцкай епархіі
Катэгорыя:З’явіліся ў XX стагоддзі
Катэгорыя:XX стагоддзе ў Беларусі
Свята-Георгіеўская царква (Забалоцце)

**Свята-Георгіеўская царква** — драўляны праваслаўны храм у аграгарадку Забалоцце Смалявіцкага раёна Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
Размешчана на могілках. Пабудавана ў 1907 годзе з дрэва, у 1990-я гады абкладзена цэглай.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры драўлянага дойлідства з рысамі псеўдарускага стылю. Архітэктурная выразнасць храма дасягаецца рытмічнай і ярусна нарастаючай кампаноўкай 3 прамавугольных зрубаў прытвора, малітоўнай залы і апсіды з бакавой нізкай рызніцай, а таксама іх двухсхільных паўвальмавых дахаў, ствараючых па фронце трапецападобныя франтоны. У ярусную кампазіцыю ўключаны двухслуповы ганак галоўнага ўвахода пад двухсхільным дахам. Цэнтр даху асноўнага зруба завершаны стылізаванай цыбулепадобнай галоўкай на чатырохгранным барабане. Гарызантальна ашаляваныя фасады па восях сіметрыі прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў фігурных ліштвах з прафіляванымі сандрыкамі.

## Літаратура 
* 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Забалоцце (Забалоцкі сельсавет)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1907 годзе
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Смалявіцкага раёна
Катэгорыя:Храмы Барысаўскай епархіі
Катэгорыя:1907 год у Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Свята-Мікалаеўская царква (Забор’е)

**Свята-Мікалаеўская царква** — праваслаўны храм у в. Забор’е Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1914 годзе з дрэва на месцы храма, разабранага з дазволу Імператарскай археалагічнай камісіі.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства. Аб’ёмна-прасторавая кампазіцыя храма складаецца з трох’яруснай званіцы, нізкага бабінца, квадратнай у плане малітоўнай залы і пяціграннай апсіды з рызніцай. Шатровыя дахі званіцы і асноўнага аб’ёму завершаны макаўкамі на гранёных барабанах. Гарызантальна ашаляваныя фасады расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Забор’е (Глыбоцкі раён)
Катэгорыя:Храмы Полацкай і Глыбоцкай епархіі
Катэгорыя:1914 год у Беларусі
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Наргіз Факхры

**Наргіз Факхры** (; нар. , Нью-Ёрк, ЗША) — амерыканская мадэль і актрыса. Удзельнічала ў шоу «Топ-мадэль па-амерыканску», яе акцёрскі дэбют адбыўся ў 2011 годзе ў балівудскім фільме *Rockstar*.

## Біяграфія 
Наргіз нарадзілася ў нью-ёркскім раёне Куінз. Яе маці чэшскага паходжання, а бацька — пакістанскага. Бацькі развяліся, калі ёй было шэсць гадоў.

У 2013 годзе яна з'явілася ў ролі брытанскага ваеннага карэспандэнта ў палітычным трылеры *Madras Cafe*.

У 2015 з'явілася ў амерыканскім камедыйным фільме з элементамі баевіка — «Шпіён».

## Спасылкі 
*
Румыны ў Венгрыі

У наш час **румыны ў Венгрыі** складаюць малаважную меншасць. Паводле апошніх даных венгерскага перапісу 2011 года (які праводзіўся на аснове прынцыпу самавызначэння), колькасць румын склала 35 641 чалавек ці 0,3% ад агульнай колькасці насельніцтва краіны, тым самым значна павялічыўшыся ў параўнанні з 8 482 чалавек ці 0,1% у 2001 годзе. Румыны жывуць галоўным чынам у гарадах і вёсках, размешчаных каля румынскай граніцы, напрыклад, у Батаньі, Элеку, Дзьюле, а таксама ў венгерскай сталіцы Будапешце.

## Гісторыя 
right|thumb| Румыны ў Венгрыі паводле звестак перапісу 1890 года
Гістарычна склалася так, што значная частка зямель сучаснай Румыніі належала каралеўству Венгрыя.

Незалежна ад факту румынскай прысутнасці ў Трансільваніі да яе заваявання венграмі (гл. паходжанне румын), першыя пісьмовыя крыніцы пра румынскія паселішчы датуюцца XIII стагоддзем. У адным з летапісаў у 1283 годзе згадваецца вёска Алатэлук, дзе жылі румыны. «Зямля румын» (1222, 1280) знаходзілася ў Фэгэрашы: гэта тэрыторыя згадваецца ў 1285 годзе пад іншай назвай - Олашы. Упершыню нібыта румынскае імя «Ола» ў Венгрыі згадваецца ў адной з каралеўскіх хартый 1258 года. У той час румыны пражывалі ў Трансільваніі, Банаце, Марамарашы і Парцыуме.

Пасля Трыянонскага дагавора Венгрыя стала практычна цалкам этнічна аднароднай дзяржавай, дзе толькі 10,4% насельніцтва складалі нацыянальныя меншасці, з якіх 6,9% былі немцамі, румын жа ў краіне пражывала каля 0,3%.

Колькасць румын у Венгрыі рэзка павялічылася на кароткі перыяд у час Другой сусветнай вайны , калі Венгрыя анексавала часткі Чэхаславакіі, Румыніі і Югаславіі. Гэтыя анексіі былі пацверджаны ў рамках Мюнхенскага пагаднення, дзвюх Венскіх арбітражаў (1938 і 1940). У прыватнасці, у Паўночнай Трансільваніі, паводле звестак венгерскага перапісу 1941 года, пражывала 53,5% венграў і 39,1% румын.

Пасля Другой сусветнай вайны Венгрыя стала яшчэ больш этнічна аднароднай дзяржавай, чым падчас міжваеннага перыяду: да 1980 года ў краіне пражывала 99% венграў (гл. насельніцтва Венгрыі).

## Гл. таксама 
* Венгры ў Румыніі

## Спасылкі 
Катэгорыя:Румыны
Катэгорыя:Насельніцтва Венгрыі
Železničná spoločnosť Slovensko

**Železničná spoločnosť Slovensko** — славацкі чыгуначны аператар, які займаецца пасажырскімі перавозкамі. Штаб-кватэра кампаніі размяшчаецца ў Браціславе.

## Гісторыя 
Першая чыгунка на тэрыторыі Славакіі была пракладзена ў 1840 годзе.

У 2002 была створана кампанія Železničná spoločnosť, якая стала пераемніцай Železnice Slovenskej republiky.

У 2005 годзе тая кампанія была дадаткова падзеланая на «Železničná spoločnosť Slovensko», якая павінна была займацца пасажырскімі перавозкамі і на «Železničná spoločnosť Cargo Slovakia» якая павінна займацца грузаперавозкамі.

У студзені 2011 года «Železničná spoločnosť Slovensko» страціла сваю манаполію на пасажырскія перавозкі ў краіне. Кампанія RegioJet атрымала кантракт на перавозкі па маршруту Браціслава — Дунайска-Стрэда — Комарна.

У лакаматыўным парку кампаніі электравозы 380 і 37 электравозаў S 499.3, прыпісаных у лкаматыўныя дэпо гарадоў Жыліна і Кошыцы.. З 3480 км чыгункі 43 % электрыфікавана.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Чыгуначныя кампаніі Славакіі
Чыгунка Славацкай Рэспублікі

**Чыгунка Славацкай Рэспублікі** () — установа, адказная за кіраванне дзяржаўнай чыгуначнай сеткай у Славакіі, да 2001 таксама чыгуначны перавозчык.

Прадпрыемства было пераемнікам Чэхаславацкіх чыгунак (ČSD) на тэрыторыі Славакіі, пасля падзелу краіны ў 1993 годзе. Да 1996 мала афіцыйную манаполію на чыгуначныя перавозкі, пасля таго было фактычным манапольным перавозчыкам. 1 студзеня 2002 прадпрыемства было падзелена, за ŽSR засталося толькі кіраванне інфраструктурай. Затое чыгуначнымі перавозкамі стала займацца кампанія *Železničná spoločnosť*, падзеленая таксама 1 студзеня 2005 года на Železničná spoločnosť Slovensko (ŽSSK), якая займаецца пасажырскімі перавозкамі i Železničná spoločnosť Cargo Slovakia, якая займаецца таварным перавозкамі.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Транспартныя сродкі
Катэгорыя:Чыгуначныя кампаніі Славакіі
Kia Motors Slovakia

[200px|thumb|[Kia cee'd]]
[200px|thumb|[Kia Sportage]]
[200px|thumb|[Hyundai ix35]]
**Kia Motors Slovakia** — завод карэйскай аўтамабільнай кампаніі Kia Motors, размешчаны ў горадзе Жыліна. Будаўніцтва завода пачалося ў кастрычніку 2004 года і было завершана ў снежні 2005 года. У чэрвені 2006 года завод працаваў у тэставым рэжыме. Першы аўтамабіль сышоў з канвеера 7 снежня 2006 года.

На прадпрыемстве выпускаюцца наступныя мадэлі аўтамабіляў:
* Kia cee’d (пяцідзвярны) са снежня 2006 года
* Kia Sportage з чэрвеня 2007 года
* Kia cee'd_sw (універсал) з ліпеня 2007 года
* Kia pro_cee'd (трохдзвярны) з кастрычніка 2007 года
* Hyundai ix35 (пяцідзвярны ўніверсал) са студзеня 2010 года

Вытворчая магутнасць заводу роўная 300&nbsp;000 аўтамабіляў у год. У 2008 годзе Kia Motors Slovakia выпусціў 201&nbsp;507 аўтамабіляў, што на 38 % больш, чым у 2007 годзе. За перыяд з 2006 года па 2008 год з канвеера заводу сышло 360&nbsp;623 аўтамабілі. Kia Motors Slovakia з'яўляецца адзіным вытворцам рухавікоў у Славакіі. На заводзе вырабляюцца чатыры тыпы рухавікоў: бензінавы рухавік (1,4 л і 1,6 л) і дызельны рухавік (1,6 л і 2,0 л). У 2008 годзе вытворчасць рухавікоў склала 176&nbsp;126 адзінак, што на 54 % больш, чым у 2007 годзе. У 2008 годзе на прадпрыемстве працавала каля 2&nbsp;700 чалавек. Прыбытак Kia Motors Slovakia у 2008 годзе склаў 1&nbsp;504,6 млн славацкіх крон, што на 69 % больш, чым у 2007 годзе.

У канцы 2009 года з канвеера заводу сышоў 500&nbsp;000-ы аўтамабіль. Гэтым аўтамабілем апынуўся Kia cee'd_sw белага колеру з дызельным рухавіком і механічнай каробкай пераключэння перадач. Ён быў перададзены Цэнтру транспланталогіі ў горадзе Марцін. 15 студзеня 2010 года пачаўся выпуск аўтамабіля Hyundai ix35, які стаў трэцяй мадэллю.

У 2009 годзе Kia Motors Slovakia выпусціў звыш 150&nbsp;000 аўтамабіляў. Больш за 38 % прадукцыі заводу складае Kia cee’d пяцідзвярной версіі. У 2009 годзе 21 % выпушчаных аўтамабіляў завод экспартаваў у Расію. Kia Motors Slovakia вырабіў у 2009 годзе звыш 243&nbsp;000 рухавікоў, што на 37 % больш, чым у 2008 годзе. Колькасць вырабляных рухавікоў істотна ўзрасло ў сувязі з трохзменным рэжымам працы, уведзеным на заводзе з-за новых паставак рухавікоў для чэшскага заводу Hyundai Motor Manufacturing Czech у Ношавіцы. Акрамя рухавікоў, якія выпускаліся раней, пачаўся выпуск новага 1,4-літровага дызельнага рухавіка.

## Гл. таксама 
* Kia Motors

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Kia Motors  
* Сайт Kia Motors Slovakia  

Катэгорыя:KIA Motors
Катэгорыя:Прадпрыемствы Славакіі
Катэгорыя:Аўтамабілебудаўнічыя кампаніі Славакіі
Катэгорыя:Жыліна
Юр’еў

**Юр’еў** — рускае прозвішча, а таксама тапонім.

## Прозвішча 
* Андрэй Фёдаравіч Юр’еў — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Віцебскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

## Тапонім 
* Юр’еў — былая назва горада Тарту.

Катэгорыя:Рускія прозвішчы
Іван Бела

{{Касманаўт
 |імя = Іван Бела
 |арыгінал імя = Ivan Bella
 |апісанне выявы = Палкоўнік Іван Бела, 2009
 |краіна = , 
 |спецыяльнасць = пілот, касманаўт
 |воінскае званне = палкоўнік ВПС Славакіі
 |час = 7 сутак 21 гадзіна і 56 хвілін
 |місіі = Саюз ТМ-29 — Саюз ТМ-28
 |месца нараджэння = Долна Легата (Брэзна),
 |дата смерці = 
 |месца смерці = 
 |узнагароды = {
{ style="background:transparent"
 
}
{
{ style="background:transparent"
 
}
}}
**І́ван Бе́ла** (; , Брэзна) — палкоўнік славацкай арміі, больш вядомы як першы славацкі касманаўт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Долнай Легаце пад Брэзнай. У 1979—1983 гадах навучаўся ў Ваеннай гімназіі ў Банскай Быстрыцы, пасля працягнуў навучанне ў Найвышэйшай ваеннай лётнай школе ў Кошыцах (1983—1987).

## Узнагароды 
* Ваенны ордэн Людавіта Штура I ступені (1999)
* У 2001 годзе ў яго гонар названая малая планета (22901)&nbsp;Іванбела.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Брэзне
Катэгорыя:Славацкія касманаўты
Катэгорыя:Касманаўты Славакіі
Катэгорыя:Ваенныя аташэ Славакіі
Івета Радзічава

**І́вета Ра́дзічава** (; 7 снежня 1956, Браціслава) — славацкі палітык і навуковец-сацыёлаг. З 8 ліпеня 2010 года — прэм'ер-міністр Славакіі; у 2005—2006 — міністр працы. Член партыі Славацкая дэмакратычная і хрысціянская унія — Дэмакратычная партыя. Кандыдат у прэзідэнты на выбарах 2009 года.

## Асабістае жыццё 
Радзічава нарадзілася 1 снежня 1956 года ў славацка-польскай сям'і ў Браціславе. Яна мае дачку Еву і з'яўляецца жонкай Стана Радзіча, знакамітага славацкага коміка і акцёра, які загінуў у 2005. У дадатак да сваёй роднай славацкай, Радзічава свабодна валодае англійскай і рускай мовамі і мае дастатковыя веды па нямецкай і польскай мовах.

## Навуковая кар'ера 
Радзічава пачала сваю навуковую кар'еру з вывучэння сацыялогіі ў Браціслаўскім уніврсітэце імя Коменскага, атрымаўшы ступень доктара філасофіі ў 1981 годзе. У 1979—1989 гг. Радзічава працавала сацыёлагам у Акадэміі навук Славакіі. У 1990 годзе яна праходзіла постдоктарскае навучанне ў Оксфардскім універсітэце. Па сваім вяртанні ў Славакію ў 1991 годзе Радзічава заснавала Цэнтр аналізу сацыяльнай палітыкі, адну з першых грамадскіх арганізацыі ў Славакіі, і праслужыла выканаўчым дырэктарам да 2005 года. Таксама цягам гэтага перыяду Радзічава выкладала на факультэтах сацыялогіі, паліталогіі і сацыяльнай работы Браціслаўскага ўніверсітэта імя Коменскага.

### Прэм'ер-міністр 
Напачатку 2010 года была вылучана на парламенцкія выбары ад партыі СДХУ-ДП, неўзабаве перамогшы колішняга міністра фінансаў Івана Міклаша, які набраў 34.79% галасоў.

На выбарах 12 чэрвеня 2010 года СДХУ-ДП набрала 15,42% галасоў, застаўшыся далёка ззаду ад сацыял-дэмакратычнай партыя прэм'ер-міністра Роберта Фіца Курс — сацыяльная дэмакратыя, якая атрымала 34,79% галасоў. Тым не менш, прыхільнікі кааліцыі Роберта Фіца, нацыяналістычная Славацкая нацыянальная партыя і нацыянал-кансерватыўная РЗДС выступілі на выбарах вельмі слаба (РЗДС не здолела атрымаць ніводнага месца ў парламенце). У выніку, кааліцыя з чатырох апазіцыйных партый — ліберальная Свабода і салідарнасць (SaS), Хрысціянскі дэмакратычны рух (KDH), этнічная венгерская партыя Мост і партыя СДХУ-ДП дамагліся сфарміраваць парламенцкую большасць з 79 месцамі з 150 магчымых. Пасля таго, як Фіка запэўніў у сваёй немагчымасці сфарміраваць новы парламент, Радзічава, у якасці лідара найбуйнейшай апазіцыйнай партыі, 23 чэрвеня 2010 года была запрошана Іванам Гашпаровічам ўзначаліць славацкі ўрад. Радзічава ўвайшла на пасаду ў якасці першай жанчыны-прэм'ера 8 ліпеня 2010 года, узначальваючы кааліцыйны ўрад з вышэйпералічанымі партыямі.

## Дадатковыя звесткі 
* 8 лютага 2012 года славацкі ўрад на чале з І. Радзічавай вылучыў беларускага праваабаронца Алеся Бяляцкага на Нобелеўскую прэмію міру 2012 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Выпускнікі Універсітэта Коменскага
Катэгорыя:Члены Славацкай дэмакратычнай і хрысціянскай уніі — Дэмакратычнай партыі
Універсітэт Паўла Ёзафа Шафарыка

**Універсітэ́т імя́ Па́ўла Ё́зафа Ша́фарыка ў Ко́шыцах** — вышэйшая навучальная ўстанова Славакіі. Знаходзіцца ў Кошыцах. Заснаваны ў 1959 годзе і носіць імя славацкага паэта, філолага і гісторыка XIX стагоддзя Паўла Ёзафа Шафарыка.

## Гісторыя 
Створаны ў 1959 годзе шляхам злучэння медыцынскага факультэта ўніверсітэту Коменскага ў Браціславе і філасофскага факультэта Вышэйшай педагагічнай школы ў Прэшаве. Уважаецца пераемнікам езуіцкага Кошыцкага ўніверсітэта.

У 1963 годзе ў склад універсітэту быў перададзены прыродазнаўчы факультэт. У 1964 да іх дадаўся педагагічны з Прэшава, а ў 1973 — і юрыдычны факультэт у Кошыцах.

У 1990 годзе ў склад універсітэта былі ўключаны праваслаўны багаслоўскі і грэка-каталіцкі багаслоўскі факультэты.

УПЁШ — найбуйнешая пасля браціслаўскага ўніверсітэта Коменскага навучальная ўстанова ў Славакіі.

## Факультэты 
* Медыцынскі
* Прыродазнаўчы
* Юрыдычны
* Дзяржаўнага кіравання
* Філасофскі

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Універсітэты Славакіі
Катэгорыя:Кошыцы
Штэфан Угер

**Штэфан Угер** (; , Пр’евідза — , ) — славацкі рэжысёр і сцэнарыст, прадстаўнік «новай хвалі» ў чэхаславацкай кінематаграфіі.

## Біяграфія 
У 1948 годзе стаў членам Камуністычнай партыі Славакіі. У 1950—1955 гадах вывучаў рэжысёрскае майстэрства на кіна- і тэлевізійным факультэце пражскай Акадэміі сцэнічнага мастацтва.

Першыя фільмы здымаў на дакументальную тэматыку. Дэбютны фільм «Дарога над аблокамі» (1954) рэкламаваў чэхаславацкія авіялініі.

У 1955—1960 гадах працаваў у Студыі дакументальных фільмаў у Браціславе. З пачатку 1960-х пераключаецца на мастацкія фільмы, хоць дакументальныя здымаў да 1963.

У 1989 годзе атрымаў званне народнага артыста. Памёр у 1993 годзе ад сардэчнай недастатковасці.

## Фільмаграфія 
### Дакументальныя 
* «Першая баразна» (1955)
* «Цэнтральнаеўрапейскі кубак» (1955)
* «Настаўніца» (1955)
* «Безыменныя маракі» (1958)
* «Вачыма камеры» (1959)

### Мастацкія 
* «Сонца ў сетцы» (1962)
* «Арган» (1964)
* «Панна цудатворца» (1966)
* «Тры дачкі» (1967)
* «Геній» (1969)
* «Каб я меў стрэльбу» (1971)
* «Касьба Ястрабавага лугу» (1981)
* «Пасвіла коні на бетоне» (1982)
* «Загадчык скансену» (1988)

Катэгорыя:Рэжысёры Славакіі
Катэгорыя:Народныя артысты Чэхаславакіі
Катэгорыя:Памерлі ад сардэчнай недастатковасці
Даніэла Гантухава

**Да́ніэла Га́нтухава** (, вымаўляецца ; нарадзілася 23 красавіка 1983) — славацкая тэнісістка. Удзельнічае ў прафесійных турнірах з 1999 года. Першых значных вынікаў дабілася ў 2002, упершыню выйграўшы турнір ЖТА Індыян-Уэлс Мастэрс, перамогшы ў фінале саму Марціну Хінгіс і стаўшыся пераможцай з найніжэйшым рэйтынгам у гісторыі турніру. У тым самым годзе Даніэла дайшла да чвэрцьфіналаў Уімблданскага турніру і Адкрытага чэмпіянату ЗША, па выніках года трапіўшы ў топ-10. А разам са зборнай Славакіі Гантухава стала пераможцай Кубку Федэрацыі.

Найвышэйшай пазіцыі ў рэйтынгу — пятай — Даніэла Гантухава дасягнула ў студзені 2003 года пасля выхаду ў чвэрцьфінал Адкрытага чэмпіянату Аўстраліі. Пасля гэтага перамагла яшчэ ў пяці турнірах ЖТА, у тым ліку другі раз на Індыян-Уэлс Мастэрс (2007). У 2008 дайшла да паўфіналу Адкрытага чэмпіянату Аўстраліі, што застаецца яе найлепшым дасягненнем на турнірах Вялікага шлема.

Гантухава — найбольш паспяховая славацкая тэнісістка ўсіх часоў. У чэрвені 2013 пасля перамогі над Лорай Робсан стала 37-й жанчынай , якая дасягнула 500 перамог за кар’еру.

Даніэла таксама паспяхова выступае ў парным разрадзе. У 2001 яна разам з Леашам Фрыдлем перамагла на Уімблдане, у 2002 з Кевінам Ульетам — на Адкрытым чэмпіянаце Аўстраліі, у 2005 — на Адкрытым чэмпіянаце Францыі з Фабрысам Сантаро і на Адкрытым чэмпіянаце ЗША з Махешам Бхупаці, стаўшыся такім чынам усяго пятай тэнісісткай, якая выйграла ўсе турніры Вялікага шлема ў змяшаных парах. Акрамя таго, у 2002 годзе яна дайшла да фіналу Уімблданскага турніру з Кевінам Ульетам і жаночага фіналу Аўстралійскага чэмпіянату з Аранчай Санчэс Вікарыя, у 2006 — да фіналу жаночага Адкрытага чэмпіянату Францыі і ў 2009 — Адкрытага чэмпіянату Аўстраліі (абодва разы — з Ай Сугіямай).

За апошні год Даніэла Гантухава праз траўмы скацілася з 17 пазіцыі (2012) да 48-й. Яе трэнерам з’яўляецца былы іспанскі тэнісіст Эдуарда Нікалас.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Жаночая тэнісная асацыяцыя
* Міжнародная тэнісная федэрацыя 
* Кубак федэрацыі 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Попрадзе
Катэгорыя:Тэнісісткі Славакіі
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Тэнісісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Аўстраліі па тэнісе ў змяшаным парным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Уімблданскага турніру ў змяшаным парным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату ЗША па тэнісе ў змяшаным парным разрадзе
Альхоўка (возера)

**Альхо́ўка** — возера ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці, за 15 км на паўночны захад ад горада Мёры, за 2 км на паўночны захад ад вёскі Запалассе, у басейне ракі Вята.

Плошча паверхні 0,06 км². Даўжыня 0,35 км, найбольшая шырыня 0,2 км. Даўжыня берагавой лініі 1,15 км.

Схілы катлавіны на поўначы і ўсходзе вышынёй 15—18 м, на поўдні 8 м, у верхняй частцы часткова разараныя. Шырыня поймы ад 10 м на захадзе да 100 м на ўсходзе, пад лугам, хмызняком. На паўднёвым захадзе выцякае ручай у возера Запалоссе.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Мёрскага раёна
Бор (возера)

**Бор** — возера ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці, за 43 км на паўднёвы ўсход ад горада Мёры, за 1,5 км на поўдзень ад вёскі Субачава, у басейне ракі Авута.

Плошча паверхні 0,03 км². Даўжыня 0,32 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 0,75 км.

Схілы катлавіны вышынёй да 2 м (на паўднёвым усходзе 5—7 м), пад лесам.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Мёрскага раёна
Высокае (возера, Мёрскі раён)

**Высокае** — возера ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці, за 14 км на паўднёвы ўсход ад горада Мёры, за 1 км на паўночны ўсход ад возера Бярэжа, у басейне ракі Дзісна.

Плошча паверхні 0,04 км². Даўжыня 0,28 км, найбольшая шырыня 0,16 км. Даўжыня берагавой лініі 0,7 км.

Размешчана на балоце Мох, у межах ландшафтнага заказніка «Ельня». Берагі забалочаныя, тарфяністыя.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Мёрскага раёна
Эл Казоўскі

**Эл Казоўскі** (; ,  — , ) — венгерскі мастак рускага паходжання, адзін з самых выбітных сучасных венгерскіх творцаў.

Эл нарадзіўся ў Ленінградзе як *Алена Казлоўская*. У 1965 годзе з'ехаў у Венгрыю і пасяліўся ў Будапешце, дзе пачаў вучыцца ў Акадэміі мастацтва. Яго настаўнікамі былі Дзьёрдзь Кадар і Ігнат Кокаш.

Пасля заканчэння вучобы Эл пачаў кар'еру мастака і таксама працэдуры па змене полу. Пасля Эл адкрыта прызнаў сябе транссексуалам, і праводзіў дыскусіі на тую тэму.

Галоўным стылем Эла быў трансавангард, адзін з мастацкіх стыляў, народжаных у Венгрыі. Вобразы Казоўскага былі перапоўненымі міфалагічнымі пасыламі, а таксама іншымі формамі алегорыі. Акрамя працы мастака Казоўскі быў авангардным артыстам, звязаным з артыстычнай багемай Будапешта.

## Узнагароды 
* Стыпендыя *Gyula Derkovitsa* — 1980
* Узнагарода *Mihalya Munkacsya* — 1989
* Узнагарода *Kossutha* — 2002

## Выстаўкі 
* Асабістая выстаўка ў Дзяржаўным Рускім музеі ў Санкт-Пецярбургу-2005

## Літаратура 
* Achille Bonito Oliva, Dwight Gast, Gwen Jones : The Italian Transavantgarde, Giancarlo Politi, Mailand (1992), ISBN 88-7816-038-5
* Forgács Éva: El Kazovszkij : (monográfia). Budapest : Új Művészet Alapítvány, 1996. 42 p. 32 t. ill. ISBN 9637792171
* El Kazovszkij: Katalógus. (Hungarian and English. Az Emeletes kiállítások című 2003. december 21. és 2004. február 8. között rendezett kiállítás katalógusa.) Budapest : Műcsarnok, 2003. 106 o. ill. ISBN 9639115894
* El Kazovszkij kegyetlen testszínháza. Szerkesztette: Uhl Gabriella. Budapest : Jaffa Kiadó, 2008. 220 o. ill. ISBN 9789639604520

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Санкт-Пецярбургу
Катэгорыя:мастакі Венгрыі
Катэгорыя:Памерлі ў Будапешце
Катэгорыя:ЛГБТ у Венгрыі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Кошута
Катэгорыя:Мастакі трансавангарду
Крагуевацкі ўніверсітэт

**Крагуевацкі ўніверсітэт** () — адзін з універсітэтаў Сербіі, знаходзіцца ў горадзе Крагуевацы. Заснаваны 21 мая 1976 года.

У наш час універсітэт Крагуеваца ператварыўся ў сучасны адукацыйны і навукова-даследчы цэнтр, які ахоплівае амаль усе вобласці адукацыі і навукі. У склад універсітэта ўваходзіць 11 факультэтаў, ён таксама налічвае 14 000 студэнтаў і каля 1000 выкладчыкаў. Факультэты ўніверсітэта знаходзяцца ў пяці гарадах Цэнтральнай Сербіі, у якой пражывае каля дзвюх з паловай мільёнаў чалавек.

## Факультэты 
* Агранамічны (Чачак)
* Эканамічны (Крагуевац)
* Машынабудаўнічы (Кралева)
* Медыцынскі (Крагуевац)
* Педагагічны (Ягодзіна)
* Юрыдычны (Крагуевац)
* Прыродна-матэматычны (Крагуевац)
* Тэхнічны (Чачак)
* Факультэт падрыхтоўкі настаўнікаў (Ужыцы)
* Факультэт турызму і сэрвісу (Врнячка-Баня)
* Інжынерных навук (Крагуевац)
* Філалогіі і мастацтваў (Крагуевац)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Сербіі
Катэгорыя:Крагуевац
Нішскі ўніверсітэт

**Нішскі ўніверсітэт** () — адзін з універсітэтаў Сербіі, знаходзіцца ў горадзе Ніш. Заснаваны 15 чэрвеня 1965 года з факультэтаў, якія раней уваходзіліі ў склад Бялградскага ўніверсітэта. Налічвае 13 факультэтаў, якія размяшчаюцца ў самім Нішы, а таксама ў Лескавацы.

## Факультэты 
* Будаўнічы (Ніш, з 1960 года)
* Эканамічны (Ніш, з 1960 года)
* Факультэт электронікі (Ніш, з 1960 года)
* Машынабудаўнічы (Ніш, з 1960 года)
* Медыцынскі (Ніш, з 1960 года)
* Юрыдычны (Ніш, з 1960 года)
* Прыродна-матэматычны (Ніш, з 1999 года)
* Тэхналагічны (Лескавац, з 1979 года)
* Факультэт мастацтваў (Ніш, з 2002 года)
* Факультэт аховы на вытворчасці (Ніш, з 1976 года)
* Фізічнай культуры (Ніш, з 1999 года)
* Філасофскі (Ніш, з 1971 года)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Сербіі
Катэгорыя:Ніш
Лапухі

**Лапухі́** — возера ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, за 15 км на паўднёвы ўсход ад горада Мёры, на водападзеле рэк Волта і Бярэжа.

Плошча паверхні 0,16 км². Даўжыня 0,57 км, найбольшая шырыня 0,35 км. Даўжыня берагавой лініі 1,4 км. Плошча вадазбору 3 км².

Размешчана на балоце Мох у межах ландшафтнага заказніка «Ельня».

## Літаратура 
* 
*  — С. 135.

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Мёрскага раёна
Бярозаўка (возера)

**Бяро́заўка** — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці, за 10 км на паўночны ўсход ад горада Паставы, у басейне ракі Галбіца.

Плошча паверхні 0,11 км². Даўжыня 0,47 км, найбольшая шырыня 0,3 км. Даўжыня берагавой лініі 1,25 км.

Катлавіна возера размешчана сярод балота. Выцякае ручай у раку Паловіца.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Пастаўскага раёна
Шыман Холашы

**Шыман Холашы** (; , г. , цяпер Румынія — , , цяпер Украіна) — венгерскі жывапісец.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў армянскай сям'і. Вучыўся жывапісу ў 1875—1876 гадах у Будапешце ў Берталана Секея, у 1878—1882 гадах у Мюнхенскай акадэміяй мастацтваў. З 1886 кіраваў Мастацкай школай у г. Мюнхен. У 1896 годзе арганізаваў калонію мастакоў у Надзьбаньі (цяпер г. Бая-Марэ, Румынія).

## Творчасць 
У творах адлюстроўваў рэчаіснасць Венгрыі, яе нацыянальную своеасаблівасць, звяртаўся да прыёмаў пленэрнага жывапісу. Аўтар святочных і светлых па каларыце карцін («Абіранне кукурузы», 1885, і інш.), эскізаў да работы «Марш Ракацы» (1890—1910-я гг.).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мастакі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Венгрыі
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты Венгрыі
Катэгорыя:Выпускнікі Мюнхенскай акадэміі мастацтваў
Карасёўкі

**Карасёўкі** — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці, за 28 км на ўсход ад горада Паставы, на ўсходняй ускраіне вёскі Чорнае, у басейне ракі Галбіца.

Плошча паверхні 0,02 км². Даўжыня 0,17 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 0,5 км.

Схілы катлавіны вышынёй да 5 м, разараныя. Упадае ручай.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Пастаўскага раёна
Бранка Чопіч

**Бра́нка Чо́піч** (; 1 студзеня 1915, в. Хашані, Боснія і Герцагавіна — 26 сакавіка 1984, Бялград, Сербія) — сербскі пісьменнік. Член Сербскай акадэміі навук і мастацтваў (1967), член Акадэміі навук Босніі і Герцэгавіны (1973). 

Скончыў у 1940 годзе Бялградскі ўніверсітэт. Друкаваўся з 1929 года.

## Творчасць 
У зборніках «Пад Грмечам» (1938), «Змагары і ўцекачы» (1939), «Горцы» (1940) і інш. выступіў як майстар рэалістычнай навелы, адметнай гумарам. Раманы «Прарыў» (1952), «Глухі порах» (1957), зборнікі апавяданняў «Прыгоды Нікалеціны Бурсача» (1956), «Сад у колеры мальвы» (1970) пра антыфашыцкую барацьбу югаслаўскага народа. У раманах «Не сумуй, бронзавая варта» (1958), «Восьмае наступленне» (1964) актуальныя праблемы пасляваеннай рэчаіснасці. Аўтар зборнікаў паэзіі «Вогненнае нараджэнне айчыны» (1944), «Спеўны цвыркун» (1955), «Чароўны лес» (1962) і інш., якім уласціва элегічнасць; твораў для дзяцей, п'ес, кінасцэнарыяў.

## Пераклады 
На беларускую мову асобныя яго вершы і апавяданні пераклалі У. Паўлаў, І. Чарота.

## Літаратура 
* 

### Беларуския пераклады 
* Поціск рукі. Мн., 1991;

## Спасылкі 
* Дзівосны механізм. Апавяданне

Катэгорыя:Паэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Пісьменнікі Югаславіі
Катэгорыя:Паэты Югаславіі
Катэгорыя:Пісьменнікі-самазабойцы
Катэгорыя:Выпускнікі Бялградскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Акадэмікі Сербскай акадэміі навук і мастацтваў
Катэгорыя:Акадэмікі Акадэміі навук і мастацтваў Босніі і Герцагавіны
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі часопіса НІН
Катэгорыя:Югаслаўскія партызаны
Бой ля мыса Сарыч

**Бой ля мыса Сарыч** — баявое сутыкненне расійскай Чарнаморскай эскадры з германскімі крэйсерамі «Гёбен» і «Брэслау». Адбыўся  года. Бой звёўся да перастрэлцы паміж лінкарам «Яўстафій» і «Гёбенам». Абодва карабля атрымалі пашкоджанні, аднак, карыстаючыся перавагай у хуткасці ходу, германскія крэйсеры змаглі адарвацца ад рускай эскадры і адысці.

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Steve McLaughlin «Action off Cape Sarych»

Катэгорыя:Марскія бітвы Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Марскія бітвы Расіі
Катэгорыя:Марскія бітвы Германіі
Катэгорыя:Канфлікты 1914 года
Катэгорыя:Германія ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Расійская імперыя ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Лістапад 1914 года
Блакада Басфора

**Блака́да Басфо́ра** — састаўная частка агульнай марской блакады турэцкага ўзбярэжжа, якая праводзілася рускім Чарнаморскім флотам падчас Першай сусветнай вайны. Блакадныя дзеяння ажыццяўлялі лінейныя караблі, крэйсеры, эскадраныя мінаносцы і падводныя лодкі; мэта блакады — недапушчэнне прарыву судоў забеспячэння з Чорнага мора ў Мармуровае і абарона ўласных камунікацый ад набегаў германа-турэцкіх марскіх сіл.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Блокада Босфора 

Катэгорыя:Марскія бітвы Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Марскія бітвы Расіі
Катэгорыя:Марскія бітвы Германіі
Катэгорыя:Марскія бітвы Асманскай імперыі
Катэгорыя:Канфлікты 1915 года
Катэгорыя:Канфлікты 1916 года
Катэгорыя:Канфлікты 1917 года
Катэгорыя:Германія ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Расійская імперыя ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Асманская імперыя ў Першай сусветнай вайне