open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Самуэль Андрэй Абрамовіч

**Самуэль Андрэй Абрамовіч** ( — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Абрамовічаў герба «Ястрабец». Нарадзіўся ў сям’і Мікалая.

Каралеўскі палкоўнік, стараста старадубскі з 1647 года. У 1637—1638 гадах вучыўся ў Лейдэнскім універсітэце. У 1654 годзе перайшоў у каталіцтва і зачыніў кальвінскі збор у Варнянах.

Меў маёнткі ў Кіеўскім ваяводстве, Лідскім, Вількамірскім, Ашмянскім, Аршанскім, Новагародскім, Мазырскім, Старадубскім і Пінскім павеце.

## Літаратура 
* 

Самуэль Андрэй
Гданьскае ваяводства

**Гданьскае ваяводства** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка, якая існавала ў Польшчы ў розныя часы:
* Гданьскае ваяводства (1945—1975)
* Гданьскае ваяводства (1975—1998)

## Гл. таксама 
* Гданьск
* Паморскае ваяводства
Васіль Аляксеевіч Сцепановіч

**Васіль Аляксеевіч Сцепановіч** (нар. , в. Блудзень, Бярозаўскі раён, Брэсцкая вобласць, БССР) — педагог, рэктар Брэсцкага педагагічнага інстытута (1989—1999). Кандыдат філасофскіх навук (1981), прафесар (1991).

## Біяграфія 
Нарадзіўся у сям’і рабочых. Бацькі рана не стала (у 1946 годзе загінуў ад рук бандытаў); маці, Марыя Пятроўна, адна выхоўвала трох дзяцей у цяжкія пасляваенныя гады.

У 1962 годзе паступіў на фізіка-матэматычны факультэт Брэсцкага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя А. С. Пушкіна. Вучоба перарывалася на тэрміновую службу ў Савецкай арміі (1964—1967). У час вучобы ўдзельнічаў у рабоце студэнцкіх навуковых гурткоў, выступаў з дакладамі на навуковых канферэнцыях. Пасля заканчэння інстытута з адзнакай у 1969 годзе яму прапанавалі месца асістэнта на кафедры філасофіі і палітычнай эканоміі.

Вучыўся ў аспірантуры на кафедры філасофіі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта імя У. І. Леніна. Абараніў дысертацыю «Метадалагічныя праблемы матэматычнага мадэлявання мыслення», атрымаў ступень кандыдата філасофскіх навук (1981). Працаваў на розных пасадах у Брэсцкім педінстытуце (з 1995 года ўніверсітэт): старшага выкладчыка, дацэнта (1984) кафедры філасофіі, прарэктара па вучэбнай рабоце (1983—1989), рэктара (1989—1999).

Вучонае званне прафесара прысвоена 23 кастрычніка 1991 года. У 1994 годзе абраны сапраўдным членам (акадэмікам) Беларускай акадэміі адукацыі.

У 1999—2013 гадах працаваў прафесарам кафедры філасофіі ўніверсітэта, а таксама выкладаў у Інстытуце грамадскіх навук Акадэміі Падляскай у Седльцах (Польшча).

## Узнагароды 
* «Выдатнік народнай асветы» (1982)
* «Выдатнік асветы СССР» (1986)
* «Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь» (1995)
* Ганаровы знак «За ўклад у развіццё Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна» (2010)
* Ганаровая грамата Прэзідыума Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь (1995)
* Ганаровыя граматы Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (1999, 2010)
* Заслужаны работнік адукацыі Рэспублікі Беларусь (2001)

## Спасылкі 
* Сайт Брестского государственного университета им. А. С. Пушкина.
* 16 чэрвеня 2020 г. — 75 гадоў з дня нараджэння Васіля Аляксеевіча Сцепановіча (1945), вучонага-філосафа, педагога, заслужанага работніка адукацыі Беларусі

Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Рэктары Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна
Катэгорыя:Педагогі СССР
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Філосафы СССР
Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Ліга Еўропы УЕФА 2022/2023

**Ліга Еўропы УЕФА 2022/23** — 52-ы розыгрыш штогадовага клубнага турніру ў еўрапейскім футболе і 13-ы пад назвай Ліга Еўропы УЕФА. Фінальны матч адбыўся на стадыёне «Феранц Пушкаш» у Будапешце, перамогу пасля серыі пенальці здабыла «Севілья» (7-мы раз у сваёй гісторыі), бо ў асноўны час лік быў нічэйным — 1:1. Другі фіналіст Лігі Еўропы — «Рома» — яшчэ ні разу не здабываў перамогу ў гэтым турніры.

## Рэйтынг асацыяцый 
Колькасць месц ад кожнай краіны размеркоўвалася ў залежнасці ад каэфіцыенту краін УЕФА на 2021 год, якія ўлічваюць выступленне каманд у еўракубках з 2016/17 па 2020/21 сезоны.

|

|

|}

## Кваліфікацыя 
### Трэці кваліфікацыйны раўнд 
#### Чэмпіёнскі шлях 
#### Шлях прадстаўнікоў ліг 
### Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф 
## Групавы этап 
### Група A 
1 тур:

Цюрых — Арсенал — 1:2

ПСВ — Будзё-Глімт — 1:1

### Група B 
1 тур:

Фенербахчэ — Дынама Кіеў — 2:1

АЕК — Рэн — 1:02

### Група C 
1 тур:

Лудагорац — Рома — 2:1

ХІК — Бетыс — 0:2

### Група D 
1 тур:

Мальмё — Брага — 0:2

Уніён Берлін — Юніён Сент-Жылуаз — 0:1

### Група E 
1 тур:

Манчэстэр Юнайтэд — Рэал Сасьедад — 0:1

Амонія — Шэрыф — 0:3

### Група F 
1 тур:

Лацыа — Феенорд — 4:2

Штурм — Міт’юлан — 1:0

### Група G 
1 тур:

Нант — Алімпіякос — 2:1

Фрайбург — Карабах — 2:1

### Група H 
1 тур:

Црвена Звезда — Манака — 0:1

Ферэнцвараш — Трабзанспор — 3:2

## Плэй-оф 
### 1/16 фінала 
Першыя матчы адбудуцца 15-16 лютага. Паўторныя матчы будуць праведзеныя 23 лютага

### 1/8 фінала 
Першыя матчы этапу пройдуць 9 сакавіка. Матчы ў адказ — 16 сакавіка.

### 1/4 фінала 
### 1/2 фінала 
### Фінал 
Катэгорыя:Ліга Еўропы УЕФА
Катэгорыя:2022 год у футболе
Катэгорыя:2023 год у футболе
Абмежаванне транзітных зносін з Калінінградскай вобласцю

**Абмежаванне транзітных зносін з Калінінградскай вобласцю** — забарона транзітных грузаперавозак паміж расійскай Калінінградскай вобласцю і астатняй тэрыторыяй Расіі праз тэрыторыю Літвы, які распаўсюджваецца на тавары, што знаходзяцца пад дзеяннем санкцый Еўрапейскага Саюза, накладзеных на Расію за яе ўварванне ва Украіну. Абмежаванні ўступілі ў сілу 18 чэрвеня 2022 года і прывялі да забароны транзіту праз літоўскую тэрыторыю вугалю, металаў, цэменту, драўніны, будаўнічых матэрыялаў і высокатэхналагічных вырабаў чыгуначным транспартам. Шэраг медыя назваў прынятыя меры **«блакадай Калінінграда»**, выклікаўшы заяву ў адказ прэм’ер-міністра Інгрыда Шыманіце, якая падкрэсліла, што *«пра блакаду гаворка не ідзе і абмежаванні накладзены толькі на перамяшчэнне тавараў, якія падпадаюць пад санкцыі Еўрасаюза»*.

У адказ з боку Расіі прагучалі адкрытыя пагрозы Літве. Так, кіраўнік часовай камісіі Савета Федэрацыі па абароне дзяржсуверэнітэта Андрэй Клімаў заявіў, што *«калі ЕС не выправіць сітуацыю з блакадай Калінінградскай вобласці Літвой, то ён развяжа рукі Расіі для вырашэння гэтай праблемы любымі абранымі спосабамі»*. МЗС Расіі ахарактарызавала дзеянні суседняй дзяржавы як «правакацыйныя» і «адкрыта варожыя». 21 чэрвеня падчас візіту ў Калінінград сакратар Савета бяспекі Расіі Мікалай Патрушаў заявіў, што блакада з боку Літвы была справакаваная Захадам *«у парушэнне... міжнароднага права»*. Ён папярэдзіў, што ''«адпаведныя меры будуць прыняты ў бліжэйшы час. Іх наступствы акажуць сур'ёзны негатыўны ўплыў на насельніцтва Літвы»'', — дадаў Патрушаў. У той жа дзень Міністэрства замежных спраў Расіі заявіла, што выклікала пасла Еўрапейскага Саюза ў Маскве Маркуса Эдэрэра ў сувязі з антырасійскімі абмежаваннямі на транзіт тавараў паміж Калінінградам і астатняй Расіяй. У сваёй заяве МЗС РФ заклікала да неадкладнага аднаўлення транзіту праз рэгіён і паабяцаў прыняць меры ў адказ, калі сітуацыя не палепшыцца. Па заявах прэзідэнта, Літва будзе гатова, калі Расія адключыць яе ад рэгіянальнай энергасістэмы ў адказ на блакаванне чыгуначных паставак некаторых расійскіх тавараў у Калінінград, ваеннай канфрантацыі не чакаецца.

## Зноскі
Катэгорыя:Знешняя палітыка Літвы
Катэгорыя:Гісторыя Калінінградскай вобласці
Катэгорыя:2022 год у палітыцы
Катэгорыя:Чэрвень 2022 года
Астапюк

**Астапю́к** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алена Іванаўна Астапюк (нар. 1970) — беларускі палітык.
* Андрэй Іванавіч Астапюк (нар. 1990) — беларускі плывец.
Бажэлка

**Бажэ́лка** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Апанасавіч Бажэлка (нар. 1944) — беларускі акцёр тэатра.
* Алег Аляксандравіч Бажэлка (нар. 1954) — былы Генеральны пракурор Беларусі.
Сабір Рахімавіч Адылаў

**Сабір Рахімавіч Адылаў** (; 1 сакавіка 1932, Ташкент — 18 ліпеня 2002, Ташкент) — узбекскі, савецкі . Народны архітэктар СССР (1981), галоўны архітэктар Ташкента (1970—1986). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1975).

## Біяграфія 
Пасля заканчэння ў 1955 годзе архітэктурнага факультэта сярэдне-азіяцкага політэхнічнага інстытута (САПІ) у Ташкенце (цяпер Ташкенцкі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт), працаваў галоўным архітэктарам Алмалыка (1955—1961) і Ташкенцкай вобласці Узбекістана (1962—1966), затым — галоўны архітэктар Ташкента (1970—1984, 1990—1991).

Намеснік старшыні Камітэта па будаўніцтве Узбекскай ССР (1975—1985, 1990—1991). Загадчык аддзела (1986), дырэктар (1989) Узбекскага навукова-даследчага і праектнага інстытута рэстаўрацыі помнікаў культуры.

Аўтар і суаўтар праектаў забудовы цэнтра Ташкента, Андыжана, Джызака (1970, 1980), больш за 80 праектаў прасторава-жылой забудовы і помнікаў ва Узбекістане, у прыватнасці:

* будынак  (1977)
* будынак Вярхоўнага Савета Узбекскай ССР (1979),
* архітэктурнай часткі помніка У. І. Леніну на  (1974),  (1979) і іншых у Ташкенце.

Быў кіраўніком аўтарскіх калектываў архітэктараў усіх станцый Ташкенцкага метрапалітэна.

Унёс вялікі ўклад у распрацоўку архітэктурнага і манументальнага мастацтва, рашэнне складаных горадабудаўнічых задач Узбекістана.

Памерці 18 ліпеня 2002 года ў Ташкенце.

## Узнагароды і званні 
* Заслужаны будаўнік Узбекскай ССР (1967)
*  (1981)
* Дзяржаўная прэмія СССР (1975) — за архітэктурна-планіровачнае рашэнне цэнтра Ташкента
* Ордэн Дружбы народаў

## Спасылкі 
* Сабір Рахімавіч Адылаў 

Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Узбекскай ССР
Варшаўскае ваяводства (1975—1998)

**Варшаўскае ваяводства** () — адно з 49 ваяводстваў, якія існавалі ў 1975—1998 гадах у Польшчы. Яго цэнтрам была Варшава. Таксама называлася Варшаўскім сталічным ваяводствам. У 1999 годзе было ўключана ў склад Мазавецкага ваяводства.

## Гарады 
Найбуйнейшымі гарадамі ваяводства станам на 1998 год былі:
* Варшава — 1 618 тыс. жыхароў
* Прушкаў — 50 тыс. жыхароў
* Легіянова — 48 тыс. жыхароў
* Отвацк — 39 тыс. жыхароў
* Валомін — 35 тыс. жыхароў
* Новы Двур Мазавецкі — 27 тыс. жыхароў

Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы (1975—1998)
Катэгорыя:Гісторыя Мазавецкага ваяводства
Лодзьскае ваяводства (1975—1998)

**Лодзьскае ваяводства** () — адно з 49 ваяводстваў, якія існавалі ў 1975–1998 гадах у Польшчы. Яго цэнтрам была Лодзь. Таксама называлася Лодзьскім гарадскім ваяводствам. У 1999 годзе было ўключана ў склад сучаснага Лодзьскага ваяводства.

Станам на 1998 год буйнейшымі гарадамі ваяводства былі:
* Лодзь — 807 тыс. жыхароў
* Паб’яніцы — 75 тыс. жыхароў
* Згеж — 59 тыс. жыхароў
* Азоркаў — 22 тыс. жыхароў
* Аляксандраў Лудзкі — 20 тыс. жыхароў

Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы (1975—1998)
Лізавета Баварская

* Лізавета Баварская (1837—1898) — жонка імператара Франца Іосіфа I, імператрыца Аўстрыі (з 1854)
* Лізавета Баварская (1876—1965) — каралева Бельгіі, жонка караля Альберта I
* Лізавета Людовіка Баварская (1801—1873) — каралева Прусіі, жонка Фрыдрыха Вільгельма IV

## Гл. таксама 
* Ізабела Баварская (1863—1924)
Шамахмудавы

**Шаахмед** (таксама магчыма напісанне **Шоахмед**) **Шамахмудаў** (1890—1970) і яго жонка **Бахры Акрамава** (1903—1987) пражывалі ў Ташкенце і працавалі кавалямі ў арцелі імя Тэльмана. У пачатку Вялікай Айчыннай вайны Шаахмед (спрошчанае — Ахмед) Шамахмудаў і яго жонка Бахры Акрамава ўзялі на выхаванне і ўсынавілі 15 дзяцей, якія страцілі бацькоў і былі  падчас вайны ў Ташкент, і яшчэ траіх дзяцей пасля вайны.

За адзін толькі 1943 год пажылы каваль Шамахмудаў стаў бацькам чацвярых дзяцей. Дзеці ў яго ўсе розных нацыянальнасцяў і розных прозвішчаў: Рая Мальцава — беларуска, Маліка Ісламава — татарка, Валодзя Урусаў — рускі.

У гісторыі ўсынаўлення быў адзін сапраўды цудоўны выпадак, калі Шамахмудавы забралі ў размеркавальным пункце безнадзейнага 5-месячнага немаўля, і ў Бахры, якая не мела ўласных дзяцей, з’явілася грудное малако і яна змагла выхадзіць малога. Шамахмудаў сам даў яму імя — Нягмат.

## Гісторыі дзяцей 
Яўрэй Фёдар Кульчаноўскі з Украіны быў эвакуіраваны ў Ташкент і стаў Юлдашам Шамахмудавым. Вырас, атрымаў адукацыю горнага майстра, а праз 45 гадоў яго знайшла родная прабабуля Дар’я Аляксееўна, якой на той момант было 104 года. Распараджэнне аб пераносе манумента аддаў хакім (кіраўнік) горада . Пры дэмантажы помніка і пераносе былі страчаныя некаторыя дэталі і адна бронзавая фігура хлопчыка. Тады жыхары махалі «Жарарык», дзе жылі Шамахмудавы, прасілі перанесці помнік туды, але гэта не было зроблена.

1 мая 2017 года помнік быў перанесены ў Парк дружбы (былы парк Бабура), які знаходзіцца бліжэй да цэнтра горада, у .

24 красавіка 2018 года пасля селектарнай нарады ў прэзідэнта Узбекістана Шаўката Мірзіяева стала вядома, што помнік вернецца на першапачатковае месца — плошчу перад Палацам «Ісціклол» (былы Палац дружбы народаў) да 9 мая.

9 мая 2018 года помнік зноў адкрыўся на сваім першапачатковым месцы — плошчы Дружбы народаў. Яго дапамаглі аднавіць у першапачатковым выглядзе ўнукі скульптара . На паўторным адкрыцці манумента Прэзідэнт Рэспублікі падкрэсліў, што сотні сем’яў Узбекістана ў цяжкі для савецкай краіны час узялі на выхаванне дзяцей, эвакуяваных ва Узбекістан і пазбаўленых прытулку і бацькоў. Сям’ю Шамахмудавых ён лічыць сімвалам велікадушнасці ўзбекскага народа. Кампазіцыю агледзела 85-гадовая Халіда Шамахмудова (Вольга Цімоніна), якая назвала па імёнах усіх намаляваных ў скульптурнай групе дзяцей.

## Спасылкі 
* Артыкул Шаахмед Шамахмудов на сайце mytashkent.uz
* Артыкул Зуд переименований на сайце azattyq.org

Катэгорыя:Гісторыя Узбекістана
Катэгорыя:Постаці Ташкента
Катэгорыя:Сем’і
Катэгорыя:Асобы на марках
Лізавета Багемская

**Лізавета Багемская** (*Elisabeth of the Palatinate, Elisabeth of Bohemia*) — старэйшая дачка Фрыдрыха V, караля Багеміі (Чэхіі), і Лізаветы Сцюарт. Кіравала Герфардскім абацтвам як прынцэса-абатыса, на працягу сямі гадоў, аж да яго смерці ў 1650 годзе ліставалася з Рэнэ Дэкартам.

## Біяграфія 
thumb|left|192px| Лізавета Багемская 
Пасля звяржэння свайго бацькі яна правяла ранняе юнацтва ў Берліне пад наглядам бабулі Юліяны, дачкі Вільгельма Аранскага. У дзевяць ці дзесяць гадоў яна была адпраўлена з братамі і сёстрамі завяршаць атрыманне адукацыі ў Лейдэн, дзе яе вучылі класічным і сучасным мовам, мастацтву і літаратуры. Яна праявіла асаблівую схільнасць да філасофскіх даследаванняў і атрымала мянушку «La Grecque» («грачанка») за вялікія веды ў вобласці класічных моў. Затым яна пераехала ў Гаагу, дзе яе бацькі трымалі ціхі двор з высакародным і адукаваным атачэннем. Былі планы выдаць яе замуж за Уладзіслава IV, караля Польшчы, але яна, быўшы пратэстанткай, адмовілася выйсці замуж за караля-каталіка.

У 1639 годзе яна пачала ліставацца з Ганнай Марыяй ван Схурман, вучонай жанчынай, празванай галандскай Мінервай. Крыху пазней яна таксама перапісвалася з Дэкартам. Іх лісты адзін да аднаго захаваліся. Па яе просьбе Дэкарт стаў яе настаўнікам па філасофіі і маралі, а ў 1644 годзе прысвяціў ёй свае «Пачаткі філасофіі».

Падчас візіту да цёткі Лізавета пазнаёмілася з Іаханесам Какцэюсам, які пасля таксама пачаў з ёй ліставацца і прысвяціў  свой выклад Песні песняў. Дзякуючы яму яна перайшла да вывучэння Бібліі.

У 1667 годзе яна стала прынцэсай-абатысай Герфардскага абацтва, дзе дбайна выконвала свае абавязкі, адрознівалася сціпласцю, дабрачыннасцю і асабліва гасціннасцю да вязняў сумлення. Готфрыд Лейбніц наведаў яе абацтва ў 1678 годзе.

Леон Петыт у сваёй кнізе сцвярджае, што яна і Дэкарт былі закаханы. Жэнеўева Родыс-Льюіс згаджаецца з гэтым меркаваннем, хоць выключае наяўнасць сексуальнага жадання.

## Літаратура 
* The Complete Correspondence of Elisabeth of Bohemia and René Descartes
* The Descartes-Elisabeth correspondence in an easier-to-read version

## Спасылкі 
* Godfrey, Elizabeth. *A Sister of Prince Rupert, Elizabeth Princess Palatine and Abbess of Herford*. London, New York: J. Lane.
* «Other Women’s Voices»
* The Woman Who Took on Descartes
* «Princess Elisabeth Palatine» 
* Online-Biography of Elisabeth of Boehmia, Princess Palatine (in German)
* The Princess’s correspondence with Descartes, lightly edited for easier reading.

Катэгорыя:Жанчыны-філосафы
Катэгорыя:Прынцэсы Чэхіі
САХР

**САХР**:
* САХР (спецпадраздзяленне РБ) — спецыяльнае падраздзяленне ўнутраных войскаў МУС Рэспублікі Беларусь
* САХР (Расія) — спецыяльнае падраздзяленне войскаў нацыянальнай гвардыі Расійскай Федэрацыі
Беларускі дзяржаўны архіў навукова-тэхнічнай дакументацыі

**Беларускі дзяржаўны архіў навукова-тэхнічнай дакументацыі** (**БДАНТД**) — архіў у Мінску, размешчаны ў былым касцёле Святога Іосіфа па вуліцы Кірыла і Мяфодзія, 4. У гэтым жа будынку размяшчаецца Беларускі дзяржаўны архіў-музей літаратуры і мастацтва.

## Гісторыя 
З мэтай цэнтралізацыі адбору, захоўвання і выкарыстання навукова-тэхнічнай дакументацыі пастановай Савета Міністраў Беларускай ССР ад 27 мая 1968 года № 164 быў створаны адмысловы Цэнтральны дзяржаўны архіў навукова-тэхнічнай дакументацыі БССР (ЦДАНТД БССР).

З 1 студзеня 2027 года Беларускі дзяржаўны архіў навукова-тэхнічнай дакументацыі, аб'яднаннем з Беларускім дзяржаўным архіў-музей літаратуры і мастацтва, пераўтворыцца ў Беларускі дзяржаўны архіў літаратуры, мастацтва і навукова-тэхнічнай дзейнасці.

## Фонды 
Зберагае навукова-тэхнічную дакументацыю праектна-канструктарскіх, тэхналагічных і навукова-даследчых устаноў і арганізацый, асабістыя фонды дзеячаў навукі і тэхнікі Рэспублікі Беларусь. Станам на 1996 года мелася 160 фондаў (больш за 90 тыс. адзінак захоўвання за 1887—1941 і 1944—1990).

Дакументы архіва адлюстроўваюць будаўніцтва і рэканструкцыю гарадоў і іншых населеных пунктаў, прамысловых прадпрыемстваў, чыгуначных і шашэйных дарог, культурна-асветных, адміністрацыйных і іншых збудаванняў на Беларусі, распрацоўку вырабаў прамысловай прадукцыі і бытавой тэхнікі. Сярод дакументаў генеральныя планы гарадоў, праекты па жыллёва-грамадзянскім, прамысловым і сельскім будаўніцтве, чарцяжы станкоў, машын: забеспячэння захавання і ўліку дакументаў; ведамасных архіваў, камплектавання і экспертызы каштоўнасці дакументаў; інфармацыйна-пошукавых сістэм і навуковага выкарыстання.

Станам на 2022 год:
* Аддзел забеспячэння захаванасці і ўліку дакументаў;
* Аддзел справаводства і фарміраванні нацыянальнага архіўнага фонду Рэспублікі Беларусь;
* Аддзел інфармацыйна-пошукавых сістэм і аўтаматызаваных архіўных тэхналогій;
* Аддзел інфармацыі і выкарыстання дакументаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:1968 год у Мінску
Катэгорыя:Арганізацыі паводле алфавіта
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1968 годзе
Катэгорыя:Архівы Беларусі
Катэгорыя:Арганізацыі Мінска
Катэгорыя:Вуліца Кірыла і Мяфодзія (Мінск)
Аляксей Лявонцьевіч Бенуа

**Аляксей Лявонцьевіч Бенуа** — расійскі архітэктар, які працаваў у Туркестане. Пляменнік расійскага архітэктара Мікалая Лявонцьевіча Бенуа (1813—1898) — родапачынальніка расійскай галіны мастакоў і архітэктараў з прозвішчам Бенуа.

## Біяграфія 
Аляксей Лявонцьевіч Бенуа нарадзіўся ў сям’і чыноўніка Таварыства Царскасельскай чыгункі Лявонція Лявонцьевіча Бенуа (1801—1885), які з’яўляўся старэйшым братам архітэктара Мікалая Лявонцьевіча Бенуа (1813—1898). Аляксей Лявонцьевіч Бенуа скончыў у 1865 годзе Імператарскую Акадэмію мастацтваў, атрымаўшы па яе заканчэнні званне вольнага мастака «з правам вырабляць будынкі і ўступаць у службу, якую пажадае».

З чэрвеня 1874 года ён паступіў «на службу па ваенна-народным упраўленні» ў канцылярыю Туркестанскага генерал-губернатара . З 8 лютага 1875 года ён быў прызначаны членам Сыр-Дар’інскай будаўніча-дарожнай камісіі, якая кіравала ўсёй забудовай Ташкента.

Аляксей Лявонцьевіч Бенуа быў камандзіраваны на два гады (1875—1877) у распараджэнне ваеннага губернатара Сямірэчанскай вобласці ў горад Верны (Алма-Ата), дзе ён таксама займаўся архітэктурна-будаўнічымі работамі.

У 1878 годзе А. Л. Бенуа вярнуўся ў Ташкент, калі ў Туркестанскім краі пры абласных упраўленнях сталі арганізоўваць будаўнічыя аддзяленні, узначаленыя ваеннымі інжынерамі, і А. Л. Бенуа быў прызначаны на пасаду малодшага архітэктара Сыр-Дар’інскай вобласці.

У красавіку 1879 года Аляксей Лявонцьевіч Бенуа пакінуў дзяржаўную службу «па сямейных абставінах» і ў гэты ж час у сілу шэрагу абставінаў не змог атрымаць звання класнага мастака 3 ступені.

На працягу амаль чатырох гадоў ён працаваў у Ташкенце як прыватны архітэктар. У канцы 1882 года А. Л. Бенуа быў зноў прызначаны на дзяржаўную службу на пасаду малодшага архітэктара  ў Самаркандзе, дзе ён прапрацаваў чатыры гады.

У 1890 годзе для саматужна-прамысловай выстаўкі, якая адкрылася ў гарадскім садзе і прымеркаванай да святкавання 25-годдзя далучэння Ташкента па праекце А. Л. Бенуа (сумесна з інжынерам Я. П. Дубровіным) былі збудаваныя ўваходныя вароты з боку .

Апошнія гады жыцця А. Л. Бенуа служыў архітэктарам Туркестанскай мытнай акругі ў Краснаводску.

Найбольш вядомымі будынкамі ў Ташкенце, выкананымі па яго праектах або пры яго ўдзеле, з’яўляюцца будынак Ташкенцкай мужчынскай гімназіі, будынак Евангелісцка-лютэранскай царквы (кірхі) і будынак палаца , які быў пабудаваны ў 1889—1890 гадах пад кіраўніцтвам грамадзянскага інжынера .

Найбольш буйным архітэктурным творам А. Л. Бенуа ў Сярэдняй Азіі з’явіўся на думку спецыялістаў.

Памёр А. Л. Бенуа ў Краснаводску 25 мая (па старым стылі) 1902 года.

## Спасылкі 
* Э. Г. Жданов «Туркестанский» Бенуа
* Архитектор Бенуа

Катэгорыя:Архітэктары Узбекістана
Катэгорыя:Архітэктары Ташкента
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Зорныя войны. Эпізод I: Уяўная пагроза (саўндтрэк)

«**Зорныя войны. Эпізод I: Уяўная пагроза**» () — саўндтрэк Джона Уільямса да аднайменнага фільма 1999 года. Саўндтрэк быў выпушчаны 4 мая 1999 года лэйблам .

## Спіс кампазіцый 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Саўндтрэкі Джона Уільямса
Катэгорыя:Саўндтрэкі 1999 года
Катэгорыя:Саўндтрэкі
Катэгорыя:Зорныя войны
САХР (Расія)

**Спецыяльны атрад хуткага рэагавання (САХР)** — адно з федэральных і рэгіянальных спецыяльных падраздзяленняў Федэральнай службы войскаў нацыянальнай гвардыі Расійскай Федэрацыі. У 2002 годзе атрады САХР былі пераўтвораны ў *атрады міліцыі спецыяльнага прызначэння (АМСП)*. 30 лістапада 2011 года загадам Міністра ўнутраных спраў Расійскай Федэрацыі Рашыда Нургаліева атрады міліцыі спецыяльнага прызначэння МУС Расіі зноў сталі афіцыйна называцца *спецыяльнымі атрадамі хуткага рэагавання*. Асноўная задача САХР - барацьба з арганізаванай злачыннасцю. Аднак, у сувязі са зменай унутрыпалітычнай абстаноўкі, САХР паспяхова ўжываліся ў тым ліку ў вайсковых антытэрарыстычных аперацыях, якія праводзяцца ў Паўночна-Каўказскім рэгіёне.

Першыя атрады САХР з'явіліся ў Маскве ў 1978 годзе як спецыяльныя міліцейскія падраздзяленні для аховы аб'ектаў падчас правядзення летняй Алімпіяды-80.

Катэгорыя:З’явіліся ў 1992 годзе
Катэгорыя:Федэральная служба войскаў нацыянальнай гвардыі
ХК Ак Барс Казань

**«Ак Барс»** — расійская каманда па хакеі з шайбай з Казані. З’яўляецца шматразовым уладальнікам Кубка Гагарына.

## Дасягненні 
### Нацыянальныя 
* Расійская Суперліга
**  **Чэмпіён (2)**: 1998, 2006, 2009, 2010, 2018.
**  **Віцэ-чэмпіён (5)**: 2000, 2002, 2007, 2015, 2020.
**  **Бронзавы прызёр (2)**: 2004, 2021

* Кубак Гагарына
**  **Уладальнік (3)**: 2009, 2010, 2018,
**  **Фіналіст (1)**: 2015

### Міжнародныя 
* Кубак еўрапейскіх чэмпіёнаў па хакеі
**  **Уладальнік (1)**: 2007.

* Кантынентальны кубак ІІХФ
**  **Уладальнік (1)**: 2008.
**  **Бронзавы прызёр (1)**: 1999.

## Спасылкі 
* Дасягненні клуба на афіцыйным сайце ХК Ак Барс 

Ак Барс Казань
Ак Барс Казань
Катэгорыя:Спорт у Казані
Беларускі дзяржаўны ансамбль «Песняры»

**Беларускі дзяржаўны ансамбль «Песняры»** — вакальна-інструментальны ансамбль. Заслужаны калектыў Рэспублікі Беларусь з 2022 года. Калектыў, заснаваны Уладзімірам Мулявіным у 1969 годзе як ВІА «Песняры», у 1990-х гадах атрымаў статус дзяржаўнага ансамбля. Кіруецца Міністэрствам культуры і прызнаны ў Рэспубліцы Беларусь афіцыйным правапераемнікам «Песняроў». Мае статус дзяржаўнага.

## Барацьба за выкарыстанне брэнда 
Пасля смерці Уладзіміра Мулявіна ў 2003 годзе сталі з’яўляцца іншыя гурты, якія выкарыстоўваюць слова «Песняры» ў назве і выкарыстоўваюць рэпертуар старых «Песняры». Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь дало такі каментар сітуацыі:

У 2011 годзе Дзяржаўны ансамбль, змагаючыся з расійскім ТАА «Песняры» за выкарыстанне брэнда, атрымаў пасведчанне Распатэнта на рэгістрацыю маркі «Песняры», якое дзейнічае ў краінах Мадрыдскай канвенцыі.

## Ацэнка творчасці 
## Удзельнікі ансамбля 
Па дадзеных сайта ПЕСНЯРЫ.сом, у ансамблі ўдзельнічаюць або ўдзельнічалі наступныя артысты:

### Дзеючы склад 
* Раман Козыраў — дырэктар-мастацкі кіраўнік; клавішныя, вакал, кампазіцыя, аранжыроўка (з 2003);
* Алег Жалезнякоў — вакал, Акустычная гітара, кампазіцыя, аранжыроўка (з 2003);
* Аляксандр Філіпенка — галоўны гукарэжысёр (з 2020).
* Юрый Туравец — барабаны (з 2012);
* Сяргей Баёк — вакал, бас гітара (з 2012);
* Артур Міхайлаў — вакал (з 2014);
* Ігар Дударчык — вакал (з 2016);
* Сяргей Гарбацкі — вакал, гітара (з 2018).

### Былыя ўдзельнікі 
* Аркадзь Іваноўскі — гітара (2003—2004);
* Валерый Скаражонак — вакал (2003—2012);
* Вячаслаў Шарапаў — клавішныя, аранжыроўка, кампазіцыя, вершы (2003—2017);
* Пётр Ялфімаў — вакал (з 2003—2004);
* Сяргей Шкурдзе — ударныя (з 2003—2013);
* Андрэй Шчытковец — бас-гітара, бэк-вакал, кампазіцыя (2003—2012);
* Уладзімір Уладзіміравіч Мулявін — альт (2004—2005);
* Аляксандр Камлюк — гітара, вакал (2004—2007);
* Вячаслаў Ісачанка — вакал, гітара (2005—2012);
* Уладзімір Бадуноў — скрыпка (2006—2009)
* Леанід Вярэніч — гітара (2008—2012);
* Андрэй Усанаў — вакал (2008—2012);
* Дзяніс Пацэвіч — вакал (2012—2014);
* Аляксандр Пада — гітара (2012—2015);
* Андрэй Сакалоў — ударныя (2012);
* Мікалай Рыгоравіч Патрусаў — клавішныя, аранжыроўка (2016—2018);
* Ян Жанчак — вакал (2018—2020).
* Аляксандр Жых — вакал, духавыя і народныя інструменты (2006—2020)
* Барыс Грыдзін — галоўны гукарэжысёр (2008—2020).

## Дыскаграфія 
### Сольныя альбомы 
* 2007 — Распавядальная (West Records)
* 2009 — Вольнаму-воля (West Records)
* 2009 — Спадчына (West Records)
* 2011 — Шчаслівасць (Vigma)
* 2015 — Прысвячэнне Майстру… (Vigma)
* 2015 — Хмель молодой (Vigma)
* 2018 — Продолжение (Vigma)
* 2020 — Канцэрт да 50-годдзя ансамбля аўдыё і DVD (Vigma)
* 2021 — Ты прыйдзі ка мне каханнем (Vigma)

Катэгорыя:Музычныя калектывы Беларусі
Захарыяш Абуховіч

**Захарыяш Абуховіч** (? — ) — рэлігійны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Абуховічаў герба «Абуховіч». Нарадзіўся ў сям’і Фёдара.

Канонік смаленскі.

## Літаратура 
* 

Захарыяш
Катэгорыя:Канонікі смаленскія
Беластоцкае ваяводства (1975—1998)

**Беластоцкае ваяводства** () — адно з 49 ваяводстваў, якія існавалі ў 1975—1998 гадах у Польшчы. Яго цэнтрам быў Беласток. У 1999 годзе было ўключана ў склад сучаснага Падляскага ваяводства.

Станам на 1998 год найбуйнейшымі гарадамі ваяводства былі:
* Беласток — 284 тыс. жыхароў
* Бельск Падляскі — 28 тыс. жыхароў
* Гайнаўка — 24 тыс. жыхароў
* Лапы — 23 тыс. жыхароў
* Сакулка — 20 тыс. жыхароў

Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы (1975—1998)
Катэгорыя:Гісторыя Падляскага ваяводства
Бельскае ваяводства

**Бельскае ваяводства** () — адно з 49 ваяводстваў, якія існавалі ў 1975—1998 гадах у Польшчы. Яго цэнтрам быў горад Бельска-Бяла. У 1999 годзе было ўключана ў склад Сілезскага і Малапольскага ваяводстваў.

## Гарады 
Найбуйнейшымі гарадамі ваяводства станам на 1998 год былі:
* Бельска-Бяла — 180 тыс. жыхароў
* Асвенцім — 44 тыс. жыхароў
* Цешын — 38 тыс. жыхароў
* Жывец — 32 тыс. жыхароў
* Андрыхаў — 23 тыс. жыхароў
* Вадавіцы — 19 тыс. жыхароў

Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы (1975—1998)
Катэгорыя:Гісторыя Сілезскага ваяводства
Катэгорыя:Гісторыя Малапольскага ваяводства
Быдгашчскае ваяводства (1975—1998)

**Быдгашчскае ваяводства** () — адно з 49 ваяводстваў, якія існавалі ў 1975—1998 гадах у Польшчы. Яго цэнтрам быў горад Быдгашч. У 1999 годзе большая частка тэрыторыі ваяводства была ўключана ў склад Куяўска-Паморскага ваяводства.

## Гарады 
Найбуйнейшымі гарадамі ваяводства станам на 1998 год былі:
* Быдгашч — 387 тыс. жыхароў
* Інаўроцлаў — 80 тыс. жыхароў
* Хайніцы — 40 тыс. жыхароў
* Свецце — 27 тыс. жыхароў
* Накла над Натэцян — 20 тыс. жыхароў
* Солец Куяўскі — 15 тыс. жыхароў

Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы (1975—1998)
Катэгорыя:Гісторыя Куяўска-Паморскага ваяводства
Закон Ле Шапелье

**Закон Ле Шапелье** () — заканадаўчы акт, прыняты Устаноўчым сходам падчас Вялікай французскай рэвалюцыі 14 чэрвеня 1791 года, які забараняў гільдыі (раннюю версію прафсаюзаў), працоўныя кааліцыі і права на забастоўку. Закон распрацаваў Ісаак Рэнэ Гі Ле Шапелье. Закон быў ануляваны 25 мая 1864 года на падставе закона Аліўе (прапанаванага Эмілем Аліўе і прынятага Напалеонам III), які аднавіў права на аб’яднанне рабочых і права на забастоўку.

## Гл. таксама 
*Закон аб аб’яднаннях 1799 года - аналагічны закон у Вялікабрытаніі 

## Спасылкі 
*''La force de l'histoire'' 

Катэгорыя:Вялікая французская рэвалюцыя
Катэгорыя:Падзеі 14 чэрвеня
Катэгорыя:1791
Катэгорыя:Прафсаюзы
Катэгорыя:Працоўнае права
Катэгорыя:Права Францыі
Жэнт

**Жэнт** () або **каспа** () у казахаў, **ент** у башкіраў&nbsp; — нацыянальная святочная страва, якая вырабляецца з  крупы, з даданнем сушанага тоўчанага сыру, топленага масла, цукру, мёду, разынак, арэхаў. Жэнт звычайна падаецца да гарбаты. Яго рыхтуюць пасля нараджэння дзіцяці, з нагоды * шілде *і бесік тоя, да саракавін (*қирқи*).

Падчас Вялікай Айчыннай вайны і ў пасляваенныя гады быў распаўсюджаны такі метад падрыхтоўкі жэнта:  змешвалі ў ступцы з просам або кукурузным зернем і таўклі да таго часу, пакуль  апорту не прамочвала тоўчанае зерне. Атрыманую масу сушылі і разразалі на кавалкі.

Катэгорыя:Дэсерты
Катэгорыя:Башкірская кухня
Катэгорыя:Казахская кухня
Катэгорыя:Стравы з проса
Gardenia taitensis

**Gardenia taitensis** — від травяністых раслін з роду  сямейства .

Від распаўсюджаны ў Французскай Палінезіі. Кветка гэтай расліны з’яўляецца сімвалам гэтай тэрыторыі.

Кветкі гэтай расліны таксама выкарыстоўваюцца для вытворчасці духоў.

## У мастацтве 
Кветка ў валасах жанчыны на карціне Поля Гагена «» (*Vahine no te Tiare*) — менавіта Gardenia taitensis.

Катэгорыя:Флора Акіяніі
Катэгорыя:Марэнавыя
Gardenia jasminoides

**Gardenia jasminoides** — від драўняных раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Вечназялёны калючы куст да 180 см вышынёй, з галінаванымі сцебламі, бураватай і карой, якая лупіцца, мае кароткахвосцікавае, шырокаланцэтнае або зваротнаяйкападобнае бліскучае лісце даўжынёй да 8-10 см. Духмяныя кветкі — да 7 см дыяметрам. Кветкі паўмахрыстыя або махрыстыя з матавымі пялёсткамі.

## Распаўсюджанне 
Радзіма віду — субтропікі Афрыка, астравы Рукю, Японія і Кітай.

## Культываванне і гаспадарчае прымяненне 
Вырошчваецца як патрабавальная пакаёвая расліна.

; Догляд у пакаёвай культуры

* Тэмпература: ўмераная, зімой не ніжэй 16 °C. для фарміравання бутонаў пажаданая тэмпература ноччу 15-17 градусаў, днём — на 2 градусы вышэй.
* Асвятленне: яркае рассеянае святло.
* Паліў: багаты. Умераны паліў зімой.
* Вільготнасць паветра: патрабуе частага апырсквання лісця.
* Перасадка: раз у 2-3 гады вясной
* Размнажэнне: сцябловымі чаранкамі летам. Для ўкаранення ўжываюць фітогармоны і ніжні падагрэў.

Ужываецца ў ежу: пладамі афарбоўваюць карэйскае жэле «».

## Літаратура 
* Д-р Д. Г. Хессайон «Всё о комнатных растениях». — М.: ООО Издательство «Кладезь-Букс», 2001. — 256 с. — Тираж 20 000 экз. — ISBN 5-93395-004-1 (рус.)

## Спасылкі 
* 
* Комнатные растения. Гардения жасминовидная 
* Цветы в доме: душистая гардения.

Катэгорыя:Дэкаратыўныя кусты
Катэгорыя:Пакаёвыя расліны
Катэгорыя:Марэнавыя
Песня жаўрука

**«Песня жаўрука»** — беларускамоўны мультфільм, зняты на студыі анімацыйных фільмаў кінастудыі «Беларусьфільм» пры падтрымцы Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь паводле казкі Леаніда Улашчанкі.
## Сюжэт
У даўнія часы ў жаўрукоў не было сваёй песні. Аднойчы вясновай раніцай маленькі жаўрук вырашыў знайсці песню і адправіўся ў дарогу.
## Здымачная група
*сцэнарыст, рэжысёр — Таццяна Кубліцкая
*мастацкі кіраўнік — Таццяна Кубліцкая
*музыка — Леанід Паўлёнак
*гукарэжысёр — Павел Гальяс

## Спасылкі
*

Катэгорыя:Мультфільмы 2014 года
Катэгорыя:Мультфільмы на беларускай мове
Закон аб аб’яднаннях 1799 года

**Закон аб аб’яднаннях 1799 года** або **Закон аб прадухіленні незаконных аб’яднанняў рабочых** — заканадаўчы акт, які забараняў прафсаюзы і калектыўныя звароты рабочых у Вялікабрытаніі і быў прыняты ўрадам Уільяма Піта Малодшага. Закон быў прыняты ў адказ на актыўнасць якабінцаў і асцярогі тагачаснага міністра ўнутраных спраў Уільяма Кавендыш-Бентынка, што рабочыя забастуюць падчас вайны, каб прымусіць урад пагадзіцца на іх патрабаванні.

Закон прывёў да таго, што прафсаюзныя арганізацыі засталіся ў падполлі. Спачуванне да гаротнага становішча рабочых прывяло да адмены законаў у 1824 годзе. Сваю ролю ў гэтым адыграла лабіраванне з боку радыкальнага рэфарматара Фрэнсіса Плэйса. Аднак у адказ на серыю страйкаў быў прыняты *Закон аб аб’яднаннях рабочых* 1825 года які дазваляў прафсаюзы, але жорстка абмяжоўваў іх дзейнасць.

## Гл. таксама 
*Закон Ле Шапелье - аналагічны закон у Францыі
*Выключны закон супраць сацыялістаў - падобны закон у Германскай імперыі

## Спасылкі 
* Тэкст закоан аб аб’яднаннях 1799 года

Катэгорыя:З’явіліся ў 1799 годзе
Катэгорыя:Прафсаюзы
Катэгорыя:Працоўнае права
Катэгорыя:Права Вялікабрытаніі
Дагмар Энкельман

**Дагмар Энкельман** (; нар. 5 красавіка 1956) — нямецкі палітык з партыі «Die Linke».

У 2005 годзе Энкельман стала кіраўніком парламенцкага аддзялення партыі «Die Linke» у нямецкім Бундэстагу, якое пакінула ў 2013 годзе пасля страты свайго дэпутацкага месца. У снежні 2012 года яна стала старшынёй Фонду Розы Люксембург.

## Біяграфія 
### Раннія гады 
Нарадзілася ў Альтландсбергу, невялікім мястэчку недалёка ад Берліна. Дзявочае прозвішча — *Эберт*. У 1974 годзе скончыла школу ў суседнім Штраўсбергу. Аж да 1979 года з’яўлялася студэнткай гістарычнага факультэта Універсітэта імя Карла Маркса ў Лейпцыгу. Пасля завяршэння вучобы атрымала доктарскую ступень. У перыяд з 1979 па 1985 гг. яна выкладала гісторыю ў «Моладзевай акадэміі Вільгельма Піка FDJ». Доля партыі ў галасаванні павялічылася да 28 %, што займала другое месца сярод сацыял-дэмакратаў. Гэта быў лепшы вынік, дасягнуты ПДС у Брандэнбургу пасля 1990 года.

У выніку зліцця ў 2007 годзе ПДС і (значна меншым, але ўплывовым) руха WASG, Дагмар Энкельман стала членам партыі «Die Linke».

У 2005 годзе Энкельман, пасля перавыбрання ў нямецкі Бундэстаг, стала кіраўніком парламенцкага аддзялення партыі «Die Linke».

Катэгорыя:Члены Левай партыі Германіі
Катэгорыя:Члены Сацыялістычнай адзінай партыі Германіі
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Германіі
Катэгорыя:Члены Народнай палаты ГДР
Катэгорыя:Члены бундэстага Германіі
Ота фон Гёршэн

**Ота Фрыдрых Фердынанд фон Гёршэн** (; 12 красавіка 1824, Найрупін — 8 чэрвеня 1875, Эберсвальдэ) — прускі ваенны дзеяч.

## Біяграфія 
Прытрымліваючыся прыкладу свайго бацькі Аўгуста Фрыдрыха фон Гёршэна (1794—1866), Ота абраў прафесію вайскоўца, пачаўшы сваю кар’еру ў 24-м пяхотным палку 6-й дывізіі, і ўжо ў 1864 годзе атрымаў званне капітана, узначаліўшы 6-ю роту. 16 студзеня 1866 года Гёршэну прысвоена званне маёра, пасля чаго ён быў адпраўлены ў 8-ы Брандэнбургскі пяхотны полк.

У 1864 годзе Ота фон Гершэн прыняў удзел у Другой Шлезвігскай вайне, дзе вызначыўся ў бітве пры Дзюбёле.

Пасля двух раненняў у 1864 і 1870 гадах і наступнымі за гэтым захворванні ў 1872-м Гёршэн быў звольнены ў запас.

## Узнагароды
За ваенныя поспехі, дасягнутыя ў час вайны з Даніяй, Гёршэн узнагароджаны наступнымі ордэнамі:
* Ордэн Дома Гогенцолернаў з мячамі;
* Ордэн Чырвонага арла з мячамі;
* Прускі ордэн кароны з мячамі;
* Ордэн жалезнай кароны.

Паводле даных за 1868 год, Ота фон Гёршэн і Альфрэд фон Левінскі (1831—1906) былі адзінымі афіцэрамі ў прускай арміі з першымі трыма вышэйзгаданымі ўзнагародамі. Будучы камандзірам другога батальёна Брандэнбургскага пяхотнага палка, ён пазней стаў кавалерам Жалезнага крыжа.

## Сям’я 
Быў жанаты з Эмай Кларай Элен Рыдэль (1845—1924), дачкой архіварыуса, гісторыка і палітыка Адольфа Фрыдрыха Ёгана Рыдэля (1809—1872). У гэтым шлюбе нарадзілася трое дзяцей. Пасля яго ранняй смерці Эма Рыдэль фон Гершэн выйшла замуж за Эдуарда Тэмпельтэя (1832—1919).

## Літаратура 
* Otto von Görschen is the foremost figure in the painting "*transition to Alsen*" - Georg Bleibtreu (Berlin, N.-G.); Camphausen (Bremen, Kunsthalle). 
* He is also portrayed in the painting "*Sturm auf die Düppeler Schanzen*" (assault to the rampel of Dybbol) by Fritz Schütz. His name and rank is engraved in the framework of the painting.
* Otto von Görschen is mentioned in the “*Poems by Theodor Fontane*” and in the novel “*Quitt*” and also in the "*Arch of Pictures from my Life*" by Hugo Bartsch.

## Спасылкі 
* http://www.textlog.de/40327.html http://www.textlog.de/40327.html 
* http://www.retrobibliothek.de/retrobib/seite.html?id=118837 
* https://web.archive.org/web/20060113035345/http://www.jahrbuch-daun.de/VT/hjb1984/hjb1984.33.htm
Корпус абароны Косава

**Корпус абароны Косава** (**КАК**; ) — паўваенізаваная арганізацыя Рэспублікі Косава, створаная пры садзейнічанні ААН, якая дзейнічала ў 1999—2009 гадах. Штатная колькасць КЗК складала 5000 чалавек.

## Гісторыя 
Мэтай стварэння падобнай арганізацыі з’яўлялася замена Арміі вызвалення Косава, ліквідацыі радыкальных элементаў і стварэнне больш арганізаванай і дысцыплінаванай структуры. КАК выконваў задачы па размініраванні і аднаўленні інфраструктуры Косава, а таксама дапамагаў у абароне мясцовага насельніцтва. Аднак рэпутацыю корпус меў дрэнную, так як значная частка яго супрацоўнікаў былі замяшаны ў забойствах, выкраданнях людзей і іншых злачынствах.

Паведамленні аб злачынствах і парушэннях дысцыпліны пераследавалі КАК з моманту яго стварэння. У чэрвені 2001 года некалькі старэйшых афіцэраў былі звольнены па падазрэнні ў садзейнічанні мецяжу этнічных албанцаў у Рэспубліцы Македонія.

Падчас канфлікту ў Македоніі паміж урадавымі сіламі і албанскімі сепаратыстамі, для падтрымкі апошніх, каля 700 байцоў КАК атакавалі тэрыторыю Македоніі, паспрабаваўшы ўзяць горад Радушу. Супраць нападнікаў была выкарыстана авіяцыя, у прыватнасці самалёты Су-25. Па паведамленнях некаторых крыніц, колькасць забітых байцоў КАК была велізарнай, паведамлялася пра 100 загінулых і больш з боку Косава.

У 2009 годзе КАК быў расфармаваны, многія яго члены ўвайшлі ў склад сіл бяспекі Рэспублікі Косава.

## Кіраўнікі 
Першым камандуючым КАК быў Агім Чэку, які пакінуў структуру ў 2006 годзе і стаў прэм’ер-міністрам Косава. Генерал-лейтэнант Сулейман Селімі, былы ваеначальнік АВК, стаў яго пераемнікам.

## Функцыі і задачы
У пастанове МААННК 1999/8 КАК павінен выконваць наступныя задачы:
* Барацьба з наступствамі стыхійных бедстваў, буйных пажараў, прамысловых аварый і таксічных выкідаў;
* Правядзенне пошукава-выратавальных работ;
* Аказанне гуманітарнай дапамогі;
* Размініраванне тэрыторыі Косава;
* Садзейнічанне ў аднаўленні інфраструктуры.
Корпус абароны Косава не гуляў ніякай ролі ў абароне, забеспячэнні правапарадку, барацьбе з масавымі беспарадкамі, унутранай бяспекі або любых падобных мерапрыемствах. Спецыяльны прадстаўнік Генеральнага сакратара ААН (SRSG), кіраўнік ААН у Косава, ажыццяўляў кіраўніцтва і фінансаванне КАК. За КАК таксама нёс адказнасць ваенны кантынгент НАТА.

## Галерэя

TMK KPC.svg|Старая эмблема Корпуса абароны Косава.
Flag of the Kosovo Protection Corps.svg|Сцяг Корпуса абароны Косава.
Kosovo Protection Corps Plates.svg|Аўтамабільны нумар корпуса абароны Косава.
Trupat Mbrojtëse të Kosovës-TMK.jpg|Байцы КАК у параднай уніформе

## Спасылкі 
* , September 20, 1999.
* Структура Корпуса Защиты Косова 

Катэгорыя:Узброеныя сілы Рэспублікі Косава
Катэгорыя:Зніклі ў 2009 годзе
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1999 годзе
Gossypium herbaceum

**Gossypium herbaceum**&nbsp;— від кветкавых раслін сямейства .

## Апісанне 
Парасткі пакрытыя разгалінаванымі або зорчатымі валасінкамі. Лісце 3-5-лопасцевае з трохкутна-яйкападобнымі завостранымі лопасцямі, чашачка зрослая, з 5 зубчыкамі; подчашачка з 3 буйных сэрцападобных лісткоў. Кветкі ў пачатку цвіцення жоўтыя, а пасля цвіцення чырвона-фіялетавыя, хутка ападаюць. Калякветнік актынаморфны, двайны, пяцічленны. Тычынак шмат, гінецэй складаецца з 3-5 зрослых плодалісткоў, якія даюць пасля паспявання плод&nbsp;— трох- або пяцігнездавую каробачку. Завязь верхняя. Насенне густа пакрытае кароткімі грубаватымі валасінкамі, якія прадстаўляюць сабой амаль хімічна чыстую абалоніну. Квітнее ў ліпені-верасні.

## Арэал 
Расліна родам з Паўночнай Афрыкі і Заходняй Азіі. Шырока культывуецца ў Сярэдняй Азіі, Азербайджане, Індыі, Кітаі і Японіі. Вырошчваюць як адналетнік, таму што ён у першы год вегетацыі і квітнее і плоданасіць.

## Літаратура 
* Barceló, M.C.; Benedí, C. (coord.) i cols. «Botànica farmacèutica ensenyament de Farmàcia: Pràctiques». Barcelona: Edicions Universitat de Barcelona; 2004 (col. Textos docents 279; Text guía). ISBN 978-84-475-3268-1.
* Font Quer, P. «Plantas medicinales; el Dioscórides renovado». Editorial Labor. 1979. ISBN 84-335-6151-0.
* Cebrian, Jordi. «Diccionario Integral de Plantas Medicinales». Rba Libros(Barcelona). ISBN 84-7901-841-0.
* Berdonces, JL. «Gran Enciclopedia de Las Plantas Medicinales» Editorial Tikal. 1998. ISBN 84-305-8496-X.
* Pamplona, JD. «Enciclopedia de las plantas medicinales 1». Editorial Safelir(Madrid). 1997. ISBN 84-7208-152-4.

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Мальвавыя
Павільён ВДНГ Беларусі

**Павільён ВДНГ Беларусі** — колішні будынак у Мінску, які размяшчаўся па вуліцы Янкі Купалы, на беразе Свіслачы.

## Гісторыя 
Пабудаваны ў 1968 годзе па праекце С. Баткоўскага, Ю. Градава, Л. Левіна. Архітэктараў вінавацілі і ў марнатраўстве, і ў безгустоўшчыне.

У савецкія часы ў выставачным павільёне пабывалі прэм'ер-міністр Індыі Раджыў Гандзі, генеральны сакратар Французскай камуністычнай партыі Жорж Маршэ, прэзідэнт Анголы Жазэ Эдуарду Душ Сантуш і іншыя вядомыя асобы.

У 2017 годзе будынак знеслі, а для арганізацыі выставак задзейнічалі іншыя пляцоўкі: адміністрацыйны комплекс на праспекце Пераможцаў, 14, а таксама гандлёва-лагістычны цэнтр «Глобус Парк» у аграгарадку Шчомысліца, спартыўныя комплексы Футбольны манеж і «Мінск-Арэна».

Катэгорыя:Вуліца Янкі Купалы (Мінск)
Катэгорыя:1968 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1968 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2017 годзе
Катэгорыя:Збудаванні Мінска ў стылі мадэрнізму
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Сяргея Баткоўскага
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Юрыя Градава
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Леаніда Левіна
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Мінска
Андрэй Абрамовіч

**Андрэй Абрамовіч** (? — верасень ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Абрамовічаў герба «Ястрабец». Нарадзіўся ў сям’і Самуэля. Меў братоў Ежы і Адама.

Харужы, пасля паручнік пяцігорскі, віленскі цівун, стольнік з 1736 і пісар земскі з 1748, кашталян берасцейскі з 1757; пасол на сойм 1754, дэпутат Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага ў 1748 годзе.

3 маладосці звязаны з М. К. Радзівілам Рыбанькай, адстойваў яго інтарэсы на віленскіх сойміках, у Трыбунале і сойме. Трымаў у заставе радзівілаўскія маёнткі Жупраны і Беразавец, у дзяржаве — Цітавяны і Новае Места.

## Літаратура 
* 

Андрэй
Жан-Крыстоф Мітэран

**Жан-Крыстоф Мітэран** (; нар. 19 снежня 1946) — саветнік прэзідэнта Францыі па афрыканскім справах (1986—1992 гг.), бізнесмен, журналіст, сын былога французскага прэзідэнта Франсуа Мітэрана.

## Біяграфія 
Мітэран нарадзіўся ў горадзе Булонь-Біянкур ў 1946 годзе. У маладосці быў карэспандэнтам газеты *Agence France Presse*. Некаторы час жыў у Маўрытаніі.

У 1990-х гадах Жан-Крыстоф Мітэран разам з расійскім бізнесменам Аркадзем Гайдамакам быў замяшаны ў скандале па гандлі зброяй у Афрыцы (Анголагейт). Паводле наяўнай інфармацыі, ён выконваў ролю пасярэдніка паміж расійскімі гандлярамі зброі і ўрадам Анголы на чале з Жазэ Эдуарду душ Сантушам, арганізуючы незаконную перавозку ўзбраення з Расіі ў Афрыку. 22 снежня 2000 года Мітэран, па асабістаму загаду магістрата Піліпа Кур’е, заключаны ў турму Сантэ ў Парыжы, адкуль выйшаў ужо 11 студзеня 2001 года. Аднак 4 ліпеня яму было прад’яўленае новае абвінавачванне па незаконнаму абароту зброі, таксама звязанага з Анголай.

17 кастрычніка 2001 года супраць Жан-Крыстафа Мітэрана вылучаны новыя абвінавачванні, але ўжо па факце карупцыі. Суд абклаў яго штрафам у памеры 600 000 еўра за ўхілення ад выплаты падаткаў.

## Літаратура 
* Jean-Christophe *Mitterrand, Mémoire meurtrie*, Paris, Éditions Plon, 2001, 216 p. 
* Jean-Christophe Mitterrand, ''Jean-Christophe Mitterrand, le fils d'à côté'', Sainte-Marguerite sur Mer, France, Éditions des Équateurs, 2010.

Катэгорыя:Прадпрымальнікі Францыі
Катэгорыя:Журналісты Францыі
Джыз-быз

**Джыз-быз** — традыцыйная смажаніна ў азербайджанскай,  і ўзбекскай кухні. Страва ў кіргізскай (і часам ва ўзбекскай) кухні рыхтуецца з мяса, звычайна бараніны (рэбры і іншае мяса з косткамі). Ва ўзбекскай кухні звычайна, а ў азербайджанскай заўсёды, выкарыстоўваюцца субпрадукты (печань, лёгкія, сэрца, ныркі, барановыя насеннікі) з даданнем невялікай колькасці гародніны (бульба, цыбуля і інш.).

## Этымалогія 
Кіргізскае слова *чыз-быз* адносіцца да сямейства . У дадзеным выпадку паўтараюцца гукі шкварчання пры смажанні. Таксама слова *чыз-быз* мае на ўвазе адносную хуткасць прыгатавання гэтай стравы.

## Спасылкі 
* Cız-bız. www.1001dad.com 

Катэгорыя:Мясныя стравы
Катэгорыя:Узбекская кухня
Катэгорыя:Азербайджанская кухня
Катэгорыя:Кіргізская кухня
Стаброўскі

**Стаброўскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Стаброўскі (нар. 1997) — беларускі баскетбаліст. Выступаў за нацыянальную зборную Беларусі.
* Войцех Стаброўскі (?—1596) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
* Іосіф Іосіфавіч Стаброўскі (1870—1968) — археолаг і краязнавец.
* Казімір Стаброўскі (1869—1929) — жывапісец і педагог.
* Пётр Стаброўскі (каля 1556 — пасля 18 верасня 1619) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
Быдгашцкі замак

**Быдгашцкі замак**, або **Быдгашчскі замак** () — былы мураваны замак у гатычным стылі ў Быдгашчы, цяпер Куяўска-Паморскага ваяводства Польшчы. Існаваў у 1346—1656 гадах, рэшткі да 1895 года.

## Гісторыя 
Замак быў узведзены па загаду караля Казіміра Вялікага як адзін з вузлоў паўночных умацаванняў Каралеўства Польскага на лініі рэк Нотаць і Вісла. Будаўніцтва вялося 10-20 гадоў, магчыма, з 1343 да мяжы 1350-1360-х гадоў.

У 1577 годзе тры месяцы ў замку жыў кароль польскі і вялікі князь літоўскі Стэфан Баторый.

Падчас Шведскага патопу (1655—1658) замак быў значна пашкоджаны. Шведскія войскі захапілі замак у жніўні 1655 года, але ў красавіку 1656 года пад націскам войскаў Стэфана Чарнецкага адступілі. Замак зноў трапіў у рукі шведаў у маі 1656 года. У кастрычніку 1656 года адбыўся чарговы штурм польскага войска, падчас якога шведы аказалі жорсткае супраціўленне. Крэпасць была ўзарвана, а выбухам былі разбураны жылыя флігелі і бастыённыя ўмацаванні, якія атачалі ўзгорак. Пасля вайны замак не аднаўляўся.

У 2019 годзе з’явіўся праэкт па адбудове замка да 2030 года.

## Галерэя 

Быдгашцкі замак (2022-06-29) 1.jpg
Быдгашцкі замак (2022-06-29).jpg
Быдгашцкі замак (2022-06-29) 2.jpg
Быдгашцкі замак (2022-06-29) 3.jpg

Быдгашцкі замак (2022-06-29) 5.jpg
Быдгашцкі замак (2022-06-29) 6.jpg
Быдгашчскі замак (2022-06-29) 7.jpg
Быдгашцкі замак (2022-06-29) 8.jpg

## Літаратура 
* Zdzisław Biegański, Włodzimierz Jastrzębski (red.): Bydgoszcz jako ośrodek administracyjny na przestrzeni wieków, zbiór studiów. Bydgoszcz 1998.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Замкі Куяўска-Паморскага ваяводства
Катэгорыя:Славутасці Быдгашча
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Быдгашча
Катэгорыя:Збудаванні Польшчы ў гатычным стылі