open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Багуслаў Семірадскі

**Багуслаў Семірадскі**, **Багуслаў-Руфін Стэфанавіч Семірадскі** (;  — 1864) — каталіцкі дваранін Расійскай імперыі, удзельнік Студзеньскага паўстання (1863—1864), паўстанцкі начальнік Мінска (1863).

## Біяграфія 
Належаў да шляхецкага (дваранскага) роду Семірадскіх. Каталік. Па прафесіі быў лекарам. Жыў у Мінску і быў вольнапрактыкуючым доктарам у Мінскай губерні.

Адносіўся да мінскай інтэлігенцыі. 18 мая 1861 г. у Мінску вядомы мінскі фатограф Антон Антонавіч Прушынскі (1826—1895) зрабіў фотаздымак групы прадстаўнікоў мінскай інтэлігенцыі, многія з якіх пазней прынялі ўдзел у рэвалюцыйных гуртках і Студзеньскім паўстанні (1863—1864).

Стаў членам паўстанцкага камітэта ў Мінску. Падчас Студзеньскага паўстання (1863—1864), пасля арышту паўстанцкага начальніка Мінска Пятра Чакатоўскага, Багуслаў Семірадскі атрымаў ад Чакатоўскага мандат кіраўніка мінскай паўстанцкай арганізацыі (паўстанцкага начальніка Мінска).

 (1826—1895), г. Мінск, 18 мая 1861 г.]]
Быў схоплены расійскімі ўладамі падчас лекарскай дапамогі аднаму паўстанцу, западозраны расійскімі ўладамі ў «палітычнай нядобранадзейнасці». Прысуд Семірадскаму быў адносна лёгкі, бо Семірадскі тлумачыў сваю дапамогу паўстанцу клятвай Гіпакрата, што ён павінен дапамагаць параненым: Семірадскі быў высланы (да 1 чэрвеня 1864 г.) «адміністрацыйным парадкам» пад нагляд паліцыі ў Ніжагародскую губерню.

Пазней выявілася, што Багуслаў Семірадскі быў не проста лекар, але і паўстанцкі начальнік Мінска. Тады на загад віленскага ваеннага генерал-губернатара (1863—1865) Міхаіла Мікалаевіча Мураўёва Багуслава Семірадскага павезлі з Ніжагародскай губерні ў Вільню на допыт. Паводле інфармацыі Якуба Гейштара і З. Клюкоўскага, па дарозе на допыт у Вільню, баючыся новых катаванняў, Багуслаў Семірадзкі проста атруціўся — скончыў жыццё самагубствам.

## Літаратура 
* Восстание в Литве и Белоруссии 1863—1864 гг.: материалы и документы / гл. ред. : С. Кеневич. — М. : Наука, 1965. — 586 с.
* *Матвейчык Д. Ч.* Паўстанне 1863—1864 гг.: крыніцы з Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі (агульны агляд) // Архівы і справаводства. — 2013. — № 1. — С. 66—77.
* Революционный подъем в Литве и Белоруссии в 1861—1862 гг.: материалы и документы / гл. ред. : С. Кеневич. — М. : Наука, 1964. — 707 с.
* 
* *Gieysztor, J.* Pamiętniki Jakóba Gieysztora z lat 1857—1865 : w 2 t. / J. Gieysztor; przedmowa i przypisy prof. T. Korzona. — Wilno : Nakładem Tow. Udz. «Kurjer Litewski», 1913. — T. 1. — 422 s.
* *Klukowski, Z.* Lekarze zesłańcy po powstaniu 1863 r. // Lekarz Wojskowy. — 1927. — Т.IX. — S.20.
* НГАБ. Ф.319, воп.2, спр.2946, арк. 22, 95, 117 адв.

Багуслаў
Катэгорыя:Медыкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Паўстанцкія начальнікі Мінска
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Самазабойцы
Аклахомскі паўднёва-ўсходні дзяржаўны ўніверсітэт

**Аклахомскі паўднёва-ўсходні дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Дзюрант у штаце Аклахома.

## Гісторыя 
6 сакавіка 1909 года заканадаўчы сход штата Аклахома зацвердзіў акт аб прызначэнні горада Дзюрант сядзібай для новай вучэльні. Яна адкрыла свае дзверы для студэнтаў 14 чэрвеня 1909 года як дзяржаўная нармальная школа. Першапачатковая праграма навучання складалася з чатырох гадоў сярэдняй школы і першага і другога курсаў каледжа. Першыя заняткі праводзіліся ў часовых памяшканнях да завяршэння будаўніцтва Морысан-хола ў студзені 1911 года, вядомага сёння як адміністрацыйны будынак.

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Аклахома

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Аклахомы
Мікалай Мікалаевіч Дабранраваў

**Мікалай Мікалаевіч Дабранраваў** (; ,  — ) — савецкі і расійскі паэт-песеннік, кінаакцёр. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1982) і прэміі Ленінскага камсамола (1978). Член Саюза пісьменнікаў СССР (1970—1991).

З 1956 года і да самай смерці з’яўляўся мужам і сааўтарам кампазітара, піяністкі, народнай артысткі СССР Аляксандры Пахмутавай.

## Біяграфія 
З 1942 года жыў і вучыўся пад Масквой у Малахаўцы, дзе скончыў сярэднюю школу ў 1946 годзе. Скончыў школу-студыю пры Маскоўскім мастацкім тэатры і Маскоўскі гарадскі настаўніцкі інстытут. У канцы 50-х — пачатку 60-х гадоў працаваў акцёрам у Маскоўскім тэатры юнага гледача. З сярэдзіны 60-х гадоў цалкам прысвяціў сябе літаратурнай працы; член Саюза пісьменнікаў Расіі.

## Творчасць 
Аўтар некалькіх п’есаў для лялечных і дзіцячых тэатраў. У суаўтарстве з Сяргеем Грабённікавым напісаў кнігі для дзяцей і юнацтва: «Загараецца маяк», «Адчайны, адчайвай!», «Трэці не лішні», «Хутка канікулы» і інш. Аўтар некалькіх паэтычных зборнікаў: «Тайговыя зоркі», «Вечная» трывога", «Вершы і песні», «Сузор’е Гагарына», «Вершы». Асаблівую папулярнасць заваявалі яго песні, напісаныя з кампазітарам Аляксандрай Пахмутавай: «Геолагі»; «Галоўнае, хлопцы, сэрцам не старэць!»; «Абдымаючы неба»; «Ведаеце, якім ён хлопцам быў!»; «Стомленая падлодка»; «Баязлівец не гуляе ў хакей»; «Пяшчота»; «Мелодыя»; «Да спаткання, Масква» (развітальная песня Летняй Алімпіяды-1980).

Катэгорыя:Паэты Расіі
Кэмеранскі ўніверсітэт

**Кэмеранскі ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Лоўтан у штаце Аклахома.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт прапануе больш за 50 ступеняў па праграмах бакалаўрыяту і магістратуры. Адукацыйныя праграмы акцэнтуюць увагу на вольных мастацтвах, прыродазнаўчых навуках і інжынерыі.

Вучэльня была заснавана ў 1908 годзе, неўзабаве пасля таго, як Аклахома была прынята ў склад ЗША ў якасці самастойнага штата. Тады вучэльня была адной з шасці сельскагаспадарчых школ у пераважна сельскай мясцовасці штата. Вучэльня, што з часам стала вядома як Кэмеранская дзяржаўная школа сельскай гаспадаркі, была названа ў гонар Э. Д. Кэмерана, баптысцкага прапаведніка і першага школьнага суперінтэнданта штата Аклахома. Першыя заняткі адбыліся ў Дзень дзяржаўнасці 16 лістапада 1909 года ў падвале будынка банка, пакуль будаваўся адмысловы будынак.

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Аклахома

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Аклахомы
Кубак Беларусі па баскетболе сярод жанчын 2022

**Кубак Беларусі па баскетболе сярод жанчын 2022** — 26-ы кубак Рэспублікі Беларусь па баскетболе сярод жанчын. Кубак праводзіўся 17-18 снежня 2022 года ў спартыўным комплексе РДВАР.

## Фінал чатырох 
## Узнагароды 
* MVP:  Юлія Васілевіч (БК Гарызонт)
* Найлепшая абаронца:  Юлія Васілевіч (БК Гарызонт)
* Найлепшая нападаючая:  Кацярына Карпук (Мінск)
* Найлепшая цэнтравая:  Анастасія Верамеенка (БК Гарызонт)
* Найлепшая маладая баскетбалістка:  Яўгенія Бярнацкая (Алімпія)
* Найлепшая баскетбалістка па выніках галасавання сярод аматараў:  Кацярына Новік (Алімпія)

## Гл. таксама 
* Чэмпіянат Беларусі па баскетболе сярод жанчын 2022/2023

## Спасылкі 
* Кубак Беларусі 2022
* ЖЕНСКИЙ КУБОК БЕЛАРУСИ-2022. ГОРИЗОНТ И ОЛИМПИЯ ВЫШЛИ В ФИНАЛ
* ЖЕНСКИЙ КУБОК БЕЛАРУСИ-2022. «ГОРИЗОНТ» — ОБЛАДАТЕЛЬ ГЛАВНОГО ТРОФЕЯ

2022
Катэгорыя:2022 год у баскетболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2022 годзе
Катэгорыя:2022 год у Мінску
Катэгорыя:Снежань 2022 года
Наталля Уладзіміраўна Сустава

**Наталля Уладзіміраўна Су́става** (нар. ) — мастак, кніжны графік, аўтар ілюстрацый да дзіцячых кніг і педагог.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў горадзе Хемніц (Германія). У 1971 годзе скончыла Горкаўскае мастацкае вучылішча па спецыяльнасці мастак-афарміцель (дызайнер), у 1976 годзе Маскоўскі паліграфічны інстытут. У 2017 годзе павышала кваліфікацыю ў Рэспубліканскім інстытуце вышэйшай школы. З 2012 года выкладае акадэмічны малюнак на кафедры дызайна моды факультэта сацыякультурных камунікацый Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

## Творчасць 
Працуе ў жанры станковай і кніжнай графікі. Пераважна афармляе і ілюструе кнігі для дзяцей. З 1976 года супрацоўнічае з выдавецтвамі Масквы і Мінска. Творы Наталлі Суставай вылучаюцца мяккасцю, лірычнасцю, тонкім адчуваннем колеру, своеасаблівасцю мастацкага вырашэння.

## Узнагароды 
* Прэмія часопіса «Вясёлка» імя В. Віткі (1992);
* Ганаровая грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2007);
* Ганаровая грамата Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь (2015).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Сустова Наталья Владимировна // Сайт факультэта сацыякультурных камунікацый БДУ

Катэгорыя:Графікі СССР
Катэгорыя:Мастакі-ілюстратары СССР
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-ілюстратары Беларусі
Поўная група падзей

**Поўнай групай падзей** у тэорыі імавернасцей завецца такое мноства выпадковых падзей, што ў выніку выпрабавання заўсёды здзейсніцца адна і толькі адна з іх.

## Азначэнне 
Канечнае мноства падзей \{A_1, A_2, \dots, A_n\} завецца поўнай групай падзей (або канечным падзелам мноства \Omega), калі ўсе падзеі A_j парамі несумесныя і A_1 + A_2 + \dots + A_n = \Omega.

## Прыклад 
Уявім скрыню з чорнымі і белымі шарамі, з якой наўдачу дастаем адзін шар. У выніку гэтага эксперыменту можа адбыцца адна з наступных падзей:

* A: выняты шар белы;
* B: выняты шар чорны;

Мноства \{A, B\} — поўная група падзей, бо адна з гэтых падзей мусіць адбыцца і абедзве падзеі не могуць адбыцца адначасова.

## Гл. таксама 
* 

Катэгорыя:Тэорыя імавернасцей
Асімптота

**Асімпто́та** (ад ст.-грэч. ἀσύμπτωτος — несупадальная, не датычная крывой з бесканечнай галіной) — прамая, якая валодае той уласцівасцю, што адлегласць ад пункта крывой да гэтай прамой імкнецца да нуля пры аддаленні пункта ўздоўж галіны ў бесканечнасць.

Фармальна прамая называецца асімптотай графіка функцыі f, калі адлегласць ад пункта M, які належыць графіку, да гэтай прамой імкнецца да 0.

## Віды асімптот 
Існуюць 3 віды асімптот: *вертыкальныя*, *гарызантальныя* і *нахільныя*.

### Вертыкальная асімптота 
Калі \lim_{x\to x_0}f(x)=\infty, то прамая x=x_0 — *вертыкальная асімптота*.

\lim_{x\to x_0}f(x) = -\infty — *ніжняя вертыкальная асімптота*.

\lim_{x\to x_0}f(x) = +\infty — *верхняя вертыкальная асімптота*.

### Гарызантальная асімптота 
Калі існуе канцавы \lim_{x\to -\infty(+\infty)}f(x)=A, то прамая y=A *гарызантальная правая (левая) асімптота*.

### Нахільная асімптота 
Няхай крывая y = f(x) мае нахільную асімптоту y = kx + b. Каб знайсці яе, патрэбна ведаць k i b.

Паводле азначэння асімптоты функцыі, адлегласць паміж пунктам M крывой y=f(x) і прамой y=kx+b імкнецца да 0, калі x\to \infty.

Калі \lim_{x\to \infty}(f(x) - (kx+b)) = 0, то прамая y=kx+b з’яўляецца *нахіленай асімптотай* крывой y=f(x).

З папярэдняга азначэння і \lim_{x\to\infty} \dfrac{1}{x} = 0 вынікае, што:

\lim_{x\to\infty}\Big(\dfrac{f(x)}{x} - k - \dfrac{b}{x}\Big)=0 \ \Rightarrow \ \lim_{x\to\infty} \dfrac{f(x)}{x}=k.

А таксама вынікае, што:

\lim_{x\to\infty}(f(x)-kx)=b.

**Заўвага 1:** Асімптатычныя змяненні функцыі могуць быць рознымі, калі x\to +\infty або x\to -\infty. Менавіта таму патрэбна разглядаць абодва выпадкі.

Напрыклад, разгледзім асімптоты функцыі f(x) = x \operatorname{arctg} x.
Будзем шукаць нахільныя асімптоты y=kx+b, калі x\to \pm \infty.

k_1 = \lim_{x\to + \infty}\dfrac{x\operatorname{arctg}x}{x} = \dfrac {\pi}{2};

b_1 = \lim_{x\to + \infty} x \Big(\operatorname{arctg}x - \dfrac{\pi}{2}\Big) = (\infty \cdot 0) = \lim_{x\to + \infty}\dfrac{\operatorname{arctg}x - \dfrac{\pi}{2}}{\dfrac{1}{x}} = -\lim_{x\to + \infty}\dfrac{x^2}{1+x^2} = -1.

k_2 = \lim_{x\to - \infty}x\operatorname{arctg}x = -\dfrac {\pi}{2};

b_2=\lim_{x\to -\infty}(x\operatorname{arctg}x + \dfrac{\pi}{2})=-1.

Такім чынам, прамыя y=\dfrac{\pi x}{2}-1 i y=-\dfrac{\pi x}{2}-1 — нахільныя асімптоты.

**Заўвага 2:** Калі функцыя — алгебраічны дроб выгляду \dfrac{f(x)}{g(x)}, дзе f(x) i g(x) — мнагасклады, тады, калі ступень лічніка толькі на адзінку больш за ступень назоўніка, то графік функцыі мае нахільную асімптоту, калі ж ступень лічніка не больш за ступень назоўніка, то — гарызантальную асімптоту.

## Літаратура 
* * Гуло І. М., Шалік Э. У., Ражко А. К.* Дыферэнцыяльнае злічэнне функцыі адной зменнай: вучэб.-метад. дапам., Мінск: БДПУ, 2011.

Катэгорыя:Аналітычная геаметрыя
Катэгорыя:Крывыя
Асіповіцкая вуліца (Мінск)

**Асіповіцкая вуліца** — вуліца ў Кастрычніцкім раёне Мінска. Названа ў гонар горада Асіповічы. 

## Размяшчэнне 
Пачынаецца ад скрыжавання з вуліцай Лейтэнанта Кіжаватава, заканчваецца скрыжаваннем з вуліцай Асаналіева.

## Грамадскі транспарт 
Па вуліцы пралягаюць аўтобусныя маршруты №73, 172, 308, 327, 385, 438, 442, а таксама тралейбусны №59. 

## Спасылкі 
* Осиповичская улица на geodzen.com

Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Мінск)
Сустрэчны іск

**Сустрэ́чыны іск** — адна з форм судовай абароны, самастойнае іскавае патрабаванне адказчыка да ісца.

Сустрэчны іск заяўляецца ў судзе або арбітражы ў час разбору, разглядаецца сумесна з першапачатковым іскам і з’яўляецца сродкам абароны адказчыка супраць прад’яўленага яму іска. Прад’яўляецца сусрэчны іск у суде, які разглядае першапачатковы іск. Пры гэтым выконваюцца агульныя правілы іскавага судаводства.

## Літаратура 
* 
* Встречный иск // Популярный юридический энциклопедический словарь / Редкол.: О. Е. Кутафин и др. — Москва: Большая Рос. энцикл.: РИПОЛ КЛАССИК, 2001. — С. 135. — 796, [3] с.; 17 см. — ISBN 5-85270-165-3 (БРЭ).
* 
* 
* *Пятилетов И. М.* Встречный иск // Юридическая энциклопедия / Отв. ред. Б. Н. Топорнин. — М.: Юристь, 2001. — С. 162—193. — 1272 с. — 8000 экз. — ISBN 5-7975-0429-4 (в пер.)

## Спасылкі 
* Гражданский процессуальный кодекс Республики Беларусь // Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь
* *Петкилёв П. И.* Встречный иск как форма защиты // Международный журнал прикладных наук и технологий «Integral», 2019.

Катэгорыя:Грамадзянскае працэсуальнае права
Катэгорыя:Спрэчкі
Кілі Ходжкінсан

**Кілі Ніколь Ходжкінсан** (; нар. , Атэртан, Паўночна-Заходняя Англія) — англійская бягуха, якая спецыялізуецца на сярэдніх дыстанцыях, у прыватнасці, 800 метраў. Ва ўзросце 19 гадоў яна выйграла сярэбраны медаль на Алімпійскіх гульнях у Токіа ў 2020 годзе, пабіўшы брытанскі нацыянальны рэкорд, устаноўлены Келі Холмс у 1995 годзе, і еўрапейскі рэкорд для дзяўчат да 20 гадоў, стаўшы чацвёртай самай хуткай жанчынай ва ўзросце да 20 гадоў. Ходжкінсан стала самай маладой чэмпіёнкай у бегу на 800 м у памяшканні, перамогшы на чэмпіянаце Еўропы 2021 года ў памяшканні.

Ходжкінсан была чэмпіёнкай Еўропы да 18 гадоў у 2018 годзе і бронзавым прызёрам чэмпіянату Еўропы да 20 гадоў у 2019 годзе.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Вялікабрытаніі
Іван Палікарпавіч Казарынаў

**Іван Палікарпавіч Казарынаў** (; 1798 — ) — ваенны дзеяч Расійскай імперыі, генерал-маёр (1852).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1798 г. у сям’і рускага праваслаўнага святара Івана Палікарпавіча Казарынава і належаў да святарскага саслоўя. Хрышчаны ў праваслаўе. Атрымаў адукацыю ў праваслаўнай духоўнай семінарыі ў г. Вятка, якую скончыў 1818 г. са званнем студэнта. Паступіў на вайсковую службу ў 1818 г. радавым (шараговым) — спачатку служыў у 1818—1836 гг. у 12-м Літоўскім лейб-гвардыі палку. У 1822 г. за выдатную службу быў пераведзены з унтэр-афіцэраў у прапаршчыкі. Пасля атрымання афіцэрскага звання атрымаў спадчыннае дваранства Расійскай імперыі.

У час Лістападаўскага паўстання (1830—1831) разам са сваім палком перабазіраваўся з Варшавы ў г. Высока-Літоўск (Высокае), адкуль паручнік Казарынаў па распараджэнні начальства быў прызначаны ў рэзерву гвардзейскага атрада, які фарміраваўся ў г. Нясвіж, а пасля ў складзе рэзервовых рот палка быў адпраўлены у Санкт-Пецярбург. У 1836 г., маючы чын капітана, Іван Казарынаў атрымаў званне падпалкоўніка і быў прызначаны на пасаду камандзіра (1836—1840) Мітаўскага ўнутранага гарнізоннага бальёна. У 1840—1845 гг. быў камандзірам Віленскага ўнутранага гарнізоннага бальёна. У 1843 г. атрымаў званне палкоўніка.

1 студзеня 1845 г. прызначаны на пасаду камандзіра (1845—1852) Чарнігаўскага пяхотнага палка. У лютым 1846 г. Чарнігаўскі полк увайшоў у склад Келецкага атрада, які паступіў пад камандаванне 8-й пяхотнай дывізіі генера-лейтэнанта Панюціна, каб падавіць паўстанне ў Кракаве і Галіцыі; у 1848 г. прымаў удзел у падаўленні Венгерскай рэвалюцыі. У 1852 г. атрымаў званне генерал-маёра. Памёр 28 жніўня 1852 г.

Узнагароды: ордэн Св. Станіслава 2-й ступені; ордэн Св. Ганны 2-й ступені; ордэн Св. Уладзіміра 3-й ступені; ордэн Св. Георгія 4-й ступені (за 25-гадовую выслугу); Аўстрыйскі ордэн жалезнай кароны 2-й ступені; срэбны медаль за задушэнне паўстання (мяцяжу) у Венгрыі (1849); знак адрознення за 25 год бездакорнай службы.

Быў двойчы жанаты. Ад першай жонкі Лізаветы Іванаўны меў аднаго сына — Міхаіла Іванавіча Казарынава (1835—1885). Ад другой жонкі — дачкі купца 1-й гільдыі г. Рыгі Ганны Аляксандраўны Лявонцьевай (нар. каля 1820 г.) меў тры сыны і дзве дачкі, праваслаўных: 1) Аляксандр (нар.13 мая 1843 г.); 2) Ганна (нар. 4 мая 1845 г.); 3) Мікалай (нар. 14 жніўня 1847 г.); 4) Марыя (нар. 27 верасня 1848 г.); 5) Уладзімір (нар. 9 красавіка 1852 г.). Вянчанне з другой жонкай адбылося 23 мая 1842 г. у Пятрапаўлаўскім саборы г. Рыгі.

## Літаратура 
* Гербоўнік беларускай шляхты / Нацыянальны цэнтр па архівах і справаводству Рэспублікі Беларусь, Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі, Беларускі навукова-даследчы інстытут дакументазнаўства і архіўнай справы. — Т. 8, ч. 1 : К (Каборды — Карэцкія) / [Я. С. Глінскі (кіраўнік), Д. Ч. Матвейчык, Ю. М. Снапкоўскі]. — Беларусь, 2022. — 926 с.

Іван Палікарпавіч
Катэгорыя:Генерал-маёры (Расійская імперыя)
Аклахомскі паўднёва-заходні дзяржаўны ўніверсітэт

**Аклахомскі паўднёва-заходні дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Уэтэрфард у штаце Аклахома.

## Гісторыя 
* Паўднёва-заходняя нармальная школа (1901–1920)
* Паўднёва-Заходні дзяржаўны настаўніцкі каледж (1920–1939)
* Паўднёва-Заходні дзяржаўны каледж розных прафесій (1939–1941)
* Паўднёва-заходні тэхналагічны інстытут (1941–1949)
* Паўднёва-Заходні дзяржаўны каледж (1949–1974)
* Аклахомскі паўднёва-заходні дзяржаўны ўніверсітэт (ад 1974)

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Аклахома

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Аклахомы
Фейт Кіп’еган

**Фейт Чэпнгеціч Кіп’егон** (; нар.  г., Бамет, Рыфт-Валі) — кенійская лёгкаатлетка, якая спецыялізуецца ў бегу на 1500 і 5000 метраў. Двухразовая алімпійская чэмпіёнка (2016 і 2020), 4-разовая чэмпіёнка свету (2017, 2022 і 2023), чэмпіёнка свету сярод юнакоў 2011 года. Пераможца чэмпіянату свету сярод юніёраў 2012 года ў бегу на 1500 метраў з рэкордам чэмпіянатаў — 4.04,96. Лічыцца адной з лепшых бягунняў на 1500 метраў у гісторыі. Дзеючая рэкардсменка свету на дыстанцыях 1500 метраў (3:49,11), 1 міля (4:07,64) і 5000 метраў (14:05,20), усе рэкорды былі ўстаноўлены летам 2023 года.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Кеніі
Сіфан Хасан

**Сіфан Хасан** (нар. , Адама) — нідэрландская лёгкаатлетка эфіёпскага паходжання, спецыялізуецца ў бегу на сярэднія і доўгія дыстанцыі ад 1500 метраў да марафону. Двухразовая алімпійская чэмпіёнка 2020 года на дыстанцыях 5000 і 10 000 метраў, двухразовая чэмпіёнка свету, чэмпіёнка свету ў памяшканні, двухразовая чэмпіёнка Еўропы, пераможца Лонданскага марафона 2023. Рэкардсменка Еўропы ў бегу на 1500 метраў, 1 мілю, 3000 метраў, 5000 метраў і 10 000 метраў на стадыёне, а таксама ў бегу на 5 км і паўмарафоне на шашы.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Нідэрландаў
Дырыбэ Велтэджы

**Дырыбэ Велтэджы** (; нар. ) — эфіёпская лёгкаатлетка, якая спецыялізуецца ў бегу на 800 і 1500 метраў. Сярэбраны прызёр чэмпіянату свету 2023 года. Удзельніца летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года.

## Спартыўная кар’ера 
16-гадовая Дырыбэ Велтэджы заваявала залаты медаль у бегу на 800 м на чэмпіянаце свету сярод юнакоў да 20 гадоў у 2018 годзе ў Тамперэ.

У 2019 годзе яна заваявала золата на дыстанцыі 1500 метраў на чэмпіянаце Афрыкі сярод спартсменаў, якія не дасягнулі 20 гадоў, фінішавала шостай на дыстанцыі 800 метраў на Афрыканскіх гульнях у Рабаце і выбыла ў паўфінале на дыстанцыі 800 метраў на чэмпіянаце свету ў Дохе.

У 2021 годзе 19-гадовая спартсменка выступіла на дыстанцыі 1500 метраў на адкладзеных летніх Алімпійскіх гульнях у Токіа, дзе заняла выніковае 35-е месца з вынікам 4:10,25. Аднак у тым жа месяцы заваявала срэбра на чэмпіянаце свету сярод спартсменаў не старэйшых за 20 гадоў, які праходзіў у Найробі.

Велтэджы заняла чацвёртае месца на дыстанцыі 800 метраў на чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы 2022 года ў Юджыне з вынікам 1:57.02. У жніўні яна атрымала сваю першую перамогу ў спаборніцтвах Брыльянтавай лігі на дыстанцыі 1500 метраў у Хожуве. Велтэджы палепшыла свой асабісты рэкорд больш як на дзве секунды і ўстанавіла рэкорд спаборніцтваў з вынікам 3:56.91.

22 жніўня 2023 года выйграла срэбра на дыстанцыі 1500 метраў на чэмпіянаце свету ў Будапешце з вынікам 3:55.69.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Эфіопіі
Гудаф Цэгай

**Гудаф Цегай Дэста** (амх. ፉዳፍ ፀጋዬ; нар.  г., Эфіопія) — эфіёпская лёгкаатлетка, якая спецыялізуецца ў бегу на сярэднія дыстанцыі. Бронзавы прызёр летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года, чэмпіёнка свету 2023 года. Бронзавы прызёр чэмпіянату свету ў памяшканні 2016 года ў бегу на 1500 метраў. Удзельніца летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Эфіопіі
Беатрыс Чэбет

**Беатрыс Чэбет** (; нар.  года, Кенія) — кенійская лёгкаатлетка, якая спецыялізуецца ў бегу на 5000 і 10000 метраў. Прызёр чэмпіянатаў свету 2022 і 2023 гадоў. Чэмпіёнка Афрыкі 2022 года і пераможца Гульняў Садружнасці 2022 года.

У чэрвені 2018 года, ва ўзросце 18 гадоў, Чэбет выйграла забег на нацыянальнай турніры на дыстанцыі 5000 метраў сярод спартсменаў да 20 гадоў. Праз месяц, у Тампэрэ, яна стала першай кенійкай якая заваявала тытул чэмпіёнкі свету па лёгкай атлетыцы сярод спартсменаў да 20 гадоў.

На чэмпіянаце свету па кросе 2019 года Чэбет атрымала залаты медаль. Таксама ў 2019 годзе яна выйграла нацыянальны чэмпіянат Кеніі па кросе сярод спартсменаў да 20 гадоў.

У 2022 годзе яна змагла ўварвацца ў эліту лёгкай атлетыкі. У ліпені на чэмпіянаце свету ў Юджыне яна заваявала сярэбраны медаль у бегу на 5000 м з вынікам 14:46.75. На чэмпіянаце Афрыкі ў Маўрыкія яна стала чэмпіёнкай, а ў Бірмінгеме на Гульнях Садружнасці заваявала залаты медаль на дыстанцыі 5000 метраў.

26 жніўня 2023 года выйграў бронзавы медаль на дыстанцыі 5000 метраў на чэмпіянаце свету ў Будапешце з вынікам 14:54.33.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Кеніі
Мяжэвіч

**Мяжэвіч** — беларускае прозвішча, утворанае ад слова *мяжа*.

## Вядомыя носьбіты 
* Сяргей Лугавеевіч Мяжэвіч (1939—2014) — беларускі архітэктар.
* Уладзімір Навумавіч Мяжэвіч (1907—1982) — беларускі пісьменнік.
Атынг Му

**Атынг Му** (; нар.  года, Трэнтан) — амерыканская бягуха на сярэднія дыстанцыі, двухразовая чэмпіёнка летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года ў Токіа.

## Спартыўная каръера 
На Алімпійскіх гульнях 2020 года ў Токіа Му выйграла два залатыя медалі ў бегу на 800 метраў і жаночай эстафеце 4 х 400 метраў. Яна пабіла рэкорд Амерыкі сярод жанчын на 800 метраў з вынікам 1.55.21 і завяршыла 53-гадовую засуху алімпійскіх перамог для ЗША — апошняй амерыканкай, якая выйграла 800 метраў, была Мэдлін Мэнінг на летніх Алімпійскіх гульнях 1968 года.

На чэмпіянаце свету 2023 года, які адбыўся ў Будапешце, у бегу на 800 метраў, Атынг стала бронзавай прызёркай з вынікам 1:56,61.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты ЗША
Асторыя Быдгашч

**«Асторыя»** () — польскі шматсекцыйны спартыўны клуб з горада Быдгашч. Клуб быў заснаваны 8 красавіка 1924 года.

## Баскетбол 
]]
У 1929 годзе ў шматсекцыйным спартыўным клубе «Асторыя Быдгашч» была створана баскетбольная секцыя. Да 2007 года баскетбольная секцыя была часткай спартыўнага клуба «Асторыя».

У сезоне 2018/2019 клуб авансаваў да Вышэйшай польскай лігі па баскетболе.

## Веславанне на байдарках і каноэ 

WTS Astoria Bydgoszcz. Logo.jpg|
WTS Astoria Bydgoszcz. Kajak-polo.jpg|
Быдгашч. Набор да спарціўнага класа ў пачатковай школе №2.jpg|
WTS Astoria Bydgoszcz. Drzwi otwarte (2023-09-17) 10.jpg|
WTS Astoria Bydgoszcz. Drzwi otwarte (2023-09-17) 17.jpg|
WTS Astoria Bydgoszcz. Drzwi otwarte (2023-09-17) 4.jpg|
WTS Astoria Bydgoszcz. Drzwi otwarte (2023-09-17) 5.jpg|
WTS Astoria Bydgoszcz. Drzwi otwarte (2023-09-17) 7.jpg|
WTS Astoria Bydgoszcz. Drzwi otwarte (2023-09-17) 3.jpg|
WTS Astoria Bydgoszcz. Drzwi otwarte (2023-09-17) 18.jpg|
WTS Astoria Bydgoszcz. Drzwi otwarte (2023-09-17) 19.jpg|

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт клуба

Катэгорыя:Спорт у Быдгашчы
Катэгорыя:Спартыўныя клубы Польшчы
Сцяпан Міхайлавіч Тапал

**Сцяпан Міхайлавіч Тапал** (; 8 студзеня 1938, Камрат, Каралеўства Румынія — 29 верасня 2018, Камрат, Малдова) — дзеяч гагаузскага нацыянальнага руху. Старшыня Вярхоўнага Савета (1990—1991), а затым першы і адзіны прэзідэнт самаабвешчанай Рэспублікі Гагаузія (1991—1995).

## Біяграфія 
Нарадзіліся 8 студзеня 1938 года ў вёсцы Камрат, стаўшы сёмым дзіцем у сям’і Міхаіла Тапала — селяніна, удзельніка Першай сусветнай вайны.

З 1958 па 1966 год гуляў за футбольную каманду калгаса «Шлях да камунізму» з Камрата, якая стала ўладальнікам Кубка Малдаўскай ССР 1958 года.

У 2018 годзе выйграў у Еўрапейскім судзе па правах чалавека справу аб пазбаўленні яго права на пенсію, прывязаную да памеру акладу кіраўніка Гагаузіі.

Памёр 29 верасня 2018 года ў Камраце. Улады Гагаузіі абвясцілі жалобу. Пахаваны на наступны дзень на новых могілках Камрата.

## Узнагароды 
* Кавалер ордэна Рэспублікі (Малдова, 2017)
Мікалай Дзмітрыевіч Лісаў

**Мікалай Дзмітрыевіч Лісаў** () — беларускі біёлаг. Кандыдат біялагічных навук (1982), дацэнт. Член-карэспандэнт Міжнароднай акадэміі экалогіі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 22 мая 1952 года ў в. Вуглы Шклоўскага раёна Магілёўскай вобласці.

Скончыў у 1978 годзе Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. М. Горкага, у 1981 годзе аспірантуру ў Маскоўскім дзяржаўным універсітэце імя М. В. Ламаносава (лабараторыя біялогіі развіцця раслін пры кафедры вышэйшых раслін біялагічнага факультэта). У сакавіку 1982 года ў МДУ імя М. В. Ламаносава абараніў кандыдацкую дысертацыю.

З 1982 года працуе ў Беларускім дзяржаўным педагагічным універсітэце імя Максіма Танка. На працягу 18 гадоў працаваў загадчыкам кафедры агульнай біялогіі, загадчыкам кафедры батанікі і асноў сельскай гаспадаркі. Цяпер працуе дацэнтам кафедры агульнай біялогіі і батанікі.

## Навуковая дзейнасць 
Галіна навуковых інтарэсаў: марфалогія і фізіялогія раслін; канструяванне зместу біялагічнай адукацыі ў школе і ў вышэйшых навучальных установах; біялогія развіцця раслін; экалагічная цыталогія.

Лісавым апублікавана больш за 400 работ, з іх 24 кнігі. Сярод кніг — два падручнікі для сярэдняй школы («Биология. 6 класс», 2015; «Биология. 10 класс», 2014); навучальныя дапаможнікі для студэнтаў ВНУ, навучэнцаў сярэдняй школы і абітурыентаў; метадычныя дапаможнікі для настаўнікаў.

З’яўляецца кіраўніком калектыву па распрацоўцы канцэпцыі, праграм і навучальных дапаможнікаў па біялогіі для ўстаноў агульнай сярэдняй адукацыі. Удзельнічаў у распрацоўцы адукацыйных стандартаў, навучальных планаў і праграм для біялагічных спецыяльнасцей педагагічных ВНУ.

Катэгорыя:Біёлагі Беларусі
Лісаў

**Лісаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Генадзевіч Лісаў — беларускі масатцвазнавец
* Іван Іванавіч Лісаў — савецкі ваенны дзеяч
* Мікалай Дзмітрыевіч Лісаў (нар. 1952) — беларускі біёлаг.
Аўтадом

.]]
**Аўтадом** (таксама кемпер, аўтадача, караван, дом на колах) — аўтамабільны прычэп або аўтамабіль з жылым памяшканнем у , выкарыстоўваецца ў якасці пастаяннага або часовага жылля падчас падарожжаў і адпачынку, камандзіровак і г. д.

## Гл. таксама 
* 

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Прычэпы
Катэгорыя:Аўтобусы
Тэарэма множання імавернасцей

**Тэарэма множання імавернасцей** дае магчымасць падлічыць імавернасць здабытку некалькіх падзей, выкарыстоўваючы ўмоўную імавернасць.

## Фармулёўка 
### Для дзвюх падзей 
Для дзвюх падзей A і B, такіх што P(B) > 0 выконваецца
P(AB) = P(A|B) P(B),
дзе P(A|B) — умоўная імавернасць A пры выкананні B.

### Для канечнага мноства падзей 
Для канечнага мноства падзей A_1, A_2, \dots, A_n, такіх што P(A_1 A_2 \dots A_{n-1}) > 0 выконваецца

P(A_1 A_2 \dots A_{n}) = P(A_1)P(A_2|A_1)P(A_3|A_1 A_2)P(A_n|A_1 A_2 \dots A_{n-1}).

### Доказ 
Тэарэма даказваецца метадам матэматычнай індукцыі.

Для n=2 роўнасць вынікае з азначэння ўмоўнай імавернасці P(A|B) = P(AB)/P(B), дамнажаючы абодва бакі на P(B).

Дапусцім, што n > 2 і выконваецца
P(A_1 A_2 \dots A_{n-1}) = P(A_1)P(A_2|A_1)P(A_3|A_1 A_2)P(A_{n-1}|A_1 A_2 \dots A_{n-2}).

Пазначым B = A_1 A_2 \dots A_{n-1} і атрымаем

P(A_1 \dots A_{n-1} A_n) = P(B A_n) = P(B)P(A_n|B) =
= P(A_1)P(A_2|A_1)P(A_3|A_1 A_2)P(A_n|A_1 A_2 \dots A_{n-1}).

## Прыклад выкарыстання 
Разгледзім скрыню з N шарамі, M з якіх белыя, а астатнія чорныя. Будзем браць паслядоўна тры шары са скрыні. Трэба знайсці імавернасць таго, што першы і трэці выцягнутыя шары — белыя, а другі — чорны.

Пазначым падзеі A_1 — «першы шар — белы», A_2 — «другі шар — чорны», A_3 — «трэці шар — белы». Тады падзея, якая нас цікавіць, — A_1 A_2 A_3 . Знойдзем яе імавернасць з дапамогай тэарэмы множання імавернасцей:

P(A_1 A_2 A_3) = P(A_1) P(A_2 | A_1) P(A_3 | A_1 A_2) = \frac{M}{N} \frac{N - M}{N - 1} \frac{M - 1}{N - 2}.

Множання імавернасцей
Катэгорыя:Тэорыя імавернасцей
Аляксандр Генадзевіч Лісаў

**Аляксандр Генадзевіч Лісаў** (нар. , ) — беларускі мастацтвазнавец.

## Біяграфія 
У 1981—1986 гадах працаваў настаўнікам сярэдніх школ у Вілейскім раёне Мінскай вобласці. У 1986—2017 гадах працаваў лабарантам, выкладчыкам, старшым выкладчыкам, дацэнтам кафедраў выяўленчага мастацтва, эстэтычнага выхавання і культуры, беларускай літаратуры і культуры, усеагульнай гісторыі і сусветнай культуры мастацка-графічнага факультэта, факультэта беларускай гісторыі і культуры, гістарычнага факультэта, Віцебскі дзяржаўны ўніверсітэт імя П. М. Машэрава. У 2017—2019 гадах — дацэнт кафедры філасофіі і паліталогіі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны. У 2019—2023 гадах — загадчык кафедры філасофіі, з 2023 года дацэнт кафедры сацыяльна-гуманітарных дысцыплін Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны.

Член Беларускага саюза мастакоў (2014). Член Таварыства гісторыкаў рускага мастацтва і архітэктуры Усходняй Еўропы (SHERA).

## Літаратура 
* Сучасныя беларускія краязнаўцы : матэрыялы да слоўніка [Лісаў Аляксандр Генадзьевіч] // Краязнаўчая газета. — 2005. — № 41 (лістап.). — С. 2.
* Півавар, М. В. Лісаў Аляксандр Генадзевіч // Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX — пачатку XXI ст. : біябібліягр. давед. / М. В. Півавар. — Мн., 2010. — С. 187—188.
* Лисов Александр Геннадьевич // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Беларусь 2016 = Who is Who in the Republic of Belarus / ред. И. В. Чекалов. — Минск : Энциклопедикс, 2016. — С. 72-73.
Пажар на вуліцы Khương Hạ (2023)

12 верасня 2023 года каля 23:00 адбыўся пажар у 10-павярховым мікракватэрным доме на 29-м завулку вуліцы Khương Hạ, мікрараён Khương Đình, раён Thanh Xuân, Ханой, В’етнам. З прыкладна 150 жыльцоў загінулі 56, яшчэ 37 пацярпелі. . Для краіны інцыдэнт стаў самым смяротным пажарам у жылым будынку з 2002 года.

## Ход падзей 
Пажар пачаўся каля 23:00 на першым паверсе дзевяціпавярховага дома ў жылым раёне на паўднёвы захад ад Ханоя. У будынку пражывала больш за 150 чалавек. Шляхоў эвакуацыі ў людзей не было, таму многія ахвяры не выбраліся. Жанчына, якая стала сведкам трагедыі, заявіла, што чула крыкі аб дапамозе. 13 верасня ў 00:15 у некалькі ніжніх памяшканняў праніклі пажарныя. Яны выратавалі двух немаўлят і трох дарослых, якія апынуліся без прытомнасці.

У 1:00 пажар быў ліквідаваны. Да 09:00 адміністрацыя раёна пацвердзіла выратаванне 70 чалавек, 54 з іх былі дастаўлены для аказання неадкладнай медыцынскай дапамогі.

## Ахвяры 
Усяго ў выніку трагедыі загінулі 56 чалавек, 37 атрымалі раненні. Сярод загінулых у агні было дзесяць дзяцей. 14 верасня на пасяджэнні ўрада была ўшанавана хвіліна маўчання з нагоды гэтай трагедыі, а таксама нядаўніх паводак у Лао Каі.

Старшыня Народнага камітэта Ханоя Тран Сон Тхань даручыў гораду прыпыніць культурныя, спартыўныя і забаўляльныя мерапрыемствы да 17 верасня і арганізаваць паніхіды па ахвярах пажару. Свае спачуванні краіне выказалі лідары Лаоса, Венесуэлы і Казахстана.

## Расследаванне 
Гаспадара жылога дома затрымалі і абвінавацілі ў парушэнні правілаў пажарнай бяспекі.

19 верасня ўпраўленне паліцыі Ханоя абвясціла вынікі расследавання, заявіўшы, што пажар пачаўся каля паўднёвай сцяны будынка з-за кароткага замыкання электрычнага провада на акумулятары бензінавага матацыкла. Затым агонь распаўсюдзіўся на электрычныя сістэмы дома і транспартныя сродкі на першым паверсе.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Пажары 2023 года
Катэгорыя:Верасень 2023 года
Катэгорыя:Падзеі 12 верасня
Катэгорыя:Ханой
Катэгорыя:Гісторыя В’етнама
Формула поўнай імавернасці

**Формула поўнай імавернасці** дае магчымасць падлічыць імавернасць падзеі праз умоўныя імавернасці гэтай падзеі ў дапушчэнні некаторых гіпотэз і імавернасці гэтых гіпотэз.

## Фармулёўка 
Калі \{A_1, A_2, \dots, A_n\} — поўная група падзей і P(A_j) > 0 для ўсіх j = 1, 2, \dots, n, то для кожнай падзеі B справядліва роўнасць

P(B) = \sum_{k=1}^n P(A_k) P(B | A_k).

У формуле поўнай імавернасці падзеі A_1, A_2, \dots, A_n завуцца гіпотэзамі. Імавернасць P(B|A_k) завецца ўмоўнай імавернасцю і чытаецца: «імавернасць B пры выкананні гіпотэзы A_k».

### Доказ 
Распішам B як
B = \Omega B = (A_1 + A_2 + \dots + A_n)B = A_1 B + A_2 B + \dots + A_n B,
дзе \Omega — прастора элементарных падзей, а ўсе падзеі A_k B парамі дыз’юнктныя. Дастасоўваючы ўласцівасць канечнай адытыўнасці і тэарэму множання імавернасцей, атрымліваем
P(B) = P\left(\sum_{k=1}^n A_k B\right) = \sum_{k=1}^n P(A_k B) = \sum_{k=1}^n P(A_k) P(B|A_k).

## Гл. таксама 
* Формула поўнага матэматычнага спадзявання

Поўнай імавернасці
Катэгорыя:Тэорыя імавернасцей
Келсі-Лі Барбер

**Келсі-Лі Барбер** (, у дзявоцтве — **Робертс**; нар. 20 верасня 1991 ці 21 верасня 1991, , Усходне-Капская правінцыя) — аўстралійская кідальніца дзіды, бронзавы прызёр Токіа, чэмпіёнка свету 2019 і 2022 гадоў, чэмпіёнка Гульняў Садружнасці 2022 года. Двухразовая чэмпіёнка Аўстраліі (2017, 2019).

Пачала займацца лёгкай атлетыкай падчас вучобы ў сярэдняй школе. У 2009 годзе занялася кіданнем дзіды. З 2013 па 2015 год рэгулярна была прызёрам нацыянальнага першынства Аўстраліі па лёгкай атлетыцы. Дэбютавала на міжнароднай арэне ў 2014 годзе на Гульнях Садружнасці, дзе заваявала бронзавы медаль з вынікам 62,95 м. У 2015 годзе выступіла на чэмпіянаце свету ў Пекіне, але ў фінал не прайшла, заняўшы ў кваліфікацыі 20-е месца. У 2016 годзе на дэбютнай для сябе Алімпіядзе ў Рыа выступіла няўдала, не прайшоўшы ў фінал і заняўшы ў кваліфікацыі 28-е месца.

На перадалімпійскім чэмпіянаце свету, які адбыўся ў Катары ў 2019 годзе, аўстралійская спартсменка ў кіданне дзіды ў фінале стала першай, паказаўшы вынік 66,56 м і стала чэмпіёнкай сусветнага першынства.
Барбер

**Барбер** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Келсі-Лі Барбер — аўстралійская кідальніца дзіды
* Рычард Барбер — брытанскі гісторык і празаік
* Шон Барбер — канадскі лёгкаатлет
Нікас Хрыстадулідзіс

**Нікас Хрыстадулідзіс** (; нар. 6 снежня 1973, Ераскіпу, Кіпр) — кіпрскі палітык, прэзідэнт Кіпра з 28 лютага 2023 года. Раней ён займаў пасаду міністра замежных спраў з 2018 па 2022 год і прэс-сакратара ўрада з 2014 па 2018 год.
Дубяга

**Дубяга** — беларускае прозвішча, утворанае ад слова *дуб*.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Дзмітрыевіч Дубяга (1903—1959) — савецкі астраном.
* Дзмітрый Іванавіч Дубяга (1849—1918) — расійскі астраном.
Еджгаеху Тае

**Еджгаеху Тае** (нар.  г., Эфіопія) — эфіёпская лёгкаатлетка, якая выступае ў бегу на доўгія дыстанцыі і кросе. Бронзавы прызёр чэмпіянату свету 2023 года. Удзельніца летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года ў Токіа.

## Біяграфія 
У ліпені 2018 года Тае заваявала сярэбраны медаль у бегу на 5000 метраў на чэмпіянаце свету IAAF 2018 сярод спартсменаў не старэйшых за 20 гадоў, які адбыўся ў фінскім Тампэрэ.

На Афрыканскіх гульнях 2019 года яна заняла пятае месца на дыстанцыі 5000 метраў.

У чэрвені 2021 года яна ўстанавіла новы асабісты рэкорд - 14:14.09 на нацыянальных адборачных спаборніцтвах да Алімпійскіх гульняў 2020 год. На летніх Гульнях у Токіа Тае заняла выніковае пятае месца на дыстанцыі 5000 метраў.

31 снежня 2021 года эфіёпская спартсменка ўстанавіла сусветны рэкорд у змешаным забегу на 5 км на дыстанцыі Cursa dels Nassos 5K у Барселоне з часам 14 хвілін 19 секунд, палепшыўшы папярэдні вынік на 20 секунд.

На чэмпіянаце свету ў памяшканнях у 2022 годзе ў Бялградзе эфіопка заваявала бронзавы медаль на дыстанцыі 3000 метраў з вынікам 8:42.23. У Арэгоне летам 2022 года яна прыняла ўдзел на чэмпіянаце свету, дзе на дыстанцыі 10000 метраў стала шостай з вынікам 30:12,45.

У 2023 годзе на чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы, які адбыўся ў Будапешце, эфіёпская спартсменка, у бегу на 10000 метраў, з вынікам 31:28,31 стала бронзавай медалісткай чэмпіянату свету.
Фаціма Гардадзі

**Фаціма Гардадзі**(нар.  г., ) — мараканская лёгкаатлетка, якая выступае ў бегу на доўгія дыстанцыі і марафоне. Бронзавы прызёр чэмпіянату свету 2023 года.

## Біяграфія 
З 2010 года Гардадзі ўдзельнічала ў спаборніцтвах па лёгкай атлетыцы на нацыянальным узроўні на дыстанцыях ад 800 метраў да паўмарафона.

У 2022 годзе яна выйграла свой дэбютны марафон у Марракешы з вынікам 2:25:07. У сваім наступным марафонскім забегу, у Рабаце, яна зноў выйграла і палепшыла свой асабісты рэкорд на чатыры секунды, адабраўшыся ў склад мараканскай нацыянальнай каманды на чэмпіянат свету па лёгкай атлетыцы 2023 года ў Будапешт.

26 жніўня 2023 года на чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы, які адбыўся ў Венгрыі, мараканская спартсменка, у марафоне, з вынікам 2:25:17 стала бронзавай медалісткай чэмпіянату свету.
Тваніша Тэры

**Тваніша Тэры** (; нар. г., , Фларыда) — амерыканская лёгкаатлетка, спецыялістка па бегу на кароткія дыстанцыі. Выступае за зборную ЗША па лёгкай атлетыцы з 2018 года, двухразовая чэмпіёнка свету, уладальніца бронзавага медаля Панамерыканскіх гульняў, шматразовая пераможца і прызёрка чэмпіянатаў першага дывізіёна NCAA.
Тэры

**Тэры** - прозвішча, тапонім.
## Прозвішча 
* Джон Тэры — англійскі футбаліст
* Тваніша Тэры — амерыканская лёгкаатлетка
## Тапонім 
* Тэры (акруга)
Каяловіч

**Каяловіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Міхаіл Восіпавіч Каяловіч (1828—1891) — беларускі і расійскі гісторык.

## Гл. таксама 
* Віюк-Каяловіч
Юндзілы (род)

**Юндзілы** — шляхецкі род герба «Лебедзь». Родапачынальнік — Рачка, які жыў на мяжы XIV—XV стагоддзяў, меў сына Юндзіла, ад імя якога ўтварылася прозвішча Юндзілы.

## Вядомыя прадстаўнікі 
* Мікалай Юндзілавіч (? — пасля 1527), сын Юндзіла Рачкавіча. Кухмістр вялікай княгіні Алены Іванаўны ў 1495—1505, намеснік дубіцкі і канеўскі з 1506, харужы земскі (вялікі) у 1506—1511, маршалак гаспадарскі ў 1516—27.
* Мацей Янавіч (?—?), сын Яна Юндзілавіча. Маршалак гаспадарскі ў 1538
* Мікалай Шымкавіч (?—?), сын Шымкі Юндзілавіча. Войскі і канюшы гарадзенскі з 1539, намеснік мерацкі каралевы Боны ў 1541.
* Войцех Шымкавіч (?—?), сын Шымкі Юндзілавіча. Дзяржаўца лейпунскі і алькеніцкі з 1541, ушпальскі і пенянскі, цівун і гараднічы віленскі з 1542.
* Мікалай (?—?), сын Паўла Юндзілавіча. Суддзя земскі слонімскі ў 1555—1562, каралеўскі дваранін у 1570, паборца слонімскі ў 1567 і 1568.
* Андрэй (? — да 14.2.1606), сын Мацея Янавіча. Маршалак ваўкавыскі ў 1586, адначасова з 1586 маршалак гаспадарскі.
* Францішак (?—1818), сын Аўгусціна. Падкаморы гарадзенскі з 1784. Валодаў маёнткам Бераставіца ў Гарадзенскім пав. У 1798 атрымаў ад прускага караля для сябе і сваіх нашчадкаў графскі тытул.
* Станіслаў Баніфацый (1761—1847), сын Бенядзікта, прыродазнавец, батанік, член ордэна піяраў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*
Юндзілы

Назву **Ю́ндзілы** мюць:
* Юндзілы — шляхецкі род герба «Лебедзь».
* Юндзілы — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі.
Самуэль Лазовы

**Самуэль Казімір Лазовы** (? — ?) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Лазовых.

Суддзя гродскі гарадзенскі ў 1709 годзе, чашнік гарадзенскі ў 1709 годзе.

У 1715 г., вялікая група шляхціцаў (дакумент падпісалі амаль шэсцьдзесят чалавек) занесла пратэстацыю на Самуэля Лазовага, які разам з ураднікамі пасля скасавання легальных нарадаў 4 лютага працягваў на наступны дзень соймікаванне пад сваім старшынствам, чым выклікаў незадаволенасць шляхціцаў.

### Далейшая кар’ера 
Пасаду войскага займаў да 1730 года. У 1730—1738 гадах займаў пасаду мсціслаўскага кашталяна.
 ў Гродне. 1923, Юзаф Ядкоўскі]]

Мсціслаўскі кашталян Самуэль Лазовы і яго жонка Канстанцыя з Юндзілаў паабяцалі фінансавую падтрымку пры пабудове алтароў мураванага храма ў Горадні, які будаваўся на месцы спаленых маскоўскім войскам у 1658 і 1660 гг. драўляных Петра-Паўлаўскага касцёла і будынка школы. Галоўны алтар быў выкананы знакамітым разьбяром Янам Шмітам у 1730-х гг. На жаль Самуэль Лазовы, галоўны спонсар алтара, не дачакаў яго завяршэння, а спадкаемцы пасля яго адмовіліся ад далейшага спансіраваная будоўлі алтара. 4 тысячы залатых з 6, абяцаных майстру, выплаціў рэктар касцёла з уласных сродкаў.

Катэгорыя:Суддзі гродскія гарадзенскія
Катэгорыя:Чашнікі гарадзенскія
Наташа Морысан

**Наташа Морысан** (; нар., Сент-Кэтрын, Мідлсекс) — ямайская лёгкаатлетка, якая спецыялізуецца ў бегу на кароткія дыстанцыі. Алімпіская чэмпіёнка 2020 года і двухразовая чэмпіёнка свету ў складзе эстафетнай зборнай Ямайкі ў забегу 4×100 метраў.

У 2011 годзе становіцца сярэбраным прызёрам маладзёжнага Пан-Амерыканскага чэмпіянату ў складзе эстафетнай каманды Ямайцы ў забегу 4×100 метраў. На гэтым жа турніры займае 5-е месца ў забегу на 100 метраў, паказаўшы вынік - 11,59.

У 2015 годзе на чэмпіянаце свету па лёгкаатлетычных эстафетах становіцца чэмпіёнкай свету ў эстафеце 4×100 метраў. Яна прыняла ўдзел толькі ў паўфінальным забегу і саступіла месца ў фінальным забегу больш вопытнай Вераніцы Кэмпбэл-Браўн.

У жніўні 2015 года на чэмпіянаце свету ў Пекіне разам з Веранікай Кэмпбэл-Браўн, Элейнай Томпсан і Шэлі-Эн Фрэйзер-Прайс становіцца чэмпіёнкай свету ў эстафеце. Паказаны ў фінальным забегу вынік - 41.07 стаў нацыянальным рэкордам Ямайкі, і рэкордам чэмпіянатаў свету.

На чэмпіянаце свету-2019 заваявала «золата» ў эстафеце 4×100 метраў.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Ямайкі
Летэсенбет Гідэй

**Летэсэнбет Гідэй** (нар. , Тыграй) — эфіёпская лёгкаатлетка, якая выступае ў бегу на доўгія дыстанцыі і кросе. Бронзавы прызёр летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года, чэмпіёнка свету 2022 года, сярэбраны прызёр чэмпіянатаў свету 2019 і 2023 гадоў у бегу на 10 000 метраў, шматразовая пераможца чэмпіянатаў свету па кросе. Рэкардсменка свету на дыстанцыях 5000 м, 10000 м, а таксама на дыстанцыі 15 км на шашы і ў паўмарафоне.
Мустафа Тамбур

**Мустафа Тамбур** (; нар. 24 ліпеня 1982) — лідар адной з фракцый групоўкі «Вызваленчы рух Судана».

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў дарфурскім горадзе Залінгея. Вывучаў права ва Універсітэце Аль-Нілейн. Далучыўся да антыўрадавай групоўкі «Вызваленчы рух Судана» (ВРС).

2 верасня 2017 года недалёка ад Залінгеі на Тамбура напала банда з сямі чалавек на чале з двума лейтэнантамі, адзін з якіх быў байцом Сіл аператыўнай падтрымкі (САП). Пры нападзе былі параненыя маці, брат і сястра баевіка.

У 2018 годзе разам са сваімі прыхільнікамі стварыў уласную фракцыю і аддзяліўся ад ВРС. У 2020 годзе фракцыя Тамбура падпісала з урадам мірнае пагадненне і прыпыніла баявыя дзеянні супраць афіцыйнага Хартума. У 2022 годзе ён выступіў з ініцыятывай па прымірэнні грамадства, каб спыніць канфлікт у Дарфуры.

8 мая 2023 года падчас канфлікту паміж урадам і САП дом Тамбура ў Хартуме быў атакаваны. 17 ліпеня мяцежнікі забілі аднаго з яго братоў. 31 ліпеня фракцыя Тамбура заявіла, што падтрымае ўлады ў барацьбе з САП.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дарфурскі канфлікт
Катэгорыя:Постаці трэцяй грамадзянскай вайны ў Судане
Суфражысткі

**Суфражы́сткі** (ад  — выбарчае права) — удзельніцы руху за жаночае выбарчае права ў ЗША і Заходняй Еўропе ў другой палове XIX — пачатку XX стагоддзя. Таксама суфражысткі выступалі супраць дыскрымінацыі жанчын у палітычным жыцці і грамадзянскіх правах.

Пачатак руху пакладзены на жаночай канферэнцыі, якая адбылася ў 1848 годзе ў горадзе Сенека-Фолс (ЗША). У 1869 годзе ў ЗША быў створаны Амерыканскі і Нацыянальны жаночыя суфражысцкія асацыяцыі, якія ў 1890 годзе аб’ядналіся ў Амерыканскую жаночую суфражысцкую асацыяцыю. У Вялікабрытаніі рух суфражыстак узначалілі Жаночая ліга свабоды і Жаночы сацыяльна-палітычны саюз, які быў створаны ў 1903 годзе. У 1904 годзе была заснавана Міжнародная арганізацыя суфражыстак — Міжнародны альянс за выбарчыя правы жанчын (з 1946 года — Міжнародны альянс жанчын).

Суфаржысткі арганізоўвалі грамадскія акцыі з мэтай прыцягнуць увагу грамадства да праблем выбарчага права для жанчын. У 1910—1920-х гадах, калі ў большасці еўрапейскіх краін жанчыны атрымалі выбарчае права, рух суфражыстак у іх спыніўся, і яны накіравалі сваю дзейнасць на барацьбу за сапраўднае раўнапраўе жанчын.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* *Суфражы́зм; Суфражы́стка; Суфражы́сцкі* // 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* *Крыкова И. В.* Суфражизм как политическое направление феминизма // Аналитика культурологии, 2009


Катэгорыя:Сацыяльныя рухі
Катэгорыя:Фемінізм
Кубак Беларусі па баскетболе сярод жанчын 2021

**Кубак Беларусі па баскетболе сярод жанчын 2021** — 25-ы кубак Рэспублікі Беларусь па баскетболе сярод жанчын. Кубак праводзіўся 18-19 снежня 2021 года ў спартыўным комплексе «Алімпік-2011» у Маладзечне.

## Фінал чатырох 
## Узнагароды 
* MVP:  Анастасія Верамеенка  (БК Гарызонт)
* Найлепшая абаронца:  Вольга Зюзькова (БК Гарызонт)
* Найлепшая нападаючая:  Ала Мураўская (Цмокі-Мінск)
* Найлепшая цэнтравая:  Наталля Дашкевіч (Алімпія)
* Найлепшая маладая баскетбалістка:  Яна Макуца (Цмокі-Мінск)
* Найлепшая баскетбалістка па выніках галасавання сярод аматараў:  Анастасія Верамеенка  (БК Гарызонт)

## Гл. таксама 
* Чэмпіянат Беларусі па баскетболе сярод жанчын 2021/2022

## Спасылкі 
* ЖЕНСКИЙ КУБОК БЕЛАРУСИ-2021. ПРЕВЬЮ
* ЖЕНСКИЙ КУБОК — 2021. ГОРИЗОНТ — ПОБЕДИТЕЛЬ ФИНАЛА ЧЕТЫРЁХ
* ЖЕНСКИЙ КУБОК БЕЛАРУСИ — 2021. ЦМОКI-МІНСК И ГОРИЗОНТ ВСТРЕТЯТСЯ В ФИНАЛЕ

2021
Катэгорыя:2021 год у баскетболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2021 годзе
Катэгорыя:Снежань 2021 года
Кубак Беларусі па баскетболе сярод жанчын 2020

**Кубак Беларусі па баскетболе сярод жанчын 2020** — 24-ы кубак Рэспублікі Беларусь па баскетболе сярод жанчын. Кубак праводзіўся 19-20 верасня 2020 года ў спартыўным комплексе РДВАР у Мінску.

## Фінал чатырох 
## Узнагароды 
* MVP:  Юлія Рыцікава  (БК Гарызонт)
* Найлепшая абаронца:  Брытні Джонс (Цмокі-Мінск)
* Найлепшая нападаючая:  Адрыянна Уэб (БК Гарызонт)
* Найлепшая цэнтравая:  Наталля Дашкевіч (БДУ-Цмокі)
* Найлепшая маладая баскетбалістка:  Юлія Васілевіч (Алімпія)
* Найлепшая баскетбалістка па выніках галасавання сярод аматараў:  Брытні Джонс (Цмокі-Мінск)

## Гл. таксама 
* Чэмпіянат Беларусі па баскетболе сярод жанчын 2020/2021

## Спасылкі 
* ЖЕНСКИЙ КУБОК БЕЛАРУСИ 2020. ДЕНЬ 2: «ГОРИЗОНТ» — ОБЛАДАТЕЛЬ ТРОФЕЯ
* ЖЕНСКИЙ КУБОК БЕЛАРУСИ-2020. «ГОРИЗОНТ» И «БДУ-ЦМОКI» ВЫШЛИ В ФИНАЛ
* ЖЕНСКИЙ КУБОК БЕЛАРУСИ-2020. ОНЛАЙН-ТРАНСЛЯЦИЯ МАТЧЕЙ ТУРНИРА

2020
Катэгорыя:2020 год у баскетболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2020 годзе
Катэгорыя:Верасень 2020 года
Катэгорыя:2020 год у Мінску
Сухавей (значэнні)

**Сухавей** — шматзначны тэрмін.

* Сухавей — гарачы і сухі вецер.

## Прозвішча 
* Святлана Іванаўна Сухавей (нар. 1952) — беларуская актрыса.
Шашалі Форбс

**Шашалі́ Форбс**(; нар. , Манчэстэр, Мідлсекс, Ямайка) — ямайская лёгкаатлетка, якая спецыялізуецца ў спрынтарскім бегу. Сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2016 года ў эстафеце 4×100 метраў.

## Біяграфія 
У 2014 годзе стала сярэбраным прызёрам юніёрскага чэмпіянату свету ў эстафеце 4×100 метраў. Аналагічнага поспеху дабілася сезон праз на Панамерыканскім чэмпіянаце сярод спартсменаў да 20 гадоў.

На алімпійскім адборы ў 2016 годзе заняла 6-е месца ў бегу на 100 метраў з асабістым рэкордам 11,17. Дзякуючы гэтаму выніку была ўключана ў зборную Ямайкі. На Гульнях бегла ў папярэднім забегу ў эстафеце 4×100 метраў, дзе дапамагла камандзе выйсці ў фінал. Эстафетную палачку ёй перадавала стрыечная сястра, Сымона Фейсі, з якой яны разам выраслі ў невялікай камуне Эвергрына ў прыходзе Манчэстэр. У рашаючым забегу замест іх беглі іншыя спартсменкі, якія заваявалі для Ямайкі сярэбраныя медалі.

Трэніруецца ў Морыса Уілсана ў клубе Sprint Tech Track Club.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Ямайкі