open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Чорная археалогія

гуляе ролю «чорнага археолага» на святкаванні Дня археолага ў Меджыбожскай крэпасці]]
**Чорная археалогія** — крымінальнае злачынства, незаконнае правядзенне археалагічных даследаванняў.

Чорная археалогія з’яўляецца неафіцыйным, але шырока ўжывальным паняццем. З сапраўднай археалогіяй яна мае мала агульнага, бо, па сутнасці, яна зводзіцца да пошуку скарбаў.

З’яўленне самога тэрміна «чорная археалогія» на замену «капальнікам», «шукальнікам скарбаў» і падобнаму тлумачыцца змяненнем прадмета пошукаў. Калі шукальнікі скарбаў гналіся за рэчамі, каштоўнымі з погляду сучаснай ім культуры, такімі як вырабы з каштоўных металаў, творы мастацтва і падобнае, то сучасныя «чорныя археолагі» не грэбуюць тымі знаходкамі, якія цікавілі раней толькі сапраўдных археолагаў. Справа, вядома, не ў шукальніках, якія як былі рабаўнікамі магіл, так, па сутнасці, імі і засталіся, а ў тым, што змяніўся попыт. Развіццё навукі, разумення каштоўнасці артэфактаў мінулага прывялі да таго, што керамікай, іржавай зброяй, грубымі статуэткамі з простых матэрыялаў пачалі цікавіцца прыватныя калекцыянеры. Гэты попыт і спарадзіў чорную археалогію.

Фармальнай прыкметай чорнай археалогіі з’яўляецца яе незаконнасць і аматарскі характар — адсутнасць дазволу на раскопкі, а таксама тое, што раскопкі праводзяць неадмыслоўцы. Але адрозненне заключаецца ў самой сутнасці — мэтай археалогіі як навукі з’яўляецца вывучэнне гісторыі, атрыманне звестак аб мінулым праз вывучэнне старажытных помнікаў, у той час як чорных археолагаў цікавяць толькі артэфакты мінулага самі па сабе звычайна з карыслівай мэтай. Археолагі, праводзячы раскопкі, збіраюць велізарны масіў інфармацыі — месца знаходжання, спадарожныя знаходкі, іх узаемнае размяшчэнне і таму падобнае. Усё гэта старанна дакументуецца. Раскоп можна зрабіць толькі адзін раз, і, калі не сабраць інфармацыю, якую можна ў гэты час атрымаць, яна будзе страчана назаўсёды. Шукальнікі ж скарбаў шукаюць толькі тое, што можна прадаць, яны нават губляюць тыя знаходкі, што не маюць на іх погляд каштоўнасці, а пра дакументаванне раскопак няма і думкі. Кожная знаходка, зробленая чорнымі археолагамі, — гэта назаўжды страчаныя звесткі аб мінулым.

Катэгорыя:Археалогія
Катэгорыя:Злачынствы
Катэгорыя:Злачынствы супраць уласнасці
Катэгорыя:Культурная спадчына
Карабанаўскае прадмесце

**Карабанаўскае прадмесце** — гістарычны раён Магілёва. Займае тэрыторыю былой паўночнай ускраіны горада. Уключае тры часткі: раён Прывакзальнай плошчы, тэрыторыі ўздоўж вуліц Ніжнекарабанаўскай і Першамайскай. Абмежавана на ўсходзе вуліцай Першамайскай, на поўначы Віцебскім тупіком, на поўдні вуліцай Карабанаўскай і на захадзе вуліцай Сурганава (былая Пячорская шаша). Назва, верагодна, паходзіць ад роду магілёўскіх купцоў Карабанькаў.

Тэрыторыя пачала фарміравацца ў другой палове XIX ст. Як архітэктурна-планіровачная структура склалася ў пачатку XX ст., калі з пракладкай чыгункі была ўтворана Прывакзальная плошча на Кацярынінскім тракце, які з’яўляўся працягам Дняпроўскага праспекта (сучасная вул. Першамайская). Асноўная вуліца — Першамайская, звязвае Прывакзальную плошчу з цэнтрам горада. Захаваліся помнікі архітэктуры: комплексы будынкаў чыгуначнага вакзала і былога ваеннага шпіталя (вул. Сурганава), артылерыйскія казармы (вул. Крупскай), драўляныя жылыя дамы XIX—XX стст.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гістарычныя раёны Магілёва
Сільва Барунакаўна Капуцікян

**Сільва Барунакаўна Капуцікян** (, 1919—2006) — найбуйнейшая армянская паэтэса XX стагоддзя, пісьменнік і публіцыст, акадэмік НАН РА. Заслужаны дзеяч культуры Армянскай ССР (1970). Заслужаны працаўнік культуры Грузінскай ССР (1980). Лаўрэат Сталінскай прэміі другой ступені (1952). Член УКП(б) з 1945 года.

## Біяграфія 
С. Б. Капуцікян нарадзілася 5 студзеня 1919 года, у Ерэване, у сям’і настаўніка і былога рэдактара рэвалюцыйнай газеты, уцекача з горада Ван Барунака Капуцікяна. Скончыла сярэднюю школу. У 1936—1941 гадах вучылася на філалагічным факультэце Ерэванскага ўніверсітэта, потым скончыла Вышэйшыя курсы Літаратурнага інстытута. Пачала друкавацца з 1933 года.

Член Саюза пісьменнікаў Арменіі з 1941 года. Дзейны член Нацыянальнай акадэміі навук РА (1994), акадэмій «Духоўнага яднання народаў свету» і «Па пытаннях прыроды і грамадства». Была дэпутатам Ерэванскай гарадской Савета дэпутатаў працаўнікоў. Член Міжнароднага інтэлектуальнага клуба «ПЕН-клуб».

Займала актыўную пазіцыю па Карабахскаму пытанню. Адзін з лідараў карабахскага руху. Разам з Зорыем Балаянам 26 лютага 1988 года сустракалася з Гарбачовым, спадзеючыся ўгаварыць яго вырашыць карабахскае пытанне ў карысць Арменіі. Аўтар мноства патрыятычных твораў.

З пачатку 1990-х паэтка выступала з вострай крытыкай армянскіх улад і іх палітыкі, пасля падаўлення мітынгаў апазіцыі ў 2004 года вярнула атрыманы ў 80-годдзе Ордэн Святога Месропа Маштоца прэзідэнту Арменіі Р. Качарану.

Паэтэса сканала ў Ерэване, 26 жніўня 2006 года. Пахавана ў ерэванскім Пантэоне імя Камітаса.

## Асабістае жыццё 
Была замужам за армянскім паэтам Аванесам Шыразам, маці скульптара Ара Шыраза.

## Творчасць 
С. Б. Капуцікян — аўтар больш 60 кніг на армянскай і рускай мовах, таксама перакладзеных на многія мовы свету. У сваіх вершах С. Б. Капуцікян часта звяртаецца да тэм кахання, жаночай адзіноты, патрыятызму і самаахвяравання.

Часта бываючы ў розных краінах, цесна мела зносіны з прадстаўнікамі армянскай дыяспары (як у Арменіі, так і ў дыяспары асаблівай папулярнасцю карыстаўся верш Капуцікян «Паслухай, сынок»), напісала шэраг публіцыстычных прац («Караваны яшчэ ідуць», «Караваны падаляюцца» і інш.), дзе з болем падымала асноўныя праблемы нашчадкаў армянскіх уцекачоў — нуда, адчужэнне, згасанне заходнеармянскай мовы, змаганне за самазахаванне, пошукі ідэнтычнасці, высілкі па прызнанні генацыду армян.

## Спасылкі 
* Армянская литература
* Сильва Капутикян  на на портале ПоэзоСфера 
* 

Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Пісьменнікі-сацрэалісты
Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Катэгорыя:Пахаваныя ў пантэоне Камітаса
Мескіта

ў інтэр'еры Мескіты]]
**Мескіта** або **Кордаўская саборная мячэць** ( — «мячэць») — рымска-каталіцкі сабор (у мінулым — мячэць), размешчаны ў андалускім горадзе Кордава. У Сярэднявеччы была другой па велічыні мячэццю ў свеце. З'яўляецца, магчыма, самым выдатным помнікам дынастыі Амеядаў. Пасля іспанскай Рэканкісты была ператворана ў царкву, а некаторыя дэталі інтэр'еру, накшталт калон і арак, былі стылістычна змененыя на візантыйскі лад.

## Мескіта ў мастацтве 
Гейнэ прысвяціў сабору і Аль-Мансуру [верш Альманзор](https://ru.wikisource.org/wiki/Альманзор%20(Гейне/Михайлов)).

## Спасылкі 
* Сярэднявечная архітэктура Іспаніі
Катэгорыя:Аль-Андалус
Катэгорыя:Гісторыя Андалусіі
Катэгорыя:З’явіліся ў VII стагоддзі
Катэгорыя:Мячэці Іспаніі
Катэгорыя:Колішнія мячэці
Катэгорыя:Кордава (Іспанія)
Ян Банаюс

**Ян Банаю́с** — беларускі дойлід першай паловы XVII стагоддзя. Жыў у вёсцы Дайліды (цяпер Іўеўскі раён). Прымаў удзел у будаўніцтве Іўеўскай сядзібы і іншых пабудоў на Іўеўшчыне.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XVII стагоддзя
Катэгорыя:Постаці Іўеўскага раёна
Франка Фраціні

**Франка Фраціні** (; нар. 14 сакавіка 1957, Рым, Італія) — дзяржаўны дзеяч Італіі. Міністр замежных спраў Італіі з 14 лістапада 2002 па 18 лістапада 2004 і з 8 траўня 2008 па 16 лістапада 2011.

Катэгорыя:Еўрапейскія камісары
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Італіі
Zebrasoma veliferum

**Zebrasoma veliferum** — від марскіх рыфавых рыб сямейства Acanthuridae.

## Апісанне 
Гэты від з’яўляецца адным з найбуйнейшых прадстаўнікоў свайго роду. Найбуйнейшы навукова зарэгістраваны асобнік дасягаў 40 см. Вырастаюць да максімальнай даўжыні 40 см. Расліннаедныя рыбы, якія харчуюцца ніткавымі водарасцямі. Хоць іх скура светла-бэжавая з палоскамі, у напружаным стане могуць станавіцца цёмна-карычневымі.

Цела дыскападобнае са значна падвышаным спінным плаўніком і вялікім анальным плаўніком. Мае шырокі лыч. З кожнага боку хваставога сцябла мае востры выступ хрыбетніка (так званы скальпель), які выкарыстоўваецца для абароны і для ўстанаўлення свайго панавання. Калі рыба не выкарыстоўвае скальпель, той складваецца ўнутр.

Рыб упрыгожваюць шырокія, светла-жоўтыя палосы, якія чаргуюцца з больш цёмнымі палосамі ўздоўж усяго цела. Выгіб распасціраецца ў спінны і анальны плаўнікі. На цёмнай паласе жоўтыя кропкі і палоскі. Хваставы плаўнік жоўты. Галава рыбы белая і ўпрыгожана жоўтымі кропкамі. Цёмная паласа з жоўтымі кропкамі праходзіць праз вочы, а другая цёмная паласа з кропкамі размешчана прама ззаду вока.

Маладыя асобіны падобныя на дарослых рыб, але з больш жоўтай афарбоўкай.

## Арэал 
Маюць шырокі арэал па ўсёй Акіяніі, Індыйскім акіяне і паўднёвай частцы Ціхага акіяна. Яны могуць жыць на глыбінях 1 — 60 м або больш.

## Значэнне 
*Zebrasoma veliferum* з’яўляецца папулярнай рыбай у акварыумістаў.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Акунепадобныя
Siganus vulpinus

**Siganus vulpinus** — від рыб, якія жывуць у рыфах і лагунах у трапічнай заходняй частцы Ціхага акіяна.

Гэты від часта можна ўбачыць у марскіх акварыумах.

## Спасылкі 
* Siganus vulpinus — Foxface

Катэгорыя:Акунепадобныя
Трасцянка (прыток Лешчанкі)

**Трасця́нка** — рака ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Лешчанка (басейн Нёмана). Даўжыня 5 км. Пачынаецца за 1,5 км на захад ад аграгарадка Уселюб, упадае ў Лешчанку на паўднёвы захад ад вёскі Лешчанка. Рэчышча на працягу 3 км (ад вёскі Трасцянка да вусця) каналізаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Нёмана
Катэгорыя:Рэкі Навагрудскага раёна
Воленка

**Во́ленка**, **Вялынка** — рака ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Шчара (басейн Нёмана). Даўжыня 5 км. Пачынаецца на паўднёва-заходніх схілах Навагрудскага ўзвышша за 2 км на поўдзень ад вёскі Піронім, цячэ праз лес, упадае ў старарэчча Шчары за 1 км на захад ад вёскі Шундры (на гэтым участку каналізаваная).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Слонімскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Шчары
Васіль Уладзіміравіч Дзякаў

**Васі́ль Уладзі́міравіч Дзя́каў** ( — ) — савецкі партыйны дзеяч, член Сакратарыята ЦК КП(б)Б.

## Біяграфія 
З 1920 года на савецкай рабоце ў Варонежы і Стаўраполлі.

З 1923 года ў Беларусі — загадчык Арганізацыйным аддзелам Віцебскага губернскага камітэта РКП(б), пасля загадчык Арганізацыйным аддзелам ЦБ КП(б)Б.

З 4 лютага 1924 года — член Часовага Беларускага бюро ЦК РКП(б), а з 9 лютага — член яго Прэзідыума. З 22 лютага адначасова загадчык Агітацыйна-прапагандысцкім аддзелам Часовага Беларускага бюро ЦК РКП(б).

У маі 2024 года на XIII канферэнцыі Кампартыі Беларусі быў абраны Цэнтральны камітэт КП(б) і Дзякаў увайшоў у склад Сакратарыята ЦК КП(б) Беларусі. На яго былі ўскладзены таксама абавязкі загадчыка Агітацыйна-прапагандысцкім аддзелам ЦК КП(б) Беларусі і загадчыка Аддзелам друку ЦК КП (б) Беларусі.

З 13 верасня 1925 года прызначаны на пасаду адказнага сакратара Якуцкага абласнога камітэта РКП(б)-УКП(б).

У 1931—1935 гадах працаваў начальнікам Упраўлення пошукаў і праектавання будаўніцтва канала Масква - Волга.

Арыштаваны 8 верасня, расстраляны 5 кастрычніка 1936 года.

Член ЦК КПБ (1924—1925), член бюро ЦК КП(б)Б (1924—1925).

## Спасылкі 
* Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898 – 1991

Катэгорыя:Расстраляныя ў СССР
Катэгорыя:Сакратары ЦК КПБ
Катэгорыя:Члены Прэзідыума Часовага Беларускага бюро ЦК РКП(б)
Србуі Сцяпанаўна Лісіцыян

**Србуі Сцяпанаўна Лісіцыян** (; 15 (27) чэрвеня 1893, Тыфліс — 1979, Ерэван) — савецкі навуковец, мастацтвазнаўца, даследчык танцавальнага і тэатральнага фальклору. Доктар гістарычных навук (1961).

## Біяграфія 
Нарадзілася 27 чэрвеня 1893 года ў Тыфлісе ў сям’і вядомага расійскага і савецкага навуковага Сцяпана Лісіцыяна.

З 1911 па 1917 год вучылася на вышэйшых жаночых курсах Гер’е і ў студыі танца пад кіраўніцтвам І. С. Чарнецкай у Маскве. Вярнуўшыся ў Тыфліс, стварыла студыю рытму і пластыкі, надалей ператвораную ў інстытут.

У 1930 годзе пераехала ў Ерэван, дзе заснавала і стала першым дырэктарам харэаграфічнай вучэльні. У якасці рэжысёра балетмайстра супольна з кампазітарам Саркісам Бархударанам была адным з аўтараў балета «Нарынэ» (1936).

З 1945 года працавала ў Ерэванскім мастацка-тэатральным інстытуце, потам — старэйшым навуковым супрацоўнікам у Інстытуце археалогіі і этнаграфіі Акадэміі навук Армянскай ССР. Займалася даследаваннем этнічнай харэаграфіі, гісторыяй армянскага танцавальнага мастацтва, стала аўтарам шэрага манаграфій на гэтыя тэмы. Створаная ёю сістэма запісу танцавальных рухаў (кінетаграфія) дазволіла з матэматычнай дакладнасцю фіксаваць становішча цела ў прасторы, праводзіць аналіз рухаў і мізансцэн танцаў і тэатральных уяўленняў. Србуі Лісіцыян таксама вядомая сваімі перакладамі твораў класікаў армянскай літаратуры на рускую мову.

## Літаратура 
* Лейбовский Вадим. «Сёстры Лисициан — свободный танец». — «Спортивная жизнь России», 2004 г., № 4. ISSN 0131-9612.
* 
* 

## Спасылкі 
Србуи Лисициан в Театральной энциклопедии 

Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы СССР
Катэгорыя:Фалькларысты СССР
Брошка Фулера

**Брошка Фулера** () — англасаксонская сярэбраная брошка, вырабленая ў другой палове IX стагоддзя. Цудоўна захаванае ўпрыгожванне знаходзіцца ў цяперашні час у Брытанскім музеі і лічыцца значным артэфактам раннесярэднявечнай Англіі і ўзорам ювелірнага мастацтва англасаксаў.

## Апісанне 
Брошка зроблена з ліставога серабра з ужываннем чарнення, яе дыяметр складае 114 мм (4,5 цалі). Цэнтр брошкі ўпрыгожваюць персаніфікаваныя малюнкі пяці пачуццяў — Зроку (у цэнтры, лічыўся ў Сярэднявеччы найважнейшым з органаў пачуццяў), Смаку (злева уверсе; фігура, якая ўвасабляе смак, змяшчае руку ў рот), Нюху (справа уверсе; стаіць сярод высокіх раслін, рукі трымае за спіной); Слыху (злева ўнізе; прыслухоўваецца, прыклаўшы руку да вуха) і Дотыку (справа ўнізе; пацірае рукі). Асноўная кампазіцыя акружаная арнаментам з 16 маленькіх медальёнаў з выявамі людзей, жывёл, птушак або раслінных узораў.

Брошку Фулера параўноўваюць з іншай вядомай англасаксонскай брошкай таго ж перыяду, брошкай Стрыкленда, таксама вырабленай са срэбра з чарненнем, якая таксама захоўваецца ў Брытанскім музеі. Абедзве брошкі адносяцца да так званага .

## Гісторыя 
Брошка захавалася ў выдатным стане, хоць іголка і яе мацаванне былі выдаленыя, а ў верхняй частцы дыска былі зробленыя адтуліны, каб выкарыстоўваць брошку як падвеску. З-за гэтакай добрай захаванасці выраб першапачаткова быў прыняты за падробку, пасля чаго яго набыў капітан  па цане срэбра. Пасля таго як у 1949 годзе стала вядомай брошка Стрыкленда, дадатковыя даследаванні пацвердзілі сапраўднасць брошкі Фулера. Капітан Фулер у 1952 годзе перадаў брошку Брытанскаму музею з умовай, што яна будзе называцца ў яго гонар.

Катэгорыя:Англасаксонсае мастацтва
Катэгорыя:Брошкі
Катэгорыя:Брытанскі музей
Катэгорыя:Вырабы IX стагоддзя
Катэгорыя:Вырабы з серабра
Катэгорыя:Гістарычныя каштоўнасці
Залаты кодэкс з Лорша

**Залаты кодэкс з Лорша** або **Лоршскія евангеллі** (Biblioteca Apostolica Vaticana, Pal. lat. 50, і Alba Iulia, Biblioteca Documenta Batthyaneum, s.n.) — ілюмінаваны евангеліярый, створаны паміж 778—820 гадамі, што прыблізна адпавядае перыяду праўлення Карла Вялікага ў Франкскай імперыі.

Кодэкс упершыню згадваецца пад назвай  у каталогу бібліятэкі Лоршскага кляштара, складзеным у 830 годзе пры абаце Адэлунгу. Мяркуецца, што тут ён і быў створаны. Праз напісаныя золатам літары манускрыпта размяшчэнне ён быў названы ***Codex Aureus Laurensius***. У X—XII стагоддзях бібліятэка Лорша была адной з найбуйнейшых у свеце.

## Апісанне 
Памер старонак манускрыпта, якіх спачатку было 474, — 37,4 x 27 см. Памер тэксту — 27 х 17,5 см. Матэрыялам быў лепшы пергамент з цялячых шкур. Тэкст падзелены на абзацы і запісаны ў дзве калонкі ўнцыяльным пісьмом па 31 радку ў кожнай. Ініцыялы і першыя літары абзацаў выкананы , а капітулярый напісаны каралінгскім мінускулам. Характэрна пастаяннае выкарыстанне залатога чарніла. Калонкі тэксту акружаны разнастайнымі арнаментамі ў выглядзе павойных раслін, ініцыялы часткова выкананы пурпурам на залатым фоне. мініяцюрныя  і дэісусны абраз выкананыя срэбнымі і залатымі фарбамі.

Рукапіс уключае чатыры евангеллі, два ўрыўкі з Ераніма, дванаццаць , чатыры прадмовы да евангелляў і капітулярый.

## Літаратура 
* Walther, Ingo F. and Norbert Wolf. *Codices Illustres: The world’s most famous illuminated manuscripts, 400 to 1600*. Köln, TASCHEN, 2005.

Катэгорыя:Ілюмінаваныя Евангеллі
Катэгорыя:Кнігі ў Ватыканскай бібліятэцы
Лебяда шызая

**Лебяда шызая** (*Chenopodium glaucum*) — аднагадовыя пустазельная травяністая расліна, від роду  сямейства .

## Арэал 
Від шырока распаўсюджаны па ўсім паўночным паўшар’і, у тым ліку ў Афрыцы і Паўночнай Амерыцы, сустракаецца ў Аўстраліі.

У прыродных умовах расце па сырых месцах, на берагах вадаёмаў і на саланчаках, паблізу жылля чалавека — на смеццевых месцах і агародах.

## Батанічнае апісанне 
Расліна з працягнутым, прыўзнятым або прамым, часта галінастым, сцяблом вышынёй да 75 см. Лісце чарговае, на хвосціках, выцягнутае, ля асновы клінаватае, з жаўтлява-зялёнай сярэдняй жылкай. На ніжнім баку ліставай пласцінкі маецца бялёса-сопкі налёт, верхні бок чысты, гладкі, зялёнага колеру.

Кветкі абодваполыя з голымі калякветнікамі, сабраны ў кароткія шчыльныя коласападобныя суквецці. Цвіценне працягваецца з ліпеня па верасень.

Насенне круглявае, 0,5—0,7 мм у дыяметры, з глянцавай паверхняй цёмна-бурага колеру, пакрытае плёнкавым, лёгка аддзяляльным перыкарпіям. На адной расліне ў жніўні-верасні выспявае да 3000 семачак.

У месцах сумеснага росту з  утварае гібрыд  вонкава падобны на *Chenopodium glaucum*, але з характэрнай сярэдняй жылкай і мучністым налётам на ніжнім баку лісця.

## Гаспадарчае значэнне 
Вегетатыўныя часткі расліны ядуцца многімі відамі свойскай жывёлы, у тым ліку вярблюдамі.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лебяда
Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Lampropeltis nigra

**Lampropeltis nigra** — неядавітая змяя сямейства .

## Апісанне 
Агульная даўжыня дасягае 1,4 м. Звычайна даўжыня каля 1 м. Афарбоўка спіны чорная. На асноўным тоне могуць размяшчацца тонкія светлыя папярочныя палоскі або плямы. Жывот афарбаваны ў чорны і белы колеры, якія звычайна прысутнічаюць прыкладна ў роўных прапорцыях.

Любіць старыя палі, разрэджаныя лясы, берагі рэк, розныя змененыя чалавекам біятопы. Актыўная ноччу. Сілкуецца яшчаркамі і змеямі.

Гэта яйцакладная змяя. Самка адкладае да 23 яек.

## Арэал 
Насяляе ад поўдня Агая і паўднёвага захаду Ілінойса на поўдзень да цэнтральнай Алабамы і паўночнай Джорджыі (ЗША).

## Літаратура 
* Словник-довідник із зоології. — К., 2002.
* Pyron, R. Alexander; Frank T. Burbrink (2009). Systematics of the Common Kingsnake (Lampropeltis getula; Serpentes: Colubridae) and the burden of heritage in taxonomy. Zootaxa 2241: 22-32.

Катэгорыя:Паўзуны Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Вужовыя
Lampropeltis

**Lampropeltis** — род неядавітых змей сямейства вужовых. Налічвае 14 відаў. Пашыраны ў Паўночнай і Цэнтральнай Амерыцы.

## Апісанне 
Агульная даўжыня прадстаўнікоў гэтага роду складае ад 50 см да 2 м. Маюць яркую кантрасную афарбоўку. Звычайна малюнак складаецца са шматлікіх рознакаляровых кольцаў, часта сустракаецца спалучэнне чырвонага, чорнага і белага колераў. Луска гладкая.

## Спосаб жыцця 
Аддаюць перавагу хвойным лясам, хмызняковаму рэдкалессю, лугам, паўпустыням, марскім узбярэжжам, гарам. Вядуць наземны лад жыцця. Харчуюцца змеямі, уключаючы ядавітых. Адначасна не грэбуюць і яшчаркамі і дробнымі грызунамі. Маюць схільнасць да канібалізму.

Маюць няпросты характар. Улічваючы, што ў прыродзе яны харчуюцца ў асноўным змеямі, трымаць іх варта строга паасобку. Нават самцоў з самкамі ў перыяд спарвання варта трымаць разам з вялікай асцярогай. Да чалавека гэтыя змеі звычайна не агрэсіўныя, іх даволі лёгка ўдаецца прыручыць.

Гэта яйцакладныя змеі.

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Вужовыя
Кліноцкая воласць

**Кліноцкая воласць**  — адміністрацыйная адзінка ў складзе Ігуменскага павета Мінскай губерні, існавала да 1924 года. Адміністрацыйны цэнтр — Клінок.

## Гісторыя 
, 1892 г.]]
Кліноцкая воласць утворана пасля 1861 года.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай воласць абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (; Ігуменскі павет, Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. Скасавана 17 ліпеня 1924 года ў сувязі з утварэннем Менскай акругі і падзелам на раёны.

## Насельніцтва 
* 1919 — 6812 жыхароў

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Воласці Ігуменскага павета
Ephippidae

**Ephippidae** — сямейства прамянёвапёрых рыб атрада Акунепадобныя. Жывуць у Атлантычным, Індыйскім і Ціхім акіянах. Сілкуюцца водарасцямі і рознымі бесхрыбтовымі.

## Класіфікацыя 
'']]
* Род 
** 
** 
** 
* Род 
** 
** 
* Род 
** 
* Род 
** 
** 
** 
** 
** 
* Род 
** 
* Род 
** 
* Род 
** 
* Род 
** 

Катэгорыя:Акунепадобныя
Aglais

***Aglais*** — галарктычны род дзённых матылькоў.

## Апісанне 
Цэнтральнае вочка на задніх крылах не замкнёнае. Знешні край крылаў хвалісты з больш прыкметнымі выступамі на жылцы M1 на пярэдніх крылах і на жылцы M3 на задніх. Маргінальная перавязь на пярэдніх крылах адмежаваная ад рыжага субмаргінальнага поля шэрагам блакітных лунак. Крылы на ніжнім баку з малюнкам з бурых адценняў, якія імітуюць кару дрэва. Кармавыя расліны: крапіва.

## Віды 
У склад роду ўваходзяць:
* *Aglais connexa* (Butler, 1882)
* *Aglais ichnusa* (Hübner, 1819)
* 
* *Aglais kaschmirensis* (Kollar, 1844)
* *Aglais ladakensis* (Moore, 1882)
* *Aglais milberti* (Godart, 1819)
* *Aglais nixa* (Grum-Grshimailo, 1890)
* *Aglais rizana* (Moore, 1872)
* *Aglais urticae* (Linnaeus, 1758)

## Галерэя 

Indian Tortoiseshell Butterflly I IMG 3276.jpg|*Aglais kaschmirensis*
(MHNT) Aglais ladakensis - ex larva -Gansu Xiahe Chine - male dorsal.jpg|*Aglais ladakensis*
Milbert's Tortoiseshell.jpg|*Aglais milberti*
Aglais urticae MHNT CUT 2013 3 14 Cahors Dos.jpg|*Aglais urticae*
(MHNT) Aglais ichnusa ichnusa - Monte Spada Sardaigne Italie - male dorsal.jpg|*Aglais ichnusa*

Катэгорыя:Німфаліды
Сталінізм-хаджаізм

**Сталінізм-хаджаізм**, або **хаджаізм** — варыянт сталінізму, які ўзнік у канцы 1970-х гадоў праз раскол у мааісцкім руху пасля ідэалагічнага разрыву паміж Камуністычнай партыяй Кітая і Албанскай партыяй працы ў 1978 годзе.

Хаджаізм размяжоўвае сябе строгай абаронай вобразу Іосіфа Сталіна, Савецкага Саюза пры Сталіне і жорсткай крытыкай практычна ўсіх іншых камуністычных груповак як «рэвізіяністаў».

Крытычна настроены да ЗША, Савецкага Саюза, Кітая і Югаславіі албанскі камуністычны лідар Энвер Ходжа назваў апошнія тры дзяржавы «сацыял-імперыялістычнымі» і асудзіў савецкае ўварванне ў Чэхаславакію ў 1968 годзе. Хаджаізм заяўляе пра права нацый праводзіць сацыялізм па розных шляхах, прадыктаваных умовамі сваіх краін.

Ходжа заявіў, што Албанія была адзінай дзяржавай, якая законна трымалася марксізму-ленінізму пасля 1956 года. Албанцы-хаджаісты здолелі ідэалагічна прыцягнуць большую частку мааістаў, галоўным чынам у Лацінскай Амерыцы (такіх як Народна-вызваленчая армія і Камуністычная партыя марксізму-ленінізму Эквадора, а таксама Камуністычная партыя Бразіліі), але іх ідэй трымаліся шмат дзе ў свеце агулам.

Катэгорыя:Сталінізм
Катэгорыя:Марксізм
Катэгорыя:Ленінізм
Катэгорыя:Гісторыя Албаніі
Катэгорыя:Палітыка Албаніі
Анарха-камунізм

**Анарха-камунізм**, або **анархістычны**, **свабодны**, **лібертарны камунізм** (ад грэч. *Αναρχία* — безуладдзя; лац. *Commūnis* — агульны) — адзін з кірункаў вучэння пра камунізм і грамадскае самакіраванне (анархізм), які абгрунтоўвае ідэю анархіі, заснаванай на ўзаемадапамозе і роўнасці ўсіх людзей.

## Асноўныя ідэолагі 
Галоўным тэарэтыкам, які падаў ідэі анархістычнага камунізму і народнага самакіравання, лічыцца Пётр Аляксеевіч Крапоткін (1842—1921), які пры гэтым зусім не быў першым анарха-камуністам.

Вучнем і прадаўжальнікам яго справы, які спрыяў увасабленню ідэй анархістычнага камунізму ў жыццё, стаў Нестар Іванавіч Махно, украінскі казацкі ваенны і палітычны дзеяч, сусветна вядомы атаман адной з украінскіх сялянскіх армій у вайне за ўсталяванне савецкай улады ў Украіне ў 1917—1923 гадах, які не толькі вывучаў працы Крапоткіна, але блаславёны самім Крапоткіным падчас сустрэчы ў 1917—1918 годзе ў Маскве на барацьбу за народную свабоду і савецкую ўладу. Нестар Махно падтрымліваў Пятра Крапоткіна і яго сям’ю ў апошнія гады яго жыцця, да сваёй эміграцыі.

Многія прыхільнікі анархістычнага камунізму называлі сябе камуністамі і ўнеслі значны ўклад ва ўстанаўленне савецкай улады.

## Асноўныя паняцці 
У адрозненні ад камунізму, анарха-камунізм не прызнае інстытутаў улады. Ён лічыць, што ўлада ніяк не ўплывае на грамаду, а парламентарыі і працоўныя і палітычныя саюзы не ўплываюць на яго, таму трэба стварыць новае гаспадарчае жыццё — арганізацыю, пабудаваную на свабодным саюзе, або вольнай федэрацыі. Для гэтага трэба стварыць сістэму, пры якой не будзе чалавека, які будзе забіраць зроблены чалавекам тавар, але для гэтага трэба пазбавіцца ад абмежаванняў класаў і даць усім роўныя магчымасці.

## Адрозненні ад анарха-сіндыкалізму і анарха-інывідуалізму 
Больш за ўсё анарха-камунізм падобны да анарха-сіндыкалізму, з якім яны маюць адзін сцяг, аднак гэта не адно і тое. Анарха-сіндыкалізм сцвярджае, што толькі рэвалюцыйныя арганізацыі працоўнага класу павінны пабудаваць новую грамаду, у той час як анарха-камуністы не даюць гэтаму значэння.

Анарха-індывідуалізм, як і камунізм, ідэолагі анарха-камунізму наадварот крытыкуюць:

## Крытыка 
У. І. Ленін у працы «Анархізм і Сацыялізм» сцвярджаў, што анархісты «не бачаць сённяшняга дня», што згадаў і ў размове з Н. І. Махно. Ён не бачыў розніцы паміж кірункамі анархіі і лічыў іх контррэвалюцыянерамі.

Катэгорыя:Анархізм
Катэгорыя:Анарха-камуністы
Катэгорыя:Камунізм
Лапландскі таракан

**Лапландскі таракан** (*Ectobius lapponicus*) — від тараканаў з сямейства *Ectobiidae*. Можа пашкоджваць сушаную рыбу.

## Распаўсюджванне 
Распаўсюджаны ў Еўропе. Інтрадукаваны ў ЗША.

## Апісанне 
Даўжыня самцоў складае 13-14 мм, а самак 9,5—10 мм. Краі чорнай плямы на пярэдняспінцы самца нярэзкія, размытыя. Афарбоўка шаравата-жоўтая або буравата-жоўтая. Надкрылы самца заходзяць за канец брушка, у самкі толькі дасягаюць канца брушка. Кіпцікі лапак неаднолькавыя.

## Экалогія і месцапражыванні 
Жывуць у палях, але сустракаюцца самкі і самцы ў розны час сутак. Самцы сустракаюцца з поўдня да вечара, а самкі пасля заходу. Здольны да палёту.

### Натуральныя ворагі 
Восы віду *Tachysphex obscuripennis* палююць на *тараканаў відаў Ectobius lapponicus* і *Ectobius lividus*.

## Галерэя 

File:Ectobius.lapponicus.-.lindsey.jpg|
File:Gemeine Waldschabe.jpg|
Ectobius lapponicus-f.jpg|Самка з аатэкай

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Тараканавыя
Тэатр у Эпідаўры

**Тэатр у Эпідаўры** () найбольш добра захавашыўся са , дзейнічае. Размешчаны ў  паблізу ад  недалёка ад вёскі Лігурыён ().

## Гісторыя 
Антычны старажытнагрэчаскі тэатр быў пабудаваны паміж 340 і 330 гг. да н. э. архітэктарам Паліклетам Малодшым з горада Аргас, згодна з запісам Паўсанія. Тэатр быў пабудаваны для забавы знаці асклепіёна ў Эпідаўры — лічылася, што тэатр спрыяльна ўплывае на псіхічнае і фізічнае здароўе пацыентаў. Старажытны тэатр умяшчаў больш за 15000 гледачоў і быў падзелены на дзве часткі. 21 рад з месцамі для звычайных людзей і 34 ніжніх радоў для святароў і кіраўнікоў.

Старажытны тэатр быў адкрыты пасля раскопак, якія правёў археолаг Панагіс Кавадзіас (), пад эгідай Афінскага Археалагічнага Таварыства ў перыяд 1870—1926 гадоў.

Праз некалькі гадоў, у 1938 годзе тэатр прыняў першы пасля археалагічных работ спектакль. Гэта была пастаноўка трагедыі Сафокла «» з  і Алену Пападакі ў галоўных ролях. Выступы спыніліся з-за Другой сусветнай вайны. У пачатку 50-х былі праведзены рэстаўрацыйныя работы, каб мець магчымасць прымаць большую колькасць гледачоў і з 1955 года праводзіцца тэатральны фестываль у Эпідаўры, дзе кожнае лета дэманструюцца пастаноўкі на сцэне антычнага тэатра. У рамках фестывалю ў Эпідаўры ўдзельнічалі некаторыя з найвялікшых грэчаскіх і замежных артыстаў, у тым ліку вядомая грэчаская оперная спявачка Марыя Калас.

## Гл. таксама 
* Тэатральны будынак у класічнай Грэцыі

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Архітэктура Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Грэцыі
Катэгорыя:Тэатр Старажытнай Грэцыі
Дабрыца (прыток Дняпра)

**Дабры́ца** — рака ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, правы прыток Дняпра.

Даўжыня ракі 24 км. Плошча вадазбору 149 км². Пачынаецца за 3 км на паўночны ўсход ад вёскі Сялец. Упадае ў Дняпро каля горада Рагачоў. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8 м/км. Рэчышча каналізаванае ў верхнім і ніжнім цячэнні.

Каля ракі населеныя пункты Станькаў, Церахоўка, Старое Сяло, Шчыбрын.

## Зноскі 
## Літаратура 
* Блакітны скарбы Беларусі: Рэкі, азёры, вадасховішчы, турысцкі патэнцыял водных аб′ектаў / Маст.: Ю. А. Тарэеў, У. І. Цярэнцьеў — Мн.: БелЭн, 2007. — 480 с.
* 
* Ліст карты N-36-97. Выданне 1979 г.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Рэкі Рагачоўскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Дняпра
Сенека (народ)

**Сенека** (саманазва: *Onöndowága*, літаральна «людзі ўзвышша») — індзейскі народ, карэнныя жыхары ЗША і Канады. Уваходзяць у лігу іракезаў. 

Жывуць пераважна ў штатах Аклахома, Нью-Ёрк і правінцыі Антарыа. Агульная колькасць (2017 г.) — каля 10 000 чал.

## Спасылкі 
* Нацыя сенека
* Нацыя сенека-каюга
* Група Танаванда
* Гісторыя і культура
* Гісторыя іракезаў 
* Турыстычны рэсурс
* Нацыянальны музей

Катэгорыя:Народы ЗША
Катэгорыя:Народы Канады
Катэгорыя:Іракезы
Бессмяротны полк

**Бессмяротны полк** — міжнародная грамадская акцыя, што праводзіцца ў Расіі і шэрагу краін блізкага і далёкага замежжа ў Дзень Перамогі, падчас якой удзельнікі ідуць калонай і нясуць транспаранты з фотапартрэтамі сваіх сваякоў, якія змагаліся супраць фашызму ў Вялікай Айчыннай вайне, а таксама запісваюць сямейныя гісторыі сваіх герояў, якія перамаглі фашызм у Народным летапісе на сайце руху «Бессмяротны полк».

Рух «Бессмяротны полк» у сучасным выглядзе быў ініцыяваны ў 2011 годзе ў Томску журналістамі Сяргеем Лапенковым, Сяргеем Калатоўкіным і Ігарам Дзмітрыевым. Тамсама, у Томску, народны рух атрымаў назву «Бессмяротны полк», быў створаны Статут Палка, у якім сфармуляваны прынцыпы руху як некамерцыйнай, непалітычнай, недзяржаўнай грамадзянскай ініцыятывы. Раней падобныя акцыі пад іншымі назвамі праходзілі ў іншых гарадах краіны. Такія мерапрыемствы адбыліся ў 2004—2006 гадах у Кузбасе (у гарадах Новакузнецку і Пракоп’еўску) і ў 2007 годзе — у Цюмені. Цяпер народны рух ахапляе 64 дзяржавы і тэрыторыі.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт акцыі «Несмяротны полк»

### Фота і відэа 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Грамадскія кампаніі
Вуліца Свярдлова (Брэст)

**Вуліца Свярдлова** () — вуліца ў Ленінскім раёне Брэста, у гістарычным цэнтры горада. Рух аўтатранспарту аднабаковы ў кірунку ад вуліцы Карла Маркса да вуліцы Савецкіх Пагранічнікаў

## Гісторыя 
## Размяшчэнне 
Арыентавана з захаду на ўсход. Размешчана паміж праспектам Машэрава і вуліцай Дзяржынскага, да якіх паралельная. Пачынаецца ад вуліцы Карла Маркса і завяршаецца скрыжаваннем з вуліцай Савецкіх Пагранічнікаў. Даўжыня вуліцы складае каля 150 м.

## Забудова 
* № 4 — 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ленінскі раён (Брэст)
Катэгорыя:Гістарычны цэнтр Брэста
Катэгорыя:Вуліца Свярдлова, Брэст
Вуліца Чкалава (Брэст)

**Вуліца Чкалава** () — вуліца ў Ленінскім раёне Брэста.

## Гісторыя 
## Размяшчэнне 
Арыентавана з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Размешчана паміж вуліцамі Леванеўскага і Энгельса. Пачынаецца ў глыбіні квартала, за будынкамі Брэсцкага аблвыканкама і банка, з паўночнага захаду прымыкае вуліца Камуністычная, перасякае вуліцу Крупскай і завяршаецца скрыжаваннем з вуліцай Чапаева. Даўжыня вуліцы складае каля 390 м.

## Забудова 
* № 3 — 
* № 5 — 

* № 7 — гасцініца «Эрмітаж».

* № 11 — трохпавярховы будынак.

* № 13 *(вул. Крупскай, 5)* -

* № 15 - 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ленінскі раён (Брэст)
Катэгорыя:Гістарычны цэнтр Брэста
Катэгорыя:Вуліца Чкалава, Брэст
Добрыч (значэнні)

**Добрыч** — тапонім:

* Добрыч () — горад у Балгарыі
* Добрыч — рака ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, прыток ракі Сож
* Добрыч — вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці
Carcharodus alceae

**Carcharodus alceae** — від дзённых матылькоў з сямейства . Навуковая відавая назва гэтага матыля («*alceae*») — гэта родавая назва роду  у родным склоне. Расліна, у сваю чаргу, названа так у гонар старажытнагрэчаскага паэта Алцэя (Алкея).

## Распаўсюджанне 
Від распаўсюджаны ў Паўднёвай і Цэнтральнай Еўропе, Паўночнай Афрыцы (ад Марока на ўсход да Туніса і Лівіі), на Блізкім Усходзе, у Малой Азіі, на Каўказе, у Закаўказзі, Сярэдняй і Цэнтральнай Азіі, заходніх Гімалаях і на поўдні Заходняй Сібіры. Існуюць ізаляваныя папуляцыі віду на Сінайскім паўвостраве і ў Емене (*C. a. wissmanni*).

## Знешні выгляд 
Даўжыня пярэдняга крыла 12-16 мм. Зверху пярэднія крылы карычневыя, з незразумелым малюнкам і шасцю-сямю дробнымі празрыстымі ўчасткамі; у самцоў пярэднія крылы знізу без пухнатага андраканіяльнага поля.

## Экалогія 
Сустрэць гэтых матылькоў можна на заліўных лугах, горных схілах з участкамі стэпавай расліннасці і зараснікамі кустоў, на ўзлесках і ў садах, дзе растуць мальвавыя.

Кармавымі раслінамі вусеняў з’яўляюцца  (, , ), ,  (, ), ,  (), , . Матылі кормяцца на кветках раслін, такіх як .

## Размнажэнне 
Падчас шлюбнага палёту самец імкнецца размясціцца пад самкай. Самкі могуць адкладаць яйцы зверху і на адваротным баку ліста раслін з сямейства , на якіх вылупленыя з яец вусені будуць харчавацца. На ліст адкладаецца па адным яйцы.

Развіццё вусеняў працякае ў хованках, якія яны згортваюць з лістоў, змацоўваючы іх з дапамогай шаўкавіны. Пасля кожнай лінькі хованка будуецца нанова. Вусені зіму праводзяць у такіх самых згорнутых з лісця хованках.

## Галерэя 

Carcharodus_alceae_ovum.jpg|Яйка
Carcharodus_alceae_larva3.jpg|Малады вусень
Carcharodus alceae larva.jpg|Вусень
Carcharodus alceae larva2.jpg|Сховішча вусеня ў згорнутым лісце
Carcharodus alceae MHNT dos.jpg|Спінны бок
Carcharodus alceae MHNT ventre.jpg|Брушны бок

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Насякомыя Азіі
Катэгорыя:Насякомыя Афрыкі
Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Тоўстагалоўкі
Добрыч (рака)

**До́брыч**, у верхнім цячэнні **Дабры́ца** — рака ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Сож (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 36 км. Плошча вадазбору 236 км². Сярэдні расход вады ў вусці 1,4 м³/с. Пачынаецца прыкладна за 2,5 км у напрамку на поўнач ад вёскі Задуб'е. Упадае ў Сож за 2 км у напрамку на ўсход ад вёскі Высокая. Асноўны прыток — Ржаўка.

Каля ракі населеныя пункты Задуб'е, Пятравічы, Пасека-Слабодка, Стараград, Хізаў, Тарахаўка, Рудня, Добрыч.

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-36-98. Выданне 1979 г.

Катэгорыя:Рэкі Кармянскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Сажа
Петрэ Іспірэску

**Петрэ Іспірэску** (*Пётр Іспірэску*, ; студзень 1830 — 21 лістапада 1887) — румынскі пісьменнік і збіральнік народных казак.

Галоўная заслуга яго ў тым, што ён самай стараннай выявай збіраў казкі проста з «першакрыніцы» — «вуснаў народа», таму яго «Basmele din Muntenia» («Мунцянскія казкі») адрозніваюцца чысцінёй мовы і цалкам натуральнай прастатой і наіўнасцю. Апроч таго, ён вядомы як таленавіты і праўдзівы белетрыст. Яму прыналежаць таксама «Din povestile unchiasulni sfatos» («З аповедаў велемудрого дзядзечкі»), «Пра colectie de proverbe» («Сход прыказак») і інш.

Пахаваны ў Бухарэсце на могілках Белу.

## Беларускія пераклады 
Некаторыя казкі Петрэ Іспірэску на беларускую мову пераклаў Зміцер Колас.

## Спасылкі 
* Двенадцать царевен и заколдованный дворец 

Катэгорыя:Пісьменнікі Румыніі
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі паводле алфавіта
Angus & Julia Stone

**«Angus & Julia Stone»** — аўстралійскі дуэт родных брата і сястры Ангуса і Джуліі Стоўнаў. Дуэт выпусціў тры альбомы: «A Book Like This» (8 верасня 2007), які дасягнуў 6 пазіцыі ў «ARIA Charts», «Down the Way» (12 сакавіка 2010), што дасягнуў першай пазіцыі, і «Angus & Julia Stone», які паўтарыў яго поспех. У 2010 годзе «Angus & Julia Stone» былі намінаваны на 9 прэмій «ARIA Music Awards» і выйгралі 5 з іх у катэгорыях: «Альбом года», «Best Adult Alternative Album», «Best Cover Art» і «Прадзюсар года» за альбом «Down the Way» і «Сінгл года» за «Big Jet Plane».

## Дыскаграфія 
### Студыйныя альбомы 
### Зборнікі 
**Memories of an Old Friend* (2010)
**For You* (2010)

### Канцэртныя альбомы 
**iTunes Live: Live from Sydney* (2010)
**Live 2014* (2014)

### Міні-альбомы 
**Chocolates and Cigarettes* (2006)
**Heart Full of Wine* (2007)
**The Beast* (2007)
**Hollywood* (2008)
**Big Jet Plane* (2010)

**Заўвагі**

Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2006 годзе
Катэгорыя:Выканаўцы Universal Music Group
Катэгорыя:Інды-поп-гурты
Катэгорыя:Інды-фолк-гурты
Катэгорыя:Музычныя дуэты
Катэгорыя:Лаўрэаты ARIA Music Awards
Фрэнк Макфарлейн Бёрнет

Сэр **Фрэнк Макфарлейн Бёрнет** (; , Траралгон, штат Вікторыя — ) — аўстралійскі вірусолаг.

Скончыў Мельбурнскі ўніверсітэт (1923), прафесар гэтага ўніверсітэта. Дырэктар Інстытута медыцынскіх даследаванняў Уолтэра і Элізы Хол (1944—1965).

У 1947 годзе, за значны ўклад у навуку, навуковец быў узнагароджаны Каралеўскім медалём Лонданскага каралеўскага таварыства.

З 1965 па 1969 год быў прэзідэнтам Акадэміі навук Аўстраліі.

Асноўныя даследаванні прысвечаны экалогіі вірусаў, узаемаадносінам вірусаў і іх «гаспадароў», механізму размнажэння вірусаў, іх зменлівасці. Упершыню вывучыў узбуджальніка ліхаманкі Ку, якому прысвоена яго імя (*Rickettsia burnetii*). Вірусныя хваробы чалавека Бёрнет разглядаў з эвалюцыйнага і экалагічнага пунктаў гледжання.

Найбольш вядомы сваімі працамі ў галіне імуналогіі. З’яўляецца аўтарам кланальна-селектыўнай тэорыі імунітэту і першаадкрывальнікам з’явы імунаталерантнасці; за апошняе адкрыццё атрымаў Нобелеўскую прэмію.

Катэгорыя:Імунолагі Аўстраліі
Бёрнет

**Бёрнет**, **Бернет** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Кэрал Бёрнет — амерыканская актрыса, камедыянтка і спявачка.
* Фрэнк Макфарлейн Бёрнет — аўтралійскі вірусолаг, імунолаг.
* Фрэнсіс Эліза Бёрнет — англійская пісьменніца, драматург.

## Тапонім 
* Бернет (акруга)
* Бернет (Тэхас)
Холдэн Кефер Хартлайн

**Холдэн Кефер Хартлайн** (; , Блумсберг — , Фолстан) — амерыканскі фізіёлаг і нейрабіёлаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне ў 1967 годзе (сумесна з Рагнарам Гранітам і Джорджам Уолдам) «за адкрыцці, звязаныя з першаснымі фізіялагічнымі і хімічнымі глядзельнымі працэсамі, якія адбываюцца ў воку».

Катэгорыя:Нейрабіёлагі ЗША
Катэгорыя:Фізіёлагі ЗША
Фрэнсіс Пейтан Роўс

**Фрэнсіс Пейтан Роўс** (; , Балтымар — , ) — амерыканскі патолаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне ў 1966 годзе «за адкрыццё анкагенных вірусаў». Падзяліў прэмію з Чарлзам Хагінсам, узнагароджаны «за адкрыцці, якія тычацца гарманальнага лячэння рака прадсталёвай залозы».

Катэгорыя:Вірусолагі ЗША
Кліматрон

год]]
**Кліматрон** (ад *клімат* і грэч. Thronos — *месцазнаходжанне*) — памяшканне для штучнага стварэння кліматычных умоў (тэмпературы, вільготнасці, асвятлення), адпаведных клімату пэўных геаграфічных зон. 

У кліматроне вырошчваюць не асобныя віды раслін, як у фітатронах, а ствараюць раслінныя супольнасці, тыповыя для пэўных зон. Будуюць кліматрон з празрыстых матэрыялаў.

Першы кліматрон быў пабудаваны ў 1960 годзе ў Батанічным садзе Місуры ў Сэнт-Луісе (ЗША).

## Спасылка 
* Климатрон // Великий Енциклопедичний словник. — 2000.(руск.)&nbsp;

Катэгорыя:Святлопразрыстыя канструкцыі
Катэгорыя:Раслінаводства
Катэгорыя:Гаспадарчыя пабудовы
Карціны на рысавых палях

год.]]
 — разнавіднасць геогліфа: японскае ландшафтна-садовае мастацтва прайгравання малюнкаў на  з выкарыстаннем вырошчванага рысу розных сартоў і колераў.

У 1993 годзе жыхары японскай вёскі Інакадатэ прэфектуры Ааморы з мэтай прыцягнення турыстаў прыдумалі мастацкае афармленне звычайных рысавых палёў. Кожны год перад пасадкай рысу яны выбіраюць мастацкі вобраз і ўвасабляюць яго на полі, выкарыстоўваючы сарты рысу розных колераў. Акрамя традыцыйных японскіх сюжэтаў, на палях рэалізуюцца і знаёмыя ўсяму свету вобразы. У 2003 годзе была намаляваная Мона Ліза, у 2009 годзе — Напалеон, у 2013 — Мэрылін Манро. Паглядзець на гэтыя творы, якія існуюць толькі некалькі месяцаў, прыязджаюць шмат турыстаў. Так, у 2006 годзе гэтыя месцы наведала больш за 200 000 человек. З паспяваннем рысу малюнкі мяняюцца ў адценнях, а сабраны на палях ураджай гэтай расліны прадаецца па звычайных цэнах.

За жыхарамі Інакадатэ рушылі ўслед рысаробы горада Ёнедзава прэфектуры Ямагата, якія пачалі ствараць «уласны» тамбо-арт.

Некаторыя японскія кампаніі, у прыватнасці Japan Airlines, прапаноўвалі аграрыям заплаціць за іх рэкламу на гэтых творах мастацтва, але сябры мясцовай арганізацыі землеўладальнікаў адмовіліся ад гэтага.

File:Napoleon of rice field art.JPG|Напалеон (Інакадатэ)
File:Sengoku busho of rice field art.JPG|Самурай Наоэ Канэцугу (Інакадатэ)
File:Tambo art in Yonezawa, Yamagata.jpg|Карціна ў Ёнедзаве

Катэгорыя:Геогліфы
Катэгорыя:Ландшафтны дызайн
Катэгорыя:Рыс
Катэгорыя:Садова-паркавае мастацтва Японіі
Кульверт

**Кульверт** (англ. *culvert*) — водапрапускальная (дрэнажная) труба, ходні, падземны (надземны) сцёк.

## Прызначэнне 
Культверт з'яўляецца структурай, якая дазваляе вадзе цячы пад (ці над) сцежкамі, дарогамі, чыгункамі і іншымі аналагічнымі перашкодамі.

## Віды (тыпы) кульвертаў 
Кульверты могуць быць выраблены з бетону, ацынкаванай сталі, алюмінія або пластыка (поліэтылену высокай шчыльнасці). Два або больш матэрыялаў могуць быць аб'яднаныя, каб сфармаваць патрэбную структуру.

Кульверты бываюць розных памераў і формаў, уключаючы круглыя, эліптычныя, з плоскім дном, грушападобныя, скрынкавых канструкцый і іншыя, часта будуюцца на рознага выгляду і з розных матэрыялаў апорах.

Катэгорыя:Гідралогія
Катэгорыя:Ландшафтны дызайн
Штучная трава

**Штучная трава** (Artificial turf) — сінтэтычнае пакрыццё, якое выкарыстоўваецца як заменнік натуральнага газона ў рэгіёнах (кліматычных зонах), дзе адсутнічаюць умовы для фотасінтэзу траў спартыўнай селекцыі або ва ўмовах інтэнсіўнай эксплуатацыі.

Штучная трава прызначана для футбольных палёў, палёў для рэгбі, гольфа, хакея на траве, тэнісных кортаў, універсальных спартыўных пляцовак і да таго падобнае. Існуюць універсальныя штучныя травяныя пакрыцця, якія выкарыстоўваюцца для некалькіх відаў спорту.

Першае згадванне аб штучнай траве ставіцца да 1965 года. У Х’юстане (штат Тэхас) даследчая група пад кіраўніцтвам Дэвіда Чэйні (дэкана Тэкстыльнага каледжа Універсітэта штата Паўночная Караліна) стварыла першы штучны дыван пад назвай «AstroTurf». Да 1970-х гадоў штучная трава шырока выкарыстоўвалася на футбольных і бейсбольных пляцоўках ЗША і Канады.

Асноўнымі вытворцамі штучнай травы з’яўляюцца кампаніі, якія выпускаюць дывановыя пакрыцці. Гэта тлумачыцца тым, што тэхналогіі ткацтва дывановых пакрыццяў і штучнай травы шмат у чым падобныя.

Штучная трава складаецца з трох асноўных кампанентаў:
* Непасрэдна матэрыял «штучная трава» — рулоннае дывановае пакрыццё, вырабленае метадам тафтынга з выкарыстаннем поліэтыленавай ніткі, замацаванай у каркаснай тканіне;
* Мантажныя матэрыялы: калі ўжываецца склейванне, то выкарыстоўваюцца клей і шоўная стужка; у выпадку сшывання да іх дадаецца сінтэтычная нітка;
* Расходныя матэрыялы для падтрымання неабходных гульнявых характарыстык футбольнага поля, напрыклад, напаўняльніка з кварцавага пяску і грануляту.
У працэсе эксплуатацыі напаўняльнік расходуецца натуральным шляхам (выносіцца дажджавой вадой праз дрэнажныя адтуліны, у працэсе уборкі снегу, на абутку спартсменаў і да т. п.). Для забеспячэння гульнявых характарыстык футбольнага поля патрабуецца падтрыманне неабходнага ўзроўню напаўняльніка, у сувязі з чым адной з умоў эксплуатацыі з’яўляецца рэгулярнае (раз у 1-3 месяцы) ўнясенне страчанага напаўняльніка.

Катэгорыя:Ландшафтны дызайн
Катэгорыя:Пластмасы
Зімовы сад

**Зімовы сад** (; jardin d'hiver) — ацяплянае памяшканне з натуральным асвятленнем, прызначанае для размяшчэння экзатычных і незімастойкіх, а таксама пакаёвых раслін. Зімовы сад звычайна ўяўляе сабой зашклёнае памяшканне з металічным, алюмініевым, драўляным каркасам або веранду як працяг гасцінай.

Як частка дома, абароненая ад ветру і дажджу шкленнем, зімовы сад увайшоў у моду ўслед за тэхнічным укараненнем хатняга ацяплення, у еўрапейскіх загарадных сядзібах XIX стагоддзя — для размяшчэння на зімовы час садовых пальмаў. У цяперашні час памяшканне, як пераходнае паміж домам і садам, выкарыстоўваецца для адпачынку сям'і c відам на сад або парк.

Зімовы сад не варта блытаць з цяпліцай, якая знаходзіцца па-за домам і прызначана для вырошчвання раслін.

## Літаратура 
* Словарь Ушакова.
* Ожегов С. И. Словарь русского языка. — М.: Русский язык, 1986. — 798 с.
* Дубынин Н. В. Балкон или лоджия? // Жилищное строительство. — 2007 г. — № 7. — С. 25 — 28, ил.

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні
Катэгорыя:Святлопразрыстыя канструкцыі
Лешчанка (рака)

**Ле́шчанка** — рака ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Пліса (басейн Нёмана). Даўжыня 13 км. Плошча вадазбору 25 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 4,8‰. Пачынаецца каля вёскі Гірдаўка, упадае ў Плісу на ўскраіне вёскі Зенявічы. Рэчышча каналізаванае ад вытоку да вёскі Трасцянка (2,8 км) і ад вёскі Біцавічы ўніз па цячэнні на працягу 0,8 км.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Нёмана
Катэгорыя:Рэкі Навагрудскага раёна
Паўстанне ў Афінскім Політэхнічным універсітэце

]]
**Паўстанне ў Афінскім Політэхнічным універсітэце** — студэнцкія хваляванні 14 — 17 лістапада 1973 года ў Афінах. Студэнты выступілі супраць дыктатуры «Чорных палкоўнікаў». Паўстанне было жорстка падаўлена вайскоўцамі.

## Храналогія 
Паўстанне пачалося з таго, што студэнцкія саюзы выказалі пратэст супраць планаў урада ўмяшацца ва ўніверсітэцкія выбары. Да вечара серады 14 лістапада 1973 года студэнты ўмацаваліся ў Афінскім політэхнічным універсітэце (Політэхніа) і абвясцілі барацьбу з урадам. У універсітэце пачала працу , якой удалося прыцягнуць увагу жыхароў горада да таго, што адбываецца.

15-га і 16-га лістапада каля ўніверсітэта сабралася некалькі тысяч чалавек, у асноўным студэнты і школьнікі. Каардынацыйная камісія студэнтаў заклікала да «барацьбы да перамогі». Да вечара пачаліся сутыкненні дэманстрантаў з паліцыяй, якія паступова ахапілі ўвесь цэнтр горада. У дзевяць вечара ў цэнтры ўжо былі пабудаваныя барыкады, дзе-нідзе пачаліся пажары. У горадзе былі зафіксаваныя перастрэлкі. Каля адзінаццаці вечара быў аддадзены загад аб умяшанні арміі.

Каля паўночы з прыгараднага раёна Гудзі высунулася калона бронемашын. У 2.45 ночы радыёстанцыя Палітэхніёна перадала свой апошні заклік. Насупраць універсітэта сталі танкі, адзін з якіх разбіў вароты універсітэта. Адбыўся кароткі штурм, падчас якога былі забіты 24 чалавекі і больш за тысячу паранены. Сотні студэнтаў былі арыштаваны. Па афіцыйных дадзеных, ахвяр не было.

Пасля штурму ўніверсітэта пачаліся антыўрадавыя дэманстрацыі, падаўленыя ваенным рэжымам з ужываннем зброі. Кіраўнік хунты Георгіяс Пападопулас быў адпраўлены ў адстаўку, на яго месца ваенныя вылучылі . Пасля гэтага хунта пратрымалася нядоўга — менш за  год.

## Спадчына 
Пасля аднаўлення дэмакратычнага ўрада ахвяр Палітэхніа абвясцілі пакутнікамі. Іх шануюць на дзяржаўным узроўні, ім пастаўлены помнікі. Прадаўжальнікамі іх справы лічылі сябе баевікі з левай радыкальнай групоўкі «», якая дзейнічала з сярэдзіны 70-х да 2002 году.

З моманту аднаўлення дэмакратычнага праўлення аж да апошняга часу грэчаскія ўніверсітэты карысталіся правам экстэрытарыяльнасці — паліцыі ўваход туды быў забаронены. Дапусціць паліцыю на тэрыторыю універсітэта мог толькі рэктарскі савет, які складаецца з выкладчыкаў і студэнтаў, прычым патрабавалася аднагалоснае рашэнне.

Катэгорыя:Лістапад 1973 года
Катэгорыя:1973 год у Грэцыі
Катэгорыя:Палітыка Грэцыі
Катэгорыя:Паўстанні ў Грэцыі