Першая Чаншайская аперацыя

**Першая Чаншайская аперацыя** () — наступальная аперацыя  падчас Япона-кітайскай вайны (1937—1945), якая праводзілася 15 — 29 верасня 1939 года і мела на мэце захопу горада Чанша. Мэта аперацыі дасягнута не была.

## План аперацыі 
План аперацыі прадугледжваў нанясенне ўдару па горадзе Чанша з трох кірункаў — з боку Наньчана, Хунань і азёры Дунтынху. Галоўны ўдар планавалася нанесці сіламі чатырох дывізій на Чанша. Дапаможныя — з поўначы ўздоўж чыгункі  і сіламі двух пяхотных дывізій з раёна Наньчана ў заходнім кірунку. На ўсходнім узбярэжжы возера Дунтынху павінен быў высадзіцца дэсант пры падтрымцы караблёў флатыліі. У задачу авіяцыі ў перыяд падрыхтоўкі аперацыі ўваходзіла нанясенне удараў па тылах і шляхах падыходу кітайскіх войскаў, а падчас наступу — падтрымка дзеянняў сухапутных сіл. Захоплены раён Чанша павінен быў стаць плацдармам для наступных дзеянняў японскіх войскаў у паўднёвым і паўднёва-заходнім напрамках.

Да аперацыі прыцягваліся сілы 11-й арміі ў складзе шасці дывізій, усяго каля 150 тысяч чалавек. Групоўка японскіх войскаў была ўзмоцнена трыма палкамі артылерыі, двума танкавымі і двума хімічнымі батальёнамі, сапёрным і чыгуначным палкамі. Аперацыю падтрымлівалі флатылія баявых караблёў, а таксама каля 200 баявых самалётаў.

Кітайскае камандаванне, размяшчаючы звесткамі аб падрыхтоўцы праціўнікам наступу на Чанша, перакінула ў гэты раён дадаткова чатыры пяхотныя дывізіі і, акрамя таго, сюды ж падцягвала з рэзерву яшчэ пяць-шэсць дывізій. Агульная колькасць кітайскіх войскаў у гэтым раёне была даведзена да 150 (па некаторых дадзеных да 400) тысяч чалавек. Аднак кітайскія войскі не мелі на гэтым участку фронту танкаў і авіяцыі.

## Ход аперацыі 
Чаншайская аперацыя пачалася 15 верасня 1939 года наступленнем шасці японскіх пяхотных дывізій, узмоцненых цяжкай артылерыяй, ва ўзаемадзеянні з авіяцыяй і флатыліяй баявых караблёў. Першапачаткова кітайскія войскі аказвалі слабы супраціў, хутка адыходзячы з адной мяжы на другую.

Кітайскі генеральны штаб і камандуючы Паўднёва-Заходнім фронтам мелі намер пакінуць Чанша без бою. 19 — 20 верасня гэтае пытанне абмяркоўвалася на спецыяльным пасяджэнні ваеннага кіраўніцтва, дзе савецкаму ваеннаму саветніку ўдалося пераканаць кітайскае камандаванне ў неабходнасці і рэальнай магчымасці ўтрымання Чанша, а таксама арганізацыі контрнаступлення.

Перавага ў сілах, і асабліва ў баявой тэхніцы, забяспечыла японцам першапачатковы поспех. Іх злучэнні сталі хутка прасоўвацца ў паўднёвым кірунку ўздоўж чыгункі Ухань — Гуанчжоу. Але з раніцы 26 верасня з-за зацятага супраціву кітайскіх войскаў тэмпы наступу рэзка знізіліся. Прасоўванне японскіх войскаў запавольвалася і тым, што дарогі на поўнач ад Чанша былі загадзя разбураныя і сталі непраходнымі для японскай артылерыі і танкаў.

27-29 верасня наступ японскіх войскаў, якія падышлі да Чанша на адлегласць 25 км, быў прыпынены.

30 верасня рушыў услед контрудар кітайскіх войскаў. Пад іх націскам у пачатку кастрычніка японцы пачалі бязладны адыход у паўночным кірунку. Да 6 кастрычніка кітайскія войскі цалкам аднавілі становішча, якое існавала да наступу на Чанша.

Такім чынам, Чаншайская аперацыя скончылася для японцаў буйным паражэннем. Яна паказала, што японскае камандаванне пралічылася ў ацэнцы баяздольнасці кітайскіх войскаў і не ўлічыла асаблівасцяў тэатра ваенных дзеянняў.

Чанша стаў першым буйным горадам, які выстаяў перад ударамі японскай арміі. Кіраўнік абароны горада генерал , выпускнік акадэміі Вампу, удастоіўся высокага гонару за сваю перамогу пад Чанша. Абарона горада дазволіла прадухіліць аб’яднанне японскіх сіл на поўдні Кітая. Гэта была першая буйная бітва япона-кітайскай вайны, якая стала часткай Другой сусветнай вайны.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* История Второй Мировой войны 1939—1945. В 12 т. Т. 3. Начало войны. Подготовка агрессии против СССР. М.: Воениздат, 1974.
* Б. Сапожников. Японо-китайская война и колониальная политика Японии в Китае (1937—1941). М, 1970.
* 第一次长沙会战地图路线分析 Карта сражения

Катэгорыя:Кастрычнік 1939 года
Катэгорыя:Верасень 1939 года
Катэгорыя:Бітвы ў Кітаі