Ян Рандкоўскі

**Ян Пётр Радкоўскі, Ян Жандкоўскі** (; ) — тытуляваны генерал-лейтэнант Войска Польскага, удзельнік Першай сусветнай і Польска-савецкай вайны, камандзір 1 Літоўска-беларускай дывізіі і вайсковага корпуса Сярэдняй Літвы, кавалер ордэна Virtuti Militari .

## Біяграфія 
Ён паходзіў са старажытнага шляхецкага роду, які валодаў шматлікімі маёнткамі ў раёне Ломжы. Па невядомых прычынах сям’я была вымушана пакінуць Мазовію (верагодна, з-за рэпрэсій пасля Лістападаўскага паўстання) і пераехаць у цэнтральную Польшчу. Яго бацькамі былі Войцех і Разалія Агродніцкая, а бабуля і дзядуля — Фелікс і Петранела Псарская. Будучы генерал ажаніўся з Катажынай Лазоўскай. Іх сужэнства ня мела дзяцей.

Пасля заканчэння шасці гадоў шасціклассаў гімназіі ў Ловічы, ва ўзросце 20 гадоў (1 верасня 1880 г.) ён добраахвотна пайшоў у расійскую армію. Наступныя 34 гады ён служыў у 71-м пяхотным палку. У гэтым падраздзяленні ён дасягнуў пасад камандзіра батальёна і намесніка камандзіра палка.

У апошняй дэкадзе мая 1915 года ён быў прызначаны камандзірам I Пулаўскага легіёна. У другой палове верасня 1915 года рэшткі легіёна пасля бітваў пад Пакославам (15 чэрвеня), Уладыслававам (17 ліпеня), Калоняй Чэхельскай, Нурцам і Чэрэмхай (20 жніўня), і Зэльвай (10 верасня) былі адведзены з фронту ў Слуцк, а затым у Бабруйск . У Бабруйску на базе камандавання 104-й стралковай брыгады Генеральнага збору і 739-га Новаалександрыйскага палка Генеральнага збору, а таксама 104-й і 105-й кавалерыйскіх сотняў Генеральнага збору была сфарміравана Польская стралковая брыгада . Камандзірам брыгады стаў генерал-маёр Пётр Шыманоўскі. Ян Рандкоўскі прыняў камандаванне адным з чатырох батальёнаў брыгады. З 8 лютага 1917 года ён служыў намеснікам камандзіра Польскай стралковай дывізіі ў 1-м Польскім корпусе ў Расіі . Са студзеня па красавік 1918 года ён быў зняволены бальшавікамі.

У званні палкоўніка 1-га былога Польскага корпуса і Расійскай арміі рэскрыптам Рэгенцкай рады ад 31 кастрычніка 1918 года ён быў прызначаны ў падпарадкаваную яму Польскую армію з пацверджаннем звання . Быў прызначаны камандзірам ваеннай акругі № VI у Пётркаве, падпарадкаванай Кельцкай мясцовай інспектатуры, а неўзабаве — камандзірам генеральнай акругі «Кельцы» . З 7 лістапада 1918 года ён пачаў арганізоўваць Пётркуўскі акруговы полк, які 10 снежня быў перайменаваны ў 26-ы пяхотны полк . У студзені 1919 года ён перадаў камандаванне палком падпалкоўніку Эмануілу Герману і быў павышаны да пасады камандзіра генеральнай акругі «Люблін».

1 лістапада 1919 года галоўнакамандуючы Польскіх узброеных сіл павысіў яго да генерал-падпаручніка . 22 лістапада 1919 года ён быў прызначаны камандзірам 1-й Літоўска-Беларускай дывізіі. У 1920 годзе, падчас польска-савецкай вайны, ён некалькі разоў камандаваў аператыўнай групай, якая насіла яго імя. У кастрычніку 1920 года ён удзельнічаў у паўстанні генерала Жалігоўскага, а затым стаў камандзірам 1-га Цэнтральна-Літоўскага армейскага корпуса . 16 лютага 1921 года ён быў прызначаны камандзірам Генеральнай акругі «Лодзь» .

1 студзеня 1922 года ён быў адпраўлены ў адстаўку назаўсёды з правам нашэння формы генерал-лейтэнанта . Ён заставаўся на актыўнай службе ў якасці старшыні Афіцэрскага суда . Ён займаў гэтую пасаду да 31 мая 1923 года, калі быў адпраўлены ў адстаўку ў тытульным званні генерал-лейтэнанта са старшынством, якое дзейнічае з 1 чэрвеня 1919 года. Пасля выхаду ў адстаўку ён пасяліўся ў Варшаве. Затым ён пераехаў у маёнтак Сухажэў у Вялікай Польшчы. Там і памёр. Пахаваны на вайсковых могілках Павонзкі ў Варшаве (секцыя A15-1-1).

## Кар’ера 
* падпаручнік — 22 ліпеня 1886 г. 
* паручнік — 1889 г.
* штабс-капітан — 1904 г.
* капітан — 1905
* Падпалкоўнік — 1910 г.
* Палкоўнік — 6 мая 1914 г. 
* генерал-падпаручнік — 1 лістапада 1919 г.
* Генерал-паручнік — 1 студзеня 1922 г.
* Тытулярны генерал збоі — 31 мая 1923 г.

## Ордэны і ўзнагароды 
* Сярэбраны крыж Ваеннага ордэна Virtuti Militari № 2709 — 15 сакавіка 1921 г.
* Камандорскі крыж Ордэна Адраджэння Польшчы — 2 мая 1923 г.
* Крыж Незалежнасці — 17 сакавіка 1932 г. «за працу ў справе аднаўлення незалежнасці»
* Чатыры разы Крыж Доблесці
* Крыж Заслугі Цэнтральна-Літоўскай арміі
* Камандорскі крыж Ганаровага легіёна (Францыя, дазвол ад 12 лютага 1922 г.)
* Міжсаюзніцкі медаль «Médaille Interalliée» 
* Ордэн Святога Георгія (Расійская імперыя)
* Ордэн Святога Станіслава 2-й і 3-й ступені (Расійская імперыя)
* Ордэн Святога Уладзіміра 3-й і 4-й ступені (Расійская імперыя)

## Зноскі 
## Бібліяграфія 
** Tadeusz Kryska-Karski, Stanisław Żurakowski, *Generałowie Polski Niepodległej*, Warszawa 1991, s. 25
** Stawecki Piotr, Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918—1939, Warszawa 1994, , ss. 291—292
** Zenon Kachnicz, Legion Puławski (1914—1915), Przegląd Historyczno-Wojskowy Nr 4 (209) z 2005 r., ss. 5-22
** Wacław Lipiński, Walka zbrojna o niepodległość Polski w latach 1905—1918, Oficyna Wydawnicza Volumen, Warszawa 1990, wyd. I, , ss. 229—244
* 
* 
* 

Катэгорыя:Пахаваныя на Вайсковых Павонзках
Катэгорыя:Кавалеры Крыжа Незалежнасці