TED (канферэнцыя)

]]
 выступае на канферэнцыі 2008 года]]
**TED** (абрэвіятура ад ; Тэхналогіі, забавы, дызайн) — прыватны некамерцыйны фонд у ЗША, вядомы першым чынам сваімі штогадовымі канферэнцыямі, якія праводзяцца з 1984 года ў Мантэрэі (Каліфорнія, ЗША). З 2009 года праходзіць у Лонг-Бізун (Каліфорнія, ЗША).

Місія канферэнцыі складаецца ў распаўсюдзе ўнікальных ідэй («*ideas worth spreading*»), абраныя лекцыі даступныя на вэб-сайце канферэнцыі. Тэмы лекцый разнастайныя: навука, мастацтва, дызайн, палітыка, культура, бізнес, глабальныя праблемы, тэхналогіі і забавы. У спіс выступоўцаў патрапілі такія вядомыя асобы, як былы прэзідэнт ЗША Біл Клінтан, Нобелеўскія лаўрэаты Джэймс Уотсан, Мюрэй Гел-Ман, а таксама заснавальнік Вікіпедыі Джымі Вэйлз.

Куратар канферэнцыі і яе сталы вядучы — Крыс Андэрсан.

## Гісторыя 
]]
Упершыню канферэнцыя TED прайшла ў 1984 годзе. Яе арганізатарамі сталі Рычард Сол Вурмен і Гары Маркс. На ёй былі прадстаўлены толькі што выпушчаны камп’ютар Macintosh, створаны кампаніяй Sony кампакт-дыск. Матэматык Бенуа Мандэльброт прадэманстраваў практычнае ўжыванне створанай ім тэорыі фракталаў, спецыяліст па штучнаму інтэлекту Марвін Мінскі растлумачыў новую мадэль розума.

З 1990 года канферэнцыя праводзіцца штогод. З 2001 года правы на правядзенне TED належаць Sapling Foundation і стваральніку гэтага фонду Крысу Андэрсану.

## TED Talks 
Кожны выступ (лекцыя) на канферэнцыі TED завецца TED Talk. Відэазапісы выступаў публікуюцца на сайце TED.com. Іх можна бясплатна прагледзець на сайце, запампаваць на свой камп’ютар у HD-якасці ці падпісацца на відэа-падкаст. Таксама відэазапісы даступныя і праз YouTube.

Для iPhone і Android-прылад даступныя як афіцыйныя, так і неафіцыйныя натыўныя праграмы. Хоць праграма пакуль не мае беларускай лакалізацыі, у яе простая навігацыя, дазваляе праглядаць запісы выступаў з субтытрамі на розных мовах і слухаць інтэрнэт радыё TED. З 2009 года TED-відэападкасты даступныя для бясплатнага спампоўвання ў інтэрнэт-краме Ovi/Ovi Store  (інтэрнэт-сэрвіс Nokia).

На даны момант у анлайн-рэжыме даступна больш за 400 відэазапісаў, якія былі прагледжаны больш за 100 млн раз аўдыторыяй звыш за 15 млн чалавек (паводле даных на красавік 2009 года).

У рамках TED Open Translation Project больш за 8000 валанцёраў перакладаюць выступы на некалькі дзясяткаў моў. На кастрычнік 2012 года перакладзена каля 32 тысяч выступаў. Пераклады даступныя ў фармаце субтытраў.

### TED Prize 
TED Prize — прэмія TED, якая прысуджаецца з 2005 года. У першыя часы штогод прысуджаліся тры прэміі па $100 000 за «жаданне змяніць свет» (*wish to change the world*).

Пачынаючы ад 2010 года прысуджаецца толькі адна прэмія.
* 2005 год — Бона, Эдвард Буртынскі, Robert Fischell
* 2006 год — Larry Brilliant, Jehane Noujaim, Cameron Sinclair
* 2007 год — Біл Клінтан, Эдвард Уілсан, Джэймс Нахтвей
* 2008 год — Neil Turok, Dave Eggers, Карэн Армстранг
* 2009 год — Sylvia Earle, Jill Tarter, José Antonio Abreu
* 2010 год — Джэймс Трэвар Олівер
* 2011 год — JR
* 2012 год — City 2.0

### TEDx 
TEDx з’яўляецца праектам TED, якія дазваляюць асобным людзям ці групам людзей у розных краінах, гарадах, універсітэтах, супольнасцях арганізаваць незалежныя канферэнцыі ў стылі TED. Канферэнцыя TEDx з’яўляецца незалежным мерапрыемствам, якія праводзяцца па ліцэнзіі TED.

#### Спіс канферэнцый TEDx у Беларусі 
Гісторыя TEDx у Беларусі пачынаецца ў 2009 годзе. Тым часам была атрымана ліцэнзія на правядзенне TEDxMinsk. За 5 гадоў было праведзена 7 лакальных падзей TEDx. У снежні 2013 года прайшоў першы «жывы» TEDxMinsk з беларускімі спікерамі. Мерапрыемства наведала 100 чалавек, відэа-выступу прагледзела больш за 10 тысяч чалавек. Некалькі TEDxYouth былі праведзены ў Гродна. У верасні 2016 у Магілёве прайшла канферэнцыя TEDxMahilyow.

**Спіс канферэнцый TEDx у Беларусі**
* 2013, 14 снежня — TEDxMinsk, Мінск
* 2014, 4 кастрычніка — TEDxNiamiha, Мінск
* 2014, 1 лістапада — TEDxYouth@Hrodna, Гродна
* 2015, 21 лістапада — TEDxNiamiha, Мінск
* 2015, 12 снежня — TEDxYouth@Hrodna, Гродна
* 2016, 25 чэрвеня — TEDxNiamiha, Мінск

## Цікавыя факты 
* Пры стварэнні фільма Праметэй быў зроблены ролік пра выступ Пітара Вейланда (кіраўніка кампаніі «Вейланд-Ютані») на гэтай канферэнцыі ў 2023 годзе. Гэтая сцэна з арыгінальнага фільма была выдалена і прадстаўлена пазней у якасці дадатковага матэрыялу.

## Гл. таксама 
* TEDMED

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* TED.com: Афіцыйны сайт
* TEDBlog: Афіцыйны блог
* Канал TED на YouTube
* TEDTalks відэа-падкаст
* FEDORisTED: Пераклады лепшых выступаў госцяў TED.com 
* Сэрвіс для спампоўкі субтытраў з TED.com 
* Канал FEDORisTED на YouTube
* TEDxSkolkovo 
* TEDxSkolkovo Facebook
* Супольнасць TEDxVorobyovy-Gory і спадарожных TEDx падзей 
* Супольнасць TEDxRU 
* Супольнасць TEDxPerm 
* VERT DIDER (руская агучка відэа TED) 
* Руская агучка TED (агучана робатамі) 
* Супольнасць TEDxTomsk 
* Супольнасць TEDxNevaRiver 

Катэгорыя:Канферэнцыя TED
Катэгорыя:Адкрытыя навучальныя курсы