open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Локачы (Валынская вобласць)

**Лакачы** ці **Локачы** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Валынскай вобласці Украіны, раённы цэнтр Лакачынскага раёна.

## Гісторыя 
Першымі гістарычнымі ўладарамі мястэчка былі князі Глінскія. У перыяд гаспадарання Чартарыйскіх у Лакачах быў пабудаваны замак на балотах каля вёскі Козліў. Аб гэтым замку успамінае Ян Яблонскі - ваявода Валынскі ў 1545 годзе. Далей уладальнікамі мястэчка становяцца князі Сангушкі, якія з'явіліся на Валыні ў Камені-Кашырскім і Ратна ў 1441-1443 гадах. Самым вядомым з гэтага роду быў Раман Сангушко (1537-1571).

У 1625 годзе Лакачамі, якія ў той час ужо былі мястэчкам і мелі права на чатыры кірмашы, валодаюць шляхцічы Вільгі (герб Бонча). Насельніцтва займалася сельскай гаспадаркай. Налічвалася 173 двары. У 1793 годзе пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай, Лакачы, як і ўся Валынь, трапляюць пад панаванне Расіі. У 1812 годзе Лакачы былі захопленыя войскамі напалеонаўскай арміі.

У 1803 годзе было адкрыта прыходскае вучылішча, якое з-за недахопу сродкаў неўзабаве спыніла сваё існаванне. Толькі з 1817 года пачалося навучанне ў вучылішчы, вучылі на польскай і рускай мовах. Пасля рэформы 1861 года ў Локачах узнікаюць першыя прадпрыемствы. Дзейнічала дзве суконныя фабрыкі, цагляны завод. Сяляне займаліся саматужнымі промысламі, асабліва было развіта сталярная вытворчасць, выраб некаторых сельскагаспадарчых прылад, кавальская справа, ткацтва, гэтым займаліся ў кожнай гаспадарцы. Вырабы прадаваліся на мясцовых рынках і кірмашах, якія праходзілі ў Лакачах. Да 1917 года мястэчка уваходзіла ў Хараўскую воласць Уладзімір-Валынскага павета Валынскай губерні.

У 1917 годзе мястэчка ўваходзіць у склад Украінскай Народнай Рэспублікі.

У выніку паразы першых вызваленчых змаганняў з-за знешняй агрэсіі мястэчка адыходзіць да Польшчы, належаў гміне Хорув Гарохіўскага павету Валынскага ваяводства.

19 верасня 1939 года, згодна з пактам Молатава-Рыбентропа, у мястэчка ўвайшлі савецкія войскі.

23 чэрвеня 1941 года ў Лакачы без бою ўступілі немцы. Гітлераўцы арганізавалі ў Лакачах масавыя расстрэлы, падчас якіх знішчана 3667 асоб яўрэйскай нацыянальнасці. У Германію на катаржныя работы было вывезена 994 чалавек. У ліпені 1944 года ў Лакачах была ўсталяваная савецкая ўлада і пачалася гвалтоўная мабілізацыя.

З 24 жніўня 1991 года мястэчка ўваходзіць у незалежную Украіну.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Валынскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Лакачынскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1508 годзе
Паўднёва-Уральскі запаведнік

**Паўднёва-Уральскі дзяржаўны прыродны запаведнік** — расійскі дзяржаўны запаведнік, размешчаны ў цэнтральнай, найбольш высокай частцы Паўднёвага Урала на тэрыторыі Беларэцкага раёна Башкартастана і Чалябінскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Запаведнік створаны 1 чэрвеня 1979 года для захавання ўнікальных прыродных комплексаў Паўднёвага Урала: горна-тайговых экасістэм, ялова-піхтавых лясоў, высакагорных раслінных супольнасцяў і балот.

У 1970—80-я гады праз тэрыторыю запаведніка былі пракладзены лініі электраперадач і газаправод. У 1990 годзе была пабудавана аўтамагістраль Уфа—Беларэцк, якая перасекла запаведнік на 46 кіламетровым участку ад п. Равець да в. Карталі.

## Геаграфія 
Агульная плошча запаведніка — 252,8 тысяч га. Каля 90 % тэрыторыі запаведніка ляжыць у Башкартастане, а на тэрыторыі Катаў-Іванаўскага раёна Чалябінскай вобласці знаходзіцца ўчастак плошчай 2,404 тысяч га.

На тэрыторыі запаведніка размешчаны некалькі горных хрыбтоў — Машак, Зігальга, Нары, Кумардак і Ямантау (1640 м, самая высокая гара Паўднёвага Урала). Рэкі — Інзер, Малы Інзер, Юрузань, Цюльмень, Равець, Катаў, Нура і іншыя.

## Літаратура 
* Алибаев Ф. Южно-Уральский государственный природный заповедник / Ф. Алибаев // Ватандаш. — 2002. — № 9. — С. 184—185.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Запаведнікі Расіі
Катэгорыя:Геаграфія Башкартастана
Катэгорыя:Геаграфія Чалябінскай вобласці
Вірыўка (Ямільчынскі раён)

**Вірыўка** () — вёска ў Звягельскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ямільчынскага раёна
Лакачы

Назву **Лакачы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Лакачы — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці

### Украіна 
* Лакачы — пасёлак гарадскога тыпу ў Валынскай вобласці
Лукаў

Назву **Лукаў** маюць:

## Населеныя пункты 
### Польшча
* Лукаў — горад у Люблінскім ваяводстве.

### Украіна 
* Лукіў або Лукаў — пасёлак гарадскога тыпу ў Турыйскім раёне Валынскай вобласці.
* Лукіў або Лукаў — вёска ў Ражышчанскім раёне Валынскай вобласці.

## Іншае 
* Лукаў — вясковая гміна ў аднайменным павеце Люблінскага ваяводства.
Ігар Аляксандравіч Ромін

**Ігар Аляксандравіч Ромін** (нар. , Масква — , Мінск) — беларускі футбаліст, абаронца, пазней трэнер. Майстар спорту СССР (з 1961 г.).

## Гульнявая кар’ера 
Выхаванец ДЮСШ «Спартак» Масква.
 

## Трэнерская кар’ера 
З 1972 года і да самай смерці працаваў трэнерам і дырэктарам мінскай ДЮСШ-5, у 1990 годзе трэніраваў каманду «Беларусь» з Мар’інай Горкі ў чэмпіянаце Беларускай ССР.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ў міні-футбол Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Спартак Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Трэнеры ФК Вікторыя Мар’іна Горка
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Лукіў (Ковэльскі раён)

**Лукаў** ці **Лукіў** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Турыйскім раёне Валынскай вобласці Украіны. Уваходзіць у Спіс гістарычных населеных месцаў Украіны.

## Геаграфія 
Мястэчка размешчана на тэрыторыі фізіка-геаграфічнага краю «Валынскае Палессе» ў хвойна-шыракалістнай фізіка-геаграфічнай зоне змешаных лясоў, якую таксама называюць Украінскім Палессем і якая з'яўляецца вільготнай і ўмерана цёплай.

Размешчана на поўначы Турыйскага раёна, які знаходзіцца ў цэнтральнай частцы Валынскай вобласці на паўночным захадзе Украіны. Мястэчка знаходзіцца на адлегласці каля 40 км ад мяжы з Польшчай і прыкладна за 46 км ад мяжы з Беларуссю.

Да міжнароднай аўтамагістралі E373 Варшава - Люблін - Ковель - Сарны - Кіеў ад мястэчка 2 км. Чыгуначныя перавозкі ажыццяўляюцца праз станцыю Мацеіў, адлегласць да якой складае 2 км.

## Інфраструктура 
* агульнаадукацыйная сярэдняя школа
* дзіцячы садок
* дом культуры
* 2 бібліятэкі
* бальніца
* супрацьсухотная бальніца
* аддзяленне сувязі
* 22 прыватных гандлёвых ўстановы

## Гісторыя 
У 1537 годзе мястэчка ўпершыню згадана ў пісьмовых крыніцах як сяло Лукава-Мацееў. Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе - у складзе Ковельскага павета Валынскай губерні Расійскай імперыі. У 1870 годзе ў мястэчку Мацееў налічвалася 240 дамоў і 1035 жыхароў. У 1940 годзе населены пункт атрымаў статус пасёлка гарадскога тыпу і быў перайменаваны ў Мацееў (). Падчас Другой сусветнай вайны з 27 чэрвеня 1941 да 18 ліпеня 1944 г. мястэчка знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. У 1946 годзе мястэчка было перайменавана ў Лукаў ().

У 1974 годзе тут дзейнічалі камбінат будаўнічых матэрыялаў, фабрыка культурна-бытавых вырабаў, птушкаінкубатарная станцыя, ільнонасенняводчая станцыя, вучэльня механізацыі сельскай гаспадаркі. У 1980 годзе тут дзейнічалі камбінат будаўнічых матэрыялаў, сыраробны цэх Ковельскага маслазавода, участак Турыйскай фабрыкі культурна-бытавых тавараў, птушкаінкубатарная станцыя, камбінат бытавых прадпрыемстваў, дом быту, сельскагаспадарчае прафесійна-тэхнічнае вучылішча, сярэдняя школа, дзве бальніцы, дом культуры і дзве бібліятэкі. У студзені 1989 года колькасць насельніцтва мястэчка складала 3418 чалавек.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Валынскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Турыйскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1537 годзе
Купалаўскае (аграхолдынг)

**«Купа́лаўскае» **— аграхолдынг у Шклоўскім раёне, які спецыялізуецца на малочна-мясной жывёлагадоўлі з племянным развядзеннем цялушак і вырошчваннем збожжавых культур. Створаны на падставе ўказа № 232 ад 29 чэрвеня 2017 года «Аб стварэнні гаспадарчага таварыства». У склад холдынга ўваходзяць ТАА «Купалаўскае» — кіруючая кампанія холдынга, ЗАТ «Вялікія Славені», ААТ «Амкадор-Шклоў» (у 2017 годзе яго далучылі «Новае Юбілейнае»), ААТ «Новагарадзішчанскае». Колькасць работнікаў аграхолдынга складае 652 чалавекі.

Станам на 2018 год агульнае пагалоўе буйной рагатай жывёлы складала 17 382 галоў; вытворчасць малака — 26 615 т; сярэдні ўдой малака ад каровы — 4 474 кг; сяреднясутачнае прыбаўленне ў вазе БРЖ — 534 г; гадоўля жывёлы і птушкі (у жывой вазе) — 2 026 т. Вытворчасць збожжа — 32,8 тыс. т. Чысты прыбытак склаў 1 704 тыс. беларускіх рублёў.

У пачатку 2018 года знялі з пасады старшыні Дрыбінскага райвыканкама і прызначылі на пасаду дырэктара холдынгу «з прычыны вытворчай неабходнасці» Дзмітрыя Васілеўскага. 31 сакавіка 2018 года яго знайшлі павешаным у лесе. Самагубства звязваюць з працоўнай дзейнасцю. 27 сакавіка Лукашэнка таксама вызваліў ад пасад старшыню Магілёўскага аблвыканкама Уладзіміра Даманеўскага, намесніка прэм’ер-міністра Міхаіла Русага і міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Леаніда Зайца. Упраўленне Дэпартамента фінансавых расследаванняў Камітэта дзяржаўнага кантролю па Магілёўскай вобласці завяло крымінальную справу па фактах злоўжывання службовымі паўнамоцтвамі з боку службовых асоб ААТ «Амкадор-Шклоў» і ТАА «Купалаўскае» (кіруючая кампанія холдынгу).

Катэгорыя:Сельская гаспадарка Беларусі
Катэгорыя:Эканоміка Шклоўскага раёна
Катэгорыя:Кампаніі Беларусі
Аляксандр Віктаравіч Студнеў

**Аляксандр Віктаравіч Студнеў** () — беларускі дзяржаўны дзеяч, Міністр архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь (з 4 сакавіка 2025).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 17 ліпеня 1974 года ў Магілёве.

У 1997 годзе скончыў Беларускую дзяржаўную політэхнічную акадэмію, а пасля — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. З сакавіка 2007 года працаваў намеснікам старшыні Магілёўскага гарадскога выканаўчага камітэта па пытаннях горадабудаўніцтва, архітэктуры, капітальнага будаўніцтва, ільготнага крэдытавання будаўніцтва жылля, экалогіі і інш.

Аляксандр Студнеў зрабіў кар’еру ў будаўнічай сферы і органах выканаўчай улады — ад майстра ў БУ-76 будаўнічага трэста № 12 да старшыні камітэта па архітэктуры і будаўніцтве Магілёўскага аблвыканкама (з 2013 года). Узначальваў ІРУП «Белбудцэнтр».

12 мая 2017 года прызначаны старшынёй Бабруйскага гарвыканкама.

3 кастрычніка 2022 года прызначаны старшынёй Магілёўскага гарвыканкама.

4 сакавіка 2025 года прызначаны Міністрам архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь.

## Узнагароды 
* медаль «За працоўныя заслугі» (2020).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Старшыні Бабруйскага гарадскога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Міністры архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь
Валожынскі сельсавет (Валожынскі раён)

**Вало́жынскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Валожынскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — горад Валожын (не ўваходзіць у склад).

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Стайкаўскі сельсавет** у складзе Валожынскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Стайкі. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Мінцаўскага сельсавета. 23 чэрвеня 1958 года ў склад Сакаўшчынскага сельсавета перададзены 10 населеных пунктаў (Баркі Нізавыя, Вялец, Жураўцы, Кражына, Крыніца, Навасёлкі, Петрашунцы, Пруднікі, Стайкі і Чартавічы), цэнтр перанесены ў вёску Мінці, сельсавет перайменаваны ў **Мінцінскі сельсавет**. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Мінскай вобласці. 5 мая 1962 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Брыльскага сельсавета, сельсавет перайменаваны ў Валожынскі, цэнтр перанесены ў горад Валожын. З 25 снежня 1962 года па 6 студзеня 1965 года ў складзе Маладзечанскага раёна. 25 чэрвеня 1976 года да сельсавета далучана частка скасаванага Белакорацкага сельсавета (8 населеных пунктаў: вёскі Белакорац, Дарагунь, Мазурка, Пералясанка, Пытань, Расолішкі, Рум, Цаюны). 30 кастрычніка 2009 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Бабровіцкага сельсавета (23 населеныя пункты: аграгарадок Бабровічы, вёскі Банькава, Баркі, Бурнейкі, Вядзернікі, Галубы, Даўбені, Капусціна, Носавічы, Палікшчына, Паморшчына, Пешкуры, Пруднікі, Прыбарныя, Саланая, Яцкава-Замосныя, Яцкава-Канчане, Яцкава-Карчомныя, Яцкава-Млынавыя, Яцкава-Падрэззе, Яцкава-Пяскі, Яшкавічы і пасёлак Першамайскі), у склад Узбалацкага сельсавета перададзены 8 населеных пунктаў (вёскі Батуры, Бурмакі, Гінтаўшчына, Зафільцы, Казельшчына, Кібуці, Маршалкі, Юзафова). 28 мая 2013 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Узбалацкага сельсавета (17 населеных пунктаў: аграгарадок Дубіна Баярская, вёскі Батуры, Бурмакі, Ганчыцы, Гінтаўшчына, Дайнава Вялікая, Дворышча, Дубіна Вяршыцкая, Дубіна Юрздыцкая, Зафільцы, Казельшчына, Кібуці, Маршалкі, Рачанята, Узбалаць, Чабаі, Юзафова) і частка скасаванага Сакаўшчынскага сельсавета (17 населеных пунктаў: аграгарадок Сакаўшчына, вёскі Баркі Нізавыя, Бомбалы, Буні, Вялец, Жураўцы, Замасцяны, Кражына, Крыніца, Навасёлкі, Нямоні, Петрашунцы, Пруднікі, Стайкі, Чартавічы, хутары Бартэніха, Падкаліна), таксама ў склад сельсавета з Дорскага сельсавета перададзена вёска Родзеўшчына.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (35 населеных пунктаў) — 1802 чалавекі, з іх 95,4 % — беларусы, 2,5 % — рускія, 1,1 % — палякі; паводле перапісу 2019 года (85 населеных пунктаў) — 3826 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Маладзечанскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Пётр Аляксеевіч Кірычэнка

**Пётр Аляксеевіч Кірычэнка ** (нар. 1959, Горліўка, Сталінская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч, старшыня Гомельскага гарадскога выканаўчага камітэта (2012—2022).

## Біяграфія 
У 1982 годзе скончыў Данецкі політэхнічны інстытут (інжынер-будаўнік), у 1991  — Інстытут паліталогіі і сацыяльнага кіравання Кампартыі Беларусі (палітолаг). Выкладчык сацыяльна-палітычных дысцыплін у вышэйшых і сярэдніх навучальных установах. Праходзіў службу ў шэрагах Савецкай Арміі, працаваў у розных вытворчых арганізацыях і ў органах камуністычнай партыі. З 2005 года па 19 лістапада 2012 года — намеснік старшыні Гомельскага аблвыканкама. У распараджэнні Пятра Кірычэнкі былі пытанні ідэалагічнай працы, аховы здароўя, адукацыі, культуры, фізічнай культуры, спорту і турызму, сродкаў масавай інфармацыі, кінавідэапракату, маладзёжнай палітыкі, рэлігійных канфесій і нацыянальнасцяў, аздараўленні насельніцтва, сацыяльнай абароны, у тым ліку сацыяльныя пытанні па ліквідацыі наступстваў катастрофы на Чарнобыльскай АЭС, гуманітарнай дапамогі, арганізацыйнага забеспячэння выбараў, рэферэндумаў і іншых важных грамадска-палітычных кампаній і мерапрыемстваў, якія праводзяцца ў вобласці, сувязяў з грамадскімі арганізацыямі, палітычнымі партыямі.

16 лістапада 2012 года Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка прызначыў Пятра Кірычэнку старшынёй Гомельскага гарвыканкама.

У 2022 годзе Кірычэнка трапіў пад санкцыі Канады.

У красавіку 2024 года быў выбраны дэлегатам на Усебеларускі народны сход 7-га склікання ад Беларускага грамадскага аб’яднання ветэранаў.

## Узнагароды 
* Ордэн святой праведнай Сафіі, княгіні Слуцкай (7 студзеня 2014).
* Медаль «За працоўныя заслугі» (27 чэрвеня 2016).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Кірычэнка Пётр Аляксеевіч на сайце Гомельскага гарвыканкама

Катэгорыя:Старшыні Гомельскага гарадскога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Намеснікі старшыні Гомельскага абласнога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Дэлегаты Усебеларускага народнага сходу 7-га склікання
Васіль Уладзіміравіч Віцюноў

**Васіль Уладзіміравіч Віцюноў** (нар. 1973, в. Буда-Ваўніцкая, Унецкі раён, Бранская вобласць, РСФСР) — беларускі дзеяч мясцовага кіравання.

## Біяграфія 
З 2009 года ўзначальваў Мсціслаўскі райвыканкам. 27 студзеня 2017 года прызначаны старшынёй Шклоўскага райвыканкама. Скончыў БДСГА па спецыяльнасці «Плодаагародніцтва», а ў 2011 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае і мясцовае кіраванне».

26 сакавіка 2019 года Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка наведаў малочнатаварны комплекс «Сліжы» ААТ «Амкадор-Шклоў», які належыць да аграхолдынга «Купалаўскае», дзе быў абураны ўмовамі, у якіх утрымліваюцца жывёлы, а таксама адсутнасцю парадку ў вытворчых памяшканнях. У выніку Лукашэнка даручыў зняць з пасад усіх вінаватых і ўзбудзіць крымінальныя справы, старшыню Шклоўскага райвыканкама Васіля Віцюнова было вырашана назначыць кіраўніком аграхолдынга «Купалаўскае», а памочніка Прэзідэнта па Магілёўскай вобласці Генадзя Лаўранкова — выконваючым абавязкі старшыні райвыканкама, выконваць абавязкі старшыні Магілёўскага аблвыканкама замест знятага Уладзіміра Даманеўскага быў прызначаны ягоны тагачасны першы намеснік Мікалай Кароцін.

Катэгорыя:Старшыні Мсціслаўскага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Старшыні Шклоўскага раённага выканаўчага камітэта
Гута-Зэлэныцка

**Гута-Зэлэныцка** () — вёска ў Ямільчынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ямільчынскага раёна
Генадзь Міхайлавіч Лаўранкоў

**Генадзь Міхайлавіч Лаўранкоў** (нар. 1952, в. Мікалаеўка, Шклоўскі раён) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
З 1972 па 1979 гг. працаваў машыністам халадзільнай устаноўкі на Шклоўскім маслазаводзе. У 1978 г. скончыў Магілёўскі машынабудаўнічы інстытут па спецыяльнасці інжынер-механік. З 1979 па 1990 гг. — інструктар, загадчык аргаддзелам Шклоўскага райкама КПБ. У 1990—1994 гг. — намстаршыні Шклоўскага райвыканкама, начальнік Упраўлення эканомікі і прагнозу.

У 1994—1999 гг. — старшыня Шклоўскага райвыканкама. У 1995 годзе скончыў Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Беларусі па спецыяльнасці эканаміст па 2004 гг. быў старшынёй інспекцыі Дзяржаўнага падатковага камітэта па Магілёўскай вобласці. 3 сакавіка 2004 г. Указам Прэзідэнта № 126 прызначаны кіраўніком справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь з прысваеннем вышэйшага класа дзяржаўнага служачага.

У красавіку 2024 года быў выбраны дэлегатам на Усебеларускі народны сход 7-га склікання ад Беларускага грамадскага аб’яднання ветэранаў.

## Сям’я 
Жанаты, мае дваіх сыноў

## Крыніцы 
Катэгорыя:Старшыні Шклоўскага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шклоўскім раёне
Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Кіраўнікі справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Дэлегаты Усебеларускага народнага сходу 7-га склікання
Кыянка (Ямільчынскі раён)

**Кыянка** () — вёска ў Ямільчынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ямільчынскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1584 годзе
Мечыслаў Браніслававіч Гой

**Мечысла́ў Браніслававіч Гой** () — беларускі палітычны дзеяч, старшыня Гродзенскага гарадскога выканаўчага камітэта (2014—2023).

## Біяграфія 
Мечыслаў Гой нарадзіўся 14 чэрвеня 1963 года ў вёсцы Шлавенцы Воранаўскага раёна Гродзенскай вобласці. У 1989 годзе скончыў Беларускі інстытут механізацыі сельскай гаспадаркі, а затым працаваў галоўным інжынерам калгаса імя Леніна.

Займаў пасаду старшыні сельскагаспадарчага вытворчага кааператыва «Агра-правожа». У 2004 годзе атрымаў другую вышэйшую адукацыю — скончыў Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. У 2004 годзе быў прызначаны старшынёй Смаргонскага райвыканкама. Дэпутат Воранаўскага раённага і Забалацкага сельскага саветаў дэпутатаў.

З 11 жніўня 2014 года па 30 мая 2023 года быў старшынёй Гродзенскага гарадскога выканаўчага камітэта. Пасля быў прызначаны дырэктарам Гродзенскага цэнтра стандартызацыі, метралогіі і сертыфікацыі.

## Асабістае жыццё 
Жанаты, мае траіх дзяцей.

Катэгорыя:Старшыні Гродзенскага гарадскога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Старшыні Смаргонскага раённага выканаўчага камітэта
Чарнігаў (значэнні)

**Чарнігаў**:
* Чарнігаў
* Чарнігаў (станцыя)
* Чарнігаў (рота паліцыі)
* Уладзімір Дзмітрыевіч Чарнігаў
Татарск (значэнні)

**Татарск** — тапонім.

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Татарск — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці.

### Расія 
* Татарск — горад у Новасібірскай вобласці.
* Татарск — вёска ў Смаленскай вобласці.
Татарск (Смаленская вобласць)

**Татарск** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Манастыршчынскім раёне. Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 20 км на паўднёвы захад ад Манастыршчына, на правым беразе ракі Гародні. Насельніцтва — 332 жыхара (2007). Адміністрацыйны цэнтр Татарскага сельскага паселішча. Вядома прынамсі з XVI стагоддзя як мястэчка Татарская слабада (пагранічны фарпост Рэчы Паспалітай, населены крымскімі татарамі).

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Соня Ёселеўна Гінзбург (1922—1994) — вучоны ў галіне нейрафізіялогіі, доктар медыцынскіх навук.
* Эсфір Саламонаўна Гурэвіч  (нар. 1921) — беларускі літаратуразнавец.

Катэгорыя:Населеныя пункты Манастыршчынскага раёна
Есьманавецкі сельсавет

**Есьманаве́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Радашковіцкага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Ясьманаўцы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Радашковіцкага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Яршэвіцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Радашковіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Аляксандр Мацвеевіч Матросаў

**Аляксандр Мацвеевіч Матросаў** ( Екацярынаслаў —  Чарнушкі, Калінінская вобласць) — Герой Савецкага Саюза (19.06.1943), чырвонаармеец. Загінуў у 19 гадоў, закрыўшы сваімі грудзьмі амбразуру нямецкага дзота, даўшы магчымасць байцам свайго ўзвода здзейсніць атаку апорнага пункта. Яго подзвіг шырока асвятляўся ў газетах, часопісах, літаратуры, кіно і стаў у рускай мове устойлівым выразам («грудзьмі на амбразуру»).

Пасля пачатку Вялікай Айчыннай вайны Матросаў неаднаразова звяртаўся з пісьмовымі просьбамі накіраваць яго на фронт. У верасні 1942 года быў прызваны Кіраўскім РВК горада Уфы ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію і пачаў вучобу ў Краснахолмскім пяхотным вучылішчы з 30 верасня курсантам 5 роты (Чкалаўская вобласць). У лістападзе 1942 года ўступіў у ВЛКСМ. У снежні 1942 года разам з курсантамі вучылішча адпраўлены на зборны пункт у Астрахань на вучэнні.

18 студзеня 1943 года са станцыі Платаўка Чкалаўскай вобласці разам з курсантамі вучылішча добраахвотнікам у складзе маршавай роты, адправіўся на Калінінскі фронт. 12 лютага 1943 года Матросаў прыбыў у частку, служыў у складзе 2-га асобнага стралковага батальёна (па іншых дадзеных у 1-й роце 3-га батальёна) 91-й асобнай Сібірскай добраахвотніцкай брыгады імя І. В. Сталіна (пазней 254-й гвардзейскі стралковы полк 56-й гвардзейскай стралковай дывізіі, Калінінскі фронт), абраны групкамсоргам і прызначаны агітатарам ўзвода. 15 лютага 1943 году, а 18:00, 91-я брыгада выступіла ад станцыі Зямцы у напрамку горада Локня. З 25 лютага 1943 года на фронце.

25 лютага 1943 года 91-я брыгада двзюма батальёнамі вяла наступальныя баі за населеныя пункты Чорнае і Брутава. 26 лютага 1943 года 91-я брыгада часткай сіл 2-га батальёна выйшла ў раён вёскі Пляцень (Паўночны), маючы задачай ударам ў фланг знішчыць праціўніка, які абараняўся вёскі Чарнушкі і Чорная, і авалодаць імі. З фронту на Чарнушкі наступаў 4-й батальён.

27 лютага 1943 года гераічна загінуў у баі ў раёне вёскі Чарнушкі Лакнянскага раёна Калінінскай вобласці (з 2 кастрычніка 1957 года — Пскоўскай вобласці). Пахаваны там жа ў вёсцы, а ў 1948 годзе яго прах быў перапахаваны ў горадзе Вялікія Лукі Вялікалуцкай вобласці (з 2 кастрычніка 1957 года — Пскоўскай вобласці).

## Памяць 
Імем Аляксандра Матросава названы шэраг вуліц і паркаў ў многіх гарадах Расіі і краін СНД. На месцы гібелі Аляксандра Матросава створаны мемарыяльны комплекс. Помнікі А. М. Матросаву ўсталяваны ў шматлікіх гарадах (Вялікія Лукі (1978) і інш.).

У 1944 і 1963 гадах выпушчаныя паштовыя маркі СССР. У 1983 годзе да 40-годдзя з дня гібелі героя выпушчаны паштовы мастацкі маркіраваны канверт.

### Фільмы 
* «Радавы Аляксандр Матросаў».
* «Аляксандр Матросаў. Праўда пра подзвіг» (Расія, 2008).

## Гл. таксама 
* Міхаіл Андрэевіч Белуш

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Героі Савецкага Саюза
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Воіны, якія закрылі целам амбразуру
Катэгорыя:Перапахаваныя
Сэргііўка (Ямільчынскі раён)

**Сэргііўка** () — вёска ў Ямільчынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ямільчынскага раёна
Канага

**Канага** () — востраў у групе Алеуцкіх астравоў. Уваходзіць у склад амерыканскага штата Аляска. Плошча — 480 км². У нашы дні незаселены.

## Геаграфія 
Месціцца ў 1938 км на паўднёвы захад ад Анкарыджа, найбуйнейшага горада Аляскі. На ўсходзе аддзелены пралівам (11,43 км) ад вострава Адак, на ўсходзе — пралівам (7,75 км) ад вострава Танага. Абрысамі нагадвае серп, павернуты на паўночны захад. Даўжыня з поўначы на поўдзень — 28 км, з захаду на ўсход — 38 км.

На поўначным усходзе вылучаецца актыўны вулкан Канага (1307 м), які налічвае ў дыяметры 4,8 км, з кальдэрай прыблізна 200 м у шырыню і 60 м у глыбіню. Схілы пакрыты попелам і пемзай таўшчынёй да 7 м. На ўзбярэжжы вылучаецца шэраг лагун, замкнёных ад мора пясчанымі наносамі. На поўдні ландшафты вызначаны невысокімі пагоркамі, нізіннымі тарфянікамі, скальнымі фарміраваннямі і вузкай паласой пляжаў.

Клімат вільготны, пераходны ад умеранага да арктычнага.

## Прырода 
Флора характэрная для тундры. На сушы гняздуюць шматлікія птушкі, на берагу спыняюцца ластаногія і каланы. Воды вакол вострава маюць багатыя рыбныя рэсурсы.

## Гісторыя 
Востраў Канага быў здаўна населены алеутамі. На іх мове назва вострава значыць «жоўтая зямля». Археолагамі знойдзены рэшткі старажытных паселішчаў і пахаванне эпохі сярэднявечча. У 1867 г., калі востраў быў перададзены Руска-амерыканскай кампаніяй у склад ЗША, карэннае насельніцтва на ім ужо адсутнічала. З пачатку XX ст. мае запаведны статус.

## Спасылкі 
* Geology of Northern Kanaga Island: Alaska
* Kanaga Volcano description and information
* The Aleuts

Катэгорыя:Алеуцкія астравы
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Міхаіл Аляксеевіч Ягораў

**Міхаіл Аляксеевіч Ягораў** (;  — ) — Герой Савецкага Саюза, сяржант Чырвонай Арміі, разам з малодшым сяржантам Мелітонам Кантарыя пад кіраўніцтвам лейтэнанта А. П. Бераста ўстанавіў сцяг Перамогі на даху нямецкага Рэйхстага раніцай 1 мая 1945 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і ў вёсцы Ярмошанкі; рускі. Атрымаў пачатковую адукацыю, працаваў у калгасе. Падчас акупацыі Смаленскай вобласці войскамі вермахта ўступіў у партызанскі атрад. У дзеючай арміі са снежня 1944 года. Разведчык 756-га стралковага палка 150-й стралковай дывізіі 3-й ударнай арміі 1-га Беларускага фронту.

Разам з малодшым сяржантам Мелітонам Кантарыя ўзняў Сцяг Перамогі на даху рэйхстага падчас штурму будынка. Групай кіраваў лейтэнант А. П. Бераст. За дасканалы подзвіг яму Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 8 мая 1946 года было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем Ордэна Леніна і медаля Залатая Зорка за № 6972.

Да 1947 года заставаўся ў войску. Скончыў партшколу ў Смаленску. Працаваў на Руднянскім малочнакансервавым камбінаце. Загінуў 20 чэрвеня 1975 года ў аўтамабільнай катастрофе.

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Берліна
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Смаленска
Катэгорыя:Загінулі ў аўтамабільных катастрофах
Святлана Іракаўна Ішмуратава

**Святлана Іракаўна Ішмуратава ** (, Златавуст, Чалябінская вобласць, СССР) — расійская біятланістка, двухразовая алімпійская чэмпіёнка 2006 года, заслужаны майстар спорту Расіі. Намеснік начальніка ЦСКА (па працы з асабістым складам) з 5 лютага 2016 года. Палкоўнік Узброеных Сіл Расійскай Федэрацыі.

Пяціразовая чэмпіёнка свету — у эстафеце (2001, 2003 і 2005), змяшанай эстафеце (2005) і ў каманднай гонцы (1998). Уладальніца двух срэбных медалёў (мас-старт, 2003 г., эстафета, 2004 г.) і адным бронзавым (гонка пераследу, 2003 г.). Двухразовая чэмпіёнка свету па летнім біятлоне (1999).

Лепшы вынік у Кубку свету — 6 месца ў 2000 і 2006 гадах.

У 1996 годзе аднойчы стартавала ў розыгрышы кубка свету па лыжных гонках.

2 снежня 2007 года абрана дэпутатам Дзяржаўнай Думы Расійскай Федэрацыі пятага склікання ад партыі «Адзіная Расія».

## Спасылкі 
* Профіль IBU

Катэгорыя:Біятланісткі Расіі
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па біятлоне
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па біятлоне
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі V склікання
Катэгорыя:Члены «Адзінай Расіі»
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2002 года
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Расіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па біятлоне
Катэгорыя:Выпускнікі Уральскага дзяржаўнага ўніверсітэта фізічнай культуры
Кагаласка

**Кагаласка** () — востраў у групе Алеуцкіх астравоў. Уваходзіць у склад амерыканскага штата Аляска. Плошча — 164 км². Незаселены.

Кагаласка — частка групы Андрэянаўскіх астравоў. Аддзелены вузкім пралівам (330 м) ад большага па плошчы вострава Адак на захадзе. Мае вулканічнае паходжанне. Сфарміраваўся ў выніку падняцця літасфернай пліты. У плейстацэнавы перыяд быў пакрыты ледавіком. Сушу пакрываюць горы да 760 м, скалы, вылучаецца вузкая паласа пляжа.

Клімат вільготны, пераходны ад умеранага да арктычнага.

Кагаласку насяляюць птушкі, лісы, грызуны, карыбу. Флора характэрная для тундры.

У старажытнасці востраў быў населены алеутамі, аднак да 1867 г., калі Расійска-амерыканская кампанія перадала яго ЗША, карэннае насельніцтва знікла. У нашы дні з'яўляецца часткай Аляскінскага марскога запаведніка.

## Спасылкі 
* Draft Environmental Assessment of Caribou Control on Kagalaska 
* Geology of Southern Adak Island and Kagalaska Island, Alaska

Катэгорыя:Алеуцкія астравы
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Тамара Гардзееўна Зіменка

{{Навуковец
 |Навуковая сфера      = мікрабіялогія
 |Месца працы          = Інстытут біялогіі АН БССР, Інстытут мікрабіялогіі НАН Беларусі
 |Навуковая ступень    = 
 |Навуковае званне     = 
 |Альма-матэр          =
 |Навуковы кіраўнік    = Яўген Мікалаевіч Мішусцін
 |Знакамітыя вучні     = 
 |Вядомы як            = 
 |Вядомая як           = 
 |Узнагароды і прэміі  = 
{ style="background:transparent"
 
}
 |Роспіс               = 
 |Шырыня роспісу       = 
 |Сайт                 = 
 |Вікікрыніцы          = 
}}

**Тамара Гардзееўна Зіме́нка** () — вучоны ў галіне мікрабіялогіі глеб, доктар біялагічных навук (1978), прафесар (1994).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў . У 1953 годзе скончыла біялагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. У тым жа годзе паступіла ў аспірантуру Інстытута біялогіі Акадэміі навук БССР і праходзіла навучанне ў Інстытуце мікрабіялогіі Акадэміі навук СССР у Маскве пад кіраўніцтвам акадэміка Я. М. Мішусціна. З 1956 года працавала ў Інстытуце біялогіі Акадэміі навук БССР на пасадзе старэйшага навуковага супрацоўніка. У 1957 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Микрофлора торфяно-бо лотных почв массива Птичь Белорусской ССР». З 1973 года кіраўнік тэматычнай групы Інстытута мікрабіялогіі Акадэміі навук БССР. У 1977 годзе абараніла доктарскую дысертацыю на тэму «Микробиологические процессы в торфяно-болотных почвах Белоруссии в связи с их осушительной мелиорацией». З 1982 года Т. Г. Зіменка на пасадзе загадчыка лабараторыяй мікрабіялогіі глеб.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар больш за 200 навуковых прац, 2 манаграфій, навукова-папулярных брашур. Сааўтар патэнтаў «Штамм бактерий Psеudоmоnas metnulica, используемый для очистки сточных вод от метанола», «Штамм бактерий Lactobacillus рlantarum, обладающий нитратредуктазной активностью и используемый при силосовании кормов».

Сярод апублікаванага:
* Микробиологические процессы в мелиорированных торфяниках Белоруссии и их направленное регулирование. — Мн., 1977.
* Микробные ценозы торфяных почв и их функционирование. — Мн., 1983. (у сааўтарстве)
* Невидимые санитары биосферы / Т. Г. Зименко, А. С. Самсонова — Минск: Наука и техника, 1984. — 80 с. ил.
* Пути сохранения плодородия торфяно-болотных почв / Т. Г. Зименко, Н. В. Гаврилкина, А. Г. Мисник — Минск: БелНИИНТИ, 1991.

## Літаратура 
*  — С. 69.

## Спасылкі 
* Выпускники биологического факультета / В. В. Лысак и др. — Минск: БГУ, 2011. — С. 173. — 327 с. : ил.  ISBN 978-985-518-517-9. // Сайт біялагічнага факультэта БДУ
* Зименко, Тамара Гордеевна (доктор биологических наук; род. 1929) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі

Катэгорыя:Мікрабіёлагі СССР
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута мікрабіялогіі НАН Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута біялогіі АН БССР
Катэгорыя:Мікрабіёлагі Беларусі
Сандэрленд

**Са́ндэрленд** (; англійскае вымаўленне: ) — горад у англійскім графстве Тайн-энд-Уір, цэнтр адміністрацыйнага раёна Сіці-оф-Сандэрленд. Насельніцтва —  чалавек (2011).

## Гісторыя 
Першыя паселішчы на месцы сучаснага Сандэрленда вядомыя яшчэ з Новакаменнага стагоддзя і часоў Старажытнага Рыма. У 674 годзе быў заснаваны манастыр , што паклала пачатак гісторыі горада. У канцы VIII стагоддзя, раён быў захоплены вікінгамі і да сярэдзіны IX стагоддзя манастыр быў закінуты. У пачатку XII стагоддзя на месцы Сандэрленда знаходзілася невялікая рыбацкая вёска. З сярэдзіны XIV стагоддзя пачало развівацца суднабудаванне, а з 1589 года стала перапрацоўвацца харчовая соль. У наш час Сандэрленд — буйны порт, у горадзе размяшчаюцца прадпрыемствы суднабудавання, дрэваапрацоўкі, швейнай прамысловасці, вытворчасці паперы, радыётэхнікі, шкла. Каля горада вядзецца здабыча каменнага вуглю, які вывозіцца праз порт.

## Насельніцтва 
Паводле перапісу 2001 года, у горадзе пражывае 177739 жыхароў, гэта 26-й па колькасці насельніцтва населены пункт у Англіі. 98,1 % якія пражываюць адносяцца да белай расы. 81,5 % адносяць сябе да хрысціян, 9,6 % — нерэлігійныя, астатнія адносяцца да іншых канфесій ці не назвалі сваё веравызнанне.

## Геаграфія і клімат 
Сандэрленд размешчаны на ўзбярэжжы Паўночнага мора ў вусці ракі Уір, клімат у горадзе вільготны, ветраны і туманны.

## Спорт 
Найбольш распаўсюджаны від спорту ў горадзе — футбол. Прафесійны клуб «Сандэрленд» выступае ў Англійскай футбольнай лізе 1, трэцім па значнасці дывізіёне ў сістэме футбольных ліг Англіі. Клуб быў чэмпіёнам Англіі па футболе 6 разоў (апошні раз — у сезоне 1935/36). Стадыён «Сандэрленда» *Стэдыум оф Лайт* умяшчае каля 49 тысяч гледачоў. Таксама ў горадзе маецца і клуб па жаночым футболе.

У горадзе прысутнічаюць аматарскія клубы па рэгбі і крыкеце.

У 1966 годзе на стадыёне «Рокер Парк» у Сандэрлендзе праходзілі матчы чэмпіянату свету па футболе, у якіх, у прыватнасці, брала ўдзел зборная СССР.

## Гарады-пабрацімы 
*  Эсэн, Паўночны Рэйн-Вестфалія, Германія.
*  Сен-Назер, Краіна Луары, Францыя.
*  Вашынгтон, Федэральная Акруга Калумбія, ЗША.
*  Харбін, Кітай

## Вядомыя выхадцы і жыхары 
* Лорэн Лаверн (нар.1978) — амерыканская журналістка.
* Кларксан Фрэдэрык Стэнфілд (1793—1867) —— англійскі мастак.
* Джэймс Хэрыят (3 кастрычніка 1916 — 23 лютага 1995, Цёрск (Thirsk), Паўночны Ёркшыр) англійскі пісьменнік, ветэрынар і лётчык, аўтар кніг пра жывёл і пра людзей. Сапраўднае імя — Джэймс Альфрэд (Альфаў) Уайт.
*  Джордан Хендэрсан (нар. 17 чэрвеня 1990 года) — англійскі футбаліст, паўабаронца, капітан клуба «Ліверпул», ігрок зборнай Англіі.

## Галерэя 

Image:Wearmouthbridge001.jpg|Мост Уірмут
Image:Sunderland.JPG|Сандэрленд у 1989 годзе
Image:Outside the Stadium of Light, Sunderland.jpg|На вуліцы каля стадыёна
Image:HolyTrinitySunderland-western(front)elevation.jpg|Царква Святой Тройцы

## Гл. таксама 
* Макем, дыялект англійскай мовы ў Сандэрлендзе і Дарэме

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гарады Англіі
Апраксін

**Апра́ксін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Пётр Мацвеевіч Апраксін — расійскі дзяржаўны дзеяч, граф
* Фёдар Мацвеевіч Апраксін — генерал-адмірал, граф
Тайкы

**Тайкы** () — вёска ў Ямільчынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ямільчынскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1628 годзе
Сяргей Міхайлавіч Міронаў

**Сяргей Міхайлавіч Міронаў** (; нар. , Пушкін, РСФСР, СССР) — расійскі палітык. Кіраўнік фракцыі «Справядлівая Расія» ў Дзяржаўнай Думе Федэральнага Сходу Расійскай Федэрацыі VII склікання з 5 кастрычніка 2016 года.

Дэпутат Дзяржаўнай думы VI склікання і VII склікання, кіраўнік фракцыі партыі «Справядлівая Расія» ў Дзяржаўнай думе, старшыня савета Палаты дэпутатаў партыі «Справядлівая Расія» — член бюро прэзідыума Цэнтральнага савета партыі (2011—2013).

Раней — дэпутат Дзяржаўнай думы V склікання (2007—2011). Старшыня Савета Федэрацыі (2001—2011), дэпутат Заканадаўчага сходу Санкт-Пецярбурга (1994—2001). Старшыня партыі «Справядлівая Расія» у 2006—2011 і з 27 кастрычніка 2013 года, раней — старшыня Расійскай партыі Жыцця.

Выстаўляў сваю кандыдатуру на выбарах прэзідэнта РФ у 2004 і 2012 гадах і абодва разы займаў апошняе месца.

Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі VII склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі VI склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі V склікання
Катэгорыя:Члены Савета бяспекі Расіі
Катэгорыя:Члены «Справядлівай Расіі»
Катэгорыя:Ганаровыя члены Імператарскага праваслаўнага палесцінскага таварыства
Катэгорыя:Старшыні Савета Федэрацыі Расіі
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Махачкалы
Фёдар Мацвеевіч Апраксін

Граф (з 1709) **Фёдар Мацвеевіч Апраксін** (; 27 лістапада (7 снежня) 1661 — 10 (21) лістапада 1728, ) — адзін са стваральнікаў Армейскага флоту і Расійскага ваенна-марскога флоту, паплечнік Пятра I, генерал-адмірал (1708), першы прэзідэнт Адміралцейств-калегіі, сенатар (з 1717).

Камандаваў рускім флотам у Паўночнай вайне і Персідскім паходзе (1722).

Фёдар Мацвеевіч
Катэгорыя:Адміралы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Сенатары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Члены Вярхоўнага тайнага савета
Катэгорыя:Паплечнікі Пятра I
Катэгорыя:Удзельнікі Паўночнай вайны
ФК Купішкіс

**«Купішкіс»** () — літоўскі футбольны клуб з Купішкіса. Заснаваны ў 2017 годзе.

## Гісторыя 
«Купішкіс» быў створаны ў 2017 годзе і адразу трапіў у Першую лігу, дзе гуляў у 2018—2019 гадах. У канцы 2019 года адбыўся скандал з дагаварнымі матчамі, з-за якога 6 ігракоў «Купішкіса» былі адхілены ад футбола, а сам клуб пазбаўлены месца ў Першай лізе, у 2020 не заявіўся і ў Другую лігу.

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат Літвы 
## Спасылкі 
* Старонка ў Facebook 
* *alyga.lt*

Купішкіс
Катэгорыя:Купішкіс
Павел Яфімавіч Дыбенка

**Павел Яфімавіч Дыбенка** (, 16(28).2.1889 — ) — савецкі ваенны дзеяч, камандарм 2-га рангу (1935). Член Камуністычнай партыі з 1912.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і селяніна. У рэвалюцыйным руху з 1907 года, з 1911 года на Балтыйскім флоце, адзін з кіраўнікоў антываеннага выступу матросаў на лінкоры «Імператар Павел I» у 1915 годзе. Пасля 6-месячнага зняволення адпраўлены на фронт, затым зноў арыштаваны за антываенную прапаганду і вызвалены Лютаўскай рэвалюцыяй 1917. Быў членам Гельсінгфорсага савета, з красавіка 1917 года старшыня Центрабалта. Актыўна ўдзельнічаў у падрыхтоўцы Кастрычніцкага ўзброенага паўстання ў Петраградзе, член Петраградскага ВРК; кіраваў фарміраваннем і адпраўкай у сталіцу атрадаў рэвалюцыйных матросаў і баявых караблёў. Пры наступленні войскаў Краснова-Керанскага на Петраград камандаваў атрадамі пад г. Гатчына і Краснае Сяло. З 26 кастрычніка (8 лістапада) 1917 па сакавік 1918 года ў складзе СНК — член калегіі Наркамата па ваенных і марскіх справах, затым наркам па марскіх справах. Падчас германскай інтэрвенцыі ў лютым 1918 года камандаваў атрадам пад Нарвай. З лета 1918 года на падпольнай працы ва Украіне, у жніўні 1918 года быў арыштаваны, але ў кастрычніку яго абмянялі на палонных нямецкіх афіцэраў. У канцы 1918 года камандаваў групай савецкіх войскаў на Екацярынаслаўскім напрамку, з лютага 1919 года — 1-й Задняпроўскай дывізіяй, затым — Крымскай арміяй, а пасля пакідання ў 1919 годзе Крыма — 37-й стралковай дывізіяй. Камандуючы Зводнай дывізіяй, удзельнічаў у падаўленні Кранштацкага паўстання 1921. Скончыў Ваенную акадэмію (1922). У 1928—1938 гадах камандуючы войскамі Сярэднеазіяцкай, Прыволжскай і Ленінградскага ваенных акругаў. Быў членам РВС СССР, членам ЦВК СССР. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 1-га склікання. Узнагароджаны 3 ордэнамі Чырвонага Сцяга.

Катэгорыя:Члены Ваеннага савета пры народным камісары абароны СССР
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя военачальнікі
Катэгорыя:Пасмяротна рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Члены ЦВК СССР
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 1-га склікання
Катэгорыя:Члены Усерасійскага Устаноўчага сходу
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Расіі
Катэгорыя:Военачальнікі Украіны
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Украіны
Катэгорыя:Камандуючыя Сібірскай ваеннай акругай
ФК Кяльме

**«Кяльме»** () — літоўскі футбольны клуб з Кяльме. Заснаваны ў 2006 годзе. У цяперашні час выступае ў Трэцяй лізе.

## Гісторыя 
«Кяльме» быў створаны ў 2006 годзе. У 2015 і 2016 гадах каманда гуляла ў Першай лізе, у гэты час яна называлася **«Кражантэ»**, але пасля скандалаў з дагаварнымі матчамі каманда страціла муніцыпальную падтрымку. У 2017 і 2018 гадах выступала ў чацвёртым дывізіёне, у 2019 годзе гуляла ў Другой лізе, з 2020 года вярнулася ў Трэцюю лігу пад назвай «Кражантэ».

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат Літвы 
## Спасылкі 
* Старонка ў Facebook 
* *lietuvosfutbolas.lt*
* *futbolinis.lt*
* *SAFF.lt* 

Кяльме
Катэгорыя:Кяльме
Аляксандр Віктаравіч Філазаповіч

**Аляксандр Філазаповіч** (нар. ) — беларускі футбаліст, брамнік.

## Гульнявая кар’ера 
У першай палове 90-х гадоў гуляў у складах бабруйскага «Шынніка», «Беларусі» з Мар’інай Горкі, польскай «Памезаніі» з Мальбарка і мінскага міні-футбольнага клуба «Пластык-Нікас»/«Эканаміст».

Па сканчэнню кар’еры футбаліста нейкі час быў трэнерам барысаўскага БАТЭ.

У наш час — адміністратар клуба «Прамень» (Мінск).

## Дасягненні 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Вікторыя Мар’іна Горка
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтахімік Ніжнякамск
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Партызан Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Машынабудаўнік Пскоў
Баброф

**Бабро́ф**, або **Бабро́ва востраў** () — востраў у групе Андрэянаўскіх астравоў. Уваходзіць у склад амерыканскага штата Аляска. Плошча — 7,8 км². Незаселены.

Баброф месціцца на поўдні Берынгава мора ў 14,7 км ад вострава Канага і ў 11,87 км ад вострава Танага. Ён уяўляе сабою вяршыню стратавулкана галацэнавага перыяду з рассечаным конусам, які ўзвышаецца на 738 м над узроўнем мора, у нашы дні не актыўны.

Назва **востраў Баброва** была ўпершыню выкарыстана Міхайлам Цебеньковым, кіраўніком Руска-амерыканскай кампаніі, у 1852 г. З 1867 г. у складзе ЗША.

## Спасылкі 
* Bobrof Volcano description and information
* Bobrof Island in Aleutians West (CA) Borough AK
* Bobrof Island

Катэгорыя:Алеуцкія астравы
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Катэгорыя:Стратавулканы ЗША
Йыйын

**Йыйын** — народны сход башкір, орган самакіравання племені або рода, народнае свята.

## Апісанне 
Йыйын з’яўляецца найбольш старажытным башкірскім святам. Грамадскія сходы у святочнай форме, якія адлюстроўваюць абрадавую культуру і грамадскія адносіны, склаліся ў башкір-качэўнікаў у нетрах першабытнаабшчыннага ладу. Йыйын узнік як орган родаплемяннога самакіравання грамады, у функцыі якога ўваходзіла рашэнне праблем вайны і міру, удакладненне межаў родаплемянных тэрыторый, парадку качавання, уладжванне міжродавых спрэчак.

У працы йыйына ўдзельнічалі толькі дарослыя мужчыны. Асаблівую ролю на йыйыне гулялі старэйшыны роду — аксакалы. Іх слова было вырашальным. Аксакалы прызначалі дзень свята, які супадае з часам перекачавання, збіралі сродкі на яго правядзенне, выконвалі судзейскія функцыі пры вызначэнні пераможцаў. І пазней, пры пераходзе да аселага ладу жыцця, асноўныя рысы йыйына захаваліся.

Йыйыну папярэднічаў савет аксакалаў (курултай) з правам вырашальнага голаса. Йыйын завяршаўся святкаваннямі з запрашэньнем гасцей. Увядзенне валаснога кіравання з сярэдзіны XVI стагоддзя прывяло да страты йыйынам функцый самакіраваньня.

У XVIII стагодздзі йыйын ператварыўся ў свята, якое праводзілася ў пэўны час года. Святочная плошча афармлялася ў выглядзе кола, сімвалам роўнасці членаў рода было сумеснае харчаванне, пачастунак з аднаго катла. У башкір выконваўся прынцып роўнага размеркавання пачастункаў: распіццё кумысу з адной талеркі, запушчанай па крузе, раздача мяса роўнымі далямі і інш. На свяце праводзіліся спаборніцтвы сярод юнакоў. Перамога вылучала маладога чалавека ў лік паважаных членаў абшчыны. У вячэрні час моладзь ладзіла «шапіках уйын» (літаральна — «вячэрнія гульні»).

У паўднёвых башкір словам «йыйын» называюць вясельныя ўрачыстасці, прыём і пачастунак гасцей перад ад’ездам нявесты, у паўночных ён праводзіцца як кірмаш.

У цяперашні час у Башкартастане і Арэнбургскай вобласці Расіі адраджаецца традыцыя правядзення йыйынаў.

## Гл. таксама 
* Курултай

## Літаратура 
* Черемшанский «Апісаньне Арэнбургскай губэрні ў гаспадарча-статыстычным, этнаграфічным і прамысловым адносінах». Уфа, 1859.
* Кузю Р. Г. «Нарысы гістарычнай этнаграфіі башкір». Ч.1. Уфа, 1957.
* Рудэнка С. І. «Башкірыі: Вопыт этналагічных манаграфіі». Ч.2. «Быт башкір». Л., 1925.
* Асфандияров А. З. Йыйын // Башкирская энциклопедия. — Уфа: ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2013. — .

Катэгорыя:Культура Башкартастана
Бароцкі сельсавет

**Баро́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Радашковіцкага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Барок.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Радашковіцкага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Выганіцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Радашковіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
ФК Уфа

**«Уфа»** (, ) — расійскі футбольны клуб з горада Уфы. Заснаваны ў 2010 годзе.

## Інфраструктура 
Хатняй арэнай каманды з’яўляецца стадыён «Няфцянік» з трыбунамі на 15132 месцы. Стадыён мае футбольнае поле (105×68 м) са штучным пакрыццём і аўтаматызаванай сістэмай падагрэву. У 2009—2014 гадах хатняй арэнай з’яўляўся стадыён «Дынама». Вучэбна-трэніровачная база «Уфы» размешчана ва ўфімскім пасёлку Мелькамбінат.

## Трэнеры 
* Андрэй Канчэльскіс (2010—2012)
* Ігар Калыванаў (2012—2015)
* Яўген Перавяртайла (2015—2016)
* Віктар Ганчарэнка (2016)
* Сяргей Сямак (2017—2018)
* Сяргей Тамароў (2018)
* Дзмітрый Кірычэнка (2018—2019)
* Вадзім Яўсееў (2019—2020)
* Рашыд Рахімаў (2020—2021)
* Аляксей Стукалаў (2021—2022)
* Сяргей Тамароў (2022)
* Дзяніс Папоў (2022)
* Арслан Халімбекаў (2022—2023)
* Сяргей Гурэнка (2023)
* Яўген Харлачоў ( з 2023)

## Спонсары 
;Тэхнічныя партнёры

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Уфа

Катэгорыя:2010 год у Расіі
Сезон 1992 ФК Беларусь Мар’іна Горка

У 1992 футбольны клуб «Беларусь» з Мар’інай Горкі прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні: 
* Другой лізе чэмпіянату Беларусі 1992 (14 месца),
* Кубку Беларусі 1992 (паражэнне ў 1/32 фіналу).

## Склад каманды 
|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----

## Статыстыка выступленняў ігракоў 
## Спасылкі 
* Сезон 1992 на сайце *footballfacts.ru*

1992
Вікторыя Мар’іна Горка