open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Барбарова (Пухавіцкі раён)

**Барбаро́ва** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навапольскага сельсавета. Месціцца за 32 км на захад ад Мар’інай Горкі, 84 км ад Мінска, 35 км ад чыгуначнай станцыі Рудзенск на лініі Мінск — Асіповічы, на аўтадарозе  Смалявічы — Шацк.

## Назва 
Назва паходзіць ад уласнага імя Барбара. Верагодна, ад імя дачкі Юзафа Прозара, якая валодала фальваркам пасля бацькі.

## Гісторыя 
### Вялікае Княства Літоўскае і Расійская імперыя 
, заснавальніка Барбарова. Фрагмент карціны Францішка Смуглевіча «» (1789)|злева]]
Фальварак Барбараў пры гасцінцы з Сяргеевічаў да Шацка заклаў у XVIII ст. Юзаф Прозар, ваявода віцебскі. Уваходзіў у склад Менскага павета Вялікага Княства Літоўскага, належаў да дамена Сяргеевічы. Юзаф Прозар з жонкай Аляксандрай з Заранкаў мелі дзвюх дачок: Барбару і Ружу. Фальварак Барбараў і іншыя дамены Сяргеевічаў у спадчыну атрымала Барбара (гл. Сяргеевічы).

Па Другім падзеле Рэчы Паспалітай 1793 года ў Расійскай імперыі, у складзе Ігуменскага павета Мінскай губерні. Пасля 1861 года ў Цітвянскай воласці Ігуменскага павета. У 1863 годзе фальварак падзелены паміж дворскай службай. У 1888 годзе адкрытая школа граматы, у 1890 годзе вучылася 14 хлопчыкаў.

### Найноўшы час 
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай воласць абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года акупаваная нацысцкай Германіяй. Была спаленая частка вёскі і забітыя 10 яе жыхароў. Пасля вайны вёска адноўленая.

Да 29 чэрвеня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Сяргеевіцкага сельсавета. З 2006 года па 28 мая 2013 года ў складзе Праўдзінскага пассавета. 28 траўня 2013 года вёска перададзеная з ліквідаванага Праўдзінскага пассавета ў склад Навапольскага сельсавета

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навапольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Валасач

**Валаса́ч** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навапольскага сельсавета. Месціцца за 40 км на захад ад Мар’інай Горкі, 65 км ад Мінска, 27 км ад чыгуначнай станцыі Рудзенск на лініі Мінск — Асіповічы. Непадалёк ад азёр Сіняя Града і Круглае.

## Гісторыя 
### Ранняя гісторыя 
Аляксандр Ельскі пісаў, што Валасач ляжыць на беразе велізарных балот, якія ёсць адгалінаваннем меркаванага дагістарычнага «Мора Герадота» на Палессі.

Пазней лясное ўрочышча ў Менскім павеце Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, якое належала да дамена Сяргеевічы.

Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года ў складзе Расійскай імперыі, у Ігуменскім павеце Мінскай губерні. Пры падзеле пушчы паміж сёстрамі Барбарай з Прозараў Букатовай і Ружай з Прозараў Ельскай каля 1796 года частка ў памеры каля 4 валок адышла да дамена Дудзічы Ельскай. У 1857 годзе дудзіцкая частка Валасача была падзеленая паміж даменамі Дудзічы і Замосце братоў Міхала і Аляксандра Ельскіх.

У канцы XIX ст. урочышча ў Цітвянскай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні. Валасач, які адносіўся да Сяргеевічаў, быў у валоданні Івана Андрэевіча Бунге, цалкам ачышчаны ад лесу, стаў паселішчам, якое гаспадар здаваў у арэнду. У 1908 годзе засценак.

### Найноўшы час 
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай воласць абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У пачатку 1930-х гадоў праведзена прымусовая калектывізацыя, у 1933 годзе працаваў калгас, была кузня.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года акупаваная нацысцкай Германіяй. У траўні 1943 года вёска была спалена, забітыя 104 жыхары. Пасля вайны вёска адноўленая.

Да 29 чэрвеня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Сяргеевіцкага сельсавета. З 2006 года па 28 траўня 2013 года ў складзе Праўдзінскага пассавета. 28 траўня 2013 года вёска перададзеная з ліквідаванага Праўдзінскага пасялковага савета ў склад Навапольскага сельсавета

## Спіс вуліц 
* Цэнтральная вуліца

## Вядомыя асобы 
* Сямён Пархімовіч (1912—1998) — Заслужаны настаўнік прафесійна-тэхнічнай адукацыі Беларусі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навапольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Кукіга

**Кукі́га** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навапольскага сельсавета. Месціцца за 31 км на захад ад Мар’інай Горкі, 57 км ад Мінска, 19 км ад чыгуначнай станцыі Рудзенск на лініі Мінск — Асіповічы.

## Гісторыя 
Населены пункт заснаваны як пасёлак у 1920-я гады ў Беларускай ССР. На картах абазначаўся таксама як Закукіга.

У 1940 годзе пасёлак у Сяргеевіцкім сельсавеце Рудзенскага раёна. У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. У ваколіцах вёскі дзейнічала савецкая партызанская брыгада «Беларусь». У сакавіку 1942 года ў выкіну нямецкай карнай аперацыі вёска спалена. Пасля вайны вёска была адноўлена.

29 чэрвеня 2006 года вёска перададзеная з ліквідаванага Сяргеевіцкага сельсавета ў склад Праўдзінскага пасялковага савета. Да 28 траўня 2013 года ў Праўдзінскім пасялковым савеце. Пасля скасавання Праўдзінскага пасялковага савета ўключаная ў Навапольскі сельсавет.

## Насельніцтва 
* 1940 год — 10 двароў, 42 жыхары
* 1960 год — 49 жыхароў
* 1999 год — 18 жыхароў
* 2002 год — 7 двароў, 13 жыхароў
* 2010 год — 8 жыхароў
* 2012 год — 6 гаспадарак, 11 жыхароў
* 2019 год — 7 жыхароў

## Спіс вуліц 
* Цэнтральная вуліца

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навапольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Арэшкавічы (Пухавіцкі раён)

**Арэ́шкавічы** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блужскага сельсавета. Месціцца за 26 км на паўднёвы ўсход ад Мар’інай Горкі, 75 км ад Мінска, 3 км ад чыгуначнай станцыі Талька, на рацэ Свіслач.

## Назва 
Назва вёскі напэўна паходзіць ад уласнага імя Арэшка, або адпаведнага патроніма (імя па бацьку, прозвішча). Таксама ёсць версія, што назва паходзіць ад арэшніка, якога шмат расло ў ваколіцах вёскі.

## Гісторыя 
### Ранняя гісторыя 
Упершыню Арэшкавічы, што тады належалі Слушкам, упамінаюцца пад 1560 годам у інвентары Свіслачы. Прыватная вёска ўваходзіла ў склад Менскага павета Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. У 1599 годзе сяло, 29 дымоў, былі бабровыя гоны на рацэ Свіслач, у тым жа годзе Крыштаф Слушка перадаваў маёнтак Адаму Храбтовічу. У 1647 годзе Арэшкавічы перайшлі ва ўладанне Скіндэраў.

## Насельніцтва 
* 1800 год — 25 двароў, 188 жыхароў
* 1897 год — 501 жыхар
* 1908 год — 90 двароў, 572 жыхары
* 1917 год — 114 двароў, 661 жыхар
* 1969 год — 82 двары, 205 жыхароў
* 1995 год — 96 двароў, 247 жыхароў
* 2002 год — 84 двары, 233 жыхары
* 2007 год — 190 жыхароў
* 2010 год — 166 жыхароў
* 2019 год — 148 жыхароў

## Інфраструктура 
### Культура і грамадства 
* Арэшкавіцкая сельская бібліятэка (адкрыта 1 кастрычніка 1968)
* Дом культуры
* У вёсцы раней працавала школа. Арэшкавіцкае аднагадовае народнае вучылішча было заснавана ў 1912 годзе. У 1923 годзе на сродкі жыхароў пачалі будаваць новую школу. За некалькі гадоў да вайны Арэшкавіцкая чатырохгадовая школа была пераведзена ў сямігодку. У пасляваенны час была сямігадовая школа, а потым васьмігадовая. У 1983 годзе школа была закрыта.

### Медыцына 
Фельчарска-акушэрскі пункт.

## Славутасці 
* Археалагічныя помнікі (курган, 2 селішчы)

## Вядомыя асобы 
* Іосіф Іосіфавіч Жыновіч (1907—1974) — музыкант-цымбаліст, дырыжор, кампазітар і педагог.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Блужскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Дубрава (Пухавіцкі раён)

**Ду́брава** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навапольскага сельсавета. Месціцца за 52 км на захад ад Мар’інай Горкі, 46 км ад Мінска, 29 км ад чыгуначнай станцыі Рудзенск на лініі Мінск — Асіповічы.

## Назва 
У аснове назвы тэрмін, які абазначае тып лесу — дубовы лес, дубрава.

## Гісторыя 
Населены пункт заснаваны як пасёлак у 1920-я гады ў Беларускай ССР. У 1926 годзе ў Сяргеевіцкім сельсавеце Шацкага, з 1927 да 1935 года Пухавіцкага раёнаў Менскай акругі Беларускай ССР. З 12 лютага 1935 года ў Рудзенскім раёне, з 1938 года ў Менскай вобласці.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

У 1960 годзе ў Пухавіцкім раёне. Да 29 чэрвеня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Сяргеевіцкага сельсавета. З 2006 года па 28 мая 2013 года ў складзе Праўдзінскага пассавета.

## Насельніцтва 
* 1926 год — 11 двароў, 54 жыхары
* 1999 год — 4 жыхары
* 2002 год — 1 двор, 2 жыхары
* 2012 год — 1 гаспадарка, 2 жыхары
* 2019 год — 1 жыхар

## Спіс вуліц 
* Цэнтральная вуліца

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навапольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Слопішчы

**Сло́пішчы** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навапольскага сельсавета. Месціцца за 49 км на захад ад Мар’інай Горкі, 51 км ад Мінска, 26 км ад чыгуначнай станцыі Рудзенск на лініі Мінск — Асіповічы, каля ракі Кавалёўка.

## Гісторыя 
У XVIII ст. у Менскім павеце Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, належалі да дамена Сяргеевічы Юзафа Прозара. Праз вена дачкі Юзафа Прозара Барбары Слопішчы перайшлі да .

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі. Вёска ўваходзіла ў Ігуменскі павет Мінскай губерні. У XIX ст. належала да дамена Кавалевічы Ліпскіх, у другой палове XIX ст. уласнасць Пятра Папова, пазней Івана Андрэевіча Бунге. Пасля 1861 года ў Шацкай воласці Ігуменскага павета. У 1872 годзе заснаваны смалакурны завод, ад яго ўтварылася вёска Смаляры (Смалярня). Акрамя Слопішча, была распаўсюджаная назва Злобішча.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай воласць абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. У ваколіцах вёскі дзейнічала савецкая партызанская брыгада «Беларусь». У студзені 1943 года ў ходзе карнай аперацыі нямецкія войскі спалілі вёску, забілі 6 жыхароў. Пасля вайны вёска была адноўленая.

Да 29 чэрвеня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Сяргеевіцкага сельсавета. З 2006 года па 28 мая 2013 года ў складзе Праўдзінскага пассавета.

## Насельніцтва 
* 1800 год — 4 двары, 25 жыхароў
* 1897 год — 17 двароў, 95 жыхароў
* 1908 год — 15 двароў, 66 жыхароў
* 1917 год — 19 двароў, 135 жыхароў
* 1940 год — 25 двароў, 140 жыхароў
* 1960 год — 116 жыхароў
* 1999 год — 35 жыхароў
* 2002 год — 15 гаспадарак, 26 жыхароў
* 2010 год — 14 жыхароў
* 2012 год — 9 гаспадарак, 13 жыхароў
* 2019 год — 15 жыхароў

## Спіс вуліц 
* Цэнтральная вуліца

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навапольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Вялікае Поле (Пухавіцкі раён)

**Вялі́кае По́ле** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блужскага сельсавета. Месціцца за 25 км на паўднёвы ўсход ад Мар’інай Горкі, 80 км ад Мінска, 6 км ад чыгуначнай станцыі Талька, на рацэ Свіслач.

## Назва 
Назва паходзіць ад асаблівасцей мясцовасці.

## Гісторыя 
Населены пункт заснаваны як пасёлак у 1920-я гады ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй Германіі.

Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Талькаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1926 год — 71 жыхар
* 1960 год — 60 жыхароў
* 2002 год — 4 двары, 4 жыхары
* 2007 год — 3 жыхары
* 2010 год — 2 гаспадаркі, 2 жыхары
* 2012 год — 0 жыхароў
* 2019 год — 1 жыхар

## Славутасці 
* На левым беразе Свіслачы месціцца селішча, якое адносіцца да II—V стагоддзяў н.э. і эпохі Кіеўскай Русі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Блужскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Блужскі Бор

**Блу́жскі Бор** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блужскага сельсавета. Месціцца за 15 км на паўднёвы ўсход ад Мар’інай Горкі, 57 км ад Мінска, 9 км ад чыгуначнай станцыі Талька, каля ракі Свіслач.

## Назва 
Назва паходзіць ад прыродных асаблівасцяў мясцовасці.

## Гісторыя 
За 1,5 і 1,2 км на поўдзень ад вёскі месцяцца гарадзішча жалезнага веку і курган, што сведчыць пра даўнюю заселенасць гэтых земляў.

У XIX стагоддзі ўрочышча ў Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. З 20 жніўня 1924 года ў Талькаўскім сельсавеце Пухавіцкага раёна Менскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 года ў Менскай вобласці.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да 3 ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй Германіі. У ваколіцах вёскі дзейнічалі савецкія партызанскія брыгады «Буравеснік» і 2-я Мінская. У траўні 1943 года нямецкія войскі спалілі 13 з 22 дамоў, забілі 23 жыхароў.

З 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў складзе Блужскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 10 двароў, 75 жыхароў
* 1917 год — 22 двары, 138 жыхароў
* 1960 год — 49 жыхароў
* 2002 год — 1 двор, 2 жыхары
* 2007 год — 1 гаспадарка, 2 жыхары
* 2010 год — 1 гаспадарка, 1 жыхар
* 2019 год — 5 жыхароў

## Славутасці 
* Археалагічныя помнікі (гарадзішча і курган)
** Гарадзішча перыяду ранняга жалезнага веку» на левым беразе р. Свіслач, 1,6 км на поўдзень ад вёскі Блужскі Бор — .

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Блужскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна

Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Калінаўка (Блужскі сельсавет)

**Калі́наўка** (, ; да 1920-х — **Барок**) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блужскага сельсавета. Месціцца за 29,5 км на паўднёвы ўсход ад Мар’інай Горкі, 81,5 км ад Мінска, 10,5 км ад чыгуначнай станцыі Талька.

## Гісторыя 
Пасёлак Калінаўка заснаваны на месцы засценка Барок у 1920-я гады, таксама як Ленінск і Чароты.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года тэрыторыя вёскі пад акупацыяй Германіі.

Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Талькаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1926 год — 11 двароў, 76 жыхароў
* 2002 год — 2 двары, 2 жыхары
* 2007 год — 4 жыхары
* 2009 год — 3 жыхары
* 2012 год — 0 жыхароў
* 2019 год — 0 жыхароў

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Блужскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Лявонаўка (Пухавіцкі раён)

**Ляво́наўка** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блужскага сельсавета. Месціцца за 26 км на паўднёвы ўсход ад Мар’інай Горкі, 81 км ад Мінска, 7 км ад чыгуначнай станцыі Талька.

## Гісторыя 
Пасёлак Лявонаўка заснаваны ў 1920-я гады.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года тэрыторыя пасёлка пад акупацыяй Германіі.

Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Талькаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1926 год — 7 двароў, 38 жыхароў
* 1960 год — 126 жыхароў
* 2002 год — 21 двор, 46 жыхароў
* 2007 год — 28 жыхароў
* 2009 год — 16 жыхароў
* 2010 год — 10 гаспадарак, 17 жыхароў
* 2012 год — 12 гаспадарак, 17 жыхароў
* 2019 год — 12 жыхароў

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Блужскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Дзям’янаўка

**Дзям’я́наўка** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блужскага сельсавета. Месціцца за 21,5 км на паўднёвы ўсход ад Мар’інай Горкі, 76,5 км ад Мінска, 2,5 км ад чыгуначнай станцыі Талька.

## Назва 
Назва вёскі паходзіць ад уласнага імя Дзям’ян.

## Гісторыя 
У канцы XIX стагоддзя ўрочышча Амяльнянскай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Жыхары Амяльнянскай воласці накіроўвалі звароты ў Народны Сакратарыят Беларусі са скаргамі на дзеянні нямецкіх акупацыйных улад. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года тэрыторыя вёскі пад акупацыяй Германіі.

Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Талькаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 2 двары, 10 жыхароў
* 1908 год — 10 двароў, 44 жыхары
* 1917 год — 21 двор, 132 жыхары
* 1960 год — 151 жыхар
* 2002 год — 26 двароў, 49 жыхароў
* 2007 год — 39 жыхароў
* 2010 год — 40 жыхароў
* 2012 год — 20 гаспадарак, 40 жыхароў
* 2019 год — 36 жыхароў

## Вядомыя асобы 
* Міхаіл Міхайлавіч Ляйкоўскі (нар. 1922) — кандыдат медыцынскіх навук (1964), Заслужаны ўрач БССР (1976).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Блужскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Жаркава

**Жа́ркава** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Турынскага сельсавета.

## Назва 
Назва, відаць, паходзіць ад ранейшага ўрочышча. Назвы з такой асновай (Жары, Жаркі, Жарцы) абазначаюць месца, ачышчанае ад лесу для земляробства праз выпальванне. 

## Гісторыя 
Населены пункт заснаваны як пасёлак у 1920-я гады ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

## Насельніцтва 
* 1926 год — 12 двароў, 62 жыхары
* 1999 год — 13 жыхароў
* 2002 год — 8 двароў, 11 жыхароў
* 2010 год — 9 жыхароў
* 2019 год — 5 жыхароў

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Турынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Ізбішча (Турынскі сельсавет)

**Ізбі́шча** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Турынскага сельсавета.

## Гісторыя 
У канцы XVIII стагоддзя вёска ў Ігуменскім павеце Мінскай губерні, шляхецкая ўласнасць. Перад скасаваннем прыгоннага права вёска адносілася да маёнтка Падблонь, уласнасць Буяноўскай. Пасля 1861 года ў Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

Паводле перапісу 1960 года мела статус пасёлка.

## Насельніцтва 

* 1870 год — 18 жыхароў мужчынскага полу
* 1897 год — 11 двароў, 85 жыхароў
* 1908 год — 15 двароў, 111 жыхароў
* 1917 год — 24 двары, 273 жыхары
* 1960 год — 74 жыхары
* 1999 год — 13 жыхароў
* 2002 год — 6 двароў, 10 жыхароў
* 2010 год — 11 жыхароў
* 2019 год — 13 жыхароў

## Вядомыя асобы 
* Міхаіл Васілевіч Падгайны (нар. 1954) — дзеяч камуністычнай партыі, беларускі палітык.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Турынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Вугалец (Пухавіцкі раён)

**Вугале́ц** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці, на рацэ Волма. Уваходзіць у склад Турынскага сельсавета.

## Назва 
Назва паходзіць ад слова вугал. Назвы такога кшталту шырока распаўсюджаны на Беларусі (Вуглы, Вугалок, Вугольнікі і да т. п.).

## Гісторыя 
У 1584 годзе ў складзе маёнтка Балоча, уласнасць І. Лядскага, ст.-бел. Уголец. Уваходзіла ў склад Менскага павета Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. У другой палове XVIII стагоддзя ў складзе маёнтка Турын, уласнасць Валадковічаў.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Ігуменскім павеце Мінскай губерні. У XIX стагоддзі пэўны час належала Ратынскім. Перад скасаваннем прыгоннага права ў складзе маёнтка Новыя Увалокі, уласнасць Каржанеўскіх. Пасля 1861 года ў Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета. У другой палове XIX стагоддзя быў хлебазапасны магазін. У 1912 годзе адкрыта народнае вучылішча.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. Народнае вучылішча пераўтворана ў школу 1-й ступені, у 1922 годзе было 2 настаўнікі і 70 вучняў. У 1930-я гады праведзена прымусовая калектывізацыя, створаны калгас «Чырвоны Сцяг», была кузня.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да 2 ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі, каля вёскі базіраваліся Пухавіцкі падпольны раённы камітэт КП(б)Б, партызанскія брыгады «Полымя» і 1-я Мінская. У ходзе карных аперацый нямецкіх войскаў у жніўні 1943 года і сакавіку—красавіку 1944 года былі спалены 124 дамы (усе) і забіта 322 чалавекі. Пасля вайны вёска была адноўлена.

## Насельніцтва 
* 1800 год — 22 двары, 191 жыхар
* сяр. XIX ст. — 70 двароў, 464 жыхары
* 1897 год — 69 двароў, 458 жыхароў
* 1908 год — 77 двароў, 502 жыхары, усе беларусы
* 1917 год — 90 двароў, 534 жыхары
* 1999 год — 75 жыхароў
* 2010 год — 48 жыхароў
* 2019 год — 37 жыхароў

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Ашэйчык (нар. 1940) — Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь.

## Мемарыялы 
* Брацкая магіла савецкіх салдат, якія загінулі ў Другую сусветную вайну.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Турынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Ратынскія
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Первы Май (Пухавіцкі раён)

**Пе́рвы Май** (, ; часта **Першы Май**) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Турынскага сельсавета.

## Гісторыя 
Населены пункт заснаваны як пасёлак Першае Мая ў 1920-я гады ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

## Насельніцтва 
* 1926 год — 14 двароў, 81 жыхар
* 1999 год — 32 жыхары
* 2002 год — 14 двароў, 29 жыхароў
* 2010 год — 20 жыхароў
* 2019 год — 9 жыхароў

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Пятровіч Чэпік (1960—1980) — Герой Савецкага Саюза.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Турынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Свабода (Пухавіцкі раён)

**Свабо́да** (, ; да 1920-х гг. — **Новыя Валокі**, або **Новыя Увалокі**) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці, на беразе ракі Свіслач. Уваходзіць у склад Турынскага сельсавета.

## Гісторыя 
У XVIII стагоддзі ўласнасць Ратынскіх, у пачатку XIX стагоддзя набыта Янішэўскімі. Прыкладна ў 1830-х гадах Новыя Валокі куплены Каржанеўскімі. За прыгонным правам да маёнтка належала 68 вясковых гаспадарак, было каля 244 валок зямлі разам з фальваркам Красны Бераг. Пасля 1861 года ў Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні. Як апісваў Аляксандр Ельскі ў канцы XIX стагоддзя, пры Новых Валоках у Свіслачы вадзілася асаблівая і смачная рыба, званая выразуб, а гаспадары атрымлівалі значны прыбытак ад права прапінацыі (вырабу алкаголю) і дужага млыну. Паводле перапісу 1908 года маёнтак Новыя Увалокі (Новыя Уволоки).

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. Маёнтак нацыяналізаваны, створаны пасёлак Свабода. У 1926 годзе было 17 двароў. Да вайны на рацэ стаяў млын, дзейнічала пільня, у будынку колішняй сядзібы была школа. Вёску наведваў пісьменнік Янка Маўр

## Страчаная спадчына 
* Рэшкі сядзібы (XIX ст.?)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Турынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Прыстань (Пухавіцкі раён)

**Пры́стань** (, ; да XX ст. — **Кабы́лічы**) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навапольскага сельсавета. Месціцца за 26 км на захад ад Мар’інай Горкі, 55 км ад Мінска, 17 км ад чыгуначнай станцыі Рудзенск на лініі Мінск — Асіповічы, на правым беразе ракі Пціч (прыток Прыпяці).

## Гісторыя 
На картах XIX ст. пазначана як вёска Кабылічы. Да сялянскай рэформы вёскай валодалі Вітгенштэйны, Ліпскія, Янішэўскія. Было дзве вёскі — Кабылічы Горныя і Кабылічы Дольныя. Маёнтак Кабылічы — цяпер вёска Пцічанская.

У канцы XIX ст. вёска ў Цітвянскай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні. У 1889 годзе маёнткам Кабылічы валодаў дваранін лютэранскага веравызнання Іван Андрэевіч Бунге, было 400 дзесяцін зямлі.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай воласць абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У 1920-я гады ў вёсцы была школа 1-й ступені. У 1929 годзе праведзена калектывізацыя, створаны калгас «Чырвоная прыстань», дзейнічала кузня.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. У ваколіцах вёскі дзейнічала савецкая партызанская брыгада «Беларусь». У кастрычніку 1942 года нямецкія войскі ў ходзе карнай аперацыі спалілі вёску і забілі 261 жыхара. Пасля вайны вёска была адноўленая.

Да 29 чэрвеня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Сяргеевіцкага сельсавета. З 2006 года па 28 мая 2013 года ў складзе Праўдзінскага пассавета.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 54 двары, 340 жыхароў
* 1917 год — 90 двароў, 543 жыхары
* 1999 год — 68 жыхароў
* 2002 год — 34 двары, 47 жыхароў
* 2010 год — 29 жыхароў
* 2012 год — 21 гаспадарка, 28 жыхароў
* 2019 год — 18 жыхароў

## Спіс вуліц 
* Цэнтральная вуліца

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навапольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Светлы Бор

**Све́тлы Бор** (, ; да 1920-х гг. — **Яніна**, да 1962 г. — **Кардонная Фабрыка**) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці, на рацэ Свіслач. Уваходзіць у склад Турынскага сельсавета.

## Назва 
Першапачатковая назва населенага пункта — Яніна, ад назвы кардоннай фабрыкі, якая, у сваю чаргу, відаць паходзіць ад імя ўладальніка Яна Каржанеўскага. Каржанеўскія былі буйнымі землеўладальнікамі ў ваколіцах, на канец XIX стагоддзя цэнтрам уладанняў быў маёнтак Новыя Валокі.

## Гісторыя 
Населены пункт узнік як двор кардоннай фабрыкі «Яніна» Каржанеўскіх пры вёсцы Вугалец, адкрытай у 1898 годзе. У Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні. У 1912 годзе ўладальнікам фабрыкі быў Іван (Ян) Ануфрыевіч Каржанеўскі, гадавая вытворчасць 40 000 рублёў, былі паравы і водны рухавік, 26 работнікаў.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. Уласнасць нацыяналізавана, населены пункт пераўтвораны ў пасёлак Кардонная Фабрыка, завод перайменаваны ў імя Леніна.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. У наваколлі дзейнічала савецкая 1-я Мінская партызанская брыгада. У ліпені 1942 года ў ходзе нямецкай карнай аперацыі вёска спалена, забіты 4 жыхары. Пасля вайны вёска была адноўлена.

У 1962 годзе пасёлак перайменаваны ў Светлы Бор.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 1 двор, 48 жыхароў, усе беларусы
* 1940 год — 38 двароў, 162 жыхары
* 1960 год — 386 жыхароў
* 1999 год — 786 жыхароў
* 2002 год — 299 двароў, 730 жыхароў
* 2010 год — 630 жыхароў
* 2019 год — 632 жыхары

## Рэлігія 
У вёсцы ёсць праваслаўная царква, прыход Казанскай іконы Божай Маці.

## Эканоміка і інфраструктура 
Дзейнічае Пухавіцкая кардонная фабрыка, належыць ААТ «Тыліт-Бел». На 2026 год ёсць фельчарска-акушэрскі пункт, крама, Дом культуры, аддзяленне сувязі.

На 2018 год дзіцячы сад і сярэдняя школа скасаваны.

## Славутасці 
* Гарадзішча (V стагоддзе да н.э. — V стагоддзе н.э.). 0,6 км на ўсход ад вёскі, на левым беразе ракі Свіслач, у месцы яе ўпадзення ў раку Волма.
* Брацкая магіла вайскоўцаў, якія загінулі ў Другую сусветную вайну.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Панцялеевіч Бурмакоў (нар. 1947) — кандыдат фізіка-матэматычных навук, дацэнт.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Турынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна

Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Баравая Слабада

**Барава́я Слабада́** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пярэжырскага сельсавета.

## Гісторыя 
Да 1861 года вёска адносілася да маёнтка Альхова Ігуменскага павета Мінскай губерні, уласнасць М. Дзілкевіча. Пасля 1861 года ў Цітвянскай воласці Ігуменскага павета. У 1880 годзе адкрыта школа царкоўнай граматы. Пасля 1917 года была створана працоўная школа 1-ай ступені (35 вучняў у 1922).

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

Да 20 студзеня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Навапольскага сельсавета Рудзенскага раёна, пасля скасавання якога перададзена ў склад Пухавіцкага раёна. 1 красавіка 1960 года ўключана ў склад Пярэжырскага сельсавета.

Прынамсі з 2002 года ў вёсцы няма сталых жыхароў, сядзібы выкарыстоўваюцца як лецішчы. Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Узлянскага сельсавета.

## Спіс вуліц 
* Сасновая вуліца
* Слабадская вуліца

## Насельніцтва 
* 1909 год — 13 двароў, 72 жыхары
* 1917 год — 15 двароў, 95 жыхароў, усе беларусы
* 2002 год — 0 жыхароў
* 2009 год — 0 жыхароў
* 2019 год — 0 жыхароў

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пярэжырскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Кухараўка

**Ку́хараўка** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навапольскага сельсавета. Месціцца за 28 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 44 км ад Мінска, 6 км ад чыгуначнай станцыі Рудзенск на лініі Мінск — Асіповічы, каля ракі Пціч.

## Назва 
Назва ўтвораная ад прозвішча Кухар, Кухарэвіч, якое мае ў аснове слова *кухар*.

## Гісторыя 
Пераход Кухараўка ўпамінаецца ў інвентары вёскі Азярычына 1701 года. Пад пераходам, верагодна, маецца на ўвазе брод на Пцічы. Таксама ўрочышча Кухараўка пазначана на плане Азярычына 1867 года.

Населены пункт заснаваны як пасёлак у 1920-я гады ў Беларускай ССР, месца рассялення жыхароў Азярычына.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. У ваколіцах дзейнічала савецкая партызанская брыгада «Беларусь». У траўні 1944 года ў выніку нямецкай карнай аперацыі пасёлак быў спалены, забіты 5 жыхароў. Пасля вайны населены пункт быў адноўлены.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Узлянскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1940 год — 30 двароў, 123 жыхары
* 1999 год — жыхароў
* 2002 год — 8 двароў, 13 жыхароў
* 2010 год — 14 жыхароў
* 2019 год — 14 жыхароў

## Спіс вуліц 
* Зарэчная вуліца
* Набярэжная вуліца

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навапольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Ленінскі (Пухавіцкі раён)

**Ле́нінскі** (, ; да 1920-х гадоў — частка вёскі **Азяры́чына**) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці, на правым беразе ракі Пціч (прыток Прыпяці). Уваходзіць у склад Навапольскага сельсавета.

## Гісторыя 
 на плане 1867 года.]]

Вёска заснаваная ў 1920-я гады праз падзел вёскі Азярычына, першапачаткова мела статус пасёлка.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года акупаваная нацысцкай Германіяй. Дзейнічала савецкае падполле, савецкая партызанская брыгада «Беларусь». У часе карных нямецкіх аперацый у ліпені 1943 года і сакавіку 1944 года былі спаленыя ўсе 40 дамоў. Пасля вайны пасёлак адноўлены.

24 лістапада 1966 года да вёскі далучаныя тэрыторыі скасаваных пасёлкаў Рэчкі і вёскі Астраўкі Узлянскага сельсавета.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Узлянскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1999 год — 83 жыхары
* 2002 год — 41 двор, 68 жыхароў
* 2010 год — 43 жыхары
* 2019 год — 37 жыхароў

## Славутасці 
* **Капліца**. Месціцца пры ўездзе ў вёску. Збудаваная Алесем Гурковым у гонар 2000-годдзя хрысціянства.

## Спіс вуліц 
* Кічкі вуліца
* Няміга вуліца
* Рэчкі вуліца
* Салаўіная вуліца

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навапольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Махоўка

**Махо́ўка** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навапольскага сельсавета. Месціцца за 34,5 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 34,5 км ад Мінска, 11,5 км ад чыгуначнай станцыі Рудзенск на лініі Мінск — Асіповічы.

## Гісторыя 
У канцы XIX стагоддзя фальварак Махаўшчына ў Дудзіцкай воласці Ігуменскага павета. У 1908 годзе былі аднайменныя фальварак, урочышча, і хутар.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 12 жыхароў; урочышча, 11 жыхароў
* 1908 год — фальварак, 12 жыхароў; урочышча, 7 жыхароў; хутар, 7 жыхароў
* 1917 год — фальварак 11 жыхароў; на хутары 2 двары, 11 жыхароў; леснічоўка, 5 жыхароў
* 1999 год — 9 жыхароў
* 2002 год — 7 двароў, 8 жыхароў
* 2010 год — 6 жыхароў
* 2012 год — 5 гаспадарак, 5 жыхароў
* 2019 год — 9 жыхароў

## Спіс вуліц 
* Азёрная вуліца
* Лясная вуліца
* Сонечны завулак
* 1-ы Азёрны завулак
* 2-і Азёрны завулак

## Вядомыя асобы 
* Фёдар Сяргеевіч Ладуцька (нар. 1943) — мастак-графік

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навапольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Навасады (Пухавіцкі раён)

**Наваса́ды** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пярэжырскага сельсавета. Месціцца за 39 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 35 км ад Мінска, каля ракі Грэбенка.

## Гісторыя 
Верагодна, населены пункт заснаваны як пасёлак у 1920-я гады ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

Да 20 студзеня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Навапольскага сельсавета Рудзенскага раёна, пасля скасавання якога перададзена ў склад Пухавіцкага раёна. 1 красавіка 1960 года ўключана ў склад Пярэжырскага сельсавета.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Узлянскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1999 год — 10 жыхароў
* 2002 год — 6 двароў, 11 жыхароў
* 2010 год — 11 жыхароў
* 2012 год — 3 гаспадаркі, 6 жыхароў
* 2019 год — 7 жыхароў

## Спіс вуліц 
* Зялёная вуліца

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пярэжырскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Будзёнаўка (Пухавіцкі раён)

**Будзёнаўка** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навапольскага сельсавета. Месціцца за 38 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 54 км ад Мінска, 16 км ад чыгуначнай станцыі Рудзенск на лініі Мінск — Асіповічы.

## Назва 
Назва дадзеная ў рамках савецкай ідэалогіі 1920-х гадоў, у гонар Сямёна Будзённага, военачальніка, актыўнага ўдзельніка барацьбы за ўсталяванне савецкай улады.

## Гісторыя 
Населены пункт заснаваны як пасёлак у 1920-я гады ў Беларускай ССР, месца пасялення жыхароў Азярычына.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. У ваколіцах дзейнічала савецкая партызанская брыгада «Беларусь». У сакавіку 1944 года ў ходзе нямецкай карнай аперацыі былі спаленыя ўсе дамы вёскі, забітыя 3 жыхары. Пасля вайны вёска была адноўленая.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Узлянскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1999 год — 21 жыхар
* 2002 год — 12 двароў, 19 жыхароў
* 2010 год — 14 жыхароў
* 2019 год — 7 жыхароў

## Спіс вуліц 
* Дружная вуліца

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навапольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Таварскія

**Тава́рскія** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навапольскага сельсавета. Месціцца за 41 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 43 км ад Мінска.

## Геаграфія 
Месціцца за 1,9 км на паўднёвы захад ад Азярычына, 1,5 км на поўнач ад вёскі Кічка (Кічкі, цяпер вуліца ў межах вёскі Ленінскі), 1,6 км на поўнач ад Крыстампалля.

У пачатку вёскі, ва ўсходняй частцы, месціцца балота Камяное. На поўдні ад вёскі поле Калюга, на паўночным захадзе ўрочышча Лядцо, на захадзе паша Ля Таварскіх, на поўначы поле Пагноі, на паўночным ўсходзе паша Гаць.

## Гісторыя 
Поле Таварскія ўпамінаецца ў інвентары Азярычына 1701 года. Таксама ўрочышча Таварскія пазначана на плане Азярычына 1867 года.

Населены пункт заснаваны як пасёлак у 1920-я гады ў Беларускай ССР, месца рассялення жыхароў Азярычына.

Да Другой сусветнай вайны ў Таварскіх быў 41 дом, 167 жыхароў. У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. У ваколіцах вёскі дзейнічала савецкая партызанская брыгада «Беларусь». У 1943 годзе ў часе нямецкай карнай аперацыі спаленыя ўсе дамы, забітыя 9 чалавек. Пасля вайны пасёлак быў адноўлены.

У 1960 годзе пасёлак у Цітвянскім сельсавеце, з 31 сакавіка 1977 года пасёлак ва Узлянскім сельсавеце, у калгасе «Перамога».

## Насельніцтва 
* 1941 год — 41 дом, 167 жыхароў
* 1960 год — 172 жыхары
* 1999 год — 41 жыхар
* 2002 год — 31 жыхар, 20 гаспадарак
* 2007 год — 22 жыхары, 13 гаспадарак
* 2010 год — 21 жыхар
* 2012 год — 14 жыхароў
* 2019 год — 12 жыхароў

## Спіс вуліц 
* Сонечная вуліца
* Ціхі завулак

## Панарама 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навапольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Забярэзцы

**Забярэ́зцы** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці, на рацэ Шаць. Уваходзіць у склад Шацкага сельсавета.

## Гісторыя 
Забярэзцы вядомы з другой паловы XIX стагоддзя як лясное ўрочышча пры маёнтку Міхалоў уласнасці Грушвіцкіх, адносілася да каталіцкай парафіі Узда, у складзе Шацкай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні. У 1885 годзе згадваюцца як засценак. Цераз раку ад Забярэзцаў былі Бярэзцы, адсюль назва.

На 1906 год ва ўрочышчы Забярэзцы жыў Амвросій Вярбіцкі, шляхціц герба «Слепаўрон». Паводле перапісу 1908 года ўрочышча. Паводле перапісу 1917 года былі два аднайменныя хутары.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У 1930-х гадах праведзена прымусовая калектывізацыя, створаны калгас «Ударнік».

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

Паводле перапісу 1960 года пасёлак.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 4 двары, 37 жыхароў
* 1908 год — 3 двары, 20 жыхароў
* 1917 і 1921 год — 2 хутары; у адным 3 двары і 19 жыхароў, у другім 5 двароў, 36 жыхароў, усе беларусы
* 1926 год — 17 двароў, 86 жыхароў
* 1960 год — 98 жыхароў
* 1999 год — 4 жыхары
* 2002 год — 3 двары, 3 жыхары
* 2009 год — 2 жыхары
* 2012 год — 1 двор, 1 жыхар
* 2019 год — 1 жыхар

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Габрыелеўка

**Габрые́леўка** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці, на рацэ Шаць. Уваходзіць у склад Шацкага сельсавета.

## Гісторыя 
.]]
Габрыелеўка вядома прынамсі з другой паловы XVIII стагоддзя як фальварак, які адносіўся да маёнтка Шацк уласнасці Аскеркаў. Назва, верагодна, паходзіць ад імя Юзафа Габрыэля Аскеркі, сына Антонія і Францішкі з Бжэзінскіх. Сустракалася таксама назва *Габрыелаўка*. Фальварак уваходзіў у склад Менскага павета Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Ігуменскім павеце Мінскай губерні.

Жыццё Юзафа Габрыеля Аскеркі не па сродках вычарпала яго рэсурсы і прывяло да эксдывізіі ў канцы 1812 года, якая працягвалася да 1816 года. Эксдывізійны суд складаўся з Караля Тавянскага, Пятра Завадскага і Вінцэнта Павенскага. Эксдывізія аддзяліла ад Шацка фальваркі Габрыэлеўку і Стары Шацк з вёскай Задашчэнне (39 дымоў) на карысць крэдытораў Пуцятаў .

У 1858 годзе ўласнасць Пятра Пуцяты. Пасля 1861 года ў Шацкай воласці Ігуменскага павета. У канцы XIX стагоддзя краязнавец Аляксандр Ельскі пазначаў альтэрнатыўную назву Габрыелеўкі — Мосіцы (Mosice). У 1889 годзе ўладальнікам маёнтка Габрыелеўка быў дваранін рыма-каталіцкага веравызнання Антон Пятровіч Пуцята, было 1365 дзесяцін зямлі. У 1903 годзе ўласнасць Аляксандра Антонавічы Пуцяты. У 1913 годзе ўласнасць Пятра Пуцяты, 960 дзесяцін зямлі.

### Найноўшы час 
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. Маёмасць нацыяналізавана, створаны саўгас «Габрыелеўка». У 1921 годзе ў саўгасе былі кузня, крухмальны завод, паравы млын, слясарная і шавецкая майстэрні, цыркулярка, школа 1-й ступені. У пачатку 1930-х гадоў дзейнічалі масласырзавод, цагляны завод, сукнавальня.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 9 двароў, 72 жыхары
* 1908 год — 1 двор, 95 жыхароў
* 1917 год — 1 двор, 100 жыхароў, усе беларусы
* 1920-я гады — каля 120 жыхароў
* 1960 год — 135 жыхароў
* 2002 год — 320 двароў, 990 жыхароў
* 2009 год — 681 жыхар
* 2012 год — 317 двароў, 835 жыхароў
* 2019 год — 704 жыхары

## Славутасці 
* Сядзібна-паркавы ансамбль Пуцятаў (XIX), захаваліся рэшткі пабудоў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
*  

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна