open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Брускі

**Брускі́** (, ) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Буйніцкага сельсавета. Размешчана за 4 км на паўднёвы захад ад Магілёва, за 6 км ад чыгуначнай станцыі Буйнічы на лініі Магілёў — Жлобін. Рэльеф раўнінны, на ўсход праходзіць чыгунка. Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе і далей па шашы Магілёў — Бабруйск.

## Гісторыя 
Заснавана ў пачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак. З 17 ліпеня 1924 года ў Магілёўскім раёне Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці. У 1926 годзе пасёлак, 13 двароў, 83 жыхары. У пачатку 1930-х гадоў арганізаваны калгас «Чырвоны партызан», які ў 1933 годзе аб’ядноўваў 8 гаспадарак. Дзейнічаў гурток па ліквідацыі непісьменнасці сярод дарослых.

У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. З 16 ліпеня 1954 года ў Цішоўскім сельсавеце. У 1990 годзе ў складзе калгаса «Маяк камунізму» (цэнтр — в. Цішоўка). Размяшчаліся вытворчая брыгада, ферма буйной рагатай жывёлы, магазін. У 2007 годзе працаваў магазін.

## Планіроўка 
Планіровачна складаецца з 2 прамалінейных паралельных вуліц, арыентаваных з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, уздоўж чыгункі. Забудавана двухбакова, шчыльна традыцыйнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу. Гаспадарчы сектар — на поўначы.

## Насельніцтва 
* **XX стагоддзе**:
** 1990 — 72 гаспадаркі, 169 жыхароў. 
* **XXI стагоддзе**:
** 2007 — 81 гаспадарка, 141 жыхар.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Буйніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Галынец (пасёлак)

**Галыне́ц** (, ) — пасёлак (да 2016 г. станцыя) у Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Буйніцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Буйніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (Рамні)

**Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла** — страчаны каталіцкі храм, які знаходзіўся ў цэнтры вёскі Рамні Гарадоцкага раёна, Віцебскай вобласці.

## Гісторыя 
Пабудаваны ў 1896 годзе з дрэва на падмурку храма XVIII стагоддзя з захаваннем яго планіроўкі. Будаўніцтва вялі польскія дойліды пры ўдзеле мясцовых жыхароў. Прыхаджанамі храма былі латышы-перасяленцы, якія аселі ў ваколіцах Гарадка.

Першапачаткова вакол касцёла стаяла агароджа з бутавага каменю, за якой былі могілкі. За савецкім часам пахаванні былі разрабаваны, а ў самім касцёле знялі дах, вітражы, і ўладкавалі ў будынку калгасны склад. У адносінах да 40-гадовага вяскоўца, па віне якога загарэўся касцёл, была распачата крымінальная справа па частцы 2 артыкула 345 «Знішчэнне гісторыка-культурных каштоўнасцей або культурных каштоўнасцей па неасцярожнасці». Страты былі ацэнены ў 70 тысяч беларускіх рублёў.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры эклектыкі. Пластыка і кампазіцыя касцёла — прыклад характэрнага для канца XIX стагоддзя спалучэння элементаў класіцызму з рысамі мадэрну і псеўдарускага стылю.

Будынак адносіўся да тыпу адназрубных культавых збудаванняў. Да прамавугольнага ў плане асноўнага аб’ёму з захаду прымыкаў бабінец, другі ярус якога з’яўляўся званіцай, з усходу — апсіда з 2 сакрысціямі. Да фасада далучаўся прыруб нартэкса, над вальмавым дахам якога была пастаўлена чатырохгранная шатровая званіца са спічастым шпілем.

Алтарная частка з рызніцамі складала адзіную плоскасць і стварала пры рознай вышыні аб’ёмаў і форме пакрыццяў ступеньчаты сілуэт. Крыжовы ў плане дах абмяжоўваўся на тарцах франтонамі, увянчанымі шлемападобнымі галоўкамі. Магутны карніз па ўсім перыметры будынка падтрымліваў вялікую навісь даху. Тымпаны франтонаў былі прарэзаны круглымі люкарнамі, сцены цэнтральнай часткі — спаранымі паўцыркульнымі вокнамі з разнымі ліштвамі. Касцёл быў пакрыты бляхай, ашаляваны: высокая цокальная частка, аддзеленая гарызантальнай цягай, — вертыкальна, верхняя — гарызантальна.

Цэнтральнае памяшканне ў інтэр’еры перакрывалася крыжовым скляпеннем, астатнія мелі плоскія перакрыцці. Сцены былі ўпрыгожаны роспісамі. Над нартэксам размяшчаліся антрэсолі хораў.

## Літаратура 
*  — С. 219.
*  — С. 132.
*  — С. 313—314.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Касцёлы Гарадоцкага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі эклектыкі
Рамні
Катэгорыя:Рамні
Катэгорыя:Колішнія касцёлы Віцебскай вобласці
Катэгорыя:1896 год у Беларусі
Катэгорыя:Драўляныя касцёлы Беларусі
Катэгорыя:Зніклі ў 2019 годзе
Цішоўка (Магілёўскі раён)

**Цішо́ўка** (, ) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Буйніцкага сельсавета.

Знаходзіцца за 5 км на паўднёвы захад ад Магілёва.

У 1924—2006 гадах цэнтр Цішоўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1682 годзе згадваецца балота Цішкоўка пры Галынскай дарозе.

## Насельніцтва 
* 2003 год — 1084 жыхары ў 433 дварах.

## Памятныя мясціны 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў.
* Помнік землякам, загінуўшым у Вялікую Айчынную вайну.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Буйніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Галынец 1

**Галыне́ц 1** (, ) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Буйніцкага сельсавета.

Размешчана за 6 км на паўднёвы захад ад Магілёва. Рэльеф раўнінны, на паўднёвы захад мяжуе з лесам. На поўначы цячэ рака Чарняўка (прыток р. Рудзея).  Чыгуначная станцыя на лініі Магілёў — Асіповічы. Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз вёску Гуслішча і далей па шашы Магілёў — Бабруйск.

## Гісторыя 
### Вялікае Княства Літоўскае 
Вядома ў Вялікім Княстве Літоўскім з XVII стагоддзя. У 1679 годзе — сяло *Галынцы*, шляхецкая ўласнасць. У 1758 годзе налічвала 12 двароў. 24 студзеня 1944 года 121-ы партызанскі полк разграміў варожы гарнізон у вёсцы, знішчыўшы каля 200 гітлераўцаў і спаліўшы склады, гараж і аўтамашыны. У гонар подзвігу партызан каля клуба ўстаноўлены абеліск. Падчас Ямніцкага бою канцы чэрвеня 1944 года 113-ы партызанскі полк зрабіў няўдалую спробу блакаваць нямецкія войскі.  

У 1990 годзе ў складзе калгаса «Маяк камунізму» (цэнтр — вёска Цішоўка). Размяшчаліся ферма буйной рагатай жывёлы, вытворчая брыгада, комплексны прыёмны пункт бытавога абслугоўвання насельніцтва, пачатковая школа, дзіцячы сад, магазін, клуб, аддзяленне сувязі.  

У 2007 годзе дзейнічалі аддзяленне сувязі і клуб.  

## Планіроўка 
Праект планіроўкі і забудовы распрацаваны ў 1979 годзе ў інстытуце «Магілёўграмадзянпраект». Вёска складаецца з працяглай крывалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Ад паўднёвага канца на паўночны захад адыходзіць кароткая прамалінейная вуліца. Забудавана двухбакова, шчыльна, пераважна драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу. За 1,5 км на поўдзень — чыгуначная станцыя Галынец. На поўдні размешчаны сад, на паўночным захадзе — гаспадарчы сектар.  

## Насельніцтва 
* **XVII стагоддзе:**  
** 1679 — сяло, шляхецкая ўласнасць.  
* **XVIII стагоддзе:**  
** 1758 — 12 двароў.  
** 1785 — 18 двароў, 200 жыхароў.  
* **XIX стагоддзе:**  
** 1880 — 45 двароў, 187 жыхароў.  
** 1897 — 60 двароў, 401 жыхар.  
** 1909 — 63 двары, 471 жыхар.  
* **XX стагоддзе:**  
** 1926 — 185 двароў, 1127 жыхароў.  
** 1990 — 170 гаспадарак, 409 жыхароў.  
* **XXI стагоддзе:**  
** 2007 — 197 гаспадарак, 472 жыхары.  

## Вядомыя асобы 
* Зоя Прохараўна Цітова (1919—1995) — Герой Сацыялістычнай Працы.
* Пётр Яўсеевіч (XVII ст.) — іканапісец.
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Буйніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Бартнякі

**Бартнякі́** (, ) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета. Размешчана за 25 км на паўднёвы захад ад Магілёва, за 6 км ад чыгуначнай станцыі Вендрыж на лініі Магілёў—Асіповічы. Рэльеф раўнінны, на поўдзень мяжуе з лесам. На поўнач праходзіць меліярацыйны канал, злучаны з р. Лахва (прыток р. Дняпро). Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз в. Капейнае і далей па шашы Магілёў—Бабруйск.

## Гісторыя 
Заснавана ў пачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак. З 20 жніўня 1924 года ў Навасёлкаўскім 2 (з 21 жніўня 1925 года Гуслішчанскі) с/с Магілёўскага раёна Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці. У 1930-я г. вяскоўцы ўступілі ў калгас.

У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. З 26 чэрвеня 1954 года ў Вендаражскім сельсавеце. У 1990 годзе ў складзе калгаса «Маяк камунізму» (цэнтр — в. Цішоўка).

## Планіроўка 
Планіровачна складаецца з просталінейнай вуліцы шыротнай арыентацыі, забудаванай двухбакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Насельніцтва 
* **XX стагоддзе**:
** 1990 — 9 гаспадарак, 17 жыхароў. 
* **XXI стагоддзе**:
** 2007 — 4 гаспадаркі, 7 жыхароў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вендаражскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Барсукі (Магілёўскі раён)

**Барсукі́** (, ) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета. Размешчана за 20 км на паўднёвы захад ад Магілёва, за 6 км ад чыгуначнай станцыі Галынец на лініі Магілёў—Асіповічы. Рэльеф раўнінны, на поўдні і поўначы мяжуе з лесам. На захадзе цячэ р. Лахва (прыток р. Дняпро). Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз в. Гуслянка і далей па шашы Магілёў—Бабруйск.

## Гісторыя 
Паводле перапісу 1897 года ў Расійскай імперыі выселак. У 1909 годзе пасёлак у Вендаражскай воласці Магілёўскага павета.

### Найноўшы час 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала яе разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 года вёску вярнулі БССР, з 17 ліпеня 1924 года ў Магілёўскім раёне Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці. У 1926 годзе вёска. У 1920-я г. дзейнічала садова-агароднае таварыства. У 1930-я г. вяскоўцы ўступілі ў калгас.

У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 28 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. Гітлераўцы расстралялі больш за 100 жыхароў, якія пахаваны на могілках.

Да 22 ліпеня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Цішоўскага сельсавета. У 1990 годзе ў складзе калгаса «Маяк камунізму» (цэнтр — в. Цішоўка). У 2007 годзе працаваў магазін.

## Планіроўка 
Планіровачна складаецца з просталінейнай вуліцы мерыдыянальнай арыентацыі, забудаванай двухбакова традыцыйнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**:
** 1897 — 1 двор, 7 жыхароў.
* **XX стагоддзе**:
** 1909 — 12 двароў, 50 жыхароў.
** 1926 — 22 двары, 122 жыхары.
** У 1990 — 34 гаспадаркі, 55 жыхароў.
* **XXI стагоддзе**:
** 2007 — 8 гаспадарак, 9 жыхароў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вендаражскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Бярозаўка (Вендаражскі сельсавет)

**Бяро́заўка** (, ) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета.

## Геаграфія 
Размешчана за 22 км на паўднёвы захад ад Магілёва, за 2 км ад чыгуначнай станцыі Вендрыж на лініі Магілёў — Асіповічы. Рэльеф раўнінны. Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз в. Навасёлкі і далей па шашы Магілёў — Бабруйск.

Планіровачна складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход і забудаванай двухбакова, шчыльна традыцыйнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Паселішча заснавана ў пачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак. Належала да Гомельскай губерні РСФСР. З сакавіка 1924 года ў БССР. У 1930-я г. вяскоўцы ўступілі ў калгас, была адкрыта пачатковая школа.

У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. У вёсцы і ваколіцы базіраваліся 113-ы партызанскі атрад Магілёўскай ваенна-аператыўнай групы і Магілёўскі падпольны райкам КП(б)Б.

Да 22 ліпеня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Семукацкага сельсавета, да 22 ліпеня 1965 года — у склад Вендаражскага сельсавета, пасля 22 ліпеня 1965 года — зноў у склад Семукацкага сельсавета.

У 1990 годзе ў складзе калгаса «Камінтэрн» (цэнтр — в. Мікалаеўка 2). Размяшчалася ферма буйной рагатай жывёлы, працаваў магазін.

## Насельніцтва 
* 1990 — 40 гаспадарак, 71 жыхар.
* 2007 — 16 гаспадарак, 22 жыхары.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вендаражскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Атнянка

**Атня́нка** (, ) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета. Размешчана за 25 км на захад ад Магілёва, за 5 км ад чыгуначнай станцыі Вендрыж палініі Магілёў — Асіповічы. Рэльеф раўнінны, на поўнач мяжуе з лесам. На захадзе цячэ р. Жыварэзка (прыток р. Лахва). Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз в. Вендараж і далей па шашы Магілёў — Бабруйск.

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1654 годзе як вёска ў складзе маёнтка Княжыцы ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага пры ейнай перадачы лідскім харунжым Янам Курчом з жонкай Барбарай (з Друцкіх-Сакалінскіх; атрымала Княжыцы ў спадчыну ад першага мужа, князя Юрыя Галоўчынскага) у заставу Гераніму Бучацкаму-Твароўскаму.

### Пад уладай Расійскай імперыі 
У 1785 годзе вёска ў складзе маёнтка Журавец Магілёўскага павета, уласнасць памешчыка. Паводле перапісу 1897 года ў Вендаражскай воласці Магілёўскага павета Магілёўскай губерні, сядзіба Атнянка (яна ж Бялеўшчына). Побач знаходзілася аколіца Атнянка.

### Найноўшы час 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала яе разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 года вёску вярнулі БССР, з 17 ліпеня 1924 года ў Магілёўскім раёне Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці.

У 1929 годзе арганізаваны калгас «Савецкая Беларусь».

У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. У 1990 годзе ў складзе саўгаса «Вендараж» (цэнтр — в. Вендараж).

## Планіроўка 
Планіровачна складаецца з просталінейнай вуліцы шыротнай арыентацыі, забудаванай двухбакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Насельніцтва 
* **XVIII стагоддзе**:
** 1785 — 9 двароў, 58 жыхароў.
* **XIX стагоддзе**:
** 1897 — сядзіба — 2 двары, 23 жыхары; аколіца — 5 двароў, 35 жыхароў.
* **XX стагоддзе**:
** 1909 — сядзіба — 4 двары, 41 жыхар; аколіца — 2 двары, 5 жыхароў.
** 1926 — 37 двароў, 191 жыхар.
** 1990 — 23 гаспадаркі, 42 жыхары.
* **XXI стагоддзе**:
** 2007 — 10 гаспадарак, 17 жыхароў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вендаражскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Будзішча (Магілёўскі раён)

**Бу́дзішча** (, ) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета. Размешчана за 32 км на захад ад Магілёва, за 6 км ад чыгуначнай станцыі Вендрыж на лініі Магілёў—Асіповічы. Рэльеф раўнінны, на ўсход мяжуе з лесам. На поўнач цячэ р. Сенна (Жыварэзка, прыток р. Лахва). Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз в. Вендараж і далей па шашы Магілёў—Бабруйск.

## Гісторыя 
### Пад уладай Расійскай імперыі 
Вядома ў Расійскай імперыі з XVIII ст. У 1777 годзе вёска ў Магілёўскім павеце Магілёўскай губерні. У 1785 годзе вёска (у складзе маёнтка Вендараж) і сяльцо, цэнтр маёнтка ў Магілёўскім павеце, шляхецкая ўласнасць. У 1847 годзе вёска ў складзе маёнтка Рубцоўшчына Магілёўскага павета Магілёўскай губерні, уласнасць памешчыка. У 1857 годзе 30 жыхароў мужчынскага полу. У 1880 годзе 12 двароў, частка вяскоўцаў займалася кавальскім промыслам. У 1897 годзе меўся заезны дом.

### Найноўшы час 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала яе разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 года вёску вярнулі БССР, з 17 ліпеня 1924 года ў Магілёўскім раёне Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Чырвоны партызан».

У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. У вёсцы і наваколлі базіраваўся 121-ы партызанскі атрад (з ліпеня 1943 года полк) Магілёўскай ваенна-аператыўнай групы. У гонар партызан 121-га палка імя А. М. Касаева на заходняй ускраіне вёскі ў 1971 годзе пастаўлены помнік. У 1990 годзе ў складзе саўгаса «Вендараж» (цэнтр — в. Вендараж). Размяшчаліся вытворчае аддзяленне, працавалі клуб, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, 8-гадовая школа.

## Планіроўка 
Планіровачна складаецца з плаўна выгнутай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход і забудаванай двухбакова, шчыльна традыцыйнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу. На заходняй ускраіне — гаспадарчы сектар.

## Насельніцтва 
** 1785 — 7 двароў, 32 жыхары; у сяльцы — 1 двор, 8 жыхароў.
* **XIX стагоддзе**:
** 1857 — 30 жыхароў мужчынскага полу.
** 1880 — 12 двароў.
** 1897 — 18 двароў, 104 жыхары.
* **XX стагоддзе**:
** 1909 — 20 двароў, 112 жыхароў.
** 1926 — 38 двароў, 257 жыхароў.
** 1990 — 44 гаспадаркі, 77 жыхароў. 
* **XXI стагоддзе**:
** 2007 — 35 гаспадарак, 77 жыхароў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вендаражскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Варатыншчына

**Вараты́ншчына** (, ) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета. Размешчана за 23 км на захад ад Магілёва і 5 км ад чыгуначнай станцыі Вендрыж на лініі Магілёў — Асіповічы. Рэльеф раўнінны. На паўднёвым захадзе цячэ р. Жыварэзка (прыток р. Лахва). Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз вёскі Завярэжжа, Навасёлкі, Гуслішча і далей па шашы Магілёў — Бабруйск.

## Гісторыя 
### Пад уладай Расійскай імперыі 
У 1703 згадваецца як вёска ў Княжыцкім графстве ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага. У 1777 годзе вёска Варатыншчызна ў Магілёўскім павеце. У 1785 годзе ў Магілёўскім павеце, уласнасць памешчыка. Памешчык меў тут у 1864 годзе 219 дзес. зямлі. У 1869 годзе пачала дзейнічаць гарбарня. Паводле перапісу 1897 года ў Вендаражскай воласці Магілёўскага павета Магілёўскай губерні, побач стаялі 2 аднайменныя сядзібы.

У 1909 годзе мясцоваму памешчыку І. І. Пратасевічу належалі 174 дзесяціны зямлі, а ўсё вяскоўцы мелі толькі 54 дзесяціны. Дзейнічала сукнавальня.

### Найноўшы час 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала яе разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 года вёску вярнулі БССР, з 17 ліпеня 1924 года ў Магілёўскім раёне Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці.

У 1930 годзе арганізаваны калгас імя У. І. Леніна.

У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. У 1990 годзе ў складзе саўгаса «Вендараж» (цэнтр — в. Вендараж).

## Планіроўка 
Планіровачна складаецца з працяглай вуліцы ламанага абрысу, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад. Забудавана двухбакова, шчыльна традыцыйнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Насельніцтва 
* **XVIII стагоддзе**:
** 1785 — 4 двары, 27 жыхароў.
* **XIX стагоддзе**:
** 1858 — 13 жыхароў мужчынскага полу.
** 1897 — 7 двароў, 48 жыхароў, сядзібы — 2 двары, 19 жыхароў.
* **XX стагоддзе**:
** 1909 — 14 двароў, 77 жыхароў, фальварак — 1 двор, 10 жыхароў.
** 1926 — 26 двароў, 106 жыхароў.
** 1990 — 25 гаспадарак, 44 жыхары.
* **XXI стагоддзе**:
** 2007 — 14 гаспадарак, 18 жыхароў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вендаражскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Вясёлы (Магілёўскі раён)

**Вясёлы** (, ) — пасёлак у Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета.

Размешчаны за 26 км на паўднёвы захад ад Магілёва і за 1 км ад чыгуначнай станцыі Вендрыж на лініі Магілёў — Асіповічы. Рэльеф раўнінны. На захадзе пасёлак мяжуе з лесам, на поўначы цячэ ручай — прыток ракі Жыварэзка. Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз вёскі Навасёлкі, Гуслішча і далей па шашы Магілёў — Бабруйск.

## Гісторыя 
Пасёлак заснаваны ў 1920-я гады перасяленцамі з навакольных вёсак.  

У 1990 годзе ў складзе калгаса «Маяк камунізму» (цэнтр — вёска Цішоўка).  

## Планіроўка 
Планіровачна пасёлак складаецца з прамалінейнай вуліцы амаль шыротнай арыентацыі, забудаванай двухбакова, няшчыльна, пераважна традыцыйнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.  

## Насельніцтва 
* **XX стагоддзе:**  
** 1990 — 15 гаспадарак, 36 жыхароў.  
* **XXI стагоддзе:**  
** 2007 — 10 гаспадарак, 18 жыхароў.  

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Вендаражскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Вендрыж

**Ве́ндрыж** (, ) — пасёлак (да 2016 г. станцыя) у Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета. Чыгуначная станцыя на лініі Магілёў — Асіповічы. Размешчаны за 30 км на паўднёвы захад ад Магілёва. Рэльеф раўнінны. На поўнач цячэ р. Жыварэзка (прыток р. Лахва). Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз вёскі Навасёлкі, Гуслішча і далей па шашы Магілёў — Бабруйск.

## Гісторыя 
Зснаваны ў пачатку 1920-х гадоў. У сакавіку 1924 года ў выніку першага ўзбуйнення БССР увайшоў у склад Беларусі. З 20 жніўня 1924 года ў Навасёлкаўскім 2 сельсавеце (21 жніўня 1925 года перайменаваны ў Гуслішчанскі) Магілёўскага раёна Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці. У 1930-я гады пасялкоўцы ўступілі ў калгас.

У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіраваны нямецка-фашысцкімі захопнікамі.

З 26 чэрвеня 1954 года ў Вендаражскім сельсавеце. У 1990 годзе ў складзе саўгаса «Вендараж» (цэнтр — в. Вендараж).

З 9 лістапада 2016 г. станцыя атрымала статус пасёлка.

## Інфраструктура 
У 2007 годзе працаваў магазін.

## Планіроўка 
]]
Планіровачна складаецца з крывалінейнай вуліцы, арыентаванай амаль шыротна і забудаванай пераважна аднабакова традыцыйнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу. На перакрыжаванні чыгункі і мясцовай дарогі размешчаны мураваны будынак чыгуначнай станцыі.

## Насельніцтва 
* **XX стагоддзе**:
** 1990 — 17 гаспадарак, 39 жыхароў.
* **XXI стагоддзе**:
** 2007 — 15 гаспадарак, 42 жыхары.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вендаражскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Бутрымаўка

**Бутры́маўка** (, ) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Буйніцкага сельсавета. Размешчана за 5 км на захад ад Магілёва і чыгуначнай станцыі Галынец на лініі Магілёў — Асіповічы. Рэльеф раўнінны. На захадзе цячэ р. Лахва (прыток р. Дняпро). Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе і далей па шашы Магілёў — Мінск.

## Гісторыя 
Вёска заснавана ў пачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак. У сакавіку 1924 года ў выніку першага ўзбуйнення БССР увайшла ў склад Беларусі, з 17 ліпеня 1924 года ў Магілёўскім раёне Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці. У 1930-я гады вяскоўцы ўступілі ў калгас.

У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі.

У 1990 годзе у складзе калгаса «Маяк камунізму» (цэнтр — в. Цішоўка).

## Планіроўка 
Традыцыйныя драўляныя сялянскія сядзібы з гаспадарчымі пабудовамі пастаўлены ўздоўж кароткай просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход.

## Насельніцтва 
* **XX стагоддзе**:
** 1990 — 4 гаспадаркі, 9 жыхароў.
* **XXI стагоддзе**:
** 2007 — 6 гаспадарак, 13 жыхароў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Буйніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1920-я гады
Гуслішча

**Гу́слішча** (, ) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1670 годзе згадваецца як маёнтак у Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага. У XVII ст. (не пазней за 1696 год) кароль Рэчы Паспалітай Ян III Сабескі даў Буйніцкаму Свята-Духаву манастыру прывілей на Гусліцкі млын на рацэ Лахве ў Іструбіцкім войтаўстве з карчмой і зямлёй.

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала яе разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 года вёску вярнулі БССР, з 17 ліпеня 1924 года ў складзе Бялыніцкага раёна Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці.

У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецкімі войскамі. У вёсцы была расквартыравана частка 60-й рэзервовай мотамеханізаванай дывізіі вермахта. Падчас Ямніцкага бою 1944 года 113-ы партызанскі полк зрабіў няўдалую спробу блакаваць нямецкія войскі.

У 1925—1954 гадах цэнтр Гуслішчанскага сельсавета. Да 22 ліпеня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Цішоўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Вендаражскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Концы

**Ко́нцы** (, ) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Міхаіл Дзмітрыевіч Варабей (1930—1994) — савецкі старшыня калгаса і перадавік вытворчасці ў сельскай гаспадарцы. Герой Сацыялістычнай Працы (1988).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Вендаражскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Куты (Магілёўскі раён)

**Куты́** () — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета. На паўночнай ускраіне вёскі пачынаецца рака Жыварэзка. 

## Вядомыя асобы 
* Іосіф Іосіфавіч Лянькоў — вучоны, эканаміст-аграрнік. Член-карэспандэнт Акадэміі аграрных навук Беларусі, доктар эканамічных навук, прафесар.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Вендаражскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Навасёлкі (Вендаражскі сельсавет)

**Навасёлкі** (, ) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета.

У 1924—1925 гадах цэнтр Навасёлкаўскага 2-га (Навасельскага 2-га) сельсавета. Да 16 ліпеня 1954 года вёска ўваходзіла ў склад Гуслішчанскага сельсавета, да 22 ліпеня 1960 года — у склад Цішоўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Вендаражскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Масальшчына

**Маса́льшчына** (, ) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета.
 1877 года]]

## Геаграфічнае становішча 
Вёска Масальшчына размешчана за 22 км ад Магілёва. Бліжэйшыя населеныя пункты: Журавец-1, Журавец-2, Атнянка.

## Гісторыя 
Землі сённяшняй Масальшчыны ўваходзілі ў склад Аршанскага і Магілёўскага паветаў Рэчы Паспалітай, а пасля 1-га падзела Рэчы Паспалітай (1772) перайшлі Расійскай Імперыі. Упершыню вёска Масальшчына згадваецца пад 1785 годам. У першай палове XIX ст. паселішча належала Луізе Войніч-Сянажэцкай і было яе пасагам у шлюбе з Уладзімірам Цеханавецкім (пам. 1900 у Масальшчыне), маршалкам шляхты Магілёўскай губерні. Пасля смерці Уладзіміра яго маёнткі былі падзелены паміж яго дзецьмі. Хто атрымаў у спадчыну Масальшчыну невядома.

### Сядзіба 
Звесткі пра сядзібу Цеханавецкіх цяпер дае толькі малюнак Напалеона Орды ад 1877 года, аднак нават не вядома, намаляваны з параднага і дваровага фасаду.

Сядзіба, верагодна, была знішчаная падчас 1-й сусветнай вайны або неўзабаве па Кастрычніцкай рэвалюцыі.

Маёнтак у Масальшчыне (і іншыя рэчы Цеханавецкага) апісаны ў 1-м томе «Гісторыі рэзідэнцый на даўніх крэсах Рэчы Паспалітай» Рамана Афтаназы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Вендаражскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Хвашчоўка (Магілёўскі раён)

**Хвашчо́ўка** (, ) — былая вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіла ў склад Вендаражскага сельсавета.

Скасавана ў 2014 годзе.

## Славутасці 
* Мемарыяльная калона ў гонар прыняцця Канстытуцыі 1791 года
## Крыніцы 
## Спасылкі
Шараеўка

**Шара́еўка** (, ) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вендаражскага сельсавета.

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1668 годзе як вёска ў складзе Магілёўскай эканоміі ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вендаражскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Васход (Магілёўскі раён)

**Васхо́д** (, ) — аграгарадок у Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вяйнянскага сельсавета. Размешчана за 14 км на поўдзень ад Магілёва, за 12 км ад чыгуначнай станцыі Лупалава на лініі Магілёў — Крычаў. Рэльеф раўнінна-ўзгорысты. На поўнач — штучнае вадасховішча на р. Вільчанка (прыток р. Дняпро). Транспартныя сувязі па шашы Санкт-Пецярбург — Адэса, якая праходзіць побач з пасёлкам.

## Гісторыя 
Вёска заснавана ў пачатку 1920-х гадоў. У сакавіку 1924 года ў выніку першага ўзбуйнення БССР увайшла ў склад Беларусі. З 20 жніўня 1924 года ў Дашкаўскім сельсавеце Магілёўскага раёна Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці. У 1925 годзе арганізавана сельская гаспадарка «Усход».

У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 26 чэрвеня 1944 года акупіраваны нямецка-фашысцкімі захопнікамі. З 20 чэрвеня 1960 года ў Вяйнянскім сельсавеце. У 1990 годзе цэнтр саўгаса «Усход». У пасёлку працавалі Дом культуры, аддзяленне сувязі, бібліятэка, сталовая, дзіцячы сад-яслі, грамадская лазня. У 2000-я гады на базе пасёлка створаны аграгарадок.

## Інфраструктура 
У 2007 годзе дзейнічалі сярэдняя школа, аддзяленне сувязі, Дом культуры, клуб, бібліятэка, комплексны прыёмны пункт бытавога абслугоўвання насельніцтва.

## Планіроўка 
Праект планіроўкі і забудовы распрацаваны ў 1982 годзе праектным інстытутам «Магілёўграмадзянпраект». Планіровачна складаецца з 2 вуліц (шыротнай і мерыдыянальнай арыентацыі), забудаваных двухбакова, шчыльна, пераважна мураванымі двухпавярховымі 4—8-кватэрнымі і трохпавярховымі 16-кватэрнымі дамамі. На поўнач — парк адпачынку. У месцы скрыжавання вуліц размешчаны грамадскія будынкі.

## Насельніцтва 
* **XX стагоддзе**:
** 1926 — 6 двароў, 29 жыхароў.
** 1990 — 118 гаспадарак, 390 жыхароў.
* **XXI стагоддзе**:
** 2007 — 604 гаспадаркі, 1662 жыхары.

## Славутасці 
* Свята-Троіцкая царква (2009; архітэктары У. В. Чаленка і А. Бараноўскі)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вяйнянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Навасёлкі (Вяйнянскі сельсавет)

**Навасёлкі** (, ) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Вяйнянскага сельсавета.

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1611 годзе як вёска ў складзе Вяйнянскага войтаўства Магілёўскай воласці ў Аршанскім павеце ВКЛ.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вяйнянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Дашкаўка (Магілёўскі раён)

**Да́шкаўка** (, ) — аграгарадок у Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Дашкаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Аграгарадок знаходзіцца за 22 км на поўдзень ад Магілёва, каля правага берага Дняпра і вусця ракі Даскі. Праз аграгарадок ідзе аўтамабільная дарога .

## Гісторыя 
Згадана ў 1597 годзе як сяло, заснаванае князем Багданам Саламярэцкім. У 1604 годзе ў Вейнянскім войтаўстве Магілёўскага староства. Імаверна, згадана ў 1611 годзе як вёска Дашкава ў складзе Вяйнянскага войтаўства Магілёўскай воласці Аршанскім павета ВКЛ.

У 1758 годзе — мястэчка.

У 1897 годзе ў Дашкаўцы дзейнічалі народнае вучылішча, царква, прыстань, млын, крупадзёрка, маслабойня.

З 1924 года Дашкаўка ў складзе Магілёўскага раёна.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 1197 жыхароў, 185 двароў.
* 1971 год — 1807 жыхароў.
* 1997 год — 1850 жыхароў, 704 двары.

## Славутасці 
* Сядзіба Жукоўскіх (XIX—пач. XX ст.)
* Будынак бальніцы (пач. XX ст.)
* Чыгуначная станцыя (1-я палова XX ст.)
* Царква Святога Сергія Раданежскага
* Яўрэйскія могілкі
* Мемарыяльная дошка расійскім войскам 1812 года (1968)

## Памятныя месцы 
* Брацкая магіла — 

## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Рыгоравіч Цішкоўскі (1933—2014) — вучоны ў галіне кардыялогіі, рэўматалогіі, эндакрыналогіі і сексапаталогіі, доктар медыцынскіх навук.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дашкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Мяжысеткі

**Мяжы́сеткі** (, ) — аграгарадок у Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Дашкаўскага сельсавета.

Да 22 ліпеня 1960 года Мяжысеткі ўваходзілі ў склад Сялецкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Дашкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Стайкі (Магілёўскі раён)

**Ста́йкі** (, ) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Дашкаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1913 г. дзейнічала царкоўна-прыходская школа.

## Вядомыя асобы 
* Сяргей Аляксандравіч Балашэнка (нар. 1962) — беларускі юрыст.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Дашкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Боўшава

**Бо́ўшава** (, ) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Дашкаўскага сельсавета. Размешчана за 29 км на поўдзень ад Магілёва, за 12 км ад чыгуначнай станцыі Дашкаўка на лініі Магілёў—Жлобін. Рэльеф раўнінны, на захадзе і ўсходзе мяжуе з лесам. На ўсходзе цячэ р. Лахва (прыток р. Дняпро). Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе і далей па шашы Магілёў—Бабруйск.

## Назва 
Яшчэ адно Боўшава (рус. *Бовшево*) вышэй па Дняпры, зусім на расійска-беларускай мяжы. Апроч таго, сяло Бовшів ёсць на захадзе Украіны (Івана-Франкоўшчына). Ёсць таксама расійскі айконім Болшево.

З-пад Ваўкавыску фіксавалася прозвішча Боўш.

Ёсць літоўскія *Baušys, Bauša*.

Ёсць нямецкія прозвішчы *Bausch*, *Bausche*.

## Гісторыя 
Вядома ў Расійскай імперыі з XVIII ст. У 1777 годзе вёска ў Старабыхаўскім павеце.

У 1880 годзе частка вяскоўцаў займалася кравецкім промыслам. У 1908 годзе адкрыта земская школа, для якой у тым жа годзе пабудавана памяшканне.

### Найноўшы час 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала яе разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 года вёску вярнулі БССР, з 17 ліпеня 1924 года ў Магілёўскім раёне Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці.

На базе дарэвалюцыйнай створана працоўная школа І-й ступені, у якой у 1925 годзе было 52 вучні, дзейнічаў ленінскі куток. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Новы будаўнік».

У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. У 1975 годзе да вёскі далучана в. Боўшавец. У 1990 годзе ў складзе калгаса «Чырвоная зорка» (цэнтр — в. Дашкаўка). Размяшчаліся вытворчая брыгада і ферма буйной рагатай жывёлы, дзейнічалі клуб, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, магазін. У 2007 годзе працаваў магазін.

## Планіроўка 
Планіровачна складаецца з працяглай крывалінейнай вуліцы з завулкамі, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход і забудаванай двухбакова, шчыльна традыцыйнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**:
** 1858 — 93 жыхары мужчынскага полу.
** 1880 — 36 двароў, 274 жыхары.
* **XX стагоддзе**:
** 1990 — 126 гаспадарак, 253 жыхары.
* **XXI стагоддзе**:
** 2007 — 51 гаспадарка, 78 жыхароў.

## Славутасці 
* Драўляная капліца на могілках.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дашкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Салтанаўка (Магілёўскі раён)

**Салта́наўка** (, ) — вёска ў Беларусі, у Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Дашкаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 12 км у напрамку на поўдзень ад Магілёва, за 14 км ад чыгуначнай станцыі Чарназёмаўка, на рацэ Хватаўка. Праз вёску пралягае аўтамабільная дарога . На рацэ Хватаўка сажалка.

Мясцовыя сяляне займаліся рамёствамі і лесасплаўнымі працамі, бо раней там, каля Дняпра, знаходзіўся адзін з галоўных у Магілёўскай губерні пунктаў збыту і сплаву лесу.

23 ліпеня 1812 года пад Салтанаўкай адбылася бітва французскіх войск з расійскімі.

## Славутасці 
* Мемарыяльная капліца (1912 год) — 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-36-73. Выданне 1979 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дашкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Сялец (Магілёўскі раён)

**Сяле́ц** (, ) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Дашкаўскага сельсавета.

У 1924—1960 гадах цэнтр Сялецкага сельсавета.

## Памятныя мясціны 
* Брацкая магіла ў в. Сялец Магілёўскага раёна — .

## Вядомыя асобы 
* Уладзіслаў Пятровіч Кавалёў (1941—2020) — беларускі паэт, празаік.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Дашкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Туманаўка

**Тума́наўка** (, ) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Дашкаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1867 годзе згадваецца туманаўскі ляснік, селянін мястэчка Галоўчын Астап Восіпавіч, а як населены пункт Туманаўка згадваецца ў 1887 годзе.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Дашкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Красамай

**Красамай**:
* Вёска Красамай, вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці
* Возера Красамай, возера ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці 
* Ручай Красамай, ручай у Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці
Канстанцінаўка (Магілёўскі раён)

**Канстанці́наўка** (, ) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Кадзінскага сельсавета.

Да 23 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Брылеўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кадзінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Бярозавы

**Бяро́завы** (, ) — пасёлак у Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Заводскаслабодскага сельсавета. Размешчана за 22 км на паўднёвы захад ад Магілёва.

## Насельніцтва 
* **XX стагоддзе**:
** 1994 — 7 гаспадарак, 14 жыхароў.
* **XXI стагоддзе**:
** 2007 — 2 гаспадаркі, 5 жыхароў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Заводскаслабодскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Коцні

**Ко́цні** (, ) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Заводскаслабодскага сельсавета.

У 1924—1925 гадах цэнтр Коцінскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Заводскаслабодскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Завадская Слабада

**Завадска́я Слабада́** (, ) — аграгарадок у Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Заводскаслабодскага сельсавета.

## Геаграфія 
Аграгарадок знаходзіцца за 35 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Магілёў, за 4 км ад чыгуначнай станцыі Вендрыж. Каля аграгарадка працякае рака Арлянка.

## Насельніцтва 
* 1997 год — 592 жыхары, 203 двары.

## Памятныя мясціны 
* Брацкая магіла савецкіх ваеннапалонных і ахвяр фашызму.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 494.
* 
* 
* Ліст карты N-36-73. Выданне 1979 г.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Заводскаслабодскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Вялікая Бароўка

**Вялі́кая Баро́ўка** (, ) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Кадзінскага сельсавета.

Размешчана за 5 км на ўсход ад Магілёва і чыгуначнай станцыі Лупалава на лініі Магілёў — Крычаў. Рэльеф раўнінны, на поўначы мяжуе з лесам. Транспартныя сувязі па шашы Магілёў — Чавусы, якая праходзіць побач з вёскай.

## Гісторыя 
Паводле перапісу 1897 года — вёска Бароўка ў Палыкавіцкай воласці Магілёўскага павета Магілёўскай губерні. Побач знаходзіўся хутар.  

У 1990 годзе ў складзе саўгаса «Кадзіна» (цэнтр — вёска Кадзіна). Дзейнічалі вытворчая брыгада, сярэдняя школа, магазін і клуб. У 2007 годзе працаваў магазін.  

## Планіроўка 
Праект планіроўкі і забудовы распрацаваны ў 1984 годзе інстытутам «БелНДІгіпрасельбуд». Планіроўка прамавугольная. Вёска складаецца з працяглай крывалінейнай вуліцы амаль шыротнай арыентацыі, ад якой на поўдзень да шашы адыходзяць дзве кароткія паралельныя вуліцы, злучаныя ў цэнтры кароткай вуліцай. Забудавана двухбакова, шчыльна, пераважна традыцыйнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу. На поўдні вядзецца забудова двух- і трохпавярховымі мураванымі дамамі.  

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе:**  
** 1897 — вёска: 17 двароў, 123 жыхары; хутар: 7 двароў, 43 жыхары.  
** 1909 — вёска: 28 двароў, 172 жыхары; хутар: 5 двароў, 25 жыхароў.  
* **XX стагоддзе:**  
** 1990 — 148 гаспадарак, 316 жыхароў.  
* **XXI стагоддзе:**  
** 2007 — 10 гаспадарак, 213 жыхароў.  

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кадзінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Раманавічы (Магілёўскі раён)

**Рама́навічы** (, ) — аграгарадок у Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Кадзінскага сельсавета.

Да 15 студзеня 1965 года Раманавічы ўваходзілі ў склад Вяйнянскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кадзінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Чаромушкі (Магілёўскі раён)

**Чаро́мушкі** (, ) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Кадзінскага сельсавета.

## Галерэя 

Čaromuški 1.jpg|Ля прадпрыемства «Магілёўлес»
Черёмушки2.JPG|Возера
Čaromuški 5.jpg
Čaromuški 4.jpg
Черёмушки1.JPG

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кадзінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Шчэжар 1

**Шчэ́жар 1** (, ) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Кадзінскага сельсавета.

У 1924—1954 гадах цэнтр Шчэжарскага сельсавета. У 1954—1960 гадах вёска ў складзе Дарскага сельсавета, у 1960—1965 гадах — у складзе Вяйнянскага сельсавета, з 1965 года — у складзе Дарскага сельсавета, які ў 1983 годзе перайменаваны ў Кадзінскі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кадзінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Баброва (Княжыцкі сельсавет)

**Бабро́ва** (, ) — пасёлак у Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Княжыцкага сельсавета. Размешчаны за 13 км на паўночны захад ад Магілёва і чыгуначнай станцыі Магілёў 2. Рэльеф раўнінны. На паўднёвым усходзе цячэ р. Лахвіца (прыток р. Лахва). Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз в. Бабровічы і далей па шашы Магілёў—Мінск.

## Гісторыя 
Заснаваны ў пачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак. З 20 жніўня 1924 года ў Княжыцкім сельсавеце Магілёўскага раёна Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці. У 1930-я г. вяскоўцы ўступілі ў калгас.

У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. У 1990 годзе ў складзе калгаса «Беларусь» (цэнтр — в. Нікіцінічы).

## Планіроўка 
Планіровачна складаецца з просталінейнай вуліцы мерыдыянальнай арыентацыі, забудаванай двухбакова традыцыйнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Насельніцтва 
* **XX стагоддзе**:
** 1926 — 8 двароў, 42 жыхары.
** 1990 — 9 гаспадарак, 24 жыхары.
* **XXI стагоддзе**:
** 2007 — 5 гаспадарак, 5 жыхароў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Княжыцкі сельсавет (Магілёўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Булыжыцы

**Булы́жыцы** (, ) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Княжыцкага сельсавета. Размешчана за 22 км на паўночны захад ад Магілёва і чыгуначнай станцыі Магілёў I. Рэльеф раўнінны. Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз в. Княжыцы і далей па шашы Магілёў — Мінск.

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1647 як вёска ў Аршанскім павеце ВКЛ. У 1777 годзе вёска ў Магілёўскім павеце. У 1785 годзе сяльцо, цэнтр маёнтка ў Магілёўскім павеце, у валоданні Княжыцкага дамініканскага кляштара.

У 1845 годзе ў складзе аднайменнага казённага маёнтка ў Магілёўскім павеце Магілёўскай губерні, дзяржаўная ўласнасць працавала карчма.

У 1908 годзе адкрыта школа, якая размяшчалася ў наёмным памяшканні.

### Найноўшы час 
На базе дарэвалюцыйнай створана працоўная школа першай ступені, у якой у 1925 годзе было 25 вучняў.

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала яе разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 года вёску вярнулі БССР, з 17 ліпеня 1924 года ў Магілёўскім раёне Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці.

У 1930 годзе арганізаваны калгас «Перамога».

У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. У 1990 годзе ў складзе калгаса імя М. І. Калініна (цэнтр — в. Бракава). Размяшчаліся вытворчая брыгада, жывёлагадоўчы комплекс, ферма буйной рагатай жывёлы, працавалі клуб, сталовая, бібліятэка, магазін.

У 1998 годзе да вёскі далучана вёска Азараўка.

## Планіроўка 
Планіровачна складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход і забудаванай двухбакова, шчыльна традыцыйнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу. На ўсходняй ускраіне — гаспадарчы сектар.

## Насельніцтва 
* **XVIII стагоддзе**:
** 1785 — 18 двароў, 112 жыхароў.
* **XIX стагоддзе**:
** 1845 — 31 двор, 163 жыхары.
** 1897 — 39 двароў, 265 жыхароў.
* **XX стагоддзе**:
** 1909 — 46 двароў, 306 жыхароў.
** 1926 — 72 двары, 399 жыхароў.
** 1990 — 28 гаспадарак, 61 жыхар.
* **XXI стагоддзе**:
** 2007 — 65 гаспадарак, 128 жыхароў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Княжыцкі сельсавет (Магілёўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Забор’е (Магілёўскі раён)

'''Забо́р'е''' (, ) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Княжыцкага сельсавета.

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1646 годзе як вёска ў складзе Княжыцкай воласці ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Княжыцкі сельсавет (Магілёўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Нізкая Вуліца

**Ні́зкая Ву́ліца** (, ) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Княжыцкага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Павел Васілевіч Масленікаў (1914—1995) — беларускі мастак, жывапісец, мастацтвазнаўца, педагог.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Княжыцкі сельсавет (Магілёўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна
Нікіцінічы

**Нікі́цінічы** (, ) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Княжыцкага сельсавета.

## Гісторыя 
Згадваюцца ў 1669 годзе ў складзе маёнтку Княжыцы Аршанскага павета ВКЛ. У 1681 годзе на падставе фундушу разам з вёскамі Бабровічы і Лубнішча выдзелена са складу Княжыцкага графства і перададзена надворным харунжым літоўскім Канстанцінам-Уладзіславам Пацам заснаванаму ім Княжыцкаму дамініканскаму кляштару.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Княжыцкі сельсавет (Магілёўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёна