open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сельсавет

**Сельсаве́т**, **се́льскі саве́т** (*с/с*) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў СССР, а таксама ў сучасных Беларусі і Расіі (у некаторых рэгіёнах).

## Назва 
Паводле Этымалагічнага слоўніка беларускай мовы НАН Беларусі, слова «савет» з’яўляецца запазычаннем з рускага «совет», «советовать».

## Беларусь 
Сельсаветы ўваходзяць у склад раёнаў, аб’ядноўваючы на сваёй тэрыторыі некалькі сельскіх населеных пунктаў. Адміністрацыйны цэнтр сельсавета знаходзіцца ў аграгарадку, а пры яго адсутнасці — у іншым населеным пункце на тэрыторыі сельсавета. Органам улады на тэрыторыі сельсавета з’яўляецца сельскі Савет народных дэпутатаў. Станам на 1 лютага 2008 года ў Беларусі налічвалася 1465 саветаў дэпутатаў.

Станам на 1 студзеня 1999 года ў Беларусі налічвалася 1456 сельсаветаў, па іншых дадзеных — 1506, на 1 студзеня 2003 года — 1427, на 1 студзеня 2004 года — 1439, на 1 кастрычніка 2004 года — 1390, на 1 студзеня 2007 года — 1446, уключаючы і пасялковыя саветы, на 1 студзеня 2008 года — 1358, на 1 студзеня 2010 года — 1346, на 1 студзеня 2011 года — 1290.

Станам на 2 студзеня 1925 года ў Беларускай ССР налічвалася 1202 сельсаветы, на 1 студзеня 1926 года — 1202, на 1 студзеня 1931 года — 1418, на 1 кастрычніка 1938 года — 1420, на 1 студзеня 1941 года — 2808, на 1 студзеня 1947 года — 2522, на 1 студзеня 1987 года — 1502.

### Дадатковыя звесткі 
* У Беларусі самая распаўсюджаная назва сельсавета (станам на 1 студзеня 2010 года) — Акцябрскі, усяго іх налічваецца дзевяць. Далей ідуць Навасёлкаўскі — восем, Каменскі, Ленінскі — па шэсць, Залескі, Першамайскі — па пяць, Гарадзецкі, Забалацкі, Кіраўскі, Навадворскі, Парэцкі — па чатыры.
* У Беларусі маецца некалькі сельсаветаў, у склад якіх уваходзіць толькі адзін населены пункт (станам на 1 студзеня 2010 года): Аброўскі, Багданаўскі, Глушкавіцкі, Навазасімавіцкі, Павіццеўскі, Радзівілавіцкі.
* Найбольшая колькасць сельсаветаў у вобласці — станам на 1 студзеня 2004 года — у Мінскай (308).
* Найменшая колькасць сельсаветаў у вобласці — станам на 1 студзеня 2004 года — у Гродзенскай (189).
* Найбольшая колькасць сельсаветаў у раёне — станам на 1 студзеня 2010 года — у Пінскім (24), затым ідзе Баранавіцкі раён, у якім налічваецца 21 сельсавет; станам на 1 студзеня 2003 года — у Гомельскім (25).
* Найменшая колькасць сельсаветаў у раёне — станам на 1 студзеня 2010 года — у Нараўлянскім (чатыры); у Дрыбінскім, Краснапольскім, Крычаўскім, Слаўгарадскім і Чэрыкаўскім раёнах (па пяць); станам на 1 студзеня 2003 года — у Крычаўскім, Нараўлянскім і Чэрыкаўскім раёнах (па пяць).

## Гл. таксама 
* Гміна
* Пассавет
* Сельская рада
* Староства

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Беларусі
Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Расіі
Катэгорыя:Адміністрацыйныя адзінкі
Даманаўскі сельсавет

**Дама́наўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Івацэвіцкага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — аграгарадок Даманава.

## Гісторыя 
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Быценскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў Брэсцкай вобласці. З 14 кастрычніка 1957 года ў складзе Івацэвіцкага раёна, з 25 снежня 1962 года — Бярозаўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — адноўленага Івацэвіцкага раёна. 9 жніўня 2022 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Быценскага сельсавета.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2092 чалавекі, з іх 91,6 % — беларусы, 5,3 % — рускія, 1,4 % — украінцы, 1,2 % — палякі; паводле перапісу 2019 года — 1384 чалавекі.

## Склад 
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 4 населеныя пункты: аграгарадок Даманава, вёскі Вішнёўка, Дабрынева і Каханова.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Івацэвіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Быценскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бярозаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2022 годзе
П’юра (рэгіён)

**П’ю́ра** (, на кечуа: *Piwra suyu*) — адзін з 24-х рэгіёнаў Перу. Месціцца на паўночным захадзе краіны і мяжуе на поўначы з рэгіёнам Тумбес і Эквадорам, з рэгіёнам Ламбаеке — на поўдні, з рэгіёнам Кахамарка — на ўсходзе, Ціхім акіянам — на захадзе. Адміністрацыйны цэнтр — П’юра.

## Вядомыя асобы 
* Хуан Веласка Альварада (1910—1977) — ваенны і дзяржаўны дзеяч Перу.

Катэгорыя:Рэгіёны Перу
Даманава (Івацэвіцкі раён)

**Дама́нава** (, ) — аграгарадок у Беларусі, у Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Быценскага сельсавета.

Да 9 жніўня 2022 года Даманава ўваходзіла ў склад і з’яўлялася адміністрацыйным цэнтрам Даманаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 19 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Івацэвічы, за 155 км ад Брэста. На поўдзень ад Даманава працякае рака Грыўда. Чыгуначная станцыя на лініі Брэст—Баранавічы.

## Насельніцтва 
* 1997 год — 1400 жыхароў, 541 двор.

## Вядомыя асобы 
* Алег Вячаслававіч Ермаловіч — беларускі дыпламат.

## Гістарычныя і памятныя мясціны 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан.

## Літаратура 
*  — С. 24.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Быценскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івацэвіцкага раёна
Такна (рэгіён)

**Та́кна** (, на кечуа: *Taqna suyu*) — адзін з 24-х рэгіёнаў Перу. Адміністрацыйны цэнтр — Такна.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Рэгіёны Перу
Вішнёўка (Івацэвіцкі раён)

**Вішнёўка** (, ) (да 30 ліпеня 1964 года **Гно́йна**) — вёска ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Быценскага сельсавета.

Да 9 жніўня 2022 года вёска ўваходзіла ў склад Даманаўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Быценскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івацэвіцкага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Укаялі (рэгіён)

**Укая́лі** (, на кечуа: *Ukayali suyu*) — адзін з 24-х рэгіёнаў Перу. Адміністрацыйны цэнтр — горад Пукальпа.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэгіёны Перу
Саламонава мора

**Саламонава мора** (), міжастраўное мора Ціхага Акіяна, якое знаходзіцца паміж Саламонавых астравоў, Новай Брытаніяй і Новай Гвінеяй. Плошча 755 тыс. км², сярэдняя глыбіня 2652 м. Сярэднегадавая тэмпература вады на паверхні болей 27 °С, салёнасць 34,5‰. У годзе 220 дзён з воблачнасцю, два сезону дажджоў. Існуюць падводныя вулканы. Шматлікія каралавыя рыфы на поўдні.

Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна

Катэгорыя:Моры паводле алфавіта
Савіныя жабкароты

**Савіныя жабкароты** — род (*Aegotheles*) і сямейства (*Aegothelidae*) атрада лялякападобных, уключае ў сябе 9 відаў. Частка відаў з'яўляюцца эндэмікамі Новай Гвінеі, адзін від распаўсюджаны ў Аўстраліі і Тасманіі, адзін на Малукскіх астравах і яшчэ адзін у Новай Каледоніі. Жывуць у адкрытых і густых лясах.

## Апісанне 
Сваім вонкавым выглядам, перш за ўсё сваёй круглай галавой і пасадкай, яны падобныя на соў. Аднак яны драбнейшыя і дасягаюць даўжыні ад 19 да 32 см. Іх вочы размешчаны па баках. Дзюба маленькая, цвёрдая і акружаная доўгім шчаціннем. Іх ногі кароткія ў параўнанні з целам і хупавыя. Малюнак апярэння складаецца з тонкіх цёмных хваль на асноўным светлым колеры або з вялікімі белымі плямкамі.

## Лад жыцця 
Актыўныя ўначы і на змярканні птушкі адпачываюць на працягу дня ў дуплах дрэў або на галінах. Яны -адзіночкі. Ноччу і на досвітку яны шукаюць на зямлі насякомых, павукоў і іншых бесхрыбтовых ці ловяць сваю здабычу ў паветры. Савіныя жабкароты гняздуюць у дуплах дрэў, часам таксама ў пячорах на абрывістых берагах, там жа праводзяць дзень. Яны не будуюць гняздо, а толькі выкладваюць грунт лісцем. У кладцы ад 3 да 5 белых яек. У астатнім іх паводзіны невядомыя. Птушкі выдаюць бурклівыя гукі, ціхі посвіст, гучнае шыпенне і рэзкія крыкі.

Катэгорыя:Лялякападобныя
Вісаян

thumb|300px
**Вісаян** () — невялікае мора ў Філіпінскам архіпелагу паміж астравамі Масбатэ на поўначы, Лейтэ на ўсходзе і паўднёвым усходзе, Себу і Неграс на поўдні і Панай на захадзе. Адносіцца да Ціхага акіяна. Злучаецца з морам Камотэс пралівам Канігаа, а таксама з марамі Сібуян, Самар, Мінданаа и Сулу.

Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна
Хальмахера (мора)

**Мора Хальмахера** — міжастраўное мора Ціхага акіяна, паміж пралівамі Хальмахера, Обі і паўвостравам Чэндравасіх (Новая Гвінея). Плошча 75 тыс. км², сярэдняя глыбіня 747 м, найбольшая 2072 м. Тэмпература паверхневых вод ад 25,7 °C у жніўні да 28,6 °C у маі. Салёнасць 34-34,6 ‰. Галоўны порт Саронг (востр. Новая Гвінея).

Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна
Камотэс

**Камотэс** () — міжастраўное мора ў Філіпінскім архіпелагу, паміж астравамі Лейтэ, Бахол і Себу. На поўначы злучаецца з морам Вісаян, на поўдні пралівамі Канігаа і Бахол — з морам Мінданаа.

Глыбіня да 323 м. У цэнтральнай частцы ўзвышаецца група астравоў Камотас. Клімат трапічны, мусонны. З чэрвеня па кастрычнік частыя тайфуны. Тэмпература вады ўзімку 24—27 °С, улетку 28—29 °С. Салёнасць каля 34,5 ‰. Прылівы няправільныя паўсутачныя, іх велічыня 1—2 м.

Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна
Сулу (мора)

**Сулу** (, ) — міжастраўное мора Ціхага акіяна.

Тэрыторыя мора Сулу даволі выразна абмежаваная астравамі: Тагальскім архіпелагам з паўночнага ўсходу і ўсходу, доўгім востравам Палаван з паўночнага захаду, Калімантанам з паўднёвага захаду і архіпелагам Сулу з паўднёвага ўсходу. Паміж астравамі пралівы, якія злучаюць мора Сулу з іншымі, вузкія і неглыбокія. Максімальная глыбіня праліва Міндора, які злучае мора Сулу і Паўднёва-Кітайскім, усяго каля 450 м, тады як максімальная глыбіня мора дасягае 5576 м. Пралівы, якія злучаюць з марамі Сулавесі і Мінданаа яшчэ драбнейшыя.

Тэмпература паверхневых вод цэлы год высокая: вагаецца ад 25,5 °С узімку да 29 °С улетку. Салёнасць вагаецца ў межах 33—34,5 ‰. Прылівы ў моры Сулу няправільныя паўсутачныя, велічынёй да 2—3 м сярэднедзённая тэмпература паветра ў мора вагаецца ад 26 °C да 29 °C. Ападкі выпадаюць з мая да снежня.

Галоўныя парты: Ілаіла, Пуэрта-Прынсеса, Замабаанга, Сандакан.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Военный энциклопедический словарь / Пред. Гл. ред. комиссии Н. В. Огарков. — М. Воениздат, 1983. — С. 717. — 633 с. с ил., 30 л. ил.

Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна
Катэгорыя:Сулу
Усходне-Кітайскае мора

**Усхо́дне-Кіта́йскае мора, Дунхай** — паўзамкнёнае мора Ціхага акіяна паміж узбярэжжам Усходняй Азіі (Кітай) і астравамі Рукю і Кюсю (Японія).

Плошча 836 тыс. км². Найбольшая глыбіня 2719 м. Сярэдняя тэмпература вады ў лютым ад 7 да 16 °C, у жніўні 27—28 °C. Салёнасць вады 30—34,5 ‰, ля вусцяў рэк — 5—10 ‰. Прылівы паўсутачныя (да 7,5 м).

Клімат мусонны. Ва ўсходняй частцы мора паўночнае цячэнне (працяг Паўночнага пасатнага цячэння). Расліннасць адносна бедная каля берагоў Кітая і больш багатая на ўсходзе мора. Сярод жывёл сустракаюцца кіты, дэльфіны, дзюгоні, марскія змеі. Сярод рыб — акулы, камбала, сардыны, тунцы, скумбрыя і інш.

Найбуйнейшая рака, якая ўпадае ва Усходне-Кітайскае мора — Янцзы. Праз мора праходзяць важныя марскія шляхі з Японскага і Жоўтага мораў на поўдзень. Галоўныя парты; Шанхай, Ханчжоу, Нінбо, Цзілун, Нагасакі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Восточно-Китайское море // Вялікая савецкая энцыклапедыя 
* Восточно-Китайское море // Энциклопедия «Вокруг света» 

Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна
Малукскае мора

**Малу́кскае мора** () — міжастраўное мора Ціхага акіяна, паміж астравамі Мінданаа, Сангіхе, Сулавесі, Сула, Малукскімі і Талаўд.

Плошча — 291 000 км². Найбольшая глыбіня — 4180 м сярэдняя — 1752 м. Тэмпература вады на паверхні 2728 °С. Салёнасць 34 ‰. Прылівы няправільныя, вышынёй да 2,2 м.

Галоўны порт — Даваа на востраве Мінданаа.

## Літаратура 
* Малукскае мора //  — С. 38.

## Спасылкі 
* Молуккское море // Сайт «Планета Земля» Geosfera.Org

Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна
Мінданаа (мора)

**Мінданаа** — міжастраўное мора Ціхага акіяна ў паўднёвай частцы Філіпінскага архіпелага. Размешчана паміж астравамі Сікіхор, Бахол і Лейтэ на поўначы і востравам Мінданаа на поўдні.

Злучаецца з Ціхім акіянам на ўсходзе пралівам Сурыгаа. На захадзе злучаецца з морам Сулу.

Глыбіня да 1975 м. Сярэдняя гадавая тэмпература вады больш за 28 ° С, салёнасць каля 34 ‰.

Плыні ў асноўным накіраваны на захад, іх хуткасць да 2 км/гдз. Прылівы няправільныя паўсутачныя, вышынёй больш 2 м. У берагоў шмат каралавых утварэнняў.

Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна
Кора (мора)

**Кора** — міжастраўное мора на паўднёвым-захадзе Ціхага акіяна, акружанае астравамі архіпелага Фіджы: Фіджы, Вануа-Леву, Тавеуні і астравамі Лаў. Назва паходзіць ад вострава Кора у архіпелагу Фіджы.

Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна
Новагвінейскае мора

**Новагвінейскае мора** або **мора Бісмарка** () — міжастраўное мора ў заходняй частцы Ціхага акіяна, у архіпелагу Бісмарка. 

Плошча каля 310 тыс. км², сярэдняя глыбіня 1700 м, максімальная 2665 м. Дно Новагвінейскага мора — акумуляцыйныя раўніна з вялікай колькасцю дробных узняццяў і астравоў вулканічнага паходжання. Берагі выраўнаваныя, у многіх месцах сустракаюцца каралавыя рыфы. Уздоўж вострава Новая Гвінея праходзіць Новагвінейская плынь з хуткасцю 50-75 см/сек, у пралівах паміж астравамі — моцныя прыліўныя плыні. Сярэдняя тэмпература вады на паверхні 28 °C, салёнасць паніжаная 34 ‰ — з-за вялікай колькасці атмасферных ападкаў. У акваторыі мора зафіксаваныя шматлікія падводныя землятрусы.

Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна
Ваўкі (Пастаўскі раён)

**Ваўкі́** (, ) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Груздава Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 117 жыхароў, 23 двары.
* 1931 год — 133 жыхары, 24 двары.

Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Пастаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Пастаўскага раёна
Джанкарла Фізікела

**Джанкарла Фізікела** (, ) — італьянскі аўтагоншчык, вядомы па выступах у чэмпіянаце Формула-1 і гонках на трываласць. Таксама быў уладальнікам аўтагоначнай каманды Fisichella Motor Sport International серыі GP2. Уладальнік Прэміі імя Ларэнца Бандзіні (1998).

## Кар’ера 
### Формула-1 (1996—2009) 
### Гонкі на трываласць (2010—ц.ч.) 
Пасля заканчэння кар’еры ў Формуле-1 з 2010 года стаў удзельнічаць на машынах GT у некалькіх серыях гонак на трываласць: ILMC (цяпер WEC), амерыканскай LMS (цяпер IMSA), серыі Le Mans (цяпер ELMS), а таксама 24 гадзінах Ле-Мана.

У свой першы старт у Ле-Мане, выступаючы за каманду *AF Corse* разам з Жанам Алезі і Тоні Віландэрам, стаў чацвёртым у класе *LMGT2* і 16-м у агульным заліку. З гэтым экіпажам заняў другое месца па выніках сезону серыі Ле-Ман.

У 2011 годзе разам з Джанмарыа Бруні стаў чэмпіёнам серыі Ле-Ман у класе *GTE Pro*, з пяці гонак выйграўшы дзве і заняўшы яшчэ два подыумы. У Ле-Мане 2011 года заняў другое месца ў класе *GTE Pro* (13-е месца ў агульным заліку). Сваю першую гонку «12 гадзін Себрынга» скончыў на пятым месцы ў класе *GT*.

[thumb|left|[Ferrari 458|Ferrari 458 Italia GT2 на Ле-Мане 2012 года. Экіпаж: Фізікела, Бруні, Віландэр]]
У 2012 годзе ў Ле-Мане экіпаж перамог у класе *GTE Pro*. У сезоне WEC 2012 года Фізікела, Бруні і Віландэр пяццю перамогамі і агулам сямю подыумамі забяспечылі камандны тытул у класе *GTE Pro*. У ЗША выступы былі не такімі ўдалымі: толькі 54 месца на «24 гадзіны Дайтоны» і сход у «12 гадзінах Себрынга».

У сезоне WEC 2013 года разам з Бруні, Віландэрам і Матэа Малючэлі ўдалося абараніць камандны тытул з дзвюма перамогамі і трыма подыумамі, аднак на Ле-Мане сталі толькі шостымі ў класе, а 24 гадзіны Дайтоны скончыліся сходам.

У 2014 годзе разам з Бруні і Малючэлі выступаў у чэмпіянаце IMSA United SportsCar за каманду *Risi Competizione* ў класе *GTLM*. З 11 гонак яны двойчы выйгравалі, чатыры разы падымаліся на подыум і занялі 13-е месца ў турнірнай табліцы. У 24 гадзінах Ле-Мана перамог у класе *GTE Pro* (13-ы ў агульным заліку).

На Ле-Мане 2015 года стаў трэцім у класе *GTE Pro*, яшчэ двойчы фінішаваў другім — у 2016 у класе *GTE Pro* і 2018 годзе ў класе *GTE Am*.

У 2018—2021 гады Фізікела выступаў у экіпажы з Томасам Флорам і Франчэска Кастэлачы ў класе *GTE Am*.

У сезоне WEC 2022 года перайшоў у каманду *Iron Lynx*, далучыўшыся да Клаўдзіа Ск’явоні і Матэа Крэсоні.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Пілоты 24 гадзін Ле-Мана
Катэгорыя:Аўтагоншчыкі Італіі
Катэгорыя:Пілоты Формулы-1 з Італіі
Каханова

**Кахано́ва** (, ) — вёска ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Быценскага сельсавета.

Да 9 жніўня 2022 года вёска ўваходзіла ў склад Даманаўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Быценскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івацэвіцкага раёна
Вадавіцы

**Вадаві́цы** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Вадавіцкага павета Малапольскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Вадавіцы.

Займае плошчу 12,98 км ². Насельніцтва 19149 чалавек (2007).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Годвін Брумоўскі (1889—1936) — найбольш дзейсны лётчык-ас Аўстра-Венгрыі.
* нарадзіўся Караль Юзеф Вайтыла (1920—2005), пазней вядомы як Папа Рымскі Ян Павел II, кіраўнік Рымска-каталіцкай царквы з 16 кастрычніка 1978 па 2 красавіка 2005.
* Марыян Маралёўскі (1884—1963) — польскі гісторык мастацтва, педагог.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Марыя Магдаліна

**Марыя Магдаліна** (, , ) — персанаж Новага Запавету, адданая паслядоўніца Ісуса Хрыста, хрысціянская святая, міраносіца, якая, згодна з евангельскім тэкстам, ішла следам за Хрыстом, прысутнічала пры распяцці і была сведкай яго пасмяротнага з’яўлення.

У праваслаўнай і каталіцкай цэрквах шанаванне Магдалены адрозніваецца: праваслаўе шануе яе выключна як міраносіцу, якую вылекавалі ад сямі дэманаў і фігуруе толькі ў некалькіх евангельскіх эпізодах, а ў традыцыі каталіцкай царквы доўгі час было прынята атаясамліваць з ёю вобраз блудніцы, што каецца, і Марыю з Віфаніі, а таксама прыкладаць шырокі легендарны матэрыял.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Роўнаапостальныя
Катэгорыя:Блудніцы ў рэлігіі
Катэгорыя:Каталіцкія і праваслаўныя святыя
Катэгорыя:Жанчыны Новага Запавету
Конрад Віц

[thumb|200px|Святы Хрыстафор. каля [1435. Мастацкі музей. Базель]]
**Конрад Віц** (, каля 1400, мяркуема Ротвайль, Бадэн-Вюртэмберг — 1445/1446, Базель або Жэнева) — нямецкі і швейцарскі мастак.

## Біяграфія і творчасць 
Пра яго жыццё да 1434 г. нічога не вядома. У 1434 г. ён увайшоў у гільдыю мастакоў Базеля. У 1435 г. стаў грамадзянінам гэтага горада. Магчыма, Віц альбо вучыўся ў нідэрландскіх майстроў, альбо здзейсніў падарожжа ў Нідэрланды, бо ў яго творах прасочваецца ўплыў мастакоў гэтай краіны. Вельмі верагодныя таксама кантакты з бургундскай скульптурнай школай, у тым ліку знаёмства з творчасцю Клаўса Слютэра. Самыя значныя творы Віца — алтарны вобраз «Люстэрка адкуплення чалавецтва», выкананы для Базельскага Аўгусцінскага кляштара і алтар жэнеўскага сабора Святога Пятра.

Творы Віца прадстаўлены ў музеях Базеля, Жэневы, Неапалю, Дыжона, Нюрнберга, Гента, Берліна, Нью-Ёрка.

## Літаратура 
* , С.207

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Мастакі Германіі
Катэгорыя:Мастакі Швейцарыі
Вусачы (жукі)

**Вусачы́**, **дрывасекі** (*Cerambycidae*) — разгалінаванае і шматлікае (пятае па колькасці відаў) сямейства жукоў (*Coleoptera*).

Адной з найбольш характэрных і адметных, хоць і умоўных, прыкмет прадстаўнікоў сямейства з’яўляюцца доўгія сегментаваныя вусы, якія часта значна перавышаюць даўжыню цела, часам у 2—3, і нават у 4—5 разоў (ад 3 да 18 мм).

## Гл. таксама 
'' у Мінску]]
* Macrodontia cervicornis
* Derobrachus
* Дрывасек-тытан
* Скрыпуны

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 


Катэгорыя:Сямействы насякомых
Жан Габэн

{{Кінематаграфіст
 | Імя              = Жан Габэн
 | Арыгінал імя   = Jean Gabin
 | Фота             =
 | Шырыня           = 
 | Подпіс          = Паштовая марка Германіі, прысвечаная Жану Габэну
 | Имя при рождении = Жан-Алексіс Манкаржэ
 | Дата нараджэння    = 17.5.1904
 | Месца нараджэння   = Парыж, Францыя
 | Дата смерці      = 15.11.1976
 | Месца смерці     = Нёі-сюр-Сен, Францыя
 | Грамадзянства      = 
 | Прафесія        = акцёр
 | Гады актыўнасці  =1928—1976
 | Кірунак      =
 | Узнагароды          ={ style="background:transparent"
     
}
 | imdb_id          = 0300064
 | Сайт             =
}}
**Жан Габэн** (, сапраўднае імя **Жан Алексі Манкаржэ**, ; 17 мая 1904, Парыж — 15 лістапада 1976, Нёі-сюр-Сен) — французскі акцёр тэатра і кіно. Двухразовы лаўрэат прэмій Венецыянскага і Берлінскага кінафестываляў, прэміі «Сезар». Афіцэр Ордэна Ганаровага легіёна.

## Фільмаграфія 
* «Праз Парыж» (1956)
* «Сіцылійскі клан» (1969) — Віторыа Маналезэ

## Спасылкі 
* 
* Жан Габэн — Біяграфія, фільмаграфія на Oldcinema 
* Сайт музея Габэна 
* Пра Жана Габэна, урывак з кнігі Марлен Дзітрых «Разважанні» 

Катэгорыя:Кавалеры ордэна Ганаровага легіёна
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Кубак Вальпі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сезар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сярэбраны мядзведзь»
Катэгорыя:Памерлі ад лейкеміі
Дарога мёртвых

і Дарога Мёртвых, Тэатыўакан , від з Піраміды Месяца]]
**Дарога Мёртвых** — дарога ў старажытным горадзе Тэатыўакане, якая ідзе праз ўвесь горад

Катэгорыя:Археалогія ў Мексіцы
Катэгорыя:Археалагічныя культуры Месаамерыкі
Катэгорыя:Гісторыя Мексікі
Катэгорыя:Тэатыўакан
Тумбес (рэгіён)

**Тумбес** (, на кечуа: *Tumpis suyu*) — адзін з 24-х рэгіёнаў Перу. Адміністрацыйны цэнтр — горад Тумбес.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Рэгіёны Перу
Тараканавыя

**Тараканавыя**, **Тараканы** (*Blattoptera* або *Blattodea*) — падатрад насякомых атрада тараканападобных; часам вылучаецца ў асобны атрад. Вядома больш за 4500 відаў (4565 відаў па стане на люты 2008 г.).

## Апісанне 
Даўжыня да 9,5 см. Цела пляскатае, авальнае. Галава часткова схавана пад пярэд­нес­пін­кай. Вусікі доўгія, шматчленікавыя, шчацінкападобныя. Пярэднія крылы звычайна ператвораны ў шчыльныя надкрылы (з выразным жылкаваннем), заднія тонкія, перапончатыя, схаваныя пад надкрыламі; у некаторых відаў надкрылы і крылы адсутнічаюць. Ногі бегальныя з 5-членікавымі лапкамі. Брушка падоўжанае, 8—10-членікавае, у самцоў брушка часта з пахучымі залозамі. Ротавыя органы грызучыя.

## Пашырэнне 
Вядомы з карбону (каля 350 млн гадоў назад).

Налічваецца звыш 4000 відаў. Пашыраны ўсюды, пераважна ў тропіках і субтропіках. Жывуць пад камянямі, у раслінным подсціле, глебе, норах грызуноў, некаторыя віды: ,  і інш. — у жыллі чалавека. На Беларусі 6 відаў (, ,  тараканы і інш.).

## Асабліваці біялогіі 
Пераважна начныя насякомыя, жывуць скрытна.

Большасць відаў кормяцца дэтрытам або ўсёедныя, але некаторыя віды спецыялізаваны як фітафагі ці драпежнікі.

Яйцы адкладваюць у асаблівых капсулах. Развіццё з няпоўным ператварэннем. Лічынкі развіваюцца ад 3—4 месяцаў да 4 гадоў. Некаторыя трапічныя віды жывародныя. Ра­звіва­юцца ад 3-4 месяцаў да 3-4 гадоў.

Сінантропныя віды могуць пашкоджваць харчовыя прадукты, скураныя вырабы, пакаёвыя і цяплічныя расліны. Некаторыя — пераносчыкі ўзбуджальнікаў хвароб (напр., дызентэрыі) і яец гельмінтаў.

## Літаратура 
* 
* 
* 
*
Аўб

**Аўб** () — горад у Германіі, у зямлі Баварыя.

Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Ніжняя Франконія. Уваходзіць у склад раёна Вюрцбург. Падпарадкоўваецца кіраванню Аўб. Насельніцтва складае 1562 чалавека (на 31 снежня 2006 года). Займае плошчу 17,54 км². Афіцыйны код -09 6 79 114.

Горад падзяляецца на 2 гарадскія раёны.

Катэгорыя:Гарады Баварыі
Зальцгітэр

**Зальцгітэр** () — горад у Германіі, у зямлі Ніжняя Саксонія.

Насельніцтва - 108,3 тыс. жыхароў (2005).

Узнік пры зліцці некалькіх населеных пунктаў і будаўніцтве металургічнага камбіната ў 1936 годзе. Вузел чыгунак і аўтадарог, порт на адгаліванні Сярэднегерманскага канала.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1998. — Т. 6. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0106-0 (т. 6)

Катэгорыя:Гарады Ніжняй Саксоніі
Котбус

**Котбус** (,  /ˈxɨɕɛbus/, ) — горад на ўсходзе Германіі. Другі па велічыні горад зямлі Брандэнбург пасля Патсдама. Нягледзячы на тое, што доля сорбскага насельніцтва ў горадзе складае каля 1%, Котбус лічыцца іх палітычным і культурным цэнтрам у Ніжняй Лужыцы. Лужыцкая мова з’яўляецца афіцыйнай у горадзе.

Катэгорыя:Гарады Брандэнбурга
Нойс

**Нойс** ( , , ) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Знаходзіцца на процілеглым ад Дзюсельдорфа беразе Рэйна.

Насельніцтва - 151,3 тыс. жыхароў (2009); ў 2000 г. - 149700.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя: Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Гота

**Гота** () — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Цюрынгія.

Горад уваходзіць у склад раёна Гота. Насельніцтва складае 46497 чалавек (на 31 снежня 2006 года). Займае плошчу 69,52 км². Горад падзяляецца на 7 гарадскіх раёнаў. Афіцыйны код — 16 0 67 029.

## Вядомыя асобы 
* Іаган Фрыдрых Блуменбах (1752—1840) — нямецкі біёлаг
* Гуга Шухарт (1842—1927) — нямецкі лінгвіст.

## Літаратура 
* 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Цюрынгіі
Штайнфурт

**Штайнфурт** () — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Мюнстэр. Уваходзіць у склад раёна Штайнфурт. Насельніцтва складае 34 360 чалавек (на 30 чэрвеня 2007 года). Займае плошчу 111,42 км ². Афіцыйны код - 05 5 66 084. Горад складаецца з двух раз'яднаных частак - Бургштайнфурт і Боргхорст.

Катэгорыя: Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Абенсберг

**Абенсберг** () — горад у акрузе Кельхайм у Ніжняй Баварыі.

Размешчаны на рацэ Абенс, адным з прытокаў Дуная, на чыгуначнай лініі Інгальштат — Рэгенсбург; са старажытным замкам (былое месцазнаходжанне графаў Абенсбергаў).

Каля горада выяўлены рэшткі паселішчаў эпохі неаліту. Некаторыя гісторыкі лічылі, што Абенсберг — старажытнарымская Abusina Castra, або Abusinum, бо ў ім захаваліся сляды рымскага лагера. Самае ранняе пісьмовае згадванне аб пасяленні адносіцца да 1138 года. Атрымаў гарадскія правы каля 1400 годзе, замак быў разбураны падчас Трыццацігадовай вайны.

Пры Абенсберге Напалеон I у 1809 годзе разбіў левае крыло аўстрыйскай арміі эрцгерцага Карла пад камандаваннем эрцгерцага Людвіга і генерала Гілера.

Горад з’яўляецца цэнтрам вырошчвання спаржы і хмелю. Дзейнічаюць 3 прыватныя бровары.

У Абенсбергу нарадзіўся баварскі гісторык Ёган Георг Турмайр, які ўзяў сабе псеўданім Aventinus, у гонар якога ў горадзе ў 1861 годзе быў узведзены помнік.

Курорт з мінеральнымі ваннамі (з 1871 года). Лячэнне рэўматызму і падагры. Працуе Гарадскі музей.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Баварыі
Сычы

**Сычы́**, **Дамавыя сычы** (*Athene*) — дробныя і сярэдняй велічыні начныя драпежныя птушкі сямейства савіныя. Адметная прыкмета — адсутнасць пучкоў пёраў («вушак») па баках галавы.

Распаўсюджаныя ў Еўропе, Азіі, Афрыцы і Амерыцы. Аселыя і вандроўныя птушкі. Жывуць у лясах, гняздуюцца ў дуплах і пабудовах.

## Віды 
Род ўключае 3 віды:

* Брамінскі сыч (*Athene brama*)
* Дамавы сыч або Сіпель (*Athene noctua*)
* Трусіны сыч (*Athene cunicularia*)
Раней у род ўключалі таксама ляснога сыча, у цяперашні час яго вылучаюць у монатыповы род *Heteroglaux*.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савіныя
Катэгорыя:Роды птушак
Шван

**Шван** () — горад у Германіі, у зямлі Мекленбург-Пярэдняя Памеранія.

Уваходзіць у склад раёна Бад-Даберан. Падпарадкоўваецца кіраванню Шван. Насельніцтва складае 5287 чалавек (на 31 снежня 2006 года). Займае плошчу 38,28 км². Афіцыйны код — 13 0 51071.

Назва горада перакладаецца з нямецкай як *лебедзь*.

Катэгорыя:Гарады Мекленбурга-Пярэдняй Памераніі
Пасялковы савет

**Пасялковы савет**, **пассавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў СССР, а таксама ў сучасных Беларусі і Расіі (у некаторых рэгіёнах).

Пасялковыя саветы ўваходзяць у склад раёнаў, адміністрацыйны цэнтр знаходзіцца ў пасёлку.

Станам на 1 студзеня 2011 г. у Беларусі налічвалася 54 пасялковыя саветы. 7 студзеня 2012 года былі ўнесеныя змяненні і дапаўненні ў законы Беларусі аб адміністрацыйна-тэрытарыяльным падзеле, якія не прадугледжвалі паняцця пассавета. У адпаведнасці з прынятымі змяненнямі, цягам 2013 года ўсе пасялковыя саветы Беларусі былі скасаваныя, большая частка з іх была пераўтворана ў сельсаветы.

## Гл. таксама 
* Сельсавет

Катэгорыя:Адміністрацыйныя адзінкі
Бад-Кёніг

**Бад-Кёніг** () — горад у Германіі, курорт, размешчаны ў зямлі Гесэн. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дармштат. Уваходзіць у склад раёна Одэнвальд. Насельніцтва складае 9509 чалавек (на 30 чэрвеня 2007 года). Займае плошчу 46,73 км². Афіцыйны код 06 4 37 001.

Катэгорыя:Гарады Гесэна
Гам

**Гам** (ням.: Hamm) — горад зямельнага падпарадкавання на захадзе Германіі, у федэральнай зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Насельніцтва 183,3 тыс. чалавек (2007). У раёне Унтроп знаходзіцца буйная цеплавая электрастанцыя з дзеючымі энергаблокамі A, B, C і D, E, якія будуюцца.

## Гарады-пабрацімы 
Хам з'яўляецца горадам-пабрацімам наступных гарадоў:

*  Нёшато, Францыя (1967)
*  Санта-Моніка, ЗША (1969)
*  Брэдфард, Вялікабрытанія (1976)
*  Чатануга, ЗША (1977)
*  Масатлан, Мексіка (1978)
*  Туль, Францыя (1987)
*  Араніенбург, Германія (1990)
*  Каліш, Польшча (1991)
*  Аф'ён-Карахісар, Турцыя (2005)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Катэгорыя:Ганза
Ксантэн

**Ксантэн** () — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія.

Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дзюсельдорф. Уваходзіць у склад раёна Везель. Насельніцтва складае 21595 чалавек (на 30 чэрвеня 2007 года). Займае плошчу 72,39 км². Афіцыйны код — 05 1 70 052.

Горад падзяляецца на 6 гарадскіх раёнаў.

## Гарады-пабрацімы 
## Галерэя 

Image:Klever Tor, Xanten-9516.jpg| Гарадскiя вароты Клевертор 
Image:Krimhildmuehle Xanten.jpg| Млын Крымхiльдмюле 
Image:Dom Xanten.jpg| Сабор св. Вiктара 
Image:Amphitheater in Xanten.jpg| Амфiтэатр у археалагiчным парку 
Image:Haventempel Xanten.jpg| Рэшткi храма ў археалагiчным парку 
Image:Nordtor Xanten.jpg| Паўночныя вароты ў археалагiчным парку 
Image:Rome museum Xanten.jpg| Рымскi музей у археалагiчным парку 

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Катэгорыя:Ганза
Гера (горад)

**Гера** () — горад у Германіі, трэці па велічыні ў федэральнай зямлі Цюрынгія (пасля сталіцы Цюрынгіі, Эрфурта, і Ены), размешчаны ва ўсходняй частцы Цюрынгіі на рацэ Вайс-Эльстэр, прыкладна за 60 км на поўдзень ад Лейпцыга і за 80 км на ўсход ад Эрфурта. Насельніцтва 99,6 тыс. чалавек (2010). У сацыялістычную эпоху Гера была адміністрацыйным цэнтрам акругі.

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Цюрынгіі
Дэльбрук (горад)

**Дэльбрук** (ням. Delbrück) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія.

Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дэтмольд. Уваходзіць у склад раёна Падэрборн. Насельніцтва складае 30052 чалавека (на 31 снежня 2006 года). Займае плошчу 157,26 км ². Афіцыйны код - 05 7 74 020.
Горад падпадзяляецца на 10 гарадскіх раёнаў.

Катэгорыя: Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Анклам

**Анклам** () — горад у Германіі, раённы цэнтр, ганзейскі горад, размешчаны ў зямлі Мекленбург-Пярэдняя Памеранія.

Уваходзіць у склад раёна Усходняя Пярэдняя Памеранія. Насельніцтва складае 14092 чалавека (на 31 снежня 2006 года). Займае плошчу 41,65 км². Афіцыйны код — 13 0 59 002.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Гарады Мекленбурга-Пярэдняй Памераніі
Дыбург

**Дыбург** () — горад у Германіі, у зямлі Гесэн. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дармштат. Уваходзіць у склад раёна Дармштат-Дыбург. Насельніцтва складае 15 205 чалавек (на 30 чэрвеня 2007 года). Займае плошчу 23,11 км². Афіцыйны код 06 4 32 004.

Катэгорыя:Гарады Гесэна
Рамштайн-Мізенбах

**Рамштайн-Мізенбах** () — горад у Германіі, у зямлі Рэйнланд-Пфальц.

Уваходзіць у склад раёна Кайзерслаўтэрн. Падпарадкоўваецца кіраванню Рамштайн-Мізенбах. Насельніцтва складае 7898 чалавек (на 31 снежня 2006 года). Займае плошчу 43,03 км². Афіцыйны код — 07 3 35 038.

Катэгорыя:Гарады Рэйнланд-Пфальца
Ангермюндэ

**Ангермюндэ** () — горад у Германіі, у зямлі Брандэнбург. Уваходзіць у склад раёна Укермарк. Насельніцтва — 13597 чалавек (на 31.12.2013). Афіцыйны код — 12 0 73 008.

Займае плошчу 326,44 км². Гэта значна болей за такія буйныя гарады Германіі як Лейпцыг або Білефельд.

## Дэмаграфія 
* 31.12.2006 — 15036 чалавек
* 2009 — 14586 чалавек
* 31.12.2013 — 13597 чалавек

## Галерэя 

File:Angermuende 05-2017 img07 MarketSq.jpg|Ратуша
File:Angermuende_Klosterkirche.jpg|Царква
File:Angermuende_Geschichte_ohne_Ende.jpg|Скульптура
File:Angermuende 05-2017 img09 chapel.jpg|Царква
File:Angermuende_city_wall.jpg|Абарончая сцяна
File:Angermuende_Schmiedeberg_church.jpg|Царква 

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Гарады Брандэнбурга
Мёрс

**Мёрс** (ням. Moers) — горад у Германіі, раённы цэнтр, Ганзейскі горад, размешчаны ў зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія.

Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дзюсельдорф. Уваходзіць у склад раёна Везель. Насельніцтва складае 107048 чалавек (на 31 чэрвеня 2007 года). Займае плошчу 67,68 км ². Афіцыйны код - 05 1 70 024.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Мёсінген

**Мёсінген** () — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Бадэн-Вюртэмберг.

Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Цюбінген. Уваходзіць у склад раёна Цюбінген. Насельніцтва складае 20085 чалавек (на 31 снежня 2006 года). Займае плошчу 50,05 км². Афіцыйны код — 08 4 16 025.

Горад падзяляецца на 6 гарадскіх раёнаў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Гарады Бадэн-Вюртэмберга
Гаўр

**Гаўр** () — горад і камуна на поўначы Францыі, у рэгіёне Нармандыя, супрэфектура ў дэпартаменце Прыморская Сена. Гаўрскі порт — адзін з найбуйнейшых у Францыі. Насельніцтва 188605 чалавек (2009).

## Геаграфія 
Гаўр размешчаны на правым беразе Сены, непадалёк ад яе эстуарыя. Рака аддзяляе гэты горад ад дэпартамента Кальвадос і суседняга горада Анфлёр. На поўнач і на захад ад Гаўра знаходзіцца ўзбярэжжа праліва Па-дэ-Кале.

## Гісторыя 
Гаўр — адзін з маладых гарадоў Францыі. Пры заснаванні адміралам Гіёмам Гуф’е ў 1517 годзе ён быў названы *Францыскопалем* () у гонар караля Францыска I. Пасля быў перайменаваны ў *Гаўр-дэ-Грас* («прасвядная гавань»). У 1562 годзе гугеноты перадалі горад англічанінам, але ўжо праз 2 гады ён вярнуўся да Францыі.

Да 1572 года горад стаў значным гандлёвым цэнтрам, адкуль накіроўваліся караблі да Ньюфаўндленда і Шпіцбергена для лоўлі траскі і кітоў. Да XVIII стагоддзя порт Гаўра стаў другім па велічыні ў Францыі пасля Нанта.

Падчас Другой сусветнай вайны горад быў амаль поўнасцю знішчаны. Пасля вайны па праекту Агюста Перэ ён быў зноў забудаваны сучаснымі пабудовамі характэрнага белага колеру.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Арцюр Анегер, французскі кампазітар
* Жан Дзюбюфэ, французскі мастак і скульптар
* Рауль Дзюфі

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Гарады Нармандыі
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Прыморская Сена
Лідс

**Лідс** ( ) — горад у Іаркшыры, на рацэ Эйр; пяты па велічыні горад Вялікабрытаніі; 443247 жыхароў, якія пражываюць унутры гарадской рысы (па выніках перапісу 2001 года), агульная колькасць жыхароў у канурбацыі Заходняга Іаркшыра складае больш за два мільёны чалавек. Назва «Лідс» ужываецца як па адносінах да гістарычнага цэнтра горада, так і да больш шырокага ўтварэння, якое ўключае ў сябе невялікія гарады Отлі і Уэзербі.

## Гісторыя 
У Сярэднявеччы Лідс стаў гандлёвым цэнтрам рэгіёна. Да прамысловай рэвалюцыі ён быў цэнтрам вытворчасці ваўняных тканін і белага сукна. Прадукцыя Лідса складала шостую частку ад агульнага экспарту Англіі ў 1770 годзе. Рост, першапачаткова тэкстыльнай прамысловасці, быў паскораны будаўніцтвам каналу паміж Лідсам і Ліверпулам у 1699 годзе. Чыгуначная сетка была пабудавана вакол Лідса ў 1834 годзе, што значна палепшаныла сувязь гораду з нацыянальнымі рынкамі і істотна паўплывала на яго развіццё. Разам з ростам тэхнічнага прагрэсу і прамысловай экспансіяй Лідс працягваў гандляваць і сельскагаспадарчымі таварамі, гэта значыць у 1864 годзе ў горадзе пачала працу збожжавая біржа.

У 1914 годзе вытворчасць гораду была пераарыентавана на друк, машынабудаванне, хімічную і швейную вытворчасць. Зніжэнне вытворчасці ў 1930-х гадах змянілася часовым узростам прамысловасці ў сувязі з пераходам да ваеннай вытворасці падчас Другой сусветнай вайны. Тым не менш, у 1970-я гады швейнай прамысловасць Лідса была ў незваротным заняпадзе, з-за адсутнасці магчымасцей канкурыравання з таннымі вырабамі замежных канкурэнтаў.

## Клімат 
Лідс мае марскі клімат, з вялікім уплывам Атлантычнага акіяна. Лета, як правіла, мяккае, з умеранай колькасцю ападкаў, зімы халодныя, дажджлівыя, часам назіраюцца снег і мароз.

## Гарады-пабрацімы 
*  Брно, Чэхія
*  Каломба, Шры-Ланка
*  Дортмунд, Германія
*  Дурбан, ПАР
*  Харкаў, Украіна
*  Ханчжоу, Кітай
*  Ліль, Францыя
*  Луісвіл, ЗША
*  Зіген, Германія

## Славутасці 
* Сабор Святой Ганны

## Вядомыя асобы 
* Джон Беркенхаўт
* Джэймс Фрэйн

## Сувязь з Беларуссю 
* У Лідсе нарадзіўся Джым Дынглі (1942) — брытанскі славіст, даследчык беларускай гісторыі і літаратуры.

## Гл. таксама 
* Канал Лідс — Ліверпуль

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* «Лідская ініцыятыва». Leeds Initiative city partnership.
* Фотаархіў

Катэгорыя:Гарады Англіі
Абрантыш

**Абрантыш** (парт. Abrantes; [ɐ'bɾɐtɨʃ]) — горад у Партугаліі, цэнтр аднайменнага муніцыпалітэта ў складзе акругі Сантарэн. Колькасць насельніцтва - 18,6 тыс. жыхароў (горад), 40,7 тыс. жыхароў (муніцыпалітэт). Горад уваходзіць у эканоміка-статыстычны рэгіён Цэнтральны рэгіён і субрэгіёне Медыу-Тэжу. Па старым адміністрацыйным падзеле ўваходзіў у правінцыю Рыбатэжу.

Катэгорыя:Гарады Партугаліі
Катэгорыя:Муніцыпалітэты акругі Сантарэн
Шэрбур-Актэвіль

**Шэрбур-Актэвіль** (, да лютага 2000 года — **Шэрбур**) — партовы горад на паўночным захадзе Францыі, у дэпартаменце Манш (рэгіён Нармандыя). Сукупнае насельніцтва гарадоў Шэрбур і Актэвіль да іх зліцця ў адну адміністрацыйную адзінку склала 42 318 чалавек (паводле перапісу 1999 года). Пры гэтым насельніцтва муніцыпальнага рэгіёна Шэрбур складала 117 865 чалавек.

## Геаграфія 
Шэрбур размешчаны на поўначы паўвострава Катантэн, на беразе праліва Ла-Манш. Плошча горада складае 6,9 км².

## Гісторыя 
У пачатку X стагоддзя землі паўвострава Катантэн былі захопленыя вікінгамі. У 933 годзе паселішчы рэгіёна былі далучаны да Нармандcкага герцагства. Падчас Стагадовай вайны горад у ліку іншых земляў Францыі быў прадметам спрэчкі паміж англічанінамі і французамі і шэсць разоў пераходзіў з адных рук у іншыя.

З 1898 года ў Шэрбуры будуюцца падводныя лодкі. B 1909 годзе расійскі імператар Мікалай II сустрэўся з французскім прэзідэнтам Арманам Фальерам, для складання франка-расійскага саюза. У 1912 годзе Шэрбур стаў першым портам, дзе прыстаў лайнер «Тытанік» пасля адплыцця з Саўтгемптана.

У чэрвені 1940 года горад быў захоплены нямецкімі войскамі. Вызвалены праз чатыры гады 26 чэрвеня 1944 года, з гэтага часу і да канца вайны Шэрбур быў адным з ажыўленых і важнейшых портаў у Еўропе.

## Эканоміка 
У Шэрбуры маюцца прадпрыемствы суднабудавання і сельскагаспадарчага машынабудавання, ёсць вытворчасць фотаматэрыялаў, адзення, мэблі і піва.

## Вядомыя ўраджэнцы 
* Віктор Грыньяр — выбітны французскі хімік
* Жан Марэ — французскі акцёр, скульптар і каскадзёр

## Спасылкі 
* Сайт горада

Катэгорыя:Гарады Нармандыі
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Манш
Арль

**Арль** (, ) — горад на поўдні Францыі, у дэпартаменце Буш-дзю-Рон у рэгіёне Праванс — Альпы — Лазурны Бераг. Размешчаны на берагах ракі Роны, у пачатку яе дэльты, на захад ад Марселя. Камуна займае плошчу 759 км², яе насельніцтва складае 50 500 чалавек.

## Гісторыя 
Старажытная назва горада — Арэлат (). Яго першымі вядомымі жыхарамі былі лігуры. Яны пасяліліся тут каля 800 года да н.э. Горад стаў важным фінікійскім гандлёвым портам яшчэ да таго як перайшоў да рымлянаў. У 123 годзе да н.э. рымляне захапілі горад. Арэлат атрымаў асабліва вялікае значэнне пасля пабудовы канала, які злучыў горад з Міжземным морам.

## Славутасці 
У Арлі захавалася нямала антычных будынкаў, гэта значыць частка гарадской сцяны, тэатр і амфітэатр I стагоддзя да н.э., дзе могуць змясціцца да 20 тысяч гледачоў. Да гэтага часу амфітэатр выкарыстоўваецца для правядзення карыды.

## Спасылкі 
* Сайт горада
* Турыстычны сайт 

Катэгорыя:Гарады рэгіёна Праванс — Альпы — Лазурны Бераг
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Буш-дзю-Рон
Грас

**Грас** (, ) — горад у французскім дэпартаменце Прыморскія Альпы, крыху на поўнач ад Мужэна. Насельніцтва горада складае 48 тысяч жыхароў.

Грас вядомы сваёй парфумернай індустрыяй і як адно з месцаў, дзе адбываецца дзеянне рамана «Парфумер» Патрыка Зюскінда.

## Гісторыя 
Горад заснаваны ў XI стагоддзі. У 1125 годзе стаў рэзідэнцыяй біскупа Антыба. У 1155 годзе Грас стаў біскупскім горадам, пачаў адыгрываць важную ролю ў гандлёвых адносінах з Генуяй і Пізай. У 1482 годзе разам з Правансам стаў часткай Францыі. З XVI стагоддзя ў Грасе пачала развівацца парфумерная вытворчасць.

У 1815 годзе Напалеон I Банапарт высадзіўся тут у бухце Гольф-Жуан і з невялікай арміяй пайшоў на Парыж шляхам, які пасля назавуць дарогай Напалеона. У друкарні Граса, размешчанай у 15 кіламетрах ад месца высадкі, быў надрукаваны заклік да народа і арміі.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Славутасці 
* Нотр-Дам-дзю-Пюі — кафедральны сабор
* Міжнародны музей парфумерыі

## Спасылкі 
* Сайт горада

Катэгорыя:Гарады рэгіёна Праванс — Альпы — Лазурны Бераг
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Прыморскія Альпы
Канкаль

**Канкаль** () — камуна ў Францыі, дэпартаменце Іль і Вілен, Брэтань.

## Геаграфія 
Горад знаходзіцца на поўначы Францыі на беразе Ла-Манша.

## Гісторыя 
Французы называюць гэта месца Ізумрудным берагам. Пляжы практычна бязлюдныя. Асноўная гастранамічная славутасць Канкаля — вустрыцы. У 1545 годзе парыжскія эшэвены заключылі кантракт з Канкалем пра пастаўку свежых вустрыц два разы на тыдзень да каралеўскага стала. За гэта Канкалю быў нададзены статус горада.

## Дэмаграфія 
## Спасылкі 
* Сайт горада

Катэгорыя:Гарады Брэтані
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Іль і Вілен
Жан-Філіп Рамо

**Жан-Філіп Рамо** (; 25 верасня 1683, Дыжон — 12 верасня 1764, Парыж) — французскі  і тэарэтык музыкі эпохі барока.

## Біяграфія 
Сын арганіста, ведаў ноты раней, чым навучыўся чытаць. Вучыўся ў езуіцкай школе. У 18 гадоў быў адпраўлены бацькам у Італію ўдасканальваць музычную адукацыю ў Мілане. Пасля вяртання выступаў скрыпачом у аркестры Манпелье, служыў арганістам у Дыжоне, Клермон-Феране, Ліёне. З 1722 пасяліўся ў Парыжы. Пісаў для парыжскіх тэатраў, складаў духоўную і свецкую музыку, з 1745 стаў прыдворным кампазітарам.

## Музычная творчасць 
Развіваў заснаваны Ж.-Б. Люлі жанр лірычнай трагедыі. У оперы ўзмацніў эмацыянальную выразнасць музыкі, ролю аркестра, увагу да рэчытатыўна-арыёзнай сферы. Аўтар опер, опер-балетаў, балетаў, камедый-балетаў і інш., свецкіх кантат, маготаў, канцэртаў для клавесіна і камернага ансамбля, п’ес для клавесіна, музыкі для спектакляў і інш. У «Трактаце пра гармонію…» (1722) абгрунтаваў тэрцавую будову акордаў, увёў паняцце «гарманічнага цэнтра» (тонікі), дамінантнай і субдамінантнай функцый.

## Літаратура 
* 
* *Lester, Joel*. Compositional theory in the eighteenth century. Cambridge (Mass.): Harvard University Press, 1992.
* *Lester J.* Rameau and musical thought in the Enlightenment // The Cambridge history of Western music theory, ed. by Thomas Christensen. Cambridge, Mass., 2002, pp.&nbsp;753-778.

## Спасылкі 
* Творы Жан Філіпа на сайце Classical Connect Бясплатная бібліятэка класічнай музыкі на Classical Connect
* Сайт Рамо
* Поўная дыскаграфія кампазітара 
* 

Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Францыі
Катэгорыя:Оперныя кампазітары
Катэгорыя:Балетныя кампазітары
Катэгорыя:Тэарэтыкі музыкі
Катэгорыя:Людзі, у гонар якіх названы кратар на Меркурыі
Алікантэ

**Алікантэ** **(Алакан)** (ісп.: Alicante, кат. Alacant) — горад у Іспаніі, аўтаномнай супольнасці Валенсія, цэнтр аднайменнай правінцыі. Знаходзіцца на беразе Міжземнага мора. Насельніцтва горада Алікантэ складае 334 329 чалавек, паводле ацэнак за 2011 год, з'яўляючыся, такім чынам, другім паводле велічыні горадам у супольнасці. З улікам бліжэйшых муніцыпалітэтаў, агламерацыя Алікантэ мае 462 281 жыхароў.

## Гісторыя 
Прыкладна 2500 гадоў таму на месцы сучаснага Алікантэ размяшчалася невялікая іберыйскае паселішча. Грэкі, якія прыйшлі ў гэтыя месцы, заснавалі тут горад гандлёвай калоніі-крэпасці. Горад знаходзіўся пад уладай Карфагена. Пазней горад быў заваяваны рымлянамі, якія перайменавалі яго ў Люцэнтум (), што азначае «горад светлага ззяння». Археалагічныя раскопкі старажытнага ібера-раманскага горада на сённяшні дзень з'яўляюцца аднымі з найбольш значных славутасцей Валенсіі. У VIII стагоддзі горад заваявалі маўры. Іх панаванне значна паўплывала на развіццё горада.

У XVI стагоддзі Алікантэ быў вызвалены кастыльскім войскам, а 300 праз гадоў ён стаў важным гандлёвым портам Іспаніі. У гэты перыяд эканамічнага ўздыму горад інтэнсіўна забудоўваўся і рэканструіраваўся. Многія помнікі архітэктуры гэтага часу захаваліся і да нашых дзён. Выдатнае геаграфічнае становішча стала прычынай таго, што горад заўсёды падвяргаўся ціску з боку заваёўнікаў. Сёння Алікантэ з'яўляецца адным з найбуйнейшых гарадоў супольнасці Валенсія.

## Эканоміка 
82,4% насельніцтва заняты ў сферы паслуг, у першую чаргу — гандлі і турызме. Развіта банкаўская справа, адукацыя. 6,2% насельніцтва заняты ў прамысловасці. Аснова эканомікі — пляжны турызм, экспарт віна, аліўкавага алею, цытрусавых і садавіны, лёгкая прамысловасць.

## Гарады-пабрацімы 
*  Ніца, Францыя
*  Карлафортэ, Італія
*  Герцлія, Ізраіль
*  Леон, Нікарагуа
*  Матансас, Куба
*  Аран, Алжыр
*  Рыга, Латвія
*  Таяока, Японія
*  Веньчжоу, Кітай

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт горада Алікантэ
* Трамвай 
* Старонка свята Івана Купалы 
* Універсітэт
* Alicante Information 
* Турыстычны партал
* Панарамны від Алікантэ 

Катэгорыя:Гарады аўтаномнай супольнасці Валенсія

Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Алікантэ
Уш

**Уш** () — рака ў Францыі.

Знаходзіцца на ўсходзе краіны. Уш з'яўляецца адным з правых прытокаў ракі Сона. Выток знаходзіцца ў муніцыпалітэце Люзені-сюр-Уш.

Рака з зімовай паводкай, з снежня да сакавіка, максімум у студзені—лютым. Самы нізкі ўзровень вады ў рацэ летам, у перыяд з ліпеня па верасень.

Даўжыня ракі складае 95,4 км. Плошча яе басейна складае 860 км². Сіла плыні характарызуецца сярэднім выдаткам вады, каля 8 м³ за секунду.

## Спасылкі 
* L'Ouche  

Катэгорыя:Рэкі Францыі
Роберт I (герцаг Бургундыі)

**Роберт I Стары** (фр. Robert I le Vieux, 1011 - 21 сакавіка 1076, Флёр-сюр-Ош) — герцаг Бургундыі ў 1032 - 1076 гадах, сын караля Францыі Роберта II Набожнага і Канстанцыі Арльскай, родапачынальнік Старэйшага Бургундскага дома.

## Біяграфія 
У 1030 Роберт разам са старэйшым братам Генрыхам паўстаў супраць бацькі. Яны захапілі некалькі замкаў, пасля чаго памірыліся з бацькам.

У 1031 памёр кароль Роберт II, якому ўспадкаваў старэйшы брат Роберта, Генрых. І Роберт, які падтрымліваецца маці, Канстанцыі Арльскай, паўстаў супраць яго, прэтэндуючы на трон. У выніку ў 1032 яны прымірыліся: Роберт атрымаў у кіраванне герцагства Бургундыя, пры гэтым адмовіўся ад прэтэнзіяў на трон.

## Спасылкі 
* Сайт Foundation for Medieval: Бургундскі дом
* Histoire du Duche de Bourgogne

Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XI стагоддзя
Катэгорыя:Герцагі бургундскія
Катэгорыя:Бургундскі дом