Барыл

**Бары́л** — цар Балгарыі, з дынастыі Асеняў — сын сястры цара Калаяна. Пры ім Балгарыя, саслабелая з-за экспансіі суседніх дзяржаў і сепаратызму буйных феадалаў, страціла шэраг абласцей на поўдні і захадзе.

## Біяграфія 
### Узыходжанне на прастол 
Найбуйнейшы балгарскі медыевіст Васіл Златарскі мяркуе, што Барыл быў адным з арганізатараў змовы супраць цара Калаяна. З-за прэстыжу Златарскага яго меркаванне прымалася на веру. Сёння некаторыя балгарскія навукоўцы паказваюць на тое, што няма ніякіх сведчанняў у гістарычных крыніцах на карысць гіпотэзы Златарскага.

Барыл заняў прастол (кастрычнік 1207) у барацьбе з іншымі прэтэндэнтамі з дынастыі Асеняў — дэспат Алексій Слаў і Стрэз. Для таго, каб умацаваць свае пазіцыі ён ажаніўся з Ганнай-Аніссяй, якая была жонка Калаяна. Умацаваўшыся ў сваёй непрыступнай крэпасці Мелнік у Радопскіх горах, Алексій Слаў не прызнаў уладу Барыла. Стрэз бег у Рашку, пры падтрымцы сербаў авалодаў большай часткай Македоніі і стаў кіраваць там. Будучы цар Іван Асень II, сын Івана Асеня I бег спачатку да полаўцаў, а потым у адно з рускіх княстваў, меркавана ў Галіцка-Валынскае княства.

### Вайна з крыжакамі 
thumb|right|200px|Балгарыя пры Барыле (1207—1218)
Скарыстаўшыся паслабленнем Балгарыі, лацінскі імператар Генрых I Фландрскі павёў супраць балгараў сваё войска, папоўненае новымі рыцарамі з Фландрыі і Нармандыі. Барыл пацяпреў разгромнае паражэнне каля Філіпопаля 1 жніўня 1208 года, нягледзячы на тое, што сабраў 33-тыс. войска. Дэспат Слаў падпарадкаваўся Генрыху і атрымаў у лен захопленыя ў балгараў зямлі. У 1209 годзе Барыл, асцерагаючыся аддзялення Македоніі, прызнаў Стрэза яе кіраўніком і даў яму тытул севастакратара. Балгарыя была яшчэ моцная: калі ў 1211 годзе імператар Генрых вяртаўся з паходу ў Грэцыю, Барыл паслаў атрады, каб заняць праходы ў горах паміж Фесалонікамі і Канстанцінопалем. Аднак Генрых прагнаў балгарскія войскі, а ўвосень 1211 года разбіў самага Барыла ў бітве.

### Асуджэнне багамільства 
Барыл спрабаваў беспаспяхова ўмацаваць сваё становішча скліканнем у 1211 годзе першы ў гісторыі Балгарыі сабор супраць багамілаў, вынікам якога стала складанне Барылава сінодзіка.

### Саюз з Лацінскай імперыі 
Пасля сваіх няўдач у войнах супраць Лацінскай імперыі Барыл аддаў перавагу аб’яднацца з ёй супраць сербаў і грэкаў. Генрых меў патрэбу ў саюзніку супраць Эпірскага царства і непакорлівых феадалаў. У 1213 годзе быў заключаны мірны дагавор паміж Барылам і Генрых I. Імператар ажаніўся з дачкой Калаяна, вяселле пышна адсвяткавалі ў Канстанцінопалі. Да саюза далучыўся Стрэз. Супраць Лацінскай імперыі і Балгарыі склалі кааліцыю эпірскі дэспат Феадор Ангел, дэспат Аляксей Слаў і сербскі князь Стэфан Першавенчаны. Балгара-лацінскі саюз не даў чаканых вынікаў. У 1214 года Стрэз быў забіты наймітамі напярэдадні кампаніі супраць сербаў. Генрых і Барыл здзейснілі сумесны паход у Сербію, але дзве арміі сутыкнуліся паміж сабой. Кожны з бакоў лічыў, што ваюе з сербамі. Пасля гэтай трагічнай падзеі паход быў спынены. У 1216 года Барыл быў пазбаўлены магутнага саюзніка — у Салоніках памёр Генрых І.

### Мяцеж у Відзіне 
У 1213 годзе супраць цара паднялі мяцеж чатыры баяры ў дунайскай горадзе Відзін. Да іх далучыліся тры палавецкія правадыры.

### Звяржэнне 
У 1218 годзе Іван Асень II вярнуўся ў Балгарыі. Спасатку ён меў толькі атрад рускіх наймітаў, але неўзабаве да яго далучыліся шматлікія незадаволеныя. Пасля няўдалай спробы зладзіцца з прэтэндэнтам на прастол, Барыл схаваўся ў Тырнаве. Праз сем месяцаў аблогі.

## Литература 
* }
* 
* Попруженко, М. Синодик царя Борила. София, 1928

Катэгорыя:Цары балгарскія
Катэгорыя:Другое Балгарскае царства
Катэгорыя:Асені