open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бачацкі

**Бачацкі** () — пасёлак гарадскога тыпу ў складзе Бялоўскай гарадской акругі Кемераўскай вобласці Расіі. Утвораны 10 жніўня 1954 года. Горадаўтваральнае прадпрыемства — разрэз «Бачацкі». Пасёлак размешчаны на мяжы Салаірскага кража і Кузнецкай катлавіны ў міжрэччы рэк Вялікі (Чарнавы) Бачат і Малы (Стэпавы) Бачат, за 9 км на паўночны захад ад вёскі Старабачаты і за 18 км на паўднёвы захад ад Бялова.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кемераўскай вобласці
Фрунзенская

**Фрунзенская**:
* Фрунзенская (станцыя метро, Масква)
* Фрунзенская (станцыя метро, Мінск)
* Фрунзенская (станцыя метро, Санкт-Пецярбург)
Мундыбаш

**Мундыбаш** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Таштагольскім раёне Кемераўскай вобласці Расіі. Названы ад ракі Мундыбаш. Узнік на месцы шорскага улуса ў сувязі з будаўніцтвам чыгункі. У 1929 годзе тут пачалося будаўніцтва фабрыкі і падвеснай ліннай дарогі, якая звязала Мундыбаш з Тэльбескім радовішчам жалезнай руды. У 1934 годзе пераўтвораны ў пасёлак гарадскога тыпу.

У 1941 годзе станцыя Мундыбаш называлася Тэльбес.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кемераўскай вобласці
Клятня

**Клятня** (; да 1935 года афіцыйная назва *Людзінка*) — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Клятнянскага раёна Бранскай вобласці Расіі. Насельніцтва — 12 458 чал. (2018). Размешчаны на рацэ Надва (басейн Дняпра), за 99 км на захад ад Бранска. Канцавая станцыя чыгуначнай лініі (43 км) ад Жукаўкі (на лініі Бранск — Смаленск). Заснаваны ў 1880 годзе ў сувязі з пачаткам лесараспрацовак; першапачаткова насіў назву Людзінка. З 1918 года — валасны цэнтр Бранскага павета, з 1929 года — райцэнтр. З 1935 года — пасёлак гарадскога тыпу.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Бранскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1880 годзе
Крапівінскі

**Крапівінскі** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Крапівінскага раёна Кемераўскай вобласці Расіі.

Размешчаны на левым беразе ракі Том. Насельніцтва 7,9 тыс. жыхароў (2009 год). Сяло Крапівіна заснавана у 1732 годзе. Да 1924 года Крапівіна — цэнтр воласці, з 1924 па 1963 год і з 1967 года — раённы цэнтр. У 1958 годзе Крапівіна пераўтворана ў пасёлак гарадскога тыпу Крапівінскі.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кемераўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1732 годзе
Дэвід Фінчэр

**Дэвід Эндру Леа Фінчэр** (; нар. ) — амерыканскі кінарэжысёр і кліпмэйкер, адзін з самых яркіх «навабранцаў» Галівуда 1990-х. Лаўрэат прэмій «Залаты глобус» і BAFTA (2011) за пастаноўку фільма «Сацыяльная сетка» і «Эмі» (2013) за рэжысуру пілотнага эпізоду серыяла «Картачны дамок», а таксама двухразовы намінант на прэмію «Оскар».

## Зноскі 
Катэгорыя:Кінарэжысёры ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус» за найлепшую рэжысёрскую працу
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Спадарожнік»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сезар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Карміэль

**Карміэль** () — горад у Ізраілі. Размешчаны ў Заходняй Галілеі, за 35 км ад Цверыі, 22 км ад Ака, 45 км ад Хайфы. Насельніцтва на 2016 год — 44 858 чалавек. Горад заснаваны ў 1964 годзе. Камерцыйны, культурны і індустрыяльны цэнтр рэгіёна. Размешчаны за 20 км ад узбярэжжа Міжземнага мора. Вышыня над узроўнем мора — ад 250 да 400 м. Рэльеф горада — гарысты. Горад размешчаны за 26 км ад Тыверыядскага возера. Клімат у горадзе горны, з адносна нізкай вільготнасцю: 55 % з красавіка па кастрычнік і 65-70 % з лістапада па сакавік.

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны гарадскі сайт (муніцыпалітэт) 

Катэгорыя:Гарады Ізраіля
Стаўка больш, чым жыццё

**«Стаўка больш, чым жыццё»** ()&nbsp;— польскі тэлесерыял 1967 года з Станіславам Мікульскім у галоўнай ролі пра польска-савецкага выведніка Ганса Клосса. Экранізацыя аднайменнай кнігі .

## Сюжэт 
1941 год. Малады паляк Станіслаў Коліцкі цудам бяжыць з канцлагера і перасякае нямецка-савецкую граніцу, каб паведаміць мясцовых людзей пра небяспеку з боку немцаў, але ўжо там яго арыштоўваюць пагранічнікі. Аказваецца, Коліцкі вельмі падобны на нямецкага обер-лейтэнанта Ганса Клосса. Пасля таго, як Коліцкага навучылі звычак і асаблівасцяў паводзін двайніка, пачаліся захапляльныя прыгоды Коліцкага-Клосса у тыле ворага.

## У ролях 
* Станіслаў Мікульскі&nbsp;— *Станіслаў Коліцкі/обер-лейтэнант Ганс Клосс*
* &nbsp;— *штурмбанфюрэр Герман Бруннер*
* &nbsp;— *антыквар*
* &nbsp;— *генерал Вірынгер*
* &nbsp;— *радыстка*
* &nbsp;— *маёр Хорст*
* &nbsp;— *Тадэк*
* Барбара Брыльская&nbsp;— *Інга*
* Беата Тышкевіч&nbsp;— *Крыстын Кільд*
* Раман Сыкала&nbsp;— *Генрых Мюллер, начальнік СС*
* Леан Нямчык&nbsp;— *Рэалетта*
* Зігмунт Хюбнер&nbsp;— *Вільгельм Канарыс, начальнік Абвера*
* Міхал Шэўчык&nbsp;— *Франак*

## Крыніцы 
Катэгорыя:Тэлесерыялы Польшчы
Катэгорыя:Тэлесерыялы пра Другую сусветную вайну
Катэгорыя:Фільмы 1968 года
Прыгоды капітана Урунгеля (мультсерыял)

**«Прыгоды капітана Урунгеля»** ()&nbsp;— мультсерыял аб'яднанне мастацкай мультыплікацыі студыі «Кіеўнавукфільм», які складаецца з 13 серый. Рэжысёр&nbsp;— Давід Чаркаскі. Мультфільм створаны па сюжэце павесці   (1937).

1976 года былі створаны першыя тры серыі, з 4 па 6 серыі&nbsp;— 1977 года, 7-9 серыі&nbsp;— 1978, нарэшце, фінальныя (з 10 па 13 серыі)&nbsp;— 1979 года.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мультсерыялы СССР
Катэгорыя:Фільмы 1979 года
Прыгоды капітана Урунгеля

* **«Прыгоды капітана Урунгеля»**&nbsp;— гумарыстычная павесць пісьменніка Андрэя Някрасава.
* **«Прыгоды капітана Урунгеля»**&nbsp;— анімацыйны серыял, створаны аб'яднаннем мастацкай мультыплікацыі Кіеўнавукфільма.
Дзень украінскага добраахвотніка

**Дзень украінскага добраахвотніка** — свята ў гонар украінскіх добраахвотнікаў, якое адзначаецца ва Украіне 14 сакавіка. У гэты дзень 2014 года першыя 500 байцоў-добраахвотнікаў Самаабароны Майдана  прыбылі на палігон Новыя Петраўцы для фармавання першага добраахвотніцкага батальёна. Батальён на пачатку красавіка 2014 г. перадыслакаваўся на Дняпрапятроўшчыну і атрымаў назву «Дніпро-2» (камандзір — Алег «Мальфар» Караташ.).

## Заснаванне 
Дзень устаноўлены 17 студзеня 2017 г. Вярхоўнай Радай Украіны з мэтай ушанавання мужнасці і гераізму абаронцаў незалежнасці, суверэнітэту і тэрытарыяльнай цэласнасці Украіны, садзейнічання далейшаму ўмацаванню патрыятычнага духу ў грамадстве, узмацнення грамадскай увагі і клопату да ўдзельнікаў добраахвотніцкіх фармаванняў і на падтрымку ініцыятывы грамадскасці.

За адпаведную пастанову № 4261 «Аб устанаўленні Дня ўкраінскага добраахвотніка» на пленарным пасяджэнні ўкраінскага парламента прагаласаваў 231 народны дэпутат.

Пастановай рэкамендавана Кабінету Міністраў Украіны распрацаваць з прыцягненнем грамадскасці, а таксама актыўных удзельнікаў добраахвотніцкіх фармаванняў, якія ўдзельнічалі ў Рэвалюцыі Годнасці (лістапад 2013 — люты 2014), і зацвердзіць у месячны тэрмін з дня прыняцця пастановы комплексны план мерапрыемстваў па святкаванні на дзяржаўным узроўні Дня ўкраінскага добраахвотніка. У прыватнасці прадугледжана правядзенне штогод мерапрыемстваў па ўшанаванні подзвігу ўкраінскіх добраахвотнікаў; правядзенне ў навучальных установах, воінскіх частках, установах культуры тэматычных мерапрыемстваў, гутарак аб масавых акцыях грамадзянскага пратэсту ва Украіне, якія адбываліся ў лістападзе 2013 — лютым 2014 года, і аб удзеле ў іх добраахвотнікаў.

## Першае святкаванне 
]]
14 сакавіка 2017 г. па ўсёй Украіне прайшлі мерапрыемствы да Дня ўкраінскага добраахвотніка.

## Глядзіце таксама 
* Алесь Чаркашын
* Віталь Ціліжэнка

## Спасылкі 
* Прийнято Постанову «Про встановлення Дня українського добровольця» // Інформаційне управління Апарату Верховної Ради України.&nbsp;— 2017.&nbsp;— 17 січня. 
* Рада прийняла постанову про встановлення Дня українського добровольця // День.&nbsp;— 2017.&nbsp;— 17 січня. 
* Постанова Верховної Ради України «Про встановлення Дня українського добровольця» від 17.01.2017 №&nbsp;1822-VIII 

Катэгорыя:З’явіліся ў 2017 годзе
Катэгорыя:Святы 14 сакавіка
Катэгорыя:Святы Украіны
Энергетыка Германіі

]]
**Энергетыка Германіі** — галіна прамысловасці высокаразвітай постіндустрыяльнай краіны з магутнай эканомікай і найвышэйшымі экалагічнымі стандартамі. Складаецца з паліўнай прамысловасці — пераважна буравугальнай і нафтаперапрацоўчай, і элетраэнергетыкі — цеплавой, альтэрнатыўнай і атамнай (па ўбываючай). Акрамя бурага вугалю, энергетыка краіны працуе на пераважна імпартных энерганосьбітах. З пачаткам ХХІ ст важную ролю атрымалі кліматычныя рэсурсы. Энергетыка Германіі цягам двух апошніх стагоддзяў прайшла шлях ад вугальнай да нафтава-атамнай. У пачатку 2020-х Германія плануе канчаткова адмовіцца ад АЭС, да канцы 2030-х збіраецца закрыць усе ЦЭС на бурым вугалі. Сцвярджаецца эпоха прыроднага газу, пачынаецца зорны час альтэрнатыўнай энергетыкі.

## Энергетыка 
### Нафта 
Нафту да нафтаперапрацоўчых заводаў дастаўляюць па нафтаправодах з Ратэрдама, Марселю, Генуі і праз уласныя марскія парты Расток, Вільгельмсгафен, Бремерхафен, Гамбург. Найбуйнейшыя цэнтры перапрацоўкі нафты — Карлсруэ, Інгальдштат, Эмден, Гамбург, Брэмен. 

### Прыродны газ 
]]
Прыродны газ краіна атрымлівае транзітам па газаправодах: з Расіі праз краіны Ўсходняй Еўропы (Ямал — Еўропа) і па дне Балтыйскага мора (Паўночны паток, 55 млрд м³); і з паўночнаморскіх радовішчаў Нарвегіі праз Нідэрланды. У 2018-2019 будуецца паралельная галінка газаправода Паўночны паток-2, адкрыццё якой павялічыць транзіт да 110 млрд м³.

## Электраэнергетыка 
Электраэнергетыка краіны прадстаўлена усімі асноўнымі тыпамі электрастанцый, сярод якіх пераважаюць цеплавыя на вугалі (40 % электраэнергіі ў 2018).
 
### Цеплавая 
Паколькі 85 % здабытага ў Германіі бурага вугалю  выкарыстоўваецца ў электраэнергетыцы, цеплавыя электрастанцыі сканцэнтраваны ў раёнах колішняй здабычы бурага вугалю. Цяпер яны паступова пераходзяць на імпартнае паліва. Яшчэ каля 12 % даюць ЦЭС на прыродным газе. Агульнымі намаганнямі ўраду, прамыслоўцаў і эколагаў вугальная энергетыка плануецца быць цалкам згорнутай да 2038 года. 

### Атамная 
Доля атамных ЭС што ў канцы ХХ ст давалі больш за траціну электраэнергіі, у 2010 зменшылася да 22 %, у 2017 — да 11,63 %. Закрыццё АЭС — балючае для нямецкага ўраду пытанне. У 2002 годзе ўпершыню было вырашана аб закрыцці ўсіх рэактараў да 2022. Фукусімская трагедыя вымусіла канчаткова заняць цвёрдую пазіцыю па гэтым пытанні. Невядома, ці будуць закрыты да 2022 ўсе АЭС, але ўрад Меркель настроены рашуча.

### Альтэрнатыўная 
Замяніць два адыходзячых традыцыйных віды паліва закліканы альтэрнатыўныя крыніцы, ужыванне якіх у ХХІ стагоддзі дэманструе імклівы рост. У 2016 годзе на альтэрнатыўную энергетыку прыходзілася амаль 30 % выпрацоўкі спажыванай электраэнергіі (Ветракі — 12,3 %, біямаса — 7,9 %, сонечныя фотаэлементы — 5,9 %).
Межырэцкі сельсавет

**Межырэ́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Зэльвенскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Межырэчча.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Зэльвенскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Каралінскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Зэльвенскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Свята-Уваскрасенская царква (Букча)

**Свята-Уваскрасенская царква** — праваслаўная царква ў Букчы Лельчыцкага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

Размешчана па адрасу Гомельская вобл., в. Букча, вул. Ленінская 73.

## Гісторыя 
Першае згадванне аб царкве адносіцца да 1745 года. Вядома, што тут быў святаром Адам Маляевіч.

У 1816 быў зроблены рамонт. Метрычныя кнігі захоўваліся з 1805 года. У 1840 на сродкі графа Маліеўскага царкву зноў адрамантавалі, а ў 1842 годзе пабудавалі новую званіцу. У 1869 годзе прыход як самастойны ліквідавалі і царкву прыпісалі да Тонежскага прыхода. У 1888 царкоўнай зямлі мелася 100 дзесяцін. У 1943 царкву разам з вёскай спалілі нямецка-фашысцкія захопнікі.

## Новая царква 
У пачатку 2000 у вёсцы пабудавана новая, драўляная царква.

## Літаратура 
* Кніга памяць «Лельчыцкі раён» — с. 566

Букча
Катэгорыя:Букча
Катэгорыя:Храмы Тураўскай і Мазырскай епархіі
Свята-Успенская царква (Ліпляны)

**Свята-Успенская царква** — праваслаўная царква ў Ліплянах. 

Размешчана па адрасу Гомельская вобл., агр. Ліпляны, вул. Кашырцэва 31.

## Гісторыя 
Вядома, што ў 1787 дзейнічала капліца. У 1856 пабудавана царква, прыпісана была да Лельчыцкага прыходу. У 1943 падчас вайны была спалена разам з вёскай. 

На пачатку 2000 у вёсцы пачалі будаваць новую царкву, але з-за эканамічных праблем будаўля была спынена.

## Літаратура 
* Кніга памяць «Лельчыцкі раён» — с. 570
## Спасылкі 
* царква  на сайце Тураўскай епархіі
Ліпляны
Катэгорыя:Ліпляны
Катэгорыя:Храмы Тураўскай і Мазырскай епархіі
Бык

* Бык — самец буйной рагатай жывёлы, дзікай і свойскай.
* Бык — прамежкавая апора моста.
* Бык (прыток Днястра)
Свята-Георгіеўская царква (Баравое)

**Свята-Георгіеўская царква** (да 1999 — Свята-Троіцкая царква) — праваслаўная царква ў Баравом.

Размешчана па адрасу Гомельская вобл., агр. Баравое, вул. Камсамольская 89А.

## Гісторыя 
Паводле архіўных даных царква была пабудавана ў 1865 годзе, хаця ёсць успамінанне, што царква ў вёсцы была яшчэ ў XVIII ст. Адносілася да Мілашавіцкага прыхода. У 1896 была адрамантавана.

Падчас ВАВ царква ацалела, хаця вёска была спалена. У 1996 старую драўляную царкву разабралі і ў 1998 пабудавалі новую, асвяцілі ў гонар Успення Божай маці.

## Літаратура 
* Кніга памяць «Лельчыцкі раён» — с. 565
Баравое
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Баравое (Лельчыцкі раён)
Катэгорыя:Храмы Тураўскай і Мазырскай епархіі
Іван Лазаравіч Крупскі

**Іван Лазаравіч Крупскі** (, Першыно, Горацкі раён, БССР — , Боркі, Бараўскі раён, Кустанайская вобласць, КССР) — Герой Сацыялістычнай Працы (1957).

## Біяграфія 
Іван Крупскі нарадзіўся ў вёсцы Першыно Горацкага раёна ў 1926.

У 1938—1941 гадах працаваў у сельгасартэлі «Першамайскі» Горацкага раёна. З 1944 па 1947 год служыў у Савецкай Арміі. Вызначыўся ў баях за горад Голдап (Польшча) і 21 кастрычніка 1944 года быў паранены. Быў узнагароджаны медалём «За адвагу».

У 1948—1954 гадах — трактарыст-камбайнёр Горскай МТС Горацкага раёна. 

У 1955 годзе прыехаў у Казахстан на асваенне цаліны і стаў працаваць трактарыстам у саўгасе «Баркоўскі». У першы ж год на трактары ДТ-54 узараў 915 гектараў цаліны. Увесну 1956 году выканаў заданне на 156 %. 

Восенню 1956 году зноў сеў за стырно трактара і стаў падымаць зябліва. І тут сістэматычна перавыконваў зменныя заданні. Гэтыя паказчыкі былі найлепшымі на казахстанскай цаліне. 

Адзін з першых цаліннікаў Казахстана, каму 11 студзеня 1957 года было прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы.

Ягонае імя неаднаразова заносілася на Дошку гонару саўгаса. Абіраўся членам Кустанайскай абкама кампартыі Казахстана. Памёр у 1983 годзе.

## Літаратура 
* Крупский Иван Лазаревиіч // Герои Социалистического Труда — казахстанцы. — Алма-Ата: 1970. Т. 3. С. 175—176.
* Ліўшыц, У. М. Гонар і слава Горацкай зямлі. У 3-х кнігах. Кніга 3. Героі Сацыялістычнай Працы, заслужаныя работнікі народнай гаспадаркі, культуры, мастакі і пісьменнікі художники. — Горкі: С. 13.

## Узнагароды 
* Медаль «Серп і Молат»
* Ордэн Леніна
* Медаль «За адвагу»
* Медаль «За асваенне цалінных зямель»

## Спасылкі 
* Крупский Иван Лазаревич. Сайт Героі краіны. 
* Беларускі партал у Казахстане. Цаліна .
* Ліўшыц, Уладзімір. Героямі сталі на цаліне

Катэгорыя:Механізатары
Брусы (горад)

**Брусы** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Хайніцкага павета Паморскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Брусы. Займае плошчу 5,1 км². Насельніцтва 4517 чалавек (на 2004 год).
Царква Раства Багародзіцы (Буйнавічы)

**Царква Раства Багародзіцы** — праваслаўная царква ў Буйнавічах.

Размешчана па адрасу Гомельская вобл., в. Буйнавічы, вул. Першамайская 1.

## Гісторыя 
Царква ўпершыню згадваецца ў 1662 годзе, калі пан Стэфан Вайніловіч надзяліў прыход зямлёй. У 1761 годзе царква згарэла і новую на сродкі прыхажан пабудавалі толькі ў 1774 годзе, якая была асвечана праз год. Царква мела форму крыжа з купалам пасярэдзіне.

У прыход уваходзілі вёскі Буйнавічы (67 двароў), Злодзін (27 двароў) і Стадолічы (40 двароў). У 1775 да прыходу была прыпісана Свята-Пакроўская царква ў в. Стадолічы. У 1787 годзе ў Злодзіне мелася Свята-Міхайлаўская капліца. У 1802 годзе ў Буйнавічах разабралі старую ўніяцкую царкву і ў 1803 на сродкі прыхаджан пабудавалі новую праваслаўную. У 1859 годзе ў прыпісной Свята-Пакроўскай царквы ў Стадолічах  мелася 9 дзесяцін зямлі.

У 1864 у прыходзе адкрылася два народныя вучылішчы (у вёсках Стадолічы і Буйнавічы). У 1873 царкву адрамантавалі на сродкі прыхаджан. Паводле "Апісання цэркваў і прызодаў Мінскай епархіі" 1879 года буйнавіцкая царква была драўляная, у форме падоўжанага крыжа. Дах жалезны, пафарбаваны ў зялёны колер. Меліся купал і званіца над уваходам з трыма званамі вагой каля 12, 8 і 6 кг кожны. Іканастас складаўся з пяці абразоў. Метрычная кніга захоўвалася з 1793 года. У склад прыхода ўваходзілі вёскі Буйнавічы, Буда, Злодзін, Сініцкае Поле, Стадолічы, а таксама хутары Вуглы, Грабяні, Заберажніца, Засунне, Заходы, Лазнічыцы, Ліснае, Луцкае, Ручное.

У 1887годзе ў вёсцы Сініцкае Поле мелася капліца ў гонар Іаана Багаслова, прыпісаная да Буйнавіцкага прыхода.

У 1913 меласяпяць школ у прыходзе. Акрамя народнага вучылішча ў Буйнавічах і аднакласнай царкоўнапрыхадской школы ў Стадолічах (з 1908) былі царкоўнапрыхадскія ў вёсцы Сініцкае Поле і земскія школы ў вёсках Злодзін і Буда-Сафіеўка.

У другую сусветную вайну ўся вёска была спалена, але ацалела царква. У 1965 годзе царква згарэла і прыход аднавіўся толькі ў 1988 годзе.

Новую мураваную царкву з шлемападобным купалам пасярэдзіне пабудавалі ў 1996 годзе.

## Літаратура 
* Кніга памяць «Лельчыцкі раён» — с. 565—566
## Спасылкі 
* 
* 

Буйнавічы
Катэгорыя:Колішнія ўніяцкія храмы Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Буйнавічы
Катэгорыя:Храмы Тураўскай і Мазырскай епархіі
Сопат (Плоўдзіўская вобласць)

**Сопат** () — горад у Балгарыі. Знаходзіцца ў Плоўдзіўскай вобласці, адміністрацыйны цэнтр абшчыны Сопат. Насельніцтва — 9 544 чалавекі. Сопат знаходзіцца ў Стрэмскай даліне на 510 м над узроўнем мора ля самага падножжа Балканскіх гор і знаходзіцца за 5 км на захад ад Карлава, за 136 км на ўсход ад Сафіі.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Іван Вазаў — пісьменнік.
* Уладзімір Вазаў — балгарскі военачальнік.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Плоўдзіўскай вобласці
Рычард Лінклейтэр

**Рычард Сцюарт Лінклейтэр** (; нар. , Х’юстан, Тэхас, ЗША) — амерыканскі незалежны кінарэжысёр. Тройчы намінант на прэмію «Оскар» за напісанне сцэнарыяў да карцін «Перад заходам» (2004), «Перад паўноччу» (2013 года) і «Малалецтва» (2014), а таксама двойчы прызёр Берлінскага кінафестывалю за пастаноўку стужак «Перад світаннем» (1995) і «Малалецтва» (2014). За фільм «Малалецтва», адзін з самых паспяховых фільмаў у сваёй кар’еры, быў таксама прадстаўлены да «Оскара» як рэжысёр і прадзюсар.

## Зноскі 
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сярэбраны мядзведзь»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Кінарэжысёры ЗША
Катэгорыя:Кінапрадзюсары ЗША
Катэгорыя:Сцэнарысты ЗША
Камарычы

**Камарычы** () — пасёлак (раней пасёлак гарадскога тыпу), адміністрацыйны цэнтр Камарыцкага раёна Бранскай вобласці Расіі. Утварае Камарыцкае гарадское паселішча. Насельніцтва — 7210 чал. (2025). Размешчаны на водападзеле рэк Нярусы і Усожы (басейна Дзясны); чыгуначная станцыя за 98 км на поўдзень ад Бранска. З 1920 года — адміністрацыйны цэнтр Радагошцкай воласці Сеўскага павета, з 1924 года — цэнтр воласці таго ж павета. З 1929 — райцэнтр, з 1957 — пасёлак гарадскога тыпу.

У 1957 годзе ў склад пасёлка ўключана сяло Лабанава.

## Вядомыя асобы 
* Цімафей Данілавіч Алексяйчук, Герой Савецкага Саюза

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Бранскай вобласці
Чэрск

Назву **Чэрск** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Чэрск — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці.

### Польшча 
* Чэрск — горад у Паморскім ваяводстве.
* Чэрск — вёска ў Мазавецкім ваяводстве, колішняя сталіца ўдзельнага княства.

### Украіна 
* Чэрск — вёска ў Манэвыцкім раёне Валынскай вобласці.

## Іншае 
* Чэрск — гміна ў Хайніцкім павеце Паморскім ваяводстве.
Царква Раства Багародзіцы (Данілевічы)

**Царква Раства Багародзіцы** — былая царква ў Данілевічах Гомельскай вобласці. Знішчана падчас вайны, не адноўлена.

## Гісторыя 
Першае згадванне адносіцца да 1777 года. У 1787 годзе старую царкву разабралі і пабудавалі новую. У 1837 годзе на дзяржаўныя сродкі адрамантавалі храм і пабудавалі новую званіцу. Новы іканастас быў зроблены ў 1839 годзе. Метрычныя дакументы захоўваліся з 1795 года. У 1877 годзе прыход як самастойны лікідавалі і царкву прыпісалі да Сіманіцкага прыхода.

У 1943 годзе нямецка-фашысцкія захопнікі спалілі ўсю вёску разам з царквой.

## Літаратура 
* Кніга памяць «Лельчыцкі раён» — с. 568
Данілевічы 
Катэгорыя:Данілевічы
Катэгорыя:1787 год у Беларусі
Катэгорыя:Зніклі ў 1943 годзе
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Беларусі, знішчаныя нацыстамі
Рамасуха

**Рамасуха** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Почапскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Размешчаны за 25 км на поўдзень ад Почапа. Насельніцтва — 396 чалавек (2018). З’яўляецца адзіным населеным пунктам муніцыпальнага ўтварэнняі «Рамасухскае гарадское паселішча». Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1947 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Бранскай вобласці
Стар (Бранская вобласць)

**Стар** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Дзяцькаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Старскага гарадскога паселішча, у якое таксама ўваходзіць пасёлак Клёнаўскі. Насельніцтва — 4 323 чал. (2020).

## Геаграфія 
Размешчаны на поўначы Бранскай вобласці, за 11 км ад чыгуначнай станцыі Дзяцькава (на лініі Бранск — Вязьма).

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Бранскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяцькаўскага раёна
Пакроўская царква (Астражанка)

**Свята-Пакроўская царква** — былая царква ў Астражанцы Гомельскай вобласці. У 1943 падчас вайны была спалена разам з вёскай. Царква не адноўлена.

## Гісторыя 
Першае згадванне аб царкве адносіцца да 1609. У 1687 прыход быў надзеляны зямлёй. У 1779 годзе (іншых звестках у 1759) на месцы старой царквы на сродкі прыхаджан пабудавалі новую, якая была асвечана біскупам мінскім і тураўскім Гедэонам Гарбацкім. Царква была грэка-каталіцкай. Прыход складаўся з вёсак Асавец (12 двароў), Астражанка (30 двароў), Замошша (16 двароў), Манчыцы (8 двароў), Рудня Скалодзінская (1 двор), Рудня Убарцкая (8 двароў) і адносіўся да Тураўскай дыяцэзіі. У 1795 царква стала праваслаўнай.

У 1803 годзе царква мела форму падоўжанага крыжа з адным купалам. У 1804 годзе ў прыходзе налічвалася 77 двароў і 690 душ насельніцтва. У 1824 і 1842 годзе царква рамантавалася.

У 1839 прыхаджане пабудавалі новую званіцу, а таксама зрабілі новы іканастас, які замянілі ў 1856. Царкоўнай зямлі мелася 28 дзесяцін.

Паводле «Апісання цэркваў і прыходаў Мінскай епархіі» 1879 года Свята-Пакроўская царква мела форму падоўжанага крыжа, не абагравалася. Меўся адзін купал. Сцены і столь пабеленыя. Іканастас складаўся з 16 абразоў старога пісьма на халсце. Метрычныя кнігі захоўваліся з 1830 года. У званіцы знаходзілася пяць званоў вагой каля 32 кг (адзін), 16 кг (два), 8 кг (адзін) і 5 кг (адзін). У царкве меліся рэчы, падараваныя самой імператрыцай.

У 1887 былі пабудаваны новая царква і званіца.

У 1943 падчас вайны была спалена разам з усёй вёскай.

## Літаратура 
* Кніга памяць «Лельчыцкі раён» — с. 564—565
Астражанка
Катэгорыя:Зніклі ў 1943 годзе
Катэгорыя:Астражанка
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Беларусі
Жыраціна

**Жыраціна** () — сяло ў Бранскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Жырацінскага раёна і Жырацінскага сельскага паселішча. Насельніцтва 2,4 тыс. чал. (2010) — найменшы з райцэнтраў Бранскай вобласці. Размешчана за 52 км на захад ад Бранска на правым беразе ракі Судасць.

Катэгорыя:Населеныя пункты Бранскай вобласці
Гардзееўка

**Гардзееўка**:

## Казахстан 
* Гардзееўка (Акмолінская вобласць)

## Расія 
* Гардзееўка (Бранская вобласць)
Глінішчава

**Глінішчава** () — сяло, адміністрацыйны цэнтр Бранскага раёна Бранскай вобласці Расіі. Размешчана за 22 км на захад ад цэнтра Бранска, на аўтадарозе А141, на абодвух берагах рэчкі Госамка (прыток Дзясны). Адміністрацыйны цэнтр Глінішчаўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 4292 чалавек (2013 года) — адзін з найбуйнейшых населеных пунктаў раёна.

## Гісторыя 
Першая дакументальная згадка пра Глінішчава адносіцца да снежня 1610 года і сустракаецца ў дараванай грамаце караля Жыгімонта бранскаму двараніну Сямёну Ігнатавічу Цютчаву «на стары бацька ягоны маёнтак». У 1620-х гадах у пісцовых кнігах 1620-х гг. вёска згадваецца як «пустка Глінішчава». Назва пусткі і паселішчы, хутчэй за ўсё, звязана з асаблівасцямі мясцовых глеб (гліністыя). 

Да сярэдзіны ХІХ стагоддзя на ўскраіне вёскі, якая прымыкала да шашы Бранск-Смаленск, былі ўладкованыя заезныя двары, гэтая частка паселішча стала так і называцца «заезныя двары Глінішчава», акрамя таго, тут знаходзілася паштовая станцыя і кантора першага табара Бранскага павета. У самой вёсцы Глінішчава ў гэты час было 10 двароў і пражывала 132 чалавекі. Узрастае сацыяльная роля Глінішчава ў 1897 годзе была адкрыта земская бальніца на 10 ложкаў, знаходзіўся прыёмны ўрачэбны пакой і размяшчалася жыллё для ўрача і медсясцёр. З новых вытворчасцей можна адзначыць невялікую мукамольную фабрыку, якая працавала ў Глінішчаве, меўся пры паселішчы вадзяны млын. Быў хуткі рост насельніцтва. Паводле перапісу 1926 г у Глінішчаве зарэгістравана 45 гаспадарак, пражывала 116 мужчын і 152 жанчыны, а ўсяго ў двух паселішчах (вёска Глінішчава і пасёлак Глінішчава) было 268 жыхароў.

Катэгорыя:Населеныя пункты Бранскай вобласці
Пушкіна (значэнні)

Назву **Пу́шкіна** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць:
** Пушкіна — былы пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Пушкіна — былы пасёлак у Крычаўскім раёне

### Казахстан 
* Пушкіна — сяло ў Акмолінскай вобласці

### Расія 
* Пушкіна — горад у Маскоўскай вобласці
* Пушкіна — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці
* Пушкіна — вёска ў Сафонаўскім раёне Смаленскай вобласці
* Пушкіна (Саратаўская вобласць)
Вазнясенка

**Вазнясенка**:
* Вазнясенка (Акмолінская вобласць)
* Вазнясенка (Паўладарская вобласць)
Успенка

**Успенка**:
* Успенка (Паўладарская вобласць)
* Успенка (Усходне-Казахстанская вобласць)
Камышанка

**Камышанка**:
* Камышанка (Астраханскі раён)
* Камышанка (Шартандзінскі раён)
* Камышанка (Усходне-Казахстанская вобласць)
Чэрск (горад)

**Чэрск** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Хайніцкага павета Паморскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Чэрск. Займае плошчу 9,73 км². Насельніцтва 9445 чалавек (на 2004 год).

## Гісторыя 
У XIII ст. — першае згадванне ў пісьмовых крыніцах. У 1309 годзе захоплены Тэўтонскім ордэнам. У 1466 годзе ўвайшоў у склад Каралеўства Прусія. 21 лютага 1945 года горад заняты сіламі Чырвонай Арміі. У 1994—2002 гадах праводзілася рэканструкцыя цэнтральнай часткі горада.

## Спасылкі
Арлоўка

**Арлоўка**:

## Беларусь 
* Арлоўка (возера)

## Казахстан 
* Арлоўка (Акмолінская вобласць)
* Арлоўка (Глубокаўскі раён)
* Арлоўка (Зыранаўскі раён)
* Арлоўка (Пераменаўская сельская акруга)
* Арлоўка (Сцяпная сельская акруга)
* Арлоўка (Шчарбакцінскі раён)
## Кыргызстан 
* Арлоўка (Кыргызстан)
## Расія 
* Арлоўка (Рослаўльскі раён)
* Арлоўка (Шумяцкі раён)
Лугавое

**Лугавое**:
## Беларусь 
* Лугавое (возера)
## Казахстан 
* Лугавое (Акмолінская вобласць)
* Лугавое (Іртышскі раён)
* Лугавое (Качырскі раён)
* Лугавое (Усходне-Казахстанская вобласць)
Белы Камень

**Белы Камень**:
## Беларусь 
* Белы Камень (Касцюковіцкі раён)
## Казахстан 
* Белы Камень (Усходне-Казахстанская вобласць)
Свята-Уваскрасенская царква (Дзяржынск)

**Свята-Уваскрасенская царква** — праваслаўная царква ў в. Дзяржынск Лельчыцкага раёна.

Размешчана па адрасу Гомельская вобл., в. Дзяржынск, вул. Маладзёжная 1А.

## Гісторыя 
Паводле звестак царква ў вёсцы Радзівілавічы была пабудавана ў 1777 годзе на сродкі прыхаджан. Царква была ўніяцкай, а ў 1834 стала праваслаўнай.  У 1837 на дзяржаўныя сродкі пабудавалі новую царкву ў форме роўнастаронняга крыжа. У 1839 быў асвечаны новы іканастас, напісаны мастаком Стэфанам Сулкоўскім. У гэты час да радзівілавіцкага прыхода былі прыпісаны Міхайлаўская царква ў вёсцы Храпунь і Свята-Прачысценская царква ў в. Колкі. У 1850 царква мела 33 дзесяціны зямлі.

Паводле «Апісання цэркваў і прыходаў Мінскай епархіі» 1879 года Уваскрасенская царква была драўляная, не абагравалася, дах з гонту. Іканастас складаўся з 8 абразоў звычайнага пісьма. Метрычныя кнігі захоўваліся з 1834 года. У званіцы, што стаяла асобна, мелася 4 званы: тры па 48 кг і адзін каля 16 кг. Прыхаджан было 788 чалавек. Царкоўнай зямлі мелася 200 дзесяцін і два млыны.

У 1905 дах царквы перакрылі лістамі жалеза. У 1917 у прыходзе значылася 1673 прыхаджаніны. 

У 1943 храм быў спалены разам з вёскай.

У 2000 годзе пабудавана новая драўляная царква, якая была асвечана епіскапам тураўскім і мазырскім Пятром у гэтым жа годзе. 

## Літаратура 
* Кніга памяць «Лельчыцкі раён» — с. 568

Дзяржынск
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Колішнія ўніяцкія храмы Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Дзяржынск (Лельчыцкі раён)
Катэгорыя:Храмы Тураўскай і Мазырскай епархіі
Сцяпное

**Сцяпное**:
## Казахстан 
* Сцяпное (Астраханскі раён)
* Сцяпное (Жалезінскі раён)
* Сцяпное (Карагандзінская вобласць)
* Сцяпное (Северная сельская акруга)
* Сцяпное (Усходне-Казахстанская вобласць)
## Расія 
* Сцяпное (Савецкі раён)
Акцябрскае

**Акцябрскае**:

## Казахстан 
* Акцябрскае — сяло ў Шартандзінскім раёне Акмолінскай вобласці.
* Акцябрскае — сяло ў Жалезінскім раёне Паўладарскай вобласці.
* Акцябрскае — сяло ў Качырскім раёне Паўладарскай вобласці.
* Акцябрскае — сяло ў Шэманаіхінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці.

## Расія 
* Акцябрскае — сяло ў Акцябрскім раёне Арэнбургскай вобласці.
* Акцябрскае (Бранскі раён)
* Акцябрскае — вёска ў Манастыршчынскім раёне Смаленскай вобласці.
* Акцябрскае — сяло ў Манастыршчынскім раёне Смаленскай вобласці.
* Акцябрскае — вёска ў Хіславіцкім раёне Смаленскай вобласці.
* Акцябрскае (Чалябінская вобласць)
1791 год у гісторыі астраноміі

**1791** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
* 23 верасня — **Іаган Франц Энке**, нямецкі астраном (пам. 26.08.1865).

## Памерлі 
## Зноскі 
Астраномія
Катэгорыя:Гады ў астраноміі
1865 год у гісторыі астраноміі

**1865** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 25 жніўня: Метэарыт «Шэргоці» вагой каля 6 кілаграмаў упаў на зямлю паблізу ад паселішча Шэргоці (цяпер Шэргаці) у Індыі.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 26 жніўня — Іаган Франц Энке, нямецкі астраном (нар. 23.09.1791).
* 2 верасня — Уільям Роўэн Гамільтан, ірландскі матэматык, фізік, астраном (нар. 04.08.1805).

## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
1781 год у гісторыі астраноміі

**1781** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 13 сакавіка — Уільям Гершэль адкрыў сёмую планету Сонечнай сістэмы — **Уран**.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Заўвагі 
## Крыніцы 
Астраномія
Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Рота памежная КАП «Коласава»

**Ро́та паме́жная Ко́рпуса ахо́вы паме́жжа «Ко́ласава»** (польск.: *Kompania graniczna KOP «Kołosowo»*) — трэцяя памежная рота батальёна «Стоўбцы» Корпуса аховы памежжа часоў міжваеннай Польскай Рэспублікі, якая размяшчалася каля станцыі Коласава ў 1924—1939 гадах.

## Гісторыя 
На паседжанні палітычнага камітэта Рады міністраў Польскай Рэспублікі, якое адбывалася 21—22 жніўня 1924 года было прынята рашэнне аб стварэнні адмысловага ўзброенага фармавання для аховы ўсходняй мяжы, з прычыны чаго 12 верасня 1924 г. польскае Міністэрства вайсковых спраў выдала распараджэнне аб стварэнні Корпуса аховы памежжа, а 17 верасня таго ж года — дапаўненне з указаннем яго структуры. На першым этапе арганізацыі гэтага вайсковага ўтварэння на падставе загада начальніка генеральнага штаба ад 27 верасня 1924 года была заснавана другая памежная брыгада, а ў яе складзе — восьмы памежны батальён.

Памежная рота «Коласава» з’яўлялася трэцяй адзінкай падобнага тыпа ў складзе батальёна «Стоўбцы». Па стане на лістапад 1936 г., у ёй служылі 2 афіцэры, 7 унтэр-афіцэраў, 4 звыштэрміновых і 82 жаўнеры тэрміновай службы — разам 95 вайскоўцаў. Галоўнай задачай памежнікаў была ахова савецка-польскай мяжы. Да абавязкаў таксама адносіліся патруляванне памежнай зоны, назіранне за станам памежнай паласы, арганізацыя засадаў у небяспечных месцах, праверка дакументаў і затрымоўванне падазраваных, а таксама наладжванне шчыльнай сувязі паміж адзінкамі Корпуса аховы памежжа і прадстаўнікамі выканаўчай улады. Мясцовасць, у якой знаходзілася рота, атрымлівала статус гарнізона Корпуса аховы памежжа.

У 1934 годзе рота ахоўвала адрэзак дзяржаўнай мяжы даўжынёй 18.780 км. З савецкага боку гэты ўчастак памежнай паласы ахоўваўся заставай «Асінаўка» камендатуры «Паланевічы» і заставамі «Коласава» і «Прусінава» камендатуры «Магільна».

17 верасня 1939 г. пачаўся паход Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь і Украіну, у ходзе якога памежная рота «Коласава» была атакавана савецкімі войскамі і пасля непрацяглай абароны апынулася захопленай.

На цяперашні момант захаваліся парэшткі будынка колішняй роты «Коласава» у выглядзе часткаў падмурка і насыпа, а таксама атрыбуты былой мяжы: бетонныя пастаменты для памежных знакаў, калючы дрот. На думку беларускага гісторыка Ігара Мельнікава, месца размяшчэння колішняга гарнізона варта было б зрабіць турыстычным аб’ектам, а таксама правесці кансервацыю захаваных парэшткаў, якія *«з’яўляюцца лепшай ілюстрацыяй няпростай гісторыі Беларусі першай паловы XX стагоддзя»*.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Корпус аховы памежжа
Катэгорыя:Коласава (Стаўбцоўскі раён)
Бародзіцкі сельсавет

**Баро́дзіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Зэльвенскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Бародзічы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Зэльвенскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Зэльвенскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Зэльвенскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Абрамовічы

Назву **Абрамовічы**  (**Абрагамовічы**) маюць:

* Абрамовічы — шляхецкі род герба «Ляліва» 
* Абрамовічы — шляхецкі род герба «Ястрамбец» 

## Гл. таксама 
* Абрамовіч
Вілямоўская мова

**Вілямоўская мова** (*Wymysiöeryś*) — заходнегерманская мова, якая выкарыстоўваецца нямецкай этнаграфічнай групай ў Польшчы ў горадзе Вілямавіцы, на граніцы Сілезіі і Малой Польшчы. Лічыцца, што вілямоўская паходзіць ад сярэдненямецкая мова XII стагоддзі, з моцным уплывам ніжненямецкай, нідэрландскай, фрызскай, польскай і старажытнаанглійскай моваў. У цяперашні час мова знаходзіцца пад пагрозай знікнення. Вядома аб 70 носьбітах мовы, большасць з якіх ужо пажылыя людзі. З пачатку XXI-га ст. прыкладаюцца намаганні па ажыўленні мовы.

## Гісторыя 
Першыя пасяленцы ў Вілямавіцах былі выхадцамі з Нідэрландаў, Германіі і Шатландыі, якія прыехалі ў Польшчу ў XIII стагоддзі. Жыхары Вілямавіц заўсёды падкрэслівалі сваё фламандскае паходжанне і адмаўлялі нямецкае. Да 1939 года вілямоўская мова выкарыстоўваўся ў Вілямавіцах паўсюдна. Пасля Другой сусветнай вайны мясцовыя камуністы забаранілі выкарыстання мовы. У цяперашні час вілямоўская мова амаль цалкам выцесненая польскай мовай. Станам на 2016 год штодзённа на вілямоўскай мове ў сям’і размаўляла 25 чалавек, а пасіўна мовай валодала каля 350 чалавек.

Вілямоўская мова была і паэтычнай мовай: у XIX стагоддзі на ёй пісаў .

## Прыклады 
### Прыклад калыханкі 
Калыханка на вілямоўскай мове і ў беларускім перакладзе:
: Śłöf duy buwła fest!
: Skumma fremdy gest,
: Skumma muma ana fettyn,
: Z' brennia nysła ana epułn,
: Śłöf duy Jasiu fest.

: Спі, мой хлопчык, моцна!
: Чужыя людзі прыходзяць,
: Цётачкі і дзядзечкі прыходзяць,
: Прыносяць арэхі і яблыкі,
: Спі, Ясю, моцна.

### Прыклад малітвы 
Тэкст малітвы «Ойча Наш»:
: Ynzer Foter, dü byst ym hymuł,
: Daj noma zuł zajn gywajt;
: Daj Kyngrajch zuł dö kuma;
: Daj wyła zuł zajn ym hymuł an uf der aot;
: dos ynzer gywynłichys brut gao yns haojt;
: an fercaj yns ynzer siułda,
: wi wir aoj fercajn y ynzyn siułdigia;
: ny łat yns cyn zynda;
: zunder kaonst yns reta fum nistgüta.
: Do Dajs ej z Kyngrajch an dy maocht, ans łaowa uf inda.
: Amen

## Вілямоўская мова ў публічнай прасторы 

Файл:Skiöekumt in Wymysoü - Witamy w mieście Wilamowice.jpg|Двумоўны 
Файл:About the church in Wymysorys language - O kościele w języku wilamowskim.jpg|Інфармацыйная шыльда аб 
Файл:02020 0055 (2) Town hall in Wilamowice.jpg|Інфармацыйная шыльда аб ратушы ў Вілямавіцах
Файл:Wilamowice, mapa dwujęzyczna - map in Wymysorys language.jpg|Карта з мясцовымі вілямоўскімі назвамі
Файл:02021 0499 Wymysorys language, Equality March 2021 in Bielsko-Biała.jpg|Скланенне слова «*кахаць*» па-вілямоўску, Марш роўнасці ў горадзе Бельска-Бяла 2021
Файл:02021 0498 Wymysorys language, Equality March 2021 in Bielsko-Biała.jpg|Надпіс «*Заўсёды разнастайна*» па нямецку, вілямоўску і сілезску, Марш Роўнасці ў горадзе Бельска-Бяла 2021

## Літаратура 
* Tomasz Wicherkiewicz, The Making of a Language: The Case of the Idiom of Wilamowice, Mouton de Gruyter, 2003, ISBN 3-11-017099-X
* 
* 

Катэгорыя:Мовы Польшчы
Катэгорыя:Сярэдненямецкія дыялекты
Катэгорыя:Выміраючыя мовы
Сельская гаспадарка Германіі

**Сельская гаспадарка Германіі** інтэнсіўная, высокаэфектыўная і прадукцыйная. Германія валодае спрыяльнымі для вырошчання культур умеранага пояса і жывёлагадоўлі агракліматычныя ўмовы: пераходны ад марскога да кантынентальнага клімат з дастатковай колькасцю і раўнамерным размеркаваннем ападкаў, даволі урадлівыя глебы. Раўнінны і нізкагорны рэльеф дазваляе выкарыстоўваць у сельскагаспадарчых мэтах амаль усю тэрыторыю краіны, пры гэтым пад раллю выкарыстоўваецца каля 35 % зямель. У сельскай гаспадарцы ствараецца каля 0,7 % ВУП краіны і занята 1,4 % працоўнай сілы. 

Пасля аб'яднання двух Германій краіна стала найбуйнейшым сельскагаспадарчым вытворцам Еўропы, аднак нават высокаінтэнсіўная сельская гаспадарка пакрывае патрэбы насельніцтва і прамысловасці не больш чым на 80 %. Як і Японія, Германія з'яўляецца найбуйнейшым у свеце імпарцёрам сельгаспрадукцыі — мяса, харчовага і кармавога збожжа, алею, гародніны і садавіны.

## Жывёлагадоўля 
Больш за 3/4 кошту сяльгаспрадукцыі дае жывёлагадоўля: развядзенне малочнайбуйной рагатай жывёлы і свінагадоўля (вытворчасць цвёрдых сыроў, масла і мясапрадуктаў). Па пагалоўі свіней краіна лідзіруе ў Еўропе. Раслінаводства адыгрывае другарадную ролю і спецыялізуецца пераважна на вытворчасці кармоў: кармавых карняплодаў, кукурузы на зялёны корм і сілас, кармавых траў. Разводзяць таксама авечак і коз, вялікія тэрыторыі займаюць пашы.

## Раслінаводства 
Важнай прадукцыяй раслінаводства з'яўляюцца збожжавыя: пшаніца, жыта, авёс. Германію адрознівае высокая ўраджайнасць пшаніцы — да 70 ц/га, а па яе сборы Германія займае дзясятае месца ў свеце (24 млн тон у 2017). Па вырошчванні ячменю (11 млн тон) Германію апярэджваюць толькі Расія і Аўстралія. Спецыяльныя гатункi ячменю вырошчваюць для вытворчасці піва. Сярод іншых напрамкаў вылучаецца вытворчасць цукровых буракоў. Баварыя — найбуйнейшы ў свеце раѐн хмеляводства. Ва Усходняй Германіі вялікія плошчы адведзены пад бульбу. З алейных культур вырошчваюць рапс, пасевы якога значна перавышаюць пасевы сланечніка. У Заходняй Германіі вінаградарства па аб’ѐме таварнай прадукцыі пераўзыходзiць пладаводства і агародніцтва. Вінаградарства і вінаробства лепш за ўсё развіваюцца ў далінах рэк Рэйн і Мозель (знакамітыя Рэйнскія і Мозельскія віны).
Транспарт у Германіі

Густая і добра арганізаваная **транспартная сетка** забяспечвае высокае развіццё эканомікі ФРГ. Цэнтральнае становішча ў Еўропе, інтэнсіўнасць гаспадарчых сувязей з суседнімі краінамі абумовілі вялікую долю трансгранічных перавозак. Самы важны від траспарту — аўтамабільны. Створана сістэма хуткасных чыгунак. 

## Аўтамабільны 
Асфальтаваныя шашэйныя дарогі краіны маюць працягласць 644.480 км. (2010) Германія займае адно з першых месцаў па шчыльнасці высакаякасных аўтамабільных дарог (аўтабанаў), якімі перасоўваецца больш за 42 млн аўтамабіляў.

## Чыгуначны 
Па працягласці чыгунак Германія сёмая ў свеце (каля 33 500 км, з іх амаль 20 000 — электрыфікаваныя). Па гушчыні чыгуначнай сеткі Германія нашмат пераўзыходзіць усе краіны большага за сябе памеру.

## Марскі 
Найбуйнейшыя парты і тэрміналы пабудаваны на ўзбярэжжы Паўночнага мора і рэках яго басейна, што звязана з яго больш выгадным ЭГС — гэта Брэмен, Брэмерхафен, Гамбург, Карлсруэ. Найбуйнешыя балтыйскія парты — Расток і Любек. Парты маюць сваю спецыялізацыю: найбуйнейшыя кантэйнерныя парты — Гамбург і Брэмерхафен; тэрмінал па прыёме звадкаванага прыроднага газу функцыянуе ў Гамбургу. Камерцыйны марскі флот складаецца з пасажырскіх і  грузавых судоў, кантэйнеравозаў, хімічных і нафтавых танкераў. 

## Рачны 
Важную ролю як суднаходныя шляхі гуляюць рэкі і сістэма каналаў. Дуйсбург з'яўляецца найвялікшым рачным портам Еўропы. Іншы важны порт — Брэмен на рацэ Везер. Каб звязаць Рэйн з Эмсам, Везерам і Эльбай, былі створаны каналы Дортмунд — Эмс і Сярэднегерманскі канал (апошні даўжынёй 325 км).

## Паветраны 
 — найбуйнейшы паветраны хаб Еўропы]]
Працуе 550 аэрапортаў з выкладзенымі ўзлётна-пасадкавымі палосамі, найбуйнейшыя з іх — у Берліне, Франкфурце-на-Майне, Гановеры, Гамбургу, Кёльне, Мюнхене, Брэмене, Штутгарце.

## Трубаправодны 
Трубаправодны транспарт агульнай працягласцю 48 тыс. км транспартуе кандэнсат, газ, нафту, нафтапрадукты. Самую доўгую сетку ўтвараюць газаправоды — больш за 28 тысяч кіламетраў. 

## Гарадскі транспарт і сувязь 
Шырокае развіццё атрымалі гарадскі транспарт i сувязь. Менавіта ў Германіі ў 1881 г. адкрылі першую ў свеце трамвайную лінію (Siemens), а ў 1931 г. ажыццявілі першую тэлевізійную трансляцыю. Карыстальнікамі інтернету з'яўляюцца 72 мільёны чалавек, або 89 % жыхароў краіны. Маецца 106 мільёнаў абанентаў мабільнай сувязі.
Андрэй Генадзевіч Скурко

**Андрэ́й Гена́дзевіч Скурко́** (нар. 12 сакавіка , Крывічы, Мядзельскі раён) — беларускі журналіст, рэдактар газеты «Наша Ніва».

## Біяграфія 
Скончыў філалагічны факультэт БДУ па спецыяльнасці «Беларуская філалогія». Аўтар «Нашай Нівы» з 1998 года, з 2000 года намеснік галоўнага рэдактара. У 2006 годзе абраны намеснікам старшыні Беларускага ПЭН-Цэнтра. Выйшаў з яго ў 2019 годзе.

З 1 снежня 2006 года да 2017 года галоўны рэдактар тыднёвіка «Наша Ніва». Пасля перадачы паўнамоцтваў Ягору Марціновічу стаў кіраўніком аддзела рэкламы і маркетынгу «Нашай Нівы» і сцэнарыстам дзіцячага часопіса «Асцярожна: дзеці!».

### Палітычны пераслед 
8 ліпеня 2021 года разам з іншымі журналістамі «Нашай Нівы» быў арыштаваны нібыта за арганізацыю пратэстаў. 12 ліпеня 2021 года сумеснай заявай дзесяці арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларуская асацыяцыя журналістаў, Беларускі Хельсінкскі камітэт, Беларускі ПЭН-цэнтр, Прававая ініцыятыва, прызнаны палітычным зняволеным.

Па заканчэнні трох сутак арышту абвінавачванне за падрыхтоўку пратэстаў не было высунутае, але затрыманне было працягнутае паводле ч. 2 арт. 216 КК («Нанясенне маёмаснай шкоды без прыкмет раскрадання»). Праваабарончы цэнтр «Вясна» паведаміў, што рэдактараў «Нашай Нівы» трымаюць за кратамі за нібыта нявыплату камунальных паслуг на суму 3500 BYN. 21 ліпеня 2021 года пераведзены ў СІЗА-1 Мінска. Скурко, які хварэе на дыябет, 13 дзён не атрымліваў неабходных лекаў, яму была дыягнаставана пнеўманія.

15 сакавіка 2022 года Скурко атрымаў два з паловай гады калоніі за нявыплату камунальных паслуг.

Для маленькага сына ўвесь час зняволення пісаў дзіцячыя вершы, якія склалі аснову зборніка «Пра сланоў і барсучкоў», выдадзенага ў 2022 годзе. Таксама за кратамі Скурко пераклаў «Доктара Айбаліта» Карнея Чукоўскага, які ў перакладзе стаў беларускім «Доктарам Будзь-Здароў».

Цалкам адбыўшы прысуджаны тэрмін зняволення, вызваліўся з магілёўскай калоніі 18 жніўня 2023 года.

## Сям’я 
Жанаты з Паўлінай Скурко. У шлюбе гадуе сына.

## Спасылкі 
* Старонка Андрэя Скурко на сайце Праваабарончага цэнтра «Вясна»

Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі газеты «Наша Ніва» (1991)
Катэгорыя:Палітвязні Беларусі
Катэгорыя:Асобы, прызнаныя палітычнымі зняволенымі праваабарончым цэнтрам «Вясна»
Свята-Міхайлаўская царква (Картынічы)

**Свята-Міхайлаўская царква** — былая царква ў Картынічах Гомельскай вобласці. Знішчана падчас вайны, не адноўлена.

## Гісторыя 
Першае згадванне аб царкве адносіцца да 1604 года, калі Іакаў Мелеш даў фундаш на царкоўную зямлю. Потым царква ўпамінаецца ў 1754 годзе. Апекунамі царквы былі біскупы І. Масальскі і І. Булгак. У 1777 годзе храм быў у добрым стане. У званіцы мелася 3 званы. У 1795 годзе стала праваслаўнай. З 1803 года царкву прыпісалі да Лельчыцкага прыхода. У 1888 годзе царква згарэла. На яе месцы пабудавалі капліцу. Пры капліцы мелася драўляная званіца. У 1889 годзе на сродкі памешчыка Радзішкова капліца перабудавана ў царкву і асвечана ў тым жа годзе.

У 1943 годзе нямецка-фашысцкія захопнікі спалілі ўсю вёску разам з царквой.

## Літаратура 
* Кніга памяць «Лельчыцкі раён» — с. 568
Картынічы 
Катэгорыя:Картынічы
Катэгорыя:Зніклі ў 1943 годзе
Катэгорыя:Колішнія праваслаўныя храмы Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Згарэлыя будынкі і збудаванні
Катэгорыя:1880-я ў Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1880-я гады
П’ер Мешэн

**П’ер Франсуа́ Андрэ́ Мешэ́н** (; 16 жніўня 1744, Лан, Францыя — 20 верасня 1804, Кастэльён-дэ-ла-Плана, Іспанія) — французскі астраном і геадэзіст.

У перыяд з 1779 па 1781 год Мешэн адкрыў 25 (або 26, калі лічыць M 102) аб’ектаў глыбокага космаса. З 1781 па 1801 гады ён адкрыў 11 камет: 8 — асабіста, яшчэ 3 — сумесна з іншымі даследчыкамі. У 1782 годзе ён быў прыняты ў французскую Акадэмію Навук, дзе да 1788 года быў адказным за вымярэнне часу. З 1792 па 1795 год займаўся геадэзічнай працай. У 1795 годзе быў абраны сябрам Бюро даўжынь. З 1800 года і да канца свайго жыцця кіраваў Парыжскай абсерваторыяй.

Катэгорыя:Астраномы Францыі
Катэгорыя:Картографы Францыі
Катэгорыя:Члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Члены Французскай акадэміі навук
Катэгорыя:Першаадкрывальнікі камет
Катэгорыя:Першаадкрывальнікі астранамічных аб’ектаў