open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ян Непамуцэн Дашкевіч-Кундзіч

**Ян Непамуцэн Дашкевіч-Кундзіч** (; 4 ці 7 ліпеня  — ) — каталіцкі святар, магістр тэалогіі Віленскага ўніверсітэта. Апроч таго, напісаў некалькі прац па граматыцы польскай мовы, якія, аднак, не мелі вартасці і былі раскрытыкаваныя ўжо сучаснікамі.

## Біяграфія 
Сын Францішка і Марыі, пляменнік біскупа Тадэвуша Кундзіча, вікарнага епіскапа Трокаў. Каля 1830 года быў пробашчам у Ашмянах. Удзельнік паўстання 1830—1831 гадоў. Пасля яго задушэння трапіў у Галіцыю, да лістапада 1833 года працаваў у бібліятэцы Асалінскіх (Асалінеум) у Львове. Пазней хаваўся ў Ланьцуце ў графа , які ўзяў Кундзіча настаўнікам для сваіх дзяцей і бібліятэкарам. Менавіта там ён узяў прозвішча Дашкевіч.

З 1849 года сябра Навуковага таварыства ў Кракаве.

Пахаваны на муніцыпальных могілках у Ланьцуце.

Працуючы ў бібліятэцы Патоцкіх у Ланцуце, ён распачаў актыўную пісьменніцкую дзейнасць, асабліва ў вобласці польскай граматыкі. Працы: Дысертацыя пра польскую мову і яе граматыку (Львоў, 1843), Зборнік адказаў рэцэнзентам на граматыку польскай мовы (Львоў, 1853), Пра польскую арфаграфію (Кракаў, 1869). Гэтыя працы, поўныя фантастычных ідэй (напрыклад, аднаўленне падвойнага ліку ў польскай мове), не мелі рэальнай каштоўнасці і былі крытычна ацэнены сучаснікамі. Спрабаваў сябе таксама ў паэзіі і драматургіі (камедыя «Лелум»). Усе свае творы, выдадзеныя друку, а таксама рукапісы, ён перадаў у дар , дзе яны знаходзяцца і дагэтуль.

## Літаратура 
* Żywot Jana Nepomucena Deszkiewicza-Kundzicza, rękopis, BJ 975 III, Inw. nr 2418.
* Polski Słownik Biograficzny, tom V, Polska Akademia Umiejętności, Kraków 1939—1946, s. 134.
* Czesław Jankowski, Powiat Oszmiański, Księgarnia G.Gebertner i spółka, Kraków 1897, cz. 2, s. 251.

Катэгорыя:Пробашчы ашмянскія
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1830—1831 гадоў
Чайф

**«Чайф»** (першапачаткова **Чай-Ф**) — расійская рок-група, утвораная Уладзімірам Шахрыным, Уладзімірам Бягуновым і Алегам Рашэтнікавым у 1985 годзе. Гісторыя групы пачынаецца яшчэ з 1983 года, калі Уладзімір Шахрын, Алег Паплётаў і Вадзім Зязюлін пачалі рэпетыцыі ў Свярдлоўску.

## Дыскаграфія 
### Студыйныя альбомы 
* 1985 — Жизнь в розовом дыму
* 1986 — Субботним вечером в Свердловске
* 1987 — Дерьмонтин
* 1987 — Дуля с маком
* 1990 — Не беда
* 1991 — Четвёртый стул
* 1992 — Давай вернёмся
* 1993 — Дети гор
* 1995 — Пусть всё будет так, как ты захочешь
* 1996 — Реальный мир
* 1999 — Шекогали
* 2000 — Симпатии
* 2001 — Время не ждёт
* 2003 — 48
* 2006 — От себя
* 2009 — Свой/Чужой
* 2013 — Кино, вино и домино;
* 2019 — Слова на бумаге
* 2025 — Вот так

### Акустычныя альбомы 
* 1994 — Оранжевое настроение
* 1996 — Оранжевое настроение — II
* 1999 — Акустические версии
* 2002 — Оранжевое настроение — IV
* 2008 — Оранжевое настроение — V
* 2020 — Оранжевое настроение — III

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Музычныя калектывы Расіі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1985 годзе
М1 Garand

**М1 Garand** — самазарадная паўаўтаматычная вінтоўка войск ЗША пад патрон .30-06 Springfield, прынятая на ўзбраенне ў 1936 годзе. 

Вінтоўка нназваная ў гонар свайго канадска-амерыканскага распрацоўніка Джона Гаранда. Гэта была першая стандартная самазарадная вінтоўка для Злучаных Штатаў. Вінтоўка М1 Garand замяніла вінтоўку M1903 Springfield у якасці службовай вінтоўкі арміі ЗША ў 1936 годзе, а 26 сакавіка 1958 года была заменена вінтоўкай M14.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вінтоўкі і карабіны
Катэгорыя:Зброя паводле алфавіта
Маркавічы (Гомельскі раён)

**Ма́ркавічы** (, ) — вёска ў Гомельскім раёне, цэнтр Маркавіцкага сельсавета.

Знаходзіцца за 40 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад Гомеля, каля правага берага ракі Быкоўка.

За 4,1 км на захад ад вёскі знаходзіцца прыпыначны пункт чыгункі Краўцоўка (можна даехаць па шашэйнай дарозе Маркавічы — Краўцоўка).

## Транспартная сетка 
Праз вёску праходзіць аўтадарога Н-4094 Рудня-Прыбыткоўская – Глыбоцкае.

## Гідраграфія 
Рака Быкаўка (прыток ракі Нямыльня).

## Гісторыя 
У пісьмовых крыніцах згадваецца ў 1526—1531 гг. Але Міхайлаўская царква, якая стаяла ў цэнтры вёскі, была пабудавана яшчэ ў 1448 годзе.

## Паходжанне назвы 
* Ад імя заснавальніка вёскі — Марка

## Насельніцтва 
* 1999 год — 923 жыхары, 450 двароў.

## Памятныя мясціны 
* Помнік землякам, загінуўшым у Вялікую Айчынную вайну.

## Вядомыя асобы 
* Таісія Васілеўна Мельчанка (нар. 1947) — беларуская пісьменніца.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Маркавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гомельскага раёна
Лагойскі парк

**Лагойскі парк** — помнік садова-паркавага мастацтва.

## Апісанне 
Створаны ў 1-ай палове ХІХ стагоддзя ў Лагойску на правым беразе ракі Гайна. Парк пейзажнага тыпу. Плошча 10 га.

Складаецца з 2-ух ландшафтных участкаў. На паўднёвым зберагліся рэшткі старажытных замкавых умацаванняў, валоў і равоў, на паўднёвым, пакатым у бок ракі схіле ў 1815 годзе быў пабудаваны ў стылі класіцызму 2-павярховы мураваны палац (не збярогся), каля якога закладзены пладовы сад. Ад палаца адкрываліся 3 перспектывы з кулісамі, утворанымі паркавымі насаджэннямі і згрупаванымі па прынцыпу светлавога кантрасту. У парку пераважаюць дрэвы мясцовых парод: ліпа, клён, дуб, елка, трапляюцца таполя белая, ясень пенсільванскі і інш.

Выкарыстоўваецца як гарадскі парк культуры і адпачынку.

Выява:Belarus-Lahoisk-Ruins of Tyshkievich Manor-3.jpg|Руіны палаца
Выява:Belarus-Lahoisk-Park of Former Tyshkievich Manor-2.jpg|Памятны знак у парку

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Славутасці Лагойска
Катэгорыя:Паркі Беларусі
Мабільныя генетычныя элементы

**Мабільныя генетычныя элементы** (МГЭ, MGE, Mobile genetic elements) — гэта дыскрэтныя сегменты ДНК, здольныя да самастойнага перамяшчэння з аднаго ўчастка на іншы ў межах рэплікона (генома), а таксама да перамяшчэння з аднаго рэплікона (храмасомнага, плазміднага ці фагавага) ў іншы.

МГЭ утрымоўваюць гены ферментаў, неабходныя для іх перамяшчэння (транспазіцыі). Пры ўбудаванні ў розныя ўчасткі храмасом, мабільныя генетычныя элементы змяняюць актыўнасць генаў, выклікаюць розныя тыпы мутацый, спрыяючы нестабільнасці і зменлівасці генома. 

Мабільныя элементы ёсць як у геномах пракарыёт (там яны былі ўпершыню выяўлены), так і ў эўкарыёт.

Вядомыя наступныя МГЭ:
* Транспазоны
* Ретратранспазоны, або РНК-транспазоны
* ДНК-транспазоны
* Інсерцыйныя паслядоўнасці, IS, Insertion sequence
* Плазміды
* Бактэрыяфагі, напрыклад, фаг Mu
* Інтроны  II групы

## Літаратура 
* Біяхімія і малекулярная біялогія: Тэорыя і метады: Вучэбны дапаможнік / Н. А. Бялясава, М. В. Грыц. — Мн.: БДТУ, 2002 — 93с.

Катэгорыя:Біяхімія
Катэгорыя:Малекулярная біялогія
Black Belt

**Black Belt** — амерыканскі часопіс пра баявыя мастацтвы і адзінаборствы, заснаваны ў 1961 годзе  Уэхара Мітосі. На працягу першых гадоў публікацыі Уэхара быў практычным уладальнікам і выдаўцом. **«Black Belt»** — адно з самых старых выданняў, якія маюць справу з самаабаронай і баявымі мастацтвамі ў Злучаных Штатах Амерыкі.
Часопіс піша практычна аб усіх баявых мастацтвах і стылях якія маюць нацыянальнае або міжнароднае распаўсюджванне, уключаючы дзюдо, тэквандо, хапкідо, каратэ, кунгфу, дзюдзюцу, айкідо, джыткундо, панкраціон і іншыя дысцыпліны. Асноўная тэматыка — байцоўскія тэхнікі і персаналіі баявых мастацтваў, па-за залежнасці ад узросту. Часопіс робіць упор на сістэмы самаабароны, уключаючы тэхніку ваенных і паліцэйскіх. Мала ўвагі звяртаецца на алімпійскія спаборніцтвы па дзюдо, тэквандо, барацьбе і боксе, але ў той жа час надаецца асаблівая ўвага камерцыйна прарэкламаваным змяшаным баявым мастацтвам і іх асноўным байцам.

## Гл. таксама 
* Сокэ Кубота Такаюкі
* Кёсі Куратомі
* Сіхан Вядзернікаў
* Сэнсэй Вядзернікава
* Gosoku Ryu
* INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION
* Куботан
* Nisei Week
* Дзюкэндо
* Хацімакі

## Зноскі 
## Спасылкі 
*Афіцыйны сайт часопіса

Катэгорыя:З’явіліся ў 1961 годзе
Катэгорыя:Часопісы ЗША
Катэгорыя:Баявыя мастацтвы
Катэгорыя:Спартыўныя часопісы
Эльба

**Э́льба, Лаба** (, , , ) — рака ў Чэхіі і Германіі.

Даўжыня ракі 1165 км. Плошча вадазбору 148,5 тыс. км². Пачынаецца ў Чэхіі ў гарах Крконаша (Судэты), цячэ ў адгор’ях Рудных гор і гор Саксонскай Швейцарыі, працякае ў асноўным па тэрыторыі Германіі, перасякае Паўночна-Германскую нізіну і ўпадае ў Паўночнае мора каля Куксгафена (), утвараючы эстуарый даўжынёй каля 100 км.

Асноўныя прытокі: Шварцэ-Эльстэр, Хафель (справа) і Влтава, Мульдэ, Заале, Орліцэ, Упа (злева). У басейне ракі возера Чорнае (Чэхія).

## З гісторыі 
У 1945 годзе, незадоўга да заканчэння Вялікай Айчыннай вайны нямецка-фашысцкія войскі былі зажатыя паміж арміямі Саюзнікаў з захаду і Савецкімі войскамі з усходу. 25 красавіка яны сустрэліся побач з Таргаў на Эльбе. Гэтая падзея атрымала назву Сустрэча на Эльбе.

## Гарады на Эльбе 
### Чэхія 
* Ярамерж
* Градзец-Кралавэ
* Пардубіцы
* Подзебрады
* Мельнік
* Роўдніцы-над-Лабэм
* Усці-над-Лабэм

### Германія 
* Пірна
* Майсен
* Дрэздэн
* Таргаў
* Вітэнберг
* Дэсаў
* Магдэбург
* Гамбург
* Куксгафен

## Гл. таксама 
* Фрызскія астравы
* Эльбскія Пясчанікавыя горы

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* [*Муранов А. П.* Эльба (река)](http://slovari.yandex.ru/~книги/БСЭ/Эльба%20(река)/) // Вялікая савецкая энцыклапедыя 

Катэгорыя:Рэкі Германіі
Катэгорыя:Рэкі Чэхіі

Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Паўночнае мора
Сустрэча на Эльбе

**Сустрэча на Эльбе** — назва падзеі, якая адбылася 25 красавіка 1945 года побач з горадам Таргаў на рацэ Эльба. Войскі 1-га Украінскага фронту сустрэліся з войскамі 1-ай арміі ЗША. У выніку сустрэчы войск саюзнікаў рэшткі фашысцкіх войскаў былі расколаты на дзве часткі — паўночную і паўднёвую.

Першая сустрэча адбылася, калі амерыканскі патруль на чале з першым лейтэнантам Альбертам Кацэбу перайшоў Эльбу. На усходнім беразе яны сустрэлі савецкіх салдатаў на чале з падпалкоўнікам Аляксандрам Гардзіевым. У той жа дзень яшчэ адзін амерыканскі патруль (на чале з другім лейтэнантам Арміі ЗША Уільямам Робертсанам) сустрэўся з савецкімі салдатамі на чале з украінцам лейтэнантам Аляксандрам Сільвашкам на разбураным мосце цераз Эльбу каля Таргаў.

Знакамітае фота было зроблена на наступны дзень, калі камандзіры 69-ай дывізіі Арміі ЗША і 58-ай гвардзейскай дывізіі Чырвонай Арміі сустрэліся ў Таргаў.

Пасля вайны Аляксандр Сільвашка асеў у Беларусі, дзе і пражыў да 2010 года. Пахаваны на могілках «Міханавічы» пад Мінскам.

File:AmericanAndSovietAtElbe.jpg|Сустрэча на Эльбе
File:Torgau Denkmal.JPG|Мемарыяльны знак, устаноўлены на месцы сустрэчы
File:Bundesarchiv Bild 183-1985-0531-314, Torgau, Begegnung amerikanische-sowjetische Soldaten.jpg|Саюзнікі каля Таргау

__NOTOC__
## У кіно 
### Мастацкае кіно 
* Мастацкі фільм «Сустрэча на Эльбе», 1949 год

### Дакументальнае кіно 
* Дакументальны фільм *«Сустрэча на Эльбе»* (рэж. А. Алай, І. Магучава), 2005
* Дакументальны фільм *«Сустрэча на Эльбе»* з цыкла Алтар Перамогі (НТВ, 2010).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Другая сусветная вайна
Катэгорыя:Падзеі 25 красавіка
Катэгорыя:1945 год у Еўропе
Катэгорыя:Эльба
Міхась Емяльянавіч Каршук

**Міхась Емяльянавіч Каршук** (**Каршукоў**)  , в. Стаўбун, Рагачоўскі павет, Магілёўская губерня, цяпер у Веткаўскім р-не — пасля 1930) — дзеяч беларускага нацыянальна-культурнага руху, краязнавец, публіцыст.

## Біяграфія 
З 1916 г. у арміі, з 1918 г. палітработнік у Чырвонай Арміі. З 1919 г. працаваў настаўнікам у Гомельскай губерні. Скончыў Вышэйшыя курсы беларусазнаўства ў Мінску (1922). У 1922—1923 гг. арганізатар і настаўнік першай беларускай школы ў вёсцы Пералёўка на Гомельшчыне, дзеяч і прапагандыст пашырэння беларускай школы ў Гомельскай губерні, якая тады ўваходзіла ў РСФСР. Пасля пераехаў у Мінск, вучыўся ў БДУ, быў членам студэнцкага навуковага гуртка па вывучэнні Гомельшчыны (1923—1925), сакратаром бюро Калектыву выкладчыкаў беларусазнаўства ў Мінску (1924). Працаваў настаўнікам у Мінскай цэнтральнай доследнай школе, выступаў з артыкуламі па пытаннях педагогікі, культуры, краязнаўства і беларусізацыі ў часопісах «Асвета», «Наш край», газеце «Савецкая Беларусь», «Полесская правда» і інш. З 1928 года жыў у Гомелі, працаваў у органах адукацыі. У 1930 годзе член прэзідыума Цэнтральнага бюро краязнаўства ад Гомельскай акругі. Далейшы лёс невядомы.

## Бібліяграфія 
* У калектыве выкладчыкаў беларусазнаўства гор. Менску // Асвета. 1924. № 3;
* Усесаюзная краязнаўчая канферэнцыя ў Маскве // Там жа;
* Цэнтральныя Беларускія курсы Народнага Камісарыяту Асветы РСФСР (у Менску) // Там жа. 1925. № 1;
* Месца школы ў краязнаўчай працы // Там жа. № 2;
* Паха-ванне стралы // Наш край. 1926. № 1(4);
* Клубны дзень у школах гор. Гомеля // Асвета. 1928. № 1;
* Некалькі слоў аб беларусізацыі ў школах сацвыху // Полесская правда. 1928. 12 окт.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Публіцысты Беларусі
Святлана Адамаўна Стацэнка

**Святлана Адамаўна Стацэнка** — заслужаны дзеяч культуры Рэспублікі Беларусь, кіраўнік цэнтра па падрыхтоўцы таленавітай моладзі імя Ул. Мулявіна 

## Творчая кар’ера і біяграфія 
Скончыла музычнае аддзяленне педагагічнага каледжа ў г. Клінцы (Расія), затым музычнае аддзяленне Мінскага педагагічнага інстытута. Пасля працавала настаўніцай спеву ў школе. У 1997 г. заснавала і ўзначаліла ўзорна-паказальную студыю эстраднай песні студыю «ЮМеС» (Юныя Майстры Эстрады) у гарадскім Палацы культуры Мазыра і набрала дзяцей. Яе выхаванцы прымалі актыўны ўдзел у музычных фестывалях і конкурсах; студыя штогод гастраліравала ў Германіі. У гэту ж студыю, ва ўзросце 6 гадоў прывяла і родную дачку Ксенію, творчы поспех якой, дзякуючы намаганням яе матулі і асабістаму яркаму таленту, не прымусіў сябе доўга чакаць. Ксюша вельмі паспяхова выступіла на дзіцячым конкурсе песні «Еўрабачанне» у 2005 г., і з песняй «Мы вместе» (бел. *Мы разам*) заняла першае месца, стаўшы пераможцай.

Пасля яркай перамогі і поспеху яе дачкі і выхаванкі, Святлане Стацэнка было прапанавана ўзначаліць Нацыянальны цэнтр музычных мастацтваў імя Ул. Мулявіна — студыю, мэтай якой стала падрыхтоўка юных талентаў. Улетку 2006 г., Святлана Стацэнка, разам с сям’ёй, пераехала ў Мінск, дзе ім была прадстаўлена кватэра. У Мінску яна ўзышла на яшчэ больш высокі ўзровень. Тут яна набірае ва ўзначалены ёй цэнтр адораных дзяцей і працягвае яшчэ больш прафесійна займацца Ксюшай. Выхаванцы Стацэнка выступаюць у рознах гарадах Беларусі, удзельнічаюць у дабрачанных акцыях.

22 сакавіка 2007, на святочнай цырымоніі ўзнагароджання лаўрэатаў музычнай радыё-прэміяй «Залатое вуха», атрымала ўзнагароду-статуэтку «Залатое вуха»http://barabanschikova.ucoz.ru/blog/2007-04-11-7, «За ўклад у развіццё айчынай культуры». Яе выхаванцы перамагалі больш чым на 40 міжнародных музычных фестывалях у Германіі, Польшчы, Славеніі, Расіі, Украіне і Беларусі, у тым ліку «Прыз глядацкіх сімпатый» і Гран-пры «Славянскі базар» у Віцебску, срэбра і золата «Дзіцячага Еўрабачання». Сярод яе выхаванцаў так сама і Андрэй Кунец.

## Сям’я 
* Муж — Сітнік Міхаіл Пятровіч. Бізнесмен. Атрымаў педагагічную адукацыю, але па атрыманай спецыяльнасці не працаваў.
* 2 дачкі: старэйшая — Анастасія, і малодшая Ксенія.
# Анастасія Стацэнка (1988 г.н.). У дзяцінстве так сама займалася спевамі ў студыі сваёй матулі. Атрымала некалькі перамог на вакальных конкурсах. У 2006 г. паступіла ў Інстытут сучасных ведаў імя Шырокага. У канцы 2008 г. з’ехала ў ЗША на стажыроўку. Зараз жыве і вучыцца ў Нью-Ёрку.
# Ксенія Сітнік (д.н. 15.05.1995). Знакамітая юная беларуская спявачка, пераможца «Дзіцячага Еўрабачання» 2005 г. Удзельнічала ў шматлікіх конкурсах, займаючы прызавыя месцы. У снежні 2005 года сыграла галоўную ролю ў навагоднім мюзікле «Зорная ноч-2006». Тэлевядучая.

## Крыніцы інфармацыі 
* «Информационные страницы» Биография Ксении Ситник.
* «Золотое ухо-2007».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Музычныя педагогі Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы культуры Рэспублікі Беларусь
Шчэцінскі трамвай

**Трамвай у Шчэціне** — сістэма трамвайных ліній Шчэцін  складаецца з 12 ліній пастаянных і сезоннай турыстычнай лініі "0". Агульная працягласць  складае больш за 110 км, 1435 мм каляіны.  
## Галерэя

File:Konstal 105N2k2000 789, tram line 12, Szczecin, 2009.jpg|Трамвай Konstal 105N2k/2000
File:Konstal 105Na 704, tram line 12, Szczecin, 2009.jpg|Трамвай Konstal 105Na
File:Moderus Alfa 2.jpg|Трамвай Moderus Alfa
File:Tatra T6A2D 1201+1202, tram line 11, Szczecin, 2010.jpg|Трамваі Tatra T6A2

Катэгорыя:Трамвайныя сістэмы Польшчы
Катэгорыя:Шчэцін
Катэгорыя:Транспарт у Польшчы
Піянер-11

**Піянер-11** () — беспілотны касмічны апарат NASA, прызначаны галоўным чынам для вывучэння Юпітэра. Яго мэтай было вывучэнне міжпланетнага магнітнага поля, асаблівасцей сонечнага ветру, касмічных прамянёў і інш.

## Храналогія падзей 
* 1973, 5 красавіка — запуск КА Піянер-11.
* 1974, 19 красавіка — апарат прайшоў праз поле астэроідаў.
* 1974, 2 снежня — апарат праляцеў каля Юпітэра.
* 1979, 1 верасня — апарат праляцеў каля Сатурна.
* 1995, 30 верасня — завяршэнне праграмы ў Сонечнай сістэме.
* 1995, лістапад — апошняя сувязь з Піянерам-11.

## Гл. таксама 
* Касмічная праграма «Піянер»
* Піянер-10
* Пласціны «Піянера»

Піянер-11
Піянер-10

**Піянер-10** () — беспілотны касмічны апарат NASA, прызначаны галоўным чынам для вывучэння Юпітэра. Гэта быў першы апарат, які праляцеў міма Юпітэра і сфатаграфаваў яго з космасу. Апарат-блізнюк Піянер-11 даследаваў таксама Сатурн.

У 1983 годзе аўтаматычная станцыя мінула арбіту Плутона і стала першым запушчаным з Зямлі апаратам, які пакінуў межы Сонечнай сістэмы.

Апошні сігнал ад Піянера-10 быў атрыманы 23 студзеня 2003 года. Паведамлялася, што Піянер-10 накіроўваецца ў бок Альдэбарана. Калі з ім нічога не здарыцца на шляху, ён дасягне наваколляў зоркі праз 2 мільёны гадоў.

## Навуковае абсталяванне 
На борце было ўсталявана 10 навуковых прылад:

* Геліевы магнітометр
* Плазменны аналізатар
* Аналізатар зараджаных часціц
* Промневы тэлескоп
* Тэлескоп Geiger
* Промневы датчык
* Датчык метэорных целаў
* Аналізатар метэорнага пылу
* Ультрафіялетавы фатометр
* Фотапалярыметр
* Інфрачырвоны радыёметр

## Храналогія падзей 
* 1972, 3 сакавіка — старт апарата-станцыі Піянер-10.
* 1972, 15 ліпеня — Піянер-10 увайшоў у пояс астэроідаў за арбітай Марса.
* 1973, 3 снежня — Піянер-10 пасылае на Зямлю першыя дэталёвыя фотаздымкі Юпітэра.
* 1997, 31 сакавіка — завяршэнне місіі па Сонечнай сістэме.
* 1998, 17 лютага — Вояджэр-1 даганяе рэкорд Піянера-10 і становіцца самым аддаленым рукатворным аб’ектам зямлян на адлегласці 69.419 АА. Вояджэр-1 аддаляецца ад Сонца на 1 АА ў год хутчэй, чым Піянер-10.
* 2002, 2 сакавіка — паспяховы прыём тэлеметрыі ад апарата пра наваколле. 39 хвілін працягвалася перадача даных на адлегласці 79.83 АА.
* 2002, 27 кастрычніка — апошні паспяховы прыём тэлеметрыі. 33 хвіліны працягвалася перадача даных на адлегласці 80.22 АА.
* 2003, 23 студзеня — атрыманы вельмі слабы сігнал ад апарата. Пасля гэтага сеансаў сувязі з апаратам не было, але па слабаму сігналу ад бартавой сістэмы сувязі пакуль магчыма ўстанавіць месцазнаходжанне апарата.
* 2003, 7 лютага — пры чарговай спробе сувязі не ўдалося скантактавацца з апаратам.
* 2006, 4 сакавіка — апошняя спроба сувязі з апаратам. Адказ ад Піянера-10 не атрыманы.
* 2009, кастрычнік — па падліках, апарат павінен быць на адлегласці прыкладна 100 АА (прыблізна 15 мільярдаў кіламетраў) ад Сонца.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Апошні сеанс сувязі з апаратам

Піянер-10
Тарас Бульба-Баравец

**Тарас Дзмітрыевіч Баравец** (*псеўданімы:* Тарас Бульба, Чуб, Гонта; нарадзіўся 9 сакавіка 1908, Быстрычы, Расійская імперыя — памёр 15 мая 1981, Таронта, Канада) — дзеяч украінскага паўстанцкага руху часоў Другой сусветнай вайны.

Катэгорыя:Ваенныя Украіны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ровенскай вобласці
Гокарна

**Гокарна** — горад у акрузе Утара-Канада штата Карнатака, Індыя. З'яўляецца важным месцам паломніцтва ў индуизме і папулярным турыстычным месцам. Гэты горад храмаў часта згадваецца ў свяшчэнных тэкстах индуизма. Тут размешчана адна з вядомых бажаство Шивы - Лінг Махабалешвара. Сярод турыстаў асаблівай папулярнасцю карыстаюцца пляжы Гокарны. У перакладзе з санскрита гокарна азначае «статак вуха». Згодна легендзе, у гэтым месцы Шива з'явіўся з вуха Притхиви, якая прыняла вобраз каровы. 

## Значэнне Гокарны ў индуизме 
Паводле Пуранам, адна з аватар Вішнёў, Парашурама, забіўшы ўсіх кшатриев на зямлі 21 раз сваім гіганцкім сякерай, кінуў яго на зямлю. На гэтым месцы з вады выступіла тэрыторыя сучаснай Кералы і часткі ўзбярэжжа Карнатака, уключаючы месца, дзе зараз размешчана Гокарна. У «Бхагавата-пуране», Гокарна згадваецца як месца нараджэння братоў Гокарны і Дхундхакари. Там таксама гаворыцца, што Баларама наведаў Гокарну падчас паломніцтва па святых месцах. 

У іншай легендзе апісваецца як дэманічнай цар Ланкі Рава, здзяйсняючы аскезы на гары Кайлаш, атрымаў ад Шивы атмалингам. Шива папярэдзіў Равану, што Лінг застанецца там, дзе той пакладзе яго на зямлю. Возврашаясь на Ланку, Рава спыніўся ў Гокарне для вячэрніх малітваў. Ганеша, жадаючы перашкодзіць Раване, з'явіўся перад ім у вобразе хлопчыка-брахмана і прапанаваў патрымаць Лінг пакуль Рава здзяйсняў свае вячэрнія малітвы. Як толькі Рава перадаў Лінг Ганеше, той неадкладна паставіў яго на зямлю. Усе спробы Рава зрушыць Лінг з месца пацярпелі няўдачу. Пры гэтым, покрыва з лингама разляцеліся ў розныя бакі: Суратхкал, Дхарешвар, Гунавантешвар, Мурудешвар і Шеджджешвар. 

Тамільская святыя наянары Аппар і Самбантар праславілі Лінг Шивы ў Гокарне ў сваіх гімну Теварам.

thumb|center|700px|Панорама «Пляжа Ом» — одного из известнейших пляжей Гокарны.

## Спасылкі 
* Духоўнае кіраўніцтва Gokarna
* Месцы вакол Удупи, Manipal, Gokarna
* Вялікі гуру Gokarna
* Karwar eNews 

Катэгорыя:Гарады Карнатакі
Андрэй Апанасавіч Мельнік

**Андрэй Апанасавіч Мельнік** () — палкоўнік арміі УНР, ваенны і палітычны дзеяч, адзін з найбліжэйшых супрацоўнікаў Яўгена Канавальца. Арганізатар фарміраванняў Сечавых Стральцоў у Кіеве, адзін з арганізатараў УВА.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 12 снежня 1890 года ў в. Воля Якубова Драгабыцкага павета Аўстра-Венгрыі (цяпер — Львоўская вобласць Украіны).

З 1938 года — кіраўнік штабу АУН ().

У 1940 годзе ў АУН адбыўся раскол на АУН Сцяпана Бандэры і АУН Андрэя Мельніка. Частка Мельніка выступала за больш шчыльнае супрацоўніцтва з немцамі. Напрыклад, дывізія СС «Галічына» — праект «мельнікаўцаў», а не «бандэраўцаў». Паміж «бандэраўцамі» і «мельнікаўцамі» ішла канфрантацыя. Мельнік быў вязнем нямецкіх канцлагераў. З 1945 года — у эміграцыі.

Памёр 1 лістапада 1964 года ў Клерво (Люксембург). Пахаваны ў г. Люксембург.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Арганізацыя ўкраінскіх нацыяналістаў
Катэгорыя:Палітыкі Украіны
Катэгорыя:Антысемітызм ва Украіне
Катэгорыя:Постаці антысемітызму
Катэгорыя:Вязні канцлагера Заксенгаўзен
Яўген Канавалец

**Яўге́н Міх́айлавіч (па іншых дадзеных Аляксеевіч) Канава́лец** (; , Зашкаў, Аўстра-Венгрыя (цяпер Львоўская вобласць, Украіна) — , , Нідэрланды) — палкоўнік Арміі УНР, камандант УВА, кіраўнік Штабу ўкраінскіх нацыяналістаў (з 1927). Стваральнік Арганізацыі ўкраінскіх нацыяналістаў (1929) і яе першы кіраўнік.

## Літаратура 
* *Сватко Я.* Євген Коновалець&nbsp;— творець ОУН.&nbsp;— Львів, 2006.&nbsp;— 64 с.
* *Ковальчук М.* На чолі січових стрільців: військово-політична діяльність Євгена Коновальця в 1917–1921&nbsp;рр.&nbsp;— К., 2010.&nbsp;— 288 с.
* ''Дерев'яний І.'' Сила волі. Євген Коновалець.&nbsp;— Львів: Центр досліджень визвольного руху; Національний музей-меморіал «Тюрма на Лонцького»; Часопис, 2013.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Арганізацыя ўкраінскіх нацыяналістаў
Катэгорыя:Ваеннапалонныя Першай сусветнай вайны (Аўстра-Венгрыя)
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Палкоўнікі
Катэгорыя:Забітыя палітыкі
Катэгорыя:Забітыя ў выніку аперацый савецкіх спецслужбаў
Катэгорыя:Украінскія нацыяналісты
Катэгорыя:Военачальнікі Украіны
Катэгорыя:Ваенныя Аўстра-Венгрыі
Катэгорыя:Ваенныя Украіны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Львоўскай вобласці
Хуан Антоніа Самаранч

**Дон Хуан Антоніа Самаранч-і-Тарэльё, маркіз дэ Самара́нч** (; , Барселона — , Барселона) — іспанскі палітык і бізнесмен, сёмы па ліку Прэзідэнт Міжнароднага алімпійскага камітэта (1980—2001), дзеяч Алімпійскага руху XX ст. Пажыцёвы Ганаровы прэзідэнт МАК.

## Спасылкі 
* Juan Antonio Samaranch  
* LA UNIVERSIDAD CAMILO JOSÉ CELA Y MADRID 2012 PRESENTAN EL LIBRO EL OLIMPISMO  

Катэгорыя:Прэзідэнты Міжнароднага алімпійскага камітэта
Катэгорыя:Філатэлісты Іспаніі
Катэгорыя:Маркізы Іспаніі
Катэгорыя:Памерлі ад сардэчнай недастатковасці
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Крыжа зямлі Марыі 1 класа
Батман

**Батман** (), горад у Турцыі, у Паўднёва-Усходняй Анатоліі, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Батман.

Гістарычна горад насяляўся пераважна сірыйскімі хрысціянамі. З 19 стагоддзя, калі Батман адышоў да Асманскай імперыі, іх доля ў насельніцтве горада пачала змяншацца. Да 1950-х Батман — невялікае мястэчка, да росту якога спрычынілася адкрыццё нафтавых радовішчаў.

Батман — адзін з важнейшых цэнтраў нафтаздабычы ў краіне. Тут размяшчаецца старэйшае турэцкае нафтаперапрацоўчае прадпрыемства.

Катэгорыя:Гарады Турцыі
Рабоча-сялянская Чырвоная армія

**Рабоча-сяля́нская Чырвоная а́рмія** (), таксама **Чырвоная армія** () — афіцыяльная назва Узброеных Сіл Савецкай Расіі і СССР з 15 (23) лютага 1918 г. па 25 лютага 1946 г. (пазней — Савецкая армія).

Днём утварэння Чырвонай арміі лічаць 23 лютага 1918 года (гл. Дзень абаронцаў Айчыны). Першым кіраўніком Чырвонай арміі быў Леў Троцкі. Менавіта тады пачалі фарміравацца першыя атрады ЧА, згодна з Дэкрэтам У. І. Леніна, які ён падпісаў загадзя.

## Літаратура 
* История России. XX век: в 2-х т. / отв.ред. А. Б. Зубов. — Москва : АСТ, 2009. — Т. I. 1894—1939 гг. — 1024 с.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Узброеныя сілы СССР
Элязыг

**Элязыг** () — горад ва Усходнеанаталійскім рэгіёне Турцыі, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Элязыг. Пабудаваны першымі армянскімі царамі пад назвай Харпут (літар.: горная крэпасць).

Пасля будаўніцтва ў 1970-х гадах ГЭС на рацэ Еўфрат у Элязыгу хутка развіваюцца энергаёмістыя вытворчасці (цэментная і г.д.).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Турцыі
Ізміт

**Ізміт** () — горад у Мармуроваморскім рэгіёне Турцыі, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Каджаэлі. Размешчаны на беразе Ізміцкага заліва Мармуровага мора прыкладна ў 100 км на ўсход ад Стамбула ў паўночна-заходняй частцы Анатоліі. 

Ізміт (Нікамедыя) быў самым усходнім і старэйшым па статусе сталічным горадам Рымскай імперыі з 286 па 324, падчас тэтрархіі, уведзенай Дыяклетыянам. З 324 па 330 горад служыў часовай (пераходнай) сталіцай, пакуль Візантый не быў афіцыйна абвешчаны  *Nova Roma* (Новым Рымам).

Ізміт — важны індустрыяльны цэнтр краіны, з развітой нафтаперапрацоўчай, папяровай і цэментнай прамысловасцю. Існуюць планы стварэння ў горадзе сумеснай зборачнай вытворчасці «Ford Motor Company» і «Otosan» па вырабу мікрааўтобусаў Transit/Tourneo і Transit/Tourneo Connect (правінцыя Каджаэлі мае развітую аўтамабільную прамысловасць). Ізміт таксама важны транспартны вузел, размешчаны на шляху паміж Стамбулам і Анкарой, а таксама мае вялікі марскі порт. Авіяцыйную сувязь з горадам забяспечваюць міжнародныя аэрапорты Стамбула Сабіха Гёкчэн і імя Атацюрка. 

Універсітэт (з 1992).

## Гл. таксама 
* Еноўк Шаген

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1999. — 608 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2

Катэгорыя:Гарады Турцыі
NEAR – Shoemaker

**Near Earth Asteroid Rendezvous — Shoemaker** («NEAR Shoemaker») — касмічны апарат NASA, адпраўлены ў 1996 годзе да астэроіда Эрас. Апарат, які зваўся раней «NEAR spacecraft», атрымаў сённяшнюю назву 14 сакавіка 2000 года ў гонар амерыканскага геолага Юджына Шумейкера, загінуўшага ў аўтакатастрофе ў Аўстраліі ў 1997 годзе. Шматгадовыя даследаванні Шумейкера істотна паўплывалі на разуменне ролі астэроідаў у фармаванні планет.

«NEAR Shoemaker» стаў першым штучным спадарожнікам астэроіда, і першым штучным аб’ектам, які здзейсніў пасадку на астэроід. Па шляху да Эраса апарат даследаваў астэроід Мацільда. «NEAR Shoemaker» у цэлым прапрацаваў крыху больш пяці гадоў, у тым ліку каля аднаго года на арбіце Эраса.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Сайт місіі NEAR

NEAR — Shoemaker
Кахраманмараш

**Кахраманмараш** () — горад у паўднёва-ўсходняй Турцыі, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Кахраманмараш.

Заснаваны як хецкі горад-дзяржава каля 1 тыс. да н.э. Уваходзіў у склад Рымскай, а затым Візантыйскай імперый. Быў істотным цэнтрам сірыйскай праваслаўнай дыяцэзіі. Пад уладай туркаў атрымаў назву Мараш. У 1973 у адзначэнне гадавіны перамогі над франка-армянскім легіёнам падчас вайны за незалежнасць Вялікім народным сходам Турцыі да гэтага імя было дададзена *Кахраман* ( — *герой*).

Аснова эканомікі горада — лёгкая (тэкстыль) і харчовая (марожанае) прамысловасць.

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Турцыі
Адапазары

**Адапазары** (), горад у паўночна-заходняй Турцыі, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Сакар'я.

У горадзе размешчаны вялікі аўтазавод кампаніі Toyota. Развітая тэкстыльная прамысловасць (шоўк і лён).

Катэгорыя:Гарады Турцыі
Ван (горад)

**Ван** () — горад ва ўсходняй Турцыі, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Ван. Размешчаны на ўсходнім беразе возера Ван. Назва горада паходзіць ад армянскага *ван* — сяло, паселішча. 360 тыс. жыхароў (2008).

Узнік у І тысячагоддзі да н.э. Да VI стагоддзя да н.э. пад назвай Тушпа сталіца дзяржавы Урарту. Да I стагоддзя да н.э. значны горад Старажытнай Арменіі. У 364 годзе разбураны войскамі сасанідскага цара Шапура II. У Х стагоддзі ў складзе Васпураканскага царства. З 1022 года пад уладай Візантыі, пасля — сельджукаў. У другой палове XIV стагоддзя двойчы разбураны войскамі Цімура. З XVII стагоддзя пад уладай Турцыі. У Першую сусветную вайну армянскае насельніцтва Вана выселена і знішчана турэцкімі ўладамі.

У горадзе харчовая, цэментная прамысловасць. Чыгуначная станцыя.

## Гл. таксама 
* Вараздат Марціросавіч Аруцюнян (1909—2008) — архітэктар, мастацтвазнаўца, гісторык армянскай архітэктуры. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Рэспублікі Арменія, доктар архітэктуры, прафесар. Заслужаны дзеяч мастацтваў Армянскай ССР.
* Фанос Пагосавіч Тэрлемезян (1865—1941) — мастак, Народны мастак Армянскай ССР.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Турцыі
Эрзурум

**Эрзурум** () — горад у Турцыі, ва Усходняй Анатоліі, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Эрзурум, буйнейшай правінцыі регіёна.

Назва горада паходзіць ад Arz-e Rûm (літар.: зямля рымлян у Персіі).

Паводле класіфікацыі НАТА Эрзурум вядомы як «The Rock» (скала), паколькі адыгрываў значную ролю падчас халоднай вайны, калі быў самай паўднёва-ўсходняй авіябазай блоку.

У горадзе размяшчаецца Універсітэт Атацюрка — адна з самых вялікіх ВНУ краіны, галоўная крыніца прыбытку горада. Другая важная крыніца — турызм.

Катэгорыя:Гарады Турцыі
Ванда Лявіцкая

**Ванда Лявіцкая**, у шлюбе **Лёсік** (, , цяпер Маладзечанскі раён — , пас. Татарка, Стаўрапольскі край, Расія) — беларуская пісьменніца, педагог.

## Біяграфія 
Ванда Лявіцкая -- адзіная дачка пісьменніка Ядвігіна Ш. (Антона Лявіцкага). Пасля вышэйшага пачатковага вучылішча ў Радашковічах яна рыхтавалася да экзаменаў на вясковую настаўніцу, але гэтаму перашкодзілі каталіцкае веравызнанне і пачатак Першай сусветнай вайны. З 1914 года ў Мінску, працавала ў «Беларускай кнігарні» і гарадской бібліятэцы імя А. Пушкіна, куды яе рэкамендавала А. Пашкевіч (Цётка). Потым была выхавацелькай і выкладчыцай у беларускіх дзіцячых прытулках і ў Першай мінскай беларускай школе. У 1917 Ванда Лявіцкая стала жонкай палітыка, вучонага і пісьменніка Язэпа Лёсіка. Таксама займалася літаратурнай творчасцю: друкавала вершы і апавяданні ў «Нашай Ніве», газетах «Беларусь» і «Вольная Беларусь». Калі ў 1930-я гады Лёсіка арыштавалі па справе «Саюзу вызвалення Беларусі», як толькі стала магчымым, паехала да высланага мужа, з 1933 года дзяліла з ім ссылку. Напісала ўспаміны пра бацьку. Дзеці Лёсікаў — Люцыя, Алеся і Юры — у Беларусь не вярнуліся.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* *Трус М.* Эпісталярны канвалют: Ядвігін Ш. у сямейна-творчым інтэр’еры // Маладосць. ‒ 2024. ‒ № 3. ‒ С. 79‒88.
* *Трус М.* [https://zviazda.by/be/news/20240301/1709294770-chym-znakamity-litaraturaznauca-isidar-bas ] // Літаратура і мастацтва. ‒ 14.06.2024. — № 22 (5283). — С. 10.

## Спасылкі 
* Імёны Свабоды: Ванда Лявіцкая 
* ЛЯВІЦКАЯ (па мужу Лёсік) Ванда Антонаўна

Катэгорыя:Педагогі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Паэты СССР
Катэгорыя:Перакладчыкі СССР
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Паліўна-энергетычны комплекс

**Паліўна-энергетычны комплекс (ПЭК)** — з’яўляецца важнейшай структурнай складаючай нацыянальнай эканомікі. ПЭК уключае сістэмы здабычы, транспарціроўкі, захоўвання, вытворчасці і размеркавання асноўных відаў энерганосьбітаў: прыроднага газу, нафты і прадуктаў яе перапрацоўкі, цвёрдых відаў паліва, электрычнай і цеплавой энергіі. Роля комплексу у эканоміцы краіны вызначаецца наступнымі параметрамі: ён вырабляе 26 % прамысловай прадукцыі краіны, асвойвае чвартковую частку ўсіх інвестыцый у асноўны капітал прамысловасці, у ім засяроджана 22,6 % прамыслова-вытворчых асноўных фондаў, занята 5,3 % прамыслова-вытворчага персанала.

ПЭК цесна звязаны з іншымі міжгаліновымі комплексамі. Ён выкарыстоўвае прадукцыю машынабудавання, вырабляе значную частку сыравіны для хіміка-ляснога комплексу, перавозку яго грузаў забяспечвае транспартны комплекс, а будаўнічы — мадэрнізацыю і стварэнне новых вытворчых фондаў.

Катэгорыя:Энергетыка
Арнальдур Індрыдасан

**Арнальдур Індрыдасан** (, нарадзіўся 28 студзеня 1961, Рэйк’явік) — ісландскі дэтэктыўны пісьменнік, сын пісьменніка Індрыдзі Торстэйнсана.

## Прэміі 
* «Шкляны ключ» (2002, 2003)
* «Залаты кінжал» (2005)

## Бібліяграфія 
### Кнігі з дэтэктывам Эрлендурам 
* 1997 Дзеці пылу, 
* 1998 Моўчкі забіць, *Dauðarósir*
* 2000 Дрэнная смерць, *Mýrin*
* 2001 Цішыня магілы, *Grafarþögn*
* 2003 Галасы, *Röddin*
* 2004 Асушанае возера, *Kleifarvatn*
* 2005 Арктычны холад, *Vetrarborgin*
* 2007 Гіпатэрмія, *Harðskafi*
* 2008 *Myrká*

### Іншыя кнігі 
* 1999 Аперацыя «Напалеон», *Napóleonsskjölin*
* 2003 *Bettý*
* 2006 Каралеўская кніга, *Konungsbók*

### Калектыўныя працы 
* 2000 Рэйк'явіцкія загадкі 2000, *Leyndardómar Reykjavíkur 2000* (адна глава)

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Пісьменнікі Ісландыі
Рыкі Джэрвейс

**Рыкі Дэн Джэрвейс** (; нар. 25 чэрвеня 1961) — брытанскі комік, акцёр, рэжысёр, прадзюсар і вядучы.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Акцёры Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Акцёры агучвання Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Акцёры тэлебачання Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Комікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Рэжысёры Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Спадарожнік»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Стэндап-комікі
Стэфан Вітажэнец

**Стэфан Баляслававіч Вітажэнец** (, Ліда — , Варшава) — польскі пілот, ас-знішчальнік у Другую сусветную вайну.

Паходзіў са шляхецкага роду. У 1929 годзе скончыў Лідскую дзяржаўную гімназію імя гетмана Хадкевіча, а затым школу падхарунжых лётнага рэзерву (1930), Цэнтр падрыхтоўкі афіцэраў авіяцыі ў Денбліне (1932), курсы вышэйшага пілатажу пры Лётнай школе ў Грудзензе (1933). Служыў інструктарам у Лётнай школе да 1939 года.

Удзельнік II сусветнай вайны. Здзейсніў 208 баявых вылетаў. За два месяцы паветранай бітвы над Вялікабрытаніяй збіў 5 нямецкіх самалётаў, адным з іх кіраваў нямецкі ас Хорст Тэтзен. Камандаваў эскадрылляй, дывізіёнам, знішчальным крылом. Скончыў вайну падпалкоўнікам.

У 1945 годзе быў камендантам Школы пачатковага пілатажу, затым два гады да расфарміравання камандаваў Другім польскім знішчальным крылом. У 1948 годзе вярнуўся ў Польшчу, пасяліўся з бацькамі ў Лодзі. У 1957 годзе ізноў быў прызваны ў Польскае Войска. Служыў у апараце камандавання Паветраных Сіл, 9 гадоў быў камендантам Цэнтра падрыхтоўкі лётчыкаў у Модліне. У 1968 годзе ў званні палкоўніка выйшаў на пенсію. Доўгія гады ўзначальваў Саюз польскіх лётчыкаў.

Правёў у паветры 4238 гадзін, лётаў на 31 тыпе самалётаў.

Узнагароджаны ордэнам Віртуці Мілітары, Ганаровым Лётным Крыжом Вялікабрытаніі, Крыжом срэбным Ордэна Віртуці Мілітары, трохразова Крыжом за доблесць, Крыжом Баявых Дзеянняў на Захадзе. Пасмяротна ўзнагароджаны Камандорскім крыжам з Зоркай Ордэна Адраджэння Польшчы.

Пахаваны ў Варшаве на могілках у Павонзках сярод ваенных лётчыкаў.

## Літаратура 
* Лідскія юбіляры 2008 года // Лідскі летапісец, № 41, 42.

Катэгорыя:Лётчыкі Польшчы
Катэгорыя:Лётчыкі Другой сусветнай вайны
Модлінская крэпасць

thumb|left||План крэпасці
**Модлін** (, ) — крэпасць у Польшчы, размешчана пры зліцці рэк Вісла і Нараў, за 30 км на паўночны захад ад Варшавы. Складаецца з цытадэлі на правым беразе Нарава, умацаванняў і фортаў. Адна з найбольшых і найлепш захаваных крэпасцей у Польшчы. Узведзена на пач. ХІХ ст.

## Фатаграфіі 

Выява:Modlin spichlerz.jpg|Руіны ўмацавання ля месцы зліцця Віслы і Нарэва
Выява:Modlin koszary.jpg|Будынкі крэпасці
Выява:Modlin wieza tatarska.jpg|Будынкі крэпасці
Выява:Modlin fort xv dzielo lewobarkowe.jpg|Форт XV
Выява:Modlin fort xvi kopula I.jpg|Форт XVI, агнявы пункт

## Спасылкі 
* Twierdzamodlin.pl  
* Сайт пра крэпасць 

Катэгорыя:Крэпасці Польшчы
Катэгорыя:Крэпасці Расійскай імперыі
Glock 17

**Glock 17** (**Глок-17**, **Р80**) — аўстрыйскі пісталет, распрацаваны фірмай «Glock» для патрэб аўстрыйскай арміі. Быў першым узорам узбраення, распрацаваным фірмай. Створаны пісталет аказаўся даволі ўдалым і зручным для ўжывання, таму пазней прыняты на ўзбраенне арміі Аўстрыі пад пазначэннем **Р80**. Пазней пісталеты фірмы «Глок» сталі шырока вядомы сваімі баявымі якасцямі і распаўсюджанасцю як зброя герояў розных галівудскіх фільмаў. Зброя гэтай мадэлі шырока распаўсюдзілася па свеце. Цяпер ёсць шмат розных варыянтаў гэтага пісталета, якія разлічаны пад розныя патроны (9×19 мм Парабэлум, .40 S&W, 10 мм auto, .357 SIG, .45 ACP і іншыя).

Асаблівасць канструкцыі пісталета — адсутнасць сцяжка засцерагальніка і цынгеля. Пісталет большай часткай зроблены з высокатрывалага тэрмаўстойлівага (да 200 °C) пластыка. Дзякуючы гэтаму Glock 17 лёгкі і надзвычай трывалы. Прынцып дзеяння — «выхапіў і страляй», засцерагальніка няма, аднак стрэл не адбудзецца без поўнага націску спускавога кручка «бяспечнага дзеяння». Складаецца з 33 частак, і няпоўная разборка здзяйсняецца за секунды.

Пісталет «Глок-17» з’яўляецца родапачынальнікам новай, раней не існуючай, канструктарскай традыцыі шырокага ўжывання палімерных матэрыялаў у вытворчасці зброі. Нягледзячы на адсутнасць досведу ў фірмы «Глок», якая раней не вырабляла пісталеты, дадзеная мадэль атрымалася вельмі ўдалай. Яна спалучае ў сабе шэраг дадатных якасцяў, такіх, як лёгкасць, высокая зносаўстойлівасць, надзейнасць, здавальняючая кучнасць стральбы, прастата і лёгкасць тэхнічнага абслугоўвання, устойлівасць да карозіі і шкодным фактарам навакольнага асяроддзя. Менавіта з прычыны ўдалай канструкцыі і несумненных вартасцей «Глок-17» набыў сусветную вядомасць і так шырока распаўсюдзіўся.

## Эксплуатанты 
* Ісландыя — у 2006 і 2012 годзе для патрэб Ісландскай берагавой аховы закуплена 9 штук Глок-17.

## Glock 17 у гульнях 
* Counter-Strike

## Спасылкі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Пісталеты
Катэгорыя:Glock
Катэгорыя:Зброя паводле алфавіта
Статыстыка

**Статы́стыка** (ад  — стан рэчаў з пункту гледжання закона) — галіна ведаў, у якой выкладаюцца агульныя пытанні збору, вымярэння і аналізу масавых колькасных ці якасных дадзеных.

Статыстыка займаецца ўсімі аспектамі работы з дадзенымі, уключаючы планаванне збору дадзеных з пункту гледжання дызайну абследаванняў і эксперыментаў. Пад час аналізу дадзеных можна выкарыстоўваць адну ці абедзве статыстычныя метадалогіі — апісальная статыстыка або метад статыстычных высноў.

У Беларусі фарміраваннем афіцыйнай статыстыкі займаецца Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь (Белстат).

## Гл. таксама 
* Каэфіцыент Джыні
* мода

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Самсун

**Самсу́н** () — горад у Чарнаморскім рэгіёне Турцыі, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Самсун. Істотны порт Турцыі на Чорным моры. Насельніцтва ў 2000 годзе складала каля 350 тыс. чалавек.

Заснаваны як грэчаская калонія Амісас выхадцамі з Мілета ў VII стагоддзі да н.э. на месцы старажытнага хецкага пасялення Энетэ.

Важны гандлёвы і эканамічны цэнтр краіны, адно з асноўных месцаў тытунёвай вытворчасці.

Універсітэт Самсуна ўваходзіць у сямёрку буйнейшых турэцкіх універсітэтаў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Турцыі
Гудбрандур Торлаксан

**Гудбрандур Торлаксан** (ісл. *Guðbrandur Þorláksson*; 1541 (?) — ) — ісландскі царкоўны дзеяч, географ і матэматык, гуманіст.

Бацькамі Торлаксана былі Торлак Хадльгрымсан і Хельга Ёнсдоцір. Вучыўся ў епіскапскай школе ў Холары (Ісландыя), пазней — у Капенгагенскім універсітэце. Пасля вучобы вярнуўся на радзіму, зрабіўся рэктарам школы ў Скалхольце. Пазней быў святаром у Брэйдаболстадуры і, з 8 красавіка 1571 года і да самой смерці — епіскапам Паўночнай Ісландыі ў Холары.

Торлаксан у 1584 годзе надрукаваў першы поўны пераклад Бібліі на ісландскую мову (так званая *Гудбрандбіблія*).

У 1590 годзе стварыў першую навуковую карту Ісландыі.

Катэгорыя:Географы Ісландыі
Катэгорыя:Першадрукары
Катэгорыя:Рэлігійныя дзеячы Ісландыі
Glock 26

**Glock 26** — субкампактны пісталет сямейства Глок. Распрацаваны ў 1995 годзе, у першую чаргу прызначаны для асабістага выкарыстання. Адрозніваецца ад базавага Glock 17 карацейшай і вузкай рамай, якая палягчае ўтоенае нашэнне. Выкарыстае боепрыпас калібра 9 мм. У сілу маленькіх памераў не вельмі зручны для стральбы (што не так важна ў выпадку выкарыстання для самаабароны). Мае шырокі дыяпазон магазінаў з падаўжальнікамі дзяржальні, самы вялікі з якіх робіць дзяржальню і боезапас практычна ідэнтычнымі 17-й мадэлі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пісталеты
Катэгорыя:Glock
Glock 27

**Glock 27** (**Глок 27**) — аўстрыйскі пісталет сямейства Глок. Па сваёй сутнасці вельмі падобны на Glock 26, галоўныя адрознінні ідуць з-за калібра .40 S&W.

Катэгорыя:Пісталеты
Катэгорыя:Glock
Гейр Хордэ

**Гейр Хілмар Хордэ** (, вымаўляецца Кеір Хілмар Хортэ, нар. ) — прэм’ер-міністр Ісландыі з 15 чэрвеня 2006 да 1 лютага 2009, былы лідар Партыі незалежнасці Ісландыі.

Дэпутат Альтынга з 1987 года, міністр фінансаў у 1998—2005 гадах, міністр замежных спраў у 2005—2006 гадах. У 2005 годзе абраны лідарам Партыі незалежнасці замест Давіда Одссана.

Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Ісландыі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Ісландыі
Катэгорыя:Міністры фінансаў Ісландыі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Ісландыі
Катэгорыя:Выпускнікі Мінесоцкага ўніверсітэта
Малат’я

**Малат’я** (, гістарычная назва *Мелітэна*) — горад на ўсходзе Турцыі, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Малат’я. Заснаваны хетамі пад назвай Мелід, сучасны горад забудоўваецца па суседству з гістарычным паселішчам з 1838.

Горад славуты сваімі абрыкосавымі гаямі і вырабамі з абрыкосаў (каля 10-15 % сусветнай вытворчасці і больш за 50 % адпаведнай прадукцыі Турцыі).

Малат’я — радзіма двух з дзесяці прэзідэнтаў Турцыі:
Ісмета Інёню (2-га прэзідэнта краіны) і Тургута Озала (8-га прэзідэнта), а таксама іншых славутых людзей Асманскай імперыі і Турцыі.

У 576 годзе візантыйцы перамаглі персаў бліз Мелітэны.

Катэгорыя:Гарады Турцыі
Ён Арасан

**Ён Арасан** (; нар. каля 1484 г., Грыта — , г. Скалхольт, Ісландыя) — ісландскі царкоўны дзеяч, паэт і пісьменнік.

Ён Арасан быў каталіцкім епіскапам у Халары, дзе заснаваў першую ў Ісландыі друкарню, на поўначы Ісландыі, з 1524 да 1550 года. Апошні каталіцкі епіскап Ісландыі.

Катэгорыя:Гісторыя Ісландыі
Катэгорыя:Рэфармацыя
Катэгорыя:Царкоўныя дзеячы XVI стагоддзя
Катэгорыя:Мучанікі
Катэгорыя:Каталіцкія біскупы Ісландыі
Катэгорыя:Пакараныя смерцю святары
Мерсін

**Мерсін** (), горад у Міжземнаморскім рэгіёне Турцыі, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Мерсін.

Міжземнаморскае ўзбярэжжа ў раёне Мерсіна заселенае з 9 тыс. да н.э. Раскопкі паказваюць існаванне да 23 культурных слаёў эпох хетаў, асірыйцаў, персаў і г.д. Выдатная натуральная бухта спрыяла стварэнню ў гэтым месцы ажыўленага порта і горада. Мустафа Кемаль Атацюрк называў Мерсін найбольш важным вузлом гандлю паміж Турцыяй і ўсім светам.

thumb|left|Mertim TowerУ горадзе знаходзіцца другі па вышыні ў Турцыі будынак — 52-павярховы Mertim Tower (у 1987—2000 — самы высокі будынак краіны).

Універсітэт.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Турцыі
П’ер Вудман

'''П'ер Вудман''' (, нар. 29 красавіка 1963 года, Авернь, Францыя) — знакаміты французскі фатограф і порнарэжысёр. Стварыў 60 порнафільмаў, больш за тысячу хардкор-сцэн, больш паўтары тысячы фотасетаў і больш сямі тысяч кастынгаў.

## Гл. таксама 
* Кайлан Кёрціс

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фатографы Францыі
Катэгорыя:Рэжысёры Францыі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Аверні
Катэгорыя:Порнарэжысёры паводле алфавіта
Катэгорыя:Порнарэжысёры Францыі
Анталья

**Анталья** ( ад  — Аталея) — горад у Міжземнаморскім рэгіёне Турцыі, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Анталья. 955 тыс. жыхароў (2009). Курортны горад міжнароднага значэння.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Зноскі 
Катэгорыя:Гарады Турцыі
Эскішэхір

**Эскішэхір** (, літар.: *Стары горад*) — горад у цэнтральнай Турцыі, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Эскішэхір. Заснаваны фрыгійцамі каля 1 тыс. да н.э.

Сучасны Эскішэхір — адзін з найбольш прамыслова развітых гарадоў краіны. На заводах горада вырабляюцца грузавыя аўтамабілі, лакаматывы, авіяцыйныя рухавікі, сельскагаспадарчая тэхніка, цэмент, тэкстыль, прадукцыя хімічнай прамысловасці, цукар. Насельніцтва — 871 тыс. чал. (2018)

Два ўніверсітэты: Анаталійскі і Універсітэт Асмангазі.

## Гарады-пабрацімы 
## Зноскі 
Катэгорыя:Гарады Турцыі
Glock 34

**Glock 34** (**Глок 34**) — аўстрыйскі пісталет, які з’яўляецца мэтавай мадэфікацыяй пісталета Glock 17 з падоўжаным ствалом і павышаннай кучнасцю стральбы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пісталеты
Катэгорыя:Glock
Дэнізлі

**Дэнізлі** () - горад у Эгейскім рэгіёне Турцыі, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Дэнізлі. 

Сучасны прамысловы горад з паўмільённым насельніцтвам Дэнізлі вядомы са старажытнасці, быў, верагодна, заснаваны лікійцамі. Уваходзіў у склад Рымскай імперыі, дзяржаў сельджукаў, асманаў.

Горад размяшчаецца у даліне ракі Бююк Мендэрэс. Назва горада азначае літаральна «прыморскі», хаця Дэнізлі знаходзіцца дастаткова далёка ад узбярэжжа. Горад прываблівае шматлікіх турыстаў блізкасцю да славутага Памукале.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Дэнізлі — горад-пабрацім Магілёва.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Турцыі
SIG P225

**SIG-Sauer P225**(**P6**) — пісталет, які выпускаецца аднайменнай швейцарска-германскай кампаніяй (SiG).

SIG-Sauer P225 быў распрацаваны ў 1975 годзе, ён уяўляе сабой наступнае развіццё пісталета SIG-Sauer P220, ад якога адрозніваецца невялікімі тэхнічнымі зменамі (зменена мацаванне засаўкі да рамкі, а таксама памеры і ёмістасцю магазіна), у тым ліку і тым што паменшыўся час для прыгатаваняя пісталета к стральбе. Складаецца на ўзбраенні Японіі, Тайланда, Нігерыі, Швейцарыі, Даніі, Францыі, Германіі і яшчэ ў некаторых краінах.

Катэгорыя:Пісталеты
Катэгорыя:SIG
Шанлыўрфа

**Шанлыўрфа** () — горад у паўднёва-ўсходняй Турцыі, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Шанлыўрфа. Да 1984 — Урфа, прыстаўка «шанлы-» (літ.: слаўны, дастойны) дададзеная турэцкім парламентам ў знак прызнання подзвігу гараджан падчас вайны за незалежнасць.

Месца вядомае з 9 тыс. да н.э. Лічыцца, што Урфа можа быць біблейскім горадам Ур, што пацвярджаецца яе блізасцю да сяла Харан (дзе па легендзе нарадзіўся Аўраам). Урфа таксама вядомая як месца нараджэння біблейскага персанажа Іова. Урфа радзіма многіх знакамітых людзей, у т.л. курдскага лідара Абдулы Аджалана.

Катэгорыя:Гарады Турцыі
SIG P230

**SIG-Sauer P230** — пісталет, які выпускаецца аднайменнай швейцарска-германскай кампаніяй. SIG-Sauer P230 быў распрацаваны ў 1970 годзе, ён быў распрацаваны ў якасці зброі ўтоенага нашэння для сіл паліцыі. SIG-Sauer P230 пачалі распрацоўваць у канцы 1968 гады, а праз два гады ён быў гатовы. Былі выпушчаныя ўзоры пад патроны: 9×19 мм Пара; 9x17 Браўнінг; 7,65x17 HR Браўнінг; 6,35 x 15,5 HR Браўнінг; 9x18 Police-Ultra; .22 LR; а таксама пад савецкі 9×18 мм ПМ.

Пісталет працуе за кошт аўтаматыкі, заснаванай на вольным ходзе засаўкі. Ударна-спускавая сістэма курковага тыпу, падвойнага або адзінкавага дзеяння. Механічны засцерагальнік пры яго ўключэнні блакуе ўдарнік. Акрамя гэтага, у SIG-Sauer P230 прысутнічае яшчэ і аўтаматычны засцерагальнік, які блакуе ўдарнік да націску на спуск. Сцяжок самога засцерагальніка знаходзіцца з левага боку пісталета. Кнопка зашчапкі магазіна знаходзіцца знізу пісталетнай дзяржальні. Вонкавая затворная затрымка ў гэтай зброі адсутнічае.

Катэгорыя:Пісталеты
Катэгорыя:SIG