open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Харакат Ан-Нуджаба

**Харакат Хезбала Ан-Нуджаба** (; ) — шыіцкая ісламісцкая групоўка, якая ўдзельнічала ў грамадзянскіх войнах у Сірыі і Іраку. Узнікла ў 2013 годзе.

## Ідэалогія 
Групоўка прытрымлівацца хамейнізму.

## Адносіны 
«Харакат Ан-Нуджаба» дружалюбна Ірану. З 2014 года аказвае падтрымку ўладам Ірака ў барацьбе з суніцкімі баевікамі. У сірыйскім канфлікце арганізацыя падтрымала Башара Асада.

Узнікла першапачаткова як частка арганізацыі «Асаіб Ахль аль-Хак», але пазней далучылася да кааліцыі «Сілы народнай мабілізацыі». У Сірыі дзейнічае ў складзе 4-й танкавай дывізіі.

Падчас канфліктаў на тэрыторыі Сірыі і Ірака ўзаемадзейнічала з «Фаціміюнам» і брыгадай Бакіра. Па некаторай інфармацыі, мае сувязі з еменскім рухам хусітаў. Уступала ў прамое або ўскоснае супрацьстаянне з ЗША, Турцыяй (у т. л. брыгадай горных ястрабаў), Ахрар аш-Шам, Фронт аль-Нусра, Аджнад аш-Шам, Хаят Тахрыр аш-Шам, Армія заваёвы, а таксама з курдскай Пешмергай. Падчас сірыйскага канфлікту адзначана ў баях за Латакію, Алепа і аперацыі «Дамаская Сталь»:
* Ліва Амар Ібн Ясір
* Ліва аль-Хамад
* Ліва аль-Імам аль-Хасан аль-Муджтаба
* Брыгада вызвалення Галан

## Статус 
У ЗША «Харакат Хезбала Ан-Нуджаба» прызнана тэрарыстычнай арганізацыяй.

## Гл. таксама 
* Спіс узброеных груповак грамадзянскай вайны ў Іраку (2011—2017)
* Спецыяльныя групы (Ірак)
* Прыватныя апалчэнні (Ірак)

Катэгорыя:Праўрадавыя ваенныя арганізацыі Грамадзянскай вайны ў Сірыі
Катэгорыя:Іракскія групоўкі, якія змагаюцца супраць ІДІЛ
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2013 годзе
Жэшоўскае ваяводства

**Жэшоўскае ваяводства** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка, якая існавала ў Польшчы ў розныя часы:
* Жэшоўскае ваяводства (1945—1975)
* Жэшоўскае ваяводства (1975—1998)

## Гл. таксама 
* Жэшаў
* Падкарпацкае ваяводства
Еленягурскае ваяводства

**Еленягурскае ваяводства** () — адно з ваяводстваў, якія існавалі ў 1975—1998 гадах у Польшчы. Яго цэнтрам быў горад Яленя Гура. У 1999 годзе тэрыторыя была ўключана ў склад Ніжнесілезскага ваяводства.

## Гарады 
Найбуйнейшымі гарадамі ваяводства станам на 1998 год былі:
* Яленя Гура — 94 тыс. жыхароў
* Баляславец — 44 тыс. жыхароў
* Згажэлец — 36 тыс. жыхароў
* Любань — 24 тыс. жыхароў
* Каменна Гура — 23 тыс. жыхароў

Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы (1975—1998)
Катэгорыя:Гісторыя Ніжнесілезскага ваяводства
Аракан

выява Аракана ў XVII ст.]]
**Арака́н** — гістарычная вобласць у Паўднёва-Усходняй Азіі. Уключае паўночна-заходняе ўзбярэжжа сучаснай М’янмы ад вусця ракі Наф да дэльты ракі Іравадзі. Ад асноўнай тэрыторыі М’янмы аддзелена Араканскімі гарамі. Клімат трапічны, улетку адчуваецца ўплыў мусонаў.

Упершыню назва Аракан сустракаецца ў творах Клаўдзія Пталемея. Відавочна, яна паходзіць ад санскрыцкага слова *ракшаса* (), якое значыла дэманаў-людажэраў. Так у Індыі маглі называць мясцовае старажытнае насельніцтва.

У М’янме распаўсюджана думка, што ўжо да нашай эры тут жылі тыбета-бірманскія плямёны — продкі сучасных араканцаў. Аднак яна не мае фактычных археалагічных пацверджанняў. З III—IV стст. н. э. Араканскае ўзбярэжжа знаходзілася пад моцным уплывам індыйскай культуры. Паўночны Аракан увайшоў у склад дзяржавы дынастыі Чандра, якая, паводле запісаў канца I тысячагоддзя, мела індыйскае паходжанне. Асноўнай рэлігіяй у ёй стаў будызм. Арабскія гандляры, што наведвалі Аракан з VIII ст., называлі гэту дзяржаву Рухмі.

У XI—XIII стст. на Араканскім узбярэжжы існавала некалькі гарадоў-дзяржаў, якія выплачвалі даніну Паганскай імперыі, але не ўваходзілі ў яе склад. Пасля заняпаду Пагана ўзмацніўся ўплыў бенгальскіх валадароў. У пачатку XV ст. бірманцы захапілі Аракан. Мен Саа Мван, адзін з мясцовых князёў, збёг у Бенгалію і пры падтрымцы мясцовага султана адваяваў свае землі ў 1429 г. Ён заснаваў дынастыю Мраук-У. Створаная ёю дзяржава ў еўрапейскай гістарыяграфіі звычайна называецца Араканскім каралеўствам.

Валадары Мраук-У падтрымлівалі зносіны як з еўрапейскімі, так і індыйскімі гандлярамі. Некаторы час яны кантралявалі дэльту Ганга, адкуль на тэрыторыю Аракана маглі перасяляцца значныя групы індаарыйскага насельніцтва, што сталі продкамі сучасных рахінджа. Разам з імі ў Аракане адбылося распаўсюджанне ісламу, аднак ніякіх пацверджанняў таму, што іслам спавядалі чальцы дынастыі Мраук-У, няма. У 1784 г. Аракан зноў быў заваяваны бірманцамі. Значная частка насельніцтва была гвалтоўна вывезена ў цэнтральную М’янму або збегла ў валоданні Брытанскай Ост-Індскай кампаніі.

У 1826 г. Аракан увайшоў у склад брытанскіх калоній. Першапачаткова ён кіраваўся з Чытагонга, але ў 1947 г. быў перададзены ў склад Бірманскай правінцыі. Пасля абвяшчэння незалежнасці Бірмы ў 1948 г. быў створаны штат Аракан, які пасля 1974 г. набыў назву Ракхайн.

Асноўнае насельніцтва складаецца з араканцаў, якія спавядаюць будызм, і рахінджа, асноўнай рэлігіяй якіх з’яўляецца іслам. У 1942 г., 1978 г., 2012 г., 2016—2017 гг. паміж прадстаўнікамі дзвюх груп насельніцтва адбываліся канфлікты. Найбольш востры характар набыў апошні канфлікт, калі ад 500 000 да 800 000 рахінджа былі вымушаны стаць бежанцамі.

## Спасылкі 
* THE ETYMOLOGY OF ARAKAN, ROHINGYA AND RAKHINE
* Arakan — Banglapedia
* Mohammed Yunus A History of Arakan (Past & Present)
* HISTORY OF ARAKAN

Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Азіі
Катэгорыя:Паўднёва-Усходняя Азія
Тарноўскае ваяводства

**Тарноўскае ваяводства** () — адно з ваяводстваў, якія існавалі ў 1975—1998 гадах у Польшчы. Яго цэнтрам быў горад Тарнаў. У 1999 годзе тэрыторыя была падзелена паміж Малапольскім і Падкарпацкім ваяводствамі.

## Гарады 
Найбуйнейшымі гарадамі ваяводства станам на 1998 год былі:
* Тарнаў — 121 тыс. жыхароў
* Дэмбіца — 49 тыс. жыхароў
* Бохня — 30 тыс. жыхароў
* Бжэска — 18 тыс. жыхароў
* Дамброва Тарноўска — 11 тыс. жыхароў

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы (1975—1998)
Катэгорыя:Гісторыя Малапольскага ваяводства
Катэгорыя:Гісторыя Падкарпацкага ваяводства
Катаіб Саід аш-Шухада

**Батальён пакутнікаў Сеідаў**, або **Катаіб Саід аль-Шухада** () — іракскае шыіцкае апалчэнне, сфарміраванае ў маі 2013 года.

## Адносіны 
Групоўка лічыцца саюзнай Ірану. Стала адным з першых народных апалчэнняў, якія ў 2014 годзе сфармавалі Сілы народнай мабілізацыі. Мае цесныя сувязі з арганізацыяй Бадра і групоўкай Катаіб Хезбала. Супрацоўнічае з ліванскай партыяй Хезбала. Падтрымлівае сірыйскі ўрад Башара Асада.

Арганізацыя ўступала ў супрацьстаянне з ЗША, а таксама з групоўкамі Ісламская дзяржава, Сірыйская свабодная армія, Фронт аль-Нусра, Хаят Тахрыр аш-Шам.

## Зона актыўнасці 
Арганізацыя месціцца ў іракскай правінцыі Салах-эд-Дзін.

## Баявыя дзеянні 
Падчас грамадзянскай вайны ў Іраку ўдзельнічала ў баях за правінцыю Салах-эд-Дзін і другой бітве за Тыкрыт. У Сірыі яна была заўважана ў 2014 годзе ў ходзе сутыкненняў у Шэйх-Міскіне.

## Кіраўніцтва 
«Катаіб Саід аль-Шухада» ўзначалілі Абу Ала аль-Валаі і Абу Мустафа аль-Шэйбані. Апошні раней узначальваў сетку кантрабандыстаў і шыіцкіх баевікоў, з якой потым і з’явілася групоўка.

## Гл. таксама 
* Спіс узброеных груповак грамадзянскай вайны ў Іраку (2011—2017)
* Спецыяльныя групы (Ірак)
* Прыватныя апалчэнні (Ірак)

Катэгорыя:Праўрадавыя ваенныя арганізацыі Грамадзянскай вайны ў Сірыі
Катэгорыя:Іракскія групоўкі, якія змагаюцца супраць ІДІЛ
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2013 годзе
Аляксандр Паўлавіч Стагорскі

**Аляксандр Паўлавіч Стаго́рскі** (сапраўднае прозвішча — **Пяцігорскі;** ;  — ) — савецкі віяланчэліст і музычны педагог. Прафесар (1961).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Екацярынаслаў (сучасны Дніпро). У 1934 годзе скончыў Маскоўскую кансерваторыю па класу віяланчэлі М. І. Ямпольскага і ў 1936 годзе аспірантуру пад яго кіраўніцтвам.
У 1934—1941 гадах быў салістам Маскоўскай філармоніі, і ў 1934—1948 гадах — салістам Гастрольбюро. У 1936—1941 гадах асістэнт (з 1941 года дацэнт) Маскоўскай кансерваторыі. У 1941—1943 гадах выкладаў ва Уральскай кансерваторыі, у 1946—1954 гадах — у Горкаўскай кансерваторыі, у 1954—1962 гадах — у Беларускай кансерваторыі. У 1963—1984 гадах прафесар Маскоўскага музычна-педагагічнага інстытута імя Гнесіных.

## Творчасць 
Шмат выступаў як саліст. Быў першым выканаўцам канцэртаў для віяланчэлі з аркестрам В. А. Залатарова, А. В. Масалова, А. В. Багатырова, якія прысвяцілі яму гэтыя творы. Рэдактар твораў М. Аладава, В. Залатарова, А. Багатырова і іншых кампазітараў. Аўтар выканальніцкіх і тэксталагічных твораў для віяланчэлі, у тым ліку твораў П. І. Чайкоўскага, І. С. Баха, Р. Шумана. Напісаў шэраг артыкулаў па праблемах методыкі ігры на віяланчэлі.

Лаўрэат 1-га Усесаюзнага конкурсу музыкантаў-выканаўцаў у Маскве (1937, 6-я прэмія).

## Літаратура 
* 
* Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. — Мінск, 1987. — Т. 5. — 104.
* Музыкальная энциклопедия. / Под ред. Ю. В. Келдыша. — М.: Советская энциклопедия, Советский композитор, 1973—1982.

## Спасылкі 
* 
* Александр Стогорский // АНО «Издательство КОМПОЗИТОР» 

Катэгорыя:Віяланчэлісты
Катэгорыя:Музычныя педагогі СССР
Катэгорыя:Музычныя педагогі XX стагоддзя
Катэгорыя:Кампазітары СССР
Замойскае ваяводства

**Замойскае ваяводства** () — адно з ваяводстваў, якія існавалі ў 1975—1998 гадах у Польшчы. Яго цэнтрам быў горад Замасць. У 1999 годзе тэрыторыя была ўключана ў склад Люблінскага ваяводства.

## Гарады 
Найбуйнейшымі гарадамі ваяводства станам на 1998 год былі:
* Замасць — 68 тыс. жыхароў
* Білгорай — 27 тыс. жыхароў
* Тамашаў Любэльскі — 21 тыс. жыхароў
* Грубешаў — 20 тыс. жыхароў
* Шчабжэшын — 6 тыс. жыхароў

Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы (1975—1998)
Катэгорыя:Гісторыя Люблінскага ваяводства
Каімбрская група

**Каімбрская група** () — гэта асацыяцыя ўніверсітэтаў Еўропы, створаная ў 1985 годзе. Працуе на карысць сваіх сябраў, спрыяючы інтэрнацыяналізацыі, акадэмічнаму супрацоўніцтву, дасканаласці ў навучанні і даследаваннях, а таксама служачы грамадству праз стварэнне спецыяльных акадэмічных і культурных сувязяў, лабіяванне на еўрапейскім узроўні і развіццё перадавой практыкі.

## Гісторыя 
Група была заснавана ў 1985 годзе і афіцыйна зацверджана ўласным статутам у 1987 годзе, падпісаным яе сябрамі, якіх тады было 19. У 1994 годзе статут і першыя дакументы ўніверсітэтаў групы былі апублікаваныя. Другое выданне было выдадзена ў 2005 годзе, да таго часу Канскі ўніверсітэт пакінуў групу, а Берген, Жэнева, Грац, Ліён, Падуя, Тарту і Турку далучыліся. У 2013 годзе група складалася з 40 універсітэтаў, але да наступнага года гэта лічба ўпала да 37 з адыходам Універсітэта Арыстоцеля ў Салоніках, Кембрыджскага і Оксфардскага ўніверсітэтаў. З тых часоў група дадала Віленскі ўніверсітэт у чэрвені 2015 года і Дарэмскі ўніверсітэт у чэрвені 2016 года. Гэта прывяло да павелічэння членства ў групе да 39 універсітэтаў, але пасля іх лік зноў скараціўся да 38 у кастрычніку 2016 года, калі Ліёнскі ўніверсітэт вырашыў пакінуць групу. На Генеральнай асамблеі ў чэрвені 2017 года Кёльнскі ўніверсітэт быў запрошаны далучыцца ў якасці 39-га члена, а Утрэхцкі ўніверсітэт далучыўся да групы ў снежні 2020 года.

## Склад групы 
### Дзейсныя сябры групы 
Станам на ліпень 2020 года група ўключала 41 універсітэт з 23 краін:

### Былыя сябры групы 
## Гл. таксама 
* Балонскі працэс
* Еўрапейская сістэма пераводу і назапашвання крэдытаў

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Еўрапейскія ўніверсітэты
Катэгорыя:Асацыяцыі ВНУ
Адносіны Грузія — Садружнасць Незалежных Дзяржаў

**Адносіны паміж Грузіяй і Садружнасцю Незалежных Дзяржаў (СНД)** — гэта шматбаковыя міжнародныя адносіны паміж трэцяй краінай і наднацыянальнай арганізацыяй.

## Гісторыя 
3 снежня 1993 года рашэннем Савета кіраўнікоў дзяржаў Грузія была прынята ў Садружнасць, а 9 снежня 1993 года Грузія далучылася да Статута СНД.

Грузія выйшла са складу міністраў абароны СНД 3 лютага 2006 года, паколькі сяброўства ў гэтай групе было несумяшчальна з удзелам у НАТА.

### Выхад Грузіі з СНД 
12 жніўня 2008 года прэзідэнт Грузіі Міхаіл Саакашвілі абвясціў аб жаданні выйсці з СНД у сувязі з расійска-грузінскай вайной. 14 жніўня 2008 года парламент Грузіі аднагалосна (117 галасамі) прыняў рашэнне аб выхадзе Грузіі з арганізацыі. У адпаведнасці са Статутам СНД (арт. 9 главы I) дзяржава-ўдзельніца мае права выйсці з Садружнасці. Аб такім намеры дзяржава пісьмова паведамляе дэпазітарыю гэтага Статута за 12 месяцаў да выхаду. Пры гэтым абавязацельствы, якія ўзніклі за перыяд удзелу ў гэтай Хартыі, абавязваюць адпаведныя дзяржавы да іх поўнага выканання. 9 кастрычніка 2008 года міністр замежных спраў Расійскай Федэрацыі Сяргей Лаўроў паведаміў, што ў жніўні 2009 года Савет міністраў замежных спраў краін СНД прыняў афіцыйнае рашэнне аб спыненні членства Грузіі ў Садружнасці. 18 жніўня 2009 года Грузія афіцыйна выйшла з СНД.

## Гл. таксама 
* Адносіны Украіна – Садружнасць Незалежных Дзяржаў

## Зноскі 
Катэгорыя:Двухбаковыя адносіны Грузіі
Г
Серыя A 2022/2023

**Серыя А 2022/2023** — 121-ы сезон найвышэйшай лігі па футболе ў Італіі. Чэмпіёнам стаў «Напалі» — трэці раз у сваёй гісторыі. У ім бралі ўдзел 20 футбольных клубаў. Сезон пачаўся 13 жніўня 2022 года і скончыўся 4 чэрвеня 2023 года.

## Удзельнікі 
### У Серыю A выйшлі: 
* Лечэ
* Крэманэзе
* Монца

### Клубы, якія занялі ў мінулым сезоне месцы з 1 па 17: 
* Мілан
* Інтэр
* Напалі
* Ювентус
* Лацыа
* Рома
* Фіярэнціна
* Аталанта
* Верона
* Тарына
* Сасуола
* Удзінэзэ
* Балоння
* Эмпалі
* Сампдорыя
* Спецыя
* Салернітана

## Турнірная табліца 
Станам на 5 чэрвеня 2023 года (фінальная версія)

## Бамбардзіры 
Станам на 1 ліпеня 2023 года (фінальная версія).

## Табліца вынікаў матчаў 
## Дадатковы матч за 17-е месца 
Спецыя - **Верона** - 1:3

У выніку, права застацца ў Серыі A у сезоне 2023/2024 атрымала Верона.

## Фінансавыя махінацыі ў «Ювентусе» 
20 студзеня 2023 года Федэральны апеляцыйны суд Італіі прыняў рашэнне пакараць «Ювентус» за фінансавыя махінацыі папярэдняга кіраўніцтва. Клуб пазбаўлены 15 ачкоў у бягучым сезоне Серыі A. Былыя дырэктары турынскага клуба адхілены ад футбольнай дзейнасці: Андрэа Аньелі — на 2 гады, Маўрыцыа Арывабенэ — на 2 гады, Федэрыка Курубіні — на 1 год і 4 месяцы, Павел Недвед — на 8 месяцаў.

## Гл. таксама 
* Кубак Італіі 2022/2023
* Суперкубак Італіі 2022
* Беларускія футбалісты ў італьянскіх футбольных клубах

2022
Катэгорыя:Нацыянальныя футбольныя чэмпіянаты ў сезоне 2022/2023
Катэгорыя:2022 год у Італіі
Катэгорыя:2023 год у Італіі
Свіслацкі раённы выканаўчы камітэт

**Свіслацкі раённы выканаўчы камітэт** — выканаўчы і распарадчы орган мясцовага кіравання базавага тэрытарыяльнага ўзроўню на тэрыторыі Свіслацкага раёна Гродзенскай вобласці Беларусі. Падсправаздачны і падкантрольны Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь і Гродзенскаму аблвыканкаму, падсправаздачны таксама Свіслацкаму раённаму Савету дэпутатаў па пытаннях, аднесеных да яго кампетэнцыі. Агульнае кіраўніцтва дзейнасцю райвыканкама ажыццяўляе Старшыня выканкама. Выканаўчы камітэт размешчаны ў цэнтры горада, у будынку на плошчы Карла Маркса, 4.

## Структура 
* Упраўленне па працы, занятасці і сацыяльнай абароне;
* Упраўленне сельскай гаспадаркі і харчавання;
* Упраўленне справамі;
* Упраўленне эканомікі, гандлю і паслуг;
* Упраўленне адукацыі;
* Аддзел спорту і турызму;
* Юрыдычны аддзел;
* Сектар па працы са зваротамі грамадзян і юрыдычных асоб;
* Аддзел архітэктуры і будаўніцтва;
* Упраўленне землеўпарадкавання;
* Аддзел ідэалагічнай працы і па справах моладзі;
* Аддзел культуры;
* Аддзел жыллёва-камунальнай гаспадаркі;
* Аддзел арганізацыйна-кадравай працы;
* Аддзел запісу актаў грамадзянскага стану;
* Аддзяленне бухгалтарскага ўліку і справаздачнасці;
* Фінансавы аддзел;
* Аддзел унутраных спраў.

## Старшыні 
* Міхаіл Гаўрылавіч Мінкевіч (з 1958).
* Анастасія Канстанцінаўна Цагельнік (з 1969).
* Анатоль Фаміч Кузьма (1996—2001).
* Аляксандр Людвігавіч Вярсоцкі (2020—2024).
* Андрэй Сяргеевіч Грыцкевіч (з 2024).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Арганізацыі Свіслачы
Катэгорыя:Раённыя выканаўчыя камітэты Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:Свіслацкі раён
Бефана прыходзіць уначы: вытокі

**«Бефана прыходзіць уначы: вытокі»** () — італьянскі фантастычны камедыйны фільм 2021 года рэжысёра Паолы Рандзі. З’яўляецца прыквелам фільма «Бефана прыходзіць уначы». У Беларусі прэм’ера фільма адбылася 30 чэрвеня 2022 года пад расійскай назвай «Школа волшебства».

## Сюжэт 
Добрая і магутная вядзьмарка Далорэс навучае адораных дзяцей асновам магіі. Аднойчы яна ратуе гарэзную і бясстрашную дзяўчынку Паолу, на якую абвясціў паляванне жудасны барон, які ненавідзіць усіх ведзьмаў.

## У ролях 
* Моніка Белучы — *Далорэс*
* Зоі Масэнці — *Паола / Бефана*
* Фабіа дэ Луіджы — *барон дэ Мікеліс*
* Карада Гуцанці — *Папа Рымскі Бенедыкт XIV*
* Франчэска Паалантані — *мансеньёр Бастоні*
* Алесандра Хабер — *маркіз*
* Герберт Балерына — *Мармота*
* Гія Джэло — *донна Іса*
* Франчэска Русо — *Венанцыё*
* Масіміліяна Пацалья — *турэмшчык*
* Марыё Лучані — *Чыко*
* Джульета Рэбеджані — *Аніта*
* Аўрора Лера — *Ліна*
* Карлота Скака — *Зенеўра*
* Вінчэнца Себасцьяні — *Ціволі*

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы Італіі 2021 года
Катэгорыя:Фантастычныя фільмы Італіі
Катэгорыя:Фантастычныя фільмы 2021 года
Араканская мова

**Арака́нская мова**, таксама **ракха́йн** (саманазва: ရခိုင်ဘာသာ) — тыбета-бірманская мова ў Паўднёва-Усходняй і Паўднёвай Азіі. Родная мова араканцаў, марма і мог. Адна з афіцыйных моў штата Ракхайн у М’янме. Падзяляецца на 3 буйныя дыялекты. Агульная колькасць носьбітаў (2022 г.) — 3 006 000 чалавек.

## Спасылкі 
* Arakanese language and alphabet - Omniglot
* Rakhine - Ethnologue

Катэгорыя:Мовы М’янмы
Катэгорыя:Мовы Індыі
Катэгорыя:Мовы Бангладэш
Катэгорыя:Тыбета-бірманскія мовы
Катэгорыя:Тонавыя мовы
Аляксандр Людвігавіч Вярсоцкі

**Аляксандр Людвігавіч Вярсоцкі** (; нар. 4 чэрвеня 1977, в. Куцавічы, Ашмянскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі дзяржаўны службовец, дзеяч рэжыму Лукашэнкі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 4 чэрвеня 1977 года ў вёсцы Куцавічы Ашмянскага раёна. Беларус. У 1999 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка па спецыяльнасці «геаграфія і біялогія», у 2004 годзе Акадэмію паслядыпломнай адукацыі па спецыяльнасці «менеджмент у сферы адукацыі», у 2008 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «дзяржаўнае і мясцовае кіраванне».

Працоўную дзейнасць пачынаў настаўнікам біялогіі сярэдняй школы № 6 г. Смаргоні. Пасля праходжання службы ва Узброеных Сілах Рэспублікі Беларусь працаваў метадыстам інфармацыйна-метадычнага цэнтра ўпраўлення адукацыі Смаргонскага раённага выканаўчага камітэта, дырэктарам агульнаадукацыйнай сярэдняй школы № 1 г. Смаргоні, намеснікам старшыні Смаргонскага раённага выканаўчага камітэта.

З 2011 года ў Гродзенскім абласным выканаўчым камітэце: узначальваў упраўленне культуры, працаваў першым намеснікам, у далейшым, начальнікам галоўнага ўпраўлення ідэалагічнай працы, культуры і па справах моладзі, з 2018 года — начальнікам галоўнага ўпраўлення ідэалагічнай працы і па справах моладзі.

Прыклаў руку да адраджэння сядзібы Міхала Клеафаса Агінскага ў Залессі, а таксама да завяршэння рэстаўрацыі палаца Друцкіх-Любецкіх у Шчучыне.

20 сакавіка 2020 года прызначаны старшынёй Свіслацкага раённага выканаўчага камітэта. З 26 верасня 2024 года — старшыня Лідскага раённага выканаўчага камітэта. 

## Погляды 
Да 2020 года, калі адбыліся прэзідэнцкія выбары і масавыя пратэсты, успрымаўся сапраўдным патрыётам і размаўляў на беларускай мове,  імкнуўся весці на беларускай мове і сацсеткі. Пры гэтым яшчэ ў 2012 годзе выступаў супраць планаў міністра культуры Паўла Латушкі па беларусізацыі зверху, рассылаючы ў раённыя аддзелы культуры лісты папераджальнага характару пра недапушчэнне прымусовай беларусізацыі і прарасійскія наратывы, у тым ліку наконт вайны Расіі супраць Украіны. Пры ім Свіслацкая гімназія імя Кастуся Каліноўскага была перайменавана ў гонар савецкай падпольшчыцы Праскоўі Васіленка.

У ліпені 2025 года заклікаў супрацоўнікаў міліцыі працягваць палітычныя рэпрэсіі супраць нязгодных з палітыкай рэжыму Лукашэнкі. У жніўні таго ж года адкрыта заявіў пра сваю прыхільнасць да Расіі і падтрымку ў вайне супраць Украіны:

## Узнагароды 
У 2023 годзе ўзнагароджаны спецыяльнай прэміяй Прэзідэнта Беларусі дзеячам культуры і мастацтва за арганізацыю каравай-фэсту «Бацькава булка» ў Свіслачы.

## Сям’я 
Жанаты, мае дзвюх дачок — Лізавету, якая вучылася ў медыцынскі ўніверсітэце, і Валерыю, якая вучылася ў Гродзенскай гарадской гімназіі. Жонка ў мінулым была настаўніцай у сярэдняй школе №1 Смаргоні, цяпер працуе ў адміністрацыі Ленінскага раёна г. Гродна. 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Старшыні Свіслацкага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Старшыні Лідскага раённага выканаўчага камітэта
Alisma praecox

**Alisma praecox**&nbsp;— від раслін сямейства , магчыма эндэмік Беларусі.

## Апісанне 
Наземная расліна, 7-25 (30)&nbsp;см вышынёй, з невялікім клубнепадобным патаўшчэннем сцябла. Лісце дасягае паловы кветканоснага сцябла, падоўжана-ланцэтнае, з доўга-завостранай або злёгку прытупленай верхавінай і паступова звужанае ў хвосцік. Ліставая пласцінка 2-4&nbsp;см даўжынёй, 0.4-0.8&nbsp;см шырынёй, хвосцік 2.5-3 (4)&nbsp;см даўжынёй. У астатнім від вельмі падобны на . Цвіце ў чэрвені-пачатку ліпеня.

## Распаўсюджанне 
Магчыма эндэмік Беларусі. Расце пераважна ў паўднёва-ўсходняй частцы рэспублікі ў пойме ракі Прыпяць. Засяляе берагі старых вадаёмаў, радзей сырыя месцы з пяшчаным аглееным грунтам.

## Гаспадарчае значэнне 
Кармавая расліна, асабліва для птушак. Меданосная і дэкаратыўная расліна.

Катэгорыя:Флора Беларусі
Катэгорыя:Шальнік
Бефана прыходзіць уначы

**«Бефана прыходзіць уначы»** () — італьянска-іспанскі фантастычны калядны фільм 2018 года рэжысёра Мікеле Сааві, заснаваны на італьянскай легендзе пра Бефану. Фільм быў намінаваны на прэмію Давіда дзі Данатэла за найлепшыя візуальныя эфекты.

## Сюжэт 
Днём Паола — звычайная настаўніца пачатковай школы, але ўначы яна ператвараецца ў... Бефану, італьянскую калядную вядзьмарку, якая прыносіць дзецям падарункі. Аднойчы напярэдадні свята яе выкрадае вытворца цацак. Містэр Джоні марыць толькі аб адным: адпомсціць за тое, што яна дваццаць гадоў таму забылася пра яго ў калядную ноч і пазбавіла яго дзяцінства. Юныя вучні Паолы, якія здагадаліся аб яе падвойным жыцці, адпраўляюцца на дапамогу, каб выратаваць Бефану і вярнуць свята.

## У ролях 
* Паола Картэлезі — *Паола / Бефана*
* Стэфана Фрэзі — *Джавані Равазіо / Містэр Джоні*
* Фаўста Марыя Скіарапа — *Джакама*
* Джавані Кальканья — *Ігар*
* Джузэпэ Ло Пікала — *Смілзо*
* Лука Авальяна — *Джыно*
* Адэта Адада — *Эмілія*
* Джаспер Гансалес Кабаль — *Джузэпэ*
* Дыега Дэльпіяна — *Іван*
* Роберт Ганеа — *Леа*
* Франчэска Мура — *Рыкарда*
* Кло Раманьёлі — *Свева*

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы Італіі 2018 года
Катэгорыя:Фільмы Іспаніі 2018 года
Катэгорыя:Калядныя фільмы
Катэгорыя:Фантастычныя фільмы 2018 года
Катэгорыя:Фантастычныя фільмы Італіі
Катэгорыя:Фантастычныя фільмы Іспаніі
Касцянец валасападобны

**Касцянец валасападобны** (*Asplenium trichomanes*)&nbsp;— шматгадовая папараць сямейства .

## Марфалогія 
Папараць вышынёй 5-15&nbsp;см. Лісткі (ваі) пёрыстыя з цёмна-бурым бліскучым хвосцікам і стрыжнем. Долі ліста зваротнаяйкападобныя, утвараюць вузкую аблямоўку па два бакі стрыжня. Споры спеюць у ліпені-жніўні.

## Распаўсюджанне 
Расце пераважна ў горных сістэмах Сярэдняй і Усходняй Еўропы, аднак распаўсюджаны па ўсёй Еўропе. Таксама выяўленыя ізаляваныя асяродкі ў Азіі (Індыя, Шры-Ланка) і Паўночнай Амерыцы, асобна Канадзе.

## Экалогія 
Расце на зацененых скалах і ў цяснінах субальпійскага і альпійскага паясоў да вышыні 1500-1600&nbsp;м над узроўнем мора.

## Выкарыстанне 
Від выкарыстоўваюць у ландшафтнай архітэктуры для фарміравання альпійскіх горак. У народнай медыцыне лісце гэтай расліны ўжывалі супраць выпадзення валасоў.

## Літаратура 
* В. И. Чопик, Л. Г. Дудченко, А. Н. Краснова. Дикорастущие полезные растения Украины. Справочник. — Київ: Наукова думка, 1983. — 400 с. (рос.)
* Г. Синиця. Аспленій волосовидний // Тернопільський енциклопедичний словник : у 4 т. / редкол.: Г. Яворський та ін. — Тернопіль : Видавничо-поліграфічний комбінат «Збруч», 2004. — Т. 1 : А — Й. — 696 с. — ISBN 966-528-197-6
* 

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Касцянцовыя
Касцёл Святога Яна Апостала і Евангеліста (Фардон)

**Касцёл Святога Яна Апостала і Евангеліста** — рымска-каталіцкі мураваны парафіяльны касцёл у раёне старага Фардона Быдгашча.

## Гісторыя 
Евангелісты з’явіліся ў Фордане пасля 1772 года. У 1822 годзе была створана евангелічна-еўрапейская абшчына з сядзібай у Фордане, якая налічвала каля 2 тысяч чалавек з 36 бліжэйшых населеных пунктаў.

Будаўніцтва касцёла пачалося 16 кастрычніка 1878 года. Будаўніцтва храма было завершана ў лістападзе 1879 года і 27 лістапада быў урачыста асвечаны.

Будынак выкарыстоўваўся ў рэлігійных мэтах да 1945 года, пакуль члены нямецкай евангелічнай парафіі не пакінулі Польшчу. Касцёл, як і 16 іншых евангельскіх храмаў у Быдгашчы і раёне, перайшоў у распараджэнне Быдгашцкага староства і быў часова перададзены каталікам. У канцы 1940-х гадоў улады размясцілі там склад збожжа, а ў 1950-я — склад ахоўнага адзення.

У 1970-я гады разбураны будынак улады прызначылі пад знос. У ім быў пашкоджаны дах, расколіны ў сценах, пашкоджаная стойка вежы, ушкадзення ў падмурках і сценах.

У 1983 годзе дзякуючы пробошчу парафіі св. Мікалай, кс. Станіслаў Грунт, храм быў афіцыйна перададзены мясцоваму прыходу. У 1983—1985 гадах быў праведзены капітальны рамонт. 1 лістапада 1985 года кс. Біскуп Марыян Пшыкуцкі нанава асвяціў храм.

Bdg kscswJana 8 07-2013.jpg
Bdg kscswJana 3 07-2013.jpg
Bdg kscswJana 12 07-2013.jpg
Fordon - kościół Św Jana Apostoła i Ewangelisty (dawny kościół ewangelicki ) - panoramio.jpg 

## Спасылкі 
* Parafia św. Jana Apostoła i Ewangelisty

## Спасылкі 
Катэгорыя:Касцёлы Быдгашча
Катэгорыя:Касцёлы Быдгашцкай дыяцэзіі
Шчытоўнік ігальчасты

**Шчытоўнік ігальчасты** (*Dryopteris carthusiana*)&nbsp;— від травяністых раслін сямейства , распаўсюджаны ва ўмераных абласцях Еўразіі і Паўночнай Амерыкі.

## Назва 
Беларускія назвы — папараць балацяная ці баромец.

## Распаўсюджанне 
Еўропа: Данія, Фінляндыя, Ірландыя, Нарвегія, Швецыя, Вялікабрытанія, Аўстрыя, Бельгія, Чэхія, Германія, Венгрыя, Нідэрланды, Польшча, Славакія, Беларусь, Эстонія, Латвія, Літва, Малдавія, Расія, Украіна (у т. л. Крым), Албанія, Боснія і Герцагавіна, Балгарыя, Харватыя, Грэцыя, Італія, Чарнагорыя, Румынія, Сербія, Славенія, Францыя, Іспанія; Паўночная Амерыка: Канада, ЗША; Азія: Ліван, Турцыя, Арменія, Азербайджан, Грузія, Сіньцзян — Кітай; таксама культывуецца. Засяляе адкрытыя лясы, горныя лясы, багністыя лясы, вільготныя лясістыя схілы, берагі рэк і іглічныя плантацыі.

## Галерэя 

Dryopteris carthusiana.jpg|
Dryopteris carthusiana6.jpg|

## Літаратура 
* Дріоптерис шартрський // Лікарські рослини : енциклопедичний довідник / за ред. А. М. Гродзінського. — Київ : Видавництво «Українська Енциклопедія» ім. М. П. Бажана, Український виробничо-комерційний центр «Олімп», 1992. — С. 142. — ISBN 5-88500-055-7.

Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Шчытоўнікавыя
Віктар Ціханавіч Осіпаў

**Віктар Ціханавіч Осіпаў** (нар. , Растоў-на-Доне, РСФСР) — ваенны дзеяч, генерал-маёр (1989), дацэнт (1995), адзін са стваральнікаў сістэмы нацыянальнай ваеннай адукацыі на Беларусі.

## Біяграфія 
У 1978 годзе скончыў Ваенна-камандную акадэмію ППА імя Г. К. Жукава.

З 1982 года камандзір дывізіі, з 1988 года — корпуса 2-й асобнай А ППА. У 1991—1994 гадах начальнік інжынерна-зенітнага ракетнага вучылішча ППА, з 1995 года намеснік начальніка Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь. У 1997—1999 гадах намеснік галоўнага рэдактара выдавецтва «Беларуская Энцыклапедыя».

## Навуковая дзейнасць 
Працы па проблемах рэфармавання Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь, падрыхтоўцы спецыялістаў проціпаветранай абароны.

Аўтар артыкулаў па праблемах рэфармавання УС Беларусі і дапаможнікаў для падрыхтоўкі спецыялістаў ППА.

## Узнагароды 
* Ордэн «За службу Радзіме ва Узброеных Сілах СССР» III ступені
Мае 8 медалёў за выслугу гадоў і юбілейныя.

## Літаратура 
* 
* 
* Минское высшее инженерное… училище ПВО. Воспоминания. — Минск, 2011.

Катэгорыя:Генерал-маёры (Беларусь)
Катэгорыя:Начальнікі Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь
Asplenium ruta-muraria

**Asplenium ruta-muraria**&nbsp;— травяністая расліна. Належыць да сямейства .

## Распаўсюджанне 
* Азія
** Каўказ: Арменія; Азербайджан; Грузія; Расія&nbsp;— Дагестан; Перадкаўказзе
** Усходняя Азія: Японія&nbsp;— Хакайда, Хонсю, Кюсю, Сікоку; Тайвань
** Сярэдняя Азія: Казахстан; Кіргізстан; Таджыкістан
** Далёкі Усход Расіі: Расія&nbsp;— Прыморскі край, Амурская вобласць
** Заходняя Азія: Ліван; Сірыя; Турцыя
** Індыйскі субкантынент: Бутан; Індыя&nbsp;— Джаму і Кашмір; Непал; Пакістан
* Еўропа
** Усходняя Еўропа: Эстонія; Латвія; Літва; Малдавія; Расія&nbsp;— еўрапейская частка; Украіна, Беларусь.
** Сярэдняя Еўропа: Аўстрыя; Бельгія; Чэхія; Германія; Венгрыя; Нідэрланды; Польшча; Славакія; Швейцарыя
** Паўночная Еўропа: Данія; Фінляндыя; Нарвегія; Швецыя; Аб’яднанае Каралеўства
** Паўднёва-Усходняя Еўропа: Албанія; Боснія і Герцагавіна; Балгарыя; Харватыя; Грэцыя; Італія; Паўночная Македонія; Чарнагорыя; Румынія; Сербія; Славенія
** Паўднёва-Заходняя Еўропа: Францыя; Партугалія; Іспанія
* Паўночная Амерыка
** Канада&nbsp;— Антарыё, Квебек
** ЗША&nbsp;— Місуры, Канэктыкут, Індыяна, Масачусетс, Мічыган, Нью-Джэрсі, Нью-Ёрк, Агая, Пенсільванія, Род-Айленд, Вермонт, Заходняя Віргінія, Алабама, Арканзас, Кентукі, Мэрыленд, Паўночная Караліна, Тэнесі, Вірджынія

## Літаратура 
* Г. Синиця. Аспленій муровий // Тернопільський енциклопедичний словник : у 4 т. / редкол.: Г. Яворський та ін. — Тернопіль : Видавничо-поліграфічний комбінат «Збруч», 2004. — Т. 1 : А — Й. — 696 с. ISBN 966-528-197-6

## Спасылкі 
* О.&nbsp;О.&nbsp;Безсмертна, М.&nbsp;М.&nbsp;Перегрим, О.&nbsp;В.&nbsp;Вашека. Рід Asplenium L. (Aspleniaceae) у природній флорі України // Ukr. Botan. Journ., 2012, vol. 69, No 4. С. 544—558. ISSN 0372-4123 
* [*Asplenium ruta-muraria* на сайті «Germplasm Resources Information Network(https://be.wikipedia.org/wiki/Germplasm_Resources_Information_Network)» (GRIN) Міністерства сільського господарства США] 

Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Касцянцовыя
Інжынернае абслугоўванне арміі

**Інжынернае абслугоўванне арміі** складаецца з тых інжынераў, тэхнікаў і ваенных арганізацый, якія адказваюць за экспертны рамонт і тэхнічнае абслугоўванне ваенных машын, сістэм узбраення і іншага абсталявання.

Армейскае інжынернае абслугоўванне не варта блытаць з ваеннай інжынерыяй, якая больш адпавядае цывільнаму будаўніцтву, у той час як першае — машынабудаванню і электратэхніцы.

## Накіраванасць аператыўна-тактычнага звяна 
На аператыўным і тактычным узроўнях ваеннае інжынернае абслугоўванне сканцэнтравана на правядзенні рамонтных і планавых работ па тэхнічным абслугоўванні, неабходных для падтрымання баявога стану армейскай тэхнікі.

## Накіраванасць стратэгічнага ўзроўню 
На стратэгічным узроўні інжынернае забеспячэнне арміі цесна звязана з ваеннай лагістыкай. На гэтым узроўні яно ўключае ў сябе такую працу, як праектаванне, распрацоўка і выпрабаванне новых транспартных сродкаў і сістэм узбраення. Таксама ўключае дзейнасць па  пасля таго, як новыя сістэмы пачнуць працаваць.

Катэгорыя:Тэхнічныя навукі
Катэгорыя:Ваенная лагістыка
Катэгорыя:Ваенныя тэхналогіі
Анарха-сіндыкалізм

**Анарха-сіндыкалізм** — напрамак у анархізме. У аснове анарха-сіндыкалізму ляжыць ідэя аб тым, што толькі рэвалюцыйныя арганізацыі працоўных, якія базуюцца на прынцыпах узаемадапамогі і калектыўнага самакіравання, павінны і могуць спрыяць пабудове новага, сапраўды справядлівага грамадства. Асноўным метадам дасягнення сваіх мэт яны лічаць усеагульную эканамічную стачку.

Анарха-сіндыкалізм узнік у канцы ХІХ стагоддзя ў тых краінах, дзе разам з буйнымі прамысловымі прадпрыемствамі існавала ў той час вялікая колькасць саматужных і паўсаматужных прадпрыемстваў — у Францыі, Італіі, Іспаніі, Швейцарыі, дзяржавах Лацінскай Амерыкі. Найбольшага развіцця анарха-сіндыкалізм дасягнуў у пачатку ХХ стагоддзя. Напярэдадні Першай сусветнай вайны анарха-сіндыкалізм набыў пануючы ўплыў у французскай Усеагульнай канфедэрацыі працы, у амерыканскай арганізацыі «Індустрыяльныя працоўныя свету», у Італьянскім сіндыкальным саюзе, у іспанскай Нацыянальнай канфедэрацыі працы. Сіндыкалісты актыўна дзейнічалі таксама ў прафсаюзным руху Англіі, Германіі, Бразіліі, Аргенціны і шэрагу іншых краін.

У 1922 годзе лідары анарха-сіндыкалісцкага руху ўтварылі Міжнародную асацыяцыю працоўных, якая аб’яднала анарха-сіндыкалісцкія арганізацыі Германіі, Іспаніі, Партугаліі, Францыі, Аргенціны, Уругвая і некаторых іншых краін.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Сіндыкалізм
Катэгорыя:Анархізм
Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызана (Свіслач)

**Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызана** — вайсковае пахаванне ў г. Свіслач Гродзенскай вобласці, размешчанае ў скверы па вуліцы 17 Верасня.

Пахаваны 398 воінаў 190-га стралковага палка  3-й арміі 2-га Беларускага фронту, а таксама воіны 336-га стралковага палка і партызан, якія загінулі пры вызваленні пасёлка ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. Сярод пахаваных — Героі Савецкага Саюза Мікалай Паўлавіч Масонаў і Іван Міхайлавіч Мяльноў.

На магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна і стэла.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Брацкія магілы Беларусі
Катэгорыя:Славутасці Свіслачы
Помнік Рамуальду Траўгуту (Свіслач)

**Помнік Рамуальду Траўгуту** — помнік у г. Свіслачы, размешчаны на алеі па вуліцы 17 Верасня. Прысвечаны аднаму з кіраўнікоў нацыянальна-вызваленчага паўстання 1863—1864 гадоў Рамуальду Траўгуту.

Помнік быў пастаўлены ў 1928 годзе, на 10-я ўгодкі аднаўлення незалежнасці Польшчы. Аўтарамі скульптуры з’яўляліся мясцовы выкладчык Павел Бялак і варшаўскі архітэктар Збароўскі. У 1940 годзе помнік быў знішчылі савецкімі ўладамі. Адноўлены ў 1988 годзе па даваенных эскізах гродзенскім скульптарам Аляксандрам Анціпіным.

Śvisłač, Ramuald Traŭgut. Сьвіслач, Рамуальд Траўгут (1924).jpg|Макет помніка. 1924
Śvisłač, Ramuald Traŭgut. Сьвіслач, Рамуальд Траўгут (1928).jpg|Урачыстае адкрыццё помніка. 1928
Śvisłač, Ramuald Traŭgut. Сьвіслач, Рамуальд Траўгут (1930-39).jpg|Помнік у 1930-я гг.

## Гл. таксама 
* Помнік Кастусю Каліноўскаму (Свіслач)

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Помнікі ўдзельнікам  паўстання 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Славутасці Свіслачы
Катэгорыя:Помнікі Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:1928 год у Заходняй Беларусі
Катэгорыя:1988 год у Беларусі
Катэгорыя:Зніклі ў 1940 годзе
Катэгорыя:З’явіліся ў 1988 годзе
Катэгорыя:Творы Аляксандра Анціпіна
Папараць грабеньчатая

**Папараць грабеньчатая, Шчытоўнік грабеньчаты** (*Dryopteris cristata*)&nbsp;— від травяністых раслін сямейства , распаўсюджаны ва ўмераных абласцях Еўропы і Паўночнай Амерыкі.}} (*Dryopteris cristata*)&nbsp;— від травяністых раслін сямейства , распаўсюджаны ва ўмераных абласцях Еўропы і Паўночнай Амерыкі.

## Апісанне 
Шматгадовая расліна 30-80&nbsp;см вышынёй. Сегменты 1-га парадку ў контуры ланцэтныя, на верхавіне рэзка звужаныя (у спараносных лісткоў). У жывых раслін размешчаны перпендыкулярна да сярэдзіны стрыжня або нават звернутыя ніжняй паверхняй уверх. Сегментаў 2-га парадку не больш за 15 пар. Лісткі дыморфныя: стэрыльныя павіслыя, карацей прамых спараносных. Сорусы шматлікія, размешчаныя на б. ч. лістка. Стэрыльных лісткоў некалькі, зелёныя ўсю зіму. Хвосцік ліста лускаваты, па меншай меры, пры аснаванні, жаўтлява-карычневы. 2n = 164.

## Распаўсюджанне 
Еўропа: Эстонія, Расія, Украіна, Аўстрыя, Ліхтэнштэйн, Бельгія, Чэхія, Германія, Венгрыя, Польшча, Славакія, Данія, Фінляндыя, Нарвегія, Швецыя, Вялікабрытанія, Італія, Румынія, Сербія [у тым ліку Косава], Славенія, Францыя, Іспанія; Паўночная Амерыка: Канада, ЗША; таксама культывуецца. Засяляе балоты, багністыя лясы або адкрытыя кустовыя водна-балотныя ўгоддзі.

Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Шчытоўнікавыя
Цывільнае будаўніцтва

, Кітай.]]
**Цывільнае будаўніцтва** *(цывільная інжынерыя, )* — галіна будаўніцтва, якая займаецца ўзвядзеннем будынкаў і збудаванняў цывільнага прызначэння.

## Агульныя звесткі 
Цывільнае будаўніцтва займаецца стварэннем аб’ектаў цывільнага прызначэння, такіх як масты, шашэйныя дарогі, чыгункі і вакзалы, хуткасныя сістэмы гарадскога транспарту, тунэлі, аэрапорты, , жылыя дамы і адміністрацыйныя будынкі, гасцініцы, паркінгі, манументы, плаціны, прычалы, каналы, водныя шляхі, ірыгацыйныя сістэмы, вадаводы і ўстаноўкі для апрацоўкі вады, сістэмы перапрацоўкі смецця, прамысловых і камунальных сцёкавых вод, берагаўмацавальныя збудаванні, лініі электраперадач і да таго падобнае.

Патрэбы цывільнага будаўніцтва вымагаюць правядзення такіх даследаванняў, як вывучэнне ўласцівасцяў ужывальных матэрыялаў, асаблівасцяў мясцовасці, у тым ліку характарыстык глеб і розных гідраўлічных параметраў. Да вобласці цывільнага будаўніцтва прымыкаюць такія дысцыпліны, як архітэктура, ірыгацыя, транспарт, глебазнаўства, геадэзія, гідралогія, а таксама тэхналогія будаўніцтва ў розных умовах эксплуатацыі, уключаючы сейсманебяспечныя зоны.

Аб’екты, якія ўзводзяцца ў ходзе цывільнага будаўніцтва, могуць быць  і часовымі. Да першых адносяцца ўсе будынкі і збудаванні, прадугледжаныя праектна-каштарыснай дакументацыяй і якія з’яўляюцца неад’емнай часткай будучага комплексу збудаванняў. Часовымі лічацца будынкі і збудаванні, пабудаваныя на час правядзення будаўніча-мантажных работ. Гэта могуць быць часовыя пад’язныя дарогі, бытавыя памяшканні і іншыя аб’екты, прызначаныя для стварэння неабходных умоў будаўнікам на ўвесь перыяд працы. Пасля заканчэння будаўніцтва часовыя аб’екты падлягаюць дэмантажу і прыбіраюцца з тэрыторыі.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Житлово-цивільне будівництво // Термінологічний словник-довідник з будівництва та архітектури / Р. А. Шмиг, В. М. Боярчук, І. М. Добрянський, В. М. Барабаш; за заг. ред. Р. А. Шмига. — Львів, 2010. — С. 92. — ISBN 978-966-7407-83-4.

Катэгорыя:Будаўнічая інжынерыя
Ордэн Вялікага Бадра

**Вялікі ланцуг Бадра** — вышэйшая дзяржаўная ўзнагарода каралеўства Саудаўская Аравія.

## Гісторыя 
Ордэн Бадра быў заснаваны 20 сакавіка 1971 года каралём Саудаўскай Аравіі Фейсалам, як вышэйшая дзяржаўная ўзнагарода.

Ордэн прысвечаны бітве пры Бадры — першай буйной бітве паміж мусульманамі і курайшытамі, якая адбылася ў другім годзе па хіджры семнаццатага чысла месяца Рамадан у пятніцу раніцай 17 сакавіка 624 года ў Хіджазе (захад Аравійскага паўвострава), якая стала фактычна паваротным пунктам у іх барацьбе супраць курайшытаў.

## Статут 
Ордэн Бадра зарэзерваваны за асобамі каралеўскай крыві, манархамі і прынцамі, кіраўнікамі дзяржаў, якія вызнаюць Іслам.

## Апісанне 
Ланцуг складаецца з васемнаццаці залатых звёнаў у выглядзе двух пальмавых галін з накладзенымі на іх двума шаблямі. Цэнтральнае звяно ў выглядзе герба Саудаўскай Аравіі — дзве шаблі, над імі пальмавыя галіны. Знак ордэна ўяўляе сабой сяміканцовую зорку зялёнай эмалі з белай акантоўкай. У цэнтры медальён з дэвізам на арабскай мове «اللهلا الله محمد رسول الله» (*Няма Бога, акрамя Алаха, і Мухамад — пасланнік Яго*).

## Узнагароджаныя 
Сярод узнагароджаных ордэнам Вялікага Бадра:

* Нурсултан Назарбаеў — прэзідэнт Рэспублікі Казахстан
* Джабер III — эмір Кувейта

## Спасылкі 
* Great Badr Chain
Катэгорыя:Вышэйшыя дзяржаўныя ўзнагароды
Катэгорыя:Ордэны Саудаўскай Аравіі
Горацкі раённы выканаўчы камітэт

**Горацкі раённы выканаўчы камітэт** — выканаўчы і распарадчы орган мясцовага кіравання базавага тэрытарыяльнага ўзроўню на тэрыторыі Горацкага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Падсправаздачны і падкантрольны Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь і Магілёўскаму аблвыканкаму, падсправаздачны таксама Горацкаму раённаму Савету дэпутатаў па пытаннях, аднесеных да яго кампетэнцыі. Агульнае кіраўніцтва дзейнасцю райвыканкама ажыццяўляе Старшыня выканкама. Выканаўчы камітэт размешчаны ў цэнтры горада Горкі, у будынку па вул. Якубоўскага, 9.

## Структура 
* Упраўленне па працы, занятасці і сацыяльнай абароне;
* Упраўленне сельскай гаспадаркі і харчавання;
* Упраўленне справамі;
* Упраўленне эканомікі, гандлю і паслуг;
* Упраўленне адукацыі;
* Аддзел спорту і турызму;
* Юрыдычны аддзел;
* Сектар па працы са зваротамі грамадзян і юрыдычных асоб;
* Аддзел архітэктуры і будаўніцтва;
* Упраўленне землеўпарадкавання;
* Аддзел ідэалагічнай працы і па справах моладзі;
* Аддзел культуры;
* Аддзел жыллёва-камунальнай гаспадаркі;
* Аддзел арганізацыйна-кадравай працы;
* Аддзел запісу актаў грамадзянскага стану;
* Аддзяленне бухгалтарскага ўліку і справаздачнасці;
* Фінансавы аддзел;
* Аддзел унутраных спраў.

## Старшыні 
* 1938—1939 — Іосіф Мітрафанавіч Кардовіч;
* 1975 — Васіль Севасцьянавіч Лявонаў;
* 1980—1983 — Генрых Сямёнавіч Яскевіч;
* 1986—1987 — Міхаіл Міхайлавіч Анікееў;
* 2003—2010 — Міхаіл Міхайлавіч Анікееў;
* 2010—2014 — Ігар Мікалаевіч Макар;
* 2014—2017 — Уладзімір Уладзіміравіч Піскіжаў;
* 2017—2019 — Сяргей Ляонавіч Кулагін;
* 2019—2021 — Аляксандр Міхайлавіч Бутараў;
* 2021—2025 — Міхаіл Уладзіміравіч Гулы;
* З 1 ліпеня 2025 — Мікалай Уладзіміравіч Арлёнак.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Арганізацыі Горак
Катэгорыя:Раённыя выканаўчыя камітэты Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Горацкі раён
Міхаіл Уладзіміравіч Гулы

**Міхаіл Уладзіміравіч Гулы** (нар. , в. Асаўцы, Бярозаўскі раён, Брэсцкая вобласць) — дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1980 годзе ў в. Асаўцы Бярозаўскага раёна.

Скончыў Беларускую дзяржаўную сельскагаспадарчую акадэмію, Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

Працоўную дзейнасць пачаў у 2003 годзе ў якасці галоўнага агранома калгаса «Перамога» Камянецкага раёна, з 2003 па 2005 год аграном камунальнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Саўгас-сад „Світанак“» Брэсцкага раёна.

У 2005—2008 гг. працаваў на розных пасадах у навучальна-вопытной гаспадарцы Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі. У 2008—2011 гг. першы намеснік начальніка ўпраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання Горацкага раённага выканаўчага камітэта. У 2011—2015 гг. дырэктар «Горацкай райаграпрамтэхнікі».

У 2015—2017 гг. першы намеснік старшыні Горацкага раённага выканаўчага камітэта — начальнік ўпраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання. У 2017—2019 гг. дырэктар навучальна-вопытной гаспадарцы Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі.

У 2019—2021 гг. старшыня Кіраўскага раённага выканаўчага камітэта. 21 чэрвеня 2021 года прызначаны на пасаду старшыні Горацкага раённага выканаўчага камітэта.

## Спасылкі 
* Старшыня Горацкага раённага выканаўчага камітэта 

Катэгорыя:Старшыні Кіраўскага раённага выканаўчага камітэта
Магілёў-1

**«Магілёў-1»** — дзяржаўны тэлеканал Беларусі, заснаваны ў 1997 годзе ў Магілёве. Мае звыш 14 гадзін вяшчання на суткі і больш як 80 супрацоўнікаў. Сядзіба размяшчаецца ў Магілёве, вул. Першамайская, д. 83. 19 кастрычніка 2009 г. аднавіў беларускамоўныя выпускі навін пасля больш як трохгадовага цалкам рускамоўнага вяшчання.

## Перадачы 
* Вёсачка (аўторак, 18:20; вядоўца Таццяна Ларына);
* Дзеці асфальта (чацвер, 17:50; вядоўцы Раман Румкін, Ірына Бардзілоўская і Седа Каспарава);
* Пункт апоры (пятніца, 18:40);
* Навіны-рэгіён (штодня, 15:15 і панядзелак-пятніца, 19:20; вядоўцы Юрый Пракапенка, Крысціна Каранкевіч, Седа Каспарава і Алена Мелюшчанкова);
* Пра спорт (панядзелак і чацвер, 18:40; вядоўцы Юрый Пракапенка і Раман Румкін);
* Простая лінія (панядзелак, 17:50; вядоўцы Сяргей Карпекаў, Юрый Пракапенка і Андрэй Скарабагатаў);
* Разумнічкі (аўторак, 18:10; вядоўцы Ірына Недабоева і Алеся Пракапенка);
* Слоўца (аўторак, 18:40; Таццяна Кірыленка);
* Ранішні канал (панядзелак-пятніца, 7:00; Мікалай Каманцаў і Алена Славіна);
* Спецыяльны рэпартаж (серада, 18:10; вядоўцы Юрый Пракапенка, Андрэй Скарабагатаў, Андрэй Ястрабаў, Сняжана Ганчарова і Таццяна Ларына);
* Тое, што лекар прапісаў (аўторак, 17:50; вядоўца Наталля Башарымава);
* Тэра Гісторыка (серада, 17:50; вядоўца Таццяна Кірыленка);
* Час свята (пятніца, 17:50; вядоўца Алеся Мельнікава);
* Экстрым-серада (серада, 18:25; вядоўцы Уладзімір Сёмкін і Наталля Ільініч).

## Спасылкі 
* Ютуб
* Фейсбук
* Жывы часопіс
* Твітэр
* У Кантакце

Катэгорыя:тэлеканалы Беларусі
Катэгорыя:Тэлеканалы на беларускай мове
Катэгорыя:Тэлеканалы на рускай мове
Катэгорыя:Сродкі масавай інфармацыі Магілёва
Катэгорыя:1997 год у Магілёве
Куват аш-Шахід ас-Садр

**Куват аш-Шахід ас-Садр** (; ) — іракскае шыіцкае апалчэнне, ваенізаванае крыло партыі «Дава». Арганізацыя ўзнікла ў 1980-х гадах для барацьбы з рэжымам Садама Хусейна. У перыяд грамадзянскай вайны ў Іраку далучылася да кааліцыі «Сілы народнай мабілізацыі» як *25-я брыгада*. Пасля 2017 года актыўна ўдзельнічала ў барацьбе з ячэйкамі ІДІЛ.

«Куват аш-Шахід ас-Садр» цесна супрацоўнічала з Іранам, у прыватнасці з Корпусам вартавых ісламскай рэвалюцыі. 

## Гл. таксама 
* Спіс узброеных груповак грамадзянскай вайны ў Іраку (2011—2017)
* Спецыяльныя групы (Ірак)
* Прыватныя апалчэнні (Ірак)

Катэгорыя:Іракскія групоўкі, якія змагаюцца супраць ІДІЛ
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1980-х гадах
Алег Іванавіч Чыкіда

**Алег Іванавіч Чыкіда** (нар. 29 жніўня 1968, Тураў, Жыткавіцкі раён, Гомельская вобласць) — дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1968 годзе ў Тураве Жыткавіцкага раёна. У 1985—1987 і 1989—1992 гадах вучыўся ў Віцебскім ветэрынарным інстытуце па спецыяльнасці «ветэрынарыя». У 1987—1989 гадах служыў у радах Савецкай арміі.

У 1992—1999 гг. галоўны ветэрынарны ўрач АТП «Горацкае» Горацкага раёна Магілёўскай вобласці, у 1999—2000 гг. намеснік генеральнага дырэктара.
У 2000—2002 гг. старшыня калгаса імя Мічурына Горацкага раёна. З студзеня па сакавік 2002 гг. першы намеснік начальніка ўпраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання па жывёлагадоўлі Горацкага райвыканкама, у 2002—2004 гг. першы намеснік старшыні — начальнік упраўлення.

У 2004—2005 гг. першы намеснік старшыні камітэта па сельскай гаспадарцы і харчаванні Магілёўскага аблвыканкама.

У 2005—2009 гг. старшыня Мсціслаўскага раённага выканаўчага камітэта. У 2006 годзе скончыў Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «дзяржаўнае і мясцовае кіраванне».

У 2009—2014 гг. старшыня камітэта па сельскай гаспадарцы і харчаванні Магілёўскага аблвыканкама. З мая па жнівень 2014 гг. намеснік старшыні Магілёўскага аблвыканкама — старшыня камітэта па сельскай гаспадарцы і харчаванні. У 2014—2015 гг. першы намеснік старшыні Магілёўскага аблвыканкама — старшыня камітэта па сельскай гаспадарцы і харчаванні. У 2015—2018 гг. першы намеснік старшыні Магілёўскага аблвыканкама.

Дэпутат Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў 27-га склікання. З 12 чэрвеня 2019 года старшыня Магілёўскага раённага выканаўчага камітэта.

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі» (22 снежня 2020).

## Спасылкі 
* На сессии райсовета депутатов Олега Чикиду утвердили в должности председателя Могилевского райисполкома (Обновлено). ФОТО 

Катэгорыя:Старшыні калгасаў
Катэгорыя:Старшыні Магілёўскага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Старшыні Мсціслаўскага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Дэпутаты Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў 27-га склікання
Катэгорыя:Намеснікі старшыні Магілёўскага абласнога выканаўчага камітэта
Сарая аль-Джыхад

**Сарая аль-Джыхад** (, ) — іракскае шыіцкае апалчэнне, ваенізаванае крыло Руху Хезбала ў Іраку. Групоўку ўзначаліў Хасан аль-Сары.

У 2014 годзе «Сарая аль-Джыхад» далучылася да кааліцыі «Сілы народнай мабілізацыі», якая займалася барацьбой з ІДІЛ у Іраку. У альянсе арганізацыя стала вядома як *17-я брыгада*, прыняўшы ўдзел у баях за мухафазу Анбар, аблозе Фалуджы і вызваленні Масула.

## Гл. таксама 
* Спіс узброеных груповак грамадзянскай вайны ў Іраку (2011—2017)
* Спецыяльныя групы (Ірак)
* Прыватныя апалчэнні (Ірак)

Катэгорыя:Іракскія групоўкі, якія змагаюцца супраць ІДІЛ
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2015 годзе
Катэгорыя:Праўрадавыя ваенныя арганізацыі Грамадзянскай вайны ў Сірыі
Універсітэт Цынхуа

**Універсітэт Цынхуа** — вышэйшая навучальная ўстанова ў КНР.

Быў створаны ў 1911 годзе як *Імперскі каледж Цынхуа*, які выступаў як падрыхтоўчая школа для студэнтаў, якія хацелі прадоўжыць навучанне ў ЗША. У 1928 годзе пераўтвораны ва ўніверсітэт. У 1938 годзе з-за япона-кітайскай вайны перамясціўся з Пекіна ў Куньмін, аднак у 1946 годзе вярнуўся назад у Пекін.

## Вядомыя выпускнікі 
* Гл. :Катэгорыя:Выпускнікі ўніверсітэта Цынхуа

## Вядомыя выкладчыкі 
* Гл. :Катэгорыя:Выкладчыкі  ўніверсітэта Цынхуа


Катэгорыя:Універсітэты Пекіна
Непальская камуністычная партыя

**Непальская камуністычная партыя** () — кіруючая партыя ў Непале. Яна была заснавана 17 мая 2018 года ў выніку аб'яднання дзвюх левых партый: ''Камуністычнай партыі Непала (аб'яднанай марксісцка-ленінскай)* і *Камуністычнай партыі Непала (мааісцкі цэнтр)''.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Непала
Катэгорыя:Камуністычныя партыі паводле краін