open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Раймон Радыге

**Раймон Радыге** (; ) — французскі пісьменнік, паэт і журналіст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1903 годзе ў сям’і мастака Марыса Радыге. У ліцэі вучыўся пасрэдна, аддаючы свой час кнігам (мадам дэ Лафает, Стэндаль, Пруст, Верлен, Рэмбо, Малармэ, Латрэамон і інш.).

Ва ўзросце 15 гадоў кідае навучанне і займаецца журналістыкай. Жыве то дома, то на Манпарнасе ў мастакоў, пісьменнікаў ці музыкаў. Сябруе з паэтамі Максам Жакобам, Андрэ Сальмонам, П’ерам Рэвэрдзі, мастакамі Пабла Пікаса, Хуанам Грысам, Амедэа Мадыльяні, музыкамі «Шасцёркі» Жоржам Арыкам, Дарыюсам Міё, Арцюрам Анэгерам і Франсісам Пуленкам. У 1918 годзе знаёміцца з Жанам Както. Нягледзячы на розніцу ва ўзросце менавіта Радыге стаў своесаблівым літаратурным настаўнікам для Както і ягонага атачэння.

Паводле Радыге, быць паперадзе авангарду — значыць пісаць у традыцыйнай манеры. Увасабленнем гэтых прынцыпаў з’яўляецца раман «Чорт у галаву» (*Le diable au corps*), напісаны ў 1921 годзе і выдадзены ў 1923 годзе Бернарам Грасэ. Раман займеў неймаверны поспех.

Раймон Радыге памёр ад тыфу ў 1923 годзе. Другі яго раман «Баль у графа д’Аржэля» (*Le Bal du comte d’Orgel*) з прадмовай Жана Както выйшаў пасмяротна ў 1924 годзе.

Яму таксама належаць чатыры паэтычныя зборнікі: «Палаючы твар» (*Les joues en feu*, 1920), «Заданні на вакацыі» (*Devoirs de vacances*, 1921), «Верлібры» (*Vers libres*, 1926) і «Нявінныя забавы» (Jeux innocents) — два апошнія выдадзеныя пасмяротна — і п’еса «Пеліканы» (*Les Pélican*), напісаная ў 1920 годзе.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* prajdzisvet.org

Катэгорыя:Паэты Францыі
Катэгорыя:Франкамоўныя паэты
Эксдывізія

**Эксдыві́зія** (ад  — «з» + *divisio* — «падзел») — судовая норма ў праве Вялікага Княства Літоўскага, а пазней і польскім праве, якая прымянялася пры спагнанні запазычанасці адной асобы на карысць некалькіх крэдытораў. Уведзеная прыкладна з сярэдзіны XVII стагоддзя.

У выпадку няздольнасці даўжніка вярнуць пазыкі ствараўся эксдывізарскі (эксдывізарска-таксатарскі) суд, які ладзіў ацэнку кошту маёмасці даўжніка і дзяліў яе між ягонымі крэдыторамі.

Эксдывізія маёнтка магла прызначацца ў двух выпадках:
* з ініцыятывы аднаго з крэдытораў;
* пры самастойным звароце даўжніка ў земскі суд з адпаведным прашэннем.

Калі ў выніку эксдывізіі не ўсе прэтэнзіі крэдытораў былі здаволеныя, яны атрымлівалі права спаганяць доўг з той маёмасці даўжніка, якая можа з’явіцца ў яго ў будучыні. Маёмасць перадавалася (традзіравалася) крэдыторам да поўнай сплаты пазыкі. Даўжнік меў права выкупіць маёмасць назад цягам 10 гадоў.

Эксдывізарскія суды дзейнічалі не пастаянна, былі часовымі прысутнасцямі, створанымі земскімі павятовымі або галоўнымі судамі на час разбору пэўнай справы. Аплачваць працу ўдзельнікаў такога суду мелі пазыкадаўцы; іхні заробак залежаў ад сумы іскаў крэдытораў альбо ад аб’ёму выкананай працы.

### У Расійскай імперыі 
Да пачатку XIX стагоддзя эксдывізіі ладзіліся даволі рэдка, але ўжо ў другім дзесяцігоддзі XIX стагоддзя сталі масавай з’явай. Так, у 1797 годзе газета «Kurier Litewski» друкавала абвесткі пра дзве эксдывізіі, у 1800 — пра сем, у 1804 — пра восем, у 1811 — ужо пра 53. Маштабы росту колькасці эксдывізій і дзейнасць эксдывізараў (суддзяў эксдывізарскіх судоў) выклікалі занепакоенасць і крытыку сучаснікаў. Прыкладам, генерал Юзаф Ваўжэцкі называў працу эксдывізарскіх судоў «справядліва і ўсюды ненавіснай». З рэзкай крытыкай паводзін эксдывізараў выступаў друкаваны орган таварыства шубраўцаў «Wiadomości Brukowe». Да крытыкі гэтай практыкі звярталіся ў тым ліку літаратары Эва Фялінская ў рамане «Пляменніца і цётка», Ігнат Ходзька ў «Літоўскіх абразках». Эксдывізіі негатыўна адбіваліся на стане падзеленых гаспадарак, бо часовыя ўладары не былі зацікаўленыя ў іхнім развіцці. Такім чынам, эксдывізі былі своеасаблівым сімвалам заняпаду краю.

Нягледзячы на крытыку, эксдывізарскія судовыя працэсы дзейнічалі працяглы час пасля далучэння тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага да Расійскай імперыі. Гэта практыка на тэрыторыі Беларусі канчаткова была скасаваная ў 1840 годзе па замене норм права расійскімі законамі. Замест эксдывізіі быў укаранёны расійскі спосаб вяртання даўгоў: суд прадаваў маёмасць даўжніка з публічных таргоў, а атрыманыя грошы дзяліў між крэдыторамі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Права Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Права Рэчы Паспалітай
Сексуальны грумінг

**Сексуальны грумінг** () — гэта дзеянні або паводзіны, накіраваныя на стварэнне эмацыйнай сувязі з уразлівым чалавекам. Звычайна ахвярай становіцца непаўналетні, які не дасягнуў узросту згоды. Часам злачынцы таксама ўваходзяць у давер да сям’і пацярпелага. Галоўная мэта такіх паводзін палягае ў зніжэнні псіхалагічных бар’ераў ахвяры дзеля далейшага сексуальнага гвалту. Такія дзеянні могуць адбывацца ў розных умовах. Гэта ўключае стасункі ў інтэрнэце, асабістыя сустрэчы і выкарыстанне іншых сродкаў сувязі. Дзеці, якія прайшлі праз грумінг, могуць мець праблемы з псіхічным здароўем. Сярод наступстваў адзначаюць трывожнасць, дэпрэсію, посттраўматычны стрэс і суіцыдальныя думкі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Педафілія
Катэгорыя:Гвалт над дзецьмі
Эмба (горад)

**Эмба** () — горад у Мугалжарскім раёне Акцюбінскай вобласці Казахстана. Размешчаны на левым беразе ракі Эмбы. Чыгуначная станцыя Жэм на Ташкенцкім чыгуначным ходзе (участак Кандыагаш — Арысь).

За 10 км на поўдзень знаходзіцца горад Жэм, былое ваеннае паселішча Эмба-5, адміністрацыйны і жылы цэнтр 11-га Дзяржаўнага навукова-даследчага выпрабавальнага палігона Міністэрства абароны СССР.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Казахстана
Эмба (рака)

**Эмба** () — рака ў Акцюбінскай і Атыраўскай абласцях Казахстана.

У сярэднім і ніжнім цячэнні Эмбы ажыццяўляецца здабыча нафты і газу (Паўночна-Эмбінская нафтагазаносная вобласць, Паўднёва-Эмбінская нафтагазаносная вобласць, Усходне-Эмбінская нафтагазаносная вобласць).

Даўжыня — 712 км (у разводдзе), плошча вадазборнага басейна — 40 400 км². Вытокі на заходніх схілах Мугаджар, цячэ па Падуральскім плато і Прыкаспійскай нізіне. Губляецца сярод салёных прыморскіх балотаў, у паўнаводныя гады даходзіць да Каспійскага мора. Жыўленне пераважна снегавое. Асноўны сцёк у красавіку — траўні, у астатнюю пару года часта перасыхае, разбіваючыся на асобныя плёсы. Вада моцна мінералізаваная: у вярхоўі ад 150—200 мг/л увесну да 800 мг/л улетку; у ніжнім цячэнні 1500—2000 мг / л вясной і 3000-5000 мг / л летам. Галоўныя прытокі, цячэнне якіх таксама сезоннае: Тэмір (правы) і Атсаксы (левы).

Катэгорыя:Рэкі Казахстана
Жэм

**Жэм** () — горад у Мугалжарскім раёне Акцюбінскай вобласці Казахстана.

Размешчаны за 10 км на поўдзень ад горада Эмба. Заснаваны 7 мая 1960 года, калі за 10 км ад станцыі Эмба Акцюбінскай вобласці Казахскай ССР быў разгорнуты палатачны лагер для ўзвядзення ваеннага паселішча, якое абазначалася як пляцоўка № 10 або Эмба-5. Гэты ваенны гарадок з’яўляўся адміністрацыйным і жылым цэнтрам 11-га дзяржаўнага навукова-даследчага выпрабавальнага палігона Міністэрства абароны СССР.

За 40—50 кіламетраў ад горада знаходзіцца нафтагазавае радовішча «Алібекмола».
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Казахстана
Алга (горад)

**Алга́** ( — «наперад») — горад у Акцюбінскай вобласці Казахстана, адміністрацыйны цэнтр Алгінскага раёна. Размешчаны ў вярхоўях ракі Ілек (прыток Урала), за 44 км на поўдзень ад абласнога цэнтра горада Актабэ.

Праз горад праходзяць чыгунка Арэнбург — Ташкент і аўтамабільная дарога А-27 Актабэ — Астрахань. Статус горада з 1961 года.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Казахстана
Шалкар (горад)

**Шалка́р**  — горад (з 1928 года альбо не пазней за 1923 год), цэнтр Шалкарскага раёна Акцюбінскай вобласці Казахстана. Чыгуначная станцыя на Ташкенцкім чыгуначным ходзе (участак Кандыагаш — Арысь), за 363 км на паўднёвы ўсход ад абласнога цэнтра горада Актабэ.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Казахстана
Храмтау

**Храмта́у** (ад хром і каз. тау — гара) — горад у Казахстане, адміністрацыйны цэнтр Храмтаускага раёна Акцюбінскай вобласці. Канцавая станцыя чыгуначнай лініі на лініі Орск — Атырау. Утвораны ў 1940 годзе як рабочы пасёлак пры Данскім горна-абагачальным камбінаце. Горад з 1967 года.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Казахстана
Кандыагаш

**Кандыагаш** () — горад у Казахстане, адміністрацыйны цэнтр Мугалжарскага раёна Акцюбінскай вобласці, знаходзіцца за 95 км на поўдзень ад цэнтра вобласці горада Актабэ. Вузел чыгуначных ліній Самара — Ташкент і Атырау — Орск. Заснаваны ў 1905 годзе падчас будаўніцтва Ташкенцкай чыгункі як станцыя Кандагач.

30 лістапада 1940 года атрымаў статус рабочага пасёлка. У пачатку 60-х гадоў XX стагоддзі на станцыі Кандагач пражывала каля 5-6 тысяч чалавек, былі дзве сярэднія школы і бальніца. У 1967 годзе Кандагач у гонар 50-годдзя Кастрычніцкай рэвалюцыі атрымаў статус горада і быў перайменаваны ў Акцябрск.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Казахстана
I’m Looking Through You

**«I’m Looking Through You»** () — песня гурта «The Beatles», якая ўпершыню выйшла на альбоме *«Rubber Soul»*. Збольшага песня была напісана Полам Мак-Картні (прыпісана аўтарскаму дуэту Ленан — Мак-Картні).

## Песня 
Песня напісана пра Джэйн Эшэр, дзяўчыну, з якой Мак-Картні сустракаўся пяць гадоў. Словы «You don’t look different, but you have changed» () адлюстроўваюць яго незадавальненне гэтымі стасункамі.

## Запіс песні 
Гурт запісаў некалькі версій гэтай песні ў кастрычніку і лістападзе 1965 года. Першая версія, запісаная 24 кастрычніка на працягу 9 гадзін, была павольнейшай і характарызавалася іншым рытмам; у ёй таксама адсутнічала васьмітактавая секцыя са словамі «Why, tell me why…» (гэтая версія была ў далейшым апублікавана ў 1996 годзе ў альбоме-кампіляцыі *«Anthology 2»*). Хутчэйшая версія была запісана 6 лістапада.

'''У запісе ўдзельнічалі). Існуюць таксама меркаванні, што на бубне граў не Стар, а Харысан Рэцэнзент «Record Mirror» адзначыў нязвыклую ролю Стара як прыклад «духу ўсеагульнай далучанасці да ўсяго» на альбоме. Аўтар высока ацаніў рытм песні, вакал Мак-Картні і «выдатную гітарную працу» Джорджа Харысана. Нікі Вайн з «KRLA Beat» апісала трэк як «сапраўды палымяны запіс» і «цудоўную весялосць» з «амаль блюзавым гучаннем».

Томас Уорд з AllMusic называе «I’m Looking Through You» адной з «лепшых» песень на «Rubber Soul» і адной з «малых жамчужын канона The Beatles». Ён вылучае тэкст Мак-Картні, апісваючы яго як адзін з самых «сталых» за той перыяд, і хваліць яго вядучы вакал.

## Цікавыя факты 
* На 1:58 песні выразна чуваць, як у Рынга Стара «выпадае» адзін удар малога барабана.
* Песня з'яўляецца адной з прайграваемых кампазіцый у камп'ютарнай гульні *«The Beatles: Rock Band»*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Біблія The Beatles: I’m Looking Through You 
* Нататкі Alan W. Pollack пра песню «I’m Looking Through You» 
* Тэкст песні 

Катэгорыя:The Beatles
Жэтыген

**Жэтыген**:
* Жэтыген (аэрадром)
* Жэтыген (музычны інструмент)
* Жэтыген — ранейшая назва горада Алатау Алмацінскай вобласці Казахстана.
Жаркент

**Жарке́нт** () —  горад у Казахстане, адміністрацыйны цэнтр Панфілаўскага раёна Жэтысускай вобласці. Размешчаны за 200 км на ўсход ад чыгуначнай станцыі Сарыазек (на лініі Семей — Алматы) на шашы Сарыазек — Хоргас, за 29 км ад кітайскай мяжы.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Анатоль Яўгенавіч Левашоў, фізік-тэарэтык
* Соф’я Міхайлаўна Ягорава, беларускі архітэктар

Катэгорыя:Гарады Казахстана
Сарысу

**Сарысу** — рака ва Улытаўскай, Карагандзінскай, Кызылардзінскай і Туркестанскай абласцях Казахстана. Выток — Казахскі драбнасопачнік, утвараецца зліццём рэк Жаксы-Сарысу, Нарбак, Шотан. У месцы стыку рэк знаходзіцца вадасховішча Паліўное. Даўжыня Сарысу — змяняецца ад 800 да 761 км.

Плошча басейна да 81600 км².

Асноўныя прытокі — Кара-Кенгір і Кенсаз.

Катэгорыя:Рэкі Казахстана
Арва Круусемент

**Арва Круусемент** (; ) — эстонскі акцёр і рэжысёр тэатра і кіно, сцэнарыст. Экранізаваў класічныя эстонскія аповесці Оскара Лутса: «Вясна» (1969), «Лета» (1976) і «Восень» (1990). Фільм «Вясна» быў адзначаны як найлепшы эстонскі мастацкі фільм у рэйтынгу, складзеным эстонскімі кінакрытыкамі і журналістамі ў 2002 годзе. Заслужаны дзеяч мастацтваў Эстонскай ССР (1980).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 20 красавіка 1928 года ў вёсцы Ундла павета Ляэнэ-Вірумаа ў селянскай сям’і.

У 1942 годзе скончыў пачатковую школу вёскі Кадрына, у 1947 годзе — камерцыйнае вучылішча ў горадзе Ракверэ. Затым вучыўся ў Маскве на акцёрскім аддзяленні ГІТІСа, якое ён скончыў у 1953 годзе.

У 1953—1959 гадах працаваў акцёрам у Тэатры драмы імя У. Кінгісепа, затым займаўся рэжысурай у якасці рэжысёра-стажора ў Георгія Таўстаногава, галоўнага рэжысёра Ленінградскага дзяржаўнага акадэмічнага Вялікага драматычнага тэатра імя М. Горкага. У 1962—1964 гадах працаваў у Пярнускім драматычным тэатры імя Л. Койдулы, спачатку рэжысёрам, затым галоўным пастаноўшчыкам. У 1965—1991 гадах працаваў рэжысёрам на «Талінфільме». Як акцёр сыграў у васьмі фільмах, а таксама ў некалькіх тэлеспектаклях. Неаднаразова быў другім рэжысёрам кінафільмаў, напісаў некалькі сцэнарыяў. Як кінарэжысёр зняты сем мастацкіх фільмаў.

За пастаноўку фільма «Вясна» (1969) у 1972 годзе быў удастоены Дзяржаўнай прэміі Эстонскай ССР. У 1980 годзе яму было прысвоена званне заслужанага артыста Эстонскай ССР. Праца ўсяго жыцця Арво Круусемента адзначана ордэнам Белай зоркі III ступені (2000), прэміяй «За заслугі ўсяго жыцця» Культурнага фонду Эстоніі (2003) і прэміяй «Нацыянальная ідэя» Тартускага ўніверсітэта (2012).

## Фільмаграфія 
* «Яхты ў моры» — *цырульнік*

Катэгорыя:Рэжысёры Эстоніі
Фалькісты

**Фалькісты** або **Яўрэйская народная партыя** — яўрэйскі палітычны рух, актыўны на пачатку XX стагоддзя ў расійскай мяжы аселасці, а пазней на тэрыторыі Царства Польскага і (пасля Першай сусветнай вайны) у міжваеннай Польшчы і краінах Балтыі.

Адным з заснавальнікаў руху быў Сямён Дубноў, які распрацаваў праграму аўтаноміі яўрэяў. Яна пастулявала неабходнасць таго, каб яўрэі заставаліся ў краінах, населеных дыяспарай. Фалькісты лічылі сябе карэнным насельніцтвам і асобнай нацыянальнасцю. Яны выступалі за стварэнне свецкіх абшчын, лідары якіх абіраліся б дэмакратычна. Гэтыя абшчыны павінны былі кіравацца Нацыянальнай радай, якая прадстаўляла б усіх яўрэяў, якія пражываюць на яе тэрыторыі, перад дзяржаўнымі ўладамі. Праграма Дубнова прадугледжвала таксама стварэнне сусветнага яўрэйскага кангрэса, які павінен быў займацца праблемамі, якія датычацца сусветнага яўрэйства. Расійскія фалькісты дазвалялі свабоду ў выбары мовы, на якой яўрэі будуць мець зносіны ў будучыні: на іх думку, не мела значэння, ці гэта будзе ідыш, іўрыт ці мова краіны пасялення. Гэта адрознівала іх ад польскіх фалькістаў, якія надавалі вялікую ўвагу прасоўванню ідыша.

У 1917 годзе, пасля Лютаўскай рэвалюцыі ў Расіі, фалькісты пачалі дзейнічаць як адкрытая і легальная палітычная партыя. Адначасова яны спрабавалі рэалізаваць сваю праграму ва Украіне, якая імкнулася да незалежнасці. Яны ўсклалі вялікія надзеі на дзяржаву, што ўзнікла. Аднак з-за супраціву іншых яўрэйскіх арганізацый фалькісты не ўвайшлі ў склад Украінскай нацыянальнай рады. Пасля ўсталявання савецкага ладу афіцыйная дзейнасць арганізацыі была спынена. Яны працягвалі сваю дзейнасць у Польшчы («Ідышэ Фолькспартай») і Літве.

На выбарах у сейм Польшчы ў 1919 г. фалькісты правялі двух дэпутатаў (Прылуцкага і Гіршгорна), але на выбарах 1922 г. пацярпелі няўдачу ў барацьбе з блокам нацыянальных меншасцяў, які прыцягнуў большасць галасоў яўрэйскіх выбаршчыкаў. Прылуцкі, які быў абраны ў сейм адзіным прадстаўніком Фолькспартай, не далучыўся да клубу яўрэйскіх дэпутатаў «Кола». У 1926 г. адбыўся раскол, які прывёў да аддзялення віленскай секцыі на чале з , якая абвясціла сябе незалежнай («народна-дэмакратычнай») фракцыяй. У 1928 г. прыхільнікі Прылуцкага разам з  і Арганізацыяй гандляроў аб’ядналіся са спісам, які падтрымліваўся ўрадам, супраць другога блока нацыянальных меншасцяў, які ўзначальваўся І. Грынбаўмам. Гэтая палітыка садзейнічала далейшай страце папулярнасці Фолькспартай.

Паступова з’явіліся прыкметы таго, што пастулаты праграмы не будуць рэалізаваны. Калі гэта стала відавочна, прыкладна ў сярэдзіне 1920-х гадоў (з-за антыдэмакратычных хваляванняў у краінах Цэнтральнай Еўропы і Балтыі і наступнага ўздыму антысемітызму), фалькісцкая партыя распалася. Многія з яе былых членаў далучыліся да сіянісцкіх арганізацый.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Яўрэйскія арганізацыі
Катэгорыя:Палітычныя партыі
Катэгорыя:Сіянізм
Катэгорыя:Яўрэі ў Беларусі
Катэгорыя:Яўрэі ў Польшчы
Катэгорыя:Яўрэі ў Літве
Якуб Мустафа Бараноўскі

**Якуб Мустафа Туган Мурза Бараноўскі** () — мусульманін, літоўскі татарын, палкоўнік арміі ВКЛ, генерал-лейтэнант расійскай арміі.

## Біяграфія 
Якуб Бараноўскі паходзіў з уплывовага татарскага роду Барановічаў герба Туган, аселага ў Гродзенскім павеце ВКЛ. Сын Януша Туган-Бараноўскага. Яго продкі паходзілі ад дагестанскіх татарскіх князёў (мірз, мурз). Ён ажаніўся з Геленай Бучацкай. У гэтым шлюбе нарадзіліся сыны Якуб і Юзаф, прызнаныя ў Расіі дваранамі ў 1848 і 1854 гадах.

Якуб Мустафа Бараноўскі прысвяціў сябе ваеннай кар’еры, стаўшы харунжым у палку Перадавой гвардыі Вялікага Княства Літоўскага ў 1778 годзе. У 1792 годзе ён удзельнічаў у польска-расійскай вайне за незалежнасць ў якасці падпалкоўніка 3-га палка гвардыі Міхала Забелы пад камандаваннем Антонія Хлевінскага. У 1794 годзе быў павышаны да палкоўніка і ўзначаліў свой родны полк.

Падчас паўстання Касцюшкі ён заставаўся верным гетману Касакоўскаму, дазволіўшы расійскім войскам прайсці без бою. Пасля арышту і пакарання смерцю Касакоўскага паўстанцкімі ўладамі (25 красавіка ў Вільні), быў зняволены і дапытваны сваім былым камандзірам Антоніем Хлявінскім . 12 мая рашэннем Найвышэйшай Рады Літвы справа палкоўніка Бараноўскага была перададзена ў ніжэйшы суд.

Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай ён працягнуў службу ў расійскай арміі . Стаў стваральнікам уланскай кавалерыі на расійскай службе. З 9 красавіка 1797 года быў прызначаны шэфам — камандзірам палка Літоўска -татарскіх уланаў расійскай арміі. 5 лістапада 1800 года з-за хваробы ён быў звольнены са службы ў званні генерал-лейтэнанта .

## Крыніцы 
## Літаратура 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Удзельнікі вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1792 года
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Катэгорыя:Туган-Бараноўскія
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Ваенныя Вялікага Княства Літоўскага
Ундла

**Ундла** () — вёска на паўночным усходзе Эстоніі, воласць Кадрына, павет Ляэнэ-Вірумаа. Размешчана на левым беразе ракі Лоабу, крыху на паўночны захад ад Кадрыны, адміністрацыйнага цэнтра воласці.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Арва Круусемент, эстонскі акцёр і рэжысёр

Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Колу

**Колу**:
* Колу (прыпыначны пункт)
* Колу (Ляэнэ-Вірумаа)
* Колу (Цюры)
Сезон 2007/2008 ГК Гараднічанка

У сезоне 2007/2008 жаночы гандбольны клуб «Гараднічанка» з горада Гродна прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2007/2008 (**Чэмпіён	**),
* Кубак Беларусі 2008 (**Уладальнік**).

## Склад каманды 
* Марыя Архіпчык (1990)	
* Ганна Бераснева (1987, Малдова)
* Таццяна Бобрык (1982)
* Крысціна Бандарэнка (1988, Малдова)
* Юлія Булава (1983)
* Вольга Кандрацьева (1982)
* Вольга Клачок (1985)
* Алеся Карабова (1980)
* Яўгенія Корзун (1982)
* Валянціна Кумпель (1989)	
* Кацярына Маслова (1987, Малдова)	
* Ганна Пагерыла (1981)	
* Надзея Папко (1989)
* Ірына Спас (1987)	
* Ірына Сычэўнік (1987)
* Аксана Ядчанка (1989)

## Гл. таксама 
* Сезон 2006/2007 ГК Гараднічанка
* Сезон 2008/2009 ГК Гараднічанка

## Спасылкі 
* Cup Winners' Cup 2007/08
2007/2008
Гараднічанка
Катэгорыя:2007 год у Гродне
Катэгорыя:2008 год у Гродне
Кеава

**Кеава** () — пасёлак у воласці Кехтна павета Рапламаа, Эстонія. Прыпыначны пункт на чыгуначнай лініі Талін — Вільяндзі.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Дзень вызвалення рабоў

**Juneteenth** (Славазліццё *чэрвень* і *дзевятнаццаты*, гэта значыць літаральна **Чэрнаццаты** ) - таксама вядомы як **Дзень Свабоды**, **Дзень Вызвалення**, і **Дзень Эмансіпацыі** - федэральны свята ЗША, прысвечанае вызвалення рабоў . Які паходзіць з Тэхаса, ён адзначаецца штогод 19 чэрвеня на ўсёй тэрыторыі ЗША.

Генерал арміі Саюза Гордан Грэйнджэр аб'явіў аб федэральным загадзе ў Галвестоне, штат Тэхас, 19 чэрвеня 1865 года. У ім абвяшчалася, што ўсе рабы ў Тэхасе станавіліся вольнымі. Пракламацыя аб вызваленні прэзідэнта Абрагама Лінкальна афіцыйна забараніла рабства ў Тэхасе і іншых штатах, якія паўсталі супраць Саюза, двума з паловай гадамі раней. Выкананне пракламацыі ў цэлым залежала ад прасоўвання войскаў Саюза. У Тэхасе, які з'яўляўся самым аддаленым з рабаўладальніцкіх штатаў, была толькі невялікая прысутнасць войскаў Звяза, паколькі амерыканская Грамадзянская вайна скончылася; такім чынам, выкананне было павольным і непаслядоўным да аб'яўлення Грэнджэра.

Святкаванне датуецца 1866 годам, спачатку з удзелам царкоўных супольнасцяў у Тэхасе. Яно распаўсюдзілася па ўсім поўдні і стала больш камерцыялізаваным у 1920-х і 1930-х гадах, часта канцэнтруючыся на кулінарным фестывалі. Падчас руху за грамадзянскія правы ў 1960-х гадах яно зацямнілася барацьбой за грамадзянскія правы, але ў 1970-я гады зноў стала папулярным з акцэнтам на свабоду і мастацтва афраамерыканцаў. Да XXI стагоддзя чэрвеньскія святы адзначаліся ў большасці буйных гарадоў ЗША. Актывісты ладзілі кампанію за прызнанне 19 чэрвеня нацыянальным святам. Гаваі, Паўночная Дакота і Паўднёвая Дакота — адзіныя штаты, якія не прызнаюць гэтае свята, паводле Даследчай службы Кангрэса.

Дзень вызвалення рабоў у ЗША стаў федэральным святам 17 чэрвеня 2021 года, калі прэзідэнт ЗША Джо Байдэн падпісаў закон, вылучаны Кангрэсам.

## Нататкі 
Катэгорыя:Гісторыя Тэхаса
Катэгорыя:Святы чэрвеня
Катэгорыя:Святы ЗША
Катэгорыя:Рабства ў ЗША
API

**Праграмны інтэрфейс** (, **API**) — гэта спосаб злучэння камп’ютарных праграм. Праграмны інтэрфейс патрабуецца, калі трэба дазволіць іншым праграмам узаемадзейнічаць з створанай праграмай. Напрыклад, сістэмы кіравання базамі даных маюць API, каб іншыя праграмы маглі атрымаць з іх патрэбныя звесткі, а аперацыйныя сістэмы маюць API, якім карыстаюцца прыкладныя праграмы. У адрозненне ад карыстальніцкага інтэрфейсу, які злучае чалавека і камп’ютар, праграмны інтэрфейс злучае менавіта праграмы і не прызначаны для непасрэднага выкарыстання чалавекам.

Дакумент або стандарт, які апісвае, як пабудаваць праграмны інтэрфейс, называецца *спецыфікацыяй API*. Кажуць, што камп’ютэрная сістэма або праграма, якая адпавядае гэтаму стандарту, *рэалізуе* або *прадастаўляе* API. Спецыфікацыя API можа быць як створана выключна для аднаго прадукта, так і з’яўляцца стандартам у пэўнай галіне. Напрыклад, тэхналогія WebRTC дазваляе відэасувязь праз браўзер, аднак для яе выкарыстання кожны з браўзераў павінен патрымліваць стандартызаваны API.

Правільна створаны API дазваляе толькі неабходныя дзеянні і хавае ўнутраныя дэталі таго, як працуе сістэма, г. зн. прадастаўляе *абстракцыю* для знешніх праграм.

Тэрмін API часта выкарыстоўваецца для абазначэння інтэрфейсаў, якія связваюць праграмы праз Інтэрнэт (так званых вэб-API). Аднак свае праграмныя інтэрфейсы маюць мовы праграмавання, праграмныя бібліятэкі, аперацыйныя сістэмы і камп’ютарнае абсталяванне.

Праграмныя інтэрфейсы як з’ява ўзніклі ў 1940-х гадах, але сам тэрмін *application programming interface* з’явіўся толькі ў канцы 1960-х.

## Прыклады 
* DirectX і Win32 API для Microsoft Windows
* MediaWiki API

## Крыніцы 
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне
Катэгорыя:Камп’ютарная тэрміналогія
Зарана Пташынская

**Зарана Пташынская** () — украінская гандбалістка.

## Біяграфія 
Нарадзілася 7 сакавіка 2000 года ва ўкраінскім горадзе Крывы Рог. З’яўляецца выхаванкай мясцовай спартовай школы. Займаецца гандболам з 10 гадоў. Першы трэнер — А. Дуднік.

У Беларусь прыехала ў 2018 годзе і тры сезоны выступала за «Бярэсце», а ў сакавіку 2022 года папоўніла шэрагі «Гараднічанкі».

## Спасылкі 
* Зоряна Пташинская пополнила ряды «Городничанки»
* Сборная Украины огласила состав перед матчами против Румынии и Польши
* Зоряна ПТАШИНСКАЯ

Катэгорыя:Гандбалісткі Украіны
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Украіны па гандболе
Уланы-Асанчуковічы

**Уланы** або **Асанчуковічы**, з часам тытул уланаў стаў прыдомкам **Уланы-Асанчуковічы** — татарскі род герба ўласнага «», які ў ВКЛ прыраўноўвалі да князёў.

Улан (татарск. «углан» — храбры, юнак) — тытул царэвічаў, сваякоў Чынгізідаў, якія не занялі ханскі сталец. Уланы-Асанчуковічы прыбылі ў Вялікае Княства Літоўскае ў 14 ст. з заволжскага ханства, другая плынь прыйшла з Крыма. Татары з часоў Вітаўта захоўвалі сваю іерархію і звычаі, абавязаны былі асабіста, як узброеныя вершнікі служыць вялікім князям літоўскім. Паводле Станіслава Дзядулевіча, род Уланаў лічыўся першым сярод татараў ВКЛ па старшынстве. Асабліва пасля таго як згас род царэвічаў Астрынскіх, а ў 18 ст. Пунскіх.

Пратапласта роду — А-Сан-чук з дынастыі Джучыдаў (нашчадкаў Джучы), служыў вялікаму князю Казіміру ў 1440 годзе і атрымаў пацвярджэнне на атрыманы ад Вітаўта маёнтак і падданых у Засуллі ў Менскім ваяводстве. Паводле Дзядулевіча сынамі Асанчука былі Улан, Майко і невядомы імем. Іх нашчадкі шырока рассяліліся і мелі маёнткі ў Гарадзенскім, Наваградскім і Ашмянскім павеце. У прыватнасці маёнткі Малашыцы, Сяльцо, Багданава, Засулле, Подзегуці, Карыцк, Улановічы, Кена і інш. Мелі лініі нашчадкаў ад якіх у 16 ст. пайшлі галіны і татарскія шляхецкія роды: Улана Тлустага, Вайшутка (Засульскія, Здановічы, Малушыцкія, Чымбаевічы і іншыя), Майка (Карыцкія), Сеіта (Ластайскія), Абдулы (Раманоўскія), Кодзеля (яго сыны Івашка і Алікеч харужы навагародскі 1521—1522), Уруса (Эляшэвічы, Рызванавічы, Шэмешы, магчыма Халецкія і інш.), Тулаша, Міхна (Фурс, МІхно і Бахціяр у гарадзенскім павеце роды Волкашоў і Мошынскіх), Дахна, Чохайдая (Чугаевічы, Юзэфовічы), Банка (Шабановічы, Ахматовічы, Алдукевічы, Уланы, Абдзевічы), Мысака (Мысакі, Рудзевічы).

Былі блізкімі сваякамі крымскіх і заволжскіх ханаў і доўга падтрымлівалі сувязь з кіпчакамі. У 1506 годзе пасля перамогі войскаў ВКЛ пад Клецкам, родзічы — Бегім, Адко, Нурум, Ахмед і Івашка Асанчуковічы ўзялі Іхібяха ўлана Завложскага сабе на парукі.

Урус Улан Асанчуковіч быў харунжым наваградскага татарскага сцягу і вадзіў сваю роту з 179 татараў-наймітаў на вайну супраць Тэўтонскага ордэна ў 1520 годзе. Асанчуковічы заставаліся ротмістрамі ў гарадзенскай і наваградскай харугвах татараў ВКЛ больш стагоддзя. Пры Стэфане Баторыі і Жыгімонце Вазе. На 1631 год іх сцяг налічваў 179 дымоў. Прымаўка фіксуе высокі статус Уланаў сярод татар ВКЛ — «няма пана над улана». Адна з галін роду Уланаў-Асанчуковічаў — Сеітавічы асела ў Ашмянскім павеце, у маёнтку Ластая. Ластайская лінія карысталася ўласным гербам «Улан», з гэтай галіны паходзіць Аляксандр Улан-Асанчуковіч.

Аляксандр Мустафа Улан Асанчуковіч падчас вайны за незалежнасць кіраваў фарміраваннем з часткі жаўнераў  у верасні 1792 года , у яго склад увайшло 409 вершнікаў.

Нейкага Корсака-Улана, згаданы ў Попісе 1528 года, лічаць пратапластам родаў Багушэўскіх і Багушэвічаў. Асановічы герба «Лук» і герба «Акаск» у Ашмянскім павеце да ўланскага роду не належалі..

## Крыніцы
Вуаерызм

**Вуаерызм**, *візіянізм*, *скапафілія* — форма палавой разрадкі, якая заключаецца ў схільнасці да разглядання палавых органаў або палавога акта іншых асоб, від палавога інфантылізму. Неадольнае жаданне ўбачыць забароненае падштурхоўвае візіяніста на падгляданне ў туалетах, інтэрнатах, бальніцах і інш. Назіраецца таксама ў чвэрці дзяцей дашкольнага ўзросту, ва ўзросце 7-11 гадоў выяўляецца ў кожнага трэцяга хлопчыка і прыкладна ў 6 % дзяўчынак. Замацоўванню дзіцячага вуаерызму спрыяюць цяжкасці ў адносінах з равеснікамі, асабліва процілеглага полу, стойкая фіксацыя ў нясталай псіхіцы дзіцяці ўбачанай ім сцэны інтымнай блізкасці і г.д. Да разнавіднасцей вуаерызму можна аднесці захапленне стрыптызам, вар’етэ, эратычнымі шоу, фотаздымкамі і інш.

## Літаратура 
* 
* Современная сексология. Энциклопедия. — Под общей редакцией доктора медицинских наук В. А. Доморацкого. — Мн.: БелЭн., 2008. — 384 с.: іл.

Катэгорыя:Сексуальныя дэвіяцыі
Венсан Вуацюр

**Венсан Вуацюр** (; , Ам'ен — , ) — французскі паэт, прадстаўнік літаратуры маньерызму.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і багатага гандляра, які пастаўляў віно да каралеўскага двара. У 1605 годзе яго сям’я пераязджае ў Парыж. Венсан атрымлівае добрую адукацыю ў двух парыжскіх калежах. Па заканчэнні вывучаў права ў Арлеанскім універсітэце. З 1625 г. наведваў салон мадам дэ Рамбуе; з 1629 года быў даверанай асобай Гастона Арлеанскага, брата караля. Пабываў з дыпламатычнай місіяй у Іспаніі (1632); падарожнічаў па Паўночнай Афрыцы, Англіі, Фландрыі, Італіі, Савоі. У Рыме быў прыняты ў Акадэмію Умарыстаў (1638). Адзін з першых чальцоў Французскай Акадэміі (з 1634 г., крэсла № 33). Пасля змовы Сен-Мара стаў каралеўскім метрдатэлем. Памёр ад падагры.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Паэты Францыі
Табыл

**Табы́л** (; да 2020 года — *Затабольск*) — горад у Кастанайскай вобласці Казахстана, адміністрацыйны цэнтр Кастанайскага раёна. Размешчаны на правым беразе ракі Табол, насупраць горада Кастанай. Заснаваны ў 1863 годзе.
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Аляксандра Іванаўна Клімава, беларуская актрыса

Катэгорыя:Гарады Казахстана
Жытыкара

**Жытыкара́** (, да 1997 года — *Джэтыгара́*) — манагорад, адміністрацыйны цэнтр Жытыкарынскага раёна Кастанайскай вобласці Рэспублікі Казахстан. Размешчаны на рацэ Шартанды. У горадзе знаходзіцца найбуйнейшае і адзінае прадпрыемства па здабычы і ўзбагачэнні хрызатыл-азбесту ў Казахстане. Размешчаны ў паўднёва-заходняй частцы Кастанайскай вобласці, за 217 км ад абласнога цэнтра горада Кастанай.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Казахстана
Аксай (Бурлінскі раён)

**Акса́й** () — горад у Заходне-Казахстанскай вобласці, цэнтр Бурлінскага раёна, чыгуначная станцыя. Размешчаны на поўначы вобласці, у стэпавай зоне, каля ракі Утвы (левы прыток ракі Урал).

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Казахстана
Жанатас

**Жанатас** () — горад у Казахстане, адміністрацыйны цэнтр Сарысускага раёна Жамбылскай вобласці. Да 1969 года - пасёлак Джанатас. Узнік у 1964 годзе разам са здабычац фасфарытаў у Каратаўскім фасфарытаносным басейне.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Казахстана
Раман Іларыёнавіч Цімафеенка

**Раман Іларыёнавіч Цімафеенка** (; 5 верасня 1902, Дзедня, Чавускі раён, Магілёўская вобласць — чэрвень 1942, Гомель) — адзін з арганізатараў і кіраўнікоў падпольнага руху ў Гомелі ў гады Вялікай Айчыннай вайны. Уваходзіў у склад Гомельскага аператыўнага цэнтра па каардынацыі дзейнасці падпольных груп.

## Біяграфія 
Раман Іларыёнавіч нарадзіўся 5 верасня 1902 года ў вёсцы Дзедня Чавускага раёна Магілёўскай вобласці. Член КПСС.

З 1920 года працаваў настаўнікам і паралельна займаўся грамадскай дзейнасцю ў Чавускім раёне. З 1927 года — у г. Гомелі, дзе спачатку выкладаў у школе беларускую мову і літаратуру, а пасля заканчэння гістарычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага вышэйшага педагагічнага інстытута (цяпер — педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка) у 1932 годзе — гісторыю ў чыгуначным тэхнікуме. Адначасова з'яўляўся лектарам Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі. 

Пасля акупацыі горада Гомеля нямецка-фашысцкімі захопнікамі быў пакінуты на падпольнай працы і з лістапада 1941 года ўваходзіў у склад Гомельскага аператыўнага цэнтра па каардынацыі дзейнасці падпольных груп. Разам з Цімафеем Барадзіным і Іванам Шылавым ствараў падпольныя дыверсійныя групы, арганізоўваў дыверсіі і актыўна ўдзельнічаў у іх. 

У чэрвені 1942 года, вяртаючыся з задання на канспіратыўную кватэру на вуліцы Песіна ў Гомелі, Раман Іларыёнавіч загінуў. 

Пахаваны ў г. Гомелі ў брацкай магіле падпольшчыкаў у Студэнцкім скверы. 

Пасмяротна ўзнагароджаны Ордэнам Айчыннай вайны I ступені.

## Узнагароды і званні 
* Ордэн Айчыннай вайны I ступені (пасмяротна).

## Памяць 
* Імя Р. І. Цімафеенкі носіць адна з вуліц Гомеля ў Чыгуначным раёне (1973). 
* На будынках дамоў у Гомелі, дзе былі явачныя кватэры падпольшчыкаў, усталяваныя мемарыяльныя дошкі.
* Мурал у гонар Р. І. Цімафеенкі размешчаны на доме № 97 па вуліцы Савецкай у горадзе Гомелі (25.11.2025). Мурал адкрыты напярэдадні 82-й гадавіны вызвалення Гомеля ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў.

## Гл. таксама 
* Іван Барысавіч Шылаў
* Цімафей Сцяпанавіч Барадзін

## Крыніцы 
## Бібліяграфія 
* Царкоў, Н. Р. І. Цімафеенка / Н. Царкоў // Гомельская праўда. – 1970. – 1 кастрычніка. – С. 4.
* Тимофеенко Роман Илларионович // Их именами названы… : Энциклопедический справочник / ред. кол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) [и др.]. – Минск : Белорусская советская энциклопедия имени Петруся Бровки. – С. 600.

## Літаратура 
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. – Мінск, 2003. – Т. 6, кн. 2. – С. 103.
* Крюченко, Т. Сыновья об отце: [подпольщик Роман Тимофеенко] / Тамара Крюченко // Гомельская праўда. – 2018 – 24 красавіка (№ 46). – С. 6 – Режим доступа: https://gorbibl.gomel.by/templates/ggcbs/images/gomelvpechati/gomelwow/382.pdf.
* Тимофеенко Роман Илларионович [Электронный ресурс] // Партизаны Беларуси. – Режим доступа: https://partizany.by/partisans/221512/.

## Спасылкі 
* Тимофеенко Роман Илларионович.
* Цімафеенка Раман Іларыёнавіч.
* Сыновья гомельского подпольщика Романа Тимофеенко рассказали о своем отце. Гомельская праўда.
* Сын героя‑подпольщика Романа Тимофеенко — об отце .... СБ. Беларусь Сегодня.

Катэгорыя:Падпольшчыкі_Вялікай_Айчыннай_вайны
Катэгорыя:Пахаваныя_ў_Гомелі
Шу (горад)

**Шу** (, да 1993 года — *Чу*) — горад раённага падпарадкавання ў Шускім раёне Жамбылскай вобласці Казахстана. Вузлавая чыгуначная станцыя на Турксібе. Размешчаны на левым беразе ракі Чу (каз. Шу), за 265 км на паўночны ўсход ад абласнога цэнтра горада Тараза і прыкладна за 7 км на поўдзень ад раённага цэнтра вёскі Толе Бі.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Казахстана
Каратау (горад)

**Каратау** () — горад у Жамбылскай вобласці Казахстана, адміністрацыйны цэнтр Таласкага раёна. Размешчаны ў перадгор'ях у паўночнага схілу хрыбта Каратау. Чыгуначная станцыя за 65 км на паўночны захад ад горада Тараза. Цэнтр Каратаускага фосфарытаноснага басейна.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Казахстана
Каратау

**Каратау**:
* Каратау (горад)
* Каратау (Каракалпакстан)
* Каратау (Цянь-Шань)
Каратау (Каракалпакстан)

**Каратау** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Каракалпакстане, Узбекістан. Адміністрацыйна падпарадкаваны адміністрацыі горада Нукуса. Пасёлак размешчаны на беразе Амудар’і насупраць пгт Джумуртау.

Статус пасёлка гарадскога тыпу з 1964 года.

Прадпрыемствы будаўнічых матэрыялаў.

Катэгорыя:Населеныя пункты Узбекістана
Каратау (Цянь-Шань)

**Каратау** () — горны хрыбет на поўдні Казахстана, паўночна-заходні адгор’е Цянь-Шаня, частка працэсу віргацыі. Сярэднявечная назва ў перыяд узнікнення Казахскага ханства — Аргынтау. распасціраецца ад Таласкага Ала-Тоа да Чуйскай даліны. На паўднёвы захад ад хрыбта размешчана даліна ракі Сырдар'я, на паўночны ўсход — даліна ракі Талас. Адміністрацыйна хрыбет размешчаны на тэрыторыі Туркестанскай і Жамбылскай абласцей, крайняя заходняя частка — на тэрыторыі Кызылардзінскай вобласці. Даўжыня — каля 420 км. Шырыня баралдайскіх адгор’яў у паўднёва-ўсходняй частцы хрыбта дасягае 60—80 км. Найвышэйшы пункт — гара Бесаз, вышыня — 2176 м.
Катэгорыя:Горы Казахстана
Ластая (мясцовасць)

**Ластая** — гістарычная мясцовасць абапал ракі Ластаянкі (даўней, імаверна, Ластаі), заселеная служылымі беларуска-літоўскімі татарамі, імаверна, з XIV ст.

У XVI ст. згадана, магчыма, і пад назвай **Лаздаі** (Лоздои).

З часам асобныя ўладанні татар на Ластаі атрымалі ўласныя назвы ад імёнаў уладальнікаў — Ластая-Ахматаўшчына, Ластая-Амбражэўшчына, Ластая-Няптуны, Ластая-Сарапанаўшчына (пазней Ардашы), Тупчы, Зелькаўшчына, Куты і іншыя, частка з іх стала асобнымі вёскамі і існуе да цяперашняга часу, як вёска Ластаянцы. Некаторыя паселішчы скасаваны адносна нядаўна, як вёска Ластая.

У 1631 годзе, паводле перапісу Кірдзея, ластайскія татары ставілі 6 «коняў», што адносна няшмат.

У XVII—XVIII ст. уласнасць на ластайскіх землях была дынамічнай — уладанні там набывала хрысціянская шляхта, часта потым іх набывалі назад татары.

У 1802 годзе татары з Ластаі (вёскі Валожынскага раёна?) сталі плаціць пасошны падатак на Даўбуцішскую мусульманскую парафію. Крычынскія, напрыклад, плацілі за Ластаю з 4 сох, а Мустафа Даўгяла, Рудзевічы, Талькоўскія і Сулькевічы агулам з 31 сахі. Сабалеўскія, якія валодалі землямі ў Бянюнах і Ровах, плацілі з 12 сох. Ахматовічы з Каяцянятаў, Бяргалішак і Кутоў з 12 сох. Іншыя Крычынскія за Боўдыры — з 2 сох. Магчыма гэтым часам быў заснаваны вакуф у 8 дзесяцін з зямлі, перададзенай Сулькевічамі. Вакуф размяшчаўся на захад ад мізарнага гаю, паміж Ластаянкай і маёнткам Сулькевічаў, ім карысталіся муэдзіны Ластаі да калектывізацыі ў 1950-я гады.

У 1921—1939 гадах татары ў Ластаі (вёсцы Валожынскага раёна?) валодалі агулам 600 дзесяцінамі зямлі. Таксама ў іх былі землі былі ў Бяргалішках, Абазішчы і Ровах. Найбагацейшымі татарамі ў Ластаі былі Крычынскія, Ахматовічы, Талькоўскія і Сулькевічы, потым Яблонскія, Гямбіцкія і Паўтаржыцкія. Астатнія татары мелі агароды і займаліся гарбарствам — Абрамовічы, Шчуцкія, Александровічы, Якубоўскія і іншыя.

Памерлых ластайскія татары хавалі на мясцовым мізары, які называлі «мізяр», на пагорку ў гаі справа ад шашы Ардашы — Куты. Гэты стары мізар быў запоўнены яшчэ падчас Рэчы Паспалітай, на яго месцы станам на 2021 года можна заўважыць вяршыні надмагільных камянёў без надпісаў. Пазней у тым жа гаі на паўночны ўсход ад старога закладзены новы мізар, дзейны і станам на 2021 год, аточаны глыбокім ровам, на ўваходзе была брама на бетонных слупах.

Падчас Першай сусветнай вайны каля Ластаі (Валожынскага раёна) праходзіў фронт, немцы правялі вузкакалейную чыгунку праз Ластаю (былую вёску Валожынскага раёна?). На мізары немцы ўзвялі два бетонныя абарончыя збудаванні.

Пасля Першай сусветнай вайны ў Ластаі (былой вёсцы Валожынскага раёна?) было тры асобныя гаспадаркі — адна муэдзіна Мусіча і дзве каталіцкія, і будынка школы.

Пасля калектывізацыі ў 1950-я гады сядзібу муэдзіна перавезлі ў Крэва.

Станам на 2021 год, на месцы Ластаі (былой вёскі Валожынскага раёна?) толькі аднайменнае ўрочышча з мізарам.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ашмянскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)
Гар-Браха

**Гар-Браха** (афіцыйна: **Браха**) рэлігійная абшчына, размешчаная на паўднёвым схіле гары Гарызім у горным раёне Самарыя, на поўдзень ад горада Наблус. Паселішча ўваходзіць у склад Рэгіянальнага савета Самарыі (*Shomron Regional Council*) і знаходзіцца прыкладна на вышыні 870 метраў над узроўнем мора, у зоне з прахалодным і сухім кліматам і шырокімі панарамамі ў бок прыбярэжнай раўніны ды даліны Макхамэт.

Назва паходзіць з біблейскага верша: «І пакладзеш благаслаўленне на гары Гарызім і праклён на гары Эйваль», што адпавядае геаграфічнаму размяшчэнню паселішча.

У паселішчы жыве пераважна рэлігійна-нацыяналістычнае насельніцтва. Тут знаходзіцца *Yeshivat Har Brakha,* ешыва, якая спалучае вывучэнне Талмуда і службу ў ізраільскай арміі. Кіраўнік ешывы, рабін Эліэзэр Мэламед, вядомая фігура ў ізраільскім рэлігійным асяроддзі і аўтар серыі галахічных прац *Пніней Галаха*. Ешыва з'яўляецца важным адукацыйным і духоўным цэнтрам і спрыяе дэмаграфічнаму і грамадскому ўзрастанню абшчыны, паколькі многія яе студэнты застаюцца жыць у раёне.

У наваколлі паселішча размяшчаюцца вінаробныя вінаграднікі, мясцовыя крыніцы і невялікія прыродныя зоны з узорамі атлантычнага тэрэбінта. Вышыннае становішча забяспечвае доступ да розных аглядных пунктаў і турыстычных сцежак. У абшчыне дзейнічаюць адукацыйныя ўстановы і грамадскія службы, а колькасць насельніцтва пастаянна расце.

## Галерэя 

Файл:מצוק_פרול.jpg
Файл:BEIT-MIDRASH.JPG
Файл:Har_Brakha_view.jpg

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ізраіля
Аляксандр Міхайлавіч Беленчык

**Аляксандр Міхайлавіч Беленчык** (; 23 студзеня 1907, Жыткавічы, Гомельская вобласць — 1945) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Палескай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Аляксандр Беленчык нарадзіўся 23 студзеня 1907 года ў г. п. Жыткавічы.

З лютага 1943 года і да злучэння з часцямі Чырвонай Арміі (чэрвень 1944 года) — намеснік камандзіра Палескага злучэння партызанскіх атрадаў па партрабоце і з чэрвеня 1943 года кіруе баявымі дзеяннямі партызанскіх брыгад і атрадаў у паўднёвай частцы Палескай вобласці.У розных узнагародных дакументах паказваюцца званні палітрук, старшы палітрук, пасады — першы сакратар Нараўлянскага райкама КП(б)Б Палескай вобласці, адказны арганізатар Палескага абкама КП(б)Б, прадстаўнік штаба злучэння па Паўднёва-Прыпяцкай зоне.Памёр у 1945 годзе. Па іншых дадзеных памёр 14 сакавіка 1944 года або 12 мая 1945 года.

Пахаваны ў Мазыры на Кургане Славы.

## Узнагароды і званні 
* Ордэн Леніна
* Ордэн Чырвонага Сцяга
* Ордэн Айчыннай вайны

## Памяць 
* На Кургане Славы ў Мазыры ў памяць пра Героя ўстаноўлена мемарыяльная пліта.

## Гл. таксама 
* Курган Славы (Мазыр)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Партизанский командир Александр Беленчик освобождал Мозырщину от немецко-фашистских захватчиков. *Жыццё Палесся*.

Катэгорыя:Партызаны_Вялікай_Айчыннай_вайны
Катэгорыя:Камандзіры_партызанскіх_злучэнняў,_брыгад_і_атрадаў_у_гады_Вялікай_Айчыннай_вайны
Катэгорыя:Першыя_сакратары_Палескага_абкама_КП_Беларусі
Сезон 2003/2004 ГК Гараднічанка

У сезоне 2003/2004 жаночы гандбольны клуб «Гараднічанка» з горада Гродна прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2003/2004 (**Сярэбраны прызёр**),
* Кубак Беларусі 2004 (**Сярэбраны прызёр**).

## Склад каманды 
* Наталля Агапава (1974)	
* Таццяна Асіпук (1986)
* Таццяна Бобрык (1982)
* Анастасія Богдан (1985)
* Юлія Булава (1983)
* Таццяна Фаменка (1970)
* Вольга Гуліда (1978)	
* Ірына Камароўская (1985)
* Вольга Клачок (1985)	
* Вольга Кміта (1985)	
* Ірына Магіліна (1982)
* Ганна Пагерыла (1981)
* Наталля Платанавіч (1981)	
* Вольга Рачкоўская (1983)
* Аксана Сафонава (1980)	
* Ірына Спас (1987)
* Ірына Сычэўнік (1987)	
* Кацярына Тарасюк (1986)
* Наталля Цвірко (1978)	
* Кацярына Якубенка (1987)
* Наталля Налівайка (1978)
* Таццяна Кердаль (1982)
* Юлія Кісель (1983)

## Трэнеры каманды 
*  Мікалай Тадарошка (галоўны трэнер)
*  Сяргей Камбур (трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2002/2003 ГК Гараднічанка
* Сезон 2004/2005 ГК Гараднічанка

## Спасылкі 
* EHF Cup 2003/04
* Разъехались, разлетелись
2003/2004
Гараднічанка
Катэгорыя:2003 год у Гродне
Катэгорыя:2004 год у Гродне
Ялутараўскі раён

**Ялутараўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Цюменскай вобласці Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Ялутараўск.

Раён уяўляе сабой тэрыторыю даўжынёй 100 і шырынёй каля 60 км, зарыентаваную з поўначы на ​​поўдзень. Размешчаны ў поймах рэк Табол і Ісець. Плошча тэрыторыі — 2800 км². 66 % тэрыторыі раёна займаюць землі сельскагаспадарчага прызначэння, 31 % тэрыторыі займаюць лясы, 1 % — рэкі і азёры, 1 % — землі паселішчаў.

Раён багаты азёрамі, найбольш буйныя: Сінгуль, Стары Каўдык, Няпрак, Муслімаўскае, Машкара, Чыгіркуль і Кулікоўскае.

Мае агульныя межы з Заводаўкоўскім, Ісецкім, Цюменскім, Упораўскім, Юргінскім і Яркоўскім раёнамі вобласці.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Цюменскай вобласці
Абацкі раён

**Аба́цкі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Цюменскай вобласці Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Абацкае.

## Геаграфія 
Плошча раёна — 408 тыс. га. Тэрыторыя адносіцца да лесастэпавай зоны Заходне-Сібірскай раўніны. Растуць, галоўным чынам, бярозавыя лясы. Эксплуатацыйны фонд лясоў — 2895 тыс. м³, запасы лесу — 12 778 тыс. м³. У раёне — 8 радовішчаў цагляных глін, адно — пяску, адно — пясчана-жвіровай сумесі, адно — мергелю, адно — вапнавых канкрэцый, два — сапрапелю і дзесяць — торфу.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Цюменскай вобласці
Ластая

**Ластая** — шматзначнае паняцце.

* Ластая (Ластаянка) — рака ў Беларусі
* Ластая — мясцовасць абапал ракі Ластаянкі ў Ашмянскім павеце ВКЛ, заселеная татарамі.
* Ластая — былая вёска ў Валожынскі раёне
* Ластая — былы хутар у Смаргонскім раёне
Акжайык

**Акжайык**:
* Акжайык (Атыраўская вобласць)
* Акжайык (гарадская адміністрацыя Атырау)
Табольскі раён

**Табольскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Цюменскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Табольск, асноўны вузел паўночнай часткі поўдня Цюменскай вобласці, другі па колькасці горад рэгіёну.

## Геаграфія 
Табольскі раён знаходзіцца ў паўночна-заходняй частцы тэрыторый Цюменскай вобласці, якія не ўваходзяць у склад яе аўтаномных акруг. Разам з Увацкім, Вагайскім і Ніжнетаўдзінскім раёнамі Табольскі раён уваходзіць у паўночную групу раёнаў поўдня вобласці. Плошча раёна — 17221,53 км² (1,176 % ад агульнай плошчы Цюменскай вобласці).

Табольскі раён атачае з усіх бакоў горад акруговага значэння Табольск, а таксама мяжуе: на захадзе — з Таўдзінскім раёнам суседняй Свярдлоўскай вобласці; з пяццю іншымі раёнамі Цюменскай вобласці: на паўночным захадзе — з Кандзінскім раёнам суседняй Ханты-Мансійскай аўтаномнай акругі — Югры, з чатырма іншымі раёнамі вобласці, якія не ўваходзяць у склад аўтаномных акруг: на паўночным усходзе — з Увацкім,
на ўсходзе — з Вагайскім, на поўдні — з Яркоўскім, на паўднёвым захадзе — з Ніжнеўдзінскім.

Раён знаходзіцца ў падтаёжнай зоне. Падтаёжная зона — паўднёватаёжная тэрыторыя, разбітая дзвюма найбуйнейшымі рэкамі — Іртышом і Таболам на тры сектары: Паўночна-ўсходні — узвышша Табольскі мацярык, водна-алювіяльная, залесеная, з верхавымі балотамі, слабаасвоеная, Заходні — забалочаная цяжкапраходная Таўда, Паўднёвы — чаргаванне шэрагу ўзвышаных засвоеных і забалочаных, нізінных месцаў, пераважна тэрыторыя Вагайскага раёна.

У раёне шмат азёр. Найбольш буйныя: Андрэеўскае, Вялікае Карасье, Вялікі Шышкарым, Чабургінскае, Нанчына і іншыя.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Цюменскай вобласці
Арамашаўскі раён

**Арамашаўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Цюменскай вобласці Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Арамашава.

## Геаграфія 
Арамашаўскі раён размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы Цюменскай вобласці. Агульная плошча тэрыторыі раёна — 3,9 тыс. км².

Раён мяжуе з Ішымскім, Голышманаўскім, Сарокінскім, Юргінскім, Вагайскім раёнамі вобласці. Па яго тэрыторыі працякае рака Вагай з малымі рачулкамі, якія ўпадаюць у яе. Раён знаходзіцца ў падтаёжнай зоне.

На тэрыторыі раёна размешчаны рэгіянальны заказнік Алабуга (24750 га).
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Цюменскай вобласці
Нарын

**Нарын**:

## Казахстан 
* Нарын (Атыраўская вобласць)

## Кыргызстан 
* Нарын (Кыргызстан)
* Нарын (рака)
Какарна

**Какарна**:
* Какарна (гарадская адміністрацыя Атырау)
* Какарна (Курмангазінскі раён)
Актайлак

**Актайлак**:
* Актайлак (Карагандзінская вобласць)
* Актайлак (Паўладарская вобласць)