open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Энрыке Лістэр

**Энрыке Лістэр Фархан** (ісп/галіс. Enrique Líster Forján; 21 красавіка 1907 — 8 снежня 1994) — камандзір «пятага палка», 1-й змешанай брыгады, 11-й дывізіі Народнай арміі падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі. Доўгі час быў важнай фігурай у Камуністычнай партыі Іспаніі і палітычным жыцці Іспаніі ў цэлым.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў галісійскай сям’і, служыў салдатам у Іспанскай каралеўскай арміі. Быў рабочым-муляром, юныя гады правёў на Кубе, а вярнуўшыся ў Іспаніі, далучыўся да рэвалюцыйнага руху. У 1925 годзе ўступіў у КПІ і неўзабаве быў вымушаны зноў пакінуць краіну — аж да 1931 года, калі манархія ў Іспаніі была ліквідавана. Паспеў паўдзельнічаць у паўстанні супраць дыктатара Херарда Мачада на Кубе.

У 1932 годзе зноў пакінуў Іспанію і жыў у Маскве, дзе працаваў на будаўніцтве маскоўскага метро і вучыўся з 1932 па 1935 год у Акадэміі Фрунзэ.

У 1935 годзе вярнуўся ў Іспанію і стаў працаваць ва Узброеных Сілах Рэспублікі па заданні Камуністычнай партыі Іспаніі. З пачаткам грамадзянскай вайны апынуўся адным з самых падрыхтаваных ваенных спецыялістаў у КПІ. Яму было даручана фарміраванне народнага апалчэння. Удзельнічаў у бітвах пры Хараме, Гвадалахары, Тэруэле, Эбра.

Пасля падзення Другой Іспанскай Рэспублікі жыў у іміграцыі ў Маскве. У гады Вялікай Айчыннай вайны змагаўся ў шэрагах Чырвонай Арміі пад імем *Лісіцына Эдуарда Эдуардавіча*, удзельнік зняцця блакады Ленінграда ў студзені 1944 года. 22 лютага 1944 года прысвоена званне генерал-маёра Чырвонай Арміі.

Пасля 1946 года жыў у Югаславіі. Адзіны ў XX стагоддзі чалавек, што стаў генералам трох армій — іспанскай (рэспубліканскай), савецкай, югаслаўскай.

Быў у ліку іспанамоўных кансультантаў, якія дапамагалі арганізаваць Камітэты абароны рэвалюцыі пасля Кубінскай рэвалюцыі.

У 1977 годзе вярнуўся ў Іспанію. У 1973 годзе з аднадумцамі пакінуў КПІ з-за нязгоды з еўракамуністычнай лініяй большасці партыі. Ён назваў здрадай тое, што КПІ асудзіла ўвод савецкіх войскаў у Чэхаславакію ў 1968 годзе, і стварыў Іспанскую камуністычную рабочую партыю. Генеральны сакратар ІКРП у 1973—86 гг. У 1986 годзе вярнуўся ў КПІ.

## Творчасць 
Напісаў кнігі: «Наша вайна» (Nuestra guerra, 1966), «Мемуары змагара» (Memorias de un luchador, 1977), «Хопіць» (Bas Basta!, 1970).

## Бібліяграфія
* Энрике Листер. Воспоминания о национально-революционной войне испанского народа // «Новая и новейшая история», № 2, 1962. стр.80-90
* Наша война. Издательство политической литературы, 1969 г.
* Арагон. Август — ноябрь 1937 года

## Спасылкі 
* Под ред. Е. М. Жукова. Листер // Советская историческая энциклопедия. — Советская энциклопедия. — М., 1973—1982.
* ОКЗ

Катэгорыя:Военачальнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Кубы
Катэгорыя:Палітыкі Іспаніі
Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі (рэспубліканцы)
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Югаславіі
Катэгорыя:Генералы Іспаніі
Рамон Серана Суньер

**Рамон Серана Суньер** (; 12 верасня 1901 — 1 верасня 2003) — дзяржаўны і палітычны дзеяч Франкісцкай Іспаніі, адвакат. Удзельнік грамадзянскай вайны 1936—1939 гадоў. Адзін з найбліжэйшых памочнікаў і сваяк Франсіска Франка.

## Біяграфія 
Атрымаў юрыдычную адукацыю ў Італіі, затым займаўся адвакацкай практыкай у Сарагосе. У 1933—1936 гады быў дэпутатам картэсаў.

Падчас ліпеньскага путчу 1936 года, які паклаў пачатак грамадзянскай вайне ў Іспаніі, Серана Суньер быў арыштаваны ў Мадрыдзе рэспубліканскімі ўладамі з-за сувязяў з Франсіска Франка, адным з кіраўнікоў мяцежнікаў. У 1937 годзе яму ўдаецца бегчы ў Бургас, дзе Франка прызначыў яго міністрам прапаганды і друку свайго ўрада. Неўзабаве Серана Суньер стаў таксама міністрам унутраных спраў і старшынёй палітычнага савета фалангісцкай партыі.

У чэрвені 1939 года Серана Суньер нанёс візіт лідару Фашысцкай Італіі Беніта Мусаліні, а ў верасні 1940 года вёў перамовы з Адольфам Гітлерам аб умацаванні супрацоўніцтва Франкісцкай Іспаніі з краінамі «Восі».

Падчас Другой сусветнай быў вядомы як прыхільнік адкрытага ўступлення ў вайну на баку Германіі. У кастрычніку 1940 года ён прызначаны міністрам замежных спраў. На гэтай пасадзе ў лістападзе 1940 года вёў у Берліне перамовы аб магчымых тэрытарыяльных пашырэннях Іспаніі за кошт Французскага Марока, а ў лютым 1941 года ўдзельнічаў у сакрэтных перамовах Франка з Мусаліні, прысвечаных пытанням уступлення Іспаніі ў вайну і падзелу Французскай Паўночнай Афрыкі.

З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны праявіў ініцыятыву ў адпраўцы іспанскіх добраахвотнікаў («Блакітная дывізія») на Усходні фронт супраць СССР.

У верасні 1942 года Франка выдаліў Серана Суньера з пасады міністра замежных спраў, што азначала адмову франкісцкага ўрада ад адкрытага ўступлення ў вайну.

Пасля адстаўкі ўзначальваў прэстыжную адвакацкую фірму, да 1957 года быў пракуратарам (членам) франкісцкіх картэсаў. Часам публікаваў артыкулы ў кансерватыўнай газеце АВС, прапаноўваў Франка зрабіць яго рэжым больш ліберальным, у той жа час працягваў захапляцца Мусаліні і рэгулярна наведваў імшы ў памяць пра яго. У 1945 годзе прапанаваў Франка праект дзяржаўнай рэформы, накіраванай на лібералізацыю рэжыму, але той адмовіўся.

## Літаратура 
* Престон П. Франко. — М.: Центрполиграф, 1999. — 701 с. — ISBN 5-227-00414-5.
* Дипломатический словарь. Гл. ред. А. Я. Вышинский и С. А. Лозовский. М., 1948.

Катэгорыя:Стагадовыя доўгажыхары
Катэгорыя:Дэпутаты Іспаніі
Катэгорыя:Юрысты Іспаніі
Катэгорыя:Адвакаты паводле алфавіта
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Іспаніі
Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі (франкісты)
Катэгорыя:Члены Іспанскай фалангі
Дзмітрый Фёдаравіч Хворык

**Дзмітрый Фёдаравіч Хворык** (нар. , г. п. Зэльва, Гродзенская вобласць) — беларускі ўрач-дэрматавенеролаг. Доктар медыцынскіх навук (2010), прафесар (2012). Член Беларускай грамадскай арганізацыі дэрматавенеролагаў і касметолагаў (2012).

## Біяграфія 
Скончыў Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт (спецыяльнасць «Лячэбна-прафілактычная справа», 2000), Беларуская медыцынская акадэмія паслядыпломнай адукацыі (аспірантура, 2003), Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (спецыяльнасць «Дзяржаўнае кіраванне сацыяльнай сферай», 2018).
    
Працаваў у Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (з 2003, педыятрычны факультэт, кафедра дэрматавенералогіі, з 2005 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: заканамернасці эпідэмічнага працэсу; этыялагічныя і патагенетычныя механізмы развіцця скурных і урагенітальных захворванняў; дыягностыка, рацыянальная тэрапія, рэабілітацыя пацыентаў з інфекцыямі, якія перадаюцца палавым шляхам, і скурнымі захворваннямі.

## Літаратура 
* Урогенитальный хламидиоз: патогенез, клиника, диагностика, лечение : диссертация … доктора медицинских наук : 14.00.11 : защищена 15.01.2010 : утверждена 05.05.2010 / Хворик Дмитрий Федорович. — Гродно, 2009.
* Папуло-пустулезная форма розацеа у женщин: этиопатогенез, клиника, диагностика, лечение / Д. Ф. Хворик, Е. С. Ярмолик. — Гродно, 2017.
* Урогенитальный хламидиоз / Д. Ф. Хворик. — Минск, 2009.
* Хламидийно-ассоциированные инфекции: диагностика и лечение / Д. Ф. Хворик. — Гродно, 2011.
* Хворик Дмитрий Федорович // 50 лет Гродненскому государственному медицинскому университету: события и биографии / П. В. Гарелик, Е. М. Тищенко. ― Гродно, 2008. — С. 161—162.
Андрэ Туэн

**Андрэ Туэн** (, 10 лютага 1747 — 27 кастрычніка 1824) — французскі батанік.

## Біяграфія 
Андрэ Туэн нарадзіўся ў Парыжы 10 лютага 1747.

Вывучаў батаніку пад кіраўніцтвам .

Ён быў прызначаны адміністратарам Нацыянальнага музея натуральнай гісторыі.

У 1806 годзе ён заснаваў школу практычнай сельскай гаспадаркі.

Андрэ Туэн памёр у Парыжы 27 кастрычніка 1824 года.

## Навуковая дзейнасць 
Андрэ Туэн спецыялізаваўся на папарацепадобных і на насенных раслінах.

## Навуковыя працы 
* ''Essai sur l’exposition et la division méthodique de l'économie rurale, sur la manière d'étudier cette science par principes et sur les moyens de… la perfectionner*, Paris: Impr. de Marchant, 1805, in-4°, 56 p.
* *Description de l’école d’agriculture pratique du Muséum d’histoire naturelle*, Paris, 1814, in-4°.
* *Manuel d’arboriculture. Manuel illustré de la culture, de la taille et de la greffe des arbres fruitiers*.
* *Monographie des greffes, ou Description technique des diverses sortes de greffes employées pour la multiplication des végétaux*, 1821.
* *Instruction pour les voyageurs et pour les employés dans les colonies sur la manière de recueillir, de conserver et d’envoyer les objets d’histoire naturelle, rédigée… par l’administration du Muséum royal d’histoire naturelle*, 1824.
* *Cours de culture et de naturalisation des végétaux*, Paris : Mme Huzard et Déterville, 1827, 3 vol. in-8°, 1662 p. avec tableaux, un atlas in-4° de 65 planches gravées en taille-douce.
* nombreuses collaborations sous forme d’articles, ainsi dans l’*Encyclopédie méthodique* (section d’Agriculture), dans le *Supplément* de Rozier, dans les *Mémoires de la Société d’agriculture*, dans la *Feuille du Cultivateur*, la *Bibliothèque physico-économique*, dans le *Dictionnaire d’histoire naturelle* et le *Nouveau Cours d’agriculture*, deux ouvrages publiés par Déterville, dans les *Annales de l’Agriculture françoise*, ou encore dans les *Annales et Mémoires du Muséum d’histoire naturelle*.
* son neveu Oscar Leclerc-Thoüin publie, en 1827, son *Cours de culture et de naturalisation des végétaux*, 3 vol. in-8° et atlas in-4°.

## Літаратура 
* *Nouvelle Biographie générale*, 1866, t. 45, c. 264—266.
* Adrien Davy de Virville (dir.), *Histoire de la botanique en France*, Paris: Sedes, 1955, 394 p.
* Florian Reynaud, *Les bêtes à cornes (ou l'élevage bovin) dans la littérature agronomique de 1700 à 1850'', Caen, thèse de doctorat en histoire, 2009, annexe 2 (publications) et annexe 22 (biographie).

## Спасылкі 
* Scientific Identity

Катэгорыя:Члены Парыжскай медыцынскай акадэміі
Катэгорыя:Члены Французскай акадэміі навук
Катэгорыя:Батанікі Францыі
Аляксей Іларыёнавіч Хачава

**Аляксей Іларыёнавіч Хачава** (, г. Ачамчыра, Абхазія — ) — урач-інфекцыяніст. Доктар медыцынскіх навук (1971), прафесар (1972). Заснавальнік навуковай школы «Інавацыйныя тэхналогіі ў дыягностыцы і лячэнні паражэнняў печані».

## Біяграфія 
Скончыў Тбіліскі медыцынскі інстытут (1948), Цэнтральны інстытут ўдасканалення ўрачоў, г. Масква (аспірантура, 1954).
    
Працаваў у Галоўным санітарным інспектарам г. Глыбокае Віцебскай вобласці (1948—1951); Мінскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1954—1957, асістэнт кафедры інфекцыйных хвароб); Чыцінскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1957—1962, загадчык кафедры інфекцыйных хвароб); Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1962—1977, загадчык кафедры інфекцыйных хвароб, дацэнт); Тбіліскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (з 1977, прафесар кафедры дзіцячых інфекцый, загадчык кафедры і адначасова прарэктар па лячэбнай рабоце).

Навуковыя інтарэсы: патагенез, клініка, дыягностыка, лячэнне і прафілактыка пры інфекцыйнай паталогіі.

## Узнагароды 
Званне «Заслуженный деятель науки Грузинской ССР», медалі.

## Літаратура 
* Неспецифическая реактивность организма при инфекционном гепатите Боткина : автореферат диссертации … доктора медицинских наук : 759 / А. И. Хочава. — Иваново, 1971.
* Хочава Алексей Илларионович // 50 лет Гродненскому государственному медицинскому университету: события и биографии / П. В. Гарелик, Е. М. Тищенко. — Гродно, 2008. — С. 205—206.
* Хочава Алексей Илларионович // Профессора и доктора наук Гродненского государственного медицинского университета, [1958―2013 / В. А. Снежицкий, Е. М. Тищенко]. — Гродно, 2013. — С. 206—207.
* Научная школа «Инновационные технологии в диагностике и лечении поражений печени» // Научные школы Гродненского государственного медицинского университета. — Гродно, 2013. — С. 45—72.
Уладзімір Максімавіч Цыркуноў

**Уладзімір Максімавіч Цыркуноў** (нар. , г. п. Целяханы, Івацэвіцкі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі ўрач-інфекцыяніст. Доктар медыцынскіх навук (1992), прафесар (1992).

## Біяграфія 
Скончыў Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (спецыяльнасць «Лячэбная справа», 1979).
    
Пацаваў у Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (з 1979, педыятрычны факультэт, кафедра інфекцыйных хвароб, прафесар, у 1990—2016 — загадчык кафедры), адначасова ў 1993—2004 — кіраўніком Рэспубліканскага гепаталагічнага цэнтра (Гродна), галоўным гепатолагам Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь.

Навуковыя інтарэсы: патагенез, клініка, дыягностыка і лячэнне інфекцыйных хвароб і хвароб печані рознага паходжання; клінічная імуналогія, фармакалогія, марфалогія; антысептыкі; выпрабаванні лекавых сродкаў; арганізацыя аховы здароўя; урачэбная этыка.

## Узнагароды 
Званне «Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь» (2017), медаль Францыска Скарыны (2010) і інш.

## Літаратура 
* Клинико-патогенетические аспекты и терапия вирусного гепатита B у лиц, злоупотребляющих алкоголем : диссертация … доктора медицинских наук : 14.00.10 : защищена 19.06.1992 : утверждена 00.00.1992 / Цыркунов Владимир Максимович. — Гродно, 1991.
* 
* Цыркунов Владимир Максимович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2015. — Т. 4 : Гродненская область : в 2 кн., кн. 2. — С. 455.
* Цыркунов Владимир Максимович (к 60-летию со дня рождения) : биобиблиографический указатель / Гродненский государственный медицинский университет. — Гродно, 2013. — 180 с. — Сведения доступны также по Интернету: http://elib.grsmu.by/handle/files/211 

## Спасылкі 
* Цыркунов Владимир Максимович  // Прафесарскі кансультацыйны цэнтр ГрДМУ
* Владимир Максимович Цыркунов (к 60-летию со дня рождения)  // Часопіс «Здравоохранение»
* *Васильев В. С., Матиевская Н. В., Богуцкий М. И., Кравчук Ю. В., Васильев А. В. и др.* Доктор медицинских наук, профессор В. М. Цыркунов человек, врач, учёный, учитель (к 60-летию со дня рождения) // Часопіс ГрДМУ, № 1, 2013.
* База патентов Беларуси 
* Цыркунов Владимир Максимович // Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента

Катэгорыя:Інфекцыяністы СССР
Катэгорыя:Інфекцыяністы Беларусі
Катэгорыя:Вынаходнікі СССР
Катэгорыя:Вынаходнікі Беларусі
Айтан

**Айтан** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Уільям Айтан — шатландскі батанік і садоўнік
* Уільям Таўнсенд Айтан — англійскі батанік і садоўнік
Політэхнічны каледж (Брэст)

**Політэхнічны каледж** — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў Брэсце. Філіял Брэсцкага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта. Размяшчаецца па адрасе вуліца К. Маркса, 49.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1966 годзе як *Брэсцкі будаўнічы тэхнікум*, з 1987 года *Брэсцкі палітэхнікум*. З 2003 г. дзяржаўная ўстанова адукацыі *Брэсцкі дзяржаўны політэхнічны каледж*. Навучанне дзённае і завочнае, на бюджэтнай і камерцыйнай аснове. Прымаюцца асобы з базавай і сярэдняй адукацыяй. Спецыяльнасці на 2008/09 навучальны год: прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва; металарэжучыя станкі і інструменты; праектаванне і вытворчасць радыёэлектронных сродкаў; правазнаўства.

## Дырэктары 
* 1966—1972 — Міхаіл Аляксеевіч Федарук;
* 1972—1989 — Уладзімір Іванавіч Радчанка;
* 1989—2006 — Уладзімір Сямёнавіч Пунін;
* з 2006 — Віктар Сцяпанавіч Басаў.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Каледжы Брэста
Катэгорыя:Вуліца Карла Маркса (Мінск)
Катэгорыя:1966 год у Брэсце
Катэгорыя:Брэсцкі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт
Катэгорыя:Вуліца Будзённага (Брэст)
Яраслаў Раманавіч Мацук

**Яраслаў Раманавіч Мацук** (,  с. Цэгіў, Гарохіўскі раён, Валынская вобласць, Украіна — ) — урач ветэрынарнай медыцыны, гістолаг, эмбрыёлаг. Доктар біялагічных навук (1985), прафесар (1986).

## Біяграфія 
Скончыў Львоўскі зоаветэрынарны інстытут (спецыяльнасць «Ветэрынарыя», 1962; аспірантура, спецыяльнасць «Гісталогія, цыталогія, эмбрыялогія», 1966).
    
Працаваў у Львоўскім НДІ пералівання крыві і неадкладнай хірургіі (1966), Львоўскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1966—1968), Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (1968—2020; педыятрычны факультэт, у 1968—1990 і з 1997 — кафедра гісталогіі, цыталогіі і эмбрыялогіі, прафесар, у 1997—2002 — загадчык кафедры; у 1990—1997 — загадчык Цэнтральнай навукова-даследчай лабараторыі).

Науковыя інтарэсы: органы страўнікава-кішэчнага тракту і палавых сістэм.

## Узнагароды 
Знак «Пераможца сацыялістычнага спаборніцтва» (1973), медаль «Ветэран працы» (1978) і інш.

## Літаратура 
* Закономерности морфофункциональных изменений экзокринных гландулоцитов желез желудка при нарушенном балансе в организме гидрокортизона и тестостерона : автореферат диссертации … доктора биологических наук : 03.00.11 / Мацюк Ярослав Романович. — Москва, 1985.
* Мацюк Яраслаў Раманавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2000. — Т. 10. — С. 232.
* Мацюк Ярослав Романович // Заведующие кафедрами и профессора Гродненского государственного медицинского (института) университета : биографический справочник. — Гродно, 2003. — С. 134—136.
* Мацюк Ярослав Романович // 50 лет Гродненскому государственному медицинскому университету: события и биографии / П. В. Гарелик, Е. М. Тищенко. — Гродно, 2008. — С. 104—105.
Леанід Васільевіч Шаўлякоў

**Леанід Васільевіч Шаўлякоў** (,  в. Аўсяннікава, Арлоўская вобласць, Расія — ?) — урач-дэраматавенеролаг. Доктар медыцынскіх навук (1975), прафесар (1980). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Ваенна-марская медыцынская акадэмія, г. Ленінград (1949), Ваенна-медыцынская акадэмія імя С. М. Кірава (ад’юнктура, 1959).

Служыў на ваенна-марскім флоце (Чарнаморскі флот; 1949—1958, у 1956—1958 — начальнік скурна-венералагічнага аддзялення 1465 ваенна-марскога шпіталя; Паўночны флот; 1959—1964, начальнік скурна-венералагічнага аддзялення шпіталя, дэрматавенеролаг флоту); працаваў у Ленінградскім НДІ гігіены працы і прафесійных захворванняў (1964—1965); Кожвендыспансере № 20 г. Ленінграда (1965, загадчык скурным аддзяленнем); Петразаводскім універсітэце (1965—1978, загадчык курса скурных і венерычных хвароб); Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1978—1987, загадчык кафедры скурных і венерычных хвароб).

Навуковыя інтарэсы: вывучэнне актыўнасці ферментаў лейкацытаў у хворых піядэрмітамі; парушэнне ўсмоктвальнай функцыі тонкага кішэчніка ў патагенезе алергічных дерматозаў.

## Узнагароды 
Ордэн Чырвонай Зоркі, медалі.

## Літаратура 
* Дерматозы у рабочих деревообрабатывающей и лесной промышленности Карельской АССР : автореферат диссертации … доктора медицинских наук : 14.00.11 / Л. В. Шевляков. ― Ленинград, 1975.
* Шевляков Леонид Васильевич // Профессора и доктора наук Гродненского государственного медицинского университета, [1958―2013 / В. А. Снежицкий, Е. М. Тищенко]. — Гродно, 2013. — С. 213.
* Шевляков Леонид Васильевич // 50 лет Гродненскому государственному медицинскому университету: события и биографии / П. В. Гарелик, Е. М. Тищенко. — Гродно, 2008. — С. 162—163
* Выдающиеся дерматовенерологи Гродненщины : к 50-летию со дня основания кафедры дерматовенерологии / Д. Ф. Хворик // Журнал Гродненского государственного медицинского университета. — 2012. — № 1. — С. 102—105.
Генры Крэнк Эндрус

**Генры Крэнк Эндрус** (, каля 1770 — каля 1830) — брытанскі батанік, батанічны ілюстратар і гравёр.

## Біяграфія 
Генры Эндрус нарадзіўся каля 1770 года.

Быў надзвычай таленавітым батанічным ілюстратарам. Эндрус ствараў свае творы ў тыя часы, калі большасць батанічных мастакоў-ілюстратараў працавалі толькі з фільерамі. Ён унёс значны ўклад у батаніку, апісаўшы мноства відаў раслін.

Памёр каля 1830 года.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Robert Zander; Fritz Encke, Günther Buchheim, Siegmund Seybold (Hrsg.): *Handwörterbuch der Pflanzennamen*. 13. Auflage. Ulmer Verlag, Stuttgart 1984, ISBN 3-8001-5042-5.

## Спасылкі 
* Henry C. Andrews 
* DNB, Katalog der Deutschen Nationalbibliothek: Henry Charles Andrews

Катэгорыя:Батанікі Вялікабрытаніі
Lycoris radiata

**Lycoris radiata** — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Апісанне 
Шматгадовая цыбульная расліна. Для расліны характэрна ранняе з’яўленне кветак да лісця, якія размяшчаюцца ў парасоніку на бязлісцевым кветканосе вышынёй ад 30 да 70 см. Лісты раўналежныя адзін аднаму і маюць шырыню 0,5—1 см. Афарбоўка кветак чырвоная або белая. Форма кветак няправільная з крывымі адагнутымі назад участкамі.

Цвіценне расліны адбываецца познім летам, у пачатку восені. Часта пасля моцных ападкаў.

## Распаўсюджанне 
Першапачатковы арэал расліны знаходзіцца на тэрыторыі Кітая, Карэі і Непала, з якіх пазней быў перавезены і натуралізаваны ў Японіі, ЗША і іншых краінах.

## Галерэя 

Файл:Papilio xuthus and HIGANBANA Lycoris radiata.jpg|
Файл:Red spider lily October 2007 Osaka Japan.jpg|
Файл:Cluster amaryllis close-up.jpg|
Файл:Higanbana closeup.jpg|
Файл:Higanbana red white3.jpg|

Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Амарылісавыя
Катэгорыя:Дэкаратыўныя садовыя расліны
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Кашырскі павет

**Кашырскі павет** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Палескага ваяводства Польскай Рэспублікі. Адміністрацыйны цэнтр — мястэчка Камень-Кашырскі.

Складаўся з 6 вясковых гмін (7 у 1939). Агульная плошча павета — 3243 км², насельніцтва — 95.000 чалавек, шчыльнасць — 29 чал. на км².

## Гісторыя 
Паводле Рыжскага мірнага дагавора ў складзе Заходняй Беларусі адышоў да Польшчы. Утвораны 1 сакавіка 1921 года.

Пасля ўз’яднання Заходняй Беларусі з БССР асноўная частка Кашырскага павета разам з павятовым цэнтрам 4 снежня 1939 года паводле Указа Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР была выведзена са складу БССР і передадзена ў склад УССР. Мяжа была штучна перанесена І. Сталіным па просьбе першага сакратара ЦК КПУ М. Хрушчова на падставе таго, што УССР нібыта не хапала лесу.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Паветы Палескага ваяводства
Катэгорыя:З’явіліся ў 1921 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1940 годзе
Суцягін

**Суця́гін** — мужчынскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Міхаіл Міхайлавіч Суцягін — беларускі архітэктар.
* Максім Міхайлавіч Суцягін (нар. 1979) — беларускі архітэктар.
Максім Міхайлавіч Суцягін

**Максім Міхайлавіч Суцягін** (нар. 31 кастрычніка 1979) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 31 кастрычніка 1979 года ў сям’і архітэктара Міхаіла Суцягіна. Скончыў у 2001 годзе БрДТУ. Пасля выпуску працаваў у ААТ «Брэстпраект», з 2008 — галоўным архітэктарам УПР ААТ «Палессежылбуд», з 2014 — узначаліў архітэктурную службу групы кампаній «Палессежылбуд», у наступным працаваў у ЗАТ «МНБ капітал груп», з 2017 да кастрычніка 2021 — галоўны архітэктара КУПСП «Брэстжылбуд».

## Спасылкі 
* Кто есть кто. Сутягин Максим Михайлович 

Катэгорыя:Галоўныя архітэктары Брэста
Катэгорыя:Супрацоўнікі Палессежылбуда
Катэгорыя:Супрацоўнікі Брэстжылбуда
Джулія Мулак

**Джулія (Юлія) Малак** (18 сакавіка 1928, Філадэльфія, Пенсільванія&nbsp;— 26 лістапада 2017, Ганалулу, Гаваі, ЗША)&nbsp;— апошняя прынцэса Карэі, дачка ўкраінскіх эмігрантаў.

## Біяграфія 
У 1958 годзе яна працавала ў нью-ёркскай архітэктурнай фірме, якая спраектавала шкляную піраміду для Луўра. Юлія хацела пераехаць у Іспанію і падала аб’яву аб продажы кватэры.  убачыў паведамленне, наведаў кватэру і пераканаў Юлію застацца.

Карэец Гу зрабіў дзяўчыне прапанову па-ўкраінску. Бацькі дзяўчыны былі шакаваныя ўчынкам. У 1958 годзе закаханыя абвянчаліся ва  ў Нью-Ёрку.

Пара пераехала ў Карэю ў 1963 годзе.  быў прынцам, але іх дынастыя больш не мела палітычнага ўплыву. Краіна стала прэзідэнцкай рэспублікай, маёнткі манаршай сям’і нацыяналізавалі, дазвол на вяртанне на радзіму яны атрымалі толькі тады, калі стала ясна, што каралеўская дынастыя да ўлады не вернецца. Юлія з вялікім задавальненнем займалася дабрачыннасцю. Яна прыцягвала людзей з абмежаванымі магчымасцямі да працы ў сваёй дызайнерскай майстэрні, апекавалася карэйскімі сіротамі. Пара не магла мець дзяцей, таму не адчувала сябе цалкам шчаслівай. Сям’я нават удачарыла дзяўчынку (Яўгенію Ун-Сук Лі). Але гэта не задавальняла бацькоў І Гу. Кожны раз яму нагадвалі, што такая жанчына не можа быць жонкай прынца.

Мезальянсны шлюб падоўжыўся 20 гадоў. Пасля разводу прынц пераехаў у Японію, а апошняя прынцэса Карэі працягнула жыць у Сеуле. У дакументальным фільме MBC «Апошні ліст Юліі» яна прызнаецца, што была простай украінскай дзяўчынай, якая б ніколі не паверыла, што аднойчы апынецца ў каралеўскім палацы.

### Смерць і пахаванне 
З 1995 года жыла на Гаваях. У 2005 годзе яна апошні раз наведала Карэю, каб пакланіцца былому мужу (ён памёр 15 ліпеня 2005 года ў Токіа, пахаваны ў Сеуле) і перадаць у музей сямейныя рэліквіі. Памерла 26 лістапада 2017 года. Яе прах быў развеяны над Ціхім акіянам.

## Спасылкі 
* Українка, яка стала останньою корейською принцесою 
* Julia Mullock

Катэгорыя:Украінцы ў ЗША
Катэгорыя:Эмігранты з Украіны
Катэгорыя:Жанчыны Карэі
Катэгорыя:Постаці Карэі
Мацук

**Мацук** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алена Мацук (1925-?) — дзяячка беларускага нацыянальнага супраціву, сябра пастаўскай групы беларускай моладзевай падпольнай паваеннай арганізацыі Саюз беларускіх патрыётаў (СБП).
* Андрэй Уладзіміравіч Мацук (нар. 1978) — беларускі XXI стагоддзя, спецыяліст па Вялікім княстве Літоўскім XVIII ст. Доктар хабілітаваны ў галіне гісторыі (2021).
* Яраслаў Раманавіч Мацук (1939—2020) — урач ветэрынарнай медыцыны, гістолаг, эмбрыёлаг. Доктар біялагічных навук (1985), прафесар (1986).
Франсіска Ларга Кабальера

**Франсіска Ларга Кабальера** (; 15 кастрычніка 1869 — 23 сакавіка 1946) — іспанскі дзяржаўны і палітычны дзеяч.

## Біяграфія 
У 1894-м уступіў у Іспанскую сацыялістычную рабочую партыю (ІСРП). У жніўні 1917 года ўваходзіў у камітэт, які кіраваў Усеагульнай палітычнай стачкай, за што быў прысуджаны да пажыццёвай катаргі. У 1918 годзе, пасля абрання ў картэсы, быў вызвалены. У 1918—1937 гадах займаў пасаду генеральнага сакратара Усеагульнага саюза працоўных (УСТ). У гады дыктатуры Прыма дэ Рывера (1923—1930) быў дзяржаўным саветнікам. У снежні 1930 года арыштаваны за ўдзел у рэвалюцыйным камітэце і падрыхтоўцы рэспубліканскага перавароту. Пасля звяржэння манархіі ў 1931—1933 гадах — міністр працы. У 1932—1935 — старшыня ІСРП. У 1934 годзе пасля кастрычніцкага паўстання быў зноў арыштаваны і знаходзіўся ў турме да 1936-га. Падчас грамадзянскай вайны 1936—1939 гадоў быў з верасня 1936 па май 1937 прэм’ер-міністрам і ваенным міністрам урада Народнага Фронту; заняўшы гэтыя пасады, стаў паступова пераходзіць на пазіцыі антыкамунізму. У 1937-м быў выведзены з урада і адхілены ад кіраўніцтва УСТ і ІСРП. У студзені 1939 года эміграваў у Францыю. У 1943—1945 гадах знаходзіўся ў нямецкім канцлагеры, адкуль вызвалены Чырвонай Арміяй.

## Літаратура 
* Советская историческая энциклопедия. В 16 томах. — М.: Советская энциклопедия. 1973—1982. Том 8, КОШАЛА — МАЛЬТА. 1965.

Катэгорыя:Старшыні ўрада Іспаніі
Катэгорыя:Члены ІСРП
Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі (рэспубліканцы)
Катэгорыя:Палітыкі-эмігранты
Катэгорыя:Вязні канцлагера Заксенгаўзен
Катэгорыя:Прафсаюзныя дзеячы Іспаніі
Партызанская брыгада імя А. В. Суворава

**Партызанская брыгада імя А. В. Суворава** — партызанская брыгада, створаная ў сакавіку 1944 года на базе атрада імя Суворава вылучанага з Партызанскай брыгады «Першамайская». Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Навамышскага і Гарадзішчанскага раёнаў. 6 ліпеня 1944 года брыгада (456 партызан, 3 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
* атрад імя Суворава;
* атрад імя Кутузава;
* атрад «Мсцівец».

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* І. С. Кірын;
* В. Н. Галоўчанка.

### Камісар 
* Р. Л. Марахоўскі.

### Начальнік штаба 
* В. Я. Шахроў.

## Гісторыя 
Партызаны праводзілі дыверсіі на чыгуначных шашэйных і грунтавых дарогах, вялі баі па ліквідацыі нямецкіх апорных пунктаў, супраць карнікаў. У сакавіку — красавіку 1944 года падарвалі 4 эшалоны, разбурылі 11 мастоў, знішчылі маёнтак каля вёскі Гарадзішча, правялі 4 баі, у ліпені правялі 9 баёў з разрозненымі групамі праціўніка, захапілі больш за 70 вінтовак, 4 кулямёты, 9 аўтамашын, боепрыпасы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Канец (Кардымаўскі раён)

**Канец** () — вёска ў Кардымаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Цюшынскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Кардымаўскага раёна
Мікалай Мікалаевіч Уласюк (нар. 1980)

**Мікалай Мікалаевіч Уласюк** (нар. 11 лютага 1980, Брэст) — беларускі архітэктар. Кандыдат архітэктуры.

## Біяграфія 
Сын архітэктара-рэстаўратара Мікалая Уласюка (1957—2024).

Скончыў Брэсцкі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт па спецыяльнасці «архітэктура», у 2005 годзе — вочную аспірантуру Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта.

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары Брэста
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары Мінска
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары Брэсцкай вобласці
Войцех Гаштольд (сын Івашкі)

**Войцех Гаштольд** (**Войтка**, **Альбрэхт**; ? — пасля 1447) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Гаштольдаў. Сын Івашкі.

Маршалак надворны вялікага князя Казіміра ў 1443—1447 гадах.

## Літаратура 
* 

Войцех
Партызанская брыгада «Першамайская»

**Партызанская брыгада «Першамайская»** — партызанская брыгада, створаная ў маі 1943. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Карэліцкага, Навагрудскага, Мірскага, Гарадзішчанскага, Навамышскага раёнаў. 10 ліпеня 1944 года брыгада (627 партызан, 4 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
Брыгада была створана на базе атрадаў «Грозны», І. В. Маркава, «Стралкова», «Золатава», «Кастрычнік». У снежні 1943 года з брыгады былі вылучаны атрады імя Будзённага, імя Катоўскага, «Грозны» і на іх базе створана партызанская брыгада «25 гадоў БССР», у сакавіку 1944 года на базе атрада імя Суворава была створана партызанская брыгада імя А. В. Суворава. На момант злучэння з Чырвонай Арміяй у склад брыгады ўваходзілі:
* атрад імя 1 мая;
* атрад «Кастрычнік»;
* атрад імя Жданава;
* атрад імя Якуба Коласа.

## Камандаванне 
### Камандзір 
* Н. Г. Кавалёў

### Камісары 
* А. І. Дзееў;
* М. І. Ільініч.

### Начальнікі штаба 
* Б. А. Мічурын;
* П. М. Пярсідскі.

## Гісторыя 
Партызаны ў верасні — кастрычніку 1943 года зрабілі 57 дыверсій, у выніку якіх падарвалі некалькі эшалонаў, знішчылі масты на чыгуначным участку Дварэц — Выгада і каля станцыі Дамашэвічы, 2 масты на рацэ Уша і каля вёскі Вялікія Жухавічы; на чыгуначным участку Баранавічы — Наваельня падарвалі больш за 900 рэек, у чэрвені 1944 года паміж станцыямі Нёман і Яцукі — больш за 570 рэек. Правялі шмат баёў па знішчэнню нямецкіх гарнізонаў, супраць карных экспедыцый. У ліпені 1943 года (з кавалерыйскім атрадам Дз. А. Дзенісенкі) вялі абарончыя баі на правым беразе Нёмана, і (з брыгадай імя Жукава) каля возера Кромань. У кастрычніку 1943 года разбілі нямецкі абоз каля вёскі Юравічы, знішчылі 34 аўтамашыны. У чэрвені 1944 года разам з брыгадай імя Суворава знішчылі нямецкі апорны пункт у вёсцы Купіск.

## Памяць 
У 1979 годзе ў вёсцы Ярэмічы Карэліцкага раёна ў гонар брыгады была пастаўлена стэла.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Матэвуш Барталамеевіч Гедройц

**Матэвуш Барталамеевіч Гедройц** (каля 1500 — каля 1563) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў з княжацкага роду Гедройцаў.

Дзяржаўца кернаўскі і мейшагольскі ў 1547—1560 гадах, харужы гедройцкі ў 1557 годзе, намеснік (падваявода) віленскі з 1560 года, маршалак гаспадарскі з 1562 года.

## Літаратура 
* 

Матэвуш Барталамеевіч
Катэгорыя:Дзяржаўцы кернаўскія
Катэгорыя:Старосты мейшагольскія
Бушма

**Бушма** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Міхаіл Іванавіч Бушма (нар. 1951) — беларускі ўрач-фармаколаг.
* Уладзімір Фаміч Бушма (нар. 1983) — беларускі футбаліст.
Герман Гедройц

**Герман Гедройц** (; ? — ) — рэлігійны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў з княжацкага роду Гедройцаў.

У 1419 годзе запісаўся ў Кракаўскі ўніверсітэт, дзе набыў ступені бакалаўра (1426) і магістра (1434). Атрымліваў дапамогу ад караля Ягайлы і каралевы Соф’і Гальшанскай. Канонік кракаўскі з 1433 года, схаластык улацлаўскі з 1435 года.

## Літаратура 
* 

Герман
Катэгорыя:Канонікі кракаўскія
Юрый Гедройц

**Юрый Гедройц** (? — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў з княжацкага роду Гедройцаў. Сын Пятра Марцінавіча. 

Вількамірскі падсудак з 1598 года і суддзя земскі з 1607 года.

## Літаратура 
* 

Юрый
Зыгмунт Мікалаевіч Гедройц

**Зыгмунт Мікалаевіч Гедройц** (? — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў з княжацкага роду Гедройцаў. Сын Мікалая Марцінавіча.

Віленскі паборца ў 1578 годзе, падсудак з 1596 года, суддзя земскі з 1612 года.

## Літаратура 
* 

Зыгмунт Мікалаевіч
Катэгорыя:Паборцы віленскія
Эзэаш Гедройц

**Эзэаш Гедройц** (? — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў з княжацкага роду Гедройцаў. Сын Зыгмунта Мікалаевіча.

Пакаёвы дваранін каралевы ў 1621—1625 гадах, маршалак ваўкавыскі з 1625 года.

## Літаратура 
* 

Эзэаш
Каслтаўн (Мэн)

**Каслтаўн** (, ) — горад на востраве Мэн. Насельніцтва — 3100 чалавек (перапіс 2001 года). У мінулым — сталіца вострава. У Каслтаўне размешчаны прэстыжны Каледж караля Вільгельма. Горад размешчаны на поўдні вострава, ля берага мора.

## Транспарт 
У Каслтаўне размешчаны марскі порт, аднак з 1970-х гадоў ён практычна страціў камерцыйнае значэнне. У пачатку XXI стагоддзі порт выкарыстоўваецца ў асноўным рыбацкімі суднамі і яхтамі турыстаў. Зрэдку ў порт заходзяць невялікія гандлёвыя судны. Порт складаецца з двух гаваняў — знешняй і ўнутранай. Абедзве гавані перасыхаюць падчас адліву. Толькі ўнутраная гавань можа прымаць грузавыя судны. Максімальныя памеры суднаў, якія могуць заходзіць ва ўнутраную гавань — 55 метраў у даўжыню, 8,2 метра ў шырыню і асадка ў 3,5 м.

У Каслтаўне ёсць станцыя чыгункі вострава Мэн. Побач з горадам размешчаны адзіны аэрапорт вострава.

## Славутасці 
Каслтаўн захаваў гістарычную гарадскую забудову. Асноўная гістарычная славутасць — замак Рашэн. Замак быў заснаваны ў пачатку XIII стагоддзі. Цяпер у замку размешчаны музей.

Размешчаны побач з горадам Каледж караля Вільгельма размешчаны ў неагатычным будынку, пабудаваным у 1831—1833 гадах.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады вострава Мэн
Рамсі (Востраў Мэн)

**Рамсі** (, ) — горад на востраве Мэн. Насельніцтва — 7309 жыхароў (перапіс 2006 года). Горад размешчаны ва ўсходняй частцы вострава на беразе мора ля падножжа ўзгоркаў. У Рамсі размешчана вусце ракі Салбі.

## Гісторыя 
Назва горада паходзіць ад старажытнаісландскага словазлучэння «часночная рака». У 1865 годзе Рамсі атрымаў статус горада. У XIX стагоддзі Рамсі быў важным цэнтрам суднабудавання,

## Транспарт 
У Рамсі размешчана канцавая станцыя Мэнскай электрычнай чыгункі (Manx Electric Railway).

Катэгорыя:Гарады вострава Мэн
Міхаіл Іванавіч Бушма

**Міхаіл Іванавіч Бушма** (нар. , в. Дзяляцічы, Навагрудскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі ўрач-фармаколаг. Доктар медыцынскіх навук (1991), прафесар (2003).

## Біяграфія 
Скончыў Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (спецыяльнасць «Лячэбная справа», 1974; аспірантура, 1977).
    
Працаваў у Інстытуце біяхіміі НАН Беларусі (1977—1999, галоўны навуковы супрацоўнік, з 1994 — загадчык лабараторыі біяхімічнай фармакалогіі), Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (з 1999, педыятрычны факультэт, кафедра фармакалогіі, прафесар, у 1999—2014 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: рэгуляцыя метабалізму ксенабіётыкаў; біямаркеры схільнасці да арганатаксічнасці ксенабіётыкаў; распрацоўка новых лекавых сродкаў.

## Бібліяграфія 
* Витамины Е, фолиевая кислота и РР как активаторы гидроксилирующей, глюкуро- и глутатионконъюгирующей систем печени : диссертация … доктора медицинских наук : 14.00.25 : утверждена 20.12.1991 / Бушма Михаил Иванович. — Гродно, 1991.
* Фармакологическая активность уридина и цитидина : диссертация … кандидата медицинских наук : 14.00.25 : утверждена 31.10.1979 / Бушма Михаил Иванович. — Гродно, 1979.

 

## Літаратура 
* 
* Бушма Михаил Иванович // Заведующие кафедрами и профессора Гродненского государственного медицинского (института) университета (1958—2003). — Гродно, 2003. — С. 109—110.
* Бушма Михаил Иванович // Профессора и доктора наук Гродненского государственного медицинского университета. — Гродно, 2013. — С. 58.
* Бушма Михаил Иванович // 50 лет Гродненскому государственному медицинскому университету: события и биографии / П. В. Гарелик, Е. М. Тищенко. — Гродно, 2008. — С. 447—448.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Навагрудскім раёне
Катэгорыя:Фармаколагі СССР
Катэгорыя:Фармаколагі Беларусі
Борхен

**Борхен** () — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Дэтмальд. Уваходзіць у склад раёна Падэрборн. Насельніцтва —  чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 77,13 км². Афіцыйны код — 05 7 74012.

Камуна падзяляецца на 5 сельскіх акруг.

Катэгорыя:Камуны Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Бад-Вюненберг

**Бад-Вюненберг** () — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дэтмальд. Уваходзіць у склад раёна Падэрборн. Насельніцтва —  чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 161,04 км². Афіцыйны код — 05 7 74040.

Горад падзяляецца на 7 гарадскіх раёнаў.

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Катэгорыя:Курорты Германіі
Бад-Мюнстэрайфель

**Бад-Мюнстэрайфель** () — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Уваходзіць у склад раёна Ойскірхен. Насельніцтва —  чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 150,84 км². Афіцыйны код — 05 3 66 004.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Фёдар Пятровіч Гааз(1750—1853) — лекар, філантроп.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Катэгорыя:Курорты Германіі
Суперкубак Польшчы па баскетболе сярод жанчын 2020

**Суперкубак Польшчы па баскетболе сярод жанчын 2020** — 4-ы штогадовы розыгрыш суперкубка Польшчы па баскетболе сярод жанчын, які складаецца з аднаго матча паміж пераможцам чэмпіянату Польшчы сярод жанчын і ўладальнікам Кубка Польшчы сярод жанчын.

## Спасылкі 
*  Superpuchar Polski dla VBW Arki Gdynia!

2020
Катэгорыя:2020 год у баскетболе
Катэгорыя:Спорт у Польшчы ў 2020 годзе
Вараксіна

**Вараксіна** — тапонім.

* Вараксіна (Ельнінскі раён)
* Вараксіна (Сычоўскі раён)
Партрэт Гераніма Фларыяна Радзівіла (Весэль)

**Партрэт Гераніма Фларыяна Радзівіла** намаляваны гданьскім партрэтыстам  у 1746 годзе. Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальнага музея ў Варшаве.

## Гісторыя 
Паходзіць са збораў Нясвіжскага замка. У 1950 годзе на загад уладаў СССР гэты партрэт перадалі Польшчы, цяпер ён захоўваецца ў Нацыянальным музеі ў Варшаве.

У Нясвіжскім замку знаходзіцца копія партрэта.

## Апісанне 
Геранім Фларыян Радзівіл паказаны ў поўны рост з шабляй у касцюме па венгерскай модзе, на фоне разгарнутай чырвонай мантыі на . На заднім плане на фоне калон можна ўбачыць княжаскую мітру. Цераз плячо ў яго перакінута стужка .

## Выстаўкі 
* Złote czasy Rzeczypospolitej, 2011-05-17-2011-09-04, Madyt
* Jacob Wessel i jego wiek. Portret ponad wszystko, 2005-12-14-2005-02-26, Muzeum Narodowe w Gdańsku
* Galeria Sztuki Dawnej, 2022-09-01-2022-09-01

## Парная выява 
Парай да выявы Іераніма Фларыяна Радзівіла з’яўляецца партрэт яго жонкі Магдалены, народжанай Чапскай (? — пасля 1761), які таксама захоўваецца ў калекцыі Нацыянальнага музея ў Варшаве і мае інвентарны нумар MP 2437.

## Спасылкі 
* Portret Hieronima Floriana Radziwiłła (1715—1760) 

Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага музея ў Варшаве
Катэгорыя:Карціны XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Радзівілы
Катэгорыя:Карціны 1746 года
Валянціна Максімаўна Барэц

**Валянціна Максімаўна Барэц** (, п. Цялуша, Бабруйскі раён, Магілёўская вобласць — ) — беларускі ўрач-тэрапеўт. Доктар медыцынскіх навук (1975), прафесар (1976).

## Біяграфія 
Скончыла Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (спецыяльнасць «Лячэбная справа», 1950).
    
Працавала ў Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (1960—2000, медыка-псіхалагічны факультэт, кафедра факультэцкай тэрапіі, прафесар, у 1973—1998 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: клінічная вітаміналогія; дыягностыка інфаркта міякарда і метабалічных працэсаў у хворых ішэмічнай хваробай сэрца; ацэнка эфектыўнасці антыангінальных прэпаратаў.

## Узнагароды 
Медалі «За працоўную доблесць», «Ветэран працы», значок «Отличнику здравоохранения» (1976) і інш.

## Літаратура 
* Борец Валентина Максимовна : биобиблиографический указатель / Гродненский государственный медицинский университет; [составители: Е. С. Волкова, Е. А. Гирза]. — Гродно, 2017. — 43 с. — Сведения доступны также по Интернету: http://elib.grsmu.by/handle/files/2512 
* Борац Валянціна Максімаўна // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1996. — Т. 3. — С. 216. (Інфармацыя: форма прозвішча «Борац» — памылковая.)
* Борец Валентина Максимовна // 50 лет Гродненскому государственному медицинскому университету: события и биографии / П. В. Гарелик, Е. М. Тищенко. ― Гродно, 2008. — С. 434—435.
* В. М. Борец ― выдающийся ученый, терапевт и педагог / В. И. Шишко [и др.] // Журнал Гродненского государственного медицинского университета. — 2012. ― № 1. ― С. 106―108.
* Валентина Максимовна Борец (к 80-летию со дня рождения) // Здравоохранение. — 2007. — № 1. — С. 78.
* Восхищение и благодарность : к 80-летию профессора Борец Валентины Максимовны / И. А. Серафинович [и др.] // Журнал Гродненского государственного медицинского университета. — 2006. ― № 4. ― С. 155―157.
*
Смотрын

**Смотрын** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Смотрын — беларускі кёрлінгіст. Кандыдат у майстра спорту Беларусі.
* Сяргей Міхайлавіч Смотрын (нар. 1955) — беларускі ўрач-хірург. Доктар медыцынскіх навук (2004), прафесар.
Яўген Аляксандравіч Тамашчык

**Яўген Аляксандравіч Тама́шчык** (нар. , в. Карпаўцы, Бераставіцкі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі вучоны ў галіне хірургіі, рэфлексатэрапіі. Доктар медыцынскіх навук (1990), прафесар (1991). Заснавальнік навуковай школы «Медыцынская рэабілітацыя».

## Біяграфія 
Скончыў Казахскі дзяржаўны медыцынскі інстытут, г. Алма-Ата (1960).

Працаваў у Гродзенскай гарадской бальніцы № 2 (1964—1965, хірург); Гродзенскай гарадской бальніцы № 1 (1965—1968, хірург); Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (1970—2004; кафедра агульнай хірургіі, у 1988—1990 — дацэнт; у 1990—1997 — загадчык кафедры немедыкаментознай тэрапіі і рэабілітацыі, у 1997—2004 — прафесар).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: рэфлексатэрапія; павышэнне натуральнай аховы арганізма і выкарыстанне акупунктуры ў лячэнні, рэабілітацыі і прафілактыцы рэцыдываў розных захворванняў.

Сярод апублікаванага:
* Повышение эффективности хирургического лечения больных язвенной болезнью и раком желудка путем формирования устойчивости организма к операционной травме : автореферат диссертации … доктора медицинских наук : 14.00.27 ; 14.00.37 / Томащик Евгений Александрович. — Вильнюс, 1989.
* Психотерапия в реабилитации соматических больных: Метод. пособие для студентов / Гродн. гос. мед. ин-т, Каф. немедикаментоз. терапии и реабилитации — Гродно : ГГМИ, 1998. — 44 с.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Томащик Евгений Александрович // Профессора и доктора наук Гродненского государственного медицинского университета, [1958―2013 / В. А. Снежицкий, Е. М. Тищенко]. — Гродно, 2013. — С. 198.
* Томащик Евгений Александрович // 50 лет Гродненскому государственному медицинскому университету: события и биографии / П. В. Гарелик, Е. М. Тищенко. — Гродно, 2008. — С. 235.
* Научная школа «Медицинская реабилитация» // Научные школы Гродненского государственного медицинского университета. — Гродно, 2013. — С. 144—161.
* Томащик Евгений Александрович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 242.

## Спасылкі 
* *Снежицкий В. А., Зинчук В. В.* Организация научно-исследовательской работы в УО «Гродненский государственный медицинский университет» // Журнал Гродненского государственного медицинского университета. № 3, 2013.
* Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента

Катэгорыя:Выпускнікі Казахскага нацыянальнага медыцынскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Хірургі СССР
Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Вынаходнікі СССР
Катэгорыя:Вынаходнікі Беларусі
Сяргей Міхайлавіч Смотрын

**Сяргей Міхайлавіч Смотрын** (нар. , в. Барок, Слуцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі ўрач-хірург. Доктар медыцынскіх навук (2004), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1978).
    
Працаваў у кампаніі «Здравэкспорт» Міністэрства аховы здароўя Расійскай Федэрацыі (2012—2015, урач-хірург у Рэспубліцы Ангола), Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (1978—2012 і з 2015, медыка-псіхалагічны факультэт, 2-я кафедра хірургічных хвароб, прафесар, у 2005—2011 і 2015—2016 — загадчык кафедры, 2002—2005 — прарэктар па навуковай рабоце).

Навуковыя інтарэсы: абдамінальная, хуткая, гнойная, эндаскапічная і лазерная хірургія.

## Узнагароды 
Медаль Свяціцеля Кірылы Тураўскага.

## Літаратура 
* Хирургическая рана: оценка течения, прогнозирование и оптимизация заживления, профилактика гнойных осложнений в неотложной хирургии (экспериментально-клиническое исследование) : диссертация … доктора медицинских наук : 14.00.27 : защищена 26.03.2004 : утверждена 05.07.2004 / Смотрин Сергей Михайлович. — Гродно, 2004.
* Инфекции репродуктивного тракта женщин / [М. В. Кажина и др.]. — Гродно, 2005.
* Синдром диабетической стопы : пособие / С. М. Смотрин, А. Г. Кузнецов. — Гродно, 2011.
* Устройства из композитного материала для обтурации кишечных свищей / Сергей Смотрин, Иван Смотрин. — Saarbrücken, 2012.
* Смотрин Сергей Михайлович // Профессора и доктора наук Гродненского государственного медицинского университета : [1958―2013 / В. А. Снежицкий, Е. М. Тищенко]. — Гродно, 2013. — С.
* Смотрин Сергей Михайлович // 50 лет Гродненскому государственному медицинскому университету: события и биографии / П. В. Гарелик, Е. М. Тищенко. — Гродно, 2008. — С. 495—496.
Арнольф Янавіч Гедройц

**Арнольф Янавіч Гедройц** (? — пасля 1656) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў з княжацкага роду Гедройцаў. Сын Яна (Януша).

Пінскі мечнік з 1641 года, чашнік у 1650 годзе, войскі з 1656 года.

## Літаратура 
* 

Арнольф Янавіч
Катэгорыя:Чашнікі пінскія
Катэгорыя:Войскія пінскія
Анастасія Аляксандраўна Рыбакова

**Анастасія Рыбакова** (нар. 23 красавіка 2000 —) — беларуская мастацкая гімнастка. Выступае ў адзіночных і групавых спаборніцтвах.

## Кар’ера 
### Юніоры 
10-16 чэрвеня 2014 года ўдзельнічала у  і разам з партнёркамі па камандзе  і Стэфаніяй-Сафіяй Манахавай заваявала сярэбраны медаль зборнай Беларусі. Яна кваліфікавалася ў фінал з абручом, дзе заваявала бронзавы медаль пасля  і . Яна была ў складзе беларускай юніёрскай групы, якая выступала на  і заваявала сярэбраны медаль у групавым мнагабор’і і золата ў 5 мячах.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Катэгорыя:Гімнасткі (мастацкая гімнастыка) Беларусі
Барыс Мікалаевіч Лагуцін

**Барыс Мікалаевіч Лагуцін** (; ,  — , Масква) — савецкі баксёр. Выбітны баксёр СССР (1963). Заслужаны майстар спорту СССР (1963). Двухразовы Алімпійскі чэмпіён (1964, 1968). Двухразовы чэмпіён Еўропы (1961, 1963). Шасціразовы чэмпіён СССР (1959, 1961—1964, 1968). Старшыня Федэрацыі бокса СССР (1976—1981).

Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1960 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1964 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1968 года
Катэгорыя:Баксёры на летніх Алімпійскіх гульнях 1960 года
Катэгорыя:Баксёры на летніх Алімпійскіх гульнях 1964 года
Катэгорыя:Баксёры на летніх Алімпійскіх гульнях 1968 года