open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ніл Валер’евіч Ушакоў

**Ніл Валер’евіч Ушакоў** (; нар. , Рыга, Латвійская ССР, СССР) — латвійскі палітык, мэр горада Рыга з 1 ліпеня 2009 года да 5 красавіка 2019. У 2006—2009 гг. быў дэпутатам парламента. Старшыня палітычнага аб’яднання «Цэнтр згоды».

## Адукацыя 
Па адукацыі эканаміст. У 1998 годзе стаў першым студэнтам у Латвійскім універсітэце, які атрымаў ступень бакалаўра эканомікі па спецыяльнасці «аналітычная эканоміка».

Жыў і вучыўся ў Даніі у Одэнсэ. У 2002 годзе атрымаў ступень Cand. oecon (магістр па латвійскай сістэме) у Паўднёва-Дацкім універсітэце () па спецыялізацыі «Эканоміка і еўрапейская інтэграцыя». Працаваў у Латвійскім універсітэце на еўра-факультэце.

## Палітычная дзейнасць 
Займаў пасаду мэра Рыгі з 2009 года. Заставаўся мэрам і пасля муніцыпальных выбараў у 2013 і 2017 годзе.

У снежні 2018 года супрацоўнікі Бюро па прадухіленні і барацьбе з карупцыяй правялі серыю затрыманняў сярод кіраўнікоў муніцыпальнага прадпрыемства *Rīgas satiksme*. 30 студзеня 2019 праведзены вобшук па месцы жыхарства Ніла Ушакова. У красавіку 2019 міністр аховы асяроддзя і рэгіянальнага развіцця Латвіі Юрыс Пуце выдаў распараджэнне аб адхіленні Ніла Ушакова ад выканання службовых абавязкаў старшыні Рыжскай думы. У распараджэнні Пуце пералічана некалькі парушэнняў, зробленых Ушаковым у якасці мэра Рыгі, а таксама імёны прадстаўнікоў трымальніка долі капіталу муніцыпальнага прадпрыемства *Rīgas satiksme*. З уступленнем у сілу распараджэння міністра Ушакоў становіцца шараговым дэпутатам Рыжскай думы.

Выбраны ў Еўрапарламент па спісах ад партыі «Згода», па выніках галасавання, якое прайшло 26 мая 2019, атрымаў дэпутацкую недатыкальнасць.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Ніла Ушакова  
* Блог Ніла Ушакова на сайце «Цэнтра Згоды»   
* Сайт Рыжскай думы   
* Намеснік Рыжскай думы Ніл Ушакоў   
* 
* Мэр Риги: Идея с санкциями против РФ изначально была провальной

Катэгорыя:Выпускнікі Латвійскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Дэпутаты Дзявятага Сейма Латвіі
Катэгорыя:Кіраўнікі Рыгі
Аўхімовіч

**Аўхімовіч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Кацярына Міхайлаўна Аўхімовіч (нар. 1988) — беларуская футбалістка.
* Мікалай Яфрэмавіч Аўхімовіч (1907—1996) — савецкі і беларускі дзяржаўны і партыйны дзеяч.
Іван Фёдаравіч Якушаў

**Іван Фёдаравіч Якушаў** (, в. Драгунск, ) — партыйны і дзяржаўны дзеяч БССР.

## Біяграфія 
У гады Вялікай Айчыннай вайны на Паўднёва-Заходнім фронце, камандзір аддзялення. З 1944 на педагагічнай і савецкай працы ў Гомельскай вобласці. У 1952 годзе скончыў Магілёўскі педагагічны інстытут. Член КПСС з 1950 года. З 1960 1-ы сакратар Тураўскага РК КПБ, з 1963 загадчык аддзеламі, з 1970 сакратар Гомельскага абкама КПБ.

У 1971 годзе скончыў завочную ВПШ пры ЦК КПСС. З кастрычніка 1972 года загадчык аддзела арганізацыйна-партыйнай працы ЦК КПБ. Член ЦК КПБ з 1976. Кандыдат у члены Бюро ЦК КПБ з 1976, член Бюро ЦК КПБ з сакавіка 1977.

Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР з 1973 года.

## Спасылкі 
* Іван Фёдаравіч Якушаў на сайце электроннага архіву «Памяць народа» 

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Члены бюро ЦК КПБ
Катэгорыя:Першыя сакратары райкамаў КПБ
Катэгорыя:Сакратары Гомельскага абкама КПБ
Астравы Кразэ

**Астравы Кразэ** () — архіпелаг у паўднёва-заходняй частцы Індыйскага акіяна ў складзе Французскіх Паўднёвых і Антарктычных тэрыторый. Плошча — 352 км². Сталага насельніцтва няма.

## Геаграфія 
Астравы Кразэ месцяцца ў паўднёва-заходняй частцы Індыйскага акіяна ў 2810 км на поўдзень ад Рэюньёна, у 17612 км на паўднёвы ўсход ад Парыжа, сталіцы Францыі. Складаецца з 2 груп — усходняй і заходняй, аддзеленых прасторай у 93 км. Найбуйнейшы востраў Іль-дэ-ла-Пасесьён знаходзіцца ва ўсходняй групе. Усяго налічваецца 5 астравоў і 11 скал.

Астравы Кразэ — узвышэнні на акіянічным плато, якое мае вулканічнае паходжанне. Лічыцца, што астравы ўсходняй групы ўзніклі каля 10 млн гадоў таму. Іх вулканы заставаліся актыўнымі яшчэ некалькі дзясяткаў тысяч гадоў таму. Заходняя група ўзнікла каля 5 млн гадоў таму. Самы малады востраў Іль-о-Кашон сфарміраваўся толькі 500 тысяч гадоў таму. Апошняе значнае вывяржэнне на ім адбылося каля 5 тысяч гадоў таму. Паверхня астравоў гарыстая. Берагі пераважна скалістыя. Найвышэйшым пунктам з’яўляецца гара Марыён-Дуфрэн (1090 м) на востраве Іль-дэ-Лест. На астравах і вакол іх знойдзены буйныя радовішчы жалеза.

Клімат мяккі вільготны, вызначаны пануючымі паўночна-заходнімі вятрамі. Назіраюцца частыя моцныя штормы. На ўзбярэжжы сярэдняя тэмпература змяняецца на працягу года ад −5 °C да + 15 °C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў перавышае 2500 мм.

## Прырода 
У выніку ізаляванасці флора і фаўна астравоў Кразэ не адрозніваецца разнастайнасцю. Пераважае травяністая расліннасць, імхі і лішайнікі. Астравы населены марскімі птушкамі і ластаногімі.

У XVIII — XIX стст. разам з чалавекам на астравы трапілі пацукі, свінні, козы, трусы, якія значна змянілі мясцовую экалогію. Да пачатку XXI ст. астравы былі ачышчаны ад свінняў і коз.

## Гісторыя 
Астравы Кразэ былі адкрыты 24 студзеня 1772 г. французскай экспедыцыяй на чале з Маркам Жазэфам Марыёнам-Дуфрэнам (1724—1772). У першай трэці XIX ст. тут вялося актыўнае паляванне на ластаногіх, якія да 1835 г. былі амаль вынішчаны. У далейшым астравы стала наведваліся кітабоямі.

У 1823 г. астравы Кразэ былі далучаны да французскіх уладанняў з цэнтрам на Мадагаскары. У 1955 г. — да Французскіх Паўднёвых і Антарктычных тэрыторый. З 1963 г. на востраве Іль-дэ-Пасесьён працуе навуковая станцыя.

## Ахова 
З 1938 года астравы Кразэ маюць запаведны статус. У 2006 годзе далучаны да Нацыянальнага запаведніка Французскіх Паўднёвых тэрыторый.

## Спасылкі 
* Crozet Islands — Institut polaire français 
* French Colonies — Crozet Archipelago
* Crozet Islands — Convention on Biological Diversity
* A tale of three islands: Downstream natural iron fertilization in the Southern Ocean

Кразэ
Кразэ
Кразэ
Кразэ
Кразэ
Рыгор Рыгоравіч Панамароў

**Рыго́р Рыго́равіч Панамаро́ў** ( — ) — савецкі, беларускі партыйны і дзяржаўны дзеяч, міністр хлебапрадуктаў і нарыхтовак БССР, першы сакратар Гродзенскага абкама КПСС (1958—62).

## Біяграфія 
Скончыў ВПШ пры ЦК УКП(б) у 1953 годзе.

1945 — 1948 — 1-ы сакратар Юрацішкаўскі раённага камітэта КП(б) Беларусі (Маладзечанская вобласць).

1948 — 1950 — сакратар Маладзечанскага абласнога камітэта КП(б) Беларусі.

1953 — 1954 — загадчык Прамыслова-транспартнага аддзела Гродзенскага абласнога камітэта КП Беларусі.

1954 — люты 1958 — 2-гі сакратар Гродзенскага абласнога камітэта КП Беларусі.

Люты 1958 — красавік 1962 — 1-ы сакратар Гродзенскага абласнога камітэта КП Беларусі.

Красавік 1962 — красавік 1965 — 1-ы намеснік міністра вытворчасці і нарыхтовак сельскагаспадарчых прадуктаў Беларускай ССР.

Красавік 1965 — красавік 1969 — старшыня Дзяржаўнага камітэта СМ Беларускай ССР па хлебапрадуктах і камбікормавай прамысловасці.

З красавіка па кастрычнік 1969 — міністр хлебапрадуктаў Беларускай ССР.

З кастрычніка 1969 па люты 1974 года — міністр нарыхтовак Беларускай ССР.

## Спасылкі 
* Біяграфія
* Успаміны Р. Р. Панамарова

Катэгорыя:Першыя сакратары Гродзенскага абкама КП Беларусі
Катэгорыя:Другія сакратары Гродзенскага абкама КП Беларусі
Катэгорыя:Міністры хлебапрадуктаў БССР
Катэгорыя:Міністры нарыхтовак БССР
Катэгорыя:Першыя сакратары райкамаў КПБ
Віталь Аляксандравіч Прыма

**Віталь Аляксандравіч Прыма** (нар. , Слонім, Гродзенская вобласць) — беларускі дыпламат.

## Біяграфія 
У 1997 годзе скончыў Беларускую дзяржаўную політэхнічную акадэмію па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне ў машынабудаванні», у 2004 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Фінансавы і банкаўскі менеджмент».

З 1997 па 2001 год працаваў на Барысаўскім заводзе «Аўтагідраўзмацняльнік»: эканамістам па планаванні, вядучым эканамістам, начальнікам бюро, намеснікам начальніка планава-эканамічнага ўпраўлення.

У перыяд з 2001 па 2007 год — начальнік планава-эканамічнага ўпраўлення РУВП «БелАЗ».

З 2007 па 2009 год займаў пасаду начальніка галоўнага ўпраўлення эканомікі Міністэрства прамысловасці Рэспублікі Беларусь.

З 2009 года па кастрычнік 2012 года — намеснік Міністра прамысловасці Рэспублікі Беларусь.

З кастрычніка 2012 года па 13 лістапада 2018 — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Індыя і ў Дэмакратычнай Сацыялістычнай Рэспубліцы Шры-Ланка (па сумяшчальніцтве).

З ліпеня 2013 года па 13 лістапада 2018. Вызвалены ад пасады 29 кастрычніка 2020 года.

Жанаты, мае трох сыноў.

Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Катэгорыя:Намеснікі міністра прамысловасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па горадзе Мінску
Катэгорыя:Беларускі аўтамабільны завод
Андрэй Уладзіміравіч Савіных

**Андрэй Уладзіміравіч Савіных** (нар. , Мінск) — беларускі палітык, дыпламат.

## Біяграфія 
У 1979—1984 гадах вучыўся ў Мінскім дзяржаўным педагагічным інстытуце замежных моў, магістр лінгвістычных навук. У 1988—1990 гадах вучыўся ў Інстытуце павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кіруючых кадраў пры Беларускім дзяржаўным інстытуце народнай гаспадаркі, магістр бізнес-адміністравання. 2011 год — Брытанскі інстытут сертыфікаваных менеджараў, дыплом у сферы фінансавага менеджменту і фінансавага аналізу.

У 1984—1985 гадах працаваў перакладчыкам у Галоўным упраўленні геадэзіі і картаграфіі (Мінск). У 1985—1990 гадах працаваў у моладзевых грамадскіх арганізацыях. У 1990—1993 гадах — загадчык аддзела, Беларуская асацыяцыя міжнароднага супрацоўніцтва «Будучыня». У 1993—1997 гадах — спецыяліст II катэгорыі, трэці сакратар, другі сакратар, першы сакратар упраўлення навукова-тэхнічнага і эканамічнага супрацоўніцтва МЗС Рэспублікі Беларусь. У 1997—2001 гадах — першы сакратар Пасольства Рэспублікі Беларусь у Каралеўстве Нідэрландаў. У 2001—2005 гадах — намеснік начальніка, начальнік упраўлення інфармацыі — прэс-сакратар МЗС Рэспублікі Беларусь. У 2005—2010 гадах — намеснік Пастаяннага прадстаўніка Рэспублікі Беларусь пры аддзяленні ААН і іншых міжнародных арганізацыях у Жэневе. У 2010—2013 гадах — начальнік упраўлення інфармацыі — прэс-сакратар МЗС Рэспублікі Беларусь.

Са снежня 2013 года і да 12 верасня 2019 года — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Турэцкай Рэспубліцы, а таксама ў Іраку па сумяшчальніцтве.

На парламенцкіх выбарах 2019 года абраны дэпутатам у Палату прадстаўнікоў Рэспублікі Беларусь 7-га склікання.

## Погляды і выказванні 
У канцы кастрычніка 2021 года Андрэй Савіных у эфіры YouTube-канала «Главный. Тур» заявіў, што «На Захадзе насамрэч няма дэмакратыі, а ў Беларусі ў рэальным сваім сэнсе яна прысутнічае». Нягледзячы на гэта, яго дачка вучылася і жыве ў Вялікабрытаніі.

4 лістапада 2021 года заявіў: *«І дэ-факта, і дэ-юрэ Крым даўно быў прызнаны расійскім беларускім бокам…  І для нас Крым, скажам так, і месяц таму быў неад’емнай часткай Расійскай Федэрацыі»*.

## Міжнародныя санкцыі 
24 верасня 2020 года Сейм Літвы ўключыў Андрэя Савіных у спіс асоб, якім забаронены ўезд на тэрыторыю Літвы. Гэта рашэнне было прынята ў адказ на фальсіфікацыю вынікаў прэзідэнцкіх выбараў 2020 года і рэпрэсіі супраць мірных пратэстоўцаў.

Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Турцыі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Іраку
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання
Гаўрук

**Гаўру́к** — беларускае прозвішча. Утворана ад імя Гаўры́ла.

## Вядомыя носьбіты 
* Вольга Анатолеўна Гаўрук — беларускі дыпламат.
* Юрка Гаўрук (1905—1979) — беларускі перакладчык, крытык, паэт.

## Крыніцы
Алег Мікалаевіч Іваноў

**Алег Мікалаевіч Іваноў** (нар. ) — беларускі дыпламат.

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1984), аспірантуру гэтага інстытута (1987), курсы Цэнтра палітычных і дыпламатычных даследаванняў пры МЗС Вялікабрытаніі (1994).

У 1987—1992 гг. — Асістэнт кафедры агульнай гігіены Мінскага медыцынскага інстытута. У 1992—1995 гг. — Другі, першы сакратар аддзела міжнароднага супрацоўніцтва па праблемах чарнобыльскай катастрофы Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.
 
У 1995—1999 гг. — Саветнік Пасольства Рэспублікі Беларусь у Швейцарскай Канфедэрацыі / Пастаяннага прадстаўніцтва пры міжнародных арганізацыях у Жэневе.

У 1999—2001 гг. — Начальнік упраўлення экалагічнага і навукова-тэхнічнага супрацоўніцтва Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

У 2009—2014 гг. — саветнік-пасланнік Пасольства Рэспублікі Беларусь у Расійскай Федэрацыі.
 
У 2014—2016 гг. — намеснік начальніка ўпраўлення еўразійскай інтэграцыі Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

З сакавіка 2016 года — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Таджыкістан, таксама пасол у Афганістане па сумяшчальніцтве. Вызвалены ад гэтых пасад 20 верасня 2021 года.

Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Таджыкістане
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Афганістане
Аляксандр Францавіч Хайноўскі

**Аляксандр Францавіч Хайноўскі** (нар. , г. Глыбокае, Віцебская вобласць) — беларускі дыпламат.

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт (1993), Інстытут дзяржаўнай службы Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «міжнародныя адносіны» (2013).

У 1993—1994 гг. — аташэ, упраўленне двухбаковага супрацоўніцтва Міністэрства замежных спраў. У 1994—1997 гг. — трэці сакратар Пасольства Рэспублікі Беларусь у Каралеўстве Бельгія / Прадстаўніцтва Рэспублікі Беларусь пры Еўрапейскіх Супольніцтвах.

У 1997—2000 гг. — трэці, другі, першы сакратар, выконваючы абавязкі начальніка аддзела, консульскае ўпраўленне, Міністэрства замежных спраў. У 2000—2003 гг. — першы сакратар Пасольства Беларусі ў Венгрыі. У 2003—2006 гг. — намеснік начальніка ўпраўлення міжнароднай бяспекі і кантролю за ўзбраеннямі, Міністэрства замежных спраў. У 2006—2010 гг. — саветнік Пасольства Беларусі ў Венгрыі. З 2010 да лістапада 2012 года — начальнік аддзела Заходняй Еўропы, галоўнае ўпраўленне Еўропы Міністэрства замежных спраў.

З 30 лістапада 2012 па 13 лістапада 2018 года  — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Венгрыі і Рэспубліцы Славенія (па сумяшчальніцтве), у 2013—2018 гадах па сумяшчальніцтве таксама ў Босніі і Герцагавіне.

Валодае беларускай, рускай, французскай, англійскай, венгерскай і іспанскай мовамі.

Жанаты.

Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Венгрыі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Славеніі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Босніі і Герцагавіне
Генадзь Уладзіміравіч Ахрамовіч

**Генадзь Уладзіміравіч Ахрамовіч** (, Марохарава, Жыткавіцкі раён, Гомельская вобласць — , Мінск) — беларускі ваенны і дыпламат.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 23 лютага 1965 года ў в. Марохарава Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці.

У 1986 годзе з адзнакай скончыў Кіеўскае вышэйшае ваеннае агульнавайсковае каманднае вучылішча, у 1994 годзе — Маскоўскую ваенна-дыпламатычную акадэмію, у 1996 годзе — навучальныя курсы МЗС ФРГ для маладых дыпламатаў з краін Цэнтральнай і Усходняй Еўропы.

У 1986—1995 гадах — служба ва Узброеных Сілах СССР / Рэспублікі Беларусь. У 1995—1997 гадах — трэці сакратар, першы сакратар упраўлення краін Цэнтральнай і Усходняй Еўропы МЗС Рэспублікі Беларусь. У 1997—2000 гадах — першы сакратар Пасольства Рэспублікі Беларусь у Латвійскай Рэспубліцы. У 2000—2003 гадах — саветнік, намеснік начальніка ўпраўлення двухбаковых адносінаў з краінамі СНД МЗС Рэспублікі Беларусь. У 2003—2009 гадах — Генеральны консул Рэспублікі Беларусь у Даўгаўпілсе (Латвійская Рэспубліка).

У 2009—2015 гадах — пасол па асобых даручэннях МЗС Рэспублікі Беларусь.

З 25 чэрвеня 2015 года па 19 лістапада 2020 года быў Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Азербайджанскай Рэспубліцы.

Валодаў нямецкай і іспанскай мовамі.

Памёр 14 сакавіка 2021 года ад каранавіруснай інфекцыі.

Быў жанаты, меў дачку Таццяну.

## Узнагароды 
* Ордэн «За службу Радзіме» III ступені,
* Ордэн Пашаны.

Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Катэгорыя:Консулы Беларусі ў Латвіі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Азербайджане
Катэгорыя:Памерлі ад каранавіруснай інфекцыі COVID-19
Віктар Аляксандравіч Дзенісенка

**Віктар Аляксандравіч Дзенісенка** (нар.  г., Красноўка, Нараўлянскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі дыпламат.

## Біяграфія 
У 1987 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут фізічнай культуры і спорту па спецыяльнасці «трэнер-выкладчык», у 1991 годзе — Інстытут паліталогіі і сацыяльнага кіравання па спецыяльнасці «паліталогія», у 2003 годзе — Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «правазнаўства».

Працоўную дзейнасць пачаў у 1978 годзе, служыў у Савецкай Арміі. Працаваў на вытворчасці, вызваленай камсамольскай рабоце на пасадзе загадчыка аддзела камсамольскіх арганізацый і першым сакратаром Нараўлянскага РК ЛКСМБ, другім першым сакратаром Гомельскага АК ЛКСМБ (СМБ).
У 1997—1999 гг. — Начальнік аддзела па працы з дзяржаўнымі органамі і грамадскімі арганізацыямі Дзяржаўнага камітэта па справах моладзі Рэспублікі Беларусь.

У 1999—2001 гг. — Першы сакратар аддзела міжнародных прававых пытанняў двухбаковага супрацоўніцтва дагаворна-прававога ўпраўлення МЗС Рэспублікі Беларусь.
У 2001—2006 гг. — Першы сакратар, саветнік Пасольства Рэспублікі Беларусь ва Украіне.
У 2006—2010 гг. — Саветнік, намеснік начальніка ўпраўлення рэгіёнаў Расіі МЗС Рэспублікі Беларусь.
У 2010—2017 — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Кыргызскай Рэспубліцы.
У 2021—2026 — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Таджыкістане.

15 студзеня 2026 года вызвалены ад пасады Надзвычайнага і Паўнамоцнага Пасла Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Таджыкістан у сувязі з выхадам у адстаўку.
 
Валодае нямецкай і ўкраінскай мовамі.

Жанаты, мае дачку і сына.

## Спасылкі 
* Посольство Республики Беларусь в Кыргызской Республике 

Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Кыргызстане
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Таджыкістане
Вячаслаў Васільевіч Бяскосты

**Вячаслаў Васільевіч Бяскосты** (нар. , Брэсцкая вобласць) — беларускі дыпламат. Пасол Беларусі ў Туркменістане (2019—2024).

## Біяграфія 
З адзнакай скончыў факультэт права і эканомікі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Я.Купалы, аддзяленне міжнародных эканамічных адносін, прысвоена кваліфікацыя эканаміст-менеджар (1996).

Скончыў паглыблены курс па макраэканоміцы і фінансаваму аналізу Аб’яднанага Венскага інстытута, Вена, Аўстрыя (1998).

Лістапад 1996 г. — лістапад 1997 г. — вядучы спецыяліст, галоўны спецыяліст аддзела прамых замежных інвестыцый і свабодных эканамічных зон крэдытна-інвестыцыйнага ўпраўлення Міністэрства знешніх эканамічных сувязяў Рэспублікі Беларусь. Снежань 1997 — сакавік 2001 г. — начальнік аддзела прамых замежных інвестыцый і свабодных эканамічных зон крэдытна інвестыцыйнага ўпраўлення Міністэрства знешніх эканамічных сувязяў і Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь (аб’яднаны ў 1999 г.). Красавік 2001 года — жнівень 2006 года — першы сакратар, саветнік Пасольства Рэспублікі Беларусь у Каралеўстве Нідэрландаў. Верасень 2006 — сакавік 2009 года — намеснік начальніка аддзела, начальнік аддзела ахоўных мер і доступу на рынкі, намеснік начальніка ўпраўлення знешнегандлёвай палітыкі — начальнік аддзела мытна-тарыфнага рэгулявання і перамоў з СГА Дэпартамента знешнеэканамічнай дзейнасці Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

Красавік 2009 — лістапад 2011 года — Часовы Павераны ў справах Рэспублікі Беларусь у Японіі, саветнік.

Люты 2012—2018 — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Федэратыўнай Рэспубліцы Нігерыя.

Верасень 2012—2018 — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Габонскай Рэспубліцы, Тагалезскай Рэспубліцы, Рэспубліцы Малі, Рэспубліцы Камерун, Рэспубліцы Гамбія, Рэспубліцы Сенегал (па сумяшчальніцтве).

Красавік 2013—2018 — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Гана (па сумяшчальніцтве).

Верасень 2013—2018 — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Кот-д’Івуар (па сумяшчальніцтве).

12 верасня 2019 года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Туркменістане. Займаў гэтую пасады да 2 снежня 2024 года.

Валодае англійскай і нямецкай мовамі.

Жанаты, мае дзвюх дачок.

Катэгорыя:Выпускнікі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы
Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Нігерыі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Кот-д’Івуары
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Гане
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Сенегале
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Гамбіі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Камеруне
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Малі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Тога
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Габоне
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Туркменістане
Космас ТБ

**Сумеснае таварыства з абмежаванай адказнасцю «Космас ТБ»** (СТАА «Космас ТБ») — аператар эфірна-кабельнага тэлебачання ў Беларусі. Падае паслугі шырокапалоснага доступу да Інтэрнэту. Генеральны дырэктар Вадзім Зайцаў, былы старшыня КДБ Беларусі (2008—2012). 50% аператара належыць расійскай групе кампаній «Акадо», а астатнія 50% знаходзіцца ў беларускай дзяржавы.

## Уласнікі 
Сузаснавальнікамі прадпрыемства выступаюць з беларускага боку ўнітарнае прадпрыемства «Рэспубліканскі радыётэлевізійны перадаючы цэнтр», з брытанскага боку «International Telcell, Inc», уладальнікам якой з’яўляецца тэлекамунікацыйны холдынг «Рэнова Мэдыя».

## Гісторыя 
Была зарэгістравана 23 снежня 1993 года ў Дзяржаўным камітэце па знешніх эканамічных сувязях Рэспублікі Беларусь. З чэрвеня 1996 года прадпрыемства аказвае жыхарам Мінска паслугі шматканальнага эфірнага тэлебачання (MMDS).

У жніўні 2000 года прадпрыемства атрымала дазвол на будаўніцтва ў г. Мінску шматканальных сетак кабельнага тэлебачання (СКТ). Першымі магчымасць праглядаць тэлеканалы кабельнай сеткі атрымалі жыхары мікрараёнаў: Сухарава, Варанянскага-Жукоўскага-Магілёўская, Захад, Красны Бор, Кунцаўшчына, Малінаўка.

На працягу 2002 года кампанія атрымала ліцэнзію на будаўніцтва сеткі перадачы звестак Інтэрнэт. Высакахуткасны доступ у Інтэрнэт ажыццяўляецца па сетцы кабельнага тэлебачання.

Да свайго 15-годдзя «Космас ТБ» пачаў вяшчанне тэлеканалаў у лічбавым фармаце.

## Статыстыка 
### Тэлебачанне 
У цяперашні час у сетцы кабельнага тэлебачання «Космас ТБ» транслюецца 46 тэлевізійных каналаў. Шэраг каналаў ідзе са стэрэафанічным гукавым суправаджэннем. Паслугамі шматканальнага кабельнага тэлебачання карыстаецца каля 100 тысяч сем’яў горада Мінска.

Паслугі «Космас ТБ» даступны больш чым ў 300 тысячах кватэр у сталічных мікрараёнах: Зялёны Луг, Уручча, Паўднёва-Захад, Серабранка, Масюкоўшчына, Шабаны, Захад, Красны Бор, Малінаўка, Кунцаўшчына, Сухарава і іншых.

### Паслугі шырокапалоснага доступу 
Цяпер да доступу ў Інтэрнэт па сетцы «Космас ТБ» падлучана звыш за 40 тысяч абанентаў.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка
* TUT.BY, «Космос ТВ» начинает эфирное вещание в цифровом формате и предлагает каналы в HD 

Катэгорыя:Аператары сувязі Беларусі
Іль-дэ-ла-Пасесьён

**Іль-дэ-ла-Пасесьён** () — найбуйнейшы востраў архіпелага Кразэ. Уваходзіць у склад Французскіх Паўднёвых і Антарктычных тэрыторый. Плошча — 150 км². На востраве працуе навуковая станцыя, аднак сталага насельніцтва няма.

## Геаграфія 
Іль-дэ-ла-Пасесьён уваходзіць ва ўсходнюю групу астравоў Кразэ. Месціцца на паўднёвым захадзе Індыйскага акіяна ў 17612 км на паўднёвы ўсход ад Парыжа, сталіцы Францыі. Даўжыня з паўднёвага ўсходу на паўночны захад — 18,21 км. Найбольшая шырыня — 12 км. Востраў з'яўляецца часткай падводнага вулканічнага плато, якое ўзнікла каля 10 млн гадоў таму. Рэльеф гарысты. Найвышэйшы пункт — гара Маскарын (934 м).

Клімат мяккі вільготны. Сярэднегадавая колькасць ападкаў перавышае 2500 мм.

## Прырода 
Падобна іншым астравам Кразэ, Іль-дэ-ла-Пасесьён ізаляваны ад іншых частак сушы, што прывяло да адносна нізкай разнастайнасці флоры і фаўны. Значная частка вострава не мае расліннага покрыва. У далінах сустракаюцца забалочаныя лугі. Фаўна прадстаўлена пераважна марскімі птушкамі і ластаногімі. Прырода вострава моцна пацярпела ад трусоў і коз, якіх рассялілі ў XIX ст. для палявання. 

У нашы дні Іль-дэ-ла-Пасесьён уваходзіць у склад Нацыянальнага запаведніка Французскіх Паўднёвых тэрыторый.

## Гісторыя 
Адкрыты 24 студзеня 1772 г. французскай экспедыцыяй. На працягу XIX - першай трэці XX стст. з'яўляўся важным месцам здабычы цюленяў і кітоў. У 1923 г. далучаны да ўладанняў Францыі. З 1963 г. на востраве працуе навуковая станцыя.

## Спасылкі 
* Crozet Islands - Institut polaire français 
* French Colonies - Crozet Archipelago
* Crozet Islands - Convention on Biological Diversity

Іль-дэ-Пасесьён
Іль-дэ-Пасесьён
Іль-дэ-Пасесьён
Іль-дэ-Пасесьён
Нацыянальны запаведнік Французскіх Паўднёвых тэрыторый

**Нацыянальны запаведнік Французскіх Паўднёвых тэрыторый** () — запаведная тэрыторыя ў Антарктыцы. Уваходзіць у склад Французскіх Паўднёвых і Антарктычных тэрыторый. Агульная плошча - 22700 км².

Створаны ў 2006 г. У 2008 г. абвешчаны Рамсарскім угоддзем. 

Тэрыторыя запаведніка ўключае:
* Астравы Кразэ
* Кергелен
* Востраў Амстэрдам
* Востраў Сен-Поль

## Спасылкі 
* RÉSERVE NATURELLE NATIONALE DES TERRES AUSTRALES FRANCAISES

Катэгорыя:Французскія Паўднёвыя і Антарктычныя тэрыторыі
Катэгорыя:Прырода Францыі
Катэгорыя:Запаведнікі
Джон Крыстафер Уэлс

**Джон Крыстафер Уэлс** (. *John C. Wells*; , Бутл, Ланкашыр, Англія) — брытанскі лігвіст, фанетыст, выкладчык эсперанта. Ганаровы доктар Універсітэтскага каледжа Лондана.

## Біяграфія 
Яго маці была англічанкай, а бацька паходзіў з Паўднёвай Афрыкі. У Джона Уэлса было двое малодшых братоў. Ва ўзросце 16 гадоў Уэлс вывучыў эсперанта.

Паступіў у Трыніці-каледж Кембрыджскага ўніверсітэта, у 1960 годзе атрымаў там ступень бакалаўра, а ў 1964 — магістра. Таксама вучыўся ва Ўніверсітэтскім каледжы Лондана, дзе ў 1962 годзе атрымаў ступень магістра, а ў 1971 — доктарскую ступень.

Яго найбольш вядомыя публікацыі *Accents of English*, *The Sounds of the IPA*, *Lingvistikaj Aspektoj de Esperanto*, і слоўнік вымаўленняў *Longman Pronunciation Dictionary*. Ён з'яўляецца аўтарам англійска-эсперантскага слоўніка і вынаходнікам фанетычнага алфавіта ASCII X-SAMPA.

Прэзідэнт Сусветнай эсперанта-асацыяцыі (1985—1995), Міжнароднай фанетычнай асацыяцыі (2003—2007). Да 2006 года працаваў ва Ўніверсітэтскім каледжы Лондана.

## Спасылкі 
* John C. Wells's homepage.
* John C. wells's phonetic blog, Архіў 
* .

Катэгорыя:Мовазнаўцы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Члены Брытанскай акадэміі
Катэгорыя:Выкладчыкі эсперанта
Катэгорыя:Выпускнікі Кембрыджскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Лонданскага ўніверсітэта
Сяргей Мікалаевіч Чычук

**Сяргей Мікалаевіч Чычук** (нар. , Гомельская вобласць) — беларускі дыпламат.

## Біяграфія 
У 1993 годзе скончыў Мінскі радыётэхнічны інстытут па спецыяльнасці «Канструяванне і тэхналогія радыёэлектронных сродкаў», у 1998 і 2000 гадах Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасцях «правазнаўства» і «Знешняя палітыка і дыпламатыя».

У 1993—1995 гадах працаваў інжынерам-канструктарам Мінскага маторнага завода. У 1995—1997 гг. — спецыяліст другой катэгорыі, першай катэгорыі, вядучы спецыяліст, начальнік аддзела па працы з краінамі СНД і Расійскай Федэрацыяй, намеснік начальніка ўпраўлення міжнародных эканамічных адносін Міністэрства знешніх эканамічных сувязяў Рэспублікі Беларусь.

У 1997—2000 гг. — слухач Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. У 2000—2001 гг. — начальнік аддзела замежных крэдытаў крэдытна-інвестыцыйнага ўпраўлення МЗС Беларусі. У 2001—2004 гг. — саветнік Пасольства Беларусі ва Украіне. У 2005—2007 гг. — начальнік аддзела Украіны і Малдовы упраўлення двухбаковых адносінаў з краінамі СНД МЗС Беларусі. У 2007—2011 гг. — саветнік Пасольства Беларусі ў Сербіі, Часовы Павераны ў справах Беларусі ў Сербіі. У ліпені-лістападзе 2011 года — намеснік начальніка ўпраўлення СНД і ЕўрАзЭС МЗС Рэспублікі Беларусь. У 2011—2015 гг. — намеснік начальніка, начальнік упраўлення знешняй палітыкі Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

16 сакавіка 2015 года Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь А. Р. Лукашэнка прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Малдова. Займаў гэтую пасаду да 16 сакавіка 2020 года.

Валодае англійскай і сербскай мовамі. Жанаты. Мае дачку.

Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Малдове
Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Іль-о-Кашон (востраў)

**Іль-о-Кашон** (, літаральна "востраў свінняў") — найбуйнейшы  востраў заходняй групы архіпелага Кразэ. Агульная плошча - 67 км². Ненаселены.

## Геаграфія 
Востраў Іль-о-Кашон месціцца на паўднёвым захадзе Індыйскага акіяна. Даўжыня з захаду на ўсход — 10,28 км. Найбольшая шырыня — 10,17 км. 

Іль-о-Кашон сфарміраваўся на вулканічным падводным плато каля 0,5 млн гадоў таму і з'яўляецца маладзейшым з усіх астравоў Кразэ. Вулканічная актыўнасць працягвалася да 3 тысячагоддзя да н. э. З тых часоў на востраве захавалася некалькі конусаў і рэшткі піракластычных струмянёў. Найвышэйшы пункт — гара Рышар-Фой (770 м). 

Клімат мяккі акіянічны з перавагай паўночна-заходніх вятроў. Сярэдняя гадавая тэмпература трымаецца ў прамежку 2,9°C — 7,9°C. Частыя ураганныя вятры і штормы.

## Прырода 
Аддаленасць Іль-о-Кашон і іншых астравоў Кразэ прывяла да значных абмежаванняў у распаўсюджанасці флоры і фаўны. Схілы гор з-за моцных вятроў пазбаўлены глебы і ўяўляюць сабою аголеныя прасторы. Травяністая расліннасць, блізкая па паходжанню да кергеленскай, сустракаецца ў далінах і нізінах. На востраве шмат птушак, у тым ліку рэдкія віды пінгвінаў, буравеснікаў і качак. На ўзбярэжжы спыняюцца ластаногія. Сваю назву Іль-о-Кашон атрымаў дзякуючы свінням, якія былі выпушчаны на востраў у канцы XVIII ст. і да сярэдзіны XIX ст. значна размножыліся ў адсутнасці натуральных ворагаў. У выніку свінні нанеслі значную шкоду мясцовай экалогіі. Іх статак быў ліквідаваны толькі ў XX ст. 

У нашы дні Іль-о-Кашон уваходзіць у склад Нацыянальнага запаведніка Французскіх Паўднёвых тэрыторый.

## Гісторыя 
Востраў быў адкрыты ў 1772 г. французскай экспедыцыяй. У XIX ст. на ім спыняліся паляўнічыя на кітоў і цюленяў. У 1923 г. далучаны да ўладанняў Францыі.

## Спасылкі 
* Îles Crozet, France Antarctic Islands 
* Observations sur la flore et la végétation de l'lle aux Cochons (Archipel Crozet)
* Antarctic islands in the southern Indian Ocean

Іль-о-Кашон
Іль-о-Кашон
Іль-о-Кашон
Іль-о-Кашон
Грэгуар Мэртэнс

**Грэгуар Мэртэнс** (Grégoire Maertens, , Бельгія) — Заходне-Фламандскі эсперантыст. Быў членам кіроўнага камітэта (Estraro) Сусветнай асацыяцыі эсперантыстаў UEA (Universala Esperanto-Asocio ці World Esperanto Association) з 1977 да 1992 года. З 1980 да 1986 года ён быў прэзідэнтам UEA і яго ганаровым членам з 1993 года.

## Біяграфія 
Грэгуар Мэртенс нарадзіўся ў Бругэ, дзе і стаў актыўным удзельнікам мясцовага эсперанта-руху 1940-х гадоў, стаў членам БЭФ (*Belga Esperanto-Federacio* ці бельгійская федэрацыя эсперанта).

Мэртенс стаў вывучаць эсперанта ў 16 гадоў у 1940 годзе ў клубе «Свет і справядлівасць» свайго роднага горада Бруге ў Бельгіі. Клуб у гады Другой Сусветнай вайны працаваў у падземным памяшканні. Пасля вайны ён, па даручэнні фламандскіх і бельгійскіх эсперанта арганізацый, выконваў розныя адміністрацыйныя заданні. З 1960 па 2004 год ён быў членам камітэта, а з 1977 па 1992 членам савета Сусветнай эсперанта-асацыяцыі UEA. Яго праца ў UEA працягвалася з 1980 па 1986 год, калі ён узначальваў Асацыяцыю ў якасці прэзідэнта, быўшы абраны на два тэрміны. Мэртенс доўгі час таксама з'яўляецца прэзідэнтам установы «Ходлер 68». Апроч таго, ён прымаў актыўны ўдзел у Еўрапейскім Саюзе эсперанта і Еўрапейскім цэнтры эсперанта ў Брусэлі.

Працаваў Мэртенс выкладнікам у AIS (*Akademio Internacia de la Sciencoj* ці Міжнароднай Акадэміі навук у Сан-Марына), дзе ён быў таксама скарбнікам з 1992 да 1995 год.

У 1993 годзе Мэртенс стаў ганаровым членам Асацыяцыі, а ў 2013 годзе абраны ганаровым прэзідэнтам установы Ходлер '68.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* El la historio de la Esperanto-movado. Represo el la revuo iSPEGULOi, autuno 2008, pp.&nbsp;134–158.

Катэгорыя:Эсперантысты
Катэгорыя:Постаці Бругэ
Валадарскі раён

**Валадарскі раён** — шматзначны тэрмін.

## Казахстан 
* Валадарскі раён, Паўладарская вобласць — назва Шчарбакцінскага раёна Паўладарскай вобласці Украіны да 1928 года

## Расія 
* Валадарскі раён — раён у Астраханскай вобласці Расіі

## Украіна 
* Валадарскі раён, Данецкая вобласць — назва Нікольскага раёна Данецкай вобласці Украіны да 2016 года
Радзімы знак

**Радзі́мы знак**, або **радзі́мка**, **не́вус** — загана развіцця скуры; утварэнне, у састаў якога ўваходзяць невусныя клеткі, што ўтрымліваюць меланіны. Размешчаны часцей на скуры, таксама на слізістых абалонках, кан'юнктыве і ў . Зрэдку ў вобласці радзімага знаку назіраецца рост валасоў. Пры траўмах можа перарадзіцца ў меланому, пры гэтым павялічваецца, ушчыльняецца, мяняе колер.

## Гл. таксама 
* Мангольская пляма

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дэрматалогія
Радзільны дом

**Радзільны дом** — комплексная лячэбна-прафілактычная ўстанова для аказання медыцынскай дапамогі цяжарным жанчынам, парадзіхам, нованароджаным, гінекалагічным хворым. Бывае агульнага і спецыялізаванага (паводле віду паталогіі — сардэчна-сасудзістых, эндакрынных захворваннях, невыношванні цяжарнасці і інш.) тыпаў. Аказвае дапамогу паводле тэрытарыяльнага прынцыпу (першая і неадкладная медыцынская дапамога незалежна ад месца жыхарства). Мае стацыянар (аддзяленні: родавае, пасляродавае, паталогіі цяжарных, абсервацыі, гінекалогіі, нованароджаных) і жаночую кансультацыю (амбулаторная лячэбна-прафілактычная дапамога цяжарным жанчынам і гінекалагічным хворым).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Медыцынскія ўстановы
Радзіны

**Радзі́ны** — сямейна-бытавое свята ў беларусаў і іншых славянскіх народаў, якім урачыста адзначаецца нараджэнне дзіцяці.

У старажытнасці радзіны мелі магічнае значэнне — яны павінны былі забяспечыць парадзісе і яе дзіцяці шчасце, здароўе, доўгі век; з'яўляліся святам прыняцця ў грамадства новага прадаўжальніка роду.

Пасля прыняцця хрысціянства радзіны былі звязаны з абрадам хрышчэння (хрэсьбіны). Бабка-павітуха купала дзіця, потым, трымаючы яго на руках, разам з кумамі абыходзіла З разы вакол стала, на якім ляжаў хлеб, які яны за кожным разам цалавалі. Пасля гэтага кумы з нованароджаным адпраўляліся ў царкву. Калі кумы з дзіцем вярталіся — збіраліся госці (толькі жанатыя мужчыны і замужнія жанчыны), гаспадар запрашаў усіх за стол. Пад канец святочнага абеду падавалі бабіну кашу. Радзіны суправаджаліся радзіннымі песнямі, рознымі абрадамі. Вялікае значэнне на радзіны меў абмен падарункамі, ручнікамі, наміткамі, палатном, хлебам. Пашыраны і ў наш час.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Славянскія звычаі
Вершаваны радок

**Вершаваны радок** — графічна і інтанацыйна выдзелены моўны рад у вершаваным творы; адзінка вершаванага рытму. Вершаваныя радкі розных памераў спалучаюцца ў пэўным парадку, утвараючы строфы (страфоіды). Вершаваныя радкі, у якім поўнасцю змяшчаецца схема вершаванага памеру, называецца вершарадам. 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тэорыя літаратуры
Катэгорыя:Паэзія
Райманд Шварц

**Райманд Шварц** (, ; , , Германская імперыя — , ) — эсперанцкі  і , які працаваў пераважна ў жанры гумару і сатыры.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 8 красавіка 1894 года ў Мецы (Латарынгія, якая ўваходзіла тады ў склад Германскай імперыі). Атрымаў у родным горадзе класічную адукацыю і валодаў не толькі роднымі для яго французскай і нямецкай (мовы ўжытку ў Латарынгіі), але таксама лацінскай і старажытнагрэчаскай. У 1909 ці 1910 годзе вывучыў эсперанта; у 1911 годзе з мэтай праверыць ровень сваіх моўных ведаў здзейсніў падарожжа ў Барселону, а ў 1913 годзе заснаваў у Мецы кружок эсперантыстаў «Amika Rondo» (*«Сяброўскае кола»*). Па прафесіі — банкаўскі службовец (з часам дарос да суўласніка буйнага банка).

У гады Першай сусветнай вайны быў мабілізаваны ў кайзераўскае войска і ваяваў на Усходнім фронце; вайна стала страшным расчараваннем для Шварца — пацыфіста і інтэрнацыяналіста.

Пасля сканчэння вайны Шварц вярнуўся ў Латарынгію, што зноў адышла да Францыі. Неўзабаве ён пераехаў у Парыж; у снежні 1920 года Шварц заснаваў вельмі вядомае ў той час парыжскае кабарэ «Verda kato» (*«Зялёны кот»*), у якім збіраліся французскія эсперантысты, і быў яго дырэктарам і душой у 1920—1927 гг. Пазней узначальваў кабарэ «Bolanta kaldrono» (*«Кіпячы чайнік»*, 1936—1939 гг.) і «Тры кобальды» (*«Тры кобальда»*, 1949—1956 гг.).

Цягам трох гадоў (пачынаючы з 1933 г.) Шварц быў рэдактарам штомесячнага гумарыстычнага часопіса «Пірат» (*«Pirato»*); нярэдка абсмяяныя героі гумарэсак самі смяяліся, чытаючы чарговы нумар часопіса.

4 мая 1973 года Райманд Шварц сканаў.

## Публікацыі 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* La Rido kaj Vervo de Raymond Schwartz (сайт аб жыцці і творчасці Райманда Шварца)

Катэгорыя:Эсперантысты
Радковыя спевы

thumb|Маленькая стыхіра Пяцідзясятніцы ў выкананні ансамбля Хронас

**Радковыя спевы** — від старарускага царкоўнага шматгалосся ў XVI—XVII стст. Назва ад спосабу запісу: партыі, запісаныя крукамі, размяшчаліся адна пад адной над радком тэксту. На Украіне і Беларусі вядомы з пачатку XVI ст., у Расіі з другой паловы XVI ст.

Рэпертуар радковых спеваў склаўся на аснове песнапенняў, пераважна гімнічнага характару, царкоўных зборнікаў Ірмалой, Актоіх, Святы (адсюль радкі названыя ірмалойнымі, актойнымі або святочнымі). У залежнасці ад колькасці радкоў радковыя спевы былі 2-, З- і 4-галосыя, мелі лінеарную меладычную прыроду і апіраліся на народныя падгалосачна-контрапунктычнае шматгалоссе; як асноўны голас выкарыстоўваліся песнапенні знаменнага спеву. Гэты голас называўся пуцём і быў ніжнім у 2-, ніжнім ці другім знізу ў З- і 4-галосых напевах. 2- і 3-галосыя радковыя спевы блізкія да шматгалосся, пашыранага ў беларускім народным выканальніцтве на поўдні Мінскай, у Брэсцкай, Гомельскай і Магілёўскай абласцях. Для іх характэрна першаснасць мелодыі і другаснасць сугуччаў. Дыяпазон і тэмбр голасу не улічваліся. У 2-галоссі радковых спеваў ёсць аналогіі з гетэрафоніяй усходне-славянскай традыцый народнай песні. Найбольш пашыраны 3-галосыя радковыя спевы, тыповыя для народна-песеннага і кантавога шматгалосся. З развіццём шматгалосай традыцыі ускладняліся падгалосачныя, лінеарныя і акордавыя формы.
thumb|Дзямественная стыхіра Вялікадня ў выкананні ансамбля Хронас

Запісваліся радковыя спевы знаменнай і дзямественнай натацыямі. Крукі, або знамёны, паказвалі колькасць гукаў і кірунак руху напеву, але не заўсёды пазначалі канкрэтныя рытмічныя працягласці. Асноўная тэндэнцыя знаменных радковых партытур — адвольнае выкарыстанне больш простых знакаў безлінейнай натацыі. Характэрныя палеаграфічныя прыкметы — двайныя пазначэнні (літары светлага і простага сагласій у спалучэнні з дадатковым знакам — коскай злева ці справа). Першы (дзямественнік) і 3-і (пуць) безлінейныя радкі пісалі чорнай тушшу, 2-і (ніз) і 4-ы (верх) — кінавар'ю.

Радковыя спевы падрыхтавалі глебу для партэсных спеваў і выцеснены імі на Беларусі ў другой палове XVI ст., у Расіі — у сярэдзіне XVII ст.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Царкоўная музыка
Катэгорыя:Праваслаўнае набажэнства
Катэгорыя:Хрысціянская музыка
Катэгорыя:Музыка Беларусі
Катэгорыя:Музыка Расіі
Катэгорыя:Музыка Украіны
Радца

**Ра́дца**, **райца**, **ратман** — член адміністрацыйнага органа гарадскога самакіравання (рады, магістрата) на Беларусі ў XIV—XVIII стст., выбраны або прызначаны ад багатых гараджан. У раду уваходзілі 6—24 радцаў. Напрыклад, у Полацку напачатку было 20 радцаў, з 1511—1524 гадоў, у Менску — 12, у Новагародку — 6. Са свайго складу радцы выбіралі бурмістраў, былі іх дарадчыкамі. Выбіраліся на год, у прыватнаўласніцкіх гарадах пажыццёва. У сваёй дзейнасці радцы кіраваліся нормамі магдэбургскага права, а таксама мясцовага права, якія уваходзілі ў Статуты Вялікага Княства Літоўскага 1529, 1566, 1588; яны вызваляліся ад гарадскіх падаткаў. Пасля прыняцця закона ад 17 красавіка 1791 «Гарады нашы каралеўскія вольныя ў дзяржавах Рэчы Паспалітай» у гарадскія магістраты маглі выбірацца не толькі мяшчане, але і шляхта, якая мела нерухомую маёмасць у горадзе.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пасады
Катэгорыя:Права Вялікага Княства Літоўскага
П’ер Поль Нергар

**П’ер Поль Фердынанд дэ Мур’е Нергар** (Pierre Paul Ferdinand Mourier de Neergaard, Нюбарг,  — Капенгаген, ) — дацкі вучоны, аграном і эсперантыст.

Нергар лічыцца бацькам *паталогіі насення раслін*. Ён прыдумаў гэты тэрмін разам з Мары Набле (Mary Noble) ў 1940-ых гадах.

Нергар займаў пасаду дырэктара дацкага ўрадавага Інстытута паталогіі насення для краін у стадыі развіцця (Danish Governement Institute of Seed Pathology for Developing Countries) у Капенгагене. З 1956 па 1974 год ён займаў пасаду старшыні камітэта па хваробах раслін (International Seed Testing Association. ISTA). На пасадзе старшыні ISTA ён дапамог стандартызаваць метады выяўлення грыбковых пакрыццяў насення.

Нергар з’яўляецца аўтарам двухтомнай працы пад назвай «Паталогія насення» (1977), якая арыентавана на шырокае вывучэнне пытанняў, што тычацца паталогіі насення, эканамічнай значнасці ўстаранення захворванняў насення. Гэтая капітальная праца паслужыла ў якасці даведачнага і вучэбнага стандарта для навукі, што вывучае паталогію насення ва ўсім свеце. Ён быў членам Акадэміі эсперанта, выдаў некалькі кніг аб навуцы і лінгвістыцы на эсперанта, быў рэдактарам часопіса па лінгвістыцы «Даследаванні эсперанта» (1949—1961).

## Кнігі 
* *Паталогія насення*, два тамы
* 1.—15. Årsberetning fra J. E. Ohlsens enkes plantepatologiske laboratorium.

## На мове эсперанта 
* *Atakoj kontraŭ ĝardenplantoj*
* *La vivo de la plantoj*
* *Terminaro hortikultura*
* *Eta Krestomatio*
* *Tra densa mallumo*
* *Fremdvortoj en Esperanto*
* *Scienco kaj Pseŭdoscienco pri Heredo kaj Raso* http://www.nodo50.org/esperanto/Libroservo/Heredokajraso.htm
* *La esperantologio kaj ties Disciplinoj. Taskoj kaj Rezultoj*

Катэгорыя:Постаці дацкай аграноміі
Катэгорыя:Біёлагі Даніі
Катэгорыя:Эсперантысты
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нюбаргу
Катэгорыя:Памерлі ў Капенгагене
Царква Святога Дзмітрыя Салунскага (Малая Бераставіца)

**Царква Святога Дзмітрыя Салунскага** — праваслаўны храм у в. Малая Бераставіца Бераставіцкага раёна Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1866 годзе з цэглы і бутавага каменю па тыпавому праекту № 2 на 300 чалавек.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры сінадальнага кірунку рэтраспектыўна-рускага стылю. Вырашана чатырохчасткавай аб’ёмна-прасторавай кампазіцыяй: званіца, бабінец, малітоўная зала, паўкруглая апсіда. У сілуэце дамінуе трох’ярусная (васьмярык на 2 чацверыках) шатровая званіца з макаўкай на шыі ў завяршэнні. У 1864 г. для званіцы з мясцовага касцёла быў канфіскаваны шасціпудовы звон, які быў у свой час ахвяраваны ранейшай царкве, аб чым сведчыць славянскі надпіс на ім «Благоверная раба Божия Улита Иванова Саковая к церкви Св. Дмитрия Мало-Берестовицкой. Афон лето 1579 г.».

Цыбулепадобная галоўка на гранёным барабане ўзведзена над чатырохсхільным дахам асноўнага аб’ёму. Архітэктурны эфект дасягаецца спалучэннем атынкаваных элементаў дэкору (руставаныя ліштвы арачных аконных праёмаў, аркатурныя фрызы, кілепадобныя франтоны, вуглавыя лапаткі) на паліхромным фоне бутавай муроўкі сцен.

## Інтэр’ер 
Абразы «Маці Божая з дзіцем» (18 ст., шата), «Маці Божая з дзіцем» (1707, сярэбраная шата).

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Бераставіцкага раёна
Катэгорыя:Малая Бераставіца
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:1866 год у Беларусі
Віталь Рыгоравіч Гуркоў

**Віталь Рыгоравіч Гуркоў** (нар. , Мінск) — беларускі спартсмен (кікбоксінг, тайскі бокс), 12-разовы чэмпіён свету (паводле розных арганізацый). Спартсмен нацыянальнай зборнай з 2001 па 2020 год. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь па тайскім боксе (2010). Займаецца ў мінскім клубе «Патрыёт». Вакаліст панк-гурту BRUTTO. 

## Тытулы 
### Аматарскі спорт 
* 2001 Чэмпіянат Еўропы, Украіна «IFMA»  61 кг
* 2003 Чэмпіянат свету, Тайланд «IAMTF»  63,5 кг
* 2004 Кубак свету, Тайланд «WKPF»  67 кг
* 2004 Чэмпіянат свету, Тайланд «WMF»  63,5 кг
* 2005 Чэмпіянат свету, Тайланд «WMF»  63,5 кг
* 2006 Чэмпіянат Еўропы, Македонія «WAKO»  67 кг
* 2006 Чэмпіянат свету, Тайланд «WMF»  67 кг
* 2007 Чэмпіянат свету, Тайланд «WMF»  71 кг
* 2008 Чэмпіянат свету, Тайланд «IFMA»  71 кг
* 2009 Чэмпіянат Еўропы, Латвія «IFMA»  71 кг
* 2009 Чэмпіянат свету, Тайланд «IFMA»  71 кг
* 2010 Чэмпіянат Еўропы, Італія «IFMA»  71 кг
* 2010 Чэмпіянат свету, Тайланд «IFMA»  71 кг
* 2011 Чэмпіянат свету, Узбекістан «IFMA»  71 кг
* 2012 Чэмпіянат Еўропы, Турцыя «IFMA»  71 кг
* 2012 Чэмпіянат свету, Расія«IFMA»  71 кг
* 2013 Чэмпіянат Еўропы, Партугалія «IFMA»  71 кг
* 2013 Сусветныя гульні баявых мастацтваў, Расія «IFMA»  71 кг
* 2014 Чэмпіянат Еўропы, Польша «IFMA»  75 кг
* 2016 Чэмпіянат свету, Щвецыя «IFMA»  75 кг

### Прафесійны спорт 
* 2007 «Brute Force 8. Judgement Day», Аўстрыя «WMC»  72 кг
* 2008 Расійскі адборачны турнір «The Contender Asia», Расія  72,6 кг
* 2009 Турнір на кубак «TATNEFT», Расія  70 кг
* 2010 Пераможца адборачнага турніру «К-1 МАХ» у Мінску  70 кг
* 2012 Кубак караля Тайланду «Thai Fight 2012»  70 кг
* 2013 Пераможца ў турніры K-1 WORLD GP у Вільнюсе  70 кг
* 2014 Чэмпіён свету па версіі Сусветнага Баксёрскага Савету Муай Тай, «WBC Muay Thai», Італія  69,853 кг
* 2017 Чэмпіён свету па версіі Kunlun Fight  75 кг

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінску 
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Кікбаксёры Беларусі
Катэгорыя:Ляпіс Трубяцкі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Свята-Мікалаеўская царква (Макараўшчына)

**Свята-Мікалаеўская царква** — праваслаўны храм у в. Макараўшчына Лепельскага раёна Віцебскай вобласці.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1886 годзе з цэглы. У 1990-я гады вернута вернікам.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. У аснове аб'ёмна-прасторавай кампазіцыі вялікі кубападобны аб'ём пад чатырохсхільным дахам, завершаным макаўкай. Да яго далучаны прамавугольныя ў плане прытвор, бакавыя прыдзелы і апсіда. Над прытворам надбудавана двух'ярусная васьмігранная шатровая званіца, завершаная макаўкай. Фасады прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі ў кілепадобных ліштвах, крапаваны вуглавымі руставанымі лапаткамі і паўкалонамі.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Храмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Храмы Святога Мікалая
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Лепельскага раёна
Катэгорыя:Храмы Віцебскай і Аршанскай епархіі
Катэгорыя:1886 год у Беларусі
Свята-Мікалаеўская царква (Маларыта)

**Свята-Мікалаеўская царква** — праваслаўны храм у г. Маларыта Брэсцкай вобласці.

## Гісторыя 
На вуліцы Чырвонаармейскай. Пабудавана ў 1904—1909 гг. з дрэва на месцы ўніяцкай царквы, якая згадваецца пад 1668 г. (згарэла ў 1904). У 1992 г. гарэла, але ў наступным годзе адноўлена.

## Архітэктура 
 МСБК НАН]]
Помнік архітэктуры сінадальнага напрамку рэтраспектыўна-рускага стылю. У аснове прасторавай кампазіцыі храма цэнтрычны крыжовы ў плане зруб. Кубападобны цэнтральны аб’ём накрыты пакатым чатырохгранным дахам, завершаным васьмігранным светлавым барабанам з цыбулепадобным купалам. Вертыкальная дамінанта кампазіцыі створана на галоўным фасадзе — трох’ярусная (васьмярык на 2 чацверыках) званіца з востраканечным шатром з макаўкай у завяршэнні. Бакавыя прыдзелы больш нізкія, накрыты двухсхільнымі асобнымі дахамі. Ганак вырашаны двухсхільнай навіссю на 6 слупах, завершанай макаўкай. Гарызантальна ашаляваныя сцены прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў простых ліштвах з сандрыкамі. У сяродкрыжжа адкрываецца светлавы барабан.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Храмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Храмы Святога Мікалая
Катэгорыя:Маларыта
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Маларыцкага раёна
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Храмы Брэсцкай і Кобрынскай епархіі
Катэгорыя:1909 год у Беларусі