open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сімон Марміён

**Сімон Марміён** (; каля 1425, імаверна, Амьен — , Валансьен) — мастак і ілюстратар, які працаваў у Паўночнай Францыі і Фландрыі.

Магчыма, сын амьенскага мастака Жана Марміёна. Пісаў карціны, але стаў вядомы сваімі кніжнымі мініяцюрамі, у гэтым лічыўся адным з найбольш вядомых майстроў свайго часу. Вядома пра яго сумесную працы з іншымі мастакамі ў Бругэ, тагачасным цэнтры кніжнага мастацтва. Сімон Марміян ілюстраваў адзін з асобнікаў «Вялікіх французскіх хронік». Яго стыль вызначаюць як сінтэз паўночна-французскай жывапіснай школы і фламандска-нідэрландскага жывапіснага кірунку.

З удавой Сімона Марміёна ажаніўся Ян Правост і такім чынам атрымаў значную частку яго маёмасці.

## Літаратура 
* James Thorpe, Book of Hours : Illuminations by Simon Marmion, Huntington Library Press, 2000
* Marc Gil, «Un livre d’heures inédit de l’atelier de Simon Marmion à Valenciennes», dans Revue de l’Art, 1998, no 1. pp.&nbsp;43-48

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мастакі Францыі
Тутча

**Ту́тча** — возера ў Беларусі, у Расонскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Свольна, за 25 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Расоны, за 4 км на ўсход ад возера Лісна.

Плошча паверхні возера складае 0,75 км². Даўжыня 1,2 км, найбольшая шырыня 0,9 км. Даўжыня берагавой лініі 4,7 км. Найбольшая глыбіня 2,3 м. Плошча вадазбору 8,16 км². Размешчана сярод часткова забалочанага лесу. Праз возера цячэ рака Нячэрская.

У возеры водзяцца шчупак, карась і іншыя рыбы.

## Літаратура 
* 
*  — С. 64.
*  — С. 126.
* 

Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Катэгорыя:Басейн Свольны
Усая (возера)

**Уса́я** — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Дзіва, за 28 км на ўсход ад гарадскога пасёлка Ушачы, каля вёскі Усая. Належыць да групы Ушацкіх азёр.

## Назва 
Назва Усая балцкага паходжання.

Корань *Us-* таксама ў гідронімах Уса (два прытокі Нёмана, адзін прыток Бярэзіны), Усія (прыток Угры), Усяжа.

У больш пашыраным выглядзе аснова *Us-ṷ-* (> *Усв*-) у назвах рэк Усвятка (у верхнім цячэнні Дняпра), Усвяж (прыток бярэзінскай Гайны), возера Усвят (на Задзвінні).

Корань *Us-* звязваюць з індаеўрапейскім **aus- / *us-* «блішчэць, ззяць», ад якога літоўскае *aušra* «зара», *apy-ūšris* «час перад світанкам», латышскае **Ūss* (балцкае боства зары). Роднасны яму корань *Uš-* у назвах рэк Уша (прытокі Бярэзіны, Віліі, Нёмана), Ушача.

Водныя назвы з коранем *Us- / Uš-* матываваныя блішчастасцю воднай паверхні.

У назве Усая корань *Us-* пашыраны балцкім пашыральнікам *-j-*, як у назвах Ілія, *Бабруя, Мярэя (*-ij-, -uj-, -ej-*).

Назва Усая значыць «Блішчастае (возера)».

## Водаапісанне 
Плошча паверхні возера складае 0,32 км². Даўжыня 0,96 км. Найбольшая шырыня 0,46 км. Даўжыня берагавой лініі 2,83 км. Найбольшая глыбіня 9 м. Аб’ём вады 1,58 млн м³. Плошча вадазбору 1,5 км².

Катлавіна возера эварзійнага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй 8—10 м, пад лесам, на поўначы і поўдні вышынёй 5 м, разараныя. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі высокія, на захадзе зліваюцца са схіламі катлавіны. Дно выслана гліністым ілам.

У сярэдзіне возера востраў. Зарастае да глыбіні 1,7 м. Возера эўтрофнае, праточнае. На паўночным усходзе ўпадае ручай, на паўднёвым захадзе выцякае ручай у возера Крывое.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, акунь, плотка, язь, мянтуз і іншыя віды рыб.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Возера Усая 

Катэгорыя:Басейн Дзівы
Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Саванар

**Савана́р** — возера ў Беларусі, у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Друйка, за 10 км на захад ад горада Браслаў, каля вёскі Мякяны.

Плошча паверхні возера 0,75 км². Найбольшая глыбіня 3,8 м. Даўжыня 1,42 км, найбольшая шырыня 1,01 км. Даўжыня берагавой лініі 5,1 км. Аб’ём вады 1,41 млн м³. Плошча вадазбору 49,2 км².
Катлавіна падпруднага тыпу, падзяляецца на заходнюю (глыбіні 1—2 м) і ўсходнюю (глыбіні больш за 3 м) часткі. Схілы катлавіны вышынёй 5—10 м, параслі хмызняком. Берагі зліваюцца са схіламі. Берагавая лінія ўтварае 5 заліваў. На возеры 3 астравы агульнай плошчай 0,8 га. Каля ўсходняга берага пясчаная водмель. Дно возера плоскае, да глыбіні 1,5 м і вакол астравоў пясчанае, глыбей выслана сапрапелем.
Моцна зарастае паўночна-заходняя частка возера і залівы. Шырыня паласы прыбярэжнай надводнай расліннасці 20—80 м, падводная расліннасць пашырана да глыбіні 2 м. У возера ўпадаюць 2 ручаі (у т.л. з возера Ажэхава) і выцякае ручай у возера Бужа.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, плотка, карась, акунь, лінь, мянтуз і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебскойобласти // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Морфометрические параметры озёр Витебскойобласти // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Друйкі
Спелеалогія

[thumb|[Пячора ў Швейцарыі]]
**Спелеало́гія** (ад  — «пячора» і λόγος — «вучэнне»), **пячоразнаўства** — комплексная навука, профіль навук аб Зямлі, а менавіта карстазнаўства, на стыку фізічнай геаграфіі, гідрагеалогіі і мінералогіі, якая займаецца ўсебаковым даследаваннем пячор і якая вывучае прыродныя падземныя прасторы, — іх паходжанне, эвалюцыю, узрост, марфалогію, мінералы, склад і міграцыю падземных вод, якія змяшчаюць пароды, а таксама арганічны свет (падземныя экасістэмы) і рэшткі старажытнай матэрыяльнай культуры.

## Гл. таксама 
* Геамарфалогія

## Літаратура 
*
Кардыльера-Суббетыка

**Кардыльера-Суббетыка** () — горы на поўдні Іспаніі, частка горнай сістэмы Кардыльера-Бетыка.

Найвышэйшы пункт, Ла-Сагра, дасягае вышыні 2383 м над узроўнем мора. Горы працягваюцца ад мыса Трафальгар і Гібралтара на паўночны ўсход уздоўж узбярэжжа Андалусіі і Мурсіі на поўдзень Валенсійскай супольнасці. Пераважаюць вышыні звыш 1000 м, пікі перавышаюць вышыню 1500 м, найвышэйшыя пункты — 2000 м.

На поўнач ад Суббетыкі знаходзяцца горы Кардыльера-Прэбетыка, у некаторых крыніцах абедзве сістэмы аб’ядноўваюцца ў адну, або Прэбетыка лічыцца падсістэмай Суббетыкі. Ла-Сагра і некаторыя вяршыні адносяцца да абедзвюх горных сістэм.

Катэгорыя:Горы Іспаніі
Катэгорыя:Геаграфія Андалусіі
Катэгорыя:Геаграфія аўтаномнай супольнасці Валенсія
Катэгорыя:Геаграфія Гібралтара
Катэгорыя:Геаграфія аўтаномнай супольнасці Мурсія
Пячора Святога Міхаіла

**Пячора Святога Міхаіла** (, ) — найбуйнейшая з больш чым ста пячор Гібралтарскай скалы.

Пячора знаходзіцца на вышыні больш за 300 м над узроўнем мора, вядомая вялікімі сталактытамі і з'яўляецца папулярным турыстычным аб'ектам (да мільёна наведвальнікаў у год). Пячора мае тры ўваходы, а яе глыбіня дасягае 62 метра.

У 1974 годзе ў пячоры выяўлены сляды знаходжання першабытных людзей. Таксама выяўлены наскальны жывапіс, які адлюстроўвае горных казлоў, зроблены каля 15-20 тыс. гадоў назад. У пазнейшыя часы пячора служыла ваенным умацаваннем. Падчас Другой сусветнай вайны пячора была падрыхтавана пад ваенны шпіталь, аднак яго ўжыванне не спатрэбілася.

## Легенды 
* Доўгі час лічыўся, што пячора бяздонная, з чым звязана адна з самых вядомых легенд Гібралтара. Лічыцца, што пячора з'яўляецца адным канца падземнага тунэля Лей даўжынёй больш за 24 км, які праходзіць пад Гібралтарскім пралівам. Легенда кажа, што варварыйскія макакі прабраліся на Гібралтарскую скалу з Марока менавіта такім чынам.
* Гібралтар лічыўся адным з легендарных Геркулесавых слупоў, таксама старажытныя грэкі лічылі, што пячора з'яўляецца варотамі ў пекла.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Геаграфія Гібралтара
Святога Міхаіла пячора
Кардыльера-Бетыка

**Кардылье́ра-Бе́тыка** (; Андалузскія горы, Бецкія горы, Бецкая Кардыльера) — горная сістэма ў паўднёвай Іспаніі, ва ўсходняй частцы правінцыі Андалусія.
Цягнецца ўздоўж Міжземнаморскага ўзбярэжжа краіны на 600 кіламетраў ад Гібралтара і Кадыскага заліва да Валенсіянскага заліва. Горная сістэма распадаецца на серыю асобных хрыбтоў і масіваў, расчлянёных шырокімі і глыбокімі ўнутранымі катлавінамі-грабенамі, і таму даўно і добра асвоена. Самы высокі хрыбет сістэмы — горы Сьера-Невада. Вяршыня гэтага хрыбта, гара Муласен, мае вышыню 3478 метраў. Гэта самы высокі пункт паўастраўной Іспаніі і ўсяго Пірэнейскага паўвострава. Кардыльера-Бетыка — другая па вышыні пасля Альпаў горная сістэма Еўропы. У гарах Кардыльера-Бетыка бярэ пачатак адна з самых буйных рэк Іспаніі Гвадалквівір. Ля паўночнага падножжа Кардыльеры-Бетыкі размяшчаецца шырокая Андалузская раўніна, сформіраваная ў перадгорным краявым прагіне.

Горныя ландшафты Кардыльеры-Бетыкі размешчаны ў самай гарачай частцы паўвострава і атрымліваюць нашмат менш ападкаў, чым астатняя частка Іспаніі. У такіх умовах важнае значэнне мае экспазіцыя схілаў і бар’ерны эфект у размеркаванні атмасфернай вільгаці. Ніжнія ўчасткі схілаў паўднёвай экспазіцыі, звернутых у бок Міжземнага мора, заняты сухімі рэдкалессямі з алепскай хвоі, дзікай алівы, кермесавага дуба і стэпамі. Гэтыя супольнасці падымаюцца па схілах да вышыні 750 метраў. Вышэй яны змяняюцца рэдкастойнымі лясамі з дуба каменнага, да якога вышэй за 1500 метраў пачынае прымешвацца дуб пірэнейскі. Каля 1600 метраў з’яўляюцца хваёвыя дрэвастоі. Пояс субальпійскага крывалесся з ядлоўца, жаўтазелля і лугоў з аўсяніцай распаўсюджаны вышэй за 2000 метраў.
 узімку]]

У сістэме вылучаюць чатыры асноўныя рэгіёны:
* Кардыльера-Пенібетыка () — Андалусія
* Сурка-Інтрабетыка () — Андалусія
* Кардыльера-Суббетыка () — Андалусія, Гібралтар, Мурсія, Валенсія
* Кардыльера-Прэбетыка () — Андалусія, Мурсія, Валенсія

## Літаратура 
* Э. П. Романова. Современные ландшафты Европы. Москва, 1997.
* Wes Gibbons & Teresa Moreno. *The geology of Spain*. Geological Society of London, 2003.
* Włodzimierz Mizerski. *Geologia regionalna kontynentów*. Warszawa, 2004. ISBN 83-01-14339-8

## Спасылкі 
* Прыродны парк Сьера-Невада

Катэгорыя:Горныя сістэмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Горы Іспаніі
Катэгорыя:Горныя сістэмы Еўропы
Катэгорыя:Геаграфія Андалусіі
Катэгорыя:Геаграфія аўтаномнай супольнасці Валенсія
Катэгорыя:Геаграфія Гібралтара
Катэгорыя:Геаграфія аўтаномнай супольнасці Мурсія
XX з’езд КП(б)Б

**Дваццаты з’езд КП(б)Б**. Адбыўся 20 — 23 верасня 1952 г. у Мінску. Прысутнічалі 711 дэлегатаў з рашаючым і 145 з дарадчым голасам ад 127 436 членаў і кандыдатаў у члены партыі.

## Парадак дня 
* справаздача ЦК КП(б)Б (М. С. Патолічаў)
* справаздача Рэвізійнай камісіі (В. Я. Сядых)
* абмеркаванне праекта ЦК ВКП(б) «Дырэктывы XIX з’езда партыі па пяцігадоваму плану развіцця народнай гаспадаркі СССР на 1951—1955 гг.» (М. В. Зімянін)
* абмеркаванне праекта ЦК ВКП(б) «Тэкст змененага Статута партыі» (Ц. С. Гарбуноў)
* выбары ЦК КП(б)Б
* выбары Рэвізійнай камісіі КП(б)Б
* выбары дэлегатаў на XIX з’езд партыі па 5-му пяцігадоваму плану развіцця народнай гаспадаркі СССР і «Тэкст змененага Статута партыі»

## Вынікі з’езда 
З’езд выбраў ЦК КП(б)Б у складзе 127 членаў і 65 кандыдатаў у члены, Равізійную камісію КП(б)Б з 34 членаў, 32 дэлегатаў з рашаючым і 6 з дарадчым голасам на XIX з’езд ВКП(б).

## Літаратура 
* Коммунистическая партия Белоруссии в резолюциях и решениях съездов и пленумов ЦК / Институт истории партии при ЦК КПБ — филиал Института марксизма-ленинизма при ЦК КПСС. Т. 4: 1945—1955. — Мн.: Беларусь, 1986. — 615, [1] с.
* Патолічаў, Н. С. Справаздачны даклад Цэнтральнага Камітэта Камуністычнай партыі (бальшавікоў) Беларусі на XX з’ездзе КП(б)Б / Н. С. Патолічаў. — Мн.: Дзяржаўнае выдавецтва БССР, 1952. — 91, [2] с.
* 

Катэгорыя:З’езды КПБ
Катэгорыя:1952 год у Мінску
Катэгорыя:Верасень 1952 года
Вікторыя (стадыён, Гібралтар)

**Стадыён Вікторыя** () — шматфункцыянальны стадыён у брытанскай заморскай тэрыторыі Гібралтар. Умяшчальнасць — 5000 месцаў для сядзення. З'яўляецца адным з двух стадыёнаў у Гібралтары.

Упершыню стадыён на гэтым месцы быў адкрыты 19 чэрвеня 1949 г., ён праіснаваў да канца 1960-х гадоў. Новы стадыён быў пабудаваны ў 1970 годзе і ўведзены ў эксплуатацыю ў 1971 годзе. У 1990 годзе натуральны газон замянілі на штучны.

Знаходзіцца на праспекце Уінстана Чэрчыля недалёка ад аэрапорта Гібралтара.

## Спасылкі 
* *Victoria Stadium* , *About Our Rock* 

Катэгорыя:Футбольныя стадыёны
Катэгорыя:Спорт у Гібралтары
Тартак (возера)

**Тарта́к**, **Лучыла** — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Ушача (цячэ праз возера), за 20 км на паўднёвы захад ад гарадскога пасёлка Ушачы, за 1,5 км на поўдзень ад вёскі Царкавішча.

Плошча паверхні 0,54 км². Даўжыня 1,76 км, найбольшая шырыня 0,5 км. Даўжыня берагавой лініі 4,44 км. Найбольшая глыбіня 11,4 м. Аб’ём вады 2,5 млн м³. Плошча вадазбору 116 км².
Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Схілы катлавіны вышынёй 6—9 м (на паўднёвым усходзе 10—15 м), пад лесам. Берагі нізкія, пясчаныя, месцамі пад хмызняком, забалочаныя. На паўночным усходзе і паўднёвым захадзе пойма шырынёй 100—150 м, парослая хмызняком. Дно да глыбіні 2 м пясчанае, ніжэй глеістае. На поўначы востраў плошчай 0,1 га. Уздоўж берагоў да глыбіні 1,7 м вузкая паласа надводнай расліннасці, падводныя макрафіты пашыраны да глыбіні 3 м. Ракой Ушача злучана з азёрамі Мурагі (на паўднёвым захадзе) і Царкавішча (на паўночным усходзе).

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Ушачы
Мячэць Ібрагім аль-Ібрагім

**Мячэць Ібрагім аль-Ібрагім** або **Мячэць караля Фахда ібн Абдэль Азіз Аль Сауда**, таксама **Мячэць Захавальніка Дзвюх Святых Мячэцяў** — мячэць у паўднёвай частцы Гібралтара. Будынак быў падарункам ад Караля Саудаўскай Аравіі Фахда і яго будаўніцтва заняло два гады, і каштавала прыблізна 5 мільёнаў фунтаў стэрлінгаў. 8 жніўня 1997 года яна была афіцыйна адкрыта.

Мячэць Ібрагім аль-Ібрагім самая паўднёвая мячэць у кантынентальнай Еўропе, і адначасова адна з найбуйнейшых мячэцяў пабудаваных у немусульманскай краіне.

У комплекс мячэці ўваходзіць школа, бібліятэка, і лекцыйная зала. Гэта адзіная мячэць у Гібралтары для больш чым 2 000 мусульман, што прыблізна  % ад агульнай колькасці насельніцтва Гібралтара.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мячэці Еўропы
Катэгорыя:Рэлігія ў Гібралтары
Катэгорыя:Мячэці Вялікабрытаніі
Пеліканы (возера)

**Пеліка́ны** — возера ў Беларусі, у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці, у басейне ракі Дрысвята, за 22 км на паўднёвы захад ад горада Браслаў, каля вёскі Мілюнцы.

Плошча паверхні возера 0,28 км². Даўжыня 0,93 км, найбольшая шырыня 0,43 км. Даўжыня берагавой лініі 2,17 км. Найбольшая глыбіня 11 м, сярэдняя 7,6 м. Аб’ём вады 2,13 млн м³. Плошча вадазбору 3,4 км².

Катлавіна Пеліканаў тэрмакарставга тыпу, выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны вышынёй 8—10 м, на захадзе і поўдні возера невыразныя. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі вышынёй 0,4—0,5 м, задзернаваныя, на захадзе і поўдні тарфяністыя, пад хмызняком. Зона мелкаводдзя вузкая. Дно да глыбіні 2—3 м пясчанае, да 5—6 м выслана апясчаненымі адкладамі, глыбей — сапрапелем.

Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Шырыня паласы прыбярэжнай расліннасці да 7 м, месцамі адсутнічае. Да глыбіні 3 м растуць рдзесты. У Пеліканы ўпадаюць 2 ручаі, выцякае ручай (канал) у раку Прорва.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, мянтуз, лінь, карась і іншыя рыбы.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Дрысвяты
Трафальгарскія могілкі

thumb|250px
**Трафальгарскія могілкі** () — старыя могілкі ў Гібралтары.

Могілкі *Саўтпарт-Дзітч* былі адкрыты і асвячоны ў чэрвені 1798 года, у 1805 годзе пераназваны ў гонар Трафальгарскай бітвы і выкарыстоўваліся для пахаванняў да 1814 года. Нягледзячы на сваю назву, на іх пахаваны толькі два ўдзельніка бітвы, якія памерлі ад ран — лейтэнанты Уільям Форстэр і Томас Норман. Большасць загінулых у бітве былі пахаваны ў моры, а цела адмірала Нельсана было дастаўлена ў Лондан. Астатнія памерлі ад раненняў пахаваны ў іншых месцах.

Большасць пахаваных на могілках — ахвяры трох эпідэмій жоўтай ліхаманкі 1804, 1813 і 1814 гг. Астатнія пахаванні належаць загінулым у Бітве пры Альгесірасе (1801), аблозе Кадыса (1810) і Малагі (1812).

Вядомы імёны 68 пахаваных на Трафальгарскіх могілках, хоць пахаванняў значна больш.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Могілкі Гібралтара
Катэгорыя:Гібралтар
Катэгорыя:З’явіліся ў 1798 годзе
Катэгорыя:1798 год у Еўропе
Сонечная печ

thumb
**Сонечная печ** — прылада для выкарыстання сонечнага святла для падрыхтоўкі ежы без выкарыстання паліва або электраэнергіі. Аналагічныя па прынцыпе прылады часам ужываюцца для апраснення непрыдатнай для ўжывання вады ў засушлівых рэгіёнах.

Таксама тэрмін «сонечная печ» ужываецца для абазначэння больш складаных геліяўстановак для плаўкі і тэрмаапрацоўкі матэрыялаў. Такія сонечныя печы адрозніваюцца высокім коштам і прымяняюцца ў выпадках, калі неабходна стварыць асаблівыя («стэрыльныя») умовы плаўлення і тэрмаапрацоўкі, якія выключаюць ўнясенне прымешак у матэрыял, які апрацоўваецца. Найбуйнейшая на 1975 сонечная печ такога тыпу дзейнічала ў Фон-Ромэ-Адэё (Францыя); дыяметр люстэрка яе геліяканцэнтратара 54 м, магутнасць ~ 1 МВт.

## Гл. таксама 
* Сонечная энергетыка
* Сонечны калектар

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Сайт міжнароднай арганізацыі, якія прапагандуюць выкарыстанне сонечных печак

Катэгорыя:Сонечная энергетыка
Судабле

**Су́дабле**, **Судабля**, **Судабль** — возера ў Беларусі, знаходзіцца на аднаіменным балоце ў Смалявіцкім раёне Мінскай вобласці ў басейне ракі Пліса, за 4 км на паўднёвы ўсход ад Жодзіна.

## Гідраграфія 
Плошча паверхні возера складае 1,52 км². Даўжыня 1,5 км. Найбольшая шырыня 1,08 км. Даўжыня берагавой лініі 4,35 км. Найбольшая глыбіня 0,6 м. Аб’ём вады 0,66 млн м³. Плошча вадазбору 22 км², вадазбор нізінны, забалочаны, 70 % пад лесам.

Катлавіна возера рэшткавага тыпу, авальнай формы, крыху выцягнута з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход.

Схілы катлавіны невыразныя, тарфяністыя. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі сплавінныя (шырыня сплавіны 50—75 м), вышынёй да 0,5 м. Дно плоскае, выслана высокаарганічным груба- і тонкадэтрытавым сапрапелем магутнасцю да 30 м (Судаблеўскае радовішча сапрапелю). 

Слабапраточнае. Зімой возера прамярзае да дна. Мінералізацыя вады не перавышае 125 мг/л, празрыстасць да дна.

Дыстрофнае, поўнасцю зарастае.

## Назва 
З балота вакол возера Судабле выцякала рэчка Судабоўка, ля яе ўтоку ў Плісу была адднайменная вёска Судабоўка.

Рачная назва балцкага паходжання, ад першапачатковага **Судаба*. Корань *Sud-* як у літоўскіх гідронімах *Sudarvė, Sudota, Sūduonia*, якія звязваюцца з літоўскім *sūduva* "твань у балоце". Пашыральнік *-b-* як у назве рэчкі Налібаўкі (< **Наліба*, *Nal-ib-*), які выкарыстоўваецца ў літоўскім словаўтварэнні (*kan-ėti* «бедаваць, мучыцца» — *kan-yb-a* «ссохлік, заморак»).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* Су́дабле // 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Минской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Морфометрические параметры озёр Минской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Смалявіцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Бярэзіны
Ігар Аляксандравіч Ляшчэня

**І́гар Алякса́ндравіч Ляшчэ́ня** (нар. , ) — беларускі дыпламат.

## Біяграфія 
Пасля сканчэння ў 1991 годзе Маскоўскага дзяржаўнага інстытута міжнародных адносін, уладкаваўся на працу ў Міністэрства замежных спраў СССР, адкуль яго накіравалі на працу ў пасольства СССР у Егіпце.

З 1994 да 1997 года працаваў у Міністэрстве замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

З 1997 года працаваў у пасольстве Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Егіпет, 3 чэрвеня 1998 года быў прызначаны там паслом . Адстаўлены 21 студзеня 2002 года , працаваў у адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

16 мая 2006 года прызначаны паслом у Дзяржаве Ізраіль . 28 верасня 2012 года быў адстаўлены.

Працаваў на розных пасадах у МЗС Беларусі.

13 чэрвеня 2016 года быў прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Славацкай Рэспубліцы. Падчас пратэстаў у Беларусі 16 жніўня 2020 года заявіў аб падтрымцы пратэстуючых і асудзіў прымяненне гвалту з боку праваахоўных органаў. Аднак так і не далучыўся да апазіцыйных структур. 18 жніўня ён падаў у адстаўку з пасады, якая была прынятая 24 жніўня. Вярнуўся ў Беларусь.

11 жніўня 2021 года Ігара Ляшчэню затрымалі па крымінальнай справе, якая была заведзена Следчым камітэтам Рэспублікі Беларусь па факце масавых беспарадкаў у Мінску. 16 жніўня праваабаронцы прызналі яго палітычным зняволеным. 20 жніўня Ляшчэню выпусцілі пад падпіску пра неразгалошванне хады следства.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* *Посольство Республики Беларусь в государстве Израиль* (па стане на 20 красавіка 2009 года)  

Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Ізраілі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Егіпце
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Славакіі
Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Катэгорыя:Асобы, прызнаныя палітычнымі зняволенымі праваабарончым цэнтрам «Вясна»
Сяргей Іванавіч Міхневіч

**Сяргей Іванавіч Міхневіч** () — беларускі дыпламат. Доктар эканамічных навук.

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскае вышэйшае тэхнічнае вучылішча імя М. Э. Баумана ў 1982 годзе. У 1992 годзе з чырвоным дыпломам скончыў Усесаюзную (усерасійскую) акадэмію знешняга гандлю.

Працаваў інжынерам філіяла Усесаюзнага навукова-даследчага інстытута транспартнага машынабудавання (горад Дарагабуж, Смаленскай вобласці, СССР),
Цэнтральнага канструктарскага бюро «Пеленг» Вытворчага аб’яднання «БелОМА», майстрам, начальнікам вытворча-дыспетчарскага бюро корпуса зборкі і выпрабаванняў аўтамабіляў Мінскага аўтамабільнага завода (МАЗ).

На дыпламатычнай службе ў сістэме Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь з чэрвеня 1992 года. Займаў пасады другога сакратара, дарадніка аддзелу міжнародных эканамічных адносін, намесніка начальніка ўпраўлення міжнародных эканамічных адносін МЗС, першага сакратара, саветніка Пасольства Рэспублікі Беларусь у Швейцарскай Канфедэрацыі, Пастаяннага прадстаўніцтва Рэспублікі Беларусь пры Аддзяленні ААН і іншых міжнародных арганізацыях у Жэневе, намесніка Пастаяннага прадстаўніка Рэспублікі Беларусь пры Аддзяленні ААН і іншых міжнародных арганізацыях у Жэневе, начальніка ўпраўлення знешнегандлёвай палітыкі, намесніка дырэктара дэпартамента каардынацыі знешнеэканамічнай дзейнасці МЗС.

6 снежня 2002 года прызначаны паслом у Арабскай Рэспубліцы Егіпет. 5 мая 2006 стаў дадаткова паслом у Судане па сумяшчальніцтве, а 26 лютага 2008 года — таксама і Пастаянным прадстаўніком пры Лізе арабскіх краін па сумяшчальніцтве. Адстаўлены з усіх гэтых пасад быў 14 жніўня 2008.

Мае дыпламатычны ранг Надзвычайнага і Паўнамоцнага Пасланніка другога класа, 3-га класа служачага дзяржаўнага апарату.

З’яўляецца аўтарам больш за 85 навуковых прац, уключаючы некалькі манаграфій. Навуковая спецыялізацыя — «Сусветная эканоміка».

Валодае англійскай і французскай мовамі. Жанаты, мае дзвюх дачок і ўнука.

Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Егіпце
Катэгорыя:Дактары эканамічных навук
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Судане
Катэгорыя:Пастаянныя прадстаўнікі Беларусі пры Лізе арабскіх дзяржаў
Катэгорыя:Супрацоўнікі МАЗ
Катэгорыя:Генеральныя консулы Рэспублікі Беларусь
Сонечны бераг

**Со́нечны бе́раг** () — найбуйнейшы марскі курорт на ўсходзе Балгарыі.
 
Размешчаны на заліве ў Чорным моры з пляжам, даўжынёй 10 км і шырынёй у цэнтральнай частцы да 100 м, пакрытым дробным жоўтым пяском. Знаходзіцца паміж гарадамі Варна (90 км) і Бургас (36 км), з’яўляецца часткай горада (абшчыны) Нясебыр, старая частка якога ўключана ў спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Балгарыі. Паміж старым Нясебырам і Сонечным берагам (да паўночнага ўскрайка) курсуюць гарадскія аўтобусы.

## Галерэя 

Image:Bulgaria-Sunny_Beach-01.jpg
Image:Bulgaria-Sunny_Beach-02.jpg

Image:Bulgaria-Sunny_Beach-04.jpg
Image:Bulgaria-Sunny_Beach-05.jpg
Image:Bulgaria-Sunny_Beach-06.jpg
Image:Bulgaria-Sunny_Beach-07.jpg
Image:Bulgaria-Sunny_Beach-08.jpg
Image:Bulgaria-Sunny_Beach-09.jpg
Image:Bulgaria-Sunny_Beach-10.jpg

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт , 
* Фоташпацыр па пляжы Сонечнага Берага
* Фотаальбом Сонечнага Берага

Катэгорыя:Курорты Балгарыі
Катэгорыя:Нясебыр
Ронка-ал’Адыджэ

'''Ронка-ал'Адзіджэ''' () —  камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Венета, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Верона.

Насельніцтва складае 6051 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 142 чал./км². Займае плошчу 43 км². Паштовы індэкс — 37055. Тэлефонны код — 045.

Заступнікам населенага пункта лічыцца святы  .

Катэгорыя:Камуны правінцыі Верона
Ясна

**Я́сна**, **Язна** — возера ў Беларусі, ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Ушача, за 6 км на паўднёвы захад ад гарадскога пасёлка Ушачы, каля вёсак Пад’язна і Самоўка.

Плошча паверхні возера складае 0,73 км². Даўжыня 2,5 км, найбольшая шырыня 0,53 км. Найбольшая глыбіня 9,7 м. Даўжыня берагавой лініі 8,8 км. Аб’ём вады 3,19 млн м³. Плошча вадазбору 35,3 км².
Катлавіна возера выцягнутая з паўднёвага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны вышынёй 10—12 м, пад лесам, месцамі разараныя. На схілах абразійны ўступ. Берагавая лінія звілістая і ўтварае плёсы. Берагі вышынёй 0,3—0,6 м пясчаныя, параслі хмызняком. На паўднёвым захадзе берагі зліваюцца са схіламі катлавіны. Мелкаводная зона вузкая, пясчаная і глеістая, глыбакаводная сапрапелістая, мае некалькі ўпадзін. Найбольшыя глыбіні ў паўночна-ўсходнім плёсе. У паўднёва-заходнім плёсе востраў плошчай 1 га.
Возера эўтрофнае, праточнае. Упадае пратока з возера Белае і 4 ручаі, выцякае ручай у возера Малая Бароніца.
Возера Ясна зарастае слаба. Шырыня палосы зарастання да 60 м. Расліннасць распаўсюджана да глыбіні 3,7 м.

У возеры водзяцца лешч, акунь, шчупак, сом, язь і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Ушачы
Спіс палітычных партый Нідэрландаў

**Палітычныя партыі Нідэрландаў**:

## Партыя, якія дзейнічаюць (2010 г.) 
## Партыі, якія спынілі сваё існаванне 

Нідэрланды
Катэгорыя:Спісы:Нідэрланды
Сонная хвароба

**Афрыканскі трыпанасамоз** або **сонная хвароба**. Існуе два тыпы ўзбуджальнікаў, якія інфіцыруюць людзей: *Trypanosoma brucei gambiense* (T.b.g) і *Trypanosoma brucei rhodesiense* (T.b.r.). Абодва звычайна перадаюцца праз укус інфіцыраванай мухі цэцэ і найчасцей сустракаюцца ў вясковай мясцовасці. Нягледзячы на тое, што меларсапрол эфектыўны супраць абодвух узбуджальнікаў, ён звычайна ўжываецца толькі супраць T.b.r. з-за наяўнасці сур'ёзных пабочных эфектаў. У 2010 годзе ад захворвання загінула  чалавек, у параўнанні з  у 1990 годзе. На цяперашні момант інфіцыравана прыблізна  чалавек, з іх  новых выпадкаў захворвання ў 2012 годзе. Звыш  выпадкаў прыпадае на Дэмакратычную Рэспубліку Конга. Тры буйнейшыя эпідэміі за апошні час: адна у 1896—1906 гадах, пераважна ва Угандзе і басейне ракі Конга, дзве ў 1920 і 1970 гадах у шэрагу афрыканскіх краін. Пераносчыкамі захворвання і інфікаванымі могуць быць іншыя істоты, прыкладам, каровы.
 
Уваходзіць у асноўны спіс забытых хвароб СААЗ.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Захворванні паводле алфавіта
Катэгорыя:Пратазойныя інфекцыі
Катэгорыя:Забытыя хваробы
Катэгорыя:Прыродна-ачаговыя інфекцыі
Сорагі

**Со́рагі** (, ) — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр Сорагскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 30 кіламетраў на ўсход ад Слуцка, за 135 кіламетраў ад Мінска, за 9 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Урэчча.

## Насельніцтва 
* 654 жыхароў, 291 двор (2001)

## Інфраструктура 
* 2 дрэваапрацоўчыя прадпрыемствы
* Сярэдняя школа
* Клуб
* Бібліятэка
* Аддзяленне сувязі

## Памятныя мясціны 
* Свята-Міхайлаўская царква
* Помнік землякам, якія загінулі ў часы Вялікай Айчыннай вайны

## Вядомыя асобы 
* Канстанцін Васілевіч Герчык (1908—2001) — другі начальнік першага ў свеце касмадрома — «Байканур»

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сорагскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёна
Кінатэатр

thumb|Глядзельная зала кінатэатра**Кінатэа́тр** — грамадская ўстанова для публічнай дэманстрацыі кінафільмаў. Галоўнае памяшканне будынка — глядзельная зала з экранам вялікага памеру і сістэмай прайгравання гука, складзенай з некалькіх гучнагаварыцеляў, якія забяспечваюць аб'ёмнае гучанне.
Агульная сонная артэрыя

**Агульная сонная артэрыя** () — парная артэрыя, бярэ пачатак у грудной поласці, правая ад плечагалаўнога ствала () і левая — ад дугі аорты (), таму левая агульная сонная артэрыя на некалькі сантыметраў даўжэйшая за правую. Забяспечвае крывёй мозг, органы зроку і вялікую частку галавы.
 
Агульная сонная артэрыя падымаецца амаль вертыкальна ўверх і выходзіць праз *apertura thoracis superior* ў абсяг шыі. Тут яна размяшчаецца на пярэдняй паверхні папярочных атожылкаў шыйных пазванкоў і навакольных цягліц, збоку ад трахеі і стрававода, ззаду грудзіна-ключыца-соскападобнай цягліцы і ператрахельнай пласцінкі фасцыі шыі з закладзенай у ёй лапаткава-пад'языковай цягліцай, (). Звонку ад агульнай соннай артэрыі размяшчаецца ўнутраная ярмовая вена (), а ззаду ў жалабку паміж імі — блукаючы нерв (). Агульная сонная артэрыя на ўсім працягу адгалінаванняў не дае і на ўзроўні верхняга краю шчытападобнага храстка дзеліцца на:

* вонкавую сонную артэрыю (),
* унутраную сонную артэрыю ().

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Артэрыі
Катэгорыя:Сардэчна-сасудзістая сістэма
Чарапецкае

**Чарапе́цкае возера**, **Чарпе́цкае возера**, **Чарпе́т**, **Чарапет** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, у басейне ракі Нішча, за 6 км на поўнач ад гарадскога пасёлка Расоны, за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі Глаты.

Плошча паверхні 2,03 км². Даўжыня 5,45 км, найбольшая шырыня 0,94 км. Даўжыня берагавой лініі 14,8 км. Найбольшая глыбіня 5 м, сярэдняя 3 м. Аб’ём вады 6,1 млн м³. Плошча вадазбору 194 км².
Катлавіна лагчыннага тыпу, складанай формы, выцягнутая з захаду на ўсход. Схілы катлавіны на поўначы і захадзе вышынёй 2—4 м, на поўдні 5—9 м, на ўсходзе да 15 м, пераважна пад лесам. Берагавая лінія звілістая. Берагі нізкія, на паўночным усходзе зліваюцца са схіламі катлавіны. Месцамі на поўначы і поўдні пойма шырынёй да 200 м. Мелкаводдзе пясчанае, глыбей дно выслана сапрапелем.
Возера эўтрофнае. Зарастае да глыбіні 2,5—3 м. Прыбярэжная расліннасць пашыраецца на адлегласці 15—85 м ад берага. Возера праточнае. Праз возера цячэ рака Чарапяціца, якая злучае яго з азёрамі Мылінскае, Валькоўскае; упадае рака Рудня і 2 ручаі.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, язь, плотка, лінь, акунь, карась і іншыя рыбы.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Катэгорыя:Басейн Нішчы
Ігар Уладзіміравіч Кваша

{{Кінематаграфіст
 |імя                  = Ігар Кваша
 |арыгінал імя       = 
 |выява          =
 |шырыня               = 
 |апісанне выявы = 
 |імя пры нараджэнні     = Ігар Уладзіміравіч Кваша
 |дата нараджэння        = 
 |месца нараджэння       = 
 |дата смерці          = 
 |месца смерці         = 
 |прафесія            = 
 |грамадзянства          = →
 |гады актыўнасці      = 1955—2012
 |кірунак          = 
 |кінастудыя           = 
 |узнагароды              = { style="background: transparent"
 
}
{ style="background: transparent"
 
 
}
 |imdb_id              = 0476952
 |сайт                 = 
}}
**Ігар Уладзіміравіч Кваша** (, Масква — , Масква) — савецкі і расійскі  тэатра і кіно, , , , , тэлевядучы. Народны артыст РСФСР (1978). Народны артыст Расіі.

## Біяграфія 
У 1955 годзе скончыў Школу-студыю МХАТ (курс А. М. Карэва). З 1955 па 1957 год — акцёр МХАТ імя М. Горкага. З 1957 года — акцёр маскоўскага тэатра «Сучаснік».

У пачатку 1990-х запрашаўся ў журы Вышэйшай лігі КВЗ.

Ігар Кваша вёў тэлеперадачу «Чакай мяне» на Першым канале.

У 2007 годзе была выдадзена кніга Ігара Квашы пад назвай «Кропка вяртання», у якой ён падрабязна ўспамінае пра дзяцінства і юнацтва, аб спектаклях і рэпетыцыях, аб каларытным тэатральным побыце, насычаючы апавяданне яркімі і дакладнымі дэталямі, у тым ліку і сапраўднымі дакументамі.
## Фільмаграфія 
* (1987) «Чалавек з бульвара Капуцынаў» — пастар

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Народныя артысты РСФСР
Катэгорыя:Тэлевядучыя Першага канала
Катэгорыя:Народныя артысты Расіі
Ухвішча

**У́хвішча** — возера ў Полацкім раёне ў басейне ракі Альзініца, за 32 км на паўднёвы захад ад Полацка, каля вёскі Ухвішча.

Плошча паверхні 0,57 км². Даўжыня 2,64 км, найбольшая шырыня 0,46 км. Даўжыня берагавой лініі 6,1 км. Найбольшая глыбіня 23,5 м. Аб’ём вады 3,86 млн. м³. Плошча вадазбору 24,4 км².
Катлавіна лагчыннага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй 5—8 м (на паўднёвым усходзе 14—15 м, месцамі да 18 м, пясчаныя), пад лесам, на поўначы, паўночным усходзе і паўночным захадзе разараныя. Берагі нізкія, пясчаныя, на поўдні забалочаныя, на ўсходзе і паўднёвым усходзе зліваюцца са схіламі катлавіны, парослыя хмызняком. Мелкаводдзе пясчанае, глыбей дно сапрапелістае і ілістае. Расліннасць пашырана да глыбіні 4,9 м. Злучана пратокай з возерам Жадунь, упадаюць 4 ручаі, у т. л. з возера Мярэдзеж, выцякае ручай у раку Альзініца.

## Літаратура 
* Блакітная кніга Беларусі. — Мн.: БелЭн, 1994.
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Танай

**Тана́й** — возера ў Беларусі, у Гарадоцкім раёне ў басейне ракі Аўсянка, за 26 км на паўночны ўсход ад горада Гарадок, за 1 км на поўдзень ад вёскі Вярэчча.

Плошча возера 0,55 км². Даўжыня возера 0,95 км, найбольшая шырыня 0,8 км. Найбольшая глыбіня 2,7 м, сярэдняя 1,6 м. Даўжыня берагавой лініі 3,12 км. Аб’ём вады 0,91 млн м³. Плошча вадазбору 3,61 км².
Катлавіна возера рэшткавага тыпу. Схілы катлавіны пераважна стромкія вышынёй 5—10 м, на поўначы і захадзе невыразныя. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі сплавінныя, на поўначы і ўсходзе часткова тарфяністыя вышынёй 0,1—0,3 м. Пойма шырынёй 100—300 м, забалочаная, пад хмызняком. Дно плоскае, сапрапелістае. Колернасць вады 60°. Возера эўтрофнае. Поўнасцю зарастае (пераважна падводнай расліннасцю). Прыбярэжная надводная расліннасць пашырана на адлегласці 10—60 м ад берага да глыбіні 1,7 м. Выцякае рака Танайка.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, плотка, гусцяра, лінь, краснапёрка, акунь рачны і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Гарадоцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Усвячы
Сопка

[thumb|Сопка Халадзільнік ва [Уладзівастоку]]
**Со́пка** — агульная назва ўзгоркаў і гор з круглявай вяршыняй у Забайкаллі, на Кольскім паўвостраве і на Далёкім Усходзе Расіі, а таксама вулканаў на Камчатцы і Курыльскіх астравах, гразевых вулканаў у Крыму і на Каўказе.
 
У археалогіі сопкай называюць від могільніка, адпаведны культуры Сопак.

## Гл.таксама 
* Краноцкая сопка
* Драбнасопачнік
* Узгорак
* Шыхан

## Літаратура 
* 
* Alfred Wainwright (2003). "Coniston Old Man" in *A Pictorial Guide to the Lakeland Fells, Book Four: The Southern Fells*, p.&nbsp;15. London: Francis Lincoln. ISBN 0-7112-2230-4 
* Bjordvand, Harald; Lindeman, Fredrik Otto (2007). *Våre arveord*. Novus. ISBN 978-82-7099-467-0 

Катэгорыя:Горы
Катэгорыя:Формы рэльефу
Аршанскі інструментальны завод

**Аршанскі інструментальны завод** — прадпрыемства, заснаванае ў Оршы ў 1971—1973 гг. як завод па вытворчасці нармалізаванага інструмента для аўтаматычных ліній. З 1974 г. сучасная назва. З 2004 г. Рэспубліканскае унітарнае прадпрыемства. Дырэктар  — Кірыл Уладзіміравіч Птушка.

19 лютага 2019 года ААТ «АІЗ» уключаны ў склад удзельнікаў холдынгу «МТЗ-Холдынг».

Выпускае інструмент: металарэзны — разцы такарныя і разцовыя ўстаўкі са зменнымі шматграннымі пласцінамі, спіральныя і кальцавыя свердзелы, канцавыя, шпоначныя і дыскавыя фрэзы; высокадакладны дапаможны інструмент для фрэзерных і такарных станкоў і інш. На прадпрыемстве наладжана вытворчасць медыцынскага інструмента, запчастак для сельскагаспадарчай тэхнікі і выпуск іншай прадукцыі.

Аршанскі інструментальны завод займае адно з кіроўных месцаў як у Рэспубліцы Беларусь, так і ў СНД па вытворчасці дапаможнага і заціскнога інструменту.

Экспарт прадукцыі ідзе ў Расію, Украіну, краіны Балтыі.

За выдатны імідж прадпрыемства і высокую якасць прадукцыі РУП «Аршанскі інструментальны завод» узнагароджаны ў 1992 годзе ганаровым прызам «Залатая Арка Еўропы».

Згодна з пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 14 жніўня 2021 года, заводу было выдаткавана 10 млн беларускіх рублёў на рэалізацыю праекта «Арганізацыя вытворчасці сучасных металарэзных і дапаможных прылад з укараненнем інавацыйных тэхналагічных працэсаў»

## Дырэктары 
* ? — ? — Віталь Вячаслававіч Манкевіч
* Са жніўня 2017 года — ? — Уладзіслаў Генадзевіч Бардзюкоў

## Літаратура 
* Оршанский инструментальный завод // Республика Беларусь : энциклопедия : в 6 т. / редкол.: Г. П. Пашков [и др.]. — Мн., 2007. — Т. 5. — С. 613.
* Аршанскі інструментальны завод. 

Катэгорыя:Прадпрыемствы Оршы
Катэгорыя:Прадпрыемствы паводле алфавіта
Катэгорыя:З’явіліся ў 1971 годзе
Катэгорыя:Вытворцы металічных вырабаў
Бембель

**Бембель** — прозвішча, мае нямецкія карані

## Выбітныя носьбіты 
* Алег Андрэевіч Бембель — беларускі філосаф, паэт, публіцыст
* Андрэй Ануфрыевіч Бембель — беларускі скульптар. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1939), Народны мастак БССР (1955)
* Таццяна Алегаўна Бембель — беларускі мастацтвазнаўца, педагог, галерыст
Аршанская фабрыка мастацкіх вырабаў

**Аршанская фабрыка мастацкіх вырабаў** — заснавана 1935 г. у г. Орша як швейная арцель, з 1937 г. арцель «20 гадоў Кастрычніка». У 1938 г. абсталявана вытворчае памяшканне, у 1960 г. плошчы прадпрыемства пашыраны. У 1971 г. пабудаваны новы будынак. У 1998 г. фабрыка правяла тэхнічнае перааснашчэнне вытворчасці. З 2000 г. РУП з сучаснай назвай.

Аршанская фабрыка мастацкіх вырабаў у розныя гады займалася выпускам блуз, бялізны, ручным ткацтвам, вырабам абрусаў і інш. З 1993 г. фабрыка знаходзіцца ў складзе дзяржаўнага канцэрна «Белмастпромыслы». Дзейнічаюць цэхі (2007): пашыву, закройны, ткацкі; эсксперыментальная лабараторыя, участак вышыўкі. Вырабляюцца касцюмы, курткі, сарафаны, спадніцы з ільну, сталовая і пасцельная бялізна з мастацкай вышыўкай.

## Цікавыя факты 
У рэзідэнцыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь карыстаюцца сталовай бялізнай, якая вышыта золатам на блакітным і бардовым ільне. Яна выраблена аршанскімі майстрыхамі. У Нацыянальнай бібліятэцы Рэспублікі Беларусь знаходзіцца васьміметровы абрус, шасціметровая дарожка і сурвэткі, якія выкананы на гэтай фабрыцы.

На экспарт прадукцыя ідзе ў Латвію, Літву, Канаду, ЗША, Нідэрланды, Аўстралію, Велікабрытанію, Расію.

## Літаратура 
* 
* Оршанская фабрика художественных изделий // Республика Беларусь: энциклопедия: в 6 т. / редкол.: Г. П. Пашков [и др.]. — Мн., 2007. — Т. 5. — С. 612.

Катэгорыя:Прадпрыемствы Оршы
Катэгорыя:Прадпрыемствы паводле алфавіта
Катэгорыя:З’явіліся ў 1935 годзе
Катэгорыя:1935 год у Беларусі
Лоўчы вялікі літоўскі

**Лоўчы вялікі літоўскі** (па-лацінску: *venator*, *praefectus venationum*) — ураднік у Вялікім Княстве Літоўскім. 
Сачыў за лясамі, у якіх паляваў вялікі князь, распараджаўся паляваннем.

Урад існаваў з 15 стагоддзя. 
З канца 16 стагоддзя лоўчы гаспадарскі, 
пазней лоўчы вялікі ВКЛ, 
меў намесніка — лоўчага надворнага (падлоўчага), 
З канца 17 стагоддзя — ганаровы тытул дзяржаўнага саноўніка без пэўных абавязкаў, 
такое ж становішча займалі і лоўчыя земскія ў паветах.

## Спіс вялікіх лоўчых літоўскіх
## Глядзі таксама 
* Вялікія лоўчыя каронныя
* Лоўчыя надворныя літоўскія
* Лоўчыя надворныя каронныя

## Літаратура 
* Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Менск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — 788 с.: іл. ISBN 985-11-0378-0.
* Wolff J. Senatorowie i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego: 1385—1795. — Kraków, 1885.
* Żychliński T. Złota księga szlachty polskiej. T. 1—31. — Poznań, 1879—1908.

Катэгорыя:Цэнтральныя ўрады Вялікага Княства Літоўскага
*
Аэрапорт Гібралтар

**Аэрапорт Гібралтара** () размешчаны ля падножжа Гібралтарскай скалы. Уладальнікам аэрапорта з'яўляецца Міністэрства абароны Вялікабрытаніі, якое выкарыстоўвае аэрапорт для ваенных патрэб. Таксама ажыццяўляюцца і рэйсы грамадзянскай авіяцыі — у Вялікабрытанію і Іспанію.

Аэрапорт мае адну асфальтавую ўзлётна-пасадачную паласу даўжынёй 1829 м і размешчаны ўсяго за 500 м ад цэнтра горада.

У 2004 годзе аэрапорт перавёз 314375 пасажыраў і 380 тон грузу.

Аэрапорт Гібралтара — адзін з нешматлікіх аэрапортаў у свеце, дзе ўзлётна-пасадачную паласу перасякае аўтамабільная дарога.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Аэрапорты Гібралтара
Катэгорыя:Транспарт у Гібралтары
Сонцацвет

**Сонцацве́т** (*Helianthemum*) — род кветкавых раслін сямейства . Больш за 100 відаў.

Пашыраны ў Еўропе, Міжземнамор’і, Заходняй і Сярэдняй Азіі, Афрыцы. Растуць на сухіх камяністых схілах, у стэпах і паўпустынях. На тэрыторыі Беларусі толькі адзін дзікарослы від — .

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовыя травы, хмызнякі і паўхмызнякі. Лісце супраціўнае, з прылісткамі, простае, суцэльнае. Кветкі заўсёды звернуты да сонца (адсюль назва), пераважна жоўтыя, у гронкападобных суквеццях. Пялёсткаў 5.

Плод — каробачка. Дэкаратыўныя расліны.

## Класіфікацыя 
У склад роду ўваходзяць не менш як 73 віды раслін:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Файл:Helianthemum almeriense.jpg|
Файл:Sonnenroeschen 2.jpg|
Файл:Helianthemum alpestre02.jpg|

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Ладаннікавыя
Сагайдак

**Сагайда́к, сайдак** — набор ручной кідальнай зброі коннага воіна.

Сагайдак выкарыстоўваўся з 5—6 стагоддзя. Быў пашыраны ў манголаў і цюркскіх народаў у 10—19 ст., у Расіі і некаторых іншых народаў у 13—17 ст.

Сагайдак складаўся з лука з налуччам, калчана са стрэламі і тахтуя. Лук устаўляўся ў налучча, стрэлы — ў калчан. Налучча мацавалася разам з шабляй на левым баку, а калчан на правым. Тахтуй, які ўяўляў сабой чахол, нацягваўся на калчан са стрэламі з мэтай засцярогі іх ад вільгаці.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Сайдак // Вялікая савецкая энцыклапедыя 

Катэгорыя:Гісторыя ўзбраенняў
Катэгорыя:Кідальная зброя
Соневыя

**Соневыя**, або **соні** (*Gliridae*, або *Myoxidae*) — сямейства млекакормячых атрада грызуноў.

## Апісанне 
Даўжыня цела да 20 см, хваста да 17 см, маса да 180 г. Футра густое, мяккае, кароткае. Хвост у лясных відаў густа апушаны, у наземных паўголы.

Афарбоўка, як правіла, аднатонная, ад шэрай да карычневай. Некаторыя віды маюць маску: цёмныя палосы, якія ідуць ад носа да шчок, і/або плямы вакол вачэй. Ніжні бок звычайна святлейшы.

## Пашырэнне 
Пашыраны ў лясах і лесастэпах Еўразіі, лясах і саваннах Афрыкі, у Японіі. Жывуць у гнёздах, дуплах, норах. Аддаюць перавагу шыракалістым і мяшаным лясам. Актыўныя, як правіла, ўначы. Дрэвавыя формы могуць амаль не спускацца на зямлю, астатнія вядуць у асноўным наземны спосаб жыцця. 

Вядомы з алігацэну (каля 35 млн гадоў назад). Адрозніваюць 7—8 родаў, 17 відаў (соня лясная, соня-палчок, соня садовая, соня арэшнікавая і інш.).

## Асаблівсці біялогіі 
Усяедныя. Кормяцца пладамі і насеннем раслін, насякомымі, паядаюць дробных птушак і птушыныя яйкі.

Гнёзды ладзяць у дуплах, сярод галін або ў расколіне на зямлі. Да восені назапашваюць тлушч. На зіму ўпадаюць у спячку, якая можа працягвацца 6 месяцаў і больш.

У годзе 1 памёт (рэдка 2). Нараджаюць 2–9 дзіцянят. Жывуць 2–5 гадоў.

Месцамі могуць наносіць урон пладаводству.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 


Катэгорыя:Сямействы сысуноў
Санта-Каталіна (востраў, Сеута)

**Санта-Каталіна** — невялікі скалісты востраў у паўднёвай частцы Гібралтарскага праліва Міжземнага мора. Размешчаны за 30 м ад мацерыка (паўвостраў Альміна). Уваходзіць у склад аўтаномнага горада  Сеута ў Іспаніі. Пастаяннага насельніцтва няма.

Катэгорыя:Астравы Іспаніі
Катэгорыя:Астравы Міжземнага мора
Катэгорыя:Астравы Афрыкі
Катэгорыя:Сеута
Георгій Міхайлавіч Бенядзіктаў

**Георгій Міхайлавіч Бенядзіктаў** (,  — , ) — беларускі савецкі архітэктар. Заслужаны архітэктар БССР (1969). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія і творчасць 
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У 1943 годзе скончыў Ленінградскі інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры імя Рэпіна. З 1946 г. працаваў у Мінску. Працаваў ва Упраўленні па справах архітэктуры пры СМ БССР, кіраўніком брыгады ў беларускім філіяле Саюздзіпрагандлю (1948—1954 гг.), у 1954-79 гадах галоўным архітэктарам праектаў, кіраўніком майстэрні ў Белдзяржпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1946 года.

Пражываў у Мінску.

## Творчасць 
]]
]]
 ў Мінску]]
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): будынак Цэнтральнага НДІ механізацыі і электрыфікацыі сельскай гаспадаркі (1957), гасцініца «Буг» (1958) у Брэсце, Белдзяржфілармонія (1963; сумесна з Э. Вішнеўскай), Палац культуры Мінскага трактарнага завода (1965; сумесна з Э. Вішнеўскай), Музей гісторыі Вялікай Айчыннай вайны (1967; сумесна з Г. Заборскім), вылічальны цэнтр ЦСУ БССР (1967), гасцініцы «Юбілейная» (1968; сумесна з У. Начаравым) і «Планета» (1980), Беларускі рэспубліканскі савет прафсаюзаў (1982) — усе ў Мінску; гасцініцы «Магілёў» у Магілёве, «Інтурыст» у Брэсце (1974; сумесна з В. Астаповічам).

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (1966).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары СССР
Катэгорыя:Заслужаныя архітэктары Беларускай ССР
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Магілёва
Катэгорыя:Архітэктары Брэста
Міхал Пузына

**Міхал Пузына** (? — 1723) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Рэгент меншай канцылярыі Вялікага Княства Літоўскага ў 1699—1717, харунжы надворны ў 1712—1717, 
вялікі пісар літоўскі з 1717.

Пасол на сойм 1697. Удзельнік Алькеніцкай бітвы 1700.

Падчас Паўночнай вайны 1700—1721 падтрымліваў Аўгуста II.

У 1712 і 1720 пасол да цара Пятра I.

## Сям'я 
Сын менскага кашталяна Андрэя Пузыны і Еўфрасінні Хжанстоўскай, брат мсціслаўскага ваяводы Крыштафа Дамініка Пузыны.

Ажаніўся з Соф'я Патоцкай, дачкой ябланоўскага старосты Анджэя Ежага Патоцкага. 
Меў дачок Канстанцыю, жонку Крыштафа Межаеўскага і Станіслава Косткі Патоцкага, 
і невядомую з імя, жонку Адама Мразавіцкага.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Генеалогія Пузынаў 

Міхал
Катэгорыя:Пісары вялікія літоўскія
Катэгорыя:Харунжыя надворныя літоўскія
Антоні Міхал Пузына

**Антоні Міхал Пузына** (? — ) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Упіцкі харунжы з 1717 і староста ў 1724—1732,
харунжы надворны літоўскі з 1728, кашталян мсціслаўскі з 1746. Таксама быў старостам трыскім і шылянскім.

## Сям'я 
Сын менскага кашталяна Андрэя Пузыны і Еўфрасінні Хжанстоўскай, брат вялікага літоўскага пісара Міхала Пузыны.

Быў жанаты з вядомай грамадскай дзяячкай Альжбетай Агінскай, дачкой Рыгора Агінскага.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Генеалогія Пузынаў 

Антоні Міхал
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны мсціслаўскія
Катэгорыя:Харунжыя надворныя літоўскія
Катэгорыя:Старосты ўпіцкія
Катэгорыя:Харунжыя ўпіцкія
Катэгорыя:Старосты трыскія
Катэгорыя:Старосты шылянскія
Ача

**Ача** () — невысокая гара, якая ўзвышаецца над Сеутай, іспанскім эксклавам у Паўночнай Афрыцы. Гара, якая ў антычнасці называлася **Абіла**, размяшчаецца на беразе Гібралтарскага праліва і па адной з версій з’яўляецца паўднёвым Геркулесавым слупом. Па іншай версіі пару Гібралтарскай скале складае гара Джэбель-Муса на тэрыторыі Марока.

Ача знаходзіцца паўвостраве Альміна, які ўразаецца ў праліў, таму вышыня мела стратэгічнае значэнне, і форт (), пабудаваны на вяршыні ў часы Візантыі, пасля падтрымліваўся і пашыраўся мараканцамі, партугальцамі і іспанцамі. У наш час належыць іспанскім ваенным. На гары таксама размешчаны кляштар Эрміта-дэ-Сан-Антоніа і помнік генералісімусу Франсіска Франка.

## Спасылкі 
* Фатаграфіі крэпасці

Катэгорыя:Горныя вяршыні Іспаніі
Катэгорыя:Сеута