Арганізацыя па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе

**Арганізацыя па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе**, **АБСЕ** (, ) — найбуйнейшая ў свеце рэгіянальная арганізацыя, якая займаецца справамі бяспекі. Арганізацыя аб’ядноўвае 57 краін, размешчаных у Паўночнай Амерыцы, Еўропе і Цэнтральнай Азіі.

Былая назва — «Нарада па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе» — НБСЕ ().

## Кіраўніцтва 
* Дзеючы старшыня АБСЕ — Эдзі Рама (Албанія).
* Генеральны сакратар АБСЕ — Томас Грэмінгер (Швейцарыя).
* Дырэктар БДІПЧ АБСЕ — Інгібьорг Сольрун Гісладатыр (Ісландыя).
* Прадстаўнік АБСЕ па пытаннях свабоды СМІ — Арлем Дэзір (Францыя).

## Гісторыя 
«Нарада па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе» была сазваная з ініцыятывы СССР і сацыялістычных краін Еўропы як пастаянна дзеючы міжнародны форум прадстаўнікоў 33 еўрапейскіх дзяржаў, а таксама ЗША і Канады, для стварэння мераў памяншэння ваеннага супрацьстаяння і ўмацавання бяспекі ў Еўропе.

Нарада праходзіла ў тры этапы:
# 3 — 7 ліпеня 1973 — Хельсінкі — нарада міністраў замежных спраў,
# 18 верасня 1973 — 21 ліпеня 1975 — Жэнева — унясенне прапаноў, паправак і ўзгадненне тэксту Заключнага акта,
# 30 ліпеня — 1 жніўня 1975 года ў сталіцы Фінляндыі Хельсінкі кіраўнікі 35 краін падпісалі *Заключны акт Нарады па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе* (*Хельсінкскае пагадненне*).

; Наступныя сустрэчы
Развіццё дасягнутых пагадненняў замацоўвалася на сустрэчах дзяржаў-удзельніц:
* 1977—1978 — Бялградская,
* 1980—1983 — Мадрыдская,
* 1984 — Стакгольмская,
* 1986 — Венская.
* 19—21 лістапада 1990 — Парыжская нарада кіраўнікоў дзяржаў і ўрадаў краін-удзельніц *НБСЕ*. Тут была падпісана **Парыжская хартыя для новай Еўропы** (якая абвясціла заканчэнне халоднай вайны), заключаны **Дагавор аб звычайных узброеных сілах у Еўропе** (**ДЗУСЕ**), прынятая сумесная дэкларацыя 22 дзяржаў (членаў НАТА і Арганізацыі Варшаўскага дагавора), створаны зараз існуючы трохступеньчаты механізм палітычных кансультацый: сустрэчы на вышэйшым узроўні, Савет міністраў замежных спраў (СМЗС), Камітэт старэйшых службовых асоб.
* 10 верасня — 4 кастрычніка 1991 — Маскоўская трэцяя заключная нарада Канферэнцыі па чалавечым вымярэнні НБСЕ (першая адбылася ў 1989 у Парыжы, другая — у 1990 у Капенгагене). Прыняты дакумент, у якім упершыню ўказана, што пытанні, якія тычацца правоў чалавека, асноўных свабод, дэмакратыі і вяршэнства закона, маюць міжнародны характар, а абавязкі ў галіне чалавечага вымярэння не адносяцца да ліку выключна ўнутраных спраў краін-членаў НБСЕ.
* 1992 — Хельсінкская сустрэча на вышэйшым узроўні. Прыняты дакумент «**Выклік часу перамен**», які даў пачатак ператварэнню НБСЕ з форума пераважна палітычнага дыялогу між краінамі-удзельніцамі ў трансрэгіянальную арганізацыю, якая ставіць мэты падтрымкі ваенна-палітычнай стабільнасці і развіцця супрацоўніцтва «ад Ванкувера да Уладзівастока». НБСЕ атрымала шырокія паўнамоцтвы і магчымасці прымаць меры практычнага характару для прадухілення і ўрэгулявання лакальных і рэгіянальных канфліктаў.
* 1992 — Стакгольмская сустрэча Савета МЗС. Заснаваны пост Генеральнага сакратара НБСЕ.
* 1993 — Рымская сустрэча Савета МЗС. Прынята **Дэкларацыя па агрэсіўным нацыяналізме** — крыніцы сучасных канфліктаў. Створаны Пастаянны камітэт НБСЕ — інстытут пастаянных прадстаўнікоў краін-удзельніц.
* 1994 — Будапешцкая сустрэча на вышэйшым узроўні. Прынята рашэнне аб перайменаванні НБСЕ з 1 студзеня 1995 у АБСЕ — *Арганізацыю па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе*. Прынята палітычная дэкларацыя «*На шляху да сапраўднага партнёрства ў новую эпоху*», дамоўленасць пра пачатак распрацоўкі мадэлі агульнай і ўсёабдымнай бяспецы для Еўропы XXI стагоддзя, ваенна-палітычныя дамоўленасці.
* 1995 — Будапешцкая сустрэча Савета міністраў замежных спраў.

## Краіны-удзельнікі 
### Удзельнікі АБСЕ 
### Партнёры па супрацоўніцтве 
## Гісторыя старшынства 
Старшынства ў АБСЕ праводзіцца дзяржавай—членам на працягу каляндарнага года. Міністр замежных спраў гэтай дзяржавы выконвае функцыі Дзеючага старшыні АБСЕ.

## Гл. таксама 
* Маскоўскі механізм АБСЕ

Катэгорыя:Міжнародныя арганізацыі
Катэгорыя:Міжнароднае права