open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Народны камісарыят дзяржаўнага кантролю БССР

**Наро́дны камісарыя́т дзяржа́ўнага кантро́лю Белару́скай ССР** быў утвораны 16 лістапада 1940 года на базе Камісіі савецкага кантролю пры СНК БССР.

У адпаведнасці з Палажэннем аб Народным камісарыяце дзяржаўнага кантролю Беларускай ССР, зацверджаным 13 студзеня 1941 года СНК БССР, Наркамат дзяржкантролю быў абавязаны кантраляваць улік і расходаванне дзяржаўных грашовых сродкаў і матэрыяльных каштоўнасцяў дзяржаўнымі, кааператыўнымі і грамадскімі арганізацыямі і прадпрыемствамі, а таксама правяраць выкананне рашэнняў Урадаў Саюза ССР і Беларускай ССР.

У перыяд нямецка-фашысцкай акупацыі Беларусі Наркамат дзяржкантролю БССР быў эвакуіраваны ў горад Маскву. Ён аднавіў сваю дзейнасць на вызваленай тэрыторыі рэспублікі ўжо ў лютым 1944 года.

У сакавіку 1946 года Наркамат дзяржкантролю БССР быў перайменаваны ў Міністэрства дзяржаўнага кантролю БССР.

## Наркам 
* І. П. Валошын (1940—1946)

## Спасылкі 
* Фонды Нацыянальнага архіва Беларусі

Катэгорыя:Скасаваныя органы выканаўчай улады Беларусі
Катэгорыя:Народныя камісарыяты БССР
Катэгорыя:З’явіліся ў 1940 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1946 годзе
Вуліца Мяснікова (Мінск)

**Вуліца Мяснікова** — вуліца ў Маскоўскім раёне Мінска. Названа ў гонар Аляксандра Мяснікова (1886—1925), рэвалюцыянера, савецкага партыйнага і дзяржаўнага дзеяча, аднаго з кіраўнікоў усталявання савецкай улады ў Беларусі (на доме № 41 размешчана мемарыяльная дошка ў яго гонар).

## Гісторыя 
У XVI—XVIII стст. вуліца з’яўлялася заходнімі варотамі горада. У 1880—1890 гадах вуліца актыўна забудоўвалася.

У 1929 годзе на вуліцы з’явілася паліклініка (у 1970—1980 гадах — гарадскі кардыялагічны дыспансер).

Да Вялікай Айчыннай вайны — пераважна драўляная забудова.

### Ранейшыя назвы 
* да 1880 года — Новазахар’еўская, потым — Маскоўская.
* з 1893 года — Нова-Маскоўская.

## Размяшчэнне 
Пачынаецца ад перасячэння з вуліцай Няміга, перасякае вуліцу Берсана, праходзіць праз плошчу Мяснікова і завяршаецца на скрыжаванні з вуліцай Клары Цэткін. Працягласць — 700 м.

Пад вуліцай амаль на ўсім яе працягу ў бетонным калектары цячэ рака Няміга.

## Забудова 
* № 3а — будынак (канец ХІХ стагоддзя) — 
* № 11а — 
* № 11б — 
* № 11в — 
* № 11г — 
* № 26 — двухпавярховы будынак былой паліклінікі (1928—1931, арх. Герасім Якушка). — 
* № 36 — Інстытут «Белпрамбудпраект»
* № 38 — адзін з будынкаў Інстытута перападрыхтоўкі і павышэння кваліфікацыі суддзяў, работнікаў пракуратуры, судоў і ўстаноў юстыцыі БДУ . — 

* № 39 — будынак Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва, Міністэрства аховы здароўя і Міністэрства лясной гаспадаркі Рэспублікі Беларусь (архітэктары М. Ліўшыц, Т. Раманоўская, Т. Розава). Узводзіўся як будынак Мінпрамбуда БССР і Белсельгастэхнікі.
* № 74 — будынак Галоўнага ўпраўлення каштоўных металаў і каштоўных камянёў Міністэрства фінансаў. — 
* № 76 — дом Полякаў, пабудаваны ў канцы XIX стагоддзя. — 

* № 78 (*вуліца Клары Цэткін, 2*) — чатырохпавярховы жылы дом (архітэктар У. Кароль). — 

## Гл. таксама 
* Плошча Мяснікова

## Спасылкі 
* Вуліца Мяснікова на сайце Мінск стары і новы 

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Маскоўскі раён (Мінск)
Крупцы

**Крупцы́** — колішняя вёска і прадмесце горада Мінска на правым беразе ракі Свіслач, месціцца ў паўночна-заходняй частцы горада.

Па поўнач ад Крупцоў месцяцца Дразды, на захадзе — Веснінка, на паўднёвым усходзе — Кальварышкі.

## Гісторыя 
Маёнтак Крупцы згадваецца ў царкоўным паданні, паводле якога на тутэйшай крыніцы ў 1612 годзе адбылося цудоўнае з’яўленне абраза Божай Маці. У 1622 годзе Мікалай Вароніч ахвяраваў на карысць Свята-Петрапаўлаўскага праваслаўнага манастыра, які дзейнічаў у Менску, дзве сенажаці: адну на Камароўскім балоце, а другую — у Крупцах. На пачатку XVII ст. Крупецкая ікона ўжо была вядомай святыняй у Менску. Яна захоўвалася ў невялікай драўлянай капліцы, што стаяла на ўзгорку, якая звалася Пакроўскай. Паводле звестак XVIII ст., капліца ў Крупцах была крытай гонтай і завяршалася купалам. Абраз, што знаходзіўся ў ёй, упрыгожвалі дзве срэбныя кароны. У 1856 годзе на месцы старой, струхнелай царквы збудавалі новую. Пачынаючы з 1884 года, з блаславення менскага епіскапа Варлаама, жыхары места сталі рэгулярна рабіць з Крупецкім абразам урачыстыя хрэсныя хады.

У 1791 годзе вёска Крупец маёнтка Веснінка Каралішчавіцкай парафіі, шляхецкая ўласнасць. У 1800 годзе вёска, шляхецкая ўласнасць Г. Гардзялкоўскай, на арэндзе ў Мінскага жаночага базыльянскага кляштара, 7 двароў, 34 жыхары. У 1815 годзе вёска, уласнасць М. Гілевіча, у 1858 годзе ўласнасць А. Вярыгі. У 1897 годзе хутар Сёмкава-Гарадзецкай воласці, 4 двары, 33 жыхары, прыпісная царква, кафельны завод.

У пачатку XX ст. Крупцы былі ўрочышчам на ўскрайку Менска ў 5-й паліцэйскай частцы. У 1917 годзе 20 двароў, 113 жыхароў, побач млын і 2 хутары. Да 1924 года Крупцы, як і вёска Веснінка, знаходзілася ў Сёмкава-Гарадоцкай воласці Менскага павета. З 1924 года ў Бараўскім сельсавеце Заслаўскага раёна. У 1924 годзе савецкія ўлады спярша закрылі, а ў 1936 годзе — знішчылі Крупецкую царкву. У 1925 годзе каля вёскі Крупцы заснаваны чарапічны завод. З 1931 года ў адміністрацыйным падпарадкаванні Менскага гарсавета, з 1934 года ў Менскім раёне (Бараўскі, а потым Ждановіцкі сельсавет).

У 1941—1944 гады ў раёне ўрочышча праводзіліся расстрэлы Менскага гета.

У 1972 годзе вёска ўключаная ў межы горада Мінска. У часе будаўніцтва лыжа-ролернай трасы ў 2000-х гадах вёска цалкам знесеная, застаўся адзін дом сучаснай забудовы па адрасе *Крупцы, 8*. У 2009 годзе Камісія па найменні і перайменаванні праспектаў, вуліц і іншых частак Мінска прыняла пастанову аб перайменаванні могілак «Піянерскія» ў «Крупцы».

У наш час пра колішнюю вёску і прадмесце напамінае вуліца Крупцы, аднайменныя могілкі і прыпынак грамадскага транспарту «Крупцы». У апошні час аднавілася шанаванне Крупецкай крыніцы.

## Гл. таксама 
* Крупцы (могілкі)

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Мінска
Магура (рячора)

**Магура** — пячора ў Відынскай вобласці Балгарыі, размешчаная недалёка ад вёскі Рабіша, паблізу Відзіна.

## Гісторыя 
Пячора была вядомая і даследаваная яшчэ ў часы Рымскай імперыі і сярэднявечча.

## Спелеологическое апісанне 
Агульная даўжыня 3 км. Пячора складаецца з доўгіх і глыбокіх калідораў, каб іх цалкам прайсці ў сярэднім патрабуецца 5 гадзін. Магура вядомая сваімі сталактытамі, сталагмітамі і сталактонамі. Самы вялікі сталактон мае вышыню 20 м і дыяметр асновы 4. м. Самы вялікі сталагміт, знойдзены пры даследаванні балгарскіх пячор, з даўжынёй 11 м і ў аснове дыяметрам 6 м.

Круглы год у пячоры захоўваецца тэмпература +12&#x20;°C.

## Наскальны жывапіс 
Пячора таксама вядомая 700 узорамі наскальнага жывапісу, якія з’яўляюцца адным з самых старажытных узораў першабытнага мастацтва ў Еўропе, унікальным на Балканах. На іх намаляваны жаночыя і мужчынскія постаці, паляўнічыя, жывёлы, расліны, сонца і зоркі. Балгарскія даследчыкі лічаць, што тут намаляваны найстаражытны ў Еўропе неалітычны сонечны каляндар, які складаецца з 366 дзён. Датыроўка малюнкаў у пячоры ставіцца да Бронзавага веку 3100-900 гадоў да н.э., што робіць гэты каляндар найстаражытным у Еўропе 

## Сучасная жыццё 
У пячоры таксама захоўваюцца віны. У самай вялікай Трыумфальнай зале (вышыня 30 м, шырыня — 58, даўжыня — 130 м) праводзяцца канцэрты класічнай музыкі. Для турыстаў створаны дарожкі з поручнямі і асвятленне.

## Спасылкі 
* www.rus-edu.bg 
* http://www.belogradchik.info/1/index.php?option=com_content&task=view&id=15&Itemid=40 

Катэгорыя:Балканскія горы
Катэгорыя:Першабытнае мастацтва
Катэгорыя:Петрогліфы Еўропы
Катэгорыя:Пячоры Балгарыі
Катэгорыя:Археалогія ў Балгарыі
Катэгорыя:Пячоры — археалагічныя помнікі
Катэгорыя:Эксурсійныя пячоры
Кратовая нара

**Крато́вая нара́**, таксама **кратовіна** або **чарвяточына**, даслоўны пераклад  — гіпатэтычная тапалагічная асаблівасць прасторы-часу, якая прадстаўляе сабой у кожны момант часу «тунэль» у прасторы. Гэтыя вобласці могуць быць як звязаны і без кратовай нары, з’яўляючыся абласцямі адзінай прасторы, так і цалкам раз’яднаныя, прадстаўляючы сабой асобныя прасторы, звязаныя паміж сабой толькі з дапамогай кратовай нары.

## Гл. таксама 
* 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Тэорыя адноснасці
Патроклас Каранцінас

**Патроклас Каранцінас** (; Канстанцінопаль, 1903 — Афіны, 1976) — вядомы грэчаскі архітэктар ранняга мадэрнізму ў Грэцыі.

## Біяграфія 
Каранцінас вывучаў архітэктуру ў Афінах і затым адправіўся ў Францыю, дзе вучыўся ў Агюста Перэ.

Ён быў прафесарам архітэктуры ва ўніверсітэце Арыстоцеля ў Салоніках у перыяд з 1959 па 1968 год. Ён асабліва вядомы дзякуючы распрацоўцы многіх музеяў у Грэцыі, у тым ліку  і Іракліяне.

Катэгорыя:Архітэктары Грэцыі
Катэгорыя:Архітэктары-мадэрністы
Катэгорыя:Выпускнікі Афінскага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта
Дыеталогія

**Дыеталогія** — вобласць ведаў, якая вывучае пытанні харчавання, у тым ліку хворага чалавека. Дыеталогія накіравана на рацыяналізацыю і індывідуалізацыю харчавання, але ў першую чаргу — на забеспячэнне бяспекі харчавання. У сувязі з тым, што індывідуалізацыя харчавання ажыццяўляецца з дапамогай строга арганізаваных сістэм харчавання — «дыет», дыеталогія атрымала сваю назву.
 
Часам памылкова блытаюць з гігіенай харчавання.

## Гл. таксама 
* 

## Спасылкі 
*
Рацыяналізм (філасофія)

**Рацыяналізм** () — метад, згодна з якім асновай пазнання і дзеяння людзей з'яўляецца розум. Паколькі інтэлектуальны крытэрый ісціны прымаўся многімі мыслярамі, рацыяналізм не з'яўляецца характэрнай рысай якой-небудзь пэўнай філасофіі; акрамя таго, маюцца адрозненні ў поглядах на месца розуму ў пазнанні ад ўмераных, калі інтэлект прызнаюць галоўным сродкам спасціжэння ісціны нароўні з іншымі, да радыкальных, калі разумнасць лічыцца адзіным істотным крытэрыем. У сучаснай філасофіі ідэі рацыяналізму развівае, напрыклад, Лео Штраўс, які прапануе прымяняць рацыянальны метад мыслення не сам па сабе, а разам з атрыманнем ведаў з дапамогай навадных пытанняў (маеўтыкі). Сярод іншых прадстаўнікоў філасофскага рацыяналізму можна назваць Бенедыкта Спінозу, Готфрыда Лейбніца, Рэнэ Дэкарта, Георга Гегеля і інш. Звычайна рацыяналізм выступае ў якасці супрацьлегласці як ірацыяналізму, так і сенсуализму.

## Гл. таксама 
* 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Эпістэмалогія
Малітоўнік Гертруды

**Кодэкс Гертруды** (таксама вядомы як **Кодэкс Эгберта**, **Кодэкс Трыра** або **Малітоўнік Гертруды**) — ілюмінаваны рукапіс, напісаны ў Сярэдневякоўі, які захоўваецца ў муніцыпальным музеі горада Чывідале, Італія.

Першапачаткова Псалтыр была створана манахамі абацтва Райхенау ў канцы X стагоддзя для архібіскупа Эгберта з Трыра. У сярэдзіне XI стагоддзя кніга перайшла да Гертруды, мужам якой быў Ізяслаў I Яраславіч. Яна ўключыла ў кодэкс свой лацінскі малітоўнік (каля 90 малітваў, верагодна запісаных рукой самой Гертруды), а пасля прыбыцця Гертруды ў Кіеў каля 1043 г. у рукапіс былі дададзеныя пяць мініяцюр візантыйскага пісьма. У выніку кніга стала прадстаўляць сабой дзіўнае спляценне візантыйскіх і раманскіх традыцый. Дададзеныя ў Кіеве мініяцюры з'яўляюцца арыгінальнымі мясцовымі працамі, так на адной змешчана выява ўшанаванай кіеўскай іконы Багародзіцы «Пячэрская». У 1103 г. Кодэкс быў вывезены ў Польшчу ўнучкай Гертруды Сбыславай Святаполкаўнай, жонкай Баляслава III Крывавустага.

У цяперашні час Кодэкс Гертруды захоўваецца ў Нацыянальным Археалагічным музеі г. Чывідале-дэль-Фрыулі (Італія).

Часам Кодэкс разглядаецца як пацвярджэнне праявы інтарэсаў Ізяслава ў дачыненні да Рымска-каталіцкай царквы. Характэрнай асаблівасцю кнігі з'яўляецца шырокае жыццяпіс Апостала Пятра, якога шанавалі Гертруда і яе сын Яраполк. Пры хрышчэнні Яраполк атрымаў імя Пётр. Вядома, што Яраполк першым пабудаваў царкву Святога Пятра ў Кіеве і змясціў выяву святога на сваіх манетах.

У 1075 годзе ён быў пасланы сваім бацькам, зрынутым з трона, у Рым, каб атрымаць падтрымку Папы і аднавіць сваё праўленне над Руссю дзякуючы заступніцтву Святога Пятра («patrocinium beati Petri»). Маюцца таксама два лісты Папы Георгія VII, адрасаваныя каралю Польшчы і Святаславу II Кіеўскаму, у якіх Папа спрабаваў наставіць іх і прымусіць вярнуць трон Ізяславу.

## Літаратура 
* Орлова М. А. «О некоторых приемах убранства Молитвенника Гертруды // От Царьграда до Белого моря». Сб. статей по средневековому искусству в честь Э. С. Смирновой. — М.: Северный Паломник, 2007. — С. 311—332.

Катэгорыя:Старажытныя кнігі
Катэгорыя:Ілюмінаваныя рукапісы паводле алфавіта
Катэгорыя:Псалтыры
Сафонаў

**Сафонаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* 
* Анатоль Георгіевіч Сафонаў (1921—1944) — Герой Савецкага Саюза.
* 
* Мікалай Віктаравіч Сафонаў (нар. 1955) — беларускі гісторык.
* Міхаіл Фролавіч Сафонаў (1925—1996) — поўны кавалер ордэна Славы.
* Усевалад Дзмітрыевіч Сафонаў — расійскі акцёр.
Арэшкавічы (археалагічныя помнікі)

**Арэшкавічы** — археалагічныя помнікі: курган і 2 селішчы каля в. Арэшкавічы Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.

## Курган 
### Апісанне 
За 1 км на ўсход ад вёскі, на левым беразе р. Свіслач, ва ўрочышчы Кінячка. Вышыня 1,8 м, дыяметр 7-8 м. Насып здзірванелы, знаходзіцца на краі поля.

### Даследаванні 
Вядома з 1924 г., абследавалі ў 1965 г. Л.Д. Побаль, у 1985 г. - Т.С. Бубенька.

## Селішча-1 
### Апісанне 
Селішча-1 у вёсцы насупраць былой школы, на 1-й надпоймавай тэрасе левага берага р. Свіслач, на ўсход ад моста цераз раку.

### Даследаванні 
Археалагічныя раскопкі былі праведзены летам 2002 г. Інстытутам гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Кіравала раскопкамі навуковы супрацоўнік аддзела археалогіі жалезнага веку Інстытута гісторыі А. У. Ільюцік. Культурны пласт 0,4 м, даследавана 40 м² (10х4).

Знойдзена 818 кавалкаў ганчарнай керамікі, 60 кавалкаў крэменю. Быў знойдзены грузік гліняны для рыбнай лоўлі бачонкападобнай формы, фаянсавая люлька, гліняная фігурка, пакрытая карычневай эмаллю, жалезны каваны цвік. Кругавая кераміка раскопа датуецца X-XV стст. Да бронзавага веку (ІІ тысячагоддзе да н. э.) адносяцца абломкі крэмню і фрагменты ляпнога арнаментаванага посуду.

Кераміка датуецца: адзін венчык – канец Х – першая палова ХІ ст., адзінкі – XIII-XIV стст., шмат венчыкаў XVI-XVIII ст.

## Селішча-2 
### Апісанне 
Селішча-2 у вёсцы, на 1-й надпоймавай тэрасе левага берага р. Свіслач, злева ад дарогі ў в. Малінаўка.

### Даследаванні 
Археалагічныя раскопкі былі праведзены летам 2002 г. Інстытутам гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Кіравала раскопкамі навуковы супрацоўнік аддзела археалогіі жалезнага веку Інстытута гісторыі А. У. Ільюцік. Культурны пласт 0,4 м, даследавана 12 м² (6х2 м).

Знойдзена 389 фрагментаў ганчарнай керамікі, 33 кавалкі кафлі з раслінным арнаментам, 1 кавалак крэмню, шкляны посуд з пацінай, аконнае круглае шкло з загнутым краем, каваныя цвікі, медны гузік. Датуецца 13-18 ст. Такая вялікая колькасць кафлі сведчыць, што тут быў шляхецкі фальварак, бо печы кафляю абкладвалі толькі ў шляхецкіх маёнтках. Кафля ўпрыгожана раслінным арнаментам у выглядзе лісця, кветак і галінак. Знойдзеныя кавалкі керамікі прадстаўлены гаршкамі, накрыўкамі, талеркамі, 2 ручкі-пятлі. Кераміка ўпрыгожана лінейным арнаментам, хваляй.

## Літаратура 
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9
* Археалогія Беларусі: энцыклапедыя. У 2 т. Т. 1. А—К / рэдкал.: Т.У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2009. — 496 с.: іл.

## Спасылкі 
*  Археалагічныя раскопкі  talka.info

Катэгорыя:Арэшкавічы (Пухавіцкі раён)
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Селішчы Пухавіцкага раёна
Балачанка (гарадзішча)

**Балачанка** — археалагічны помнік, гарадзішча пачатак 1-га тысячагоддзя н.э. каля в. Балачанкі Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.

## Апісанне 
Мясцовая назва — Акопы Кацярыны.

За 2,5 км на паўднёвы усход ад вёскі Балачанка, на правым беразе ракі Балачанка за 2 км ад яе ўпадзення ў раку Свіслач, у лесе, ва ўрочышчы Дубы.
 
Вышыня над летнім межанным узроўням вады ў рацэ 8—10 м. Пляцоўка амаль прамавугольная, памерам 64 х 35 м, выцягнута з паўночы на поўдзень. Умацавана 3 валамі і равамі. Унутраны вал з паўночнага боку вышынёй да 1 м, з паўднёвага — 0,5 м, сярэдні адпаведна 3 і 2 м, вонкавы — 2 і 0,5 м. Глыбіня равоў 0,5—3,5 м. З паўднёвага боку прасочаны ўваход шырынёй 2 м. Пляцоўка, равы і валы пашкоджаны траншэямі і зямлянкамі часоў 2-й сусветнай вайны, гарадзішча і яго схілы параслі хмызняком і дрэвамі.

## Даследаванні 
Адкрыў і абследаваў ў 1965 годзе Л. Д. Побаль, таксама абследавала ў 1985 годзе Т. С. Бубенька.

Культурны пласт каля 0,35 м. Знойдзены шлак, ляпная гладкасценная кераміка, рэшткі штрыхаванага посуду. Матэрыялы абследавання захоўваюцца ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі.

## Літаратура 
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

Катэгорыя:Балачанка (вёска)
Катэгорыя:Гарадзішчы Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Гарады Босніі і Герцагавіны

**Спіс гарадоў Босніі і Герцагавіны паводле колькасці насельніцтва**. У спіс уключаныя гарады з насельніцтвам не менш за 20 000 чалавек па стане на 1 кастрычніка 2013. Колькасць насельніцтва прыводзіцца адносна названага гораду без уліку пасяленняў, якія складаюць яго прыгарады.

## Спіс 
## Спасылкі 
* City Population
Міхаіл Фролавіч Сафонаў

**Міхаіл Фролавіч Сафонаў** (10 студзеня 1925 — 17 ліпеня 1996) — камандзір аддзялення 374-й асобнай разведвальнай роты, чырвонаармеец. Поўны кавалер ордэна Славы.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 10 студзеня 1925 года ў вёсцы Шастакі Дрыбінскага раёна Магілёўскай вобласці ў сялянскай сям’і. Беларус. Скончыў 7 класаў.

Да 1 ліпеня 1944 года быў партызанам. З жніўня 1944 года на фронце ў дзеючай арміі.

Разведчык 374-й асобнай разведвальнай роты чырвонаармеец Сафонаў у ноч на 19 верасня 1944 года, знаходзячыся ў групе пошуку ў раёне ракі Нараў, непрыкметна падабраўся да агнявой кропкі, захапіў у палон гітлераўца, які даў каштоўныя звесткі аб варожай абароне. Загадам № 139 па 290-й стралковай дывізіі ад 23 верасня 1944 года чырвонаармеец Сафонаў Міхаіл Фролавіч узнагароджаны ордэнам Славы 3-й ступені.

З 14 студзеня па 1 лютага 1945 года неаднаразова ўдзельнічаў у разведцы ў раёне горада Лідзбарк-Варміньскі, дзейнічаў знаходліва і мужна, знішчыўшы гранатамі і агнём з аўтамата 12 варожых салдат і афіцэраў, захапіў ручны кулямёт і 10 аўтаматаў. Загадам № 539 па 3-й арміі ад 17 лютага 1945 года чырвонаармеец Сафонаў Міхаіл Фролавіч узнагароджаны ордэнам Славы 2-й ступені.

Камандзір аддзялення той жа дывізіі і арміі 1-га Беларускага фронту чырвонаармеец Сафонаў 30 красавіка 1945 года ў час ліквідацыі групоўкі праціўніка на паўднёвым усходзе ад Берліна уварваўся ў размяшчэнне ворага, з асабістай зброі знішчыў 13 праціўнікаў і разам з іншымі разведчыкамі 9 пехацінцаў захапіў у палон. 19 мая 1945 года камандуючы 3-й арміяй генерал А. В. Гарбатаў падпісаў прадстаўленне да ўзнагароджання чырвонаармейца. М. Ф. Сафонава ордэнам Славы 1-й ступені. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 мая 1946 года за мужнасць, адвагу і гераізм чырвонаармеец Сафонаў Міхаіл Фролавіч узнагароджаны ордэнам Славы 1-й ступені.

У 1948 годзе поўны кавалер ордэна Славы старшына Сафонаў М. Ф. дэмабілізаваны. Жыў у горадзе Магілёве. Працаваў на заводзе «Электрарухавік».

Памёр 17 ліпеня 1996 года.

## Узнагароды 
* ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі;
* ордэн Айчыннай вайны 1-й ступені;
* ордэн Чырвонай Зоркі;
* ордэн «Знак Пашаны»;
* Славы 1-й, 2-й і 3-й ступені;
* медалі.

## Літаратура 
* *Долготович Б. Д.* Кавалеры ордена Славы. — Минск, 2006.
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Поўныя кавалеры ордэна Славы
Катэгорыя:Разведчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Бруклінска-Будапешцкі вазапісец

]]
**Бруклінска-Будапешцкі вазапісец** (, ) — ананімны грэчаскі вазапісец сярэдзіны IV стагоддзя да н.э.

На раннім этапе творчай спадчыны называўся вазапісец Лонданскай пелікі. Раней лічыўся апулейскім вазапісцам, аднак зараз большасць даследчыкаў схіляюцца да таго, што Бруклінска-Будапешцкі вазапісец тварыў у Луканіі.

## Асноўныя працы 
* Апулейская  з выявай сцэны гераічнага культу Эдыпа, датаваная 380—370 гадамі да н.э., з Луканіі. Цяпер захоўваецца ў Луўры (K531).
* Ваза з выявай Дыяніса і яго тыясаса, датаваная 380—360 да н.э., Брытанскі музей, Лондан.
* Ваза *Вар’яцтва Лікурга*, датаваная 400—375 да н.э., Нацыянальны музей, Неапаль.
* Нестарыда *Арэст з дзвюма эрыніямі*, датаваная 380—360 да н.э., Нацыянальны музей, Неапаль.

Катэгорыя:Вазапіс Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Вазапісцы Старажытнай Грэцыі
Міхаіл Андрэевіч Блішч

**Міхаіл Андрэеевіч Блішч** (, Заспа, Рэчыцкі павет, Мінская губерня — , , Беларусь) — беларускі мастак тэатра, жывапісец.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў вёсцы Заспа. З 1934 па 1938 год вучыўся ў Віцебскім мастацкім тэхнікуме ў І. Ахрэмчыка, а пасля ў С. Нікалаева.

З 1938 па 1956 гады працаваў мастаком Беларускага дзяржаўнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета. Персанальныя выстаўкі адбыліся ў г. Мінску ў 1969 і 2017 годзе.

Творы Міхаіла Блішча захоўваюцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, у фондах Беларускага саюза мастакоў, Музеі тэатральнага мастацтва Беларусі, а таксама ў Музеі Бахрушына ў Маскве.

Міхаіл Блішч. Эскіз дэкарацыі 01.jpg|Эскіз дэкарацыі да оперы «Севільскі цырульнік» (1949).
Міхаіл Блішч. Беларускі тэатр Батлейка. 1959.jpg|Беларускі тэатр Батлейка. 1959
Міхаіл Блішч. Каўказ. Дарога на Красную Паляну.jpg|Каўказ. Дарога на Красную Паляну
Міхаіл Блішч. Капры Салігорска.jpg|Капры Салігорска
Міхаіл Блішч. Саўгас "Аколіца".jpg|Саўгас «Аколіца»
Міхаіл Блішч. Слуцкія ткачыхі.jpg|Слуцкія ткачыхі
Міхаіл Блішч. Лагойская шаша.jpg|Лагойская шаша

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рэчыцкім раёне
Катэгорыя:Мастакі паводле алфавіта
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Сцэнографы Беларусі
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Члены Саюза мастакоў БССР
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пахаваныя на Усходніх могілках Мінска
Журы

года ў Кішынёве]]
**Журы** (, ад  «клянуся»)&#x20;— група людзей, якая займаецца прысуджэннем прэмій, узнагарод і іншых знакаў адрознення на конкурсах, выстаўках, спаборніцтвах і іншых мерапрыемствах, ацэньваючы працы або асоб або калектывы, якія спаборнічаюць за гэтыя прэміі.

## Фарміраванне журы 
Звычайна журы фармуецца з экспертаў і спецыялістаў па тэматыцы мерапрыемства, часта пераможцаў папярэдніх падобных мерапрыемстваў. Аднак, часта запрашаюць не столькі кампетэнтных (у канкрэтнай тэматыцы) людзей, а як мага больш вядомых, каб зрабіць свой конкурс прэстыжней і папулярней. Часам у журы прыцягваюцца палітыкі ці бізнесмены, якія, у сваю чаргу, дапамагаюць конкурсу матэрыяльна або іншымі спосабамі.

Катэгорыя:Спаборніцтвы
Катэгорыя:Суддзі
Тамерлан і Алёна

**«TamerlanAlena»** (**«Тамерлан і Алёна»**) — украінскі R&B-дуэт, створаны ў канцы 2009 года. З 2013 года ўдзельнікі знаходзяцца ў шлюбе.

## Гісторыя 
Тамерлан і Алёна (Алена) Амаргаліева пазнаёміліся ў інтэрнэце, у сацыяльнай сетцы «Аднакласнікі». Іх агульным інтарэсам была музыка, і яны вырашылі запісаць сумесны трэк.

Першым хітом дуэта «Тамерлан і Алёна» стала кампазіцыя «Хочу с тобой», на якую быў зняты дэбютны кліп. Здымкі праходзілі ў ЗША, куды ў красавіку 2010 года музыканты прыехалі па запрашэнні амерыканскай кампаніі гуказапісу Universal. Там жа быў зняты і другі кліп на песню-лозунг «Всё будет хорошо». Тамерлан і Алёна запісалі шэраг песень сумесна з вядомымі артыстамі амерыканскай RnB-сцэны: выканаўца Super Sako прымаў удзел у запісу рымейк-трэка «Хочу с тобой», над многімі трэкамі дуэта працаваў таксама выканаўца Kobe.

Новы кліп Тамерлана і Алены на песню «Ты только мой» выйшаў у чэрвені 2011 года. Праз некалькі месяцаў дуэт прэзентаваў кампазіцыю «Не смотри назад», кліп на якую здымаўся ў Турцыі. Вясной 2012 года дуэт зняў кліп на песню «HEY YO» у Лос-Анджэлесе, пры падтрымцы каманды «Hollywood Production».

У 2013 годзе дуэт запісаў свой першы альбом «Пой со мной», прэзентацыя якога адбывалася ў адным з кіеўскіх клубаў. У гэтым жа годзе Тамерлан і Алёна прэзентуюць новы трэк «Мало мне», а потым і відэапрацу на аднайменную кампазіцыю. За 2014 і 2015 гады Тамерлан і Алёна выпусцілі некалькі трэкаў, сярод якіх «Держи меня», «Перемены».

У пачатку 2016 года адбылася прэзентацыя іх другога студыйнага альбома «Хочу с тобой». Вясной таго ж года яны адправіліся ў турнэ «Хочу с тобой show» у падтрымку альбома. Артысты наведалі гарады Украіны, а таксама Латвію, Літву, Германію, Ізраіль, Канаду і ЗША.

Вясной 2016 года выйшла новая відэа-праца дуэта на песню «Потоки ветра». У ліпені гэтага ж года выйшла новая відэа-праца на песню «Наши города». У сакавіку 2017 года адбылася прэзентацыя іх трэцяга студыйнага альбома «Потоки ветра», куды ўвайшлі трэкі, запісаныя ў розных стылях. У тым жа 2017 годзе група змяніла назву на «TamerlanAlena».

## Сям’я 
У ліпені 2013 года Тамерлан і Алёна згулялі вяселле ў рэстаранным комплексе пад Кіевам. У студзені 2014 года ў іх нарадзіўся першынец Цімур.

Бацька Алены — былы старшыня Чаркаскай раённай дзяржаўнай адміністрацыі Чаркаскай вобласці Канстанцін Амаргаліеў. Першы час ён дапамагаў ёй у кар’еры спявачкі.

## Дыскаграфія 
* Пой со мной (2013)
* Хочу с тобой (2016)
* Потоки ветра (2017)

## Кліпы 
* Хочу с тобой (2010)
* Всё будет хорошо (2010)
* Ты только мой (2011)
* Не смотри назад (2011)
* Город мечты (2011)
* Hey Yo (2012)
* Мало мне (2013)
* Держи меня (2014)
* Я буду (2015)
* Потоки ветра (2016)
* Наши города (2016)
* Она не виновата (2017)
* Покопокохай (2017) — першы ўкраінамоўны кліп дуэта.
* Возврата NET/НЕТ (2018)
* Рано (2019)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Канал на Youtube
* Старонка ў Facebook
* Старонка Укантакце

Катэгорыя:Музычныя калектывы 2010-х
Катэгорыя:Музычныя калектывы Украіны
Талакнянка звычайная

**Талакнянка звычайная** (*Arctostáphylos úva-úrsi*) — куст сямейства , тыпавы від роду Талакнянка.

## Назва 
Навуковая родавая назва ўтворана ад  — «мядзведзь» і  — «лаза», відавы эпітэт *uva-ursi* — ад гэтых жа слоў, але лацінскіх ( — вінаград і  — мядзведзь).

## Назва 
Беларускія народныя назвы талакнянкі звычайнай — мядзведжыя вушкі ці мядзведжая ягада, мучальнік, мучаннік, мучанніца, мучыннік, талачаннік, мучан, мучанічнік, талаконнік.

Фінскія назвы расліны — *sianmarja* (у даслоўным перакладзе — «свіная ягада») і *sianpuolukka* («свіныя брусніцы»).

## Біялагічнае апісанне 
Шматгадовы вечназялёны моцна разгалінаваны куст або паўкуст. Цвіце ў маі — ліпені,  — , таксама нязначную колькасць эфірнага алею, фарбавальная, лекавая і таніданосная расліна.

### Медыцынскае прымяненне 
У якасці  выкарыстоўваюць лісце талакнянкі ().

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
*  — УДК 582.912.42
* *, , А.&nbsp;М.&nbsp;Краснова;* «» Справочник; Киев, , 1983. 
* 
* 

## Спасылкі 
*  
* USDA Plants Profile
* Medicinal Plants 
* Bearberry description and use

Катэгорыя:Верасовыя
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1825 годзе
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Прыкладныя даследаванні

**Прыкладныя даследаванні** — навуковыя даследаванні, накіраваныя на практычнае рашэнне тэхнічных і сацыяльных праблем.
 
Навука — гэта сфера чалавечай дзейнасці, функцыяй якой з'яўляецца выпрацоўка і тэарэтычная сістэматызацыя аб'ектыўных ведаў аб рэчаіснасці. Непасрэдныя мэты навукі — апісанне, тлумачэнне і прадказанне працэсаў і з'яў рэчаіснасці, якія складаюць прадмет яе вывучэння на аснове адчыняемых ёю законаў, гэта значыць у шырокім сэнсе — тэарэтычнае адлюстраванне рэчаіснасці.
 
Па сваёй накіраванасці, у адносінах да *практыкі* асобныя навукі прынята падпадзяляць на фундаментальныя навукі () і прыкладныя навукі (). Задачай фундаментальных навук з'яўляецца пазнанне законаў, якія кіруюць паводзінамі і ўзаемадзеяннем базісных структур прыроды, грамадства і мыслення. Гэтыя законы і структуры вывучаюцца ў «чыстым выглядзе», як такія, безадносна да іх магчымага выкарыстання. Непасрэдная мэта прыкладных навук — прымяненне фундаментальных навук для вырашэння не толькі пазнавальных, але і сацыяльна-практычных праблем.
 
Дзяленне даследаванняў на фундаментальныя і прыкладныя досыць умоўна, бо асобныя вынікі фундаментальных даследаванняў могуць мець непасрэдную практычную каштоўнасць, а ў выніку прыкладных даследаванняў могуць быць атрыманы навуковыя адкрыцці.

## Гл. таксама 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Навуковыя даследаванні
Анатоль Аляксандравіч Галаўко

**Анатóль Аляксáндравіч Галаўкó** () — беларускі юрыст, прафесар, заслужаны юрыст Рэспублікі Беларусь (1990), кіраўнік дэлегацыі БССР на Жэнеўскай канферэнцыі ААН (1975), у 1985—1990 гадах прадстаўляў БССР у Пастаяннай Палаце Міжнароднага трацейскага суда (Гаага).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 12 снежня 1925 года ў слабадзе Аляксееўка Варонежскай губерні РСФСР.

Удзельнік Вялікай Айчынай вайны, ваяваў у складзе 1-га Беларускага фронту, удзельнічаў у аперацыі па вызваленні Мінска, браў удзел у Парадзе Перамогі (24.6.1945).

Пасля вайны паступіў у Харкаўскі юрыдычны інстытут, які скончыў у 1950 годзе. Абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Дзеянне іскавай даўнасці ў савецкім грамадзянскім праве» (1953). У 1973 годзе абараніў доктарскую дысертацыю па тэме «Арганізацыйна-прававыя праблемы ў дзейнасці Савета па кіраўніцтве калгасным будаўніцтвам». У 1954 годзе пачаў працу ў БССР, старшым навуковым супрацоўнікам Інстытута філасофіі і права АН БССР, з 1959 года — на юрыдычным факультэце БДУ, дзе быў дацэнтам кафедры тэорыі і гісторыі дзяржавы і права да 1965 года. Потым 27 гадоў узначальваў кафедру дзяржаўнага права. У 1992 годзе стаў прафесарам кафедры канстытуцыйнага права.

## Узнагароды і падзякі 
* Ордэн Айчыннай вайны I ступені.
* Два ордэна Чырвонай зоркі.
* Медаль «За адвагу», 20 іншых медалёў і 2 медаля ГДР

## Памяць 
* Рэдакцыя навукова-практычнага часопіса «Право.by» рыхтуе тэматычны выпуск прымеркаваны 100-годдзю з дня нараджэння двух патрыярхаў беларускай юрыспрудэнцыі — А. А. Галаўко і В. І. Семянкова.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя юрысты Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Белгародскай вобласці
Вынаходства

**Вынаходства** — рашэнне тэхнічнай задачы, якое адносіцца да матэрыяльнага аб'екту — прадукту, ці працэсу ажыццяўлення дзеянняў над матэрыяльным аб'ектам з дапамогай матэрыяльных сродкаў — спосабу.
 
Альтэрнатыўнае вызначэнне вынаходцтва — створаны чалавекам сродак (спосаб) для кіравання сіламі прыроды, з дапамогай якога па-новаму і нетрывіяльным чынам вырашаецца якая-небудзь праблема ў любой вобласці чалавечай дзейнасці. Вынік творчай (эўрыстычнай) дзейнасці, заснаванай на інтуіцыі, ведах і жыццёвым вопыце, якія падтрымліваюць метады вынаходніцкай творчасці.

Па большай частцы існуючыя вызначэнні «вынаходства» звяртаюцца да паняццяў аб навізне, аб нярэчыўнай прыродзе вынаходства, аб штучным характары вынаходства (у тым сэнсе, што яна павінна быць прадуктам чалавечай дзейнасці), аб творчым характары намаганняў, накіраваных на стварэнне вынаходства, аб наяўнасці ў вынаходстве пачатку, які пераўтварае матэрыю і т. п. Як можна бачыць, любыя вызначэння, якія абапіраюцца на гэтак размытыя катэгорыі, тлумачаць невыразнае праз яшчэ больш невыразнае. Таму будзе лагічней выводзіць змест катэгорыі «вынаходства» з агульных палажэнняў заканадаўства аб выніках інтэлектуальнай дзейнасці па рэшткавым прынцыпе пасля прымянення спецыяльных палажэнняў, якія ўстанаўліваюць, што не з'яўляецца вынаходствам.
 
У шэрагу краін вынаходства з'яўляецца аб'ектам інтэлектуальнай уласнасці, а дакладней — прамысловай уласнасці.

У шэрагу краін вынаходства з'яўляецца аб'ектам нематэрыяльнай маёмасці, гэта значыць маёмасцю з'яўляецца суб'ектыўнае права (дакладней — выключнае права), а не рэчавы ці іншы вынік яго рэалізацыі (аб'ект рэчавага права або працэс).

З'яўляючыся аб'ектам права аўтарства (асабістага немаёмаснага права), вынаходства не з'яўляецца аб'ектам аўтарскіх правоў. Любыя аналогіі з аўтарскага права дастасавальныя да вынаходства толькі пастолькі, паколькі аб'екты аўтарскіх правоў і вынаходства ставяцца да вынікаў інтэлектуальнай дзейнасці. Аднак такія характэрныя рысы аўтарскага права, як адсутнасць якіх-небудзь фармальнасцяў для ўзнікнення правоў і, па сутнасці, экстэрытарыяльнае дзеянне аўтарскіх правоў на падставе міжнародных дагавораў, для патэнтнага права зусім не характэрныя.
 
Правы на вынаходства рэгулююцца патэнтным заканадаўствам і сведчацца патэнтам.

## Гл. таксама 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Права інтэлектуальнай уласнасці
Блужскі Бор (археалагічныя помнікі)

**Блужскі Бор** — археалагічныя помнікі: гарадзішча і курган V стагоддзе да н.э. — V стагоддзе н.э. каля в. Блужскі Бор Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.

Гарадзішча перыяду ранняга жалезнага веку" на левым беразе Свіслачs, за 1,6 км на поўдзень ад вёскі Блужскі Бор — .

## Гарадзішча 
### Апісанне 
За 1,5 км на поўдзень ад вёскі, на левым беразе Свіслачы. Пляцоўка памерам 50х20 м, вышыня над летнім межанным узроўнем вады — 7 м. Умацавана з боку поля 2 дугападобнымі валамі вышынёй каля 2 м.

### Даследаванні 
Адкрыў і абследаваў у 1965 годзе Л. Д. Побаль. Пры шуфроўцы знойдзены абпаленыя камяні, рэшткі посуду са штрыхаванай паверхняй, гладкасценная кераміка, блізкая да керамікі мілаградскай, зарубінецкай культур і культур тыпу верхняга пласта Банцараўшчыны ранняга жалезнага веку.

Матэрыялы абследавання захоўваюцца ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі.

## Курган 
### Апісанне 
За 1,2 км на поўдзень ад вёскі, на левым беразе р. Свіслач, ва ўрочышчы Гарадзішча, справа ад дарогі ў в. Талька. Вышыня 1,5 — 1,8 м, дыяметр 8 м. Насып здзірванелы, зарос дрэвамі.

### Даследаванні 
Выявіў у 1965 годзе Л. Д. Побаль, абследавала ў 1985 годзе Т. С. Бубенька.

## Літаратура 
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

Катэгорыя:Блужскі Бор
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Гарадзішчы Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Сяргей Аляксандравіч Балашэнка

**Сяргéй Аляксáндравіч Балашэнка** (нар.  года, в. Стайкі, Магілёўскі раён, Магілёўская вобласць, БССР) — беларускі юрыст, доктар юрыдычных навук (2001), прафесар (2007), заснавальнік нацыянальнай школы экалагічнага права.

## Біяграфія 
Сяргей Аляксандравіч нарадзіўся ў вёсцы Стайкі, Магілёўскага раёна, Магілёўскай вобласці Беларускай ССР у 1962 годзе.

Скончыў у 1989 годзе юрыдычны факультэт, пасля чаго адразу працаўладкаваўся на пасаду выкладчыка кафедры дзяржаўнага права і савецкага будаўніцтва. Пачынаючы з 1991 года з’яўляецца загадчыкам кафедры экалагічнага і аграрнага права юрыдычнага факультэта БДУ.

З 1999 па 2002 займаў пасаду дэкана факультэта кіравання і сацыяльных тэхналогій БДУ. У 2002—2020 гадах — дэкан юрыдычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

З’яўляецца членам Прававога кансультатыўнага саветы пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь, Навукова-кансультатыўнага савета пры Канстытуцыйным судзе Рэспублікі Беларусь, намеснікам старшыні грамадскага савета пры Міністэрстве ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь.;
* медалём Францыска Скарыны (2012),
* ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь,
* нагрудным знакам «Выдатнік адукацыі Беларусі»,
* нагрудным знакам «Ганаровы работнік юстыцыі Беларусі»
* нагрудным знакам «Ганаровы работнік гаспадарчага суда»,
* юбілейным медалём «90 год на варце граніцы»;
* нагрудным знакам «90 год пракуратуры Беларусі»
* памятным знакам Саюза юрыстаў «Ex lege»
* нагрудным знакам Міністэрства юстыцыі «За адзнаку» І ступені
* нагрудны знак Следчага камітэту «За заслугі»
* знакам «Выдатнік пагранічных войскаў» ІІ ступені.
* падзякай Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь;
* ганаровай граматай Генеральнага пракурора Рэспублікі Беларусь.

## Літаратура 
* Балашенко Сергей Александрович // Белорусская юридическая энциклопедия : в 4 т. — Минск, 2007. — Т. 1. — С. 94.

Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Дактары юрыдычных навук
Катэгорыя:Дэканы юрыдычнага факультэта БДУ
Асіпавіцкі сельсавет (Вілейскі раён)

**Асі́павіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Вілейскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Асіпавічы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Куранецкага раёна Вілейскай вобласці БССР. У сельсавеце 34 паселішчы, 3300 жыхароў.

З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. З 5 ліпеня 1946 года ў складзе Вілейскага раёна. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Мінскай вобласці. 29 лютага 1988 года ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Вілейскага гарсавета перададзена вёска Макаўе.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1804 чалавекі, з іх 93,7 % — беларусы, 5,2 % — рускія; паводле перапісу 2019 года — 1507 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Крэйтан Абрамс

**Крэ́йтан А́брамс** (; , Спрынгфілд — , ) — амерыканскі ваенны дзеяч, генерал.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Генералы ЗША
Катэгорыя:Постаці В’етнамскай вайны
Катэгорыя:Памерлі ад раку лёгкага
Флавіа Б’ёнда

'''Флавіа Б'ёнда'* (Flavius Blondus; Фарлі, 1392 (або 1388) — Рым, 4 чэрвеня 1463) — вялікі італьянскі гуманіст, гісторык. Упершыню вылучыў Сярэднія стагоддзі як асаблівы перыяд гісторыі, у 1453 годзе ім быў уведзены тэрмін «Сярэднія стагоддзі» (medium aevum). Ён быў адным з першых гісторыкаў, які выкарыстаў падзел з трыма перыядамі гісторыі (Старажытны, Сярэднявечны, Сучасны) і вядомы як адзін з першых археолагаў і медыявістаў.

Самая вялікая праца Флавіа — Historiarum ab Inclinatione Romanorum Imperii («Дэкады гісторыі, пачынаючы ад заняпаду Рымскай імперыі»; Венецыя, 1483) — гісторыя Еўропы ў трыццаці двух кнігах, ад рабавання Рыма ў 410 годзе вестготамі да сучаснай яму Італіі (1442).

## Працы на латыні 
* *Historiarum ab inclinatione romanorum imperii*  (Venice: Octavianus Scotus, 1483; Hain *3248)
* *In Romam Instauratam* 
* *Historiae Ab Inclinatione Romanorum Imperii* (частка *Opera* Basel 1531)
* *De Origine et Gestis Venetorum* (частка *Opera* Basel 1531)
* *Roma Instaurata* (частка *Opera* Basel 1531)
* *Italia Illustrata* (частка *Opera* Basel 1531)
* *Triumphans Roma* (частка *Opera'' Basel 1531)

Катэгорыя:Гісторыкі Італіі
Катэгорыя:Рэнесансныя гуманісты
Мікалай Сцяпанавіч Гарбачоў

**Мікалай Сцяпанавіч Гарбачоў** (, , Гомельская вобласць Беларускай ССР, СССР — 9 красавіка 2019) — савецкі спартсмен (веславанне на байдарках), алімпійскі чэмпіён (1972), чэмпіён свету, заслужаны майстар спорту СССР (1972).

## Спартыўная кар’ера 
* Алімпійскі чэмпіён 1972 на байдарцы-двойцы (з ) на дыстанцыі 1000 м
* Чэмпіён свету 1974 (байдарка-чацвёрка; 10000 м)
* Бронзавы прызёр чэмпіянатаў свету: 1971 (байдарка-чацвёрка; 10000 м), 1975 (байдарка-чацвёрка; 10000 м)
* Чэмпіён Еўропы 1974 (байдарка-чацвёрка; 10000 м)
* 7-разовы чэмпіён СССР 1968 — 1975 гадоў на розных дыстанцыях у складзе розных экіпажаў.

## Узнагароды 
* Ганаровы грамадзянін горада Рагачова (1996)

## Спасылкі 
* 
* 
* Артыкул у газеце «7 дней» № 13 ад 31 сакавіка 2011 года

Катэгорыя:Весляры на байдарках і каноэ паводле алфавіта
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад СССР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па веславанні на байдарках і каноэ
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1972 года
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Рагачова
Народны камісарыят меліярацыі БССР

**Наро́дны камісарыя́т меліяра́цыі Белару́скай ССР** быў утвораны 15 сакавіка 1941 года. З 1946 года пераўтвораны ў Міністэрства меліярацыі БССР.

## Наркамы 
* Мікалай Кудракоў (1941 — ?)

## Спасылкі 
* Фонды Нацыянальнага архіва Беларусі.

Катэгорыя:Скасаваныя органы выканаўчай улады Беларусі
Катэгорыя:Народныя камісарыяты БССР
Катэгорыя:З’явіліся ў 1941 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1946 годзе
Запарожская плошча (Мінск)

**Запарожская плошча ** — плошча ў Партызанскім раёне Мінска, знаходзіцца паміж вуліцамі Запарожская, Сталетава і Філімонава. Названа ў гонар горада Запарожжа.

## Цікавыя факты 
* 3 сакавіка 1980 г. на Плошчы адбылася аўтамабільная катастрофа, падчас якой загінулі 23 чалавекі.
* У цяперашні час у СМІ звесткі пра Запарожскую плошчу трапляюць пераважна ў кантэксце аўтамабільных затораў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Плошчы Мінска
Слонімскі лесапільны завод

**Слонімскі лесапільны завод** — прадпрыемства, якое дзейнічала ў горадзе Слоніме ў 1896—1946 гадах. Вырабляў дошкі, брусы. У 1913 годзе меў паравую машыну. На заводзе працавала каля 50 чалавек.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Колішнія прадпрыемствы Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:Прадпрыемствы Слоніма
Катэгорыя:Эканоміка Слонімскага раёна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1896 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1946 годзе
Катэгорыя:1896 год у Беларусі
Ператуць

**Перату́ць** — рака ў Дзяржынскім і Уздзенскім раёнах Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Уса (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 44 км, з іх 36 км на тэрыторыі Дзяржынскага раёна. Плошча вадазбору 344 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8 м/км. Сярэдні расход вады 2,2 м³/с.

Выток ракі знаходзіцца за 1,4 км у напрамку на паўночны захад ад вёскі Лучыцы Дзяржынскага раёна. Упадае ва Усу каля вёскі Кухцічы Уздзенскага раёна. Вадазбор на паўднёвых схілах Мінскага ўзвышша. Даліна ракі пераважна невыразная, месцамі трапецападобная. Пойма роўная, месцамі парослая хмызняком. Рэчышча шырынёй 8—15 м. Берагі пясчана-тарфяністыя, вышынёй да 1 м. У сярэднім цячэнні берагі ракі зліваюцца са схіламі даліны. Прытокі: Самацеч, Карачунка, Не́цечка (Нецеч), ручай без назвы (злева), Сініцкая, Еленка (справа).

Каля ракі вёскі Касілавічы, Воўка, Новая Рудзіца, Касілавічы, Клыпаўшчына, Мікулічы, Рудня, Чурылы, Клачкі, Гарадзішча, Гарбузы, Логавішча, пасёлак Клачкі, пасёлак Энергетыкаў, аграгарадок Негарэлае (Дзяржынскі раён), вёска Лісаўшчына (Уздзенскі раён).

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-35-91. Выданне 1979 г.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Минской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Основные характеристики речных бассейнов (с площадью водосбора более 200 кв. км) Минской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»

Катэгорыя:Рэкі Дзяржынскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Уздзенскага раёна
Катэгорыя:Басейн Усы (верхні прыток Нёмана)
Сяргей Трыфанавіч Сотнікаў

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Сяргей Трыфанавіч сотнікаў
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння =
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|шырыня           = 
|апісанне выявы   = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 
|званне           = 
|род войскаў      = 
|камандаваў       = 
|часць            = 
|бітвы            = 
|узнагароды       = {
 
-
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Сяргей Трыфанавіч Сотнікаў** (18 лістапада 1920 — 31 ліпеня 2000) — санінструктар 433-га стралковага палка, малодшы сяржант. Поўны кавалер ордэна Славы.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 18 лістапада 1920 года ў вёсцы Батунь Магілёўскага раёна Магілёўскай вобласці. Беларус. Скончыў 7 класаў. Працаваў у калгасе.

У Чырвонай Арміі з 1940 года. На фронце ў Вялікую Айчынную вайну з чэрвеня 1941 года. Трапіў у акружэнне, пасля чаго далучыўся да партызанаў, дзе ваяваў да ліпеня 1944 года.

Стралок стралковага батальёна 433-га стралковага палка 64-й стралковай дывізіі 49-й арміі 1-га Беларускага фронту чырвонаармеец Сотнікаў 16 жніўня 1944 года ў баі ля вёскі Акраны пад горадам Кнышын адным з першых уварваўся ў варожую траншэю, агнём з аўтамата забіў кулямётчыка. Адбіваючы контратакі, з аўтамата і гранатамі забіў 13 варожых пехацінцаў. 15 верасня 1944 года загадам № 069 па 64-й стралковай дывізіі чырвонаармеец Сотнікаў Сяргей Трыфанавіч узнагароджаны ордэнам Славы 3-й ступені.

2 лютага 1945 года ў баях на подступах да ракі Одэр санінструктар 6-й стралковай роты 433-га стралковага палка 64-й стралковай дывізіі 33-й арміі 1-га Беларускага фронту малодшы сяржант Сотнікаў, зайшоўшы ў фланг нападаючаму ворагу, агнём з аўтамата забіў звыш 10 праціўнікаў, заступіў праціўніку шлях да адступлення і ўзяў у палон яго 18 салдатаў. Загадам № 074 па 33-й арміі ад 29 сакавіка 1945 года малодшы сяржант Сотнікаў Сяргей Трыфанавіч узнагароджаны ордэнам Славы 2-й ступені.

18-19 красавіка 1945 года ў баях у раёне вёскі Марлендорф саніністуктар малодшы сяржант Сотнікаў пад агнём праціўніка аказаў медыцынскую дапамогу 26 параненым байцам і вынес іх з поля бою. За перыяд з 30 красавіка па 2 мая 1945 года ў баях за Берлін аказаў дапамогу 15 параненым воінам і вынес іх з поля бою.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 мая 1946 года за мужнасць, адвагу і гераізм малодшы сяржант Сотнікаў Сяргей Трыфанавіч узнагароджаны ордэнам Славы 1-й ступені.

У 1946 годзе поўны кавалер ордэна Славы С. Т. Сотнікаў дэмабілізаваны. Жыў у вёсцы Завадская Слабада Магілёўскай вобласці. Працаваў інжынерам па тэхніцы бяспекі ў саўгасе «Барок». 

Памёр 31 ліпеня 2000 года.

Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны 1-й ступені, Славы 1-й, 2-й і 3-й ступені, ордэнам «За службу Радзіме» 3-й ступені, медалямі.

## Літаратура 
* 
* *Долготович Б. Д.* Кавалеры ордена Славы. — Минск, 2006.
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Поўныя кавалеры ордэна Славы
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Медыкі Вялікай Айчыннай вайны
Пінас

**Піна́с** () — у XVI стагоддзі парусна-вяслярны карабель. Выкарыстоўваўся ў якасці  посыльнага, выведвальнага, кананерскай лодкі, ці як працоўны баркас карабля. Мог быць разборным. У XVII—XVIII стагоддзях трохмачтавы карабель. Атрымаў распаўсюд у паўночнай Еўропе.

У кругасветным плаванні Дрэйка меліся 4 разборныя *пінасы*, якія згулялі вялікую ролю ў выведцы іспанскіх берагоў і сувязі паміж караблямі. Да канца плавання ўсе былі страчаны.

У пачатку XVII стагоддзя на поўначы Еўропы зʼявіўся *пінас*, які нагадваў флейт, але які значна адрозніваўся ад яго меней увагнутымі шпангоўтамі і плоскай кармою. Пярэдняя частка карабля сканчалася амаль прастакутнай папярочнай пераборкаю, якая распасціраецца па вышыні ад палубы да паўбака. Такая форма пярэдняй часткі карабля праіснавала да пачатку XVIII стагоддзя. *Пінас* быў даўжынёю да 44 м, меў тры шчоглы і магутны бушпрыт. На грот- і фок-шчоглах паднімалі прамыя ветразі, на бізань-шчогле — бізань і над ёю круйсель, а на бушпрыце — блінд і бом-блінд. Водазмяшчэнне *пінасаў* 150—800 т. Прызначаліся яны галоўным чынам для гандлёвых мэтаў.

У пазнейшы перыяд *пінас* невялікіх памераў узброены ветразем мог выкарыстоўвацца для транспартавання паведамленняў паміж лінкарамі, для ўваходу ў гавань наперадзе флоту, падхвата пошты і т. д.

У Рэчы Паспалітай для *пінаса* выкарыстоўвалі назву *Пінка*. Гэты карабель мог плаваць амаль ва ўсіх водах у Балтыйскім моры. Выкарыстоўваецца для прыкрыцця вялікіх караблёў, патрулявання, канвояў, захопу пунктаў гандлю ворага і г. д.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Пінас 
* Пінас 

Катэгорыя:Тыпы парусных суднаў
Джон Дзьюі

**Джон Дзьюі** (; , Берлінгтан — , ) — амерыканскі філосаф і педагог, прадстаўнік філасофскага напрамкі прагматызм. Аўтар больш за 30 кніг і 900 навуковых артыкулаў па філасофіі, сацыялогіі, педагогіцы і іншым дысцыплінам.
 
Падчас Другой сусветнай вайны Дзьюі выступаў супраць ідэалогіі нацызму, у прыватнасці, супраць гвалту над педагогікай у Трэцім рэйху.
 
Як часам сцвярджаецца, «філасофія Дзьюі вельмі папулярная ў ЗША, і 80% амерыканцаў, знаёмых з філасофіяй, лічаць Дзьюі лепшым філосафам Амерыкі свайго часу».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*