open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Арыстыд

**Арысты́д** (; каля 530 — ) — афінскі дзяржаўны дзеяч, вайскавод перыяду грэка-персідскіх войн (500—449 гадоў да н.э.).

## Біяграфія 
Сваю палітычную дзейнасць Арыстыд пачаў як прыхільнік рэфарматара Клісфена з роду Алкмеанідаў. Пазней ён адышоў ад групоўкі Алкмеанідаў і заняў пазіцыю палітыка па-за групоўкамі, што было ўнікальным выпадкам для дзяржаўных дзеячаў яго часу. Прычынай захопленага здзіўлення сучаснікаў была «справядлівасць» Арыстыда — ён заўсёды ставіў агульнадзяржаўныя інтарэсы вышэй за асабістыя і групавыя.

Прызначаны адным з дзесяці афінскіх стратэгаў, ён вылучыўся ў бітве пры Марафоне. Праз год Арыстыда абралі архонтам-эпанімам. Прыхільнік умацавання сухапутных ваенных сіл, з-за інтрыг Фемістокла, які імкнуўся пераўтварыць Афіны ў марскую дзяржаву і асцерагаўся яго суперніцтва, Арыстыд выгнаны з Афін у 482 годзе да н.э. і з’ехаў на Эгіну. Праз два гады, у сувязі з нашэсцем Ксеркса на Грэцыю, Арыстыд у шэрагу іншых выгнаннікаў быў датэрмінова вернуты. Адклаўшы ўсе свае канфлікты з Фемістоклам, ён выказаў гатовасць служыць пад яго кіраўніцтвам і дзейна ўключыўся ў барацьбу з персамі. Ён удзельнічаў у бітве пры Саламіне: заняў востраў Псіталею, ачысціўшы яго ад персідскага гарнізона, а падчас бітвы знішчаў ці браў у палон персаў, якія спрабавалі бегчы.

Бліжэйшыя гады пасля Саламіна сталі пікам усёй кар’еры Арыстыда. Праз год ён быў абраны стратэгам, прычым яго разглядалі не як радавога члена гэтай калегіі, а як самага аўтарытэтнага вайскавода і палітыка. Ён на некаторы час стаў першай асобай у Афінах. У бітве пры Платэях, якая паклала канец персідскім уварваннем у Грэцыю, ён камандаваў афінскім атрадам. У 478 годзе да н.э. Арыстыд камандаваў афінскім флотам у Эгейскім моры. Па ініцыятыве Арыстыда і пад яго кіраўніцтвам Афіны стварылі магутнае ваенна-палітычнае аб’яднанне — Дэласкі саюз, пазней ператвораны ў Афінскую марскую дзяржаву. На доўгі час Афінская дзяржава стала адным з вядучых цэнтраў сілы ў Грэцыі.

Пасля 478 года да н.э. Арыстыд адышоў ад актыўнай палітычнай дзейнасці. Ён быў адным з нешматлікіх афінскіх палітыкаў, якія ў апошнія гады жыцця не трапілі ў няласку дэмасу. Памёр у 467 годзе да н.э., быў пахаваны за дзяржаўныя сродкі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

### Крыніцы 
* Плутарх. Параўнальныя жыццяпісы. Арыстыд
* Герадот. Гісторыя
* Фукідыд. Гісторыя
* Арыстоцель. Афінская палітыя

### Даследаванні 
; на англійскай мове
* 
* 
* 
; на нямецкай мове
* 
; на італьянскай мове
* 
* 
* 
; на рускай мове
* 

Катэгорыя:Архонты Афін
Катэгорыя:Падвергнутыя астракізму
Катэгорыя:Удзельнікі грэка-персідскіх войнаў
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 520-я гады да н.э.
Фукус

**Фу́кус** *(Fukus)* — род бурых водарасцей. Налічвае каля 15 відаў, пашыраных у морах Паўночнага паўшар’я.

Слаявіна кусцістая, шматгадовая. Даўжыня ад 2 да 200 см. Да субстрату мацуецца канічнай падэшвай. Галіны плоскія, скурыстыя з рабром, па краі гладкія, зубчастыя або гафрыраваныя. У некаторых відаў маюцца паветраныя пузыркі. Органы размнажэння знаходзяцца ў паглыбленнях на канцах галін.

Фукус выкарыстоўваюць у якасці тэхнічнай і кармавой расліны, у медыцыне.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Фукус  // Проект «Вся биология» 
* 

Катэгорыя:Бурыя водарасці
Ліпа буйналістая

**Ліпа буйналістая**, **Ліпа шыракалістая**, **Ліпа** (*Tília platyphýllos*) — лістападнае дрэва роду Ліпа сямейства Мальвавыя. Расце амаль па ўсёй тэрыторыі Еўропы: ад Расіі на ўсходзе на Іспаніі на захадзе, ад Германіі да Грэцыі.

## Батанічнае апісанне 
thumb|left|Ліпа буйналістая
Дрэва ліпы буйналістай дасягае да 40 м вышынёй, з густой, шырокапірамідальнай кронай, з чырванавата-карычневымі, пухнатымі, радзей голымі маладымі парасткамі. Галіны растуць ўверх пад шырокімі вугламі. Галінкі чырванавата-зялёныя і злёгку апушчаныя. Пупышкі чырванавата-карычневыя, голыя. Лісце памерам да 14 см (звычайна ад 6 да 9 см), круглява-яйкападобнае, зверху цёмна-зялёнае, голае, знізу бялейшае, з пучкамі светлых валасінак ў кутах жылак, на хвосціках 2-6 см даўжынёй. Лісце распускаюцца на два тыдні пазней, чым у ліпы дробналістай, і мае больш буйныя памеры (адгэтуль і назва). Кветкі жаўтлява-крэмавыя, больш буйныя, чым у ліпы драбналістай, але ў меншай колькасці ў суквецці (2-5 кв.), пачынае красаванне на два тыдні раней ліпы драбналістай, у пачатку чэрвеня. Плод — амаль шаровідны, войлачна-апушчаны арэшак з 5 падоўжнымі рубчыкамі і тоўстай шкарлупінай.

## Выкарыстанне 
Шырока выкарыстоўваецца па ўсім свеце ва ўмераных шыротах як дэкаратыўнае дрэва ў парках і на вуліцах горадоў.

З’яўляецца моцным меданосам.

Выкарыстоўваецца ў медыцыне. Высушаныя кветкі і плады ўжываюцца ў якасці гарбаты, якая мае прыемны смак. Ужываецца пры розных сімптомах хвароб. Кветкі ліпы буйналістай дадаюць ў ванны. Вугаль дрэва выкарыстоўваюць для лячэння кішэчных расстройстваў.

## Вядомыя дрэвы 
Захавалася 300 гадовая ліпа ў замку Ліндерхоф у Баварыі вядомая ў нямецкай мове як старая «Koenigslinde» (каралеўская ліпа). Таксама 700-гадовая ліпа расце ў Бойніцкім замку ў Славакіі, вядомы Bojnická lipa (Бойніцкая ліпа) ці Lipa kráľa Mateja (ліпа караля Мацея).

Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Флора Еўропы
Форзац

**Фо́рзац** () — складзены папалам ліст паперы, змяшчаемы паміж пераплётнай накрыўкай і блокам кнігі.

Форзац злучае блок кнігі з накрыўкай і абараняе крайнія лісты ад забруджвання. Адначасова форзац з'яўляецца элементам афармлення. Унутраны ліст форзаца прыклейваецца да крайняга ліста (сшытка), а знешні — да ўнутранага боку пераплётнай накрыўкі кнігі.

Форзац па афармленні можа быць простым (белым або каляровым), аздобленым дэкаратыўным малюнкам  або арнаментам, тэматычным (адлюстроўвае тэматыку кнігі). Часам на форзацы адлюстроўваюць карты, фотаздымкі, цытаты і іншую інфармацыю па зместу кнігі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Форзац  // *Мильчин А. Э.* Издательский словарь-справочник: [электронное издание]. — 3-е изд., испр. и доп. — М.: ОЛМА-Пресс, 2006. 
* Форзац  // *Стефанов С. И.* Реклама и полиграфия: опыт словаря-справочника.— М.: Гелла-принт, 2004. — 320 с: ил. — (Рекламные технологии). 
* 

Катэгорыя:Кнігі
Будынак Руска-Азіяцкага банка (Гомель)

**Будына́к Ру́ска-Азія́цкага ба́нка** — помнік грамадзянскай архітэктуры неакласіцызму ў Гомелі. Пабудаваны ў пачатку XX стагоддзя паводле праекта Оскара Мунца. Месціцца на рагу вуліц Савецкай і Ланге.

## Гісторыя 
У 1903 годзе ў Гомелі было адкрытае камісіянерства , якое цераз год было пераўтворанае ў аддзяленне. 30 ліпеня 1910 года праз зліванне Паўночнага і  банкаў быў створаны Руска-Азіяцкі банк. У 1910—1912 гадах для Гомельскага аддзялення Руска-Азіяцкага банка на рагу вуліц Румянцаўскай і Барона Нолькена (цяпер — Савецкая і Ланге) быў узведзены будынак паводле праекта пецярбуржскага архітэктара Оскара Мунца.

На падставе Дэкрэта УЦВК ад 14 снежня 1917 года Руска-Азіяцкі банк быў нацыяналізаваны. Пасля нацыяналізацыі ў банку ў розныя гады дзейнічалі розныя банкаўскія ўстановы. Захаванне функцыі спрыяла захаванню нязменнасці архітэктурнага аблічча. Цяпер у гэтым будынку месціцца Галоўнае ўпраўленне Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь па Гомельскай вобласці.

## Архітэктура 
Былое аддзяленне Руска-Азіяцкага банка ўяўляе сабой двухпавярховы Г-падобны ў плане мураваны будынак. Вуглавая частка скругленая, вылучана цыліндрычнай вежай з купалам, якія з’яўляюцца як бы своеасаблівай візітнай карткай банка. Фасады падзелены карнізным поясам на два ярусы, ніжні апрацаваны рустам. На плоскасці сцен — тонкія ліштвы, маскароны, гірлянды, пад карнізам быў надпіс «*Руска-Азіяцкі банк*». На вежы, абапал ад круглага акна алегарычныя выявы бога-заступніка гандлю Меркурыя і жаночай фігуры ў антычным адзенні. Унутраная планіроўка першага паверха анфіладная, другога — калідорная.

Файл:Гомель. Советская 9. Русско-Азиатский банк коммерческого кредита 07.JPG
Файл:Homieĺ, Prabojnaja. Гомель, Прабойная (2021) 10.jpg
Файл:Гомель. Советская 9. Русско-Азиатский банк коммерческого кредита 03.JPG
Файл:Банк Руска-азіяцкі 1910-12 гг. Фрагмент..jpg

## Галерэя 

Файл:Homiel, Prabojnaja-Nolkiena. Гомель, Прабойная-Нолькена (1917).jpg|1917(?) г.
Файл:Homiel, Prabojnaja-Nolkiena. Гомель, Прабойная-Нолькена (1918).jpg|1918 г.
Файл:Homiel, Prabojnaja-Nolkiena. Гомель, Прабойная-Нолькена (1931).jpg|1931(?) г.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Карціна І. В. Мядзведзева — Гомель у 1958 годзе: 12 карцін Івана Мядзведзева 
* 

Катэгорыя:З’явіліся ў 1912 годзе
Катэгорыя:Славутасці Гомеля
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Гомеля
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі неакласіцызм
Катэгорыя:Вуліца Ланге (Гомель)
Катэгорыя:Банкаўскія будынкі
Катэгорыя:Савецкая вуліца (Гомель)
Фісцыя

**Фі́сцыя** (*Physcia*) — род ліставатых лішайнікаў сямейства Фісцыевыя. Налічвае каля 50 відаў, пашыраных паўсюдна.

## Апісанне 
Слаявіна фісцый мае выгляд лістападобных разетак, падзеленых на лопасці. Колер шараваты са шматлікімі рызоідамі, часам цёмны. Пладовыя целы сядзячыя. Споры карычневага колеру, у форме эліпсоіда.

## Экалогія 
Сустракаюцца на кары дрэў і кустоў, камянях, апрацаванай драўніне.

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Фісцыевыя
Катэгорыя:Роды грыбоў
Кіфара

так званага Берлінскага мастака (V ст. да н.э.). Пасудзіна захоўваецца ў музеі мастацтваў «Метраполітэн» г. Нью-Ёрка.]]
**Кіфа́ра** (, ) — старажытнагрэчаскі струнны шчыпковы музычны інструмент; самая важная ў антычнасці разнавіднасць ліры. 

Кіфара — адзін з самых распаўсюджаных музычных інструментаў у Старажытнай Грэцыі. На кіфары ігралі толькі мужчыны, здабываючы гукі касцяным плектрам (мацаваўся да інструмента шнурком). Кіфара мела плоскі цяжкі драўляны корпус з прамымі ці фігурнымі абрысамі; да корпуса мацаваліся струны. У класічнай кіфары VI–V стагоддзяў да н. э. (зрэшты, як і на ўсякай іншай ліры таго часу) было сем струн, пазней у «*эксперыментальных*» інструментах іх колькасць павялічылася да 11–12 (гл. Цімафей Мілецкі). Ужывалася як сольна, так і ў якасці акампаніроўкі. Спевака, які акампанаваў сабе на кіфары, звалі кіфарэдам; музыканта, які іграў на кіфары (без спеву),— кіфарыстам.

Кіфара лічылася інструментам Апалона; у адрозненне ад аўласа — інструмента Дыяніса.

## Літаратура 
* *Maas M., Snyder J.M.* Stringed Instruments of Ancient Greece. New Haven, London, 1989.
* *Mathiesen T*. Apollo’s Lyre. Greek Music and Music Theory in Antiquity and the Middle Ages. Lincoln & London, 1999 (далейшая шырокая бібліяграфія - у гэтай кнізе).
* *Петров В.В.* Киннор, кифара, псалтерий в иконографии и текстах (к истолкованию одной англо-саксонской глоссы) // Диалог со временем. Альманах интеллектуальной истории. М., 2004, №&nbsp;11, с.291-243; №&nbsp;12, с.243-271.
* *Петров В.В.* Кифара и псалтерий в символической органологии античности и раннего средневековья // Историко-философский ежегодник, 2008. М., 2009, с.27-51.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Музыка Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Шчыпковыя музычныя інструменты
Катэгорыя:Хардафоны
Феба (міфалогія)

і Феба, рэльеф з Пергамскага алтара]]

**Фе́ба** () — у старажытнагрэчаскай міфалогіі тытаніда, дачка Урана і Геі, сястра і жонка Коя, маці Лета і Астэрыі, бабуля Апалона і Артэміды.

Феба — карміцелька Апалона. Яна мела прадракалішча з храмам і аракулам у Дэльфах пасля Феміды, затым падарыла яго ўнуку. Па імі сваёй бабкі Апалон называецца Фебам.

Катэгорыя:Тытаны
Катэгорыя:Багі паводле алфавіта
Алопа

**Ало́па** ():

* Алопа — у старажытнагрэчаскай міфалогіі дачка Керкіёна — цара Элеўсіна. Каханая Пасейдона.
* Алопа — горад у Фтыятыдзе.
Феадамант

**Феадамант** (Тэадамас, таксама Тэядамант ці Феадамант, ) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі цар дрыёпаў. Яго жонка — Менадыка, сын — Гілас.

Ён не жадаў аказаць гасціннасць Гераклу, які праходзіў яго ўладанні разам з Дэянірай. Геракл сустрэў яго, калі ён ехаў на калясніцы, выпраг быка і закалоў сабе на абед. Феадамант быў забіты Гераклам. Геракл забіў таксама дрыёпаў, якія дапамагалі цару. Геракл захапіў у палон яго сына Гіласа. У гэтай бітве мужна ваявала і была паранена Дэяніра.

Ёсць версія, што Геракл праходзіў там са сваім сынам Гілам і прасіў у Феадаманта паесці, той адмовіў, і Геракл закалоў ворнага быка.

Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Міфы пра Геракла
Катэгорыя:Міфы Фесаліі
Гіл

**Гіл** () — англасаксонскае прозвішча.

* Дэвід Гіл (1843—1914) — шатландскі астраном.
* Дэвід Гіл (нар. 1957) — выканаўчы дырэктар футбольнага клуба «Манчэстэр Юнайтэд».
* Дэніэл Гіл (нар. 1982) — аўстралійскі баксёр-прафесіянал.
* Кендал Гіл (нар. 1968) — амерыканскі баскетбаліст.
* Луіс Гіл (нар. 1993) — амерыканскі футбаліст.
* Тэадор Гіл (1837—1914) — амерыканскі заолаг.
* Фрэдэрык Гіл (1883—1938) — брытанскі ігрок у пола.
* Хэл Гіл (нар. 1975) — амерыканскі хакеіст.

## Імя 
* Гіл — герой старажытнагрэчаскай міфалогіі.
Амальтэя

**Амальтэя**:

* Амалфея (Амальтэя) — каза, якая выкарміла сваім малаком Зеўса.
* Амальтэя, спадарожнік — спадарожнік Юпітэра.
* (113) Амальтэя — астэроід у Сонечнай сістэме.
Алімпійцы

**Алімпійцы**: 
* Алімпійскія багі, у старажытнагрэчаскай міфалогіі, — багі, якія жылі на гары Алімп.
* спартсмены-ўдзельнікі Алімпійскіх гульняў
Цыклоп (значэнні)

**Цыкло́пы** ( — круглы і  — вока):
* Цыклопы — міфічныя істоты ў старажытнагрэчаскай міфалогіі.
* Цыклопы — весланогія ракападобныя.
* Цыклоп — пазваночнае, хворае на цыклапію.
* Цыклоп — супергерой і таксама член Людзей Ікс.
* «Цыклопы» — мастацкі фільм рэжысёра Берта А. Гордана 1957 года.
* «Цыклоп» — мастацкі фільм рэжысёра Дэклана О’Браяна.
Астыёха (дачка Лаамеданта)

**Астыёха** () — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі. Дачка Лаамеданта і Стрымо. Жонка Тэлефа, цара місійцаў. Маці Еўрыпіла.

Зеўс аддаў Лаамеданту за Ганімеда залатую вінаградную лазу, Прыям падарыў яе Астыёсе, а яна за гэта паслала сына на вайну. Адна з Наўпрэстыд. Дзеючая асоба трагедыі Сафокла «Еўрыпіл», аплаквае сына (фр. 210-211 Рат).

У іншых крыніцах жонка Тэлефа носіць імя **Гіера**. Яна была вельмі высокага росту, прыгажэйшая за Алену, у баі камандавала жанчынамі Місіі і была забіта Нірэем. Гэтая амазонка нарадзіла ад Тэлефа Тырэна і Тархона.

Катэгорыя:Гераіні старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Малая Азія ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Еўрыпіл (сын Тэлефа)

**Еўрыпіл** () — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі. Сын Тэлефа і Астыёхі (сястры Прыяма).

Пасля гібелі Парыса прыбыў на дапамогу траянцам з войскам місійцаў. Здзейсніў шэраг подзвігаў, але забіты Неапталемам. Паводле «Малой Іліяды», забіў Махаона. Забіў Пенелея. Паводле Гігіна, забіў Нірэя і Махаона. Паводле Квінта Смірнскага, забівае Нірэя, Махаона, Пенелея, яшчэ 8 меней вядомых асоб. Забіты Неапталемам.

У Гамера ў сувязі з Еўрыпілам згаданы «кетэйцы» і «жаночыя дары», але пра што гаворка, Страбон не разумее. Формула «жаночыя дары» сустракаецца ў Гамера ў апавяданні пра Эрыфіла, прычым імёны падобныя. Кетэйцаў сучасныя вучоныя атаясамляюць з хетамі.

Дзеючая асоба трагедыі Сафокла «Эўрыпіл» (фр.210-222 Рат), трагедыі Гамера Візантыйскага «Эўрыпілія».

Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Удзельнікі Траянскай вайны
Катэгорыя:Малая Азія ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Пенелей

**Пенелей** () — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі з Беотыі. Сын Гіпалкіма і Астэропы (ці Гіпалма). Арганаўт. Жаніх Алены Дапамог Пемандру атрымаць ачышчэнне.

Прывёў пад Трою 12 караблёў. Правадыр беатыйцаў пад Трояй. У «Іліядзе» забіў 2 траянцаў. Забіў 2 воінаў. Быў правадыром над фіванцамі пад Трояй, забіты Еўрыпілам. Паводле іншых, у ноч узяцця Троі забіў Корэба. Сядзеў у траянскім кані. Бацька Офельта.

Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Міфы Беотыі
Катэгорыя:Арганаўты
Катэгорыя:Удзельнікі Траянскай вайны
Фісташка

**Фіста́шка** (*Pistacia*) — род кветкавых раслін сямейства сумахавых (анакардыевых). Налічвае каля 20 відаў, распаўсюджаных у субтрапічных і трапічных раёнах Паўночнага паўшар'я.

Вечназялёныя і лістападныя дрэвы вышынёй 5—20 м або кусты. Жывуць да 1000 гадоў, растуць павольна. Маюць шарападобную крону. Лісце простае, чаргаванае, трайчастае і перыстае. Кветкі аднаполыя, дробныя, сабраныя ў мяцёлкі. Плод — касцянка (фісташкавыя арэхі) даўжынёй 1—2 см.

## Выкарыстанне 
Ядры арэхаў фісташкі выкарыстоўваецца ў ежу, у кандытарскай прамысловасці. З іх атрымліваюць алей. Лісце і галы на іх утрымліваюць дубільныя і фарбавальныя рэчывы, якія выкарыстоўваюцца ў апрацоўцы скуры, для фарбавання шэрсці і шоўку. Драўніна фісташак з'яўляецца каштоўнай сыравінай у сталярнай справе. Пры падсочцы некаторых відаў атрымліваюць каштоўную смалу.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Фисташки // Библейская энциклопедия. — 3-е изд. — М.: ЛОКИД-ПРЕСС, 2005. — 768 с.: ил. — (Библиотека энциклопедических словарей) 
* 

Катэгорыя:Сумахавыя
Катэгорыя:Расліны ў Бібліі
Гамер Візантыйскі

**Гамер** () — старажытнагрэчаскі граматык і паэт-трагік з г. Візантый, сын Андрамаха Філолага і паэтэсы Міро, які жыў у III ст. да н.э.

Меў таксама мянушка *Neoteros* («Малодшы»), каб адрозніць яго ад старога Гамера.

Разам са сваім галоўным супернікам паэтам Сасіфеем (*Sositheus*), лічыцца адным з сямі вялікіх паэтаў і трагікаў александрыйскага канону, ці «Александрыйскай плеяды» (названых у гонар сузор'я з сямі зорак), якія жылі пры двары Пталамея II Філадэльфа ў трэцім стагоддзі да н.э. Акрамя Гамера Візантыйскага і Сасіфея, туды ўваходзілі Лікафрон, Філіск Керкірскі, Аляксандр Эталійскі і інш. Вучоным не могуць вызначыць дакладны спіс членаў гэтай групы. Паводле розных версій, туды яшчэ маглі ўваходзіць Феакрыт ці Арат, ці Нікандр.

Спецыялісты лічаць, што Гамерам Візантыйскім напісана ад 45 да 57 п'ес, усе яны цяпер страчаны.

Да нашых дзён захавалася толькі назва адной трагедыі: «Эўрыпілія».

## Гл. таксама 
* Еўрыпіл, сын Тэлефа

## Спасылкі 
* William Smith, Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Паэты III стагоддзя да н.э.
Катэгорыя:Старажытнагрэчаскія паэты
Атрэра

**Атрэра** (Атрыра, ) — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі. Царыца амазонак, узвяла храм Арэсу. Амазонка. Маці Пенфесілеі і Іпаліты. Пабудавала храм Артэміды ў Эфесе.

Катэгорыя:Гераіні старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Амазонкі
Махаон (міфалогія)

**Махаон** () — у старажытнагрэчаскай міфалогіі знакаміты ўрач, сын Асклепія і Эпіёны (або, паводле Гесіёдзе, сын Ксанфы; паводле іншай версіі, Караніды), унук Апалона, брат Гігіеі, Панакеі і Падалірыя.

Лічыўся хірургам. Жаніх Алены. Паводле адной з версій, прывёў пад Трою 20 караблёў. Ваяваў пад Трояй.. Паранены ў баі (Іліяда). Вылечыў Філактэта.

Паводле адной з версій, забіты Пенфесілеяй. Паводле «Малой Іліяды», забіты Еўрыпілам (сынам Тэлефа). Паводле трэцяй версіі, сядзеў у траянскім кані.

Бацька Алексанора, Сфіра і Палемакрата. Нестар прывёз яго косці на радзіму, яго надмагільны помнік у Герэніі (Лаканіка). Яго культ усталяваў цар Глаўк. Свяцілішча сыноў Махаона Горгаса і Нікамаха ў Фарах усталяваў месенскі цар Істмій.

Карл Ліней назваў у яго гонар аднаго з шырока распаўсюджаных матылёў сямейства паруснікаў — *Papilio machaon* Linnaeus, 1758.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Удзельнікі Траянскай вайны
Катэгорыя:Міфы Фесаліі
Падарк

**Падарк** () — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі. Сын Іфікла, унук Філака Малодшы брат Пратэсілая. Жаніх Алены. Прыйшоў пад Трою на 10 караблях. Забіў амазонку Кланію. Забіты Пенфесілеяй.

Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Удзельнікі Траянскай вайны
Катэгорыя:Міфы Фесаліі
Каістр

**Каістр** () — у грэчаскай міфалогіі рачны бог. Храм герояў Каістрыя і Асія знаходзіўся побач з Нісай і мясцовасцю Цытрына ў Іоніі.

Паводле Сервія, Ахіл закахаўся ў забітую ім амазонку Пенфесілею, авалодаў ёй, і яна нарадзіла ад яго сына Каістра. Паводле Паўсанія, рака Каістр — бацька Эфеса, эпаніма горада. У Аскалоне Каістр ажаніўся з Дэркето, у іх нарадзілася Семіраміда (у іншых крыніцах бацькам Семіраміды названы нейкі сірыец).

* Лексікон Рошэра. Т.2. Стб. 1008—1009.

Катэгорыя:Рачныя багі
Катэгорыя:Старажытнагрэчаскія багі
Катэгорыя:Малая Азія ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Катэгорыя:Багі паводле алфавіта
Пентэсілея

кілік, 470—460 гг. да н.э., антычны збор, Мюнхен]]
**Пентэсілея** (Пенфесілея, ) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі дачка Арэса і Атрэры, царыца амазонак.

Неўзабаве пасля смерці Гектара яна явілася на дапамогу Прыяму, пасля таго як выпадкова забіла Іпаліту, і была ачышчана Прыямам. У баі яна забіла шмат каго, у тым ліку Махаона, але была забіта Ахілам. Паводле апісання Квінта Смірнскага, у баі яна забіла 7 грэкаў, у тым ліку Падарка. Забіта Ахілам, траянцы хаваюць яе. 

За здзекаванне над памерлай Тэрсіт паплаціўся смерцю ад рукі Ахіла, які аплакваў заўчасную смерць адважнай прыгажуні, закахаўшыся ў яе пасля смерці. Пазнейшыя паданні развілі матыў эратычных адносін Ахіла і Пенфесілеі; ад шлюбу іх, паводле падання, нарадзіўся сын Каістр. Подзвігі Пенфесілеі пад Трояй былі апеты Арктынам у эпічнай паэме «Эфіяпіда».

Пенфесілея была намалявана ў Аідзе на карціне Палігната ў Дэльфах: Парыс пляскае ў ладкі і кліча яе, а яна глядзіць на яго пагардліва.

Вобраз Пентэсілеі быў выкарыстаны пісьменнікам Генрыхам фон Клейстам у аднайменнай драме «Пентэсілея». Па яго кнізе былі напісаны музычныя творы, такія як сімфанічная паэма «Пентэсілея» Хуга Вольфа і аднайменная опера Отмара Шока.

У гонар Пентэсілеі названы астэроід (271) Пентэсілея, адкрыты ў 1887 годзе.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гераіні старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Амазонкі
Катэгорыя:Удзельнікі Траянскай вайны
Катэгорыя:Малая Азія ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Катэгорыя:Персанажы «Боскай камедыі»
(271) Пентэсілея

**(271) Пентэсілея** () — буйны астэроід галоўнага пояса. Ён быў выяўлены 13 кастрычніка 1887 года рускім астраномам нямецкага паходжання Віктарам Кнорэ ў Берлінскай абсерваторыі і названы ў гонар Пентэсілеі, царыцы амазонак у старажытнагрэчаскай міфалогіі, забітай у траянскай вайне.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (201—300)
* Класіфікацыі малых планет

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1887 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 40 да 100 км
Каліроя (акіяніда)

**Каліроя** (, ) — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі, акіяніда (або наяда), дачка Акіяна і Тэфіды. Спадарожніца гульняў Персефоны. Нарадзіла велікана Герыёна ад Хрысаара.

Яе мужыкамі таксама лічацца Пасейдон і яе брат, рачны бог Ніл (дачка Хіёна).

Словы Каліроі была ў паэме Стэсіхара «Герыянеіда» (фр. S13 Пейдж).

Катэгорыя:Акіяніды
Катэгорыя:Заходняе Міжземнамор’е ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Хрысаар

**Хрысаар** (, «залаты меч») — у старажытнагрэчаскай міфалогіі сын Пасейдона і гаргоны Медузы, які з’явіўся на свет, калі гаргону абезгаловіў Персей. Нарадзіўся з залатым мячом у руках. Брат Пегаса.

Хрысаар і акіяніда Каліроя — бацькі страшэннага трохгаловага Герыёна.

Па інтэрпрэтацыі Дыядора, Хрысаар — цар Іберыі, які меў 3 сыноў (так тлумачыцца міф пра трохгаловага Герыёна).

Катэгорыя:Міфічныя істоты ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Катэгорыя:Заходняе Міжземнамор’е ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Зел

**Зел** ( — «суперніцтва», «рэўнасць», «зайздрасць») — у старажытнагрэчаскай міфалогіі — бажаство суперніцтва, сын тытана Паланта і багіні Стыкс, брат Нікі. Саюзнік Зеўса ў барацьбе з тытанамі.. З'яўляецца ўвасабленнем зайздрасці і суперніцтва.

У гонар Зела названы астэроід (169) Зелія, адкрыты ў 1876 годзе.

Катэгорыя:Старажытнагрэчаскія багі
Катэгорыя:Багі паводле алфавіта
Аглая (харыта)

[thumb|[Харыты]]
**Аглая** () — малодшая з трох Харыт, дачка Зеўса і Эўрыномы, сястра Еўфрасіны і Таліі. Імя ў даслоўным перакладзе азначае «Ясная». У «Тэагоніі» Гесіёда Аглая — жонка Гефеста. Нарадзіла Гефесту чатырох дочак. У некаторых аўтараў Аглая разглядаецца другой жонкай Гефеста, з якой ён ажаніўся пасля разводу з Афрадытай, якая здрадзіла яму з Арэсам.

У гонар Аглаі названы астэроід (47) Аглая, адкрыты ў 1857 годзе

## Гл. таксама 
* Харыты

Катэгорыя:Гераіні старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Старажытнагрэчаскія багіні
Фало

**Фало** (Тало, ) — багіня пораў года ў грэчаскай міфалогіі. Адна з Ор у Афінах. Дачка Зеўса і Феміды. У надпісах называецца Харытай.

Фало — багіня квітнення. У мастацтве малявалася ў выглядзе маладой прыгожай дзяўчыны, упрыгожанай рознымі творамі адпаведнай пары года. Фало ўяўлялася з фартухом, поўным кветак.

Катэгорыя:Старажытнагрэчаскія багіні
Катэгорыя:Багі каляндарных сезонаў
Псеўда-Апаладор

**Псеўда-Апаладор** — невядомы старажытнагрэчаскі пісьменнік, які памылкова атаясамляўся з Апаладорам Афінскім. Аўтар «Бібліятэкі» (у гістарычнай літаратуры прынята назва «Міфалагічная бібліятэка») — твора ў 3-х тамах, які ўяўляў сабой вялікі збор традыцыйнай грэчаскай міфалогіі і гераічных легенд. «Бібліятэка» на сённяшні дзень з’яўляецца адной з найважнейшых крыніц па грэчаскай міфалогіі. Захавалася толькі частка гэтага твора, але не ў арыгінале, а перапісаная для бібліятэкі кардынала Вісарыёна ў XV ст. Упершыню твор выдаў у Рыме ў 1555 г. Бенедэта Эджа.

Апаладор згадваецца ў некалькіх месцах «Бібліятэкі» як яе аўтар. Тым не менш, дэталёвы аналіз тэксту паказаў, што гэты Апаладор (імя, распаўсюджанае ў Старажытнай Грэцыі) не мог быць вядомым граматыкам Апаладорам Афінскім, у прыватнасці, таму, што ў тэксце цытуецца рымскі аўтар Кастар Родаскі, сучаснік Цыцэрона. З прычыны таго, што больш ніякімі звесткамі навука пра яго не размяшчае, аўтар тэксту завецца «Псеўда-Апаладорам».

## Літаратура 
* Diller, Aubrey (1983). *Studies in Greek Manuscript Tradition*, (Amsterdam) pp. 199—216. Abstract. Originally as «The Text History of the Bibliotheca of Pseudo-Apollodorus», in *Transactions of the American Philological Association* **66** (1935), pp. 296—313.
* Hard, Robin (1999). *The Library of Greek Mythology* (Oxford University Press).
* Smith, R.S. and S. Trzaskoma (2007). ''Apollodorus' Library and Hyginus' Fabulae: Two Handbooks of Greek Mythology* (Hackett Publishing).
* *Аполлодора грамматика афинейского*, Библиотеки, или О богах. [Пер. А.Баркова, с предисл. Ф. Прокоповича]. М., 1725.
* *Аполлодора Афинейского* баснословие, или Библиотека о богах, книга I и II. [Пер. В. С. Подшивалова]. М., 1787. 143 стр.
* *Аполлодор*. Мифологическая библиотека. / Пер., ст. и прим. В. Г. Боруховича. Отв. ред. Я. М. Боровский. (Серия «Литературные памятники»). Л., Наука, 1972. 216 стр. 50000 экз.
* *Аполлодор*. Мифологическая библиотека. / Пер., предисл. и комм. А. Шапошникова. М.: Эксмо, 2006. 413 стр. ISBN 5-699-18359-0

## Спасылкі 
* Online Text: Apollodorus The Library translated by J. G. Frazer segmented text with copious footnotes
* Online Text: Apollodorus The Library translated by J. G. Frazer condensed text (4 pgs)
* Apollodorus of Athens and the *Bibliotheca''
* У серыі «Loeb classical library» сачыненне выдадзена пад № 121 і 122 (тэкст і англ. пер. Фрэзера): том 1; том 2.

Катэгорыя:Пісьменнікі Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Міфаграфы, якія выкладалі грэчаскія міфы
Катэгорыя:Старажытнагрэчаская псеўдаэпіграфія
Амфітрыта

**Амфітры́та** () — у старажытнагрэчаскай міфалогіі адна з нерэід, паводлеГесіёда, дачка марскога бога Нерэя і Дарыды (або дачка Акіяна і Тэфіі, паводле Псеўда-Апаладора). Жонка Пасейдона, маці Трытона, Роды і Бентэсікімы.
[thumb|злева|Скульптура Амфітрыты ў [Луўры]]

Даведаўшыся пра жаданне Пасейдона ажаніцца з ёю, яна ўцякла да Атланта, дзе яе злавіў (ці ўгаварыў) пасланы Пасейдонам дэльфін і адвёў да свайго ўладара.

Як марская багіня, яна часта малявалася разам са сваім мужам на калясніцы, якую цягнулі марскія коні ці трытоны, або конна на трытоне. Амфітрыта шмат кім шанавалася нароўні з Пасейдонам, і ёй узводзіліся статуі, напрыклад у храме на востраве Тэнасе. У мастацтве яе цяжка адрозніць ад іншых нерэід, калі каля яе няма царскіх атрыбутаў ці трызубца.

Піндар заве яе «Амфітрыта з залатым верацяном». Часам называецца «маці Нерэід». Падарыла Тэсею залаты вянок.

У гонар Амфітрыты названы астэроід (29) Амфітрыта, адкрыты ў 1854 годзе.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Старажытнагрэчаскія багіні
Катэгорыя:Нерэіды
Катэгорыя:Марскія багі
Катэгорыя:Багі паводле алфавіта
Млечнік звычайны

**Дупля́нка, млечнік звычайны, глады́ш** (*Lactarius trivialis*) — шапкавы базідыяльны грыб роду Млечнік сямейства Сыраежкавыя. Ядомы.

Шапка грыба дыяметрам 5—15 см, гладкая, бліскучая, пры вільготным надвор'і становіцца слізкай. У маладых грыбоў шапка пукатая, потым пляската-ўвагнутая, з апушаным краем. Колер верхняга краю шапкі зменлівы, брудна-шараватая з вохрыста-ружаватым або фіялетавым адценнем. Мякаць ломкая, амаль белая, з фіялетава-шэрым адценнем пад скуркай, потым бураватая. Млечны сок едкі, белы, на паветры злёгку зелянее. Пах амаль адсутнічае.

Пласцінкі прырослыя або слабазыходныя, жаўтаватыя. З узростам становяцца ружавата-крэмавымі і на іх з'яўляюцца жаўтаватыя плямы. Споры амаль шарападобныя, светла-жоўтага колеру.

Ножка глыба цыліндрычная, таўшчынёй 1—3 см і даўжынёй 6—7 см, гладкая, з пустатой усярэдзіне. Ножка крыху святлей за шапку.

Млечнік звычайны пашыраны ў Еўразіі і Паўночнай Амерыцы. Расце адзіночна і групамі ў вільготных хвойных лясах, на ўскрайках балот сярод імху.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Постановление Министерства здравоохранения РБ 12.04.2013 № 27 Об утверждении Санитарных норм и правил «Санитарно-эпидемиологические требования для организаций, осуществляющих заготовку, переработку и продажу грибов» 
* Lactarius trivialis, млечник обыкновенный 
* 

Катэгорыя:Млечнік
Катэгорыя:Ядомыя грыбы
Катэгорыя:Грыбы Еўразіі
Катэгорыя:Грыбы Паўночнай Амерыкі
Рода (дачка Пасейдона)

**Рода** () — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі. Паводле Геродара і Герофіла — дачка Пасейдона і Амфітрыты. Паводле Дыядора — дачка Пасейдона і сястры тэльхінаў Галіі. Паводле Піндара — дачка Афрадыты. Эпіменід выводзіць яе радавод ад Акіяна.

Жонка Геліяса. Геліяс закахаўся ў яе, назваў яе імем востраў і прымусіў знікнуць воды, якія разліліся ў выніку патопу. У іх было сем сыноў-геліядаў (Охім, Керкаф, Макар, Актый (ці Актын), Тэнаг, Трыяп і Кандал) і дачка Электрыёна. Паводле адной з версій, Рода таксама маці Кіркі.

Катэгорыя:Гераіні старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Міфы астравоў Эгейскага мора
Охім

**О́хім** () — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі. Старэйшы з сямі сыноў Геліяса і Роды. Пасяліўся ў вобласці Іаліса, заснаваўшы там горад Ахаю. Узяў шлюб з німфай Гегетарыяй, нарадзілася дачка Кідыпа (яна ж Кірбія), якую Охім выдаў замуж за свайго брата Керкафа.

Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Міфы астравоў Эгейскага мора
Керкаф

**Ке́ркаф** () — адзін з Геліядаў. Сын Геліяса і Роды. Ажаніўся з Кідыпай, дачкой свайго брата Охіма, і атрымаў у спадчыну царства. Бацька Лінда, Іаліса і Каміра, чые імёны насілі тры гарады на Родасе. Калі ажаніўся, вымушаны быў бегчы з вострава, і вярнуўся, калі яго брат састарэў.

Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Міфы астравоў Эгейскага мора
Лінд

**Лінд** — шматзначны тэрмін.
## Прозвішча 
:; Вядомыя носьбіты:
* Аманда Лінд — шведскі палітык
* Ганна Лінд (1957—2003) — шведскі палітык, міністр замежных спраў.
* Б'ёрн Лінд (нар. 1978) — шведскі лыжнік, двухразовы Алімпійскі чэмпіён.
* Дон Лінд (нар. 1930) — амерыканскі астранаўт.
* Ені Лінд (1820—1887) — шведская оперная спявачка («шведскі салавей»).

## Тапонім 
* Лінд, Альтэнар — камуна ў Германіі, у зямлі Рэйнланд-Пфальц. 
* Лінд, Маен  — камуна ў Германіі, у зямлі Рэйнланд-Пфальц. 
* Ліндас — горад на востраве Родас (Грэцыя).
Геліопаль

**Геліо́паль** ():
* Геліопаль — старажытнаегіпецкі горад, сталіца XIII нома Ніжняга Егіпта, адзін з найбуйнейшых культурных і рэлігійных цэнтраў (раён Каіра Аль-Матарыя).
* **Геліопаль** — назва сучаснага прыгарада Каіра Міср аль-Джыдзіда.
* Геліопаль — назва горада Баальбека (Ліван) у часы Рымскай імперыі.
* **Геліопаль** (Heliopolis) — раман Эрнста Юнгера (1949 г.)
Трыяп

**Тры́яп** ( «трохвокі») — імя некалькіх персанажаў старажытнагрэчаскай міфалогіі, якія часцяком змешваюцца адзін з адным:
* Трыяп, сын Геліяса. З Родаса.
* Трыяп, цар Аргаса (сын Форбанта або Піранта).
* Трыяп, цар Фесаліі (сын Пасейдона).

Катэгорыя:Імёны грэчаскага паходжання
Тэнаг

**Тэна́г** () — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі, сын Геліяса
і Роды, меў шэсць братоў і адну сястру (паводле Гесіёда — дзве сястры). Чатыры яго браты (Актый, Трыяп, Макарый (Макар) і Кандал) забілі яго з зайздрасці, бо Тэнаг быў больш за іх адораны ў астралогіі.

Калі злачынства было раскрыта, усе, хто браў удзел у забойстве, беглі з Родаса. Макарый — на Лесбас, Кандал — на Кос, Трыяп — у Карыю, а Актый — у Егіпет, дзе заснаваў горад Геліёпаль, які назваў у гонар свайго бацькі.

Іншыя браты (Охім і Керкаф), не прымалі ўдзелу ў забойстве, таму засталіся на Родасе.

Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Міфы астравоў Эгейскага мора
Хіёна (дачка Барэя)

**Хіёна** () — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі. Дачка бога ветра Барэя і афінскай царэўны Арыфіі. Жыла ў Фракіі. Хіёна сышлася з Пасейдонам і нарадзіла ад яго Эўмалпа.

Катэгорыя:Гераіні старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Фракія ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Трыяп (сын Геліяса)

**Тры́яп** ( «трохвокі») — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі. Адзін з сямі сыноў Геліяса і Роды (або Пасейдона і Канакі; або Лапіфа і Стылбы).
Паводле апавядання Дыядора, бегшы з Родаса пасля забойства брата, прыбыў на Херсанес Карыйскі і атрымаў ачышчэнне ад цара Мелісея. Трыяп адправіўся ў Карыю і авалодаў мысам, названым Трыёпіем. Заснаваў Трыёпій і заваяваў увесь Херсанес і частку Карыі. Заснавальнік Кніда. Затым адправіўся ў Фесалію, уступіў у саюз з сынамі Дэўкаліёна, выгнаў пеласгаў і атрымаў частку Датыйскай раўніны. Там высек свяшчэнны гай Дэметры, з-за чаго вымушаны быў пакінуць Фесалію.

## Гл. таксама 
* Трыяп, цар Фесаліі — іншы варыянт міфа.

Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Міфы астравоў Эгейскага мора
Бентэсікіма

**Бентэсікі́ма** (Бенфесікіма, , ад  «глыбіня» і  «хваля») — у грэчаскай міфалогіі дачка Пасейдона і Амфітрыты, сястра Трытона і Роды, жонка эфіопскага цара Эндыя. Ёй на выхаванне Пасейдон аддаў свайго сына Эўмалпа , якога яго маці Хіёна кінула ў мора, каб схаваць ад бацькі сваю сувязь з Пасейдонам. Калі Эўмалп памужнеў, Бентэсікіма ажаніла яго з адной са сваіх дочак, аднак ён пакахаў іншую яе дачку, за што Бентэсікіма прагнала яго.

Катэгорыя:Гераіні старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Афрыка ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Перс (тытан)

**Перс** () — у старажытнагрэчаскай міфалогіі малодшы тытан. Сын Крыя і Еўрыбіі. Муж Астэрыі, бацька Гекаты. З'яўляецца ўвасабленнем разбурэння.

Катэгорыя:Старажытнагрэчаскія багі
Катэгорыя:Багі паводле алфавіта
Гамадрыяды

. Гамадрыяда (1870)]]
**Гамадрыяды** () — у старажытнагрэчаскай міфалогіі разнавіднасць німф дрэваў. Гэта тыя дрыяды, якія паміралі разам з дрэвам.

Паводле старажытнагрэчаскага паэта Ференіка з Гераклеі, гераіня **Гамадрыяда** нарадзіла свайму брату Оксілу (сыну Орэя), у прыватнасці, дочак Карыю (арэх), Балану (жолуд), Кранію (кізіл), Марэю (шаўкоўніца), Эгеру (таполя), Птэлею (вяз), Ампелу (вінаградная лаза) і Сіку (смакоўніца), усе яны атрымалі імя гамадрыяд.

Бацька нейкага Парэбія здзейсніў цяжкае злачынства, ссекшы дуб, які яго маліла захаваць гамадрыяда. За тое, што дуб — жыллё гамадрыяды быў ссечаны, німфа пакарала злачынца і яго нашчадства. Каб загладзіць віну, трэба было ўзвесці німфе алтар і прынесці ёй ахвяры.

Калі Эрысіхтан загадаў ссекчы дуб у гаі Дэметры, з яго забруілася кроў, а галіны пакрыліся бледнасцю. Гэта была кроў німфы, якая жыла ў дубе, паміраючы, яна прадракла адплату апаганшчыку свяшчэннага дрэва, надаўшы яго адчуваннем няўтольнага голаду.

Вядомая гісторыя палахлівай гамадрыяды Сірынгі, якая стала трыснягом, каб пазбегнуць абдымкаў казланогага Пана.

Катэгорыя:Німфы
Катэгорыя:Духі лесу
Мітрыдат

**Мітрыда́т** () (у перакладзе з персідскай мовы «падараваны Мітрай») — імя шэрагу антычных цароў, вайскаводаў і палітыкаў у розных дзяржавах Малой Азіі.

## Цары Парфіі 
* Мітрыдат I Філэлін — кіраваў у 171 — 138 гг. да н.э.
* Мітрыдат II Вялікі — кіраваў у 123 — 88 гг. да н.э.
* Мітрыдат III — кіраваў у 57 — 55 гг. да н.э.
* Мітрыдат IV — кіраваў у 128 — 147 гг.

## Цары Пантыйскага царства 
* Мітрыдат I Ктыст — кіраваў у 302 — 266 гг. да н.э.
* Мітрыдат II — кіраваў у 250 — 220 гг. да н.э.
* Мітрыдат III — кіраваў у 220 — 190 гг. да н.э.
* Мітрыдат IV Філапатр — кіраваў у 159 — 150 гг. да н.э.
* Мітрыдат V Эвергет — кіраваў у 150 — 121 гг. да н.э.
* Мітрыдат VI Еўпатар — кіраваў у 121 — 63 гг. да н.э.

## Цары Камагены 
* Мітрыдат I Калінік — кіраваў у 100 — 70 гг. да н.э.
* Мітрыдат II — кіраваў у 40 — 38 гг. да н.э.

## Цары Баспора 
* Мітрыдат Пантыйскі — кіраваў у 39 — 44 гг.

## Іншае 
* Мітрыдат — гара ў цэнтры Керчы, на якой размяшчаўся антычны горад Пантыкапей, названая ў гонар пантыйскага цара Мітрыдата VI Еўпатара.
* Мітрыдат — гара ў цэнтры Феадосіі.
* «Мітрыдат» — п'еса Жана Расіна.
Мітрыдат I Камагенскі

**Мітрыдат I Каліннік** () — трэці цар Камагены, які паходзіў з армянскай дынастыі Ервандыдаў. З’яўляўся сынам кіраўніка Камагены Сама Камагенскага.

Мітрыдат памёр у 70 да н.э., і спадчыннікам прастола стаў яго родны сын Антыёх.

## Сям’я 
Да свайго ўзыходжання на прастол паміж краінамі Мітрыдат ажаніўся з дачкой кіраўніка Сірыі Антыёха VIII Грыпа Лаадыкай VII Тэяй на фоне заключанага мірнага дагавора. Жонка ў 86 годзе да н.э. нарадзіла цару сына Антыёха, які стаў пасля царом Камагены.

## Літаратура 
* Laodice VII 

Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі I стагоддзя да н.э.
Катэгорыя:Цары камагенскія
Жужнева

**Жу́жнева** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Обаль, за 40 км у напрамку на паўночны ўсход ад Полацка.

Плошча паверхні возера 0,13 км². Даўжыня 0,5 км, найбольшая шырыня 0,32 км. Даўжыня берагавой лініі 1.58 км. Катлавіна круглаватай формы, размешчана сярод лесу. Берагавая лінія слабазвілістая.

У Жужнева ўпадай ручай з возера Дабрынец і выцякае Жукаўская канава ў возера Красамай. Таксама ручаём злучана з возерам Летняе.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Мітрыдат V Эвергет

**Мітрыдат V Эвергет** () — сёмы цар Понта, які кіраваў у 150 — 121 да н.э.. Верагодна, з'яўляўся сынам Фарнака I і пляменнікам Мітрыдата IV Філапатра . 

Ён працягнуў палітыку супрацоўніцтва з рымлянамі, распачатую яго папярэднікам. Ён падтрымаў іх некалькімі караблямі і невялікімі дапаможнымі сіламі падчас Трэцяй Пунічнай вайны., а таксама аказаў сур'ёзную дапамогу ў пазнейшай вайне супраць Арыстоніка Пергамскага (131 — 129 да н.э.). 

За сваю службу быў узнагароджаны рымскім консулам правінцыяй Фрыгія. Мітрыдату таксама ўдалося павялічыць сілу свайго царства, выдаўшы дачку Лаадыку за цара Кападокіі Арыярата VI Эпіфана. Ён быў забіты ў Сінопе ў выніку прыдворнай змовы, у якой, верагодна, бралі ўдзел і члены яго сям'і.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі II стагоддзя да н.э.
Катэгорыя:Цары пантыйскія
Фарнак

**Фарнак** () — імя двух кіраўнікоў Пантыйскага царства

* Фарнак I — цар Пантыйскага царства, які кіраваў у 190 да н.э. — 159 да н.э.
* Фарнак II — цар Пантыйскага царства і Баспора, які кіраваў у 63 да н.э. — 47 да н.э.
Фарнак I

**Фарнак I** () — цар Понта, які кіраваў каля 190 да н.э. — каля 159 да н.э.

Фарнак быў сынам цара Мітрыдата III. Каля 183 да н.э. Фарнак змог захапіць горад Сінопу і вырашыў узмацніць уплыў Пантыйскага царства ў Малой Азіі, аднак супраць яго была складзена кааліцыя ў якую ўваходзілі; востраў Родас, Арыярат IV — цар Кападокіі, Прусій II — цар Віфініі, і Эўмен II — цар Пергама.

У 181 да н.э. пантыйскае войска ўварвалася ў Галатыю, але ваенныя дзеянні былі неўзабаве прыпынены з прыбыццём рымскіх дэлегатаў. Аднак першапачатковыя патрабаванні Фарнака былі адпрэчаны рымскім сенатам, пасля чаго ён вырашыў аднавіць ваенныя дзеянні. Пантыйцы не здолелі супрацьстаяць аб'яднаным сілам сваіх праціўнікаў, і ў 179 да н.э. Фарнак вырашыў заключыць мір.

Паводле мірнага дагавора, Пантыйскае царства страчвала свае заваяванні ў Галатыі і Пафлагоніі, аднак захоўвала за сабой Сінопу. Фарнак працягваў кіраваць да сярэдзіны II стагоддзя, і пасля яго смерці прастол перайшоў да яго брата — Мітрыдату IV.

У 172 ці 171 годзе да н.э. кіраўнік дзяржавы Селеўкідаў Дэметрый I Сатэр выдаў за пантыйскага цара сваю стрыечную сястру Нісу.

## Сям'я 
Ад шлюбу з Нісай у цара было двое дзяцей: Мітрыдат V і Ніса.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Цары пантыйскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі II стагоддзя да н.э.
Лаадыка III

**Лаадыка III** (дата нараджэння не вядомая — памерла ў 191 годзе да н.э.) — дачка Мітрыдата II Пантыйскага, кіраўніца дзяржавы Селеўкідаў. Яе сястрой была Лаадыка Пантыйская, а братам — Мітрыдат III.

## Біяграфія 
Лаадыка стала жонкай кіраўніка дзяржавы Селеўкідаў Антыёха III Вялікага неўзабаве пасля яго ўзыходжання на прастол у 222 годзе да н.э. была абвешчана царыцай у горадзе Антыёхія, пасля чаго яе муж адправіўся ў паход супраць сатрапа Молана, які паўстаў супраць яго. Падчас гэтага паходу нарадзіўся іх першынец — Антыёх.

Імя Лаадыкі не згадваецца ні ў адной крыніцы; але яно было занесена ў пазнейшы перыяд праўлення Антыёха ў гарадах Сарды, Гераклея-на-Латмасе, Іасосе і Антыёхіі. З яе смерцю Антыёх заснаваў прысвечаны ёй культ, у рамках якога ён і яна абагаўляліся.

## Літаратура 
* Палібій, *Усеагульная гісторыя*
* John D. Grainger, A Seleukid prosopography and gazetteer, BRILL, 1997

Катэгорыя:Селеўкіды
Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі III стагоддзя да н.э.
Арыярат IV

**Арыярат IV** (стар.-грэч. *Ἀριαράθης Εὐσεϐής*, кіраваў у 220—163 гадах да н.э.) — кіраўнік Кападокіі, сын басілеуса Арыярата III і яго жонкі Стратанікі, македонкі. У момант узыходжання на прастол быў дзіцем; яго кіраванне працягвалася прыкладна 57 гадоў.

## Біяграфія 
Ён быў у шлюбе з Антыёхай, дачкой Антыёха III Вялікага, кіраўніка Сірыі, і яго жонкі Лаадыкі III, і з гэтай прычыны быў саюзнікам Антыёха ў яго вайне супраць рымлян. Пасля паражэння Антыёха ў вайне ў 190 г. да н.э. Арыярат IV прапанаваў рымлянам заключыць мір у 188 годзе да н.э., які ён атрымаў на палёгачных умовах, з прычыны таго, што яго дачка, Стратаніка, была прыкладна ў той жа час заручана з Эўменам II, кіраўніком Пергама, з якім яна пазней насамрэч ажанілася, і саюзнікам рымлян. У 183—179 гадах да н.э. ён дапамагаў Эўмену ў яго вайне супраць Фарнака I, кіраўніка Понта. Палібій адзначае, што пасля смерці селеўкіда Антыёха IV Эпіфана, які памёр 164 г. да н.э., да Арыярата было адпраўлена рымскае пасольства.

Антыёха, жонка Арыярата, як кажуць, спачатку ніяк не магла нарадзіць яму дзяцей, таму выдала за сваіх двух чужых, якія былі названы Арыярат і Араферн. Пазней, аднак, як паведамляецца, яна нарадзіла мужу дзвюх дочак і сына, Мітрыдата, затым Арыярата V. Пазней зман быў раскрыты, і двое няродных сыноў былі высланы з Кападокіі: адзін у Рым, іншы ў Іонію.

## Бібліяграфія 
* Appian, *The foreign wars*, Horace White (translator), New York, (1899)
* Hazel, John; *Who’s Who in the Greek World*, «Ariarathes IV», (1999)
* Head, Barclay; *Historia Numorum*, «Cappadocia», (1911)
* Justin; *Epitome of Pompeius Trogus*, John Selby Watson (translator); London, (1886)
* Livy; *Ab urbe condita*, Canon Roberts (translator); New York, (1905)
* Polybius; *Histories*, Evelyn S. Shuckburgh (translator); London — New York, (1889)
* Smith, William (editor); *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, «Ariarathes IV» , Boston, (1867)
* Christian Settipani, Les Ancêtres de Charlemagne (France: Éditions Christian, 1989).
* Габелко О. K. К династической истории эллинистической Каппадокии: царский дом Ариаратидов // Античный мир и археология. — Саратов, 2009. — В. 13.

Катэгорыя:Цары кападакійскія
Мітрыдат II

**Мітрыдат II** () — цар Понта, які кіраваў каля 250 да н.э. — каля 210 да н.э.

Мітрыдат быў сынам цара Арыябарзана. Ён стаў саюзнікам Селеўкідаў, узяўшы сястру Селеўка II сабе ў жонкі. У сваю чаргу ён выдаў сваю дачку Лаадыку за Антыёха III Вялікага. Аднак у так званай «Вайне Братоў», Мітрыдат падтрымліваў Антыёха супраць Селеўка. У 227 да н.э. (ці 220 да н.э.) на востраве Родас адбылося буйное землетрасенне. Мітрыдат і яго жонка, даведаўшыся пра гэта, паслалі туды дабрачынную дапамогу жыхарам.

## Сям'я 
Лаадыка нарадзіла Мітрыдату II трох дзяцей: Лаадыку III, Лаадыку Пантыйскую і Мітрыдата III.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі III стагоддзя да н.э.
Катэгорыя:цары пантыйскія
Дэметрый I Сатэр

**Дэметрый I Сатэр** (; каля 187 да н.э. — 150 да н.э.) — цар Сірыі (з 162 да н.э.) з дынастыі Селеўкідаў. Сын Селеўка IV Філапатара.

Падчас кіравання бацькі быў адпраўлены закладнікам у Рым наўзамен свайго дзядзькі Антыёх IV Эпіфана. Пасля смерці бацькі ў 175 годзе да н.э. замест Дэметрыя прастол заняў былы закладнік, а пасля гібелі ў 164 да н.э. — яго сын Антыёх V Еўпатар.

У 162 годзе да н.э., пры садзейнічанні грэчаскага гісторыка Палібія, Дэметрыю ўдалося збегчы з рымскага палону. Высадзіўшыся ў горадзе Трыпалі, ён змог заручыцца падтрымкай мясцовага насельніцтва, і забіў Антыёха V і рэгента Лісія, пасля чаго рымскі Сенат прызнаў яго законным царом.

Дэметрый атрымаў сваю мянушку *«Сатэр»* («Збавіцель») ад вавіланян, якіх ён вызваліў ад тыраніі сатрапа Тымарха. Тымарх праславіўся пасля абароны Мідыі ад парфян. Ён выкарыстоўваў узыходжанне Дэметрыя як падставу для абвяшчэння сябе незалежным царом, распаўсюдзіў сваю ўладу на Вавілонію, але ў яго не хапіла сіл для барацьбы з сірыйскім царом. У 160 годзе да н.э. Дэметрый нанёс Тымарху паражэнне і забіў яго, тым самым, аб’яднаўшы на некаторы час дзяржаву Селеўкідаў.

Дэметрый таксама вядомы сваёй перамогай над Макавеямі, калі ў бітве з сірыйскімі войскамі загінуў першасвятар Іуда Макавей (161 ці 160 да н.э.).

Падзенне Дэметрыя прыпісваюць Геркліду, брату Тымарха. Герклід падтрымліваў юнага Аляксандра Баласа, якога прадстаўляў сапраўдным сынам Антыёха IV. Герклід пераканаў рымскі Сенат падтрымаць Аляксандра Баласа, яго таксама падтрымалі Егіпет і Пергам. Пасля двух гадоў грамадзянскай вайны Дэметрый быў зрынуты ў 150 годзе да н.э.

## Літаратура 
* *«Demetrius I Soter.» Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica 2007 Ultimate Reference Suite . Chicago: Encyclopædia Britannica, 2007.*
* 

Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі II стагоддзя да н.э.
Катэгорыя:Селеўкіды
Катэгорыя:Цары дзяржавы Селеўкідаў
Катэгорыя:Забітыя манархі
Катэгорыя:Цары сірыйскія
Дэметрый

**Дэме́трый** () — мужчынскае імя грэчаскага паходжання. Паходзіць ад імя багіні ўрадлівасці Дэметры і таму відавочна азначае «ўрадлівы, пладавіты».

; Знакамітыя Дэметрыі ў гісторыі
* Цары Македоніі:
** Дэметрый I Паліяркет — цар Азіі ў 306 да н.э. — 301 да н.э. (разам з бацькам Антыгонам I), цар Македоніі ў 294 да н.э. — 287 да н.э.
** Дэметрый II Эталійскі — кіраваў у 239 да н.э. — 229 да н.э.

* Селеўкіды:

** Дэметрый I Сатэр — цар Сірыі, які кіраваў у 162 да н.э. — 150 да н.э.
** Дэметрый II Нікатар — цар Сірыі, які кіраваў у 145 да н.э. — 141 да н.э. і 129 да н.э. — 126 да н.э.
** Дэметрый III Эўкер — цар Дамаска, які кіраваў у 95 да н.э. — 88 да н.э.

* Цары Грэка-бактрыйскага царства:
** Дэметрый I — цар, які кіраваў каля 200 да н.э. — 180 да н.э. у Бактрыі, Сагдыяне, Фергане і Арахазіі
** Дэметрый II — цар, які кіраваў каля 180 да н.э. — 165 да н.э. у Арахазіі, Гандхары і Пенджабе

; Выдуманыя персанажы
* Дэметрый — персанаж з серыі раманаў «Змярканне»

## Гл. таксама 
* Дзмітрый
Каменка (возера, басейн Дзвіны)

**Ка́менка, Каменскае** — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Заходняя Дзвіна, прыкладна за 18 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Браслаў.

Плошча паверхні возера 0,16 км². Даўжыня 0,75 км, найбольшая шырыня 0,25 км, даўжыня берагавой лініі 1,95 км. Плошча вадазбору 17 км².
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. З усходу і захаду да возера падступае балота. Схілы катлавіны на паўднёвым усходзе вышынёй да 2—5 м, астатнія стромкія, вышынёй да 7—10 м. Берагавая лінія умерана звілістая. На ўсходзе возера невялікія залівы.

Каменка злучана ручаём з возерам Закаменка.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёна
Келесірыя

**Келесірыя** (ці ; , ) — гістарычная вобласць на поўдні Сірыі, размешчаная ў даліне Бекаа паміж хрыбтамі Ліван і Антыліван. Арашаецца рэкамі Эль-Азі (старажытны Аронт) і Эль-Літані (Леонт).

З часоў войн дыядохаў назва Келесірыя было распаўсюджана на Палесціну і Фінікію, якія доўгі час з'яўляліся прадметам спрэчак паміж Пталамеямі і Селеўкідамі. Пры рымскім імператары Септыміі Северы ў 194 годзе Келесірыя стала асобнай правінцыяй, якая размяшчалася ў паўночнай частцы былой правінцыі Сірыя.

## Літаратура 
* Othmar Keel, Max Küchler, Christoph Uehlinger: Orte und Landschaften der Bibel. Ein Handbuch und Studien-Reiseführer zum Heiligen Land. Band 1: Geographisch-geschichtliche Landeskunde, Vandenhoeck & Ruprecht. Göttingen 1984. ISBN 3-525-50166-8. «Syrien» und «Koilesyrien». S. 237.

Катэгорыя:Сірыя
Катэгорыя:Правінцыі Рымскай імперыі