Радаслаў Калета

**Радаслаў Калета** (; ) — польскі беларусіст, паланіст, мовазнаўца, выкладчык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1983 годзе ў Варшаве. З маладосці займаўся грамадскай дзейнасцю: быў рэдактарам школьнай газеты, членам студэнцкіх і навуковых аб’яднанняў.

У 2005 годзе праходзіў журналісцкую практыку ў Беларускай службе Польскага радыё, дзе падрыхтаваў шэраг матэрыялаў.

У 2007 годзе скончыў Варшаўскі ўніверсітэт, атрымаўшы ступень магістра на факультэце прыкладной лінгвістыкі і ўсходнеславянскіх філалогій. Яго магістарская праца, напісаная на беларускай мове, была прысвечана параўнанню марфалагічных асаблівасцяў тарашкевіцы і наркомаўкі (навуковы кіраўнік — доктар філалагічных навук Ніна Баршчэўская). У гэты перыяд займаўся выкладаннем беларускай мовы і праходзіў педагагічныя практыкі ў беларускім ліцэі ў Гайнаўцы.

У 2009 годзе атрымаў другую магістарскую ступень на факультэце паланістыкі Варшаўскага ўніверсітэта, дзе ў цэнтры «Палонікум» даследаваў выкладанне польскай мовы беларусам. Яго навуковым кіраўніком быў доктар філалагічных навук Пётр Гарнцарак. Спецыялізаваўся на выкладанні польскай мовы як замежнай, карэктуры і выдавецкай дзейнасці.

Сфарміраваўся таксама падчас навучання ў Францыі і Іспаніі. Валодае англійскай, французскай, рускай і беларускай мовамі.

Суарганізатар курсаў польскай мовы для беларусаў, эксперт Міністэрства адукацыі Польшчы па беларускіх падручніках для школ.

У 2019—2024 гадах загадчык кафедры беларусістыкі Варшаўскага ўніверсітэта. У 2021 годзе атрымаў званне прафесара.

Пасля прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі 2020 года ініцыяваў акцыю «UW solidarny z Białorusią» («Варшаўскі ўніверсітэт салідарны з Беларуссю»), у межах якой у 2020—2021 гадах сумесна арганізаваў курсы польскай мовы для ўцекачоў з Беларусі пад патранатам рэктара Варшаўскага ўніверсітэта, «Польска-беларуская глотадыдактычная ляпсалогія» (2015), «Памылкалогія ў беларусістычнай глотадыдактыцы» (2018). Рэдагаваў таксама калектыўныя манаграфіі: «Беларусь у навуковым дыскурсе», «Мова, літаратура і культура Беларусі цягам стагоддзяў», «Спазнаючы Беларусь…», падручнік па беларускай мове для палякаў . 

Прыняў удзел у шматлікіх канферэнцыях (у Польшчы, Літве, ЗША, Канадзе, Беларусі, у тым ліку ў БДУ, МДЛУ і АН Беларусі, шмат разоў выступаў на пленарным пасяджэнні).

Прайшоў стажыроўкі і чытаў гасцявыя лекцыі, сярод іншага, у Беларусі, у Рэспубліканскім інстытуце вышэйшай школы (2015), МДЛУ (2017) і Інстытуце мовазнаўства Акадэміі навук Беларусі (2019), а таксама ў Празе (2016), Пецярбургу (2017), Славакіі (2023), Румыніі (2023), Германіі (2024) і Кітаі (2024).

У 2015 г. арганізаваў вялікую секцыю «Беларуская мова як замежная» (10 удзельнікаў) на VІ-м Міжнародным кангрэсе беларусістаў і ініцыяваў на кафедры беларусістыкі Варшаўскага ўніверсітэта адкрыццё Майстэрні беларусістычнай глотадыдактыкі, якая выдае з 2017 г. часопіс «Беларуская мова як замежная».

У 2012—2015 гг. быў навуковым сакратаром беларусазнаўчага часопіса «Acta Albaruthenica», у 2022—2024 гг. намеснікам галоўнага рэдактара, а з 2025 г. галоўным рэдактарам гэтага часопіса.

Рэцэнзент польскіх беларусазнаўчых часопісаў «Białorutenistyka Białostocka», «Studia Białorutenistyczne», «Zeszyty Cyrylo-Metodiańskie», «Studia Rossica Gedanensia», «Acta Polono-Ruthenica», «Slavia Orientalis», «Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców»,  «Acta Albaruthenica», «Journal of Belarusian Studies». З 2014 г. сябра Таварыства беларускай мовы і Міжнароднай асацыяцыі беларусістаў, а таксама іншых навуковых таварыстваў: Польскае таварыства беларусістаў, The Northeast Modern Language Association (NeMLA), Slavic Linguistics Society i Association for Slavic, East European, and Eurasian Studies (ASEEES).

У 2013—2014 гг. супрацоўнічаў пры навуковым праекце кафедры беларусістыкі «Культурна-моўная спадчына Падляшша».

14.10.2019 узнагароджаны памятным знакам У гонар 90-годдзя Інстытута мовазнаўства Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі «за значны ўклад у распрацоўку праблем глотадыдактыкі, удасканаленне методыкі выкладання замежных моў». Узнагароду ўручыў акадэмік праф. Аляксандр Лукашанец. Тройчы атрымліваў узнагароду Рэктара Варшаўскага ўніверсітэта (2016, 2020, 2023).

## Бібліяграфія 
* Радаслаў Калета, 2007, *Асноўныя марфалагічныя адрозненні паміж наркамаўкай і тарашкевіцай,* «Acta Albaruthenica» 2007, т. 7, с. 192—206.
* Радаслаў Калета, 2008, *Выбраныя прыклады марфалагічнай дыферэнцыяцыі паміж двума правапіснымі стандартамі беларускай мовы,* «Acta Albaruthenica» 2008, т. 8, с. 206—217
* Радаслаў Калета, 2008, *Паміраньне Гэрбэрта: маналёг пра «Эпілёг буры»*, «Arche» 2008, № 10, с. 137—150.
* Радаслаў Калета, 2010, *Беларусь у Варшаве*, «Arche», № 4, с. 343—353.
* Радаслаў Калета, 2010, *Цяжкасці польскае мовы: памылкі беларусаў, якія вывучаюць польскую мову*, «Arche», № 4, с. 358—400.
* Радаслаў Калета, 2013, *Адрозненні паміж тарашкевіцай і наркамаўкай на прыкладзе займенніка ды лічэбніка*, «Studia i Szkice Slawistyczne» 2013, т. XII, с. 123—133.
* Радаслаў Калета, 2013, *Некаторыя асаблівасці наркамаўкі і тарашкевіцы на прыкладзе выбраных пытанняў звязаных з дзеясловам*, «Linguodidactica», т. XVII, с. 81-92.
* Радаслаў Калета, 2013, *Пра беларуска-польскіх «фальшывых сяброў пераклaдчыка»*, «Acta Albaruthenica», т. 13, с. 135—144.
* Радаслаў Калета, 2016, *Аб варыянтах раманізацыі беларускага алфавіта, якія функцыянуюць у Польшчы*, [у:] *Беларуска-польскія моўныя, літаратурныя, гістарычныя і культурныя сувязі: зб. арт.*, Беларусіка=Albaruthenica 37, пад рэд. І. Э. Багдановіч, М. І. Свістуновай, БДУ, Мінск, с. 105—117.
* Радаслаў Калета, 2016, *Беларуская мова як замежная ў Польшчы і ў свеце*, [у:] *Мова — Літаратура — Культура. Матэрыялы VІІІ Міжнароднай навуковай канферэнцыі* *(да 90-годдзя прафесара Льва Міхайлавіча Шакуна), Мінск, 15-16 верасня 2016 г. У дзвюх частках*, частка 2, у аўтарскай рэдакцыі, Мінск, с. 159—165.
* Радаслаў Калета, 2016, *Лексічны аналіз паланізмаў-архаізмаў у беларускай мове (на матэрыяле беларускага* Слоўніка архаізмаў і гістарызмаў*)*, [у:] *Беларуска-польскія культурна-моўныя ўзаемадачыненні: ад гісторыі да сучаснасці : зб. навук. арт.*, Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культ., мовы і літ-ры, Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа / навук. рэд. В. М. Курцова, Н. А. Снігірова, M. Jankowiak, M. Ostrówka, Беларуская навука, Мінск, с. 123—128.
* Радаслаў Kалета, 2017, *Часопіс «Беларуская мова як замежная» у даследаваннях беларусістычнай глотадыдактыкі*, «Беларуская мова як замежная», № 1, с. 7-12.
* Радаслаў Калета, 2018, *Выбраныя матэрыялы па вывучэнні беларускай мовы як замежнай (1973—2017 гг.)*, «Беларуская мова як замежная», № 2, с. 26-38.
* Радаслаў Калета, 2018, *Прафесар Антаніна Абрэмбска-Яблоньска вачамі маладых пакаленняў даследчыкаў кафедры беларусістыкі Варшаўскага ўніверсітэта*, [у:] *Беларуска-польскія моўныя, літаратурныя, гістарычныя і культурныя сувязі. Да 220-годдзя з дня нараджэння Адама Міцкевіча : зб. арт. па матэрыялах міжнар. навук. канф.* / Беларус. дзярж. ун-т; рэдкал.: І. Э. Багдановіч (гал. рэд.) [і інш.]; пад рэд. І. Э. Багдановіч, М. І. Свістуновай. — Мінск : БДУ, 2018. — 439 с.: [8] с. іл. — (Беларусіка = Albaruthenica; кн. 38), с*.* 142—151.
* Радаслаў Калета, 2018, *Часопіс «Беларуская мова як замежная» як прыклад польска-беларускага супрацоўніцтва ў галіне глотадыдактыкі,* [у:] *Беларуска-польскія моўныя, літаратурныя, гістарычныя і культурныя сувязі. Да 220-годдзя з дня нараджэння Адама Міцкевіча : зб. арт. па матэрыялах міжнар. навук. канф.* / Беларус. дзярж. ун-т; рэдкал.: І. Э. Багдановіч (гал. рэд.) [і інш.]; пад рэд. І. Э. Багдановіч, М. І. Свістуновай. — Мінск : БДУ, 2018. — 439 с.: [8] с. іл. — (Беларусіка = Albaruthenica; кн. 38), с. 271—279.
* Радаслаў Калета, 2019, *Беларусістычная глотадыдактыка як паўнавартасная галіна навукі*, «Беларуская мова як замежная», № 3, с. 7 - 18.
* Радаслаў Калета, 2020, *Беларуская мова як замежная з польскае перспектывы*, [у:] *Актуальныя праблемы беларусістыкі. Матэрыялы І Міжнароднага кангрэса беларусістаў*, Мінск, 27-29 мая 2015 года. Зборнік артыкулаў, рэд. І. Э. Багдановіч і інш., Мінск, Беларусіка=Albaruthenica 40, с. 161-172.
* Радаслаў Калета, 2020, *Выбраныя навуковыя працы па беларускай мове як замежнай (спіс літаратуры за 1994-2019 гг.)*, «Беларуская мова як замежная», № 4, с. 37 - 48.
* Радаслаў Калета, Ігар Капылоў, Уладзімір Кошчанка, 2020, *Корпусная лінгвістыка як перспектыўны напрамак развіцця беларуска-польскіх моўных сувязей*, «Acta Albaruthenica», т. 20, с. 185-198.
* Радаслаў Калета, 2020, *Нина Барщевская, профессор Варшавского университета, белорусский и польский ученый = Nina Barszczewska, professor at the University of Warsaw and Belarusian and Polish scholar*, [у:] *Женщины-ученые Беларуси и Польши. Материалы международной научно-практической конференции, Минск, 26 марта 2020 г.*, ред. И. В. Казакова, И. В. Олюнина, Минск, с. 17-30. 
* Радаслаў Калета, 2021, *Аб патрэбе польска-беларускіх параўнальных глотадыдактычынх даследаванняў*, [у:] *Беларуская мова, літаратура, культура і свет: праблемы рэпрэзентацыі: зб. навук. артыкулаў па выніках III Міжнар. навук. канф., Мінск, 19 лістап. 2020 г.*, aдказны рэдактар М.М. Воінава-Страха, Мiнск, c. 8-13.
* Радаслаў Калета, 2021, *Пра тэрміны беларуская мова як замежная і беларусістычная глотдыдактыка*, [у:] *Беларуская мова – галоўная гісторыка-культурная каштоўнасць нацыі і дзяржавы (да 90-годдзя Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа). Зборнік навуковых артыкулаў*, пад агульнай рэдакцыяй І.Л. Капылова, у дзвюх частках, ч. 1, c. 200 – 207.
* Радаслаў Калета, 2022, ''Беларуская мова, літаратура і культура ў найнавейшых падручніках для дзяцей беларусаў Падляшша (Польшча), выдадзеных Аб'яднаннем „АБ-БА”*, «Культура. Нацыя», № 30, c. 133–145.
* Радаслаў Калета, 2023, *Выбраныя навуковыя і дыдактычныя публікацыі па беларускай мове як замежнай (2018–2023 гг.)*, «Беларуская мова як замежная», № 7, с. 40 – 51.
* Радаслаў Калета, 2023, *Выбраныя факты з гісторыі беларусістыкі ў Варшаве ў святле архіўных дакументаў = Wybrane fakty z historii białorutenistyki warszawskiej w świetle dokumentów archiwalnych = Selected Facts from the History of Belarusian Studies in Warsaw in Light of Archival Documents*, [y:] *Спазнаючы Беларусь… Да 65-годдзя беларусістыкі Варшаўскага ўніверсітэта = Odkrywając Białoruś... 65-lecie białorutenistyki na Uniwersytecie Warszawskim = Discovering Belarus... On the Occasion of the 65th Anniversary of Belarusian Studies at the University of Warsaw*, red. R. Kaleta, Warszawa, c. 135-144, 145-154, 155-174.
* Радаслаў Калета, 2023, *Кафедра беларусістыкі Варшаўскага ўніверсітэта ў 2017–2021 гадах = Katedra Białorutenistyki Uniwersytetu Warszawskiego w latach 2017–2021 = The Department of Belarusian Studies at the University of Warsaw in 2017–2021*, [y:] *Спазнаючы Беларусь… Да 65-годдзя беларусістыкі Варшаўскага ўніверсітэта = Odkrywając Białoruś... 65-lecie białorutenistyki na Uniwersytecie Warszawskim = Discovering Belarus... On the Occasion of the 65th Anniversary of Belarusian Studies at the University of Warsaw*, red. R. Kaleta, Warszawa, c. 81-98, 99-116, 117-134.
* навуковы рэдактар: Каліта І., Садоўская А., Старавойтава Н., *Фразеалагічны мінімум беларускай мовы: задачы і перспектывы*, Ústí nad Labem 2021.
Іншыя публікацыі даступныя ў польскай навуковай базе Людзі навукі.

## Спасылкі іншых аўтараў на яго працы 
На яго працы спасылаліся аўтары наступных беларускамоўных артыкулаў:

Баршчэўская Н., 2013, *Дасягненні Кафедры беларусістыкі Варшаўскага ўніверсітэта*, «Białorutenistyka Białostocka», т. 5, с. 486—487.

Баршчэўская Н., 2017, *Польска-беларускія моўныя сувязі на працягу стагоддзяў*, «Studia Białorutenistyczne», т. 11, с. 211—223.

Барысенка В. У., 2017, *Вучэбна-метадычныя дапаможнікі па беларускай мове як замежнай. Дыяхранічны аспект*, «Беларуская мова як замежная», № 1, с. 15-22.

Капылоў І. Л., 2016, *Беларуска-польскія акадэмічныя мовазнаўчыя стасункі: гісторыя, сучаснасць і перспектывы*, [у:] *Беларуска-польскія культурна-моўныя ўзаемадачыненні: ад гісторыі да сучаснасці. Зборнік навуковых артыкулаў*, рэд. В. Курцова, Н. Снігірова, M. Jankowiak, M. Ostrówka, Мінск, с. 136—147.

Кустава В., 2010, *«Не пераймайся, мама, я ў Варшаву!..»*, «Arche», № 4, с. 333—340.

Рамза Т. Р., 2018, *Беларуская мова як замежная на філалагічным факультэце БДУ*, [у:] Е. А. Пригодич (рэд.), *Иностранные язкыки: иновации, перспективы исследования и преподавания. Материалы международной научно-практической конференции, Минск, 22-23 марта 2018 г.*, Минск, с. 51-67.

Сямешка Л., 2017, *Беларуская мова як замежная ў кантэксце сучаснай адукацыйнай парадыгмы для выкладчыкаў беларускай мовы як замежнай і спецыялістаў па рабоце з замежнымі студэнтамі*, Мінск.

Тычына М., 2009, *Pan Cogito Збігнева Гэрбэрта і Алеся Разанава: традыцыяналізм і універсалізм*, «Acta Albaruthenica», т. 9, с. 184—190.

## Беларускія рэцэнзіі на яго кнігі 
Волкава Я. В., «Беларуская лінгвістыка» 2015, вып. 74, с. 166—167.

Свістунова М.,"Веснік БДУ. Серыя 4", 2016, № 2, с. 144—146.

Барысенка В., *Асаблівасці выкладання беаларускай мовы беларускамоўным навучэнцам (на матэрыяле метадычнага дапаможніка Р. Калеты «Польска-беларуская глотадыдактычная ляпсалогія»*, [у:] *Беларуска-польскія **м**оўныя, літаратурныя, гістарычныя і культурныя сувязі: зб. арт.'', Беларусіка=Albaruthenica 37, пад рэд. І. Э. Багдановіч, М. І. Свістуновай, БДУ, Мінск 2016, с. 40-44.

Барысенка В., «Журнал Белорусского государственного университета. Филология = Journal of the Belarusian State University. Philology» 2017, № 2, с. 115—116.

Мячкоўская Н. Б., «Журнал Белорусского государственного университета. Филология = Journal of the Belarusian State University. Philology» 2017, № 3, s. 79-82.

Караткевіч І. І., «Беларуская лінгвістыка» 2020, вып. 84, с. 153.

## Пераклады яго вершаў на беларускую 
Arche № 6 (57) — 2007. С. 201—202

Arche № 12 (63) — 2007. С. 228—232

## Яго пераклады з беларускай на польскую 
Верш Валярыны Куставай «Здраньцьвеюць вусны — буду вачыма гаварыць…»
Верш Максіма Багдановіча «Я хацеў бы спаткацца з Вамі на вуліцы»

## Інтэрв’ю 
2015 СТВ — Міжнародная летняя школа беларусістыкі

2016 Канал Культура Беларускага радыё

2018 Радыё Свабода

2019 Беларуская служба Польскага радыё

2020 Беларуская служба Польскага радыё

2021 Радыё Свабода

2022 Радыё Свабода, Беларуская служба Польскага радыё, Радыё Ўнэт

Катэгорыя:Мовазнаўцы Польшчы
Катэгорыя:Перакладчыкі Польшчы
Катэгорыя:Перакладчыкі з польскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі на польскую мову
Катэгорыя:Члены Таварыства беларускай мовы
Катэгорыя:Беларусісты
Катэгорыя:Беларусісты Польшчы