open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Марсель

**Марсе́ль** (, ІРА: [maʁsɛj], мясцовае вымаўленне [mɑχˈsɛjɐ]; , ІРА: [maʀˈsejɔ, maʀˈsijɔ]) — горад у Францыі. Знаходзіцца на беразе Ліёнскага заліва (Міжземнае мора). У 2007 годзе разам з прыгарадамі ў Марселі жылі 1 605 тыс. жыхароў.

## Гісторыя 
Заснаваны ў VI стагоддзі да н.э. як грэчаская калонія **Масалія**. Гандлёвы і культурны цэнтр, порт, сапернічаў з Карфагенам (марская бітва ў VI стагоддзі да н.э.). У 49 да н.э. заваяваны рымлянамі, у 476 — вестготамі, у 539 — франкамі, у 735 зруйнаваны арабамі. 3 879 у каралеўстве Арэлат, з XI стагоддзя ў графстве Праванс. У час крыжовых паходаў адзін з найбуйнейшых гандлёвых цэнтраў Міжземнамор’я. 3 1214 незалежны горад. У 1481 годзе раэам з Правансам перайшоў пад уладу французскіх каралёў. З канца XVII стагоддзя цэнтр керамічнай прамысловасці. Падарваная ў пачатку XIX стагоддзя кантынентальнай блакадай эканоміка Марселя пачала хутка развівацца ў другой палове XIX стагоддзя пасля адкрыцця Суэцкага канала (1869) і французскай экспансіі ў Паўночную Афрыку. У Другую сусветную вайну акупіраваны італа-нямецкімі войскамі (1942—1944), адзін з цэнтраў Руху Супраціўлення.

## Транспарт 
Буйнейшы порт Францыі на Міжземным моры. Вузел чыгунак і аўтадарог. Міжнародны аэрапорт. Метрапалітэн.

Пачатковы пункт трансеўрапейскага нафтаправода на Страсбург і Карлсруэ (Германія).

## Прамысловасць 
Важны прамысловы цэнтр. Нафтаперапрацоўка, нафтахімічная прамысловасць, судна- і авіябудаванне.

## Навука, адукацыя, культура 
Дзейнічаюць 3 ўніверсітэты. Музеі археалогіі, прыгожых мастацтваў і інш. Марскі акварыум. Развіваецца турызм.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Славутасці 
Руіны старажытна-рымскіх збудаванняў, арітэктурныя помнікі XI—XIX ст. На востраве каля Марселя размешчаны замак Іф (XVI ст.).

## Выбітныя ўраджэнцы 
* Фернандэль — французскі акцёр
* Эдмон Растан
* Марыс Бежар

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады рэгіёна Праванс — Альпы — Лазурны Бераг
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Буш-дзю-Рон
Мацатлан

**Мацатлан** () — населены пункт у Мексіцы, уваходзіць у штат Сіналоа. Насельніцтва 352 тыс. чалавек.

Горад абслугоўвае міжнародны аэрапорт Хенераль Рафаэль Буэльна.
Побач з Масатланам вядзецца будаўніцтва буйнога курорта, супастаўнага па маштабе з Канкунам.

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Mazatlán Decimonónico. Historia de Mazatlán en el Siglo XIX 
* Municipio de Mazatlán 
* Proyecto Centro Histórico de Mazatlán 
* Información Turística

Катэгорыя:Гарады Мексікі
Мбабанэ

**Мбабанэ** — горад і сталіца Эсваціні. Знаходзіцца ў цэнтры краіны ў перадгор'ях Драконавых гор, ля падножжа гары Мдзімба, на рацэ Мбабанэ. Горад з’яўляецца палітычным і гандлёвым цэнтрам. Насельніцтва налічвае каля 70 тыс. чалавек. Аўтамабільнай дарогай злучана з чыгуначнай лініяй, якая вядзе ў мазамбікскі порт Мапуту.

## Гісторыя 
Горад быў заснаваны ў XVII стагоддзі як каралеўская рэзідэнцыя. Мбабанэ быў адміністрацыйным цэнтрам Свазіленда ў складзе брытанскай калоніі. З 1968 года з’яўляецца сталіцай незалежнага Свазіленда.

## Насельніцтва 
## Эканоміка 
Развіццё атрымалі харчовая, дрэваапрацоўчая, металургічная прамысловасці.

## Гарады-пабрацімы 
## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Эсваціні
Катэгорыя:Сталіцы Афрыкі
Манама

**Манама** (, *Al-Manāmah*) — самы вялікі горад у Бахрэйне, сталіца краіны. 162 000 жыхароў (2001), што складае чацвёртую частку агульнай колькасці насельніцтва Бахрэйну.

Манама ўзгадваецца ў ісламскіх хроніках з 1345 года. Была заваявана ў 1521 годзе партугальцамі, пасля пкрсамі ў 1602 годзе. З 1783 года была пад уладай дынастыі Аль Каліфаў. У 1958 годзе Манама была абвешчаная вольным портам, а ў 1971 годзе стала сталіцай незалежнага Бахрэйну.

Эканамічная база Манамы ідэнтычная базе ўсяго Бахрэйну — здабыча і перапрацоўка нафты, будаўніцтва караблёў, рыбалоўства. Манаму абслугоўвае міжнародны аэрапорт на востраве Аль-Мухарак, з горадам яго злучае шаша, якая пракладзеная па дамбе. У Манаме знаходзіцца і ўніверсітэт Бахрэйну, які распачаў сваю дзейнасць у 1986 годзе.

Раней Манама існавала як адзін з раёнаў Бахрэйну, а з 3 ліпеня 2002 года ўвайшла ў склад адной з пяці губерняў (Сталічная губерня).

Клімат пераходны ад трапічнага да субтрапічнага; сярэдняя тэмпература студзеня 16 °C, жніўня 31 °C, ападкаў выпадае каля 90 мм у год.

## Клімат 
Клімат пераходны ад трапічнага да субтрапічнага; сярэдняя тэмпература студзеня 16 °C, жніўня 31 °C, ападкаў каля 90 мм у год.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
*  Эль-Кувейт, Кувейт
*  Доха, Катар
*  Туніс, Туніс (1999)
*  Трыпалі, Ліван (1977)
*  Чыкага, ЗША (2004)
*  Дубай, ААЭ
*  Іерусалім, Ізраіль
*  Чыянгмай, Тайланд

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Бахрэйна
Мата-Уту

**Мата-Уту** () — адміністрацыйны цэнтр тэрыторыі Уоліс і Футуна. Размешчаны на востраве Увеа ў групе астравоў Уоліс. Буйны марскі порт тэрыторыі. На поўнач знаходзіцца аэрапорт Хіхіфа. Насельніцтва — 1124 чалавекі (2008, перапіс).

Катэгорыя:Гарады Аўстраліі і Акіяніі
Катэгорыя:Уоліс і Футуна
Маскат

thumb|left|Цэнтр Маската
**Маскат** () — сталіца і найбуйнейшы горад Амана. Насельніцтва складае  (2008).
## Насельніцтва 
## Культура 
* Нацыянальны музей Амана, Музей спадчыны Амана, Амана-французскі музей.

## Славутасці 
* Мячэць Султана Кабуса

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Амана
Ніямей

**Ніямей** () — сталіца Нігера, адміністрацыйны цэнтр дэпартамента Ніямей, прыстань на левым беразе ракі Нігер. Насельніцтва — 675 тысяч жыхароў (2002, з прыгарадамі). Транспартны вузел. Міжнародны аэрапорт. Тэкстыльная фабрыка; харчасмакавая прамысловасць (скатабойня, мукамольны завод). Лёгкая прамысловасць. Гандлёвы цэнтр сельскагаспадарчага раёна. Рамёствы (выраб скураў, выраб ўпрыгожванняў з срэбра, золата). Паблізу Ніямея — ЦЭС. Ёсць універсітэт і нацыянальны музей. У 1926—1960 адміністрацыйны цэнтр французскага валодання Нігер, з 1960 — сталіца незалежнага Нігера.

## Геаграфія і клімат 
Ніямей размешчаны на абодвух берагах ракі Нігер, гарадская тэрыторыя займае прыкладна 250 км ². У гарадскіх межах на рацэ маецца некалькі астравоў. Клімат горада даволі гарачы і засушлівы. Сярэднегадавы ўзровень ападкаў вагаецца ад 500 да 750 мм, большая частка ападкаў выпадае з чэрвеня па верасень. У перыяд з сярэдзіны кастрычніка да красавіка дажджоў практычна не бывае.

## Насельніцтва 
Для Ніямея, як і для іншых буйных афрыканскіх гарадоў характэрны хуткі рост насельніцтва на працягу ўсёй другой паловы XX стагоддзя. Па дадзеных на 1960 год яно складала ўсяго 30 тыс. чалавек, на 1980 ўжо 250 тыс., на 2005 год — 750 тыс. У 2008 годзе насельніцтва горада перасягнула адзнаку ў 1 млн чалавек. Больш за 90 % насельніцтва горада — мусульмане. Найбуйнейшыя этнічныя групы горада: сангай і джэрма, якія разам складаюць 51,1 % ад агульнага насельніцтва; за імі — народ хаўса (34,4 %).

## Адукацыя і культура 
* Нацыянальны музей Нігера
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Нігера
Катэгорыя:Населеныя пункты на Нігеры
Нойштат-на-Айшы

**Нойштат-на-Айшы** () — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў федэральнай зямлі Баварыя.
Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Сярэдняя Франконія. Уваходзіць у склад раёна Нойштат-на-Айшы — Бад-Віндсгайм. Насельніцтва 12&nbsp;431 чал. Займае плошчу 61,2 км². Падпадзяляецца на 10 гарадскіх раёнаў. Афіцыйны код — 09&nbsp;5&nbsp;75&nbsp;153.
## Насельніцтва 
## Асобы, звязаныя з Нойштатам-на-Айшы 
* Швайпольт Фіёль (каля 1460 — 1526) — славянскі першадрукар

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Баварыі
Нуакшот

**Нуакшот**  ( альбо انواكشوط, )  — горад і сталіца Маўрытаніі, на ўзбярэжжы Атлантычнага акіяна. Будаўніцтва пачата ў 1957 годзе на месцы невялікага паселішча.

## Гісторыя 
У пачатку ХХ стагоддзя на месцы будучага Нуакшоту існаваў пустэльны калодзеж. У 1904 годзе тут было пабудаванае невялікае ўмацаванне французскай арміі, а ў 1920-х гадах форт і аэрадром для абслугоўвання самалётаў, якія ляталі па трасе Тулуза — Дакар.

У 1957 годзе было прынята рашэнне аб будаўніцтве горада — будучай сталіцы Маўрытаніі. Будаўніцтва было распачата ў наступным годзе. Па планах насельніцтва горада павінна было быць 15 тыс. жыхароў.

Катастрафічная засуха ў 1970-х гадах выклікала вялізарную міграцыю людзей ў Нуакшот, якія шукалі тут лепшых умоў для жыцця. У 2004 годзе колькасць жыхароў склала 689 тыс. чалавек.

## Клімат 
Нуакшот адрозніваецца засушлівым кліматам з гарачым летам і цёплай зімой. Хоць тэмпература ў горадзе высокая на працягу большай часткі года, у сілу яго размяшчэння, у Нуакшоце не так горача, як у некаторых іншых гарадах з падобным кліматам. Хоць сярэдні максімум тэмператур трымаецца на ўзроўні каля 32&nbsp;°C, сярэдні мінімум можа вагацца ад 24&nbsp;°C у летнія месяцы да 13&nbsp;°C у зімовыя месяцы. Сярэдняя колькасць ападкаў у горадзе складае 159 міліметраў у год. Большая частка ападкаў звычайна выпадае на працягу жніўня, адзінага месяца, які фарміруе вельмі кароткі сезон дажджоў. Са снежня па чэрвень ападкі не выпадаюць зусім.

## Эканоміка 
Марскі порт. Міжнародны аэрапорт. Прамысловасць: харчовая, дрэваапрацоўчая, металаапрацоўчая. Завод па апрасненні вады. ЦЭС

## Насельніцтва 
## Адукацыя 
* Універсітэт Нуакшота.

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Маўрытаніі
Катэгорыя:Сталіцы дзяржаў
Нукуалофа

**Нукуалофа** — сталіца каралеўства Тонга. Насельніцтва — 24 310 чалавек. Знаходзіцца на востраве Тангатапу. У Нукуалофа ёсць марскі порт і аэрапорт.

## Прыродныя ўмовы 
Нукуалофа размешчана на найбуйнейшым каралавым востраве Тангатапу. Клімат у гэтай мясцовасці трапічны акіянічны. Тэмпература паветра на працягу года вагаецца ад +20 да +26°С. Найбольш гарачы і вільготны сезон доўжыцца са снежня па красавік. Ападкаў выпадае каля 1500 мм. Натуральная расліннасць прадстаўлена галоўным чынам трапічнымі лясамі, хмызнякамі і пальмамі.

## Насельніцтва, мова, веравызнанне 
Колькасць насельніцтва горада — каля 34 тысяч чалавек. У горадзе пражываюць у асноўным танганцы (96 %). Афіцыйныя мовы  — тангійская і англійская. Вернікі галоўным чынам мармоны.

## Гарады-пабрацімы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Тонга
Нумеа

**Нуме́а** () — сталіца Новай Каледоніі. Насельніцтва складае 97 579 чалавек (2009). Порт на беразе Ціхага акіяна. Выплаўка нікелю. Вываз нікелю, жалезных руд, медзі. Плошча горада — 67,19 км².

## Гісторыя 
Першым еўрапейцам, які заснаваў паселішча ў наваколлях быў брытанец Джэймс Падан у 1851 годзе. Заклапочаныя кантролем над востравам, французы ўсталявалі паселішча побач ў 1854 годзе, пераехаўшы з Балады з поўначы вострава. Гэтае паселішча першапачаткова называлася Порт-дэ-Франс, але пазней, у 1866 годзе было перайменавана ў Нумеа. Спачатку зона выкарыстоўвалася як папраўчая калонія, і пазней як цэнтр для перапрацоўкі нікелю і золата.

Падчас Другой сусветнай вайны Нумеа выкарыстоўвалася як штаб арміі ЗША ў Паўднёвым Ціхім акіяне. Комплекс штаб-кватэры арміі пасля вайны быў выкарыстаны ў якасці асновы для рэгіянальнай міждзяржаўнай арганізацыі: Паўднёвай Ціхаакіянскай Камісіі, якая пазней стала называцца як Сакратарыят ціхаакіянскай супольнасці.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Новай Каледоніі
Нджамена

**Нджаме́на** (, ) да 1973 — **Форт-Ламі** () — горад у Чадзе, сталіца краіны, на правым беразе Шары, каля ўпадзення ў яе Лагонэ, адміністрацыйны цэнтр прэфектуры Шары-Багірмі. Насельніцтва — 700 000 (2006). Вузел аўтадарог. Рачны порт. Міжнародны аэрапорт. Гандлёвы, эканамічны і культурны цэнтр краіны. Прамысловасць — харчовая (мясахаладабойня, вытворчасць алею, мукі, піва), абутковая, тэкстыльная, будматэрыялаў.

## Гісторыя 
Горад заснаваны ў 1900 годзе французскімі каланізатарамі як ваенны апорны пункт пад назвай Форт-Ламі. З 1904 года ў складзе французскай калоніі Убангі-шары, з 1910 года — у складзе Французскай экватарыяльнай Афрыкі. У часы Другой сусветнай французы выкарыстоўвалі мясцовы аэрапорт для перавозкі грузаў. У 1942 годзе да горада далятала нямецкая авіяцыя і бамбіла яго, былі знішчана з дзясятак самалётаў і запасы паліва. У 1958—1960 гады Форт-Ламі — сталіца Аўтаномнай рэспублікі Чад, а пасля 1960 года — сталіца незалежнай Рэспублікі Чад. Сучасная назва горада выкарыстоўваецца з 1973 года.

У 1980 годзе сталіца Чада была месцах зацятых баёў паміж фарміраваннямі пралівійскага прэзідэнта Гукуні Уэдэя і ўзброенымі сіламі поўначы Хісена Хабрэ. 7 чэрвеня 1982 года войскі Хабрэ ўступілі ў Нджамену. Пры аўтарытарным рэжыме Хабрэ сталіца была адным з цэнтраў карнага апарата DDS. 1 снежня 1990 года Нджамена ўзята войскамі Ідрыса Дэбі.

13 красавіка 2006 года войскі Аб’яднанага фронту за дэмакратычныя перамены паспрабавалі заняць горад, аднак пацярпелі паражэнне ў бітве за Нджамену. 2 лютага 2008 года паўстанцкія сілы зноў спрабавалі заняць горад, аднак праз 2 дні былі вымушаныя адступіць (гл. бітва за Нджамену (2008)).

Цяпер у горадзе невялікая колькасць каменных будынкаў сучаснай еўрапейскай архітэктуры, але асноўную масу забудовы складаюць хаты і дамы з гліны.

## Адукацыя і культура 
Універсітэт Нджамены, нацыянальны музей.

Больш за палову дарослага насельніцтва горада застаецца непісьменным. Выкладчыкамі і службоўцамі сацыяльнай сферы ў асноўным французы. У 1971 годзе ў горадзе адкрыты Універсітэт Нджамены, дзе навучанне вядзецца на французскай мове, а ў 1991 годзе — Універсітэт Кінг-Файсал, дзе навучанне вядзецца на арабскай. Таксама ў горадзе ёсць Інстытут заатэхнікі і ветэрынарыі, Нацыянальны Інстытут гуманітарных навук, Інстытут жывёлагадоўлі і ветэрынарыі трапічных краін, Інстытут баваўнаводства, Нацыянальная школа адміністрацыі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Чада
Катэгорыя:Сталіцы дзяржаў
Окленд

**Окленд** — найбуйнейшы горад Новай Зеландыі з насельніцтвам каля 1,3 мільёна чалавек, што складае больш за чвэрць усяго насельніцтва краіны. Тэрыторыя, якую займае Вялікі Окленд, з’яўляецца самай вялікай урбанізаванай вобласцю Новай Зеландыі. Геаграфічна і адміністрацыйна ў склад Вялікага Окленда ўваходзяць: Окленд-Сіці (Auckland City) — цэнтральная і найбольш урбанізаваных частка горада, Норт-Шор-Сіці (North Shore City), Манукау-Сіці (Manukau City), Уаітакерэ-Сіці (Waitakere City), а таксама ўрбанізаваныя часткі раёнаў Папакура (Papakura District), Родні (Rodney District) і Франклін (Franklin District).

## Адукацыя і культура 
* Оклендскі ўніверсітэт

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
За выключэннем Гамбурга і Голуэя усе гарады-пабрацімы Окленда знаходзяцца ў межах Ціхаакіянскага рэгіёна.

## Гл. таксама 
* Оклендская пачатковая школа

## Крыніцы 
Окленд
Пага-Пага

**Па́га-Па́га** () — сталіца і найбуйнейшы горад Амерыканскага Самоа. Насельніцтва складае 11 500 чалавек (2000). Дзейнічае міжнародны аэрапорт.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Аўстраліі і Акіяніі
Катэгорыя:Амерыканскае Самоа
Палерма

**Пале́рма** (, , , ) — галоўны горад італьянскага рэгіёна Сіцылія, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Насельніцтва — 659,623 жыхароў. Палермскі ўніверсітэт.

Заступнікам горада лічыцца Святая Разалія. Свята горада — 15 ліпеня.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Гаэтана Д’Агасціна (нар. 1982) — італьянскі футбаліст.
* Франчэска Дзі Джавані (нар. 1953) італьянскі юрыст.
* Сальваторэ Тальёні (1789 ці 1890—1868) — італьянскі артыст балета і балетмайстар.

## Галерэя 

file:Palermo-Castle-bjs-1.jpg|Палацца Нармані
file:Cappella Palatina.jpg|Палацінская капэла
file:Palermo-Piazza-Pretoria-bjs2007-02.jpg|П'яцца Прэторыя
file:Palermo-Martorana-bjs.jpg|Мартарана

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Былыя сталіцы
Катэгорыя:Гарады Сіцыліі
Палікір

300px|thumb|right|Горад на карце

**Палікір** () —  гарадское паселішча (*urban area*) на востраве Панпеі ў Федэратыўных Штатах Мікранезіі, сталіца краіны.

Катэгорыя:Сталіцы Акіяніі
Катэгорыя:Сталіцы дзяржаў
Катэгорыя:Населеныя пункты Федэратыўных Штатаў Мікранезіі
Панама (горад)

**Панама** (), сталіца і найбуйнейшы горад Панамы. 814 тыс. жыхароў (2000). Размешчана на ўзбярэжжы Ціхага акіяна. Каля горада знаходзіцца ўваход ў Панамскі канал. Істотны камерцыйны і банкаўскі цэнтр свету. Паводле агляду *International Living Magazine* горад уваходзіць у пяцёрку лепшых месцаў для жыцця пенсіянераў. Міжнародны аэрапорт.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Рыкарда Марцінэлі

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Панамы
Папеэтэ

**Папеэтэ** () — сталіца Французскай Палінезіі, заморскай супольнасці Францыі. Насельніцтва складае 26 017 чалавек (2007).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Адукацыя 
* Універсітэт Французскай Палінезіі

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Аўстраліі і Акіяніі
Катэгорыя:Населеныя пункты Французскай Палінезіі
Парамарыба

**Парама́рыба** ( ) — горад у Сурынаме, сталіца краіны.

Насельніцтва 243,5 жыхароў.

## Гісторыя развіцця горада 
Парамарыба заснавалі французы ў 1640 годзе. Назва горада ў перакладзе з тупі-гуарані азначае «жыхары вялікай вады». З 1667 года горад разам з усёй тэрыторыяй Сурынама па дамове паміж Нідэрландамі і Вялікабрытаніяй перайшоў пад уладу Нідэрландаў і атрымаў статус адміністрацыйнага галандскага валодання Сурынам. Калонія была саступлена галандцам наўзамен тэрыторый у Паўночнай Амерыцы (раён сучаснага Нью-Ёрка). З 1954 года з’яўляўся цэнтрам аўтаномнага дзяржавы ў складзе Каралеўства Нідэрландаў. Афіцыйна сталіцай Рэспублікі Сурынам горад стаў пасля таго, як у 1975 годзе краіна дамаглася незалежнасці.

## Культурнае значэнне 
У сталіцы знаходзіцца адзіны ў краіне ўніверсітэт, заснаваны ў 1968 годзе, горад мае адзін музей, у якім можна ўбачыць археалагічныя экспанаты, выставы па гісторыі сурынамскай культуры і натуральнай гісторыі рэгіёну. Цэнтр горада — плошча Незалежнасці, размешчаная ля сцен прэзідэнцкага палаца. Адразу за палацам размешчаны гарадскі парк, а на ўсход ад плошчы — Форт Зеландыя, прыбярэжная ўмацаваная крэпасць XVII стагоддзя. Увогуле, архітэктура горада ўяўляе сабой спалучэнне вялікіх цагляных каланіяльных будынкаў з травяністымі квадратамі плошчаў і драўлянымі пабудовамі, вузкімі вуліцамі, абсаджаная высокімі пальмамі.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Памятныя мясціны 
* Мячэць Кейзерстрат

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Парамарыба
Парамарыба
Катэгорыя:Сталіцы дзяржаў
Насау (Багамскія Астравы)

**Насау** (; ) — сталіца, гандлёвы і культурны цэнтр Багамскіх Астравоў. Насельніцтва Насау складае 210 832 чалавек (2006).

Знаходзіцца на востраве Нью-Правідэнс.

## Гісторыя 
Насау быў заснаваны англічанамі ў сярэдзіне XVII стагоддзя як Чарльстаўн, але быў перайменаваны ў Насау ў гонар Вільгельма III Аранскага-Насау ў 1695 годзе. На працягу XVIII стагоддзя ён быў сховішчам для піратаў Карыбскага мора, самым вядомым з якіх быў Чорная барада. Насау з'яўляўся аб'ектам шматлікіх нападаў іспанцаў у канцы XVIII стагоддзя, а ў 1776 годзе ён быў ненадоўга захоплены амерыканскімі рэвалюцыянерамі. У маі 1782 астравы, і сталіца Насау, былі акупаваныя іспанцамі, але ў ліпені 1783 без адзінага стрэлу зноў адбітыя брытанскімі лаялістамі. Да канца Амерыканскай вайны звыш 7000 лаялістаў перасяліліся туды з кантынентальнай часткі ЗША.

Па ўмовах Парыжскага міру астравы адышлі да Брытаніі, і калонія заставалася брытанскай да 1973 года. У пачатку XIX стагоддзя, пасля адмены ў Брытаніі гандлю рабамі, пачаўся прыток чорнага насельніцтва. Падчас Другой сусветнай вайны на Насау базаваліся караблі і катары амерыканскай берагавой аховы, якія змагаліся з падводнымі лодкамі Крыгсмарынэ.

З 1968 года ў Насау знаходзілася рэзідэнцыя прэм'ер-міністра — спачатку прэм'ера самакіравальнай тэрыторыі, а з 1973 незалежнай дзяржавы Багамскія Астравы.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Шона Мілер-Уйба, багамская лёгкаатлетка

## Крыніцы 
Катэгорыя:Багамскія Астравы
Катэгорыя:Гарады Паўночнай Амерыкі
Пешавар

**Пешавар** (, ,  [pexawar], старажытная **Пурушапура**  — «горад Пурушы, чалавека») — горад у Пакістане.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Мулк Радж Ананд (1905—2004), індыйскі пісьменнік.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Пакістана
Плімут (значэнні)

* Плімут (Мантсерат)
* Плімут (Англія) — горад у Англіі.
* Плімут (Масачусетс) — горад у штаце Масачусетс, ЗША.
* Плімут (Мінесота) — горад у штаце Мінесота, ЗША.
* Плімут (Нью-Гэмпшыр) — горад у штаце Нью-Хэмпшыр, ЗША.
* Плімут (Пенсільванія) — раён у штаце Пенсільванія, ЗША.
Пнампень

**Пнампе́нь** () — горад у Камбоджы, сталіца краіны.
Знаходзіцца ў паўднёва-ўсходняй частцы краіны, на сутоку рэк Танлесап і Меконг.

## Гісторыя 
Паводле паданняў заснаваны каля 1372 года пад назвай Чадамук. У 1434 кхмерскі кароль Понья Ят перанёс сталіцу з г. Ангкор у Чадамук (пазней стаў называцца Пнампень). Тут пабудаваны гарадскія ўмацаванні, каралеўскі палац і будыйскія храмы. Пнампень не страціў эканамічнага значэння і пасля пераносу сталіцы ў гарады Павек (1528) і Удонг (1623). У 1866 Пнампень зноў стаў сталіцай. Тут былі размешчаны цэнтральныя ўстановы французскай адміністрацыі пратэктарата Камбоджы. У Другую сусветную вайну акупіраваны японскімі войскамі. У 1945 Пнампень занялі французскія войскі на чале з генералам Ф. М. Леклеркам. З 1953 года Пнампень — сталіца незалежнай Камбоджы.

## Эканоміка 
Прамысловы і навуковы цэнтры краіны. Прадпрыемствы харчовай (пераапрацоўка рысу, броварні і г. д.), драўлянай, машынабудаўнічай прамысловасці. Ёсць невялікая колькасць майстэрняў (апрацоўка серабра, слановай косці).

Вялікі рачны порт можа абслугоўваць і невялікія марскія караблі, недалёка ад горада размешчаны міжнародны аэрапорт (Пачэртонг). З вялікім марскім портам горад злучаны чыгункай.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
*  
*  
*  

Катэгорыя:Гарады Камбоджы
Порт-Віла

**Порт-Віла** () — набуйнейшы горад і сталіца Вануату.

Порт Віла — галоўны эканамічны і палітычны цэнтр краіны Вануату. Насельніцтва — 29,3 тыс. чалавек (2003). У горадзе знаходзяцца гавань і аэрапорт Bauerfield.

Горад знаходзіцца на востраве Эфатэ, на беразе заліва Віла на ўзгорыстай мясцовасці. Атмасферу горада вызначаюць англійская, французская і меланезійская культуры.

У часы Другой сусветнай вайны горад быў ваеннай базай для войск ЗША і Аўстраліі.

У 1987 годзе моцны цыклон нанёс гораду істотныя разбурэнні.

## Эканоміка 
Асноўнымі галінамі эканомікі ў горадзе застаюцца сельская гаспадарка і рыбалоўства. Турызм таксама робіцца істотнай крыніцай даходаў. Звыш 50000 турыстаў наведалі гэты горад у 1997 годзе.

35,7 % экспарту сыходзіць праз Порт-Віла, і 86,9 % імпарту прыбывае праз марскі порт сталіцы.

Катэгорыя:Гарады Вануату
Осака

**Осака** () — трэці паводле насельніцтва горад у Японіі. Размешчаны ў паўднёвай частцы вострава Хансю, каля вусця ракі Ёда ў заліве Осака. Цэнтр аднайменнай прэфектуры. Мае горад-спадарожнік Сакаі. З 1956 года мае статус горада, вызначанага ўказам урада.

## Гісторыя 
Згодна з першымі японскімі гістарычнымі хронікамі «Кадыкі» і «Ніхон сёкі», менавіта ў раёне сучаснай Осакі ў 663 годзе да н.э. каля дэльты ракі Ёда, высадзіліся першыя заваёўнікі Ямата, якія пераадолелі супраціўленне тубыльных плямёнаў і заснавалі ў суседняй правінцыі дзяржаву Ямата, якая лічыцца першымі японскім дзяржаўным утварэннем.

У XVII—XIX стагоддзях Осака была галоўным гандлёвым цэнтрам краіны. У процівагу іншым гарадам Японіі, у якіх жылі пераважна самураі і мяшчане, у Осацы пражывалі пераважна купцы.

## Насельніцтва 
Паводле звестак перапісу 2005 года насельніцтва Осакі складае 2 628 811 чалавек, пры гэтым прырост за перыяд з 2000 па 2005 гады склаў 1,2%.
## Гарады-пабрацімы 
*  Сан-Францыска, ЗША;
*  Сан-Паўлу, Бразілія;
*  Мельбурн, Аўстралія;
*  Санкт-Пецярбург, Расія (1979);
*  Мілан, Італія;
*  Чыкага, ЗША (1973);
*  Гамбург, Германія;
*  Шанхай, Кітай;
*  Палембанг, Інданезія.
*  Куала-Лумпур, Малайзія

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  

Катэгорыя:Гарады прэфектуры Осака

Катэгорыя:Гарады, вызначаныя ўказамі ўрада
Порт-Морсбі

**Порт-Морсбі** () — сталіца і самы вялікі горад Папуа-Новай Гвінеі. Знаходзіцца на паўночна-ўсходнім узбярэжжы вострава Новая Гвінея, над залівам Папуа. Горад выдзелены ў асобную адміністрацыйную адзінку краіны (*National Capital District*), і адначасова з'яўляецца сталіцай правінцыі Цэнтральная. Колькасць насельніцтва налічвае каля 250 тыс. чалавек.

Прамысловасць гораду прадстаўлена прадпрыемствамі харчовай, дрэваапрацоўчай і машынабудаўнічай прамысловасцю. У Порце-Морсбі ёсць міжнародны аэрапорт і вялікі марскі порт.

Заліў Папуа адкрыў і даследаваў у 1873 годзе Джон Морсбі, у гонар бацькі якога (*Фэірфакса Морсбі*) горад і атрымаў сваю назву. Горад быў заснаваны ў 12 лютага 1873 г.

Пад час Другой сусветнай вайны Порт-Морсбі быў важнай базай брытанскіх войск пад час бойкі з Японіяй.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Папуа — Новай Гвінеі
Порт-оф-Спейн

**Порт-оф-Спейн** () — сталіца Трынідада і Табага, яе культурны і эканамічны цэнтр.

## Насельніцтва, мова, веравызнанне 
Колькасць насельніцтва ў Порт-оф-Спейн складае больш 50 тысяч чалавек (2010). Этнічная большасць сталіцы — негры, крэолы і індапакістанцы. У горадзе пражывае таксама нязначная колькасць кітайцаў і еўрапейцаў.
 
Дзяржаўная мова — англійская. Распаўсюджаныя таксама іспанская, хіндзі і патуа (крэольская, якая ўзнікла на аснове французскай). Значная частка вернікаў сталіцы (больш за 70%) — хрысціяне (каталікі і пратэстанты), ёсць таксама прыхільнікі індуізму і будызму.

## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэцы і жыхары 
* Керан Клемент, лёгкаатлет
* Нікі Мінаж, спявачка

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Трынідада і Табага
Порт-Луі

**Порт-Луі** () — сталіца і самы вялікі горад Маўрыкія. Налічвае 156 720 тыс. чалавек (2010). З’яўляецца буйным марскім портам Індыйскага акіяна. У горадзе ёсць універсітэт і некалькі музеяў.

## Гісторыя 
Горад быў заснаваны ў 1735 годзе французамі, як прыпынак для іх караблёў, якія плылі вакол Мыса Добрай Надзеі. Названы ў гонар караля Людовіка XV. Большасць насельніцтва гэта патомкі імігрантаў з Індыі, якія прыбылі ў ХІХ стагоддзі.

## Насельніцтва 
## Прамысловасць 
Прамысловасць прадстаўлена прадпрыемствамі лёгкай прамысловасці (цукровая, тытунёвая і маслабойная), хімічнай прамысловасці. Значнае развіццё атрымаў турызм.

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Афрыкі
Катэгорыя:Населеныя пункты Маўрыкія
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1735 годзе
Порта-Нова

**Порта-Нова** (таксама вядомы як *Hôgbonou* і *Adjatchê*) — сталіца Беніна, адначасова з'яўляецца сталіцай дэпартамента Уэмэ. Знаходзіцца на ўзбярэжжы Гвінейскага заліва. Насельніцтва складае 223,5 тыс. чалавек. Порта-Нова — другі па велічыні пасля Катану горад краіны. У 1990-х гадах каля горада былі знойдзены запасы нафты.

## Гісторыя 
У 16 стагоддзі на месцы Порта-Нова партугальцы заснавалі гандлёвую факторыю. З канца 17 сатгоддзя сталіца дзяржавы народнасці фон. У 1-й палове 18 стагоддзя падпарадкаваны Каралеўствам Дагамея. У 1883 годзе захоплены французамі. З 1894 года сталіца французскай калоніі Дагамея. З 1960 года сталіца незалежнай Рэспублікі Дагамея (з 1975 года Рэспублікі Бенін).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Беніна
Прая

**Пра́я** () — сталіца і найбуйнейшы горад Каба-Вердэ, на паўднёвым беразе вострава Сант’ягу. Насельніцтва складае 124 661 чалавек (2008).

Заснаваны ў канцы XV стагоддзя. Порт на Атлантычным акіяне, вузел марскіх транспартных сувязей. Прадпрыемствы па перапрацоўцы рыбы і морапрадуктаў. Заводы — жалезабетонных керамічных вырабаў, будаўнічых матэрыялаў; фабрыкі — тэкстыльная, швейная, абутковая, мэблевая. Медыцынскі цэнтр па барацьбе з лепрай.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Каба-Вердэ
Пхеньян

**Пхенья́н** () — сталіца, адміністрацыйны, культурны і гістарычны цэнтр Паўночнай Карэі. Насельніцтва 3,7 млн жыхароў (2005).

## Гісторыя 
Пхеньян — адзін з самых старажытных гарадоў Карэі — закладзены ў 1122 годзе да н.э. У 427—668 гадах сталіца каралеўства Кагурджа. Потым горад быў знішчаны кітайскімі войскамі. У перыяд з 918 да 1392 года Пхеньян выконваў ролю сталіцы Карэі. З 1592 да 1593 года часова быў захоплены японцамі. З 17 стагоддзя палітычны і культурны цэнтр паўночна-заходняй Карэі. У 1627 годзе Пхеньян зноў быў захоплены і знішчаны кітайскімі войскамі. Пад час кітайска-японскай вайны 1894—1895 гадоў горад быў значна пашкоджаны. У 1910—1945 гадах ён быў адбудаваны пад час японскай акупацыі. У 1945 годзе горад быў вызвалены савецкімі войскамі. З 1948 года — Пхеньян сталіца Паўночнай Карэі. У часе Карэйскай вайны горад знаходзіўся пад кантролем войскаў ААН, але потым быў заняты кітайскімі і паўночнакарэйскімі войскамі. Пасля вайны горад быў адбудаваны пры дапамозе СССР і Кітаю.

## Адміністрацыйны падзел 
Пхеньян падзелены на 19 акругаў (гуёк) і 4 раёны (кун).

## Клімат 
Клімат мусонны, з рэзкім адрозненнем пораў году і сезонаў засухі і дажджоў. Тэмпература паветра ў студзені −8&nbsp;°C, у ліпені 24&nbsp;°C. Гадавая колькасць ападкаў каля 1000 мм.

## Адукацыя 
* Пхеньянскі інстытут лёгкай прамысловасці імя Хан Док Су

## Транспарт 
* Пхеньянскі метрапалітэн

## Памятныя мясціны 
* Манумент ідэй Чучхэ
* Трыўмфальная арка, Пхеньян

## Гарады-пабрацімы 
*  Катманду (Непал)
*  Джакарта (Інданезія)
*  Масква (Расія)

## Спорт 
* Стадыён Першага мая

## Вядомыя асобы 
* Кім Ён Нам
* Лім Джон Сім

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Паўночнай Карэі

Катэгорыя:Гарады прамога падпарадкавання Паўночнай Карэі
Рабат

**Рабат** () — сталіца і адзін з самых вялікіх гарадоў Марока, размяшчаецца на захадзе краіны, на ўзбярэжжы Атлантычнага акіяна ў вусці ракі Бу-Рэгрэг. Насельніцтва налічвае 1,7 млн чалавек.

## Гісторыя 
У 1150 паблізу антычнага паселішча Сале Альмахады пабудавалі крэпасць, якая стала ядром умацаванага паселішча і базай для ваенных экспедыцый арабаў у Андалусію.

З XVII ст. пачалося хуткае развіццё горада ў выніку масавага перасялення сюды з Іспаніі андалускіх мусульман (маўраў) — умелых рамеснікаў, гандляроў і мараплаўцаў. З 1666 Рабат у складзе шэрыфскай дзяржавы Алаўітаў. У XIX ст. важны палітычны і эканамічны цэнтр Марока. У 1912—1956 Рабат — адміністрацыйны цэнтр французскай зоны пратэктарату. У 1930—1950-я цэнтр нацыянальна-вызваленчай барацьбы.

З 1956 сталіца незалежнага Марока.

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Марока
Катэгорыя:Сталіцы дзяржаў
Янгон

**Янго́н** (раней **Рангу́н**, ,  MLCTS: Rangun) — горад у М’янме, былая сталіца краіны (да 2025 года).

Насельніцтва: 6 млн чалавек (2007).

## Гісторыя 
Горад быў заснаваны на месцы монскага паселішча **Дагон**, узнікненне якога датуецца каля 500 г. н. э. Гэта была невялікая рыбацкая вёска вакол пагады Шведагон. У 1753 годзе кароль Алаўнпая заняў Ніжнюю Бірму і пераназваў горад у **Горад Рангун**, што азначае канец варожасці. Горад перажыў вялікі пажар у 1841 годзе і разбурэнні ў 1852 годзе падчас другой англа-бірманскай вайны.

Янгон быў сталіцай М’янмы да 6 лістапада 2005 года, калі рэзідэнцыя ўрада перанесена ў Найп’да.

## Геаграфія 
Янгон размешчаны ў Ніжняй М’янме ў зліцця рэк Янгон і Бага прыкладна ў 30 км ад заліва Мартабан.

## Клімат 
Клімат Янгона паводле класіфікацыі кліматаў Кёпена — трапічны мусонны. З мая па кастрычнік доўжыцца сезон дажджоў, у які выпадае большая частка гадавой нормы ападкаў; у сухі сезон (з лістапада па красавік) колькасць ападкаў мінімальна. У сухі сезон надвор’е спякотнае: сярэдні максімум дасягае +37&nbsp;°C у красавіку, сярэдні мінімум пры гэтым +24,3&nbsp;°C.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
*  Хашымін, В’етнам
*  Палангкарая, правінцыя Цэнтральны Калімантан, Інданезія
*  Куньмін, правінцыя Юньнань, Кітай
*  Наньнін, Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён, Кітай
*  Янчжоу, правінцыя Цзянсу, Кітай
*  Фуцю, Японія
*  Катманду, Непал

## Выбітныя ўраджэнцы 
* Аун Сан Су Чжы — палітычны дзеяч.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады М’янмы
Род-Таўн

**Род-Таўн** () — горад на Брытанскіх Віргінскіх астравах, сталіца тэрыторыі, размешчаны на востраве Тартола. Горад знаходзіцца ў падковападобнай гавані Род-Харбар пасярэдзіне паўднёвага ўзбярэжжа вострава. Насельніцтва горада — каля 9400 чалавек (2004).

Назва паходзіць ад марскога тэрміна «анг. the roads» — рэйд, дзе судны могуць стаяць на якары недалёка ад берага. У мора быў адваяваны ўчастак плошчай 67 акраў пад назвай Вікхэм-Бэй (Wickham Bay), які стаў цэнтрам турызму. Самы стары будынак у горадзе — гэта былая каралеўская турма на Мэйн-стрыт (Main Street), пабудаваная ў 1840-я гады.

Адзін з асноўных цэнтраў фрахтавання яхт ў Карыбскім басейне.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Кайран Мак-Мастэр, лёгкаатлет

Катэгорыя:Гарады Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Гарады Брытанскіх Віргінскіх астравоў
Сан-Марына (горад)

**Сан-Мары́на** () — горад у Сан-Марына, сталіца краіны. Насельніцтва 4.493 чал. (2003). Размешчаны на ўзвышшы Монтэ-Тытана. Горад заснаваны ў 301 годзе муляром Марынам, які сабраў ў пячоры Монтэ-Тытана абшчыну вольных муляроў.

У Сан-Марына размешчаны: урад, дзяржаўныя ўстановы, друкарня, рэдакцыі газет. Медыцынскае абслугоўванне і школьнае навучанне бясплатныя. У горадзе ёсць некалькі пачатковых і сярэдніх школ, гімназія, прафесійнае вучылішча.

У 1932 годзе пабудавана электрычная чыгунка (злучае Сан-Марына з італьянскім горадам Рыміні; 32 км, з іх 17 км пад гарой Монтэ-Тытана).

Горад акружаны абрончай сценой, унутры цесна стаяць 1—3-павярховыя дамы размешчаны тэрасамі па схіле гары. Ад Сярэднявечча і Адраджэння захаваліся камунальныя і царкоўныя будынкі, праўда моцна скажоныя пазнейшымі пераробкамі.

У Сан-Марына знаходзяцца Дзяржаўная бібліятэка, Дзяржаўны архіў, Дзяржаўны музей, Дзяржаўная карцінная галерэя, Музей старадаўняй зброі.

## Турыстычныя мясціны 
thumb|Палаца Публіка — рэзідэнцыя парламента Сан-Марына
Асноўныя турысцкія славутасці, якія знаходзяцца ў гістарычным цэнтры горада Сан-Марына:

* Тры вежы (Гуаіта, Чэста, Мантале)
* Базіліка Сан-Марына
* Палаца Публіка
* Плошча свабоды
* Дзяржаўны музей Сан-Марына

## Гарады-пабрацімы 
thumb|Горад Сан-Марына на карце краіны
*  Сан-Леа, Італія
*  Раб, Харватыя
*  Ронэ, Данія

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Сан-Марына
Сан-Хасэ

**Са́н-Хасэ** () — сталіца Коста-Рыкі і адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Насельніцтва складае  жыхароў (2005).

## Раёны 
Сан-Хасэ падзелены на 11 раёнаў (*distritos*):

* Catedral (*Катэдраль*)
* El Carmen (*Эль-Кармен*)
* Hatillo (*Ацілья*)
* Hospital (*Оспіталь*)
* La Uruca (*Ла-Урука*)
* Mata Redonda (*Мата-Рэдонда*)
* Merced (*Мерсед*)
* Pavas (*Павас*)
* San Francisco de Dos Ríos (*Сан-Францыска-дэ-Дос-Рыяс*)
* San Sebastián (*Сан-Себасцьян*)
* Zapote (*Сапотэ*)

## Клімат 
Сан-Хасэ, як і астатняя частка краіны, знаходзіцца ў трапічнай зоне, аднак з-за вышыні размяшчэння клімат у Сан-Хасэ мяккі. Тэмпература вагаецца ад 18 °C да 26 °C. Сезон дажджоў — з красавіка па канец лістапада, але воблачнасць і дажджы здараюцца і ў сухі сезон. Адносная вільготнасць вагаецца ад 60 % да 90 %.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Коста-Рыкі
Катэгорыя:Сталіцы дзяржаў
Сан-Хуан (Пуэрта-Рыка)

**Сан-Хуа́н** (, Іаан Прадцеча) — сталіца і найбуйнейшы горад Пуэрта-Рыка. Па дадзеных перапісу 2000 года, у ім пражываюць 433 373 чалавек, што робіць яго 42-м па памеры горадам пад кіраваннем ЗША.

Сан-Хуан быў заснаваны іспанскімі каланістамі ў 1521 годзе, якія назвалі яго Ciudad de Puerto Rico (Горад Пуэрта-Рыка). Гэта не толькі самы стары горад у Пуэрта-Рыка, але і найстарэйшы заснаваны еўрапейцамі горад ЗША. Сталіца Пуэрта-Рыка - амаль самы стары горад (на 2-м месцы пасля Санта-Дамінга ў Дамініканскай рэспубліцы) еўрапейскіх каланістаў у Амерыцы. У Сан-Хуане знаходзіцца некалькі гістарычных будынкаў; самыя характэрныя: Форт Сан-Фэліпэ-дэль-Мора і Форт Сан-Крыстабаль, а таксама Ла Фарталеза.

З'яўляецца адным з найважнейшых партоў, прамысловых, фінансавых, культурных і турыстычных цэнтраў Пуэрта-Рыка. Насельніцтва метраполіі, уключаючы Сан-Хуан і муніцыпалітэты Баямон, Гуайнабо, Катан'ё, Канаванас, Кагуас, Тоа Альта, Тоа Баха, Караліна і Трухільё Альта, складае каля 2 млн жыхароў - каля паловы насельніцтва Пуэрта-Рыка. У горадзе праходзілі Панамерыканскія гульні 1979 года.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Рыкі Марцін
* Эдгарда Гаас (нар. 1989}}, Сан-Хуан, Пуэрта-Рыка) — пуэрта-рыканскі валейбаліст.
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Пуэрта-Рыка
Сан-Сальвадор (горад)

**Сан-Сальвадо́р** (, мянушка: *San Sivar*) — сталіца Сальвадора, знаходзіцца ў цэнтральнай частцы краіны, каля вулкана Сан-Сальвадор, за 35 км ад узбярэжжа Ціхага акіяна, у даліне ракі Амакас. Колькасць насельніцтва складае каля 570 тысяч чалавек, а разам з прыгарадамі 2,1 мільёнаў чалавек.

Горад быў заснаваны ў 1525 годзе на месцы захопленай іспанцамі індзейскай сталіцы *Кускатлана*, але да нашых дзён не засталося нічога, што нагадвала б каланіяльныя часы. Горад некалькі разоў руйнаваўся вывяржэннямі вулкана і землетрасеннямі (апошні раз у 1986 годзе). Пасля моцнага вывяржэння 1854 года сталіца была часова перанесеная ў Нуэва Сан-Сальвадор. Значныя руйнаванні адбыліся і ў 1934 годзе, а ў 1980-х гадах горад значна пацярпеў ад ваенных дзеянняў грамадзянскай вайны.

Праз Сан-Сальвадор праходзіць Панамерыканская аўтастрада. Таксама горад злучаны аўтамабільнай дарогай з марскім портам Ла Лібертад на ўзбярэжжы Ціхага акіяна, а з іншым портам Акаджутла, Сан Сальвадор злучаецца чыгункай. За 50 км на поўдзень ад горада знаходзіцца міжнародны аэрапорт.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Сальвадора
Катэгорыя:Сталіцы дзяржаў
Катэгорыя:Дэпартаменты Сальвадора
Сараева

**Сараева** ( ) — горад у Босніі і Герцагавіне, сталіца краіны. Размешчаны на вышыні 500 м над узроўнем мора, стаіць на берагах ракі Міляцка. Індустрыяльны і культурны цэнтр краіны.

## Гісторыя 
Упершыню згадваецца ў 1244 пад назвай Врхбосна. У 1435 заваяваны туркамі-асманамі. 3 1507 называецца Сараева. На гэты час прыпадае росквіт горада як гандлёвага і рамеснага цэнтра. У XVII—XIX ст. неаднаразова зруйнаваны пажарамі. 3 сярэдзіны XIX ст. адміністрацыйны і палітычны цэнтр баснійскага намесніцтва Асманскай імперыі. У 1878—1908 галоўны горад Босніі, акупіраванай Аўстра-Венгрыяй. У 1908—18 адміністрацыйны цэнтр правінцый Боснія і Герцагавіна. 28.6.1914 у Сараеве забіты аўстрыйскі наследнік прастола Франц Фердынанд (Сараеўскае забойства). Са снежня 1918 у складзе Каралеўства сербаў, харватаў і славенцаў (з 1929 Югаславія). У ІІ сусветную вайну акупіраваны нацыстамі (1941-45). Адзін з цэнтраў Народна-вызваленчай вайны ў Югаславіі 1941-45. 3 1946 сталіца Босніі і Герцагавіны. У 1984 ў Сараеве адбыліся XIV зімовыя Алімпійскія гульні. У выніку ваенных дзеянняў пач. 1990-х г. горад перажыў цяжкія разбурэнні і пашкоджанні.

## Насельніцтва 
Па дадзеных перапісу 1991, колькасць насельніцтва складала 429 672; на 2006 год — каля 800 000.

## Гаспадарка 
Тут знаходзяцца шматлікія прамысловыя прадпрыемствы (машынабудаванне, у т.л. аўтамабільная, электра-тэхнічная, радыёэлектронная прамысловасць; хімічная, тэкстыльная, гарбарна-абутковая, дрэваапрацоўчая, харчасмакавая). Саматужны выраб дываноў і рамёствы.

## Транспарт 
Вузел чыгунак і аўтадарог. Міжнародны аэрапорт.

## Культура, адукацыя, навука 
Акадэмія навук і мастацтваў Босніі і Герцагавіны. Універсітэт, кансерваторыя.

Музей Босніі і Герцагавіны. Мастацкая галерэя.

## Архітэктура і планіроўка 
Каларыт старога горада ствараюць пабудаваныя паводле ўсходняй традыцыі кварталы са шчыльнай планіроўкай. Захавалася сярэдневяковая Старая царква з абразамі XV—XVII ст. Узоры рэгіянальнага варыянта класічнага стылю турэцкай архітэктуры: мячэці Хусрэў-бега (1531) з мінарэтам выш. 45 м (арх. Сінан), Алі-Пашы (1561), Царова (1566) і інш., медрэсэ Хусрэў-бега (1537) і інш. Адметныя крытыя базары XVI ст. — паўпадземны безістэні Хусрэў-бега (1557, даўж. 109 м), купальны Бруса-безістэні (1557), каменныя масты — Козі (да 1550), Лацінскі (да 1565), Шэхерчэхайін (1620). 3 2-й пал. ХІХ ст. ўзводзіліся жылая забудова і грамадскія будынкі ў аўстрыйскіх архітэктурных стылях (гістарызм, сецэсіён) з выкарыстаннем усходніх (ратуша, кафедральны каталіцкі сабор) і класічных матываў (Прэзідыум урада, чыгуначнае ўпраўленне, Міністэрства фінансаў, тэатр, музей). Пабудовы 1918-45 і 2-й пал. ХХ ст. ў духу функцыяналізму: банкі, Вышэйшая педагагічная школа, чыгуначны вакзал, новыя карпусы ўніверсітэта, аэрапорт. Паводле генплана 1963 створаны новыя раёны (Габрычава).

## Вядомыя асобы 
* Эмір Кустурыца (нар. 1954) — кінарэжысёр, сцэнарыст.
* Алена Лолавіч (нар. 19841) — сербская гарналыжніца.
* Саша Чаджа (нар. 1989) — сербская баскетбалістка.

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Федэрацыі Босніі і Герцагавіны

Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў XV стагоддзі
Сен-Дэні (Рэюньён)

**Сен-Дэні́** () — сталіца французскага заморскага рэгіёна і дэпартамента Рэюньён. Насельніцтва складае 137 165 чалавек (2010).

Горад заснаваны ў 1671 годзе. Размешчаны на паўночным беразе вострава Рэюньён у Індыйскім акіяне.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт сайт  

Катэгорыя:Гарады Францыі
Катэгорыя:Сталіцы Афрыкі
Катэгорыя:Рэюньён
Сен-П’ер

**Сен-П’ер** () — горад у Сен-П’ер і Мікелоне, сталіца тэрыторыі.

У 1967 годзе ў горадзе пражывала 4,6 тыс. жыхароў, у 2006 годзе — 5509 чалавек. Асноўны занятак насельніцтва — лоўля і перапрацоўка рыбы (галоўным чынам траскі). Вываз рыбы і рыбапрадуктаў.

## Геаграфія 
Горад Сен-П’ер знаходзіцца на востраве Сен-П’ер. 90 % вострава застаюцца незаселенымі.

Паселішчы на востраве знаходзяцца на паўночным узбярэжжы заліва Баракоі, якая знаходзіцца ва ўсходняй частцы вострава Сен-П’ер. Пры ўваходзе ў заліў знаходзяцца невялікія астраўкі.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Сен-П’ер і Мікелон
Сент-Джон

**Сент-Джон** (, ) — горад у Канадзе, правінцыя Нью-Брансуік.

Насельніцтва горада ў 2006 годзе складала каля 68 тыс. чалавек, метраполіі — каля 122,4 тыс. Чалавек.

Горад быў заснаваны у 1604 годзе ў вусці аднайменнай ракі на беразе заліва Фандзі, вядомага сваімі рэкорднымі прылівамі. Сент-Джон атрымаў сваю назву ў гонар Іаана Хрысціцеля.

Катэгорыя:Гарады Нью-Брансуіка
Сант’яга

**Сант’яга** () — сталіца Чылі і самы буйны горад краіны. Насельніцтва —  чалавек (2009). Хаця Сант’яга і з’яўляецца сталіцай, заканадаўчыя органы збіраюцца ў Вальпараіса.

## Гісторыя 
Горад заснаваў 12 лютага 1541 года іспанскі канкістадор Педра дэ Вальдывія. Пасля абвяшчэння незалежнасці Чылі (1818) — сталіца рэспублікі. З пачатку 20 стагоддзя прамысловы цэнтр краіны.

## Клімат 
Клімат Сант’яга мяккі, падобны на міжземнаморскі. Лета (з лістапада па сакавік) не гарачае і сухое, з сярэдняй тэмпературай +22 °C і максімальнай тэмпературай +30 °C. Зіма (з чэрвеня па верасень) дажджлівая, з сярэдняй тэмпературай +11 °C і мінімальнай тэмпературай +8 °C. Перыяд дажджоў пачынаецца ў сакавіку і заканчваецца ў верасні (восень і зіма).

## Насельніцтва 
## Адукацыя і культура 
* Чылійскі ўніверсітэт

## Гарады-пабрацімы 
## Памятныя мясціны 
* Палац Ла-Манеда

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Чылі
Катэгорыя:Сталіцы дзяржаў
Сент-Пітэр-Порт

**Сент-Пітэр-Порт** () — сталіца ўладання брытанскай кароны Гернсі.

Горад з насельніцтвам  жыхароў (2001) размешчаны на ўсходзе вострава Гернсі на тэрыторыі 6,5 км². У гавані горада размешчаны невялікі порт. З сушы яго акружаюць невялікія ўзгоркі, на поўдні размешчаны скалы.

Горад выдзелены ў асобную адміністрацыйную адзінку Гернсі і падзелены на дзве выбарчыя акругі.

У горадзе шмат сярэднявечных пабудоў, якія ўяўляюць цікавасць для турыстаў.

У Сент-Пітэр-Порце размешчаны «Штаты Гернсі» () — парламент Гернсі.

Катэгорыя:Гарады Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Гернсі
Сент-Хеліер

**Сент-Хе́ліер** (, , нарм. *Saint Hélyi*) — горад і порт, сталіца брытанскага кароннага ўладання Джэрсі. У адміністрацыйным падзеле прыроўнены да адной з дванаццаці акруг (прыходаў) Джэрсі.

Насельніцтва — 28,3 тыс. чалавек (2001), гэта прыкладна траціна жыхароў вострава. Гэта таксама і эканамічны цэнтр Джэрсі.

Сваю назву горад атрымаў ад Святога Хеліера — хрысціянскага мучаніка, які жыў тут у VI стагоддзі і забіты піратамі. Лічыцца, што яго засеклі сякерамі, яны выяўлены на гербе горада.

Сент-Хеліер размешчаны на поўдні Джэрсі на беразе невялікага заліва.

Асноўныя славутасці — замак Лізаветы, пабудаваная ў скале капліца Святога Хеліера, а таксама будынак парламента. Таксама ў Каралеўскім гарадскім парку ёсць помнік каралю Георгу II, які лічыцца «нулявым кіламетрам». Усе адлегласці на востраве адлічваюцца ад гэтага месца.

Image:Salle Paroissiale de Saint Hélier, Jersey.jpg | Будынак адміністрацыі Сент-Хеліера
Image:George_II_statue_St_Helier_Jersey.jpg | Статуя Георга II
Image:Liberation sculpture Jersey.jpg | Помнік вызваленню Джэрсі
Image:Pliaque Bêlarus Crematorium Jèrri.jpg|Табліца памяці беларусаў загінулых у барацьбе з нацызмам на востраве Джэрсі

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Сент-Хеліера

Катэгорыя:Сталіцы еўрапейскіх дзяржаў
Катэгорыя:Гарады Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Джэрсі
Сент-Джорджэс

**Сент-Джо́рджэс** () — горад, сталіца Грэнады, яе палітычны і эканамічны цэнтр. Порт на ўзбярэжжы Карыбскага мора.

## Прыродныя ўмовы 
Сент-Джорджэс знаходзіцца на заходнім узбярэжжы вострава Грэнада, які адносіцца да групы Малых Антыльскіх астравоў Карыбскага мора. Горад ляжыць на беразе маляўнічай бухты, на вышыні 188 метраў над узроўнем мора. Умовы надвор’я сталіцы фармуюцца пад уплывам трапічнага пасіўнага клімату. Сярэднегадавая тэмпература паветра складае 26 градусаў. Сярэдні ўзровень выпадаючых за год ападкаў дасягае 1960 мм. Сезон дажджоў працягваецца з мая па кастрычнік. У перыяд з ліпеня па кастрычнік у горадзе нярэдка лютуюць ураганы. Сент-Джорджэс размешчаны ў зоне вільготных трапічных лясоў. Натуральная расліннасць прадстаўлена гваздзіковым дрэвам, дрэвам какава, цытрусавымі. У прыбярэжных водах сустракаецца мноства відаў рыб, малюскаў, ракападобных. У межах горада і яго наваколлях жыве вялікая колькасць розных трапічных птушак.

## Насельніцтва, мова, веравызнанне 
Колькасць насельніцтва сталіцы разам з агламерацый перавышае 40 тысяч чалавек. Этнічная большасць у Сент-Джорджэс (звыш 50 %) прадстаўлена неграмі (у асноўным нашчадкамі чарнаскурых рабоў, завезеных з Афрыкі), каля 40 % сталічных жыхароў — мулаты, астатнюю частку насельніцтва складаюць індзейцы і еўрапейцы.
 
Дзяржаўнай мовай з’яўляецца англійская, нязначная частка насельніцтва валодае таксама і мовай пата (дыялект на аснове французскай). Дамінуючая рэлігія — хрысціянства (каталіцызм і пратэстантызм).

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Грэнада
Катэгорыя:Сталіцы дзяржаў
Сеута

**Сеу́та** — (, ) — невялікі паўэксклаў на паўночным узбярэжжы Марока, прама насупраць Гібралтара, валоданне Іспаніі з 1580.

## Гл. таксама 
* Атлантыда

Катэгорыя:Аўтаномныя гарады Іспаніі
Катэгорыя:Парты Іспаніі
Катэгорыя:Парты Міжземнага мора
Катэгорыя:Эксклавы Іспаніі
Санта-Дамінга

**Са́нта-Дамі́нга** () — сталіца Дамініканскай Рэспублікі, яе культурны і эканамічны цэнтр. Порт на Карыбскім моры.

## Гісторыя 
Горад заснаваны ў 1496 годзе Барталамеа Калумбам (малодшым братам Хрыстафора Калумба. З заснавання і да 1502 года насіў імя **Новая Ізабела** (), з 1936 па 1961 гады насіў назву **Сьюда́д-Трухі́льё** (). З 1844 года сталіца Дамініканскай Рэспублікі.

У 1930 годзе горад быў моцна разбураны ўраганам.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Санта-Дамінга  — гісторыя горада.
* Турыстычны сервер Санта-Дамінга. 
* Дамініканская Рэспубліка анлайн. 
* Даведнік па Санта-Дамінга 
* Дамініканскае метро: відэарэпартаж пра новае метро ў Санта-Дамінга


Катэгорыя:Сталіцы дзяржаў
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Дамініканскай Рэспубліцы
Катэгорыя:Гарады Дамініканскай рэспублікі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1496 годзе