Мінскае замчышча

. Чырвоным колерам пазначаны месцы і нумарацыя археалагічных раскопаў паводле Эдуарда Загарульскага, фіялетавым — паводле Георгія Штыхава. 1 — зводны раскоп 1946—1961 гадоў; 15 — раскоп 1981—1982 гадоў; 17 — раскоп у катлаване станцыі метро «Няміга» 1984—1986 гадоў; 20 -- раскоп 1986 года; 21 — раскоп 1987 года; 22 — раскоп 1988 года (паводле Штыхава). ]]
**За́мчышча** — гістарычны раён, дзяцінец старажытнага Мінска, на аснове якога ўзнік горад і вакол якога ён рос і развіваўся. Размешчаны ля зліцця рэчак Нямігі і Свіслачы. У старажытнасці быў атачоны валамі і драўлянымі ўмацаваннямі Мінскага замка.

Мінскае Замчышча існавала ў раёне цяперашняй плошчы 8-га Сакавіка. На яго тэрыторыі цяпер размешчаныя крамы «Алеся» і «Рамонак», жылыя будынкі, Палац спорту; праходзіць праспект Пераможцаў.

## Гісторыя 
 на памятнай манеце «Глеб Менскі» (2007)]]

Узнік у 2-й палове XI ст. на 2-метровым узвышшы сярод нізкай мясцовасці правабярэжнай поймы Свіслачы і вусця Нямігі. Быў абнесены пясчана-гравійным валам вышынёй каля 8 м на грэбні якога ўзведзены драўляныя сцены. З паўднёвага боку была брама. Меў форму няправільнага авала. Даўжыня ад Свіслачы да процілеглага заходняга краю складала 300 м, шырыня 120—150 м, плошча 3 га. Першая згадка ў летапісе Менска («Меньск») і «Немизы» пад 1067 годам, а таксама наяўнасць за 16,7 км ад Мінска вялізнага археалагічнага комплексу на рацэ Мене, дало падставы для развіцця навуковай дыскусіі пра месца пачатковага Менска. Гэта пытанне мае вялікую гістарыяграфію, сваіх прыхільнікаў і праціўнікаў. Дагэтуль пытанне ўзнікнення горада і яго магчымага пераносу з шэрагу прычын ваеннага, сацыяльнага і эканамічнага характару не ўсімі лічыцца канчаткова вырашаным.

### Гісторыя забудовы ў XVII—XIX стст. 
Пасля вайны сярэдзіны XVII ст. мінскае Замчышча канчаткова страціла ваеннае значэнне і было ўключана ў сістэму гарадской забудовы. Лагчына, якая аддзяляла яго ад суседняй ўзвышша, імкліва запаўнялася культурным пластом, у тым ліку і зрытым з іншых, больш узнёслых участкаў. Неўзабаве і тут паўстала гарадская забудова. Пераадкладзены і новы культурны пласт, які хутка нарастаў, паступова хаваў вал замчышча. У ім былі ўладкаваныя новыя праезды, што знайшло адлюстраванне на планах 1773 і 1793 гадоў. Мяркуючы па плане горада 1797 года, гэтыя праезды, як і старажытны, пашыраліся, руйнуючы вал. У дадатак, праектны план 1800 года прадугледжваў пракладанне скрозь замчышча новай вуліцы, якая мусіла разбурыць ўмацаванні ў паўднёва-ўсходняй частцы. Але гэты праект не быў найвышэйшага зацвярджэнны ==
Галоўнай вуліцай у замку, а потым на Замчышчы на працягу ўсяго перыяду яго існавання ажно да сярэдзіны XX ст. была вуліца Замкавая. Яе траса была найстаражытнейшай з усіх вуліц у Мінску. Яна перасякала Замчышча па дыяганалі з усходу на захад і ўжо ў першай палове XVI ст. была забрукавана. Пазней вуліца цягнулася і за валам аж да скрыжавання з Вялікай Татарскай. 3 паўднёвага захаду Замчышча агінала вуліца Завальная; з паўночнага захаду — Завальны завулак.

## Літаратура 
* Пазняк 3. С. Рэха даўняга часу: Кн. для вучняў.— Мн.: Нар. асвета, 1985.— 111 с, іл.
* Іван Сацукевіч. Тапанімія вуліцы і плошчаў Мінска ў ХІХ — пачатку ХХ стст. 
* Вячеслав Бондаренко. Названия минских улиц за последнее столетие: тенденции, загадки, парадоксы 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Мінска

Катэгорыя:З’явіліся ў XI стагоддзі
Катэгорыя:XI стагоддзе ў Мінску