open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Біфросцкі ўніверсітэт

**Біфросцкі ўніверсітэт** () — ісландская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у мястэчку Біфрост.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня была заснавана ў 1918 годзе ў Рэйк’явіку як кааператыўны каледж. У 1955 годзе школу было вырашана перанесці на цяперашняе месца, на тэрыторыі тагачаснага фальварку. Так было створана універсітэцкае паселішча Біфрост. Вучэльня змяніла сваю назву на Кааператыўны ўніверсітэт у 1988 годзе, на Біфросцкую школу бізнесу ў 2000 годзе і, нарэшце, на Біфросцкі ўніверсітэт у 2006 годзе. Ва ўніверсітэце ёсць кампус, але большасць студэнтаў навучаюцца завочна.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Ісландыі
Катэгорыя:Ісландыя
Ісландскі сельскагаспадарчы ўніверсітэт

**Ісландскі сельскагаспадарчы ўніверсітэт** () — ісландская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта.

## Агульная характарыстыка 
Падрыхтоўка кадраў з сярэдняй і вышэйшай прафесійнай адукацыяй ва ўніверсітэце ажыццяўляецца на дыстанцыйнай і вочнай форме навучання па 6 спецыяльнасцях прафесійна-тэхнічнай адукацыі, 6 напрамках падрыхтоўкі бакалаўраў і 5 магістарскіх напрамках.

У рамках рэалізуемых спецыяльнасцей адкрыта паслядыпломная і дадатковая адукацыя. У структуру ўваходзяць тры факультэты, 10 кафедр, вучэбна-метадычны і навуковы аддзелы, даследчыя станцыі, аддзелы аспірантуры, дадатковай і дыстанцыйнай адукацыі. У інстытуце працуе каля 50 выкладчыкаў.

Навучанне ва ўуніверсітэце бясплатнае, студэнты аплочваюць толькі штогадовы ўступны ўзнос. У ВНУ не прадугледжана выплата стыпендый, але студэнты маюць магчымасць атрымання пазыкі на навучанне, якую яны могуць аддаваць пасля заканчэння навучання. Для студэнтаў магістарскіх і доктарскіх праграм ва ўніверсітэце прадугледжана магчымасць атрымання грантаў на правядзенне даследаванняў. Навучанне ў ВНУ вядзецца на ісландскай мове. Па заканчэнні навучання ва ўніверсітэце выпускнікам прысуджаецца ступень бакалаўра, магістра і доктара.

## Структура 
* Факультэт навук аб навакольным асяроддзі
* Факультэт земляробства і жывёлагадоўлі
* Факультэт прафесійна-тэхнічнай і дадатковай адукацыі

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Ісландыі
Катэгорыя:Ісландыя
Ісландскі ўніверсітэт мастацтваў

**Ісландскі ўніверсітэт мастацтваў** () — ісландская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у Рэйк’явіку.

## Агульная характарыстыка 
Прытрымліваючыся стандартаў Балонскага працэсу, Ісландскі ўніверсітэт мастацтваў прапануе праграмы атрымання ступені бакалаўра (3 гады, бакалаўр выяўленчых мастацтваў) і праграмы магістратуры (2 гады, магістр выяўленчых мастацтваў). 

Ёсць сем навучальных праграм: архітэктура, мастацкая адукацыя, дызайн, кіно, выяўленчае мастацтва, музыка, выканальніцкія віды мастацтва.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Ісландыі
Катэгорыя:Ісландыя
Катэгорыя:Рэйк’явік
Эліягу Зееў Левін-Эпштэйн

**Эліягу Зееў Левін-Эпштэйн**, Эльёху-Зэб (, г. Ваўкавыск — , г. Рэхавот) — дзеяч сіянісцкага руху, ізраільскі грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
З юных гадоў член «Хавевей Цыён» у Варшаве — арганізацыі, галоўнай задачай якой была яўрэйская каланізацыя Палесціны. У 1880 годзе сумесна з братам Лейві атрымаў ад бацькі выдавецтва, дзе друкавалі рэлігійныя кнігі, свецкія кнігі на ідышы. У 1890 года здзейсніў алію (перасяленне ў Ізраіль на пастаяннае жыхарства). Адзін з заснавальнікаў горада Рэхавот у Цэнтральнай акрузе Ізраіля. У 1896 годзе ўдзельнічаў у стварэнні фірмы «Кармэль» па забеспячэнні вінамі Расіі. У 1900 годзе заснаваў філіял фірмы ў Нью-Ёрку і ўзначальваў яго доўгія гады. Актыўны дзеяч сіянісцкага руху ў ЗША.

Памёр 18 ліпеня 1932 годзе.

 

Катэгорыя:Выдаўцы Польшчы
Араік Уладзіміравіч Аруцюнян

**Араік Уладзіміравіч Аруцюнян** (, 14 снежня 1973, Сцепанакерт, НКАВ, Азербайджанская ССР, СССР) — прэзідэнт непрызнанай рэспублікі Арцах з 21 мая 2020 па 1 верасня 2023.

Прэм’ер-міністр НКР з 14 верасня 2007 па 25 верасня 2017 года. Дзяржаўны міністр НКР у 2017—2018 гадах.

Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Хоўларскі ўніверсітэт

**Хоўларскі ўніверсітэт** () — ісландская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у мястэчку Хоўлар.

## Агульная характарыстыка 
Мястэчка Хоўлар мае доўгую гісторыю ў галіне адукацыі. Саборная школа біскупа Ёна Агмундсана была заснавана тут у 1106 годзе, а пасля Рэфармацыі ў 1550 годзе школа была пераўтворана ў лацінскую школу, якая дзейнічала да 1801 года. У 1882 годзе ў тут была створана сельскагаспадарчая школа. За апошнія 15 гадоў вучэльня ператварылася са звычайнай сельскагаспадарчай школы ў сучасную ўстанову ўніверсітэцкага ўзроўню.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Ісландыі
Катэгорыя:Ісландыя
Уладзімір Кузняцоў

**Уладзімір Кузняцоў**:
* Уладзімір Іванавіч Кузняцоў (нар. 1947) — беларускі вучоны ў галіне фізіялогіі.
* Уладзімір Пятровіч Кузняцоў (нар. 1944) — вучоны ў галіне сістэм аўтаматычнага кіравання.
* Уладзімір Сцяпанавіч Кузняцоў (1898—1979) — военачальнік, генерал-лейтэнант (1943).
Людвік Бенуа

**Людвік Бенуа** (, г. Ваўкавыск — , г. Лодзь) — акцёр тэатра і кіно

## Біяграфія 
Яго дзед па бацькавай лініі быў французам і паходзіў з невялікага гістарычнага мястэчка пад Парыжам. Продкі па матчынай лініі родам з ваколіц горада Ловіч (цяпер Лодзінскае ваяводства). Бацька таксама быў акцёрам.

Бенуа з’вязаў усю сваю працу і сямейнае жыццё з горадам Лодзь, так і не спакусіўшыся пераехаць жыць і працаваць у Варшаву. У 1946 годзе скончыў акцёрскую студыю Гала ў Гданьску. У 1948 годзе скончыў Дзяржаўную вышэйшую тэатральную школу і разам са сваёй жонкай, вядомай акторкай Марыяй Збышэўскай стаў працаваць у тэатры імя Стэфана Ярача, а затым перайшоў у Новы тэатр, служэнню ў якім аддаў больш за трыццаць гадоў, аж да сваёй смерці. У шлюбе са Збышэўскай 23 лістапада 1950 годзе ва Уроцлаве нарадзіўся сын Марыюш, які пазней стаў вядомым акцёрам.

У 1970 годзе ён ажаніўся зноў з Ядвігай Ендрэйчак. У шлюбе нарадзілася дачка Ганна, якая зараз працуе радыёжурналістам на радыё Лодзі.

Бенуа называюць польскім Бурвілем за ўдалае сумяшчэнне, як і знакамітым французскім акцёрам, у адной ролі камічных элементаў і трагедыі. Яго параўноўвалі таксама з непараўнальным Фернандэлем. Ён, як і яны, не меў галоўных роляў, але нават эпізоды ў яго выкананні надоўга запаміналіся.

Зняўся ў больш чым 60 фільмах і ў шматлікіх спектаклях Тэатра Тэлебачання. Агучваў анімацыйныя фільмы.

Памёр 4 лістапада 1992 годзе ў Лодзі. Пахаваны на Алеі Заслужаных на могілках Долі.

Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Польшчы
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры Польшчы
Гагік Каляевіч Царукян

**Гагік Каляевіч Царукян** (, 25 лістапада 1956 г. сяло Арындж)
 — буйны прадпрымальнік і палітычны дзеяч Арменіі. Заснавальнік партыі «Квітнеючая Арменія», дэпутат Нацыянальнага сходу РА з 2003 года, прэзідэнт Нацыянальнага алімпійскага камітэта Арменіі з 2004 года.

У 2003 годзе быў абраны дэпутатам Нацыянальнага сходу. 30 красавіка 2004 года быў абраны і да гэтага часу з’яўляецца лідарам партыі «Квітнеючая Арменія». У чэрвені 2020 годзе быў пазбаўлены дэпутацкай недатыкальнасці.

Катэгорыя:Дэпутаты Арменіі
Узброеныя сутыкненні ў Нагорным Карабаху (2016)

**Чатырохдзённая вайна** — абвастрэнне ўзброенага канфлікту ў раёне Нагорнага Карабаха, якое пачалося 2 красавіка і доўжылася да 5 красавіка 2016 года. За гэты адносна невялікі прамежак часу супрацьстаянне стала найбольш буйнамаштабным сутыкненнем у зоне карабахскага канфлікту за больш чым 20 гадоў з часоў бестэрміновага трохбаковага (Арменія, Нагорны Карабах і Азербайджан) пагаднення аб спыненні агню, які ўступіў у сілу ў маі 1994 года. Страты бакоў у красавіку 2016 года склалі некалькі сотняў забітымі і параненымі.

Катэгорыя:Красавік 2016 года
Катэгорыя:Канфлікты 2016 года
Катэгорыя:Карабахскі канфлікт
Катэгорыя:2016 год у Азербайджане
Катэгорыя:2016 год у Арменіі
Эфраім Бараш

**Эфраім Бараш** () — прадпрымальнік і сіянісцкі актывіст, старшыня юдэнрата (яўрэйскай рады) ў гета Беластока ў 1941—1943.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў яўрэйскай сям’і. Атрымаў адукацыю ў Германіі, працаваў там у якасці інжынера. У маладым узросце далучыўся да сіянісцкага руху. Падчас Першай сусветнай вайны жыў са сваёй сям’ёй у Расіі. Пасля вайны вярнуўся ў родны Ваўкавыск. Займаўся прадпрымальніцкай дзейнасцю, прымаў актыўны ўдзел у яўрэйскіх арганізацыях, затым стаў кіраўніком мясцовай сіянісцкай арганізацыі.

У 1934 годзе пераехаў у Беласток. Абраны кіраўніком Беластоцкай яўрэйскай абшчыны. У пачатку 1930 гадах наведаў Палесціну ў мэтах падрыхтоўкі сям’і да эміграцыі.

У канцы чэрвеня 1941 года, калі нямецкія войскі занялі Беласток, кіраўніком юдэнрата ў гета Беластока, створанага 31 ліпеня 1941 года па распараджэнні нацыстаў, быў прызначаны рабін Гэдалья Разэнман, яго намеснікам — Бараш. Праз 2 месяцы старшынёй стаў Бараш.

Барашу было вядома аб масавых забойствах яўрэяў нацыстамі. Каб выратаваць яўрэяў ад знішчэння, арганізаваў жыццё ў гета і назіраў за працай на прадпрыемствах — у надзеі на тое, што людзі могуць выратавацца, калі будуць занятыя на работах, істотных для эканомікі Германіі.

У 1943 годзе Бараш разам з жонкай і іншымі членамі юдэнрата трапіў у канцэнтрацыйны лагер, дзе загінуў у кастрычніку.

## Зноскі
Катэгорыя:Постаці сіянізму
Катэгорыя:Памерлі ў канцэнтрацыйных лагерах
Уладзімір Сцяпанавіч Кузняцоў

**Уладзімір Сцяпанавіч Кузняцоў** (, с. Андросава, Дзмітрыеўскі павет, Курская губерня — , г. Варонеж, РСФСР) — военачальнік, генерал-лейтэнант (1943).

## Біяграфія 
Дабравольцам уступіў у Чырвоную армію. Удзельнік Кастрычніцкай рэвалюцыі, грамадзянскай вайны. Пасля кароткатэрміновых курсаў чырвоных камандзіраў накіраваны на Паўднёва-Усходні фронт, дзе прымаў удзел у барацьбе з белагвардзейцамі. Пастановай Савета Народных Камісараў СССР ад 04.06.1940 г. № 945 прысвоена званне генерал-маёра.

З 20 ліпеня 1940 года па 19 лістапада 1941 года камандзір 39-й стралковай Ціхаакіянскай Чырванасцяжнай дывізіі. У гады Вялікай Айчыннай вайны камандуючы дывізіяй, затым корпусам, удзельнічаў у абароне Рагачова, у баях пад Масквой, на Арлоўска-Курскай дузе, у Беларускай наступальнай аперацыі. 14 ліпеня 1944 года 40-ы стралковы корпус удзельнічаў у баях за вызваленне Ваўкавыска.

Часці 40-га стралковага корпуса пад камандаваннем Кузняцова раніцай 14 ліпеня ўварваліся ў Ваўкавыск і пасля цяжкіх вулічных баёў авалодалі ім. Заняцце Ваўкавыска мела выключна важнае значэнне для развіцця наступальных дзеянняў войскаў 2-га Беларускага фронту.

Удзельнік вызвалення Польшчы і штурму Берліна.

Пасля вайны да 1958 года працягваў ваенную службу. Пасля сканчэння ваеннай службы вёў вялікую грамадскую работу, абіраўся дэпутатам Таджыкскай ССР.

## Памяць 
Імем Кузняцова названа вуліца ў Ваўкавыску, у Ваўкавыскім ваенна-гістарычным музеі імя П. І. Баграціёна экспануюцца яго франтавы кіцель, матэрыялы аб генерале, аб баявых дзеяннях стралковага корпуса, якім ён камандаваў. 28 чэрвеня 1978 года Кузняцову прысвоена ганаровае званне грамадзяніна Ваўкавыска.

 

Катэгорыя:Камандзіры карпусоў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Камандзіры дывізій у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты СССР
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Ваўкавыска
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Рагачова
Валерый Паўлавіч Міронаў

**Валерый Паўлавіч Міро́наў** (, г. Гагарын, Смаленская вобласць, Расія — ) — беларускі артыст балета і педагог. Народны артыст БССР (1966).

## Біяграфія 
У 1947 годзе пасля сканчэння класа ўдасканалення кваліфікацыі Маскоўскага харэаграфічнага вучылішча зрабіўся адным з вядучых салістаў Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі (да 1969 года).

У 1949—1978 гадах адначасова працаваў педагогам Беларускага харэаграфічнага вучылішча.

## Творчасць 
Танцоўшчык пераважна лірычнага плана, з рамантычнай накіраванасцю.

Мастацтва Міронава вызначалі пераканальнасць у раскрыцці ўнутранага свету персанажаў, чысціня і лёгкасць выканання, высокая тэхніка дуэтнага танца.

У нацыянальных балетах стварыў рэльефныя вобразы Васіля («Князь-возера» В. Залатарова), Алеся («Святло і цені» Г. Вагнера).

Да найбольш значных творчых дасягненняў артыста належаць партыі Зігфрыда, Дэзірэ, Прынца («Лебядзінае возера», «Спячая прыгажуня» і «Шчаўкунок» П. Чайкоўскага), Вацлава («» Б. Асаф’ева), Гармодыя («» А. Хачатурана), Салора («» Л. Мінкуса), Елісея («Казка пра мёртвую царэўну» У. Дзешавова на тэмы А. Лядава).

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Балет: энциклопедия. / Гл. ред. Ю. Н. Григорович. — М.: Советская энциклопедия, 1981. — 623 стр. с илл.

## Спасылкі 
* Принц, танцовщик, воин: 95 лет со дня рождения народного артиста БССР Валерия Миронова // СБ. Беларусь сегодня
* Валерий Миронов, один из самых ярких солистов белорусского балета // СБ. Беларусь сегодня]
* Принц белорусского балета   // Вялікі тэатр Беларусі
* Валерий Миронов // КИНО-ТЕАТР.РУ 

Катэгорыя:Артысты балета СССР
Катэгорыя:Артысты балета Беларусі
Катэгорыя:Артысты балета XX стагоддзя
Рэйк’явікскі ўніверсітэт

**Рэйк’явікскі ўніверсітэт** () — ісландская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у Рэйк’явіку.

## Агульная характарыстыка 
Гэта буйнейшы прыватны ўніверсітэт у Ісландыі. Ён заснаваны Гандлёвай палатай, Федэрацыяй прамысловасці і Канфедэрацыяй працадаўцаў Ісландыі. Яго не варта блытаць з Універсітэтам Ісландыі, які таксама знаходзіцца ў Рэйк’явіку.

Універсітэт складаецца з сямі акадэмічных дэпартаментаў у дзвюх школах. У рамках школы сацыяльных навук ёсць юрыдычны дэпартамент, дэпартамент дзелавога адміністравання, дэпартамент спартыўных навук і дэпартамент псіхалогіі. У рамках тэхналагічнай школы ёсць дэпартамент камп'ютэрных навук, дэпартамент інжынерыі і дэпартамент прыкладной інжынерыі. 

Універсітэт двухмоўны (англійская і ісландская мовы).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Ісландыі
Катэгорыя:Ісландыя
Катэгорыя:Рэйк’явік
Соўпель

**Соўпель** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Васіль Дзмітрыевіч Соўпель (нар. 1999) — беларускі футбаліст.
* Дзмітрый Ігаравіч Соўпель (нар. 1971) — беларускі спартсмен (інваспорт, міні-футбол).
* Ігар Васілевіч Соўпель (нар. 1949) — вучоны ў галіне тэхнічнай кібернетыкі і інфарматыкі.
Серыя A 2020/2021

Серыя А 2020/2021 - 119-ты сезон вышэйшай лігі па футболе ў Італіі. Чэмпіёнам стаў Інтэрнацыянале Мілан у 19-ты раз у сваёй гісторыі. Срэбраным прызёрам - Мілан. Бронзавым прызёрам - Аталанта.

Па выніках сезона ў групавы этап Лігі чэмпіёнаў трапілі Інтэрнацыянале Мілан, Мілан, Аталанта і Ювентус. У групавы этап Лігі Еўропы - Напалі і Лацыа. У раўнд плэй-оф Лігі канферэнцый - Рома.

Па выніках сезона Серыю А пакінулі Беневента, Кратонэ і Парма, якія прымуць удзел у Серыі B 2021/2022.

## Выніковая турнірная табліца 
## Бамбардзіры 
Дадзеныя паводле афіцыйнага сайта Серыі А

2020
Італія
Катэгорыя:2020 год у Італіі
Катэгорыя:2021 год у Італіі
Мэгі Джыленхол

**Маргаліт Рут «Мэгі» Джыленхо́л** (; нар. ) — амерыканская актрыса, рэжысёр і прадзюсар. Уладальніца прэміі «Залаты глобус», а таксама намінантка на «Оскар» і «Эмі».

У пачатку 1990-х гадоў Джыленхол дэбютавала на вялікім экране з невялікімі ролямі ў фільмах «Ля вады» (1992) і «Небяспечная жанчына» (1993), знятых яе бацькам. Пасля заканчэння вучобы ва ўніверсітэце, Джыленхол мела ролі другога плана ў карцінах «Вар’яцкі Сесіл Б.» (2000), «Моцная жанчына» (2001), а таксама «Доні Дарко» (2001), дзе яна знялася разам са сваім братам Джэйкам.

Прарывам Джыленхол стала галоўная роля ў эратычнай камедыйнай драме «Сакратарка» (2002), якая прынесла ёй прэмію «Готэм», а таксама намінацыі на «Залаты глобус» і «Незалежны дух». У тым жа годзе яна з’явілася ў фільмах «Адаптацыя» і «Прызнанні небяспечнага чалавека».

У 2021 годзе дэбютавала ў якасці рэжысёра з карцінай «Незнаёмая дачка», знятай паводле рамана італьянскай пісьменніцы Элены Ферантэ. Фільм удзельнічаў у конкурсе Венецыянскага кінафестывалю-2021.

## Зноскі
Джаспер Джонс

**Джаспер Джонс** (; нар. , Агаста, ЗША) — сучасны амерыканскі мастак, адна з ключавых фігур у кірунку поп-арт.

## Біяграфія 
Вырас у мястэчку Алендэйл Паўднёвая Караліна і, апісваючы гэты перыяд свайго жыцця, адзначаў: «*у месцы, дзе я вырас, не было мастакоў і мастацтва, я сапраўды не ведаў, што гэта такое*». Некаторы час вучыўся жывапісу ва ўніверсітэце Паўднёвай Караліны — з 1947 па 1948, агулам тры семестры. Затым пераехаў у Нью-Ёрк, дзе пазнаёміўся з Робертам Раўшэнбергам, ад якога пераняў перадавыя ідэі ў сучасным мастацтве. Працуючы разам, яны асвойвалі арт-сцэну і развівалі свае ідэі ў мастацтве. На Джонса таксама аказалі ўплыў ідэі Марселя Дзюшана; «Веласіпеднае кола» і іншыя рэдзі-мэйды Дзюшана зрабіліся крыніцай натхнення для серыі прадметаў, адлітых у бронзе, якую мастак стварыў у канцы 1950-х — пачатку 1960-х гадоў. У 1958 годзе ўладальнік галерэі Леа Кастэлі адкрыў для сябе Джонса падчас візіту ў студыю Раўшэнберга. Сябраваў з Эндзі Уорхалам.

Катэгорыя:Мастакі ЗША
Ігар Васілевіч Соўпель

**Ігар Васілевіч Со́ўпель** (нар. ) — вучоны ў галіне тэхнічнай кібернетыкі і інфарматыкі, доктар тэхнічных навук (1992), кандыдат фізіка-матэматычных навук (1980), прафесар (1994).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Гарадзец (сучасны аграгарадок, Кобрынскі раён, Брэсцкая вобласць, Беларусь). У 1966 годзе скончыў сярэднюю школу. Паступіў у Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, які скончыў у 1971 па спецыяльнасці «Матэматыка». Працаваў у Інстытуце матэматыкі Акадэміі навук БССР на пасадзе загадчыка кафедры інфармацыйных сістэм кіравання.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар прац па стварэнні інтэлектуальных інфармацыйных сістэм, лінгвістычных баз ведаў, семантычным аналізе тэкстаў.

Сярод апублікаванага
* Инженерно-лингвистические принципы, методы и алгоритмы автоматической переработки текста / И. В. Совпель. — Мш.: Вышэйшая школа, 1991. — ISBN 5-339-00653-0
* Лингвистические ресурсы белорусского языка и их приложения. // Інтэрнет і камп’ютэр: матэрыялы круглага стала Міжнароднага сімпозіума «Разнастайнасць моў і культур у кантэксце глабалізацыі», Мінск, 2002.
* Автоматизация обработки текста / И. В. Совпель. — Минск: БГУ, 2016.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* Асабістая старонка на сайце Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта  

Катэгорыя:Кібернетыкі СССР
Катэгорыя:Кібернетыкі Беларусі
Катэгорыя:Постаці беларускай інфарматыкі
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Карнеліс Янсенс ван Кёлен

**Карнеліс Янсенс ван Кёлен** (, ,  — , Утрэхт) — нідэрландскі жывапісец. Часта ўжываецца англізаваная форма імя — «Карнеліус Джонсан».

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1593 годзе ў Лондане і працаваў там з 1618 года да таго часу, калі ўспыхнула ў Англіі міжусобная вайна прымусіла яго перасяліцца ў Галандыю. У 1642 годзе жыў у Мідэлбургу, у 1646—1662 гг. у Амстэрдаме і, нарэшце, ва Утрэхце. Утварыўшыся пад уплывам Антоніса ван Дэйка, ён пісаў выключна партрэты, у якіх клапаціўся аб элегантнай пастаноўцы фігур, выдатна маляваў касцюмы і дасягаў у тварах вялікага знешняга падабенства.

Шмат твораў гэтага мастака знаходзяцца ў Англіі, у замках тамтэйшых арыстакратычных прозвішчаў; яны сустракаюцца і на кантыненце, у грамадскіх музеях і ў прыватных калекцыях. Найважнейшыя паміж імі — шматфігурны партрэт членаў гаагскага гарадскога ўпраўлення (1647; у Гаагскім музеі), «Афіцэры мідэльбургскага таварыства стралкоў» (1650; у доме гэтага таварыства), «Англійскі кароль Карл I з яго світаю ў Грын-парку» (у Букінгемскім палацы), у Лондане), партрэты: бургамістра Грэвінка (1646; у Амстэрдамскім музеі); маладой жанчыны (1650; ва Утрэхцкім музеі), мужчыны з пальчаткамі ў руцэ і дамы з веерам (1651; у Дрэздэнскай галерэі) і некаторыя іншыя. Эрмітаж тры творы Янсенса ван Кёлена — двума мужчынскімі партрэтамі (№ 780 і 1795) і партрэтам маладой дамы (№ 641).

Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў
Істмен Джонсан

**Істмен (Істман) Джонсан** (, поўнае імя Jonathan Eastman Johnson; —) — амерыканскі мастак, адзін з заснавальнікаў Метрапалітэн-музея ў Нью-Ёрку, імя якога напісана на ўваходзе ў музей; у свой час яго называлі «амерыканскім Рэмбрантам».

## Біяграфія 
Нарадзіўся 29 ліпеня 1824 года. Быў восьмым і апошнім дзіцем у сям’і Філіпа Джонсана і Мэры Чэндлер. Яго старэйшы брат Філіп (ангел. Philip Carrigan Johnson) — быў камадорам ВМС Злучаных Штатаў і бацькам віцэ-адмірала Альфрэда Джонсана. Некаторы час жыў у горадзе Агаста ў штаце Мэн, дзяржаўным сакратаром гэтага штата на працягу двух гадоў быў яго бацька.

Кар’ера Істмана Джонсан як мастака пачалася ў 1840 годзе, калі ён стаў вучнем літографа ў Бостане. Пасля таго, як палітычны заступнік яго бацькі — губернатар штата Мэн Джон Фэрфілд увайшоў у Сенат ЗША, старэйшы Джонсан быў прызначаны ў канцы 1840-х гадоў прэзідэнтам ЗША Джэймсам Полкам у Бюро будаўніцтва, абсталявання і рамонту Ваенна-марскога ведамства. Сям’я пераехала ў Вашынгтон і спачатку жыла ў арэндным жыллі. У 1853 годзе яны купілі ўласную хату за некалькі кварталаў ад Белага дома і офіса Ваенна-марскога ведамства. Гэта быў галоўны дом Істмена да яго пераезду ў Нью-Ёрк у канцы 1850-х гадоў.

У 1859 годзе Істмен Джонсан прыехаў у Нью-Ёрк і заснаваў тут сваю студыю. Замацаваўшы сваю рэпутацыю мастака, выстаўляўся ў ЗША, у тым ліку ў Нацыянальнай Акадэміі дызайну. У гэтым жа годзе быў абраны ў Нацыянальную акадэмію дызайну ў якасці асацыяванага члена і стаў сапраўдным акадэмікам у 1860 годзе. Таксама быў членам клуба Union League Club у Нью-Ёрку, дзе да гэтага часу знаходзіцца мноства яго карцін.

У 1869 годзе, ва ўзросце 55 гадоў, ён упершыню ажаніўся з Элізабет Баклі. У іх была адна дачка — Этэль Істман Джонсан (англ.: Ethel Eastman Johnson), якая нарадзілася ў 1870 годзе.

Катэгорыя:Мастакі ЗША
Лука Джардана

**Лука Джардана** (іт. Luca Giordano, ,  — , ) — італьянскі жывапісец, прадстаўнік неапалітанскай школы. За шпаркасць, з якой ён працаваў, атрымаў мянушку Лука Фа-Прэста (іт. Luca Fà-presto).

## Біяграфія 
Лука Джардана нарадзіўся 18 кастрычніка 1632 года ў Неапалі; на працягу 9 гадоў вучыўся ў Хасэ дэ Рыберы, у родным горадзе, а потым займаўся ў Рыме пад кіраўніцтвам П’етра да Картоны і завяршыў сваю адукацыю капіраваннем работ Рафаэля і Мікеланджэла.

Пасля працаваў у Балонні, Парыжы і Фларэнцыі, у 1692 годзе быў запрошаны каралём Карлам II у Іспанію і пісаў у Эскарыяле, Мадрыдзе і Таледа.

Валодаў значным мастацкім талентам, вельмі развітым пачуццём прыгажосці.

Лепшымі з работ Джардана лічацца «Заснаванне ордэна Залатога Руна», плафон у адной з зала палаца Буэн-Рэтыра ў Мадрыдзе, «Трыумф Юдзіфі» і іншыя фрэскі ў неапалітанскім музеі Чартоза-дзі-Сан-Марціна, "Арханёл Міхаіл скідвае паўстанцаў. " у Вене і «Суд Парыса» ў Берліне.

У Эрмітажы прадстаўлены карціны Джардана «Выратавальнік, зняты з крыжа», «Сон юнага Вакха», «Суд Парыса», «Кузня Вулкана», «Трыумф Галатэі», «Выкраданне Еўропы», «Апалон і Дафна», «Святы Францішак Асізскі». , «Каляды Св. Іаана Хрысціцеля», «Бітва лапіфаў з кентаўрамі», «Выгнанне гандлюючых з храма». Некалькі карцін Джардана ёсць і ў Пушкінскім музеі — «Апалон і Марсій», «Сусана перад суддзямі», «Пакута святога Лаўрэнція», «Бачанне крыжа Канстанціну» і «Шлюб у Кане Галілейскай».

Лука Джардана памёр 3 студзеня 1705 года ў родным горадзе.
Хасэ дэ Рыбера

**Хасэ** або **Хусэпэ дэ Рыбера** (ісп.: José de Ribera) па мянушцы **Спаньета** (Lo Spagnoletto — «маленькі іспанец»; ) — іспанскі жывапісец і гравёр, прадстаўнік караваджызму.

## Біяграфія 
Вучыўся, верагодна, у Франсіска Рыбальты ў Валенсіі. З 1613 года у Італіі, у 1616—18 прыдворны жывапісец іспанскіх віцэ-каралёў у Неапалі.

У ранніх творах (у т.л. ў афортах) пераважалі рэзкія святлоценявыя кантрасты, драматычныя сцэны пакутніцтва, у якіх падкрэсліваў перамогу волі над фізічнымі пакутамі («Пакутніцтва Святога Варфаламея», 1624; «Сілен», «Святы Себасцьян і Святая Ірына», абодва 1628; «Пустэльнік Павел», 1632), паўфігурныя выявы старажытных філосафаў, трактаваныя як простанародныя тыпажы («Дэмакрыт», 1630; «Дыяген», 1637). З сярэдзіны 1630-х г. пры захаванні агульнай суровасці вобразнага ладу перайшоў да большай ураўнаважанасці кампазіцыі і мяккасці святлаценю, у колеравай гаме пашырыліся залацістыя або серабрыстыя адценні: «Святы Ануфрый», «Апалон і Марсій» (абодва 1637), «Пакланенне пастухоў» (1638), «Пакутніцтва Святога Філіпа», «Сон Іакава» (абодва 1639), «Святая Інеса» (1641), «Храманожка» («Кульгавы хлопчык», 1642) і інш.

Апроч жывапісных работ, пакінуў вялікі аб’ём графікі. Найбольш значны іспанскі гравёр, які працаваў да Франсіска Гоі.

## Спадчына 
Большасць яго твораў захоўваюцца ў музеі Прада і ў неапалітанскіх цэрквах (у прыватнасці, у саборы Святога Януарыя).

File:JOSÉ DE RIBERA - Martirio de San Andrés (Museo de Bellas Artes de Budapest, 1628. Óleo sobre lienzo, 209 x 183 cm).jpg|Пакутніцтва Святога Андрэя (1628)
File:José_de_Ribera_009.jpg|Архімед  (1630)
File:Ribera, Apollo and Marsys (1637).jpg|Апалон і Марсій (1637)
File:José_de_Ribera_054.jpg|Пакутніцтва Святога Філіпа (1639)
File:El_patizambo,_por_José_de_Ribera.jpg|Храманожка (Кульгавы хлопчык, 1642)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі Іспаніі
Алег Аркадзьевіч Гарбуноў

**Алег Аркадзьевіч Гарбуноў** (, Віцебск) — беларускі палітык. Капітан ІІІ рангу, гідраакустык.

Дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання (1995—1996), дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 1 склікання. 

## Біяграфія 
Нарадзіўся 5 жніўня 1962 года ў Віцебску.

Скончыў Малдаўскі дзяржаўны ўніверсітэт, Акадэмію кіравання пры прэзідэнце Рэспублікі Беларусь, юрыст, менеджэр-эканаміст.

Працаваў слесарам Віцебскага тэлевізійнага завода, на прадпрыемствах і арганізацыях Кішынёва, на працягу сямі гадоў праходзіў ваенную службу на Паўночным флоце на атамнай падводнай лодцы.

Быў старшыней Таварыства беларуска-ліванскага сяброўства. Дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання (1995—1996), быў там адзіным прадстаўніком Ліберальна-дэмакратычнай партыі Беларусі, пазней выйшаў з ЛДПБ. Абраны дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 1 склікання, быў членам Камісіі па міжнародных справах і сувязях з СНД.

У 2018 годзе працаваў дырэктарам НВПУП «Эліён-9», балатаваўся ў дэпутаты Мінскага гарадскога Савета дэпутатаў дваццаць восьмага склікання ад Камуністычнай партыі Беларусі.

Цяпер працуе намеснікам дырэктара Нацыянальнага выставачнага цэнтра «БелЭкспа».

## Спасылкі 
* Человек с большой буквы 

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 1-га склікання
Ален Джонс (мастак)

**Ален Джонс (Джоўнс)** (нар.  г.) — брытанскі мастак (поп-арт), найбольш вядомы сваімі карцінамі, скульптурамі і літаграфіяй. Узнагароджаны Prix des Jeunes Artistes на Парыжскай біенале 1963 года. Старшы акадэмік Каралеўскай акадэміі мастацтваў. У 2017 годзе вярнуўся ў родны горад, каб атрымаць узнагароду Ганаровага доктара мастацтваў ад Універсітэта Саўтгэмптана Солент.

Джонс выкладаў у Hochschule für bildende Künste Hamburg, Універсітэце Паўднёвай Фларыды, Каліфарнійскім універсітэце, школе выяўленчых мастацтваў Banff Center у Канадзе і Берлінскім універсітэце мастацтваў. Яго творы знаходзяцца ў шэрагу калекцый; уключаючы Тэйт, музей Людвіга, Цэнтр мастацтваў Уорвіка і музей Хіршхорна. Яго самая вядомая праца «Падстаўка, стол і крэсла» з манекенамі са шкловалакна дэбютавала на пратэстах у 1970 годзе.
Святлана Іванаўна Герасіменка

**Святлана Іванаўна Герасіменка** (; ) — савецкі і таджыкістанскі астраном, адкрывальнік Каметы Чурумава — Герасіменка, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Таджыкістан за дасягненні ў галіне навукі і тэхнікі імя Абу Алі Ібн Сіна (Авіцэны) за 2017 год за адкрыццё Каметы Чурумава — Герасіменка 

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1945 годзе ў пасёлку Барышаўка Кіеўскай вобласці ў сям’і настаўнікаў.

У 1968 годзе скончыла кафедру астраноміі Кіеўскага універсітэта, пасля паступіла ў аспірантуру. У верасні 1969 разам з Клімам Чурумавым, супрацоўнікам Галоўнай астранамічнай абсерваторыі НАН Украіны, адправілася ў экспедыцыю ў Алматы для назірання камет на пяцідзесяцісантымятровым тэлескопе. У ноч з 11 на 12 верасня 1969 года, назіраючы камету Комас-Сола, зрабілі фота, на якім апынулася яшчэ адна камета, якая атрымала назву па імёнах першаадкрывальнікаў — Камета Чурумава — Герасіменка.

У 1973 годзе па запрашэнні Інстытута астрафізікі Таджыкістана пераехала ў Душанбэ, дзе працавала навуковай супрацоўніцай гэтага інстытута, праводзіла назіранні і вывучэнне камет.

2 сакавіка 2004 года Святлана Герасіменка разам з Клімам Чурумавым прысутнічала на касмадроме Куру у Французскай Гвіяне пры запуску Еўрапейскага міжпланетнага зонда «Разета», які адправіўся да каметы Чурумава — Герасіменка. Зонд дасягнуў каметы ў лістападзе 2014 года, а 12 лістапада ад яго аддзяліўся пасадачны модуль «Філы», які выканаў 7-гадзіннае збліжэнне і на працягу інтэрвалу 18:33…20:33 па беларускім часе здзейсніў першую ў гісторыі паспяховую пасадку на камету (тры пасадкі з двума адскокамі).

## Ушанаванне памяці 
* Імем Святланы Герасіменка названы астэроід № 3945, адкрыты ў 1982 годзе Мікалаем Чарных.

## Спасылкі 
* Святлана Герасіменка: «Трэба часцей глядзець на неба». Азія-плюс. Люты, 2004.
* Дзмітрый Іваноў. Рандэву з каметай. lenta.ru
* «Разета» зрабіла сваё першае сэлфі.
* Ад піянеркі да астранома: топ-5 знакамітых жанчын Таджыкістана.

Катэгорыя:Постаці Душанбэ
Катэгорыя:Жанчыны-астраномы
Катэгорыя:Выпускнікі Кіеўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Першаадкрывальнікі камет
Катэгорыя:Астраномы XX стагоддзя
Катэгорыя:Астраномы Украіны
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катэгорыя:Кандыдаты фізіка-матэматычных навук
Баладная опера

, каля 1728]]
**Баладная опера** () — разнавіднасць камічнай оперы, якая зарадзілася ў Вялікабрытаніі, а ў XVIII стагоддзі распаўсюдзілася ў Італіі, Францыі, Германіі і Іспаніі.

## Гісторыя 
У 1728 годзе ў Лондане была пастаўлена «» кампазітара  і паэта , якая стала першай класічнай баладнай операй. Гэтая опера складаецца з некалькі аранжыраваных Пепушам народных песень, пародый на нумары з папулярных у той час у Англіі опер Г. Ф. Гендэля, а таксама з уверцюры і некалькіх музычных нумароў, складзеных самім Пепушам. «Опера жабрака» і жанр камічнай оперы ўвогуле аказалі істотны ўплыў на фармаванне нямецкага зінгшпіля, а таксама спарадзіла мноства перайманняў. Адным з іх стала сатырычная п’еса Бертольта Брэхта «», напісаная ў 1928 годзе і ў тым жа годзе пастаўленая на сцэне з музыкай Курта Вейля; у 1948 годзе яшчэ адна версія гэтага твора была створана .

## Літаратура 
* *Левик Б. В.* Балладная опера // Музыкальная энциклопедия в 6 томах, БСЭ, М., 1973—1982, Т. 1, с. 310.
* 
* *Lawrence W. J.*, Early Irish Ballad opera and Comic opera, «MQ», v. VIII, 1922, No 3.
* *Gagey E. M.*, The Ballad opera, N. Y., 1937.
* *Handley-Taylor G. and Granville Barker Fr.*, J. Gay and the Ballad opera, в книге: M. Henrichsen’s 9th Music book, 1956;
* *Seedо В. О.*, Ballad opera and the Singspiel, Miscelanea en homenaje a monsecor H. Angles, Barcelona, 1958-61.

Катэгорыя:Жанры оперы
Джунта Пізана

**Джунта Пізана** або **Джунта дзі Капіціна** (іт. Giunta Pisano; дакументаваны з 1236 па 1266) — італьянскі мастак.

Джунта Пізана (што азначае «пізанец Джунта»), адзін з самых вынаходлівых мастакоў 1-й паловы XIII стагоддзя, уплыў якога распаўсюдзіўся і на XIVстагоддзе. Маляўнічая манера Джунта вяла паходжанне ад пізанскай школы канца XII — пачатку XIII стагоддзя, у якой дамінаваў візантыйскі іканапіс і адчуваўся ўплыў твораў, створаных у майстэрні Берлінг’еры.

Сёння існуюць тры размаляваныя крыжы, на якіх стаіць подпіс Джунта: гэта «Крыж» з царквы Санта-Марыя-дэльі-Анджэлі, Асізі, «Крыж» з музея Сан-Матэа, Піза і самы знакаміты — «Крыж» з царквы Сан-Даменіка, Балоння. Па іх месцазнаходжанні можна вызначыць, што Джунта дзі Капіціна быў вядомым майстрам, і працаваў не толькі ў Пізе, але таксама атрымліваў замовы з іншых гарадоў. У архіўных дакументах захаваўся запіс ад 1239 аб тым, што ў Рым прыязджаў яго сын, святар Леапарда, з «Джавані Пізана, вучнем майстра Джунта», на падставе чаго даследчыкі мяркуюць, што майстэрня Джунта атрымлівала замовы і з Рыма. Апошні дакумент ад 1266 года, у якім згадваецца імя Джунта, паведамляе аб зямельным участку, які належыць мастаку.

Самая вядомая гісторыя, звязаная з яго імем, адносіцца да 1236 года і пра размаляваны крыж (не захаваўся), створанаму Джунта для Ніжняй царквы Сан-Франчэска ў Асізі па замове Іллі Картонскага — кіраўніка ордэна францысканцаў. Верагодна, гэта быў першы крыж Джунта з яскравым адлюстраваннем пакут Хрыста. Але акрамя таго, ля падножжа распяцця Джунта адлюстраваў самога Іллю Картонскага, што было ў той час нябачана і выклікала незадаволенасць браціі, якая і так не занадта паважала свайго кіраўніка, лічачы, што ён залішне схільны да раскошы, і т. п.

Акрамя падпісаных Джунта твораў, указаных вышэй, яго руцэ, або яго майстэрні даследчыкі прыпісваюць шэраг работ, якія захоўваюцца ў розных музеях свету: тры розныя алтарныя выявы з выявай Св. Францішка і сцэн з яго жыцця (Піза, музей Сан-Матэа; Асізі, скарбніца манастыра; Рым, Ватыканская пінакатэка), чатыры размаляваныя крыжы (два з іх — у Пізе, музей Сан-Матэа, затым, Венецыя, збор Чыні, і Нортгемптан, Музей мастацтва Каледжа Сміт), а таксама два фрагменты размаляванага крыжа з Нацыянальнай галерэі мастацтва, Вашынгтон, і дзве дошкі са сцэнамі з жыцця Хрыста з ДзМВМ імя Пушкіна, Масква (сёння іх прыпісваюць невядомаму майстру венецыянскай школы XIII стагоддзі). Усе творы Джунта не маюць дакладных дат.
Дзаа Ву-кі

**Дзаа Ву-кі**, **Чжа́а Уцзі́** (фр.: Zao Wou-Ki, кіт. кіраўніцтвам. 赵无极, піньінь Zhào Wújí; ,  — , Ньён, Швейцарыя) — французскі жывапісец, графік, мастак кнігі кітайскага паходжання, прадстаўнік новай Парыжскай школы.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў адукаванай сям’і старой арыстакратыі, з 1935 па 1941 год вучыўся каліграфіі і жывапісу ў мастацкай школе Ханчжоу, у 1941—1947 гадах выкладаў у ёй. Бо ў гэты час ішла вайна з Японіяй, то ён разам са школай пераязджаў па краіне: спачатку ў правінцыю Цзянсу, потым у Хунань, затым — у Сычуань.

У 1948 годзе прыехаў у Парыж, пасяліўся на Манпарнасе, пазнаёміўся з П. Сулажам, Х. Хартунгам, Н. дэ Сталем, А. Джакамеці, М. Э. Віейрай да Сілва, А. Мішо. З 1952 года рэгулярна выстаўляўся ў парыжскай галерэі П’ера, удзельнічаў у выставах у ЗША, Швейцарыі, Вялікабрытаніі, Японіі, Кітаі, Італіі, Іспаніі.

У 1964 годзе атрымаў францускае грамадзянства. Працаваў як кніжны афарміцель у выданнях А. Мішо (1950, 1981, 1995), Р. Шара (1957, 1974), А. Мальро (1962), Сен-Жон Перса (1965), А. Рэмбо (1966, 1967), Э. Паўнда (1972), Р. Каюа (1974, 1976), Л. С. Сенгора (1978), Ф. Жакатэ (1981), Ларана Гаспара (1981, 1985), Х. Джэбрана (1992), І. Банфуа (1993, 1994, 1996) і шмат іншых.

У апошнія гады разам з другой жонкай жыў у Дзюлі (кантон Во), на беразе Жэнеўскага возера.
Тадэвуш Ліхота

**Тадэвуш Ліхота** (нар. , г. Ваўкавыск) — польскі дысідэнт часоў ПНР Тадэвуш Ліхота. Удзельнік рабочых пратэстаў у Шчэціне 1970—1971 гадах. Актывіст руху Салідарнасць, член Польскай сацыялістычнай партыі працы. Адзін з арганізатараў страйку супраціву на шчэцінскай суднаверфі імя Варскага 13 снежня 1981 года.

## Біяграфія 
Скончыў тэхнічную навучэльню. Працаваць пачаў у 18 гадоў — токарам у Шчэціне. У 1957—1961 гадах металург ў Кросна. Затым вярнуўся ў Шчэцін і да 1974 годзе з невялікім перапынкам працаваў на суднаверфі імя Варскага. Кароткі перыяд у 1967—1968 гадах быў аўтамеханікам ў прыватным гаражы.

У снежні 1970 годзе ён прыняў актыўны ўдзел у масавых рабочых пратэстах у Шчэціне. У студзені 1971 годзе далучыўся да страйкавага руху, узначаленага Эдмундам Балукам. Знаходзіўся пад наглядам дзяржбяспекі. Неўзабаве пасля вымушанай эміграцыі Балукі ў 1974 годзе Ліхота вымушаны быў звольніцца з суднаверфі. Працаваў у сферы паслуг, на верф вярнуўся толькі ў 1980 годзе.

У жніўні 1980 года актыўна ўключыўся ў страйкавы рух. Быў адным з лідэраў Салідарнасці ў Шчэціне, паплечнікам Марыяна Юрчыка. Удзельнічаў у I з’ездзе «Салідарнасці». Прафсаюзная арганізацыя суднаверфі імя Варскага займала радыкальныя пазіцыі ў супрацьстаянні з ПАРП, выступала супраць кампрамісаў з урадам ПНР, патрабавала перадачы ўсёй паўнаты ўлады Грамадскай радзе народнай гаспадаркі — прадстаўнічым органам працоўных калектываў.

Нароўні з прафсаюзным рухам, з’яўляўся адным з вядучых актывістаў нелегальнай Польскай сацыялістычнай партыі працы, лідэрам якой з’яўляўся Эдмунд Балука.

У першыя дні ваеннага становішча, 13-15 снежня 1981 года быў сярод арганізатараў забастоўкі на суднаверфі імя Варскага. Падаўленне ажыццяўлялася ўзброенай сілай з ужываннем бронетэхнікі. Быў арыштаваны і паўстаў перад судом паскоранай працэдуры. Быў асуджаны да 3 гадоў 6 месяцаў зняволення.

У 1984 годзе быў вызвалены па амністыі. Супрацоўнічаў з падполлем, распаўсюджваў нелегальныя выданні «KOS», «Tygodnik Mazowsze», «Grot». Неаднаразова затрымліваўся міліцыяй і дзяржбяспекай.

У 1985 эміграваў у Швецыю. Працаваў токарам. З 2003 года на пенсіі.

 

Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў ПНР (1944—1989)
Катэгорыя:Эмігранты з Польшчы
Катэгорыя:Сацыялісты Польшчы
Катэгорыя:Прафсаюзныя дзеячы Польшчы
Катэгорыя:Дысідэнты Польшчы
Баявая задача

**Баявая задача** — задача, пастаўленая вышэйстаячым камандуючым фармаванню ўзброеных сіл, альбо аднаму або некалькім вайскоўцам для дасягнення вызначанай мэты ў ваеннай аперацыі.

## Агульныя палажэнні баявой задачы 
У залежнасці ад маштабу (баявых) дзеянняў баявыя задачы падзяляюцца на наступныя віды:

* тактычная задача — выконваецца падчас бою (баявых дзеянняў) падраздзяленнем, часткай (караблём), злучэннем;
* аператыўная задача — выконваецца аб'яднаннем у ходзе аперацыі;
* стратэгічная задача — групоўкай узброеных сіл на тэатры ваенных дзеянняў (некалькі франтоў), а часам войскамі аднаго фронту.

Утрыманне баявой задачы залежыць ад выгляду ваенных (баявых) дзеянняў, задумы бою (аперацыі), прызначэнні воінскага фармавання, складу сіл і сродкаў, баявой здольнасці і баявых магчымасцяў сваіх войскаў (сіл) і войскаў суперніка, характару яго дзеянняў і ўмоў становішча.

Патрабаванні да камандзіраў у пастаноўцы баявой задачы вызначаюць прытрымлівацца кароткага лімітава яснага выкладу, і выключэнні магчымасці яе рознага тлумачэння.

Катэгорыя:Ваеннае кіраванне
Ежы Кавалеўскі

**Ежы Кавалеўскі** (нар. , г. Ваўкавыск) — лекар, скакун у ваду, 12-разовы чэмпіён Польшчы па скачках з трампліна (1959, 1962, 1963, 1965, 1966, 1967) і вышкі (1959, 1963, 1965, 1966, 1967, 1970), удзельнік Алімпійскіх гульняў у Рыме (1960) і Мексіцы (1968). Майстар спорту.

## Біяграфія 
Пасля вайны яго сям’я пакінула Ваўкавыск і перабралася ў Польшчу.

Скончыў медыцынскі ўніверсітэт у Варшаве.

Бронзавы прызёр чэмпіянату Еўропы ў скачках з вышкі (1966, Утрэхт). Бронзавы прызёр Універсіяды ў скачках з вышкі (1965, Будапешт).

З 1970 года ў Канадзе, дзе адкрыў сваю клініку ў Таронта. Жонка Аніта — выпускніца Варшаўскай Акадэміі фізічнага выхавання. Мае сына Даніэля і дачка Агату.

Катэгорыя:Спартсмены Беларусі

Катэгорыя:Удзельнікі летніх Алімпійскіх гульняў 1968 года
Катэгорыя:Удзельнікі летніх Алімпійскіх гульняў 1960 года
Катэгорыя:Спартсмены Польшчы
Дворнікаў

**Дворнікаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Дворнікаў (нар. 1961) — рускі генерал.
* Мікалай Мікалаевіч Дворнікаў (1907—1938) — савецкі і беларускі палітычны дзеяч.
Аляксандр Міхайлавіч Рафаловіч

**Аляксандр Міхайлавіч Рафаловіч** (, г. Ваўкавыск, Ваўкавыскі павет — , г. Масква, РСФСР) — ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант авіяцыі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і калежскага рэгістратара са старшынствам Ваўкавыскага Казначэйства.

У красавіку 1918 года добраахвотна ўступіў у шэрагі РСЧА. У гады грамадзянскай вайны ваяваў на некалькіх франтах, быў кантужаны.

Пасля вайны працягнуў службу ў РСЧА. У 1921 годзе скончыў тэарэтычную школу Паветранага флоту, у 1923 годзе — Ваенную тэарэтычную школу лётчыкаў. Камандзір звяна, эскадрыллі, атрада. У 1936 годзе скончыў Ваенна-паветраную інжынерную Акадэмію імя Жукоўскага, з 1939 года выкладчык Акадэміі. Член ВКП(б) з 1927 года.

Вялікую Айчынную вайну сустрэў у званні палкоўніка на пасадзе начальніка штаба ВПС 6-й арміі, затым начальнік ВПС 6-й арміі Паўднёва-Заходняга фронту. 27 сакавіка 1942 года прысвоена званне генерал-маёра авіяцыі. З 1943 года служыў на пасадзе начальніка Паветрана-стралковай службы ВПС РСЧА. 1 ліпені 1944 года прысвоена званне генерал-лейтэнанта авіяцыі. Удзельнік парада Перамогі 1945 года. У 1946—1950 гадах начальнік кафедры Ваенна-паветранай Акадэміі.

Звольнены ў адстаўку ў 1950 годзе.

Памёр 2 чэрвеня 1971 года і пахаваны на Новадзявочых могілках.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Леніна, трыма ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнам Айчыннай вайны І ступені, ордэнам Багдана Хмяльніцкага ІІ ступені, медалямі «XX гадоў Працоўна-Сялянскай Чырвонай Арміі», «За абарону Масквы», «За абарону Кіева», «За баявыя заслугі» (1967), «За перамогу над Германіяй», «800 гадоў Москвы» і іншымі.

## Літаратура 
* Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. — Мінск, 1981. — Т. 5. — С. 514.
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2001. — Т. 13. — С. 378.
* Белорусская ССР : краткая энциклопедия : в 5 т. — Минск, 1982. — Т. 5. — С. 526.
* Военачальники земли Белорусской : энциклопедический справочник / Борис Долготович. — Минск, 2005. — С. 168.
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. — Мінск, 2001. — Т. 6, кн. 1. — С. 114.
 

Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты авіяцыі (СССР)
Аляксандр Уладзіміравіч Дворнікаў

**Аляксандр Дворнікаў** (нар. , г. Усурыйск, Прыморскі край, РСФСР) — расійскі военачальнік, генерал арміі (2020).

## Біяграфія 
Мае досвед камандавання войскамі ў Сірыі. З 2016 года камандаваў войскамі Паўднёвай вайсковай акругі, якая прымыкае да Данбаса.

У красавіку 2022 года ў сувязі з адступленнем каля Кіева і вялікімі баявымі стратамі быў прызначаны камандуючым расійскіх войск у вайне ва Украіне.

## Узнагароды 
* Герой Расійскай Федэрацыі (2016)

 

Катэгорыя:Генералы арміі (РФ)
Катэгорыя:Выпускнікі Маскоўскага вышэйшага ваеннага каманднага вучылішча
Воінскае фарміраванне

**Воінскае фарміраванне** — абагульненае найменне падраздзяленняў, воінскіх часцей, злучэнняў, аб’яднанняў і іншых структурных адзінак узброеных сіл, а таксама іншых войскаў, якія маюць спецыфічныя асаблівасці прызначэння, фарміравання і камплектавання.

Фарміраванні ўяўляюць сабой аснову відаў узброеных сіл, родаў войскаў, а таксама войскаў, якія не ўваходзяць у віды і роды войскаў узброеных сіл.


Катэгорыя:Ваеннае будаўніцтва
Фракійскі ўніверсітэт імя Дэмакрыта

**Фракійскі ўніверсітэт імя Дэмакрыта** () — грэчаская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з кампусамі ў гарадах Камаціні, Ксанці, Александрупаліс і Арэсціяс.

## Агульная характарыстыка 
Названы ў гонар антычнага філосафа Дэмакрыта. Універсітэт знаходзіцца ў дзяржаўнай уласнасці і з'яўляецца цалкам самакіруемым. Такім чынам, ён кантралюецца і субсідуецца дзяржавай і Міністэрствам адукацыі і рэлігійных спраў Грэцыі. Універсітэт адыгрывае важную ролю ва ўмацаванні нацыянальнай і культурнай самабытнасці рэгіёну Фракія.

## Структура 
* Школа інжынерыі
* Школа класікі і гуманітарных навук
* Школа права
* Школа фізічнага выхавання і навук аб спорце
* Школа эканамічных, палітычных і сацыяльных навук
* Школа навук аб здароўі
* Школа адукацыі
* Школа сельскай і лясной гаспадаркі

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Грэцыі
Катэгорыя:Афіны
Вячаслаў Паўлавіч Паўлюць

**Вячаслаў Паўлавіч Паўлюць** (нар. , г. Ваўкавыск, Ваўкавыскі раён, БССР) — акцёр тэатра і кіно

## Біяграфія 
У 1977 годзе скончыў сярэднюю школу № 3. Вучыўся ў Мінскім культурна-асветніцкім вучылішчы. У 1987 годзе скончыў БДТМІ. У гэтым жа годзе быў прыняты ў Нацыянальны акадэмічны тэатр імя Янкі Купалы. За гэты час на сцэне ім створана больш за 40 яркіх запамінальных роляў.

Выкладае ў Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў і Мінскім дзяржаўным каледжы мастацтваў.

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1991 года.

## Творчасць 
У спісе яго фільмаграфіі каля 30 работ.

### Фільмаграфія 
* 1990 — Плач перепелки — Масей
* 1994 — Эпилог — Художник
* 1996 — Из ада в ад
* 1999 — Ускоренная помощь 1 — Заика
* 2001 — Эскиз на мониторе — Забулдыга
* 2005 — Последний бой майора Пугачева
* 2005 — Человек войны
* 2006 — Вызов 2
* 2007 — Ваша честь
* 2007 — Враги
* 2007 — Майор Ветров
* 2007 — О тебе — Габриэль
* 2007 — Пантера
* 2007 — Третье небо — Стулов
* 2008 — Господа офицеры: Спасти императора
* 2008 — Застава Жилина — Особист
* 2008 — Знахарь
* 2008 — На спіне ў чорнага ката — Старшыня
* 2009 — Волки
* 2009 — Вольф Мессинг: Видевший сквозь время
* 2009 — Детективное агентство «Иван да Марья» — Дворник Виктор
* 2009 — Правосудие волков — Сифилитик в КПЗ
* 2009 — Тень самурая — Воротковский
* 2010 — Без права на ошибку — Хольц
* 2010 — Журов 2 — Экстрасенс
* 2010 — Капитан Гордеев — Халимов
* 2010 — Кочегар — Федор Алексеевич
* 2010 — Любовь Надежды
* 2010 — Масакра — Дворецкий
* 2010 — Псевдоним «Албанец» 3 — Пётр Олегович Смышликов
* 2010 — Школа проживания — Юрий Кондратьев
* 2011 — Немец — Майор Грубер
Удзел украінцаў у эфіопа-эрытрэйскай вайне

**Удзел украінцаў у эфіопа-эрытрэйскай вайне** адзначаны дзейнасцю ваенных саветнікаў УСУ і наймітаў як пры УС Эрытрэі, так і УС Эфіопіі.

## Гісторыя 
У маі 1998 года паміж Эрытрэяй і Эфіопія ўспыхнуў узброены канфлікт, выкліканы тэрытарыяльнай спрэчкай. Сутычкі пачаліся пасля памежнага здарэння, за якім рушыла ўслед уварванне УС Эрытрэі на тэрыторыю эфіопскіх штатаў Тыграй і Афар.

У адрозненні ад эфіопаў, якія зрабілі стаўку на расійскіх вайскоўцаў, эрытрэйцы заручыліся ваенна-тэхнічнай падтрымкай Украіны. Ужо летам быў арганізаваны паветраны мост Кіеў — Асмэра. Журналіст Вадзім Андрухін згадваў, што амерыканская разведка тады нібыта перахапіла радыёперамовы, якія вялі паміж сабой пілоты варагуючых бакоў. Усе яны казалі на рускай мове і мацюкаліся. Як адзначалі іншыя крыніцы, гэта быў не першы падобны выпадак. Расійскія і ўкраінскія наёмныя спецыялісты ўжо сутыкаліся як адзін з адным, так і паміж сабой у Анголе.

Варта адзначыць, што і на баку Эфіопіі змагалася некаторая колькасць украінцаў, як і расіянаў на баку Эрытрэі.

Ні адзін з бакоў, абвінавачваючы праціўніка ў выкарыстанні наймітаў з былога СССР, наяўнасць такіх у сябе не прызнаў.

## Колькасць 
Па даных выдання «Независимая газета», на сакавік 2000 года толькі ў Эрытрэі знаходзілася каля 300 украінцаў. Газета «Собеседник» у маі 2001 года, ужо пасля вайны, паведаміла пра ўдзел у канфлікце на баку Эрытрэі не больш за 20—30 пілотаў і столькі ж наземных спецыялістаў.

Катэгорыя:Эфіопа-эрытрэйскі пагранічны канфлікт
Катэгорыя:Узброеныя сілы Эрытрэі
Эфіопія і Эрытрэя
Нарсіс Дыяс

**Нарсіс Дыяс** (Нарсіс Віргіліа Дыяс дэ ла Пенья фр. Narcisso Virgilio Díaz de la Peña, ,  — , ) — французскі мастак, прадстаўнік барбізонскай школы.

## Жыццё і творчасць 
Нарадзіўся ў сям’і іспанскіх эмігрантаў; асірацеў у 10-гадовым узросце. Выхоўваўся ў Белеўю каля Парыжа пратэстанцкім святаром. Пасля таго як быў укушаны змяёй, страціў нагу. Як мастак быў самавукам, першапачаткова займаўся роспісам па фарфоры.

Пад уплывам жывапісу Эжэна Дэлакруа далучыўся да рамантычнага кірунку ў жывапісе. Асабліва старанна мастак вывучаў творчую манеру Антоніа да Карэджа. Упершыню выставіў на Парыжскім салоне свае пейзажныя палотны, зробленыя ў ваколіцах французскай сталіцы і ў лесе Фантэнбло. Пейзажы з’яўляліся сталай і галоўнай тэмай усёй творчасці мастака. У іх ён часта ўносіў міфалагічны ці рамантычны элемент (сцэнкі з німфамі, амурамі, кентаўрамі, цыганамі і г. д.). У 1844 годзе на Парыжскім салоне выставіў сваю карціну «Здабыццё радзімы чэхамі», прысвечаную легендарнай гісторыі Чэхіі.

У 1837 годзе далучыўся да мастакоў-барбізонцаў. Быў сябрам такіх жывапісцаў, як Тэадор Русо, Ж.-Ф.Міле, Гюстаў Курбэ. З апошнім у 1862 годзе здзейсніў паездку «на эцюды» да ўзбярэжжа Нармандыі. Дыяз падтрымліваў сяброўскія адносіны таксама і са шматлікімі імпрэсіяністамі. У яго позніх працах таксама адчуваецца ўплыў імпрэсіянізму. Нягледзячы на сваіх шматлікіх сяброў-імпрэсіяністаў, ён не быў удзельнікам першай выставы мастакоў-імпрэсіяністаў у 1874 годзе ў Парыжы, магчыма, з-за яго хваробы «хранічнага бранхіту» (сухоты): хваробы, ад якой ён памёр.
Ментона

**Ментона** — курортны горад, порт і камуна на паўднёвым усходзе Францыі на Блакітным Беразе Міжземнага мора, за 30 км ад горада Ніцы ў рэгіёне Праванс — Альпы — Лазурны бераг, дэпартамент Прыморскія Альпы, акруга Ніца, кантон Ментона. Да сакавіка 2015 года камуна з’яўлялася адміністрацыйным цэнтрам скасаваных кантонаў Ментона-Уэст і Ментона-Эст (акруга Ніца).

Плошча камуны — 71,00 км², насельніцтва —  чалавек (2006),  чалавекі (2012), шчыльнасць насельніцтва — 1710,2 чал/км².

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Нарсіс Дыяс (1807—1876) — французскі мастак.
* Аляксандр Калам (1810—1864) — швейцарскі мастак.

## Зноскі 
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Прыморскія Альпы
Катэгорыя:Курорты Францыі
Катэгорыя:Парты Францыі
Катэгорыя:Парты Міжземнага мора