Лусія Фрэй

**Лусія Фрэй** або **Лусія Фрэй-Готэсман** (; 3 лістапада 1889, Львоў — 1942?) — польскі лекар і неўролаг, вядомая тым, што апісала сіндром, названы пазней яе імем. Яна была адной з першых жанчын-акадэмічных неўролагаў у Еўропе. Фрэй загінула падчас Халакосту ў 1942 годзе ў Львоўскім гета ва ўзросце 53-х гадоў.

## Жыццё 
Лусія Фрэй нарадзілася 3 лістапада 1889 года ў Львове, які тады ўваходзіў у склад Аўстра-Венгерскай імперыі, яна была дачкой будаўнічага падрадчыка Шымона Сымха Фрэя і яго жонкі Дзіны (у дзявоцтве Вайнрэб). Фрэй і яе сям’я былі яўрэямі. Яна вучылася ў хрысціянскай пачатковай школе паміж 1896 і 1900 гадамі. Скончыл аэкстэрнам сярэднюю школу Францішка-Юзэфа ў 1907 годзе. Пасля заканчэння вучылася матэматыцы і філасофіі ў прафесара Мар’яна Смалухоўскага (1872—1917). Яна была студэнткай філасофскага факультэта з 1907 па 1912 год, але праз пяць гадоў пераехала ў Варшаву і пачала вывучаць медыцыну.

Фрэй вывучала медыцыну з 1918 па 1923 год і атрымала свой медыцынскі дыплом 2 чэрвеня 1923 года. Яе навучанне было перапынена на год з-за польска-ўкраінскай вайны. У канцы 1928 года яна пакінула Варшаву, каб вярнуцца ў Львоў, і выйшла замуж за адваката Мардэхая (Марэка) Готэсмана (1887—1941?).

У яе жыцці шмат нявызначанасці. Паводле сьведчаньняў Яд ва-Шэм Хэдвы Балат, нявесткі Фрэі, Лусія і Марэк мелі сына па імі Якуб, які нарадзіўся ў 1919 годзе. Гэта, хутчэй за ўсё, Якуб Готэсман, сын Марэка Готэсмана ад яго першай жонкі Клары Філіп. Якуб таксама быў забіты падчас Халакосту, як і яго маці Клара і ягоны айчым доктар Міхал Сокалер.

## Прызнанне 
Да 2004 года існавалі толькі кароткія біяграфічныя артыкулы пра жыццё Лусіі Фрэй: на польскай, шведскай і англійскай мовах. Гэтыя выданні паўтаралі фрагментарныя і скупыя факты з класічнай манаграфіі Яўфеміюша Германа пра польскіх неўролагаў. У біяграфіі Мірыям Мольтрэхт апублікаваныя новыя факты пра яе трагічнае жыццё.

## Працы 
Публікацыя Фрэй пра сіндром вушна-скроневага нерва, які цяпер шырока вядомы як «сіндром Фрэй» («zespół Łucji Frey» па-польску), была апублікавана ў 1923 годзе, спачатку ў польскім часопісе «Polska Gazeta Lekarska», а пазней у тым жа годзе ў вядомым французскім часопісе «Revue Neurologique». Гэта было не самае першае апісанне гэтай сукупнасці сімптомаў. Папярэднікамі Фрэі былі Кастрэмскі (1740), Дзюфенікс (1757), Бартэз (1806), Дзюпюі (1816), Браўн-Секвар (1849), Байларгер (1853), Генле (1855), Берар (1855), Бергунью (1859), Руер (1859), Боткін (1875), Паркс Вебер (1897), Нью і Бозер (1922), і Ліпштат (1922). І Браўн-Секард, і Хенле паведамілі пра свае сімптомы. Ва ўсіх гэтых назіраннях адсутнічае шырокае ўяўленне аб анатоміі, паталогіі і дакладным механізме смакавага потаадлучэння. Артыкул Лусіі Фрэй «Przypadek zespołu nerwu usznoskroniowego» («Le Syndrome du Nerf Auriculo-Temporal») лічыцца першым падобным апісаннем з’явы. Фрэй была першай, хто прызнаў гэты сіндром як парушэнне сімпатычнай і парасімпатычнай інервацыі.

Эпонім «сіндром Фрэй» быў уведзены ў медыцынскую літаратуру Генрыкам Хігерам у 1926 годзе і ў 1932 годзе Басо. У знак прызнання ранейшых апісанняў гэтага сіндрому яго таксама часам называюць сіндромам Байларгера, сіндромам Фрэя-Байларгера або сіндромам Дзюпюі.

Акрамя гэтай важнай працы, Фрэй апублікавала артыкулы пра ўплыў раслінных ядаў на дэгенерацыю спіннога мозгу, тапаграфію ствала мозгу, бакавы аміятрафічны склероз, суставы Шарко, анеўрызмы спляценняў мазгавога рэчыва, кісты страўнічкаў галаўнога мозгу, пухліны клівуса, пухліны лобнай долі і рэтрапленіальныя пухліны.

## Бібліяграфія 
Поўны спіс твораў Лусіі Фрэй (яна з’яўляецца адзіным аўтарам, калі не пазначана іншае):

* Przypadek podrażnienia nerwu usznoskroniowego. Pamiętnik Kliniczny Szpitala Dzieciątka Jezus 8, 1-2 (1923)
* Przypadek zakrzepu tętnicy móżdżkowej. Pamiętnik Kliniczny Szpitala Dzieciątka Jezus 8, 24 (1923)
* Przypadek zespołu bocznej ściany zatoki jamistej (Zespół Feix). Pamiętnik Kliniczny Szpitala Dzieciątka Jezus 8, 8-9 (1923)
* Przypadek zespołu nerwu usznoskroniowego. Polska Gazeta Lekarska 41, 708—710 (1923)
* Le syndrome du nerf auriculo-temporal. Revue Neurologique 2, 2, 97-104 (1923)
* O działaniu jadów wegetatywnych na drżenie włókienkowe w sprawach zanikowych pochodzenia rdzeniowego. Medycyna Doświadczalna i Społeczna 5, 5-6, 379—387 (1925)
* Przyczynki do nauki o topografii w trzonie mózgowym. Ogniska boczne i środkowe w rdzeniu przedłużonym. Neurologia Polska 8, 2, 124—142 (1925)
* Frey Ł, (1925) «Przyczynki do nauki o topografii w trzonie mózgowym. Ogniska w wyższych piętrach mostu Varola.» *Polska Gazeta Lekarska* **15** 335&#x2013;338 (in Polish)
* Przypadek chorego z guzem stoku Blumenbacha. Polska Gazeta Lekarska 14, 328 (1925)
* Przypadek guza stoku Blumenbacha. Pamiętnik Kliniczny Szpitala Dzieciątka Jezus 9, 6-7 (1925)
* Przypadek zapalenia nerwów posurowiczego. Neurologia Polska 8, 340—341 (1925)
* Frey Ł, Orzechowski K. Zmiany anatomiczne w chorobie Charcota. Neurologia Polska 8, 3-4, 196—219 (1925)
* Frey Ł, Orzechowski K. Zmiany anatomiczne w chorobie Charcota. Księga Pamiątkowa XII Zjazdu Lek Przyr 2, 145 (1925—1926)
* O działaniu jadów wegetatywnych na drżenie włókienkowe w sprawach zanikowych pochodzneia rdzeniowego. Księga Pamiątkowa XII Zjazdu Lek Przyr 2, 158 (1925—1926)
* Étude anatomo-pathologique d’un cas d’anévrisme cirsoide de la moelle. Revue Neurologique 1, 709 (1926)
* Pokaz mózgu z torbielą III komory. Warszawskie Czasopismo Lekarskie 14, 192 (1926)
* Preparat torbieli III-ej komory. Polska Gazeta Lekarska 16, 312 (1926)
* Przypadek cierpienia rodzinno-dziedzicznego, dotyczącego głównie kończyn dolnych. Warszawskie Czasopismo Lekarskie 4, 193 (1926)
* Przypadek myelitis. Polska Gazeta Lekarska 50, 955 (1926)
* Przypadek tętniaka splotowatego rdzenia. Neurologia Polska 9, 1-2, 21-30 (1926)
* Przypadek tętniaka splotowatego rdzenia. Nowiny Psych 9, 1-2, 21-28 (1926)
* Frey Ł, Orzechowski K. Sur l’histopathologie de la maladie de Charcot. Revue Neurologique 2, 2, 188 (1926)
* Torbiel III komory. Brak objawów lejkowych przy zupełnym zniszczeniu dna III komory. Nowiny Lekarskie 38, 289—292 (1926)
* Przypadek tętniaka splotowatego rdzenia. Neurologia Polska 10, 3-4, 346—347 (1927)
* Kyste du III ventricule. Destruction totale de la région infundibulaire sans signes dits hypophysiaires. Revue Neurologique 2, 413 (1927)
* Kyste du III ventricule. Destruction totale de la région infundibulaire sans signes dits hypophysiaires. L Encéphale 22, 21-26 (1927)
* Paraplegia spastica heredofamiliris. Neurologia Polska 10, 1, 58 (1927)
* Przypadek: Osteoarthropatiae vertebralis tabidorum. Pamiętnik Kliniczny Szpitala Dzieciątka Jezus 10, 30-32 (1927)
* Frey Ł, Opalski A. Przyczynki kliniczne do studium nad schorzeniami dziedzicznemi układu nerwowego. Polska Gazeta Lekarska 15, 6, 277—280 (1927)
* Rdzeń i preparaty drobnowidzowe z przypadku tętniaka splotowatego rdzenia. Polska Gazeta Lekarska 22, 431 (1927)
* Etude anatomo-clinique d’un cas d’anévrisme cirsoide de la moelle. Pamiętnik I Zjazdu Anatomo-Zoologicznego w Warszawie 98-99 (1927)
* Frey Ł, Orzechowski K. Neurirétinite unilatérale due à une Highmorite du même coté, améliorée après une ponction du sinus maxillaire. Lésions pagétoides dans les os de la voûte crânienne décelées à la radiographie. Revue Neurologique 2, 284 (1927)
* Frey Ł, Drozdowicz. Neuroretinitis jednego oka przy zajęciu jamy Highmor’a tej że strony u osobnika z czaszką Pagetowską. Neurologia Polska 11, 2, 246—248 (1928)
* Przypadek guza retrosplejalnego. Neurologia Polska 11, 3-4, 319—320 (1928)
* Przypadek guza retrosplejalnego. Polska Gazeta Lekarska 14, 261 (1928)
* Przypadek operowanego guza śródbłonka mózgu. Polska Gazeta Lekarska 8, 150 (1928)
* Frey Ł, Sławiński. Przypadek operowany śródbłoniaka płata czołowego. Neurologia Polska 11, 3-4, 312 (1928)
* Przypadek: Osteoarthropatiae vertebralis tabidorum. Neurologia Polska 11, 1, 128—130 (1928)
* Przypadek sympatomatu rdzenia kręgowego. Neurologia Polska 11, 1, 125—127 (1928)
* Przypadek śródbłoniaka płata czołowego wyłuszczonego pomyślnie. Polska Gazeta Lekarska 20, 373—376 (1928)
* Urazowe podrażnienie nerwów promieniowego i mięśniowo-skórnego z przerwaniem kilku ścięgien. Neurologia Polska 11, 3-4, 350—351 (1928)
* Étude anatomo-clinique d’un cas d’anévrisme cirsoide de la moelle épinière. Ann d anat-path 5, 971—979 (1928)

## Спасылкі 
* Люсія Фрэй Готэсман  Мемарыяльны музей Халакосту ў ЗША

Катэгорыя:Ахвяры Халакоста