open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Масачусецкі ўніверсітэт у Дартмуце

**Масачусецкі ўніверсітэт у Дартмуце** () — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Дартмут у штаце Масачусетс, ЗША.

## Структура 
* Каледж бізнесу
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж інжынерыі
* Каледж медсястрынства і навук аб здароўі
* Каледж візуальных і выканальніцкіх мастацтваў
* Каледж права
* Школа марскіх навук і тэхналогій
* Ганаровы каледж

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Масачусетс

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Масачусетса
Сезон 2014/2015 ЖБК РДВАР

У сезоне 2014/2015 жаночы баскетбольны клуб РДВАР з Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2014/2015 (**7 месца**),
* Кубак Беларусі 2014 (**4 месца**).

## Склад каманды 
*  Анастасія Сушчык
*  Ганна Брыч
*  Юлія Гурына
*  Кацярына Карчэўская
*  Кацярына Рыбалка
*  Ганна Лапо
*  Марыя Іваненка
*  Карына Хмель
*  Наталля Гарбачова
*  Яніна Інкіна
*  Ксенія Малашка
*  Аляксандра Прохарава
*  Аляксандра Шаўчэнка

## Трэнеры каманды 
*  Алена Іваноўская (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2013/2014 ЖБК РДВАР
* Сезон 2015/2016 ЖБК РДВАР

## Спасылкі 
* 2014-2015

2014/2015
РДВАР
Катэгорыя:2014 год у Мінску
Катэгорыя:2015 год у Мінску
Шаўляй (жаночы баскетбольны клуб)

**Шаўляй** — літоўскі жаночы баскетбольны клуб з Шаўляя, частка аднайменнага баскетбольнага клуба.

## Назвы 
* Рута (да 2012)
* Рута-Універсітэтас (2012—2014)
* Шаўляй-Універсітэтас (2014—2019)
* Шаўляй (з 2019)

## Легіянеры 
*  Жанна Гарадзецкая (2017)
*  Вольга Зюзькова (2011—2012)
*  Вольга Капылова (2011—2012)
*  Ганна Лапо (2019)
*  Лідзія Панасюк (2011—2013)
*  Анастасія Сушчык (2019—2020)
*  Крысціна Туромша (2014—2015)
*  Таццяна Хацько (2013—2014)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт клуба
Каладзінская

**Каладзінская** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ванэса Валер’еўна Каладзінская (нар. 1992) — беларуская барчыха вольнага стылю.
* Яна Каладзінская (нар. 2003) — беларуская тэнісістка.
Ванэса Валер’еўна Каладзінская

**Ванэ́са Вале́р’еўна Каладзі́нская** () — беларуская спартсменка (вольная барацьба), двухразовая чэмпіёнка свету, двухразовая чэмпіёнка Еўропы, удзельніца летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года ў Лондане, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў у Токіа.

## Біяграфія 
У дзяцінстве займалася гімнастыкай. Кандыдат у майстры спорту Беларусі па мастацкай гімнастыцы. Бацькі — трэнеры па гімнастыцы.

У чвэрцьфінале алімпійскага турніру прайграла канадскай спартсменцы Кэрал Хвін і завяршыла выступленне. На чэмпіянаце свету 2012 года ў фінале перамагла японку Эры Тасаку.

У верасні 2013 года нарадзіла дзіця. Праз паўтары гады пасля вяртання ў спорт у Каладзінскай дыягнаставалі гарманальнае захворванне. У сувязі з гэтым Ванэсе давялося прапусціць летнія Алімпійскія гульні 2016 года.

На чэмпіянаце Еўропы 2017 года ў фінале перамагла расіянку Наталлю Малышаву, а на чэмпіянаце свету ў фінальным раўндзе перамагла японку Маю Мукаіду. Па выніках года была прызнана найлепшай спартсменкай года ў жаночай барацьбе па версіі UWW.

На чэмпіянаце Еўропы 2018 года ў Каспійску саступіла ў фінале расіянцы Стальвіры Оршуш і заваявала сярэбраны медаль.

У лютым 2020 года на чэмпіянаце кантыненту ў італьянскай сталіцы, у вагавой катэгорыі да 53 кг Ванэса ў схватцы за чэмпіёнскі тытул перамагла спартсменку з Нідэрландаў Есіку Бласку і заваявала залаты медаль еўрапейскага першынства. У сакавіку 2021 года стала вядома, што Каладзінская прадставіць Беларусь на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года. У Токіа Ванэса заваявала бронзавы медаль, здабыўшы перамогу ў паядынку за 3-е месца супраць амерыканкі Джакары Вінчэстэр.

## Узнагароды 
* Спецыяльная прэмія Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь «Беларускі спартыўны Алімп» (19 снежня 2023) «*за значны ўклад у развіццё фізічнай культуры і спорту і актыўную дзейнасць па іх папулярызацыі, за развіццё фізкультурна-спартыўных традыцый, якія садзейнічаюць фарміраванню гарманічнай асобы»*.
* Медаль «За працоўныя заслугі» (2026).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Барцы паводле алфавіта
Катэгорыя:Чэмпіёнкі свету па жаночай барацьбе
Катэгорыя:Чэмпіёнкі Еўропы па жаночай барацьбе
Катэгорыя:Барцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Барцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года
Катэгорыя:Барцы Беларусі
Катэгорыя:Спартсменкі Беларусі
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «За працоўныя заслугі»
Лэйла Лопіш

**Лэйла Лопіш** (); , Бенгела, Ангола) — ангольская мадэль, пераможца конкурсу Міс Сусвет 2011.

## Юнацтва 
Яе бацькі эмігравалі з Каба-Вердэ ў Бенгелу, Ангола. Лопіш вучыцца на менеджара ў Вялікабрытаніі, дзе яна атрымала тытул *Miss Angola UK* 8 кастрычніка 2010 і прадстаўляла ангольскую камуну на конкурсе Міс Ангола.

## Міс Ангола 
Лопіш ростам 179 см перамагла 21 суперніцу на конкурсе Міс Ангола. Конкурс Міс Ангола адбываўся ў Луандзе 18 снежня 2010 года, дзе яна атрымала прэмію *Photogenic Award* і права прадстаўляць Анголу на конкурсе Міс Сусвет 2011 які адбыўся ў Сан-Паўлу, Бразілія 12 верасня 2011 года.

На гэтым конкурсе яна таксама перамагла.

Катэгорыя:Пераможцы конкурсу Міс Сусвет
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Анголе
Катэгорыя:Міс Ангола
Кеньях

**Кеньях** (саманазва *Kenyah Leppo’ Tau*) — даякскі народ, карэнныя насельнікі Калімантана. Жывуць пераважна ў малайзійскім штаце Саравак, а таксама ў памежных раёнах інданезійскага Калімантана. Агульная колькасць (2023 г.) — 95 300 чалавек.

Кеньях паходзяць з пагорыстай мясцовасці на поўдні Саравака, адкуль у другой палове XVII ст. былі часткова выціснуты ібан. Войны з апошнімі прывялі да даволі дысперснага рассялення, так што ў нашы дні вылучаецца каля 40 субэтнічных груп, якія часцяком не кантактуюць адна з іншай. Звычайна яны носяць назвы па найменню рэк, на якіх жывуць.

Кеньях здаўна займаюцца падсечным земляробствам. Вырошчваюць рыс, клубневыя культуры, тытунь, гевею. Апрацоўкай рысавых палеткаў займаюцца жанчыны, у той час як збор сока гевеі лічыцца мужчынскім заняткам. Дадатковыя заняткі: рыбалоўства, паляванне і збіральніцтва. Лес мае важнае значэнне ў жыцці абшчын, таму да яго ставяцца ашчадна, ствараюць запаведныя зоны *tana’ ulen*. 

Паселішчы засноўваюць на ўзвышшах каля рэк. Кожнае з іх уяўляе 1, радзей 2 доўгія хаціны на па́лях. У хаціне маецца свой стараста, так што пры наяўнасці другой хаціны ў аднаго паселішча можа быць 2 кіраўнікі. У мінулым вышэйшую сацыяльную ступень займалі ваенныя правадыры. Іх улада перадавалася па спадчыне. Большасць грамадства складалі простыя абшчыннікі. На ніжэйшай прыступцы сацыяльнай лесвіцы знаходзіліся рабы. У наш час пачэснае становішча правадыроў мае болей рытуальны характар. Нашчадкі рабоў па-ранейшаму маюць абмежаваныя правы ў параўнанні з астатнімі абшчыннікамі. 

Фальклор адметны міфалагічнымі і генеалагічнымі паданнямі, што перадаюцца ў вершаванай або спеўнай формах. У нашы дні большасць вернікаў спавядае хрысціянства, і традыцыйныя спевы часцяком суправаджаюць набажэнствы.    

## Спасылкі 
* Kenyah Lepo Tau, Sarawak Malaysia
* Kenyah—Kayan—Kajang
* Liman Lawai A history of the Kenyah Leppo’ Tau in Kayan Hulu Subdistrict, Apau Kayan
* Tana’ ulen

Катэгорыя:Даякі
Наталля Дзямідзенка

**Наталля Дзямідзенка** (нар. 9 лістапада 1983) — былая беларуская тэнісістка.

Найвышэйшую адзіночную пазіцыю сусветнага рэйтынгу — 340 месца дасягнула 4 кастрычніка 2004, парную — 228 месца — 11 кастрычніка 2004 года.
Свой першы $50k турнір тэнісістка выйграла ў ліпені 2005 года ў пары з Андай Перану на турніры ITF у Луісвілі, абыйграўшы ў фінале Тэрын Эшлі і Джулію Дзіці. Агулам здабыла 2 парныя тытулы .
Завяршыла кар’еру ў 2006 годзе.

## Фіналы ITF 
### Адзіночны разрад: 1 (0-1) 
### Парны разрад: 9 (2-7) 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Тэнісісткі Беларусі
Субардынацыя

**Субардына́цыя** (ад  — падпарадкаванне) — сістэма службовага падпарадкавання, якая дэманструе павагу падначаленых да калег, старэйшых па пасадзе, статусу ці званню, ніжэйшых органаў кіравання да вышэйшых.

Субардынацыя з’яўляецца неабходным элементам карпаратыўнай этыкі, абавязковай часткай фармату адносін падначалены — начальнік, старэйшы — малодшы. У больш шырокім сэнсе — выкананне службовай, воінскай дысцыпліны ва ўзаемаадносінах паміж рознымі па службовым становішчы і званні асобамі.

## Гл. таксама 
* Іерархія
* Табель аб рангах

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Елена Акулова* Субординация на рабочем месте: 10 универсальных правил // Журнал «Генеральный Директор»
* Суюлординация // Психологос
* Несоблюдение субординации. Что такое субординация и чем регламентируется? // Интернет-портал BusinessMan.ru
* *Толмачёва Д. Г.* Субординация // на сайт «Центр управления финансами»

Катэгорыя:Іерархія
Катэгорыя:Менеджмент
Катэгорыя:Ваеннае кіраванне
Аксана Генадзеўна Фёдарава

**Акса́на Гена́дзеўна Фёдарава** (нар. , Пскоў, Расія) — расійская фотамадэль, тэлевядучая. Пераможца конкурсаў «Міс Расія» (2001) і «Міс Сусвет» (2002).

## Біяграфія 
Аксана Фёдарава нарадзілася 17 снежня 1977 года ў Пскове. У 1997 годзе скончыла з залатым медалём Пскоўскую школу міліцыі. У тым жа годзе паступіла ў Санкт-Пецярбурскі ўніверсітэт МУС РФ на факультэт кіраўнікоў гарадскіх і раённых органаў унутраных спраў. У 2000 годзе скончыла з адзнакай універсітэт і прапрацавала некалькі месяцаў дазнаўцам у ЛАУС аэрапорта «Пулкава».

У 1999 годзе перамагла ў конкурсе «Міс Санкт-Пецярбург». У 2001 годзе стала пераможцай конкурсу «Міс Расія», у 2002 годзе — конкурсу «Міс Сусвет», які праходзіў у Пуэрта-Рыка. Праз чатыры месяцы пазбаўлена звання ў сувязі з нежаданнем выконваць абавязкі пераможцы. Званне перайшло Жусцін Пасек з Панамы.

У 2002—2005 гадах прымала ўдзел у выбарчых кампаніях Расійскай партыі Жыцця. З мая 2006 года з’яўляецца партнёрам Дзіцячага фонду ААН (ЮНІСЕФ) у Расіі.

Вядучая праграмы для дзяцей «Дабранач, маляняты!» на расійскім тэлебачанні. Здымалася ў тэлесерыяле «Не нарадзіся прыгожай».

Таксама дэбютавала ў якасці пісьменніцы. Выдавецтва «Эксмо» выпусціла першую кнігу Аксаны Фёдаравай «Формула стылю»: парады і рэкамендацыі па пытаннях прыгажосці і стылю. Кніга ўтрымоўвае таксама аўтабіяграфічныя ўстаўкі і фатаграфіі з асабістага архіва Аксаны. У крамах з’явілася ў верасні 2008 года. Таксама планавалася яшчэ не менш за 2 кнігі па пытаннях макіяжа, іміджу і іншага.

Маёр міліцыі, кандыдат юрыдычных навук. Дактарант факультэта падрыхтоўкі навуковых і навукова-педагагічных кадраў Санкт-Пецярбурскага ўніверсітэта МУС. З 2007 года пражывае з мамай у Маскве.

## Сям’я 
Маці — Алена Аляксееўна. Бацька сышоў з сям’і, калі Аксана была дзіцём. Пасталеўшы, Аксана спрабавала знайсці бацьку, але ён ужо да таго часу памёр. Дзед па матчынай лініі — вайсковец у адстаўцы, памёр у 2007 годзе.

## Спасылкі 
* Сайт Аксаны Фёдаравай 
* Аксана Фёдарава: $150 тысяч — мой найвялікшы ганарар (інтэрв’ю) // «Труд». — 2006. — №&nbsp;232. — 14 декабря. — С.&nbsp;1.— 04.09.2008.

Катэгорыя:Міс Расія
Катэгорыя:Тэлевядучыя Расіі
Катэгорыя:Фотамадэлі Расіі
Катэгорыя:Пераможцы конкурсу Міс Сусвет
Аэрапорт Шарм-эль-Шэйх

**Аэрапорт Шарм-эль-Шэйх** (ІАТА: **SSH**, ІКАО: **HESH**)) — інтэрнацыянальны аэрапорт у Шарм-эль-Шэйху, Егіпет. Гэта трэці па колькасці наведвальнікаў аэрапорт у Егіпце пасля Каірскага і Хургадскага аэрапортаў. З'яўляецца хабам для Air Cairo, абслугоўваецца ўрадам Егіпта.

## Гісторыя 
Аэрапорт быў адкрыты 14 траўня 1968 года як база ВПС Ізраіля. Пасля падпісання егіпецка-ізраільскай мірнай дамовы ў 1979 годзе і адыходу Ізраіля з Сінайскага паўвострава быў зноў адчынены ў якасці грамадзянскага аэрапорту.

Катэгорыя:Аэрапорты Егіпта
Субар

**Су́бар** — ялова-хваёвы або шыракаліста-хваёвы лес, у якім пераважае хвоя, а елка і дуб складаюць дамешак у першым ярусе дрэвастою або ўтвараюць другі ярус ці добра развіты падлесак. Тэрмін мае народнае паходжанне.

Субар фарміруецца, у параўнанні з борам, на больш багатых і ўвільготненых супясчаных і пясчаных глебах з праслойкамі суглінку або падасланых марэнай. У субары звычайна развіты падлесак.

На тэрыторыі Беларусі субары з дамешкамі елкі пашыраны ў у паўночнай і цэнтральнай частках (Беларускае Паазер’е, Беларуская града), з дубам і ляшчынай — на Палессі і Перадпалессі. Бары з дамешкамі елкі і дуба пашыраны на паўночным усходзе Польшчы, у тым ліку ў Белавежскай пушчы.

Субары займаюць прамежкавае, пераходнае становішча паміж тыповай тайгой, чыстымі хваёвымі барамі і лесастэпам.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* Суборь // Словарь ботанических терминов / И. А. Дудка, С. П. Вассер, И. Н. Голубинский и др.; Под общ. ред. И. А. Дудки. — Киев: Наук. думка, 1984. — 307 с.; 24 см.

## Спасылкі 
* Типы леса // Экология, лес и почва


Катэгорыя:Геаграфічная тэрміналогія
Сезон 2020/2021 «Гарызонта» Мінск

**Cезон 2020/2021 жаночага баскетбольнага клуба «Гарызонт»** быў 11-м сезонам у гісторыі існавання клуба. Клуб адрадзіў баскетбольны брэнд «Гарызонт» — неаднаразовага прызёра чэмпіянатаў СССР і шматразовага чэмпіёна Рэспублікі Беларусь.

## Склад 
## Трэнеры 
*  Наталля Трафімава (галоўны трэнер)
*  Марына Крэс
*  Златан Прэшыч

## Спасылкі 
* BK Gorizont Minsk Basketball Roster 2020-2021
* Horizont in EEWBL 2020/2021

2020-2021
Гарызонт Мінск
Катэгорыя:2020 год у Мінску
Катэгорыя:2021 год у Мінску
Annual Review of Genetics

**«Annual Review of Genetics»** — штогадовы амерыканскі навуковы часопіс, які выдаецца . Друкуе аглядныя артыкулы па праблемах генетыкі чалавека, жывёл, раслін, грыбоў, бактэрый і вірусаў. Заснаваны ў 1967 годзе. Шэф-рэдактар —  (з 2022 г.). Па дадзеных *Journal Citation Reports* у 2022 годзе часопіс меў імпакт-фактар роўны 11,1 і займаў восьмае месца сярод 171 часопіса ў катэгорыі «Генетыка і спадчыннасць».
Ірэна Вранчыч

**Ірэна Вранчыч** (нар. , Баня-Лука, Боснія і Герцагавіна) — прафесійная баснійская баскетбалістка. Выступала за зборную Босніі і Герцагавіны.

## Біяграфія 
Першым прафісійным клубам быў «Младзе Краішнік», пазнея ў Босніі і Герцагавіны выступала за « Жэлезнічар Сараева» і «РМУ Банавічы». У Сербіі гуляла за «Спартак» і «Вождавац», а затым перабралася ў Чэхіі («Лакаматыва Карлавы Вары», Страканіцы), Іспаніі («Аль-Казэрэс»), Румыніі (КСБ «Александрыя»), Польшчы (Люблін).

У 2020 годзе падпісала кантракт з мінскім «Гарызонтам».

Выступала за зборнубю U-16 (2004) і U-18 (2007—2008). У 2009 годзе дэбютавала за зборную Босніі і Герцагавіны.

## Спасылкі 
* Vrancic Irena

Катэгорыя:Баскетбалісткі Босніі і Герцагавіны
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Босніі і Герцагавіны па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Спартак» Субаціца
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Вождавац» Бялград
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Жэлезнічар» Сараева
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Младзе Краішнік» Баня-Лука
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Лакаматыва» Карлавы Вары
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Страканіцы»
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Аль-Казэрэс» Касерэс
Бенджамін Крават

**Бенджамін Франклін Крават** (, нар. , , Тэхас, ЗША) — прафесар кафедры хіміі  ў Ла-Хоя, Каліфорнія. Лічыцца суаўтарам . Зрабіў істотны ўнёсак у даследаванні , а таксама ў галіне хімічнай біялогіі. Член Нацыянальнай акадэміі навук (2014), Загадчык кафедры хімічнай біялогіі Гілулы, стыпендыят Коўпа і стыпендыят Серла.

## Біяграфія 
Бенджамін Крават нарадзіўся ў сям’і стаматолагаў — яго бацька быў дантыстам, а маці — стаматолагам-гігіеністам.

У 1996 годзе атрымаў доктарскую ступень у галіне макрамалекулярнай і клетачнай структуры і хіміі ў ,
Она Міцюце

**Она Міцюце** (;  14 снежня 1909, Вільня, Расійская імперыя — 2 лютага 1973, Вільня, Літоўская ССР) — літоўская паэтэса і перакладчыца.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Вільні ў працоўнай сям’і, дзе пастаянна адчуваўся недахоп хлебу. Акрамя Оны, у сям’і былі яшчэ дзве сястры і брат, таму голад і галеча былі звычайнай справай. Аднак з першых дзён свядомага жыцця яна горача ішла да навукі. Жывучы ў прытулку, скончыла пачатковую школу. Пазней скончыла Віленскую гімназію Вітаўта Вялікага, дзе жыла ў студэнцкім інтэрнаце. Пасля заканчэння гімназіі і атрымання стыпендыі Віленскага Літоўскага камітэта, у 1932 г. паступіла на аддзяленне гуманітарных навук Віленскага ўніверсітэта імя Стэфана Баторыя, выбраўшы паланістыку (у праграму таксама ўваходзіла дысцыпліна бібліятэказнаўства) і другі кірунак — літуаністыка. У 1937 годзе скончыла Віленскі ўніверсітэт па спецыяльнасці «польская мова і літаратура».

Супрацоўнічала з літаратурнымі выданнямі «Varsnos» і «Varpos». Удзельнічала ў працы Віленскага літоўскага мастацка-літаратурнага таварыства і Віленскага літоўскага студэнцкага саюза. У 1939—1941 гг. працавала на Віленскім радыё перакладчыцай на польскую і літоўскую мовы. У гады гітлераўскай акупацыі да красавіка 1942 года працавала бібліятэкаркай. У 1944—1950 гг. працавала старшай бібліёграфкай Інстытута літоўскай літаратуры і загадчыцай аддзела рукапісаў літоўскай літаратуры.

Памерла ў 1973 годзе ў Вільні.

## Творчасць 
Першыя вершы паэткі былі апублікаваны ў 1929 годзе.

У 1938 годзе Віленскае Літоўскае мастацка-літаратурнае таварыства выдала яе першы зборнік лірыкі «Žiburiai pelkėse» («Агні на балотах»).

Яе светапогляд і паэтыка неарамантычныя, творчасць блізкая да паэзіі С. Нерыс. Пісала вершы для дзяцей, напісала п’есу «Stebuklingoji dėžutė» («Скрыня шчасця», 1957), аўтабіяграфічную аповесць пра дзяцінства «Першая галінка» («Pirmoji šakelė», 1972). Перакладала на літоўскую мову творы польскіх пісьменнікаў Е. Анджэеўскага, М. Дамброўскай, Я. Парандоўскага і інш.

У 1979 годзе пасмяротна выйшаў зборнік вершаў «Rudens gėlės» («Восеньскія кветкі»).

## Творы 
* Žiburiai pelkėse, 1938.
* Išdaigėlė, vaikams, 1959.
* Pavasarėlio puokštė, vaikams, 1969.
* Slėnių paukščiai, 1971.
* Pirmoji šakelė, autobiografinė apysaka, 1972.
* Rudens gėlės, rinktinė, 1979.

Катэгорыя:Паэтэсы Літвы
Катэгорыя:перакладчыкі Літвы
Катэгорыя:Пісьменніцы Літвы
Катэгорыя:Літоўскамоўныя паэты
Балтымарскі ўніверсітэт

**Балтымарскі ўніверсітэт** () — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Балтымар у Мэрылендзе, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Школы і каледжы ўніверсітэта надаюць адукацыю ў галіне бізнесу, права, грамадскіх навук, мастацтва і прыкладных навук.

Галоўны кампус універсітэта размешчаны ў культурным раёне Маунт Вернан, недалёка ад цэнтра Балтымара і гавані.

Заснаваны групай бізнесменаў, універсітэт першапачаткова імкнуўся даць адукацыйныя магчымасці для працуючых мужчын і жанчын. У 1937 годзе адбылося адкрыццё дзённых праграм навучання. У 1970-х гадах універсітэт аб'яднаўся з Усходнім каледжам, Маунт-Вернанскай юрыдычнай школай і Балтымарскім гандлёвым каледжам. У 1975 годзе права ўласнасці на ВНУ перайшоў да штату Мэрыленд.

Доўгі час універсітэт лічыўся традыцыйна "белай" вышэйшай навучальнай установай, дзе пераважна навучаліся "белыя" амерыканцы еўрапейскага паходжання і практычна адсутнічалі афраамерыканцы.

## Структура 
* Школа бізнесу
* Школа права
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж грамадскіх спраў

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Мэрыленд

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Мэрыленда
Солсберыйскі ўніверсітэт

**Солсберыйскі ўніверсітэт** () — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Солсберы ў Мэрылендзе, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт, першапачаткова названы Мэрылендскай дзяржаўнай нармальнай школай, быў адкрыты 7 верасня 1925 года як двухгадовая навучальная ўстанова для падрыхтоўкі настаўнікаў пачатковых класаў, каб дапамагчы запоўніць недахоп настаўнікаў у штаце.

На вучэбную праграму вучэльні паўплывалі праграмы, створаныя ў Калумбійскім педагагічным каледжы. Падчас Вялікай дэпрэсіі штат Мэрыленд падоўжыў абавязковы курс навучання ў звычайных школах з двух гадоў да трох гадоў, і да чатырох гадоў у 1934 годзе, адкрыўшы шлях да таго, што ўстанова праз год стане Мэрылендскім дзяржаўным педагагічным каледжам.

Паміж 1962 і 1995 гадамі было зацверджана некалькі магістарскіх праграм, а ў 1988 годзе назва была зменена на Солсберыйскі дзяржаўны ўніверсітэт. У 2001 годзе назва была зменена на сучасную.

## Структура 
* Школа вольных мастацтваў
* Школа навукі і тэхнікі
* Школа бізнесу
* Школа адукацыі
* Каледж здароўя і сацыяльных паслуг
* Ганаровы каледж

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Мэрыленд

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Мэрыленда
Боўіўскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Боўіўскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Боўі у Мэрылендзе, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Заснаваны ў 1865 годзе, універсітэт з'яўляецца старэйшым гістарычна "чорным" універсітэтам штата Мэрыленд (сярод студэнтаў традыцыйна пераважаюць афраамерыканцы) і адным з дзесяці найстарэйшых універсітэтаў у ЗША.

У 1963 годзе Боўіўскі дзяржаўны каледж быў афіцыйна названы Школай гуманітарных навук з дадатковымі спецыяльнасцямі па англійскай мове, гісторыі і сацыяльных навуках, хоць акцэнт заставаўся на педагагічнай адукацыі і падрыхтоўкі настаўнікаў.

Школа была перайменавана ў Боўіўскі дзяржаўны ўніверсітэт у 1988 годзе.

Паводле часопіса "The Economist" першы рэйтынг каледжаў у ЗША у 2015 годзе, заснаваны на статыстычнай ацэнцы выключна такіх фактараў, як сярэднія балы, суадносіны полаў, расавая прыналежнасць, памер каледжа, дзяржаўная ці прыватная форма ўласнасці, а таксама набор прадметаў, якія студэнты выбіраюць для вывучэння, у параўнанні з тым, колькі грошай будуць зарабляць былыя студэнты, паказаў, што ўніверсітэт атрымаў 61-е месца ў ЗША і 1-е месца ў штаце Мэрыленд.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж бізнесу
* Каледж адукацыі
* Каледж прафесійных студый

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Мэрыленд

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Мэрыленда
Фростбергскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Фростбергскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Фростберг ў Мэрылендзе, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Заснаваны ў 1898 годзе сенатарам ад штата Мэрыленд Джонам Лікам.

Горад Фростберг быў абраны таму, што гэта месца прапанавала найлепшае прыдатнае месца без выдаткаў для штата.

Сёння навучальная ўстанова з'яўляецца ў асноўным стацыянарным універсітэтам (большасць студэнтаў увесь час навучаюцца і жывуць у межах універсітэцкага кампуса).

Універсітэт прапануе 47 спецыяльнасцей бакалаўрыяту, 16 праграм магістратуры і 1 доктарскую ступень у галіне лідарства ў адукацыі.

## Структура 
* Каледж бізнесу
* Каледж адукацыі
* Каледж вольных мастацтваў і навук

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Мэрыленд

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Мэрыленда
Мэрылендскі ўніверсітэт Усходняга берага

**Мэрылендскі ўніверсітэт Усходняга берага** () — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Прынсэс-Эн ў Мэрылендзе, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Гэта гістарычна "чорны" ўніверсітэт, дзе большасць студэнтаў традыцыйна складаюць афраамерыканцы. Сёння ва ўніверсітэце навучаецца 77% афраамерыканцаў, 8% "белых" і 5% прадстаўнікоў дзвюх або больш рас.

Універсітэт быў адкрыты 13 верасня 1886 года пад эгідай канферэнцыі метадысцкай епіскапальнай царквы. Праз 50 гадоў пасля адкрыцця школа афіцыйна перайшла з-пад кантролю царквы ў дзяржаўную ўласнасць.

Сёння ўніверсітэт прапануе навучанне па 37 напрамках бакалаўрыяту, а таксама па 15 праграмах атрымання ступені магістра і васьмі праграмах атрымання ступені доктара.

## Структура 
* Школа сельскагаспадарчых і прыродазнаўчых навук
* Школа адукацыі, сацыяльных навук і мастацтваў
* Школа бізнесу і тэхналогій
* Школа фармацыі і медыцынскіх прафесій
* Школа аспірантуры

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Мэрыленд

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Мэрыленда
Таўсанскі ўніверсітэт

**Таўсанскі ўніверсітэт** () — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў мясцовасці Таўсан ў Мэрылендзе, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт заснаваны ў 1866 годзе як першая ў Мэрылендзе школа па падрыхтоўцы настаўнікаў. З моманту свайго заснавання ўніверсітэт ператварыўся ў восем дапаможных каледжаў з больш чым 20 000 студэнтаў. Яго кампус плошчай 329 акраў размешчаны ў акрузе Балтымар у васьмі мілях на поўнач ад цэнтра Балтымара. Універсітэт з'яўляецца адным з найбуйнейшых дзяржаўных універсітэтаў Мэрыленда і выпускае найбольшую колькасць кваліфікаваных настаўнікаў сярод усіх іншых універсітэтаў штата.

## Структура 
* Каледж бізнесу і эканомікі
* Каледж адукацыі
* Каледж медыцынскіх прафесій
* каледж вольных мастацтваў
* Каледж дакладных навук і матэматыкі
* Ганаровы каледж
* Каледж аспірантуры і даследаванняў
* Каледж выяўленчага мастацтва і камунікацый

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Мэрыленд

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Мэрыленда
Субдукцыя

**Субду́кцыя** — паводле ўяленняў тэктонікі пліт: узаемадзеянне літасферных пліт на канвергентных межах, дзе пры сустрэчным перамяшчэнні адна з пліт (звычайна акіянічная) падсоўваецца пад іншую і апускаецца ў мантыю Зямлі. Тэрмін увёў французскі вучоны П. Ангус (1951).

Інтэнсіўныя тэктанічныя рухі, дэфармацыі і магматызм фармуюць над зонамі субдукцыі зоны глыбокафокусных землетрасенняў, астраўныя дугі, ланцугі вулканічных астравоў, якія атачаюць катлавіны ўскраінных мораў і аддзеленыя глыбакаводнымі жолабамі ад акіянаў, і горныя паясы актыўных кантынентальных ускраін.

## Літаратура 
* 
* Субдукция // География. Современная иллюстрированная энциклопедия. / Под редакцией проф. А. П. Горкина. — М.: Росмэн, 2006.
* Субдукция // Горная энциклопедия. / Под редакцией Е. А. Козловского. — М.: Советская энциклопедия. 1984—1991.
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тэктоніка пліт
Ваенна-марская акадэмія ЗША

**Ваенна-марская акадэмія ЗША** () — федэральная спецялізаваная вышэйшая навучальная ўстанова, якая месціцца ў горадзе Анапаліс у штаце Мэрыленд, ЗША.

Акадэмія заснавана 10 кастрычніка 1845 года падчас знаходжання Джорджа Бэнкрафта на пасадзе ваенна-марскога міністра ЗША. Ваенна-марская акадэмія ў Анапалісе з'яўляецца другой найстарэйшай з пяці спецыялізаваных федэральных акадэмій ЗША, і навучае мічманаў для службы ў афіцэрскім корпусе Ваенна-марскіх сілах ЗША і Корпусе марской пяхоты ЗША.

Кампус плошчай 137 га размешчаны на былой тэрыторыі форта Северн пры ўпадзенні ракі Северн у Чэсапікскі заліў у 53 км на ўсход ад Вашынгтона і ў 42 км на паўднёвы ўсход ад Балтымара. Увесь кампус з'яўляецца нацыянальнай гістарычнай славутасцю і месцам знаходжання многіх гістарычных будынкаў і помнікаў.

Акадэмія прыйшла на змену Ваенна-марской акадэміі ў Філадэльфіі, якая з'яўлялася першай ваенна-марской акадэміяй ЗША з 1838 па 1845 гады.

## Знакамітыя выпускнікі 
* Джымі Картэр
* Джон Сідні Мак-Кейн
* Альберт Абрахам Майкельсан
* Роберт Хайнлайн
* Алан Шэпард
* Уолтэр Шыра
* Джэймс Ірвін
* Джэймс Артур Ловел
* Томас Стафард
* Уільям Элісан Андэрс
* Чарлз Дзюк
* Брус Мак-Кандлес

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Мэрыленд

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы 

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Мэрыленда
Sarracenia flava

**Sarracenia flava** — від шматгадовых, насякомаедных, двухдольных раслін роду , сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Драпежная расліна з патоўшчаным сцяблом.

Ліст-гарлачык, які служыць пасткай для насякомых, адзіночны, прамы, жаўтлява-зялёнага колеру, часта з цёмна-чырвонымі плямамі і пражылкамі, з’яўляецца пасля першага цвіцення вясной і ў пачатку лета.

## Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання 
Эндэмік ЗША, вядомы са штатаў Алабама, Фларыда, Джорджыя, Паўночная Караліна, Нью-Джэрсі, Паўднёвая Караліна і Віргінія.

Сустракаецца на сітаватым грунце і на балотах.

## Ахоўны статус 
Па дадзеных Міжнароднага саюза аховы прыроды выгляд не мае пагроз да знікнення (статус «LC»", аднак маецца шэраг фактараў, якія могуць пагражаць папуляцыі расліны.

, першае згадванне ў Sp. Pl.: 510 (1753).

### Сінонімы 
Гаматыпныя (заснаваныя на адным і тым жа наменклатурным тыпе):

* 

Гетэратыпныя (заснаваныя на розных наменклатурных тыпах):

* Мае 25 гетэратыпных сінонімаў.

Катэгорыя:Драпежныя расліны
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Эндэмікі ЗША
Катэгорыя:Сарацэніевыя
Іваноўская

**Іваноўская** — жаночы варыянт прозвішча Іваноўскі.

## Вядомыя носьбіты 
* Алена Баляславаўна Іваноўская (нар. 1966) — беларускі баскетбольны трэнер.
* Алена Леанардаўна Іваноўская (1885—1973) — папулярызатар ведаў па беларусазнаўстве, спецыяліст у галіне конегадоўлі, перакладчыца.
* Сабіна Іваноўская (1877—1954) — педагог, жонка Вацлава Іваноўскага.
Cribraria elegans

**Cribraria elegans** — від слізевікоў сямейства . Сустракаецца ў ЗША, Еўропе (у тым ліку Францыі) і Японіі.

## Спасылкі 
* 
* *Cribraria elegans* at Mycobank.org

Катэгорыя:Крыбрарыя
Адрыянна Уэб

**Адрыянна Уэб** (; нар. ) — амерыканская баскетбалістка.

## Кар’ера 
Баскетболам пачала займацца ў школы на радзіме ў Мэдысане (штат Алабама). Пасля заканчэння сярэдняй школы пачала вучыцца і выступаць за Універсітэт Луізіяны, дзе стала лепшых стралком у гісторыі ўніверсітэта.

У 2013 годзе пераехала ў Еўропу, дзе далучылася да швецкага «Тэльге». У наступных сезонах была Румынія, спачатку з Александрыяй, дзе яна мела 12 ачкоў за гульню, Альба-Юлія (2015/16), Алімпія Брашоў (2016/17) і Сфанта Георге (2017/18).

У 2018 годзе падпісала кантракт з італьянскім клубам «Сан-Марціна-дзі-Лупары».

## Спасылкі 
* Webb Adrienne

Катэгорыя:Баскетбалісткі ЗША
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Сан-Марціна-дзі-Лупары»
Сезон 2015/2016 ЖБК РДВАР

У сезоне 2015/2016 жаночы баскетбольны клуб РДВАР з Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2015/2016 (**4 месца**).

## Склад каманды 
*  Анастасія Сушчык
*  Ганна Брыч
*  Ганна Лапо
*  Кацярына Рыбалка
*  Ксенія Малашка
*  Юлія Гурына
*  Марыя Іваненка
*  Аляксандра Шаўчэнка
*  Юлія Шчарбакова (прыйшла ў каманду падчас сезона)
*  Алеся Лаловіч (прыйшла ў каманду падчас сезона)

## Трэнеры каманды 
*  Алена Іваноўская (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2014/2015 ЖБК РДВАР
* Сезон 2018/2019 ЖБК РДВАР

## Спасылкі 
* 2015-2016

2015/2016
РДВАР
Катэгорыя:2015 год у Мінску
Катэгорыя:2016 год у Мінску
Чарнігаў (аэрадром)

**Авіябаза «Чарнігаў»** () або **Аэрадром «Піўці»** () — авіябаза ва Украіне, размешчаная пад Чарнігавам (мікрараён Піўці).

## Савецкі перыяд 
У савецкія гады аб’ект меў статус ваенна-грамадзянскага аэрадрома першага класа, прыдатнага для прыёму любых лятальных апаратаў пры любых метэаўмовах. Адсюль выконваліся пасажырскія рэйсы па УССР на самалётах Ан-2. На «кукурузніках» таксама трэніраваліся курсанты ЧВАВЛ, а ваенныя выкарыстоўвалі самалёты Л-39. Палёты праходзілі кожны дзень, раз на тыдзень праводзіліся трэніроўкі парашутыстаў.

Для сувязі са сваім камандным пунктам войск СПА службамі аэрадрома выкарыстоўваўся пазыўны «Апельсін». Тут грунтаваліся тры радыёлакацыйныя групы.

Аэрадром выкарыстоўваўся для прыёму самалётаў Ан-12, Ан-26, Ан-22, Іл-76, а таксама Ан-124. Некалькі разоў тут сядаў і такі гігант, як Ан-225 «Мрыя».

### Падчас аварыі на Чарнобыльскай АЭС 
У 4 гадзіны раніцы 26 красавіка 1986 года на месца аварыі прыбыла перадавая каманда 1-й гвардзейскай арміі. На агульнай нарадзе паміж кіраўніцтвам станцыі і вайскоўцамі была прызнана немэтазгоднасць далейшага тушэння аварыйнага рэактара з зямлі. Было прынята рашэнне засыпаць яго сумессю свінцу і даламітаў для памяншэння выкідаў радыяцыі ў атмасферу. З аэрадрома паднялі на выкананне задання адзіны свабодны ў той час верталёт 1-га навучальнага авіяпалка ЧВВАВЛ Мі-8 з бартавым нумарам 20 (экіпаж: капітан Захараў, старшы лейтэнант Шыманскі, капітан Плоскі). На дашчатую платформу, падвешаную да верталёта, загрузілі мяшкі з даламітавым пяском і свінцом. Таксама на борт узялі чатырох салдат для абслугоўвання платформы. Было ажыццёўлена па меншай меры тры вылеты да аварыйнага рэактара.

27 красавіка на аэрадром прыбылі дзве верталётныя эскадрыллі з авіябаз у гарадах Кіраваград і Александрыя (верталёт Мі-6, Мі-8МТ). Усяго — 32 верталёты. 28 красавіка прыбыла дапамога з Кобрына — дзве эскадрыллі Мі-26. На ўсе машыны тут мантавалі платформы для пяску. Новапрыбылы асабісты склад раскватаравалі непасрэдна ў раёне Піўці.

Падчас ліквідацыі аварыі на ЧАЭС на аэрадроме праводзілі дэзактывацыю і санапрацоўку верталётнай тэхнікі і асабістага складу экіпажаў, якія ўдзельнічалі ў тушэнні аварыйнага рэактара. На пункце санітарнай апрацоўкі, разгорнутым пры аэрадроме, з 27 красавіка па 6 мая 1986 года кругласутачна праходзілі апрацоўку 50-60 верталётаў, 10-12 самалётаў і 350-400 членаў экіпажаў. Верталёты, якія прыляталі з зоны аварыі, цягнулі за сабой шлейф радыяцыйнага пылу, які асядаў у ваколіцах аэрадрома, дзе адразу жаўцела трава.

Авіябаза была расфармавана ў верасні 2004 года. На тэрыторыі часці пакінулі радыёлакацыйную ўстаноўку. У 2006 годзе планавалася ўстанаўленне радыёлакацыйнай станцыі метровага і сантыметровага дыяпазону.

У сувязі з Крымскім крызісам і ўзброеным канфліктам на ўсходзе Украіны паўстала пытанне аб аднаўленні работы авіябазы. Планавалася эксплуатацыя самалётаў Ан-70. У 2018 годзе абмяркоўвалася стварэнне на базе аэрадрома грамадзянскага аэрапорта.

На снежань 2021 года на аэрадроме лёталі Let L-410, праводзіліся скачкі з парашутаў.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Аэрапорты Украіны
Катэгорыя:Воінскія часці і фарміраванні Украіны
Паўночны Усход ЗША

thumb|200 px|right|Цёмна-чырвоным выдзелены штаты, якія адносіць да паўночна-ўсходніх Бюро перапісу насельніцтва ЗША
**Паўночны Усход ЗША** — рэгіён ЗША, таксама званы Усходнім узбярэжжам або Амерыканскім Паўночным Усходам; геаграфічны рэгіён ЗША, размешчаны на атлантычным узбярэжжы Паўночнай Амерыкі, з Канадай на поўначы, Поўднем ЗША на поўдні і Сярэднім Захадам ЗША на захадзе. Паўночны Усход з'яўляецца адным з чатырох рэгіёнаў, вызначаных Бюро перапісу насельніцтва ЗША для збору і аналізу статыстыкі. 

Бюро перапісу насельніцтва ЗША вызначае склад рэгіёна з дзевяці штатаў: Канектыкут, Мэн, Масачусетс, Нью-Гэмпшыр, Нью-Джэрсі, Нью-Ёрк, Пенсільванія, Род-Айленд і Вермонт. Некаторыя больш шырокія азначэнні таксама ўключаюць у склад рэгіёна Мэрыленд, Дэлавэр і горад Вашынгтон з акругай Калумбія, а ў рэдкіх выпадках і Заходнюю Вірджынію і Вірджынію.

Рэгіён — найбольш урбанізаваная частка ЗША, якая ўключае ў сябе многія з буйнейшых мегаполісаў краіны, уключаючы Нью-Ёрк, Бостан, Філадэльфію, Вашынгтон. Жыхары мегаполісаў складаюць 67 % ад агульнай колькасці насельніцтва рэгіёна ў 57 609 148 чалавек. Валавы ўнутраны прадукт рэгіёну склаў 5,1 трыльёна долараў па стане на 2022 год і ўтрымлівае адны з самых развітых штатаў паводле індэксу чалавечага развіцця, прычым амаль усе штаты, за выключэннем Мэна, перавышаюць сярэднія значэнні па краіне. Гэта таксама самы густанаселены рэгіён у Злучаных Штатах (120 чалавек/км2). Бюро перапісу насельніцтва ЗША вызначае Паўночны Усход ЗША ў 469 630 км2, што робіць яго самым маленькім рэгіёнам ЗША па плошчы.
Эдвард Лістоўскі

**Эдвард Лістоўскі** (; 1861 — 11 мая 1922, Гродна) — вайсковец, палітычны дзеяч, першы прэзідэнт Гродна ў міжваенны час.

## Вучоба і вайсковая кар’ера 
Паходзіў з польскай, каталіцкай сям’і. Скончыў рэальную школу ў Варшаве і Мікалаеўскую інжынерную школу ў Пецярбургу. У 1870-я ўступіў у войска, дзе даслужыўся да звання капітана. Звольніўся ў запас у 1908 годзе ў чыне палкоўніка.

У час Першай сусветнай вайны быў чальцом падпольнай Польскай ваеннай арганізацыі. Яго родны брат Антоній Лістоўскі (1865—1927) таксама выбраў вайсковую кар’еру і вясной 1919 года камандаваў Палескай групай польскай арміі.

## Палітычная і грамадская дзейнасць 
Яшчэ да сыходу з войска пачаў палітычную кар’еру. Быў сябрам Гродзенскай гарадской Думы, а з 1907 году яе старшынёй. У 1910 годзе ўзначальваў пахавальны камітэт, які арганізоўваў пахаванне пісьменніцы Элізы Ажэшкі. З 1912 года — ганаровы суддзя Гродзенскага акруговага суда.

Заказаў для памяшкання гарадской управы партрэт Пятра Сталыпіна ў мастака Маркава ў Кіеве і партрэт Элізы Ажэшкі ў мастака . Пахаваны на Фарных могілках у Гродне.

У 1924 годзе ў гонар Лістоўскага была пераназваная вуліца Паліцэйская (сёння Кірава), на якой знаходзілася адна з яго камяніц (сённяшні дом № 36). На вуліцы 1 Мая захаваўся асабняк 1899 года пабудовы, які належаў Лістоўскаму (сённяшні дом № 14). Вядома, што да 1927 года ў магістраце з’явіўся партрэт Эдварда Лістоўскага.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прэзідэнты Гродна
Таццяна Мікалаеўна Котава

**Таццяна Мікалаеўна Котава** (, пас. Шолахаўскі, Растоўская вобласць) — уладальніца тытула «Міс Расія-2006»; расійская спявачка, удзельніца жаночага поп-гурта «ВІА Гра».

Таццяна Котава па спецыяльнасьці эканаміст і менеджар па «антыкрызісным кіраванні».

У 2006 годзе заваявала тытул Міс Расія-2006 і магчымасць прадстаўляць Расію ў конкурсе прыгажосці Міс Свету-2007 і Міс Сусвет-2007. Таццяна Котава з’яўляецца трэцяй дзяўчынай Расіі, якая прыняла ўдзел у абодвух конкурсах прыгажосці — Міс Сусвет і Міс Свету.

У сакавіку 2008 года было абвешчана, што Таццяна Котава далучыцца да расійска-ўкраінскага поп-гурта «ВИА Гра» пасля сыходу Веры Брэжневай у ліпені 2007 года.

## Гурт ВІА Гра 
З сакавіка 2008 года Таццяна Котава з’яўляецца ўдзельніцай папулярнага ўкраіна-расійскага гурта «ВІА Гра». Дэбютным відэа Тацяны стаў кліп «**Я не боюсь**» (), у якім яна знялася з астатнімі ўдзельніцамі гурта. Першымі выступамі Таццяны ў складзе гурта сталі канцэрты ў Маскве, Сангейт Порт Раял (Анталья, Турцыя) і Огрэ (Латвія). Першай тэлевізійнай здымкай стаў канцэрт, прысвечаны 30-годдзю газеты «Аргументы и факты».

## Спасылкі 
* Форум «Таццяна Котава»
* Афіцыйны сайт гурта 
* Афіцыйны англамоўны сайт гурта
* Неафіцыйны Art-foto-Форум «Таццяны Котавай»

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Расіі
Катэгорыя:Міс Расія
Катэгорыя:ВІА Гра
Уэб

**Уэб** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Адрыянна Уэб — амерыканская баскетбалістка
* Астан Уэб — брытанскі архітэктар
* Філіп Баркер Уэб — брытанскі (англійскі) батанік
## Тапонім 
* Уэб (акруга)
Аляксандра Валер’еўна Пятрова

**Аляксандра Валер’еўна Пятрова** (, Чэбаксары — ) — мадэль, пераможца конкурсу Міс Расія-1996 і іншых конкурсаў прыгажосці. Трагічна загінула.

## Біяграфія 
У 1996 годзе фінал нацыянальнага конкурсу «Міс Расія» трансляваўся на канале «Расія» ў прамым эфіры 14 снежня. Упершыню ён праходзіў па-за сталіцай — у Вялікім Ноўгарадзе. З 40 удзельніц — пераможцаў рэгіянальных тураў найлепшай была прызнана 16-гадовая Саша Пятрова з горада Чэбаксары.

У 1997 годзе яна прымала ўдзел у шматлікіх тэлеперадачах, шоу-праграмах, прэзентацыях, сур’ёзна працавала ў якасці фотамадэлі. За год Саша пабывала ў шматлікіх краінах свету, прыняла ўдзел у трох міжнародных конкурсах. Да звання «Міс Расія» яна дадала залаты медаль Сусветнага чэмпіянату па мастацтвах у намінацыі «мадэль», атрымала прапанову наконт працы ў Галівудзе. У ліпені 1997 года Аляксандра Пятрова была прызнана найлепшай на міжнародным мадэльным конкурсе «Міс Модэл Інтэрнэшнл», у якім прымалі ўдзел прадстаўніцы 53 краін. У канцы 1997 года ў Чувашыі, на радзіме Аляксандры, быў праведзены конкурс «Чалавек года». Аляксандра Пятрова перамагла і тут, пакінуўшы ззаду такіх канкурэнтаў, як прэзідэнт Чувашскай рэспублікі і мэр Чэбаксараў. У 1999 годзе ўдзельнічала ў конкурсе Міс Сусвет. Нягледзячы на разнастайныя і павабныя запрашэнні замежных агенцтваў, яна засталася ў роднай Чувашыі.

17 верасня 2000 года Аляксандра была забітая ў Чабаксарах адным стрэлам у галаву, не дажыўшы да 20-годдзя аднаго дня. Разам з ёй былі застрэленыя двое прадпрымальнікаў, на кватэры аднаго з якіх яна знаходзілася.

Катэгорыя:Фотамадэлі Расіі
Катэгорыя:Міс Расія
Сублімацыя

**Сублімацыя** — шматзначны тэрмін.

* Сублімацыя — пераход рэчыва з цвёрдага стану адразу ў газападобны, абыходзячы вадкі.
* Сублімацыя — псіхічны працэс пераўтварэння і пераключэння памкненняў на мэты сацыяльнай дзейнасці і культурнай творчасці.
Роквіл (Мэрыленд)

**Роквіл** () — горад у штаце Мэрыленд, ЗША. Адміністрацыйны цэнтр акругі Мантгомеры. Частка агламерацыі Балтымор-Вашынгтон. Паводле ацэнкі, праведзенага Бюро перапісу насельніцтва ЗША за 12-месячны перыяд, які завяршыўся 1 ліпеня 2008 года, насельніцтва горада складае 60734 чалавек (2-і па велічыні горад у штаце Мэрыленд).

Катэгорыя:Гарады Мэрыленда
Гейтэрсберг

**Гейтэрсберг** () — 3-і па насельніцтве горад Мэрыленда (пасля Балтымара і Роквіла), размешчаны ў акрузе Мантгомеры, на паўночны захад ад Вашынгтона. Уваходзіць у Вашынгтонскі метрапалітэнскі арэал. Уключаны 5 красавіка 1878 года.

Плошча — 26.3 км². Насельніцтва — 59 993 чал.

Катэгорыя:Гарады Мэрыленда
Фрэдэрык (Мэрыленд)

**Фрэдэрык** () — чацвёрты па насельніцтве горад у штаце Мэрыленд, ЗША. Уваходзіць у склад акругі Фрэдэрык. Насельніцтва — 65&nbsp;239 чал. (згодна з перапісам 2010 года). Плошча — 52,9 км².

Катэгорыя:Гарады Мэрыленда
Хейгерстаўн (Мэрыленд)

**Хейгерстаўн** () — горад з мясцовым самакіраваннем у штаце Мэрыленд, ЗША. Адміністрацыйны цэнтр і найбуйнейшы населены пункт акругі Вашынгтон. Насельніцтва — 39 662 чалавекі (перапіс 2010 года, 6-ы па колькасці жыхароў у штаце). У горадзе размешчаны завод кампаніі Mack Trucks, які выпускае каробкі перадач. Чыгуначны вузел.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Мэрыленда
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1762 годзе
Грынбелт (Мэрыленд)

**Грынбелт** () — горад у акрузе Прынс-Джорджэс (штат Мэрыленд). Грынбелт быў адным з трох «зялёных» гарадоў, спланаваных у 1935 годзе ў рамках праграмы перасялення. 11-ы па колькасці жыхароў у штаце. Насельніцтва — 23 068 чалавек (2010).

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Мэрыленда
Солсберы (Мэрыленд)

**Солсберы** () — горад-порт у ЗША, штат Мэрыленд, адміністрацыйны цэнтр акругі Уайкоміка, 8-ы па колькасці жыхароў у штаце. 

Камерцыйны цэнтр паўвострава Дэлмарва. Стаіць на рацэ Уайкоміка, прыкладна за 20 км (па прамой) ад упадзення яе ў Чэсапікскі заліў. Праз горад праходзяць буйныя федэральныя аўтамагістралі US 13 і US 50.

## Адукацыя і культура 
* Солсберыйскі ўніверсітэт

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Лінда Хэмілтан (нар. 1956) — амерыканская актрыса.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Мэрыленда
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1732 годзе
Абердзін (Мэрыленд)

**Абердзі́н** () — горад у штаце Мэрыленд, ЗША. Атрымаў сваю назву ў гонар шатландскага горада Абердзін. Уваходзіць у склад акругі Харфард. Насельніцтва - 16 019 чалавек (17-ы па колькасці жыхароў у штаце). Плошча - 16,8 км².

Катэгорыя:Гарады Мэрыленда
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1892 годзе
Кэлхун

**Кэлхун** — прозвішча.
## Вядомыя носьбіты 
* Джон Колдвел Кэлхун — 1-ы віцэ-прэзідэнт ЗША
* Джон Кэлхун (этолаг)
Элктан (Мэрыленд)

**Элктан** () — горад на паўночным усходзе штата Мэрыленд (ЗША), адміністрацыйны цэнтр акругі Сісіл, насельніцтва — 15 622 чалавекі паводле ацэнкі 2019 года. (18-ы па колькасці жыхароў у штаце). Паселішча было заснавана ў 1694 годзе шведскімі рыбакамі і маракамі і першапачаткова называлася Хэд-оф-Элк.

Катэгорыя:Гарады Мэрыленда
Мая Шчэкіч

**Мая Шчэкіч** (; нар. , Сомбар, Сербія) — сербская баскетбалістка. Выступала за зборную U-20 (2007).

## Кар’ера 
Іграла за баснійскую каманду «РМУ Банавічы» і сербскі «Врбас». У сезоне 2019/20 выступала ў колерах торуньскай «Энергі», набірала ў сярэднім 9,6 ачка і 5,1 перадачы ў кожным матчы. У снежні 2020 года падпісала кантракт з гданьскай «Палітэхнік».

## Спасылкі 
* MAJA ŠĆEKIĆ

Катэгорыя:Баскетбалісткі Сербіі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Сербіі па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі ЖБК АЗС Палітэхніка Гданьска
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Врбас»
Каўрыга

**Каўрыга** — прозвішча і тапонім.

## Прозвішча 
* Анатоль Мікалаевіч Каўрыга (нар. 1943) — вучоны ў галіне аўтаматыкі і тэлемеханікі на чыгуначным транспарце.
* Вячаслаў Паўлавіч Каўрыга (1928—2017) — савецкі і расійскі аграном.
* Ігар Паўлавіч Каўрыга (нар. 1961) — вучоны, спецыяліст у галіне зенітна-ракетнага ўзбраення.
* Павел Антонавіч Каўрыга (нар. 1946) — вучоны ў галіне кліматалогіі, аграметэаралогіі і экалогіі.
* Францішак Пятровіч Каўрыга (нар. 1941) — дзяржаўны, гаспадарчы і грамадскі дзеяч Расіі і Беларусі.

## Тапонім 
* Каўрыга — вёска ў Піраўскім раёне Краснаярскага края Расіі.
* Каўрыга — сяло ў Шадрынскім раёне Курганскай вобласці Расіі.
Сезон 2021/2022 «Гарызонта» Мінск

**Cезон 2021/2022 жаночага баскетбольнага клуба «Гарызонт»** быў 12-м сезонам у гісторыі існавання клуба. Клуб адрадзіў баскетбольны брэнд «Гарызонт» — неаднаразовага прызёра чэмпіянатаў СССР і шматразовага чэмпіёна Рэспублікі Беларусь.

## Склад 
## Трэнеры 
*  Наталля Трафімава (галоўны трэнер)
*  Марына Крэс
*  Златан Прэшыч

## Спасылкі 
* БК Горизонт
* BK Gorizont Minsk Basketball Roster 2021-2022
* Horizont in EEWBL 2021/2022
* Horizont - EuroCup Women - FIBA.basketball

2021-2022
Гарызонт Мінск
Катэгорыя:2021 год у Мінску
Катэгорыя:2022 год у Мінску
Альберт Бернхард Франк

**Альберт Бернхард Франк** (, батанік, прафесар батанікі. З 1861 па 1865 год вывучаў прыродазнаўчыя навукі ў Лейпцыгу.
* 1898: *Monilia-Krankheit der Kirschbäume (Monilia enfermedad de los cerezos)*.
* 1900: *Schildlausbuch: Beschreibung und Bekämpfung der für den deutschen Obst- und Weinbau wichtigsten Schildläuse (Schildlausbuch: Descripción y control de los alemanes en la fruta y la viticultura insectos importantes a escala). Ed. Parey. 120 pp.*
* 2009: *Die Tierparasitren Krankheiten Der Pflanzen*. 386 pp. ISBN 1110714025.

## Літаратура 
* Berger-Landefeldt, Ulrich: *Frank, Albert Bernhard*. In: *Neue Deutsche Biographie* (NDB). Band 5, Duncker & Humblot, Berlin 1961, S. 338 f.

## Спасылкі 
* DNB, Katalog der Deutschen Nationalbibliothek: Albert Bernhard Frank
* Albert Bernhard Frank
* Albert Bernhard Frank
* Albert Bernhard Frank

Катэгорыя:Члены Леапальдзіны
Катэгорыя:Міколагі Германіі
Катэгорыя:Батанікі Германіі
Катэгорыя:Біёлагі Германіі
Альберт Брус Джэксан

**Альберт Брус Джэксан** (; 14 лютага 1876, Ньюберы, Беркшыр — 14 студзеня 1947, К’ю, Рычманд-апан-Тэмс) — брытанскі батанік, дэндролаг і міколаг.

## Навуковыя працы 
* *Catalogue of Hardy Trees and Shurbs Growing in the Grounds of Syon House*. 1910.
* *A Handbook of Coniferae* with William Dallimore. 1923.
* *Identification of Conifers*. 1946.

## Літаратура 
* Ray Desmond (1994). *Dictionary of British and Irish Botanists and Horticulturists includins Plant Collectors, Flower Painters and Garden Designers*. Taylor & Francis and The Natural History Museum (Лондан).

Катэгорыя:Міколагі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Батанікі Вялікабрытаніі
Ла-Плата (Мэрыленд)

**Ла-Плата** () — горад у акрузе Чарльз, штат Мэрыленд, ЗША. Плошча — 19,3 км² (19,2 км² — суша, 0, 1 км² — вада). Насельніцтва — 9631 чалавек (23-і па колькасці жыхароў у штаце). Шчыльнасць насельніцтва — 450 чал/км ². Заснаваны ў 1888 годзе.

Катэгорыя:Гарады Мэрыленда