open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Армія ЗША

**Армія ЗША**, або **Сухапутныя войскі ЗША** () — від узброеных сіл ЗША, адказны, у першую чаргу, за сухапутныя ваенныя аперацыі. На 2008 год спісачны склад арміі склаў 539.675 салдат у страі, 360351 ў складзе Нацыянальнай гвардыі і 197024 ў рэзерве узброеных сіл. Армія кіруецца адмысловым дэпартаментам, узначаленым дзяржаўным сакратаром (адміністрацыйная, не ваенная пасада). Найвышэйшая пасада — Начальнік штаба арміі ЗША — уваходзіць у Аб'яднаны камітэт начальнікаў штабоў.

Армія ЗША з'яўляецца сухапутнымі сіламі (войскамі), прызначанымі для вядзення баявых дзеянняў на сушы, пры гэтым армія арганізацыйна аддзяляецца ад ВМС і ад ВПС, корпуса марской пяхоты, транспартнага корпуса, Нацыянальнай гвардыі, Берагавой аховы, ваеннай паліцыі. Уваходзіць у склад Узброеных сіл ЗША, і з'яўляецца відам узброеных сіл ЗША.

## Знакі адрознення 
Ніжэй прадстаўлены званні Сухапутных войскаў ЗША і іх эквівалентныя абазначэнні НАТА.

### Вайскоўцы радавога і сержанцкага састава 
### Уорэнт-афіцэры 
### Афіцэры 
Катэгорыя:Узброеныя сілы ЗША
Уільям Тэкумсэ Шэрман

**Уільям Тэкумсэ Шэрман** (;  — ) — амерыканскі палітык, ваенны і пісьменнік. Праславіўся як адзін з найбольш таленавітых генералаў Грамадзянскай вайны 1861—1865 гг., дзе ён ваяваў на баку Поўначы. У той жа час набыў сумную славу за сваю тактыку «выпаленай зямлі».

З 4 сакавіка 1869 г. па 1883 год — камандуючы генерал арміі ЗША (адпавядае больш позняй пасадзе начальніка штаба Арміі ЗША), генерал арміі. У адрозненне ад іншых генералаў Грамадзянскай вайны, паслядоўна пазбягаў умяшання ў палітыку.

Імем генерала названы танк часоў Другой сусветнай вайны (M4 Sherman), а таксама адна з гіганцкіх секвой, якая носіць імя «Генерал Шэрман» (у нацыянальным парку Секвоя ў Каліфорніі).
Амар Брэдлі

{{Ваенны дзеяч
|поўнае імя     = Амар Нельсан Брэдлі
|дата нараджэння  = 12.02.1893
|дата смерці    = 8.04.1981
|месца нараджэння =
|месца смерці   = 
|партрэт        = Omar Bradley, official military photo, 1949.JPEG
|подпіс        =
|мянушка       = «Салдацкі генерал» ()
|прыналежнасць = ЗША
|гады службы = 1915—1953
|званне = 
|род войскаў =  Армія ЗША
|камандаваў =
82-я паветрана-дэсантная дывізія
U.S. 28th Infantry Division
U.S. II Corps
U.S. First Army
U.S. 12th Army group
Начальнік Генштаба арміі ЗША
Старшыня камітэта начальнікаў штабоў
|частка =
|бітвы =Першая сусветная вайна
Другая сусветная вайна
Карэйская вайна
|узнагароды =
{ style="background:transparent"
-

-

-

-

-

-

}
{

}
|у адстаўцы =
|роспіс = 200px
|Commons = Omar_Bradley
}}
**Амар Нельсан Брэдлі** (; 12 лютага 1893, Кларк, штат Місуры — 8 красавіка 1981, Нью-Ёрк, Нью-Ёрк) — амерыканскі военачальнік, генерал арміі (20 верасня 1950), адзін з галоўных камандзіраў Арміі ЗША ў Паўночнай Афрыцы і Еўропе падчас Другой сусветнай вайны. Пасля вайны займаў пасаду начальніка Генеральнага штаба арміі; ў 1949 годзе стаў першым старшынёй Аб'яднанага камітэта начальнікаў штабоў ЗША. Апошні (і ў цяперашні час) амерыканскі военачальнік, які меў званне генерала арміі (5 зорак), і адзіны, каму гэта званне было прысвоена пасля заканчэння Другой сусветнай вайны.

Катэгорыя:Выпускнікі Ваеннай акадэміі ЗША
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Военачальнікі ЗША
Катэгорыя:Старшыні Аб’яднанага камітэта начальнікаў штабоў ЗША
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Адраджэння Польшчы
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках
Вішня

**Ві́шня** (*Prunus subgen. Cerasus*) — расліна падроду *Cerasus* роду .

## У культуры 
На Беларусі расце 6 відаў. Найбольшае гаспадарчае значэнне маюць , якая вырошчваецца па ўсёй тэрыторыі краіны, і , якая ў большай ступені прымеркавана да паўднёвых рэгіёнаў. Пачынаюць пладаносіць на 3-4-ы год, перыяд гаспадарчага выкарыстання да 12-15 гадоў. Плады выспяваюць пераважна ў ліпені. Выведзены сарты, якія адрозніваюцца павышанай зімаўстойлівасцю і плоднасцю.

## Цікавыя факты 
З 21 па 27 ліпеня ў горадзе Глыбокае прайшоў першы ў Беларусі «Вішнёвы фестываль». Паводле задумы ініцыятараў правядзення фестывалю праект прадугледжвае вяртанне Глыбокаму ранейшай вядомасці горада-саду. У гонар правядзення фестывалю 30 красавіка 2013 года было высаджана 1414 маладых дрэў падчас урачыстай цырымоніі закладкі вішнёвага саду.

Катэгорыя:Сліва
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Садавіна
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Джон Першынг

{{Ваенны дзеяч
|імя     = Джон Першынг
|дата нараджэння  = 
|дата смерці    = 
|месца нараджэння = 
|месца смерці = 
|выява = General John Joseph Pershing head on shoulders.jpg
|апісанне выявы =
|мянушка = «Блэк-джэк» ()
|прыналежнасць = ЗША
|гады службы = 1886—1924
|званне = 
|род войскаў =  Армія ЗША
|камандаваў =
8-я брыгада
Амерыканскія экспедыцыйныя сілы
1-я амерыканская армія
Начальнік штаба арміі ЗША
Мексіканская экспедыцыя
|частка =
|бітвы =
Індзейская вайна
* вайна апачаў
* вайна індзейцаў
Іспана-амерыканская вайна
* Бітва пры Сан Хуан Хіл
Філіпіна-амерыканская вайна
* Кампанія краіны Маро
Руска-японская вайна
Мексіканская рэвалюцыя
* экспедыцыя на Панча Вілья
Першая сусветная вайна
* Заходні фронт Першай сусветнай вайны
|узнагароды =
{
-

-

-

-

-

-

-

}
|подпіс = 150px
|у адстаўцы =
}}
**Джон Джозеф «Блэк Джэк» Першынг** (, , каля Лэклейда, штат Місуры — , Вашынгтон) — генерал амерыканскай арміі, удзельнік іспана-амерыканскай і Першай сусветнай войнаў. Адзіны, хто пры жыцці атрымаў вышэйшае персанальнае воінскае званне ў арміі ЗША — Генерал армій Злучаных Штатаў.

## Спасылкі 
* Біяграфія 
* Першынг як вайскавод

Катэгорыя:Выпускнікі Ваеннай акадэміі ЗША
Катэгорыя:Выкладчыкі Ваеннай акадэміі ЗША
Катэгорыя:Военачальнікі ЗША
Катэгорыя:Удзельнікі Іспана-амерыканскай вайны
Катэгорыя:Военачальнікі Першай сусветнай вайны (ЗША)
Катэгорыя:Узнагароджаныя Залатым Медалём Кангрэса
Звышдзяржава

[300px|thumb|Звышдзяржавы ў 1945 годзе: [Брытанская імперыя, СССР і ЗША]]
[300px|thumb|
{{Collapsible list
|titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left;
| title = Звышдзяржавы 2-й паловы [XX стагоддзя:
| {{legend|{}|ЗША}}
| {{legend|{}|СССР}}}}]]
[300px|thumb|Сучасныя дзяржавы, якія з'яўляюцца ці могуць стаць звышдзяржавамі ў XXI стагоддзі.
{{Collapsible list
| titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left;
| title = *Спіс дзяржаў.*
| {{legend|{}|[Еўрапейскі саюз}}
| {{legend|{}|Кітайская Народная Рэспубліка}}
| {{legend|{}|Рэспубліка Індыя}}
| {{legend|{}|Расійская Федэрацыя}} 
| {{legend|{}|Злучаныя Штаты Амерыкі (звышдзяржава)}}
| {{legend|{}|Федэратыўная Рэспубліка Бразілія}}
}}]]

**Звышдзяржава** — дзяржава з каласальным палітычнай, эканамічнай і ваеннай (абавязкова ўключаючы стратэгічную ядзерную зброю ў сучасным свеце) перавагай над большасцю іншых дзяржаў (у тым ліку над іншымі вялікімі дзяржавамі і ядзернымі дзяржавамі).

## Гістарычныя звышдзяржавы 
У мінулыя эпохі звышдзяржавамі з'яўляліся Старажытны Егіпет, Асірыя, Персідская імперыя і Старажытны Кітай, Грэцыя Аляксандра Македонскага, Рымская імперыя ў антычнасці, імперыя Карла Вялікага, Мангольская імперыя Чынгіс-хана і імперыя Тамерлана ў Сярэднявеччы і Брытанская імперыя ў новай гісторыі.

Лічыцца, што ў найноўшы час у другой палове XX стагоддзя былі толькі дзве звышдзяржавы — ЗША і СССР, якія ўзначальвалі наймагутнейшыя ваенна-палітычныя блокі НАТА і АВД адпаведна і дасягнулі балансу сіл з ваенна-стратэгічным парытэтам. Спробы ў сярэдзіне стагоддзя нацысцкай Германіі (Трэці Рэйх) і мілітарысцкай Японіі (Вялікая Азіяцкая Сфера Суросквіту) стаць новымі звышдзяржавамі падчас Другой Сусветнай вайны поспехам не ўвянчаліся.

Пасля распаду СССР з канца XX стагоддзя ў свеце засталася толькі адна прызнаная звышдзяржава — ЗША, хоць некаторыя эксперты гавораць, што ЗША могуць страціць гэты статус хуткім часам, або ўжо страцілі. У той жа час, нягледзячы на тое, што ЗША захавалі палітыка-эканоміка-ваенны моц і пасля савецка-амерыканскай халоднай вайны і распаду СССР, іх статус як адзінай звышдзяржавы часта аспрэчваецца ці не вітаецца шматлікімі краінамі і палітыкамі, якія лічаць, што на змену супрацьстаянню і парытэту ЗША і СССР павінен прыйсці не аднапалярны, а шматпалярны свет з усё больш нарастаючымі ролямі патэнцыйных звышдзяржаў і рэгіянальных дзяржаў і аб'яднанняў. Вялікай дзяржавай, якая фактычна наблізілася да статусу новай другой звышдзяржавы, стаў Кітай, які, аднак, падтрымлівае канцэпцыю шматпалярнага свету.

## Гл. таксама 
* Шматпалярнасць
* Біпалярнасць
* Халодная вайна
* Вялікія дзяржавы
* Стратэгічная геаграфія
* Геапалітыка
* Геастратэгія
* Стратэгічная разведка

Катэгорыя:Паліталогія
Катэгорыя:Геапалітыка
Катэгорыя:Міжнародныя адносіны
Катэгорыя:Спісы краін
Катэгорыя:Ваенная тэрміналогія
Ваенна-паветраныя сілы ЗША

**Ваенна-паветраныя сілы Злучаных Штатаў Амерыкі** () — адзін з відаў Узброеных сіл Злучаных Штатаў Амерыкі. Па колькасці жывой сілы і колькасці лятальных апаратаў з'яўляюцца самымі буйнымі ваенна-паветранымі сіламі ў свеце.

Па стане на 30 верасня 2007 года, колькасць ВПС ЗША складала 328,6 тыс. чалавек на сапраўднай службе. Акрамя таго, 117 497 чалавек лічылася ў рэзерве, а 106,7 тыс. чалавек - у ВПС Нацыянальнай гвардыі. На ўзбраенні знаходзіліся 4093 пілатуемыя лятальныя апараты (а таксама 1289 ў ВПС Нацыянальнай гвардыі і 396 ў рэзерве), каля 156 беспілотных лятальных апаратаў, 2130 крылатых ракет паветранага базіравання, 450 міжкантынентальных балістычных ракет.

Сярэдні час эксплуатацыі самалётаў тактычнай авіяцыі - 20 гадоў.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ВПС ЗША
* Прадстаўніцкі сайт ВПС ЗША
* US Air Force Rank Insignia and Air Force Pay Grades
* U.S. Naval Aircraft Marking
Узброеныя Сілы ЗША

**Узброеныя Сілы ЗША** — дзяржаўная ваенная арганізацыя Злучаных Штатаў Амерыкі, сукупнасць відаў узброеных сіл, прызначаная для абароны свабоды, незалежнасці і тэрытарыяльнай цэласнасці ЗША як дзяржавы. Рэгулярныя ўзброеныя сілы былі створаны ў ЗША ў 1775 годзе ў па рашэнні 2-га Кантынентальнага кангрэса.

У склад Узброеных Сіл ЗША ўваходзяць самастойныя віды войскаў - Сухапутныя войскі, Ваенна-паветраныя Сілы, Ваенна-марскія Сілы, Марская пяхота і Берагавая ахова, а таксама часткі і злучэнні Рэзерву, у тым ліку Нацыянальнай гвардыі.

У Іране амерыканскія ўзброеныя сілы ўнесены ў спіс тэрарыстычных арганізацый.

## Склад і колькасць 
У адпаведнасці з раздзелам 10 Кодэкса Злучаных Штатаў Амерыкі пад тэрмінам «узброеныя сілы» маюцца на ўвазе сухапутныя войскі, ваенна-паветраныя сілы, ваенна-марскія сілы, корпус марской пяхоты і берагавая ахова.

* 50px Армія ЗША (Сухапутныя войскі ЗША) (заснавана 14 чэрвеня 1775 г.);
* 50px Ваенна-паветраныя сілы ЗША (заснаваныя 18 верасня 1947 г.);
* 50px Ваенна-марскія сілы ЗША (заснаваныя 13 кастрычніка 1775 г.);
* 50px Корпус марской пяхоты ЗША (заснаваны 10 лістапада 1775 г.);
* 50px Берагавая ахова ЗША (заснавана 4 жніўня 1790 г.).

## Зноскі
## Спасылкі 
* 
* Інфармацыя на афіцыйным сайце берагавой аховы ЗША
Берагавая ахова ЗША

**Берагавая ахова ЗША** ( (), ) — ваенная служба ЗША, прызначаная для назірання за выкананнем федэральнага заканадаўства і забеспячэння бяспекі плавання судоў у водах адкрытага мора і ва ўнутраных вадаёмах краіны.

Заснавана Аляксандрам Гамільтанам як Служба мытных судоў (англ. Revenue Cutter Service) 4 жніўня 1790 г. Да 1967 года знаходзілася ў падпарадкаванні міністэрства фінансаў ЗША, з 1967 па 2003 год — міністэрства транспарту ЗША, з 2003 года — міністэрства ўнутранай бяспекі ЗША.

Берагавая ахова прымала ўдзел ва ўсіх узброеных канфліктах ЗША, уключаючы высадку дэсантаў ў Нармандыі і на ціхаакіянскіх астравах падчас Другой сусветнай вайны, патруляванне водных камунікацый і абстрэлы ўзбярэжжа ў в’етнамскай вайне і іракскі канфлікт. Ваеннаслужачыя рэзерву БАХ ЗША прымалі актыўны ўдзел у забеспячэнні баявых дзеянняў УС ЗША супраць Ірака. Яны, у прыватнасці, уваходзілі ў склад груп па забеспячэнню бяспекі ў шасці партах ў Іраку, якія выкарыстоўвалі войскі ЗША і іх саюзнікі.

Дэвіз Берагавой аховы ЗША — Semper Paratus (лац. Заўсёды гатовы).

Па стане на май 2010, рэгулярныя сілы Берагавой аховы ЗША налічвалі каля 42,4 тыс. вайскоўцаў (у тым ліку 8255 афіцэраў), арганізаваны рэзерв — каля 7 тыс., дапаможная служба — 30 тыс., грамадзянскіх служачых — 7,9 тыс. чал.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка
* Відэастужкі берагавой аховы ЗША
* Партал навін берагавой аховы ЗША
* Як запісацца ў берагавую ахову ЗША 
* U.S. Coast Guard Auxiliary Website
* афіцыйны Часопіс
* Афіцыйны тэлеканал 
* Навіны берагавой аховы ЗША 
* Інструкцыі, падручнікі і дырэктывы
* Рапарты службы даследавання кангрэса ЗША 
* Факты

Катэгорыя:Узброеныя сілы ЗША
Васіль Сямёнавіч Гігевіч

**Васіль Сямёнавіч Гігевіч** (, в. Жыцькава,  Мінскай вобласці) — беларускі пісьменнік.

## Біяграфічныя звесткі 
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. У 1969 скончыў фізічны факультэт Харкаўскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Працаваў выкладчыкам фізікі ў Новааляксандраўскай сярэдняй школе Сахноўшчынскага раёна Харкаўскай вобласці. З 1970 — карэспандэнт-радыёарганізатар ашмянскай раённай газеты «Красное знамя». У 1970-77 г. — інжынер Барысаўскага шклозавода. Скончыў Вышэйшыя літаратурныя курсы ў Маскве (1979). З 1979 па 1981 працаваў на кінастудыі «Беларусьфільм», з 1981 — у часопісе «Маладосць», з 1988 — загадчык аддзела прозы часопіса. Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1977.

## Творчасць 
Першае апавяданне надрукаваў у 1972 у часопісе «Полымя». Аўтар зборнікаў прозы «Спелыя яблыкі» (апавяданні, 1976), «Калі ласка, скажы» (аповесць і апавяданні, 1978), «Жыціва» (аповесці, 1980), «Астравы на далёкіх азёрах» (аповесці, апавяданні, 1984), «Доказ ад процілеглага» (раман, 1985), «Мелодыі забытых песень» (аповесці, раман, апавяданні, 1988), «Карабель» (аповесці, раман, 1989), «Марсіянскае падарожжа» (аповесць, раман, 1990), раманаў «Не забывай пра дом свой, грэшнік» (1990), «Кентаўры» (1993). У 2011 годзе ў часопісе «Полымя» выйшла аповесць «Страчанае шчасце».

Для яго творчасці характэрны псіхалагізм, філасафічнасць, умоўна-абагуленая форма мастацкага асэнсавання жыцця. Аўтар, выкарыстоўваючы своеасаблівыя мастацкія формы, даследуе сучасныя праблемы існавання цывілізацыі ў Сусвеце: паводзіны звычайнага чалавека, які па няволі апынуўся ў чужым грамадстве; магчымасці найноўшых тэхналогій стварыць штучны розум, каб устанавіць дыктат над людзьмі; рэакцыя зямлян на незвычайныя бытавыя праявы, якія выкліканы кантактамі з іншапланецянамі.

## Прэміі і ўзнагароды 
Лаўрэат прэміі Ленінскага камсамола Беларусі (1982) за аповесць «Жыціва».

## Літаратура 
* Беларускія пісьменнікі (1917—1990): даведнік / склад. А. Гардзіцкі. — Мн., 1994.

## Спасылкі 
* старонка Васіля Гігевіча  на сайце Барысаўскага дзяржаўнага каледжа

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі-фантасты Беларусі
Другі Кантынентальны Кангрэс

'' Джона Трамбула. На карціне выяўленыя пяць чалавек падчас рэдагавання тэксту Дэкларацыі ў 1776 годзе для Другога Кантынентальнага кангрэсу ў Філадэльфіі.]]
**Другі Кантынентальны Кангрэс** (; 10 мая 1775 — 1 сакавіка 1781) — з’езд дэпутатаў ад 13 амерыканскіх калоній Вялікабрытаніі. Рашэнне аб скліканні другога Кантынентальнага Кангрэса было прынятае падчас першага Кантынентальнага Кангрэса ў 1774. Падчас работы другога Кантынентальнага Кангрэса прынімалі ўдзел 65 дэпутатаў ад усіх амерыканскіх калоній, хоць прадстаўнікі ад Джорджыі далучыліся да Кангрэсу толькі 20 ліпеня. Фактычна другі Кантынентальны Кангрэс узяў на сябе ролю нацыянальнага ўраду ў хадзе Вайны за незалежнасць ЗША.

## Вынікі працы Кангрэса 
* 14 ліпеня 1775 года Кангрэс прыняў рашэнне аб стварэнні Кантынентальнай арміі і прызначыў Джорджа Вашынгтона галоўнакамандуючым амерыканскім апалчэннем.
* 10 мая 1776 года Кангрэс выдаў рэзалюцыю, па якой любой калоніі, якая не мае ўрада, вынікала сфармаваць такое.
* 15 мая 1776 года Кангрэс выдаў прэамбулу, у якой прапанавалася адмовіцца ад клятвы вернасці англійскай кароне.
* 4 ліпеня 1776 года была падпісана Дэкларацыя Незалежнасці, якая стала самым важным дакументам, выпрацаваным падчас працы кангрэса. Дэкларацыя незалежнасці стала першым дакументам, у якім калоніі называліся, як «Злучаныя Штаты Амерыкі».
* 15 лістапада 1777 гады былі выдадзены «Артыкулы Канфедэрацыі», якія сталі першым канстытуцыйным дакументам Злучаных Штатаў.

### Дакументы, распрацаваныя Кангрэсам 
* Дэкларацыя незалежнасці ЗША
* Петыцыя аліўкавай галінкі
* Артыкулы Канфедэрацыі

## Літаратура 
* Андрэй Берастоўскі. Гісторыя ЗША ў апавяданнях і дакументах. Мінск: выдавец А. М. Вараксін, 2019—176 с. 

Катэгорыя:Амерыканская рэвалюцыя
Катэгорыя:Гісторыя ЗША
Катэгорыя:Часовыя ўрады
Ціхаакіянскі флот ВМФ ЗША

thumb|right|300px|Аператыўная зона камандавання Ціхаакіянскага флота ВМС ЗША

**Ціхаакіянскі флот ВМС ЗША** разам з **Атлантычным флотам ВМС ЗША** з'яўляецца адным з асноўных аператыўна-стратэгічных аб'яднанняў ваенна-марскіх сіл ЗША. Флот прызначаны для вырашэння важных дзяржаўных ваенна-палітычных задач у Азіяцка-Ціхаакіянскім рэгіёне. У зону яго адказнасці ўваходзіць амаль уся акваторыя Ціхага і Індыйскага акіянаў (ад Заходняга ўзбярэжжа ЗША да ўсходніх берагоў Афрыкі), а таксама частка арктычнага басейна агульнай плошчай больш за 100 мільёнаў квадратных міль.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Ціхаакіянскага флота 

Катэгорыя:Ваенна-марскія сілы ЗША
Катэгорыя:Флаты ЗША
Ваенна-марскія сілы ЗША

**Ваенна-марскія сілы ЗША** () — адзін з пяці відаў узброеных сіл ЗША. Начальнік штаба ВМС падсправаздачны міністру ВМС і з’яўляецца членам камітэта начальнікаў штабоў.

Асноўныя камандаванні ВМС ЗША — Ціхаакіянскі флот, Камандаванне ваенна-марскіх сіл ЗША (былы Атлантычны флот), Ваенна-марскія сілы ў Еўропе, Камандаванне марскіх перавозак.

У аператыўным дачыненні да ВМС ЗША падзяляецца на шэсць флатоў: Трэці, Чацвёрты, Пяты, Шосты, Сёмы, Дзесяты.

У розны час у склад ВМС ЗША ўваходзілі таксама Першы, Другі, Восьмы, Дзявяты, Адзінаццаты і Дванаццаты флаты, а таксама Азіяцкі флот ЗША. ВМС ЗША з’яўляюцца сусветным лідарам па колькасці авіяносцаў: па стане на люты 2010 года, 11 авіяносцаў знаходзіцца ў страі, яшчэ 1 закладзены.

Караблі і судны ВМC ЗША маюць прэфікс USS (англ. United States Ship — карабель Злучаных Штатаў).

## Сцягі караблёў і суднаў 

Выява:Flag of the United States.svg|Сцяг караблёў і суднаў ВМC ЗША
Выява:US Naval Jack.svg|Гюйс караблёў і суднаў ВМC ЗША
Выява:Naval Jack of the United States.svg| Гюйс караблёў і суднаў ВМC ЗША з 2002 года.
Выява:USNavyCommissionPennant.svg|Вымпел караблёў і суднаў ВМC ЗША

### Сцягі службовых асоб 

Выява:Flag of the United States Secretary of the Navy.svg|Сцяг камандуючага ВМС ЗША
Выява:US-ChiefOfNavalOperations-Flag.svg|Сцяг кіраўніка ваенна-марскімі аперацыямі

## Знакі адрознення 
### Матросы і старшыны 
### Уорэнт-афіцэры 
### Афіцэры 
## Зноскі
## Спасылкі 
* 
* Naval History Reference: Naval Uniforms and Insignia 
* Ілюстраваны часопіс пра ВМС ЗША на рускай мове
Чарняхоўск

**Чарняхоўск** (да 1946 года — **Інстэрбург**, , , , былая Усходняя Прусія) — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Чарняхоўскага раёна Калінінградскай вобласці.

Насельніцтва 35 тыс. жыхароў (2024), трэці па колькасці горад вобласці пасля Калінінграда і Савецка.
## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Анатоль Барысавіч Чорны (нар. 1958) — беларускі палітык, міністр архітэктуры і будаўніцтва Беларусі.
* Юрый Мікалаевіч Скарэнка (нар. 1956) — беларускі архітэктар.

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Калінінградскай вобласці
Эберхард (герцаг Баварыі)

**Эберхард** (ням. Eberhard, пам. 940) — герцаг Баварыі ў 937-938 гадах з дынастыі Луітпольдынгаў.

## Біяграфія 
Эбэрхард быў старэйшым сынам баварскага герцага Арнульфа Злога.

У 933 ці 934 годзе яму была прапанавана карона Італіі пасля смерці караля Рудольфа II, аднак паход Эбэрхарда ў Італію праваліўся.

У 937 годзе памёр Арнульф Злы і Эберхард атрымаў у спадчыну герцагства Баварыю. Скарыстаўшыся смерцю Арнульфа, германскі кароль Атон I Вялікі вырашыў аднавіць ўладу Германіі над Баварыяй, амаль цалкам ліквідаваную Арнульфам, і ў 938 годзе уварваўся ва ўладанні Эберхарда. У двух ваенных кампаніях Атон разграміў герцага і зрынуў яго з пасады. Замест Эберхарда герцагам быў пастаўлены яго дзядзька Бертольд, кіруючы да гэтага ў Карынціі. Далейшы лёс Эберхарда не вядомы: магчыма ён памёр каля 940 года або з'ехаў у Венгрыю (герцаг працягваў палітыку свайго бацькі па падтрыманні міру з венграмі).

## Шлюб і дзеці 
* Луітгарда, дачка Вігерыка Вердэнскага:
** Вігфрыд, біскуп Вердэна (пам. 985)
** Вігбурга, замужам за Хартвікам, пфальцграфам Баварскім

Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы X стагоддзя
Катэгорыя:Герцагі баварскія
Катэгорыя:дынастыя Луітпольдынгаў
Каралін (Зэльвенскі раён)

**Каралі́н** (, ) — аграгарадок у Зэльвенскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр Каралінскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца непадалёк ад Зэльвенскага вадасховішча, за 12 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Зэльва, за 140.

## Літаратура 
*  — С. 51.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Каралінскі сельсавет (Зэльвенскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Зэльвенскага раёна
Феафана (імператрыца Свяшчэннай Рымскай імперыі)

**Феафана** (, , каля 960,  — 15 чэрвеня 991, ) — імператрыца Свяшчэннай Рымскай імперыі, жонка імператара Атона II Рудога, з 983 года рэгенткай пры сыне, імператары Атона III. Феафана адыграла важную ролю ў гісторыі Германіі, унёсшы вялікі ўклад у яе культурнае развіццё.

## Сям’я 
З мужам Атонам II Рудым мелі прынамсі пяцёра дзяцей:

* **сын:** Атон III «Цуд свету»
* **дочкі:** Адэльгейда, Сафія, Мацільда, дачка

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Імператрыцы Свяшчэннай Рымскай імперыі
Катэгорыя:Постаці Германіі
Катэгорыя:Гісторыя Германіі
Катэгорыя:Візантыйскія прынцэсы
Узброеныя сілы Расійскай Федэрацыі

**Узброеныя сілы Расійскай Федэрацыі** (УС Расіі) — дзяржаўная ваенная арганізацыя Расійскай Федэрацыі, прызначаная для адбіцця агрэсіі, накіраванай супраць Расійскай Федэрацыі, для ўзброенай абароны цэласнасці і недатыкальнасці яе тэрыторыі, а таксама для выканання задач у адпаведнасці з міжнароднымі дагаворамі Расіі.

У склад УС Расіі ўваходзяць віды УС: сухапутныя войскі, ваенна-паветраныя сілы, ваенна-марскі флот; асобныя роды войскаў — касмічныя, паветрана-дэсантныя войскі і РВСН; цэнтральныя органы ваеннага кіравання; тыл Узброеных сіл, а таксама войскі, якія не ўваходзяць у віды і роды войскаў.

УС Расіі сфарміраваны 7 мая 1992 года. Гэта адны з найбуйнейшых УС свету, колькасць іх асабістага складу складае каля 1 000 000 чалавек. Узброеныя Сілы Расіі адрозніваюцца наяўнасцю найбуйнейшага ў свеце арсенала зброі масавага паражэння, у тым ліку ядзернай, і добра развітой сістэмай сродкаў яе дастаўкі.

## Удзел ва ўзброеных канфліктах 
Краіны, у якіх узброеныя сілы РФ вялі ваенныя дзеянні пасля свайго заснавання:

* Грузія 1991—1993 гг. (Грамадзянская вайна ў Грузіі)
* Малдова 1992 г. (Прыднястроўскі канфлікт)
* Таджыкістан 1992—1997 гг. (Грамадзянская вайна ў Таджыкістане)
* Грузія 1992—1993 гг. (Грузіна-абхазская вайна)
* Расія (Ічкерыя) 1994—1996 гг. (Першая чачэнская вайна)
* Расія (Дагестан) 1999 г. (Дагестанская вайна)
* Расія (Ічкерыя) 1999—2009 гг. (Другая чачэнская вайна)
* Грузія 2008 г. (Расійска-грузінская вайна)
* Расія 2009—2017 гг. (Барацьба з тэрарызмам на Паўночным Каўказе)
* Крым, Украіна 2014 г. (Анексія Крыма Расіяй)
* Украіна 2014—н.ч. (Вайна на ўсходзе Украіны, Расійска-ўкраінская вайна)
* Сірыя 2015—н.ч. (Ваенная аперацыя Расіі ў Сірыі)
* ЦАР 2018—н.ч. (Другая грамадзянская вайна ў Цэнтральнаафрыканскай Рэспубліцы)

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі
* Сайт ФЦП «Служба па кантракце» 
* Ваенны ўніверсітэт Міністэрства абароны Расіі
* Аналіз УС Расіі
* Поўны спіс ваенных вну 
* Уся расійская армія-2005, Камерсант Карты ваенных акруг (з указаннем ваенных баз, аэрадромаў і г. д.)
* Дыслакацыя Ўзброеных сіл Расіі — карты часопіса «Камерсант-Улада»
* Маршалы і Генералы Расіі 
* Еўрапейскія эксперты лічаць, што Расія мацней, чым прызнаецца
* Пра расійскую армію для моладзі
* Пераўзбраенне з нулявым эфектам, ng.ru, 2008-05-28
* Сайт Атрына прысвечаны тэме Айчыннага караблебудавання ў перыяд паміж 1945—2005 гадамі
* Баявыя ўрокі пяцідзённай вайны на Каўказе, contr-tv.ru
Мацільда II (абатыса Эсэна)

**Мацільда II** (ням. ;  — , ) — нямецкая абатыса з эсэнскай епархіі з германскага каралеўскага і імператарскага роду Людальфінгаў, адна з найбольш прыкметных у царкоўнай гісторыі горада Эсэна.

## Літаратура 
* Klaus Gereon Beuckers: *Das Otto-Mathildenkreuz im Essener Münsterschatz. Überlegungen zu Charakter und Funktion des Stifterbildes.* В: *Herrschaft, Liturgie und Raum — Studien zur mittelalterlichen Geschichte des Frauenstifts Essen.* Klartext Verlag, Essen 2002, S. 51-80, ISBN 3-89861-133-7.
* Katrinette Bodarwé: *Sanctimoniales litteratae.* In: *Herrschaft, Bildung und Gebet.* Klartext Verlag, Essen 2000, S. 101—117, ISBN 3-88474-907-2.
* Paul Derks: *Gerswid und Altfried. Zur Überlieferung der Gründung des Stiftes Essen.* В: *Essener Beiträge. Beiträge zur Geschichte von Stadt und Stift Essen.* Essen 107, 1995
* Brigitta Falk, Andrea von Hülsen-Esch (изд.): *Mathilde — Glanzzeit des Essner Frauenstifts.* Klartext Verlag, Essen 2011, ISBN 978-3-8375-0584-9.
* Elisabeth van Houts: *Woman and the writing of history in the early Middle Ages: the case of Abbess Matilda of Essen and Aethelweard.* В: *Early Medieval Europe.* 1, 1, 1992, S. 53-68, .
* Ludger Körntgen: *Zwischen Herrschern und Heiligen.* В: *Herrschaft, Liturgie und Raum — Studien zur mittelalterlichen Geschichte des Frauenstifts Essen.* Klartext Verlag, Essen 2002, S. 7-23, ISBN 3-89861-133-7.
* Klaus Lange: *Die Krypta der Essener Stiftskirche.* В: *Essen und die sächsischen Frauenstifte im Frühmittelalter.* Klartext Verlag, Essen 2003, S. 161—184, ISBN 3-89861-238-4.
* Klaus Lange: *St. Cosmas und Damian zu Essen. Ein Plädoyer für eine neue Sicht der älteren Baugeschichte.* В: *Herrschaft, Bildung und Gebet.* Klartext Verlag, Essen 2000, S. 43-57, ISBN 3-88474-907-2.
* Hedwig Röckelein: *Der Kult des Hl. Florinus im Stift Essen.* В: *Essen und die sächsischen Frauenstifte im Frühmittelalter.* Klartext Verlag, Essen 2003, S. 59-86, ISBN 3-89861-238-4.

Катэгорыя:Саксонская дынастыя
Катэгорыя:Жанчыны Сярэдневякоўя
Катэгорыя:Манашкі
Катэгорыя:Мецэнаты
Лю Цзун’юань

**Лю Цзун’юань** (, Хэдун, Шаньсі — , Лючжоу, Гуансі) — кітайскі філосаф і пісьменнік дынастыі Тан. Іерогліф «лю» перакладаецца «вярба».

## Біяграфія 
Рабіў паспяховую кар’еру пры двары, але ў 805 годзе быў сасланы ў Хунань, а затым у Гуансі за выказванне рэфарматарскіх поглядаў. Разам з Хань Юем выступаў за вяртанне да мовы і стылю старажытных. Філасофскія погляды Лю Цзун’юаня выкладзены ім у «Адказах на „Пытанні да неба“», «Меркаваньні аб небе», «Меркаванні аб ахвярах духам» і іншых працах. З яго літаратурных твораў найбольш вядомымі былі байкі і прытчы, пейзажныя замалёўкі, пуцявыя нататкі.

На скон Лю Цзун’юаня Хань Юй адгукнуўся эпітафіяй.

## Літаратура 
* Chen J. Liu Tsung-yüan and Intellectual Change in T’ang China, 773—819, Cambridge: Cambridge UP, 1992

Катэгорыя:Філосафы эпохі Тан
Катэгорыя:Філосафы IX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі эпохі Тан
Катэгорыя:Пісьменнікі IX стагоддзя
Ралпачан

**Ралпачан** ( Ral-pa-can, поўнае імя:  Khri gTsug lDe brTsan Ral-pa-can, ,нарадзіўся 806, кіраваў прыблізна 815—838) — цар Тыбета, унук цара Трысонг Дэцэна. Узышоў на трон як сын свайго папярэдніка. Вядомы выключнай прыхільнасцю будыйскім этычным ідэалам.

## Біяграфія 
Ралпачан — трэці, пасля Сонгцэн Гампа і Трысонг Дэцэна, «цар дхарма»: ён унёс значны ўклад у развіццё будызму і тыбецкай цывілізацыі ў цэлым.

Запрашаў майстроў, скульптура, мастакоў з Непала, Індыі, Кітая, Кашміра для выканання задуманага ім плана будаўніцтва будыйскіх храмаў і манастыроў. Ён увёў будыйскіх манахаў у органы кіравання краінай і падаў ім права вырашальнага голасу нароўні з галоўнымі міністрамі. Ён таксама прыраўнаваў статус манаха да статусу вышэйшай чынавенства.

У час яго праўлення дзяржава актыўна спансавала пераклады будыйскіх твораў з санскрыту на тыбецкую мову.

Ралпачан запрашаў з Індыі найвядомых будыйскіх навукоўцаў — каментатараў і знаўцаў канону з мэтай іх удзелу ў доўгатэрміновым праекце перакладу і тлумачэння кананічных тэкстаў.

## Гл. таксама 
* Тыбецкія цары
* Гісторыя Тыбета
* Гісторыя будызму

Катэгорыя:Кіраўнікі Тыбета
Катэгорыя:Постаці будызму
Спіс дыпламатычных місій у Беларусі

thumb|right|450px|Карта дыпламатычных місій у Беларусі
Замежныя дзяржавы прадстаўлены ў Беларусі 50 пасольствамі, 4 аддзяленнямі пасольстваў, 3 гандлёвымі прадстаўніцтвамі, 40 консульскімі ўстановамі; міжнародныя арганізацыі — 17 прадстаўніцтвамі.

## Пасольствы ў Мінску 
## Місіі/Офісы 
*  Еўрапейскі саюз
*  220030, г. Мінск вул. Чырвонаармейская, 22а, кім. 20 (Офіс швейцарскага пасольства ў Варшаве)
*  220030, г. Мінск, Музычны зав., 1/2, літ. Б
* Аддзяленне Пасольства Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі, 220034, г. Мінск, вул. Захарава, 19-3Н

## Консульствы/Генеральныя консульствы 
; Брэст
* 
* 
* 
* 
* 
* 
; Гродна
* 
* 
; Віцебск
* 
* 

## Пасольствы, акрэдытаваныя ў Рэспубліцы Беларусь па сумяшчальніцтву 
Знаходзяцца ў Маскве, калі не адзначана інакш

* 
* 
* 
* 
*  (Варшава)
* 
* 
* 
* 
* 
*  (Вільнюс)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (Варшава)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (Варшава)
* 
* 

## Ганаровыя Консулы 
* **Аўстрыйская Рэспубліка**
220002, г. Мінск, вул. В.Харужай, 31-А
* **Каралеўства Бахрэйн**
220116, г. Мінск, пр. Газеты «Праўда», 9, оф.4
* **Каралеўства Бельгія**
220123, г. Мінск, пр. Машэрава 54-94
* **Дамініканская Рэспубліка**
220012, г. Мінск, вул. Акадэмічная, 6
* **Рэспубліка Ісландыя**
220004, г. Мінск, вул. Ракаўская, 16б
* **Каралеўства Іспанія**
* **Рэспубліка Казахстан**
224000, г. Брэст, вул. Карла Маркса, 82
* **Рэспубліка Кіпр**
г. Мінск, вул. Адоеўскага, 131
* **Ліванская Рэспубліка**
220005, г. Мінск, вул. Смалячкова 26, корп. 1
* **Рэспубліка Македонія**
220113, г. Мінск, вул. Мележа 1, оф. 230
* **Каралеўства Непал**
220035, г. Мінск, пр. Пераможцаў, 45
* **Каралеўства Нідэрландаў**
220113, Мінск, вул. Усходняя, 133, 503
* **Султанат Аман**
220075, г. Мінск, вул. Прамысловая, 6Б
* **Рэспубліка Перу**
г. Мінск, вул. Чкалава, 12-408
* **Усходняя Рэспубліка Уругвай**
220040, Мінск, вул. Усходняя, 38-305
* **Рэспубліка Харватыя**
* **Сацыялістычная Дэмакратычная Рэспубліка Шры-Ланка**
220073, г. Мінск, вул. Альшэўскага, 20
* **Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка**
223051, Мінскі р-н, пас. Калодзішчы, вул. Паркавая, 4

## Гл. таксама 
* Спіс дыпламатычных місій Беларусі
* Знешняя палітыка Беларусі

## Спасылкі 
* Сайт МЗСа Беларусі 

Катэгорыя:Спісы:Беларусь
Катэгорыя:Знешняя палітыка Беларусі
Б
Святы Радэрык

**Святы Радэрык**, або **святы Радрыга** (, ісп. San Rodrigo, пакараны смерцю 13 сакавіка 857, Кордава) — адзін з кордаўскіх мучанікаў. Святы, шануецца Рымска-каталіцкай царквой (дзень памяці — 13 сакавіка).

## Біяграфія 
Паводле падання, Радэрык быў хрысціянскім святаром, які пражываў у горадзе Кабра і меў двух братоў, адзін з якіх быў мусульманінам. У час адной з боек, якія пачаліся паміж яго братамі, Радэрык паспрабаваў іх разняць, але тыя ўдваіх напалі на яго і моцна збілі. Калі Радэрык ачуўся, ён даведаўся, што яго брат-мусульманін абвінаваціў яго перад гарадскімі ўладамі ў адступніцтве ад ісламу і пераходзе ў хрысціянства. Гэта злачынства каралася смерцю, таму Радэрык уцёк з горада, але пазней быў апазнаны, схоплены і дастаўлены ў Кордаву. Зняволены ў турме, ён цвёрда працягваў трымацца хрысціянскай веры, за што 13 сакавіка 853 года, разам са сваім таварышам па зняволенню, святым Саламонам, быў пакараны. Цела Радэрыка было скінута ў Гвадалквівір, але пазней ізноў здабыта і пакладзена ў царкве Сан-Хінес.

## Літаратура 
* Joaquín Lorenzo Villanueva. *Año christiano de España* . Madrid: Imprenta Real, 1792 «Los SS. Rodrigo presbítero y Salomón», vol. 3, p. 336—341.

## Спасылкі 
* Catholic News Agency: St. Roderick  
* Cartage: St. Roderick  
* San Rodrigo di Cordova
* St. Roderic Hagiography

Катэгорыя:Святыя паводле алфавіта
Катэгорыя:Святыя Іспаніі
Катэгорыя:Хрысціянскія святыя IX стагоддзя
Катэгорыя:Каталіцкія святыя
Светлы (Калінінградская вобласць)

**Светлы** (да 1947 — **Цымербудэ**, ням. Zimmerbude, літ. Cimerbūdė) — горад у Калінінградскай вобласці Расійскай Федэрацыі.

Горад Светлы з'яўляецца адміністрацыйным, дзелавым і культурным цэнтрам Светлаўскай гарадской акругі. Займае плошчу 2635 гектараў з насельніцтвам 22,1 тыс. чал. (2009). Сярэдні ўзрост яго жыхароў — 35 гадоў. Колькасць эканамічна актыўнага насельніцтва складае 13,5 тыс. чал (2008).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Калінінградскай вобласці
Альфонса III Вялікі

**Альфонса III Вялікі** (ісп.: Alfonso III el Magno) (848-20 снежня 910) — кароль Астурыі, які кіраваў у 866-910 гг. Сын Ардоньё I.

## Біяграфія 
Вёў упартую барацьбу з маўрамі, адваяваў у іх шэраг раёнаў на поўнач ад ракі Таха. Поспехам Альфонса III спрыялі ўнутраныя цяжкасці Кардоўскага эмірата. Імкнучыся ўмацаваць каралеўскую ўладу, Альфонса III уступіў у жорсткую барацьбу з феадальнай арыстакратыяй, ўзначаленай яго сынамі.

У 879 годзе Альфонса III разбіў мусульманскія войскі ў Пальворарыі-Вальдеморы.

У 910 быў вымушаны адрачыся ад прастола на карысць паўстанцаў сыноў.

## Гл.таксама 
* Спіс кіраўнікоў Астурыі

Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы IX стагоддзя
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы X стагоддзя
Катэгорыя:Каралі астурыйскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Леона
Кукай

180px|right|thumb|Кукай
**Кукай** (яп. 空 海, «моры пустэчы») (774-835) — буйны рэлігійны, культурны і грамадскі дзеяч Японіі эпохі Хэйан. Заснавальнік будыйскай школы Сінгон.

У 804 г. адправіўся на вучобу ў танскі Кітай, дзе набыў шырокія пазнанні, быў прыняты пры двары і праславіўся як выдатны каліграф. Па вяртанні ў Японію ў 806 г. заваяваў давер імператара Сага, а ў 810 годзе быў нават прызначаны на пасаду настаяцеля цэнтральнага храма Тода-дзі ў Нара. Галоўнай справай у жыцці Кукая было заснаванне манастыра Кангобу-дзі на гары Коя-сан (суч. прэфектура Вакаяма). Манастыр па гэты дзень з'яўляецца адным з галоўных духоўных цэнтраў Японіі, якія прывабліваюць мноства паломнікаў і турыстаў. Акрамя таго, Кукай заснаваў першыя ў Японіі грамадскія школы, якія прымалі вучняў незалежна ад іх саслоўя.

Кукай вучыўся ў Кітаі ў той жа час, што і Сайцё, заснавальнік школы Тэндай, яны доўгі час сябравалі. Сайцё шмат разоў звяртаўся да Кукая па дапамогу, браў у яго тантрычныя тэксты, атрымліваў таксама навучанні і ініцыяцыі. Аднак Кукай, даўшы Сайцё пачатковую ініцыяцыю і ініцыяцыю другога ўзроўню, адмовіўся даць яму вышэйшую перадачу, якая зрабіла б Сайцё паўнавартасным майстрам тантрычнай школы, бо не былі выкананыя папярэднія ўмовы, а потым адмовіўся даваць яму некаторыя тэксты, гэта прывяло да заканчэння іх сяброўства ў 812.

Пасля смерці Кукай атрымаў тытул-псеўданім Коба Дайс (弘法 大师 - яп. «Вялікі настаўнік - распаўсюднік дхарма»). Японскія паданні прыпісваюць яму заслугі ў самых розных галінах: будаўніцтва дамбаў, медыцына, вынаходніцтва складовай азбукі і г. д. Аўтарытэт Кукая быў так вялікі, што нават кіраўнікі сярэднявечнай Японіі пасля спасылаліся на яго імя для апраўдання сваіх новаўвядзенняў.

Ва ўзросце 61 год Кукай адмовіўся ад ежы і вады і пагрузіўся ў медытацыю. На 21 дзень 3-га Месяца ў (835) яго дыханне спынілася.

## Спасылкі 
* Кукай у Стэнфардскай філасофскай энцыклапедыі

### На японскай мове 
* 空海スピリチュアル（密教21フォーラム）
* 弘法大師空海と高野山への旅

Катэгорыя:Перыяд Хэян
Катэгорыя:Настаўнікі будызму IX стагоддзя
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 774 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 835 годзе
Катэгорыя:Дзеячы будызму ў Японіі
Леанід Кірэевіч Левановіч

**Леанід Кірэевіч Левановіч** (таксама Леанід Лявонаў; , в. Клеявічы, , Магілёўская вобласць — ) — беларускі пісьменнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 14 верасня 1938 года ў вёсцы Клеявічы Касцюковіцкага раёна Магілёўскай вобласці ў сялянскай сям’і. Скончыў Магілеўскае культасветвучылішча (1956). Працаваў ва ўстановах культуры Дзяржынскага і Касцюковіцкага раёнаў (1956—1958). У 1957 годзе паступіў на завочнае аддзяленне факультета журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Служыў на Балтыйскім флоце (1958—1961). Пасля дэмабілізацыі перавёўся на стацыянар і скончыў універсітэт у 1963 годзе. Працаваў у рэспубліканскіх газетах «Знамя юности», «Сельская газета», «Літаратура і мастацтва» (1963—1971). У 1971—1974 г. — рэдактар аддзела мастацтва і крытыкі часопіса «Нёман». З 1974 — адказны сакратар, з 1975 — рэдактар аддзела навукі і мастацтва часопіса «Полымя». У 1980—1982 гадах — галоўны рэдактар літаратурна-драматычных праграм Беларускага тэлебачання. З 1984 года — старшы рэдактар выдавецтва «Мастацкая літаратура». Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1975 года.

У апошні час жыў у вёсцы Пятрылава Вілейскага раёна.

Памёр 14 чэрвеня 2021 года.

## Творчасць 
Друкаваўся з 1955 года. Кнігі нарысаў «Гаспадар зямлі» (1971), «Зялёны трохкутнік» (1973) пра вёску. Аўтар зборнікаў аповесцей і апавяданняў «Мадонна з кветкаю» (1976), «Якар надзеі» (1979), зборніка публіцыстыкі «Хлеб і мужнасць» (1987). Прататып аповесці «Валанцёр свабоды» (1983) Ф. Варанішча — удзельнік рэвалюцыйнага руху ў Аргенціне і Іспаніі, руху Супраціўлення ў Францыі. У цыкле раманаў-хронік пра пасляваенную вёску «Шчыглы» (1986), «Паводка сярод зімы» (1989), «Дзікая ружа» (1993), «Сіняе лета» (1998) імкненне паказаць народную душу, жыццястрйкасць беларускай нацыі, матывы дома і сям'і, працягу роду. Аўтар кнігі «Вяртанне ў радыяцыю» (1997).

Напісаў сцэнарый дакументальнага фільма «Дом майстроў» (пастаўлены ў 1973); аднаактовую п'есу «Ці любіце вы грэчку?» (1972), драму «Пасля разводу» (1980, пастаўлена на радыё ў 1981). Аўтар п'есы «Чабор» (1973, апубл. 1980), гераічнай хронікі «Павел і Хуаніта» (1974).

## Літаратура 
* Беларускія пісьменнікі (1917—1990): даведнік / склад. А. Гардзіцкі. — Мн., 1994.
* *Рагуля А.* Свягло знутры // Роднае слова. 1998. № 9.
* *Бугаёў Дз.* Дасягнутае і страчанае // Полымя. 1999. № 1.
* *Саламевіч І.* Левановіч // 

Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Драматургі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Нацыянальная гвардыя ЗША

**Нацыянальная гвардыя Злучаных Штатаў** () — адзін з кампанентаў рэзерву Узброеных сіл ЗША. Нацыянальная гвардыя можа выкарыстоўвацца як для падтрымкі Арміі і ВПС ЗША падчас узброеных канфліктаў, так і для выканання розных задач унутры краіны (ліквідацыя наступстваў стыхійных бедстваў, падтрыманне правапарадку ў выпадку масавых хваляванняў і інш.), з'яўляючыся ў такіх выпадках эквівалентам унутраных войскаў.

Колькасць Нацыянальнай гвардыі на 2004 год складала каля 450 000 чалавек. У мірны час яе падраздзяленні і часткі дыслакуюцца ва ўсіх 50 амерыканскіх штатах, а таксама ў федэральнай акрузе Калумбія.

## Спасылкі 
* Нацыянальная гвардыя ЗША: новая армія са старой назвай
* Нацыянальная гвардыя ЗША і ўсяго свету 

Катэгорыя:Узброеныя сілы ЗША
ЗША
Джэрэмі Айранс

**Джэрэмі Джон Айранс** (; нар. 19 верасня 1948 г.) — англійскі , лаўрэат прэміі «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю (1991) і шэрагу іншых прэстыжных узнагарод.

## Біяграфія 
Джэрэмі Айранс нарадзіўся 19 верасня 1948 года ў горадзе Коўз, востраў Уайт у праліве Ла-Манш. Пачаў працаваць асістэнтам у тэатры пасля таго, як праваліўся на ўступных экзаменах у ветэрынарную школу. Два гады вучыўся на акцёрскіх курсах тэатра «Олд Вік» у Брысталі (*Bristol Old Vic Theatre School*).

У 1971 годзе пераехаў у Лондан. Працаваў у трупе Тэатра Вест-Энду і на тэлебачанні. Крытыкі адзначылі яго ролю ў тэлесерыяле «Вяртанне ў Брайдсхед» (*Brideshead Revisited*, 1981). У 1981 годзе зняўся з Мерыл Стрып у фільме «Жанчына французскага лейтэнанта».

У 1984 годзе сыграў галоўнага героя ў «Каханні Свана» (экранізацыя другой часткі рамана «У кірунку да Свана» Марселя Пруста), дзе роля Одэты выканала Арнела Муці. Стаў членам трупы Каралеўскага шэкспіраўскага тэатра.

Айранс двойчы здымаўся ў рэжысёра Дэвіда Кроненберга: у фільме «Намёртва звязаныя» (1988) і ў драме «М. Батэрфляй» (1993).

У 1990 годзе атрымаў «Оскар» за ролю ў трылеры «Выварат лёсу». У 1994 годзе агучыў Шнара ў мультфільме «Кароль Леў». Таксама сыграў ролю тэрарыста Саймана Грубера ў «Дужым арэшку 3». У 1997 годзе сыграў Гумберта ў «Лаліце» па рамане У. Набокава.

Джэрэмі Айранс таксама вядомы па такіх карцінах як «А зараз, дамы і спадары», дзе яго партнёркай была вядомая французская спявачка Патрысія Каас, а таксама па карціне «Калас назаўжды» з Фані Ардан. Абедзве карціны выйшлі ў 2002 годзе. У 2006 годзе выканаў ролю Брома ў фільме «Эрагон».

У 2011 годзе Джэрэмі Айранс зняўся ў ролі Радрыга Борджыа (Аляксандра VI) у тэлесерыяле «Борджыа».

## Выбраная фільмаграфія 
## Узнагароды 
* 1991 — Прэмія «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* www.jeremy-irons.com
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Тоні»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сезар»
Eriozona

**Eriozona** — род мух-журчалак з падсямейства Syrphinae.  

## Віды 
* Eriozona
** * Eriozona syrphoides*  (Fallen, 1817) 
* Megasyrphus
** * Eriozona catalina*  (Curran, 1830) 
** * Eriozona erratica*  (Linnaeus, 1758) 
** * Eriozona laxus*  (Osten Sacken, 1875) 

Катэгорыя:Журчалкі
Марк Спіц

**Марк Эндру Спіц** (, нар. 10 лютага 1950 г., Мадэста, штат Каліфорнія, ЗША) — знакаміты амерыканскі плывец яўрэйскага паходжання, адзін з чатырох 9-кратных алімпійскіх чэмпіёнаў у гісторыі спорту (разам з Паава Нурмі, Ларысай Латынінай і Карлам Льюісам). Першы чалавек, які заваяваў 7 залатых алімпійскіх медалёў на адных Гульнях (Мюнхен-1972). Майкл Фелпс перасягнуў гэты вынік і з’яўляецца 14-кратным алімпійскім чэмпіёнам, заваяваўшы 8 залатых алімпійскіх медалёў на адных Гульнях (Пекін-2008).

Дасягненні Марка Спіца:
* Усталяваў 33 сусветныя рэкорды
* Прызнаваўся лепшым плыўцом свету ў 1969, 1971 і 1972
* Выйграў 5 залатых медалёў на Панамерыканскіх гульнях у 1967
* Выйграў 10 залатых медалёў на Маккавейскіх гульнях у 1965 і 1969
* У 1985 адкрываў Маккавейскія гульні, а ў 2005 быў сцяганосцам зборнай ЗША на гэтых Гульнях.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Марка Спіца 
* 
* Марк Спіц на сайце МАК 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1950 годзе
Катэгорыя:нарадзіліся 10 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Каліфорніі
Катэгорыя:Плыўцы ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па плаванні
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1968 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1972 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1968 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1968 года
Катэгорыя:Плыўцы на летніх Алімпійскіх гульнях 1968 года
Катэгорыя:Плыўцы на летніх Алімпійскіх гульнях 1972 года
Катэгорыя:Спартсмены на Макабіянскіх гульнях
Ян Свамердам

**Ян Свамердам** (12 лютага 1637 -17 лютага 1680) — галандскі натураліст.

Скончыў Лейдэнскі ўніверсітэт у 1663. У 1667 абараніў дысертацыю па тэме дыхання жывёл. Асноўныя працы па анатоміі чалавека і жывёл, асабліва насякомых, а таксама малюскаў, земнаводных і інш. Прапанаваў класіфікацыю насякомых (падзяліў іх на 4 групы), заснаваную на асаблівасцях іх метамарфоза. Быў прыхільнікам прэфармацыі. Адпрэчваў магчымасць самаадвольнага зараджэння. Распрацаваў новую методыку прэпаравання, прапанаваў шэраг прэпаравальных інструментаў, упершыню стаў ужываць метад ін’екцыі ў сасуды. Сканструяваў прыборы для рэгістрацыі працы сэрца, дыхальных рухаў, цягліцавых скарачэнняў пры раздражненні нерва і інш.

Катэгорыя:Біёлагі Нідэрландаў
Катэгорыя:Пчаляры
Катэгорыя:Выпускнікі Лейдэнскага ўніверсітэта
Чарлз Лэм

**Чарлз Лэм** (Charles Lamb;  — ) — паэт, публіцыст і літаратурны крытык эпохі рамантызму, адзін з найбуйнейшых майстроў жанру эсэ ў гісторыі англійскай літаратуры.

## Творы 
* *Blank Verse* (1798, вершы)
* *John Woodvil* (1802, драма ў вершах)
* *Tales from Shakespeare* (1807)
* *The Adventures of Ulysses* (1808)
* *Specimens of English Dramatic poets who lived about the time of Shakespeare* (1808)
* *On the Tragedies of Shakespeare* (1811)
* *Witches and Other Night Fears* (1821)
* *Essays of Elia* (1823)
* *The Last Essays of Elia* (1833)

## Спасылкі 
* Артыкул у Брытанскай энцыклапедыі

Катэгорыя:Эсэісты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Пісьменнікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пахаваныя ў Вялікабрытаніі
Паава Нурмі

**Паава Ёханес Нурмі** (; 13 чэрвеня 1897, Турку, Вялікае княства Фінляндскае — 2 кастрычніка 1973, Хельсінкі, Фінляндыя) — фінскі бягун на сярэднія і доўгія дыстанцыі, дзевяціразовы алімпійскі чэмпіён, уладальнік найбольшай колькасці алімпійскіх медалёў (12) у гісторыі лёгкай атлетыкі. Спартыўнае мянушка — «Лятучы фін».

Чэмпіён VII Алімпійскіх гульняў (1920, г. Антверпен, Бельгія — у бегу на 10000 м і ў кросе на 8000 м у асабістым і камандным заліку. Чэмпіён VIII Алімпійскіх гульняў (1924, Парыж — у бегу на 1500, 3000 і 5000 м у камандным заліку, у кросе на 10000 м у асабістым і камандным заліку. Чэмпіён IX Алімпійскіх гульняў (1928, Амстэрдам — у бегу на 10000 м). Сярэбраны прызёр (1920, на дыстанцыі 5000 м; 1928, на дыстанцыях 3000 м з перашкодамі і 5000 м). Устанавіў 22 сусветныя рэкорды (1922—31) на розных дыстанцыях.

## Спасылкі 
* Паава Нурмі. Падрабязная біяграфія ад Велі-Маці Аутыа 
* Паава Нурмі на сайце МАК 
* Паава Нурмі — біяграфія, гісторыі з жыцця, дасягненні

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Фінляндыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Фінляндыі
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1920 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1924 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1928 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1920 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1928 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1920 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1924 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1928 года
Міністэрства абароны ЗША

**Міністэрства абароны ЗША** ( — *DoD* ці *DOD*, і часам завуць *Defense Department*) — выканаўчы дэпартамент ва ўрадзе ЗША, кіруючы, у адпаведнасці з раздзелам 10 Кодэкса ЗША, каардынацыяй і кіраваннем усіх ведамстваў і функцый урада ЗША ў ваеннай вобласці і пытаннях нацыянальнай бяспекі. Базіруецца ў Пентагоне. Узначальвае міністэрства міністр абароны.

## Гл. таксама 
* Ваенныя эмблемы міністэрства абароны ЗША
* Папраўкі Беры ў зборы законаў ЗША, аб выкарыстанні амерыканскіх тавараў для забеспячэння ваенных сіл ЗША
* Узброеныя сілы ЗША
* Даследчы цэнтр салдацкага рыштунка арміі ЗША

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт міністэрства абароны ЗША

Катэгорыя:Міністэрствы ЗША
ЗША
Званцы

**Званцы**, таксама **Камары-дзергуны** (*Chironomidae*) — сямейства двухкрылых. Назва дадзена з-за характэрнага гуку, які атрымліваецца з-за таго, што камар махае крыламі да 1000 узмахаў у секунду. Дарослыя асобіны наогул не сілкуюцца, іх ротавыя органы недаразвітыя. Лічынкі званцоў («матыль») — жывуць у прыдонным глеі і здольныя жыць на глыбіні да 300 метраў. Лічынкі сілкуюцца дэтрытам і мікраарганізмамі, некаторыя з’яўляюцца драпежнікамі. Камары-дзергуны бясшкодныя для чалавека. Лічынкі выкарыстоўваюцца ў якасці корму для рыбы.

## Класіфікацыя 
Уключае некалькі падсямействаў, з іх:
* Chironominae
* Ortocladinae
* Podonominae
** *Podonomius robustus* — жыў у юрскім перыядзе на тэрыторыі Манголіі.
* Tanypodinae
* Diamesinae

### Роды 
* Calopsectra
* Chironomus
* Cretodiamesa
* Cricotopiella
* Cricotopus
* Diamesa
* Electrotenia
* Eurycnemus
* Libanochlites
* Manlayamyia
* Metriocnemus
* Nomochirus
* Palpomyia
* Sendelia
* Smittia
* Spaniotoma
* Tanypus
* Tanytarsus


Катэгорыя:Сямействы насякомых