open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мікалай Сяргеевіч Давыдаў (лётчык)

{{Ваенны дзеяч
|імя            = Мікалай Сяргеевіч Давыдаў
|дата нараджэння  = 
|дата смерці    = 
|месца нараджэння = 
|месца смерці   = 
|выява    = 
|шырыня         = 
|апісанне выявы = 
|мянушка       = 
|прыналежнасць = 
|гады службы    = 1940—1949
|званне         = 
|род войскаў      = ВПС
|камандаваў     = 
|частка          = 
|бітвы       = 
|узнагароды        = { style="background: transparent"
 
-
       
-
       
}
|сувязі =
}}

**Мікалай Сяргеевіч Давыдаў** ( — ) — савецкі лётчык, маёр, намеснік камандзіра эскадрыллі. Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 2 лістапада 1921 у вёсцы Вялікае Андосава цяпер Пільнінскага раёна Ніжагародскай вобласці ў сям'і селяніна. Рускі. Член КПСС з 1944. Скончыў 7 класаў і школу ФЗВ. З 1940 у Чырвонай Арміі. У 1942 годзе скончыў Варашылаўградскую ваенную авіяцыйную школу пілотаў.

У дзеючай арміі з сакавіка 1943. Намеснік камандзіра эскадрыллі (75-га гвардзейскага штурмавога авіяцыйнага палка 1-я гвардзейская штурмавая авіяцыйная дывізія, 1-я паветраная армія, 3-і Беларускі фронт) гвардыі старшы лейтэнант Давыдаў да сакавіка 1945 года здзейсніў 187 баявых вылетаў на штурмоўку абарончых умацаванняў, аэрадромаў, скопішчаў войскаў і тэхнікі праціўніка. Званне Героя Савецкага Саюза прысвоена 19 красавіка 1945 года.

У 1948 годзе скончыў Вышэйшыя авіяцыйныя курсы сляпой і начной падрыхтоўкі лётчыкаў.

16 жніўня 1949 маёр Давыдаў загінуў у авіяцыйнай катастрофе пад горадам Лунінец (Беларусь). Пахаваны там жа.

## Памяць 
* У сяле Вялікае Андосава яго імем названа школа, на будынку школы пастаўлена мемарыяльная дошка.
* У Лунінцы імем героя названа вуліца.
* На месцы гібелі М. С. Давыдава пастаўлены помнік — самалёт МіГ-17.

## Узнагароды 
* Герой Савецкага Саюза (19 красавіка 1945).
* Ордэн Леніна.
* Тры ордэны Чырвонага Сцяга.
* Ордэн Багдана Хмяльніцкага 3 ступені.
* Ордэн Аляксандра Неўскага.
* Ордэн Айчыннай вайны 1 ступені.
* Ордэн Чырвонай Зоркі.
* Медалі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Загінулі ў авіякатастрофах
Катэгорыя:Пахаваныя ў Лунінцы
Уса (прыток Пячоры)

**Уса́** () — рака ў Еўрапейскай частцы Расіі, у Рэспубліцы Комі, правы прыток ракі Пячора.

Даўжыня ракі 565 км, плошча вадазбору 93 600 км². Утвараецца пры зліцці рэк Вялікая Уса і Малая Уса, якія бяруць пачатак на схілах Палярнага Урала. Цячэ пераважна па забалочанай нізіне, перасякае граду Чарнышова. Упадае ў Пячору каля сяла Усць-Уса. Жыўленне ракі снегавое і дажджавое. Паводка ў вярхоўях з мая па верасень, у нізоўях па жнівень. Сярэдні расход вады 1310 м³/с (за 91 км ад вусця 1070 м³/с), найбольшы 21 500 м³/с (у чэрвені), найменшы 43,9 м³/с (у красавіку). Сярэдні аб’ём сцёку 41,345 км³/год. Замярзае ў кастрычніку — 1-й палове лістапада, адкрываецца ў траўні — чэрвені. Суднаходная на 325 км ад вусця. Асноўныя прытокі: Адзьва, Варкута (правыя), Колва, Лемва, Вялікі Качмес, Косью (злева) і інш.

На рацэ прыстані: Абезь, Пятрунь, Макарыха, Усць-Уса. У басейне Усы — радовішчы каменнага вугалю Пячорскага вугальнага басейна.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Государственный водный реестр РФ
* *Агафонова С. А., Фролова Н. Л.* Уса // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Рэкі Рэспублікі Комі
Катэгорыя:Прытокі Пячоры
Чалавек з Ліндау

**Чалавек з Ліндау** () — так назвалі чалавека, які памёр у эпоху жалезнага века, і які быў знойдзены ў тарфяным балоце  паблізу пасёлка  ў графстве Чэшыр, Англія.

З’яўляецца адным з найбольш добра захаваных балотных цел і адной з самых сенсацыйных археалагічных знаходак, зробленых у Вялікабрытаніі ў 1980-х гадах. Мясцовыя журналісты спачатку назвалі яго Пітам Маршам (гульня слоў з англійскай *peat marsh*, то бок тарфяное балота).

Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Балотныя людзі
Катэгорыя:Брытанскі музей
Наннамінстэрская кніга

**Наннамінстэрская кніга** (; Лондан, Брытанская бібліятэка, Harley MS 2965) — англасаксонскі малітоўнік IX стагоддзя.

## Гісторыя 
Яна была напісана ў каралеўстве Мерсіі, з выкарыстаннем «астраўнога» почырку (як на Брытанскіх астравах), звязанага з каралінгскім мінускулам. Верагодна, пазней належала , жонцы Альфрэда Вялікага. Стаіць у адным шэрагу з такімі асобнікамі кніжнага мастацтва, як , Каралеўскі малітоўнік і Малітоўнік Харлі.

## Апісанне 
Як і ў Сернскай кнізе, ў ім утрымліваецца апавяданні пра Мукі Хрыстовы з чатырох Евангелляў і збор нелітургічных малітваў, многія з якіх ставяцца да Мук. Наннамінстэрская кніга мае некаторыя агульныя вершы з Сернскай кнігай. Яна ўключае некалькі сюжэтных ініцыялаў.

## Спасылкі 
* British Library Digital Catalogue of Illuminated Manuscripts entry
* More information at Earlier Latin Manuscripts

Катэгорыя:Кнігі IX стагоддзя
Катэгорыя:З’явіліся ў IX стагоддзі
Катэгорыя:Ілюмінаваныя рукапісы
Катэгорыя:Хрысціянская літаратура
Катэгорыя:Калекцыя Харлі
Катэгорыя:Гіберна-саксонскія рукапісы
Неандэртальскі музей

**Неандертальскі музей** () — музей у цясніне Неандэрталь (Германія), прысвечаны выкапневым рэшткам неандэртальца і культуры неандэртальцаў ў цэлым. Размешчаны ў даліне ракі Дзюсель, паміж гарадамі Эркрат і Метман (адміністрацыйная акруга Дзюсельдорф). У музеі прадстаўлены экспанаты старажытнай гісторыі чалавека, перш за ўсё, рэчы з жыцця неандэртальцаў.

## Музей 
Музей быў заснаваны ў 1996 ujlpt па праекце архітэктараў Гюнтэра Цампа Кельпа, Юліуса Крауса і Арно Брандльхюбера. Фінансуецца дабрачынным «Грамадствам неандэртальца» (). Штогод музей наведваюць каля 165 000 чалавек У музеі маюцца сувенірны магазін і кафэ.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт «Музея неандэртальца» (ням.)&nbsp;
* Старонка «Майстэрні каменнага веку» (ням.)&nbsp;
* Старонка «Музея неандэртальца» у сетцы facebook.com

Катэгорыя:Археалагічныя музеі Германіі
Катэгорыя:Антрапалагічныя музеі
Катэгорыя:Музеі Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Катэгорыя:Неандэртальцы
Уса (прыток Волгі)

**Уса** () — рака ў Самарскай вобласці Расіі, вярхоўі — ва Ульянаўскай вобласці, Правы прыток р. Волгі. Даўжыня 76 км, плошча басейна 2240 км. Бярэ пачатак на Прыволжскім ўзвышшы. Цячэ на поўдзень паралельна Волзе, упадае ў Куйбышаўскае вадасховішча. Сярэдні расход вады (за 23 км ад вусця) 16,1 м³/с, найбольшы 1250 м³/с, найменшы 0,6 м³/с. У разводдзе суднаходная ў нізоўях.

Катэгорыя:Прытокі Волгі
Катэгорыя:Рэкі Самарскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Ульянаўскай вобласці
Тайханшань

**Тайханшань** (; *Tàiháng Shān*) — горны хрыбет у Кітаі, які знаходзіцца на ўсходняй ўскраіне Лёсавых плато ў правінцыях Хэнань, Шаньсі і Хэбэй. Хрыбет распасціраецца на 400 км з поўначы на поўдзень і мае сярэднюю вышыню ад 1500 да 2000 метраў. Асноўны пік Сяа Утайшань (2882 метраў), знаходзіцца на захад ад Пекіна. Хрыбет складзены з асадкавых парод, гнейсу і гранітаў. Заходнія схілы спадзістыя, а ўсходнія — стромкія.

У гэтым раёне вядзецца здабыча каменнага вугалю, азбесту і графіту.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Горныя хрыбты Кітая
Балканістыка

**Балканістыка** (радзей **балканалогія**) — комплексная міждысцыплінарная гуманітарная дысцыпліна, якая вывучае гісторыю, этнаграфію, геаграфію, мовы і культуру народаў, якія насяляюць Балканскі паўвостраў. Ля вытокаў дысцыпліны стаялі ,  і Ёван Цвііч.

У 1947 годзе быў створаны Інстытут славяназнаўства РАН, які займаецца праблемамі балканістыкі.

У 1964 годзе ў Балгарыі заснаваны Інстытут балканістыкі БАН, у 1966 годзе ў горадзе Сафія адбыўся Першы міжнародны кангрэс па балканістыцы.

## Субдысцыпліны 
* Албаністыка
* Балгарыстыка
* Краатыстыка
* Македаністыка
* Сербістыка
* Эліністыка


Катэгорыя:Славістыка
Шуба (значэнні)

**Шуба:**

* Шуба, футра — футравае верхняе адзенне

**Шуба** — прозвішча:
* Аляксей Іванавіч Шуба (1912—1971) — урач, Герой Сацыялістычнай Працы
* Павел Паўлавіч Шуба (1926—2000) — вучоны, доктар філалагічных навук, акадэмік Беларускай акадэміі адукацыі
Керчанскі тралейбус

**Керчанскі тралейбус** () — самая маладая ва Украіне тралейбусная сістэма, размешчаная ў горадзе Керч. Рух адкрыты 18 верасня 2004 года.

## Гісторыя 
Першы праект тралейбуснага транспарту ў Керчы быў распрацаваны ў 1977 годзе. Планавалася пабудаваць тры гарадскія лініі: у цэнтр да чыгуначнага вакзала, да заводу імя Войкава і ў мікрараён Аршінцэва. Пачатыя ў 1978 годзе работы былі амаль адразу прыпыненыя. У 1991 годзе была спроба аднавіць будаўніцтва, але ў 1994 годзе будаўніцтва зноў быў спынена. У верасні 2003 года Прэзідэнт Украіны Леанід Кучма распарадзіўся аднавіць будаўніцтва тралейбуснага дэпо і апор. Пуск адбыўся 18 верасня 2004 года. Праз пару гадоў было прынята рашэнне аб пашырэнні сеткі — будаўніцтве другой чаргі, якая была ўрачыста адкрыта 16 верасня 2007 года. 12 верасня 2009 году, у дзень горада, была адкрыта трэцяя чарга да вакзалу.

### Храналогія з 2013 года  
* 17 красавіка 2013 г. — кошт праезду ў тралейбусе павялічаны да 1,5 грн.
* 1 чэрвеня 2014 г. — кошт праезду ўстаноўлены ў памеры 5 рублёў.
* 8 снежня 2014 г. — закрылі лінію да завода імя Войкава праз замены часткі гарадскога калектара з прычыны яго зношанасці. Тралейбусы сталі хадзіць да Гагарынскага кальца, выпуск на лінію стаў 6 тралейбусаў.
* 1 студзеня 2015 г. — кошт праезду падвышаны да 7 рублёў.
* 7 студзеня 2015 г. — адноўлены рух да завода імя Войкава, бо скончылі замену няспраўнага ўчастка калектара. Траншэю засыпалі, але кладку асфальту не было выпушчана з-за снега (адклалі кладку асфальту на будучыню).
* 22 лістапада 2015 г. — у сувязі з адключэннем ліній, якія жывяць паўвостраў электраэнергіяй з Украіны і недахопам электраэнергіі 22 лістапада быў спынены рух тралейбусаў.
* 7 снежня 2015 г. — аднавіўся рух тралейбусаў.

## Маршруты 
* 1. Варашылаўскае кальцо — КМК імя Войкава

## Перспектыва 
У бліжэйшай будучыні, калі папоўніцца рухомы склад, плануецца падзел гэтага маршруту на два: «Чыгуначны вакзал — завод імя Войкава» і «Варашылаўскае кальцо — Завод імя Войкава». У будучыні плануецца таксама працяг лініі ад Варашылаўскага кольца ў мікрараён Аршынцэва. Вакзальную лінію плануюць прадоўжыць да Керчанскага аэрапорта.

Катэгорыя:Тралейбусныя сістэмы Украіны
Катэгорыя:З’явіліся ў 2004 годзе
Катэгорыя:Керч
Антрацытаўскі тралейбус

**Антрацытаўскі тралейбус** () — дзеючая ў раённым цэнтры Луганскай вобласці горадзе Антрацыт тралейбусная сістэма Украіны. Адна з дзеючых тралейбусных сістэм у Луганскай вобласці.

## Маршруты 
* **1** АЗСТ — Завод «Цітан» 
* **2** АЗСТ — 4-ы мікрараён

Катэгорыя:Тралейбусныя сістэмы Украіны
Катэгорыя:З’явіліся ў 1987 годзе
Катэгорыя:Антрацыт (горад)
Патус (возера)

**Па́тус** () — возера-лагуна ў паўднёва-ўсходняй частцы Бразіліі, у штаце Рыу-Гранды-ду-Сул.

Даўжыня возера 241 км, шырыня 48 км, плошча паверхні 10 100 км². Вузкай пратокай злучаецца з Атлантычным акіянам, пратокай Сан-Гансалу з возерам Лагоа-Мірын.

У паўночнай частцы знаходзіцца сталіца штата — горад Порту-Алегры.

## Літаратура 
*  — С. 186.

## Спасылкі 
* Laguna dos Patos // Freshwater Ecoregions of the World 
* Patos Lagoon // Encyclopædia Britannica

Катэгорыя:Лагуны
Катэгорыя:Азёры Бразіліі
Homo cepranensis

***Homo cepranensis*** — імя, прапанаванае для віду трыбы гамініні, апісанага ў 2003 годзе толькі па чарапному веку. Акамянеласць была выяўлена археолагам Італа Бідзіту і атрымала назву «чалавек з Чэпрана» па размешчаным паблізу гораду італьянскай правінцыі Фразіноне, 89 км на паўднёвы ўсход ад Рыма.

Узрост акамянеласці знаходзіцца ў межах ад 350 да 500 тыс. гадоў. Сумежны ўчастак, Фантана Рануча, быў датаваны 487 000 ± 6000 гадоў, а Матоні і інш. мяркуюць, што найболей верагодны ўзрост «чалавека з Чэпрана» — 450 000 гадоў. Асаблівасці чарапной косці ўяўляюць сабой помесь такіх у *Homo erectus* і больш позніх відаў, такіх як *Homo heidelbergensis*, які дамінаваў у Еўропе да *Homo neanderthalensis*. Аднак матэрыялу для поўнага аналізу дадзенага віду яшчэ недастаткова.

## Спасылкі 
* Всё о местонахождении Чепрано (Цепрано)
* Гейдельбергский человек, возможно, был общим предком людей и неандертальцев 

Катэгорыя:Антрапагенез
Катэгорыя:Жывёлы паводле алфавіта
Катэгорыя:Людзі (род)
Катэгорыя:Палеаліт Еўропы
Катэгорыя:Плейстацэн
Жытомірскі тралейбус

**Жытомірскі тралейбус** () — тралейбусная сістэма ў горадзе Жытоміры.

## Маршруты 
* **1** — Вакзал — пл. Смалянская — Вакзал *(кальцавы)*
* **2** — Багунія — Вакзал — Смалянка — Багунія *(кальцавы)*
* **3** — Багунія — Вакзал — вул. Тэатральная — Багунія *(кальцавы)*
* **4** — Крошня — вул. Касманаўтаў — Крошня *(кальцавы)*
* **4 А** — Крошня — Абласная бальніца — Крошня *(кальцавы)*
* **5 А** — Багунія (Ялінка) — Гідрапарк — Багунія (Ялінка) *(кальцавы)*
* **6** — Крошня — ЗОК — Крошня *(кальцавы)*
* **7** — Сурына гара — Вакзал
* **7 А** — Сурына гара — ЗОК
* **8** — Сурына гара — пл. Станішоўская (Папяровая фабрыка)
* **9** — Гідрапарк — вул. Касманаўтаў — Гідрапарк *(кальцавы)*
* **10** — Багунія (Ялінка) — Хімвалакно
* **12** — Крошня — ЦУМ — Крошня *(кальцавы)*
* **15 А** — Гідрапарк — Вакзал — Гідрапарк *(кальцавы)*

## Перспектывы 
* У рамках праекта «Гарадскі грамадскі транспарт ва Украіне» плануецца за кошт прыцягнутых крэдытных сродкаў Еўрапейскага банка рэканструкцыі і развіцця пад мясцовыя гарантыі набыць 40 тралейбусаў на суму ў 8 млн еўра.
* Запланавана будаўніцтва лініі на вул. Прамысловую.

## Цікавыя факты 
* У Жытоміры працуе найстарэйшы лінейны тралейбус маркі ЗіУ-682В (№ 2018 1977 года выпуску).

## Гл. таксама 
* Жытомірскі трамвай

Катэгорыя:Тралейбусныя сістэмы Украіны
Катэгорыя:З’явіліся ў 1962 годзе
Катэгорыя:Жытомір
Homo helmei

***Homo helmei*** — назва віду людзей, прапанаванае для плейстацэнавых гамінідаў, якія маюць пераходныя характарыстыкі паміж *Homo heidelbergensis* і *Homo sapiens*.

Падставай для выдзялення новага віду паслужыла знаходка Томасам Ф. Дрейерам ў 1932 годзе чэрапа ў паўднёваафрыканскім месцазнаходжанне Флорысбад (правінцыя Фры-Стэйт), які мае мазаіку пераходных рыс. Першапачаткова узрост знаходкі ацанілі ў 40 тыс. гадоў, але ў 1996 годзе ўзрост быў удакладнены — 259 тыс. гадоў.

Акрамя чэрапа з Флорысбада, да *Homo helmei* адносяць шэраг іншых афрыканскіх знаходак: Эліе Спрынгс KNM-ES 11693 (Кенія), LH18 (Лаэтолі 18 або Нгалоба), Ілерет KNM-ER 3884 (Гуомдэ, Кенія), Ома-2 (Эфіопія), Ирхуд-1 (Марока), чэрап з Сінга (Судан), знаходкі з Хаўа Фтэах (Кірэнаіка, Лівія), Мугарэт эль-Алія (Марока) і Дзюры-Дауа (Эфіопія).

С. МакБрэрці і А. Брукс мяркуюць, што эвалюцыя роду *Homo* ў Афрыцы прайшла тры стадыі: *Homo erectus/ergaster* > ***Homo helmei*** > *Homo sapiens*.

Таксама да *Homo helmei* часам адносяць неафрыканския знаходкі: Понтневід (Уэльс), Эрынгсдорф (Германія), Зуцые (Ізраіль), Нармада (Індыя), Маба, Далі, Чынньюшан (Кітай).

Амерыканскія антраполагі Б. Вуд і. М. Колард збліжаюць чэрап з Флорысбада з радэзійскім чалавекам з Кабве і адносяць яго да віу *Homo heidelbergensis*.

Вучоныя, якія даследавалі знаходкі з мараканскага Гара-Ірхуд, уключаюць іх разам з чэрапам з Флорысбада у асаблівую групу ранніх прадстаўнікоў чалавека разумнага *Homo sapiens clade*.

## Літаратура 
* G. Philip Rightmire: *Florisbad and Human Population Succession in Southern Africa.* In: *American Journal of Physical Anthropology.* Band 48, Nr. 4, 1978, S. 475-486, , Volltext (PDF mit einer Abbildung des Schädels).

## Спасылкі 
* Гейдельбергский человек, возможно, былобщим предком людей и неандертальцев 
* *Зубов А. А.* Homo helmei Dreyer, 1935 эволюционные и таксонометрические аспекты — Антропогенез.ру

Катэгорыя:Антрапагенез
Катэгорыя:Людзі (род)
Алег Анатолевіч Дулуб

**Алег Анатолевіч Дулуб** (нар. , , Беларуская ССР) — беларускі футбаліст і трэнер. У цяперашні час працуе галоўным трэнерам украінскага клуба ЛНЗ з Чаркасаў.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец мазырскай СДЮШАР-3, гуляў у розных беларускіх клубах, а таксама ў Польшчы, Расіі, Латвіі, Чэхіі, Кітаі і Фінляндыі.

Алег Дулуб стаў першым у чэмпіянатах Латвіі, хто забіў пяць мячоў у адной гульні.

## Трэнерская кар’ера 
Трэнерскую кар’еру пачаў у 2002 годзе, калі стаў галоўным трэнерам дзяржынскай «Лівадыі», якая ў той час выступала ў чэмпіянаце Мінскай вобласці. Пазней быў трэнерам у дублі «Дарыды» і другой камандзе «Мінска». З 2007 па 2014 года працаваў асістэнтам галоўнага трэнера ў розных клубах беларускай Вышэйшай лігі.

У маі 2015 года ўзначаліў клуб Першай лігі «Крумкачы», які вывеў у Вышэйшую лігу. У кастрычніку 2016 года стаў галоўным трэнерам украінскага «Карпаты», але па заканчэнні сезона 2016/17 у чэрвені 2017 года пакінуў пасаду па сямейных абставінах.

У верасні 2017 года ўзначаліў адэскі «Чарнаморац», але пакінуў пасаду галоўнага трэнера ў снежні таго ж года. У студзені 2018 года стаў новым галоўным трэнерам барысаўскага БАТЭ. Пачаў сезон у Вышэйшай лізе з 8 перамог запар, аднак прайграў у Суперкубку і Кубку Беларусі брэсцкаму «Дынама». 3 чэрвеня 2018 года, на наступны дзень пасля паражэння ў чэмпіянаце Беларусі ад «Гарадзеі», Дулуб быў адпраўлены ў адстаўку з пасады галоўнага трэнера барысаўчан.

У сакавіку 2019 года быў прызначаны галоўным трэнерам юніёрскай зборнай Беларусі U-19, а ў маі таго ж года ўзначаліў казахстанскі клуб «Атырау». У верасні 2019 года, пасля пяці запар паражэнняў у чэмпіянаце Казахстана, кантракт спецыяліста з клубам быў разарваны.

У студзені 2021 года зноў стаў галоўным трэнерам «Крумкачоў». Пакінуў пасаду ў чэрвені 2021 года.

У верасні 2021 года быў прадстаўлены ў якасці галоўнага трэнера ўкраінскага «Львова». Быў звольнены з пасады ў сакавіку 2023 года.

У жніўні 2023 года ўзначаліў чаркаскі ЛНЗ.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК РШВСМ-Алімпія
Катэгорыя:Ігракі ФК Бабруйск
Катэгорыя:Ігракі ФК Хваля Пінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Вікторыя Мар’іна Горка
Катэгорыя:Ігракі ФК Гомель
Катэгорыя:Ігракі ФК Янтар Устка
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр Салігорск
Катэгорыя:Ігракі ФК Маладзечна
Катэгорыя:Ігракі ФК Югра Ніжневартаўск
Катэгорыя:Ігракі ФК Словацка
Катэгорыя:Ігракі ФК Блазма
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынабург
Катэгорыя:Ігракі ФК Далянь Шыдэ
Катэгорыя:Ігракі ФК КПВ Кокала
Катэгорыя:Ігракі ФК КПТ-85 Кемі
Катэгорыя:Ігракі ФК ТП-47
Катэгорыя:Ігракі ФК СКАФ Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Лівадыя Дзяржынск
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Лівадыя Дзяржынск
Катэгорыя:Трэнеры ФК Мінск-2
Катэгорыя:Трэнеры ФК Крумкачы Мінск
Катэгорыя:Трэнеры ФК Карпаты Львоў
Катэгорыя:Трэнеры ФК Чарнаморац Адэса
Катэгорыя:Трэнеры ФК БАТЭ
Катэгорыя:Трэнеры юніёрскай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Трэнеры ФК Атырау
Катэгорыя:Трэнеры ФК Львоў
Катэгорыя:Трэнеры ФК ЛНЗ Чаркасы
Шофман

**Шофман** — прозвішча

Вядомыя носьбіты:

* Аркадзь Сямёнавіч Шофман (1913—1993) — гісторык, доктар гістарычных навук, прафесар
* Гершон Шофман (1880—1972) — яўрэйскі пісьменнік і перакладчык, нарадзіўся ў Оршы
* Леанід Ісакавіч Шофман — вучоны ў галіне аграноміі, доктар сельскагаспадарчых навук
Васіль Іванавіч Парменаў

{{Навуковец 
 |Імя                  = Васіль Іванавіч Парменаў
 |Арыгінал імя         = 
 |Фота                 = 
 |Шырыня               = 
 |Подпіс               = 
 |Дата нараджэння      = 
 |Месца нараджэння     = в. Краева, Валагодская губерня, Расійская імперыя
 |Дата смерці          = 
 |Месца смерці         =
 |Навуковая сфера      = хірургія
 |Месца працы          = Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт
 |Навуковая ступень    = 
 |Навуковае званне     = 
 |Альма-матэр          = 
 |Навуковы кіраўнік    = 
 |Знакамітыя вучні     = 
 |Вядомы як            = 
 |Вядомая як           = 
 |Узнагароды і прэміі  = { style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
   
-
     
}
 |Роспіс               = 
 |Шырыня роспісу       = 
 |Сайт                 = 
 |Вікікрыніцы          = 
}}

**Васіль Іванавіч Парме́наў** (, —) — вучоны ў галіне хірургіі. Доктар медыцынскіх навук (1964), прафесар (1969).

## Біяграфія 
В. І. Парменаў нарадзіўся ў вёсцы Краева Валагодскай губерні (у сучаснай  Расіі). Працаваў санітарам у бальніцах Волагды і Ленінграда. У 1926 годзе паступіў у 2-і Ленінградскі медыцынскі інстытут (сучасная Санкт-Пецярбургская дзяржаўная медыцынская акадэмія імя І. І. Мечнікава) і скончыў яго ў 1931 годзе. З 1931 года працаваў урачом ва Уральскай вобласці. У 1933 годзе пераехаў у Гомель, працаваў урачом у чыгуначнай бальніцы і адначасова выкладаў у Гомельскім педагагічным інстытуце. У 1939—1941 гг. працаваў на чыгуначнай станцыі Унеча (Бранская вобласць). З першых дзён Вялікай Айчыннай вайны В. І. Парменаў у дзеючай арміі. У 1941—1945 гг. начальнік 2-а аддзялення эвакашпіталя, вядучы хірург 193-а асобнага медсанбата 116-й стралковай дывізіі, вядучы хірург спецыялізаванага палявога шпіталя. Быў тройчы паранены. Пасля дэмабілізацыі ў званні маёра медыцынскай службы, В. І. Парменаў з 1948 года працаваў у медыцынскіх установах Гомельскага чыгуначнага вузла. У 1950 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю, пачаў выкладаць у Гомельскім педагагічным інстытуце імя В. П. Чкалава і адначасова галоўны хірург Беларускай чыгункі. У 1952—1973 гг. загадчык кафедрай анатоміі чалавека і жывёл Гомельскага педагагічнага інстытута.

## Навуковая дзейнасць 
В. І. Парменаву належаць навуковы працы па пытаннях агнястрэльных раненняў жывата, хвароб грудной і брушной поласцей, па гематалогіі, ангіялогіі і інш.

Сярод апублікаванага:
* Анатомические особенности головного мозга человека. — Мн., 1969.
* Операция до выведения из шока при повреждениях и заболеваниях живота. // Хирургия, 1974, № 2.

## Узнагароды 
* Ордэн Чырвонага Сцяга
* Ордэн Айчыннай вайны 2-й ступені
* Медаль «За адвагу»
* Медаль «За абарону Сталінграда»
* Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»

## Літаратура 
*  — С. 99.

## Спасылкі 
* Ветераны Великой Отечественной войны, трудившиеся в ГГУ имени Франциска Скорины

Катэгорыя:Хірургі СССР
Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Вучоныя XX стагоддзя
Катэгорыя:Афіцэры СССР
Катэгорыя:Медыкі Вялікай Айчыннай вайны
Славянскі тралейбус

**Славянскі тралейбус** () — дзеючая тралейбусная сістэма горада Славянск.

## Маршруты 
*  Вакзал — Слаўкурорт
*  Вакзал — мікрараён Арцёма
*   мікрараён Арцёма — Слаўкурорт 
### Закрытыя маршруты 
*  Керамічны камбінат — мікрараён Арцёма
*  Керамічны камбінат — мікрараён Арцёма
*  Цэнтр — Слаўважмаш
*  Керамічны камбінат — Усходні прамраён
*  Вакзал — вул. Бульварная
## Перспектывы 
Праектам развіцця прадугледжана:

* Аднаўленне маршруту №5
* Падаўжэнне маршруту №2 да чыгуначнай станцыі "Славянскі курорт"

## Спасылкі 
* Славянск // Трансфота.
 

Катэгорыя:Тралейбусныя сістэмы Украіны
Катэгорыя:Славянск
Лікагала

**Лікагала** (*Lycogala*) — род прасцейшых сямейства .

## Некаторыя віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рэтыкулярыевыя
Кабальцін

{{Мінерал
 |Назва    = Кабальцін
 |Выява = Cobaltite-mun05-71a.jpg
 |Подпіс     = 
 |Формула     = CoAsS
 |Колер        = 
 |Колер рысы  = чорны
 |Бляск       = металічны
 |Празрыстасць= непразрысты
 |Спайнасць   = дасканалая па {001}
 |Сінгонія    = рамбічная.

Утрымлівае да 34 % кобальту, прымесі жалеза (да 16 %, феракабальцін). Крышталізуецца ў рамбічнай сінгоніі. Утварае крышталі кубічнай і актаэдрычнай формы, зярністыя агрэгаты, украпіны, пражылкі. Непразрысты. Колер серабрыста-белы з ружаватым адценнем. Бляск металічны. Колер рысы чорны. Цвёрдасць 5,5 па шкале Моаса. Шчыльнасць 6,1—6,2 (6,33) г/см³. Крохкі.

Сустракаецца ў гідратэрмальных жылах. Радовішчы ў Канадзе, Нарвегіі, Швецыі, Германіі, Аўстраліі, Марока, Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга, Інданезіі, Азербайджане, Расіі (Каўказ, Урал, Краснаярскі край), Замбіі, на востраве Куба.

Кабальцін — важная руда на кобальт.

## Літаратура 
*  — С. 381.

## Спасылкі 
* Кобальтин // Каталог Минералов
* Cobaltite Mineral Data // Mineralogy Database

Катэгорыя:Сульфіды (мінералы)
Катэгорыя:Мінералы жалеза
Катэгорыя:Мінералы кобальту
Катэгорыя:Мінералы мыш’яку
Мастос

мастос са сцэнамі бітваў. Каля 530 г. да н. э. ]]
 мастос. Геракл і крыцкі бык. Каля 500-475 гг. да н. э. Луўр]]
**Мастос** (μαστός , mastos) — старажытнагрэчаскі посуд, які атрымаў назву дзякуючы сваёй форме, якая нагадвае жаночыя грудзі. Мастосы выкарыстоўваліся ў грэчаскім . Іх характэрнай асаблівасцю была немагчымасць паставіць іх на стол, не дапіўшы налітае віно.

Катэгорыя:Посуд Старажытнай Грэцыі
Косінскі тралейбус

**Косінскі тралейбус** () — грузавы тралейбус (тралейвоз), які дзейнічаў у 1954 годзе ў вёсцы Косіна Лагойскага раёна Мінскай вобласці.

Тралейбусная лінія вяла ад корманарыхтоўчага цэха да малочна-таварнай фермы ўздоўж кароўнікаў, цялятніка, птушнікаў, свінарнікаў. Тралейбус абслугоўваў ферму, падвозіў корм, перавозіў грузы паміж цэхамі фермы.

Тралейбус пабудаваны і змантаваны ў 1954 годзе Інстытутам механізацыі і электрыфікацыі сельскай гаспадаркі Акадэміі навук БССР. Грузападымальнасць машыны — 1 тона, магутнасць — 3,5 кВт.

Пра тралейбус вядома з двух артыкулаў 1954 года ў часопісах «Огонёк» і «Техника — молодёжи». Ужо ў 1956 годзе тралейбус не згадваецца, далейшы лёс тралейбуса не вядомы.

## Гл. таксама 
* Сноўскі тралейбус

## Спасылкі 
* Архіўная інфармацыя аб калгасе на сайце архіваў Беларусі
* Артыкул з часопіса «Огонёк» № 13, 1954 г. на сайце transphoto.ru
* Артыкул з часопіса «Техника — молодёжи» № 7, 1954 г. на сайце transphoto.ru
 

 
Катэгорыя:Тралейбусныя сістэмы Беларусі
Катэгорыя:Косіна (Лагойскі раён)
Аркадзь Сямёнавіч Шофман

{{Навуковец
 |Грамадзянства        = 
 |Навуковая сфера      = антыказнаўства
 |Месца працы          = Ашхабадскі ўніверсітэт, Казанскі ўніверсітэт
 |Навуковая ступень    = 
 |Навуковае званне     = 
 |Альма-матэр          = Ленінградскі ўніверсітэт
 |Навуковы кіраўнік    = 
 |Знакамітыя вучні     = 
 |Вядомы як            = 
 |Вядомая як           = 
 |Узнагароды і прэміі  = { style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
 
}
 |Роспіс               = 
 |Шырыня роспісу       = 
 |Сайт                 = 
 |Вікікрыніцы          = 
}}
**Аркадзь Сямёнавіч Шо́фман** (,  — , ) — вучоны—антыказнаўца, доктар гістарычных навук (1964), прафесар (1964). Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Татарстан (1992).

## Біяграфія 
А. С. Шофман нарадзіўся ў горадзе Гарадок Віцебскай губерні (сучасны раённы цэнтр Віцебскай вобласці Беларусі). У 1938 годзе скончыў Ленінградскі ўніверсітэт. З 1940 г. выкладаў у педагагічным інстытуце ў Ашхабадзе. З 1948 года ў Казані, у 1946—1988 г. загадчык кафедрай усеагульнай гісторыі Казанскага ўніверсітэта.

## Навуковая дзейнасць 
А. С. Шофман займаўся даследаваннем гісторыі антычнай Македоніі ранняга элінізму, гістарыяграфіяй і метадалогіяй антычнай гісторыі. Падрыхтаваў больш за 50 кандыдатаў гістарычных навук.

Сярод апублікаванага:
* «Восточная политика Александра Македонского» (Казань, 1976);
* «Распад империи Александра Македонского» (Казань, 1984);
* «Древний мир в лицах и образах» (Казань, 1990;
* манаграфіі, прысвечаныя расійскім антыказнаўцам, працаваўшым на мяжы XIX—XX стст.: «Фёдор Герасимович Мищенко» (1974) і «Михаил Михайлович Хвостов» (1979).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* *Сыченкова Л.* Вспоминая Аркадия Шофмана // Газета «Вечерняя Казань»
* В КФУ вспоминают выдающегося учёного Аркадия Семёновича Шофмана 
* *Сыченкова Л.* «Опрокидон с пирамидоном», или Неофициальный портрет Аркадия Шофмана // Газета «Республика Татарстан», 8.11.2103,  №167 (27584) 

Катэгорыя:Выпускнікі гісторыка-філалагічнага факультэта Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Казанскага ўніверсітэта
Музей крапінскіх неандэртальцаў

**Музей крапінскіх неандэртальцаў** (), таксама **Палеанталагічны музей** — археалагічны музей, размешчаны ў харвацкім горадзе Крапіна, паблізу ад Заграба.

У музеі прадстаўлены экспанаты старажытнай гісторыі чалавека, перш за ўсё, рэчы з жыцця неандэртальцаў, якія жылі тут 130 000 гадоў назад. Крапінскія неандэртальцы практыкавалі канібалізм і хварэлі на рак.

У 2010 годзе, пасля 10-гадовага будаўніцтва, быў адкрыты новы музей на 1200 кв. м, які лічыцца самым сучасным у Еўропе. З дапамогай аўдыёсістэмы можна праслухаць экскурсію на англійскай, харвацкай, нямецкай, французскай і італьянскай мовах. Музею належыць таксама месца раскопак, размешчанае непадалёк, дзе ў 1899 годзе былі знойдзены косці неандэртальцаў.

Музей размешчаны ў парку, упрыгожаным скульптурнымі выявамі жывёл эпохі плейстацэну і першабытных людзей.

## Гл. таксама 
* Пячора Віндзія

## Літаратура 
* Jakov Radovčić, Fred H. Smith, Erik Trinkaus und Milford H. Wolpoff: The Krapina Hominids: An Illustrated Catalog of the Skeletal Collection. Mladost Press and the Croatian Natural History Museum, Zagreb 1988

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка музея 
* Фота з музея 

Катэгорыя:Археалагічныя музеі
Катэгорыя:Антрапалагічныя музеі
Катэгорыя:Неандэртальцы
Кажушкаўскі канал

**Кажу́шкаўскі**, **Кажушкавіцкі**, **Кажушковіцкі** — канал у Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Прыпяць (басейн ракі Дняпро).

Даўжыня канала 31,5 км. Пачынаецца на паўднёва-ўсходняй ускраіне горада Хойнікі. Упадае ў старарэчышча за 1,4 км у напрамку на паўночны захад ад былой вёскі Слабада. Асноўны прыток — Стралічаўскі канал (левы).

Каля канала вёскі Кажушкі, Навасёлкі, Дворышча.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* Ліст карты M-35-12. Выданне 1989 года. Стан мясцовасці на 1986 год.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Гомельской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Меліярацыйныя каналы Хойніцкага раёна
Катэгорыя:Прытокі Прыпяці
Вазапісец Хаэфоры

: Арэстэя, Гермес і Электра, Луўр]]
**Вазапісец Хаэфоры** (, ) — ананімны грэчаскі вазапісец, які працаваў у Луканіі ў сярэдзіне IV стагоддзя да н. э. у чырвонафігурнай тэхніцы.
* Імянная ваза — пеліка з выявай сцэны з другой п’есы тэтралогіі «Арэстеі» — «Хоэфоры» ()). Бок А вазы адлюстроўвае тры фігуры — Арэста, Гермеса і Электру, якая сядзела на прыступках. Гэта тыповая луканійская тэатральная ваза. Экспануецца ў Луўры (зала № 44).
* Нестарыда са сцэнай смерці Актэона. На боку A1: Актэон ператвараецца ў аленя па волі багіні Артэміды і яго разрываюць на часткі сабакі. За гэтым назірае німфа Наіс. На боку А2 намаляваныя Фрыкс,  і . Бок В: Арэста пераследуюць . Захоўваецца ў  (Кембрыдж, ЗША).
* Скіфас, датаваны 360—340 гадамі да н. э., з характэрным для вазапісца Хаэфоры выявай фігур у тры чвэрці.

Катэгорыя:Вазапісцы Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Постаці IV стагоддзя да н.э.
Аргонаплазменная каагуляцыя

ў тоўстай кішцы. У пацыента былі множныя ангіядысплазіі тоўстай кішкі кішкі на фоне аартальнага стэнозу.]]
**Аргонаплазменная каагуляцыя** або **АПК** - гэта медыцынская эндаскапічная працэдура, якая выкарыстоўваецца ў асноўным для супынення крывацёку з некаторых паражэнняў страўнікава-кішачнага тракту, а таксама часам, каб паменшыць аб'ём пухліны для пацыентаў, якім аперацыя не рэкамендуецца. Яе прызначаюць падчас эзафагагастрадуадэнаскапіі або каланаскапіі.

АПК выкарыстоўваецца для лячэння ў наступных выпадках:

* ангіядысплазія ў любым месцы ў страўнікава-кішачным тракце
* 
* Паліпы тоўстай кішкі пасля паліпаэктаміі
* 
* 

Адным з ускладненняў цырозу печані з'яўляецца звужэнне і скручванне крывяносных сасудаў () з прычыны , у тым ліку ,  і . Найбольш частай прычынай смерці пры цырозе печані з'яўляецца крывацёк з пашыраных вен. Лазерная каагуляцыя, якая закрывае гэты крывацёк, з'яўляецца адным з метадаў лячэння, што прымяняюцца. Прадстаўляецца, што эндаскапічнае бандажаванне перавязкі ў спалучэнні з аргона-плазменнай каагуляцыяй з'яўляецца адным з самых паспяховых падыходаў.

Катэгорыя:Эндаскапія
Катэгорыя:Медыцынскія працэдуры
Лазернае астуджэнне

**Лазернае астуджэнне** — адзін з метадаў астуджэння, у якіх атамныя і малекулярныя ўзоры астуджаюцца за кошт узаемадзеяння з адным або некалькімі палямі лазернага выпраменьвання. Часцей за ўсё пад лазерным астуджэннем маюць на ўвазе доплераўскае астуджэнне, бо яно з’яўляецца найбольш распаўсюджаным метадам лазернага астуджэння.

Метады лазернага астуджэння ўключаюць у сябе:
* Доплераўскае астуджэнне
* Сізіфава астуджэнне
* Астуджэнне метадам бакавой паласы
* Антыстоксава няпругкае рассеянне святла
* Выкарыстанне зееманаўскага запаволення

## Доплераўскае астуджэнне 
Працэс заснаваны на паглынанні атамамі фатонаў з наступным спантанным перавыпраменьваннем фатона з частатой, большай чым у паглынутага фатона. Такім чынам, выпраменены фатон мае большую энергію, чым паглынуты. Рознасць энергій гэтых фатонаў «запазычаецца» з энергіі цеплавога руху атама.

## Сізіфава астуджэнне 
Сізіфава астуджэнне ажыццяўляецца з дапамогай лазернага святла да ніжэйшых тэмператур, чым можна дасягнуць пры доплераўскім астуджэнні (~ 500 μK). Астуджэнне з’яўляецца вынікам узаемадзеяння атамаў з градыентам палярызацыі, створанай двума лазернымі пучкамі з артаганальнай лінейнай палярызацыяй. Атамы, якія ляцяць у кірунку светлавой хвалі ў выніку спантаннага пераходу з верхняга на ніжні ўзровень «адзетага» стану губляюць кінетычную энергію. У выніку чаго тэмпература атамаў зніжаецца на два парадкі ў параўнанні з тэмпературай, якую атрымліваюць доплераўскім астуджэннем (~ 10 μK).

## Астуджэнне метадам бакавой паласы 
## Антыстоксава няпругкае рассеянне святла 
## Выкарыстанне зееманаўскага запаволення 
## Заўвагі 
Катэгорыя:Тэрмадынаміка
Катэгорыя:Атамная фізіка
Катэгорыя:Тэхналогія астуджэння
Катэгорыя:Прымяненне лазераў
Краматорскі тралейбус

**Краматорскі тралейбус** () — тралейбусная сістэма ў Краматорску Данецкай вобласці.

## Маршруты 
Станам на 2017 год дзейнічала 8 маршрутаў, яшчэ 4 маршруты праектавалася.
*  КТТУ — вул. Юбілейная — НКМЗ
*  КТТУ — ЭМСС
*  КТТУ — вул. Маякоўскага
*  КТТУ — вул. Паркавая — ЭМСС
*  КТТУ — вул. Паркавая — НКМЗ
*  КТТУ — вул. Васіля Стуса — НКМЗ
*  Вакзал (Стары горад) — ЭМСС
*  КТТУ — Вакзал (Стары горад)
*  ЭМСС-мкр. Блакітны

## Гл. таксама 
* Краматорскі трамвай

## Спасылкі 
* Краматорск // Трансфота

Катэгорыя:Тралейбусныя сістэмы Украіны
Катэгорыя:З’явіліся ў 1957 годзе
Катэгорыя:Краматорск
Крымскі тралейбус

**Крымскі тралейбус** () — унікальная сістэма міжгароднага тралейбуса, якая злучае Сімферопаль з курортамі Паўднёвага берага Крыму, якая ўключае самы доўгі ў свеце міжгародні тралейбусны маршрут (84 км; ад сімферопальскага аэрапорта - 96 км), а таксама наяўнасць на шэрагу участкаў 4-х талковых (па 2 лініі ў кожным кірунку (Сімферопаль) і нават 6-путных участкаў (трайное кальцо ў Алушце), якія дазваляюць вырабляць апярэджанне аднаго тралейбуса іншым (напрыклад, гарадскога міжгароднім) з мінімальным выкарыстаннем паветраных стрэлак, толькі падкрэслівае ўнікальнасць.

Сістэма ўключае таксама лініі гарадскіх і прыгарадных тралейбусных маршрутаў у Сімферопалі, Алушце і Ялце, эксплуатуецца Дзяржаўным Унітарным Прадпрыемствам Рэспублікі Крым «Крымтралейбус». У вядзенні «Крымтралейбуса» знаходзяцца Сімферопальскі тралейбусны парк (СТП), Алушцінскі тралейбусны парк (АТП), Ялцінскі тралейбусны парк (ЯТП) і Цэнтральныя тралейбусныя рамонтныя майстэрні (ЦТРМ). Прадпрыемства заснавана ў 1959 годзе. Першапачаткова «Крымтралейбус», акрамя тралейбусных маршрутаў, забяспечваў працу Сімферопальскага трамваяў (гл. Сімферопальскі трамвай), аж да іх ліквідацыі ў лістападзе 1970 года.

## Маршруты 
*    Тралейбусная станцыя (Аўтавакзал) — Чырвонаармейская
*      Тралейбусная станцыя (Набярэжная) — Працоўны куток
*    Массандра — Аўтавакзал — вул. Піянерская
*    Мар’іна — 7я гар. бальніца
*    Новараманаўка — пл. Маскоўская — Загарадны
*    Мар’іна — Цэнтр
*    Свабода — Балаклаўскі рынак
*    Аэрапорт — 7я гар. бальніца
*    Заводскае — вул. Арабацкая
*    Мар’іна — вул. М. Жукава
*    Мар’іна — Аграрнае
*   Аэрапорт — пл. Маскоўская — Сельская
*   Ц. Рынак — вул. Казлова — вул. Чырвонаармейская — вул. Леніна — пл. Савецкая — Ц. Рынак (не працует) 
*    Вакзал — Перавальнае
*    Загарадны — Перавальнае
*    Тралейбусная станцыя (Набярэжная) — В. Кутузаўка
*    Тралейбусная станцыя (Набярэжная) — Запруднае
*    Тралейбусная станцыя (Аўтавакзал) — Чырвонакаменка
*    Цэнтр — НБС
*    Вакзал — Алушта
*    Вакзал — Ялта
*    Алушта — Ялта
*    Аэрапорт — Алушта
*    Аэрапорт — Ялта

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* ДУП РК «Крымтралейбус» — Афіцыйны сайт прадпрыемства.

Катэгорыя:Тралейбусныя сістэмы Украіны
Катэгорыя:З’явіліся ў 1959 годзе
Катэгорыя:Крым
Катэгорыя:Ялта
Катэгорыя:Алушта
Катэгорыя:Сімферопаль
Кавелін

{{Мінерал
 |Назва    = Кавелін
 |Выява = Covellite-USA.jpg
 |Подпіс     = 
 |Формула     = CuS
 |Колер       = індыгава-сіні да сінявата-чорнага
 |Колер рысы  = бліскучы металічна-шэры да чорнага
 |Бляск       = паўметалічны цьмяны
 |Празрыстасць= непразрысты
 |Спайнасць   = дасканалая па {0001}
 |Параметры рашоткі = 
 |Цвёрдасць   = 1,5—2
 |Злом       = 
 |Прымесь     = Fe, Se, Ag, Pb
 |Шчыльнасць   = 4,6—4,76
 |Паказчык пераламлення = 
 |Сінгонія = гексаганальная
}}

**Кавелі́н, меднае індыга, блакітная медзь** — мінерал класа сульфідаў, сульфід медзі, CuS. Мінерал апісаны ў 1832 годзе. Названы ў гонар італьянскага мінералога Н. Кавелі ().

У складзе кавеліну да 66,4 % медзі, дамешкі жалеза, часам свінцу, селену, серабра. Крышталізуецца ў гексаганальнай сінгоніі. Утварае плямістыя сажыстыя агрэгаты, скарынкі, зрэдку — тонкія таблітчастыя крышталі. Колер індыгава-сіні да сінявата-чорнага. Бляск паўметалічны, цьмяны. Цвёрдасць 1,5—2 па шкале Моаса. Шчыльнасць 4,6—4,76 г/см³. Крохкі.

Кавелін утвараецца ў меднарудных радовішчах у зонах другаснага сульфіднага абагачэння пры замяшчэнні халькапірыту, барніту і хальказіну. Зрэдку мае гідратэрмальнае паходжанне. На паверхні няўстойлівы і ў выніку акіслення пераўтвараецца ў кіслародныя злучэнні медзі — купрыт, азурыт, малахіт.

Месцараджэнні кавеліну ў Расіі, Германіі, Аўстрыі, Сербіі, Італіі, Марока, Аргенціне, ЗША.

## Літаратура 
* *Бардон У. Я.* Кавелін //  — С. 399.

## Спасылкі 
* Ковеллин // Каталог Минералов
* Ковеллин // Минералы и месторождения России и стран ближнего зарубежья
* Ковеллин // Кристаллов.net — Систематика и классификация минералов, горных пород, метеоритов, окаменелостей

Катэгорыя:Сульфіды (мінералы)
Катэгорыя:Мінералы медзі
Крыварожскі трамвай

**Крыварожскі трамвай** () — сістэма электрычнага трамвая Крывога Рога (Украіна), адкрыта 2 студзеня 1935. Вялікія памеры горада з’яўляюцца прычынай таго, што маршруты надзвычай доўгія, а інтэрвалы — вялікія.

## Маршруты 
*  пл. Домнабудаўнікоў — Піўзавод
*  пл. Домнабудаўнікоў — Букавінская вул.
*  Букавінская вул — Акцыянерная вул.
*  ПГАК — Букавінская вул.
*  пл. Домнабудаўнікоў — ПГАК
*  Абагашчальная — Букавінская вул.
*  пл. Домнабудаўнікоў — Абагашчальная
*  ПГАК — Абагашчальная
*  ст. «Крывы Рог-Галоўны» — Абагашчальная
*  вул. Герояў АТО — ПГАК
*  вул. Герояў АТО — Абагашчальная
*  вул. Герояў АТО — Акцыянерная вул.
*  КМК — Акцыянерная вул.
*  ст. «Крывы Рог-Галоўны» — вул. Герояў АТО
*  ст. «Крывы Рог-Галоўны» — Букавінская вул.
*  ст. «Крывы Рог-Галоўны» — ПГАК
*  ст. «Крывы Рог-Галоўны» — Абагашчальная

### Отмененные машруты 
*  Букавінская вул. — Піўзавод
*  Украінская вул. — вул. Герояў АТО
*  ДДРЗ — Букавінская вул.
*  пл. Домнабудаўнікоў — ст. «Крывы Рог-Галоўны»
*  вул. Герояў АТО — Трампарк
*  Украінская вул. — Кальцо КМК

## Гл. таксама 
* Крыварожскае метро
* Крыварожскі тралейбус

## Спасылкі 
Катэгорыя:Трамвайныя сістэмы Украіны
Катэгорыя:З’явіліся ў 1935 годзе
Катэгорыя:Крывы Рог
Mycoplasma

**Mycoplasma** — род бактэрый класу , якія не маюць клетачнай сценкі. Прадстаўнікі віду могуць быць паразітарнымі або сапратрофнымі. Некалькі відаў патагены для людзей, у тым ліку *Mycoplasma pneumoniae*, якая з'яўляецца адной з прычын атыповай пнеўманіі і іншых рэспіраторных захворванняў, і *Mycoplasma genitalium*, якая, як лічыцца, удзельнічае ў з'яўленні тазавых запаленчых захворванняў.

## Віды 
Некаторыя віды роду Mycoplasma:
* Mycoplasma bovis
* Mycoplasma capricolum
* Mycoplasma fastidiosum
* Mycoplasma fermentans
* Mycoplasma flocculare
* Mycoplasma gallisepticum
* Mycoplasma genitalium
* Mycoplasma haemofelis
* Mycoplasma hominis
* Mycoplasma hyopneumoniae
* Mycoplasma hyorhinis
* Mycoplasma hyosynoviae
* Mycoplasma laboratorium
* Mycoplasma laidlawii
* Mycoplasma muris
* Mycoplasma mycoides
* Mycoplasma ovipneumoniae
* Mycoplasma penetrans
* Mycoplasma pneumoniae
* Mycoplasma pulmonis
* Mycoplasma suipneumoniae

Катэгорыя:Бактэрыі
Катэгорыя:Роды бактэрый
Катэгорыя:Грамадмоўныя бактэрыі
Люсьен Мюсэ

**Люсьен Мюсэ** (; 26 жніўня 1922 — 15 снежня 2004) — французскі гісторык, які спецыялізаваўся на герцагстве Нармандыя і гісторыі вікінгаў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Рэн, служыў прафесарам гісторыі ва ўніверсітэце Кан-Нармандыя.

## Творчасць 
Асноўныя творы Мюсэ ўключаюць у сябе:
* *Les Peuples scandinaves au Moyen Âge* (Скандынаўскія людзі ў Сярэднія вякі), Presses universitaires de France, Paris, 1951, 352 p.
* *Les Invasions : les vagues germaniques* (Уварванні: Германскія хвалі), Presses universitaires de France, Paris, 1965
* *Les Invasions; le second assaut contre l’Europe chrétienne VIIe−XI siècles* (Уварванні: Другі штурм супраць хрысціянскай Еўропы, VII—XI стагоддзі), Presses universitaires de France, Paris, 1965
* *Nordica et normannica : recueil d’études sur la Scandinavie ancienne et médiévale, les expéditions des Vikings et la fondation de la Normandie* (Nordica and Normannica: collection of essays on ancient and medieval Scandinavia, the Viking expeditions and the founding of Normandy), Société des études nordiques, Paris, 1997
* «Naissance de la Normandie» («Birth of Normandy»), in Michel de Boüard (editor), *Histoire de la Normandie*, Privat, Toulouse, 1970, p.&nbsp;75-129 (ISBN 2-7089-1707-2)

## Спасылкі 
* Люсьен Мюссе // Книжный рекомендательный сервис Лайвлиб

Катэгорыя:Гісторыкі Францыі
Катэгорыя:Гісторыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Гісторыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Выкладчыкі ВНУ Францыі
Кроўфард

**Кроўфард** () — англійскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Бродэрык Кроўфард — амерыканскі акцёр тэатра і кіно
* Джаан Кроўфард — амерыканская актрыса
* Ролстан Кроўфард — амерыканскі мастак
* Сіндзі Кроўфард — амерыканская топ-мадэль
* Уільям Харыс Кроўфард — 7-ы міністр фінансаў ЗША
Беларускія могілкі (Саўт-Рывер)

**Беларускія могілкі** ў Саўт-Рыверы — праваслаўныя могілкі ў Саўт-Рыверы, у штаце Нью Джэрсі, ЗША. Пры царкве Св. Ефрасінні Полацкай.

## Выбітныя асобы, пахаваныя на могілках 
* Рыгор Арцюшэнка (1927—2004) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч у ЗША;
* Радаслаў Астроўскі (1887—1976) — беларускі палітычны актывіст і лідар, першы прэзідэнт Беларускай цэнтральнай рады;
* Міхась Бахар (1929—2007) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч у ЗША;
* Юрка Віцьбіч (1905—1975) — беларускі пісьменнік, публіцыст, краязнаўца, папулярызатар гісторыі Беларусі і дзеяч эміграцыі ў Амерыцы;
* Яўген Занкавіч (1923—1997) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч у ЗША, другі віцэ-прэзідэнт Беларускай цэнтральнай рады;
* Янка Золак (1912—2000)— беларускі паэт-эмігрант, празаік, выдавец;
* Міхась Кавыль (1915—2017) — беларускі паэт, рэдактар, грамадскі дзеяч;
* Іван Касяк (1909—1989) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч у ЗША;
* Яўхім Кіпель (1896—1969) — беларускі грамадскі дзеяч, педагог;
* Святаслаў Коўш (1916—1997) — беларускі рэлігійна-грамадскі дзеяч, пісьменнік;
* Мікалай Лапіцкі (1907—1976) — беларускі царкоўны дзеяч;
* Васіль Місюль (1889—1984) — дзеяч беларускай эміграцыі ў ЗША;
* Алег Махнюк (1928—2009) — беларускі грамадскі дзеяч, мастак;
* Нікандар Мядзейка (1914—1987) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, другі прэзідэнт Беларускай цэнтральнай рады;
* Пётр Андрэевіч Палягошка (1893—1961) — аўтар успамінаў пра пачаткі функцыянавання ГУЛАГ;
* Ірэна Міхайлаўна Рагалевіч-Дутко (1942—2020) — беларуская мастачка ў эміграцыі;
* Аляксандр Русак (1907—1957) — беларускі грамадскі дзеяч, інжынер;
* Ян Станкевіч (1891—1976) — беларускі мовазнаўца, гісторык, палітычны дзеяч;
* Масей Сяднёў (1913—2001) — беларускі паэт, празаік;
* Роберт Цупрык (1954—2021) — беларускі грамадскі дзеяч, старшыня Беларускага кангрэсавага камітэта Амерыкі;
* Віталь Цярпіцкі (1923—2017) — беларускі грамадскі дзеяч;
* Барыс Шчорс (1916—1975) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, калабарант з нацыстамі ў часы Другой сусветнай вайны;
* Ігар Шчорс (1918—1992) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, калабарант з нацыстамі ў часы Другой сусветнай вайны;
* Эмануіл Ясюк (1906—1977) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч.

## Гл. таксама 
* Беларускія могілкі (Іст-Брансуік)

## Спасылкі 
*
Катэгорыя:Саўт-Рывер
Катэгорыя:Могілкі ЗША
Амінторэ Фанфані

**Амінторэ Фанфані** (; , П’евэ-Санта-Стэфана, Таскана — , ) — італьянскі палітык, часовы прэзідэнт Італіі ў 1978 годзе, шматразовы Старшыня Савета Міністраў Італіі, міністр замежных і ўнутраных спраў, член Хрысціянска-дэмакратычнай партыі, адна з дамінантных фігур на палітычнай арэне Італіі XX стагоддзя, старшыня Генеральнай Асамблеі ААН.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Італіі
Катэгорыя:Старшыні Генеральнай Асамблеі ААН
Катэгорыя:Гісторыкі навукі
Катэгорыя:Выкладчыкі ВНУ Італіі
Бродэрык Кроўфард

**Уільям Бродэрык Кроўфард** (, 9 снежня 1911, Філадэльфія — 26 красавіка 1986, ) — амерыканскі акцёр тэатра і кіно, радыё і тэлебачання.
## Фільмаграфія 
* (1955) «Махляры» — Аўгуста

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Іван Дзмітрыевіч Шадр

**Іван Дзмітрыевіч Шадр** (, сапраўднае прозвішча — *Іваноў*, 30 студзеня (11 лютага) 1887, Шадрынск, цяпер Курганская вобласць — , ) — савецкі мастак, скульптар-манументаліст, прадстаўнік напрамку «акадэмічны мадэрн».

Вучыўся ў мастацка-прамысловай школе ў Екацярынбургу (1903—1907), у рысавальнай школе Таварыства заахвочвання мастацтваў у Санкт-Пецярбургу (1907—1908), у Парыжы (1910—1911), Рыме (1911—1912). Член Таварыства рускіх скульптараў (з 1926 года). Удзельнічаў у рэалізацыі плана манументальнай прапаганды.

## Літаратура 
* 
* Шадр Иван Дмитриевич // Популярная художественная энциклопедия. Архитектура. Живопись. Скульптура. Графика. Декоративное искусство. В 2 кн. / Под ред. Полевого В. М. Ред. кол.: В. Ф. Маркузон, Д. В. Сарабьянов, В. Д. Синюков (зам. гл. ред.) — М.: Издательство «Советская энциклопедия», 1986. — Книга II. М—Я, 1986. — С. 386—387. — 432 с, ил., 32 л. ил. — 200 000 экз.

Катэгорыя:Скульптары-манументалісты СССР
Катэгорыя:Мастакі-сацрэалісты СССР
Катэгорыя:Памерлі ад раку страўніка
Катэгорыя:Асобы на марках
Мюсэ

**Мюсэ** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Альфрэд дэ Мюсэ —  французскі паэт, драматург і празаік
* Люсьен Мюсэ — французскі гісторык
Куркава

Назву **Куркава** маюць:

## Тапонім 
* Куркава — аграгарадок у Смалявіцкім раёне Мінскай вобласці Беларусі

## Прозвішча 
* Караліна Куркава (нар. 1984) — чэшская топ-мадэль