open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Юрый Віктаравіч Палякоў

**Юрый Віктаравіч Палякоў** (нар. у снежні 1954, Талачын, Віцебская вобласць) — беларускі скульптар, мастак. Спецыялізіруеца на разьба па дрэве і акварэлі.

## Біяграфія 
Скончыў Талачынскую сярэднюю школу № 2, Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут (1984), творчую майстэрню Акадэміі мастацтваў СССР (1990). Вучыўся ў скульптараў Анатоля Анікейчыка і Андрэя Бембеля.

Удзельнік абласных, рэспубліканскіх і ўсесаюзных выстаў. Працуе ў галіне манументальнай, паркавай і станковай скульптуры.

Творчую працу спалучае з выкладчыцкай дзейнасцю. Працуе настаўнікам выяўленчага мастацтва ў Славенскай сярэдняй школе, кіруе дзіцячай мастацкай студыяй у Талачынскім Доме рамёстаў.

## Творчасць 
З'яўляцца аўтарам больш за 60 скульптурных работ. Сярод найбольш значных – мемарыяльныя комплексы памяці загінуўшых землякоў у гады Вялікай Айчыннай вайны ў вёсках Азярцы і Гаршчэўшчына, мемарыяльная дошка з гарэльефам Уладзіміра Караткевіча на адным з дамоў у Оршы.

Скульптурная кампазіцыя ۫«Народныя пісьменнікі Максім Танк і Пятрусь Броўка» служыць наглядным дапаможнікам для новых навучэнцаў Акадэміі мастацтваў.

Работы, прысвечаныя землякам: «Цётка Люба – жанчына з Новай Будаўкі», «Браты Лугаўцовы ў Кандалакшы», «Заслужаны трэнер Рэспублікі Беларусь Уладзімір Дуран», «Дыяген з Талачына Жэня Баханка», «Закахаўся ў прыгажосць».

Аўтар карцін, напісаных акварэллю: «Дзень нараджэння», «Двое».

Сотні яго прац знаходзяцца ў прыватных калекцыях не толькі Беларусі, але і ЗША, Германіі, Італіі, Ізраіля, Расіі, а таксама ў музейных калекцыях Беларусі.

## Узнагароды 
Узнагароджаны памятным медалём фонду імя Калабанава.

## Літаратура 
* Бирюков, В. Этот огромный мир, и человек в нем – художник / В. Бирюков // Наша Талачыншчына. – 2011. – 20 жн. – С. 2.
* Мазур, А. Божай іскры святло... / А. Мазур // Вiцебскі рабочы. – 2005. – 18 студз. – С. 4.
* Мазур, А. Для сучаснікаў і нашчадкаў / А. Мазур // Вiцебскі рабочы. – 2004. – 7 лют. – С. 5.
* Мазур, А. Натхненне дзеля прыгажосці / А. Мазур // Літаратура і мастацтва. – 2003. – 28 лістап. – С. 9.
* Нашай малой радзіме ёсць кім ганарыцца / падрыхт. В. Бірукоў // Наша Талачыншчына. – 2019. – 13 крас. – С. 4.
* Шутава, В. Скульптар з правінцыі – не значыць правінцыяльны / В. Шутава // Народнае слова. – 2009. – 3 лістап. – С. 8.
* Шутова, О. Два мастера, два юбиляра / О. Шутова // Народнае слова. – 2005. – 11 студз. – С. 4.
* Ю. В. Поляков // Моя Толочинщина: страницы истории / А. Шнейдер. – 2-е изд, с изм. – Минск : Бизнесофсет, 2006. – С. 150.

Катэгорыя:Скульптары Беларусі
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Віктар Германавіч Казанцаў

**Віктар Германавіч Казанцаў** (, в. Коханава, Талачынскі раён, Віцебская вобласць — , Краснадар, Расія) — расійскі ваенны і дзяржаўны дзеяч. Генерал арміі (2000). Доктар педагагічных навук, кандыдат філасофскіх навук.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 22 лютага 1946 года ў в. Коханава Талачынскага раёна Віцебскай вобласці.

Скончыў Свярдлоўскае сувораўскае ваеннае вучылішча (1956—1963), Ленінградскае каманднае агульнавайсковае вучылішча (1966), Ваенную акадэмію імя Фрунзе (1979), Ваенную акадэмію Генеральнага штаба (1987).

З 1966 года працаваў на камандных і штабных пасадах у Савецкай Арміі, з 1991 года — у расійскай арміі.

З 1993 года — начальнік штаба Забайкальскай ваеннай акругі, з 1996 года — першы намеснік камандуючага.

З 1997 года — камандуючы войскамі Паўночна-Каўказскай ваеннай акругі, адначасова ў 1999—2000 гадах узначальваў аб’яднаную групоўку войск, якая ажыццяўляла контр-тэрарыстычную аперацыю на Паўночным Каўказе.
 
У 2000—2004 гадах быў прадстаўніком Прэзідэнта Расіі ў Паўднёвай федэральнай акрузе.

Памёр 14 верасня 2021 года ў шпіталі ў Краснадары пасля працяглай хваробы.

## Узнагароды 
* Герой Расійскай Федэрацыі (Указ Прэзідэнта РФ ад 4 снежня 1999 года),
* ордэны «За службу Радзіме ва Узброеных Сілах СССР» II і III ступеняў,
* ордэн Чырвонай Зоркі,
* ордэн «За заслугі перад Айчынай» III ступені,
* ордэн «За ваенныя заслугі»,
* ордэн Святога апостала Андрэя Першазванага,
* медаль «За баявыя заслугі».

## Літаратура 
* Генерал армии // Синеокая Толочинщина: история, экономика, культура, памятные места / А. А. Шнейдер. — Минск : Бизнесофсет, 2009. — С. 42.
* Долготович Б. Д. Казанцев Виктор Германович / Б. Д. Долготович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск: БелЭн імя П. Броўкі, 2010. — Т. 2.: Витебская область : в 2 кн. — Кн. 1. — С. 471—472.
* *Долготович Б. Д.*  Казанцев Виктор Германович / Б. Д. Долготович // Республика Беларусь : энциклопедия: [в 7 т.] / редкол.: Г. П. Пашков [и др.]. — Минск: БелЭн імя П. Броўкі, 2006. — Т. 3 : Герасименко-Картель. — С. 830.
* Казанцев Виктор Германович // Слава и гордость земли Витебской : биографический справочник / сост. М. Н. Пригожий; редкол.: М. П. Кузьмич [и др.]. — Витебск : Витебская областная типография, 2009. — С. 163.
* *Королёв М.* Генералы России / М. Королев // Наша Талачыншчына. — 2005. — 26 кастр. — С. 1.
* *Юдчиц А.* Генерал Казанцев / А. Юдчиц // Сцяг iльiча (Талачын). — 1999. — 27 лiстап. — С. 1.

Катэгорыя:Дактары педагагічных навук
Катэгорыя:Кандыдаты філасофскіх навук
Катэгорыя:Камандуючыя Паўночна-Каўказскай ваеннай акругай
Катэгорыя:Прадстаўнікі прэзідэнта Расіі ў федэральных акругах
Катэгорыя:Удзельнікі Афганскай вайны (1979—1989)
Катэгорыя:Удзельнікі Другой чачэнскай вайны
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Растова-на-Доне
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Краснадара
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Стаўрапаля
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Гюмры
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Махачкалы
Восаўскі сельсавет (Крывіцкі раён)

**Во́саўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Крывіцкага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Восава.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Крывіцкага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Княгінінскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Крывіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Віла Эдварда Хербста

**Віла Эдварда Хербста** («Музей-палац Хербста») — віла ў Лодзі ў стылі неарэнесанс, пабудаваная найверагодней паводле праекта Гіларыя Маеўскага ў 1875—1877 гадах. Тут жыла Мацільда Шэйблер (старэйшая дачка Эдуарда Шэйблера) са сваім мужам Эдвардам Хербстам.

## Гісторыя 
Віла пабудаваная на скрыжаванні цяперашніх вуліц біскупа Тыменіцкага (Tymienieckiego) і Прадзільнай (Przędzalniana). У непасрэднай блізкасці знаходзіўся завод і фабрычнага маёнтка і рэзідэнцыя рабочых на Ксенжым млыне. Будынак двухпавярховы, у стылі неарэнесансу, па форме блізкі да квадрата; дах шатровы з бельведэрам. У 1877 годзе да вілы з усходняга боку была дададзеная бальная зала, а з паўночнага боку — гаспадарчыя пабудовы. Стайня і карэтны двор, якія былі пабудавана ў 1893 годзе, распацаваныя іншым лодзінскім архітэктарам Адольфам Зелігсанам.

Віла належала сям’і Хербста да канца 1941 года. Сам Эдвард Хербст і Мацільда пераехалі ў Сопат у 1919 годзе, пасля ў лодзінскай віле жыў іх сын Леон (1880—1942) з жонкай Аляксандрай (1889—1970), якія ў канцы 1941 пераехалі ў Вену. Усе прадметы інтэр’еру яны перавезлі с сабой. Леон не дажыў да канца вайны і памёр бяздзетным. Пасля яго смерці Аляксандра вярнулася ў Лодзь, а затым пераехала ў Берлін, інфармацыі пра яе далейшае жыццё няма. У кастрычніку 2013 года адбылося яе сімвалічнае «вяртанне» на вілу ў выглядзе партрэта нямецкага імпрэсіяніста Фрыца фон Кампта, які быў знойдзены ў адной з лодзінскіх прыватных калекцый.

### 1946—1989 
Пасля Другой сусветнай вайны сядзібу выкарыстоўвалі па-рознаму: спачатку (у 1940-я і 1950-я гады) тут быў Цэнтр падрыхтоўкі кадраў для дзіцячых садкоў, дзіцячы сад, кааператыў па вырабе калядных шароў. Усе гэтыя арганізацыі, асабліва кааператыўная, давялі вілу амаль поўнага заняпаду. З мая 1950 года па май 1953 года ў віле арганізавалі склад абсталявання Секцыі па водных відах спорту марской лігі Лодзі і спартыўнага клуба «Унія».

У 1976 годзе Музей мастацтва ў Лодзі атрымаў вілу ў сваё карыстанне, у 1980-я гады адбывалася грунтоўная рэканструкцыя. Была адкрыта экспазіцыя палаца, дзе прадстаўленыя жылыя інтэр’еры лодзінскай індустрыяльнай эліты.

### Пасля 1990 года 
У 1990 годзе Музей мастацтва ў Лодзі быў узнагароджаны медалём Europa Nostra за аднаўленне рэзідэнцыі сям’і Хербстаў. У красавіку 2012 года ў новай выставачнай прасторы, якую змясцілі ў былой стайні, адкрылася галерэя даўняга мастацтва. Тут можна палюбавацца творамі польскага і еўрапейскага жывапісу.

20 верасня 2013 года дзверы вілы былі зноў адкрытыя пасля грунтоўнага рамонту, які доўжыўся амаль два гады. Першапачатковы выгляд спрабавалі рэканструяваць на аснове шматлікіх архіўных матэрыялаў. Таксама аднавілі зімовы сад і сад побач з вілай. Пасля рэканструкцыі ў 2013 годзе была прынятая афіцыйная назва «Музей-палац Хербста».

Катэгорыя:Лодзь
Катэгорыя:Музей мастацтва ў Лодзі
Катэгорыя:Палацава-паркавыя ансамблі
Катэгорыя:Вілы
Катэгорыя:Збудаванні ў стылі неарэнесанс
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Лодзьскага ваяводства
Крывіцкі сельсавет (значэнні)

Назву **Крывіцкі сельсавет** маюць:

* Крывіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мядзельскага раёна Мінскай вобласці
* Крывіцкі сельсавет — назва Марачынскага сельсавета Зэльвенскага раёна Гродзенскай вобласці ў 1940—1961 гадах
Іван Іванавіч Касцюшка

**Іван Іванавіч Касцюшка** (, Букарава, Аршанскі павет, Гомельская губерня, Расійская імперыя — ) — савецкі гісторык, кандыдат гістарычных навук (1952), доктар гістарычных навук (1963), прафесар (1980).

## Біяграфія 
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Член КПСС з 1943 года. Пасля заканчэння ў 1947 годзе Маскоўскага гісторыка-архіўнага інстытута працаваў навуковым супрацоўнікам ЦДАКР БССР.

З 1952 года — малодшы, з 1958 года — старшы навуковы супрацоўнік, з 1970 года — загадчык сектара, з 1989 года — вядучы навуковы супрацоўнік, з 1993 года — кансультанат Інстытута славяназнаўства і балканістыкі Расійскай Акадэміі Навук.

Быў галоўным рэдактарам часопіса «Савецкае славяназнаўства» (1965—1986), Прэзідэнтам Міжнароднай камісіі па славяназнаўстве (1985—1990).

## Навуковая дзейнасць 
Даследаваў аграрную гісторыю сярэднеўсходняга еўрапейскага рэгіёна, новую і навейшую гісторыю Польшчы і савецка-польскія адносіны.

Адзін з аўтараў трохтомнай «Гісторыі Польшчы» (Т. 2—3, 1955—1958).

## Узнагароды 
* ордэн Айчыннай вайны I ступені
* ордэн Дружбы народаў

## Літаратура 
*  
* 
* 

Катэгорыя:Медыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Гісторыкі Расіі
Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Адміністрацыйная рэформа ва Украіне (2019)

**Адміністрацыйная рэформа ва Украіне 2019 года** () — аптымізацыя сістэмы цэнтральных выканаўчых органаў, якая пачалася 2 верасня 2019 г., як рэалізацыя палажэнняў выбарчых праграм Уладзіміра Зяленскага і палітычнай партыі Слуга народа.

## Палітычная падаплёка 
Пасля абрання прэзідэнтам Украіны Уладзіміра Зеленскага і перамогі партыі Слуга народу пачаўся працэс аптымізацыі сістэмы выканаўчай улады, у прыватнасці, з унясення змяненняў у Канстытуцыю Украіны і выдання адпаведных пастаноў Кабінета міністраў Украіны.

## Пастановы Кабінета Міністраў Украіны 
; 2 верасня 2019
Пастановай № 829 ад 2 верасня 2019 г. «Некаторыя пытанні аптымізацыі сістэмы цэнтральных органаў выканаўчай улады» праведзены шэраг перайменаванняў, рэарганізацыі, стварэння новых і ліквідацыі існуючых міністэрстваў у сувязі з новым складам Кабінета міністраў Украіны.

Перайменавана:

Утвораны 2 органы ўлады:

Ліквідаваны альбо рэарганізаваны:

Катэгорыя:Рэформы ва Украіне
Катэгорыя:Падзеі 2 верасня
Катэгорыя:2019 год ва Украіне
Міністэрства па справах ветэранаў, часова акупіраваных тэрыторый і ўнутрана перамешчаных асоб

**Міністэрства па справах ветэранаў, часова акупіраваных тэрыторый і ўнутрана перамешчаных асоб** () — цэнтральны выканаўчы орган, утвораны на падставе пастановы Кабінета Міністраў Украіны ад 28 лістапада 2018 г. спосабам рэарганізацыі Дзяржаўнай службы па справах ветэранаў. Перайменаваны 2 верасня 2019 г. пад назвай «Міністэрства ветэранаў» і прыналежнасць да Міністэрства па пытаннях часова акупаваных тэрыторый і ўнутрана перамешчаных асоб.

Міністэрства ажыццяўляе фарміраванне і рэалізацыю дзяржаўнай палітыкі па пытаннях АР Крым, горада Севастопаля і асобных раёнаў Луганскай і Данецкай абласцей, дзе органы ўлады Украіны да часу не выконваюць свае абавязкі.

## Мэта 
* Стварэнне новай нарматыўнай базы для сацыяльнай абароны ветэранаў усіх катэгорый.
* Спрашчэнне працэдуры атрымання сацыяльных паслуг.
* Развіццё грамадскага кантролю ў пытаннях сацыяльнай абароны ветэранаў.
* Прынцып праекта супрацоўніцтва дзяржаўных органаў і грамадскіх арганізацый.

## Напрамкі дзейнасці 
* Дзяржаўная стратэгія ў сферы сацыяльнай абароны ветэранаў.
* Ушанаванне памяці ветэранаў і ахоп насельніцтва.
* Сацыяльная падтрымка ветэранаў.
* Ветэраны аховы здароўя.
* Адзіная сістэма ўліку і прадастаўлення сацыяльных паслуг.

Катэгорыя:Міністэрствы Украіны
Яфім Гілевіч Гімпельсон

**Яфім Гілевіч Гімпельсон** (, в. Слаўнае, Талачынскі раён, Віцебская вобласць — ) — савецкі вучоны. Доктар гістарычных навук (1966), прафесар (1989).

## Навуковая дзейнасць 
Больш за 45 гадоў працаваў у Інстытуце гісторыі Акадэміі навук СССР (зараз — Інстытут расійскай гісторыі РАН).

З’яўляецца аўтарам 17 манаграфій. Сярод прац: «Арганізацыя савецкай дзяржаўнай улады» (1962), «Ваенны камунізм: палітыка, практыка, ідэалогія» (1973), «Скрозь буры грамадзянскай вайны — на шляху да сацыялізму» (1988), «Станаўленне і эвалюцыя савецкага дзяржаўнага апарата кіравання, 1917—1930» (2003), «Расія на пераломе эпох. Асэнсаванне расійскай гісторыі XX стагоддзя» (2006), незакончаны рукапіс «Успаміны пра жыццё і навуковую дзейнасць…».

Удзельнічаў у падрыхтоўцы 3-га выдання «Вялікай савецкай энцыклапедыі», энцыклапедыі «Вялікая Кастрычніцкая сацыялістычная рэвалюцыя» (1977; 2-е выд. — 1987).

## Літаратура 
* Рукопись книги, прерванная на полуслове… / Синеокая Толочинщина: история, экономика, культура, памятные места / А. А. Шнейдер. — Минск : Бизнесофсет, 2009. — С. 43.

Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Аляксандр Георгіевіч Белых

**Аляксандр Георгіевіч Белых** (, Новасібірск — ) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1970 годзе Новасібірскі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працаваў у Новасібірску, Гомельскім філіяле Белдзіпрагандлю, Белжылпраекце ў Гомелі.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1976 года.

## Творчасць 
Асноўныя працы: сталовая ў Рэчыцы (1977), універсамы па праспекце Кастрычніка (1978) і па вул. Ільіча (1979) у Гомелі; у аўтарскім калектыве: Дом Саветаў у Кіраўскім раёне Новасібірска (1977), рэканструкцыя кафэ «Залаты пеўнік» (1977), адміністрацыйны будынак з крамай «Пчалярства» (1979) у Гомелі, помнік загінулым партызанам у в. Міхалькі Гомельскай вобласці (1977).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Новасібірска
Катэгорыя:Архітэктары Гомеля
Сяргей Васілевіч Бяляеў

**Сяргей Васілевіч Бяляеў** (, в. Пышчуг, Пышчугскі раён, Кастрамская вобласць) — беларускі архітэктар. Кандыдат архітэктуры (1964), дацэнт (1968).

## Біяграфія 
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

Скончыў у 1949 годзе Інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры ў Ленінградзе. Працаваў у праектных арганізацыях Ленінграда, Харкава, з 1952 года — у Белдзяржпраекце, з 1958 года — асістэнт, старэйшы выкладчык, дацэнт кафедры архітэктуры жылых і грамадскіх будынкаў Беларускага політэхнічнага інстытута.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1955 года. Пражывае ў г. Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): жылыя дамы па вул. Сацыялістычнай у Пензе (1950), Сувораўскае вучылішча ў Курску (1952), жылыя дамы ў Полацку (1952), навучальны корпус Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі ў Горках (1956), інтэрнат № 4 Беларускага політэхнічнага інстытута на Ленінскім праспекце (1956), праект планіроўкі і забудовы 2-й чаргі Ленінскага праспекта (1955) у Мінску.

Май публікацыі.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны II ступені (1985), медалямі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Пензы
Катэгорыя:Архітэктары Курска
Катэгорыя:Архітэктары Полацка
Катэгорыя:Архітэктары Горак
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Маргарыта Іванаўна Бялянкіна

**Маргарыта Іванаўна Бялянкіна** (, г. Яшкар-Ала) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1963 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. Працавала ў праектных арганізацыях Новасібірска, Мінска, з 1973 года — у ГалоўАПУ Мінгарвыканкама.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1974 года (Мінск).

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве):  у Новасібірску, рэканструкцыя завода ў пас. Прыяміна (1963—1967), інтэр’еры прадпрыемстваў грамадскага харчавання ў Брэсце, Барысаве (1968—1970).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Новасібірска
Шлёмнік звычайны

**Шлёмнік звычайны**, **Шлёмнік каўпаканосны** (*Scutellaria galericulata*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 20—75. Гіграфіт і мезатроф. Расце на вільготных і забалочаных лугах, балотах, у пойменных і забалочаных лясах, прыбярэжных і пойменных хмызняках, па берагах вадаёмаў.

## выкарыстанне 
Лекавая, фарбавальная і дэкаратыўная расліна.

## Сінонімы 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* *Scutellaria galericulata* L. (Шлемник обыкновенный) // Праект Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэат імя М. В. Ламаносава «Ноев ковчег»

Катэгорыя:Шлёмнік
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Фарбавальныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Валерый Уладзіміравіч Путаў

**Валерый Уладзіміравіч Путаў** (нар. , Коханава, Талачынскі раён, Віцебская вобласць) — расійскі ваенны дзеяч, генерал-палкоўнік. Удзельнік Другой чачэнскай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Вышэйшае памежнае ваенна-палітычнае Чырванасцяжнае вучылішча КДБ пры Савеце Міністраў СССР імя К. Я. Варашылава (1975), ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзэ (1984), акадэмію Генеральнага штаба РФ (1998).

Служыў у Забайкальскай памежнай акрузе, у Кокуйскім памежным атрадзе (старшым афіцэрам штаба).

З 1984 года — начальнік штаба Градзякоўскага памежнага атрада, затым — начальнік Скавародзінскага памежнага атрада.

З 1993 года — намеснік начальніка штаба Упраўлення групы пагранічных войск Расіі ў Рэспубліцы Кыргызстан, затым — намеснік камандуючага войскамі Забайкальскай пагранічнай акругі.

Займаў пасады начальніка Забайкальскага рэгіянальнага ўпраўлення, начальніка штаба Паўночна-Каўказскага рэгіянальнага ўпраўлення Федэральнай памежнай службы Расіі (з 2000 года).

Кіраваў у Чачні аперацыямі супраць банды Гелаева (2000), а таксама супраць банды брыгаднага генерала Хусэйна Ісабаева (2002).

З чэрвеня 2003 года — генерал-лейтэнант.

З 2003 года ўзначальваў Паўночна-Усходняе памежнае ўпраўленне берагавой аховы ФСБ РФ, у 2006—2009 гадах — Рэгіянальнае памежнае ўпраўленне ФСБ Расіі па Далёкаўсходняй федэральнай акрузе.

З 2011 года — віцэ-прэзідэнт ТАА «Аналітык груп».

Член Саюза журналістаў Расіі, аўтар артыкулаў і кніг пра жыццё пагранічнікаў.

## Узнагароды 
* Заслужаны пагранічнік Расіі
* ордэн Чырвонай Зоркі (1991)
* ордэн «За ваенныя заслугі»
* медаль «За баявыя заслугі» (1979)
* медаль «За адзнаку ў ахове дзяржаўнай мяжы»
* імянная агнястрэльная зброя

 

Катэгорыя:Удзельнікі Другой чачэнскай вайны
Пётр Міхайлавіч Хамянтоўскі

**Пётр Міхайлавіч Хамянтоўскі** (, Равуча, цяпер Талачынскі раён, Віцебская вобласць — ) — расійскі ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант (1870), генерал ад інфантэрыі (1887).

## Біяграфія 
Яго дзяцінства прайшло ў радавым маёнтку Халяпінка Талачынскага раёна. Бацька — генерал-маёр М. Я. Хамянтоўскі, дзядзька — генерал-маёр Ф. Я. Хамянтоўскі.

Пасля заканчэння Пажаскага корпуса ў Пецярбургу ў 1837 годзе праходзіў службу ў лейб-гвардзейскім Ізмайлаўскім палку.

Пасля ўдзелу ў Севастопальскай кампаніі ў званні маёра служыў у інтэнданцкім кіраванні (Польша).

У 1862 годзе асабістым указам Аляксандра II быў прызначаны начальнікам інтэнданцкага кіравання Варшаўскай ваеннай акругі. Генерал пяхотных войскаў (1863).

У 1870 годзе стаў генерал-лейтэнантам і быў пераведзены на службу ў Ваеннае міністэрства ў Пецярбургу.

У апошнія гады жыцця служыў дырэктарам канцылярыі Марскога міністэрства, меў грамадзянскі чын ІІІ класа — тайны саветнік. Выконваў абавязкі чыноўніка вышэйшага рангу. З 1879 года лічыўся ў Запасных войсках. У 1887 годзе ўзведзены ў генералы ад інфантэрыі.

Памёр 13 лістапада 1900 года і пахаваны ў маёнтку Халяпінка на радавых могілках.

## Узнагароды 
* Кавалер ордэна «Знак Отличия» (за гераічную абарону Севастопаля)
* ордэн Белага арла (1857)
* ордэн Залатой табакеркі з вензелем Яго Імператарскай Вялікасці (1878)
* ордэн святога Аляксандра Неўскага (1879)

## Літаратура 
* *Бирюков, В.* Такого рода делами и поступками можно многое сделать и изменить / В. Бирюков // Наша Талачыншчына. — 2018. — 20 студз. — С. 3.
* *Корнилович, Э.* Генералы из Халяпинки / Э. Корнилович // Наша Талачыншчына. — 2002. −14 жн. — С. 2 ; 21 жн. — С. 2.
* *Корнилович, Э.* Друцкие генералы / Э. Корнилович // Беларуская думка. — 2003. — № 8. — С. 130—136.
* Толочинские знаменитости // Моя Толочинщина: страницы истории / А. Шнейдер. — 2-е изд, с изм. — Минск : Бизнесофсет, 2006. — С. 52-56.

Катэгорыя:Генералы ад інфантэрыі (Расійская імперыя)
Капліца-пахавальня Хамянтоўскіх

**Капліца-пахавальня Хамянтоўскіх** — капліца-пахавальня ля в. Равуча.

## Гісторыя 
На прыродным узвышшы каля маёнтку Халяпінка, недалёка ад в. Равуча, размешчана капліца-пахавальня ХІХ стагоддзя.

Пабудавана ў 1882 годзе з чырвонай цэглы ў псеўдарускім стылі — вытанчанае камернае збудаванне з арачнай званіцай на галоўным фасадзе і характэрным дэкаратыўным малюнкам у выглядзе парэбрыкаў, кілявідных франтончыкаў, філянговага руста.

У цэнтры чатырохсхільнага даху капліцы быў узведзены драўляны васьмігранны (на чацверыку) барабан з цыбулепадобнай галоўкай.

## Спасылкі 
* 

## Літаратура 
* Абрамовіч, С. Рэшткі мінулага, асуджанныя на забыццё / С. Абрамовіч // Наша Талачыншчына. — 2009. — 29 жн. — С. 3.
* Габрусь, Т. В. Историко-архитектурная панорама Друцко-Толочинского региона / Т. В. Габрусь // Друцк / О. Н. Левко [и др.]; редкол.: А. А. Коваленя [и др.]. — Минск : Беларуская навука, 2014. — С. 535—545. — (Древнейшие города Беларуси).
* Уладзіміраў, У. Устрывожаны прах генерала / У. Уладзіміраў // Наша Талачыншчына. — 2001. — 6 чэрв. — С. 2.
* Усадьба Хоментовских // Друцк / О. Н. Левко [и др.]; редкол.: А. А. Коваленя [и др.]. — Минск : Беларуская навука, 2014. — С. 553—554. — (Древнейшие города Беларуси).

Катэгорыя:Капліцы-пахавальні Беларусі
Катэгорыя:1882 год у Беларусі
Катэгорыя:Равуча
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Талачынскага раёна
Катэгорыя:Капліцы Віцебскай вобласці
Канстанцін Мікалаевіч Кунцэвіч

**Канстанцін Мікалаевіч Кунцэвіч** (, в. Сурнаўка, Талачынскі раён, Віцебская вобласць — ) — беларускі вучоны. Кандыдат сацыялагічных навук (1980), доктар сацыялагічных навук (1994).

## Біяграфія 
У 1969—1971 гадах служыў у Савецкай Арміі. У 1977 годзе скончыў Ленінградскі ўніверсітэт.

У 1981—2008 гадах працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце, адначасова ў 1996—2009 гадах у Мінскім інстытуце кіравання.

З 2009 года — прафесар Інстытута кіравання і прадпрымальніцтва.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па праблемах лібералізму, канстытуцыйнага права, пытаннях консульскай дзейнасці.

З’яўляецца аўтарам больш за 40 публікацый навуковага і вучэбна-метадычнага характару, 6 манаграфій, 16 навучальных дапаможнікаў.

Сярод манаграфій: «Лібералізм: сутнасць, вытокі, перспектывы» (1993), «Параўнальнае канстытуцыйнае права» (1998), «Канстытуцыйнае права Рэспублікі Беларусь» (2000).
 

## Літаратура 
* *Бараноўскі, П. М.* Кунцэвіч Канстанцін Мікалаевіч / П. М. Бараноўскі // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мінск : БелЭн, 1999. — Т. 9 : Кулібін-Малаіта. — С. 23.
* Кунцевич Константин Николаевич // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн. 2. — С. 13.
* Кунцевич Константин Николаевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.] / редкол.: Г. П. Пашков [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2007. — Т. 4 : Картография-Миноговые. — С. 360.
* Кунцэвіч Канстанцін Мікалаевіч // Культура Беларусі : энцыклапедыя : [у 6 т.] / рэдкал.: У. Ю. Аляксандраў [і інш.]. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 2013. — Т. 4 : З-Л. — С. 633.

Катэгорыя:Палітолагі Беларусі
Катэгорыя:Сацыёлагі Беларусі
Гашкевіч

**Гашкевіч** () — украінскае прозвішча. Вядомыя носьбіты:

* Іван Іванавіч Гашкевіч (1837—1917) — протаіерэй, кананізаваны Беларускай праваслаўнай царквой у ліку праведных. Вядомы як *Іаан Кармянскі*.
* Іосіф Антонавіч Гашкевіч (1814—1875) — дыпламат, вучоны-мовазнавец, першы дыпламатычны прадстаўнік Расійскай імперыі ў Японіі.
* Міхаіл Іванавіч Гашкевіч (1864—1936) — дэпутат Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі II склікання ад Магілёўскай губерні.

Катэгорыя:Украінскія прозвішчы
Міхаіл Іванавіч Гашкевіч

**Міхаіл Іванавіч Гашкевіч** (, Шарсцін, Рагачоўскі павет, Расійская імперыя — , Агародня Гомельская, Добрушскі раён, БССР) — праваслаўны дзеяч Расійскай імперыі, дэпутат Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі II склікання ад Магілёўскай губерні.

## Біяграфія 
Старэйшы сын праведнага Іаана Кармянскага (Гашкевіча) і яго жонкі Марыі Піліпаўны Трусевіч, дачкі святара. Нарадзіўся ў вёсцы Шарсцін, дзе яго бацька служыў настаяцелем мясцовай Свята-Раства-Багародзіцкай царквы.

Выпускнік Магілёўскай духоўнай семінарыі, якую скончыў у 1890 годзе. У 1890—1893 гадах служыў у Кішынёве настаўнікам спеваў у семінарыі. Пазней на працягу 6 гадоў настаўнічаў у Мсціслаўскім духоўным вучылішчы.

У 1899 годзе быў пасвечаны ў іерэя і прызначаны настаяцелем Свята-Ануфрыеўскай царквы ў вёсцы Ануфрыева Чэрыкаўскага павета.

8 лютага 1907 года быў абраны ў Дзяржаўную думу II склікання ад агульнага складу выбарнікаў Магілёўскага губернскага выбарчага сходу. Увайшоў у склад Канстытуцыйна-дэмакратычнай фракцыі. З’яўляўся членам думскай камісіі па справах праваслаўнай царквы. Разам з В. А. Якубовічам быў адным з двух прадстаўнікоў духавенства, якія апынуліся ў правацэнтрысцкіх фракцыях у Дзяржаўнай думе II склікання.

Па звестках 1915 года служыў палкавым святаром. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года адыйшоў ад грамадскай і рэлігійнай дзейнасці і вёў прыватнае жыццё ў вёсцы Агародні Гомельскай, дзе служыў яго бацька, і, верагодна, служыў айцец Міхаіл.

Памёр у 1936 годзе і быў пахаваны каля алтара Свята-Мікалаеўскай царквы ў Агародні Гомельскай. У 1991 годзе настаяцель кармянскага праваслаўнага прыхода айцец Сцяфан на месцы зруйнаванай царквы выявіў месца пахавання Міхала Гашкевіча. Яго парэшткі, разам з нятленнымі мошчамі Іаана Кармянскага, былі перавезены ў вёску Карма і пахаваны ля алтара Пакроўскай царквы.

Меў чатырох братоў і двух сясцёр. Яго сын, Мікалай Гашкевіч (1890—1938), быў рэпрэсаваны савецкай уладай.

## Літаратура 
* *Забаўскі М. М.* Прадстаўніцтва ад Беларусі ў Дзяржаўнай думе Расіі (1906—1917). — Мінск: Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт, 1998. — 157 с.

Катэгорыя:Праваслаўныя святары Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Веткаўскім раёне
Леанід Лявонцьевіч Беразень

**Леанід Лявонцьевіч Беразень** (, Магілёў — ) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1968 годзе. Працаваў у Белкамунпраекце, з 1973 года — кіраўнік групы, галоўны архітэктар праектаў у Беларускім філіяле Інстытута галургіі.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1972 года. Пражываў у Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): адміністрацыйна-бытавыя і лабараторны карпусы, горнавыратавальная станцыя, будынкі і збудаванні рудаўпраўлення ВА «Беларуськалій» у Салігорску (1975—1983), прафілакторый, інжынерна-лабараторны корпус ВА «Карабугазсульфат» (1979), будынкі і збудаванні сользаводаў у Мазыры, пас. Аван Туркменскай ССР (1982).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Салігорска
Катэгорыя:Архітэктары Мазыра
Сырмежскі сельсавет

**Сы́рмежскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мядзельскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Сырмеж.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Свірскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. З 31 жніўня 1959 года ў складзе Мядзельскага раёна. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Мінскай вобласці. 10 мая 1960 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Шэметаўскага сельсавета. 22 верасня 1980 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Буйкі. У 2004 годзе цэнтр сельсавета вернуты ў вёску Сырмеж. 28 красавіка 2004 года ў склад Нарацкага сельсавета перададзены вёскі Абрамы, Балашы і Малая Сырмеж. 28 мая 2013 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Занарацкага сельсавета.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 1077 чалавек, з іх 92,5 % — беларусы, 2,9 % — рускія, 2,5 % — палякі.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 22 населеныя пункты: аграгарадкі Старлыгі і Сырмеж, вёскі Астраўляны, Балтагузы, Баярнавічы, Беражныя, Буйкі, Воўчына, Іванкі, Каракулічы, Конціненты, Міціненты, Носавічы, Няверавічы, Памошша, Сурвілы, Сяляткі, Хмылкі, Хоневічы, Шэметава, Яневічы і хутар Шэметава.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Свірскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2013 годзе
Пузыроўскі сельсавет

**Пузыро́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мядзельскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Пузыры.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Пузырскі сельсавет** у складзе Крывіцкага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 15 лістапада 1957 года ў склад Княгінінскага сельсавета перададзены 8 населеных пунктаў (Азяркі, Вытраскі, Ельніцы, Кавалі, Картоўка, Марачэўшчына, Франопаль, Янушова). 27 сакавіка 1959 года да сельсавета далучана частка скасаванага Вераб’ёўскага сельсавета (9 населеных пунктаў: Бярозавы Мост, Васілеўшчына, Вераб’і, Грыбкі, Залессе, Іжукава, Кулікова, Міхайлава, Навасёлкі). З 20 студзеня 1960 года сельсавет у складзе Мінскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе Мядзельскага раёна. 18 студзеня 2002 года сельсавет перайменаваны ў Пузыроўскі. 30 кастрычніка 2009 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Крывіцкага сельсавета.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 437 чалавек, з іх 97,3 % — беларусы, 2,1 % — рускія.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 12 населеных пунктаў: Васілеўшчына, Вераб'і, Грыбкі, Дубаносы, Завуголле, Залессе, Капусцічы, Кулікова, Маставікі, Навасёлкі, Папоўка і Пузыры.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Крывіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2009 годзе
Жукойненскі сельсавет

**Жуко́йненскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Свірскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Жукойні.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Свірскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 15 лістапада 1957 года ў склад сельсавета са Спондаўскага сельсавета перададзены населены пункт Падліп’е. 3 красавіка 1959 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Некрашунскага (10 населеных пунктаў: Баране, Барова, Белая Вада, Дубрава, Клеўе, Марціянава, Падольцы, Судзішкі, Якабішкі, Ясень) і Спондаўскага (37 населеных пунктаў: Бабічы, Вялікае Туроўе, Жукойні, Кайміна Дальняя, Ласі, Малое Туроўе, Мельніца Сарочча, Пільвіны, Сарочча, Сідарышкі, Тумкі, хутары Асенькішкі, Багудзенькі, Бажыно, Барынова, Глінішча, Дворышча, Дрывасекі, Заазер’е, Кайміна Горная, Кляцішча, Леснічоўка, Лукавыя, Мінары-I, Мінары-II, Мінары-III, Навасада, Петрышкі, Пінікла-I, Пінікла-II, Пінікла-III, Рудаўка, Сідарышкі, Чарвонка, Якобішкі, Ясень і смалзавода «Сарочча») сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 47 населеных пунктаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Свірскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1959 годзе
Павел Сямёнавіч Хоміч

**Павел Сямёнавіч Хоміч** (, Ваўкавыск, Гродзенская губерня, Расійская імперыя — , Ленінград, СССР) — рымска-каталіцкі святар, рэлігійны і грамадскі дзеяч, удзельнік беларускага хрысціянскага руху XX стагоддзя, душпастыр.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Бацька, Сямён Фларыянавіч, быў праваслаўным, працаваў служачым у павятовым казначэйстве. Маці, Марыяна Людвікаўна, была каталічкай. У дзяцінстве быў ахрышчаны ў праваслаўе, аднак пасля кастрычніцкага маніфесту 22 кастрычніка 1905 года прыняў каталіцкае веравызнанне. Верагодна, яго продкі па бацьку былі уніятамі.

У 1907—10 гадах вучыўся ў Ваўкавыскім гарадскім чатырохкласным вучылішчы. Скончыў Магілеўскую духоўную каталіцкую семінарыю і Мітрапалітальную духоўную акадэмію ў Петраградзе. У час вучобы наведваў культурна-асветны гурток беларускіх студэнтаў-клерыкаў. 

У 1916 годзе быў пасвечаны ў святары. У 1918 годзе магілёўскі архібіскуп Эдвард Роп прызначыў Паўла Хоміча вікарыем на станцыі Вырыцы Царскасельскай чыгункі. Пазней выконваў святарскія абавязкі на Пскоўшчыне. У пачатку 1920-х гадоў — пробашч парафіі Святой Кацярыны ў Ленінградзе. У чэрвені 1923 года стаў пробашчам парафіі Святога Казіміра. 

Арыштаваны 2 чэрвеня 1926 года. Прыгавораны да 10 гадоў лагераў. Адпраўлены на Салаўкі, дзе заставаўся да ліпеня 1933 года. З 21 ліпеня 1932 да 25 красавіка 1933 года знаходзіўся ў турме АДПУ у Ленінградзе («на Шпалерцы»). Падчас допытаў ад яго патрабавалі адмовіцца ад духоўнага сану. Псіхічна хворы, быў адпраўлены на лесапавал у Карэлію. З 28 чэрвеня 1938 года жыў у ваколіцах Кастрамы. У 1939 годзе нелегальна вярнуўся ў Ленінград. 

Пасля пачатку Вялікай Айчыннай вайны ў 1941—1942 гадах выконваў абавязкі Апостальскага Адміністратара Ленінграда. Быў адзіным святаром у блакадным горадзе. 1 сакавіка 1942 года быў прыгавораны Ваенным трыбуналам да расстрэлу па абвінавачванню ў арганізацыі падпольных набажэнстваў і антысавецкай агітацыі. Расстраляны 10 сакавіка 1942 года ў Ленінградзе.

У 2003 годзе распачаўся афіцыйны працэс беатыфікацыі святара ў ліку свяшчэннамучаніка.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Катэгорыя:Выпускнікі Імператарскай Рымска-каталіцкай духоўнай акадэміі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Чарэйская сядзіба

**Чарэйская сядзіба** — былая сядзіба Мілашаў у аграгарадку Чарэі Чашніцкага раёна Віцебскай вобласці.

## Гісторыя 
У канцы XVIII стагоддзя Чарэя перайшла да Уладзіслава Любіч Мілаша, бацькі вядомага французскага паэта Оскара Мілаша, які ў сваю чаргу быў дзядзькам Нобелеўскага лаўрэата па літаратуры Чэслава Мілаша. Ад папярэдняга ўладальніка Сапегі Мілашам засталася драўляная сядзіба, у якой захоўваўся багаты архіў, карціны, побач быў прыгожы парк.

Да сядзібнага дома вяла бэзавая алея. Недалёка ад сядзібы размяшчаліся млын з цэглы і вінакурня, а за домам — ліпавая алея з зараснікамі дзікай рудбекіі, якая захавалася да нашага часу. Побач з ліпавай алеяй — адзін з каскадаў Мілашаўскіх сажалак. Там гняздзіліся чаплі і дзікія качкі, а вясной з’яўляліся белыя і чорныя лебедзі. Сажалка не перасыхала нават у вельмі засушлівае лета — відавочна, яе падсілкоўвалі крыніцы, адна з якіх сустракаецца на перасячэнні сцяжынак алеі.
 
Пасля рэвалюцыі ў будынку сядзібы размяшчалася школа, а падчас Другой Сусветнай вайны яго цалкам разбурылі.

Да нашага часу захаваліся толькі склеп, ліпавая алея, фундамент альтанкі, некалькі сажалак з каскаду, частка бэзавай алеі, і руіны пахавальні на беразе Чарэйскага возера, побач з каталіцкімі могілкамі.

## Літаратура 
* Весялуха, М. Сваякі… па Мілашах / М. Весялуха // Літаратура і мастацтва. — 2014. — 3 кастр. — С. 9.
* Мальдзіс, А. Дзве сустрэчы з Чэславам Мілашам / А. Мальдзіс // Літаратура і мастацтва. — 2011. — 23 верас. — С. 12.
* Марчук, Р. Чарэйскі Мілаш / Р. Марчук // Літаратура і мастацтва. — 2014. — 24 кастр. — С. 15.
* Масла, А. Лістота шэпча галасамі Мілашаў / А. Масла // Культура. — 2014. — 16 жн. — С. 15.
* Оскар Милош / подгот. И. Торбина // Чырвоны прамень (Чашнікі). — 2016. — 14 чэрв. — С. 5.
* Телятко, Е. В поисках утраченного / Е. Телятко // Витебские вести. — 2017. — 29 апр. — С. 10.
* Торбина, И. Милошевские дни / И. Торбина // Чырвоны прамень (Чашнікі). — 2013. — 4 чэрв. — С. 1.
* Торбіна, І. Пад зоркай Мілашаў / І. Торбіна // Чырвоны прамень (Чашнікі). — 2014. — 28 кастр. — С. 5.
* Харэўскі, С. Чарэя Мілаша / С. Харэўскі // Новы Час. — 2010. — № 10. — С. 12.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Славутасці Чашніцкага раёна
Катэгорыя:Палацава-паркавыя і сядзібна-паркавыя ансамблі Беларусі
Катэгорыя:Чарэя
Катэгорыя:Мілашы (род)
Квартэт нацыянальнага дыялогу ў Тунісе

**Квартэт нацыянальнага дыялогу ў Тунісе** (, , ) — група з чатырох арганізацый, якія сталі цэнтральнай сілай для пабудовы дэмакратычнай дзяржавы ў Тунісе пасля рэвалюцыі 2011 года. Група была заснавана ў 2013 годзе.

У склад квартэта ўваходзілі:
* Усеагульная туніская канфедэрацыя працы
* 
* 
* 

У 2015 годзе арганізацыі была прысвоена Нобелеўская прэмія міру  .

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі міру
Катэгорыя:Палітыка Туніса
Галошаўская сядзіба

**Сядзібна-паркавы ансамбль Цюндзявіцкіх** — сядзіба ў в. Галошава Талачынскага раёна Віцебскай вобласці.

## Гісторыя 
Дом Цюндзявіцкія пабудавалі ў 1897 годзе з уласнай цэглы, вырабленай на сваім цагельным заводзе. У сувязі з падзеямі 1917 года выехалі ў Польшу, а ў доме размяшчалася школа. Пад час Вялікай Айчыннай вайны ў будынку размяшчаўся нямецкі гарнізон, які два разы атакавалі партызаны.

Апошнія дзесяцігоддзі сядзібны дом быў закінуты і прыйшоў у аварыйны стан. У пачатку 2021 года ён быў уключаны ў спіс аб’ектаў якія падлягаюць спісанню і зносу.

## Архітэктура 
Галоўны ўваход вылучаны чатырма калонамі.

У доме размяшчалася веранда, пакоі для пражывання, кабінеты, сталовая, зала для прадстаўнічых мэт, бібліятэка з уласным экслібрысам. Мелася калекцыя твораў мастацтва ў выглядзе фамільных партрэтаў, напісаных алеем, халоднай зброі, антыкварных вырабаў з фарфору і старога срэбра.

Ацяпляўся з дапамогай адной печы праз дымаходы. А потым, «пры школе», сістэма ацяплення сапсавалася і замест яе ўсталявалі некалькі грубак.

Побач з домам былі ўзведзены гаспадарчыя пабудовы і жыллё для прыслугі, дзе пазней знаходзілася калгасная кантора, клуб і бібліятэка.

Ад сядзібы да возера вядзе алея, дзе захаваліся даволі рэдкія для Беларусі дрэвы — дзве лістоўніцы Сукачова і чатыры чорныя таполі. У возеры водзяцца карасі, шчупакі і акуні.

## Літаратура 
* Абрамовіч, С. Дом добрых паноў / С. Абрамовіч // Наша Талачыншчына. — 2009. — 29 жн. — С. 3.
* Имение Тюндевицких // Друцк / О. Н. Левко [и др.]; редкол.: А. А. Коваленя [и др.]. — Минск : Беларуская навука, 2014. — С. 554—555. — (Древнейшие города Беларуси).
* Кавалеўскі, С. Галошаўскія легенды здольны зацікавіць тысячы турыстаў / С. Кавалеўскі // Народнае слова. — 2012. — 31 студз. — С. 7.
* Кавалеўскі, С. Легенды Галошава / С. Кавалеўскі // Витебские вести. — 2013. — 23 нояб. — С. 10.
* Цуприянович, М. Заповедные уголки моей маленькой Родины / М. Цуприянович // Наша Талачыншчына. — 2007. — 22 верас. — С. 4.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Славутасці Талачынскага раёна
Катэгорыя:Палацава-паркавыя і сядзібна-паркавыя ансамблі Беларусі
Катэгорыя:Галошава
Катэгорыя:1897 год у Беларусі
Катэгорыя:Цюндзявіцкія
Серафім (Чыкіта)

**Серафім** (свецк. **Ігар Васільевіч Чыкіта**; нар , г. Белаазёрск, Брэсцкая вобласць, Беларусь) — царкоўны дзеяч Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы (БАПЦ).

## Біяграфія 
У 1990 скончыў с/ш № 13 г. Брэста. З 1992 па 1994 гады служыў у войску.

У 1994 паступіў у Львоўскую багаслоўскую акадэмію (Украіна). У 1998 рукаўскладзены ў дыякана і святара Украінскай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквы ў Кіеве, служыў у Кіеўскай епархіі ў царкоўным судзе.

Скончыў юрыдычны факультэт Таўрыйскага інстытута прадпрымальніцтва і права (2000). Працаваў юрысконсультам.

У 2001 г. накіраваны ў г. Севастопаль выконваць пастырскія абавязкі сярод беларускіх праваслаўных вернікаў УАПЦ.

У 2004 г. закончыў магістратуру Акадэміі адвакатуры Украіны ў Кіеве, абараніўшы дыплом магістра права, і аспірантуру Севастопальскага НТУ па спецыяльнасцях: Сацыяльная філасофія і філасофія гісторыі, Палітычныя інстытуты і працэсы.

У 2005 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю па багаслоўю, у 2008 — доктарскую.

Працаваў старшым выкладчыкам, дацэнтам у вышэйшых навучальных установах г. Севастопаля.

У 2008 г. прыняў манаскі пострыг, у 2009 г. ўзвышаны ў годнасць ігумена і архімандрыта. У жнівені 2009 прыняты ў клір БАПЦ, выконваў пастырскія абавязкі сярод вернікаў БАПЦ на Украіне. У траўні 2011 г. Кіруючым епіскапам і Царкоўнай Радай БАПЦ абраны кандыдатам на епіскапа БАПЦ.

19 чэрвеня 2011 года ў кафедральным саборы св. Кірылы Тураўскага ў Нью-Ёрку (ЗША) адбылася хіратонія архімандрыта Серафіма ў епіскапа Віленскага Беларускай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквы. Хіратонію здзейснілі кіруючы епіскап БАПЦ Святаслаў (Логін), а таксама архіепіскап УАПЦ(С)КП Аляксандар (Быкавец) і епіскап Макарый.

## Спасылкі 
belapc.org 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Белаазёрску
Катэгорыя:Епіскапы Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы
Свірскі сельсавет

**Сві́рскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мядзельскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — гарадскі пасёлак Свір.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Свірскага раёна Вілейскай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Свір. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаваных Куцкоўскага і Супраненцкага сельсаветаў. 25 красавіка 1958 года сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзены ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Свірскаму пассавету.

З 31 жніўня 1959 года пассавет у складзе Мядзельскага раёна (за выключэннем 26 населеных пунктаў: Альхоўка, Бабарыха, Баравыя, Бялькішкі, Галыніха, Голы Бор, Дубнікі, Завідзіненты, Залуцкоўшчызна, Крываносы, Купшчызна I, Купшчызна II, Малая Недрашля, Недрашля I, Недрашля II, Радзюшы-Тушча, Радзюшы I, Радзюшы II, Ройсцішкі, Руднішкі, Сіні Ручай, Страча-Мацееўшчызна, Стрыпялішкі, Супраненты, Хацілкі і Чорны Бор, якія перададзены ў склад Астравецкага раёна). З 20 студзеня 1960 года ў складзе Мінскай вобласці. 10 мая 1960 года да пассавета далучана тэрыторыя скасаванага Канстанцінаўскага сельсавета. 28 красавіка 2004 года ў склад Нарацкага сельсавета перададзены хутары Глыбокі Ручай і Рыдупля. 28 мая 2013 года Свірскі пассавет рэарганізаваны ў сельсавет.

Насельніцтва паводле перапісу 2009 года (33 населеныя пункты, без Свіры) — 1685 чалавек, з іх 92,9 % — беларусы, 3,2 % — рускія, 2,9 % — палякі; паводле перапісу 2019 года (34 населеныя пункты) — 2161 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Свірскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1958 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 2013 годзе
Шлёмнік байкальскі

**Шлёмнік байкальскі** (*Scutellaria baicalensis*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 40—60 см. Сцяблы шматлікія, прамыя, чатырохгранныя, простыя або галінастыя. Лісце супраціўнае, ланцэтнае, простае, суцэльнае, з суцэльным краем і завостранай верхавінкай, сядзячае ці на кароткіх чаранках. Кветкі пурпурова-фіялетавыя, з жоўтым зевам, знаходзяцца ў пазухах верхніх лістоў. Плод — арэшак.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Расліна распаўсюджана на тэрыторыі Сібіры (Амурская вобласць, Бурація, Якуція, Прыморскі край, Хабараўскі край, Яўрэйская аўтаномная вобласць, Чыцінская вобласць), Манголіі, шэрагу рэгіёнаў Кітая, на Карэйскім паўвостраве. Святлолюбівая расліна, мезафіт і мезатроф. Расце па берагах рэк і ручаёў, на ўзлесках і палянах шыракалістых лясоў, камяністых россыпах, у хмызняках. Цвіце ў ліпені—верасні.

Ахоўваецца на тэрыторыі шэрагу рэгіёнаў Расіі.

## Гаспадарчае значэнне 
Лекавая і дэкаратыўная расліна. Вырошчваецца ў культуры.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Шлёмнік
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1775 годзе
Беларуская праваслаўна-каталіцкая субожня

**Беларуская праваслаўна-каталіцкая субожня** — рэлігійная аб’яднанне беларусаў у ЗША, якое дзейнічала ў пачатку 1960-х гадоў. Узнікла як спроба стварэння альтэрнатыўнай Царквы для беларусаў, арыентаванай на яднанне праваслаўных і католікаў.

Тэрмін «Субожня» прапанаваў у 1950-я гады рымска-каталіцкі прэлат Пётр Татарыновіч. Матэрыялы, якія абгрунтоўвалі выкарыстанне гэтага тэрміну, публікаваліся на старонках рэдагаванага ім часопіса «Źnič». У прыватнасці ён паказваў на выкарыстанне тураўскімі князямі ў X—XI ст. слоў «боженка», «божня» замест слова «царква». Жадаючы надаць архаічнаму слову значэнне царкоўнага адзінства, П. Татарыновіч выкарыстаў прыстаўку «су-».

У 1960 годзе беларускі рэлігійны дзеяч Уладзіслаў Рыжы-Рыжскі, які ў 1959 годзе перабраўся ў ЗША, заснаваў новую рэлігійную арганізацыю «Беларуская каталіцкая субожня» і ўзначаліў яе ў званні апостальскага візітатара. Першы анонс аб з’яўленні «Субожні» быў апублікаваны ў рэдагаванай Сяргеем Хмарай газеце «Беларускі голас» № 66 за 1960 г. Аб’яднанне пазіцыянавалася як незалежная ад Ватыкана каталіцкая царква для беларускага народа. Для папулярызацыі сваіх поглядаў і інфармавання аб дзейнасці «Субожні» Уладзіслаў Рыжы-Рыжскі ў маі 1960 г. выдаў у Прынстане (штат Нью-Джэрсі) першы нумар часопіса «Беларускі каталік», а з 1960 па 1961 гады выпусціў на лацінцы 14 нумароў часопіса «Biełaruskaja Chryścijanskaja Artadaksalna-Katalickaja Subožnia. (Naślednica Litouskae Jadnoty)». Назва другога часопіса сведчыць аб пераіменаванні арганізацыі ў «Беларускую праваслаўна-каталіцкую субожню».

Пасля ўтварэння «Беларускай праваслаўна-каталіцкай субожні» апостальскім мадэратарам яе 1-га сінода прызначаны быў каталіцкі артадаксальны святар Пётр Журавецкі. Працягваючы знаходжанне ў старакаталіцкай юрысдыкціі, ён паралельна прыняў тут тытул Патрыярха.

Утварэнне некананічнай Царквы не выклікала шматлікіх водгукаў у беларускай эмігранцкай прэсе. Гэта можна разглядаць і як сведчанне малазаўважнасці новага рэлігійнага праекта.

Цераз чатыры гады пасля ўтварэння Беларускай праваслаўна-каталіцкай субожні, у 1964 годзе, Пётр Журавецкі далучаўся да новастворанай Амерыканскай праваслаўнай каталіцкай царквы. А ў 1965 г. яе святаром стаў і Уладзіслаў Рыжы-Рыжскі.

## Спасылкі 
* minds.by 

Катэгорыя:Арганізацыі беларусаў ЗША
Катэгорыя:Рэлігія ў ЗША
Катэгорыя:З’явіліся ў 1960 годзе