open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Амхарская мова

**Амхарская мова** — мова народа амхара; дзяржаўная мова Эфіопіі. Колькасць носьбітаў амхарскай мовы ў Эфіопіі каля 25 млн. чал. (2003, ацэнка). Распаўсюджана таксама сярод некаторых народнасцей сумежных краін (у Эрытрэі, Самалі і ва ўсходніх раёнах Судана).

### Пісьменнасць 
Катэгорыя:Семіцкія мовы
Катэгорыя:Мовы Эфіопіі
Сцяг Руанды

**Дзяржаўны сцяг Руанды** — прыняты 25 кастрычніка 2001 г.

Ранейшы сцяг Руанды уяўляў сабой чырвона-жоўта-зялёны трыкалор з вялікай літарай **R**, якая служыла для адрознення сцяга Руанды ад ідэнтычнага яму сцяга Гвінеі. Сцяг быў зменены, бо ранейшы нагадваў пра руандыйскі генацыд.

Image:Flag of Rwanda (1959-1961).svg| — 
Image:Flag of Rwanda (January – September 1961, reverse).svg| — 
Image:Flag of Rwanda (1962-2001).svg| — 

Катэгорыя:Руанда
Руанда
Геаграфія Ліберыі

Ліберыя знаходзіцца на ўзбярэжжы Атлантычнага акіяна ў Трапічнай Афрыцы. Плошча Ліберыі 111370 км ², з якіх 96320 км ² зямлі і 15.050 км ² вады.

## Геаграфічнае становішча 
Мяжуе з трыма дзяржавамі — Гвінеяй (563 км) — на поўначы, са Сьера-Леонэ (306 км) і Кот-д’Івуарам (716 км) — на ўсходзе. На паўднёвым захадзе абмываецца Атлантычным акіянам, берагавая лінія складае 579 км. Ліберыя ляжыць паміж 4 і 9° пн.ш. і 7 і 12° з.д.

## Рэльеф 
Рэльеф Ліберыі змяняецца з аддаленнем ад марскога ўзбярэжжа: пачаткова плоская, часам узгорыстая раўніна пераходзіць у хвалістае пласкагор'е і невысокія горы ў паўночна-ўсходняй частцы краіны. Самая высокая кропка краіны — гара Маўнт-Вутэвэ (1440 м). Больш высокую (1752 м) гару Німба Ліберыя дзеліць з Кот-д'Івуарам і Гвінеяй.

## Карысныя выкапні 
З мінеральных рэсурсаў на тэрыторыі Ліберыі сустракаюцца жалезная руда, алмазы, золата.

## Клімат 
Клімат экватарыяльны, спякотны. Сярэднегадавая тэмпература +25&nbsp;°C. Колькасць ападкаў складае 5 000 мм на ўзбярэжжы і 1 500 мм у глыбіні краіны. З мая да кастрычніка, з невялікім антрактам у канцы ліпеня, цягнуцца трапічныя дажджы. У зімовыя месяцы з лістапада па сакавік з Сахары дзьме сухі, насычаны пылам вецер харматан.

## Паверхневыя воды 
Усе галоўныя рэкі краіны цякуць у паўднёва-заходнім кірунку, самыя доўгія з іх бяруць пачатак на плато ў суседняй Гвінеі. Мяжа са С'ера Леонэ праходзіць па рацэ Мана, з Кот-д'Івуарам — па рацэ Кавалі. Манровія размясцілася побач з вусцем ракі Сент-Пол.

## Краявіды 
Следам за рэльефам і кліматам змяняюцца краявіды. На ўзбярэжнай нізіне захаваліся балоты і мангры. Узгоркі цэнтральнай часткі пакрытыя вільготнымі экватарыяльнымі лясамі. Увогуле лясамі занятая амаль што палова тэрыторыі Ліберыі і менавіта тут засталося каля 40 % усіх лясоў экарэгіёна Верхняя Гвінея. Паўночныя пласкагор'е і невысокія горы, дзе ўжо з'яўляецца досыць працяглы сухі сезон, пакрытыя саванамі слановае травы і напаўлістападнымі лясамі.
Янова (возера)

**Янова, Янаўскае** — возера на мяжы Ушацкага і Полацкага раёнаў Віцебскай вобласці ў басейне ракі Дзіва. Знаходзіцца за 22 км на поўдзень ад Полацка і за 16 км на паўночны ўсход ад Ушачаў, каля вёскі Бікульнічы. Належыць да групы Ушацкіх азёр.

Плошча паверхні Янова складае 7,7 км². Даўжыня возера 6 км, найбольшая шырыня 2,2 км. Найбольшая глыбіня дасягае 13,2 м. Даўжыня берагавой лініі — 25 км. Плошча вадазбору 729 км².
]]

Катлавіна Янова падпруднага тыпу, выцягнутая з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Схілы катлавіны спадзістыя, месцамі стромкія. Вышыня схілаў дасягае 12 метраў. Берагавая лінія звілістая, утварае некалькі заліваў і мысоў (у заходняй частцы возера залівы паўднёвы і Паўночны Рог). Берагі вышынёй да 1 м, на поўдні зліваюцца з забалочанай нізінай. Літаральная зона шырынёй да 100 метраў пясчаная. Схілы сублітаралі выразныя. Глыбіні да 2 метраў займаюць каля 20 %, да 4 м — 42,8 % плошчы возера. Каля 70 % дна выслана крэменязёмістым сапрапелем. 

Возера Янова эўтрофнае, слабапраточнае. Праз возера працякае рака Дзіва (выцякае пад назвай Туржэц і злучае Янова з возерам Зашчаты). Упадаюць каналы і ручаі, у тым ліку, на паўднёвым захадзе ручай з возера Адворанскае. Прыбярэжная надводная расліннасць распаўсюджана на адлегласці да 70 м ад берага возера.

У возеры водзяцца лешч, шчупак, судак, акунь, плотка, язь і іншыя віды рыб.

Каля возера вёскі Бікульнічы, Свяціца, Увалокі, Янова, праходзіць аўтамабільная дарога  (Полацк — Лепель).

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-34. Выданне 1987 года. Стан мясцовасці на 1984 год.

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Ушацкая група азёр
Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Дзівы
Урода

**Урода, У́рада** — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 27 км на паўночны ўсход ад Лепеля, каля вёскі Заслаўкі ў басейне ракі Дзіва. Належыць да групы Ушацкіх азёр.

Плошча паверхні возера складае 1,52 км². Даўжыня 3,4 км, найбольшая шырыня 0,8 км. Даўжыня берагавой лініі 8,8 км. Найбольшая глыбіня 6,5 м, сярэдняя 3,9 м. Аб'ём вады ў возеры 5,96 млн. м³. Плошча вадазбору 9,95 км².
Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны вышынёй 2—5 метраў, месцамі да 30 метраў. Берагавая лінія ўтварае некалькі заліваў. Берагі нізкія, спадзістыя. Літаральная і сублітаральная зоны ўздоўж заходняга і ўсходняга берагоў возера стромкія. Дно плоскае. На возеры 2 вострава агульнай плошчай каля 0,7 га. Узбярэжная частка дна возера выслана заіленым пяском, глыбакаводная — гліністым ілам.
Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Упадаюць ручаі, выцякае рака Тураўлянка (Дзіва). Злучана пратокамі з двума азёрамі. Расліннасць пашыраецца да глыбіні 2 м і займае палосу шырынёй 10—100 м.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, акунь, плотка, краснапёрка, гусцяра і іншыя віды рыб. Сустракаецца вугор.

## Гл. таксама 
* Возера Чорная Урада

## Літаратура 
* *Калечыц В. А.* Урада // 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Возера Урада 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Урода
Катэгорыя:Ушацкая група азёр
Nisei Week

**Nisei Week** (Тыдзень Nisei) — штогадовы фэстываль у гонар культуры японскіх амерыканцаў.

Праходзіць у Малым Токіа(Лос-Анджэлес). На японскай мове азначае 2. Пакаленне, гэта значыць першае пакаленне дзяцей, якія нарадзіліся ў эмігрантаў з Японіі ў ЗША, для якіх першапачаткова і быў прызначаны сямідзённы фестываль.

Хоць названы па імя пакалення Nisei, *Тыдзень Nisei* больш не прызначаны толькі для Nisei, і пры гэтым фестываль усё яшчэ не змяшчаецца ў працягу тыдня.

Прэзідэнт Фонду *Nisei Week/Тыдня Nisei* на 2006, Мішэль Судзукі, апісаў фестываль як «магчымасць для людзей з любой спадчынай акунуцца ў японскую спадчыну і культуру».

## Спасылкі 
**Гранд майстар Сокэ Кубота Такаюкі на «Nisei Week Parade»**

## Гл. таксама 
* Сокэ Кубота Такаюкі
* Кёсі Куратомі
* Сіхан Вядзернікаў
* Сэнсэй Вядзернікава
* Gosoku Ryu
* INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION
* Куботан
* Black Belt
* Дзюкэндо
* Хацімакі

Катэгорыя:Культура Каліфорніі
Катэгорыя:Культура ЗША
Катэгорыя:Фестывалі
Сцяг Сан-Тамэ і Прынсіпі

**Дзяржаўны сцяг Дэмакратычнай Рэспублікі Сан-Тамэ і Прынсіпі** быў прыняты 5 лістапада 1975 года.

Чырвоны трохкутнік сімвалізуе барацьбу за незалежнасць, дзве чорныя зоркі ўвасабляюць прыналежнасць краіны да Афрыцы і прадстаўляюць два найбуйнейшых вострава дзяржавы — востраў Сан-Тамэ і востраў Прынсеп. Шырокая жоўтая паласа сімвалізуе экватар, на якім размешчана астраўная дзяржава, зялёныя палосы ўвасабляюць вады Гвінейскага заліва і раслінныя рэсурсы краіны

Жоўты колер таксама сімвалізуе багацце, якое прыносяць краіне плантацыі какава.

Катэгорыя:Сцягі дзяржаў
Катэгорыя:Сан-Тамэ і Прынсіпі
Турасы

**Ту́расы**, **Тураса** — возера ў Беларусі, ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 24 км на ўсход ад Ушачаў, каля вёскі Калкі. Належыць да групы Ушацкіх азёр.

Возера знаходзіцца ў басейне ракі Тураўлянка. Плошча Турасаў складае 0,74 км². Найбольшая глыбіня возера — 15,3 м. Даўжыня — 1,74 км, найбольшая шырыня — 0,74 км. Даўжыня берагавой лініі — 6,14 км. Аб’ём вады ў возеры складае 3,67 млн м³, плошча вадазбору — 2,94 км².

Катлавіна возера складанага тыпу. Схілы катлавіны маюць вышыню да 15 м, на захадзе і поўначы возера знаходзіцца озавая града і таму схілы там дасягаюць вышыні 20—32 м. На поўдні і ўсходзе схілы разараныя. Добра выражаная тэраса, якая мае вышыню 0,8—1,2 м.

Пойма шырынёй ад 10—12 да 50 метраў. Берагі возера нізкія, на захадзе і ўсходзе месцамі зліваюцца са схіламі катлавіны, пясчаныя. Дно вадаёма ў прыбярэжнай частцы пясчанае, на глыбінях — глеістае і сапрапелістае.

Возера зарастае слаба. Надводная расліннасць пашыраная да глыбіні 1,9 м на адлегласці да 100 м ад берага.

Праз Турасы цячэ рака Дзіва, якая злучае яго з возерам Атолава. На захадзе ўпадае ручай з возера Правады.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Ушацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Дзівы
Гербарый

**Гербарый** (, ад herba — «трава») — калекцыя засушаных раслін, прэпараваныя згодна з пэўнымі правіламі. Звычайна гербарныя ўзоры пасля высушвання мантуюцца на лістах шчыльнай паперы. У залежнасці ад віду расліны на гербарным лісце можа быць прадстаўлена цэлая асобіна, група асобін або частка буйнога (напрыклад, драўнянай) расліны.

Першыя гербарыі з’явіліся ў Італіі ў XVI стагоддзі. Іх вынаходніцтва, звязанае з вынаходніцтвам паперы, прыпісваецца ўрачу і батаніку Луку Гіні, заснавальніку Пізанскага батанічнага саду. Гербарый самога Гіні не захаваўся, аднак да нашых дзён дайшлі калекцыі яго непасрэдных вучняў.

У больш шырокім сэнсе, гербарый — гэта будынак, у якім захоўваецца калекцыя засушаных раслін, або ўстанова, якая займаецца арганізацыяй захоўвання калекцыі і яе апрацоўкай.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Батанічныя арганізацыі
Катэгорыя:Калекцыі
Элен Джонсан-Серліф

**Элен Джонсан-Серліф** (; ) — палітык і 24-ая прэзідэнт Ліберыі з 2006 года. Афіцыйна абвешчана аб яе перамозе на выбарах было 23 лістапада 2005 года. Яна з’яўляецца першай жанчынай-прэзідэнтам афрыканскай краіны. Яе віцэ-прэзідэнтам з’яўляецца Джозеф Баакаі. За строгі характар і рашучасць яе часта параўноўваюць з «жалезнай ледзі». На яе інаўгурацыі 16 студзеня 2006 года прысутнічалі дзяржсакратар ЗША Кандаліза Райс і першая лэдзі ЗША Лора Буш.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі міру
Катэгорыя:Жанчыны-прэзідэнты
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Ліберыі
Катэгорыя:Міністры фінансаў
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Туроўля (возера)

**Туроўля, Тураўля** (**Емяльянікі**) — возера ў Беларусі, у Полацкім раёне Віцебскай вобласці.

Знаходзіцца за 16 км на поўдзень ад Полацка, ў басейне ракі Тураўлянка (прыток Заходняй Дзвіны), за 5 км у напрамку на паўночны ўсход ад аграгарадка Гомель км². Даўжыня 3,2 км, найбольшая шырыня 500 м. Найбольшая глыбіня возера — 0,8 м, сярэдняя каля 0,3 м. Даўжыня берагавой лініі 8,7 км. Плошча вадазбору 803,5 км².
Катлавіна возера рэшткавага тыпу, выцягнутая з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Схілы катлавіны вышынёй 10—18 м, на паўночным усходзе 7—9 м. Берагі высокія і забалочаныя, месцамі спадзістыя і пясчаныя. Дно, за выключэннем вузкай паласы ўздоўж берага, выслана слоем сапрапелю таўшчынёй да 9 м.
Возера Туроўля дыстрофнае, моцна зарастае. Праточнае. Упадае пратока з возера Суя і ручаі, на паўночным усходзе выцякае рака Тураўлянка.

У возеры водзяцца лінь, карась, шчупак, акунь, плотка, краснапёрка і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Катэгорыя:Ушацкая група азёр
Катэгорыя:Басейн Тураўлянкі
Сцяг Мадэйры

**Сцяг Мадэйры** — афіцыйны знак аўтаномнага рэгіёна Мадэйра Партугальскай Рэспублікі.

Сцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 2:3, падзеленае на тры вертыкальныя паласы роўнай шырыні. Паласы з краёў маюць сіні колер, цэнтральная паласа — жоўты (залаты). На цэнтральнай паласе намаляваны крыж ордэна Хрыста.

Сіні колер абазначае марское становішча вострава, жоўты колер — мяккі клімат, дзякуючы якому квітнее эканоміка вострава. Крыж закліканы нагадваць аб тым, што востраў быў знойдзены членамі ваеннага рыцарскага ордэна, якія належалі дому Генрыха Мараплаўца: Жуанам Гансалвэшам Зарку і Трыстанам Вазам Тэкстэйрай. Крыж падкрэслівае сувязь з Партугаліяй.

Сцяг быў прыняты 28 ліпеня 1978 года указам савета аўтаномнага рэгіёна. Афіцыйнае выкарыстанне сцяга дазволена канстытуцыяй Партугаліі. Згодна з гэтай канстытуцыяй, Мадэйра мае статус аўтаномнага рэгіёна са сваім канстытуцыйным урадам, які мае права на ўласныя сімвалы. Сімвалы выкарыстоўваюцца, каб падкрэсліць адрозненні ад астатняй Партугаліі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сцягі Партугаліі
Гільдэнбрантыя рачная

**Гільдэнбрантыя рачная** (*Hildenbrandia rivularis*) — від чырвоных водарасцей манатыпнага роду сямейства Гільдэнбрантыевыя.

## Апісанне 
Эпілітная водарасць, утварае на паверхні субстрату плевачны шчыльнакоркавы кармінавы талом, бліжэй да перыферыі мае выгляд цёмна-чырвонай каймы. Талом акруглы, дыяметрам да 2,5 см; пры разрастанні таломы зліваюцца ў суцэльную корку таўшчынёй 50—100 мкм. Вертыкальныя ніткі простыя, рэдка дыхатамічна разгалінаваныя, з 7—10 клетак. Клеткі шырынёй 4—12 мкм, квадратныя або па даўжыні да 2 разоў большыя.

## Распаўсюджанне 
Пашырэнне: Еўразія, Амерыка, Афрыка. У Беларусі сустракаецца ў Лагойскім, Мінскім і Мядзельскім р-нах Мінскай вобл., Глыбоцкім і Ушацкім р-нах Віцебскай вобласці, у Гродзенскім р-не Гродзенскай вобл. Рэдкі від, які трапляецца ў невялікай колькасці на абмежаваных тэрыторыях.

## Асаблівасці біялогіі 
Полавы працэс невядомы. Размнажаецца вегетатыўна.

## Ахова 
Занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі 2-га выдання (1993), а таксама ў Чырвоны пералік водарасцей, якія падлягаюць ахове ў Польшчы.

## Літаратура 
* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. Мн., 1993. ISBN 5-85700-095-5
* Определитель пресноводных водорослей СССР, т. 13, 1980

## Спасылкі 
* Гільдэнбрандтыя рачная ў Чырвонай кнізе Беларусі 
* Выява

Катэгорыя:Чырвоныя водарасці
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1837 годзе
Сцяг Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі

**Дзяржаўны сцяг Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі** - уведзены 27 красавіка 1994 падчас першых свабодных выбараў, якія паклалі канец апартэіду.

У конкурсе па распрацоўцы сцяга прынялі ўдзел сцягазнаўцы, прыватныя асобы, прадстаўнікі розных партый. Была прадстаўлена велізарная колькасць варыянтаў - больш за 7000. Лепшым праектам была прызнана работа Тэа Стыліанідэса і Дзяржаўнага геральдмейсцера рэспублікі Фрэдэрыка Дж. Браўнела. Сцяг прэзентаваны публіцы 14 сакавіка 1994 г. 21 сакавіка 1994 г. ён прыняты, а ўведзены ў красавіку 27 Пракламацыяй Прэзідэнта. У ноч на 28 красавіка новы сцяг быў упершыню урачыста падняты пры велізарным натоўпам народа; таксама ўздымаўся пры інаўгурацыі Нельсана Мандэлы 10 мая.

Сцяг уяўляе сабой сімбіёз мінулага, сучаснасці і будучыні ПАР і складаецца з шасці колераў. Сцяг напоўнены сімвалізмам. Над традыцыйных чырвоным, белым і сінім колерамі, узятых з ранейшага сцяга і ўвасабляюць «белае» мінулае ПАР (а таксама белае насельніцтва краіны), накладзены вілападобны крыж колераў партыі Афрыканскі Нацыянальны Кангрэс: чорнага, жоўтага і зялёнага, закліканых сімвалізаваць карэннае насельніцтва і барацьбу супраць апартэіду. Чорны трохкутнік з жоўтай аблямоўкай быццам «ўразаецца» ў чырвона-бела-сіні сцяг белых, сімвалізуючы барацьбу чорнай большасці за свае правы, перамогу ў гэтай шматгадовай барацьбе і адваяванае месца пад сонцам. Пры гэтым зялёныя палосы (сімвалізуюць т.зв. «каляровых») ляжаць паміж «чорнай» і «белай» зонамі сцяга. У цэлым сцяг сімвалізуе, па задуме стваральнікаў, мульцірасавую будучыню ПАР.

## Гістарычныя сцягі 

Выява:Flag_of_South_Africa_1910-1912.svg|Сцяг Паўднёва-Афрыканскага Саюза ў 1910—1912 гг.
Выява:South Africa Flag 1912-1928.svg|Сцяг Паўднёва-Афрыканскага Саюза ў 1912—1928 гг.
Выява:Flag of South Africa (1928-1994).svg|Сцяг Паўднёва-Афрыканскага Саюза, затым Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі ў 1928—1994 гг.

На белай паласе сцяга Паўднёва-Афрыканскага Саюза (з 1961 года — Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі), які выкарыстоўваўся з 1928 да 1994 года намаляваны сцягі Вялікабрытаніі, Аранжавай рэспублікі і Трансвааля.

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы ПАР
Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка
Катэгорыя:Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка
ПАР
Сцяг Вострава Святой Алены

**Дзяржаўны сцяг Вострава Святой Алены** прыняты 4 кастрычніка 1984 г.

Сцяг уяўляе сабой сіняе палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, у левым верхнім куце намаляваны сцяг Вялікабрытаніі, у правай палове адцэнтраваны герб вострава Святой Алены.

Сцяг вострава Святой Алены не выкарыстоўваецца, за рэдкім выключэннем, на адміністрацыйна падпарадкаваных яму тэрыторыях (востраў Узнясення і востраў Трыстан-да-Кунья).

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Вострава Святой Алены
Святой Алены, востраў
Лінкальнскі сабор

**Лінкальнскі сабор Дзевы Марыі** (The Cathedral Church of the Blessed Virgin Mary of Lincoln) - гатычны сабор аднайменнай дыяцэзіі царквы Англіі ў горадзе Лінкальн, які будаваўся з канца XII стагоддзя па 1311 г.. Да абвалу ў 1549 г. цэнтральнага шпілю 160-метровы сабор быў самым высокім будынкам на Зямлі. Да яго пабудовы рэкорд вышыннасці на працягу тысячагоддзяў належаў пірамідзе Хеопса.

Будаўніцтва сабора ў Лінкальне пачалося пасля таго, як у 1072 г. туды з Дорчэстэра пераехаў біскуп. Першы сабор будаваўся ў спешцы і падчас землетрасення 1085 г. абрынуўся. Амбіцыйны біскуп Гуга задумаў замяніць яго грандыёзным будынкам, якое і цяпер уваходзіць у тройку найбольш буйных храмаў Вялікабрытаніі.

## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны сайт Лінкальнскага сабора

Катэгорыя:Англіканскія саборы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Лінкальн (Англія)
Катэгорыя:Збудаванні Вялікабрытаніі ў гатычным стылі
Вялікі Сфінкс

**Вялікі Сфінкс** на заходнім беразе Ніла ў Гізе — найстаражытнейшая на Зямлі захаваная манументальная скульптура.

Высечаная з маналітнай вапнавай скалы ў форме каласальнага сфінкса — леў, які ляжыць на пяску, асобе якога — як здаўна прынята лічыць — нададзена партрэтнае падабенства з фараонам Хефрэнам (каля 2575—2465 гг. да н. э.), пахавальная піраміда якога знаходзіцца паблізу.

Гіганцкая статуя з целам льва і галавой чалавека сядзіць перад Вялікімі пірамідамі Гіза, гледзячы з Егіпта на ўсход уздоўж 30-й паралелі. Яна высечана з вапняковага маналіту, які ўтварае скальную аснову плато Гізы, і мае памеры 72 метры ў даўжыню, 11,5 метры ў плячах і 20 метраў у вышыню. Паміж пярэднімі лапамі некалі размяшчалася невялікае свяцілішча.

Афіцыйна лічыцца, што ўзрост «бацькі жаху» набліжаецца да 5 тыс. гадоў, і адносіцца ён да IV дынастыі фараонаў. Аднак у тэкстах Старажытнага царства няма аніводнай згадкі пра яго, і многія навукоўцы лічаць, што Сфінкс значна старэйшы за самі піраміды. Да такой высновы даследчыкі прыйшлі пасля таго, як у 1988 годзе японскія даследчыкі з дапамогай рэхалакатараў паказалі, што апрацаваны камень скульптуры значна старэйшы за ўзрост блокаў пірамід. Акрамя таго, праведзеныя ў пачатку 1990-х гадоў гідралагічныя даследаванні выявілі сляды эрозіі ад магутнага патоку вады ля асновы пастамента статуі, і брытанскія геафізікі ацанілі ўзрост эрозіі ў 10-12 тысячагоддзяў.

Электронная апаратура паказала наяўнасць пад левай лапай каменнай статуі вузкага тунэлю, які вядзе да піраміды Хефрэна. Ён пачынаецца на глыбіні двух метраў і сыходзіць нахільна ўніз. Далей прасачыць яго ход аказалася немагчыма з-за адсутнасці на дадзены момант неабходнага для такіх даследаванняў абсталявання. Паводле некаторых гіпотэз, у тэарэтычна існуючых падземных галерэях пад помнікам можа знаходзіцца бібліятэка, якая ўтрымлівае сапраўдныя веды аб светабудове і гісторыі ўзнікнення чалавецтва. Аднак сапраўднае прызначэнне міфічнай істоты навука растлумачыць пакуль не можа, а значыць, загадку Сфінкса яшчэ толькі трэба будзе раскрыць будучым пакаленням.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Скульптура Старажытнага Егіпта
Катэгорыя:Сусветная спадчына паводле алфавіта
Катэгорыя:Плато Гіза
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Егіпце
Семянтоўскі-Курыла

* Аляксандр Максімавіч Семянтоўскі-Курыла
* Канстанцін Максімавіч Семянтоўскі-Курыла
* Мікалай Максімавіч Семянтоўскі-Курыла
Піраміда Хеопса

**Піраміда Хеопса (Хуфу)** — найбуйнейшая з егіпецкіх пірамід, адзін з «Сямі цудаў свету», які захавалася да нашых дзён.

Мяркуецца, што будаўніцтва, якое доўжылася дваццаць гадоў, пачалося каля 2560 года да н. э. Вядомыя дзясяткі егіпецкіх пірамід. На плато Гіза самыя вялікія з іх — піраміды Хеопса (Хуфу), Хефрэна (Хафра) і Мікерына (Менкаўра). Архітэктарам Вялікай піраміды лічыцца Хеміун, візір і пляменнік Хеопса. Ён таксама насіў тытул «Кіраўнік ўсімі будоўлямі фараона». Больш за тры тысячы гадоў (да пабудовы кафедральнага сабора ў Лінкальне, Вялікабрытанія, каля 1300 года) піраміда заставалася самай высокай пабудовай на Зямлі.

Пабудавана архітэктарам Хеміунам. Суадносіны ўсіх частак збудавання заснаваны на прапорцыях так званага залатога сячэння. Вышыня піраміды 146,6 м, даўжыня кожнага з бакоў квадратнай асновы складае 233 м. Піраміда выкладзена з вялікіх блокаў вагой ад 2,5 да 30 т. Агульная іх колькасць дасягае 2 млн 300 тыс. Блокі ўтрымліваюцца без сувязнага раствора пад сваім цяжарам. Знадворку піраміда была пакрыта паліраванымі вапняковымі плітамі. Яны блішчэлі на сонцы, і гэта стварала яшчэ большае ўражанне велічнай магутнасці, урачыстасці. Піраміда Хеопса была часткай вялікага архітэктурнага ансамбля, куды ўваходзілі, акрамя памінальных храмаў, скульптура сфінкса з партрэтнай выявай фараона і тулавам ільва.

## Літаратура 
* Лазука, Б. Гісторыя сусветнага мастацтва. Ад старажытных часоў па XVI стагоддзе / Б. А. Лазука. — Мн.: Беларусь, 2010. ISBN 978-985-01-0894-4

## Спасылкі 
* «Дневники» строителей египетских пирамид представили в Каире  // «Моя планета»  (пра старажытныя дакументы бытавога і гаспадарчага зместу, звязаныя з будаўніцтвам піраміды Хеопса)

Хеопса
Катэгорыя:Плато Гіза
Катэгорыя:Мастацтва Старажытнага Егіпта
Катэгорыя:Сусветная спадчына паводле алфавіта
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Егіпце
Катэгорыя:Мегаліты Афрыкі
Эмблема Алжыра

**Эмбле́ма Алжы́ра** — пячатка, якую выкарыстоўвае урад, яна эквівалентная гербам у іншых дзяржавах. Сучасная выява эмблемы была прынята пасля 1976 і адрозніваецца ад папярэдняй выявы паўмесяцам, які прысутнічае і на сцягу Алжыра і з'яўляецца сімвалам ісламу. Надпіс, які атачае эмблему на арабскай, азначае: "Народная дэмакратычная рэспубліка Алжыр", араб. الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية.

Пад узыходзячым сонцам намаляваная рука Фацімы (дачкі прарока Мухамеда). Рука Фацімы з'яўляецца традыцыйным сімвалам рэгіёну. Узыходзячае сонца сімвалізуе новую эру. Астатнія сімвалы адносяцца да сельскай гаспадаркі і прамысловасці, адлюстроўваючы заводы вакол гор і будынкі, якія сімвалізуюць сельскую гаспадарку. Гара прадстаўляе горы Атлас.

Алжыр
Катэгорыя:Алжыр
Герб Уганды

**Герб Уганды** засяроджаны на шчыце і дзідах на зялёным насыпу.

Шчыт і дзіды ўяўляюць гатоўнасць угандыйскіх людзей абараніць сваю краіну. На шчыце ёсць тры малюнкі: хвалі на вяршыні шчыта ўяўляюць возера Вікторыя; сонца ў цэнтры сімвалізуе шмат сонечных дзён, якімі валодае Уганда; і традыцыйны барабан, які з'яўляецца сімвалам танца і прызыву людзей на сустрэчы і цырымоніі.

Справа ад шчыта знаходзіцца ўсходні венцаносны журавель — нацыянальная птушка Уганды. Злева угандыйская антылопа коб (Kobus kob thomasi), разнавіднасць антылопы коб, што сімвалізуюць багатую дзікую прыроду краіны.

Шчыт стаіць на зялёным насыпы, прадстаўляючы ўрадлівую зямлю, і непасрэдна вышэй выява ракі Ніла. Дзве галоўных таварных культуры: кава і бавоўна.

Уганда

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Уганды
Гімн Анголы

**Angola Avante** (Наперад, Ангола!) - дзяржаўны гімн Анголы, прыняты пасля абвяшчэння незалежнасці ад Партугаліі.

## Тэкст 
Ó Pátria, nunca mais esqueceremos 
Os heróis do quatro de Fevereiro.
Ó Pátria, nós saudamos os teus filhos
Tombados pela nossa Independência.
Honramos o passado e a nossa História,
Construindo no Trabalho o Homem novo,
*(паўтор двух апошніх радкоў)*

*Прыпеў*
Angola, avante!
Revolução, pelo Poder Popular!
Pátria Unida, Liberdade,
Um só povo, uma só Nação!
*(Паўтор прыпева)*

Levantemos nossas vozes libertadas
Para glória dos povos africanos.
Marchemos, combatentes angolanos,
Solidários com os povos oprimidos.
Orgulhosos lutaremos Pela Paz
Com as forças progressistas do mundo.
*(паўтор двух апошніх радкоў)*

*Прыпеў*

Катэгорыя:Гімны
Катэгорыя:Ангола
Сіцылія

**Сіцы́лія** () — аўтаномны рэгіён Італіі (сталіца Палерма) і найбуйнейшы востраў у Міжземным моры. Плошча — 25700 км², насельніцтва — 5,1 млн чалавек. Знаходзіцца на паўднёвы захад ад Апенінскага паўвострава і аддзяляецца ад яго Месінскім пралівам (шырыня 3 км).

Рэгіён Сіцылія падзелены на 9 правінцый: Палерма, Катанія, Месіна, Сіракуза, Трапані, Рагуза, Кальтанісета, Эна, Агрыджэнта.

## Гл. таксама 
* Эгадскія астравы
* Коза Ностра
* Віла Палагонія

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Даныя па ВУП італьянскіх правінцый на 2007 год
Нацыянальная Асамблея Беніна

**Нацыянальная Асамблея** () — заканадаўчы орган Беніна.

## Склад 
Нацыянальная Асамблея складаецца з адной палаты і ўключае 83 дэпутатаў, якія выбіраюцца па прапарцыйнай сістэме на пяцігадовы тэрмін.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Асамблеі

Катэгорыя:Бенін
Герб Беніна

**Герб Беніна** быў паўторна прыняты ў 1990, замяніўшы герб, які існаваў у 1975-1990 гг.

Наверсе герба нацыянальны сімвал грэбень, які складаецца з двух завінчаных рагоў напоўненых збожжам і пяском. Лічыцца, што яны сімвал росквіту. Ніжэй грэбня шчыт, які ўтрымлівае фактычны герб Беніна.
Шчыт складаецца з чатырох сектараў. У верхняй частцы гербу: замак у стылі Сомба - сімвал гісторыі Беніна, у іншым сектары: Зорка Беніна - самая высокая ўзнагарода Беніна. У ніжняй частцы гербу: выява судна, як знак, якой пазначае прыбыццё еўрапейцаў у Бенін, у іншым, левым сектары пальма - галоўны крыніца пражытка Беніна.

Шчыт акружаны з двух бакоў парай леапардаў - нацыянальныя жывёлы Беніна. У самым нізе шчыта дэвіз Беніна «Братэрства, Правасуддзе, Праца» (фр. Fraternité, Justice, Travail).

Бенін
Катэгорыя:Бенін
Геаграфія Беніна

**Дзяржава Бенін** знаходзіцца ў Заходняй Афрыцы. Абмываецца на поўдні водамі Атлантычнага акіяна (Гвінейскі заліў). Берагавая лінія: 121 км.

Плошча: агульная — 112.620 км.кв.

Працягласць межаў з Буркіна-Фасо — 306 км, Нігер — 266 км, Нігерыя — 773 км, Тога — 644 км.

Геаграфічна краіна падзеленая на пяць натуральных абласцей: прыбярэжная вобласць, зона плато («Ла тэра дэ барр»), узвышанае плато з лясістай саваннай на поўначы, узгорыстая вобласць на паўночным захадзе («Атакора») і урадлівыя Нігерскія раўніны на паўночным усходзе.

Клімат — на поўначы краіны субэкватарыяльны, два сезона — сухі са снежня па май і дажджлівы з чэрвеня па лістапад. У паўднёвай частцы клімат экватарыяльны, з двума сезонамі дажджоў і двума сухімі сезонамі.

Рачная сетка густая. Галоўныя рэкі — Вемэ і Мона, абедзве суднаходныя.

Расліннасць — у асноўным высока травяная саванна з акацыямі, пальмамі дум, дрэвамі карытэ. На ўзбярэжжы трапічныя вечназялёныя лясы, а таксама пасадкі алейнай пальмы і ціка.

Жывёльны свет даволі багаты. У саванне шмат антылоп і буйных драпежнікаў — львы, пантэры, гепарды. Сустракаюцца сланы і буйвалы.

## Літаратура 
*
Герб Анголы

**Герб Анголы** выкананы ў сацыялістычным стылі. Некаторыя элементы герба таксама прысутнічаюць на сцягу Анголы.

## Гісторыя 
Дадзены герб з'яўляецца афіцыйным гербам Рэспублікі Ангола з 1992 года. Да гэтага часу дзейнічаў герб Народнай Рэспублікі Ангола, прыняты пасля абвяшчэння ёю незалежнасці 11 лістапада 1975. Адрозненне паміж гэтымі двума гербамі толькі ў назве дзяржавы.

## Апісанне 
У цэнтры герба — мачэтэ і матыка, якія сімвалізуюць сельскую гаспадарку і вызваленчую барацьбу. Вышэй іх — зорка, якая сімвалізуе міжнародную салідарнасць і прагрэс. Ўзыходзячае сонца азначае новую краіну. Усе гэтыя сімвалы апраўляюцца паловай зубчастага кола, якое сімвалізуе прамысловасць, і снапом кукурузы, кава, бавоўна — асноўныя сельскагаспадарчыя культуры, якія вырошчваюцца ў Анголе. Ніжэй намаляваная адкрытая кніга, якая сімвалізуе адукацыю і культуру. У самым нізе герба залатая стужка з назвай дзяржавы на партугальскай мове — Рэспубліка Ангола.

Ангола
Катэгорыя:Ангола
Герб Батсваны

**Дзяржаўны герб Батсваны** зацверджаны 25 студзеня 1966 г.

Шчыт, размешчаны ў цэнтры, падтрымліваюць дзве зебры. Форма шчыта традыцыйная для Усходняй Афрыкі. У верхняй частцы шчыта тры зубчастых колы, якія сімвалізуюць сабой прамысловасць.

Тры хвалі сімвалізуюць ваду. А дэвіз у ніжняй частцы герба на блакітнай стужцы Pula азначае на мове сетсвана *дождж*. Гэты дэвіз і хвалі падкрэсліваюць важнасць вады для Батсваны.

У ніжняй частцы шчыта размешчана галава быка, якая сімвалізуе высокае значэнне жывёлы для Батсваны. Дзве зебры намаляваныя, бо яны з’яўляюцца важнай часткай жывой прыроды ў Батсване. Зебра справа трымае галінку сорга, важную сельскагаспадарчую культуру для краіны. Зебра злева трымае бівень слана — слановую косць, што сімвалізуе гандаль слановай косткай у Батсване ў мінулым.

Батсван
Катэгорыя:Батсвана
Зебры

**Зебра** (*Hippotigris*) — падрод роду коні, які ўключае віды зебра раўнінная, зебра пустынная і зебра горная. Гібрыдныя формы паміж зебрамі і хатнімі конямі называюць зеброідамі, паміж зебрамі і асламі — зебруламі.

Катэгорыя:Коні
Гімн Батсваны

**Шчаслівая будзь, слаўная зямля** (мова сетсвана *Fatshe leno la rona*) — дзяржаўны гімн Батсваны, зацверджаны пасля атрымання незалежнасці ў 1966 г. Напісаны Кгалемангам Тумедыска Мотсетэ.

## Словы на сетсвана 
Fatshe leno la rona, 
Ke mpho ya Modimo,
Ke boswa jwa borraetsho;
A le nne ka kagiso.

*Прыпеў*:
Tsogang, tsogang! banna, tsogang!
Emang, basadi, emang, tlhagafalang!
Re kopaneleng go direla
Lefatshe la rona.

Ina lentle la tumo
La chaba ya Botswana,
Ka kutlwano le kagisano,
E bopagantswe mmogo.

*Прыпеў*

Катэгорыя:Гімны
Катэгорыя:Батсвана
Парламент Батсваны

**Парламент Батсваны** () — заканадаўчы орган Батсваны.

## Склад 
Парламент складаецца з адной палаты Нацыянальнай Асамблеі і Прэзідэнта, абіранага парламентам на пяцігадовы тэрмін.

Палата правадыроў з’яўляецца кансультатыўным органам і не ўваходзіць у склад парламента.

Катэгорыя:Батсвана
Батсвана
Мона (рака)

**Мона** — рака на ўсходзе Тога, ля ўпадзення ў Атлантычны акіян утварае натуральную мяжу з Бенінам.

Самая доўгая рака Тога. Цячэ ў паўднёвым кірунку і ўпадае ў заліў Бенін. Даўжыня 467 км. Плошча басейна 25000 км².

Катэгорыя:Рэкі Тога
Катэгорыя:Рэкі Беніна
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Атлантычны акіян
Катэгорыя:Памежныя рэкі
Гімн Алжыра

**Касаман** (, «мы абяцаем») — гімн Алжыра. Тэкст напісаны Муфдзі Закарыя, музыка — егіпецкім кампазітарам Махамедам Фавзі.

Створаны ў 1956 годзе. Стаў нацыянальным гімнам у 1963 годзе.

## Арыгінальны тэкст 
    قسما بالنازلات الماحقات
    والدماء الزاكيات الطاهرات
    والبنود اللامعات الخافقات
    في الجبال الشامخات الشاهقات
    نحن ثرنا فحياة أو ممات
    وعقدنا العزم أن تحيا الجزائر
    فاشهدوا... فاشهدوا... فاشهدوا...

    نحن جند في سبيل الحق ثرنا
    وإلى استقلالنا بالحرب قمنا
    لم يكن يصغى لنا لما نطقنا
    فاتخذنا رنة البارود وزنا
    وعزفنا نغمة الرشاش لحنا
    وعقدنا العزم أن تحيا الجزائر
    فاشهدوا... فاشهدوا... فاشهدوا...

يا فرنسا قد مضى وقت العتاب
و طويناه كما يطوى الكتاب
يا فرنسا ان ذا يوم الحساب
فاستعدي و خذي منا الجواب
ان في ثورتنا فصل الخطاب
و عقدنا العزم ان تحيى الجزائر
فاشهدوا… فاشهدوا… فاشهدوا…

    نحن من أبطالنا ندفع جندا
    وعلى أشلائنا نصنع مجدا
    وعلى أرواحنا نصعد خلدا
    وعلى هاماتنا نرفع بندا
    جبهة التحرير أعطيناك عهدا
    وعقدنا العزم أن تحيا الجزائر
    فاشهدوا... فاشهدوا... فاشهدوا...

    صرخة الأوطان من ساح الفدا
    فاسمعوها واستجيبوا للندا
    واكتبوها بدماء الشهدا
    واقرأوها لبني الجيل غدا
    قد مددنا لك يا مجد يدا
    وعقدنا العزم أن تحيا الجزائر
    فاشهدوا... فاشهدوا... فاشهدوا...

## Спасылкі 
* MP3 версія 

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Алжыра
Алжыр
Катэгорыя:Песні 1956 года
Чалбі

**Чалбі** () — глініста-саланчаковая пустыня ў Афрыцы, размешчаная ў паўночнай частцы Кеніі, на ўсход ад возера Туркана. Назва пустыні на мове габра азначае «голы і салёны». Гэта самы засушлівы і гарачы рэгіён Кеніі. Пустыня ўтварылася на месцы старажытнага возера. Назіраюцца міражы.

Катэгорыя:Пустыні Афрыкі
Катэгорыя:Геаграфія Кеніі
Міраж

**Міраж** ( — літаральна *бачнасць*) — аптычная з’ява ў атмасферы: адлюстраванне святла мяжой паміж рэзка рознымі па шчыльнасці пластамі паветра. Для назіральніка такое адлюстраванне заключаецца ў тым, што разам з аддаленым аб’ектам (або участкам неба) відаць яго ўяўны малюнак, зрушаны адносна прадмета.

Катэгорыя:Атмасферныя аптычныя з’явы
Гімн Беніна

'''L'Aube Nouvelle** (Усход новага дня) з атрыманнем незалежнасці ў 1960 годзе - гімн Беніна. Тэкст і музыка: Жыльбэр Жан Даньён (Gilbert Jean Dagnon).

## Тэкст 

**1 куплет:**
Jadis à son appel, nos aïeux, sans faiblesse
Ont su avec courage, ardeur, pleins d’allégresse
Livrer au prix du sang des combats éclatants
Accourez vous aussi, bâtisseurs du présent,
Plus forts dans l’unité, chaque jour à la tâche,
Pour la prospérité, construisez sans relâche.

**прыпеў:**
Enfants du Bénin debout!
La liberté d’un cri sonore
Chante aux premiers feux de l’aurore
Enfants du Bénin, debout!

**2 куплет:**
Quand partout souffle un vent de colère et de haine
Béninois, sois fier, et d’une âme sereine,
Confiant dans l’avenir, regarde ton drapeau
Dans le vert tu liras l’espoir du renouveau;
De tes aïeux le rouge évoque le courage;
Des plus riches trésors le jaune est le présage.

**прыпеў**

**3 куплет:**
Tes monts ensoleillés, tes palmiers, ta verdure,
Cher Bénin, partout font ta vive parure.
Ton sol offre à chacun la richesse des fruits.
Bénin, désormais que tes fils tous unis,
D’un fraternel élan partagent l’espérance.
De te voir à jamais heureux dans l’abondance.

**прыпеў'''

Катэгорыя:Гімны
Волка

**Волка** — тапонім:

## Беларусь 
* Волка — рака ў Дзяржынскім і Стаўбцоўскім раёнах Мінскай вобласці, левы прыток ракі Сула
* Волка — рака ў Слуцкім і Капыльскім раёнах Мінскай вобласці, левы прыток ракі Морач
* Волка — рака ў Мінскай і Гродзенскай вобласці, левы прыток Бярэзіны (басейн Нёмана).
Алерт

**Алерт** ( — вымаўляецца як [ə'lɜːt]) — самае паўночнае ў свеце паселішча са сталымі жыхарамі.

Алерт размешчаны на востраве Элсмір тэрыторыі Нунавут, Канада, усяго за 817 кіламетраў ад Паўночнага полюса.

У 2005 годзе ў Алерце пастаянна пражывала 5 чалавек, не лічачы ваенных (каля 70 чал.), служачых на канадскай ваеннай базе і супрацоўнікаў метэаралагічнай станцыі.

Бліжэйшы буйны канадскі горад (Эдмантан, Альберта) знаходзіцца за 3578 кіламетраў. Нарвежская сталіца Осла знаходзіцца за 3192 км.

## Спасылкі 
* Алерт на карце Нунавута

Катэгорыя:Населеныя пункты Нунавута
Катэгорыя:Элсмір
Катэгорыя:Экстрэмальныя пункты Зямлі
Машынны код

**Машынны код** (таксама ўжываюцца тэрміны **ўласны код**, або **платформава-арыентаваны код**, або **родны код**, або **натыўны код** — ад ) — сістэма каманд канкрэтнай вылічальнай машыны, якая інтэрпрэтуецца непасрэдна мікрапрацэсарам або прашыўкамі дадзенай вылічальнай машыны.

Кожная мадэль працэсара мае свой уласны набор каманд, хоць у шматлікіх мадэлях гэтыя наборы каманд падобныя між сабой. Кажуць, што працэсар *A сумяшчальны* з працэсарам *B*, калі працэсар *A* цалкам «разумее» машынны код працэсара *B*. Калі працэсар *A* ведае некалькі каманд, якіх не разумее працэсар *B*, то *B* несумяшчальны з *A*.

«Словы» машыннага кода называюцца **машынным інструкцыямі**. Кожная з іх апісвае элементарнае дзеянне, якое выконвае працэсар, такое як «пераслаць з памяці ў рэгістр». Праграма — гэта проста доўгі спіс інструкцый, што выконваюцца працэсарам. Раней працэсары проста выконвалі інструкцыі адну за другой, але новыя суперскалярныя працэсары здольныя выконваць некалькі інструкцый за раз. Прамы паток выканання каманд можа быць зменены інструкцыяй пераходу, якая пераносіць выкананне на інструкцыю з зададзеным адрасам. Інструкцыя пераходу можа быць умоўнай, г.зн. пераход адбываецца толькі пры выкананні некаторай умовы.

Таксама інструкцыі бываюць пастаяннай даўжыні (у RISC, MISC-архітэктурах) і дыяпазоннымі (у CISC-архітэктурах; напрыклад, для архітэктуры x86 каманда мае даўжыню ад 8 да 120 бітаў).


Катэгорыя:Мовы праграмавання нізкага ўзроўню
Юр’ева горка

'''Юр'ева горка''' — лесапарк у паўночна-заходняй частцы горада Віцебска.

Плошча 22 гектары. Абсалютная вышыня выгаецца ў дыяпазоне 175 метраў над узроўнем мора. Адносная вышыня - 15-20 м. Лясісты ўзгорак з вузкім і доўгім адгор'ем (Залатая горка), які працягнуўся ўздоўж вуліцы Карла Маркса. Растуць сасна, бяроза пушыстая, клён вастралісты, клён чырвоны, таполя канадская, бэз. З канца 1890-х гг. месца адпачынку працоўных ільнапрадзільнай фабрыкі «Дзвіны». На Юр'евай горцы бярэ пачатак Янавіцкі ручай, які ўпадае ў Заходнюю Дзвіну.

## Назва 
У сярэдзіне XIX стагоддзя града мела шэраг назваў асобных сваіх частак. У раёне Маркаўскай слабады, напрыклад, існавалі найменні — **гара пад Іванам**, **Траецкая гара**, **Залатая горка**. Яшчэ неўсталяванай была сённяшняя назва разглядаемага аб’екта, мясцовыя жыхары называлі яе і Сасоннікам, і Елагамі, і Юр’еўкай.

### Вуліцы 
Захаваліся гістарычныя тапонімы: Падгорная, Пасочная, Інжынерная вуліцы, Пясочны завулак. Большая частка была перайменавана ў савецкі час.

## Апісанне 
Ля падножжа грады раёна былых Елагаў сёння размешчаны стадыён «Лакаматыў» і парк чыгуначнікаў (былы сад Елагі ў савецкі час насіў, акрамя адзначанага, найменні — «Сад камуны» і «Парк імя Л. Кагановіча»).

Сёння разглядаемая града, пачынаючы ад Дзвіны да мяжы Старасямёнаўскіх могілак, забудавана ў асноўным прыватным жыллём, якое асобнымі ўчасткамі існуе і на паўднёвых схілах Юр'евай Горкі, а таксама ў раёне Загаранскіх вуліц і па суседству з Залатой Гарой. 3 паўднёвага боку да сярэдняй часткі гары яшчэ даваеннай парой шчыльна прытуліўся навукова-даследчы ветэрынарны інстытут (зараз — завод ветэрынарных прэпаратаў). На крутых схілах вышэй завода захавалася былая лекавая крыніца. Вышэй пустуе невялікая пляцоўка пад векавымі соснамі, дзе паўстагоддзя таму ўзвышалася Юрава цэркаўка. Правей, па суседству з Старасямёнаўскімі могілкамі, значную плошчу Юр'евай Горкі займае «раслінны гадавальнік» трэста зялёнай гаспадаркі горада.

## Літаратура 
* Витебск: Энциклопедический спавочник / Белорусская Советская Энциклопедия; Редколлегия: И. П. Шамякин (главный редактор) и другие. Мн.: БелСЭ, 1988. — 408 с. [12] л. ил.
*  *Никифоровский Н. Я.* Странички из недавней старины города Витебска: Воспоминания старожила (репринт издания 1899 года с комментариями А. М. Подлипского). — Мн.: Полымя, 1995. — 149 с.: ил. — (Лит. памятники Беларуси) — ISBN 985-07-0015-7
* *Пасанен В. Э., Дикусар Е. А., Стёпин С. Г.* Горные вершины Витебской области. — Минск: Право и экономика, 2016. — 162 с. — ISBN 978-985-552-569-2. С.120, 130.

Катэгорыя:Паркі Віцебска
Катэгорыя:Узгоркі Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Віцебска
Катэгорыя:Лесапаркі Беларусі
Туркана (возера)

**Турка́на** (), раней **Рудольф** () — бяссцёкавае возера ў Кеніі, крайняя паўночная частка — у Эфіопіі. Размешчана ў межах Вялікай Рыфтавай даліны. У возера ўпадае рака Ома.

Месца знаходкі Турканскага хлопчыка — шкілета ўзростам 1,6 млн гадоў.

На ўсход ад возера знаходзіцца пустыня Чалбі.

## Літаратура 
* 
* Африка: энциклопедический справочник. Т. 2. Л—Я / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Власов, Н. И. Гаврилов и др. — М.: Советская энциклопедия, 1987. — С. 325. — 671 с. с илл. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Азёры Кеніі
Катэгорыя:Азёры Эфіопіі
Катэгорыя:Бяссцёкавыя азёры
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Кеніі
Геаграфія Буркіна-Фасо

Дзяржава Буркіна-Фасо знаходзіцца ў Заходняй Афрыцы. 

Плошча: агульная - 274.200 км.кв. 

Працягласць межаў з Бенінам - 306 км, Кот-д’Івуарам - 584 км, Ганай - 548 км, Малі - 1.000 км, Нігер - 628 км, Тога - 126 км. 

Вялікая частка паверхні - хвалістае плато Мосі (вышыня 200-500 м), над якім ўзнімаюцца асобныя горы вышынёй да 750 м. Клімат субэкватарыяльны, з рэзка выяўленым сухім сезонам (з лістапада па сакавік; ў паўночных раёнах доўжыцца 08/10 мес.). Рэкі нешматлікія; найбольш значныя з іх - рака Чорная Вольта і рака Белая Вольта. Пераважае тыповая і высокатраўная саванна; месцамі - ўчасткі рэдкастойных саваннавых лясоў, хмызнякоў. Лясы займаюць ок. 9% тэрыторыі краіны. На мяжы з Бенінам і Нігерыяй нацыянальны парк W (Дубль-В), рэзерваты.
Герб Буркіна-Фасо

**Герб Буркіна-Фасо** утрымлівае шчыт, у колерах нацыянальнага сцяга. Над шчытом, напісана назва краіны, а пад ім — нацыянальны дэвіз «*Адзінства, Прагрэс, Правасуддзе*» (фр.: «*Unité, Progrès, Justice*»). Дэвіз Верхняй Вольты да рэвалюцыі 1984 быў «*Адзінства, Праца, Правасуддзе*» (фр.: «*Unité, Travail, Justice*»). Два белых жарабца трымаюць шчыт. Гэты герб падобны да старога герба Верхняй Вольты толькі з сцягам Буркіна-Фасо на шчыце замест сцяга Верхняй Вольты. Сцяг і яго значэнне рэгулююцца законам № 020/97/II/AN.

## Гісторыя 
### Першы герб рэспублікі (1984–1997) 
На гербе, прынятым падчас рэвалюцыі 1984—1987 года былі намаляваныя матыкі і Аўтамат Калашнікава з дэвізам «*Радзіма або смерць, мы пераможам*» (фр.: «*La Patrie ou la Mort, nous vaincrons*»). Гэты герб існаваў да 1997 г.

File:Coat of arms of Burkina Faso 1984-1991.svg|Emblem 1984–1997

### Герб Верхняй Вольты 
Ён нагадвае сённяшні герб, за выключэннем знешняга шчыта, які мае сіні фон, шчытка, які быў заснаваны на сцягу Верхняй Вольты з накладзенымі літарамі «RHV» (абрэвіятура для назвы краіны: «*République de Haute-Volta*»), і дэвіз «*Адзінства, Праца, Правасуддзе*» (фр.: «*Unité, Travail, Justice*»).

File:Coat of arms of Upper Volta.svg|Герб Верхняй Вольты у перыяд 1961-1984
File:Coat of arms of Upper Volta (1967-1984).svg|Непацверджаны герб Верхняй Вольты з 1967 (прапанова герба?)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*

Буркіна-Фасо
Катэгорыя:Буркіна-Фасо
Гімн Буркіна-Фасо

**Гімн Буркіна-Фасо** (таксама вядомы як фр. L'Hymne de la victoire or Ditanyè) - адзін з сімвалаў дзяржаўнасці Буркіна-Фасо. Створаны і прыняты ў 1984 годзе. Словы Томаса Санкары, тагачаснага кіраўніка дзяржавы.

## Тэкст гімна 
Contre la férule humiliante il y a déjà mille ans, 
La rapacité venue de loin les asservir il y a cent ans.
Contre la cynique malice métamorphosée
En néocolonialisme et ses petits servants locaux
Beaucoup flanchèrent et certains résistèrent.
Mais les échecs, les succès, la sueur, le sang
Ont fortifié notre peuple courageux et fertilisé sa lutte héroïque.

CHORUS:
Et une seule nuit a rassemblée en elle
L'histoire de tout un peuple.
Et une seule nuit a déclenché sa marche triomphale
Vers l'horizon du bonheur.
Une seule nuit a réconcilié notre peuple
Avec tous les peuples du monde,
A la conquête de la liberté et du progrès
La Patrie ou la mort, nous vaincrons !

Nourris à la source vive de la Révolution.
Les engagés volontaires de la liberté et de la paix
Dans l'énergie nocturne et salutaire du 4 août
N'avaient pas que les armes à la main, mais aussi et surtout
La flamme au coeur pour légitimement libérer
Le Faso à jamais des fers de tous ceux qui
Çà et, là en poluaient l'âme sacrée de l'indépendance, de la souveraineté.

CHORUS

Et séant désormais en sa dignité recouvrée
L'amour et l'honneur en partage avec l'humanité,
Le peuple du Burkina chante un hymne à la victoire,
A la gloire du travail libérateur, émancipateur.
A bas l'exploitation de l'homme par l'homme!
Hé en avant pour le bonheur de tout homme,
Par tous les hommes aujourd'hui et demain, par tous les hommes ici et pour toujours!

CHORUS

Révolution populaire notre sève nourricière.
Maternité immortelle du progrès à visage d'homme.
Foyer éternel de démocratie consensuelle,
Où enfin l'identité nationale a droit de cité,
Où pour toujours l'injustice perd ses quartiers,
Et où, des mains des bâtisseurs d'un monde radieux
Mûrissent partout les moissons de væux patriotiques, brillent les soleils infinis de joie.

CHORUS

Катэгорыя:Гімны
Катэгорыя:Буркіна-Фасо
Анкалогія

**Анкалогія**  (ад  — «пухліна» і  — «вучэнне») — раздзел медыцыны, які вывучае пухліны, іх этыялогію і патагенез, механізмы і заканамернасці ўзнікнення і развіцця, метады прафілактыкі і лячэння.

## Гл. таксама 
* Метастаз
Саванна

thumb|250px|Саванны на карце
[thumb|250px|Афрыканская саванна ([Буркіна-Фасо)]]
**Саванны** — шырокія прасторы ў субэкватарыяльным поясе, пакрытыя травяной расліннасцю з рэдка раскіданымі дрэвамі і хмызнякамі. Тыповыя для субэкватарыяльнага клімату з рэзкім падзелам года на сухі і дажджлівы сезоны.

Катэгорыя:Біёмы
Катэгорыя:Тропікі
Катэгорыя:Тыпы расліннасці
Тхал

**Пустыня Тхал** размешчана ў Пенджабе (Пакістан). Гэта - шырокі рэгіён, пераважна, паміж рэкамі Джхелум і Інд ў наваколлі плато Патхохар. Даўжыня з поўначы на поўдзень складае 305 км, максімальная шырыня складае 112 км, у той час як мінімальная шырыня складае 32 км. Гэтая вобласць падзелена на раёны Бхакар, Хушаб, Міянвалі, Джханг, Лая, і Музафаргар. Геаграфічна яна нагадвае пустыні Чалістан і Тар.

Катэгорыя:Пустыні Пакістана
Сахель

**Сахе́ль** (ад , *сахель*, у перакладзе азначае «бераг», «мяжа» ці «ўзбярэжжа») — трапічная саванна ў Афрыцы, якая з’яўляецца своеасаблівым пераходам паміж паўночнай Сахарай і паўднёвымі, больш урадлівымі землямі, больш вядомымі як афрыканскі рэгіён Судан (не блытаць з дзяржавай Судан).

## Геаграфія 
Сахель працягнуўся на 3900 км ад Атлантычнага акіяна на захадзе, да Чырвонага мора на ўсходзе, у поясе, шырыня якога змяняецца ад некалькіх сотняў да тысяч кіламетраў; пакрывае плошчу, роўную 3&nbsp;053&nbsp;200 км². Гэта экарэгіён паўзасушлівых палёў, саван. Сёння Сахель уключае ў сябе такія дзяржавы як Сенегал, Маўрытанія, Малі, Буркіна-Фасо, Нігер, Нігерыя, Чад, Судан і Эрытрэя.

Тапаграфічна Сахель лічыцца «плоскім», яго вышыня вагаецца на ўзроўні 200—400 метраў над узроўнем мора. Некаторыя ізаляваныя плато і горныя ланцугі бяруць пачатак у Сахелі, але, тым не менш, лічацца асобнымі экалагічнымі рэгіёнамі — іх флора і фаўна адрозная ад бліжэйшых нізін.

Гістарычна Афрыка была радзімай каралеўстваў, якія здабывалі прыбытак з гандлю праз пустыню. Усе разам гэтыя дзяржавы больш вядомыя як «Сахельскія каралеўствы».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэгіёны Афрыкі
Сцяг Дарфура

**Сцяг Дарфура** — трыкалор, складаецца з панафрыканскіх колераў, з выявай паўмесяца. Афіцыйны сцяг Дарфура, непрызнанай дзяржавы на захадзе Судана, размешчанага паміж Суданам і Чадам.

## Апісанне 
* зялёны — колер багацця Афрыкі (колер ісламу)
* чырвоны — колер крыві, пралітай за Свабоду
* чорны — колер Афрыкі
* Белы паўмесяц на сцягу — знак таго, што большая колькасць жыхароў вызнаюць іслам.

Дарфур
Катэгорыя:Дарфур
Дарфур

на карце Афрыкі 1885 г.]]

**Дарфур** (; «зямля народнасці фур») — сёння рэгіён на захадзе Судана, раён міжэтнічнага Дарфурскага канфлікту, які перарос ва ўзброенае супрацьстаянне паміж цэнтральным урадам, нефармальнымі праўрадавымі арабскімі ўзброенымі атрадамі «джанджавідаў» і паўстанцкімі групоўкамі мясцовага экватарыяльнага насельніцтва.

]]
На працягу некалькіх соцень гадоў існаваў незалежны султанат Дарфур. У 1899 ён быў далучаны да Судана англа-егіпецкімі войскамі. Вобласць падзелена на тры штата: Заходні Дарфур, Паўднёвы Дарфур і Паўночны Дарфур, якія аб’яднаны Часовым Урадам Дарфура. З-за генацыду мясцовага экватарыяльнага насельніцтва (народнасці фур) арабскімі ўзброенымі атрадамі Дарфур апынуўся ў стане гуманітарнай катастрофы і надзвычайнай сітуацыі з 2003 года.

31 ліпеня 2007 г. пачалася міратворчая аперацыя ААН і Афрыканскага Саюза. У ліпені 2010 года быў павінен прайсці рэферэндум аб будучыні рэгіёну. Жыхарам трэба было адказаць на пытанне ці жадаюць яны, каб Дарфур складаўся з трох асобных штатаў або застаўся адзін аўтаномны рэгіён Дарфур са сваёй канстытуцыяй і ўрадам.

Катэгорыя:Геаграфія Судана
Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Афрыкі