open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вышэйшая школа бяспекі і аховы імя маршала Юзафа Пілсудскага з сядзібай у Варшаве

**Вышэйшая школа бяспекі і аховы імя маршала Юзафа Пілсудскага з сядзібай у Варшаве** — польская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у Варшаве.

## Агульная характарыстыка 
Вышэйшая школа бяспекі і аховы імя маршала Юзафа Пілсудскага з сядзібай у Варшаве — гэта ўстанова, якая спецыялізуецца на адукацыі ў галіне бяспекі, абароны і аховы. Установа мае партнёрскае пагадненне з паліцыяй Польшчы аб практычнай падрыхтоўцы па кірунку «Унутраная бяспека». Таксама яна публікуе ўласны навуковы часопіс «Бяспека і ахова».

## Напрамкі навучання 
* Нацыянальная бяспека
* Унутраная бяспека
* Дзяржаўная бяспека
* Публічная бяспека

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з польскай мовай навучання
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Варшавы
Катэгорыя:Паліцэйскія акадэміі
Памочнікі СПА Люфтвафэ

**Памочнікі супрацьпаветранай абароны (СПА) Люфтвафэ** () — падраздзяленні Люфтвафэ, сфарміраваныя на акупіраваных тэрыторыях Еўропы з мясцовых жыхароў у гады Другой сусветнай вайны.

## Перадгісторыя 
Прававой асновай для прызыву і разгортвання ваенна-паветраных сіл і ваенна-марскіх памочнікаў была Пастанова аб надзвычайнай службе Трэцяга Рэйха ад 15 кастрычніка 1938 года. З красавіка 1942 года студэнты (да 17 гадоў) маглі добраахвотна працаваць у так званых хатніх зенітных батарэях (Heimatflak-Batterien). 20 верасня 1942 года Адольф Гітлер падпісаў прыказ з патрабаваннем неадкладнага разгортвання 120 тысяч чалавек мужчынскага полу для баявых дзеянняў на сушы і ў моры. У кастрычніку 1942 года рэйхсміністр авіацыі Герман Герынг правёў сустрэчу з рэйхсміністрам навукі, выхавання і народнай адукацыі Бернхардам Рустам на якой заявіў, што мае намер выкарыстоўваць тых, хто нарадзіўся ў 1926 і 1927 гадах, для дапаможных служб у ваенна-паветраных сілах. Імперскае міністэрства навукі, выхавання і народнай адукацыі выказала сур'ёзныя пярэчанні з нагоды гэтых планаў, асабліва ў частцы запланаванага спынення заняткаў. Іншыя міністэрствы далучыліся да дыскусіі і таксама выказалі рознага роду пярэчанні. Сам асабісты сакратар фюрэра і рэйхсляйтар Марцін Борман у лісце да Герынга ад 21 снежня 1942 года разглядаў ваенную службу студэнтаў і школьнікаў як небяспека для здароўя моладзі Рэйха, і што патрэбна сканцэнтраваць увагу на адукацыі і развіцці Гітлерюгенда. 

7 студзеня 1943 года Адольф Гітлер прыняў канчатковае рашэнне. У першапачатковы план былі ўнесены значныя змяненні і ўлічаны ўсе пярэчанні міністэрстваў:
* Прызвацца павінны былі толькі навучэнцы сярэдняй школы 1926 і 1927 гадоў нараджэння;
* Размяшчаць навабранцаў варта толькі побач з домам;
* Болей не планавалася выкарыстоўваць дзяўчынак.

22 студзеня 1943 года міністэрства навукі, выхавання і народнай адукацыі «Аб разгортванні ваеннай дапамогі моладзі ў ВПС».

## Памочнікі СПА на акупіраванай тэрыторыі СССР 
### Беларусь 
У верасні 1944 года Службай Нікеля і Саюзам беларускай моладзі ў «памочнікі СПА» былі завербаваныя 2354 маладых беларуса (па іншых дадзеных — каля 5 тыс.). З іх былі адабраны групы для навучання ў зенітна-артылерыйскай школе. Па заканчэнні курса вучобы іх уключылі ў склад частак СПА Берліна, у якасці асобных беларускіх падраздзяленняў.

## Вядомыя памочнікі 
* Папа Рымскі Бенедыкт XVI прымаў удзел у абароне завода BMW пад Мюнхенам.

Катэгорыя:Люфтвафэ
Катэгорыя:Замежныя добраахвотнікі вермахта
Вышэйшая школа рэабілітацыі з сядзібай у Варшаве

**Вышэйшая школа рэабілітацыі з сядзібай у Варшаве** () — польская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў Варшаве.

## Агульная характарыстыка 
Вышэйшая школа рэабілітацыі з сядзібай у Варшаве была створана 22 лютага 2007 года. Гэта спецыялізаваная вышэйшая навучальная ўстанова медыцынскага профілю і практычнага скіравання. Яна ажыццяўляе навучанне ў галіне шырока разглядаемай рэабілітацыі, неадкладнай медыцынскай дапамогі, дыеталогіі і медыцынскай псіхалогіі. Студэнты праходзяць практыку ў розных шпіталях Варшавы. Таксама ўстанова арганізуе разнастайныя курсы павышэння кваліфікацыі па свайму профілю.

## Напрамкі навучання 
* Фізіятэрапія
* Дыеталогія
* Неадкладная медыцынская дапамога
* Медыцынская псіхалогія

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы 

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з польскай мовай навучання
Катэгорыя:2007 год у Польшчы
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Варшавы
Катэгорыя:Медыцынскія вышэйшыя навучальныя ўстановы
Уладзімір Андрэевіч Бабкоў

**Уладзімір Андрэевіч Бабко́ў** (нар. ) — гісторык і палітолаг, доктар гістарычных навук (1978), прафесар (1983), член-карэспандэнт НАН Беларусі (1989). Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Салтанаўка (Жлобінскі раён Гомельскай вобласці Беларусі). У 1963 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. Працаваў літработнікам, загадчыкам аддзела шэрагу раённых і рэспубліканскіх газет, карэспандэнтам Дзяржаўнага камітэта БССР па радыёвяшчанні і тэлебачанні. У 1969 годзе скончыў аспірантуру пры Беларускім дзяржаўным інстытуце народнай гаспадаркі і абараніў кандыдацкую дысертацыю. У 1969—1990 гадах працаваў у Інстытуце гісторыі партыі пры ЦК КПБ на пасадах старшага навуковага супрацоўніка, загадчыка сектара. З 1991 года галоўны навуковы супрацоўнік Аддзела навуковай інфармацыі па грамадскіх навуках Акадэміі навук Беларусі. У 1992—2002 гадах працаваў у Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце на пасадзе загадчыка кафедры і адначасова (з 1993 года, з 2019 — кафедры «Гісторыя беларускай дзяржаўнасці». 3 1 снежня 2021 — прафесар кафедры «Сацыяльнае кіраванне» таго ж факультэта.

## Навуковая і грамадская дзейнасць 
Працы па праблемах гісторыі, партыйнага будаўніцтва КПСС і КПБ, паліталогіі і рэгіянальнай палітыкі. Даследаванні ў галіне праблем жыццядзейнасці КПСС і КПБ, гісторыі стварэння і функцыянавання ў сучасным беларускім грамадстве іншых палітычных партый і рухаў. У шэрагу прац даецца аналіз характару палітычных працэсаў у сучасным беларускім грамадстве, разгляд праблем узаемадзеяння ўлады і насельніцтва, стварэння эфектыўнай сістэмы дзяржаўнага будаўніцтва, навуковы аналіз стану і перспектыў развіцця беларуска-расійскіх адносін года.

Аўтар больш за 200 навуковых прац, у тым ліку аўтар і сааўтар 14 манаграфій. Сярод апублікаванага:
* Качественный рост партии и организация партийных сил / В. А. Бобков; Ин-т истории партии при ЦК КПБ − филиал Ин-та марксизма-ленинизма при ЦК КПСС. — Минск: Беларусь, 1977.
* Научный подход в партийной работе. — М., 1985.
* Возрождение духа ленинизма: [монография] / В. А. Бобков. — М.: Политиздат, 1989.
* Палітычныя партыі і грамадска-палітычныя рухі Беларусі. — Мн., 1993.
* Политология: учеб. / [В. А. Бобков и др.]; под ред. В. А. Бобкова, И. Н. Браима. — Минск: Интерпрессервис; УП «Экоперспектива», 2003.
* Стратегические интересы: поиск баланса. // Беларуская думка. − 2009. − № 4. − С. 56—63.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Члены-карэспандэнты: БАБКОЎ Уладзімір Андрэевіч // НАН Беларусі
* Бабкоў Уладзімір Андрэевіч, доктар гістарычных навук / Вучоныя Беларусі // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* *Никитенко П. Г.* Этапы большого пути (К 80-летию Владимира Андреевича БОБКОВА) // Вести БНТУ, № 3 от 4 Марта 2019 
* Беларусь в геополитическом измерении  // Беларуская думка, № 6, 2010. — С. 48.
* 
* Уладзімір Андрэевіч Бабкоў у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Катэгорыя:Палітолагі СССР
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Палітолагі Беларусі
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Мазавецкая медыцынская вучэльня ў Варшаве

**Мазавецкая медыцынская вучэльня ў Варшаве** () — польская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў Варшаве.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня навучае студэнтаў на спецыяльнасцях практычнага профілю ў галіне медыцынскіх навук. Студэнты маюць прафесійную практыку, а таксама клінічныя заняткі ва ўстановах аховы здароўя Варшавы. У цяперашні час вучэльня спецыялізуецца на фізіятэрапіі і сястрынскай справе ў стацыянарнай і нестацыянарнай (завочнай) формах навучання. Вучэльня мае два кампусы ў Варшаве, абсталявыя сучаснымі канферэнц-заламі, лекцыйнымі аўдыторыямі, камп’ютарнымі класамі, лінгафоннымі кабінетамі, лабараторыямі ў галіне фізіятэрапіі, біямеханікі, анатоміі, фізіялогіі і інш.

## Напрамкі навучання 
* Фізіятэрапія
* Акушэрства
* Сястрынская справа
* Псіхалогія
* Оптамeтрыя

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з польскай мовай навучання
Катэгорыя:2004 год у Польшчы
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Варшавы
Катэгорыя:Медыцынскія вышэйшыя навучальныя ўстановы
Язэп Францавіч Камаржынскі

**Язэп Францавіч Камаржынскі** (14 сакавіка 1899, Дзвінск, цяпер Латвія — 1965, Даўгаўпілс) — артыст, рэжысёр, культурна-грамадскі дзеяч беларускай дыяспары ў Латвіі міжваеннага перыяду.

## Біяграфія 
, Кастусь Александровіч, Язэп Камаржынскі, Алесь Махноўскі]]
Сын дзвінскіх мяшчан Франца Камаржынскага і Лізаветы (па нараджэнні Руткуп). 

Удзельнічаў у тэатральных пастаноўках трупы Дзвінскага чыгуначнага тэатра пад кіраўніцтвам М. Канстанцінава. Падчас 1-й сусветнай вайны ў эвакуацыі на Смаленшчыне. Працаваў у рабочай драматычнай дружыне Рослаўля. У 1919—1920 гадах акцёр драмы, сябра Смаленскага аддзялення . Летам 1920 года вярнуўся ў Дзвінск, скончыў беларускія настаўніцкія курсы. У 1922 годзе як рэжысёр узначаліў створаную з ініцыятывы К. Езавітава і Э. Будзькі беларускую тэатральную трупу Дзвінска. Беларускія спектаклі ставіліся ім у латгальскім клубе «Саўле» і святліцы чыгуначнікаў. Калектыў выязджаў з пастаноўкамі ў Прыдруйшчыну, Ізабелінаўшчыну (на тэрыторыі Латвіі), іншыя этнічна беларускія рэгіёны. Увосень 1929 года Беларускі аддзел пры Міністэрстве асветы Латвіі запрасіў Камаржынскага ў Рыгу, дзе ён працаваў настаўнікам у беларускай школе на Маскоўскім фарштаце, а затым быў прызначаны дырэктарам Беларускага народнага тэатра. Выступаў як акцёр і рэжысёр. Ставіў п’есы У. Галубка, Я. Купалы, Р. Блаўмана. 3 утварэннем Таварыства беларускага тэатра ў Латвіі Камаржынскі быў дзейсны яго сябра. У 1936 годзе беларуская грамадскасць Латвіі шырока адзначыла 20-годдзе яго творчай дзейнасці.

Удзельнічаў у культурна-грамадскай рабоце латышскіх беларусаў і падчас Другой сусветнай вайны. У 1945 годзе ў ліку іншых культурна-асветных беларускіх працаўнікоў С. Сахарава, С. Сіцько, П. Масальскага (П. Сакола) арыштаваны і высланы ў Сібір. Пасля рэабілітацыі ў 1955 годзе вярнуўся ў Дзвінск (Даўгаўпілс), удзельнічаў у пастаноўках спектакляў у Даўгаўпілскім гарадскім Доме культуры. Загінуў, збіты машынай па дарозе на рэпетыцыю.

Пахаваны на каталіцкіх могілках у Даўгаўпілсе.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Загінулі ў аўтамабільных катастрофах
Катэгорыя:Беларусы ў Латвіі
Катэгорыя:Тэатральныя дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Тэатральныя дзеячы Латвіі
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Латвіі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Сезар (прэмія, 2003)

**28-я цырымонія прысуджэння прэміі «Сезар»** адбылася 22 лютага 2003 года ў Парыжы.

## Пераможцы 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 28-я прэмія «Сезар»  на сайце Акадэміі мастацтваў і тэхналогій кінематографа
* 28-я прэмія «Сезар»  на сайце «*AlloCiné*»
* 28-я прэмія «Сезар»  на сайце «*Internet Movie Database*»

Катэгорыя:Кінапрэмія «Сезар»
Катэгорыя:Кінапрэміі 2003 года
Катэгорыя:2003 год у Францыі
Катэгорыя:Люты 2003 года
Катэгорыя:Падзеі 22 лютага
Катэгорыя:Падзеі ў Парыжы
Вышэйшая педагагічная школа імя Януша Корчака ў Варшаве

**Вышэйшая педагагічная школа імя Януша Корчака ў Варшаве** () — польская недзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў Варшаве.

## Агульная характарыстыка 
Установа з’яўляецца адной з найстарэйшых недзяржаўных вышэйшых навучальных устаноў у Польшчы з філіяламі ў Варшаве, Катавіцах, Ольштыне, Любліне, Шчэціне і Члухаве. Заснавана ў 1993 годзе Таварыствам усеагульных ведаў — арганізацыяй, якая дзейнічае з 1950-х гадоў у сферы асветніцкай і культурнай дзейнасці сярод дарослых, дзяцей і моладзі. Галоўным ініцыятарам стварэння ўстановы быў прафесар Юліян Аўлейтнер, які шмат гадоў займаў пасаду рэктара. Велізарны ўклад у яе развіццё ўнёс і прафесар Уладзіслаў Альшэўскі.

## Структура 
* Факультэт сацыяльных навук у Варшаве
* Сацыяльна-педагагічны факультэт у Катавіцах
* Сацыяльна-гуманітарны факультэт у Ольштыне
* Факультэт у Любліне
* Факультэт у Шчэціне
* Факультэт у Члухаве

## Напрамкі навучання 
* Педагогіка
* Дашкольная педагогіка і педагогіка малодшай школы
* Сацыяльная палітыка
* Сацыяльная праца
* Кіраванне

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з польскай мовай навучання
Катэгорыя:1993 год у Польшчы
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Варшавы
Катэгорыя:Вышэйшыя педагагічныя навучальныя ўстановы
Пётр Маркавіч Аляшкоўскі

**Пётр Маркавіч Аляшкоўскі** (; нар. , Масква) — рускі пісьменнік, тэле- і радыёвядучы, журналіст, гісторык, археолаг.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 22 верасня 1957 года ў Маскве.

У 1979 годзе скончыў гістарычны факультэт Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя М. В. Ламаносава, вучыўся ў завочнай аспірантуры МДУ, але дысертацыю не напісаў.

У 1979—1985 гадах працаваў археолагам ва Усесаюзным аб’яднанні «Саюзрэстаўрацыя», удзельнічаў у работах па рэстаўрацыі помнікаў Рускай Поўначы: Ноўгарада, а таксама Кірыла-Белазерскага, Ферапонтава і Салавецкага манастыроў. Аўтар шэрагу артыкулаў па тэме «Старажытнаруская археалогія».

У 1997 годзе вёў праграму «Назіральнік» на канале «ТВ-Центр». У 2000—2002 гадах быў намеснікам галоўнага рэдактара штотыднёвіка «Книжное обозрение». З 2007 па 2008 год вёў штотыднёвую калонку ў часопісе «Русский репортёр». З 2008 года піша нарысы ў той жа часопіс. Вядзе праграму «Азбука чытання» на радыё «Культура». На Радыё Расіі (Масква) і тэлеканале «Культура» вядзе гутаркі з навукоўцамі ў праграме «Факультэт непатрэбных рэчаў».

## Творчасць 
Друкуецца як празаік з 1989 года (часопіс «Волга»). Творы Аляшкоўскага надрукаваны ў часопісах «Дружба народов», «Юность», «Октябрь», «Столица», «Согласие», «Волга», «Золотой век».

Паводле ацэнак крытыкі, творы П. Аляшкоўскага заўсёды вылучаюцца вострым сюжэтам і арыгінальна асвойваемай літаратурнай традыцый, як у «гатычным» рамане, казцы, гістарычным апавяданні, так і ў рускай рэалістычнай аповесці з яе пільнай увагай да «маленькага чалавека».

Член Саюза пісьменнікаў Масквы з 1993 года.

## Творы 
* 1988 — «Як наўгародцы на Югру хадзілі. Апавяданне пра Наўгародцаў, адважных мараплаўцаў XII стагоддзя».
* 1995 — раман «Арлекін, або Жыццяпіс».
* 1995 — зборнік «Галасы з хору».
* 1997 — раман «Уладзімір Чыгрынцаў».
* 1999 — зборнік «Сёмая валізка».
* 2002 — аповесць «Чайкі».
* 2003 — «Рудл і Брудл».
* 2006 — раман «Рыба. Гісторыя адной міграцыі».
* 2009 — раман «Інстытут сноў».
* 2010 — «Ад Масквы…».
* 2010 — раман «Адваротны бок Месяца».
* 2011 — зборнік «Жыццяпіс тхара».
* 2015 — раман «Крэпасць».
* 2020 — раман «Сакрэцікі».

## Бібліяграфія 
* Как новгородцы на Югру ходили: Рассказ о новгородцах, отважных мореплавателях XII в. — М.: Малыш., 1989.
* Арлекин, или Жизнеописание Василия Тредиаковского: Ист. роман. — М.: Радикс., 1995.
* Старгород; Голоса из хора: (Сборник). — М.: Изд-во им. Сабашниковых., 1995.
* Владимир Чигринцев: Роман. — М.: Вагриус., 1997.
* Седьмой чемоданчик: Повести и рассказы. — М.: Вагриус., 1999.
* Чайки: Повести. — М.: Текст., 2002.
* Руда и Будл. — М.: НЛО., 2003.

## Узнагароды 
* прэмія «Рускі Букер» (2015) за раман «Крэпасць».

Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі XX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў Масквы
Сезар (прэмія, 1987)

**12-я цырымонія прысуджэння прэміі «Сезар»** адбылася 7 сакавіка 1987 года ў Парыжы.

## Пераможцы 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 12-я прэмія «Сезар»  на сайце Акадэміі мастацтваў і тэхналогій кінематографа
* 12-я прэмія «Сезар»  на сайце «*AlloCiné*»
* 12-я прэмія «Сезар»  на сайце «*Internet Movie Database*»

Катэгорыя:Кінапрэмія «Сезар»
Катэгорыя:Кінапрэміі 1987 года
Катэгорыя:1987 год у Францыі
Катэгорыя:Сакавік 1987 года
Катэгорыя:Падзеі 7 сакавіка
Катэгорыя:Падзеі ў Парыжы
Аляксандр Паўлавіч Чудакоў

**Аляксандр Паўлавіч Чудакоў** (; , с. Шчуч’я, Казахская ССР — , Масква) — рускі філолаг, літаратуразнаўца і пісьменнік, педагог, спецыяліст па творчасці А. П. Чэхава.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 2 лютага 1938 года ў сяле Шчуч’я Казахскай ССР ў сям’і настаўнікаў.

У 1960 годзе скончыў філалагічны факультэт Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя М. В. Ламаносава (МДУ). З 1964 года працаваў у Інстытуце сусветнай літаратуры, выкладаў у МДУ, Літаратурным інстытуце. Доктар філалагічных навук (1983). Пасля 1987 года чытаў курс рускай літаратуры ў еўрапейскіх і амерыканскіх універсітэтах. Быў сябрам Міжнароднага чэхаўскага таварыства.

Памёр 3 кастрычніка 2005 года з-за цяжкай чэрапна-мазгавой траўмы. Няшчасны выпадак здарыўся ў пад’ездзе дома, дзе жыў пісьменнік. На лесвічнай пляцоўцы перагарэла лямпачка. Чудакоў, паднімаючыся па прыступках, паслізнуўся і ўпаў. З-за сур’ёзнага падзення пацярпела галава, што і паслужыла прычынай смерці. Пахаваны ў Маскве на Вастракоўскіх могілках.

Жонка — літаратуразнаўца і грамадскі дзеяч Марыэта Чудакова (1937—2021).

## Творчасць 
Чудакову належаць літаратуразнаўчыя працы: «Паэтыка Чэхава» (1971, англійскі пераклад — 1983), «Свет Чэхава: Узнікненне і зацвярджэнне» (1986), «Слова — рэч — свет: ад Пушкіна да Талстога» (1992). Ён апублікаваў больш за дзвесце артыкулаў па гісторыі рускай літаратуры, рыхтаваў і каментаваў зборнікі твораў Віктара Шклоўскага, Юрыя Тынянава.

У 2000 годзе ў часопісе «Знамя» быў надрукаваны раман Чудакова «Кладзецца імгла на старыя прыступкі», які ў 2000 годзе атрымаў прэмію фонда «Знамя» 2000 і быў вылучаны на Букераўскую прэмію ў 2001 годзе. За гэты раман у 2011 годзе пісьменнік атрымаў пасмяротна прэмію «Рускі Букер дзесяцігоддзя».

## Бібліяграфія 
* Поэтика Чехова. — , 1971;
* Мир Чехова: возникновение и утверждение. М., 1986;
* Антон Павлович Чехов: книга для учащихся; [рец.: В. И. Коровин, Л. И. Соболев; ред. Л. А. Белова; худ. Б. Л. Рытман]. — : Просвещение, 1987. — 172 с. — (Биография писателя). — Доп. тираж 200 000 экз.
* Слово — вещь — мир: от Пушкина до Толстого. — , 1992;
* Ложится мгла на старые ступени: роман-идиллия. — , Время, 2012. — 638 с. — 13 000 экз. — ISBN 978-5-9691-0801-1.

## Узнагароды 
* прэмія «Рускі Букер» (2011) за раман «Кладзецца імгла на старыя прыступкі»

Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі XX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Пахаваныя на Вастракоўскіх могілках
Місія падтрымкі ААН у Лівіі

**Місія падтрымкі ААН у Лівіі** () — рэгіянальная місія Арганізацыі Аб’яднаных Нацый у Лівіі, створаная падчас грамадзянскай вайны ў краіне. Асноўныя мэтамі з’яўляюцца падтрымка лівійскіх пераходных уладаў у «постканфліктных намаганнях», забеспячэнне пасярэдніцтва ў рэалізацыі лівійскіх палітычных пагадненняў, падтрымка ключавых лівійскіх інстытутаў, а таксама маніторынг і справаздачнасць па правах чалавека. UNSMIL падпарадкоўваецца Дэпартаменту па палітычных пытаннях ААН.

## Гл. таксама 
* Мірны працэс па Лівіі

## Спасылкі 
*Афіцыйны сайт
*Link to the resolution 
Катэгорыя:Мірны працэс па Лівіі
Катэгорыя:Арганізацыя Аб’яднаных Нацый
Катэгорыя:Палітыка Лівіі
Людміла Іванаўна Краскоўская

**Людміла Іванаўна Краскоўская** (; , Вільня — , Браціслава) — славацкі гісторык, археолаг, літаратар, дзеяч навукі, культуры і мастацтва. Кандыдат гістарычных навук. Дачка беларускага грамадскага дзеяча, педагога Івана Краскоўскага.

## Біяграфія 
Нарадзілася 26 чэрвеня (9 ліпеня) 1904 года ў Вільні. Да выезду ў бежанства ў 1915 г. вучылася ў віленскай школе. Разам з сям’ёй жыла ў Кіеве, Тыфлісе. У 1921 годзе праз Стамбул, Афіны, Вену, Берлін, Коўна сям’я вярнулася ў Вільню, дзе Людміла паступіла ў 7-ы клас Беларускай гімназіі. Дапамагаючы І. Луцкевічу, заахвоцілася вывучэннем музейнай справы, старажытнасцяў, матэрыяльнай культуры продкаў.

Пасля пераезду сям’і ў Дзвінск у 1922 годзе паступіла ў 10-ы клас Дзвінскай беларускай дзяржаўнай гімназіі. Разам з П. Мірановічам удзельнічала ў мастацкім афармленні спектакляў.

З 1924 года стыпендыят чэшскага ўрада, жыла ў Празе. Вучылася адначасова ў дзвюх пражскіх навучальных установах: Карлавым універсітэце (1924—1929) і  (1924—1927), вывучала археалогію, гісторыю мастацтваў. У 1929—1931 гг. працавала навуковым кіраўніком у Нацыянальным музеі ў Празе. У 1930 годзе абараніла дысертацыю *«Заходнія ўплывы ў архітэктуры X—XIII стагоддзяў ва ўсходніх славян»*. Надалей пытаннямі гісторыі архітэктуры не займалася, у сферу навуковых інтарэсаў Л. Краскоўскай увайшлі музейная справа, нумізматыка, археалогія. З 1931 па 1988 г. загадвала археалагічным аддзелам Славацкага нацыянальнага музея (Браціслава). Адна з заснавальнікаў сучаснай славацкай археалогіі, стала першай жанчынай у пасляваеннай Чэхаславакіі — кандыдатам гістарычных навук.

У 1927 і 1929 гг. наведвала бацькоў у Менску, а ў 1936 годзе на іх высылцы ў г. Куйбышаве. Яе рэпрэсаваныя два браты загінулі.

У 1952 годзе дамаглася перавезці былога ссыльнага, хворага бацьку ў Браціславу. Архіў яго перадала ў Цэнтральную бібліятэку НАН Беларусі.

Памерла 26 чэрвеня 1999 года, у дзень свайго нараджэння, сустрэўшы 95-гадовы юбілей. Пахавана побач з бацькам на браціслаўскіх могілках .

## Навукова-даследчая дзейнасць 
]]
Людмілай Краскоўскай было праведзена больш як 50 археалагічных раскопак.

У 1999 годзе ў г. Прэшаў (Славакія) выйшла кніга Людмілы Краскоўскай «З давніх часів».

Яе называлі «Нестаркай славацкай археалогіі і нумізматыкі», украінскай патрыёткай. Але яна не забыла родную беларускую мову і толькі прасіла «скантраляваць» яе допісы: «…я пішу яшчэ па М. Гарэцкаму».

## Узнагароды 
Лаўрэатка прэміі імя Андрая Кмеця (1969), прэміі імя Войцеха Будзінскага-Крычку (1996), удастоена ганаровых званняў «Будаўнік Браціславы» (1975), «Заслужаны работнік культуры» (1996).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Імігравалі ў Чэхаславакію з Беларусі
Катэгорыя:Беларусы ў Чэхіі
Катэгорыя:Беларусы ў Славакіі
Катэгорыя:Археолагі Славакіі
Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Славакіі
Катэгорыя:Гісторыкі Славакіі
Катэгорыя:Пісьменнікі Славакіі
Катэгорыя:Дактары філасофіі
Марк Сяргеевіч Харытонаў

**Марк Сяргеевіч Харытонаў** (; , Жытомір, Украінская ССР — , Масква) — рускі пісьменнік, эсэіст, паэт і перакладчык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 30 жніўня 1937 года ў Жытоміры ў сям’і служачых. У 1960 годзе скончыў гісторыка-філалагічны факультэт Маскоўскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута. Працаваў настаўнікам, адказным сакратаром у шматтыражнай газеце, рэдактарам у выдавецтве. З 1969 года — свабодны літаратар, зарабляў у асноўным перакладамі.

У апошні час жыў у Маскве.

Памёр 5 студзеня 2024 года.

## Творчасць 
Прозу піша з 1963 года, у друку дэбютаваў як празаік аповесцю «Дзень у лютым». Першая кніга (зборнік аповесцяў таго ж назвы) выйшла ў 1988 годзе. Член Саюза пісьменнікаў Расіі і рускага ПЭН-клуба.

З 2002 года вершы друкаваліся ў часопісах «Знамя», «Арион», «Иерусалимский журнал», «Зарубежные записки».

Перакладаў з нямецкай творы Томаса Мана, Стэфана Цвэйга, Франца Кафкі, Эліяса Канеці, Германа Гесэ і іншых.

Проза і эсэістыка Харытонава перакладзеная на англійскую, французскую, чэшскую, нямецкую, галандскую, партугальскую, кітайскую, японскую, шведскую, сербскую і венгерскую мовы.

## Бібліяграфія 
;Аповесці
* Прохар Мяньшуцін (1971)
* Эцюд пра маскі (1972)
* Дзень у лютым (1976)
* Правінцыйная філасофія (1977)
* Вартаўнік (1988)
* Набліжэнне (1998)
* Канвеер (2000)
* Настаўнік хлусні (казачная аповесць для дзяцей) (2003)
* Вузел жыцця (2011)
* Свята нечаканасцяў (казачная аповесць для дзяцей) (2017)
* Хірургія лёсу (2019)

;Раманы
* Два Іваны (1980)
* Лініі лёсу, або Куфэрак Мілашэвіча (1992)
* Вяртанне ніадкуль (1995)
* Праект Адзінота (1995)
* Убачыць больш (2012)
* Джокер, або загалоўкі ў канцы (2014)
* Правінцыйная філасофія (трылогія) (2017)

; Зборнікі апавяданняў
* Цыкл «Галасы» (1990)
* Amores novi (2000)
* Поры жыцця (2007)
* Лавец аблокаў (2008)

; Зборнікі эсэ
* Спосаб існавання (1997)
* Стэнаграфія канца стагоддзя (2002)
* Урокі шчасця (2009)
* Стэнаграфія пачатку стагоддзя (2011)
* Пуцяводныя зоркі (2014)
* Стэнаграфія новага часу (2019)

; Вершы
* Віно пазнейшых гадоў (2017)
* Мой век (2019)

; Лісты
* Марк Харытонаў; Барыс Хазанаў. «…Пішы, мой сябар. Перапіска. 1995—2004» (2012)
* Марк Харытонаў; Барыс Хазанаў. «…Пішы, мой сябар. Перапіска. 2005—2011» (2012)

## Узнагароды 
* літаратурная прэмія «Рускі Букер» (1992) за раман «Лініі Лёсу, або Куфэрак Мілашэвіча».
* французская прэмія за найлепшую замежную кнігу (1997).

## Спасылкі 
* Марк Сергеевич Харитонов у сеткавым выданні «Горький».
* Лірыка Харытонава.

Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі XX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Перакладчыкі Расіі
Катэгорыя:Паэты Расіі
Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў Расіі
Катэгорыя:Перакладчыкі з нямецкай мовы
Госць на свяце Бон

**«Госць на свяце Бон»** () — філасофскае апавяданне сучаснага рускага пісьменніка Віктара Пялевіна 2003 года. Увайшло ў аўтарскі зборнік «ДПП (NN)».

## Сюжэт 
У гэтым апавяданні апісаны паток думак, якія праносяцца ў галаве знакамітага японскага пісьменніка Юкіа Місімы пасля яе адсячэння. Імя героя аўтар раскрывае толькі ў канцы апавядання, аднак, па словах М. Кошаль і І. Кукуліна, «у самой навеле ёсць важныя дасылкі да рамана Місімы „Споведзь маскі“».

Праз усё апавяданне праходзіць атаясненне жыцця з лялечным прадстаўленнем. У прыватнасці, герой апавядання, цытуючы самую значную ў яго жыцці кнігу — «Хагакурэ», адзначае: «Хіба чалавек не падобны на ляльку з механізмам? Ён зроблены па-майстэрску — можа хадзіць, бегаць, скакаць, нават размаўляць, хоць у ім няма ніякай спружыны. Але ў наступным годзе ён цалкам можа стаць госцем на свяце Бон» (па народным павер’і, у японскае трохдзённае свята мёртвых Бон душы мёртвых вяртаюцца да жывых, наведваюць сваіх сваякоў і сяброў). Апавядальнік успрымае гэта выказванне як зацвярджэнне смяротнасці кожнага чалавека («Сэнс быў у тым, што ўсім нам наканавана памерці і стаць духамі»). Герой апавядання ўпэўнены ў тым, што ён з'яўляецца госцем на свяце Бон. У той жа самы час гэта аказваецца неактуальным у адносінах да наступных разважанняў персанажа: «Я думаў, што госцем на свяце Бон быў я, але я быў усяго толькі лялькай. Зараз гэтая лялька дадумае адзіную астатнюю ў яе думку і знікне».

Катэгорыя:Творы Віктара Пялевіна
Мікалай Васільевіч Рожын

**Мікалай Васільевіч Ро́жын** (;  — ) — філосаф, доктар філасофскіх навук (1992), прафесар (1992).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Цёмнае (Нюксенскі раён, Валагодская вобласць, Расія). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У 1958 годзе скончыў філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. З 1960 года вучыўся ў аспірантуры ўніверсітэта пры кафедры філасофіі і логікі і працаваў тут на пасадзе дацэнта да 1973 года. У 1973—1981 гадах у Сакратарыяце Арганізацыі Аб’яднаных Нацый у Нью-Ёрку і Вене. З 1981 года М. В. Рожын зноў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (дацэнт кафедры гісторыі філасофіі і логікі, з 1983 года — загадчык кафедры этыкі, эстэтыкі і навукова камунізму).

Памёр 12 сакавіка 1993 года.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар прац па тэорыі пазнання, праблемах развіцця навукі, гісторыі філасофскай і эстэтычнай думкі ў Беларусі, еўрапейскай і амерыканскай філасофіі, аб’ектыўнай дакладнасці ведаў у філасофскіх канцэпцыях Новага і Найноўшага часу.

Сярод апублікаваных прац:
* З гісторыі эстэтычнай думкі Беларусі // Полымя. — 1965. — № 6. — С. 161—165.
* Газета «Северо-Западный край»: очерк общественно-политической, философской и эстетической позиции. 1902—1905 годы. — Минск: БГУ им. В. И. Ленина, 1970.
* Философские исследования / Министерство высшего и среднего специального образования БССР, Белорусский государственный университет; ред. Н. В. Рожин. — Мн.: Изд-во БГУ им. В. И. Ленина, 1970.
* Современная западная философия морали: (аналитическая традиция): учебно-методическое пособие по одноименному спецкурсу для студентов специальности 02.01 ― «Философия» / [Н. В. Рожин]. — Минск : БГУ, 1991.
* Проблема объективной достоверности знания в европейской философии (от Р. Декарта до Л. Витгенштейна) — Мн.: БГУ, 2001.

## Узнагароды 
* Ордэн Айчыннай вайны II ступені
* Медаль «За баявыя заслугі»
* Медаль «За ўзяцце Кёнігсберга»
* Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Беларусь у асобах і падзеях: Рожын Мікалай Васільевіч // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* История БГУ. Сотрудники БГУ — участники Великой Отечественной войны
* Вучоныя Беларусі. Рожын, Мікалай Васільевіч (доктар філасофскіх навук; 1926—1993) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* Рожин Николай Васильевич // Проект Минобороны России «Дорога памяти»

Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Лейтэнанты СССР
Катэгорыя:Філосафы СССР
Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Катэгорыя:Службовыя асобы ААН
Лілія Мікалаеўна Рожына

**Лілія Мікалаеўна Ро́жына** ( — ) — вучоны, псіхолаг, кандыдат педагагічных навук (1964), доктар псіхалагічных навук (1993), прафесар (1994). Выдатнік народнай адукацыі.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Мінску. Скончыла сярэднюю школу № 15 і паступіла на філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, які скончыла ў 1958 годзе. У 1960 годзе паступіла ў аспірантуру ў лабараторыю псіхалогіі асобы Навукова-даследчага інстытута псіхалогіі Акадэміі педагагічных навук СССР. З 1960 года працавала ў Мінскім дзяржаўным педагагічным інстытуце імя Максіма Горкага (сучасны Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка), дзе ў 1987—1997 гадах займала пасаду загадчыка кафедры псіхалогіі. У 1964 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Отношение младших школьников к литературным героям, их переживаниям и мыслям», у 1993 годзе — доктарскую на тэму «Художественное познание человека как фактор развития личности старшеклассника».

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па практычнай псіхалогіі, методыцы выкладання псіхалогіі, псіхалагічных аспектах успрымання мастацтва, псіхалогіі мастацкага пазнання чалавека, ролі мастацтва ў развіцці асобы.

Сярод апублікаванага:
* Искусство быть читателем. — Мн., 1987;
* Художественная литература в курсе психологии. — Мн., 1994;
* Психология человека в художественных образах. — мн., 1997;
* Развитие эмоционального мира личности. — Мн., 1999;
* Развитие представлений о счастье у студентов в процессе обучения // «Психологический журнал». — 2005. — № 4 — С. 9—20.;
* Ценностный обмен как механизм личностного развития в процессе преподавания психологии //Педагогическая психология и образование. — № З. — 2014.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Рожина Лилия Николаевна // Інстытут псіхалогіі БДПУ імя М. Танка
* Беларусь у асобах і падзеях: Рожына Лілія Мікалаеўна // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* Рожына, Лілія Мікалаеўна (доктар псіхалагічных навук; кандыдат педагагічных навук; нар. 1935)  // Зводны электронны каталог ЦНБ НАН Беларусі

Катэгорыя:Псіхолагі СССР
Катэгорыя:Псіхолагі Беларусі
Аграэкалагічны факультэт БДСГА

**Аграэкалагічны факультэт** — адзін з факультэтаў Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі.

## Агульныя звесткі 
1 верасня 1996 года для надання экалагічнай накіраванасці падрыхтоўцы высокакваліфікаваных спецыялістаў сельскагаспадарчай вытворчасці быў утвораны аграэкалагічны факультэт. Факультэт рыхтаваў спецыялістаў з кваліфікацыяй «Эколаг» і «Аграном». У 2022 аб’яднаны з агранаміным факультэтам у агратэхналагічны факультэт БДСГА.

На кафедрах факультэта працавала 6 дактароў навук, прафесараў, каля 40 кандыдатаў навук, дацэнтаў. Больш за 90 % выкладчыкаў мела вучоныя ступені.

Кафедры былі аснашчаныя сучасным навуковым абсталяваннем, на ўсіх кафедрах меліся камп’ютарныя класы. Меліся глебавы музей і геалагічны кабінет, доследныя палі, зімовыя і плёнкавыя цяпліцы, біятэхналагічны цэнтр, вучэбна-доследнае поле «рытаўскі агарод», вучэбна-доследны сад і пладовы гадавальнік.

Больш за сто гадоў функцыянуе вучэбна-доследнае поле «рытаўскі агарод» кафедры плодаагародніцтва, на якім вырошчваюцца і размножваюцца не толькі традыцыйныя культуры, характэрныя для нашай краіны, але і ўнікальныя і рэдкія расліны, у тым ліку востра-духмяныя. Пладовы сад і гадавальнік кафедры налічваюць больш за сто відаў і гатункаў пладовых, ягадных і дэкаратыўных раслін. Жывой лабараторыяй з’яўляецца і батанічны сад, створаны ў 1848 годзе. Дадзены ландшафтны аб’ект змяшчае больш за 1000 відаў і разнавіднасцяў раслін.

## Спецыяльнасці 
Факультэт вёў падрыхтоўку спецыялістаў па спецыяльнасцях: «аграхімія і глебазнаўства», «ахова раслін і каранцін», «плодаагародніцтва», «экалогія сельскай гаспадаркі» (у тым ліку і завочна).

Выпускнікі факультэта размяркоўваліся ў гаспадаркі краіны, якія займаюцца вытворчасцю сельскагаспадарчай прадукцыі, навукова-даследчыя інстытуты, праектна-пошукавыя станцыі, мытныя пункты па каранціне раслін, цяплічныя камбінаты, інспекцыі прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя, радыялагічныя і экалагічныя лабараторыі.

## Кафедры ў 2019 годзе 
* Аграхіміі
* Плодаагародніцтва
* Сельскагаспадарчай біятэхналогіі, экалогіі і радыялогіі
* Аховы раслін
* Хіміі
* Глебазнаўства

## Дэканы 
* Павел Аляксандравіч Саскевіч (1996—1999)
* Тамара Піліпаўна Персікава (1999—2012)
* Юрый Аляксандравіч Міранкоў (2012—2019)
* Андрэй Васільевіч Какшынцаў (2020—2022)

## Крыніцы 
Аграэкалагічны
Катэгорыя:З’явіліся ў 1919 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2022 годзе
Дзяніс Мікалаевіч Гуцко

**Дзяніс Мікалаевіч Гуцко** (; нар. , Тбілісі) — рускі пісьменнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1969 годзе ў Тбілісі. У Тбілісі скончыў сярэднюю школу.

У 1987 годзе пераехаў у Растоў-на-Доне. Скончыў геолага-геаграфічны факультэт Растоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «Экалогія і прыкладная геахімія». Служыў у Савецкай арміі.

Удзельнік Форуму маладых пісьменнікаў Расіі (Масква-Ліпкі, 2001, 2002, 2003). Стыпендыят Міністэрства культуры Расійскай Федэрацыі па выніках другога Форуму.

У цяперашні час жыве ў Растове-на-Доне.

## Творчасць 
У 2000 годзе ў дадатку да газеты «Литературная газета» «ЛГ — Юг России» апублікаваў апавяданне «Прыручаны леў». У 2002 годзе ў часопісе «Знамя» было апублікавана апавяданне «Апсны абукет» (у перакладзе з абхазскай мовы — Букет Абхазіі). Творы друкаваліся у часопісах «Дружба народов» і «Волга».

У 2005 годзе раман «Без шляхі-следу» быў выдадзены ў складзе дылогіі «Рускамоўны», якая аб’яднала раман з аповесцю «Там, пры рэках Вавілона».

## Бібліяграфія 
* Русскоговорящий. — М.: Вагриус, 2005. — 352 с. — ISBN 5-98264-009-3, 5-9697-0249-8.
* Русскоговорящий. — М.: Вагриус, 2006. — 352 с. — ISBN 978-5-9697-0445-9, 5-9697-0249-8.
* Покемонов день. — М.: Время, 2007. — 320 с. — ISBN 978-5-9691-0250-7.
* Домик в Армагеддоне. Роман. — М.: АСТ; Астрель, 2009. — 224 с. — ISBN 978-5-17-057405-6, 978-5-271-22754-7.
* Русскоговорящий. — СПб: Златоуст, 2012. — 160 с. — ISBN 978-5-86547-627-6.
* Большие и маленькие. — М.: Рипол-классик, 2017. — 428 с. — ISBN 978-5-386-09845-2

## Узнагароды 
* прэмія «Рускі Букер» (2005) за раман «Без шляху-следу».

Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XXI стагоддзя
Тамара Піліпаўна Персікава

**Тамара Піліпаўна Персікава** (нар. , Хоцімск, Магілёўская вобласць) — беларускі аграхімік, глебазнавец. Доктар сельскагаспадарчых навук (2003), прафесар (2004).

## Біяграфія 
Скончыла Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію (спецыяльнасць «Аграхімія і глебазнаўства», 1974; аспірантура, спецыяльнасць «Аграхімія», 1984).

Працавала ў Хоцімскай раённай станцыі абароны раслін (1974—1975), Калгасе «Правда» (1975—1979) і Эксперыментальнай базе «Погодино» (1979—1983) Горацкага раёна Магілёўскай вобласці. Выкладала ў Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі (з 1983; аграэкалагічны факультэт, у 1999—2012 — дэкан факультэта і адначасова прафесар кафедры аграхіміі, з 2012 — кафедра глебазнаўства, загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: даследаванне магчымасці рацыянальнага выкарыстання біялагічнага азоту на дзярнова-падзолістых глебах Беларусі; распрацоўка эколага-фізіялагічных прынцыпаў тэхналогій фарміравання высокапрадуктыўных і ўстойлівых змешаных пасеваў на аснове аптымізацыі мінеральнага харчавання і прасторавага размяшчэння кампанентаў у аграфітацэнозе; навуковае абгрунтаванне сістэмы мерапрыемстваў па зніжэнні адмоўных наступстваў утылізацыі птушынага памёту.

## Узнагароды 
Медаль «Почетный агрохимик» (Расія, 2010), нагрудны знак Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь «Выдатнік адукацыі» (2010) і інш.

## Літаратура 
* Научные основы эффективного использования биологического азота в условиях дерново-подзолистых легкосуглинистых почв Беларуси : диссертация … доктора сельскохозяйственных наук : 06.01.04 : защищена 03.06.2003 : утверждена 26.11.2003 / Персикова Тамара Филипповна. — Горки, 2003.
* Персикова Тамара Филипповна // Кто есть кто в Республике Беларусь / под редакцией И. В. Чекалова. — Минск, 2009. — С. 176.
* Персикова Тамара Филипповна, доктор сельскохозяйственных наук, профессор, заведующая кафедрой почвоведения : библиографический указатель научно-педагогической деятельности. ― Горки, 2015.

Катэгорыя:Дэканы БДСГА
Катэгорыя:Аграхімікі Беларусі
Катэгорыя:Глебазнаўцы Беларусі
Розанаў

**Розанаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Васіль Васільевіч Розанаў (1856—1919) — рускі філосаф, пісьменнік, публіцыст.
* Леў Паўлавіч Розанаў (1888—1959) — урач, вучоны ў галіне фізіялогіі.
* Сяргей Рыгоравіч Розанаў (1894—1957) — дзіцячы пісьменнік, празаік, драматург, тэатральны рэжысёр.

## Гл. таксама 
* Разанаў
Аляксандр Рыгоравіч Марозаў

**Аляксандр Рыгоравіч Марозаў** (; , Масква) — рускі пісьменнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 24 верасня 1944 года ў Маскве у сям’і лекара і настаўніцы.

У 1968 годзе скончыў філалагічны факультэт Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя М. В. Ламаносава. У студэнцкія гады, пачынаючы з 1965 года, уваходзіў у літаратурнае аб’яднанне маладых паэтаў «СМОГ».

Працаваў у гатетах «Московский комсомолец», «Литературная газета», рэдактарам кніг серыі «Эўрыка» у выдавецтве «Молодая гвардия», рэдактарам багаслоўскага аддзела ў часопісы «Журнал Московской Патриархии» (1985—1988), адказным сакратаром праўлення Міжнароднага фонда славянскага пісьменства і культуры.

## Творчасць 
Першы раман «Чужыя лісты» напісаў ў 1968 годзе і паказаў рукапіс свайму універсітэцкаму выкладчыку, літаратуразнаўцу Уладзіміру Турбіну, які напісаў да яго рэкамендацыю і параіў Марозаву звярнуцца ў часопіс «Новый мир». Але часопіс адхіліў раман, і надрукаваць яго ўдалося толькі ў 1997 годзе. Марозаў атрымаў за яго прэмію «Рускі Букер».

## Крытыка 
Руская пісьменніца Ірына Палянская называе раман «Чужыя лісты» плагіятам, самога аўтара — плагіятарам, а таксама абвінавачвае А. Марозава ў прысваенні чужых лістоў, якія знайшоў паэт Уладзімір Алейнікаў на руінах старога дома ў Астанкіна, і напісанні на аснове іх рамана «Чужыя лісты».

## Бібліяграфія 
* Чужие письма. Этопея // «Знамя», 1997, № 11.
* Чужие письма. Этопея — М., «Грантъ», 1999.
* Общая тетрадь. Солилоквиум // «Знамя», 1999, № 5; отд. издание — М., «Грантъ», 1999.

## Узнагароды 
* прэмія «Рускі Букер» (1998) за раман «Чужыя лісты».

## Літаратура 
* *Огрызко, Вячеслав Вячеславович.* Кто сегодня делает литературу в России. Выпуск 1. Современные русские писатели. — Москва: Литературная Россия, 2006. — С. 261—263. — 416 с. — 1000 экз. — ISBN 5-7809-0049-9.

Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі XX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XXI стагоддзя
Леў Паўлавіч Розанаў

**Леў Паўлавіч Ро́занаў** (;  — ) — урач, вучоны ў галіне фізіялогіі, доктар біялагічных навук (1935), прафесар (1923).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Маскве ў сям’і ўрача. У 1916 годзе скончыў медыцынскі факультэт Маскоўскага ўніверсітэта. Працаваў урачом у Смаленску. Прайшоў стажыроўку па фізіялогіі ў лабараторыі акадэміка І. П. Паўлава. З 1922 года працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце, дзе будучы ў званні дацэнта стварыў і ўзначаліў кафедру нармальнай фізіялогіі, на аснове якой у 1930 годзе быў створаны Мінскі медыцынскі інстытут. Адначасова ў 1927—1937 гадах працаваў у Інстытуце беларускай культуры (з 1929 года — Акадэмія навук БССР). У 1927 годзе праходзіў стажыроўку у лабараторыі прафесара Э. Абдэргальдэна  ў Гаазе.

З 1935 года Л. П. Розанаў у Ленінградзе. Працаваў у Інстытуце эксперыментальнай медыцыны, Іванаўскім сельскагаспадарчым інстытуце, Інстытуце фізічнай культуры і спорту імя П. Ф. Лесгафта, Інстытуце фізіятэрапіі і курарталогіі.

Пахаваны ў Санкт-Пецярбургу.

## Навуковая і грамадская дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па пытаннях фізіялогіі стрававання, абмену рэчываў і ўмоўных рэфлексах. Упершыню ў Беларусі выкарыстаў электрамагнітную методыку вызначэння *pH* у біялагічных вадкасцях. Аўтар першага падручніка па фізіялогіі на беларускай мове.

Прымаў удзел у шэрагу з’ездаў і канферэнцый па фізіялогіі, у тым ліку XIII Міжнароднага фізіялагічнага кангрэса (1928, Бостан). У 1932 годзе арганізаваў у Мінску гарадскую канферэнцыю фізіёлагаў, біяхімікаў і фармаколагаў з удзелам выбітных вучоных СССР.

Сярод апублікаваных прац:
* Кароткі курс фізіялогіі чалавека для студэнтаў ВНУ, прыродазнаўцаў і дактароў — першы падручнік па фізіялогіі для вышэйшай школы на беларускай мове
* Руководство по анатомии и физиологии человека, для студентов педагогических факультетов и рабфаков, 1923;
* Об условных рефлексах, 1924;
* Пособие по определению pH, 1929.

## Літаратура 
* 
* *Николаева Е. И., Шишко Е. И.* Научная и педагогическая деятельность профессора Л. П. Розанова: (К 75-летию со дня рождения) // Здравоохранение Белоруссии. — 1963. — № 4. — С. 73—74.

## Спасылкі 
* Беларусь у асобах і падзеях — Розанаў Леў Паўлавіч // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* Розанов Лев Павлович (13(25).04.1888-01.12.1959)   // Сайт БДМУ
* Становление и развитие научных исследований на кафедре физиологии человека и животных Белорусского государственного университета. К 90-летию со дня основания // Вестник Союза физиологических обществ стран СНГ, 2012, том 2, № 1 
* *Николаева Е. И.* Пионер физиологических исследований в Белоруссии Л. П. РОЗАНОВ (очерк научно-педагогической деятельности)   // Сайт біялагічнага факультэта БДУ

Катэгорыя:Медыкі СССР
Катэгорыя:Фізіёлагі СССР
Катэгорыя:Фізіёлагі Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута беларускай культуры
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
V (альбом)

**«V»** — пяты студыйны альбом беларускага гурта «Akute», які выйшаў у 2019 годзе.

## Спіс песень 
## Удзельнікі запісу 
* Раман Жыгараў — бас
* Станіслаў Мытнік — вакал, гітара
* Vicky Fatez — барабаны

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Альбомы 2019 года
Катэгорыя:Альбомы Akute
V (значэнні)

Назву **V** маюць:
*«V» — 22-я літара лацінскага алфавіта.
*«V» — пяты студыйны альбом беларускага гурта «Akute».
Куба Ваявудскі

**Якуб Уладыслаў Ваявудскі** (;  , Кашалін) — польскі , , сатырык, фельетаніст, селебрыці, шоўмен, бубнач і акцёр.

## Біяграфія 
Журналісцкую дзейнасць пачаў у другой палове 1980-х гадоў у «Magazyn Muzyczny». У наступныя гады яго калонкі з’яўляліся ў такіх часопісах, як «Muza», «», «», «Gazeta Wyborcza» і «Viva!». У 1993—1999 гадах — галоўны рэдактар часопіса «Brum». З 2008 года — аглядальнік штотыднёвіка «». Адначасова з працай у друку пачаў сваю радыёдзейнасць, вёў перадачы ў «Rozgłośnia Harcerska» і «». У 2003—2007 гадах быў рэдактарам «Antyradia», у 2008—2013 гадах вёў праграмы ў «Esca Rock», затым два гады быў звязаны з «Rock Radio». З 2019 года вядзе праграму на «Newonce.radio». У 1990-х гадах пачаў працаваць у «», затым далучыўся да «Telewizja Polsat», а з 2006 года звязаны з . Яго прызнанне забяспечылі яго судзейства ў праграме «Idol» і вядзенне ток-шоў «Kuba Wojewódzki». Акрамя таго, ён быў членам журы ў шоу талентаў: «Mam talent!», «X-Factor» і «Mali giganci».

## Спасылкі 
* Куба Воевудскі на сайце naviny.by
Факультэт механізацыі сельскай гаспадаркі БДСГА

**Факультэт механізацыі сельскай гаспадаркі** — адзін з факультэтаў Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі.

## Гісторыя 
Факультэт заснаваны ў 1947 годзе. Выбітнымі выпускнікамі факультэта з’яўляюцца А. М. Калінін і А. М. Ісачэнка.

## Спецыяльнасці 
У цяперашні час факультэт вядзе падрыхтоўку спецыялістаў з вышэйшай адукацыяй па трох спецыяльнасцях першай ступені вышэйшай адукацыі, такіх як: «тэхнічнае забеспячэнне працэсаў сельскагаспадарчай вытворчасці» (вочная і завочная формы атрымання адукацыі), «тэхнічнае забеспячэнне працэсаў сельскагаспадарчай вытворчасці» (скарочаны тэрмін навучання, вочная і завочная формы атрымання адукацыi, «тэхнічнае забеспячэнне меліярацыйных і водагаспадарчых работ» (вочная форма атрымання адукацыі). На другой ступені вышэйшай адукацыі падрыхтоўка вядзецца па спецыяльнасці «тэхнічнае забеспячэнне працэсаў сельскагаспадарчай вытворчасці» (вочная і завочная формы атрымання адукацыі) з прысваеннем кваліфікацыі «магістр тэхнічных навук».

Асаблівая ўвага на факультэце надаецца паглыбленай практыка-арыентаванай падрыхтоўцы спецыялістаў. Студэнты праходзяць практыку ў вучэбна-вытворчай майстэрні і на навучальным палігоне, на машынабудаўнічых, рамонтных і сельскагаспадарчых прадпрыемствах. Працуючы ў складзе механізаваных атрадаў, студэнты факультэта займаюць прызавыя месцы ў абласных, рэспубліканскіх і міжнародных конкурсах.

Выпускнікі факультэта размяркоўваюцца для працы ў сельскагаспадарчыя арганізацыі, арганізацыі тэхнічнага сэрвісу, навукова-даследчыя інстытуты, праектныя арганізацыі, машынавыпрабавальныя станцыі.

## Кафедры 
У склад факультэта ўваходзяць шэсць кафедраў, аснашчаных сучасным абсталяваннем, вучэбны палігон, вучэбна-вытворчая майстэрня і дыягнастычная станцыя аўтамабіляў. На факультэце працуе высокакваліфікаваны прафесарска-выкладчыцкі склад, з якіх 8 дактароў навук, прафесараў, 39 кандыдатаў навук. На факультэце навучаюцца 788 студэнтаў.

## Дэканы 
* Аляксандр Мацвеевіч Конанаў (1952—1954)
* Ігар Міхайлавіч Афанасаў (1957—1965)
* Ігар Міхайлавіч Афанасаў (1971—1975)
* Міхаіл Пракопавіч Савуноў (1981—1984)
* Уладзімір Уладзіміравіч Гусараў

Катэгорыя:З’явіліся ў 1947 годзе
Уолтэр Грэцкі

**Уолтэр Грэцкі** (; 1938—2021) — канадзец беларускага паходжання, бацька хакеіста Уэйна Грэцкі.

## Біяграфічныя звесткі 
Нарадзіўся ў 1938 годзе ў горадзе Кэнінгу канадскай правінцыі Антарыа. Яго бацька Цярэнцій нарадзіўся на тэрыторыі Гродзенскай губерні і эміграваў з Расійскай імперыі перад Кастрычніцкай рэвалюцыяй. Пісалі, што дзед размаўляў з Уэйнам па-беларуску.

Уолтэр Грэцкі гуляў у хакей на юнацкім узроўні, але ў Нацыянальную хакейную лігу (НХЛ) прабіцца не змог. Да выхаду на пенсію ў 1991 годзе ён працаваў устаноўшчыкам і майстрам па рамонце абсталявання ў тэлефоннай кампаніі «Bell Canada».