open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сардзінскае каралеўства

**Сардзінскае каралеўства** (, , ) — дзяржава ў Еўропе, на тэрыторыі сучаснай Італіі ў 1720—1861 гадах. Сталіца — г. Турын, тэрытарыяльнае ядро — вобласць П’емонт, назва якой стала неафіцыйнай назвай усяго каралеўства.

## Гісторыя 
Каралеўства ўтварылася ў выніку далучэння вострава Сардзінія да Савойскага герцагства, герцагі якога прынялі тытул сардзінскіх каралёў (гл. Савойская дынастыя). З 1792 Сардзінскае каралеўства ўдзельнічала ў антыфранцузскай кааліцыі. У 1792 Францыя акупіравала і анексіравала прыналежныя яму вобласць Савоя і г. Ніца з наваколлем, у 1798 — П’емонт. Улада Савойскай дынастыі захавалася толькі на Сардзініі. Паводле рашэння Венскага кангрэса (1814—15) Сардзінскае каралеўства адноўлена ў ранейшых межах і да яго далучана вобласць Лігурыя з г. Генуя. У 1821 аўстрыйскія войскі задушылі ў П’емонце ўзначаленую карбанарыямі антыабсалютысцкую рэвалюцыю. У 1840-я гады ў выніку прамысловага перавароту Сардзінскае каралеўства ператварылася ў эканамічна развітую дзяржаву, якая праводзіла незалежную знешнюю палітыку, была адным з цэнтраў барацьбы за вызваленне і аб’яднанне Італіі (рысарджымента). У рэвалюцыю (1848—49) у Італіі ў сакавіку 1848 тут абвешчана ліберальная канстытуцыя. Італьянскія войскі пацярпелі паражэнне ў аўстра-італьянскай вайне (1848—49), у час якой спрабавалі вызваліць ад аўстрыйскага панавання Ламбардыю і Венецыю. Сардзінскае каралеўства ўдзельнічала на баку антырасійскай кааліцыі ў Крымскай вайне (1853—56). У выніку аўстра-італа-французскай вайны (1859) і рэвалюцыі ў Італіі (1859-60) да Сардзінскага каралеўства далучана амаль уся тэрыторыя Італіі, акрамя Рымскай і Венецыянскай абласцей. 17 сакавіка 1861 замест Сардзінскага каралеўства абвешчана Каралеўства Італія на чале з апошнім сардзінскім каралём Віктарам Эмануілам II.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Італьянскія дзяржавы
Катэгорыя:Зніклі ў 1861 годзе
Аляксандр Мікалаевіч Біч

**Аляксандр Мікалаевіч Біч** () — беларускі палітык. Дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь XIII склікання. Член Аграрнай партыі.

## Біяграфія 
З 5 красавіка 1982 года па 31 сакавіка 2015 года працаваў дырэктарам Адкрытага акцыянернага таварыства «Селекцыйна-гiбрыдны цэнтр „Заходнi“» (у савецкі час — міжкалгаснае прадпрыемства «Заходняе») (аг. Вялікія Матыкалы, Брэсцкі раён).

У 1995 годзе быў абраны ў другім туры галасавання дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання ад Брэсцкай сельскай выбарчай акругі № 7.

Памёр 22 сакавіка 2021 года.

## Узнагароды 
* Ордэн «Знак Пашаны» (1988);
* ордэн Пашаны (2002) — *за вялікі асабісты ўклад у забеспячэнне эфектыўнай работы раней стратных і нізкарэнтабельных калгасаў і саўгасаў, якія былі далучаны да сельскагаспадарчых і іншых арганізацый*

## Літаратура 
* Голушко, В. М. Производство и использование в свиноводстве влажного консервированного зерна кукурузы . ― Жодино, 2007. (1Н//57305(039))

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Брэсцкага раённага Савета дэпутатаў
Міхась Сенька

**Міхась Сенька** (, Новы Свержань — , , ЗША) — дзеяч беларускай эміграцыі.

## Біяграфія 
Падчас нямецкай акупацыі вучыўся ў медыцынскай школе ў Баранавічах на фармацэўта, некаторы час быў загадчыкам аптэкі ў Стоўбцах.

Пасля вайны жыў у беларускім лагеры ў Ватэнштэце (Ніжняя Саксонія), скончыў беларускую гімназію імя Максіма Багдановіча, браў актыўны ўдзел у скаўтынгу.

У 1949 годзе выехаў у ЗША, пасяліўся ў Саўт-Рыверы (Нью-Джэрсі). Вельмі шмат зрабіў для запросінаў беларускіх уцекачоў у Саўт-Рывер і далейшай разбудовы ў ім беларускага жыцця.

Сенька, Лянгіна Брылеўская, Барыс Кіт, іншыя актывісты афармлялі страхоўкі і запрашэнні беларусам, перацягваючы іх у ЗША. У доме Сенькі па Херман-стрыт, 24 нашы суайчыннікі на некалькі дзён знаходзілі свой часовы прытулак.

У Нью-Джэрсі Міхась Сенька працаваў на заводзе «Форд», а ўвесь вольны час займаўся грамадскай працай: быў старшынёй Аб’яднання беларуска-амерыканскай моладзі, сакратаром Беларускага кангрэсавага камітэта Амерыкі, уваходзіў у царкоўную раду парафіі Св. Ефрасінні Полацкай, радным БЦР. Увогуле яго кватэра была «штабам» для многіх беларускіх арганізацый у Нью-Джэрсі.

За ўсёй такой працай не было часу на асабістае жыццё. Ажаніўся Міхась Сенька досыць позна — у 73 гады — з Валянцінай Палюховіч. Іх гасцінны дом на Уотз-стрыт заўсёды прымаў гасцей, а самі Сенькі заўсёды трымаліся беларускага жыцця і былі актывістамі беларускага праваслаўнага прыходу.

Яго брат Уладзімір Сенька — беларускі ваенна-палітычны дзеяч і публіцыст, калабарацыяніст, дзеяч эміграцыі.

Катэгорыя:Публіцысты Беларусі
Катэгорыя:Публіцысты паводле алфавіта
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Стаўбцоўскім раёне
Катэгорыя:Беларусы ў Германіі
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Міхась Гузоўскі

**Міха́сь Гузо́ўскі** (1898 — пасля 1944) — беларускі нацыянальны дзеяч.

## Біяграфія 
У 1918—1919 гадах — член Беларускай вучнёўскай грамады ў Варонежы. У 1921 — працаваў настаўнікам. У лістападзе 1921 года прымусова накіраваны польскай школьнай адміністрацыяй на настаўніцкія курсы ў Кракаў.

У 1922 годзе накіраваны з рэкамендацыі ТБШ на вучобу ў Чэхаславакію. Скончыў агранамічнае аддзяленне Пражскай вышэйшай палітэхнікі. Быў адным з кіраўнікоў Аб’яднання беларускіх студэнтаў за граніцай і Заходняй Беларусі (АБСА), сябрам Беларускай грамады, Беларускага сялянскага саюза ў Празе, скаўцкай арганізацыі Беларускі Сокал і іншых.

У 1925 годзе абраны ў рэвізійную камісію Рады БНР. У 1929 годзе вярнуўся ў Заходнюю Беларусь, быў сябрам Беларускага гаспадарчага саюза.

У часе Другой сусветнай вайны жыў на Віленшчыне. Летам 1944 года арыштаваны НКУС. Далейшы лёс невядомы.

## Літаратура 
* Кароткі нарыс беларускага пытання, Мінск, 2009, с. 232 
* Уладзімір Ляхоўскі «Школьная адукацыя ў Беларусі падчас нямецкай акупацыі (1915—1918)» Вільня Інстытут Беларусістыкі, 2010 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1898 годзе
Катэгорыя:Беларусы ў Чэхіі
Катэгорыя:Члены Беларускага сялянскага саюза
Катэгорыя:скаўты Беларусі
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Кампанскі ўніверсітэт імя Луіджы Ванвітэлі

**Кампанскі ўніверсітэт імя Луіджы Ванвітэлі** () — італьянская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Казерта і кампусамі ў іншых гарадах рэгіёна Кампанія. Названы ў гонар архітэктара Луіджы Ванвітэлі.

## Структура 
* Дэпартамент архітэктуры і індустрыяльнага дызайну
* Дэпартамент жаночай, дзіцячай, агульнай і спецыялізаванай хірургіі
* Дэпартамент эканомікі
* Дэпартамент права
* Дэпартамент інжынерыі
* Дэпартамент літаратуры і культурнай спадчыны
* Дэпартамент матэматыкі і фізікі
* Дэпартамент дакладнай медыцыны
* Дэпартамент эксперыментальнай медыцыны
* Дэпартамент псіхалогіі
* Дэпартамент псіхічнага і фізічнага здароўя і прафілактычнай медыцыны
* Дэпартамент трансляцыйнай медыцыны
* Дэпартамент перадавой медыцыны і хірургічных навук
* Дэпартамент палітычных навук
* Дэпартамент экалагічных, біялагічных і фармацэўтычных навук і тэхналогій
* Дэпартамент медыка-хірургічных і стаматалагічных спецыяльнасцей

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Італіі
Катэгорыя:Казерта
Неапалітанскі ўніверсітэт «Парфенопа»

**Неапалітанскі ўніверсітэт «Парфенопа»** () — італьянская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Неапаль. Названы ў гонар Парфенопы — аднаго з персанажаў старажытнагрэчаскай міфалогіі.

## Структура 
* Дэпартамент эканомікі
* Дэпартамент інжынерыі
* Дэпартамент права
* Дэпартамент спартыўных навук
* Дэпартамент навукі і тэхнікі

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Італіі
Катэгорыя:Неапаль
4-я Клічаўская партызанская брыгада

**4-я Клічаўская партызанская брыгада** — партызанская брыгада, створаная ў лістападзе 1942 года. Дзейнічала на тэрыторыі Клічаўскага і сумежных з ім раёнаў. У маі 1943 года брыгада была расфарміравана.

## Склад 
Брыгада была сфарміраванана базе 152-га, 720-га, 115-га атрадаў і Клічаўскага спецатрада. Пасля расфарміравання брыгады 152-і і115-ы атрады былі вылучаны ў асобна дзейныя.

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* Ф. С. Тарасевіч;
* М. Дз. Грыцан.

### Камісары 
* Г. А. Храмовіч;
* С. М. Ігумнаў.

### Начальнік штаба 
* І. Ф. Рудаў.

## Гісторыя 
Партызаны вяли баі з немцамі за ўтрыманне і пашырэнне партызанскай зоны, у красавіку 1943 года ўдзельнічалі ў ліквідацыі гарнізона ў вёсцы Суша. Асноўны ўдар наносіліна чыгуначных участках Асіповічы — Жлобін, Быхаў — Жлобін; 10 лютага — 20 сакавіка 1943 года на чыгуначным участку Быхаў — Жлобін падарвалі чатыры эшалоны. 

У маі 1943 года, у ходзе нямецкай карнай аперацыі «Хрушч» брыгада апынулася ў блакадзе ва Усакінскім лесе (Клічаўская партызанская зона). Паводле загада Магілёўскай ваенна-аператыўнай групы пры падпольным абкаме КП(б)Б і Магілёўскага падпольнага абкама КП(б)Б брыгада разгрупавалася, пакінула ў лагерах частку параненых і закапала ўсё, што магло перашкодзіць хуткаму манеўру і прарыву. Брыгада выходзіла з акружэння невялікімі групамі.

## Літаратура 
* 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1942 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1943 годзе
Неапалітанскі ўніверсітэт Усходу

**Неапалітанскі ўніверсітэт Усходу** () — італьянская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Неапаль.

## Структура 
* Дэпартамент Азіі, Афрыкі і Міжземнамор’я
* Дэпартамент гуманітарных і сацыяльных навук
* Дэпартамент літаратуразнаўства, мовазнаўства і кампаратывістыкі

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Італіі
Катэгорыя:Неапаль
Катэгорыя:Усходазнаўства
Скрыпава

**Скрыпава** — возера ў Беларусі, у Мядзельскім раёне Мінскай вобласці, у басейне ракі Нарач. Знаходзіцца за 3,5 км на паўднёвы захад ад горада Мядзел, за 0,3 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Качаргі, паміж азёрамі Мястра і Баторына. Адносіцца да Нарачанскай групы азёр.

Плошча паверхні возера — 0,01 км². Даўжыня — 0,18 км, найбольшая шырыня — 0,07 км, даўжыня берагавой лініі — 0,41 км.
Возера праточнае. Катлавіна рэшткавага тыпу, выцягнута з поўначы на поўдзень. Вадазбор плоска-нізінны. Берагі невысокія, травяністыя. У паўднёвай частцы возера выцякае ручай у возера Мястра. Вада возера — гідракарбанатна-кальцыева-магніевая. Трафічны статус вадаёма — эўтрофны, з прыкметамі дыстрафіі.

Катэгорыя:Азёры Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Нарачанская група азёр
Катэгорыя:Басейн Нарачы
Слуцкая беларуская гімназія

**Слуцкая беларуская гімназія**, або **Слуцкая народная агульная гімназія Хаўруса настаўнікаў** — сярэдняя навучальная ўстанова ў Слуцку, якая дзейнічала ў 1917—1920 гг.

Утворана ў ліпені 1917 года па ініцыятыве камісара Слуцкага павета пры Часовым урадзе Р. К. Астроўскага, які стаў першым дырэктарам. Утрымлівалася за кошт субсідый Слуцкага павятовага земства і платы за навучанне, атрымлівала грашовыя дапамогі ад урада БНР у 1918 годе, Часовага Беларускага нацыянальнага камітэта ў Менску ў 1920 годзе.

У розны час у склад педагагічнай рады ўваходзілі: М. Штэрнаў (дырэктар у 1919—1920), П. Я. Жаўрыд, А. Істочнікава, Э. Людвіг, А. Макарава, С. К. Петрашкевіч, П. Сутрыс, М. Травін, М. Ярац і інш. Навучальная праграма гімназіі будавалася на ўзор былых расійскіх гімназій, дадаткова ўведзены беларуская мова як абавязковы прадмет, гісторыя і геаграфія Беларусі (факультатыўныя), якія выкладаліся на беларускай мове.

Асноўны кантынгент навучэнцаў — сялянскія дзеці з навакольных вёсак. Гімназісты з бедных сем’яў вызваляліся ад платы за навучанне. У гімназіі вучыліся С. Бусел, Л. Рыдлеўскі, М. Каберац, А. Яцэвіч (Змагар) і інш.

Пры гімназіі дзейнічала беларуская маладзёжная арганізацыя «Папараць-кветка».

У верасні 1920 гімназія пераўтворана ў савацкую школу 2-й ступені.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Адукацыя ў Слуцку
Катэгорыя:Колішнія навучальныя ўстановы Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1917 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1920 годзе
Слоўта (ручай)

**Сло́ўта** — ручай у Мядзельскім раёне Мінскай вобласці, у басейне Нарачы. Даўжыня 0,4 км. Пачынаецца за 1,5 км на захад ад вёскі Пасынкі, з возера Бяздонніца (Слоўта), упадае з поўначы ў возера Нарач. Вадазбор пад лесам, забалочаны.

Катэгорыя:Рэкі Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Басейн Нарачы
Шастакова (возера)

**Шастако́ва** — возера ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці, у басейне ракі Нарач. Знаходзіцца за 4,5 км на паўднёвы захад ад горада Мядзел, за 2 км на захад ад вёскі Шыкавічы, паміж азёрамі Мястра і Баторына. Адносіцца да Нарачанскай групы азёр.

Плошча паверхні возера — 0,02 км². Даўжыня — 0,20 км, найбольшая шырыня — 0,16 км, даўжыня берагавой лініі — 0,57 км.
Катлавіна возера рэшткавага тыпу. Вадазбор забалочаны, пад лесам і хмызняком. Берагі невысокія, травяністыя. На захадзе выцякае ручай у возера Мястра. Вада возера — гідракарбанатна-кальцыевая, маламінералізаваная. Трафічны статус вадаёма — мезатрофны, з прыкметамі дыстрафіі.

Катэгорыя:Азёры Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Нарачанская група азёр
Катэгорыя:Басейн Нарачы
Слоўта

Назву **Сло́ўта** маюць:

* Слоўта — возера ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці
* Слоўта — ручай у Мядзельскім раёне Мінскай вобласці
Сіманаўскі

**Сі́манаўскі** — ручай у Мядзельскім раёне Мінскай вобласці, у басейне Нарачы.

Даўжыня ручая 5,7 км. Пачынаецца за 0,5 км на захад ад вёскі Лыжычы, упадае з поўначы ў возера Нарач за 0,6 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Сіманы. У вярхоўі прымае сцёк меліярацыйнай сістэмы «Кабыльнік». У верхнім і сярэднім цячэнні вадазбор пад лесам, забалочаны амаль на ўсім працягу ручая. У ніжнім цячэнні ручай зарэгуляваны сістэмай шлюзаў.

Катэгорыя:Рэкі Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Басейн Нарачы
Слоўта (возера)

**Сло́ўта**, **Бяздо́нніца**, **Во́ка** — возера ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці, у басейне ракі Нарач. Знаходзіцца за 9 км на захад ад горада Мядзел, за 1,5 км на захад ад вёскі Пасынкі. Адносіцца да Нарачанскай групы азёр.

Плошча паверхні возера — 0,01 км². Даўжыня — 0,14 км, найбольшая шырыня — 0,11 км, даўжыня берагавой лініі — 0,38 км. Найбольшая глыбіня — больш за 5 м.
Возера слабапраточнае. Катлавіна рэшткавага тыпу. Берагі нізкія, забалочаныя. На паўднёвым усходзе ў возера Нарач выцякае ручай Слоўта. Вада возера — гідракарбанатна-кальцыевая, сярэднемінералізаваная. Трафічны статус вадаёма — пераходны тып паміж эўтрофным і дыстрофным.

Катэгорыя:Азёры Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Нарачанская група азёр
Катэгорыя:Басейн Нарачы
Міхась Каберац

**Міхась Каберац** (1902, в. Сухоўчыцы, Слуцкі павет — 14 студзеня 1931) — беларускі грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся М. Каберац у 1902 годзе ў вёсцы Сухоўчыцы Слуцкага павета. Свае дзіцячыя гады пражыў у вёсцы Кажушкі Слуцкага павета. Пачатковую асвету атрымаў у Раманаве, дзе скончыў чатыры класы сярэдняй школы. У 1918 годзе, з адкрыццём Слуцкай беларускай гімназіі, паступае ў лік яе вучняў. Ужо тут Міхась Каберац праяўляе цікавасць да беларушчыны, актыўна працуючы ў вядомай краязнаўчай арганізацыі «Папараць-Кветка».

Міхась Каберац быў знаёмы і падтрымліваў сяброўскія сувязі з такімі вядомымі постацямі як Уладзімір Жылка, Людміла Краскоўская, Лявон Рыдлеўскі. 

Памёр 14 студзеня 1931 года ад хваробы :

З ліста Людмілы Краскоўскай да Уладзіміра Калесніка ад 7 красавіка 1991 года :

## Спасылкі 
* — C. 98.

Катэгорыя:Беларусы ў Чэхіі
Катэгорыя:Памерлі ад туберкулёзу
Купскі

**Ку́пскі** — ручай у Мядзельскім раёне Мінскай вобласці, у басейне Нарачы. Даўжыня 1,9 км, шырыня рэчышча — да 0,7 м. Расход вады ў вусці 0,0044 м³/с.. Пачынаецца на паўночны ўсход ад курортнага пасёлка Нарач, упадае з поўначы ў возера Нарач у межах курортнага пасёлка. На ручаі знаходзіцца дзеючы гідрапост.

Катэгорыя:Рэкі Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Басейн Нарачы
Антанізбергскі

**Антанізбе́ргскі** — ручай у Мядзельскім раёне Мінскай вобласці, у басейне Нарачы. Даўжыня 1,6 км, шырыня рэчышча — да 1,5 м. Плошча вадазбору 6,2 км². Расход вады 0,035 м³/с. Пачынаецца за 0,5 км на захад ад вёскі Варанцы, упадае з поўначы ў возера Нарач за 0,4 км на поўдзень ад вёскі Антанізберг. У вёсцы Антанізберг знаходзіцца дзеючы гідрапост.

Катэгорыя:Рэкі Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Басейн Нарачы
Ігар Лявонавіч Капылоў

**Ігар Лявонавіч Капылоў** (нар. ) — беларускі мовазнаўца, кандыдат філалагічных навук, спецыяліст у галіне анамастыкі.

Дырэктар філіяла «Інстытут мовазнаўства імя Якуба Коласа» дзяржаўнай навуковай установы «Цэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі». 

Старшыня Рэспубліканскай тапанімічнай камісіі пры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Член арфаграфічнай секцыі Рэспубліканскай тэрміналагічнай камісіі пры НАН Беларусі.

## Узнагароды 
* Медаль Францыска Скарыны

## Выбраная бібліяграфія 
* Беларуская мова ў табліцах і схемах : дапаможнік для школьнікаў і абітурыентаў / І. Л. Капылоў, С. Я. Рапацэвіч. — 3-е выданне. — Мінск: Современное слово, 2005. — 223 с. — ISBN 985-443-536-9.
* Гісторыя беларускай зямлі ва ўласных імёнах: па слядах Дзён пісьменства : манаграфія / Г. М. Мезенка, І. Л. Капылоў ; Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, Установа адукацыі «Віцебскі дзяржаўны ўніверсітэт ім. П. М. Машэрава». — Віцебск : ВДУ імя П. М. Машэрава, 2015. — 139 с. : ил. ; 20 см. — Бiблiягр.: с. 129—135 (90 назв.)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Ігар Капылоў: «З мовай трэба працаваць далікатна» // Інстытут мовазнаўства імя Якуба Коласа
* *Людміла Рублеўская* Ігар Капылоў: Нездарма ж кажуць, што беларуская мова — гэта жывая музыка // Газета «Звязда»
* Дырэктар Інстытута мовазнаўства Ігар Капылоў: роднае слова старажытнае і бярэ выток з XIV стагоддзя // СБ. Беларусь сегодня
* Игорь Леонович Копылов — Igor L. Kopylov (Ihar L. Kapylou) // Сайт Медиалингвистической комиссии при Международном комитете славистов (ЮНЕСКО)

Катэгорыя:Кандыдаты філалагічных навук
Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Чараўкоўскі

**Чараўко́ўскі** — ручай у Мядзельскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, у басейне Нарачы.

Даўжыня 1,94 км, шырыня рэчышча — да 2 м. Плошча вадазбору 5,8 км². Пачынаецца за 0,5 км на паўночны захад ад вёскі Целякі, упадае з поўначы ў возера Нарач на ўскраіне вёскі Чараўкі. Прымае сцёк з меліярацыйных каналаў.

Катэгорыя:Рэкі Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Басейн Нарачы
Алесь Розна

**Але́сь Ро́зна**, сапраўднае імя **Абра́м Іса́кавіч** (1913, Мінск, Расійская імперыя — 1942, Унжлаг, Горкаўская вобласць РСФСР) — беларускі паэт, перакладчык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1913 годзе ў рабочай сям’і. Бацька памёр вельмі рана, маці выхоўвала пяцёх дзяцей (чатырох сыноў і дачку).

Пасля сярэдняй школы Алесь Розна працаваў наборшчыкам у друкарні. Скончыў Лепельскі педагагічны тэхнікум, Мінскі педагагічны інстытут (1932—1935), працаваў у рэдакцыі «Чырвонай змены».

Арыштаваны 28 кастрычніка 1936 года па адрасе: Менск, вул. Чырвонаармейская, д. 27, кв. 2. 2 кастрычніка 1937 года асуджаны НКУС за «ўдзел у контрарэвалюцыйнай нацыянал-фашысцкай арганізацыі» і за «антысавецкую дзейнасць» да 10 гадоў папраўчай калоніі. Сасланы ў  (станцыя Сухабязводная Горкаўскай чыгункі), дзе і памёр.

Рэабілітаваны прэзідыумам Вярхоўнага суда БССР 19 кастрычніка 1955 года.

## Творчасць 
Першыя вершы апублікаваў у 1927 годзе ў часопісе «Беларускі піянер». Друкаваўся ў газетах «Савецкая Беларусь», «Звязда», «Чырвоны сейбіт», «Чырвоная змена», часопісах «Полымя» і «Чырвоная Беларусь».

Пераклаў на беларускую мову творы Генрыха Гейнэ, Адама Міцкевіча, з Сяргеем Грахоўскім — некалькі вершаў Аляксандра Пушкіна.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* РОЗНА Алесь  // 
* РОЗНА Алесь  // 

Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Пасмяротна рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Перакладчыкі з нямецкай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з польскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з рускай мовы
Катэгорыя:Памерлі ў Ніжагародскай вобласці
Катэгорыя:Вязні ГУЛАГа
Кэшбэк

**Кэшбэк** (ад  — вяртанне наяўных грошай) — тэрмін, які выкарыстоўваецца ў сферах інтэрнэт-гандлю, банкаўскай справы і ігральнага бізнесу ў якасці абазначэння разнавіднасці бонуснай праграмы для прыцягнення кліентаў і павышэння іх лаяльнасці.

У рознічным і інтэрнэт-гандлі кэшбэк — гэта адтэрмінаваная зніжка, якая вяртаецца кліенту па заканчэнні перыяду, адведзенага на абмен/зварот.

У банкаўскай сферы кэшбэк — праграма лаяльнасці, якая стымулюе кліента ажыццяўляць пакупкі з дапамогай пластыкавай карты. У банкаўскай сферы выпускаюць крэдытныя і дэбетавыя карты з кэшбэкам. У гэтым выпадку пры аплаце пакупкі з дапамогай карты на рахунак пакупніка залічваецца ад 0,5% да 3% кошту аплачанай пакупкі.

Катэгорыя:Бізнес
Катэгорыя:Электронная камерцыя
Язэп Пітушка

**Язэп Пітушка** (, Браслаўшчына — , Таронта, Канада) — беларускі грамадскі дзеяч, член Беларускай сялянска-работніцкай грамады, актыўны дзеяч беларускай эміграцыі, ганаровы палкоўнік БКА.

## Біяграфія 
Член Беларускай сялянска-работніцкай грамады (1925—1927). Пасля далучэння Заходняй Беларусі да БССР у 1939 арыштаваны і высланы ў Сібір.

Трапіў у армію генерала Андэрса, паранены ў час штурму Монтэ-Касіна. Па заканчэнні Другой сусветнай вайны з’ехаў у Канаду.

У Канадзе напачатку мусіў два гады адпрацаваць па кантракце на вёсцы. Пасля 25 гадоў працаваў кіроўцам аўта.

Адзін з заснавальнікаў у 1948 Згуртавання беларусаў Канады. З-за палітычных разыходжанняў пакінуў арганізацыю і заснаваў з аднадумцамі Беларускае нацыянальнае аб'яднанне, быў яго старшынёй. Кіраўнік Дэлегатуры БЦР на Канаду. Узначальваў Каардынацыйны камітэт беларусаў Канады (1969—1970).

## Сям’я 
11 лютага 1950 ажаніўся з Элеанорай Сташкевіч, з якой меў сыня Язэпа.

Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Браслаўскім раёне
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы пад Монтэ-Касіна
Катэгорыя:Члены Згуртавання беларусаў Канады
Мікалай Субач

**Мікалай Субач** (, в. Гліннае, Вілейскі раён — ) — беларускі грамадскі дзеяч у Аўстраліі, сябра Рады БАПЦ.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1937 годзе ў вёсцы Гліннае Вілейскага раёна ў сям’і Мікалая і Марыі Субач.

У 1949 годзе, пасля Другой сусветнай вайны, Мікалай разам з бацькамі і братам Віктарам эміграваў у Мельбурн (Аўстралія). Атрымаў ступень бакалаўра інжынера (электрыка) ва ўніверсітэце Мельбурна, а таксама ступень магістра інжынерных навук ва  ў Мельбурне.

На працягу больш за 20 гадоў актыўна ўдзельнічаў у суполцы Беларускай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквы (БАПЦ) у Мельбурне. Заняў кіруючую ролю, калі заснавальнік парафіі Св. трох Віленскіх мучанікаў а. Аляксандр Кулакоўскі захварэў і больш ня мог служыць або выконваць ролю ў царкоўным кіраванні. Мікалай Субач зрабіў вялікую працу па забеспячэнні фарміравання і функцыянавання парафіяльных і агульнацаркоўных камітэтаў у адпаведнасці з іх статутнымі абавязкамі. На працягу многіх гадоў займаў пасаду старшыні парафіяльнай рады, а ў апошні час займаў ролю намесніка старшыні, нават змагаючыся з хваробай. Ён таксама прадстаўляў парафію на паседжаннях Рады БАПЦ у ЗША. З жонкай, Тамарай Субач, прымалі ў сябе дома архіепіскапа Святаслава з Канады з некалькімі візітамі ў Аўстралію. Летам 2012 года ён з жонкаю Тамараю, як дэлегаты ад парафіі, прымалі ўдзел у Саборы БАПЦ у Катэдры св. Кірылы Тураўскага ў Нью-Ёрку.

Памёр 5 студзеня 2022 года.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вілейскім раёне
Веніямін Фёдаравіч Якаўлеў

**Веніямін Фёдаравіч Якаўлеў** (; 12 лютага 1932, Юдзіна, Уральская вобласць — 24 ліпеня 2018, Масква) — савецкі і расійскі юрыст, дзяржаўны дзеяч. Дарадца Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі, доктар юрыдычных навук, прафесар, член-карэспандэнт Расійскай акадэміі навук (2003), заслужаны юрыст РСФСР. Поўны кавалер ордэна «За заслугі перад Айчынай».

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Курганскай вобласці
Катэгорыя:Юрысты СССР
Катэгорыя:Юрысты Расіі
Катэгорыя:Юрысты XX стагоддзя
Катэгорыя:Юрысты XXI стагоддзя
Катэгорыя:Выкладчыкі МДІМА
Катэгорыя:Члены ЦК КПСС
Катэгорыя:Міністры юстыцыі СССР
Катэгорыя:Саветнікі Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі
Ігнат Жаўняровіч

**Ігнат Жаўняровіч** (, в. Бабарыкі, Друйская воласць, Дзісенскі павет — , Казахская ССР) — каталіцкі святар заходняга абраду, удзельнік беларускага хрысціянскага руху.

## Біяграфія 
З беларускай каталіцкай сям’і. Скончыў Магілеўскую духоўную каталіцкую семінарыю ў Пецярбургу (1912). У 1913—1914 гадах вучыўся ў Мітрапалітальнай духоўнай каталіцкай акадэміі, дзе ўваходзіў у культурна-асветны гурток беларускіх студэнтаў. Пасвячоны ў святары ў 1915 годзе, прызначаны вікарыем у Прыдруйскі касцёл. Аднак праз месяц, 22 снежня 1915 года, камандзіраваны ў Рыбінск у дапамогу капелану мясцовага касцёла і для выкладання Закону Божага ў мясцовых навучальных установах. З 17 лютага 1917 года часова загадваў Рыбінскім касцёлам. Пазней быў пераведзены ў Магілёўскую архідыяцэзію, дзе выконваў святарскія абавязкі ў Аршанскай парафіі (1921—1924). Выступаў за беларусізацыю нацыянальна-рэлігійнага жыцця сярод беларусаў-католікаў. Удзельнік 1-га з’езда беларускіх каталіцкіх святароў у Мінску (24-25.05.1917). Сябра саюза ксяндзоў-беларусаў. У сярэдзіне 1920-х гадоў выконваў абавязкі адміністратара ў Маскве. Працаваў адміністратарам у парафіі Свяцілавічы Магілёўска-Горацкага дэканата (1925—1927).

Праследаваўся савецкімі ўладамі. У канцы 1930-х гадоў арыштаваны органамі бяспекі. Быў асуджаны на 5 гадоў салавецкіх канцэнтрацыйных лагераў. Прыгавор адбываў на востраве Анзер. Да ліпеня 1932 годзе прымаў удзел у тайных набажэнствах сярод зняволеных. У ліку 32 святароў за арганізацыю ў лагеры нелегальнай рэлігійнай службы абвінавачаны ў антысавецкай дзейнасці. Асуджаны яшчэ на 5 гадоў. Быў высланы ў Казахскую ССР, дзе памёр у жніўні 1937 года.

## Літаратура 
* Беларускія рэлігійныя дзеячы XX ст.: Жыццярысы, мартыралогія, успаміны / Аўтар-укладальнік Ю. Гарбінскі. — Мн.-Мюнхен: Беларускі кнігазбор, 1999. ISBN 985-6318-65-3

Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мёрскім раёне
Іван Кузьміч Сіўцоў

**Іван Кузьміч Сіўцо́ў** ( — ) — беларускі пісьменнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і ў вёсцы Бакунавічы (Чэрыкаўскі раён Магілёўскай вобласці Беларусі). У 1940 годзе скончыў школу ў Чэрыкаве і паступіў у Ленінградскае авіятэхнічнае вучылішча. У час Вялікай Айчыннай вайны авіямеханік, удзельнік баёў пад Сталінградам. У 1944 годзе быў дэмабілізаваны па стане здароўя (захварэў туберкулёзам) і вярнуўся на радзіму. Працаваў у Чэрыкаўскім раённым камітэце КП(б)Б. У 1948 годзе скончыў Рэспубліканскую партыйную школу пры ЦК КПБ. У 1948—1950 гадах працаваў у Магілёўскім абкаме КПБ інструктарам, загадчыкам сектара друку. У 1950—1952 гадах супрацоўнік рэдакцыі часопіса «Бярозка», з 1952 года — у рэдакцыі часопіса «Беларусь».

Памёр І. К. Сіўцоў 9 лістапада 1959 года. Пахаваны на Усходніх могілках у Мінску.

## Творчасць 
У друку пачаў выступаць з 1947 года. Аўтар артыкулаў, нарысаў, апавяданняў, аповесці «Самыя юныя» (1949). Займаўся перакладамі. Аўтар рамана «Нягоды і радасці» (1960).

Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1949 года.

## Літаратура 
* 
* Беларускія пісьменнікі: 1917—1990. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — ISBN 5-340-00709-X

## Спасылкі 
* 
* Сіўцоў Іван Кузьміч // «Мой край — Магілёўшчына» 

Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі СССР
Катэгорыя:Перакладчыкі СССР
Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Катэгорыя:Удзельнікі Сталінградскай бітвы
Катэгорыя:Члены КПСС
Дворышчанскі сельсавет (Жлобінскі раён)

**Дво́рышчанскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жлобінскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Дворышча.

Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Парыцкага раёна Гомельскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Дабравольшчынскага і Кіцінскага сельсаветаў. 29 ліпеня 1961 года Парыцкі раён перайменаваны ў Светлагорскі. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Жлобінскага раёна. 18 студзеня 1965 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Шчадрынскага сельсавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 6 населеных пунктаў: Бяльчо, Дабравольшча, Дворышча, Замен-Рыння, Кіцін і Людгардаўка.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Жлобінскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Парыцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Светлагорскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1965 годзе
Дворышчанскі сельсавет

Назву **Дво́рышчанскі сельсавет** маюць:

* Дворышчанскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дзісенскага раёна Маладзечанскай вобласці
* Дворышчанскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жлобінскага раёна Гомельскай вобласці

## Гл. таксама 
* Дварышчанскі сельсавет
Універсітэт імя Сястры Урсулы Бенінкасы

**Універсітэт імя Сястры Урсулы Бенінкасы** () — італьянская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Неапаль. Ён быў заснаваны ў 1895 годзе на базе больш ранняй навучальнай установы і названы ў гонар шануемай у Неапалі манахіні Урсулы Бенінкасы.

## Структура 
* Факультэт педагагічных, псіхалагічных і камунікатыўных навук
* Факультэт юрыдычных навук
* Факультэт гуманітарных навук

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Італіі
Катэгорыя:Неапаль
Сцяпскі сельсавет

**Сцяпскі́ (Сцяпо́ўскі) сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жлобінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Сцяпы.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Сцяпскі сельсавет** у складзе Парыцкага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Парыцкім раёне БССР. 5 снежня 1931 года частка сельсавета ўвайшла ў склад новаўтворанага Малінаўскага нацыянальнага польскага сельсавета. 14 мая 1936 года сельсавет узбуйнены за кошт далучэння часткі скасаванага Малінаўскага нацыянальнага польскага сельсавета. З 20 лютага 1938 года ў складзе Палескай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Шчадрынскага сельсавета.

18 студзеня 1965 года ўтвораны зноў як **Сцяпскі (Сцяпоўскі) сельсавет** у Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці БССР з часткі Шчадрынскага сельсавета ў складзе 6 населеных пунктаў (Зарэчча, Новая Мар’еўка, Салоцін, Селішча, Сцяпы і Успалішча). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Сцяпскога сельсавета 6 населеных пунктаў. 21 верасня 1992 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Шчадрынскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Жлобінскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Парыцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1965 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1992 годзе
Бекіш

**Бекіш** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Віктар Андрэевіч Бекіш (1929—2013) — беларускі мовазнавец, грамадскі дзеяч.
* Мікалай Іосіфавіч Бекіш (нар. 1955) — беларускі дзяржаўны дзеяч
* Освальд-Ян Лявонавіч Бекіш (1938—2010) — вучоны-імунолаг. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1996), доктар біялагічных навук (1973), прафесар (1978).
* Уладзіслаў Янавіч Бекіш (нар. 1973) — беларускі ўрач-паразітолаг, генетык. Доктар медыцынскіх навук (2005), прафесар (2007).
Генадзь Рыгоравіч Лойка

**Генадзь Рыгоравіч Лойка** (нар. , в. Забалоцце, Мінскі раён) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Скончыў у 1953 годзе Мінскае мастацкае вучылішча, у 1960 годзе графічнае аддзяленне Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута. Вучыўся ў С. Геруса , П. Любамудрава.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Уладзімір Анатолевіч Канцадайлаў

**Уладзімір Анатолевіч Канцада́йлаў** (нар. , Бабруйск) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў г. Бабруйску. У 1982 годзе скончыў Бабруйскі каледж мастацтваў, у 1989 г. скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Удзельнік мастацкіх выставак з 1987 г. Член Беларускага саюза мастакоў з 1996 г.

Жыве ў Мінску.

## Творчасць 
Працуе ў станковым жывапісе, пераважна ў жанры фігуратыўнай кампазіцыі. Асноўныя творы: палотны «Белая легенда», «Зара», «Блазан і кароль», «Начныя флейты», «Забытая мелодыя для фрэскі» і інш.

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, у Нацыянальным цэнтры сучасных мастацтваў у Мінску, у галерэях і прыватных калекцыях у Беларусі і іншых краінах.

## Літаратура 
* 
* Ларына, Н. Рэальнае ў суб’ектыўным / Н. Ларына // Бабруйскае жыццё. — 1997. — 17 чэрв.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Сяргей Аляксандравіч Каўроўскі

**Сяргей Аляксандравіч Каўроўскі** (, Гомель —  (?), Гомель) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Удзельнік выставак з 1911 года.

У годзе выкладаў у Гомельскай мастацкай студыі-школе імя М. Урубеля (кіраўнік дэкаратыўнай майстэрні). Вучыўся ў Вышэйшых мастацка-тэхнічных майстэрнях (1921), у майстэрні  ў Маскве (1923). Пасля вартыння з Масквы ў 1924—1926 гадах ізноў выкладаў у студыі-школе імя М. Урубеля, у 1926—1941 гадах — у студыі пры Палацы чыгуначнікаў у Гомелі.

У студзені 1929 г. працы С. Каўроўскага былі прадстаўлены на трэцяй Усебеларускай мастацкай выстаўцы. Атрымаў першую прэмію на першай мастацкай выстаўцы ў Гомель, арганізаванай Гомельскім аддзяленнем Усебеларускага аб’яднання мастакоў у сакавіку 1929 г.

## Спасылкі 
* Сергей Александрович Ковровский 1890−1944 
* Гомельский художник Сергей Ковровский (по воспоминаниям Н. Тарасикова) 10/12/2019 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
5-я Клічаўская партызанская брыгада

**4-я Клічаўская партызанская брыгада** — партызанская брыгада, створаная ў лістападзе 1942 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Клічаўскага, Быхаўскага, Кіраўскага і Бялыніцкага раёнаў. У маі 1943 года брыгада была расфарміравана.

## Склад 
Брыгада была створана ў складзе 620-га, 760-га, 61-га, 25-га атрадаў. Пасля расфарміравання брыгады, 760-ы атрад быў перададзены 6-й Маглёўскай партызанскай брыгадзе, атрады 620-ы, 25-ы, 61-ы былі вызначаны як асобна дзейныя.

## Камандаванне 
### Камандзір 
* М. С. Міхалап.

### Камісары 
* Міхайлаў;
* А. А. Хачатран.

### Начальнікі штаба 
* І. Б. Рутман;
* В. П. Дрожнікаў.

### Гісторыя 
Партызаны зрывалі нямецкія перавозкі на чыгуначных участках Магілёў — Рагачоў, Магілёў — Шклоў, Магілёў — Асіповічы. 10 студзеня — 20 сакавіка 1943 года ўдзельнічалі ў знішчэнні нямецкіх гарнізонаў у Клічаве, вёсках Суша Клічаўскага, Дручаны Бялыніцкага раёнаў (Бялыніцкія аперацыі). У маі 1943 года, у ходзе нямецкай карнай аперацыі «Хрушч» брыгада апынулася ў блакадзе ва Усакінскім лесе (Клічаўская партызанская зона). Паводле загада Магілёўскай ваенна-аператыўнай групы пры падпольным абкаме КП(б)Б і Магілёўскага падпольнага абкама КП(б)Б брыгада разгрупавалася, пакінула ў лагерах частку параненых і закапала ўсё, што магло перашкодзіць хуткаму манеўру і прарыву. Брыгада выходзіла з акружэння невялікімі групамі.

## Літаратура 
* 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 5-я Кличевская бригада (Михолап, М. С.) (Кличевская военно-оперативная группа) // Праект «Партизаны Беларуси»

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1942 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1943 годзе
Станіслаў Шырокі

**Станіслаў Шырокі** (, в. Чапялі, Сакольскі павет Гродзенскай губерні, Расійская імперыя — ) — каталіцкі святар заходняга абраду, магістр тэалогіі, удзельнік беларускага хрысціянскага руху.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1881 г. на Сакольшчыне ў сялянскай сям’і Міхаіла Шырокага. Вучыўся ў Сакольскім павятовым вучылішчы. З кастрычніка 1901 г. — клерык Віленскай духоўнай каталіцкай семінарыі. Пасвячоны ў святары ў 1905 годзе. У 1909—1912 — адміністратар у парафіі ў Ружанах. Выказаў жаданне вучыцца за свой кошт у Мітрапалітальнай каталіцкай духоўнай акадэміі ў Пецярбургу. У час вучобы далучыўся да дзейнасці беларускага гуртка студэнтаў. Удзельнік I з’езда беларускіх каталіцкіх святароў у Мінску (24-25.5.1917). Сябра саюза ксяндзоў-беларусаў. З 1917 годзе — пробашч у Парафіянаве. Выступаў за беларусізацыю нацыянальна-рэлігійнага жыцця сярод католікаў-беларусаў. 27.12.1919 абраны ў раду прасінадальных суддзяў пры біскупскай курыі Віленскай дыяцэзіі. З 1924 выконваў святарскія абавязкі ў Янаве Сакольскага павета. З 1933 служыў пробашчам у Крынках і адначасова кіраваў Бераставіцкім дэканатам. У 1935 г. пераведзены ў Кузніцу. Быў сталым падпісчыкам беларускага каталіцкага выдання «Chryścijanskaja Dumka». Памёр у 1956 годзе.

## Літаратура 
* Беларускія рэлігійныя дзеячы XX ст.: Жыццярысы, мартыралогія, успаміны / Аўтар-укладальнік Ю. Гарбінскі. — Мн.-Мюнхен: Беларускі кнігазбор, 1999. ISBN 985-6318-65-3

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сакольскім павеце (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Графаманія

**Графаманія** (ад  — пішу, малюю і  — вар’яцтва, шаленства, захопленасць)  — хваравітае імкненне «стаць пісьменнікам» у асоб, якія не маюць літаратурных здольнасцей. У аснове графаманіі ляжыць наіўнае ўяўленне пра літаратурную працу як лёгкую і нескладаную. Асноўнымі элементамі графаманскага пісьма выступаюць небагаты слоўнікавы запас, панылая апісальнасць, трафарэтная кампазіцыя, спрошчанасць чалавечых характараў, адсутнасць у творах значных і актуальных праблем.

Па-за псіхіятрычным кантэкстам паняцце «графаманія» нярэдка прымяняецца да літаратуры, якая  наіўна грэбуе агульнапрынятымі ў элітарнай і масавай літаратурах эстэтычнымі крытэрыямі, да незвычайна прадуктыўных «дрэнных» аўтараў.

Адной з самых частых прычын графаманіі некаторыя даследчыкі называюць гіперкампенсацыю комплексу непаўнавартаснасці, а частка выпадкаў — выражэннем бязглуздай ці звышкаштоўнай ідэі ідэнтыфікацыі сябе з выдатным пісьменнікам. Пры сіндроме Кандзінскага — Клерамбо хворыя могуць сцвярджаць, што іх прымушаюць шмат пісаць нейкія знешнія сілы. Графаманічныя тэндэнцыі нярэдкія ў суцяжных псіхапатаў (пры параноідным расстройстве асобы).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пра пісьменнікаў
Катэгорыя:Псіхалагічныя з’явы
Граф’я

**Граф’я́** — малюнак, зроблены ўціснутай па сырым грунце (ляўкасе) лініяй. У беларускім іканапісе сустракалася ў XIV—XIX стст. Граф’ямі адзначаліся німбы і дэталі абразоў («Маці Божая Іерусалімская» з Брэсцкай вобласці, XVI ст.; «Маці Божая Кармеліцкая» з Гродзенскай вобласці, пачатку XVII ст., абодва ў Музеі старажытнабеларускай культуры Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору НАН Беларусі). 3 XVIII ст. замест характэрнага для XVI—XVII стст. разьбянога на фонах абразоў ужывалі малюнак, створаны з дапамогай граф’і («Ушэсце» з Брэсцкай вобласці работы П. Клачковіча, 1751; «Ілля Прарок» з Магілёўскай вобласці, 1-я палова XVIII ст., Магілёўскі краязнаўчы музей).

## Літаратура 
* 
Катэгорыя:Іканапіс
Дыстанцыйны ўніверсітэт «Пегас»

**Дыстанцыйны ўніверсітэт «Пегас»** () — італьянская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Неапаль. 

## Структура 
* Факультэт правазнаўства
* Факультэт гуманітарных навук

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Італіі
Катэгорыя:Неапаль
Катэгорыя:Дыстанцыйная адукацыя
Мікалай Іосіфавіч Бекіш

**Мікалай Іосіфавіч Бекіш** (нар. , Шчучынскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Член Аграрнай партыі.

## Біяграфія 
Працаваў дырэктарам Шчучынскага хлебапрыёмнага прадпрыемства, галоўным эканамістам Аб’яднання «Беларуская чыгунка».

У 1995 годзе ў другім туры галасавання выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь ад Шчучынскай выбарчай акругі № 144 Гродзенскай вобласці
 

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 1-га склікання
Дыстанцыйны ўніверсітэт імя Джусціна Фартуната

**Дыстанцыйны ўніверсітэт імя Джусціна Фартуната** () — італьянская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Беневента. 

## Агульная характарыстыка 
Навучанне ў ВНУ праводзіцца праз платформу электроннага навучання. З 2009 года таксама прапануецца стацыянарны рэжым навучання з заняткамі ў аўдыторыях, каб задаволіць патрэбы студэнтаў, якія пражываюць недалёка ад універсітэта.

Універсітэт прапануе 3-гадовую праграму атрымання ступені бакалаўра, 2-гадовую магістратуру і 5-гадовую ступень магістра адзіным цыклам разам з бакалаўрыятам. Для паступлення на праграму атрымання ступені бакалаўра будучы студэнт павінен мець прынамсі атэстат сярэдняй школы. Засвоеныя гадзіны навучання (навучальныя крэдыты) з папярэдніх праграм вышэйшай адукацыі могуць быць залічаныя, каб скараціць час атрымання дыплома.

Універсітэт прасоўваецца і падтрымліваецца асацыяцыяй EFIRO, якая базуецца ў Беневента, якая ў сваю чаргу належыць прадпрымальніку з Беневента Анджэла Каларуса.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Італіі
Катэгорыя:Беневента
Катэгорыя:Дыстанцыйная адукацыя
Дэбрэ

**Дэбрэ** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аліўе Дэбрэ (1920—1999) — французскі мастак-абстракцыяніст
* Жан-Батыст Дэбрэ (1768—1848)— французскі мастак.
* Жан-Луі Дэбрэ (нар. 1944) — французскі палітык
* Мішэль Дэбрэ (1912—1996) — прэм’ер-міністр Францыі
* Франсуа Дэбрэ (1777—1850) — французскі архітэктар
Скейтбард

**Скейтбард**, *скейтборд* (, ад  — катацца +  — дошка) — 1) від спорту: катанне на адмысловай дошцы з ролікамі. 2) Сама такая дошка.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Спартыўны інвентар
Катэгорыя:Скейтбордынг
Леанід Іванавіч Папоў

**Леанід Івановіч Папоў** (нар. 31 жніўня 1945, Александрыя, Кіраваградская вобласць) — савецкі касманаўт, двойчы Герой Савецкага Саюза, Герой Кубы, Герой Сацыялістычнай Рэспублікі Румынія, Герой Працы В’етнама, Герой Венгерскай Народнай Рэспублікі. Лётчык-касманаўт СССР (1980).

Камандзір экіпажаў касмічных караблёў і арбітальных навукова-даследчых комплексаў: «Саюз-35»-«Саюз-37»-арбітальная станцыя «Салют-6»; «Саюз-40»-АС «Салют-6»; «Саюз Т-7»-АС «Салют-7»-«Саюз Т-5».

Катэгорыя:Асобы на марках
Рэндэ

**Рэндэ** () — горад і камуна (муніцыпалітэт) у правінцыі Казенца рэгіёна Калабрыя на поўдні Італіі. На тэрыторыі камуны размешчаны Універсітэт Калабрыі. Насельніцтва —  чалавек (на 2020 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 639 чал./км². Займае плошчу 54 км². Паштовы індэкс — 87036. Тэлефонны код — 0984.

Свята горада штогод святкуецца 20 лютага.

Катэгорыя:Гарады Калабрыі
Катэгорыя:Камуны правінцыі Казенца
Жульен Грак

**Жульен Грак** (, уласна Луі Пуар’е, фр. Louis Poirier, , Сэн-Фларан-лё-В’ей, Мен і Луара — , ) — французскі пісьменнік.

## Біяграфія 
Скончыў у Парыжы прэстыжны ліцэй Генрыха IV. Потым вучыўся геаграфіі і палітычным навукам, публікаваў працы па абедзвюх спецыяльнасцях. У 1935—1936 выкладаў гісторыю ў Нанце. У 1935 годзе ўступіў у камуністычную партыю, пачаў вучыць рускую мову ў парыжскай Школе ўсходніх моў (выйшаў з шэрагаў партыі пасля падпісання Дагавора аб ненападзе паміж Германіяй і Савецкім Саюзам). Дэбютаваў раманам «Замак Арголь» (1939, пад псеўданімам, які стаў яго пастаянным пісьменніцкім імем), атрымаў захоплены ліст-водгук Андрэ Брэтона. У 1939 годзе мабілізаваны, удзельнічаў у баях пры Дзюнкерку, у 1940 годзе патрапіў у палон, быў інтэрнаваны ў лагеры ў Сілезіі. У 1941 годзе вярнуўся дадому, быў дэмабілізаваны, выкладаў у ліцэях Анжэ і Амьена, у 1947—1970 — прафесар гісторыі і геаграфіі ў ліцэі Клода Бернара ў Парыжы. Шмат падарожнічаў.

Жыў у родным мястэчку на Луары. Пасля 1992 года новых кніг не публікаваў, хоць працягваў пісаць.
Казенца (значэнні)

**Казенца**:
* Казенца
* Казенца (правінцыя)
* Джузэпэ Казенца — кардынал
Казенца (правінцыя)

**Казенца** (, , ) — правінцыя ў Італіі, у рэгіёне Калабрыя. Правінцыя Казенца размешчана паміж Тырэнскім морам на захадзе і Іанічным морам на ўсходзе. На поўдзень ад яе знаходзяцца правінцыі Катандзара і Кратонэ, а на поўнач — рэгіён Базіліката. Рэльеф правінцыі гарысты, яна праходзіць праз горны масіў Паліна на поўначы і плато Сіла-Грандэ на поўдні, яшчэ адной горнай асаблівасцю з’яўляецца Сіла-Грэка. Характэрнымі прадстаўнікамі раўнін і далін правінцыі з’яўляюцца раўніна Сібары і даліна Краці.

На тэрыторыі правінцыі размешчана частка нацыянальнага парка Сіла, а таксама нацыянальны парк Паліна.

Катэгорыя:Правінцыі Калабрыі
Кратонэ (правінцыя)

**Кратонэ** () — правінцыя ў Італіі, у рэгіёне Калабрыя. Правінцыя размешчана на беразе Іанічнага мора і мяжуе з правінцыямі Катандзара і Казенца на паўднёвым захадзе і паўночным захадзе адпаведна. Найбуйнейшым вадаёмам правінцыі з’яўляецца вадасховішча Ампаліна, утворанае ў выніку будаўніцтва дамбы на аднайменнай рацэ.

На беразе мора размешчаны марскі запаведнік Капа-Рыцута плошчай 13 тысяч гектараў і з даўжынёй берагавой лініі 37 км. Акрамя таго, на тэрыторыі правінцыі размешчана частка нацыянальнага парка Сіла.

Сталіцай правінцыі з’яўляецца горад Кратонэ, размешчаны на ўзбярэжжы.

Катэгорыя:Правінцыі Калабрыі
Катандзара (правінцыя)

**Катандзара** () — правінцыя ў Італіі, у рэгіёне Калабрыя. Правінцыя Катандзара знаходзіцца паміж Тырэнскім морам на захадзе і Іанічным морам на ўсходзе. У сваёй самай вузкай частцы адлегласць паміж марамі дасягае 30 км. Перашыек Катандзара (іншая назва — перашыек Марчэлінар), шырыня якога складае 2 км, злучае Piana di Sant’Eufemia і Corace Valley у заліве Скуілачэ. У наваколлях горада Марчэлінара ёсць кропка, з якой можна назіраць абодва моры.

Катандзара мяжуе з правінцыяй Козенца на поўначы, Кротоне на паўночным усходзе, Рэджа-Калабрыя на поўдні і Віба-Валенція на паўднёвым захадзе.

Катэгорыя:Правінцыі Калабрыі
Аляксандр Васільевіч Якушаў

**Аляксандр Васільевіч Якушаў** ( — , Кіеў) — савецкі военачальнік, генерал-лейтэнант (1955).

## Біяграфія 
У 1927 годзе быў прызваны ў РСЧА. У 1929 гады прызначаны ў 82-і стралковы полк 28-й стралковай дывізіі ў горадзе Грозны, у студзені — жніўні 1930 года браў удзел у ліквідацыі вызвольных рухаў у Чачні.

Напачатку вайны ў жніўні 1941 года быў датэрмінова выпушчаны з акадэміі і ў кастрычніку прызначаны камандзірам 282-га запаснога лыжнага палка ў складзе 54-й брыгады ў горадзе Кіраў.

У 1959 годзе абіраецца дэлегатам XXI (пазачарговага) з’езда КПСС і дэпутатам Вярхоўнай Савета БССР.

## Літаратура 
* Коллектив авторов. Великая Отечественная: Комдивы. Военный биографический словарь / Под общей редакцией В. П. Горемыкина. — М.: Кучково поле, 2014. — Т. 5. — С. 1114—1115. — 1500 экз. — ISBN 978-5-9950-0457-8

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання
Катэгорыя:Дэлегаты XXI з’езда КПСС
Катэгорыя:Камандзіры дывізій у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Камандзіры брыгад у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Камандзіры палкоў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Абаронцы Брэсцкай крэпасці (карціна Івана Ахрэмчыка)

**«Абаронцы Брэсцкай крэпасці»** — карціна беларускага мастака Івана Ахрэмчыка (1903—1971), напісаная ў 1957—1958 гадах. Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальнага мастацкага музея Беларусі. Класічны прыклад гістарычнага жывапісу савецкага часу на тэму герояў Вялікай Айчыннай вайны.

## Апісанне 
Іван Ахрэмчык у сваім палатне стварае вобраз непахісных герояў у цёмных казематах крэпасці, іх няшмат, але яны неверагодна рашучыя і гатовыя на ўсё, дзеля абароны Радзімы. На пярэднім плане — жанчыны бінтуюць параненага воіна — тэма трагедыі вайны, яе ахвяр і цяжкіх выпрабаванняў. Кампазіцыя пабудавана па класічных акадэмічных правілах гістарычнага жанру. Героі выяўлены ў поўны рост у актыўным дзеянні, што стварае адчуванне датычнасці і прысутнасці з сюжэтам карціны.

Катэгорыя:Карціны Івана Ахрэмчыка
Катэгорыя:Абарона Брэсцкай крэпасці
Катэгорыя:Карціны пра Вялікую Айчынную вайну
Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь