Радыё Швецыі

**Радыё Швецыі**, (шв.: «Sveriges Radio») — шведская дзяржаўная радыёвяшчальная кампанія. З’яўляецца грамадскім вяшчальнікам, які фінансуецца за кошт спецыяльнага падатку і не залежыць ад камерцыйных інтарэсаў або прамога дзяржаўнага кіравання. Штаб-кватэра знаходзіцца ў Стакгольме.

Кампанія кіруе чатырма агульнанацыянальнымі FM-каналамі (P1, P2, P3, P4) і сеткай з 25 лакальных станцый. З’яўляецца часткай сістэмы грамадскага вяшчання Швецыі разам з тэлебачаннем Sveriges Television (SVT) і адукацыйным вяшчаннем Sveriges Utbildningsradio (UR).

## Гісторыя 
### Заснаванне і раннія гады 
Кампанія была заснавана 21 сакавіка 1924 года пад назвай «AB Radiotjänst» (ААТ «Служба радыё»). Ініцыятарамі выступілі прадстаўнікі прэсы, інфармацыйнага агенцтва TT і вытворцы радыётэхнікі. Першае рэгулярнае вяшчанне пачалося 1 студзеня 1925 года: транслявалася імша з царквы Якава ў Стакгольме.

У 1957 годзе назва была зменена на «Sveriges Radio». Да канца 1970-х гадоў кампанія адказвала не толькі за радыё, але і за тэлевізійнае вяшчанне ў краіне.

### Рэарганізацыя 
У 1979 годзе адбылася маштабная рэформа шведскіх СМІ. Адзіная манаполія «Sveriges Radio» была падзелена на чатыры даччыныя кампаніі:
* **Sveriges Riksradio** (нацыянальнае радыё);
* **Sveriges Lokalradio** (мясцовае радыё);
* **Sveriges Television** (тэлебачанне);
* **Sveriges Utbildningsradio** (адукацыйныя праграмы).

У 1993 годзе структура зноў змянілася: радыёвяшчальныя кампаніі («Riksradio» і «Lokalradio») былі аб’яднаны ў сучаснае акцыянернае таварыства «Sveriges Radio AB», у той час як тэлебачанне (SVT) стала цалкам незалежнай асобнай кампаніяй.

## Уласнік і фінансаванне 
Фармальна «Sveriges Radio» з’яўляецца акцыянерным таварыствам, аднак яго акцыі не належаць дзяржаве напрамую. Уладальнікам з’яўляецца спецыяльны фонд — «Förvaltningsstiftelsen för SR, SVT och UR» (Кіруючы фонд для SR, SVT і UR). У савет фонду ўваходзяць палітыкі, якіх прызначае Урад Швецыі па прапанове парламенцкіх партый, аднак фонд мае строгія статутныя абмежаванні для забеспячэння рэдакцыйнай незалежнасці СМІ.

### Адмена ліцэнзійнага збору 
Да 2019 года дзейнасць радыё фінансавалася за кошт абавязковага ліцэнзійнага збору з кожнай гаспадаркі, якая мела тэлевізар ці радыёпрыёмнік. З 1 студзеня 2019 года сістэма была зменена: цяпер «Sveriges Radio» фінансуецца за кошт індывідуальнага падатку на грамадскае абслугоўванне (public service-avgift), які спаганяецца з кожнага паўналетняга грамадзяніна Швецыі (каля 1% ад даходу, але не больш за пэўную суму).

## Каналы і структура вяшчання 
thumb|250px|«Radiohuset» — галоўны офіс Sveriges Radio ў Стакгольме.
Sveriges Radio кіруе чатырма асноўнымі FM-каналамі, кожны з якіх мае сваю спецыфіку:

* **P1** — «размоўны канал». Асноўны кантэнт: навіны, аналітыка, грамадскія дэбаты, культура, дакументальныя перадачы і навуковыя праграмы. Музыка амаль адсутнічае (за выключэннем папулярнай летняй праграмы *Sommar i P1*).
* **P2** — канал класічнай, джазавай і фолк-музыкі. Таксама тут выходзяць праграмы на мовах меншасцей (фінскай, саамскай) і адукацыйныя перадачы.
* **P3** — маладзёжны канал. Арыентаваны на аўдыторыю ад 14 да 35 гадоў. Эфір складаецца з папулярнай музыкі, гумарыстычных шоу і сацыяльных праграм.
* **P4** — самы папулярны канал краіны. Гэта сетка з 25 рэгіянальных станцый (напрыклад, *P4 Stockholm*, *P4 Malmöhus*). Днём эфір запаўняецца мясцовымі навінамі і папулярнай музыкай для дарослай аўдыторыі, ноччу і ў выхадныя ідзе агульнанацыянальнае вяшчанне (спорт, забаўляльныя шоу). P4 таксама выконвае функцыю канала экстранага апавяшчэння насельніцтва (VMA).

## SR International (Radio Sweden) 
**SR International** (брэнд — **Radio Sweden**) — падраздзяленне Шведскага радыё, якое займаецца вяшчаннем на замежных мовах для аўдыторыі за межамі Швецыі, а таксама для імігрантаў унутры краіны.

### Гісторыя замежнага вяшчання 
Замежнае вяшчанне пачалося ў 1938 годзе дзеля інфармавання шведаў, якія жылі за мяжой, і для прадстаўлення шведскага погляду на сусветныя падзеі. У гады Другой сусветнай вайны і пазней Халоднай вайны служба адыгрывала важную ролю як крыніца нейтральнай інфармацыі.

Да 2010 года вяшчанне вялося на кароткіх і сярэдніх хвалях, а таксама праз спадарожнік. 31 кастрычніка 2010 года эфірнае вяшчанне на кароткіх хвалях было спынена, і служба цалкам перайшла ў інтэрнэт.

### Сучасны стан 
Сёння «Radio Sweden» выпускае навіны і падкасты на некалькіх мовах. Асноўная задача — інтэграцыя прыезджых, тлумачэнне шведскага грамадства і навін.
Актыўныя моўныя рэдакцыі (па стане на 2024 год):
* Арабская мова
* Курдская мова
* Персідская мова
* Самалійская мова
* Англійская мова (арыентавана на міжнародную супольнасць)
* Тыгрынья

Раней існавалі рэдакцыі на нямецкай, французскай, іспанскай, рускай (закрыта ў 2016 годзе) і іншых мовах.

### Беларуская служба Радыё Швецыі 
З 2004 па 2009 год у структуры SR International дзейнічала асобная беларуская рэдакцыя (шведск.: Radio Sweden på belarusiska). Першая праграма выйшла ў эфір 7 лістапада 2004 года.

Служба вяшчала на кароткіх хвалях і праз інтэрнэт, асвятляючы падзеі ў Швецыі і беларуска-шведскія адносіны. Праект быў спынены 1 верасня 2009 года рашэннем кіраўніцтва кампаніі, нягледзячы на пратэсты беларускай дыяспары і праваабарончых арганізацый.
## Музычныя калектывы 
Пры «Sveriges Radio» дзейнічае знакаміты канцэртная зала «Бервальдхален» (Berwaldhallen) у Стакгольме, якая з’яўляецца базай для двух прафесійных калектываў:
* Сімфанічны аркестр Шведскага радыё (Sveriges Radios Symfoniorkester) — адзін з вядучых аркестраў Еўропы.
* Хор Шведскага радыё (Radiokören).

## Гл. таксама 
* Беларуская служба Радыё Швецыі
* Шведскае тэлебачанне
* Культура Швецыі

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Radio Sweden — афіцыйны сайт міжнароднай службы

Катэгорыя:Радыёстанцыі Швецыі
Катэгорыя:Медыякампаніі Швецыі
Катэгорыя:Грамадскае тэлебачанне і радыё
Катэгорыя:Стакгольм
Катэгорыя:Члены Еўрапейскага вяшчальнага саюза