open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Крыстафер Лі

**Крыстафер Лі** (; ) — брытанскі акцёр, спявак, акцёр агучвання і ветэран Другой сусветнай вайны.

На раннім этапе сваёй акцёрскай кар’еры Лі гуляў пераважна зладзеяў; вядомасць яму прынесла роля графа Дракулы ў серыі фільмаў Hammer Film Productions. Не менш вядомымі ролямі Крыстафера сталі ролі Францыска Скараманги ў фільме «Чалавек з залатым пісталетам» (1974), Сарумана ў трылогіі «Уладар пярсцёнкаў» (2001—2003) і «Хобіт» (2012—2014), а таксама графа Дуку у двух заключных фільмах трылогіі-прыквэла «Зорных войнаў» (2002, 2005). Дзякуючы веданню некалькіх моў, Лі удзельнічаў у агучванні фільмаў і відэагульняў на розных мовах.

Лі быў пасвечаны ў рыцары за заслугі ў драматычным мастацтве і дабрачыннасці ў 2009 годзе, атрымаў прэмію BAFTA Fellowship ў 2011 годзе і BFI Fellowship у 2013 годзе. Сам акцёр лічыў сваёй лепшай працай ролю бацькі-заснавальніка Пакістана Мухамада Алі Джыны ў біяграфічным фільме «Джына» і сваім лепшым фільмам брытанскі фільм жахаў «Плецены чалавек».

Меў глыбокі моцны голас і таксама праславіўся здольнасцю да спеваў: ён запісаў розныя оперныя і музычныя творы паміж 1986 і 1998 гадамі, сімфонік-метал альбом Charlemagne: By the Sword and the Cross ў 2010 годзе, а таксама супрацоўнічаў з некалькімі метал-бэндамі пачынаючы з 2005 года. Апошні метал-альбом акцёра Charlemagne: The Omens of Death быў выпушчаны 27 мая 2013 года. У 2010 годзе Лі быў узнагароджаны прэміяй «Spirit of Metal» на цырымоніі ўзнагароджання часопіса Metal Hammer.

Лі памёр у Лонданскім шпіталі Чэлсі і Вэстмінстэра 7 чэрвеня 2015 года ва ўзросце 93 гадоў.

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Акцёры Англіі
1922 год у гісторыі кіно

**1922** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
* 21 студзеня — Пол Скофілд, англійскі акцёр (пам. 2008).
* 6 мая — Уладзімір Этуш, расійскі акцёр (пам. 2019).
* 27 мая — Крыстафер Лі, брытанскі акцёр (пам. 2015).
* 10 чэрвеня — Джудзі Гарленд, амерыканская актрыса тэатра і кіно, спявачка (пам. 1969).

## Памерлі 
## Зноскі 
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
Арманум

**Арманум** — краіна, што згадваецца ў акадскіх і эблаіцкіх клінапісах. Палітычная гісторыя вядомая галоўным чынам па акадскіх крыніцах.

## Асноўныя згадванні 
### Акадскія крыніцы 
Па вядомым клінапісе Нарам-Суэна, дзе ён кажа пра паўсталыя супраць яго краіны, Арманум знаходзіцца недзе на поўначы, але нічога вызначанага. Нават калі і былі поспехі, то яны насілі часовы характар. Мяркуючы па позным эпічным творы «Цар Куты» (то бок кутыеў), Нарам-Суэну даводзілася выпрабоўваць і гаркату паразы; у тэксце апісваецца, як ён тройчы пасылае войскі супраць варожай кааліцыі 70 цароў, у тым ліку і супраць Арманума (згадваецца ў хецкім варыянце клінапісу, побач з Уліванда), але ніводны ваяр не вяртаецца жывым. Уліванда знаходзілася ў раёне цяперашняга Дыярбекіра. Ворагі Нарам-Суэна пры гэтым пазначаны як «уманманда (войскі Монд)», гэты тэрмін пазней ужываўся для пазначэння насельніцтва паўночна-ўсходніх краін у зоне азёр Ван і Урмія.

У іншым клінапісе Нарам-Суэн у прыватнасці кажа, што: «Бог даў яму Арманум і Эблу — Срэбныя горы і Верхняе моры». З надпісу выяўна, што ў складзе паўночных валоданні Эблы знаходзіліся ў тым ліку і Таўрскія горы. Мусібыць, што «Срэбныя горы» менавіта яны. Працягваючы лагічны ланцужок, лагічна выказаць здагадку, што «Верхняе мора» ў сваю чаргу прыналежала Армануму. Пад паняткам «Верхняе мора» акадскія клінапісу адназначна маюць на ўвазе возера Ван, бо, прыкладам, Міжземнае мора ў іх называецца «Мора Амуру», а пра Чорнае мора яны зусім маўчаць.

У адным з клінапісаў Нарам-Суэн кажа пра тое, што скарыў краіну Сімурум, якая знаходзілася ў паўночнай Месапатаміі, і паланіў кіраўнікоў Сімурума і Армені. Характэрна, што Нарам-Суен кажа ўсяго толькі пра заваяванне Сімурума, але пра паланенне таксама і валадара Арманума. З гэтага можа вынікаць, што краіна Арманум знаходзілася паўночней Сімурума, то бок Сімурум знаходзілася паміж Акадам і Арманум.

У некаторых сваіх клін вопісах Нарам-Суэн называе сябе тытулам: «Заваёўнік Арманума і Эблы».

Мяркуючы па іншых надпісах, Нарах-Суэн зусім разбурыў «Эблу і Арманум» і знішчыў Эблаитское царства пры яго апошнім цару Ібі-Закіру, пра што апавядае сапраўдны надпіс кіраўніка Арманума Рышы-Тэшуба (Рэд-Адада).

### Эблаітцкія крыніцы 
Разбурэнне Эблы ў акадскую эпоху пацверджана археалагічна. Арманум пад гэтай назвай у дакументах з Эблы не названы, але, магчыма, ён ідэнтычны часта згадванаму ў іх Армі. У адным эблаіцкім клінапісе Арме згадваецца па кірунку гарадоў Эбла-Рулі. Рулі знаходзілася пасля Урсу, але да Ірыды і Харана. То бок лагічна выказаць здагадку знаходжання Арманума ў раёне цяперашняй Урфы.

Катэгорыя:Старажытны Блізкі Усход
Альжбета Хадкевіч

**Альжбета Радзівіл**, народжаная **Хадкевіч** ( — ) — жонка вялікалітоўскага дзяржаўнага дзеяча, кампазітара і драматурга Мацея Радзівіла.

## Біяграфія 
### Паходжанне 
Дачка вялікалітоўскага дзяржаўнага і ваеннага дзеяча Яна Мікалаевіча Хадкевіча (1738—1781) і яго жонкі Марыі Людвікі з Жавускіх. Мела прынамсі двух братоў і дзвюх сясцёр.

### Сям'я 
У 1787 годзе пабраліся шлюбам з Мацеем Радзівілам.

У шлюбе нарадзіліся двое дзяцей:

* Антаніна (Антонія) Ізабела (1790—1859) — з 1774 года жонка Мацея Францішка Навіцкага
* Канстанцін (1793—1869)

Альжбета
Альжбета
Катэгорыя:Жанчыны Вялікага Княства Літоўскага
Міхаіл Міхайлавіч Прышвін

**Міхаіл Міхайлавіч Прышвін** (, 23.1(4.2).1873, маёнтак Хрушчова, цяпер Ялецкі раён, Ліпецкая вобласць — , ) — савецкі пісьменнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў купецкай сям'і. Вучыўся ў Рыжскім палітэхнікуме ў 1893-97 гадах. За ўдзел у марксісцкіх гуртках быў арыштаваны. Скончыў агранамічнае аддзяленне Лейпцыгскага ўніверсітэта (1902). Падчас 1-й сусветнай вайны ваенны карэспандэнт, у 1917-18 гадах публіцыст, у 1918—1922 гадах сельскі настаўнік. Пачаў друкавацца ў 1898 годзе. Першае апавяданне апублікавана ў 1906 годзе. Працаваў аграномам. Шэраг паездак Прышвіна лёг у аснову яго падарожных нарысаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі XX стагоддзя
Аркадзь Пятровіч Гайдар

**Аркадзь Пятровіч Гайдар** (, сапраўднае прозвішча — **Голікаў**, 9(22).1.1904, Льгоў, цяпер Курская вобласць — ) — савецкі пісьменнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і настаўніка. Дзіцячыя гады правёў у Арзамасе. У 1918 годзе пайшоў добраахвотнікам у Чырвоную Армію. Скончыў Кіеўскія пяхотныя курсы. У 16 гадоў камандаваў палком. Быў некалькі разоў паранены. З прычыны кантузіі сышоў з арміі ў 1924 годзе. Пачаў друкавацца ў 1925 годзе. Аповед «РВС» (1926) шмат у чым вызначыў далейшы літаратурны шлях.

У першыя дні Вялікай Айчыннай вайны быў пасланы на фронт спецкарам «Камсамольскай праўды». Увосень 1941 года, трапіўшы ў акружэнне, апынуўся ў тыле ворага, стаў кулямётчыкам партызанскага атрада. Пахаваны ў Каневе, дзе ўсталяваны помнік пісьменніку. Па асноўных твораў Гайдара створаны кінафільмы. Кнігі Гайдара перакладзены на іншыя мовы. Узнагароджаны 2 ордэнамі, а таксама медалямі.

Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі-франтавікі
Дзмітрый Наркісавіч Мамін-Сібірак

**Дзмітрый Наркісавіч Мамін-Сібірак** (, сапраўднае прозвішча **Мамін**, 25.10(6.11).1852, Вісіма-Шайтанскі завод, цяпер Вісім, Свярдлоўская вобласць — 2(15).11.1912, Санкт-Пецярбург) — рускі пісьменнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і святара. Вучыўся ў Пермскай духоўнай семінарыі ў 1868—1872 гадах. У 1872 годзе паступіў на ветэрынарны факультэт Пецярбургскай медыка-хірургічнай акадэміі; не скончыўшы яе, перайшоў на юрыдычны факультэт Пецярбургскага ўніверсітэта. У 1877 годзе быў вымушаны з-за матэрыяльнай незабяспечанасці пакінуць універсітэт і з’ехаць на Урал, дзе знаходзіўся да 1891 года. Затым жыў у Пецярбургу і Царскім Сяле. Пачаў друкавацца ў 1875 годзе. Вядомасць пісьменніку прынёс цыкл раманаў пераважна з горназавадскога жыцця: «Прывалаўскія мільёны» (1883), «Горнае гняздо» (1884), «Дзікае шчасце» (1884, першапачатковая назва «Жылка»), «Тры канцы» (1890), «Золата» (1892), «Хлеб» (1895), а таксама цыклы нарысаў, апавяданняў і аповесцяў — «Уральскія апавяданні» (т. 1-2, 1888-89; т. 3 — 1899, т. 4 — 1901), «Сібірскія апавяданні» і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дзмітрый Мамін-Сібірак
Катэгорыя:Выпускнікі Пермскай духоўнай семінарыі
Катэгорыя:Асобы, вядомыя пад літаратурнымі псеўданімамі
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Памерлі ад плеўрыту
Катэгорыя:Пахаваныя на Літаратарскіх мастках
Parason

**PARASON** — беларускі рок-гурт.

## Гісторыя 
Пачатак гурту паклала сустрэча Андрэя Карповіча (ex-МЛЫН, Krona, CherryVata, удзельнік гурта Dreamlin) і Віталя Зыблюка 7 мая 2003 года. Так узнік гурт *bip*. Пасля зменаў у складзе, калі да гурта далучыліся Андрэй Восіпчык (ex-EXIST, Long Play) і Косця Крыніцкі ўвосень 2004, узнікла назва *PARASON*. Першы канцэрт у сталым складзе музыкі далі ў клубе «Акварыўм» у кастрычніку 2004 года.

На пытанне, чаму менавіта «Рarason», гітарыст Віталь Зыблюк зазначыў: 

Першыя творчыя поспехі, па словах музыкі, звязаныя з супрацай над дыскам «Ліцэй: веру ў цябе», а таксама з першым гастрольным турам па Польшчы ў красавіку 2005 года.

Музыкі тройчы выступалі на Басовішчы: ў 2005, 2006 і 2007 гадах. На Басовішчы-2006 гурт выйграў прыз студыі «Апола» (60 гадзін запісу ў студыі, прыз не быў выкарыстаны) і прыз Задзіночання беларускіх студэнтаў у выглядзе 600 долараў. У 2007 годзе «Parason» выступаў у якасці госця.

У 2008 годзе гурт распадаецца.

## Ацэнкі 
У інтэрв’ю «Музыкальнай газеце» ў 2006 годзе Алег Вяль, франтмен «Hair Peace Salon», прызнаваў, што гурт блізкі да яго ў плане музычнага стылю.

## Удзел у праектах 
* «Я люблю ліцэй: Веру ў Цябе» (2004)
* «Партызанская школа» (2006)

## Склад 
* Віталь Зыблюк — лід-гітара
* Андрэй «Карп» Карповіч (ex-«Млын», удзельнік гурта «Крона») — вакал, гітара
* Косьця Крыніцкі — ударныя
* Андрэй «Andrew» Восіпчык (ex-«Exist» (пераможца «Басовішча-1999»), ex-«Long Play») — бас
* Жэня Воўчак («KRIWI») — бэк-вакал

## Спасылкі 
* Пяе ды грае гурт "Парасон" / Здымкі з «Джынсавы фэст 2006» ў Мінску
* "Parason": "Гэта "Басовішча" для нас апошняе"   / Інтэрв'ю для Тузін Гітоў (16.07.2006)
* ВІТАЛЬ ЗЫБЛЮК: «„БАСОВІШЧА“ ЎРАТУЕ ЭЎРАПЕЙСКІ ХЭДЛАЙНЭР» (ВІДЭА)  / Тузін Гітоў

Катэгорыя:Рок-гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2003 годзе
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія зніклі ў 2008 годзе
Ганна Радзівіл

* Ганна Крысціна (Ціна) Арансіа (з Радзівілаў) (нар. 1960) — амерыканская прадзюсар.
* Ганна Альжбета Гальшанская (з Радзівілаў) (1518—1558) — жонка Пятра Кішкі, потым Сямёна Юр’евіча Гальшанскага-Дубровіцкага.
* Ганна Кішка (з Радзівілаў) (? — 1600) — жонка Станіслава Кішкі.
* Ганна Яўхімія Дэнгаф (з Радзівілаў) (1628—1663) — жонка Аляксандра Людвіка Радзівіла.
* Ганна Марыя Пія (з Радзівілаў) (1939—2009) — польская пісьменніца, педагог, гісторык і палітык.
* Ганна Радзівіл (1476—1522) — жонка Конрада III Рудога.
* Ганна Радзівіл (з Кетлераў) (1567—1617) — жонка Альбрэхта Радзівіла.
* Ганна Людвіка Радзівіл (з Мыцельскіх) (1729—1771) — жонка Леана Міхала Радзівіла, потым Міхала Казіміра Радзівіла Рыбанькі.
* Ганна Марыя Радзівіл (з Радзівілаў) (1640—1667) — жонка Багуслава Радзівіла.
* Ганна Кацярына Радзівіл (з Сангушак) (1676—1746) — вялікалітоўская мецэнатка, жонка вялікага канцлера літоўскага Караля Станіслава Радзівіла.
* Ганна Мастоўская-Радзівіл (каля 1762—1833) — жонка Аўгуста Дамініка Пшаздзецкага, потым Тадэвуша Антонія Мастоўскага.
Яцэвіч

**Яцэвіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Хведаравіч Яцэвіч (Алесь Змагар) (1903—1995) — беларускі паэт, празаік, драматург, перакладчык.
* Аляксей Юр’евіч Яцэвіч (нар. 1991) — беларускі плывец.
* Ануфрый Яцэвіч (?—1836) — літоўскі ваенны дзеяч.
* Лілія Ананіч (у дзявоцтве Яцэвіч) (нар. 1960) — міністр інфармацыі Рэспублікі Беларусь (2014—2017).
* Настасся Аляксандраўна Яцэвіч (нар. 1985) — беларуская лёгкаатлетка.
Нажоўка

**Нажоўка** — значэнні:

## Тапонім 
* Нажоўка — сяло, Часцінскі раён, Пермскі край, Расія.

## Іншае 
* *Нажоўка* — варыянт назвы ручной пілы:
** па метале,
** па дрэве.
Чырыкагуа

**Чырыкагуа**, або **чырыкавэ** (саманазва: *Ch’úúkʾanén*) — народ з групы апачы, карэнныя жыхары ЗША. Жывуць пераважна ў штатах Аклахома і Нью-Мексіка. Агульная колькасць (2000 г.) - 1392 чал.

Чырыкагуа склаліся як канфедэрацыя конных паляўнічых у канцы XVIII ст. Сваю назву атрымалі ад іспанцаў (, літаральна "апачы гор белага індыка"). Качавалі пераважна на тэрыторыі сучасных Нью-Мексіка, Арызоны і поўначы Мексікі (каля 61 000 км²). Канфедэрацыя складалася з тэрытарыяльных груп. Іх колькасць і назвы стала змяняліся, што адлюстравана ў этнаграфічных даследаваннях розных гадоў. Сутычкі з мексіканцамі, каманчамі і каёва ў першай палове XIX ст. садзейнічалі гуртаванню і адасабленню чальцоў канфедэрацыі ад іншых груп апачы. 

Першапачаткова нейтальна або станоўча адносіліся да міграцыі амерыканскіх перасяленцаў, падтрымлівалі з імі гандлёвыя і ваенныя зносіны. Аднак у 1860 г. адбылося некалькі інцыдэнтаў паміж амерыканскімі здабытчыкамі металаў і індзейцамі. Гэта прывяло да ўзброеных канфліктаў 1861 г. і 1863 г. з арміяй ЗША. Пасля 1877 г. актыўныя ваенныя дзеянні аднавіліся і працягваліся да 1886 г. Іх вынікам стала значнае скарачэнне чальцоў канфедэрацыі і населеных імі зямель. Вялікая група чырыкагуа апынулася ў якасці ваенных нявольнікаў у Аклахоме. У 1912 г. яны атрымалі амністыю ад Кангрэса ЗША. Большасць амніставаных перасялілася ў Нью-Мексіка, але частка засталася ў Аклахоме. 

У нашы дні чырыкагуа з'яўляюцца афіцыйна прызнанай нацыяй з боку федэральных уладаў ЗША, карыстаюцца ўнутранай аўтаноміяй. З 2016 г. адбываецца працэс прыняцця нацыянальнай Канстытуцыі. 

## Спасылкі 
* CHIRICAHUA APACHE NDE NATION 
* Cowboys, Aliens, and Chiricahua Apaches 

Катэгорыя:Апачы
П’ер-Франсуа-Леанар Фантэн

**П’ер-Франсуа-Леонар Фантэн** (; 10 верасня 1762 — 3 кастрычніка 1853) — французскі архітэктар.

Разам з архітэктарам Шарлем Персье зрабіў уплыў на фарміраванне стылю ампір. З 1807 года быў першым архітэктарам імператара Напалеона. Праславіўся як архітэктар Луўра і Цюільры, а таксама Трыўмфальнай аркі Карузель у Парыжы.

Самастойна рэстаўраваў палацы: Луўр, Цюільры і Версаль, а таксама шпіталь у Пантуа.

Пахаваны на могілках Пер-Лашэз.

## Зноскі 
Катэгорыя:Архітэктары Францыі
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Пер-Лашэз
Катэгорыя:Ампір
Катэгорыя:Архітэктары Парыжа
Катэгорыя:Архітэктары XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
2015 год у гісторыі кіно

**2015** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
* «14+» —  Андрэй Зайцаў (у ролях: Глеб Калюжны, Ульяна Васьковіч).
*«Адной крыві» — кароткаметражны,   Мітрый Сямёнаў-Алейнікаў (у ролях: Сяргей Толкач, Кірыл Захараў, Антон Жукаў)
*«Амерыкан бой» — кароткаметражны,   Мікіта Лаўрэцкі (у ролях: Мікіта Лаўрэцкі, Кірыл Калбаснікаў, Вераніка Ліндарэнка)
*«Беларускі псіхапат» — мастацкі,   Мікіта Лаўрэцкі (у ролях: Крысціна Бо, Мікіта Лаўрэцкі, Вольга Кавалёва)
*«Беларус» — дакументальны,  «Белсат»,  Антось Цялежнікаў
*«ГараШ» — мастацкі,  «BezBuslou Arts»,  Андрэй Курэйчык (у ролях: Аляксандр Кулінковіч, Юры Навумаў, Арцём Курэнь)
*«Госці» — дакументальны,  «Белсат»,  Андрэй Куціла
*«Данчык» — дакументальны,  «Белсат»,  Галіна Навумава
*«Заходнікі» — дакументальны,  «Белсат»,  Ягор Сурскі
*«Кансьерж» — кароткаметражны,  «ЧупаКадра»,  Роберт Сенека (у ролях: Іван Фамічоў, Ян Ласенкоў, Андрэй Мельнікаў)
*«Код Каіна» — мастацкі,  «Нонстоп МЕДИА»,  Уільям Дэ Віталь (у ролях: , , Уладзімір Гасцюхін)
*«Паэзія» — кароткаметражны,   Мікіта Лаўрэцкі (у ролях: Патрык Боэмке, Мікіта Лаўрэцкі,  Дамінік Джэферс)
*«Педагагічная паэма» — дакументальны,  «Беларусьфільм»,  Віктар Аслюк
*«Стыў Джобс» — мастацкі,  «Universal Studios»,  Дэні Бойл (у ролях: Кейт Уінслет, Боб Дылан, Джон Ленан, Пабла Пікаса).
*«Толькі ў Гродне» — дакументальны, ,  Максім Швед
*«Трасцянец. Мы павінны ім памяць…» — дакументальны,  «Беларусьфільм»,  Юрый Мікалаевіч Гарулёў.
*«У гасцях» — кароткаметражны,  «5 o'clock Creativity»,  Ліза Асоўскі (у ролях: Міра Бэнзер).
*«Фройляйн: зімовая казка» — мастацкі,  «Tempesta»,  Кацярына Карона (у ролях: Крысціян Дэ Сіка, Лучиа Машына)
*«Што вы ведаеце пра гэта?» — кароткаметражны,   Ніна Меліц (у ролях: Алтай А., Патрык Брэйт, Марліс Эдэлькотэр)
*«Якія сны сніць мядзведзь» — анімацыйны,  «Беларусьфільм»,  Руслан Сінкевіч (у ролях: Аляксандр Кашпераў, Юзаф Шумовіч).

## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 7 чэрвеня — Крыстафер Лі, брытанскі акцёр (нар. 1922).
* 22 чэрвеня — Джэймс Хорнер, амерыканскі кінакампазітар (нар. 1953).
* 14 жніўня — Сяргей Журавель, беларускі акцёр (нар. 1954).

## Спасылкі
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
Малы Узень

**Малы Узень** (, ) — рака ў Саратаўскай вобласці Расіі і Заходне-Казахстанскай вобласці Казахстана.

Даўжыня ракі 638 км, плошча вадазбору 18,2 тыс. км². Бярэ пачатак у Яршоўскім раёне Саратаўскай вобласці, на поўнач ад горада Яршоў. Цячэ паралельна Вялікаму Узеню. Упадае ў бясцёкавыя Камыш-Самарскія азёры. Сярэдні расход вады ў верхнім цячэнні каля сяла Малы Узень скаладае 3,4 м³/с. У вярхоўях Малога Узеня ёсць некалькі невялікіх азёр. Вада з ракі выкарыстоўваецца на арашэнне.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Малый Узень // Большая Саратовская Энциклопедия
* *Маркин В. Н., Чернобровкин Н. Н.* Оценка оросительной способности реки Малый Узень в Саратовской области // Международный научный журнал «Национальная ассоциация учёных», № 78, 2022.

Катэгорыя:Рэкі Самарскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Казахстана
Віктар Барысавіч Шклоўскі

**Віктар Барысавіч Шклоўскі** (, ,  — ) — савецкі пісьменнік, літаратуразнаўца, крытык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і настаўніка. Вучыўся на філалагічным факультэце Пецярбургскага ўніверсітэта.

Выступіў у друку з літаратуразнаўчымі працамі ў 1914 годзе. Быў блізкі да футурыстаў. Удзельнік ОПОЯЗа. Найбольш значныя працы гэтых гадоў сабраны ў кнізе «Аб тэорыі прозы» (1925). Аўтабіяграфічны прынцып ляжыць у аснове мемуарных, эпісталярных лірычных кніг Шклоўскага: «Сентыментальнае падарожжа» (ч. 1-2, 1923), «ZOO. Лісты не пра каханне, або Трэцяя Элаіза» (1923), «Гамбургскі рахунак» (1928), «Жылі-былі»(1962) і інш. Вялікае месца ў творчасці Шклоўскага займаюць працы пра рускіх класікаў, у прыватнасці пра Л. М. Талстога — ад ранейшай яго кнігі «Матэрыял і стыль у рамане Льва Талстога», «Вайна і мір» (1928) да фундаментальнай біяграфіі «Леў Талстой» (1963, 2 выд. 1967, абодва выданні ў серыі «Жыццё выдатных людзей»). Працы па тэорыі кіно, літаратуры, партрэты С. М. Эйзенштэйна, Л. В. Куляшова, А. П. Даўжэнкі; кінасцэнарыі.

Узнагароджаны 3 ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Шкловский Виктор Борисович // Энцыклапедыя Кругасвет

Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі XX стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнарысты СССР
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі СССР
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі Расіі
Луі Бусенар

**Луі Анры Бусенар** (, , Эскрэн, дэпартамент Луара — , Арлеан) — французскі пісьменнік.

Здзейсніў шмат падарожжаў. З 1877 года публікаваў вострасюжэтныя раманы, насычаныя геаграфічным і прыродазнаўчагістарычны матэрыялам. Звычайна яго героі — маладыя французы, якія паказваюць цуды адвагі і кемлівасці: «Праз Аўстралію. Дзесяць мільёнаў Чырвонага Апосума»(1879), «Падарожжа парыжскага гамена вакол свету» (1880) і інш. Бусенар пісаў таксама навукова-фантастычныя раманы: «Таямніца доктара Сінтэза» (1888), «Дзесяць тысяч гадоў сярод ільдоў» (1890).

Катэгорыя:Пісьменнікі Францыі
Катэгорыя:Франкамоўныя пісьменнікі
Спіс сталіц армянскіх дзяржаў

Спіс гарадоў, якія ў розны час з'яўляліся сталіцамі армянскіх дзяржаў, з пазначэннем дзяржавы і перыяду знаходжання ў якасці сталіцы. У спіс не ўключаны некаторыя гарады, што былі ў Сярэднія вякі цэнтрамі армянскіх княстваў, а таксама горад Ван, на тэрыторыі якога знаходзілася сталіца Урарту — Тушпа (Урарту, верагодна, этнічна не армянская дзяржава, у любым разе, яго насельніцтва з'яўляюцца прамымі фізічнымі продкамі армян).

## Сталіцы гістарычных дзяржаў 
## Сталіцы сучасных дзяржаў 
## Гл. таксама 
* Гарады Арменіі
* Гісторыя Арменіі
* Храналогія армянскай дзяржаўнасці

Катэгорыя:Гарады Вялікай Арменіі
Катэгорыя:Сталіцы Арменіі
Арменія
Катэгорыя:Спісы:Арменія
Зміцер Бандарэнка

**Зміцер Бандарэнка** (нар. , ) — беларускі палітычны актывіст, асуджаны на 2 гады турмы пасля падзей 19 снежня 2010 года, палітвязень Беларусі, вязень сумлення.

## Біяграфія 
У 1984 г. скончыў Інстытут фізічнай культуры. Працаваў трэнерам-выкладчыкам і ў незалежнай тэлестудыі «ТОП». Быў дырэктарам па маркетынгу фірмы «Дайнова». У 1995—1996 гг. працаваў на незалежным Радыё 101,2. Быў адным з заснавальнікаў грамадзянскай ініцыятывы «Хартыя'97» і каардынатарам грамадзянскай кампаніі «Еўрапейская Беларусь». Адзін з арганізатараў маршу свабоды ў Мінску ў 1999 годзе з удзелам больш за 30 тысяч чалавек, які суправаджаўся сутыкненнямі з міліцыяй і вайскоўцамі, і маршу свабоды ў Мінску ў 2000 годзе. З'яўляецца сябрам БАЖ.

## Арышт і зняволенне 
Падчас прэзідэнцкай выбарчай кампаніі 2010 г. быў даверанай асобай кандыдата ў прэзідэнты Андрэя Саннікава. 20 снежня 2010 года Бандарэнку арыштавалі ва ўласнай кватэры і змясцілі ў СІЗА КДБ. 12 студзеня 2011 года «Amnesty International» прызнала Бандарэнку вязнем сумлення і заклікала да яго вызвалення.

27 красавіка 2011 г. судом Першамайскага раёна Мінска (суддзя — Таццяна Равінская) Бандарэнка быў асуджаны да 2 год калоніі агульнага рэжыму, па версіі следства, за арганізацыю групавых дзеянняў, якія груба парушаюць грамадскі парадак (ч.1 арт.342 КК РБ). 2 лютага 2011 года Равінская была ўнесена ў Чорны спіс Еўрасаюза.
 
За кратамі Бандарэнка перанёс дзве аперацыі, у тым ліку — на пазваночніку. Пасля таго як яму далі магчымасць стаць на ногі пасля аперацыі, адміністрацыя калоніі ўзмацніла жорсткасць умоў утрымання палітвязня. Зміцеру былі забароненыя палка-мыліца, а таксама артапедычны абутак; было забаронена днём ляжаць; належала хадзіць строем; загадваліся таксама «лёгкія» віды работ, што магло вельмі шырока трактавацца. Нягледзячы на цяжкі стан здароўя, Бандарэнку адмовілі ва ўмоўна-датэрміновым вызваленні. Знаходжанне ў такіх ўмовах магло мець сур’ёзныя наступствы для жыцця і здароўя. На фоне гэтых падзей Бандарэнка быў вымушаны падпісаць прашэнне аб памілаванні.

Прашэнне аб памілаванні было напісана 1 лютага 2012 года. На другі дзень пасля напісання прашэння, 2 лютага 2012 года, Бандарэнку вярнулі мыліцу, артапедычны абутак і дазволілі не хадзіць строем з хворай спінай.

На волі Бандарэнка пацвердзіў, што ў СІЗА КДБ у дачыненні да яго і іншых зняволеных ужываліся катаванні, аказваўся моцны псіхалагічны ціск. Судзімасць з палітыка не была знятая, таксама было ўстаноўлена прафілактычнае назіранне.

## Эміграцыя 
Летам 2012 года Бандарэнка знаходзіўся ў Польшчы, папраўляў там сваё здароўе і збіраўся назад у Мінск. Аднак праз пераслед апазіцыі ў Беларусі, які абвастрыўся пасля плюшавага дэсанту, вырашыў не вяртацца на Радзіму.

## Намінацыі 
У пачатку верасня 2011 года Зміцер Бандарэнка быў намінаваны на Прэмію імя Сахарава «За свабоду думкі». Кандыдатуру палітвязня вылучыў на прэмію польскі дэпутат Марак Мігальскі.

Катэгорыя:Палітвязні Беларусі
Катэгорыя:Асобы, прызнаныя вязнямі сумлення арганізацыяй Amnesty International у Беларусі
Мікалай Мікалаевіч Носаў

**Мікалай Мікалаевіч Носаў** (, 10(23).11.1908,  — ) — савецкі пісьменнік.

## Біяграфія 
Скончыў Дзяржаўны інстытут кінематаграфіі ў 1932 годзе. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Працаваў кінарэжысёрам (1932—1951). Літаратурны дэбют — у 1938 годзе. Аўтар кніг для дзяцей: аповесці «Віця Малееў у школе і дома» (1951; Дзяржаўная прэмія СССР, 1952; фільм «Два сябра», 1955), цыкла гумарыстычных апавяданняў «Фантазёры» (1957; аднайменны фільм, 1966); трылогіі «Прыгоды Нязнайкі і яго сяброў» (1954), «Нязнайка ў Сонечным горадзе» (1958), «Нязнайка на Месяцы» (1964—1965; Дзяржаўная прэмія РСФСР імя Н. К. Крупскай, 1970 г.). Узнагароджаны 2 ордэнамі, а таксама медалямі.

Катэгорыя:Выпускнікі УДІКа
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Казачнікі
Катэгорыя:Нязнайка
Катэгорыя:Пісьменнікі-сацрэалісты
Катэгорыя:Драматургі Расіі
Катэгорыя:Пісьменнікі-фантасты СССР
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі Расіі
Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Катэгорыя:Пахаваныя на Кунцаўскіх могілках
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі РСФСР імя Н. К. Крупскай
Катэгорыя:Пісьменнікі-фантасты Расіі
Катэгорыя:Асобы на марках
Грузіны Беларусі

**Грузіны Беларусі** — дыяспара грузін у Рэспубліцы Беларусь. Колькасць — каля 3000 чалавек. Жывуць пераважна ў абласных цэнтрах. Першае грузінскае грамадскае аб'яднанне ў Беларусі было створана ў 2000 годзе ў Гродне. Затым былі зарэгістраваныя Магілёўскае гарадское грамадскае аб'яднанне "Грузінская абшчына «Іберыя» і грамадскае аб'яднанне "Грузінскае культурна-асветніцкае таварыства «Мамулі», старшыня — Каха Пакаташвілі (у 2017).

У 2007 годзе ў Мінску пачало сваю працу Пасольства Грузіі ў Рэспубліцы Беларусь.

8 снежня 2011 года ўпаўнаважаны па справах рэлігій і нацыянальнасцей Рэспублікі Беларусь і Апарат дзяржаўнага міністра Грузіі па пытаннях дыяспары падпісалі Мемарандум аб супрацоўніцтве па пытаннях дыяспары. Мемарандум накіраваны на ўмацаванне беларуска-грузінскіх адносін і сувязяў у культурнай, дзелавой, навуковай, гуманітарнай і міжнароднай сферах.

Грузінская дыяспара прымае ўдзел у розных фестывалях і конкурсах нацыянальнага творчасці ў Беларусі. Пад пратэктаратам таварыства «Мамулі» ў Мінску ў Рэспубліканскім цэнтры нацыянальных культур дзейнічае нядзельная школа, дзе праводзяцца курсы грузінскай мовы. Працуе ансамбль «Сонечная Грузія».

## Постаці 
* Канстанцін Цэрэтэлі (у Беларусі з 2009 года) — генеральны дырэктар Беларускага народнага банка

Катэгорыя:Грузіны
Катэгорыя:Народы Беларусі
Азербайджанцы Беларусі

**Азербайджанцы Беларусі** — дыяспара азербайджанцаў у Рэспубліцы Беларусі. У 2009 годзе паводле перапісу ў Беларусі пражывала 5567 азербайджанцаў, што складала каля 0,1 працэнта ад агульнага насельніцтва. У 2019 годзе згодна з перапісам насельніцтва ў Беларусі, у краіне пражываў 6001 азербайджанец. У 2013 годзе па даных Пасольства Азербайджана ў Беларусі пражывала каля 15 тысяч азербайджанцаў.

«Габустан» — першая азербайджанская суполка ў Рэспубліцы Беларусь, была створана ў 1989 годзе студэнтамі, якія навучаліся ў ВНУ Мінска. Затым у Магілёўскай вобласці з’явілася абласное аб’яднанне «Азеры», якое арганізавала нядзельную азербайджанскую школу. У Бабруйску зарэгістравана таварыства «Вэтэн».

У 2010 годзе на базе Беларускага педагагічнага ўніверсітэта імя Максіма Танка створаны Цэнтр азербайджанскай культуры і мовы, дзе сабраны бібліятэка і фільматэка.

Азербайджанскія нацыянальныя аб’яднанні Беларусі прымаюць актыўны ўдзел у Рэспубліканскім фестывалі нацыянальных культур.

Беларусь
Катэгорыя:Народы Беларусі
Таджыкі Беларусі

**Таджыкі Беларусі** — дыяспара таджыкаў у Рэспубліцы Беларусь, налічвае больш за 1000 чалавек. Пры падтрымцы Пасольства Рэспублікі Таджыкістан у Рэспублікі Беларусь 22 лістапада 2011 года ў Міністэрстве юстыцыі Рэспублікі Беларусь было афіцыйна зарэгістравана Міжнароднае грамадскае аб'яднанне таджыкаў «Саманіён». На 2017 год у рамках МГАТ «Саманіён» створана і функцыянуе грамадскае аб'яднанне таджыкскіх жанчын «Махфілі бануван» і таджыкскіх студэнтаў, якія навучаюцца ў Рэспубліцы Беларусь.

Дзейнасць МГАТ «Саманіён» у Рэспубліцы Беларусь пераважна арыентавана на захаванне самабытнасці таджыкскага народа, яго культуры, звычаяў і традыцый, а таксама азнаямленне беларусаў з таджыкскай мовай і культурай.

Таджыкская дыяспара з'яўляецца ўдзельнікам розных мерапрыемстваў, якія праводзяцца Пасольствам Рэспублікі Таджыкістан у Рэспубліцы Беларусь.

Катэгорыя:Народы Беларусі
Беларусь
Пётр Паўлавіч Яршоў

**Пётр Паўлавіч Яршоў** (, 22.2(6.3).1815, вёска Бязрукава, каля г. Ішым, цяпер Цюменская вобласць — 18 (30) .8.1869, Табольск) — рускі пісьменнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і чыноўніка. У 1831-35 гадах вучыўся на філасофска-юрыдычным аддзяленні Пецярбургскага ўніверсітэта. З 1836 года жыў у Табольску, быў настаўнікам, з 1857 года дырэктар Табольскай гімназіі. Яшчэ як студэнт Яршоў напісаў свой лепшы твор — казку «Канёк-Гарбунок» (1834; поўнае выданне 1856). Яршоў таксама аўтар лірычных вершаў, п'есы «Сувораў і станцыйны наглядчык» (1835), апавяданняў.

Катэгорыя:Рускамоўныя паэты
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Казачнікі
Катэгорыя:Пахаваныя на Завальных могілках
Казахі Беларусі

**Казахі Беларусі** — дыяспара казахаў у Рэспубліцы Беларусь. Паводле перапісу насельніцтва 2009 года на тэрыторыі Беларусі пражывала 1355 казаха.

У горадзе Баранавічы пражывала 11 казахаў. Асноўная частка абшчыны засяроджана ў Мінску — 386 чалавек. Казахі таксама пражываюць у Брэсце, Віцебску, Гомелі, Гродне, Магілёве, Клімавічах, Лідзе, Слоніме, Барысаве, Ганцавічах.

Дэмаграфічная асаблівасць казахскай абшчыны заключаецца ў перавазе мужчын (62,5 % ад агульнай колькасці).

У ходзе перапісу 2009 году роднай казахскую мову прызналі 369 чалавек, што складала 27,33 %. У 2009 годзе па ініцыятыве аб'яднання «Ата-Мекен» пры Пасольстве Рэспублікі Казахстан адкрыта школа выхаднога дня, у якой дзеці і дарослыя вывучаюць казахскую мову, гісторыю і культуру казахскага народа.

Упершыню грамадскае аб'яднанне беларускія казахі стварылі ў 1999 годзе. Яно называлася Міжнароднае грамадскае аб'яднанне «Елімай» («Айчына»). У 2004 годзе «Елімай» пераўтварылі ў Міжнароднае грамадскае аб'яднанне «Ата-Мекен» («Бацькоўскі край»).

Катэгорыя:Казахі
Катэгорыя:Народы Беларусі
Эстонцы Беларусі

**Эстонцы Беларусі** — дыяспара эстонцаў у Рэспубліцы Беларусь. Міграцыя эстонцаў на тэрыторыю сучаснай Беларусі пачалася ў XIX стагоддзі ў выніку правядзення аграрных рэформаў. Масавае перасяленне зафіксавана ў 1860—1870 гадах.

Як сведчыць перапіс 2009 года, у Беларусі пражывае 407 эстонцаў. Больш за 90 % сем'яў — змешаныя.

У 1997 годзе ў Партызанскім раёне Мінска зарэгістравана грамадскае аб'яднанне «Абшчына беларускіх эстонцаў», перайменаванае ў 2006 годзе ў Культурна-асветніцкае грамадскае аб'яднанне "Эстонская абшчына «Ластаўка».

Вышэйшы орган КАГА "Эстонская абшчына «Ластаўка» — Канферэнцыя праводзіцца не радзей аднаго разу ў паўгода.

Кіруючы орган — Праўленне складаецца з 3 чалавек. Пасяджэння праводзяцца не радзей за адзін раз на квартал. Кіраўнік эстонскай абшчыны «Ластаўка» Олівер Акселевіч Манглус уваходзіць у склад Кансультатыўнага міжэтнічнага савета пры Упаўнаважаным па справах рэлігій і нацыянальнасцяў.

Галоўная мэта эстонскай абшчыны «Ластаўка» — усебаковае супрацоўніцтва і ўмацаванне даверу і ўзаемаразумення паміж народамі Беларусі і Эстоніі, захаванне гістарычнай памяці, культуры, нацыянальнай самасвядомасці, мовы і звычаяў эстонцаў, якія жывуць у Беларусі.

Пры КАГА "Эстонская абшчына «Ластаўка» з пачатку 2007 года ў школе выхаднога дня вядзецца выкладанне эстонскай мовы для дзяцей і дарослых.

## Літаратура 
* 

Беларусь
Катэгорыя:Народы Беларусі
Грэкі Беларусі

**Грэкі Беларусі** — дыяспара грэкаў у Рэспубліцы Беларусь. Перапіс 2009 года засведчыў, што ў краіне пражывала 617 грэкаў. Большасць выбрала месцам жыхарства Мінск, ёсць невялікія групы грэкаў у абласных гарадах, а таксама Барысаве, Вілейцы, Кобрыне, Маладзечне.

У 1997 годзе ў Мінску было створана гарадское "Грэчаскае нацыянальна-культурнае таварыства «Алкеста», пазней пераўтворанае ў аб'яднанне "Грэчаскае культурнае таварыства «Алкестыда»". У 1998 годзе створана Беларускае грамадскае аб'яднанне грэкаў «Пелапанес» з цэнтрам у Маладзечне. У 2010 годзе зарэгістравана Беларускае маладзёжнае грамадскае аб'яднанне «Арганаўт». ГА «Пелапанес» ёсць членам Міжнароднага Саюза Грэчаскіх грамадскіх аб'яднанняў «Понтас».

У 2009 годзе Рэспубліканскае грамадскае аб'яднанне грэкаў «Пелапанес» зарэгістравала газету «Айкумена».

## Літаратура 
* Ціхаміраў, А. У. Грэчаская дыяспара Рэспублікі Беларусь у міжкультурным кантэксце  // Христианские ценности и межкультурное взаимодействие : сб. науч. ст. Междунар. науч.-практ. конф., Брест, 17–18 июня 2022 г. / редкол.: Т. В. Лисовская [и др.]. – Брест : БрГТУ, 2022. – С. 184–189.

Катэгорыя:Грэкі
Катэгорыя:Народы Беларусі
Міхаіл Аляксандравіч Чэхаў

**Міхаіл Аляксандравіч Чэхаў** (, 16(28).8.1891,  — , Беверлі-Хілз, Каліфорнія) — рускі і амерыканскі акцёр, рэжысёр, педагог. Заслужаны артыст Рэспублікі (1924). Пляменнік А. П. Чэхава.

## Біяграфія 
У 1911 годзе скончыў Тэатральную школу А. С. Суворына ў Пецярбургу; працаваў у тэатры Суворына (Фёдар — «Цар Фёдар Іанавіч» А. К. Талстога). У 1913 годзе паступіў у трупу Маскоўскага Мастацкага тэатра, удзельнічаў у рабоце 1-й Студыі ММТ. Вырашальны ўплыў на Чэхава аказалі тэатральныя і этычныя ідэі К. С. Станіслаўскага, Л. А. Сулержыцкага і Я. Б. Вахтангава. Абвостранае ўспрыманне свету, эмацыйнасць, бліскучы дар імправізацыі, віртуознае майстэрства вылучылі Чэхава сярод найбуйнейшых рускіх акцёраў. Сярод яго лепшых прац: Фрэзер («Патоп» Бергера), Мальволіа («Дванаццатая ноч» Шэкспіра), Эрык XIV («Эрык XIV» Стрындберга), Гамлет («Гамлет» Шэкспіра), Аблеухаў («Пецярбург» Белага), Хлестакоў («Рэвізор» Гогаля). У 1919-22гадах Чэхаў кіраваў студыяй («Чэхаўская студыя»). У 1924 годзе стаў на чале 1-й Студыі ММТ, ператворанай у тым жа годзе ў ММАТ 2-і. У 1928 годзе Чэхаў з’ехаў за мяжу, кіраваў студыямі ў Літве, Латвіі ў 1932—1934 гадах, Вялікабрытаніі, групай «Эктарс лабараторы» у Галівудзе (1940-я гады). Здымаўся ў кіно. Сярод яго вучняў: англійскі акцёр Пол Роджэрс, амерыканскія кінаакцёры Грэгары Пек, Юл Брынер і інш.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
 

Катэгорыя:Акцёры Расійскай імперыі
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Акцёры нямога кіно
Катэгорыя:Кінарэжысёры ЗША
Катэгорыя:Кінарэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Мемуарысты ЗША
Катэгорыя:Мемуарысты рускага замежжа
Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў ЗША
Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў Германіі
Пачакун

**Homunculus loxodontus**  (у Беларусі больш вядомая як «**Пачаку́н**») — скульптура галандскай мастачкі Маргрыт ван Брэварт (), створаная ў 2016 годзе для Лейдэнскага ўніверсітэта (Нідэрланды). Першапачаткова ўстаноўлена перад дзіцячай бальніцай у Лейдэне

Скульптура ўяўляе сабой бязногую істоту шэрага колеру з галавой паўночнага марскога слана, целам гіганцкай лічынкі і рукамі пажылога чалавека, якая сядзіць на крэсле ў пакоі чакання.

Мастачка доўга разважала над тэматыкай будучай скульптуры, таму што яна не хацела адлюстроўваць штосьці, звязанае з медыцынай ці хваробамі. Дэпутат назваў Пачакуна сімвалам чаканняў украінскага грамадства.

Расійскі палітолаг і журналіст Дзмітрый Травін назваў Пачакуна нацыянальным сімвалам Расіі. Паводле яго меркавання, рускі Пачакун — сумны, гультаяваты і млявы, але пры гэтым сімпатычны і аптымістычны: ён *«звесіў нос і паклаў ручкі на жывоціку»* ў чаканні змен да лепшага, паколькі *«у краіне даўно пануе застой і няма ўмоў ні для палітычнай, ні для грамадзянскай, ні для інвестыцыйнай актыўнасці»*.

Галандскае выданне  адзначыла, што «ў Расіі, дзе чалавек бяссільны супраць бюракратыі, бясконцае чаканне з'яўляецца важнай часткай паўсядзённага жыцця», а ва ўмовах калі «сацыяльныя праблемы не могуць быць вырашаны легітымным парламентам, незалежнай судовай сістэмай ці дэманстрацыямі», інтэрнэт-сатыра застаецца адзіным спосабам выказвання незадаволенасці ўладай, што абумовіла папулярнасць мема.

Расійскае выданне «Игромания» у артыкуле пра Пачакуна распавяло пра ўплыў персанажа на поп-культуру і на аўдыторыю аматараў відэагульняў.

На хвалі папулярнасці Пачакуна ў Інтэрнэце пачалі прадавацца цацкі, фігуркі, крэслы-мяшкі і буйныя скульптуры ў выглядзе мема. Яго таксама прадавалі ў якасці падарунку да Дня Святога Валянціна, на 23 лютага і 8 сакавіка.

У горадзе Чыта на рэтра-пляцоўцы парка Дома афіцэраў ўсталявалі копію скульптуры.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* Ждун среди нас: в чем феномен интернет-мема / КоммерсантЪ-FM
* 

Катэгорыя:Інтэрнэт-мемы
Катэгорыя:Лейдэнскі ўніверсітэт
Катэгорыя:Скульптура Нідэрландаў
Жніво

. Фота Вячаслава Косткі, 1903—1904 гг.]]
, Пінскі павет. Фота Ісака Сербава, 1912 г.]]
**Жніво** — працэс уборкі збожжа. Да навукова-тэхнічнай рэвалюцыі збожжа ўбіралі сярпом. Пазней пачалі выкарыстоўваць збожжаўборачныя камбайны, камбайны ўдасканальваюць і павышаюць прадукцыйнасць.

## Гл. таксама 
* Зажынкі
* Дажынкі

Катэгорыя:Ураджай
Катэгорыя:Сельская гаспадарка
Сеялка

**Се́ялка** — сельскагаспадарчая машына для пасеву насення ў глебу.

## Віды сеялак 
* Радковыя
* Квадратна-гнездавыя

## Будова 
Складаецца з бункера, сеючай прылады і сошнікаў. Сеялкі бываюць навясныя і прычапныя. Прылада для трактара.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Сельскагаспадарчая тэхніка
Газавая пліта

**Газавая пліта** — кухонная пліта, працуе на прыродным газе з гарадской сеткі або на звадкаваным газе ў балонах. Пры працы з балонамі выкарыстоўваюць газавы рэдуктар. Рэгуляванне агня ажыццяўляецца рэгуляваннем патока паступаючага ў гарэлку газу. Газ праходзіць праз сапло (жыклёр), змешваецца з паветрам, атрыманая газапаветраная сумесь праз рассякальнік выходзіць праз бакавыя адтуліны і загараецца.

Распальванне ручное (крыніца адкрытага агню: запалкі, п'езаэлектрычная запальніца), убудаванае электрараспальванне). У сучасных мадэлях ёсць кантроль за выключэннем газу (калі агонь гасне, перакрываецца падача газу), тэрмастат для рэгуліроўкі тэмпературы, а таксама электронны праграматар, здольны адключаць у зададзены час духоўку і канфоркі.

## Будова газавай пліты 
Бытавыя газавыя пліты маюць ад адной да шасці канфорак, з духоўкамі ці без іх. Яны складаюцца з наступных асноўных частак: корпуса, рабочага стала з канфорачнымі ўкладышамі, духавой шафы, газавых гарэлак (канфорачных і для шафы), газаразмеркавальнай прылады з кранамі. Высата рабочага стала 850 мм, шырыня не менш 500 мм

### Гарэнне газу 
Газавыя пліты абсталююць атмасфернымі гарэлкамі з адводам прадуктаў згарання непасрэдна ў кухню. Частка паветра, неабходнага для гарэння (першаснае паветра), эжэкціруецца газам, які паступае з соплаў гарэлкі; астатняя частка (другаснае паветра) паступае да полымя непасрэдна з навакольнага асяроддзя.

Катэгорыя:Кухонная тэхніка
Катэгорыя:Крыніцы агню
Чувашы Беларусі

**Чувашы Беларусі** — дыяспара чувашоў у Рэспубліцы Беларусь. Паводле перапісу 2009 года ў краіне жыло 1277 чувашоў: каля 400 чалавек у Мінску, астатнія ў абласных цэнтрах. Большасць сем'яў — змешаныя. У сельскай мясцовасці чувашоў жыве няшмат.

У 1999 годзе было створана аб'яднанне чувашоў «Атал» («Волга»), перайменаванае ў 2010 годзе ў Міжнароднае грамадскае аб'яднанне чувашоў «Атал». У пачатку 2007 года зарэгістравана аб'яднанне чувашоў «Шупашкар» («Белы горад»). У Гродне створана гарадское аб'яднанне «Атал». Мэты аб'яднанняў — вывучэнне гісторыі, звычаяў і традыцый чувашскага народа, развіццё культурных сувязяў паміж Беларуссю і Чувашыі.

Аддзялення ГА «Атал» створаны ў Баранавічах, Пінску, Кобрыне, Добрушы, Гомелі, Гродне, Салігорску, вёсцы Міханавічы Мінскага раёна.

У Мінску пры аб'яднанні «Атал» створаны ансамбль «Хамарал» («Землякі»).

Катэгорыя:Чувашы
Катэгорыя:Народы Беларусі
Луіс Мак-Лейн

**Луіс Мак-Лейн** (; 28 мая 1786, Смірна, Дэлавэр — 7 кастрычніка 1857, Балтымар, Мэрыленд) — амерыканскі юрыст, дыпламат, дзяржаўны дзеяч, 12-ы дзяржаўны сакратар ЗША, 10-ы міністр фінансаў ЗША.

## Біяграфія 
Луіс Мак-Лейн нарадзіўся ў Смірне, штат Дэлавэр, у сям’і ветэрана Вайны за незалежнасць ЗША. Вучыўся ў прыватных школах. У 1798 годзе ён паступіў на службу ў ваенна-марскі флот, у званні мічмана год служыў на фрэгаце USS Philadelphia. У 1807 году Мак-Лейн, скончыўшы Ньюаркскі каледж, адкрыў юрыдычную практыку ў Смірне. Падчас вайны 1812 года ён служыў у Вілмінгтане. З 1817 па 1827 гады Мак-Лейн быў членам Палаты прадстаўнікоў ЗША, з 1827 па 1829 гады — членам Сената. У 1829 годзе прэзідэнт Эндру Джэксан прызначыў Мак-Лейна надзвычайным амбасадарам у Англіі, з 1831 па 1833 гады — міністрам фінансаў, з 1833 па 1834 гады — дзяржаўным сакратаром. У 1837 годзе Мак-Лейн стаў прэзідэнтам чыгункі «Балтымар і Агая», на гэтай пасадзе ён працаваў да 1847, у 1845—1846 гадах ён таксама выконваў абавязкі амбасадара ЗША ў Англіі.

Катэгорыя:Міністры фінансаў ЗША
Яўген Багратыёнавіч Вахтангаў

**Яўген Баргатыёнавіч Вахтангаў** (, 1(13).2.1883, Уладзікаўказ — , ) — савецкі рэжысёр, акцёр. Заснавальнік і кіраўнік (з 1913) Студэнцкай драматычнай (у далейшым «Мансураўскай») студыі, якая ў 1921 годзе стала 3-й Студыяй ММТ, а з 1926 года — Тэатрам імя Яўгена Вахтангава.

Вахтангаў нарадзіўся ў сям’і ўладальніка тытунёвай фабрыкі. У 1903 годзе паступіў у Маскоўскі ўніверсітэт на натуральны факультэт (затым перайшоў на юрыдычны). З 1901 года ўдзельнічаў у аматарскіх драматычных гуртках у якасці акцёра і пастаноўшчыка. Адчуваў моцны ўплыў ММТ. У гэтыя ж гады выступаў з апавяданнямі і артыкуламі пра тэатр ва уладзікаўказскай газеце «Церак». У 1909 годзе паступіў у Маскве ў тэатральную школу А. І. Адашава (яго настаўнікамі былі Л. А. Сулержыцкі, В. В. Лужскі, Л. М. Леанідаў, В. І. Качалаў), пасля заканчэння якой ў 1911 годзе быў прыняты ў супрацоўнікі ММТ. Удзельнічаў у спектаклях: «Жывы труп» Л. М. Талстога (Цыган), «Сіняя птушка» Метэрлінка (Цукар), «Гамлет» Шэкспіра (Другі акцёр), «Думка» Андрэева (Крафт) і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Акцёры Расійскай імперыі
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Расіі
Катэгорыя:Постаці рускага авангарда
Катэгорыя:Памерлі ад раку страўніка
IC 2003

**IC 2003** — планетарная туманнасць у сузор’і Персей.

Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.

## Спасылкі 
* IC 2003 у арыгінальным новым агульным каталогу 
* IC 2003 у арыгінальным новым агульным каталогу 
* Правераная інфармацыя аб IC 2003 
* IC 2003 у базе SIMBAD
* IC 2003 у базе Vizier
* IC 2003 у базе NASA Extragalactic  Database
* Базы дадзеных аб аб’ектах NGC/IC 

2003
IC 2003
IC 2003
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1907 годзе
Альжбета Мацільда Патоцкая

**Альжбета Мацільда Патоцкая**, народжаная **Радзівіл** (,  — , ) — дачка нясвіжскага і клецкага ардыната Антонія Вільгельма Радзівіла.

## Біяграфія 
### Паходжанне 
. Ганс Макарт, пачатак 1880-х гг.]]
Дачка  і клецкага ардыната Антонія Вільгельма Радзівіла (1833—1904) і яго жонкі Марыі дэ Кастэлян. Мела братоў  і Станіслава і сястру Алену.

Ад бацькі атрымала ў спадчыну 600 тысяч марак, як было агаворана ў яе шлюбным кантракце. Грошы гэтыя павінны былі брацца з таго капіталу, што захоўваўся ў дэпо фірмы братоў Шыклер.

### Сям’я 
16 чэрвеня 1885 года ў Берліне пабраліся шлюбам з ардынатарам ланьцуцкім . Іх вяселле адбылося ў Берліне. Альжбета была сяброўкай імператрыцы . Імператара Вільгельма I Гогенцолерна прадстаўляў на вяселлі яго сын Фрыдрых Вільгельм з жонкай , якая была дачкой англійскай каралевы Вікторыі. Такім чынам, праз гэты шлюб Раман Патоцкі стаў уладальнікам самай вялікай уласнасці ў Галіцыі і атрымаў сувязь з амаль усімі пануючымі дамамі Еўропы.

У шлюбе нарадзіліся двое дзяцей:

*  (1886—1958) — апошні ардынат ланьцуцкі
*  (1889—1961) — польскі сенатар і дыпламат

## Спасылкі 
* Партрэт Альжбеты Мацільды Патоцкай 
* Радавод Альжбеты Мацільды Патоцкай  

Альжбета Мацільда
Альжбета Мацільда
IC 2005

**IC 2005** — галактыка тыпу S (спіральная галактыка) ў сузор’і Персей.

Аб’ект з арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.

## Спасылкі 
* IC 2005 у арыгінальным новым агульным каталогу 
* IC 2005 у арыгінальным новым агульным каталогу 
* Правераная інфармацыя пра IC 2005 
* IC 2005 у базе SIMBAD
* IC 2005 у базе Vizier
* IC 2005 у базе NASA Extragalactic  Database
* Базы даных пра аб’екты NGC/IC 

2005
IC 2005
IC 2005
Туркмены Беларусі

**Туркмены Беларусі** — дыяспара туркменаў у Рэспубліцы Беларусь. У 2009 годзе ў Беларусі пражывала 2685 туркменаў. У 2010 годзе быў зарэгістраваны Мясцовы культурна-асветніцкі фонд «Бахар» (МКПФ), які аб'ядноўвае туркменаў — грамадзян Беларусі і студэнтаў, якія навучаюцца ў вышэйшых навучальных установах рэспублікі. Прэзентацыя новага нацыянальнага аб'яднання «Бахар», што ў перакладзе азначае «Вясна», адбылася 26 мая 2010 года.

Вышэйшым органам МКПФ «Бахар» з'яўляецца Праўленне (апякунскі савет), у які ўваходзяць 3 чалавекі.

Сярод асноўных задач «Бахар»: знаёмства грамадзян Беларусі з туркменскай духоўнай спадчынай, гістарычным мінулым, нацыянальнымі традыцыямі і культурай, асветніцкая праца, накіраваная на вывучэнне культурнай спадчыны туркменскага і беларускага народаў, іх уклад у сусветную культуру.

Туркмены, што жывуць у Беларусі, адзначаюць беларускія і туркменскія дзяржаўныя, а таксама мусульманскія рэлігійныя святы.

Катэгорыя:Туркмены
Катэгорыя:Народы Беларусі
Майсей Ляйбоўскі

**Майсей (Мойша) Ляйбоўскі** (,  — 1942/43, Віленскае гета) — мастак.

## Біяграфія 
, 1904.]]
Нарадзіўся ў Навагрудку. Жывапісу вучыўся ў Парыжы. У міжваенны час жыў і працаваў у Вільні, адкрыў прыватную школу жывапісу. Быў старшынёй Саюза яўрэйскіх мастакоў.

Загінуў у Віленскім гета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі Літвы
Катэгорыя:Мастакі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Віленскае гета
Наіры (народ)

**Наіры** — асірыйская назва групы плямён на тэрыторыі Урарту.

Гэта назва сустракаецца ў XIII—XI стагоддзях да н.э., прытым некаторыя геаграфічныя аб'екты, захоўвалі корань «Наіры» і пасля. Прыкладам возера Ван назвалася «морам краіны Наіры» (tamtu sa mat Nairi) і ў пазнейшых асірыйскіх тэкстах.

Некаторыя даследнікі лічаць асірыйскае слова «Наіры» назвай народа хурытаў, што дае ясную версію паходжання народаў Урарту. Гэты пункт погляду падмацоўваецца даследаваннямі пра сувязь мовы Урарту з хурыцкай мовай.

Нястача крыніц не дазваляе зрабіць канчатковую выснову пра этнічны склад плямён Наіры і пра ступень шырання гэтых плямён на тэрыторыі Урарту.

Часам Наіры атаясамляецца сні хрыяй месапатамскіх і анаталійскіх крыніц (вядома пра хецка-асірыйскую бітву пры Ніхрыі за кантроль над рэшткамі Мітаніі), але з'яўленне адразу дзвюх назваў у адным спісе сведчыць супраць іх тоеснасці.

## Сучаснае значэнне 
Існуюць таксама паняцці *краіна Наіры* ці *наірскі народ*, якія пазначаюць Арменію і армянскі народ. Выкарыстоўваючы яго як старажытную назву Арменіі, Валерый Брусаў у вершы «Да армян» пісаў.

Раман класіка армянскай літаратуры Егішэ Чарэнца, які расказвае пра гістарычна складанае жыццё Арменіі, таксама атрымаў назву «Краіна Наіры».

Катэгорыя:Зніклыя народы Пярэдняй Азіі
Катэгорыя:Урарту
Катэгорыя:Старажытныя народы
Haro 30

**Haro 30** (таксама **IC 3600**) — галактыка тыпу S0 (спіральная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.

Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.

## Спасылкі 
* IC 3600 в оригінальному новому загальному каталогу 
* IC 3600 в оригінальному новому загальному каталогу 
* Правераная інфармацыя аб IC 3600 
* IC 3600 у базе SIMBAD
* IC 3600 у базе Vizier
* IC 3600 у базе NASA Extragalactic  Database
* Базы дадзеных аб аб’ектах NGC/IC 

3600
Haro 30
Haro 30
IC 5070

**IC 5070**, **Туманнасць Пелікан** — галактыка тыпу EN (эмісійная туманнасць) ў сузор’і Лебедзь. Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.

## Спасылкі 
* IC 5070 в оригінальному новому загальному каталогу 
* IC 5070 в оригінальному новому загальному каталогу 
* Правераная інфармацыя аб IC 5070 
* IC 5070 у базе SIMBAD
* IC 5070 у базе Vizier
* IC 5070 у базе NASA Extragalactic  Database
* Базы дадзеных аб аб’ектах NGC/IC 

5070
IC 5070
Катэгорыя:Вобласці H II
Катэгорыя:Эмісійныя туманнасці
IC 5076

**IC 5076** — адбівальная туманнасць, аб’ект тыпу RN з арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога, знаходзіцца ў сузор’і Лебедзь.

Туманнасць звязана з зоркай HD 199478, блакітным звышгігантам спектральнага класа B8Iae з моцнымі лініямі выпраменьвання.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* IC 5076 у арыгінальным новым агульным каталогу 
* IC 5076 у арыгінальным новым агульным каталогу 
* Правераная інфармацыя аб IC 5076 
* IC 5076 у базе SIMBAD
* IC 5076 у базе Vizier
* IC 5076 у базе NASA Extragalactic  Database
* Базы дадзеных аб аб’ектах NGC/IC 

5076
IC 5076
IC 5076
IC 5148

**IC 5148** (таксама пазначаецца як **IC 5150**) — планетарная туманнасць у сузор’і Журавель.

Павялічваецца з хуткасцю 50 км/с.

Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* IC 5148 у арыгінальным новым агульным каталогу 
* IC 5148 у арыгінальным новым агульным каталогу 
* Правераная інфармацыя аб IC 5148 
* IC 5148 у базе SIMBAD
* IC 5148 у базе Vizier
* IC 5148 у базе NASA Extragalactic  Database
* Базы дадзеных аб аб’ектах NGC/IC 

5148
IC 5148
IC 5148