Частата алеля

**Частата алеля**, або **частата гена**, — гэта адносная частата алеля (варыянта гена) у пэўным локусе ў папуляцыі, выражаная ў долях або працэнтах. У прыватнасці, гэта доля ўсіх храмасом у папуляцыі, якія нясуць гэты алель, у агульнай папуляцыі або памеры выбаркі. Мікраэвалюцыя — гэта змяненне частот алеляў, якое адбываецца з часам у папуляцыі.

Улічваючы наступнае:

# Пэўны локус на храмасоме і дадзены алель у гэтым локусе
# Папуляцыя з *N* асобін з плоіднасцю *n*, гэта значыць асобіна нясе *n* копій кожнай храмасомы ў сваіх саматычных цэлях (напрыклад, дзве храмасомы ў цэлях дыплоідных відаў)
# Алель існуе ў *i* храмасомах папуляцыі

тады частата алеля — гэта доля ўсіх уваходжанняў *i* гэтага алеля ад агульнай колькасці копій храмасом у папуляцыі, *i*/(*nN*).

Частата алеляў адрозніваецца ад частаты генатыпа, хоць яны звязаны, і частоты алеляў можна вылічыць з частот генатыпаў.

: p=f(\mathbf{AA})+ \frac{1}{2}f(\mathbf{AB})

: q=f(\mathbf{BB})+ \frac{1}{2}f(\mathbf{AB})

Паколькі *p* і *q* — гэта частоты толькі двух алеляў, якія прысутнічаюць у гэтым локусе, іх сума павінна быць роўная 1. Каб праверыць гэта:

: p+q=f(\mathbf{AA})+f(\mathbf{BB})+f(\mathbf{AB})=1

: q=1-p і p=1-q

Калі існуе больш за дзве розныя алельныя формы, частата для кожнага алеля — гэта проста частата яго гомазіготы плюс палова сумы частот для ўсіх гетэразігот, у якіх ён з’яўляецца.

Частата алеляў заўсёды можа быць вылічана з частаты генатыпу, у той час як наадварот патрабуе прымянення ўмовы выпадковага спарвання закону Хардзі-Вайнберга.

#### Прыклад 
Разгледзім локус, якому характэрны два алелі, **A** і **B.** У дыплоіднай папуляцыі існуюць тры магчымых генатыпа, два гомазіготных генатыпаў (**AA** і **BB**) і адзін гетэразіготны генатып (**AB**). Калі мы выбіраем 10 асобін з папуляцыі і назіраем за частотамі генатыпаў

# частата(**AA**) = 6
# частата(**AB**) = 3
# частата(**BB**) = 1

тады назіраем  6\times2 + 3 = 15  копій алеляў **А** і  1\times2 + 3 = 5  копій алеля **B**, з 20 агульных копій храмасом. Частата *p* алеля **A** роўная *p* = 15/20 = 0,75, а частата *q* алеля **B** у выбаркі роўная *q* = 5/20 = 0,25.

## Дынаміка 
Папуляцыйная генетыка апісвае генетычны склад папуляцыі, у тым ліку частоты алеляў і тое, якія змены ў размеркаванні алеляў чакаюцца з цягам часу. Закон Хардзі-Вайнберга апісвае чаканыя раўнаважныя частоты генатыпаў у дыплоіднай папуляцыі пасля выпадковага спарвання. Выпадковае спарванне само па сабе не змяняе частоты алеляў, і закон Хардзі-Вайнберга прадугледжвае бясконцы памер папуляцыі і селектыўна нейтральны локус. Згодна з расшыраным эвалюцыйным сінтэзам адаптацыя адбываецца дзякуючы натуральнаму адбору, індукцыі асяроддзя, негенетычнай спадчыннасці, навучання і перадачы культуры. Алель у пэўным локусе можа таксама даваць пэўны эфект на прыстасаванасць для асобіны, якая носіць гэты алель, на які дзейнічае натуральны адбор. Частата карысных алеляў, як правіла, павялічваюцца, у той час як шкодныя алелі, як правіла, становяцца радзейшымі ў папуляцыі. Нават калі алель нейтральны, адбор, які дзейнічае на бліжэйшыя гены, можа таксама змяніць частату яго алеляў праз аўтастоп або фонавы адбор.

У той час як гетэразіготнасць ў дадзеным локусе памяншаецца з цягам часу, калі алелі становяцца фіксаванымі або страчваюцца, варыяцыі падтрымліваюцца ў папуляцыі праз новыя мутацыі і паток генаў праз міграцыю паміж папуляцыямі.

## Гл. таксама 
* База даных частот алеляў
* Спектр частот алеляў
* Аднануклеатыдны палімарфізм

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* ALFRED database 
* EHSTRAFD.org — Earth Human STR Allele Frequencies Database
* VWA 17 Allele Frequency in Human Population (Poster)
* Allele Frequencies in Worldwide Populations

 

 

Катэгорыя:Генетычная генеалогія
Катэгорыя:Папуляцыйная генетыка
Катэгорыя:Канцэпцыі генетыкі