Лысычанск

**Лісічанск** **(Лысычанск)** () — горад абласнога падпарадкавання ў Луганскай вобласці Украіны, цэнтр тэрыторыі, падпарадкаванай Лысычанскаму гарсавету, адзін з найстарэйшых гарадоў Данбаса і буйны індустрыяльны цэнтр. Чыгуначная станцыя на лініі Куп’янск-Вузлавы — Папасная Данецкай чыгункі.

Плошча — 95,64 км² (гарсавет — 115,25 км²) (2010). Насельніцтва — каля 105.417 тыс. чал. (гарсавет — 121.124 тыс. чал.) (на 01.05.2011).

## Геаграфія 
Месца размешчанае ў паўночна-заходняй частцы Луганскай вобласці за 89 кіламетраў ад Луганска, на правым беразе ракі Северскі Данец. Места раскінулася на паўночных адрогах Данецкага кражу, што навісаюць над ракой, таму рэльеф складаецца як з пагоркаў і ўзвышшаў, так і з лагчынаў, балак і далінаў.

## Гісторыя 
### Перыяд Расійскай імперыі 
На левым беразе Северскага Данца мястэчкі Бароўскае, Трохізбенскае і іншыя, заснаваныя на пачатку XVIII ст. беглымі сялянамі на тэрыторыі сучаснага Лысычанска, пасля Булавінскага паўстання былі перанесены паводле загаду Пятра I. Амаль адразу на іх месцы былі пераселены казакі.

З мэтай асваення правабярэжжа Северскага Данцу між рэкамі Бахмутка і Лугань урад Расійскай імперыі пачаў ствараць ваенныя паселішчы. Паселішча на рацэ Верхняй Беленькай атрымала падвойную назву: Трэцяя Рота  — ад нумара ваеннага падраздзялення і вёска Верхняя — ад назвы ракі.

Інтэнсіўнае асваенне паўднёвых стэпаў і развіццё Чарнаморскага флоту запачаткавалі першяя прадпрыемствы Данбасу. 14 лістапада 1795 г. Кацярына II выдала загад *«Пра стварэнне ліцейнага завода ў Данецкім павеце пры рацэ Лугані і пра заснаванне ломкі знайдзенага ў той краіне каменнага вуглю»*.

Пасля рэформы 1861 года жыхары Лысычанска і Верхняга былі вызвалены ад абавязковай работы на рудніку і надзеленыя зямлёю.

Паводле стану на 1886 г. у вёсцы, цэнтры Лысычанскай воласці, мешкала 2159 асоб, налічвалася 426 гаспадарак, існавалі праваслаўная царква, школа, 7 лавак, вінны пограб, 2 кірмашы на рок, базары па нядзелях.

У 1879 годзе ад Папаснай да Лысычанска была пракладзена чыгунка, а ў 1895 годзе Лысычанск быў злучаны чыгункай з Купянскам. Гэта спрыяла далейшаму развіццю прамысловасці. У 1890 годзе ў вёсцы Верхняй быў заснаваны Данецкі содавы завод, які ў 1892 годзе пачаў выпускаць кальцынаваную соду. Побач з заводам быў адкрыты чыгуначны пост Любімаўская.

### Перыяд Савецкага Саюза 
Пасля сканчэння грамадзянскай вайны ў Расіі жыхары Лысычанска прыступілі да аднаўлення прамысловасці ў рэгіёне. У другой палове 1921 года пачаў даваць прадукцыю содавы завод, быў пабудаваны шкляны завод колішняга Левенгофскага таварыства. Да 1926 года аднаўленне гаспадаркі раёна ў асноўным было завершана. Дзякуючы развіццю прамысловасці павялічылася колькасць насельніцтва, змянілася яго структура. У 1938 годзе Лысычанск быў аднесены да катэгорыі гарадоў.

З пачаткам Другой сусветнай вайны тысячы гараджанаў пайшлі на фронт, у тым ліку 1200 добраахвотнікаў. Шмат прадпрыемстваў былі эвакуіраваны ўглыб краіны. Увосень 1941 года фронт наблізіўся да горада. На гэтай лініі часткі савецкай арміі ўтрымлівалі абарону больш за паўгады. Лысычанск двойчы быў акупаваны, сотні яго жыхароў былі знішчаны немцамі. 1 верасня 1943 года ў горад ўвайшлі часткі 279-й стралецкай дывізіі, хоць афіцыйнае свята вызвалення адзначаецца 2 верасня.

Пасля вайны прамысловасць ізноў пачала аднаўляцца, Лысычанск значна вырас і ў 1952 г. стаў горадам абласнога падпарадкавання. Далейшае развіццё атрымала хімічная, нафтахімічная і іншыя галіны прамысловасці. 7 сакавіка 1972 г. ў Лысычанску з’явілася першая тралейбусная лінія: ад заводу «Пралетарый» да Цагельнага завода, пазней былі адкрыты 2-я і 3-я лініі.

### Сучаснасць 
У 1990-х справы горада станавіліся горш. Зачыняліся прадпрыемствы, замарожваліся шахты. У 1995 годзе крызіс адбіўся на тралейбуснай управе: маршрут № 2 закрылі, маршруты № 1 і № 3 скарацілі.

У першай палове 2000-х прадпрыемствы пайшлі на аднаўленне. У 2008 годзе быў адрэстаўраваны футбольны стадыён. У месце з’явіліся новыя гандлёвыя комплексы. Але ў 2010 годзе прыпыніў сваю працу содавы завод. Падвясная дарога з Белагораўкі была цалкам дэмантаваная. У 2011 годзе была замарожана работа на нафтаперапрацоўчым заводзе.

У перыяд 22 мая да 24 ліпеня 2014 горад знаходзіўся пад кантролем самаабвешчанай непрызнанай Луганскай Народнай Рэспублікі, пакуль яго не вызвалілі батальён «Данбас» і 24-я механізаваная брыгада Узброеных сіл Украіны.

## Насельніцтва 
Адміністрацыйна гораду Лысычанск падпарадкаваныя г. Навадружаск і Прывілле.

Колькасць насельніцтва гарада складае 120 085 чалавек, у тым ліку: 
* г. Лысычанск — 104.314 чалавек,
* г. Навадружаск — 7.870 чалавек,
* г. Прывілле — 7.901 чалавек.

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:700 height:400
PlotArea = left:50 bottom:25 top:20 right:20
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:160000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:20000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:50 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1939 text:1939
  bar:1959 text:1959
  bar:1970 text:1970
  bar:1989 text:1989
  bar:1994 text:1994
  bar:2001 text:2001
  bar:2004 text:2004
  bar:2005 text:2005
  bar:2006 text:2006
  bar:2007 text:2007
  bar:2008 text:2008
  bar:2009 text:2009
  bar:2010 text:2010
  bar:2011 text:2011
  bar:2012 text:2012
  bar:2013 text:2013

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1939 from:0 till: 93000
  bar:1959 from:0 till: 124000
  bar:1970 from:0 till: 142000
  bar:1989 from:0 till: 150000
  bar:1994 from:0 till: 129000
  bar:2001 from:0 till: 115000
  bar:2004 from:0 till: 112000
  bar:2005 from:0 till: 109486
  bar:2006 from:0 till: 108455
  bar:2007 from:0 till: 107982
  bar:2008 from:0 till: 107000
  bar:2009 from:0 till: 108000
  bar:2010 from:0 till: 107000
  bar:2011 from:0 till: 106000
  bar:2012 from:0 till: 105000
  bar:2013 from:0 till: 104000

PlotData=

  bar:1939 at: 93000 fontsize:S text: 93 shift:(-10,5)
  bar:1959 at: 124000 fontsize:S text: 124 shift:(-10,5)
  bar:1970 at: 142000 fontsize:S text: 142 shift:(-10,5)
  bar:1989 at: 150000 fontsize:S text: 150 shift:(-10,5)
  bar:1994 at: 129000 fontsize:S text: 129 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 115000 fontsize:S text: 115 shift:(-10,5)
  bar:2004 at: 112000 fontsize:S text: 112 shift:(-10,5)
  bar:2005 at: 109486 fontsize:S text: 109.5 shift:(-10,5)
  bar:2006 at: 108455 fontsize:S text: 108.5 shift:(-10,5)
  bar:2007 at: 107982 fontsize:S text: 108 shift:(-10,5)
  bar:2008 at: 107000 fontsize:S text: 107 shift:(-10,5)
  bar:2009 at: 108000 fontsize:S text: 108 shift:(-10,5)
  bar:2010 at: 107000 fontsize:S text: 107 shift:(-10,5)
  bar:2011 at: 106000 fontsize:S text: 106 shift:(-10,5)
  bar:2012 at: 105000 fontsize:S text: 105 shift:(-10,5)
  bar:2013 at: 104000 fontsize:S text: 104 shift:(-10,5)

Нацыянальны склад насельніцтва па выніках перапісу 2001 года:
* украінцы — 66,7 %,
* рускія — 30,5 %,
* беларусы — 1 %.

## Адукацыя 
Дзейнічаюць 15 дашкольных устаноў, 17 сярэднеадукацыйных, 6 вучэльняў, тэхнікумы і аддзяленні ВНУ.

## Транспарт 
У суседнім Севераданецку знаходзіцца аэрапорт, яшчэ адзін, буйнейшы — у Луганску.

Тралейбуснае злучэнне дзейнічае з 7 сакавіка 1972 года. Шырока разгалінаваная сетка маршрутных таксовак.

З Лысычанска ходзяць малыя аўтобусы ў найбліжэйшыя гарады: Севераданецк, Прывілле, Рубіжнае, Крамянная, Новадружаск, Старабільск. Наўпроставае міжгародняе злучэнне з Данецкам, Харкавам, Запарожжам, Бярдзянскам, Марыупалем і іншымі.

У месцы знаходзіцца чатыры чыгуначныя станцыі: Лысычанск, Насвітавіч, Пераезная і Воўчаярская. Чыгункай Лысычанск злучаны не толькі з гарадамі Украіны, а таксама Расіі і Беларусі.

## Славутасці 
* Будынак гімназіі
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Лысычанск на старонцы Вярхоўнай Рады Украіны
* Лысычанск on-line  
* Інфармацыйны партал Лысычанска  
* Лысычанск як ён ёсць  
* Інфармацыйны сайт Лысычанска  

Катэгорыя:Гарады Луганскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1710 годзе