open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мара Тамковіч

**Ма́ра Алякса́ндраўна Тамко́віч** (нар. 29 верасня 1988, Мінск)&nbsp;— беларуская і польская кінарэжысёрка, сцэнарыстка і журналістка. Член Саюза польскіх кінематаграфістаў і Беларускай незалежнай кінаакадэміі. Лаўрэатка шматлікіх міжнародных кінапрэмій і ўзнагарод.

## Біяграфія 
Нарадзілася 29 верасня 1988 года ў Мінску. Бацька&nbsp;— вядомы беларускі незалежны журналіст і пісьменнік Аляксандр Тамковіч, маці Ірына звязана з выдавецкай дзейнасцю.

У 2006 годзе пасля заканчэння школы ў Мінску пераехала ў Польшчу для атрымання вышэйшай адукацыі. Падчас вучобы і пасля яе заканчэння актыўна працавала журналісткай у беларускіх незалежных СМІ, якія вяшчалі з тэрыторыі Польшчы: спачатку на «Еўрапейскім радыё для Беларусі», а потым на тэлеканале «Белсат».

Кароткаметражны праект стаў асновай для поўнаметражнага дэбюту рэжысёркі — фільма «Пад шэрым небам» (, 2024). Фільм, які здымаўся ў Варшаве і яе ваколіцах на працягу 15 дзён, быў натхнёны гісторыяй кахання і барацьбы Кацярыны Андрэевай і яе мужа Ігара Ільяша. Бюджэт стужкі склаў каля аднаго мільёна польскіх злотых (прыкладна 250 тысяч еўра), і на 90 працэнтаў яна была прафінансавана Польскім інстытутам кіно. Таксама фільм узяў галоўны прыз на кінафестывалі «Młodzi i Film» у Кашаліне, узнагароду за найлепшы дэбютны фільм на Польскім кінафестывалі ў Гдыні і атрымаў намінацыю на Еўрапейскую кінапрэмію.

## Фільмаграфія 
### Рэжысёр і сцэнарыст 
* «Ураўненне» (; кароткаметражны, 2015)
* «Дачка» (; кароткаметражны, 2018)
* «У жывым эфіры» (; кароткаметражны, 2022)
* «Пад шэрым небам» (; поўнаметражны, 2024)

### Другі рэжысёр і асістэнт 
Мара Тамковіч таксама актыўна працавала другім рэжысёрам і асістэнтам рэжысёра на здымках розных польскіх і еўрапейскіх праектаў, сярод якіх:
* «Przypadki Cezarego P.» (тэлесерыял, 2015)
* «Diversion End» (тэлесерыял, 2016)
* «Teatr Telewizji» (тэлесерыял, 2019)
* «O mnie sie nie martw» (тэлесерыял, 2019)
* «Sløborn» (тэлесерыял, 2020)
* «Wiarolom» (2022)
* «Milosc jest blisko» (2022)
* «Do raju» (кароткаметражны, 2023)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Нарадзіліся 29 верасня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1988 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінску
Катэгорыя:Кінарэжысёры Беларусі
Катэгорыя:Кінарэжысёры Польшчы
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Сцэнарысты Беларусі
Катэгорыя:Імігравалі ў Польшчу з Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Варшаўскага ўніверсітэта
Васіль Васілевіч Пацехін

**Васіль Васілевіч Пацехін** ( — ) — беларускі тэатральны рэжысёр, заслужаны артыст БССР (1949).

## Біяграфія 
У 1937 годзе — мастацкі кіраўнік Мазырскага калгасна-саўгаснага тэатра. У 1938-41 гадах і ў 1946 годзе — мастацкі кіраўнік Палескага абласнога драматычнага тэатра імя Я. Купалы.

Пахаваны на Усходніх могілках у Мінску.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2001. — Т. 12. — С.242
* Культура Беларусі : энцыклапедыя : [у 6 т.]. — Мінск, 2015. — Т. 6. — С.151

Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Беларусі
Роб Хэлфард

**Роберт Джон Артур (Роб) Хэлфард** (; нар.  года) — брытанскі музыкант, аўтар песень і прадзюсар, у першую чаргу вядомы як вакаліст брытанскага хэві-метал-гурта «Judas Priest» (у 1973—1991 і з 2003 года па наш час). Па версіі часопіса Classic Rock, займае 9-е месца ў рэйтынгу лепшых фронтмэнаў рок-музыкі, а таксама ён займае 4-е месца ў рэйтынгу лепшых хэві-метал-франтменаў па версіі часопіса New Musical Express, 4-е месца ў спісе «66 лепшых хард-рок- і метал-фронтмэнаў» Loudwire і 129-е месца ў спісе 200 лепшых спевакоў усіх часоў па версіі часопіса Rolling Stone.

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі рок-музыкі
Пад шэрым небам

**«Пад шэрым небам»** (, )&nbsp;— мастацкі фільм беларускай рэжысёркі Мары Тамковіч, які выйшаў у 2024 годзе. Карціна натхнёная рэальнай гісторыяй беларускіх журналістаў Кацярыны Андрэевай і Ігара Ільяша, якія пацярпелі за сваю прафесійную дзейнасць падчас і пасля маштабных пратэстаў у Беларусі ў 2020 годзе.

## Сюжэт 
Дзеянне фільма адбываецца ў Мінску пасля сфальсіфікаваных прэзідэнцкіх выбараў 2020 года. Журналістка Лена (прататып&nbsp;— Кацярына Андрэева) вядзе жывую трансляцыю жорсткага разгону мірнай дэманстрацыі (адсылка да падзей на «Плошчы Перамен» пасля гібелі Рамана Бандарэнкі). Яе высочвае паліцэйскі беспілотнік, але Лена працягвае эфір, пасля чаго яе арыштоўваюць.

Муж Лены, Ілля (прататып&nbsp;— Ігар Ільяш), рыхтуе тэрміновую эвакуацыю за мяжу, чакаючы яе вызвалення, аднак рэжым не збіраецца адпускаць журналістку. Сюжэт канцэнтруецца не толькі на саміх пратэстах, але пераважна на эмацыйным стане герояў, іх складаным выбары паміж свабодай і бяспекай, а таксама на захаванні кахання і ўласнай годнасці ва ўмовах таталітарнага прыгнёту і палітычнага тэрору.

## У ролях 
* Аляксандра Вайцяховіч&nbsp;— *Лена Антонава*
* Валянцін Навапольскі&nbsp;— *Ілля Ігараў*
* Паліна Чабатарова&nbsp;— *Воля*
* Алег Гарбуз
* Андрэй Новік
* Анджэй Грабоўскі
* Юлія Каміньска
* Крысціна Лісоўска
* Эва Канстанцыя Булгак
* Ізабэла Дамброўска
* Марцін Штабіньскі
* Канстанты Задворны
* У камеа ў фільме знялася журналістка Дар’я Чульцова, якая ў рэальнасці вяла стрым разам з Кацярынай Андрэевай і таксама была асуджана.

## Стварэнне і вытворчасць 
### Перадгісторыя і задумка 
Стартавым пунктам для поўнаметражнага фільма стала папярэдняя кароткаметражная праца Мары Тамковіч «У жывым эфіры» (2022), якая непасрэдна паказвала працу і затрыманне дзвюх журналістак падчас стрыму.

### Здымачная група 
* Рэжысёр і сцэнарыст: Мара Тамковіч
* Аператар: Кшыштаф Трэла
* Прадзюсар: Катажына Ацяшыньска
* Мантажор: Катажына Лесняк
* Гукарэжысёр: Іаанна Напяральская
* Мастакі-пастаноўшчыкі: Катажына Павелец, Караліна Сушчыньска
* Мастак па касцюмах: Ганна Петшак
* Грым: Наталля Схабоўская, Ганна Рамашка. Паказ фільма ў ЗША стаў значнай падзеяй, выклікаўшы жывы водгук і дыскусіі сярод міжнароднай аўдыторыі, а таксама атрымаўшы станоўчыя рэцэнзіі англамоўнай прэсы.

Увосень 2024 года стужка была паказана на 49-м Фестывалі польскіх ігравых фільмаў у Гдыні, дзе атрымала ўзнагароду ў намінацыі «Найлепшы дэбют». У канцы 2025 года Мара Тамковіч была ўганаравана Прэміяй Гільдыі польскіх рэжысёраў імя Кшыштафа Краўзэ.

У лютым 2026 года ў Варшаве фільм стаў адным з галоўных трыумфатараў беларускай прэміі кінакрытыкаў «Чырвоны верас», перамогшы ў намінацыях: «Найлепшы ігравы поўнаметражны фільм», «Найлепшы акцёр» (Валянцін Навапольскі) і «Найлепшая акцёрка» (Аляксандра Вайцяховіч).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы 2024 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы, заснаваныя на рэальных падзеях
Катэгорыя:Фільмы Польшчы
Катэгорыя:Пратэсты ў Беларусі (2020—2021) у мастацтве
Life

**Life**, также **LIFE** () — можа азначаць:

## СМІ 
* *Life* — часопіс, які выходзіў з 1883 па 2000 год у ЗША.

## Прадпрыемствы і арганізацыі 
* life:) — ранейшая назва ўкраінскага аператара сотавай сувязі lifecell.
* Life — беларускі аператар сотавай сувязі.
Зарэчная вуліца (Мінск)

**Зарэчная вуліца** — вуліца ў былой вёсцы Малы Трасцянец, якая з 1987 г. уваходзіць у склад Заводскага раёна Мінска. Назва вуліцы можа быць звязана з яе знаходжаннем побач з ракой Трасцянкай, паралельна руслу якой яна ідзе ад Смілавіцкага тракту. Перасякае вуліцы Ельніцкую і Дукорскую. Забудова вуліцы складаецца з дамоў сядзібнага тыпу.

## Славутасці 
* Частка мемарыяла лагера смерці «Трасцянец»

## Цікавыя факты 
* У дзясятках гарадоў Беларусі ёсць Зарэчная вуліца.
* У Мінску было яшчэ некалькі вуліц з такой назвай, у 1988 г. іншую Зарэчную вуліцу пераназвалі ў вуліцу Касманаўтаў.
* Фільм «Вясна на Зарэчнай вуліцы» (1956) не мае дачыненне ні да адной з мінскіх вуліц, бо горад у сюжэце фільма не названы, вуліца характэрна для мноства населеных пунктаў СССР, а памяць пра гэту кінастужку традыцыйна ўшаноўваюць Адэса і Запарожжа.
* У Чыжоўцы ёсць 1-ы, 2-і, 3-і Зарэчныя завулкі і Зарэчны тупік, што робіць паміж гэтымі аб'ектамі і Зарэчнай вуліцай адлегласць у некалькі кіламетраў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Зарэчная вуліца на АТО.ВУ
* Зарэчная вуліца ў базе даных Геадзэн

Катэгорыя:Заводскі раён (Мінск)
Махамад Пакпур

**Махамад Пакпур** (; ) — іранскі дзяржаўны і вайсковы дзеяч, генерал-маёр.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 2 чэрвеня 1961 года ў Эраку (Іран).

Далучыўся да Корпуса вартавых ісламскай рэвалюцыі неўзабаве пасля яго стварэння, пасля Ісламскай рэвалюцыі ў Іране.

З красавіка 2009 па чэрвень 2025 года — камандуючы сухапутнымі сіламі Корпуса вартавых ісламскай рэвалюцыі.

З 13 чэрвеня 2025 года да 28 лютага 2026 года — галоўнакамандуючы Корпуса вартавых ісламскай рэвалюцыі.

Загінуў 28 лютага 2026 года ў Тэгеране ў выніку амерыкана-ізраільскіх удараў па Іране.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Курган доўбарчыкаў (Бабруйск)

**Курга́н до́ўбарчыкаў** () — колішні мемарыяльны помнік у Бабруйскай крэпасці, узведзены ў 1918 годзе ў гонар салдат і афіцэраў 1-га Польскага корпуса пад камандаваннем генерала Юзафа Доўбар-Мусніцкага («доўбарчыкаў»), якія загінулі ў баях з бальшавікамі на тэрыторыі Беларусі. Знішчаны савецкай уладай у 1920-я гады.

## Гісторыя 
У пачатку 1918 года камандаванне 1-га Польскага корпуса прыняло рашэнне сканцэнтраваць сілы ў раёне Бабруйска. У ноч з 2 на 3 лютага 1918 года польскія часткі авалодалі горадам і крэпасцю, дзе знаходзіліся значныя запасы ўзбраення і харчавання. Захоп горада азнаменаваў пачатак адкрытых баявых дзеянняў паміж польскімі легіянерамі і Чырвонай Гвардыяй. Асабліва жорсткія баі адбываліся пад Рагачовам і Жлобінам, а таксама ў выніку нападаў бальшавіцкіх партызан на салдат корпуса.

У канцы мая 1918 года, перад дэмабілізацыяй і эвакуацыяй частак корпуса, па загадзе генерала Юзафа Доўбар-Мусніцкага на месцы пахавання загінулых салдат быў насыпаны мемарыяльны пірамідальны насып. Праект помніка распрацаваў ваенны інжынер, палкоўнік Ян Врачынскі. Пасля канчатковага ўсталявання савецкай улады курган быў знішчаны бальшавікамі як «панскі сімвал». У 1935 годзе на вайсковых могілках Павонзкі ў Варшаве была створана паменшаная копія бабруйскага кургана.

## Архітэктура 
Курган быў насыпаны каля Слуцкай брамы Бабруйскай крэпасці, побач з «П»-падобнай казармай. Зараз на гэтым месцы знаходзіцца пустыр. Будынак былой стайні 1-га батальёна, які стаяў насупраць кургана, захаваўся да нашых дзён у перабудаваным выглядзе.

Помнік уяўляў сабой пірамідальны насып, які вянчаў крыж з цярновым вянком пасярэдзіне. Паводле даных польскага Інстытута нацыянальнай памяці, у гэтай брацкай магіле магло быць пахавана каля 2 тысяч чалавек, аднак сучасныя даследчыкі мяркуюць, што гэтая лічба завышаная і гаворка ідзе пра некалькі сотняў пахаваных «доўбарчыкаў». Таксама каля кургана хавалі салдат-велікапалян Войска Польскага, якія загінулі ў баях за Бабруйск у 1919—1920 гадах.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Помнікі Бабруйска
Катэгорыя:Бабруйская крэпасць
Катэгорыя:Польскі корпус
Катэгорыя:З’явіліся ў 1918 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1920-я гады
Катэгорыя:Курганы Беларусі
Пасецкае радовішча глін

**Па́сецкае радо́вішча глін**&nbsp;— радовішча глін у Старадарожскім раёне Мінскай вобласці. Знаходзіцца за 1&nbsp;км на паўднёвы захад ад вёскі Пасека.

## Характарыстыка 
Паклад у выглядзе адорвеня неагенавага ўзросту залягае ў тоўшчы канцова-марэнных адкладаў сожскага ледавіка. Разведзеныя запасы складаюць 628 тыс. м³.

Гліны блакітныя, шэрыя, тлустыя, вязкія, пластычныя, з праслойкамі супескаў і пяскоў, са жвірам і галькай, слаістыя. Утрыманне гліністых часцінак драбней за 0,01&nbsp;мм складае 0,4—87&nbsp;%, драбней за 0,002&nbsp;мм&nbsp;— 15—48&nbsp;%.

Магутнасць карыснай тоўшчы дасягае 27,3&nbsp;м, ускрышы (пяскі)&nbsp;— 0,2—6,2&nbsp;м.

## Выкарыстанне 
Гліны з дабаўкай 15&nbsp;% пяску прыдатныя на выраб цэглы. Станам на 1985 год радовішча не распрацоўвалася.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Радовішчы глін Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Старадарожскага раёна
Пастаўскае радовішча глін

**Паста́ўскае радо́вішча глін**&nbsp;— радовішча глін у Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца каля паўночна-ўсходняй ускраіны горада Паставы.

## Характарыстыка 
Пластавы паклад звязаны з алювіяльнымі адкладамі 1-й надпоймавай тэрасы ракі Мядзелкі. Разведзеныя запасы складаюць 3,68 млн. м³.

Гліны цёмна-бурыя, карбанатныя, пластычныя, з праслойкамі пяскоў і супескаў, з уключэннямі жвіру і галькі. Утрыманне гліністых часцінак драбней за 0,005&nbsp;мм складае 31—67&nbsp;%.

Магутнасць карыснай тоўшчы складае 0,5—4,8&nbsp;м, ускрышы (пяскі, супескі) дасягаюць 2&nbsp;м.

## Выкарыстанне 
Гліны пры ўмове дабаўкі пяску-збядняльніку прыдатныя на выраб цэглы. Станам на 1985 год радовішча не распрацоўвалася.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Радовішчы глін Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Пастаўскага раёна
Спаская брама (Вільня)

**Спа́ская бра́ма** (, ) — адна з брам Віленскага гарадскога мура, якая існавала ў цэнтральнай частцы Вільні. Праз гэтую браму пачынаўся гістарычны тракт на Полацк.

## Гісторыя 
У верасні 1503 года вялікі князь літоўскі Аляксандр Ягелончык выдаў Вільні прывілей на будаўніцтва мураванай сцяны вакол горада для абароны ад магчымых нападаў татараў. У гэтым жа дакуменце ўпершыню згадваецца Спаская брама, якая фігуруе як чацвёртая гарадская брама з лакалізацыяй «каля святога Спаса» (*подле святого Спаса*). Брама была адной з першых, закладзеных у гарадскі мур, яна размяшчалася непадалёк ад Зарэчнага моста, на беразе ракі Вільні. 

Ад Спаскай брамы гарадскі мур цягнуўся ўніз па цячэнні ракі ажно да замка (уздоўж сучаснага Бернардзінскага сада). Непадалёк ад брамы на рацэ Вільні размяшчаліся епіскапскія млыны. Побач з брамай стаяў мураваны Спаскі шпіталь, які сваім тыльным бокам прымыкаў непасрэдна да гарадскога ўмацавання. 

Сваю назву брама атрымала ад невялікай праваслаўнай царквы Святога Спаса. Гэты храм знаходзіўся паблізу Прачысценскага сабора, але быў моцна пашкоджаны падчас пажару 1610 года, калі яе землі «засталіся ў пустэчы» (*впустѣ зостали*), а сама яна прыйшла ў заняпад і не аднаўлялася. У іншых гістарычных крыніцах брама таксама згадваецца пад 1605 годам.

Падчас войнаў умацаванне было значна пашкоджана. У 1624 годзе дзякуючы намаганням тагачаснага віленскага бурмістра Якуба Гібеля браму адбудавалі, надаўшы ёй пышныя рысы ў стылі барока. Пазней, у 1799 годзе, збудаванне было перабудавана гетманам Міхалам Клеафасам Агінскім. 

У 1801 годзе, як і большасць іншых брам і муроў горада, Спаская брама была зруйнаваная ўладамі Расійскай імперыі.  

У гонар брамы і аднайменнай царквы атрымала сваю назву суседняя Спаская вуліца, якая ў старажытнасці фігуравала ў дакументах як вуліца «ад Савіч да Спаскіх варот».

## Архітэктура 
, 1892 год]]
Арыгінальны выгляд Спаскай брамы да нашых дзён не захаваўся. Візуальнае ўяўленне пра выгляд брамы можна атрымаць толькі з мастацкіх рэканструкцый, у прыватнасці, яе вобраз быў адноўлены на панарамным малюнку мастака Юозаса Камараўскаса, створаным у 1892 годзе. 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Брамы Вільні
Катэгорыя:З’явіліся ў 1503 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1801 годзе
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Вільні
Пастрэжскае балота

**Пастрэ́жскае бало́та**&nbsp;— нізіннае балота на паўднёвым захадзе Лепельскага раёна Віцебскай вобласці, у вадазборы ракі Бярэзіна. Знаходзіцца ў натуральным стане ў складзе Бярэзінскага біясфернага запаведніка.

## Характарыстыка 
Плошча балота складае 3,1 тыс. га, у межах прамысловага паклада&nbsp;— 2,7 тыс. га. Глыбіня торфу дасягае 5,6 м, сярэдняя глыбіня складае 2,7 м. Ступень распаду арганічнага рэчыва&nbsp;— 40&nbsp;%, попельнасць&nbsp;— 7&nbsp;%. На 1 студзеня 1984 года запасы торфу ацэньваліся ў 13,6 млн т. Пад торфам ёсць сапрапель магутнасцю да 2 м.

Расліннае покрыва прадстаўлена пераважна лесам з хвоі, бярозы і чорнай вольхі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Балоты паводле алфавіта
Катэгорыя:Балоты Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Балоты Лепельскага раёна
Катэгорыя:Бярэзінскі біясферны запаведнік
Катэгорыя:Басейн Бярэзіны
Патапаўскае радовішча суглінкаў

**Пата́паўскае радо́вішча суглі́нкаў**&nbsp;— радовішча суглінкаў у Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Знаходзіцца за 1,4&nbsp;км на ўсход ад вёскі Патапава.

## Характарыстыка 
Лінзападобны паклад звязаны з лёсападобнымі адкладамі паазерскага ледавіка. Перспектыўныя запасы складаюць каля 1 млн м³.

Суглінкі жаўтавата-бурыя, шэрыя, дысперсныя, пластычныя, з праслойкамі запясочаных глін, з рэдкімі ўключэннямі жвіру. Утрыманне гліністых часцінак драбней за 0,01&nbsp;мм складае 32—62&nbsp;%.

Магутнасць карыснай тоўшчы складае 1—6&nbsp;м, ускрышы (супескі)&nbsp;— 0,2—1,7&nbsp;м.

## Выкарыстанне 
Суглінкі прыдатныя на выраб цэглы і аглапарыту. Станам на 1985 год радовішча не распрацоўвалася.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Радовішчы суглінкаў Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Шклоўскага раёна
Паўвалкаўскае радовішча пяскоў

**Паўвалкаўскае радо́вішча пяско́ў**&nbsp;— радовішча пяскоў у Мастоўскім раёне Гродзенскай вобласці. Назва паходзіць ад урочышча Паўвалкі. Знаходзіцца каля паўднёвай ускраіны вёскі Лунна.

## Характарыстыка 
Лінзападобны паклад звязаны з канцова-марэннымі адкладамі сожскага ледавіка. Разведзеныя запасы складаюць 327 тыс. м³.

Пяскі шэрыя, буравата-шэрыя з плямамі ажалязнення, пераважна дробна- і сярэднезярністыя, палявашпатава-кварцавыя, месцамі гліністыя, з праслойкамі і лінзамі жвірыстых пяскоў. Утрыманне жвіру буйней за 5&nbsp;мм складае 1&nbsp;%, гліністых і пылаватых часцінак&nbsp;— 5—6&nbsp;%.

Магутнасць карыснай тоўшчы (уся не пройдзена) вагаецца ад 1 да 6&nbsp;м, ускрышы дасягаюць 0,4&nbsp;м.

## Выкарыстанне 
Пяскі прыдатныя на выраб муровачных і тынкавальных раствораў, а таксама ў дарожным будаўніцтве. Станам на 1985 год радовішча не распрацоўвалася.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Геаграфія Мастоўскага раёна
Катэгорыя:Радовішчы пяскоў Беларусі
Пасяніцкае радовішча супескаў

**Пасяні́цкае радо́вішча супе́скаў**&nbsp;— радовішча супескаў у Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Знаходзіцца за 1&nbsp;км на захад ад вёскі Пасянічы.

## Характарыстыка 
Пластавы паклад звязаны з марэннымі адкладамі дняпроўскага ледавіка. Разведзеныя запасы складаюць 1,22 млн. м³.

Супескі жаўтавата-бурыя і шэрыя, шчыльныя, слабапластычныя, з праслойкамі і лінзамі дробнага жвіру і пяскоў. Утрыманне гліністых часцінак драбней за 0,01&nbsp;мм складае 14—27&nbsp;%.

Магутнасць карыснай тоўшчы (уся не пройдзена) вагаецца ад 1,3 да 10&nbsp;м, ускрышы (пяскі)&nbsp;— 2,3—4,4&nbsp;м.

## Выкарыстанне 
Супескі прыдатныя на выраб аглапарыту. Станам на 1985 год радовішча не распрацоўвалася.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Геаграфія Пінскага раёна
Катэгорыя:Радовішчы супескаў Беларусі
Паўднёва-Беларуская гідралагічная станцыя

**Паўднёва-Белару́ская гідралагі́чная ста́нцыя**&nbsp;— першая на Беларусі і адна з першых у СССР навуковых станцый для комплекснага вывучэння ўсіх элементаў гідралагічнага рэжыму, у першую чаргу рачнога сцёку з натуральных і меліяраваных вадазбораў.

## Гісторыя 
Арганізавана ў студзені 1928 года па ініцыятыве прафесара БСГА К. К. Кісялёва згодна з рашэннем тэхнічнага камітэта Наркамзема БССР. Станцыя знаходзілася ва ўрочышчы Стаў, на месцы апошняга поля Заходняй экспедыцыі па асушэнні балот Палесся. Існавала да пачатку Вялікай Айчыннай вайны.

Большая частка навуковых матэрыялаў станцыі загінула ў гады нямецкай акупацыі. Частка матэрыялаў захавалася ў Гідраметэафондзе БССР, а таксама была апублікавана ў гідралагічных штогодніках і матэрыялах воднага кадастру. У пасляваенны час на тэрыторыі дзейнасці станцыі працягвалі працаваць асобныя гідралагічныя пасты, у тым ліку гідралагічны пост Бабічы на рацэ Ведрыч.

## Навуковая дзейнасць 
Станцыя вывучала гідралагічны рэжым вадазбору ракі Ведрыч, яе асноўных прытокаў і важнейшых меліярацыйных каналаў. Назіральная сетка ўключала:
* 9 гідралагічных пастоў з вывучэннем сцёку;
* 13 дажджамерных пунктаў з снегамернымі рэйкамі;
* 26 пунктаў назірання за ўзроўнем грунтавых вод;
* 3 снегамерныя маршруты агульнай даўжынёй каля 100 км у верхняй, сярэдняй і ніжняй частках вадазбору.

Таксама вяліся метэаназіранні па праграме метэастанцыі 2-га разраду, праводзіліся даследаванні па выпарэнні з воднай паверхні, вільготнасці глебы на полі і ў лесе, узроўню грунтавых вод.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* *Киселёв К. К.* Гидрологическая станция для изучения стока в Южной Белоруссии. — Советское строительство, 1928, № 10.

Катэгорыя:Навука ў БССР
Катэгорыя:Гідралогія Беларусі
Катэгорыя:Рэчыцкі раён
Катэгорыя:1928 год у Беларусі
Паўднёва-Асташкавіцкае радовішча нафты

**Паўднёва-Аста́шкавіцкае радо́вішча на́фты**&nbsp;— радовішча нафты ў Рэчыцкім і Калінкавіцкім раёнах Гомельскай вобласці. Назва паходзіць ад вёскі Асташкавічы ў Светлагорскім раёне. Знаходзіцца за 40&nbsp;км на захад ад горада Рэчыца.

## Гісторыя і геалогія 
Радовішча адкрыта ў 1972 годзе, распрацоўваецца з 1976 года. Плошча складае 6 км². Радовішча размешчана на поўначы Прыпяцкага прагіну на паўднёва-апушчаным крыле Рэчыцка-Вішанскай зоны падняццяў, да якой таксама прымеркаваны Дняпроўскае, Краснасельскае, Рэчыцкае, Цішкаўскае, Асташкавіцкае, Сасноўскае, Давыдаўскае, Мармавіцкае і Вішанскае радовішчы.

Радовішча ўяўляе сабой паўантыкліналь памерамі 12,7×1,4 км, абмежаваную з поўначы зонай разлому. Паклады нафты прымеркаваны да міжсалявых (задонскі і ялецкі гарызонты) даламіта-вапняковых адкладаў верхняга дэвону. Глыбіня залягання нафтаносных гарызонтаў складае 2960—3760 м. Паклады пластавыя, літалагічна экранаваныя адкладамі каменнай солі лебядзянскага гарызонта.

## Характарыстыка нафты 
У межах радовішча вылучаны рыфагенная (у скляпеннай частцы структуры) і дэпрэсійная (на паўднёвым крыле) літолага-фацыяльныя зоны. У зоне рыфагеннай фацыі пародамі-калектарамі з’яўляюцца другасныя даламіты. Тып калектара змешаны: ад порыста-кавернозна-трэшчынаватага да кавернозна-порыста-трэшчынаватага. У дэпрэсійнай зоне калектары амаль цалкам адсутнічаюць.

Нафта маласярністая, маласмалістая, парафінавая. Шчыльнасць складае 852 кг/м³. Тэмпература застывання вагаецца ад −16 да 22 °C, выхад светлых фракцый да 300 °C складае 38—49 %.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Геалогія Рэчыцкага раёна
Катэгорыя:Геалогія Калінкавіцкага раёна
Катэгорыя:Нафтавыя радовішчы Беларусі
Эду (Отэпя)

**Эду** () — вёска ў воласці Отэпя павета Валгамаа на поўдні Эстоніі.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Отэпя (Отэпя)

**Отэпя** () — вёска ў воласці Отэпя павета Валгамаа на поўдні Эстоніі.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Хуткая (тэлесерыял)

**«Хуткая»** ()&nbsp;— украінскі камедыйны тэлесерыял з элементамі медыцынскай тэматыкі. 

## Сюжэт 
Серыял расказвае пра будні брыгад хуткай медыцынскай дапамогі, якія штодня выязджаюць на самыя розныя выклікі ў горадзе — ад звычайных медыцынскіх сітуацый да пацешных і кур'ёзных момантаў. Месца дзеяння ніколі не называецца, але на кадрах добра пазнавальны Кіеў як асноўная лакацыя.

Галоўныя героі не толькі ратуюць жыцці, але і адначасова сутыкаюцца са складанымі асабістымі гісторыямі, раманамі, саперніцтвам і няпростымі чалавечымі адносінамі, якія падаюцца з лёгкім гумарам і эмацыйнай цеплынёй. Асноўная лінія апавядання будуецца вакол сяброўства, кахання, працоўных канфліктаў і часам абсурдных прыгод, якія робяць іх працоўныя дні насычанымі і непрадказальнымі.

Дзякуючы лёгкаму тону і яркім персанажам серыял паказвае медыкаў не як прафесіяналаў у драматычных абставінах (як гэта, напрыклад, зроблена ў амерыканскім тэлесерыяле з падобнай назвай), а як жывых, эмацыйных людзей са сваімі слабасцямі, што робіць яго блізкім і зразумелым гледачу.

## Асноўныя персанажы 
* **Аляксандр Балануца** — галоўны урач, дасведчаны кіраўнік, які імкнецца падтрымліваць парадак і дысцыпліну, але сам можа патрапіць у недарэчную сітуацыю (у выкананні *Андрэя Бурыма*)
* **Ігар Шульга** — дасведчаны парамедык са складным характарам і добрым пачуццём гумару, вельмі добры дыягност, часта аказваецца ў цэнтры смешных і непрадбачаных падзей (у выкананні *Генадзя Васіленкі*)
* **Віталіна Раманаўна** — дасведчаны урач, якая часта дае «здаровыя» парады і дадае прафесійны погляд у паўсядзённыя сюжэты (у выкананні *Надзеі Хільскай*)
* **Рыта Скараход** — малады парамедык, чыя недасведчанасць і асабістыя імкненні часта становяцца прадметам сюжэтных арак, уключаючы рамантычныя лініі (у выкананні *Анастасіі Іванюк*)
* **Арцём** — малады парамедык, выдатнік навучання, чыя непасрэднасць і аднабокасць досведу часта ствараюць камічныя сітуацыі (у выкананні *Назара Кашарскага*)
* **Георгі** — эксцэнтрычны парамедык, які сваімі недарэчнымі паводзінамі дадае гумару ў тое, што адбываецца на экране (у выкананні *Іллі Пракопава*)
* **Гена** — парамедык (у выкананні *Яраслава Геруса*)
* **Яна** — дыспетчар-адміністратар (у выкананні *Дарыны Мельнік*)

## Спасылкі 
* *Швидка* (першы сезон) на сайце НЛО TV (архіўная версія)
* *Швидка* (другі сезон) на сайце НЛО TV (архіўная версія)
* *Швидка* (трэці сезон) на сайце НЛО TV (архіўная версія)
* *Швидка * на сайце VOD-платформы OLL.TV

Катэгорыя:Тэлесерыялы 2019 года
Катэгорыя:Камедыйныя тэлесерыялы Украіны
Катэгорыя:Тэлесерыялы на ўкраінскай мове
Патокі (балота)

**Пато́кі**&nbsp;— балота пераважна вярховага тыпу на паўночным усходзе Полацкага раёна і часткова (60 га) у Расонскім раёне Віцебскай вобласці, у вадазборы ракі Палата.

## Характарыстыка 
Плошча балота складае 3,2 тыс. га, у межах прамысловага паклада&nbsp;— 1,7 тыс. га. Глыбіня торфу дасягае 7 м, сярэдняя глыбіня складае 1,8 м. Ступень распаду арганічнага рэчыва складае каля 34&nbsp;%, попельнасць&nbsp;— каля 3&nbsp;%. На 1 студзеня 1984 года запасы торфу ацэньваліся ў 4,8 млн т. Пад торфам ёсць сапрапель.

Балота знаходзіцца ў натуральным стане пад рэдкім хваёвым лесам.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Балоты паводле алфавіта
Катэгорыя:Балоты Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Балоты Полацкага раёна
Катэгорыя:Балоты Расонскага раёна
Катэгорыя:Басейн Палаты
Нюплі (возера)

**Нюплі** () — возера ў Эстоніі. Знаходзіцца ў вёсцы Нюплі ў воласці Отэпя, павет Валгамаа.

Плошча возера — 28,9 гектара. Сярэдняя глыбіня возера — 4,0 метры, а максімальная — 6,0 метраў. Даўжыня — 860 метраў, даўжыня берагавой лініі — 2580 метраў.

Катэгорыя:Азёры Эстоніі
Бейтар-Іліт

**Бейтар-Іліт** () — ізраільскае паселішча на Заходнім беразе ракі Іардан, за 10 км на поўдзень ад Іерусаліма і на захад ад Гуш-Эцыёна. Другі па насельніцтве горад акругі Іудзея і Самарыя.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Ізраіля
Джэнін

**Джэнін** — горад у Палесцінскай аўтаноміі на Заходнім беразе ракі Іардан, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі Палесцінскай нацыянальнай адміністрацыі (ПНА).

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Заходняга берага ракі Іардан
Паршчанка

**Паршча́нка**, **Ме́жнае бало́та**&nbsp;— балота нізіннага (92&nbsp;%) і пераходнага (8&nbsp;%) тыпаў у Глускім, часткова ў Асіповіцкім і Бабруйскім раёнах Магілёўскай вобласці, у вадазборы ракі Пціч.

## Характарыстыка 
Плошча балота складае 1,6 тыс. га, у межах прамысловага паклада&nbsp;— 0,9 тыс. га. Глыбіня торфу дасягае 4,2 м, сярэдняя глыбіня складае 1,3 м. Ступень распаду арганічнага рэчыва&nbsp;— 44&nbsp;%, попельнасць нізіннага&nbsp;— 14&nbsp;%, пераходнага&nbsp;— 5&nbsp;%.

## Гаспадарчае выкарыстанне 
На 1 студзеня 1984 года запасы торфу ацэньваліся ў 2,5 млн т. Частка балота (228 га) асушана адкрытай сеткай і выкарыстоўваецца пад сенажаць. Астатняя тэрыторыя застаецца ў натуральным стане, пераважна пад травяной расліннасцю.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Балоты паводле алфавіта
Катэгорыя:Балоты Глускага раёна
Катэгорыя:Балоты Асіповіцкага раёна
Катэгорыя:Балоты Бабруйскага раёна
Катэгорыя:Басейн Пцічы
Тара Ліпінская

**Тара Крыстан Ліпінская** (; нар. 10 чэрвеня 1982, Філадэльфія) — амерыканская фігурыстка з адзіночнага катання. Алімпійская чэмпіёнка гулень у Нагана (1998), чэмпіёнка свету (Лазана 1997), двойчы перамагла ў фінале Гран-пры (1996, 1997). Завяршыўшы аматарскую кар’еру ў 1998 годзе, з’яўлялася на экране ў дзіцячых фільмах і серыялах, лядовых выступленнях да 2002 года, пазней стала каментатаваць фігурнае катанне ў тэлевізійных перадачах NBC.

У 1997 стала наймаладзейшай чэмпіёнкай свету, праз год — наймаладзейшай алімпійскай чэмпіёнкай, у абодвух выпадках была маладзейшай за легендарную нарвежку Соню Хені; першая ў гісторыі жаночых спаборніцтваў выканала камбінацыю ў 2 трайныя рытбергеры.

Бацькі — Патрыцыя (у дзявоцтве Бразыняк) і Джэк Ліпінскі — мелі польскае паходжанне, з каталікоў. Матчыны бацькі былі з раёна Закапанага, а бацькавы з раёна Варшавы.

24 чэрвеня 2017 года выйшла замуж за тэлепрадзюсара Тода Капастасі (Kapostasy). Гадуе дзіця.

## Гл. таксама 
* Аліса Лю — наймаладзейшая чэмпіёнка ЗША.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Figure Skating at the 1998 Nagano Winter Games: Women’s Singles
* Thomas Tarapacki. Tara Lipinski returns to the spotlight. The Am-Pol Eagle.
* Rose Minutaglio. Tara Lipinski Is Married! The Olympian Weds Todd Kapostasy in 'Ultra-Romantic' Charleston Nuptials. People, 2017-6-24

Катэгорыя:Спартсмены паводле алфавіта
Катэгорыя:Фігурысткі ЗША
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 1998 года
Катэгорыя:Фігурысты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Актрысы тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Спартыўныя каментатары
Карл Людвіг Хенке

**Карл Людвіг Хенке** (; , Дрэздэнка — , Квідзын) — нямецкі астраном-аматар.

Адкрыў два астэроіды. Першы, (5) Астрэя, адметны тым, што гэта быў першы астэроід, адкрыты пасля таго, як у 1807 годзе быў знойдзены апошні астэроід з першай чацвёркі (4) Веста. Іншыя астраномы пакінулі далейшыя пошукі астэроідаў, перакананыя, што астэроідаў агулам чатыры. У 1830 годзе Хенке пачаў свае пошукі, і праз пятнаццаць гадоў яны ўвянчаліся поспехам.

Астэроід (2005) Хенке названы ў яго гонар.

Катэгорыя:Астраномы Германіі
Мяга

**Мяга** () — вёска ў воласці Отэпя павета Валгамаа, ва ўсходняй Эстоніі. 
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Анастасія Мікалаеўна Каласоўская

**Анастасі́я Мікала́еўна Каласо́ўская** (нар. , Мінск) — беларускі архітэктар і педагог. Кандыдат архітэктуры (2005), дацэнт (2009). Рэктарка Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў (з 2026).

## Біяграфія 
Нарадзілася  года ў Мінску.
У 2009 годзе атрымала вучонае званне дацэнта па спецыяльнасці «Архітэктура».

Працавала ў Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (БНТУ) асістэнтам, старшым выкладчыкам, дацэнтам кафедры «Тэорыя і гісторыя архітэктуры». З 2010 года займала пасаду намесніка дэкана архітэктурнага факультэта БНТУ.

У 2024 годзе перайшла на працу ў Беларускую дзяржаўную акадэмію мастацтваў на пасаду прарэктаркі па вучэбнай рабоце.  года была прызначана рэктаркай акадэміі.

## Навуковая дзейнасць 
Сфера навуковых інтарэсаў — тэорыя і гісторыя архітэктуры, гісторыка-архітэктурная спадчына, мастацка-стылявыя напрамкі ў архітэктуры.

Аўтар 225 работ, апублікаваных у айчынных і замежных навуковых часопісах, зборніках, энцыклапедычных і перыядычных выданнях. Сярод іх 5 навучальных і даведачных выданняў. Вынікі сваіх даследаванняў прадстаўляла на 36 навуковых канферэнцыях, у тым ліку 32 міжнародных.

Удзельнічала ў распрацоўцы 4 навуковых тэм, у тым ліку ў рамках Дзяржаўных комплексных праграм навуковых даследаванняў «Гісторыя беларускай нацыі, дзяржаўнасці і культуры» і «Гісторыя, культура, грамадства, дзяржава».

З'яўляецца каардынатарам міжнародных праграм і праектаў з вышэйшымі навучальнымі ўстановамі Расіі, Кітая, Азербайджана, Туркменістана, Узбекістана і Таджыкістана. Арганізатар і член журы міжнародных выставак і аглядаў-конкурсаў выпускных кваліфікацыйных работ па архітэктуры і дызайне.

## Узнагароды 
* Грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь — *«за сумленную плённую працу і падрыхтоўку высокакваліфікаваных кадраў»*.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нарадзіліся 25 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1975 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінску
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Кандыдаты архітэктуры
Катэгорыя:Выкладчыкі Беларускай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Гісторыкі архітэктуры Беларусі
Чапліцы

Назву **Ча́пліцы** маюць:

* Чапліцы герба «Кірдзея» — шляхецкі род.

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Мінская вобласць:
** Чапліцы — пасёлак у Слуцкім раёне
** Чапліцы — вёска ў Слуцкім раёне

## Гл. таксама 
* Чаплічы
Свіцязянскі заказнік

**Свіцязянскі** — рэспубліканскі ландшафтны заказнік, створаны ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці ў 1970 годзе. Мэтай заснавання стала зберажэнне ўнікальнага Свіцязянскага азёрна-ляснога комплексу.

Ахоўная тэрыторыя плошчай больш за 1 тыс. га знаходзіцца ў цэнтры Навагрудскага ўзвышша і ўключае возера Свіцязь з прылеглымі да яго ляснымі масівамі.

Расліннасць падзоны грабава-дубова-цемнахвойных лясоў. Пераважаюць яловыя, хваёвыя, дубовыя і бярозавыя лясы, менш пашыраны асінавыя, альховыя, грабавыя. Растуць клён, ясень і пароды-экзоты — лістоўніца сібірская, дуб чырвоны, таполя лаўралістая.

У флоры налічваецца каля 500 відаў вышэйшых сасудзістых раслін, з якіх палушнік азёрны, тлушчанка звычайная, лабелія Дортмана, купальнік горны, лілея кучаравістая занесены ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь. У возеры трапляюцца рэдкія рэліктавыя расліны гідрыла кальчаковая, наяда гнуткая, тэтрадыніум яванскі.

Фаўна налічвае больш за 140 відаў наземных пазваночных. Тут жывуць лось, дзік, воўк, ліс, заяц, сустракаюцца рэдкія для Беларусі барсук, чорны бусел, малы падворлік, даўгахвостая няясыць. Возера насяляюць лінь, карась, шчупак, акунь, сустракаюцца малюск планорбіс стэльмахтыкус і рэліктавыя віды зоапланктону.

Заказнік з’яўляецца аб’ектам экалагічнага турызму. На яго тэрыторыі маюцца турыстычныя стаянкі, аграсядзібы, санаторый. Для наведвальнікаў пракладзены экалагічныя сцежкі, распрацаваны турыстычны маршрут. На беразе Свіцязі знаходзяцца старажытныя курганы і помнік прыроды — 300-гадовы «Дуб-трайнік». У вызначаны тэрмін у заказніку дазволена рыбалка, збор ягад і грыбоў.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Беларусь у асобах і падзеях

Катэгорыя:Геаграфія Навагрудскага раёна
Катэгорыя:Ландшафтныя заказнікі рэспубліканскага значэння Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1970 годзе
Катэгорыя:1970 год у Беларусі
Юстын Адамавіч Чапліц

]]
**Юсцін (Устын) Адамавіч Чапліц (рус. Юстин Адамович Чаплиц)** (1797—1873) — расейскі генерал-маёр 1846, генерал-лейтынант 1865 г., артылерыст, удзельнік падаўлення паўстання 1830 -1831 г. і Каўказскай вайны з 1834 па 1864 .

## Біяграфія 
Юсцін Чапліц нарадзіўся ў 1797 годзе, паходзіў з дваран Магілёўскай губерні, быў пляменнікам героя Напаліенаўскіх войнаў расейскага генерала Яфіма Ігнацьевіча Чапліца.

Пасля заканчэння курса ў 2-м кадэцкім корпусе Чапліц у 1814 годзе ўступіў у 6-ю артылерыйскую брыгаду ў званні прапаршчыка, а ў 1825 годзе ў званні лейтэнанта быў пераведзены ў Грэнадзёрскую артылерыйскую брыгаду.

На пасадзе камандзіра 3-й лёгкай роты 3-й артылерыйскай брыгады і ў якасці штабс-капітана ўдзельнічаў у падаўленні паўстання ў 1831 годзе: за бітву на Грохаўскіх палях быў узведзены ў капітаны, за пераслед ворага ўзнагароджаны ордэнам Св. з надпісам «За адвагу», за бітву пад Астраленкай павышаны ў падпалкоўнікі і ўзнагароджаны залатой паўшабляй з надпісам  «За харобрасць». За ўзяцце Варшавы, дзе быў паранены ў нагу і руку, узведзены ў палкоўнікі і ўзнагароджаны ордэнам Св. Георгія 4-й ступені 16 снежня 1831 года (№ 4628 у спісе Грыгоровіча-Сцяпанава).

З 1832 па 1834 год Чапліц камандаваў 12-й, а з 1834 па 1837 год — 8-й артылерыйскімі брыгадамі, а затым уваходзіў у склад артылерыі і асобнага Каўказскага корпуса.

У 1840-1842 гадах Чапліц удзельнічаў у войнах супраць каўказкіх горцаў (1817-1864). 7 красавіка 1846 года быў узведзены ў генерал-маёры, а ў лістападзе 1848 года быў прызначаны камандзірам 1-й брыгады 21-й пяхотнай дывізіі, якая ў 1849 годзе ўвайшла ў склад Дагестанскага атрада князя Аргуцінскага-Даўгарукава, які дзейнічаў супраць Шаміля і Хаджы Мурата; за адзнаку ў барацьбе супраць горцаў ён атрымаў ордэн Святога Станіслава 1-й ступені.

З 1850 па 1856 год ён камандаваў 2-й брыгадай 21-й пяхотнай дывізіі, а з 1853 года часова займаў пасаду камандзіра гэтай дывізіі.

У 1856 годзе Чапліц быў прызначаны ў асобны Каўказскі корпус для спецыяльных даручэнняў з залічэннем у армейскую пяхоту, а 17 лютага 1865 года быў узведзены ў генерал-лейтэнанты з залічэннем у рэзервовыя войскі і з водпускам у армейскую пяхоту.

Памёр Юсцін Адамавіч Чапліц 21 студзеня 1873 года.

З жонкай Марыяй Цімафееўнай меў сына Уладзіміра. Афіцэра царскай арміі ў першай сусветнай і белага руху ў расейскай гармадзянскай вайне 1917-1921 г..

## Літаратура 
* Русский биографический словарь: В 25 т. / под наблюдением А. А. Половцова. 1896—1918.
* *Степанов В. С., Григорович П. И.* В память столетнего юбилея императорского Военного ордена Святого великомученика и Победоносца Георгия. (1769—1869). СПб., 1869
Васіль Леанідавіч Гурскі

**Васіль Леанідавіч Гурскі** () — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (2020), дацэнт.

## Біяграфія 
Скончыў аспірантуру БелНДІ эканомікі і інфармацыі АПК. Загадваў кафедрай тэорыі і прыкладной эканомікі фінансава-прававога факультэта Баранавіцкага дзяржаўнага ўніверсітэта; кафедрай эканомікі БІП — Інстытута правазнаўства; аддзелам эканомікі жыллёва-камунальнай гаспадаркі Інстытута жыллёва-камунальнай гаспадаркі НАН Беларусі. У 2020—2022 — дырэктар Інстытута эканомікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. З 2022 — галоўны вучоны сакратар НАН Беларусі. Адначасова з 2025 — намеснік кіраўніка МААН.

Сфера навуковых інтарэсаў: еўразійская рэгіянальная эканамічная інтэграцыя; прамысловая палітыка; эканамічнае развіццё народнай гаспадаркі і АПК; рэгіянальная эканоміка.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Гурскі, Васіль Леанідавіч (доктар эканамічных навук; нар. 1974)
* ГУРСКИЙ Василий Леонидович — Доктор экономических наук, доцент, директор Института экономики (2020—2022).

Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Катэгорыя:Галоўныя вучоныя сакратары НАНБ
Заходняя экспедыцыя па асушэнні балот Палесся

**Захо́дняя экспеды́цыя па асушэ́нні бало́т** — экспедыцыя, якая працавала ў 1873—1898 гадах пад кіраўніцтвам І.&nbsp;І.&nbsp;Жылінскага па асушэнні балот Палесся.

## Гісторыя і дзейнасць 
Экспедыцыя была створана для вывучэння прыродна-кліматычных умоў Палесся, правядзення вышукальных работ, праектавання асушальнай меліярацыі і арганізацыі гідрамеліярацыйнага будаўніцтва.

У ходзе сваёй дзейнасці экспедыцыя правяла комплексныя вышукальныя работы і распрацавала генеральны план асушэння палескіх балот. Гэты план быў высока ацэнены і ў 1878 годзе атрымаў залаты медаль на Сусветнай выстаўцы ў Парыжы. У 1874 годзе быў зацверджаны план асушэння балотнай тэрыторыі на плошчы каля 8,7 мільёнаў га.

За час працы экспедыцыі было асушана каля 500 тысяч га балот. Пераважна гэта былі казённыя землі, якія належалі памешчыкам і чыноўнікам, і толькі часткова — землі сялян. Было пракладзена больш за 4,6 тысяч кіламетраў каналаў як асушальнага, так і лесатранспартнага прызначэння.

На асушаных тарфяна-балотных глебах праводзіліся даследаванні эфектыўнасці вырошчвання шматгадовых траў, бульбы, агародніны і збожжавых культур.

Афіцыйна экспедыцыя была ліквідавана ў 1902 годзе.

## Навуковыя назіранні 
У межах дзейнасці экспедыцыі былі арганізаваны першыя на Палессі метэаралагічныя станцыі ў Пінску і вёсцы Васілевічы (цяпер горад у Рэчыцкім раёне). Метэаралагічныя назіранні таксама праводзіліся ў вёсцы Дарашэвічы (Петрыкаўскі раён) і на доследнай ферме «Бабічы» (Рэчыцкі раён).

Для гідралагічных даследаванняў на прытоках ракі Прыпяці і на збудаваных каналах былі створаны 13 вадамерных пастоў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Меліярацыя ў Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1795—1918)
Катэгорыя:Навука ў Расійскай імперыі
Катэгорыя:Палессе
Катэгорыя:З’явіліся ў 1873 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1902 годзе
Удар па школе ў Мінабе

Удар па школе для дзяўчынак у Мінабе быў нанесены 28 лютага 2026 года на фоне ізраільска-амерыканскай кампаніі супраць Ірана. Паводле іранскіх афіцыйных крыніц, пры ўдары загінулі каля 180 чалавек.

## Ход падзей 
Раніцай 28 лютага 2026 года ўзброеныя сілы Ізраіля і ЗША пачалі наносіць удары па Іране. Ракетны ўдар быў нанесены ў тым ліку і па горадзе Мінаб, размешчаным у правінцыі Хармазган у паўднёвай частцы краіны. Адна з ракет трапіла ў будынак школы для дзяўчынак «Шаджарэ Таебэ», у якім праходзілі заняткі. Іранскія ўлады паведамілі, што ў школе ў гэты момант знаходзілася каля 170 вучняў. Паводле адных звестак, удар быў нанесены паміж 8 і 10 гадзін раніцы.

Пачуўшы выбухі, мясцовыя жыхары збегліся да школы і самастойна спрабавалі дастаць дзяцей з-пад завалаў. Супрацоўнікі сіл бяспекі спрабавалі адцясніць людзей, баючыся новых удараў. Неўзабаве ўлады арганізавалі выратавальныя працы, а сваякі дзяцей і супрацоўнікаў чакалі іх вынікаў паблізу, таксама атакаванай у той жа дзень.

## Ахвяры 
Па дадзеных Міністэрства аховы здароўя Ірана, у выніку ўдару загінулі каля 180 чалавек. Многімі з ахвяр — дзяўчынкі ва ўзросце ад сямі да дванаццаці гадоў.

## Рэакцыя 
Прэзідэнт Ірана Масуд Пезешкіян адзначыў, што здарэнне «ніколі не сатрэцца з гістарычнай памяці іранскага народа», назваўшы гэта варварствам. Ён выказаў спачуванні сем’ям загінулых, жыхарам Мінаба і ўсяму народу Ірана. Прэс-сакратар Міністэрства аховы здароўя Ірана Хасейн Керманпур назваў паведамленне пра атаку «самай горкай навіной» на той момант, дадаўшы, што пад заваламі можа быць яшчэ больш целаў.

Прэс-сакратар Цэнтральнага камандавання ЗША заявіў, што ім «вядома аб паведамленнях аб прычыненні шкоды грамадзянскаму насельніцтву» і што камандаванне будзе «працягваць прымаць усе даступныя меры засцярогі, каб мінімізаваць рызыку ненаўмыснай шкоды».

## Крыніцы 
Катэгорыя:2026 год у Іране
Катэгорыя:Люты 2026 года
Катэгорыя:Падзеі 28 лютага
Катэгорыя:Вайна на Блізкім Усходзе (з 2023)
Галоўчыцкі канал

**Гало́ўчыцкі кана́л** — меліярацыйны канал у Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці, правы прыток ракі Пціч (басейн Прыпяці).

Даўжыня канала складае 33&nbsp;км. Пачынаецца каля вёскі Бобрык, праходзіць каля вёсак Старыя Галоўчыцы і Новыя Галоўчыцы. Вусце знаходзіцца за 0,7&nbsp;км на поўнач ад вёскі Дземенка.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Меліярацыйныя каналы Петрыкаўскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Пцічы
Катэгорыя:Басейн Прыпяці
Асавецкі канал

**Асаве́цкі кана́л**, **Крываль** — меліярацыйны канал у Беларусі, які працякае па тэрыторыі Салігорскага і Любанскага раёнаў Мінскай вобласці. З’яўляецца левым прытокам Чырвонапалянскага канала (басейн ракі Прыпяці).

Даўжыня канала складае 40,4&nbsp;км. Ён пачынаецца за 2&nbsp;км на поўдзень ад вёскі Цясова Салігорскага раёна, а яго вусце знаходзіцца за 2&nbsp;км на поўдзень ад вёскі Камуна Любанскага раёна.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Меліярацыйныя каналы Салігорскага раёна
Катэгорыя:Меліярацыйныя каналы Любанскага раёна
Катэгорыя:Басейн Прыпяці
Макіта (Отэпя)

**Макіта** () — вёска ў воласці Отэпя павета Валгамаа на поўдні Эстоніі.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Ruslan Saberov

'''Руслан Юр'евіч Сабераў''' (нар. 17 студзеня 1988, Масква) — Расійскі рок-музыка, інструменталіст, аўтар песень, сесійны музыка, акцёр, кампазітар,

## Дзейнасць 
Сабераў Руслан - барабаншчык  "Anastasia Kobesh & Ruslan Saberov", а таксама займаецца сольнай творчасцю пад аднайменнай назвай "Ruslan Saberov", дзе з'яўляецца вакалістам і лідэрам праекта. Сольны альбом Life and Death выйшаў у 2023 годзе. Таксама музыка папулярны  на прасторах Ютуба.

## Біяграфія 
Сабераў Руслан нарадзіўся 17 студзеня ў Маскве. З дзяцінства захапляўся музыкай. Вучыўся ў музычнай школе па класе гітара, але заўсёды бачыў бубначом. Паралельна вучыўся граць на бубнах у рок-ліцэі Чырвоны Хімік у Маскве. Скончыў Дзяржаўны ўніверсітэт кіравання ў 2011 годзе. Спрабаваў сябе ў розных музычных стылях ад гранжа і рэгі да поп-музыкі.

## Канцэртная геаграфія 
Гурт C8 з'яўляецца пастаянным удзельнікам усіх значных расійскіх рок-фестываляў, такіх як «Нашэсце», «Эмаўс», «Паветра», «АіБ Фэст», «Мотаяраславец», «KUBANA». У 2016 годзе з гуртом «С8» удзельнічаў у найбуйнейшым фінскім рок-фестывалі Ilosaarirock. У чэрвені 2020 года з гуртом «С8» зноў наведаў Еўропу ў межах тура, прысвечанага 20-годдзю гурта. Сольны альбом "Life and Death" запісаны адным чалавекам, усе прылады на студыі пісаў Руслан Сабераў. Таксама ён з'яўляецца адзіным прадзюсарам гэтага альбома.

## Фільмы і музыка для фільмаў 
Напісаў музыку для:
* «Я нічога не памятаю»
* «Флэшмоб»
* «З дна вяршыні»
* «Прыватнае піянерскае 3. Прывітанне, дарослае жыццё!»
* «Тэхнар (2022)»
* Афіцыйны прадстаўнік Руслан Сабераў

## Студыйныя альбомы Саберава Руслана 
* «Fucked up and Permanent» Інструментальны альбом (2024)
* «Life and Death» (2023)
* "Fucking Punk Rock, Yes It's Pop" (Single 2024)
* «Дастала, не хачу!!!» (2023)
* «Skacore» (2024)
* «Louder and Angrier» (2024)
* "Happy Idiot" EP (2024)
* «Лялькавод» (2023)
* «Scary Story»(2024) Сумесны альбом з Анастасіяй Кобеш

## Відэакліпы 
* Never Forget Tony (Tribute to Tony Sly)

**Словы і музыка: Руслан Сабераў і Вячаслаў Селязнёў**

* Вакал (Яўген Фірсаў)
* Гітара (Вячаслаў Селязнёў)
* Бас-гітара (Мікалай Меранкоў)
* Барабаны (Руслан Сабераў)

Прысвячаецца Тоні Слаю. Поўнае імя: Энтані Джэймс Слай амерыканскі спявак, аўтар песень і гітарыст, больш за ўсё вядомы ў якасці фронтмэна эпахальнай панк-рок гурта. Нарадзіўся 4 лістапада 1970 года, памёр на 41-м годзе жыцця 31 ліпеня 2012 года.

## Tony Sly Tribute 
* **Ruslan Saberov It Doesn’t Hurt Me Tony Sly Tribute**

## Спасылкі 
* Film.ru Ruslan Saberov
* AllMovie Ruslan Saberov
* imdb.com Ruslan]
* Афіцыйная старонка ў кантанце
* Афіцыйная старонка групы Ruslan Saberov у кантакце

## Заўвагі
Пётр Абрамавіч Чаплін

Пётр Аўраамавіч Чаплін або Пётр Абрамавіч Чапліц (1699 — 29 жніўня 1765, Архангельск) — рускі мараход, капітан-камандзір, удзельнік і адзін з гісторыёграфаў Першай Камчацкай экспедыцыі Вітуса Берынга.

Вядома што Пётр Чаплін нарадзіўся ў сям'і вайскоўца. Мяркуючы па нерасейскаму імю і прозвішчу бацькі, магчыма паходзіў з рода Чапліцаў, шляхціча, або невядомага Абрама Чаплі з Рэчы Паспалітай, які перайшоў на царскую службу. 1718 г. паступіў на марскую службу ў званні мічмана. У 1724 г. скончыў Марскую акадэмію, пасля чаго 24 студзеня 1725 года П. Чапліц адправіўся ў Камчацкую экспедыцыю. У складзе атрада Аляксея Чырыкава здзейсніў шыротны пераход Сібіры дзеля вызначэння шыротнай працягласці Еўразіі.

Пазней П. Чапліц удзельнічаў у адкрыццях і тапаграфічных працах падчас падарожжаў 1728 і 1729 гадоў на боце «Святы Гаўрыіл», капітанам якога быў Берынг. Разам з Чырыкавым Чаплін вёў «Часопіс Камчацкай экспедыцыі» (часткова апублікаваны ў 1823 годзе), які дазволіў рэканструяваць яе гісторыю. У 1728 годзе «за яго намаганні ў Сібірскай экспедыцыі» Чаплін быў павышаны ў мічманы.

Вярнуўшыся з экспедыцыі ў 1730 годзе, Чаплін разам з Берынгам і Чырыкавым склаў канчатковую навігацыйную карту, якая значна пераўзыходзіла папярэднія карты па дакладнасці берагавой лініі Паўночна-Усходняй Азіі і, хоць яна не захавалася да нашых дзён, была прайграна ў копіях (вядома не менш за 16 з іх) і пазней стала асновай для адлюстравання гэтай часткі кантынента на ўсіх заходнееўрапейскіх картах.

У тым жа годзе Чаплін быў узведзены ў званне другога лейтэнанта. З 1732 года ён камандаваў рознымі караблямі і фрэгатнымі атрадамі Балтыйскага флоту і амаль пастаянна знаходзіўся ў моры. У 1751 годзе Чапліцу было прысвоена званне капітана трэцяга рангу, у 1756 годзе — другога рангу, а ў 1758 годзе — першага рангу. У гэты перыяд часу, камандуючы рознымі караблямі, ён здзейсніў некалькі плаванняў, галоўным чынам у водах Балтыйскага і Паўночнага мораў. У 1760-1762 гадах займаў пасаду капітана Рэвельскага порта.

21 снежня 1762 года з-за старасці і хваробы П.Чаплін быў прызначаны капітанам Архангельскага порта. У кастрычніку наступнага года ён быў павышаны да капітан-камандзіра, а 29 жніўня 1765 года памёр пры выкананні службовых абавязкаў у горадзе Архангельску.

У яго гонар названы мыс Чапліна на усходзе Чукоцкага паўвоствава.
Елізаветградскі 3-і гусарскі полк

**Елізаветградскі 3-і гусарскі полк** () — фарміраванне Расійскай імператарскай арміі. Утвораны ў 1783 годзе пад назвай лёгка-коннага; з 1789 г. стаў называцца конна-егерскім. Павел I пераназваў яго ў гусарскі, а ў 1882 г. полк звернуты ў драгунскі. 

Прымаў удзел у вайне з Турцыяй 1787—1791 гадоў (у скадзе Екацярынаслаўскай арміі Р. Пацёмкіна вызначыўся пры ўзяцці Ачакава), з Рэчу Паспалітай 1792 года, падаўленні паўстання Касцюшкі 1794 года (у тым ліку ў бітве пад Мацяёвіцамі і ўзяцці Прагі), войнах трэцяй (Бітва пад Аўстэрліцам) і чацвёртай (бітвах пры Марунгене і Прэйсыш-Эйлау) кааліцый, вайне 1812 года (Бітва пад Барадзіном) і загранічным паходзе Рускай арміі, вайне з Турцыяй 1828—1829 гадоў, падаўленні паўстання 1830—1831 гадоў, падаўленні рэвалюцыі 1848—1849 гадоў у Венгрыі, Першай сусветнай.

Як знакі адрознення атрымаў георгіеўскія трубы, з надпісам: «За адрозненне пры паразе і выгнанні непрыяцеля з межаў Расіі 1812 г.» і «за ўціхамірванне Венгрыі 1849 г.».

## Літаратура 
* Военная энциклопедия (Сытин, 1911—1915)
* Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона

Катэгорыя:Гусарскія палкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Крапыўныцкы