open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рудольф Шлехтэр

**Фрыдрых Рыхард Рудольф Шлехтэр** (, 16 кастрычніка 1872, Берлін — 15 лістапада 1925, Берлін) — нямецкі падарожнік, географ і батанік канца XIX стагоддзя — першай чвэрці XX стагоддзя.

## Навуковая дзейнасць 
Батанік па прызванні, Шлехтэр ажыццявіў шмат экспедыцый у Афрыку, Інданезію, на Новую Гвінею (якая ў яго час была калоніяй Германіі), у Паўднёвую і Цэнтральную Амерыку і Аўстралію.

Па заданні Каланіяльнага эканамічнага камітэта () у Берліне шукаў каўчукавыя расліны.

Апублікаваў некалькі прац па геаграфіі.

Шлехтэр апісаў мноства новых таксонаў раслін.

## Спадчына 
Шырокі гербарый Шлехтэра, які захоўваўся ў Берліне, быў знішчаны падчас бамбардзіроўкі у 1945 годзе. Частка гербарыя пад назвай *Plantae Schlechterianae*, якая змяшчае расліны Капскай вобласці, у колькасці каля 600 экзэмпляраў, сабраных у 1894—1895 гадах, знаходзіцца ў гербарыі маёнтка І. П. Барадзіна Санкт-Пецярбургскай лесатэхнічнай акадэміі.

У гонар Шлехтэра названыя роды раслін:

*  сямейства Аізавыя
*  гібрыд з сямейства Архідныя
*  сямейства Ластаўневыя
*  сямейства Passifloraceae.
*  сямейства Капуставыя
*  сямейства Архідныя
*  сямейства Парасонавыя

## Друкаваныя працы 
* *Schlechter, Rudolf.* Die Guttapercha- und Kautschuk-Expedition des Colonial-Wirtschaftlichen Komitees, wirtschaftlicher Ausschuss der Deutschen Kolonialgesellschaft nach Kaiser Wilhelmsland 1907—1909. — Berlin : Kolonial-Wirtschaftl. Komitee, 1911
* *Schlechter, Rudolf.* Die Orchideen, ihre Beschreibung, Kultur und Züchtung. — Berlin : Parey, 1914
* *Schlechter, Rudolf.* Die Orchidaceen von Deutsch-Neu-Guinea. — Dahlem b. Berlin : Verl. d. Repertorium Gebr. Borntraeger, 1914
* *Schlechter, Rudolf.* Orchideologiae Sino-Japonicae Prodromus. — Dahlem b. Bln : Repertorium, 1919
* *Schlechter, Rudolf.* Beiträge zur Orchideenkunde von Colombia. — Dahlem b. Berlin, Fabeckstr. 49 : Verlag d. Repertoriums, 1924
* *Schlechter, Rudolf.* Orchidaceae Perrierianae. — Dahlem b. Berlin : Verlag d. Repertoriums, 1925
* *Schlechter, Rudolf.* Die Orchideenflora von Rio Grande do Sul. — Dahlem b. Berlin : Verlag d. Repertoriums, 1925
* *Schlechter, Rudolf.* Die Orchideen, ihre Beschreibung, Kultur und Züchtung. — Berlin : P. Parey, 1927, 2., neubearb. Aufl. / hrsg. von E. Miethe
* *Schlechter, Rudolf.* Figuren-Atlas zu den Orchideenfloren der südamerikanischen Kordillerenstaaten. — Dahlem bei Berlin : Prof. Dr. Fr. Fedde, 1929

## Літаратура 
* *Theodor Loesener*. Rudolf Schlechters: Leben und Wirken. In: Notizblatt des Königlichen botanischen Gartens und Museums zu Berlin. 9, Nr. 89, November 1926, S. 912—958.

Катэгорыя:Географы Германіі
Катэгорыя:Падарожнікі Германіі
Катэгорыя:Батанікі Германіі
Эрнст Пфіцэр

**Эрнст Пфіцэр** (, 1846—1906) — нямецкі батанік; з 1872 года — прафесар батанікі і дырэктар батанічнага саду ў Гайдэльбергу. Аўтар некалькіх вядомых прац, у першую чаргу па дыятомавых водарасцях, а таксама па сістэматыцы архідэй.

Вядома аб перапісцы Пфіцера з Чарлзам Дарвінам.

У гонар Эрнста Пфіцэра названы род перуанскіх архідэй .

## Бібліяграфія 
* Untersuchungen über Bau und Entwickelung der Bacillariaceen (Dintoniaceen). // Bot. Abhandl. aus dem Gebiet der Morphologie und Physiologie, herausgegeben von J. Hanstein. 2. Heft. Bonn 1871. H. 2. S. 1-189.
* Die Bacillariceen (Diatomaccen). // Schenks Handbuch der Botanik.
* Grundz ü ge der vergleichenden Morphologie der Orchideen. — Гайдэльберг, 1882; з 4 табл.
* Über ein Härtung und Färbung vereinigendes Verfahren für die Untersuchung des plasmatischen Zell-leibes. // Ber. d. Deutsch. Botan. Gesellschaft. Bd. 1. 1883.
* Entwurf einer natürlichen Anordnung der Orchideen. — 1887.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Эрнст Пфитцер: биографические данные на сайте Гейдельбергского университета

Катэгорыя:Птэрыдолагі
Катэгорыя:Міколагі Германіі
Катэгорыя:Батанікі Германіі
Катэгорыя:Альголагі
Морганаўскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Морганаўскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Балтымар у Мэрылендзе, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Гэта гістарычна "чорны" даследчы універсітэт, у якім традыцыйна большасць студэнтаў складаюць афраамерыканцы. Гэта буйнейшы з гістарычна "чорных" ВНУ штата Мэрыленд. У 1867 годзе ўніверсітэт, які тады называўся Біблейскім інстытутам стагоддзя, змяніў сваю назву на Морганаўскі каледж у гонар прападобнага Літлтана Моргана, першага старшыні апякунскага савета і мецэната зямлі для каледжа. Каледж стаў універсітэтам у 1975 годзе.

## Структура 
* Каледж міждысцыплінарных і бесперапынных студый
* каледж вольных мастацтваў
* Школа бізнесу і менеджменту
* Школа адукацыі і гарадскіх студый
* Школа інжынерыі
* Школа камп'ютарных, матэматычных і прыродазнаўчых навук
* Школа аспірантуры
* Школа архітэктуры і планіроўкі
* Школа грамадскага здароўя і палітыкі
* Школа сацыяльнай працы
* Школа глабальнай журналістыкі і камунікацый
* Ганаровы каледж імя доктара Клары Адамс

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Мэрыленд

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Мэрыленда
Агасціна Басі

**Агасціна Басі** (; , Майрага, — , Лодзі) — італьянскі батанік, энтамолаг, паразітолаг, папярэднік Луі Пастэра.

## Біяграфія 
Агасціна Басі нарадзіўся ў камуне Майрага 25 верасня 1773 года.

Ён быў сынам багатага фермера і адваката, які захапляўся біялогіяй.

З 1807 года навуковыя даследаванні Агасціна Басі былі прысвечаны вывучэнню смяротнага захворвання тутавага шаўкапрада. Заражаныя вусені тутавага шаўкапрада былі пакрытыя парашкападобным белым рэчывам. Даследаванне, прысвечанае пошукам прычыны гэтага захворвання, працягвалася 25 гадоў.

Агасціна Басі апублікаваў вынікі сваіх даследаванняў у навуковым артыкуле пад назвай *Del mal del segno, calcinaccio o moscardino* (1835). Стала вядома, што парашкападобнае рэчыва на забітых тутавых шаўкапрадах з’яўляецца ў выніку ўтварэння мільёнаў інфекцыйных белых грыбковых спор на мёртвым насякомым. Грыбок, які выклікаў гэта захворванне, атрымаў назву .

Агасціна Басі рэкамендаваў шаўковай прамысловасці выкарыстанне дэзінфікавальных сродкаў, ізаляцыю заражаных вусеняў тутавага шаўкапрада ад здаровых і захаванне гігіенічных нормаў.

Яго артыкул быў перакладзены на французскую мову і распаўсюджаны па ўсёй Еўропе.

Агасціна Басі памёр 8 лютага 1856 года.

У 1953 годзе італьянская пошта выпусціла паштовую марку у гонар 180 гадоў з дня нараджэння вучонага.

## Публікацыі 
* *Sulla fabbrica del formaggio all’uso lodigiano*. 1820.
* *Del mal del segno, calcinaccio o moscardino*. 1835.
* *Del contagio in generale*. 1844.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Батанікі Італіі
Мэрылендскі ўніверсітэт у Балтымары

**Мэрылендскі ўніверсітэт у Балтымары** () — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Балтымар у Мэрылендзе, ЗША.

## Гісторыя 
Мэрылендскі ўніверсітэт у Балтымары быў заснаваны ў 1807 годзе як Мэрылендскі дзяржаўны медыцынскі каледж. У 1812 годзе ён быў перааформлены ў Мэрылендскі ўніверсітэт і атрымаў паўнамоцтвы ствараць дадатковыя факультэты права, багаслоўя, мастацтваў і навук. Юрыдычны факультэт быў заснаваны ў 1816 годзе, але працаваў з перапынкамі да 1868 года. Факультэт мастацтваў і навук таксама працаваў з перапынкамі ў пачатку ХІХ стагоддзя. З 1907 па 1920 год Каледж Сэнт-Джона ў Анапалісе дзейнічаў як факультэт мастацтваў і навук. Гэтая свабодная федэрацыя каледжаў і факультэтаў была распушчана ў 1920 годзе, калі Мэрылендскі дзяржаўны каледж (Мэрылендскі дзяржаўны сельскагаспадарчы каледж), заснаваны ў 1856 годзе, стаў часткай большага Мэрылендскага дзяржаўнага ўніверсітэта на заходнім баку цэнтра Балтымара.

## Структура 
* Школа стаматалогіі
* Школа права
* Школа медыцыны
* Школа медсястрынства
* Школа фармацыі
* Школа сацыяльнай працы
* Школа аспірантуры

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Мэрыленд

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Мэрыленда
Леапальдзіна

**«Леапальдзіна»** (**Германская акадэмія прыродазнаўцаў «Леапольдзіна»**, , ) — найстарэйшае нямецкае таварыства прыродазнаўцаў, якое стала нацыянальнай Акадэміяй навук. Заснавана ў 1652 годзе ўрачом  у Швайнфурце як *Academia Naturae Curiosorum*. Знаходзіцца пад патранатам Федэральнага прэзідэнта Германіі. Зарэгістравана як некамерцыйная арганізацыя і фінансуецца федэральным урадам Германіі і ўрадам Саксоніі-Ангальт, дзе размешчана. Уключаючы ў сябе больш за 1500 членаў з 30 краін свету, з’яўляецца найбуйнейшай акадэміяй у Германіі.

З 1878 года знаходзіцца ў горадзе Гале. Раней месцазнаходжанне акадэміі мянялася ў залежнасці ад месца жыхарства яе прэзідэнта.

У гонар акадэміі названы астэроід (893) Леапальдзіна, адкрыты ў 1918 годзе.

## Узнагароды 
Акадэмія ўручае шэраг узнагарод, сярод якіх:
*  (упершыню прысуджана ў 1792 годзе)
*  (1896)
*  (1955)
*  (1965, у гонар Грэгара Мендэля)
* '''' (прысуджана адзін раз у 1959 годзе — у гонар 100-годдзя выхаду кнігі «Паходжанне відаў»)
*  для маладых навукоўцаў
* 
* Прэмія Леапольдзіны ў галіне даследаванняў (2001, спансуецца Commerzbank Foundation)
* медаль Заслуг (прысуджаецца Прэзідыумам акадэміі ў асаблівых выпадках)

## Прэзідэнты 
* 1652—1665  (Швайнфурт)
* 1666—1686  (Швайнфурт)
* 1686—1693  (Нюрнберг)
* 1693—1730  (Аўгсбург)
* 1730—1735  (Альтдорф-бай-Нюрнберг)
* 1735—1769 Андрэас Эліяс Бюхнер (Эрфурт, Гале)
* 1770—1788  (Нюрнберг)
* 1788—1791  (Эрланген)
* 1791—1810 Іаган Хрысціян Шрэбер (Эрланген)
* 1811—1818  (Эрланген)
* 1818—1858 Хрысціян Готфрыд Даніэль Нес фон Эзенбек (Эрланген, Бон, Брэслау)
* 1858—1862 Дытрых Георг фон Кізер (Ена)
* 1862—1869 Карл Густаў Карус (Дрэздэн)
* 1870—1878  (Дрэздэн)
* 1878—1895 Карл Герман Кноблаух (Гале, з таго часу тут)
* 1895—1906 Карл фон Фрыч
* 1906—1921 
* 1921—1924 
* 1924—1931 Іаганес Вальтэр
* 1932—1950 Эміль Абдэргальдэн
* 1952—1953 Ота Шлютэр
* 1954—1974 Курт Мотэс
* 1974—1990 
* 1990—2003 
* 2003—2010 
* 2010—2020 Ёрг Хакер
* з 2020 — 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Акадэміі навук
Копінскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Копінскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Балтымар у Мэрылендзе, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Гэта гістарычна "чорны" ўніверсітэт, дзе сярод студэнтаў пераважаюць афраамерыканцы.

Заснавана ў 1900 годзе як вышэйшая школа. Спачатку ў ёй быў гадавы курс падрыхтоўкі настаўнікаў пачатковай школы для афраамерыканцаў. Да 1902 года праграма навучання была пашырана да двухгадовага. У 1926 годзе гэтая навучальная ўстанова для падрыхтоўкі настаўнікаў была названа Нармальнай школай імя Фані Джэксан Копін у гонар афраамерыканкі Фані Джэксан Копін, якая была піянерам у педагагічнай адукацыі афраамерыканцаў.

## Структура 
* Каледж мастацтваў, навук і адукацыі
* Каледж паводніцкіх і сацыяльных навук
* Каледж бізнесу
* Каледж медыцынскіх прафесій

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Мэрыленд

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Мэрыленда
Марыян дэ Карвалья

**Марыян дэ Карвалья** (; нар. ) — бразільская баскетбалістка. Выступала за зборную Бразіліі.

## Кар’ера 
Выступала за зборную U-16 (2013), U-17 (2014), U-18 (2014) і U-19 (2015). У 2021 годзе дэбютавала за зборную Бразіліі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Баскетбалісткі Бразіліі
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Самора»
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Бразіліі па баскетболе
Франц фон Мач

**Франц Іозеф Карл фон Мач** (; ,  — , ) — аўстрыйскі мастак, жывапісец і скульптар акадэмічнага кірунку.

## Біяграфія 
У 1875—1883 гадах вучыўся ў венскай Школе мастацкіх рамёстваў пры Аўстрыйскім музеі мастацтва і прамысловасці ў Міхаэля Рызера, Карла Грахавіны і Людвіга Мінігеродэ. У студэнцкія гады разам са сваім савучнікам Густавам Клімтам і яго братам Эрнстам Клімтам арганізаваў мастацкае таварыства, якое выканала значную колькасць дэкаратыўных работ па ўсёй імперыі і ў сталіцы, у тым ліку ў гарадскіх тэатрах у Райхенбергу, Фіуме і ў Бургтэатры і Музеі гісторыі мастацтваў на Рынгштрасэ. На фрэсцы плафона «Сцэна з антычнага тэатра» ў Бургтэатры Франц Мач напісаў жаночы вобраз з актрысы Шарлоты Вольтэр і ў далейшым карыстаўся пратэкцыяй знакамітай актрысы. Мач таксама з’яўляецца аўтарам адной з чатырох і адзінай якая захавалася «факультэцкай карціны» для вялікай актавай залы ў будынку Венскага ўніверсітэта. У 1893—1902 гадах выкладаў у роднай Школе мастацкіх рамёстваў, меў доступ у вышэйшае венскае таварыства і да двара. Выконваў заказ імператрыцы Лізаветы «Трыумф Ахілеса» для Ахільёна на востраве Корфу. У 1912 годзе атрымаў дваранскі тытул.
Моры Сосэн

**Моры Сосэн** () (1747—1821) — японскі мастак-анімаліст, прызнаны майстар ў маляванні малпаў. Прадстаўнік мастацкай школы . Жыў і працаваў у Осацы.

У працах, прысвечаных японскім макакам, дасягнуў высокай ступені рэалізму.

У 1809 годзе стварыў першы ў Японіі малюнак гібона з натуры.

## Галерэя 

Файл:Mori_Sosen_(folding_screens).jpg|Шасцістворкавая шырма з малпамі. Паміж 1800 і 1815 гадамі
Файл:Mori_Sosen_-_Hanging_Scroll-_Monkeys_-_Google_Art_Project.jpg|Скрутак з малпамі
Файл:Wild_Boar_amidst_Autumn_Flowers_and_Grasses_LACMA_M.2009.20.jpg|Дзік. Каля 1800 года 

## Спасылкі 
* Сосэн Моры у слоўніку трох малпаў

Катэгорыя:Мастакі-анімалісты
Катэгорыя:Мастакі Японіі
Шырма

**Шырма** (ад  «абарона») — элемент інтэр’ера, невялікая партатыўная перагародка, якая аддзяляе частку пакоя, напрыклад для пераапранання. Першыя перагародкі-шырмы з’явіліся ў Кітаі.

Выкарыстоўваюцца ў інтэр’еры спальняў, гардэробных, дзіцячых пакояў, кватэр-студый. Можа выкарыстоўвацца, каб разбіваць прастору пакоя на два не цалкам ізаляваных — напрыклад, аддзяляць кухню ад сталовай або гардэроб у складзе спальні.

У мастацтве Японіі і Кітая шырма таксама была папулярнай паверхняй для малявання.

Шырмы выкарыстоўваюцца таксама ў тэатры лялек, за імі хаваюцца акцёры-лялькаводы.

Звычайна шырма мае складальную канструкцыю і вышыню, прыкладна роўную ці крыху меншую за рост чалавека.

Існуюць і ўтылітарныя шырмы, напрыклад, *медыцынскія*, неабходныя для аснашчэння медыцынскіх устаноў. Медыцынскія шырмы выпускаюцца з рознай колькасцю секцый: ад адной да трох. Медыцынскія шырмы вырабляюцца з тканіны або з пластыку.

## Літаратура 
* 
* Ширма // Товарный словарь / И. А. Пугачёв (главный редактор). — М.: Государственное издательство торговой литературы, 1961. — Т. IX. — Стб. 647—648. — 890 с.
* Николаева Н. С. Ширма — вещь и картина // Вещь в японской культуре. М.: Вост. лит., 2003, с. 169—184

Катэгорыя:Інтэр’ер
Леслі Эндру Гарай

**Леслі Эндру Гарай** () — амерыканскі батанік венгерскага паходжання.

## Біяграфія 
Леслі Эндру Гарай нарадзіўся ў Венгрыі ў 1924 годзе.

Ён быў куратарам *Oakes Ames Orchid Herbarium* на працягу 50 гадоў. Гэты перыяд яго жыцця быў найбольш плённым. Леслі Эндру Гарай займаўся сістэматыкай відаў розных родаў раслін і вывучыў многія роды сямейства Архідныя.

Памёр 19 жніўня 2016 года.

## Некаторыя публікацыі 
* *New & Noteworthy Records for Argentine Orchidology*. 1954. Comunicaciones del Instituto Nacional de Investigación de las Ciencias Naturales. Ciencias botánicas 1: 6.
* *The first Handbook of Orchid Nomenclature*.
* *Synopsis of the genus Oncidium*. 1974. Выданне Herbarium Bradeanum.
* *The genus oeceoclades Lindl.* 1976. Harvard University. Botanical Museum. Bot.Museum leaflets.
* *Venezuelan Orchids*, Dunsterville, GCK & Leslie A.Garay. Выданне Andre Deutsch, London & Amsterdam, 1959—1976.
* *A generic revison of the Spiranthinae*. 1982. Выданне Bot. Museum leaflets, Harvard University.
* *Classification of orchid species*. 1999. En: Harvard Papers in Botany. 4(1): 311, fig. 7B. Cambridge, MA.
* *Natural & artificial hybrid generic names of orchids, 1887—1965*. 1966. Botanical Museum leaflets, Harvard University. 212 pp.
* *Flora of the Lesser Antilles: Orchidaceae*. 1974. Garay, LA, HR Sweet. Выданне Amer Orchid Soc. ISBN 9994116177.
* *Orchids of Southern Ryukyu Islands*. 1974. Leslie A.Garay & Herman R.Sweet. Выданне Botanical Museum, Harvard University. 180 pp.
* *Orchids Venezuela*, Dunsterville, GCK & Leslie A Garay. 3 volúmenes. 1979. Publ. Oakes Ames Orchid Herbarium of the Botanical Museum of Harvard University. Cambridge, MA.
* *Systematics of the genus Stelis SW*. 1979. Harvard University. Botanical museum leaflets. 259 pp.
* *Index to the orchid herbarium of Oakes Ames in the botanical museum of Harvard University*. 1989. Выданне Chadwyck-Healey. 204 pp.&nbsp;ISBN 0898870801.

## Літаратура 
* Brummitt, RK; CE Powell. 1992. *Authors of Plant Names*. Royal Botanic Gardens, Kew. ISBN 1-84246-085-4.

Катэгорыя:Батанікі ЗША
Катэгорыя:Стыпендыяты Гугенхайма
Люк Маран

**Люк Маран** () — амерыканскі кінарэжысёр і акцёр. Ён найбольш вядомы сваёй працай над мастацкім фільмам *«Хлопчыкі з Абу-Грэйб»* (2014).

## Кар’ера 
Маран пачаў сваю кар’еру з вытворчасці незалежнага фільма *«Слухай сваё сэрца»* 2010 года з Сібіл Шэферд і сваім братам Кентам Маранам у галоўных ролях. У 2010 годзе ён стварыў уласную прадзюсерскую кампанію Rebel One Pictures з мэтай вытворчасці ўласных мастацкіх фільмаў. *«Хлопчыкі з Абу-Грэйб»* стаў першым фільмам, які выйшаў у некаторых кінатэатрах 28 сакавіка 2014 года, а таксама рэжысёрскім дэбютам Марана.

## Фільмаграфія 
Катэгорыя:Кінарэжысёры ЗША
Катэгорыя:Кінапрадзюсары ЗША
Кано Санраку

— японскі мастак канца XVI — пачатку XVII стагоддзя. Прадстаўнік культуры Мамаяма. Сапраўднае імя — .

Кано Санраку нарадзіўся ў 1559 годзе ў самурайскай сям’і з правінцыі Омі. Служыў пажам Таётомі Хідэёсі. Апошні выявіў у юнака талент да малявання і аддаў яго на навучанне да свайго прыдворнага мастака Кано Эйтоку.

Санраку асвоіў усе прыёмы школы Кано і атрымаў ад свайго настаўніка яго радавое прозвішча. Ён намаляваў для Хідэёсі вялікую колькасць насценных карцін у . Пасля смерці сюзерэна Санраку адмовіўся служыць сёгунату Такугава і пасяліўся ў Кіёта, дзе стаў тварыць для сталічных будысцкіх манастыроў. У Кіёта ён заснаваў сталічную школу Кано.

Асаблівасцю стылю Санраку лічацца яркасць, пышнасць, велічнасць. З вядомых прац: шырма «Дракон і тыгры», «», 18 насценных роспісаў у манастыры  «Півоні» і г. д.

## Галерэя 

Файл:Prune sur paravent par Kanō Sanraku.jpg|alt=|«Півоні»
Файл:Tigres et dragons par Kanō Sanraku.jpg|alt=|«Дракон і тыгры»

## Літаратура 
* *Нікалаева Н. С.* Дэкаратыўныя роспісы Японіі 16-18 стагоддзяў. — М., Выяўленчае мастацтва 1989.
* *Сініцын А. Ю.* Аб карцінах мастакоў школы Кано ў зборы музея антрапалогіі і этнаграфіі РАН і іх атрыбуцыі / Веснік С. — Петэрб. дзярж.ун-та культуры і мастацтваў; Веснік СПбГУКИ. 2013. № 3 (16)
* *Нікалаева Н. С.* Прастора і час у жывапісе XVI—XVII стст // Японія. Штогоднік. 2008. № 37

Катэгорыя:Мастакі Японіі
Лу Гуймен

**Лу Гуймен** (, д/н&nbsp;—881)&nbsp;— кітайскі паэт і літаратар часоў дынастыі Тан.

## Біяграфія 
Пра дату нараджэння няма звестак. Родам з Гусу (сучаснае Сучжоў правінцыя Цзянсу). Абставіны ранняга перыяду яго жыцця недастаткова вядомыя. Адмовіўся ад атрымання вучонай ступені. Некаторы час служыў у Хучжоў, але пазней вярнуўся ў свой родны горад. Пасяліўся каля ракі Сунцзян у сваім невялікім маёнтку, дзе вёў жыццё пустэльніка. Памёр у горадзе Пулі (сучасны Лучжы).

## Творчасць 
Быў адным з вядомых паэтаў часоў падзення дынастыі Тан. У яго актыў уваходзяць зборнікі вершаў «Санлі» і «Пулі». Самымі вядомымі з’яўляюцца вершы «Новыя берагі» і «Белы лотас». Па таленту параўноўваўся з Пі Жысю, таму час «заняпаду Тан», калі тварылі абодва гэтых паэта, сучаснікамі быў названы «часам Пі і Лу».

Акрамя таленту да вершаскладання, праславіўся як тэарэтык літаратуры і аўтар публіцыстычных твораў, значную частку з якіх складаюць кнігі па аграноміі.

## Літаратура 
* Qian, Zhonglian, «Lu Guimeng». *Encyclopedia of China* (Chinese Literature Edition), 1st ed.

Катэгорыя:Пісьменнікі Кітая
Катэгорыя:Паэты эпохі Тан
Лу Цзі

**Лу Цзі** (, другое імя — Шы-хэн, 261—303) — кітайскі паэт. Адзін з вядучых літаратараў і тэарэтыкаў літаратуры ў сярэднявечным Кітаі. Паходзіў з сям’і буйнога чыноўніка. Быў ілжыва абвінавачаны ў здрадзе і забіты.

## Творчасць 
Аўтар больш за 200 вершаў, у тым ліку і паэмы «Вэнь фу» (文賦) — адной з першых кітайскіх паэтык. Гэтая паэма (адзін з самых значных літаратурна-тэарэтычных помнікаў раннесярэднявечнага Кітая) была перакладзеная на рускую мову акадэмікам В. М. Аляксеевым пад назвай «Ода вытанчанаму слову». Лічыцца, што Лу Цзі першым ужыў паралельную пабудову верша, якая пазней стала нормай кітайскай паэзіі. Малодшым братам Лу Цзі быў паэт  (262—303).
, Пекін]]

## Літаратура 
* Алексеев В. М. Римлянин Гораций и китаец Лу Цзи о поэтическом мастерстве.// Известия АН СССР. Отделение литературы и языка. 1944, Том 3. Выпуск 4. С. 154—164. То же.- Алексеев В. М. Труды по китайской литературе. В 2 кн. Кн. I. М., 2002.
* Бобровникова Т. А. Грек Платон и китаец Лу Цзи о смысле и назначении поэзии (Вслед за «сравнительными этюдами» В. М. Алексеева). // Восток-Запад. Историко-литературный альманах. 2003—2004. М., 2005. С.127-140.

Катэгорыя:Паэтыка
Катэгорыя:Паэты III стагоддзя
Катэгорыя:Кітайскамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты эпохі Цзінь
Сезон 2022/2023 «Гарызонта» Мінск

**Cезон 2022/2023 жаночага баскетбольнага клуба «Гарызонт»** быў 13-м сезонам у гісторыі існавання клуба. Клуб адрадзіў баскетбольны брэнд «Гарызонт» — неаднаразовага прызёра чэмпіянатаў СССР і шматразовага чэмпіёна Рэспублікі Беларусь.

## Склад 
## Трэнеры 
*  Наталля Трафімава (галоўны трэнер)
*  Марына Крэс
*  Аляксей Пынцікаў

## Спасылкі 
* БК Горизонт
* BK Gorizont Minsk Basketball Roster 2022-2023

2022-2023
Гарызонт Мінск
Катэгорыя:2022 год у Мінску
Катэгорыя:2023 год у Мінску
Пі Жысю

**Пі Жысю** (, 834—883)&nbsp;— кітайскі дзяржаўны служачы і паэт часоў заняпаду дынастыі Тан, аўтар вядомых афарызмаў. Дзіцячыя імёны **Ішаа** () і **Сімэй** (). Пісаў пад псеўданімам **Лу Мэньцзы** ().

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў г. Сянян (сучасная правінцыя Хубэй). У 867 годзе паспяхова здаў імператарскі экзамен і атрымаў вышэйшую навуковую ступень. У 868 годзе быў накіраваны з інспекцыяй у г.&nbsp;Сучжоў, а ў наступным годзе атрымаў пасаду губернатара гэтага горада. У 878—880 гадах удзельнічае ў барацьбе супраць кіраўніка паўстанцаў , аднак пацярпеў няўдачу і вымушаны быў пакінуць Сучжоў. Пасля адышоў ад спраў, аднак падчас разгрому арміі Хуан Чаа ў 883 годзе Пі Жысю быў забіты.

## Творчасць 
Быў адным з вядомых паэтаў часоў падзення дынастыі Тан. Самым вядомым з’яўляецца верш «Луншанскія папугаі». Па таленту параўноўваўся з Лу Гуйменам, таму час «заняпаду Тан», калі тварылі абодва гэтых паэты, сучаснікамі быў названы «часам Пі і Лу». З’яўляецца аўтарам сатырычных твораў, так званых «дробязяў» (сяа піньвэнь), афарызмаў: «у старажытнасці забівалі чалавека&nbsp;— гневаліся; цяпер чалавека забіваюць&nbsp;— і смяюцца», «у старажытнасці чыноўнікаў ставілі разганяць разбойнікаў, цяпер чыноўнікаў ставяць разбойнічаць»", «у старажытнасці той, хто кіраваў людзьмі, на сябе ўзвальваў усю Паднябесную, і людзі сумавалі пра яго; цяпер жа тыя, хто кіруе людзьмі, самі ўзгрувасціліся на Паднябесную, і людзі тужаць па ёй».

## Літаратура 
* Qian, Zhonglian, «Pi Rixiu». Encyclopedia of China (Chinese Literature Edition), 1st ed.
* http://www.yasue.cc/pei_yat_yau.html 

Катэгорыя:Паэты эпохі Тан
Катэгорыя:Паэты IX стагоддзя
Сачхон

**Сачхон** ( пам. 293) — карэйскі ван, трынаццаты кіраўнік дзяржавы Кагуро перыяду Трох дзяржаў.

## Біяграфія 
Быў другім сынам вана Чунчхона. Ён быў абвешчаны спадчыннікам прастола ў 255 годзе, а ў 270 годзе, пасля смерці бацькі, заняў трон. У 271 годзе ён ажаніўся з паннай Юсу.

У 280 годзе ва ўладанні Сачхона ўварваліся плямёны сушэнь. Ван адправіў свайго малодшага брата, каб той даў ім адпор. Той разбіў сілы сушэнь і прымусіў каля 600 тамтэйшых сем’яў перасяліцца на поўдзень у . Ва ўзнагароду ван Сачхон прызначыў прынца камандуючым арміі і аддаў яму ў валоданне землі плямёнаў сушэнь і янмаек. У 286 годзе малодшы брат Сачхона арганізаваў мяцеж супраць кіраўніка Кагуро, зрэшты змова пацярпела крах, а змоўшчыкі былі забітыя.

Ван Сачхон памёр у 292 годзе пасля 23 гадоў кіравання. Пасля смерці бацькі трон заняў яго старэйшы сын, Пансан.

Катэгорыя:Кіраўнікі Карэі
Пансан

**Пансан** ( пам. 300) — карэйскі ван, чатырнаццаты кіраўнік дзяржавы Кагуро перыяду Трох дзяржаў.

## Біяграфія 
Быў старэйшым сынам вана Сачхона. З юнацкіх гадоў меў рэпутацыю напышлівага, зайздроснага і распуснага чалавека. Адразу пасля каранацыі Пансан загадаў забіць свайго дзядзьку, абвінаваціўшы яго ў здрадзе.

У наступным месяцы ван абвінаваціў у змове свайго малодшага брата і прымусіў яго здзейсніць самагубства. Зрэшты сын апошняга, будучы ван , здолеў збегчы і выратаваць сваё жыццё.

Урэшце, у 300 годзе міністры вана арганізавалі пераварот, зрынулі і прымусілі здзейсніць самагубства Пансана і двух яго сыноў, а трон заняў яго пляменнік Мічхон.

Катэгорыя:Кіраўнікі Карэі
Мэрылендскі ўніверсітэт Глабальны кампус

**Мэрылендскі ўніверсітэт Глабальны кампус** () — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў мясцовасці Адэлфі у Мэрылендзе, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт прапануе онлайн, гібрыднае і вочнае навучанне ў адукацыйных цэнтрах у сталічным рэгіёне Вашынгтон-Балтымар.

Ён з'яўляецца буйнейшым дзяржаўным інтэрнэт-універсітэтам у ЗША.

Універсітэт прапануе 125 акадэмічных праграм у анлайнавых, гібрыдных і вочных фарматах, уключаючы ступені бакалаўра, магістра і доктара.

Вучэльня паўстала з вячэрняй праграмы для дарослых Мэрылендскага ўніверсітэта, якая пачалася ў 1920-х гадах. У 1947 годзе быў створаны Каледж спецыяльных і дадатковых студый. У 1959 годзе ён стаў універсітэцкім каледжам Мэрылендскага ўніверсітэта. У 1970 годзе ён стаў незалежнай установай адукацыі.

## Структура 
* Школа інтэгратыўнасці і прафесійных студый
* Школа бізнесу
* Школа кібербяспекі і інфармацыйных тэхналогій

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Мэрыленд

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Мэрыленда
Сезон 2022/2023 ЖБК «Мінск»

У сезоне 2022/2023 жаночы баскетбольны клуб «Мінск» з Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2022/2023 ( **3 месца**),
* Кубак Беларусі 2022 ( **3 месца**).

## Склад каманды 
*  Ксенія Вабішчэвіч
*  Ірына Венская
*  Паліна Верабей
*  Лізавета Гензік
*  Яўгенія Ігнаценка
*  Кацярына Карпук
*  Крысціна Касцюковіч
*  Уладзіслава Кушнер
*  Дар’я Магаляс
*  Інэс Матас Віана (пакінула каманду падчас сезона)
*  Яна Макуца
*  Ала Мураўская
*  Лізавета Прышчэпава
*  Кацярына Рыбалка
*  Алена Цітавец

## Трэнеры каманды 
*  Андрэй Ваўлеў (галоўны трэнер)
*  Сяргей Светнік

## Гл. таксама 
* Сезон 2021/2022 ЖБК «Цмокі-Мінск»
* Сезон 2023/2024 ЖБК «Мінск»

## Спасылкі 
* 2022-2023

2022/2023
Мінск
Катэгорыя:2022 год у Мінску
Катэгорыя:2023 год у Мінску
Cribraria cancellata

**Cribraria cancellata** — від невялікіх слізевікоў сямейства , які расце на моцна гнілой драўніне як мяккіх, так і цвёрдых парод дрэў.

## Апісанне 
Калоніі спарангіяў віду памерам 0,4-0,7 мм маюць форму шароў, сплюшчаных на палюсах. На паверхні яны маюць мерыдыянападобныя сухажыллі, злучаныя тонкімі папярочнымі, што робіць калоніі спарангіяў падобнымі на старамодную птушыную клетку. Споравыя калоніі падымаюцца на ножцы вышынёй 1-3,5 мм, звычайна шчыльнымі групамі, з чырванавата-карычневым гіпаталалусам, які прадстаўляе сабой перапонкавыя выхады цёмна-пурпурна-карычневай слізі.

Споравы пылок чырвона-карычневы, а споры дыяметрам 5-7 мкм бледна-чырванаватыя і злёгку калючыя на паверхні. На паверхні спор могуць быць зёрны перыдыя, фіялетава-карычневыя і дыяметрам 1-1,5 мкм.

## Літаратура 
* Härkönen, Marja & Sivonen, Elina: *Limasienet*. Norrlinia-julkaisusarja 22. Helsinki: Kasvimuseo, Luonnontieteellinen keskusmuseo, 2011. ISBN 978-952-10-6805-8.

Катэгорыя:Крыбрарыя
Чунчхон

**Чунчхон** ( ''Chungch'ŏn''; 224—270) — карэйскі ван, дванаццаты кіраўнік дзяржавы Кагуро перыяду Трох дзяржаў..

## Біяграфія 
Быў сынам і спадчыннікам Танчхона. Заняў трон пасля смерці бацькі ў 248 годзе.

У тым жа годзе супраць новага вана згаварыліся яго малодшыя браты, за што яны былі пакараныя. Пазней Чунчхон ажаніўся з паннай Ён. Але ў 251 годзе ён пазнаёміўся з доўгавалосай прыгажуняй, паннай Гваннай. Дзве жонкі кіраўніка доўга спрачаліся адна з адной за прыязнасць Чунчхона, і ў рэшце рэшт Гванну ўтапілі ў Жоўтым моры.

У 270 годзе ван памёр у 46-гадовым узросце. Трон пасля смерці бацькі заняў Сачхон.

Катэгорыя:Кіраўнікі Карэі
Platanthera pollostantha

**Platanthera pollostantha** — від кветкавых раслін сямейства . Упершыню яго апісалі  і М. Мура.

Расце на Азорскіх астравах.

Катэгорыя:Чараўнік
Ван Цінюнь

**Ван Цінюнь** (; 1151&nbsp;— 1202)&nbsp;— кітайскі мастак і каліграф часоў дынастыі Цзінь.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вобласці Хэдун (сучасны павет Юнцзі правінцыі Шаньсі). Пра яго бацькоў мала звестак. Быў пляменнікам вядомага мастака Мі Фу. Ван Цінюнь нарадзіўся на тэрыторыі, захопленай чжурчжэнямі, якая ўвайшла ў склад заснаванай імі дзяржавы Цзінь. Нягледзячы на сваё паходжанне, ён ужо ў 1176 годзе паспяхова здаў сталічны экзамен, атрымаўшы вышэйшую навуковую ступень цзіньшы. У далейшым зрабіў бліскучую афіцыйную кар’еру: стаў членам Акадэміі Ханьлінь&nbsp;— Цэнтральнай гуманітарнай установы дынастыі Цзінь. У 1201 годзе атрымлівае прызначэнне на пасаду прыдворнага гістарыёграфа. Памёр у 1202 годзе ў г. Яньцзіне (Сучасны Пекін).

## Творчасць 
Стаў прадаўжальнікам традыцый школы «мастакоў-літаратараў» (вэньжэнь хуа). Ён працаваў выключна ў манахромнай тэхніцы, спалучаючы кампазіцыі са старых засохлых дрэў, камянёў і бамбука, што можна ўбачыць на адзіным захаваным яго творы&nbsp;— гарызантальным скрутку «Самотны бамбук і засохлае дрэва».

Творы і погляды Ван Цінюня аказалі істотны ўплыў на жывапісную практыку дзяржавы Цзінь, прыўнеслі ў яе манеру пісьма і эстэтычныя прыёмы, уласцівыя школе «мастакоў-літаратараў».

## Літаратура 
* Bush S. Chinese Literati on Painting: from Su Shi (1037—1101) to Tung Ch’i-ch’ang (1556—1636). Cambr., 1971

Катэгорыя:Мастакі Кітая
Мэрылендскі ўніверсітэт акругі Балтымар

**Мэрылендскі ўніверсітэт акругі Балтымар** () — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў мясцовасці Кейтансвіл у Мэрылендзе, ЗША.

## Гісторыя 
Планы адносна стварэння Мэрылендскага ўніверсітэта акругі Балтымар упершыню абмяркоўваліся ў 1950-х гадах з-за бэбі-буму пасля Другой сусветнай вайны, пашырэння вышэйшай адукацыі і значнага росту насельніцтва і прамысловасці ў рэгіёне Балтымар-Вашынгтон. У гэты час Мэрылендскі ўніверсітэт у Каледж-Парку быў галоўным цэнтрам вышэйшай адукацыі ў рэгіёне, таму пачаліся перамовы аб даданні філіяла ў раёне Балтымора. У 1955 годзе губернатар штата выдаў дакумент «Патрэбы ў вышэйшай адукацыі ў Мэрылендзе», у якім абгрунтоўваў неабходнасць пашырэння ўніверсітэта. Праз тры гады ў дакладзе Кансультатыўнага камітэта па вышэйшай адукацыі ў штаце Мэрыленд было прапанавана заснаваць Балтыморскі філіял Мэрылендскага ўніверсітэта ў якасці двухгадовай праграмы, падпарадкаванай галоўнаму кампусу ў Каледж-Парку. У 1960 годзе камісія, прызначаная губернатарам, выпусціла дакумент «План пашырэння Мэрылэндскага ўніверсітэта», які падштурхнуў ідэю стварэння трох дадатковых універсітэцкіх цэнтраў па ўсім Мэрылэндзе. У 1963 годзе заканадаўчы сход штата ўхваліў стварэнне некалькіх новых універсітэтаў па ўсім штаце. Да канца таго ж года 435 акраў было набыта ў псіхіятрычнай лякарні ў Кейтансвіле. Першыя заняткі пачаліся 19 верасня 1966 года з 750 студэнтамі, 3 будынкамі 45 выкладчыкамі і 35 дапаможнымі працаўнікамі. Да 1980 года колькасць студэнтаў дасягнула 5800 студэнтаў, у 1990 годзе колькасць студэнтаў дасягнула больш за 10 тысяч.

## Структура 
* Каледж прыродазнаўчых і матэматычных навук
* Каледж інжынерыі і інфармацыйных тэхналогій
* Каледж мастацтваў, гуманітарных і сацыяльных навук
* Школа вывучэння старэння
* Школа аспірантуры
* Школа дзяржаўнай палітыкі
* Школа сацыяльнай працы

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Мэрыленд

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Мэрыленда
Прынц Маціхіта

, таксама вядомы пад імем *Мінамота Маціміцу* (пам. у ліпені 1180 г.) — японскі прынц, бацькам якога быў імператар .

## Біяграфія 
Прынц Маціхіта пакінуў след у японскай гісторыі сваёй роляй у пачатковы перыяд . Паколькі прынц быў упэўнены, што кіраўнік магутнага роду ,  вінаваты ў многіх беззаконнях — у тым ліку ў апаганенні магіл і пагардзе да будысцкіх абрадаў і веравучэння, ён падтрымаў род , які супернічаў з родам Тайра. У якасці кроку ў адказ кіраўнік клана Мінамота, , падтрымаў прэтэнзіі Маціхіта як спадчынніка прастола Японіі.

У маі 1180 года Ёрымаса распаўсюдзіў накіраваны да іншых уплывовых постацяў роду Мінамота і будысцкіх манастыроў (,  і інш.) заклік, у якім ён абвінаваціў Тайру-но Кіёморы ў мецяжы і заклікаў да барацьбы супраць роду Тайра ў імя прынца Маціміцу. Калі Кіёморы даведаўся пра гэта, то адразу паслаў буйны ўзброены атрад, каб захапіць прынца, які схаваўся ў манастыры Мііморы. Даведаўшыся тут пра набліжэнне ворага і пра тое, што па розных меркаваннях верным яму манахам-воінам з Міі-дэры не зможа прыйсці дапамога з іншых манастыроў, Маціміцу з невялікім ваенным атрадам адступіў на поўдзень і пераправіўся праз раку  да храма . Тут яго дагнала войска Тайра і ў  разгромлены. Атрад прынца Маціміцу быў адціснуты ў храм, дзе Мінамота-но Ёрымаса здзейсніў самагубства (сэпуку). Прынцу Маціміцу ўдалося пасля бітвы бегчы ў кірунку Нары, аднак па шляху ён быў схоплены і неўзабаве пасля гэтага забіты.

## Літаратура 
* George Sansom: *A History of Japan to 1334*. Stanford University Press, Stanford 1958

Катэгорыя:Члены імператарскага дому Японіі
Гаа Ке-гун

**Гао Ке-гун** (1248&nbsp;— 1310)&nbsp;— выбітны кітайскі мастак часоў дынастыі Юань.

## Біяграфія 
Ён паходзіў са старажытнага уйгурскага клана, прадстаўнікі якога жылі на паўночным усходзе Кітая. Адразу пасля абвяшчэння дынастыі Юань Гаа Ке-гун быў прыняты на службу мангольскімі ўладамі. Зрабіў паспяховую кар’еру, даслужыўся да звання гуна, накшталт герцага, а пасля да пасады начальніка Дэпартамента пакаранняў. У 1299 годзе быў уведзены ў штат адноўленай Акадэміі Ханьлінь. Знаходзячыся пры двары, Гаа Ке-гун падтрымліваў цесныя сувязі з саноўнікамі-кітайцамі, у прыватнасці з Чжаа Мэнфу. Памёр у 1310 годзе Даду.

## Творчасць 
Гаа Ке-гун тварыў у жанрах: шань-шуй (山水, «жывапіс і малюнак гор і вод») і мо-чжу (墨竹, «бамбук, намаляваны тушшу»). У яго кампазіцыях на апошнюю з дзвюх тэм знайшла працяг традыцыя малюнкаў бамбука ў спалучэнні з каменнымі глыбамі і сама стылістычная манера, распрацаваная прадстаўнікамі і паслядоўнікамі школы «мастакоў-літаратараў», у першую чаргу Ван Цінюнем. Вядома некалькі карцін Гаа Ке-гуна ў гэтым жанры, у прыватнасці «Бамбук пад дажджом», «Бамбук і камяні».

Пейзажны жывапіс Гаа Ке-гуна адрозніваецца трохі большай стылістычнай разнастайнасцю, чым яго «бамбукавыя» кампазіцыі. Грунтуючыся на творчых знаходках Мі Фу і іншых прадстаўнікоў «паўднёвай» пейзажнай школы, ён выкарыстаў таксама дасягненні майстроў акадэмічнага пейзажу эпохі Паўночнай Сун, у першую чаргу, . Аб такім падыходзе сведчыць самы вядомы яго твор&nbsp;— карціна «Вясновыя горы ў чаканні дажджу», дзе ўзнаўляецца тыповы для «туманна-хмарнага» стылю пейзаж&nbsp;— горы, якія выступаюць з дымчатай заслоны, і дапоўненыя выразна выпісанымі на пярэднім плане малюнкамі дрэў. Трохі ўзнёслая перспектыва, багацце паветранага асяроддзя, якое запаўняе сабой верхнюю частку скрутка і падзяляе пярэдні і задні планы, ствараючы ўражанне разрэджанасці і глыбіні прасторы.

Аналагічнымі кампазіцыйна-стылістычнымі рысамі адзначана карціна Гаа Ке-гуна&nbsp;— «Хмарныя пікі, пахкія пікі» або іншая назва «Аблокі, якія распасціраюцца над духмянымі пікамі».

## Літаратура 
* Sullivan M. Symbols of Eternity: Landscape Painting in China. Stanford, 1979

Катэгорыя:Мастакі Кітая
Лань Ін

**Лань Ін** (; 1585—1666) — кітайскі мастак часоў імперыі Мін, прадстаўнік «школы Чжэ».

У Лань Іна былі псеўданім *Tianshu* (田叔), *Diesou* (蜨叟), *Shi Toutuo* (石頭陀). Сын Лань Ін — Лань Юй і ўнук Лань Шэнь калі падраслі, гэтак жа сталі мастакамі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў павеце Цяньтан (сучасны Ханчжоу, правінцыя Чжэцзян). Звестак пра яго жыццё практычна няма. Лічыцца, што за жыццё ён амаль не пакідаў роднай вобласці і з юных гадоў пачаў займацца жывапісам, стаўшы пасля вядучым жывапісцам «школы Чжэ». Памёр у 1666 годзе.

Захавалася каля 90 работ Лань Іна, большая іх частка выканана ў жанры шань-шуй (кіт. 山水, «жывапіс гор і вод»).

## Літаратура 
* Cahill J. The Restless Landscape: Chinese Painting of the Late Ming Period. Berk., 1971.

Катэгорыя:Мастакі Кітая
Ophrys apifera

**Ophrys apifera** — від раслін сямейства .

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна з 2 яйцападобнымі клубнямі. Яе сцёблы вышынёй 15-35 см, з 2-4 разеткавымі і 2-5 сцябловымі зялёнымі лістамі. Суквецці друзлыя, з 3-10-15 кветкамі. Чашалісцікі ружовыя, раскінутыя, даўжынёй 11 — 17 мм і шырынёй 5 — 9 мм. Два пялёсткі лінейныя, 3-7 мм даўжынёй, кудзелістыя. Губа, падобная на цела пчалы, падоўжаная, трохраздзельная з выгнутай сярэдняй часткай, аксаміцістая, каштанава-карычневая, з жоўтымі плямамі. Самаапыляльная расліна. Размнажаецца насеннем.

## Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання 
Від распаўсюджаны ў паўднёвых раёнах Еўропы, Паўночнай Афрыцы і на Блізкім Усходзе. Сустракаецца на малавыкарыстаных пашах, лугах і сярод хмызнякоў, пераважна на вапнавых глебах.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Офрыс
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1762 годзе
Алена Ярышка

**Алена Ярышка** (нар. ) — былая беларуская тэнісістка.

Найвышэйшую адзіночную пазіцыю сусветнага рэйтынгу — 419 месца дасягнула 21 красавіка 2003, парную — 316 месца — 18 чэрвеня 2001 года.
Здабыла 3 адзіночныя і 8 парных тытулаў . Выступала за зборную Беларусі ў Кубку Федэрацыі, мае розніцу выйгрышаў і пройгрышаў 0—1.
Завяршыла кар’еру ў 2006 годзе.

## Фіналы ITF 
### Адзіночны разрад: 6 (3-3) 
### Парны разрад: 13 (8-5) 
## Удзел у Кубку Федэрацыі 
### Парны разрад 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Тэнісісткі Беларусі
Кацярына Юр’еўна Карпук

**Кацярына Юр’еўна Карпук** (нар. , Брэст, Беларусь) — прафесійная беларуская баскетбалістка. Цяжкі форвард. Выступала за зборную Беларусі.

## Біяграфія 
Пачынала займацца баскетболам у Бярозе. Першы трэнер — Валерый Віктаравіч Трухан. З 8 класа ездзіла на трэніроўкі ў Бярозу, праз паўтара года яе запрасілі ў Гродна. 10-11 клас навучалася ў вучылішчы алімпійскага рэзерву, выступала за каманду «Беразоўскія лісы», пазней за «Вікторыю». Праз два гады яе запрасілі ў «Алімпію», дзе правяла чатыры гады.

У ліпені 2021 года падпісала кантракт з казанскай «Казаначкай».

Выступала за зборную U-18 (2017) і U-20 (2018—2019).

## Кар’ера 
* 2016—2017 — Вікторыя (Гродна)
* 2017—2021 — Алімпія (Гродна)
* 2021—2022 — Казаначка (Казань, Расія)
* 2022—2024 — Мінск
* 2024—2025 — Дынама (Масква, Расія)
* 2025 — Нафтавік-Тытан (Омская вобласць, Расія)
* з 2025 — Уладзімірскія львіцы-УлДУ (Уладзімір, Расія)

## Дасягненні 
*  Чэмпіёнка Беларусі (1): 2023/2024.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 2018/2019.
*  Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (4): 2017/2018, 2019/2020, 2020/2021, 2022/2023.
*  Бронзавы прызёр Расійскай Суперлігі (1): 2021/2022.
*  Бронзавы прызёр Балтыйскай лігі (1): 2017/2018.

## Спасылкі 
* Профіль на сайце РФБ
* Профіль на сайце eurobasket.com
* ИНТЕРВЬЮ С ЕКАТЕРИНОЙ КАРПУК.
* Интервью с Екатериной Карпук

 

Катэгорыя:Баскетбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па баскетболе
Лясныя пажары ў Грэцыі (2023)

17 ліпеня 2023 года Грэцыю ахапілі шматлікія лясныя пажары. У выніку бедства 28 чалавек загінулі. Па ўсёй краіне назіралася больш за 80 ачагоў. Паводле сіноптыкаў, лясныя пажары былі выкліканы анамальнай гарачынёй. Урад Грэцыі стварыў групу па каардынацыі барацьбы з бедствам.

## Пажары 
Пажары назіраліся ў 27 км ад Афін. Ачагі ля горада былі паспяхова ліквідаваны, аднак полымя паспела знішчыць некалькі будынкаў. Усяго ва Усходняй Атыцы спалена 3500 га. У Беотыі пацярпела яшчэ больш тэрыторыі — 11 708 га.

Найбольш складаная сітуацыя мела месца на востраве Родас. На 18 ліпеня з небяспечнага рэгіёна эвакуявалі каля 2000 чалавек, у тым ліку турыстаў. Да 23 ліпеня з Родаса вывезлі 19 000 чалавек, спалена 30 000 га. Мясцовая пажарная служба заявіла, што для выратавання людзей і тушэння задзейнічаны 10 пажарных самалётаў, восем пажарных верталётаў, больш за 260 пажарных, 49 пажарных машын і сотні добраахвотнікаў. 

У той жа дзень масавая эвакуацыя насельніцтва пачалася і на востраве Керкіра. Пазней паведамлялася пра вываз насельніцтва з Эўбеі.

25 ліпеня ў раёне горада Карыстас на востраве Эўбея пры тушэнні пажару разбіўся самалёт Canadair, загінулі два лётчыка. Улады абвясцілі трохдзённую жалобу.

У раёне Фесаліі лясны пажар, які ўспыхнуў 26 ліпеня, перакінуўся на склад боепрыпасаў ВПС, выклікаўшы выбух. Насельніцтва ў радыусе трох кіламетраў эвакуявана.

## Дапамога 
У якасці дапамогі ў краіну накіраваны ратавальнікі і спецтэхніка ад ЕС, Вялікабрытаніі, Егіпта, Францыі, Італіі, Іарданіі, Мальты і іншых. Да Расіі за дапамогай Грэцыя не звярталася.

## Праблемы 
Дзейнасць пажарных служб пры барацьбе з прыродным бедствам выявіла шэраг праблем. 

Так, газета «Naftemporiki» пісала пра няспраўнае абсталяванне. Як паведамляла выданне «I Avgi», аварыйна-выратавальныя службы сутыкнуліся з вострым недахопам кадраў (на ліпень 2023 года 4 500 вакансій і пасад заставаліся вакантнымі), 85% пажарных машын застарэлі. Меўся таксама дэфіцыт маладых спецыялістаў; большая частка ратавальнікаў старэйшая за 45 гадоў.

WWF паказвала на адсутнасць Нацыянальнага плана па прадухіленні пажараў і абыходжання з расліннымі адходамі, а таксама на адсутнасць догляду лясоў праз скарачэнне сельскагаспадарчай дзейнасці і работнікаў лясніцтваў. Муніцыпалітэты, які нясуць абавязак па расчыстцы галля, не падтрымлівалі лясы ў належным стане з-за недахопу сродкаў.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Гісторыя Родаса
Катэгорыя:Стыхійныя бедствы 2023 года
Катэгорыя:Пажары 2023 года
Катэгорыя:Лясныя пажары
Катэгорыя:Катастрофы ў Грэцыі
Катэгорыя:Ліпень 2023 года
Рэйчал Тэрыёт

**Рэйчал Тэрыёт** (; нар. ) — амерыканская баскетбалістка.

## Кар’ера 
Адвучылася ў каледжы «Небраска», дзе лічылася адной з самых перспектыўных баскетбалістак у амерыканскай студэнцкай лізе NCAA. У верасні 2016 года падпісала кантракт жаночай камандай з мінска «Цмокі-Мінск».

## Спасылкі 
* Theriot Rachel

Катэгорыя:Баскетбалісткі ЗША
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Кібіркшціс-МРУ» Вільнюс
Сублітараль

**Сублітара́ль** (ад  — пад і  — берагавы) — зона марскога дна, якая адпавядае шэльфу або мацерыковай водмелі да глыбінь 200—500 (да 500—1000) м. Сублітараль таксама вылучаюць у схемах экалагічнай занальнасці азёр.

Сублітараль знаходзіцца паміж літараллю і батыяллю. Ніжняя яе мяжа адпавядае ніжняй мяжы распаўсюджвання донных водарасцей. Шырыня сублітаралі залежыць ад шырыні шэльфа і вагаецца ад некалькіх дзясяткаў да тысячы кіламетраў. Пры палеагеаграфічным аналізе да сублітаралі часам адносяць толькі верхнюю зону ніжэй зоны прыбою да глыбіні 40—60 м.

## Флора і фаўна 
Для верхняй, добра асветленай часткі сублітаралі ўмераных і халодных вод характэрны зараснікі зялёных, бурых і чырвоных водарасцей. Зараснікі водарасцей насяляюць шматлікія малюскі, ракападобныя, ігласкурыя, чарвякі і інш. На скалістым субстраце развіваюцца донныя дыятомавыя водарасці, губкі, гідроіды, імшанкі, марскія жалуды і інш. У тропіках верхняй зоне сублітаралі ўласцівы высокапрадукцыйны біяцэноз каралавых рыфаў. З павелічэннем глыбіні расліннасць паступова знікае і зніжаецца біямаса.

Сублітараль з’яўляецца найбольш прадукцыйнай зонай з разнастайнай і багатай флорай і фаўнай. У яе межах сканцэнтраваны асноўныя прамысловыя запасы марскіх прыдонных рыб.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Сублитораль // Геологический словарь: в 2-х томах. / Под редакцией К. Н. Паффенгольца и др. — М.: Недра, 1978.
* 
* 

## Спасылкі 
* Сублитораль // Геологический словарь: В 3-х т. — Т. 3: Р—Я. — Санкт-Петербург: Издательство ВСЕГЕИ, 2012.  на сайце Усерасійскага навукова-даследчага інстытута імя А. П. Карпінскага
* Экспозиция «Современные геологические процессы». Раздел «Осадконакопление в морских и океанических бассейнах» // Паленталагічны музей СПбДУ
* Сублитораль // Энциклопедия Руниверсалис
* Сублитораль // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru
* Сублитораль // Natural Museum 

Катэгорыя:Экалагічныя зоны Сусветнага акіяна
Катэгорыя:Гідралогія
Катэгорыя:Азёры
JSON

**JSON** (*джэ́йсан*, ад  — аб’ектная натацыя Javascript) — гэта фармат файла і фармат абмену данымі, які выкарыстоўвае зразумелы для чалавека тэкст для захоўвання і перадачы аб’ектаў даных, якія складаюцца з пар атрыбут-значэнне, масіваў або іншых серыялізаваных значэнняў. Гэта распаўсюджаны фармат для выкарыстання ў электронным абмене данымі, у тым ліку для сувязі вэб-праграм з серверамі.

Фармат даных файла JSON не залежыць ад мовы праграмавання. Першапачаткова ён выкарыстоўваўся ў JavaScript, але зараз многія мовы праграмавання маюць магчымасці для яго генерацыі. Імёны файлаў JSON выкарыстоўваюць пашырэнне `.json`.

## Стандарты 
Упершыню фармат JSON быў апісаны ў спецыфікацыі RFC 4627 у 2006 годзе. Стандарт фармату JSON ECMA-404 быў упершыню створаны ў 2013 годзе. Спецыфікацыя RFC 8259, апублікаваная ў 2017 годзе, адпавядае ECMA-404. У тым жа годзе JSON таксама быў стандартызаваны як ISO/IEC 21778:2017. Стандарты ECMA і ISO/IEC апісваюць толькі дазволены сінтаксіс, у той час як RFC ахоплівае некаторыя пытанні бяспекі і камунікацыі.

## Сінтаксіс 
Наступны прыклад паказвае апісанне чалавека на англійскай мове ў фармаце JSON.

```json
{
  "firstName": "John",
  "lastName": "Smith",
  "isAlive": true,
  "age": 27,
  "address": {
    "streetAddress": "21 2nd Street",
    "city": "New York",
    "state": "NY",
    "postalCode": "10021-3100"
  },
  "phoneNumbers": [
    {
      "type": "home",
      "number": "212 555-1234"
    },
    {
      "type": "office",
      "number": "646 555-4567"
    }
  ],
  "children": [
    "Catherine",
    "Thomas",
    "Trevor"
  ],
  "spouse": null
}
```

## Альтэрнатывы 
JSON прасоўваецца як менш затратная альтэрнатыва XML. Таксама замест JSON могуць выкарыстоўвацца CSV і YAML файлы.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мовы разметкі
Катэгорыя:Стандарты ISO
Мікалай Андрэевіч Фідзірка

**Мікала́й Андрэ́евіч Фідзі́рка** (нар. ) — былы беларускі тэнісіст.

Найвышэйшую адзіночную пазіцыю сусветнага рэйтынгу — 610 месца дасягнуў 25 кастрычніка 2010, парную — 357 месца — 30 жніўня 2010 года. Здабыў 6 парных тытулаў .

На дадзены момант з’яўляецца трэнерам Аляксандры Сасновіч.

## Спартыўная кар’ера 
Фідзірка ўпершыню згуляў у 2009 годзе ў трэцім класе ITF Future Tour і дайшоў да свайго першага фіналу ў адзіночным разрадзе. У парным разрадзе яму ўдалося выйграць два фіналы з чатырох. У канцы года ён заняў 746-е месца ў адзіночным разрадзе і 555-е месца ў парным разрадзе ў свеце. Таксама ў 2010 і 2011 гадах ён выйграў два тытулы Futures у парным разрадзе, дзе таксама быў больш паспяховым агулам. Дасягнуў піка сваёй кар’еры ў кастрычніку 2010 года, заняўшы 610-е месца ў адзіночным разрадзе, і ў жніўні 2010 года, заняўшы 357-е месца ў парным разрадзе. У 2011 годзе ён гуляў у парным разрадзе ў дадатак да ф’ючарсаў і трох турніраў больш высокага класа ATP Challenger Tour. У Казані выйграў свой адзіны матч на такім узроўні. Свой адзіны турнір у кар’еры беларус правёў у рамках ATP World Tour у Санкт-Пецярбургу ў 2012 годзе, дзе прабіўся праз кваліфікацыю і прайграў у асноўнай сетцы Тэймуразу Габашвілі. У 2014 годзе ён згуляў свой апошні турнір.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Тэнісісты Беларусі
Сяргей Уладзіміравіч Скакун

**Сяргей Уладзіміравіч Скакун** (нар. ) — беларускі прафесійны тэнісіст.

Найвышэйшую адзіночную пазіцыю сусветнага рэйтынгу — 602 месца дасягнуў 8 кастрычніка 1990, парную — 802 месца — 10 верасня 1990 года.

Скакун упершыню з’явіўся ў асноўнай сетцы ATP Tour у адзіночным разрадзе на Кубку Крамля 1991 года, дзе прайграў у першым раўндзе Рудыгеру Хаасу. У 1994 годзе ён удзельнічаў у чатырох матчах за Беларусь у Кубку Дэвіса і не прайграў, атрымаўшы тры перамогі ў адзіночным і тры ў парным разрадах. Гэта быў першы год, калі Беларусь удзельнічала ў турніры ў якасці незалежнай дзяржавы, а сам Скакун раней выступаў у туры пад савецкім сцягам.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Тэнісісты СССР
Катэгорыя:Тэнісісты Беларусі