open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Чалавек-павук: Няма шляху дадому

**«Чалавек-павук: Няма шляху дадому»** () — амерыканскі фантастычны фільм пра супергероя коміксаў кампаніі Marvel Comics Чалавека-павука, прэм’ера якога адбылася ў снежні 2021 года. З’яўляецца заключнай часткай трылогіі пра Чалавека-павука ад рэжысёра Джона Уотса, а таксама 27-й па ліку карцінай ў кінематаграфічным сусвеце Marvel.

Галоўную ролю ў фільме сыграў Том Холанд.

## Сюжэт 
Жыццё і рэпутацыя Пітэра Паркера аказваюцца пад пагрозай, паколькі Містэрыа раскрыў усяму свету таямніцу асобы Чалавека-павука. Спрабуючы выправіць сітуацыю, Пітэр звяртаецца па дапамогу да Стывена Стрэнджа, але неўзабаве ўсё становіцца нашмат небяспечней.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Чалавек-павук
Катэгорыя:Фільмы кінематаграфічнага сусвету Marvel
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2021 года
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Майкл Джакіна
Катэгорыя:Фільмы Джона Уотса
50-я цырымонія «Грэмі»

**50-я цырымонія «Грэмі»** адбылася ў Лос-Анджэлесе 10 лютага 2008 года і з’яўлялася юбілейнай. Намінанты былі абвешчаныя 6 снежня 2007 года.
## Гісторыя
Да 50-годдзя музычнай узнагароды «Грэмі»  выдала некалькі складанак трэкаў выканаўцаў, якія былі ўладальнікамі прэміі ў папярэднія гады. Акадэмія выпусціла дыскі сумесна з кампаніяй «Shout! Factory», якая спецыялізуецца на выданні архіўных запісаў. Першыя два дыскі, «Сучасны R&B» і «Сучасны поп», з’явіліся ў продажы 27 лістапада 2007 года. Яшчэ пяць складанак, прысвечаных кантры, рок- і поп-музыцы, былі выдадзеныя 8 студзеня 2008 года. 30 лістапада ў эфір канала CBS выйшаў дзвюхгадзінны дакументальны фільм, які распавядае пра прэмію «Грэмі».

## Спасылкі
Катэгорыя:Грэмі
Катэгорыя:Падзеі 10 лютага
Катэгорыя:Люты 2008 года
Катэгорыя:Музычныя прэміі 2008 года
Партрэт Льва Сапегі (страчаны)

**«Партрэт Льва Сапегі»** — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная невядомым мастаком, верагодна, у XVII ст. Месцазнаходжанне невядома.

Катэгорыя:Карціны XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Леў Сапега
Катэгорыя:Нясвіжскі палацава-паркавы комплекс
Катэгорыя:Партрэты
Катэгорыя:Страчаныя творы
Партрэт Міхала ІІ Караля Радзівіла

**«Партрэт Міхала ІІ Караля Радзівіла»** — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная у XVII ст., верагодна, Даніэлем Шульцам (1615—1683). Месцазнаходжанне невядома.

Катэгорыя:Карціны XVII стагоддзя
Катэгорыя:Радзівілы
Катэгорыя:Нясвіжскі палацава-паркавы комплекс
Катэгорыя:Партрэты
Катэгорыя:Страчаныя творы
Катэгорыя:Творы Даніэля Шульца
52-я цырымонія «Грэмі»

**52-я цырымонія «Грэмі»** адбылася ў Лос-Анджэлесе 31 студзеня 2010 года. Трыўмфатарам вечара стала спявачка Беёнсэ, якая стала ўладальніцай 6-ці прэмій «Грэмі». Такая колькасць статуэтак стала рэкорднай для выканаўцы жаночага полу за ўсю гісторыю прэміі. Уладальніцай 4-х узнагарод стала амерыканская кантры-выканаўца Тэйлар Свіфт. Lady Gaga уганараваная дзвюма музычнымі прэміямі.

## Намінацыі і ўзнагароды
### Запіс года 
* «» — «»

### Найлепшы альбом года 
* «Fearless» — Тэйлар Свіфт
### Песня года
* «» — Беёнсэ

### Найлепшае сольнае інструментальнае выкананне з аркестрам 
* «Другі і трэці канцэрт для фартэпіяна Сяргея Пракоф’ева» —  і 

## Спасылкі
Катэгорыя:Грэмі
Катэгорыя:Падзеі 31 студзеня
Катэгорыя:Студзень 2010 года
Катэгорыя:Музычныя прэміі 2010 года
Партрэт невядомай (Нясвіж)

**«Партрэт невядомай»**  — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная невядомым мастаком у першай чвэрці XVIII ст..

Катэгорыя:Карціны XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Нясвіжскі палацава-паркавы комплекс
Катэгорыя:Партрэты
Катэгорыя:Ананімныя творы
Катэгорыя:Страчаныя творы
Партрэт Гераніма Хрызастома Хадкевіча

**«Партрэт Гераніма Хрызастома Хадкевіча»** — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная невядомым мастаком XVII ст. Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь ( ЗЖ 161. НММ РБ). Памер карціны — .

Катэгорыя:Карціны XVII стагоддзя
Катэгорыя:Нясвіжскі палацава-паркавы комплекс
Катэгорыя:Партрэты
Катэгорыя:Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Хадкевічы
Партызанская брыгада «За Радзіму»

**Партызанская брыгада «За Радзіму»** — партызанская брыгада, створаная ў верасні 1943 года на базе асобных атрадаў П. М. Шырокава (дзейнічаў з лістапада 1942 года), А. Ф. Ячмянёва (арганізаваны ў маі 1943 года), У. Ц. Антонава і І. Ф. Бандарэнкі (арганізаваныя ў верасні 1943 года). Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Шаркоўшчынскага, Маладзечанскага, Відзскага, Браслаўскага раёнаў. 2 ліпеня 1944 года брыгада (495 партызан, 5 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
* партызанскі атрад імя Жданава (былы Шырокава);
* партызанскі атрад імя Варашылава (былы Ячмянёва);
* партызанскі атрад імя Кірава (былы Антонава);
* партызанскі атрад імя Молатава (былы Бандарэнкі);
* партызанскі атрад імя Куйбышава.

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* П. М. Шырокаў;
* М. У. Кандрашчанка.

### Камісар 
* Ф. К. Акулаў.

### Начальнікі штаба 
* А. А. Дзюжэнка;
* К. І. Капцюгоў.

## Гісторыя 
Восенню 1943 года партызаны разбілі нямецкі гарнізон у вёсцы Бірута Браслаўскага раёна, спалілі 38 мастоў. У студзені 1944 года ўзарвалі электрастанцыю і млын у вёсцы Чырвоны Двор Шаркоўшчынскага раёна, знішчылі аўтагараж з 17 аўтамашынамі і 16 матацыкламі, 2 склады ў Даўгаўпілсе. У чэрвені 1944 года падарвалі 580 рэек. Вялі баі пры адступленні нямецкіх войск у Браслаўскім раёне.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Калыханка (значэнні)

* Калыханка — песенька
* Калыханка (тэлеперадача)
* Калыханка (раман)
* Калыханкі (альбом)
Людміла Забалоцкая

**Людміла Забалоцкая**, сапр. **Людміла Васілеўна Саламаха** (, г. Крычаў Магілёўскай вобл. — , Мінск) — беларуская паэтэса і перакладчыца.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і служачых. У 1968 г. скончыла Крычаўскае медыцынскае вучылішча, працавала карэспандэнтам чавускай раённай газеты «Іскра». У 1974 г. скончыла філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1974—1984 гг. навуковы рэдактар у Беларускай Савецкай Энцыклапедыі імя П. Броўкі, на Беларускім тэлебачанні, намеснік галоўнага рэдактара часопіса «Пралеска» (1991—95), у выдавецтве «Полымя», з 1996 у часопісе «Адукацыя і выхаванне».

Член Саюза пісьменнікаў Беларусі з 1990 года.

## Творчасць 
Друкуецца з 1967 года. Аўтар зборнікаў вершаў «Сакавік» (1974), «Вадаводны васілёк» (1981), «Святло палыну» (1989), «Струны памяці» (1991). Асноўная тэма творчасці — жаночая доля, каханне і пошукі жыццёвай гармоніі. Паэтэса чулая да мастацкага слова, настойлівая ў пошуку сродкаў узбагачэння паэтычнай тэматыкі. Пераклала на беларускую мову раман Вальтэра Скота «Айвенга» (1997).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Крычаве
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэтэсы Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Ота Шык

**Ота Шык** (; 11 верасня 1919, Пльзень — 22 жніўня 2004, Санкт-Гален) — чэхаславацкі эканаміст і палітык. Распрацаваў план рэформаў эканомікі ЧССР, спынены задушэннем Пражскай вясны.

## Біяграфічны нарыс 
Вучыўся на электраманцёра. У 1940 годзе ўступіў у нелегальную камуністычную партыю Чэхаславакіі (КПЧ). У 1941 годзе трапіў у канцэнтрацыйны лагер Маўтхаўзен, дзе прабыў да канца вайны.

У 1957 годзе стаў прафесарам эканомікі Вышэйшай палітычнай школы ЦК КПЧ. У 1969 годзе.

## Мастак 
Захапляўся жывапісам, якому пачаў вучыцца яшчэ ў 1933 годзе. У 1994 і 1999 гадах былі зладжаныя дзве рэтраспектыўныя выставы ягоных твораў у Празе.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Вязні канцэнтрацыйнага лагера Маўтгаўзен
Катэгорыя:Члены ЦК КПЧ
Катэгорыя:Члены Камуністычнай партыі Чэхаславакіі
Катэгорыя:Эмігранты з Чэхіі
Катэгорыя:Эканамісты Чэхіі
Катэгорыя:Эканамісты XX стагоддзя
Палескі інстытут раслінаводства НАН Беларусі

**Палескі інстытут раслінаводства НАН Беларусі** — навуковае прадпрыемства ў структуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

## Гісторыя 
* 1956 — Палеская сельскагаспадарчая доследная станцыя Беларускага навукова-даследчага інстытута земляробства
* 2000 — Палескі філіял Беларускага навукова-даследчага інстытута земляробства і кармоў
* 2008 — Палескі інстытут раслінаводства ў складзе Навукова-практычнага цэнтра НАН Беларусі па земляробстве

## Структура 
* Аддзел кукурузы
* Лабараторыя селекцыі кукурузы
* Лабараторыя першаснага насенняводства кукурузы
* Лабараторыя электрафарэзу
* Лабараторыя адаптыўнай інтэнсіфікацыі тэхналогіі вырошчвання сельскагаспадарчых культур
* Лабараторыя алейных культур
* Лабараторыя кормавытворчасці
* Лабараторыя шматгадовых траў
* Участак шматгадовых насаджэнняў
* Вытворчы аддзел

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ўстановы 

Катэгорыя:З’явіліся ў 1956 годзе
Катэгорыя:Інстытуты Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Крынічны (Мазырскі раён)
Дыльбат

**Дыльбат** — горад у старажытнай Месапатаміі. У нашы дні атаесамляецца з помнікам археалогіі Тэль-аль-Дэйлам у Іраку. 

## Гісторыя 
Хаця Дыльбат болей вядомы па запісам 2 — 1 тысячагоддзяў да н. э., археалагічныя раскопкі паказалі, што ён узнік каля 2700 г. да н. э. Яго першымі жыхарамі былі шумеры, якія пазней у выніку асіміляцыі сталі размаўляць на акадскай мове. Заступнікам горада лічыўся бог Ураш, відавочна мясцовы аналаг бога Ана. 

Дыльбат узгадваўся ў эпасе пра Гільгамеша. У кодэксе Хамурапі ён названы горадам, адкуль у Вавілон прывозілі ячмень.

## Археалогія 
Два вялікія курганы Тэль-аль-Дэйлам былі вядомы асірыялагам з XIX ст. У пачатку XX ст. у іх быў знойдзены скарб, які ўтрымоўваў гліняныя клінапісныя таблеткі. Першая з іх была перакладзена і апублікавана ў 1907 г. Да 1978 г. вучоным было вядома болей за 1000 таблетак з Дыльбата. Пераважна гэта былі юрыдычныя і эканамічныя запісы. Археалагічныя раскопкі былі арганізаваны толькі ў 1989 г. амерыканскім археолагам Дж. А. Армстрангам. Яны паказалі, што горад быў заснаваны ў 3 тысячагоддзі да н. э. і праіснаваў да канца эпохі Сасанідаў.

## Літаратура 
* *Goddeeris, A.* Economy and Society in Northern Babylonia in the Early Old Babylonian Period (ca. 2000-1800 BC) — Leuven, Paris, Sterling, 2002 ISBN 90-429-1123-9

## Спасылкі 
* Haider Almamori and Alexa Bartelmus New Light on Dilbat: Kassite Building Activities on the Uraš Temple “E-Ibbi-Anum” in Tell alDeylam
* J. Ur, Patterns of Settlement in Sumer and Akkad 

Катэгорыя:Гарады Шумера
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Іраку
Яўген Паўлавіч Крылатаў

**Яўге́н Па́ўлавіч Крыла́таў** (23 лютага 1934, Лысьва, Свярдлоўская вобласць, РСФСР — 8 мая 2019, Масква, Расія) — савецкі і расійскі кампазітар. Напісаў музыку болей чым да 120 фільмаў і мультфільмаў. Член Саюза кампазітараў, Саюза кінематаграфістаў і Саюза тэатральных дзеячаў Расіі. Жыў і працаваў у Маскве.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 23 лютага 1934 года ў горадзе Лысьва Свярдлоўскай вобласці. Бацька — Павел Крылатаў (1908 г. нар.), маці — Зоя Крылатава (1912 г. нар.). Калі Яўгену было 2 рокі, сям’я пераехала ў Матавіліху — рабочае прымесце Пярмі, дзе ягоныя бацькі працавалі на заводзе.

Скончыў Матавіліхінскую музычную школу, Пермскае музычнае вучылішча. У 1953—1959 — у Маскоўскай кансерваторыі па класе сачынення ў прафесара М. І. Чулакі і па класе фартэпіяна. Сярод ягоных дыпломных прац — фартэпіянны канцэрт, «Памірскае капрычыё», балет «Цветик-семицветик».

Працаваў у драматычным тэатры, ягоныя творы пачынаюць гучаць па радыё. Яўген Крылатаў пісаў музыку да спектакляў Малога тэатра, Рыжскага тэатра рускай драмы, ТЮЗа і інш.

Пачаткам яго шырокай кампазітарскай вядомасці стала музыка да мультыплікацыйных фільмаў «Умка» (1965) і «Дзед Мароз і лета»; кінафільмаў «Пра каханне» (1970), «Здабытак рэспублікі» (1971), «Вох ужо гэтая Наста» (1971).

Напісаў музыку да мастацкіх карцін «И тогда я сказал — нет…» (1973), «Ищу человека» (1973), «Не болит голова у дятла» (1974), «Смятение чувств» (1977), «И это всё о нём» (1977), «С любимыми не расставайтесь» (1979), «Приключения Электроника» (1979), «Гостья из будущего» (1985), «Лиловый шар» (1987), «Не покидай…» (1989), «Первый мост» (1995), «Дети понедельника» (1997), мультыплікацыйнай трылогіі «Трое из Простоквашино» і шматлікіх іншых. З’яўляецца аўтарам музыкі да болей чым 140 фільмаў — дакументальных, мастацкіх і мультыплікацыйных.

## Сям’я 
Жонка — Сявіль Крылатава (1936 г. нар.), юрыст. Сын — Павел Крылатаў (1958 г. нар.), кінасцэнарыст, аўтар сцэнарыяў да фільмаў «Бабнік», «Паварот ключа» і інш. Дачка — Марыя Крылатава (1965 г. нар.) — музыказнаўца паводле адукацыі, прысвяціла сябе вывучэнню хрысціянства.

## Узнагароды 
* 1982 — Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР
* 1984 — Лаўрэат прэміі Ленінскага камсамола
* 1994 — Народны артыст Расіі
* 2003 — Лаўрэат прэміі імя Масквы
* 2004 — Ганаровы грамадзянін Пермскай вобласці

## Літаратура 
* Кино: Энциклопедический словарь. М., 1987.&nbsp;— С.217;
* Музыка: Большой Энциклопедический словарь. М.. 1998.&nbsp;— С.280.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пермскім краі
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі СССР
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Ленінскага камсамола
Катэгорыя:Народныя артысты Расіі
Катэгорыя:Кампазітары СССР
Катэгорыя:Кампазітары Расіі
Катэгорыя:Выпускнікі Маскоўскай кансерваторыі
Рэспубліканскі цэнтр палярных даследаванняў

**Рэспубліканскі цэнтр палярных даследаванняў** — дзяржаўная навуковая ўстанова ў структуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

## Гісторыя 
Дзяржаўная ўстанова «Рэспубліканскі цэнтр палярных даследаванняў» створана 25 верасня 2007 года пры Міністэрстве прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь на падставе адпаведнай пастановы Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь. У чэрвені 2014 года Рэспубліканскі цэнтр палярных даследаванняў уключаны ў склад Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі і замацаваны за Аддзяленнем хіміі і навук аб Зямлі.

## Дзейнасць 
Асноўная мэта дзейнасці цэнтра — арганізацыя матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння і ўдзел у правядзенні комплексных навукова-даследчых работ і экспедыцыйнай дзейнасці ў палярных раёнах Зямлі.

## Кіраўніцтва 
* 2007—2009 — Алег Анатольевіч Смарчкоў
* 2011—2013 — Уладзімір Іванавіч Філімонаў
* 2014—2016 — Алег Віктаравіч Сныцін
* 2016—2019 — Ігар Міхайлавіч Пільшчыкаў
* з 2019 — Уладзімір Анатольевіч Рыжыкаў

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ўстановы 

Катэгорыя:З’явіліся ў 2007 годзе
Катэгорыя:Інстытуты Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Палярныя даследаванні
BioNTech

**BioNTech SE** (англійскае вымаўленне: [ˈbaɪɒnˌtek]) — нямецкая біятэхналагічная кампанія, якая займаецца распрацоўкай і вытворчасцю актыўных імунатэрапеўтычных сродкаў для індывідуальнага падыходу да лячэння сур’ёзных захворванняў. Кампанія даследуе прэпараты на аснове матрычнай РНК (мРНК) для выкарыстання ў якасці індывідуалізаванай імунатэрапіі рака, у якасці вакцын супраць інфекцыйных захворванняў і ў якасці замяшчальнай бялковай тэрапіі пры рэдкіх захворваннях, а таксама распрацаванай клетачнай тэрапіі, новых антыцелаў і малых малекул, імунамадулятараў, як варыянтаў лячэння рака. Кампанія распрацавала тэрапеўтычны прэпарат для чалавека на аснове мРНК для ўнутрывеннага ўвядзення, каб давесці індывідуальную імунатэрапію раку на аснове мРНК да клінічных выпрабаванняў і наладзіць уласны вытворчы працэс.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт кампаніі

Катэгорыя:Фармацэўтычныя кампаніі Германіі
Катэгорыя:Кампаніі, якія маюць лістынг акцый на NASDAQ
Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 2008 годзе
Петр Фіяла

**Петр Фіяла** (; нар. , Брно) — чэшскі палітолаг і палітычны дзеяч, лідар Грамадзянскай дэмакратычнай партыі з 2014 года. Прэм’ер-міністр Чэхіі з 28 лістапада 2021 года па 9 снежня 2025.

## Біяграфічныя звесткі 
У 1988 годзе скончыў вывучэнне чэшскай філалогіі і гісторыі мастацтваў ва Універсітэце імя Яна Евангеліста Пуркінэ (перайменаваны ў 1990 годзе ў Масарыкаў універсітэт). У 1989 годзе здабыў ступень доктара філасофіі. З 1990 года быў прафесійна звязаны з родным універсітэтам, узначальваў кафедру паліталогіі і факультэт грамадскіх навук. У 2002 годзе заняў пасаду прафесара. У 2004—2011 гадах быў рэктарам Масарыкава ўніверсітэта, затым да 2012 года — прарэктарам.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Выпускнікі Масарыкава ўніверсітэта
Катэгорыя:Палітолагі Чэхіі
Катэгорыя:Міністры Чэхіі
Катэгорыя:Члены Грамадзянскай дэмакратычнай партыі
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Дзеючыя кіраўнікі дзяржаў
Сюзанна Івашына

**Сюзанна Івашына** (нар. ) — беларуская кёрлінгістка. Кандыдат у майстра спорту Беларусі.
 
## Кар’ера 
Займаецца кёрлінгам з 2010 года, гуляе на пазіцыі трэйцяга.

Член нацыянальных змяшанай зборных камандаў Беларусі.

## Дасягненні 
Золата чэмпіянату Еўропы група З 2012/2013, пераможац міжнародных турніраў Tallinn Cup 1 і Tallinn Cup 2 2016

**Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных каманд**
*  **Чэмпіён (1)**: 2018
*  **Бронзавы прызёр (1)**: 2019, 

Катэгорыя:Кёрлінгісткі Беларусі
Катэгорыя:Чэмпіёны Беларусі па кёрлінгу
Тэлесерыял-анталогія

**Тэлесерыял-анталогія** (, таксама зрэдку *Anthology drama*) — разнавіднасць тэлесерыялаў на радыё і тэлебачанні, у якіх кожны з эпізодаў мае ўласную гісторыю, персанажаў і акцёраў. Фармат упершыню з’явіўся на радыё NBC ў 1927 годзе, пасля выхаду праграмы *The Collier Hour*, якая лічыцца першай драмай-анталогіяй.

Пік поспеху фармату прыйшоўся на перыяд Залатога стагоддзя тэлебачання ў 1950-х гадах дзякуючы поспеху праграмы «Тэлевізійны тэатр Крафта» (1947—1958), *The United States Steel Hour* (1953—1963) і *The Philco Television Playhouse* (1948—1955), і таксама «Зала славы Hallmark» (з 1951) і *Disneyland* (з 1954). Большасць праграм доўжыліся гадзіну ці больш, і сюжэтамі для іх былі класічныя літаратурныя творы, сацыяльна значныя тэмы і сур’ёзныя драматычныя гісторыі, а таксама тэлеверсіі брадвейскіх пастановак, што рабіла шоу вельмі прэстыжным для гледачоў і зацікаўлівала вядомых акцёраў таго часу, такіх як Бет Дэвіс, Селеста Холм, Грэйс Келі, Люсіль Бол, Дэвід Нівен, Полі Берген, Ліліян Гіш, Пол Ньюман, Разалінд Расел, Шарль Буайэ, Джоэл Макры, Джаан Вудвард і дзясяткі іншых. Некаторыя зоркі класічнага Галівуду, такія як Ларэта Янг, Дуглас Фэрбенкс і Барбара Стэнвік, у пачатку пяцідзясятых перайшлі на тэлебачанне і выступалі менавіта ў сваіх асабістых тэлесерыялах-анталогіях.

У 1950 годзе, на хвалі поспеху фармату, каналы пачалі выпускаць не толькі гадзінныя, але і паўгадзінныя драмы, але яны часта падвяргаліся крытыцы з-за таго, што аўтары спрабавалі ўціснуць сур’ёзныя тэмы ў трыццаць хвілін. Многія называлі гэтыя праграмы «нізкапробнай забаўкай». Акрамя класічных драм, у другой палове пяцідзясятых поспеху дасягнулі фантастычныя і вузкажанравыя шоу, такія як «Альфрэд Хічкак прадстаўляе» (1955—1965) і «Змрочная зона» (1959—1964).

У пачатку шасцідзясятых поспех фармату зменшыўся і рэйтынгі шматлікіх шоу пачалі падаць, што прыводзіла да іх закрыцця і паступовай смерці ўсяго напрамку з-за развіцця іншых тэлевізійных жанраў. Многія запісы класічных шоу не захаваліся, бо ў пяцідзясятых не было практыкі паўтору жывых тэатралізаваных тэлепастановак, а тыя матэрыялы, якія засталіся, здымаліся людзьмі з кінескопаў і маюць вельмі нізкую якасць. У наступныя гады фармат з’яўляўся на тэлебачанні нерэгулярна, і сярод яскравых яго прадстаўнікоў можна вылучыць шоу «Човен кахання» (1977—1986), «Гатэль» (1983—1988), «Байкі са склепу» (1989—1996), «Амерыканская гісторыя жахаў» (з 2011), і «Чорнае люстэрка» (з 2011).

## Гл. таксама 
* Першыя ластаўкі

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Тэрміналогія тэлебачання
Катэгорыя:Тэлевізійныя жанры
Катэгорыя:Тэлесерыялы-анталогіі
Лонданская фондавая біржа

**Лонданская фондавая біржа** () — адна з найстарэйшых біржаў Еўропы і адзін з найбольш вядомых сусветных рынкаў каштоўных папер. Лонданская біржа сама з’яўляецца акцыянерным таварыствам, яе акцыі на ёй жа і абарочваюцца.

## Гісторыя 
Афіцыйна лонданская біржа заснавана ў 1801 годзе, аднак фактычна гісторыя гандлю каштоўнымі паперамі ў Англіі пачалася ў XVI стагоддзі. Не маючы магчымасці фінансаваць дарагія паездкі ў Кітай за кошт уласнага капіталу, англійскія кампаніі, прытрымліваючыся аналагічнай мадэлі ў Антверпене, збіралі золата ў абмен на будучую частку прыбытку кампаніі.

У 1687 годзе пятнаццаць кампаній гандлявалі ўласнымі каштоўнымі паперамі ў Лондане. У 1695 г. іх было ўжо каля 150 кампаній. У выніку невялікая частка гэтых акцый актыўна гандлявалася, многія кампаніі аказаліся нежыццяздольнымі. Англійская бурбалка IPO 1690-х гадоў часам параўноўваецца з бурбалкай даткомаў 1990-х.

Асноўным індэксам лонданскай фондавай біржы з’яўляецца FTSE100, запушчаны 3 студзеня 1984 года. Ён збірае першую сотню кампаній з найбольшай капіталізацыяй, якія каціруюцца на Лонданскай фондавай біржы.
У 2020 годзе агульная выручка Лонданскай фондавай біржы склала £2124 мільёны (у 2019 годзе £2056 мільёнаў). На Лонданскую фондавую біржу да 2021 года прыпадала каля 50 адсоткаў міжнароднага гандлю акцыямі. У 2021 годзе сярэдні штодзённы абарот акцый на Лонданскай фондавай біржы склаў €8,6 млрд.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фондавыя біржы
Катэгорыя:Заходнееўрапейскія фондавыя біржы
Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных пар 2016

**Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных пар 2016** — 2-ы чэмпіянат па кёрлінгу сярод змяшаных пар. Праводзіўся з 2 па 4 снежня 2016 года ў горадзе Мінск на арэне «Мінск-Арэна».
 

## Выніковае размеркаванне месцаў 
## Спасылкі 
* Беларуская асацыяцыя кёрлінга 
* Чемпионат РБ по керлингу 2016 дабл-микст

2016
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2016 годзе
Шымал ДРЭС

**Шымал дзяржаўная раённая электрастанцыя** () — цеплавая электрастанцыя Азербайджана. Размешчана ў Баку. З аднаго цэнтра ажыццяўляецца кіраванне двух электрастанцыя «Шымал-1» і «Шымал-2». Агульная магутнасць — 5,7 мільярда кілават-гадзін электраэнергіі ў год. Дзве электрастанцыі забяспечваюць 20 працэнтаў вытворчасці электраэнергіі па ўсёй Азербайджанскай Рэспубліцы і каля 40-50 працэнтаў — па Баку і Апшэронскаму паўвостраву.

## «Шымал-1» 
«Шымал-1» была здадзена ў эксплуатацыю ў дзве чаргі. Першая чарга — у 1950 годзе, але была выведзена з эксплуатацыі ў 1988 годзе. У 1998 годзе былі прыцягнуты інвестыцыі для другой чаргі. У 2000 годзе быў закладзены падмурак станцыі «Шымал-1», якую здалі ў эксплуатацыю ў 2002 годзе.

## «Шымал-2» 
Падмурак электрастанцыі «Шымал-2» быў закладзены ў 2011 годзе на тэрыторыі 104,9 гектара ў пасёлку Шувелян. Электрастанцыя здадзена ў эксплуатацыю 5 верасня 2019 года. У цырымоніі прынялі ўдзел Прэзідэнт Азербайджана Ільхам Аліеў, кіраўнік ААТ «Азерэнержы» Баба Рзаеў, парламенцкі віцэ-міністр замежных спраў Японіі Кэндзі Ямада, пасол Японіі ў Азербайджане Церуюкі Каторы.

Катэгорыя:Газавыя электрастанцыі Азербайджана
Жак Дзюбашэ

**Жак Дзюбашэ** (, ) — швейцарскі біяфізік на пенсіі. Былы навуковы супрацоўнік Еўрапейскай лабараторыі малекулярнай біялогіі ў Гайдэльбергу, Германія, і ганаровы прафесар біяфізікі ў Лазанскім універсітэце ў Швейцарыі.

У 2017 годзе разам з Ёахімам Франкам і Рычардам Хендэрсанам атрымаў Нобелеўскую прэмію па хіміі «за развіццё крыяэлектроннай мікраскапіі высокай разрознасці для вызначэння структуры біямалекул у растворы». У 2018 годзе разам са сваімі калегамі прафесарам Ёахімам Франкам і доктарам Рычардам Хендэрсанам ён атрымаў медаль прагрэсу Каралеўскага фатаграфічнага таварыства за «важны прагрэс у навуковым або тэхналагічным развіцці фатаграфіі або выявы ў самым шырокім сэнсе».

## Кар’ера 
Дзюбашэ пачаў вывучаць фізіку ў Політэхнічнай школе Лазанскага ўніверсітэта (цяпер Федэральная політэхнічная школа Лазаны) у 1962 годзе і атрымаў ступень інжынера-фізікі ў 1967 годзе. Атрымаў сертыфікат малекулярнай біялогіі ў Жэнеўскім універсітэце ў 1969 годзе, а затым пачаў вывучаць электронную мікраскапію ДНК. У 1973 годзе ён скончыў дысертацыю па біяфізіцы ў Жэнеўскім і Базельскім універсітэце.

З 1978 па 1987 год Жак Дзюбашэ быў кіраўніком групы ў Еўрапейскай лабараторыі малекулярнай біялогіі ў Гайдэльбергу, які тады ўваходзіў у Заходнюю Германію. Гэтыя тэхналогіі выкарыстоўваюцца для выявы асобных біялагічных структур, такіх як бялковыя комплексы або вірусныя часціцы. У Лазане ён прымаў удзел у ініцыятывах, накіраваных на тое, каб навукоўцы больш ведалі пра сацыяльныя праблемы.

У 2014 годзе Жак Дзюбашэ атрымаў прэмію Ленарта Філіпсана ад Еўрапейскай малекульна-біялагічная лабараторыі. Апісваючы сваю кар’еру ў 2015 годзе, прафесар Гарэт Грыфітс, яго калега з ЕМБЛ, растлумачыў: «У Жака было бачанне. Ён знайшоў спосаб замарожваць тонкія плёнкі вады так хутка, што крышталі не паспявалі сфармавацца [якія маглі пашкодзіць узоры] […] з часам гэтая тэхніка стала ўсё больш важнай для даследаванняў у галіне навукі аб жыцці, і сёння відавочна, што гэта варта Нобелеўскай прэміі».

## Асабістае жыццё 
Жак Дзюбашэ жанаты, мае дваіх дзяцей. Хворы на дыслексію.

## Бібліяграфія 
* (фр.) Jacques Dubochet, *Parcours*, Éditions Rosso, 2018, 216 pages ().

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка
* (фр.) Блог

Катэгорыя:Члены Сацыял-дэмакратычнай партыі Швейцарыі
Катэгорыя:Выпускнікі Жэнеўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Базельскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі са Швейцарыі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па хіміі
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катэгорыя:Біёлагі XX стагоддзя
Дзяржаўнае навукова-вытворчае аб’яднанне «Хімічны сінтэз і біятэхналогіі»

'''Дзяржаўнае навукова-вытворчае аб'яднанне «Хімічны сінтэз і біятэхналогіі»''' — навукова-вытворчае аб'яднанне ў структуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

## Гісторыя 
* 1 лістапада 2007 года — стварэнне аб'яднання ў складзе чатырох арганізацый з мэтай распрацоўкі новых тэхналогій, асваення і прамысловага выпуску біятэхналагічнай, фармацэўтычнай і іншай высокатэхналагічнай прадукцыі
* 18 кастрычніка 2012 года — надзяленне аб'яднання функцыямі, якія вызначаюць яго каардынуючую ролю ў развіцці біятэхналагічнай галіны краіны
* 11 снежня 2014 года — пастановай Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі аб'яднанне замацавана за Аддзяленнем біялагічных навук Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі

## Дзейнасць 
* распрацоўка, асваенне вытворчасці і выпуск новых відаў навукаёмістай біятэхналагічнай, фармацэўтычнай і іншай высокатэхналагічнай прадукцыі;
* развіццё навукова-тэхнічнай і вытворчай базы прадпрыемстваў аб'яднання;
* удзел у распрацоўцы і рэалізацыя дзяржаўнай палітыкі ў галіне біятэхналогіі;
* маніторынг Плана развіцця біятэхналагічнай галіны Рэспублікі Беларусь і яе навуковае суправаджэнне і інш.

## Структура 
* Інстытут мікрабіялогіі НАН Беларусі
* Інстытут біяарганічнай хіміі НАН Беларусі
* Інстытут біяфізікі і клетачнай інжынерыі НАН Беларусі
* Інстытут генетыкі і цыталогіі НАН Беларусі
* Адкрытае акцыянернае таварыства «Бабруйскі завод біятэхналогій»
* Таварыства з абмежаванай адказнасцю «Франдэса»
* Унітарнае прадпрыемства «Гасразліковая доследная вытворчасць Інстытута біяарганічнай хіміі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі»
* Дзяржаўнае прадпрыества «Акадэмфарм»
* Таварыства з абмежаванай адказнасцю «Біякам»
* Таварыства з абмежаванай адказнасцю «Актыў БіяТэх»

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ўстановы

Катэгорыя:З’явіліся ў 2007 годзе
Катэгорыя:Інстытуты Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Палярныя даследаванні
Вуліца Калініна (Мінск)

**Вуліца Калініна** — вуліца ў Першамайскім раёне Мінска, названая ў гонар М. І. Калініна ў 1946 г. Да гэтага часу называлася *Мапроўскай*. У 2020 г. некаторыя мінчане прапанавалі пераназваць яе ў вуліцу Быкава, але безвынікова. Цягнецца ад аднайменнай плошчы да вуліцы Я. Коласа, 1,1 км. Пераважная забудова: 5-павярховыя жылыя дамы і 2-павярховыя маласямейныя дамы барачнага тыпу. Сярод сацыяльна-значных аб’ектаў: гімназія № 18 (былая сярэдняя школа № 49) і сярэдняя школа № 73.

## Спасылкі 
* Вуліца Калініна на АТО.ВУ
* Фотаздымкі вуліцы 2021 г.

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Першамайскі раён (Мінск)
Сергеенка

**Сергеенка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ігар Пятровіч Сергеенка (нар. 1963) — беларускі ваенны і дзяржаўны дзеяч.
* Мікалай Іванавіч Сергеенка (нар. 1946) — вучоны ў галіне анестызіялогіі і рэанімаматалогіі.

## Гл. таксама 
* Сяргеенка
* Сергіенка
Інстытут жыллёва-камунальнай гаспадаркі НАН Беларусі

**Інстытут жыллёва-камунальнай гаспадаркі НАН Беларусі** — дзяржаўная навуковая ўстанова ў структуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

## Дзейнасць 
Мэта дзейнасці інстытута  - забеспячэнне на пастаяннай аснове комплекснага навуковага і інавацыйнага суправаджэння працэссаў кіравання жыллёва-камунальнай гаспадаркай Рэспублікі Беларусь, правядзенне навуковых даследаванняў па гэтай праблематыцы.

## Структура 
* Аддзел эканомікі ЖКГ
* Аддзел жыллёвай гаспадаркі
* Аддзел рэсурсаў і навукова-тэхнічнага развіцця
* Аддзел прававой і кадравай працы
* Аддзел бухгалтарскага ўліку і планава-эканамічнай працы
* Аддзел тэхнічнага забеспячэння
* Сектар інфарматызацыі ЖКГ
* Сектар канструктарска-тэхнічных разпрацовак
* Сектар водазабеспячэння і водаадвядзеня

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ўстановы

Катэгорыя:Інстытуты Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Вуліца Акадэміка Купрэвіча
Навіны (значэнні)

Назву **Наві́ны** маюць:

* Навіны — інфармацыйныя паведамленні на тэлебачанні, радыё, у прэсе
* «Навіны» — беларуская грамадска-палітычная газета

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Навіны — вёска ў Лепельскім сельсавеце Лепельскага раёна
** Навіны — вёска ў Стайскім сельсавеце Лепельскага раёна

* Гродзенская вобласць:
** Навіны — вёска ў Навагрудскім раёне 

* Мінская вобласць:
** Навіны — вёска ў Валожынскім раёне
Азербайджанская ЦЭС

**Азербайджанская цеплавая электрастанцыя** () — гэта нафтавая электрастанцыя ў Мінгечаурскім раёне, якая складаецца з 8 энергаблокаў магутнасцю 525 МВт кожны.

З’яўляецца найбуйнейшай цеплавой электрастанцыяй у Паўднёва-Каўказскім рэгіёне.

## Будаўніцтва 
Будаўніцтва электрастанцыі пачалося ў 1974 годзе. Першы энергаблок агульнай магутнасцю 2400 мегават быў здадзены ў эксплуатацыю 20 кастрычніка 1981 года, а восьмы — у 1990 годзе.

Устаноўкі ўводзіліся ў эксплуатацыю паэтапна з 1981 па 1990 год і будаваліся ўстаноўкамі ЛМЗ «Расія» (турбіны), «Электрасіла» (генератары), Таганрог (кацельні). Карабахскі канал з’яўляецца крыніцай астуджальнай вады.

Вышыня дымавых труб завода складае 320 метраў.

Катэгорыя:Мазутныя электрастанцыі Азербайджана
Кацярына Кірылава

**Кацярына Кірылава** (нар. ) — беларуская кёрлінгістка і трэнер, намеснікам старшыні Беларускай асацыяцыі кёрлінга.

## Кар’ера 
Член нацыянальных жаночай, змяшанай і змяшанай парнай зборная Беларусі па кёрлінгу.

## Дасягненні 
**Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных пар**
*  **Чэмпіён (1)**: 2016

Катэгорыя:Кёрлінгісткі Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры па кёрлінгу Беларусі
Катэгорыя:Чэмпіёны Беларусі па кёрлінгу
Заходняе хрысціянства

**Заходняе хрысціянства** — умоўны абагульняючы тэрмін, які аб’ядноўвае Лацінскую Царкву, Пратэстанцтва і супольнасці, што аддзяліся ад іх, такія як старакаталіцкая царква, незалежны каталіцызм і рэстаўрацыянізм.

Пераважная большасць з 2,3 мільярдаў хрысціян свету — заходнія хрысціяне (каля 2 мільярдаў — 1,2 мільярда лаціна-католікаў і 800 мільёнаў пратэстантаў). Першапачатковы і дагэтуль асноўны кампанент, Лацінская царква, развівалася пры біскупе Рыма ў былой Заходняй Рымскай імперыі ў антычнасці. З лацінскай царквы ўзнікла вялікая разнастайнасць незалежных пратэстанцкіх канфесій, у тым ліку лютэранства і англіканства, пачынаючы з пратэстанцкай Рэфармацыі ў 16-м стагоддзі, як і незалежны каталіцызм у 19-м стагоддзі. Такім чынам, тэрмін «заходняе хрысціянства» не апісвае адну супольнасць або рэлігійную канфесію, але ўжываецца для адрознення ўсіх гэтых канфесій разам ад усходняга хрысціянства.

Назва звязана з тым, што названыя кірункі хрысціянства гістарычна ўзніклі на тэрыторыі Заходняй Рымскай імперыі.

Як правіла, самі прадстаўнікі гэтых канфесій сябе «заходнімі хрысціянамі» не называюць. Гэты тэрмін часцей выкарыстоўваецца сярод прыхільнікаў усходняга хрысціянства, а таксама рэлігіязнаўцаў і спецыялістаў, якія вывучаюць гісторыю хрысціянства.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хрысціянства
Павел Жук (выдавец)

**Павел Жук** (, Баранавічы — ) — выдавец беларускага незалежнага друку.

## Біяграфія 
Скончыў фізічны факультэт БДУ, некалькі гадоў адпрацаваў у Акадэміі Навук БССР.

У 1989 годзе ўваходзіў у выдавецкую групу часопіса «Літаратура», які заснавалі Сяргей Дубавец і Алесь Бяляцкі. Потым браў удзел у выданні «Навін БНФ» у 1989 годзе. У сакавіку 1990 года разам з Дубаўцом і Алесем Гурковым выдаў «Дзень Волі — 90», прымеркаваны да 72-х угодак стварэння Беларускай Народнай Рэспублікі. «Дзень Волі» стаў пралогам газеты «Свабода», першы нумар якой пабачыў свет у красавіку 1990 года. У красавіку 1991 года стаў заснавальнікам газеты «Наша Ніва», што пачала выходзіць з ініцыятывы і пад рэдакцыяй Сяргея Дубаўца.
Газету «Свабода» выдаваў да лістапада 1997 года, пакуль газета не была зачынена пасля неаднаразовых папярэджанняў за публікацыю крытычных да палітыкі Лукашэнкі артыкулаў. Нягледзячы на закрыццё газеты, яна працягвала даходзіць да чытача праз Інтэрнэт. У студзені 1998 года газета адрадзілася пад назвай «Навіны», выдаўцом зноў стаў Жук.

У 1992—1994 гадах Жук займаўся стварэннем у Беларусі незалежнага тэлебачання, быў заснавальнікам тэлекампаніі ММ4, работа якой была спынена ўладай.

Уладальнік прыватнай друкарні ў 1997—1999 гадах, якая была пазбаўлена ліцэнзіі падчас выбарчай кампаніі 1999 года.

Памёр 15 лютага 2022 года.

## Літаратура 
* Дэмакратычная апазіцыя Беларусі (1956—1991). Даведнік, slounik.org
* Навіны. 1999, № 1;
* Пазацэнзурны перыядычны друк Беларусі (1971—1990). Каталог. — Мінск., 1998.

Катэгорыя:Выдаўцы Беларусі
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Гуркоў

**Гуркоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алесь Гуркоў (нар. 1965) — беларускі грамадска-культурны дзеяч.
* Віталь Рыгоравіч Гуркоў (нар. 1985) — беларускі спартсмен.
* Уладзімір Сяргеевіч Гуркоў (1931—?) — беларускі этнограф.
Котлін (значэнні)

**Котлін** — шматзначны тэрмін.

* Котлін — востраў у Фінскім заліве Балтыйскага мора.
* Котлін — вясковая гміна ў Польшчы.
Браканіды

**Браканіды** (*Braconidae*) — сямейства паразітычных насякомых атрада перапончатакрылых.

## Апісанне 
Цела даўжынёй 1—5 мм, жоўтае, або карычневата-жоўтае, з сцябліністым брушкам. Маюць дзве пары празрыстых крылаў з адной зваротнай жылкай на пярэдніх крылах, трапляюцца і бяскрылыя формы. Вяртлюгі ног двухчленікавыя, лапкі пяцічленікавыя. Вусікі шматчленістыя. Брушка ў самкі з вельмі доўгім яйцакладам (да 15 мм).

## Пашырэнне 
Касмапаліты. У сусветнай фаўне выяўлена каля 1000 родаў і звыш 20000 відаў.

## Асаблівасці біялогіі 
Дарослыя кормяцца пераважна паддзю і нектарам раслін, самкі некаторых відаў — гемалімфай насякомых-гаспадароў. Наезнікі-браканіды першасныя (зрэдку другасныя) энда- або эктапаразіты (адзінкавыя або групавыя) насякомых пэўных атрадаў: лускакрылых, жукоў, двухкрылых, клапоў.

Плоднасць да 1—2 тыс. яец. У некаторых відаў адзначаецца здольнасць размнажацца без апладнення (з неаплодненых яец развіваюцца самцы — арэнатакія), а таксама поліэмбрыянія (размнажэнне на стадыі яйца). Лічынкі бязногія, з 11-13 сегментаў, голыя або ўкрытыя шчацінкамі, з хвастом (у эндапаразітаў). У развіцці лічынак эктапаразітаў адзначаецца пяць, эндапаразітаў — тры ўзросты.

Працягласць жыцця дарослых два-тры (зрэдку больш) месяцаў. За год ад аднаго да пяці і больш пакаленняў. Зімуюць лічынкі ў коканах на раслінах або ў целе гаспадароў.

### Падсямействы 
У сямейства ўключаюць наступныя падтаксоны:

* 
* 
* 
* 
* 
*  (часам разглядаецца ў рангу сямейства)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (ці Ecnomiini у Euphorinae)
* 
* , з улікам у якасці сіноніма Telengaiinae
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* †
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* †
* †
* 
* 
* 
* 
* †
* 
* 
* 
* 
* 

## Значэнне 
Некаторыя віды выкарыстоўваюць у біялагічнай барацьбе са шкоднымі насякомымі.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Сямействы насякомых
Алесь Гуркоў

**Алесь Уладзіміравіч Гурко́ў** (нар. 11 жніўня 1965, Мінск) — беларускі грамадска-культурны дзеяч, удзельнік незалежнага выдавецкага і маладзёжнага рухаў у другой палове 1980-х.

Арганізатар і кіраўнік нефармальнай маладзёжнай суполкі «Світанак» Беларускага тэхналагічнага інстытута, выдавец і рэдактар газеты «Студэнцкая думка» (1988—1989), адзін з заснавальнікаў і выдаўцоў газеты «Свабода» (1990). Браў актыўны ўдзел у акцыях беларускага маладзёжнага руху, арганізацыі «Мартыралог Беларусі» і БНФ «Адраджэньне», дапамагаў іншым суполкам наладзіць выпуск самвыдату. Член БНФ ад 1988 года. Падчас вучобы быў пад спагнаннямі з боку адміністрацыі інстытута, выклікаўся ў пракуратуру для «субяседвання». Пасля 1991 адышоў ад палітычнай дзейнасці і заняўся бізнесам.

## Літаратура 
* Дэмакратычная апазіцыя Беларусі (1956—1991). Даведнік, slounik.org

Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Выдаўцы Беларусі
Навіны (газета)

**«Навіны»** — грамадска-палітычная газета, якая выдавалася з 16 студзеня 1998 па 29 верасня 1999 года ў Мінску на беларускай мове. Замяніла газету «Свабода», якую 24 лістапада 1997 г. зачыніў Вышэйшы гаспадарчы суд Рэспублікі Беларусь. 24 верасня 1999 года суд задаволіў позву Дзяржаўнага сакратара Савета Бяспекі Віктара Шэймана да газеты і журналіста Сяргея Аніські памерам 15 млрд. рублёў. 25 лютага 2000 года аднаўляецца выпуск і выходзіць 8-палосны першы нумар газеты «Наша Свабода».

Катэгорыя:Газеты Беларусі
Катэгорыя:Газеты на беларускай мове
Катэгорыя:1998 год у Беларусі
Таццяна Тарсунова

**Таццяна Тарсунова** (нар. , г. Мінск, Беларусь) — беларуская кёрлінгістка. Майстра спорту Беларусі (2020).

## Біяграфія 
Скончыла сярэднюю школу № 27 г. Мінск. З 1984 па 1989 год вучылася ў Беларускім політэхнічным інстытуце (факультэт робатаў і робататэхнічных сістэм, спецыяльнасць «прыкладная матэматыка»).

## Кёрлінг 
Займаецца кёрлінгам з 2016 года.

Член нацыянальных змяшанай і змяшанай парнай зборная Беларусі па кёрлінгу.

## Дасягненні 
**Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных каманд**
*  **Чэмпіён (2)**: 2018
*  **Бронзавы прызёр (1)**: 2021

**Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных пар**
*  **Чэмпіён (2)**: 2019, 2020
*  **Сярэбраны прызёр (2)**: 2018, 2021

Катэгорыя:Кёрлінгісткі Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Чэмпіёны Беларусі па кёрлінгу
Катэгорыя:Выпускнікі БНТУ
Мікалай Іванавіч Сергеенка

**Мікалай Іванавіч Сергее́нка** (нар. ) — вучоны ў галіне анестызіялогіі і рэанімаматалогіі, доктар медыцынскіх навук (1999).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Доўгавічы (Мсціслаўскі раён, Магілёўская вобласць Беларусі). У 1970 годзе скончыў Віцебскі медыцынскі інстытут. З 1988 года на пасадзе загадчыка аддзялення Віцебскай нефралагічнай бальніцы. З 2007 года на кафедры анестэзіялогіі і рэаніматалогіі Віцебскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар прац па пытаннях эмацыйнай і нейравегетатыўнай абароны арганізма ва ўмовах хірургічнай агрэсіі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Анестэзіёлагі
Катэгорыя:Рэаніматолагі
Павел Паўлавіч Пятроў

**Павел Паўлавіч Пятроў** (нар. , г. Мінск, Беларусь) — беларускі кёрлінгіст. Член нацыянальнай мужчынскай, змяшанай парнай і змяшанай зборных камандаў Беларусі.

## Дасягненні 
**Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод мужчын**
*  **Сярэбраны прызёр (1)**: 2018

**Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных каманд**
*  **Чэмпіён (1)**: 2017
*  **Сярэбраны прызёр (1)**: 2019
*  **Бронзавы прызёр (3)**: 2016, 2018, 2020

**Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных пар**
*  **Чэмпіён (1)**: 2015

**Адкрыты Кубак Беларусі па кёрлінгу**
*  **Бронзавы прызёр (1)**: 2019

Катэгорыя:Кёрлінгісты Беларусі
Катэгорыя:Чэмпіёны Беларусі па кёрлінгу
Георгій Пятроў

**Георгій Пятро́ў**:
* Георгій Іванавіч Пятроў (1912—1987) — вучоны ў галіне аэрагідрадынамікі.
* Георгій Мікалаевіч Пятроў (1888—1960) — піяніст, хормайстар, дырыжор і педагог.
Павел Пятроў

**Павел Пятроў**:
* Павел Мянандравіч Пятроў (1842—1904) — вучоны ў галіне судовай медыцыны.
* Павел Паўлавіч Пятроў (нар. 1971) — беларускі кёрлінгіст.
* Павел Пятровіч Пятроў (1882—1967) — рускі генерал-маёр, выбітны дзеяч Белага руху ў Сібіры і Паволжы.
Урад нацыянальнага адзінства (Лівія, 2021)

**Урад нацыянальнага адзінства (УНА)** (, *Hukumat al Wahdat al Watania*) — часовы ўрад Лівіі, сфармаваны ў сакавіку 2021 года. Ён замяніў канкуруючыя Урад нацыянальнай згоды, які базаваўся ў Трыпалі і быў прызнаны ААН, і другі кабінет ат-Тані, які знаходзіўся ў Табруку, што падтрымліваўся войскамі Х. Хафтара.

## Узнікненне 
5 лютага 2021 года бакі канфлікту ў Лівіі дамовіліся аб стварэнні часовага ўрада на Форуме лівійскага палітычнага дыялогу, які прайшоў у Жэневе пад эгідай ААН. Абдул Хамід Дбэйба быў абраны прэм’ер-міністрам урада нацыянальнага адзінства, а прэзідэнцкі савет узначаліў Мухамед аль-Манфі.

Умовай фармавання ўрада нацыянальнага адзінства было ўключэнне ў яго асоб, якія раней не займалі пасады ў папярэдніх кабінетах міністраў краіны. Планавалася, што гэты пераходны ўрад будзе кіраваць Лівіяй да выбараў 24 снежня 2021 года.

Кіраўнік Урада нацыянальнай згоды Фаіз Сарадж афіцыйна перадаў уладныя паўнамоцтвы новаму ўраду 16 сакавіка 2021 года. Такім чынам, фармальна ў Лівіі ўпершыню за сем гадоў аб’яднаўся ўрад. Яго склад 10 сакавіка зацвердзіла Палата прадстаўнікоў на пасяджэнні ў Сірце. Пераходны Кабінет міністраў складаецца з 26 міністраў, двух намеснікаў прэм’ер-міністра, а таксама пяці дзяржаўных міністраў.

## Новае двоеўладдзе 
У верасні 2021 года парламент галасуе за вотум недаверу ўраду Абдэля Хаміда Дбэйбы, а 10 лютага 2022 года прызначыў Фатхі Башага прэм’ер-міністрам. Дбэйбе і УНА адхілілі гэтае прызначэнне. Вакол Башагі фарміруецца Урад нацыянальнай стабільнасці. Орган размяшчаецца ў г. Сірт. У жніўні 2022 года двоеўладдзе прывяло да новых узброеных сутыкненняў.

## Спасылкі 
* Правительство национального единства — официальный сайт 
* Правительство национального единства — официальный профиль на фейсбуке
* Офис премьер-министра Ливии — официальный профиль на фейсбуке
Катэгорыя:Палітыка Лівіі
Катэгорыя:2021 год у палітыцы
Яўген Барышнікаў

**Яўген Барышнікаў** (нар. , г. Слонім, Беларусь) — беларускі фалькларыст, кампазітар, бард, дудар і паэт. З 2009 па 2017 гады быў намеснікам старшыні Студэнцкага этнаграфічнага таварыства, з’яўляецца сябрам Беларускага дударскага клуба і Цэнтра этнакасмалогіі «KRYUJA».

## Біяграфія 
У 2001 годзе скончыў сярэднюю школу № 3 г. Слонім. З 2001 па 2005 гады вучыўся ў Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі.

Выступае з 2006 года. Да 2013 года быў удзельнікам беларускага гурта «Ceilidh Ceol» (бойрана і дарабуке), з 2010 года ў «На Таку» (граў на бубне і дудзе).

Быў куратарам «Дударскага клуба» і праекта «Этнаўсё» (Ethno.by).

## Навуковая дзейнасць 
* Барышнікаў Я. Дуды на тэрыторыі Беларусі ў працах замежных аўтараў — 2013
* Барышнікаў Я., «Месцы самыя дударскія»: спроба картаграфавання звестак аб дударскай традыцыі «рэгіёну ВКЛ» — 2014
* Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання : зборнік навуковых прац удзельнікаў VIII Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Мінск, 25-27 красавіка 2014 г.) / Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў. — Мінск, 2014. — 216 с.

## Узнагароды 
 на Грунвальд-600. Апошні с права — Яўген Барышнікаў]]
Лаўрэат фэстываляў аўтарскай песні «Фэст-А 2006» (Мінск), «OPPA 2009» (Варшава, Польшча), «Купалаўскія вакацыі» (2010, Мінск), пераможца XVII Фестывалю беларускай бардаўскай ды аўтарскай песні «Бардаўская восень — 2010» (Бельск Падляскі, Польшча).
 

## Спасылкі 
* Яўген Барышнікаў: «Не трэба ратаваць тых, каму гэта не патрэбна» 
* Барышнікаў Яўген
* Eugen Baryshnikau
* Resume of Eugen Baryshnikau

Катэгорыя:Дудары Беларусі
Катэгорыя:Члены Студэнцкага этнаграфічнага таварыства
Ілья Мікалаевіч Шаламіцкі

**Ілья Мікалаевіч Шаламіцкі** (нар. , Мінск, Беларусь) — беларускі кёрлінгіст і тэнісіст. Майстар спорту Беларусі.

## Кар’ера 
Займаецца кёрлінгам з 2001 года, гуляе на пазіцыі чацвёртага. Член нацыянальнай мужчынскай, змяшанай парнай і змяшанай зборных камандаў Беларусі.

Таксама прафесійна гуляе ў тэніс. Прафесійны трэнер па тэнісе.

## Дасягненні 
**Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод мужчын**
*  **Сярэбраны прызёр (1)**: 2018

**Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных каманд**
*  **Чэмпіён (1)**: 2018

**Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных пар**
*  **Чэмпіён (3)**: 2016, 2019, 2020
*  **Сярэбраны прызёр (1)**: 2018

**Адкрыты Кубак Беларусі па кёрлінгу**
*  **Чэмпіён (1)**:  2018

Катэгорыя:Кёрлінгісты Беларусі
Катэгорыя:Тэнісныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Тэнісісты Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Чэмпіёны Беларусі па кёрлінгу
Нгуен Кхоа Нам

**Нгуен Кхоа Нам** (; 23 верасня 1927 — 1 мая 1975) — генерал-маёр Узброеных сіл Рэспублікі В’етнам, удзельнік Індакітайскай і В’етнамскай войнаў.
## Біяграфія 
Школьную адукацыю атрымаў у родным Дананге. У 1951 годзе пачаў працаваць у Бюджэтным Дэпартаменце Цэнтральнага В’етнама, праз год заняў пасаду начальніка дэпартамента.

У 1953-м запісаўся ў Нацыянальную армію В’етнама. Скончыў курсы ў Ваеннай акадэміі Далата, з якой выпусціўся 28 чэрвеня 1953 года ў званні другога лейтэнанта. Пасля адабраны ў ВПВ. Служыў камандзірам роты 7-га паветрана-дэсантнага батальёна.

На пачатковым этапе В’етнамскай вайны ўзначальваў тэхнічны батальёна, быў начальнікам 3-га дывізіёна 3-га парашутна-дэсантнага батальёна і намеснікам камандзіра 5-га парашутнага батальёна. У лістападзе 1974 года ўзначаліў 4-ю ваенную акругу разам з 4-й корпусам.

У пачатку студзеня 64-га прызначаны начальнікам 4-й дывізіі. У ліпені 1965 года ўзначаліў штаб 1-й паветрана-дэсантнай аператыўнай групы. З мая 1966 працаваў памочнікам камандуючага 1-й пяхотнай дывізіі. У жніўні таго ж года прызначаны камандуючым 3-й паветрана-дэсантнай аператыўнай групы. У снежні 1970 года стаў камандзірам 7-й пяхотнай дывізіі.

30 красавіка 1975 года, даведаўшыся пра падзенне паўднёвав’етнаскага, загадаў сваім байцам раззброіцца і разысціся па дамах. На наступны дзень ўчыніў самагубства.

## Літаратура 
* Trần Ngọc Thống, Hồ Đắc Huân, Lê Đình Thụy (2011). Lược sử Quân lực Việt Nam Cộng hòa.

Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў В’етнаме
Катэгорыя:Генералы Узброеных сіл Рэспублікі В’етнам
Катэгорыя:Генерал-маёры
Катэгорыя:Военачальнікі-самазабойцы
Катэгорыя:Застрэліліся
Энмеркар

**Энмеркар** () — міфічны валадар (*лугаль*) горада Урука, герой шумерскага эпасу. 

## Паходжанне вобразу 
У спісе валадароў Шумера Энмеркар разглядаецца як другі валадар Урука, які кіраваў пасля Меш-кі-аг-гашэра 420 гадоў. Характэрна тое, што ён названы манархам, што пабудаваў сам горад Урук, паколькі пры Меш-кі-аг-гашэры існавала толькі пэўная мясцовасць з храмам Эана, перамешчаным з неба на зямлю багіняй Інанай. Усе астатнія запісы пра Энмеркара з'яўляюцца перад усім літаратурнымі творамі, таму ён разглядаецца большасцю даследчыкаў як міфічная постаць. Мяркуецца, што яго вобраз склаўся ўжо ў перыяд Джэмдзет-Наср. Тым не меней, знаходка археолагамі на месцы архаічнага Урука таблеткі з надпісам «валадар Араты», прывяла да думкі, што пэўныя міфалагічныя падзеі маглі быць адлюстраваннем сапраўдных гістарычных фактаў.

## Культурны герой 
Энмеркар — культурны герой Шумера, які, згодна запісам пра яго, вынайшаў клінапіснае пісьмо, пачаў будаўніцтва цагляных муроў і ірыгацыю.

## Эпічны герой 
Энмеркар — галоўны герой цыклу эпічных паэм пра спаборніцтва Урука і багатай далёкай краіны Араты за дамінаванне і добразычлівасць багіні Інаны.

Энсукушсірана, валадар Араты, быццам бы кідае выклік Энмеркару і дасылае ў Шумер чараўніка, дзеянні якога выклікаюць голад. На баку Энмеркара выступае чараўніца, дасланая богам Уту. Яна перамагае арацкага чарадзея ў магічным спаборніцтве і забівае яго. 

Энмеркар мяркуе падпарадкаваць Арату, каб упрыгожыць урукскі храм каштоўнымі металамі і камяняімі, што ёсць у гэтай краіне. Інана раіць яму пачаць перагаворы з валадаром Араты праз пасланца. Валадар Араты адмаўляецца падпарадкавацца Уруку, патрабуе наўзамен збожжа і ў барацьбе за дабразычлівасць Інаны прызначае Энмеркару некалькі невыканальных заданняў. Але Энмеркар дзякуючы свайму розуму выконвае іх. У Араце пачынаюцца голад і засуха, насельніцтва аказваецца на баку Энмеркара. Інана прымае бок лугаля Урука і пастанаўляе весці гандаль з Аратай.

У дзвюх паэмах пра Лугальбанду Энмеркар узгадваецца як манарх Урука. Ён то вядзе вайну супраць Араты, то звяртаецца да багіні Інаны, каб яна дапамагла адбіць націск амарэяў. 

## Спасылкі 
* Enmerkar and the lord of Aratta: translation
* Enmerkar: Legendary Sumerian Founder And Ruler Of Uruk And Grandson Of God Utu
* Dina Katz, Ups and Downs in the Career of Enmerkar king of Uruk

Катэгорыя:Шумерская міфалогія
Катэгорыя:Міфічныя доўгажыхары
Катэгорыя:Урук