open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Імперыялізм

спрабуе  чыгунку і тэлеграф з Кейптаўна ў Каір.]]
**Імперыялізм** (ад '''', далей ад  — улада, панаванне) — дзяржаўная палітыка стварэння маштабных каланіяльных і эканамічных імперый, экспансіі, барацьбы дзяржавы за сусветную гегемонію. Адзін з ключавых тэрмінаў марксізму-ленінізму. 

Тэрмін «імперыялізм» з'явіўся ў Англіі ў 1890-я, утвораны ад слова «імперыя», і выкарыстоўваецца для характарыстыкі палітыкі краін, што валодаюць калоніямі або дамінуюць над іншымі краінамі — незалежна да таго, ці клічуць яны сябе імперыямі. Імперыялізм апошнія 500 гадоў ёсць у першую чаргу прадпрыемства заходніх краін, якія праводзілі экспансіянісцкую палітыку, а таксама камуністычных сістэм. Геаграфічныя дамены ўключаюць Германскую імперыю, Мангольскую імперыю, Рымскую імперыю, Асманскую імперыю, Свяшчэнную Рымскую імперыю, Партугальскую імперыю, Іспанскую імперыю, Нідэрландскую імперыю, Персідскую імперыю, Французскую імперыю, Расійскую імперыю, Кітайскую імперыю і Брытанскую імперыю, але гэты тэрмін можа быць у роўнай ступені прымяняецца да абласцях ведаў, перакананняў, каштоўнасцей і досведу, як імперыя хрысціянства альбо ісламу. Імперыялізм, як правіла, з'яўляецца самадзяржаўнай, а таксама часам маналітнай структурай па сваім характары. Яна можа быць адносна дабраякаснай, як у Канадзе, альбо жорсткай, як у дзяржаве Конга.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы

Катэгорыя:Капіталізм
Катэгорыя:Каланіялізм
Катэгорыя:Марксізм
Кроў

**Кроў** — вадкая злучальная тканка, якая цыркулюе ў крывяноснай сістэме цела жывёлы. Яна выконвае ў арганізме разнастайныя функціі: транспарт рэчываў, перанос цяпла, падтрыманне гамеастазісу і інш.

Асноўная функція крыві ў большасці жывёл — транспарт газаў (кіслароду і вуглякіслага газу). У шэрагу жывёл, у асноўным, бесхрыбетных, яны пераносяцца ў выглядзе простага раствору. Аднак, больш эфектыўна транспарт газаў ажыццяўляецца пры дапамозе спеціяльных дыхальных пігментаў, якія ўяўляюць сабой злучэнні бялкоў з металамі — меддзю (гемацыянін) ці жалезам (гемаглабін). Яны здольныя зварачальна звязваць кісларод і вуглякіслы газ.

Ва ўсіх хрыбетных кроў мае чырвоны колер (ад ярка- да цёмна-чырвонага), якім яна абавязана гемаглабіну, што ўтрымліваецца ў спецыялізаваных клетках, эрытрацытах.

Кроў выпрацоўваецца ў касцявам мозгу.

Складае ў сярэднім 6—8 % масы цела дарослага чалавека (8-9 % у дзіцяці). Сярэдні аб’ём крыві дарослага мужчыны — 5000-6000 мл.

## Гл. таксама 
* Гематома

Катэгорыя:Біялагічныя вадкасці
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Катэгорыя:Тканкі арганізма
Казімір Дамінік Агінскі

**Казімір Дамінік Агінскі** (? — ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, ваявода троцкі (1710—1730) і віленскі (1730—1733), кавалер Ордэна Белага Арла.

## Біяграфія 
Выбранны паслом на соймы ў 1688, 1693, 1695, 1696, 1698, 1701—1702, 1703, 1712 гадах. Разам са сваім братам Рыгорам Агінскім, далучыўся да шляхецкай кааліцыі, якая выступала супраць засілля Сапегаў у Вялікім Княстве Літоўскім.

У час барацьбы Аўгуста Моцнага і Станіслава Ляшчынскага падтрымаў Сандамірскую канфедэрацыю, якая выступала за Аўгуста Моцнага. У 1729 атрымаў Ордэн Белага Арла.

## Сям'я 
Паходзіў з княжацкага роду Агінскіх уласнага герба, сын польнага літоўскага гетмана Яна Агінскага і яго другой жонкі Яны Нарушэвіч (дачкі літоўскага рэферэндара Станіслава Нарушэвіча).

Быў жанаты з 1692 года з Элеанорай Войнай (памерла ў 1738), з якой меў дзяцей:
* Юзафа Яна Тадэвуша (каля 1693 — 1736), генерал-маёр войскаў літоўскіх (1726), мечнік вялікі літоўскі (1729), ваявода троцкі (1730—1736);
* Марцыбелу, жонка маршалка надворнага літоўскага Ігнацыя Завішы;
* Тэрэзу (1720 — 1773), жонка падскарбія вялікага літоўскага Яна Міхала Салагуба;
* Алену (каля 1701 — 1790), з 1739 жонка маршалка вялікага літоўскага і віленскага кашталяна Ігнацыя Агінскага;
* Марыяну (памерла ў 1763), з 1739 жонка кашталяна мсціслаўскага і віцебскага Станіслава Агінскага.

## Літаратура 
* 
* Zielińska T. Kazimierz Dominik Ogiński // Polski Słownik Biograficzny. — 1978. — T. XXIII. — S. 615—617.

## Спасылкі 
* Генеалогія Агінскіх 

Казімір Дамінік
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Ваяводы віленскія
Катэгорыя:Ваяводы троцкія
Плошча Перамогі

**Плошча Перамогі** — назва плошчаў у розных населеных пунктах.

## Плошчы 
### Азербайджан 
* Плошча Перамогі — плошча ў Ханкэнды.

### Беларусь 
* Плошча Перамогі — плошча ў Віцебску.
* Плошча Перамогі — плошча ў Гомелі.
* Плошча Перамогі — плошча ў Мінску.

### Расія 
* Плошча Перамогі — плошча ў Барнауле.
* Плошча Перамогі — плошча ў Благавешчанску.
* Плошча Перамогі — плошча ў Варонежы.
* Плошча Перамогі — плошча ў Іванаве.
* Плошча Перамогі — плошча ў Калінінградзе.
* Плошча Перамогі — плошча ў Калузе.
* Плошча Перамогі — плошча ў Краснадары.
* Плошча Перамогі — плошча ў Краснаярску.
* Плошча Перамогі — плошча ў Ліпецку.
* Плошча Перамогі — плошча ў Магнітагорску.
* Плошча Перамогі — плошча ў Маскве.
* Плошча Перамогі — плошча ў Мурамаве.
* Плошча Перамогі — плошча ў Омску.
* Плошча Перамогі — плошча ў Разані.
* Плошча Перамогі — плошча ў Санкт-Пецярбургу.
* Плошча Перамогі — плошча ў Саранску.
* Плошча Перамогі — плошча ў Северадзвінску.
* Плошча Перамогі — плошча ў Смаленску.
* Плошча Перамогі — плошча ў Савецкай Гавані.
* Плошча Перамогі — плошча ў Старым Асколе.
* Плошча Перамогі — плошча ў Туле.
* Плошча Перамогі — плошча ва Уладзікаўказе.
* Плошча Перамогі — плошча ва Уладзіміры.
* Плошча Перамогі — плошча ў Цверы.
* Плошча Перамогі — плошча ў Чэбаксарах.
* Плошча Перамогі — плошча ў Южна-Сахалінску.
* Плошча Перамогі — плошча ў Якуцку.

### Украіна 
* Плошча Перамогі — плошча ў Дняпры.
* Плошча Перамогі — плошча ў Данецку.
* Плошча Перамогі — плошча ў Жытоміры.
* *Плошча Перамогі* — ранейшая назва Галіцкай плошчы ў Кіеве.
* Плошча Перамогі — плошча ў Марыупалі.
* Плошча Перамогі — плошча ў Мелітопалі.
* Плошча Перамогі — плошча ў Мікалаеве.
* Плошча Перамогі — плошча ва Умані.
* Плошча Перамогі — плошча ў Херсоне.
* Плошча Перамогі — плошча ў Чаркасах.
* Плошча Перамогі — плошча ў Чарнігаве.

## Станцыі 
* «Плошча Перамогі» — планаваная станцыя метро ў Кіеве.
* «Плошча Перамогі» — станцыя скораснага трамвая ў Кіеве.
* «Плошча Перамогі» — станцыя метро ў Мінску.

## Гл. таксама 
* Вуліца Перамогі
* Завулак Перамогі
* Праспект Перамогі
Герб Пермскага края

[thumb|250px|right|Герб [Пермскі край|Пермскага края]]
**Герб Пермскага края** з'яўляецца сімвалам Пермскага края. 

## Апісанне 
Герб Пермскага края ўяўляе сабой малюнак срэбнага мядзведзя, які ідзе направа, змешчанага на чырвоным геральдычным шчыце; на яго спіне Евангелле ў залатым акладзе з малюнкам васьміканцовага крыжа. Евангелле ўвянчана срэбным пашыраным, увагнутым на канцах крыжам. Шчыт увянчаны пермскай княжай каронай XV стагоддзz.

## Гл. таксама 
* Сцяг Пермскага края

Пермскага края герb
Катэгорыя:Пермскі край
Спіс герояў анімэ «Code Geass»

Гэта артыкул пра герояў анімэ Code Geass
## Галоўныя героі 
**Лелуш Ламперуж** (англ. Lelouch Lamperouge, яп. ルルーシュ・ランペルージ, Rurūshu Ranperūji?) — Герой байранічнага тыпуі галоўны герой анімэ. Яго сапраўднае імя Лелуш ві Брытанія (англ. Lelouch vi Britannia, яп. ルルーシュ・ヴィ・ブリタニア, Rurūshu vi Buritania). Ён з'яўляецца сынам 98-га імператара Чарльза зі Брытанія і яго пятай жонкі Марыаны ві Брытанія. Пасля смерці Марыаны і канфлікта з бацькам-імператарам быў высланы ў Японію разам са сваёй роднай сястрой Наналі. Там ён змяняе сваю фамілію і жыве інкогніта. Наналі і Лелуш вучацца ў Ашфордскай акадэміі, якая належыць сям'і сяброў іх маці. 
Многія дзеянні Лелуша звязаны з яго перажываннямі аб смерці маці і калецтве сястры. Ён шматразова гаворыць, аб тым, што хоча стварыць свет, дзе яго сястра магла б жыць шчасліва. 
Лелуш геній у шахматнай гульні і часта гуляе ў шахматы на грошы. Пры гэтым Лелуш праводзіць аналогіі між шахматамі і сапраўднымі баямі і нават жыццём. Адзіны чалавек, якому Лелуш прайграваў у шахматы і якога ніколі не выігрываў, гэта яго брат Шнайзэль. Лелуш таксама геніяльны тактык і стратэг. 
У адрозненні ад інтэлектуальнага развіцця, фізічна Лелуш развіты слаба. Напрыклад, ён не можа бегаць хутка і доўга. Фактычна яго можа абагнаць любы яго аднакласнік. На гэтай асаблівасці пабудаваныя некаторыя камічныя элементы ў анімэ. Пры гэтым Лелуш мае добрую каардынацыю зроку і руху рук. Гэта дазваляе яму дасканала кіраваць камп'ютарамі і добра страляць.
Лелуш паказаны таксама тадленавітым у такіх дамашніх справах, як, напрыклад, гатаванне ежы. Гэта звязана з тым, што на працягу доўгага часу ён наглядаў за сястрой.
Па сваіх філасофскіх позірках Лелуш з'яўляецца праціўнікам сацыяльнага дарвінізму, якога прытрымліваецца яго бацька. З яго паводзінаў можна заключыць, што Лелуш лічыць мэту апраўданнем для любых сродкаў. 
Лелуш таксама неаднаразова кажа аб тым, што людзі, якія забіваюць, павінны быць самі гатовыя да смерці. Верагодна, гэтыя словы адносяцца і да яго самога.

**Судзаку Куруругі**

**C.C.**

**Наналі Ламперуж **

**Каллен Кодзукі (Штадтфельд)**

**Роло Ламперуж**

## Чорныя Рыцары 
## Святая Брытанская Імперыя 
## Кітайская Федэрацыя 
## Вучні Ашфордскай акадэміі 
Катэгорыя:Манга
Катэгорыя:Анімэ
Катэгорыя:Code Geass
Уладзіслаў Талочка

**Уладзіслаў Тало́чка** (. Крыптанім: *Ад. С*.

## Біяграфія 
У 1896—1904 вучыўся ў Гродзенскай гімназіі. З кастрычніка 1906 года семінарыст Віленскай духоўнай каталіцкай семінарыі. У 1909 годзе пасвечаны ў святара. У 1909—1914 гадах вывучаў тэалогію і філасофію ў каталіцкім універсітэце ў Інсбруку (Аўстрыя). З 1914 года святар у Вільні. У 1915—1918 гадах адзін з ініцыятараў і арганізатараў Віленскага камітэта дапамогі пацярпелым ад вайны, беларускага дзіцячага прытулку «Золак». З 1917 года звязаны з беларускай нацыянальна-рэлігійнай палітычнай арганізацыяй «Хрысціянская дэмакратычная злучнасць». Удзельнічаў у арганізацыі і правядзенні Беларускай канферэнцыі ў Вільні (1918), Беларускім з’ездзе Віленшчыны і Гродзеншчыны (1919). Уваходзіў у склад Літоўскай Тарыбы (1918—1920). За сваю дзейнасць з 1920-х гадоў пераследаваўся польскімі свецкімі і духоўнымі ўладамі. 15 снежня 1938 года як «недобранадзейная асоба» высланы ў Беласток. На пачатку Другой сусветнай вайны вярнуўся ў Вільню.

Пахаваны на віленскіх могілках Роса.

## Культурна-асветная дзейнасць 
Адзін з першых каталіцкіх святароў пачаў ужываць беларускую мову ў набажэнствах.

Публікаваў матэрыялы рэлігійнай тэматыкі ў Віленскім каталіцкім часопісе «Dwutygodnik Diecezjalny» («Дыяцэзіяльны двухтыднёвік»). Падтрымліваў выданне каталіцкай газеты «Беларус». У час Першай сусветнай вайны выкладаў рэлігію ў беларускіх школах Вільні. Выкладчык на курсах для непісьменных рабочых (1916—1917). З 1919 года супрацоўнічаў з газетай «Крыніца», дзе змяшчаў артыкулы культурна-адраджэнскай і рэлігійнай тэматыкі. У міжваенны час (1920—1939) адзін з вядучых публіцыстаў часопіса віленскіх краёўцаў «Przegląd Wileński» («Віленскі агляд»). Быў прыхільнікам ідэі экуменізму.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* Рэлігія і царква на Беларусі. Энцыклапедычны даведнік // Мінск, Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2001. — С. 322. — 365 с. — 3000 экз. — ISBN 985-11-0220-2.
* 
* 
* Vytautas Žeimantas. Kunigas Vladislovas Taločka — Lietuvos Tarybos narys (на литовском языке) XXI amžius, Kaunas, 2020 04 10.
* Выхаванцы пра ксяндза Талочку // Наша слова.pdf № 35 (87), 30 жніўня 2023. // на pawet.net

## Спасылкі 
* Слоўнік Маракова

Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Каталіцкія святары
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Роса
Палітычная карэктнасць

**Паліты́чная карэ́ктнасць**, **паліткарэктнасць** (ад  — даслоўна *палітычная правільнасць*) — тэрмін, які апісвае стыль маўлення, ідэі, палітыку, паводзіны, якія мусяць мінімізаваць абразы расавых, рэлігійных, культурных ды іншых груп.

Сам тэрмін і яго выкарыстанне з’яўляюцца вострапалемічнымі.

## Гл. таксама 
* Самацэнзура
* Памяркоўнасць

Катэгорыя:Палітыка
Катэгорыя:Правы меншасцей
Катэгорыя:Сацыялінгвістыка
Парламенцкія выбары ў Германіі (2009)

thumb|400px|Вынікі выбараў
thumb|250px|Яўка на выбарах па выбарчых акругах

**Парламенцкія выбары ў Германіі** (17-я пасля Другой сусветнай вайны) прайшлі 27 верасня 2009 года.

Згодна з папярэднімі падлікамі, размеркаванне месцаў у Бундэстаге адбудзецца наступным чынам:
* Хрысціянска-дэмакратычны саюз і Хрысціянска-сацыяльны саюз — 239 (раней было 222)
* Сацыял-дэмакратычная партыя — 146 (раней было 222)
* Свабодная дэмакратычная партыя — 93 (раней было 61)
* «Левыя» — 76 (раней было 54)
* Партыя зялёных — 68 (раней было 51)

[thumb|200px|left|лідар кааліцыі ХДС/ХСС [Ангела Меркель]]
Сацыял-дэмакраты паказалі на выбарах горшы рэзультат з 1949 года і, верагодна, апынуцца ў апазіцыі. Па меркаваннях палітолагаў, найбольш верагодным варыянтам для фарміравання кіруючай кааліцыі з'яўляецца альянс паміж ХДС/ХСС і свабоднымі дэмакратамі — так званая «чорна-жоўтая» кааліцыя.

Выдатныя рэзультаты паказалі невялікія партыі, перш за ўсё свабодныя дэмакраты, «Левыя» і зялёныя. Значная большасць так званага «пратэстнага электарату» згуртавалася вакол партыі «Левых» (Die Linke), якая папулярна пераважна на ўсходзе Германіі, у былой ГДР.

## Спасылкі 
* Афіцыйныя вынікі выбараў  
* Наша Ніва: Блок ХДС/ХСС перамог на выбарах у Германіі
* naviny.by: Выборы в Германии: нам бы ваша «скука» 
* naviny.by: Берлин заговорит с Минском иначе? 

Катэгорыя:Выбары 2009 года
Катэгорыя:Выбары ў Германіі
Катэгорыя:Падзеі 27 верасня
Катэгорыя:Верасень 2009 года
Катэгорыя:2009 год у Германіі
Кіслотны дождж

**Кісло́тны дождж**, кіслы дождж — усе віды метэаралагічных ападкаў — дождж, снег, град, туман, дождж са снегам, пры якім назіраецца зніжэнне pH дажджавых ападкаў з-за забруджвання паветра кіслотнымі аксідамі (звычайна — аксідамі серы, аксідамі азота).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Экалогія
Катэгорыя:Экалагічная хімія
Катэгорыя:Атмасферныя ападкі
Катэгорыя:Кліматалогія
Катэгорыя:Гідралогія
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Канстанцін Усцінавіч Чарненка

{{Дзяржаўны дзеяч
|пасада          = Генеральны сакратар ЦК КПСС
|сцяг                   = Symbol-hammer-and-sickle.svg
|парадак                = 4
|перыядпачатак           = 13 лютага 1984
|перыядканец            = 10 сакавіка 1985
|папярэднік         = Юрый Уладзіміравіч Андропаў
|пераемнік               = Міхаіл Сяргеевіч Гарбачоў
|парадак_2              = 9
|пасада_2           = Старшыня Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР
|сцяг_2                 = Flag of the Soviet Union.svg
|перыядпачатак_2         = 11 красавіка 1984
|перыядканец_2          = 10 сакавіка 1985
|папярэднік_2       = Васіль Васілевіч Кузняцоў (в.а.)
|пераемнік_2             = Васіль Васілевіч Кузняцоў (в.а.)
|бацька = Усцін Дзямідавіч Чарненка  (памёр у 1930-х гг.)
|маці = Харыціна Дзмітрыеўна Чарненка  (памерла ў 1919)
|узнагароды =
{ style="background:transparent"
     
}
{ style="background:transparent"

       

     
-
 
}
Замежныя ўзнагароды:
{
 
}
}}
**Канстанцін Усцінавіч Чарненка** (1 (24) верасня 1911), с. Вялікая Цесь, Енісейская губерня, Расійская імперыя — , , СССР) — кіраўнік савецкай дзяржавы ў 1984—1985 гадах. Генеральны Сакратар ЦК КПСС з 13 лютага 1984 і Старшыня Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР з 11 красавіка 1984 года. Член КПСС з 1931 года, ЦК КПСС — з 1971 года (кандыдат з 1966), член Палітбюро ЦК КПСС з 1978 года (кандыдат з 1977). Тройчы Герой Сацыялістычнай Працы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Старшыні Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі СССР
Катэгорыя:Кандыдаты ў члены ПБ ЦК КПСС
Катэгорыя:Члены Палітбюро ЦК КПСС
Катэгорыя:Героі Сацыялістычнай Працы
Катэгорыя:Тройчы Героі Сацыялістычнай Працы
Катэгорыя:Узнагароджаныя Залатым медалём імя Карла Маркса
Катэгорыя:Пахаваныя ў некропалі каля Крамлёўскай сцяны
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР
Катэгорыя:Памерлі ад сардэчнай недастатковасці
Катэгорыя:Генеральныя сакратары ЦК КПСС
Мангры

, Індыя]]
**Мангры**, або **мангравыя лясы** (ад ) — зараснікі вечназялёных дрэў і хмызнякоў на прыліўна-адліўнай паласе глеістых узбярэжжаў вільготных тропікаў, якія ахаваны ад прыбою.

Мангры сканцэнтраваны па плоскіх берагах усходняга і заходняга (Гвінейскія мангры) узбярэжжаў Афрыкі, на востраве Мадагаскар, Сейшэльскіх і Маскарэнскіх астравах, па берагах Паўднёвай Азіі і Паўночнай Аўстраліі, Цэнтральнай і Паўночнай Амерыкі. Найбольш паўночны раён распаўсюджання манграў — каля 32° пн.ш. у Фларыдзе і на Бермудскіх астравах, у Чырвоным моры (заліў Акаба) і на поўдні Японіі. У Паўднёвым паўшар’і мангровы адыходзяць яшчэ далей ад экватара. На ўсходнім узбярэжжы Афрыкі яны дасягаюць наваколляў Дурбана (33° пд.ш.), а ва Усходняй Аўстраліі — 38° пд.ш. Найменшую працягласць арэал манграў мае на Ціхаакіянскім узбярэжжы Амерыкі, ад Ніжняй Каліфорніі да 3°48' пд.ш. у Паўднёвай Амерыцы — яе распаўсюджанне на поўдзень абмяжоўвае халоднае цячэнне Гумбальдта. У Атлантычным акіяне мангровы дасягаюць 28°20' на поўдні Бразіліі. На ўзбярэжжы Афрыкі яны растуць галоўным чынам у эстуарыях буйных рэк, і распаўсюджанне іх на поўдзень перашкаджае каля 9° пд.ш. сухі клімат кантынента. Такім чынам, з пункту гледжання геаграфіі мангравыя біяцэнозы лічацца інтразанальнымі.

Мангры складаюцца звычайна з вечназялёных дрэў вышынёй 10-15 м. Найбольш высокаствольныя дрэвы (да 27-30 м) сустракаюцца ў манграх Усходняга паўшар’я. Залежна ад частаты і працягласці затаплення, характару субстрата (глеісты ці пясчаны), суадносінаў прэснай і марской вады (у вусцях рэк) расліны ў мангравых зарасніках размешчаны паясамі, у кожным з якіх дамінуюць адзін-два (часам некалькі) віды.

Колькасць відаў раслін, якія ўтвараюць мангравыя зараснікі, адносна невялікі — каля 20 відаў, што адносяцца да сямействаў рызафоравых, вербенавых, мірысінавых, санетарыевых і камбрэтавых.

## Гл. таксама 
* Мангравыя экарэгіёны


Катэгорыя:Тыпы лесу
Плутарх

**Плутарх** (, каля 45 — каля 120) — старажытнагрэчаскі пісьменнік і філосаф рымскай эпохі. Плутарх плённа працаваў у галінах біяграфіі, філасофіі і этыкі.

Сярод твораў Плутарха найбольш вядомы «Параўнальныя жыццяпісы» — біяграфіі выдатных дзеячаў антычнасці. Плутарх аб’яднаў дзеячаў грэчаскай і рымскай гісторыі, кожнага з грэкаў суаднёс з падобным да яго рымлянінам, а ў канцы кожнай пары біяграфій ён параўноўвае іх. У «Параўнальных жыццяпісах» Плутарх вельмі шмат увагі надае маральным якасцям сваіх герояў, пры гэтым ён даволі часта крытыкуе, ці наадварот, ставіць у прыклад паводзіны таго ці іншага дзеяча. Акрамя таго, «Параўнальныя жыццяпісы» — гэта каштоўная гістарычная крыніца, бо Плутарх пры напісанні біяграфій абапіраўся на абагульняючыя працы свайго часу, якія, на жаль, да нас амаль не дайшлі.

## Спасылкі 
* Плутарх на старажытнагрэчаскай
* Бібліяграфія 

Катэгорыя:Сярэднія платонікі
Катэгорыя:Біёграфы
Катэгорыя:Старажытнагрэчаскія філосафы
Катэгорыя:Гісторыкі Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Гісторыкі Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Філосафы Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Філосафы I стагоддзя
Катэгорыя:Эстэтыкі
Катэгорыя:Гісторыкі II стагоддзя
Начка Гінвілавіч

**Начка Гінвілавіч**, **Нач**, **Онач**, **Аначка** у хросце **Пётр** (зг. 1413—1455) — літоўскі баярын, сын троцкага намесніка Гінвіла. Староста берасцейскі (з 1433), кашталян троцкі (1452—1455). На Гарадзельскай уніі прыняў герб «Даліва».

Паводле Длугаша, па смерці Жыгімонта Кейстутавіча ў 1440 годзе, Начка, тым часам староста берасцейскі, быў прыхільнікам укняжання Жыгімонтава сына Міхала і спрабаваў супраціўляцца новаму вялікаму князю Казіміру Ягелончыку. Нягледзячы на гэта, не згубіў пры Казіміры ўраду, а ў 1449 годзе атрымаў ад яго новыя наданні.

Меў сыноў Андрэйку, Міхала і Якуба Начовічаў.

Родзічам Начкі быў, імаверна, і Пётр Лелюш.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Semkowicz W. O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle r. 1413. Rocznik Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. 1926—1927. T. 8.

Катэгорыя:Кашталяны троцкія
Катэгорыя:Баяры літоўскія
Катэгорыя:Старосты берасцейскія
Ыйджанбу

**Ыйджанбу́** () — горад у правінцыі Кёнгі, Паўднёвая Карэя.

Горад размешчаны на поўнач ад Сеула недалёка ад мяжы з Паўночнай Карэяй, з прычыны чаго тут маецца амерыканская ваенная прысутнасць: у Ыйджанбу размешчана штаб-кватэра другой пяхотнай дывізіі войска ЗША (асабовы склад дывізіі раскватараваны галоўным чынам у суседнім горадзе Тондучхон). У серыяле «МЭШ» Ыйджанбу (тады яшчэ невялікае мястэчка) з'яўляецца месцам дыслакацыі шпіталя 4077.

Катэгорыя:Гарады Паўднёвай Карэі
Войцех Радзівіл

**Войцех (Альбрэхт) Радзівіл** (каля 1476 — ), рэлігійны каталіцкі дзеяч ВКЛ.

## Біяграфія 
Сын Мікалая Радзівіла Старога.

Біскуп луцкі з 1502, віленскі з 1507 (першы з магнатаў ВКЛ на гэтай пасадзе). Войцех Радзівіл кіраваў у Віленскай дыяцэзіі дванаццаць гадоў. Выступаў за унію праваслаўнай і каталіцкай цэркваў. Дамагаўся кананізацыі св. Казіміра.

Меў маёнткі ў Літве, на Гродзеншчыне (Новы Двор, Ліпск), маёнтак Убарць.

Катэгорыя:Біскупы віленскія
Войцех
Катэгорыя:Біскупы луцкія
Катэгорыя:Памерлі ў Вільнюсе
Пантэон (Рым)

thumb|Інтэр’ер Пантэона
thumb|Купал Пантэона
**Пантэон** (па-лацінску: Pantheon ад старажытнагрэчаскага Πάνθεον) — храм у Рыме, выдатны помнік старажытнарымскай архітэктуры.

Храм упершыню пабудаваў Марк Віпсаній Агрыпа пры імператары Актіавіяне Аўгусце. Аднак прыкладна ў 80 годзе н.э. храм быў знішчаны ў час вялікага пажару і зноў адбудаваны імператарам Адрыянам. Храм пабудаваны ў класічным стылі і мае звычайны порцік з калонамі. Даволі арыгінальным элементам архітэктуры Пантэона з’яўляецца купал з адтулінай.

Першапачаткова храм быў прысвечаны ўсім паганскім багам, але ў 609 годзе Рымскі Папа Баніфацый IV ператварыў храм у хрысціянскі і прысвяціў яго ўсім хрысціянскім святым. У часы Рэнесансу храм, які стаў прыкладам для майстроў у час панавання моды на антычнасць, пачаў выкарыстоўвацца як магільня для вядомых людзей.

Храм з’яўляецца класічным прыкладам купальнага будынка. Прапорцыі яго вызначаюцца дасканаласцю: пры вышыні 42,7 м, амаль аднолькавай з дыяметрам купала (43,5 м), пры вышыні сцен, роўнай радыусу асноўнага, круглага ў плане аб’ёму, ва ўнутраную прастору ўпісваецца шар. Купал мае форму паўсферы, якая ляжыць на цыліндрычнай аснове. Пантэон узведзены з традыцыйных матэрыялаў — цэглы і бетону. Ён пакоіцца на падмурку глыбінёй 4,5 м, а таўшчыня сцен храма дасягае 6,3 м. Унутры іх ёсць пустоты, разлічаныя на памяншэнне вагі. Акрамя гэтага для трываласці і раўнамернага размеркавання нагрузкі выкарыстана строга прадуманая сістэма вялікіхі малых цагляных арак, папярочных перамычак. Знадворку круглым сценам проціпастаўлены васьмікалонны порцік карынфскага ордэра. Фактычна гэта адзінае ўпрыгожанне замкнёнага знешняга аб’ёму храма, у якім галоўны мастацкі эфект перанесены на ўнутраную прастору.

Стварэнню ўражання неабсяжнасці, велізарнага аб’ёму садзейнічаюць амаль усе элементы інтэр’ера — ад мармуровай падлогі, інкрустацый сцен, калон карынфскага ордэра, ніш для скульптуры, паясоў, што падкрэсліваюць падзел на ярусы, да кесаніраванага купала з амаль дзевяціметровай у дыяметры адтулінай для асвятлення. Менавіта кесоны ствараюць эфект несапраўднай перспектывы, падкрэсліваючы вышыню будынка.

Храм успрымаўся рымлянамі як увасабленне сусвету, а кожная дэталь яго ўбрання, народжаная геніем архітэктара, напаўнялася ў свядомасці асобы адчуваннем шматзначнасці мастацкага вобраза прасторы. На працягу стагоддзяў многія архітэктары імкнуліся пераўзысці ў сваіх збудаваннях Пантэон. Калі ў памерах гэта некаторым і ўдавалася, то ў адчуванні меры, прапорцый, кампазіцыі храм быў недасягальны.

## Літаратура 
* *Лазука, Б.* Гісторыя сусветнага мастацтва. Ад старажытных часоў па XVI стагоддзе / Б. А. Лазука. — Мн.: Беларусь, 2010. ISBN 978-985-01-0894-4

## Спасылкі 
* Italy, Rome, Pantheon, Virtual Tour with map and compass effect by Tolomeus 
* Live Camera Pantheon , Жывая камера, Від на пантэон

*
Катэгорыя:Дахрысціянскія храмы Рыма
Катэгорыя:Пантэоны
Павел (Галькоўскі)

**Павел** (**Павел Міхайлавіч Галькоўскі**) (, мястэчка Усвят, Веліжскі павет, Віцебская губерня — ) — свяшчэннапакутнік, мітрапаліт Іванава-Вазнясенскі, актыўны ўдзельнік манархічнага руху, старшыня Віцебскага аддзелу Саюза рускага народа.

Скончыў Духоўную семінарыю. у 1888 годзе пастрыжаны ў манахі і стаў іераманахам. Да 1918 — настаяцель Свята-Пакроўскага храма г. Віцебска. У 1918 арыштаваны, пераведзены ў Бутырскую турму, вызвалены ў 1919.

У 1921 хіратанісан у епіскапа Бузулуцкага, вікарыя Самарская епархіі. У 1923 арыштаваны па абвінавачванню ў «антысавецкай дзейнасці» і змешчаны ў Таганскую турму. У 1924 адпраўлены ў ссылку ў Сярэднюю Азію, затым у Казань. У 1927 прызначаны епіскапам Ягор'еўскім, вікарыем Разанскай епархіі. З 1929 епіскап Іванава-Вазнясенскі, з 1930 архіепіскап з 1935 — мітрапаліт. У студзені 1936 арыштаваны. Расстраляны.

Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскай духоўнай семінарыі
Катэгорыя:Епіскапы Рускай праваслаўнай царквы
Катэгорыя:Праваслаўныя святыя
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя
Катэгорыя:Саюз рускага народа
Катэгорыя:Гісторыя Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Нарадзіліся ва Усвятах
Андрэй Данілавіч Юрашкевіч

**Андрэй Данілавіч Юрашкевіч** ( — пасля 1909), дэпутат III Дзяржаўнай Думы ад Мінскай губерні (фракцыя правых).

Протаіерэй. Рэктар Мінскай Духоўнай семінарыі (з 1905). Скончыў Мінскую Духоўную семінарыю і Санкт-Пецярбургскую Духоўную акадэмію. Быў настаўнікам духоўнага вучылішча, саборным свяшчэннікам у Мінску. Старшыня епархіяльнага вучылішчнага савета. Вядомы прапаведнік і публіцыст.

Катэгорыя:Выпускнікі Мінскай духоўнай семінарыі
Катэгорыя:Протаіерэі
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі III склікання
Катэгорыя:Постаці Мінскай губерні
Катэгорыя:Рэктары Мінскай духоўнай семінарыі
Катэгорыя:Праваслаўныя багасловы Беларусі
Канстанцін Маркавіч Акаловіч

**Канстанцін Маркавіч Акаловіч** (17 (29) верасня 1872 — ) — дэпутат IV Дзяржаўнай Думы ад Мінскай губерні (член Савета фракцыі правых).

## Біяграфія 
Свяшчэннік. Скончыў Мінскую духоўную семінарыю. Дэпутат епархіяльных і акруговых з’ездаў духавенства Мінскай епархіі. Епархіяльны місіянер, сакратар Віленскага епархіяльнага місіянерскага камітэта. Настаяцель Знаменскай царквы г. Вільня, памагаты гарадскога благачыннага, член упраўлення Мінскага духоўнага вучылішча. Рэдактар мясцовага «Братэрскага лістка», складальнік малітоўнікаў для простага народа, аўтар брашур русафільскага і антыкаталіцкага зместу.

Абраны ў Дзяржаўную думу (1912). У ёй выступаў пераважна па пытаннях, звязаных з каталіцкай экспансіяй у паўднёва-заходніх губернях Расіі, супраць уніятаў, сектантаў і яўрэяў, а таксама за ўмацаванне маральных і рэлігійных асноў рускага грамадства. Член думскай камісіі па пытаннях веравызнання (намеснік старшыні) і камісіі па працоўных пытаннях.

Служыў у царкве Дабравешчання Найсвяцейшай Багародзіцы пры Дэпартаменце агульных спраў МУС да яе зачынення ўладамі летам 1918 года. Пазней служыў у латвійскіх прыходах РПЦ да сваёй смерці ў 1933 годзе.

Катэгорыя:Выпускнікі Мінскай духоўнай семінарыі
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі IV склікання
Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў Латвіі
Уладзімір Парфір’евіч Юзьвюк

**Уладзімір Парфір’евіч Юзвюк** (1868, Высокае, Гродзенская губерня — ) — дэпутат IV Дзяржаўнай Думы ад Віленскай губерні, заснавацель і кіраўнік Віленскага аддзела Саюза рускага народа.

## Біяграфія 
Сын псаломшчыка. Скончыў Літоўскую духоўную семінарыю (1890). Свяшчэннік, протаіерэй, настаяцель царквы ў мястэчку Гальшаны, Ашмянскага павета., Віленскай губерні. Дэпутат епархіяльных з’ездаў, вядомы царкоўны дзеяч. Арганізатар і старшыня мясцовай пажарнай дружыны, наладжвальнік і старшыня ўпраўлення пазыковага таварыства, старшыня санітарнай камісіі. Заснавальнік мясцовага аддзела Саюза рускага народа (СРН). Кандыдат у члены Галоўнага Савета СРН (1912).

У Дзярждуме актыўна выступаў у абарону праваслаўя ў паўднёва-заходніх губернях ад замахаў каталіцкай і ўніяцкай цэркваў. Абіраўся ў члены думскіх камісій па фінансавых пытаннях і па барацьбе з нямецкім засіллем (1915). Пасля рэвалюцыі — актыўны дзеяч у абарону праваслаўнай веры ў Польшчы (у 1930 абраны віцэ-старшынёй Перадсаборнага Сходу Праваслаўнай царквы ў Польшчы).

Памёр у 1943 гозе, пахаваны ў Гальшанах на царкоўным дворыку, насупраць галоўнага ўваходу ў царкву.

Катэгорыя:Выпускнікі Віленскай духоўнай семінарыі
Катэгорыя:Протаіерэі
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі IV склікання
Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў Польшчы
Катэгорыя:Саюз рускага народа
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі ад Віленскай губерні
Вячаслаў Андрэевіч Якубовіч

{{Палітык
 |Імя              = Вячаслаў Андрэевіч Якубовіч
 |Выява      = Vyacheslav A. Yakubovich.jpeg
 |Шырыня           = 250px
 |Дата нараджэння    = 31.3.1868
 |Месца нараджэння   =
 |Дата смерці      = пасля 1917
 |Месца смерці     =
 |Грамадзянства      = 
 |Адукацыя      = Мінская духоўная семінарыя
 |Веравызнанне  = Праваслаўе
 |Партыя           =
 |Род дзейнасці = член Дзяржаўнай думы II, III і IV скліканняў ад Мінскай губерні
|Узнагароды        =
{ style="background:transparent"
 3-й ст.
}
}}
**Вячаслаў Андрэевіч Якубовіч** (1868, с. Паўловічы, Бабруйскі павет, Мінская губерня — не раней за 1917) — дэпутат II—IV Дзяржаўнай Думы ад Мінскай губерні (фракцыі акцябрыстаў, затым нацыяналістаў і ўмерана правых, затым правых).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскую духоўную семінарыю (1890). З 1891 па 1897 служыў у Петрапаўлаўскай царкве с. Старчыцы, Слуцкага павета, Мінскай губерні. З 1897 настаяцель Мікалаеўскай царквы ў мястэчку Петрыкаве, Мазырскага павета, Мінскай губерні. Благачынны 2-й акругі таго ж павета.

Пабудаваў дзве каменныя цэрквы ў мястэчку Петрыкаве, за што быў узнагароджаны ордэнам Св. Ганны 3 ступені. У II Дзярждуме ўвеходзіў у фракцыю акцябрыстаў, у III ДД — у Фракцыю нацыяналістаў і ўмерана-правых (ФНУП), у IV ДД увайшоў у фракцыю правых (ФП). Член Рускага Украйкавага Таварыства, створанага пры Рускім сходзе. Член упраўлення Усерасійскага Філарэтаўскага таварыства народнай адукацыі (1913).

Катэгорыя:Выпускнікі Мінскай духоўнай семінарыі
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі II склікання
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі III склікання
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі IV склікання
Катэгорыя:Члены рускай нацыянальнай фракцыі
Катэгорыя:Члены Рускага ўскраіннага таварыства

Катэгорыя:Гісторыя Мінскай вобласці
Іасаф (Жэвахаў)

**Епіскап Іасаф** (вядомы таксама як ** Іасаф Магілёўскі**, у свеце **Уладзімір Давідавіч Жэвахаў**; 24 снежня (5 студзеня) 1874 — 4 снежня 1937) — свяшчэннамучанік, царкоўны і грамадскі дзеяч, епіскап Магілёўскі, член Рускага сходу, брат-блізнюк Мікалая Жэвахава.

17 ліпеня 2002 года вызначэннем Святога Сінода Рускай праваслаўнай царквы імя ўключана ў Сабор навамучанікаў і вызнаўцаў Расійскіх. 17 верасня 2014 года ў Праабражэнскім кафедральным саборы начальнік упраўлення ФСБ па Белгарадскай вобласці Алег Южаков ў прысутнасці мітрапаліта Белгарадскага і Старооскольского Іаана (Папова) перадаў мітрапаліту Курск і Рыльскага Герману (Моралину) копію крымінальнай справы, узбуджанай у 30-х гадах у дачыненні да біскупа Іасаф (Жевахова). У матэрыялах справы: ордэр на арышт, пастанова аб абранні меры стрымання, пратакол допыту, анкета арыштаванага, пастанову «тройкі» аб расстрэле і даведка аб пасмяротнай рэабілітацыі біскупа. Мітрапаліт Герман падзякаваў за дакументы і адзначыў, што нядаўна ў Курску быў знойдзены дом, у якім падчас спасылкі жыў біскуп, і паабяцаў усталяваць на ім памятную дошку.

## Асноўныя працы 
* Молитва святителя Иоасафа, Белгородского и всея России Чудотворца (1705—54). (Опыт крат. комм.). Издание 2-е, доп. Киев, 1912;
** Тое ж. С приложением очерка С. А. Нилуса о Н. А. Мотовилове и статьей А. Д. Эртеля «Древние пещеры на Зверинце в Киеве»;
** Тое ж. Издание 3-е, доп. жизнеописанием святителя. Киев, 1915;
* Родословная роспись рода князей Жеваховых. (Российская ветвь). Киев, 1914.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чарнігаўскай вобласці
Катэгорыя:Праваслаўныя святыя Беларусі
Катэгорыя:Епіскапы магілёўскія
Катэгорыя:Епіскапы Рускай праваслаўнай царквы
Катэгорыя:Епіскапы мінскія
Катэгорыя:Расстраляныя ў СССР
Катэгорыя:Пакараныя смерцю рэлігійныя дзеячы
Катэгорыя:Члены Рускага сходу
Георгій Георгіевіч Замыслоўскі

**Георгій Георгіевіч Замыслоўскі** (13 (25) мая 1872 — ) — дэпутат III—IV Дзяржаўнай Думы ад Віленскай губерні (фракцыя правых).

## Біяграфія 
Скончыў юрыдычны факультэт Пецярбургскага ўніверсітэта. З 1894 года служыў памагатым сакратара Камісіі па складанні мясцовых забаронных кніг пры Міністэрстве юстыцыі. З 1899 года міравы суддзя па Курляндскай губерні. З 1903 года — таварыш пракурора Гродзенскага, з 1904 — Віленскага акруговых судоў, у чэрвені 1906 — лістападзе 1907 выконваў абавязкі таварыша пракурора Віленскай судовай палаты. З 1907 года — член Дзяржаўнай думы. Надворны саветнік (1905).

Член Саюза рускага народа (з 1908 — Рускага народнага саюза імя Міхаіла Архангела). Удзельнічаў у справе Бейліса, прадставўляючы маці Андрэя Юшчынскага, дабіваўся пакарання Бейліса. Пасля 1917 — удзельнік Белага руху.

Катэгорыя:Постаці Белага руху
Катэгорыя:Выпускнікі юрыдычнага факультэта Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Расіі
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі III склікання
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі IV склікання
Катэгорыя:Члены Саюза рускага народа
Катэгорыя:Члены Рускага сходу
Катэгорыя:Саюз рускага народа
Калігула

**Калігула** (), поўнае імя: **Гай Юлій Цэзар Аўгуст Германік** (, Анцый — , Рым) — старажытнарымскі імператар з 18 сакавіка 37 да 24 студзеня 41 года.

## Біяграфія 
Калігула нарадзіўся ў 12 год пасля Р. Х. і быў сынам вядомага генерала Германіка. Мянушка «Калігула» паходзіць ад лацінскай назвы абутку легінераў, у якой ён хадзіў у дзяцінстве, калі ўдзельнічаў з бацькам у ваенных паходах.

Калігула стаў імператарм пасля смерці Тыберыя і спачатку ўзбудзіў да сабе любоў народа. Аднак хутка ён пачаў праводзіць недальнабачную палітыку, а таксама пачаў выкарыстоўваць уладу для свайго задавальнення. Магчыма, гэта было вынікам нейкай псіхічнай хваробы. Напрыклад, са статуй багоў, якія прывезлі з Грэцыі, Калігула загадаў зняць галовы і паставіць замест іх свае выявы. Таксама ён меў намер зрабіць свайго каня консулам і такім чынам увесці ў сенат. Калігула вёў вельмі распусны лад жыцця. Ён таксама растраціў усе дзяржаўныя грошы, а потым уводзіў новыя налогі і рознымі спосабамі «выбіваў» грошы.

Нарэшце, у 41 годзе ён быў забіты Касіем Херэем у выніку змовы.

Катэгорыя:Консулы Рымскай імперыі
Катэгорыя:Юліі-Клаўдзіі
Мітрафан (Краснапольскі)

**Мітрафан (Дзмітрый Іванавіч Краснапольскі)** ( — ) — свяшчэннамучанік, царкоўны, палітычны і грамадскі дзеяч, удзельнік нацыянальна-манархічнага руху, епіскап Рускай праваслаўнай царквы, дэпутат III Дзяржаўнай Думы ад Магілёўскай губерні (фракцыя правых).

Уключаны ў Сабор Беларускіх святых. Дзень памяці — 23 чэрвеня.

## Біяграфія 
Скончыў Варонежскую духоўную семінарыю (1890), Кіеўскую духоўную акадэмію (1897, са ступенню кандыдат багаслоўя). У 1896 годзе прыняў манаства, з 1897 года — іераманах. У 1897—1902 гадах — інспектар Іркуцкай духоўнай семінарыі, з 1902 года — рэктар Магілёўскай духоўнай семінарыі.

У 1907 годзе хіратанісан у епіскапа Гомельскага, вікарыя Магілёўскай епархіі. У тым жа годзе абраны дэпутатам Дзяржаўнай думы. У перыяд сваёй працы ў Думе ў 1907—1912 прымаў дзейны ўдзел у манархічным і рускім нацыяналістычным руху. Рэгулярна ўдзельнічаў у паседжаннях Рускага сходу, падтрымліваў цесныя адносіны з кіраўніцтвам Саюза рускага народа (СРН), у лютым 1908 года ў якасці ганаровага госця прысутнічаў на адкрыцці з’езду СРН, а ў лютым 1910 года асвячаў новае памяшканне Галоўнага Савета СРН, чытаў лекцыі для рабочых-манархістаў па просьбе Рускага Народнага Саюза імя Міхаіла Архангела.

У 1912 годзе атрымаў прызначэнне на самастойную кафедру епіскапа Мінскага і Тураўскага. З 1916 года — епіскап Астраханскі і Царэўскі. З 1918 года — архіепіскап.

25 мая (7 чэрвеня) 1919 года разам са сваім вікарыем Лявонціем (фон Вімпфен) быў арыштаваны чэкістамі ў Астрахані па ўказанні Сяргея Кірава. Спробы праваслаўных жыхароў горада выручыць сваіх архіпастыраў поспехам не ўвянчаліся. Перад расстрэлам, які быў арганізаваны 23 чэрвеня (6 ліпеня) 1919 года, арцыбіскуп Мітрафан блаславіў салдат, якім загадалі яго пакараць смерцю. Тады чэкіст, які камандаваў расстрэлам, ударыў архіпастыра рэвальверам па дабраслаўляючай дзясніцы і стрэліў яму ў скронь.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Варонежскай губерні
Катэгорыя:Памерлі ў Астрахані
Катэгорыя:Епіскапы Рускай праваслаўнай царквы
Катэгорыя:Архіепіскапы Рускай праваслаўнай царквы
Катэгорыя:Рускія праваслаўныя святыя
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі ад Магілёўскай губерні
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога Аляксандра Неўскага
Катэгорыя:Свяшчэннамучанікі
Катэгорыя:Кананізаваныя ў XXI стагоддзі
Катэгорыя:Члены Рускага ўкраіннага таварыства
Катэгорыя:Загінулі ў Грамадзянскую вайну ў Расіі
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі III склікання
Катэгорыя:Епіскапы мінскія
Катэгорыя:Епіскапы гомельскія і жлобінскія
Катэгорыя:Праваслаўныя святыя Беларусі
Катэгорыя:Рэктары Магілёўскай духоўнай семінарыі
Фёдар Іосіфавіч Нікановіч

**Фёдар Іосіфавіч Нікановіч** (, м. Бешанковічы, Лепельскі павет, Віцебская губерня — ), пратаіерэй, дэпутат III Дзяржаўнай Думы ад Віцебскай губерні (фракцыя правых), член Саюза рускага народа.

Скончыў Віцебскую духоўную семінарыю (1876). Святар з 1879. У 1897 прызначаны настаяцелем сабору ў Люцыне і ўзведзены ў сан протаіерэя.

У гады рэвалюцыйнай смуты 1905—1907 выступаў з маральна-рэлігійнымі і патрыятычнымі прамовамі, ацвераджаючы і ўлагоджваючы мясцовае насельніцтва. Уступіў у члены аднаго з беларускіх аддзелаў Саюза рускага народа. Заслугі Нікановіча па заспакаенні насельніцтва былі настолькі плённыя, што ў 1907 былі адзначаны імператарскім дараваннем яму ордэна св. Ганны 2-й ст. У 1907 быў абраны ў III Дзяржаўную Думу ад Віцебскай губерні, далучыўся да фракцыі правых.

З'яўляючыся відным свяшчэннікам Полацкай епархіі, прыняў актыўны ўдзел у падрыхтоўцы ўрачыстага перанясення мошчаў св. Еўфрасінні Полацкай з Кіева-Пячэрскай лаўры ў Полацк.

Памёр у 1911 у г. Юр'еве, не перанясучы аперацыі па выдаленні ракавай пухліны са страўніка.

Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскай духоўнай семінарыі
Катэгорыя:Протаіерэі
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі III склікання
Катэгорыя:Мемуарысты Расійскай імперыі

Катэгорыя:Саюз рускага народа
Іван Пятровіч Сазановіч

{{Палітык
 |Імя              = Іван Пятровіч Сазановіч
 |Выява      = Ivan Sozonovich.jpg
 |Шырыня           = 250px
 |Дата нараджэння    = 
 |Месца нараджэння   =
 |Дата смерці      = 
 |Месца смерці     =  
 |Грамадзянства      =  
 |Адукацыя      = 
 |Веравызнанне  = Праваслаўе
 |Партыя           =
 |Род дзейнасці = гісторык літаратуры, член Дзяржаўнай думы II і III скліканняў ад Магілёўскай губерні
 |Аўтограф         = Ivan Sozonovich's signature.jpeg
 |Узнагароды          =
 { style="background:transparent"
  4-й ст. 3-й ст. 2-й ст. 3-й ст.
 }
}}
**Іван Пятровіч Сазановіч** ( — ) — гісторык літаратуры, дэпутат II—III Дзяржаўнай Думы ад Магілёўскай губерні (фракцыя правых).

## Біяграфія 
Скончыў Магілёўскую гімназію. У 1880 годзе скончыў Пецярбургскі ўніверсітэт (гісторыка-філалагічны факультэт). Быў 3 гады за мяжой у навуковай камандзіроўцы. З 1886 годзе узначаліў кафедру гісторыі заходне-еўрапейскіх літаратур, з 1887 — прафесар Імператарскага Варшаўскага ўніверсітэта. Акадэміяй навук ганараваны прэміі С. С. Уварава за працу «Пра заходні ўплыў на славянскую, рускую народную паэзію». Член Рускага сходу ў Варшаве. Член фракцыі правых II і III Дзяржаўнай думы ад Магілёўскай губерні, сакратар Дзяржаўнай думы.

## Узнагароды 
* Ордэн Святога Станіслава 3-й ст. (1890);
* Ордэн Святой Ганны 3-й ст. (1895);
* Ордэн Святога Станіслава 2-й ст. (1901);
* Ордэн Святога Уладзіміра 4-й ст. (1913).
* Медаль «У памяць валадарання імператара Аляксандра III» (1896);
* Медаль «У памяць 300-годдзя валадарання дому Раманавых» (1913).

Катэгорыя:Выпускнікі гісторыка-філалагічнага факультэта Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Варшаўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Члены Рускага сходу
Катэгорыя:Члены Рускага ўкраіннага таварыства
Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў Чэхаславакіі
Катэгорыя:Постаці Магілёўскай губерні
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі II склікання
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі III склікання
Аляксандр Сяргеевіч Вераксін

**Аляксандр Сяргеевіч Вераксін** ( — ) — свяшчэннапакутнік, царкоўны, палітычны і грамадскі дзеяч, дэпутат III Дзяржаўнай Думы ад Віленскай губерні (фракцыя правых), кандыдат у члены Галоўнага савета Саюза рускага народа.

## Біяграфія 
Скончыў Віцебскую духоўную семінарыю, пасвечаны ў іерэі ў 1896 годзе. Служыў свяшчэннікам Беразвецкага жаночага манастыра (склаў гістарычны нарыс манастыра) і царквы ст. Глыбокае Дзісненскага павета Віленскай губерні. З пачаткам смуты 1905 года выступіў арганізатарам Глыбокаўскага аддзела Саюза рускага народа, у якім займаў пост старшыні.

У 1907 годзе абраны дэпутатам Дзяржаўнай Думы Расійскай імперыі. Удзельнічаў у дзейнасці шэрагу манархічных арганізацый. Пасля рэвалюцыі жыў у Чаркасах. Забіты ў 1918 годзе. Кананізаваны РПЦЗ у 1981 годзе.

## Спасылкі 
* Вераксин, о. Александр Сергеевич

Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскай духоўнай семінарыі
Катэгорыя:Протаіерэі
Катэгорыя:Члены Рускага сходу
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі III склікання
Катэгорыя:Навамучанікі і спавядальнікі Цэрквы Рускай
Катэгорыя:Саюз рускага народа
Януш Кішка

**Януш Кішка** ( — ) — вялікалітоўскі ваенны дзеяч. Ваявода полацкі (з 1621), польны (1635—1646) і вялікі гетман літоўскі (з 1646).

Староста парнаўскі (1610) і дрысенскі (1640). Войт полацкі з 1 кастрычніка 1621 года (паводле прывілея ад 24 студзеня 1622 года — пажыццёва).

## Біяграфія 
Сын Станіслава Кішкі і Альжбеты з Сапегаў, дачкі кіеўскага кашталяна Паўла Сапегі. Меў братоў Мікалая, Крыштафа і Станіслава.

Выхоўваўся ў духу кальвінізму, перайшоў у каталіцтва каля 1606 года. У 1624—1626 гадах навучаўся ў Падуі (Італія).

Удзельнічаў у вайне супраць Швецыі (1600—1629), служыў пад камандай Яна Караля Хадкевіча. На чале ўласнага атраду браў удзел Кірхгольмскай бітве (1605). Таксама ўдзельнічаў у выправах на Масковію ў 1611 і 1618, Турцыю — у 1621 гадах.

Падчас вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай бараніў Полацк (1633), вёў баі пад Смаленскам.

Папскі нунцый Ганарат Вісконці даў такую характарыстыку Янушу Кішку: «*Януш Кішка, [...] з’яўляецца больш жаўнерам, чым сенатарам. Католік, але толькі з назвы, імпульсіўны, не вельмі набожны, мае яшчэ шмат еретычных забабонаў, пры якіх заставаўся яго бацька. Акрамя ўласнага паходжання, сваяцкія сувязі з князем Радзівілам, віленскім ваяводам, якому прыходзіцца шваграм, адкрылі яму шлях да вышэйшых урадаў Рэчы Паспалітай, на соймах якой за мой час не бываў*».

Прымаў удзел у сойме звычайным 1641 года.

## Сям’я 
Быў жанаты з Крысцінай Друцкай-Сакалінскай, дачкой полацкага ваяводы Міхала Друцкага-Сакалінскага. Дзяцей не пакінуў.

Януш Кішка — апошні з мужчынскай лініі роду Кішкаў.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Генеалогія Кішкаў 

Януш
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Гетманы вялікія літоўскія
Катэгорыя:Гетманы польныя літоўскія
Катэгорыя:Ваяводы полацкія
Катэгорыя:Старосты парнаўскія
Катэгорыя:Старосты дрысенскія
Катэгорыя:Войты полацкія
Бурса

**Бурса** — шматзначны тэрмін.

## Тапонімы 
* Бурса — горад у Турцыі.
* Бурса — правінцыя ў Турцыі.

## Вядомыя асобы 
* Анджэй Бурса — польскі паэт.

## Іншае 
* Бурса — літургічны прадмет.
* Бурса — падрыхтоўчыя класы духоўнай семінарыі.
Бурса (горад)

**Бурса** () — горад на паўночным захадзе Анатоліі, чацвёрты па велічыні ў Турцыі пасля Стамбула, Анкары і Ізміра, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Бурса — адзін з найбольш развітых прамысловых і культурных цэнтраў краіны. Размешчаны на паўночна-заходнім схіле гары Улудаг.

## Гісторыя 
З 395 па 1326 горад належаў Візантыйскай імперыі, у 1326, пасля разгрому візантыйцаў і паспяховай асады горада, Бурса пераходзіць Асманскай імперыі. У 1326—1365 — сталіца маладой Асманскай дзяржавы. Падчас другой грэка-турэцкай вайны 1919—1922 горад быў летам 1920 акупіраваны грэчаскімі войскамі, вернуты Турцыі ў канцы 1922, з гэтага часу ў складзе Турэцкай рэспублікі.

Сучасная Бурса — цэнтр турэцкай аўтамабільнай прамысловасці. У горадзе працуюць заводы FIAT і Renault, шэраг прадпрыемстваў па выпуску аўтамабільных дэталей (Bosch і інш.). Высокаразвітыя лёгкая і харчовая галіны прамысловасці. Традыцыйна Бурса славілася як галоўны вузел гандлю шоўкам у Візантыі і пазней Асманскай імперыі, пакуль існаваў Вялікі шоўкавы шлях. Горад застаецца значным цэнтрам вытворчасці і гандлю тэкстылем. Бурса славілася багатымі глебамі і развітой сельскай гаспадаркай, якая аднак у апошнія гады знаходзіцца ў заняпадзе з-за моцнай індустрыялізацыі горада. Бурса таксама з’яўляецца значным турыстычным цэнтрам (гарналыжныя курорты, тэрмальныя крыніцы).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Галерэя 

File:Bursa, Governorate.jpg|Муніцыпалітэт
File:Bursa Yukarıdan.jpg|Выгляд горада з вышыні птушынага палёту
File:Bursa Tramvayı.jpg|Метрапалітэн Бурсы
File:Bursa018.jpg|Вуліца Рэспублікі
File:Irgandi Koprusu.jpg|Мост Іргандзі
File:Bursa Atatürk Müzesi.JPG|Музей Атацюрка
File:Bursa Kalesi 1.jpg|Замак Бурсы
File:Bursa 7046.jpg|Доўгі базар
File:Bursa Ulu Camii, Minaret.jpg|Мінарэт Вялікай мячэці Бурсы
File:Bursa 7059.jpg|Статуя Атацюрка

## Гл. таксама 
* ФК Бурсаспор

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Турцыі
Пацёмкінскія вёскі

**Пацёмкінскія вёскі** — гістарычны міф. Па легендзе, пацёмкінскія вёскі — гэта камуфляжныя вёскі, якія нібыта былі пабудаваныя па ўказанні графа Пацёмкіна ўздоўж маршруту Кацярыны II падчас яе паездкі ў 1787 годзе ў паўднёвыя вобласці Расіі — Прычарнамор'е і Таўрыду, якія былі адваяваныя ў Асманскай Імперыі. У некалі глухой мясцовасці імператрыца ўбачыла мноства будынкаў, войскі, квітнеючае насельніцтва. Паўстаў яе позірку і Чарнаморскі флот у Севастопалі. Гэтыя дасягненні здзівілі не толькі гаспадарыню, але і прадстаўнікоў замежных двароў, якія падарожнічалі разам з ёй, а таксама аўстрыйскага імператара Іосіфа II, які далучыўся да іх інкогніта.

Аўтарства легенды прыпісваецца саксонскаму дыпламату Гельбігу. Упершыню легенда была апублікавана ананімна, пасля — у кнізе-памфлеце Г.А. Гельбіга «Пацёмкін Таўрычны». У 1811 гэта кніга (пад іншай назвай) была выдадзена на рускай мове, выклікаўшы абурэнне яшчэ жывых супрацоўнікаў Пацёмкіна. Акадэмік Панчанка (гл. літаратуру) піша, што ў дзясятках апісанняў вандраванняў тых гадоў няма ніводнага згадвання пра гэту з'яву.

Нягледзячы на тое, што «пацёмкінскія вёскі» — такі ж міф, як «Генерал Мароз», выраз «*пацёмкінскія вёскі*» трывала ўвайшоў ва ўжыванне ў значэнні паказухі, ашуканства.

Катэгорыя:Гісторыя Расіі
Вуліца Чарнышэўскага (Мінск)

**Вуліца Чарнышэўскага** — вуліца ў Першамайскім раёне горада Мінска. Названа ў гонар Мікалая Гаўрылавіча Чарнышэўскага (1828—1889) — рускага філосафа, рэвалюцыянера, крытыка, публіцыста і пісьменніка.

## Апісанне
Вуліца Чарнышэўскага пачынаецца ад вуліцы Якуба Коласа і канчаецца скрыжаваннем з вуліцай Кузьмы Чорнага, перасякаецца з Калінінградскім завулкам.

На вуліцы шмат 4-павярховых жылых дамоў пасляваеннай савецкай пабудовы. Але ёсць і даваенная забудова, напрыклад, дом № 12 пабудаваны у 1937-1938 гадах

## Транспарт 
Аўтамабільны рух на ўсёй працягласці вуліцы аднабаковы (ад скрыжавання з вуліцай Якуба Коласа ў бок вуліцы Кузьмы Чорнага).

## Спасылкі 
* Фотаздымкі вуліцы ў 2022 г.

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Уол-стрыт

**Уол-стрыт** () — невялікая вузкая вуліца ў ніжняй частцы Манхэтэна ў горадзе Нью-Ёрк, вядучай ад Брадвея да ўзбярэжжа ракі Іст-Рывер. Лічыцца гістарычным цэнтрам Фінансавага раёна гораду. Галоўная выбітнасць вуліцы — Нью-Ёркская фондавая біржа. У пераносным сэнсе так завуць як саму біржу, так і ўвесь фондавы рынак ЗША у цэлым.

Большасць буйных нью-ёркскіх фінансавых інстытутаў больш не маюць сваіх галаўных офісаў на Уол-стрыт, пераехаўшы ў іншыя раёны ніжняга і сярэдняга Манхэтэна, у штаты Канектыкут ці Нью-Джэрсі. Адным з апошніх фінансавых мастадонтаў, якія мелі офіс на гэтай вуліцы, кампанія JPMorgan Chase, прадаў свой будынак на Уол-стрыт, 60 нямецкаму банку Deutsche Bank у лістападзе 2001 году.

## Гл. таксама 
* Захапі Уол-стрыт
* Федэрал-хол
* Царква Тройцы

Катэгорыя:Вуліцы Нью-Ёрка