open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ганна Міхайлаўна Эйсмант

**Ганна Міхайлаўна Эйсмант** — беларуская журналістка.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Гродна. Вучылася на факультэце журналістыкі БДУ па спецыяльнасці «Радыё і тэлебачанне». У 2020 годзе мадэльер Аляксандр Варламаў заявіў, што прыкладна ў 2002 годзе пазнаёміў Ганну Эйсмант з Аляксандрам Лукашэнка на прыватнай вечарыне, што, па яго сцверджанню, паспрыяла кар’ернаму росту Ганны, яе брата і яго жонкі.

У 2003 году скончыла БД*У*. Працавала на Радыё Рокс, затым стала вядучай спартыўных навін на каналах Белтэлерадыёкампаніі. Пасля стала аўтарам тэлефільмаў пра беларускіх спартсменаў і спартсменак. У 2013—2014 гадах яе фільм аб хакеісце Руслане Салее атрымаў узнагароды Беларускай асацыяцыі спартыўнага друку і Міжнароднага фестывалю спартыўных фільмаў. У 2017 году атрымала ўзнагароду Міжнароднага алімпійскага камітэта *«у знак прызнання выдатнага ўкладу ў прапаганду і развіццё ідэй удзелу жанчын і дзяўчат у спорце»*.

## Дачыненне да забойства Рамана Бандарэнкі 
Паводле дадзеных «BYPOL», праз атрыманыя аўдыёзапісы і  нумароў мабільных тэлефонаў аб’яднанню ўдалося дакладна ўсталяваць кола асоб, якія маюць дачыненне да забойства мінчука Рамана Бандарэнкі, які памёр у шпіталі пасля таго, як быў збіты. Эйсмант уваходзіць у гэты лік.

## Сям’я 
Брат Іван Міхайлавіч Эйсмант, старшыня Белтэлерадыёкампаніі. Міліцыянер па прафесіі Іван прыйшоў на тэлебачанне па пратэкцыі сястры.

У шлюбе, ёсць дачка Іванка.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Анна Эйсмонт: «Горжусь тем, что занимаюсь любимым делом» 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гродне
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Кінатэатры Віцебска

**Кінатэатры ў Віцебску** існуюць з 1905 года. На 2022 год у Віцебску працуе 2 кінатэатра, абодва падкантрольныя дзяржаўнай структуры УП «Кінавідэапракат» Віцебскага аблвыканкама.

## Гісторыя 

**Колькасцькінатэатраўпа гадах:**

Першы кінасеанс у Віцебску адбыўся ў 1898 годзе. Першы кінатэатр адкрыўся ў 1905 годзе («Рэкорд», цяпер — «Дом кіно»).

У 1910-х гадах у Віцебску працавала 6 кінатэатраў – «Рэкорд», «Адэон», «Кіно-Арс», «Ілюзіён», «Гігант» і «Мастацкі».  Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі ўсе кінатэатры былі нацыяналізаваны.

У кастрычніку 1921 года «Рэкорд» быў перайменаваны ў «Спартак».

На базе кінатэатра «Ілюзіён» у 1923 годзе быў адкрыты кінатэатр «Пралеткіно» і летні кінатэатр «1 Мая».

У 1961 годзе адкрыўся кінатэатр «Усход», у ліпені 1961 адбыўся першы сеанс у кінатэатры «Мір».

У 1960—1970-я гады ў Віцебску працаваў перасоўны кінатэатр «Малютка».
 
З мая 2013 года лічбавым стаў «Дом кіно», а з ліпеня 2013 — «Мір».

## Спіс кінатэатраў Віцебска
У спісе прадстаўлены зачыненыя, існуючыя і будучыя кінатэатры Віцебска. Яны размешчаныя ў алфавітным парадку.

Табліца:
* **Назва** — назва кінатэатра;
* **Адкрыты** — дата адкрыцця кінатэатра;
* **Закрыты** — дата закрыцця для неіснуючых кінатэатраў;
* **Архітэктары** — імя і прозвішча архітэктараў;
* **Адрас** — адрас, дзе знаходзіцца кінатэатр;
* **Нататкі** — дадатковыя тлумачэнні;
* **Спасылкі** — крыніцы;

### Існуючыя 
*Колерам вылучаныя часова зачыненыя кінатэатры*

### Закрытыя
## Спасылкі

Катэгорыя:Культура Віцебска
Багушоўскі сельсавет

Назву **Багушо́ўскі сельсавет** маюць:

* Багушоўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці
* Багушоўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бабруйскага раёна Магілёўскай вобласці

## Гл. таксама 
* Багушэўскі сельсавет
Мікіта Андрэевіч Макараў

**Мікіта Макараў** (нар. , г. Мар’іна Горка) — беларускі футбаліст, паўабаронца мінскага «Энергетыка».

## Клубная кар’ера 
Выхаванец «Мінска», у складзе якога выступаў за дубль.

У лютым 2018 года падпісаў кантракт з клубам «Смаргонь». У пачатку 2019 года перайшоў у мікашэвіцкі «Граніт». З ліпеня 2019 года выступаў за «Крумкачы», а ў 2020 года быў іграком светлагорскага «Хіміка».

У 2021—2023 гадах гуляў за мар’інагорскую «Вікторыю», а ў пачатку 2024 года далучыўся да мінскага «Энергетыка».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Смаргонь
Катэгорыя:Ігракі ФК Граніт Мікашэвічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Крумкачы Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Хімік Светлагорск
Катэгорыя:Ігракі ФК Вікторыя Мар’іна Горка
Катэгорыя:Ігракі ФК Энергетык-БДАТУ
Шарль Нюітэр

**Шарль-Луі-Эцьен Нюітэр** (, сапраўднае прозвішча *«Truinet»*; , , Францыя — , , Францыя) — французскі лібрэтыст, перакладчык, пісьменнік і бібліятэкар.

## Лібрэтыст і перакладчык 
Нюітэр вывучаў права і меў практыку ў Парыжы з 1849 года. Быў заўзятым тэатралам і ў 1850-х гадах пачаў пісаць лібрэта, пераважна для вадэвіляў, пазней для опер камік, опер буф, аперэт і балетаў. Мяркуецца, што ён напісаў і стварыў у сааўтарстве каля 500 тэатральных твораў, у тым ліку лібрэта для некалькіх твораў Ж. Афенбаха, сцэнарыя балета Леа Дэліба «Капелія» (Нюітэр хацеў, каб твор называўся *«Нюрнбергская лялька»*) і твораў Ф. Эрвэ, Э. Гіро, Э. Лало, Ш. Лекок і інш., з якіх было пастаўлена каля 100. 

Шарль Нюітэр дапамагаў перакладаць оперы Р. Вагнера на французскую мову («Тангейзер» (1861), «Рыенцы» (1869), «Лоэнгрын» (1870) і «Лятучы галандзец» (1872). Сярод іншых перакладаў — «Капулеці і Мантэкі», «Аберон», «Абу Гасан», «Чароўная флейта», оперы Дж. Вердзі «Макбет», «Аіда», «Сіла лёсу» і «Сімон Боканегра». Р. Вагнер і Дж. Вердзі высока ацанілі якасць перакладаў, і Шарль таксама дапамог Вердзі ў пераглядзе оперы «Дон Карлас» ў 1882—1883 гадах. Пераклад Нюітэра «Ранішняя і вячэрняя малітва» () Эміліа дэ Кавальеры (1600) рэгулярна выконваўся на канцэртах у кансерваторыі на працягу 1870-1880-х гадоў і пазней.

## Архівіст 
Трапіўшы ў  ў 1863 годзе, Нюітэр стаў афіцыйным архіварыусам праз тры гады і скончыў юрыдычную кар’еру (ён даваў юрыдычныя кансультацыі Ж. Афенбаху ў спрэчцы з мэнэджэрам Тэатра Буф-Парызьен перад прэм’ерай оперы «Прыгожая Алена» () у 1864 годзе).

Яго архіўная праца была надзвычай важнай для каталагізацыі існай бібліятэкі, выратавання дакументаў ад знішчэння і набыцця дакументаў з аўтографамі і часопісаў (часам за ўласныя сродкі) для калекцыі.
* *Hellé* (1896, А. Дзювернуа)

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Лібрэтысты
Пітэр Лакс

**Пітэр Дэвід Лакс** (, ; ) — амерыканскі матэматык, член НАН ЗША (1970), лаўрэат прэміі Вольфа 1987 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 1 мая 1926 года ў Будапешце ў яўрэйскай сям’і. Бацькі (Генры Лакс і Клара Корнфельд) былі ўрачамі. У 1941 годзе ўся сям’я збегла з краіны праз Лісабон ў ЗША.

З 19-гадовага ўзросту прымаў удзел у Манхэтэнскім праекце — праграме па распрацоўцы ядзернай зброі. У 1949 годзе атрымаў ступень доктара філасофіі Нью-Ёркскага ўніверсітэта. Лакс з’яўляўся супрацоўнікам Лос-Аламаскай нацыянальнай лабараторыі, а таксама працаваў у Курантаўскім інстытуце матэматычных навук.

Поле дзейнасці Лакса шматграннае: у прыватнасці, у яго ўваходзіла вывучэнне інтэграваныя сістэм, ударнай хвалі, гідрадынамікі. Ён таксама зрабіў істотны ўнёсак у развіццё тэорыі салітонаў. З яго імем звязаны такія матэматычныя дасягненні і лікавыя метады як лема Лакса — Мільграма, тэарэма эквівалентнасці Лакса, схема Лакса — Фрыдрыхса, схема Лакса — Вендрофа, умова энтрапіі Лакса і тэорыя Лакса — Левермора, ураўненне Лакса.

Памёр 16 мая 2025 года ў Нью-Ёрку.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Матэматыкі ЗША
Катэгорыя:Матэматыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Бежанцы
Тайманаўскі сельсавет

**Та́йманаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Быхаўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Тайманава.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Тайманаўскі (Тайменаўскі) сельсавет** у складзе Быхаўскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Быхаўскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Лудчыцкага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Быхаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Іван Макараў

**Іван Макараў**:
* Іван Мікалаевіч Макараў (1903—1989) — беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч.
* Іван Мікалаевіч Макараў (1904—1943) — Герой Савецкага Саюза.
Ігар Макараў

**Ігар Макараў**:
* Ігар Аляксандравіч Макараў (нар. 1985) — беларускі футбаліст.
* Ігар Віктаравіч Макараў (нар. 1979) — беларускі дзюдаіст.
* Ігар Міхайлавіч Макараў (1927—2013) — расійскі вучоны ў галіне аўтаматычнага кіравання, акадэмік Расійскай акадэміі навук.
Паўлюк Быкоўскі

**Паўлюк Быкоўскі**, поўнае імя **Павел Мікалаевіч Быкоўскі** (нар. 29 кастрычніка 1971; Мінск, БССР, СССР) — беларускі журналіст.

## Біяграфія 
На працягу двух гадоў вучыўся на факультэце беларускай філалогіі і культуры Мінскага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя Максіма Танка; спецыялізацыя: беларуская мова і літаратура. З 1999 года — студэнт Віленскага педагагічнага ўніверсітэта (); факультэт славістыкі; спецыялізацыя: «беларуская філалогія». Выпускнік Літоўскага педагагічнага ўніверсітэта.

Самаадукацыя ў галіне журналістыкі і паліталогіі. У лістападзе 1997 года прайшоў месячную стажыроўку на RFE/RL у Празе па тэме «прынцыпы незалежнай журналістыкі».

Працаваў рэпарцёрам у газетах «Чырвоная змена» і «Свабода», рэдактарам на радыёстанцыі «Крыніца», каментатарам Рэдакцыі перадач для Другой рэспубліканскай праграмы Беларускага радыёвяшчання (інфармацыйна-музычны канал «Радыё-2») Нацыянальнай дзяржаўнай тэлерадыёкампаніі Рэспублікі Беларусь, супрацоўнічаў з радыёстанцыямі «Юность/Молодежный канал» (Масква), «Нямецкая хваля» (Бон), газетамі «Бизнес&Балтия» (Рыга), «Лабрит» (Рыга), «Караван» (Алматы). Публікаваўся ў аналітычным часопісе PRISM, які выдаецца *Jamestown Foundation* (Вашынгтон).

З 2015 года акрэдытаваны пры МЗС Беларусі як карэспандэнт Deutsche Welle.

З 1995 па 2015 год — супрацоўнік недзяржаўнага аналітычнага тыднёвіка «Беларусы и рынок», быў загадчыкам аддзела грамадска-палітычнай інфармацыі.

Па сумяшчальніцтве працаваў уласным карэспандэнтам у Мінску праваабарончага тыднёвіка «Экспресс-хроника» (Масква), а таксама харвацкага інфармагенцтва STINA (Спліт). З лістапада 1999 па май 2002, а таксама зноў з 2006 года — аўтар і вядучы праграмы «Кантэкст (Рэфлексіі з нагоды мінулага тыдня)» на беларускай радыёстанцыі «Рацыя».

Лаўрэат прэміі «Dot-Журналистика» ў намінацыі «За пределами Рунета» ў 2012—2014, 2016 гадах.

Распрацаваў курсы «Камп’ютары і інтэрнэт для журналістаў», «Пошук інфармацыі ў інтэрнэце», «Новыя медыя як інструмент прамоцыі грамадскіх актывістаў», «Журналісцкае расследаванне ў сетцы інтэрнэт», «Пошук інфармацыі ў сацыяльных сетках», «Компас журналіста ў сацыяльных сетках», «Манетызацыя кантэнту ў інтэрнэце», «Новыя медыя як інструмент прамоцыі грамадскіх актывістаў», «Прасоўванне вынікаў даследаванняў і праца са СМІ» (уключае працу з сацыяльнымі сеткамі, SMM), «Прававая бяспека журналістаў. Асвятленне ў СМІ пытанняў бяспекі праваабаронцаў, грамадзянскіх актывістаў» (уключае працу з сацыяльнымі сеткамі, SMM), «Інфармацыйныя тэхналогіі, інтэрнэт і сацыяльныя сеткі для прафсаюзных актывістаў. Праблемы бяспекі і абароны прыватнай інфармацыі ў Сусветнай павуціне» (SMM), «Вядзенне акаўнта ў сацыяльных сетках» (SMM).

У шлюбе з журналісткай Вольгай Быкоўскай, маюць дачку Анастасію.

## Спасылкі 
* *Паўлюк Быкоўскі*, ІМХО пра адрозненні блогераў і журналістаў // Радыё Свабода, 10 красавіка 2009 года

Катэгорыя:Выпускнікі БДПУ імя Максіма Танка
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Мікалай Макараў

**Мікалай Макараў**:
* Мікалай Акімавіч Макараў (1905—1973) — беларускі савецкі чыгуначнік, Герой Сацыялістычнай Працы, Ганаровы грамадзянін Віцебска.
* Мікалай Фёдаравіч Макараў (1914—1988) — савецкі збройнік, Герой Сацыялістычнай Працы.
* Мікалай Ягоравіч Макараў (нар. 1949) — расійскі военачальнік.
Краснабярэжскі сельсавет

Назву **Краснабярэ́жскі сельсавет** маюць:

* Краснабярэжскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жлобінскага раёна Гомельскай вобласці
* Краснабярэжскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Быхаўскага раёна Магілёўскай вобласці
Ігар Аляксандравіч Макараў

**Ігар Макараў** (нар. , Мінск) — беларускі футбаліст, паўабаронца.

## Клубная кар’ера 
У ліпені 2019 года перайшоў у каманду «Ліда» са «Слоніма», у складзе якога правёў восем гульняў.

У 2021 годзе выступаў у Другой лізе за мар’інагорскую «Вікторыю».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Слуцк
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск-2
Катэгорыя:Ігракі ФК Гарадзея
Катэгорыя:Ігракі ФК Прамень Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Маладзечна
Катэгорыя:Ігракі ФК Нёман-Агра Стоўбцы
Катэгорыя:Ігракі ФК Крумкачы Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Слонім-2017
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліда
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Рагачоў
Катэгорыя:Ігракі ФК Вікторыя Мар’іна Горка
Dragon 2

, сакавік 2019]]
**Dragon 2** (таксама вядомы як **Crew Dragon** і **Dragon V2**) — амерыканскі шматразовы пілатуемы касмічны карабель кампаніі SpaceX, распрацаваны па замове НАСА ў рамках праграмы Commercial Crew Development (CCDev) . Прызначаны для дастаўкі экіпажа на Міжнародную касмічную станцыю (МКС) і вяртання іх на Зямлю.

Грузавы варыянт карабля Dragon 2 выкарыстоўваецца для дастаўкі грузаў на МКС, пачынаючы з другой фазы праграмы забеспячэння Commercial Resupply Services, замяніўшы Dragon 1, які выкарыстоўваўся ў першай фазе праграмы. Грузавая і кіраваная версіі Dragon 2 амаль ідэнтычныя, за выключэннем спецыяльных тэхнічных сродкаў, дададзеных у пілатуемы версію: сістэмы аварыйнага выратавання, сістэмы жыццезабеспячэння, інфармацыйных дысплеяў і органаў кіравання, якія дазваляюць пілоту пры неабходнасці перайсці на ручное кіраванне.

Dragon 2 выводзіцца на арбіту ракетай-носьбітам Falcon 9 са стартавага комплексу LC-39A у Касмічным цэнтры Кенэдзі.

Першы выпрабавальны запуск карабля выкананы 2 сакавіка 2019 года без экіпажа. Выпрабавальны пілатуемы палёт з двума астранаўтамі на борце пачаўся 30 мая 2020 года , 31 мая карабель паспяхова прыстыкаваўся да адаптара IDA амерыканскага модуля «Гармонія» МКС і 2 жніўня 2020 паспяхова прывадніўся ў Мексіканскім заліве.

У верасні 2021 адбылася пілатуемая касмічная місія Inspiration4, упершыню ў гісторыі касмічных палётаў без прафесійных астранаўтаў у экіпажы.
## Зноскі
Катэгорыя:Касманаўтыка ЗША
Катэгорыя:Касмічныя караблі шматразовага выкарыстання
Inspiration4

**SpaceX Inspiration4** — пілатуемая місія касмічнага карабля Crew Dragon.

Кампанія SpaceX запусціла касмічны карабель Dragon на арбіту з мыса Канаверал (штат Фларыда, ЗША) у ноч з 15 на 16 верасня 2021 года. У яго экіпажы ўпершыню ў гісторыі касмічных палётаў не было прафесійнага астранаўта. Усе чатыры чалавекі на борце — касмічныя турысты, якія правялі на арбіце Зямлі тры дні. Палёт завяршыўся прывадненнем капсулы з экіпажам 18 верасня 2021 года ў Атлантычным акіяне.

Ідэя палёту належыць амерыканскаму мільярдэру Джарэду Айзекману. Разам з ім на арбіту накіраваліся медсястра з дзіцячага анкалагічнага шпіталя Св. Іуды, пераможца латарэі і выкладчык гарадзкога каледжу. Фармальная мэта палёту — збор ахвяраванняў на карысць дзіцячага шпіталя. Палёт аплаціў Дж. Айзэкман. Па яго просьбе місія праходзіла на незвычайна высокай арбіце за 575 км ад паверхні Зямлі, на 160 км вышэй за арбіту МКС. Нягледзячы на поўную аўтаматызацыю працэсаў кіравання палётам, яго ўдзельнікі прайшлі шасцімесячную падрыхтоўку на выпадак аварыйных сітуацый.

## Экіпаж 
Катэгорыя:2021 год у ЗША
Катэгорыя:2021 год у касманаўтыцы
HEC Paris

**HEC Paris**, таксама  **Парыжская школа бізнесу і эканамічных студый** () — адна з вядучых бізнес-школ свету, размешчаная ў Францыі. 

## Апісанне 
Была заснавана ў 1881 годзе Парыжскай гандлёвай палатай з мэтай падрыхтоўкі будучых лідараў у галіне эканомікі і бізнесу. З цягам часу школа стала адной з самых прэстыжных устаноў у свеце, якая забяспечвае высакаякасную адукацыю і міжнародныя магчымасці для сваіх студэнтаў.

Праграмы HEC маюць міжнародную патройную акрэдытацыю AMBA, EQUIS, і AACSB. Выпускнікамі школы з’яўляюцца многія значныя дзеячы бізнесу і палітыкі, у іх ліку Патрык Джозеф Стыгліц і Франсуа Аланд.
 Згодна з рэйтынгам Financial Times ў 2012 школа займала 2е месца ў свеце па праграме Master in Management.

Школа мае адну з найбуйнейшых і ўплывовых сетак выпускнікоў у свеце (больш за 60 тысяч чалавек у больш чым 150 краінах). Выпускнікі школы часта займаюць ключавыя пазіцыі ў міжнародных кампаніях, дзяржаўных установах і стартапах.

Школа лічыцца цэнтрам інавацый і прадпрымальніцтва. Школа падтрымлівае стартапы праз HEC Incubator і супрацоўнічае з вядучымі міжнароднымі кампаніямі, забяспечваючы студэнтам магчымасці для стажыровак і працаўладкавання.

## Спасылкі 
* Афіцыйны вэб-сайт школы Official Website

Катэгорыя:Бізнес-школы
Белсаюздрук

**Рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства «Белсаюздрук»** — гандлёвая сетка ў Беларусі, праз якую рэалізуецца шырокі асартымент друкарскіх выданняў (газеты, часопісы, кнігі), а таксама канцылярскіх прылад, сувеніраў, тавараў паўсядзённага попыту.

## Апісанне 
На пачатак 2025 года сетка РУП «Белсаюздрук» налічвала 667 гандлёвых аб’ектаў. У тым ліку: 259 павільёнаў, 327 шапікаў і 28 магазінаў, а таксама шэраг іншых аб’ектаў у Мінску і яшчэ прыкладна ў 100 населеных пунктах.

У 2023 годзе стаў банкрутам і быў ліквідаваны філіял «Магілёўсаюздрук». Яго актывы ў асноўным былі прададзены для пагашэння даўгоў.

Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 8 верасня 2025 года № 484 РУП «Белсаюздрук» было перададзена з сістэмы Міністэрства інфармацыі ў падпарадкаванне Міністэрства сувязі і інфарматызацыі Рэспублікі Беларусь.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прадпрыемствы Мінска
Катэгорыя:Кампаніі рознічнага гандлю
Катэгорыя:Рознічны гандаль у Беларусі
Катэгорыя:Ленінскі раён (Мінск)
Катэгорыя:Інтэрнэт-магазіны
Катэгорыя:З’явіліся ў 1991 годзе
Сяргей Віктаравіч Кучмель

**Сяргей Кучмель** (нар. ) — беларускі футбаліст, нападнік мінскага «Энергетыка».

## Клубная кар’ера 
Пачынаў кар’еру ў дублі «Мінска», а ў 2017—2018 гадах выступаў за дубль «Гарадзеі». У пачатку 2019 года далучыўся да «Слоніма-2017». У ліпені 2019 года пакінуў слонімскі клуб і працягнуў сваю кар’еру ў камандзе Другой лігі «Ашмяны-БДУФК».

У 2021—2023 гадах выступаў у Другой лізе за мар’інагорскую «Вікторыю», а ў пачатку 2024 года далучыўся да мінскага «Энергетыка».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Гарадзея
Катэгорыя:Ігракі ФК Слонім-2017
Катэгорыя:Ігракі ФК Ашмяны-БДУФК
Катэгорыя:Ігракі ФК Вікторыя Мар’іна Горка
Катэгорыя:Ігракі ФК Энергетык-БДАТУ
Байрайцкі ўніверсітэт

**Байрайцкі ўніверсітэт** () — нямецкая дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Байрайт.

## Агульная характарыстыка 
Гэта дзяржаўны даследчы ўніверсітэт. Ён складаецца з сямі факультэтаў з праграмамі бакалаўрыяту і магістратуры, прычым кожны факультэт вызначае свае ўласныя стандарты прыёму і акадэмічныя праграмы цалкам аўтаномна. Універсітэт прапануе некалькі міждысцыплінарных курсаў, такіх як экалогія глабальных змяненняў, тэатральныя і медыя-даследаванні і эканоміка аховы здароўя. У 2020 годзе ўніверсітэт заняў 51-е месца ў Сусветным рэйтынгу ўніверсітэтаў Times Higher Education для універсітэтаў, заснаваных менш чым 50 гадоў таму. ВНУ з'яўляецца членам Баварскай сеткі элітных вучэльняў (Elitenetzwerk Bayern), канцэпцыі адукацыйнай палітыкі Баварыі для прасоўвання адораных вучняў і студэнтаў у сектары вышэйшай адукацыі.

## Факультэты 
* Матэматыкі, фізікі і інфарматыкі
* Біялогіі, хіміі і навук аб Зямлі
* Права, бізнесу і эканомікі
* Мовы і літаратуры
* Культуралогіі
* Інжынерных навук
* Прыродазнаўчых навук

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Германіі
Бамбергскі ўніверсітэт

**Бамбергскі ўніверсітэт** або афіцыйна **Бамбергскі ўніверсітэт Ота і Фрыдрыха** () — нямецкая дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Бамберг.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт у асноўным размешчаны ў гістарычных будынках у Старым горадзе Бамберга. Да іх адносяцца ў тым ліку былы езуіцкі калегіум і былая пажарная станцыя. Асноўнымі напрамкамі навучання і даследаванняў універсітэта з'яўляюцца гуманітарныя, культуралагічныя, сацыяльныя і эканамічныя навукі, а таксама прыкладная інфарматыка. Навучальная ўстанова была заснавана ў 1647 годзе князем-біскупам Мельхіёрам Ота Войтам фон Зальцбургам пад назвай "Academia Bambergensis". Акадэмія ў наступныя стагоддзі, асабліва дзякуючы намаганням князя-біскупа Фрыдрыха Карла фон Шэнбарна, атрымала статус поўнага ўніверсітэта з тэалагічным, філасофскім, юрыдычным і медыцынскім факультэтамі.

## Факультэты 
* Гуманітарных навук і культуралогіі
* Сацыяльных навук і эканомікі
* Гуманітарных навук
* Бізнес-інфармацыйных тэхналогій і прыкладной інфарматыкі

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Германіі
Студзёнкаўскі сельсавет

Назву **Студзё́нкаўскі сельсавет** маюць:

* Студзёнкаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Сенненскага раёна Віцебскай вобласці
* Студзёнкаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Быхаўскага раёна Магілёўскай вобласці
Нюрнбергскі тэхнічны ўніверсітэт

**Нюрнбергскі тэхнічны ўніверсітэт** () — нямецкая дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Нюрнберг, створаная ў 2021 годзе.

## Агульная характарыстыка 
Новая вучэльня з'яўляецца часткай інвестыцыйнага пакета ўрада Баварыі ў галіне адукацыі ў раёне Вялікага Нюрнберга. З 1 студзеня 2021 года Маркус Заннер з'яўляецца канцлерам універсітэта. У лютым 2021 года Ханс Юрген Промель быў прызначаны прэзідэнтам-заснавальнікам з уступленнем на пасаду з 1 сакавіка 2021 года, першапачаткова на пяцігадовы тэрмін. Паводле заявы ўрада Баварыі, у цяперашні час на фарміраванне ўніверсітэта выдзелена 1,2 мільярда еўра. Навуковы савет ухваліў канцэпцыю ў студзені 2020 года.

На поўдні Нюрнберга плануецца стварыць кампус плошчай 37,5 га. Раён, прызначаны для ўніверсітэта, размешчаны на Брунекер-штрасэ, у раёне старых пагрузачных залаў закінутага грузавога чыгуначнага вакзала Нюрнберг-Поўдзень паміж чыгуначным заводам і мюнхенскай шашой. За апошнія 20 гадоў гэты раён у асноўным выкарыстоўваўся толькі як вялікая паркоўка і звалка. Да завяршэння будаўніцтва першых будынкаў універсітэт часова функцыянуе ў комплекс "Завод" на вуліцы Вязаў.

Падзел на класічныя факультэты не плануецца, але навуковы і адукацыйны працэс будзе засяроджаны ў даследчых аддзелах міждысцыплінарнага характару ў такіх галінах, як мехатронная інжынерыя, квантавая інжынерыя, біялагічная інжынерыя, інфарматыка і інжынерыя, гуманітарныя і сацыяльныя навукі, натуральныя навукі і матэматыка.

Плануецца, што штат універсітэта складуць ад 200 да 240 прафесараў, ад 1 800 да 2 000 супрацоўнікаў і ад 5 000 да 6 000 студэнтаў. Выкладанне і даследаванні павінны быць арыентаваны на міжнародны ўзровень; лекцыі павінны праводзіцца пераважна на англійскай мове.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Германіі
Айхштэт-Інгальштацкі каталіцкі ўніверсітэт

**Айхштэт-Інгальштацкі каталіцкі ўніверсітэт** () — нямецкая недзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, размешчаны ў гарадах Айхштэт і Інгальштат.

## Агульная характарыстыка 
У параўнанні з іншымі нямецкімі ўніверсітэтамі гэта даволі невялікая навучальная ўстанова з 4 800 студэнтамі (2019). Тым не менш, гэта найбуйнейшы недзяржаўны ўніверсітэт у Германіі. Універсітэт мае свой галоўны кампус ў Айхштэце (будынкі знаходзяцца ў цэнтры горада ці ў некалькіх хвілінах хады) і яшчэ адзін кампус у Інгальштаце, на месцы першага баварскага ўніверсітэта, заснаванага яшчэ ў 1472 годзе.

## Факультэты 
* Факультэт каталіцкай тэалогіі
* Факультэт філасофіі і адукацыі
* Факультэт моў і літаратуры
* Факультэт гісторыі і сацыяльных навук
* Факультэт матэматыкі і геаграфіі
* Факультэт бізнес-адміністравання і эканомікі

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Германіі
Катэгорыя:Каталіцкія ўніверсітэты
Дэплешэн

**Дэплешэн** — імя ўласнае; распаўсюджана як прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Арно Дэплешэн (нар. 1960) — французскі кінарэжысёр
* Эдуар Дэплешэн (1802—1871) — французскі тэатральны мастак, адзін з вядучых французскіх сцэнографаў і афарміцеляў XIX стагоддзя
Дрыга

**Дрыга** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ірына Уладзіміраўна Дрыга (нар. 1970) — беларускі дзяржаўны дзеяч, кандыдат педагагічных навук
* Рыкарда Дрыга (1846—1930) — італьянскі і расійскі кампазітар, дырыжор
Бокій

**Бокій** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Канстанцінавіч Бокій (нар. 1956) — футбаліст, трэнер.
* Барыс Іванавіч Бокій — савецкі вучоны ў галіне горнай справы.
* Глеб Іванавіч Бокій — расійскі рэвалюцыянер, супрацоўнік савецкіх спецслужб.
* Іван Іванавіч Бокій (нар. 1946) — беларускі графік.
* Ігар Аляксандравіч Бокій (нар. 1994) — беларускі паралімпійскі плывец.
Себу

**Себу́** (, ) — востраў у цэнтральнай частцы Філіпінскага архіпелага. Галоўны востраў правінцыі Себу.

Плошча вострава складае 4,4 тыс. км², разам з прылеглымі астравамі правінцыі Себу — 5,1 тыс. км². Даўжыня каля 220 км. Рэльеф пераважна горны. Вышыні да 1073 м. Складзены востраў пераважна з дыярытаў і крышталічных сланцаў, перакрытых пясчанікамі, вапнякамі і гліністымі сланцамі. Клімат субэкватарыяльны. Ападкаў выпадае каля 1500 мм за год. У гарах цэнтральнай часткі вострава растуць трапічныя лясы, на ўскрайку — лугі.

На ўсходнім узбярэжжы вострава знаходзіцца горад і порт Себу — галоўны горад правінцыі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Астравы Філіпінаў
Себу (значэнні)

**Себу** — тапонім.

## Філіпіны 
* Себу — востраў.
* Себу — правінцыя.
* Себу — горад.

## Марока 
* Себу — рака.
Атон Слізень

**Атон Ян Слізень** (; 24 чэрвеня 1806, в. Вольна — , Друцкаўшчына) — філарэт, мемуарыст.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Слізняў герба ўласнага. Сын Яна і Анелі Слізняў. Брат скульптара Рафала Слізня. Сцвярджаецца, што Атон нарадзіўся 24 чэрвеня 1806 года ў Вольне, але метрыка ў касцельных кнігах адсутнічае.

Недзе ў 1807 годзе братоў Атона і Рафала бацькі аддалі на выхаванне да дзядоў па матчынай лініі — Юзафа і Марцяны з Букоўскіх Мацкевічаў, старадубскіх стражнікаў і гаспадароў маёнтка ў Друцкаўшчыне. У 1814 годзе браты распачынаюць вучобу ў дамініканскай школе ў Наваградку, дзе ў гэты час вучыліся Ян Чачот і Адам Міцкевіч. А яшчэ праз два гады, у 1816 годзе, браты пачалі вучобу ў Полацкай езуіцкай акадэміі, якая была раптоўна абарваная 20 сакавіка 1820 года, калі акадэмія была закрыта.

Каб завершыць адукацыю, Слізні пераводзяцца ў Віленскі ўніверсітэт, дзе Атон у 1821—1823 гадах на фізіка-матэматычным факультэце вывучаў фізіку, хімію, заалогію, батаніку і мінералогію. У 1821—1822 гадах браты трапляюць пад апеку Тамаша Зана, які становіцца іх гувернёрам і сябрам сям’і. Зямляцтва з галоўнымі філарэтамі — Адамам Міцкевічам, Ігнатам Дамейкам, Ануфрам Петрашкевічам, Янам Чачотам і інш. — прывяло Слізняў у таварыства філарэтаў. У лістападзе 1823 года распачаўся працэс філаматаў і філарэтаў, браты, а таксама іх сябры, трапілі за краты. Праўда, увязненне ў мурах Дамініканскага кляштара не зацягнулася. Ужо ў снежні, дзякуючы бацьку і князю Канстанціну Радзівілу, гаспадару блізкай да бацькоўскіх Бартнікоў Паланечкі, хлопцаў вызвалілі. Атрымаўшы волю, Слізні арганізавалі ў Бартніках збор фінансавай дапамогі для тых дзясяткаў сяброў, што засталіся за кратамі.

## Сям’я 
У першым шлюбе з Казімірай з Дабравольскіх (каля 1810- каля 1840). З ёй дзеці:
* Казімір;
* Гэлена.

* Адэля (24 снежня 1845—21 ліпеня 1912), засталася незамужняй. Пахавана на могілках у Друцкаўшчыне.
У другім шлюбе з Людвікай з Беркманаў (каля 1820 — пасля 1850). Дзеці:
* Ян Томаш (каля 1861—1916), у шлюбе з Элеанорай з Куніцкіх (19 лютага 1866—31 жніўня 1927).

Катэгорыя:Ваенныя Расійскай імперыі
Катэгорыя:Мемуарысты Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баранавіцкім раёне
Катэгорыя:Памерлі ў Нясвіжскім раёне
Эміль Затапек

**Эміль Затапек** (; , Капршыўніцы — , ) — чэхаславацкі лёгкаатлет, шматразовы алімпійскі чэмпіён і рэкардсмен свету ў бегу на доўгіх дыстанцыях.

Чатырохразовы алімпійскі чэмпіён (1948 — 10 000 м, 1952 — 5000 м, 10 000 м, марафон), 3-разовы чэмпіён Еўропы (1950 — 5000 м, 10 000 м, 1954 — 10 000 м), 18-разовы рэкардсмен свету (1949—1955) на дыстанцыях ад 5000 м да 30 000 м. У 1948—1954 гадах не прайграў ніводнага старту на 10 000 м, выйграўшы 38 забегаў.

Катэгорыя:Бегуны на доўгія дыстанцыі Чэхаславакіі
Катэгорыя:Марафонцы Чэхаславакіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Чэхаславакіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1948 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1952 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1948 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1948 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1952 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1956 года
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Члены Камуністычнай партыі Чэхаславакіі
Катэгорыя:Памерлі ад інсульту
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне гарадоў Чэхіі
Катэгорыя:Кавалеры Сярэбранага Алімпійскага ордэна
Немет

**Немет** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Імрэ Немет — венгерскі лёгкаатлет
* Ласла Немет — венгерскі пісьменнік
* Міклаш Немет — венгерскі палітык і дзяржаўны дзеяч
Эдуар Дэплешэн

**Эдуа́р Дэплешэ́н** (, ,  — , ) — французскі тэатральны мастак, адзін з вядучых французскіх сцэнографаў і афарміцеляў XIX стагоддзя.

## Біяграфія 
Э. Дэплешэн працаваў у парыжскай Оперы і ў розных драматычных тэатрах Парыжа, ствараючы дэкарацыі і эскізы для тэатральных касцюмаў. Мастак эпохі рамантызму, ён афармляў оперы такіх кампазітараў, як Джузэпэ Вердзі, Джакома Меербер, Рыхард Вагнер.

Пасля смерці мастака яго атэлье перайшло да Эжэна Карпеза і Жан-Батыста Лавастра.

## Аформленыя спектаклі 
; Апера Ле Пелецье
* 1834— «Бура»* Жана Каралі
* 1836 — «Дзева Дуная»* Філіпа Тальёні
* 1839 — «Тарантул»* Жана Каралі (разам з Л. Фошэрам, Ш. Сешанам і )
* 1844 — «Эўхарыса»* Жана Каралі
* 1846 — «Пахіта»* Жазефа Мазілье
* 1848 — «Маркітантка»* Артура Сен-Леона (разам з Ш. Сешанам і )
* 1856 — «Карсар»* Жазефа Мазілье (разам з Ю. Мартэнам, А. Камбонам і Ж. Цьеры)
* 1860 — «Матылёк»* Марыі Тальёні (разам з Ю. Мартэнам, Ф. Нало, А. Рубэ, Ш. Камбонам і Ж. Цьеры)
* 1864 — «Немея»* Артура Сен-Леона (разам з Ж.-Б. Лавастрам)
* 1866 — «Ручай»* Артура Сен-Леона (разам з Ж.-Б. Лавастрам, А. Рубэ і Ф. Шаперонам)
* 1870 — «Капелія»* (разам з А. Камбонам і Ж.-Б. Лавастрам)
(*) — адзін з дэкаратараў спектакля

Катэгорыя:Сцэнографы Францыі
Імрэ Немет

**Імрэ Немет** ( — ) — венгерскі лёгкаатлет, які спецыялізаваўся ў кіданні молата. Чэмпіён Алімпійскіх гульняў 1948 года з вынікам 56,07 м. Таксама выйграў бронзавы медаль Алімпіяды 1952 года, паказаўшы вынік 57,74 м. 12-разовы чэмпіён Венгрыі. На чэмпіянаце Еўропы 1946 года заняў 4-е месца, і 6-е месца на чэмпіянаце Еўропы 1954 года.

Яго сын Міклаш Немет — алімпійскі чэмпіён 1976 года ў кіданні дзіды.

## Сусветныя рэкорды 
* 14 ліпеня 1948 — 59,02 м
* 4 верасня 1949 — 59,57 м
* 19 мая 1950 — 59,88 м

Катэгорыя:Кідальнікі молата Венгрыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Венгрыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1948 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1952 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1948 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1952 года
Ры Мастэнбрук

**Ры Мастэнбрук** (; ,  — , ) — нідэрландская плыўчыха, 3-разовая алімпійская чэмпіёнка, 3-разовая чэмпіёнка Еўропы, шматразовая чэмпіёнка Галандыі, на працягу кар’еры 9 разоў ўсталёўвала рэкорды свету (6 разоў на спіне, 3 разы вольным стылем).

## Біяграфія 
Пачала займацца плаваннем ў юным узросце. У 1934 годзе выйграла 3 залатыя ўзнагароды на чэмпіянаце Еўропы. У 1936 годзе на Алімпійскіх гульнях у Берліне, ва ўзросце 17 гадоў, стала трохразовай алімпійскай чэмпіёнкай, выйграўшы заплывы на 100 і 400 метраў вольным стылем, а таксама эстафетны заплыў 4 па 100 метраў вольным стылем. Акрамя трох залатых, ёй удалося заваяваць сярэбраную ўзнагароду ў заплыве на 100 метраў на спіне.

У 1937 годзе, стаўшы інструктарам плавання, яна страціла аматарскі статус спартсмена, што не дазволіла ёй выступаць на міжнародных буйных спаборніцтвах.

У 1968 годзе была ўключана ў Міжнародную залу славы плавання. У 1997 годзе была ўдастоена вышэйшай узнагароды Міжнароднага алімпійскага камітэта — Алімпійскага ордэна. У 1962 годзе з мэтай дабрачыннасці яна прадала адназін з залатых алімпійскіх медалёў.

Памерла ў 2003 годзе ў Ротэрдаме ва ўзросце 84 гадоў.

Катэгорыя:Плыўцы Нідэрландаў
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па плаванні
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Нідэрландаў
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1936 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1936 года
Катэгорыя:Плыўцы на летніх Алімпійскіх гульнях 1936 года
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па плаванні
Глен Морыс

**Глен Эдвард Морыс** (, ,  — , Пала-Альта, Каліфорнія) — амерыканскі лёгкаатлет (дзесяцібор’е), чэмпіён летніх Алімпійскіх гульняў 1936 года ў Берліне, рэкардсмен свету . Таксама вядомы як акцёр, які сыграў ролю Тарзана ў фільме «Помста Тарзана».

## Біяграфія 
У 1934 годзе скончыў Універсітэт Каларада, пасля чаго Глен Морыс працаваў у Форт-Колінз на паўстаўкі памочнікам футбольнага трэнера. У красавіку 1936 года ён пабіў рэкорд ЗША ў дзесяцібор’і ў спаборніцтвах у Канзасе. Праз два месяцы ён выйграў алімпійскія адборачныя спаборніцтвы з новым сусветным рэкордам (7875).

На летніх Алімпійскіх гульнях 1936 года ў Берліне Морыс стаў алімпійскім чэмпіёнам, адначасна усталяваўшы сусветны рэкорд (7900 ачкоў) і апярэдзіўшы двух сваіх суайчыннікаў — Боба Кларка (7601) і Джэка Паркера (7275). Гэта былі апошнія спаборніцтвы па дзесяцібор’і, у якіх ён прыняў удзел. У тым жа годзе Морыс быў удастоены прыза Джэймса Салівана.

З кастрычніка 1936 года Морыс працаваў у кампаніі NBC дыктарам. У 1938 годзе зняўся ў трох фільмах. Сярод яго роляў была і галоўная роля ў фільме «Помста Тарзана». У 1940 годзе ён гуляў у амерыканскі футбол у камандзе «Дэтройт Лайонс». Падчас Другой сусветнай вайны быў ваенным-марскім афіцэрам, нёс службу ў Ціхім акіяне, быў цяжка паранены. Пасля завяршэння службы, з прычыны ранення яму было цяжка знайсці працу. Памёр у галечы.

Катэгорыя:Мнагаборцы ЗША
Катэгорыя:Спартсмены некалькіх відаў спорту
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1936 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1936 года
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Сусветныя рэкардсмены
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Дыктары радыё
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Жуль Сезар Савіньі

**Жуль Сезар Савіньі** (; 5 красавіка 1777; , Францыя — 5 кастрычніка 1851; Версаль, Францыя) — французскі натураліст і заолаг. Вядомы па сваіх даследаваннях нехрыбтовых, якія насяляюць Егіпет і Сірыю: павукападобных, ракападобных, малюскаў, чарвякоў, складаных асцыдый. Заслугай навукоўца з’яўляецца і ўсталяванне факта гамалогіі ротавых частак насякомых.

## Жыццё і дзейнасць 
Нарадзіўся ў старадаўнім французскім горадзе Правен (Шампань). У 16 гадоў для завяршэння навучання адправіўся ў Парыж, дзе з такімі натуралістамі як Жан-Батыст Ламарк і Жорж Леапольд Кюўе працаваў у нацыянальным музеі прыродазнаўчай гісторыі.

Здзейсніў падарожжа ў Кітай. Падчас навуковай экспедыцыі Напалеона Банапарта ў Егіпет у 1798—1802 гадах, Савіньі суправаджаў, у якасці заолага, Жафруа Сент-Ілера. У экспедыцыі Савіньі займаўся, галоўным чынам, вывучэннем нехрыбтовых. Па вяртанні, Савіньі публікуе ў 1809-1813 гадах каля пяцідзесяці даследчых публікацый пра насякомых, на падставе сабраных у гэтай кампаніі матэрыялаў.

У 1817 годзе зрок Савіньі пагоршыўся, і яму давялося на некалькі гадоў спыніць працу.

30 ліпеня 1821 года Савіньі быў абраны чальцом Французскай акадэміі навук. Ён з’яўляўся таксама чальцом шматлікіх замежных акадэмій, у прыватнасці, у 1826 годзе быў абраны карэспандэнтам Прускай Каралеўскай акадэміі навук .

У 1824 годзе ён страціў зрок.

Памёр Савіньі у 1851 годзе у Парыжы.

## Бібліяграфія 
* *Histoire naturelle des Dorades de Chine"*, 1798.
* *Histoire naturelle et mythologique de l’ibis*. París, 1805.
* ''Description de l'Égypte*. París, 1805.
* *Système des oiseaux de l'Égypte et de la Syrie*, 1811.
* *Mémoires sur les animaux sans vertèbres''. Ed. d'Éterville & Dufour: Paris, 1816—1820.

## Названыя ў гонар навукоўца біялагічныя роды і віды 
### Роды 
* *Savignya* DC.
* *Savignyella* DC.
* *Savignia* Blackwall, 1833

### Віды 
* *Acanthodactylus savignyi* Audouin, 1809
* *Anachis savignyi* Moazzo, 1939
* *Ciona savignyi* Herdman, 1882
* *Diadema savignyi* (Audouin, 1809)
* *Embia savignyi* Westwood, 1837
* *Goniopora savignyi* (Dana, 1846)
* *Hyla savignyi* Audouin, 1827
* *Leptochelia savignyi* (Krøyer, 1842)
* *Loimia savignyi* M’Intosh, 1885
* *Microcosmus savignyi* Monniot, 1962
* *Ophiactis savignyi* J. Müller & Troschel
* *Planaxis savignyi* Deshayes, 1844
* *Pusia savignyi* Payraudeau, 1826)
* *Sepia savignyi* H. de Blainville, 1827
* *Siderastrea savignyana* H. Milne Edwards & Haime, 1850
* *Dynamenella savignii* H. Milne Edwards, 1840
* *Thais savignyi* (Deshayes, 1844)
* *Trapelus savignii* A.M.C. Duméril & Bibron, 1837
* *Trididemnum savignii* (Herdman, 1886)

Катэгорыя:Заолагі Францыі
Катэгорыя:Батанікі Францыі
Катэгорыя:Аўтары заалагічных таксонаў
Куц

**Куц** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Павел Сцяпанавіч Куц — вучоны ў галіне цеплатэхнікі
* Уладзімір Пятровіч Куц — савецкі лёгкаатлет, алімпійскі чэмпіён
Тамара Андрэеўна Тышкевіч

**Тамара Андрэеўна Тышкевіч** (, в. Іконкі, Віцебская вобласць, БССР — ) — беларуская лёгкаатлетка, якая выступала ў штурханні ядра. Алімпійская чэмпіёнка 1956 у штурханні ядра, заслужаны майстар спорту СССР.

Нарадзілася ў вёсцы Іконкі Чашніцкага раёна Віцебскай вобласці. Удзельніца Алімпійскіх гульняў у Хельсінкі (1952) — 4 месца, чэмпіянатаў Еўропы па лёгкай атлетыцы, чэмпіёнка СССР (1956—1957), узнагароджана ордэнам Працоўнага Чырвонага сцяга. У 1962 годзе скончыла інстытут фізічнай культуры.

Катэгорыя:Штурхальнікі ядра СССР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад СССР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1952 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1952 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1956 года
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга
Уладзімір Пятровіч Куц

**Уладзімір Пятровіч Куц** (; , сяло Алэксынэ, Трасцянецкі раён, Харкаўская акруга, УССР, СССР — , , СССР) — савецкі лёгкаатлет, стаер. Заслужаны майстар спорту СССР (1954). Двухразовы Алімпійскі чэмпіён, шматразовы рэкардсмен свету, найлепшы сусветны стаер з 1953 па 1956 гады.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сумскай вобласці
Катэгорыя:Бегуны на доўгія дыстанцыі СССР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад СССР
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1956 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1956 года
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Пахаваныя на Праабражэнскіх могілках
Катэгорыя:Памерлі ад перадазіроўкі лекаў
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Танкісты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Леніна
Генадзь Іванавіч Шаткоў

**Генадзь Іванавіч Шаткоў** (; ,  — , ) — савецкі баксёр-аматар, які выступаў у сярэдняй і паўцяжкой вагах. Чэмпіён XVI Алімпійскіх гульняў у вагавой катэгорыі да 75 кг (1956). Двухразовы чэмпіён Еўропы (1955, 1959). Трохразовы чэмпіён СССР (1955, 1956, 1958). Заслужаны майстар спорту СССР (1956).

Катэгорыя:Баксёры СССР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па боксе
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад СССР
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1956 года
Катэгорыя:Баксёры на летніх Алімпійскіх гульнях 1956 года
Катэгорыя:Баксёры на летніх Алімпійскіх гульнях 1960 года
Катэгорыя:Вучні Петрышуле
Катэгорыя:Юрысты СССР
Катэгорыя:Юрысты Расіі
Катэгорыя:Кандыдаты юрыдычных навук
Катэгорыя:Выкладчыкі СПбДУ
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Леніна
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па боксе
Інэсэ Яўнзэмэ

**Інэсэ Яўнзэмэ** (; , Плявіняс — , ) — латвійская кідальніца дзіды, хірург-артапед і спецыяліст у пластычнай хірургіі. Першая латвійская алімпійская чэмпіёнка па кіданні дзіды ў 1956 годзе ў Мельбурне. Заслужаны майстар спорту СССР (1957). Кавалер ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга.

## Біяграфія 
Чэмпіёнка III Сусветных юнацкіх гульняў. Чатырохразовая чэмпіёнка Латвіі (1952, 1956, 1958 і 1960). Пяць разоў паляпшала рэкорды Латвіі (апошні раз у 1960 годзе — 55,73 метра). Акрамя кідання дзіды займалася таксама баскетболам, уваходзіла ў зборную Латвіі. У 1956 і 1957 гадах прызнавалася найлепшай спартсменкай Латвіі.

Скончыла Рыжскі медыцынскі інстытут па спецыяльнасці артапед (1960). Заслужаны хірург, доктар медыцынскіх навук. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Латвійскай ССР. Прэзідэнт САА (Сусветнай асацыяцыі алімпійцаў). Прэзідэнт Латвійскага алімпійскага клуба. У 2000 годзе падчас Алімпійскіх гульняў у Сіднеі была гаспадыняй «латышскага дома».

Тры дачкі — Андра, Інгуна, Віта.

Памерла 13 лютага 2011 года ў Рызе.

Катэгорыя:Кідальнікі кап’я СССР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад СССР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1956 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1956 года
Катэгорыя:Хірургі СССР
Катэгорыя:Хірургі Латвіі
Катэгорыя:Спартыўныя функцыянеры
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Афіцэры ордэна Трох Зорак
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі Латвійскай ССР
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Леапольд Сямёнавіч Аўэр

**Леапольд Сямёнавіч Аўэр** (таксама Леў Сямёнавіч; ням. Leopold Auer, венг. Auer Lipót; , , Венгрыя — , Лошвіц, паблізу Дрэздэна) — расійскі скрыпач яўрэйскага паходжання, педагог, дырыжор і кампазітар.

Вучань Якаба Донта і Ёзэфа Іаахіма. З’яўляецца заснавальнікам рускай скрыпічнай школы. Выхаваў звыш 300 вучняў (Канстанцін Горскі, М. Б. Палякін, Яша Хейфец, Яфрэм Цымбаліст, М. Эльман, Іосіф Ахрон, Д. Берцье, Цэцылія Ганзен і іншыя). Выкладаў у Пецярбургскай кансерваторыі з 1868 па 1918 год. У 1918 годзе эміграваў у ЗША.
Фёдар Фёдаравіч Багданаўскі

**Фёдар Фёдаравіч Багданаўскі** (; , Шацеева, Удомельскі раён, Калінінская вобласць — , , Расійская Федэрацыя) — савецкі цяжкаатлет. Заслужаны майстар спорту СССР (1957). Заслужаны трэнер РСФСР (1973). Скончыў Нацыянальны дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры, спорту і здароўя імя П. Ф. Лесгафта ў 1962 годзе, выкладчык. Выступаў за СКА Ленінград.

Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны» (1957). Член КПСС з 1968 года.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Цвярской вобласці
Катэгорыя:Цяжкаатлеты СССР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па цяжкай атлетыцы
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад СССР
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1956 года
Катэгорыя:Цяжкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1956 года
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па цяжкай атлетыцы
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Заслужаныя трэнеры РСФСР
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «Знак Пашаны»
Катэгорыя:Трэнеры СССР
Галіна Іванаўна Зыбіна

**Галіна Іванаўна Зыбіна** () — савецкая лёгкаатлетка.

Заслужаны майстар спорту СССР (1952). Выступала за Ленінград — спартыўныя таварыствы «Зеніт» (па 1959) і «Труд» (1960—1968).

Алімпійская чэмпіёнка 1952, сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 1956 года, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 1964, чэмпіёнка Еўропы 1954 года, бронзавы прызёр чэмпіянату Еўропы 1962 у штурханні ядра. Усталявала 8 сусветных рэкордаў і 4 рэкорды СССР, па фармальных прычынах не зарэгістраваныя як сусветныя (1952—1956); першай у свеце штурхнула ядро далей 16 м (1953). Бронзавы прызёр чэмпіянатаў Еўропы 1950 у кіданні дзіды, 1954 у кіданні дыска — адзіная ў гісторыі спартсменка, якая стала прызёрам чэмпіянатаў Еўропы ў абодвух відах кідання і штурханні ядра. 6-разовая чэмпіёнка СССР у штурханні ядра (1952—1955) і кіданні дзіды (1952, 1957).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Штурхальнікі ядра СССР
Катэгорыя:Кідальнікі кап’я СССР
Катэгорыя:Кідальнікі дыска СССР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад СССР
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1952 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1956 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1964 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1952 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1956 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1960 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1964 года
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «За абарону Ленінграда»
Жан Каралі

**Жан Каралі Перачыні** (, ,  — , там жа) — французскі танцоўшчык, балетмайстар і лібрэтыст італьянскага паходжання.

Жан Каралі вывучаў мастацтва танца ў балетнай школе пры парыжскай Оперы і на яе сцэне адбыўся яго дэбют у 1802 годзе. Як танцоўшчык і харэограф працаваў на тэатральных сцэнах Вены, Мілана, Марселя і Лісабона. З 1825 года ён — балетмайстар парыжскага тэатра «Порт-Сен-Мартэн», у 1831—1848 — парыжскай Оперы.

Як харэограф Жан Каралі працаваў разам з такімі знакамітымі танцоркамі, як Фані Эльслер і Карлота Грызі. Грызі ж выканала галоўную ролю на прэм’еры балета Адольфа Адана «Жызель», харэографам якога (сумесна з Жулем Перо) і сааўтарам лібрэта быў Жан Каралі. Каралі таксама кіраваў пастаноўкай балетаў «Бура» (La Tempête, 1834), «Кульгавы д’ябал» (Le Diable Boiteux, 1836), «Тарантул» (La Tarentule, 1839), «Перы» (La Péri, 1843) і іншых.

У 1831—1850 гадах кіраваў балетнай школай Парыжскай оперы.

Сын Жана Каралі, Эжэн Каралі, таксама быў вядомым танцоўшчыкам і артыстам.

Катэгорыя:Артысты балета Францыі
Катэгорыя:Артысты балета XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Артысты балета XIX стагоддзя
Катэгорыя:Балетмайстры Францыі
Катэгорыя:Балетмайстры XIX стагоддзя
Барзоў

**Барзоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Валерый Піліпавіч Барзоў — украінскі лёгкаатлет, алімпійскі чэмпіён.
* Іван Іванавіч Барзоў — савецкі лётчык.
Валерый Піліпавіч Барзоў

**Валерый Піліпавіч Барзоў** (нар. , , Львоўская вобласць, Украінская ССР) — украінскі лёгкаатлет-спрынтар, двухразовы алімпійскі чэмпіён і трохразовы прызёр Алімпійскіх гульняў, спартыўны функцыянер, дзяржаўны і грамадскі дзеяч Украіны.

Прэзідэнт НАК Украіны (1990—1998), прэзідэнт Федэрацыі лёгкай атлетыкі Украіны (1996—2012), член МАК (з 1994 года). Заслужаны майстар спорту СССР (1970), кандыдат педагагічных навук (1977).

Першы і адзіны савецкі спрынтар, які выйграў алімпійскае золата на дыстанцыях 100 і 200 метраў.

Катэгорыя:Бегуны на кароткія дыстанцыі СССР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад СССР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1972 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1972 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1976 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1972 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1976 года
Катэгорыя:Міністры спорту
Катэгорыя:Міністры Украіны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Члены МАК
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны III склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны IV склікання
Катэгорыя:Спартыўныя функцыянеры
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Новай Кахоўкі
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Кандыдаты педагагічных навук
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «Знак Пашаны»
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Дружбы народаў
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Леніна
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Данакер
Катэгорыя:Кавалеры ўкраінскага ордэна «За заслугі» (Ганаровы знак адрознення)
Катэгорыя:Кавалеры ўкраінскага ордэна «За заслугі» 2 ступені
Катэгорыя:Кавалеры ўкраінскага ордэна «За заслугі» 1 ступені
Катэгорыя:Кавалеры ордэна князя Яраслава Мудрага 5 ступені
Катэгорыя:Кавалеры ордэна князя Яраслава Мудрага 4 ступені