Вільня наша

па Аўгусцінскай вуліцы]]
 па Аўгусцінскай вуліцы]]
**Ві́льня на́ша** — палітычны правакацыйны лозунг і інфармацыйны наратыў, створаны паводле калькі з расійскага імперскага мема «Крым наш». У 2023—2026 гадах гэты наратыў стаў цэнтральным элементам серыі інфармацыйных правакацый і актаў вандалізму ў Літоўскай Рэспубліцы, арганізаваных, паводле даных спецслужбаў, у інтарэсах Расіі і рэжыму Лукашэнкі з мэтай распальвання міжнацыянальнай варожасці паміж літоўцамі і беларускай дыяспарай у межах канфлікту вакол літвінізму.

Лозунг наўмысна канструюе ўяўленне пра існаванне тэрытарыяльных прэтэнзій з боку беларусаў у стылі ўзброенай анексіі Крыма, маніпулюючы рэальным гістарычным фактам дамінуючай прысутнасці беларусаў на Віленшчыне ў мінулым і выключным гісторыка-культурным значэннем Вільні для фарміравання беларускай нацыі.

## Гістарычны і культурны кантэкст 
У беларускай нацыянальнай свядомасці Вільня разглядаецца як калыска беларускага нацыянальнага руху. З горадам звязана выданне першых беларускіх кніг Францыска&nbsp;Скарыны, выхад газеты «Наша Ніва», стварэнне першых беларускіх школ, тэатраў і палітычных партый. Наратыў «Вільня наша» гістарычна існаваў у вузкіх інтэлектуальных колах і не выкарыстоўваўся ў якасці рэальнага дамагання на тэрыторыю суседняй дзяржавы. Гісторык Аляксандр Фрыдман адзначае, што хоць натхнёныя мінулым людзі і існуюць, ідэя захопу або прысваення горада ніколі не была мэйнстрымам ні ў Беларусі, ні сярод дэмакратычных сіл, а беларуская эміграцыя пасля 2020 года абсалютна чужая да падобных фантазій:

Пры гэтым падкрэсліваецца каласальная розніца з расійскім імперскім лозунгам «Крым наш», які апраўдвае ўзброеную анексію тэрыторыі. Гісторык Цімафей Акудовіч адзначаў, што Вільня як манаэтнічны горад губляе свой сэнс, бо яна з’яўляецца «катлом», дзе варыліся літоўская, русінская (старабеларуская), польская і яўрэйская культуры.

Пры гэтым правакацыйны канструкт «Вільня наша» мае іранічную гістарычную паралель. Восенню 1939 года, пасля таго як СССР перадаў Вільню Літве, але адначасова ўвёў туды свае ваенныя гарнізоны (што неўзабаве прывяло да поўнай інкарпарацыі Літвы), у самім літоўскамоўным асяроддзі нарадзілася папулярная прымаўка: *«Vilnius mūsų, o mes rusų»* (бел.: *Вільня наша, а мы — рускія* ці *Вільня нам, а Літва расійцам*). Гэты выраз дакладна адлюстроўваў трагічнае ўсведамленне таго, што тэрытарыяльнае набыццё адбылося цаной страты дзяржаўнага суверэнітэту на карысць Масквы.

Пасля масавай міграцыі беларусаў пасля 2020 года ў Літву, тэма прыналежнасці Вільні і спадчыны ВКЛ стала інструментам маніпуляцый. Прадстаўнікі дзяржаўнай прапаганды рэжыму Лукашэнкі і расійскіх інфармацыйных сетак пачалі наўмысна «разгойдваць» віленскага пытанне, каб стварыць вобраз беларусаў як пагрозы для Літвы. Напрыклад, праўладны эксперт Аляксандр&nbsp;Шпакоўскі адкрыта заяўляў, што «*перабор чужых, якія ў глыбіні душы шчыра лічаць, што „Вільня наша“, хутка пачне палохаць літоўцаў*». Сам Аляксандр&nbsp;Лукашэнка ў верасні 2021 года публічна заяўляў, што Вільня і Беласток — гэта «беларускія гарады», што актыўна тыражавалася прапагандыстамі, напрыклад, Рыгорам&nbsp;Азаронкам і Ігарам&nbsp;Марзалюком.

## Механізм і арганізацыя правакацый (2024—2026) 
 16 лютага 1918 года. Вандалізму падвяргалі як беларускія асяродкі ў Вільні, так і важныя для літоўскай нацыянальнай памяці мясціны, каб справакаваць узаемныя абвінавачванні паміж нацыянальнымі групамі. ]]
З вясны 2024 года ў Вільні пачалася скаардынаваная кампанія па нанясенні графіці, распаўсюджванні ўлётак з тэкстам «Вільня наша» і актаў вандалізму супраць беларускіх нацыянальных асяродкаў.

Паводле даных Другога дэпартамента аператыўных службаў (ваеннай разведкі Літвы) і Дэпартамента дзяржаўнай бяспекі Літвы (ДДБ), арганізацыяй гэтых акцый займаліся разведвальныя і бяспекавыя службы «варожых дзяржаў» (Расіі і Беларусі). Вярбоўка ажыццяўлялася пераважна праз сацыяльныя сеткі, у прыватнасці праз Telegram-чаты для пошуку падпрацоўкі ў Вільні.

Журналісцкія расследаванні паказалі, што ананімныя акаўнты (напрыклад, з нікнэймамі *«Normal»*, *«Nokalas»*, *«Alex»*) прапаноўвалі ад 50 еўра ў крыптавалюце за нанясенне графіці ў бачных месцах горада або распаўсюджванне 100 ўлётак. Асобы, якія выступалі замоўцамі, дрэнна валодалі як літоўскай, так і беларускай мовамі, карысталіся сэрвісамі Google Maps на польскай мове, а пры спробах праверкі выдавалі сябе за «этнічных украінцаў». Пры вярбоўцы часта выкарыстоўваліся ўразлівасці людзей: дрэннае фінансавае становішча або залежнасці. Пачынаючы з дробных актаў вандалізму, куратарамі прапаноўваліся больш сур’ёзныя заданні: фатаграфаванне аб’ектаў Дэпартамента дзяржбяспекі Літвы, ваенных часцей і інфраструктуры НАТА.

25 сакавіка 2026 года на набярэжнай ракі Віліі ў цэнтры Вільні з доказамі злачынства быў затрыманы 14-гадовы літоўскі падлетак (2011 года нараджэння), які наносіў чарговы надпіс і фатаграфаваў яго для справаздачы перад куратарамі. Парушальніка злавіў выпадковы мінак на імя Паўлюс, які з'яўляецца членам Саюз стралкоў Літвы. Калі хлопец зразумеў, што яго заўважылі, ён паспрабаваў уцячы ў бок праспекта Гедыміна, але спатыкнуўся і быў прыціснуты да зямлі. Затрыманы расплакаўся і заявіў, што не хацеў маляваць графіці, але вымушаны быў гэта зрабіць з-за пагроз спаліць яго дом. Мінак адзначыў, што падлетак размаўляў па-літоўску абсалютна без акцэнту, што чарговы раз пацвердзіла яго мясцовае паходжанне і абвергла датычнасць беларускіх мігрантаў да выканання акцый вандалізму. Супрацоўнікі паліцыі, якія прыбылі на месца, паведамілі, што гэты юнак ім ужо вядомы.

## Памылкі і інтэрнэт-мемы 
Характэрнай рысай практычна ўсіх правакацыйных надпісаў стала абсалютнае няведанне выканаўцамі (а часта і замоўцамі) кірылічнага алфавіта. Спробы нанясення тэксту людзьмі, якія ў паўсядзённым жыцці карыстаюцца выключна лацінкай, прыводзілі да камічных памылак, якія хутка ператварыліся ў інтэрнэт-мемы ў беларускім сегменце сацыяльнай сеткі X (былы Twitter).

Характэрнай рысай многіх графіці стала абсалютнае няведанне выканаўцамі і замоўцамі кірылічнага алфавіта. Літары «ш» і «л», «ч», «д», «ы»''* часта пісаліся так, як іх малююць людзі, знаёмыя толькі з лацінкай, напрыклад, «ш» выглядала як «w», што рабіла надпісы падобнымі да *«Вільня hawa».

## Карта інцыдэнтаў 
## Храналогія і характарыстыка інцыдэнтаў 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* «Літвінізм». Хто спрабуе пасварыць беларусаў і літоўцаў. Расьсьледаваньне Свабоды

Катэгорыя:Беларуска-літоўскія адносіны
Катэгорыя:Канфлікт вакол літвінізму ў Літве
Катэгорыя:Беларусы ў Літве
Катэгорыя:Прапаганда
Катэгорыя:Інфармацыйныя войны
Катэгорыя:З’явіліся ў 2024 годзе
Катэгорыя:2024 год у Вільні
Катэгорыя:2025 год у Вільні
Катэгорыя:2026 год у Вільні