open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мінога ўкраінская

**Мінога ўкраінская** (*Eudontomyzon mariae*) — від непаразітычных міног, сустракаецца толькі ў прэснай вадзе.

## Апісанне 
Цела вугрападобнае, голае. Даўжыня 14-20, зрэдку да 23 см, маса да 17 г. Самкі, як правіла, некалькі таўшчэйшыя і масіўней за самцоў. Афарбоўка тулава шэрая, жывот святлейшы.

Усе зубы завостраныя: па краях верхняй губной пласцінкі размяшчаюцца 2 зубы, на ніжняй 5-9, па баках па 3-4 слабаразвітых, як правіла, адна-, радзей двухвяршынных. Па перыферыі прысмоктвальнай лейкі шмат дробных вонкавых губных зубоў, якія размешчаны радамі.

## Пашырэне 
Шырока распаўсюджана ў рэках басейна Чорнага мора. Нйбольш вядомы від непаразітычных міног у Еўропе.

Сустракаецца ў басейнах Дуная, Нёмана, Днястра, Дняпра, Дона, Кубані, рэках чарнаморскага ўзбярэжжа паміж Наварасійскам і Батумі. Месцы рассялення: пераважна прытокі вялікіх рэк, участкі з праточнай чыстай вадой і пясчаным, часта заіленым, радзей з галечна-пясчаным дном.

## Асаблівасці біялогіі 
Палавой спеласці дасягае праз 6-7 мес. пасля метамарфоза. Да часу нерасту цела кароціцца. У Дняпры пераднераставыя асобіны маюць даўжыню 15,5-20,5 см, а тыя, што нерестуюць — ад 13,5 да 17,5 см. У большасці рэк нераст адбываецца ў красавіку-траўні, калі вада выграваецца да 11-16 °С. Размнажаюцца міногі на плыні, на невялікай глыбіні (каля 20 см). Грунт — пясок і галька. Самец робіць паглыбленне на дне дыяметрам 5-10 см, затым прысмоктваецца ротавай варонкай да патыліцы самкі і абвівае яе. У гэты момант адбываецца апладненне. Нераст звычайна бывае ў сонечнае надвор'е. Пладавітасць моцна адрозніваецца ў розных рэках, але ў цэлым вагаецца ад 2 да 7 тыс. ікрынак. Дыяметр іх ад 0,7 да 1,6 мм. Неўзабаве пасля адкладкі ікры вытворцы гінуць.

Лічынкі (пескарыйкі) пастаянна жывуць  у глеіста-пясчаным грунце, у зацішных участках, сярод заіленых карчакоў, пад змытымі з берага кавалкамі дзірвана; сілкуюцца дыятомавымі водарасцямі і дэтрытам, дробнымі беспазваночнымі. Лічынкавы перыяд працягваецца 5-6 гадоў, пасля на працягу позняй восені і зімы лічынкі ператвараюцца ў дарослых асобін (метамарфоз займае каля 4-5 тыдняў). Падчас метамарфоза ў глотцы фармуецца коркавы цяж, які зачыняе праход у стрававод, кішэчнік значна атрафуецца. У дарослым стане мінога не харчуецца.

## Промысел 
Лічынкі міногі ўкраінскай выкарыстоўваюцца рыбакамі пры лоўлі драпежных рыб як прынада.

## Ахова 
Занесена ў Чырвоную кнігу Украіны і Расіі.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Міногападобныя
Герб Белаазёрска

**Герб Белаазёрска** — герб горада Белаазёрск Бярозаўскага раёна. Герб зацверджаны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь ад 11 лістапада 1998 г. № 30.

## Апісанне 
Герб Белаазёрска ўяўляе сабой у блакітным поле варажскага шчыта сярэбраны лук з трыма сярэбранымі стрэламі наканечнікамі ўверх, цэнтральная з якіх размешчана прама, дзве іншыя, з заломам, на цеціву лука пакладзены крыжам. Знізу сярэбраны паўмесяц.

Катэгорыя:Белаазёрск
Белаазёрск
Молінка

**Молінка** — рака ў Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці, левы прыток ракі Сож.

## Назва 
Назва балцкага паходжання. Ідэнтычная назве ракі Молінка на самых вярхах Дняпра.

Звязана з літоўскім *molis* «гліна». Гідранімічныя аналагі — літоўскія рачныя назвы тыпу *Molė, Molaina, Molina, Mol-upė*.

Назва Молінка матываваная асаблівасцямі паверхні рэчышча ці берагоў ракі. Так жа сама матываваныя назвы тыпу Жыздра і Стабна (ад літоўскага *žizdrà* «пясок», балцкага **stabas* «камень»), Ліда і Крупка (ад балцкага **laidas* «склізкі, ліпкі, гладкі», літоўскага *krupus*, *kraupus* «шурпаты, бугрысты»).

У гэтым жа рэгіёне недалёка на захадзе ад Молінкі — сожская рака з назвай-«перакладам» Гліна. Так жа сама цячэнне Жыздры суправаджаецца назвамі рэк-прытокаў тыпу «Пясочня», а «каменная» Стабня (прыток Ловаці) цячэ паралельна рацэ з назвай-«перакладам» Каменка. Гэта ўсё назоўныя сляды колішняга пераходнага перыяду білінгвізму, які для розных рэгіёнаў быў ранейшы ці пазнейшы.

Рэдкі гідранімічны комплекс з усіх трох такіх рэчак з перакладнымі назвамі Каменка, Глінка, Пясочня — на сожскай рацэ Рэмества (ад назваў яе прытокаў тапонімы Каменка, Глінне, Пясочня). Магчыма, даўней гэтыя рачныя назвы на Рэместве мелі балцкае моўнае афармленне.

## Гідраграфія 
Даўжыня ракі 15 км. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,1 м/км. Плошча вадазбору 74 км². Пачынаецца у напрамку на паўночны ўсход ад пасёлка Томіна. Упадае ў Сож каля пасёлка Чырвоны Бераг. У раку ўпадае ручай з возера Вір. Каля ракі населеныя пункты Томіна, Каменка.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Чачэрскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Сажа
Ядзеркі

**Ядзеркі** — у беларускай міфалогіі тры сястры, марскія каралеўны, што жылі на дне мора. Высокія, тонкія, залатавалосыя, залатабровыя дзяўчыны у чаравіках і срэбраных сукнях. Незвычайныя прыгажуні. Калі выходзяць з мора, то выпраменьваюць такі бляск, ад якога ў вачах свеціцца. Калі ядзерка ідзе па зямлі, перад ёю коціцца, як зоры, дыяментавая раса. Але па характару ядзеркі вельмі дзікія, і да іх нельга было падыйсці бліжэй чым на мілю. Інакш яна нарабіла б крыку, а падданыя маглі ухапіць і пакараць такога чалавека. У ядзерак безліч падданых, коні і розныя чароўныя жывёлы. Згадваюцца ў М. Федароўскага.

## Гл. таксама 
* Яваркі
* Фараонкі

## Літаратура 
* Беларуская міфалогія: Энцыклапедычны слоўнік / С. Санько [і інш.]; склад. І. Клімковіч. — 2-ое выданне, дапоўненае. — Мінск: Беларусь, 2006. — 500 с.: іл.

## Спасылкі 
* Ілюстрацыі Валерыя Славука на тэму беларускай міфалогіі

Катэгорыя:Міфалогія
Катэгорыя:Беларуская міфалогія
Катэгорыя:Беларуская народная дэманалогія
Круглае (возера, Глыбоцкі раён)

**Кру́глае** — возера ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Быстрыца, за 38 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Глыбокае, прыкладна за 0,9 км на ўсход ад вёскі Чашкі.

Плошча паверхні возера 0,25 км². Даўжыня 0,62 км, найбольшая шырыня 0,52 км, даўжыня берагавой лініі 1,85 км. Плошча вадазбору 1,25 км².
Схілы катлавіны возера вышынёй  да 3 м, спадзістыя. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі пераважна нізкія і пясчаныя. Каля паўночнага берага возера нешырокая пойма. У возера ўпадаюць ручаі і каналы. На паўночным усходзе выцякае ручай у раку Быстрыца.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 3-2.

Катэгорыя:Азёры Глыбоцкага раёна
Васіль Емяльянавіч Ананьіч

{{Ваенны дзеяч
|поўнае імя     = Васіль Емяльянавіч Ананьіч
|дата нараджэння  = 
|дата смерці    = 
|месца нараджэння = 
|месца смерці = 
|партрэт = Васіль Емяльянавіч Ананьіч.jpg
|подпіс =
|мянушка =
|прыналежнасць = 
|гады службы = 1920—1957
|званне = 
|род войскаў = ВМФПадводны флот
|камандаваў = 
|частка =
|бітвы =Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды =
{ style="background:transparent"
       
-
     
}
|сувязі =
|у адстаўцы =
}}

**Васі́ль Емялья́навіч Ана́ньіч** ( — ) — савецкі военачальнік беларускага паходжання, контр-адмірал (1944 год).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў в. Турэц Чэрвеньскага павета. У Чырвонай Арміі з 1920, з 1921 пачалася яго флотская служба. Скончыў Ваенна-марское палітычнае вучылішча (1928), Ваенна-палітычную акадэмію імя Леніна (1937), Вышэйшую  ваенную акадэмію (1952). 

Праходжанне службы: камісар падводнай лодкі (1932—1937), камісар дывізіёна, потым брыгады падводных лодак (1937—1940). У 1940 годзе — намеснік начальніка Палітупраўлення Паўночнага флоту. У час Вялікай Айчыннай вайны ўдзельнічаў у абароне Запаляр’я. З верасня 1941 года член Ваеннага Савета Беламорскай ваеннай флатыліі, з ліпеня 1945 года — намеснік начальніка Палітупраўлення Балтыйскага флоту. У 1953 — 1957 гадах працаваў у сістэме ваенна-марскіх навучальных устаноў. 

## Літаратура 
* 
* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Чэрвеньскага р-на. — Мн., 2000.
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чэрвеньскім раёне
Катэгорыя:Контр-адміралы СССР
Катэгорыя:Падводнікі
Альтэрнат

**Альтэрнат** (от лат. сл. ) — тэрмін міжнароднага права, які абазначае (да Венскага кангрэса) старшынство манархаў або іх прадстаўнікоў пры заняцці месцаў на кангрэсах або пры падпісанні міжнароднага дагавору, што нярэдка выклікала спрэчкі і сваркі. З пачатку XVIII стагоддзя на міжнародных кангрэсах альтэрнат быў прызнаны за пяццю вялікімі дзяржавамі; на Венскім жа кангрэсе прыйшлі да ўсталявання роўнасці шляхам подпісання трактатаў ў алфавітным парадку назваў дзяржаў, якія бяруць удзел у дамове. Пры гэтым, у экзэмпляры, які дастаўся дадзенай дзяржаве, яна ставіцца на першым месцы, а астатнія ідуць па алфавіце.

У сучасным міжнародным праве пад альтэрнатам разумеецца норма, згодна з якой у экзэмпляры міжнароднага пагаднення, які прызначаецца для дадзенага Дагаворнага боку, на першым месцы змяшчаюцца: яе назва (у агульным пераліку бакоў), подпісы ўпаўнаважаных, друк і тэкст дамовы на мове яе дзяржавы. Альтэрнатам таксама называецца экзэмпляр дамовы, які застаецца ў дадзенага боку пасля яго падпісання.

## Літаратура 
* Альтернат // Большой юридический словарь. — М.: Инфра-М. А. Я. Сухарев, В. Е. Крутских, А.Я. Сухарева., 2003.
* Альтернат // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

Катэгорыя:Права
Катэгорыя:Міжнароднае права
Скіфскія манахі

, прыбярэжны рэгіён Чорнага мора]]
**Скіфскія манахі** — агульнапрынятая назва групы з чатырох манахаў, якія жылі на тэрыторыі Візантыйскай імперыі ў пачатку VI стагоддзя. Ініцыяваныя імі хрысталагічныя спрэчкі сталі важным фактарам у складаных узаемаадносінах паміж Усходняй і Заходняй праваслаўнымі цэрквамі. Аб саміх манахах мала што вядома, акрамя іх імёнаў (Ахіл, Ян, Лявонцій і Маўрыкій), паколькі іх роля ў гісторыі царквы не выйшла за межы гэтага эпізоду.

Канфлікт пачаўся ў канцы 510-х гадоў у правінцыі Малая Скіфія на тэрыторыі сучаснай Румыніі і Балгарыі. Гэтая царкоўная вобласць знаходзілася ў царкоўнай юрысдыкцыі Канстанцінопальскага патрыярхату, але па мове была блізкая да Рыма.

«Скіфскія манахі» на чале з Янам Максэнціем былі абвінавачаныя ў Канстанцінопалі ў монафізіцтве за сваю прыхільнасць да тэапасхіцкага выразу «Сын Божы пацярпеў плоццю». Аднавіўшы хрысталагічную палеміку V стагоддзя, яны звярнуліся за падтрымкай да Папы Гармізда, які, не асуджаючы дадзеную формулу, лічыў яе двухсэнсоўнай і таму адмовіў манахам у падтрымцы. У рэшце рэшт пасля некаторых ваганняў візантыйскі трон у асобе будучага імператара Юстыніяна I пагадзіўся з поглядамі манахаў. Пачынаючы з 520-х гадоў, рэлігійная палітыка імператара, накіраваная на аб’яднанне Папы, Канстантынопальскай царквы і антыхалкідонскага Усходу Візантыйскай імперыі, будзе сканцэнтравана на тэапасхісцкай формуле, неабходнай для дасягнення міру і згоды.

## Тэапасхісцкія спрэчкі V стагоддзя 
Пытанне аб тым, ці магчыма пакута для Бога, з’яўлялася прадметам абмеркавання не толькі ў V стагоддзі, але і раней. Хоць большасць Айцоў Царквы, падобна да Рыгора Цудатворца (III стагоддзе), адказвалі на яго адмоўна, даследчыкі выяўляюць «тэапасхісцкія» выказванні ў такіх вядомых тэолагаў, як Клімент Ерусалімскі, Тэртуліян і Арыген. Пасля таго як Першы Нікейскі сабор пацвердзіў боскую прыроду Ісуса Хрыста, яго «адзінасутнасць» Богу Айцу, праблема стала больш складанай. Неабходна было вызначыць, да якой ступені чалавечыя пакуты Сына закранаюць яго боскую прыроду. Калі Ісус Хрыстос ёсць Бог, як абвяшчае Нікейскі Сімвал веры, і ён пацярпеў, як сказана ў Святым Пісанні, ці значыць, што Бог пацярпеў нейкім чынам?

Традыцыйна хрысталагічныя спрэчкі V стагоддзя, якія тычацца чалавечай прыроды Ісуса Хрыста, апісваюцца як супрацьстаянне Александрыйскай багаслоўскай школы на чале з Кірылам Александрыйскім, якая абгрунтоўвае меншую ступень чалавечнасці, і Антыяхійскай, якая прытрымліваецца процілеглых поглядаў. Развіваючы алегарычную экзегетыку, александрыйцы адмаўлялі поўную чалавечую прыроду увасобленага Слова, тады як антыяхійцы настойвалі на значэнні гістарычнага Ісуса. Сучасныя даследчыкі адзначаюць недакладнасць такога падзелу і лічаць, што для антыяхійскага багаслоўя больш важнай з’яўлялася ідэя непадлегласці Бога пакутам.

## Літаратура 
* 
*  

Катэгорыя:Позняя Антычнасць
Катэгорыя:Дабруджа
Ян Максэнцій

**Ян Максэнцій** () — хрысціянскі багаслоў і рэлігійны дзеяч, быў візантыйскім лідарам групы скіфскіх манахаў, тады хрысціянскай меншасці на тэрыторыі Скіфіі. Абараніў Багаслоўе Касцёла ў барацьбе з ерасямі Канстантынопальскай царквы і нават удакладніў тэалагічныя погляды Папы Гарізда.

## Біяграфія 
Змагаўся з ерасямі ў часы імператара Юстына I (518—527). Стаў вядомы ў гістарычных крыніцах Канстанцінопаля ў 519—520 гг. Скіфскія манахі распрацавалі формулу: «Адзін з Тройцы пацярпеў у плоці», каб выключыць нэстарыянства і монафізіцтва. Выступаючы за правiльнасць паняццяў хрысціянства сутыкнуліся з рэзкай апазіцыяй з боку імперскай улады Візантыі і Канстанцінопальскага патрыярха. Ян Максэнцій звярнуўся да Папскага легата ў Канстанцінопалі.

Калі не атрымалі адказу ад Папы, некаторыя з манахаў (не Максэнцій) выехалі ў Рым, каб асабіста сустрэцца з Папам Гарміздам. Таксама па падтрымку ў справе барацьбы з ерасямі, яны звярнуліся да біскупаў Афрыкі і Fulgentius Cartagena, якія падтрымалі іх. У пачатку жніўня 520 года скіфскія манахі пакінулі Рым.

Мяркуецца, Максэнцій быў «архімандрытам Іаанам», якому афрыканскія біскупы пасылалі сваё пасланне «Epistula synodica».

## Працы 
Максэнцій з’яўляецца аўтарам работ

* Двух дыялогаў супраць несторыан
* Дванаццаць ан супраць несторыан
* Трактат супраць акефалыв (монофізітов).
* «Professio de Christo» — была надрукаваная ў якасці асобнай працы, але з’яўляецца часткай «Epistola ad legatos sedis apostolicae».

Яго творы, першапачаткова напісаны на лацінскай мове, захаваліся ў досыць нездавальняючым стане.

Катэгорыя:Багасловы
Караль Шыльдгаўз

**Караль (Карл) Шыльдгаўз** (*Karl de Schildhaus*) — беларускі архітэктар канца XVIII — пачатку XIX ст. Віленскі губернскі архітэктар у 1803—1808 гадах.

## Біяграфія 
Паходзіў з Германіі. У пачатку XIX ст. губернскі архітэктар (1803—1808) і выкладчык універсітэта ў Вільні.

## Творчасць 
]]
У 1784—1790 гадах у Пінску на высокім левым беразе ракі Піна пабудаваў палац.
 
У 1790 годзе пабудаваў для князёў Агінскіх палац у Гродне на вуліцы Дзям’янаўскай (не захаваўся). Паводле інвентара 1803 года, палац быў «на высокім падмурку, драўляны», г. зн. першы паверх быў мураваны, а другі — драўляны.

Выканаў праекты перабудовы парафіяльнага касцёла (каля 1790, не здзейснены) і будаўніцтва казначэйства (1800) у Гродне.

### Рапнінская капліца 
У 1797 годзе стаў аўтарам ці сааўтарам мураванай капліцы ў прадмесці Вільні Закрэт (, па-літоўску *Вінгіс*, якая паслужыла пахавальняй жонкі першага віленскага генерал-губернатара генерал-фельдмаршала князя  князёўны Наталлі Аляксандраўны Рапніной (народжанай Куракінай; 1737—1796). У 1809 капліца была рэстаўрыравана па яго ж праекце: былі абноўленыя надпісы і барэльефы і збудаваная агароджа вышынёй у паўтара метра.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктары Літвы
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Віленскія губернскія архітэктары
Катэгорыя:Архітэктары Гродна
Катэгорыя:Архітэктары Пінска
Катэгорыя:Архітэктары XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
Мастаба

**Мастаба** (араб., літаральна — «каменная лава») — сучасная назва старажытнаегіпецкіх грабніц дадынастычнага перыяду, эпох Ранняга (каля 3000 — каля 2800 да н.э.) і Старога (каля 2800 — каля 2250 да н.э.) царстваў.

Самі старажытныя егіпцяне называлі грабніцы **пер-джэт** () — літаральна «дом вечнасці».

Мастаба складаецца з наземнай (прамавугольная ў плане з нахіленымі да цэнтра сценамі пад плоскім дахам) і падземнай (пахавальная камера з адным ці некалькімі памяшканнямі) пабудоў, злучаных шахтай.

У перыяд IV дынастыі мастабы набылі класічную форму: зверху — строгі аб'ём з гладкімі сценамі, унутры — складаная планіроўка залаў, калідораў, дзе размяшчаліся саркафаг з муміяй, статуі (умяшчальня душ памерлых), пахавальныя рэчы; сцены ўпрыгожваліся рэльефамі і роспісамі.

Найбольш вядомы мастабы ў царскім некропалі паблізу горада Гіза (Егіпет).

## Літаратура 
* 
* *Михаловский К.* Пирамиды и мастабы: Пер. с пол. — Варшава, 1973.

## Спасылкі 
* 
* Мастаба // «Большая Советская энциклопедия» на сайце «Энциклопедии и словари». 
* Мастаба // Энциклопедия Кругосвет. 

Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты
Катэгорыя:Грабніцы
Катэгорыя:Пахаванні
Катэгорыя:Архітэктура Старажытнага Егіпта
Палац Агінскіх (Гродна)

**Палац Агінскіх, Гродна** — страчаны будынак у Гродне, які знаходзіўся на вуліцы Дзям’янаўскай і належаў князям Агінскім. Быў знішчаны ў гады Другой сусветнай вайны.

## Гісторыя 
У самым канцы XVIII стагоддзя архітэктар Караль Шыльдхаўз пабудаваў для князёў Агінскіх палац у Гродне на вуліцы Дзям’янаўскай.

У гады Другой сусветнай вайны палац быў цалкам разбураны.

## Архітэктура 
Паводле інвентара 1803 года, палац быў «на высокім падмурку, драўляны», г. зн. першы паверх быў мураваны, а другі — драўляны. У першым паверсе знаходзіліся каморы і парадная лесвіца. На другім паверсе былі залы, жылыя пакоі і кухні. Галоўны фасад палаца выходзіў на Сянны рынак. Сёння гэта сквер за гасцініцай «Нёман».

## Літаратура 
* *Квитницкая Е. Д.* Особенности жилых домов периода классицизма в Белоруссии // Национальное своеобразие зодчества народов СССР. — М., 1979

Катэгорыя:Славутасці Гродна
Катэгорыя:Гісторыя Гродна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі класіцызм
Катэгорыя:Палацы Беларусі
Катэгорыя:Агінскія
Атмасфера Венеры

**Атмасфера Венеры** нашмат шчыльнейшая і гарачэйшая за атмасферу Зямлі: тэмпература ла паверхні складае 740 К (467 °C) з ціскам каля 93 бар. Атмасфера Венеры змяшчае непразрыстыя аблокі з сернай кіслаты, што робіць немагчымым правядзенне аптычных назіранняў паверхні. З гэтай прычыны тапаграфічная інфармацыя аб паверхні атрымліваецца дзякуючы радыёлакацыйным даследаванням. Поўны цыкл кручэння атмасферы складае ўсяго чатыры зямныя дні, што ў шмат разоў хутчэй за перыяд кручэння планеты (243 дні). Ветры пры такім хуткім кручэнні маюць хуткасць да 100 м/с (~360 км/гадз). З іншага боку, хуткасць ветру зніжаецца па меры памяншэння вышыні, дасягаючы 10 км/гадз каля паверхні. Недалёка ад палюсоў існуюць антыцыкланічныя структуры, званыя палярнымі віхрамі. Кожны віхар мае двайное вока і характэрны S-падобны малюнак аблокаў.

У адрозненне ад Зямлі, Венера не мае магнітнага поля, і яе іанасфера аддзяляе атмасферу ад касмічнай прасторы і сонечнага ветру. Іанізаваны пласт не прапускае сонечнае магнітнае поле, надаючы Венеры асаблівае магнітнае асяроддзе. Яно разглядаецца як індукаваная магнітасфера Венеры. Лёгкія газы, у тым ліку вадзяная пара, пастаянна здзімаюцца сонечным ветрам праз індукаваны хвост магнітасферы.

Нягледзячы на экстрэмальныя ўмовы на паверхні планеты, атмасферны ціск і тэмпература на вышыні 50-65 км маюць практычна такія ж значэння, як і на паверхні Зямлі, што робіць верхнія слаі атмасферы Венеры найбольш падобнымі да зямных у Сонечнай сістэме (прычым нават больш, чым на паверхні Марса). Праз падабенства ціску і тэмпературы, а таксама з-за таго факта, што паветра для дыхання (21 % кіслароду, 78 % азоту) уздымаецца ў атмасферы Венеры (гэтак жа, як гелій уздымаецца на Зямлі), верхнія слаі атмасферы былі прапанаваны навукоўцамі ў якасці прыдатнага месца для даследавання і каланізацыі.

## Зноскі
Катэгорыя:Венера (планета)
Катэгорыя:Атмасфера
Дывізіён караблёў

пагранічных караблёў, 2010 год.]]

**Дывізі́ён карабл́ёў** - пастаяннае фарміраванне на флоце, першаснае тактычнае злучэнне аднародных караблёў 2-га, 3-га і 4-га рангаў.

Назва дывізіёна прысвойваецца зыходзячы з прызначэння уваходзячых у яго караблёў:

* дывізіён эскадраных мінаносцаў (эсмінцаў)
* дывізіён вартавых караблёў (вартавік)
* дывізіён малых ракетных караблёў
* дывізіён базавых тральшчыкаў
* і гэтак далей.

Дывізіёны караблёў 4 рангу могуць падзяляцца на звенні і атрады.

Камандаванне дывізіёнам ажыццяўляецца праз штатны орган кіравання.

Дывізіёны могуць быць асобнымі ці ўваходзіць у склад брыгад караблёў.

Колькасць караблёў у дывізіёнах можа істотна адрознівацца. Як правіла, яна зележыць ад прызначэння дывізіёна караблёў, тактыкі іх дзеянняў і ўзбраення. У дывізіёны зводзяцца як караблі, так і дапаможныя суда: танкеры, выратавальныя і гідраграфічныя суда, плывучыя казармы і гэтак далей.

## Літаратура 
* , с.274

Катэгорыя:Воінскія фарміраванні
Брыгада караблёў

**Брыга́да караблё́ў** — тактычнае злучэнне флоту. У рускім імператарскім і савецкім флатах ў брыгады зводзіліся караблі і катэры аднаго або розных класаў. Брыгады могуць быць асобнымі ці ўваходзіць у склад дывізій або эскадраў.

Існуе некалькі тыпаў брыгад караблёў:

* Брыгада надводных караблёў звычайна складаецца з караблёў або катэраў аднаго класа (супрацьлодачных, дэсантных або мінна-тральных караблёў, эсмінцаў, крэйсераў і т. П.), часта ў сваю чаргу, падзеленых на дывізіёны.
* Брыгада падводных лодак - звычайна складаецца з некалькіх вялікіх ці сярэдніх дызельных падводных лодак аднаго тыпу.
* Брыгада караблёў, якія будуюцца ці рамантуюцца 
* Брыгада рачных караблёў можа ўключаць мінна-тральныя, артылерыйскія або дэсантныя караблі і катэры. Брыгады рачных караблёў могуць быць асобнымі ці ўваходзіць у склад той ці іншай дывізіі рачной (азёрнай) флатыліі. У канцы Вялікай Айчыннай вайны дзейнічала 1-я Бабруйска-Берлінская Чырвонасцяжная брыгада рачных караблёў Дняпроўскай ваеннай флатыліі.

## Літаратура 
* , с.273

Катэгорыя:Воінскія фарміраванні
Петэр Дэтмар

**Петэр Дэтмар** (; , г. Браўнлагэ) — нямецкі дыпламат, пасол ФРГ у Рэспубліцы Беларусь.

## Біяграфія 
* 1982—1983 — Федэральнае міністэрства замежных спраў.
* 1983—1986 — Пастаяннае прадстаўніцтва пры ЕС у Бруселі.
* 1986—1989 — Пасольства ў Уагадугу, намеснік кіраўніка місіі.
* 1989—1993 — Федэральнае міністэрства замежных спраў.
* 1993—1996 — Федэральнае міністэрства замежных спраў, намеснік кіраўніка аддзела.
* 1996—2001 — Пасольства ў Гаазе.
* 2001—2004 — Пасольства ў Маскве, кіраўнік эканамічнай службы
* 2004—2008 — Федэральнае міністэрства замежных спраў, кіраўнік аддзела
* 2008—2009 — Федэральнае міністэрства замежных спраў
* 2009—2013 — Пасольства ў Мінску, намеснік кіраўніка місіі
* 2013—2015 — Генеральнае консульства ў Мілане, кіраўнік
* з верасня 2015 — Пасольства ў Мінску, кіраўнік місіі

Катэгорыя:Паслы Германіі ў Беларусі
Дывізія караблёў

**Дыв́ізія карабл́ёў** ( — падзел) — асноўнае тактычнае злучэнне флоту.

У эпоху парусных караблёў галоўным баявым злучэннем флоту была эскадра. Эскадра складалася з трох дывізій: 1-я дывізія - *кордэбаталія* — знаходзілася ў цэнтры баявога парадку і ўзначальвалася адміралам (ён жа камандаваў ўсёй эскадрай); 2-я — *авангард* — размяшчалася ў галаве баявога парадку, яна ўзначальвалася віцэ-адміралам; 3. — ''ар'ергард'' — завяршала баявы парадак, яна ўзначальвалася контр-адміралам.

У сучасных флатах у склад эскадраў могуць уваходзіць некалькі дывізій або брыгад, асобныя дывізіёны мінна-тральных, супрацьлодачных і малых ракетных караблёў, падводных лодак розных класаў, а таксама дапаможныя суда.

У Рускім Імператарскім флоце дывізіі існавалі з пачатку XIX стагоддзя і да яго ліквідацыі пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі. У 1927-1929 гадах у складзе Марскіх сілах Балтыйскага флоту знаходзілася дывізія лінейных караблёў, пазней расфармаваная. З 1951 году ішло маштабнае фарміраванне дывізій ў складзе Ваенна-Марскога Флота СССР.

У складзе ВМС ЗША апошняя дывізія была расфармаваная ў 1974 годзе. У складзе сучасных флатоў свету, за выключэннем ВМФ Расіі, дывізій не існуе.

## Літаратура 
* , с.274

Катэгорыя:Воінскія фарміраванні
Монафізіцтва

**Монафізіцтва** (ад стар.-грэч. Μόνος — «толькі адзін, адзіны» + φύσις — «прырода, існасць»), або **Еўціхіянства**, — хрысталагічная дактрына ў хрысціянстве, якая пастулюе наяўнасць толькі адной, адзінай Боскай прыроды (натуры) у Ісусе Хрысце і адхіляе яго сапраўднае чалавецтва. Прыпісваецца аўтарству канстанцінопальскага архімандрыта Яўціхія (каля 378—454).

Яўціхію, як стваральніку монафізіцтва, прыпісваецца думка, што чалавечая прырода Хрыста, якая ўспрымалася Ім ад Маці, растварылася ў чароўнай прыродзе як кропля мёду ў акіяне і страціла сваё быццё. Такім чынам, прызнанне Ісуса Хрыста толькі Богам і непрызнанне ў ім чалавецтва ўяўляе монафізіцтвам як адну з форм дакетызму. Менавіта таму на працягу некалькіх стагоддзяў Яўціхій анафематстваваўся ў шэрагу іншых вядомых ерэсіярх-докетов. Такі анафематизм захаваўся, у прыватнасці ў «Вызнанне веры» Каталікоса ААЦ Абрагама I Ахбатанеци (607—615): *«Анафематствуем Манеса, і Маркіоні, і Бардесана, і Яўціхіеў, якія казалі, што Сын Божы з’явіўся ў свеце прывідна, паводле падабенства і нібыта, і ня ёсць ісціна ўспрыняў цела і душу ад Святой Панны і Багародзіцы»*.

Пры тым, што Еўціхій быў асуджаны за ерась Канстанцінопальскім саборам у 448 годзе, найменне прыпісваецца яму докетической ерасі монафізіцтва упершыню з’яўляецца толькі ў канцы VII стагоддзя, у палемічных працах Анастасія Сынаітам і папулярызуецца Іаанам Дамаскінам.

Манафізіцтва, як вучэнне якое адмаўляе сапраўднае чалавецтва Езуса Хрыстуса і пачытае яго толькі Богам, ня вызнаецца ніводнай гістарычнай царквой. Гэта значыць, шта гэта вучэнне прызнаецца ерассю і адпрэчваецца усімі без выключэння традыцыйнымі хрысціянскімі канфесіямі, як Халкідонскага багаслоўскай традыцыі (Каталіцкай, Праваслаўнай, пераважнай большасцю пратэстанцкіх цэркваў), так і традыцый нехалкідонскіх (старажытнаўсходнія цэрквы).

## Літаратура 
* *Artemi, E.*, «Mia physis of God Logos sesarkomeni» a)The analysis of this phrase according to Cyril of Alexandria b)The analysis of this phrase according to Apollinaris of Laodicea",Ecclesiastic Faros t. ΟΔ (2003), 293—304. 
* *McGrath, Alistair*. Historical Theology, An Introduction to the History of Christian Thought. Oxford: Blackwell Publishers. Chapter 1. 1998.
* 
* Davis, Leo Donald, The First Seven Ecumenical Councils (325—787) Their History and Theology, 1983 (Michael Glazier, Wilmington DE), reprinted 1990 (Liturgical Press, Collegeville MN, Theology and Life Series 21, 342 pp., ), chaps. 4-6, pp.&nbsp;134–257.
* Kelly, J.N.D., Early Christian Doctrines, 5th edition 1977 (Continuum, London, 511 pp., ), chaps. XI—XII, pp.&nbsp;280–343.
* Meyendorff, John (Jean), Christ in Eastern Christian Thought, trans. Dubois, Yves, 1969, 2d ed. 1975 (St. Vladimir’s Seminary, Crestwood NY, 248 pp., ), chaps. 1-4, pp.&nbsp;13–90.
* 

Катэгорыя:Хрысціянства
Катэгорыя:Гісторыя хрысціянства
Катэгорыя:Рэлігія ў Візантыі
Катэгорыя:Ерэтычныя плыні ў хрысціянстве
Меркулавічы (вадасховішча)

**Ме́ркулавічы** — вадасховішча ў Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Створана ў 1973 годзе плацінай на рацэ Чачора каля вёсак Меркулавічы (сучасны аграгарадок) і Ламавічы.

Плошча паверхні 0,79 км². Даўжыня 3,1 км, найбольшая шырыня 0,8 км. Найбольшая глыбіня вадасховішча 4,5 м, сярэдняя 1,3 м. Плошча вадазбору 51 км². Аб'ём вады ў вадасховішчы каля 1,03 млн м³.
Схілы катлавіны спадзістыя, часткова забалочаныя ў вярхоўі. Вадасховішча моцна праточнае. Сярэдні шматгадовы сцёк 9,3 млн м³.

Прыкладна за 0,5 км на паўднёвы усход ад плаціны вадасховішча (праз Меркулавічы) пралягае аўтамабільная дарога .

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Ліст карты N-36-110. Выданне 1977 г. 

Катэгорыя:Вадасховішчы Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Вадасховішчы Чачэрскага раёна
Дзяржава сцяга

**Дзярж́ава сц́яга** — дзяржава, якая ажыццяўляе нарматыўны кантроль над камерцыйнымі марскімі судамі, якія афіцыйна зарэгістраваны і ходзяць пад яго сцягам. Кантроль уключае ў сябе інспекцыйныя праверкі судоў, іх сертыфікацыю, забеспячэнне бяспекі і абароны навакольнага асяроддзя пры эксплуатацыі судоў.

Часта буйныя кампаніі ў якасці дзяржавы сцяга выбіраюць дзяржаву з неразвітым марскім заканадаўствам. Тры найбуйнейшых дзяржавы з адкрытымі карабельнымі рэестрамі — Багамскія астравы, Ліберыя і Панама. Па-англійску гэтая практыка называецца *Сцяг выгоды* (). Дзве дзяржавы са «зручнымі» сцягамі - Манголія і Балівія - наогул не маюць выхаду да мора.

## Спасылкі 
* Дзяржава сцяга на dic.academic.ru 
Катэгорыя:Марское права
Румянцаўскі летапіс

**Румянцаўскі летапіс** — помнік беларуска-літоўскага летапісання; спіс пашыранай рэдакцыі «Хронікі Вялікага княства Літоўскага і Жамойцкага», аналагічны тэксту Альшэўскага летапісу.

## Змест 
Асноўны змест Румянцаўскага летапісу — гісторыя Вялікага Княства Літоўскага ад легендарных часоў да 1567. Зборнік пачынаецца з біблейных паведамленняў пра падзел свету паміж нашчадкамі Ноя, абрываецца гэты раздзел (з-за недахопу аркушаў) няскончаным апавяданнем пра Гастамысла. На арк. 12—99 знаходзіцца апублікаваны летапіс. Арк. 100—140 прысвечаныя гібелі Ерусаліму. На арк. 141—163 змешчаны падзеі, звязаныя пераважна з заваёвай Русі Батыем. На арк. 164—176 гаворыцца пра гібель Канстанцінопаля; на арк. 177—183 — пра Албанію; на арк. 184—222 — пра захоп Канстанцінопаля туркамі; на арк. 222 адв.—230 — «Сказание Ивана Пересветова о царе турском...»; потым ідзе кароткае паведамленне (арк. 231—233).

Найбольш разгорнута і падрабязна апісаны перыяд княжання Вітаўта, пададзены паводле «Летапісца вялікіх князёў літоўскіх».

Збярогся ў гістарычным зборніку 2-й палавіны 17 ст. расійскага паходжання, які ў 18 ст. бытаваў у Падмаскоўі, пасля ў бібліятэцы графа М. П. Румянцава (ад гэтага і назва), цяпер у Расійскай дзяржаўнай бібліятэцы.

Апрача беларуска-літоўскай хронікі ў зборніку змешчана шмат летапісных урыўкаў і гістарычных твораў, прысвечаных важным падзеям сусветнай і расійскай гісторыі: пра падзенне Іерусаліма, узяцце Канстанцінопаля туркамі, Кулікоўскую бітву.

Румянцаўскі летапіс упершыню быў апублікован у 1902 годзе , перавыдадзены М. М. Улашчыкам у 35-ым томе «Поўнага збору рускіх летапісаў».

## Літаратура 
* 
* 
*  

Катэгорыя:Беларуска-літоўскія летапісы
Юрый Уладзіміравіч Ліннік (матэматык)

**Юрый Уладзіміравіч Лі́ннік** (, , Украіна — ) — савецкі матэматык. Акадэмік АН СССР (1964), замежны член Шведскай каралеўскай АН (1971). Герой Сацыялістычнай Працы (1969). Сын У. П. Лінніка.

## Біяграфія 
Закончыў Ленінградскі ўніверсітэт (1938), у якім і працаваў (з 1944 прафесар). З 1942 года ў Ленінградскім аддзяленні Матэматычнага інстытута АН СССР.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па тэорыі лікаў, тэорыі імавернасцей і матэматычнай статыстыцы. Сфармуляваў лімітныя тэарэмы для незалежных выпадковых велічынь і неаднародных ланцугоў Маркава, выканаў рад грунтоўных даследаванняў (рашэнне праблемы Варынга, дысперсійны метад у адытыўнай тэорыі лікаў, тэорыя ацэньвання і інш.).

## Узнагароды і прэміі 
* Герой Сацыялістычнай Працы (1969);
* Ленінская прэмія (1970);
* Дзяржаўная прэмія СССР (1947).

## Творы 
* Избранные труды. [Т. 1—2]. Л., 1979—81.

## Літаратура 
*  — С. 270.
* Академик Ю. В. Линник: Биобиблиогр. указ. — Л., 1975.

Катэгорыя:Дактары фізіка-матэматычных навук
Катэгорыя:Правадзейныя члены АН СССР
Катэгорыя:Матэматыкі СССР
Катэгорыя:Матэматыкі ў тэорыі лікаў
Катэгорыя:Матэматыкі XX стагоддзя
Уладзімір Паўлавіч Ліннік

**Уладзімір Паўлавіч Лі́ннік** (, , Украіна — ) — савецкі фізік. Акадэмік АН СССР (1939). Герой Сацыялістычнай Працы (1969).

## Біяграфія 
Закончыў Кіеўскі ўніверсітэт (1914). З 1926 у Дзяржаўным аптычным інстытуце (Ленінград), адначасова ў 1933—41 гг. прафесар Ленінградскага ўніверсітэта.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па прыкладной оптыцы. Распрацаваў метады даследавання якасці відарысаў у аптычных сістэмах, інтэрферэнцыйныя і іншыя аптычныя метады кантролю якасці механічнай апрацоўкі паверхняў.
Стварыў рад оптыка-механічных прылад, якія выкарыстоўваюцца ў машынабудаванні, астраноміі і інш.

## Узнагароды і прэміі 
* Дзяржаўныя прэміі СССР (1946, 1950);
* Герой Сацыялістычнай Працы (1969);
* Залаты медаль імя С. І. Вавілава.

## Літаратура 
* Ліннік Уладзімір Паўлавіч //  С. 270.
* В. П. Линник М., 1963.

Катэгорыя:Дактары фізіка-матэматычных навук
Катэгорыя:Правадзейныя члены АН СССР
Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Астраномы СССР
Ліннік

**Ліннік** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анастасія Ігараўна Ліннік (нар. 1993) — беларуская футбалістка.
* Уладзімір Паўлавіч Ліннік (1889—1984) — савецкі фізік.
* Юрый Уладзіміравіч Ліннік (1915—1972) — савецкі матэматык.
Ромё

**Ромё** () — колішні востраў у Паўночным моры каля паўднёва-заходняга ўзбярэжжа паўвострава Ютландыя. Адзін з Фрызскіх астравоў (уваходзіць у групу Паўночна-Фрызскіх астравоў). Належыць Даніі, уваходзіць у склад муніцыпалітэта Цёнер (вобласць Паўднёвая Данія). Плошча 128,86 км², насельніцтва 715 жыхароў (1 студзеня 2009).

## Геаграфія 
left|thumb|Касмічны здымак вострава
thumb|left|Ромё
Ромё ў наш час з'яўляецца самым паўднёвым дацкім востравам каля заходняга ўзбярэжжа Ютландыі (раней існаваў невялікі незаселены востраў Ёрсан (), затоплены ў 1999 годзе). Востраў звязаны з мацерыком дарогай, якая перасякае дамбу. Знаходзіцца за 3 км ад найбліжэйшага нямецкага вострава Зільт, з ім усталявана паромнае паведамленне. На востраве ёсць некалькі дробных населеных пунктаў: Конгсмарк (), Эстэрбю (), Лакальк (), Сёнерстран () і інш.

## Гісторыя 
У 1864 годзе паводле вынікаў Дацкай вайны перайшоў да Прусіі. Да 1920 года належаў Германіі, затым у выніку плебісцыту разам з іншымі тэрыторыямі перайшоў да Даніі. Цяпер Ромё — папулярны турыстычны цэнтр.

## Гл. таксама 
* Астравы Даніі
* Фрызскія астравы

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Астравы Даніі
Катэгорыя:Астравы Паўночнага мора
Катэгорыя:Камуна Цёнер
Паўночна-Фрызскія астравы

**Паўночна-Фрызскія астравы** (, , ) — група прыбярэжных астравоў у Паўночным моры, якую аддзяляе ад мацерыка Ватавае мора. Астравы размешчаны ўздоўж узбярэжжа федэральнай зямлі Шлезвіг-Гольштэйн (Германія). Нямецкія астравы з’яўляюцца часткай гістарычнага рэгіёна Паўночная Фрысландыя, а таксама часткай нацыянальнага парку .
* *Асноўныя астравы*
** Зільт (*Sylt*) — 99,14 км²
** Амрум (*Amrum*) — 20,46 км²
** Фёр (*Föhr*) — 82,82 км²
** Пельварм (*Pellworm*) — 37,44 км²
* *Маленькія астравы*
** Оланд (*Oland*) — 2,01 км²
** Лангенес (*Langeneß*) — 11,57 км²
** Гродэ (*Gröde*) — 2,52 км²
** Габель (*Habel*) — 0,074 км²
** Гамбургер Галіг (*Hamburger Hallig*) — 1,1 км²
** Гогэ (*Hooge*) — 5,78 км²
** Нордштрандышмоар (*Nordstrandischmoor*) — 1,9 км²
** Нордэроаг (*Norderoog*) — 0,09 км²
** Зюдэроаг (*Süderoog*) — 0,62 км²
** Зюдфаль (*Südfall*) — 0,56 км²

Дацкія астравы Ватавага мора каля паўднёва-заходняга ўзбярэжжа Ютландыі таксама адносяць да Паўночна-Фрызскіх астравоў, аднак фрызы на іх ніколі не пражывалі.
* Асноўныя астравы:
** Фанё (Fanø) — 55,78 км²
** Ромё (Rømø) — 128,86 км²
* Маленькія астравы:
** Манё (Mandø) — 7,63 км²
** Ланглі (Langli) — 0,8 км²

Часам да Паўночна-Фрызскіх астравоў адносяць Гельгаланд.

Катэгорыя:Астравы Паўночнага мора
Катэгорыя:Астравы Германіі
Катэгорыя:Шлезвіг-Гольштэйн
Катэгорыя:Архіпелагі
Закерзонне

**Закерзонне** — нефармальны пашыраны ва Украіне тэрмін для пазначэння тэрыторый з гістарычным украінскім насельніцтвам, якія знаходзяцца на захад ад лініі Керзана і цяпер уваходзяць у склад Польшчы.

У склад Закерзоння ўваходзяць Перамышльская зямля, Лемкаўшчына, Падляшша, Надсанне, Сокальшчына і Холмшчына. Агульная плошча Закерзоння складае каля 19,5 тысяч кв. км. Згодна з умовамі савецка-польскага дагавора ад 16 жніўня 1945 года (нязначна змененыя савецка-польскім дагаворам 1951 года) гэтыя землі адышлі да Польшчы.

У 1944—1946 гадах каля 480 тысяч украінцаў было пераселена ў СССР. Паралельна ішло перасяленне палякаў з тэрыторыі СССР у Польшчу.

У 1947 годзе ў выніку правядзення аперацыі «Вісла» каля 150 тысяч украінцаў былі дэпартаваныя з Закерзоння ў паўночныя раёны Польшчы, атрыманыя пасля вайны ад Германіі (г.&nbsp;зв. «вернутыя землі»). У выніку сёння звыш 95 % насельніцтва рэгіёну — палякі.

## Гл. таксама 
* Беласточчына

## Літаратура 
* *Омелян Німець*. Короткий довідник Закерзоння. — Косів: Писаний Камінь, 2011. — 156 с.

## Спасылкі 
* Депортанты требуют льготный въезд в Польшу

Катэгорыя:Гісторыя Польшчы
Катэгорыя:Гісторыя Украіны
Гіпатэтычныя натуральныя спадарожнікі Зямлі

.]]

**Гіпатэты́чныя натура́льныя спадаро́жнікі Зямлі́** — нябесныя целы, якія абарочваюцца вакол Зямлі, існаванне якіх меркавалася астраномамі. У цяперашні час агульнапрызнана, што адзіным натуральным спадарожнікам Зямлі з'яўляецца Месяц, аднак здагадкі пра існаванне іншых спадарожнікаў неаднаразова вылучаліся астраномамі, публікаваліся ў папулярных выданнях і апісваліся ў мастацкіх творах.

Спробы выяўлення дадатковых спадарожнікаў неаднаразова прадпрымаліся асобнымі астраномамі на працягу XIX і першай паловы XX стагоддзя. Ні адно з апублікаваных паведамленняў аб выяўленні меркаваных спадарожнікаў не было пацверджана незалежнымі назіраннямі.

У другой палове XX стагоддзя, спачатку ў сувязі з патрэбамі касманаўтыкі, а пасля і для выяўлення аб'ектаў, якія могуць сутыкнуцца з Зямлёй, сталі вясціся сістэматычныя пошукі нябесных цел у калязямной прасторы. Піянерам такіх пошукаў стаў Клайд Уільям Томба, першаадкрывальнік Плутона. У цяперашні час актыўны пошук такіх аб'ектаў вядзецца ў рамках некалькіх праектаў: Spaceguard, LINEAR, NEAT, LONEOS, агляд Каталіна і іншыя. Пастаянных спадарожнікаў ў рамках гэтых праектаў выяўлена не было.

Існуе некалькі калязямных аб'ектаў, якія ў папулярнай літаратуры часам называюць «другімі лунами» або «другімі спадарожнікамі». Па-першае, гэта астэроіды, арбіты якіх знаходзяцца ў рэзанансе з арбітай Зямлі. Квазіспадарожнікі, такія як (3753) Круітні, рухаюцца ў арбітальным рэзанансе з Зямлёй 1:1, але абарочваюцца вакол Сонца. Траянскія астэроіды Зямлі, такія як 2010 TK7, рухаюцца па той жа арбіце, што і Зямля, але перад ёй або пасля яе, у наваколлі пунктаў Лагранжа сістэмы Зямля — Сонца. Па-другое, у пунктах Лагранжа сістэмы Месяц-Зямля, на месяцавай арбіце ў 60° наперадзе і ззаду Месяца, выяўленыя аблокі міжпланетнага пылу, якія атрымалі па прозвішчы які адкрыў іх астранома назву «воблака Кордылевского». Акрамя таго, магчымы захоп Зямлёй часовых спадарожнікаў, арбіта якіх з'яўляецца няўстойлівай. Прыкладам такога спадарожніка з'яўляецца астэроід 2006 RH120.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* Schlyter P. The Earth’s Second Moon, 1846-present // Nine Planets: A Multimedia Tour of the Solar System: one star, eight planets, and more.

## Спасылкі 
* Earth’s Other Moon.
* Near-Earth asteroid 3753 Cruithne — Earth’s curious companion.

Катэгорыя:Гісторыя астраноміі
Катэгорыя:Калязямная прастора
Катэгорыя:Выдуманыя аб’екты і прадметы
Катэгорыя:Гіпатэтычныя аб’екты Сонечнай сістэмы
Катэгорыя:Спадарожнікі планет Сонечнай сістэмы
Асінаўскае балота

Асінаўскае балота — балота ў Беларусі, у Дубровенскім і часткова Аршанскім раёнах Віцебскай вобласці.

Пераважна вярховага (64 %) і нізіннага (34 %) тыпаў, на водападзеле рэк Дняпро і Заходняя Дзвіна. Пл. 5,4 тыс. га, у межах прамысловага пакладу 3,2 тыс. га. Глыбіня торфу да 6,8 м, сярэдняя 2,2 м. Першапачатковыя запасы 12,8 млн т. На 1,4 тыс. га выяўлены адклады сапрапелю. Асушаныя ўчасткі часткова пад сенажаццю і ворывам, месцамі пад лесам. 2 пясчаныя астравы, на адным — аграгарадок Асінторф.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн., 1996. — 480 с.: іл. ISBN 985-11-0061-7 (т. 2), ISBN 985-11-0035-8
* 

Катэгорыя:Балоты Беларусі
Катэгорыя:Балоты Дубровенскага раёна 
Катэгорыя:Балоты Аршанскага раёна
Катэгорыя:Балоты паводле алфавіта
Боркавіцкі сельсавет

**Бор́кавіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Боркавічы.

## Агульнае 
Знаходзіцца на поўдні Верхнядзвінскага раёна. Праз сельсавет працякае рака Дрыса.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Валынецкага раёна Полацкай акругі БССР. 9 сакавіка 1929 года раён быў перайменаваны ў Боркавіцкі. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Боркавіцкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Дрысенскага раёна БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Віцебскай вобласці. 4 сакавіка 1960 года ў склад сельсавета з Луначарскага сельсавета перададзены 7 населеных пунктаў (Антушэва, Гвазды, Двор Зялькі, Зялькі, Мазурына, Маркоўшчына і Разуліна). 22 снежня 1960 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Луначарскага сельсавета. 25 снежня 1962 года Дрысенскі раён быў перайменаваны ў Верхнядзвінскі. У 1971 годзе скасавана вёска Козікі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 43 населеныя пункты. У 1978 годзе ў склад Валынецкага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (вёскі Белавусы, Валуцёва, Ермакі, Калатовіна, Клімаўшчына і Краўцы). У 1987 годзе скасавана вёска Антушэва, 27 чэрвеня 2008 года — вёска Скарада.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2627 чалавек, з іх 88,6 % — беларусы, 8,1 % — рускія, 1,0 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 1957 чалавек.

## Населеныя пункты 
Населеныя пункты ў межах сельсавета:
* Адамова
* Барсукі
* Батурына
* Боркавічы
* Брушкава
* Букі
* Буракова
* Гвазды
* Геронкі
* Горкі
* Двор Зялькі
* Дворыца
* Дубы
* Забор’е
* Забор’е (ферма)
* Замошша
* Зялькі
* Луначарскае
* Магеры
* Мазурына
* Мышкі
* Новы Двор
* Нурава
* Піскунова
* Плішчына
* Ражэўшчына
* Савейкі
* Уладычына
* Ульянова
* Шупейкі

## Транспарт 
Праз тэрыторыю сельсавета праходзяць чыгунка і рэспубліканская аўтадарога Віцебск — Полацк — граніца Латвійскай Рэспублікі .

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Боркавіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Парадокс слабага маладога Сонца

**Парадо́кс сла́бага маладо́га Со́нца** — назіраная супярэчнасць паміж палеакліматычнымі звесткамі і астрафізічнымі мадэлямі эвалюцыі Сонца.

Стандартная мадэль эвалюцыі зорак сцвярджае, што 4 млрд гадоў назад Сонца выпраменьвала прыблізна на 30 % менш энергіі, чым цяпер. Пры такіх умовах вада на паверхні Зямлі павінна была б цалкам замерзнуць. У той жа час геалагічныя даследаванні архейскіх асадкавых парод паказваюць, што ў гэтую эпоху на Зямлі быў вільготны і цёплы клімат. Ва ўмовах глабальнага абляднення, магчыма, не змагло б паўстаць жыццё.

Большасць навукоўцаў схіляюцца да тлумачэння гэтага парадоксу глабальным парніковым эфектам, які дзейнічаў у ранняй гісторыі Зямлі і быў выкліканы вельмі высокімі канцэнтрацыямі такіх вулканічных газаў, як вуглякіслы газ і метан. Упершыню гэтую мадэль прапанавалі і колькасна аналізавалі савецкія навукоўцы Л. М. Мухін і В. І. Мароз. У ролі парніковага газу магла выступаць сумесь азоту і вадароду, якога ў атмасферы малады Зямлі было больш, чым цяпер. Альтэрнатыўныя гіпотэзы, якія тлумачаць дастатковы для зараджэння і падтрымання жыцця прыток цяпла, уключаюць змяненне структуры Сонечнай сістэмы, пры якім Зямля нарадзілася бліжэй да Сонца, і змены ў размяшчэнні і плошчы мацерыкоў планеты.

На Марсе таксама ўстаноўлены сляды цёплага і вільготнага клімату. Размешчаныя ў адных і тых жа раёнах рознаўзроставыя кратэры ў рознай ступені схільныя эразійным працэсам. Для старажытных кратараў вызначаны нашмат большыя хуткасці эрозіі, чым для маладых. З гэтых і некаторых іншых назіранняў робіцца выснова аб наяўнасці вадкай вады на Марсе на ранніх этапах яго існавання.

## Літаратура 
* Мухин Л. М., Мороз В. И. // Письма в Астрон. журн. 1977. Т.3. С.78
* Мороз В. И., Мухин Л. М. // Космич. исслед. 1978. T.15. C.901
* Kastings J.F., Toon O.B. Climate evolution on the terrestrial planets // Origin and Evolution of Planetary and Satellite Atmospheres /
* Eds S.K.Atreya, J.B.Pollack, M.S.Matthews. Tucson, 1989; Forget F., Pierrenhumbert R.T. Warming of early Mars and Earth with CO2 clouds ice clouds // Planetary Systems, the long view / Eds L.M.Celnikier, J.Tran Thank Van. 1998. P.299—302

## Спасылкі 
* Разрешён парадокс слабого молодого Солнца 

Катэгорыя:Клімат
Катэгорыя:Сонца
Катэгорыя:Парадоксы
Катэгорыя:Час у астраноміі
Ifconfig

**ifconfig** (скар. interface configuration) — каманда UNIX і UNIX‐падобных аперацыйных сістэм.

## Сінтаксіс 
 ifconfig [interface]
 ifconfig interface [aftype] options | address ...

## Апісанне 
Каманда ifconfig выкарыстоўваецца для канфігуравання сеткавых інтэрфейсаў ядра. Яна ўжываецца на этапе загрузкі аперацыйнай сістэмы пры патрэбе настройкі інтэрфейсаў. Пасля гэтага яна звычайна ўжываецца толькі пры адладцы ці рэканфігураванні сістэмы.

Калі на ўваходзе няма аргументаў, ifconfig выдае звесткі аб стане актыўных інтэрфейсаў. Калі ўказавы адзін аргумент-інтэрфейс, выдаецца інфармацыя толькі аб стане гэтага інтэрфейса; калі ўказаны адзін аргумент -a, выдаецца інфармацыя аб стане ўсіх інтэрфейсаў, нават выключаных. Інакш каманда канфігуруе ўказаны інтэрфейс.

У сучасных дыстрыбутывах Linux утыліта ifconfig лічыцца састарэлай і заменена утылітай iproute2, асноўныя функцыі наладак сеткавага інтэрфейса атрымала утыліта ip з набору iproute2.

## Сямейства пратаколаў 
Калі першым пасля імя інтэрфейса ідзе імя патрыманага сямейства адрасоў, гэтае сямейства адрасоў выкарыстоўваецца для дэкадавання і выдачы ўсіх адрасоў пратакола. У цяперашні час падтрымліваецца сямейства адрасоў inet (TCP/IP, ужыванае па змоўчванню), inet6 (IPv6), ax25 (AMPR Packet Radio), ddp (Appletalk Phase 2), ipx (Novell IPX) і netrom (AMPR Packet Radio).

## Опцыі 
## Прыклады 
 # ifconfig eth0 inet 192.168.10.15 netmask 255.255.255.0
 # ifconfig eth0 up
 # ifconfig
 eth0      Link encap:Ethernet  HWaddr 00:18:F3:BE:18:1E
           inet addr:192.168.10.15  Bcast:192.168.10.255  Mask:255.255.255.0
           inet6 addr: fe80::218:f3ff:febe:181e/64 Scope:Link
           UP BROADCAST RUNNING MULTICAST  MTU:1500  Metric:1
           RX packets:39456 errors:0 dropped:0 overruns:0 frame:0
           TX packets:45730 errors:0 dropped:0 overruns:0 carrier:0
           collisions:0 txqueuelen:1000
           RX bytes:25457904 (24.2 Mb)  TX bytes:6540945 (6.2 Mb)
           Interrupt:20
 
 lo        Link encap:Local Loopback
           inet addr:127.0.0.1  Mask:255.0.0.0
           inet6 addr: ::1/128 Scope:Host
           UP LOOPBACK RUNNING  MTU:16436  Metric:1
           RX packets:182 errors:0 dropped:0 overruns:0 frame:0
           TX packets:182 errors:0 dropped:0 overruns:0 carrier:0
           collisions:0 txqueuelen:0
           RX bytes:12812 (12.5 Kb)  TX bytes:12812 (12.5 Kb)
 
 #

## Гл. таксама 
* route
* netstat
* arp
* rarp
* Netfilter/iptables, ipchains
* NetworkManager

## Спасылкі 
* 
* 
** 
* 

Катэгорыя:Утыліты UNIX
Катэгорыя:Сеткавае праграмнае забеспячэнне
Катэгорыя:Адміністраванне камп’ютарных сетак