open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Андрэй Сцяпанавіч Дзягілеў

**Андрэй Сцяпанавіч Дзягілеў** (нар. , Віцебск) — беларускі cпецыяліст у галіне тэхналогіі і першаснай апрацоўкі тэкстыльных матэрыялаў і сыравіны. Кандыдат тэхнічных навук (2010), дацэнт (2012).

## Біяграфія 
Скончыў Віцебскі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Аўтаматызацыя тэхналагічных працэсаў і вытворчасцей», 2003; аспірантура, спецыяльнасць «Тэхналогія і першасная апрацоўка тэкстыльных матэрыялаў і сыравіны», 2010). Навуковы кіраўнік Аляксандр Коган.

Працуе ў Віцебскім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце, асістэнт, старшы выкладчык, дацэнт кафедры «Матэматыка і інфармацыйныя тэхналогіі». Старшыня рэдакцыйнай калегіі навуковага часопіса «Матэрыялы і тэхналогіі», аўтар патэнтаў, распрацоўшчык інфармацыйнай сістэмы кантролю якасці для Аршанскага льнокамбіната.

Навуковыя інтарэсы: мадэляванне тэхналагічных працэсаў тэкстыльнай прамысловасці.

## Зноскі 
## Публікацыі 
* Дзягілеў, А. С. Метады і сродкі даследаванняў тэхналагічных працэсаў: вучэбны дапаможнік для студэнтаў ВНУ па спец. «Тэхналогія пражы, тканін, трыкатажу і нятканых матэрыялаў» / А. С. Дзягілеў, А. Г. Коган; УА «ВДТУ». – Віцебск, 2012. – 206 с.
* Інавацыі ў тэкстыльнай прамысловасці: манаграфія / А. С. Дзягілеў [і інш.] ; УА «ВДТУ». – Віцебск, 2016. – 220 с.
* Дзягілеў, А.С. Вытворчы кантроль якасці доўгага трапанага льновалакна: манаграфія / УА «ВДТУ». – Віцебск, 2017. – 186 с.

## Спасылкі 
* Дягилев Андрей Степанович

Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Віцебскага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Тэкстыльшчыкі Беларусі
Мікалай Мікалаевіч Крукаў

**Мікалай Мікалаевіч Крукаў** ( — ) — беларускі мастак-жывапісец, манументаліст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў пасёлке Рось, побач з Ваўкавыскам. У 1977 скончыў Рэспубліканскую школу-інтэрнат для таленавітых дзяцей па выяўленчым мастацтве, адразу паступіў у Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут на аддзяленне манументальна-дэкаратыўнага мастацтва, які скончыў у 1982 годзе.

## Творчасць 
Працаваў у галіне манументальнага і станковага жывапісу ў Гродзенскім мастацкім камбінаце. 

Браў удзел у прафесійных мастацкіх выставах з 1985 года.
Быў майстрам іканапісу, партрэта, жанравага жывапісу і анімалістыкі. Цэлую серыю твораў прысвяціў коткам.

### Вядомыя творы 
* роспісы ў Доме культуры г. п. Краснасельскі Ваўкавыскага раёна
* сграфіта ў Скідзельскай СПТВ № 190 Гродзенскага раёна
* маркетры (мазаіка) на Станцыі юных натуралістаў у Гродне
* вітражы ў прафілакторыі ААТ «Гродна Азот»
* роспісы і вітражы ў СПТВ № 120, Малая Бераставіца
* роспісы і вітражы ў стаматалагічным аддзяленні медыцынскага вучылішча ў Гродне
* роспіс і суперграфіка ў Азёрскай школе-інтэрнаце Гродзенскага раёна
* літы вітраж у школе-інтэрнаце ў Парэччы Гродзенскага р-на (у сааўтарстве),
* люстры ў Гродзенскім дзяржаўным музеи гісторыі рэлігіі
* люстры ў былым санаторыі «Свяцк» Гродзенскага раёна.

## Спасылкі 
* Аляксей Пяткевіч. Людзі культуры з Гродзеншчыны. Даведнік.

Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў
Катэгорыя:Мастакі-вітражысты Беларусі
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі XXI стагоддзя
Чорная Чэджу (парода свіней)

**Чорная Чэджу** () — карэйская парода свойскіх свіней. Парода названа ў гонар , які знаходзіцца на поўдні краіны ў Карэйскім праліве, адкуль яна і паходзіць. Гэта маленькая свіння з чорнай скурай і гладкай поўсцю. У яе стаячыя, разгорнутыя вушы, а таксама вузкая морда.

У адпаведнасці з пагадненнем аб супрацоўніцтве паміж Паўночнай і Паўднёвай Карэяй у 2008 годзе з вострава Чэджу ў Паўночную Карэю было адпраўлена абсталяванне на суму каля 160 000 долараў ЗША для будаўніцтва свінагадоўчай фермы Чорных Чэджу ў Пхеньяне; племянное пагалоўе павінна было быць адпраўлена, калі ферма будзе гатова.

## У якасці ежы 
Кажуць, што мяса свіней пароды Чорная Чэджу мае непаўторны смак і з’яўляецца асновай некаторых мясцовых страў. Яго вэндзяць на падпаленым сене, што надае яму незвычайны водар і жавальную кансістэнцыю.

Да канца XX стагоддзя гэтых свіней выкарыстоўвалі ў . Свіней сялілі ў ямы, выкапаныя пад гаспадарчымі пабудовамі, і яны елі адкіды, што падалі ўніз. З 1960-х гэтая практыка саступіла месца больш традыцыйнаму кармленню. Некаторыя лічаць, што змяненне негатыўна адбілася на смакавых якасцях мяса.

Катэгорыя:Пароды
Катэгорыя:Карэйская кухня
Катэгорыя:Свінні
Чорная Чэджу

* Чорная Чэджу (парода кароў)
* Чорная Чэджу (парода свіней)
Ян Краінскі

**Ян Крыштап Краінскі** (**Грацыян**, ;  — ) — дзеяч кальвінізму ў Вялікім Княстве Літоўскім, пастар і гісторык кальвінскай царквы.

## Біяграфія 
Быў сынам чэшскага выгнанца і пастара Валянціна Грацыяна (Valent Gratian), які быў вымушаны накінуць Чэхію пасля знакамітай бітвы на Белай гары ў 1620 годзе, у якой перамагла каталіцкая ліга.

Прозвішча Грацыян (Грац’ян) Ян змяніў на Краінскі пасля 1643 г., магчыма, пад уплывам аўтарытэту вяломага кальвінскага палеміста Крыштапа Краінскага (1556—1618), сына Андрэя.

У 1643 годзе Ян Грацыян змяніў прозвішча на Краінскі. Абраць такі «псеўданім», магчыма, падштурхнуў усеагульна прызнаны сярод кальвіністаў Рэчы Паспалітай абодвух народаў аўтарытэт вядомага палеміста Крыштапа Краінскага (1556—1618), які меў сына Яна.

Суперінтэндант кальвінскіх збораў на Падляшшы. Пасля сканчэння адукацыі ў 1658 г. заняў пасаду надворнага казнадзея Багуслава Радзівіла. У 1660 г. быў паслом Кейданскага канвента ў Англію, шукаючы там матэрыяльнай падтрымкі для збораў ВКЛ. Меў пры сабе асабісты ліст Багуслава Радзівіла да караля Карла II.

У Лондане пазнаёміўся з Багуславам Хілінскім, які займаўся пошукам сродкаў на выданне Бібліі на літоўскай мове. Я. Краінскі заблакаваў друк перакладу, што выклікала негатыўную рэакцыю з боку Б. Хілінскага.

Другое пасольства Я. Краінскага ў Лондане было ў цэлым безвыніковым. Тым не менш, у сталіцы Англіі была выдадзена брашура «Рэляцыя пра гаротны стан Царквы Хрыстовай» яго аўтарства, з апісаннем жудасных наступстваў войнаў, якія больш за 15 год вынішчалі ВКЛ.

Памёр Я. Краінскі ў 1685 г. у Венграве на Падляшшы. Пахавала яго ўласным коштам князёўна Людвіка Караліна Радзівіл.

## Сям’я 
Імя жонкі не ўстаноўлена. Яго сын Ян, пастар, з’яўляецца аўтарам дыярыўша за 1682—1710 гг.

Катэгорыя:Постаці кальвінізму
Лускаўніца звычайная

**Лускаўніца звычайная**, ці **Лускаўніца цукровая** (*Lepisma saccharina*) — від дробных бяскрылых насякомых з атраду . Касмапалітычны від. Гэта жвавае насякомае нярэдка сустракаецца ў жыллі чалавека, пераважна на кухні, а таксама на харчовых складах. Лічаць, што від з’яўляецца адным з самых старажытных насякомых, якія цяпер жывуць: яго продкі жылі больш за 300 млн гадоў таму ў палеазойскую эру.

## Апісанне 
Даўжыня насякомага складае 0,8—1,9 см. Цела плоскае, паступова звужаецца да канца, пасля трэцяй лінькі пакрыта дробнымі серабрыста-шэрымі лускавінкамі. Ад хваста адыходзяць тры ніткі, дзве з якіх накіраваны ў бакі і адна назад. Ад галавы адыходзяць доўгія вусікі, накіраваныя наперад. Часам прадстаўнікоў віду можна пераблытаць з адной з губаногіх шматножак — , якая адрозніваецца вялікай колькасцю доўгіх ног.

## Экалогія 
Прадстаўнікі віду любяць вільготныя і цёмныя месцы — у прыродзе іх можна сустрэць у апалым лісці, пад карчакамі, камянямі і г. д. У памяшканнях яны таксама аддаюць перавагу аналагічным умовам — калі ў доме суха і светла, то гэтых насякомых там не будзе. Мяркуюць, што від паходзіць з тропікаў — іх аптымальныя ўмовы пражывання складаюць +21… +26 °C і 75—97 % вільготнасці. Актыўныя ноччу, астатні час хаваюцца. У выпадку выхаду на святло імкнуцца хутка схавацца. Перасоўваюцца хутка, па дарозе робячы кароткія прыпынкі.

Харчуецца прадуктамі расліннага паходжання, якія змяшчаюць у сабе крухмал або поліцукрыды; іх рацыён можа ўключаць цукар, муку, клей, кніжныя пераплёты, паперу, фатаграфіі, тканіны, якія змяшчаюць крухмал. Са складскіх памяшканняў могуць быць занесены ў дом праз куплю туалетнай паперы або кардонак з папяровымі сурвэткамі. Бясшкодныя для чалавека і хатніх жывёл і не з’яўляюцца пераносчыкамі захворванняў, але могуць псаваць вільготную паперу.

## Блізкія віды 
Блізкім сваяком з’яўляецца . Гэта насякомае дасягае даўжыні 8-10 мм. Вусікі амаль удвая даўжэйшыя за цела. Афарбоўка цёмная, з жоўтымі плямамі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Катэгорыя:Шчацінахвосткі
Ірына Грэчаская

Прынцэса **Ірына Грэцкая і Дацкая** (;  13 лютага 1904, Афіны, Грэцыя — 15 красавіка 1974, Ф’езоле, Італія) — пятае дзіця і другая дачка караля Грэцыі Канстанціна I і яго жонкі Сафіі Прускай.

## Сям’я 
Яе дзядулем быў кароль Грэцыі Георг I, а бабуляй-вялікая княгіня Вольга Канстанцінаўна. Маці прынцэсы была дачкой германскага імператара Фрыдрыха III і Вікторыі Вялікабрытанскай, старэйшай дачкі каралевы Вікторыі.

Ірына нарадзілася ў Афінах. У яе было трое старэйшых брата (кожны з якіх кіраваў Грэцыяй: Георг II, Аляксандр I, Павел I) і дзве сястры (Алена і Кацярына).

У 1927 годзе Бацька Ірыны абвясціў аб заручынах сваёй дачкі з прынцам Крысціянам Шаумбург-Ліпскім, пляменнікам дацкага караля Крысціяна X, аднак вяселля так і не было. Пазней ён ажаніўся на сваёй стрыечнай сястры прынцэсе Феадоры Дацкай.

## Шлюб 
1 ліпеня 1939 года, прынцэса Ірына выйшла замуж за прынца Аймонэ Савойскага ў Фларэнцыі. У іх было адно дзіця:

* **Амадэа Умберта Канстанціна Джорджыа Паола Алена Марыя Фіёрэнца Звонімір, прынц Савойскі** (27 верасня 1943 — 1 чэрвеня 2021).

Прынц Аймоне стаў 4-м герцагам Аосцкім 3 сакавіка 1942 года пасля смерці свайго старэйшага брата прынца Амадэа, 3-га герцага Аосцкага. 18 мая 1941 года, прымаючы імя *Таміслаў II*, ён быў абвешчаны каралём незалежнай дзяржавы Харватыя. Ён ніколі не ступіць на тэрыторыю дзяржавы, а пасля адмовіўся ад кароны 12 кастрычніка 1943 года, пасля выхаду Італіі з вайны. Прынц Аймоне памёр 29 студзеня 1948 года ў Буэнас-Айрэсе. Пасля яго смерці, яго сын Амедэа стаў 5-м герцагам Аосцкім.

З 1941 па 1942 год Ірына працавала ў Міжнародным Чырвоным Крыжы ў Савецкім Саюзе.

Прынцэса Ірына падтрымлівала планы мужа адмовіцца ад абавязку стаць каралём Харватыі. Пасля перамір’я саюзнікаў з Каралеўствам Італія, Ірына была захоплена немцамі і дастаўлена ў працоўны лагер у Аўстрыю, а затым у Польшчу. Прынцэса была вызвалена французамі.

Ірына памерла 15 красавіка 1974 года ў Ф’езоле, Італія пасля працяглай хваробы.

## Тытулы 
* **13 лютага 1904 — 1 ліпеня 1939**: *Яе Каралеўскае Высокасць* Прынцэса Грэцкая і Дацкая
* **1 ліпеня 1939 — 18 мая 1941**: *Яе Каралеўскае Высокасць* Герцагіня Сталета
* **18 мая 1941 — 31 ліпеня 1943**: *Яе Вялікасць* Каралева Харватыі
* **3 сакавіка 1942 — 29 студзеня 1948**: *Яе Каралеўскае Высокасць* Герцагіня Аосцкая
* **29 студзеня 1948 — 15 красавіка 1974**: *Яе Каралеўскае Высокасць* Удава Герцагіня Аостская

Катэгорыя:Прынцэсы Італіі
Катэгорыя:Прынцэсы Грэцыі
Катэгорыя:Савойская дынастыя
Катэгорыя:Кавалеры грэчаскага ордэна Святых Вольгі і Сафіі
Міланка Апачыч

**Міланка Апачыч** (;  17 красавіка 1968, Заграб, Югаславія) — харвацкая палітычная дзяячка, віцэ-прэм’ер Харватыі і міністр сацыяльнай палітыкі і моладзі ва ўрадзе Зорана Міланавіча, а таксама намесніца старшыні асноўнай левацэнтрысцкай палітычнай сілы харвацкім парламенце — Сацыял-дэмакратычнай партыі Харватыі.

## Біяграфія 
Скончыла факультэт палітычных навук Заграбскага ўніверсітэта ў 1991 годзе. Упершыню абраная ў харвацкі парламент на выбарах 1992 года. Паслядоўна абіралася дэпутатам Сабора на выбарах 2000, 2003, 2007 і выбарах 2011 гадоў. У 2007 стала намеснікам старшыні парламенцкай фракцыі сацыял-дэмакратычнай партыі Харватыі ў харвацкім парламенце. Была старшынёй парламенцкага камітэта па справах сям’і, моладзі і спорту.

Пасля перамогі на выбарах 2011 года прызначана 23 снежня 2011 намеснік прэм’ер-міністра і міністрам сацыяльнай палітыкі і моладзі.

Катэгорыя:Міністры Харватыі
Ян Пянкальскі

**Ян Пянкальскі** (1595—1679) — мемуарыст, кальвінскі дзеяч, адміністратар радзівілаўскіх маёнткаў.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду герба «Адрованж».

Сцвярджаў, што паходзіў з Малюш у Кракаўскім ваяводстве. Атрымаў выдатную адукацыю. На службу да падчашага вялікага літоўскага Януша Радзівіла патрапіў у 1613 г. і даволі хутка стаў сакратаром князя, нават пісаў яго прыватныя лісты. Праз 4 гады заняў пасаду княжацкага падскарбія.  

У другім шлюбе з 1653 года з Марыянай з Брастоўскіх меў двух сыноў, Стафана (пам. 1735), віленскага лоўчага, і Яна, хросным бацькам якога стаў князь Багуслаў Радзівіл.

Катэгорыя:Пянкальскія
Катэгорыя:Постаці кальвінізму
Катэгорыя:Мемуарысты Вялікага Княства Літоўскага
Саўка Дабчэвіч-Кучар

**Саўка Дабчэвіч-Кучар** (;  6 снежня 1923, Корчула, Каралеўства сербаў, харватаў і славенцаў — 6 жніўня 2009, Заграб, Харватыя) — харвацкі палітычны дзеяч, старшыня Выканаўчага веча (1967—1969), першы сакратар Саюза камуністаў Харватыі (1969—1971). Першая ў Еўропе жанчына, якая стала прэм’ер-міністрам часткі федэратыўнай дзяржавы.

## Біяграфія 
Дабчэвіч-Кучар увайшла ў харвацкую палітыку ў канцы 60-х гадоў XX стагоддзя як прадстаўнік рэфармісцкага пакалення Саюза камуністаў Харватыі.

Скончыла жаночую рэальную гімназію ў Спліце ў 1941 годзе. Не спыняла навучанне падчас ўсёй вайны, пастаянна хаваючыся ад італьянскіх фашыстаў, аднак пасля таго, як яе брат трапіў у палон да італьянцаў, сышла ў партызаны ў 1943 годзе. Незадоўга да канца вайны скончыла вышэйшую эканамічную школу, навучанне працягнула ў Ленінградскім дзяржаўным універсітэце, дзе правучылася два гады. Пасля разрыву савецка-югаслаўскіх адносін вярнулася на радзіму, скончыла Заграбскі ўніверсітэт у 1949 годзе.

У 1967—1969 гадах — старшыня Выканаўчага веча (Прэм’ер-міністр) Харватыі. На гэтай пасадзе ёй давялося сутыкнуцца, з аднаго боку, са студэнцкім рухам, які патрабуе большай дэмакратызацыі краіны. З іншага боку, кансерватыўныя прадстаўнікі Югаслаўскай народнай арміі баяліся палітычных пераменаў і ўсяляк ім процідзейнічалі. Дадзеныя падзеі ўвайшлі ў гісторыю як Харвацкая вясна.

У 1969—1971 гадах — першы сакратар Саюза камуністаў Харватыі. У снежні 1971 года была раскрытыкаваная Іосіпам Броз Ціта і, узяўшы ўвесь удар на сябе, была вымушаная сысці з ЦК і палітычнага жыцця Харватыі.

Вяртанне ў палітыку адбылося пасля ўвядзення шматпартыйнай сістэмы кіравання ў краіне. Восенню 1990 года разам з Міка Трыпала яны ствараюць уласную харвацкую народную партыю, якая стала вядучай апазіцыйнай сілай краіны. Аднак на выбарах 1992 года апазіцыйныя партыі адбіралі адзін у аднаго галасы, дазволіўшы кіруючаму ў той час дэмакратычнаму Саюзу выйграць выбары ў асобных акругах, атрымаўшы менш пятай часткі галасоў выбаршчыкаў.

У 1995 годзе расчараваная ходам і вынікамі выбараў Саўка Дабчэвіч-Кучар сышла ў адстаўку з пасады старшыні Народнай партыі.

## Спасылкі 
* Heroina Hrvatskog proljeća
* U 86. godini umrla Savka Dabčević-Kučar

Катэгорыя:Эканамісты Харватыі
Катэгорыя:Югаслаўскія партызаны
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Харватыі
Літоўскае антысавецкае супраціўленне ў Беларусі

**Літоўскае антысавецкае супраціўленне ў Беларусі 1944—1953 гадоў** — узброеная барацьба прыхільнікаў аднаўлення незалежнасці Першай Літоўскай Рэспублікі («лясных братоў») у прыгранічных з Літоўскай ССР раёнах БССР.

## Арганізацыя і структура 
Рух дзейнічаў у раёнах кампактнага пражывання беларускіх літоўцаў:
* Гродзенская вобласць: Сапоцкінскі і Радунскі раёны;
* Маладзечанская вобласць: Астравецкі, Свірскі, Пастаўскі, Ашмянскі раёны;
* Полацкая вобласць: Відзаўскі раён.

Падпольнай барацьбой на беларускіх тэрыторыях кіраваў створаны Вярхоўным камітэтам вызвалення Літвы Вярхоўны ваенна-паўстанцкі штаб, уключаючы акругу № 6 на чале з палкоўнікам былой літоўскай арміі Віткусам (падпольная мянушка «Казімірайціс»). У акругу былі ўключаны таксама сумежныя раёны БССР, разам з Паўднёва-Усходняй Літвой.

Ад Саюза змагароў за вызваленне ў беларускіх рэгіёнах дзейнічалі падпольныя фарміраванні акругі «Дайнава» вобласці «Нямунас» і фарміраванні акругі «Вітаўтас» вобласці «Міндоўгас».

Тэрыторыя Беларусі выкарыстоўвалася падпольшчыкамі альбо для хованкі, альбо для здзяйснення кароткачасовых налётаў.

## Вядомыя інцыдэнты 
Усяго за перыяд 1944—1953 гадоў толькі органамі дзяржбяспекі БССР было арыштавана больш за 90 удзельнікаў літоўскага антысавецкага падполля. Сярод вядомых інцыдэнтаў з паўстанцамі:
* Май 1948 года: раскрыта падпольная група «Меркіса», камандзірам аднаго з фарміраванняў акругі «Дайнава». Супрацоўнікі Дзяржбяспекі БССР арыштавалі 6 чалавек.
* 1 снежня 1949 года: апергрупа Радунскага райаддзела ўпраўлення МДБ у раёне літоўскай вёскі Балботы (Варэнскі раён), у лясным балоцістым масіве, выявіла бункер, у якім хаваліся два ўдзельнікі падпольнага літоўскага фарміравання «Гражаліуса». У ходзе перастрэлкі адзін паўстанец быў забіты, а другі ўзяты ў палон.
* 21 лютага 1950 года: у вёсцы Абалі Відзаўскага раёна аператыўна-вайсковая група трапіла ў засаду падпольнага фарміравання «Рокаса». У завязанай перастрэлцы загінулі тры байцы апергрупы і адзін паранены. Паўстанцам удалося схавацца на тэрыторыі Літоўскай ССР.
* 16 красавіка 1950 года: апергрупай на хутары Куэлі Свірскага раёна ў перастрэлцы быў забіты начальнік штаба 5-га раёна брыгады «Тыграс» Леанардас Басіс па мянушцы «Аўшрунас» (ён жа «Швітурыс» або «Павасарыс»).
* 8 мая 1950 года: у лясным масіве каля вёскі Зубрава Васілішкаўскага раёна савецкія сілавікі захапілі камандзіра ўзвода брыгады «Казімірайціс» (акруга «Дайнава») Стасіса Явайшыса («Гражоліуса») і трох яго падначаленых.
* 12 мая 1950 года: на Гродзеншчыне супрацоўнікамі дзяржбяспекі былі выяўленыя і пры спробе да ўцёкаў забітыя два ўдзельнікі падпольнай узброенай групы «Гражоўліса» — Тадас Баўбліс («Лакунас») і Марыя Явайшітэ («Эгле»).
* У ноч з 10 на 11 ліпеня 1950 года: на Пастаўшчыне арыштаваныя тры ўдзельнікі падпольнай літоўскай брыгады «Рокаса».

## Стаўленне насельніцтва 
Па словах доктара гістарычных навук Генадзя Кастырчанка, мясцовае беларускае насельніцтва ставілася да паўстанцаў з нянавісцю і дапамагала ўладам у іх абясшкоджванні.

## Заўвагі 
## Літаратура 
* 
Катэгорыя:Антысавецкі супраціў
Фісцыя шэра-блакітная

**Фісцыя шэра-блакітная** (*Physcia aipolia*) — від лішайнікаў роду  сямейства . Сучасная бінамінальная назва апублікавана ў 1839 годзе.

## Апісанне 
Цела лішайніка мае выгляд вялікіх разетак з вілкава разгалінаванымі лопасцямі на канцах да 10&nbsp;см у дыяметры. Зверху талом бялёса- або блакітна-шэры, знізу цёмны, з карычневымі рызоідамі. У цэнтры талома мае шматлікія апатэцыі 1,5−2&nbsp;мм у дыяметры. Дыск апатэцый чырванавата-карычневы, звычайна пакрыты густым шызым налётам, злёгку ўвагнуты, акружаны тоўстым светлым краем.

## Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання 
Расце на кары лісцевых дрэў, у прыватнасці на .

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фісцыевыя
Ян Пянкальскі (лоўчы віленскі)

**Ян Пянкальскі** (1687, Свідчыцы — 1749) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Пянкальскіх герба «Адрованж». Нарадзіўся ў Свідчыцах у 1687 годзе ў сям’і Стафана Пянкальскага (пам. 1735), віленскага лоўчага, і яго першай жонкі Алены з Цадроўскіх. Ахрышчаны 29 мая ў капыльскім зборы.

Віленскі лоўчы з 1738 года і самай сваёй смерці ў 1749 годзе.

Пахаваны 10 чэрвеня 1749 года ў Капылі.

## Сям’я 
У шлюбе з Сузанай Кацярынай з Краінскіх (1700—1750) меў дзяцей:

* Аляксандра Тадора. Нарадзілася ў Котах, ахрышчана 9 трайня 1740 г. у Слуцкім кальвінскім зборы. Па ўсёй верагоднасці, Тадора да 1761 года знаходзілася ў Койданаве на выхаванні ў сваёй бабкі, Кацярыны з Баржымоўскіх Краінскай. Бабка Адама Міцкевіча.
* Сымон (пам. 1794), магчыма, пераняў урад лоўчага віленскага па смерці бацькі.
* Ян Станіслаў, ахрышчаны 17 мая 1738 года «ў сябе» ў Мядзведцы.
* Багуслаў Казімір, ахрышчаны 19 лютага 1738 года.
* Ганна.
Сузана была пахавана 25 лютага 1750 года ў Капылі. 

Ян
Катэгорыя:Лоўчыя віленскія
Acrodactyla quadrisculpta

**Acrodactyla quadrisculpta** — від наезнікаў сямейства .

## Апісанне 
Від родам з Еўропы і Паўночнай Амерыкі.

Катэгорыя:Іхнеўманіды
Фісцыя зорчатая

**Фісцыя зорчатая** (*Physcia stellaris*) — від лішайнікаў роду  сямейства .

## Сінонімы 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* , 1753 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Апісанне 
Слаявіна ліставатая, да 5 см у дыяметры, разеткападобная, шчыльна прылеглая да субстрату. Лопасці да 2-3 (4) мм шырыні, радыяльна разбежныя. На паверхні лопасцяў пры змочванні не бачныя белыя плямы (дзесяціразовая лупа). Верхняя паверхня слаявіны светла — шэрая, ніжняя — светлая са светлымі рызінамі. Сарэдыі і ізідыі адсутнічаюць. Асяродак белы. Апатэцыі шматлікія з тоўстым, ад ўзаемнага ціску вуглаватым слаявінавым краем, вар’іруюць у памерах, да 4 мм у дыяметры, звычайна каля 1,5 мм. Дыск плоскі, карычнева-чорны, часам з налётам. Парафізы простыя, уверсе булавападобна патоўшчаныя і карычневаафарбаваныя. Сумкі булавападобныя, 60-62×19-24 мкм, з 8 спорамі. Споры эліпсоідныя, аднабокія, двухклеткавыя, неперашнураваныя ў сярэдзіне, з сэрцападобнымі клеткавымі прасветамі, 13-20×6-8 мкм. Пікнідыі больш-менш шматлікія; канідыі палачкападобныя 4-6×1 мм.

Фотабіёнт .

З’яўляецца гаспадаром для ліхенафільнага грыба .

### Хімічны склад 
Прысутнічаць другасныя метабаліты у выглядзе атранарыну у каравым пласце.

## Асяроддзе пражывання і распаўсюджанне 
На ствалах і галінах розных лісцевых парод дрэў (аддае перавагу ), вельмі рэдка на камяністых субстратах.

Сустракаецца ў Еўропе, Азіі, Афрыцы, Паўночнай і Паўднёвай Амерыцы, Аўстраліі, Новай Зеландыі.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Фісцыевыя
Trichonephila fenestrata

**Trichonephilia fenestrata** — від аранеаморфных павукоў сямейства , якія сустракаюцца ў Паўднёвай Афрыцы і Замбіі. Самцы гэтага віду часта аўтатамізуюць свае ногі ў якасці процідзеяння сексуальнаму канібалізму самак.

Катэгорыя:Павукі-кругапрады
Clathrus ruber

**Clathrus ruber** — грыб сямейства , часам род  вылучаецца ва ўласнае сямейства — . Лічыцца неядомым. Занесены ў Чырвоную кнігу Расіі.

## Апісанне 
Спелае пладовае цела мае выгляд шарападобнай рашоткі чырвонага колеру, у вышыню дасягае 12 см, у шырыню — да 9 см. Белыя або бураватыя няспелыя целы маюць яйкападобную форму. У а-снове спелага цела прыкметныя рэшткі плёнкавага пакрывала. Унутраная спараносная паверхня спелых асобнікаў мае аліўкава-карычневае спараноснае слізістае пакрыццё. Мякаць губчатая, далікатная, у спелым выглядзе выпускае пах гнілой плоці. Споравы парашок аліўкава-карычневы. Споры даўгаватыя, 5-6×1,7-2 мкм.

Расце на лясным ападзе і на рэштках гнілой драўніны. Сезон: вясна — восень.

Вельмі рэдкі (з натуральна малой колькасцю) грыб. На тэрыторыі Расіі сустракаецца ў Краснадарскім краі. Занесены ў Чырвоную кнігу Расіі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* [http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&Rec=232782 ]: таксономия на сайте *MycoBank* 
* Решеточник красный на сайте Красной Книги России 

Катэгорыя:Неядомыя грыбы
Катэгорыя:Фаляльныя
Марыя Вучкавіч

**Марыя Вучковіч** (;  3 ліпеня 1974, Мостар, Югаславія) — харвацкі палітык. Член Харвацкай дэмакратычнай садружнасці. Міністр сельскай гаспадаркі Харватыі з 2019 года.

## Біяграфія 
Нарадзілася 3 ліпеня 1974 года ў Мостары ў Сацыялістычнай Федэратыўнай Рэспубліцы Югаславія (СФРЮ) (сёння Боснія і Герцагавіна).

Валодае англійскай мовай.

## Асабістае жыццё 
Замужам, маці траіх дзяцей.

Катэгорыя:Міністры Харватыі
Agapanthia villosoviridescens

**Agapanthia villosoviridescens** — від цвёрдакрылых з сямейства .

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Еўропе, Расіі, Казахстане, на Каўказе, у Турцыі і на Блізкім Усходзе.

## Апісанне 
Жук даўжынёй ад 10 да 22 мм. Час лёту з мая па жнівень.

## Развіццё 
Жыццёвы цыкл віду доўжыцца адзін год. Корміцца на розных травяністых раслінах.

## Варыяцыі 
* 
* 

## Галерэя 

Файл:Graiziaziedis_usuotis.jpg
Файл:Scheckhorn-Distelbock_(Agapanthia_villosoviridescens)_1058.JPG
Файл:Scheckhorn-Distelbock_(Agapanthia_villosoviridescens)_1384.JPG
Файл:XN_Agapanthia_villosoviridescens_00.jpg
Файл:XN_Agapanthia_villosoviridescens_01.jpg
Файл:Agapanthia.villosoviridescens.jpg

## Спасылкі 
* cerambyx.uochb.cz *Agapanthia villosoviridescens* (De Geer, 1775)

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1775 годзе
Катэгорыя:Вусачы
Лаўрэнцьеўскі ўніверсітэт

**Лаўрэнцьеўскі ўніверсітэт** () — канадская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Грэйтэр-Садберы ў правінцыі Антарыа, Канада.

## Агульная характарыстыка 
Зарэгістраваны 28 сакавіка 1960 года. Назва паходзіць ад размешчанага побач заказніка Лаўрэнцьеўскага возера. Універсітэт сёння прапануе мноства ступеняў бакалаўра, магістра  і доктара. Гэта двухмоўны (франка-англійскі) універсітэт, буйнейшая інстытуцыя ў галіне двухмоўнай дыстанцыйнай адукацыі ў Канадзе. Універсітэт прапануе адукацыйныя праграмы па шматлікіх спецыяльнасцях, уключаючы мастацтва, сацыяльныя навукі, прыродазнаўчыя навукі, архітэктуру, інжынерыю, горную справу, ахову здароўя, кіраванне бізнесам, фінансы і крыміналістыку.

## Структура 
### Факультэты 
* Факультэт мастацтваў
* Факультэт адукацыі і здароўя
* Факультэт менеджменту
* Факультэт прыродазнаўчых навук, інжынерыі і архітэктуры

### Школы 
* Школа інжынерыі
* Школа горнай справы
* Школа навук аб Зямлі
* Школа архітэктуры
* Школа адукацыі
* Школа вольных мастатцваў
* Школа адносін з карэннымі народамі
* Школа прыродазнаўчых навук
* Школа кінезіялогіі і навук пра здароўе
* Школа спартыўнага кіравання
* Школа медсястрынства
* Школа сацыяльнай працы
* Школа паталогій маўлення (лагапедыі)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Канады
Такыры

**Такы́ры** (ад цюрк. — гладкі, роўны, голы) — форма рэльефу, плоскія паніжэнні ў пясчаных, гліністых і камяністых пустынях і паўпустынях, таксама глебы, якія ў іх утвараюцца. Уласцівы пустыням і паўпустыням Азіі, Аўстраліі, Паўночнай Амерыкі.

Такырны рэльеф утвараецца на дне паніжэнняў, перыядычна перасыхаючых азёр у летні перыяд. У вільготны перыяд такыр пакрыты тонкім слоем вады. Пасля знікнення вады застаецца глейкая гразь, якая высыхае і памяншаецца ў аб’ёме, пакрываецца скарынкай, разбітай на кавалкі рознай формы і памераў у залежнасці ад складу глебы, ступені засоленасці і інш. Памеры кавалкаў глебы складаюць 6—12 см у папярочніку. Плошча такыраў вагаецца ад некалькіх квадратных метраў да некалькіх соцень квадратных кіламетраў. Расліннасць на такырах адсутнічае або амаль адсутнічае. На іх сустракаюцца водарасці, лішайнікі, рэдкая палынна-салянкавая расліннасць.

Такыры распаўсюджаны галоўным чынам у старажытных дэльтах рэк (Амудар’я, Сырдар’я, Мургаб, Тэджэн, Кашкадар’я і інш.), ніжніх частках падгорных раўнін (Прыкапетдагскай, у заходніх адгор’ях Гісарскага хрыбта) і ў плоскіх міжградавых паніжэннях пясчаных пустынь Каракумы і Кызылкум.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* Такыр // Геологический словарь. В 2-х тт. Т. 2: М—Я / Под. ред. А. Н. Криштофовича. Отв. ред. Т. В. Спижарский. — М.: Государственное научно-техническое издательство по геологии и охране недр, 1955. — С. 308.

## Спасылкі 
* Пустыни Туранской низменности и Прибалхашья. Такыры // Экологический центр «Экосистема»™, А. С. Боголюбов
* *Мамедов Б. К., Иванов А. П., Арнагельдыев А.* Эрозионные процессы в такырах // Гидрометеорология и экология. № 1, 2012. — С. 81—87.

Катэгорыя:Глебазнаўства
Катэгорыя:Пустыні
Катэгорыя:Адмоўныя формы рэльефу
Simba (БТР)

**Simba** — брытанскі колавы бронетранспарцёр, распрацаваны GKN Sankey . 

## Гісторыя 
Машына распрацавана для экспартных продажаў. Прэзентацыя першага ўзора адбылася ў 1978 годзе на выставе Aldershot. 

Выпрабаванні БТР праходзілі ў Форт-Магсайсай. 

У 1990-я гады Узброеныя сілы Філіпін, размясцілі заказ на 150 машын. Восем былі пастаўлены ў поўным камплекце, два ў разабраным выглядзе і яшчэ два ў камплекце. Астатнія пазней сабраны на Філіпінах на прадпрыемстве кампаніі Asian Armored Vehicle Technologies Corporation. Невялікая колькасць БТР Simba была ўзята на ўзбраенне Прэзідэнцкай групы бяспекі. Дэсант можа спешыцца з машыны праз вялікія дзверы ў задняй частцы або дзверы ў левай частцы корпуса.   

Узбраенне прадстаўлена кулямётамі .50 BMG (12,7x99 мм НАТА) і M2 Browning. Некаторыя машыны абсталёўваліся 25-мм гарматай і спараным з ёй 7,62-мм кулямётам.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Бранятэхніка Вялікабрытаніі
Мухамад Аліевіч Султанаў

**Мухамад Аліевіч Султанаў** (2.2.1915, Ташкент — 12.7.1980) — гельмінтолаг, член-карэспандэнт АН Узбекістана (1968), доктар біялагічных навук (1963).

## Біяграфія 
Скончыў Сярэднеазіяцкі ўніверсітэт (1937). Малодшы навуковы супрацоўнік Інстытута заалогіі і паразіталогіі АН Узбекістана (1941—43), старшы навуковы супрацоўнік (1943—56), загадчык гельмінталагічнай лабараторыі (1956—78), намеснік дырэктара па навуковай рабоце, дырэктар (1962—66).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковая дзейнасць прысвечана вывучэнню гельмінтаў свойскай і паляўнічай птушкі і іншых прадстаўнікоў паразітафаўны дзікіх жывёл Узбекістана і распрацоўцы мер барацьбы з імі.

### Бібліяграфія 
* Султанов М. А. К фауне гельминтов домашних и охотничье-промысловых птиц Узбекистана// Узб. биол.журн. 1959. № 2 — С . 62-71.
* Султонов М. А. Гельминты домашних и охотничий промысловых птиц Узбекистана // Докл. АН Узбекистана. 1963.- С . 159—267
* Султанов М. А. Новые нематоды хищных птиц Средней Азии // Тр. Биол. ин — та Кирг ФАН СССР. 1947. — Вып. 1. — С. 137—145.
* Султанов М. А. Новый подвид нематоды Dispharynx noctuae uzbekistanica nov. subsp. // Tp. Инс-та бот. и зоол. АН УзСССР. — Ташкент, 1950. — № 2.
* Султанов М. А. Гельминтозы домашных птиц. В кн. «Болезни домашних птиц и меры борьбы с ними» (на узб. языке). — Ташкент, 1960. — С. 63-73.
* Султанов М. А. Гельминты птиц Узбекистана. — Ташкент, 1963. — 468 с.
* Азимов Д. А., Дадаев С., Султанов М. А., Тухманянц А. А. Особенности экологии И биологии Stephanofilaria stilesi (cfiitwood, 1934) в условиях юга Узбекистана. Докл. АН УзССР, № 8, 1976, с. 5354.

## Літаратура 
* Султанов М. А. Гельминты домашних и охотничье-промысловых птиц Узбекистана (Helminths of Domestic and Game Birds of Uzbekistan SSR). Ташкент, Узбекская ССР, 1963, Издательство Академии наук Узбекской ССР

Катэгорыя:Гельмінтолагі
Катэгорыя:Вучоныя Узбекістана
Agapanthia violacea

**Agapanthia violacea** — від жукоў з сямейства .

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Еўропе (за выключэннем Поўначы), Расіі, Казахстане, Турцыі і на Каўказе.

## Апісанне 
Жук даўжынёй ад 7 да 13 мм. Час лёту з красавіка па жнівень.

## Развіццё 
Жыццёвы цыкл віду доўжыцца год. Кормяцца на розных травяністых раслінах, у тым ліку на прадстаўніках родаў , , сіняк (*Echium*),  і інш.

## Варыяцыі 
* 

## Спасылкі 
* cerambyx.uochb.cz *Agapanthia violacea* (Fabricius, 1775)

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1775 годзе
Катэгорыя:Вусачы
Весна Пусіч

**Весна Пусіч** (;  25 сакавіка 1953; Заграб, Сацыялістычная Федэратыўная Рэспубліка Югаславія) — харвацкі палітычны дзеяч, адзін з найвыдатнейшых членаў ліберальнай Харвацкай народнай партыі. З 23 снежня 2011 па 22 студзеня 2016 года займала пасаду міністра замежных спраў і еўрапейскай інтэграцыі Рэспублікі Харватыі ў левацэнтрысцкім урадзе Зорана Міланавіча.

Уключылася ў палітычную дзейнасць у пачатку 1990-х, тры тэрміны запар была дэпутатам Сабора, будучы абранай на выбарах 2000, 2003 і 2007 гадоў. Акрамя таго, змагалася за пост Прэзідэнта на выбарах 2009—2010 гадоў як кандыдат ад ХНП-ЛД, выйшаўшы на пятае месца з 7,25 % галасоў. Падчас свайго трэцяга дэпутацкага тэрміну ў 2008—2011 гадах узначальвала парламенцкую камісію па адсочванні прасоўвання перамоваў аб уступленні Харватыі ў Еўрасаюз.

## Біяграфія 
Весна Пусіч нарадзілася ў Заграбе, у сям’і прафесара факультэта права Заграбскага ўніверсітэта Яўгена Пусіча. Яе маці Вішня была прафесарам англійскай мовы, а брат Зоран — вядомы актывіст руху за грамадзянскія правы і мір.

У 1971 годзе скончыла гімназію, а ў 1976 годзе — філасофскі факультэт Заграбскага ўніверсітэта, дзе вывучала сацыялогію і філасофію.

З 1975 па 1979 год была членам міжнароднай даследчай групы, праводзіла навуковыя даследаванні па прамысловай дэмакратыі ў Еўропе. З 1976 па 1978 год працавала навуковым супрацоўнікам Інстытута сацыялогіі Люблянскага ўніверсітэта прызначалася кіраўніком Нацыянальнага камітэта па справах перамоваў з ЕС, органам, які курыруе перамовы аб уступленні Харватыі ў ЕС і складаецца з членаў парламента, а таксама прадстаўнікоў Прэзідэнта, навуковых колаў, працадаўцаў і прадстаўнікоў прафсаюзаў.

У 2006 і 2008 гадах Пусіч займала пасаду віцэ-старшыні Еўрапейскай партыі ліберальных дэмакратаў і рэфарматараў.

Пусіч выкладала ў Чыкагскім універсітэце, ў Карнельскім універсітэце (Нью-Ёрк), а таксама ў метадысцкім Амерыканскім Універсітэце (Вашынгтон, акруга Калумбія) і Міжнародным цэнтры падтрымкі навукоўцаў імя Вудра Вільсана.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Міністры замежных спраў Харватыі
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Талакно

**Талакно́** — аўсяная мука і даўняя страва з яе ў многіх народаў свету. У заходніх і паўночна-заходніх гаворках мае назву *мілта*.

Традыцыйнае талакно гатавалі з зерня аўса. Папярэдне ачышчанае зерне насыпалі ў чыгунок ці гаршчок, залівалі вадой і ставілі ў печ парыцца, пакуль не выкіпіць вада. Потым зерне сушылі, таўклі ў ступе, палалі ў начоўках, малолі ў жорнах, прасейвалі на густое сіта. Перад спажываннем дробныя крупы размочвалі, муку разводзілі ў халоднай вадзе. Прыгатаваць талакно магчыма як на вадзе, так і на малацэ, дадаючы розныя дабаўкі для паляпшэння густу і пажыўных уласцівасцяў.

На паўночным захадзе Беларусі талакно замешвалі ў вялікай колькасці вады і елі лыжкамі, на поўдні — замешвалі гусцей і елі грудкамі. На Віцебшчыне і поўначы Лоеўшчыны талакном называлі прыгатаваную такім чынам муку.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* Талакно́ // 

## Спасылкі 
* Чем полезно овсяное толокно // Сетевое издание «РОСКАЧЕСТВО. Портал для умного покупателя»
* Каша из толокна. Как сделать полезный и питательный завтрак на скорую руку // Аргументы и факты
* 

Катэгорыя:Мучныя вырабы
Катэгорыя:Беларуская кухня
Катэгорыя:Казахская кухня
Катэгорыя:Кіргізская кухня
Катэгорыя:Руская кухня
Катэгорыя:Татарская кухня
Катэгорыя:Узбекская кухня
Катэгорыя:Фінская кухня
Катэгорыя:Эстонская кухня
Сезон 2004/2005 «Віталюра» Мінск

У сезоне 2004/2005 баскетбольны клуб «Віталюр» з Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2004/2005 ( **1 месца**),
* Кубак Беларусі 2004 ( **бронзавы прызёр**).

## Склад каманды 
*  Аляксандр Бібік
*  Аляксандр Вярэніч (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Сяргей Гайдук
*  Аляксандр Ігнацік
*  Георгій Кандрусевіч
*  Дзяніс Коршук (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Арцём Парахоўскі
*  Андрэй Плотнікаў
*  Эдуард Прыйма
*  Аляксей Пынцікаў
*  Аляксей Трасцінецкі
*  Андрэй Цэдрык
*  Уладзімір Шарко
*  Максім Шустаў
*  Канстанцін Яфрэмаў
*  Юрый Яцук

## Трэнеры каманды 
*  Міхаіл Фейман (галоўны трэнер)
*  Канстанцін Харашылаў
*  Леанід Талкачоў

## Спасылкі 
* ПОБЕДИТЕЛИ И ПРИЗЁРЫ МУЖСКОГО ЧЕМПИОНАТА СТРАНЫ (ИГРОКИ)
* Новое имя
* КУБОК СТРАНЫ. Презентация обновления
* ЛИЧНОСТЬ. Александр Яцук: в Европу хотим на любых условиях

## Гл. таксама 
* Сезон 2005/2006 «Віталюра» Мінск

2004/2005
Віталюр
Катэгорыя:2004 год у Мінску
Катэгорыя:2005 год у Мінску
Сезон 2004/2005 «Мінска-БНТУ»

У сезоне 2004/2005 баскетбольны клуб «Мінск-БНТУ» з Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2004/2005 (**6 месца**),
* Кубак Беларусі 2004 (**5 месца**).

## Склад каманды 
*  Дзмітрый Акуліч (пакінуў каманду падчас сезона)
*  Мікалай Антонік
*  Аляксандр Асіповіч (пакінуў каманду падчас сезона)
*  Іван Вінчэль
*  Павел Габрусевіч (пакінуў каманду падчас сезона)
*  Аляксандр Галаўскі (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Валерый Гандлін (пакінуў каманду падчас сезона)
*  Юрый Ганчарык (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Яўген Грэхаў (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Аляксандр Каваленка
*  Яўген Карпік
*  Ягор Куніцкі
*  Яўген Лёгкі
*  Павел Ліўчын
*  Сяргей Матусевіч
*  Мікіта Мешчаракоў (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Аляксей Пацэвіч (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Алег Саноцкі (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Мікалай Факееў
*  Сяргей Цітоў (пакінуў каманду падчас сезона)
*  Дзмітрый Шыловіч (прыйшоў у каманду падчас сезона)

## Трэнеры каманды 
*  Анатоль Якубенка (галоўны трэнер)
*  Руслан Кнацько
*  Уладзімір Краўчанка

## Гл. таксама 
* Сезон 2003/2004 «Мінска-БНТУ»
* Сезон 2006/2007 БНТУ (баскетбол)

## Спасылкі 
* НОВОСТИ. Неужели Минску не нужен "Минск"

2004/2005
Мінск-БНТУ
Катэгорыя:2004 год у Мінску
Катэгорыя:2005 год у Мінску
Сезон 2005/2006 «Віталюра» Мінск

У сезоне 2005/2006 баскетбольны клуб «Віталюр» з Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2005/2006 ( **1 месца**),
* Кубак Беларусі 2005 ( **уладальнік**).

## Склад каманды 
*  Аляксандр Асіповіч
*  Аляксандр Бібік
*  Аляксандр Ігнацік
*  Георгій Кандрусевіч
*  Мікіта Мешчаракоў
*  Арцём Парахоўскі
*  Аляксей Пынцікаў
*  Томас Рынкявічус (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Аляксей Трасцінецкі
*  Уладзімір Шарко
*  Максім Шустаў
*  Дзмітрый Шыловіч
*  Юрый Яцук

## Трэнеры каманды 
*  Міхаіл Фейман (галоўны трэнер, да лютага 2006 года)
*  Аляксандр Барысаў (галоўны трэнер, з лютага 2006 года)
*  Канстанцін Харашылаў

## Спасылкі 
* ПОБЕДИТЕЛИ И ПРИЗЁРЫ МУЖСКОГО ЧЕМПИОНАТА СТРАНЫ (ИГРОКИ)
* Снова "Виталюр"!
* КУБОК БЕЛАРУСИ. Чемпион сделал дубль
* ИТОГИ СЕЗОНА. Александр Борисов: остаюсь в "Виталюре"

## Гл. таксама 
* Сезон 2004/2005 «Віталюра» Мінск
* Сезон 2006/2007 «Віталюра» Мінск

2005/2006
Віталюр
Катэгорыя:2005 год у Мінску
Катэгорыя:2006 год у Мінску
Edithcolea grandis

**Edithcolea grandis** — від сукулентных раслін родам з Афрыкі, адзіны від манатыпнага роду ***Edithcolea*** сямейства . Расліна названа ў гонар Эдыт Коўл (1859—1940), брытанскага батаніка.

Упершыню расліна была апісана ў 1895 годзе Нікаласам Эдвардам Браўнам.

## Апісанне 
*Edithcolea grandis* — шматгадовая сукулентная расліна з ляжачымі, прыўзнятымі, моцна разгалінаванымі парасткамі. У вышыню яны дасягаюць каля 10&#x202F;см і дыяметрам 1 на 1.5&#x202F;см. Яны круглявыя ў папярочным перасеку з чатырма-пяццю рэбрамі. Рэбры часам шрубападобныя. Паверхня голая, карычнева-аліўкавая, з канічнымі бародаўкамі з жорсткімі і вострымі шыпамі.

Расліна звычайна нясе адну кветку, якая расце на сцябле на верхніх частках парасткаў. Кветка плоская, абодваполая і ў дыяметры мае ад 8 да 12.5&#x202F;см.

Плады — струкі. Авальная, светла-карычневая, каля 6 шт&#x202F;насенін памерам каля 4 мм нясуць пучок пуху дыяметрам ад 25 да 30&#x202F;мм.

## Арэал 
*Edithcolea grandis* сустракаецца ў Эфіопіі, Самалі, Кеніі, Угандзе, Танзаніі і на востраве Сакотра.

Катэгорыя:Кутровыя
Катэгорыя:Сукуленты
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1895 годзе
Талакуха

**«Талаку́ха»**, таксама **«Талака»** — старадаўні беларускі традыцыйны народны танец. Атрымаў назву ад звычаю «граць талаку» — весяліцца, спяваць і танцаваць пасля заканчэння талакі. Танец зафіксаваны ў першай палове XIX стагоддзя. У 1853 годзе П. М. Шпілеўскі ў кнізе «Беларусь у характарыстычных апісаннях і фантастычных яе казках» запісаў іншы варыянт «Талакухі».

Музычны памер 2/4. Тэмп умераны. Маcавы кругавы танец, у якім два кругі (адзін у другім) рухаюцца ў розныя бакі і ўдзельнікі пераходзяць са знешняга круга ва ўнутраны і наадварот. Асноўны рух танца «талачэнне» — таптанне на месцы з рознымі рытмічнымі прытупамі і драбушкамі.

На дажынкі выбіралі з дзяўчат «багіню». Ёй давалі вянок з апошніх каласоў жыта, прыгожаны кветкамі і стужкамі, акружалі яе і з дажыначным снапом у руках, пакрытым белым пакрывалам, ішлі ланцугом, спявалі і танцавалі. Танец «багіня», якая круцілася наперадзе, а астатнія дзяўчаты, стоячы
паўкругам, тупалі нагамі, падскоквалі, не зыходзячы са свайго месца, і размахвалі хусткамі. Потым усе дзяўчаты
даганялі «багіню», акружалі яе кланяліся ёй. «Багіня» ж, седзячы на зямлі, спявала пра сонейка, пра дождж, прасіла камароў, каб яны не кусалі.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Белорусские народные танцы. Историко-этнографический очерк // Портал Dancesport.by
* «Талакуха», Образцовый коллектив, ансамбль танца «Юный Ленинградец»

Катэгорыя:Беларускія народныя танцы
Зарыфа Саіднасіраўна Саіднасірава

**Зарыфа Саіднасіраўна Саіднасірава** (30 верасня 1908, Туркестан — 16 жніўня 1986, Ташкент) — узбекскі хімік, кандыдат хімічных навук, прафесар, заслужаны дзеяч навукі Узбекскай ССР (1968).

## Біяграфія 
Нарадзілася 30 верасня 1908 года ў Туркестане, які тады быў у складзе Расійскай імперыі.

Першая ўзбекская мастачка. Дачка вядомага асветніка .

У Ташкенце вучылася ў школе імя Песталоці (1922-26), вучэбна-тэхнічным вучылішчы (1924-26), затым у студыі выяўленчых мастацтваў Разанава (1924-26).

Скончыўшы хімічнае аддзяленне фізіка-матэматычнага факультэта Сярэднеазіяцкага ўніверсітэта (1926-30), выкладала фізіку, матэматыку і хімію ў сярэдніх школах, жаночых навучальных установах і рабфаках.

Была выкладчыкам, дацэнтам і загадчыкам аддзела Сельскагаспадарчага інстытута (1930-86), выкладчыкам Ташкенцкага медыцынскага інстытута (1932-37), рэдактарам вучэбна-педагагічнага Выдавецтва (1934-35).

Кандыдат хімічных навук (1945).

Аўтар падручніка «Хімія» для сярэдніх школ і тэхнікумаў (1933). Акрамя педагагічнай дзейнасці, Зарыфа Саіднасірава вяла навуковую працу над руска-ўзбекскім слоўнікам хімічных тэрмінаў. Унесла вялікі ўклад у захаванне, арганізацыю і публікацыю літаратурнай спадчыны свайго мужа ўзбекскага пісьменніка Айбека. Прымала актыўны ўдзел у падрыхтоўцы 20-томнага «Зборніка твораў» пісьменніка (1975-85) на узбекскай мове і 5-томных «Сачыненняў» на рускай мове (1985-87).

Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Узбекістана імя Беруні (1985).

Была жонкай узбекскага пісьменніка .

Памерла ў Ташкенце 16 жніўня 1986 года.

## Літаратура 
* https://ziyouz.uz/ozbek-ziyolilari/zarifa-saidnosirova-1908-1986/
* Саидносирова Зарифа. Ойбегим менинг: Хотиралар. Нашрга тайерловчи масъул мухаррир Наим Каримов. Тошкент: Шарк, 2005. 256 стр.

Катэгорыя:Хімікі Узбекістана
Катэгорыя:Хімікі СССР
Araneus apricus

**Araneus apricus** — від аранеаморфных павукоў з роду  сямейства . Навукова апісаны Каршам у 1884 годзе.

## Арэал 
Від распаўсюджаны ў Паўднёвай Афрыцы, Зімбабвэ, Батсване, Малаві, Замбіі, Мазамбіку, Эсваціні, Танзаніі, Кеніі, Сан-Тамэ і Прынсіпі і Угандзе. Від захоўвае актыўнасць ва ўсе месяцы года.

Катэгорыя:Павукападобныя Афрыкі
Катэгорыя:Крыжавікі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1884 годзе
Сезон 2006/2007 «Віталюра» Мінск

У сезоне 2006/2007 баскетбольны клуб «Віталюр» з Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2006/2007 ( **1 месца**),
* Кубак Беларусі 2006 ( **уладальнік**).

## Склад каманды 
*  Аляксандр Бібік
*  Аляксандр Вярэніч
*  Леў Загайнаў
*  Аляксандр Ігнацік
*  Дзмітрый Кузьмін
*  Спартак Паграбнёў
*  Аляксей Пынцікаў
*  Аляксей Трасцінецкі
*  Уладзімір Шарко
*  Максім Шустаў
*  Канстанцін Яроменка
*  Юрый Яцук

## Трэнеры каманды 
*  Аляксандр Барысаў (галоўны трэнер)
*  Канстанцін Харашылаў

## Спасылкі 
* ПОБЕДИТЕЛИ И ПРИЗЁРЫ МУЖСКОГО ЧЕМПИОНАТА СТРАНЫ (ИГРОКИ)
* Профіль на сайце eurobasket.com
* "Виталюр": трехкратные!
* Кубок Беларуси. ...А поезд ушел

## Гл. таксама 
* Сезон 2005/2006 «Віталюра» Мінск
* Сезон 2007/2008 «Віталюра» Мінск

2006/2007
Віталюр
Катэгорыя:2006 год у Мінску
Катэгорыя:2007 год у Мінску
Сезон 2007/2008 «Віталюра» Мінск

У сезоне 2007/2008 баскетбольны клуб «Віталюр» з Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2007/2008 ( **1 месца**),
* Кубак Беларусі 2007 ( **фіналіст**).

## Склад каманды 
*  Аляксандр Бібік
*  Сяргей Губанаў
*  Сяргей Дадыкін
*  Дзмітрый Зайцаў
*  Юрый Закрэўскі
*  Міндаўгас Калвеліс (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Іван Караваеў (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Арсеній Кучынскі (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Спартак Паграбнёў
*  Аляксей Трасцінецкі
*  Уладзімір Шарко
*  Максім Шустаў
*  Канстанцін Яроменка
*  Юрый Яцук

## Трэнеры каманды 
*  Міхаіл Фейман (галоўны трэнер)
*  Канстанцін Харашылаў

## Спасылкі 
* ПОБЕДИТЕЛИ И ПРИЗЁРЫ МУЖСКОГО ЧЕМПИОНАТА СТРАНЫ (ИГРОКИ)
* Профіль на сайце eurobasket.com
* Мужчины. Четвертое золото "Виталюра"
* Кубок Беларуси. Трофей "на родину"!

## Гл. таксама 
* Сезон 2006/2007 «Віталюра» Мінск
* Сезон 2008/2009 «Віталюра» Мінск

2007/2008
Віталюр
Катэгорыя:2007 год у Мінску
Катэгорыя:2008 год у Мінску
Спіс нелегальных антысавецкіх беларускіх арганізацый

Спіс уключае ў сябе падпольныя і партызанскія антысавецкія арганізацыі, якія дзейнічалі на тэрыторыі сучаснай Беларусі падчас і пасля Другой сусветнай вайны.

* Некаторымі гісторыкамі існаванне арганізацыі з такой назвай, якая мела тысячы ўдзельнікаў і цэнтр, ставіцца пад сумнеў або адпрэчваецца.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік. — Мінск, 1999. — ISBN 9856374073.
* *Валаханович И. А.* Антисоветское подполье на территории Беларуси в 1944—1953 гг. — Минск: БГУ, 2002. — ISBN 9854457974.
* *Turonek J.* Bialorus pod okupacja niemiecka. — Warszawa–Wroclaw. — 1989. — 186 s.
* *Ёрш&nbsp;С.* Вяртаньне БНП. Асобы і дакумэнты Беларускай Незалежніцкай Партыі. — Менск–Слонім: Архіў Найноўшае Гісторыі, 1998. — 186 с. — ISBN 9856012627. 
* *Ёрш&nbsp;С., Горбік&nbsp;С.* Беларускі супраціў. — Львоў, 2006. — 382 c.
* НКВД — МВД СССР в борьбе с бандитизмом и вооружённым националистическим подпольем на Западной Украине, в Западной Белоруссии и в Прибалтике (1939—1956). Сборник документов. / Сост. А.&nbsp;И.&nbsp;, А.&nbsp;И.&nbsp;Кокурин. — Москва: Объединённая редакция МВД России, 2008. — 640 с.

Катэгорыя:Антысавецкія падпольныя арганізацыі на Беларусі
Land Rover Perentie

**Land Rover Perentie** — бронеаўтамабіль, створаны JRA Limited на базе брытанскага Land Rover 110 для аўстралійскай арміі. Вырабляўся ў 1980-х і 1990-х гадах. Машына выраблялася ў варыянтах 4x4 і 6x6. Бронеаўтамабіль выкарыстоўваўся падчас аперацый у Самалі, Усходнім Тыморы, на Саламонавых Астравах, Іраку і Афганістане.

У версіі 6x6 колавая база ад пярэдняй восі да другой восі складае 3040 мм, а да задняй восі — 3940 мм.

У лютым 2013 года аўтамабіль зняты з узбраення.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Perentie
Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
39-я армія (СССР)

**39-я армія** (39 А) — фарміраванне РСЧА падчас Вялікай Айчыннай вайны

## Гісторыя 
Сфарміравана 15 лістапада 1941 года ў Архангельскай ВА. 22 снежня ўключана ў склад Калінінскага фронту. Была ўведзена ў баі на стыку 22-й і 29-й армій. Удзельнічала ў баях пад Ржэвам і Масквой. Трапіла ў акружэнне. У канцы ліпеня 1942 года, пасля выхаду асобных сіл з акружэння, 39-я армія была расфармаваная, паколькі да таго часу яна фактычна перастала існаваць.

Аднак 8 жніўня 1942 года адноўлена на базе 58-й арміі другога фарміравання.

Да лістапада 1942 года войскі арміі абаранялі мяжу на паўночны захад ад Ржэва. У пачатку 1944 года армія ўдзельнічала ў Віцебскай аперацыі, у чэрвені — Віцебска-Аршанскай аперацыі, потым — Каўнаскай аперацыі. Зімой і вясной 1945 года вяла баявыя дзеянні ва Усходняй Прусіі.

1 мая 1945 года армія была выведзена ў Рэзерв Стаўкі ВГК. У маі—чэрвені 1945 года перадыслакавана ў Манголію і 20 чэрвеня ўключана ў склад Забайкальскага фронту. У яго складзе ўдзельнічала ў савецка-японскай вайне.

## Гл. таксама 
* 39-я армія ў Кітаі

## Крыніцы 
Катэгорыя:Агульнавайсковыя арміі СССР падчас Вялікай Айчыннай вайны