open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Андрэй Трафімавіч Шакура

**Андрэй Трафімавіч Шакура** (, в. Міцькаўшчына, Мсціслаўскі павет — , г.Барысаў) — дзяржаўны дзеяч, Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 27 верасня 1923 года ў в. Міцькаўшчына Мсціслаўскага павета ў сялянскай сям’і. Да вайны закончыў школу, Мсціслаўскае педвучылішча. У 1942 годзе скончыў Тамбоўскае пяхотнае вучылішча.

У Чырвонай Арміі з ліпеня 1941 года. Ваяваў на Заходнім, Волхаўскім, Ленінградскім і 3-ім Беларускім франтах, камандзір узвода, роты.

Пасля вайны вярнуўся ў родныя мясціны, працаваў у фінансавых органах Мсціслаўскага раёна, працягваў вучыцца ў Бабруйскай абласной аднагадовай партыйнай школе. З 1953 года — старшыня калгаса «Чырвонаармеец», з 1959 года — старшыня калгаса «ХХІ з’езд КПСС».

Выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР, дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР.

## Узнагароды 
За поспехі ў развіцці жывёлагадоўлі, павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак мяса, малака і іншай сельскагаспадарчай прадукцыі прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы (1966). Узнагароджаны двума ордэнамі Леніна, ордэнамі Кастрычніцкай Рэвалюцыі, Чырвонага Сцяга, двума Айчыннай вайны І ступені, двума Айчыннай вайны ІІ ступені, ордэнам Аляксандра Неўскага, медалямі.

## Літаратура 
* Алисейко, М. Ты со мной, моё поле/ М. Алисейко // Сов. Белоруссия.—1974.—13 июня.
* Анюкоў, М. Пасланец Мсціслаўшчыны/ М. Анюкоў // Святло Кастрычніка (Мсціслаў).—1971.—30 сак.
* Анюкоў, М. У кіпені жыцця/ М. Анюкоў // Звязда.—1971.—13 ліп.
* Базылева, Т. Жыць для людзей/ Т. Базылева // Святло Кастрычніка (Мсціслаў).—1983.—24 верас.
* Гільбурд, В. Дзеля шчасця людзей / В. Гільдбурд // Беларусь. — 1966.— № 10.— С. 6-7.
* Гільбурд, В. Прысвяціў сябе людскому шчасцю/ В. Гільдбурд // Магілёўс. Праўда.—1966.—9 мая.
* Гордость и слава Могилевщины : в 2 ч. / под редакцией А. Т. Глаза. — Могилев, 2005. — Ч. 2.- С. 115.
* Калеснік, А. Талент быць хлебаробам/ А. Калеснік // Калеснік, А. Касмічны Світанак/ А. Калеснік.—Мн., 1982.—С. 91-122.
* Леганьков, В. Криницы/ В. Леганьков // Дела их золотом горят.—Мн., 1976.—С. 164—172.
* Люди дела. Кто есть кто в Республике Беларусь / под редакцией И. В. Чикалова. — Минск, 1999. — С. 93.
* Шакура Андрэй Трафімавіч // Беларуская ССР: Карот. энцыкл.—1981.—Т. 5.—С.658.
* Шакура Андрэй Трафімавіч: Героі Сацыялістычнай Працы// Памяць: Мсціслаўскі р-н: Гіст.-дак. хронікі гарадоў і р-наў Беларусі.—Мн., 1999.—С. 499—500.

 

Катэгорыя:Дэлегаты XXIV з’езда КПСС
Катэгорыя:Старшыні калгасаў
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 9-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 8-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання
Георгій Мікалаевіч Машкоў

**Георгій Мікалаевіч Машкоў** (, с. Сулін — , Мінск) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Мінскай вобласці ў Вялікую Айчынную вайну

## Біяграфія 
21 сакавіка 1943 года штаб партызанскага руху Мінскай вобласці прыняў вырашэнне стварыць 100-ую партызанскую брыгаду імя С. М. Кірава, камісарам якой быў прызначаны Машкоў. Брыгада дзейнічала ў Старадарожскім раёне. 28 чэрвеня 1944 года яна злучылася з часткамі Чырвонай Арміі ў складзе 6 атрадаў партызан агульнай колькасцю 1031 чалавек.

Пасля вайны працаваў на адказных пастах у апараце ЦК Кампартыі Беларусі, тройчы абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Беларусі.

 
## Літаратура 
* Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. — Мінск, 1981. — Т.5. С.416.
* Белорусская ССР : краткая энциклопедия : в 5 т. — Минск, 1982. — Т.5. С.417.

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 7-га склікання
Кафун

**Кафун** () — археалагічная культура жалезнага веку на Японскіх астравах. Традыцыйна разглядаецца як першы перыяд эпохі Ямата. Існавала паміж 250 г. і 538 г.

## Паходжанне 
Доўгі час культура Кафун лічылася натуральным працягам болей старажытнай культуры Яёй. Аднак палеагенетычныя і генетычныя даследаванні XXI ст. паказалі, што ў гэты перыяд адбывалася буйная міграцыйная хваля з Усходняй Азіі на Японскія астравы. Большасць сучасных японцаў з'яўляюцца прамымі нашчадкамі перасяленцаў той пары. 

## Асаблівасці 
Культура Кафун ахоплівала значную частку вострава Хонсю, востраў Сікоку і поўнач вострава Кюсю. Многія даследчыкі мяркуюць, што к канцу перыяда носьбіты Кафун заваявалі поўдзень Кюсю. Назва культуры літаральна значыць «курганы», паколькі ўзвядзенне штучных пахавальных узвышшаў з'яўляецца яе найбольшай адметнасцю. Яны шчыльна месцяцца ў пэўных раёнах, якія маглі з'яўляцца палітычнымі цэнтрамі валоданняў буйных ваенных родаў. Найбольшая група знаходзіцца на раўніне Осакі. Яе насыпалі прыкладна ў IV ст. Найстаражытнейшая група была створана ў катлавіне на поўначы Нары.

Археолагі вылучаюць 3 асноўныя тыпы курганоў:
* Круглявыя *эмпун*
* Прамавугольныя *хофун*
* У форме замочнай свідравіны *зэмпо-коэн-фун*

Першыя два тыпы курганоў адносна невялікія, рэдка перавышаюць дыяметр 50 м. Апошні тып сустракаецца толькі ў Японіі, дасягае 400 м у даўжыню. Курганы, у якіх хавалі высакародных правадыроў, а таксама знаходкі ўмацаваных сядзіб з буйнымі сховішчамі збожжа сведчаць пра значнае распластаванне грамадства і ўзнікненне дзяржаўных фарміраванняў.

Асноўным заняткам было земляробства. Рысавыя палеткі ладзіліся не толькі ў далінах, але і ў горных раёнах, што вымусіла тагачасных жыхароў выкарыстоўваць болей складаныя ірыгацыйныя збудаванні, чым раней. Жалезныя паўседзённыя прадметы амаль выціснулі бронзавыя. Выразным дасягненнем у ганчарстве сталі *ханіва* — пахавальныя скульптуры з выявамі коней, узброеных воінаў, сялян, танцораў і г. д. Быў выпрацаваны стыль *суэкі* для керамічных пасудзін. Яны вырабляліся з каляровай гліны з дапамогай ганчарнага кола і абпальваліся пры высокіх тэмпературах.

## Галерэя 

NintokuTomb Aerial photograph 2007.jpg|Зэмпо-коэн-фун
Haniwa in the form of a warrior earthenware Kofun period 300 to 552 CE Gunma Japan (1) (253338276).jpg|Ханіва
Hira-ide Historic Site Park reconstructed Kofun period (600 AD) house.jpg|Рэканструкцыя будынка культуры кафун
Japanese Figurines (29434910104).jpg|Рэканструкцыя аблачэння культуры кафун

## Спасылкі 
* Kofun Period - World History Encyclopedia
* Kofun period - Encyclopedia of Japan 
* Kofun period, an introduction
* Kofun – Ancient Burial Mounds in Japan 
* DNA Analysis Rewrites Ancient History of Japan

Катэгорыя:Археалогія ў Японіі
Катэгорыя:Археалагічныя культуры Азіі
Катэгорыя:Гісторыя Японіі
Катэгорыя:Жалезны век
Рыгор Іванавіч Шавякоў

**Рыгор Іванавіч Шавякоў** (, в. Богава, Яфрэмаўскі раён, Тульская вобласць — ) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Сацыялістычнай Працы (1958), заслужаны работнік сельскай гаспадаркі БССР (1973)

## Біяграфія 
Бацькі — Іван Рыгоравіч і Ксенія Паўлаўна Шавяковы. Шавяковы гадавалі шасцярых дзяцей. Чацвярых сыноў: Івана, Міхаіла, Мікалая, Рыгора і дзвюх дачок: Яўгену і Ганну.

Калі пачалася Першая сусветная вайна бацьку мабілізавалі ў дзеючую армію, ён загінуў у мазурскіх балотах. Удаве царскі ўрад прызначыў пенсію і палоннага аўстрыйскага салдата дапамагаць па гаспадарцы.

Пасля школы паступіў у Маскоўскую ветэрынарную акадэмію. Пасля акадэміі працаваў у адным з раёнаў Разанскай вобласці. У 1936 годзе закончыў Маскоўскі ветэрынарны інстытут.

З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны прызваны ў Чырвоную Армію. У палявых паходных лазарэтах ваенветурач Шавякоў лячыў параненых і хворых коней. З 1943 годзе быў начальнікам хірургічнага аддзялення ветэрынарнага лазарэта фронту. Пасля вайны і да 1948 года служыў у Беларускай ваеннай акрузе.

Пасля дэмабілізацыі — у Ваўкавыскім раёне ён трохі прабыў галоўным ветврачом. З мая 1950 года — дырэктар, з 1975 года — старшы інспектар па кадрах племзавода «Рось». Член ЦК КПБ у 1961—1966 гадах. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1955—1963 гадах, дэлегат ХХI з’езда КПСС.

Памёр 13 студзеня 1986 года. Пахаваны ў г. п. Рось, на магіле ўсталяваны бюст. Імем Шавякова названая вуліца ў г. п. Рось. У музеі баявой і працоўнай славы племзавода «Рось» экспануюцца матэрыялы пра яго.

## Узнагароды 
Званне Героя прысвоена за поспехі ў развіцці сельскай гаспадаркі і ўкараненне ў вытворчасць дасягненняў навукі і перадавога вопыту.

Узнагароджаны ордэнамі Леніна, Працоўнага Чырвонага Сцяга, Кастрычніцкай рэвалюцыі, Айчыннай вайны II ступені, Чырвонай Зоркі, медалямі.

 

Катэгорыя:Заслужаныя работнікі сельскай гаспадаркі БССР
Катэгорыя:Дырэктары саўгасаў
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання
Катэгорыя:Дэлегаты XXII з’езда КПСС
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Тульскай вобласці
Аляксандр Дзмітрыевіч Кажамякін

**Аляксандр Дзмітрыевіч Кажамякін** (, в. Дзям’янкі, Добрушскі раён, Гомельская вобласць — , г. Барысаў) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

## Біяграфія 
Удзельнік Грамадзянскай і Вялікай Айчыннай войн. 

У 1953—1971 гадах — старшыня калгаса імя Чкалава Барысаўскага раёна.

Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1959—1963 гадах.

## Узнагароды і званні 
* Герой Сацыялістычнай Працы (1966)
* Ордэн Леніна 
* Ордэн Айчыннай вайны

## Літаратура 
* Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2012. — Т. 3, кн. 1. — С. 330.
* Кажамякін Аляксандр Дзмітрыевіч // Беларуская Савецкая Энцыклапедыя. Т. 5: Зуйкі — Кішы / Гал. рэд. П. У. Броўка. — Мн.: Бел. Сав. Энцыкл., 1972. — С. 210.
* Кожемякин Александр Дмитриевич // Белорусская ССР: Краткая энциклопедия. В 5-и т. Т. 5. Биографический справочник / Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) [и др.]. — Мн.: Бел. Сов. Энциклопедия, 1981. — С. 302. Ражкоў, М. На крутым уздыме / М. Ражкоў. — Мн., 1959.
* Станкевич, Г. Почетный председатель / Г. Станкевич // Труд, талант, доблесть. В 2 ч. Ч. 1. — Мн., 1981. — С. 350—355.
* Ушанаваныя Радзімай: Героі Сацыялістычнай працы: Кажамякін Аляксандр Дзмітрыевіч // Памяць: Добруш. р-н: Гіст. — дак. хронікі гарадоў і р-наў Беларусі. У 2-х кн. Кн. 2. / Уклад. П. П. Рабянок. — Мн.: Маст. літ., 2001. — С. 369.

 

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання
Сан-Ігнасіа (Беліз)

**Сан-Ігнасіа** () — горад у Белізе. Насельніцтва — 22 951 чалавек (2019). Адміністрацыйны цэнтр белізскай акругі Каё. Размешчаны ў заходняй частцы краіны, паблізу мяжы з Гватэмалай, за 35 кіламетрах на захад ад горада Бельмапан і за 115 км ад узбярэжжа Карыбскага мора.

Катэгорыя:Гарады Беліза
Яськаўшчынскі сельсавет

**Я́ськаўшчынскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лёзненскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Яськаўшчына.

## Гісторыя 
Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Лёзненскага раёна Віцебскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Сутоцкага і Калышкаўскага сельсаветаў. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 19 населеных пунктаў. 23 верасня 2020 года скасаваны вёскі Тупікі і Шлехава.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 887 чалавек, з іх 85,3 % — беларусы, 12,5 % — рускія, 0,9 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 704 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С. Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе
Мікалаёўскі сельсавет (Віцебскі раён)

**Мікалаё́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Мікалаёва.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Лосвідскага раёна Віцебскай акругі БССР. З 29 кастрычніка 1924 года ў складзе Кузняцоўскага раёна, з 26 сакавіка 1927 года ў складзе Віцебскага раёна. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Віцебскім раёне БССР. З 15 лютага 1931 года ў складзе Гарадоцкага раёна. 5 снежня 1931 года сельсавет уключаны ў гарадскую рысу Віцебска. З 27 ліпеня 1937 года ў складзе адноўленага Віцебскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 22 снежня 1960 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Мазалаўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Віцебскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лосвідскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Кузняцоўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гарадоцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1960 годзе
Мікалаёўскі сельсавет (значэнні)

Назву **Мікалаё́ўскі сельсавет** маюць:

* Мікалаёўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёна Віцебскай вобласці
* Мікалаёўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мёрскага раёна Віцебскай вобласці

## Гл. таксама 
* Мікалаеўскі сельсавет
Універсітэт імя Фернанду Песоа

**Універсітэт імя Фернанду Песоа** () — партугальская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Порту. Названы ў гонар паэта Фернанду Песоа.

## Структура 
* факультэт навукі і тэхналогій (Порту)
* факультэт навук пра здароўе (Порту)
* факультэт сацыяльна-гуманітарных навук (Порту)
* факультэт навук пра здароўе (Понтэ-дэ-Ліма)
* факультэт сацыяльна-гуманітарных навук (Понтэ-дэ-Ліма)

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Партугаліі
Катэгорыя:Порту
Свята-Іаана-Багаслоўская царква (Лабачаў Малы)

**Свята-Іаана-Багаслоўская царква** — колішняя царква ў в. Лабачаў Малы Бяльскага павета Польшчы.

## Гісторыя 
Драўляная Свята-Іаана-Багаслоўская царква была пабудавана хутчэй усяго ў XV ст. блізка ад Берасця ў Лабачове за Бугам. Праз гэта спрадвеку яна называлася не Лабачоўскай, а **Забужнай Брэсцкай**. Да святыні адносіліся Лабачова, Цярэспаль, вёскі Балоткава, Схуты і Агароднікі з 386 прыходскімі душамі. Некаторыя з жыхароў названых месцаў ні пад пагрозамі, ні пад прымусам, ні пад якім іншым уздзеяннем не пераходзілі ва ўніяцтва. Першапачаткова царква была праваслаўнай, таму мела іканастас з райскімі дзвярамі — часткай залачонымі, часткай фарбаванымі, з выявай чатырох евангелістаў і Тайнай вячэры. Сярод абразоў былі «Збавіцель», «Багародзіца», «Іаан Багаслоў», «Георгій Перамаганосец», «Вялікапа-кутніцы Варвара і Кацярына». Ад бацькоўскай старасветчыны да сярэдзіны XVIII ст. тут захоўваліся рукапісныя Евангелле і Службоўнік, Актоіх і Трэбнік львоўскага друку, а таксама Псалтыр. У рызніцы знаходзіліся старыя рызы і адна з іх — ружаватага колеру, затканая срэбрам. У царкве былі *«чаша, дискос, лжица, ваздухи»*, а таксама напрастольныя крыжы, кадзільніца, харугвы і інш. Пры царкве дзейнічала брацтва, якое, не маючы ніякіх фундушаў, карысталася толькі складчынай. Святыні належалі лугі ва ўрочышчах Затока, Барачылаўка, Недагрызкі, ворная зямля каля Яноўскага тракту.

У рэвізіі 1759 г. адзначаецца, што Лабачоўская царква па векавечнасці свайго існавання ўяўляе сабой падабенства руін, зусім не прыдатных для рамонту, і пагражае небяспекай не толькі пастыру, але і прыхаджанам падчас богаслужэння. Пасля рэвізіі храм мог быць закрыты, аднак з увагі на прашэнне вернікаў быў дадзены дазвол на пабудову новай царквы не пазней як на працягу трох месяцаў 1759 г.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Лабачаў Малы
Катэгорыя:Колішнія праваслаўныя храмы Польшчы
Катэгорыя:Бяльскі павет
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Польшчы
Катэгорыя:З’явіліся ў XV стагоддзі
Лузафонскі ўніверсітэт

**Лузафонскі ўніверсітэт** (), таксама вядомы як **Лузафонскі гуманітарна-тэхналагічны ўніверсітэт** () — партугальская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Лісабон. 

Назва ўстановы паходзіць ад тэрміна «лузафон» (ці па-іншаму «партугаламоўны»), якім пазначаюць людзей, якія гавораць на партугальскай мове па ўсім свеце.

## Структура 
* Школа медыцынскіх навук і тэхналогій
* Школа эканамічных і арганізацыйных навук
* Школа камунікацый, архітэктуры, мастацтваў і інфармацыйных тэхналогій
* Школа псіхалогіі і навук аб жыцці
* Факультэт сацыяльных навук, адукацыі і адміністрацыі
* Факультэт права
* Факультэт фізічнага выхавання і спорту
* Факультэт інжынерыі
* Факультэт ветэрынарнай медыцыны

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Партугаліі
Катэгорыя:Лісабон
Партугальскі каталіцкі ўніверсітэт

**Партугальскі каталіцкі ўніверсітэт** () — партугальская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Лісабон. Кантралюецца Каталіцкім Касцёлам. Адзін з найлепшых універсітэтаў і найбуйнейшая прыватная ВНУ Партугаліі.

## Структура 
### Лісабон 
* Лісабонская каталіцкая школа бізнесу і эканомікі
* Факультэт гуманітарных навук
* Юрыдычны факультэт
* Тэалагічны факультэт
* Інстытут навук аб здароўі
* Інстытут палітычных студый
* Вышэйшы інстытут кананічнага права
* Медыцынскі факультэт

### Порту 
* Каталіцкая бізнес-школа
* Школа мастацтваў
* Школа біятэхналогій
* Юрыдычны факультэт
* Педагагічны і псіхалагічны факультэт
* Тэалагічны факультэт
* Інстытут біяэтыкі
* Інстытут навук аб здароўі

### Брага 
* Факультэт філасофіі і сацыяльных навук
* Тэалагічны факультэт

### Візеу 
* Медыцынскі факультэт
* Інстытут кіравання і арганізацыі аховы здароўя

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Партугаліі
Катэгорыя:Каталіцкія ўніверсітэты
Катэгорыя:Лісабон
Люсіядаўскі ўніверсітэт

**Люсіядаўскі ўніверсітэт** () — партугальская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Лісабон. 

## Структура 
* Факультэт архітэктуры і мастацтваў
* Факультэт эканомікі і бізнесу
* Факультэт гуманітарных і сацыяльных навук
* Юрыдычны факультэт

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы 

Катэгорыя:Універсітэты Партугаліі
Катэгорыя:Лісабон
Трасцянка (прыток Громаці)

**Трасцянка** — рака ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Громаць (басейн Лужаснянкі).

Даўжыня ракі 4 км. Выцякае з возера Тросна. Упадае ў Громаць.

## Літаратура 
* Ліст карты N-36-13. Выданне 1984 года. Стан мясцовасці на 1981 год.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Рэкі Гарадоцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Лужаснянкі
Эрнэст Медына

**Эрнэст Лу Медына** (; 27 жніўня 1936 — 8 мая 2018) — капітан арміі ЗША, удзельнік В’етнамскай вайны. Камандаваў ротай С («Чарлі») 1-га батальёна 20-га пяхотнага палка. У 1971 годзе паўстаў перад ваенным трыбуналам па справе аб бойні ў Сангмі, але быў апраўданы.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў мексіканска-амерыканскай сям’і ў горадзе Спрынгер, штат Нью-Мексіка. Пасля заканчэння сярэдняй школы жыў за кошт мноства выпадковых заробкаў. У 1956 Медына далучыўся да войска. Праслужыўшы 12 гадоў у шэрагах радавога складу (уключаючы службу ў Нацыянальнай гвардыі), у 1964-м Медына быў прыняты ў афіцэрскую школу. У 1966 годзе ў званні капітана прызначаны камандзірам роты С («Чарлі») 1-га батальёна 20-га пяхотнага палка. Першапачаткова яго падраздзяленне базавалася на Гаваях, але неўзабаве Медына адправіўся ў Паўднёвы В’етнам.

16 сакавіка 1968 года спланаваў і кіраваў правядзеннем сваёй ротай аперацыі ў сельскай абшчыне Сангмі, дзе адбылося масавае забойства мірных жыхароў. Ёсць меркаванне, што Медына асабіста забіў трох сялян. У 1971 годзе афіцэр паўстаў перад ваенным трыбуналам. Абвінавачаны адмаўляў сваю віну, а таксама адмаўляў факт забойства мірных жыхароў. У жніўні таго ж года Медына прызнаны невінаватым.

Нягледзячы на апраўданне, падзеі ў Сангмі негатыўна адбіліся на ваеннай кар’еры, таму капітан вымушаны быў сысці ў адстаўку. Пазней ён прызнаў, што падчас ваеннага трыбунала *«не быў цалкам адкрыты, каб не зганьбіць вайскоўцаў, Злучаныя Штаты, сваю сям’ю і самога сябе»*.

Пасля звальнення з войска Медына ўладкаваўся на завод Enstrom Helicopter Corporation у Міноміні, штат Мічыган.

Памёр 8 мая 2018 года ва ўзросце 81 года.

## Узнагароды 
Яшчэ да камандзіроўкі ў В’етнам быў узнагароджаны медалямі «Сярэбраная зорка» і «Бронзавая зорка».

## У культуры 
Медына згадваецца ў першай строфы песні Піта Сігера «Апошні цягнік у Нюрнберг» (Last Train to Nuremberg, 1970).

## Гл. таксама 
* Камандная адказнасць

## Спасылкі 
* Hugh Thompson Foundation web site: (501(c)(3) nonprofit founded by Lawrence Colburn in honor of Hugh Thompson
* Biography of Ernest Medina
* Court Martial Documents
* Trial Transcript
* INTO THE DARK: THE My Lai Massacre
* Ernest Medina Trial Watch
* Famous American Trials - My Lai Courts Martial 1970 
* Word of Honor, Nelson DeMille 1985.

Катэгорыя:Капітаны
Катэгорыя:Ваенныя ЗША
Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў В’етнаме
Катэгорыя:Масавае забойства ў Сангмі
Унаўскі сельсавет

**У́наўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лёзненскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Уна.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Лёзненскага раёна Віцебскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Лёзненскім раёне БССР. 21 лістапада 1934 года ўзбуйнены за кошт тэрыторыі скасаванага Унаўскага нацыянальнага латышскага сельсавета. З 20 лютага 1938 года ў складзе Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Стасеўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лёзненскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Унаўскі нацыянальны латышскі сельсавет

**У́наўскі нацыянальны латышскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лёзненскага раёна БССР. Цэнтр — вёска Уна.

Утвораны ў 1926 годзе ў складзе Лёзненскага раёна Віцебскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Лёзненскім раёне БССР. 21 лістапада 1934 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Унаўскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лёзненскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1934 годзе
Катэгорыя:Нацыянальныя латышскія сельсаветы БССР
Аліўе Аліўе

«**Аліўе Аліўе**» () — французскі драматычны фільм 1992 года рэжысёркі Агнешкі Холанд.

## Сюжэт 
Аліўе было дзевяць, калі ён нечакана і бясследна знік. Праз шэсць гадоў хлопчыка знаходзяць, і ён вяртаецца дадому. Бацькі з радасцю прымаюць сына, але сястра хлопчыка сумняваецца, што знойдзены Аліўе яе зніклы калісьці брат. Але калі ўжо і яна гатова паверыць у тое, што падлетак яе брат, адкрываюцца сапраўдныя прычыны знікнення хлопчыка…

## Саўндтрэк 
Музычнае суправаджэнне да фільма «*Аліўе Аліўе*» напісаў польскі кампазітар Збігнеў Прайснер.

## Узнагароды 
Паводле інфармацыі сайта «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 3 кінаўзнагародамі і яшчэ 4 намінацыямі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы Францыі 1992 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 1992 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы на французскай мове
Катэгорыя:Фільмы Агнешкі Холанд
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Агнешкі Холанд
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Збігнеў Прайснер
Генадзь Мікалаевіч Сінякоў

**Генадзь Мікалаевіч Сіняко́ў** (; нар. ) — вучоны-фізік і педагог, доктар фізіка-матэматычных навук (1993), прафесар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Болдырава (Кесавагорскі раён Цвярской вобласці Расіі). Пасля Вялікай Айчыннай вайны разам з бацькамі пераехаў у Мінск. У 1959 годзе скончыў сярэднюю школу і паступіў на фізіка-матэматычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Універсітэт скончыў у 1964 годзе. З 1966 года працаваў у Інстытуце фізікі Акадэміі навук БССР. У 1971 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. З 1992 года Г. М. Сінякоў у Інстытуце малекулярнай і атамнай фізікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Навуковую дзейнасць сумяшчаў з выкладчыцкай на кафедры фізікі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта інфарматыкі і радыёэлектронікі. З 2004 года Г. М. Сінякоў цалкам перайшоў на выкладчыцкую работу і з 2011 года працуе на кафедры фізіка-матэматычных дысцыплін Інстытута інфармацыйных тэхналогій БДУІР.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар больш за 180 навуковых прац па спектраскапіі, фотахіміі, люмінесцэнцыі біялагічна важных тэтрапірольных малекул. Устанавіў механізм фотахімічнага аднаўлення парфірынаў, вызначыў асаблівасці электроннай будовы хларафілападобных злучэнняў.

Сярод апублікаваных прац:
* Промежуточные продукты реакции посстановления порфиринов и их строение (разам з А. М. Шульгой і Г. П. Гурыновічам) // Биофизика. 1978. Т. 23. № 1.
* Физика: лабораторный практикум для учащихся 2-го курса всех специальностей. В 2 ч. Ч. 2 / [составители: Г. Н. Синяков и др.]. — Минск, 2007.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Доктору физико-математических наук, профессору кафедры физико-математических дисциплин ИИТ БГУИР Синякову Геннадию Николаевичу исполняется 75 лет  // Інстытут інфармацыйных тэхналогій БДУІР
* 
* Синяков, Геннадий Николаевич (доктор физико-математических наук, физика; род. 1942)   // Электронны каталог Цэнтральнай навуковай бібліятэкі НАН Беларусі

Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Аліўе Аліўе / Еўропа Еўропа

«**Аліўе Аліўе / Еўропа Еўропа**» (*Olivier Olivier / Europa Europa*) — саўндтрэк Збігнева Прайснера да двух фільмаў Агнешкі Холанд: «*Аліўе Аліўе*» (1992) і «*Еўропа Еўропа*» (1990).

## Спіс кампазіцый 
## Узнагароды і намінацыі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* «Аліўе Аліўе / Еўропа Еўропа» на сайце «*Discogs*» 
* «Аліўе Аліўе / Еўропа Еўропа» на сайце «''*» 
* «Аліўе Аліўе / Еўропа Еўропа» на сайце «*Soundtrack Collector''» 

Катэгорыя:Саўндтрэкі Збігнева Прайснера
Катэгорыя:Саўндтрэкі 1992 года
Катэгорыя:Саўндтрэкі
Люцэрнскі ўніверсітэт

**Люцэрнскі ўніверсітэт** () — швейцарская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Люцэрн. 

## Структура 
* факультэт тэалогіі
* факультэт сацыяльна-гуманітарных навук
* факультэт права
* факультэт эканомікі
* дэпартамент навук аб здароўі і медыцыны 

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Швейцарыі
Катэгорыя:Люцэрн
Санкт-Галенскі ўніверсітэт

**Санкт-Галенскі ўніверсітэт** () — швейцарская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Санкт-Гален. 

## Структура 
* школа менеджменту
* школа фінансаў
* школа эканомікі і паліталогіі
* школа права
* школа сацыяльна-гуманітарных навук
* школа камп'ютарных навук
* аб'яднаная медыцынская магістратура

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Швейцарыі
Катэгорыя:Санкт-Гален
Універсітэт Італьянскай Швейцарыі

**Універсітэт Італьянскай Швейцарыі** () — швейцарская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Лугана. 

## Структура 
* Факультэт камунікацый, культуры і грамадскіх навук
* Факультэт інфарматыкі
* Факультэт эканамічных навук
* Факультэт біямедыцынскіх навук
* Акадэмія архітэктуры

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Швейцарыі
Катэгорыя:Лугана
Лазанская федэральная політэхнічная школа

**Лазанская федэральная політэхнічная школа** () — швейцарская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Лазана. 

## Структура 
* факультэт прыроднага навакольнага асяроддзя, архітэктуры і будаўніцтва
* факультэт інфарматыкі і камунікацый
* факультэт фундаментальных навук
* факультэт навук аб жыцці
* факультэт інжынерна-тэхнічных навук
* гуманітарны каледж
* каледж менеджменту

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Швейцарыі
Катэгорыя:Лазана
Катэгорыя:Вышэйшыя тэхнічныя навучальныя ўстановы
Максім Барысавіч Шундалаў

**Максім Барысавіч Шундалаў** (нар. , г. Горкі, Магілёўская вобласць) — беларускі фізік-оптык. Кандыдат фізіка-матэматычных навук (2003), дацэнт (2008).

## Біяграфія 
У 1988—1994 гадах вучыўся на фізічным факультэце БДУ па спецыяльнасці «Фізіка», у 1994—1997 гадах у аспірантуры БДУ. З 1998 года малодшы навуковы супрацоўнік, у 1998—2003 гадах асістэнт, у 2003—2006 гадах старэйшы выкладчык, з 2006 года дацэнт кафедры фізічнай оптыкі  і прыкладной інфарматыкі БДУ.

У час палітычных чыстак у студзені 2022 года быў вымушаны напісаць заяву на звальненне  з уласнага жадання. У абарону свайго звольненага калегі і заклікам да усіх падтрымліваць звольненых ды адмаўляцца займаць іх працоўныя месцы выступіла ў відэазвароце загадчыца кафедры вышэйшай матэматыкі і матэматычнай фізікі Наталля Абрашына-Жадаева.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: квантавая хімія; тэарэтычная малекулярная спектраскапія.

## Спасылкі 
* 
* Старонка на сайце фізічнага факультэта БДУ 
* Дацэнт БДУ Максім Шундалаў: пра астрафізіку і прастору бязмежных магчымасцяў (+відэа) 

Катэгорыя:Рэпрэсаваныя рэжымам Лукашэнкі
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Падпісанты звароту беларускіх навукоўцаў супраць гвалту
Спіс жонак губернатараў Мінскай губерні

thumb|left|120px|Герб Мінскай губерні
Гэта няпоўны спіс жонак губернатараў Мінскай губерні.
[thumb|right|220px|Былая рэзідэнцыя губернатара ў [Мінску. Справа — Архікафедральны касцёл Імя Найсвяцейшай Дзевы Марыі.]]

Губернатарская жонка не мела афіцыйнай службовай пасады, але звычайна прымала дастаткова актыўны самастойны ўдзел у грамадскім жыцці і ўплывала на розныя яго аспекты. Яна задавала моду, займалася дабрачыннасцю, узначальвала гурткі, камітэты і іншыя грамадскія аб’яднанні гарадскіх жанчын.

## Гісторыя 
Пры імператрыцы Кацярыне II Мінск і ўся Беларусь былі далучаны да Расіі. Менскае ваяводства ўказам імператрыцы Кацярыны II ад 23 красавіка 1793 года пераўтворана ў Мінскую губерню. Указам ад 3 мая 1795 года губерня стала называцца намесніцтва. У 1796 годзе, пры імператары Паўле I Мінскае намесніцтва зноў перайменавана ў губерню. Першым Мінскім намеснікам быў прызначаны генерал-паручнік Ц. І. Туталмін.

## Жонкі намеснікаў Мінскага намесніцтва 
## Жонкі губернатараў Мінскай губерні 
## Крыніцы інфармацыі 
* Hronos, Кіраўнікі губерняў
* Минские губернаторы, вице-губернаторы и губернские предводители дворянства (1793—1917)  : биографический справочник / сост. Ю. Н. Снапковский; редкол.: В. И. Адамушко [и др.]. — Минск : Беларусь, 2016. — 398 с., [2] л. : ил.

Катэгорыя:Мінская губерня
Катэгорыя:Мінскія губернатары
Катэгорыя:Жанчыны Расійскай імперыі
Батамбанг (горад)

**Батамбанг**  (кхмер. បាត់ដំបង — battɑmbɑːŋ) — горад у Камбоджы, за 290 км на паўночны захад ад Пнампеня. Адміністрацыйны цэнтр правінцыі Батамбанг. Насельніцтва 250 тыс. чалавек (2006). Перапрацоўка сельскагаспадарчай прадукцыі, вытворчасць фосфарных угнаенняў. Горад заснаваны ў XI ст. і з'яўляецца другім па колькасці насельніцтва ў краіне.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Камбоджы
Батамбанг

**Батамбанг** (кхмер. ខេត្តបាត់ដំបង; kʰɐet batɑmbɑːŋ) — правінцыя (кхет) у паўночна-заходняй частцы Камбоджы. Плошча складае 11 702 км ²; насельніцтва па дадзеных на 2008 год — 1024663 чалавека. Адміністрацыйны цэнтр — горад Батамбанг. Паўднёвы захад правінцыі займаюць пакрытыя лесам Кардамонавы горы; паўночны ўсход кожны год заліваецца водамі возера Танлесап.

Катэгорыя:Правінцыі Камбоджы
Крацьэх

**Крацьэх** — невялікі горад на ўсходзе Камбоджы. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі і правінцыі. Насельніцтва - 19 975 чал. (паводле ацэнкі 2011 года). Горад ляжыць на беразе Меконга. У Крацьэху працуе порт, які злучае яго са сталіцай краіны, Пнампень. Праз горад праходзіць аўтадарога, якая таксама вядзе ў сталіцу. У горада ёсць свой аэрапорт.

У ваколіцах Крацьэха размешчаны кар'еры, у якіх здабываюць белую і жоўтую гліну.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Камбоджы
Крацьэх (правінцыя)

**Крацьэ́х** (кхмер. ក្រចេះ) — правінцыя на ўсходзе цэнтральнай часткі Камбоджы. Адміністрацыйны цэнтр правінцыі таксама носіць назву Крацьэх. Плошча — 11094 км². Крацьэх мяжуе з правінцыямі Мандалькіры (на ўсходзе), Стынгтраенг (на поўначы), Кампонгтхам (на захадзе), Кампонгцям (на паўднёвым захадзе), а таксама з В’етнамам (на поўдні). Рака Меконг перасякае правінцыю з поўначы на поўдзень; на тэрыторыі Крацьэх размешчаны ўчастак ракі працягласцю 140 км. Узровень Меконга паблізу горада Крацьэх моцна вагаецца, многія астравы затапляюцца.

Катэгорыя:Правінцыі Камбоджы
Свайрыенг (горад)

**Свайрыенг** () — горад у паўднёва-ўсходняй частцы Камбоджы. Адміністрацыйны цэнтр правінцыі Свайрыенг. Абсалютная вышыня — 5 метраў над узроўнем мора. Размешчаны за 122 км на паўднёвы ўсход ад сталіцы краіны, горада Пнампень, недалёка ад мяжы з В’етнамам. Па дадзеных на 2013 год колькасць насельніцтва — 16 835 чалавек.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Камбоджы
Свайрыенг

**Свайрыенг** (кхмер. ស្វាយរៀង) — правінцыя на паўднёвым усходзе Камбоджы. Адміністрацыйны цэнтр правінцыі — горад Свайрыенг. Нацыянальная дарога No.1 праходзіць праз правінцыю да памежнага пераходу Бавет на камбаджыйска-в’етнамскай мяжы.

Катэгорыя:Правінцыі Камбоджы
Прэйвэнг (горад)

**Прэйвэнг**  (кхмер. ក្រុងព្រៃវែង) — горад у паўднёва-ўсходняй частцы Камбоджы. Адміністрацыйны цэнтр правінцыі Прэйвэнг. Прэйвэнг размешчаны прыкладна за 70 км на ўсход ад сталіцы краіны, горада Пнампень. Насельніцтва - 32 562 чалавекі (2013).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Камбоджы
Кампонгцям (горад)

**Кампонгцям** () — горад у Камбоджы, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Кампонгцям, трэці па колькасці насельніцтва горад у краіне, насельніцтва — 63.771 чалавек (2006), размяшчаецца на беразе Меконга, за 124 км на паўночны ўсход ад Пнампеня.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Камбоджы
Кампонгцям

**Кампонгцям** () — правінцыя (кхет) у паўднёва-ўсходняй частцы Камбоджы. Плошча — 9799 км²; насельніцтва па дадзеных на 2008 год —  чалавекі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Кампонгцям.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Правінцыі Камбоджы
Сан (прыток Меконга)

**Сан** (у В’етнаме Крангпока) — рака ў В’етнаме (правінцыі Кантум і Зялай) і Камбоджы (правінцыі Ратанакіры і Стынгтраенг). Левы прыток Меконга. Плошча басейна — 17 000 км², з іх 11 000 км² — у В’етнаме. Сан бярэ пачатак у В’етнаме ад зліцця рэк Псі () і Дакпока () у правінцыі Кантум, што на поўдзень ад горада Дакто, і цячэ на поўдзень і паўднёвы захад да мяжы з Камбоджай. На рацэ ўзведзена 5 плацін, якія ўтвараюць шырокія вадасховішчы.

На тэрыторыі В’етнама Сан прымае тры буйныя прытокі — раку Бла, раку Грай і раку Шатхай.

Катэгорыя:Рэкі В’етнама
Катэгорыя:Рэкі Камбоджы
Катэгорыя:Прытокі Меконга
Кампонгтхом (горад)

**Кампонгтхом** () — горад у цэнтральнай частцы Камбоджы, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Кампонгтхом. Абсалютная вышыня — 10 метраў над узроўнем мора. Размяшчаецца на берагах ракі Стынгсен, якая ўпадае ў возера Танлесап. За 168 км ад Пнампеня, за 146 км ад Сіемрэапа. Насельніцтва — 32 944 чалавекі (2013).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Камбоджы
Кампонгтхом

**Кампонгтхом** — другая па плошчы правінцыя (кхет) у цэнтральнай частцы Камбоджы — 13 814 км² (2008). Адміністрацыйны цэнтр - горад Кампонгтхом. На тэрыторыі правінцыі да-ангкорскія помнікі Самбор-Прэй-Кук і Прасат Андэт, а таксама іншыя помнікі ангкорскага перыяду.

Катэгорыя:Правінцыі Камбоджы
Сіемрэап

**Сіемрэап** (кхмер. ខេត្តសៀមរាប) — правінцыя (кхет) на паўночным захадзе Камбоджы. Плошча — 10 299 км². Адміністрацыйны цэнтр — Сіемрэап. Правінцыя размешчана на раўніне, абмежаванай з поўдня возерам Танлесап. Самым значным узвышэннем з’яўляецца лясістае плато Кулен у паўночна-ўсходняй частцы, з вышынямі каля 400 м.

Катэгорыя:Правінцыі Камбоджы
Сіемрэап (горад)

**Сіемрэап** (кхмер. ក្រុងសៀមរាប) — горад у Камбоджы, адміністрацыйны цэнтр правінцыі (кхета) Сіемрэап. Насельніцтва — 171 800 чал. (2009), за 7 км ад горада знаходзіцца міжнародны аэрапорт Сіемрэап — Ангкор (IATA: REP). Сіемрэап звязаны Нацыянальнай дарогай № 6 з тайскай мяжой і Пнампенем (314 км).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Камбоджы
Араль

**Араль** () — гара ў Камбоджы, найвышэйшы пункт краіны. Гара Араль знаходзіцца ва ўсходняй частцы Кардамонавых гор і з’яўляецца самай высокай вяршыняй у краіне — 1813 м. Схілы і вяршыня пакрыты лесам. У раёне гары арганізаваны прыродны нацыянальны парк.

Гара размешчана ў акрузе Араль правінцыі Кампангспы.

Катэгорыя:Горы Камбоджы
Сісапхон

**Сісапхон** — горад у паўночна-заходняй частцы Камбоджы. Адміністрацыйны цэнтр правінцыі Бантэймеанцьей. Абсалютная вышыня — 15 метраў над узроўнем мора. Насельніцтва — 192 492 чалавекі (2013). Праз Сісапхон праходзяць нацыянальная шашы № 5 і № 6.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Камбоджы
Конг (востраў)

**Конг**, *Кахконг* () — востраў у раёне Кахконг, правінцыя Кахконг, Камбоджа; найбуйнейшы востраў краіны. Востраў Конг выцягнуты з поўначы на поўдзень на 19,5 км, з захаду на ўсход — на 5-6 км, плошча — каля 100 км², даўжыня берагавой лініі — каля 53 км. Востраў цалкам пакрыты лесам, які стаіць на ўзгорках вышынёй да 420 метраў над узроўнем мора. Адлегласць ад мацерыка — менш за 400 метраў (ад паўночна-ўсходняга ўскрайку вострава). Невялікае ваеннае паселішча ў паўночнай частцы вострава і «плывучая вёска» ў паўднёва-ўсходняй.

Катэгорыя:Астравы Камбоджы
Катэгорыя:Астравы Паўднёва-Кітайскага мора
Камау

**Камау** () — горад у паўднёвай частцы В’етнама, сталіца аднайменнай правінцыі Камау, размешчанай у дэльце ракі Меконг. Тут нарадзіўся і вырас прэм’ер-міністр В’етнама Нгуен Тан Зунг. Горад мае сваю сістэму транспартных каналаў, немалы паток грузаў перавозіцца на лодках і баржах. Насельніцтва горада — каля  жыхароў (2010).

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады В’етнама
Львоўская медыцынская акадэмія імя Андрэя Крупінскага

**Львоўская медыцынская акадэмія імя Андрэя Крупінскага** () — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова ІІІ узроўня акрэдытацыі з сядзібай у Львове. Знаходзіцца ў камунальнай уласнасці Львоўскага абласнога савета.

## Гісторыя 
* 1 кастрычніка 1773 года - Collegium medicum, пазней - Імператарска-каралеўская школа акушэрак у Львове
* 1919 год - Дзяржаўнае акушэрскае вучылішча ў Львове
* 1944 год — аднавіла сваю дзейнасць Львоўская фельчарска-акушэрская школа
* 1967 год - Львоўскае медыцынскае вучылішча
* 24 сакавіка 1993 года - Львоўскі медыцынскі каледж
* 30 верасня 2015 года - Львоўскі інстытут сястрынскага догляду і лабараторнай медыцыны імя Андрэя Крупінскага
* 19 жніўня 2019 года - Львоўская медыцынская акадэмія імя Андрэя Крупінскага

## Структура 
Акадэмія мае 2 факультэты і 8 кафедраў:
* Кафедра акушэрскіх дысцыплін
* Кафедра ўнутраных хвароб
* Кафедра клінічнага сястрынскага догляду
* Кафедра лабараторнай медыцыны
* Кафедра фармакалогіі
* Кафедра хірургічных дысцыплін і неадкладнай дапамогі
* Кафедра фундаментальных дысцыплін
* Кафедра грамадска-гуманітарных навук
* Кафедра псіхічнага і фізічнага здароўя

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Львова
Тэрытарыяльны савет Сен-П’ер і Мікелона

**Тэрытарыяльны савет** () — рэгіянальны аднапалатны дарадчы орган заморскай супольнасці Францыі Сен-П’ер і Мікелон. Да 2007 года меў назву **Генеральны савет** ().

Тэрытарыяльны савет складаецца з 19 членаў, якія абіраюцца па змяшанай мажарытарнай сістэме тэрмінам на 5 гадоў.

На тэрытарыяльных выбарах 2017 года большасць мандатаў (17) атрымала правая партыя «Архіпелаг заўтра».

## Прэзідэнты 
Катэгорыя:Заморскія заканадаўчыя органы Францыі
Катэгорыя:Палітыка Сен-П’ер і Мікелон
Катэгорыя:Аднапалатныя органы заканадаўчай улады
Танлесап (рака)

**Танлесап** () — рака ў Камбоджы, правы прыток ракі Меконг.

Даўжыня — 112 км, плошча вадазбору — каля 85 тыс. км². Сярэдні расход вады каля 800 м³/с. Выцякае з возера Танлесап, працякае па Камбаджыйскай раўніне. Падчас летняй паводкі ўзровень Меконга павялічваецца, і Танлесап мае зваротнае цячэнне, папаўняючы возера Танлесап. Разам з рэкамі Конг, Сан і Сраепак утварае басейн Меконга.

Штогод у лістападаўскую поўню, калі рака Танлесап, якая працякае праз Пнампень, змяняе кірунак сваго цячэння, тут праводзіцца Фестываль вады — Бон Ом Тук.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Камбоджы
Катэгорыя:Прытокі Меконга
Канг Кек Іеу

**Канг Кек Іеу**, ён жа *таварыш Дуць* ( — ) — адзін з лідараў «чырвоных кхмераў» падчас іх кіравання ў Камбоджы (1975—1979).

Паходзіў з правінцыі Кампонгтхом. У 1965 годзе працаваў настаўнікам матэматыкі. Быў арыштаваны паліцыяй рэжыму Сіянука ў 1968 і вызвалены ў 1970 годзе пасля вайсковага перавароту. З 1975 года ён быў спачатку намеснікам начальніка, а пасля начальнікам турмы S-21, таксама вядомай як Туол Сленг — найбольш вядомага месца катаванняў падчас рэжыму «чырвоных кхмераў».

Пасля падзення рэжыму ў 1979 годзе хаваўся ў лясах каля тайскай мяжы. Правёў год у Кітаі, займаючыся выкладаннем матэматыкі. Вывучыў тайскую і англійскую мовы і прыняў хрысціянства, жывучы пад выдуманым імем. У 1995 годзе на яго дом быў учынены напад, у выніку якога загінула яго жонка. У 1999 годзе яго знайшоў журналіст Нік Данлап у аддаленым рэгіёне Камбоджы. 10 мая 1999 года Канг Кек Іеу быў арыштаваны ваеннымі ўладамі Камбоджы.

Да 30 ліпеня 2007 года знаходзіўся ў зняволенні пад юрысдыкцыяй Ваеннага суда Камбоджы. Пасля быў перададзены пад юрысдыкцыю Міжнароднага трыбунала па Камбоджы. Стаў першым буйным дзеячам рэжыму «чырвоных кхмераў», які паўстаў перад Міжнародным трыбуналам. Быў абвінавачаны ў цяжкіх парушэннях Жэнеўскай канвенцыі 1949 года і злачынствах супраць чалавецтва.

Разгляд справы па сутнасці пачаўся 30 сакавіка 2009 года. За 77 дзён публічнага працэсу былі дапытаны 9 экспертаў, 17 сведкаў абвінавачання і 7 сведкаў абароны. Слуханні наведалі больш за 31000 чалавек. 26 ліпеня 2010 года трыбунал прысудзіў яго да 35 гадоў зняволення. Прыгавор быў скарочаны да 30 гадоў, бо трыбунал палічыў яго заключэнне пад юрысдыкцыяй ваеннага суда Камбоджы незаконным.

3 лютага 2012 года прыгавор быў перагледжаны. Тэрмін зняволення быў павялічаны да пажыццёвага.
Сісават Манівонг

**Сісават II Манівонг** ( — ) — наследны прынц, а затым вялікі Кароль Камбоджы (1927—1941) з дынастыі Сісават.

Нарадзіўся ў Пнампені. Другі сын караля Сісавата I. Атрымаў пачатковую адукацыю ў Пнампені, у школе École François Badoin. У 1904 годзе, пасля смерці старэйшага брата, Сісават Манівонг стаў наследным прынцам Камбоджы.

Пасля смерці бацькі 9 мая 1927 года быў абраны Каралём Камбоджы і каранаваўся ў верасні таго ж года. Рэальнай уладай не валодаў, бо Камбоджа знаходзілася пад кантролем Францыі. Памёр 24 красавіка 1941 года ў Пнампені.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Каралі Камбоджы
Катэгорыя:Палітыкі XX стагоддзя
Стрэзская канферэнцыя

**Стрэ́зская канферэнцыя**, таксама **Стрэ́за канферэнцыя** — міжнародная канферэнцыя па пытанні аб парушэнні Германіяй Версальскага мірнага дагавора. Адбылася ў красавіку 1935 года ў невялікім мястэчку Стрэза на заходнім беразе возера Лага-Маджорэ (Італія) з удзелам прэм’ер-міністра Вялікабрытаніі Джэймса Мак-Дональда, міністра замежных спраў Францыі П’ера Лаваля і лідара Італіі Беніта Мусаліні.

## Апісанне 
Канферэнцыя з’явілася следствам непасрэднай рэакцыі Англіі, Францыі і Італіі на аднаўленне Гітлерам у Германіі ўсеагульнай вайсковай павіннасці, што з’яўлялася грубым парушэннем абавязанняў, узятых на сябе Нямеччынай па Версальскім мірным дагаворы. Францыя, у сваіх намаганнях па стварэнні сістэмы «калектыўнай бяспекі», Англія, якая імкнулася пазбегнуць занадта высокіх выдаткаў на даўзбраенне і адхіліць магчымую вайну ў першую чаргу дыпламатычнымі манеўрамі («палітыка прымірэння»), і фашысцкая Італія, устрывожаная ўзмацненнем германскага ўплыву ў Дунайскім рэгіёне пацвердзілі прадугледжаныя Лігай Нацый і накіраваныя супраць Германіі санкцыі ў выпадку агрэсіі з яе боку.

«Фронт Стрэзы» разваліўся ўжо ў год яго стварэння ў выніку падпісання англа-германскага марскога пагаднення і нападу Італіі на Абісінію, якое было асуджана Лігай Нацый, але падтрымана Гітлерам.
Цюрыхскі ўніверсітэт мастацтваў

**Цюрыхскі ўніверсітэт мастацтваў** () — швейцарская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у горадзе Цюрых. З’яўляецца часткай аднайменнай групы ВНУ.

## Агульная характарыстыка 
Установа налічвае каля 2500 студэнтаў, што робіць яе найбуйнейшай ВНУ ў галіне мастацтваў у Швейцарыі. Універсітэт быў створаны ў 2007 годзе пасля аб’яднання Школы мастацтваў і дызайну і Школы музыкі, драмы і танца.

ВНУ прапануе праграмы для будучых бакалаўраў і магістраў, праграмы дадатковай адукацыі ў галіне мастацтва, дызайну, музыкі, мастацкай адукацыі, тэатра, кіно, танцаў, междысцыплінарных даследаванняў, а таксама праграмы для атрымання ступені доктара філасофіі ў супрацоўніцтве з рознымі замежнымі ўніверсітэтамі.

У склад установы ўваходзяць таксама музей дызайну, тэатр мастацтваў, музычны клуб і медыя-інфармацыйны цэнтр.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Швейцарыі
Катэгорыя:Цюрых
Катэгорыя:Мастацкія вышэйшыя навучальныя ўстановы
Жак Бекер

**Жак Бекер** (; ,  — , там жа) — французскі кінарэжысёр і сцэнарыст.

## Біяграфія 
У 1930-х працаваў асістэнтам Жана Рэнуара. Першы поўнаметражны фільм зняў у 1942 годзе. У 1943 годзе, падчас нацысцкай акупацыі, правёў год у турме.

Быў жанаты з актрысай Франсуазай Фабіян. Яго сын, Жан Бекер, таксама стаў кінарэжысёрам.

## Фільмаграфія 
* Антуан і Антуанета (1947)
* Манпарнас, 19 (1957)
Чумак

**Чумак** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Вера Сцяпанаўна Чумак — беларускі архітэктар
* Людміла Мікалаеўна Чумак (1950—2009) — беларускі мовазнавец, спецыяліст у галіне рускага і беларускага мовазнаўства. Доктар філалагічных навук (1999), прафесар (2004).
* Яўген Анатолевіч Чумак — украінскі футбаліст
## Тапонім 
* Чумак (Рыпкынскі раён)
Цюрыхскі ўніверсітэт прыкладных педагагічных навук

**Цюрыхскі ўніверсітэт прыкладных педагагічных навук** () — швейцарская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у горадзе Цюрых. З’яўляецца часткай аднайменнай групы ВНУ.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт быў заснаваны восенню 2002 года шляхам аб’яднання адзінаццаці папярэдніх навучальных устаноў па падрыхтоўцы настаўнікаў.

Установа забяспечвае наступныя функцыянальныя вобласці:
* навучанне будучых педагогаў усіх узроўняў (дашкольных, пачатковых, малодшых і сярэдніх, прафесійна-тэхнічных)
* адукацыя і паслугі для настаўнікаў, кіраўнікоў школ, школьных саветаў, выкладчыкаў і бацькоў
* профільныя даследаванні і распрацоўкі

Больш за 4 000 студэнтаў і каля 21 500 удзельнікаў праграм дадатковай адукацыі кожны год праходзяць навучанне ва ўніверсітэце. Ва ўніверсітэце працуюць 627 выкладчыкаў, навуковых супрацоўнікаў і асістэнтаў, а таксама каля 260 супрацоўнікаў у адміністрацыйных і тэхнічных службах на поўны або няпоўны працоўны дзень.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Швейцарыі
Катэгорыя:Цюрых
Катэгорыя:Вышэйшыя педагагічныя навучальныя ўстановы
Бернар Брыян

**Бернар Брыян** (; нар. ) — дзяржаўны і палітычны дзеяч французскай заморскай супольнасці Сен-П’ер і Мікелон. Прэзідэнт Тэрытарыяльнага савета 13 кастрычніка 2020 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1974 годзе. Па прафесіі настаўнік фізічнай культуры і спорта. 

Упершыню быў абраны дэпутатам Тэрытарыяльнага савета ў 2008 годзе і да 2015 года знаходзіўся ў апазіцыі.

З 2017 да 2020 года займаў пасаду віцэ-прэзідэнта Тэрытарыяльнага савета.

13 кастрычніка 2020 года быў абраны прэзідэнтам Тэрытарыяльнага савета ў сувязі з тым, што папярэдні прэзідэнт савета Стэфан Ленарман падаў у адстаўку па ўласных прычынах.

Катэгорыя:Прэзідэнты Тэрытарыяльнага савета Сен-П’ер і Мікелона
Цюрыхскі ўніверсітэт прыкладных навук

**Цюрыхскі ўніверсітэт прыкладных навук** () — швейцарская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у горадзе Цюрых. З'яўляецца часткай аднайменнай групы ВНУ.

## Структура 
* Дэпартамент архітэктуры, дызайну і будаўніцтва
* Дэпартамент здароўя
* Дэпартамент прыкладной лінгвістыкі
* Дэпартамент навук аб жыцці і кіраванні аб'ектамі
* Дэпартамент прыкладной псіхалогіі
* Дэпартамент сацыяльнай працы
* Інжынерная школа
* Школа менеджменту і права

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Швейцарыі
Катэгорыя:Цюрых