open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Карты, грошы, два ствалы

«**Карты, грошы, два ствалы**» або ў беларускім аматарскім перакладзе «**Карты, зёлы, два ружжы**» () — брытанская чорная камедыя 1998 года, першы поўнаметражны фільм рэжысёра Гая Рычы.

## Сюжэт 
Чацвёра хлопцаў — Эдзі, «Тоўсты» Том, «Мыла» і «Бэкан» — сабралі кожны па 25 тысяч фунтаў, каб Эдзі мог сыграць у карты з дасведчаным шулерам і мацёрым злачынцам, вядомым пад мянушкай Гары Сякера. У выніку Эдзі прайграў 500 тысяч фунтаў, на выплату доўгу яму далі тыдзень.

У выпадку нявыплаты, яму і яго «спонсарам» кожны дзень будуць адсякаць па пальцы. Каб знайсці грошы, хлопцы вырашылі абрабаваць трох «батанікаў», якія вырошчваюць марыхуану для мясцовага наркабарона.

## Беларускі дубляж 
Станам на 2023 год, ёсць версія з беларускімі субцітрамі, а таксама шматгалосае аматарскае агучванне.

## У ролях 
* Нік Моран — *Эдзі*
* Джэйсан Флемінг — * «Таўсты» Том*
* Джэйсан Стэйтэм — *«Бекон»*
* Дэкстэр Флетчар — *«Мыла»*
* Віні Джонс — *«Вялікі Крыс»*
* Лені Маклін — *Бары «Хрысціцель»*
* Патрык Х. Марыярці — *Гары «Сякера» Лонсдэйл*
* Пітэр МакНіколл — «Маленькі Крыс»
* Стывен Макінтош — *Уінстан*
* Стывен Маркус — *Нік «Грэк»*
* Фрэнк Харпер — *Дог*
* Вас Блэквуд — *Роры «Ломшчык»*
* Нікалас Роу — *Джэй*
* Нік Марк — *Чарльз*
* Чарльз Форбс — *Вілі*
* Стыў Суіні — *Планк*
* Хагі Лівер — *Пол*
* Тоні МакМэхон — *Джон*
* Джэйк Абрахам — *Дзін*
* Віктар МакГуайр — *Гэры*
* Алан Форд — *Алан/апавядальнік*
* Сьюзэн Рэтнер — *Глорыя*
* Стынг — *Джэй Дзі* (гаспадар бара, бацька Эдзі)

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фільмы Гая Рычы
Катэгорыя:Фільмы 1998 года
Катэгорыя:Кінакамедыі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Крымінальныя фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі 1998 года
Катэгорыя:Фільмы-баевікі 1998 года
Катэгорыя:Фільмы-баевікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Кінарэжысёрскія дэбюты
Катэгорыя:Фільмы Summit Entertainment
Рабочы факультэт

**Рабо́чыя факультэ́ты**, **рабфакі** — агульнадукацыйныя навучальныя ўстановы, якія ствараліся ў СССР у 1920—1930-я гады для падрыхтоўкі рабочых і сялян да паступлення ў вышэйшыя навучальныя ўстановы.

Першыя рабочыя факультэты ўзніклі ў 1919 годзе пры Камерцыйным інстытуце і іншых ВНУ ў Маскве. Сістэма рабфакаў заканадаўча была аформлена дэкрэтам Савета Народных Камісараў РСФСР «Аб рабочых факультэтах» ад 17 верасня 1920 года. У БССР першы рабфак быў створаны пры Горы-Горыцкім земляробчым інстытуце.

Існавалі індустрыяльна-тэхнічныя, медыцынскія, сельскагаспадарчыя, педагагічныя і іншыя рабфакі з тэрмінам навучання 3 гады (дзённыя) і 4 гады (завочныя).

Прымаліся асобы з 16 гадоў па рэкамендацыях або камандзіроўках ад прадпрыемстваў, дзяржаўных і грамадскіх арганізацый. Слухачы дзённых рабочых факультэтаў забяспечваліся стыпендыяй і карысталіся аднолькавымі правамі са студэнтамі ВНУ. Асобы, якія скончылі рабочы факультэт, пераводзіліся ў ВНУ без уступных экзаменаў.

Ліквідаваныя ў 2-й палове 1930-х гадоў з развіццём сярэдніх школ і школ рабочай моладзі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Гл. таксама 
* Рабочы факультэт БДУ

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы СССР
Катэгорыя:Факультэты
Велікапольскія дуды

**Велікапольскія дуды** — тып дуд, які сустракаецца ў паўднёва-заходняй Велікапольшчы (Польшча).

## Канструкцыя 
Вялікапольскія дуды складаюцца з перабору, гуку (бурдону), мяшка, а таксама з кавальскага меха, якім пампуецца паветра.

* **Ігравая трубка** (перабор) мае 7 адтулін. У верхняй частцы асаджаны пішчык (*трасціна*), ніжняя частка заканчваецца рогам, спалучаным з мэталічнай чашай (так званы пярэдні рог)
* **Бурдонная трубка** (гук, які на мясцовым дыялекце называецца «*бонк*» — чмель) складаецца з трох трубак, спалучаных металічнымі каналамі. Заканчваецца рэзанатарам з быдлячага рога. Пішчык у бурдоне таксама адзінарны.
* **Мех** акумуліруе паветра, якое праходзіць праз пішчыкі ігравой і бурдоннай трубкі. Драўляны элемент, у які ўстаўляецца мех, называецца *яблык*.
* **Мяшок** (*дымка*) пампуе паветра ў мех. Прымацаваны да яго крук, за які дудар чапляе локцевы раменьчык.

## Строй 
Строй вялікапольскіх дуд змяняўся ў залежнасці ад рэгіёну — ад Fis да d. У наш час дамінуе строй B.

## Тэрытарыяльны ахоп 
Ядвіга Сабеская у 1950 г. апісвае з дапамогай лініі Познань, Сьрода, Яроцін, Остраў, Кратошын, Равіч, Кашчор, Вольштын, Новы Томысль, Младаско і Познань.

Па яе меркаванні ў 30. XX ст., да абшараў дзе было найбольш дудароў належалі: ваколіцы паміж Букам і Апаленіцай, Гродзіскам і Моджам, абшар паміж Чэмпінем, Касцянам і Збэнхамі Касцянскага Павету, а таксама рэгіён паміж Гостынем, Понецэм, Равічам, Бошкавам і Кабылінам. У апошнім рэгіёне актыўнасць дудароў была самая высокая.

## Гісторыя 
Паводле Ядвігі Сабескай дуды ў набліжанай да сучаснасці форме, выступалі і былі папулярныя ў Велікапольшчы ўжо ў XVI ст. Не вядома, ці надзімалі іх вуснамі ці з дапамогай кавальскага мяшка. Як мінімум ад паловы XIX ст. канструкцыя вялікапольскіх дуд ідэнтычная з сучаснай.

## Музычная практыка 
Дударская капэла складваецца з дуд і падвязаных скрыпак (а да XIX ст. з дуд і мазанак — скрыпкі ручной работы). Строй падвязанай скрыпкі на актаву вышэй ад строя дуд, каб іх было чуваць падчас супольнага грання.

## Зноскі 

## Спасылкі 
* Budowa dud wielkopolskich — typ rawicko-gostyński  — dokumentacja budowy dud wielkopolskich przez Michała Umławskiego i Bartosza Zwartego

Катэгорыя:Аэрафоны
Катэгорыя:Народныя музычныя інструменты
Катэгорыя:Музыка Польшчы
Міжнародная федэрацыя таварыстваў Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца

**Міжнародная федэрацыя таварыстваў Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца**  — міжнародная гуманітарная арганізацыя, якая з’яўляецца часткай Міжнароднага руху Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца разам з Міжнародным камітэтам Чырвонага Крыжа і 192 нацыянальнымі арганізацыямі. Федэрацыя была заснавана ў 1919 годзе і мае штаб-кватэру ў Жэневе, Швейцарыя.

У 1963 годзе федэрацыя была ўдастоена Нобелеўскай прэміі міру ў адзначэнне 100-годдзя існавання Міжнароднага камітэта Чырвонага Крыжа.

## Гл. таксама 
* Міжнародны рух Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі міру
Катэгорыя:Дабрачынныя арганізацыі
Катэгорыя:Міжнародныя недзяржаўныя арганізацыі
Катэгорыя:Чырвоны Крыж
Уруцкая вуліца (Мінск)

**Уруцкая вуліца** — вуліца ў мікрараёне Уручча Першамайскага раёна Мінска. 

## Размяшчэнне 
Ідзе з поўдня на поўнач. Перасякаецца з вуліцай Гінтаўта. Ідзе паралельна Астрашыцкай вуліцы. 

## Грамадскі транспарт 
Рух грамадскага транспарту непасрэдна па вуліцы адсутнічае. Бліжэйшая станцыя метро — «Уручча».

## Спасылкі 
* Уручская улица на geodzen.com

Катэгорыя:Першамайскі раён (Мінск)
Дзмітрый Мікалаевіч Худакормаў

**Дзмітрый Мікалаевіч Худакормаў** (, с. Звягіна, Пушкінскі раён, Маскоўская вобласць, Расія — ) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі ліцейнай вытворчасці. Доктар тэхнічных навук (1968), прафесар (1969). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскі аўтамеханічны інстытут (спецыяльнасць «Машыны і тэхналогія ліцейнай вытворчасці», 1950), Маскоўскі аўтамеханічны інстытут (аспірантура, 1957).
    
Працаваў на Станкабудаўнічым заводзе імя С. Арджанікідзе (Чалябінск; 1950—1954), Чэлябінскім політэхнічным інстытуце (1957—1960), Мінскім філіяле Навукова-даследчага інстытута аўтамабільнай прамысловасці (1960—1963), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 1963, механіка-тэхналагічны факультэт, кафедра «Ліцейная вытворчасць чорных і каляровых металаў», прафесар, у 1969—1993 — загадчык кафедры, 1971—1976 — прарэктар па навуковай рабоце).

Навуковыя інтарэсы: тэарэтычныя асновы структураўтварэння пры зацвердзяванні і тэрмічнай апрацоўцы адлівак; павышэнне якасных характарыстык ліцейных сплаваў.

## Узнагароды 
Званне «Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь» (1992), Дзяржаўная прэмія Беларускай ССР (1978).

## Бібліяграфія 
* Процессы зарождения и формообразования графитной фазы при микролегировании чугунов : автореферат диссертации … доктора технических наук / Д. Н. Худокормов. — Минск, 1967.
    

## Літаратура 
* Худакормаў Дзмітрый Мікалаевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2003. — Т. 17. — С. 73.
* Худокормов Дмитрий Николаевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 461.
* Худокормов Дмитрий Николаевич // Кто есть кто : доктора наук, профессора, заслуженные деятели науки и лауреаты премий Белорусской государственной политехнической академии : справочник. — Минск, 2000. — С. 95—96.
* С юбилеем, Дмитрий Николаевич Худокормов (к 85-летию со дня рождения) // Литье и металлургия. — 2009. — № 3. — С. 326—327.
* Памяти Дмитрия Николаевича Худокормова (1924—2012) // Литье и металлургия. — 2012. — № 4. — С. 163—164.
Старынаўская вуліца (Мінск)

**Старынаўская вуліца** — вуліца ў Першамайскім раёне Мінска. 

## Размяшчэнне 
Пачынаецца ад скрыжавання з праспектам Незалежнасці, заканчваецца скрыжаваннем з вуліцай Францыска Скарыны. Перасякаецца з вуліцамі Паштовай, Нікіфарава і Герояў 120 Дывізіі.

## Грамадскі транспарт 
Па вуліцы пралягае шэраг аўтобусных маршрутаў. Паблізу ад вуліцы размешчана станцыя метро «Уручча», а таксама станцыя «Азярышча» Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі.

## Спасылкі 
* Стариновская улица на geodzen.com

Катэгорыя:Першамайскі раён (Мінск)
Майк Сміт

**Майк Сміт** (; нар. , ЗША) — амерыканскі баскетбаліст, гульнёвы абаронца.

## Кар’ера 
Баскетбольную кар’еру пачаў у Калумбійскім універсітэце, дзе правёў чатыры сезоны.

У жніўні 2022 года падпісаў кантракт з быдгашчскай «Асторыяй».

Катэгорыя:Баскетбалісты ЗША
Катэгорыя:Ігракі «Асторыі» Быдгашч
Чырваназоркавы завулак (Мінск)

**Чырваназоркавы завулак** — завулак у Першамайскім раёне Мінска. Назву атрымаў у гонар аднайменнай вуліцы, што знаходзіцца побач. Перасякаецца з вуліцай Смалячкова. 

## Грамадскі транспарт 
Рух грамадскага транспарту непасрэдна па завулку адсутнічае. Бліжэйшая станцыя метро — «Плошча Якуба Коласа».

## Спасылкі 
* Краснозвёздный переулок на geodzen.com

Катэгорыя:Першамайскі раён (Мінск)
1-ы Цвёрды завулак (Мінск)

**1-ы Цвёрды завулак** — завулак у Першамайскім раёне Мінска. Перасякаецца з Батанічнай вуліцай. Завулак адпавядае колішняй галоўнай вуліцы вёскі Маляўшчына.

## Грамадскі транспарт 
Рух грамадскага транспарту непасрэдна па завулку адсутнічае. 

## Спасылкі 
* 1-й Твёрдый переулок на geodzen.com

Катэгорыя:Першамайскі раён (Мінск)
Чырваназоркавая вуліца (Мінск)

**Чырваназоркавая вуліца** — вуліца ў Савецкім і Першамайскім раёнах Мінска. 

## Размяшчэнне 
Пачынаецца ад скрыжавання з праспектам Незалежнасці, заканчваецца скрыжаваннем з вуліцай Платонава. Перасякаецца з вуліцамі Берасцянскай, Смалячкова, Залатая Горка і Горным завулкам. Ідзе паралельна вуліцы Казлова і бульвару Мулявіна.

## Грамадскі транспарт 
Рух грамадскага транспарту непасрэдна па вуліцы адсутнічае. Бліжэйшая станцыя метро — «Плошча Перамогі».

## Спасылкі 
* Краснозвёздная улица на geodzen.com

Катэгорыя:Савецкі раён (Мінск)
Катэгорыя:Першамайскі раён (Мінск)
Міхал Каладзей

**Міхал Каладзей** (; нар. , Мрангова, Мрангоўскі павет, Вармінска-Мазурскае ваяводства, Польшча) — польскі баскетбаліст, лёгкі форвард. Выступаў у моладзевых зборных Польшчы — U20.

## Кар’ера 
Выхаванец гдыньскай «Аркі», дзе з 2015 года пачаў прафесійную кар’еру.

У чэрвені 2022 года падпісаў кантракт з быдгашчскай «Асторыяй».
 

 

Катэгорыя:Баскетбалісты Польшчы
Катэгорыя:Ігракі «Асторыі» Быдгашч
Катэгорыя:Ігракі «Перніка» Торунь
Катэгорыя:Ігракі «Легіі» Варшава (баскетбол)
Катэгорыя:Ігракі СКС Старогард Гданьскі
Катэгорыя:Ігракі «Аркі» Гдыня (баскетбол)
Катэгорыя:Ігракі зборнай Польшчы па баскетболе
3-я Беларуская партызанская брыгада

**3-я Беларуская партызанская брыгада** — партызанская брыгада, створаная ў чэрвені 1942 года на базе асобнага атрада А. Я. Марчанкі, створанага ў 1942 годзе з груп Полацкага раённага камуністычнага падполля. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Полацкага і Расонскага раёнаў. 15 лістапада 1943 года брыгада (1126 партызан, 7 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
У чэрвені 1942 года ў брыгаду ўвайшоў атрад Я. Х. Сташкевіча, створаны ў красавіку 1942 года. У ліпені 1942 года з брыгады ў Вілейскую вобласць быў вылучаны 6-ы атрад (камандзір Я. М. Буканаў), які ў час перамяшчэння быў расфарміраваны. У ліпені 1943 года з брыгады быў вылучаны 1-ы атрад (потым 3-і «Бясстрашны» атрад 2-й партызанскай брыгады імя А. В. Суворава. На дадту злучэння з Чырвонай Арміяй у склад быргады ўваходзілі:
* 1-ы атрад;
* 2-і атрад;
* 3-і атрад;
* 4-ы атрад;
* 2-ы атрад;
* 6-ы атрад;
* 7-ы атрад.

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* А. Я. Марчанка;
* У. В. Жыганаў (выконваў абавязкі).

### Камісары 
* Я. А. Казлоў (загінуў);
* М. А. Новікаў;
* Ф. Т. Шэдаў.

### Начальнікі штаба 
* Т. К. Раеўскі;
* У. В. Жыганаў.

## Гісторыя 
Партызаны ў «рэйкавай вайне» на чыгуначных участках Полацк — Невель і Віцебск — Полацк падарвалі больш за 1800 рэек. У Чэрвені 1942 года вялі баі за вёскі Вялікае Сітна і Кавалі, у кастрычніку за былы саўгас «Палата», у жніўні разграмілі нямецкі апорны пункт у вёсцы Труды Полацкага раёна. У снежні 1942 — лютым 1943 гадоў удзельнічалі ў баях супраць карнікаў, вялі баі каля вёсак Жукавічы, Гараватка, Трухаўка, Забароўе, Забалоцце, Гразнае Полацкага раёна, разбілі нямецкі гарнізон у вёсцы Верхачэнне. У лютым — маі 1943 года вялі абарончыя баі каля вёсак Маторына, Лешня, Юзафова Расонскага раёна, на рубяжы вёсак Арлея, Вялікае Сітна, Красамай, Гараватка Полацкага раёна, напалі на нямецкі гарнізон у вёсцы Узніцы і на калону войск каля вёскі Рудня, у красавіку падарвалі мост цераз раку Палата каля вёскі Юравічы Полацкага раёна. У лістападзе 1943 года нанеслі ўдары па пераправах цераз раку Дрыса каля вёсак Калюціна, Масколькі Расонскага раёна.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1942 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1943 годзе
П’ер-Эміль Хёйб’ерг

**П’ер-Эміль Хёйб’ерг** (; нар. , , Данія) — дацкі футбаліст, які выступае за англійскі клуб «Тотэнхэм Хотспур» і нацыянальную зборную Даніі на пазіцыі цэнтральнага паўабаронцы.

## Клубная кар’ера 
Закончыўшы акадэмію «Капенгагена», у 2010 годзе далучыўся да «Брондбю» і ўжо праз два гады перайшоў у «Баварыю». У 2011 годзе Хёйб’ерг быў названы іграком года Даніі ва ўзросце да 17 гадоў.

Выдатная гульня ў другой камандзе «Баварыі» (8 галоў у 30 матчах) прывяла да выкліку ў галоўную каманду і ў сакавіку 2013 года Хёйб’ерг апынуўся на лаўцы запасных у матчы супраць «Баера» з Леверкузена, але на поле гэтак і не з’явіўся, а гэты матч стаў адзіным паражэннем «Баварыі» ў Бундэслізе сезона 2012/13. 13 красавіка 2013 года Хёйб’ерг дэбютаваў за галоўную каманду «Баварыі» і ў прафесійным футболе наогул матчам супраць «Нюрнберга», замяніўшы Джэрдана Шакіры на 71-й хвіліне, матч скончыўся перамогай «Баварыі» з лікам 4:0. На гэты момант Хёйб’ергу было 17 гадоў і 251 дзень і ён стаў самым маладым футбалістам «Баварыі», які гуляў за мюнхенцаў у Бундэслізе, папярэдні рэкорд прыналежаў Давіду Алабу (17 гадоў і 256 дзён). 4 мая 2013 года Хёйб’ерг правёў другі матч у Бундэслізе супраць «Барусіі» Дортмунд (нічыя 1:1), калі замяніў на 92-й хвіліне Луіса Густаву.

8 студзеня 2015 года падоўжыў кантракт з «Баварыяй» да 2018 года і адправіўся ў арэнду ў «Аўгсбург» на паўгады. 28 жніўня 2015 года быў аддадзены ў арэнду «Шальке 04» на сезон без права выкупу. У ліпені 2016 года падпісаў пяцігадовы кантракт з «Саўтгемптанам».

11 жніўня 2020 года перайшоў у «Тотэнхэм Хотспур», падпісаўшы пагадненне на пяць гадоў. У сезоне 2020/21 правёў у англійскай Прэм’ер-лізе ўсе 38 матчаў без замен.

## Міжнародная кар’ера 
Хёйб’ерг гуляў за зборныя Даніі розных узростаў. З’яўляўся адным з лідараў юніёрскай зборнай Даніі, за якую згуляў 6 матчаў і забіў у іх 3 галы. Хёйб’ерг лічацца адным з самых таленавітых ігракоў у Даніі. Хёйб’ерг таксама мае французскае грамадзянства, бо ягоная маці — напалову францужанка. 28 мая 2014 года ігрок дэбютаваў за нацыянальную зборную Даніі ў матчы супраць зборнай Швецыі, П’ер правёў у гэтым матчы ўсе 90 хвілін гульнявога часу.

## Дасягненні 
**«Баварыя»**:
* Чэмпіён Германіі: 2013, 2014
* Уладальнік Кубка Германіі: 2013, 2014
* Уладальнік Суперкубка Германіі: 2012
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2013
* Пераможца клубнага чэмпіянату свету: 2013

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Даніі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Даніі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Баварыя II Мюнхен
Катэгорыя:Ігракі ФК Баварыя Мюнхен
Катэгорыя:Ігракі ФК Аўгсбург
Катэгорыя:Ігракі ФК Шальке 04
Катэгорыя:Ігракі ФК Саўтгемптан
Катэгорыя:Ігракі ФК Тотэнхэм Хотспур
Фабіян Шэр

**Фа́біян Шэр** (; нар. 20 снежня 1991) — швейцарскі футбаліст, цэнтральны абаронца англійскага клуба «Ньюкасл Юнайтэд» і нацыянальнай зборнай Швейцарыі.

Сваю кар’еру ігрок пачаў у клубе «Віль» з роднага горада. У 2012 годзе Шэр далучыўся да «Базеля», з якім шматкроць здабываў перамогу ў Суперлізе, а таксама атрымаў досвед удзелу ў еўракубках. Такі стан рэчаў зацікавіў скаўтаў нямецкага клуба «Гофенгайма», у якім футбаліст правёў два сезоны. Потым далучыўся да складу іспанскага «Дэпартыва», склаўшы чатырохгадовую ўгоду. Аднак, у першым жа сезоне галісійцы страцілі месца ў эліце паводле вынікаў сезона 2017/18. Ігрок перайшоў да шэрагаў англійскага «Ньюкасл Юнайтэд».

З 2014 года Шэр не прапускаў з нацыяльнай камандай аніводнага буйнога чэмпіянату, як Еўропы ці свету.

## Дасягненні 
**«Базель»**:
* Чэмпіён Швейцарыі: 2013, 2014, 2015

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Швейцарыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Швейцарыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Віль
Катэгорыя:Ігракі ФК Базель
Катэгорыя:Ігракі ФК Гофенгайм
Катэгорыя:Ігракі ФК Дэпартыва Ла-Карунья
Катэгорыя:Ігракі ФК Ньюкасл Юнайтэд
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Бамбардзіроўка Барселоны (1938)

**Бамбардзіроўка Барселоны (1938)** — серыя авіяўдараў ваенна-паветраных сіл Італіі і Германіі па каталонскай сталіцы Барселоне. Налёты праведзены з 16 па 18 сакавіка 1938 года падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі. У выніку паветраных рэйдаў каля 1300 чалавек загінулі і не менш за 2000 атрымалі раненні.

## Перадгісторыя 
У сакавіку 1938 года нацыяналісты, разграміўшы рэспубліканцаў пад Тэруэлем, пачалі наступленне ў Арагоне. 15 сакавіка французскі ўрад на чале з Леонам Блюмам вырашыў адкрыць мяжу з Іспаніяй. Італьянскі дучэ Беніта Мусаліні, не праінфармаваўшы загадзя саюзныя нацыяналістычныя сілы, вырашыў правесці масіраваныя паветраныя бамбардзіроўкі горада, мяркуючы, што гэта *«аслабіць баявы дух чырвоных»*. Мусаліні, як і італьянскі генерал Джуліа Дуэ, лічыў, што авіяцыя можа выйграць вайну з дапамогай тэрору, якія ляцелі з Мальёркі з іспанскімі апазнавальнымі знакамі. Першы налёт быў здзейснены ў 22:00 16 сакавіка нямецкімі знішчальнікамі Heinkel He 51. Пасля гэтага было праведзена семнаццаць паветраных налётаў італьянскіх бамбардзіроўшчыкоў Savoia-Marchetti SM.79 і Savoia-Marchetti SM.81 з трохгадзінным інтэрвалам да 15:00 18 сакавіка. У ноч на 18 сакавіка моцна пацярпелі працоўныя раёны. Італьянцы выкарыстоўвалі бомбы запаволенага дзеяння, прызначаныя для праходжання праз дахі і наступнага выбуху ўнутры будынка, а таксама бомбы новага тыпу, якія выбухалі з вялікай бакавой сілай. Замест таго, каб нацэльвацца на ваенныя аб’екты, італьянцы мелі намер разбурыць прамысловыя раёны горада і дэмаралізаваць рэспубліканскі бок.

## Рэакцыя 
Атака была асуджана заходнімі дэмакратыямі. Лідар нацыяналістаў Франсіска Франка першапачаткова не быў праінфармаваны аб нападах і быў незадаволены; 19 сакавіка ён папрасіў прыпыніць атакі, баючыся *«ўскладненняў за мяжой»*. Мусаліні быў вельмі задаволены бамбардзіроўкамі. Міністр замежных спраў Італіі і зяць дучэ Галеаца Чыана сказаў: *«Яго парадавала тое, што італьянцы здолелі выклікаць жах сваёй агрэсіяй, а не дабрадушнасцю са сваімі мандалінамі. Гэта павысіць нашу апору ў Германіі, дзе любяць татальную і бязлітасную вайну»*.

## У літаратуры 
* Карлас Руіс Сафон пачынае свой раман «Лабірынт духаў» з аповяду аб бамбардзіроўцы Барселоны ў сакавіку 1938 года.

## Спасылкі 
*"Foreign News: Barcelona Horrors". *Time*. 28 March 1938.
*Catalunya martir (1938). 

Катэгорыя:Бамбардзіроўкі грамадзянскай вайны ў Іспаніі
Катэгорыя:Падзеі ў Барселоне
Катэгорыя:Сакавік 1938 года
Катэгорыя:1938 год у Іспаніі
Катастрофа ATR 42 на возеры Вікторыя

**Катастрофа ATR 42 на возеры Вікторыя** — авіяцыйная катастрофа, якая адбылася 6 лістапада 2022 года. Самалёт ATR 42-500, які выконваў рэйс 494 з 39 пасажырамі і 4 членамі экіпажа, пацярпеў крушэнне на возеры Вікторыя пры заходзе на пасадку ў аэрапорт горада Букоба ў Танзаніі.

## Самалёт 
Пацярпелым самалётам быў ATR 42 з серыйным нумарам 819 і рэгістрацыйным 5H-PCD. Здзейсніў свой першы палёт 16 жніўня 2010 года і неўзабаве перададзены кампаніі Precision Air. Абсталяваны двума турбавінтавымі рухавікамі Pratt & Whitney Canada PW100.

## Экіпаж і пасажыры 
Склад экіпажа рэйса 494 быў такім:
* Камандзір паветранага судна (КПС) — Бурухані Бубага ();
* Другі пілот — Пітэр Адхіамба ();
* 2 бортправаднікі.
Адзін з пасажыраў і другі пілот былі кенійцамі, усе астатнія на борце — грамадзяне Танзаніі.

## Катастрофа 
Рэйс 494 вылецеў з Дар-эс-Салама ў Букобу з прыпынкам у Мванза. Самалёт упаў у возера Вікторыя пры спробе прызямліцца на аэрадроме. Машына амаль цалкам пагрузілася ў ваду, на паверхні быў бачны толькі яе хвост.

Хутка да месца здарэння прыбылі ратавальнікі і рыбакі, спрабуючы выратаваць людзей з пастцы ўнутры самалёта. Супрацоўнікі экстранных службаў падтрымлівалі сувязь з пілотамі і імкнучыся падцягнуць самалёт бліжэй да берага з дапамогай вяровак.

## Расследванне 
Прэм’ер-міністр Танзаніі Касім Маджаліва распарадзіўся правесці расследаванне катастрофы. Да расследавання далучыліся Упраўленне грамадзянскай авіяцыі Танзаніі, Французскае бюро па расследаванні і аналізу бяспекі грамадзянскай авіяцыі, тэхнічныя кансультанты з кампаніі-вытворцы самалёта ATR.

Катэгорыя:Катастрофы 2022 года
Катэгорыя:Лістапад 2022 года
Катэгорыя:Падзеі 6 лістапада
Рышарлісан

**Рыша́рлісан ды Андра́ды** (; нар. 10 мая 1997) — бразільскі футбаліст, нападнік англійскага клуба «Тотэнхэм Хотспур» і нацыянальнай зборнай Бразіліі.

## Клубная ар’ера 
Пачаў сваю прафесійную кар’еру з клубам «Амерыка Мінейру» ў 2015 годзе, здабыўшы з клубам прасоўванне ў эліту, перш чым перайсці ў «Флуміненсі». У новым клубе паступова здабыў месца ў асноўным складзе і стаў адным з важных ігракоў каманды. У розыгрышы Лігі Карыёка 2017 нават быў уключаны ў зборную турніру. «Флуміненсі» ў тым розыгрышы заняў другі радок, саступіўшы чэмпіёнства «Фламенгу». Сезон 2017/18 распачаў у складзе англійскага «Уотфарда», у якім правёў усе гульні чэмпіянату, адначыўшыся 5 галамі. Дзякуючы такому сезону іграка набыў іншы англійскі клуб «Эвертан», які выдаткаваў на футбаліста 35 млн фунтаў, пры тым, што за год за таго ўотфардскі заплаціў за нападніка 11,2 млн фунтаў. У ліверпульскім клубе футбаліст правёў некалькі сезонаў, пасля чаго перайшоў да складу «Тотэнхэм Хотспур» перад пачаткам сезона 2022/23. Сума трансферу склала 50 млн фунтаў з патэнцыйным павелічэннем яшчэ на 10 млн фунтаў. 20 жніўня 2022 года Рышарлісан адзначыўся галявым пасам у матчы супраць «Нотынгем Форэст», які скончыўся з лікам 0:2.

## Дасягненні 
**Бразілія**:
* Уладальнік Кубка Амерыкі: 2019
* Алімпійскі чэмпіён: 2020

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Бразіліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Бразіліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Амерыка Мінейру
Катэгорыя:Ігракі ФК Флуміненсі
Катэгорыя:Ігракі ФК Уотфард
Катэгорыя:Ігракі ФК Эвертан
Катэгорыя:Ігракі ФК Тотэнхэм Хотспур
Катэгорыя:Чэмпіёны Паўднёвай Амерыкі па футболе
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па футболе
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Бразіліі
Цесці

**«Цесці»** () — амерыканскі  вытворчасці 2003 года з Майклам Дугласам, Раянам Рэйнальдсам і Кэндзіс Берген у галоўных ролях.

## Спасылкі
Катэгорыя:Кінакамедыі ЗША
Катэгорыя:Фільмы-баевікі ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Кінакамедыі 2003 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2003 года
Ларыса Іванаўна Данілава

**Ларыса Іванаўна Данілава** (нар. 1956) — беларуская ўрач-эндакрынолаг. Доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
Скончыла лячэбны факультэт Мінскага дзяржаўнага медыцынскага інстытута (дыплом з адзнакай) у 1979 г. Пасля праходжання інтэрнатуры працавала ў 1-ай гарадской клінічнай бальніцы ўрачом тэрапеўтам (1980—1982 гг. — гастраэнтэралогія).

1982—1885 гг. — навучанне ў аспірантуры на кафедры тэрапіі Беларускага дзяржаўнага інстытута ўдасканалення ўрачоў пад кіраўніцтвам прафесара А. С. Чыжа і прафесара І. Б. Ліўшыца.

1985—1991 гг. — асістэнт кафедры эндакрыналогіі Беларускага дзяржаўнага інстытута ўдасканалення ўрачоў. Са снежня 1991 г. пасля праходжання па конкурсе загадвала лабараторыяй дыягностыкі і карэкцыі эндакрынных парушэнняў дарослага насельніцтва НДІ радыяцыйнай медыцыны і эндакрыналогіі па 1998 г.

З 1998 г. і па цяперашні час — загадчыца кафедры эндакрыналогіі Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па аўтаімунных хвароб эндакрыннай сістэмы і праблемах цукровага дыябету.

Старшыня Беларускай асацыяцыі эндакрынолагаў, член Міжнароднай федэрацыі дыябету і асацыяцыі клінічных эндакрынолагаў, Еўрапейскай асацыяцыі па вывучэнні дыябету. Член рэдакцыйных калегій эндакрыналагічных часопісаў (Расія, Украіна, Азербайджан).

## Узнагароды 
Узнагароджана Ганаровай граматай Дзяржаўнага Камітэта па навуцы і тэхналогіях Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (2011), Ганаровымі граматамі міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь (2006, 2013). медалём «Францыска Скарыны» (2014).

## Літаратура 
* Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.]. Т. 3. — Минск, 2006.
* Руководители, заведующие кафедрами, профессора и доктора наук Белорусской медицинской академии последипломного образования (1931—2006). ― Минск, 2006.

Катэгорыя:Эндакрынолагі Беларусі
Катэгорыя:Эндакрынолагі СССР
Анатоль Мазурэнка

**Анатоль Мазурэнка**:
* Анатоль Аркадзьевіч Мазурэнка (нар. 1934) — беларускі спецыяліст у галіне тэарэтычных асноў электратэхнікі. 
* Анатоль Мітрафанавіч Мазурэнка (1940—1994) — беларускі вучоны ў галіне фізікі цвёрдага цела. Доктар тэхнічных навук, прафесар. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь.
5-я Клятнянская партызанская брыгада

**5-я Клятнянская партызанская брыгада** — партызанская брыгада, створаная ў сакавіку 1943 года на базе партызанскіх атрадаў «Бясстрашы», арганізаванага ў ліпені 1941 і «За Савецкую Беларусь», арганізаванага ў красавіку 1942 года. брыгада дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Арлоўскай вобласці РСФСР, Касцюковіцкага і Хоцімскага раёнаў БССР. 29 верасня 1943 года брыгада (1488 партызан, 4 батальёны) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
* 1-ы батальён;
* 2-і батальён;
* 3-і батальён;
* 4-ы батальён.

## Камандаванне 
### Камандзір 
* А. М. Яромін.

### Камісары 
* С. І. Сядоў;
* П. С. Кляцко.

### Начальнік штаба 
* М. Г. Мураўеў.

## Гісторыя 
У лютым — ліпені 1943 года партызаны правялі больш за 100 баёў. 18 лістапада 1942 года разграмілі чыгуначную станцыю Журбін. У студзені 1943 вялі баі з карнікамі за выхад з блакады. У красавіку разбілі ахову маста цераз раку Сураў на дарозе Хоцімск — Касцюковічы. У жніўні і верасні 1943 года на чыгуначным участку Камунары — Журбін — Сураж падарвалі больш за 1,5 тысячы рэек. Разам з часцямі Чырвонай Арміі вялі баі супраць нямецкіх груп на дарозе Чэрыкаў — Краснаполле.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1943 годзе
Анатоль Аркадзевіч Мазурэнка

**Анатоль Аркадзевіч Мазурэнка** (нар. , в. Узнога, Бабруйскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне тэарэтычных асноў электратэхнікі. Кандыдат тэхнічных навук (1971), дацэнт (1975).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Электрычныя станцыі, сеткі і сістэмы», 1959).
    
Працаваў у Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 1959, энергетычны факультэт, кафедра «Электратэхніка і электроніка», дацэнт, у 1975—1985 — дэкан факультэта).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: метады разліку выпрамляльных схем; пераўтваральнікі напружання; тэорыя і методыка выкладання электратэхнікі; прымяненне камп’ютарных тэхналогій у навучальным працэсе.

### Бібліяграфія 
* Исследование и расчет магнитного режима трехфазного трансформатора с витым пространственным магнитопроводом : автореферат диссертации … кандидата технических наук : 276 / А. А. Мазуренко. ― Минск, 1970.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ганаровай граматай БНТУ (1984, 1986, 1991, 1999, 2004, 2009, 2010, 2014, 2015), ганаровай граматай «Белэнерга» (1991), знакам «Выдатнік энергетыкі Рэспублікі Беларусь» Міністэрства энергетыкі (1995).

Катэгорыя:Дэканы энергетычнага факультэта БНТУ
Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Катэгорыя:Электратэхнікі СССР
Катэгорыя:Электратэхнікі Беларусі
Аркадзь Сямёнавіч Чыж

**Аркадзь Сямёнавіч Чыж** (1930—2019) — беларускі вучоны ў галiне тэрапii ўнутраных хвароб. Доктар медыцынскіх навук (1974), прафесар (1978).

## Навуковая дзейнасць 
Галіна навуковых інтарэсаў: паталогія ўнутраных органаў (пераважна нырак).

## Літаратура 
* 
* Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.]. Т. 7. — Минск, 2008.

## Спасылкі 
* Чиж Аркадий Семёнович  // Інстытут павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў аховы здароўя БДМУ
* Профессиональная планка с годами все выше. Династия Чиж //Інфармацыйны партал медыцынскіх работнікаў Беларусі «Медыцынскі веснік»

Катэгорыя:Тэрапеўты Беларусі
Катэгорыя:Тэрапеўты СССР
Сцяпан Макаравіч Сілюк

**Сцяпан Макаравіч Сілюк** (нар. , в. Бучамль, Камянецкі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі энергетык. Кандыдат тэхнічных навук (1976), дацэнт (1981).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Электразабеспячэнне прамысловых прадпрыемстваў, гарадоў і сельскай гаспадаркі»; аспірантура, спецыяльнасць «Электрычныя станцыі», 1973).
    
Працаваў у Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (энергетычны факультэт, дацэнт кафедры «Электрычныя станцыі», у 1987—2013 — дэкан факультэта).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: рэжымы работы і пераходныя працэсы ў энергетычных сістэмах.

### Бібліяграфія 
* Расчет расходных характеристик блочных электрических станций : автореферат диссертации … кандидата технических наук : 05.14.02 / Силюк Степан Макарович. — Минск, 1975.
* Электромагнитные переходные процессы : учебное пособие для специальностей «Электроэнергетика» и "Автоматизация и управление энергетическими процессами вузов / С. М. Силюк, Л. Н. Свита. — Минск, 2000.

## Узнагароды 
Медаль Рэспублікі Беларусь «За працоўныя заслугі» (2007), знак «Почетный энергетик Республики Беларусь» (1995).

## Літаратура 
* Силюк Степан Макарович // Кто есть кто в энергетике Беларуси : энциклопедический справочник. — Минск, 2006. — С. 358.

Катэгорыя:Дэканы энергетычнага факультэта БНТУ
Кірыл Віктаравіч Дабрэга

**Кірыл Віктаравіч Дабрэга** (нар. , Мінск) — беларускі вучоны ў галіне хімічнай фізікі. Доктар фізіка-матэматычных навук, прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў БДУ і Інстытут цепла- і масаабмену імя А. В. Лыкава НАН Беларусі.

У 2013—2018 гадах — дэкан энергетычнага факультэта БНТУ.

З 2018 па 2022 год займаў пасаду намесніка старшыні Вышэй атэстацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусь.

Аўтар навуковых прац аб уздзеянні праменных цепластрат на характарыстыкі цеплавога выбуху і ўзгарання газаў.

## Літаратура 
* Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 393—394.

## Спасылкі 
* КИРИЛЛ ВИКТОРОВИЧ ДОБРЕГО

Катэгорыя:Дэканы энергетычнага факультэта БНТУ
Мініч

**Мініч** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Валерый Уладзіміравіч Мініч — беларускі палітык
* Васіль Віктаравіч Мініч — беларускі мастак
* Галіна Іванаўна Мініч — беларуская мастачка-дэкаратар
* Лідзія Андрэеўна Мініч — беларуская вучоная-заатэхнік, пісьменніца і паэтэса

## Гл. таксама 
* Мінічы
Пажар у кафэ «Палігон»

**Пажар у кафэ «Палігон»** — пажар у Расіі, які адбыўся а 02:37 5 лістапада 2022 года ў горадзе Кастрама.

## Ход падзей 
У ноч на 5 лістапада 2022 года планавалася, што «Палігон» будзе працаваць да пяці гадзін раніцы: аб працяглых вечарынках у пятніцу і суботу абвясцілі на старонцы клуба ў сацыяльных сетках. Будынак загарэўся ў палове трэцяга ночы. Полымя распаўсюдзілася на 3500 квадратных метраў, дах цалкам абрынуўся, яшчэ 15 вывелі з бліжэйшага шматпавярховага дома з-за шырокага задымлення. Да паловы пятага ўзгаранне ўдалося лакалізаваць, праз тры гадзіны ліквідавалі адкрытае полымя.

У парушэнне нормаў супрацьпажарнай бяспекі большасць аварыйных выхадаў з клуба было заблакавана, што пацягнула немагчымасць хуткай эвакуацыі. Па сведчаннях відавочцаў, пажарная сігналізацыя не зрэагавала на ўзгаранне. Ратуючы наведвальнікаў палаючага кафэ пажарныя былі вымушаны выломліваць дзверы, так як 4 эвакуацыйных выхаду былі зачынены. Адчыненымі апынуліся толькі 3 дзверы. З-за гэтага ў кафэ пачалася цісканіна і паніка. Як пазней паведамілі экстранныя службы, целы загінулых, у асноўным, былі знойдзены ў курылцы, дапаможным памяшканні і каля туалетаў.

## Расследаванне 
Следчае ўпраўленне СК РФ па Кастрамской вобласці ўзбудзіла дзве крымінальныя справы: па частцы 3 артыкул 109 КК РФ («Прычыненне смерці па неасцярожнасці двум або больш асобам») і па частцы 3 артыкула 238 КК РФ («Аказанне паслуг, якія не адпавядаюць патрабаванням бяспекі і прывялі да смерці двух і больш асоб»). Следчы камітэт РФ таксама пачаў праверку на прадмет магчымай бяздзейнасці кантралюючых органаў Кастрамской вобласці.

Прычынай трагедыі ў «Палігоне» стала запушчаная ўнутры паляўнічая піратэхніка: адзін з наведвальнікаў падчас масавага канфлікту стрэліў у столь з ракетніцы і збег. У якасці падазраванага быў затрыманы і арыштаваны 23-гадовы расійскі вайсковец з воінскай часці Кастрамскога тэрытарыяльнага гарнізона, камісаваны па раненні ў ходзе ўварвання Расіі ва Украіну. Пазней быў затрыманы і адпраўлены пад арышт дырэктар кафэ. Па звестках МНС Расіі, на працягу некалькіх гадоў будынак пазбягаў супрацьпажарных праверак.

Старшыня Следчага камітэта РФ Аляксандр Бастрыкін даручыў кіраўніку следчага ўпраўлення па Кастрамской вобласці Дзянісу Леўчанку далажыць аб пажары ў ноч на суботу, а потым загадаў перадаць у Галоўнае следчае ўпраўленне СК Расіі крымінальныя справы, узбуджаныя па факце здарэння ў «Палігоне».

## Рэакцыя 
Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка накіраваў Уладзіміру Пуціну спачуванне ў сувязі з трагічнай гібеллю людзей.

## Гл. таксама 
* 
* Пажар у доме састарэлых Кемерава

Катэгорыя:Лістапад 2022 года
Катэгорыя:Падзеі 5 лістапада
Катэгорыя:2022 год у Расіі
Катэгорыя:Кастрама
Катэгорыя:Катастрофы ў Расіі
Катэгорыя:Катастрофы 2022 года
Катэгорыя:Пажары
Маціяс Енсен

**Маціяс Е́нсен** (; нар. 1 студзеня 1996) — дацкі футбаліст, паўабаронца англійскага клуба «Брэнтфард» і нацыянальнай зборнай Даніі.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец дацкага клуба «Норшэлан», за які дэбютаваў у матчы супраць «Ранерса» 1 мая 2016 года. Замацаваўся ў стартавым складзе клуба на наступны сезон, а яшчэ праз сезон стаў капітанам клуба.

У 2018 годзе далучыўся да іспанскай «Сельты», але гэты час для іграка быў вельмі няўдалы, бо амаль увесь сезон 2018/19 паўабаронца пакутваў ад траўмы. У ліпені 2019 года далучыўся да складу «Брэнтфарда», які ў той час гуляў у Чэмпіёшыпе. Як паведамлялася, сума пераходу склала 3,5 млн фунтаў стэрлінгаў. Разам з англійскім клубам футбаліст дамогся павышэння ў Прэм’ер-лігу, дзе таксама стала выступаў у складзе клуба. 13 жніўня 2022 года забіў мяч у браму «Манчэстэр Юнайтэд». У гэтым матчы манкуніянцы былі фактычна знішчаныя з лікам 4:0, а Енсен быў абраны іграком матча.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Даніі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Даніі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Норшэлан
Катэгорыя:Ігракі ФК Сельта
Катэгорыя:Ігракі ФК Брэнтфард
Галіна Іванаўна Русанава

**Галіна Іванаўна Русанава** (у шлюбе — Мініч; 13 жніўня 1956, Дзяржынск, Мінская вобласць, БССР) — беларуская мастачка-дэкаратар.

## Біяграфія 
У 1976 годзе закончыла Бабруйскае мастацкае прафэсійна-тэхнічнае вучылішча № 15. З 1976 года працавала ў Мінску мастаком-афарміцелем у сістэме прамгандлю, з 1978 года працуе ў Дзяржынску — мастак Дзяржынскага райпо, вузла сувязі, ПТУ № 212, з 1999 года мастак Дзяржынскага гарадскога Дома культуры, з 2001 года мастак-афарміцель Цэнтральнай раённай бібліятэкі. Піша пейзажы Дзяржыншчыны (поры году) і іншае. Прымае ўдзел у мастацкіх выстаўках. З 1994 года піша іконы.

Для Фаніпальскай праваслаўнай царквы напісала абраз «Дабравешчанне», для Дзяржынскай Свята-Пакроўскай царквы абраз «Святая мучаніца Галіна».

У Дзяржынску пабралася шлюбам з мастаком Васілём Мінічам. Іх дачка Марыя — мастацтвазнавец.

## Літаратура 
* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Дзяржынскага р-на. — Менск: БЕЛТА, 2004. — 704 с.: іл. ISBN 985-6302-64-1.

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Мікаэль Антансан

**Мікаэль Антансан** (; нар. 31 мая 1981, Сільхёўда, Швецыя) — шведскі футбаліст, абаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Швецыі (2004—2015).

## Клубная кар’ера 
Антансан пачаў сваю кар’еру ў клубе «Сільхёўда», ужо ў падлеткавым узросце дэбютаваўшы ў асноўнай камандзе. У 1997 годзе перайшоў у клуб «Гётэбарг», першы час гуляў і трэніраваўся ў складзе моладзевай каманды. У Алсвенскан дэбютаваў у 2001 годзе, з 2003 года быў ужо іграком асноўнага складу.

Улетку 2004 года перайшоў у аўстрыйскі клуб «Аўстрыя». У камандзе адыграў два сезоны, аднак вельмі шмат прапусціў з-за частых траўм: у чэмпіёнскім сезоне 2005/06 адгуляў усяго ў 12 матчах. Тым не менш, акрамя чэмпіёнскага тытула, атрымаў перамогу з «Аўстрыяй» у двух Кубках Аўстрыі. У 2006 годзе Антансан стаў футбалістам грэчаскага «Панатынаікоса», які тады трэніраваў ягоны суайчыннік Ханс Баке, але рэдка трапляў у склад, асабліва пасля адстаўкі шведскага спецыяліста.

Правёўшы ў Грэцыі адзін сезон, Антансан вярнуўся ў Скандынавію, заключыўшы кантракт на 4 гады з дацкім клубам «Капенгаген». З камандай стаў трохразовым чэмпіёнам Даніі, адзін раз выйграў Кубак, з поспехам гуляў у Лізе чэмпіёнаў. У чэрвені 2011 года перайшоў у італьянскую «Балонню», правёў у першым сезоне 28 матчаў.

У 2014 годзе ігрок вярнуўся ў дацкі «Капенгаген», дзе гуляў да заканчэння кар’еры ў 2018 годзе, пасля чаго застаўся ў клубе на адміністрацыйнай працы.

## Міжнародная кар’ера 
Дэбютаваў у складзе нацыянальнай зборнай Швецыі 22 студзеня 2004 года ў матчы супраць зборнай Нарвегіі. Пазней гуляў за зборную нерэгулярна, з 2006 года не выклікаўся ў каманду на працягу амаль пяці гадоў, да вясны 2011 года.

## Дасягненні 
**«Аўстрыя»**:
* Чэмпіён Аўстрыі: 2006
* Уладальнік Кубка Аўстрыі (2): 2005, 2006

**«Капенгаген»**:
* Чэмпіён Даніі (5): 2009, 2010, 2011, 2016, 2017
* Уладальнік Кубка Даніі (4): 2009, 2015, 2016, 2017

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйным сайце «Капенгагена» 

Катэгорыя:Футбалісты Швецыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Швецыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Сільхёўда
Катэгорыя:Ігракі ФК Гётэбарг
Катэгорыя:Ігракі ФК Аўстрыя Вена
Катэгорыя:Ігракі ФК Панатынаікос
Катэгорыя:Ігракі ФК Капенгаген
Катэгорыя:Ігракі ФК Балоння
Трансвааль (песня)

**«Трансвааль, Трансвааль, зямля мая…»** (*у руск. арыг.* **«Трансвааль, Трансвааль, страна моя»**) — руская народная песня, якая ўзнікла на аснове верша Галіны Галінай.

## Гісторыя песні 
Верш «Бур і яго сыны» за подпісам «Галіна» змясціла 18 (30) кастрычніка 1899 г. пецярбургская газета «Новое время». Публікацыя суправаджалася прыпіскай, што твор атрыманы ў адказ на змешчаную ў газеце двума днямі раней выяву «Бур і яго дзесяць сыноў, узброеных для паходу». Верш стаў эмацыйным водгукам на падзеі англа-бурскай вайны, спачуваннем народу бураў. Неўзабаве ён быў перадрукаваны іншым пецярбургскім выданнем — часопісам «Родник», але без пазначэння аўтарства. У пачатку ХХ ст. яго ўключалі ў розныя паэтычныя анталогіі.

Трапіўшы ў народнае асяроддзе, тэкст быў пераасэнсаваны і перароблены, у ім з’явілася згадка пра Трансвааль, якой не было ў аўтарскім арыгінале. У адной з першых песенных публікацый, якая адносіцца да 1912 г., тэкст утрымлівае зварот да Трансвааля як да краіны лірычнага героя (*«страна моя»*), якая палае ўнутры яго (*«ты вся горишь во мне»*). Але паралельна існавалі версіі, дзе Трансвааль называўся зоркай (*«звезда моя»*) у агні (*«ты вся горишь в огне»*). Адрозніваліся і іншыя радкі. Песня атрымала папулярнасць у перыяд Першай сусветнай і грамадзянскай войнаў. Мела пашырэнне і ў больш познія часы. Як аб важнай прыкмеце першай паловы ХХ ст. пра яе згадвалі К. Паустоўскі, М. Ісакоўскі, В. Шклоўскі, А. Фадзееў, Л. Касіль, М. Слонімскі. Была вядомай і ў Беларусі. З успамінаў М. Ісакоўскага вынікае, што песня бытавала на Смаленшчыне. С. Шамардзіна, жонка беларускага савецкага дзеяча Я. Адамовіча, згадвала яе як адну з песень, якую муж, ураджэнец Барысава, ведаў з дзяцінства, успамінаў і спяваў. А. Мальдзіс у дзяцінстве чуў яе ад свайго бацькі ў в. Расолы. Адну з версій песні ў другой палове 1940-х гадоў зафіксаваў на Лагойшчыне Ніл Гілевіч.

Мяркуючы з гуказапісаў пачатку ХХ ст., песня не мела аднолькавага музычнага вырашэння.

Катэгорыя:Рускі фальклор
9-я партызанская брыгада імя С. М. Кірава

**9-я партызанская брыгада імя С. М. Кірава** — партызанская брыгада, створаная ў чэрвені 1944 года на базе 539-га атрада, арганізаванага ў кастрычніку 1942 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Кіраўскага раёна. 27 чэрвеня 1944 года брыгада (831 партызан, 3 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй. Камісару 102-га атрада брыгады У. А. Парахневічу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

## Склад 
* 539-ы атрад;
* 101-ы атрад;
* 102-і атрад.

## Камандаванне 
### Камандзір 
* В. Л. Нікіцін

### Камісар 
* І. М. Пруднікаў

### Начальнік штаба 
* П. С. Царапкін

## Гісторыя 
Партызаны ў жніўні 1943 года ў раёне станцыі Рагачоў і ў чэрвені 1944 года ў раёне станцыі Латва ўдзельнічалі ў аперацыі «рэйкавая вайна». У кастрычніку 1943 года каля станцыі Чырвоны Бераг пусцілі пад адхон 4 эшалоны. У маі 1944 разбілі 13 аўтамашын, разбурылі 11 мастоў, 3,5 км палявой тэлеграфнай лініі. У чэрвені 1944 года вялі баі з ворагам, які адступаў уздоўж шашы Магілёў — Бабруйск.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Мікалай Аляксандравіч Мікулік

**Мікала́й Алякса́ндравіч Міку́лік** (26 сакавіка 1932, Зарэчча, цяпер у Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці — 16 чэрвеня 2024) — беларускі навуковец у галіне прыкладной матэматыкі. Доктар тэхнічных навук (1992), прафесар (1991). Заслужаны працаўнік адукацыі Беларусі (1995).

## Біяграфія 
У 1956 годзе скончыў БДУ, працаваў настаўнікам, дырэктарам сярэдняй школы ў вёсцы Глівін Барысаўскага раёна Мінскай вобласці. Ад 1957 — лабарант, асістэнт, старэйшы выкладчык у Беларускім дзяржаўным політэхнічным інстытуце. У 1975—1998 і 1999—2010 — загадчык кафедры вышэйшай матэматыкі машынабудаўнічага профілю БДПА (цяпер БНТУ).

Аўтар больш за 350 навуковых і навукова-метадычных дапаможнікаў, у тым ліку 10 навучальных дапаможнікаў, дзвюх манаграфій, двух вынаходніцтваў і трох патэнтаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Микулик Николай Александрович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 745.
* Микулик Николай Александрович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2009. — [Т. 1] : Брестская область : в 2 кн., кн. 2. — С. 92.
* Микулик Николай Александрович // Кто есть кто в Республике Беларусь, 2001. ― Минск, 2001. — Т. 1. — С. 109.
* Микулик Николай Александрович // Научные направления ученых Белорусской государственной политехнической академии. ― Минск, 1998. — С. 38.

## Спасылкі 
* Кафедра вышэйшай матэматыкі № 1 ФІТР БНТУ

Катэгорыя:Матэматыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Рэвень

**Рэвень** (*Rheum*) — род кветкавых раслін сямейства драсёнавых. Налічваецца каля 50 відаў.

## Апісанне 
Шматгадовыя травы з мясістым карэнішчам. Сцябло прамастойнае, полае, голае, вышынёй 50—250 см. Прыкаранёвае лісце буйное, сакаўное, доўгачаранковае, утварае разетку, сцябловае — чаргаванае, дробнае, яйцападобнае. Кветкі двухполыя, дробныя, жоўтыя, ружовыя, чырванаватыя ў коласападобным ці мяцёлчатым суквецці. Плод — трохгранны арэшак.

## Пашырэнне 
Пашыраны ва ўмераным і субтрапічным паясах Азіі (2 віды на поўдні Еўропы). Трапляюцца па камяністых схілах.

У культуры вырошчваюць пераважна  і .

## Выкарыстанне 
Харчовыя, лекавыя, дубільныя расліны. Выкарыстоўваюць як прыправу.

Маладое лісце і чаранкі маюць у сабе вітамін C, да 2,5 % цукру, каля 3,5 % арганічных кіслот, мінеральныя солі. З іх гатуюць супы, кампоты, варэнне, мармелад, цукаты, сок, віно, начынку для пірагоў, выкарыстоўваюць у рыбнай прамысловасці.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гародніна
Катэгорыя:Драсёнавыя
Пётр Іванавіч Дзячак

**Пётр Іванавіч Дзячак** (нар. , в. Рагадашч, Іванаўскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне цеплазабеспячэння, вентыляцыі і кандыяцыяніравання паветра, аўтаматызацыі тэхналагічных працэсаў і вытворчасцей у сельскай гаспадарцы, тэарэтычнай цеплатэхнікі. Доктар тэхнічных навук (1999), прафесар (1999).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Ацяпленне і вентыляцыя», 1972).
    
Працаваў у Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 1972, факультэт энергетычнага будаўніцтва, кафедра «Цеплагазазабеспячэнне і вентыляцыя», прафесар).

Навуковыя інтарэсы: цепла- і масаабмен у насыпных слаях сельскагаспадарчай прадукцыі; цеплавы рэжым будынкаў і збудаванняў; ачыстка вентыляцыйных выкідаў ад механічных прымесей.

## Бібліяграфія 
* Научно-технические основы управления температурно-влажностным режимом хранения картофеля и овощей : автореферат диссертации … доктора технических наук : 05.13.07; 05.14.05 / Дячек Петр Иванович. — Минск, 1997.
* Исследование и разработка принципов вентиляции картофелехранилищ : автореферат диссертации … кандидата технических наук : 05.23.03 / Дячек Петр Иванович. — Минск, 1979.

## Літаратура 
* Дзячак Пётр Іванавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 380.
* Дячек Петр Иванович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 480.
* Дячек Петр Иванович // Кто есть кто : Доктора наук, профессора, заслуженные деятели науки и лауреаты премий Белорусской государственной политехнической академии : справочник. ― Минск, 2000. — С. 118.
*
Клімкоў

**Клімкоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Васіль Ціханавіч Клімкоў (нар. 1938) — беларускі спецыяліст у галіне сельскагаспадарчай меліярацыі, гідратэхнікі.
* Пётр Дзмітрыевіч Клімкоў (1923—1997) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966).
Васіль Віктаравіч Мініч

**Васіль Віктаравіч Мініч** (8 сакавіка 1949, в. Сукачы Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці БССР — 2008, Беларусь) — мастак.

## Біяграфія 
У 1972 г. паступіў у Мінскае мастацкае вучылішча імя А. К. Глебава і з адзнакай скончыў яго ў 1976 годзе. З 1979 г. жыў і працаваў ў Дзяржынску Мінскай вобласці. З 1980 года мастак аддзела культуры Дзяржынскага райвыканкама.

У Дзяржынску пабраўся шлюбам з мастачкай Галінай Русанавай. Іх дачка Марыя — мастацтвазнавец.

## Творчасць 
Маляваў партрэты, пэйзажы, нацюрморты. Аўтар праекта мастацкага афармлення Дзяржынскага гісторыка-краязнаўчага музея. Ажыццяўляў праектаванне і мастацкае афармленне гарадскіх святаў, інтэр’ераў будынкаў і рэклямы, нямала зрабіў для рэстаўрацыі ікон Свята-Пакроўскай царквы ў Дзяржынску. Удзельнік рэспубліканскіх і міжнародных мастацкіх выставак з 1982 г. Арганізаваў персанальныя выстаўкі ў Дзяржынску (1983, 1985). Галоўная тэма твораў мастака — прырода яго роднага Палесся: «Палескі пейзаж», «Парыў ветру», «Паводка на Палессі», «Кветкі палявыя», «Восеньскі змрок», «Восеньская раніца». Шэраг работ прысвяціў Дзяржынскаму раёну: «У старым парку Станькава», «Бярозавая алея», «Сад цвіце», «Дзяржынскі кальвінскі збор» і іншыя. Напісаў партрэты гісторыка Міколы Ермаловіча і ўдзельніка супраціўлення Андрэя Варанкова, які ваяваў у Бельгіі.
    
Сёньня ягоныя карціны знаходзяцца ў фондах Дзяржынскага раённага гісторыка-краязнаўчага музея і ў шматлікіх калекцыях Беларусі і замежных краін.

## Літаратура 
* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Дзяржынскага р-на. — Менск: БЕЛТА, 2004. — 704 с.: іл. ISBN 985-6302-64-1.

Катэгорыя:Мастакі Беларусі