Тахіён

**Тахіён** (ад , «хуткі») — гіпатэтычная часціца, якая рухаецца са скорасцю, якая перавышае скорасць святла у вакууме, у супрацьлегласць звычайным часціцам, званым ў тэарэтычных працах па тахіёнам тардыёнамі, якія рухаюцца заўсёды павольней святла, здольным пакоіцца, і люксонам (напрыклад, фатону), якія рухаюцца заўсёды толькі са скорасцю святла.

Гіпатэтычныя палі, якія адпавядаюць апісанай часціцы, называюцца тахіённымі палямі. Звычайна ў якасці такіх разглядаюцца палі, што падпарадкоўваюцца ўраўненню Клейна-Гордана (або Дзірака, тэорыя Янга — Мілса і пад.) з процілеглым знакам у масавага члена (гэта значыць з адмоўным квадратам масы; часам, як у выпадку ўраўнення Дзірака, дзе параметр масы ўваходзіць ў першай ступені, яго прыходзіцца рабіць ўяўным — ці матрычным і т. п. — відавочна). Цікава заўважыць, што падобныя палі досыць лёгка рэалізуюцца ў тым ліку ў простых механічных мадэлях, а таксама могуць сустракацца пры апісанні няўстойлівых асяроддзяў ў фізіцы цвёрдага цела.

Калі тахіёны наогул існуюць, то могуць існаваць розныя іх тыпы, якія адрозніваюцца масамі і іншымі ўласцівасцямі. Пры навуковым ўжыванні тэрміна пад тахіёнамі (або тахіённымі палямі) маюцца на ўвазе ў прынцыпе Лорэнц-інварыянтныя аб’екты, г.зн. аб’екты, якія не парушаюць прынцып адноснасці.

## Гісторыя 
Элементарныя часціцы, чыя скорасць больш за скорасць святла ў вакууме, былі ўпершыню разгледжаны Зомерфельдам у 1904 годзе, а ў 1939 годзе матэматычны апарат для апісання іх паводзін быў дасканала распрацаваны Вігнерам. Лічыцца, што канцэпцыю тахіёнаў прапанаваў у 1962 годзе , ён жа і ўвёў сам тэрмін. Савецкі навуковец Леў Штрум у 1923 годзе таксама разглядаў гэтую канцэпцыю. Ідэя аб існаванні тахіёнаў на макраскапічным узроўні была выказана Якавам Цярлецкім у 1960 годзе.

## Тахіёны ў тэорыі адноснасці 
Самы просты спосаб фармальнага ўвядзення тахіёна ў межах спецыяльнай тэорыі адноснасці складаецца ў тым, каб задаць у формулах для энергіі і імпульсу

E = {mc^2\over\sqrt{1 - {v^2\over{c^2}}}}; \stackrel{\rightarrow}{p} = {m\stackrel{\rightarrow}{v}\over\sqrt{1 - {v^2\over{c^2}}}}

масу m не рэчаісным, а чыста ўяўным лікам. Тады, мяркуючы, што **энергія і імпульс павінны быць рэчаіснымі**, прыходзім да неабходнасці v > c. Гэта значыць, што атрымліваем тахіён — часціцу, скорасць якой не можа быць менш за скорасць святла.

Адзін цікаўны эфект заключаецца ў тым, што, у адрозненне ад звычайных часціц, скорасць тахіёна павялічваецца па меры памяншэння яго энергіі. Энергія набліжаецца да нуля, калі скорасць *v* імкнецца да бясконцасці. Таму тахіён не здольны мець скорасць ніжэй за скорасць святла *c,* таму што для дасягнення бар’ера зверху ці знізу патрабуецца бясконцая энергія. Як адзначалі Альберт Эйнштэйн і Рычард Толман, спецыяльная тэорыя адноснасці мяркуе, што часціцы са звышсветлавой скорасцю, калі яны існуюць, могуць быць выкарыстаны для зваротнай сувязі ў часе.

Для тахіёнаў, гэтак жа як і для тардыёнаў, у межах СТА суадносіны энергіі і імпульсу будуць наступнымі:

E^2 = p^2c^2 + m^2c^4

## Гл. таксама 
* Тэорыя струн
* Звышсветлавы рух

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Сверхсветовая волна в усиливающей среде. Оптические тахионы.
* *Корухов, В. В.* Теоретические и методологические аспекты кинематики тахионов. —  из первоисточника 21-05-2009.
* *Манида, С. Н.* Преобразования Лоренца-Фока: относительность бесконечности.

Катэгорыя:Гіпатэтычныя элементарныя часціцы
Катэгорыя:Экзатычная матэрыя