open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Цёплы Стан (раён Масквы)

**Цёплы Стан** () — раён у Маскве, размешчаны ў Паўднёва-заходняй адміністрацыйнай акрузе, а таксама адпаведнае яму аднайменнае ўнутрыгарадское муніцыпальнае ўтварэнне. Раён атрымаў назву ад былых падмаскоўных паселішчах Ніжнія Цёплыя Станы і Верхнія Цёплыя Станы, якія сталі часткай Масквы ў 1960 годзе. Плошча раёна — 750 га, на 2017 год колькасць насельніцтва — 133 905 чалавек. З XVII стагоддзя Цёплы Стан быў важным транспартным пунктам на Калужскім напрамку і захоўвае гэты статус да гэтага часу.

Контуры раёна ідуць па знешняй мяжы паласы адводу МКАД, па восях Ленінскага праспекта, вуліцы Астравіцянава і Прафсаюзнай вуліцы да МКАД. Муніцыпалітэт мяжуе з раёнамі Канькова, Абручаўскага, Трапарова-Нікуліна і Ясенева. У яго межах бяруць свой пачатак рэкі Ачакаўка і Сетунька, ручаі Кукрынскі і Ляхвінскі. На тэрыторыі раёна размешчана вяршыня Цепластанскага ўзвышша, якая з’яўляецца самым высокім натуральным пунктам у горадзе: яе вышыня — 253 метры над узроўнем мора і 130 метраў над урэзам Масквы-ракі.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Масквы
Міцуо Ікэда

**Міцуо Ікэда** ( — ) — японскі барэц вольнага стылю, алімпійскі чэмпіён.

Міцуо Ікэда нарадзіўся ў 1935 годзе ў пасёлку Масіке на Хакайда, скончыў Універсітэт Цюо.

У 1956 годзе на алімпійскіх гульнях у Мельбурне Міцуо Ікэда стаў уладальнікам залатога медаля ў вагавой катэгорыі да 73 кг.

Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Японіі
Дэйв Шульц

**Дэвід Леслі «Дэйв» Шульц** (; , Пала-Альта, Каліфорнія — , Ньютаўн, Пенсільванія) — амерыканскі барэц вольнага стылю, чэмпіён Алімпійскіх гульняў, чэмпіён Алімпійскіх гульняў, Панамерыканскіх гульняў, чэмпіён ЗША па вольнай барацьбе 1984, 1986, 1987, 1988, 1993, 1994, 1995 AAU (1977, 1981, 1982). Брат Марка Шульца, таксама алімпійскага чэмпіёна па барацьбе.

Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Ікэда

**Ікэда** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Міцуо Ікэда — японскі барэц вольнага стылю, алімпійскі чэмпіён
* Сінобу Ікэда — японскі футбаліст
Праспект Вярнадскага

**Праспект Вярндаскага**:
* Праспект Вярнадскага (Масква)
* Праспект Вярнадскага (раён Масквы)
* Праспект Вярнадскага (станцыя метро, Сакольніцкая лінія)
Айгі

**Айгі́** — чувашскае прозвішча.

* Аляксей Генадзевіч Айгі — расійскі кампазітар, скрыпач, кіраўнік Ансамбля 4’33"
* Генадзь Мікалаевіч Айгі — чувашскі паэт, перакладчык
Аліку (Іда-Вірумаа)

**Аліку** () — вёска ў воласці Алутагузэ павета Іда-Вірумаа, Эстонія. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года вёска ўваходзіла ў склад скасаванай воласці Ійзаку. Вёска знаходзіцца ў паўднёвай частцы павета, у межах нізіны Алутагузэ, на захад ад аўтадарогі 3 (E 264), прыкладна за 30 км (па прамой) на паўднёвы захад ад пасёлка Йыхві, адміністрацыйнага цэнтра павета. Абсалютная вышыня — 65 метраў над узроўнем мора.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Аліку

**Аліку**:

## Прозвішча 
* Раўна Аліку — эстонскі футбаліст

## Тапонім 
* Аліку (Іда-Вірумаа)
* Аліку (Саўэ)
Кахір Расулзада

**Кахір Расулзада** (); ) — таджыкістанскі дзяржаўны дзеяч. Прэм’ер-міністр Рэспублікі Таджыкістан (з 2013 года).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 8 сакавіка 1961 года ў сяле Кістакуз (цяпер Хістэварз) Хаджэнцкага раёна Ленінабадскай вобласці Таджыкскай ССР.

У 1982 годзе скончыў Сельскагаспадарчы інстытут Таджыкістана (цяпер — Таджыкскі аграрны ўніверсітэт) па спецыяльнасці «Інжынер-гідратэхнік», пасля чаго працаваў тэхнікам-кантралёрам будаўнічай лабараторыі аб’яднання «Таджыкірсаўгасбуд», размешчанага ў горадзе Худжанд.

Са студзеня 2000 года па снежань 2006 года быў Міністрам меліярацыі і воднай гаспадаркі Рэспублікі Таджыкістан.

2 снежня 2006 года быў прызначаны выконваючым абавязкі старшыні Сагдыйскай вобласці Рэспублікі Таджыкістан. З 27 лютага 2007 года па 23 лістапада 2013 года з’яўляўся старшынёй Сагдыйскай вобласці.

У маі 2007 года Абдукахір Абдурасулавіч Назіраў змяніў імя на Кахір Расулзада.

У 2008 годзе скончыў Акадэмію дзяржаўнай службы пры Прэзідэнце Расійскай Федэрацыі. Мае вучоную ступень кандыдата тэхнічных навук.

У снежні 2007 года і другі раз у красавіку 2010 года быў абраны першым намеснікам Старшыні Нацыянальнага Савета (Маджлісі мілі) Вышэйшага збору (Маджлісі Олі) Рэспублікі Таджыкістан.

23 лістапада 2013 года прызначаны Прэм’ер-міністрам Рэспублікі Таджыкістан.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Праспект Вярнадскага (Масква)

**Праспект Вярнадскага** () — праспект у Паўднёва-Заходняй і Заходняй адміністрацыйнай акругі горада Масквы. Праходзіць ад вуліцы Касыгіна, з’яўляючыся працягам Лужнецкага метрамоста, які, у сваю чаргу, з’яўляецца працягам Камсамольскага праспекта. Размешчаны паралельна Ленінскаму праспекту, да якога затым прымыкае.

Перасякае Універсітэцкі і Ламаносаўскі праспект (плошча Джавахарлала Неру), вуліцы Удальцова і Лабачэўскага.

Злева прымыкаюць вуліцы: Будаўнікоў, Крупскай, Марыі Ульянавай, Краўчанкі, Сямёнава-Цян-Шанскага, Фёдара Гааза, 26-ці Бакінскіх Камісараў.

Справа прымыкаюць вуліцы: Акадэміка Хахлова, Каштаянца, Пакрышкіна, Трапароўская.

Нумарацыя дамоў вядзецца ад вуліцы Касыгіна.
Катэгорыя:Вуліцы Масквы
Катэгорыя:Праспекты Масквы
Казьма-Дзям’янаўскі манастыр (Мінск)

**Казьма-Дзям’янаўскі манастыр** — уніяцкая, магчыма, перад тым праваслаўная манаская грамада і комплекс яе маёмасці ў Менску да пачатку XVII ст.

Узнік не раней за 1510 год пры царкве Святых Казьмы і Дзям’яна. У 1510 годзе сярод менскага кліру згаданы «», запісаны пасля настаяцеляў-ігуменаў Узнясенскага і Мікольскага манастыроў і менскага пратапопа, але перад іншымі менскімі «папамі». Пэўна ўжо быў да 1615 года, калі архімандрыт менскі Афанасій Пакоста названы адначасова настаяцелем Узнясенскага і Казьмядзям’янскага манастыроў.

Размяшчаўся на ўзвышшы, якое пасля пажару 1547 года пачалі забудоўваць як новы цэнтр горада — Новы (Верхні) Рынак. Да манастыра са старога Нізкага Рынку ішла Казьмадзям’янаўская вуліца, як пішуць некаторыя аўтары — адна з найстарэйшых у Менску, але на чым яны грунтуюцца не ясна.

У 1600 годзе група шляхціцаў «». Такім чынам, ратушу на Новым Рынку пабудавалі да 1600 года. Пры манастыры, калі ён ужо існаваў, як вынікае, да таго часу была школа і шпіталь.

Пасля 1615 года архімандрыт менскі Афанасій Пакоста абмяняў з менскім магістратам «» на «» каля пабудаванай у 1598 годзе царквы Святога Духа «» для пабудовы базыльянскага манастыра. У 1617 годзе абмен пацверджаны архімандрыту Пакосту прывілеем караля Жыгімонта Вазы.

Пазней Казьма-Дзям’янаўскі манастыр не згадваецца. Царква святых Казьмы і Дзям’яна існавала як прыходская да 1633 года, калі на яе месцы пабудавалі касцёл кляштара бернардзінак.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Колішнія манастыры Беларусі
Катэгорыя:Верхні горад (Мінск)
Катэгорыя:Рэлігія ў Мінску
Саюз выратавання (фільм)

**«Саю́з выратава́ння»** () — расійскі гісторыка-драматычны мастацкі фільм 2019 года рэжысёра Андрэя Краўчука, які распавядае пра паўстанне дзекабрыстаў 1825 года ў сталіцы Расійскай імперыі Санкт-Пецярбургу.

Прэм'ера фільма адбылася 18 снежня 2019 года ў маскоўскім кінатэатры «Октябрь». У шырокі расійскі пракат кінастужка выйшла 26 снежня 2019 года. Па выніках першых выхадных пракату фільм заняў другое месца ў агульным заліку, сабраўшы 126,8 мільёнаў рублёў. Паводле дзяржаўнай некамерцыйнай арганізацыі «Фонд кино», бюджэт карціны ацэньваецца ў 980 мільёнаў рублёў, з іх «Фонд кино» вылучыў незваротных 400 мільёнаў рублёў і зваротных 100 мільёнаў рублёў.

## Крыніцы
Джон Кларк (фізік)

**Джон Кларк** (; ) — брытана-амерыканскі , спецыяліст у галіне кандэнсаваных асяроддзяў і па матэрыялазнаўстве, вядомы сваёй працай па звышправоднасці і ў прыватнасці распрацоўкай і прымяненнем СКВІДаў. Прафесар Каліфарнійскага ўніверсітэта ў Берклі, член Лонданскага каралеўскага таварыства (1986) і Амерыканскага філасофскага таварыства (2017), замежны член НАН ЗША (2012).

У Кембрыджскім універсітэце атрымаў ступені бакалаўра (1964), доктара філасофіі *Ph.* *D.* (1968) і доктара навук *Sc.D.* (2005). Пасля — у Каліфарнійскім універсітэце ў Берклі, спачатку як пастдок, затым (з 1969) у штаце па фізіцы, цяпер прафесар яго вышэйшай школы.

Член Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук (2015), Амерыканскага фізічнага таварыства і Амерыканскай асацыяцыі садзейнічання развіццю навукі, а таксама брытанскага Інстытута фізікі.

Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы 2025 года.

## Узнагароды 
* Стыпендыят фонду Слоўна
* Стыпендыя Гугенхайма (1977)
* Distinguished Teaching Award, Каліфарнійскі ўніверсітэт у Берклі (1983)
* Каліфарнійскі вучоны 1987 года
* Прэмія Фрыца Лондана (1987)
*  (1998, першы ганараваны)
* Прэмія Камстока Нацыянальнай АН ЗША (1999)
* Медаль Х’юза Лонданскага каралеўскага таварыства (2004)
* Faculty Research Lecturer, Каліфарнійскі ўніверсітэт у Берклі (2005)
* Нобелеўская прэмія па фізіцы (2025) 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Калифорнийский университет в Беркли
* Symposium Honored Professor John Clarke (2017)

Катэгорыя:Выкладчыкі Каліфарнійскага ўніверсітэта ў Берклі
Акараспора

**Акараспо́ра** (*Acarospora*) — род накіпных лішайнікаў сямейства акараспоравых.

## Апісанне 
Талом у выглядзе арэаляванай або лускаватай корачкі, шаравата- або чырванавата-карычневы, часам жаўтавата-бураваты. Арэолы (лускавінкі) 0,5⁠-⁠2(3) мм у дыяметры і 0,3-0,7 мм таўшчынёй, звычайна ўвагнутыя да плоскіх, гладкія, няправільныя па форме, вуглаватыя або лопасцевыя. Апатэцыі 0,2⁠-⁠0,6 мм у дыяметры, паглыбленыя ў арэолы па адным, радзей па 2-3 або больш. Дыск увагнуты, няправільнай формы, часам акруглы, чырванавата-карычневы або чарнаваты, звычайна цямнейшы за талом. Уласны край апатэцыю (эксцыпул) 10-30 мкм таўшчынёй. Гіпатэцый 40-60 мкм таўшчынёй. Гіменій 85-100 мкм вышынёй. Сумкі маюць па 100—200 вузка эліпсоідных спор.

## Пашырэнне 
Насяляюць камяністыя субстраты, якія змяшчаюць вапну і кальцый (валуны, камяні, гіпс, пясчанік, сланцы, цэгла і г. д.). Распаўсюджаны пераважна ў Паўночным паўшар’і, сустракаюцца ў горных рэгіёнах, радзей на раўнінах, ва ўсіх раслінна-кліматычных зонах.

У свеце вядома каля 300 відаў. На Беларусі найбольш часта сустракаюцца , радзей  і . Растуць на валунах у адкрытых, добра прагрэтых месцах (лугі, палі, пашы) ці ў засені лесу альбо на мяжы лесу і лугу.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лішайнікі
Катэгорыя:Аскаміцэты
Катэгорыя:Роды грыбоў
Мікалай Міхайлавіч Рубцоў

**Мікала́й Міха́йлавіч Рубцо́ў** (3 студзеня 1936, Емецк, Халмагорскі раён, Паўночны край, РСФСР, СССР — 19 студзеня 1971, Волагда, Валагодская вобласць, РСФСР, СССР) — рускі савецкі паэт. Адзін з яскравых прадстаўнікоў ціхай лірыкі.

## Біяграфія 
У 1969 годзе скончыў Літаратурны інстытут імя А. М. Горкага ў Маскве. Быў матросам, рабочым. Загінуў пры трагічных абставінах.

## Творчасць 
Друкаваўся з 1957 года. Першы зборнік — «Лирика» (1965). У паэтычных зборніках «Звезда полей» (1967), «Душа хранит» (1969), «Сосен шум» (1970), «Зеленые цветы» (1971) пачуццё любові і пяшчоты да «малой радзімы» (Валагодчына), апяванне рускай вёскі і прыроды, тэмы нацыянальнай памяці, дзяцінства, кахання. Паэзіі Рубцова ўласцівы пранікнёны лірызм, напеўныя інтанацыі, тонка распрацаваная вобразная структура, унутраная маштабнасць, гранічна простая стылістыка.

## Беларускія пераклады 
Паэзія Рубцова перакладалася на беларускую мову Васілём Віткам, Васілём Зуёнкам, Пятром Макарэвічам, Генадзем Пашковым, Уладзімірам Скарынкіным і інш.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* *Рубцоў, М. М.* Рускі агеньчык : Вершы : з рус. / Пер. У. Скарынкін. — Мн. : Мастац. літ., 1986. — 158 с., 1 л. партр. — (Паэзія народаў СССР)

Катэгорыя:Паэты СССР
Катэгорыя:Паэты Расіі
Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Аспіцылія

**Аспіцы́лія** (*Aspicilia*) — род накіпных лішайнікаў сямейства мегаспоравых.

## Апісанне 
Талом арэалявана-патрэсканы, попельна-шэры, даволі тоўсты. Арэолы вельмі розныя па памеры і форме, шырыня 0,5-1 мм, таўшчыня 0,3-0,6 мм, плоскія, злёгку выпуклыя. Падслаявіна чорная. Апатэцыі леканоравага тыпу размяшчаюцца на бародаўкападобных арэолах, шматлікія, 0,5-1 мм у дыяметры. Уласны край апатэцыю (эксцыпул) каля паверхні аліўкава-карычневы. Гіпатэцый распазнаецца дрэнна. Гіменій з карычнявата-жоўтым адценнем. Эпітэцый карычневы. Парафізы 1,7-2 мкм таўшчынёй, пацеркападобныя. Сумкі булавападобныя, з 8 спорамі.

## Пашырэнне 
У свеце вядома каля 70 відаў. Распаўсюджаны ў абодвух паўшар’ях, у халодных, гарачых і ўмераных рэгіёнах. Насяляюць пераважна камяні, гальку, сланец, гіпс. Некаторыя прадстаўнікі роду з’яўляюцца піянернымі відамі, першымі пасяляюцца на камянях. У Беларусі  расце на гранітных валунах або на каменні ў адкрытых, добра прагрэтых месцах, радзей у лясной засені.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мегаспоравыя
Катэгорыя:Лішайнікі
Брыёрыя

**Брыёрыя** (*Bryoria*) — род кусцістых лішайнікаў сямейства пармеліевых.

## Апісанне 
Талом ніткападобны, звісае ад 3 да 25 см даўжынёй. Афарбоўка ад попельнага, карычневага, аліўкавага да чорнага колеру, часам талом афарбаваны нераўнамерна. Галінкі 0,15–0,3 мм у дыяметры, акруглыя, цыліндрычныя, роўныя, прамыя. Калючкападобныя бакавыя галінкі даволі шматлікія, перпендыкулярна адыходзяць ад паверхні галінак, могуць адсутнічаць. Саралі бугорчатыя, белыя, спачатку плоскія, потым прыўзнятыя шырэй ці вузей у параўнанні з шырынёй галінак.

## Пашырэнне 
Вядома каля 50 відаў па ўсім зямным шары. Растуць у арктычных і субарктычных рэгіёнах, радзей ва ўмераных зонах, у хвойных (таежных) лясах (на кары хвойных дрэў, на скалах, глебе). У Беларусі найбольш часта сустракаюцца: , ,  і ; адзначаны пераважна на кары хвойных парод (елка, радзей хвоя), адзінкавыя экзэмпляры сустракаюцца на ліставых пародах (ліпа, дуб, бяроза) у хвойных (ельніках), радзей у хваёвых лясах. Аддаюць перавагу вільготным месцам — балоты, па берагах азёр, ручаёў або на падтопленых участках яловага лесу (даўгамошныя, асакова-сфагнавыя ельнікі).

Некаторыя віды ўжываюць у ежу млекакормячыя, а таксама іх выкарыстоўваюць у народнай медыцыне ў Кітаі і Японіі (заварваюць гарбату).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лішайнікі
Катэгорыя:Пармеліевыя
Катэгорыя:Роды грыбоў
Луі Маршан (музыкант)

**Луі Маршан** (, ,  — , ) — французскі арганіст, клавесініст, кампазітар і музычны педагог эпохі барока.

## Біяграфія 
Служыў арганістам сабораў розных гарадоў Францыі, з 1685 ці 1689 года — у Парыжы, у 1708—1716 гадах гуляў на аргане ў каралеўскай капэле Версаля.

## Творчасць 
Віртуоз і бліскучы імправізатар. Па сведчаннях сучаснікаў, гульня Маршана адрознівалася мастацтвам імправізацыі, смеласцю выканальніцкай задумы. Атрымаў вядомасць як клавесініст-віртуоз і музычны педагог.

Пяру Маршана належаць адна опера «Pyrame et Thisbé», кантата, арыі, тры духоўныя творы на тэксты Жана Расіна, шматлікія сачыненні для аргана і клавесіна[4].

У 1702—1703 гадах у Парыжы былі апублікаваны два зборнікі музычных п’ес Маршана: «Pièces de clavecin» (1702) і «12 Pièces choisies pour l’orgue» (пасля 1732).

Сярод яго вучняў Л. К. Дакен і П. Дзюмаж.

Катэгорыя:Кампазітары Францыі
Джэйсан Айзекс

**Джэйсан Майкл Айзекс** (; нар. , ) — брытанскі акцёр, які грае пераважна адмоўных персанажаў. Шырока вядомы як выканаўца ролі палкоўніка Тэвінгтана ў гістарычнай драме «Патрыёт», Люцыуса Малфоя ў фільмах пра Гары Потэра, а таксама містэра Дарлінга і Джэймса Крука ў экранізацыі дзіцячай казкі Джэймса Мэцью Бары «Пітэр Пэн».

## Біяграфія 
Нарадзіўся 6 чэрвеня 1963 года ў Ліверпулі, Вялікабрытанія, у сям’і яўрэяў-мігрантаў з Усходняй Еўропы. Трэцяе дзіця з чатырох.

Калі яму было адзінаццаць гадоў, сям’я пераехала ў Лондан. Пасля заканчэння школы ён паступіў у Брыстальскі ўніверсітэт, дзе на працягу трох гадоў вывучаў юрыспрудэнцыю. У студэнцкія гады, які раней не думаў пра акцёрскую кар’еру Джэйсан не раз прымаў удзел у пастаноўках універсітэцкай трупы, тройчы выступаў на Эдынбургскім фестывалі, а таксама паставіў некалькі спектакляў.

У 1985 годзе Айзэкс пакінуў універсітэт і паступіў у лонданскую Цэнтральную школу сцэнічнай гаворкі і драмы. Там жа ён пазнаёміўся са сваёй будучай жонкай, маладой актрысай Эмай Х’юіт. Папулярнасць яму прынеслі як ролі ў тэатры, так і на тэлебачанні.

Катэгорыя:Акцёры Вялікабрытаніі
Растокіна (раён Масквы)

**Растокіна** () — раён у Паўночна-ўсходняй адміністрацыйнай акрузе Масквы, а таксама аднайменнае ўнутрыгарадскае муніцыпальнае ўтварэнне. Назва раёна паходзіць ад вёскі Растокіна, назва якой паходзіць ад старажытнарускага тэрміна «ростакі», якое паказвае на месца разыходжання ракі на два рэчышчы.

Адной з галоўных славутасцяў раёна з’яўляецца Растокінскі акведук праз раку Яўза. Раён размешчаны на поўдзень ад Яраслаўскай чыгункі і Севяранінскага пуцеправода, па берагах ракі Яўза. Мяжуе з раёнамі Яраслаўскі і Свіблава на поўначы, Астанкінскі — на захадзе, Аляксееўскі — на поўдні, Багародскае — на ўсходзе.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Масквы
Дамінік Лаванан

**Дамінік Лаванан** (; нар.  ) — французская актрыса тэатра і кіно, лаўрэат прэміі "Сезар". Вядомая сваімі камедыйнымі здольнасцямі, асабліва ва ўвасабленні персанажаў, якія адносяцца да пэўнага стэрэатыпу французскага вышэйшага сярэдняга класа - кансерватыўнага ў поглядах і ў адзенні.

## Біяграфія 
Дамінік Лаванан нарадзілася 24 траўня 1944 г. у Марле, дэпартамент Фіністэр.

Яе бацька, электрык, патануў у моры, калі ёй было два гады. Разам са сваім братам яе выхоўвала ў крайняй галечы маці, якая заўдавела ва ўзросце 23 гадоў. Праз адзінаццаць гадоў маці зноў выйшла замуж за кардыёлага з Морле, ад якога ў яе нарадзілася дачка.

З 14 гадоў і да 21 года Дамінік праводзіла ўсе канікулы ў Англіі ў манастыры Дачок Крыжа (фр. Filles de la Croix), заснаваным яе стрыечнай бабуляй, дзе пазнаёмілася з англійскай мовай.

У сярэдзіне 1960-х гадоў яна з'ехала з Брэтані ў Парыж, дзе паступіла на моўны факультэт Сарбоны, але вярнулася ў родны рэгіён пасля падзей траўня-чэрвеня 1968 года. У гэты перыяд яна адкрыла для сябе тэатр і пачала браць урокі драмы ў актрысы Тані Балашовай і Андрэаса Вуцынаса.
Марле

**Марле** (фр. Morlaix, брэт. Montroulez) — горад на паўночным захадзе Францыі, знаходзіцца ў рэгіёне Брэтань, дэпартамент Фіністэр, супрэфектура акругі Марле і цэнтр аднайменнага кантона. Размешчаны ў месцы зліцця рэк Жарло і Кефлё, якія ўтвараюць доўгі фіёрд, званы «Рыўера Марле», або па-брэтонску Досан, які выходзіць у бухту Морле праліва Ла-Манш. Рыўера Марле падзяляе гістарычныя землі Пэі дэ Леон і Трэгар. Горад знаходзіцца за 58 км на ўсход ад Брэста і за 81 км на поўнач ад Кемпера; з поўначы горад абгінае нацыянальная аўтамагістраль N12.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Дамінік Лаванан, французская актрыса

Катэгорыя:Гарады Францыі
Роберт Джэймс Вулсі

**Роберт Джэймс Вулсі (малодшы)** (, нар. ) — амерыканскі палітык, дырэктар Цэнтральнай разведкі і кіраўнік Цэнтральнага Разведвальнага Упраўлення (1993—1995), былы старшыня Апякунскай рады «Freedom House».

У цяперашні час папячыцель і кансультант «Center for Strategic and International Studies» («CSIS»), дарадца «Institute for the Analysis of Global Security» («IAGS»).

## Біяграфія 
Джэймс Вулсі нарадзіўся ў г. Талса, штат Аклахома, ЗША. У 1963 годзе скончыў Стэнфардскі ўніверсітэт са ступенню бакалаўра, у 1965 годзе — Оксфардскі ўніверсітэт са ступенню магістра, у 1968 годзе — Ельскую школу права (англ. Yale Law School) са ступенню бакалаўра юрыспрудэнцыі.

У 1969—1970 гадах быў дарадцам амерыканскай дэлегацыі на амерыкана-савецкіх перамовах па абмежаванні стратэгічных наступальных узбраенняў у Хельсінкі і Вене. У 1977—1979 гадах быў намеснікам камандуючага ВМС ЗША.

У 1983—1986 гадах быў прадстаўніком ЗША на перамовах у Жэневе па скарачэнні стратэгічных узбраенняў, у 1989—1991 гадах — паслом дэлегацыі ЗША па абмежаванні звычайных сіл і ўзбраенняў у Еўропе.

У 1993 годзе Біл Клінтан прызначыў Вулсі дырэктарам Цэнтральнай разведкі і кіраўніком ЦРУ. У 1995 годзе пасля арышту супрацоўніка ЦРУ Олдрыча Эймса, які працаваў на разведку Расіі, Вулсі падаў у адстаўку.

Быў старшынём давернай рады няўрадавай арганізацыі Freedom House. З’яўляецца чальцом шэрагу арганізацый, у прыватнасці, Амерыканскага камітэта за мір у Чачні і Цэнтра стратэгічных і міжнародных даследаванняў.

Катэгорыя:Дырэктары ЦРУ
Амандынея

**Амандыне́я** (*Amandinea*) — род накіпных лішайнікаў сямейства каліцыевых.

## Апісанне 
Талом накіпны, ад вельмі тонкай да тоўстай, зярністай, патрэскана-арэаляванай корачкі, ад карычневага да шэрага колеру. Фотабіёнт — аднаклетачная зялёная водарасць роду трэбуксія (*Trebouxia Pyum*). Апатэцыі чорныя, лецыдзеевага тыпу, звычайна з захаваным краем, ад паглыбленых да сядзячых, цалкам прыціснутых або злёгку звужаных каля асновы. Уласны край апатэцыю (эксцыпул) утвораны радыяльна разбежнымі гіфамі, звычайна афарбаванымі ў верхняй частцы. Эпігіменій ад карычневага да зялёнага. Гіменій без кропляў алею. Гіпатэцый цёмна-карычневы, радзей светлы. Парафізы разгалінаваныя або простыя, канцы парафіз пашыраныя і афарбаваныя. У сумцы па 8 спор. Споры карычневыя 2‑клетачныя, прамыя або крыху выгнутыя. Канідыі вельмі тонкія, доўгія і дугападобныя, 15-30 мкм даўжынёй.

## Пашырэнне 
Насяляюць пераважна камяні ў халодных і ўмераных рэгіёнах, радзей кару хвойных і ліставых дрэў, драўніну. Распаўсюджаны ў абодвух паўшар’ях. У свеце вядома каля 90 відаў. У Беларусі адзін від — , сустракаецца паўсюдна, расце на кары ліставых (ліпа, асіна, дуб, клён), радзей на хвойных (елка, лістоўніца), на апрацаванай драўніне (квартальныя слупы, альтанкі і г. д.), у ліставых і мяшаных лясах, на антрапагенных тэрыторыях (гарадскія паркі, скверы), таксама ў старых сядзібных парках. Індыкатар забруджвання паветра цяжкімі металамі і аксідамі серы.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Каліцыевыя
Катэгорыя:Лішайнікі
Катэгорыя:Роды грыбоў
Паліцыя (фільм, 1985)

**«Паліцыя»** () — французскі рамантычны крымінальны драматычны фільм 1985 года рэжысёра Марыса Піяла з Жэрарам Дэпардзьё, Сафі Марсо і Сандрын Банер у галоўных ролях. Аўтар сцэнарыя — Катрын Брэя.

У Францыі фільм атрымаў 1 830 970 праглядаў.

## Сюжэт 
Фільм пра паліцыянта Луі Венсана Манжэна (Дэпардзьё), які, займаючыся справай гандляроў наркотыкамі з Туніса, знаёміцца ​​з дзіўнай і непрадказальнай дзяўчынай Норыяй (Марсо), якая звязаная з гандлярамі. Спачатку паліцыянт адкрывае супраць яе справу за саўдзел, але праз некалькі месяцаў яе выпускаюць з турмы, яны выпадкова сустракаюцца, і паліцыянт улюбляецца ў яе. Праблема ў тым, што яна падманвае ўсіх, і герой Дэпардзьё не з’яўляецца выключэннем…

## У ролях 
* Жэрар Дэпардзьё — Луі Венсан Манжэн
* Сафі Марсо — Нарыя
* Рышар Анконіна — Ламбер
* Паскаль Рокар — Мары Ведры
* Сандрын Банер — Лідзія
* Франк Кароі — Рэнэ
* Джонатан Лэйна — Сымон
* Жак Мата — Гацье
* Бернар Фюзелье — Не Касэ
* Бентахар Меаача — Клод
* Ян Дэдэ — Дэдэ
* Арцюс дэ Пенгерн — інспектар
* Морыс Піяла

## Узнагароды 
У 1986 годзе фільм быў намінаваны на прэмію «Сезар» за найлепшы мантаж, а таксама Дэпардзьё быў намінаваны на прэмію за найлепшую мужчынскую ролю. Дэпардзьё таксама атрымаў прыз за найлепшую мужчынскую ролю на Венецыянскім кінафестывалі ў 1985 годзе за выкананне ролі супярэчлівага Манжэна.

Катэгорыя:Фільмы 1985 года
I’ll Cry Instead

**«I’ll Cry Instead»** () — песня англійскага рок-гурта The Beatles, напісаная Джонам Ленанам. Упершыню песня выйшла на альбоме ''A Hard Day's Night*. У аснове «I’ll Cry Instead» ляжаць элементы жанру кантры-энд-вестэрн, які вельмі любілі ўсе ўдзельнікі гурта, асабліва Рынга Стар. «I’ll Cry Instead» адкрыла цэлы накірунак у творчасці The Beatles, у прыватнасці Ленана, ствараючы новы імідж Джона — героя-рамантыка, які сядзіць, абапёршы галаву на далоні, пагружаны ў акіян скрушных думак. Гэтая поза віны і смутку наклала характэрны адбітак на творчасць Ленана ў апошняе дзесяцігоддзе яго жыцця, якія пазней можна было б спалучыць для таго, каб яна па часе ўпісалася ў неабходную сцэну фільма. Аднак у рэшце рэшт Рычард Лестэр (рэжысёр фільма) палічыў за лепшае выкарыстаць у эпізодзе рытмічнейшую кампазіцыю «Can’t Buy Me Love» з яе жыццярадаснай лірыкай.

## Структура песні 
Сінтыя Ленан вобразна называе песню «крыкам дапамогі» Джона: 
«У песні адлюстроўваецца ўвесь адчай, які Джон адчуваў у тыя дні. Стаўшы кумірам мільёнаў, ён страціў свабоду і радасць, якія меў у юнацтве». Джон Ленан у далейшым таксама казаў, што радок «A chip on my shoulder that’s bigger than my feet» дакладна перадаваў пачуцці, якія ён перажываў на той час.

## Склад 
* Джон Ленан — вакал, акустычная гітара
* Пол Мак-Картні — бас-гітара
* Джордж Харысан — сола-гітара
* Рынга Стар — барабаны, тамбурын

## Выпускі 
### Вялікабрытанія 
* Скарочаны варыянт песні (1:49) увайшоў у брытанскую версію альбома *A Hard Day's Night*, выпушчаную лэйблам Parlophone Records (PMC 1230 монаверсія і PC 3058 — стэрэа).
* Песня ўвайшла таксама ў брытанскі міні-альбом *Extracts from the Album A Hard Day’s Night* (Parlophone GEP 8920, мона).
* Бок A сінгла «I’ll Cry Instead / I Call Your Name».

### ЗША 
* Пашыраная версія (2:09) была выпушчана ў ЗША пад лэйблам «United Artists Records» на альбоме-саўндтрэку *A Hard Day’s Night* (UAL-3366 и UAS-6366 — паўторна перавыдадзеная стэрэаверсія).
* Песня ўвайшла таксама ў альбом *Something New'' (Capitol Records).

## Кавер-версіі 
* Джо Кокер запісаў кавер-версію песні «I’ll Cry Instead» у 1964 годзе. Гэта быў яго першы сінгл.
* Білі Джоэл выканаў песню на адным са сваіх «жывых» канцэртаў. Песня з'яўляецца «Б»-бокам сінгла 1983 года — *«An Innocent Man»* ().

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* The Beatles — I’ll Cry Instead на сайце *Last.fm*
* Кліп на музыку «I’ll Cry Instead» на Youtube
* Акорды песні «I’ll Cry Instead»

Катэгорыя:The Beatles
Джордж Тэнет

**Джордж Джон Тэнет** (, нар. ) — Дырэктар Цэнтральнай разведкі і кіраўнік ЦРУ ЗША з 1997 па 2004 год.

Тэнет займаў пасаду дырэктара ЦРУ з ліпеня 1997 па ліпень 2004 года, што зрабіла яго другім па працягласці дырэктарам у гісторыі агенцтва пасля Алена Далеса, а таксама адным з нямногіх супрацоўнікаў ЦРУ, якія працавалі пад кіраўніцтвам двух прэзідэнтаў ЗША ад апазіцыйных палітычных партый. Ён адыгрываў ключавую ролю ў наглядзе за разведвальнай дзейнасцю ў дачыненні да зброі масавага знішчэння напярэдадні вайны ў Іраку. У дакладзе генеральнага інспектара 2005 года было ўстаноўлена, што Тэнет нясе «галоўную адказнасць» за няздольнасць разведвальнай супольнасці Злучаных Штатаў распрацаваць план барацьбы з Аль-Каідай напярэдадні тэрактаў 11 верасня.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў раёне Флашынг Куінса (Куінс — адзін з пяці раёнаў Нью-Ёрка), у сям’і грэчаскіх эмігрантаў Эвангеллі і Джона Тэнет. Бацька Джон нарадзіўся ў сучасным Паўночным Эпіры (Паўднёвая Албанія), да пераезду ў ЗША працаваў на вугальнай шахце ў Францыі. Маці — грачанка з Эпіра.

Джордж Тэнет вырас у Літл-Неку, дзе ён і яго брат працавалі разносчыкамі ў сваёй сямейнай кавярні. Цянет вучыўся ў розны час у сярэдняй школе 94, у сярэдняй школе Пастара Люіса 67 і сярэдняй школе ім. Бенджаміна Кардоза.

Тэнет атрымаў ступень бакалаўра ў 1976 годзе ў Джорджтаўнскім універсітэце (школа знешнепалітычнай службы) і ступень магістра ў Калумбійскім універсітэце (школа міжнародных даследаванняў) у 1978 годзе.

Член Ордэна святога апостала Андрэя, носіць афiкiй (тытул) архонта Сусветнага патрыярхата Канстанцінопаля.

Жанаты з Стэфані Глакас — Тэнет, сын Джон Майкл.

Катэгорыя:Дырэктары ЦРУ
Сільвія Гранацье

**Сільвія Гранацье** (; нар.  г.) — французская актрыса тэлебачання і кіно, а таксама сцэнарыстка. Аўтар дэтэктыўных раманаў і перакладчыца раманаў з англійскай мовы.

## Біяграфія 
Сільві Гранацье правяла свае раннія гады ў Блідзе, пасля чаго пайшла ў пачатковую школу ў 14-й акрузе Парыжа, затым працягнула адукацыю ў Маракешы і жаночай сярэдняй школе ў Рабаце.

Пасля атрымання ступені бакалаўра яна паступіла ва Універсітэт Нантэра, дзе атрымала ступень бакалаўра. Адначасова яна брала ўрокі драмы і падпрацоўвала рознымі выпадковымі заробкамі. У 1970-х гадах яна стала мадэллю і здзейсніла шмат міжнародных паездак. Затым яна працавала сцэнарысткай і актрысай тэатра, кіно і тэлебачання. Яна таксама напісала пераклад кнігі Грэйс Пэйлі «Вялізныя змены ў апошнюю хвіліну».

У 1990 годзе яна апублікавала «Кур’ер пасля смерці», першы раман пра складаныя адносіны паміж дачкой і яе маці. У сваім першым дэтэктыўным рамане «Мёртвыя без заўтрашняга дня» мужчына становіцца ахвярай падстроенага злачынства, дзе злачынец спрабуе прымусіць яго ўзяць на сябе адказнасць за забойства жанчыны. «Як пеўень у цесце» (1996) — гэта гумарыстычны дэтэктыўны раман з Шэрыл у галоўнай ролі, спадарожніцай васьмінога. У раманах «Гарачы пот» (1997) і «Додо» (1999) гумар і камедыя гісторыі змякчаюцца рэгістрам нуарнага рамана, у якім раман «Падвойны Джэ» (2002) рашуча распавядае цёмную гісторыю, якая кідае выклік французскаму палітычнаму асяроддзю.

У 2015 годзе яна была ўганаравана прэміяй Prix Mauvais у жанрах за раман «Ніхто нічога пра гэта не даведаецца».
## Фільмаграфія 
* (1987) «Тандэм» -

Катэгорыя:Актрысы Францыі
Бегавы

**Бегавы** () — раён у Паўночнай адміністрацыйнай акрузе горада Масквы. Раёну адпавядае ўнутрыгарадскае муніцыпальнае ўтварэнне муніцыпальная акруга Бегавая. На тэрыторыі раёна размешчаны прадпрыемствы авіябудаўнічай прамысловасці: МВА імя І. Румянцава, НВП «Тэмп» імя Ф. Караткова, Дукс.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Масквы
Мачада

**Мача́да** () — іспанскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Антоніа Мачада — іспанскі паэт.
* Мануэль Мачада — іспанскі паэт.
* Марыя Карына Мачада (нар. 1967) — венесуэльскі палітык, філантроп, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (2025).
* Херарда Мачада — кубінскі прэзідэнт.
Any Time at All

**«Any Time at All»** () — песня англійскага рок-гурта «The Beatles», напісаная Джонам Ленанам. Аўтарамі песні «Any Time at All» указаны Ленан/Мак-Картні, хаця асноўную частку песні напісаў Ленан. Упершыню песня выйшла на альбоме ''«A Hard Day's Night»*.

## Пра песню 
Праз напружаную працу, якая прыйшлася ў творчасці гурта на 1964 год, музыканты адчувалі вялікі недахоп у часе. Гурт пачаў запісваць гэтую песню, не даўшы Джону Ленану нават цалкам скончыць яе. Пасля сёмай спробы запісаць песню ў студыі яны, нарэшце, усвядомілі, што занадта спяшаюцца, — падчас перапынку на гарбату Ленан дадаў у сярэдзіну гэтай даволі жорсткай рок-кампазіцыі лягчэйшы гітарны пройгрыш, і нумар быў запісаны ў той жа дзень.

Альберт Голдман згадвае песню «Any Time at All» у сваёй кнізе:

«Спробы Ленана насыціць буркаванне эстраднасці поп-музыкі шаленствам року дакладна заўважныя ў кампазіцыі „Any Time At All“, адной з самых трапяткіх рэчаў таго перыяду. Голас Ленана, які падтрымліваецца рэвальвернымі стрэламі барабанаў, вылятаў, быццам куля, зараджаная жарсцю рытуальных танцаў у водблісках агнёў, набліжаючы яго выкананне да манеры Літл Рычарда або Джэймса Браўна».

## Запіс 
Песня не была завершана, калі Джон прынёс яе ў студыю «Эбі-Роўд» 2 чэрвеня 1964 года. Тады Пол прапанаваў уставіць у кампазіцыю пераход, які ў асноўным складаецца з акордаў. Першапачаткова меркавалася, што на пераход будзе накладзена лірыка, але пры мікшыраванні вырашылі пакінуць усё як ёсць, у той версіі песні, якая ўвайшла ў арыгінал кружэлкі.

## Цікавыя факты 
* 8 красавіка 1988 года тэкст песні, напісаны Ленанам, быў прададзены ў Лондане на аўкцыёне «Сотбіс» за 6 000 фунтаў стэрлінгаў. Першапачатковы тэкст песні ўтрымліваў два радкі, якія не ўвайшлі ў канчатковы варыянт: *«I’ll be waiting here all alone / Just like I’ve always done»*. Ленан выключыў іх, бо палічыў, што словы не спалучаюцца з асноўным сэнсам кампазіцыі.

## Альбомы, у якія ўвайшла песня 
* брытанскі EP-альбом — *A Hard Day's Night*
* амерыканскі LP альбом-кампіляцыя — *Rock 'n' Roll Music*
* амерыканскі LP альбом — *Something New* (Capitol Records)

## Склад 
* Джон Ленан — вакал, акустычная гітара
* Пол Мак-Картні — гарманічны вакал, бас-гітара
* Джордж Харысан — сола-гітара
* Рынга Стар — барабаны

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* «Any Time At All» на сайце *stevesbeatles.com*
* «Any Time At All» на сайце *songfacts.com''

Катэгорыя:The Beatles
Гальянава (раён Масквы)

**Гальянава** () — раён ва Усходняй адміністрацыйнай акрузе горада Масквы, а таксама аднайменнае ўнутрыгарадское муніцыпальнае ўтварэнне. 6-ы па насельніцтве і 15-ы па плошчы раён горада, размешчаны паміж Шчолкаўскай шашой і паркам Ласіны Востраў (парк часткова размешчаны на тэрыторыі раёна), прымыкае да МКАД. У склад Масквы Гальянава ўвайшло ў 1960 годзе, калі пракладзеная на ўсход ад вёскі МКАД вызначыла новую мяжу горада. Тады ж у склад Масквы ўвайшла сядзіба Раісіна, якая размяшчалася на месцы сучаснага аўтавакзала на скрыжаванні Шчолкаўскай шашы з Уральскай вуліцай, побач са станцыяй метро «Шчолкаўская».
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Масквы
Селагінела

**Селагіне́ла** (*Selaginella*) — род вышэйшых споравых раслін сямейства селагінелавых.

## Апісанне 
Шматгадовыя травы вышынёй ад 5–10 см да 1 м (некаторыя віды сцелістыя, іх даўжыня некалькі метраў). Парасткі са спіральна або чатырохрадна размешчаным простым суцэльнакраёвым, зубчатым або раснічастым лісцем з адной жылкай. На верхняй плоскасці ліста, каля яго асновы, ёсць невялікая плевачная нарасць — лігула, або язычок. У відаў, дзе парасткі размешчаны плагіятропна, у развілках сцябла з яго ніжняга боку фарміруюцца рызафоры — асаблівыя, анатамічна падобныя да сцябла структуры, на якіх развіваюцца прыдаткавыя карані. У відаў з артатропнымі парасткамі няма рызафораў, і таму прыдаткавыя карані фарміруюцца на сцябле.

Разнаспоравыя расліны. Мікра- і мегаспарангіі размяшчаюцца на верхнім баку спарафілаў. Мікраспоры прарастаюць, знаходзячыся ў мікраспарангіі, і фарміруюць моцна рэдукаваны мужчынскі гаметафіт. Ён складаецца толькі з адной вегетатыўнай клеткі і антэрыдыю. Такія мужчынскія гаметафіты высейваюцца з мегаспарангіяў і з патокам ветру пераносяцца да жаночых гаметафітаў. Мегаспоры прарастаюць і пачынаюць фарміраваць жаночы гаметафіт таксама ўнутры мегаспарангіяў, але завяршае ён развіццё, як правіла, ужо пасля высейвання з мегаспарангія. Жаночы гаметафіт мнагаклетачны, але большая яго частка знаходзіцца ўнутры абалонкі мегаспоры. Трапіўшы ў спрыяльныя ўмовы, абалонка мегаспоры лопаецца, і частка жаночага гаметафіту выходзіць вонкі, у гэтым месцы фарміруюцца рызоіды і некалькі архегоніяў з яйцаклеткай унутры. У мужчынскіх гаметафітаў, якія апынуліся побач з архегоніямі, разрываецца антэрыдый і 2‑жгуцікавыя сперматазоіды разам з токам вадкасці трапляюць да архегоніяў, дзе адбываецца працэс апладнення і ўтварэння зіготы. Пасля апладнення з зіготы развіваецца новае пакаленне спарафіту.

## Пашырэнне 
Род уключае 750–770 відаў, распаўсюджаных пераважна ў вільготных трапічных лясах з нешматлікімі відамі ў больш высокіх шыротах. У цяперашні час сістэматыка роду крытычна пераглядаецца, і многія даследчыкі дзеляць яго на вялікую колькасць родаў (да 19).

Практычнае значэнне невялікае. Выкарыстоўваецца як дэкаратыўная ці лекавая расліна (у традыцыйнай тыбецкай і кітайскай медыцыне)

Шэраг відаў культывуецца на Беларусі ў адкрытым грунце, напрыклад , , або выкарыстоўваюцца ў пакаёвым кветкаводстве, напрыклад . Шмат відаў вядома ў выкапнёвым стане.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Селагінелавыя
Сцыядапітыс

**Сцыядапі́тыс кальчаковы** (*Sciadopitys verticillata*) — від голанасенных хвойных раслін, адзіны рэліктавы від рода сцыядапітыс.

## Апісанне 
Вечназялёныя аднадомныя дрэвы, вышыня да 30(35) м, дыяметр ствала да 1,2 (3) м. Крона вузкапірамідальная або калонападобная. Парасткі падоўжаныя і пакарочаныя. Лісце на падоўжаных парастках лускападобнае, бурае, да 3–6 мм даўжынёй. Пакарочаныя парасткі з адным зялёным, суцэльным, суцэльнакраёвым, скурыстым, ∞-падобным у папярочным сячэнні лістом, да 13 см даўжынёй і 2,5 мм шырынёй. Лічыцца, што такое лісце ўтварылася ў выніку зрастання бакамі дзвюх лісцевых пласцінак. Падоўжаныя парасткі сабраны па 20–40 у несапраўдныя кальчакі (ілжэкальчакі). 

Мужчынскія шышкі шарападобныя, да 12 мм у дыяметры, цесна збітыя на верхавінцы парасткаў, жаўтавата-бурыя. Спелыя жаночыя шышкі яйцападобныя, да 10 мм даўжынёй, з 15–40 плоскіх лускавінак, прамастаячыя, спярша зялёныя, пры выспяванні бурыя, спеюць на другі год пасля апылення. Пасля выспявання распадаюцца або ападаюць цалкам. Насенне плоскае, з 2 вузкімі крыламі.

## Пашырэнне 
Распаўсюджаны ў гарах Японіі. Культывуецца ў іншых рэгіёнах зямнога шара, у Беларусі рэдка, пераважна на поўдні. Мае некалькі сартоў, якія адрозніваюцца памерамі, формай кроны і афарбоўкай лісця.

Ценевынослівы, кепска пераносіць зіму, патрабавальны да ўрадлівасці і вільготнасці глебы (аддае перавагу карбанатнай і водапранікальнай), малаўстойлівы да гарадскіх умоў, размнажаецца насеннем і вегетатыўна.

## Выкарыстанне 
Драўніна мяккая, лёгкая, устойлівая да гніення, прымяняецца ў будаўніцтве, суднабудаванні. Каштоўная дэкаратыўная павольнарослая расліна.

Выкарыстоўваецца ў народнай медыцыне.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дрэвы
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Манатыпныя роды раслін
Катэгорыя:Хвойныя
Палушнікавыя (клас)

**Палу́шнікападобныя**, **палушнікавыя** (*Isoetopsida*) — клас вышэйшых споравых раслін аддзела дзеразападобных.

## Апісанне 
Да гэтага класа адносяцца разнаспоравыя расліны, у якіх на верхнім баку лісця і каля яго асновы ёсць лігула, да якой ад праводнага пучка ліста падыходзіць цяж трахеід. Функцыя лігулы дакладна не ўстаноўлена. Мяркуецца, што ў выкапнёвых прадстаўнікоў яна выконвала ролю выдзялення вады ці іншых рэчываў, а ў сучасных прадстаўнікоў страціла сваю функцыю і захавалася як рудымент. У большасці прадстаўнікоў класа ёсць асаблівыя вегетатыўныя органы — рызафоры, на якіх утвараюцца прыдаткавыя карані. Спарангіі двух тыпаў (мікра- і мегаспарангіі), развіваюцца ў пазусе або на верхнім баку спарафілаў. Гаметафіты раздзельнаполыя, моцна рэдукаваныя (мужчынскія мацнейшыя), звычайна не пакідаюць абалонкі споры. Яны маюць непрацяглы тэрмін жыцця, які залежыць звычайна ад колькасці пажыўных рэчываў у споры, якая ўжо праклюнулася.

## Пашырэнне 
Група ўзнікла, мабыць, у канцы дэвону, да пачатку каменнавугальнага перыяду. Вымерлыя прадстаўнікі класа былі пераважна травяністыя, напрыклад, прадстаўнікі парадку проталепідадэндравыя (*Protolepidodendrales*), таксама дрэвападобныя расліны, як прадстаўнікі парадкаў лепідадэндравыя (*Lepidodendrales*) і плеўрамеевыя (*Pleuromeiales*). Важную ролю ў фарміраванні запасаў каменнага вугалю на планеце адыгралі лепідадэндравыя. Гэта былі буйныя дрэвападобныя расліны вышынёй да 30 м і дыяметрам ствала да 1 м, яны складалі асноўны раслінны покрыў планеты. Група згасла ў час катастрафічнага пермскага вымірання і ў пачатку трыясу. Паводле аднаго з пунктаў гледжання, прадстаўнікі лепідадэндравых, якія выжылі, далі пачатак сямейству палушнікавыя.

Клас уключае 2 існуючыя парадкі і некалькі вымерлых. Сучасныя прадстаўнікі класа (950—1020 відаў) аб’ядноўваюцца ў 2 сямействы:  і . Гэта невялікія травяністыя расліны, распаўсюджаныя пераважна ў тропіках з нешматлікімі відамі ў больш высокіх шыротах, якія не граюць істотнай ролі ў складанні расліннага покрыва і не маюць важнага практычнага значэння. У Беларусі растуць 2 дзікарослыя віды: ,  і некалькі культываваных відаў, напрыклад , , .

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дзеразападобныя
Таксодыум

**Таксо́дыум** (*Taxodium*) — род голанасенных хвойных раслін сямейства кіпарысавых.

## Апісанне 
Буйныя лістападныя або вечназялёныя аднадомныя дрэвы, вышыня да 50 м, дыяметр ствала да 4(11) м. Каранёвая сістэма добра развітая. Блізка да камля (на залішне вільготных глебах) звычайна ўтвараюцца вертыкальныя дыхальныя карані (пнеўматафоры). Крона рыхлая, канічная або пірамідальная. Парасткі падоўжаныя і пакарочаныя. Пакарочаныя парасткі да 12 см даўжынёй, плоскія. Лісце (ігліца) чаргаванае, звычайна двухрадковае, простае, суцэльнае, суцэльнакраёвае, лінейнае, да 17 мм даўжынёй, восенню афарбоўваецца ў чырванавата-буры колер і ападае разам з пакарочаным парасткам. 

Пыленне да распускання лісця. Мужчынскія шышкі дробныя, шарападобныя, 2–3 мм у дыяметры, жаўтаватыя, павіслыя, мяцёлчата сабраныя. Спелыя жаночыя шышкі адзінкавыя, акруглыя, да 35 мм у дыяметры, з 3–5 парамі супраціўных шчытападобных лускавінак, спачатку зялёныя, пры выспяванні бурыя, спеюць восенню ў год апылення. Пасля выспявання распадаюцца. Насенне трохграннае, бяскрылае.

## Пашырэнне 
Уключае 1–3 сучасныя рэліктавыя віды, распаўсюджаныя ў паўднёвай частцы Паўночнай Амерыкі (ЗША, Мексіка, Гватэмала). Культывуюцца ў розных рэгіёнах зямнога шара, мае некалькі сартоў, якія адрозніваюцца памерамі і формай кроны, формай пакарочаных парасткаў, афарбоўкай ігліцы. У Беларусі інтрадукаваны .

Святлалюбны, цеплалюбны, умерана зімаўстойлівы, аддае перавагу вільготнай і забалочанай глебе. Даволі ўстойлівы да гарадскіх умоў, параўнальна лёгка размнажаецца вегетатыўна. Расліна-доўгажыхар, працягласць жыцця якой дасягае 2500 і больш гадоў.

Драўніна мяккая, трывалая, устойлівая да гніення і пашкоджання насякомымі, прымяняецца ў будаўніцтве, для вырабу слупоў, мэблі і розных прадметаў быту. Каштоўная хуткарослая дэкаратыўная расліна.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кіпарысавыя
Селагінелавыя

**Селагіне́лавыя** (*Selaginellaceae*) — сямейства вышэйшых споравых раслін класа палушнікападобных.

## Апісанне 
Шматгадовыя травы вышынёй ад 5-10 см да 1 м (некаторыя віды сцелістыя, іх даўжыня некалькі метраў). Парасткі большасці выкапнёвых і некаторых сучасных відаў радыяльна-сіметрычныя, з размешчанымі па спіралі аднолькавымі лістамі. У большасці сучасных відаў парасткі двухбаковыя з чатырохрадным лістаразмяшчэннем: 2 рады драбнейшага лісця размяшчаюцца на верхнім баку парастка, а 2 рады буйнейшага лісця — па баках. Таму дробнае лісце называюць спінным, а буйное — бакавым. Лісце простае суцэльнакраёвае, зубчатае або раснічастае, з адной жылкай. На верхняй плоскасці ліста, каля яго асновы, ёсць невялікая плевачная нарасць — лігула, або язычок. У відаў, дзе парасткі размешчаны плагіятропна, у развілках сцябла з ніжняга боку фарміруюцца рызафоры — асаблівыя, анатамічна падобныя да сцябла структуры, на якіх развіваюцца прыдаткавыя карані. У відаў з артатропнымі парасткамі няма рызафораў, і таму прыдаткавыя карані фарміруюцца на сцябле.

Усе прадстаўнікі сямейства з’яўляюцца разнаспоравымі раслінамі. Мікра- і мегаспарангіі размяшчаюцца на верхнім баку спарафілаў. Спарафілы фарміруюць спараносныя зоны на парастках або, часцей, спараносныя каласкі (стробілы), прычым у кожнай спараноснай зоне або кожным стробіле ёсць як мікра-, так і мегаспарафілы. У мікраспарангіях развіваюцца шматлікія мікраспоры, а ў мегаспарангіях — толькі 4 мегаспоры, прычым у некаторых відаў можа захоўвацца толькі адна мегаспора, а 3 іншыя адміраюць. Мікраспоры прарастаюць і фарміруюць моцна рэдукаваны мужчынскі гаметафіт. А мегаспоры прарастаюць і пачынаюць фарміраваць жаночы гаметафіт. Пасля апладнення з зіготы развіваецца новае пакаленне спарафіту.

## Пашырэнне 
Сямейства аб’ядноўвае 750—770 відаў раслін, якія рознымі аўтарамі альбо ўключаюцца ў адзін буйны род , альбо дзеляцца на 17-19 больш дробных родаў і 7 падсямействаў. Прымітыўныя выкапнёвыя прадстаўнікі ўключаюцца ў род . Сучасныя прадстаўнікі шырока распаўсюджаны ва ўсіх частках свету, асабліва ў тропіках. Многія з іх — лясныя расліны; некаторыя віды з’яўляюцца эпіфітамі і растуць на дрэвах, некалькі відаў можна сустрэць у сухіх або сезонна сухіх раёнах.

З’яўленне сямейства, згодна з данымі малекулярнай сістэматыкі, адносіцца да канца дэвонскага — пачатку каменнавугальнага перыяду. Закамянеласці селагінелітэса адагнутага (*Selaginellites resimus*) з ніжняга карбону (каля 350⁠-⁠333 млн гадоў таму) з’яўляюцца самымі раннімі дакладна вядомымі выкапнёвымі прадстаўнікамі сямейства.

## Спасылкі 
*
Ікмадафіла

**Ікмадафі́ла** (*Icmadophila*) — род накіпных лішайнікаў сямейства ікмадафілавых.

## Апісанне 
Талом аднародны, дробназярністы, белавата-шэры або часам з блакітнаватым адценнем. Апатэцыі на кароткіх ножках (даўжыня 0,5–4 мм), амаль сядзячыя, дыяметр 2–4 мм, жаўтавата-ружовыя, з тонкім слаявінным краем, які хутка знікае, голыя або пакрытыя светлым налётам. Сумкі цыліндрычныя, змяшчаюць па 8 спор. Споры 12–25 × 4–6 мкм, 4‑клетачныя.

## Пашырэнне 
Cустракаюцца на верхавых балотах, у забалочаных лясах на торфе, на раслінных рэштках, на старых пнях і гнілой драўніне ў даўгамошных хвойніках і ельніках у зоне тайгі Паўночнага паўшар’я, у Паўднёвым паўшар’і — у гарах. У свеце вядома каля 7 відаў, у Беларусі cустракаецца .

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лішайнікі
Катэгорыя:Роды грыбоў
Катэгорыя:Аскаміцэты
Каенагоніум

**Каенаго́ніум** (*Coenogonium*) — род накіпных лішайнікаў сямейства каенагоніумавых.

## Апісанне 
Талом тонкі, зрэдку амаль непрыкметны, злітны або пляміста-разарваны, парошысты або дробназярністы, шаравата-белы, шаравата-зялёны да аліўкава-зялёнага. Падслаявіна белаватая. Апатэцыі даволі шматлікія, 0,1-0,5 мм у дыяметры, сядзячыя. Дыск злёгку ўвагнуты або плоскі, ад светла-аранжавага да цялесна-карычневага. Слаявінны край пастаянны, выпуклы, аднаго колеру з дыскам або крыху святлейшы. Уласны край апатэцыю (эксцыпул) 30-80 мкм шырынёй, бясколерны або амаль бясколерны, у верхняй частцы бывае бледна-брудна-жаўтаватым. Парафізы прамыя, у верхняй частцы часам з перагародкамі, неразгалінаваныя, на канцах злёгку булавападобна патоўшчаныя да 2-3 мкм, бясколерныя або ў верхняй частцы ад светла-карычнева-жаўтаватых да светла-аліўкава-жоўтых. Сумкі падоўжана-цыліндрычныя, споры падоўжаныя, 9⁠-⁠12 × 3⁠-⁠4 мкм.

## Пашырэнне 
Вядома каля 90 відаў, распаўсюджаны па ўсім свеце, прычым большасць з іх з трапічных рэгіёнаў Паўднёвага паўшар’я (Цэнтральная і Паўднёвая Амерыка). Растуць у вільготных трапічных лясах на ствалах дрэў, галінах, ліянах і лісці, радзей на драўніне, грыбах, раслінных рэштках. У Беларусі адзначаны  і , апошні від сустракаецца даволі часта, расце на кары хвоі і елкі ў хвойных і мяшаных лясах, радзей на кары ліставых дрэў (алешына, дуб, ліпа, клён), на раслінных рэштках (гумусе).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лішайнікі
Катэгорыя:Аскаміцэты
Катэгорыя:Роды грыбоў
Дарожна-транспартнае здарэнне ў Светлагорскім раёне (2025)

**Дарожна-транспартнае здарэнне ў Светлагорскім раёне** адбылося 10 кастрычніка 2025 года. Паводле інфармацыі СК РБ каля 19:15 на 72-м кіламетры дарогі  «Бабруйск — Мазыр — граніца Украіны» адбылося лабавое сутыкненне мікрааўтобуса Mercedes і пазадарожніка Volkswagen. Пры аварыі пацярпелі 19 чалавек, з іх загінулі 6, яшчэ 8, уключаючы падлетка, дастаўлены ў Светлагорскую ЦРБ, 3 пакінулі месца здарэння да прыбыцця медыцынскай дапамогі і 2 адмовіліся ад шпіталізацыі і былі накіраваны на амбулаторнае лячэнне. Пазней стала вядома, што загінулі 8 чалавек, сярод якіх і абодва кіроўцы. У ходзе следства стала вядома, што кіроўца маршрутнага таксі Mercedes здзейсніў спадарожнае сутыкненне з трактарам, які рухаўся з паўпрычэпам, пасля чаго не справіўся з кіраваннем і выехаў на паласу сустрэчнага руху, дзе здзейсніў сутыкненне з аўтамабілем Volkswagen.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гісторыя Светлагорскага раёна
Катэгорыя:Транспартныя здарэнні 2025 года
Катэгорыя:2025 год у Беларусі
Катэгорыя:Кастрычнік 2025 года
Катэгорыя:Падзеі 10 кастрычніка
Катэгорыя:Транспартныя катастрофы ў Беларусі
Калітропсіс

**Калітро́псіс** (*Callitropsis*) — род голанасенных хвойных раслін сямейства кіпарысавых, уключае адзін від — . 

## Апісанне 
Вечназялёнае аднадомнае дрэва вышынёй да 40 (60) м і дыяметрам ствала да 2 (4) м. Каранёвая сістэма добра развітая. Крона конусападобная або пірамідальная, звычайна з паніклай верхавінай і бакавымі парасткамі. Парасткі падоўжаныя, пляскатыя. Лісце (ігліца) накрыж супраціўнае, простае, суцэльнае, суцэльнакраёвае, даўжынёй да 2,5 мм; дарослае лісце лускападобнае, ювенільнае — часта іголкападобнае. 

Мужчынскія шышкі дробныя, прадаўгаватыя, даўжынёй 2–5 мм, жаўтаватыя. Спелыя жаночыя шышкі акруглыя, дыяметрам 8–12 мм, з 2–3 (4) парамі шчытападобных супраціўных лускавінак, спачатку зялёных з шызым налётам, пры выспяванні бурых, з невялікай нарасцю ў цэнтральнай частцы; спеюць звычайна на 2‑і год пасля апылення. Пасля выспявання ападаюць цалкам. Насенне пляскатае, з двума крыламі.

## Пашырэнне 
Распаўсюджаны ў халодных і ўмераных шыротах на заходнім Ціхаакіянскім узбярэжжы Паўночнай Амерыкі (Канада, ЗША). Шырока культывуецца ў розных рэгіёнах зямнога шара. У Беларусі інтрадукаваны, зрэдку культывуецца пераважна на поўдні. Мае мноства сартоў, якія адрозніваюцца памерамі раслін, формай кроны, афарбоўкай лісця.

Ценевынослівы, вільгацелюбівы, непатрабавальны да ўрадлівасці глебы, дрэнна пераносіць засуху, даволі зімаўстойлівы, сярэднеўстойлівы да гарадскіх умоў, устойлівы да шкоднікаў і хвароб, добра пераносіць стрыжку, даволі лёгка размнажаецца вегетатыўна. Працягласць жыцця складае да 1500 і больш гадоў.

Драўніна трывалая, устойлівая да гніення, шырока выкарыстоўваецца ў суднабудаванні, для вытворчасці мэблі, посуду, сталярных вырабаў, розных прадметаў быту. Каштоўная дэкаратыўная расліна. Лекавая расліна ў народнай медыцыне.

У культуры гібрыдызуе з відамі роду .

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дрэвы
Катэгорыя:Кіпарысавыя
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Манатыпныя роды раслін