open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гэты нягоднік Сідараў

**«Гэты нягоднік Сідараў»** — дзіцячая эксцэнтрычная камедыя рэжысёра Валянціна Горлава, знята на кінастудыі «Беларусьфільм». На экраны фільм выйшаў 21 мая 1984 года.

## Сюжэт 
У летні піянерскі лагер прыязджае юны геній, паэт, мастак і выдатнік Алёша Сідараў. Але адначасова ў гэты ж лагер накіроўваюць характарыстыку на хлопца з такім жа імем і прозвішчам, але абсалютнага хулігана, двоечніка і гультая. Прачытаўшы яе, усе без выключэння пачалі ставіцца да Алёшы адпаведна, а ўсе яго таленты ўспрымаць як злосныя парушэнні парадку. Вось і пачалі ўсім атрадам спрабаваць яго перавыхаваць. І чым лепш ён сябе праяўляў, тым больш безнадзейным яго лічылі.

Але ў канцы, на дзень адчыненых дзвярэй у лагер прыязджаюць бацькі Алёшы і расказваюць, хто на самай справе іх сын. Усім становіцца вельмі сорамна. І тут у атрадзе з’явіўся сапраўдны хуліган Сідараў.

## Акцёры і ролі 
## Здымачная група 
## Цікавыя факты 
* Прэм’ера адбылася 9 красавіка 1984 года
* У фільме ўдзельнічае Ансамбль «Мелодыя» пад кіраўніцтвам 
* У тым жа 1984 годзе выйшаў фільм «», які выкарыстоўвае той жа сюжэт (першая частка — «Хуліган»)
* Здымкі фільма праходзілі на мяжы РСФСР і Эстонскай ССР у размешчаных адна насупраць другой крэпасцях гарадоў Івангорад і Нарва. Эпізод у заапарку здымалі ў Мінску

## Літаратура 
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1971—1983). — Минск: Беларуская навука, 2000. — Т. 2. — 299 с. — ISBN 985-08-0023-2

## Спасылкі 
* Фільм «Этот негодяй Сидоров» на сайце kino-teatr.ru

Катэгорыя:Кінакамедыі СССР
Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Мадэм

**Мадэ́м** (скарачэнне ад поўнае назвы **ма**дулятар-**дэм**адулятар) — электронная прылада, мэтаю якой з’яўляецца замена лічбавых даных аналагавымі электрычнымі сігналамі (мадуляцыя) і наадварот (дэмадуляцыя), каб перасылаць даныя праз тэлефонныя, тэлеграфныя і тэлевізійныя лініі альбо радыёхвалі.

Мадэмы могуць быць:
* паводле выканання -
** **знешнія** — якія знаходзяцца звонку камп’ютара і злучаюцца з ім ці іншым прыёмнікам з дапамогай проваду (інтэрфейс: RS-232, USB, LPT, ethernet),
** **унутраныя** — як спецыяльная карта пашырэння, якая мантуецца ўнутры камп’ютара (інтэрфэйс: PCI, ISA) і ў пэўнай ступені выкарыстоўвае працэсар камп’ютара, альбо
** **убудаваныя** — якія з’яўляюцца унутранай часткай электроннага прыбора (мацярынскай платы, нэтбука ці док-станцыі).
* паводле тыпу спалучэння -
** **мадэмы для тэлефонных ліній**
*** **ISDN** — для камутаваных тэлефонных ліній,
*** **DSL** — для некамутаваных тэлефонных ліній,
** **кабельныя мадэмы** — якія абменьваюцца данымі праз спецыялізаваныя кабелі,
** **радыёмадэмы**

## Фотагалерэя 

Выява:T-DSL Modem.jpg|DSL-мадэм

Выява:WinmodemAndRegularModem.jpg|PCI Winmodem/Softmodem (злева) і ISA modem (справа)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Інфармацыйныя тэхналогіі
Катэгорыя:Камп’ютар
Горкі (Стаўбцоўскі раён)

**Го́ркі** (, ) — аграгарадок у Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнявецкага сельсавета.

Да 4 студзеня 1964 года вёска ўваходзіла ў склад Залужскага сельсавета, да 28 мая 2013 года — у склад Варацішчанскага сельсавета.

У Горках захаваўся прысядзібны парк Магнушэўскіх XIX-XX стагоддзяў.

## Спасылкі 
* Горкі на Radzima.org
* Горкі на сайце Глобус Беларусі
Казка пра Зорнага хлопчыка

**«Казка пра Зорнага хлопчыка»** — двухсерыйны тэлевізійны музычны фільм-казка па матывах твораў Оскара Уайльда. На экраны кінастужка з’явілася 6 студзеня 1984 года. Рэжысёр: Леанід Нячаеў.

## Сюжэт 
Як і ранейшы фільм «Зорны хлопчык» (1957 год), «Казка пра Зорнага хлопчыка» была знята па матывах дзвюх розных казак Уайльда, «Хлопчык-зорка» і «Дзень нараджэння Інфанты». Аднак у сюжэт, у адрозненне ад першай экранізацыі, унесены больш значныя змены, у прыватнасці, дададзены навукова-фантастычныя элементы і цалкам выключаная магія.

Іншапланецяне з далёкага сузор’я даўно жывуць рацыянальным жыццём, «вызвалілі» сябе ад усялякіх пачуццяў і эмоцый, адчуваюць дзіўны ўплыў невядомай энергіі. Гэтай энергіяй аказваецца святло любові, што ідзе ад егера з планеты Зямля, які назірае за сузор’ем. Прымаецца рашэнне паслаць на Зямлю дзіця «апошняй мадэлі» — будучага чалавека з халодным сэрцам. Але, як аказалася, матчына прывязанасць да сына не згасла канчаткова, і маці кідаецца ўслед за сынам на Зямлю. У гэты момант егер, які ўсё яшчэ назірае за небам, бачыць, як з неба падае зорка, і на месцы яе падзення знаходзіць хлопчыка. Егер бярэ яго да сябе на выхаванне. Праходзіць дзесяць гадоў. Маці хлопчыка, туляючыся па зямлі ў безвыніковых пошуках, ператвараецца ў жабрачку. Хлопчык за гэты час вырастае вельмі прыгожым і здольным, але залішне самаўпэўненым (яго называюць Зорка, але зусім не з-за паходжання, пра гэта доўга час ніхто не ведае, акрамя егера і сябра егера, а з-за яскравасці яго талентаў і, вядома, дзівоснай прыгажосці). Аднойчы варажбітка кажа яму, што ён нарадзіўся пад іншым сонцам і што маці яго шукае. Нарэшце, сустрэўшыся з маці і ўбачыўшы, што яна жабрачка, Зорка адрынвае яе, а затым сыходзіць з вёскі, дзе вырас, каб знайсці сваю сапраўдную маці. Аднак нягоды шляху, а больш за ўсё — новы сябар Зоркі, вясёлы хлопчык-гарбун. Гісторыя яго жыцця без маці, у лесе, далёка ад людзей, прымушаюць Зорку па-новаму зірнуць на тое, што ён зрабіў, раскаяцца ў сваім жорсткім ўчынку і цяпер ужо шукаць хай жабрачку, але менавіта тую, што прыходзіла за ім. У рэшце рэшт хлопчык з зорак адхіляе прыгажосць каралеўскай дачккі дзеля свайго сябра-гарбуна, знаходзіць маці і нават гатовы ахвяраваць сабой, каб абараніць яе. Справядлівы кароль, даведаўшыся пра дрэнныя паводзіны інфанты, умешваецца ў тое, што адбываецца. Іншапланецяне, якія назіралі ўсё, што адбываецца з Зоркай, ужо настолькі прасякнуты жывымі сапраўднымі пачуццямі, што шчыра плачуць і радуюцца шчасліваму фіналу.

## Літаратура 
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1971—1983). — Минск: Беларуская навука, 2000. — Т. 2. — 299 с. — ISBN 985-08-0023-2

Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Сезон 2013 ФК Дняпро Магілёў

У 2013-м годзе футбольны клуб «Дняпро» з Магілёва вярнуўся ў Вышэйшую лігу пасля гадавога перапынку.

Усяго ў сезоне 2013 клуб прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах: 
* Чэмпіянаце Беларусі 2013 (11 месца),  
* Кубку Беларусі 2013/2014 (выхад у чвэрцьфінал).

Таксама, па выніках сезону ў Вышэйшай лізе, «Дняпро» быў вымушаны бараніць сваё месца ў мацнейшым дывізіёне ў стыкавых матчах.

## Склад каманды 
|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

* Капітан каманды:  Віталь Булыга

### Трэнерскі штаб 
*  Вячаслаў Герашчанка (1972 г.н.) − галоўны трэнер (да 1 кастрычніка)
*  Уладзімір Касцюкоў (1954 г.н.) − трэнер па навукова-метадычнай працы, в.а. галоўнага трэнера (з 1 кастрычніка)
*  Аляксандр Вопсеў (1968 г.н.) − старшы трэнер (да ліпеня)
*  Ігар Чумачэнка (1976 г.н.) − трэнер (да жніўня)
*  Юрый Лукашоў (1974 г.н.) − трэнер (са жніўня)
*  Сяргей Сініцын (1972 г.н.) − трэнер брамнікаў (да ліпеня)
*  Аляксандр Чайка (1976 г.н.) − трэнер дубля, трэнер (з кастрычніка)

### Трансферы зіма 2012—2013 
#### Прыйшлі ў клуб 
#### Пакінулі клуб 
* З арэнды
** У арэнду

### Трансферы лета 2013 
#### Прыйшлі ў клуб 
#### Пакінулі клуб 
*няма ігракоў, якія б пакінулі клуб улетку*

## Спасылкі 
* Сезон 2013 на сайце football.by
* Сезон 2013 на сайце teams.by

2013
Дняпро Магілёў
Катэгорыя:2013 год у Магілёве
Лонданскі кінафестываль

**Лонданскі кінафестываль** (, скарочана *LFF*, таксама вядомы як ) — адзін з самых буйных і ўплывовых міжнародных кінафестываляў у Злучаным Каралеўстве. Праводзіцца штогод з 1956 года ў другой палове кастрычніка — пачатку лістапада ў Лондане.

Галоўным прызам кінафестывалю з'яўляецца «Сазерленд Трофі», ім узнагароджваюцца самыя арыгінальныя дэбютныя фільмы. Арганізатарам фестывалю з'яўляецца Брытанскі інстытут кіно, найбуйнейшым спонсарам газета The Times. Штогод на кінафоруме праводзіцца адбор з больш чым 300 дакументальных і кароткаметражных фільмаў з 50 краін свету. Традыцыйна праграма фестывалю ўключае ў сябе карціны, якія ў Вялікабрытаніі раней не дэманстраваліся, у тым ліку нядаўна адрэстаўраваныя. На кінафоруме штогод прадстаўлена праграма адукацыйных мерапрыемстваў, лекцый, майстар-класаў, прэзентацый падзей кінаіндустрыі.

## Узнагароды 
На кінафестывалі штогод прысуджаюцца прэміі ў наступных намінацыях:
* Сазерленд Трофі — асноўная ўзнагарода кінафоруму, якой удастойваюцца найлепшыя з упершыню прадстаўленых фільмаў.
* Прэмія Грырсана — прысуджаецца за найлепшы поўнаметражны дакументальны фільм на фестывалі. Узнагарода носіць імя шатландскага дакументаліста Джона Грырсана * Найлепшы фільм — прысуджаецца самым арыгінальным кінапрацам.
* Прэмія найлепшаму брытанскаму дэбютанту — прысуджаецца брытанскім сцэнарыстам, прадзюсарам, рэжысёрам, працы якіх сярод пачаткоўцаў былі прызнаныя найлепшымі на фестывалі.
* Узнагарода Брытанскага інстытута кіно «BFI Fellowships» — прысуджаецца рэжысёрам-дэбютантам кінафестывалю.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Лонданскага кінафестывалю

Катэгорыя:Кінафестывалі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1956 годзе
Катэгорыя:Культура Лондана
Золькі

**Зо́лькі** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Іжскага сельсавета. На 2012 год 23 двары, 30 жыхароў.

## Вядомыя асобы 
* Адам Гурыновіч. Пакінуў у сваёй спадчыне верш, прысвечаны Золькам: «Як у Зольках, у дзярэўні».

Золькі. Памятная дошка Адаму Гурыновічу.jpg|Помнік Адаму Гурыновічу
Золькі. Сямейная капліца Гурыновічаў.jpg|Сямейная капліца Гурыновічаў на каталіцкіх могілках, адноўленая ў 2008 г.
Золькі. Камяніца.jpg|Камяніца
Золькі. Клець.jpg|Клець

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Іжскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Цэле (раён)

**Цэле** () — раён у Германіі. Цэнтр раёна — горад Цэле. Раён уваходзіць у зямлю Ніжняя Саксонія. Займае плошчу 1.545,03 кв. км. Насельніцтва 182 444 чал. Шчыльнасць насельніцтва 118,1 чалавек/кв.км.
Афіцыйны код раёна 03 3 51.

Раён падраздзяляецца на 24 абшчыны.

## Гарады і абшчыны 
# Берген (13 481)
# Цэле (71 402)
# Фасберг (7 220)
# Хамбюрэн (10 150)
# Хермансбург (8 527)
# Унтэрлюс (4 115)
# Вітцэ (8 222)
# Вінзен (12 821)
;Управа Эшэдэ
# Эшэдэ (3 931)
# Хабігхорст (817)
# Хёфер (1 005)
# Шарнхорст (695)
;Управа Флотведэль
# Брокель (1 837)
# Айклінген (3 303)
# Ланглінген (2 352)
# Вінхаўзен (4 205)
;Управа Лахендорф
# Ансбек (1 664)
# Бедэнбастэль (1 041)
# Эльдзінген (2 260)
# Хонэ (1 838)
# Лахендорф (5 785)
;Управа Ватлінген
# Адэльхайдсдорф (2 472)
# Нінхаген (6 379)
# Ватлінген (6 317)

## Спасылкі 
* www.landkreis-celle.de Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Раёны Ніжняй Саксоніі
Сэм Уортынгтан

**Сэмюэл Генры Джэй Уортынгтан** (; нар. 2 жніўня 1976) — аўстралійскі  родам з Англіі. Сусветную вядомасць набыў дзякуючы галоўным ролям у фільмах Аватар, Бітва Тытанаў і Тэрмінатар: Выратаванне.

## Біяграфія 
Сэм Уортынгтан нарадзіўся 2 жніўня 1976 года ў Годалмінгу, графства Сурэй (Англія). Вырас і доўгі час жыў у Аўстраліі. Акцёрскаму майстэрству навучаўся ў Нацыянальным інстытуце драматычнага мастацтва (NIDA) у Сіднеі.

Да 2006 года Сэм быў вядомы галоўным чынам па ролях у тэлесерыялах Аўстраліі. Пасля 2002 года зняўся ў некалькіх эпізадычных ролях галівудскіх фільмаў («Вайна Харта», «Вялікі рэйд»). У 2006 годзе Уортынгтан спрабаваўся на ролю Джэймса Бонда ў фільме «Казіно „Раяль“».

У 2007 годзе Уортынгтан пасля пробаў атрымаў галоўную ролю Джэйка Салі ў фільме Джэймса Кэмерана «Аватар», якая прынесла яму сусветную вядомасць. Па рэкамендацыі Кэмерана сыграў Маркуса Райта ў фільме «Тэрмінатар: Выратаванне». Выканаў ролю Персея ў новым блокбастары «Бітва тытанаў» 2010 года.

У 2010 годзе Уортынгтан агучваў галоўнага пратаганіста гульні «Call of Duty: Black Ops», Алекса Мэйсана. У 2011 годзе, сумесна з Джона Хілам, Сэм зняўся ў перадрэлізным рэкламным роліку гульні «Call of Duty: Modern Warfare 3».

## Цікавыя факты 
* Рост Сэма — 178 см.
* Бачыць Сэм дрэнна, але ачкі не носіць, а з 2009 года па 2011 год — са стылістам Наталі Марк ().
* Уортынгтан прысутнічаў на прэм’еры «Аватара» ў Расіі. Гэта не першы яго візіт у Маскву і Санкт-Пецярбург. У адным з інтэрв’ю ён зрабіў нечаканае для зоркі баявікоў прызнанне: «Я ненавіджу спорт і не хаджу ў спартзалу».

## Фільмаграфія 
## Узнагароды і прэміі 
* У 2010 годзе на 36-й цырымоніі ўзнагароджання прэміяй «Сатурн» Уортынгтан стаў лаўрэатам у намінацыі «Найлепшы кінаакцёр» (за ўдзел у фільме «Аватар»).
* Намінант прэміі канала MTV 2010 года ў катэгорыях «Найлепшы пацалунак» (разам з Зоі Салдана), «Найлепшая бойка» (разам са Стывенам Лэнгам) і «Найлепшы кінагерой».

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сатурн»
Настальгія (фільм)

**«Настальгія»** () — мастацкі фільм Андрэя Таркоўскага 1983 года. Атрымаў прыз за найлепшую рэжысуру на Канскім фестывалі 1983 года. Аўтары сцэнарыя: Андрэй Таркоўскі, Таніна Гуэра.

## Сюжэт 
Рускі пісьменнік Андрэй Гарчакоў прыбывае ў Італію для вывучэння біяграфіі рускага кампазітара XVIII стагоддзя Паўла Сасноўскага (яго прататып — Максім Беразоўскі). Ён і яго перакладчыца Яўгенія прыязджаюць у кляштар, што ў Таскане. Там яна бачыць фрэскі П’ера дэла Франчэска. Андрэй застаецца ў машыне. Вакол яго Валь д’Орча. Ён хоча вярнуцца ў Расію. Але пэўныя акалічнасці перашкаджаюць яму. Потым яны едуць у гасцініцу. Яна здзіўленая, што Андрэй не хоча спаць з ёю і абражае яго, сцвярджаючы, што мае лепшага каханка.

У мясцовай водалячэбніцы ў гонар Кацярыны Сіенскай Андрэй знаёміцца з вар’ятам Даменіка. Апошні мае неадчэпную думку — прайсці з запаленай свечкай праз мінеральную крыніцу і тым самым выратаваць Свет. Яны збліжаюцца ад пакутлівай для іх адзіноты і неразумення з боку навакольных. Гуляючы 9 сімфонію Бетховена, Даменіка гаворыць, што матэматыкі памыляюцца, бо 1+1 — гэта не 2, але і не 1, і даказвае гэта дзвюма кроплямі аліўкавага алею. Пазней Андрэй даведаўся, што гэты чалавек жыў у лякарні для псіхічна хворых і выйшаў адтуль пасля краху фашызму. Пасля той замкнуў сваю сям’ю ў доме, каб уратаваць ад канца свету, пакуль іх не вызваліла мясцовая паліцыя, і цяпер ён жыве на вуліцы.

Падчас абстрактнага сну Андрэй бачыць іх усіх разам, перакладчыцу, сваю жонку і Мадонну. Андрэй заканчвае даследаванні і хоча вярнуцца ў Расію. Яўгенія з’язджае і потым тэлефануе яму з Рыма, кажучы, што выпадкова спаткала Даменіка на нейкім мітынгу, і той хоча, каб Андрэй прайшоў са свечкай сам. Перакладчыца паяўляецца са сваім каханкам Віторыа, які, здаецца, зусім ёй не цікавіцца і да таго ж замяшаны ў сумніўных бізнес афёрах. Андрэй ідзе ў перасохлы басейн. Але прайсці з запаленай свечкай ад аднаго канца да другога не вельмі проста. Яго сэрца недастаткова чыстае, каб свечка гарэла. У гэты час Даменіка, стоячы на коннай статуі, прамаўляе пра сусветнае братэрства людзей і любоў да прыроды. Ён грае сімфонію № 9 і падпальвае сябе. Тым часам Андрэю ўдаецца прайсці са свечкай цераз басейн.

## У ролях 
* Алег Янкоўскі — Гарчакоў
* Эрланд Юсефсан — Даменіка
* Даміцыяна Джардана — Эўджэнія
* Патрыцыя Тэрэна — жонка Гарчакова
* Лаўра дэ Маркі — пакаёўка
* Дэлія Бакарда — жонка Даменіка
* Мілена Вукотыч
і іншыя

Катэгорыя:Фільмы Італіі 1983 года
Катэгорыя:Фільмы СССР 1983 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 1983 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Італіі
Катэгорыя:Фільмы-драмы СССР
Катэгорыя:Фільмы-прытчы
Катэгорыя:Фільмы пра пісьменнікаў
Катэгорыя:Фільмы на італьянскай мове
Катэгорыя:Фільмы на рускай мове
Катэгорыя:Фільмы Андрэя Таркоўскага
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Андрэя Таркоўскага
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Таніна Гуэра
Горкі (значэнні)

**Горкі** — які мае своеасаблівы едкі пах. Назву **Го́ркі** маюць:

* Возера Горкі

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Горкі — вёска ў Жабінкаўскім раёне
* Віцебская вобласць:
** Горкі — вёска ў Бешанковіцкім раёне
** Горкі — вёска ў Верхнядзвінскім раёне
** Горкі — вёска ў Гарадоцкім раёне
** Горкі 1 — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Горкі 2 — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Горкі — аграгарадок у Лепельскім раёне
** Горкі 1 — вёска ў Мёрскім раёне
** Горкі 2 — вёска ў Мёрскім раёне
** Горкі — вёска ў Полацкім раёне
** Горкі — вёска ў Расонскім раёне
** Горкі — вёска ў Шумілінскім раёне
* Гомельская вобласць:
** Горкі — вёска ў Жлобінскім раёне
** Горкі — вёска ў Светлагорскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Горкі — горад у Горацкім раёне
** Горкі — вёска ў Краснапольскім раёне
** Горкі — вёска ў Крычаўскім раёне
** Горкі — вёска ў Чэрыкаўскім раёне
* Мінская вобласць:
** Горкі — пасёлак у Любанскім раёне
** Горкі — вёска ў Маладзечанскім раёне
** Горкі — вёска ў Пухавіцкім раёне
** Горкі — вёска ў Слуцкім раёне
** Горкі — аграгарадок у Старадарожскім раёне
** Горкі — аграгарадок у Стаўбцоўскім раёне
** Горкі — вёска ў Чэрвеньскім раёне
### Расія 
#### Пскоўская вобласць 
* Горкі (Усвяцкі раён)
#### Смаленская вобласць 
* Горкі (Сычоўскі раён)
* Горкі (Угранскі раён)
* Горкі (Цёмкінскі раён)
* Горкі (Ярцаўскі раён)

## Псеўданім 
* Аршыл Горкі, амерыканкі мастак
* Максім Горкі, савецкі і рускі пісьменнік
Куліха

**Кулі́ха** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Іжскага сельсавета.

## Назва 
Было зэльвянскае прозвішча Куль, горадзенскае Куловіч, з-пад Шчучына (Лядск) былі Кулейка і Кулейша. Ёсць літоўскія *Kulys, Kula, Kulaitis*, латышскія *Kulis, Ķūlis*. Аснова *Kul*- выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах.

## Гісторыя 
У 1921—1945 гадах засценак у складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Іжа, пазней (1932) у складзе гміны Вішнева.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 12 жыхароў, 2 двары.
* 1931 год — 19 жыхароў, 2 двары.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Іжскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Ахвярапрынашэнне (фільм)

**«Ахвярапрынашэнне»** () — філасофская драма, знятая Андрэем Таркоўскім ў 1986 годзе ў Швецыі, і якая стала апошнім фільмам рэжысёра. Карціна заваявала Спецыяльны гран-пры журы Канскага кінафестывалю (1986), прыз ФІПРЭСІ (1986), прыз Брытанскай кінаакадэміі (1988) і іншыя ўзнагароды.

## Сюжэт 
На востраве Готланд жыве Аляксандр, журналіст, пісьменнік, былы акцёр. Дзеянне фільма адбываецца ў яго дзень нараджэння. У яго ёсць жонка Адэлаіда, дачка Марта і сын, маленькі нямы хлопчык (пасля аперацыі на звязках). Ён саджае дрэва. Паштальён Ота, былы настаўнік гісторыі і філосаф, дастаўляе яму паштоўку «Шмат шчаслівых вяртанняў!». Потым прыязджае Віктар, урач і сябар сям'і. Ён прапануе падвезці іх да хаты. Але Аляксандр застаецца і распавядае Маленькаму чалавеку як яны з Адэлаідай знайшлі свой дом і як яны яго любяць.

Пасля яны ўсё збіраюцца ў доме. Служанка Джулія гатуе абед. Падарункі, кнігі, іконы, карты Еўропы семнаццатага стагоддзя, імгненна забаўляюць герояў, вяртаючы іх у мінулае, дзе вытокі іх веры і паходжання. Усе заўважаюць дзіўныя паводзіны Марыі. Ота заяўляе, што ён збірае "дзіўныя і незразумелыя падзеі ". Час, здаецца, спыніўся, але на самай справе жыццё поўнае размоў, жэстаў, пачуццяў. Толькі госці збіраюцца сесці за стол, як па радыё абвяшчаюць, што пачалася ядзерная вайна. У роспачы галоўны герой заяўляе, што прынясе ў ахвяру ўсё, што любіць («Я дам Табе ўсё, што я маю; сям'ю, дом, Маленькага чалавека») калі толькі ўсё гэта спыніцца. Ота раіць Аляксандру сысці і пераспаць з пакаёўкай Марыяй. Ота лічыць, што Марыя ведзьма. Аляксандр так і робіць.

На наступную раніцу ўсё выглядае нармальна. Яму здаецца, што нічога не было. Тым не менш, ён не забыўся абяцанне дадзенае Богу. Ён падманам адводзіць сям'ю на шпацыр і падпальвае дом. Убачыўшы пажар, сям'я бяжыць назад. З'яўляецца Марыя, Аляксандр хоча падысці да яе, але сям'я яго спыняе. Раптам з'яўляецца медыцынская машына і два медыкі ідуць за Аляксандрам і вязуць яго. Марыя едзе за ім на веласіпедзе, але раптам спыняецца ля дрэва, пасаджанага Маленькім чалавекам. Яна бачыць як ён палівае дрэва. Як толькі яна сыходзіць ён, лежачы ля дрэва, прамаўляе адзіную за ўвесь фільм фразу: «У пачатку было Слова. Чаму, тата?». Як і спачатку грае музыка Іаганам Себасцьяна Баха Страсці па Мацвею.

## У ролях 
* Эрланд Юзефсан — Аляксандр
* Алан Эдваль — Ота
* Валеры Мерэс — Юлія
* Сьюзен Флітвуд — Адэлаіда
* Гудрун Гісладоцір — Марыя
* Свен Вальтэр — Віктар
* Філіпа Францэн — Марта
* Томі Чэльквіст — Малы

Катэгорыя:Фільмы Андрэя Таркоўскага
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Андрэя Таркоўскага
Катэгорыя:Ватыканскі спіс фільмаў
Імпатэнцыя

**Імпатэнцыя** ( — бяссілле; палавая слабасць) — няздатнасць да палавога акту найчасцей (звыш 80 %) з-за парушэння эрэкцыі пеніса. Узнікае з-за пашкоджання спіннога мозга, хваробы семяннікоў, гіпофіза і гіпаталамус, пахвіннай і машоначнай грыжы.

## Прычыны 
Хваробе спрыяюць маларухомы лад жыцця, палавыя заражэнні, піеланефрыт, гідранефроз, ужыццё алкаголю і працоўная перанапруга.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Андралагічныя захворванні
Катэгорыя:Фізіялогія сексу
Катэгорыя:Сексуальная дысфункцыя
Зборная Беларусі па футболе U-21

**Зборная Беларусі па футболе U-21** (таксама **Маладзёжная зборная Беларусі па футболе**, **Моладзевая зборная Беларусі па футболе**, **Зборная Беларусі па футболе да 21 года**) — футбольная зборная, якая складаецца з ігракоў, узрост якіх на момант пачатку двухгадовага адборачнага цыклу да моладзевага чэмпіянату Еўропы не больш за 21 год.

У адрозненне ад нацыянальнай зборнай, якая ніколі не прабівалася на чэмпіянаты свету і Еўропы, моладзевая зборная тройчы (2004, 2009 і 2011) прымала ўдзел у фінальнай стадыі чэмпіянату Еўропы. У 2011 пад кіраўніцтвам Георгія Кандрацьева зборная заняла трэцяе месца на чэмпіянаце Еўропы і заваявала пуцёўкі на Алімпійскія гульні 2012 (дзе выступала пад сцягам алімпійскай зборнай).

## Галоўныя трэнеры 
* Іван Савосцікаў (1992—1999)
* Юрый Пунтус (2000—2005)
* Юрый Курненін (2006—2009)
* Георгій Кандрацьеў (2009—2011)
* Юрый Шуканаў (2011 — чэрвень 2012)
* Аляксей Вяргеенка (чэрвень 2012 — кастрычнік 2013)
* Ігар Кавалевіч (кастрычнік 2013 — лістапад 2016)
* Людас Румбуціс (люты 2017 — лістапад 2018)
* Міхаіл Мархель (снежань 2018 — чэрвень 2019)
* Сяргей Яромка (чэрвень 2019 — снежань 2020)
* Сяргей Ясінскі (снежань 2020 — лістапад 2023)
* Сяргей Яромка (з лютага 2024)

## Статыстыка выступленняў 
## Цяперашні склад 
Наступныя ігракі былі выкліканыя на ўдзел у таварыскіх матчах супраць Мальты (5 і 8 чэрвеня 2024).

*Статыстыка прыведзена станам на 4 чэрвеня 2024 года.*

|}

### Нядаўнія выклікі 
Наступныя ігракі, 2002 года нараджэння і маладзей, выклікаліся ў моладзевую зборную раней.

|}

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Моладзевая зборная на сайце Беларускай федэрацыі футбола 

Катэгорыя:Зборная Беларусі па футболе
Танзіліт

**Танзіліт** — запаленне паднябенных міндалін:

* Востры танзіліт (ангіна)
* Хранічны танзіліт
Піеланефрыт

[thumb|200px|[Паясніца|Паяснічны боль пры піеланефрыце]]
**Піеланефрыт** ( — лаханка + нырка) — запаленне ныркавай лаханкі праз заражэнне мікробам, што выклікае парушэнне функцыі нырак (нефрыт). Ускладненне хваробы вядзе да пашкоджання ныркі, што ўяўляе пагрозу для жыцця.

## Папярэджанне 
Прадухіленню хваробы спрыяе мачэнне кожныя тры гадзіны, пазбяганне стасункаў з заразнымі хворымі падчас успышак вострых рэспіраторных вірусных інфекцый (грып) і лячэнне карыесу, танзіліту, адэноідаў, запалення жоўцевага пузыра і ніжняга аддзела  (урэтрыт і цыстыт), пазбяганне празмерных цялесных нагрузак і пераахаладжэння.

## Прычыны 
Хваробе спрыяе ўскладнены адток мачы пры мочакаменнай хваробе і адэноме прадсталёвай залозы, нястача вітамінаў, пераахаладжэнне, зніжэнне імунітэту і цукровы дыябет.

## Праявы 
Хвароба выяўляецца праз высокую тэмпературу да +40°С, дрыжыкі, праліўны пот, боль у паяснічнай вобласці, смагу, млоснасць, парушэнне мочаспускання і з'яўленне мутнага асадка ў мачы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Захворванні нырак
Вострая рэспіраторная інфекцыя

**Вострая рэспіраторная інфекцыя** (ВРІ) — заражэнне вірусам (адэнавірус, грып, парагрып і рэспіраторна-сентыцыяльны) і бактэрыяй (пнеўмакок, стафілакок і стрэптакок) паветрана-кропельным шляхам (кашаль і чых).

## Папярэджанне 
Заражэнне прадухіляецца праз пазбяганне набліжэння на адлегласць метра да людзей з гарачкай і кашлем, змяншэнне дотыкаў да рота і носа, пазбяганне шматлюдных месцаў, штодзённае шматразовае мыццё рук вадой з мылам, штодзённае праветрыванне жылых памяшканняў, выкарыстанне масак пры стасунках з хворымі, працяглы начны сон, устойлівы расклад прыёму багатай на вітаміны ежы і штодзённае размінанне.

## Прычыны 
Заражэнню спрыяе набліжэнне да хворых на адлегласць метра і дотык да брудных паверхняў.

## Праявы 
Хвароба праяўляецца праз высокую тэмпературу, чханне, кашаль, насмарк, дрыжыкі і боль у мышцах.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Вірусныя інфекцыі
Катэгорыя:Захворванні органаў дыхання
Гумай

**Гумай** (*Sorghum halepense*), сорга алепскае, джонсанава трава — адзін з відаў сорга, шматгадовая травяністая расліна сямейства метлюжковых (злакаў), пустазелле.

Пашыраны ад Міжземнамор’я да Індыі і Кітая; на поўдні Сярэдняй Азіі і Казахстана, у Закаўказзі, на Паўночным Каўказе, у Крыме. Цяжкавынішчальнае пустазелле ў раёнах арашальнага земляробства, засмечвае пасевы сельскагаспадарчых культур. Размнажаецца вегетатыўна (ад карэнішчаў) і насеннем. Зялёная маса гумая — корм для буйной рагатай жывёлы і коней.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Просавыя
Катэгорыя:Кармавыя расліны
Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Інвазіўныя віды раслін
Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1805 годзе
Курнікі

**Ку́рнікі** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Іжскага сельсавета. На 2012 год 6 двароў, 12 жыхароў.

У 1789 годзе ў Маркаўскім старостве.

У 1938 годзе паселішча мае статус калоніі ў Вішнеўскай вясковай гміне.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Іжскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Хітрыдыяміцэты

**Хітрыдыяміцэты** (*Chytridiomycota*) — аддзел царства грыбоў (*Fungi*). Аб’ядноўвае больш за 120 родаў і каля 1000 відаў. Грыбніца слаба развітая, асноўная маса талома прадстаўляе сабой так званы , з якога вырастаюць рызоідныя . Самыя прымітыўныя прадстаўнікі зусім не маюць міцэлія, і цела іх у вегетатыўным стане прадстаўлена адзіночнай клеткай, часам пазбаўленай жорсткай клеткавай сценкі. Аснова клеткавай сценкі хіцінава-глюканавая, як і ў вышэйшых грыбоў.

## Асаблівасці біялогіі 
Хітрыдыяміцэты цесна звязаны з водным асяроддзем (марскім і прэснаводным), дзе паразітуюць на водарасцях і беспазваночных. Могуць выклікаць масавую гібель водных арганізмаў аж да амфібій. Могуць развівацца ў вільготных глебах і выклікаць хваробы вышэйшых раслін: чорную ножку капусты (*Olpidium brassicae*), рак бульбы (*Synchytrium endobioticum*) і інш., Аднак не такія небяспечныя, як ааміцэты. Меншая колькасць прадстаўнікоў — сапратрофы на субстратах, якія змяшчаюць хіцін, цэлюлозу і керацін.

Гаплоідныя зааспоры хітрыдыяміцэтаў забяспечаныя адным жгуцікам, пры руху заўсёды накіраваным назад, і могуць як непасрэдна даваць пачатак новаму гаплоіднаму арганізму, так і злівацца адзін з адным і ўжо тады ствараць дыплоідны арганізм, які фарміруе новыя гаплоідныя зааспоры (парадак *Chytridiales*). У шэрагу відаў мае месца палавы працэс па тыпу  (зліццё цэлых арганізмаў) або фармуюцца гаметы, адрозныя ад зааспор. У большасці прадстаўнікі аддзелу гаплонты, але сустракаецца і змена ядзерных фаз.

Паколькі ў жыццёвым цыкле хітрыдыяміцэтаў прысутнічаюць жгуцікавыя зааспоры, у канцы 1980-х — 1990-х гадах многія даследчыкі выключалі іх з царства грыбоў і адносілі да грыбападобных храмістаў. Прыкладна ў той жа час (1991—1996) з’явіліся даныя па ўльтраструктуры мітахондрый, хімічным складзе клетачных сценак і  аналізы гэтых арганізмаў, якія паказалі, што іх усё ж варта адносіць да сапраўдных грыбоў.

## Зноскі 
## Літаратура 
* Курс низших растений: Коллектив авторов, под общ. редакцией . — М.: Высшая школа, 1981. — 521 с.
* Лейман Д. Биология. Путеводитель. (Серия: Без тайн)
* Kirk P. M., Cannon P. F. et al. Ainsworth & Bisby’s Dictionary of the Fungi. — CAB International, 2008. — P. 142. — ISBN 978-0-85199-826-8.

## Спасылкі 
* Таксанамія на сайце www.mycobank.org


Катэгорыя:Аддзелы грыбоў
Сезон 2013 ФК БАТЭ

У 2013-м годзе футбольны клуб БАТЭ з Барысава прымаў удзел у пяці афіцыйных турнірах: 
* Чэмпіянаце Беларусі 2013 (1 месца), 
* Лізе Еўропы 2012/2013 (вылет у 1/16 фінала),
* Суперкубку Беларусі 2013 (перамога), 
* Кубку Беларусі 2013/2014 (выхад у чвэрцьфінал),
* Лізе чэмпіёнаў 2013/2014 (вылет у другім адборачным раўндзе)

## Склад каманды 
### Ігракі 
|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

* Капітан каманды:  Дзмітрый Ліхтаровіч

*Заўвагі*
# Ігрок пакінуў ФК БАТЭ (яго нумар можа быць выдадзены іншаму іграку).
# Дзмітрый Мазалеўскі ўлетку змяніў 10-ты нумар на 19-ты.
# У матчах Лігі Еўропы 2012/2013 Віталь Гайдучык выступаў пад нумарам 41, Павел Няхайчык пад нумарам 43, Аляксандр Глеб пад нумарам 15, Дзмітрый Мазалеўскі пад нумарам 13

### Трэнерскі штаб 
*  Віктар Ганчарэнка (1977 г.н.) — галоўны трэнер (да 12 кастрычніка)
*  Аляксандр Ермаковіч (1975 г.н.) — старшы трэнер, галоўны трэнер (з 12 кастрычніка)
*  Аляксей Бага (1981 г.н.) — трэнер
*  Аляксандр Федаровіч (1973 г.н.) — трэнер брамнікаў
*  Аляксандр Башмакоў (1950 г.н.) — трэнер-селекцыянер (з ліпеня)
*  Аляксандр Лісоўскі (1975 г.н.) — трэнер дубля, трэнер (з кастрычніка)

### Трансферы зіма 2012—2013 
#### Прыйшлі ў клуб 
#### Пераходы ігракоў арэнды 
#### Пакінулі клуб 
* У арэнду
** З арэнды

### Трансферы лета 2013 
#### Прыйшлі ў клуб 
#### Пакінулі клуб 
#### Пераходы ігракоў арэнды 
* У арэнду
** З арэнды

## Спасылкі 
* Сезон 2013 на сайце football.by
* Сезон 2013 на сайце teams.by

2013
БАТЭ
Катэгорыя:Чэмпіёнскія сезоны паводле футбольных клубаў Беларусі
Казяльцовыя

**Казяльцовыя** (*Ranunculaceae*) — сямейства двухдольных адна- і шматгадовых травяністых раслін, радзей кустоў і ліян.

## Апісанне 
У межах сямейства казяльцовых прасочваецца эвалюцыя ад раслін з кветкамі правільнымі, ацыклічнымі і геміцыклічнымі, з нявызначаным лікам членаў кветкі, да кветак правільных, цыклічных са стабілізацыяй гінецэя да 5 і далей да кветак зігаморфных з далейшай рэдукцыяй гінецэя да 1 (рагулькі палявыя). Характэрна выпрацоўка прыстасаванняў да распаўсюджвання пладоў ветрам; у выніку плод становіцца аднанасенным, нераскрывальным (арэшак) і на ім узнікаюць прыдаткі-валаскі — , , .

Эвалюцыя кветак ішла ў напрамку прыстасавання да апылення рознымі насякомымі. Некаторыя віды не маюць нектарнікаў (павойнік, пылюшнік, кураслеп, пралеска), насякомых прывабліваюць пылком. Шэраг раслін мае даволі разнастайныя нектарнікі: паглыбленні пры аснове пладалісцікаў у , у выглядзе ямкі ў аснове пялёстка (казялец, мышахвоснік), у выглядзе стамінодыяў (княжык сібірскі), з недаразвітых тычынак, з пялёсткаў (, , ). Для распаўсюджання пладоў вадой (гідрахарыя) у некаторых відаў казяльцовых, якія растуць на балотах, семя ахавана ад намакання шчыльным эндакарпам, а пад эпідэрмай знаходзяцца буйныя паветраныя акаркавелыя клеткі, утвараючыя плавальны пояс (, ). У  насенне разбухае і ператвараецца ў плавальны орган. Іншы раз вадой разносяцца плады, прыстасаваныя для пераносу ветрам. У многіх казяльцовых плады прыстасаваны да пераносу жывёламі на іх знешніх покрывах. Кручкаватыя і  і іншых з’яўляюцца органамі прымацавання да футра жывёл, пер’я птушак, адзення людзей (заахарыя, антрапахарыя). У казяльцовых назіраецца распаўсюджанне зачаткаў раслін жывёламі, птушкамі, якія з’ядаюць плады і насенне і распаўсюджваюць з экскрэментамі (эндазаахарыя). У многіх лясных відаў насенныя зачаткі раслін распаўсюджваюцца мурашкамі (мірмекахарыя).

## Арэал 
На тэрыторыі Беларусі 18 родаў, каля 50 відаў, найбольш пашыраныя , , , .

## Роды 
Паводле даных GRIN у сямейства Казяльцовыя ўваходзяць роды:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* , манатыпны род шматгадовых раслін з адзіным відам  Назва гэтага роду раслін дакладна супадае з назвай роду птушак .
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Значэнне і выкарыстанне 
Казяльцовыя — расліны багатыя алкалоідамі, гліказідамі, з-за чаго некаторыя з іх — важныя лекавыя, а таксама ядавітыя. Большасць казяльцовых раслін ядавітыя. Выкарыстоўваюцца ў медыцыне адоніс вясновы, боцікі і інш. Сярод казяльцовых ёсць дэкаратыўныя з прыгожымі кветкамі, фарбавальныя і пустазельныя віды. Дэкаратыўныя віды: ворлікі, боцікі, рагулькі, чарнушка. У травастоі лугоў расліны сямейства казяльцовых — непажаданы кампанент па прычыне ўтрымання ядавітых алкалоідаў і ў сувязі з гэтым іх не ядуць сельскагаспадарчыя жывёлы.

## Літаратура 
* *Сапегін Л. М.* Батаніка. Сістэматыка вышэйшых раслін. 2-е выд. — Мінск, 2011.


Катэгорыя:Сямействы раслін
Леснікі (Вілейскі раён)

**Леснікі́** — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Іжскага сельсавета. На 2012 год 2 двары, 2 жыхары.

## Гісторыя 
У 1938 годзе вёска адносілася да Вішнеўскай вясковай гміны.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Іжскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Альпідый капусны

**Альпідый капусны** (*Olpidium brassicae*) — від паразітычных грыбоў класа хітрыдыяміцэтаў.

## Апісанне 
Узбуджальнік чорнай ножкі расады капусты, радыскі, салаты. Каранёвая шыйка і аснова сцябла чарнеюць і загніваюць, расліна гіне.

Вегетатыўнае цела — кавалачак плазмы, якая пасля дзялення ядра ператвараецца ў зоаспарангій з зааспорамі; аптымапьныя ўмовы для развіцця — загушчанасць пасеваў, лішкавае ўвільгатненне глебы. Зімуе грыб цыстамі ў глебе.

Меры барацьбы: прарэджванне пасеваў, праветрыванне і дэзінфекцыя парнікоў.

## Літаратура 
* Альпідыум // Беларуская ССР: Кароткая энцыклапедыя. Т. 2. — Мн.: БелСЭ. 1979.

Катэгорыя:Хітрыдыяміцэты
Любкі

**Лю́бкі** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Іжскага сельсавета. На 2012 год 35 двароў, 55 жыхароў.

## Гісторыя 
У 1561 годзе — сяло, падоранае Жыгімонтам Аўгустам Войстамскай парафіі.

У 1612 годзе ва ўласнасці Станкевічаў. Прададзены Карэйвам.

У 1766 годзе ў маёнтку Войстам.

У другой палове XIX стагоддзя Любкі адносяцца да Рускасельскай грамады.

У 1915—1916 гадах тут размяшчалася салдацкая кухня расійскіх войскаў. Ад неасцярожнага абыходжання з агнём згарэў увесь цэнтр вёскі. Цэнтр адбудоўваць не сталі.

У 1938 годзе — у Войстамскай вясковай гміне.

З 1940 года ў складзе Куранецкага раёна Вілейскай вобласці БССР.

У 1950 годзе створаны калгас імя Сталіна, які аб’яднаў 46 сялянскіх гаспадарак.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Іжскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Хітрыдыяльныя

**Хітрыдыя́льныя** (*Chytridiales*) — парадак хітрыдыевых грыбоў.

## Апісанне 
Вегетатыўнае цела ў выглядзе пратаплазменнай масы або авальнай ці цыліндрычнай клеткі, укрытай абалонкай, ад яхой адыходзіць міцэлій. Бясполае размнажэнне адбываецца з дапамогай аднажгуцікавых зааспор, палавое (аагамія, гаметагамія, саматагамія) — у неспрыяльных умовах.

## Арэал і экалогія 
Пашыраны ўсюды. На Беларусі больш за 10 відаў з родаў ,  і . Сапратрофы на раслінных і жывёльных рэштках, паразіты на водных грыбах, мікраскапічных жывёлах і водарасцях.

## Класіфікацыя 
Адрозніваецца 5 сямействаў, каля 80 родаў, больш за 400 відаў.

## Значэнне 
Узбуджальнікі хвароб вышэйшых раслін — чорнай ножкі сельскагаспадарчых культур і раку бульбы.

## Літаратура 
* Бельская С. Хітрыдыяльныя // БЭ ў 18 т. Т. 17. Мн., 2003.

Катэгорыя:Хітрыдыяміцэты
Альтэрнарыя

**Альтэрнарыя** (*Alternaria*) — род паразітычных і сапрафітных недасканалых грыбоў сямейства плеяспоравых.

## Апісанне 
На Беларусі найбольш вядомы  і  — узбуджальнікі альтэрнарыёзу бульбы, памідораў, насеннікаў капусты. Выклікаюць сухую плямістасць. Зніжаюць ураджай бульбы і памідораў, усходжасць насення капусты.

Міцэлій утварае цёмныя плямы з канідыямі, якімі грыбы размнажаюцца. Зімуюць грыбы міцэліем.

## Некаторыя віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Значэнне 
Узбуджальнікі альтэрнарыёзу.

Меры барацьбы: знішчэнне раслінных рэшткаў, пратручванне насення капусты, фунгіцыды.

## Літаратура 
* Альтэрнарыя // Беларуская ССР: Кароткая энцыклапедыя. Т. 2. — Мн.: БелСЭ. 1979.

Катэгорыя:Плеяспоравыя
Катэгорыя:Роды грыбоў
Іванава дзяцінства

**«Іванава дзяцінства»** () — фільм Андрэя Таркоўскага па матывах аповесці Уладзіміра Багамолава «Іван». Прэм’ера адбылася 9 мая 1962 года. Першы поўнаметражны фільм рэжысёра, які прынёс яму сусветную вядомасць і заваяваў высокія прызы на міжнародных кінафестывалях.

## Сюжэт 
Дзеянне фільма адбываецца ў час Вялікай Айчыннай вайны. 12-гадовы Іван стаў разведчыкам. Вайна пазбавіла хлопчыка маці, ён апантаны нянавісцю да ворага і жаданнем помсціць. Толькі сны вяртаюць Івану адабранае дзяцінства. Аднак да Дня Перамогі яшчэ далёка…

## У ролях 
* Мікалай Бурляеў — Іван
* Валянцін Зубкоў — капітан Холін
* Яўген Жарыкаў — старшы лейтэнант Гальцаў
* Сцяпан Крылоў — старшына Катасонаў
* Мікалай Грынько — падпалкоўнік Гразноў
* Валянціна Малявіна — Маша
* Уладзімір Марэнкаў — Малышаў
* Дзмітрый Мілюценка — звар'яцелы стары
* Ірына Тарковская (Ірма Раўш) — маці Івана
* Мікалай Смарчкоў — старшына
* Андрэй Міхалкоў-Канчалоўскі — салдат
* Іван Саўкін — эпізод
* Вера Мітурыч — эпізод

Катэгорыя:Фільмы Андрэя Таркоўскага
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Андрэя Таркоўскага
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залаты леў»
Салярыс (фільм, 1972)

**«Салярыс»** — драма, знятая Андрэем Таркоўскім у 1972 годзе па матывах аднайменнага рамана польскага пісьменніка-фантаста Станіслава Лема пра этычныя праблемы чалавецтва праз прызму кантактаў з пазаземным розумам. Шырокаэкранны фільм складаецца з дзвюх роўных частак.

Узнагароджаны Спецыяльным гран-пры журы Канскага кінафестывалю.

## Сюжэт фільма 
Дзеянне адбываецца ў будучыні. Салярыстыка — навука, якая вывучае далёкую планету Салярыс, — зайшла ў тупік. На Зямлі разгараецца дыскусія — ці працягваць марнаваць рэсурсы на даследаванні планеты або канчаткова згарнуць іх. Спрэчкі падагравае сведчанне пілота Бертана, некаторыя робяць з яго выснову, што акіян планеты, магчыма, мае розум. Псіхолаг, доктар Крыс Кельвін вылятае на Салярыс, каб прыняць рашэнне на месцы.

На вялізнай арбітальнай напаўзакінутай навуковай станцыі «Салярыс» ужо некалькі гадоў жывуць толькі трое навукоўцаў: Снаўт, Сарторыус і Гібарыян. Апынуўшыся на станцыі, скептычна настроены Крыс выяўляе, што яе экіпаж змучаны невытлумачальнымі з'явамі: да людзей прыходзяць «госці» — матэрыяльнае ўвасабленне іх самых пакутлівых успамінаў. Пазбавіцца ад «гасцей» немагчыма ніякім чынам — яны вяртаюцца зноў і зноў. Снаўт цалкам дэмаралізаваны, Сарторыус ратуецца пад маскай халоднага, цынічнага даследчыка, а Гібарыян скончыў жыццё самагубствам незадоўга да прыбыцця Кельвіна. Зямляне, напэўна, самі сталі аб'ектам даследаванняў з боку разумнага акіяна планеты.

Пакуль Кельвін спіць, «госць» прыходзіць і да яго. Акіян матэрыялізуе вобраз яго загінулай дзесяць гадоў таму жонкі, Хары. Спачатку Кельвін, як і іншыя салярысты, спрабуе пазбавіцца ад двайніка, але марна. З часам Кельвін пачынае ставіцца да «госця», як да жывога чалавека. Копія Хары таксама паступова ўсведамляе сваю сутнасць. Замест запраграмаванай патрэбы неадлучна знаходзіцца каля Кельвіна ў ёй развіваецца чалавечая здольнасць да самастойнага прыняцця рашэнняў. Разумеючы, што сваім існаваннем яна робіць Кельвіну пакуты, яна спачатку спрабуе забіць сябе, а пасля няўдачы просіць Снаўта і Сарторыуса яе знішчыць, што яны і робяць шляхам анігіляцыі. Потым Сарторыус і Снаўт праводзяць эксперымент, паслаўшы энцэфалаграму Кельвіна акіяну, і ён прыносіць вынік — візіты «гасцей» спыняюцца. Затое акіян пачаў праяўляць іншую незразумелую актыўнасць — пачалі з'яўляцца дзіўныя астравы на яго паверхні.

У фінале Крыс Кельвін вяртаецца да бацькі, і абодва застываюць на парозе дома ў позе персанажаў «Вяртання блуднага сына» Рэмбранта. Пасля гэтага камера падымаецца ўверх, верагодна, што на самай справе гэта не Зямля, а востраў у акіяне Салярыс.

Катэгорыя:Фільмы СССР 1972 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 1972 года
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя фільмы 1972 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы СССР
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя фільмы СССР
Катэгорыя:Фантастычныя фільмы пра космас
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Расіі
Катэгорыя:Фільмы на рускай мове
Катэгорыя:Экранізацыі раманаў
Катэгорыя:Экранізацыі літаратурных твораў фантастыкі
Катэгорыя:Фільмы Андрэя Таркоўскага
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Андрэя Таркоўскага
Катэгорыя:Фільмы студыі «Масфільм»
Катэгорыя:Выдатныя фільмы (Роджэр Эберт)
Ляда (Вілейскі раён)

**Ля́да** — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Іжскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 30 км на паўночны захад ад горада Вілейка, за 133 км ад Мінска.

## Гісторыя 
У 1867 годзе засценак у Вілейскім павеце Віленскай губерні Расійскай імперыі, належаў аднадворцу Міхаілу Невяровічу; у 1897 годзе ў Іжскай воласці таго ж павета.

З 1921 года вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, належала да Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Іжа, пазней (1932) у складзе гміны Вішнева.

З лістапада 1939 года ў БССР, з 4 снежня 1939 года ў Вілейскім павеце і вобласці, з 15 студзеня 1940 года ў Куранецкім раёне, з 12 кастрычніка 1940 года ў Іжскім сельсавеце. З чэрвеня 1941 года да 4 ліпеня 1944 года акупіравана нацыстамі. З 20 верасня 1944 года ў Куранецкім, з 5 ліпеня 1946 года ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 года Мінскай абласцей. Землі знаходзіліся ў складзе калгаса «Світанне», затым СВК «Іжа».

## Насельніцтва 
* 1897 год — 114 жыхароў, 11 двароў.
* 1921 год — 87 жыхароў, 13 двароў.
* 1931 год — 88 жыхароў, 12 двароў.
* 1960 год — 91 жыхар.
* 1988 год — 30 жыхароў, 17 двароў.
* 2008 год — 10 жыхароў, 8 гаспадарак.
* 2012 год — 6 жыхароў, 5 гаспадарак.
* 2019 год — 3 чал.

## Літаратура 
* 
*  — С. 660.
* 

Катэгорыя:Іжскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Муляры (Вілейскі раён)

**Му́ляры** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Іжскага сельсавета. На 2012 год 27 двароў, 52 жыхары.

## Гісторыя 
У 1938 годзе — вёска ў Вішнеўскай вясковай гміне. 28 двароў, 129 жыхароў.

З 1940 года ў складзе Куранецкага раёна Вілейскай вобласці БССР.

3 верасня 1949 года сяляне Муляраў аб’ядналіся ў калгас імя Будзённага. У пачатку 1950-х гадоў калгас далучыўся да калгаса імя Кірава (цэнтр у вёсцы Золькі).

У 2003 годзе ў вёсцы было 27 двароў, 52 жыхары.

## Вядомыя асобы 
* Ядвіга Пастарнак, нарадзілася ў 1927 годзе. Верніца-каталічка, якой у 2013 годзе Папа Рымскі Францішак даслаў падзячны ліст. Упершыню ў гісторыі такі дакумент быў напісаны Папам па-беларуску.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Іжскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Навадубава

**Наваду́бава** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Іжскага сельсавета. На 2012 пастаянных жыхароў няма.

## Гісторыя 
З 1940 года ў складзе Куранецкага раёна Вілейскай вобласці БССР.

Панесла значныя людскія страты ў часе Другой сусветнай вайны. З 14 мужчын, прызваных у 1944 годзе ў Чырвоную Армію, вярнуліся толькі 2.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Іжскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Ролічы

**Ро́лічы** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Іжскага сельсавета. На 2012 год 27 двароў і 51 жыхар.

Адна вуліца з усходу на захад. Брукаваная.

## Гісторыя 
Дата заснавання невядомая

У 1844 годзе жыло 15 сем’яў.

У 1904 годзе — 41 сям’я (282 чалавекі).

У 1938 годзе ў складзе Вішнеўскай вясковай гміны Вілейскага павета. 36 дамоў, 191 жыхар.

З 1940 года ў складзе Куранецкага раёна Вілейскай вобласці БССР.

Зімой у пачатку 1941 года тут арганізаваны калгас «Чырвоная Армія». Старшыня Фёдар Ніканоравіч Кулак.

У 2003 годзе тут было 38 дамоў, 87 жыхароў.

Ролічы. Камяніца (01).jpg|Камяніца
Ролічы. Клець (03).jpg|Клець

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Іжскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Спягла

**Спя́гла** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Іжскага сельсавета.

## Гісторыя 
Упершыню згадваецца ў 1503—1504 годзе як воласць Спягло (Спегляны) у Крэўскім павеце, якую вялікі князь Аляксандр даў мсціслаўскаму князю Міхаілу Іванавічу Заслаўскаму.

## Славутасці 
* Свята-Успенская царква 1923 г.

## Вядомыя асобы 
* Зянон Ломаць — беларускі дзяржаўны дзеяч, у 2006—2010 гадах старшыня Камітэту дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь. Ахрышчаны ва Успенскай царкве ў Спягле ў 1944 годзе.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Іжскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Заазёрная (Маларыцкі раён)

**Заазёрная** (, ) (да 30 ліпеня 1964 года **Аннаспа́ская**) — вёска ў Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Олтушскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 2025 — 56 гаспадарак, 120 жыхароў

## Спасылкі 
Катэгорыя:Олтушскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Маларыцкага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Вуткі

**Ву́ткі** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Іжскага сельсавета. У 2012 годзе 5 двароў, 7 жыхароў.

## Гісторыя 
Паселішча вядомае з 1789 года. Як вёска ў маёнтку Спягла ва ўласнасці Алаізія Сулістроўскага.

У пачатку XX стагоддзя 111 жыхароў, з іх 55 мужчын. Ім належала 61 дзесяціна зямлі.

У 1931 годзе — вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Іжа; 18 двароў, 86 жыхароў. З 1932 года ў гміне Войстам.

З 1940 года ў складзе Куранецкага раёна Вілейскай вобласці БССР.

У 1950 годзе ўтворана вытворчая брыгада калгаса імя Калініна (з 1957 года — «Рассвет»). Цэнтр калгаса — вёска Іжа.

У 2003 годзе 6 двароў, 12 жыхароў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Іжскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Гарады Германіі

У Германіі колькасць населеных пунктаў, якія маюць статус горада ( — даслоўна *гарадское права*), складае 2063 па стане на 1 студзеня 2012 года. З іх толькі чатыры (Берлін, Гамбург, Мюнхен і Кёльн) маюць насельніцтва большае за 1 мільён чалавек.

## Спіс гарадоў Германіі 
## Спіс буйных гарадоў Германіі 
Інфармацыя пра колькасць насельніцтва гарадоў у табліцы дадзена па абноўленых даных на 31 снежня 2011 года з улікам вынікаў перапісу насельніцтва 2011 года.

																							

## Спасылкі 
* Федэральнае статыстычнае кіраванне Германіі (Statistisches Bundesamt)
* Гарады і сельскія населеныя пункты федэральных земляў Германіі паводле даных афіцыйных крыніц ФРГ 
* Гарады і акруга федэральных земляў Германіі паводле даных афіцыйных крыніц ФРГ 


Германія
Катэгорыя:Спісы:Германія
Старадубава

**Стараду́бава** (, ) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Іжскага сельсавета. У 2012 годзе 4 двары, 5 жыхароў.

## Гісторыя 
Паселішча вядомае з 1789 г. Як засценак Дубава ў Маркаўскім старостве. Тры двары («дымы»).

У 1907 годзе на двух участках (41 дзесяціна) зямлі жылі 39 чалавек (5 сем'яў).

У перыяд Першай сусветнай вайны ў непасрэднай блізасці ад лініі фронту з боку расійскай арміі.

У 1938 годзе — вёска Старое Дубава ў Вішнеўскай вясковай гміне Вілейскага павета. 8 двароў, 54 жыхары.

З 1940 года ў складзе Куранецкага раёна Вілейскай вобласці БССР.

У 2003 годзе 7 двароў, 13 жыхароў.

## Капліца ў Старадубаве 
Драўляная капліца Маці Божай Суцяшэння ў Старадубаве была пабудавана ў 1934 годзе. У святыні рэгулярна праводзіліся службы, дзеля якіх туды прыязджалі святары з Вішнева. Капліца праіснавала да 1963 года. У гэтым годзе яе разабралі і перавезлі ў цэнтр сельсавета вёску Іжа і зрабілі кухню пры мясцовай бальніцы. Пасля разборкі адкінуты пашкоджаны каплічны крыж падабрала, аднавіла і захавала жыхарка суседняй вёскі Муляры Ядвіга Пастарнак. У 2011 годзе Пастарнак перадала гэты крыж на новую капліцу ў Куранцы.

У 2013 годзе Папа Рымскі Францішак даслаў Ядвізе Пастарнак падзячны ліст. Упершыню такі дакумент быў напісаны Папам па-беларуску.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Іжскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Шляпы

**Шляпы** — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Іжскага сельсавета.

## Гісторыя 
Першыя афіцыйныя згадкі пра Шляпы датуюцца 1923 годам: тады вёска была даволі вялікая, налічвала 42 двары і 244 жыхары.

З 1940 года ў складзе Куранецкага раёна Вілейскай вобласці БССР.

## Памятныя мясціны 
У вёсцы знаходзяцца могілкі часоў Першай сусветнай вайны.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Іжскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна
Ямы

**Ямы** — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Іжскага сельсавета. У 2005 годзе 1 жылы двор, 1 жыхар.

Вуліца з аднабаковай забудовай з поўдня на поўнач.

## Гісторыя 
Паселішча вядомае з 1789 года як засценак у Маркаўскім старостве ва ўласнасці зямяніна Аляксея Дурэйкі.

У 1938 годзе — вёска ў Войстамскай вясковай гміне Вілейскага павета. 3 двары, 15 жыхароў.

З 1940 года ў складзе Куранецкага раёна Вілейскай вобласці БССР.

У 2003 годзе 2 двары, 6 жыхароў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Іжскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вілейскага раёна