open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Эвістар

**ААТ «Завод „Эвістар“»** — беларуская кампанія па вытворчасці электроннай і электратэхнічнай прадукцыі, знаходзіцца ў Віцебску.

## Гісторыя 
Завод быў створаны ў 1964—1967 гадах. Да 1975 года называўся **Віцебскі завод тэхналагічнага абсталявання электратэхнічнай і прыборабудаўнічай прамысловасці**. Завод уваходзіў у 6-е галоўнае ўпраўленне Міністэрства электроннай прамысловасці СССР, з 1991 года быў падпарадкаваны Дзяржкамітэту Рэспублікі Беларусь па прамысловасці і міжгаліновым вытворчасцям (з 1994 года — Міністэрства прамысловасці Рэспублікі Беларусь). У першым квартале 1993 года 450 работнікаў «Эвістара» адправіліся ў пазачарговыя вакацыі.

У 1994 годзе завод быў перададзены дзяржаўнаму канцэрну «Планар». Станам на 1995 год на прадпрыемстве працавалі 2300 чалавек. У 2000 годзе завод быў пераўтвораны ў вытворчае рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства «Завод „Эвістар“». 99,93 % акцый кампаніі знаходзяцца ў дзяржуласнасці ў асобе Віцебскага аблвыканкама, які перадаў права кіравання маёмасцю аб’яднанню «Віцебскпрам».

У 2014 годзе завод выставіў на продаж два вытворчыя карпусы
Выява:2022.11.22 Vintage Chandelier Evistor 1980s.jpg
Выява:2022.06.14 Vintage Table Lamp.jpg

Станам на 2020 год завод вырабляў лінейныя электрамеханізмы-актуатары, камплектуючыя для аўтатрактарнай тэхнікі, прэс-формы, літформы, штампы. Завод таксама вырабляў дэталі па міжзаводскай кааперацыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Вытворцы электронікі Беларусі
Катэгорыя:Кампаніі Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Віцебска
Кубак Беларусі па гандболе 2014

**Кубак Беларусі па гандболе 2014** — 18-ы розыгрыш кубка Беларусі па гандболе. У сувязі са здыманнем з чэмпіянату і Кубка Беларусі каманды «Дынама Мінск», у гульнях 1/4 фіналы Кубка Беларусі паміж камандамі ГК ім. Лёвіна і «Дынама», камандзе ГК ім. Лёвіна залічваюцца дзве перамогі з рахункам 10:0. Такім чынам, каманда ГК ім. Лёвіна адразу трапіла ў «фінале чатырох» Кубка Беларусі.

## Першы этап 
### Першы матч 
### Другі матч 
## Паўфіналы 
## Матч за 3-е месца 
## Фінал 
## Спасылкі 
* Мужчины. 1/4 финала Кубка Беларуси
* Игры 1/4 финала Кубка Беларуси среди мужских команд
* Определились все участники «финала четырех» Кубка Беларуси
* Результаты жеребьевки мужского Кубка Беларуси
* Мужской «финал четырех» пройдет в Бресте
* БГК им. Мешкова стал обладателем Кубка Беларуси 2014 года
* Кубок Беларуси. СКА и БГК встретятся в финале!

Катэгорыя:2014 год у гандболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2014 годзе
2014
Сезон 2020/2021 ЖГК Гомель

У сезоне 2020/2021 жаночы гандбольны клуб «Гомель» з горада Гомель прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2020/2021 (**Сярэбраны прызёр**),
* Кубак Беларусі 2021 (**Уладальнік **).

## Склад каманды 
* Ірына Дронава
* Юлія Кунцэвіч
* Наталля Коціна 
* Таццяна Самсонава 
* Ірына Мокат
* Крысціна Ахраменка
* Сахеішвілі
* Уманец (Украіна)
* Парцягіна (Расія)
* Місачэнка
* Даньшына (Расія)
* Струкава (Украіна)
* Шапавалава
* Гесць
* Дзівак (Расія)
* Петрачкова

## Трэнеры каманды 
*  Томаж Чатэр (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2019/2020 ЖГК Гомель
* Сезон 2021/2022 ЖГК Гомель

## Спасылкі 
* Шесть гандболисток «Гомеля» вызваны в сборную 🇧🇾
* «Гомель» — обладатель Париматч Кубка Беларуси-2021 среди женских команд!
2020/2021
Гомель
Катэгорыя:2020 год у Гомелі
Катэгорыя:2021 год у Гомелі
Русілка

**Русілка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Вераніка Русілка — беларуская гандбалістка
* Вольга Іванаўна Русілка — беларуская паэтэса, педагог
Маршалак канфедэрацыі

**Маршалак канфедэрацыі** — выбарны старшыня канфедэрацыі і канфедэрацкага рыцарскага кола. Абіраўся на агульным сходзе канфедэрацыі і дзейнічаў да моманту развязвання канфедэрацыі і спалення яе акту.

Выконываў функцыі агульнага кіраўніка збройных сілаў (мог падзяляць яе з «дыктатарам» і палкоўнікамі), старшыні канфедэрацкіх судоў і паседжанняў канфедэрацкага сходу (сходу камандзіраў — таварыскага кола, або генеральнага сходу — прадстаўнікоў усіх груп, удзельнікаў канфедэрацыі). Маршалак прадстаўляў шляхту злучаную ў канфедэрацкім коле ў камунікацыях з каралем і дзяржаўнымі ўраднікамі, атрымліваў і размяркоўваў па ротах сродкі на пагашэнне дзяржаўнай запазычаннасці, маршалак рокашу мог весці перамовы з суседнімі ўладарамі аб дэтранізацыі манарха, падпісываў «рыцарскім словам» перамір’е з дзяржаўнай арміяй як Януш Радзівіл з Янам Каралем Хадкевічам.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Канфедэрацыі Рэчы Паспалітай
Electio viritim

]]
**Выбары па прынцыпе «Electio viritim»** або **вольная элекцыя**  ( — асабісты выбар; *viritim* літаральна — *мужамі*, *мужнымі*) — выбары караля ў Рэчы Паспалітай з асабістым удзелам кожнага шляхціца (гл. прамыя выбары), які захоча явіцца на элекцыйны сейм.

## Гісторыя 
Кароль Жыгімонт Стары выдаў два статуты ў 1530 і 1538 гадах, якія вызначалі прынцып абрання манарха, дзе ён зацвердзіў прынцып *viritim election*, то-бок на выбары мог прыйсці кожны ахвочы (*unusquisque qui vellet*) рыцар-шляхціч, і выбары павінны былі быць свабоднымі (*electio Regis libera*).

Ідэю вірытымных выбараў прапанаваў Пётр Збароўскі. Неўзабаве яе падтрымала шляхта, у тым ліку (пасля супраціву спачатку) Янам Замойскім, які стаў яе заўзятым прыхільнікам і трыбунам шляхецкага руху.

Такая форма выбараў канчаткова зацверджана ўдзельнікамі першага канвакацыйнага сейма, які адбыўся 6 студзеня 1573 года. Першыя свабодныя выбары такога тыпу адбыліся 11 мая 1573 года, калі абралі прынца Генрыха Валуа з французскай каралеўскай дынастыі. Выбары 1573 года адбыліся ў вёсцы Камён каля Варшавы. Пазней традыцыйным месцам выбараў новых манархаў на сталец Рэчы Паспалітай стала вёска Воля каля Варшавы. Цяпер абедзве вёскі і элекцыйныя палі ў межах Варшавы

Паводле папулярызатара гісторыі Славаміра Ляснеўскага, вірытымныя выбары, як супрацьлегласць меркаваным выбарам прадстаўнікамі, у спалучэнні з крахам метаду мажарытарнага галасавання (спачатку прапанаванага Янам Замойскім), прывялі да паступовага ўзнікнення «анархіі» і празмернасці liberum veto.

Урэшце, гэты тып выбараў адменены ў 1791 годзе Чатырохгадовым сеймам.

## Гл. таксама 
* Генрыкавы артыкулы
* Pacta conventa
* Выбары караля ў Рэчы Паспаітай
* Прыжыццёвыя выбары караля

## Крыніцы 
Катэгорыя:Права Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Залатыя вольнасці
Сойм 1570 года

**Сойм 1570 года** — звычайны сойм Рэчы Паспалітай, які быў скліканы каралём Жыгімонтам II Аўгустам 8 лютага 1570 года. Сойм павінен быў пачацца 16 красавіка 1570 года ў Варшаве.

Перадсоймавыя соймікі ў ваяводствах адбыліся 9-15 сакавіка 1570 года. 3 красавіка 1570 года прайшлі генеральны соймікі — кольскі і прускі ў Торуні.

Маршалкам сойма быў абраны Станіслаў Шафранец, кашталян бецкі. Фактычна пасяджэнні сойма працягваліся з 29 красавіка па 11 ліпеня 1570 года.

## Гл. таксама 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* Volumina Legum — Reces Sejmu Warszawskiego Roku 1570 (стар. 107—108)
* Volumina Legum — Constitutiones Civitati Gedanensi Praescriptae, et Authoritate Comitorum Varsaviensium An. 1570 Confirmatae (стар. 108—123)

Катэгорыя:Соймы Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Соймы 1570-х гадоў
Катэгорыя:1570
Ірына Яўгенаўна Клімковіч

**Ірына Яўгенаўна Клімковіч** () — беларуская этнограф, журналістка, публіцыстка і гісторык.

Нарадзілася 20 снежня 1957 года ў Холмску на Сахаліне. Васьмігадовай з маці прыехала ў Беларусь. Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут. Працавала на будаўніцтве аўтамагістралі Мінск-Брэст. Пасля ў рэдакцыях часопісаў «Крыніца» і «Маладосць».

У 1991 годзе разам з археолагамі Людмілай Дучыц і Эдвардам Зайкоўскім стварыла этна-гістарычны цэнтр «Явар». З «Яварам» здзяйсняе экспедыцыі па Беларусі, сустракаецца з краязнаўцамі і жыхарамі, збірае звесткі пра сакральныя мясціны. Станам на 2015 года выканаўчы дырэктар этна-гістарычнага цэнтра «Явар» і малодшая навуковая супрацоўніца Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры, філіяла Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАН Беларусі.

Абшары навуковай цікавасці: сакральныя ландшафты Беларусі, узвышшы, валуны.

Аўтарка ідэі і суаўтар некаторых артыкулаў, укладальніца энцыклапедычнага слоўніка «Міфалогія беларусаў» (2011) — трэцяе дапоўненае выданне энцыклапедычнага даведніка «Беларуская міфалогія» (2004, 2006); У суаўтарстве з Дучыц напісала кнігу «Сакральная геаграфія Беларусі» (2011); у суаўтарстве з Аляксандрам Карабанавым, Валерам Вінакуравым, Людмілай Дучыц і Эдвардам Зайкоўскім — кнігу «Культавыя і гістарычныя валуны Беларусі» (2011); аўтар кнігі «Калі адчыняюцца нябёсы» (2012); у суаўтарстве з Дучыц — кнігу «Язычніцтва старажытных беларусаў» (2014). Аўтарка трохмоўнай электроннай кнігі «Нябесная механіка ва ўяўленні старажытных беларусаў» (2024). Таксама аўтарка шэрагу публікацый у перыёдыцы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Этнографы Беларусі
Камень Стэфана Баторыя

**Камень Стэфана Баторыя** — валун, помнік эпіграфікі.

Паводле падання, кароль Стэфан Баторый знайшоў валун у форме крыжа пад Докшыцамі на лясной паляне, дзе спыніўся на адпачынак (у ваколіцах цяперашняга Асінавіка Докшыцкага раёна) падчас паходу 1579 года на Полацк.

Паводле іншай версіі, каралеўскія слугі вырубілі памятны знак у форме крыжа на месцы каралеўскай стаянкі са знойдзенага побач валуна.

На камені выбіта рэльефныя абрысы ўзброенага чалавека пад вялікай каронай, у адной руцэ ён трымае меч, у другой -- шчыт. Пад фігурай выбіты надпіс *RSB* (Rex Stephanus Batory) і кругі, якія азначаюць належнасць да вышэйшага саслоўя.

У 1989 годзе валун-крыж перавезены ў мінскі Музей валуноў у мікрараёне Уручча.

## Крыніцы
Тадэй Пагачар

**Тадэй Пагачар** (; нар.  г.; Любляна, Славенія) — славенскі прафесійны шашэйны велагоншчык, які ў цяперашні час выступае за каманду UCI WorldTeam UAE Team Emirates XRG. Сярод яго перамог — чатыры Тур дэ Франс (2020, 2021, 2024 і 2025), Джыра д’Італія 2024, а таксама дзесяць аднадзённых класік: Тур Фландрыі двойчы, Льеж — Бастонь — Льеж тры разы і Джыра дзі Ламбардыя пяць разоў, а таксама два разы **чэмпіянат свету па шашэйных велагонках UCI**. бронзавы прызёр Летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года ў групавой гонцы. Ён упэўнена выступае ў гонках на час, аднадзённых класіках і на велатурах, і яго параўноўваюць з універсальнымі веласіпедыстамі накшталт **Эдзі Меркса** і **Бернана Іно**. Разглядаецца як адзін з найвялікшых веласіпедыстаў усіх часоў. 

Пагачар быў паспяховым юніёрам, выйграўшы **Тур д’Авенір 2018**. У 2019 годзе, ва ўзросце 20 гадоў, стаў самым маладым веласіпедыстам, які перамог у гонцы Сусветнага Тура UCI — на Туры Каліфорніі, а таксама выйграў тры этапы Вуэльта Іспаніі, заняўшы ў агульным заліку трэцяе месца і атрымаўшы званне лепшага маладога гоншчыка.

У 2023 годзе стаў самым высокааплатным прафесійным веласіпедыстам у свеце.

У 2024 годзе, выйграўшы Джыра д’Італія, Тур дэ Франс і чэмпіянат свету ў групавой гонцы, стаў трэцім уладальнікам дасягнення «Тройная карона» веласпорту..

## Асабістае жыццё 
Сям'я Тадэя Пагачара: бацька — Мірка; маці — Мар’ета; старэйшы брат — Тылен (*Tilen*), займаўся веласпортам у клубе «Rog Ljubljana». Дзяўчына — Уршка Жыгарт (*Urška Žigart*), прафесійная веласіпедыстка са Славеніі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года
Катэгорыя:Велагоншчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Любляне
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катэгорыя:Вікіпедыя:Артыкулы з крыніцамі з Вікіданых
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1998 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 21 верасня
Андрэй Макін

**Андрэй Яраславіч Макін** (; нар. 10 верасня 1957, Краснаярск) — французскі празаік. Лаўрэат Ганкураўскай прэміі (1995), абраны членам Французскай акадэміі 3 сакавіка 2016 года (пятае крэсла, якое раней займала пісьменніца Асія Джэбар).

Катэгорыя:Пісьменнікі Францыі
Сезон 2021/2022 ГК Бярэзіна Бабруйск

У сезоне 2021/2022 жаночы гандбольны клуб «Бярэзіна» з горада Бабруйск прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2021/2022 (**5 месца**),
* Кубак Беларусі 2022 (**1/4**).

## Склад каманды 
* Астаф’еў
* Костка
* Лалакіна
* Юркавец
* Супрановіч
* Рудэнка
* Грыгоравіч
* Стэфанская
* Папруга
* Кахно
* Ляванкова
* Дарошчанка
* Сінякова
* Саўко
* Рэчыц
* Маскальчук

## Гл. таксама 
* Сезон 2020/2021 ГК Бярэзіна Бабруйск
* Сезон 2022/2023 ГК Бярэзіна Бабруйск

## Спасылкі 
* 15 мячей Алины Кишко принесли БНТУ-БелАЗу победу над «Берестье» 
* «Городничанка» дома играет вничью с «Березиной»
2021/2022
Бярэзіна
Катэгорыя:2021 год у Бабруйску
Катэгорыя:2022 год у Бабруйску
Сезон 2020/2021 ГК Бярэзіна Бабруйск

У сезоне 2020/2021 жаночы гандбольны клуб «Бярэзіна» з горада Бабруйск прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2020/2021 (**5 месца**),
* Кубак Беларусі 2021 (**першы этап**).

## Склад каманды 
* Вакулава
* Астаф’ева
* Рамановіч
* Грыгоравіч
* Саўко
* Каротчанка
* Карпенка
* Лалакіна
* Папруга
* Стэфанская
* Юркавец
* Вікторыя Ветрава
* Рэчыц
* Юлія Рудэнка
* Сінякова
* Марта Кахно
* Шыбаловiч

## Гл. таксама 
* Сезон 2019/2020 ГК Бярэзіна Бабруйск
* Сезон 2021/2022 ГК Бярэзіна Бабруйск

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Женщины. Париматч Суперлига. «Березина» и «Звезда» одержали домашние победы!
* Лучшим игроком матча «Березина»-«Витебчанка» была признала ⚡Мария Троян
* Березина-Звезда 32:28(17:13)
* РГУО- Сборная 2004 г.-«Березина» 20:31(11:15)
* Березина-БНТУ-БелАЗ 30:43(13:24)
2020/2021
Бярэзіна
Катэгорыя:2020 год у Бабруйску
Катэгорыя:2021 год у Бабруйску
Марта Кахно

**Марта Кахно**, па нараджэнні **Корбут** (нар. , Бабруйск, Беларусь) — беларуская гандбалістка.
  
Скончыла БДУФК.

Займацца гандболам пачала з 5 класа. Выступала за «Бярэзіну» з самага заснавання клуба. З 2010 па 2013 год гуляла за бялыніцкую «Друць», потым па ўзніклых абставінах вярнулася назад у «Бярэзіну».

## Спасылкі 
* Korbut Marta
* Korbut Marta
* Четче некуда
* Марта Кохно: «Можем гораздо больше»

Катэгорыя:Гандбалісткі Беларусі
Сезон 2019/2020 ГК Бярэзіна Бабруйск

У сезоне 2019/2020 жаночы гандбольны клуб «Бярэзіна» з горада Бабруйск прымаў удзел:
* у Чэмпіянаце Беларусі 2019/2020 (**6 месца**),
* у Кубку Беларусі 2020 (**Першы этап**).

## Склад каманды 
* Зіненка
* Арочка
* Грыгоравіч
* Саўко
* Рэчыц
* Вакулава
* Карпенка
* Каротчанка
* Лалакіна
* Юркавец
* Кахно
* Рудэнка
* Ветрава
* Астаф’еў
* Стэфанская.
* Папруга
* Ветрава

## Гл. таксама 
* Сезон 2018/2019 ГК Бярэзіна Бабруйск
* Сезон 2020/2021 ГК Бярэзіна Бабруйск

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 18 марта прошёл матч между нашей командой и командой «Берестье» Виктория-Берестье — Березина (Бобруйск) — 34:29 (15:12)
* Березина — Гомель — 24:42 (13:21)
* Уступаем «Городничанке» со счётом 29:33 (17:19)
2019/2020
Бярэзіна
Катэгорыя:2019 год у Бабруйску
Катэгорыя:2020 год у Бабруйску
Кахно

**Кахно** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ігар Паўлавіч Кахно — літаратуразнавец і літаратурны крытык
* Марта Кахно — беларуская гандбалістка
Багандзінскі

**Багандзінскі** () — рабочы пасёлак у Цюменскім раёне Цюменскай вобласці Расіі. У пасёлку дзейнічаюць цагельны і нафтаперапрацоўчы заводы. Нафтаперапрацоўчае прадпрыемства мае магутнасць 45 тыс. твг, выпускае маторнае масла.

Пасёлак знаходзіцца за 38 км ад Цюмені.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Цюменскай вобласці
Цюменскі раён

**Цюменскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Цюменскай вобласці Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Цюмень (у склад раёна не ўваходзіць). Плошча раёна — 3689 км².

Па тэрыторыі раёна працякаюць рэкі Тура — 260 км, Пышма — 150 км. Агулам у раёне 26 малых рэк, найбольш буйныя: Балда — 78 км, Цынга і Дуван — 29 км, Ахманка — 25 км, Кармак і Карга — 15 км.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Цюменскай вобласці
Ук (прыток Табола)

**Ук** () — рака ў Расіі, правы прыток Табола, працякае па Заводаўкоўскім раёне Цюменскай вобласці. Упадае ў раку Табол за 457 км ад яго вусця. Даўжыня ракі складае 55 км, плошча вадазбору 997 км². У басейне 24 вадацёкі і 30 азёр. Сярэдні расход вады пад Заводаўкоўскам — 1,8 м³/с.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Басейн Іртыша
Катэгорыя:Рэкі Цюменскай вобласці
Мустйыэ

**Мустйыэ**:
* Мустйыэ (вёска)
* Мустйыэ (прыпыначны пункт)
* Мустйыэ (Талін)
Раазіку (пасёлак)

**Раазіку** () — пасёлак у воласці Раазіку павета Хар'юмаа, Эстонія. Размешчаны ў сярэднім цячэнні ракі Йыэляхтмэ, за 16 кіламетраў на паўднёвы ўсход ад Таліна. Вышыня над узроўнем мора — 48 метраў. Клімат умераны. Паштовы індэкс — 75203.
## Насельніцтва 
## Памятныя мясціны 
* Хар'ю-Яаніская царква (царква Іаана-Хрысціцеля, 1863)
* Помнік загінулым у Вызвольнай вайне (1935, адноўлены ў 1989)

Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Раазіку

**Раазіку**:
* Раазіку (воласць)
* Раазіку (пасёлак)
* Раазіку (станцыя)
Нігула (Ляэнэ-Нігула)

**Нігула** () — вёска ў павеце Ляэнэмаа (Эстонія), у воласці Ляэнэ-Нігула. Да кастрычніка 2013 года вёска адносілася да воласці Таэбла.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Нігула

**Нігула**:
* Нігула (Ляэнэ-Нігула)
* Нігула (прыпыначны пункт)
Таэбла (воласць)

**Таэбла** () — былая воласць у складзе павета Ляэнэмаа, Эстонія. Плошча воласці — 141 км ², насельніцтва на 1 студзеня 2008 года — 2911 чалавек. Адміністрацыйны цэнтр воласці — пасёлак Таэбла. На тэрыторыі воласці знаходзіўся яшчэ адзін пасёлак (Паліверэ) і 15 вёсак.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Былыя воласці Эстоніі
Паліверэ

**Паліверэ** () — пасёлак у воласці Ляэнэ-Нігула павета Ляэнэмаа, Эстонія. Да кастрычніка 2013 года ўваходзіў у склад воласці Таэбла (скасаваная). Размешчаны ля шашы Талін—Хаапсалу, у верхнім цячэнні ракі Таэбла, за 9 км на ўсход ад валаснога цэнтра — пасёлка Таэбла, за 20 км на ўсход ад павятовага цэнтра — горада Хаапсалу. Вышыня над узроўнем мора — 41 метр.

## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Айдзі Валік, эстонская дзіцячая пісьменніца

Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Таэбла (рака)

**Таэбла** () — рака ў павеце Ляэнэмаа, Эстонія. Даўжыня ракі — 31,6 км, а плошча басейна — 114,2 км². Упадае ў Балтыйскае мора.

Катэгорыя:Рэкі Эстоніі
Сезон 2023/2024 ГК Бярэзіна Бабруйск

У сезоне 2023/2024 жаночы гандбольны клуб «Бярэзіна» з горада Бабруйск прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2023/2024 (**5 месца**),
* Кубак Беларусі 2024 (**першы этап**).

## Склад каманды 
* 1 Ксенія Арцюхова
* 3 Марта Кахно
* 4 Алена Астаф’ева
* 7 Юлія Рудэнка
* 8 Вераніка Стэфанская
* 10 Ганна Плюшчай
* 12 Аляксандра Лепяшова
* 13 Кацярына Сінкевіч
* 21 Ева Матвяйчук
* 25 Вольга Лалакіна
* 55 Ганна Аўласенка
* 77 Анастасія Сарагавец
* 88 Дзіяна Яглоўская
* Мікішава
* Ніканава
* Малахава
* Мычко

## Трэнеры каманды 
*  Яўген Ахрэмчык (галоўны трэнер)
*  Арцём Скрыба (трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2022/2023 ГК Бярэзіна Бабруйск
* Сезон 2024/2025 ГК Бярэзіна Бабруйск

## Спасылкі 
* Витебчанка — Березина — 29:32 (14:20) Счёт в серии: 0:2
* «Городничанка» на выезде обыграла «Березину»
* Городничанка (Гродно) Березина (Бобруйск)
* Гомель (женщины) Березина (Бобруйск)
2023/2024
Бярэзіна
Катэгорыя:2023 год у Бабруйску
Катэгорыя:2024 год у Бабруйску
Яакна

**Яакна** () — вёска ў воласці Ляэнэ-Нігула павета Ляэнэмаа, Эстонія. 
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Рысці (Ляэнэ-Нігула)

**Рысці** () — пасёлак у воласці Ляэнэ-Нігула павета Ляэнэмаа, Эстонія.  З 1992 па 2013 год была цэнтрам аднайменнай воласці.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Рысці

**Рысці**:
* Рысці (воласць)
* Рысці (Ляэнэ-Нігула)
* Рысці (станцыя)
* Рысці (Хіюмаа)
Шарлот Вальстрэм

**Шарлот Канстанс Вальстрэм** (; ) — шведская мастачка.

## Біяграфія 
Нарадзілася на тэрыторыі парафіі Сверта, у шведскай правінцыі Сёдэрманланд. Яна была дачкой Андэрса Вальстрэма і Караліны Сетэрберг. Вучылася ў Каралеўскай акадэміі свабодных мастацтваў у Стакгольме.

У 1885 годзе Вальстрэм дзякуючы стыпендыі наведала Парыж, Брэтань, а пасля — Германію, Нідэрланды і Бельгію. У 1889 годзе яна пражыла некаторы час у калоніі мастакоў у Барбізоне. Работы Вальстрэм былі прадстаўлены на Сусветнай Калумбаўскай выставе 1893 года ў Палацы прыгожых мастацтваў у Чыкага (штат Ілінойс, ЗША). У 1904 годзе яна была ўзнагароджана бронзавым медалём на Сусветнай выставе ў Сэнт-Луісе (штат Місуры, ЗША), прымеркаванай да стагоддзя Луізіянскай куплі. Вальстрэм памерла ў 1924 годзе ў Стакгольме і была пахавана на гарадскіх могілках Нара беграўнінгсплатсен.

Сярод яе работ вылучаюцца пейзажы, у асноўным з відамі правінцыі Сконэ. Творчасць Вальстрэм прадстаўлена ў Гётэбаргскім мастацкім музеі і Нацыянальным музеі Швецыі ў Стакгольме, а таксама ў музеях Эстэргётланда, Мальме, Эстэрсунда і Эрэбру.

## Галерэя 

Файл:Charlotte_Wahlström-Insjölandskap_i_skymning.jpg|alt=Краявід возера ў прыцемках (1887).|*Краявід возера ў прыцемках* (1887).
Файл:Charlotte_Wahlström-Sommarförmiddag_Falsterbo.jpg|alt=Летняя раніца, Фальстэрба.|*Летняя раніца, Фальстэрба.*
Файл:Charlotte Wahlström-Höstack.jpg|alt=Стог сена.|*Стог сена.*
Файл:Charlotte Wahlström An evening in March (1906).jpg|alt=Сакавіцкі вечар (1906).|*Сакавіцкі вечар* (1906).
Файл:Sommarlandskap x Charlotte Wahlström.jpg|alt=Летні пейзаж.|*Летні пейзаж.*
Файл:Sunlight (Charlotte Wahlström) - Gothenburg Museum of Art - GKM 0464.tif|alt=Сонечнае святло.|*Сонечнае святло.*
Файл:Charlotte Wahlström Summer meadow.jpg|alt=Летні луг.|*Летні луг.*

## Крыніцы 
Катэгорыя:Жанчыны Швецыі
Рысці (Хіюмаа)

**Рысці** () — вёска ў воласці Хіюмаа павета Хіюмаа, Эстонія. Да кастрычніка 2013 года Рысці знаходзілася ў воласці Кыргессаарэ, затым да кастрычніка 2017 года — у воласці Хію і неаднаразова — у аб'яднаным муніцыпалітэце Хіюмаа.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Катэгорыя:Хіюмаа
Рысці (воласць)

**Рысці** () — былая воласць у Эстоніі ў складзе павета Ляэнэмаа. Плошча воласці — 167,8 км², насельніцтва на 1 студзеня 2008 года — 863 чалавек. Адміністрацыйны цэнтр воласці — пасёлак Рысці. Апроч гэтага на тэрыторыі воласці знаходзілася яшчэ 4 вёскі.

Статус муніцыпалітэта воласць атрымала 20 лютага 1992 года.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Былыя воласці Эстоніі
Кыргессаарэ (Выру)

**Кыргесаарэ** () — вёска ў воласці Выру павета Вырумаа, Эстонія 

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Рыўгэ (рака)

**Рыўгэ** () — рака ў эстонскіх валасцях Рыўгэ і Выру, павет Вырумаа. Даўжыня ракі — 26 км, а плошча вадазбору — 68,3 км². Перапад вышынь паміж вытокам і вусцем — 123 метры.

Катэгорыя:Рэкі Эстоніі
Кыргессаарэ (воласць)

**Кыргеса́арэ** () — былая воласць на захадзе Эстоніі ў павеце Хіюмаа. У 2013 годзе была аб’яднана з горадам Кярдла ў воласць Хію. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак Кыргессаарэ.

У склад воласці ўваходзілі 58 вёсак.

Катэгорыя:Былыя воласці Эстоніі
Олепа

**Олепа** () — вёска ў воласці Цюры павета Ярвамаа.

На лініі Талін — Вільяндзі, якая праходзіць праз вёску, ёсць аднайменны прыпыначны пункт.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Сезон 2021/2022 ЖГК Гомель

У сезоне 2021/2022 жаночы гандбольны клуб «Гомель» з горада Гомель прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2021/2022 (**Чэмпіён**),
* Кубак Беларусі 2022 (**Уладальнік **).

## Склад каманды 
* Юлія Кунцэвіч (1995)
* Сахеішвілі
* Алена Уманец (Украіна)
* Парцягіна (Расія)
* Місачэнка
* Марына Суравец
* Наталля Маркава
* Наталля Коціна (1991)
* Даньшына (Расія)
* Наталля Струкава (Украіна)
* Зайцава
* Шапавалава
* Алампіева
* Валерыя Кузьмянкова
* Крысціна Скрыпак
* Таццяна Самсонава (1989)
* Лада Самойленка (Расія)

## Трэнеры каманды 
*  Аляксандр Маджараў (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2020/2021 ЖГК Гомель
* Сезон 2022/2023 ЖГК Гомель

## Спасылкі 
* Чемпионат Беларуси. Великолепная пятерка и вратарь. «Гомель» легко выиграл первое «класико» сезона
* Женская сборная Беларуси готовится к стартовым матчам квалификации ЕВРО-2022
2021/2022
Гомель
Катэгорыя:2021 год у Гомелі
Катэгорыя:2022 год у Гомелі
Арыс

**Арыс** () — горад (да 1956 года пасёлак) у Туркестанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Шымкенцкай агламерацыі. Заснаваны ў 1900 годзе як станцыя на чыгуначнай лініі Арэнбург — Ташкент.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Казахстана
Юрый Віктаравіч Машын

**Юрый Віктаравіч Машын** () — рэктар Магілёўкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Аркадзя Куляшова (з 2025 года). Кандыдат тэхнічных навук (2008), дацэнт.

## Біяграфія 
У 2002 годзе скончыў Магілёўскі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Будаўнічыя, дарожныя, пад’ёмна-транспартныя машыны і абсталяванне».

У перыяд з 2002 па 2005 гады навучаўся ў аспірантуры Беларуска-Расійскага ўніверсітэта. Пасля заканчэння аспірантуры працаваў на пасадах лабаранта, асістэнта, старшага выкладчыка, дацэнта. У 2008 годзе паспяхова абараніў дысертацыю з прысваеннем вучонай ступені кандыдата тэхнічных навук.

У 2009 годзе калектывам Беларуска-Расійскага ўніверсітэта быў абраны на пасаду старшыні прафсаюзнага камітэта. У 2018 годзе прысвоена вучонае званне дацэнта. З 25 студзеня 2019 года прызначаны на пасаду першага прарэктара ўніверсітэта, з’яўляецца дацэнтам кафедры «Механіка».

З 2018 года з’яўляецца дэпутатам Магілёўскага гарадскога Савета дэпутатаў дваццаць восьмага склікання Рэспублікі Беларусь.

20 лістапада 2025 года прызначаны рэктарам Магілёўкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Аркадзя Куляшова.

## Навуковыя інтарэсы 
Сфера навуковых інтарэсаў — надзейнасць і даўгавечнасць зубчастых перадач.

З’яўляецца аўтарам больш як 50 навуковых і вучэбна-метадычных работ, у тым ліку 22 навуковых артыкулаў у выданнях Рэспублікі Беларусь і Расійскай Федэрацыі, мае 4 патэнты на вынаходніцтвы.

## Узнагароды 
Узнагароджаны Ганаровымі граматамі Рэспубліканскага грамадскага аб’яднання «Белая Русь» (2011 г., 2015 г.), Ганаровай граматай Магілёўскага абласнога камітэта прафсаюза работнікаў адукацыі і навукі (2011 г.), Граматай Цэнтральнага камітэта Беларускага прафесійнага саюза работнікаў адукацыі і навукі (2013 г.) Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь (2016 г.).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* МАШИН ЮРИЙ ВИКТОРОВИЧ

Катэгорыя:Рэктары Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Аркадзя Куляшова
Сюргаверэ

**Сюргаверэ** () — вёска ў цэнтральнай Эстоніі, у воласці Пых’я-Сакала павета Вільяндзімаа. Мае прыпыначны пункт на лініі Талін — Вільяндзі.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Барбізон

**Барбізон** () — гарадская абшчына ў Францыі.

## Геаграфія і гісторыя 
Гарадок Барбізон размешчаны на поўначы цэнтральнай часткі Францыі, у кантоне Пертэ акругі Мелён, у дэпартаменце Сена і Марна рэгіёна Іль-дэ-Франс.

Вёска *Барбізон* дала імя . З пачаткам чыгуначных зносін паміж Парыжам і Барбізонам спрасціліся ўмовы для паездак сюды мастакоў са сталіцы на палявыя сесіі (таксама вынаходства кампактных фарбаў у цюбіках значна спрашчала транспарціроўку багажу). Мастакі Барбізона стваралі пераважна пейзажы, былі папярэднікамі імпрэсіяністаў і аказалі вялікі ўплыў на развіццё пейзажнага жывапісу ў Еўропе.

У XIX стагоддзі Барбізон складаўся толькі з адной вуліцы, Ру-дэ-Барбізон (*Rue de Barbizon*), прыблізна з 40 дамамі, уздоўж якой пралягала чыгуначная лінія. Адзінай гасцініцай (у якой і спыняліся мастакі) была «*Auberge Ganne*», якая знаходзілася ў сярэдзіне Барбізона (цяпер — музей). Парыж ад Барбізона аддзялялі 90 хвілін язды на цягніку. У Барбізоне знаходзіцца таксама прыватны музей Жана-Франсуа Міле, дзе захоўваецца творчая спадчына мастака, а таксама працы Каміля Каро, Тэадора Русо,  і іншых майстроў пэндзля.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Францыі
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Сена і Марна
Улаф Дун

**Улаф Дун** (; ) — нарвежскі пісьменнік.

Адзін з найбуйнейшых нарвежскіх пісьменнікаў ХХ стагоддзя. Пісаў на нюнорску. Аўтар псіхалагічных раманаў «Мар’яна» (1908), «Трое сяброў» (1914), «Харальд» (1915), «Чыстае сумленне» (1916), шасцітомнага цыклу «Жыхары Ювіка» (1918—1923).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пісьменнікі Нарвегіі
Ганс Ёст

**Ганс Ёст** (; ) — нямецкі празаік, драматург, паэт, прэзідэнт Палаты пісьменнікаў Рэйха (*Reichsschrifttumskammer*, 1935—1945), групэнфюрэр СС (1942), аўтар афарызму «Калі я чую пра культуру, я здымаю з засцерагальніка свой браўнінг» (*Wenn ich Kultur höre entsichere ich meinen Browning*).

Яго раннія сачыненні былі напісаныя пад уплывам экспрэсіянізму («Пачатак», *Der Anfang*, 1917; «Кароль», *Der König*, 1920). Потым звярнуўся да натуралістычнай філасофіі (п’есы «Мяняла і гандляр», *Wechsler und Händler*, 1923; «Томас Пэйн», *Thomas Paine*, 1927). Першая п’еса Б. Брэхта «Ваал» была напісаная ў адказ на п’есу Г. Ёста «Самотнік» (*Der Einsame*), драматызацыю біяграфіі антысеміцкага драматурга .

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нямецкамоўныя пісьменнікі
Shankouclava

**Шанкоўклава** () — вымерлы род . Гэта адзін з двух кандыдатаў на званне самага старажытнага прадстаўніка гэтай групы, датаваны ўзростам 518 мільёнаў гадоў.

## Этымалогія 
Родавая назва складзена з назвы месца знаходкі — Шанкоў (*Shankou*), і лацінскага слова ''*, што азначае «булава» або «булавападобны».

Прыналежнасць *Shankouclava* да абалоннікаў пацвярджаецца наступнымі марфалагічнымі асаблівасцямі.

Сумненні ў прыналежнасці *Shankouclava* да абалоннікаў узніклі на фоне навуковых дэбатаў, пачатак якім паклаў артыкул, які анансаваў знаходку *Shankouclava*. У гэтым артыкуле аўтары аспрэчылі прыналежнасць да тунікатаў іншай кембрыйскай выкапні — роду Cheungkongella. Апошні быў вядомы па адзіным выкапні, выяўленым у 2001 годзе, і аўтары прапанавалі лічыць Cheungkongella малодшым сінонімам роду . Гэта азначае, што дзве назвы адносяцца да аднаго і таго ж арганізма, і больш ранняя назва (*Phlogites*) мае прыярытэт. Аспрэчванне грунтавалася на характарыстыках нядаўна выяўленых узораў *Phlogites*, нягледзячы на адсутнасць у іх відавочных шчупальцаў. Наяўнасць шчупальцаў, падобных да такіх у *Phlogites*, зрабіла б прыналежнасць *Shankouclava'' да абалоннікаў (якія звычайна маюць сіфоны, а не шчупальцы, для фільтрацыі) малаверагоднай.

Для параўнання, іншы кембрыйскі абалоннік, род , вядомы па адзіным узоры з крыху больш маладой фармацыі Марджум (ЗША), па сваёй марфалогіі больш цесна нагадвае сучасных жывых прадстаўнікоў абалоннікаў (напрыклад, асцыдый).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Акамянеласці, апісаныя ў 2003 годзе
Іван Паўлавіч Кабылка

**Іван Паўлавіч Кабылка** (; , Келебярда, Палтаўская губерня — , Парыж) — першы памочнік камісара шляхоў УНР, удзельнік украінскай рэвалюцыі 1917—1921. Жыў у Берасці.

## Біяграфія 
Інжынер-механік, працаваў на чыгунцы і на флоце. У час Украінскай рэвалюцыі 1917—1921 гадоў кіраваў чыгункай у Запарожжы, затым стаў членам Галоўнай рады чыгуначнікаў і першым памочнікам камісара шляхоў Украіны. Займаўся разбудовай арганізацыі «Просвіта», на чыгуначных станцыях адкрываў кіёскі, што прадавалі ўкраінскую прэсу.

Арганізатар вырабу бронецягнікоў пасля пачатку баявых дзеянняў супраць бальшавікоў.

Пасля паражэння ўкраінскай рэвалюцыі адказваў за эвакуацыю дзяржаўнай маёмасці ў Чэнстахову.

З 1921 года жыў у Янаве (цяпер Брэсцкая вобласць), адкрыў там будаўнічую фірму з філіялам ва Уладзіміры-Валынскім. Фірма выконвала будаўнічыя работы на Днепра-Бугскім канале. Базальт прывозіў будучы кіраўнік УПА «Поліська Січ» Тарас Бульба-Баравец, які працаваў на каменаломні.

Фірма Кабылкі будавала першы ў Пінску мост цераз Прыпяць. Пільнаваў, каб усе гістарычныя артэфакты, знойдзеныя ў час будаўніцтва, штовечар перавозіліся ў пінскі музей.

У 1923 годзе, наняўшы кантрабандыстаў, перавёз жонку і дачку са Жмерынкі, якая была пад кантролем бальшавікоў.

Пасля 1927 года пераехаў з сям’ёй у Брэст, пабудаваў дом па адрасе Сабескага, 12 (цяпер на гэтым месцы будынак па бульвары Касманаўтаў, 18). Актыўна падтрымліваў украінскае грамадскае жыццё ў Польшчы: спрыяў адкрыццю ўкраінскіх кааператываў, арганізацый «Просвіт», украінскай прыватнай школы імя Алексы Старажэнкі ў Берасці.

У 1940 годзе, пасля далучэння Заходняй Беларусі да БССР, дом Кабылак у Брэсце быў нацыяналізаваны, сям’я пераехала ў Ковель, затым у Луцк. У час нямецкай акупацыі працаваў інжынерам у Луцкай гарадской управе, паводле ўспамінаў сына, ратаваў яўрэяў ад знішчэння, уладкоўваючы на працу і дапамагаючы ўцякаць з горада.

У чэрвені 1943 года арыштаваны гестапа, паўгода знаходзіўся ў турмах Луцка і Роўна. З 1944 года ў эміграцыі. Стварае будаўнічую фірму «Johann Kobylko & Co. Ingenieure» ў Аўстрыі, з цэнтральным офісам у Грацы, філіялам у Інсбруку. З 1947 года разам са 105 работнікамі пераехаў у Парыж.

## Сям’я 
Меў жонку Ганну, сына Аскольда (аўтара ўспамінаў пра бацьку) і дачку Кацярыну. Яе мужам быў Алег Штуль — галоўны рэдактар парыжскай газеты «Українське слово» і кіраўнік АУН пасля смерці Андрыя Мельніка.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Украінцы ў Беларусі
Кубак Беларусі па гандболе 2009

**Кубак Беларусі па гандболе 2009** — 13-ы розыгрыш кубка Беларусі па гандболе.
    

## Паўфіналы 
### Першы матч 
### Другі матч 
## Матч за 3-е месца 
## Фінал 
## Спасылкі 
* Состоялись первые игры полуфинала Кубка РБ среди мужских команд.
* Жеребьевка финала Кубка РБ
* Кубок РБ. Мужчины
* Финал турнира памяти А.П. Мешкова

Катэгорыя:2009 год у гандболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2009 годзе
2009
Тэатр Сарвера

**Тэатр Сарвера** — найбуйнейшы кінатэатр і канцэртная зала Брэста першай паловы ХХ стагоддзя.

Знаходзіўся на Тэатральнай вуліцы (цяпер вул. Свярдлова) у будынку, які яўрэйскі прадпрымальнік Абрам Сарвер узвёў на ўласным пляцы ў пачатку ХХ стагоддзя. Спярша зала функцыянавала як кінатэатр «Лотас». У міжваенны час установа стала называцца па прозвішчы ўласніка. Кіраўніцтва тэатрам пераняў сын Міхаіл Сарвер.

Зала была найбуйнейшай у міжваенным Брэсце, змяшчала амаль 500 гледачоў. Дзейнічала не толькі як кінатэатр, але і як уласна тэатр, канцэртная зала, у прыватнасці, арэндавалася для яўрэйскіх і ўкраінскіх культурных мерапрыемстваў.

У пачатку верасня 1939 года у кінатэатры зрабілі штаб камсамольцы і падпольшчыкі КПЗБ.

Уласнік Міхаіл Сарвер, паводле адной версіі, перажыў вайну, эвакуіраваўшыся разам з філармоніяй. Паводле другой, быў зняволены савецкай уладай. Вярнуўшыся ў Брэст, жыў у будынку былога ўласнага кінатэатра (пасля вайны — кінатэатры імя Горкага). Працаваў метадыстам у Доме народнай творчасці Брэста.

У будынку былога тэатра Сарвера цяпер знаходзіцца 2-і вучэбны корпус Брэсцкага дзяржаўнага гандлёва-тэхналагічнага каледжа і кавярня «Роднік».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Брэста
Катэгорыя:Культура Брэста
Пер Вестберг

**Пер Эрык Вестберг** (; ) — шведскі пісьменнік і літаратурны крытык, сябра Шведскай акадэміі.

Дэбютаваў у 15 гадоў зборнікам апавяданняў «Хлопчык з мыльнымі бурбалкамі» (*Pojke med såpbubblor*) і стаў наймаладзейшым шведскім пісьменнікам усіх часоў. Яго творы жыццесцвярджальныя і празрыстыя. Паездка ў Афрыку ў 1960-х сталася паваротным момантам у яго творчым і палітычным жыцці. Ён пачынае пісаць раманы і артыкулы пра гэты кантынент, у тым ліку пра апартэід. Сярод яго паўднёваафрыканскіх кніг вылучаюць «Забароненую зону» (*Förbjudet område*) і «У чорным спісе» (*På svarta listan*). Таксама ён выдаў анталогію афрыканскай літаратуры «Расказвае Афрыка» (*Afrika berättar*). Пер Вестберг вядомы таксама сваімі «стакгольмскімі» раманамі, такімі як «Паўкаралеўства» (*Halva kungariket*) і раманы трылогіі «Паветраная клетка» (*Luftburen*).

Лаўрэат шэрагу шведскіх літаратурных прэмій, у тым ліку Вялікай прэміі . Быў старшынём Шведскага ПЭН-Клуба.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пісьменнікі Швецыі
Лявонцій Квартырук

**Лявонцій «Ляўко» Квартырук**, укр. **Леонтій «Левко» Квартирук** (1889 — 8 лютага 1966, Буфала) — вайсковец, супрацоўнік Кобрынскай адміністрацыі УНР, грамадскі і палітычны дзеяч Брэстчыны, святар Украінскай праваслаўнай царквы ЗША.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і на Валыні. У 1910 годзе мабілізаваны ў расійскую армію. Падчас Першай сусветнай вайны ваяваў на Усходнім фронце, пасля паразы царскіх войскаў на Мазурах трапіў у германскі палон і ўтрымліваўся ў лагеры Раштат. Пад уплывам прапагандысцкай работы Саюза вызвалення Украіны запісаўся ў Запарожскі полк імя Тараса Шаўчэнкі ў складзе дывізіі сінежупаннікаў.

У маі 1917 года нямецкае камандаванне накіравала сто салдат дывізіі, у тым ліку Квартырука, ва ўкраінскі вайсковы штаб у Бялай Падляскай, а адтуль яны разышліся па Палескім і Падляскім паветах для правядзення культурна-асветніцкай работы сярод насельніцтва. Некаторы час працаваў настаўнікам у сельскай украінскай школе. Менавіта падчас настаўніцкай працы пазнаёміўся з будучым паэтам-неасімвалістам Дмытром Фалькіўскім.

У 1918 годзе Квартырук заняў пасаду сакратара акруговага старасты ў Кобрыне і ініцыяваў стварэнне мясцовага аддзялення таварыства «Прасвіта».

Працаваў рэгентам хора пры Аляксандра-Неўскім саборы і служыў дыяканам у вёсцы Камень-Шляхецкі, дзе праводзіў разам са святаром паспяховую ўкраінізацыю прыходу. У канцы лета 1932 года польскі ваявода Костэк-Бярнацкі прымусіў палескага архіепіскапа звольніць настаяцеля прыхода айца Вераслава Тхаржэўскага і дыякана Квартырука.

У 1927–1929 гадах узначальваў Кобрынскае раённае аддзяленне «Прасвіты на Палессі», якое на пачатак 1929 года налічвала да 165 сяброў. Прадстаўляў украінцаў у гарадскім камітэце Блока нацыянальных меншасцей.

Пасля далучэння Заходняй Беларусі да БССР быў арыштаваны і ўтрымліваўся ў Брэсцкім следчым ізалятары ў 1940–1941 гадах. Яго сям'ю выслалі ў Сібір. Падчас Другой сусветнай вайны Квартырук узначальваў украінскі кааператыў у Кобрыне. У 1944 годзе пакінуў радзіму. Некаторы час правёў у лагеры для перамешчаных асоб «Піонер Казерне» ў Ашафенбургу, а затым эміграваў у ЗША.

У 1955 годзе быў высвечаны ў святары. Вясной 1958 года, па благаслаўленні мітрапаліта УПЦ у ЗША прыбыў ва Украінскую праваслаўную царкву Святой Тройцы ў Буфала. Дапамагаў у пастырскім служэнні святару, працаваў настаўнікам у прыхадской школе і некаторы час узначальваў яе. З 1965 года настаяцель. Да гэтага прыходу належалі многія ўкраінскія дзеячы Брэстчыны.

Загінуў у аўтааварыі падчас выканання пастырскіх абавязкаў: на пешаходным пераходзе Квартырука збіла машына, калі ён наведваў прыхаджан са святой вадой. Пахаваны на могілках Баўнд-Брук.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1889 годзе
Катэгорыя:Памерлі 8 лютага
Катэгорыя:Памерлі ў 1966 годзе
Катэгорыя:Украінцы ў Беларусі
Брэсцкая яўрэйская бальніца

**Брэсцкая яўрэйская бальніца** — лячэбная ўстанова, якая існавала ў Брэсце з 1833 да 1942 года.

Яўрэйская бальніца ў Брэсце была заснаваная ў 1833 годзе на сродкі з бойняў і мясных крам, з мяснога падатку. Мела 40 ложкаў для бедных пацыентаў.

У 1860 годзе мела 45 ложкаў, пры бальніцы працавала аптэка (у Брэсце тады пражывала 10 685 яўрэяў). У бальніцы працавалі два лекары і фельчар, працавалі і запрошаныя дактары (у тым ліку гарадскі ўрач Маісей Гершун). У канцы стагоддзя мела 48 ложкаў і радзільнае аддзяленне. У 1905—1915 гадах бальніцу ўзначальваў Ісак Шапіра. У 1914 годзе бальніца пераехала ў адмыслова пабудаваны будынак на вул. Беластоцкай (цяпер вул. Савецкіх Пагранічнікаў). У бальніцы адкрылася амбулаторнае аддзяленне, кансультатыўнае аддзяленне і стаматалагічны кабінет.

У 1919 годзе ў час знаходжання Брэста пад уладай бальшавікоў у яўрэйскай бальніцы размясціліся параненыя і хворыя воіны Чырвонай Арміі. Лекар-украінец Васіль Дмытрыюк, які працаваў у Яўрэйскай бальніцы, прыводзіць у мемуарах размову з савецкім лекарам, які наведваў хворых чырвонаармейцаў:“Сустрэўшы яго на калідоры, я спытаў, як адчуваюць сябе лекары пры бальшавіцкім рэжыме. Ён азірнуўся па баках і адказаў даслоўна так: «Мы ўсе ўжо абскацініліся, хутка будзе тое ж самае з вамі»”.У 1919-1921 гадах будынак бальніцы перабудавалі, колькасць месцаў павялічылі да 100. Бальніца стала прымаць пацыентаў усіх нацыянальнасцей (на платнай аснове), працавалі тут і дактары рознага паходжання.

У 1930-я гады, калі Брэст знаходзіўся ў складзе Польскай дзяржавы, дырэктарам бальніцы і тэрапеўтам быў Ізраэль Іофэ, на пастаяннай аснове працавалі хірург, гінеколаг і дзяжурны лекар, 4 медсястры, 2 акушэркі, санітар. Пры бальніцы была сінагога.

У час нацысцкай акупацыі бальніцу перавялі на тэрыторыю гета, лекараў знішчылі падчас ліквідацыі Брэсцкага гета ў кастрычніку 1942 года.

Будынак яўрэйскай бальніцы захаваўся (вул. Савецкіх Пагранічнікаў, 54), мае статус гісторыка-культурнай каштоўнасці. З 1964 года там размясцілі абласны анкалагічны дыспансер. З 1990-х гадоў там размяшчалася ўпраўленне аховы здароўя Брэсцкага аблвыканкама.

## Зноскі 
Катэгорыя:Бальніцы Брэста
Катэгорыя:Яўрэі ў Беларусі
Друкарня Холмскага губернскага староства

**Друкарня Холмскага губернскага староства** — дзяржаўная друкарня Украінскай Народнай Рэспублікі ў Брэсце.

Дзейнічала з лютага 1918 года па студзень 1919 года ў Брэсце, які быў цэнтрам Холмскай губерні. Знаходзілася, як і ўсе губернскія органы, па адрасе Шашэйная, 8 (сучасны адрас праспект Машэрава, 32, будынак паштамта).

Тут друкаваліся тры ўкраінскія перыядычныя выданні: афіцыйнае выданне «Вісник Холмського губернського староства» (з 12 студзеня 1919 года «Вісник Краєвого Комісаріяту Української Народньої Республіки на Холмщину, Підляше й Полісся»), «Мир» (галоўны рэдактар —грэка-каталіцкі  святар Міхаіл Кіт), «Рідне слово» (галоўны рэдактар — Тэрэшка, да снежня 1918 года  часопіс выходзіў у Бялай Падляскай).

«Вісник» друкаваў законы ўкраінскай дзяржавы, афіцыйныя дакументы, загады губернскага старасты Холмшчыны і Падляшша Аляксандра Скорапіс-Ёлтухоўскага. Другая частка газеты была прысвечана навінам і сусветным падзеям. Газета друкавала таксама агранамічныя парады, інфармацыю пра хваробы і іх лячэнне, нататкі пра тэатр, новыя кнігі, расклад руху цягнікоў. Рэдакцыя заахвочвала дасылаць матэрыялы аб мясцовым жыцці, за гэта абяцалі ганарары. Друкарня рассылала газету па паветах так, каб у кожнае сяло трапілі адзін-два асобнікі.

Друкарня Холмскага губернскага староства выпусціла некалькі кніжак, у прыватнасці, «Просвітній український календар на 1919 рік і на початок року 1920-го», рэдактарам якога быў Арыстарх Тэрнычэнка, былы міністр земляробства Украінскай Народнай Рэспублікі.

## Зноскі 
Катэгорыя:Украінская Народная Рэспубліка
Катэгорыя:Украінцы ў Беларусі
Катэгорыя:1918 год у Брэсце
Ціхаакіянскі касмадромны комплекс — Аляска

**Ціхаакіянскі касмадромны комплекс — Аляска** (), раней вядомы як **стартавы комплекс Кадзьяк** () — амерыканскі камерцыйны і ваенны касмадром падвойнага прызначэння. Аб’ект належыць і эксплуатуецца карпарацыяй «Alaska Aerospace Corporation», якая належыць ураду Аляскі, і размешчаны на востраве Кадзьяк ля берагоў Аляскі. Прызначаны для запуску лёгкіх ракет па субарбітальнай траекторыі і вываду малых касмічных апаратаў на палярную арбіту.

## Гісторыя 
Першы эксперыментальны запуск ракеты з касмадрома адбыўся 5 лістапада 1998 года. Першы арбітальны пуск адбыўся 29 верасня 2001 года, калі ракета-носьбіт «Афіна-1» вывела на арбіту 4 малых спадарожніка.

25 жніўня 2014 года пад час запуску субарбітальнай ракеты STARS IV з пляцоўкі LP-1, на 4 секундзе пасля старту, з-за сістэмных праблем, ракета была самазнішчана аператарам пуска. Пры выбуху была пашкоджана наземная інфраструктура стартавага комплексу.

Пасля катастрофы пашкоджаны стартавы комплекс прапанавалася пераабсталяваць для запускаў ракет «Афіна-2S».

28 жніўня 2015 года савет дырэктараў кіруючай кампаніі змяніў назву касмадрому са «Стартавы комплекс Кадзьяк» на «Ціхаакіянскі касмадромны комплекс — Аляска». Асноўнай прычынай перайменавання было названа павелічэнне магчымасцяў касмадрома.

У першай палове 2025 года стала вядома, што касмадром атрымлівае дазвол на павелічэнне колькасці запускаў у год.

## Храналогія запускаў 
### Арбітальныя запускі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Касмадромы
Катэгорыя:Касмадромы ЗША
Катэгорыя:НАСА
Янова (свяцілішча)

**Янова**, таксама вядома як **скопішча валуноў «Янава»** — старажытнае прымітыўнае мегалітычнае збудаванне на мысе возера Янова каля Бікульніч у Полацкім раёне, за 25 км ад Полацка. Геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння з 19 сакавіка 2007 года

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Калиновский И.* Полоцкий район. На земле святой Софии : туристический справочник. — «Рифтур», 2013.

Катэгорыя:Валуны Беларусі
Катэгорыя:Геалагічныя помнікі прыроды рэспубліканскага значэння Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Полацкага раёна
Аўэзаў

**Аўэзаў**:

## Прозвішча 
* Мухтар Амарханавіч Аўэзаў — казахскі пісьменнік, вучоны

## Тапонім 
* Аўэзаў (пасёлак)
Брэсцкая ўкраінская бальніца

**Брэсцкая ўкраінская бальніца,** укр. **Українська лічниця** — галоўная лячэбная ўстанова Брэста ў 1918—1919 гадах.

Была адкрытая ў Брэсце ў 1918 годзе пасля ўваходжання Берасцейшчыны ў склад УНР. Месцілася спачатку на вул. Касцюшкі (цяпер вуліца Гогаля), са жніўня 1918 года перанесеная на Граеўскую Слабодку ў памяшканне былога чыгуначнага лазарэта (цяпер будынак бальніцы №1 на вуліцы Кіжаватава, 76).

Ва ўкраінскай лякарні працавалі дактары розных нацыянальнасцей: яўрэі, палякі, украінцы. Галоўны ўрач — хірург Капысцянскі, намеснік – гінеколаг П. Кароль, лекары Ганкевіч, Лучко, Урбан, Бекарэвіч. Лекарам для даручэнняў працаваў берасцейскі ўкраінец Васіль Дмытрыюк, будучы дэпутат польскага Сейма. З успамінаў Дмітрыюка вядома, што дактараў з Брэста адпраўлялі ў Кіеў па лекі, перавязачны матэрыял і бялізну (часта беспаспяхова).

Бальніца запоўнілася хворымі з вяртаннем бежанцаў Першай сусветнай вайны. У лютым 1919 года, з далучэннем Брэста да Польшчы, украінскую лякарню перайменавалі ў эпідэмічны шпіталь польскага войска ў Брэсце-Літоўскім, узначаліў яго паляк, доктар Т. Такаржэўскі. Лекарам-украінцам прапанавалі заставацца і змагацца з эпідэміяй сыпнога тыфу. Доктар Дмытрыюк успамінаў: «Наведваючы хворых, якіх у горадзе і вёсках было шмат, заразіўся і я сам. У вельмі цяжкім стане мяне сам доктар Такаржэўскі адвёз у шпіталь. Я страціў прытомнасць і ў такім стане быў каля трох тыдняў. Дзіўныя сны-відзяжы я бачыў. Здавалася мне, што я – галоўны загадчык гаспадарчай часткай польскага войска і ў мяне прапала 2000 ботаў. Мне пагражае суд і кара. Я бягу ва ўкраінскую армію. Уцёкі вельмі лёгкія: адчыніў дзверы ў суседні пакой і я ўжо сярод украінцаў. Галоўны атаман Сымон Пятлюра супакоіў мяне і распарадзіўся адправіць для папраўкі здароўя ў Адэсу на ліманы… Мала хто з персаналу спадзяваўся, што я выжыву. У шпіталі праляжаў я больш за тры месяцы. З ўдзячнасцю павінен адзначыць, што найбольшую апёку дала мне старэйшая сястра-полька, пані Залеска: кожны дзень прыходзіла да мяне і прыносіла з кухні нешта піць і есці і падтрымлівала мяне на духу.Калі я яшчэ быў вельмі слабы і з’явіўся ў горадзе, то тыя, хто ведаў мяне перад хваробай, беглі ад мяне як ад нейкага прывіду, таму што разышлася пагалоска, што мяне ўжо няма ў жывых».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Бальніцы Брэста
Катэгорыя:1918 год у Брэсце
Катэгорыя:Украінцы ў Беларусі
Кызылжулдыз

**Кызылжулдыз**:
* Кызылжулдыз (Какпекцінскі раён)
* Кызылжулдыз (Катон-Карагайскі раён)
* Кызылжулдыз (Тарбагатайскі раён)
* Кызылжулдыз (Урджарскі раён)
Улькен

**Улькен** () — сяло (да 2013 года — пасёлак гарадскога тыпу) у Жамбылскім раёне Алмацінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Улькенскай сельскай акругі.

Заснаваны ў 1984 годзе для запланаванай Паўднёва-Казахстанскай ДРЭС, якую не пабудавалі. У 1986 годзе населены пункт быў перададзены са складу Мойынкумскага раёна Джамбулскай вобласці ў склад Курцінскага раёна Алма-Ацінскай вобласці з прысваеннем наймення Улькен і аднясеннем да катэгорыі рабочых пасёлкаў.

У чэрвені 2022 года раён вёскі быў абраны месцам будаўніцтва атамнай электрастанцыі.

Рашэнне аб будаўніцтве АЭС у Казахстане было прынята 6 кастрычніка 2024 года на рэферэндуме.

8 жніўня 2025 года пачалося будаўніцтва першай казахстанскай АЭС.

Катэгорыя:Населеныя пункты Казахстана
Рыбл

**Ры́бл** () — рака ў Паўночным Ёркшыры і Ланкашыры на поўначы Англіі. Пачынаецца каля  ў Паўночным Ёркшыры і з’яўляецца адной з нешматлікіх рэк, што бяруць выток у Ёркшыр-Дэйлс і цячэ на захад да Ірландскага мора (іншыя прыкметныя выключэнні —  у Дэнтдэйл і  у Кінгсдэйле).

## Этымалогія 
Назва *Ribble* можа паходзіць ад брытцкага складовага ўтварэння. Другі элемент — назоўнік *pol з значэннем «луха, сажалка, горны ручай» (вэльск. *pwll*). Першы элемент — *rö-*, інтэнсіўны прэфікс са значэннямі «вялікі» (вэльск. *rhy-*, корн. *re-*).

Назва *Ribble* магла раней мець выгляд **Bremetonā-**, якая перадаецца ў назве *Bremetenacum* — рымскага форта ў Рыбчэстары.. Першапачаткова яна цячэ на поўнач праз вёскі  і , пасля чаго паварочвае на захад і праходзіць праз  і .

Далей Рыбл накіроўваецца на паўднёвы захад, уваходзіць у Ланкашыр каля , а затым цячэ праз , ,  і . Ніжэй па цячэнні рака перасякае сельскія раёны Рыбл-Вэлі, а затым дасягае гарадскога масіва Прэсцана.

У Прэстане Рыбл праходзіць па шырокай даліне і служыць натуральнай мяжой, што дзеліць горад на паўночную і паўднёвую часткі. Тут у раку ўпадаюць значныя прытокі, у тым ліку  і .

Далей Рыбл накіроўваецца на захад праз Пэнуортам і Хаттан, ператвараючыся ў шырокае эстуарнае вусце і ўпадаючы ў Ірландскае мора паміж  і Саўтпартам.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Рэкі Англіі
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Ірландскае мора