open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дзмітрый Сцяпанавіч Умрэйка

**Дзмітрый Сцяпанавіч Умрэйка** (, Мінск — ) — беларускі фізік-оптык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1971), прафесар (1972). У гады Вялікай Айчыннай вайны — удзельнік партызанскага руху.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Фізіка», 1956).

Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (у 1959—1999 — прафесар кафедры фізічнай оптыкі, у 1964—1971 — начальнік навукова-даследчага сектара, у 1971—2014 — галоўны навуковы супрацоўнік лабараторыі фізікахіміі палімерных матэрыялаў і прыродных арганічных злучэнняў Інстытута прыкладных фізічных праблем імя А. Н. Сеўчанкі, у 1971—1979 — намеснік дырэктара інстытута).

Навуковыя інтарэсы: спектральна-структурны аналіз малекулярных сістэм.

## Узнагароды 
Ордэн Айчыннай вайны 2-й ступені (1985), званне «Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь» (1999), ганаровыя граматы Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР (1971), Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь (1994).

## Бібліяграфія 
* Спектрально-люминесцентные свойства и строение комплексных соединений шестивалентного урана : автореферат диссертации … доктора физико-математических наук : 01.044 / Д. С. Умрейко. — Минск, 1970.
* Спектры и структура комплексов уранила / [Д. С. Умрейко и др.]. — Минск, 2004.
* Ураниловые соединения : атлас спектров / Г. Н. Новицкий, А. И. Комяк, Д. С. Умрейко. — Минск, 1981.
* Химия и спектроскопия галогенидов платиновых металлов / [Т. М. Буслаева и др.]. — Минск, 1990.
* Фотоника соединений шестивалентного урана — Гомель, 2000 (разам з У. У. Сыцько).
* Температурная зависимость параметров бесфононных линий в спектрах фторидных соединений уранила / Умрейко Д. С., Сытько В. В., Покаташкин В. И. // Вестник Белорусского государственного университета. Сер. 1, Физика. Математика. Информатика. — 2003. — № 1. — С. 3—8.
* Люминесценция ионов UO22+ в соактивированных UO22+ и Ln3+ люминофорах при больших плотностях мощности возбуждения / Умрейко Д. С., Сытько В. В., Барсуков И. В., Алешкевич Н. А., Покаташкин В. И. // Вестник Белорусского государственного университета. Сер. 1, Физика. Математика. Информатика. — 2003. — № 3. — С. 8—13.

## Літаратура 
* 
* Умрейко Дмитрий Степанович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 320.
 

Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Краўтгайм (Цюрынгія)

**Краўтгайм** () — былая камуна ў Германіі, у зямлі Цюрынгія, зараз частка камуны Ам-Этэрсберг. Уваходзіць у склад раёна Веймар. Падпарадкоўваецца ўпраўленню Берльштэт. Насельніцтва — 486 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 10,23 км². Афіцыйны код — 16 0 71047.

Катэгорыя:Камуны Германіі
Энтэрасарбенты

**Энтэрасарбенты** — лекавыя сродкі рознай структуры, якія ажыццяўляюць звязванне экза- і эндагенных таксічных рэчываў, ксенабіётыкаў у жалудачна-кішэчным тракце шляхам адсорбцыі. Пры гэтым энтэрасарбент не ўступае з сарбуемым рэчывам у хімічную рэакцыю і не выклікае біяхімічных змяненняў крыві. Замест гэтага выкарыстоўваецца працэс фізіялагічнага фільтравання і рэабсорбцыя вадкасці з сасудзістага рэчышча ў прасвет кішэчніка яго варсінкамі. Прадукты, якія выйшлі разам з вадкай часткай крыві, кантактуюць з энтэрасарбентам, прынятым напярэдадні ўнутр, фіксуюцца на ім і разам з ім выводзяцца з арганізма. Эфектыўнасць энтэрасорбцыі ў ліквідацыі эндатаксікозаў звязана з тым, што кішэчныя варсінкі здольныя прапускаць усе інгрэдыенты, малекулярная маса якіх ніжэй масы альбуміна, а таксічныя субстанцыі ў асноўным маюць менавіта такую, сярэднюю малекулярную масу.

Энтэрасарбенты вырабляюцца ў выглядзе розных лекавых форм: гранулы, парашкі, таблеткі, капсулы, пасты і іншыя. Часцей за усе ў якасці лекаў для энтэрасорбцыі выкарыстоўваюцца:

* актываваны вугаль
* прэпараты вісмуту
* пекцін
* каалін
* палыгорскіт
* дзіактаэдрычны смекціт
* сінтэтычныя смолы
* калоідны дыяксід крэмнію (сілікагель)
* поліметылсілаксану полігідрат
* лігнін
Існуюць таксама адсарбенты для звязвання таксічных рэчываў пры экстракарпаральнай дэтоксікаціі крыві пры гемасорбцыі — іх называюць гемасарбенты. Адсарбенты, якія выкарыстоўваюцца для паглынання выдзяленняў (прадуктаў метабалізму) з хірургічнай, ці нейкай іншай раны называюцца вульнерасарбенты.

Катэгорыя:Адсарбенты
Альфансізм

**Альфансізм** () — манархічны рух перыяду Другой Іспанскай Рэспублікі, які пасля звяржэння ў 1931 годзе манархіі імкнуўся аднавіць на троне караля Альфонса XIII. Найбуйнейшай арганізацыяй альфансістаў стала палітычная партыя «Іспанскае абнаўленне», створаная ў 1933 годзе. Ідэалагічна яны абапіраліся на італьянскі фашызм і партугальскі інтэгралізм. Альфансістам не ўдалося стаць масавым рухам, атрымаўшы невялікую падтрымку, у той час як іх супернікі, карлісты, хутка ўзмацнілі свае пазіцыі ў Іспаніі. Падчас грамадзянскай вайны 1936—1939 гадоў прыхільнікі былога караля занялі бок мяцежнага генерала Франсіска Франка.

Катэгорыя:Палітыка Іспаніі
Катэгорыя:Манархізм
Катэгорыя:Гісторыя Іспаніі
Маскоўскі драматычны тэатр імя А. С. Пушкіна

**Маскоўскі драматычны тэатр імя А. С. Пушкіна** — драматычны тэатр, размешчаны на Цвярскім бульвары ў Маскве. Быў заснаваны ў 1950 годзе. Займае будынак закрытага падчас барацьбы з касмапалітызмам (1949) Камернага тэатра Аляксандра Таірава, частка трупы якога таксама перайшла ў МДТ. Першым галоўным рэжысёрам тэатра стаў народны артыст СССР, тройчы лаўрэат Сталінскай прэміі Васіль Ванін. Тэатр размешчаны ў асабняку XVIII стагоддзя. З чэрвеня 2010 года мастацкім кіраўніком з’яўляецца заслужаны артыст Расіі Яўген Пісараў.

Катэгорыя:Тэатры Масквы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1950 годзе
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Аляксандра Пушкіна
Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі
Аляксандр Якаўлевіч Таіраў

**Аляксандр Якаўлевіч Таі́раў** (, сапраўднае прозвішча — **Корнбліт**, 24 чэрвеня (6 ліпеня) 1885, Рамны — , ) — савецкі рэжысёр, народны артыст РСФСР (1935).

## Біяграфія 
Творчую дзейнасць пачаў у 1905 годзе як акцёр, з 1908 года — рэжысёр. У 1913 годзе паставіў у Свабодным тэатры «Жоўтую кофту» Хезельтана-Фюрста і пантаміму «Покрыва П’ерэты» А. Шніцлера. У 1914 годзе разам з А. Г. Коанен і групай маладых акцёраў заснаваў Камерны тэатр, які ўзначальваў да канца жыцця. Першыя спектаклі гэтага тэатра — «Сакунтала» Калідасы (1914), «Фаміра Кіфарэд» Анненскага (1916) і інш. выявілі схільнасць Таірава да вытанчана прыгожых сцэнічных форм, да ўслаўлення чыстага і магутнага запалу легендарных герояў. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года Таіраў і вядучыя акцёры яго тэатра, галоўным чынам Коанен, даказалі здольнасць выказваць сугучныя рэвалюцыі тэмы велічы свабоднай асобы. «Адрыена Лекузрэр» Скрыба і Легувэ (1919), «Федра» Ж. Расіна (1922), шэраг п’ес О’Ніла азначалі пераход рэжысёра да рэалізму. Вялікае значэнне мелі творчыя пошукі Таірава ў галіне музычнага спектакля («Жырафле-Жырафля» Лекока, 1922; «Опера жабракоў» Брэхта — Вейля, 1930, і інш.). Вяршыня творчай дзейнасці Таірава — спектакль «Аптымістычная трагедыя» Вішнеўскага (1933) з Коанен у ролі Камісара. Сярод найлепшых спектакляў таксама «Мадам Бавары» паводле Г. Флабера (1940), «Стары» М. Горкага (1946).

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* Таи́ров Александр Яковлевич // Театральная энциклопедия. В 5 томах. / Под редакцией С. С. Мокульского (том 1), П. А. Маркова (тома 2—5). — М., Советская энциклопедия, 1961—1967. — Т. 5: Табакова — Яшугин. — М., 1967. — Стб. 24—27. — 1136 стб. с илл., 8 л. илл. — 38 000 экз.

Катэгорыя:Акцёры Расійскай імперыі
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Постаці рускага авангарда
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры СССР
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Расіі
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Ахвяры барацьбы з касмапалітызмам
Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Эстонскай ССР
На Няве (тэатр)

**Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны дзіцячы драматычны тэатр «На Няве»** (Дзіцячы тэатр «На Няве») — аўтарскі тэатр заслужанага дзеяча мастацтваў Расіі Таццяны Аркадзеўны Савянковай.

## Гісторыя тэатра 
Створаны Таццянай Савянковай як тэатр-студыя пры клубе ЛНВА «Пігмент» у Неўскім раёне Ленінграда. Прэм’ера першага спектакля «Кот у ботах» адбылася 24 верасня 1987 года. У 1991 годзе пераўтвораны ў дзяржаўную ўстанову культуры Санкт-Пецярбурга.

У 1992 годзе першы мэр Санкт-Пецярбурга Анатоль Сабчак у межах кампаніі па перадачы канфіскаванай маёмасці КПСС перадаў тэатру ў бязвыплатнае карыстанне былы будынак казармаў лейб-гвардыі Ізмайлаўскага палка, спецыяльна рэканструяваны для Ленінскага райкама КПСС, з залай на 600 месцаў.

У рэпертуары тэатра толькі дзіцячыя казкі. Большасць з іх пастаўлена ў жанры мюзікла. За выдатны ўклад у развіццё тэатральнага мастацтва тэатр узнагароджаны Ганаровым дыпломам Заканадаўчага Сходу Санкт-Пецярбурга.

Катэгорыя:З’явіліся ў 1987 годзе
Катэгорыя:Тэатры Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Дзіцячая культура
Кляйнобрынген

**Кляйнобрынген** () — былая камуна ў Германіі, у зямлі Цюрынгія, цяпер частка камуны Ам-Этэрсберг. Заснавана ў 1342 годзе. Уваходзіць у склад раёна Веймар. Падпарадкоўваецца ўпраўленню Бутэльштэт. Насельніцтва — 288 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 3,11 км². Афіцыйны код — 16 0 71039.

Камуна падзяляецца на 8 сельскіх акруг.

Катэгорыя:Камуны Германіі
Тэатр на Ліцейным

**Дзяржаўны драматычны тэатр «На Ліцейным»** — дзяржаўны драматычны тэатр Ленінградскай вобласці Расійскай Федэрацыі, размешчаны на Ліцейным праспекце ў горадзе Санкт-Пецярбургу.

Поўнае найменне ўстановы — Дзяржаўная бюджэтная ўстанова культуры Ленінградскай вобласці «Драматычны тэатр „На Ліцейным“» (скарочана — ДБУК ЛВ «Драматычны тэатр „На Ліцейным“»).

Падпарадкоўваецца Камітэту па культуры Ленінградскай вобласці.

У 1909 годзе на месцы манежа графа Шарамецева пачаў працу Ліцейны тэатр, рэпертуар якога складалі п’есы Тэатра жахаў (Гран-Гіньёль), фарсы, сатыры, пародыі. Тэатр знаходзіцца ў самым цэнтры былой гарадской сядзібы Шарамецевых — Фантанным доме. Граф Сяргей Дзмітрыевіч Шарамецеў — унук вядомай рускай прыгоннай актрысы П. І. Жамчуговай (графіні Шарамецевай) — быў жанаты з князёўнай Е. П. Вяземскай — унучкай паэта П. А. Вяземскага. У 1908 годзе Шарамецеўскі манеж і канюшаны флігель па праекце інжынера А. А. Максімава пераабсталявалі ў тэатр, які сталі здаваць у арэнду. Тэатр адкрыўся як «Тэатр моцных адчуванняў».

Ліцейны тэатр у пачатку XX стагоддзя служыў пляцоўкай для рэфарматарскіх вопытаў У. Меерхольда, М. Яўрэінава, М. Фокіна, М. Кузміна. Спектаклі афармлялі Л. Бакст, І. Білібін, Б. Кустодзіеў — найлепшыя мастакі «Свету мастацтва». Назва тэатра пастаянна мянялася: у 1911—1912 гадах — «Мазаіка», з 1913 года — «Ліцейны інтымны».

Катэгорыя:З’явіліся ў 1909 годзе
Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі
Катэгорыя:Тэатры Санкт-Пецярбурга
Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны ўніверсітэт прамысловых тэхналогій і дызайну

**Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны ўніверсітэт прамысловых тэхналогій і дызайну** () — вышэйшая навучальная ўстанова ў Санкт-Пецярбургу. Заснаваны ў 1930 годзе.

У склад універсітэцкага вучэбна-навуковага комплексу ўваходзяць 18 інстытутаў, 2 вышэйшыя школы, 2 каледжы, 8 школ-малых факультэтаў. Будынкі ўніверсітэта размешчаны ў розных раёнах горада. Галоўны будынак універсітэта размяшчаецца ў цэнтры горада, непадалёк ад станцыі метро «Адміралцейская» — на Вялікай Марской вуліцы, дом № 18.

У СПбДУПТД вядзецца падрыхтоўка па 225 адукацыйных праграмах дызайнерскіх, інжынерных, гуманітарных, эканамічных і педагагічных напрамкаў.
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Санкт-Пецярбурга паводле алфавіта
Уладзімір Маркавіч Благадарны

**Уладзімір Маркавіч Благадарны** (, с. Старавераўка, Старавераўскі раён, Харкаўская вобласць, Украіна — ) — спецыяліст у галіне машыназнаўства, сістэм прывадаў і дэталей машын. Доктар тэхнічных навук (1990), прафесар (1991). Акадэмік Беларускай інжынернай тэхналагічнай акадэміі (1997), Беларускай інжынернай акадэміі (1999).

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскі тэкстыльны інстытут імя С. М. Кірава (спецыяльнасць «Машыны і апараты вытворчасцей лёгкай і тэкстыльнай прамысловасці», 1960), Інстытут машыназнаўства і аўтаматызацыі АН БССР (аспірантура, 1965).
    
Працаваў у Інстытуце машыназнаўства і аўтаматызацыі АН БССР (1965—1967), Магілёўскім машынабудаўнічым інстытуце (1968—1999), Тэхнічным ўніверсітэце ў Кошыцах (Славакія, 1999—2005), Баранавіцкім дзяржаўным універсітэце (з 2006, інжынерны факультэт, кафедра тэхналогіі машынабудавання, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: машыназнаўства і дэталі машын; сістэмы прывадаў; надзейнасць тэхнічных сістэм; тэхналогія машынабудавання.

## Узнагароды 
Званне «Ветэран працы».

## Бібліяграфія 
* Биотопливо и его использование : монография / В. М. Благодарный [и др.]. — Барановичи, 2012.
* Прогнозирование надежности и функциональной безопасности технических систем : монография / В. М. Благодарный, В. И. Кочурко. — Барановичи, 2010.
* Расчет мелкомодульных зубчатых передач на износ и прочность / В. М. Благодарный. — Москва, 1985.
* Червячные передачи: общие сведения, расчеты, динамика и надежность : монография / В. Благодарный [и др.]. — Барановичи, 2014.
 

## Літаратура 
* 
* Благодарный Владимир Маркович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 406.
* Благодарный Владимир Маркович // Профессорско-преподавательский состав ММИ — МГТУ — Белорусско-Российского университета (1961—2006). — Могилев, 2009. — С. 50.

## Спасылкі 
* Барановичский государственный университет скорбит — умер Владимир Маркович Благодарный, известный учёный, доктор технических наук, профессор 
* Благодарный Владимир Маркович // Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента
* Благодарный Владимир Маркович // База патентов Беларуси 
* 

Катэгорыя:Машынабудаўнікі СССР
Катэгорыя:Машынабудаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Вынаходнікі СССР
Катэгорыя:Вынаходнікі Беларусі
Тэатр на Васільеўскім

**«Дзяржаўны драматычны тэатр на Васільеўскім»** — дзяржаўны драматычны тэатр Ленінградскай вобласці Расійскай Федэрацыі, размешчаны на Васільеўскім востраве ў горадзе Санкт-Пецярбургу. Заснаваны 1 верасня 1989 года Уладзімірам Словахатовым, які цяпер з’яўляецца мастацкім кіраўніком і дырэктарам тэатра.

Поўнае найменне ўстановы — «Ленінградская абласная дзяржаўная бюджэтная ўстанова культуры „Драматычны тэатр на Васільеўскім“» (скарочаная — «ЛА ДБУК „Драматычны тэатр на Васільеўскім“»).

Падпарадкоўваецца Камітэту па культуры Ленінградскай вобласці.

Катэгорыя:Тэатры Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:З’явіліся ў 1989 годзе
Антоніа Карнацана

**Антоніа Карнацана** (; каля 1430, П’ячэнца — , ) — італьянскі паэт, пісьменнік, біёграф і майстар танца эпохі Адраджэння. Як і Джавані Амброзіа, Антоніа Карнацана быў вучнем вядомага майстра танца, Даменіка з П’ячэнцы, якому даў пахвальную мянушку «караля мастацтваў». Належаў да рыцарскага ордэна Залатой Шпоры, або «Залатога воінства» ().

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1430 годзе ў горадзе П’ячэнца, які тады належаў герцагству Міланскаму. Яго бацька, Баніфацыа Карнацана, быў вядомым юрыстам. Маці, Канстанца Багароці, належала да мясцовай шляхты. У 1444—1447 гадах вучыўся ва ўніверсітэце горада Сіены. У 1450 годзе быў у Рыме, верагодна, на службе ў высокапастаўленага царкоўнага іерарха.

У 1455 годзе вярнуўся ў Мілан, дзе служыў герцагу Франчэска Сфорца і напісаў хвалебную паэму ў яго гонар — De gestis Francisci Sfortiae — або «Сфарцыяда» (Sforziade). Карнацана таксама напісаў невялікую працу па мастацтве танца, жыццяпіс Дзевы Марыі і збор аповесцей непрыстойнага зместу на латыні *De proverbiorum origine*.

У 1466 годзе пасля смерці герцага ён пакінуў Мілан і пераехаў на тэрыторыю Венецыянскай рэспублікі. Адзін час ён працаваў з кандацьерам Барталамеа Калеоні і напісаў яго біяграфію на латыні. У Венецыі ён супрацоўнічаў з друкарам Нікаля Жансанам і апублікаваў працу «Жыццё Хрыста».

У 1475 годзе ён паступіў на службу пры двары кіраўніка горада Ферары, дзе ім быў напісаў шэраг яго важных работ — кароткі трактат аб мастацтве праўлення і яшчэ адзін, аб воінскім мастацтве, першапачаткова (1476) прозай, а затым перапрацаваны ў паэму.

Памёр у 1484 годзе ў Ферары.

Катэгорыя:Кавалеры ордэна Залатой шпоры
Катэгорыя:Паэты Італіі
Катэгорыя:Паэты XV стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі Італіі
Катэгорыя:Пісьменнікі XV стагоддзя
Катэгорыя:Танцоры Італіі
Скварцова

**Скварцова** — жаночая форма прозвішча Скварцоў, тапонім.

## Прозвішча 
* Віялета Максімаўна Скварцова — беларуская лёгкаатлетка
* Тамара Уладзіміраўна Скварцова — Заслужаная артыстка Рэспублікі Беларусь

## Тапонім 
* Скварцова (Пастаўскі раён)
Юрась Цвірка

**Юрась (Юрый Браніслававіч) Цвірка** (нар. , Язвіны, Капыльскі раён, Мінская вобласць) — беларускі акцёр.

## Біяграфія 
З 1984 па 1991 гады навучаўся ў Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі. З 1991 па 2018 гады працаваў у Нацыянальным акадэмічным драматычным тэатры імя Якуба Коласа. З 2018 па 2019 гады працаваў у Беларускім тэатры юнага гледача. З 2019 года працуе ў Нацыянальным акадэмічным драматычным тэатры імя Якуба Коласа.

## Ролі 
* Іван («Шагал… Шагал…» У. Драздова)
* Комік («Доктар Айбаліт» паводле кінасцэнарыя «Айбаліт-66» Р. Быкава і В. Карастылёва)
* Пан Бараноўскі («Несцерка» В. Вольскага)
* Ласкін («Пазычанае шчасце» Ф. Палачаніна)
* Дзік («Як воўк мамай быў» В. Ткачова)
* Сондэрс («Шукаем тэнара!» К. Людвіга)
* Кароль («Снежная каралева» Я. Шварца паводле Х.-К. Андэрсена)
* Крот («Прыгоды Дзюймовачкі» П. Ісайкіна паводле Х.-К. Андэрсена)
* Жывата Цвіёвіч («Доктар філасофіі» Б. Нушыча)
* Місэна («Дурнічка» Лопэ дэ Вегі)
* мужчына Луізы («Восем закаханых жанчын» Р. Тама)
* бацька Ганны («Сымон-музыка» паводле аднайменнай паэмы Якуба Коласа)
* Васіль Сямёнавіч («Гісторыя двух сабак» Я. Конева)
* Генры («Мая жонка — падманшчыца» М.Мэё, М. Энэкена)
* Кот («Кот у ботах» А.Замкоўскага паводле Шарля Пэро)
* Першы мытнік («Дом на мяжы» па п’есах С. Мрожака «Караль» і «Дом на мяжы»)
* спадар Джансэн («Каханне і падаткі» па п’есе Уільяма Ван Зандта і Джэйн Мілмар «Секс, каханне і падаткі»)
* Альфрэда Амароза («Шлюб па-італьянску» па п’есе Эдуарда дэ Філіпа «Філумена Мартурана»)
* айцец Гансага («Стары-стары сеньёр з вялізнымі крыламі» А.Курэйчыка)
* Харысан Хоўэл («Цалуй мяне, Кэт!» паводле лібрэта С. і Б. Співак)
* Філ Кавілеры, бацька Джэніфер («Гісторыя кахання» паводле аднайменнай аповесці Э. Сігала)

## Узнагароды 
* 2006 — Падзяка Міністра культуры Рэспублікі Беларусь
* 2011 — Ганаровая грамата Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь
* 2015 — нагрудны знак Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь «За ўклад у развіццё культуры Беларусі»
* 2017 — Грамата Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь
* 2021 — медаль Францыска Скарыны

Катэгорыя:Постаці Нацыянальнага акадэмічнага драматычнага тэатра імя Якуба Коласа
Катэгорыя:Акцёры тэатра Беларусі
Цэнтр грамадзянскіх свабод

**Цэнтр грамадзянскіх свабод** (ЦГС, ) — украінская праваабарончая арганізацыя, заснаваная ў 2007 годзе. Кіраўнік арганізацыі — Аляксандра Матвійчук. У 2022 годзе ЦГС разам з расійскім «Мемарыялам» і беларускім праваабаронцам Алесем Бяляцкім атрымаў Нобелеўскую прэмію міру.

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі міру
Катэгорыя:Праваабарончыя арганізацыі
Катэгорыя:Арганізацыі Украіны
Інстытут павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі БарДУ

**Інстытут павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі** — структурнае падраздзяленне Баранавіцкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Створаны ў 2009 годзе ў выніку аб’яднання двух факультэтаў — факультэта павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі ў сферы эканомікі і адукацыі і факультэта павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі ў сферы прамысловасці і бізнесу, якія ажыццяўлялі сваю дзейнасць як структурныя падраздзяленні ўніверсітэта з 2005 года.

## Напрамкі дзейнасці 
* адукацыйная праграма павышэння кваліфікацыі кіруючых работнікаў і спецыялістаў;
* адукацыйная праграма перападрыхтоўкі кіруючых работнікаў і спецыялістаў, якія маюць вышэйшую адукацыю;
* адукацыйная праграма прафесійнай падрыхтоўкі рабочых (служачых);
* адукацыйная праграма навучальных курсаў (лекторыі, тэматычныя семінары, трэнінгі і іншыя віды навучальных курсаў);
* адукацыйная праграма стажыроўкі кіруючых работнікаў і спецыялістаў (па ўзгадненні з арганізацыяй, якая накіроўвае спецыяліста на стажыроўку);
* адукацыйная праграма падрыхтоўкі асоб да паступлення ва ўстановы адукацыі Рэспублікі Беларусь.

## Дырэктары 
* Аляксандр Мікалаевіч Унсовіч (2013—2016)
* Дзяніс Сяргеевіч Лундышаў (з 2016)

## Спасылкі 
* ІНСТЫТУТ ПАВЫШЭННЯ КВАЛІФІКАЦЫІ І ПЕРАПАДРЫХТОЎКІ 

Павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2009 годзе
Надзея Дзмітрыеўна Джыга

**Надзея Дзмітрыеўна Джыга** (нар. , в. Абакумы, Лоеўскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі псіхолаг. Доктар псіхалагічных навук (2014), прафесар (2021). Правадзейны член Санкт-Пецярбургскай грамадскай акадэміі акмеалагічных навук (з 2011).

## Біяграфія 
Скончыла Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут замежных моў (1973), Нацыянальны інстытут адукацыі Рэспублікі Беларусь (аспірантура, спецыяльнасць «Педагагічная псіхалогія», 1996).
    
Працавала ў Дзеткавіцкай, Радастаўскай і Ліпніцкай СШ (Драгічынскі раён, Брэсцкая вобласць; 1969—1982); Драгічынскай РЗСШ (1982—1985, дырэктар); Драгічынскім міжшкольным ВВК па працоўным навучанні і прафарыентацыі школьнікаў (1985—1999, дырэктар); Галоўным упраўленні вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (1999—2001); Беларускім дзяржаўным універсітэце (2001—2006); Беларускім дзяржаўным аграрным тэхнічным універсітэце (2006—2009); Інстытуце сучасных ведаў (2009—2010); БІП — Інстытуце правазнаўства (2010—2011 і 2015—2019); Смольным інстытуце Расійскай акадэміі адукацыі, Санкт-Пецярбург (2011—2015); Баранавіцкім дзяржаўным універсітэце (з 2019, кафедра псіхалогіі і фізічнага выхавання, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: псіхалогія кіравання; псіхалогія развіцця; акмеалогія; псіхалогія міжасобаснага ўзаемадзеяння; тварэнне як станаўленне асобы, індывідуальнасці, суб’екта ў пераўтваральнай дзейнасці псіхолага-кансультанта; замежныя мовы.

## Узнагароды 
Званне «Ветэран педагагічнай працы» (1996), Грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2006) і інш.

## Бібліяграфія 
* Психолого-акмеологическая концепция созидания продуктивного субъекта образования : диссертация … доктора психологических наук : 19.00.13 : защищена 15.03.2014 : утверждена 26.11.2014 / Джига Надежда Дмитриевна. — Кострома, 2013.

## Спасылкі 
* Джига Надежда Дмитриевна 

Катэгорыя:Псіхолагі СССР
Катэгорыя:Псіхолагі Беларусі
Іван Іосіфавіч Ганчарык

**Іван Іосіфавіч Ганчарык** (нар. 1933) — беларускі вучоны ў галіне тэрапіі. Доктар медыцынскіх навук (1974), прафесар (1978). Аўтар спосабу дыягностыкі халецыстыту. Заснавальнік Рэспубліканскага гастраэнтэралагічнага тэрапеўтычнага цэнтра (1979).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў в. Сноў Нясвіжскага раёна Мінскай вобласці ў сям’і селяніна. Скончыў Баранавіцкую фельчарскую школу (1950); памочнік санітарнага ўрача, фельчар хуткай дапамогі Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці (1950—1951). Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут (1957); загадчык Бывалькоўскага сельскага ўрачэбнага участка Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці (1957—1959); намеснік па лячэбнай рабоце галоўнага ўрача Лоеўскага раёна (1959).

Аспірант кафедры шпітальнай тэрапіі Мінскага медыцынскага інстытута (1959—1961); асістэнт кафедры (1961—1974); прысуджана вучоная ступень кандыдата медыцынскіх навук (1963). Дацэнт 1-й кафедры шпітальнай тэрапіі (1974—1976); прысуджана вучоная ступень доктара медыцынскіх навук (1974); зацверджаны ў вучоным званні дацэнта (1976). Загадчык 1-й кафедры шпітальнай тэрапіі Мінскага медыцынскага інстытута (1976—1988), адначасова галоўны спецыяліст па гастраэнтэралогіі Міністэрства аховы здароўя БССР (1976—1989); прысвоена вучонае званне прафесара (1978).

Загадчык лабараторыі Беларускага НДІ экспертызы працаздольнасці і арганізацыі працы інвалідаў (1988—1989); кіраўнік лабараторыі агульнай паталогіі НДІІ радыяцыйнай медыцыны Міністэрства аховы здароўя БССР (1989—1895); галоўны спецыяліст па радыяцыйнай медыцыне Міністэрства аховы здароўя РБ (1991—1995); галоўны навуковы супрацоўнік інстытута, 1995—1996; прафесар кафедры герыятрыі і геранталогіі Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі (1996—2003), прафесар кафедры прапедэўтыкі ўнутраных хвароб БДМУ (з 2003 па цяперашні час).

## Навуковая дзейнасць 
Галіна навуковых даследаванняў: дыягностыка захворванняў суставаў, паталогія органаў стрававання; хваробы ўнутраных органаў у асоб, якія пацярпелі ў выніку аварыі на Чарнобыльскай АЭС.

На базе кафедры стварыў Рэспубліканскі гастраэнтэралагічны тэрапеўтычны цэнтр (1979_. Працаваў над праблемамі, звязанымі з ліквідацыяй наступстваў аварыі на Чарнобыльскай АЭС: «Аб радыеактыўным цэзіі» (1991), «Аб радыеактыўным стронцыі» (1991)..

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гастраэнтэролагі Беларусі
Катэгорыя:Тэрапеўты Беларусі
Катэгорыя:Рэўматолагі Беларусі
Катэгорыя:Гастраэнтэролагі СССР
Катэгорыя:Тэрапеўты СССР
Катэгорыя:Рэўматолагі СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нясвіжскім раёне
Тамара Уладзіміраўна Скварцова

**Тамара Уладзіміраўна Скварцова** (нар. , , Слуцкі раён, Мінская вобласць) — беларуская тэатральная актрыса. Заслужаная артыстка Рэспублікі Беларусь (2003).

## Біяграфія 
З 1963 па 1964 гады навучалася на Рэспубліканскіх курсах па падрыхтоўцы кіраўнікоў самадзейных драматычных калектываў (Мінск). З 1964 па 1970 гады навучалася ў Беларускім дзяржаўным ўніверсітэце. З 1967 па 1969 гады навучалася ў студыі пры Беларускім дзяржаўным тэатры імя Янкі Купалы.

З 1970 па 1971 гады працавала ў Беларускім дзяржаўным тэатры імя Янкі Купалы. З 1971 года працуе ў Нацыянальным акадэмічным драматычным тэатры імя Якуба Коласа.

## Ролі 
* Жонка Суддзі («Несцерка» В. Вольскага)
* Сцяпанаўна («Шагал… Шагал…» паводле п’есы У. Драздова «Прамы вагон да Парыжа з усімі перасадкамі»)
* Эдда («Матылёк… Матылёк…» А. Нікалаі)
* Бабуля Агапа («Агнявы Леў» А. Кружнова)
* Мамі («Восем закаханых жанчын» Р. Тама)
* Старая («Бальніца на краі свету» Х. Бойчава)
* Другая Жняя («Кот у ботах» А. Замкоўскага паводле Шарля Пэро)
* Разалія Саламена («Шлюб па-італьянску» па п’есе Эдуарда дэ Філіпа «Філумена Мартурана»)

## Узнагароды 
* 1999 — прэмія Беларускага саюза тэатральных дзеячаў за выдатнае выкананне ролі Барабошавай у спектаклі «Праўда — добра, а шчасце лепш».
* 2000 — нагрудны знак Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь «За ўклад у развіццё культуры Беларусі».
* 2003 — ганаровае званне «Заслужаны артыст Рэспублікі Беларусь».
* 2006 — Ганаровая грамата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.
* 2014 — дыплом «За псіхалагічную праўду вобраза ў сцэнічным увасабленні сучаснай прозы» на IV Міжнародным тэатральным фестывалі «Родниковое слово» (Архангельск, Расія) за ролю Бабулі ў спектаклі «Пахавайце мяне за плінтусам».
* 2014 — «Залаты дыплом» на Міжнародным тэатральным форуме «Залаты Віцязь» у межах Славянскага форуму мастацтваў «Залаты Віцязь» (Масква, Расія) за ролю Бабулі ў спектаклі «Пахавайце мяне за плінтусам».
* 2016 — Ганаровая грамата Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь.
* 2016 — прыз «Найлепшая жаночая роля» на VI Міжнародным фестывалі камерных і монаспектакляў «LUDI» (Арол, Расія) за ролю Бабулі ў спектаклі «Пахавайце мяне за плінтусам».

Катэгорыя:Актрысы тэатра СССР
Катэгорыя:Актрысы тэатра Беларусі
Генадзь Гайдук

**Генадзь Гайдук** (нар. , Слабада, Чэрвеньскі раён, Мінская вобласць) — беларускі тэатральны акцёр.

## Біяграфія 
З 1977 па 1979 гады навучаўся ў Гродзенскім культурна-асветніцкім вучылішчы. З 1980 па 1984 гады навучаўся ў Беларускім дзяржаўным тэатральна-мастацкім інстытуце. З 1984 года працуе ў Нацыянальным акадэмічным драматычным тэатры імя Якуба Коласа.

## Ролі 
* Шагал («Шагал… Шагал…» паводле п’есы У. Драздова «Прамы вагон да Парыжа з усімі перасадкамі»)
* Айбаліт («Доктар Айбаліт» па матывах кінасцэнарыя В. Карастылёва, Р. Быкава «Айбаліт-66»)
* Зюзя-Зімавіца («Вядзьмарка і Дыназаўрык» А. Якімовіча)
* Пата Дулі («Каралева прыгажосці з Лінэна» М. Мак-Донаха)
* Благае («Доктар філасофіі» Б. Нушыча)
* Турын, слуга Лісэа («Дурнічка» Лопэ дэ Вегі)
* Іван Іванавіч Нюхін («Смешныя людзі» па аднаактовых п’есах А.Чэхава «Пра шкоду тытуню», «Юбілей», «Прапанова»)
* мужчына Мамі («Восем закаханых жанчын» Р. Тама)
* Шлёма («Сымон-музыка» паводле аднайменнай паэмы Якуба Коласа)
* Дзед («Бальніца на краі свету» Х. Бойчава)
* Ягор Севяр’янавіч («Яшчэ раз пра каханне» паводле апавяданняў В. Шукшына («Сцёпкава каханне»)
* дзядзька Ягор («Яшчэ раз пра каханне» паводле апавяданняў В. Шукшына («Бяспальцы»)
* Міністр («Кот у ботах» А. Замкоўскага паводле Шарля Пэро)
* Дзядуля, Цесць («Дом на мяжы» па п’есах С. Мрожака «Караль» і «Дом на мяжы»)
* Флойд Шпінэль («Каханне і падаткі» па п’есе Уільяма Ван Зандта і Джэйн Мілмар «Секс, каханне і падаткі»)
* Стары-стары сеньёр з вялізнымі крыламі («Стары-стары сеньёр з вялізнымі крыламі» А. Курэйчыка)
* Гары Трэвар, Баптыста («Цалуй мяне, Кэт!» паводле лібрэта С. і Б. Співак)
* Мацей («Несцерка» В.Вольскага)
* Бацька Олівера («Гісторыя кахання» паводле аднайменнай аповесці Э. Сігала)

## Узнагароды 
* 2001 — Грамата Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь.
* 2006 — нагрудны знак Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь «За ўклад у развіццё культуры Беларусі».
* 2012 — медаль Францыска Скарыны.
* 2016 — Падзяка Міністра культуры Рэспублікі Беларусь.

Катэгорыя:Акцёры тэатра СССР
Катэгорыя:Акцёры тэатра Беларусі
Букаціна

**Букаціна** — прозвішча.

## Прозвішча 
* Галіна Мікалаеўна Букаціна — беларуская тэатральная актрыса

## Тапонім 
### Беларусь 
* Букаціна (Віцебскі раён)

### Расія 
* Букаціна (Сычоўскі раён)
Галіна Сяргееўна Абрамава

**Галіна Сяргееўна Абрамава** (нар. , в. Кекур, Вохамскі раён, Кастрамская вобласць, Расія) — псіхолаг. Доктар псіхалагічных навук (1999), прафесар (1999).

## Біяграфія 
Скончыла Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава (спецыяльнасць «Псіхалогія», 1973), Навукова-даследчы інстытут агульнай і педагагічнай псіхалогіі АПН СССР (аспірантура, 1976).
    
Працавала ў Брэсцкім дзяржаўным універсітэце імя А. С. Пушкіна (1976—2000, прафесар кафедры псіхалогіі, у 1986—1999 — загадчык кафедры). З 2000 года прыватны псіхолаг у Даніі.

Навуковыя інтарэсы: педагагічная псіхалогія; узроставая псіхалогія; герантапсіхалогія; псіхалогія прафесійнай дзейнасці.

## Бібліяграфія 
* Теория взаимодействия и опыт её применения в психологическом консультировании подростков : диссертация … доктора психологических наук : 19.00.07 : защищена 16.01.1997 : утверждена 27.01.1999 / Абрамова Галина Сергеевна. ― Брест, 1996.
* Формирование индивидуальных различий деятельности школьников (на материале письменной речи) : автореферат диссертации … кандидата психологических наук : 19.00.07 / Абрамова Галина Сергеевна. ― Москва, 1976.
* Психология только для студентов : учебное пособие для вузов и ссузов / Г. С. Абрамова. ― Москва, 2018. — В предисловии слова благодарности сыну и мужу (Børge Hansen).
 

## Літаратура 
* Абрамава Галіна Сяргееўна // Выкладчыкі Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта: 1945—2014 : біябібліяграфічны даведнік. — Брэст, 2015. — С. 52.
* Абрамава Галіна Сяргееўна // Памяць : Брэст : у 2 кн. — Мінск, 2001. — Кн. 2. — С. 645.
 

Катэгорыя:Псіхолагі СССР
Катэгорыя:Псіхолагі Беларусі
Катэгорыя:Імігравалі ў Данію з Беларусі
Дабрынін

**Дабрынін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Вячаслаў Рыгоравіч Дабрынін — савецкі і расійскі кампазітар, эстрадны спявак
*
Міхаіл Дабрынін

**Міхаіл Дабрынін**:
* Міхаіл Кузьміч Дабрынін (1889—1955) — вучоны, філолаг і літаратуразнавец, доктар філалагічных навук (1951), прафесар.
* Міхаіл Андрэевіч Дабрынін (1930—2011) — беларускі педагог, спецыяліст у галіне агульнай педагогікі, гісторыі педагогікі і адукацыі. Доктар педагагічных навук, прафесар.
Скварцоў

**Скварцоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Аляксандравіч Скварцоў — расійскі касманаўт-выпрабавальнік
* Іван Мікалаевіч Скварцоў — расійскі дзяржаўны дзеяч
* Уладзімір Мікалаевіч Скварцоў — беларускі дыпламат
Васіль Емяльянавіч Гайдук

**Васіль Емяльянавіч Гайдук** (нар. , в. Беліца, Бярэзінскі раён, Мінская вобласць) — беларускі заолаг. Доктар біялагічных навук (2000), прафесар (2005).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Заалогія»; аспірантура, 1966).
    
Працаваў у Брэсцкім дзяржаўным універсітэце імя А. С. Пушкіна (1967—2020, прафесар кафедры заалогіі і генетыкі, у 1984—1989 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: заалогія пазваночных; экалогія; ахова прыроды.

## Бібліяграфія 
* Сравнительный анализ биоритмов доминирующих видов млекопитающих Беларуси : диссертация … доктора биологических наук : 03.00.08 : защищена 14.05.1998 : утверждена 29.03.2000 / Гайдук Василий Емельянович. ― Петрозаводск, 1998.
* Эколого-систематическое исследование зайцев Белоруссии : автореферат диссертации … кандидата биологических наук : 03.097 / В. Е. Гайдук. ― Минск, 1970.
* Годовые и многолетние биоритмы млекопитающих Беларуси : на примере модельных охотничьих видов / В. Е. Гайдук. ― Брест, 2005.
* Основы биоритмологии : пособие / В. Е. Гайдук. ― Брест, 2003.

## Літаратура 
* Гайдук Василий Емельянович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 866.
* 
* Гайдук Васіль Емельянавіч // Прафесарска-выкладчыцкі калектыў Брэсцкага дзяржаўнага універсітэта імя А. С. Пушкіна, 1945—2005 : біябібліяграфічны даведнік. — Брэст, 2005. — С. 38.
* Гайдук Василий Емельянович // Брест = Брэст = Brest : 1000 : энциклопедия. ― Минск, 2019. — С. 362.
* Зоологические чтения : сборник материалов регионального научного семинара, посвященного 80-летию профессора В. Е. Гайдука, Брест, 12 февраля 2016 года. ― Брест, 2016.
 

Катэгорыя:Заолагі СССР
Катэгорыя:Заолагі Беларусі
Харэаграфія

**Харэагра́фія** (ад  — *танец, карагод* +  — *запісваць, пісаць*) можа азначаць:
* запіс танца з дапамогай пэўнай сістэмы ўмоўных знакаў. Запіс танца як сістэмы пачаты ў канцы XVII — пачатку XVIII стагоддзяў. Тэрмін «харэаграфія» ўпершыню выкарыстаў  ў кнізе «Харэаграфія, ці Мастацтва запісу танца …» (1700). У Расіі створаны сістэмы  (1889) і  (1891), у савецкі час — сістэма С. Лісіцыян. У наш час найбольш пашыраны дзве сістэмы — нямецкая  і англійская Р. і Дж. Бенешаў. У балеце СССР быў прыняты апісальны, слоўна-графічны запіс танца;
* мастацтва стварэння танцаў і балетаў (з сярэдзіны XIX стагоддзя); сінонім балетмайстарскага мастацтва;
* мастацтва танца (з канца XIX — пачатку XX стагоддзяў). 

Аснову харэаграфіі складаюць арганізаваныя ў часе і прасторы вобразныя, умоўныя рухі чалавечага цела. Выразныя сродкі харэаграфіі фарміраваліся на працягу стагоддзяў шляхам адбору і абагульнення экспрэсіўнай пластыкі чалавека. Асноўныя з іх — лексіка (рухі, жэсты, позы), малюнак (размяшчэнне ў прасторы), кампазіцыя (драматургія, архітэктоніка). Харэаграфія цесна звязана з музыкай, якая вызначае яе рытміку і эмацыянальны настрой. Вялікую ролю ў харэаграфіі адыгрываюць касцюм і дэкаратыўнае афармленне.

## Гісторыя 
Харэаграфія ўзнікла ў першабытнаабшчынным грамадстве, дзе танец выконваў шмат функцый у жыцці людзей, выяўляў эмацыянальныя пачуцці; быў цесна звязаны з абрадамі, меў магічнае, рытуальнае значэнне, служыў сродкам зносін і перадачы вопыту. Працэсы працы, рухі жывёл і птушак, падзеі рэчаіснасці, паводзіны чалавека перадаваліся з вялікім падабенствам. Паступова пластыка набывала ўмоўны характар, станавілася спецыфічным выяўленнем эстэтычных ідэалаў людзей. У харэаграфіі знаходзілі адлюстраванне пачуцці і думкі народа, асаблівасці нацыянальнага характару, гістарычныя, геаграфічныя, эканамічныя ўмовы яго існавання. З цягам часу адбылася дыферэнцыяцыя харэаграфіі на народную, бытавую і сцэнічную, у якіх, у сваю чаргу, сфарміраваліся розныя танцавальныя формы і жанры. Найвышэйшая форма харэаграфіі — балет, які зарадзіўся ў XVI стагоддзі ў нетрах сінтэтычных музычна-тэатральных паказаў і ў XVIII стагоддзі стаў самастойным відам мастацтва.

Вытокі беларускай харэаграфіі — у старадаўніх абрадах, ігрышчах, карагодах, дзе танец быў цесна звязаны з песняй і драматычным дзеяннем. Яна займала вялікае месца ў творчасці скамарохаў, вядомых на Беларусі з XII стагоддзя. Пазней яе элементы ўваходзілі ў розныя формы тэатральнага мастацтва. Вялікую ролю адыгрывала харэаграфія ў дзейнасці прыватнаўласніцкіх тэатраў буйных магнатаў, дзе ставіліся цэлыя балетныя спектаклі.

У наш час харэаграфія — адзін з найбольш папулярных відаў мастацтва, аснова для творчай дзейнасці шматлікіх аматарскіх і прафесійных танцавальных калектываў і балетнага тэатра.

## Літаратура 
* 
*
Факультэт прыродазнаўства БрДУ імя А. С. Пушкіна

**Факультэт прыродазнаўства** Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна быў створаны ў 1950 годзе як факультэт прыродазнаўства. 1 кастрычніка 1995 года рэарганізаваны ў біялагічны і геаграфічны факультэты. З 1 верасня 2021 года геаграфічны факультэт расфарміраваны, а кафедра геаграфіі і прыродакарыстання геаграфічнага факультэта ўключана ў структуру біялагічнага факультэта, які перайменаваны ў факультэт прыродазнаўства (загад рэктара ад 29 червеня 2021 года № 386).

## Кафедры 
* Біялагічных і хімічных тэхналогій
* Гарадскога і рэгіянальнага развіцця

## Дэканы 
* Пётр Адамавіч Машчук (1970—1995)
* Аляксандр Аляксандравіч Сідаровіч (2021 — жнівень 2024)
* Алена Георгіеўна Арцямук (з верасня 2024)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Факультет естествознания.
 

Катэгорыя:1950 год у Брэсце
Катэгорыя:З’явіліся ў 1950 годзе
Прыродазнаўства
БрДУ імя А. С. Пушкіна
БрДУ імя А. С. Пушкіна
Міхаіл Андрэевіч Дабрынін

**Міхаіл Андрэевіч Дабрынін** () — беларускі педагог, спецыяліст у галіне агульнай педагогікі, гісторыі педагогікі і адукацыі. Доктар педагагічных навук (2001), прафесар (2004).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 18 снежня 1930 года ў Рабчы Заходняй вобласці (цяпер — Дубраўскі раён Бранскай вобласці).

Скончыў Віленскі настаўніцкі інстытут (1954), Калінінградскі дзяржаўны педагагічны інстытут (спецыяльнасць «Руская мова і літаратура», 1958), Акадэмію педагагічных навук СССР (аспірантура, 1970).
    
Працаваў у школах Калінінградскай вобласці (1954—1957, дырэктар), папраўчых калоніях (1957—1959, намеснік начальніка), СШ № 25 г. Вільні (1959—1967, завуч), Віленскім гарадскім аддзеле народнай адукацыі (1967—1968, метадыст), СШ № 3 г. Вільні (1971—1972, дырэктар), Брэсцкім дзяржаўным універсітэце імя А. С. Пушкіна (з 1972 — выкладчык кафедры педагогікі і псіхалогіі, у 1974—1977 — загадчык кафедры педагогікі і методыкі пачатковай адукацыі, 1976—2009 — дацэнт, прафесар кафедры педагогікі).

Памёр 21 лістапада 2011 года. Пахаваны ў Брэсце на могілках «Плоска новая».

Навуковыя інтарэсы: гісторыя педагогікі; педагагічная кампаратывістыка; сучасныя адукацыйныя сістэмы.

## Бібліяграфія 
* Развитие общеобразовательной школы и педагогической мысли Польши : автореферат диссертации … доктора педагогических наук : 13.00.01 / Добрынин Михаил Андреевич. ― Москва, 2000.
* Формирование профессиональной направленности старшеклассников в системе взаимодействия школы, семьи и общественности (на материале ЛитССР) : автореферат диссертации … кандидата педагогических наук : 730 / М. А. Добрынин. ― Москва, 1971.

## Літаратура 
* Добрынин Михаил Андреевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 398. — Год рождения: 1938.
* Дабрынін Міхаіл Андрэевіч // Выкладчыкі Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта: 1945—2014 : біябібліяграфічны даведнік. — Брэст, 2015. — С. 58—59.
 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бранскай вобласці
Катэгорыя:Педагогі СССР
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Джымі Хофа

**Джэймс Рыдлі «Джымі» Хофа** (; 14 лютага 1913 — не раней за 30 ліпеня 1975, меркавана — канец ліпеня — пачатак жніўня 1975 года; афіцыйна прызнаны памерлым 30 ліпеня 1982 года) — амерыканскі прафсаюзны дзеяч, прэзідэнт Міжнароднага брацтва кіроўцаў грузавікоў з 1957 па 1971 гады, нечакана зніклы пры загадкавых абставінах.

## Біяграфія 
Джымі Хофа нарадзіўся ў Бразіле, у штаце Індыяна 14 лютага 1913 года ў сям’і з нямецкімі і ірландскімі каранямі.

Працоўную дзейнасць пачаў у 14 гадоў. У 1932 годзе арганізаваў першасную прафсаюзную суполку Міжнароднага брацтва кіроўцаў грузавікоў, хоць сам Хофа ніколі не працаваў кіроўцам грузавіка. У 1946 годзе Хофа ўзначаліў прафсаюзны камітэт Дэтройта, затым узначаліў Мічыганскую прафсаюзную групу. У 1952 годзе на з’ездзе прафсаюза ў Лос-Анджэлесе быў абраны віцэ-прэзідэнтам усяго прафсаюза. У 1957 годзе Хофа стаў прэзідэнтам брацтва.

З пачатку сваёй працы ў прафсаюзе Джымі Хофа быў звязаны з арганізаванай злачыннасцю. У 1964 годзе Хофа быў прызнаны вінаватым у спробе подкупу прысяжных і асуджаны на 15 гадоў пазбаўлення волі. Пакаранне пачаў адбываць толькі ў 1967 годзе. Аднак у 1971 годзе Хофа датэрмінова выйшаў на волю, у абмен на сыход з пасады прэзідэнта прафсаюза і адмову ад заняцця прафсаюзнай дзейнасцю на працягу 10 гадоў.

Хофа знік 30 ліпеня 1975 года пасля 14:45. У гэты час яго апошні раз бачылі на стаянцы каля рэстарана ў прыгарадзе Дэтройта, перад гэтым ён зрабіў званок жонцы і паведаміў, што яго падманулі, пры гэтым ён, па словах жонкі, нерваваўся. У рэстаране Хофа, як мяркуецца, павінен быў сустрэцца з двума мафіёзі і былымі прафсаюзнымі дзеячамі Энтані Правензана і Энтані Джакалоне, але абодва яны ў той дзень знаходзіліся далёка адтуль і пазней адмаўлялі, што такая сустрэча планавалася. Калі ўвечары Хофа не вярнуўся дадому, яго жонка звярнулася ў паліцыю. На стаянцы была знойдзена незачыненая машына Хофы.

## У культуры 
Па матывах біяграфіі Хофы былі знятыя фільмы «Кулак», «Раферці» і «Хофа» (у апошнім фільме ролю Джымі Хофы выканаў Джэк Нікалсан).

У 2004 годзе пісьменнік Чарльз Брант апублікаваў кнігу «*Я чуў, што ты фарбуеш дамы*», заснаваную на апавяданнях Фрэнка Шырана, паплечніка Хофы па прафсаюзу. У гэтай кнізе Фрэнк Шыран нібыта прызнаецца ў тым, што ён здзейсніў забойства Хофы. Па матывах кнігі ў 2019 годзе Марцін Скарсэзэ зняў фільм «Ірландзец». Ролю Джымі Хофы ў гэтым фільме выканаў Аль Пачына.

## Спасылкі 
* Where’s Jimmy Hoffa? Everywhere And Nowhere // «NPR», 18.06.2013
* #TBT: 40 Years After Jimmy Hoffa’s Disappearance, His Legend Lives On «NPR», 30.07.2015

Катэгорыя:Зніклыя без вестак
Катэгорыя:Прафсаюзныя дзеячы ЗША
Фізіка-матэматычны факультэт БрДУ імя А. С. Пушкіна

**Фізіка-матэматычны факультэт** Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна быў створаны ў 1945 годзе пастановай Савета Народных Камісараў БССР ад 6 чэрвеня 1945 года № 801. З 1 лістапада 1950 года — фізіка-матэматычны факультэт Брэсцкага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя А. С. Пушкіна. У 1995 годзе ў сувязі з пераўтварэннем педінстытута ва ўніверсітэт створаны матэматычны і фізічны факультэты (загад рэктара ад 29 верасня 1995 № 798-кс). З 1 лютага 2013 года ў выніку аб’яднання фізічнага і матэматычнага факультэтаў створаны фізіка-матэматычны факультэт.

У 2025 годзе навучанне вялося па наступных спецыяльнасцях: «Фізіка-матэматычная адукацыя (Фізіка і інфарматыка)»; «Фізіка-матэматычная адукацыя (Матэматыка і інфарматыка)»; «Фізіка-матэматычная адукацыя (Матэматыка і фізіка)»; «Прыкладная матэматыка». Магістратура па спецыяльнасцях «Фізіка» і «Матэматыка і камп’ютарныя навукі з прафілізацыяй „Web-праграмаванне і Інтэрнэт-тэхналогіі“».

## Кафедры 
* Фундаментальнай матэматыкі
* Прыкладной матэматыкі і інфарматыкі
* Агульнай і тэарэтычнай фізікі

## Дэканы 
* Мікалай Сцяпанавіч Гінёў (1950—1961 і 1964—1971)
* Любоў Яфімаўна Курбака (1961—1964)
* Аляксей Сцяпанавіч Аляшкевіч (1971—1977)
* Яўген Рыгоравіч Праліска (1977—1982 і 1984—1990)
* Сцяпан Георгіевіч Кандраценя (1982—1984)
* Уладзімір Станіслававіч Секержыцкі (1990—1995)
* Алег Адольфавіч Катлоўскі (2013—2024)
* Аляксандр Яўгенавіч Будзько (з 2024)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Фізіка-матэматычны факультэт БрДУ імя А. С. Пушкіна.

Катэгорыя:1945 год у Брэсце
Катэгорыя:З’явіліся ў 1945 годзе
Катэгорыя:Факультэты БрДУ імя А. С. Пушкіна
БрДУ імя А. С. Пушкіна
БрДУ імя А. С. Пушкіна
Экстраліга 2015/2016

**Экстраліга 2015/2016** (37-ы жаночы чэмпіянат Польшчы па футболе) — чэмпіянат Польшчы па футболе сярод польскіх жаночых каманд у сезоне 2015/2016.

## Турнірная табліца 
|}

## Спасылкі 
*  Сайт пра жаночы футбол у Польшчы
*  Ekstraliga kobiet 2015/2016

2015/2016
Катэгорыя:Спорт у Польшчы ў 2015 годзе
Катэгорыя:Спорт у Польшчы ў 2016 годзе
Катэгорыя:2015 год у жаночым футболе
Катэгорыя:2016 год у жаночым футболе
Паўднёварасійскі саюз рабочых

**Паўднёварасійскі саюз рабочых** — першае аб’яднанне рабочых на тэрыторыі Расійскай імперыі і сучаснай Украіны.

Саюз быў створаны ў 1875 годзе як арганізацыя рабочых-металістаў Адэсы па ініцыятыве народніка Яўгена Заслаўскага.

Прадцечай Саюза была каса ўзаемадапамогі адэскіх рабочых. У ліпені 1875 года на сходзе членаў касы быў прыняты статут Паўднёварасійскага саюза рабочых, які выпрабаваў адчувальны ўплыў статута Першага Інтэрнацыянала. На працягу года Саюз пашырыў сваю дзейнасць на Харкаў, Кацярынаслаў, Керч, Мікалаеў, Херсон, Кішынёў і Растоў-на-Доне.

У пачатку 1876 года Паўднёварасійскі саюз рабочых быў разгромлены ахранкай, заснавальнік Саюза Яўген Заслаўскі быў прыгавораны да катаргі, дзе і памёр.

## Гл. таксама 
* Паўночны саюз рускіх рабочых

## Літаратура 
* *Ющенко Ф. О.* Південноросійський союз робітників. X., 1971; 
* *Итенберг Б.С.* Южнороссийский союз рабочих: Возникновение и деятельность. М., 1974;
* *Першина 3. В.* Очерки истории революционного движения на юге Украины. Киев—Одесса, 1975.

Катэгорыя:Прафсаюзы Расіі
Катэгорыя:Арганізацыі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Гісторыя Адэсы
Вяртанне мушкецёраў, або Скарбы кардынала Мазарыні

**«Вяртанне мушкецёраў, або Скарбы кардынала Мазарыні»** — расійскі музычны кінафільм.Існуе, як мінімум, тры версіі: пракатная (працягласць — 1:55:14), поўная рэжысёрская (працягласць — 2:14:05), у выглядзе чатырохсерыйнага серыяла для паказу па тэлебачанні (працягласць — 3:17:48).

Здымкі фільма праходзілі з 15 ліпеня па 5 верасня 2007 года. Агучванне і мантаж былі завершаны ў 2008 годзе.

Прэм'ера пракатнай версіі адбылася 4 лютага 2009 года. 7 лістапада на Першым канале была паказана поўная рэжысёрская версія фільма. 10 сакавіка 2012 года на канале РЕН ТВ адбылася прэм'ера чатырохсерыйнага серыяла. Таксама планавалася выпусціць камедыю (працягласць — 140 хвіл.), або гэта мала верагодна ў сувязі са смерцю Ігара Старыгіна, які гуляў Араміса.

5 сакавіка 2009 года на DVD і Blu-ray адбыўся рэліз пракатнай версіі (працягласць — 1:55:14) фільма.

## Персанажы 
* **Жаклін** — дачка д'Артаньяна. Успадкавала ад яго запальчывы нораў і буяны тэмперамент. Самая юная з каманды, бо з'яўляецца фрэйлінай каралевы, а фрэйліны ў час Караля-Сонца былі не старей за 18 гадоў. Бацька дзяўчыны заўсёды марыў аб сыне і таму навучыў Жаклін фехтаванню, стральбе і ваеннай справе. Апранаўшыся ў мужчынскае адзенне, назваўшыся імем Жак, яна ідзе бараніць Францыю.
* **Анры** — сын Араміса, аб чым даведаецца толькі праз 20 гадоў. Хроснік Ганны Аўстрыйскай. Падобны на бацьку: такі жа гарачы і рамантычны.
* **Рауль** — сын Атоса ад Мары дэ Шэврэз. Дакладная копія бацькі: высакародны, ранімы і сумленны.
* **Анжэліка** — дачка Партоса і сястра Леона, манашка. Падобная на бацьку: такая ж прастадушная, рашучая і міралюбная.
* **Леон** — сын Партоса і брат Анжэлікі, аб чым даведаецца праз шмат гадоў. Капітан каралеўская гвардыі, потым быў прызначаны капітанам каралеўскіх мушкецёраў.

## Акторскі склад 
## Песні, якія прагучалі ў фільме 
# Міхаіл Баярскі — **«Ну, чаму?»**
# Аліса Фрэйндліх і Ангеліна Сяргеева — **«Дуэт каралевы і Жаклін»**
# Міхаіл Баярскі, Антон Макарскі, Ангеліна Сяргеева і інш. — **«Мы — каманда!»**
# Антон Макарскі — **«Бывай, каханне!»**
# Антон Макарскі — **«Як шкада!»**
# Антон Макарскі і Ангеліна Сяргеева — **«Дуэт Анры і Жаклін»**
# Міхаіл Баярскі — **«Малітва»**
# Міхаіл Баярскі, Антон Макарскі, Ангеліна Сяргеева і інш. — **«Ляцелі дні...»**
# Дзмітрый Харатьян — **«Рэп караля»**
# Веніямін Смехаў — **«Песня Атоса»**
# Ангеліна Сяргеева — **«Плач Жаклін»**

## Асноўныя адрознення поўнай рэжысёрскай версіі ад пракатнай 
* Увесь пачатак пашыраны
* Другая песня Анры і Жаклін у падвале
* Сцэны з мадмуазель Бланш
* Сцэна з юнай герцагіняй
* Флэшбэк з сынам Партоса
* Новыя сцэны на тым свеце

Большасць сцэн пракатнай версіі нязначна пашыраныя

Катэгорыя:Фільмы Расіі 2007 года
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы Расіі
Катэгорыя:Гістарычныя тэлесерыялы аб XVII стагоддзі
Катэгорыя:Музычныя фільмы Расіі
Катэгорыя:Кінакамедыі Расіі
Катэгорыя:Кінакамедыі 2007 года
Катэгорыя:Трагікамедыі Расіі
Катэгорыя:Фільмы на рускай мове
Катэгорыя:Фільмы-квадрыквелы
Катэгорыя:Фільмы пра трох мушкецёраў