open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Перламутраўка вятроўнікавая

**Перламутраўка вятроўнікавая** (*Brenthis ino*) — від дзённых матылькоў з сямейства німфалід. Даўжыня пярэдняга крыла 18 — 23,5 мм.

## Этымалогія назвы 
Іна (грэчаская міфалогія) — дачка фіванскага цара Кадма і Гармоніі, жонка Адаманта, мачыха Фрыкса і Гелы.

Беларуская назва віду звязана з вятроўнікам (*Filipendula sp.*) — адной з кармавых раслін вусеняў гэтага віду.

## Арэал 
Арэал віду ахоплівае знешнетрапічную Еўразію. Шырока распаўсюджаны від, які сустракаецца на большай частцы тэрыторыі Усходняй Еўропы. Адсутнічае толькі на крайняй поўначы, за палярным кругам, у стэпавай зоне Украіны і ў Прыкаспійскай нізіны. Сустракаецца таксама ў горным Крыму, у Предкавказье і на Вялікім Каўказе.

Засяляе узлескі, абочыны дарог, паляны, берагі рэк, заліўныя і вільготныя пойменныя лугі, нізінныя балоты. На Каўказе сустракаецца па берагах горных рэк і ручаёў, на адкрытых лугах і зарасніках кустоў, забалочаных лугах, лясных палянах і ўзлесках, субальпийских лугах на вышынях ад 500 да 2000 м н.у.м. Тут від вельмі звычайны, хоць сустракаецца лакальна.

## Жыццёвы цыкл 
За год развіваецца ў адным пакаленні. Час лёту з пачатку ліпеня да сярэдзіны жніўня. На раўніне пік лёту прыпадае на чэрвень і заканчваецца ў сярэдзіне ліпеня, у гарах — пік лёту ў ліпені. Матылькі харчуюцца нектарам кветак. На начлег ладзяцца ў кронах дрэў або ў кустах. Часам могуць назірацца скопішчы матылькоў на дрэвах, якія стаяць асобна. Самцы ў пошуках самак нізка лётаюць над травяністай расліннасцю. Самкі адкладаюць яйкі паштучна (альбо па 1−2 шт.) на ніжні бок лісця кармавых раслін. Паводле інфармацыі адных аўтараў зімуе яйка, згодна з іншым — зімуюць маладыя вусені. Вусені актыўныя галоўным чынам у начны час. Сілкуюцца лісцем *Filipendula ulmaria*, крывасмока (*Sanguisorba officinalis*), маліны, ажыны, фіялкі, валжанкі звычайнай. Вусені вырастаюць да 25 мм. Кукалка свабодная, прымацоўваецца крэмасцерам да субстрату галавой уніз.

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1775 годзе
Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Катэгорыя:Німфаліды
Галіна Уладзіміраўна Савіцкая

**Галі́на Уладзіміраўна Саві́цкая**, нар. **Крысевіч** (нар. , Мінск) — беларуская баскетбалістка, заслужаны майстар спорту.

## Біяграфія 
Нарадзілася 13 ліпеня 1961 года ў Мінску. Баскетболам пачала займацца ў 1971 годзе ў мінскай камандзе «*Гарызонт*». Першы трэнер — Марыя Сялюніна.

Выступала за каманды:

* *Гарызонт* (Мінск) 1976—1989 гг.
* *Навара* (Памплона, Іспанія) 1999—1994 гг. і 1995—1996 гг.
* *Ардой* (Сісур-Маёр, Іспанія) 1997—2001 гг.

З 1980 да 1990 года Галіна Савіцкая з’яўлялася іграком нацыянальнай зборнай СССР па баскетболе. Чэмпіёнка свету (1983 год), бронзавы прызёр Алімпіяды (1988 год), шасціразовая чэмпіёнка Еўропы (1980, 1981, 1983, 1985, 1987, 1989 гг.), пераможца чэмпіянату кантыненту сярод дзяўчатаў (1978 год) і юніёрак (1979 год), чэмпіёнка Універсіяды (1982 год), бронзавы прызёр Спартакіяды народаў СССР (1983 год), сярэбраны прызёр чэмпіянату СССР (1989 год).

У цяперашні час з’яўляецца грамадзянкай і жыве ў Іспаніі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:баскетбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1988 года
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 1988 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па баскетболе
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па баскетболе
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Ігракі «Гарызонта» Мінск
Пакрывец лекавы

**Пакрывец лекавы, валовы язык, заяччы салат, мядоўка** (*Anchúsa officinális*) — від травяністых раслін роду  сямейства . Народныя назвы: *валовы язык, заячая салата, мядоўка*.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая, жорстка-шурпатая расліна. Сцябло галінастае, 20-100 см вышынёй.

Лісце вузкае, ланцэтнае або даўгавата-ланцэтнае, 5-12 см даўжынёй і 1 см шырынёй, ніжняе чарашковае, верхняе сядзячае.

Кветкі ў мяцёлкавых суквеццях, якія складаюцца з завіткоў. Чашачка пяціраздзельная, вяночак пяцілопасцевы, спачатку фіялетавы, потым блакітны, з бялёсымі лускавінкамі ў зеве. Тычынак пяць.

Плады — яйцападобныя, касыя, бугрыстыя, сеткавата-маршчакаватыя, шэрыя арэшкі.

Цвіценне ў маі — жніўні, плоданашэнне з чэрвеня.

## Распаўсюджанне 
Расце на Беларусі, у сярэдняй і паўднёвай паласе еўрапейскай часткі Расіі і на Каўказе.

## Гаспадарчае значэнне і прымяненне 
Карані ўжываюць у народнай медыцыне як адхарквальны і супрацьзапаленчы сродак. Яны ўтрымліваюць алкалоіды і лічацца атрутнымі.

Кветкі часам выкарыстоўваюць для атрымання фарбы.

## Літаратура 
* 
* Доброчаева Д. Н. Anchusa officinalis L. — Воловик лекарственный // Флора европейской части СССР / Отв. ред. Ан. А. Фёдоров. — Л.: Наука, 1981. — Т. V. Ред. тома Р. В. Камелин. — С. 148. — 380 с. — 4200 экз.
* 
* *Манкевіч В. І.* Пакрывец //  — С. 75.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Пакрывец
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Флора Еўропы
Вікенцій Паўлавіч Карповіч

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Вікенцій Іванавіч Карповіч
|дата нараджэння  = 20.01.1914
|месца нараджэння = п. Калодзішчы, , Мінская вобласць
|дата смерці      = 10.04.1996
|месца смерці     = 
|выява            = 
|шырыня           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1938—1960
|званне           = гвардыі палкоўнік 
|род войскаў      = ВПС
|камандаваў       = намеснік камандзіа авіяпалка (1945)
|часць            = 55-ы знішчальны авіяполк (16-ы гвардзейскі знішчальны авіяцыйны полк)
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
-
медалі
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Вікенцій Паўлавіч Карповіч** (1914—1996) — савецкі лётчык-знішчальнік, Герой Савецкага Саюза (1942).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 20 студзеня 1914 года ў вёсцы Калодзішчы, цяпер пасёлак Мінскага раёна Мінскай вобласці Беларусі, у сялянскай сям’і. Беларус. Член ВКП(б)/КПСС з 1942 года. У 1937 годзе скончыў інстытут нацыянальных меншасцяў. Працаваў на мінскім заводзе «Ударнік».

У Чырвонай Арміі з 1938 года. У 1938 годзе скончыў Барысаглебскую ваенную авіяцыйную школу лётчыкаў. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны з першага дня вайны.

Камандзір звяна  (20-я змешаная авіяцыйная дывізія, , Паўднёвы фронт) кандыдат у члены ВКП(б) старэйшы лейтэнант Вікенцій Карповіч да сакавіка 1942 года зрабіў сто дваццаць шэсць паспяховых баявых вылетаў на разведку і штурмоўку войск праціўніка, суправаджэнне бамбардзіроўшчыкаў, прыкрыццё сваіх войск, удзельнічаў у дваццаці паветраных баях, збіў варожы знішчальнік.

16 сакавіка 1942 года, падчас свайго 126-га баявога вылету, пры выкананні паветранай разведкі праціўніка быў цяжка паранены ў руку, але здолеў прывесці пашкоджаны  на свой аэрадром. З прычыны ранення адпраўлены ў шпіталь, пасля некалькіх аперацый яму здолелі цалкам аднавіць рухомасць рукі.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 6 чэрвеня 1942 года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання, праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм старшаму лейтэнанту Вікенцію Паўлавічу Карповічу нададзена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» (№ 700).

У 1944 годзе скончыў Ваенна-паветраную акадэмію і вярнуўся на фронт у 16-ы гвардзейскі знішчальны авіяцыйны полк. Перавучыўся на новы тып знішчальніка. Служыў на пасадзе намесніка камандзіра авіяпалка. Пасля вайны працягваў службу ў ВПС СССР.

У 1941—1945 гадах здзейсніў 263 паспяховых баявых вылеты, правёў 35 паветраных баёў, штурмаваў варожыя войскі, вёў разведку, суправаджаў бамбардзіроўшчыкі і штурмавікі. У паветраных баях знішчыў 3 варожыя самалёты асабіста і 5 — у групе з таварышамі.

З 1960 года палкоўнік Вікенцій Карповіч у запасе, затым у адстаўцы. Жыў у Краснадары. Памёр 12 красавіка 1996 года. Пахаваны ў Краснадары на Славянскіх могілках.

## Памяць 
У Краснадары на доме па адрасе вуліца Афіцэрская дом 43, дзе жыў Вікенцій Карповіч, устаноўлена мемарыяльная дошка.

## Творы 
* 

## Спасылкі 
* 
* Біяграфія В. П. Карповіча на сайце «Чырвоныя сокалы» 

Катэгорыя:Ваенныя лётчыкі СССР
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Айчыннай вайны I ступені
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Бружмель татарскі

**Бружмель татарскі**, **Бружмень татарскі** (*Lonícera tatárica*) — расліна роду Бружмель сямейства Бружмелевыя, дэкаратыўны куст.

## Батанічнае апісанне 
Бружмель татарскі — лістападны куст вышынёй 1-3 м.

Парасткі полыя. Кара маладых парасткаў жаўтлява-бурая, пакрытая дробнымі цёмнымі чачавічкамі; у старых парасткаў кара шэрая, адслойваецца палосамі.

Лісце яйкападобнае або даўгавата-яйкападобнае, 3-6 см даўжынёй, цэльнакрайняе.

Кветкі парныя, даўжынёй да 2 см, з двухгубым венчыкам белага або ружовага колеру, размешчаны ў пазухах лісця. Цвіце бружмель татарскі ў маі — чэрвені.

Плады шарападобныя, чырвоныя або аранжавыя, часта зрослыя парамі ў аснаванні, дыяметрам каля 6 мм, спеюць у ліпені — жніўні. Неядомыя, горкія на смак.

## Распаўсюд і асяроддзе пражывання 
У дзікім выглядзе расце на паўднёвым усходзе еўрапейскай часткі Расіі, у Сібіры, перадгор’ях Цянь-Шаня і Алтая.

## Прымяненне 
Бружмель татарскі дзякуючы хуткаму росту і непераборлівасці часта вырошчваецца ў якасці дэкаратыўнага кустоўя. Асабліва дэкаратыўны ён падчас цвіцення і плоданашэння.

Мароза — і засухаўстойлівы, непатрабавальны да якасці глебы. Лёгка размножваецца насеннем і тронкамі. Існуе некалькі садовых формаў, якія адрозніваюцца афарбоўкай кветак, формай лісця і кампактнасцю куста.

Добры майска-чэрвеньскі меданос. Мёд светлы, пылок бруднавата-жоўты.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дэкаратыўныя кусты
Катэгорыя:Бружмель
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Грэчаская губка

**Грэчаская губка** (*Spongia officinalis*) — беспазваночная жывёла атрада крэменерагавых губак. 

Пашырана на невялікіх глыбінях у цёплых морах.

Шкілет складаецца з густой сеткі рагавых валокнаў бялковага рэчыва спангіну, эластычны, гіграскапічны, порысты. 

Належаць да груупы туалетных губак, аб'ект промыслу; выкарыстоўваецца ў хірургіі (замест ваты), як туалетная рэч, у прамысловассці. Промысел найбольш развіты ў Міжземным моры. Разводзяць штучна.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Звычайныя губкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1759 годзе
Ліў Ульман

**Ліў Ёхана Ульман** (; нар. , , Японія) — нарвежская актрыса. Набыла сусветную вядомасць дзякуючы сваім ролям у фільмах Інгмара Бергмана і Яна Труэля.

## Біяграфія 
Ліў Ульман нарадзілася ў Токіа, вырасла ў Канадзе, вучылася акцёрскаму майстэрству ў Лондане, працавала ў тэатры Ставангера, а пазней іграла ў Нацыянальным тэатры ў Осла. Яе зорка ўзышла ў 1966 годзе, калі яна знялася (разам з Бібі Андэрсан) у адным з найвялікшых фільмаў Інгмара Бергмана — «Персона» — у ролі Элізабет Фогелер, актрысы, якая змоўкла ў час спектакля і адмовілася гаварыць наогул.

Да гэтага фільма Ліў Ульман знялася ў пяці нязначных нарвежскіх і адным шведскім фільмах. Дзякуючы «Персоне» Ульман атрымала ролі ў амерыканскіх рэжысёраў. Пасля здымалася ў многіх фільмах рэжысёра Інгмара Бергмана, ад якога нарадзіла дачку, якая стала вядомай у Швецыі журналісткай. Неаднаразова намінавалася на прэмію «Оскар» за найлепшую жаночую ролю.

Акрамя працы з Бергманам, Ліў Ульман сыграла на Брадвеі і ў Галівудзе велізарную колькасць роляў у п’есах Генрыка Ібсена. У 1977 годзе выйшла яе аўтабіяграфія «Змены».

У 1980-я гады Ліў Ульман занялася рэжысурай, яе фільмы ўдастоены шматлікіх прэмій. У 1995 годзе экранізавала раман-эпапею нарвежскай пісьменніцы нобелеўскай лаўрэаткі Сігрыд Унсет «Крысцін, Лаўрансава дачка».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Актрысы Швецыі
Катэгорыя:Актрысы Нарвегіі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Шашачніца Аўрынія

**Шашачніца Аўрынія** (*Euphydryas aurinia*) — дзённы матылёк з сямейства Nymphalidae.

## Апісанне 
Даўжыня пярэдніх крылаў да 4,6 см.

Верхні бок крылаў карычневы з цёмнымі або чорнымі палосамі. Па краі задніх крылаў невялікія светлыя ці белыя плямы. Малюнак, які ўтвараецца спалучэннем цёмных і светлых участкаў, характэрны для віду.

Ніжні бок крылаў больш светлы, чым верхні са светлымі плямамі, размешчанымі характэрным для віду малюнкам.

Яйкі светла-карычневыя, авальнай формы, зверху некалькі пляскатыя. Самка размяшчае іх купкамі на лісце кармавой расліны.
Euphydryas aurinia MHNT CUT 2013 3 26 Clermont le Fort Dorsal.jpg|Шашачніца Аўрынія
Euphydryas aurinia MHNT CUT 2013 3 26 Clermont le Fort Ventral.jpg|△ Шашачніца Аўрынія

### Час лёту 
Май — чэрвень. На поўначы і ў гарах па ліпень, рэдка па жнівень.

## Стадыя вусеня 
Ліпень — май. Вусені жывуць спачатку ў агульным гняздзе, акукляюцца ў маі пасля зімоўкі.

## Месца пражывання 
Від адрозніваецца таксама моцнай індывідуальнай зменлівасцю і ў межах свайго шырокага арэалу ўтварае мноства падвідаў. Намінатыўная форма вядомая з ваколіц Парыжа. У Ірландыі апісаны падвід *E. a. hibernica* Birch., у Шатландыі — *E. a. scotica* Robs. і г . д. Аднак найбольшую колькасць разнавіднасцяў вядома з усходніх раёнаў Палеарктыкі. На велізарнай тэрыторыі Сібіры і Далёкага Усходу жыве цэлы шэраг розных папуляцый. Да ліку найбольш распаўсюджаных падвідаў Усходняй Азіі ставяцца *E. a. davidi* Obth., *E. a. sibirica* Stdgr. і *E. a. lacta* Christ. Таксама, адзін і той жа падвід і на адных і тых жа участках у розныя гады можа ўтвараць ўзаемна адрозныя формы.

Месца лёту: Сырыя месцы — сырыя лугі, палі, узлескі, багны і т . п. У Еўропе характэрна лакальнае распаўсюджанне з вялікімі разрывамі.

### Распаўсюджанне 
Арэал: Еўропа — цэнтральная і паўднёвая. Расія — Еўрапейская частка, Сібір, Прыамур’е, Прымор'е. Каўказ, Казахстан, Сярэдняя Азія, Паўночна-заходні Кітай, Манголія, Карэя, Марока, Алжыр.

У Маскоўскай вобласці за апошнія 30 гадоў від адзначаны ў Балашыхінскім, Мажайскім, Нара-Фамінскім, Мыцішчынскім, Нагінскім, Арэхава-Зуеўскім, Раменскім, Сергіева-Пасадскім і Серпухаўскім раёнах.
Частата лёту: Не часта.

## Харчаванне 
Кармавыя расліны: каманішнік, скабіёза, наперстаўка, трыпутнік, крынічнік (Veronica chamaedrys і інш.), герань, бузіна, гарычка, валяр'ян, бружмель, спірэя, каліна і інш.

## Ахова 
* Чырвоная кніга Маскоўскай вобласці — 2-я катэгорыя (від, які скарачаецца ў колькасці)
* Чырвоная кніга горада Масква — 0-я катэгорыя (зніклы від)

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1775 годзе
Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Катэгорыя:Німфаліды
(44) Ніса

**(44) Ніса** () — яркі астэроід галоўнага пояса, які прыналежыць да вельмі светлага спектраваму класу E і ўтварае ўласнае сямейства астэроідаў. Ніса з’яўляецца найбольш яркім астэроідам гэтага сямейства і найбуйнейшым прадстаўніком класа Е. Астэроід быў адкрыты 27 мая 1857 года нямецкім астраномам і мастаком Германам Гольдшмітам з дапамогай 4-х цалевага тэлескопа, размешчага на гаўбцы шостага паверха яго кватэры ў Лацінскім квартале Парыжа, і названы ў гонар , легендарнай краіны ў старажытнагрэчаскай міфалогіі.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1857 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 40 да 100 км
Катэгорыя:Астэроіды Галоўнага пояса
Катэгорыя:Назвы астэроідаў са старажытнагрэчаскай міфалогіі
(48) Дарыда

**(48) Дарыда** () — цёмны астэроід галоўнага пояса, які прыналежыць да цёмнага спектраваму класу C. Ён быў адкрыты 19 верасня 1857 года нямецкім астраномам Германам Гольдшмітам з дапамогай 4-х цалевага тэлескопа, размешчанага на шостым паверсе яго кватэры ў Лацінскім квартале Парыжа і названы ў гонар німфы Дарыды, дачкі тытана Акіяна і Тэфіды згодна старажытнагрэчаскай міфалогіі.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1857 годзе
Катэгорыя:Назвы астэроідаў са старажытнагрэчаскай міфалогіі
(50) Вірджынія

**(50) Віргінія** () — астэроід галоўнага пояса, які быў адкрыты 4 кастрычніка 1857 года амерыканскім астраномам Джэймсам Фергюсанам у старай ваенна-марской абсерваторыі ЗША і названы ў гонар Віргініі, гераіні адной з легендаў Старажытнага Рыма. Зрэшты, ёсць імавернасць, што астэроід быў названы і ў гонар амерыканскага штата.

## Спасылкі 
* 
* 
* Asteroid Absolute Magnitudes Tholen (2007). EAR-A-5-DDR-ASTERMAG-V11.0. Planetary Data System.
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1857 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 40 да 100 км
(51) Немауза

**(51) Немауза** () — астэроід галоўнага пояса, прыналежны да цёмнага спектраваму класу C. Ён быў адкрыты 22 студзеня 1858 года французскім астраномам А. Ларанам у горадзе Нім, Францыя і названы ў гонар лацінскай назвы гэтага горада і кельцкага бога Nemausus.

## Спасылкі 
* 
* 
* Asteroid Absolute Magnitudes Tholen (2007). EAR-A-5-DDR-ASTERMAG-V11.0. Planetary Data System.
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1858 годзе
Малін

**Малі́н** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Маркус Малін — фінскі снаўбардыст
* Уладзімір Нічыпаравіч Малін — савецкі партыйны дзеяч, сакратар ЦК КП(б)Б
Бібі Андэрсан

**Бібі Андэрсан** (, народжаная **Берыт Элісабет Андэрсан** (*Berit Elisabeth Andersson*; нар. ,  — 14 красавіка 2019) — шведская актрыса.

## Біяграфія 
Вучылася ў Каралеўскай драматычнай тэатральнай школе Ё. Тэрсеруса, у школе пры «Драматэн тэатэр». Працавала ў тэатры Мальмё, кіраўніком якога быў Інгмар Бергман. У фільме Бергмана «Усмешкі летняй ночы» Андэрсан выканала адну з сваіх першых роляў (маленькі эпізод). Атрымала вядомасць пасля ўдзелу ў фільмах Бергмана «Сёмая пячатка», «Сунічная паляна», «Твар». Яна згуляла ў адзінаццаці карцінах рэжысёра. Адной з лепшых роляў лічыцца роля медсястры Альмы ў фільме «Персона» (1965).

Здымалася таксама ў фільмах шведскага рэжысёра Вільгата Шомана — «Палюбоўніца» (1962), «Ложак для брата і сястры, 1782» (1966), «Я чырванею» (1980).

## Фільмаграфія 
* 1957 — Сунічная паляна
* 1958 — Твар
* 1964 — Пра ўсіх гэтых жанчын

Катэгорыя:Актрысы Швецыі
Сарабанда (фільм)

**«Сарабанда»** () — мастацкі фільм 2003 года, апошняя праца шведскага кінарэжысёра Інгмара Бергмана.

## Сюжэт 
Дзеянне фільма — працяг фільма Бергмана 1973 года «Сцэны з сямейнага жыцця».

У Марыяны раптам узнікае патрэба бачыць свайго былога мужа Юхана, і яна вырашае наведаць яго стары загарадны дом у шведскай правінцыі Даларна. Прыязджаючы туды восеньскім днём, яна будзіць свайго былога мужа пацалункам. Непадалёк жывуць сын Юхана — Хенрык і ўжо амаль дарослая дачка Хенрыка — Карын.

Хенрык дае сваёй дачцэ ўрокі віяланчэлі і бачыць яе будучыню вырашанай. Іх узаемаадносіны вельмі напружаныя. Адносіны паміж бацькам і сынам таксама нельга назваць ідэальнымі, хоць яны абодва клапатліва ставяцца да Карын. Абодва аднолькава моцна аплакваюць каханую Хенрыка Ганну, якая памерла каля двух гадоў таму.

Марыяне неўзабаве робіцца зразумелым, што ўсё адбываецца не так, як павінна быць, і яна міжволі аказваецца ў складанай і непрыемнай канфліктнай сітуацыі.

## Узнагароды 
* 2005 — намінант прэміі «Сезар» у катэгорыі Лепшы фільм з Еўрапейскага саюза.
* 2005 — прыз Аргенцінскай асацыяцыі кінакрытыкаў — Спецыяльны Кондар.
* 2006 — прэмія Sant Jordi Awards.

Катэгорыя:Фільмы Інгмара Бергмана
(63) Аўсонія

**(63) Аўсонія** () — астэроід галоўнага пояса, які прыналежыць да светлага спектраваму класу S. Ён быў адкрыты 10 лютага 1861 года італьянскім астраномам Анібале дэ Гаспарысам у абсерваторыі Кападымонтэ, дырэктарам якой ён з’яўляўся з 1864 па 1889 год, і названы словам Аузониа, якая з’яўляецца старажытнай паэтычнай назвай італьянскага рэгіёна Кампанія.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1861 годзе
Узбекскі рэспубліканскі лялечны тэатр

** Рэспубліканскі лялечны тэатр ** () — лялечны тэатр у Ташкенце, Узбекістан.

## Гісторыя тэатра 
У1928 годзе была адкрыта лялечная студыя «Пятрушка» пры першым у Сярэдняй Азіі тэатры Юнага гледача, якую ўзначальваў . Пасля 10 гадоў паспяховай працы з рускім тэатрам лялек пры Палацы піянераў студыя стала асновай першай трупы Рэспубліканскага тэатра лялек.

Рэспубліканскі лялечны тэатр быў заснаваны ў канцы 1939 года і размяшчаўся ў будынку праваслаўнага  ў Ташкенце. Першым спектаклем быў «Вялікі Іван» С. Абразцова і С. Праабражэнскага, пастаўлены І. Ліёзіным, Н. Рахімавым і. М. Яфімавым. У 1979 годзе тэатр пераехаў у новы будынак, які быў пабудаваны на праспекце Касманаўтаў. У момант перасялення тэатру споўнілася 40 гадоў.

У тэатры размешчаны музей лялек, дзе сабраны экспанаты з усяго свету. У музеі былі прадстаўлены лялькі з дрэва і скуры, яванскія лялькі, марыянеткі з Бірмы. Адным з набыткаў музея стаў «Палван» — узбекскі нацыянальны герой пачатку XX стагоддзя.

Тэатр 30 гадоў знаходзіўся ў . Яго трупа наведала многія краіны свету з гастролямі, дзе ставіліся спектаклі на роднай мове дзяржавы. Тэатр пабываў у такіх краінах як Германія, Францыя, ЗША, Балгарыя, Турцыя, Паўднёвая Карэя, Егіпет, Індыя, Афганістан, Пакістан, Бірма і Расія.

Сумесна з  горада Габрава былі пастаўлены такія спектаклі як «Сонечны хлопчык» М. Асенава, «Белая казка» В. Пятрова, «Сімург» і «41 муха Хаджы Насрэдзіна».

У 1993 годзе з прыходам Шамурата Юсупава ў тэатры ажыццяўляецца пастаноўка «Хасан — шукальнік шчасця». , якая ўдастоілася прыза «За лепшы спектакль года» на чацвёртым Рэспубліканскім фестывалі ў Андыжане.

У рэпертуары тэатра было больш за 20-і п'ес на аснове знакамітых класічных казак: «Папялушка», «Залаты Ключык», «Бураціна», «Агністы клінок», «Чароўная лямпа Аладзіна», «Дзяўчынка з запалкамі», «І зноў Андэрсан» і іншых.

### Дасягненні тэатра 
* Рэспубліканскі Лялечны тэатр станавіўся шматразовым пераможцам Рэспубліканскіх фестываляў.
* У 1999 годзе атрымаў Міжнародную ўзнагароду «За высокі прафесіяналізм і эстэтычнае выхаванне юных пакаленняў» у горадзе Мехіка.
* Спектакль «Семург» быў узнагароджаны спецыяльнай прэміяй Міністэрства культуры СССР на 1 фестывалі тэатраў лялек Сярэдняй Азіі.
* «Алдар Касэ» быў узнагароджаны дыпломам «Усесаюзнага фестывалю тэатральнага мастацтва народаў СССР».
* «Хасан — шукальнік шчасця». Я. Сперанскага атрымліваў прыз «За лепшы спектакль года» на чацвёртым Рэспубліканскім фестывалі ў г. Андыжане.

## Гастролі і міжнародныя праекты «Рэспубліканскага лялечнага тэатра» 
2003 год — Другі Міжнародны фестываль тэатра і кіно імя С. У. Абразцова ў Маскве: спектакль «І зноў Андэрсен…» Д. Юлдашавай.
Гэты спектакль быў адабраны на 6-ы Міжнародны фестываль «Арт-Візіт» ў горадзе Краснадары.

2004 год — Спектакль «І зноў Андэрсен…» адкрыў Краснадарскі фестываль тэатраў лялек.

2004 год — Міжнародны фестываль у Каіры: Канцэрт «Асалам, Наўруз!» М. Ашуравай.

2004 год — Фальклорны фестываль у Пакістане: Канцэрт «Асалам, Наўруз!» М. Ашуравай.

Катэгорыя:Тэатры Ташкента
Катэгорыя:Лялечныя тэатры
Катэгорыя:Ташкент
(20) Масалія

**(20) Маса́лія** () — астэроід галоўнага пояса, які прыналежыць да светлага спектравага класа S і ўзначальвае аднайменнае сямейства. Ён быў адкрыты 19 верасня 1852 года італьянскім астраномам Анібале дэ Гаспарысам у абсерваторыі Кападымонтэ і названы грэчаскім імем французскага горада Марсель. Гэта першы астэроід, назва якога не злучана з антычнай міфалогіяй.

## Спасылкі 
* 
* 
* shape model deduced from lightcurve 
* Elements and Ephemeris for (20) Massalia  from the Minor Planet Center.

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1852 годзе
Катэгорыя:Астэроіды Галоўнага пояса
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 100 да 200 км
Уладзімір Нічыпаравіч Малін

**Уладзі́мір Нічы́паравіч Ма́лін** (, п. Яконава Цвярской губерні, Расійская імперыя — , г. ) — савецкі партыйны дзеяч. Член партыі з 1926 года, член Цэнтральнай рэвізійнай камісіі КПСС (1956—1966). Сакратар ЦК КПБ. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР.

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскі камуністычны універсітэт(1933), пасля на партрабоце.

У 1938—1939 гадах першы сакратар Магілёўскага абкама КП(б) Беларусі.

У 1939—1947 гадах сакратар ЦК КП(б) Беларусі, адначасова ў 1942—1944 гадах начальнік Палітупраўлення Цэнтральнага штаба партызанскага руху і намеснік яго начальніка. Старшыня Рэспубліканскага камітэта дапамогі па абслугоўванню хворых і параненых байцоў і камандзіраў. З жніўня 1943 па 1947 год 3-і сакратар ЦК КП(б) Беларусі.

У 1947—1949 гадах слухач курсаў перападрыхтоўкі пры ЦК УКП(б).

У 1949—1952 гадах сакратар Ленінградскага гаркама УКП(б).

У 1952—1954 гадах інспектар ЦК КПСС. Па некаторых дадзеных, пасля арышту А. М. Паскробышава выконваў яго абавязкі пры Сталіне.

У 1954—1965 гадах — загадчык агульным аддзелам ЦК КПСС.

У 1965—1970 гадах рэктар Акадэміі грамадскіх навук пры ЦК КПСС.

З 1970 года на пенсіі.

Яго сын Б. У. Малін працаваў у НДІ-35.

## Спасылкі 
* Артыкул на сайце «Хронаса»
* 
* Гістарычная даведка на сайце альманаха «Расія. XX стагоддзе»

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 6-га склікання
Катэгорыя:Члены бюро ЦК КПБ
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Трэція сакратары ЦК КП(б)Б
Катэгорыя:Сакратары ЦК КПБ
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 1-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 2-га склікання
Артур Юр’евіч Гаўрус

**Артур Юр’евіч Гаўрус** (нар. 3 студзеня 1994, Гродна, Беларусь) — беларускі хакеіст.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Хакеісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама Мінск
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі міжнароднага класа
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па хакеі
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама-Маладзечна
Катэгорыя:Ігракі ХК Нёман Гродна
Катэгорыя:Хакеісты КХЛ
Цітаізм

**Цітаізм** — камуністычная ідэалогія, якая носіць імя лідара Югаславіі Іосіпа Броза Ціта. Тэрмін пазначае спецыфічную ідэалогію, якая ўзнікла ў СФРЮ у выніку рознагалоссяў паміж Ціта і Сталіным. Раскол праявіўся ў адхіленні Рэзалюцыі Інфармбюро з боку Камуністычнай партыі Югаславіі ў 1948 годзе. Першапачаткова тэрмін ужываўся ў негатыўным рэчышчы палітычнымі супернікамі Ціта, перш за ўсё, прасталінскімі камуністамі. Цяпер у былых краінах Югаславіі цітаізм разглядаецца як разнавіднасць таталітарызму.
Асноўныя рысы
На фоне астатніх версій камуністычнай ідэалогіі, цітаізм адрозніваўся арыентацыяй на мірнае суіснаванне з капіталістычнымі краінамі.
Цітаізм грунтуецца на наступным прынцыпе: у кожнай дзяржаве сродкі дасягнення камунізму павінны вызначацца самой дзяржавай (гэта значыць Югаславіяй), а не знешнімі сіламі (пад імі разумеўся Савецкі Саюз). Заснаваная на гэтым прынцыпе знешняя палітыка Югаславіі прывяла краіну ў лідары Руху Недалучэння і не дазволіла паўнавартасна ўвайсці ў СЭУ (СФРЮ прымала ўдзел у рабоце арганізацыі ў якасці краіны-назіральніка).

Іншай важнай рысай цітаізма стала распрацаваная Эдвардам Кардэлем дактрына самакіраваннага сацыялізму. Яна прадугледжвала самакіраванне працоўных калектываў: тэорыя калектыўнай працы меркавала, што рашэнне пра лёс прыбытку прадпрыемства павінна прымацца самім рабочым калектывам. За гэта савецкія ідэолагі абвінавачвалі Ціта ў трацкізме і ў карпаратывізме. Аднак паміж прадпрыемствамі захоўвалася канкурэнцыя, што дазваляла разглядаць эканоміку Югаславіі як «рынкавы сацыялізм», далёкі ад ідэалаў рабочага самакіравання.

## Гл.таксама 
* Трацкізм
* Камунізм
* Югаславія

## Спасылкі 
* Крах ілюзіяў цітаізма і расплата за д'ябальскія пазыкі
* https://web.archive.org/web/20070109202631/http://www.titoslavija.com/
* http://crveni.tripod.com/politika/titoizam.htmMiodrag Jovanović: Titoizam i sukobi u bivšoj Jugoslavij

## Зноскі 
*
Катэгорыя:Паліталогія
Катэгорыя:Палітычныя тэорыі
Катэгорыя:Іосіп Броз Ціта
Лятохі (археалагічны помнік)

**Лятохі** — археалагічны помнік: курганны могільнік каля в. Лятохі (Віцебскі раён). Знаходзіцца за 1 км ад берага р. Лучоса, у лесе, уздоўж дарогі. 14 курганоў вышынёй 1,5 — 2,5 м, дыяметрам 12х14 м. Адзін курган валападобны (даўжыня 70 м, шырыня 1 м, вышыня 1,5 м). Каля падножжа насыпу — глыбокія раўкі. У 1924 г. 2 авальныя курганы даследаваў А. К. Супінскі. У адным кургане на гарызонце рэшткі дрэнна спаленнага касцяка, арыентаванага на паўночны ўсход, у другім на грунце выяўлена вогнішча. У 1965 і 1972 гг. могільнік абследаваў Г. В. Штыхаў, а ў 1981 г. — Л. У. Калядзінскі.

Могільнік датуецца 2-й паловай I тыс. н. э.

## Літаратура 
* Археалагічныя помнікі раёна // Памяць: Віцебскі раён: Гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раёнаў Беларусі / Рэдкал.: А. П. Красоўскі [і інш.]; Укл. У. І. Мезенцаў; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: Мастацкая літаратура, 2004. — 772 с.: іл. — С. 31. — ISBN 985-02-0647-0.
* Штыхаў, Г. В. Крывічы: Па матэрыялах раскопак курганоў у Паўноч.Беларусі / Г. В. Штыхаў; АН Беларусі, Ін-т гісторыі. — Мн.: Навука і тэхніка, 1992. — 191 с. — С. 43, 112 — 113. — ISBN 5-343-01037-1.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лятохі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1 тысячагоддзі
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Віцебскага раёна
Дзінара Аліджанаўна Юлдашава

**Дзінара Юлдашава** (; ) —  і , галоўны рэжысёр Узбекскага рэспубліканскага лялечнага тэатра.

Бабуляй Дзінары Юлдашавай з'яўляецца народная артыстка Узбекістана .

## Біяграфія 
Нарадзілася 11 студзеня 1952 года. Скончыла  ў 1974 годзе і Ташкенцкі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Нізамі ў 1988 годзе.

У 1991 годзе прыйшла працаваць ва Узбекскі рэспубліканскі лялечны тэатр.

## Творчасць 
* спекталь «І зноў Андэрсен…»

## Дасягненні 
2003 год — Другі Міжнародны фестываль тэатра і кіно імя С. У. Абразцова ў Маскве: спектакль «І зноў Андэрсен…» Д. Юлдашавай.
Гэты спектакль быў адабраны на 6-ы Міжнародны фестываль «Арт-Візіт» ў горадзе Краснадары.

2004 год — Спектакль «І зноў Андэрсен…» адкрыў Краснадарскі фестываль тэатраў лялек.

Катэгорыя:Рэжысёры лялечнага тэатру
Dionysia hissarica

**Dionysia hissarica** — від травяністых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Травяністая расліна. Акцінаморфны пяціпялёсткавы калякветнік. Плод — каробачка.

## Ахова 
Від занесены ў Чырвоныя кнігі CCCР (1975, 1978 і 1984) і Узбекістана (2009).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Першакветныя
(64) Ангеліна

**(64) Ангеліна** () — астэроід галоўнага пояса, прыналежны да яркага спектравага класа E. Ён быў адкрыты 4 сакавіка 1861 года нямецкім астраномам Эрнстам Тэмпелем у Марсельскай абсерваторыі (гэта быў першы з пяці адкрытых ім астэроідаў) і названы ў гонар Ангеліны, абсерваторыі барона Франца Ксавера фон Цаха, якая знаходзілася каля Марселя. Падобны выбар падпаў пад рэзкую крытыку з боку нямецкіх і брытанскіх астраномаў, у прыватнасці, Джона Гершэля і Джорджа Эйры, бо для наймення астэроідаў традыцыйна выкарыстоўваліся імёны міфалагічных персанажаў. Тым не менш, астэроіду ўсё ж была прысвоена назва, прапанаваная Цахам.

## Спасылкі 
* 
* 
* 2004 Angelina occultation (cross-sectional profile of 48x53 km)
* 
* НАЭ:Ангелина
* Lionel Wilson and Klaus Keil — Explosive Eruptions on Asteroids: The Missing Basalts on the Aubrite Parent Body Abstracts of the Lunar and Planetary Science Conference, volume 22, page 1515, (1991)

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1861 годзе
Грызельда Сапега

**Грызельда Сапега**, народжаная **Вадынская** (? — ) — жонка маршалка вялікага літоўскага Яна Станіслава Сапегі.

## Біяграфія 
Дачка , ваяводы падляшскага (пам. 1616) і Соф’і Сабескай, ваяводзінкі люблінскай; стрыечная сястра караля Яна III Сабескага. Яе братамі былі кашталяны падляшскія  і  Вадынскія

Была ўзята прыёмнай дачкой у сям’ю сваёй бяздзетнай цёткі па маці Аляксандры Марыяны Весялоўскай (да 1588 — каля 1648) і яе мужа Крыштафа Весялоўскага (пам. 1637), вялікага маршалка літоўскага.

З 1632 года стала другой жонкай Яна Станіслава Сапегі (1589—1635), маршалка вялікага літоўскага.

, Грызельды Вадынскай (Сапегі) і Аляксандры Марыяны Весялоўскай (з Сабескіх) на паштовай марцы Беларусі. 2007 г.]]

Памерла 10 красавіка 1633 года.

## У мастацтве 
Захаваўся партрэт у сармацкім стылі работы невядомага гродзенскага мастака. Грызельда паказана на ім у адзенні замужняй жанчыны, значыць, партрэт мог быць створаны з 1632, калі яна выйшла замуж, і да 10 красавіка 1633, калі яна памерла.

Грызельда
Грызельда
Катэгорыя:Жанчыны Вялікага Княства Літоўскага
(66) Мая

**(66) Мая** () — астэроід галоўнага пояса, прыналежны да цёмнага спектравага класу C. Ён быў адкрыты 9 красавіка 1861 года амерыканскім астраномам Хорасам Татлам у Гарвардскай абсерваторыі і названы ў гонар Маі, старэйшай з сямі сясцёр пляяд у старажытнагрэчаскай міфалогіі.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1861 годзе
Катэгорыя:Назвы астэроідаў са старажытнагрэчаскай міфалогіі
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 40 да 100 км
(65) Кібела

**(65) Кібела** () — астэроід вонкавай часткі галоўнага пояса, які належыць да спектравага класа P і ўзначальвае аднайменную групу астэроідаў — сямейства Кібелы. Ён быў адкрыты 8 сакавіка 1861 года нямецкім астраномам Эрнстам Тэмпелем у Марсельскай абсерваторыі і названы ў гонар старажытнагрэчаскай багіні Кібелы.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1861 годзе
Катэгорыя:Астэроіды Галоўнага пояса
Катэгорыя:Назвы астэроідаў са старажытнагрэчаскай міфалогіі
(76) Фрэя

**(76) Фрэя** () — астэроід вонкавай часткі галоўнага пояса, які прыналежыць да спектравага класа P. Ён быў адкрыты 21 кастрычніка 1862 года нямецкім астраномам Генрыхам д'Арэ ў абсерваторыі Капенгагенскага ўніверсітэта і названы ў гонар Фрэі, багіні кахання і хараства ў германа-скандынаўскай міфалогіі.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1862 годзе
Катэгорыя:Астэроіды Галоўнага пояса
(69) Гесперыя

**(69) Гесперыя** () — астэроід галоўнага пояса, які прыналежыць да спектравага класа M. Ён быў адкрыты 26 красавіка 1861 года італьянскім астраномам Джавані Скіяпарэлі ў Брэрскай абсерваторыі і названы ў гонар дачкі Нюкты і Акіяна, адной з гесперыд у старажытнагрэчаскай міфалогіі. Аднак гэта назва таксама можа быць злучана з Італіяй, бо старажытныя грэкі гэтым тэрмінам звалі Апенінскі паўвостраў.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1861 годзе
Катэгорыя:Назвы астэроідаў са старажытнагрэчаскай міфалогіі
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 100 да 200 км
(70) Панапея

**(70) Панапея** () — астэроід галоўнага пояса, які належыць да цёмнага спектральнага класа C і ўваходзіць у склад сямейства Эўноміі. Ён быў адкрыты 5 мая 1861 года нямецкім астраномам Германам Гольдшмітам з дапамогай 4-цалёвага тэлескопа, размешчанага на шостым паверсе яго кватэры ў Лацінскім квартале Парыжа, і названы ў гонар Панапеі, дачкі Нерэя ў старажытнагрэчаскай міфалогіі. Імя было прапанавана брытанскім астраномам  — прэзідэнтам Брытанскага каралеўскага астранамічнага таварыства.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1861 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 100 да 200 км
Катэгорыя:Назвы астэроідаў са старажытнагрэчаскай міфалогіі
(71) Ніёба

**(71) Ніёба** () — астэроід галоўнага пояса, які прыналежыць да светлага спектральнага класа S. Ён быў адкрыты 13 жніўня 1861 года нямецкім астраномам Робертам Лютэрам у Дзюсельдорфскай абсерваторыі і названы ў гонар Ніёбы, дачкі Тантала і Дыёны з старажытнагрэчаскай міфалогіі.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1861 годзе
Катэгорыя:Назвы астэроідаў са старажытнагрэчаскай міфалогіі
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 40 да 100 км
(72) Феронія

**(72) Феронія** () — астэроід галоўнага пояса, які быў адкрыты 29 мая 1861 года германа-амерыканскім астраномам Крысціянам Петэрсам у абсерваторыі Літчфілд і названы ў гонар старажытнарымскай багіні Фероніі.

## Ссылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1861 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 40 да 100 км
Oxytropis pseudoleptophysa

**Oxytropis pseudoleptophysa** — від травяністых раслін рода  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Травяністая расліна, якая расце разеткамі. Зігаморфны пяціпялёсткавы калякветнік. Плод — струк.

## Ахова 
Від занесены ў Чырвоную кнігу Узбекістана (2009).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Першакветныя
Катэгорыя:Расліны на марках
(74) Галатэя

**(74) Галатэя** () — астэроід галоўнага пояса астэроідаў, які прыналежыць да цёмнага спектральнага класа C. Ён быў адкрыты 29 жніўня 1862 года нямецкім астраномам Эрнстам Тэмпелем у Марсельскай абсерваторыі і названы ў гонар Галатэі, адной з нерэід у старажытнагрэчаскай міфалогіі.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1862 годзе
Катэгорыя:Назвы астэроідаў са старажытнагрэчаскай міфалогіі
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 100 да 200 км
(100) Геката

**(100) Геката** () — астэроід галоўнага пояса, які быў выяўлены 11 ліпеня 1868 года канадска-амерыканскім астраномам Джэймсам Уотсанам у Дэтройцкай абсерваторыі, ЗША і названы ў гонар Гекаты — багіні начных бачанняў са старажытнагрэчаскай міфалогіі. Гэтак жа слова «hekaton» азначае па-грэчаску сотню, што адлюстроўвае парадкавы нумар астэроіда.

Хаця параметры арбіты астэроіда падобныя да параметраў арбіт астэроідаў , верагодна, гэта з'яўляецца проста супадзеннем і на самай справе ён не ўваходзіць у гэтае сямейства. Справа ў тым, што астэроід Геката мае даволі вялікае альбеда *(0,1922)*, што кажа аб яго прыналежнасці да светлых сілікатных астэроідаў спектральнага , у той час як у дадзеным сямействе пераважаюць цёмныя астэроіды, багатыя на вугляродныя злучэнні.

Пакрыццё зоркі дадзеным астэроідам назіралася 14 ліпеня 2003 года ў Новай Зеландыі.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1868 годзе
Катэгорыя:Назвы астэроідаў са старажытнагрэчаскай міфалогіі
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 40 да 100 км
(73) Клітыя

**(73) Клітыя** () — астэроід галоўнага пояса, прыналежны да светлага спектральнага класа S. Ён быў адкрыты 7 красавіка 1862 года амерыканскім астраномам Хорасам Татлам у Гарвардскай абсерваторыі і названы ў гонар Клітыі, умілаванай Апалона ці адной з акіянід.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1862 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 40 да 100 км
Катэгорыя:Назвы астэроідаў са старажытнагрэчаскай міфалогіі
Ліпкі (Кіеў)

**Ліпкі** () — гістарычная мясцовасць у Пячэрскім раёне цэнтра Кіева.

У часы царскай Расіі Ліпкі лічыўся раёнам фешэнэбельных асабнякоў высокапастаўленых царскіх чыноўнікаў і арыстакратыі. У савецкі час тут былі размешчаны жылыя дамы наменклатурных працоўнікаў, а ў прылеглых вуліцах — асноўныя ўстановы дзяржаўнай улады.

## Гісторыя 
Назва — ад ліпавай алеі, пасаджанай у сярэдзіне XVIII стагоддзя каля Клоўскага палаца і ўздоўж сучаснай Ліпскай вуліцы.

У ходзе інтэнсіўнай забудовы Ліпак ў 1830-я гады алея была высечана. Новая забудова апынулася сваячасовай, з прычыны хуткага разрастання горада і неабходнасці перасялення жыхароў Падола, часта пакутаваў ад разбуральных паводак і пажараў. У новым мікрараёне, які размяшчаўся ў кірунку да рэчкі Лыбедь, інтэнсіўна сталі асвойвацца і свабодныя ад жылля ўчасткі Пячэркі. Паколькі зямля тут была дарагая, то жыла на Пячэрскі пераважна шляхта. Так і з’явіліся арыстакратычныя Ліпкі, дзе вырасталі пераважна асабнякі гарадской адміністрацыі, купцоў, адстаўных вайскоўцаў. Але памяць аб ліпавых насаджэннях захавалася — і ў назве мікрараёна, і ў імя Ліпскай вуліцы. Роўна як пра мінулае казала і вуліца Шаўкоўнічная.

Панорама Липок.jpg|Панарама Ліпак

## Спасылкі 
* ВЕК — Ліпкі 

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Кіева
Помнік першаму трактару «Беларусь»

**Помнік першаму трактару «Беларусь»** — помнік у Мінску, размешчаны перад цэнтральнай прахадной Мінскага тактарнага завода.

## Гісторыя 
Увесну 1971 года, калі набліжалася 25-годдзе Мінскага тактарнага завода, быў адшуканы самы першы трактар «Беларусь» МТЗ-2, на якім 16 гадоў працаваў трактарыст Савелій Навуменка ў калгасе «Бальшавік» Капыльскага раёна.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Помнікі Мінска
Катэгорыя:Мінскі трактарны завод
(102) Мірыям

**(102) Мірыям** () — астэроід з групы галоўнага пояса, які быў адкрыты 22 жніўня 1868 года германа-амерыканскім астраномам К. Г. Ф. Петэрсам у абсерваторыі Літчфілд, ЗША і названы ў гонар Мірыям, аднаго з персанажаў Бібліі.

## Спасылкі 
* 
* 
* AstDyS
* SAO/NASA Astrophysics Data System (ADS)

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1868 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 40 да 100 км
(103) Гера

**(103) Гера** () — астэроід з групы галоўнага пояса, які быў адкрыты 7 верасня 1868 года амерыканскім астраномам Дж. К. Уотсанам у Дэтройцкай абсерваторыі, ЗША і названы ў гонар Геры, багіні старажытнагрэчаскай міфалогіі, апякункі шлюбу.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1868 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 40 да 100 км
Катэгорыя:Назвы астэроідаў са старажытнагрэчаскай міфалогіі
(105) Артэміда

**(105) Артэміда** () — астэроід з групы галоўнага пояса, які быў адкрыты 16 кастрычніка 1868 года амерыканскім астраномам Дж. К. Уотсанам у Дэтройцкай абсерваторыі і названы ў гонар багіні палявання Артэміды з старажытнагрэчаскай міфалогіі.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1868 годзе
Катэгорыя:Назвы астэроідаў са старажытнагрэчаскай міфалогіі
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 100 да 200 км
(67) Азія

**(67) Азія** () — астэроід галоўнага пояса, які прыналежыць да светлага спектравага класу S. Ён быў адкрыты 17 красавіка 1861 года англійскім астраномам Норманам Погсанам у Мадраскай абсерваторыі і названы ў гонар старажытнагрэчаскай акіяніды Азіі, дачкі Акіяна і Тэфіды.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1861 годзе
Катэгорыя:Назвы астэроідаў са старажытнагрэчаскай міфалогіі
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 40 да 100 км
(109) Феліца

**(109) Феліца** () — астэроід галоўнага пояса, прыналежны да цёмнага спектральнага класа C. Ён быў адкрыты 9 кастрычніка 1869 года германа-амерыканскім астраномам К. Г. Ф. Петэрсам у абсерваторыі Літчфілд, ЗША і названы ў гонар Felicitas, багіні рымскай міфалогіі, увасаблялай шчасце і поспех.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (101—200)
* Класіфікацыі малых планет

## Спасылкі 
* 
* 
* OBSERVED MINOR PLANET OCCULTATION EVENTS 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1869 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 40 да 100 км
(110) Лідыя

**(110) Лідыя** () — астэроід галоўнага пояса, прыналежны да спектральнага класа M. Узначальвае аднайменнае сямейства астэроідаў. Ён быў адкрыты 19 красавіка 1870 года французскім астраномам Альфонсам Барэлі ў Марсельскай абсерваторыі і названы ў гонар Лідыі, адной з краін, што некалі размяшчаліся ў Малой Азіі.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (101—200)
* Класіфікацыі малых планет

## Літаратура 
* Durech., J.; Kaasalainen, M., Marciniak, A.; et al., "Physical models of ten asteroids from an observers' collaboration network, " Astronomy and Astrophysics, Volume 465, Issue 1, April I 2007, pp. 331–337
* Durech, J.; Kaasalainen, M.; Marciniak, A.; Allen, W. H. et al. "Asteroid brightness and geometry, " Astronomy and Astrophysics, Volume 465, Issue 1, April I 2007, pp. 331–337.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1870 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 40 да 100 км
(108) Гекуба

**(108) Гекуба** () — астэроід вонкавай часткі галоўнага пояса, прыналежны да светлага спектральнага класа S. Арбіта астэроіда блізкая да арбіт астэроідаў сямейства Гігеі, але ці сам ён наўрад уваходзіць у яго склад, бо мае сілікатны склад, тым часам як сама (10) Гігея ўяўляе сабою цёмны астэроід класа C.

Ён быў выяўлены 2 красавіка 1869 года нямецкім астраномам Роберт Лютэрам у Дзюсельдорфскай абсерваторыі і названы ў гонар Гекубы, жонкі цара Прыяма згодна старажытнагрэчаскай міфалогіі.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (101—200)
* Класіфікацыі малых планет

## Літаратура 
* G. A. Krasinsky et al. *Hidden Mass in the Asteroid Belt*, Icarus, Vol. 158, p. 98 (2002)

## Спасылкі 
* 
* 
* Supplemental IRAS Minor Planet Survey 
* PDS lightcurve data 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1869 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 40 да 100 км
Катэгорыя:Назвы астэроідаў са старажытнагрэчаскай міфалогіі
(68) Лета

**(68) Лета** () — астэроід галоўнага пояса, прыналежны да светлага спектравага класа S. Ён быў адкрыты 29 красавіка 1861 года нямецкім астраномам Робертам Лютэрам у Дзюсельдорфскай абсерваторыі і названы ў гонар тытаніды Лета, маці Артэміды і Апалона ў старажытнагрэчаскай міфалогіі.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1861 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 100 да 200 км
Катэгорыя:Назвы астэроідаў са старажытнагрэчаскай міфалогіі
(111) Ата

**(111) Ата** () — астэроід галоўнага пояса, прыналежны да цёмнага спектральнага класа C. Астэроід быў адкрыты 14 жніўня 1870 года германа-амерыканскім астраномам К. Г. Ф. Петэрсам і названы ў гонар Аты — старажытнагрэчаскай багіні, персаніфікацыі памылкі, мораку розуму, падману, глупства.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (101—200)
* Класіфікацыі малых планет

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1870 годзе
Катэгорыя:Назвы астэроідаў са старажытнагрэчаскай міфалогіі
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 100 да 200 км
Джордж Бідэль Эйры

Сэр **Джордж Бідэль Эйры** (; , Алнік, Нартумберленд — ) — англійскі матэматык і астраном.

## Біяграфія 
Скончыў Кембрыджскі ўніверсітэт (1823) і да 1835 гады працаваў там жа, з 1826 года — прафесар матэматыкі, з 1828 года — прафесар астраноміі і дырэктар Кембрыджскай абсерваторыі.

У 1835—1881 гг. дырэктар Грынвіцкай абсерваторыі і Каралеўскі астраном.

У 1836 г. абраны членам Лонданскага каралеўскага таварыства, яго прэзідэнт у 1871—1873 гадах. Чатыры разы абіраўся прэзідэнтам Каралеўскага астранамічнага таварыства (у 1835—1837, 1849—1851, 1853—1855, 1863—1864).

Асноўныя працы ў галіне нябеснай механікі, практычнай астраноміі і оптыкі.

Выявіў з'яву астыгматызму чалавечага вока і распрацаваў цыліндра-канічныя лінзы для выпраўлення гэтага дэфекту зроку. У 1834 годзе ўпершыню распрацаваў тэорыю дыфракцыі святла ў аб'ектывах тэлескопаў. «Дыскам Эйры» называюць светлае кола ў цэнтры дыфракцыйнай карціны выявы зоркі. У 1836 годзе прапанаваў сучасную тэорыю вясёлкі.

Катэгорыя:Выпускнікі Кембрыджскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Астраномы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Прэзідэнты Каралеўскага таварыства
(113) Амальтэя

**(113) Амальтэя** () — даволі буйны астэроід галоўнага пояса, прыналежны да светлага спектральнага класа S. Ён быў выяўлены 12 сакавіка 1871 года нямецкім астраномам Карл Лютэрам у Дзюсельдорфскай абсерваторыі і названы ў гонар Амальтэі (згодна старажытнагрэчаскай міфалогіі, легендарная каза, якая выгадавала сваім малаком немаўля Зеўса на востраве Крыт).

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (101—200)
* Класіфікацыі малых планет

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1871 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 40 да 100 км
Катэгорыя:Назвы астэроідаў са старажытнагрэчаскай міфалогіі
(114) Касандра

**(114) Касандра** () — астэроід галоўнага пояса, прыналежны да рэдкага спектральнага класа T. Ён быў адкрыты 23 ліпеня 1871 года германа-амерыканскім астраномам К. Г. Ф. Петэрсам у Клінтану, ЗША і названы ў гонар Касандры, дочкі апошняга цара Троі — цара Прыяма, прарочыцы, якая прадказала захоп горада.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (101—200)
* Класіфікацыі малых планет

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1871 годзе
Катэгорыя:Астэроіды дыяметрам ад 40 да 100 км
Катэгорыя:Назвы астэроідаў са старажытнагрэчаскай міфалогіі
(107) Каміла

**(107) Каміла** () — астэроід вонкавай часткі галоўнага пояса, які мае вельмі цёмную паверхню, багатую простымі вугляроднымі злучэннямі і прыналежыць да сямейства Кібелы. Ён быў выяўлены 17 лістапада 1868 года Норманам Погсанам у Мадраскай абсерваторыі і названы ў гонар Камілы, каралевы народа Вольскі ш рымскай міфалогіі.

## Гл. таксама 
* Спіс астэроідаў (101—200)
* Класіфікацыі малых планет

## Спасылкі 
* 
* 
* Data on (87) Sylvia from Johnston’s archive
* Hubble Finds New Asteroid Moon
* 107 Camilla and S/2001 (107) 1

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1868 годзе
Эрнст Вільгельм Леберэхт Тэмпель

**Эрнст Вільгельм Леберэхт Тэмпель** (; -) — нямецкі астраном і мастак-графік, першаадкрывальнік 5 астэроідаў і 12 камет.

## Біяграфія 
Эрнст Темпель нарадзіўся 4 снежня 1821 г. у саксонскага горадзе Нідэркунерсдорфе. У 1837 годзе вучыўся літаграфскай справе ў Майсене. У 1840 годзе адправіўся ў падарожжа па Еўропе, наведаў Капенгаген, Стакгольм і Хрысціянію (цяперашні Осла).

У 1858 годзе пасяліўся ў Венецыі і адкрыў майстэрню па літаграфіі. Неўзабаве ажаніўся. Вельмі паспяхова выконваў заказы навукоўцаў па вырабе ілюстрацый. Збудаваў тэлескоп і з яго дапамогай у 1859 годзе адкрыў камету, а таксама туманнасць ў скопішчы Плеяд. У 1860 годзе атрымаў запрашэнне ў Марсельскую абсерваторыю. Працуючы ў гэтым французскім горадзе, адкрыў яшчэ шэраг нябесных целаў, у прыватнасці астэроідаў і камет. Яму належаць адкрыцці астэроідаў (64) Ангеліна, (65) Кібела, (74) Галатэя, (81) Тэрпсіхора і (97) Клато.

У 1870 годзе з пачаткам франка-прускай вайны Тэмпель быў вымушаны пакінуць Францыю і вярнуцца ў Італію. У 1875 годзе ўзначаліў абсерваторыю ў горадзе Арчэтры паблізу Фларэнцыі.

16 сакавіка 1889 года Тэмпель памёр у Арчэтры.

## Памяць 
У гонар Тэмпеля названы астэроід (3808) Тэмпель і кратар на Месяцы.

## Літаратура 
* *Колчинский И. Г., Корсунь А. А., Родригес М. Г.* Астрономы: Биографический справочник. — 2-е изд., перераб. и доп.. — Киев: Наукова думка, 1986. — 512 с.

Катэгорыя:Першаадкрывальнікі камет
Катэгорыя:Першаадкрывальнікі астэроідаў
Катэгорыя:Члены Акадэміі дэі Лінчэі
Катэгорыя:Астраномы XIX стагоддзя
Катэгорыя:Астраномы Германіі