Майкл Янг

**Майкл Уорэн Янг** (; ) — амерыканскі біёлаг і генетык. Больш за тры дзесяцігоддзі ён прысвяціў даследаванням, якія вывучаюць генетычна кантраляваныя мадэлі сну і няспання ў Дразафілы фруктовай.

Ва ўніверсітэце Ракфелера яго лабараторыя зрабіла значны ўнёсак у галіне хронабіялогіі, вызначыўшы ключавыя гены, звязаныя з рэгуляцыяй унутраных асцылятараў, якія адказваюць за цыркадныя рытмы. У яго атрымалася высветліць функцыю гена перыяду (per), які неабходны для мухі для нармальных цыклаў сну. Лабараторыі Янга таксама прыпісваюць адкрыццё вечных і падвойных генаў, якія ствараюць бялкі, таксама неабходныя для цыркаднага рытму. Ён быў ганараваны Нобелеўскай прэміяй па фізіялогіі і медыцыне ў 2017 годзе разам з Джэфры Холам і Майклам Росбашам «за адкрыцці малекулярных механізмаў, што кіруюць цыркадным рытмам».

## Жыццё 
### Ранні перыяд жыцця 
Майкл Янг нарадзіўся ў Маямі, штат Фларыда, 28 сакавіка 1949 года. Яго бацька працаваў у Olin Mathieson Chemical Corporation, дзе кіраваў продажамі алюмініевых зліткаў на паўднёвым усходзе ЗША. Яго маці працавала ў юрыдычнай фірме сакратаркай. Нягледзячы на адсутнасць сувязяў з навукай або медыцынай ні ў аднаго з іх, бацькі Янга падтрымлівалі яго цікавасць да навукі і забяспечвалі яго сродкамі на навуковыя даследаванні з дапамогай мікраскопаў і тэлескопаў. Яны жылі ў мясцовасці, блізкай да прыватных заапаркаў, дзе час ад часу некаторыя жывёлы ўцякалі ў іх двор і выклікалі навуковы інтарэс Янга.

Майкл Янг вырас у Маямі і ваколіцах, штат Фларыда. Затым яго сям’я пераехала ў ваколіцы Даласа, штат Тэхас, дзе ён скончыў сярэднюю школу LD Bell. У раннім падлеткавым узросце бацькі Майкла падарылі яму адну з кніг Дарвіна аб эвалюцыі і біялагічных загадках. У кнізе біялагічныя гадзіннікі апісваліся як прычына таго, што кветкі дзіўнай расліны, якую ён бачыў гадамі раней, закрываліся днём і адкрываліся ўначы. Месцазнаходжанне і склад гэтых гадзіннікаў былі невядомыя, і гэта выклікала цікавасць Майкла Янга ў раннім узросце. Пасля летніх даследаванняў з Беркам Джадам па геному дразафілы Янг застаўся ў Осціне, каб атрымаць ступень доктара філасофіі па генетыцы ў 1975 годзе. Ён працаваў у лабараторыі Дэйва Хогнеса і азнаёміўся з метадамі рэкамбінантнай ДНК. У 2004 годзе Янг быў прызначаны віцэ-прэзідэнтам па вучэбных пытаннях, а таксама атрымаў прафесарскую пасаду імя Рычарда і Жанны Фішэр. Пазней, вызначыўшы паслядоўнасць гена на Х-храмасоме, яны выявілі, што арытмічная мутацыя дае нефункцыянальны бялок, у той час як доўгаперыядычныя і кароткаперыядычныя мутанты per змянялі паслядоўнасць амінакіслот яшчэ функцыянальнага бялку.

### Адкрыццё бялку tim 
Пасля адкрыцця бялку per лабараторыя Янга шукала дадатковыя цыркадныя гены. У канцы 1980-х Аміта Сігал, Джэф Прайс, Берніс Мэн дапамаглі Янгу выкарыстаць перадавыя метады генетыкі для праверкі дадатковых мутацый, якія змянялі рытмы мух. Новы ген, размешчаны ў храмасоме 2, быў названы бесчасовым (tim) і быў паспяхова кланаваны і секвенаваны. Яны выявілі трывалыя функцыянальныя сувязі паміж tim і per. Tim-мутацыі ўмешваліся ў цыклы мРНК. У 1994 годзе Леслі Вошал, аспірант лабараторыі Янга, выявіў, што калі б бялкі PER былі абаронены ад дэградацыі, яны назапашваліся б без TIM, але не маглі б рухацца да ядраў. Пазней Янг і іншыя выявілі, што бялкі TIM не назапашваюцца ў ядрах пры мутацыях PER. Яны прыйшлі да высновы, што PER і TIM працавалі разам. Іншы член лабараторыі Ліна Саэс убачыў, што PER і TIM звязваюцца адзін з адным, каб стабілізаваць адзін аднаго і дазволіць назапашвацца ў ядравай частцы. Пазнейшыя даследаванні, праведзеныя лабараторыямі Янга, Сегала і Эдэры, паказалі, што святло выклікае хуткую дэградацыю TIM і скід фазы цыркаднага рытму.

### Падвойнае фасфарыляванне 
У 1998 годзе Джэф Прайс з лабараторыі Маладыя выявілі кіназы пад назвай падвойнага часу (dbt) (казеін кіназы 1), што фасфарылюе PER на некаторых серынавых рэштках. Гэты сігнал азначае яго дэградацыю. Калі PER і TIM звязаныя, dbt, як здаецца, не ў стане фасфарыляваць PER, што дазваляе яму назапашвацца. За адкрыццём Янгам двухчасовых мутацый у 1998 годзе неўзабаве рушыла ўслед адкрыццё у 2001 годзе адной з формаў сямейнага сіндрому пашыранай фазы сну (FASPS) у людзей, што звязваюць з палімарфізмам hPer2, які выдаляе серын, звычайна фасфарыляваны казеінкіназай. Іншыя формы FASPS выклікаюцца мутацыямі, якія змяняюць ген казеінкіназы 1. Мутацыі падвойнага часу ў дразафілы змяняюць фасфарыляванне і дэградацыю бялку PER. Гэта адбіваецца на рэгулярнасці месячных у арганізме. Гэта адкрыццё ўмацавала dbt як неабходную частку цыркаднага гадзінніка.

## Пасады і ўзнагароды 
* 1978 — стыпендыя Фонду Андрэ і Бэлы Мэер
* 2006 — Прэмія Пітэндры/Ашафа ад Таварыства даследаванняў біялагічных рытмаў
* 2011 — Прэмія Луізы Грос-Хорвіц (з Майклам Росбашам і Джэфры Холам)
* 2012 — прэмія Мэсры (з Майклам Росбашам і Джэфры Холам)
* 2017 — Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне (разам з Майклам Росбашам і Джэфры Холам)
* 2018 — член Амерыканскага філасофскага таварыства

## Спасылкі 
* Старонка лабараторыі Майкла У. Янга ва ўніверсітэце Ракфелера
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па медыцыне
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з ЗША
Катэгорыя:Генетыкі ЗША