Грубіян

**Святы Грубія́н** або **Святы Грабія́н** (сярэдневяковая лаціна: *Sanctus Grobianus*, у нямецкай форме — *Grobian*) — персанаж нямецкага фальклору, выдуманы заступнік вульгарных і грубых людзей. Яго імя паходзіць ад сярэдневерхненямецкага '** або **', што азначае грубы або вульгарны. Старажытнаверхнегерманскае роднаснае — '**, **'. Такім чынам «грубіян» і родасныя яму словы перайшлі ў беларускую і іншыя мовы (у прыватнасці, славянскія) як завуаляванае слова для любога грубага, неахайнага або блазнаватага чалавека.

## Гісторыя 
]]
Сатырык Себасцьян Брант (1457—1521) у сваёй знакамітай паэме *«Карабель дурняў»* (*ням.: Das Narrenschiff,* 1494) разглядаў Святога Грубіяна як заступніка грубых манер. *«Карабель Дурняў»* апісвае пакланенне гэтаму новаму святому.

Яго можна знайсці, ператворанага ў свінню, у «*Братэрстве нягоднікаў*» (*Die Schelmenzunft*) Томаса Мурнера (*Die Schelmenzunft*) у 1512 годзе. Невялікая брашура, выдадзеная ў 1538 годзе, таксама мела назву: *Grobianus Tischzucht* (або *малы Грубіян*) — яна адрасавалася Братам Поршэры.

Але менавіта Фрыдрых Дэдэкінд (1524—1598), вучань Філіпа Меланхтана, які неўзабаве стаў лютэранскім пастарам, унёс вырашальны ўклад у развіццё таго, што пазней было названа «грубіянствам». У 1549 годзе ён апублікаваў паэму ў дзвюх кнігах пад назвай «*Grobianus»* (трэцяя кніга была дададзена ў 1552 годзе)*.* Гэта паэма на лаціне складаецца з элегічных куплетаў. Ён іранічна падае правілы хамства: «*Паколькі людзі ніколі не былі так дрэнна выхаваны, як з тых часоў, як іх вучылі добрым манерам у трактатах цывілізаванасці, — з некаторай жорсткасцю пісаў Дэдэкінд, — давайце прывіваць ім кепскія манеры, і хто ведае, ці не зменіцца іх мараль, не палепшыцца?*»

*«Grobianus»* была перакладзена на народную нямецкую мову яшчэ ў 1551 годзе Каспарам Шайтам. Гэта быў вольны пераклад, у прадмове якога фігуруюць «Майстар Грубіянус» і яго жонка Грубіяна. Менавіта дзякуючы гэтаму перакладу персанаж дакладна ўваходзіць у нямецкі фальклор. У літаратуры ён сустракаецца, у прыватнасці, у *«Geschichtklitterung»* Ёгана Фішарта, які ёсць вольным перакладам *Гарганцюа* Рабле. Грубіянства і пантагруэлізм сустракаюцца тут упершыню.

У 1558 годзе ў Кёльне ён апублікаваў «*Grobianus et Grobiana: sive, de morum simplicitate, libri tres»*. Тут Грубіян — дарадца, які вучыць людзей, як пазбягаць дрэнных манер, абжорства і п’янства.

## Пераклады на іншыя мовы 
Паэма Дэдэкінда некалькі разоў перакладаецца: зноў на нямецкай (1567 і 1640), на венгерскай (1592), на англійскай (1609 і 1739), на польскай (1637), на чэшскай (1647).

У 1605 годзе праца Дэдэкінда з’явілася ў Англіі як *The Schoole of Slovenrie: Or, Cato turned wrong side outward*. Школа (*The Schoole*) уяўлялася як месца, дзе загадвалі зашмальцаванымі пальцамі хапаць самыя смачныя порцыі любой стравы і выхопліваць ежу, якая належыць таварышам па абедзе. Стрымліванне жадання мачыцца, выпускаць газы і ванітаваць лічыцца шкодным для здароўя, таму трэба свабодна займацца ўсімі трыма відамі дзейнасці.

## Уплыў і інтэрпрэтацыі 
Праца натхніла Томаса Дэкера на напісанне *«The Guls Horne-Booke»* (1609).

Нямецкі пісьменнік Мельхіёр Мейр ёсць аўтарам твора «*Gespräche mit einem Grobian*» (*Размовы з Грубіянам*, 1866).

Алегорыя Себасцьяна Бранта была перакладзена на англійскую мову Аляксандрам Барклаем і Генры Уотсанам як «*Карабель дурняў*» у 1509 годзе.

У той жа час, гэты нерафінаваны гумар не ўсім даспадобы. Карл Маркс апісвае грубіянства як сумнеўнае адгалінаванне нямецкай дробнай буржуазіі. Фактычна, пасля Норберта Эліяса — каментатары ў асноўным цікавіліся яго гістарычным і сацыялагічным значэннем, звязваючы яго са з’яўленнем сярэдняга класа ў Германіі эпохі Адраджэння.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Gull’s Hornbook
* Glossary: Grobianism

Катэгорыя:Сярэдневяковыя легенды
Катэгорыя:Літаратурныя героі