Музей гісторыі горада Мінска

Дзяржаўная ўстанова **«Музей гісторыі горада Мінска»** — комплекс экспазіцый на тэрыторыі Верхняга горада і Лошіцкага сядзібна-паркавага комплекса ў Мінску. Уласнік — Упраўленне культуры Мінгарвыканкама.

Аснову фондаў музея складаюць калекцыі археалагічных раскопак Мінска XI—XIX ст., створаная Мінскім царкоўным гісторыка-археалагічным камітэтам, прадметаў гарадскога побыту, фотаапаратаў канца XIX-ХХ ст., жывапісу, графікі, дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, мемарыяльныя зборы знакамітых мінчан і іншыя.

У музеі праходзяць зменныя тэматычныя выставы, у тым ліку міжнародныя, на аснове збораў калекцыянераў, мастакоў, фатографаў, розных арганізацый і ўстаноў, а таксама розныя творчыя праэкты: канцэрты, семінары, канферэнцыі, творчыя акцыі, пленэры.

## Гісторыя 
Музей створаны рашэннем Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта ад 08.04.2010 № 815.Спачатку ўстанова размясцілася ў двухпавярховых цагляных будынках тыповай гарадской забудовы 2-й паловы XIX ст. па адрасах вул. Рэвалюцыйная № 8а і 10, агульнай плошчай 860 м². Будынкі маюць статус помнікаў архітэктуры міжнароднага значэння і занесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь.

Ва ўнутраным дворыку музея размяшчалася выстаўка аднаго твора Уладзіміра Жбанава — скульптурнай кампазіцыі «Гусар» (2004 г., бронза, ліццё).  

8 мая 2010 года па вуліцы Рэвалюцыйнай-10 адбылося ўрачыстае адкрыццё першай музейнай экспазіцыі «Мастак. Грамадзянін. Герой», прысвечанай святкаванню 65-годдзя сканчэння Вялікай Айчыннай вайны. Экспанаваліся творы Героя Беларусі, Народнага мастака СССР, Народнага мастака Беларусі, ганаровага грамадзяніна горада Мінска Міхаіла Андрэевіча Савіцкага.

У 2011 годзе ў структуру музея ўключаны флігель Лошыцкага сядзібна-паркавага комплексу (праезд Чыжэўскіх-8). Новы філіял Музея гісторыі горада Мінска пачаў працу з адкрыцця ў верасні 2011 года доўгатэрміновага праекта — «Кола часу», дзе прадстаўлены прадметы гарадской і сельскай культуры канца XIX — сярэдзіны ХХ ст.

8 мая 2012 года па адрасе плошча Свабоды-15 адкрылася першая чарга Мастацкай галерэі Міхаіла Савіцкага ў гістарычным будынку — былой гарадской сядзібе XVIII ст. 7 верасня 2012 года з удзелам А. Р. Лукашэнкі адбылося ўрачыстае адкрыццё галерэі.

У маі 2012 года музею перададзены памяшканні адноўленай Мінскай ратушы. У верасні 2012 года ў ратушы адкрыта першая экспазіцыя «Беларуская кніга — гісторыя і сучаснасць», прысвечаная Году кнігі. У 2013 годзе адбылося адкрыццё стацыянарнай экспазіцыі «Мінск у гістарычным прасторы. Картаграфічны кабінет». Станам на 2021 год працы па музеефікацыі прасторы ратушы працягваюцца.

Вядзецца навуковая распрацоўка стацыянарнай экспазіцыі Мінскага замчышча (пр-т Пераможцаў-2).

## Структура 
* Арт-гасцёўня «Высокае места» (Мінск, вул. Герцэна, 2а)
* «Мінская гарадская ратуша» (Мінск, пл. Свабоды, 2а)
* Мастацкая галерэя Міхаіла Савіцкага (Мінск, пл. Свабоды, 15)
* Гарадская мастацкая галерэя твораў Л. Д. Шчамялёва (Мінск, вул. Рэвалюцыйная, 10)
* Майстэрня-музей народнага мастака Беларусі Івана Міско (Мінск, вул. Інтэрнацыянальная, 11а)
* Музей «Лошыцкая сядзіба» і прысядзібны флігель у Лошыцкім сядзібна-паркавым комплексе (Мінск, праезд Чыжэўскіх, д. 8-2, 10)
* Экспазіцыя «Карэтная» (Мінск, вул. Кірылы і Мефодзія, 8)
* Археалагічны музей (Мінск, вул. Кірылы і Мефодзія, 6)
* Экспазіцыя «Мінская конка» (Мінск, вул. Кірылы і Мефодзія, 6а)

Файл:Арт-гостиная Высокое место.jpg|Арт-гасцёўня «Высокае места»
Файл:Минская городская ратуша.jpg|"Мінская гарадская ратуша"
Файл:Художественная галерея Михаила Савицкого.jpg|Мастацкая галерэя Міхаіла Савіцкага
Файл:Художественная галерея Щемелёва.jpg|Гарадская мастацкая галерэя твораў Л. Д. Шчамялёва
Файл:Мастерская музей Ивана Миско.jpg|Майстэрня-музей народнага мастака Беларусі Івана Міско
Файл:Музей Лошицкая Усадьба.jpg|Музей «Лошыцкая сядзіба»
Файл:Приусадебный флигель.jpg|Прысядзібны флігель
Файл:Экспозиция Каретная.jpg|Экспазіцыя «Карэтная»
Файл:Археологический музей.jpg|Археалагічны музей
Файл:Экспозиция Минская конка.jpg|Экспазіцыя «Мінская конка»

### Арт-гасцёўня «Высокае места» 
Канцэпцыя Арт-гасцёўні «Высокае места» — паказаць сучасны горад у яго гістарычным цэнтры праз сучаснае мастацтва.

У галерэі арганізуюць персанальныя і калектыўныя выставы, на якіх можна прасачыць развіццё сучаснага беларускага мастацтва адначасова ў жывапісе, скульптуры, графіцы, дэкаратыўна-прыкладным мастацтве.

Творчыя праекты выставачнай пляцоўкі дазваляюць гаварыць з публікай на мове сучаснага мастацтва, адлюстроўваць мастацкае жыццё сталіцы на сучасным этапе, прадстаўляць творчасць вядомых беларускіх майстроў і адкрываць новыя імёны.

Арт-гасцёўня «Высокае места» знаёміць наведвальнікаў з новымі напрамкамі ў сучасным мастацтве.

### «Мінская гарадская ратуша» 
Мінская ратуша — будынак адноўлены ў 2002—2004 гадах на сваім гістарычным месцы, у выглядзе адпаведным сярэдзіне XIX стагоддзя. Гісторыя ратушы звязана з наданнем Мінску магдэбурскага права ў 1499 годзе, будынак быў разбураны ў сярэдзіне XIX ст., калі пасля падзелаў Рэчы Паспалітай беларускія землі аказаваліся ў Расійскай імперыі, а магдэбурскае права было скасавана.

З 2012 года ратуша адкрыта для наведвання, але працягвае выконваць і функцыі адміністрацыйнага будынка.

У ратушы працуюць два доўгатэрміновыя выставачныя праекты — экспазіцыя «Мінск у гістарычнай прасторы. Картаграфічны кабінет» і экспазіцыя «Мінск сярод сяброў. Гарады-пабрацімы сталіцы Беларусі».

Цяпер у ратушы праходзяць важныя для горада і краіны ўрачыстыя мерапрыемствы, ушаноўваюць лаўрэатаў звання «Мінчанін года» і ўдзельнікаў міжнародных форумаў, дзеячаў культуры і зорак спорту. Штогод у ратушы ўрачыста адкрываецца Свята горада і выступаюць з канцэртамі лепшыя творчыя калектывы.

Ратуша ўсё болей уцягваецца ў культурнае жыццё горада. Так, 5 мая 2012 года адкрылася музычна-турыстычная праграма «Верхні горад».

### Мастацкая галерэя Міхаіла Савіцкага 
Мастацкая галерэя Героя Беларусі, Народнага мастака Беларусі і СССР, ганаровага грамадзяніна горада Мінска Міхаіла Андрэевіча Савіцкага адкрылася 7 верасня 2012 г., уваходзіць у структуру Музея гісторыі горада Мінска.

Галерэя размяшчаецца ў будынку на тэрыторыі Верхняга горада па адрасе пл. Свабоды, 15 — былой гарадской сядзібе XVIII стагоддзя з прыбудовай. Месца размяшчэння галерэі было абрана самім мастаком яшчэ пры жыцці. Будынак былой гарадской сядзібы рэканструявалася як музейны аб’ект падвойнага прызначэння, які сумяшчае ўласна мастацкую галерэю і экспазіцыю, звязаную з гісторыяй дадзенага помніка архітэктуры.

У адкрыцці культурнага цэнтра прыняў удзел А. Р. Лукашэнка.

### Гарадская мастацкая галерэя твораў Л. Д. Шчамялёва 
Экспазіцыя прысвечана творчасці Народнага мастака Беларусі Леаніда Дзмітрыевіча Шчамялёва (1923—2021). Прадстаўлена больш за 60 жывапісных твораў мастака.

Размяшчаецца ў гістарычным цэнтры Мінска на тэрыторыі Верхняга горада ў будынку-помніку архітэктуры XIX стагоддзя.

Наведвальнікі галерэі пазнаёмяцца з усімі жанрамі жывапісу, у якіх працаваў майстар, здолеюць ацаніць яго яркую палітру, адчуць непаўторны стыль Л. Д. Шчамялёва.

Акрамя пастаяннай экспазіцыі ў галерэі працуюць зменныя тэматычныя выставы.

### Майстэрня-музей народнага мастака Беларусі Івана Міско 
Экспазіцыя прысвечана творчасці народнага мастака Беларусі Івана Якімавіча Міско. Музей размяшчаецца ў гістарычным цэнтры Мінска, у будынку XIX стагоддзя, дзе на працягу ўжо амаль 50 гадоў творыць выбітны беларускі скульптар.

Наведвальнікі змогуць пабываць у майстэрні, пазнаёміцца з экспазіцыяй і паназіраць за працэсам стварэння скульптуры.

Музей адначасова з’яўляецца і месцам працы скульптара. Знаёмства і экскурсія па музею-майстэрні ад Івана Якімовіча стане незабыўнай падзеяй для кожнага наведвальніка.

### Музей «Лошыцкая сядзіба» і прысядзібны флігель у Лошыцкім прысядзібна-паркавым комплексе 
Музей размешчаны ў будынках былога сядзібнага дома і прысядзібнага флігеля — помніках архітэктуры другой паловы XVIII—XIX стст. на тэрыторыі Лошыцкага сядзібна-паркавага комплексу.

У 2014 годзе завяршыліся работы па рэстаўрацыі сядзібнага дома: адноўлены архітэктурныя элементы, фрагменты жывапіснага дэкору, ляпніна, рэканструяваны ўнікальныя кафляныя печы і камін.

Экспазіцыя музея знаёміць з гісторыяй Лошыцы і Лошыцкай сядзібы. Прадстаўлены адноўленыя інтэр’еры жылога дома з сапраўднымі прадметамі канца XVIII — пачатку ХХ стст.

У прысядзібным флігелі працуе доўгатэрміновы выставачны праект «Кола часу» — прадметы матэрыяльнай культуры Мінска і наваколляў канца XIX — першай паловы ХХ стст.

### Экспазіцыя «Карэтная» 
Экспазіцыя «Карэтная» разам з археалагічнае музеем «Верхні горад» і музеем «Мінская конка» уваходзіць у музейны комплекс на тэрыторыі былога кляштара бернардзінцаў.

Акрамя магчымасці ўбачыць сапраўдныя музейныя прадметы, наведвальнікі апынуцца ў свеце гукаў мінскай вуліцы канца XIX стагоддзя, змогуць зазірнуць у «акно часу» і перанесціся ў стары горад.

Зручны электронны даведнік-інфакіёск дапаможа зарыентавацца ў гісторыі транспарту. Дзецям прапануецца пазнавальная гульня «Карэтны майстар».

### Археалагічны музей 
Археалагічны музей «Верхні горад» разам з экспазіцыямі «Карэтная» і «Мінская конка» уваходзіць у музейны комплекс на тэрыторыі былога кляштара бернардзінцаў.

#### Гібель першай калекцыі 
Мінская археалагічная калекцыя, заснаваная археолагам Васілём Тарасенкам і збіраная з 1948 года, улючала кераміку, калекцыю вырабаў са скуры з XIII ст., драўляныя вырабы, вялікую калекцыю шкляных вырабаў і прылад працы. Калекцыя мусіла скласці аснову будучага Музея гісторыі Мінска, да 2003 года захоўвалася па адрасе вул. Кірыла і Мяфодзія-8. Пасля пачатку рамонта ў будынку, калекцыя заняла сутарэнні дома па вул. Рыбалкі-2, пра што быў падпісаны дагавор арэнды з ЖРЭУ Ленінскага раёна Мінска. Пад канец 2005 года ЖРЭУ папярэдзіла навукоўцаў, што будынак па вул. Рыбалкі-2 можа быць пастаўлены на капітальны рамонт, аднак пагадзілася пакінуць калекцыю і рамантаваць сутарэнні паэтапна. Але паводле слоў археолага С. Тарасава, ЖРЭУ Ленінскага раёна, пачаўшы рамонт, выставіла скрыні з калекцыямі на вуліцу, якія праз некалькі дзён ЖЭС № 2 загадаў прыбраць з двара і іх звезлі на звалку.

#### Сучасная экспазіцыя 
Экспазіцыя «Мінск. Верхні горад. Археалагічны музей» знаходзіцца ў будынку, спраектаваным над археалагічным раскопам 2007—2008 гадоў з арачнымі падмуркамі гаспадарчай пабудовы манахаў-бернардзінцаў пачатку XVIII стагоддзя.

Наглядная гісторыя Мінска захаваная ў паўтары тысячах сапраўдных прадметаў з калекцыі Музея гісторыі горада Мінска.

Асноўныя экспанаты — артэфакты з археалагічных даследаванняў кляштароў і гандлёвых радоў Верхняга горада, вуліц Зыбіцкай, Кірылы і Мяфодзія, Нямігі і іншых частак гістарычнага цэнтра Мінска. Большая частка прадметаў выяўлена ў 1980-2010-я гады падчас выратавальных раскопак (археолагі Ю .А. Заяц, Ю. В. Каласоўскі, У. І. Кошман, А. М. Мядзведзеў, П. А. Русаў, В. Е. Собаль, С. В. Тарасаў, А. А. Трусаў, Г. В. Штыхаў і іншыя). Перад тым як стаць экспанатамі, многія знаходкі прайшлі кансервацыю (рэстаўратары М. В. Жыткевіч, Д. У. Сманцэр).

### Экспазіцыя «Мінская конка» 
Экспазіцыя «Мінская конка» разам з археалагічным музеем «Верхні горад» і экспазіцыяй «Карэтная» уваходзіць у музейны комплекс на тэрыторыі былога бернардзінскага манастыра.

Пастаянная экспазіцыя «Мінская конная чыгунка» адкрылася для наведвальнікаў у 2017 годзе ў дзень 950-годдзя першай летапіснай згадкі пра Мінск — 3 сакавіка.

У экспазіцыі прадстаўлены ўнікальныя экспанаты, якія адлюстроўваюць гісторыю станаўлення і развіцця грамадскага транспарту горада Мінска.

## Гл. таксама 
* Спіс музеяў Мінска

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Афіша 

Катэгорыя:Музеі Мінска
Катэгорыя:Рэвалюцыйная вуліца (Мінск)
Катэгорыя:З’явіліся ў 2010 годзе
Катэгорыя:2010 год у Мінску