102-я расійская ваенная база

**102-я ордэна Аляксандра Неўскага расійская ваенная база** (, ; скар. **102 вб**, в/ч 04436) — адна з расійскіх ваенных баз за мяжой, важны складнік расійска-армянскіх адносін.

База мае два гарнізоны: у Гюмры (126 км на поўнач ад Ерэвана) і ў Ерэване. Па суседстве з ваеннай базай знаходзіцца жылы квартал «8-ы гарадок», дзе жывуць сем’і вайскоўцаў — каля 4000 чалавек. Авіяцыйная кампанента ваеннай базы размяшчаецца на аэрадроме «Эрэбуні».

## Стварэнне 
Створана ў адпаведнасці з Дагаворам аб прававым статусе Узброеных Сіл Расійскай Федэрацыі, якія знаходзяцца на тэрыторыі Арменіі, падпісаным 21 жніўня 1992 года, і Дагаворам аб расійскай ваеннай базе на тэрыторыі Рэспублікі Арменія ад 16 сакавіка 1995 года.

Асновай базы стала 127-я мотастралковая дывізія Закаўказскай ваеннай акругі. База несла баявое дзяжурства ў рамках Аб’яднанай сістэмы СПА СНД і да 2007 года была падпарадкавана камандаванню групы расійскіх войскаў у Закаўказзі Паўночна-Каўказскай ваеннай акругі, пасля 2010 года — камандаванню Паўднёвай ваеннай акругі.

21 чэрвеня 1994 года 127-я мотастралковая дывізія была ператворана ў 102-ю ваенную базу.

У маі 1996 года 3624-я авіяцыйная база з месцам дыслакацыі ў горадзе Ерэван увайшла ў склад 102-й ваеннай базы.

З 1 ліпеня 2001 года 102-я ваенная база ўвайшла ў склад Аб’яднанай групоўкі войск (сіл) Узброеных Сіл Расійскай Федэрацыі і Рэспублікі Арменія.

31 сакавіка 2009 года 123-і ордэна Аляксандра Неўскага мотастралковы полк быў перафармаваны ў 73-ю асобную мотастралковую ордэна Аляксандра Неўскага брыгаду.

14 лістапада 2009 года злучэнню быў уручаны баявы сцяг новага ўзору.

1 красавіка 2010 года ў сувязі з арганізацыйна-штатнымі мерапрыемствамі 73-я асобная мотастралковая ордэна Аляксандра Неўскага брыгада была перайменаваная ў 102-ю ордэна Аляксандра Неўскага ваенную базу, з месцам дыслакацыі ў горадзе Гюмры.

## Дзейнасць 
Дагавор аб функцыянаванні базы быў заключаны тэрмінам на 25 гадоў, і быў падоўжаны яшчэ на 24 гады (да 2044 года) у ходзе візіту Прэзідэнта Расіі Д. А. Мядзведзева ў Арменію ў 2010 годзе. Як растлумачыў міністр замежных спраў Расіі С. В. Лаўроў, пытанні, за якія будуць адказваць расійскія вайскоўцы, датычацца тэрыторыі Арменіі, гэта значыць у выпадку любой знешняй пагрозы Арменіі гэта будзе разглядацца як знешняя пагроза для Расіі.

Па заканчэнні фарміравання Аб’яднанай групоўкі войскаў Расіі і Арменіі ў 2017 годзе, ваенная база ўвайшла ў склад групоўкі разам з часцямі Узброеных Сіл Арменіі.

З пачаткам працы расійскага міратворчага кантынгенту ў Нагорным Карабаху ў лістападзе 2020 года, знішчальнікі з авіябазы Эрэбуні неслі службу ў кругласутачным рэжыме. У небе над Арменіяй пастаянна знаходзіўся адзін ці два знішчальнікі МіГ-29. Расійскія ПКС забяспечвалі прыкрыццё міратворчых калон кантынгенту на тэрыторыі Арменіі і Нагорнага Карабаха.

На тэрыторыі базы дзейнічае ваенна-гістарычны музей, экспазіцыя якога ахоплівае перыяд пачатку руска-армянскіх адносін, руска-турэцкіх і руска-персідскіх войн XIX стагоддзя і да сённяшніх падзей. Адна з залаў прысвечана Вялікай Айчыннай вайне і ролі Армянскай ССР у барацьбе з фашызмам.

## Склад 
* Упраўленне,
* 1-ы мотастралковы батальён,
* 2-і мотастралковы батальён,
* 3-і мотастралковы батальён,
* танкавы батальён,
* 1-ы самаходна-артылерыйскі дывізіён,
* 2-і самаходна-артылерыйскі дывізіён,
* рэактыўны артылерыйскі дывізіён,
* супрацьтанкавы артылерыйскі дывізіён,
* зенітны ракетны дывізіён,
* зенітны ракетна-артылерыйскі дывізіён,
* разведвальны батальён,
* інжынерна-сапёрны батальён,
* батальён кіравання (сувязі),
* рамонтна-аднаўленчы батальён,
* батальён матэрыяльнага забеспячэння,
* стралковая рота (снайпераў),
* рота БЛА,
* рота РХБЗ,
* рота РЭБ,
* батарэя кіравання і артылерыйскай разведкі (начальніка артылерыі),
* узвод кіравання і радыёлакацыйнай разведкі (начальніка супрацьпаветранай абароны),
* узвод кіравання (начальніка разведвальнага аддзялення),
* каменданцкая рота,
* медыцынская рота,
* узвод інструктараў,
* узвод трэнажораў,
* палігон,
* аркестр.

Таксама ў падпарадкаванні базы:
* 988-ы зенітны ракетны полк, в/ч 81594 (г. Гюмры)
* 3624-я авіяцыйная база, в/ч 63530 (г. Ерэван, аэрапорт Эрэбуні)
* Рэактыўная артылерыйская батарэя (РСЗА 9К58 «Смерч») (439-я рэабр).
* Ракетная батарэя (АТРК 9К720 «Іскандэр-М») (1-я рбр, у/г 31853).
* Разведвальная рота кіравання (вайскоўцы 10-й і 22-й брыгад СпП).
* Ваенны шпіталь (Ерэван).
* Ваенны шпіталь (Гюмры).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Воінскія часці і фарміраванні Расіі
Катэгорыя:Расійская ваенная прысутнасць за мяжой