Стэлаж

**Стэла́ж** () — абсталяванне для захоўвання прадметаў, якое складаецца з шмат'ярусных насцілаў (паліц), замацаваных на стойках або бакавых сценках, альбо якое складаецца з замацаваных на стойках кансоляў (кансольныя стэлажы). 

У мэблі *стэлаж* адносяцца да корпуснай мэблі для захоўвання прадметаў рознага прызначэння.

Стэлажы мінімізуюць займаймую плошчу і робяць зручным доступ да захоўваемых на іх прадметах.

## Класіфікацыя 
Умоўна стэлажы падпадзяляюцца ў залежнасці ад месца выкарыстання на:
* Архіўныя стэлажы выкарыстоўваюцца для доўгачасовага захоўвання дакументаў у спецыяльна абсталяваных для гэтага памяшканнях.
* Офісныя стэлажы выкарыстоўваюцца для захоўвання розных дробнамаштабных прадметаў, каробак, дакументаў, звычайна захоўваемых у непасрэднай блізкасці ад працоўнага месца.
* Выставачныя стэлажы — уключаюць у сябе вітрыны, вітражы, стэлажы, якія прымяняюцца ў гандлі, музеях, выставах і г . д.
* Складскія стэлажы прымяняюцца для захоўвання любых грузаў і ў залежнасці ад іх вагі і габарытаў маюць розную канструкцыю.
* Бытавыя стэлажы — канструкцыі, якія прымяняюцца для захоўвання розных прадметаў у кватэры, на дачы, дома, у гаражы.
а таксама па тыпу будовы:
* Універсальныя стэлажы —  палічныя стэлажы, якія прымяняюцца як складскія, архіўныя, офісныя і перасоўныя стэлажы.
* Перасоўныя стэлажы прызначаныя для арганізацыі або перааснашчэння архіўных памяшканняў.
* Грузавыя стэлажы — выкарыстоўваюцца для захоўвання грузаў на стандартных паддонах, у кантэйнерах розных мадыфікацый і памераў, а таксама на металічных сеткаватых і фанерных насцілах.
* Кансольныя стэлажы выкарыстоўваюцца для захоўвання даўгамерных грузаў (дошкі, профілі, трубы, куток, брус і інш.)
* Аўтаматызаваныя склады — падыходзяць для захоўвання шырокай наменклатуры тавараў, кантролю прадукцыі, яе ідэнтыфікацыі і транспарціроўкі.

* Палетныя стэлажы (франтальныя) — франтальныя стэлажы прызначаныя для захоўвання розных грузаў на паддонах. Рама стэлажа выраблена з ацынкаваных профіляў, бэлькі — з металічных халоднокатаных профіляў. Элементы рам злучаюцца паміж сабой балтамі. Бэлькі мацуюцца да рамы пры дапамозе зачэпаў. Бэлькі ўкамплектаваны фіксатарамі. Бэлькі рэгулююцца па вышыні з крокам 50 мм.

* Стэлажы палічныя — распаўсюджанае абсталяванне для складавання рэчаў або захоўвання дакументаў. Іх выкарыстоўваюць у офісах, на складах, для ўладкавання прамысловых памяшканняў. Перавага полочных стэлажоў у тым, што яны досыць лёгкія, простыя ў зборцы і даўгавечныя. Пры неабходнасці стэлажы камплектуюцца адмысловымі пластыкавымі скрынямі для захоўвання дробных грузаў.
* Стэлажны комплекс — прызначаны для вытворчых прадпрыемстваў, складоў, майстэрняў, гаражоў і інш. Ён складаецца з ацынкаваных стоек, паліц, раскоснай сістэмы і збіраецца на зачэпах, што істотна эканоміць час і сілы.
* Стэлажы для аўташын і дыскаў — стэлаж выкарыстоўваецца для вертыкальнага захоўвання аўтамабільных шын (дыскаў) на бэльках, адлегласць паміж якімі менш дыяметра шын (дыскаў). Мах нагрузка на секцыю стэлажа — не больш за 2 500 кг.
* Мабільныя стэлажы — мабільныя стэлажы дазваляюць больш эканамічна выкарыстоўваць карысную плошчу памяшкання. Усталёўваюцца на рэйкі і перасоўваюцца па ім з дапамогай штурвала механічнага прывада. На рэйкі можна ўсталяваць накіроўваючыя для ўезду-выезду або фальшпол. Мабільныя стэлажы маюць стопарнае прыстасаванне. Стацыянарныя стэлажы ўсталёўваюцца ля сцяны, да іх перамяшчаюць мабільныя.
* Стэлажы кансольныя — металічны стэлаж выкарыстоўваецца для захоўвання даўгамерных грузаў. Груз на стэлажы можа захоўвацца з аднаго боку (аднабаковы стэлаж) або з двух бакоў (двухбаковы стэлаж). Кансоль усталёўваецца гарызантальна ці пад невялікім нахілам і рэгулюецца па вышыні з крокам 100 мм і вытрымліваюць нагрузку да 1400 кг на кожную пару кансоляў
* Стэлаж з выкатными платформамі —  стэлаж уяўляе сабой зборна-разборную канструкцыю. Галоўнай асаблівасцю з'яўляюцца выкатные платформы, якія дазваляюць выкарыстоўваць кран для загрузкі-выгрузкі штампаў, прэс-формаў і іншых буйнагабарытных грузаў. Стэлаж дапамагае захаваць дарагія грузы ў ідэальным стане і зэканоміць месца ў вытворчых памяшканнях.
* Набіўныя стэлажы — глыбінныя стэлажы, прызначаныя для захоўвання аднастайнага грузу на паддонах. Адсутнасць праходаў паміж секцыямі дазваляе эфектыўна выкарыстоўваць складскія памяшканні. Стэлаж мае асаблівую канструкцыю, каб штабелер мог свабодна перамяшчацца ўнутры яго.

## Складскія стэлажы 
Складскія стэлажы маюць дастаткова трывалую і магутную канструкцыю, якая вытрымлівае груз да некалькіх тон. Паколькі склад захоўвання тавараў вялікіх аб'ёмаў і памераў, складскія стэлажы лёгка разбіраюцца і збіраюцца. Усе віды канструкцый з'яўляюцца незаменнымі, маючы шэраг спецыфічных асаблівасцяў і характарыстык, якія падыходзяць для розных складоў. Некаторыя выкарыстоўваюцца для штучнай прадукцыі ў пластыкавых або металічных скрынках, а многія з іх прызначаны для больш грувасткіх і даўгамернымі грузаў.
Існуюць наступныя тыпы складскіх стэлажоў:
* Франтальныя стэлажы — папулярны тып металаканструкцый. Любыя тавары лёгка змяшчаюцца на паддонах у некалькі ярусаў. Франтальныя стэлажы дазваляюць захоўваць вялікі аб'ём тавараў і забяспечваюць хуткі і лёгкі доступ да кожнага з паддонаў.
* Палічныя стэлажы — распаўсюджаны тып складскога абсталявання, дазваляе захоўваць вялікія аб'ёмы тавараў. Звычайна змяшчаюць на паліцах скрынкі, скрыні і пачкі. Абслугоўваецца дадзены тып пераважна ўручную.
* Уязныя (глыбінныя, набіўныя) стэлажы — часцей за ўсё выкарыстоўваюцца для складавання аднатыпнага грузу або тавараў з доўгім тэрмінам захоўвання. Пагрузчык заязджае ўнутр стэлажа, што значна эканоміць плошчу памяшкання.
* Гравітацыйныя стэлажы — сістэма захоўвання, дзе грузы на палетах пад сілай цяжару перамяшчаюцца ад зоны загрузкі ў зону выгрузкі па роліках.
* Мезаніны (паверхневыя, шмат'ярусныя) — гэта шматузроўневыя стэлажы са спецыяльнымі рабочымі пляцоўкамі і лесвіцамі, якія дазваляюць працаваць на любым узроўні.
* Кансольныя стэлажы — выкарыстоўваюцца для захоўвання даўгамерных грузаў.
* Мабільныя (перасоўныя) стэлажы — гэта рухомыя сістэмы, якія лёгка перамяшчаюць палетные або кансольныя стэлажы. Аптымальны варыянт кампактнага захоўвання.
* Камбінаваныя стэлажы — спалучэнне розных тыпаў стэлажоў у адной сістэме для адначасовага складзіравання розных відаў тавараў на паддонах і паліцах.
Выпрабаванні і агляд стэлажоў ажыццяўляецца на прадпрыемствах машынабудавання, лёгкай прамысловасці, здабыўной прамысловасці Аддзела галоўнага механіка па спецыяльнай методыцы.

## Літаратура 
* 
* Стеллаж // Краткая энциклопедия домашнего хозяйства.&nbsp;— М.: Государственное Научное издательство «Большая Советская энциклопедия», 1959.


Катэгорыя:Складское абсталяванне