open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Трокенікі 1

**Тро́кенікі 1** (, ) — аграгарадок (да 2016 года вёска) у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Варнянскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 25 кіламетраў на поўнач ад Астраўца, 275 кіламетраў ад Гродна, 30 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Гудагай, каля аўтамабільнай дарогі  Полацк—Вільнюс.

За 6 км на захад ад вёскі ляжыць самы высокі пункт Астравецкага раёна, які мае абсалютную адзнаку 301 м.

## Гісторыя 
У 1969—2013 гадах вёска з’яўлялася цэнтрам Трокеніцкага сельсавета. У 2002 годзе ў Трокеніках было 97 двароў

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
* Базавая школа
* Дом культуры
* Бібліятэка
* Аддзяленне сувязі

## Славутасці 
* Сядзіба — помнік архітэктуры 2-й паловы XIX стагоддзя.
* Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Варнянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Астравецкага раёна
Аляны

**Аля́ны** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Барунскага сельсавета.

## Назва 
Фіксаваліся прозвішчы Алевіч (Індура), Аловіч (Шчучын), Алэйка (Германішкі). Ёсць літоўскія *Alis, Alaitis,* латышскія *Als, Ālis**.* Аснова *Al*- выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах.

## Гісторыя 
У 1569 годзе вёска згадваецца як каралеўская ўласнасць у Ашмянскім старостве Віленскага ваяводства ВКЛ.

У 1782 годзе тут, ва ўладанні ашмянскай суддзёўны Важынскай, была «ўзнесена» капліца, але праз паўстагоддзя яна ўжо не дзейнічала.

Калі пасля падаўлення паўстання 1831 г. пан Парфірый Важынскі быў сасланы ў Сібір, ён даў зарок пабудаваць, а дакладней — адрадзіць, у сваім маёнтку капліцу, калі вернецца на радзіму. Адбылося гэта толькі праз 25 гадоў, але абяцанне сваё пан Важынскі выканаў. Так на мясцовых могілках з’явілася каменная капліца ў стылі класіцызм. У алянскім палацы Важынскіх здаўна знаходзілася копія абраза Маці Божай Барунскай, па легендзе, калі царскія ўлады вырашылі зачыніць барунскі кляштар, Важынскія замянілі арыгінал на копію. У 1926 г. абраз быў вернуты ў касцёл, у 1927 г. рэстаўрыраваны віленскай мастачкай Г. Шрамоўнай.

Капліца спачатку была прыпісана да ашмянскай парафіі, але пасля паўстання 1863 г. яна была зачынена і пакінута. «За польскім часам» капліца адрадзілася і належала да барунскай парафіі. Зараз яна знаходзіцца ў зруйнаваным стане.

Да 2 снежня 1961 года вёска ўваходзіла ў склад Павяжынскага сельсавета, да 17 студзеня 1969 года — у склад Куцавіцкага сельсавета.

## Славутасці 
Капліца ўзведзена з бутавага каменю з атынкаванымі ўстаўкамі з цэглы. Уяўляе сабою атынкаваны знутры зальны аб’ём са слаба выяўленым трансептам, яго тарцы — як галоўны, так і алтарны фасады — завяршаліся трохвугольнымі франтонамі. Кампазіцыю капліцы ўвенчвала, магчыма, толькі сігнатурка. Пад капліцай зроблены склеп-пахавальня.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 9. Гродзенская вобласць. Кн. 1 / рэдкал.: У. Андрыевіч і інш. — Мн.: БелЭн, 2015. ISBN 978-985-11-0839-4

## Спасылкі 
Катэгорыя:Барунскі сельсавет (Ашмянскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Барадоўшчына

**Барадо́ўшчына** (, ) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Барунскага сельсавета.

Да 30 мая 1988 года хутар уваходзіў у склад Семярніцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Барунскі сельсавет (Ашмянскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Біюцішкі

**Бію́цішкі** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Барунскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1663 г. згадваецца ў складзе Ашмянскага павету ВКЛ.

Да 17 студзеня 1969 года вёска ўваходзіла ў склад Куцавіцкага сельсавета.

## Назва 
Згадваецца як "Byuttiskin" у нямецкім "Апісанні літоўскіх дарог" XIV стагоддзя, як паселішча каля Крэва.

Фіксавалася прозвішча Біюць (Лядкі). Было зэльвянскае Біеўскі, віленскае Біевіч, старое літоўскае Біейка. Ёсць тапонім Біейкі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Барунскі сельсавет (Ашмянскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Гейстуны

**Гейсту́ны** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Барунскага сельсавета.

## Назва 
Тут сама зафіксаванае гальшанскае прозвішча Гейстуновіч, з Дудаў было Гэйстун. Аснова *Geist*- выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах (як у літоўскім *Geistaras*).

## Гісторыя 
Да 20 мая 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Гальшанскага сельсавета, да 17 студзеня 1969 года — у склад Куцавіцкага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
. Тут ён нарадзіўся ў 1804 г.», малюнак Н. Орды]]
* Антон Адынец — беларускі польскамоўны паэт, перакладчык, мемуарыст, выдавец.

## Славутасці 
* Сядзіба Адынцоў (XIX ст., не захавалася)
* Фамільныя пахаванні Адынцоў

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Барунскі сельсавет (Ашмянскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Гінеўцы

**Гі́неўцы** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Барунскага сельсавета.

Да 17 студзеня 1969 года вёска ўваходзіла ў склад Куцавіцкага сельсавета.

## Назва 
Фіксаваліся міхалішскія прозвішчы Гіновіч, Гінэйка, зэльвянскае Гінэйта. Ёсць літоўскія *Ginys, Ginius, Giniūnas**,* латышскае *Ģinis**.* Аснова *Gin*- актыўна выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Барунскі сельсавет (Ашмянскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Каецяняты

**Каецяня́ты** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Барунскага сельсавета.

У 1940—1954 гадах цэнтр Каецяняцкага сельсавета. Да 2 снежня 1961 года вёска ўваходзіла ў склад Барунскага сельсавета, пасля — у склад Гальшанскага сельсавета. Да 17 студзеня 1969 года вёска ўваходзіла ў склад Куцавіцкага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася відзаўскае прозвішча Каят, ёсць літоўскае *Kajatas*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Барунскі сельсавет (Ашмянскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Зялёны Бор (Ашмянскі раён)

**Зялёны Бор** (, , да 1969 года — **Балванішкі**) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Барунскага сельсавета.

## Назва 
У гэтым жа рэгіёне бытавала валожынскае прозвішча Балван. Ля Ваўкавыску бытавалі прозвішчы Балваноўскі, Балван. Беларускі савецкі антрапаніміст М. Бірыла звязваў такія прозвішчы з расійскім цюркізмам *балван*. З іншага боку, у старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах былі асновы *Bal-, Van-*.

Ля Клецку былі Балваны (пазней Балвань, цяпер Загорнае). Ля іх былі Маствілавічы (цяпер Масцілавічы). Свае Маствілішкі былі побач з Балванішкамі.

## Гісторыя 
Да 17 студзеня 1969 года вёска ўваходзіла ў склад Куцавіцкага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Зыгмунт Мінейка (1840—1925) — кіраўнік паўстання 1863—1864 гадоў у Ашмянскім павеце.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Барунскі сельсавет (Ашмянскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Смаленка

**Сма́ленка** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Барунскага сельсавета.

## Гісторыя 
Да 17 студзеня 1969 года вёска ўваходзіла ў склад Куцавіцкага сельсавета.

## Назва 
У 18 ст. фіксавалася жалудоцкае прозвішча Смаленік.

## Славутасці 
* Смаленкаўскі вялікі камень — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Барунскі сельсавет (Ашмянскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Чараны

**Чараны́** (, ) — былы хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіў у склад Барунскага сельсавета.

Да 17 студзеня 1969 года хутар уваходзіў у склад Куцавіцкага сельсавета. Ліквідаваны ў 2012 годзе.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Амбражына

**Амбражы́на** (, ) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гальшанскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Данута Браніславаўна Ганусевіч (1932) — беларускі педагог, Заслужаны настаўнік Беларусі.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гальшанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Барок (Ашмянскі раён)

**Баро́к** (, ) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гальшанскага сельсавета.

Да 1978 года хутар уваходзіў у склад Гальшанскага сельсавета, да 15 снежня 1997 года — у склад Семярніцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гальшанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Палуды

**Палу́ды** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Барунскага сельсавета.

Да 30 мая 1988 года вёска ўваходзіла ў склад Семярніцкага сельсавета.

## Назва 
Тут сама фіксавалася крэўскае прозвішча Полуд. З-пад Маладзечна (Краснае) было Полудзь. Было горадзенскае Палудзінскі, віленскае Палудоўскі, літоўскае жамойцкае (Крожы) Палудовіч.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Барунскі сельсавет (Ашмянскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Дзертнікі

**Дзе́ртнікі** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гальшанскага сельсавета.

## Назва 
У гэтым рэгіёне ў канцы 18 ст. фіксавалася прозвішча Дзертка (Трабы).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гальшанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Драглёўцы

**Драглёўцы** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гальшанскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1662 г. згадваецца ў складзе Ашмянскага павету ВКЛ.

У 1986 годзе да вёскі далучаны суседні хутар Фердынантава. Да 15 снежня 1997 года вёска ўваходзіла ў склад Семярніцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гальшанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Каменка (Гальшанскі сельсавет)

**Ка́менка** () — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гальшанскага сельсавета.

У 1940—1954 гадах цэнтр Каменскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Міхаіл Мар’янавіч Гружэўскі — педагог, заслужаны настаўнік Беларусі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гальшанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Лічыняты

**Лічыня́ты** (, ) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гальшанскага сельсавета.

## Назва 
Ёсць літоўскія прозвішчы *Ličas, Ličys*, латышскае *Līčs*, было старое лідскае Лічэўскі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гальшанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Цюпішкі

**Цю́пішкі** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гальшанскага сельсавета.

## Назва 
Ёсць літоўскае прозвішча *Čiupas*, латышскае *Čups*.

## Геаграфія 
Размешчана за 25 км на паўднёвы ўсход ад Ашмян, 17 км ад чыг. ст. Багданаў. Каля вёскі знаходзіцца найвышэйшы пункт Ашмянскага раёна — 311 м.

## Славутасці 
* «Тупішкі» — пункт Дугі Струвэ, размешчаны за 0,6 км на паўднёвы захад ад вёскі. 

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гальшанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Віцюлі

**Віцю́лі** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Граўжышкоўскага сельсавета.

Да 2 снежня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Крайванцаўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Граўжышкоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Гута (Ашмянскі раён)

**Гу́та** () — былы хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіў у склад Граўжышкоўскага сельсавета.

Ліквідаваны ў 2012 годзе.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Вялікія Вайшнарышкі

**Вялі́кія Вайшна́рышкі** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Граўжышкоўскага сельсавета.

## Назва 
На расійскай карце Шуберта (другая палова ХІХ ст.) - "*Вошнаришки*". На пазнейшых картах - Вайшнарышкі.

У суседніх Гальшанах фіксаваліся прозвішчы і Вашнаровіч, і Вайшнаровіч (*Wasznarowicz, Wojsznarowicz*). Ёсць прозвішчы *Vaišnoras, Vaišnora*, ад старажытнага балцка-літоўскага двухасноўнага імя *Vaiš-noras*.

З іншага боку ад Ашмянаў (пад Астраўцом) былі яшчэ адны Вайшнарышкі (цяпер не існуюць, былі каля Мікшанаў), назва якіх на на карце Шуберта была перакручаная яшчэ больш - "*Ошнаришки*".

У Перапісе войска ВКЛ 1528 г. сярод ашмянскага баярства - "*Вокшнар Адам*", у іншым месцы "*Адамъ Вокшнаровичъ*" выпраўляецца на "*Войшнарович*".

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Граўжышкоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Клявіца (Ашмянскі раён)

**Кляві́ца** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Граўжышкоўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вёска вядома з пачатку XVI ст. як двор Васіля Глінскага, потым належала Глябовічам, Грабскім, а ў XIX ст. Умястоўскім.

Касцёл св. Антонія быў узведзены тут Умястоўскімі ў 1799 г. з дрэва і прыпісаны да нарвілішскай парафіі (цяпер Літва) у якасці філіяльнага (у другой палове XIX ст. капліца была далучана да сурвілішскай парафіі Вішнеўскага дэканата). Гэта быў выцягнуты па падоўжанай восі бязвежавы зальны аб’ём з трохгранным прэзбітэрыем. Справа перад уваходам стаяла званіца, абнесеная бервяной агароджай. Руіны касцёла захоўваліся яшчэ ў 1980-я гг. Сёння ацалелі толькі парослыя хмызняком падмуркі (прыблізна 7 на 18 м) на закінутым пагосце на поўдзень за вёскай, злева ад шашы на Літву.

## Славутасці 
* Помнік загінулым у гады Вялікай Айчыннай вайны
* Каталіцкая капліца
* Крыж на скрыжаванні дарог

Выява:Клявіца. Крыж (01).jpg|Крыж на скрыжаванні дарог
Выява:Клявіца. Помнік загінулым у гады ВАв.jpg|Помнік загінулым у гады Вялікай Айчыннай вайы
Выява:Клявіца. Капліца (01).jpg|Капліца

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Граўжышкоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Доржы

**До́ржы** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Граўжышкоўскага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася старое літоўскае прозвішча Дорж, ёсць сучаснае *Daržys*.

## Гісторыя 
У XVI ст. сяло ў Вялікім Княстве Літоўскім. У 1562 годзе ўласнасць М. Сапяжанкі, жонкі А. Корсака, якая аддала сваю частку Гальшан А. Валовічу за маёнтак Доржы. У 1610 годзе ўласнасць . У 1786 годзе Адам Корсак пабудаваў на сродкі віленскага біскупа Ігнацы Якуба Масальскага драўляны касцёл.

У XIX ст. вёска цэнтр маёнтка ў Ашмянскім павеце Віленскай губерні Расійскай імперыі.

## Вядомыя асобы 
* Юзэфа Віктараўна Ждановіч (1912 — ?) — беларуская народная казачніца.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 9. Гродзенская вобласць. Кн. 1 / рэдкал.: У. Андрыевіч і інш. — Мн.: БелЭн, 2015. ISBN 978-985-11-0839-4

## Спасылкі 
Катэгорыя:Граўжышкоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Луды

**Лу́ды** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Граўжышкоўскага сельсавета.

У 1940—1959 гадах цэнтр Лудскага сельсавета. У 1986 годзе да вёскі далучана суседняя вёска Слабодка.

## Назва 
Тут сама ў суседніх Граўжышках фіксавалася прозвішча Лудойць, былі літоўскія (Судэрва) Луд, Лудзевіч.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Граўжышкоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Падгаі (Ашмянскі раён)

**Падга́і** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Граўжышкоўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Ядзвіга Іосіфаўна Чаплінская (нар. 1951) — беларускі педагог, самадзейны паэт
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Граўжышкоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Мультанка

**Мульта́нка** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гальшанскага сельсавета.

## Назва 
Мультан, Мультаноўскі – старыя косаўскія прозвішчы. Ёсць латышскае *Multans*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гальшанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Вельмуты

**Вельмуты́** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гродзінскага сельсавета.

Да 1978 года вёска ўваходзіла ў склад Мураванаашмянкоўскага сельсавета, да 20 чэрвеня 1988 года — у склад Палянскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гродзінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Маркінята

**Маркіня́та** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гальшанскага сельсавета.

## Гісторыя 
На ўскраіне вёскі, на левым беразе ракі Клява знаходзіцца  курганны могільнік: 7 насыпаў вышынёю 6—8 м (абследавала ў 1974 г. А. Калечыц, раскапаны 4 курганы). Пахавальны абрад — трупаспаленне. Знойдзены рэшткі пахаванняў на грунце і ў гаршчках, а таксама сякеры, ромбападобныя і ланцэтападобныя наканечнікі коп’яў, нажы, шпоры, спражкі, бронзавыя ўпрыгожанні і дэталі конскай збруі. Датуецца 10—12 ст., адносіцца да культуры ўсходнелітоўскіх курганоў.

Маркинята-Пашкишки.jpg

Да 1978 года вёска ўваходзіла ў склад Гальшанскага сельсавета, да 15 снежня 1997 года — у склад Семярніцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Археалогія і нумізматыка Беларусі: Энцыклапедыя / Рэдкал.: В. В. Гетаў [і інш.]. — Мн.: БелЭн, 1993. — 702 с.; іл.

Катэгорыя:Гальшанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Гродзі (Ашмянскі раён)

**Гро́дзі** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гродзінскага сельсавета.

Да 20 чэрвеня 1988 года вёска ўваходзіла ў склад Палянскага сельсавета, пасля — цэнтр Гродзінскага сельсавета.

## Назва 
У літоўскім аўтахтонным ужыванні - *Gruodžiai*. Ёсць сучасныя літоўскія прозвішчы *Gruodis, Gruodys*, ад іх адразу за літоўскай мяжой тапонімы *Gruodžiai, Gruodiškiai, Gruodiškė*. У польскамоўных метрыках фіксаваліся літоўскія прозвішчы Гродзіс, Гродзь. Прозвішча Гродзь ёсць і ў рэгіёне Ашмяны-Астравец.

## Вядомыя асобы 
* Галіна Вікенцьеўна Багдановіч (1947—1994) — перадавік сельскагаспадарчай вытворчасці, дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1971).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гродзінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Амаляны

**Амаля́ны** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жупранскага сельсавета.

## Назва 
З Ваверкі фіксаваліся прозвішчы Амаль, Амалевіч, Амалеўскі. Ёсць літоўскія *Amalas,* *Amalaitis*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Жупранскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Анкуды (Ашмянскі раён)

**Анку́ды** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жупранскага сельсавета.

У 1940—1954 гадах цэнтр Анкудскага сельсавета.

## Назва 
Назва Анкуды, імаверна, звязаная з антрапонімам, вядомым у яцвягаў як «Анкадъ».

Гэтае імя засведчанае ў Іпацьеўскім летапісе пад 1256 годам, яго насіў яцвяг, які згадзіўся быць правадніком у яцвяжскім краі галіцка-валынскаму войску на чале з Данілам за тое, што тыя не спаляць яго вёскі («*Анкадъ же вожь ему бе, и обеща ему, да село его не пожьжено будеть*»).

У імені «Анкад» вылучаецца антрапанімічны корань *Ank-* (у цяперашніх літоўскіх прозвішчах *Ankus, Ankys, Ankelis*) і балцкі пашыральнік *-ād-*, які ў прускім антрапоніме *Warpoda* (1216), у жамойцкім антрапоніме *Кишкод-айтисъ* (1595), у імені *Milada* (ад яго слонімскае прозвішча Міладоўскі).

## Славутасці 
* Анкудскі вялікі камень — помнік прыроды мясцовага значэння.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Жупранскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Бартэлі

**Бартэ́лі** (, ) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жупранскага сельсавета.

Да 2 снежня 1961 года хутар уваходзіў у склад Павяжынскага сельсавета, да 19 жніўня 1985 года — у склад Жупранскага сельсавета, да 20 чэрвеня 1988 года — у склад Палянскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Жупранскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Дакурнішкі

**Даку́рнішкі** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жупранскага сельсавета.

## Назва 
Якраз сярод ашмянскага баярства ў Перапісе вялікалітоўскага войска 1528 г. - "*Воитех Докурнович*".

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жупранскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Станцыя Ашмяны (Жупранскі сельсавет)

**Станцыя Ашмя́ны** ( (; ) — аграгарадок у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жупранскага сельсавета. У паселішчы размешчана чыгуначная станцыя Ашмяны.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Жупранскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Лусцішкі

**Лу́сцішкі** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жупранскага сельсавета.

## Геалогія 
Каля паўночна-заходняй ускраіны вёскі заходзіцца Лусцішкаўскае радовішча пяскоў. Паклад звязаны з алювіяльнымі адкладамі паазерскага і канцова-марэннымі адкладамі сожскага зледзяненняў. Вылучаюцца сярэдне- і дробназярністыя пяскі з праслоямі пясчана-жвіровай пароды.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Жупранскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Люгоўшчына

**Люго́ўшчына** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жупранскага сельсавета.

Да 20 чэрвеня 1988 года вёска ўваходзіла ў склад Палянскага сельсавета.

## Назва 
На польскай карце 1933 г., на расійскай карце Шуберта ХІХ ст. - *Легаўшчына.* У гэтым жа рэгіёне - Лягаўцы.

Тут сама фіксавалася ашмянскія прозвішчы Леговіч, Легоўскі. Ёсць літоўскія *Legas, Legaitis, Legeika*, латышскія *Legs, Leģis*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Жупранскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Паляны (Жупранскі сельсавет)

**Паля́ны** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жупранскага сельсавета.

## Гісторыя 
Паляны вядомы як родавая сядзіба Янкоўскіх.

Падчас паўстання Касцюшкі 26 красавіка (7 мая) 1794 года каля вёскі адбылася бітва.

У 1940—1988 гадах цэнтр Палянскага сельсавета.

## Славутасці 
* Капліца Святой Ганны на могілках (1810)
* Сядзіба Янкоўскіх (XIX ст.)
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Жупранскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Цантэлі

**Цантэ́лі** (, ) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жупранскага сельсавета.

Да 20 чэрвеня 1988 года Цантэлі ўваходзілі ў склад Палянскага сельсавета.

## Назва 
На польскай карце 1933 г. - *Centele* (Цэнтэлі)*.*

Зусім побач Бартэлі і былыя Паўтэлі (*Powtele,* на той жа карце ад Бартэляў праз Бярвенцы). Фіксаваліся прозвішчы Бартэль, Паўтэль, без літоўскага памяншальнага ўтваральніка -*el*- Барт, Паут, было Цэнткоўскі (Збірагі).

З іншага боку, блізкім чынам гучаць нямецкія прозвішчы *Zeintel*, *Zeintl* (Цайнтэль, Цайнтль, ад *Zeitel*).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жупранскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Талоцішкі

**Тало́цішкі** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жупранскага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася відзаўскае прозвішча Талатовіч. Ёсць латышскае *Talats*. Быў жамойцкі тапонім XVI ст. Талатайце.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Жупранскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Якелеўшчына

**Яке́леўшчына** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жупранскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Антон Шукелойць (1915—2017) — беларускі грамадскі дзеяч у ЗША.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Жупранскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Ягелаўшчына

**Я́гелаўшчына** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жупранскага сельсавета.

Да 20 чэрвеня 1988 года вёска ўваходзіла ў склад Палянскага сельсавета.

## Назва 
Ягела, Ягеловіч – старыя астравецкія прозвішчы, было віленскае Ягелевіч. Ёсць літоўскае *Jagela*. Быў прускі тапонім *Jogelehnen**.* Было балцка-літоўскае двухасноўнае імя *Jo-gelas*.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жупранскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Адамаўшчына

**Ада́маўшчына** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кальчунскага сельсавета.

## Гісторыя 
Да верасня 1975 года вёска ўваходзіла ў склад Граўжышкоўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 2009 год — 3 чалавекі
* 1999 год — 15 чалавек

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кальчунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Асінаўка (Кальчунскі сельсавет)

**Асі́наўка** (, ) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кальчунскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Анатоль Зянонавіч Вішнеўскі (1965—2006) — беларускі самадзейны паэт, педагог.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кальчунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Баўбы

**Баўбы́** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кальчунскага сельсавета.

Да 2 снежня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Крайванцаўскага сельсавета, да 21 снежня 1987 года — у склад Граўжышкоўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кальчунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Буні (Ашмянскі раён)

**Буні́** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кальчунскага сельсавета.

## Назва 
Фіксаваліся прозвішчы Бунь (Іўе), Буніс і Буневіч (Вішнева).

Ёсць рускае прозвішча *Бунін*. На думку Ю. Федасюка, яно паходзіць ад *буня* — «ганарлівы, горды чалавек». На думку У. Ніканава, ад мянушкі *Буня*, што ад дзеяслова *буніць* — «гусці, мыкаць, раўці».

Ёсць украінскія прозвішчы *Бунь, Бунько, Буняк* і інш.

Ёсць літоўскія *Bunys, Bunaitis,* латышскае *Buns**.*

Ёсць нямецкія прозвішчы *Bunn*, *Bunne*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кальчунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Будзёнаўка (Ашмянскі раён)

**Будзёнаўка** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кальчунскага сельсавета.

## Славутасці 
* Сядзіба Стругача (канец XIX — пачатак XX стагоддзяў).

### Страчаная спадчына 
* Капліца. Магчымая дата ўзвядзення — 1782 г. З XVIII ст. была вядома капліца ад ашмянскай парафіі, але ўжо пад канец стагоддзя ўзгадваецца як «надруйнаваная». Потым звесткі аб ёй губляюцца.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кальчунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна

Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Хацькуны

**Хацьку́ны** (, ) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жупранскага сельсавета.

Раней на месцы хутара была вёска і фальварак, у 1866 годзе 36 жыхароў, у 1931 годзе — засценак, 61 жыхар. Паводле мясцовых жыхароў, да 1980-х гадоў засталося дзве хаты, ад астатніх захаваліся толькі падмуркі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Жупранскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Гароднікі

**Гаро́днікі** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кальчунскага сельсавета.

## Славутасці 
* Капліца Найсвяцейшай Дзевы Марыі (1864 год, драўляная), якая з’яўлялася сямейнай пахавальняй уладальнікаў маёнтка Снядэцкіх. — 
* Помнік на магіле Анджэя Снядэцкага (1839) — 

## Вядомыя асобы 
* Анджэй Снядэцкі — польскі хімік, лекар, філосаф і асветнік.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кальчунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Кальчуны

**Кальчу́ны** (, ) — аграгарадок у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Кальчунскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 7 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Ашмяны, за 227 км ад Гродна, за 24 км ад чыгуначнай станцыі Ашмяны.

## Гісторыя 
У 1663 г. згадваецца ў складзе Ашмянскага павету ВКЛ.

## Насельніцтва 
* 1997 год — 775 жыхароў, 300 двароў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кальчунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Мардасы (Ашмянскі раён)

**Мардасы́** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кальчунскага сельсавета.

## Назва 
У Перапісе войска ВКЛ 1528 г. сярод горадзенскага баярства - "*Мордасъ Михаиловичъ*", "*Иванец Мордасовичъ*". У ХІХ ст. у гэтым рэгіёне фіксаваліся прозвішчы Мордас, Мардасэвіч.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кальчунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Людвікаўшчына

**Лю́двікаўшчына** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кальчунскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 7 км на поўдзень ад Ашмян, на Ашмянскім узвышшы. На захад ад вёскі пачынаецца рака Гальшанка.

## Гісторыя 
Да верасня 1975 года вёска ўваходзіла ў склад Граўжышкоўскага сельсавета.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кальчунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Наваполле (Ашмянскі раён)

**Навапо́лле** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кальчунскага сельсавета.

## Славутасці 
* **Капліца**. Мясцовая капліца пад тытулам св. Яна Непамуцэна была ўзведзена на панскім двары ў 1920-х гадах і прыпісана да ашмянскай парафіі. Знішчана ў пасляваенны час.
* Сядзіба. Знішчана ў пасляваенны час.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кальчунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Побалеўшчына

**По́балеўшчына** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кальчунскага сельсавета.

Да 2 снежня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Крайванцаўскага сельсавета, да 21 снежня 1987 года — у склад Граўжышкоўскага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася іўеўскае прозвішча Побаль (*Pobol*), жыровіцкае Пабалеўскі. Ёсць літоўскае *Pabalas*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кальчунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Ралаўшчына

**Ра́лаўшчына** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кальчунскага сельсавета.

Да верасня 1975 года вёска ўваходзіла ў склад Граўжышкоўскага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася свіслацкае прозвішча Раль, горадзенскае Ралевіч, троцкае Ралейка. Ёсць літоўскія *Ralys, Ralaitis**.*

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кальчунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Суглобішкі

**Сугло́бішкі** (, ) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кальчунскага сельсавета.

Да верасня 1975 года хутар уваходзіў у склад Граўжышкоўскага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася віленскае прозвішча Суглабовіч.

Якраз сярод ашмянскага баярства ў Перапісе войска ВКЛ 1528 г. - "*Янъ* *Суглобичъ"*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кальчунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Суслішкі

**Су́слішкі** (, ) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кальчунскага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася старое прозвішча Сусла (Лядск). З Моўчадзі было Суслоўскі, з-пад Вільні - Суслевіч. Ёсць літоўскае, латышскае *Susla*.

## Гісторыя 
Да верасня 1975 года хутар уваходзіў у склад Граўжышкоўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Збігнеў Піліпавіч Камінскі (1934—2008) — беларускі спартыўны дзеяч, Заслужаны трэнер Рэспублікі Беларусь, Ганаровы грамадзянін горада Ашмяны.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кальчунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Сякераўцы

**Сяке́раўцы** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кальчунскага сельсавета.

## Назва 
Тапонімы тыпу Сякераўцы (ад іх на поўдні і Сякерышкі), Сякерычы беларускі савецкі географ В. Жучкевіч без ваганняў звязваў з блр. *сякера**.*

З іншага боку, было старое віленскае прозвішча Секер, ёсць латышскае *Sekers*, а сярод асноў у старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах былі асновы *Se-, Ker-*.

## Славутасці 
* Вялікі камень з адзнакай, за 200 м на паўднёвы захад ад вёскі -  геалагічны помнік прыроды.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кальчунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Бяняны

**Бяня́ны** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменналогскага сельсавета.

## Назва 
Фіксаваліся лідскія прозвішчы Беніс, Бень, Беневіч. Былі горадзенскія Бэновіч, Беноўскі, старыя літоўскія Бэнэйка, Бэнэйша. Ёсць літоўскія *Benys, Benaitis*, латышскае *Benis*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Каменналогскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Выгада (Ашмянскі раён)

**Вы́гада** (, ) — былы хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіў у склад Каменналогскага сельсавета.

Ліквідаваны ў 2012 годзе.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Курганы (Ашмянскі раён)

**Курганы́** () — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменналогскага сельсавета.

## Назва 
Курган — старое ашмянскае прозвішча, Кургановіч — з Індуры. Ёсць сучаснае літоўскае *Kurganas*, латышскае *Kurgans*.

З іншага боку, па сугуччы напрошваецца сувязь з блр. *курган* (старарускае запазычанне з цюркскага «пабудова, крэпасць»).

## Насельніцтва 
* 1938 год — 54 жыхары, 8 двароў. 
* 1995 год — 2 жыхары, 2 гаспадаркі.
* 2015 год — нежылая.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Каменналогскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Маскоўшчына

**Маско́ўшчына** (, ) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменналогскага сельсавета.

## Назва 
У гэтым жа рэгіёне (Трокенікі) фіксавалася прозвішча Маскоўскі (*"Maskowski"*). Было налібоцкае Масковіч, лідскае Маска. Ёсць латышскае *Māska*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Каменналогскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Бярындзішкі

**Бяры́ндзішкі** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменналогскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1662 г. згадваюцца як Брындзішкі ў складзе Ашмянскага павету ВКЛ.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Каменналогскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Болтуп

**Бо́лтуп** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кальчунскага сельсавета.

## Назва 
Назва балцка-літоўскага паходжання, ад  «белы» і *upė* «рака» (вёска знаходзіцца ля ўтоку ручая, што цячэ з балота на захадзе ад Болтупа, у раку Граўжанку).

## Славутасці 
**Маёнтак** вядомы з XVI ст. як уласнасць Сташкевічаў, потым — Маляевічаў, Віламовічаў, Верашчакаў і інш. У 1806 г. уладальнікам Болтупа стаў Енджэй Снядэцкі, вядомы ўрач, хімік і філосаф. Мясцовая капліца, як ужо дзеючая ад ашмянскай парафіі, адзначаецца з 1910-х гг. Магчыма, яна дзейнічала ў палацы Снядэцкіх.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кальчунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Цудзенішкі

**Цу́дзенішкі** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменналогскага сельсавета.

У 1940—1954 гадах цэнтр Цудзенішкаўскага сельсавета.

## Назва 
Згадваецца як "*Tudenisken*", "*Thudeniskin*" у канцы 14 ст. у крыжацкім "Апісанні літоўскіх дарог".

У гэтым жа рэгіёне (Быстрыца) фіксавалася прозвішча Цудзенеўскі. З-пад Вільні былі Цудзеневіч, Цудзеноўскі, было віленскае Цудзеновіч.

## Славутасці 
* Касцёл Святога Якуба

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Каменналогскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Юршаны

**Юрша́ны** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменналогскага сельсавета.

## Назва 
Сярод эйшышскага баярства ў Перапісе войска ВКЛ 1528 г. - "*Юрша Федевичъ"*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Каменналогскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Барова (Ашмянскі раён)

**Баро́ва** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайванцаўскага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася лідскае прозвішча Бар, адэльскае Баровіч. Ёсць літоўскія *Baras, Bareika, Bareiša,* латышскія *Bars, Baris*. Аснова *Bar*- актыўна выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Крайванцаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Буянішкі

**Буя́нішкі** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайванцаўскага сельсавета.

Да 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Гардзіеўцаўскага сельсавета.

## Назва 
Тут сама фіксавалася іўеўскае прозвішча Буян. Было астравецкае Буяноўскі. Ёсць літоўскае *Bujanas*, латышскае *Bujans*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Крайванцаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Бычкі (Ашмянскі раён)

**Бычкі́** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайванцаўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Чэслаў-Сцяпан Осіпавіч Баркоўскі (нар. 1947) — перадавік сельскагаспадарчай вытворчасці, Ганаровы грамадзянін горада Ашмяны.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Крайванцаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Бяцюны

**Бяцю́ны** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайванцаўскага сельсавета.

## Назва 
Ёсць літоўскае *Beteika*, латышскае *Bets*. Фіксавалася прозвішча Бетоўскі (Лунна).

Сярод лідскага баярства ў Перапісе войска ВКЛ 1528 г. - "*Богдюс Бетевичъ"*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Крайванцаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Гудалаўка

**Гу́далаўка** (, ) — былы хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіў у склад Крайванцаўскага сельсавета.

Ліквідаваны 15 ліпеня 2008 года.
## Крыніцы 
## Спасылкі
Анжадава

**Анжа́дава** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайванцаўскага сельсавета.

У 1940—1954 гадах цэнтр Анжадаўскага сельсавета. Да 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Гардзіеўцаўскага сельсавета. У 1986 годзе да вёскі далучана суседняя вёска Новая Тарасаўшчына.

## Славутасці 
* Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса і Анёлаў Ахоўнікаў

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Крайванцаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Крайванцы

**Крайва́нцы** (, , **Крэ́йванцы**) — аграгарадок у Беларусі, у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайванцаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 15 км ад горада Ашмяны, за 245 км ад Гродна, за 33 км ад чыгуначнай станцыі Ашмяны

## Памятныя мясціны 
* Помнік землякам, загінуўшым у Вялікую Айчынную вайну.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 535.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Крайванцаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Мурыны

**Мурыны́** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайванцаўскага сельсавета.

## Назва 
У Перапісе войска ВКЛ 1528 г. сярод наваградскага баярства - баярын на імя «Мурын» . У Рэвізіі Кобрыньскай эканоміі 1563 г. ля Кобрыні (в. Грушава) засведчаныя «Муринъ, Веремей Олешковичи». 

Фіксавалася ружанскае прозвішча Мурыновіч, зецельскае Мурын. Ёсць літоўскае *Murinаs*, тапонімы *Murinai*, *Mùriniškė* (“Мурыны́”, “Мýрынішкі”).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Крайванцаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Скірманцішкі

**Скірма́нцішкі** (, ) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайванцаўскага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася ашмянскае прозвішча Скірмонт. Ёсць літоўскае *Skirmantas*, латышскае *Skirmants*. Ад двухасноўнага балцка-літоўскага імені *Skir-mantas.*

## Гісторыя 
У 1663 г. згадваецца ў складзе Ашмянскага павету ВКЛ.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Крайванцаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Бурцішкі

**Бу́рцішкі** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайванцаўскага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася жалудоцкае прозвішча Бурціч, з-пад Зэльвы было Буртэйка. Было літоўскае Буртайціс. Аснова *Burt*- выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Крайванцаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Бена (Ашмянскі раён)

**Бе́на** (, ) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Мураванаашмянкоўскага сельсавета.

Да 1972 года хутар уваходзіў у склад Гардзіеўцаўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Мураванаашмянкоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Васеўцы

**Ва́сеўцы** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Мураванаашмянкоўскага сельсавета.

## Назва 
У гэтым рэгіёне фіксавалася свірскае прозвішча Вас. Засведчанае ружанскае Васэйкоўскі, было відзаўскае Васовіч, дзісенскае Васэвіч. Ёсць літоўскае *Vasaitis*, латышскае *Vass*. Аснова *Vas*- выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах.

З іншага боку - *Васіль, Вася*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Мураванаашмянкоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Кліманцы

**Кліма́нцы** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Мураванаашмянкоўскага сельсавета.

## Назва 
З аднаго боку - імя *Клім* як скарачэнне ад Клімент.

З іншага боку, фіксаваліся старыя літоўскія прозвішчы Клімэйка, Клімэйтовіч, віленскае Клімшт, з літоўскімі прозвішчнымі -*eik*-, -*eit*-. Ёсць латышскае *Klīms**.*

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Мураванаашмянкоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Мікулішкі (Ашмянскі раён)

**Міку́лішкі** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайванцаўскага сельсавета.  На Ашмянскім узвышшы за 2 км на поўдзень ад вёскі пачынаецца рака Мерачанка (прыток Нёмана).

## Гісторыя 
У 1663 годзе згадваецца ў складзе Ашмянскага павета Вялікага Княства Літоўскага.

Мікулішкаўскі бой паміж часткамі 3-й Віленскай брыгады Арміі Краёвай і часткамі літоўскай жандармерыі адбыўся 8 студзеня 1944 года.

## Насельніцтва 
## Памятныя мясціны 
Могілкі жаўнераў Арміі Краёвай, якія загінулі ў 1944 годзе ў баях супраць літоўскага пранацысцкага фармавання Пляхавічуса. Мемарыял салдатам Арміі Краёвай у Мікулішках быў зруйнаваны 4 ліпеня 2022 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Крайванцаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Памерач

**Паме́рач** (, ) — былы хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіў у склад Мураванаашмянкоўскага сельсавета.

Да 1972 года хутар уваходзіў у склад Гардзіеўцаўскага сельсавета. Ліквідаваны 15 ліпеня 2008 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Агароднікі (Ашмянскі раён)

**Агаро́днікі** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.

## Славутасці 
* Нявесцін камень, за 1 кіламетр ад вёскі, каля аўтадарогі Мінск — Ашмяны — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Ашмянскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Асінаўка (Навасёлкаўскі сельсавет)

**Асі́наўка** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.

Да 2 снежня 1961 года вёска ўваходзіла ў склад Павяжынскага сельсавета, да 12 лістапада 1973 года — у склад Куцавіцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Ашмянскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Піктуша

**Пікту́ша** (, ) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крайванцаўскага сельсавета.

## Назва 
Паводле В. Жучкевіча, назва вёскі Піктуша вытворная ад прозвішча Піка ці Пікта. Значэнне асновы звязанае са словам *піка* — род зброі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Крайванцаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Куцавічы (Ашмянскі раён)

**Ку́цавічы** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.

У 1940—1973 гадах цэнтр Куцавіцкага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Людвігавіч Вярсоцкі (нар. 1977) — дзяржаўны дзеяч.
* Яніна Іванаўна Корзун (нар. 1940) — беларускі педагог, краязнавец.

Файл:Kucavičy, Kaplica. Куцавічы, Капліца (1897).jpg|
Файл:Kucavičy, Kaplica. Куцавічы, Капліца (1919-34).jpg|
Файл:Kucavičy, Kaplica. Куцавічы, Капліца (1919-34) (2).jpg|

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Ашмянскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Алізова

**Алізо́ва** (, ) — хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Да 1783 года называўся **Яцкоўшчынай**, перайменаваны новым гаспадаром Алаізіем Ракіцкім, які набыў яго ў Алены Салагубавай. У 1819 годзе выкуплены і далучаны да мясцовых уладанняў Чапскіх.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Ашмянскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Сніпаўшчына

**Сні́паўшчына** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася ваўкавыскае прозвішча Сніповіч, свіслацкае Сніпка, віленскае Сніпкоўскі, з Беняконяў было Сніп. Ёсць латышскія *Snips, Snīpis**.*

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Ашмянскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Навасёлкі (Навасёлкаўскі сельсавет, Ашмянскі раён)

**Навасёлкі** (, ) — аграгарадок у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У XVI ст. Навасёлкі належалі да ключа князёў Гальшанскіх. Пазней маёнтак перайшоў да Радзівілаў, уладальнікаў бліжэйшых Жупран. Вераніка Радзівіл (1754—?, дачка Казіміра Радзівіла Рыбанькі і Ганны з Мыцельскіх) выйшла ў 1772 годзе за Станіслава Францішка Гутэн-Чапскага, у выніку чаго яго маёмасці ў якасці пасагу. Наступныя ўладальнікі былі іх нашчадкі, сярод іх:
* Караль Гутэн-Чапскі

У выніку адміністрацыйнай рэформы ў гадах 1565—1566 Навасёлкі сталі часткай Ашмянскага павета Віленскага ваяводства Рэчы Паспалітай. Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай ў 1795 годзе, вёска апынулася ў складзе Віленскай губерні. Па выннікам Рыжскага мірнага дагавору Навасёлкі апынуліся ў Польшчы, у складзе Ашмянскага павета. З 1945 года — у СССР, пачынаючы з 1991 года — у Рэспубліцы Беларусь. З 1973 года цэнтр сельсавета.

У цяперашні час у аграгарадку ёсць: 2 крамы, школа, паліклініка, клуб, бібліятэка і лазня.

Файл:20190525_Navasiolki,_Navasiolki_Village_Council_in_Ašmiany_District_(1).jpg|Пачатак вёскі
Файл:20190525_Navasiolki,_Navasiolki_Village_Council_in_Ašmiany_District_(4).jpg|Брацкая магіла
Файл:20190525_Navasiolki,_Navasiolki_Village_Council_in_Ašmiany_District_(2).jpg|У цэнтры мястэчка

## Палац Чапскіх 
Адам Ігнат Чапскі пабудаваў велізарны палац ў 1893 годзе. Ён быў спалены падчас Першай сусветнай вайны.

Палац быў размешчаны прыкладна ў 2 км (паўночны захад) з вёскі, ён быў акружаны ландшафтным паркам.

Файл:Navasiołki, Čapski, Навасёлкі, Чапскі (1896).jpg|Палац Чапскіх
Файл:Navasiołki. Навасёлкі (1918).jpg|Парк
Файл:Navasiołki, Čapski. Навасёлкі, Чапскі (1896) (2).jpg|Двор сядзібы

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Ашмянскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Пагранічны (Бераставіцкі раён)

**Паграні́чны** (, ) — аграгарадок у Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. З 30 снежня 1975 года да 28 сакавіка 1978 года меў назву **Бераставіца**. Адміністрацыйны цэнтр Пагранічнага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 10 км ад гарадскога пасёлка Вялікая Бераставіца. Чыгуначная станцыя на лініі Ваўкавыск—Бераставіца.

## Гісторыя 
9 жніўня 2007 года рабочы пасёлак Пагранічны быў аднесены да катэгорыі сельскіх населеных пунктаў, у сувязі з гэтым быў скасаваны Пагранічны пасялковы савет і створаны Пагранічны сельсавет.

## Насельніцтва 
* 1995 год — 1,6 тыс. чал.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пагранічны сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёна
Гулідаўскае

**Гулідаўскае** — возера ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Маргва, за 13 км у напрамку на захад ад горада Глыбокае, прыкладна за 0,6 км на ўсход ад вёскі Гулідава.

Плошча паверхні возера 0,27 км². Даўжыня 0,8 км, найбольшая шырыня 0,35 км, даўжыня берагавой лініі 1,95 км. Плошча вадазбору 3,25 км².
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны спадзістыя, вышынёй 2—3 м. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі нізкія, пясчаныя. Каля паўночнага і ўсходняга берагоў вузкая забалочаная пойма. Возера значна зарастае. Выцякае ручай у раку Маргва.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, плотка, краснапёрка, гусцяра і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Иванов-Смоленский В. Г. Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 2.

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Глыбоцкага раёна
Вараны (Пагранічны сельсавет)

**Вараны́** (, ) — вёска ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Пагранічнага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Пагранічны сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёна
Павяжы

**Павя́жы** (, ) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.

У 1954—1961 гадах цэнтр Павяжынскага сельсавета. Да 12 лістапада 1973 года вёска ўваходзіла ў склад Куцавіцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Ашмянскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёна
Малыя Эйсманты

**Малы́я Э́йсманты** (, ) — вёска ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Алекшыцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Алекшыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёна