open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аўтаматызаваная сістэма кіравання

**Аўтаматызаваная сістэма кіравання** (скарочана **АСК**) — комплекс апаратных і праграмных сродкаў, а таксама персаналу, прызначаны для кіравання рознымі працэсамі ў рамках тэхналагічнага працэсу, вытворчасці, прадпрыемства. АСК прымяняюцца ў розных галінах прамысловасці, энергетыцы, транспарце і інш. Тэрмін «аўтаматызаваная», у адрозненне ад тэрміна «аўтаматычная», падкрэслівае захаванне за чалавекам-аператарам некаторых функцый, альбо найбольш агульнага характару, альбо тых, якія не паддаюцца аўтаматызацыі. АСК з сістэмай падтрымкі прыняцця рашэнняў (СППР) з’яўляюцца асноўным інструментам павышэння абгрунтаванасці кіраўніцкіх рашэнняў.

**Найважнейшая задача АСК** — павышэнне эфектыўнасці кіравання аб’ектам на аснове росту прадукцыйнасці працы і ўдасканалення метадаў планавання працэсу кіравання. Адрозніваюць аўтаматызаваныя сістэмы кіравання аб’ектамі (тэхналагічнымі працэсамі — АСКТП, прадпрыемствам — АСКП, галіной — ААСК) і функцыянальныя аўтаматызаваныя сістэмы, напрыклад, праектаванне планавых разлікаў, матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння і г. д.

Катэгорыя:Аўтаматызацыя
Цэнтральна-Ланкашырскі ўніверсітэт

**Цэнтральна-Ланкашырскі ўніверсітэт** () — брытанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Прэстан.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт мае свае карані ў Інстытуце распаўсюджвання карысных ведаў, заснаваным у 1828 годзе. Пасля ён вядомы як Харысаўскі мастацкі каледж, затым Прэстанскі політэхнічны інстытут, затым Ланкашырскі політэхнічны інстытут. У 1992 годзе Таемны савет надаў яму статус універсітэта. Ён з'яўляецца 19-м універсітэтам па колькасці студэнтаў у Вялікабрытаніі.

Універсітэт знаходзіцца ў гарадскім кампусе ў Прэстане; іншыя ў Бернлі, Уэстлэйксе у Заходняй Камбрыі (для даследчых праграм, звязаных з ядзернай і энергетыкай) і кампус на Кіпры, адкрыты ў кастрычніку 2012 года.

Універсітэт мае студэнтаў і даследчыкаў з больш чым 100 краін і супрацоўнічае са 125 міжнароднымі інстытуцыямі. Ён мае базу ў кітайскім парку Шэньчжэньскага віртуальнага ўніверсітэта, праводзіць сумесныя даследаванні з некаторымі вядучымі ўніверсітэтамі Кітая ў галіне нанатэхналогій, ачыстцы вады і пажаратаксічнасці.

Універсітэт мае 98 прафесараў, больш за 600 навуковых супрацоўнікаў і 763 студэнтаў-даследчыкаў. 

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Прэстан
Чэстэрскі ўніверсітэт

**Чэстэрскі ўніверсітэт** () — брытанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Чэстэр.

## Агульная характарыстыка 
Чэстэрскі ўніверсітэт паўстаў як першы спецыяльна пабудаваны педагагічны каледж у Вялікабрытаніі. Як універсітэт, цяпер ён займае пяць кампусаў у Чэстэры і ваколіцах, адзін у Уорынгтане і ўніверсітэцкі цэнтр у Шрусберы. Ён прапануе цэлы шэраг асноўных, бакалаўрскіх і аспіранцкіх курсаў, а таксама правядзенне навуковых даследаванняў.

Універсітэт з'яўляецца членам Асацыяцыі універсітэтаў Садружнасці, Катэдральнай групы, Паўночна-Заходняй асацыяцыі універсітэтаў і Асацыяцыі універсітэтаў Вялікабрытаніі. Ён мае срэбную ўзнагароду ў галіне выкладання перадавога вопыту).

Універсітэт з'яўляецца пятым старэйшым вышэйшай навучальнай установай у Англіі, і толькі універсітэты Оксфарда, Кембрыджа, Дарэма і Лондана старэйшыя за яго.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Чэстэр
Луі Булонь Малодшы

**Луі дэ Булонь**, у літаратуры завецца **Малодшым** (фр. Louis de Boullogne, le Jeune; ,  — , там жа) — французскі прыдворны жывапісец, гравёр эпохі барока, прафесар (1693), дырэктар Каралеўскай Акадэміі жывапісу і скульптуры (з 1722).

## Біяграфія 
Луі дэ Булонь нарадзіўся 19 лістапада 1654 года ў горадзе Парыжы ў сям’і мастака Луі дэ Булоня (поўнага цёзкі), вядомага як *Le Vieux* (1609—1674). Брат мастака Бона Булоня Старэйшага, вядомага як *L’Aîné* (1649—1717), і мастачкі Мадлен Булонь (1646—1710).

Першыя ўрокі малявання атрымаў пад кіраўніцтвам свайго бацькі. На 18 годзе жыцця быў удастоены акадэмічнай прэміі і за каралеўскія грошы адпраўлены на вучобу ў Італію. Пасля вяртання ў Парыж працаваў пераважна над рэлігійнымі сюжэтамі. У 1681 годзе стаў членам Каралеўскай Акадэміі жывапісу і скульптуры, у 1693 годзе — прафесарам Акадэміі, у 1722 годзе — яе дырэктарам, а ў 1725 годзе атрымаў тытул «першага каралеўскага жывапісца» Людовіка XV.

Луі дэ Булонь памёр 21 лістапада 1733 г. у родным горадзе.

Сярод яго вядомых вучняў Нікаля Бертэн.

Катэгорыя:Мастакі Францыі
Лізьё

**Лізьё** () — камуна на паўночным захадзе Францыі, знаходзіцца ў рэгіёне Нармандыя, дэпартамент Кальвадос. Цэнтр аднайменнай акругі і кантона. Размешчана за 49 км на ўсход ад Кана і за 93 км на паўднёвы захад ад Руана, за 17 км ад аўтамагістралі А13 і за 21 км ад аўтамагістралі А28. На паўднёвым усходзе камуны знаходзіцца чыгуначная станцыя Лізьё лініі Мант-ла-Жалі — Шэрбур. Лізьё з’яўляецца галоўным горадам гістарычнай вобласці зямлі Ож.

Насельніцтва (2018) —  чалавек.

Катэгорыя:Гарады Нармандыі
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Кальвадос
Шэфілдскі Халамскі ўніверсітэт

**Шэфілдскі Халамскі ўніверсітэт** () — брытанская дзяржаўная даследчая вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Шэфілд.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт з'яўляецца 14-м па велічыні універсітэтам у Вялікабрытаніі (са 169 ВНУ) з прыкладна 30 000 студэнтамі (з якіх 5 000 замежныя студэнты),  5 000 супрацоўнікамі і 700 курсамі.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Шэфілд
Prunus pensylvanica

**Prunus pensylvanica** — від роду Сліва сямейства Ружавых. Радзіма — Паўночная Амерыка.

## Батанічнае апісанне 
[[Файл:Prunus_pensylvanica_Cleaned.jpg|злева|міні|Батанічная ілюстрацыя з *Curtis’s Botanical Magazine, London, vol. 139 [= ser. 4, vol. 9]: Tab. 8486*]]
Невялікае ліставое дрэва вышынёй ад 1 да 6 метраў, часам вырастае да 12 метраў.

Цвіце ў канцы мая, кветкі белыя, сабраны ў суквецце, практычна не маюць паху.

У жніўні спеюць невялікія чырвоныя ядомыя плады. Смак у іх кісла-салодкі ці кіслы.

## Вырошчванне ў культуры 
Святлалюбная, непатрабавальная да глебы, зімаўстойлівая расліна.

Катэгорыя:Слівавыя
Катэгорыя:Пладовыя дрэвы
Іван Мацкевіч

**Іван Мацкевіч**:
* Іван Іванавіч Мацкевіч — беларускі акцёр.
* Іван Міхайлавіч Мацкевіч (нар. 1991) — беларускі гандбаліст
Шэфілдскі ўніверсітэт

**Шэфілдскі ўніверсітэт** () — брытанская дзяржаўная даследчая вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Шэфілд.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт бярэ пачатак ад заснавання Шэфілдскай медыцынскай школы ў 1828 годзе, Фертаўскага каледжа ў 1879 годзе і Шэфілдскай тэхнічнай школы ў 1884 годзе. Шэфілдскі ўніверсітэцкі каледж быў пасля ўтвораны шляхам аб'яднання трох устаноў у 1897 годзе і атрымаў каралеўскую грамату як Шэфілдскі ўніверсітэт у 1905 годзе ад караля Эдуарда VII.

Ён складаецца з 50 акадэмічных аддзелаў, якія арганізаваны ў пяць факультэтаў і міжнародны факультэт. Гадавы даход установы ў 2020/2021 навучальным годзе склаў 741 мільён фунтаў стэрлінгаў, з якіх 163 мільёны фунтаў стэрлінгаў прыпадалі на даследчыя гранты і кантракты, а выдаткі склалі 708,6 мільёна фунтаў стэрлінгаў. 

ВНУ ўваходзіць у 10 лепшых універсітэтаў Вялікабрытаніі па фінансаванні даследчых грантаў і стаў нумарам адзін у Вялікабрытаніі па даходах і інвестыцыях у інжынерныя даследаванні паводле новых дадзеных, апублікаваных Агенцтвам па статыстыцы вышэйшай адукацыі. Гэта адзін з 7 лепшых брытанскіх універсітэтаў па колькасці аспірантаў.

Універсітэт з'яўляецца адным з старых і прэстыжных "універсітэтаў з чырвонай цэглы" і членам-заснавальнікам прэстыжнай Расэлаўскай групы ўніверсітэтаў. Ён таксама з'яўляецца часткай Сусветнай сеткі універсітэтаў. Уваходзіць у сотню лепшых універсітэтаў свету на працягу апошніх пятнаццаці гадоў. У 2019 годзе Time Higher Education паставіў універсітэт на 22-е месца ў Еўропе па выніках выкладання.

Універсітэт мае восем нобелеўскіх лаўрэатаў, шэсць з іх з'яўляюцца выпускнікамі або былымі шматгадовымі супрацоўнікамі ўніверсітэта. Яны ўнеслі ўклад у распрацоўку пеніцыліну, адкрыццё цыклу лімоннай кіслаты, даследаванне высакахуткасных хімічных рэакцый, адкрыццё інтронаў у ДНК эукарыётаў, адкрыццё фулерэнаў і распрацоўку малекулярных машын. Сярод выпускнікоў таксама некалькі кіраўнікоў дзяржаў, міністраў, суддзяў, лаўрэатаў Букераўскай прэміі, касманаўтаў і залатых прызёраў Алімпійскіх гульняў.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Шэфілд
Дзярэзка

**Дзярэзка**, **лікападыела** (*Lycopodiella*) — род вышэйшых споравых раслін сямейства .

## Апісанне 
Малалетнія вечназялёныя травяністыя расліны з анізатомна галінаванымі парасткамі: доўгімі паўзучымі па паверхні глебы і ўкараняльнымі, шчыльна прылеглымі да субстрату галінаванымі плагіятропнымі вегетатыўнымі парасткамі, ад якіх адыходзяць неразгалінаваныя прамастаячыя генератыўныя парасткі, звычайна з адным спараносным коласам на верхавіне. Вегетатыўнае лісце зялёнае, лінейна-ланцэтнае, густа размешчанае. Спарафілы з яйцападобна пашыранай асновай, зубчастыя, звужаныя ў ланцэтны кончык. Спараносныя каласкі (стробілы) сядзячыя, маладыя каласкі часта слаба адмежаваныя ад вегетатыўнай часткі парасткаў, больш выразна адмяжоўваюцца па меры выспявання спор. Спарангіі папярочна-авальныя, жоўтыя, размяшчаюцца ў аснове спарафілаў. Споры шматлікія, светла-жоўтыя, з няясна выяўленай сеткаватай паверхняй. 

Гаметафіт часткова надземны, зялёны, асімілявальны, кароткажывучы, даўжынёй 2,5–3,5 мм, да 5 мм у дыяметры, з цыліндрычнай або рэпападобнай падземнай часткай і плоскараспасцёртымі, зялёнымі асімілюючымі лопасцямі ў дыскападобнай надземнай гаметангіяльнай зоне. Маладыя, 6–8‑клетачныя гаметафіты могуць упадаць у стан спакою і дасягаць спеласці праз 10 гадоў. Пасля апладнення ўтвараецца падобная да споры, акружаная тоўстай абалонкай зігота, якая пасля перыяду спакою ці выжывання ў неспрыяльных умовах можа развівацца і даваць пачатак новаму спарафіту. 

## Пашырэнне 
Каля 15 відаў пашыраны пераважна ў трапічнай і ўмеранай зонах Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі.  распаўсюджана ва ўмеранай зоне Паўночнага паўшар’я, расце на вільготных грунтавых агаленнях з парушаным травяным покрывам, часцей за ўсё на пясчаных з заглейваннем глебах або па краях тарфяных балот, на Беларусі спараносіць у ліпені—верасні. 

## Віды 
Па інфармацыі базы дадзеных *The Plant List* (на ліпень 2016) род уключае 30 відаў:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Выкарыстанне 
Лекавая расліна. Споры могуць быць выкарыстаны аналагічна спорам дзеразы, спінулюму, дыфазіястру.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дзеразовыя
Эжэн Будэн

**Эжэн-Луі Будэн** (фр. Eugène-Louis Boudin;  — ) — французскі мастак, папярэднік імпрэсіянізму. Будучы настаўнікам К. Манэ, аказаў на яго значны ўплыў. Творчасць Будэна з’яўляецца сувязным звяном паміж мастацтвам яго настаўнікаў — прадстаўнікоў барбізонскай школы (Траёна, Міле, Каро і Тэадора Русо) і яго паслядоўнікаў-імпрэсіяністаў.

Быў звязаны з Барбізонскай школай. Працаваў у Брэтані, Бардо, Галандыі і Венецыі.

## Біяграфія 
Будэн нарадзіўся 12 ліпеня 1824 года ў Анфлёры, старым партовым мястэчку ў Нармандыі. Вучыўся жывапісу ў Гаўры, затым у Парыжы ў вядомага марыніста Эжэна Ізабэ. Большую частку свайго жыцця Будэн пражыў на поўначы Францыі; наведваў Бельгію, Галандыю, Італію.

Спецыяльнай адукацыі мастак не атрымаў. Карыстаўся парадамі Ж. Ф. Міле, К. Траёна, Т. Куцюра. На фарміраванне яго творчай манеры вялікі ўплыў аказаў жывапіс Я. Б. Ёнгкінда. Быў першым настаўнікам К. Манэ ў Гаўры і аказаў вялікі ўплыў на фарміраванне яго жывапіснага метаду, угаворваў яго і іншых мастакоў яго круга працаваць на пленэры (Базіль, Ёнгкінд).

У 1847 годзе Будэн пераязджае ў Парыж. У Луўры Будэн капіруе працы фламандскіх і галандскіх мастакоў, піша пейзажы наваколляў Парыжа. Будэн знаёміцца з мастаком Курбэ і з паэтам Бадлерам. На выставу 1850 года ў Гаўры ён адпраўляе дзве свае карціны. За гэтыя працы ён атрымлівае стыпендыю на тры гады. З 1859 года пастаянны ўдзельнік Салонаў. З 1860 года мастак жыў у Анфлёры. Шарль Бадлер, праязджаючы Анфлёр, убачыў яго метады працы і пабываў у яго майстэрні, пра гэта захоплена напісаў у сваім аглядзе «Салон 1859». У 1874 годзе браў удзел у першай выставе імпрэсіяністаў. У 1881 годзе арганізавана некалькі выстаў Будэна ў Бостане і Парыжы.

Прызнанне прыйшло да яго, калі ён быў ужо смяротна хворы. Памёр у Давілі 8 жніўня 1898 года.

У 1892 годзе Будэн быў узнагароджаны ордэнам Ганаровага легіёна.
Іван Маркес

**Іван Маркес** (), сапраўднае імя — **Лучана Марын Аранга** (; нар. 16 чэрвеня 1955, Фларэнсія, Калумбія) — лідар калумбійскіх партызан, член Рэвалюцыйных узброеных сіл Калумбіі.

Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Калумбіі
Катэгорыя:Камуністы
Катэгорыя:Палітычныя псеўданімы
Залаты мільярд

**Залаты мільярд** — метафара, якая выкарыстоўваецца ў публіцыстыцы постсавецкай прасторы для абазначэння насельніцтва самых багатых і развітых краін і адлюстроўвае дысбаланс ва ўзроўні жыцця і спажывання паміж імі і краінамі, якія развіваюцца. Можа быць адным з сінонімаў паняцця краіны з высокім узроўнем даходаў насельніцтва.

Сяргей Кара-Мурза ў 1999 годзе адзначыў: «*Апошнім часам на Захадзе тэрмін „залаты мільярд“ набыў шырокае хаджэнне і стаў азначаць насельніцтва краін „першага свету“, якія ўваходзяць у Арганізацыю эканамічнага супрацоўніцтва і развіцця*».

Пры гэтым трэба разумець, што тэрмін «краіны першага свету» ў пачатку XXI стагоддзя часта памылкова выкарыстоўваўся для спасылак на эканамічна развітыя краіны, што ўносіць некаторую блытаніну. У АЭСР цяпер уваходзяць Мексіка, Калумбія і Коста-Рыка, якія не адносяцца да развітых краін.

Гнасеалагічна тэрмін «залаты мільярд» зыходзіць з пасылак мальтузіянства, а таксама даклада Рымскага клуба «Межы росту» (1972). Назва першапачаткова была звязана з сумарнай колькасцю насельніцтва развітых капіталістычных краін: ЗША (311 млн.), Канада (34,3 млн.), Аўстралія (22,6 млн.), краіны Еўрасаюза (28 краін, сумарна 500 млн.), Японія (127,4 млн.), а таксама Ізраіль, Паўднёвая Карэя, — і з перспектывамі яе стабілізацыі ў XXI стагоддзі. У XXI стагоддзі, у сувязі з глабалізацыяй і ростам сацыяльнай няроўнасці нават у развітых краінах, усё часцей «залаты мільярд» супастаўляюць з паняццем сусветнага «сярэдняга класа», з праслойкай насельніцтва Зямлі, якая валодае даходамі на ўзроўні «сярэдняга класа» і вышэй.

## Літаратура 
* Credit Suisse. Global Wealth Report 2015 
* Д. и Д. Медоуз. Пределы роста. 30 лет спустя = Limits to growth.The 30-year update. — М.: Академкнига, 2007. — 342 с. — .
* Даймонд Джаред. Коллапс = Collaps: How Societies Choose to Fail or Succeed. — М.: АСТ Москва, 2008. — 768 с. — .

Катэгорыя:Ідэалагічныя клішэ
Беластоцкі дзяржаўны педагагічны інстытут

**Беластоцкі дзяржаўны педагагічны інстытут** — дзяржаўная навучальная ўстанова падрыхтоўкі педагагічных кадраў у Беластоку.

Пачатак дзейнасці гэтай установы адукацыі звязаны з пастановай ЦК КП(б)Б «Аб мерапрыемствах па арганізацыі народнай адукацыі ў Заходніх абласцях БССР», у адным з пунктаў якой было сказана: «стварыць 1 студзеня 1940 г. педагагічныя інстытуты ў г.г. Пінску, Беластоку, Баранавічах, Гродне…»

Дырэктарам інстытута быў Іван Сяргеевіч Краўчанка.

Інстытут спыніў сваю працу з пачаткам Вялікай Айчыннай вайны.

## Некаторыя з выкладчыкаў 
* Язэп Зазека

## Спасылкі 
* Беластоцкі педагагічны інстытут у 1940 годзе

Катэгорыя:Гісторыя Беластока
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Колішнія навучальныя ўстановы Беларусі
Катэгорыя:Адукацыя ў Беластоку
Эджхілскі ўніверсітэт

**Эджхілскі ўніверсітэт** () — брытанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Ормскерк.

## Агульная характарыстыка 
Гэта ўніверсітэт з кампусам у графстве Ланкашыр, які адкрыўся ў 1885 годзе як Эджхілскі каледж, першы неканфесійны педагагічны каледж для жанчын у Англіі, перш чым прыняць сваіх першых студэнтаў-мужчын у 1959 годзе. 

У 2005 годзе Тайны савет надаў яму паўнамоцтвы па прысуджэнні ўласных дыпломаў аб вышэйшай адукацыі і 18 мая 2006 года ён стаў універсітэтам.

Ва ўніверсітэце ёсць тры факультэты: мастацтваў і навук, адукацыі, аховы здароўя і сацыяльнай дапамогі. 

Эдж-Хіл - гэта раён Ліверпуля,на паўднёвы ўсход ад цэнтра горада. Універсітэт быў заснаваны тут і атрымаў назву ад гэтай мясцовасці, але ў 1930-я гады пераехаў у Ормскерк.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Ормскерк
Leycesteria

**Leycesteria** — род кветкавых раслін у сямействе бружмелевых, прадстаўнікі якога растуць ва ўмеранай Азіі ў Гімалаях і Паўднёва-Заходнім Кітаі.

## Назва 
Род быў названы ў гонар Уільяма Лейстэра, садоўніка з Бенгаліі прыкладна ў 1820 годзе.

## Апісанне 
Ён змяшчае шэсць ці сем відаў кустоў з коратка-жывучымі сцебламі з мяккай драўнінай, якія дасягаюць 1-2.5 м у вышыню. Адзін з відаў, , з’яўляецца папулярным садовым кустом у Вялікабрытаніі.

## Спасылкі 
* 
* Флора Кітая: спіс відаў
* Флора Непала: спіс відаў

Катэгорыя:Бружмелевыя
Катэгорыя:Таксоны раслін, названыя ў гонар людзей
Рыхарда Катарына Мекленбургская

**Рыхарда Катарына Мекленбургская** (; 1370 ці 1372, Швецыя — 1400) — прынцэса Шведская і Мекленбургская, а па шлюбе супруга маркграфа Маравіі і герцага Гёрліцкага (Лужыца), нявестка імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі.

## Біяграфія 
Рыхарда Катарына была дачкой караля Швецыі Альбрэхта Мекленбургска і Рыхарды Шверынскай. Яна выйшла замуж у Празе ў 1388 годзе за Яна Чэшскага, маркграфа Маравіі і герцага Гёрліцкага (1370—1396), сына Карла IV, імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі і Лізаветы Памеранскай. У наступным годзе яе бацька быў зрынуты з пасады караля Швецыі.

Яе адзінай дачкой была Елізавета, герцагіня Люксембургская, якая памерла без спадчыннікаў.

## Крыніцы 
## Продкі 
Катэгорыя:Прынцэсы Швецыі
Гачымучы

**Гачымучы** (, ) - інтэрнэт-мем і субкультура, якая зарадзілася ў жніўні 2007 года на японскім відэахостынгу Nico Nico Douga. У 2016 годзе феномен пракраўся ў Рунэт, дзе здабыў самастойнае жыццё, да гэтага ж часу ён атрымаў распаўсюджванне па ўсім інтэрнэце. Мем заснаваны на нізкабюджэтных гей-порнафільмах 1990-х гадоў і ўключае ў сябе ў ліку іншага вялікая колькасць мэшап-пародый на папулярныя музычныя кампазіцыі і кліпы, створаныя з выкарыстаннем аўдыё-фрагментаў порнаролікаў, якія ўваходзяць у фэндом.

Катэгорыя:Інтэрнэт-мемы
Dyckia

**Dyckia** — род раслін сямейства , распаўсюджаных у Паўднёвай Амерыцы.

Род названы ў гонар нямецкага батаніка .

Лісце расліны вонкава нагадвае лісце алоэ, але не маюць характэрнай для алоэ горычы.

Віды адрозніваюцца даўжынёй, колерам, памерам і колькасцю шыпоў па краі ліста.

Віды роду — сукуленты, якія не патрабуюць частага і багатага паліву, растуць павольна нават пры добрым асвятленні.

Размножваюць прадстаўнікоў роду ў асноўным атожылкамі ці насеннем.

## Віды 
Паводле інфармацыі базы даных *The Plant List*, род уключае 149 відаў. Некаторыя з іх:

* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Dyckia*

Катэгорыя:Таксоны раслін, названыя ў гонар людзей
Катэгорыя:Пакаёвыя расліны
Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Брамеліевыя
Baggage battles

**«Baggage Battles»** () ― амерыканскі дакументальны фільм, які выпускаўся «» з 2012 па 2016 год. Першы эпізод шоу выйшаў у эфір 11 красавіка 2012 года. 5 сезон быў створаны ў Канадзе для «Travel Channel International» і канадскай «CMT Network».

Лорэнс і Салі Марцін таксама з’яўляюцца перыядычнымі ацэншчыкамі «Storage Wars». Уільям Лерой з’явіўся адзін раз у «», а Джордан Хэмбро з’явіўся тройчы ў «Baggage battles».

Спін-оф, прысвечаны Уільяму Лерою «Billy Buys Brooklyn», выпусціў у эфір першыя 20 серый у 2021 годзе. Марк Мэер з’явіўся ў першым сезоне.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Тэлеперадачы ЗША
Мілан (СТРК)

**«Мілан»** (, літаральна «*лёгкая пяхотная супрацьтанкавая ракета*») — франка-германскі пераносны супрацьтанкавы ракетны комплекс (СТРК), распрацаваны сумесна кампаніямі «Aérospatiale» і «Messerschmitt-Bölkow-Blohm» .

СТРК «Мілан» быў прыняты на ўзбраенне ў 1972 годзе і разам з амерыканскім TOW атрымаў найбольш шырокае распаўсюджванне сярод выкарыстоўваных у свеце СТРК. Ставіцца да супрацьтанкавых ракетных комплексаў другога пакалення. Ракетны комплекс складаецца з пускавой трубы-кантэйнера з ракетай і пускавой устаноўкі, якая складаецца з прыцэла, электроннага блока, пульта кіравання і крыніцы харчавання.

Катэгорыя:З’явіліся ў 1972 годзе
Катэгорыя:Зброя Германіі
Катэгорыя:Ракетная зброя
2-і гусарскі полк

**2-і гусарскі полк** () — кавалерыйскае падраздзяленне французскай арміі.

## Гісторыя 
Падраздзяленне было сфармавана падчас Французскай рэвалюцыі на базе гусарскага палка Шамбарана. У 1814-м фарміраванне было перайменавана ў Каралеўскі гусарскі полк, але ў наступным годзе старая назва была вернута. У 1816-м падраздзяленне рэарганізавана ў гусарскі полк Мёрт. У 1825-м першапачатковая назва зноў вернута. У 1939 годзе полк распушчаны, а яго складовыя часткі разбітыя на разведгрупы ў складзе 16-га армейскага корпуса, 23-й, 39-й, 71-й, 74-й і 80-й пяхотных дывізій. На перыяд 1940—1942 гадоў падраздзяленне аднавілі, але неўзабаве зноў распусцілі. У 1944-м полк аднавіў сваю дзейнасць. У 1946 годзе яго на некаторы час у чарговы раз распусцілі, але вельмі хутка аднавілі. У склад фарміравання ўвайшлі асобныя часці 4-га гусарскага палка.
## Сучасны стан 
Полк падпарадкоўваецца Разведвальнаму камандаванню. Ён з’яўляецца часткай базы абароны Страсбург-Агено.

У склад уваходзяць дзевяць эскадрылляў:
* 4 разведвальна-даследчыя эскадрыллі, кожная з якіх складаецца з 11 браняваных даследчых патрулёў і ад 2 да 4 спецыялізаваных патрулёў;
* 1 эскадрылля апрацоўкі і распаўсюджвання разведданых;
* 2 эскадрыллі збору інфармацыі;
* 1 камандна-лагістычная эскадрылля;
* 1 рэзервовая эскадрылля.

Станам на 2011 год, у палку служыла 950 чалавек.

Аснову парку тэхнікі складаюць браневікі сямейства VBL.

## Спасылкі 
* Site de l'Armée de terre 
* 2e régiment de hussards 
* Les Hussards - Historique sous le IInd Empire et la IIIe République (1850-1914)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1791 годзе
Катэгорыя:Арміі Францыі падчас Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Арміі Францыі падчас Другой сусветнай вайны
21-ы Мінскі міжнародны кінафестываль «Лістапад»

**XXI Мінскі міжнародны кінафестываль «Лістапад»** — міжнародны кінафестываль, які праходзіў з 7 па 14 лістапада 2014 года ў Мінску.

## Конкурсная праграма 
### Асноўны конкурс ігравога кіно 
## Спасылкі 
* 21-ы Мінскі міжнародны кінафестываль «Лістапад» на сайце «Internet Movie Database»

Катэгорыя:Лістапад (кінафестываль)
Катэгорыя:Кінафестывалі 2014 года
Катэгорыя:2014 год у Мінску
Катэгорыя:Лістапад 2014 года
Аляксандр Арлоў

**Аляксандр Арлоў**:
* Аляксандр Іванавіч Арлоў — рускі і ўкраінскі дырыжор.
* Аляксандр Мікалаевіч Арлоў (1908—1942) — беларускі скульптар.
* Аляксандр Міхайлавіч Арлоў (1895—1973) — савецкі разведчык
* Аляксандр Рыгоравіч Арлоў (1900—1945) — савецкі военачальнік, віцэ-адмірал.
* Аляксандр Сяргеевіч Арлоў (1871—1947) — літаратуразнавец, гісторык літаратуры.
Еўфемія Шведская

**Еўфемія Эрыксдотэр Шведская** (; 1317 — 16 чэрвеня 1370) — шведская прынцэса, жонка герцага Мекленбургскага Альбрэхта II, спадчынніца Швецыі і Нарвегіі, маці караля Швецыі Альбрэхта.

## Біяграфія 
Дачка герцага Сёдэрманландскага Эрыка Магнусана і нарвежскай прынцэсы Інгеборгі. Унучка двух скандынаўскіх каралёў: Магнуса Ладуласа па бацькаўскай лініі і Хокана V Святога па лініі маці. Яе старэйшы брат Магнус быў абраны каралём Нарвегіі і Швецыі ў 1319 годзе. З-за яго юнага ўзросту быў створаны рэгенцкі савет, у якім Інгеборга грала важную ролю.

24 ліпеня 1321 года была заключана шлюбная дамова паміж Еўфеміяй і будучым герцагам Мекленбургскім Альбрэхтам II. Інгеборга спадзявалася атрымаць яго падтрымку ў заваёве дацкага Сконэ, але калі ў 1322 годзе пачалася ваенная кампанія, Мекленбург адмовіўся ад сваіх абавязацельстваў. Разгром, які рушыў за гэтым, каштаваў каралеве-маці яе месца ў рэгенцкім савеце, які не ўхваляў арганізаваны Інгеборгай шлюб.

Шлюб Еўфеміі і Альбрэхта адбыўся ў 1336 годзе. Пераехаўшы на іншы бераг Балтыйскага мора, яна захавала некаторы палітычны ўплыў у каралеўствах свайго брата. Апошняя згадка Еўфеміі ў крыніцах Датуецца 27 кастрычніка 1363 года. У сувязі з запісам пра яе мужа ад 16 чэрвеня 1370 года Еўфемія згадваецца як нябожчыца, што азначае, што яна памерла паміж гэтымі двума датамі. Няясна, ці сыграла яна ролю ў абранні свайго сына Альбрэхта шведскім каралём у 1364 годзе.

## Дзеці 
* Генрых III (1337—1383) — герцаг Мекленбургскі (1379—1383)
* Альбрэхт III (1338—1412) — герцаг Мекленбургскі (1388—1412) і кароль Швецыі
* Магнус I (пасля 1338—1384) — герцаг Мекленбургскі (1379—1384)
* Інгеборга (каля 1340—1395), замужам у першым шлюбе за Людвігам IV Баварскім, у другім-за Генрыхам II Гальштэйнскім
* Ганна (пам. 1415), замужам за Адольфам IX Шаумбургскім

## Продкі 
## Літаратура 
* Nordberg, Michael. I kung Magnus tid (неопр.). — Norstedts  (англ.), 1995. — .
* Eufemia Eriksdotter, urn:sbl:15533, Svenskt biografiskt lexikon (art av Allan Mohlin. Art. stilistiskt bearbetad av redaktionen.), hämtad 2013-10-24.

Катэгорыя:Жонкі кіраўнікоў XIV стагоддзя
Катэгорыя:Прынцэсы Швецыі
Катэгорыя:Фолькунгі
Дзмітрый Арлоў

**Дзмі́трый Арлоў**:
* Дзмітрый Аляксеевіч Арлоў — народны артыст Беларусі.
* Дзмітрый Мікалаевіч Арлоў — рускі акцёр.
Сяргей Арлоў

**Сярге́й Арлоў**:
* Сяргей Міхайлавіч Арлоў — рускі скульптар.
* Сяргей Сяргеевіч Арлоў — рускі паэт.
Рынак працы

**Рынак працы** — сукупнасць эканамічных адносін, звязаных з адносінамі куплі-продажу спецыфічнага тавару — працоўнай сілы, дзе здзяйсняецца абмен працы на заработную плату . 

### У мікраэканоміцы 
Сфера фармавання попыту і прапановы на энергію працоўнай сілы. Праз яго ажыццяўляецца продаж працоўнай сілы на пэўны тэрмін і падбор персанала на пэўны тэрмін.

### У макраэканоміцы 
Рынак працы — гэта вядучы кампанент класічнай канцэпцыі занятасці, які грунтуецца на наступных прынцыпах :

# Дасканалая канкурэнцыя на рынку працы.
# Узаемазаменнасць фактараў вытворчасці.
# Намінальнасць заработнай платы.
# Рацыянальныя паводзіны эканамічных суб’ектаў.
# Арыентацыя суб’екта на рэальную заработную плату.

Катэгорыя:Праца
Nico Nico Douga

(раней вядомы як )  —  японскі відэахостынг. Карыстальнікі могуць загружаць, праглядаць і дзяліцца відэакліпамі. У адрозненне ад іншых відэахостынгаў, каментарыі накладваюцца непасрэдна на відэа і сінхранізуюцца з пэўным часам прайгравання. Гэтая функцыя дазваляе каментарыям непасрэдна рэагаваць на падзеі, якія адбываюцца ў відэа, сінхранізуючыся з гледачом, ствараючы адчуванне сумеснага прагляду. Гледачы могуць пакідаць каментары да кожнага моманту відэа і маркаваць відэафайл тэгамі, класіфікуючы яго змесціва. Сайт падае карыстачам розныя дадатковыя сэрвісы. Аўтаматычна складаюцца рэйтынгі папулярнасці.

Усяго за год з невялікім пасля адкрыцця ён стаў пятым вэб-сайтам у Японіі па колькасці праводжанага на ім часу. Да мая 2008 года наведвальнікі праводзілі на ім у суме 12 мільёнаў гадзін за месяц  . Па стане на 2 лютага 2015 года з'яўляецца ў Японіі 8-м па наведвальнасці сайтам  .

Па стане на 31 сакавіка 2013 года сайт абслугоўвае 32,55 мільёна зарэгістраваных карыстальнікаў (на 19 мільёнаў больш, чым у верасні 2009 года) 17,2% з іх маладзейшых за 20 гадоў, 41,7% ва ўзросце ад 20 да 29 гадоў, 22 ,4% ва ўзросце ад 30 да 39 гадоў, 12,1% - ад 40 да 49 гадоў, 3,5% - ад 50 да 59 гадоў. Наведвальнасць - 116,23 мільёна прагледжаных старонак у дзень. 

### Нататкі
Эканоміка працы

**Эканоміка працы** — раздзел эканомікі, які вывучае працэсы ўзнаўлення працоўнай сілы і ўзаемадзеяння працаўнікоў, сродкаў і прадметаў працы.

Эканоміка працы займаецца аналізам рынку працы, працоўных рэсурсаў і занятасці, доўгатэрміновым аналізам працоўных адносін, даследуе даходы работнікаў і аплату працы, вывучае праблемы прадукцыйнасці і эфектыўнасці працы, распрацоўвае метады абгрунтавання колькасці работнікаў, разбірае паняцці чалавечага капіталу  . Заснавальнікам сучаснай эканомікі працы з'яўляецца Мінсер .

Асобныя навукоўцы больш шырока тлумачаць прадмет эканомікі працы і адносяць да яе праблемы нарміравання працы, метады кіравання персаналам .

### Гл. таксама 
* Сацыялогія працы
* Праца

Катэгорыя:Праца
Бакінгемскі ўніверсітэт

**Бакінгемскі ўніверсітэт** () — брытанская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Бакінгем.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт з'яўляецца некамерцыйным прыватным універсітэтам і найстарэйшым з пяці прыватных універсітэтаў Вялікабрытаніі. Ён быў заснаваны як Бакінгемскі ўніверсітэцкі каледж у 1973 годзе і прыняў сваіх першых студэнтаў у 1976 годзе. У 1983 годзе каралеўскай граматай ён атрымаў статус універсітэта. Ён прапануе ступені бакалаўра, магістра і доктара ў пяці школах (або факультэтах).

Універсітэт быў цесна звязаны з Маргарэт Тэтчэр, якая ў якасці міністра адукацыі кантралявала стварэнне ўніверсітэцкага каледжа ў 1973 годзе, а ў якасці прэм'ер-міністра сыграла важную ролю ў павышэнні яго да ўніверсітэта ў 1983 годзе, такім чынам стварыўшы першы прыватны універсітэт у Вялікабрытаніі. 

Фінансы вучэльні цалкам абапіраюцца на студэнцкія сродкі, ён не атрымлівае прамога дзяржаўнага бюджэту, хоць яго студэнты могуць атрымліваць студэнцкія пазыкі. Ён мае афіцыйны статус дабрачыннай арганізацыі як некамерцыйнай установы, прысвечанай мэтам даследаванняў і адукацыі.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Бакінгем
Бакінгемшырскі новы ўніверсітэт

**Бакінгемшырскі новы ўніверсітэт** () — брытанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Хай-Уікамб.

## Агульная характарыстыка 
Установа бярэ пачатак з 1891 года, калі яна была заснавана як школа навукі і мастацтва, і з таго часу стала вядома як Уікамбскі тэхнічны інстытут, Уікамбскі вышэйшы каледж тэхналогій і мастацтваў і Бакінгемшырскі каледж вышэйшай адукацыі. Гэта быў універсітэцкі каледж з 1999 па 2007 год, калі яго заяўка на статус універсітэта была прынята.

У лістападзе 2013 года ён заняў 12-е месца ў Вялікабрытаніі ў спісе творчых універсітэтаў. Ён таксама быў уключаны ў спіс 14 лепшых творчых універсітэтаў Вялікабрытаніі па версіі The Daily Telegraph у снежні 2013 года. Унутры краіны універсітэт займае 113 месца са 131 універсітэтаў  (Times).

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Хай-Уікамб
Брыстальскі Заходне-Англійскі ўніверсітэт

**Брыстальскі Заходне-Англійскі ўніверсітэт** () — брытанская дзяржаўная даследчая вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Брысталь.

## Гісторыя 
Як і Брыстальскі ўніверсітэт і Бацкі ўніверсітэт, ён можа прасачыць сваё паходжанне ад тэхнічна-гандлёвага каледжа, заснаванага як школа ў 1595 годзе Таварыствам прадпрымальнікаў.

## Структура 
* Факультэт мастацтваў, творчых індустрый і адукацыі
* Факультэт бізнесу і права
* Факультэт навакольнага асяроддзя і тэхналогій
* Факультэт аховы здароўя і прыкладных навук
* Каледж Хартп'юры (дапаможны факультэт)

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Брысталь
Бацкі ўніверсітэт

**Бацкі ўніверсітэт** () — брытанская дзяржаўная даследчая вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Бат.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт атрымаў каралеўскую грамату ў 1966 годзе. Як і Брыстальскі ўніверсітэт і Брыстальскі Заходне-Англійскі ўніверсітэт, Бацкі ўніверсітэт можа прасачыць свае карані ад Тэхнічна-гандлёвага каледжа, заснаванага ў Брысталі ў 1595 годзе Таварыствам прадпрымальнікаў. 

Галоўны кампус універсітэта размешчаны на Клавертан Даун, месцы з выглядам на горад Бат, і быў спецыяльна пабудаваны ў 1964 годзе ў мадэрнісцкім стылі.

У 2014 32 % прадстаўленых ўніверсітэтам даследаванняў дасягнулі максімальна магчымай класіфікацыі, якая вызначаецца як вядучая ў свеце з пункту гледжання арыгінальнасці, значнасці і строгасці. 87 % атрымалі адзнаку 4*/3*, што вызначана як лідзіруючы ў свеце/выдатны на міжнародным узроўні.

Гадавы даход установы за 2020/2021 год склаў 289,5 мільёна фунтаў стэрлінгаў, з якіх 37,2 мільёна фунтаў стэрлінгаў прыпадалі на даследчыя гранты і кантракты, а выдаткі склалі 320,7 мільёна фунтаў стэрлінгаў.

Універсітэт з'яўляецца членам Асацыяцыі універсітэтаў Садружнасці, Асацыяцыі MBA, Еўрапейскай сістэмы паляпшэння якасці, Еўрапейскай асацыяцыі універсітэтаў, універсітэтаў Вялікабрытаніі і інш.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Бат
Тадэвуш Карлавіч Кін-Камінскі

**Тадэвуш Карлавіч Кін-Камінскі** (, г.  — ) — беларускі акцёр тэатра.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Менску. У 1939—1941 гг. вучыўся ў Рэспубліканскім тэатральным вучылішчы (курс М. Зорава). У 1947 г. па хадайніцтве Е. Міровіча, аднаго са стваральнікаў беларускага савецкага тэатра, быў прыняты ў Беларускі тэатр імя Я. Купалы. У 1948 г. скончыў студыю пры тэатры, у час навучання ў якой паказаў добрыя вынікі, выявіў свае акцёрскія здольнасці і працавітасць. З вялікім натхненнем Т. Кін-Камінскі выканаў ролю Эстэбана ва ўрыўку з п’есы «» Лопэ дэ Вэгі. З поспехам артыст выступіў у выпускным спектаклі «Апошнія» М. Горкага, у якім сыграў ролю Аляксандра Каламійцава, сына галоўнага героя, п’яніцы і распусніка. Тадэвуш Кін-Камінскі быў яркім характарным акцёрам. Ён стварыў шэраг разнастайных вобразаў, якія вызначаліся мастацкай пераканаўчасцю, пошукам выразных сцэнічных фарбаў і дакладнасцю выканання.

У 1965 г. Купалаўскі тэатр упершыню ў сваёй дзейнасці звярнуўся да драматургіі Л. Лявонава. Была пастаўлена адна з самых складаных яго п’ес — «У мяцеліцу». У гэтым спектаклі Т. Кін-Камінскі сыграў сваю лепшую ролю — Парфірыя Сыраварава, белагвардзейскага афіцэра, які ў час рэвалюцыі выехаў за мяжу, прайшоў пакутлівы шлях рускага эмігранта і ў канцы жыцця прыйшоў да разумення сваёй страшэннай, жудаснай памылкі. Імкненне загладзіць віну перад Радзімай прыводзіць яго спачатку ў рады барацьбітоў за вызваленне Іспаніі, а потым і на родную зямлю. У гэтым спектаклі раскрываліся сацыяльны канфлікт, шматграннасць жыцця, складаныя грамадскія і маральныя супярэчнасці часу. Пастаноўшчык і выканаўцы здолелі ўбачыць філасофскі сэнс аўтарскага мыслення, раскрыць метафарычнасць твора, гістарычную праўду, якая даследуецца драматургам на кантрасных супастаўленнях герояў і іх псіхалогіі. Спектакль прывабліваў эмацыянальным напружаннем, шчырасцю і ўзрушанасцю акцёрскай ігры. У ім найбольш выявіўся адметны стыль ігры Т. Кін-Камінскага, лаканізм выразных сродкаў, знешняя стрыманасць пры інтэнсіўным, напружаным унутраным жыцці персанажа, адчуванне ансамбля.

Акцёр стварыў шэраг разнастайных вобразаў, якія вызначаліся вернасцю лепшым традыцыям Купалаўскага тэатра. Гледачам запомніліся яго Іпаліт («Трэцяя патэтычная» М. Пагодзіна), Цырульнік («Забыты ўсімі» Назыма Хікмета), Кяміль («» У. Шэкспіра), Анастасіс («» ), Петушкоў («» Л. Талстога), Пухаў («Традыцыйны збор» В. Розава). Апошняя роля Т. Кін-Камінскага ў тэатры — Адольф Быкоўскі ў спектаклі «Паўлінка» Я. Купалы, у якой ён выходзіў на сцэну 135 разоў.

Акцёр пераканаўча і жыццёва спалучаў камедыйныя прыёмы з паглыбленнем у сацыяльную і псіхалагічную сутнасць персанажаў. Створаныя ім вобразы вызначаліся свежасцю і навізной трактовак, дакладнасцю і закончанасцю характараў. Тадэвуш Кін-Камінскі зрабіў значны ўклад у справу развіцця беларускай тэатральнай культуры.

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1947 года.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Акцёры тэатра Беларусі
Катэгорыя:Акцёры тэатра СССР
Ціхі белы Дунай

**«Ціхі Белы Дунай»** — папулярная балгарская маршавая песня ў гонар атрада Боцева і яго драматычнай пераправы праз Дунай з параходам «Радзецкі». Створаны на словы Івана Вазава і музыку Івана Караджава.

Аднайменная паэма была напісана Іванам Вазавым яшчэ ў 1876 годзе «…*пры першай вестцы аб адыходзе Бацёва пад Казладуем*…», як ён сам успамінае. Музыка напісана ў 1909 годзе . рэвалюцыянерам, грамадскім дзеячам і педагогам Іванам Караджавым, у той час як ён быў настаўнікам музыкі ў балгарскай сярэдняй школе для хлопчыкаў у Салоніках, за што падвяргаўся пераследам з боку турэцкіх уладаў.

Твор неўзабаве стаў адной з самых любімых балгарскіх патрыятычных песень, выкананых як ваенны марш.

Першапачаткова выконваецца ў 2-х мелодыях і са спевамі розных куплетаў. Арыгінальны тэкст — 22 вершы.

## Тэкст 
***Тэкст на балгарскай мове***

: *Тих бял Дунав се вълнува,*
::: *весело шуми*
:: *и «Радецки» гордо плува*
::: *по златни вълни.*

:: *Но кога се там съзирва*
::: *козлодуйски бряг,*
:: *в парахода рог изсвирва,*
::: *развя се байряк.*

:: *Млади български юнаци*
::: *явяват се там,*
:: *на чела им левски знаци,*
::: *в очите им плам.*

: *Гордо Ботев там застана*
::: *младият им вожд -*
:: *па си дума капитану,*
::: *с гол в ръката нож:*

:: *Аз съм български войвода,*
::: *момци ми са тез;*
:: *ний летиме за свобода,*
::: *кръв да леем днес.*

: *Ний летиме на България*
::: *помощ да дадем*
:: *и от тежка тирания*
::: *да я отървем.*

Катэгорыя:Маршы
Глостэршырскі ўніверсітэт

**Глостэршырскі ўніверсітэт** () — брытанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Глостэр.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт базуецца ў графстве Глостэршыр. Ён размешчаны ў трох кампусах, адзін у Глостэры і два ў Чэлтэнхеме. У сакавіку 2021 года універсітэт набыў памяшканні ў цэнтры горада Глостэра для новага кампуса, які павінен адкрыцца там у 2023 годзе.

Універсітэт з'яўляецца нядаўнім пераемнікам вялікай колькасці аб'яднаных, змененых і рэфармаваных устаноў дадатковай і вышэйшай адукацыі. Яго гісторыя налічвае амаль два стагоддзі. Універсітэт вядзе сваю самую раннюю гісторыю ад Чэлтэнхемскага механічнага інстытута ў 1834 годзе.

Універсітэт прапануе амаль 100 курсаў бакалаўрыяту і каля 57 курсаў аспірантуры ў васьмі школах.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Глостэр
Брайтанскі ўніверсітэт

**Брайтанскі ўніверсітэт** () — брытанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Брайтан.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт заснаваны на чатырох кампусах у Брайтане і Істбарне на паўднёвым узбярэжжы Англіі. Яго карані можна прасачыць з 1858 года, калі была адкрыта Брайтанская школа мастацтваў. Статус універсітэта вучэльня атрымала у 1992 годзе.

Універсітэт засяроджаны на прафесійнай адукацыі, прычым большасць ступеняў таксама прызнаюцца прафесійнымі арганізацыямі або прыводзяць да прафесійнай кваліфікацыі. Аснощныя прадметы ўключаюць фармацыю, машынабудаванне, экалогію, інфарматыку, матэматыку, архітэктуру, геалогію, сястрынскую справу, педагогику, спартыўныя навукі, журналістыку, крыміналістыку і бізнес. 

У ім навучаецца каля 18 000 студэнтаў і працуе каля 2 400 супрацоўнікаў.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Брайтан
Іван Караджаў (рэвалюцыянер)

**Іван Хрыстоў Караджаў** — балгарскі грамадскі дзеяч і рэвалюцыянер, дзеяч Унутранай македонскай рэвалюцыйнай арганізацыі, адзін з галоўных прыхільнікаў крыла Івана Міхайлава .
Кін-Камінскі

**Кін-Камінскі** — мужчынскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Тадэвуш Карлавіч Кін-Камінскі (1922—1968) — беларускі акцёр тэатра.
* Уладзімір Тадэвушавіч Кін-Камінскі (1950—1997) — беларускі акцёр тэатра і кіно.
Кхас

**Кхас** (саманазва: *खस*) — індаарыйскі народ у Непале і поўначы Індыі. Агульная колькасць (2022 г.) — 95 000 чалавек. 

Кхасамі часцяком называюць усіх носьбітаў непальскай мовы. 

Кхас упершыню ўзгадваюцца ў Махабхараце як племя з поўначы Індыйскага субкантынента, якое падтрымала бок Каўраваў. У сярэднявеччы яны насялялі сучасныя Утаракханд і захад Непала. У IX ст. ва Утарахандзе ўзнікла дзяржава на чале кхаскай дынастыі Кат'юры, якая да XII ст. падначаліла значныя тэрыторыі ад Кабула да Сікіма, але ў выніку распалася. 

У XI — XV ст. захад Непала і ўсход Утаракханда былі аб'яднаны іншай кхаскай дынастыяй Мала. Першапачаткова яе прадстаўнікі прытрымліваліся будызму. Але ў пачатку XIV ст. раджа Рыпу Мала прыняў індуізм. З XIII ст. вядомы запісы на мове кхас, якая стала асновай сучаснай непальскай мовы. У XVIII ст. канфедэрацыя дробных дзяржаў, што працягвалі кіравацца рознымі адгалінаваннямі дынастыі Мала, былі ўключаны ў склад дзяржавы Горкха. 

Традыцыйным заняткам кхас з'яўляецца качавая жывёлагадоўля. У нашы дні важнымі заняткамі, якія дазваляюць пашырыць заробкі, з'яўляюцца адыходніцтва, збор дзікіх лекавых раслін, гандаль дровамі. Большасць кхас Індыі і Непала адносяцца да бяднейшых, малаадукаваных пластоў насельніцтва. Тым не меней, кумаоні і непальцы звычайна адносяць іх да варны кшатрыяў. На самой справе, знутры кхас маецца ўнутраны каставы падзел. Захоўваюцца многія традыцыйныя перажыткі, у тым ліку дзіцячыя шлюбы.  

Фармальна вернікі спавядаюць індуізм. Аднак у пабытовым жыцці дамінуюць шаманісцкія звычаі. Важны рэлігійны звычай — ахвярапрынашэнні хатнім багам, якія асацыююцца з індуісцкімі багамі. 

  

## Спасылкі 
* John Whelpton, A Reading Guide to Nepalese History
* Khas of Chaudabisa
* Book The Khasas of Nepal
* The Khas people and oral history — NPHH Project

Катэгорыя:Народы Азіі
Катэгорыя:Народы Індыі
Катэгорыя:Народы Непала
Катэгорыя:Індаеўрапейскія народы
Мікола Алтухоў

**Мікола (Мікалай Аляксеевіч) Алтухоў** (нар. 2 снежня 1927) — беларускі пісьменнік, драматург, паэт.

З’яўляецца таксама аўтарам тэкстаў песень беларускіх савецкіх кампазітараў (Івана Кузняцова, Юрыя Семянякі, Ігара Лучанка і інш.).

## Бібліяграфія 
* Квяцісты паркаль : Аднаактовыя п’есы. — Мінск : Беларусь, 1964. — 32 с. : іл.
* Цвёрды арэшак : Сучасная казка ў 7 карц.з інтэрмедыямі. — Мн. : Беларусь, 1966. — 16 см. — (У рэпертуар маст.самадзейнасці). — 7000 экз. — 6к.
* Аднаактовыя камедыі. — Мінск : Дзяржвыд БССР, 1960. — 67 с.
* Выбух : драма ў 3 дзеях, 6 карцінах / Мікола Алтухоў, Мікола Гарулёў. — Мінск : Дзяржаўнае выдавецтва БССР, Рэдакцыя мастацкай літаратуры, 1959. — 80 с. : нотныя іл. ; 17 см. — З аўтографам М. Алтухова. — 5000 экз. — 1 р. 40 к.

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Драматургі XX стагоддзя
Катэгорыя:Паэты XX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Драматургі Беларусі
Бат-Спаўскі ўніверсітэт

**Бат-Спаўскі ўніверсітэт** () — брытанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Бат.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт мае галоўны кампус у Ньютан-парку, прыкладна за 5 на захад ад цэнтра горада Бат. Універсітэт мае іншыя кампусы ў горадзе Бат і адзін у Коршам-Корт у графстве Уілтшыр.

У жніўні 2005 года навучальная ўстанова атрымала поўны статус універсітэта, а раней была вядомая як Бацкі каледж вышэйшай адукацыі, а пазней - Бат-Спаўскі ўніверсітэцкі каледж.

Установа можа прасачыць свае карані ад заснавання Бацкай школы мастацтваў у 1852 годзе.

У 2005, 2006 і 2008 гадах універсітэт быў уключаны ў 10 лепшых сучасных брытанскіх універсітэтаў па версіі The Sunday Times на 8, 5 і 8 пазіцыях адпаведна. Універсітэт зноў стаў 8-м лепшым сучасным універсітэтам Вялікабрытаніі па версіі The Sunday Times у сваім універсітэцкім даведніку за 2016 год.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Бат
Бедфардшырскі ўніверсітэт

**Бедфардшырскі ўніверсітэт** () — брытанская дзяржаўная даследчая вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Бедфард.

## Агульная характарыстыка 
Бедфардшырскі ўніверсітэт мае кампусы ў графствах Бедфардшыр і Бакінгемшыр. Універсітэт мае карані з 1882 года, аднак ён атрымаў статус універсітэта ў 1993 годзе як Лутанскі ўніверсітэт. Універсітэт змяніў назву на сучасную ў 2006 годзе пасля зліцця Лутанскага ўніверсітэта і мясцовага кампуса Лестэрскага ўніверсітэта імя Сымона дэ Манфора.

Ён размеркаваны па пяці кампусах: ёсць тры ў Бедфардшыры (у Бедфардзе і Лутане) і два ў Бакінгемшыры (у Эйлсберы - для студэнтаў, якія вывучаюць медсястрынства і акушэрства, і ў Мілтан-Кейнс). Ён таксама дзейнічае ў Лондане і Бірмінгеме.

Універсітэт заняў восьмае месца ў Вялікабрытаніі ў Зялёнай лізе ў 2019 годзе і атрымаў плацінавую нагароду "Eco Campus" у 2020 годзе.

Універсітэт мае яркую і касмапалітычную студэнцкую супольнасць, якая ўключае больш за 20 000 студэнтаў з больш чым 100 краін, якія навучаюцца ў супрацоўніцтве з 40 акадэмічнымі партнёрамі як у Вялікабрытаніі, так і за мяжой. Больш за 40 % яго студэнтаў паходзяць з сем'яў, якія не вучыліся ў вышэйшай школе. Каля 70 % - гэта дарослыя людзі, якія вярнуліся да працягу ўласнай адукацыі, і больш за палову - чарнаскурыя або этнічныя меншасці.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Бедфард
Унутраная македонска-одрынская рэвалюцыйная арганізацыя

**Унутраная македонска-адрынская рэвалюцыйная арганізацыя** (балг . *Вътрешна македоно-одринска революционна организация*) — нацыянальна-вызваленчая рэвалюцыйная арганізацыя, якая дзейнічала ў Македоніі і Адрынскай Фракіі ў 1893—1919 гады.

Катэгорыя:Ірэдэнтызм
Борнмуцкі ўніверсітэт мастацтваў

**Борнмуцкі ўніверсітэт мастацтваў** () — брытанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Пул.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт спецыялізуецца на мастацтве, перформансе, дызайне і медыях. Раней ён быў вядомы як Борнмуцкі ўніверсітэцкі каледж мастацтваў і Борнмуцкі інстытут мастацтваў і з'яўляецца домам для Борнмуцкай кінашколы.

Універсітэт быў узнагароджаны залатой прэміяй у 2017 на "Teaching Excellence Framework", урадавай ацэнцы якасці навучання студэнтаў у універсітэтах і іншых установах вышэйшай адукацыі ў Англіі. Гэтая ўзнагарода адзначыла высокі ўзровень прафесійнай занятасці выпускнікоў.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Пул (Англія)
Борнмуцкі ўніверсітэт

**Борнмуцкі ўніверсітэт** () — брытанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Борнмут.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт быў заснаваны ў 1992 годзе; аднак вытокі яго папярэдніка ўзыходзяць да пачатку 1900-х гадоў.

У цяперашні час ва ўніверсітэце навучаецца больш за 16 000 студэнтаў, у тым ліку больш за 3 000 замежных студэнтаў. Універсітэт прызнаны за сваю працу ў медыя-індустрыі. Выпускнікі ўніверсітэта працавалі над шэрагам галівудскіх фільмаў, у тым ліку «Гравітацыя», якая была ўзнагароджана «Оскарам» за дасягненні ў галіне візуальных эфектаў на 86-й цырымоніі ў 2015 годзе.

У 2017 годзе ўніверсітэт атрымаў срэбны рэйтынг у праграме "Teaching Excellence Framework", дзяржаўнай ацэнкі якасці бакалаўрыяту ва ўніверсітэтах і іншых установах вышэйшай адукацыі ў Англіі.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Борнмут
Хрыста Татарчоў

**Хрыста Нікалаў Татарчоў** ( , Рэсен, Асманская імперыя (суч. Рэспубліка Паўночная Македонія) —  (Турын, Італія) — балгарскі рэвалюцыянер, удзельнік балгарскага нацыянальна-вызваленчага руху ў Македоніі, адзін з заснавальнікаў УМАРА.

Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Балгарыі
Кентэрберыйскі ўніверсітэт Царквы Хрыстовай

**Кентэрберыйскі ўніверсітэт Царквы Хрыстовай** () — брытанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Кентэрберы.

## Агульная характарыстыка 
Заснаваны як каледж Англіканскай царквы для падрыхтоўкі настаўнікаў у 1962 годзе, ён атрымаў статус універсітэта ў 2005 годзе.

Універсітэт хутка развіваўся з моманту свайго стварэння ў 1962 годзе і зараз налічвае каля 15 000 студэнтаў, якія базуюцца па ўсім Кенце ў Кентэрберы, Медуэй і Танбрыдж-Уэлс. Акрамя таго, што універсітэт з'яўляецца буйнейшым цэнтрам вышэйшай адукацыі ў Кенце для дзяржаўных службаў - у прыватнасці, падрыхтоўкі настаўнікаў, аховы здароўя і сацыяльнага абслугоўвання і экстранай дапамогі - універсітэт таксама прапануе акадэмічныя і прафесійныя праграмы, уключаючы доктарскія і навуковыя ступені ў галіне мастацтваў, гуманітарных і сацыяльных і прыкладных навук. Універсітэт таксама развівае свой партфель курсаў з інжынерыі і медыцыны. Універсітэт супрацоўнічае з прамысловасцю і прадпрыемствамі на паўднёвым усходзе Англіі, каб распрацаваць свае курсы і працуе ў партнёрстве з Кенцкім універсітэтам над развіццём медыцынскай школы.

Універсітэт з'яўляецца членам Савета царкоўных універсітэтаў і каледжаў Вялікабрытаніі.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Кентэрберы