open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ФК Портсмут

«**Портсмут**» () — англійскі футбольны клуб з горада Портсмута. Заснаваны 5 красавіка 1898 года, хатнія матчы праводзіць на стадыёне «Фратан Парк». «Портсмут» двойчы ў сваёй гісторыі станавіўся чэмпіёнам Англіі ў 1949 і 1950 гадах. Акрамя таго, на ліку клуба маецца дзве перамогі ў Кубку Англіі ў 1939 і 2008 гадах.

«Портсмут» толькі аднойчы браў удзел у еўрапейскіх спаборніцтвах, гэта значыць у Кубку УЕФА 2008—2009 гадоў, што было вынікам перамогі ў фінале Кубка Англіі ў 2008 годзе. У гэты перыяд за клуб выступалі футбалісты з досведам гульні за нацыянальную зборную Англіі, як Глен Джонсан, Джэрмейн Дэфо, Пітэр Краўч, Дэвід Джэймс і Сол Кэмпбел. У перыяд з 2003 па 2010 гады клуб выступаў у Прэм’ер-Лізе. Аднак, справы пагоршыліся ў 2010–2013 гадах, калі клуб двойчы падпадаў пад вонкавае кіраванне праз высокую запазычанасць. У выніку клуб быў вымушаны адправіцца ў Другую лігу, што з'яўлялася самай нізкага лігай, у якой браў удзел клуб пасля сезона 1979—1980 гадоў. Клуб быў выратаваны ад ліквідацыі пасля таго як быў куплены арганізацыяй заўзятараў *Pompey Supports Trust*. Гэта зрабіла «Портсмут» самым буйным футбольным клубам, які знаходзіўся пад кіраваннем заўзятараў клуба. 3 жніўня 2017 года клуб быў прададзены кампаніі *Tornante Company*, інвестыцыйнай кампаніі, якая належыць былому генеральнаму дырэктару кампаніі «Дысней» Майклу Эйснеру.

## Дасягненні 
* **Чэмпіянат Англіі**
** Чэмпіён: **2** (1949, 1950)
* **Кубак Англіі**
** Пераможца: **2** (1939, 2008)
** Фіналіст: **3** (1929, 1934, 2010)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт клуба

Катэгорыя:Портсмут
Катэгорыя:Футбольныя клубы Англіі
Воблачныя гульні

**Воблачныя гульні** (таксама **гульні па запыце**, **стрымінг відэагульняў**) — гэта форма відэагульняў, пры якой гульня цалкам запускаецца на серверы ў Інтэрнэце — «у воблаку» — у адрозненне ад традыцыйнага спосабу запуску гульні на прыладзе карыстальніка.

Воблачныя гульні працуюць падобна да дыстанцыйных працоўных сталоў (): гульні захоўваюцца і запускаюцца дыстанцыйна на абсталяванні пастаўшчыка паслугі, а на прыладу гульца перадаюцца відэа і гук праз кліенцкую праграму. Кліенцкая праграма апрацоўвае сігналы з прылад уводу гульца, якія адпраўляюцца назад на сервер і апрацоўваюцца ў гульні.

Перавагай воблачных гульняў з’яўляецца магчымасць запуску гульні на недарагім абсталяванні. Таксама воблачныя гульні можна прапанаваць на вялікай колькасці платформ адначасова — не толькі на гульнявых прыстаўках і камп’ютарах, але і на смартфонах, планшэтах і лічбавых медыяплэерах.

Воблачныя гульнявыя сэрвісы патрабуюць высокай якасці відэа і таму залежаць ад надзейнага хуткаснага падключэння да Інтэрнэту з нізкай затрымкай. Затрымка паміж уводам карыстальніка і яго вынікам на экране моцна ўплывае на гульнявы працэс, асабліва ў дынамічных гульнях (напрыклад, шутарах і файтынгах).

## Вядомыя сэрвісы 
* Amazon Luna
* GeForce Now
* Google Stadia
* PlayStation Now
* Xbox Cloud Gaming

## Крыніцы 
Катэгорыя:Воблачныя вылічэнні
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні
Юзаф Сцыпіён (сын Ігнацыя)

**Юзаф Сцыпіён дэ Кампа** (пам. ) — ураднік ВКЛ, староста лідскі.

## Біяграфія 
З роду Сцыпіёнаў, сын Ігнацыя. Лідскі стараста з 23 мая 1787 па 6 мая 1794 года.

Пасля смерці бацькі атрымаў «Шчучынскія добра» і Лідскае староства. У часы падзелаў Рэчы Паспалітай яшчэ да афіцыйнага абвяшчэння паўстання Тадэвуша Касцюшкі арганізаваў у сваім маёнтку Сукурчы каля Ліды патаемную прысягу шляхты. За гэта ў 1794 годзе Шчучын быў разрабаваны расійскім атрадам князя Цыцыянава. Пасля паражэння паўстання Юзаф Сцыпіён цалкам адышоў ад справаў ды хутка памёр.

Быў жанаты з Тарэзай Друцкай-Любецкай, дачкой пінскага кашталяна князя Францішка Друцкага-Любецкага. Ад гэтага шлюбу нарадзілася адзіная дачка Марыя (1793—1876), якую маці ў 1807 годзе выдала замуж за свайго брата Францішка Ксаверыя Друцкага-Любецкага, будучага міністра фінансаў Царства Польскага і расійскага сенатара.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Лаўрэш Л.* Урады, ураднікі і старасты лідскія // Лідскі летапісец. 2021. — № 2(94). — С. 30-54.

Катэгорыя:Старосты лідскія
Юзаф
Бэн Фостэр

**Бэн Фо́стэр** (; нар. , Лімінгтан-Спа, Англія) — колішні англійскі футбаліст, брамнік. Правёў восем матчаў за нацыянальную зборную Англіі.

## Кар’ера 
### Клубная 
Фостэр пачаў сваю футбольную кар’еру ў клубе «Расінг Уорык» у 2000 годзе, дзе правёў сезон, перш чым ён далучыўся да «Сток Сіці» 25 красавіка 2001 года пасля таго, як яго заўважыў скаўт Колін Добсан. У час свайго знаходжання ў «Стоку», Фостэр гуляў па арэндах у клубах «Брыстал Сіці», «Кідэрмінстэр Гарыерз» і «Рэксем». У чэрвені 2003 года Бэн атрымаў траўму крыжападобных звязкаў падчас гульні ў тэніс са сваім братам, што стала прычынай знаходжання брамніка па-за футболам на працягу шасці месяцаў.

Пры гульні за «Рэксем» Фостэр быў заўважаны трэнерам «Манчэстэр Юнайтэд» Алексам Фергюсанам. «Юнайтэд» некалькіх гадоў шукаў брамніку на змену Петэру Шмейхэлю, і Фергюсан вырашыў зрабіць стаўку на маладога Фостэра, выкупіўшы іграка за 1 млн фунтаў стэрлінгаў.

З'яўляючыся не падрыхатваным да выступаў за першую каманду клуба Бэн быў аддадзены ў арэнду ў «Уотфард» 1 жніўня 2005 года, з разлікам на два сезоны. Бену не знаходзілася месца ў складзе «Юнайтэд», бо брамнікам нумар адзін у клубе быў Эдвін ван дэр Сар, а пасля падпісання манкунеанцамі яшчэ і Томаша Кушчака, месца для Фостэра зусім не засталося.

Фостэр падпісаў трохгадовы кантракт з клубам Прэм’ер-Лігі «Бірмінгем Сіці» 19 мая 2010 года. Клуб шукаў замену Джо Харту, які правёў выдатны сезон 2009—2010 гадоў у «Бірмінгеме» падчас знаходжання ў клубе на правах арэнды. 29 ліпеня 2011 года Бэн Фостэр далучыўся да «Вест Бромвіч Альбіён» на правах арэнды, але пасля сезону перайшоў у клуб ужо на сталай аснове.

### Міжнародная 
Першы выклік у зборную Англіі Фостэр атрымаў у 2006 годзе, калі зборная пад кіраўніцтвам Стыва Макларэна гуляла супраць зборнай Грэцыі, аднак Бэн не прыняў удзелу ў гэтай сустрэчы. Свой дэбютны матч за зборную Бэн правёў 7 лютага 2007 года ў таварыскай гульні супраць зборнай Іспаніі, што завяршылася паражэннем англічанін з лікам 1:0.

## Дасягненні 
**«Манчэстэр Юнайтэд»**:
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі: 2009, 2010

**«Бірмінгем Сіці»**:
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі: 2011

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйным сайце «Бірмінгем Сіці»
* Статыстыка на Soccerbase

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Футбалісты Англіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Англіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Брысталь Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Кідэрмінстэр Гарыерз
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэксем
Катэгорыя:Ігракі ФК Манчэстэр Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Уотфард
Катэгорыя:Ігракі ФК Бірмінгем Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Вест Бромвіч Альбіён
Джэрмейн Дэфо

**Джэрмейн Колін Дэфо** (; нар. , , Англія) — былы англійскі футбаліст, нападнік. Мае на сваім рахунку матчы ў складзе нацыянальнай зборнай Англіі.

## Кар’ера 
### Клубная 
Джэрмейн пачаў кар’еру ў клубе «Чарлтан Атлетык» ва ўзросце 14 гадоў. Адтуль, у 1999 годзе, Дэфо перайшоў у клуб «Вест Хэм Юнайтэд». Аднак там ён не здолеў прабіцца ў аснову і быў аддадзены ў арэнду ў клуб «Борнмут». У 2000 годзе Дэфо дэбютаваў у складзе «Вест Хэма», а затым здолеў дамагчыся месца ў асноўным складзе каманды. У 2004 годзе Дэфо перайшоў у «Тотэнхэм Хотспур», дзе правёў 5 гадоў, перш чым адправіўся ў арэнду ў клуб «Портсмут», а затым падпісаў з гэтай камандай кантракт. У студзені 2009 года Дэфо вярнуўся ў «Тотэнхэм». 22 лістапада 2009 года ў матчы супраць «Уіган Атлетык» увайшоў у гісторыю Прэм’ер-лігі як трэці футбаліст, які дамогся пента-трыку ў галоўным спабоніцтве краіны. Да яго падобнае атрымлівалася толькі Эндзі Коўлу і Алану Шырэру.

9 верасня 2010 года Дэфо атрымаў траўму звязкаў галенастопа, з-за чаго выбыў са строю на 3 месяцы. 8 лістапада 2012 года Дэфо аформіў хет-трык у браму «Марыбора», забіўшы тым самым 126-й гол за «Тотэнхэм Хотспур», які дазволіў цёмнаскураму снайперу абыйсці ў спісе лепшых бамбардзіраў «шпораў» легендарнага Тэдзі Шэрынгема.

### Міжнародная 
За зборную Англіі Дэфо дэбютаваў у сакавіку 2004 года ў матчы супраць зборнай Швецыі. 23 чэрвеня 2010 года забіў адзіны мяч у сустрэчы супраць зборнай Славеніі, які дазволіў англічанінам прабіцца ў 1/8 фіналу чэмпіянату свету 2010 года.

## Дасягненні 
**«Тотэнхэм Хотспур»**:
* Уладальнік Кубку футбольнай лігі: 2008

**«Рэйнджэрс»**:
* Чэмпіён Шатландыі: 2021

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Профіль на афіцыйным сайце «Тотэнхэм Хотспур»
* Статыстыка на сайце Soccerbase
* Профіль на сайце footballdatabase.com

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лондане
Катэгорыя:Футбалісты Англіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Англіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Вест Хэм Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Борнмут
Катэгорыя:Ігракі ФК Тотэнхэм Хотспур
Катэгорыя:Ігракі ФК Портсмут
Катэгорыя:Ігракі ФК Таронта
Катэгорыя:Ігракі ФК Сандэрленд
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэйнджэрс Глазга
Рыкі Ламберт

**Ры́чард «Ры́кі» Ла́мберт** (; нар. , , Англія) — англійскі футбаліст, нападнік нацыянальнай зборнай Англіі.

## Біяграфія 
### Клубная кар’ера 
Рыкі пачаў кар’еру ў клубе «Блэкпул», згуляў за каманду ўсяго тры матчы. Затым перайшоў у клуб «Маклсфілд Таўн» як вольны ігрок. У форме гэтага клуба ён з'яўляўся 44 разы і забіў 8 мячоў. У чэрвені 2002 года ён быў прададзены за рэкордныя 300 тысяч фунтаў у «Стокпарт Каўнці». За гэты клуб ён правёў 98 матчаў і забіў 18 мячоў. Пасля таго, як трэнер каманды расчараваўся ў ім, Рыкі перайшоў у «Рочдэйл» у лютым 2005 года як вольны ігрок.

У складзе «Рочдэйла» Ламберт з'явіўся 64 разы, забіўшы 28 галоў. Затым ён падпісаў кантракт з «Брыстал Роверс», гэта адбылося 31 жніўня 2006 года, у апошні дзень заявачнай кампаніі. Сума кантракту склала 200 тысяч фунтаў, на тэрмін у тры гады. 8 верасня 2008 года Ламберт падпісаў новы трохгадовы кантракт з клубам да лета 2011 года.

10 жніўня 2009 года перайшоў у «Саўтгемптан». Сума трансферу склала 1 млн фунтаў. 15 жніўня ў матчы супраць «Хадэрсфілд Таўн» Ламберт дэбютаваў за новую каманду. У гэтай жа сустрэчы ён забіў свой першы гол за клуб. Рыкі адгуляў ва ўсіх матчах першынства і забіў 36 мячоў ва ўсіх турнірах, стаўшы найлепшым бамбардзірам каманды. У другім сезоне, забіўшы 21 гол, Ламберт дапамог «Саўтгемптану» выйсці ў Чэмпіёншып. У канцы 2011 года клуб падоўжыў пагадненне з нападнікам да 2014 года. У новым сезоне Рыкі за сезон забіў 27 галоў, што дазволіла «святым» выйсці ў Прэм’ер-лігу. 19 жніўня дэбютаваў за клуб у Прэм’ер-лізе ў гульні супраць «Манчэстэр Сіці». У гэтай сустрэчы Ламберт забіў адзін з галоў. У найвышэйшай лізе англійскага футболу Рыкі працягваў забіваць за клуб. Пры гэтым за ўвесь час, што Ламберт гуляў за «святых» ён забіў 34 пенальці запар без промахаў, што з'яўляецца своеасаблівым рэкордам сярод футбалістаў. Падчас выступаў за «Саўтгемптан» Рыкі быў адным з лідараў клуба.

2 чэрвеня 2014 года Ламберт афіцыйна стаў футбалістам «Ліверпула» пасля праходжання медыцынскага агляду, падпісаўшы двухгадовы кантракт. Сума трансферу склала 4 млн фунтаў.

### Міжнародная кар’ера 
8 жніўня 2013 года Рыкі Ламберт упершыню быў выкліканы да складу зборнай Англіі ва ўзросце 31, у той жа дзень, яго жонка нарадзіла яму трэцяе дзіця, дачку Белу. Праз шэсць дзён ігрок забіў у дэбютным матчы сваім першым дотыкам у матчы супраць зборнай Шатландыі пасля 2 хвілін і 43 секунд пасля выхаду на замену Уэйну Руні. 12 мая 2014 года Ламберт быў уключаны ў склад зборнай на чэмпіянат свету 2014 года.

## Дасягненні 
**«Саўтгемптан»**:
* Уладальнік Трафея футбольнай лігі: 2010

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйным сайце «Брыстал Роверс»
* Статыстыка на Soccerbase

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Футбалісты Англіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Англіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Блэкпул
Катэгорыя:Ігракі ФК Маклсфілд Таўн
Катэгорыя:Ігракі ФК Стокпарт Каўнці
Катэгорыя:Ігракі ФК Рочдэйл
Катэгорыя:Ігракі ФК Брысталь Роверс
Катэгорыя:Ігракі ФК Саўтгемптан
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліверпул
Катэгорыя:Ігракі ФК Вест Бромвіч Альбіён
Катэгорыя:Ігракі ФК Кардыф Сіці
Энтані Гордан

**Энтані Гордан** (; нар. ) — англійскі футбаліст, нападнік клуба «Ньюкасл Юнайтэд» і нацыянальнай зборнай Англіі. Вядомы сваім хуткаснымі здольнасцямі, галавымі навічкамі і дрыблінгам.

## Кар’ера 
### Клубная 
Займаўся ў акадэміях «Ліверпула» і «Эвертана». Дэбютаваў у складзе апошняй з памянёных каманд 6 снежня 2017 года ў матчы Лігі Еўропы супраць кіпрскага «Апалона». 18 студзеня 2020 года Гордан дэбютаваў у Прэм’ер-лізе, выйшаўшы на замену ў матчы супраць «Вест Хэм Юнайтэд» (1:1). Пачаў часцей гуляць у складзе клуба з сезона 2021—2022 гадоў. Свой першы гол у англійскім першынстве забіў 2 студзеня 2022 года ў матчы супраць «Брайтан энд Хоўв Альбіёна». У маі быў названы найлепшым маладым іграком года каманды з боку прыхільнікам клуба. Падчас летняга трансфернага акна 2022 года яго звязвалі з «Чэлсі». Падчас студзеньскага трансфернага акна Sky Sports паведамляла, што Гордан не з'явіўся на трэніроўкі, каб прымусіць кіраўніцтва каманды даць дазвол на яго пераход у «Ньюкасл Юнайтэд».

29 студзеня 2023 года Гордан далучыўся да «Ньюкасл Юнайтэд» згодна з доўгатэрміновай дамовай. Сума трансферу, як паведамляла BBC Sport, першапачаткова складала 40 мільёнаў фунтаў стэрлінгаў з патэнцыйным бонусам. У новай дружыне паклаў пачатак кар’еру 4 лютага, выйшаўшы на замену на 69-й хвіліне ў хатнім нічыйным матчы супраць «Вест Хэм Юнайтэд» (1:1).

### Міжнародная 
У складзе нацыянальнай зборнай Англіі дэбютаваў 23 сакавіка 2024 года ў таварыскім матчы супраць зборнай Бразіліі. Быў абраны ў склад зборнай на чэмпіянат Еўропы 2024 года. Першым голам у складзе нацыянальнай каманды адзначыўся 17 лістапада таго ж года ў матчы супраць зборнай Ірландыі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Футбалісты Англіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Англіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Эвертан
Катэгорыя:Ігракі ФК Прэстан Норт Энд
Катэгорыя:Ігракі ФК Ньюкасл Юнайтэд
Олі Уоткінз

**Олівер Джордж Артур Уоткінз** (; нар. ) — англійскі футбаліст, нападнік «Астан Віла» і нацыянальнай зборнай Англіі.

## Кар’ера 
### Клубная 
Уоткінз ёсць выхаванцам акадэміі «Эксэтэр Сіці». У складзе каманды і дэбютаваў у Другой лізе ў матчы сезона 2013—2014 гадоў супраць «Гартэлпул Юнайтэда». 8 снежня 2014 года нападнік на час арэнды далучыўся да нялігавага клуба «Уэстан-сьюпер-Мер», дзе цягам апошняй часткі сезону здолеў уключыць 10 галоў за 24 матчы. Па вяртанні з арэнды Уоткінзу было цяжка змагацца за месца ў складзе, у выніку чаго свой першы матч сезону згуляў у канцы кастрычніка, а ў пачатковым складзе першы раз з’явіўся 6 снежня на дэванскім дэрбі супраць клуба «Плімут Аргайл». Да сакавіка 2016 года ігрок, нарэшце, здабыў месца ў першай адзінаццатцы. Наступны сезон футбаліст быў адным з ключавых.

18 ліпеня 2017 года Уоткінз далучыўся да клуба з Чэмпіёншыпа «Брэнтфарда» паводле працоўнай угоды на чатыры гады. Паводле чутак за гэта падпісанне брэнтфардцы выклалі каля 1,8 мільёнаў фунтаў стэрлінгаў. Свой першы гол у новай камандзе нападнік забіў 8 жніўня падчас іх матчу першага раўнду Кубка лігі супраць «Уімблдану». Праз два гады Уоткінз склаў новы кантракт з клубам, які меўся доўжыцца чатыры гады.

9 верасня 2020 года Уоткінз далучыўся да клуба Прэм’ер-лігі «Астан Вілы», склаўшы пяцігадовы кантракт. Бірмінгемцы выдаткавалі 28 мільёнаў фунтаў стэрлінгаў. «Эксэтэр Сіці» зарабіў на гэтым трансферы 4 мільёны фунтаў стэрлінгаў і яшчэ 750 тысяч фунтаў. 15 верасня згуляў у кашулі новага клуба ў матчы Кубка лігі, а праз шэсць дзён паклаў пачатак выступы ў найвышэйшай лізе Англіі ў матчы супраць «Шэфілд Юнайтэда». 4 кастрычніка ігрок тройчы ўключыў мячы ў браму «Ліверпулу» ў хатнім пераможным матчы, які скончыўся з лікам 7:2. 25 лютага 2023 года Уоткінз забіў гол у сваім пятым запар матчы Прэм’ер-лігі, стаўшы першым іграком «Астан Вілы», які здолеў дасягнуць такога паказчыка. Сезон 2023—2024 гадоў англічанін скончыў з 19 галамі ў Прэм’ер-лізе на сваім рахунку.

### Міжнародная 
18 сакавіка 2021 года Уоткінз быў уключаны ў склад зборнай Англіі Гарэтам Саўтгейтам на адборачныя матчы да чэмпіянату свету 2022 года супраць зборных Сан-Марына, Албаніі і Польшчы. 25 сакавіка нападнік дэбютаваў у зборнай, выйшаўшы на замену ў другім тайме ў матчы супраць зборнай Сан-Марына на Уэмблі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Футбалісты Англіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Англіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Эксэтэр Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Уэстан-сьюпер-Мер
Катэгорыя:Ігракі ФК Брэнтфард
Катэгорыя:Ігракі ФК Астан Віла
Іржы Поліўка

**І́ржы По́ліўка** (; , Энс — , ) — выбітны чэшскі філолаг-славіст, этнограф, педагог, адзін з заснавальнікаў славянскай параўнальнай фалькларыстыкі. Прафесар славянскай філалогіі Карлавага ўніверсітэта, член-карэспандэнт Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук.

## Біяграфія 
У 1868—1876 навучаўся ў гімназіі ў Празе, пасля скончыў філасофскі факультэт Карлавага ўніверсітэта (1880), слухаў лекцыі па стапаславянскай мове і палеаграфіі ў Заграбскім універсітэце. У 1882 у Вене атрымаў ступень доктара філасофіі.

Слухаў лекцыі ў Празе і Заграбе, падарожнічаў па славянскіх землях, займаўся рукапісамі ў пецярбургскіх і маскоўскіх бібліятэках. Прыхільнік тэорыі міграцыі (запазычання) Тэадора Бенфея. Прафесар славянскай філалогіі Пражскага ўніверсітэта. Член-карэспандэнт Санкт-Пецярбургскай АН з 1 снежня 1901 па аддзяленні рускай мовы і славеснасці.

## Працы 
* «Paläographische, grammatische und kritische Eigenthümlichkeiten in dem Makedonischen Praxapostolus» («Archiv für slav Phil.», X);
* даследаванні пра Нікадзімава Евангелле ў славянскіх літаратурах («Časop. Česk. Mus.», 1890—1891);
* артыкулы пра Шафарыка, Грыбаедава, Пыпіна;
* параўнальныя даследаванні казачных сюжэтаў у славянскіх народаў; іхнім сінтэзам з'яўляюцца буйныя сачыненні «О srovnávnacím studiu tradic lidových» і «Pohádkoslovné Studie» (Прага, 1904).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Навуковы слоўнік Ота 
* Акадэмічны бюлетэнь  Акадэміі навук Чэхіі
* Профіль  на старонцы Расійскай Акадэміі навук
* Вялікая савецкая энцыклапедыя 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:літаратуразнаўцы Чэхіі
Катэгорыя:мовазнаўцы Чэхіі
Катэгорыя:публіцысты Чэхіі
Катэгорыя:Славісты Чэхіі
Катэгорыя:філолагі Чэхіі
Катэгорыя:этнографы Чэхіі
Катэгорыя:Балканісты
Катэгорыя:Багемісты
Катэгорыя:Балгарысты
Катэгорыя:Паланісты
Катэгорыя:Палеаславяністы
Катэгорыя:русісты
Катэгорыя:Славакісты
Катэгорыя:Украіністы
Катэгорыя:Палеографы
Катэгорыя:члены-карэспандэнты Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук
2к17

**2к17** — перыяд у гісторыі моладзі Расіі і часткі постсавецкай прасторы другой паловы 2010-х гадоў, пік якога прыйшоўся на 2017—2018 гады.

## Этымалогія 
У «2к17» літара «К» замяняе лічбу 0, «К» — слова *«kilo-»*, што ў грэчаскай мове азначае «тысяча».

## Мода 
Моладзевае медыя MCUniverse паказала, што мода перыяду характарызавалася эклектыкай і гіперстылем, калі людзі змешвалі розныя стылі і эпохі.

## Настальгія і ацэнкі 
У 2024—2025.

На думку медыя MCUniverse, настальгія выклікана тым, што гэта быў час адноснай прастаты і навізны. Інтэрнэт быў яшчэ не так перагружаны інфармацыяй, сацыяльныя сеткі не былі такімі камерцыялізаванымі. Новасібірскае інтэрнэт-выданне НГС прывяло меркаванне, што яе прычына крыецца ў бесклапотнасці. Многія з настальгуючых тады былі школьнікамі, для якіх *«галоўныя задачы былі ў асноўным пайсці паслухаць музыку на ўсю вуліцу, паараць любімы куплет, ды падумаць, у каго рэч файней»*.

Мікіта Прункоў з медыя «Постньюс» у 2024 годзе пісаў, што настолькі разнастайнай і свабоднай расійская поп-культура будзе няхутка, паколькі змянілася сусветная палітычная сітуацыя. На яго думку, масавая культура за гэтыя гады страціла самабытнасць і арганіку, «нярэдка спатыкаючыся аб аскепкі мінулага поспеху».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:2017 год у культуры і мастацтве
Тэкстыльная прамысловасць

**Тэкстыльная прамысловасць** — галіна лёгкай прамысловасці, якая ахоплівае перапрацоўку натуральных (лён, воўна, бавоўна) і сінтэтычных валокнаў у пражу, выраб тканін, трыкатажу, а таксама гатовай тэкстыльнай прадукцыі (адзенне, бялізна, тэхнічныя тканіны і інш.).

## Гісторыя і сучасны стан тэкстыльнай прамысловасці Беларусі 
Тэкстыльная вытворчасць на тэрыторыі Беларусі вядома з даўніх часоў. З развіццём рамеснай і фабрычнай вытворчасці галіна займела ўсё больш важнае значэнне ў эканоміцы рэгіёна. У XIX—XX стагоддзях пачалося стварэнне буйных прадпрыемстваў, у тым ліку льнокамбінатаў і баваўняных фабрык, што спрыяла фарміраванню індустрыяльнай базы тэкстыльнай прамысловасці.

Сёння тэкстыльная прамысловасць застаецца важным сектарам беларускай эканомікі, забяспечваючы працай дзясяткі тысяч чалавек і выпускаючы шырокі асартымент прадукцыі. Асноўныя цэнтры вытворчасці — Віцебск, Орша, Магілёў, Гомель і Баранавічы. Прадпрыемствы галіны імкнуцца да павышэння якасці, пашырэння асартыменту і развіцця ўласных брэндаў.

## Асноўныя галіны 
* Перапрацоўка сыравіны — вытворчасць пражы з лёну, бавоўны, воўны і сінтэтычных валокнаў.
* Ткацтва — выраб тканін з натуральных і сінтэтычных валокнаў.
* Трыкатажная вытворчасць — вытворчасць трыкатажных вырабаў і тканін.

## Гл. таксама 
* Лёгкая прамысловасць
* Эканоміка Беларусі
* Прамысловасць Беларусі

## Спасылкі 
* Міністэрства прамысловасці Рэспублікі Беларусь 
* Канцэрн «Беллегпрам» 

Катэгорыя:Прамысловасць Беларусі
Катэгорыя:Тэкстыльная прамысловасць
Сукурчы

**Сукурчы** — колішняе паселішча ў Лідскім раёне, на левым беразе ракі Крупка (прыток Дзітвы).

## Гісторыя 
Вядома, што ў 1690 годзе двор Сукурчы ў Лідскім дэканаце належаў пані Сцыпіён, удаве Андрэя Сцыпіёна дэль Кампа і меў 6 дымоў.

У XVIII ст. Сукурчы належалі да Лідскага староства. Гэтымі землямі валодаў староста лідскі Ян Сцыпіён (1713—1720). Затым Сукрчы ад бацькі атрымаў сын Юзаф Сцыпіён, таксама староста лідскі (пам. 1743). Захаваўся інвентар маёнтка 1759 года.

У другой палове XVIII ст. Сукурчамі валодаў род Нарбутаў. Вопіс парафій Лідскага дэканата ў 1784 годзе згадвае двор і вёску Сукурчы на летні захад за мілю ад Ліды. Дарога з Мыта на Вільню цягнулася паўз Сукурчы і Крупава, далей цераз рэчку Крупку на Жырмуны.

Староста лідскі Юзаф Сцыпіён (сын Ігнацыя) напярэдадні абвяшчэння паўстання Тадэвуша Касцюшкі 1794 года арганізаваў у сваім маёнтку Сукурчы патаемную прысягу шляхты. Пасля паражэння паўстання Юзаф Сцыпіён цалкам адышоў ад справаў ды хутка памёр.

Двор Сукурчы зафіксаваны на расійскіх картах XIX стагоддзя, цэнтр вясковай акругі. Маёнтак Пілецкай згадваецца сярод памешчыцкіх сядзіб у 1860 годзе.

Апошні ўладальнік маёнтка Вітольд Пілецкі прыехаў сюды ў 1920 годзе і пражыў тут да пачатку Другой сусветнай вайны. Да таго маёнтак належаў яго бабулі. Згодна польскаму перапісу насельніцтва 1921 года ў фальварку Сукурчы было 5 дамоў і 27 жыхароў.

Пасля вайны маёнтак дашчэнту разбураны.

## Вядомыя асобы 
* Войцех Нарбут (1762—1837) — пісьменнік, каралеўскі шамбялян, пасол Чатырохгадовага Сойма. 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Лідскага раёна
Патрыятычны хакінг

**Патрыятычны хакінг** () — дзейнасць асобных асоб або груп, якія ажыццяўляюць кібератакі ад імя сваёй краіны, часта рухомыя нацыяналістычнымі або палітычнымі перакананнямі. Гэтыя дзеянні могуць быць санкцыянаваны дзяржавай, падтрыманы ёй ускосна або ажыццяўляцца незалежна ад афіцыйных структур.

## Прыклады 
Адным з найбольш вядомых эпізодаў, якія прыпісваюцца патрыятычным хакерам, сталі кібератакі на Эстонію ў 2007 годзе. Падставай паслужыла выклікаўшае рэзананс у Расіі рашэнне эстонскага ўрада перанесці помнік савецкім воінам. У выніку атакі былі выведзены са строю вэб-сайты дзяржаўных устаноў, банкаў і СМІ.

Патрыятычны хакінг таксама назіраецца ў кантэксце канфліктаў паміж Індыяй і Пакістанам, Кітаем і Тайванем, , Ізраілем і шэрагам мусульманскіх краін. У гэтых выпадках дзеянні хакераў, не заўсёды злучаныя з дзяржавай наўпрост, суправаджаюць або дапаўняюць традыцыйныя формы супрацьстаяння.

## Узаемасувязь з дзяржавай 
Хоць афіцыйна дзяржавы часта адмаўляюць дачыненне да дзеянняў патрыятычных хакераў, існуе меркаванне, што яны могуць выкарыстоўваць іх як кіберпроксі. Гэта дазваляе дзяржаве дзейнічаць ананімна і пазбягаць міжнароднай адказнасці.

Напрыклад, у Кітаі праводзіліся хакерскія спаборніцтвы, каб выявіць таленты і выкарыстоўваць іх у рамках кіберрэзерву. У Расіі і Індыі таксама абмяркоўвалася легалізаванае прыцягненне хакераў для абароны інтарэсаў краіны.

Лічбавыя доказы складана адсачыць, яны недаўгавечныя і могуць быць сфальсіфікаваны. Гэта стварае ўмовы для праўдападобнага адмаўлення дачынення. Без міжнароднага супрацоўніцтва практычна немагчыма дакладна ўстанавіць, хто стаяў за атакай.

Тым не менш, выкарыстанне такіх груп нясе рыскі. Недзяржаўныя акцёры могуць дзейнічаць непрадказальна, атакаваць «не тыя» мэты ці нават абярнуцца супраць дзяржавы, што можа прывесці да эскалацыі канфлікту ці дыпламатычных інцыдэнтаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кібервайна
Катэгорыя:Хакінг
Крыштаф Сцыпіён (сын Яна)

**Крыштаф Сцыпіён дэль Кампа** — каралеўскі дваранін у Польшчы і Вялікім Княстве Літоўскім.

## Біяграфія 
З роду Сцыпіёнаў, сын Яна Сцыпіёна, войскага гарадзенскага (пам. 1620).

Паводле Т. Жыхлінскага, Крыштаф Сцыпіён з’яўляўся каралеўскім дваранінам і сакратаром прынамсі ад пачатку 1660-х гадоў. Выконваў гэтыя абавязкі пры Уладзіславе IV і Яне ІІ Казіміры Вазах.

## Сям’я 
Узяў шлюб з Сімфарозай Сіруцянкай — адзінай дачкой лідскага земскага суддзі Адама Сіруця. Пасля смерці цесця Крыштаф атрымаў усю яго спадчыну і стаў «дзедзічам на Шчучыне Малым альбо Шчучынку» ў Лідскім павеце.

Паводле К. Нясецкага, Крыштаф Сцыпіён меў 5 сыноў, але нашчадкаў пакінуў толькі адзін з іх — Андрэй.

## Літаратура 
* *Данскіх С.* Шляхта італьянскага паходжання ў Лідскім павеце ВКЛ: пытанні рэцэпцыі і асіміляцыі // Герольд Litherland № 17. 2006. — С. 57-68.

Крыштаф
Мікалай Яўстафій Сцыпіён

**Мікалай Яўстафій Сцыпіён дэль Кампа** (пам. ) — каралеўскі дваранін у Польшчы і Вялікім Княстве Літоўскім, староста мерацкі (1633).

З роду Сцыпіёнаў, сын Яна Сцыпіёна, войскага гарадзенскага (пам. 1620).

Сябра караля Уладзіслава IV Вазы, разам з ім шмат падарожнічаў, атрымаў пасады мерацкага старосты і каралеўскага падкаморыя. 

Верагодна, не пакінуў нашчадкаў.

## Літаратура 
* *Данскіх С.* Шляхта італьянскага паходжання ў Лідскім павеце ВКЛ: пытанні рэцэпцыі і асіміляцыі // Герольд Litherland № 17. 2006. — С. 57-68.

Мікалай Яўстафій
Крыштаф Сцыпіён

* Крыштаф Сцыпіён (сын Францішка)
* Крыштаф Сцыпіён (сын Яна)
Андрэй Сцыпіён

**Андрэй Сцыпіён дэль Кампа** (пам. 1680-я) — дзяржаўны дзеяч ВКЛ, падчашы гарадзенскі, харужы вендэнскі (з 1678).

## Біяграфія 
З роду Сцыпіёнаў, сын Крыштафа, «дзедзіч на Шчучынку, Сукурчах і Сякержынцах». К. Нясецкі дадае, што ў 1678 г. Андрэй Сцыпіён быў камісарам Гарадзенскай эканоміі.

Падпісываў элекцыю (выбары) караля Міхала Карыбута Вішнявецкага ў 1669 г. ад Лідскага павета, а Яна ІІІ Сабескага ў 1674 г. — ад Гарадзенскага павета. Паводле Т. Жыхлінскага, пад час абодвух выбараў Андрэй Сцыпіён прадстаўляў Лідскі павет і за гэта атрымаў ад караля маёнтак Бедровіцы ў Мазырскім павеце. Паводле К. Нясецкага, наданне маёнтку Бедраўцы было кампенсацыяй за разарэнне ўладанняў Сцыпіёнаў пад час «Патопу». Пры гэтым ён працягваў прыдворную службу. Паводле Я. Цехановіча пад адным з каралеўскіх эдыктаў Сабескага ў 1669 г. было пазначана «Андрэй Сцыпіён дэль Кампа, дваранін Яго Каралеўскай Вялікасці, дваранін пакаёвы і камісар».

## Сям'я 
Андрэй Сцыпіён быў жанаты з Элеанорай з Сухадольскіх — дачкой Паўла Казімера Сухадольскага, ваўкавыскага земскага пісара, ад якой меў 6 дзяцей, з якіх выжылі 4: дачкі Кацярына і Канстанцыя ды сыны Казімір і Ян. Дачкі Андрэя Сцыпіёна выйшлі замуж за прадстаўнікаў сярэдняй шляхты: Кацярына за Юрыя Глябіцкага-Юзафовіча, падстолія віцебскага, а Канстанцыя — за Аляксандра Вінчу, стражніка і суддзю лідскага.

## Літаратура 
* *Данскіх С.* Шляхта італьянскага паходжання ў Лідскім павеце ВКЛ: пытанні рэцэпцыі і асіміляцыі // Герольд Litherland № 17. 2006. — С. 57-68.

Андрэй
Ян Сцыпіён (сын Францішка)

**Ян Сцыпіён дэль Кампа** (пам. ) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
З роду Сцыпіёнаў, сын Францішка (меркавана, старэйшы).

Быў уладальнікам маёнтка Кудраўка. Ён займаў пасады гарадзенскага войскага і падкаморыя. У 1603 г. быў абраны дэпутатам Трыбунала ВКЛ. Разам са сваім братам (імя якога невядома) Ян Сцыпіён быў адным з фундатараў мужчынскага і жаночага бернардынскіх кляштараў у Горадні, дзе доўгі час былі фамільныя склепы Сцыпіёнаў. Паводле Ю. Ядкоўскага войскі гарадзенскі Ян Сцыпіён разам з братам Адамам (больш Адам Сцыпіён нідзе не згадваецца) заснаваў каля 1620 г. у Горадні кляштар бернардынак.

Смерць Яна Сцыпіёна была адзначана прамовай Пятра Весялоўскага — надворнага падскарбія ВКЛ.

Сыны Яна Сцыпіёна — Мікалай Яўстафій і Крыштаф — служылі пры каралеўскім двары.

## Літаратура 
* *Данскіх С.* Шляхта італьянскага паходжання ў Лідскім павеце ВКЛ: пытанні рэцэпцыі і асіміляцыі // Герольд Litherland № 17. 2006. — С. 57-68.

Катэгорыя:Войскія гарадзенскія
Катэгорыя:Падкаморыя гарадзенскія
Ян
Крыштаф Сцыпіён (сын Францішка)

**Крыштаф Сцыпіён дэль Кампа** (каля 1578, Горадня — , Горадня) — рэлігійны дзеяч Рэчы Паспалітай, правінцыял бернардынаў (1611—1614, 1620—1623, 1640—1645).

## Біяграфія 
З роду Сцыпіёнаў, сын Францішка. У 1596 годзе ўступіў у ордэн бернардзінцаў, вучыўся ў Віленскай акадміі, Рыме, Саламанцы. З 1608 года выкладаў у школе бернардзінскага кляштара ў Кракаве, уваходзіў у склад кіраўніцтва ордэна ў Рэчы Паспалітай (Польская правінцыя ордэна).

Шмат зрабіў для матэрыяльнага дабрабыту ордэна бернардзінцаў і будаўніцтва новых касцёлаў і кляштараў у Рэчы Паспалітай.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Данскіх С.* Шляхта італьянскага паходжання ў Лідскім павеце ВКЛ: пытанні рэцэпцыі і асіміляцыі // Герольд Litherland № 17. 2006. — С. 57-68.
* 

## Спасылкі 
* Беларусь у асобах і падзеях

Крыштаф
Катэгорыя:Бернардзінцы
Францішак Сцыпіён

**Францішак Сцыпіён дэль Кампа** — вайсковы службовец у Вялікім Княстве Літоўскім, браў актыўны ўдзел у войнах караля Стэфана Баторыя.

## Біяграфія 
Сын неапалітанскага шляхціча Пятра Сцыпіёна дэль Кампа, сакратара каралевы Боны Сфорцы. У гады сямейнага разладу паміж Бонай Сфорцай і яе сынам каралем Жыгімонтам ІІ Аўгустам Пётр Сцыпіён перайшоў на службу да караля. Затым род Сцыпіёнаў дэль Кампа быў звязаны з прыдворнай каралеўскай службай.

Францішак Сцыпіён набыў першы спадчынны маёнтак Кудраўку ў Гарадзенскім павеце, дакладнае месца лакалізацыі маёнтка невядома, але гэта можа быць вёска каля Саколкі. Ваеннай службай пад Вялікімі Лукамі ў 1580 годзе ён здолеў атрымаць шляхецкую пасаду харужага і павялічыць свае ўладанне за кошт каралеўскага надання. Каралеўскім прывілеям ад 1582 (ці 1589) года, напісаным «рускай мовай», атрымаў «за крывавыя заслугі пад Вялікімі Лукамі добра Гарасімовічы, Сцецкае сяло, Гарадзішча, Бяневічы і Сточні ў княстве Жмудзкім». Пры гэтым, Сцыпіёны не скарысталі магчымасць атрымаць шляхецтва і далучыцца да пэўнага гербавага братэрства, а працягвалі трымацца за свой легендарны радавод і ўласны герб «Сцыпіён».

## Сям’я 
Францішак Сцыпіён пабраўся шлюбам Ганнай Рудамінай, дачкой віленскага купца Мацея Рудаміны. С. Данскіх выказвае гіпотэзу, што гэта быў сваеасаблівы саюз сямей, якія імкнуліся да шляхецтва і належалі да кола найбольш адукаваных людзей ВКЛ.

«Польскі слоўнік біяграфічны» ўзгадвае трох сыноў Францішка: Крыштафа, Юрыя і Яна. У генеалагічных працах ёсць звесткі яшчэ пра Аляксандра і Станіслава, а таксама пра дзвюх дачок — Ганну і Рэгіну. У К. Нясецкага без усялякіх звестак згадваюцца яшчэ Ерамей і Пётр, якія, магчыма, памерлі ў дзяцінстве.

Шлюбы дачок Францішка Сцыпіёна сведчаць аб прызнанні яго рода з боку павятовай шляхты. Ганна выйшла замуж за слонімскага падсудка Юзафа Палубінскага, а Рэгіна — за літоўскага харужага Якуба Міцуту.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Данскіх С.* Шляхта італьянскага паходжання ў Лідскім павеце ВКЛ: пытанні рэцэпцыі і асіміляцыі // Герольд Litherland № 17. 2006. — С. 57-68.

Францішак
Катэгорыя:Постаці Вялікага Княства Літоўскага
Коўл Палмер

**Коўл Па́лмер** (; нар. ) — англійскі футбаліст, атакуючы паўабаронца і вінгер «Чэлсі» і нацыянальнай зборнай Англіі. Лічыцца адным з найлепшых маладых ігракоў у свеце, бо вядомы сваім спрытам, дрыблінгам і добрым пазіцыянаваннем.

## Кар’ера 
### Клубная 
далучыўся да акадэміі «Манчэстэр Сіці» яшчэ хлопчыкам, калі яму было восем гадоў. Прайшоў праз усе ўзросты акадэміі і быў капітанам у камандзе да 18 гадоў.

30 верасня 2020 года Палмер дэбютаваў у асноўнай камандзе «Сіці» ў матчы чацвёртага раўнда Кубка футбольнай лігі, які скончыўся перамогай у гасцях над «Бернлі» з лікам 3:0. Першым голам адзначыўся 21 верасня 2021 года ў хатняй перамозе з лікам 6:1 над камандай Першай лігі «Уікам Уондэрэрс» у тым жа турніры. 16 кастрычніка Палмер з'явіўся ў матчы Прэм’ер-лігі супраць «Бернлі», і ў той жа дзень згуляў за каманду да 23 гадоў, дзе ўчыніў хет-трык. 19 кастрычніка Палмер забіў свой першы гол у Лізе чэмпіёнаў у выязным матчы супраць «Бругэ». Матч скончыўся перамогай з буйным лікам 5:1. 6 жніўня 2023 года поруч з Эрлінгам Голанам адзначыўся голам у матчы Суперкубка Англіі, але гэта не дапамагло здабыць тытул.

1 верасня 2023 года Палмер склаў сямігадовую працоўную ўгоду з «Чэлсі». Паведамлялася, што пачатковая сума трансферу склала 40 мільёнаў фунтаў стэрлінгаў, але патэнцыйна яна магла павялічыцца на 2,5 мільёны фунтаў стэрлінгаў.

### Міжнародная 
13 лістапада 2023 года Палмер атрымаў свой першы выклік у нацыянальную зборную Англіі перад адборачнымі матчамі чэмпіянату Еўропы 2024 года супраць зборных Мальты і Паўночнай Македоніі. Ігрок дэбютаваў 17 лістапада, выйшаўшы на замену на 61-й хвіліне ў матчы супраць зборнай Мальты на стадыёне «Уэмблі».

## Дасягненні 
**«Манчэстэр Сіці»**:
* Чэмпіён Англіі: 2023
* Уладальнік Кубка Англіі: 2023
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2023
* Уладальнік Суперкубка Еўропы: 2023

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Футбалісты Англіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Англіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Манчэстэр Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Чэлсі
Юрый Сцыпіён

**Юрый Сцыпіён дэль Кампа** — дзяржаўны дзеяч ВКЛ, падкаморы гарадзенскі.

## Біяграфія 
З роду Сцыпіёнаў, сын Францішка, «дзедзіч на Рэплі» (Ваўкавыскі павет).

Падкаморы гарадзенскі з 1591 года. У 1623 годзе быў абраны паслом на Сойм і быў камісарам для вызначэння межаў паміж Берасцейскім ваяводствам ВКЛ і Падляшскім ваяводствам Польшчы. Вядомы як фундатар касцёла ў Рэплі (1632).

Быў жанаты на Зоф’і з Лявічына Лявіцкай, «харужанцы падляшскай» пакінуў шматлікіх нашчадкаў. Сярод нашчадкаў Юрыя Сцыпіёна вядомы Мацей, «дзедзіч на Рэплі і Алекшыцах» у Ваўкавыскім павеце і Мікалай, «дзедзіч на Пушкароўшчыне». Але гэтая галіна роду Сцыпіёнаў хутка раздрабілася і страціла значэнне.

## Літаратура 
* *Данскіх С.* Шляхта італьянскага паходжання ў Лідскім павеце ВКЛ: пытанні рэцэпцыі і асіміляцыі // Герольд Litherland № 17. 2006. — С. 57-68.

Катэгорыя:Падкаморыя гарадзенскія
Юрый
Дзюна (фільм, 1984)

**«Дзюна»** () — эпічная касмічная опера, знятая ў 1984 годзе амерыканскім рэжысёрам Дэвідам Лінчам па матывах аднайменнага рамана фантаста Фрэнка Герберта. У галоўнай ролі дэбютаваў Кайл Мак-Лахлен.

Гэта была другая спроба экранізаваць першую кнігу «Хронік Дзюны» пасля Алехандра Хадароўскага.

## Сюжэт 
Чалавецтва далёкай будучыні залежыць ад *прыправы* (англ.: *melange, або the spice)*, якую здабываюць на пустыннай планеце Аракіс (Дзюна). У выніку крывавага супрацьстаяння за кантроль над ёй юнак Пол Атрэйдэс са сваёй маці Джэсікай апынаецца ў пустыні. У ёй жыве народ фрэменаў, а таксама гіганцкія пясчаныя чэрві. Паступова галоўны герой адкрывае ў сабе звышздольнасці, а мясцовыя жыхары пачынаюць верыць, што ён іхны месія, які можа даць усім дастаткова вады і зрабіць планету ізноў зялёнай.

Стужка ў асноўным экранізуе сюжэт рамана Фрэнка Герберта «Дзюна», хоць і мае шэраг разыходжанняў.

## У ролях 
* Франчэска Аніс (Лэдзі Джэсіка)
* Леанарда Чыміна
* Брэд Дурыф
* Хасэ Ферэр (падзішах-імператар Шадам IV)
* Лінда Хант
* Фрэдзі Джонс
* Рычар Джордан (Дункан Айдаха)
* Кайл Мак-Лахлен (Пол Атрэйдэс)
* Вірджынія Мэндэс
* Сільвана Мангана
* Эверт Макгіл (Стылгард)
* Кенэт Макмілан (Уладзімір Харконен)
* Джэк Нэнс
* Шан Філіпс
* Юрген Прахноў (Лета Атрэйдэс)
* Пол Сміт
* Патрык Сцюард (Гурні Халек)
* Стынг (Фэйд Харконен)
* Дын Стокуэл (доктар Юэ)
* Макс фон Сюдаў (доктар Кінес)
* Алісія Уіт
* Шон Янг (Чані)

У камеа з'яўляецца рэжысёр Дэвід Лінч у ролі зборшчыка *прыправы*.

## Крытыка 
Фільм праваліўся ў пракаце і атрымаў негатыўныя водгукі прафесійных крытыкаў. 

Амерыканскі кінакрытык Роджэр Эберт:«Гэты фільм — поўная неразбярыха. Невыразны, брыдкі, кепска сканструяваны і бессэнсоўны экскурс у каламутны свет аднаго з самых заблытаных сцэнарыяў усіх часоў. Ягоны сюжэт аднолькава незразумелы тым, хто чытаў раман Герберта, і тым, хто прыйшоў у кіназалу».Рэжысёр Алехандра Хадароўскі: "Я быў шчаслівы, шчаслівы, шчаслівы! Карціна атрымалася вельмі кепскай! І я зразумеў, што зняць "Дзюну" не можа ніхто, гэта немагчыма. Яна павінна застацца легендай".«Дзюна» Дэвіда Лінча была абвешчана найгоршым фільмам 1984 года.

Дэвід Лінч тлумачыў няўдачу ціскам, які на яго аказвалі прадзюсары і інвестары, а таксама тым, што яго не дапусцілі да мантажу канчатковай версіі стужкі. Карціна лічыцца самай слабай з усёй спадчыны рэжысёра і не характэрнай для ягонай творчасці.

Нягледзячы на гэта, у «Дзюны» Дэвіда Лінча ёсць мноства паклоннікаў, сярод іх — Дэні Вільнёў, аўтар двух частак экранізацыі «Дзюны» ў 2021 і 2024 гадах. 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фільмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Фільмы 1984 года
Катэгорыя:Фантастычныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фантастычныя фільмы пра космас
Мацей Рудаміна

**Мацей Рудаміна** (пам. ) — віленскі купец, у 1550-я — 1570-я гады неаднаразова выбіраўся райцам і бурмістрам.

## Біяграфія 
Сын Андрэя Мікалая Рудаміны. Буйны гандляр футрам. У 1576 годзе атрымаў шляхецтва. У 1585 годзе купіў Дусяты ў Юрыя Радзівіла, што дало яму магчымасць ператварыць прозвішча ў Рудаміны-Дусяцкія. Мікалай Радзівіл Руды прыняў яго з родам да сябе ў гербавае братэрства.

Меў сына Яна, дачку Ганну.

## Літаратура 
* 

Мацей
Катэгорыя:Купцы
Катэгорыя:Бурмістры віленскія
Катэгорыя:Райцы
Пётр Сцыпіён дэль Кампа

**Пётр Сцыпіён дэль Кампа** — неапалітанскі шляхціц, каралеўскі сакратар Боны Сфорцы. Родапачынальнікам Сцыпіёнаў на землях Польшчы і Вялікім Княстве Літоўскім.

## Біяграфія 
Паводле афіцыйнай генеалагічнай версіі, быў італьянскім нашчадкам рымскіх Сцыпіёнаў, маршалкам двара каралевы Боны Сфорцы і губернатарам княства  ў Італіі — спадчыннага ўладання каралевы. Трапіў у Польшчу нібыта ў 1518 годзе разам з Бонай. У традыцыях культуры Адраджэння ён абраў сабе гучны лацінскі псеўданім і быў вядомы як «Сцыпіён — вучоны з Бары» ().

У ХХ ст. гэтая легендарная версія была зняпраўджана даследчыкамі. Вядома, што ў 1530—1550 гады ён з’яўляўся сакратаром каралевы Боны Сфорцы. Відавочна, што ў Польшчы ён з’явіўся пазней 1518 года, будучы адукаваным чалавекам імкнуўся праз веды набыць сацыяльны статус.

У гады сямейнага разладу паміж Бонай Сфорцай і яе сынам каралём Жыгімонтам ІІ Аўгустам Пётр Сцыпіён перайшоў на службу да караля. Затым род Сцыпіёнаў дэль Кампа быў звязаны з прыдворнай каралеўскай службай.

Быў жанаты на Лівіі (па іншых генеалагічных працах Ліліі) дэ Леанардзіс з Неапаля. Паводле К. Нясецкага, меў двух сыноў. З якіх Фабрыцый вярнуўся ў Італію, а другі сын, не названы па імю, застаўся і набыў у ВКЛ маёнтак Кудраўку — першае спадчыннае ўладанне Сцыпіёнаў. Для аўтараў «Польскага біяграфічнага слоўніка» адзіным сынам Пятра быў Францішак Сцыпіён, які пасяліўся ў Гарадзенскім павеце. Магчыма, блытаніна з імем сына звязана з незразумеласцю яго адаптацыі на старабеларускую мову.

## Літаратура 
* *Данскіх С.* Шляхта італьянскага паходжання ў Лідскім павеце ВКЛ: пытанні рэцэпцыі і асіміляцыі // Герольд Litherland № 17. 2006. — С. 57-68.

Пётр
Катэгорыя:Каралеўскія сакратары
Алехандра Хадароўскі

**Алехандра Хадароўскі** (; ) — рэжысёр, прадзюсар, кампазітар, драматург, акцёр, пісьменнік і аўтар коміксаў. Найбольш вядомы сваімі сюррэалістычнымі фільмамі «Крот» (1970) і «Святая гара» (1973), а таксама трылерам «Святая кроў» (1989).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 17 лютага 1929 года ў г. Такапілья (Чылі) ў сям’і яўрэйскіх імігрантаў з Адэсы.

У 1952 годзе пераехаў у Парыж, дзе працаваў у тэатры Марселя Марсо, супрацоўнічаў з адным з заснавальнікаў сюррэалізму Андрэ Брэтонам. Захапляўся левымі ідэямі.

Мае грамадзянства Чылі і Францыі. Быў двойчы жанаты, мае пяцёра дзяцей.

## Творчасць 
Ягоны першы фільм «Гальштук» быў кароткаметражным, па п’есе Томаса Мана.

Першы ягоны поўнаметражны фільм «Фандо і Ліз» на фестывалі ў Акапулька справакаў беспарадкі, рэжысёру давялося ратавацца ўцёкамі ад раз’юшаных гледачоў.

Сусветную славу яму прынёс фільм «Крот», у ім ён зняўся ў галоўнай ролі і быў аўтарам музыкі. Гэтая стужка аказала ўплыў на творчасць рэжысёра Дэвіда Лінча, Нікаласа Віндынга Рэфна і Сэмюэля Фулера, акцёраў Пітэра Фонда і Дэніса Хопера, рок-музыкаў Боба Дылана, Джорджа Харысана, Роджэра Уотэрса і Мэрыліна Мэнсана.

У 1975 годзе пачаў рыхтаваць экранізацыю фантастычнага рамана Фрэнка Герберта «Дзюна». Зняцца ў праекце павінны былі Орсан Уэлс, Глорыя Свонсан, Ален Дэлон, Дэвід Кэрадайн, Мік Джагер, Уда Кір, Аманда Лір. На роль Імператара быў запрошаны Сальвадор Далі. Мастацкім афармленнем займаліся Жан Жыро, дэкарацыямі — Ханс Рудольф Гігер, а музыкай — Pink Floyd. Аднак праз пэўны час прадзюсары адмовіліся ад праекта. Лічыцца, што падрыхтаваныя малюнкі і раскадроўка паўплывалі на фільмы «Тэрмінатар», «Флэш Гордан», «Індяна Джонс», «Кантакт», «Праметей», «Чужы» і «Зорныя войны». Пра гісторыю нязнятага праекта ў 2013 годзе выйшаў дакументальны фільм Фрэнка Павіча «„Дзюна“ Хадароўскага».

## Фільмаграфія 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Сюррэалісты
Хвіча Кварацхелія

**Хвіча Кварацхелія** (; нар. 12 лютага 2001, Тбілісі, Грузія) — грузінскі футбаліст. Уінгер зборнай Грузіі і французскага футбольнага клуба «Пары Сен-Жэрмен». Удзельнік чэмпіянату Еўропы 2024 года.

## Кар'ера 
Футболам пачаў займацца з шасці гадоў. Старт прафесійнай кар'еры адбыўся ў 2017 годзе ў тбіліскім «Дынама». Дэбютаваў за зборную Грузіі 7 чэрвеня 2019 года ў матчы супраць зборнай Гібралтара.

15 февраля 2019 года перайшоў у маскоўскі «Лакаматыў». 6 ліпеня 2019 года падпісаў пяцігадовы кантракт з казанскім «Рубінам». У пачатку 2021 года выданне L'Equipe занесла яго спіс 50 найлепшых футбалістаў, якія нарадзіліся ў XXI стагоддзі.

Пасля ўварвання Расіі ва Украіну з дазволу ФІФА скасаваў кантракт з «Рубінам» і далучыўся да «Дынама» Батумі.

1 ліпеня 2022 года стаў гульцом італьянскага клуба «Напалі».

17 студзеня 2025 года падпісаў кантракт з «Пары Сен-Жэрмен» на тэрмін да 2029 года. Кварацхелія стаў першым грузінскім гульцом у гісторыі клуба.

## Сям'я 
Бацька Хвічы Кварацхеліі Бадры — былы нападаючы тбіліскага «Дынама», выступаў за розныя грузінскія і азербайджанскія футбольныя клубы, а потым быў трэнерам.

Хвіча Кварацхелія жанаты, мае сына.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Тбілісі
Катэгорыя:Футбалісты Грузіі
Новы Папа

**«Новы Папа»** () — драматычны серыял Паала Сарэнціна, які складаецца з дзевяці эпізодаў і з'яўляецца працягам серыяла *«*Малады Папа*»* (2016). 

Прэм’ера адбылася 10 студзеня 2020 года на Sky Atlantic і 13 студзеня 2020 года на HBO і Canal+.

## Сюжэт 
Пій XIII (Джуд Лоу) знаходзіцца ў коме, таму ў Ватыкане пачынаецца пошук новага Папы. Кампраміснай фігурай аказваецца Ян Павел III, у свецкім жыцці — сэр Джон Брэнакс, брытанскі арыстакрат. Новы Папа — чалавек інтэлігентны, тонкі і з уласнымі псіхалагічнымі праблемамі, што робіць яго аб'ектам маніпуляцый і падрывае ягонае папства.

Серыял паказвае барацьбу паміж кансерватызмам і прагрэсам у Касцёле, унутраныя супярэчнасці веры, інтрыгі ў Ватыкане, крызіс даверу, а таксама асабістыя драматычныя гісторыі галоўных герояў.

## У ролях 
Джуд Лоу — Пій XIII / Лені Беларда

Джон Малкавіч — Ян Павел III / сэр Джон Брэнакс

Сільвія Арланда — кардынал Анджэла Ваела

Сесіль дэ Франс — Сафія Дзюбуа

Хаўер Камара — кардынал Бернанда Гут'ерэс

Марк Іванір — амбасадар ЗША ў Ватыкане Баўэр

Сыгралі саміх сябе — Шэран Стоўн і Мэрылін Мэнсан.

## Вытворчасць 
Здымкі серыяла адбываліся ў Ватыкане, Мілане, Венецыі і Рыме. Уступная сцэна з танцам манашак знятая ўнутры манастыра Сан-Джорджа ў Венецыі.

## Крытыка 
Серыял атрымаў станоўчыя водгукі. На сайце-агрэгатары рэцэнзій Rotten Tomatoes ягоны рэйтынг 90 % на падставе 49 водгукаў. На Metacritic — сярэдняя адзнака 63 са 100 на падставе 12 водгукаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Драматычныя тэлесерыялы
Катэгорыя:Тэлесерыялы 2020 года
Катэгорыя:HBO
Катэгорыя:Тэлесерыялы паводле алфавіта
Катэгорыя:Фільмы Паала Сарэнціна
Кобі Мейну

**Ко́бі Ме́йну** (; нар. ) — англійскі футбаліст, паўабаронца клуба «Манчэстэр Юнайтэд» і нацыянальнай зборнай Англіі.

## Кар’ера 
### Клубная 
Мейну склаў свой першы прафесійны кантракт з «Манчэстэр Юнайтэд» у маі 2022 года, аднак першы матч за клуб згуляў толькі 10 студзеня 2023 года, калі з'явіўся ад пачатку матчу Кубка лігі супраць «Чарлтан Атлетыка». Першы матч Прэм’ер-лігі адгуляў 19 лютага, выйшаўшы на замену ў матчы супраць «Лестэр Сіці». Мейну падарожнічаў поруч з камандай у перадсезонным туры ў ЗША. Аднак, ігрок атрымаў траўму і прапусціў пачатак сезона 2023—2024 гадоў. Вярнуўшыся па акрыянні, Мейну ўпершыню выйшаў у складзе «Манчэстэр Юнайтэд» 26 лістапада 2023 года ў матчы Прэм’ер-лігі супраць «Эвертану», здабыўшы паводле вынікаў сустрэчы прыз найлепшага футбаліста гульні. 29 лістапада паўабаронца ўпершыню згуляў матчы Лігі чэмпіёнаў.

28 студзеня 2024 года Мейну забіў свой першы гол за «Манчэстэр Юнайтэд» у матчы чацвёртага раўнду Кубка Англіі, чым забяспечыў перамогу каманды ў гасцях з лікам 4:2 пад «Ньюпарт Каўнці». Праз некалькі дзён, 1 лютага, паўабаронца трапна пацэліў мяч у браму ўжо ў матчы Прэм’ер-лігі, дзякуючы чаму манчэстэрцы атрымалі перамогу ў выяздным матчы супраць «Вулверхэмптан а Уондэрэрс» з лікам 4:3. Пры гэтым пераможны гол быў забіты на сёмай хвіліне кампенсаванага часу. 7 красавіка ігрок адзначыўся голам на Олд Трафардзе ў матчы супраць «Ліверпулу» (2:2). У фінале Кубка Англіі, які ладзіўся 25 мая, Мейну ўключыў пераможны гол у браму «Манчэстэр Сіці», усталяваўшы выніковы лік 2:1.

### Міжнародная 
У сакавіку 2024 года Мейну быў упершыню выкліканы ў нацыянальную зборную Англіі на таварыскія матчы супраць зборных Бразіліі і Бельгіі. 23 сакавіка 2024 года ігрок дэбютаваў у складзе каманды ва ўзросце 18 гадоў, выйшаўшы на замену на 75-й хвіліне замест Конара Галагера ў матчы супраць зборнай Бразіліі на стадыёне Уэмблі. Праз тры дні ў матчы супраць бельгійцаў ён выйшаў у складзе першай адзінаццатцы, але быў заменены на 75-й хвіліне сустрэчы.

## Дасягненні 
**«Манчэстэр Юнайтэд»**:
* Уладальнік Кубка Англіі: 2024

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Футбалісты Англіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Англіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Манчэстэр Юнайтэд