Саюз Абароны Радзімы і Свабоды

**«Саюз Абароны Радзімы і Свабоды»** () — вайсковая антыбальшавіцкая арганізацыя часоў Грамадзянскай вайны ў Расеі, утвораная Барысам Савінкавым у сакавіку 1918 года з дазволу камандавання Добраахвотніцкай арміі, генералаў Карнілава і Аляксеева.

## Гісторыя 
### Саюз Абароны Радзімы і Свабоды 
У ліпені 1918 года Саюз арганізаваў Яраслаўскае, Рыбінскае ды Мурамскае паўстанні. Таксама рыхтаваліся паўстанні ў Маскве і Казані, але арышты некаторых сяброў саюза ў траўні 1918 года скасавалі іх. Пасля задушэння паўстанняў арганізацыя фактычна распалася. Яна мела аддзяленні ў Маскве, Рыбінску, Яраслаўлі, Мураме, Казані і іншых гарадах.

### Народны Саюз Абароны Радзімы і Свабоды 
У студзені 1921 года арганізацыя была адноўленая на нарадзе расейскіх эмігрантаў у Варшаве пад назвай Народны Саюз Абароны Радзімы і Свабоды (). Цягам 1921—23 гадоў арганізацыя спрабавала весці змаганне і падрыўную дзейнасць супраць бальшавіцкага рэжыма: добраахвотнікі з шэрагаў Народнага саюза накіроўваліся ў СССР для арганізацыі баявых атрадаў і падпольных суполак з мэтаю процідзеяння бальшавіцкай уладзе, набору прыхільнікаў і правядзення спробаў падняцця народнага паўстання для скідывання бальшавізму.

Інфармацыйнае Бюро Народнага Союза Абароны Радзімы і Свабоды кожны дзясяты дзень выдавала шматстаронкавыя (не меней за 6-8 аркушаў) «Зводкі Інфармацыйнага Бюро НСАР і С» (). Было выдадзена не меней за 22 нумары; апошні з вядомых — № 22, выдадзены 17 лістапада 1922 года.

У пачатку 1924 года асноўны кантынгент Народнага саюза, дзейны на тэрыторыі Савецкага Союза, быў знішчаны АДПК у ходзе аперацыі «Сіндыкат-2». Лідар НСАРіС Барыс Савінкаў быў арыштаваны у тым жа годзе, а ў наступным забіў самога сябе.

## На Беларусі 
Паводле сведчанняў М. Баравога, усе партызанскія арганізацыі:''На тэрыторыі БССР і за мяжой былі аб'яднаныя Савінкаўскім "Саюзам Абароны Радзімы і Свабоды", з якім у цесным кантакце працавалі Булак-Балаховіч і "Беларускі палітычны камітэт". Агульнае караўніцтва аперацыямі належала "Галоўнаму штабу беларускіх партызанаў за мяжой"*Але Юрка Віцьбіч вызначае, што беларускія антысавецкія партызаны не маглі мець адзіны цэнтр, а кіраўніцтва Савінкава, Булак-Балаховіча, Саюза Абароны Радзімы і Свабоды ды Беларускага палітычнага камітэта было ад мяжы да Бярэзіны, а ў рэдкіх выпадках — да Дняпра. Таксама паводле Савінкавага абвінаваўчага акта:*За перыяд з 1921 па 1923 год органамі УНК-ДПК ліквідаваныя былі наступныя аддзелы "Саюза Абароны Радзімы і Свабоды", якія займаліся шкодніцка-шпіёнскай дзейнасцю, накіраванай выключна на знішчэнне савецкай улады — Заходні абласны камітэт і ягоныя арганізацыі колькасцю звыш за 300 чалавек.*

## Структура 
Штаб арганізацыі меў наступную структуру:

* Барыс Савінкаў узначальваў арганізацыю і ад яе імя вёў перамовы з прадстаўнікамі Антанты.
* Флегант Клепікаў — Савінкаваў сакратар і адначасна скарбнік.
* Любоў Дыкгаф — Савінкаваў сакратар.
* Палкоўнік Пярхураў — начальнік штаба.
* Палкоўнік  Гопер — начальнік ваярскіх кадраў.
* Палкоўнік Страдзецкі — сувязь з Добраахвотнай арміяй на ўсіх франтах.
* Падпалкоўнік Брэда — выведка, контрвыведка і антыбальшавіцкая прапаганда сярод латышскіх стралковых фармаванняў.
* Доктар Аксанін (Мікалай Сяргеевіч Рыгор’еў) — начальнік правінцыйнага аддзела і прапаганды.
* Ротмістр Сумскага гусарскага палка Аляксандр Віленкін — кавалерыйскі цэнтр арганізацыі.
* Капітан лейб-гвардыі 3-й артылерыйскай брыгады Шрэдэр — артылерыйскі цэнтр.
* Аляксандр Дыкгаф дапамагаў падтрымліваць зносіны з замежнымі прадстаўнікамі.

## Зноскі 

## Спасылкі 
* 
* «Сводки Информационного Бюро НСЗР и С».
* *Савинков Б. В.* Борьба с большевиками // Литература русского зарубежья. Антология в шести томах — : Книга, 1990. — Т. 1. — Кн. 2. 1920−1925.
* «Союз защиты Родины и Свободы» и Ярославский мятеж 1918 // Пролетарская революция, 1923. — № 10.
* *Коровин В. В., Русанов Э. П.* Дело Бориса Савинкова // История СССР, 1967. — № 6. — С. 143−155.
* *Голинков Д. Л.'' Крах вражеского подполья. — , 1971. — С. 99−108, 266−274, 357−364.

Катэгорыя:Саюз Абароны Радзімы і Свабоды
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1918 годзе
Катэгорыя:Арганізацыі, закрытыя ў 1918 годзе
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1921 годзе
Катэгорыя:Арганізацыі, закрытыя ў 1924 годзе