open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Абрам Аронавіч Мацкоўскі

**Абрам Аронавіч Мацкоўскі** (, г. Клімавічы, Магілёўская губерня — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1976)].

## Біяграфія 
Скончыў толькі 9 класаў, рана пачаў працоўную дзейнасць. З 1933 года — машыніст на пладова-ягадным заводзе, мадэльшчык на мэблевай фабрыцы ў Клімавічах.

У 1937 годзе быў прызваны ў Чырвоную армію. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Дзейнічаў на Сталінградскім, Карэльскім, Паўночным франтах у пражэктарных падраздзяленнях. У 1944 годзе прыняты ў ВКП(б). Вайну скончыў у званні лейтэнанта. З 1947 года настаўнік Чэрніхаўскай сярэдняй школы, дырэктар Гарадзішчанскай электрастанцыі Баранавіцкага раёна.

У 1957 годзе быў абраны старшынёй калгаса «Перамога» Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці.

За высокія паказчыкі ў сельскагаспадарчай вытворчасці калгас «Перамога» быў узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (1967). Калгас стаў пастаянным удзельнікам ВДНГ СССР. Шэраг калгаснікаў атрымалі ордэны і медалі. Брыгадзір паляводчай брыгады Аляксандр Мітрафанавіч Бабко ўдастоены звання Героя Сацыялістычнай Працы (1972). У 1973 годзе Героем Сацыялістычнай Працы стала Лілія Сямёнаўна Кучук, звенневая льнаводчага звяна.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 27 снежня 1976 года за поспехі ў выкананні планаў і сацыялістычных абавязацельстваў па павелічэнні вытворчасці і продажу дзяржаве сельскагаспадарчых прадуктаў прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Серп и Молот».

Аўтар кнігі пра свой калгас «Кузнецы своего счастья» (1968), пісаў артыкулы пра вопыт работы ў газеты і часопісы. Вёў вялікую грамадскую дзейнасць. Выбіраўся членам Брэсцкага абкама і Баранавіцкага райкама КПБ, депутатам мясцовых Саветаў народных дэпутатаў. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1971—1975).

Пахаваны на могілках в. Крошын. Імем героя названы вуліцы ў аг. Крошын і п. Жамчужным.

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалямі «За оборону Сталинграда», ордэнамі Кастрычніцкай Рэвалюцыі, Працоўнага Чырвонага Сцяга (1967), «Знак Почёта», Ганаровымі граматамі Вярхоўнага Савета БССР (1967, 1977). Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі Беларускай ССР (1973).

## Літаратура 
* Мацковский Абрам Аронович // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник. Минск, 2014. С 152—153.
* Мацковский Абрам Аронович // Регионы Беларуси : энциклопедия. Минск, 2009. Т. 1, кн. 2. С. 82.
* Мацкоўскі Абрам Аронавіч //  — С. 597.
* Мацковский Абрам Аронович // Их именами названы… : энциклопедический справочник. Минск, 1987. С. 411—412.
* Мацковский Абрам Аронович // Белорусская ССР : краткая энциклопедия : в 5 т. Минск, 1982. Т. 5. С. 415.
* Мацкоўскі Абрам Аронавіч // Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. Мінск, 1981. Т. 5. С. 415.

## Спасылкі 
* Абрам Аронавіч Мацкоўскі

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 8-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі
Юзаф Цеханавецкі

**Юзаф Цеханавецкі** (1741 або 1748 — паміж 1801 і 1804) — ваенны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, дыпламат.

## Біяграфія 
Паходзіў з магнацкага роду Цеханавецкіх герба «Дуброва». Нарадзіўся ў сям’і Фелікса Нікадзіма Цеханавецкага.

Генерал-ад’ютант ВКЛ у 1770 годзе, сакратар пасольства Рэчы Паспалітай у Санкт-Пецярбургу да 1773 года. У маёнтку Бачэйкава пабудаваў каля 1769 года палац і школу для сялянскіх дзяцей.

## Сям’я 
У шлюбе з Ганнай з Храпавіцкіх, дачкой Яўстаха Юзафа Храпавіцкага і Тэрэзы са Шчытоў-Неміровічаў. Дзеці:
* Станіслаў (каля 1790—1848), у шлюбе з Вікторыяй са Здзяхоўскіх.
* Юзаф.

## Літаратура 
* 

Юзаф
Катэгорыя:Генерал-ад’ютанты
Катэгорыя:Дыпламаты Рэчы Паспалітай
Ян Непамуцэн Цеханавецкі

**Ян Непамуцэн Мартынавіч Цеханавецкі** (; ? — ) — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Паходзіў з магнацкага роду Цеханавецкіх герба «Дуброва». Нарадзіўся ў сям’і Мартына Цеханавецкага.

Падчашы мсціслаўскі з 2 чэрвеня 1772 пасля Мікалая Ільініча, які перайшоў на пасаду стольніка, староста трыпуцінскі, маршалак дваранства Беларускай губерні ў 1796—1797, 1801 гадах і Віцебскай губерні ў 1806—1808 гадах. У 1807 за ўдзел у арганізацыі земскай міліцыі быў узнагароджаны ордэнам св. Ганны I ступені і ўзведзены ў правадзейныя стацкія саветнікі.

Склаў тэстамент у 1800 годзе.

## Сям’я 
З 1780 года ў шлюбе з Кацярынай з Нагурскіх (пам. не раней за 1804), дачкой падкаморыя жамойцкага.

## Літаратура 
* 

Ян Непамуцэн
Катэгорыя:Павятовыя маршалкі мсціслаўскія
Іван Прохаравіч Дзядзюля

**Іва́н Про́харавіч Дзядзю́ля** (18 верасня 1917, Асавец, Любанскі раён — 5 сакавіка 2013, Масква) — савецкі разведчык, дыпламат, палкоўнік дзяжбяспекі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, памочнік старшыні КДБ СССР па разведцы.

## Біяграфія 
Іван Дзядзюля нарадзіўся 18 верасня 1917 года ў сялянскай сям'е. У 1939 годзе пасля заканчэння літаратурнага факультэта Магілёўскага педагагічнага інстытута быў прызваны ў РСЧА. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны з 1941 года, быў палітруком роты, меў раненні.

У 1942 годзе быў у складзе групы накіраваны ў Мінскую вобласць для арганізацыі партызанскага руху. У гэтым жа годзе прызначаны камісарам створанага атрада «Смерць фашызму». З 1943 года — камісар партызанскай брыгады «Смерць фашызму».

З 1944 года працаваў у Смалявіцкім райкаме КП(б)Б. З 1947 года пасля заканчэння Вышэйшай дыпламатычнай школы МЗС СССР, працаваў у апараце палітычнага саветніка пры Савецкай ваеннай адміністацыі у Германіі, быў начальнкам консульскага аддзела ў Дрэздэне.

З 1951 года ў ранзе першага сакратара працаваў у цэнтральным апараце Міністэрства замежных спраў СССР. Збірўся пісаць кандыдыцкую дысертацыю, калі атрымаў прапанову перайсці ў разведку. З 1954 года пасля заканчэння Курсаў разведкі быў прызначаны памочнікам начальніка, начальнікам 2-га аддзела Спецупраўлення Першага галоўнага упраўлення КДБ пры Савеце Міністраў СССР. З 1957 года прызначаўся памочнікам, намеснікам рэзідэнта  ПГУ КДБ СССР у Аўстрыі, працаваў пад прыкрыццём пасады супрацоўніка консульскага аддзела пасольства, пазней — на пасадзе консула.

З 1962 года — рэзідэнт у Ізраіле пад дыпламатычным прыкрыццём  пасады консульскага аддзела пасольства СССР. У 1967 годзе прызначаны памочнікам (старэйшы рэферэнт) старшыні КДБ СССР па разведцы.

З 1985 года ў адстаўцы.

Памёр 5 сакавіка 2013 года ў Маскве. Пахаваны на Траякураўскіх могілках.

Аўтар кніг (пад псеўданімам І. П. Прохараў) «Германскае пытанне і задачы забеспячэння еўрапейскай бяспекі» (1954), «Лясная гвардыя» (1968), «Партызански фронт» (1975).

## Узнагароды 
* ордэн Чырвонага Сцяга;
* два ордэны Айчыннай вайны 1-й ступені;
* два ордэны Чырвонай Зоркі;
* медаль «Партызану Айчыннай вайны» 1-й і 2-й ступені;
* медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»;
* ведамасныя адзнакі.

## Літаратура 
* 
* Энциклопедия секретных служб России. — : АСТ., 2003. — 800 стр.
* Дедюля Н. П. на сайте Службы Внешней разведки РФ
* Дедюля Иван Прохорович на сайте истории Советских спецслужб
* Владимир Карпов (составитель). Рассекречено внешней разведкой // Иван Дедюля. ВЫСОКОЕ ДОВЕРИЕ. — : ОЛМА-ПРЕСС Образование, 2003. — ISBN 5-94849-084-X.

Катэгорыя:Ганаровыя супрацоўнікі дзяржбяспекі
Катэгорыя:Пахаваныя на Траякураўскіх могілках
Катэгорыя:Выпускнікі Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Аркадзя Куляшова
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Разведчыкі СССР
Катэгорыя:Дыпламаты СССР
Катэгорыя:Выпускнікі Дыпламатычнай акадэміі МЗС РФ
Таццяна Антонаўна Сакалюк

**Таццяна Антонаўна Сакалюк** () — беларускі перадавік сельскагаспадарчай вытворчасці, Герой Сацыялістычнай Працы (1971).

## Біяграфія 
Нарадзілася 23 красавіка 1932 года ў в. Хідры Кобрынскага павета Палескага ваяводства Польскай Рэспублікі.

Працоўную дзейнасць пачала ў 1951 годзе у родным калгасе «Зара» (цяпер — СВК «Узыходзячая зара») Кобрынскага раёна, дзе працавала да сыходу на пенсію. З 1963 года працавала аператарам па адкорму жывёл на свінагадоўчым комплексе калгаса.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 8 красавіка 1971 года за дасягнутыя поспехі ў выкананні планаў вытворчасці і нарыхтовак прадуктаў жывёлагадоўлі прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і Молат».

Неаднаразова выбіралася дэпутатам раённага і сельскага Савета народных дэпутатаў.

Памерла 28 студзеня 2009 года.

## Узнагароды 
* Медаль «У азнаменаванне 100-годдзя з дня нараджэння Уладзіміра Ільіча Леніна» (1970) — *за высокія дасягненні ў працы*;
* Герой Сацыялістычнай Працы (08.04.1971) — *за дасягнутыя поспехі ў выкананні планаў вытворчасці і нарыхтовак прадуктаў жывёлагадоўлі*;
* ордэн Леніна (08.04.1971) — *за дасягнутыя поспехі ў выкананні планаў вытворчасці і нарыхтовак прадуктаў жывёлагадоўлі*.
 

## Літаратура 
* Соколюк Татьяна Антоновна // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник. Минск, 2014. С. 207.
* Соколюк Татьяна Антоновна // Белорусская ССР : краткая энциклопедия : в 5 т. Минск, 1982. Т. 5. С. 592.
* Сакалюк Таццяна Антонаўна // Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. Мінск, 1981. Т. 5. С. 533.
* Сакалюк Таццяна Антонаўна // Беларуская савецкая энцыклапедыя : у 12 т. Мінск, 1973. Т. 9. С. 318.
 

Катэгорыя:Дэпутаты раённых саветаў Беларусі
Станіслаў Іосіфавіч Цеханавецкі

**Станіслаў Іосіфавіч Цеханавецкі** (; каля 1783 — ) — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Паходзіў з магнацкага роду Цеханавецкіх герба «Дуброва». Нарадзіўся ў сям’і Юзафа Цеханавецкага.

Маршалак дваранства Чавускага павета, адзін з буйнейшых землеўладальнікаў усходняй Беларусі.

## Літаратура 
* 

Станіслаў Іосіфавіч
Катэгорыя:Павятовыя маршалкі чавускія
Фелікс Хрыстафоравіч Цеханавецкі

**Фелікс Хрыстафоравіч Цеханавецкі** (; каля 1784 — ) — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Паходзіў з магнацкага роду Цеханавецкіх герба «Дуброва». Нарадзіўся ў сям’і Хрыстафора Цеханавецкага.

Ротмістр, у 1820—1825 гадах маршалак дваранства Віцебскай губерні, буйны землеўладальнік.

## Сям’я 
У шлюбе з Альжбетай з Жукоўскіх. Дзеці:
* Ігнат, у шлюбе з Ізабэлай з Кабылінскіх.
* Генрык (1820—1889).
* Аляксей Фелікс (02.03.1822-1872).

## Літаратура 
* 

Фелікс Хрыстафоравіч
Уладзімір Орліч

**Уладзімір Орліч** (; 15 красавіка 1983, Бялград) — сербскі палітык, інжынер-электрык, старшыня Народнага сходу Сербіі (з 2022 года). Віцэ-прэзідэнт Сербскай прагрэсіўнай партыі (з 2021 года). Старшы лейтэнант запасу Узброеных сіл Сербіі.

Катэгорыя:Палітыкі Сербіі
Іван Віктаравіч Якавіна

**Іван Віктаравіч Якавіна** (нар. 13 снежня 1979 года ў Маскве) — расійскі і ўкраінскі журналіст-міжнароднік, палітычны аглядальнік, ютуб-блогер.

## Біяграфія 
Нарадзіўся і да трох гадоў жыў у Маскве, у раёне Сакольнікі. Мае ўкраінскія карані, продкі паходзілі з горада Самбар на Львоўшчыне. Разам з бацькамі часта пераязджаў з горада ў горад, жыў у Падмаскоўі, Кішынёве, Санкт-Пецярбургу і іншых гарадах. Вучыўся ў розных 11 школах. Атрымаў расійскае грамадзянства шляхам натуралізацыі ў 1990-х гадах, бо станам на 1991 год быў асобай без грамадзянства.

Скончыў Маскоўскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Арабістыка».

З 2009 года жыве і працуе ва Украіне. Пэўны час жыў у Львове, цяпер жыве ў Кіеве.

Працаваў у расійскім інтэрнэт-выданні «Лента.ру». Пасля працаваў на ўкраінскім тэлебачанні, у тым ліку на 24 канале і канале Украіна 24. Цяпер працуе журналістам і палітычным аглядальнікам украінскага часопіса і радыёстанцыі «НВ» (Кіеў). Вядзе ўласны канал на YouTube.

Тэмы, якія яго цікавяць, ахопліваюць у асноўным расійскае і амерыканскае палітычнае жыццё, міжнародныя адносіны. Таксама цікавіцца (хаця амаль і не асвятляе іх у сваіх аглядах) праблемы навукі, навукова-тэхнічнага прагрэсу і космасу. Амаль не рыхтуе матэрыялаў па палітычным жыцці Украіны з-за нежадання быць абвінавачаным у прадузятасці, бо з'яўляецца грамадзянінам Расіі.

Жанаты. Бацька — этнічны ўкраінец, жыве ў Малдове, маці — руская, жыве ў Расіі.

Катэгорыя:Журналісты Расіі
Катэгорыя:Журналісты Украіны
Катэгорыя:Тэлевядучыя Украіны
Антон Эдмунд Станіслававіч Цеханавецкі

**Антон (Атон) Эдмунд Станіслававіч Цеханавецкі** (; 1816 — , Парыж) — дзяржаўны службовец, удзельнік паўстання 1863—1864 гадоў.

## Біяграфія 
Паходзіў з магнацкага роду Цеханавецкіх герба «Дуброва». Нарадзіўся ў сям’і Станіслава Іосіфавіча Цеханавецкага і Вікторыі са Здзяхоўскіх.

Вучыўся ў Полацкай езуіцкай акадэміі і, верагодна, у Імператарскай гвардзейскай кадэцкай школе ў Пецярбургу. Скончыў Інстытут Корпуса інжынераў шляхоў зносін. Служыў у Паўлаўскім лейб-гвардыі палку. У 1837 годзе быў пісарам у канцылярыі маршалка шляхты Мсціслаўскага павета. Скончыў службовую дзейнасць у 1840 г. у чыне калежскага рэгістратара. Уласнік маёнтка Дрыбін.

## Літаратура 
* 

Антон Эдмунд
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Сасланыя ў Сібір
Катэгорыя:Імігравалі ў Францыю з Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі інстытута Корпуса інжынераў шляхоў зносін
Ігнат Феліксавіч Цеханавецкі

**Ігнат Феліксавіч Цеханавецкі** (; , мяст. Цярэспаль — да 1894) — удзельнік паўстання 1863—1864 гадоў.

## Біяграфія 
Паходзіў з магнацкага роду Цеханавецкіх герба «Дуброва». Нарадзіўся ў сям’і Фелікса Цеханавецкага і Альжбеты з Жукоўскіх.

Разам з жонкай Ізабелай у 1863 удзельнічаў у падрыхтоўцы паўстання ў Горках, за што былі сасланыя ў Сібір. Вернутыя па амністыі.

## Сям’я 
У шлюбе з Ізабелай з Кабылінскіх, дачкой генерала  і Ганны з Раствароўскіх. Дзеці:
* Станіслаў (нар. каля 1830)
* Кароль (нар. каля 1830—1896)
* Марыя (нар. каля 1830)

## Літаратура 
* 

Ігнат Феліксавіч
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў
Іван Андрэевіч Паліўка

**Іван Андрэевіч Паліўка** (, в. Пераруб, Драгічынскі павет, Палескае ваяводства — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966), заслужаны меліяратар БССР

## Біяграфія 
У 1934—1939 гадах вучыўся ў польскай школе в. Хомiчава, якая за 3 км ад дома, за Дняпроўска-Бугскiм каналам, з 1939 года у той жа школе, але з савецкімі настаўнікамі.

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, на фронце са жніўня 1944 года, быў сапёрам.

Пасля дэмабілізацыі ў 1950-м атрымаў прафесію шафёра, працаваў на грузавіку. Затым закончыў Пінскае сельскае прафесійна-тэхнічнае вучылішча, з 1951 года працаваў машыністам экскаватара Дняпроўска-Бугскага тэхнічнага ўчастка ў Пінску. З 1952 года — меліяратар Іванаўскай машынна-меліярацыйнай станцыі, першым месцам працы было балота Няслуха, потым — рака Вісліца. У 1961—1974 гадах — машыніст, старшы машыніст экскаватара Іванаўскага будаўніча-мантажнага ўпраўлення меліярацыі трэста «Брэстводбуд» (з 1972 года Іванаўскае БМУ ў трэсце «Пінскводбудмеханізацыя»).

Іван Андрэевіч вёў вялікую грамадскую работу: дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 8-га склікання (1970—1974). На ХХVІІ з’ездзе КПБ І. А. Паліўка быў абраны членам ЦК, якім з’яўляўся ў 1971—1975 гг., у гэты час сакратаром быў Пётр Міронавіч Машэраў.

Пасля цяжкай і працяглай хваробы памёр 18 жніўня 1975 года, пахаваны ў в. Пераруб, на магіле ўстаноўлены помнік (1978). Імем І. А. Паліўкі названа вуліца ў г. Іванава Брэсцкай вобласці, яго імя занесена ў Кнігу народнай славы Іванаўскага раёна. На будынку Iванаўскага БМУ ўстаноўлена мемарыяльная дошка: «Здесь, в Ивановском СМУ, с 1952 по 1974 год работал старший машинист одноковшового экскаватора Герой Социалистического Труда Иван Андреевич Поливко».

## Узнагароды 
За выдатную прафесійную падрыхтоўку моладзі быў узнагароджаны Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР (1974). Заслужаны меліяратар Беларускай ССР (1964), гэта ганаровае званне, устаноўленае ў 1963 годзе, ён атрымаў адным з першых у рэспубліцы. Званне Героя Сацыялістычнай Працы яму было прысвоена 30 красавіка 1966 годзе за выдатныя поспехі ў вытворчасці і нарыхтоўках сельскагаспадарчых прадуктаў. За франтавую і працоўную дзейнасць ўзнагароджаны двума ордэнамі Леніна, сям’ю медалямі, у т. л. медалямі ВДНГ СССР.
 

## Літаратура 
* Поливко Иван Андреевич // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник / сост. И. К. Кулан [и др.]. Минск, 2014. С. 182.
* Паліўка Іван Андрэевіч ; Мастак зямлі / У. Тураў // Памяць. Іванаўскі раён : гіст.-дакум. хроніка. Мінск, 2000. С. 474—475.
* Поливко Иван Андреевич // Их именами названы… : энциклопедический справочник. Минск, 1987. С. 490.
* Герой Социалистического Труда. Поливко Иван Андреевич // Мелиорация : энциклопедический справочник. Минск, 1984. С. 109.
* Поливко Иван Андреевич // Белорусская ССР : краткая энциклопедия : в 5 т. Минск, 1982. Т. 5. С. 502.
* Паліўка Іван Андрэевіч // Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. Мінск, 1981. Т. 5. С. 461.
* Паліўка Іван Андрэевіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя : у 12 т. Мінск, 1975. Т. 8. С. 60.
Ціраспаль (Віцебск)

**Ціраспаль** (, ) — былы пасёлак у Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіў у склад Заронаўскага сельсавета. З 1966 года ў складзе Віцебска.

## Гісторыя 
У XVIII ст. з’яўляўся цэнтрам дзяржаўнага маёнтка. Потым быў уласнасцю Цеханавецкіх, Пацаў (здавалі ў арэнду). У 1878 г. належаў купцу Фрыдрыху Іванавічу Кронбергу. У маёнтку было 2064 дз. зямлі.

З 20 жніўня 1924 года цэнтр Віцебскага сельсавета Лосвідскага раёна Віцебскай акругі БССР. З 22 снежня 1960 года вёска ў складзе Заронаўскага сельсавета Віцебскага раёна. У 1966 годзе ўвайшоў у склад Віцебска, у Чыгуначным раёне горада. На тэрыторыі былога пасёлка вуліцы Шумілінская, 1-я — 6-я Ціраспальскія, Ленінградская (да 1973 — Гарадская шаша).

## Страчаная спадчына 
Сядзіба не захавалася. Да нашага часу захаваліся некаторыя дрэвы панскага парку і сажалка.

## Вядомыя асобы 
* Ігнат Феліксавіч Цеханавецкі (1815 — да 1894) — удзельнік паўстання 1863—1864 гадоў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Віцебскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Віцебска
Катэгорыя:Чыгуначны раён (Віцебск)
Станіслаў Восіпавіч Юр’евіч

**Станіслаў Восіпавіч Юр’евіч** (; 1800 — ?) — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1800 г. Выхаванне атрымаў у Полацкай езуіцкай акадэміі, па заканчэнні якой у 1820 г. паступіў у Казанскі драгунскі полк юнкерам. Узведзены ў наступным годзе ў прапаршчыкі, ён у 1824 г. быў пераведзены ў Марыупальскі гусарскі полк, з перайменаваннем у карнеты, і ў тым жа годзе быў узведзены ў паручнікі. У 1828 г. Юр’евіч удзельнічаў у руска-турэцкай вайне і за заслугі, праяўленыя ў шэрагу бітваў пад крэпасцю Шумлай, быў узнагароджаны ордэнамі: Св. Ганны 4-й ст. з надпісам «за адвагу», св. Ганны 3-й ст. з бантам, св. Уладзіміра 4-й ст. з бантам і ўзведзены ў штабс-ротмістры (1829 г.).

У 1830 г. Юр’евіч вярнуўся ў Расію і ў наступным жа годзе прыняў удзел у здушэнні паўстання 1830—1831 гадоў, знаходзячыся ў перадавым атрадзе на граніцы Валынскай губерні для аховы яе ад уварвання паўстанцаў. У гэтай кампаніі ён быў паранены і ўдастоены знака ўзнагароды 4-й ступені, які належыць Царству Польскаму.

У 1833 г. Станіслаў Восіпавіч выйшаў у адстаўку па асабістых абставінах. У 1844 годзе, па выбары дваранства, ён быў зацверджаны начальнікам Падольскай губерні ў званні Альгопальскага павятовага маршалка дваранства, а ў 1853 г. — Віцебскім губернскім маршалкам дваранства і праслужыў на першай пасадзе адно, а ў другой — тры трохгоддзі. За 25-гадовую руплівую службу па грамадзянскім ведамстве ён быў узнагароджаны знакам бездакорнай службы і ордэнам св. Ганны з Імператарскай каронай.

У сваіх мемуарах мінскі архіепіскап Міхал Галубовіч згадвае, што Юр’евіч быў блізкім сябрам Цеханавецкіх, у якіх часта гасцяваў у маёнтку Бачэйкава.

## Літаратура 
* 
* Формуляр о службе С. О. Юрьевича, хранящийся в Имп. Русском Историческом Обществе.

Катэгорыя:Удзельнікі прыгнечання паўстання 1830—1831 гадоў
Allium albiflorum

**Allium albiflorum**&nbsp;— від травяністых раслін сямейства , распаўсюджаны ад цэнтральнаеўрапейскай Расіі да Крыма.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая расліна, 40-60&nbsp;см. Лісточкі калякветніка белыя, матавыя, з зялёнымі сярэднімі жылкамі, 4-4.5&nbsp;мм даўжынёй. Тычынкі карацейшыя за калякветнік.

## Таксанамія 
Класіфікацыя Кронквіста (1988) адносіла гэты род да , пазней паводле вынікаў філагенетычных даследаванняў род  быў выдзелены ў асобнае сямейства  (), аднак у больш позняй Сістэме класіфікацыі APG III (2009) роды, якія ўваходзілі ў гэта сямейства, былі ўключаны ў сямейства .

Катэгорыя:Цыбуля
Катэгорыя:Флора Еўропы
Станіслаў Аляксандр Цеханавецкі

**Станіслаў Аляксандр Канстанцін Эмануэль Іосіфавіч (Паўлавіч) Цеханавецкі** (; , в. Бачэйкава — ) — дыпламат.

## Біяграфія 
Паходзіў з магнацкага роду Цеханавецкіх герба «Дуброва». Нарадзіўся ў сям’і Юзафа Паўла Цеханавецкага і Александрыны з Рызнічаў.

Атрымаў адукацыю ў Парыжы, у англійскім  і ў пецярбургскім элітным Мікалаеўскім кавалерыйскім вучылішчы. У 1872—1877 гадах служыў унтэр-афіцэрам у царскай арміі, удзельнічаў у руска-турэцкай вайне 1877—1878 гадоў.

З 1880 г. дыпламат. З 1908 года генеральны консул у Марселі. Правадзейны стацкі саветнік. У 1916 годзе быў звольнены і выйшаў на пенсію без права на эмерытуру. Памёр праз два гады і быў пахаваны ў Версалі ў пахавальні сям’і Фарсанс (Forsanz).

## Узнагароды 
* Ордэн Святой Ганны 2-й ступені (1907, Расія)
* Медаль «У памяць руска-турэцкай вайны 1877—1878» (1878, Расія)
* Ордэн Збавіцеля 5-й ступені (1888, Грэцыя)
* Ордэн Такоўскага крыжа (1889, Сербія)
* Ордэн Князя Данііла I 4-й ступені (1889, Чарнагорыя)
* Ордэн Камбоджы 4-й ступені (1890, Францыя)
* Ордэн Цэрынгенскага льва (1891, Бадэн)
* Ордэн Беззаганнага зачацця Дзевы Марыі Віла-Вісозскай 1-й ступені (1901, Партугалія)
* Ордэн Ізабелы Каталіцкай 2-й ступені (1909, Іспанія)

## Літаратура 
* 

Станіслаў Аляксандр
Катэгорыя:Пахаваныя ў Версалі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бешанковіцкім раёне
Густаў Вяльгорскі

**Густаў Аляксандр Міхал Вяльгорскі** (;  — , Паляны) — дзяржаўны службовец, граф.

## Біяграфія 
Паходзіў з графскага роду Вяльгорскіх. Нарадзіўся ў 1798 годзе ў сям’і Міхала Вяльгорскага і Аляксандры з Курдваноўскіх.

Маршалак шляхты Люцынскага павета ў 1837—1840 гадах.

Памёр  года ў Палянах. Пахаваны ў Навасёлках.

## Сям’я 
Пабраўся першым шлюбам 21 лістапада 1835 года ў Асвеі з Анэляй з Карніцкіх, дачкой Мікалая Карніцкага, люцынскага павятовага маршалка, і Дароты са Шчытоў-Неміровічаў. З ёй меў сямёра дзяцей.

У другім шлюбе з Клацільдай з Шадурскіх, дачкой Юзафа Шадурскага і сястрой віцебскага губернскага маршалка Ігната Шадурскага.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Павятовыя маршалкі люцынскія
Густаў
Піяніст (саўндтрэк)

«**Піяніст**» () — саўндтрэк да аднайменнага фільма 2002 года рэжысёра Рамана Паланскага. Альбом быў выпушчаны лэйблам  у 2002 годзе. Усе кампазіцыі саўндтрэка апроч адной — класічныя творы Фрыдэрыка Шапена, выкананыя польскім піяністам . Арыгінальную тэму да фільма напісаў кампазітар Войцех Кіляр. У фільме таксама гучыць шэраг кампазіцый, якія не ўвайшлі ў афіцыйны саўндтрэк, сярод якіх творы Бетховена, Баха і іншых.

У 2003 годзе саўндтрэк да фільма «*Піяніст*» быў адзначаны прэміяй «*Сезар*» і намінацыяй на прэмію «*BAFTA*».

## Спіс кампазіцый 
## Зноскі 
Катэгорыя:Саўндтрэкі Войцеха Кіляра
Катэгорыя:Саўндтрэкі 2002 года
Катэгорыя:Саўндтрэкі
Прудзец (Талачынскі сельсавет)

**Прудзе́ц** (, ) — былая вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Талачынскага сельсавета.

Скасавана 27 чэрвеня 2008 года.

## Спасылкі
Ежы Станіслаў Цеханавецкі

**Ежы Станіслаў Цеханавецкі** (; , Варшава  — ) —  польскі дыпламат.

## Біяграфія 
Паходзіў з магнацкага роду Цеханавецкіх герба «Дуброва». Нарадзіўся ў сям’і Уладзіслава Цеханавецкага.

З-за слабага здароўя ў дзяцінстве ён вучыўся дома пад кіраўніцтвам гувернанткі, потым пайшоў у школу ў Дрэздэне, скончыў элітны Імператарскі Аляксандраўскі ліцэй ў Пецярбургу ў 1914 годзе. Валодаў польскай, рускай, французскай, нямецкай, англійскай і італьянскай мовай. З 1916 года быў аташэ расійскага пасольства ў Лондане да яго ліквідацыі.

Да Кастрычніцкай рэвалюцыі ў 1917 годзе валодаў больш як 13 тыс. гектараў зямлі. Апошні ўладальнік Бачэйкава.

У 1918 годзе пераехаў у Парыж і ўцягнуўся ў дзейнасць Польскага нацыянальнага камітэта ў якасці кіраўніка секцыі шыфраў пры генеральным сакратаре. З 1919 г. аташэ польскага пасольства ў Парыжы ў рангу легацыйнага сакратара 2-га класа, з 1923 г. — аташэ Заходняга аддзела МЗС, з лютага 1924 г. у рангу легацыйнага аташэ, са жніўня 1924 г. — легацыйнага тытулярнага сакратара 1-га класа, а ў ліпені 1924 г. прызначаны на пасаду сакратара 2-га класа ў Будапешце. Некалькі разоў выконваў функцыі часовага паверанага ў справах пасольства. Памёр ад сардэчнага прыступу ў гатэлі «Duna-Palota» ў Будапешце.

## Літаратура 
* 

Ежы Станіслаў
Катэгорыя:Дыпламаты Польшчы
Фелікс Нікадзім Цеханавецкі

**Фелікс Нікадзім Цеханавецкі** () — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў з магнацкага роду Цеханавецкіх герба «Дуброва». Староста мсціслаўскі ў 1730 годзе і опсаўскі ў 1697 годзе, браслаўскі харунжы ў 1724—1746/1747 гадах.

Як пасол на элекцыйны сойм 1697 года і дэпутат ад Полацкага ваяводства падпісаў *pacta conventa* Аўгуста Моцнага ў 1697 годзе.

Пасол на сойм 1730 года ад Браслаўскага павета.

## Літаратура 
* Teka Gabryela Junoszy Podoskiego. T. IV / wyd. przez Kazimirza Jarochowskiego. — Poznań: N. Kamieński i Spółka, 1856. — S. 12.
* Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: spisy. T. I. Województwo wileńskie XIV—XVIII wiek / pod red. A. Rachuby; oprac. H. Lulewicz, A. Rachuba, P. P. Romaniuk; przy współpracy Uł. Jemialianczuka i A. Macuka; Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. — Warszawa: DiG, 2004. — 764 s. — S. 637.

Катэгорыя:Старосты мсціслаўскія
Катэгорыя:Старосты опсаўскія
Катэгорыя:Харунжыя браслаўскія
Катэгорыя:Дэпутаты Сойма Рэчы Паспалітай
Гіпаліт Канстанцін Цеханавецкі

**Гіпаліт (Апалін) Канстанцін (Казімір Кшыштаф) Цеханавецкі** (; каля  — ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Паходзіў з магнацкага роду Цеханавецкіх герба «Дуброва». Нарадзіўся ў сям’і Альбрыхта Канстанціна Цеханавецкага і Ганны Кантакузін уласнага герба. Быў жанаты з Феліцыянай Падбярэскай герба «Газдава», якая нарадзіла: Міхала, Юзафа, Фелікса Нікадзіма, Караля і Канстанцыю, з якіх, верагодна, дажылі да паўналецця толькі Фелікс і Канстанцыя.

Староста опсаўскі з 1692 года. Пасол на элекцыйны сойм 1697 года, электар Аўгуста Моцнага і як дэпутат ад Полацкага ваяводства падпісаў *pacta conventa* Аўгуста Моцнага ў 1697 годзе.

Як фактычны браслаўскі харунжы прымаў удзел у Алькеніцкай бітве на баку Алькеніцкай канфедэрацыі.

## Літаратура 
* Lulewicz, H. Dzieje rodziny Ciechanowieckich herbu Dąbrowa (XIV-XXI wiek) / Henryk Lulewicz [et al.]; pod red. A. Rachuby. — Warszawa : Wydawnictwo DiG, 2013. — 612 s, [1] k. tabl.: il. kolor. — S. 144—148.
* Actum in Curia Regia Varsaviensi, Feriâ secundâ post Festum Sanctæ Margarethæ Virginis & Martyris proximâ Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Nonagesimo Septimo. — [po 21 IV 1791]. — S. 20.
* Rodzina: herbarz szlachty polskiej. T. II / oprac. przez S. Uruskiego przy współudz. A. A. Kosińskiego; wykończony i uzup. przez A. Włodarskiego; wyd. staraniem i kosztem córek autora. — Warszawa: Księgarnia Gebethnera i Wolffa, 1905. — [6], 404 s. — S. 294.

Катэгорыя:Старосты опсаўскія
Катэгорыя:Харунжыя браслаўскія
Катэгорыя:Дэпутаты Сойма Рэчы Паспалітай
Жэшоўскае ваяводства (1945—1975)

**Жэшоўскае ваяводства** () — адно з ваяводстваў, якія існавалі ў Польшчы ў 1945—1975 гадах. Сядзібай ваяводскіх улад быў горад Жэшаў.

Ваяводства было ўтворана ў 1945 годзе пераважна на землях даваеннага Львоўскага ваяводства, якія па выніках Другой сусветнай вайны засталіся ў складзе Польшчы (усходняя частка даваеннага Львоўскага ваяводства з горадам Львовам у гэты час адышла да УССР).

## Гл. таксама 
* Жэшаў
* Польская Народная Рэспубліка

Катэгорыя:Гісторыя Падкарпацкага ваяводства
Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы (1944—1975)
Жэшоўскае ваяводства (1975—1998)

**Жэшоўскае ваяводства** () — адно з ваяводстваў, якія існавалі ў 1975—1998 гадах у Польшчы. Яго цэнтрам быў горад Жэшаў. У 1999 годзе тэрыторыя была ўключана ў склад Падкарпацкага ваяводства.

## Гарады 
Найбуйнейшымі гарадамі ваяводства станам на 1998 год былі:
* Жэшаў — 172 тыс. жыхароў
* Мелец — 62 тыс. жыхароў
* Ланьцут — 18 тыс. жыхароў
* Рапчыцы — 16 тыс. жыхароў
* Лежайск — 15 тыс. жыхароў

Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы (1975—1998)
Катэгорыя:Гісторыя Падкарпацкага ваяводства
Партызанская брыгада імя В. П. Чкалава

**Партызанская брыгада імя В. П. Чкалава** — партызанская брыгада, створаная ў лістападзе 1942 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Заслаўскага, Дзяржынскага, Мінскага, Івянецкага, Валожынскага раёнаў. 5 ліпеня 1944 года брыгада (1085 партызан, 5 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
Брыгада была створана ў лістападзе 1942 года на базе 620-га (імя Кузняцова, арганізаваны ў чэрвені 1942 года атрадаў імя Я. З. Дзука і І. П. Кузняцова) і 621-га (імя Чкалава) атрадаў. Пазней былі арганізаваны атрады імя Кірава, імя Андрэева і іншыя. Атрад імя Чкалава пазней увайшоў у партызанскую брыгаду «Уперад», атрады імя Кірава, імя Андрэева, «За Савецкую Беларусь» перададзены для фарміравання партызанскай брыгады «За Савецкую Беларусь», атрад імя П. А. алыбіна быў вызначаны ў асобна дзейны.

На момант злучэння з Чырвонай Арміяй у склад брыгады ўваходзілі:
* атрад імя Кузняцова (камандзір атрада І. П. Кузняцоў, загінуў у баі);
* атрад «За Савецкую Радзіму»;
* атрад імя Панамарэнкі;
* атрад «26 гадоў Кастрычніка»;
* атрад імя Малянкова.

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* С. П. Смірноў;
* М. І. Грыбанаў

### Камісар 
* І. П. Казак

### Начальнікі штаба 
* М. І. Грыбанаў;
* Р. М. Панявін;
* І. П. Анішчанка

## Гісторыя 
Партызаны ў 1942 годзе разграмілі 11 нямецкіх апорных пунктаў і 20 маёнткаў, захапілі 4 тысячы тон збожжа, 1 тысяч тон раздалі насельніцтву. У красавіку — снежні 1943 года падарвалі каля 50 эшалонаў, знішчылі 3 масты (рух на чыгунцы быў спынены амаль на 9 сутак). У маі знішчылі 6 аўтамашын, у ліпені зрабілі 9 дыверсій на чыгунцы, правялі 10 баёў, захапілі 8 кулямётаў, больш за 20 вінтовак, боепрыпасы. 20 чэрвеня 1944 года на чыгуначных участках Ратамка — Крыжоўка, Маладзечна — Уша падарвалі каля 900 рэек. У ліпені 1944 года знішчылі 24 аўтамашыны, захапілі 9 кулямётаў, 19 аўтаматаў, 141 вінтоўку, вызвалілі 113 грамадзян, якіх вывозілі на работы ў Германію.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1942 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Ісламскі фронт іракскага супраціву

**Ісламскі фронт іракскага супраціву, ІФІС** (; аль-Джабха аль-Ісламія Ліл-Макавама аль-Іракія) — іракская паўстанцкая групоўка. Першае згадванне арганізацыі датуецца 28 маем 2004 года. З 2007 года ўваходзіць у склад кааліцыі «Палітычны савет іракскага супраціву». Кіраўніцтва ІФІС неаднаразова рабіла акцэнт, што групоўка вядзе барацьбу выключна супраць амерыканцаў, а не грамадзян Ірака.

Фракцыя мае нацыяналістычныя і ісламісцкія схільнасці. Многія з яе членаў пры рэжыме Садама Хусейна служылі ў Рэспубліканскай гвардыі. Ёсць меркаванне, што ІФІС займеў сувязі з арганізацыяй «Браты-мусульмане» і апалчэннем «Рэвалюцыйная брыгада 1920». Як заяўлялі самі члены групоўкі, яны маюць *«ўсебаковае і цэласнае бачанне таго, што адбываецца на іракскай арэне і ўласнае прачытанне Карана і Суны»*.

Арганізацыйна ІФІС складаецца з двух элементаў: *Палітбюро*, якое займаецца ідэалагічнымі пытаннямі, прапагандай і агульным кіраўніцтвам, і *брыгады Салах ад-Дзін аль-Аюбі*, што адказвае за правядзеннем ваенных аперацый.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Іракскія паўстанцы
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2004 годзе
Янапаль (Віцебск)

**Янапаль** (, ) — былая вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Бабініцкага сельсавета. З 2004 года ў складзе Віцебска.

## Гісторыя 
У 1878 годзе маёнтак знаходзіўся ва ўласнасці Івана Вікенцьевіча Будкевіча. У пачатку XX стагоддзя фальварак Янапаль Бабініцкай воласці Віцебскага павета належаў двараніну Карташаву. У фальварку ў двух дварах пражывала 15 чалавек, 50 дзесяцін зямлі.

Да 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Акцябрскага сельсавета.

На тэрыторыі былога пасёлка вуліцы 1-я Янапальская вуліца і 1-ы Янапальскі завулак.

## Літаратура 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Віцебскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Віцебска
Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Віцебск)
Масквіч (завод)

**АТ «Маскоўскі аўтамабільны завод „Масквіч“»** — машынабудаўнічае прадпрыемства на тэрыторыі Расіі.

## Гісторыя 
Сваю дзейнасць завод пачаў 6 лістапада 1930 года, як *Маскоўскі аўтазборачны завод імя КІМ* і прыступіўшы да зборкі легкавых і грузавых машын Ford з амерыканскіх камплектуючых. Аднак з 1933 года завод стаў філіялам ГАЗ і збіраў ужо аўтамабілі ГАЗ з камплектуючых савецкай вытворчасці. З 1939 года завод стаў самастойным.

У 1998 годзе частка тэрыторыі і цэхаў завода была перададзена сумеснаму аўтамабілебудаўнічаму прадпрыемству ўрада Масквы і Renault. Першапачаткова прадпрыемства называлася *Аўтафрамас*, пазней перайшоў пад кантроль кампаніі *Рэно Расія*. З 1998 па 2022 выпускаў аўтамабілі маркі Рэно.

У маі 2022 года актывы «Рэно Расія» перайшлі ва ўласнасць урада Масквы. 23 лістапада 2022 года на заводзе пачалася буйнавузлавая зборка красовераў JAC JS4 пад уласнай маркай «**Масквіч 3**».

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Маскоўскага аўтамабільнага завода «Масквіч» 

Катэгорыя:Аўтамабілебудаўнічыя кампаніі Расіі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Расіі
Катэгорыя:1930 год у Расіі
Катэгорыя:Масква
Янапаль (значэнні)

Назву **Янапаль** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Янапаль — былая вёска, цяпер частка Віцебска.

* Гродзенская вобласць:
** Янапаль — вёска ў Воранаўскім раёне.
Яраслаў Яраславіч Галоўчынскі

**Яраслаў Яраславіч Галоўчынскі** (? — ) — князь.

## Біяграфія 
Паходзіў з княжацкага роду Галоўчынскіх герба «Лебедзь». Нарадзіўся ў сям’і Яраслава Мацвеевіча.

Удзельнічаў у Інфлянцкай вайне 1558—1582 гадоў, у з’ездзе праваслаўных і пратэстантаў у Вільні ў 1599 годзе.

## Літаратура 
* 

Яраслаў Яраславіч
Давыдаўка (Віцебск)

**Давы́даўка** (, ) — былая вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Мазалаўскага сельсавета. З 1967 года ў складзе Віцебска.

## Гісторыя 
У сярэдзіне 1900-х засценак Давыдаўка (5 двароў, 20 жыхароў) уваходзіў у Мішкаўскую воласць Віцебскага павета. Належаў купчыхе Е. Андрэевай і прысяжнаму паверанаму мяшчаніну М. Кронбергу. З 1924 года ў складзе Віцебскага раёна. Да 22 снежня 1960 года вёска ў складзе Біцялёўскага сельсавета, у 1960—1967 гадах — у складзе Мазалаўскага сельсавета Віцебскага раёна. 29 лістапада 1967 года ўключана ў гарадскую мяжу Віцебска.

На тэрыторыі былой вёскі вуліцы 1-я — 7-я Лужаснянскія, 1-ы Лужаснянскі завулак.

## Літаратура 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Віцебскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Віцебска
Катэгорыя:Чыгуначны раён (Віцебск)
Зелік Аронавіч Іофэ

**Зелік Аронавіч Іофэ** (17 сакавіка 1903 — 25 кастрычніка 1980) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант інжынерна-авіяцыйнай службы (1946).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1903 годзе на Магілёўшчыне. Член КПСС.

З 1920 года — на ваеннай службе. Удзельнік савецка-польскай вайны на розных палітычных пасадах у РСЧА. Пасля грамадзянскай вайны, з ліпеня 1922 па красавік 1926 года, знаходзіўся ў запасе. Затым зноў прызваны ў РСЧА, старшы інжынер 1-й паветранай дэсантнай эскадрыллі і 22-й цяжкабамбардзіровачнай авіяцыйнай эскадрыллі, старшы інжынер па эксплуатацыі 3-й авіябрыгады асаблівага прызначэння. З кастрычніка 1936 па верасень 1937 года — удзельнік грамадзянскай вайны ў Іспаніі. З верасня 1937 — намеснік начальніка, з лістапада 1937 — начальнік упраўлення матэрыяльна — тэхнічнага забеспячэння УВПС РСЧА, ваенны саветнік у Кітаі, са студзеня па лістапад 1939 — галоўны інжынер трасы Алма-Ата— Ланьчжоў. З лістапада 1939 па 1941 — галоўны інжынер ВПС Чырвонай Арміі, на гэтай пасадзе ўдзельнічаў у савецка-фінскай вайне (знаходзіўся ў дзеючай арміі амаль усю вайну з невялікім перапынкам).

Са студзеня 1941 года — намеснік начальніка Ваенна-паветранай акадэміі імя М. Р. Жукоўскага па навуковай і вучэбнай рабоце, з 1942 года — галоўны інжынер 16-й паветранай арміі, з канца 1942 — галоўны інжынер-намеснік камандзіра 2-га знішчальнага авіяцыйнага корпуса, з лютага 1943 — галоўны інжынер-намеснік камандуючага 15-й паветранай арміі па інжынерна-авіяцыйнай службе, з красавіка 1947 года — намеснік галоўнага інжынера ВПС, з кастрычніка 1949 — галоўны інжынер ВПС Далёкага Усходу, з лістапада 1949 года — намеснік начальніка Харкаўскага вышэйшага ваеннага авіяцыйна-інжынернага вучылішча, з 1955 года — начальнік вылічальнага цэнтра № 3 Міністэрства абароны СССР, з 1960 года — начальнік Навукова-даследчага інстытута касмічнай тэхнікі (затым — начальнік 30-га Цэнтральнага НДІ авіяцыйнай і касмічнай тэхнікі). У 1969 годзе звольнены ў адстаўку.

Працягваў працаваць начальнікам аддзела баявой жывучасці самалётаў франтавой авіяцыі ў АКБ імя Паўла Сухога.

Памёр у Маскве ў 1980 годзе.

## Спасылкі 
* Генерал-лейтенант Иоффе Зелик Аронович (1903—1980).

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі польска-савецкай вайны
Катэгорыя:Савецкія ваенныя спецыялісты ў Іспаніі
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты СССР
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Магілёўскім раёне
Алькеніцкая канфедэрацыя

**Алькеніцкая канфедэрацыя** — канфедэрацыя шляхты ваяводств і паветаў Вялікага Княства Літоўскага сабраная на з’ездзе паспалітага рушэння 10 лістапада 1700 года ў мястэчку Алькенікі (цяпер Валькінінкай у Літве) супраць ружанскай лініі магнацкага роду Сапегаў.

Антысапегаўская кааліцыя выкарыстала сітуацыю, у якой апынулася Рэч Паспалітая перад пачаткам Паўночнай вайны 1700—1721 гадоў. Выкарыстаўшы універсал Аўгуста Моцнага ад 1 ліпеня 1700 года, які склікаў шляхту для абароны паўночных межаў Вялікага Княства Літоўскага (фактычна, на вайну са Швецыяй), рэспубліканцы пачалі абвінавачваць Сапегаў у незаконнай вярбоўцы харугваў. 15 кастрычніка 1700 года паспалітае рушэнне ўсходніх (беларускіх) паветаў на чале з троцкім кашталянам М. К. Коцелам пры спробе захопу Ашмянаў пацярпела паражэнне ад вялікага падскарбія Б. П. Сапегі і адступіла да Ліпнішак, дзе ў канцы кастрычніка сабралася ашмянскае, віцебскае, аршанскае, пінскае і мсціслаўскае рушэнне. На пачатку лістапада да іх далучылася лідская, троцкая, слонімская, ваўкавыская, менская, полацкая шляхта, часткова браслаўская, упіцкая і гарадзенская. Частку сіл склалі прыватныя харугвы Вішнявецкіх (валашскія, казацкія, драгунскія, пешыя, усяго да 2 тыс. чал.), Радзівілаў (2 панцырныя, 1 татарская харугвы) і інш. магнатаў.

Генеральным палкоўнікам ваяводств і паветаў ВКЛ быў абраны Міхал Сервацы Вішнявецкі, які на чале войск канфедэратаў разграміў прыхільнікаў Сапегаў 18 лістапада 1700 года ў бітве пры Алькеніках. На з’езд 20 — 24 лістапада 1700 года ў Алькеніках пад дырэкцыяй мсціслаўскага ваяводы Міхала Сясіцкага была прынята Алькеніцкая пастанова. У адпаведнасці з ёю было арганізавана новае войска Вялікага Княства Літоўскага (7900 чал.), на ўтрыманне якога прызначаўся шэраг падаткаў і пабор з «нойбургскіх уладанняў» у памеры 300 тыс. злотых штогод. Войска на 2 гады перадавалася пад камандаванне генеральнага палкоўніка Міхала Сервацыя Вішнявецкага, улада над ім вялікага гетмана К. Я. Сапегі і польнага гетмана Я. Б. Слушкі касавалася. Збор мытных паступленняў на 2 гады перадаваўся ў арэнду троцкаму кашталяну М. К. Коцелу і жмудскаму старасту Р. А. Агінскаму. «Нойбургскія ўладанні» перадаваліся пад апеку К. С. Радзівіла, які абавязваўся не спрабаваць іх выкупіць.

## Літаратура 
* Narbutt J. Dzieje wewnętrzne narodu litewskiego z czasów Jana Sobieskigo i Augusta II, królów panujących w Polsce. T. 2. — Wilno, 1842. — S. 72—97.

Катэгорыя:Алькенікі
Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Вялікім Княстве Літоўскім (1696—1702)
Катэгорыя:Канфедэрацыі Рэчы Паспалітай
Жан-Луі-Эрнест Месанье

**Жан-Луі-Эрнест Месанье** (; ,  — , ) — французскі жывапісец, графік і скульптар.

Нарадзіўся ў беднай сям’і ў 1815 годзе ў Ліёне, вельмі рана праявіў рэдкую здольнасць да мастацтва. З’явіўшыся ў 19-гадовым узросце ў Парыж, развіваў свой талент капіраваннем карцін старадаўніх жывапісцаў у Луўрскай галерэі, пераважна галандскіх майстроў, і кароткі час вучыўся ў Леона Канье. Пахаваны ў Пуасі (дэпартамент Івелін), дзе быў мэрам з 1846 года.

Катэгорыя:Мастакі Францыі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Гравёры Францыі
Катэгорыя:Мастакі гістарычнага жанру
Габрыэль Метсю

**Габрыэль Метсю** (; студзень ,  — (пахаваны) 24 кастрычніка 1667, ) — галандскі мастак, майстар жанравага, партрэтнага і гістарычнага жывапісу.

## Жыццё і творчасць 
Сын мастака Жака Метсю (каля 1588 — сакавік 1629). Першыя ўрокі малявання атрымаў ад бацькоў. Працягнуў мастацкую адукацыю (як і Стэн) у Нікалауса Кнюпфера ва Утрэхце, а таксама навучаўся ў Яна Венікса. Хрышчоны, хутчэй за ўсё, у каталіцкай прыхаванай царкве, але запісы аб хрышчэнні не захаваліся. Да 1657 г. амаль без перапынку пражывае ў Лейдэне, дзе становіцца ў 1648 г. адным з заснавальнікаў гільдыі святога Лукі. Каля 1655 г. перабраўся ў Амстэрдам, жыў у завулку на Прынсенграхце, побач з броварам і побач з яго сваяком Філіпсам Метсю. У 1658 г. ажаніўся з Ізабелай дэ Вольф, дачкой ганчара і мастачкі Марыі дэ Грэбер.

У яго ранніх працах на гістарычныя тэмы адлюстраваны ў асноўным міфалагічныя, алегарычныя і біблейскія сюжэты і адчуваецца ўплыў школы Рэмбранта. У працах пасля 1650 г. Метсю звяртаецца да гарадскіх і жанравых сцэн з паўсядзённага жыцця галандскіх абывацеляў. У гэтых сваіх працах удасканальвае манеру малюнка Яна Стэна, Яна Вермера і Пітэра дэ Хоха, надае ёй выраз глыбейшай пачуццёвасці і ў той жа час больш спакойнага настрою. У канцы жыцця, знаходзячыся пад уплывам лейдэнскай школы жывапісу, вялікае значэнне надае майстэрству дэталіроўкі, асабліва ў малюнку раскошных тканін, якія пры гэтым павінны былі выглядаць гладкімі і бліскучымі.

Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў XVII стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі барока
Катэгорыя:Мастакі-жанрысты Нідэрландаў
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Нідэрландаў
Катэгорыя:Мастакі гістарычнага жанру
Міхаіл Васільевіч Сядляр

**Міхаіл Васільевіч Сядляр** (, в. Рамель, Пінскі павет, Палескае ваяводства — ) — беларускі перадавік сельскагаспадарчай вытворчасці, Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

## Біяграфія 
Бацька, Васіль Дзмітрыевіч, у 1941 годзе быў адным з арганізатараў першага калгаса. У час Вялікай Айчыннай вайны быў членам падпольнай арганізацыі. Пасля вызвалення ад нямецка-фашысцкай акупацыі (8 ліпеня 1944 года) выконваў даручэнні Давыд-Гарадоцкага райваенкамата.

У кастрычніку 1944 годзе быў прызваны ў Чырвоную армію, накіраваны на вучобу ў Маскоўскі аўтаполк, а вясной 1945 года ў якасці шафёра накіраваны на 3-і Беларускі фронт, які знаходзіўся ў Прыбалтыцы. У складзе 222-й Чырвонасцяжнай аўтабрыгады ўдзельнічаў у вайне з Японіяй (1945), на грузавіку вазіў розныя грузы.

Пасля дэмабілізацыі (1948) вярнуўся на радзіму, працаваў шафёрам у калгасе «Запаветы Леніна».

Адна з паляводчых брыгад у калгасе лічылася адстаючай, таму праўленне вырашыла памяняць брыгадзіра. У 1957 годзе гэту пасаду прапанавалі шафёру Міхаілу Седляру, які вылучаўся працавітасцю, сур’ёзнасцю, меў аўтарытэт сярод аднавяскоўцаў, нядаўна быў прыняты ў члены КПСС. Ворнай зямлі ў брыгадзе было 180 га. Неўзабаве меліяратары адваявалі ў балот вялікія ўчасткі, перадалі калгасу. Брыгада Міхаіла Седляра прыняла 100 га меліяраванай зямлі.

У 1969—1980 гадах — намеснік старшыні калгаса. У 1970 годзе скончыў завочна Пружанскі саўгас-тэхнікум па спецыяльнасці «агранамія».

У 1967 год0е яго абралі сакратаром партарганізацыі калгаса. Дэлегат ІІІ з’езда калгаснікаў БССР (1969). Тройчы быў удзельнікам ВДНГ у Маскве. Выбіраўся дэпутатам Столінскага раённага Савета дэпутатаў працоўных (1975). Дэлегат ХХІІІ (1966) і ХХVІ (1981) з’ездаў КПСС. У 1980—1989 гадах — старшыня прафкама калгаса.

## Узнагароды 
За поспехі ў павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак збожжавых і кармавых культур Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 23 чэрвеня 1966 годзе прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Серп і Молат». Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны ІІ ступені, медалямі «За отвагу», «За боевые заслуги», «За победу над Германией в Великой Отечественной войне
1941—1945 гг.», «За победу над Японией», «За доблестный труд. В ознаменование 100-летия со дня рождения В. И. Ленина» (1970).
 

## Літаратура 
* Седляр Михаил Васильевич // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биогр. справочник. Минск, 2014. С. 196.
* Седляр Михаил Васильевич // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. Минск, 2009. Т. 1, кн. 2. С. 338.
* Сядляр Міхаіл Васільевіч // Памяць. Столінскі раён : гіст.-дакум. хроніка. Мінск, 2003. С. 466.
* Седляр Михаил Васильевич // Белорусская ССР : краткая энциклопедия : в 5 т. Минск, 1982. Т. 5. С. 562.
* Сядляр Міхаіл Васільевіч // Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. Мінск, 1981. Т. 5. С. 587.
* Сядляр Міхаіл Васільевіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя : у 12 т. Мінск, 1974. Т. 10. С. 160.
 

Катэгорыя:Дэпутаты Столінскага раённага Савета дэпутатаў
Нікалаус Кнюпфер

**Нікалаус Кнюпфер** (; —) — жывапісец нямецкага паходжання, які перасяліўся ва Утрэхт. Па сваім пражыванні, адукацыі, накірунку творчасці залічваецца да галандскай школы жывапісу.

Спачатку вучыўся ў сваім родным горадзе Лейпцыгу ў Э. Нісэ Потым ён пераехаў у Магдэбург, дзе знайшоў працу. Ён заставаўся там да 1630 года, а затым пераехаў ва Утрэхт, каб працаваць з Абрахамам Блумартам. Ён пражыў з ім два гады, а затым заснаваў сваю ўласную студыю ва Утрэхце, дзе ў 1637 годзе стаў часовым членам гільдыі Святога Лукі.

Ён працаваў над упрыгожваннямі замка Кронбарг у Даніі і маляваў фігуры на пейзажах Яна Оба і Яна Баптыста Венікса.

Адрозніваючыся сілай каларыту і дбайнасцю выканання і, пераймаючы да некаторай ступені Рэмбранта, пісаў гістарычныя сюжэты, жанры і вакханаліі, у тым ліку адкрыта эратычнага зместу. У яго вучыліся знакамітыя Ян Стэн, Арыс дэ Воіс, Габрыэль Метсю і Пітэр Крыжнэ Валмарын.

Катэгорыя:Мастакі Германіі XVII стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў XVII стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі гістарычнага жанру
Катэгорыя:Мастакі-жанрысты Нідэрландаў
Катэгорыя:Мастакі-жанрысты Германіі
Віктар Янавіч Валентыновіч

**Віктар Янавіч Валентыновіч** (1869 ці 1870, Ілукста, Курляндская губерня, цяпер Латвія — , Кустанай, Казахстан) — беларускі каталіцкі святар.

## Біяграфія 
З літоўскай шляхецкай сям’і, брат Яна Валентыновіча, таксама святара.

Скончыў Магілёўскую духоўную семінарыю ў Санкт-Пецярбургу. Прыняў сакрамэнт святарства ў 1894 годзе. У 1898 прызначаны пробашчам касцёла Св. Веранікі ў в. Селішча Лепельскага павета Віцебскай губерні. З 1917 года адміністратар парафіі Унебаўзяцця НПМ у Мсціславе Магілёўскай губерні, дэкан Клімавіцка-Мсціслаўскага дэканата. Пасля 1928 года пробашч касцёла Св. Казіміра ў Лагойску Мінскай вобласці.

Арыштаваны 26 жніўня 1930. Асуджаны 3 снежня 1930 асобай нарадай пры АДПУ за «антысавецкую дзейнасць» дa 3 гадоў высылкі ў Казахстан з канфіскацыяй маёмасці. Загінуў у зняволенні. Рэабілітаваны 31.10.1989 пракуратурай Мінскай вобласці. Асабовая справа в. № 28600-с захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Каталіцкія святары Беларусі
Катэгорыя:Постаці Селішча (Ушацкі раён)
Катэгорыя:Постаці Мсціслава
Катэгорыя:Постаці Лагойска
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Вязні ГУЛАГа
Мацвей Парыжскі

**Мацвей (Мэцью) Парыжскі** (, ; каля 1200 — каля 1259) — англійскі храніст, гісторык, манах-бенедыктынец.

## Біяграфія 
Мацвей Парыжскі нарадзіўся верагодна ў 1200 годзе. Чаму ён атрымаў мянушку «Парыжскі» (лац.: Parisiensis), дакладна невядома. Магчыма, ён у юнацтве вучыўся ў Парыжскім універсітэце, ці ж мянушка яго з’яўляецца латынізаванай формай англійскага радавога імя Пэрыс (англ. Paris). 21 студзеня 1217 года, ва ўзросце прыкладна 17 гадоў, ён стаў манахам Сент-Олбанскага манастыра ў Хартфардшыры.

У 1248—1249 гадах Мацвей знаходзіўся ў Нарвегіі, дзе па просьбе папы Інакенція IV займаўся рэформай бенедыктынскага манастыра. У Нарвегіі Мацвей зблізіўся з каралём Хаконам IV Старым, якому перадаў ліст караля Францыі Людовіка IX Святога з прапановай прыняць удзел у крыжовым паходзе.

Вярнуўшыся на радзіму, ён больш не пакідаў сцен манастыра, але, нягледзячы на гэта, быў добра дасведчаны аб мірскіх справах, бо вёў перапіску з дзяржаўнымі і царкоўнымі дзеячамі, а сам Сент-Олбанс часта наведвалі як англійскія арыстакраты (уключаючы самога караля Генрыха III, з якім Мацвей, як вядома, быў асабіста знаёмы), так і вядомыя замежнікі. Да смерці ў 1236 годзе храніста Роджэра Вендаверскага Мацвей працаваў разам з ім у манастырскім скрыпторыі, а пасля смерці свайго настаўніка ўзначаліў апошні. Памёр у сваёй абіцелі не пазней за 1259 год.

Катэгорыя:Памерлі ў 1259 годзе
Катэгорыя:Рэлігійныя дзеячы Англіі
Катэгорыя:Бенедыкцінцы
Катэгорыя:Храністы
Катэгорыя:Гісторыкі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Гісторыкі XIII стагоддзя
Катэгорыя:Лацінамоўныя пісьменнікі