Міжнародныя сустрэчы дудароў, лірнікаў і спевакоў

**Міжнародныя сустрэчы дудароў, лірнікаў і спевакоў** — цыкл культурных падзей на Падляшшы (Польшча), якія праходзяць у Мельніку і Радзівілаўцы і накіраваныя на папулярызацыю традыцыйнай музыкі, дударства, лірніцтва і спеўнай спадчыны. У праграме звычайна ёсць музычныя шпацыры, канцэрты, выставы інструментаў і сустрэчы з выканаўцамі з розных краін Еўропы.

## Геаграфія і фармат 
Асноўныя пляцоўкі — Мельнік (музейныя і гарадскія прасторы, у т.л. Galeria „Mielnicki Kuferek” і Ośrodek Dziejów Ziemi Mielnickiej) і Радзівілаўка (амфітэатр пад ліпамі і акацыямі). Праграма будуецца як спалучэнне “музычных шпацыраў” (выступы і перасоўванне па мясцінах), канцэртаў і прэзентацый, звязаных з традыцыйнымі інструментамі і спеўнікамі.

## Гістарычныя сведчанні дударскай традыцыі ў Мельніку 
Мельнік — сёння вёска ў Польшчы (гміна Мельнік, Семятыцкі павет), а да канца XVI ст. — горад Вялікага Княства Літоўскага, інкарпараваны ў Польскую Карону ў 1569 г.

Важным пісьмовым сведчаннем існавання дударскай традыцыі ў Мельніку з’яўляецца судовая скарга каталіцкага святара ксяндза Віткоўскага ад 1 чэрвеня 1610 года, змешчаная ў выданні «Акты издаваемые виленскою комиссіею для разбора древних актовъ» (том XXXIII, Вільня, 1908). У ёй апісваюцца святкаванні праваслаўнага насельніцтва горада на «Kleczanie» (Зялёныя святкі), падчас якіх, паводле тэксту, мужчыны і жанчыны хадзілі «з ражкамі, з дудамі, з бубнамі і іншымі вясковымі інструментамі», танцавалі і спявалі.

Гэтая крыніца лічыцца адной з ранніх літаратурных згадак пра беларускую дуду і сведчыць пра пашыранасць інструмента на паўднёва-заходніх землях этнаграфічнай Беларусі, у тым ліку на Падляшшы. Тэкст паказвае, што дуда ўспрымалася як характэрны інструмент мясцовага (рускага/беларускага) насельніцтва і была часткай абрадавага і забаўляльнага жыцця.

Наяўнасць такіх згадак дазваляе разглядаць сучасныя сустрэчы дудароў у Мельніку не толькі як фестывальную ініцыятыву, але і як працяг шматвяковай традыцыі, зафіксаванай у пісьмовых крыніцах пачатку XVII стагоддзя.

## Іканаграфічныя сведчанні: кафлі з дударом 
Дадатковым аргументам на карысць прысутнасці дударскай традыцыі ў Мельніку з’яўляюцца матэрыяльныя помнікі — кафлі печавыя з выявай дудара. У сучасных апісаннях мясцовай спадчыны згадваецца кафля з вобразам дудара, знойдзеная ў Мельніку і звязаная са зборамі Muzeum Podlaskie w Białymstoku.

Кафлі як крыніца для вывучэння матэрыяльных і нематэрыяльных аспектаў штодзённай культуры (у тым ліку музыкі і інструментаў) разглядаюцца ў спецыяльных археалагічных і гістарычных даследаваннях; выявы музыкаў (у тым ліку дудароў) інтэрпрэтуюцца як іканаграфічныя сведчанні сацыяльнай бачнасці традыцыі.

## Гісторыя 
Пра раннія выпускі вядома, што імпрэзы адбываліся не пазней за 2023 год (згадваецца падзея ў Радзівілаўцы ў 2023).

У 2024 годзе сустрэчы прайшлі 7–8 верасня (праграма на 7.09.2024 асобна публікавалася для Мельніка і Радзівілаўкі), а падзея мела працяг таксама ў Бельску-Падляскім (паводле рэгіянальнай прэсы).

Дадаткова 8 верасня 2024 года міжнародныя сустрэчы адбыліся таксама ў Бельску-Падляскім — у Парку Каралевы Алены (канцэрт у 12:00) і ў Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach (канцэрт у 15:00). Арганізатарам выступіла Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach, якое запрасіла дудароў і лірнікаў з Беларусі, Латвіі, Польшчы і Іспаніі. Музычная прэса адзначала патэнцыял фармату як агляду дударскіх капэл і рэдкасць такіх выступаў у горадзе.

У 2025 годзе быў абвешчаны трэці выпуск: “III Międzynarodowe Spotkania…” у фармаце Мельнік—Радзівілаўка 24–25 мая 2025 г.

## Выпускі па гадах 
### 2023 
* 2 верасня 2023: падзея “Spotkanie dudziarzy, lirników i śpiewaków” у Радзівілаўцы (гміна Мельнік), арганізатар/гаспадар — Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach (публічнае аб’яўленне ў выглядзе падзеі).

### 2024 
* 7 верасня 2024 (Мельнік): сустрэча ў Galeria „Mielnicki Kuferek”; далей — Ośrodek Dziejów Ziemi Mielnickiej (сустрэча з музыкай дударскай традыцыі розных краін Еўропы; вядоўцы Віталь Воранаў і Дарафей Фіёнік; прэзентацыя 9 нумару “Mielnicki Gościniec”; прэзентацыя паштовай маркі з дударом з Мельніка; беларускія мужчынскія песні з Падляшша і Палесся пад дуды і a capella).
* 7 верасня 2024 (Радзівілаўка): канцэрт у амфітэатры (“Dudy, lira korbowa i pieśni tradycyjne”).
* 8 верасня 2024 (Бельск-Падляскі і Студзіводы): прэзентацыя музыкі ў Парку Каралевы Алены (12:00) і канцэрт у Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach (15:00).

### 2025 
* 24–25 мая 2025: “III Międzynarodowe Spotkania…” у фармаце Мельнік—Радзівілаўка. У праграме (паводле аб’яваў) — урачыстае адкрыццё, музычны шпацыр, адкрыццё выставы пра традыцыі дударства, канцэрты і патанцоўка; удзел выканаўцаў з Польшчы, Беларусі, Славакіі, Сербіі, Грузіі, Партугаліі і інш.

## Асвятленне ў медыя 
Пра сустрэчы пішуць рэгіянальныя СМІ Падляшша; матэрыялы пра падзеі 2024 года публікаваліся, у прыватнасці, у *Współczesna*, а пра выпуск 2025 года — у Podlasie24.pl.

У дакументах гміны Мельнік за 2024 год падзея згадваецца як адна з важных культурных ініцыятыў (7 верасня — “Międzynarodowe Spotkania Dudziarzy, lirników i śpiewaków”).

## Гл. таксама 
* Беларуская дуда
* Ліра (музычны інструмент)
* Падляшша
* Мельнік
* Радзівілаўка

## Заўвагі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Фестывалі Польшчы
Катэгорыя:Музычныя фестывалі
Катэгорыя:Культура Падляшша
Катэгорыя:Беларуская культура за мяжой