В’етмінь

**В’етмінь** (, скарачэнне ад , ) — ваенна-палітычная арганізацыя, створаная Ха Шы Мінам для барацьбы за незалежнасць В’етнама ад Францыі і Японіі.

## Папярэднія падзеі 
6 лістапада 1939 года адбыўся VI пленум ЦК Камуністычнай партыі Індакітая (КПІК), на якім былі разгледжаны пытанні дзейнасці ва ўмовах разрастаючага ў Еўропе ваеннага канфлікту, прынята рашэнне аб пераходзе ад легальных і паўлегальных да падпольных метадаў дзейнасці і падрыхтоўкі ўмоў да ўзброенага паўстання.

Пасля капітуляцыі Францыі (калоніяй якой з’яўляўся В’етнам) перад гітлераўскай Германіяй, усталявання ў паўднёвай частцы Францыі прагерманскага рэжыму Вішы, які пайшоў на саступкі Японіі (яна мела дамаганні на В’етнам), і японскай акупацыі Індакітая, — 6—9 лістапада 1940 года ў Дзіньбанзе (правінцыя Бакнін) быў праведзены VII пленум ЦК КПІК, на якім было прынята рашэнне аб стварэнні адзінага антыфашысцкага фронту Індакітая. У якасці праціўніка быў вызначаны «франка-японскі мілітарысцкі імперыялістычны блок».

Пасля таго, як японцы пачалі раззбройваць французскія часці, 27 верасня 1940 года падпольны камітэт КПІК у раёне Бакшон (правінцыя Лангшон) прыняў рашэнне пачаць паўстанне. На бок паўстанцаў перайшлі туземныя падраздзяленні французскіх каланіяльных войскаў, яшчэ некаторыя французскія падраздзяленні былі раззброены. Паўстанцы занялі вайсковы пост у Маняі і абвясцілі аб стварэнні ўзброеных атрадаў, але пасля гэтага японцы спынілі раззбраенне французскіх войскаў, вызвалілі раней інтэрнаваных французскаў і дазволілі ім пачаць баявыя дзеянні супраць паўстанцаў. Мяцеж быў задушана, хоць баявыя дзеянні працягваліся да 13 лістапада 1940 года.

Арышты і рэпрэсіі, падчас якіх была арыштавана сакратар Сайгонского камітэта кампартыі Мінь Кхай, сталі прычынай заўчаснага пачатку паўстання ў Намкаі, якое пачалося 23 лістапада 1940 года і працягвалася амаль два месяцы, перш чым было канчаткова задушана.

## Другая сусветная вайна 
### 1941—1943 
Пасля няўдачы першага паўстання, з Цзінсі ў Паўночны В’етнам перайшлі яшчэ дзве групы: першая складалася з 43 в’етнамцаў (20 з іх мелі вопыт ваеннай службы ў кітайскай арміі Гаміньдана), у складзе другой групы з шасці чалавек праз мяжу перайшоў Ха Шы Мін.

Арганізацыя была створана ў маі 1941 года ў кітайскім горадзе Цзінсі, недалёка ад мяжы з В’етнамам. У склад арганізацыі ўвайшлі члены Камуністычнай партыі Індакітая, а таксама актывісты некалькіх сялянскіх, прафсаюзных, моладзевых і жаночых арганізацый і аб’яднанняў.

Услед за гэтым, у раёне вёскі Пакбо (у правінцыі Каабанг) была створана нелегальная друкарня, якая пачала выпуск газеты, улётак і літаратуры на самаробнай паперы з бамбука (адным з першых быў выпушчаны перакладзены на в’етнамскую мову трактат «Мастацтва вайны» сярэднявечнага кітайскага палкаводца Сунь-цзы).

25 кастрычніка 1941 года былі апублікаваны маніфест, праграма і статут В’етміня.

Першыя апорныя пункты В’етміня былі створаны актывістамі Кампартыі Індакітая ў 1941 годзе ў правінцыі Каабанг і ў раёне Бакшон правінцыі Лангшон. Менавіта тут у канцы 1941 года былі сфарміраваны першыя апалчэнскія атрады. Акрамя таго, да сакавіка 1942 года ў раёне Бакшон дзейнічала буйнае партызанскае падраздзяленне.

Асноўным раёнам дзейнасці ў 1941—1942 гады быў В’етбак — горна-лясістая мясцовасць на поўначы краіны, якая прымыкала да мяжы з Кітаем. Тут былі створаны першыя апорныя базы, вялося навучанне кадраў.

У канцы 1942 года быў створаны часовы камітэт трох правінцый, які стаў арганізацыйным цэнтрам, каардынуючым дзейнасць арганізацыі ў правінцыях Каабанг, Бакан і Лангшон.

У пачатку 1943 года актывісты В’етміня актыўна займаліся прапагандысцкай дзейнасцю, яны вялі вусныя гутаркі, распаўсюджвалі газеты «Кыу куок» і «Ко зяй фаунг», улёткі і літаратуру. У лютым 1943 года кіраўніцтва В’етміня прыняло рашэнне ўзмацніць работу па прыцягненні на свой бок інтэлігенцыі і нацыянальнай буржуазіі.

У жніўні 1943 года ў цэнтры «калідора» паміж правінцыі Каабанг і Тхайнгуен узніклі яшчэ два узброеных атрада В’етміня.

У лістападзе 1943 года ў сувязі з узрослай актыўнасцю В’етміня была прадпрынята маштабная карная аперацыя ў раён дыслакацыі асноўных сіл партызан.

У гэты ж час кіраўніцтва і актывісты ўсталёўваюць кантакты з элементамі В’етнамскай рэвалюцыйнай лігі (арганізацыі, якая таксама выступала за вызваленне В’етнама, але арыентавалася на гаміньданаўскі Кітай), а Ха Шы Мін быў абраны членам Выканаўчага камітэта В’етнамскай рэвалюцыйнай лігі. Пазней, частка актывістаў ВРЛ перайшла ў В’етмінь.

У 1944 годзе В’етмінь кантраляваў правінцыі Лангшон, Каабанг, Бакан, Тхайнгуен, Туенкуанг, Бакзянг і Він’ен на поўначы В’етнама, дзе пачалося стварэнне адміністрацыйных органаў кіравання — камітэтаў Кампартыі Індакітая, нацыянальнай буржуазіі і землеўладальнікі.

У гэты ж час кіраўніцтва В’етміня ўстанавіла кантакты з актывістамі «Змагарнай Францыі» і прапанавала ім пачаць сумесныя дзеянні супраць японскіх войскаў у Індакітаі, аднак гэтая прапанова была адхілена.

Ноччу 11 сакавіка 1945 года баявыя атрады Хынгіена захапілі форт Баніенян. У гэты ж дзень паднялі паўстанне ў канцэнтрацыйным лагеры Бата арыштаваны актывісты В’етміня, яны хутка ўсталявалі кантроль над лагерам і раззброілі ахову.

12 сакавіка 1945 года ЦК КПІК прыняў пастанову аб спыненні выкарыстання антыфранцузскіх лозунгаў і прапанаваў ураду Францыі аказаць дапамогу ў антыяпонской барацьбе французскаму руху супраціву ў Індакітаі пры ўмове, што праз пяць гадоў пасля заканчэння вайны Індакітай стане незалежнай дзяржавай. Адказу ад французскага боку атрымана не было.

4 чэрвеня 1945 года ў паселішчы Танчаа адбылася канферэнцыя народных прадстаўнікоў Паўночнага В’етнама, якая абвясціла стварэнне вызваленага адміністрацыйнага раёна (у склад якога ўвайшла тэрыторыя шасці цалкам занятых партызанамі правінцый і раёны яшчэ двух часткова занятых правінцый з насельніцтвам звыш 1 млн чалавек). Сталіцай раёна стала паселішча Танчаа.

13 жніўня 1945 года В’етмінь абвясціў аб пачатку паўстання.

2 верасня 1945 года на выбарах у Нацыянальны сход «Ліга» атрымала перамогу, атрымаўшы 230 з 300 месцаў.

У сакавіку 1951 года «Ліга незалежнасці В’етнама» аб'ядналася з партыяй «Нацыянальны саюз В’етнама» (Льен-В’ет), у выніку была створана адзіная арганізацыя Аб’яднаны Нацыянальны фронт Льен-В’ет.

У гэты перыяд кіраўнікі В’етміня чатыры разы звярталіся да прадстаўнікоў амерыканскай OSS у Кітаі, з прапановай актывізаваць сабатаж супраць японскіх войскаў у Французскім Індакітаі, калі амерыканскі бок прадаставіць ім зброю, але ўсе гэтыя прапановы былі адхілены. Ёсць звесткі, што летам 1945 года амерыканскія інструктары падрыхтавалі 200 партызан В’етміня.

Акрамя таго, у гэты перыяд часу В’етмінь атрымліваў дапамогу з боку Францыі (пасля падпісання ў сакавіку 1944 года пагаднення аб барацьбе супраць Японіі, 23 сакавіка 1944 года было атрымана 165 вінтовак «Рэмінгтан» і 40 карабінаў) і гаміньданаўскага ўрада Кітая.

Да моманту капітуляцыі Японіі ў верасні 1945 года падтрымка з боку заходніх краін была спынена.

## Гл. таксама 
* В’етконг

## Зноскі 
## Літаратура 
* Мхитарян С. А. Из истории единого национального фронта Вьетнама // «Вопросы истории», № 9, 1954.
Катэгорыя:Першая Індакітайская вайна
Катэгорыя:Партызанскія рухі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1941 годзе
Катэгорыя:Нацыянальна-вызваленчыя рухі
Катэгорыя:Партызанскія рухі
Катэгорыя:Арганізацыі В’етнама
Катэгорыя:Арганізацыі, закрытыя ў 1951 годзе