open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Трагедыя сям’і Набатавых

**«Трагедыя сям’і Набатавых»** () ― мастацкі фільм часоў Расійскай імперыі, які здымаўся на кінастудыі Рыгора Лібкена ў горадзе Яраслаўлі ў 1915 годзе. З’яўляецца першай сцэнарнай працай заснавальніка беларускай мастацкай кінематаграфіі Юрыя Тарыча.

## Сюжэт 
Адлюстраваны перажыванні галоўнага героя, які ўпаў пад уплывам моцных узрушэнняў, у такі глыбокі летаргічны сон, што лекар быў уведзены ў зман і канстатаваў смерць. Няшчаснага паклалі ў труну і, пасля здзяйснення над ім чыну пахавання змясцілі ў фамільны склеп, які потым замкнулі, а праз некаторы час уяўны нябожчык ачуўся…

## Акцёры 
## Пракат 
Фільм дэманстраваўся ў кінатэатрах Расійскай імперыі і савецкай Расіі. Згодна з анонсам маскоўскай газеты «Столичная молва» (нумар ад 24 (11) студзеня 1916 года) 9―11 студзеня 1916 года ішлі паказы ў электра-тэатры «Кино-Арс». Газета «Алтайский луч» (№ 27 (104) ад 7 лютага 1919 года) анасавала паказы фільма ў Барнауле пачынаючы з 5 лютага штодзённа па буднях.

## Здымачная група 
* прадзюсар ― 
* рэжысёр ― 
* сцэнарыст ― Юрый Тарыч

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* [«Трагедия семьи Набатовых»](http://rudata.ru/wiki/Трагедия_семьи_Набатовых_(фильм))  на сайце RuData.Ru

Катэгорыя:Фільмы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Страчаныя фільмы
Аляксандр Пятровіч Сайко

**Аляксандр Пятровіч Сайко** (нар. 1954) — беларускі фізік, спецыяліст у галіне фізікі цвёрдага цела, оптыкі, квантавай электронікі. Доктар фізіка-матэматычных навук (2000).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1976). З 1976 — у Інстытуце фізікі цвёрдага цела і паўправаднікоў НАН Беларусі, з 2001 — загадчык лабараторыі тэорыі цвёрдага цела, адначасова з 2004 — намеснік дырэктара інстытута па навуцы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.] Т. 6. — Минск, 2008.

Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Аляксандр Ніканоравіч Герасімовіч

**Аляксандр Ніканоравіч Герасімовіч** (нар. 1939) — беларускі спецыяліст у галіне тэарэтычнай электратэхнікі, электраэнергетыкі. Доктар тэхнічных навук (1994), прафесар (1997).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (энергетычны факультэт, 1961; аспірантура, 1965).

Працаваў на Полацкай ЦЭС-2 (1961—1963, інжынер), у Беларускім філіяле Дзяржаўнага навукова-даследчага электратэхнічнага інстытута імя Г. М. Кржыжаноўскага Міністэрства энергетыкі і электрыфікацыі СССР (1965—1969, інжынер, старшы навуковы супрацоўнік), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 1970, прафесар кафедры «Электрычныя станцыі»).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: краявыя задачы тэхнічнай электрадынамікі.

### Бібліяграфія 
* Приближенные методы определения электромагнитных характеристик токоведущих систем и проводящих конструкций электроустановок : автореферат диссертации … доктора технических наук : 05.09.05 / Герасимович Александр Никанорович. ― Санкт-Петербург, 1993.
* Исследование оптимального распределения нагрузок между котлоагрегатами с учетом их реального состояния : автореферат диссертации … кандидата технических наук : 271 / А. Н. Герасимович. ― Минск, 1968.

## Літаратура 
* Герасімовіч Аляксандр Ніканоравіч / А. І. Болсун // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1997. — Т. 5. — С.
* Герасимович Александр Никанорович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 5.
* Герасимович Александр Никанорович // Кто есть кто в Республике Беларусь, 2001. — Минск, 2001. — Т. 1. — С. 40.
* Герасімовіч Аляксандр Ніканоравіч // Памяць : Слуцкі раён. Слуцк. — Мінск, 2000. — С. 444.

Катэгорыя:Інжынеры Беларусі
Віктар Ціханавіч Кахнюк

**Віктар Ціханавіч Кахнюк** (нар. 1953) — беларускі ўрач-анколаг-хірург. Доктар медыцынскіх навук (1995).

## Біяграфія 
Скончыў Пінскае медыцынскае вучылішча (1973), Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1982), Усесаюзны анкалагічны навуковы цэнтр Акадэміі медыцынскіх навук СССР (Масква; аспірантура).

Працуе ў Рэспубліканскім навукова-практычным цэнтры анкалогіі і медыцынскай радыялогіі імя М. М. Аляксандрава (з 1987, малодшы, з 1989 — старшы, з 1991 — вядучы, з 1996 — галоўны навуковы супрацоўнік аддзялення абдамінальнай хірургіі, з 1999 — загадчык анкалагічнага практалагічнага аддзялення, аддзела абдамінальнай анкапаталогіі, з 2010 — намеснік дырэктара (па хірургіі).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: эпідэміялогія, дыягностыка, лячэнне і рэабілітацыя пацыентаў з коларэктальным ракам.

Зрабіў больш за 30 рацыяналізатарскіх прапаноў.

## Узнагароды 
Званне «Заслужаны ўрач Рэспублікі Беларусь» (2021), медаль «За працоўныя заслугі» (2015), Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь (2021) і інш.

## Літаратура 
* Кохнюк Виктор Тихонович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 256.
* Кахнюк Віктар Ціханавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1999. — Т. 8. — С. 190.
* Кохнюк Виктор Тихонович // Кто есть Кто в Республике Беларусь. 2001. — Минск, 2001. — Т. 2. — С. 201.
* Виктор Тихонович Кохнюк : к 60-летию со дня рождения // Онкологический журнал. — 2013. — Т. 7, № 2. — С. 135—136 : фот.

Катэгорыя:Анколагі Беларусі
Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі РНПЦ анкалогіі і медыцынскай радыялогіі
Машина времени

**«Машина времени»** — савецкі і расійскі рок-гурт, адзін з найстарэйшых існуючых гуртоў . Заснаваны Андрэем Макарэвічам і  27 мая 1969 года, іх пазнаёміў , які прыдумаў назву гурта «Time Machines». Жанр творчасці гурта ўключае элементы класічнага рока, рок-н-ролу, блюзу і бардаўскай песні.

Аўтар абсалютнай большасці тэкстаў песень і нязменны лідар гурта — Андрэй Макарэвіч, аўтары музыкі — Андрэй Макарэвіч, , , , . Як правіла, у «Машина времени» аўтары самі спяваюць свае песні, таму ў гурце звычайна ад двух да чатырох вакалістаў адначасова.

## Дыскаграфія 
#### Альбомы 
* 1987 — Реки и мосты
* 1988 — В круге света
* 1991 — Медленная хорошая музыка
* 1992 — Это было так давно…1978
* 1993 — Внештатный командиръ Зѣмли. Блюзы Эль-Мокамбо
* 1996 — Картонные крылья любви
* 1997 — Отрываясь
* 1999 — Часы и знаки
* 2001 — Место, где свет
* 2004 — Машинально
* 2007 — Time Machine
* 2009 — Машины не парковать
* 2016 — ВЫ
* 2020 — В метре

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Рок-гурты Расіі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1969 годзе
Катэгорыя:Квартэты
Катэгорыя:Квінтэты
Катэгорыя:Трыа
Катэгорыя:Рок-гурты СССР
Стрыжнёвыя сумесі

**Стрыжнёвыя сумесі** — вогнетрывалыя газапранікальныя матэрыялы, з якіх вырабляюць ліцейныя стрыжні — аддымныя часткі ліцейных формаў.

Складаюцца з напаўняльніка (звычайна кварцавы пясок), звязвальных рэчываў і дабавак (храміт, хромамагнетыт, цыркон і інш.). Бываюць увільготненыя, сухія і вадкія. Падзяляюцца на сумесі гарачага зацвердзявання і сумесі, якія не патрабуюць цеплавой апрацоўкі (халоднацвярдзеючыя сумесі).

Стрыжнёвыя сумесі гарачага зацвердзявання — пясчана-смаляныя, на аснове раслінных алеяў і іх заменнікаў, а таксама сумесі на водных арганічных звязвальных рэчывах (напрыклад, дэкстрын). Іх зацвердзяванне адбываецца ў спецыяльных сушыльных печах.

У халоднацвярдзеючых стрыжнёвых сумесях у якасці звязвальных рэчываў выкарыстоўваюцца карбамідна-фуранавыя, фенолафуранавыя і іншыя сінтэтычныя смолы, вадкае шкло. У якасці каталізатараў, якія паскараюць працэсы цвярдзення, — неарганічныя і арганічныя кіслоты. Такія сумесі пры ўвядзенні ў іх паверхнева-актыўных рэчываў набываюць высокую цякучасць, што дае магчымасць заліваць іх у стрыжнёвыя скрынкі, дзе яны цвярдзеюць без дадатковага ўшчыльнення і награвання.

## Літаратура 
* 
* 
* Энциклопедический словарь по металлургии : В 2 т / Рос. акад. наук, Ин-т металлургии и материаловедения им. А. А. Байкова, Междунар. союз металлургов; Гл. ред. Н. П. Лякишев. — М. : Интермет Инжиниринг, 2000. — Т. 2. — 408 с. — 500 экз. — ISBN 5-89594-034-X.
* *Кукуй Д. М.* Теория и технология литейного производства формовочные материалы и смеси. Искусственная сушка горных пород: Учебн. пособие / Д. М. Кукуй, Н. В. Андрианов. — Мн.: БНТУ, 2005. — 361 с. — ISBN 985-479-221-8.

## Спасылкі 
* Теория формирования отливки: учебное пособие / Л. Г. Знаменский, О. В. Ивочкина, И. Н. Ердаков, А. С. Варламов. — Челябинск: Издательский центр ЮУрГУ, 2017. — 195 с.
* *Тавтилов, И. Ш.* Технология литейного производства: учебное пособие / И. Ш. Тавтилов, В. И. Юршев, В. С. Репях, Б. М. Шейнин; Оренбургский гос. ун-т. — Оренбург: ОГУ, 2018. — 110 с. — ISBN 978-5-7410-2078-8.
* Стержневые смеси // Stroitelstvo-New.ru

Катэгорыя:Ліццё
Катастрофа Cessna 206 у Калумбіі (2023)

1 мая 2023 года лёгкаматорны самалёт Cessna 206 з сямю людзьмі на борце разбіўся ў джунглях у дэпартаменце Какета ў Калумбіі. Трое пасажыраў — пілот і двое дарослых — загінулі, але астатнія чацвёра — усе дзеці ва ўзросце ад 11 месяцаў да 13 гадоў — выжылі. Больш за пяць тыдняў яны знаходзіліся ў трапічных лясах, пакуль не былі выяўлены ратавальнікамі.

## Пасажыры і экіпаж 
Самалёт пілатаваў Эрнанда Мурса Маралес. На борце ў якасці пасажыраў знаходзіліся Герман Мендоса Эрнандэс, а таксама Магдалена Мукутуй Валенсія і яе чацвёра дзяцей — 13-гадовая Леслі Мукутуй, 10-гадовая Селейні Мукутуй, 4-гадовая Тыен Нарыэль Раноке Мукутуй і 11-месячны Крысціян Нерыман Раноке Мукутуй. Сям’я была з ліку карэннага насельніцтва Калумбіі і знаёма з навакольнымі джунглямі.

## Катастрофа 
Раніцай 1 мая самалёт Cessna 206 выконваў рэйс з Араракуара ў Сан-Хасэ-дэль-Гуав’ярэ з 110 фунтамі грузу і шасцю пасажырамі, уключаючы двух дарослых, трох непаўналетніх і немаўля. Борт вылецеў у 06:42. У 07:15 пілот абвясціў аварыйную сітуацыю па прычыне адмовы рухавіка. Лётчык спрабаваў знайсці ў джунглях пляцоўку для аварыйнай пасадкі. Бліжэйшая ўзлётна-пасадачная паласа знаходзілася на адлегласці 33 марскіх міль. У 07:32 рухавік прыйшоў у парадак, але ў 07:43 ён зноў адмовіў. Самалёт спачатку ўрэзаўся ў дрэвы, пасля чаго ўпаў на зямлю. Абломкі авіямашыны знаходзіліся за 175 км на поўдзень ад Сан-Хасэ-дэль-Гуа’ярэ, над ракой Апапарыс

## Пошукі 
Пасля крушэння выжылыя адышлі ад абломкаў і пачалі блукаць па лесе. Ратавальнікі знайшлі абломкі Cessna 15 мая, праз два тыдні пасля катастрофы. Яны таксама выявілі прадметы, якія належалі дзецям, у тым ліку дзіцячую паілку і сляды імправізаванага сховішча, што сведчыла аб тым, што яны ўсё яшчэ жывыя. Праз яшчэ тыдзень быў знойдзены невялікі след.

У пошуках удзельнічалі падраздзяленні спецыяльнага прызначэння галоўнага камандавання Узброеных Сіл, пошукава-выратавальны персанал грамадзянскай авіяцыі, ваенная авіяцыя, члены грамадзянскай абароны, Чырвоны Крыж, нацыянальная пажарная служба і мясцовыя жыхары. Для пошукаў выкарыстоўваліся верталёты UH60, AC47 і Huey II, якія былі аснашчаны дынамікамі, здольнымі ахапіць тэрыторыю плошчай каля 1500 метраў. Калонкі перадавалі паведамленні на роднай мове дзяцей, запісаныя іх бабуляй.

Нарэшце 9 чэрвеня, на саракавы дзень, усе чацвёра дзяцей, якія самастойна выжылі, знойдзены і пасля эвакуіраваны ў горад Багату, сталіцу Калумбіі.

Па словах ратавальнікаў, дзеці падчас блукання па джунглях недаядалі і атрымалі мноства ўкусаў насякомых, але сур’ёзных праблем са здароўем у іх не было

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Авіяцыйныя здарэнні 2023 года
Катэгорыя:Дзеці
Катэгорыя:Падзеі 1 мая
Катэгорыя:Май 2023 года
Яна

**Яна** — шматзначнае слова:
* Я́на — жаночае імя.
* Яна́ — асабісты займеннік жаночага роду.

## Тапонім 
* Яна — рака ў Азіяцкай частцы Расіі.
Клічаўская партызанская зона

**Клічаўская партызанская зона** — у Вялікую Айчынную вайну, тэрыторыя Клічаўскага, часткі сумежных з ім Асіповіцкага, Бялыніцкага, Бярэзінскага, Кіраўскага і іншых раёнаў, якую кантралявалі партызаны. Стваралася з кастрычніка 1941 года ў ходзе баёў партызан за вызваленне Клічаўскага раёна ад нямецкіх акупантаў. У кастрычніку 1941 — сакавіку 1942 гадоў партызаны разграмілі больш за 80 гарнізонаў і паліцэйскіх участкаў на тэрыторыі Клічаўскага і прылеглых да яго раёнаў. 3 красавіка 1942 у вёсцы Усакіна на сходзе камуністаў раёна прынята пастанова аб аднаўленні савецкай улады ў Клічаўскім раёне. На канец 1942 года вызваленая тэрыторыя склала каля 1,9 тыс. км², яе утрымлівалі 7 партызанскіх атрадаў. На пачатак 1944 года ў зоне, тэрыторыя якой перавышала 3 тысячы км², знаходзілася больш за 70 тысяч мірных жыхароў, абаранялі яе больш за 18 тысяч партызан. У жніўні — кастрычніку 1942 года на тэрыторыі зоны базіраваліся Бабруйскі падпольны  міжрайкам КП(б)Б, з кастрычніка 1943 года — Магілёўскі падпольны абкам КП(б)Б, штаб Магілёўскай ВАГ, пры ім раённыя падпольныя райкамы КП(б)Б і ЛКСМБ. Выдаваліся газеты «За Радзіму», «Голас партызана» і іншыя. З чэрвеня 1942 партызаны падтрымлівалі радыёсувязь з Вялікай зямлёй, у Клічаве і ў вёсцы Галынка дзейнічалі партызанскія аэрадромы. Абарона партызанскай зоны ажыццяўлялася фарміраваннямі Клічаўскага партызанскага злучэння, Магілёўскай ваенна-аператыўнай групай па абарончых рубяжах, што праходзілі па рэках Друць, Ольса, Суша, Бярэзіна, Нясета. Абарона зоны ажыццяўлялася ў акружэнні больш як 20 нямецкіх гарнізонаў, створаных 203-й і 286-й ахоўным дывізіямі і паліцэйскімі батальёнамі ўздоўж шашэйных дарог і ўздоўж чыгункі Магілёў — Асіповічы. У баях на раке Ольса ва Усакінскім лесе 30 чэрвеня — 9 жніўня 1942 года партызаны разбілі гітлераўскі батальён «Бярэзіна», знішчылі частку асобага батальёна СС Дырлевангера і 608-га ахоўнага палка. Абарона зоны забяспечвала амаль пастаянную сувязь з Вялікай зямлёй, абарону насельніцтва ад карнікаў. У чэрвені 1944 года партызанскія фарміраванні зоны злучыліся з Чырвонай Арміяй.

У Клічаве ў гонар партызан насыпаны курган Славы і пастаўлены помнік, помнік таксама пастаўлены на месцы прызямленя першага самалёта з Вялікай зямлі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Партызанскія зоны
Катэгорыя:З’явіліся ў 1941 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Магілёўскай вобласці
Аляксандр Мітрафанавіч Леанкоў

**Аляксандр Мітрафанавіч Леанкоў** (1915—1996) — беларускі спецыяліст у галіне цеплаэнергетыкі. Кандыдат тэхнічных навук (1953), прафесар (1978). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Херсонскі марскі тэхнікум рыбнай прамысловасці (1935), Беларускі політэхнічны інстытут (1949), Ленінградскі політэхнічны інстытут (аспірантура, 1953).

Працаваў у Беларускім політэхнічным інстытуце (з 1953, прафесар кафедры «Цеплавыя электрычныя станцыі», у 1958—1975 — загадчык кафедры).

Памёр у 1996 годзе.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: праблемы цеплаэнергетыкі (паравыя і газавыя турбіны, цеплавыя электрычныя станцыі); павышэнне эфектыўнасці дзеючых цеплавых электрычных станцый шляхам удасканалення тэхналагічнага цыкла і абсталявання ЦЭЦ на аснове даследавання агрэгатаў у натурных умовах; падрыхтоўка інжынерных і навуковых кадраў.

## Узнагароды 
Званне «Заслужаны энергетык Беларускай ССР» (1980) і інш.

## Літаратура 
* На фронт ушел добровольцем : [Леонков Александр Митрофанович] / Татьяна Леонкова // Новы дзень : жлобінская раённая газета. — 2019. — 14 июня (№ 44).
* Леанкоў Аляксандр Мітрафанавіч // Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : [у 5 т.]. — Минск, 1981. — Т. 5. — С. 357.
* Леонков Александр Митрофанович // Белорусская ССР : краткая энциклопедия : [в 5 т.]. — Минск, 1982. — Т. 5. — С. 366.
* Профессор Александр Митрофанович Леонков (1915—1996) // Известия высших учебных заведений и энергетических объединений СНГ. Энергетика. — 2015. — № 6. — С. 98. — Дата рождения: 06.10.2015.

Катэгорыя:Інжынеры Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Музей беларускай маляванкі

**Музей беларускай маляванкі** — музей, прысвечаны традыцыйнаму роспісу маляваных дываноў. Пачаў працаваць 19 мая 2023 года. Уваходзіць у склад  гісторыка-культурнага музея-запаведніка «Заслаўе». Адкрыты ў рэстаўраваным будынку флігеля, які адзіны ацалеў ад былой  сядзібы Пшаздзецкіх у Заслаўі.

Прастора музея складаецца з 2-х экспазіцыйных залаў. У першай зале размешчана пастаянная экспазіцыя маляванак Язэпа Драздовіча і Алены Кіш, другая зала прызначана для часовых выставак.

## Спасылкі 
* Пра-музей 
* Залаты леў інсітнага раю  // Культура, 17 мая 2023

Катэгорыя:Музеі Заслаўя
Катэгорыя:Гісторыка-культурны музей-запаведнік «Заслаўе»
Стрыкач

**«Стрыка́ч»** — беларускі народны танец, вядомы на Віцебшчыне. Музычны памер 2/4. Тэмп умераны.

Танец вясёлы, жыццярадасны. Выконваўся ў летні час на вечарынках дзяўчатамі з удзелам юнакоў, якіх называлі «стрыкачамі». Юнак, нібы нарваўшы крапівы, «стрыкаў» ёю дзяўчат, бегаў за дзяўчатамі прыпяваючы.

Сцэнічны варыянт танца быў створаны ў 1977 годзе балетмайстрам І. А. Серыкавым.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Танцы
Катэгорыя:Беларускія народныя танцы
Катэгорыя:Танцы Беларусі
Стрыжнёвая машына

**Стрыжнёвая машы́на** — машына для вырабу ліцейных стрыжняў. Адзін з асноўных сродкаў ліцейнай вытворчасці.

Асноўны тэхналагічны працэс ушчыльненне стрыжнёвых сумесей у спецыяльных стрыжнёвых скрынках. Па спосабу ўшчыльнення падзяляюцца на пескадуўныя, пескастрэльныя, пескамётныя, прэсавыя, устрэсвальныя. Таксама існуюць муштучныя стрыжнёвыя машыны.

*Пескастрэльная стрыжнёвая машына* — для вырабу пясчаных стрыжняў шляхам падачы хуткадзейнічаючым клапанам з рэсівера ў рэзервуар-гільзу са стрыжнёвай сумессю праз вялікую колькасць адтулін у сценках гільзы сціснутага паветра, захапляючага сумесь у стрыжнёвую скрыню.

*Муштучная стрыжнёвая машына* — для вырабу стрыжняў шляхам выціскання стрыжнёвай сумесі праз муштук пэўнай формы.

Асноўная частка *прэсавых машын* — прэсавы механізм з пнеўматычным або гідраўлічным прыводам.

Рабочы орган *устрэсвальных машын* — рабочы стол, які падымаецца рухавіком і, падаючы на станіну, ушчыльняе сумесь у стрыжнёвай скрынцы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* ГОСТ 18111-93. Оборудование технологическое для литейного производства. Термины и определения.

## Спасылкі 
* Новые технческие решения при создании стержневых машин для изготовления стержней по технологии Cold-box-amin // Литейное производство, № 1 (45), 2008

Катэгорыя:Абсталяванне
Катэгорыя:Ліццё
Пяць паверхаў

**«Пяць паверхаў»** () ―  мастацкі фільм, які быў зняты ў 1918 годзе кінавыдавецтвам «Экран» В. А. Талдыкінай. Фільм не захаваўся. З’яўляецца першай акцёрскай працай заснавальніка беларускай мастацкай кінематаграфіі Юрыя Тарыча.

## Сюжэт 
Экранізацыя паводле . Сюжэт заснаваны на вельмі папулярнай у XIX стагоддзі французскай песні дэ Беранжэ «Les cinq étages» (1830).

## Акцёры 
## Здымачная група 
* рэжысёр ― 
* аператар ― 

## Лёс фільма 
Уладальнік вытворчага кінаатэлье А. Г. Талдыкін бачыў тэндэнцыю нацыяналізацыі савецкай уладай прыватнай кінапрамысловасці. У апошні год перад нацыяналізацыяй Талдыкін прыняў рашэнне закапаць у зямлю негатыў з фільмам «Пяць паверхаў» разам з іншымі негатывамі («Маскарад», «Стрэл», «Флавій Тэсіні» ― фільмы завершаныя ў 1919 годзе, нават не выйшлі на экран), каб яны не перайшлі ў рукі савецкай уладзе пасля нацыяналізацыі. У выніку негатыў загінуў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* «Пять этажей»  на сайце RuData.Ru
* «Пять этажей»  на сайце «Кино-СССР»
* Страницы русского дореволюционного кино: А. Г. Талдыкин, Е. Ф. Бауэр, А. А. Ханжонков

Катэгорыя:Фільмы Расіі
Катэгорыя:Экранізацыі літаратурных твораў
Банда бацькі Кныша

**«Банда бацькі Кныша»** () ― савецкі нямы фільм рэжысёра Аляксандра Разумнага. Зняты на студыі «» ў 1924 годзе.

## Сюжэт 
Дзеянне разгортваецца ў часы Грамадзянскай вайны. Гарадок у прыфрантавой паласе вызвалены Чырвонай Арміяй. У гэтым мястэчку і наваколлях белыя банды пры падтрымцы былых службоўцаў і мясцовага духавенства вядуць «*падрыўную*» працу. Тады, каб выявіць усіх ворагаў савецкай улады, пераапранутыя чэкісты пад выглядам банды Кныша ўрываюцца ў горад і спрабуюць справакаваць да адкрытых сумесных дзеянняў усіх, хто супраць савецкай улады.

## Акцёры 
## Здымачная група 
* сцэнарыст ― Юрый Тарыч

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* «Банда батьки Кныша» на сайце «КиноПоиск»
* «Банда батьки Кныша» на сайце 
* 

Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы СССР
Катэгорыя:Нямыя фільмы
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы
Катэгорыя:Ваенныя фільмы
Зубялевіч

**Зубяле́віч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алег Эдуардавіч Зубялевіч (нар. 1973) — расійскі матэматык.
* Віталь Зыгмундавіч Зубялевіч (нар. 1978) — беларускі фізік.
* Генадзь Мікалаевіч Зубялевіч — беларускі спецыяліст у галіне сельскагаспадарчага машынабудавання.
* Людміла Іванаўна Зубялевіч (нар. 1959) — беларускі псіхолаг.
* Эдуард Аляксандравіч Зубялевіч (нар. 1937) — беларускі архітэктар.
Дзмітрый Вячаслававіч Віцько

**Зміцер Віцько**, поўнае імя **Дзмітрый Вячаслававіч Віцько** (нар. , Прусы, Старадарожскі раён, Мінская вобласць) — беларускі гісторык, картограф, рэдактар. Спецыяліст па вайскова-палітычнай гісторыі Вялікага Княства Літоўскага канца XVII — пачатку XVIII стагоддзяў. Кандыдат гістарычных навук (2008).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 6 сакавіка 1981 года ў Прусах Старадарожскага раёна Мінскай вобласці.

Скончыў у 2003 годзе гістарычны факультэт БДУ. У 2003 годзе працаваў настаўнікам гісторыі Старынскай базавай школы Стаўбцоўскага раёна.

У 2007 годзе скончыў аспірантуру пры Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. У 2008 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Міжусобная барацьба магнацкіх груповак у Вялікім княстве Літоўскім у канцы XVII — пачатку XVIII ст.»

У 2007—2010 гадах працаваў малодшым навуковым супрацоўнікам у Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце. З 2010 года вучоны сакратар Беларускага навукова-даследчага цэнтра электроннай дакументацыі. Да 2018 года рэдактар кніжнага выдавецтва «Гайсак».

## Навуковая дзейнасць 
Даследуе ваенную гісторыю ранняга Новага часу, грамадзянскую вайну ў Вялікім Княстве Літоўскім у 1696—1702 гадах, удзел Вялікага Княства Літоўскага ў Паўночнай вайне ў 1702—1709 гадах, гісторыю парламентарызму ў Вялікім Княстве Літоўскім, мікрагісторыю, гістарычную геаграфію і картаграфію.

Выдавец навуковай спадчыны гісторыка Мікалая Улашчыка.

## Бібліяграфія 
* Актуальные проблемы истории и культуры. Вып. 2: Парламентарызм у Вялікім Княстве Літоўскім у XVIII стагоддзі. Мінск, 2020.
* Мікалай Улашчык. Збор твораў : у 3 т. Т. 1: Працы па археаграфіі і крыніцазнаўству. Смаленск, 2017; Т. 2: Працы па гісторыі. Смаленск, 2019.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Рэдактары Беларусі
Катэгорыя:Картографы Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Супрацоўнікі Беларускага навукова-даследчага цэнтра электроннай дакументацыі
Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага
Рагнеда Анатолеўна Аляхновіч

**Рагнеда Анатолеўна Аляхновіч** (нар. , г. Мінск) — беларускі гісторык, спецыяліст па гісторыі сямейных
адносін у Вялікім Княстве Літоўскім у XIV — першай палове XVII стагоддзяў.

## Біяграфія 
Нарадзілася  года ў Мінску. Скончыла ў 1998 годзе гістарычны факультэт БДУ. З 1999 года працуе ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі: малодшы навуковы супрацоўнік аддзела спецыяльных гістарычных навук, аддзела гісторыі Беларусі Сярэдніх вякоў і пачатку Новага часу, навуковы супрацоўнік аддзела спецыяльных гістарычных даследаванняў.

Атрымала стыпендыю Польскага камітэта па справах ЮНЕСКА.

## Навуковая дзейнасць 
Даследуе гісторыю Вялікага Княства Літоўскага, гендарную гісторыю XIV—XVII стагоддзяў, гістарычную геаграфію і картаграфію XV—XVII стагоддзяў.

## Бібліяграфія 
* История белорусской государственности. Т. 4: Белорусская государственность накануне и в период Великой Отечественной войны и послевоенного восстановления (1939—1953 гг.). Мінск, 2019.
* Інстытут гісторыі НАН Беларусі. Мінск, 2016.
* Род Іллінічаў у Вялікім Княстве Літоўскім у XV—XVI стст.: радавод, гербы, уладанні. Мір, 2015.
* Друцк: Друцк и Друцкая волость (княжество) в IX—XII вв.: летопись древних слоев: князья Друцкие и их владения в XIII—XVIII вв.: ремесло, промыслы, торговля (по данным археологии, нумизматики, письменных источников): памятники архитектуры и объекты туризма. Минск, 2014.
* Доўнар-Запольскі М. В. Дзяржаўная гаспадарка Вялікага княства Літоўскага пры Ягелонах (Помнікі гістарычнай думкі Беларусі). Мінск, 2009; 2013.
* Мінск і мінчане: дзесяць стагоддзяў гісторыі. Крыніцы па гісторыі горада. Сацыяльныя структуры і паўсядзённасць: (да 945-годдзя Мінска): зборнік навуковых артыкулаў. Мінск, 2012.
* Мінск і мінчане: дзесяць стагоддзяў гісторыі: (да 510-годдзя атрымання Менскам магдэбургскага права: матэрыялы Міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі, Мінск, 4-5 верасня 2009 г. Мінск, 2010.
* Институт истории НАН Беларуси, 1929—2009. Минск, 2009.
* Мінск і мінчане: дзесяць стагоддзяў гісторыі: (да 940-годдзя горада): матэрыялы Міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі, Мінск, 7-9 верасня 2007 г. Мінск, 2008.
* Ягелоны: дынастыя, эпоха, спадчына: матэрыялы Міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі, Гальшаны — Навагрудак, 8-10 верасня 2006 г. Мінск, 2007.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага
Іван Арцёмавіч Серыкаў

**Іван Арцёмавіч Се́рыкаў** ( — ) — беларускі балетмайстар, танцоўшчык, рэжысёр, педагог. Заслужаны дзеяч культуры Беларускай ССР (1968).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Наркі (зараз у Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі). З 1938 года — саліст Ансамбля беларускай народнай песні і танца Беларускай філармоніі. З 1939 года — артыст, з 1947 года — балетмайстар Ансамбля песні і танца Беларускай ваеннай акругі. З 1962 года мастацкі кіраўнік і балетмайстар Народнага ансамбля песні і танца «Маладосць» Палаца культуры ўпраўлення бытавога абслугоўвання насельніцтва ў Віцебску. У 1986—1997 гадах І. А. Серыкаў галоўны спецыяліст па харэаграфіі Віцебскага абласнога навукова-метадычнага цэнтра народнай творчасці і культурна-асветніцкай работы, мастацкі кіраўнік Віцебскага народнага фальклорна-этнаграфічнага ансамбля «Вытокі». Адначасова ажыццяўляў харэаграфічныя пастаноўкі ў народных аматарскіх калектывах, Дзяржаўным ансамблі танца Беларусі, Дзяржаўным акадэмічным народным хоры і інш.

## Творчасць 
Творчаму почырку І. А. Серыкава ўласціва шырокае выкарыстанне разнастайных харэаграфічных малюнкаў, захаванне фальклорных вобразаў беларускіх народных танцаў у пастаноўках на сучасныя тэмы, выкарыстанне нацыянальных нехарэаграфічных элементаў (народныя гульні, абрады). Аўтар і пастаноўшчык розных па тэматыцы і жанру харэаграфічных твораў. На аснове аўтэнтычных узораў паўночнай Беларусі зрабіў сцэнічныя варыянты традыцыйных танцаў «Лявоніха», «Бульба», «Малацілачка», «Лучыначкі»; кадрыляў «Гарадоцкая», «Пальмінская», «Зязюлька», «Крупчанская»; полек «Трасуха», «Вінтом», «Весялуха», «Полечка-Віцяблянка», «Каханачка», «Груздаўская полька». Аўтар арыгінальных вакальна-харэаграфічных кампазіцый, заснаваных на рэгіянальным матэрыяле: «Талака», «Родныя напевы», «Дзявочыя забавы», «Вакол гармоніка», «Гарадоцкі кірмаш», «Яблынька», «Закаханая» і інш.

## Узнагароды 
* Заслужаны дзеяч культуры Беларускай ССР (1968)
* Ордэн Чырвонай Зоркі (1945)
* Медаль «За абарону Масквы» (1944)
* Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» (1945)

## Ушанаванне памяці 
З 2001 года на Віцебшчыне штогод праходзіць абласны агляд-конкурс харэаграфічных калектываў «Прыдзвінскія карункі», прысвечаны І. А. Серыкаву.

## Літаратура 
* 
* *Козенка, М. А.* Серыкаў Іван Арцёмавіч // Беларускі фальклор: энцыклапедыя: у 2 т. / Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Т. 2 : Л ― Я. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2006—828 с.: іл., партр. — ISBN 985-11-0366-7

## Спасылкі 
* Серыкаў Іван Арцёмавіч (1919—1997)  // Магілёўская абласная бібліятэка
* В Витебске смотр-конкурс собрал 40 хореографических коллективов области // БелТА
* *Варвара ЮРКЕВИЧ* «Лукомльскія скокі» в Витебске // Газета «Чырвоны прамень»
* Сериков Иван Артемьевич // Праект «Память народа»

Катэгорыя:Постаці Беларускай дзяржаўнай філармоніі
Катэгорыя:Танцоры СССР
Катэгорыя:Танцоўшчыкі Беларусі
Катэгорыя:Балетмайстры СССР
Катэгорыя:Балетмайстры Беларусі
Катэгорыя:Рэжысёры СССР
Катэгорыя:Рэжысёры Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чэрыкаўскім раёне
Ліцейны стрыжань

**Ліцейны стрыжань** — аддымная частка ліцейнай формы, які забяспечвае фарміраванне ў вырабе адтулін, паражнін, а таксама складаных вонкавых і ўнутраных паверхняў (калі канфігурацыя ліцейнай мадэлі абцяжарвае яе выдаленне з ліцейнай формы).

Складаецца з рабочай і апорнай частак. Рабочая частка паўтарае контур адліўкі. Апорныя часткі (знакі), прызначаны фіксаваць ліцейны стрыжань у ліцейнай форме і праз яго выводзяцца газы з рабочай часткі стрыжня.

Ліцейныя стрыжні вырабляюцца са спецыяльных стрыжнёвых сумесяў, якія складаюцца з кварцавага пяску або іншых вогнетрывалых матэрыялаў, злучаючых матэрыялаў і каталізатараў. Таксама ўводзяцца вогнетрывалыя дабаўкі (храміт, хромамагнетыт, цыркон і інш.). Працэс вырабу стрыжняў можа ажыццяўляцца ў раздымных і нераздымных стрыжнёвых скрынях ўручную або на стрыжнёвых машынах і аўтаматызаваных лініях пры дапамозе стрыжнёвых аўтаматаў.

## Літаратура 
* 
* 
* ЛИТЕЙНЫЙ СТЕРЖЕНЬ // Большая политехническая энциклопедия / авт.-сост. Рязанцев В. Д. — М.: Мир и образование, 2011. — 700, [3] с. — ISBN 978-5-94666-621-3.
* *Григорьев В. М.* Разработка технологии изготовления отливки: Учеб. пособие / В. М. Григорьев. — Хабаровск: Изд-во ДВГУПС, 2004. — 67 с.
* Стержень // Энциклопедический словарь по металлургии : В 2 т. / Рос. акад. наук, Ин-т металлургии и материаловедения им. А. А. Байкова, Междунар. союз металлургов; Гл. ред. Н. П. Лякишев. — М.: Интермет Инжиниринг, 2000. — Т. 2. — С. 243. — 408 с. — 500 экз. — ISBN 5-89594-034-X.

## Спасылкі 
* Технологии изготовления литейных песчаных стержней // Рэпазітарый БНТУ
* Изготовление литейных форм и стержней // Материаловед
* [Стержень (литейный) // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru](https://megabook.ru/article/Стержень%20(литейный))
* *Оспенникова О. Г.* Литейный стержень // Научно-образовательный портал «Большая российская энциклопедия»

Катэгорыя:Ліццё
Магіла ўдзельнікаў паўстання 1863—1864 гадоў (Ласасін)

**Магі́ла ўдзе́льнікаў паўста́ння 1863—1864 гадо́ў** — помнік паўстанцам, якія загінулі ў баі пад Ласасінам 24 мая 1863 года. Ахоўваецца дзяржавай.

## Мінуўшчына 
 года адбылася жорсткая сутычка аддзела пад кіраўніцтвам пружанскага шляхціца Улодка «Шчаснага» з расійскім войскам ля вёскі Ласасін. Паўстанцы пацярпелі цяжкія страты: 40 чалавек забітымі. Валерый Урублеўскі з часткай аддзела здолеў вырвацца з акружэння. Пасля бою казакі налічылі на адным левым флангу 127 забітых, у палон быў узяты беластоцкі памешчык Рафал Карыцкі.

У гонар паўстанцаў, палеглых у бітве, мясцовыя жыхары паставілі на месцы пахавання 40 жаўнераў ва ўрочышчы Гантарыя драўляны крыж. Улады міжваеннай Польшчы ў 1928 годзе паставілі на гэтым месцы замест сатлелага крыжа гранітны помнік з выбітым надпісам: «Prochom 40 powstanców polskich poległych w 1863 r. w walkach z najezdzcą. Mieszkańcy powiatu» ().

З прыходам савецкай улады помнік быў узарваны. За нямецкім часам на магіле быў пастаўлены драўляны крыж, але ў хуткім часе партызаны спілавалі і яго.

У 1989 годзе група энтузіястаў (настаўнік з Клепачоў Мікалай Пянка, вясковец з Ласасіна Якуб Заяц) з дапамогай краязнаўцаў з Ружанаў (Аляксандр Пракапеня і Юрый Малышэўскі) і Пружанаў (Генадзь Сарока, Язэп Машкала, Іван Здановіч) знайшлі і аднавілі помнік. Матэрыяламі і транспартам дапамаглі Пружанская ПМК і радыёзавод. Аднак у 1998 годзе помнік быў расстраляны з верталёта (побач знаходзіцца ваенны палігон). Чарговы раз помнік адноўлены ў 2000 годзе, 8 кастрычніка таго ж года адбылося ягонае ўрачыстае адкрыццё і асвячэнне з удзелам каталіцкага святара з Ружанаў Януша і праваслаўнага айца Уладзіміра з Варанілавічаў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Паўстанне 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Ласасін
Катэгорыя:Славутасці Пружанскага раёна
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Пружанскага раёна
Катэгорыя:Адноўленыя будынкі і збудаванні Беларусі
Катэгорыя:Помнікі Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Могілкі Беларусі
Ворагі (фільм)

**«Ворагі»** () ― савецкі нямы мастацкі фільм, зняты на «» ў 1924 годзе.

## Сюжэт 
Гісторыя аб распадзе сям’і палкоўніка царскай арміі пад уплывам рэвалюцыйных падзей.

## Акцёры 
## Здымачная група 
* рэжысёр ― Чэслаў Сабінскі
* сцэнарыст ― Юрый Тарыч

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* «Враги»  на сайце «КиноПоиск»
* «Враги»   на сайце «Масфільма»

Катэгорыя:Гістарычныя фільмы СССР
Катэгорыя:Нямыя фільмы
Можджар

**Можджар** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Лешак Можджар — польскі кампазітар, джазавы піяніст і музычны прадзюсар, аўтар музыкі да фільмаў
* Тадэвуш Эдвардавіч Можджар — беларускі матэматык
Ірына Анатолеўна Фёдарава

**Ірына Анатолеўна Фёдарава** (1920, станцыя Хілкава, Узбекістан — 1988) — беларускі спецыяліст у галіне энергетыкі і электратэхнікі. Доктар тэхнічных навук (1971), прафесар (1973).

## Біяграфія 
Скончыла Сярэднеазіяцкі індустрыяльны інстытут (1943).

Працавала ў Беларускім політэхнічным інстытуце (1963—1966), Мінскім філіяле Усесаюзнага завочнага электратэхнічнага інстытута (1966—1975), Мінскім радыётэхнічным інстытуце (з 1972, з 1975 — загадчык кафедры тэарэтычных асноў электратэхнікі).

Памерла 13 жніўня 1988 года.

## Сям’я 
* муж Рыгор Яфімавіч Паспелаў (1916—2014) — доктар тэхнічных навук
** дачка Таццяна Рыгораўна Паспелава (1951) — доктар тэхнічных навук

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: тэорыя нелінейных электрычных ланцугоў і кіраванне складанымі электрычнымі сістэмамі; праблемы удасканалення інжынернай адукацыі.

## Узнагароды 
Узнагароды: медалі «За доблестный труд в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.», «За трудовое отличие», Ганаровая грамата Вярхоўнага Савета Узбекскай ССР.

## Літаратура 
* Фёдарава Ірына Анатольеўна / А. І. Болсун // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2003. — Т. 16. — С. 364.
* Федорова Ирина Анатольевна / А. И. Болсун // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 354.
* Федорова Ирина Анатольевна // Белорусский государственный университет информатики и радиоэлектроники: история в биографиях ректоров, ученых, удостоенных почетных званий, лауреатов премий, профессоров, докторов наук : 40 лет (1964—2004). — Минск, 2004. — С. 392—393.
* Его богатство : [интервью с Г. Е. Поспеловым] / Ирина Гуринович // Советская Белоруссия. — 2006. — 6 декабря (№ 299). — С. 8.

Катэгорыя:Інжынеры Беларусі
Tom Tailor

**«Tom Tailor»** — нямецкая , якая выпускае паўсядзённае адзенне. Заснавана ў 1962 годзе ў Гамбургу Гансам Генрыхам Пюньерам. Спецыялізуецца ў асноўным на адзенні і  сярэдняй цэнавай катэгорыі для мужчын, жанчын, моладзі і дзяцей. Асноўныя рынкі збыту для кампаніі — Францыя, Германія, Аўстрыя, Швейцарыя і краіны Бенілюкс.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Кампаніі, якія маюць лістынг акцый на Франкфурцкай біржы
Катэгорыя:Кампаніі Германіі
Катэгорыя:Вытворцы адзення і абутку
Таццяна Рыгораўна Паспелава

**Таццяна Рыгораўна Паспелава** (нар. 1951) — беларускі спецыяліст у галіне электраэнергетыкі, энергетычнага менеджменту і аховы працы. Доктар тэхнічных навук (1992), прафесар (1994).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і дактароў тэхнічных навук Рыгора Паспелава і Ірыны Фёдаравай.

Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Электрычныя сістэмы і сеткі», 1972; аспірантура, спецыяльнасць «Электрычныя станцыі (электрычная частка), сеткі, электраэнергетычныя сістэмы і кіраванне імі», 1975).

Працуе ў Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (энергетычны факультэт, кафедра «Электразабеспячэнне», прафесар).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: аптымізацыя энергетычных сістэм; энергаэфектыўнасць і энергазберажэнне; аднаўляльныя крыніцы энергіі.

Катэгорыя:Інжынеры Беларусі
Благавешчанскі раён (Алтайскі край)

**Благавешчанскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (сельскі раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Алтайскім краі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — пгт Благавешчанка, размешчаны за 275 км ад Барнаула.

## Геаграфія 
Раён размешчаны ў заходняй частцы края ў межах Кулундзінскай раўніны. Мяжуе на поўначы — з Суецкім, на паўночным усходзе — з Баеўскім, на ўсходзе — Зав’ялаўскім, на поўдні — з Родзінскім, на захадзе — з Кулундзінскім і Табунскім раёнамі края.

Рэльеф — раўнінны. Запасы гліны, жвіру, пяску, мірабіліту. Клімат рэзка кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня — −18,2&nbsp;°C, ліпеня — +19,8&nbsp;°C. Колькасць атмасферных ападкаў — 300—310 мм. На тэрыторыі раёна больш за 20 горка-салёных і прэсных азёр, у ліку найбуйнейшых Кулундзінскае і Кучукскае; працякаюць рэкі Кулунда і Кучук, а таксама Кулундзінскі магістральны канал. Глебы каштанавыя і паўднёвыя чарназёмы. Растуць: бяроза, таполя, хвоя, асіна, глог, стэпавыя травы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Алтайскага края
Розум (значэнні)

**Розум** — шматзначны тэрмін.

* Розум — філасофскае паняцце, якое выказвае здольнасць думаць: аналізаваць, і рабіць высновы.

## Прозвішча 
* Мікалай Аркадзевіч Розум — беларускі дзяржаўны дзеяч
Лабковэ

**Лабковэ** () — вёска ва Украіне, ў Стэпагорскай пасялковай абшчыне Васільеўскага раёна Запарожскай вобласці. На 2001 год насельніцтва складала 99 чалавек.

## Геаграфія 
Вёска Лабковэ размешчана за 52 км ад абласнога цэнтра і за 19 км ад раённага цэнтра, на правым беразе ракі Янчэкрак, ніжэй па цячэнні на адлегласці 1,5 км размешчана вёска Кам’янскэ. Побач пралягае аўтамабільная дарога тэрытарыяльнага значэння Т 0812. Працягласць межаў вёскі з поўначы на поўдзень складае 2 км 659 м. Самая блізкая чыгуначная станцыя Таўрыйск (за 19 км).

## Гісторыя 
Вёска заснавана ў 1892 годзе. У 1942 годзе вёска пазначана на карце РСЧА.

12 чэрвеня 2020 года, у ходзе дэцэнтралізацыі, вёска ўвайшла ў склад Стэпагорскай пасялковай абшчыны. Да гэтага органам мясцовага самакіравання быў Пяціхацкі сельскі савет.

З пачатку расійскага ўварвання ва Украіну вёска была часова акупавана расійскай арміяй.

11 чэрвеня 2023 года Узброеныя Сілы Украіны вызвалілі вёску ад расійскіх войск. Паводле старшыні Стэпагорскай пасялковай абшчыны Ірыны Кандрацюк, у вёсцы не засталося мясцовых жыхароў пасля акупацыі расійскімі войскамі. Да расійскага ўварвання ў вёсцы пражывала каля 70 жыхароў, і яны амаль усе з’ехалі падчас акупацыі. Заставаліся вельмі працяглы час толькі сем чалавек, але яны таксама з’ехалі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Надвор’е ў вёсцы Лабковэ 

Катэгорыя:Населеныя пункты Запарожскай вобласці
Oodji

**Oodji** (ад  — «сёння») — расійская кампанія, якая кіруе сеткай крам моладзевага адзення. Заснавана ў 1998 годзе ў Санкт-Пецярбургу, да 2011 года працавала пад маркай «OGGI» і гандлявала толькі жаночым адзеннем і аксесуарамі. У 2010 годзе ў кампаніі з’явіліся планы выхаду на рынак мужчынскага і дзіцячага адзення, і пасля змены наймення брэнда ў 2011 годзе быў асвоены гандаль мужчынскім адзеннем, а з 2012 года — таксама абуткам і дзіцячым адзеннем.

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гандлёвыя маркі Расіі
Катэгорыя:Кампаніі Расіі
Катэгорыя:Вытворцы адзення і абутку
Аноме Эбі

**Аноме Эбі** (нар. , Лагас, Нігерыя) — нігерыйская футбалістка, абаронца. Выступала за зборную Нігерыі.

## Клубная кар’ера 
У 2014—2016 гадах гуляла за «Мінск» (37 двубояў, 6 галоў), дзе дапамагла заваяваць па тры чэмпіёнскія тытулы, Кубкі і Суперкубкі краіны, прабіцца ў 1/16 фіналу Лігі чэмпіёнаў — 2015/16 і 2016/17.

У 2021 годзе вярнулася ў «Мінск», дзе за сезон правяла 19 матчаў і забіла 4 галы.

У 2019 годзе стала першай афрыканскай футбалісткай, якая прыняла ўдзел у пяці фінальных турнірах чэмпіянатаў свету. Разам са сваёй нацыянальнай зборнай чатыры разы перамагала ў чэмпіянатах Афрыкі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Ономе Эби 

Катэгорыя:Футбалісткі Нігерыі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Пітэа
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Баельса Куінс
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Сунано
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Аташэхір Беледыеспор
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Юргордэн
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Хэнань Цзянье
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Люлебургаз 39
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Левантэ Лес-Планес
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Асун Бабэс
Катэгорыя:Футбалісткі на чэмпіянаце свету 2003
Катэгорыя:Футбалісткі на чэмпіянаце свету 2007
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Футбалісткі на чэмпіянаце свету 2011
Катэгорыя:Футбалісткі на чэмпіянаце свету 2015
Катэгорыя:Футбалісткі на чэмпіянаце свету 2019
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Нігерыі па футболе
Аляксандр Іванавіч Руцкі

**Аляксандр Іванавіч Руцкі** (1904—1985) — беларускі спецыяліст у галіне электратэхнікі. Кандыдат тэхнічных навук (1945), прафесар (1964). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (фізіка-матэматычнае аддзяленне, 1926), Ленінградскі электратэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Электрычныя станцы, сеткі і сістэмы», 1934).

Працаваў у Беларускім політэхнічным інстытуце (1934—1941 і з 1946, энергетычны факультэт, кафедра «Электрычныя станцыі», у 1946—1971 — загадчык кафедры, адначасова дэкан факультэта, з 1971 — прафесар-кансультант).

Памёр у 1985 годзе.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: даследаванні ў галіне ланцугоў са сталлю і іх прымяненне ў разліках магнітных ланцугоў; электрадынамічная стойкасць і аэрадынамічная стабільнасць токаправодзячых канструкцый з гібкімі правадамі; абсталяванне электрастацый і падстанцый.

## Узнагароды 
Узнагароды: званне «Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі Беларускай ССР» (1954), ордэн Чырвонай Зоркі (1944) і інш.

## Літаратура 
* Руцкі Аляксандр Іванавіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя : [у 12 т.] . — Мінск, 1974. — Т. 11. — С. 647.
* Творческое наследие профессора Руцкого Александра Ивановича (к 100-летию со дня рождения) // Известия высших учебных заведений и энергетических объединений СНГ. Энергетика. — 2004. — № 1. — С. 87—90.

Катэгорыя:Інжынеры Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Крэмень (значэнні)

**Крэмень** — прыроднае мінеральнае ўтварэнне, таксама прозвішча.

## Прозвішча 
* Анатоль Сцяпанавіч Крэмень, Герой Сацыялістычнай Працы (1964), Заслужаны будаўнік БССР (1963)
* Маркс Аронавіч Крэмень, беларускі вучоны ў галіне педагогікі і псіхалогіі. Доктар псіхалагічных навук
* Пінхус Крэмень, французскі мастак
Яз

**Яз**, або **ез** — суцэльныя перагародкі ракі, якія ўладжвалі з мэтаю затрымання рыбы, што падымаецца ўверх па рацэ і ловах яе, або ў пакінутых у іх пралётах, або каля яза, дзе рыба збіраецца. Звычайна такія перагародкі рабіліся з шэрагу паль, якія ўбіваліся ўпоперак цячэння ракі, і прамежкавых паміж імі звёнаў з набітых у дно ракі драўляных тычкаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рыбалоўства
Тава Ішола

**Тава Ішола** (нар. , Нігерыя) — нігерыйская футбалістка, паўабаронца. Выступала за зборную Нігерыі.

## Кар’ера 
Гуляла за жаночую зборную Нігерыі па футболе на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года.

## Дасягненні 
*   Чэмпіёнка Беларусі (2): 2014, 2015
*  Уладальніца Кубка Беларусі (2): 2014, 2015
*  Уладальніца Суперкубка Беларусі (3): 2014, 2015, 2016

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* В гостях у нигерийских легионерок «Минска». «Когда проявляют интерес белорусские мужчины, обычно стесняюсь» 
* Tawa Ishola On Song As Minsk Win Belarus Super Cup

Катэгорыя:Футбалісткі Нігерыі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Баельса Куінс
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Асун Бабэс
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Нігерыі па футболе
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Дзяржаўны ўніверсітэт Сярэдняй Джорджыі

**Дзяржаўны ўніверсітэт Сярэдняй Джорджыі** () — вышэйшая навучальная ўстанова ў ЗША са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў горадзе Мейкан, штат Джорджыя.

## Структура 
* Школа мастацтваў і літаратуры
* Школа авіяцыі
* Школа бізнесу
* Школа вылічальнай тэхнікі
* Школа адукацыі і паводніцкіх навук
* Школа здароўя і прыродазнаўчых навук

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Джорджыя

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Джорджыі
Каледж і дзяржаўны ўніверсітэт Джорджыі

**Каледж і дзяржаўны ўніверсітэт Джорджыі** () — вышэйшая навучальная ўстанова ў ЗША са статусам універсітэта, якая знаходзіцца ў горадзе Міледжвіл, штат Джорджыя.

## Структура 
Студэнты навучаюцца па спецыяльнасцях поўнай і няпоўнай вышэйшай адукацыі ў чатырох каледжах:
* Каледж мастацтваў і навук
* Каледж бізнесу і тэхналогій
* Педагагічны каледж
* Каледж медыцынскіх навук

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Джорджыя

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Джорджыі
Собалева

**Собалева** — шматзначны тэрмін.

## Вядомыя асобы 
* Алена Аляксандраўна Собалева — беларуская лёгкаатлетка
* Любоў Паўлаўна Собалева (нар. 1960) — беларускі гісторык.

## Тапонімы 
* Собалева (Камчацкі край)
* Собалева — вёска ў Манастыршчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі

## Гл. таксама 
* Собалеў
Міледжвіл

**Міледжвіл** () — горад у штаце Джорджыя, ЗША. Цэнтр акругі Болдуін.

Горад размешчаны на паўночны ўсход ад Мейкана і мяжуе на ўсходзе з ракой Аконі. Хуткая плынь ракі тут зрабіла гэта месца прывабным для будаўніцтва горада. Ён быў сталіцай Джорджыі з 1804 па 1868 гады, у тым ліку падчас Грамадзянскай вайны ў ЗША. Міледжвілю ў якасці сталіцы папярэднічаў Луісвіл, а яго з часам змяніла Атланта, цяперашняя сталіца штата.

Міледжвіл знаходзіцца ўздоўж аўтастрады, якая будуецца, каб злучыць Міледжвіл з Агастай, Мейканам, Калумбусам і іншымі гарадамі. Яны маюць доўгую гісторыю з часоў каланіяльнай эпохі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Джорджыі
Ціпаа

**Ціпаа** () — гэта распаўсюджаная ў Кітаі доўгая жаночая сукенка, якую першапачаткова насілі маньчжурскія жанчыны. Сучасная яго форма створана ў 1920-х гадах мадэльерамі Шанхая. У самым Шанхаі гэтая форма сукенкі называецца *zǎnze* або *zansae* (長衫) уласна *доўгая кашуля/сукенка*, але паўночны варыянт таго ж слова *чаншань* (*chángshān*) пазначае мужчынскую вопратку. Праз  вымаўленне *чхёнсам* (*cheungsam*) слова трапіла ў англійскую мову (*cheongsam*).

## Гісторыя 
 у традыцыйных ціпаа]]

Склад *цы* у назве сукенкі ўзыходзіць да кітайскага наймення саслоўя, якое служыла ў , *цыжэнь* — людзі сцяга. Аснову гэтага саслоўя складалі маньчжуры, нацыянальнай жаночай вопраткай якіх і было ціпаа, у той час шырокая сукенка, што цалкам хавала постаць і пакідала бачнымі толькі галаву, далоні і наскі абутку. У 1636 годзе выйшаў імператарскі ўказ, па якім усе кітаянкі, якія ўваходзілі ў гэтае саслоўе, павінны былі насіць ціпаа замест уласна кітайскага адзення. У 1644 маньчжуры аслабілі гэтае патрабаванне, дазволіўшы большасці насіць кітайскую вопратку, але ціпаа і чаньшан працягвалі паступова распаўсюджвацца.

Ціпаа з шоўку насілі толькі багатыя, уплывовыя і знатныя людзі, пры гэтым ціпаа залацістага колеру дазвалялася насіць толькі тым, хто належаў да імператарскай сям’і, а сіні колер, акрамя іх, быў распаўсюджаны ў духавенства. Імператарскія ціпаа ўпрыгожваліся узорам з пяці аблокаў і дзевяці . Простыя людзі выкарыстоўвалі для пашыву ціпаа розныя даступныя ім тканіны.

У XX стагоддзі пасля падзення дынастыі Цын у Шанхаі хутка з’явіліся сукенкі, якія адпавядалі новым густам і наймацнейшым чынам кантраставалі са старым ціпаа. Яны моцна аблягалі постаць, а для таго, каб дазволіць нагам рухацца свабодна, па баках сукенкі з’явіліся высокія разрэзы.

## Сучаснае выкарыстанне 
Працоўныя жанчыны Ганконга працягвалі насіць больш практычныя мадэлі ціпаа і ў 1950-я гады. Аднак затым яно было выцеснена больш практычнымі мадэлямі адзення (світарамі, джынсамі і т.п.), ператварыўшыся ў адзенне для асаблівых выпадкаў. Як штодзённае адзенне ціпаа захоўваецца толькі ў сцюардэс, абслуговага персаналу высакакласных гатэляў і ў таму падобных выпадках.

У пачатку XXI стагоддзя ціпаа, галоўным чынам з шоўку, зноў атрымала шырокае распаўсюджванне ў Кітаі, паколькі ўпрыгожвае жанчыну і надае ёй у некаторай ступені імператарскі і каралеўскі дух. Паказы моднай вопраткі на аснове ціпаа зачаравалі вядомага мадэльера П’ера Кардэна.

У некаторых пачатковых і сярэдніх школах Ганконга ціпаа выкарыстоўваюць як школьную форму для дзяўчынак.

У відэагульнях даволі часта трапляюцца персанажы, якія носяць ціпаа, таму яго могуць насіць удзельніцы -мерапрыемства.

## Падобныя сукенкі 
Ў В’етнаме існуе падобная на ціпаа па паходжанні сукенка аазай. Таксама падобнае жаночае адзенне існуе і ў Тыбеце.

## Літаратура 
* Андреева Р. П. Ципао // Энциклопедия моды. — СПб.: Издательство «Литера», 1997. — С. 374. — ISBN 5-86617-030-2.

Катэгорыя:Культура Кітая
Катэгорыя:Нацыянальныя касцюмы
Катэгорыя:Сукенкі