open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Полацкая дзяржаўная гімназія № 1 імя Францыска Скарыны

**Полацкая дзяржаўная гімназія № 1 імя Францыска Скарыны** — установа адукацыі ў горадзе Полацку Віцебскай вобласці.

## Гісторыя 
Будынак школы быў пабудаваны ў 1938 годзе. Новай школе быў прысвоены № 12, а так як будынак быў пабудаваны ў часы сталінскай пяцігодкі, школу сталі называць «12-ай сталінскай».

У часы Вялікай Айчыннай вайны будынак школы быў разбураны. Захавалася толькі левая сцяна будынка і 2 лесвіцы. Будынак школы быў цалкам адноўлены 19 жніўня 1946 года. Навучэнцы школы часова вучыліся ў невялікім 2-павярховым будынку на вуліцы Леніна. У горадзе на той момант было 6 школ, таму зноў адноўленай школе быў прысвоены № 7.

У 1962 годзе была зроблена прыбудова да старога будынка. У ёй размясціліся спартыўная зала, класы для працоўнага навучання. У школе з’явілася паравое ацяпленне, вадаправод, на школьнай тэрыторыі размясціўся маленькі сад.

У верасні 1966 года школа была рэарганізавана ў сярэднюю школу № 7 з выкладаннем шэрагу прадметаў на англійскай мове. Пачатковыя класы былі падзелены на тры групы і прыступілі да вывучэння англійскай мовы. Выпускалася радыёгазета на англійскай мове «The Voice of School». Пры школе існаваў свой вакальна-інструментальны ансамбль.

30 снежня 1983 года адкрыўся музей гісторыі школы.

1 верасня 1992 года рашэннем Полацкага гарвыканкама на базе СШ № 7 была адкрыта першая ў горадзе Полацкая нацыянальная гімназія.

У 2008 годзе гімназіі было прысвоена імя вялікага беларускага першадрукара і асветніка Францыска Скарыны, і з таго часу яна носіць назву «Полацкая дзяржаўная гімназія № 1 імя Францыска Скарыны».

## Дырэктары 
* Васіль Дзмітрыевіч Ларуцін (1938—1941).
* Данііл Кузьміч Градоўкін (1946—1962).
* Аленай Андрэеўнай Каранзей (1962—1966).
* Павел Іванавіч Фядоценка (1966—1974).
* Тамара Пятроўна Гарэлікава (1992—1996).
* Галіна Маркаўна Козел (1996—2011).
* Ларыса Сяргееўна Уласевіч (2011—?).
* Святлана Міхайлаўна Валюшкіна.

## Былыя назвы 
* Полацкая дзяржаўная гімназія № 1 (2005)
* Полацкая дзяржаўная гімназія (1999)
* Полацкая нацыянальная гімназія (1992)
* Сярэдняя школа № 7 (1966)
* 12-я сталінская школа (1938)

## Вядомыя выпускнікі 
* Аляксандр Ануфрыевіч Савіцкі (1924—2015) — беларускі пісьменнік, грамадскі дзеяч.
* Аляксандр Міхайлавіч Гурэвіч — беларускі мастак.

Катэгорыя:Гімназіі Беларусі
Катэгорыя:1938 год у Беларусі
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Полацка
Катэгорыя:XX стагоддзе ў Полацку
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Францыска Скарыны
Магілёўская гарадская СДЮШАР «Багіма» імя А. Р. Мішчанкі

**Магілёўская гарадская СДЮШАР «Багіма» імя А. Р. Мішчанкі** — дзяржаўная ўстанова Міністэрства спорту і турызму Рэспублікі Беларусь, якая размяшчаецца ў г. Магілёве.

## Гісторыя 
Спецыялізаваная дзіцяча-юнацкая спартыўная школа алімпійскага рэзерву № 6 была заснавана 1 студзеня 1973 года.

У 1978 годзе было адкрыта аддзяленне акрабатыкі, а ў 1982 годзе — аддзяленне скачкоў на батуце.

У 2005 годзе СДЮШАР № 6 была рэарганізавана ў дзяржаўную спецыялізаваную вучэбна-спартыўную ўстанову «Магілёўская гарадская спецыялізаваная дзіцяча-юнацкая спартыўная школа алімпійскага рэзерву „Багіма“».

## Будынкі 
Аддзяленне мастацкай гімнастыкі да 2020 года знаходзілася на вуліцы Ленінскай, 25. Гэты будынак з’яўляецца гісторыка-культурнай каштоўнасцю як помнік архітэктуры класіцызму. Ён быў пабудаваны ў 1780-х гадах як палац архіепіскапа. Паколькі будынак не рэкамендаваны спецыялістамі для заняткаў спортам і не адпавядае міжнародным стандартам па мастацкай гімнастыцы, то кіраўніцтва СДЮШАР шукае іншыя варыянты размяшчэння сваіх выхаванак.

## Апісанне 
На 2020 год у школе працуюць 5 аддзяленняў:
* акрабатыка спартыўная;
* гімнастыка спартыўная;
* гімнастыка мастацкая;
* скачкі на акрабатычнай дарожцы;
* скачкі на батуце.

## Вядомыя выхаванцы 
* Святлана Баітава — беларуская гімнастка
*  — беларускі гімнаст
*  — беларускі трамплініст
* Ганна Пазднякова — беларуская акрабатка
* Таццяна Пятрэня — беларуская скакун на батуце
* Якаў Ракіцкі — беларускі скакун на батуце
*  — беларускі гімнаст

## Спасылкі 
* Гісторыя школы  

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Магілёва
Катэгорыя:Спорт у Магілёве
Катэгорыя:Дзіцяча-юнацкія спартыўныя школы Беларусі
Катэгорыя:Скачкі на батуце ў Беларусі
Катэгорыя:Спартыўная акрабатыка ў Беларусі
Катэгорыя:Спартыўная гімнастыка ў Беларусі
Катэгорыя:Мастацкая гімнастыка ў Беларусі
Гімназія імя І. М. Ерашова

**Гімназія імя І. М. Ерашова г. Лепеля** — установа адукацыі ў горадзе Лепелі Віцебскай вобласці.

## Гісторыя 
Навучальная ўстанова заснавана ў 1928 годзе як школай рабочай моладзі. У 1928—1929 гадах размяшчалася ў аднапавярховым будынку, працавала дзве змены. У 1934 годзе пабудаваны новы будынак школы.

Пасля вайны разбураны будынак адноўлены ў 1949 годзе.

У 1964 годзе сярэдняй школе № 2 было нададзена імя І. М. Ерашова.

У кастрычніку 1981 года настаўніца гісторыі Еўдакія Аляксандраўна Рыўкіна заснавала Музей гісторыі школы.

## Дырэктары 
* М. Ф. Міхневіч (1928—?)
* Павел Міхайлавіч Усцінаў (?—1969)
* Уладзімір Іванавіч Андрэеў (1969—1979)
* Яўгенія Віктараўна Ганчар(1980—1998)
* Раіса Уладзіміраўна Баравец (1998-2023)
* Святлана Анатолеўна Карабань (2024)

## Вядомыя выкладчыкі 
* Аляксандра Фёдараўна Занько — Герой Сацыялістычнай Працы.

## Вядомыя выпускнікі 
* Іван Міхайлавіч Ерашоў (1911—1948) — Герой Савецкага Саюза.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Кірсанава, С.* Эўрыстычны дух лепельскай гімназіі / С. Кірсанава // Настаўніцкая газета. — 2011. — 28 чэрв. — С. 8.
* *Міхно, У.* Чырвоны сшытак з сінімі карункамі / У. Міхно // Лепельскі край. — 2017. — 28 лют. — С. 4.
* *Міхно, У.* «Гэта трэба жывым…» / У. Міхно // Лепельскі край. — 2013. — 22 лют. — С. 4.
* *Телятко, Е.* Три героя — три дубочка / Е. Телятко // Витебские вести. — 2015. — 14 мая. — С. 22.
* *Шакура, С.* Дыялог моў і культур / С. Шакура // Настаўніцкая газета. — 2012. — 16 жн. — С. 5, 7.

Катэгорыя:Гімназіі Беларусі
Катэгорыя:1928 год у Беларусі
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Лепель
2021 год у гісторыі кіно

**2021** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 2 студзеня — Уладзімір Коранеў, савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно, педагог (нар. 1940).
* 14 студзеня — Барыс Грачэўскі, савецкі і расійскі кінарэжысёр і сцэнарыст (нар. 1949).
* 22 студзеня — Святлана Некіпелава, беларуская актрыса тэатра і кіно (нар. 1944).
* 28 студзеня — Васіль Ланавы, савецкі і расійскі акцёр кіно (нар. 1934).
* 18 лютага — Андрэй Мягкоў, савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно (нар. 1938).
* 13 чэрвеня — Юрый Гарулёў, беларускі аператар, рэжысёр і сцэнарыст (нар. 1944).
* 5 ліпеня — Уладзімір Мяньшоў, савецкі і расійскі акцёр тэатра, кіно і тэлебачання, кінарэжысёр (нар. 1939).
* 1 жніўня — Анатоль Рудакоў, савецкі і расійскі акцёр кіно (нар. 1950).
* 5 жніўня — Галіна Караткевіч, савецкая і расійская актрыса тэатра і кіно (нар. 1921).
* 6 верасня — Жан-Поль Бельмандо, французскі акцёр (нар. 1933).
* 20 верасня — Валянціна Петрачкова, беларуская актрыса тэатра і кіно (нар. 1939).
* 20 кастрычніка — Віктар Яўграфаў, савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно, каскадзёр (нар. 1948).
* 23 кастрычніка — Аляксандр Рагожкін, савецкі і расійскі рэжысёр і сцэнарыст (нар. 1949).
* 21 лістапада — Ніна Русланава, савецкая і расійская актрыса тэатра і кіно (нар. 1945).
* 3 снежня — Ніна Ургант, савецкая і расійская актрыса тэатра і кіно (нар. 1929).

## Спасылкі
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
Палескі сельсавет (Пастаўскі раён)

**Пале́скі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пастаўскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Палессе.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Гадуцішскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 25 лістапада 1940 года ў складзе Пастаўскага раёна. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Рынкянскага сельсавета. З 20 студзеня 1960 года сельсавет у складзе Віцебскай вобласці. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Палескага сельсавета 28 населеных пунктаў. 8 красавіка 2004 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Лынтупскага сельсавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 15 населеных пунктаў: Апідамы, Бержалаты, Вейсішкі, Выгары, Галышышкі, Гудэлішкі, Жвойрышкі Вялікія, Жвойрышкі Малыя, Палессе, Паташня, Пятруці, Сухарышкі, Трапшышкі, Цырклішкі Вялікія, Шчэрбішкі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Пастаўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гадуцішскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2004 годзе
Курган працоўнай славы

**Курган працоўнай славы** — курган у Наваполацку. Знаходзіцца ў прамысловай зоне горада, каля аўтабазы № 6.

## Гісторыя 
У 1968 годзе ў гонар 10-годдзя заснавання горада і працоўнага подзвіга будаўнікоў-вадзіцеляў насыпаны Курган Працоўнай Славы. На яго вяршыні на бетоннай пляцоўцы размешчаны грузавік ЗІЛ-585 пад нумарам БЮ 19-20, вадзіцелем якога быў Дзмітрый Аністратаў.

Каля падножжа — дошка з надпісам-прысвячэннем: «Ад славы баявой — да славы працоўнай. Пад гэтым мемарыялам захоўваецца дот часоў Вялікай Айчыннай вайны 1941—1945 гг.».

## Літаратура 
* Курган Працоўнай Славы // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 372.
* Курган Працоўнай Славы // Памяць: Полацк : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; склад. С. С. Чарняўская; навук. рэд.: Г. В. Штыхаў, С. В. Тарасаў; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : БелЭн, 2002. — С. 842.
 
Катэгорыя:Славутасці Наваполацка
Катэгорыя:1967 год у Беларусі
Катэгорыя:Курганы Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1967 годзе
Помнік барону Мюнхгаўзену

**«Помнік барону Мюнхгаўзену»** — скульптура ў горадзе Глыбокае. Скульптура знаходзіцца непадалёку ад могілак.

## Гісторыя 
20 мая 2014 года, калі горад святкаваў сваё 600-годдзе, быў устаноўлены помнік барону Мюнхгаўзену. Мясцовыя жыхары ўпэўнены, што менавіта ў гэтых краях з Мюнхгаўзенам адбыўся выпадак: у час бою ў яго закончыліся патроны, і ён вымушаны быў зарадзіць сваю зброю костачкай вішні.

Каля 10 гадоў назад тут знайшлі магілу, на крыжы якой па-нямецку напісана «Фердынанд і Вільгельміна фон Мюнхгаўзен». Хаця ўжо немагчыма даказаць, магіла барона гэта ці цёзкі па прозвішчы, але глыбачане ўпэўнены, што менавіта Мюнхгаўзен пахаваны ў іх горадзе.

## Апісанне 
Скульптура вышынёй 3,5 м прадстаўляе сабой фігуру чалавека, які на ядры вылятае з гарматы. Невыпадкова шляпа барона ўпрыгожана вішнямі, якія лічацца сімвалам Глыбокага.

## Літаратура 
* Берникович, Д. Мюнхгаузен приземлился в Глубоком / Д. Берникович // Витебские вести. — 2014. — 21 июня. — С. 16.
* Капшуль, Г. Вітаем Мюнхаўзена / Г. Капшуль // Веснік Глыбоччыны. — 2014. — 24 мая. — С. 1.
* Корбут, В. К Мюнхгаузену в Глубокое / В. Корбут // Советская Белоруссия. — 2014. — 4 июня. — С. 8.
* Лупач, З. У Глыбокім усталявалі скульптуру Мюнхгаўзена / З. Лупач // Вольнае Глыбокае. — 2014. — 22 траўня. — С. 4.
* Мюнхгаўзен «вярнуўся» ў Глыбокае / падрыхт. У. Сауліч // Сельская газета. — 2014. — 5 июня. — С. 11.

Катэгорыя:Помнікі Глыбокага
Катэгорыя:З’явіліся ў 2014 годзе
Катэгорыя:2014 год у Беларусі
Катэгорыя:Помнікі літаратурным персанажам
Шарлотэнбург (горад)

**Шарло́тэнбург** () — горад у Германіі, заснаваны ў 1705 годзе і ўключаны ў 1920 годзе ў склад Вялікага Берліна.

## Гісторыя 
Назва горада непасрэдна звязаная з імем Сафіі Шарлоты — жонкі курпрынца Брандэнбурга Фрыдрыха I, які стаў у 1701 годзе першым каралём Прусіі. Сафія Шарлота атрымала ў падарунак невялікі загарадны маёнтак, перабудаваны ў прадстаўнічы летні палац Лютцэнбург (). Пасля заўчаснай смерці Сафіі Шарлоты палац Лютцэнбург у яе гонар быў пераназваны ў палац Шарлотэнбург.

Вакол палаца Шарлотэнбург з пачатку XVIII стагоддзя паступова разрасталіся паселішчы, да 1 студзеня 1877 года пераўтвораныя ў горад Шарлотэнбург, насельніцтва якога да канца XIX стагоддзя налічвала ўжо больш за 100 000 чалавек. У 1878—1884 гады пабудаваная Вышэйшая тэхнічная школа (), цяпер вядомая як Берлінскі тэхнічны ўніверсітэт. Да 1893 года Шарлотэнбург стаў другім па велічыні пасля Берліна горадам у правінцыі Брандэнбург.

З 1900 года ў Шарлотэнбургу пачала працаваць свая электрастанцыя, якая забяспечвала вулічнае асвятленне, патрэбнасці хатніх гаспадарак і прамысловасці. У 1905 годзе да 200-гадовага юбілею горада замест старой ратушы, пабудаванай у 1705 годзе, была ўрачыста адкрытая новая ратуша з велічнай 88-мятровай вежай. У 1907—1908 гадах Шарлотэнбург абзавёўся ўласнай брамай, у процівагу Брандэнбургскай у Берліне.

Да 1910 года насельніцтва Шарлотэнбурга павялічылася да 306 000 чалавек. У 1911—1912 гады ў горадзе быў пабудаваны будынак Нямецкай оперы. Першапачаткова гэты тэатр называўся «Нямецкі дом оперы» ().

У 1920 годзе Шарлотэнбург быў уключаны ў склад Вялікага Берліна на правах гарадской акругі.

Акруга Шарлотэнбург у выніку адміністрацыйнай рэформы 2001 года ў статусе аднайменнага раёна ўваходзіць ва ўзбуйненую заходнюю сталічную акругу Шарлотэнбург-Вільмерсдорф.

## Славутасці 
* Палац Шарлотэнбург з паркам
* Мемарыяльная царква кайзера Вільгельма
* Ратуша Шарлотэнбурга
* Нямецкая опера

## Вядомыя асобы 
* Леа фон Капрыві (1831—1899) — нямецкі ваенны і палітычны дзеяч

## Галерэя 

Schust2005.jpg|Музей керамікі
Haubachstraße 14 Wilmersdorfer Straße 17 (Berlin-Charlottenburg).jpg|На рагу вуліц
Villa Oppenheim Berlin Charlottenburg 002.jpg|Віла Опенгайм, зараз раённы музей
Luisenkirche, Berlin Gierkeplatz.jpg|Луізенкірхэ
Haubachstraße 13 (Berlin-Charlottenburg).jpg|Сельскагаспадарчы дом
Oldest house of Berlin-Charlottenburg.jpg|Будынак, пабудаваны ў 1711 годзе ў горадзе Шарлотэнбург
Belvedere-Charlottenburg.JPG|200px|Бельведэр у палацавым парку, «Чайны павільён» (з 1900 года)
Spolie Borsig Denkmalliste Berlin 09040623.pdf|Руіны будынка, пабудаванага ў 1901 годзе на тэрыторыі Вышэйшай тэхнічнай школы
RathausCharlottenburgBeiNacht.jpg|Шарлотэнбургская ратуша, пабудаваная ў 1905 годзе

## Спасылкі 
* Schlosspark Charlottenburg 
* Charlottenburg Palace 

Катэгорыя:Гарады, якія ўвайшлі ў склад іншага горада
Катэгорыя:Геаграфія Берліна
Катэгорыя:Шарлотэнбург (раён Берліна)
Вялікі мучны хрушчак

**Вялікі мучны хрушчак** (*Tenebrio molitor*)&nbsp;— жук з сямейства .

## Апісанне 
Імага мае чорную афарбоўку, даўжыня цела 13-16&nbsp;мм. Лічынкі вядомыя як «мучныя чарвякі», жоўтыя і пругкія, да 30&nbsp;мм даўжынёй. Без ежы могуць жыць да 8 месяцаў. Жукі і лічынкі сілкуюцца мукой, збожжам і іншымі прадуктамі. Развіваецца адно пакаленне ў год, пры неспрыяльных умовах развіццё аднаго пакалення можа зацягнуцца да двух гадоў.

## Шкоднасць 
Не выключаюць, што вялікі мучны хрушчак і яго лічынкі з’яўляюцца прамежкавымі гаспадарамі гельмінта з класа цэстод&nbsp;— , які выклікае ў людзей гіменалепідоз.

## Літаратура 
* Борошняний хрущак //Аграрна енциклопедія
* . — С. 521

## Спасылкі 
* Аграрны сектар Украіны 

Катэгорыя:Чарнацелкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Алькатрас

** Алькатрас** ( [ælkəˌtræz], у перакладзе з іспанскага — «олуша»), таксама вядомы пад назвай Рок ( — скала) — востраў у заліве Сан-Францыска. Адміністрацыйна адносіцца да штата Каліфорнія.
З лістапада 1969 па чэрвень 1971 года востраў быў акупаваны групай індзейцаў з Сан-Францыска. У 1970-х гадах прайшлі масавыя акцыі пратэстаў, а ў 1972 годзе Алькатрас стаў часткай нацыянальнай рэкрэацыйнай зоны. З 1986 года мае статус нацыянальнага гістарычнага помніка.

Тэрыторыя вострава выкарыстоўвалася як ахоўны форт, пазней як ваенная турма, а затым як турма для асабліва небяспечных злачынцаў і тых, хто здзяйсняў спробы ўцёкаў з папярэдніх месцаў зняволення.
Сёння кіраванне аб’ектамі вострава ажыццяўляецца Службай нацыянальных паркаў у межах адкрытай для экскурсій Нацыянальнай зоны адпачынку «Залатыя вароты». Турысты могуць дабрацца да вострава на пароме за 15 хвілін ад пірса, размешчанага паміж будынкам паромнага злучэння Сан-Францыска і рыбацкай прыстанню.
На востраве Алькатрас размешчана закінутая турма, дзе знаходзіцца найстарэйшы дзеючы маяк на Заходнім узбярэжжы ЗША, раннія ваенныя ўмацаванні, прыродныя аб’екты і калонія марскіх птушак (у асноўным заходнія чайкі, бакланы і чаплі). Паводле дакументальнага фільма пра гісторыю Алькатраса 1971 года, агульная плошча вострава складае 8,9 га, вышыня — 41 м.

## Гісторыя вострава 
У 1775 годзе іспанскі карабель на чале з Хуанам Мануэлем дэ Аяла першым зайшоў у заліў Сан-Францыска. Яго каманда склала карту бухты і дала назву La Isla de los Alcatraces аднаму з трох астравоў, вядомаму ў цяперашні час як Yerba Buena. Распаўсюджана меркаванне, што назва магла азначаць «Востраў пеліканаў» праз вялікую папуляцыю гэтых птушак на востраве.
У 1828 годзе англійскі географ капітан Фрэдэрык Бічы памылкова перанёс на карце назву вострава на суседні, таму ў цяперашні час ён вядомы як месца знакамітай турмы, пад імем Island Alcatrazes. У 1851 годзе тапаграфічная служба Берагавой аховы ЗША скараціла назву да Alcatraz.

## Гісторыя маяка 
Адкрыццё залатых залежаў у Каліфорніі ў 1848 году прывяло ў заліў Сан-Францыска тысячы суднаў, што ўзняло пытанне існавання маяка. Першы маяк быў усталяваны і запушчаны на Алькатрасе летам 1853 года. У 1856 годзе на маяк усталявалі звон, які выкарыстоўваўся пад час туманаў.
У 1909 годзе пры будаўніцтве турмы першы маяк Алькатраса быў дэмантаваны. Другі маяк усталявалі побач з турэмным корпусам 1 снежня 1909 года. А ў 1963 маяк быў мадыфікаваны, і яму ўжо не спатрэбілася кругласутачнае абслугоўванне.

## Форт 
Праз «залатую ліхаманку» паўстала неабходнасць у абароне заліва. У 1850 годзе па загаду Прэзідэнта ЗША на востраве пачалося будаўніцтва крэпасці, дзе было ўстаноўлена больш за 110 дальнабойных гармат. Пасля форт выкарыстоўваўся для размяшчэння зняволеных. У 1909 годзе армія знесла яго, пакінуўшы толькі падмурак, а да 1912 года для зняволеных быў пабудаваны новы будынак.

Катэгорыя:Астравы паводле алфавіта
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Катэгорыя:Турмы
Катэгорыя:Сан-Францыска
Катэгорыя:Славутасці ЗША
Катэгорыя:Нацыянальны рэестр гістарычных месцаў ЗША
Катэгорыя:Астравы ЗША
Дзягільскі сельсавет

**Дзя́гільскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мядзельскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Дзягілі.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Мядзельскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Нагаўкаўскага сельсавета. 15 лістапада 1957 года ў склад сельсавета з Мядзельскага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Бялявіна, Кухальскія, Някасецк, Студзяніца). З 20 студзеня 1960 года сельсавет у складзе Мінскай вобласці. 26 верасня 2006 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Слабадскога сельсавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 19 населеных пунктаў: Бакачы, Вайцяхова, Вохабні, Двор Крапіўна, Дзягілі, Крапіўна, Кухальскія, Леанардава, Мікасецк, Мілты, Муцеўшчына, Нагаўкі, Нагаўшчына, Посапава, Пугачы, Рамашкі, Рубанікі, Студзяніца і Суднікі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2006 годзе
Яцак Качмарскі

**Я́цак Ма́рцін Качма́рскі** (; 22 сакавіка 1957, Варшава — 10 красавіка 2004, Гданьск) — польскі бард, паэт, кампазітар, празаік.

Найбольш вядомы сваіх песнямі на гістарычную тэму — «Рэйтан, ці даклад пасла», «Сон Кацярыны II», «Ялта», а таксама на грамадска-палітычную — «Муры», «Наш клас», «Аблава».

Постаць Качмарскага звычайна асацыююць з духам першай «Салідарнасці» і ваенным станам у Польшчы 1981—1983 гадоў — перыяд, калі яго творы, якія распаўсюджваліся ў неафіцыйных публікацыях, былі названы голасам антыкамуністычнай апазіцыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Выпускнікі Варшаўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Польшчы
Катэгорыя:Паэты Польшчы
Катэгорыя:Дысідэнты Польшчы
Катэгорыя:Памерлі ад раку гартані
Катэгорыя:Памерлі ад раку стрававода
Іаан Кармянскі

**Іаан Кармянскі** (у свеце: **Іван Іванавіч Гашкевіч**; , Стрэшын, Рагачоўскі павет, Магілёўская губерня — , Агародня Гомельская, Гомельскі павет, Магілёўская губерня, Расійская імперыя) — протаіерэй, кананізаваны Беларускай праваслаўнай царквой у ліку праведных. Уваходзіць у Сабор беларускіх святых.

## Біяграфія 
Прадстаўнік беларускай галіны ўкраінскага святарскага роду, які паходзіў з Гетманшчыны. Бацька — Іван Іванавіч Гашкевіч — служыў у стрэшынскай Пакроўскай царкве. Маці — Марыя Іосіфаўна. Іван меў братоў Мікаля і Льва, якія таксама сталі святарамі, і сястру Ганну. Быў далёкім сваяком Іосіфа Антонавіча Гашкевіча.

Скончыў царкоўна-прыходскую школу, гімназію і Магілёўскую духоўную семінарыю (1859). У тым жа годзе пачаў служыць псаломшчыкам у царкве вёскі Агародні Гомельскай. 24 лютага 1862 года быў пасвечаны ў іерэя і накіраваны ў вёску Шарсцін Рагачоўскага павета на пасаду настаяцеля мясцовага храма.

У 1876 годзе стаў настаяцелем прыхода Свята-Мікалаеўскай царквы ў Агародні Кармянскай. Прыклаў шмат намаганняў па добраўпарадкаванні храма, умацаванні духоўнасці сярод жыхароў. У 1885 годзе наведаў Кіева-Пячэрскую лаўру, пасля чаго стаў весці манаскі лад жыцця. У 1893 годзе быў прызначаны духоўным следчым у благачынні і абраны сябрам благачыннай рады.

У 1991 годзе настаяцель кармянскага праваслаўнага прыхода айцец Сцяфан вырашыў адшукаць месца пахавання святара. Расчышчаючы падмуркі алтарнай часткі колішняга храма, ён выявіў магілы двух святароў: Іаана Кармянскага і яго сына Міхаіла. Цела апошняга цалкам спарахнела, аднак парэшткі святога толькі часткова падвергліся тленню.

Мошчы айца Іаана былі перанесены ў Пакроўскую царкву вёскі Карма Добрушскага раёна, апрануты ў новае адзенне і пакладзены ў мармуровую труну. Тады ж была створана адмысловая камісія з трох свяшчэннікаў, якая засведчыла нятленнасць мошчаў святога.

9 верасня 1997 года рашэннем Сінода Беларускай праваслаўнай царквы мошчы былі пастаўлены ў храме для пакланення. У 1998 годзе адбылася кананізацыя Іаана Кармянскага ў ліку праведных як мясцовашанаванага святога Беларускай праваслаўнай царквы, ён быў далучаны да Сабора беларускіх святых.

## Памяць 
Памяць святога ўшаноўваецца двойчы на год: 31 мая і 9 верасня. У шматлікіх беларускіх цэрквах захоўваюцца абразы і часцінкі мошчаў праведнага.
 побач з мошчамі Іаана Кармянскага.]]
Храмы ў гонар Іаана Кармянскага дзейнічаюць у Глінянках, Гомелі, Квасоўцы, Малых Лётцах, Мінску (крыптавы храм пры царкве Уваскрасення Хрыстова). 8 жніўня 2000 года ў аграгарадку Карме Добрушскага раёна пры Свята-Пакроўскай царкве быў заснаваны Свята-Іаана-Кармянскі жаночы манастыр.

## Сям’я 
Жонка — Марыя Піліпаўна Трусевіч, дачка настаяцеля царквы ў Агародні Гомельскай. Сыны — Міхаіл, Ігнацій, Сімяон, Платон і Іаан, дочкі — Таццяна і Ганна.

## Узнагароды 
* Узнагароджаны набедранікам (1876), скуф’яй (1889), камілаўкай і залатым нацельным крыжом (1896).
* Ордэн Святой Ганны 3-й ступені (1906).
* Ордэн Святога Уладзіміра 4-й ступені (1912).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя святыя Беларусі
Катэгорыя:Протаіерэі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святой Ганны 3 ступені
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога Уладзіміра 4 ступені
Першая палатка (мемарыяльны комплекс)

**Мемарыяльны комплекс «Першая палатка»** — мемарыяльны комплекс у Наваполацку. Знаходзіцца на вуліцы Маладзёжнай, дзе ў 1958 годзе паставілі палаткі першыя будаўнікі Полацкага нафтаперапрацоўчага завода, будаўніцтва якога паклала пачатак узнікнення горада.

## Апісанне 
У 1965 годзе ў гонар першапраходцаў узведзены помнік «Першая палатка». У комплекс уваходзіць стэла з надпісамі: «На гэтым месцы стаяла першая палатка будаўнікоў горада і прамысловага вузла» і «Слава будаўнікам Наваполацка» і скульптурная група з трох рабочых, якія ўзяліся за рукі, адна з іх дзяўчына. Побач знаходзіцца палатка, якая дала назву помніку.

На падпорнай сценцы комплексу ўстаноўлены мемарыяльныя дошкі заслужанаму будаўніку рэспублікі, ганароваму грамадзяніну Наваполацка Мікалаю Цімафеевічу Архіпцу, ганаровым гараджанам Мікалаю Леанідавічу Генаву, Пятру Міхайлавічу Пілатовічу.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Вахрамеева, И. Дань уважения / И. Вахрамеева // Химик (Новополоцк). – 2003. – 16 сент. – С. 2.
* Кірэйшын, М. В. Месца першай палаткі будаўнікоў горада / М. В. Кірэйшын // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. – Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. – С. 372.
* «Первая палатка» // Новополоцкая азбука : информационный бюллетень / сост.: Е. В. Молодцова. – Новополоцк : Детская библиотека С. Я. Маршака, 2013. – С. 24.

Катэгорыя:Славутасці Наваполацка
Катэгорыя:1965 год у Беларусі
Катэгорыя:Мемарыяльныя комплексы Беларусі
Катэгорыя:Маладзёжная вуліца (Наваполацк)
Любоў Пятроўна Баннава

**Любоў Пятроўна Баннава** (нар. , Новасібірск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1975 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. З 1983 года — старшы архітэктар у Белпрампраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1980 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): прафілакторый у гаспадарцы «Баравое» (1980), заводы жалезабетонных вырабаў у Мазыры, даследча-механічны УНДІТІМЖ у Дзяржынску (1979—1982).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Мулярскі сельсавет (Пастаўскі раён)

**Му́лярскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пастаўскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Муляры.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Оцкавіцкі сельсавет** у складзе Гадуцішскага раёна Вілейскай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Оцкавічы. З 25 лістапада 1940 года ў складзе Пастаўскага раёна. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 2 снежня 1959 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Старчунскага сельсавета. З 20 студзеня 1960 года сельсавет у складзе Віцебскай вобласці. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Оцкавіцкага сельсавета 31 населены пункт. 22 снежня 1981 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Муляры, сельсавет перайменаваны ў Мулярскі. 20 чэрвеня 1988 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Камайскага сельсавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 26 населеных пунктаў: вёскі Багдзюны, Варкацішкі, Гадуцішкі, Гражулі, Гэйбавічы, Ёцішкі, Жукішкі, Крукі II, Мантагалішкі, Мільконты, Мірклішкі, Муляры, Мунцавічы, Новагадуцішкі, Оцкавічы, Пустошка, Сакуны, Старчуны, Цалінова, Цябуты, Чарняты, Чычэлі, Юзафінова, Янкішкі, Янковічы і чыгуначны раз’езд Камайка.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Пастаўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гадуцішскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1988 годзе
Бадмінтон у Беларусі

**Бадмінтон** у Беларусі

### У Беларусі 
У Беларусі развіваецца з 1960 года. У 1962 створана Федэрацыя бадмінтона БССР, у лістападзе 1962 праведзены першы чэмпіянат Мінска, затым у Магілёве — першы чэмпіянат Беларусі. У 1963 беларуская каманда ўдзельнічала ў першым чэмпіянаце СССР. У 1968 адбылася першая міжнародная сустрэча (з камандай Югаславіі).

Зборная каманда Беларусі — шматразовы чэмпіён і прызёр чэмпіянатаў СССР, Кубкаў СССР і летніх Спартакіяд народаў СССР. У 1971 зборная Беларусі заваявала Кубак СССР. У 1972 беларускія спартсмены заваявалі 4 залатыя і 3 сярэбраныя медалі першынства СССР. У 1980 і 1982 каманда Беларусі была чэмпіёнам СССР. Найбольшых поспехаў дамаглася Святлана Зільберман (Бялясава) — шматразовая чэмпіёнка Беларусі, 17-разовая чэмпіёнка СССР, трохразовы бронзавы прызёр чэмпіянату Еўропы. Надзея Касцючык і Вольга Конан станавіліся чэмпіёнкамі Еўропы сярод юніёраў.

З 1993 Беларусь уваходзіць у Сусветную федэрацыю і Еўрапейскую канфедэрацыю па бадмінтоне. Эмблема Беларускай федэрацыі бадмінтона — чырвона-белы валан на фоне сіняй кветкі васілька.

## Спаборніцтвы 
Чэмпіянат Беларусі па бадмінтоне праводзіцца ў Беларусі з 1992 года.

## Навучанне бадмінтону ў Беларусі 
У Брэсце працуе спецыялізаваная дзіцяча-юнацкая школа алімпійскага рэзерва прафсаюзаў па акрабатыцы і бадмінтону. Аддзяленні бадмінтона дзейнічаюць таксама: у СДЮШАР прафсаюзаў па гульнявых відах спорту «Дзвіна» г. Віцебска, СДЮШАР № 7 г. Гомеля, СДЮШАР № 1 г. Мазыра, ДЮСШ № 1 Светлагорскага раёна ў г. Светлагорску, ДЮСШ «Гродна — Хваля» г. Гродна, гарадской СДЮСШАР г. Магілёва, а ў Мінску — у СДЮШАР па гульнявых відах і СДЮШАР па настольным тэнісе (даныя 2019 г.).

Спецыялізаванай навучальна-спартыўнай установай па каардынацыі дзейнасці аддзяленняў бадмінтона ў спартыўных школах, падрыхтоўцы нацыянальных (зборных) каманд і спартыўнага рэзерва, падрыхтоўцы трэнераў-інструктараў з’яўляецца Рэспубліканскі цэнтр алімпійскай падрыхтоўкі па гульнявых відах спорту ў Мінску.

## Літаратура 
* Бадмінтон // БЭ ў 18 т. Т. 2. Мн., 1996.

## Спасылкі 
* Беларуская федэрацыя бадмінтона
* Бадмінтон  // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
Дэнтыпеліс ломкі

**Дэнтыпеліс ломкі**, **дэнтыпеліс крохкі** (*Dentipellis fragilis*) — від базідыяльных грыбоў з парадку сыраежкавых.

## Апісанне 
Пладовае цела мякка-перапончатае, пры высыханні крохкае, ад белаватага спачатку да жаўтаватага і вохрыстага колеру, памерам да 10 см і больш. Край свабодна аддзяляецца, часта адагнуты. Гіменафор складаецца з шыпоў памерам 0,5–9 X 0,1–0,4 мм. Цыстыды шматлікія, з масляністым змесцівам, ружанцападобна сегментаваныя ў верхняй частцы, шырынёй 4,5–7,5 мкм. Гіфы са спражкамі. Базідыі булавападобныя, 27–37 X 4,5–7 мкм. Споры эліптычныя або амаль сферычныя, з патоўшчанай гладкай ці шурпатай абалонкай, 4–6,3 X 3,3–6 мкм

## Пашырэнне 
Арэал ахоплівае Еўропу, Каўказ, Сібір, Сярэднюю Азію, Далёкі Усход. Адзначаны ў паўднёвай і паўднёва-заходняй частках Беларусі.

Сустракаецца ў шыракалістых, чорнаальховых і яловых, часта сырых і цяністых лясах. Індыкатар стараўзроставых мінімальна парушаных лясных экасістэм. Жыве і ўтварае пладовыя целы на значна раскладзенай валежнай, пазбаўленай кары драўніне лісцевых парод (клёна вастралістага, вольхі чорнай, граба звычайнага і інш.).

## Асаблівасці біялогіі 
Сапратроф, выклікае белую гніль. Пладовыя целы ўтвараюцца ў ліпені-верасні.

## Ахова 
Уключаны ў Чырвоную кнігу Беларусі, ахоўваецца ў Польшчы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сыраежкавыя (парадак)
Катэгорыя:Чырвоная кніга Беларусі
Людміла Пятроўна Баліцкая

**Людміла Пятроўна Баліцкая** (, Краснаярск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1974 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працавала раённым архітэктарам Слаўгарада Магілёўскай вобласці, у Магілёўграмадзянпраекце, з 1983 года — кіраўнік групы праместэтыкі «Хімвалакно» ў Магілёве.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1978 года. Пражывае ў Магілёве.

## Творчасць 
Асноўныя працы: сярэдняя школа ў Краснаполлі (1978, у аўтарскім калектыве), сквер у Клімавічах (1980) Магілёўскай вобласці, інтэр’еры гасцініцы «Задняпроўе» (1982) і краязнаўчага музея (1986), дзіцячы парк у Задняпроўі (1982) у Магілёве.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары раёнаў Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары  Слаўгарада
Катэгорыя:Архітэктары  Магілёва
Катэгорыя:Архітэктары   Краснаполля
Катэгорыя:Архітэктары Клімавічаў
Нільская гусь

**Нільская гусь**, **егіпецкая гусь** (*Alopochen aegyptiaca*) — від вадаплаўных птушак сямейства качыных.

## Апісанне 
Даўжыня цела 65–73 см, размах крылаў 135–155 см, маса 1,9–2,5 кг. Палавы дымарфізм невыразны, самцы крыху большыя. Афарбоўка іржава-бронзавая. Вакол вока і на жываце цёмна-бронзавыя плямы, падобны колер мае кольца на шыі. Ніз цела святлейшы, ніжняя частка крыла светла-зялёная. Дзюба і ногі ружовыя. Маладыя не маюць цёмнай плямы ля вока.

## Пашырэнне 
Прыродны арэал нільскіх гусей знаходзіцца на поўдзень ад Сахары ў Афрыцы, невялікая прыродная папуляцыя таксама насяляе, адпаведна з назвай на многіх мовах, даліну Ніла ў Егіпце.

Гэтыя гусі былі інтрадукаваныя чалавекам у многіх краінах Заходняй Еўропы, дзе стварылі папуляцыі, якія вольна жывуць не толькі ў вадаёмах у парках, але і ў прыродзе. Нільская гусь уваходзіць у Спіс самых небяспечных відаў-інтрадуцэнтаў, падрыхтаваны Еўрапейскай камісіяй. У Польшчы штогод птушкі сталі адзначаццца з 1999 года, пасля выпадку першага гнездавання ў 2007 годзе лічыцца нешматлікім гняздуючым відам. Адзначаны таксама ў Літве. У канцы лютага 2020 года з'явілася паведамленне пра першую сустрэчу з парай нільскіх гусей на Беларусі (у Бераставіцкім раёне).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Качыныя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1766 годзе
Раіса Рыгораўна Бекельман

**Раіса Рыгораўна Бекельман** (нар. , Адэса) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1949 годзе Маскоўскі архітэктурны інстытут. З 1949 па 1956 г. працавала ў праектных арганізацыях Ашгабата, Варонежа. З 1961 года — галоўным архітэктарам праектаў у Мінскпраекце, Белдзіпрагандлі, БелНДІПгорадабудаўніцтва, з 1978 па 1983 г. — галоўным архітэктарам завода МГМЗ, «Белрамкамунмаш».

Член Саюза архітэктараў СССР з 1953 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы: будынак абкама і аблвыканкама на плошчы К. Маркса, гасцініца (з Ф. А. Захрэ), шматкватэрны жылы дом з крамай у Ашгабаце; інтэрнат Вышэйшай партыйнай школы, сталовая самаабслугоўвання, інтэр’еры рэстарана «Варонеж» у Варонежы; 166-кватэрны жылы дом па праспект Машэрава (1965), інтэр’еры крам «Алеся», «Чараўніца» (1968), «Гаставары» на Ленінскім праспекце, школа для дарослых глуханямых (1969) у Мінску, санаторый-прафілакторый у Наваполацку (1972), інтэр’еры сталовай, вытворчых і адміністрацыйных памяшканняў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Варонежа
Катэгорыя:Архітэктары Ашгабата
Катэгорыя:Архітэктары  Наваполацка
Універсальная партыя

**Універсальная партыя** () — тэрмін, які выкарыстоўваецца ў дачыненні да палітыкі палітычнай партыі, яка дазваляе або заахвочвае шырокі спектр палітычных поглядаў сярод яе членаў.

## Прыклады 
*  Наперад, Рэспубліка!
*  Нацыянальны фронт
*  Сацыял-дэмакратычная партыя Германіі
*  Хрысціянска-дэмакратычны саюз Германіі

## Спасылкі 
* Вызначэнне  ў Оксфардскім слоўніку

Катэгорыя:Палітычныя партыі
Катэгорыя:Палітычная тэрміналогія
Мікалай Іванавіч Бялоў

**Мікалай Іванавіч Бялоў**:
* Мікалай Іванавіч Бялоў (1924—1993) — поўны кавалер ордэна Славы.
* Мікалай Іванавіч Бялоў (1956—2006) — савецкі футбаліст.
## Крыніцы
Ганадэрма бліскучая

**Ганадэрма бліскучая** або **лакіраваная губа** (*Ganoderma lucidum*) — губавы базідыяльны грыб з парадку паліпоравых.

## Апісанне 
Пладовыя целы аднагадовыя, радзей 2-3-гадовыя, паўкруглыя, памерам 3-8 X 10-25 X 2-3 см, з бакавой цыліндрычнай ножкай даўжынёй 5-10 см. Паверхня шапкі і ножкі пакрыта каштанава-бурай бліскучай скарынкай. Тканка пладовага цела губчата-коркавая. Паверхня гіменафора тытунёвага колеру, поры дробныя, круглявыя. Гіфы са спражкамі. Споры яйцападобныя, жаўтлявыя, памерам 7-13 X 6-8 мкм.

## Пашырэнне 
Пашырэнне: Еўропа, Азія, Паўночная Афрыка і Паўночная Амерыка; магчыма, касмапаліт. На Беларусі знойдзены адзінкавыя экзэмпляры.

Сустракаецца ў мяшаных лясах на адмерлай драўніне клёну, вольхі, бярозы, таполі, дуба, елкі.

## Асаблівасці біялогіі 
Выклікае белую гніль, якая паволі развіваецца і праяўляецца ў абясколерванні драўніны. Пладовыя целы ўтвараюцца ў ліпені — кастрычніку.

## Выкарыстанне 
Дэкаратыўны і лекавы від.

## Ахова 
Уключаны ў Чырвоную кнігу Беларусі, ахоўваецца ў Польшчы і Літве.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паліпоравыя (парадак)
Катэгорыя:Чырвоная кніга Беларусі
Мікалай Васілевіч Бялоў

**Мікалай Васілевіч Бялоў:**
* Мікалай Васілевіч Бялоў (1857—1918) — рускі военачальнік, генерал-лейтэнант.
* Мікалай Васілевіч Бялоў (1891—1982) — расійскі і савецкі крышталёграф і геахімік, Герой Сацыялістычнай Працы (1969).
* Мікалай Васілевіч Бялоў (1919—1999) — беларускі архітэктар.
Мікалай Бялоў

**Мікалай Бялоў:**
* Мікалай Адамавіч Бялоў (нар. 1947) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
* 
* Мікалай Георгіевіч Бялоў (1902—1972) — савецкі военачальнік Вялікай Айчыннай вайны, генерал-маёр авіяцыі.
* Мікалай Рыгоравіч Бялоў (1919—1987) — савецкі барэц грэка-рымскага стылю.
* 
* Мікалай Максімавіч Бялоў (1922—1980) — капітан, Герой Савецкага Саюза.
* Мікалай Сямёнавіч Бялоў (1908—1972) — Герой Сацыялістычнай Працы.
* Мікалай Сяргеевіч Бялоў (нар. 1987) — расійскі хакеіст.
Ніна Канстанцінаўна Белавусава

**Ніна Канстанцінаўна Белавусава** (нар. , с. Макарыўшчына, Лубенскі раён, Палтаўская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1968 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. З 1968 года — асістэнт, старэйшы выкладчык на кафедры архітэктуры і малюнка Брэсцкага інжынерна-будаўнічага інстытута, з 1971 года — асістэнт кафедры архітэктуры, аспірант, асістэнт, старэйшы выкладчык кафедры архітэктуры жылых і грамадскіх будынкаў Беларускага політэхнічнага інстытута.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года. Пражывала ў Мінску.

## Дзейнасць 
Удзельнічала ў распрацоўцы праекта гасцініцы ў Клайпедзе (1978). Аўтар публікацый па пытаннях кампазіцыі сельскага жылля.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Клайпеды
Леў Вітальевіч Наважылаў

**Леў Вітальевіч Наважылаў** ( — ) — дырэктар вытворчага аб’яднання «Палімір» (1974—1997), дэпутат Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2 склікання.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў п. Цейкава Іванаўскай вобласці. Пасля заканчэння Іванаўскага хіміка-тэхналагічнага інстытута працаваў на Саратаўскім хімкамбінаце (майстар, начальнік цэха). З 1967 года — начальнік вытворчасці «Нітрон» ВА «Палімір»; на працягу шэрагу гадоў займаў розныя кіруючыя пасады, узначальваў гэтае прадпрыемства.

Пад яго кіраўніцтвам і пры непасрэдным садзейнічанні пабудаваны Палац культуры і спорту «Хімік» і іншыя значныя аб’екты горада Наваполацка: 6 дзіцячых садкоў, 3 агульнаадукацыйныя школы, музычная школа, Дом піянераў, гарадская паліклініка, гарадская бальніца, Дом быту і Дом гандлю, Палац спорту і культуры, гарадская лазня, друкарня.

Старшыня Федэрацыі вадналыжнага спорту Віцебскай вобласці. Неаднаразова абіраўся дэпутатам гарадскога і абласнога Савета дэпутатаў. З 2000 года па 2004 год быў дэпутатам ад горада Наваполацка ў Палаце прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, член Пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь па жыллёвай палітыцы, будаўніцтву, гандлі і прыватызацыі.

## Узнагароды 
У 1985 годзе Льву Вітальевічу прысвоена званне Герой Сацыялістычнай Працы «Ганаровы хімік». Узнагароджаны ордэнамі Леніна, Кастрычніцкай Рэвалюцыі, Працоўнага Чырвонага Сцяга і медалямі, а таксама Ганаровымі граматамі Вярхоўнага Савета БССР і Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь. У 1998 годзе прысвоена званне «Ганаровы грамадзянін горада Наваполацка».

## Памяць 
Імя Л. В. Наважылава ўвекавечана на мемарыяльнай дошцы на доме, дзе ён жыў, і ў назве алеі ў цэнтры Наваполацка.

## Літаратура 
* Козловский, П. Светлая память о человеке слова и дела Льве Новожилове / П. Козловский // Вестник Нафтана (Новополоцк). — 2017. — 24 июня. — С. 1-2.
* Конышева, Н. Молодёжь — человеку-легенде / Н. Конышева // Новая газета. — 2013. — 21 июня. — С. 2.
* Конышева, Н. Человеку-легенде / Н. Конышева // Новая газета (Наваполацк). — 2012. — 6 июля. — С. 2.
* Новожилов Лев Витальевич // Почетные граждане города Новополоцка / [сост. С. Б. Филиппенкова; ред. совет: Н. М. Марченко, В. К. Мартыненко, М. В. Караваева]. — Новополоцк : ПГУ, 2015. — С. 20.
* Новожилов Лев Витальевич // Слава и гордость земли Витебской : биографический справочник / сост. М. Н. Пригожий; редкол.: М. П. Кузьмич [и др.]. — Витебск : Витебская областная типография, 2009. — С. 284.
* Усовская, О. Памяти легендарного директора / О. Усовская // Вестник Нафтана (Новополоцк). — 2013. — 2 февр. — С. 1.
* Факеев, В. Герои на все времена / В. Факеев // Новополоцк сегодня. — 2017. — 3 нояб. — С. 13.
* Факеев, В. Добрая сила / В. Факеев // Новополоцк сегодня. — 2017. — 16 июня. — С. 3.

Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Наваполацка
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га склікання
Разуха стрэлкападобная

**Разу́ха стрэлкападобная** (*Arabis sagittata*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Двухгадовая або шматгадовая травяністая расліна вышынёй 30—60. Расце ў горных стэпах, на сухіх і горных лугах, узлесках, схілах, камяністых россыпах, ў хмызняках, па берагах вадаёмаў, на аблогах, пустках, пашах, у садах і агародах.

Цвіце ў маі—ліпені. Плады паспяваюць у ліпені—жніўні. Размнажаецца насеннем.

Рэдкі від. Ахоўваецца на тэрыторыі шэрагу рэгіёнаў Расіі.

## Літаратура 
*  — С. 349.
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* Резуха // Проект «Архив природы России» 
* *Arabis sagittata* (Bertol.) DC. (Резуха стреловидная) / Депозитарий живых систем «Ноев ковчег»  // Праект Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя М. В. Ламаносава


Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1815 годзе
Ліпкі (аэрадром)

**Ліпкі**  — аэрадром сумеснага базіравання, размешчаны ў Мінскай вобласці Беларусі. Знаходзіцца на ўсходняй ускраіне Мінска, але за межамі гарадской рысы. Выкарыстоўваецца авіяцыяй МНС Рэспублікі Беларусь, мінскім парашутным клубам ДТСААФ и авіяцыяй агульнага прызначэння.

## Гісторыя 
Ваенны аэрадром Ліпкі быў адкрыты ў 1980 годзе. Першапачаткова на ім базіраваліся 66-я і 248-я асобныя змяшаныя авіяэскадрыллі. 66-я ЗАЭ мела два самалёты Ан-26, адзін Іл-22, а таксама верталёты: адзін Мі-26, адзін Мі-17, адзін Мі-6, два Мі-24ХР (хімічнай разведкі), восем транспартных Мі-8Т і адзін Мі-8ТП для перавозкі камандавання. У складзе 248-й АЗАЭ ляталі два Ан-12, восем Мі-8 і два Ту-134 у кампаноўцы «салон» для перавозкі камандавання Беларускай ваеннай акругай.

З распадам СССР аэрадром згубіў ваенную значнасць. У 1990-я гады частка паветраных судоў перабазіравалася на авіябазу ў Мачулішчах, частка была спісаная, частка перададзеная ў МНС. 21 жніўня 2002 года Міністэрства абароны РБ перадала аэрадром у распараджэнне МНС. У 2016 годзе аэрадром выкарыстоўваўся для рэпетыцыі парада ў гонар дня незалежнасці.

У 2017 годзе была праведзена рэканструкцыя аэрадрома, у якую было ўкладзена каля 10 мільёнаў долараў. Была адноўлена ўзлётна-пасадачная паласа, усталявана светласігнальнае абсталяванне, якое дазваляе выконваць узлётна-пасадачныя аперацыі ў любы час сутак. З’явіліся новыя верталётныя пляцоўкі і рулёжныя дарожкі, аўтаматычная метэастанцыя, ангар з ацяпленнем. Былі збудаваны база для падрыхтоўкі спартоўцаў і ваенных лётчыкаў, авіямадэльная майстэрня і тры корды для правядзення спаборніцтваў па авіямадэльным спорце, інфраструктура для наведвальнікаў.

Улетку 2017 года ў Ліпкі пераехаў мінскі авіяцыйна-спартовы клуб ДТСААФ, які да гэтага базіраваўся на аэрадроме Баравая (гэты аэрадром у будучыні мае зачыніцца).

## Тэхнічныя характарыстыкі 
Аэрадром мае клас E паводле класіфікацыі ІКАА і сертыфікаваны для прыёму самалётаў масай не болей за 5,7 тон і размахам крыла да 23,9 м і верталётаў з сертыфікацыйнай масай да 66 тон. Фактычная даўжыня УПП складае 2200 метраў, аднак станам на 2020 год для ўзлётна-пасадачных аперацый выкарыстоўваецца яе адрэзак даўжынёй 750 метраў. Паласа абсталяваная для заходу на пасадку паводле ПВП у любы час сутак. На аэрадроме маецца некалькі верталётных пляцовак.

Па папярэдніх заяўках на аэрадроме можа ажыццяўляцца пашпартны і мытны кантроль

Катэгорыя:Аэрапорты Мінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1980 годзе
Катэгорыя:1980 год у Мінску
Людвіг Пятровіч Рэзаўскі

**Людвіг Пятровіч Рэзаўскі** (, , Курляндская губерня, Расійская імперыя — верасень , , СССР) — рэвалюцыянер, удзельнік барацьбы за савецкую ўладу ў Беларусі і на Заходнім фронце.

## Біяграфія 
У рэвалюцыйным руху з 1905 г. З 1915 г. на Заходнім фронце, член Мінскай латышскай секцыі РСДРП. Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 г. член Мінскага Савета рабочых і салдацкіх дэпутатаў, намеснік загадчыка Мінскай газетнай экспедыцыі, якая забяспечвала фронт бальшавіцкай літаратурай, удзельнік выпуску газеты «Звязда». З лістапада 1917 г. камісара народнай асветы, унутраных спраў СНК Заходняй вобласці і фронту. 

7(20) снежня 1917 г. на адкрыцці Першага Усебеларускага з'езда запатрабаваў скінуць бел-чырвона-белы сцяг, які вісеў па-над трыбунай, назваўшы яго «нацыянальнай анучай». Удзельнічаў у разгоне Усебеларускага з'езда 30—31 снежня 1917 г.

22 студзеня 1918 прызначаны начальнікам навастворанага Аддзела па барацьбе з контрарэвалюцыяй і спекуляцыяй (ЧК). Пасля захопу Мінска нямецкімі войскамі старшыня Смаленскай губернскай надзвычайнай камісіі, намеснік старшыні Казанскага губвыканкома. З мая 1919 г. у НКУС РСФСР, з лютага 1920 г. у ВЧК, з 1921 г. у Наркаме асветы РСФСР. У 1924—1925 гг. на адміністрацыйна-гаспадарчай рабоце.

## Літаратура 
* 
*  — С. 168.

Катэгорыя:Бальшавікі
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Члены Мінскага Савета рабочых і салдацкіх дэпутатаў
Катэгорыя:Чэкісты
Катэгорыя:Пахаваныя на Новадзявочых могілках
Мікалай Васілевіч Бялоў (архітэктар)

**Мікалай Васілевіч Бялоў** (, с. Дзіева-Гарадзішча, Някрасаўскі раён, Яраслаўская вобласць — ) — беларускі архітэктар і мастак. Кандыдат архітэктуры (1964).

## Біяграфія 
У 1939 годзе прызваны ў армію. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Удзельнічаў у бітвах за Запаляр’е і возера Балатан. У 1946 годзе дэмабілізаваны з Вены.

За час вайны бацькі бацькі памерлі, таму ён паехаў да сваёй сястры Зоі, якая ў Ленінградскім будаўнічым інстытуце, дзе пасяліўся ў жаночым інтэрнаце за фіранкай.

Скончыў у 1952 годзе Ленінградскае вышэйшае мастацка-прамысловае вучылішча імя В. І. Мухінай, у 1956 годзе аспірантуру Ленінградскага інжынерна-будаўнічага інстытута. Працаваў асістэнтам, старэйшым выкладчыкам у Новасібірскім інжынерна-будаўнічым інстытуце, з 1966 па 1982 г. — дацэнт кафедры рысунку ў Брэсцкім інжынерна-будаўнічым інстытуце. Пастаянны ўдзельнік мастацкіх выставак пры Брэсцкім філіяле Саюза мастакоў БССР.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1969 года. Член КПСС з 1950 года. Пражываў у Брэсце.

## Дзейнасць 
Аўтар навуковых прац, каталогаў мастацкіх выставак. Ілюстраваў дзіцячыя кнігі. Працы знаходзяцца ў прыватных калекцыях Расіі, Беларусі, Польшчы і ў іншых краінах.

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалямі.

## Сям’я 
Пазнаёміўся з жонкай у Новасібірску, ад яе меў дачку Вольгу.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Яраслаўскай вобласці
Катэгорыя:Члены КПСС
Дуброўскі (раман)

**Дуброўскі** () — найбольш вядомы разбойніцкі раман на рускай мове, неапрацаваны для друку (і няскончаны) твор А. С. Пушкіна. Апавядае пра каханне Уладзіміра Дуброўскага і Марыі Траякуравай — нашчадкаў двух варагуючых памешчыцкіх сямействаў. На беларускую мову раман пераклаў Кузьма Чорны.

## Сюжэт 
Раман складаецца з 19 глаў, разбітых на 2 тома. 

Два суседа-памешчыка сябруюць, аднак затым з-за дробязнай нагоды становяцца ворагамі, і адзін зжывае са света іншага.

## Героі 
* Уладзімір Андрэевіч Дуброўскі — галоўны герой, сын Гаўрыла Дуброўскага.
* Марыя Кірылаўна Траякурава — дачка Кірылы Пятровіча Траякурава, закаханая ў яго.
* Кірыла Пятровіч Траякураў — багаты і наравісты рускі барын, адстаўны генерал-аншэф памешчык, бацька Марыі Кірылаўны.
* Андрэй Гаўрылавіч Дуброўскі — былы таварыш Кірылы Пятровіча па службе, бацька Уладзіміра Андрэевіча.

Катэгорыя:Раманы на рускай мове
Катэгорыя:Раманы XIX стагоддзя
Катэгорыя:Творы Аляксандра Пушкіна
Катэгорыя:Творы 1841 года