open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Наталля Іванаўна Гарбачова

**Наталля Іванаўна Гарбачова** (нар. , Мінск, Беларусь) — прафесійная беларуская баскетбалістка. Атакуючы абаронца. Выступала за зборную Беларусі. Майстар спорту Рэспублікі Беларусь.

## Біяграфія 
Выхаванка СзДЮШАР «Гарызонт». Першы трэнер — Ганна Віктараўна Малашка. Навучалася ў Рэспубліканскім дзяржаўным вучылішчы алімпійскага рэзерву пад кіраўніцтвам Віктара Іванавіча Бялевіча і Алены Баляславаўны Іваноўскай.

Выступала за фарм-клуб і асноўную каманду мінскага «Гарызонта», гродзенскія «Вікторыю» і «Алімпію». Сезон 2020/21 правяла за расійскі клуб «Волагда-Чэваката». У чэрвені 2022 года падпісала кантракт з маскоўскім «Дынама». У жніўні 2023 года перайшла ў клуб «Ніка-Лузалес» (Сыктыўкар). У ліпені 2024 года перайшла ў клуб «Енісей» (Краснаярск).

Выступала за зборную U-16 (2015), U-18 (2016—2017) і U-20 (2017—2018).

## Дасягненні 
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (3): 2017/2018, 2019/2020, 2021/2022.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Расіі (1): 2023/2024.
*  Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 2018/2019.

## Спасылкі 
* Профіль на сайце РФБ
* Профіль на сайце fiba.basketball

Катэгорыя:Баскетбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Ніка» Сыктыўкар
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Енісей»
Нью-Гэмпшырскі ўніверсітэт

**Нью-Гэмпшырскі ўніверсітэт** () — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Дарэм, штат Нью-Гэмпшыр, ЗША. 

Быў заснаваны і зарэгістраваны ў 1866 годзе як каледж у горадзе Гановер, пераехаў у Дарэм у 1893 годзе і прыняў сваю цяперашнюю назву ў 1923 годзе.

Па стане на 2018 год аб'яднаныя кампусы зрабілі Нью-Гэмпшырскі ўніверсітэт буйнейшай дзяржаўнай універсітэцкай сістэмай у штаце. Гэта таксама самая дарагая ВНУ ў ЗША, якая фінансуецца дзяржавай.

## Структура 
* Каледж інжынерыі і фізічных навук
* Каледж свабодных мастацтваў
* Каледж навук аб жыцці і сельскай гаспадаркі
* Школа прыкладных навук
* Каледж здароўя і сацыяльных паслуг
* Філіял у Манчэстэры
* Школа аспірантуры
* Каледж бізнесу і эканомікі
* Школа права
* Школа публічнай палітыкі
* Школа марскіх навук і інжынерыі акіяна

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Нью-Гэмпшыр

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Нью-Гэмпшыра
Плімуцкі дзяржаўны ўніверсітэт

**Плімуцкі дзяржаўны ўніверсітэт** () — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Плімут, штат Нью-Гэмпшыр, ЗША. 

Вучэльня была заснавана як Плімуцкая нармальная школа ў 1871 годзе. З таго часу яна ператварылася ў педагагічны каледж, дзяржаўны каледж і, нарэшце, у дзяржаўны ўніверсітэт у 2003 годзе.

У цяперашні час універсітэт мае 19 акадэмічных дэпартаментаў. У кожным дэпартаменце ёсць некалькі розных варыянтаў навучання і адукацыйных праграм. Самыя папулярныя спецыяльнасці — бізнес і адукацыя. Іншыя папулярныя спецыяльнасці ўключаюць фізічнае выхаванне, навукі аб здароўі, мастацтва, сацыяльныя навукі, псіхалогію і камунікацыі.

З восені 2017 года ўніверсітэт перайшоў на «кластарную мадэль» з сямю міждысцыплінарнымі напрамкамі замест традыцыйных факультэтаў або каледжаў. 

Кластары:
* Мастацтва і тэхналогіі
* Адукацыя, дэмакратыя і сацыяльныя змены
* Даследаванне і адкрыццё
* Здароўе і ўзбагачэнне чалавека
* Інавацыі і прадпрымальніцтва
* Справядлівасць і бяспека
* Турызм, экалогія і ўстойлівае развіццё

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Нью-Гэмпшыр

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Нью-Гэмпшыра
Амерыканскае таварыства мікрабіялогіі

**Амерыканскае таварыства мікрабіялогіі** (), першапачаткова **Таварыства амерыканскіх бактэрыёлагаў** () — прафесійная арганізацыя навукоўцаў, якія вывучаюць вірусы, бактэрыі, грыбы, водарасці і прасцейшыя, а таксама іншыя аспекты мікрабіялогіі. Заснавана ў 1899 годзе. Таварыства выдае розныя навуковыя часопісы, падручнікі і іншыя навучальныя матэрыялы, звязаныя з мікрабіялогіяй і інфекцыйнымі захворваннямі.

Амерыканскае таварыства мікрабіялогіі арганізуе штогадовыя сустрэчы і семінары, таксама стварае магчымасці прафесійнага развіцця для сваіх членаў.

## Гісторыя 
Таварыства было заснавана ў 1899 годзе пад назвай «Таварыства амерыканскіх бактэрыёлагаў». У снежні 1960 года яно было перайменавана ў «Амерыканскае таварыства мікрабіялогіі».

## Публікацыі 
Амерыканскае таварыства мікрабіялогіі выдае 18 часопісаў. Таварыства прымае матэрыялы, незалежна ад фармату, для ўсіх асноўных даследчых часопісаў з 2018 года. Сярод часопісаў таварыства з адкрытым доступам *mBio*, *mSphere*, *mSystems*, *Journal of Microbiology & Biology Education*.

Сярод іншых часопісаў таварыства *Antimicrobial Agents and Chemotherapy, Applied and Environmental Microbiology, , , EcoSal Plus, , Microbiology Resource Announcements, Infection and Immunity, Journal of Bacteriology, Journal of Clinical Microbiology, Journal of Virology, , , Molecular and Cellular Biology*.

Таварыства таксама выдае *Microcosm*, штоквартальны часопіс навін для членаў. Праз выдавецтва *ASM Press* таварыства выдае кнігі на розныя тэмы.  з’яўляецца сувыдаўцом і распаўсюджвальнікам кніг і электронных кніг ASM Press.
Мэнскі ўніверсітэт

**Мэнскі ўніверсітэт** () — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Арона ў штаце Мэн, ЗША.

Універсітэт з’яўляецца найбуйнейшай навучальнай установай штата.

Установа была заснавана ў адпаведнасці з так званым «Законам Морыла», падпісаным прэзідэнтам Аўраамам Лінкальнам у 1862 годзе. Адкрылася яна ў 1865 годзе як каледж сельскай гаспадаркі і механікі, які змяніў сваю назву на сучасную ў 1897 годзе.

Размешчаны на востраве паміж рэкамі, універсітэт з’яўляецца адзіным універсітэтам у ЗША (акрамя Гавайскага ўніверсітэта), які размяшчаецца на востраве.

Кампус універсітэта мае 37 навучальных карпусоў, 30 адміністрацыйных карпусоў, 18 інтэрнатаў, 18 спецыяльных лабараторый, 10 спартыўных збудаванняў, 5 музеяў, 3 сталовыя, 2 крамы, студэнцкі саюз, кафэ, паб, рэкрэацыйны і фітнес-цэнтр і інш.

## Знакамітыя выпускнікі 
* Стывен Кінг
* Бернард Лаўн

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Мэн

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Мэна
Карфагеніка

**Карфаге́нская Іспа́нія** (), або **Карфаге́ніка** () — рымская правінцыя на Пірэнейскім паўвостраве.

Карфагеніка была ўтворана Дыяклетыянам у 283—289 гады ў рамках адміністрацыйнай рэформы. Дыяклетыян падзяліў Тараконскую Іспанію, якая ўзнікла на месцы правінцыі Блізкая Іспанія і Галісіі, на тры правінцыі:
* новая Тараконіка са сталіцай Таракон, якая ахоплівала толькі паўночна-ўсходнюю частку Тараконскай Іспаніі,
* Галецыя (сучасная Галісія і заходняя Астурыя, магчыма таксама ўсходняя Астурыя і Кантабрыя),
* Карфагеніка са сталіцай у Новым Карфагене (Картахена).

Карфагеніка ахоплівала поўдзень былой Блізкай Іспаніі і Балеарскія астравы. Паўночная граніца праходзіла на поўнач ад гарадоў Сегабрыга, Сегонтыя (Сігуэнса), Уксама (Осма), Клунія (Карунія-дэль-Кандэ) і Палантыя (Паленсія). Граніцу з Галецыяй утварала рака Эсла. Адміністрацыйны падзел заставаўся нязменным да канца рымскага панавання ў V стагоддзі, толькі ў канцы IV стагоддзя Балеары сталі асобнай правінцыяй.

## Літаратура 
* Patrick Le Roux: L’armée romaine et l’organisation des provinces ibériques d’Auguste à l’invasion de 409, Paris 1982, S. 364ff.
* Ángel Montenegro Duque / José María Blázquez Martínez: Historia de España, hrsg. Ramón Menéndez Pidal / José María Jover Zamora, Bd. 2: España romana, Madrid 1982, S. 260f.; Claudio Sánchez-Albornoz: Divisiones tribales y administrativas del solar del reino de Asturias en la época romana, in: ders., Orígenes de la nación española, Bd. 1, Oviedo 1972, S. 99f. (und Karte).
* Franz Braun: Die Entwicklung der spanischen Provinzialgrenzen in römischer Zeit, Berlin 1909, S. 126—128.

Катэгорыя:Правінцыі Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Гісторыя Іспаніі
Лесьна Падляска

**Ле́сьна Падля́ска** (), традыцыйная беларуская назва **Лясная Падляская** — вёска ў Польшчы, на рацэ Клюкоўцы. Цэнтр сельскай гміны Бяльскага павета Люблінскага ваяводства. Насельніцтва на 2011 год — 983 чалавекі. Знаходзіцца за 15 км на паўночны захад ад Белай.

## Гісторыя 
 у перыяд размяшчэння ў ім Ляснескага манастыра]]

### Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім 
Лясная, відаць, утварылася яшчэ ў канцы XIV ст., пра што сведчыць існаванне ў гэтай мясцовасці «Акопаў Крыжацкіх» у XVII ст.

У 1569 годзе згодна з умовамі Люблінскай уніі Лясная перайшла да Каралеўства Польскага. У 1683 годзе тут з’явіўся цудоўны абраз Маці Божай, пасля чаго ў вёсцы заснавалі кляштар паўлінаў. У 1713 годзе кароль і вялікі князь Аўгуст Моцны надаў Лясной Магдэбургскае права.

### Пад уладай Расійскай імперыі 
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Лясная апынулася ў складзе Аўстрыі, з 1809 года — у складзе Расійскай імперыі. На 1827 год у вёсцы было 17 будынкаў. Па здушэнні нацыянальна-вызваленчага паўстання ў 1864 годзе расійскія ўлады гвалтоўна перарабілі касцёл паўлінаў пад праваслаўную царкву. 19 кастрычніка 1885 года Яўгенія Яфімаўская прыбыла ў Лясную разам з пяццю паслушніцамі і 2 дзяўчынкамі-сіротамі, першымі жыхаркамі манастырскага прытулку. Днём пазней урачыстым набажэнствам пачалася дзейнасць жаночай манаскай абшчыны. 26 жніўня 1889 рашэннем Свяшчэннага Сінода дадзеная манаская абшчына атрымала статус манастыра першага класа.

У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Лясную занялі войскі Германскай імперыі. Праваслаўная манаская абшчына пакінула гэта месца і ўжо больш сюды не вярнулася.

### Найноўшы час 
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам 1921 года Лясная апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі.

У Другую сусветную вайну з верасня 1939 да жніўня 1944 года Лясная знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Рэйха.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1827 год — 113 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2011 год — 983 чал.

## Славутасці 
* Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар паўлінаў (1730—1752)

## Спасылкі
Батурын (сярэбраная манета)

**Батурын** — сярэбраная памятная манета наміналам 10 грыўняў, выпушчаная Нацыянальным банкам Украіны, прысвечаная сталіцы Гетманшчыны, рэзідэнцыі гетманаў Левабярэжнай Украіны — Батурыну. Пачынаючы з 1669 года тут размяшчаліся і функцыянавалі вышэйшыя ўрадавыя ўстановы, жылі прадстаўнікі казацкай старшыны.

Манета ўведзена ў абарачэнне 16 лістапада 2005 года. Яна адносіцца да серыі «Гетманскія сталіцы».

## Спасылкі 
* Опис монети на сайті Національного банку України
* Монько Л. І. «Монети України», каталоги з цінами від колекціонерів Києва: квітень 2010, лютий 2011, квітень 2012, квітень 2013.

Катэгорыя:Памятныя манеты
Россаш (Бяльскі павет)

**Ро́ссаш** або **Ро́саш**, **Расо́ш** () — вёска ва ўсходняй Польшчы. Уваходзіць у склад гміны Россаш Бяльскага павета Падляскага ваяводства. Размешчана за 16 км на поўдзень ад Белай, за 110 км ад Любліна, на аўтамабільнай дарозе .

## Гісторыя 
### Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім 
Упершыню Росаш упамінаецца ў 1503 годзе.

У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Росаш занялі войскі Германскай імперыі.

### Найноўшы час 
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам 1921 года Росаш апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі.

У Другую сусветную вайну з верасня 1939 да жніўня 1944 года Росаш знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Рэйха. У 1975—1998 гадах вёска ўваходзіла ў склад Бельскага ваяводства.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1827 год — 1092 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2011 год — 1022 чал.

## Славутасці 
* Касцёл Святога Станіслава (1908)

### Страчаная спадчына 
* Могілкі іўдзейскія

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі
Спіс універсітэтаў штата Нью-Гэмпшыр

У штаце Нью-Гэмпшыр (ЗША) дзейнічаюць дзяржаўныя і прыватныя ўніверсітэты.

## Дзяржаўныя 
* Нью-Гэмпшырскі ўніверсітэт
* Плімуцкі дзяржаўны ўніверсітэт

## Прыватныя 
* Антыахійскі ўніверсітэт Новай Англіі
* Дартмуцкі каледж
* Універсітэт імя Франкліна Пірса
* Грэцкі амерыканскі ўніверсітэт
* Паўднёва-Нью-Гэмпшырскі ўніверсітэт
* Рыўерскі ўніверсітэт

Нью-Гэмпшыр
Сезон 2019/2020 «Гарызонта» Мінск

У сезоне 2019—2020 жаночы баскетбольны клуб «Гарызонт» з Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2019/2020 ( **2 месца**),
* Кубак Беларусі 2019 ( **Фіналіст**).

## Склад каманды 
*  Кацярына Ялчык
*  Аліна Уласюк
*  Ганна Кобелева
*  Юльяна Казак
*  Бры Элфард
*  Юлія Рыцікава
*  Вольга Зюзькова
*  Віялета Кіўляк
*  Джэні Сміт
*  Алексіс Робінсан (прыйшла ў каманду падчас сезону)
*  Морган Грын
*  Марыя Трафіменкава
*  Аляксандра Чыжэўская
*  Вольга Громік
*  Наталля Гарбачова
*  Яна Лябедзіч
*  Яніна Інкіна (прыйшла ў каманду падчас сезону)
*  Наталля Ануфрыенка (прыйшла ў каманду падчас сезону)
*  Ірына Дурманава
*  Паліна Макрыцкая
*  Анастасія Верамеенка (пакінула каманду падчас сезону)

## Трэнеры каманды 
*  Наталля Трафімава (галоўны трэнер)
*  Андрэй Клемезь

## Гл. таксама 
* Сезон 2018/2019 «Гарызонт Мінск»
* Сезон 2020/2021 «Гарызонт Мінск»

## Спасылкі 
* 2019-2020
2019-2020
Гарызонт Мінск
Катэгорыя:2019 год у Мінску
Катэгорыя:2020 год у Мінску
Джэні Сміт

**Джэні Сміт** (; нар. ) — амерыканская баскетбалістка.

## Кар’ера 
Гуляў у Грэцыі, Славакіі, Ізраілі, Польшчы, Германіі, Венгрыі і Беларусі. Дэбютаваў у сезоне 2010/2011 у амерыканскай універсітэцкай лізе ў складзе «Чарльстана», потым два сезоны ў Ілінойс Стэйт і адзін у UAB. У 2015 года прыбыла ў Грэцыю ў «Нікі Лефкас», дзе правёла 9 матчаў.

У студзені 2016 года перабраўся ў Ізраіль, у «Хапаэль». У пачатку наступнага сезона перайшоў у «Панацінаікас», затым у лютым 2017 года апынуўся ў славацкім «Ружамбераку». У 2017 годзе іграла ў Польшчы ў «АЗС Познань», затым перабраўся ў суседнюю Германію, дзе гуляў спачатку за «Васэрбург», затым са снежня 2018 года выступаў за «Айнтрахт Браўншвайг». У наступным годзе была у мінскім «Гарызонце». У 2020 годзе ён перайшоў у Венгрыю ў «Беак Уйбуда». У тым жа сезоне гуляў спачатку ў Егіпце за каірскую «Аль-Гезіра», потым зноў за «Панацінаікас».

## Спасылкі 
* WOMEN’S NATIONAL CHAMPIONSHIP OF BELARUS. REGULAR SEASON MVP TITLE RACE

Катэгорыя:Баскетбалісткі ЗША
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Айнтрахт» Браўншвайг
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Броні 93»
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Нікі» Лефкас
Макабоды

**Макабо́ды** () — вёска ва ўсходняй Польшчы. Уваходзіць у склад гміны Макабоды Сядлецкага павета Падляскага ваяводства. Насельніцтва на 2011 год — 1677 чалавек. Знаходзяцца на рацэ Ліўцы, за 17 км на паўночны захад ад Седльцаў, за 77 км на ўсход ад Варшавы.

## Гісторыя 
### Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім 
Упершыню Мукабоды ўпамінаюцца ў XV ст., калі імі валодаў Ян Мукабодскі. У 1487 годзе кароль і вялікі князь Казімір перадаў вёску Івану Храптовічу. У 1496 годзе Мукабоды атрымалі Хэлмінскае права. У гэты час тут існавала царква.

У 1569 годзе згодна з умовамі Люблінскай уніі Мукабоды перайшлі да Каралеўства Польскага. У розныя часы яны знаходзіліся ў валоданні Астрарогаў, Асалінскіх, Язерскіх, Кучынскіх.

### Пад уладай Расійскай імперыі 
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Макабоды апынуліся ў складзе Аўстрыі, з 1809 года — у складзе Расійскай імперыі. На 1827 год у месце было 128 будынкаў, на 1861 год — 115, на 1878 год — 118.

У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Макабоды занялі войскі Германскай імперыі.

### Найноўшы час 
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам 1921 года Макабоды апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі.

У Другую сусветную вайну з верасня 1939 да жніўня 1944 года Макабоды знаходзіліся пад акупацыяй Трэцяга Рэйха. У 1975—1998 гадах вёска ўваходзіла ў склад Сядлецкага ваяводства.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1827 год — 948 чал.; 1861 год — 1202 чал.; 1878 год — 1365 чал.; 1884 год — 1482 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2011 год — 1677 чал.

## Славутасці 
* Касцёл Святой Ядвігі (1792—1818)
* Могілкі: каталіцкія, іўдзейскія
Банджармасін

**Банджармасі́н** () — горад у інданезійскай правінцыі Паўднёвы Калімантан. Насельніцтва (2022 г.) — 667 489 чал.

## Геаграфія 
Банджармасін месціцца на правым беразе ракі Барыта за 22 км ад паўночнага берага Яванскага мора. Клімат трапічны саванны. Сярэднегадавая тэмпература трымаецца каля +26,7° C. 

## Гісторыя 
Вядомы з 1526 г. як сталіца Банджарскага султаната. Лічыцца, што назва была дадзена ў гонар Масіха, старасты дадзенай мясцовасці, які падтрымаў першага султана. У 1859 г. горад быў захоплены галандцамі. У 1942 — 1945 гг. акупаваны японцамі. Вызвалены аўстралійскімі войскамі. У 1946 — 1950 гг. — адміністрацыйны цэнтр Банджарскага раёна Інданезіі. У 1950 — 2022 гг. — адміністрацыйны цэнтр правінцыі Паўднёвы Калімантан.

## Эканоміка 
Банджармасін — важны гандлёвы і транспартны цэнтр інданезійскага Калімантана. Характэрна, што галоўнай славутай мясцінай горада з'яўляецца плавучы рынак. Працуюць марскі порт і аэрапорт. Прамысловасць прадстаўлена пераважна перапрацоўчым сектарам.   

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Інфармацыя для вандроўнікаў
* Гісторыя

Катэгорыя:Гарады Інданезіі
Катэгорыя:Былыя сталіцы
Катэгорыя:Калімантан
Вера Жукавец

**Вера Жукавец** (нар. ) — былая беларуская тэнісістка.

Найвышэйшую адзіночную пазіцыю сусветнага рэйтынгу — 225 месца дасягнула 10 ліпеня 1995, парную — 241 месца — 27 красавіка 1998 года.
Здабыла 3 адзіночныя і 4 парныя тытулы . Выступала за зборную Беларусі ў Кубку Федэрацыі, мае розніцу выйгрышаў і пройгрышаў 0—4.
Завяршыла кар’еру ў 1999 годзе.

## Фіналы ITF 
### Адзіночны разрад: 6 (3-3) 
### Парны разрад: 6 (4-2) 
## Удзел у Кубку Федэрацыі 
### Парны разрад 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Тэнісісткі Беларусі
Лін Гарысан

**Лін Гарысан** (; нар. 22 лютага 1937) — канадскі лётчык і найміт.

Кар’еру лётчыка пачаў у канадскіх ВПС. Служыў у 403-й эскадрыллі. Затым працаваў камерцыйным пілотам, кінапрадзюсарам і рэжысёрам. Праславіўся як віртуозны пілот, калекцыянер рарытэтных самалётаў і пастаноўшчык авіяцыйных трукаў у шэрагу фільмаў. У складзе групы наймітаў ваяваў на баку паўстанцаў Біяфры ў грамадзянскай вайне ў Нігерыі. Па звестках часопіса Time, удзельнічаў у так званай футбольнай вайне 1969 годзе паміж Гандурасам і Сальвадорам, а таксама ў падрыхтоўцы разам з амерыканцамі няўдалага звяржэння лівійскага лідара Муамара Кадафі ў 1970 годзе. У 1990-я быў саветнікам дыктатара Гаіці Рауля Седраса.

## Спасылкі 
* 10 самых знаменитых наемников Журнал "Огонёк" №11 от 21.03.2011, стр. 26
* Линн Гаррисон: военный пилот Биафры рассказывает о своих подвигах

Катэгорыя:Найміты
Катэгорыя:Кінарэжысёры Канады
Катэгорыя:Кінапрадзюсары Канады
Himantoglossum adriaticum

**Himantoglossum adriaticum** — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 50-70 см. Лісце да свайго ападу даўгаватае або ланцэтнае, 10-12 см даўжынёй і 4-5 см шырынёй.

Цвіценне з мая па чэрвень. Суквецце змяшчае 25-40 кветак. Кветкі з прыемным водарам, двухполыя, зігаморфныя. Чашалісцікі і пялёсткі, якія ўтвараюць шлем, парамі зрастаюцца. Шлем звонку бела-ружовы, з карычнева-чырвонымі прожылкамі, усярэдзіне зялёны. Губа глыбока надрэзана на тры долі, пакрыта чырвона-карычневымі валаскамі. Канцы долей злёгку закручаныя. Шпорац 2-4 мм даўжынёй.

Апыляюцца пчоламі, якія збіраюць нектар. Нектар утвараецца клеткамі шпорца ў выглядзе маленькіх кропель.

### Цыкл развіцця 
Развіццё расліны пачынаецца восенню, пасля заканчэння дажджоў, і да зімы паспяваюць ўтварыцца лісты і новы клубень. Рост працягваецца на працягу зімы, так што лісце можа пашкоджвацца марозам. Наступная фаза развіцця пачынаецца ранняй вясной. На працягу гэтага перыяду клубень расце, і ў маі адбываецца цвіценне расліны. У сухіх месцах расліна губляе лісце, каб паменшыць тым самым страты вады. Улетку расліна фармуе даччыныя клубні, і цыкл развіцця паўтараецца спачатку.

## Распаўсюджанне 
Сустракаецца ў Аўстрыі, Італіі, Чэхіі, Славакіі, Венгрыі, Харватыі і Сербіі да Малдовы.

## Літаратура 
* Manfred A. Fischer, Karl Oswald, Wolfgang Adler: *Exkursionsflora für Österreich, Liechtenstein und Südtirol*. Bestimmungsbuch für alle in der Republik Österreich, im Fürstentum Liechtenstein und in der Autonomen Provinz Bozen/Südtirol (Italien) wildwachsenden sowie die wichtigsten kultivierten Gefäßpflanzen (Farnpflanzen und Samenpflanzen) mit Angaben über ihre Ökologie und Verbreitung. 3. verb. Auflage. Biologiezentrum der Oberösterreichischen Landesmuseen, Linz 2008, ISBN 978-3-85474-187-9.
* Marion Werling: *Die Adria* Riemenzunge. In: Heinz Wiesbauer, Herbert Zettel, Manfred A. Fischer, Rudolf Maier (Hrsg.): *Der Bisamberg und die Alten Schanzen, Vielfalt am Rande der Großstadt Wien*. St. Pölten 2011, ISBN 3-901542-34-5
* Norbert Novak: *Orchideen (Orchidaceae)*. In: *Heinz Wiesbauer, Herbert Zettel, Manfred A. Fischer, Rudolf Maier (Hrsg.): Der Bisamberg und die Alten Schanzen, Vielfalt am Rande der Großstadt Wien*. St. Pölten 2011, ISBN 3-901542-34-5

Катэгорыя:Эндэмікі Еўропы
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Архідныя
Жукавец (значэнні)

**Жукавец** — назва населеных пунктаў:

## Беларусь 
* Жукавец — вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці.

## Украіна 
* Жукавец — сяло ў Гарохаўскім раёне Валынскай вобласці.

## Прозвішча 
* Вера Жукавец (нар. 1976) — беларуская тэнісістка.
Сезон 2009/2010 ЖБК РДВАР

У сезоне 2009/2010 жаночы баскетбольны клуб РДВАР з Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2009/2010 (**7 месца**),
* Кубак Беларусі 2009 (**6 месца**)

## Склад каманды 
*  Паліна Бабіч
*  Наталля Баклага
*  Надзея Блізнец
*  Таццяна Дудко
*  Марына Івашчанка
*  Святлана Карповіч
*  Дар’я Ліпінская
*  Маргарыта Міхно
*  Кацярына Нялепка
*  Кацярына Пратасевіч
*  Вераніка Пуставая
*  Анастасія Талак
*  Любоў Трасцінецкая
*  Валянціна Шведава
*  Кацярына Шэсцілоўская

## Трэнеры каманды 
*  Віктар Бялевіч (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2013/2014 ЖБК РДВАР

## Спасылкі 
* 2009-2010

2009/2010
РДВАР
Катэгорыя:2009 год у Мінску
Катэгорыя:2010 год у Мінску
Каян (даякі)

**Кая́н** (саманазва *Kaum Kayan*) — даякскі народ, карэнныя насельнікі Калімантана. Жывуць пераважна ў малайзійскім штаце Саравак. Агульная колькасць (2010 г.) — 30 000 чалавек.

Каян звычайна далучаюць да груп даякаў, што жывуць ва ўнутраных раёнах Саравака. Іх назва паходзіць ад наймення ракі на тэрыторыі інданезійскага Калімантана, адкуль яны згодна вуснай гісторыі перасяліліся на поўнач у XVII ст. на землі даякскага народа *мурык*, які ў выніку асімілявалі. Адна з груп каян прыняла іслам і стварыла султанат Булунган (1731 — 1947 гг.) на паўночна-усходнім узбярэжжы вострава. Іх нашчадкі завуцца булунганскімі малайцамі. Тыя каян, што захавалі папярэдні лад жыцця, у 1860-х гг. згубілі частку тэрыторый пад ціскам ібан. 

Каян здаўна займаюцца падсечным земляробствам, вырошчваюць рыс, кукурузу, клубневыя культуры, тытунь. Трымаюць курэй, свінняў, коз, сабак. Важную ролю ў забеспячэнні харчам адыгрывае рыбалоўства. Рыбу здабываюць з дапамогай атручэння вадаёмаў. Палююць з дапамогай сабак і духавых трубак. Распаўсюджаныя традыцыйныя рамёствы: апрацоўка металаў і драўніны, выраб халоднай зброі і лодак.

Вёскі каян даволі населеныя, могуць умяшчаць болей за 1000 жыхароў, таму звычайна складаюцца з некалькіх доўгіх шматпакаёвых хацін, кожная з якіх цягнецца да 300 м. Вёска з навакольнымі тэрыторыямі ўяўляе сабою самастойнае палітычнае фарміраванне. У мінулым падчас войнаў некалькі вёсак стваралі саюзы, прычым каян заключалі дамовы не толькі з вёскамі супляменнікаў, але і іншых даякаў, пераважна з кеньях.   

Грамадства моцна стратыфікавана. Вылучаецца пласт арыстакратаў *хапой*, з ліку якіх паходзяць старасты вёсак і ваенныя правадыры. Сярэдняе месца займаюць простыя абшчыннікі. На ніжэйшай прыступцы сацыяльнай лесвіцы стаяць рабы — нашчадкі ваеннапалонных. Апошнія не маюць права на зямлю, таму працуюць на надзелах арыстакратаў або вядуць сваю гаспадарку ад іх імя. Дапамогу правадырам павінны аказваць і простыя абшчыннікі. Многія арыстакраты маюць некалькі жонак, хаця першая жонка, чые дзеці ўспадкоўваюць высокі сацыяльны статус, павінна быць з арыстакратычнай сям'і. Адлік сваяцтва вядзецца як па мужчынскай, так і жаночай лініях. 

Фальклор адметны вуснымі паданнямі, песнямі і гісторыямі. Эпічныя паданні прадстаўлены цыклам песень *тэкна́*.

## Спасылкі 
* Kenyah—Kayan—Kajang
* The Kayanic Arts of Borneo
* Roselind Wan, Sumathi Renganathan and Inge Kral Tekná – a vanishing oral tradition among the Kayan people of Sarawak, Malaysian Borneo
* BERNARD SELLATO THE OTHER TIGER: HISTORY, BELIEFS, AND RITUALS IN BORNEO 
* Reed L. Wadley Kayan Religion: Ritual Life and Religious Reform in Central Borneo, by Jérôme Rousseau

Катэгорыя:Даякі
Сезон 2013/2014 ЖБК РДВАР

У сезоне 2013/2014 жаночы баскетбольны клуб РДВАР з Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2013/2014 (**7 месца**).

## Склад каманды 
*  Яніна Інкіна
*  Анастасія Сушчык
*  Ганна Брыч
*  Кацярына Карчэўская
*  Кацярына Рыбалка
*  Аляксандра Прохарава
*  Карына Хмель
*  Ганна Кароткіна
*  Ганна Лапо
*  Кацярына Лютыч
*  Аліна Цярэня
*  Юлія Гурына

## Трэнеры каманды 
*  Алена Іваноўская (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2009/2010 ЖБК РДВАР
* Сезон 2014/2015 ЖБК РДВАР

## Спасылкі 
* 2013-2014

2013/2014
РДВАР
Катэгорыя:2013 год у Мінску
Катэгорыя:2014 год у Мінску
Ясяноўка (Манецкі павет)

**Ясяноўка**, часам **Ясянёўка** ()— вёска ў Польшчы, каля ракі Бярозаўкі. Цэнтр сельскай гміны Монькаўскага павета Падляскага ваяводства. Размешчана за 16 км на захад ад Монькаў, за 33 км ад Беластока.

## Гісторыя 
### Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім 
Упершыню Ясяноўка ўпамінаецца ў XVI ст. Неўзабаве яна атрымала статус мястэчка. У 1553 годзе тут збудавалі першы касцёл.

У 1569 годзе згодна з умовамі Люблінскай уніі Ясянёўка перайшла да Каралеўства Польскага.

### Пад уладай Прусіі і Расійскай імперыі 
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Ясяноўка апынулася ў складзе Прусіі, з 1807 года — у складзе Расійскай імперыі, у Беластоцкім павеце Беластоцкай вобласці (з 1842 года ў Гродзенскай губерні). У 1897 годзе статус паселішча панізілі да вёскі.

У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Ясяноўку занялі войскі Германскай імперыі.

### Найноўшы час 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Ясяноўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай I з’езду КП(б) Беларусі яна ўвайшла склад Беларускай ССР. Згодна з Рыжскім мірным дагаворам 1921 года вёска апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі. У гэты час тут было 29 жылых дамоў.

З пачаткам Другой сусветнай вайны ў верасні 1939 года Ясяноўку акупавалі войскі Трэцяга Рэйха, але праз тыдзень вёску перадалі СССР згодна з пактам Молатава-Рыбентропа. У лістападзе 1939 года Ясяноўка ўвайшла ў склад БССР, у Беластоцкі раён Беластоцкай вобласці. З чэрвеня 1941 да ліпеня 1944 года вёска зноў знаходзілася пад акупацыяй нацысцкай Германіі. 16 жніўня 1945 года ўлады СССР перадалі Ясяноўку Польскай Народнай Рэспубліцы.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1878 год — 1452 чал.; 1897 год — 1565 чал.
* **XX стагоддзе**: 1921 год — 1759 чал., з іх паводле веры 436 каталікоў, 7 праваслаўных, 1 евангеліст, 1306 іўдзеяў і 9 татараў; паводле нацыянальнасці (згодна з афіцыйнай польскай статыстыкай) 480 палякаў, 1 беларус і 1278 яўрэяў
* **XXI стагоддзе**: 2015 год — 764 чал.

## Славутасці 
* Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (XVII ст.)
* Могілкі: каталіцкія, капліца; іўдзейскія
* Сядзіба Валовічаў

## Галерэя 

Jasionowka kosciol 18.jpg|Касцёл Найсвяцейшай Тройцы
Jasionowka kaplica cmentarna 02.jpg|Капліца на каталіцкіх могілках
Jasionowka dwor 02.jpg|Сядзіба Валовічаў
Jasionowka kirkut 34.jpg|Іўдзейскія могілкі

## Вядомыя асобы 
* Вацлаў Пянткоўскі (1902—1991) — беларускі каталіцкі святар, арганізатар нелегальнай духоўнай семінарыі.

У Ясяноўцы пахаваны Міхал Валовіч, удзельнік вызваленчага паўстання 1830—1831 гадоў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
*
Адольф Уунона

**Адольф Уунона**, таксама вядомы як **Адольф Гітлер Уунона** (; ) — намібійскі палітык.

## Кар’ера 
У маладосці стаў членам , у тым ліку яе баявой арганізацыі — . Палітычную кар’еру пачаў як змагар з апартэідам у ПАР. Удзельнічаў у вайне за незалежнасць Намібіі ад ПАР. З 2004 года некалькі разоў абіраўся саветнікам у акрузе Ампунджа на выбарах у Рэгіянальны савет Ашаны ў 2010 і 2015 гадах. У лістападзе 2020 года выйграў мясцовыя выбары ў Паўночнай Намібіі, набраўшы 1196 галасоў (85 %). У лістападзе 2025 года пераабраны.

## Імя 
Па словах Уунона, бацька назваў яго ў гонар нямецкага фюрара Адольфа Гітлера, аднак нібыта не ведаў, кім быў гэты чалавек. Нямецкія імёны сустракаюцца ў Намібіі, якая да Першай сусветнай вайны была нямецкай калоніяй, аднак змяніў сваё імя толькі ў лістападзе 2025 года, прыбраўшы з яго «Гітлер». На публіцы ён звычайна прадстаўляецца як Адольф або Адольф Уунона.

Пасля поспеху на выбарах 2020 года імя палітыка працягнула ўвагу міжнародных СМІ, у тым ліку ў Германіі. У снежні 2020 года ён заяўляў, што не плануе мяняць сваё імя, бо яно было «ва ўсіх афіцыйных дакументах»

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* В Намибии на выборах победил кандидат по имени Адольф Гитлер. Как это произошло?

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Намібіі
Вермонцкі ўніверсітэт

**Вермонцкі ўніверсітэт** () — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Берлінгтан у штаце Вермонт, ЗША. 

## Агульная характарыстыка 
Заснаваны ў 1791 годзе, універсітэт з'яўляецца старэйшым у штаце і пятым па велічыні ў Новай Англіі, што робіць яго адным з найстарэйшых у Злучаных Штатах.

Універсітэт, які лічыцца адным з самых паспяховых у галіне ўстойлівага развіцця ў ЗША, узяў на сябе абавязацельства дасягнуць вугляроднай нейтральнасці да 2030 года.

Сярод выпускнікоў і выкладчыкаў ўніверсітэта налічваюцца лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру, два лаўрэата Пулітцэраўскай прэміі, два лаўрэата прэміі Оскар, 10 стыпендыятаў Родса, 12 стыпендыятаў Голдуотэра і стыпендыяты Трумэна. Універсітэт таксама выпусціў аднаго віцэ-прэзідэнта і трох губернатараў штата.

## Структура 
* Каледж мастацтваў і навук
* Школа бізнесу
* Каледж інжынерыі і матэматычных навук
* Каледж сельскай гаспадаркі і біялагічных навук
* Каледж адукацыі і сацыяльных паслуг
* Каледж медыцыны
* Каледж медсястрынства і навук аб здароўі
* Ганаровы каледж імя Патрыка Ліхі
* Школа экалогіі і прыродных рэсурсаў

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Вермонт

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Вермонта
Паўднёва-Мэнскі ўніверсітэт

**Паўднёва-Мэнскі ўніверсітэт** () — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, кампусы якога месцяцца ў гарадах Горхем, Портленд і Льюістан у штаце Мэн, ЗША.

Заснаваны ў выглядзе двух асобных дзяржаўных устаноў адукацыі. Установы адукацыі, пазней вядомыя як Горхемскі дзяржаўны каледж і Мэнскі дзяржаўны ўніверсітэт у Портлендзе, былі аб’яднаны ў 1970 годзе, каб дапамагчы ўпарадкаваць сістэму дзяржаўных універсітэтаў у штаце, і ў канчатковым выніку пашырыліся шляхам дадання яшчэ і кампуса ў Льюістане ў 1988 годзе.

Кампус у Портлендзе з’яўляецца сядзібай для школы дзяржаўнай службы, даследчага інстытута біялагічных навук, інстытута бесперапыннага навучання і бібліятэкі, а таксама школы бізнесу. Кампус у Горхеме, больш арыентаваны на пражыванне студэнтаў, з’яўляецца сядзібай для школы адукацыі і чалавечага развіцця і школы музыкі.

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Мэн

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Мэна
Ваза (карціна)

**«Ваза»** — аўтапартрэт Леона Бакста, намалёваны алеем на халсце ў 1906 годзе.

## Апісанне 
Панно «Ваза (Аўтапартрэт)» нясе ў сабе заметны адблеск версальных пейзажаў Бенуа і галантных сцэн Сомава. У гэтым творы няма характэрнага для мастакоў «Міра мастацтва» звароту да мінулых эпох, шматзначнасць сэнсу нараджаецца ў ім у выніку гульні майстра з планамі карціны і асобна.

## Зноскі 
## Літаратура 
* СЮРРЕАЛИЗМ / Авт.-сост. М. В. Адамчик — Минск: Харвест, 2009 — 512 с.: илл.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Карціны Леона Бакста
Катэгорыя:Карціны 1906 года
Аляксандра Ігараўна Шаўчэнка

**Аляксандра Ігараўна Шаўчэнка** (нар. , Бяроза, Брэсцкая вобласць, Беларусь) — прафесійная беларуская баскетбалістка. Цэнтравая. Выступала за моладзевую зборную Беларусі.

## Біяграфія 
Пачынала займацца баскетболам у Бярозе. Першы трэнер — Валерый Віктаравіч Трухан. Навучалася ў Мінску ў Рэспубліканскім дзяржаўным вучылішчы алімпійскага рэзерву пад кіраўніцтвам Віктара Іванавіча Бялевіча і Алены Баляславаўны Іваноўскай.

У 2016 годзе перайшла ў мінскія «Цмокі», дзе правяла 4 гульнявых года. У ліпені 2020 года папоўніла склад «Растоў-Дона-ПФУ». У жніўні  2024 года перайшла ў клуб «ЧДУ-Атланта» (Чэбаксары).

Выступала за зборную U-20 (2017—2019).

## Кар’ера 
* 2014—2016 — РДВАР (Мінск)
* 2016—2020 — Цмокі-Мінск
* 2020—2021 — Растоў-Дон-ПФУ (Растоў-на-Доне, Расія)
* 2021—2024 — Перасвет-ПФУ (Растоў-на-Доне, Расія)
* з 2024 — ЧДУ-Атланта (Чэбаксары, Расія)

## Дасягненні 
*  Чэмпіёнка Беларусі (4): 2016/2017, 2017/2018, 2018/2019, 2019/2020.
*  Чэмпіёнка Расійскай Суперлігі (1): 2020/2021.
*  Уладальнік Кубка Беларусі (4): 2016, 2017, 2018, 2019.
*  Сярэбраны прызёр Балтыйскай лігі (1): 2017/2018.
*  Сярэбраны прызёр Еўрапейскай лігі (1): 2018/2019.

## Спасылкі 
* Профіль на сайце РФБ
* Профіль на сайце eurobasket.com
 

Катэгорыя:Баскетбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па баскетболе
Брыджуотэрскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Брыджуотэрскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Брыджуотэр у штаце Масачусетс, ЗША.

Універсітэт з'яўляецца адной з найстарэйшых навучальных устаноў Амерыкі для падрыхтоўкі настаўнікаў.

Гэта буйнейшы з дзяржаўных універсітэтаў штата Масачусетс.

## Структура 
* Каледж дакладных навук і матэматыкі
* Каледж адукацыі і навук аб здароўі
* Каледж гуманітарных і сацыяльных навук
* Каледж бізнесу
* Каледж бесперапыннага навучання
* Каледж аспірантуры

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Масачусетс

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Масачусетса
Масачусецкі ўніверсітэт у Амхерсце

**Масачусецкі ўніверсітэт у Амхерсце** () — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Амхерст у штаце Масачусетс, ЗША.

Гэта самы стары, вялікі і флагманскі кампус у сістэме дзяржаўных ўніверсітэтаў штата, заснаваны ў 1863 годзе як сельскагаспадарчы каледж. Гэта найбуйнейшы універсітэт Масачусэтса па памеры кампуса, і ён саступае толькі Бостанскаму ўніверсітэту па агульнай колькасці студэнтаў.

Выпускнікі і выкладчыкі ўніверсітэта уключаюць чатырох лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі, лаўрэатаў нацыянальных прэмій Фулбрайта, Голдуотэра, Чэрчыля, Трумэна, Гейтса і інш., залатых медалістаў Алімпійскіх гульняў а таксама лаўрэатаў Пулітцэраўскай прэміі і Грэмі, Эмі і Оскара.

## Структура 
* Школа сельскай гаспадаркі
* Каледж адукацыі
* Каледж гуманітарных навук і прыгожых мастацтваў
* Школа грамадскага здароўя і навук аб здароўі
* Каледж сацыяльных і паводніцкіх навук
* Школа менеджменту
* Каледж інжынерыі
* Каледж медсястрынства
* Каледж прыродазнаўчых навук
* Каледж інфармацыі і камп'ютарных навук
* Школа публічнай палітыкі

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Масачусетс

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Масачусетса
Ксенія Дзмітрыеўна Малашка

**Ксенія Дзмітрыеўна Малашка** (нар. , Мінск, Беларусь) — прафесійная беларуская баскетбалістка.

## Біяграфія 
У 2016—2018 гадах вучылася і выступала за РДВАР. Пазней два сезоны гуляла ў структуры «Гарызонта» ў фарм-клубе. C 2018 года выступае за акіянам у NCAA, спачатку тры сезоны адыграла за ўніверсітэт Віргініі, а наступныя два — за ўніверсітэт «Мідл Тэнэсі».

## Спасылкі 
* KSENIYA MALASHKA
* Kseniya Malashka
* Малашко невероятна! Вы должны запомнить имя этой белорусской баскетболистки
* Беларуска, которую выбрали на драфте WNBA, — о пофигизме, вере в себя, конфликте в сборной (из-за него не взяли на Евро) и о том, кого любит Трофимова
* Ксенія Малашка: «Калі ўпершыню трапіла ў зборную, можна сказаць, была фанатам нумар адзін у Леўчанкі. Заўсёды старалася быць побач з ёй, каб нечаму вучыцца»

Катэгорыя:Баскетбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Рамат-ха-Шарон»
Уэстфілдскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Уэстфілдскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Уэстфілд у штаце Масачусетс, ЗША.

Універсітэт быў заснаваны ў 1839 годзе Гарацыем Манам як першы дзяржаўны каледж сумеснага навучання ў Амерыцы без бар'ераў па расе, полу або сацыяльнаму паходжанню.

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Масачусетс

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы 

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Масачусетса
Фітчбергскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Фітчбергскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Фітчберг у штаце Масачусетс, ЗША.

Вучэльня была заснавана як Фітчбергская дзяржаўная нармальная школа ў 1894 годзе Генеральным судом штата Масачусетс. Першапачаткова жаночая сярэдняя школа, вучэльня не мела права даваць ступені бакалаўра да 1930 года. У 1935 годзе былі створаны першыя праграмы аспірантуры. У 1960 годзе школа змяніла назву на Фітчбергскі дзяржаўны каледж і дадала адукацыйныя праграмы па-за сферай адукацыі. У ліпені 2010 года Палата прадстаўнікоў і Сенат штата Масачусэтс прагаласавалі за перайменаванне Фітчбергскага дзяржаўнага каледжа ва ўніверсітэт.

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Масачусетс

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Масачусетса
Сейлемскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Сейлемскі дзяржаўны ўніверсітэт** () — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Сейлем у штаце Масачусетс, ЗША.

Універсітэт прапануе шырокі выбар ступеняў бакалаўра і магістра, а таксама аспірантуры па больш чым 40 акадэмічных дысцыплінах.

Сейлемскі дзяржаўны ўніверсітэт быў заснаваны ў 1854 годзе як нармальная школа пад кіраўніцтвам Гарацыя Мана ў яго намаганнях па забеспячэнні даступнай педагагічнай адукацыі па ўсёй краіне. Школа была чацвёртай падобнай вучэльняй, якая адкрылася ў штаце Масачусетс, і толькі дзесятай у ЗША.

У 1898 годзе ў вучэльні сталі разам навучацца жанчыны і мужчыны, хаця колькасць мужчын заставалася невялікай да адкрыцця адукацыйнай праграмы ў галіне камерцыйнай адукацыі ў 1908 годзе, якая спалучала бізнес-практыку з педагагічнай падрыхтоўкай. У 1921 годзе дзяржава дазволіла такім вучэльням прапаноўваць чатырохгадовыя праграмы атрымання ступені бакалаўра, першай з якіх была прапанавана менавіта камерцыйная адукацыя.

У 1960 годзе школа была перайменавана ў Сейлемскі дзяржаўны каледж пасля таго, як атрымала права прапаноўваць розныя ступені бакалаўра гуманітарных навук і ступені бакалаўра у галіне бізнесу.

26 ліпеня 2010 года губернатар штата Масачусетс Дэвал Патрык падпісаў закон, паводле якога Сейлемскі дзяржаўны каледж і восем іншых дзяржаўных навучальных устаноў штата атрымалі статус універсітэта. Школа афіцыйна стала Сейлемскім дзяржаўным універсітэтам 26 кастрычніка 2010 года.

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Масачусетс

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Масачусетса
Баявое братэрства

**Баявое братэрства** () — адна з найбуйнейшых ветэранскіх арганізацый Расіі.

Створана 26 снежня 1997 года на I з’ездзе ветэранаў лакальных войн і ваенных канфліктаў Расіі. Вакол «Баявога братэрства» кансалідаваліся воіны-інтэрнацыяналісты, ветэраны Вялікай Айчыннай вайны, баявых дзеянняў, узброеных сіл, праваахоўных органаў і працы. На 2014 год агульная колькасць членаў складала больш за 108 000 чалавек. Непасрэдна працу на месцах праводзілі 954 мясцовых і 453 першасных аддзяленняў, а таксама 84 рэгіянальных аддзяленняў у суб’ектах Расійскай Федэрацыі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Расіі
Джэк Малак

**Джон «Джэк» Мак-Вікар Малак** (; 8 кастрычніка 1920 — 26 сакавіка 1982) — радэзійскі лётчык і найміт паўднёваафрыканскага паходжання. Апошні ўзнагароджаны памятным знакам грамадзянскай незалежнасці Радэзіі за заслугі перад краінай.

## Біяграфія
Малак нарадзіўся ў Дурбане, рэгіён Наталь, ПАР. У 1925 годзе яго сям’я пераехала ва Умталі (цяпер Мутарэ) ва ўсходніх нагор’ях Паўднёвай Радэзіі. У 1933 годзе хлопчык быў адпраўлены на радзіму ў школу-інтэрнат, але пакінуў навучальную ўстанову ў 1935 годзе, каб пачаць працаваць механікам. У 1936 годзе ўладкаваўся на чыгунку. 

У 1943 годзе запісаўся ў брытанскія ваенна-паветраныя сілы. У снежні накіраваны ў аператыўную эскадрыллю, дзе праходзіў службу ў якасці пілота знішчальніка. У лютым 1945 года падбіты ў тыле ворага і паранены. Ад нямецкага палону яго засцераглі партызаны, якія знайшлі для яго схованку ў гарах. У красавіку Малак змог вярнуцца ў сваю эскадрыллю. 

Пасля Другой сусветнай вайны вярнуўся ў Паўднёвую Радэзію. Тут Малак працягнуў кар’еру лётчыка. У 1952 годзе разам з Джэймі Маршалам стварыў авіякампанію Fish Air.

У 1960 годзе стварыў яшчэ адну кампанію — Rhodesian Air Services (RAS), якая ў 1963—1964 гадах займаўся пастаўкамі зброі ў Емен. У наступным годзе, у студзені 1965, заснаваў Air Trans Africa (ATA). Кантора таксама займалася нелегальнай дзейнасцю. Так, напрыклад, у 1966—1967 гадах кампанія дапамагала дастаўляць радэзійскія тавары ў абыход брытанскіх санкцый.

Падчас вайны ў былым Бельгійскім Конга Малак працаваў на катангскіх сепаратыстаў. Калі ў чэрвені 1964 года Маіз Чомбэ, адзін з лідараў катангцаў, заняў пасаду прэм’ер-міністра Конга, радэзіец працягнуў супрацоўніцтва ўжо з афіцыйным урадам. 

Паміж летам 1967 і студзенем 1970 года кампанія ATA пастаўляла зброю ў Біяфру. Падчас адной з місій у 1968 годзе Малак і экіпаж яго DC-7 былі заключаны ў турму ў Тога.

У студзені 1970 года Малак заснаваў Afro-Continental Airways (ACA), як даччыную кампанію Air Trans Africa. Фірма актыўна ўдзельнічала ў аперацыях па абыходу санкцый супраць Радэзіі.

У студзені 1970 года пілот быў прызваны ў ВПС Радэзіі. Ён на сваім DC-7 удзельнічаў у розных ваенных аперацыях супраць паўстанцаў. 

Лётчык разбіўся на самалёце Mk 22 у апошні дзень здымак дакументальнага фільма *«Пагоня за марай»* 26 сакавіка 1982 года.

## Сям’я 
У студзені 1948 года ажаніўся з Зояй Кавентры.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Памерлі ў 1982 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1920 годзе
Катэгорыя:Лётчыкі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Найміты
Нежынскі летапіс

**Нежынскі летапіс** () — ананімны помнік украінскай гістарыяграфіі XVII—XVIII стагоддзяў.

Цэнтральнай тэмай з’яўляецца ваенна-палітычная гісторыя. Да 1670-х гг. падзеі асветлены вельмі фрагментарна, з шматлікімі хібнасцямі і памылкамі, відавочна, на падставе гістарычных паданняў. Пасля дакладнасць паведамленняў расце, але паслядоўнага характару пераказ набывае з 1730-х гг. Летапісец згадвае ўкраінскіх гетманаў Б. Хмяльніцкага, І. Брухавецкага, І. Самойлавіча, І. Мазепу, І. Скарападскага, Д. Апостала, К. Разумоўскага, але пазбягае характарыстыкі і ацэнак іх дзейнасці. У летапісе гаворыцца таксама пра войны, якія Расія вяла супраць Асманскай імперыі на працягу ўсяго XVIII стагоддзя, і іх згубныя наступствы для гаспадаркі Украіны. Прыведзены звесткі пра жыццё рускай царскай сям’і, знаходжанне яе прадстаўнікоў ва Украіне, прычым з асаблівай сімпатыяй згадана імператрыца Лізавета Пятроўна. Пэўная ўвага нададзена расійскім чыноўнікам, дзейнасць якіх была непасрэдна звязана з Украінай — П. Румянцава-Задунайскаму, А. Безбародка, Р. Пацёмкіну. Летапіс змяшчае звесткі аб стварэнні Першай і Другой маларасійскіх калегій, амністыю запарожцаў у 1734 годзе, выбары дэпутатаў у заканадаўчай камісіі 1767—1768, з'яўленне самазванцаў І. Мініцькага і Е. Пугачова. Згадана пра змены ў адміністрацыйна-тэрытарыяльнай падзеле Левабярэжнай Украіны — утварэнне Кіеўскага намесніцтва, Чарнігаўскага намесніцтва і Ноўгарад-Северскага намесніцтва, Маларасійскай губерні, а затым — Чарнігаўскай губерні і Палтаўскай губерні. Прыведзены звесткі аб надзвычайных прыродных з’явах, стыхійных бедствах, эпідэміях. Значная ўвага нададзена падзеям у Нежыне, дзе, відавочна, жыў аўтар. Нежынскі летапіс адносіцца да так званых мясцовых летапісаў, хоць значнае месца ў ім адведзена падзеям, якія мелі ўсеўкраінскае значэнне.

## Літаратура 
* *О. Б. Коваленко*. Ніжинський літопис 
* Описание рукописей библиотеки Историко-филологического института князя Безбородко в Нежине. М., 1900
* Коваленко О. Б. ;Ніжинський літопис ХVII—XVIII&nbsp;ст. як пам'ятка історіографії. В кн.: Архівознавство. Археографія. Джерелознавство: Міжвідомчий збірник наукових праць, вип. 3. К., 2001. 

Катэгорыя:Летапісы
Катэгорыя:Гісторыя Украіны з XIV стагоддзя па 1795 год
Ганна Мікалаеўна Лапо

**Ганна Мікалаеўна Лапо** (нар. , Магілёў, Беларусь) — прафесійная беларуская баскетбалістка. Цяжкі форвард / цэнтравая. Майстар спорту Рэспублікі Беларусь. Выступала за зборную Беларусі.

## Біяграфія 
Выхаванка СДзЮШАР №5 г. Магілёў. Першыя трэнеры — Ю. А. Капцелёва і Е. Б. Бараноўскі. Навучалася ў Мінску ў Рэспубліканскім дзяржаўным вучылішчы алімпійскага рэзерву пад кіраўніцтвам Віктара Іванавіча Бялевіча і Алены Баляславаўны Іваноўскай.

Пачатак сезону 2019/2020 правяла за літоўскі «Шаўляй», а ў лістападзе перайшла ў валагодскую «Чэвакату». У 2021 годзе падпісала кантракт з гродненскай «Алімпіяй».

Выступала за зборныя U-16 (2013), U-18 (2013—2015) і U-20 (2014—2017). У складзе юніёрскай зборнай Беларусі па баскетболе 3х3 стала сярэбранай прызёркай чэмпіянату Еўропы (U-18)-2015 у Мінску.

## Кар’ера 
* 2013—2016 — РДВАР (Мінск)
* 2016—2019 — Цмокі-Мінск
* 2019 — Шаўляй (Літва)
* 2019—2020 — Волагда-Чэваката (Волагда, Расія)
* 2020—2021 — БДУ-Цмокі (Мінск)
* 2021—2025 — Алімпія (Гродна)
* з 2026 — Гарызонт (Мінск)

## Дасягненні 
*  Чэмпіёнка Беларусі (3): 2016/2017, 2017/2018, 2018/2019.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 2021/2022, 2022/2023.
*  Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 2023/2024, 2024/2025.
*  Уладальнік Кубка Беларусі (3): 2016, 2017, 2018.
*  Сярэбраны прызёр Балтыйскай лігі (1): 2017/2018.
*  Сярэбраны прызёр Еўрапейскай лігі (1): 2018/2019.

## Спасылкі 
* Профіль на сайце РФБ
* Профіль на сайце eurobasket.com
* Hanna LAPO

Катэгорыя:Баскетбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі «Гарызонта» Мінск
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па баскетболе
Алена Баляславаўна Іваноўская

**Алена Баляславаўна Іваноўская**, па нараджэнні **Заяц** (нар. , Мінск, БССР, СССР) — беларуская баскетбалістка, пазней трэнер. Майстар спорту СССР. Выступала за зборную Беларусі (1995—1999).

## Біяграфія 
Выступала за мінскі «Гарызонт» (1984—1992). Пасля выступала за клубы Польшчы, у тым ліку за «Шлёнзу» (Уроцлаў, 1993—1995), МТК (Паб’яніцы, 1995/96), «Глінік» (Гарліцы, 1996/97, 1998/99), а таксама за «Касовію» (Кошыцы, Славакія, 1997/98). Сярэбраны прызёр чэмпіянату СССР-1988/89. Сярэбраны прызёр юніёрскага чэмпіянату Еўропы-1984 у складзе зборнай СССР (U-18). Бронзавы прызёр чэмпіянату Польшчы-1995/96.

Пасля завяршэння гульнявой кар’еры стала трэнерам РДВАР, пазней жаночай зборнай U-16 і U-18.

## Літаратура 
* Бондарь А.И. Летопись белорусского баскетбола. — Мн.: ОО «Белорусская федерация баскетбола», 2005. — С. 39-40, 78, 94. — 127 с.

## Спасылкі 
* Елена Ивановская: «Ощущение, что за четыре матча, которые белоруски на старте Евробаскета выигрывали с разницей в 10-20 очков, мы „выбросили“ все, с чем приехали»

Катэгорыя:Баскетбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Баскетбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры РДВАР (жаночы баскетбольны клуб)
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Шлёнск» Уроцлаў
Катэгорыя:Трэнеры ЖБК «Цмокі-Мінск»