open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Спаса-Праабражэнскі манастыр (Ноўгарад-Северскі)

**Спаса-Праабражэнскі манастыр** — помнік украінскай архітэктуры 17—18 ст. у Ноўгарадзе-Северскім (Чарнігаўская вобласць).

Заснаваны ў 11 ст. (паводле іншых звестак у пач. 12 ст.). Манастыр абкружаны каменнымі сценамі з надбрамнай вежай-званіцай (1670—99). На тэрыторыі ансамбля рэшткі храма 12 — пач. 13 ст., Петра-Паўлаўская царква з трапезнай (15 ст.), будынак бурсы (1657—67), карпусы келляў, настаяцеля (усе 17 ст.), Ільінская царква (1785—95),  у стылі класіцызму (1791—96, праект Дж. Кварэнгі).

## Літаратура 
* Ноўгарад-Северскі Спаса-Праабражэнскі манастыр // 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ноўгарад-Северскі
Катэгорыя:Славутасці Чарнігаўскай вобласці
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Чарнігаўскай вобласці
Катэгорыя:Храмы Украінскай праваслаўнай царквы Маскоўскага патрыярхата
Нацыянальнае аб’яднанне (Латвія)

«**Нацыянальнае аб’яднанне**» — правая палітычная партыя Латвіі, створаная ў 2011 годзе з дзвюх партый.

## Удзел партыі ў выбарах 
### Парламент (*Сейм*) 
Катэгорыя:Палітычныя партыі Латвіі
Саюз зялёных і сялян

**Саюз зялёных і сялян** — правацэнтрысцкая палітычная партыя Латвіі, створаная ў 2002 годзе з дзвюх партый — Латвійская партыя зялёных і Латвійскі сялянскі саюз.

## Удзел партыі ў выбарах 
### Парламент (*Сейм*) 
### Выбары ў Еўрапарламент
### Выбары ў Рыжскую Думу
Катэгорыя:Палітычныя партыі Латвіі
Рыльскі манастыр (прыродны парк)

**Прыродны парк «Рыльскі манастыр»** () — адзін з найбуйнейшых прыродных паркаў у Балгарыі (яго плошча складае 25253,5 га), размешчаны ў абшчыне Рыла Кюсцендыльскай вобласці. Ахоплівае пераважна горныя раёны (750-2713 м над узроўнем мора). Парк уключае ў сябе лясы і альпійскія лугі. Ён з'яўляецца другім па наведвальнасці прыродным паркам Балгарыі, пасля парку Вітоша. Мэтай стварэння прыроднага парку з'яўляецца абарона каштоўных відаў раслін і жывёл, а таксама развіццё турызму.

## Гісторыя парку 
Прыродны парк «Рыльскі манастыр» быў створаны ў 1992 годзе як прыродаахоўная тэрыторыя ў межах нацыянальнага парку Рыла. У 2000 годзе ён быў вылучаны з тэрыторыі нацыянальнага парку, каб дазволіць Рыльскаму манастыру аднавіць сваё права на валоданне часткай гэтых зямель (нацыянальнымі паркамі валодае толькі дзяржава). Большая частка парку знаходзіцца ва ўладаннях манастыра.

На тэрыторыі парку выдзелены прыродны запаведнік «Рыламанастырская гара» (плошча 36,65 км²). Найвышэйшай кропкай парку з'яўляецца гара Рылец (2713 м).

## Прырода 
Лясы займаюць 16 370 га плошчы парку, з якіх 3665,7 га ў запаведніку «Рыламанастырская гара». Сярэдні ўзрост лясоў складае 99 гадоў з агульным запасам 1 965 140 м³ і штогадовым прыростам на 21 354 м³. З дрэў у прыродным парку распаўсюджаныя бук, хвоя горная, хвоя звычайная і елка. Усяго ў парку расце каля 1400 відаў вышэйшых раслін, 80 з якіх занесены ў «Чырвоную кнігу Балгарыі».

У парку жыве каля 2600 відаў беспазваночных і 202 віды пазваночных жывёл. 32 віды пазваночных жывёл уключаны ў «Чырвоную кнігу Балгарыі», сярод іх альпійскі трытон, звычайная квакша, эскулапаў полаз, лясная куніца і беркут.

Катэгорыя:Кюстэндзілская вобласць
Катэгорыя:Рыла
Катэгорыя:Катэгорыя МСАП V
Катэгорыя:Ахоўныя прыродныя тэрыторыі Балгарыі
3 (аператар сотавай сувязі)

**3** (***Three***)— гандлёвая марка ў галіне мабільных тэлекамунікацый, якая належыць міжнароднаму канцэрну Hutchison Whampoa Limited. Месцазнаходжанне галоўнага офісу — Ганконг, прадстаўніцтвы маюцца ў шэрагу краін свету, сярод якіх Швецыя, Аўстрыя, Вялікабрытанія, Інданезія.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Аператары сотавай сувязі
Катэгорыя:Гандлёвыя маркі
Turkcell

**Turkcell** (па-беларуску прамаўляецца *Цюрксэл*; , ) — турэцкая кампанія, найбуйнейшы аператар сотавай сувязі краіны. Штаб-кватэра — у Стамбуле. Заснаваная ў 1994 годзе, калі была запушчаная першая ў Турцыі GSM-сетка.

## Уласнікі і кіраўніцтва 
Станам на 2008 года, уладальнік 51 % акцый аператара — Turkcell Holding, які належыць Cukurova Telecom Holdings (53 %) і шведска-фінскай TeliaSonera (47 %). Напрост Cukurova Group належыць яшчэ каля 13,5 % акцый Turkcell, а TeliaSonera — 13,07 %. Расійская Altimo (тэлекамунікацыйная кампанія «Альфа-груп») валодае 49 % акцый кампаніі Cukurova Telecom Holdings (CTH), кантралявалай Turkcell праз Turkcell Holding. У свабодным звароце знаходзіцца 23,4 % акцый Turkcell.
	
Капіталізацыя: на 17 красавіка 2007 года — $12,46 млрд; на 1 ліпеня 2008 года — $12,8 млрд.

Станам на 2022 год, 26,2 % акцый аператара Turkcell належаць Фонду нацыянальнага дабрабыту Турцыі (Turkey Wealth Fund, TWF), 19,8 % — кампаніі LetterOne (уваходзіць у расійскі фінансава-інвестыцыйны кансорцыум «Альфа-групп»), астатнія акцыі знаходзяцца ў вольным звароце.

Галоўны кіраўнік кампаніі — Музафер Акпінар.

## Дзейнасць 
GSM-сетка кампаніі пакрывае 80,44 % тэрыторыі Турцыі, на якой пражывае 97,21 % яе насельніцтва. Turkcell у канцы 2006 года абслугоўвала 31,8 млн абанентаў. Выручка кампаніі за 2006 год — $4,7 млрд, чысты прыбытак — $832,9 млн.

Кампанія 29 ліпеня 2008 года набыла 80 % акцый ЗАТ «БеСТ». Turkcell планавала ўкласці за 10 гадоў у свой беларускі актыў суму каля 500 млн долараў. Па завяршэнні пагаднення на астатнія 20 % акцый «БеСТ» пачала дзейнічаць пяцігадовая забарона продажу. Станам на 2022 год валодае 100 % акцый ЗАТ «БеСТ».

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт кампаніі 

Катэгорыя:Кампаніі Турцыі
Катэгорыя:Аператары сотавай сувязі
Сяргей Анатолевіч Траццякоў

**Сяргей Траццякоў** (нарадзіўся ў 1956 г.) — расійска-фінскі вучоны, чые навуковыя інтарэсы належаць тэорыi электрамагнітнага поля, электрадынамікі складаных асяроддзяў і мікрахвалевай тэхніцы. У цяперашні час ён з’яўляецца прафесарам кафедры электронікі і нанаінжэнерыі ў Універсітэце Аалто (былы тэхналагічны універсітэт Хельсінкі) у Фінляндыi. Яго асноўная вобласць даследаванняў у апошнія гады - метаматэрыялы і метапаверхнасцi. Ён быў прэзідэнтам Еўрапейскага віртуальнага iнстытута штучных электрамагнітных матэрыялаў і метаматэрыялаў і генеральным старшынёй з’ездаў Metamaterials з 2007 па 2013 год. Ён з’яўляецца сапраўдным членам многіх навуковых асацыяцый, такіх як IEEE, URSI, Electromagnetics Academy, і OSA. Ён таксама з’яўляецца ганаровым доктарам у універсітэце імя Францыска Скарыны.

Катэгорыя:Вучоныя Фінляндыі
Катэгорыя:Постаці Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Вучоныя Расіі
Мiнамацкая канвенцыя аб ртуцi

**Мiнамацкая канвенцыя аб ртуцi** () — міждзяржаўны дагавор, накіраваны на абарону здароўя людзей і навакольнага асяроддзя ад антрапагенных выкідаў і высвабаджэнняў ртуці і яе злучэнняў, якія могуць прыводзіць да атручванняў ртуццю.

Згодна з канвенцыяй выкарыстанне ртуці павінна рэгулявацца, скарачацца вытворчасць некаторых ртуць-змяшчаючых прыбораў (медыцынскіх, люмінесцэнтных лямпаў). Таксама абмяжоўваецца шэраг прамысловых працэсаў і галін, у тым ліку горназдабыўная (асабліва непрамысловая здабыча золата), вытворчасць цэменту.

З 2020 года канвенцыя забараняе вытворчасць, экспарт і імпарт некалькіх розных відаў ртуць-змяшчаючай прадукцыі, у тым ліку электрычных батарэй, электрычных выключальнікаў і рэле, некаторых відаў кампактных люмінесцэнтных лямпаў (КЛЛ), люмінесцэнтных лямпаў з халодным катодам або з вонкавым электродам, ртутных тэрмометраў і прыбораў вымярэння ціску.

## Гісторыя 
Ртуць і яе злучэнні даўно вядомыя з-за таксічнасці для чалавека і іншых жывых арганізмаў. Маштабныя крызісы, звязаныя з атручваннем ртуццю, такія як Мінамацкая катастрофа, атручванне ў Іраку, і , прыцягнулі ўвагу да праблемы. У 1972 годзе перад дэлегатамі Стакгольмскай канферэнцыі па Human Environment выступіў студэнт Сінобу Сакамота, які стаў інвалідам з-за таго, што яго маці падчас цяжарнасці атруцілася метылртуццю. Неўзабаве была створана праграма ЮНЭП (United Nations Environment Programme, *Праграма ААН па навакольным асяроддзі*).

20 лютага 2009 года на 25-м Савеце кіраўнікоў UNEP было прынята рашэнне № 25/5 «ініцыяваць міжнародныя меры па рэгуляванні ртуці эфектыўным, дзейсным і паслядоўным чынам»

Катэгорыя:Міжнародныя канвенцыі
Катэгорыя:Экалагічнае права
Катэгорыя:Ртуць
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы ЗША
Карлас Дыяс

**Ка́рлас Ды́яс** (поўнае імя: **Ка́рлас-Ла́сара Ды́яс-Альфо́нса** () — кубінскі тэатральны рэжысёр, акцёр.

## Гл. таксама 
* Абіліа Эстэвэс

Катэгорыя:Постаці Кубы
Абіліа Эстэвэс

**Абі́ліа Эстэ́вэс** (; 4 снежня 1954, Гавана) — кубінскі пісьменьнік, паэт і драматург.

## Гл. таксама 
* Лойпа Араўха
* Карлас Дыяс

Катэгорыя:Пісьменнікі Кубы
Мікалай Віктаравіч Падгорны

**Мікалай Віктаравіч Падгорны** (); , г. Карліўка, Палтаўская губерня, Расійская імперыя — , ) — савецкі палітычны дзеяч. Старшыня Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР (1965—1977 гг.). Член ВКП(б)-КПСС з 1930 года, член ЦК КПСС (1956—1981 гг.), Член Прэзідыума — Палітбюро ЦК КПСС (1960—1977 гг.). Двойчы Герой Сацыялістычнай Працы (1963 і 1973).

Катэгорыя:Першыя сакратары ЦК КП Украіны
Абакан (значэнні)

**Абакан** — тапонім.

* **Абакан** — горад у Расіі, сталіца Хакасіі
* Абакан — рака ў Хакасіі, левы прыток Енісея
* Абакан — аэрапорт горада Абакана
* Абакан — чыгуначная станцыя ў горадзе Абакане
Ака (прыток Ангары)

**Ака́** (, ) — рака ў Бураціі і Іркуцкай вобласці Расіі, левы прыток Ангары. Даўжыня ракі — 630 км, плошча вадазборнага басейна — 34 000 км². Пачынаецца з возера Акінскае, упадае ў Брацкае вадасховішча на рацэ Ангара. Асноўныя прытокі: Тагна, Урда-Ака (справа); Ціса, Сенца, Жамбалок, Хойт-Ака, Зіма (злева).

Катэгорыя:Прытокі Ангары
Катэгорыя:Рэкі Бураціі
Катэгорыя:Рэкі Іркуцкай вобласці
Будынак Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Беларусі

**Будынак Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Беларусі** — будынак у Мінску, размешчаны па адрасе вул. Кірава, 15. Пабудаваны ў 1952 г. (архіт. П. Іваноў). Тут размяшчалася Міністэрства сельскай гаспадаркі БССР, у 1986—1991 — Дзяржаўны аграпрамысловы камітэт БССР. У наш час у будынку размяшчаецца Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь. Будынак прыклад творчага выкарыстання класіцыстычнай спадчыны.

## Архітэктура 
Узведзены з цэглы. Чатырохпавярховы з высокім цокальным паверхам будынак спачатку меў Т-падобную ў плане форму з выступаючым у глыбіню забудовы двухсветлавым аб’ёмам залы пасяджэнняў. У 1974 г. часткова перапрацаваны фасады (архіт. У. Вараксін) і інтэр’еры (архіт. Г. Заборскі). Да дваровага фасада прыбудаваны пяціпавярховыя прамавугольныя крылы, што надало будынку Ш-падобную ў плане канфігурацыю. Перад уваходам — высокі мураваны ганак. Асноўны акцэнт зроблены на архітэктуры галоўнага фасада, цэнтральная частка якога вылучана радам магутных паўкалон на ўсю вышыню будынка. Сцены на вышыню 2 паверхаў расшыты дробным рустам і падзелены карнізным поясам. Развіты антаблемент паўтарае зубчасты абрыс выступаючых кубічных (вышыня больш за 2 м) баз калон і разам з буйнапамернымі капітэлямі надае збудаванпю манументальную строгасць. Моцна выступаючы карніз падтрымліваюць кранштэйны ў выглядзе валют. Плоскасць высокага глухога парапета, які праходзіць з трох бакоў будынка, апрацавана філёнгамі, у цэнтральнай частцы, над галоўным уваходам, рэльефная выява Дзяржаўнага герба БССР.

Унутраная планіроўка будынка калідорная, з двухбаковым размяшчэннем памяшканняў. Лесвічныя холы паверхаў аддзелены калонамі, якім адпавядаюць пілястры на процілеглых сценах. Столь упрыгожана ляпнымі разеткамі. Сцены залы пасяджэнняў таксама расчлянёны плоскімі пілястрамі з арачным поясам над імі. Падвесная столь уяўляе сабой суцэльнае поле ляпнога арнаменту з чаргаваннем васьмігранных і квадратных элементаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:1952 год у Мінску
Катэгорыя:Вуліца Кірава (Мінск)
Катэгорыя:Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Мінска ў стылі савецкага класіцызму
Агонь (значэнні)

**Агонь**:
* Агонь — сукупнасць распаленых газаў або плазмы, якія выдзяляюцца ў выніку.
* Вечны агонь
* Алімпійскі агонь
* Агонь (мультфільм)
* «Агонь» — сямейства індыйскіх балістычных ракетаў
Нацыянальна-дэмакратычная партыя беларусаў

**Нацыяна́льна-дэмакраты́чная па́ртыя белару́саў** — правая палітычная партыя Беларусі. Лідарам партыі быў Віктар Іванавіч Навуменка. Кіруючы орган — Вышэйшая рада.

## Мэты 
Нацыянальнае адраджэнне беларускага народа; дасягненне беларускай нацыяй і дзяржавай узроўню перадавых нацый і дзяржаў свету; усталяванне ў Беларусі прынцыпаў дэмакратыі.
## Гісторыя 
Устаноўчы з’езд партыі адбыўся 23 чэрвеня 1990 года. 25 чэрвеня 1991 года партыя зарэгістравана Міністэрствам юстыцыі Беларускай ССР.

Дата рэгістрацыі — 25 жніўня 1995 года.

Партыя спыніла сваю дзейнасць.
 

Катэгорыя:Палітычныя партыі Беларусі
Тэхнічны спірт

**Тэхнічны спірт** - звычайна тэхнічны этылавы спірт (звычайна каля 92 %), аднак іншыя спірты (метылавы, ізапрапілавы) таксама могуць звацца тэхнічнымі. Выкарыстаецца пры вытворчасці лакафарбавай прадукцыі, мыючых сродкаў, як паліва.

## Дэнатурат 
Катэгорыя:аднаатамныя спірты
Катэгорыя:паліва
Рэспубліканская партыя (Беларусь)

**Рэспубліканская партыя** — ліквідаваная ўладамі палітычная партыя Рэспублікі Беларусь. Партыя падтрымлівала і ўхваляла палітыку Аляксандра Лукашэнкі. Кіравальны орган — Цэнтральнае праўленне.

8 жніўня 2023 года Вярхоўны суд Беларусі ліквідаваў Рэспубліканскую партыю.

## Мэты 
Адраджэнне і стварэнне моцнай, суверэннай, гуманнай, дэмакратычнай беларускай дзяржавы з дастатковай ступенню інтэграцыі з рэспублікамі былога Саюза ССР і краінамі Захаду, забяспячэнне высокага стандарта якасці жыцця чалавека; стварэнне эканомікі на прынцыпова новай аснове, якая грунтуецца на рыначных механізмах і якая забяспечвае рэальнае напаўненне палітычнага суверэнітэта Рэспублікі Беларусь і дабрабыту яе народа; няўхільнае прытрымліванне правоў чалавека ў Рэспубліцы Беларусь.

## Гісторыя 
Створана 12 сакавіка 1992 года. Дата рэгістрацыі — 25 мая 1994 года. Дата перарэгістрацыі — 30 верасня 1999 года. У 2006 годзе партыя налічвала 10.913 членаў.

12 чэрвеня 2009 года Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь вынесла пісьмовае папярэджанне, у сувязі з тым, што партыя не прадставіла ў міністэрства інфармацыю пра сваю дзейнасць.

На парламенцкіх выбарах 2019 года партыя высунула 11 кандыдатаў, але ніхто з іх у парламент не патрапіў. За выбарамі назіралі 183 прадстаўніка партыі.

У студзені 2020 года член Цэнтральнага праўлення Андрэй Бажко і два шараговыя члены партыі абвясцілі яе кіраўніцтва нелегітымным і заявілі, што сярод яе членаў былі нябожчыкі.

## Старшыні 
* Уладзімір Якаўлевіч Белазор (1999 — 8 жніўня 2023), раней працаваў намеснікам начальніка Упраўлення міжнароднага супрацоўніцтва Сакратарыята Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

## Спасылкі 
* Група партыі ў Facebook

Катэгорыя:Палітычныя партыі Беларусі
Actinella giramica

**Actinella giramica** — наземны бруханогі малюск атраду  сямейства . Дадзены від з’яўляецца эндэмікам Партугаліі, жыве на востраве Мадэйра. Прыродным  з’яўляюцца умераныя лясы і лугі. У цяперашні час сустракаецца ў даліне каля скалы Каба Жыраа. Від знаходзіцца пад пагрозай страты асяроддзя пражывання з прычыны развіцця турызму.

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1852 годзе
Катэгорыя:Мадэйра
Катэгорыя:Малюскі Еўропы
Катэгорыя:Лёгачныя малюскі
Пітэр Грынуэй

**Пітэр Джон Грынуэй**, (, нарадзіўся 5 красавіка 1942, Ньюпарт, Уэльс) — брытанскі ,  і .
Кшыштаф Пясевіч

**Кшы́штаф Ма́рэк Пясе́віч** (, нар. , ) — польскі адвакат, палітык, сцэнарыст. Сенатар II, IV, V, VI і VII скліканняў Сената Рэспублікі Польшча (1991—1993, 1997—2011). Як кінематаграфіст найбольш вядомы сваім шматгадовым супрацоўніцтвам з кінарэжысёрам Кшыштафам Кеслёўскім, мае намінацыю на прэмію «*Оскар*» за найлепшы сцэнарый.

## Біяграфія 
### Кінематаграфічная дзейнасць 
Кшыштаф Пясевіч з’яўляецца суаўтарам сцэнарыя да 17 фільмаў Кшыштафа Кеслёўскага, сярод якіх найбольш вядомыя працы рэжысёра: тэлецыкл «*Дэкалог*», фільм «*Падвойнае жыццё Веранікі*» і трылогія «*Тры колеры*». Гэтыя фільмы былі адзначаны шматлікімі кінаўзнагародамі, у тым ліку шэрагам намінацый і кінаўзнагарод за найлепшы сцэнарый. Сцэнарый да фільма «*Тры колеры: Чырвоны*» быў адзначаны намінацыяй на прэмію «*Оскар*». Пасля смерці Кшыштафа Кеслёўскага іх з Пясевічам сцэнарыі экранізаваліся іншымі кінарэжысёрамі. Так у 2002 годзе Том Тыквер выпусціў фільм «*Рай*» па сцэнарыі Кшыштафа Пясевіча і Кшыштафа Кеслёўскага.

### Палітычная дзейнасць 
Кшыштаф Пясевіч быў сенатарам II, IV, V, VI і VII скліканняў Сената Рэспублікі Польшча (1991—1993, 1997—2011).

## Фільмаграфія 
Спіс сцэнарных прац Кшыштафа Пясевіча паводле інфармацыі сайту «*Internet Movie Database*» і інтэрнэт-базы польскага кіно «*FilmPolski.pl*»:

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Сцэнарысты Польшчы
Катэгорыя:Адвакаты Польшчы
Катэгорыя:Сенатары Польшчы
Катэгорыя:Постаці польскага каталіцтва
Катэгорыя:Выпускнікі Варшаўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Члены партыі «Грамадзянская платформа»
Укрпошта

**Публічнае акцыянернае таварыства «Укрпошта»** (*ПАТ «Укрпошта»*, ) — кампанія-аператар паштовай сувязі Украіны, які з’яўляецца членам Сусветнага паштовага саюза (СПС) з 1947 года. Заснавальнікам і адзіным акцыянерам кампаніі з’яўляецца Міністэрства інфраструктуры краіны.

«Укрпошта» налічвае каля 11,8 тысяч паштовых аддзяленняў па ўсёй тэрыторыі краіны. У кампаніі працуе 85,5 тысяч работнікаў (з іх амаль 37 тысяч — паштальёны).

## Эвалюцыя лагатыпа 

Ukrposhta old logo.svg|Лагатып 1992—2009 гадоў
Logo Ukrposhta 2.jpg|Лагатып 2009—2013 гадоў
Logo Ukrposhta.svg|Лагатып 2013—2016 гадоў

## Спасылкі 
* .

Катэгорыя:Паштовыя арганізацыі і кампаніі
Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 1994 годзе
Катэгорыя:Кампаніі Украіны
Катэгорыя:Пошта Украіны
Філіп Рот

**Фі́ліп Мілтан Рот** (; , Ньюарк (штат Нью-Джэрсі — , Манхэтэн) — амерыканскі пісьменнік, аўтар больш за 25 раманаў, лаўрэат Пулітцэраўскай прэміі (1998).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 19 сакавіка 1933 года ў Ньюарку (штат Нью-Джэрсі) ў сям’і імігрантаў, яўрэяў з Галіцыі.

У 1954 годзе скончыў Бакнэлскі ўніверсітэт. На працягу трох гадоў выкладаў літаратуру ў Чыкагскім універсітэце і займаўся рэцэнзаваннем кінафільмаў і тэлепраграм.

Аўтар больш як 20 кніг, сярод якіх — «*Змова супраць Амерыкі*», «*Выпадак краўца*», «*Іншае жыццё*». Яго першы зборнік апавяданняў «Бывай, Каламбус» быў апублікаваны ў 1959 годзе. У 1998 годзе пісьменнік быў уганараваны Пулітцэраўскай прэміяй за раман «*Амерыканская пастараль*». Апошняй кнігай пісьменніка стаў раман «*Немязіда*», напісаны ў 2010 годзе. Па васьмі яго творах былі зняты мастацкія фільмы.

Быў прэтэндэнтам на Нобелеўскую прэмію па літаратуры, аднак не атрымаў яе.

У 2012 годзе абвясціў аб завяршэнні пісьменніцкай кар’еры. У інтэрв’ю французскаму часопісу «Les Inrocks» Рот, якому было 79 гадоў, заявіў, што страціў натхненне і не напіша больш ні адной кнігі.

Памёр 23 мая 2018 года ў шпіталі Манхэтэна ад сардэчнай недастатковасці.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пісьменнікі-фантасты ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты Пулітцэраўскай прэміі
Катэгорыя:Камандоры ордэна Ганаровага легіёна
Прэзідэнт Татарстана

**Прэзідэнт Рэспублікі Татарстан** () — кіраўнік рэспублікі (суб’екта, дзяржавы) і вышэйшая службовая асоба, якая ўзначальвае сістэму выканаўчых органаў дзяржаўнай улады суб'екта Расійскай Федэрацыі — Рэспублікі Татарстан.

Яго паўнамоцтвы вызначаюцца главой другой часткі IV Канстытуцыі Рэспублікі Татарстан. Тэрмін паўнамоцтваў — пяць гадоў. Прэзідэнт рэспублікі абавязаны валодаць дзяржаўнымі мовамі Рэспублікі Татарстан (татарскай або рускай). Прэзідэнтам не можа быць асоба маладзейшая за 35 гадоў.

 у Казанскім крамлі]]
Рэзідэнцыяй прэзідэнта Татарстана з’яўляецца Прэзідэнцкі палац у Казанскім крамлі ў сталіцы Рэспублікі Татарстан горадзе Казані. Другой рэзідэнцыяй прэзідэнта Татарстана з’яўляецца загарадная летняя рэзідэнцыя ў пас. Баравое Мацюшына.

Сімвалам прэзідэнцкай улады ў Рэспубліцы Татарстан з’яўляецца штандар прэзідэнта Рэспублікі Татарстан, які знаходзіцца ў службовым кабінэце і падымацца над рэзідэнцыямі. Штандар уяўляе сабой дзяржаўны сцяг Рэспублікі Татарстан з намаляваным па цэнтры дзяржаўным гербам Рэспублікі Татарстан.

Чакаецца, што з 2020 года пасада прэзідэнта рэспублікі Татарстан будзе пераназваная.

## Спіс прэзідэнтаў Рэспублікі Татарстан 
## Заўвагі 
## Спасылкі 
Татарстан
Катэгорыя:Татарстан
Аўгуст Уільям Дэрлет

**Аўгуст Уільям Дэрлет** (1909—1971) — амерыканскі пісьменнік у стылі фэнтэзі і хорар, палкі прыхільнік Лаўкрафта, які прысвяціў сваё жыццё прапагандзе яго творчасці. Ён заснаваў выдавецтва Arkham House, дзе ў шэрагу з творамі куміра публікаваліся і іншыя майстры. Сам Дэрлет напісаў два зборніка перайманняў Лаўкрафту: «Маска Ктулху» (1958) і «След Ктулху» (1962).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША XX стагоддзя
Катэгорыя:Міфы Ктулху
Фрэнк Бэлнэп Лонг

**Фрэнк Бэлнэп Лонг** (;  — ) — амерыканскі пісьменьнік у жанрах жахаў, фэнтэзі, навуковай фантастыкі, паэзіі, гатычнага рамана, коміксаў, і нон-фікшн. Нягледзячы на тое, што яго літаратурная кар’ера налічвае каля сямі дзесяцігоддзяў, найбольш вядомы ён сваімі апавяданнямі жахаў і навукова-фантастычнымі апавяданнямі. У тым ліку як адзін з аўтараў, які ўдзельнічаў у стварэнні «Мітаў Ктулху». Лонг быў адзначаны такімі ўзнагародамі, як Сусветная прэмія фэнтэзі (1978), Прэмія Брэма Стокера (1987), і *First Fandom Hall of Fame Award* (1977).

## Біяграфія 
Фрэнк Бэлнэп Лонг нарадзіўся ў Нью-Ёрку і ўзгадаваўся ў Гарлеме (раёне Манхэтэну). Усё жыццё пражыў у Нью-Ёрку. У дзяцінстве ён быў зачараваны натуральнай гісторыяй і пісаў, што ён «марыў працаваць удалечыні ад дома і вывучаць дажджавыя лясы басейна ракі Амазонкі».

## Сяброўства з Лаўкрафтам 

*Геній містэра Лонга ўнікальны й прыкметны.*
—Г. Ф. Лаўкрафт

Говард Філіпс Лаўкрафт быў блізкім сябрам і настаўнікам Фрэнка Лонга. Яны рэгулярна кантактавалі (асабліва падчас пражывання Лаўкрафта ў Нью-Ёрку з 1924 па 1926) і часта пісалі адзін аднаму. Лонг піша, што ён і Лаўкрафт абмяняліся «болей за тысячу лістоў, некаторыя з якіх болей чым у восемдзесят рукапісных аркушаў». Частка іх ліставання была выданая ў «Arkham House’s Selected Letters series», якая сабрала аб’ёмнае ліставанне Лаўкрафта з сябрамі.

Цягам 1930-х гадоў Лонг і Лаўкрафт былі чальцамі клуба КАЛЕМ (названага па ініцыялах прозвішчаў арыгінальных членаў — K, L і M). Лонг таксама ўваходзіў у «кола Лаўкрафта» (разам з Робертам Блохам, Аўгустам Дэрлетам, Робертам Э. Говардам, Генры Катнэрам, Кларкам Эштанам Смітам і Дональдам Уондры), члены якога знаходзіліся ў пастаяннам паміжсобным кантакце і ўплывалі на творчасць адзін аднаго.

Сяброўства Лаўкрафта і Лонга было апісанае ў рамане Пітэра Кэнана «Pulptime: Being a Singular Adventure of Sherlock Holmes, Lovecraft, and the Kalem Club as if Narrated by Frank Belknap Long, Jr.» (1985).

Лонг напісаў шэраг ранніх гісторый, якія адносяцца да «Мітаў Ктулху». Да іх належаць «Ганчакі Тындала» (першы аповед «Мітаў Ктулху», напісаны кімсьці, акрамя Лаўкрафта), «Жах з узгоркаў», «Пажыральнікі прасторы» (галоўным героем аповеда выступіў сам Лаўкрафт).

## Спасылкі 
* Поўная бібліяграфія аўтара (англ.)

Катэгорыя:Пісьменнікі-фантасты ЗША
Катэгорыя:Міфы Ктулху
Катэгорыя:Літаратура жахаў
Трагічныя гісторыі

**Трагічныя гісторыі** () — жанр французскай літаратуры XVI—XVII стст., навэлістыка ў стылі нуар эпохі барока.

Заснавальнікам жанра быў П'ер Баэцюо (Boaistuau), які выдаў свой пераклад некалькіх навэлаў Матэа Бандэлы пад назвай «Трагічныя гісторыі» (1559). У 1570 г. яго паслядоўнік Франсуа дэ Бэльфарэ (François de Belleforest) дапоўніў новае выданне сваімі перакладамі. З англійскага перакладу «Трагічных гісторый» пазычаны сюжэт раману «Рамэа і Джульета».

Асноўныя прадстаўнікі пад канец XVI ст. — Вэрытэ Абан (Vérité Habanc), Бэнінь Пуасэно (Bénigne Poissenot), Аляксандр Сільвен (Alexandre Sylvain).

Найбольш істотныя літаратары ў XVII ст. — Франсуа дэ Расэ (François de Rosset) і Жан П’ер Камю, якія чэрпалі сюжэты з сучаснай крымінальнай хронікі.

## Спасылкі 
* Робер Мюшембле. ИСТОРИИ ДЬЯВОЛА. главы из книги 

Катэгорыя:Літаратурныя жанры
Катэгорыя:Літаратура Францыі
Катэгорыя:Барока
Валь-льябрэга

**Валь-льябрэга** () — муніцыпалітэт у Іспаніі, уваходзіць у правінцыю Жырона ў складзе аўтаномнай супольнасці Каталонія. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Баш-Эмпорда. Займае плошчу 5,36 км2. Насельніцтва 866 чалавек (на 2010 год).

## Спасылкі 
* Página oficial del Ayuntamiento
* Información de la Generalitat de Catalunya 
* Información del Institut d Estadística de Catalunya

Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Жырона
Літаратура жахаў

, 1901]]
**Літаратура жахаў** (, ; часта проста «*жахі*», «*містыка*» ці пазычанае з англійскай «*хорар*») — жанр літаратуры, мэтай якога з’яўляецца выклікаць у чытача пачуццё жаху. Часта, але не заўсёды, у літаратуры жахаў апавядаецца пра надзвычайнае ў літаральным сэнсе; маецца абмежаваны набор тэматызаваных персанажаў, пазычаных, як правіла, з нізавай міфалогіі розных народаў: вампіры, зомбі, ваўкалакі, прывіды, дэманы і інш.

## Гісторыя 
### Вытокі жанру 
Перадгісторыяй жанру з’яўляюцца «гатычны» рыцарскі раман сярэдзіны XIII стагоддзя «Гібельны пагост», французскія «трагічныя гісторыі» XVI—XVII стагоддзяў, у цэнтры ўвагі якіх выступаюць апантанасць д’яблам і іншыя інфернальныя тэмы (у тым ліку раманы біскупа Жана П’ера Камю), англійскія гатычныя раманы «Франкенштэйн» Мэры Шэлі, а таксама «Манах» М. Г. Льюіса і «Мельмант-бадзяга» Чарлза Мэт’юрына), казкі нямецкіх рамантыкаў (Э. Т. А. Гофман, Вільгельм Гаўф, Ахім фон Арнім, Шаміса), псіхалагічныя навелы Эдгара По і Амбраза Бірса.

У 1860-я гады ў Англіі фарміруецца літаратурны пласт, які можна непасрэдна назваць літаратурай жахаў (ад Шэрыдана Ле Фаню да Брэма Стокера).

Класічнае апавяданне таго ж перыяду — «Дзіўная гісторыя доктара Джэкіла і містара Хайда» Роберта Стывенсана.

### Ранняя літаратура жахаў 
Раннімі прадстаўнікамі літаратуры жахаў у Англіі з’яўляюцца М. Р. Джэймс з іранічнымі «апавяданнямі антыквара пра прывідаў», Элджэрнан Блэквуд, Артур Мэйчэн. Пазней, у 30—50-я, з’яўляюцца апавяданні Роальда Даля, Джона Кольера, Джэральда Керша, якія злучаюць надзвычайнае з «чорным гумарам». У Амерыцы штуршок да развіцця жанру даў часопіс «Weird Tales» (заснаваны ў 1923), дзе ўпершыню з’явіліся творы Г. Ф. Лаўкрафта (стварыўшага цэлы паджанр, які называюць «лаўкрафтавымі жахамі»), Кларка Эштана Сміта, Сіберы Кўіна, Роберта Блоха. Класікі 50-х — Шэрлі Джэксан і Рычарн Мэтэсан. У Германіі быў папулярны Ганс Гайнц Эверс. Сусветную вядомасць атрымаў «Голем» аўстрыйскага экспрэсіяніста Густава Майрынка. Няжанравая адмена літаратуры жахаў — проза Франца Кафкі («Метамарфоза»).

### Сучасная літаратура жахаў 
«Каралём» жанра лічыцца Стывен Кінг. Не нашмат адстае ад яго ў папулярнасці іншы амерыканец, Дын Кунц. Вядомыя таксама Уільям Блэці («Выганяючы д’ябла»), Айра Лэвін («Дзіця Размары»), Клайв Баркер («Паўсталы з пекла»), Роберт Маккаман («Яны прагнуць»), Эн Райс («Вампірскія хронікі»), Лорэл Гамільтан з цыклам пра некраманта Аніту Блэйк, Рычард Лайман, Пітэр Страўб, Уітлі Стрыбер, Джэк Кетчам. Да гэтага жанра адносяцца многія апавяданні Рэя Брэдбэры. У Англіі вядомыя Джэймс Гэрберт, Рэмсі Кэмпбэл, Браян Ламлі («Некраскоп»).

## Гл. таксама 
* Лаўкрафтаўскія жахі
* Фільм жахаў
Амбраз Бірс

**А́мбраз Гвінэт Бірс** (,  — ) — амерыканскі пісьменнік і журналіст, выбітны публіцыст-сатырык свайго часу, паэт. Аўтар кароткай прозы, нарысаў, эсэ, баек і паэзіі. Найбольш вядомы сваімі вайсковымі і містычнымі («жахлівымі») апавяданнямі. Удзельнік Грамадзянскай вайны ў ЗША.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Здарэнне на мосце праз Савіны ручай

Катэгорыя:Журналісты ЗША
Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША
Катэгорыя:Паэты ЗША
Катэгорыя:Аўтары літаратуры жахаў
Катэгорыя:Зніклыя без вестак
Роберт Блох

**Роберт Блох** (; 5 красавіка 1917 — 23 верасня 1994) — амерыканскі -фантаст. З дзяцінства быў заўзятым прыхільнікам творчасці Г. Ф. Лаўкрафта, з якім некаторы час нават вёў ліставанне. Першае апавяданне «Lilies» апублікаваў у паўпрафесійным часопісе «Marvel Tales» у 1934 годзе. У 1935—1945 гадох апублікаваў болей за сотню аповедаў жахаў і фэнтэзі ў розных часопісах (у тым ліку і у суаўтарстве з Генры Катнэрам), некаторыя пад псеўданімам «Tarleton Fiske». У 1945 годзе ў якасці сцэнарыста ўдзельнічаў у стварэнні радыяшоў «Stay Tuned for Terror». Першая кніга — выданая ў Вялікабрытаніі брашура «Sea-Kissed» (зборнік, 1945). У 1945 годзе выдавецтва «Arkham House» выдала вялікі том аповедаў Блоха «The Opener of the Way». Аўтар «Псіха», у далейшым экранізаванага Альфрэдам Хічкакам.

## Бібліяграфія 
### Раманы 
*1959 — «Псіхоз» *(англ. Psycho)*
*1962 — «Кушэтка» *(англ. The Couch)*

*1972 *— «Царства ночы» (англ. Night World)*
*1974 — «Амерыканская готыка» *(англ. American Gothic)*
*1982 — «Псіхоз 2» *(англ. Psycho 2)*
*1990 — «Дом псіхапата» *(англ. Psycho House) - Псіхоз 3*

### Апавяданні 
* Дракула
* Вучань чарадзея
* Люблю бландынак
* Кашмар нумар чатыры
* Кветкавае паднашэньне
* Прыгожае — прыгожай
* Навекі ваш — Джэк Патрашыцель
* Цень маньяка
* Воўк у авечніку
* Пастка
* Янох

## Спасылкі 
Катэгорыя:Міфы Ктулху
Катэгорыя:Пісьменнікі-фантасты ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Х’юга
За Беларусь!

**«За Беларусь!»** — слоган, які шырока выкарыстоўваецца ўладамі Беларусі і тымі, хто падтрымлівае іх. Ужываецца ў сацыяльнай ракламе, як назва разнастайных канцэртаў і іншых акцый і да т. п. Гэтыя два словы застаюцца нязменнымі, але да іх часта дадаюць іншыя, напрыклад, «За моцную і квітнеючую Беларусь». Слова «за» набрана загалоўнымі літарамі і афарбавана ў колеры дзяржаўнага сцяга Беларусі.

Рэспубліканскі каардынацыйны савет кіраўнікоў палітычных партый і грамадскіх аб’яднанняў (РКСКППГА) ужываў выраз у заявах напярэдадні прэзідэнцкіх выбараў 2001 года. Слоган выкарыстоўваўся і падчас агітацыі перад рэферэндумам 2004 года аб унясенні паправак у Канстытуцыю Беларусі, якія здымаюць абмежаванне на колькасць прэзідэнцкіх тэрмінаў.
Нягледзячы на нейтральнасць самога тэксту, некаторымі гэты лозунг успрымаецца як звязаны з кіраваннем А. Р. Лукашэнкі і такі, што выказвае яму падтрымку.

## Спасылкі 
*  — фотаздымкі розных рэкламных шчытоў з лозунгам.

Катэгорыя:Лозунгі
Катэгорыя:Палітыка Беларусі
Катэгорыя:Падзеі 2004 года
Пол Бакхайт

**Пол Бакхайт** () — амерыканскі праграміст і прадпрымальнік. З’яўляецца творцам і галоўным распрацоўшчыкам Gmail. Прататып Google AdSense быў ім зроблены ў якасці часткі працы над Gmail. Ён таксама прапанаваў дэвіз Google «*Don’t be evil*» у 2000 годзе на сустрэчы, на якой абмяркоўвалася галоўная стратэгія і каштоўнасці кампаніі.

Пол Бакхайт — бізнес-анёл і заснавальнік FriendFeed, які Facebook пагадзіўся набыць у жніўні 2009 года.

Катэгорыя:Супрацоўнікі Google
Катэгорыя:Прадпрымальнікі ЗША
Надым (рака)

**Нады́м** () — рака ў Азіяцкай частцы Расіі, у Ямала-Ненецкай аўтаномнай акрузе.

Даўжыня ракі 545 км. Плошча вадазбору 64 000 км². Сярэдні расход вады 590. Сярэдні аб’ём сцёку складае прыблізна 18,5.

Рака суднаходная на адлегласці 123 км (ад вусця да горада Надым).

## Літаратура 
* 
* Надым // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.

## Спасылкі 
* Надым // Государственный водный реестр РФ
* [Н. Л.* Надым // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»](http://water-rf.ru/Водные_объекты/1181/Надым *Фролова)
* [Надым (река) // Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия](http://megabook.ru/article/Надым%20(река))

Катэгорыя:Рэкі Ямала-Ненецкай аўтаномнай акругі
Катэгорыя:Басейн Карскага мора
Армен Саркісян

**Армен Варданавіч Саркісян** (, нар. 23 чэрвеня 1953, Ерэван) — армянскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, дыпламат, фізік. Прэзідэнт Рэспублікі Арменія з 9 красавіка 2018 года па 1 лютага 2022 года.

## Узнагароды 
* Ордэн Святога Рыгора Вялікага (Ватыкан, 1997)
* Медаль Святога Рыгора Вялікага (Армянская апостальская царква, 2008)
* Ордэн «За заслугі перад Айчынай» I ступені (15 верасня 2017)
* Вялікі крыж з ланцугом ордэна «За заслугі перад Італьянскай Рэспублікай» (Італія, 2018)
* Медаль «Sigillum Magnum» (Італія, Балонскі ўніверсітэт, 2021).

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Арменіі
Голас душы (хор)

**Го́лас душы́** — беларускі касцёльны хор, заснаваны ў 1996 пры Касцёле святога Сымона і святой Алены (Мінск).

Хор бярэ ўдзел у рэкалекцыях, пілігрымках, хрысціянскіх спатканнях, фестывалях духоўнай музыкі, творчых вечарах кампазітараў і паэтаў Беларусі і іншых краін. Мастацкім кіраўніком і хараводм з’яўляецца Тацяна Гажэўская, арганісткай — Яна Куліцкая, хормістрам — Марыя Новікава.

Хор традыцыйна штогод удзельнічае ў Марыйных урачыстасцях:
* 1-2 ліпеня — Маці Божай Будслаўскай (Беларусь);
* 19-20 ліпеня — Маці Божай Бярдычаўскай (Украіна);
* 14-15 жніўня — Маці Божай Аглонскай (Латвія).

## Узнагароды 
* 1 месца на IІІ міжнародным фэсце «Łapskie Te Deum» (2000, Лапы, Польшча);
* 1 месца на IХ міжнародным конкурсе «Магутны Божа» (2000, Магілёў, Беларусь);
* 1 месца і гран-пры на IV міжнародным фэсьце «Łapskie Te Deum» (2007, Лапы, Польшча).

## Дыскаграфія 
* Голас душы
* Песні на вялікі пост
* Do Boga głos wznosimy (2008).

Катэгорыя:Музыка Беларусі
Катэгорыя:Касцёльная музыка
Катэгорыя:Касцёл Святога Сымона і Святой Алены
Таці (меч)

каваля Асафунэ Сукэсады (1515)]]

**Та́ці** ( — «вялікі меч») — доўгі, вялікі, двухручны японскі меч. Таксама — агульная назва ўсіх разнавіднасцей доўгіх і вялікіх японскіх мячоў, якія супрацьпастаўляліся больш кароткім і меншым мячам тыпу катана.

## Апісанне 
Даўжыня ляза — больш 60,6 см (звыш 2 шаку). Насіўся на поясе на падвесках, паралельна зямлі, лязом (выгінам) уніз у адрозненне ад катаны, якую насілі за поясам, лязом (выгінам) угору. Да Х стагоддзя быў прамым двухбаковавострым мячом, пасля стаў выгнутым аднабаковым. Дзяліўся на цырыманіяльныя і баявыя падвіды. Першыя мелі вытанчана аздобленыя дзяржальні і похвы, з накладнымі стужкамі, інкрустацыямі ці малюнкамі. У залежнасці ад металу ўпрыгажэнняў, адрознівалі залатыя, сярэбраныя, варанёныя (стальныя) таці. З ХІІІ стагоддзя дзяржальні і похвы пакрываліся, як правіла, каляровай шнуроўкай ці скурай жывёл. Насіўся імператарам, членамі імператарскага дома, прыдворнымі арыстакратамі, заможнымі самураямі ўзроўню магнатаў ці старшын. Часта выкарыстоўваўся ў пары з малым мячом вакідзасі, або кароткім мячом танто.

## «Дайкатана» 
Іншую назву гэтай зброі —  — у заходніх крыніцах калісьці памылкова чытаюць як «дайкатана». Памылка паходзіць ад няведання аб розніцы паміж дыялектамі японскай мовы; чытанне іерогліфа 刀 — «катана», але ёсць і іншае — «то:». Сярод іншага, гэта неправільнае чытанне выкарыстоўваецца ў назве кампьютарнай гульні *Daikatana*.

## Галерэя 

Antique_Japanese_(samurai)_tachi_and_koshirae.jpg|Гвардзейскі таці
The Japanese sword of the Kamakura period.JPG|Таці ХІІІ ст.
Tachi koshirae 1.jpg|Таці ХІV ст.
File:Samurai_who_wore_ouyoroi.jpg|Таці ў «тыгровых» похвах.
Nobunaga by Yoshitoshi.jpg|Ода Набунага з таці.
Mori Ranmaru.jpg|Моры Нарытошы з таці і вакідзасі.
Kato KazuenoKami2.jpg|Като Кіёмаса з таці.

## Літаратура 
* Тачі // Коваленко О. *Самурайські хроніки. Ода Нобунаґа *. — К.: Дух і Літера, 2013. — 960 с. з іл. ISBN 978-966-378-293-5. — C. 544.

Катэгорыя:Мячы (зброя)
Надаці

**Надаці** ( «палявы меч») — адзін з відаў вялікіх японскіх мячоў. Некаторыя, аднак, прытрымліваюцца думкі, што *надаці* з’яўляецца блізкім сінонімам *адаці* (大太刀 «вялікі меч», «о-таці») і абазначае вельмі вялікі *таці*. Тэрмін не пазначаў першапачаткова любы від японскага баявога мяча вельмі вялікіх памераў (*дайто*), такі, як *таці*, але ў наш час часта (няслушна) ўжываецца менавіта так.

*Надаці* ўжываўся як зброя пяхоты ў баю. Прымяненне *надаці* ў памяшканнях ці іншых абмежаваных прасторах уяўляе пэўныя цяжкасці. Асноўнай прычынай таго, што выкарыстанне такіх мячоў не было паўсюдным, было тое, што вялікі клінок значна цяжэй выкаваць, чым клінок мяча звычайнай даўжыні.

Гэты меч насілі за спіной з-за ягоных вялікіх памераў. Гэта было выключэннем, бо іншыя японскія мячы, як *катана* і *вакідзасі* насілі заткнутым за пояс, а *таці* падвешваўся лязом уніз. Аднак *надаці* не выхоплівалі з-за спіны. З-за сваёй вялікай даўжыні й вагі, ён быў вельмі складнай зброяй.

Японскі «таці» адносіцца да мячоў, ганаровы прэфікс «O» паказвае, што чалавек ці аб’ект мае асаблівую значнасць. У гэтым выніку значэнне звязана з памерам мяча (больш 3-х сяку (90,9 см) у даўжыню клінка (у асноўным 110—130 см) і дзяржальняй больш за 40 см).

Адным з прызначэнняў надаці была барацьба з коннікамі. Часта ён ужываўся разам з дзідай, бо з доўгім клінком ён быў ідэальным для паражэння праціўніка і яго каня адным махам. З-за сваёй вагі ён не мог прымяняцца ўсюды з лёгкасцю і, як правіла, адкідваўся, калі пачынаўся блізкі бой. Меч адным махам мог паразіць адразу некалькіх варожых воінаў. Пасля выкарыстання надаці самураі прымянялі для блізкага бою больш кароткую і зручную *катану*.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мячы (зброя)
Міністэрства дзяржаўнай бяспекі БССР

**Міністэ́рства дзяржа́ўнай бяспе́кі Белару́скай ССР** было ўтворана ў 1946 годзе на базе Наркамата дзяржаўнай бяспекі БССР.

МГБ БССР мела ў сваім падпарадкаванні 12 упраўленняў МГБ па абласцях. Агульная колькасць супрацоўнікаў МГБ БССР складала каля 5,5 тысячы.

17 красавіка 1953 года Міністэрства дзяржаўнай бяспекі БССР было далучана да Міністэрства ўнутраных спраў БССР. У 1954 годзе праведзена рэформа МУС БССР, падчас якой 19 мая 1954 года быў створаны Камітэт дзяржаўнай бяспекі пры Савеце Міністраў БССР пад кіраўніцтвам А. І. Перапяліцына.

## Міністры 
* Лаўрэнцій Цанава (1943—1951)
* Міхаіл Баскакаў (1951—1953)

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Скасаваныя органы выканаўчай улады Беларусі
Катэгорыя:Міністэрствы БССР
Катэгорыя:З’явіліся ў 1946 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1953 годзе
Народны камісарыят дзяржаўнай бяспекі БССР

**Наро́дны камісарыя́т дзяржа́ўнай бяспе́кі БССР** (**НКДБ БССР**) () — рэспубліканскі орган забеспячэння дзяржаўнай бяспекі, існаваўшы ў 1941 і 1943—1946 гадах. З 1946 года пераўтвораны ў Міністэрства дзяржаўнай бяспекі БССР.

## Гісторыя 
У ходзе рэформы органаў дзяржаўнай бяспекі 3 лютага 1941 года са складу НКУС БССР быў выдзелены НКДБ БССР. Але ўжо 17 ліпеня 1941 года наркамат быў скасаваны і зноў далучаны да НКУС БССР.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета ад 14 красавіка 1943 года з структуры НКУС СССР быў выдзелены самастойны орган забеспячэння дзяржаўнай бяспекі — Народны камісарыят дзяржаўнай бяспекі. Народныя камісарыяты у саюзных і аўтаномных рэспубліках уваходзілі ў сістэму НКДБ СССР. У краях і абласцях ўтвараліся ўпраўленні НКДБ.

На тэрыторыі нашай рэспублікі сістэма органаў дзяржаўнай бяспекі была адноўлена ў другой палове 1943 года. Фармальна ж працэс утварэння рэспубліканскага Наркамата дзяржбяспекі быў замацаваны Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР ад 3 снежня 1943 года (НКДБ БССР часова, да вызвалення Мінска ў ліпені 1944 года размяшчаўся ў г. Гомелі). У акупаваных абласцях арганізоўваліся абласныя аператыўна-чэкісцкія групы НКДБ БССР.

## Структура 
У складзе Наркамата былі створаныя наступныя ўпраўленні:
* 1 упраўленне — разведка;
* 2 упраўленне — контрразведка;
* 3 упраўленне — транспартнае;
* 4 упраўленне — арганізацыя тэрору і дыверсій на занятых немцамі тэрыторыях;
* 5 упраўленне — шыфраванне-дэшыфраванне і спецсувязь;
* 6 упраўленне — ахова кіраўнікоў партыі і ўрада;
* 7 упраўленне — адміністрацыйна-гаспадарчае фінансавае ўпраўленне.
Таксама ў склад Наркамата ўваходзілі:
* чатыры самастойных аддзела:
** «А» — улікова-архіўны;
** «Б» — аператыўна-тэхнічны;
** «В» — ваенная цэнзура і перлюстрацыя карэспандэнцыі;
* аддзел кадраў;
* следчая часць па асабліва важных справах;
* сакратарыят.

## Наркамы дзяржаўнай бяспекі 
* Лаўрэнцій Цанава — 3 лютага 1941 — 17 ліпеня 1941, 7 мая 1943 — 15 сакавіка 1946

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Спецслужбы СССР
Катэгорыя:Скасаваныя органы выканаўчай улады Беларусі
Катэгорыя:Народныя камісарыяты БССР
Катэгорыя:З’явіліся ў 1941 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1941 годзе
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1946 годзе
Аляксандр Мікалаевіч Сакураў

**Алякса́ндр Мікала́евіч Саку́раў** (, нар. , в. Падорвіха, Іркуцкая вобласць, СССР) — савецкі, расійскі кінарэжысёр і сцэнарыст, заслужаны дзеяч мастацтваў Расійскай Федэрацыі (1997), Народны артыст Расійскай Федэрацыі (2004), загадчык кафедры рэжысуры кіно і тэлебачання Інстытута гісторыі, філалогіі і СМІ Кабардзіна-Балкарскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Х.М. Бербекава (з 2010). Сябра апякунскага савета Фонда мэтавага капіталу (эндаўмента) Дзяржаўнага Эрмітажа.

## Фільмаграфія 
### Мастацкія фільмы 
Спіс мастацкіх фільмаў Аляксандра Сакурава паводле інфармацыі афіцыйнага сайта рэжысёра «Остров Сокурова» і сайта «Internet Movie Database»:

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кінарэжысёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнарысты XXI стагоддзя
Катэгорыя:Постаці Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі РФ у вобласці літаратуры і мастацтва
Катэгорыя:Афіцэры французскага Ордэна мастацтваў і літаратуры
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Узыходзячага сонца 4 класа
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Ніка»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Ніка» ў намінацыі «Лепшая рэжысура»
Група інтарэсаў

**Групы інтарэсаў** — аб’яднанне людзей з супольнымі рысамі, поглядамі або перакананнямі для правядзення ў жыццё або абароны сваіх зацікаўленасцяў. Групы ўзнікаюць на аснове ідэнтыфікацыі чалавека з прафесіяй, нацыяй, рэлігіяй, узростам і г.д. Яны могуць фармуляваць заявы, праграмы, прапановы, вызначаць сацыяльную практыку.

## Віды 
* *Абмежаваная*. Прадстаўляе вузкі інтарэс сваіх сяброў.
* *Шматпраблемная*. Праводзіць у жыццё зацікаўленасці, шырэйшыя за інтарэсы ўласна сваіх сяброў.
* *Аднапраблемная* (Адной праблемы). Узнікае ў адказ на спрэчнае грамадскае пытанне.
* *Падтрымкі*. Заснавана на грамадскіх пачатках, каб выказваць нерэчыўныя зацікаўленасці.
* *Ціску*. Мае за адзіную мэту ўплыў на ўрад.

## Карысць ад удзелу 
1. *Рэчыўная*:
* Узнагарода, заробак;
* Паслуга або зніжка на яе.
2. *Духоўная*:
* Далучанасць да людзей, узаемадзеянне з імі;
* Пачуццё адзінства і прыналежнасці;
* Пачуццё грамадскага сумлення;
* Вызначэнне або ўмацаванне разумення кірунку жыцця.
3. *Грамадская*:
* Становішча;
* Забавы;
* Блізасць;
* Дабрачыннасць (або дапамога).

## Прызначэнне 
* *Уплыў на ўрад* для дастатку сваіх сяброў.
* *Крыніца звестак* для урада.
* *Прадстаўніцтва* (або ўзрушэнне). Водгук на дзеянне ўрада.
* Дапамога ва *ўзаконьванні дзяржаўнага ладу* праз дзеянне ў яго рамках.
* *Перашкода засяроджанню ўлады* праз самастойнасць у сваім абсягу дзейнасці і спабор з іншымі зацікаўленымі згуртаваннямі. З прычыны ж зацікаўлення толькі асобнымі бакамі жыцця сваіх сяброў не імкнецца да ўсеабдымнага панавання над імі.

## Дзейнасць 
* Паведамленне патрабаванняў;
* Лабізм;
* Перакананне і грашовая ды перадвыбарчая падтрымка вылучэнца на пасаду;
* Страйк;
* Байкот;
* Зварот у суд.

## Літаратура 
* *Бубнаў Ю. М., Пушкін І. А.* Паліталогія: Курс лекцый. — Магілёў: УА МДУХ, 2006.

## Спасылкі
Індывідуальны прадпрымальнік

**Індывідуа́льны прадпрыма́льнік** (ІП) — фізічная асоба, якая ажыццяўляе прадпрымальніцкую дзейнасць без утварэння юрыдычнай асобы і зарэгістраваная ва ўстаноўленым законам парадку.

## Беларусь 
На 4 снежня 2012 года ў Беларусі налічвалася 808 995 улічаных індывідуальных прадпрымальнікаў (8,6% насельніцтва), з якіх 252 658 (31%; 2,7% насельніцтва) былі дзеючымі. Цягам апошняга тыдня чэрвеня 2013 года гандляры рынкаў і гандлёвых цэнтраў, якія складалі 70% індывідуальных прадпрымальнікаў Беларусі, правялі стачку. Прычынай паслужыла ўвядзенне абавязку мець пасведчанні якасці ад вытворцаў замежных тавараў, што прадугледжваў новы тэхнічны рэгламент Мытнага саюза Беларусі, Казахстана і Расіі.

Паводле звестак на 1 студзеня 2015 года, у Беларусі налічвалася  індывідуальных прадпрымальнікаў. На пачатак 2016 г. засталося каля 243 тыс. ІП (2,6% насельніцтва). У гандлёвых цэнтрах і на рынках гандлявалі 110 тыс. ІП (45%), з якіх каля паловы таварамі лёгкай прамысловасці (адзенне, абутак). Па выніках 2015 года Міністэрства па падатках і зборах Беларусі атрымала ад індывідуальных прадпрымальнікаў 2 % падатковых паступленняў. У 2019 годзе на ІП прыпала 3,2% валавога ўнутранага прадукту Беларусі.

## Гл. таксама 
* Фізічная асоба
* Юрыдычная асоба

Катэгорыя:Бізнес
Катэгорыя:Грамадзянскае права
Забастоўка ў Белавежскай пушчы (1932—1933)

**Забастоўка ў Белаве́жскай пу́шчы** — забастоўка ў Пружанскім павеце Палескага ваяводства, якая пачалася 15 кастрычніка 1932 да сярэдзіны лютага 1933. Адна з найбольш масавых забастовак на акупаванай палякамі тэрыторыі Беларусі: удзел у ім узялі лесарубы і вазакі 17 вёсак; іх падтрымалі працаўнікі тартакоў і сяляне больш як 40 вёсак Пружанскага павета. Агульная колькасць удзельнікаў паўстання ацэньваецца ў 7 тысяч чалавек.

Бастуючыя патрабавалі павышэння зарплаты на 50%, захавання 8-гадзіннага рабочага дня, сацыяльнае забеспячэння ў выпадку хваробы і беспрацоўя, бесплатнай медыцынскай дапамогі. Для больш цеснай сувязі з бастуючымі і кіраўніцтва іх барацьбой ЦК Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі накіраваў у Белавежскую пушчу свайго прадстаўніка І. Ф. Сяменікава. Па ініцыятыве членаў КПЗБ у вёсках Більчыцы, Вашчынічы, Несцяркі, Навадворцы, Новы Гданьск, Пашуцкая Буда і іншых былі створаны забастовачныя камітэты. Іх дзеянні каардынаваў цэнтральны забастовачны камітэт, у склад якога разам з беспартыйнымі ўвайшлі члены Пружанскага райкома КПЗБ С. П. Пацяруха, камуністы А. Астапчук, С. Корсак, Т. Літвінчук, Ф. Шпарло. Для абароны ад нападу паліцыі, недапушчэння да работы штрэйкбрэхераў былі арганізаваны дружыны самаабароны і забастовачныя пікеты.

Польскія ўлады прымалі жорсткія меры да бастуючых: паліцыя высяляла іх з казённых баракаў, канфіскоўвала прадукты, разганяла сходы і збівала іх удзельнікаў. Больш за 100 удзельнікаў забастоўкі былі арыштаваныя. Заробак быў падвышаны на 50—70% і гарантаванае лекаванне за кошт дзяржавы ў выпадку цяжкіх хвароб і калецтваў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гісторыя Пружанскага раёна
Катэгорыя:1932 год у Заходняй Беларусі
Катэгорыя:1933 год у Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Акцыі пратэсту ў Беларусі
Катэгорыя:Белавежская пушча
Катэгорыя:Забастоўкі ў Беларусі
Катэгорыя:Камуністычная партыя Заходняй Беларусі