open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кірыл Яўгенавіч Коктыш

**Кіры́л Яўге́навіч Ко́ктыш** () — расійскі палітолаг родам з Беларусі.

Кандыдат палітычных навук (1999), доктар палітычных навук (2021). Прафесар кафедры палітычнай тэорыі Маскоўскага дзяржаўнага інстытута міжнародных адносін.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 30 лістапада 1968 года ў Мінску. У 1985—1986 гадах вучыўся на філалагічным факультэце БДУ, дзе вывучаў англійскую, беларускую, лацінскую і рускую мовы. У 1988 годзе паступіў на факультэт міжнароднай інфармацыі Маскоўскага дзяржаўнага інстытута міжнародных адносін (МДІМА), дзе вывучаў міжнародную журналістыку, а таксама англійскую і індзійскую мовы. У 1993 годзе скончыў факультэт міжнароднай інфармацыі МДІМА.

У 1993—1996 гг. працаваў журналістам інфармацыйнага агенцтва UPI па Беларусі, быў выканаўчым дырэктарам агенцтва «Пармікс» у Мінску. Ажыццявіў некалькі піяр-праектаў, у тым ліку прэс-канферэнцыю А. Лукашэнкі ў 1994 годзе. У 1996 годзе паступіў у аспірантуру МДІМА на кафедру паліталогіі, якую скончыў у 1999 годзе. З 1997 года — выкладчык кафедры палітычнай тэорыі факультэта паліталогіі МДІМА. Аўтар аналітычных даведак і рэкамендацый для неназваных кліентаў па палітычнай сітуацыі ў Беларусі, ва Украіне і расійскіх рэгіёнах.

Падтрымліваў «мінскую пляцоўку» ў якасці цэнтра магчымага ўрэгулявання ўкраінскага крызіса.

Выступае ў падтрымку эканамічнай інтэграцыі Беларусі з Расіяй і развіццё Еўразійскага эканамічнагага саюза.

Падчас пратэстаў 2020 года ў Беларусі заняў бок урада, займаўся агітацыяй супраць страйкаў, прапагандысцкай падтрымкай Усебеларускага народнага сходу. Крытыкаваў увядзенне санкцый супраць рэжыму Лукашэнкі і дзеянні міжнароднай супольнасці па дапамозе беларускаму дэмакратычнаму руху.

## Сям’я 
Бацькі пражываюць у Мінску.

Жанаты другім шлюбам. Паводле публічных крыніц, мае чатырох дзяцей.

Катэгорыя:Журналісты Расіі
Катэгорыя:Прапагандысты Расіі
Катэгорыя:Прапагандысты Беларусі
Катэгорыя:Палітолагі Расіі
Пазнай Кобрын

**Пазнай Кобрын** — навігацыйна-турыстычны інтэрнэт-партал аб Кобрыне і Кобрынскім раёне. З’яўляецца сумесным праектам ДУА «СШ № 6 г. Кобрына» і аддзела культуры Кобрынскага райвыканкама. Адкрыты летам 2019 года. Змяшчае апісанні больш за 400 памятных месцаў Кобрына і Кобрынскага раёна, складзеныя як краязнаўцамі, так і звычайнымі гараджанамі. Прызёр Інтэрнэт-прэміі «ТІБО-2021» у намінацыі «Адукацыя і навука».

Сайт прадугледжвае навігацыю з дапамогай сістэмы QR-кодаў. На многіх кобрынскіх помніках архітэктуры, гісторыі і культуры размешчаны інфармацыйныя таблічкі з QR-кодамі. Злічыўшы код камерай, спецыяльная праграма распазнае код і адкрые патрэбную старонку партала «Пазнай Кобрын», тэкст якой можна прачытаць або праслухаць.

## Гісторыя 
У 2019 годзе ДУА «СШ № 6 г. Кобрына» і аддзелам культуры Кобрынскага райвыканкама быў распрацаваны праект «Пазнай Кобрын». У аснове праекта ляжыць уласная распрацоўка платформы «Planet Guide», якая дазваляе атрымаць топ турыстычных месцаў і славутасцей рэгіёна. Ён з’яўляецца далейшым развіццём і ўдасканаленнем партала «Турыстычны Кобрын», які з’яўляецца прызёрам конкурсаў «ТІБО-2014» і «ТІБО-2016», і дазваляе працаваць з усімі сучаснымі тыпамі мабільных прылад.

Кобрын стаў першым горадам Брэстчыны, дзе пачалі рэалізацыю праекта па аснашчэнні QR-кодамі помнікаў культуры. У 2016 годзе атрымалі коды першыя аб’екты, у ліку якіх Стэла гарадоў-пабрацімаў, надмагілле Міцкевічаў, калумбарый, помнік рускім воінам, якія атрымалі першую перамогу над войскамі Напалеона ў межах Расіі 15 ліпеня 1812 года, Сувораўскі дуб ля аграгарадка Дзівін. Артыкулы аб Кобрыне пісаліся мясцовымі краязнаўцамі і работнікамі Кобрынскага ваенна-гістарычнага музея імя А. В. Суворава.

Пры напісанні былі выкарыстаны ўнікальныя архіўныя матэрыялы і багатая творчая спадчына А. Мартынава — стваральніка і першага дырэктара музея.

У 2020 годзе з’явіліся новыя версіі 3D-экскурсій з панарамнымі фатаграфіямі па ўсім горадзе, а ў 2021 годзе — па залах музея і сядзiбнаму дому А. В. Суворава. У 2020 годзе пачата праца па аблічбоўцы старых фатаграфій з фондаў музея і прыватных калекцый грамадзян, на аснове якіх з дапамогай нейронных сетак адноўлена ў колерах аблічча горада ў XX стагоддзі. У 2021 годзе распрацаваны ўнікальныя маршруты «Назад у 80-я», «Гістарычны цэнтр Кобрына» з выкарыстаннем мабільных прылад.

У 2021 годзе партал рэкамендаваны Міністэрствам адукацыі Рэспублікі Беларусь пры правядзенні мерапрыемстваў у межах інфармацыйна-адукацыйнага праекта «Школа актыўнага грамадзяніна».

З’яўляецца крыніцай для правядзення краязнаўчай працы, класных і інфармацыйных гадзін, выхавання падрастаючага пакалення.

## Спасылкі 
* Пазнай Кобрын — навігацыйна-турыстычны інтэрнэт-партал аб Кобрыне і Кобрынскім раёне.
* Пазнай Кобрын у Instagram
* Пазнай Кобрын у OK

Катэгорыя:Руская мова ў інтэрнэце
Катэгорыя:Сайты Беларусі
Катэгорыя:Турызм у Беларусі
Катэгорыя:Культура Кобрынскага раёна
Мінскія пагадненні

## Значэнні 
* Мінскае пагадненне
* Другое мінскае пагадненне

## Гл. таксама 
* Мінская група АБСЕ
Андрэй Іванавіч Суздальцаў

**Андрэ́й Іва́навіч Су́здальцаў** (; нар. 22 снежня 1960, Уладзівасток, РСФСР, СССР) — расійскі палітолаг, папулярны палітычны каментатар па беларускай тэматыцы.

У пачатку 1990-х гадоў пераехаў у Беларусь, дзе стаў разгортваць прарасійскую дзейнасць у асяродку дэмакратычнай апазіцыі. У 2006 годзе пазбаўлены віду на жыхарства і высланы з Беларусі. Паводле афіцыйнай фармулёўкі, Суздальцаў ставіў «пад пагрозу нацыянальную бяспеку Рэспублікі Беларусь».

Пасля дэпартацыі Суздальцаў асеў у Маскве, дзе стаў намеснікам дэкана факультэта сусветнай эканомікі Вышэйшай школы эканомікі. Рэгулярна публікуе аналітычныя артыкулы на сваім сайце politoboz.org і выступае з каментарамі ў расійскіх СМІ.

У студзені 2024 года Telegram-канал Суздальцава быў абвешчаны экстрэмісцкім фарміраваннем у Беларусі. За стварэнне такога фарміравання і членства ў ім прадугледжана крымінальная адказнасць. Раней у 2023 годзе канал дадалі ў спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Палітолагі Расіі
Ігар Пятровіч Тур

**І́гар Пятро́віч Ту́р** (нар. 26 сакавіка 1989, Гродна) — беларускі журналіст, прапагандыст рэжыму Лукашэнкі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  26 сакавіка 1989 года ў Гродне. Вырас у пасёлку Першамайскі Лідскага раёна. Скончыў Інстытут журналістыкі БДУ. Працаваў на Беларускім радыё і радыё «Бі-Эй». З 2014 года працуе на тэлеканале «АНТ». Асвятляў падзеі з удзелам Аляксандра Лукашэнкі.

Тур знаходзіцца пад санкцыямі Канады, ЕС (гл. Чорны спіс Еўрасаюза), Швейцарыі і Украіны.

## Прапагандысцкая дзейнасць 
Здымаў сюжэты з ачарненнем дэмакратычнай апазіцыі. Пасля масавых пратэстаў у 2020 годзе, якія суправаджаліся арыштамі, катаваннямі і забойствамі пратэстоўцаў, а таксама звальнення шматлікіх супрацоўнікаў тэлебачання, нязгодных з інфармацыйнай палітыкай рэжыму Лукашэнкі, стаў адной з цэнтральных фігур прапаганды ў Беларусі. Дэманстраваў у перадачах матэрыялы тэлефоннай праслушкі незразумелага паходжання.

## Узнагароды 
Пераможца XIII нацыянальнага конкурсу «Тэлевяршыня» ў намінацыі «Найлепшы рэпарцёр» (2017).

## Асабістае жыццё 
1 мая 2022 года ажаніўся з прэс-сакратаркай Гомельскага абласнога ўпраўлення МНС Ксеніяй Уладзіміраўнай Шынгірэй. Жонка паходзіць з Рэчыцы, скончыла гомельскі філіял Універсітэта грамадзянскай абароны МНС Беларусі. Ксенія мае дачку Юліяну. У пачатку 2023 года ў шлюбе нарадзіўся сын Аляксандр.

Улетку 2025 года сям'я перасялілася ў новы дом у эксперыментальным раёне Новая Аколіца, пабудаваны па ініцыятыве Аляксандра Лукашэнкі пад Мінскам. 

Катэгорыя:Агульнанацыянальнае тэлебачанне
Катэгорыя:Прапагандысты Беларусі
Катэгорыя:Постаці Лідскага раёна
Катэгорыя:Тэлевядучыя Беларусі
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным спісе ЕС
Yar

«**Yar**» – беларускі музычны дуэт з Мінска, які выступае ў стылі этна-авангард.

## Гісторыя 
Дуэт існуе з красавіка 2002 года ў складзе: Марыя *«Яр»* Лагодзіч (вакал, дуда, барабаны) і Наталля Пятровіч (віяланчэль). Да 2003 года выступаў з гуртом «Ur’ia». «Yar» складае ўласныя апрацоўкі народных песень і народныя песні, стылізаваныя Марыяй *«Яр»* Лагодзіч. Выступаў у Германіі (2004) і Польшчы (2005). Удзельнічаў у фестывалях: «» (Польшча, 2002, 2003), «Fimu» (Бельфор, Францыя, 2003), «» (Германія, 2003), «Маладзечна» (2003), «Singetrafen» (Германія, 2003–2005), «Таўкачыкі» (Мінск, 2004), «Jawornik» (Польшча, 2005), «Be Free» (Львоў, Украіна, 2008)

Дуэт атрымаў першую прэмію ў конкурсе «Адкрытая сцэна» ў рамках фестывалю «» (Польшча, 2002) і галоўны прыз – тэлезапіс у Варшаве. Таксама атрымаў спецыяльную ўзнагароду журы ў конкурсе на фестывалі «Burg Waldeck» (Германія, 2003).

## Дыскаграфія 
* *Яр* (дэма-альбом 2003);
* *Вясна красна* («БМАgroup») (альбом, 2004)
## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Фолк-гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2002 годзе
Ленінградская справа

**«Ленінградская справа»** — серыя судовых працэсаў у канцы 1940-х — пачатку 1950-х гадоў супраць партыйных і дзяржаўных кіраўнікоў РСФСР, падчас якіх ім былі прад’яўленыя абвінавачванні ў варожа-падрыўной працы і ў карупцыі, а таксама выкарыстанні службовага становішча ў асабістых карыслівых мэтах.

У перыяд перабудовы сярод расійскіх гісторыкаў зацвердзілася меркаванне, што ў «ленінградскай справе» выявілася суперніцтва ў вышэйшым кіраўніцтве СССР паміж групай Г. М. Малянкова і Л. П. Берыі, з аднаго боку, і «ленінградскай групы» з другога — на чале з А. А. Жданавым, М. А. Вазнясенскім і А. А. Кузняцовым. Першая група перайграла другую пасля раптоўнай смерці другога сакратара ЦК і асабістага сябра Сталіна А. А. Жданава, высунуўшы ёй надуманыя абвінавачванні (выказванні пра неабходнасць стварыць кампартыю РСФСР; самадзейнае правядзенне ў Ленінградзе ўсесаюзнага аптовага кірмаша; фальсіфікацыя вынікаў тайнага галасавання на Ленінградскай абласной партыйнай канферэнцыі) і спачатку дамаглася палітычнага адхілення «ленінградцаў», а затым і фізічнай ліквідацыі. Сталін, які імкнуўся ўмацаваць асабістую ўладу, санкцыянаваў пераслед самастойных «ленінградцаў».

Паколькі асноўныя масівы дакументаў па «справе» дагэтуль недаступныя для вывучэння, бо знаходзяцца на закрытым захоўванні ў розных архівах, партыйных і ведамасных, то паўнавартаснага навуковага даследавання прычын і ходу «ленінградскай справы» да гэтага часу не зроблена.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Гісторыя Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Судовыя працэсы перыяду сталінскіх рэпрэсій
Аляксей Аляксандравіч Кузняцоў

**Аляксей Аляксандравіч Кузняцоў** (; 20 лютага (7 лютага) 1905, Баравічы, Наўгародская губерня, Расійская імперыя — , , РСФСР) — савецкі партыйны дзеяч, першы сакратар Ленінградскага абкама і гаркамаў УКП(б) (1945—1946), сакратар ЦК УКП (б) (1946—1949).

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Наўгародскай вобласці
Катэгорыя:Першыя сакратары Ленінградскага абкама КПСС
Мікалай Аляксеевіч Вазнясенскі

**Мікалай Аляксеевіч Вазнясенскі** (; 18 лістапада (1 снежня) 1903 года, Тульская губерня — , ) — савецкі палітычны і дзяржаўны дзеяч, эканаміст. Доктар эканамічных навук (1935).

Член РКП(б) з 1919 года. Член ЦК ВКП (б) (1939—1949), кандыдат у члены Палітбюро ЦК ВКП (б) (1941—1947), член Палітбюро ЦК ВКП (б) (1947—1949), дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 2-га склікання. Акадэмік Акадэміі навук СССР (27.09.1943). Лаўрэат Сталінскай прэміі 1-й ступені (1947).

27 кастрычніка 1949 арыштаваны па «Ленінградскай справе». 30 верасня 1950 года расстраляны. Пасля смерці Сталіна рэабілітаваны.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Эканамісты СССР
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны лесатэхнічны ўніверсітэт

**Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны лесатэхнічны ўніверсітэт імя С. М. Кірава (СПбДЛТУ)** (вядомы таксама як **Лесатэхнічная акадэмія**, **ЛТА**) — дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова Санкт-Пецярбурга, першая лясная ВНУ Расіі, заснаваная ў 1803 годзе ўказам імператара Аляксандра I як Практычнае лясное вучылішча (Царскае Сяло). З 1811 года — Лясны інстытут у Пецярбургу. У 1848 годзе атрымаў статус ВНУ. У 1862 годзе рэарганізаваны ў Лясную акадэмію.

Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны лесатэхнічны ўніверсітэт рэалізуе адукацыйныя праграмы вышэйшай і паслявузаўскай прафесійнай адукацыі; ажыццяўляе падрыхтоўку, перападрыхтоўку і павышэнне кваліфікацыі спецыялістаў вышэйшай кваліфікацыі для вытворчай, навуковай і навукова-педагагічнай дзейнасці ў галіне лясной гаспадаркі, лясной, дрэваапрацоўчай, лесахімічнай, цэлюлозна-папяровай, гідролізнай прамысловасці; выконвае фундаментальныя і прыкладныя навуковыя даследаванні. Універсітэт з’яўляецца вядучым навуковым і метадычным цэнтрам вышэйшых лесатэхнічных навучальных устаноў Расійскай Федэрацыі.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі
Катэгорыя:Універсітэты Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Вышэйшыя тэхнічныя навучальныя ўстановы Расіі
Летні палац Пятра I

**Летні палац Пятра I** — помнік архітэктуры пачатку XVIII стагоддзя ў паўночна-ўсходняй частцы Летняга сада. Пабудаваны ў 1710—1714 гадах (архітэктар Даменіка Трэзіні). У аздабленні прымалі ўдзел архітэктары Андрэас Шлютэр, Н. Мікеці, М. Зямцоў. Прамавугольны ў плане 2-павярховы каменны будынак з 4-схільным дахам упрыгожаны звонку вузкім арнаментальным фрызам, рустамі па вуглах і 29 прамавугольнымі барэльефамі (на міфалагічныя тэмы), якія алегарычна ўслаўляюць перамогу Расіі ў Паўночнай вайне 1700—1721 гадоў (скульптар А.Шлютэр); вокны з дробнай расшкляноўкай асадкаваны шырокай ліштвой. Унутраны памяшканні маюць анфіладнае размяшчэнне (па 7 пакояў на кожным паверсе); асаблівую каштоўнасць маюць арыгінальныя маляўнічыя плафоны, цясляныя дубовыя панно, кафляныя печкі.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. - ISBN 5-85270-037-1.

Катэгорыя:Збудаванні ў стылі барока
Катэгорыя:Рэзідэнцыі расійскіх манархаў
Катэгорыя:Дзяржаўны Рускі музей
Катэгорыя:Пётр I
Катэгорыя:Палацы Санкт-Пецярбурга
Фуміа Кісіда

**Фуміа Кісіда** (; нар. 29 ліпеня 1957) — японскі палітык, соты прэм’ер-міністр Японіі (з 2021).

Быў кіраўніком МЗС Японіі (2012—2017). У 2021 годзе Фуміа Кісіда ўзначаліў кіруючую Ліберальна-дэмакратычную партыю (ЛДП), 4 кастрычніка японскі парламент большасцю галасоў зацвердзіў яго на пасадзе прэм’ер-міністра.

## Біяграфія 
Фуміа Кісіда нарадзіўся ў Хірасіме, скончыў Універсітэт Васэда ў 1982 годзе. Пасля працы ў Long-Term Credit Bank of Japan працаваў сакратаром члена Палаты прадстаўнікоў. Фуміа Кісіда быў упершыню абраны ў Палату прадстаўнікоў у ліпені 1993 года.

Фуміа Кісіда працаваў у кабінеце Ясуа Фукуды як дзяржаўны міністр па справах Акінавы і Паўночных тэрыторый (спрэчных Курыльскіх астравоў), навуковай і тэхналагічнай палітыкі, якасці жыцця і дзяржаўна-прававой рэформы. Фуміа Кісіда з’яўляецца дэпутатам Палаты прадстаўнікоў ад Ліберальна-дэмакратычнай партыі. Міністр замежных спраў у кабінеце прэм’ер-міністра Сіндза Абэ з 26 снежня 2012 года да 3 жніўня 2017 года.

Прэм’ер-міністр Японіі з 4 кастрычніка 2021 года.

15 красавіка 2023 года на Кісіда здзейснены замах, але палітык не пацярпеў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Японіі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Японіі
Катэгорыя:Члены Ліберальна-дэмакратычнай партыі (Японія)
Кікіны палаты

**Кікіны палаты** () — помнік архітэктуры пятроўскага барока, які знаходзіцца ў Санкт-Пецярбургу па адрасе Стаўрапольская вуліца, дом 9.

Гэта адзіны захаваны да нашага часу дом адмірала-дарадцы і аднаго з паплечнікаў Пятра I — Аляксандра Васілевіча Кікіна (Кікін меў таксама ўчастак у цэнтры горада, на месцы якога зараз размешчаны Зімні палац). Дом быў пабудаваны ў 1714—1720 гадах невядомым архітэктарам (меркавана Андрэасам Шлютэрам) недалёка ад Смалянога двара. У 1718 годзе Кікін быў пакараны за арганізацыю ўцёкаў з Расіі царэвіча Аляксея Пятровіча, а яго дом узяты ў казну.

У 1719—1727 гадах тут знаходзілася калекцыя пятроўскай кунсткамеры і асабістая бібліятэка Пятра I. У 1720-х гадах Кікіны палаты былі перабудаваны невядомым архітэктарам. З 1733 года тут размясціліся канцылярыя, лазарэт і царква лейб-гвардзейскага коннага палка.

У 1829 годзе будынак быў перабудаваны па праекце архітэктара Аляксандра Штаўберта, а дэкор у стылі барока знішчаны.

Падчас Ленінградскай блакады Кікіны палаты моцна пацярпелі ад артылерыйскіх абстрэлаў, але ў 1952—1956 гадах былі адноўлены ў меркаваным першапачатковым выглядзе архітэктарам Ірынай Бенуа. У цяперашні час у будынку размяшчаецца музычны ліцэй.

У сакавіку 2020 года пачалася маштабная рэстаўрацыя фасада палат.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Помнікі архітэктуры Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Рускае барока
Катэгорыя:Палацы Санкт-Пецярбурга
Людміла Леанідаўна Гладкая

**Людміла Леанідаўна Гладкая** (; нар. ) — супрацоўніца газеты «СБ. Беларусь сегодня», прапагандыстка рэжыму Аляксандра Лукашэнкі.

## Біяграфія 
Супрацоўнічала з Першым каналам дзяржаўнага Беларускага радыё, працавала аглядальніцай у часопісе «Милиция Беларуси» і ў газеце «На страже» МУС Беларусі, пісала для выдання «Союзное вече», дадатку да расійскага дзяржаўнага выдання «Российская газета». Потым працавала ў аддзеле журналісцкіх расследванняў «СБ. Беларусь сегодня» ў якасці спецыяльнага карэспандэнта.

Набыла вядомасць як адыёзная прапагандыстка аўтарытарнага рэжыму Лукашэнкі пасля сфальсіфікаваных прэзідэнцкіх выбараў 9 жніўня 2020 года.

Асвятляла ў «СБ. Беларусь сегодня» масавыя пратэсты, якія адбываліся пасля выбараў і суправаджаліся беспрэцэдэнтным гвалтам прадстаўнікоў сілавых органаў супраць дэманстрантаў, у тым ліку забойствам некалькіх удзельнікаў пратэстаў. Прыпісвала пратэстам гвалтоўны характар. Займалася дыскрэдытацыяй і абразай пратэстоўцаў, у сваіх публікацыях прымяняючы да іх выразы як «» («»). Займалася дыскрэдытацыяй беларускіх нацыяльных сімвалаў.

Асвятляла працэсы супраць Сяргея Ціханоўскага і Віктара Бабарыкі, у тым ліку намагаючыся дыскрэдытаваць Віктара Бабарыку і яго абарону і парушаючы рэгламент судовага пасяджэння.

Гладкая знаходзіцца пад санкцыямі Вялікабрытаніі (снежань 2021), Канады (сакавік 2022), ЕС (гл. Чорны спіс Еўрасаюза) і Швейцарыі (лета 2022).

## Узнагароды 
У снежні 2020 года атрымала прыз у расійска-беларускім конкурсе «Залаты зубр» «За мужнасць у журналістыцы».

У складзе аўтарскага калектыву ўзнагароджана Спецыяльнай прэміяй Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь дзеячам культуры і мастацтва (2022) *«за значны ўклад у развіццё беларускай журналістыкі, стварэнне цыкла публікацый па актуальных пытаннях грамадска-палітычнага жыцця краіны»*.

## Спасылкі 
* Старонка аўтара на сайце «СБ. Беларусь сегодня»

Катэгорыя:Прапагандысты Беларусі
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі і аўтары газеты «Советская Белоруссия»
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным спісе ЕС
Андрэас Шлютэр

**Андрэас Шлютэр** (, 20 мая 1660, Гамбург альбо Гданьск — , ) — нямецкі архітэктар і скульптар, найбольш яркі і запатрабаваны прадстаўнік ранняга барока ў Германіі. Дырэктар Берлінскай акадэміі мастацтваў у 1702—1704 гадах.

## Біяграфія 
У 1689—1693 гг. працаваў у Польшчы, пераважна ў Варшаве, дзе стварыў скульптурнае ўбранне каралеўскага палаца ў Вілянаве і палаца Красіньскіх. Шэраг яго работ знаходзіцца ў Жоўкве, маёнтак Яна Сабескага.

У 1694 годзе перамясціўся ў Берлін, дзе распрацоўваў інтэр’еры апартаментаў курфюрста і наглядаў за будаўніцтвам Гарадскога палаца ў Берліне. Яго шэдэўрам лічыцца конны помнік «Вялікаму курфюрсту», цяпер перанесены ў Шарлоттенбург, найбольш значны для таго часу конны помнік, створаны у 1696 годзе (адліты ў 1700 годзе Іяганам Якобі (ням. Johann Jacobi)) [11]. У 1697 годзе Шлютер стварыў бронзавую статую курфюрста Фрыдрыха III для Кёнігсберга. У гэтых помніках Шлютер выступае апалагетам складаю прускага абсалютызму. У статуі вялікага курфюрста ён імкнуўся даць вобраз грознага і мудрага валадара. Апрануты ў антычны касцюм, у пышным парыку, кіраўнік Прусіі ўрачыста сядзіць на кані. Пастамент помніка упрыгожаны вялікімі дэкаратыўнымі валютамі і чатырма фігурамі закутых у ланцугу рабоў, якія сімвалізуюць перамогі прускага абсалютызму.

У 1698 годзе Шлютэру даручылі завяршыць распачатую Нерынгам пабудову і вырабіць аздабленне будынка берлінскага арсенала.

У 1699 годзе Шлютэру даручылі кіраваць будаўніцтвам вялікага каралеўскага палаца па створаным ім праекце. Да таго часу ён быў прызначаны галоўным архітэктарам. Берлінскі палац будаваўся доўга: пачаты задоўга да Шлютэра, ён быў фактычна скончаны толькі да сярэдзіны XIX стагоддзя. Аднак вонкавы выгляд будынка вызначылі менавіта тыя яго часткі, якія былі створаныя Шлютэрам. Яму належалі паўднёвы і паўночны фасады палаца і фасады яго ўнутранага двара, а таксама інтэр’ер лесвіцы і шэраг парадных пакояў.

У 1706 годзе з-за інтрыг свайго суперніка Эазандэра фон Гётэ Шлютэр быў адхілены ад пабудовы вялікага палаца, але не пазбавіўся пасады прыдворнага скульптара і вылепіў ў 1713 годзе надмагільны помнік Фрыдрыха I.

За год да смерці Шлютэр прыняў прапанову Пятра Першага, 1 траўня 1713 года Андрэас Шлютэр падпісаў дамову з Якавам Брусам і пераехаў у Расію будаваць Санкт-Пецярбург у чыне «дырэктара будаўніцтва». Пасяліўся ў Летнім палацы, для якога выканаў шэраг скульптур і рэльефаў. Архітэктару прызначылі жалаванне ў пяць тысяч рублёў у год. У 1714 годзе, дзякуючы яму Летні палац набыў свой канчатковы, цяперашні выгляд.

Памёр 4 ліпеня 1714 года. Магіла Шлютэра на Сампсоніеўскіх могілках не захавалася.

Катэгорыя:Скульптары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Скульптары Расіі
Катэгорыя:Скульптары Германіі
Катэгорыя:Архітэктары Германіі
Якаў Вілімавіч Брус

Граф (1721) **Якаў Вілімавіч Брус**, пры нараджэнні **Джэймс Дэніэл Брус** (, 1 (11) траўня 1669,  — 19 (30) красавіка 1735, сядзіба Глінкі, Маскоўская правінцыя) — рускі дзяржаўны дзеяч, военачальнік, дыпламат, інжынер і навуковец, адзін з бліжэйшых і самых выбітных паплечнікаў Пятра I.

Генерал-фельдцэйхмайстар (1711), генерал-фельдмаршал (1726), рэфарматар рускай артылерыі. Кіраўнік першага ў Расіі артылерыйскага, інжынернага і марскога вучылішча. У маскоўскіх паданнях за ім трывала замацавалася рэпутацыя чарнакніжніка, чараўніка, «ведзьмака з Сухаравай вежы» і першага рускага масона.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Памерлі ў Маскоўскай вобласці
Фёдар Іванавіч Лідваль

Барон **Фёдар Іванавіч Лідваль** (Юхан Фрэдрык Лідваль, швед. Johan Fredrik Lidvall; 20 траўня (1 чэрвеня) 1870 — ) — руска-шведскі архітэктар шведскага падданства і паходжання, акадэмік Імператарскай Акадэміі мастацтваў.

Самы плённы перыяд творчасці Лідваля звязаны з Санкт-Пецярбургам. З 1899 года ён быў членам Пецярбургскага таварыства архітэктараў. У 1907 годзе спецыяльная камісія па прысуджэнні прэмій за лепшыя фасады прысудзіла Лідвалю сярэбраны медаль за фасад дома Н. А. Мельцэра (вугал Вялікай Канюшаннай вуліцы і Валынскага завулка) і Ганаровы дыплом за фасад прыбытковага дома А. Ф. Цімермана (вугал Каменнаастроўскага праспекта і Валагодскай вуліцы). З 1909 года Ф. І. Лідваль — акадэмік архітэктуры, член Імператарскай Акадэміі мастацтваў. У Санкт-Пецярбургу па яго праектах пабудавана больш за 30 будынкаў і збудаванняў.

## Гл. таксама 
* Даходны дом Лідваль

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
Летопись

**«Летопись»** («Летапіс») — штомесячны літаратурны, навуковы і палітычны часопіс, выдаваўся ў Петраградзе ў 1915—1917 гадах. Адным з заснавальнікаў часопіса быў Максім Горкі. Выдавец — A. М. Ціханаў. Рэдакцыя і аўтары гэтага выдання па палітычных поглядах належалі пераважна да сацыял-дэмакратычнага лагеру, сярод іх М. Горкі, Ю. Мартаў, А. Ярманскі, А. В. Луначарскі, Міхаіл Паўлавіч (псеўданім М. Л. Вельтмана), М. Сміт, А. Калантай, Станіслаў Вольскі (псеўданім А. В. Сакалова) і іншыя. У канцы 1917 года часопіс спыніў сваё існаванне.

Паралельна з часопісам у 1917—1918 гадах выдавалася таксама і газета «Новае жыцьцё», у рэдакцыю якой уваходзілі ўсе асноўныя ўдзельнікі рэдакцыі часопіса. Запуск гэтага выдання даў яго рэдакцыі перавесці абмеркаванне грамадска-палітычных пытанняў на старонкі газеты, пакінуўшы за часопісам пытанні літаратуры і мастацтва. Газета ненашмат перажыла часопіс і спыніла існаванне ў 1918 годзе.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Часопісы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Культура Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Сацыялістычная прэса
Катэгорыя:Літаратурныя часопісы
Катэгорыя:Часопісы на рускай мове
Даходны дом Лідваль

**Даходны дом Лідваль** — помнік паўночнага мадэрну ў Санкт-Пецярбургу. Знаходзіцца па адрасе: Каменнаастроўскі праспект, д. № 1-3 / Малая Пасадская вуліца, д. № 5 / Кронверкскі праспект, д. № 15. Пабудаваны ў 1899—1904 гадах.

Даходны дом Іды Амаліі Лідваль — першая самастойная праца архітэктара Ф. І. Лідваля, выкананая па замове яго маці. Паўночнае крыло дома з’яўлялася асабняком Лідваляў.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Збудаванні ў стылі мадэрн
Катэгорыя:Помнікі архітэктуры Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Даходныя дамы
Зборная Беларусі па хакеі з шайбай U-20

**Зборная Беларусі па хакеі з шайбай U-20** (таксама ** Моладзевая зборная Беларусі па хакеі з шайбай да 20 гадоў**) прадстаўляе Беларусь на чэмпіянаце Еўропы па хакеі U-20. Таксама зборная прымае ўдзел у экстралізе.

## Вынікі 
* Чэмпіянату свету 1994 — 26
* Чэмпіянату свету 1995 — 20
* Чэмпіянату свету 1996 — 22
* Чэмпіянату свету 1997 — 19
* Чэмпіянату свету 1998 — 11
* Чэмпіянату свету 1999 — 10
* Чэмпіянату свету 2000 — 11
* Чэмпіянату свету 2001 — 9
* Чэмпіянату свету 2002 — 9
* Чэмпіянату свету 2003 — 10
* Чэмпіянату свету 2004 — 11
* Чэмпіянату свету 2005 — 10
* Чэмпіянату свету 2006 — 12
* Чэмпіянату свету 2007 — 10
* Чэмпіянату свету 2008 — 13
* Чэмпіянату свету 2009 — 13
* Чэмпіянату свету 2010 — 14
* Чэмпіянату свету 2011 — 13
* Чэмпіянату свету 2012 — 12
* Чэмпіянату свету 2013 — 12
* Чэмпіянату свету 2014 — 13
* Чэмпіянату свету 2015 — 11
* Чэмпіянату свету 2016 — 10
* Чэмпіянату свету 2017 — 11
* Чэмпіянату свету 2018 — 10
* Чэмпіянату свету 2019 — 12
* Чэмпіянату свету 2020 — 13

## Галоўныя трэнеры 
* Анатолій Варывончык (1992—1993)
* Эдуард Занкавец (2005—2007)
* Аляксандрас Бяляўскіс (2015—2016)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Федэрацыі хакея Беларусі 

Катэгорыя:Зборная Беларусі па хакеі
Ягор Забелаў

**Яго́р Забе́лаў** ( , , БССР) — беларускі акардыяніст і баяніст.

## Біяграфія 
Грае на баяне з 7 гадоў, піша музыку — з 20. Яго і двух братоў вучыў іграць на баяне бацька. Затым скончыў музычную школу, вучылішча імя Рымскага-Корсакава ў Магілёве і Беларускую дзяржаўную Акадэмію музыкі. У 2002 годзе стаў лаўрэатам міжнароднага конкурсу выканаўцаў на народных інструментах імя Жыновіча.

Заснавальнік гурта «Gurzuf» і «Yegor Zabelov trio». Граў у складзе гуртоў «Серебряная свадьба» і «Нагуаль». З 2011 года выступае пераважна сольна і з трыа. Аўтар музыкі да кіно і спектакляў беларускага рэжысёра Аляксея Леляўскага. Гастраляваў ва Украіне, Польшчы, Расіі, Францыі, Партугаліі, Германіі, Славеніі. У агучцы Забелава выйшла фестывальная версія нямога фільма «Голем: як ён прыйшоў у свет» (1920).

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* 2020 — «Niti»

## Спасылкі 
* Ягор Забелаў  на «Тузін Гітоў»

Катэгорыя:Баяністы Беларусі
Гаўрыіл Якімавіч Ламакін

**Гаўрыіл Якімавіч (Іакімавіч) Ламакін** (25 сакавіка [6 красавіка] 1812, слабада Барысаўка, Курская губерня — 9 [21] мая 1885, ) — рускі харавы дырыжор і музычны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 25 Сакавіка (6 красавіка) 1812 года ў сям’і прыгоннага селяніна, быў адпушчаны на волю графам Д. М. Шарамецевым. З 1822 года спяваў у харавой капэле графа Д. М. Шарамецева, дзе навучаўся таксама спевам і харавому мастацтву ў А. Сапіенцы-сына. З 1830 года выкладаў спевы, а ў 1850—1872 — кіраўніком гэтай жа капэлы. У 1874 годзе пасля роспуску капэлы, кіраваў мужчынскім хорам графа С. Д. Шарамецева. З яго хорам выступалі В. М. Самойлаў, П. А. Барценева, Л. А. Лаўроўская, Джавані Батыста Рубіна.

З 1830 года адначасова выкладаў спевы ў многіх навучальных установах Санкт-Пецярбурга: Імператарскай Прыдворнай пеўчай капэле (1848—1859), Екацярынінскім інстытуце, Імператарскім вучылішчы правазнаўства, Аляксандраўскім ліцэі, Пажаскім корпусе і інш.

18 сакавіка 1862 года сумесна з М. А. Балакіравам заснаваў Бясплатную музычную школу, якая складалася пад імператарскім заступніцтвам, і кіраваў ёю да 28 студзеня 1868.

Вядомыя вучні Г. Я. Ламакіна — А. Бюдэль-Адамі, М. Вярдзераўская, Ю. Н. Галіцын, Л. І. Кармаліна, А. і К. Лядаў, А. А. Ляраў, І. А. Мельнікаў, А. Я. Пятрова-Вараб’ёва, А. А. Папова.

Памёр 9 (21) траўня 1885 года. Яго сын — Уладзімір — стаў мастаком, быў дырэктарам Мікіцкага батанічнага саду.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Белгародскай вобласці
Клаусталь-Цэлерфельд

**Клаусталь-Цэлерфельд** () — горад у Германіі, размешчаны на тэрыторыі федэральнай зямлі Ніжняя Саксонія.

Сучасны горад першапачаткова складаўся з двух асобных населеных пунктаў, якія былі аб’яднаны ў 1924 годзе. Клаусталь добра вядомы старым тэхнічным універсітэтам і яго пышнымі будынкамі, у той час як Цэлерфельд з’яўляецца тыповым курортам для турыстаў і зімовых спартсменаў. Клаусталь-Цэлерфельд — самы вялікі горад у гэтым раёне, які размешчаны ў гарах, а не на раўніне.

Здабыча карысных выкапняў у гэтым раёне пачалася ў XVI стагоддзі. Здабыча карысных выкапняў спынілася ў 1930 годзе, паколькі запасы руды былі вычарпаныя. Сёння ў ваколіцах захаваліся буйныя рэшткі шахт, некаторыя з якіх у цяперашні час з’яўляюцца музеямі. Вялікі будынак вакзала і 70 іншых будынкаў у горадзе былі разбураны ў выніку паветранага налёту 7 кастрычніка 1944 года. Чыгуначная лінія была закрыта ў 1976 годзе. У былым вакзале, які быў адноўлены ў 1961—1963 гадах пасля разбурэння ў 1944 годзе, сёння знаходзіцца пункт турыстычнай інфармацыі і муніцыпальная бібліятэка.

## Адукацыя і навука 
* Клаустальскі тэхнічны ўніверсітэт

Катэгорыя:Гарады Ніжняй Саксоніі
Лісі Нос

**Лісі Нос** (, ) — пасёлак у Расіі на паўночным беразе Фінскага заліва, унутрыгарадское муніцыпальнае ўтварэнне ў складзе Прыморскага раёна горада федэральнага значэння Санкт-Пецярбурга. На поўнач ад Лісінага Носа знаходзяцца Горская і Аляксандраўская — гістарычныя раёны горада Сестрарэцк.

Пасёлак перасякае аўтадарога М10/ E 18.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР ад 28 красавіка 1948 года Лісі Нос атрымаў статус рабочага пасёлка. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР ад 21 сакавіка 1950 года пасёлак перайшоў са складу Паргалаўскага раёна Ленінградскай вобласці ў падпарадкаванне Сестрарэцкага райсавета Ленінграда. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР ад 9 красавіка 1973 года Лісьеносаўскі пассавет быў скасаваны, пасёлак падпарадкоўваўся Сестрарэцкаму райсавету. Распараджэннем мэра Пецярбурга № 196-р ад 11 сакавіка 1994 года пасёлак увайшоў у склад Прыморскага раёна.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Населеныя пункты Санкт-Пецярбурга
Станы

**Станы** — тапонім.

## Беларусь 
* Станы (Бабруйскі раён)

## Расія 
* Станы (Смаленская вобласць)
Меліхава

**Меліхава** — тапонім.

* Меліхава (Вяземскі раён)
* Меліхава (Гагарынскі раён)
* Меліхава (Ельнінскі раён)
Цярэніна

**Цярэніна** — тапонім.
* Цярэніна (вёска, Смаленская вобласць)
* Цярэніна (сяло, Смаленская вобласць)
Хахлоўка

**Хахлоўка** — тапонім.

## Беларусь 
* Хахлоўка (Талачынскі раён)

## Расія 
* Хахлоўка (Ельнінскі раён)
Казма

**Казма**, або '''Кад'іма''' () — паселішча і мясцовасць на поўнач ад горада Кувейт. Вядома з VII ст. як адзін з найважнейшых гандлёвых портаў Персідскага заліва. У нашы дні вызначаецца дзякуючы аднайменнаму прафесійнаму футбольнаму клубу.

Казма ўпершыню ўзгадваецца ў 637 г. у сувязі з бітвай паміж арабамі і сасанідскім войскам. У сярэднявеччы ператварылася ў буйны порт у 4 днях караваннага шляху ад Басры. Тут была пабудавана крэпасць, горад цягнуўся амаль на 2 км уздоўж марскога берага. У XVI ст. роля гандлёвага порта значна знізілася з-за пірацтва. Аднак Казма пазначалася на еўрапейскіх картах XVIII ст. Падчас I Сусветнай вайны выкарыстоўвалася брытанцамі для транспартыроўкі параненых на месапатамскім фронце. 

У 1964 г. быў заснаваны футбольны клуб «Аль-Казма». 

З 2008 г. вядуцца археалагічныя раскопкі.

## Спасылкі 
* Kazma narrates stories of peace, war in Kuwait’s history
* Brian Ulrich, Kāzimah remembered: historical traditions of an early Islamic settlement by Kuwait Bay
* Kadhima : an Early Islamic settlement and landscape on Kuwait Bay

Катэгорыя:Геаграфія Кувейта
Феніна

**Феніна** — тапонім.
* Феніна (Бабровіцкае сельскае паселішча)
* Феніна (Раждзественскае сельскае паселішча)
Ушакова

**Ушакова** — жаночая форма прозвішча Ушакоў, тапонім.

## Прозвішча 
* Ірына Васілеўна Ушакова — беларуская фехтавальшчыца на рапірах

## Тапонім 
* Ушакова (Дарагабужскі раён)
* Ушакова (Ельнінскі раён)
Клаустальскі тэхнічны ўніверсітэт

**Клаустальскі тэхнічны ўніверсітэт** () — нямецкая дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Клаусталь-Цэлерфельд.

## Агульная характарыстыка 
Гэта невялікі дзяржаўны ўніверсітэт рэгулярна ўваходзіць у шэраг найлепшых нямецкіх інжынерных універсітэтаў. Больш за 30 % студэнтаў і 20 % прафесарска-выкладчыцкага складу прыязджаюць з-за мяжы, што робіць яго адным з самых міжнародных універсітэтаў Германіі. Універсітэт найбольш вядомы выбітнымі карпаратыўнымі лідарамі сярод сваіх былых студэнтаў. Напрыклад, у 2011 годзе пяць з 30 вядучых кампаній, якія ўваходзяць у Нямецкі фондавы індэкс, мелі выпускнікоў гэтай установы ў сваім праўленні, а дзве з іх мелі выпускніка гэтай ВНУ нават у якасці генеральнага дырэктара.

## Факультэты 
* Факультэт прыродазнаўчых і матэрыялазнаўчых навук
* Факультэт энергетыкі і эканомікі
* Факультэт матэматыкі, камп’ютарных навук і машынабудавання

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Германіі
Катэгорыя:Вышэйшыя тэхнічныя навучальныя ўстановы Германіі
Катэгорыя:Клаусталь-Цэлерфельд
Фёдар Аляксандравіч Дамаценка

**Фёдар Аляксандравіч Дамаценка** (, Новаўзенскі раён, Саратаўская вобласць, РСФСР) — беларускі топ-менеджар у галіне аўтамабілебудавання.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 7 кастрычніка 1957 года ў саўгазе Горкарэчанскі Новаўзенскага раёна Саратаўскай вобласці РСФСР.

Пачаў сваю працоўную дзейнасць у 1975 годзе ў якасці трактарыста саўгаса «Дзюрскі» Новаўзенскага раёна Саратаўскай вобласці. Пасля службы ў радах Савецкай Арміі ў 1977 годзе паступіў у Мінскі радыётэхнічны інстытут, пасля заканчэння якога ў 1983 годзе працягнуў сваю працоўную дзейнасць на Беларускім аўтамабільным заводзе, дзе прайшоў шлях ад інжынера-электроніка і начальніка бюро да першага намесніка генеральнага дырэктара ВА «БелАЗ» — РУП «БелАЗ» па тэхнічных пытаннях і развіццю — галоўнага інжынера ВА «БелАЗ» — РУП «БелАЗ».

Аўтар 18 рацыяналізатарскіх прапаноў аб змене канструкцый прамысловых робатаў і станкоў з ЛПК, што павысіла іх надзейнасць і мела вялікі эканамічны эфект. Мае два патэнты на вынаходніцтва ў вобласці радыёэлектронікі, выдадзеныя Нацыянальным цэнтрам інтэлектуальнай уласнасці Рэспублікі Беларусь.

3 верасня 2010 года прызначаны старшынёй Маладзечанскага раённага выканаўчага камітэта.

У 2013 годзе скончыў Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае і мясцовае кіраванне».

28 лютага 2013 года прызначаны памочнікам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — галоўным інспектарам па г. Мінску.

Са жніўня 2014 года па 2019 год працаваў генеральным дырэктарам ААТ «Мінскі трактарны завод».

Жанаты. Мае двух дзяцей.

Катэгорыя:Інжынеры Беларусі
Катэгорыя:Старшыні Маладзечанскага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па горадзе Мінску
Расіна

**Расіна** — тапонім.
* Расіна (Кардымаўскі раён)
* Расіна (Смаленскі раён)
Пузава

**Пузава** — тапонім.

## Беларусь 
* Пузава (Браслаўскі раён)
* *Пузава* — ранейшая назва вёскі Вясёлае (Капыльскі раён)

## Расія 
* Пузава (Кардымаўскі раён)
Астапкавічы

**Астапкавічы** — тапонім.

## Беларусь 
* Астапкавічы (Гарадоцкі раён)

## Расія 
* Астапкавічы (Рослаўльскі раён)
Баяркіна

**Баяркіна** — тапонім.
* Баяркіна (Ершыцкі раён)
* Баяркіна (Рослаўльскі раён)
Міхал Валадковіч

**Міхал Валадковіч** (каля 1712 — 1790) — вялікалітоўскі ўраднік.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Валадковічаў герба «Радван». Нарадзіўся ў сям’і Францішка Антонія Валадковіча, войскага менскага.

Староста гайненскі. У 1763 годзе фундаваў менскі касцёл кармелітаў.

Уладальнік маёнткаў у Віленскім, Віцебскім, Менскім і Новагародскім ваяводствах.

## Сям’я 
У першым шлюбе з Тэрэзай з Пацаў. Дзеці:

* Барбара, у шлюбе са Стэфанам Дамінікам Ромерам (1721—1793), падкаморым троцкім, сынам Стэфана Ежы Ромера;
* Канстанцыя, манашка.

У другім шлюбе з Кацярыны з Галімскіх (каля 1730 — 16.12.1811), дачкі Юзафа Галінскага (пам. пасля 17.04.1753), войскага аршанскага. Дзеці:
* Юзаф (23.11.1761 — 1822), з 1802 па 1804 вілейскі павятовы маршалак, з 1805 па 09.1811 мінскі губернскі маршалак. Жонка графіня Караліна з Бжастоўскіх (1760 — пасля 1811), дачка Станіслава Іосіфавіча Бжастоўскага, ваяводы інфлянцкага.
* Дамінік Алаізій (нар. 19.06.1763);
* Вінцэнт (27.03.1765 — 1839), шамбялян (1785), дэпутат Галоўнага Трыбунала ВКЛ (з 1791 па 1792), барысаўскі павятовы маршалак (з 1805 па 1808), старшыня 1-га Дэпартамента Мінскага галоўнага суда з 1821 года, масон, на 1836 валодаў набытымі маёнткамі Дзекшняны Вілейскага павета (з 1815; 311 душ прыгонных муж. полу), Саламярэвічы (Саламарэчча) і Вейшнарова Мінскага павета (з 1815; 349 душ прыгонных муж. полу), Маркаў Вілейскага павета (з 1819; 115 душ прыгонных муж. полу), Старое Сяло і Краснае Мінскага павета (з 1820; 538 душ прыгонных муж. полу); яго 1-я жонка: графіня Тэрэза Іосіфаўна Пшаздзецкая (пам. пасля 1786), дачка старосты грабоўскага; яе 1-й муж: Францішак-Ксаверый Марцінавіч Валадковіч (4 1786), суддзя Мінскага гродскага суда (1775), шамбялян (1780); 2-я жонка: графіня Ядвіга-Вінцэнта Іосіфаўна Тышкевіч (каля 1782 — 1864), дачка старосты вяляціцкага;
* Ігнацій (пам. 03.02.1831 у маёнтку Смалянцы Лепельскага павета), уладальнік маёнткаў Нізкі Гарадок, Чэрнень, Смалянцы, Чашнікі, Багушэвічы, Дзякшняны, Саламарэчча, Вайшнарова, Саладзяневічы і часткі Гайны; яго жонка: Ганна Рабчынская; нашчадства не пакінуў.
* Ганна Соф’я (у манастве — Тэрэза; 19.04.1757 — 22.10.1827, г. Мінск), ігумення манастыра бенедыкцінцаў у г. Мінску. Пахаваны 25.10.1827 на Кальварыйскіх могілках Мінска пры капліцы.

Катэгорыя:Старосты гайнаўскія
Багародзіцкае

**Багародзіцкае** — тапонім.

## Беларусь 
* Багародзіцкае (Полацкі раён)

## Расія 
* Багародзіцкае (Вяземскі раён)
* Багародзіцкае (Ельнінскі раён)
* Багародзіцкае (Смаленскі раён)
Франсіс Вебер

**Франсіс Вебер** (; нар. , Нёі-сюр-Сен) — французскі кінарэжысёр і сцэнарыст.

## Біяграфія 
Бацька Вебера — яўрэй, а маці — армянка. Маці рэжысёра, Кацярына Агаджанян, нарадзілася ў Армавіры. Пазней яна з сям’ёй пераехала ў Санкт-Пецярбург, а пасля рэвалюцыі эмігравала ў Францыю. У розных інтэрв’ю Вэбер называе сваю маму армянка, рускай або рускай армянкай.

Зняў мноства вытанчаных камедый. Зняўся ў эпізадычнай ролі ў фільме «Дублёр». Першыя свае працы здымаў у Францыі. У сярэдзіне 1990-х гадоў пераехаў на сталае жыхарства ў ЗША.

## Беларускія пераклады 
* Сямейнае падабенства / Аньес Жаўі і Жан-П’ер Бакры. Вясельная вандроўка / Даніэль Буланжэ. Вячэра з дурнем / Франсіс Вэбэр: Драмат. тв.: [Пер. з. фр.]. — Мн. : Энцыклапедыкс, 2004. — 186, [1] с. — (Бібліятэка французскай драматургіі ; Т. 1).

## Фільмаграфія 
* «Ягуар» (1996)
* «Змоўкні!» (2003)
Нго Куанг Чонг

**Нго Куанг Чонг** (; 13 снежня 1929 — 22 студзеня 2007) — генерал-лейтэнант Узброеных сіл Рэспублікі В’етнам.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 23 снежня 1929 года ў сям’і багатага землеўладальніка. У 1948 годзе скончыў французскую сярэднюю школу.

У 1953 годзе прызваны ў В’етнамскую нацыянальную армію. Прайшоў курсы афіцэраў і парашутыстаў. У пачатку 1955 года быў прызначаны капітанам 1-й роты 5-га парашутна-дэсантнага батальёна. У ліпені 1963 года ўзначаліў увесь батальён. У красавіку 1965 года прызначаны на пасаду начальніка штаба паветрана-дэсантнай брыгады. У пачатку 1966 года стаў намеснікам камандзіра паветрана-дэсантнай дывізіі. Пасля перайшоў у пяхотнае падраздзяленне і быў прызначаны камандуючым 1-й дывізіяй. У сярэдзіне жніўня 1970 года стаў камандуючым 4-м армейскім корпусам і 4-й ваеннай акругай. У маі 1972 года ўзначаліў 1-ы корпус і 1-ю ваенную акругу.

Пасля падзення Паўднёвага В’етнама ў красавіку 1975 года збег у ЗША, дзе і памёр 22 студзеня 2007 года.

## Сям’я 
Ажаніўся са старэйшай дачкой пісьменніка Тхач Лама Нгуен Туонг Нхунг. У шлюбе нарадзілася чацвёра дзяцей.

## Працы 
Пачынаючы з 1979 года, па просьбе Цэнтра ваеннай гісторыі арміі ЗША (US Army Center of Military History), Нго Куанг Чонг напісаў тры кнігі, прысвечаныя В’етнамскай вайне.
* «The Easter Offensive of 1972» (1983).
* «Territorial Forces» (1984).
* «RVANF and US Operational Cooperational Coordination» (1984).

## Літаратура 
* *Chiến tranh Việt Nam Toàn Tập*, Tiến sĩ Nguyễn Đức Phương, nxb Làng Văn, Canada, 2001
* *Đề Cương Tuyên truyền Kỷ Niệm 60 Năm Ngày Thành Lập QĐND Việt Nam*, Ban Tư tưởng — Văn hóa Trung ương Đảng CSVN, Hà Nội, 2005
* *Decent Interval*, Frank Snepp, Penguin Books, New York, 1980
* *Những Cột Trụ Chống Giữ Quê Hương*, Phan Nhật Nam, nxb Nắng Mới Miền Nam, California, 2003
* *Những uất hận trong trận chiến mất nước 197*5, Đại tá Phạm Huấn, tác giả tự xuất bản, San Jose, 1988
* *55 ngày & 55 đêm: Cuộc sụp đổ của Việt Nam Cộng hòa*, Chính Đạo, Houston: Văn hóa, 1999
* *It Doesn’t Take a Hero*, General H. Norman Schwarzkopf, Bantam Books, New York, 1993
* *The Easter Offensive of 1972*, Lt. General Ngo Quang Truong, U.S. Army Center of Military History, Washington, D.C. — Indochina Monograph Series, 1979
* *The Siege at Hue*, George W. Smith, Lynne Rienenr Publishing, London, 1999.

## Спасылкі 
* Tướng Ngô Quang Trưởng qua đời — BBC tiếng Việt
* Tưởng niệm Vị Tướng Của Mùa Hè Ðỏ Lửa (Phần 1) 

Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў В’етнаме
Катэгорыя:Генералы Узброеных сіл Рэспублікі В’етнам
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты
Катэгорыя:Мемуарысты
Музей М. В. Ламаносава

**Музей М. В. Ламаносава** — музей (Універсітэцкая набярэжная, 3), створаны ў 1947 годзе па ініцыятыве АН СССР. Адкрыўся ў 1949 годзе ў будынку Кунсткамеры. З 1958 года ў складзе музея экспазіцыя «М. В. Ламаносаў і руская астраномія XVIII ст.». Экспануюцца асабістыя рэчы, навуковыя прылады, сачыненні навукоўца, а таксама створаныя пад яго кіраўніцтвам узоры смальты, якія выкарыстоўваліся для стварэння мазаічных карцін. Узноўлена абстаноўка канферэнц-залы АН (круглы стол, шафы і вітрыны XVIII стагоддзя). У адной з залаў Вялікі акадэмічны глобус XVIII стагоддзя, на знешняй паверхні якога матэрыкі і акіяны, на ўнутранай — карта зорнага неба. Музей вядзе навукова-даследчую работу па вывучэнні спадчыны навукоўца, збірае рэчавыя помнікі і дакументы пра Ламаносава і яго эпоху.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Музеі Санкт-Пецярбурга
Сюкура Манабэ

**Сюкура Манабэ** (Syukuro «Suki» Manabe, нар.  г., Эхімэ, Японія) — японска-амерыканскі кліматолаг, спецыяліст па вылічальным мадэляванні клімату і яго змене, піянер камп’ютэрнага мадэлявання кліматычных змен, у прыватнасці глабальнага змянення клімату, адзін з першых даследчыкаў феномену глабальнага пацяплення — у 1970-х. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (2021).

Супрацоўнік Прынстанскага ўніверсітэта і раней Нацыянальнага ўпраўлення акіянічных і атмасферных даследаванняў (NOAA), член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1990), замежны член Канадскага каралеўскага таварыства (1995) і Японскай акадэміі навук (2009). Лаўрэат міжнародных узнагарод.

## Біяграфія 
Ступені бакалаўра (1953), магістра (1955) і доктарскую ступень па метэаралогіі (1958) атрымаў у Такійскім універсітэце. У тым жа 1958 годзе іміграваў у ЗША, грамадзянства атрымаў у 1975 годзе. У 1958—1963 гадах працаваў метэаролагам-даследчыкам у Нацыянальнай метэаралагічнай службе. У 1963—1997 гадах працаваў старэйшым метэаролагам-даследчыкам у лабараторыі Нацыянальнага ўпраўлення акіянічных і атмасферных даследаванняў (NOAA).

У 1968—1997 гадах выкладаў у Прынстанскім універсітэце, прафесар. У 1983 годзе запрошаны прафесар у альма-матэр. У 1997—2001 гадах працаваў на радзіме ў Японіі, дырэктар даследчай праграмы па глабальным пацяпленні. У 2002 годзе вярнуўся ў Прынстанскі універсітэт, з якім быў звязаны да 2003 года і дзе зноў з 2005 года — старэйшы метэаролаг праграмы атмасферных і акіянічных навук. У 2002—2009 гадах таксама кансультант Японскага агенцтва па навуцы і тэхніцы марской зямлі (JAMSTEC) і з 2006 па 2013 год запрошаны прафесар Нагойскага універсітэта.

У 1960-х гадах Манабэ займаецца даследаваннямі атмасфернай дынамікі, услед за чым стварае першую мадэль глабальнага клімату. Апошняму папярэднічала яго супрацоўніцтва з Джозефам Смагарынскім і калегамі па Нацыянальнай метэаралагічнай службе ў распрацоўцы першых мадэлей агульнай цыркуляцыі. У 1967 годзе ён разам з Рычардам Ветэральдам паказаў, што канцэнтрацыя парніковых газаў у атмасферы можа ўплываць на тэмпературу. Апублікаваная ў тым жа годзе Манабэ ў Journal of Atmospheric Sciences спрошчаная мадэль клімату Зямлі ўжо неўзабаве была прызнана як буйны прарыў у геафізіцы і метэаралогіі.

Фела Амерыканскага геафізічнага Саюза (1967) і Амерыканскай асацыяцыі садзейнічання развіццю навукі (1997), а таксама JAMSTEC (2008). Замежны член Еўрапейскай акадэміі (1994). Ганаровы член Амерыканскага (1997), Японскага (2000) і Каралеўскага Брытанскага (2006) метэаралагічных таварыстваў.

З 1962 года жанаты на Набука Манабэ.

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі паводле алфавіта