open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Уладзімір Абрамавіч Быхоўскі

**Уладзімір Абрамавіч Быхоўскі** (; ,  — , ) — савецкі архітэктар. Член Саюза архітэктараў (1957), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі РСФСР (1981), заслужаны архітэктар РСФСР (1987). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскі архітэктурны інстытут (1954). Старэйшы архітэктар (1954—1956), начальнік вытворчай групы (1955—1960) Упраўлення галоўнага архітэктара Варонежа, галоўны інжынер праектаў у канторы «Аблпраект» (1960—1965), галоўны мастак Варонежа (1965—1967). Працаваў у «Варонежграмадзянпраекце», галоўны архітэктар інстытута (1967—1969), начальнік аддзела (1969—1975), загадчык майстэрні (з 1975).

## Творчасць 
Дыпламант шэрагу гарадскіх архітэктурных конкурсаў. Аўтар шматлікіх праектаў жылых і грамадскіх будынкаў, у тым ліку  былога Савета народнай гаспадаркі Цэнтральна-чарназёмныя эканамічнага раёна (сумесна з Ю. У. Львовым, 1959),  (сумесна з А. Г. Бузавым, 1988),  (1978). Акрамя аб’ёмнага праектавання займаўся складаннем горадабудаўнічых праектаў забудовы цэнтра левабярэжная раёна Варонежа, ўсходняй частцы цэнтра Варонежа і іншых.

## Памяць 
Імем Быхоўскага названая вуліца ў Варонежы.

## Спасылкі 
* http://www.vrnguide.ru/bio-dic/b/bykhovskij-vladimir-abramovich.html 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гомелі
Катэгорыя:Архітэктары Варонежа
Катэгорыя:Архітэктары Расіі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Архітэктары СССР
Vallisneria americana

**Vallisneria americana** — від водных раслін з роду .

## Арэал 
Нягледзячы на відавы эпітэт, арэал не абмежаваны Амерыкай. Від сустракаецца ў Іраку, Кітаі, Японіі, Карэі, Індыі, Папуа-Новая Гвінеі, Філіпінах, Аўстраліі, Канадзе, Злучаных Штатах, Мексіцы, Гватэмале, Гандурасе, Кубе, Дамініканскай Рэспубліцы, Гаіці і Венесуэле.

## Экалогія 
*Vallisneria americana* расце пад вадой і спажываецца ў ежу рознымі жывёламі, у тым ліку і такім відам, як . Самі расліны доўгія, далікатныя. Жывёлы могуць есці усе часткі расліны: лісце і падземныя клубні.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Жабнікавыя
Хмялінка

**Хмялі́нка** — рака ў Кіраўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Друць (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 15 км. Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,6 м/км. Плошча вадазбору 59,5 км². Рака бярэ пачатак у напрамку на поўдзень ад вёскі Боркі ва ўрочышчы Баскаўка, упадае ў Друць за 0,4 км на ўсход ад вёскі Чыгірынка, ніжэй Чыгірынскага вадасховішча. Вадазбор у межах Цэнтральнабярэзінскай раўніны. Прытокі — ручаі, у т. л. Граб’е.

Каля ракі вёскі Нямкі, Падліпкі, Чыгірынка. Прыкладна за 1 км вышэй вёскі Нямкі на рацэ сажалка.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Могилёвской области (в разрезе районов) 

Катэгорыя:Рэкі Кіраўскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Друці
Джасцін Трудо

**Джа́сці́н П’ер Джэймс Трудо́** (; ) – канадскі палітык, прэм’ер-міністр Канады з 4 лістапада 2015 года да 14 сакавіка 2025 года.

## Біяграфія 
Бацькі, П’ер Эліёт Трудо і Маргарэт Джоан Трудо, развяліся, калі Джасціну было 6 гадоў.

Ён вучыўся ў сярэдняй школе Каледжа Жан-дэ-Брэбеф. Затым, атрымаў ступень бакалаўра ў вобласці англійскай літаратуры ва Універсітэце імя Дж. Мак-Гіла (1994 г.) і бакалаўра педагогікі ва Універсітэце Брытанскай Калумбіі (1998 г.).

У 1999–2002 гг. выкладаў французскую мову і матэматыку ў сярэдняй школе імя Уінстана Чэрчыля і ў Акадэміі West Point Grey у Ванкуверы.

У 2002–2003 гг. вывучаў інжынерную справу ў Політэхнічнай школе пры Манрэальскім універсітэце, у 2005-2007 гг. – геаграфію ў магістратуры Універсітэта імя Дж. Мак-Гіла (не завяршыў навучанне па гэтых спецыяльнасцях). Акрамя таго, спрабаваў сябе, як баксёра, інструктара па банджа-джампінгу і сноўбордзе, а таксама радыёвядучага і акцёра.

У 2005–2007 гг. актыўна ўдзельнічаў у розных акцыях Ліберальнай партыі, узначальваў групу па прыцягненню моладзі ў яе шэрагі. Абраны членам Палаты абшчын з 2007 года ад акругі ў Квебеку. Перамог у той жа акрузе на выбарах 2011 года, нягледзячы на разгромнае паражэнне Ліберальнай партыі, якая страціла больш за палову месцаў у парламенце.

14 красавіка 2013 года быў выбраны лідарам Ліберальнай партыі Канады, атрымаўшы на ўнутрыпартыйных выбарах звыш 80 % галасоў зарэгістраваных членаў і прыхільнікаў партыі.

## Асабістае жыццё 
Бацькі развяліся, калі яму было 6 гадоў. Браты — Аляксандр (нар. 25.12.1973, журналіст і рэжысёр-дакументаліст) і Мішэль (2.10.1975 — 13.11.1998, студэнт, пры катанні на лыжах загінуў у выніку сходу лавіны, цела так і не было знойдзена).

З 28 мая 2005 года ў шлюбе з былой тэлевядучай і фотамадэллю Сафі Грэгуар, мае траіх дзяцей:
* сын Ксаўер Джэймс (18.10.2007);
* дачка Эла-Грэйс Маргарэт (05.02.2009);
* сын Адрыян (28.02.2014).

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты обшчын Канады
Катэгорыя:Члены Ліберальнай партыі Канады
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Канады
Палата абшчын Канады

**Палата абшчын**, больш правільна **Пала́та грама́д** (, ) — адна са складнікаў Парламента Канады нароўні з Сенатам і Манархам (прадстаўленым генерал-губернатарам). Палата абшчын — гэта дэмакратычна выбраная палата, якая складаецца з 338 дэпутатаў. Дэпутаты выбіраюцца на абмежаваны тэрмін, захоўваючы сваё месца да роспуску легіслатуры (пасля не больш чым пяці гадоў). Кожны дэпутат прадстаўляе адну з выбарчых акруг краіны.

Палата абшчын была заснавана ў 1867, калі Акт аб Брытанскай Паўночнай Амерыцы 1867 утварыў Дамініён Канада, і мела ў якасці ўзору брытанскую Палату абшчын. Хоць і з'яўляючыся тэхнічна ніжняй палатай парламента, Палата абшчын у рэчаіснасці валодае нашмат большай уладай, чым верхняя палата — Сенат. Для таго каб стаць законам, законапраект павінен быць прыняты абедзвюма палатамі; аднак вельмі рэдка закон, за які прагаласавалі ў Палаце абшчын, адхіляецца Сенатам. Да таго ж, урад Канады адказвае толькі перад Палатай абшчын, а прэм'ер-міністр застаецца на пасадзе, толькі пакуль ён ці яна захоўвае падтрымку ніжняй палаты.

Слова «абшчыны» азначае «групы асоб, якія жывуць у адным месцы, раёне і г.д.». Канада — адзіная нароўні са Злучаным каралеўствам краіна, якая выкарыстоўвае выраз «Палата абшчын» для ніжняй палаты парламента. Палата абшчын Канады размяшчаецца на Парламенцкім узгорку ў Атаве, у правінцыі Антарыа.

## Крыніцы 
**Каментарыі**

## Спасылкі 
*  Міністэрства юстыцыі (2004) Канстытуцыйныя акты з 1867 па 1982 
*  Старонка Парламента Канады 
*  Палата абшчын (2005) *Працэдурныя ўдакладненні* 

Канада
Катэгорыя:Палітыка Канады
ФК Тулуза

**«Тулуза»** () — французскі футбольны клуб з горада Тулуза. Уладальнік Кубка Францыі (1957, 2023). Клуб быў заснаваны ў 1937 годзе, але сваё месца ў чэмпіянаце клуб аддаў іншаму клубу «Рэд Стар Парыж» у 1967 годзе. Аднак у 1970 годзе клуб быў адроджаны, паўстаўшы на базе двух мясцовых клубаў. «Тулуза» праводзіць свае свае хатнія матчы на Муніцыпальным стадыёне, які размешчаны ў межах горада.

«Тулуза» знаходзіцца ва ўладанні французскага бізнесмена Аліўе Садрана, які выкупіў клуб пасля яго банкруцтва ў 2001 годзе, у выніку якога «Тулуза» была пераведзена ў Нацыянальны чэмпіянат. «Тулуза» паслужыла трамплінам у больш моцныя клубы для такіх ігракоў, як Фаб’ен Бартэз, Седрык Карасо, Ашыль Эмана, Жэрэмі Мацьё і Андрэ-П’ер Жыньяк. Бартэз зарэкамендаваў сябе выступамі ў клубе, перад тым як пераехаў у «Манака» і «Манчэстэр Юнайтэд», дзе атрымаў некалькі трафеяў. У 1998 годзе Фаб’ен быў прадстаўніком клуба ў нацыянальнай зборнай Францыі на хатнім чэмпіянаце свету, дзе тая дабілася перамогі.

## Гісторыя 
Папярэднік сучаснага клуба «Тулуза» быў заснаваны ў 1937 годзе, але прадаў сваіх ігракоў і месца ў чэмпіянаце іншаму клубу «Рэд Стар Парыж» у 1967 годзе.

Аднак праз некаторы час асацыяцыя была зноў рэфундавана як Union Sportive Toulouse 25 мая 1970 года, узяўшы да сябе каманды юніёраў Гасконі і клуба ACE Mermoz-Bonnefoy для таго, каб стварыць трывалую базу ігракоў. Чэмпіянат новая каманда пачала ў другім французскім дывізіёне ў сезоне 1970/71, гуляючы ў чырвона-белай колерах. У 1977 годзе клуб абвясціў пра сваё непасрэднае датычанне да старога першапачатковага клуба і змяніў колеры клуба на гістарычныя фіялетавы і белы. Каманда хутка палепшыла вынікі і ў 1982 годзе атрымала павышэнне ў Лігу 1, пасля чаго ў хуткім часе прабілася да выступаў у кваліфікацыі для ўдзелу ў Кубку УЕФА ў 1984 годзе. Іхным лепшым вынікам на сённяшні дзень з’яўляюцца трэцяе выніковае месца ў чэмпіянаце Францыі сезона 1986/87 і добрыя выступы на наступны год у спаборніцтвах на Кубак УЕФА, калі каманды атрымала добразапамінальную перамогу па пенальці над клубам «Напалі», у якім гуляў на той час Дыега Марадона.

## Стадыён 
Свае хатнія матчы клуб праводзіць на Муніцыпальным стадыёне, які быў пабудаваны ў 1937 годзе. Пляцоўка здольна змясціць 33 150 гледача. У 1998 годзе на стадыёне праходзілі матчы чэмпіянату свету.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Тулуза
Еськіна

**Е́ськіна** — возера ў Беларусі, у Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці, за 23 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Шуміліна, за 2 км на паўночны захад ад вёскі Зазаводка, у басейне ракі Обаль.

Плошча паверхні 0,05 км². Даўжыня 0,62 км, найбольшая шырыня 0,09 км. Даўжыня берагавой лініі 1,35 км.

Размешчана на паўднёва-ўсходняй ускраіне ўрочышча Обальскае балота. Схілы катлавіны невыразныя, вакол возера лес.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Шумілінскага раёна
Катэгорыя:Басейн Обалі
ФК Лар’ян

**«Лар’ян»** () — французскі футбольны клуб з горада Лар’ян. Клуб быў заснаваны ў 1926 годзе. Уладальнік Кубка Францыі (2002), фіналіст Кубка лігі Францыі, Суперкубка Францыі. «Лар’ян» праводзіць свае хатнія матчы на стадыёне «Стад дзю Мустуар» размешчаным у межах горада.

«Лар’ян» доўгі час выступаў у ніжэйшых лігах французскага чэмпіянату пакуль у 1998 годзе не атрымаў павышэнне ў Лігу 1. Дагэтуль «Лар’ян» большую частку сваёй гісторыі быў аматарскім клубам. Найвышэйшым дасягненнем клуба ёсць перамога ў Кубку Францыі ў 2002 годзе, калі ў фінале была пераможана «Бастыя» з лікам 1:0.

У «Лар’яне» сваю кар’еру пачыналі ці набіраліся першапачатковага вопуты такія вядомыя ігракі, як Ларан Касельні, Андрэ-П’ер Жыньяк, Мікаэль Сіяні, Кевін Гамейро, Карым Зіяні, Бакары Канэ і Сейду Кейта. Ігрок нацыянальнай зборнай Францыі Яан Гуркюф, сын галоўнага трэнера, пачынаў сваю кар’еру ў клубе. У пачатку 2010-х гадоў клуб меў добрую рэпутацыю ўнутры краіны дзякуючы якасці гульні клуба і даўні давер трэнеру Крысціяну Гуркюфу, які высока цэніцца ў Францыі як добры тактык, нягледзячы на сваю малую вядомасць за мяжой.

## Гісторыя 
«Лар’ян» быў заснаваны 2 красавіка 1926 года. Клуб быў утвораны мадам Цюсар і яе сынам Жазефам. Клуб першапачаткова меў аматарскі статус, а першым трэнерам каманды быў чэхаславацкі спецыяліст Іозеф Локай. У 1929 годзе «Лар’ян» атрымаў перамогу ў чэмпіянаце Захаду (), што дало магчымасцю для клуба выступаць у Ганаровай лізе рэгіёна Брэтань (). У 1932 годзе «Лар’ян» стаў чэмпіёнам гэтай лігі, паўтарыўшы гэты ж вынік праз чатыры гады. Пачатак Другой сусветнай вайны абмежаваў узлёт клуба, некалькі ігракоў якога былі адпраўлены на вайну.

Пасля вайны, Антуан Цюсар, унук мадам, шт з’яўляецца заснавальніцай клуба, далучыўся да каманды ў якасці іграка з намерам аднаўлення клуба ў гонар сваёй бабулі. «Лар’ян» зноў пачаў гуляць у Ганаровай лізе. Антуан стаў першым іграком клуба, які быў прызваны да нацыянальнай зборнай Францыі. У 1954 годзе ён разам са сборнай удзельнічаў у кваліфікацыйных гульнях да чэмпіянату свету 1954. «Лар’ян» хутка акрыяў і ў 1948 годзе перайшоў у аматарскі чэмпіянат Францыі. Клуб правёў два гады ў лізе пакуль не вылецеў зноў у Ганаровы легіён. У 1957 годзе «Лар’ян» зноў прасунуўся ў аматарскі чэмпіянат, аднак камандзе перашкаджала дрэнны фінансавы стан. Клуб, шукаючы спонсараў, імкнуўся стаць прафесійным. У 1967 годзе «Лар’ян» атрымаў павышэнне да трэцяй лігі чэмпіянату Францыі.

## Дасягненні 
* **Уладальнік Кубка Францыі:** 2002

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Лар’ян
Годнеў

* Іван Васільевіч Годнеў (1854—1919) — расійскі палітычны дзеяч, член Дзяржаўнай думы III і IV скліканняў (1907—1917).
* Ціхан Мікалаевіч Годнеў (1893—1982) — беларускі фізіёлаг раслін.
Ігар Іванавіч Губарэвіч

**Ігар Іванавіч Губарэвіч** (нар. ) — беларускі дыпламат.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1969 годзе ў Златавусце (Чалябінская вобласць, Расія), у 1993 годзе скончыў Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт.

У 1993—2006 гадах працаваў на розных дыпламатычных пасадах у МЗС Беларусі. Быў выканаўчым сакратаром дэлегацыі Беларусі на 49-й сесіі Генеральнай Асамблеі ААН, членам дэлегацыі з 50-й па 53-ю сесіі Генеральнай Асамблеі. З 1995 па 1999 гады — трэці сакратар Пастаяннага прадстаўніцтва Рэспублікі Беларусь пры ААН.

З 1999 па 2003 гады працаваў у цэнтральным апараце МЗС Беларусі на пасадах намесніка начальніка, начальніка аддзела ЗША і Канады, намесніка начальніка ўпраўлення Амерыкі.

З 2003 па 2006 гады — саветнік Пасольства Рэспублікі Беларусь у Францыі, з красавіка па лістапад 2004 года — часовы павераны ў справах Рэспублікі Беларусь у Францыі, выканаўца абавязкаў пастаяннага прадстаўніка Беларусі пры ЮНЕСКА. У камунікацыі ўнутры МЗС і дзелавой перапісцы з іншымі органамі дзяржкіравання пераважна карыстаўся беларускай мовай.

З 2006 года супрацоўнічае з прыватнымі кампаніямі ў сферы міжнароднага гандлю. Стала піша для аналітычнага сайта Belarus Digest і з’яўляецца адным са складальнікаў «Топ-100 самых уплывовых беларусаў» тыднёвіка «Наша Ніва». Старшы аналітык Цэнтра Астрагорскага.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Belarus Profile
* Біяграфія на сайце Цэнтра Астрагорскага

Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Пустынь

[thumb|Раджаства Прасвятой Багародзіцы Глінская пустынь. [Глухіўскі раён, Сумская вобласць, Украіна. 2010.]]
**Пу́стынь** — манашаскае пасяленне ў традыцыі праваслаўя, звычайна аддалены ад асноўнага манастыра скіт, які размяшчаўся ў незаселеным людзьмі месцы. Раней пу́стынямі называлі невялікія мужчынскія манаскія абшчыны, якія мелі звычайна не больш за адзін храм. У далейшым такі манастыр мог значна вырасці ў памерах, але захаваць у сваім назове слова *пустынь*.

У цяперашні час уваходзіць у склад назвы некаторых манастыроў, напр., Свята-Пакроўская Галасееўская пустынь у Кіеве.

У 2015 г. пры археалагічных раскопках на селішчы Свята-Елісееўскага Лаўрышаўскага мужчынскага манастыра (в. Лаўрышава, Шчорсаўскі сельсавет, Навагрудскі раён, Гродзенская вобласць) выяўлена сярэдневяковая прыкладна́я матрыца пячаткі XIII — XIV ст., надпіс на якой спецыяліст па эпіграфіцы, кандыдат гістарычных навук І. Л. Калечыц (г. Мінск) прачытала як «Святая пу́стынь».

Катэгорыя:Мужчынскія манастыры
Катэгорыя:Праваслаўе
Ісак Саламонавіч Гінзбург

**Ісак Саламонавіч (Залманавіч) Гінзбург** (; ,  — , ) — савецкі хірург, заснавальнік анкалагічнай і дзіцячай хірургічнай службы ў Азербайджане. Доктар медыцынскіх навук (1924), прафесар. Заслужаны дзеяч навукі Азербайджанскай ССР (1942).

## Біяграфія 
Ісаак Саламонавіч нарадзіўся ў сям'і Залмана (Саламона) і Песі Гінзбург ў Чавусах. У пачатку 20-га стагоддзя сям'я пераехала ў Баку, бо яго бацька атрымаў працу бухгалтара на нафтавых промыслах Нобеля. Скончыў гімназію ў Баку ў 1915 годзе, а ў 1920-м — медыцынскі факультэт Харкаўскага універсітэта. З 1921 года пачаў працаваць у клініцы універсітэта ў Баку.

Заснаванае ім ў 1921 годзе анкалагічнае аддзяленне на 30 ложкаў пры Клінічнай бальніцы № 1 імя Сямашка перарастае ў анкадыспансер на 100 ложкаў, а ў 1941 годзе становіцца клінічнай базай Азербайджанскага Навукова-даследчага інстытута анкалогіі, рэнтгеналогіі і радыялогіі, дырэктарам якога Ісаак Саламонавіч заставаўся да 1957 года. Па яго ініцыятыве грунтуецца кафедра анкалогіі пры Азербайджанскім інстытуце ўдасканалення ўрачоў. Апошнія два дзесяцігоддзі жыцця Ісаак Саламонавіч загадваў кафедрай дзіцячай хірургіі Азербайджанского Медыцынскага інстытута, паспяхова спалучаючы клінічную, педагагічную і навуковую дзейнасць.

## Спасылкі 
* [Гинзбург Исаак Соломонович (Залманович) — врач — хирург // сайт зарегистрированного общества «Our Baku e.V.» («Наш Баку»)](http://www.ourbaku.com/index.php5/Гинзбург_Исаак_Соломонович_(Залманович)_-_врач_-_хирург)

Катэгорыя:Хірургі СССР
Парламенцкія выбары ў Канадзе (2015)

**Парламенцкія выбары ў Палату абшчын Канады 2015 года** прайшлі 19 кастрычніка 2015 года.

Выбары былі праведзены па мажарытарнай выбарчай сістэме з 338 выбарчымі акругамі (упершыню, раней было 308, дададзена 15 месцаў у Антарыа, па 6 у Альберце і Брытанскай Калумбіі і 3 у Квебеку, што звязана з вынікамі перапісу насельніцтва 2011 года).

Выбары былі прызначаны парламентам 2 жніўня 2015 года. Такім чынам выбарчая кампанія стала найдаўжэйшай у сучаснай гісторыі краіны.

Узначаленая Джасцінам Трудо апазіцыйная Ліберальная партыя Канады атрымала перамогу на на выбарах, пасля чаго дзеючы прэм’ер-міністр Стывен Харпер падаў у адстаўку.

## Спасылкі 
* Elections.ca  

Катэгорыя:Выбары ў Канадзе
Канада
Катэгорыя:2015 год у Канадзе
Катэгорыя:Кастрычнік 2015 года
Марынец (возера)

**Мары́нец** — возера ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, за 25 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Шуміліна, за 2,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Вішня, у басейне ракі Обаль.

Плошча паверхні 0,05 км². Даўжыня 0,3 км, найбольшая шырыня 0,22 км. Даўжыня берагавой лініі 0,8 км.

Размешчана сярод урочышча Обальскае балота. Схілы катлавіны невыразныя. На захадзе выцякае ручай.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-35-23. Выданне 1987 года. Стан мясцовасці на 1986 год.

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Шумілінскага раёна
Катэгорыя:Басейн Обалі
Ян Цеханоўскі

**Ян Цеханоўскі** (, в. Якімаўка, Гомельшчына — , ) — нацыянальны дзеяч Заходняй Беларусі, педагог, дырэктар Навагрудскай беларускай гімназіі.

## Біяграфія 
Скончыў Мінскую настаўніцкую семінарыю. Два гады вучыўся ў Політэхнічным інстытуце ў Санкт-Пецярбургу. У 1909 годзе ў Мінску ажаніўся з Ксеніяй Баландовіч. У 1914 г. скончыў адукацыю і працаваў выкладчыкам спецыяльных прадметаў. Ад 1 жніўня 1918 да 1921 гг. быў дырэктарам рэальнае школы ў Ракаве. У 1921 за нацыянальную патрыятычную дзейнасць быў арыштаваны польскімі ўладамі. Пасля вызвалення пераехаў у Наваградак. Ад 1 верасня 1921 года быў абраны дырэктарам Навагрудскай беларускай гімназіі. З-за пераследу польскімі ўладамі быў вымушаны эміграваць у Францыю. Вярнуўся ў Заходнюю Беларусь у 1927. Пасля 14-гадовай напружанай працы ў арганізаванай ім беларускай школе быў пераведзены польскімі ўладамі ў Ашмяны. Аднойчы падбухтораная банда хуліганаў напала на Яна Цеханоўскага і моцна яго знявечыла. У кастрычніку 1938 года Цеханоўскі памёр ад інфаркту. Пахаваны ў Вільні на Ліпаўскіх могілках разам з памёршай пазней жонкай — былой настаўніцай гімназіі Ксеніяй Баландовіч.

## Літаратура 
* Чэмер, Андрэй. Навагрудская беларуская гімназія / Андрэй Чэмер. — Вільнюс : Savarenas, 1997. — 135 с : іл. ; 20 см — ISBN 9986-749-04-2.

Катэгорыя:Выкладчыкі Навагрудскай беларускай гімназіі
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Польскай Рэспубліцы (1918—1939)
Яан Гуркюф

**Яан Гуркюф** (; нар. , Пламёр, Брэтань, Францыя) — французскі футбаліст, атакавалы паўабаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Францыі (2008—2013). Яан з’яўляецца сынам вядомага былога футбаліста, пазней футбольнага трэнера, Крысціяна Гуркюфа.

Паводле словаў Давіда Жынала, Гуркюф з’яўляецца найлепшым французскім іграком свайго пакалення. Яго стыль гульні і здольнасці прыцягнулі параўнанне яго з французскай футбольнай легендай Зінедзінам Зіданам.

## Клубная кар’ера 
Пачаўшы сваю кар’еру ў клубе «Лар’ян», галоўным трэнерам якога быў яго бацька Крысціян Гуркюф, у 2001 годзе Яан падпісаў кантракт з «Рэнам».

У сезоне 2003/04 ён адгуляў 9 матчаў. Наступныя сезоны былі даволі паспяховымі. У сезоне 2005/06 Гуркюф забіў 16 галоў, а «Рэн» скончыў сезон на 7-м месцы і атрымаў месца ў Кубку Інтэртота.

Улетку 2006 года вядучыя клубы Еўропы, як «Валенсія», «Аякс» і «Арсенал», былі зацікаўлены ў куплі іграка, але Гуркюф абраў італьянскі «Мілан», падпісаўшы кантракт да 2011 года. Сваю кар’еру ў гэтым клубе Яан пачаў голам у браму грэчаскага клуба АЕК у матчы Лігі чэмпіёнаў. У чэрвені 2008 года «Мілан» аддаў Гуркюфа ў арэнду ў французскі «Бардо», у складзе якога ён стаў найлепшым іграком чэмпіянату Францыі. Пазней «Бардо» выкупіў трансфер Яана за 15 млн еўра.

23 жніўня 2010 года ліёнскі «Алімпік» выкупіў у «Бардо» правы на іграка за 22 млн еўра. 25 жніўня Гуркюф падпісаў з ліёнцамі пяцігадовы кантракт. Гуляючы ў складзе «Алімпіка», Гуркюф быў вымушаны прапусціць значную колькасць матчаў з-за траўм. Па заканчэнні кантракта ён пакінуў ліёнскі клуб.

16 верасня 2015 года афіцыйна вярнуўся ў «Рэн», падпісаўшы кантракт на 1 год. Пакінуў клуб  па заканчэнні сезона 2017/18. У ліпені 2018 года ў якасці свабоднага агента далучыўся да «Дыжона», аднак у студзені 2019 года па пагадненні бакоў разарваў кантракт, пасля чаго завяршыў кар’еру.

## Міжнародная кар’ера 
Гуркюф згуляў свой першы матч у форме зборнай Францыі 20 жніўня 2008 года ў таварыскай гульне супраць зборнай Швецыі. На пляцоўцы Яан з’явіўся на 92 хвіліне, калі Францыя ўжо атрымлівала перамогу з лікам 3:2. Свой першы гол за французскую каманду забіў 11 кастрычніка 2008 года ў матчы кваліфікацыі да чэмпіянату свету 2010 супраць зборнай Румыніі.

## Дасягненні 
**«Мілан»**:
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2007
* Уладальнік Суперкубка УЕФА: 2007
* Перможца клубнага чэмпіянату свету: 2007

**«Бардо»**:
* Чэмпіён Францыі: 2009
* Уладальнік Кубка французскай лігі: 2009
* Уладальнік Суперкубка Францыі (2): 2008, 2009

**«Ліён»**:
* Уладальнік Кубка Францыі: 2012
* Уладальнік Суперкубка Францыі: 2012

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Францыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Францыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэн
Катэгорыя:Ігракі ФК Мілан
Катэгорыя:Ігракі ФК Бардо
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпік Ліён
Катэгорыя:Ігракі ФК Дыжон
ФК Рэн

**«Рэн»** () — французскі футбольны клуб з горада Рэн. Клуб быў заснаваны ў 1901 годзе. Трохразовы ўладальнік Кубка Францыі. Свае хатнія матчы клуб праводзіць на стадыёне «Раазон Парк», які размяшчаецца ў межах горада. Уладальнікам клуба з’яўляецца бізнесмен Франсуа Піно.

Клуб з’яўляецца адным з самых вядомых футбольных клубаў у рэгіёне Брэтань, разам з іншым брэтонскім клубам «Нант». Матчы паміж клубамі лічыцца лакальным дэрбі і мае назва дэрбі Брэтані. «Рэн» з’яўляецца адным з членаў-заснавальнікаў першага дывізіёна французскага футбола, аднак «Рэн» ніколі не станавіўся пераможцам галоўнага французскага футбольнага першынства. Найлепшым вынікам каманды з’яўляецца трэцяе месца, якога клуб дасягнуў у сезоне 2019/20.

## Гісторыя 
### 1901—1945 
Клуб быў заснаваны 10 сакавіка 1901 года групай студэнтаў універсітэта Рэна. Сваю першую гульню каманда прайграла суседзям з іншага футбольнага клуба Рэна з лікам 0:6. У 1902 годзе клуб увайшоў у склад Звяза атлетычных спартыўных клубаў (). У наступным годзе каманда ўвайшла ў склад футбольнай лігі Брэтані. У тым жа сезоне каманда стала пераможцам турніру. 4 мая 1904 года дзве каманды з Рэна аб’ядналіся. Пад кіраўніцтвам уэйлзца Грыфіта, які быў гуляючым трэнерам, «Рэн» перамог у лізе Брэтані ў 1908 і 1909 гадах.

У перыяд з 1915 па 1922 гады клуб неаднаразова станавіўся пераможцам розных турніраў, якія ў Францыі ў той час праводзіліся нерэгулярна. У 1922 годзе клуб выйшаў у фінал Кубка Францыі.

У 1932 годзе клуб увайшоў у лік дваццаці клубаў, якія прынялі ўдзел у першым сезоне французскай прафесійнай футбольнай лігі. У першым сезоне каманда заняла 6 месца ў чэмпіянаце, а яго форвард Уолтэр Кайзер стаў найлепшым бамбардзірам. У чэмпіянаце асаблівых поспехаў каманда не дасягала, але ў 1935 годзе ў другі раз у сваёй гісторыі дайшла да фіналу кубка. Аднак, фінансавая сітуацыя ў клубе пагаршалася, і з пачаткам Другой сусветнай вайны ў 1939 годзе каманда страціла статус прафесійнай. На працягу двух гадоў каманда гуляла толькі ў кубку краіны і таварыскіх матчах. У 1941 годзе каманда прыняла ўдзел у чэмпіянаце акупаванай зоны, у якім заняла 7 месца з дзевяці ўдзельнікаў.

### 1945—1990 
У 1949 годзе каманда заняла 4 месца ў чэмпіянаце, што стала найлепшым вынікам у гісторыі клуба. Гэты ж вынік быў паўтораны ў сезоне 1964/65. У тым жа сезоне клуб стаў уладальнікам кубка краіны. У фінале быў абыграны «Сашо» (2:2, 3:1 ва перагуляным матчы). Увосень 1965 года адбыўся дэбют клуба ў еўракубках. У розыгрышы Кубка кубкаў «Рэн» у першым жа раўндзе саступіў пражскай «Дукле». У 1970 годзе клуб дайшоў да паўфіналу кубка, а ў наступным сезоне атрымаў перамогу ў ім у другі раз у гісторыі. У фінале з лікам 1:0 быў абыграны «Ліён». Адзіным іграком клуба, якія прымалі ўдзел у абодвух пераможных фіналах, стаў абаронца Луі Кардэн. У 1975 годзе клуб вылецеў у другой дывізіён, адкуль вярнуўся ў 1983 годзе. У 1986 годзе клуб зноў дабраўся да паўфінала кубка краіны, дзе саступіў «Марселю».

## Склад 
*Станам на люты 2024 года.*

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Рэн
Жэрэмі Тулалан

**Жэрэмі Тулалан** (; нар. , , Францыя) — французскі футбаліст, апорны паўабаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Францыі (2006—2010).

Шырока вядомы тым, што забівае вельмі мала нават для апорнага паўабаронцы, гэта значыць у 230 матчах чэмпіянату Францыі забіў толькі адзін раз у сезоне 2004/05 у браму клуба «Страсбур», аднак пры пераходзе ў іспанскае першынства адзначыўся тройчы за першы сезон.

## Кар’ера 
### «Нант» 
Жэрэмі з’яўляецца выхаванцам футбольнай школы «Нанта», у якім дэбютаваў у сезоне 2001/02. У 2005 годзе быў прызнаны найлепшым маладым футбалістам чэмпіянату Францыі.

### «Алімпік» 
У 2006 годзе за 7 мільёнаў еўра перайшоў з «Нанта» ў «Алімпік» Ліён, дзе яго разглядалі як замену малійцу Мамаду Дыяра, які перайшоў у мадрыдскі «Рэал». У складзе «Алімпіка» Жэрэмі два разы запар станавіўся чэмпіёнам Францыі. У сезонах 2004/05 і 2007/08 быў уключаны ў сімвалічную зборную чэмпіянату. Да Тулалана праяўляў цікавасць лонданскі «Арсенал», аднак Жэрэмі вырашыў застацца ў Францыі.

### «Малага» 
11 чэрвеня 2011 года іспанскі клуб «Малага» пацвердзіў пераход Тулалана ў свой склад за 10 млн еўра. 28 лістапада 2011 года ён адкрыў лік сваім галам за новы клуб у хатнім пераможным матчы супраць «Вільярэала», які скончыўся з лікам 2:1.

### «Манака» і «Бардо» 
26 ліпеня 2013 года Жэрэмі падпісаў 2-гадовы кантракт з клубам «Манака». Улетку 2016 года перайшоў у «Бардо». У студзені 2018 года разарваў кантракт з клубам і завяршыў кар’еру.

## Міжнародная кар’ера 
Першы матч за зборную Францыі згуляў 11 кастрычніка 2006 года супраць зборнай Фарэрскіх астравоў.

## Дасягненні 
**Алімпік Ліён**:
* Чэмпіён Францыі (2): 2007, 2008
* Уладальнік Кубка Францыі: 2008
* Уладальнік Суперкубка Францыі (2): 2006, 2007

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Профіль на сайце *L’Équipe* 

Катэгорыя:Футбалісты Францыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Францыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Бардо
Катэгорыя:Ігракі ФК Манака
Катэгорыя:Ігракі ФК Малага
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпік Ліён
Катэгорыя:Ігракі ФК Нант
Паліца Геркулеса

thumb|right|290px|Скала «Фортэпіяна», на якой стаіць скала «Паліца Геркулеса»
**Па́ліца Геркуле́са** () — назва скалы, што знаходзіцца ў Польшчы каля замка Пяскова-Скала ў адміністрацыйных межах вёскі Сулашова аднайменнай вясковай гміны Кракаўскага павета Малапольскага ваяводства. Знаходзіцца на тэрыторыі Ойцаўскага нацыянальнага парка.

Паліца Геркулеса змяшчаецца ў ніжняй частцы тэрасы скалы з назвай «Фортэпіяна». Вышыня Паліцы Геркулеса складае 25 метраў. Скала з’яўляецца характэрным элементам ландшафту даліны Пронднік. Утварылася ў выніку дзеяння карставых вадзяных струменяў і складаецца з ізвестняку, устойлівага да атмасферных уздзеянняў.

Упершыню на вяршыню скалы падняўся скалалаз Леон Вітэк з Катовіце ў 1933 годзе. У памяць аб гэтым на вяршыні скалы было ўсталявана невялікае жалезнае распяцце.

Каля скалы праходзіць пешы турыстычны маршрут, які заканчваецца ў вёсцы Ойцаў.

;Найменаванне
У цяперашні час скала мае назву «Паліца Геркулеса». У мінулым скала мела назвы «Паліца Крака», «Саколя-Скала» и «Чарця-скала» («Скала Твардоўскага»), кожная была звязана з пэўнай легендай.

* **Паліца Кра́ка**. Назва была звязаны з легендарным кракаўскім князем Кракам, які забіў цмока сваёй паліцай, а потым паставіў яе (ці закінуў) у Ойцаўскую даліну ў напамін ворагам, што пажадаюць захапіць Кракаў.
* **Саколя-Ска́ла** (Сакаліная Скала). У вежы замка Пяскова-Скала знаходзіўся ў зняволенні прыгонны селянін з бліжэйшага сяла Скала. Гэты селянін быў абвінавачаны ў тым, что не мог адпрацаваць паншчыну праз параненую сахой нагу. Мужчына прасіў вартаўнікоў адпусціць яго з цямнмцы, таму што яго сям’я знаходзіцца ў галечы. Вартаўнік выставіў селяніну ўмову — прынесці яму птушаня з сакалінага гнязда, якое знаходзілася на вяршыні скалы каля замка. Праз некалькі дзён, калі зняволены страціў надзею выканаць умову, у камеру прыляцеў тузін сокалаў і, схапіўшы мужчыну лапамі, перанеслі яго да сакалінага гнязда на скале, пасля чаго мужчына смог узяць птушаня. Сокалы перанеслі прыгоннага назад у камеру замка і здзіўлены вартаўнік быў вымушаны выканаць сваё абяцанне выпусціц айца сямейства.
* **Ча́рця-Ска́ла** (Чортава Скала) ці «Скала Твардоўскага». Назва звязана з героем польскіх казак і легенд панам Твардоўскім. У часы панавання апошніх прадстаўнікоў княскага роду Пястаў жыў нейкі чалавек з імем «пан Твардоўскі», які уступіў у здзелку з д’яблам, каб займець звышнатуральныя магчымасці. Адным з умоў, якія выставіў д’яблу Твардоўскі, было перанесці вялізную скалу ў Даліну Пронднік і ўсталяваць яе на вузкай вяршыні.

## Літаратура 
* Emilia Sukertowa-Biedrawina: Legendy nadprądnikowe. Warszawa: PTK, 1928.
* Józef Partyka: Ojcowski Park Narodowy: przewodnik turystyczny. Warszawa: Sport i Turystyka Muza SA, 2006. ISBN 83-7319-963-2.
* Ojcowski Park Narodowy. Mapa 1:20 000. Kraków: Wyd. Kartograficzne Polkart Anna Siwicka, 2005/2006. ISBN 83-87873-42-X.

Катэгорыя:Геаграфія Малапольскага ваяводства
Катэгорыя:Скалы
Елка сербская

**Елка сербская** (*Picea omorika*) — рэдкі ў дзікай прыродзе від дрэў роду  сямейства . Адна з самых распаўсюджаных у культуры елак.

## Адкрыццё і назва 
Для навуковай супольнасці елка сербская была адкрыта ў 1875 годзе
на гары  недалёка ад вёскі  сербскім батанікам Ёсіфам Панчычам.

Відавы эпітэт лацінскай назвы (*omorika*) ўзяты з сербскай мовы, дзе «*оморика*» — назва толькі гэтага віду елкі (астатнія называюцца «*смрча*»). Такім чынам, лацінскую назву гэтага віду можна перавесці як «Елка — сербская елка». У Сербіі гэты від таксама называюць  («елка Панчыча»), у гонар першаадкрывальніка расліны.

## Батанічнае апісанне 
Гэта сярэдняга памеру вечназялёнае дрэва вышынёй 20-35 метраў, у выключных выпадках да 40 метраў вышынёй, з дыяметрам ствала да 1 метра.
* '**De Ruyter**' De Ruyter, 1938. Паходзіць з Галандыі. Пірамідальная форма з нерэгулярным характарам нарастання парасткаў. Форма кроны няправільная. У 10-ці гадовым узросце вышыня каля 70 см, шырыня каля 40 см. Паводле іншай крыніцы: 140×90—100 см у 10 гадоў. Дарослыя расліны дасягаюць вышыні 2-3 м. Хваінкі кароткія, 5-10 мм, верхняя частка глянцавая, цёмна-зялёная, ніжняя серабрыстага колеру з двума белымі палоскамі.
* '**Expansa**' — карлікавая форма без ствала, кроны ляжыць на зямлі, але рост магутны, канцы парасткаў злёгку прыўзнятыя, як у намінальнай формы. Вядомая з 1930 года. Выяўлена Белье ў Вестэрстэдзе. Арыгінал знаходзіцца ў батанічным садзе Тромпенберг (Ратэрдам). Памеры гэтай расліны ў 1984 годзе: 4 м у шырыню і 80 см у вышыню, у дзесяцігадовым узросце меркаваная вышыня 50-60 см, шырыня 60—70 см.
* '**Minima**' — карлікавая форма з вельмі кароткімі парасткамі, як у формы 'Nana'. Гэтая форма знойдзена ў гадавальніку Едзела, як «ведзьміна мятла». Паводле данах адабрана Едлахам у выніку селекцыі формы 'Nana'. У 10 гадоў вышыня 15-20 см, хваінка як у формы 'Nana', парасткі вельмі кароткія, крона круглявая.
* '**Nana**' — шырока кеглепадобная, шчыльна галінастая, карлікавая форма вышынёй больш 3 м. Хваінкі няшчыльныя, радыяльныя, звонку блакітнага колеру. Атрымана ў 1930 годзе ў выніку мутацыі.
* '**Pendula Bruns**' — павольнарослае дрэва вышынёй да 10 м, дыяметрам кроны 1-1,5 м. Выведзены ў Германіі ў 1930 годзе. Крона густая, з віслымі галінамі, больш вузкая, чым у елкі звычайнай. Кара чырванавата-шэрая, тонкалускавінкавая. Хвоя іголкападобная, цёмна-зялёная, з ніжняга боку з двума шырокімі светлымі палосамі. Гадавы прырост у вышыню — 10 см, у шырыню — 3 см. Святлалюбная расліна.
* '**Pendula**'. Зборная назва. Пад гэтай назвай у гадавальніках знаходзяцца формы рознага выгляду: рост прамы, сукі віслыя, або абгінаюць ствол.
* '**Zuckerhut**'. Канічная форма. Хваінкі злёгку павернутыя, ствараючы серабрыстае адценне.

## Літаратура 
* Farjon, A. (1990). Pinaceae. Drawings and Descriptions of the Genera. Koeltz Scientific Books ISBN 3-87429-298-3
* Rushforth, K. (1987). Conifers. Helm ISBN 0-7470-2801-X
* Rushforth, K. (1999). Trees of Britain and Europe. Collins ISBN 0-00-220013-9

Катэгорыя:Елка
Катэгорыя:Дрэвы
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Эндэмікі Сербіі
Сярэдняе Мохавае

**Сярэдняе Мохавае, Сярэдняе** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Нішча, за 20 км у напрамку на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Расоны, за 5 км на паўночны захад ад вёскі Юхавічы, прыкладна за 1 км на захад ад балота Вялікі Мох.

Плошча паверхні возера 0,15 км². Даўжыня 0,62 км, найбольшая шырыня 0,33 км, даўжыня берагавой лініі 1,48 км.
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны невыразныя. Вакол возера забалочаная пойма. Берагі нізкія, забалочаныя і сплавінныя. У паўночнай частцы ў возера ўпадае ручай, у паўднёвай частцы выцякае ручай у раку Хонка.

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-35-142. Выданне 1987 года. Стан мясцовасці на 1983 год.

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Морфометрические параметры озер Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 5. 

Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Катэгорыя:Басейн Нішчы
Марсела Дыяс Рохас

**Марсела Альфонса Дыяс Рохас** (; нар. , , Чылі) — чылійскі футбаліст, паўабаронца клуба «Аўдакс Італьяна» з Авельянеды і былы ігрок нацыянальнай зборнай Чылі.

## Кар’ера 
У дарослым футболе дэбютаваў у 2005 годзе выступамі за каманду клуба «Універсідад дэ Чылі», дзе прайшоў да гэтага навучанне ў клубнай акадэміі.

Пасля першага сезона, у Апертуры 2008 года, Дыяс стаў іграком стартавага складу. Першы свой гол забіў 23 сакавіка 2008 года ў матчы супраць «Уачыпата», але клуб трываў паражэнне з лікам 2:3. Пасля звальнення трэнера Артура Сала, Дыяс пачаў гуляць на левым флангу паўабароны, у адрозненне ад бачання былога трэнера, які выкарыстоўваў футбаліста ў якасці атакуючага паўабаронцы.

Частку 2010 года Марсела правёў у арэндзе ў іншым чылійскім клубе «Дэпортэс», пасля чаго вярнуўся ва «Універсідад дэ Чылі». Да складу клуба «Базель» далучыўся ў 2012 годзе, падпісаўшы кантракт да 30 чэрвеня 2016 года. У лютым 2015 года перайшоў у склад клуба «Гамбург». 1 чэрвеня 2015 года забіў свой першы гол за «Гамбург» — у матчы плэй-оф за месца ў Бундэслізе супраць «Карлсруэ» са штрафога ўдара на 91-й хвіліне, тым самым выратаваўшы свой клуб ад вылету. У студзені 2016 стаў іграком іспанскай «Сельты».

У жніўні 2017 года, разарваўшы кантракт з «Сельтай», папоўніў склад мексіканскага клуба «УНАМ Пумас». У жніўні 2018 года перайшоў у аргенцінскі «Расінг». У ліпені 2021 года далучыўся да парагвайскага «Лібертада», а ў студзені 2023 года вярнуўся ў Чылі, стаўшы іграком «Аўдакс Італьяна».

## Дасягненні 
**«Універсідад дэ Чылі»**:
* Чэмпіён Чылі: 2009 (а), 2011 (а), 2011 (к), 2012 (а)
* Пераможца Копы Судамерыкана: 2011

**«Базель»**:
* Чэмпіён Швейцарыі (2): 2013, 2014

**«Расінг»**:
* Чэмпіён Аргенціны: 2019
* Уладальнік Трафея чэмпіёнаў Аргенціны: 2019

**«Лібертад»**:
* Чэмпіён Парагвая: 2022 (а)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Чылі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Чылі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Універсідад дэ Чылі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дэпортэс Ла-Серэна
Катэгорыя:Ігракі ФК Базель
Катэгорыя:Ігракі ФК Гамбург
Катэгорыя:Ігракі ФК Сельта
Катэгорыя:Ігракі ФК УНАМ Пумас
Катэгорыя:Ігракі ФК Расінг Авельянеда
Катэгорыя:Ігракі ФК Лібертад
Катэгорыя:Ігракі ФК Аўдакс Італьяна
Катэгорыя:Чэмпіёны Паўднёвай Амерыкі па футболе
Кіран Гібс

**Кі́ран Джэймс Рыка́рда Гібс** (; нар. , , Лондан, Вялікабрытанія) — англійскі футбаліст, абаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Англіі (2010—2015).

## Клубная кар’ера 
Прафесійную кар’еру пачаў у 2007 годзе ў «Арсенале», куды перайшоў з акадэміі «Уімблдана» ў 2004.

У жніўні 2017 года перайшоў у «Вест Бромвіч Альбіён», падпісаўшы чатырохгадовы кантракт. У сакавіку 2021 года стала вядома, што ў ліпені па заканчэнні пагаднення з «Вест Бромвічам» абаронца папоўніць склад амерыканскага клуба «Інтэр Маямі». У лютым 2023 года па пагадненні бакоў разарваў кантракт з «Інтэр Маямі» і завяршыў кар’еру.

## Міжнародная кар’ера 
 11 жніўня 2010 года]]

Гібс гуляў за зборную Англіі да 19 гадоў у адборачным турніры да чэмпіянату Еўропы 2008 і ў фінальнай стадыі чэмпіянату свету 2009.

Гібс разам са сваім аднаклубнікам па «Арсенале» Тэа Уолкатам выступаў за зборную да 21 года на моладзевым чэмпіянаце Еўропы 2009, а пасля ў кваліфікацыі да чэмпіянату Еўропы 2011.

7 жніўня 2010 года Фабіа Капэла выклікаў Кірана ў нацыянальную зборную на таварыскі матч супраць зборнай Венгрыі. Ігрок выйшаў на поле пасля перапынку, замяніўшы Эшлі Коўла.

Кіран Гібс два сезоны пакутаваў ад траўм, аднак пасля набыў добрую форму і як след быў выкліканы новым трэнерам зборнай Роем Ходжсанам у зборную ў 2013 годзе.

## Дасягненні 
**«Арсенал»**:
* Уладальнік Кубка Англіі (3): 2014, 2015, 2017
* Уладальнік Суперкубка Англіі (2): 2014, 2015

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Футбалісты Англіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Англіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Арсенал Лондан
Катэгорыя:Ігракі ФК Норвіч Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Вест Бромвіч Альбіён
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэр Маямі
Аляксандр Яўхімавіч Рабухін

**Аляксандр Яўхімавіч Рабухін** (; ,  — , ) — савецкі вучоны ў галіне фтызіятрыі. Доктар медыцынскіх навук (1938), прафесар (1939). Заслужаны дзеяч навукі РСФСР (1960).

## Біяграфія 
Скончыў у 1922 г. медыцынскі факультэт Харкаўскага ўніверсітэта, затым працаваў у яго тэрапеўтычнай клініцы, з 1925 г. на кафедры туберкулёзу 2-га Харкаўскага медыцынскага інстытута; з 1939 загадчык кафедры. Адначасова (1934—1940) узначальваў тэрапеўтычны і сацыяльна-гігіенічны аддзелы Харкаўскага інстытута туберкулёзу. З 1940 па 1952 г. намеснік дырэктара па навуковай рабоце Інстытута туберкулёзу АМН СССР, адначасова (1940—1979) загадчык кафедры туберкулёзу Цэнтральнага інстытута ўдасканалення ўрачоў. Апублікаваў 280 навуковых прац.

З'яўляўся намеснікам старшыні Усесаюзнага таварыства фтызіятраў, членам камісій па лячэнні пры Міжнародным саюзе па барацьбе з сухотамі, членам рэдкалегіі часопісаў «Клінічная медыцына» і «Праблемы сухотаў», рэдактарам рэдактарскага аддзела «Фтызіятрыі» 3-га выдання Вялікай медыцынскай энцыклапедыі.

## Навуковыя працы 
* «Эпидемиология и патогенез легочного туберкулеза», М., 1948;
* «Лечение больного туберкулезом», М., 1960;
* «Химиотерапия больных туберкулезом», М., 1970;
* «Вопросы химиотерапии туберкулеза», М., 1972;
* «Саркоидоз», М., 1975;
* «Туберкулез органов дыхания у взрослых», М., 1976.

## Спасылкі 
* Большая Медицинская Энциклопедия (БМЭ), под редакцией Петровского Б. В., 3-е издание.  

Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Фтызіятры СССР
Катэгорыя:Фтызіятры Украіны
Катэгорыя:Фтызіятры
Катэгорыя:Выкладчыкі Харкаўскага нацыянальнага медыцынскага ўніверсітэта
Усох (возера)

**Усох** — возера ў Беларусі, у Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці ў басейне ракі Вір (левы прыток Бярэзіны), прыкладна за 7 км у напрамку паўднёвы ўсход ад горада Бабруйск, за 2 км на захад ад вёскі Дубаўка. Возера знаходзіцца на тэрыторыі ландшафтнага заказніка мясцовага значэння «Дубоўскі каскад азёр».

Плошча паверхні возера 0,13 км². Даўжыня 1,76 км, найбольшая шырыня 0,08 км. Даўжыня берагавой лініі 3,9 км.
Катлавіна возера старычнага тыпу, моцна выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны невыразныя, заходнія стромкія, вышынёй 5—10 м. Берагі нізкія, пясчаныя. Ручаямі Усох злучаецца з азёрамі Драгічын на поўначы і Плывун на поўдні. У заліў ва ўсходняй частцы возера ўпадае ручай.

У возеры водзяцца лешч, шчупак звычайны, акунь, плотка, краснапёрка, лінь і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
*  — С. 172.
* 
* 
* Ліст карты N-35-107. Выданне 1982 г.

## Спасылкі 
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 5.
* Общая характеристика озёр Могилевской области. — С. 219. 

Катэгорыя:Азёры Бабруйскага раёна
Катэгорыя:Дубоўскі каскад азёр
Катэгорыя:Басейн Бярэзіны
Давід Аспіна

**Даві́д Аспі́на Рамі́рэс** (; нар. , , Калумбія) — калумбійскі футбаліст, брамнік саудаўскага клуба «Аль-Наср» з Эр-Рыяда і нацыянальнай зборнай Калумбіі.

## Клубная кар’ера 
Дэбютаваў у клубе з роднага горада «Атлетыка Насьяналь» і ўжо ў 17 гадоў стаў асноўным брамнікам клуба. У 19 гадоў у Аспіны было некалькі прапаноў ад замежных клубаў, як мадрыдскага «Атлетыка» і «Бока Хуніярс», аднак пасля трох сезонаў у «Атлетыка» малады брамнік перайшоў у французскую «Ніцу», пасля няўдалай спробы перайсці ў «Боку».

У ліпені 2012 года з’явіліся чуткі, што Давід можа перайсці ў турэцкі «Бешыкташ», аднак 24 ліпеня дамова на пераход не была складзена і Давід працягнуў гуляць у Лізе 1. Яшчэ ў маі 2014 года стала вядома, што «Ніца» збіраецца падоўжыць з брамнікам дагавор, аднак Давід заявіў, што ён не будзе падпісваць новы кантракт з французскім клубам. Пасля выдатных выступаў за «Ніцу» і зборную Калумбіі на чэмпіянаце свету ў 2014 годзе, Аспінам зацікавіліся накалькі вядучых еўрапейскіх клубаў. Не зважаючы на тое, што іграком цікавіўся «Атлетыка», у выніку брамнік адправіўся ў склад «Арсенала». Гэта было пацверджана 27 ліпеня 2014 года, як мяркуецца ігрок каштаваў клуба 3 млн фунтаў стэрлінгаў.

У сезоне 2014/15 чаргаваўся ў браме з Войцехам Шчэнсным, у далейшым стаў другім брамнікам «Арсенала» пасля Петра Чэха. У жніўні 2018 года на правах арэнды стаў іграком «Напалі». У ліпені 2019 года быў выкуплены італьянскім клубам. Пакінуў «Напалі» па заканчэнні кантракта ў чэрвені 2022 года, і ў ліпені ў якасці свабоднага агента падпісаў двухгадовы кантракт з клубам «Аль-Наср» з Саудаўскай Аравіі.

## Міжнародная кар’ера 
У 2007 годзе Аспіна дэбютаваў у афіцыйных матчах у складзе нацыянальнай зборнай Калумбіі.

## Дасягненні 
**«Атлетыка Насьяналь»**
* Чэмпіён Калумбіі (3): 2005 (а), 2007 (а), 2007 (к)

**«Арсенал»**:
* Уладальнік Кубка Англіі (2): 2015, 2017
* Уладальнік Суперкубка Англіі: 2017

**«Напалі»**
* Уладальнік Кубка Італіі: 2020

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Калумбіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Калумбіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Атлетыка Насьяналь
Катэгорыя:Ігракі ФК Ніца
Катэгорыя:Ігракі ФК Арсенал Лондан
Катэгорыя:Ігракі ФК Напалі
Катэгорыя:Ігракі ФК Аль-Наср Эр-Рыяд
Праспект Гядзіміна

**Праспект Гядзімі́на** (), або **праспект Гедзімі́на** (*Праспект Гядзімі́наса*) — галоўная цэнтральная вуліца Вільні.

Парадная магістраль сталіцы даўжынёй каля 1,8 км перасякае Лукішкі з усходу на захад ад Кафедральнай плошчы (у савецкі перыяд плошча Гедзіміна) да ракі Віліі. У канцы праспекта ў пачатку XX стагоддзі быў пабудаваны мост, які вядзе ў прадмесце  (). Праезжая частка выбрукавана пліткай. Рух транспарту па праспекце абмежаваны, у вячэрні і начны час закрыты. У адміністрацыйным дачыненні частка праспекта (няцотныя бок ад № 1 да 11, цотны бок ад № 2 да 18) адносіцца да сянюніі (староства) Сянаміесціс, частка (няцотны бок № 13-53, цотны — № 20-64) — да сянюніі .

## Забудова 
### Цотны бок 
№ 2 — будынак, у якім з 1907 па 1911 год знаходзілася бібліятэка віленскага мецэната Барыса Даніловіча.

## Галерэя 

File:VilniusLaNoche01.JPG|Ноччу
File:Gedimino 9 palace in Vilnius1.JPG|Гандлёвы цэнтр „Gedimino 9“
File:Gedimino22 2010 02 09Vilnius03.JPG|Gedimino 22
File:Lietuvos bankas.JPG|Банк Літвы
File:LMTA Palace.jpg|LMTA Palace
File:Vilnius, Gedimino pr. buvęs Šv. Georgijaus prospektas 1900.jpg|Свята-Георгіеўскі праспект (1900)
File:Vilna.jpg|Праспект (1912)

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Вуліцы паводле алфавіта
Катэгорыя:Вуліцы Вільні
Катэгорыя:Гедзімін
Катэгорыя:Праспекты
Дубоўскі каскад азёр

**Дубоўскі каскад азёр** — ландшафтны заказнік мясцовага значэння, размешчаны ў Бабруйскім раёне на землях ДЛГУ «Бабруйскі лясгас» за 4 км на захад ад вёскі Цялуша. Агульная плошча заказніка складае 191 гектар.

Дубоўскі каскад азёр уяўляе сабой унікальны па эстэтычнай і прыроднай каштоўнасці аб’ект, і забеспячэнне захаванне ўнікальнага для Магілёўскай вобласці ландшафту. На працягу 14 км у кірунку з поўначы на поўдзень рака Вір злучае паміж сабой чатыры азёры — Драгачын, Усох, Плывун і Вяхава. Агульная плошча непасрэдна азёр складае 110 га, а працягласць больш за 10 км. Акрамя таго, сапрапелевыя гразі некаторых з іх прыдатныя для лячэбных мэт.

## Флора і фаўна 
На тэрыторыі заказніка знаходзяцца месцы рассялення і распаўсюджванні рэдкіх відаў жывёл і раслін, занесеных у Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь і Міжнародную Чырвоную кнігу Сусветнага Саюза аховы прыроды. У зарасніках трыснягу і рагозу, на забалочаных участках жыве адзін з прадстаўнікоў сямейства чаплевых — бугай вялікі, занесены ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь. У іглічных і змяшаных лясах, якія акружаюць азёры, сустракаецца прадстаўнік рэліктавай  флоры ў Беларусі — касач сібірскі.

Ландшафт заказніка, пакрыты сеткай вадаёмаў, балот і рэдка наведваецца людзьмі, з’яўляецца аптымальным месцам рассялення для балотнай чарапахі, адзінага прадстаўніка чарапах у Беларусі, занесенай у Чырвоную кнігу Міжнароднага Саюза аховы прыроды. На тэрыторыях, якія прылягаюць да азёр, знаходзіцца адно з нешматлікіх месцаў, прыдатных для існавання папуляцый рэдкай мядзведжай цыбулі (чарамшы), занесенай у Чырвоную кнігу Балтыйскага рэгіёна.

## Спасылкі 
* Дубоўскі каскад азёр. Магілёўскі абласны выканаўчы камітэт 
* Ландшафтны заказнік мясцовага значэння «Дубаўскі каскад азёр»  // Сайт Бабруйскага райвыканкама
Катэгорыя:Ландшафтныя заказнікі Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Бабруйскага раёна

Катэгорыя:Гідралагічныя заказнікі мясцовага значэння Беларусі
Івацэвіцкі раённы гісторыка-краязнаўчы музей

**Івацэвіцкі раённы гісторыка-краязнаўчы музей** — гісторыка-краязнаўчы музей у горадзе Івацэвічы Брэсцкай вобласці Беларусі.

Музей створаны на базе музея піянера-героя Мікалая Гойшыка 16 сакавіка 1993 года рашэннем выканаўчага камітэта Івацэвіцкага раёна. У 1996 годзе ў распараджэнне музея перададзены філіял Музей партызанскай славы ва ўрочышчы Хаваншчына каля вёскі Корачын, які раней кіраваўся Брэсцкім абласным краязнаўчым музеем. Цяперашні будынак 1946 года пабудовы музей атрымаў у 2009 годзе.

На будынку музея ўсталявана памятная дошка генералу-лейтэнанту, Герою Савецкага Саюза Мікалаю Мультану.

## Гл. таксама 
* Музей партызанскай славы

## Спасылкі 
* Івацэвіцкі гісторыка-краязнаўчы музей  на сайце Івацэвіцкага райвыканкама.

Катэгорыя:Музеі Івацэвіцкага раёна
Катэгорыя:Івацэвічы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1993 годзе
Японская імперыя

**Японская імперыя** (яп. 大日本帝國 Дай Ніпон Тэйкоку, Вялікая Японская імперыя) — японская дзяржава, якая існавала ў перыяд з 3 студзеня 1868 года па 3 мая 1947.

З 29 жніўня 1910 года па 2 верасня 1945 года Японская імперыя ў яе міжнародна прызнаных межах уключала непасрэдна тэрыторыю цяперашняй Японіі, Карэю, Тайвань, Паўднёвы Сахалін і Курыльскія астравы. Таксама Японія мела мандатную тэрыторыю ў Ціхім акіяне і некаторыя канцэсіі ў Кітаі. Пасля капітуляцыі краіны падчас Другой сусветнай вайны ўсе вышэйпералічаныя тэрыторыі былі аддзеленыя ад Японіі, прывёўшы тым самым краіну да сучаснага геаграфічнага становішча.

## Спасылкі 

Катэгорыя:Каланіяльныя імперыі