Васіль Святаславіч

**Васіль Святаславіч** (да 1386 — пасля жніўня 1413) — князь з дынастыі смаленскіх Расціславічаў.

Паводле Юзафа Вольфа, самы малодшы сын вялікага князя смаленскага Святаслава Іванавіча, даследчык спасылаецца толькі на маскоўскія радаслоўцы.

У верасні 1395 года вялікі князь Вітаўт прапанаваў смаленскім князям пасрэдніцтва ў іх канфліктах, але, калі тыя прыйшлі да яго, узяў у палон і вывеў са Смаленска. Потым смаленскія князі атрымалі маёнткі ў іншых рэгіёнах Вялікага княства Літоўска, старэйшы з іх — Глеб, атрымаў Палоннае на Валыні, адзін з маладзейшых — Іван, уладанні ў Пінскім княстве. Ці атрымаў нешта Васіль не вядома.

У 1995 годзе Ян Тэнгоўскі выявіў у  копію ліста вялікага магістра Ген­рыха фон Плаўэна ад 23 ліпеня 1413 года да багемскага караля Вац­ла­ва IV з просьбай прыняць на службу «гер­цага Васіля з Русі» (*herczog Wayssel von Russen*), тым самым днём вялікі магістр выдаў «гер­цагу з Русі» і суправаджальны ліст для праезду праз Брандэнбург і іншыя зямлі. Таксама Тэнгоўскі выявіў у расходнай кнізе магістрата Гёрліца запіс ад 12 жніўня 1413 года, што «шва­г­ер гер­цага Вітаўта з Русі са сваімі быў ушанаваны віном і півам на 18 грошай» (*Herczoge Wytoldes swoger von Russin mit den synen wart geert mit wyne unde bire 18 gr.*). Тэнгоўскі зрабіў выснову, што князь Васіль ад вялікага магістра даехаў да караля Вацлава IV (багемскі кароль быў тым часам і маркграфам лужыцкім), бо князі з Русі не былі частымі падарожнікамі ў Еўропе, пагатоў з такім супадзеннем карэспандэнцыі і часу. Таксама Тэнгоўскі зрабіў выснову, што «герцаг Васіль з Русі» і адначасова «швагер герцага Вітаўта з Русі» — менавіта Васіль Святаславіч, бо тагачасную жонку Вітаўта — Ганну, па сукупнасці ўскосных звестак, лічаць дачкой смаленскага князя Святаслава Іванавіча.

У 2019—2021 гадах Аляксей Мартынюк таксама прыйшоў да высновы, што *herczog Wayssel von Russen* і *Herczoge Wytoldes swoger von Russin* — адна асоба з дынастыі смаленскіх Расіціславічаў, аднак, на думку даследчыка, «*пад імем „герцага Васіля“ хаваецца князь Фёдар Юр’евіч*», які ў пачатку 1413 года з Ноўгарада вымушана «отъиха в Немце». Мартынюк не тлумачыць чаму князь, раней і пазней называны Фёдарам, у гэтым выпадку названы Васілём, у 2021 годзе даследчык толькі анансаваў тлумачэнні ў рыхтаванай ім манаграфіі, але да студзеня 2026 года яна не апублікавана. Таксама Мартынюк прааналізаваў выдаткі на ўшанаванне віном у расходнай кнізе гёрліцкага магістрата і вызначыў, што з князем Васілём магло быць яшчэ 6-12 высакародных асоб, якіх запіс называе «сваімі» (*mit den synen*), вядома, апроч іншых яго людзей.

У свой час Ян Длу­гаш пад 1403 годам згадаў смаленскага князя Васіля (*Vaszilo Szmolnensis dux*), які даведаўся пра ўзяцце «яго галоўнага горада» вялікім князем Вітаўтам і ўцёк са Смаленскай зямлі ў Венгрыю, шмат гадоў служыў венгерскаму каралю Жыгімонту і загінуў пры аблозе нейкага замка.

Фёдар Юр’евіч, якога Мартынюк атаясняе са *шваграм Вітаўта рускім князем Васілём*, таксама паводле Длугаша, які памылкова называе яго Юрыем, то-бок блытае з бацькам, загінуў у баі з гусітамі пры спробе войск ужо і багемскага караля Жыгімонта ў 1420 годзе  у Празе. Калі князь Васіль Святаславіч быў шваграм Вітаўта ў самым простым значэнні -- родным братам яго жонкі, то Фёдар Юр'евіч даводзіўся ёй пляменнікам і прынамсі горай адпавядае азначэнню *швагр*.

Юзаф Вольф, са спасылкай на маскоўскія радаслоўцы, называе аднаго сына — Дзмітрыя Крапотку, родапачынальніка князёў Крапоткіных. Такой самай думкі і на тым самым грунце трымаецца Аляксей Віннічэнка.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*