Як вада, як агонь

**«Як вада́, як аго́нь»** () — першая і дагэтуль найбольш поўная анталогія беларускай паэзіі ў перакладзе на англійскую мову, якая змяшчае творы з 1828 года.

Выдадзеная ў 1971 годзе ў серыі «Калекцыя рэпрэзентатыўных твораў ЮНЕСКА» () у лонданскім выдавецтве «Джордж Ален і Анўін» (). Перакладчыца ўсіх твораў — брытанская журналістка і паэтка Вера Рыч. Кнігу сумесна фінансавалі ЮНЕСКА і Нацыянальная камісія БССР па справах ЮНЕСКА.

## Змест 
Кніга налічвае 221 верш і паэтычны фрагмент 41-го аўтара (37 мужчын, 4 жанчыны) на 347 старонках. Яе назва паходзіць ад слоў з паэмы «На папасе» Янкі Купалы:

Зварухнуўся Лявон,

Як вада, як агонь,

Пазнаў сілу ў сабе небывалую;

Ўжо бяда — не бяда,

Ўжо нуда — не нуда,

Запеў песні свае разудалыя.

Анталогія ахоплівае перыяд ад 1828 года да паваенных класікаў савецкай Беларусі. Кніга пачынаецца творамі Паўлюка Багрыма, Францішка Багушэвіча і Янкі Лучыны, і заканчваецца Аркадзем Куляшовым і Максімам Танкам.

У кнізе сем раздзелаў: «Ранні перыяд (1828—1905)», «Нашаніўскі перыяд (1906—1914)», «Гады ўладкавання (1917—1939)», «Міжчассе — Заходняя Беларусь (1921—1939)», «Уз’яднанне і вайна (1939—1945)», «Гады аднаўлення (1945—1953)» і «Адліга і пасля (1954-)».

Кожны раздзел пачынаецца кароткім уступам да адпаведнага літаратурнага перыяду і заканчваецца падрабязнымі каментарамі перакладчыцы да апублікаваных твораў.

Кніга адкрываецца раздзелам падзяк і 10-старонкавым уступам, у якім перакладчыца тлумачыць гістарычны кантэкст твораў кнігі і беларускай літаратуры наогул. Таксама тлумачацца правілы беларускага вымаўлення: усе імёны і назвы ў кнізе напісаныя беларускай лацінкай.

Няма ў анталогіі ніводнага аўтара з шматлікай і вельмі плённай тады беларускай эміграцыі.

## Прызнанне і крытыка 
Беларуская эміграцыя і нешматлікія тады заходнія беларусазнаўцы віталі з’яўленне анталогіі і рэкамендавалі яе чытачам, але і адзначалі шматлікія хібы. Аляксандр Надсан прыгадваў, што Вера Рыч да апошняга трымала ў тайне змест кнігі. Янка Запруднік — пад псеўданімам А. Будзіч, — пісаў, што савецкі бок настаяў на ўключэнне ў анталогію значнай колькасці аўтараў, якія «хоць і не высокага таленту, але бездакорныя з гледзішча партыйнага» Ён звярнуў увагу на неадэкватнае прадстаўленне ў анталогіі паэзіі ХІХ стагоддзя (сем вершаў трох аўтараў), напр. адсутнасць твораў Чачота, Дунін-Марцінкевіча і паэмы «Тарас на Парнасе», а таксама факталагічныя недакладнасці ў каментарах і непаслядоўнасць транслітарацыі імёнаў і назваў.

Трыццаць гадоў пасля з’яўлення анталогіі Лявон Юрэвіч, даследчык з ЗША, адзначыў, што праца «і сёння з’яўляецца ўнікальным выданнем; прычым унікальным і ў станоўчым плане — сваёю якасцю, гэтак і ў адмоўным — тым, што яно адзінае».

У 2012 г. Святлана Скамарохава зрабіла падрабязны аналіз анталогіі ў доктарскай дысертацыі, прысвечанай перакладам беларускай літаратуры на англійскую мову. Яна заўважыла, што «бацькі-заснавальнікі» новай беларускай літаратуры — Багдановіч, Купала і Колас, — былі найбольш шырока прадстаўлены ў зборніку. Таксама аўтары ХХ стагоддзя, якія ўжо атрымалі прызнанне на той час, былі добра прадстаўленыя. Гэта, на думку даследчыцы, «робіць кнігу фундаментальнай працай па літаратурным перакладзе на англійскую мову»,

## Спасылкі 
* Кніга на сайце «Беларуская палічка»

Катэгорыя:Кнігі 1971 года