open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дэзоксіхолевая кіслата

**Дэзоксіхолевая кіслата** — адна з другасных жоўцевых кіслот, якія з’яўляюцца пабочнымі прадуктамі метабалізму кішачных бактэрый. Дзве асноўныя жоўцевыя кіслоты, якія сакрэтуюцца печанню, — холевая кіслата і хенадэзоксіхолевая кіслата. Бактэрыі метабалізіруюць хенадэзоксіхолевую кіслату ў другасную жоўцевую кіслату — літахолевую, а холевую кіслату — у дэзоксіхолевую кіслату.

Растваральная ў спірце і воцатнай кіслаце. У чыстым выглядзе ўяўляе сабой крышталічны парашок ад белага да амаль белага колеру.

Дэзоксіхолевая кіслата даступная ў ЗША ў якасці непатэнтаваных лекаў з красавіка 2021 года і прадаецца, у прыватнасці, пад гандлёвай маркай *Kybella*.

## Выкарыстанне 
Дэзоксіхолевая кіслата з моманту яе адкрыцця выкарыстоўваецца ў розных галінах медыцыны чалавека. У арганізме чалавека дэзоксіхолевая кіслата выкарыстоўваецца пры эмульгаванні тлушчаў для ўсмоктвання ў кішэчніку. У некаторых краінах (уключаючы Швейцарыю) яна была ліцэнзавана ў якасці эмульгатара ў харчовай прамысловасці, але больш не выкарыстоўваецца.

У даследаваннях дэзоксіхолевая кіслата выкарыстоўваецца ў якасці мяккага дэтэргенту для вылучэння мембраназлучаных бялкоў.  для дэзоксіхолевай кіслаты складае прыкладна 2.4-4 mM.

Дэзоксіхолат натрыю, натрыевая соль дэзоксіхолевой кіслаты, часта выкарыстоўваецца ў якасці біялагічнага дэтэргенту для лізіса клетак і салюбілізацыі клеткавых і мембранных кампанентаў. Дэзоксіхолат натрыю, змяшаны з фасфатыдзілхалінам, выкарыстоўваецца ў  ін’екцыях для  і выкарыстоўваецца ў якасці альтэрнатывы хірургічнаму сячэнню пры лячэнні .

Дэзоксіхалаты і вытворныя жоўцевых кіслот у цэлым актыўна вывучаюцца як структуры для ўключэння ў нанатэхналогіі. Яны таксама знайшлі прымяненне ў мікралітаграфіі ў якасці святлаўстойлівых кампанентаў.

У ЗША дэзоксіхолевая кіслата пад гандлёвай маркай *Kybella* адобрана  для памяншэння тлушчу ніжэй падбародка. Пры увядзенні ў падбародкавы тлушч дэзоксіхолевая кіслата дапамагае разбураць тлушчавыя клеткі, якія метабалізіруюцца арганізмам на працягу некалькіх месяцаў.

Катэгорыя:Жоўцевыя кіслоты
Бэтэсда

**Бэтэсда** () — мясцовасць (фактычна — горад) у штаце Мэрыленд, ЗША. Размешчаны на паўночны захад ад Вашынгтона і з'яўляецца прадмесцем сталіцы ЗША. Мясцовасць фармальна не мае гарадскога статусу і акрэсленых межаў.

З цэнтрам Вашынгтона мясцовасць злучае Чырвоная лінія метро.

Кампус Нацыянальнага ўніверсітэта разведкі ЗША.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Мэрыленда
Idalus

**Idalus** — род молей сямейства . Род быў заснаваны Фрэнсісам Уокерам у 1855 годзе.

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Молі
Катэгорыя:Матылі
Траццякоўскі раён

**Траццякоўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (сельскі раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Алтайскім краі Расіі. Утвораны 15 студзеня 1944 года. 1 лютага 1963 года скасаваны, 30 снежня 1966 года адноўлены. Цэнтр — сяло Стараалейскае.

## Геаграфія 
Раён размешчаны на поўдні края на граніцы з Казахстанам. Клімат рэзка кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −17,9&nbsp;°C, ліпеня 20,5&nbsp;°C, колькасць атмасферных ападкаў 360 мм. Рэльеф — раўніна, якая пераходзіць у перадгор’е. Плошча раёна — 1998 км².

На тэрыторыі раёна размяшчаецца Гілёўскае вадасховішча, працякаюць рэкі Алей, Каменка, Глыбокая, Карбаліха. Глебы цяжкія, сярэднесугліністыя. Растуць бяроза, таполя, хвоя, асіна, вярба, піхта. Фаўна — лось, воўк, ліса, заяц, мядзведзь.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Алтайскага края
Марыя Ігараўна Галай

**Марыя Ігараўна Галай** (нар. , Омск, Расія) — расійская футбалістка, абаронца. Выступала за зборную Расіі.

## Клубная кар’ера 
У 2019 годзе перайшла ў клуб чэмпіянату Беларусі «Мінск». У першым сезоне стала чэмпіёнкай, уладальніцай Кубка і Суперкубка Беларусі. У 2020 годзе зноў заваявала Суперкубак краіны, а таксама стала віцэ-чэмпіёнкай і фіналісткай Кубка Беларусі.

Выступала ў зборную Расіі WU-19 (2009—2010), у 2017 годзе дэбютавала за зборную Расіі.

## Дасягненні 
*   Чэмпіёнка Беларусі: 2019
*  Уладальніца Кубка Беларусі: 2019
*  Уладальніца Суперкубка Беларусі (2): 2019, 2020
*   Чэмпіянат Расіі (4): 2014, 2015, 2017, 2021
*  Уладальніца Кубак Расіі (5): 2013, 2015, 2016, 2018, 2021
*  Уладальніца Суперкубак Расіі (2): 2021, 2022
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісткі Расіі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Расіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Зорка-2005 Перм
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Лакаматыў Масква
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Маршчэнне

мі на плячы і манжэтах, 1776 год.]]
**Маршчэнне**, **Забіранне** — тэхніка, якая выкарыстоўваецца ў , каб скараціць даўжыню палоскі тканіны, дзякуючы чаму больш доўгі край можна было прышыць да карацейшага краю. Ён звычайна выкарыстоўваецца ў адзенні для стварэння дэкаратыўнага эфекту з фальбонамі, напрыклад, калі пышны рукаў прымацоўваецца да проймы або абшэўкі кашулі, або калі спадніца прымацоўваецца да ліфа.

Пры маршчэнні па адным краі тканіны робяцца паралельныя рады шыўкоў. Затым ніткі нацягваюць або «зацягваюць» так, што тканіна ўтварае невялікія зморшчыны ўздоўж нітак .

Раней маршчэнне патрабавала фастрыгавання ўручную, што займала шмат часу і было неэфектыўна, асабліва з тоўстымі тканінамі. Цяпер хуткі і просты спосаб зморшчыць тканіну — выкарыстаць шырокі машынны шывок зігзаг. Ні пачатак, ні канец шва не фастрыгуюць, а верхнюю і ніжнюю ніткі пакідаюць свабоднымі. Затым гэтыя ніткі нацягваюцца, ствараючы маршчэнне.

## У беларускім нацыянальным касцюме 
]]

Маршчэнне найбольш пашырана на Палессі і Падняпроўі (Буда-Кашалёўскі і Кобрынскі строі).

Катэгорыя:Кравецтва
Ступені свабоды

**Ступе́ні свабо́ды** — шматзначны тэрмін.

* Ступені свабоды — незалежныя паміж сабой рухі механічнай сістэмы.
* Ступені свабоды — незалежныя параметры тэрмадынамічнай сістэмы.
* Ступені свабоды — колькасць значэнняў у выніковым вылічэнні статыстыкі, здольных вар’іравацца.
Dysphania (род матылёў)

**Dysphania** — род молей з сямейства , тыповы для трыбы .

## Апісанне 
Большасць *Dysphania* — гэта дзённыя матылі, але ёсць і начныя віды. З тыповым размахам крылаў 50 — 80 мм, яны адносна вялікія ў параўнанні з многімі іншымі членамі гэтага сямейства.

## Арэал 
Прадстаўнікі роду сустракаюцца ў паўночна-ўсходняй Аўстраліі, Меланезіі, а таксама ў Паўднёвай, Усходняй і Паўднёва-Усходняй Азіі.

## Віды 
Віды ўключаюць (няпоўны спіс):

*  Weymer, 1885
*  Prout, 1912
*  Felder 1874
*  Cramer, 1780
*  Walker, 1854
*  Weymer, 1885
*  Swainson 1833
*  Warren, 1895
*  Walker, 1861
*  Guérin-Méneville, 1843
*  Linnaeus, 1758
*  Cramer, 1779
*  Stoll, 1790
*  Swinhoe, 1891
*  Guérin-Méneville, 1831
*  Moore, 1879
*  Druce, 1882
*  Pagenstecher, 1886
*  Walker, 1854
*  Walker, 1861

## Спасылкі 
* *Dysphania* at Markku Savela’s *Lepidoptera and Some Other Life Forms*
* Natural History Museum Lepidoptera genus database

Катэгорыя:Пядзенікі
Dysphania

**Dysphania** — шматзначны тэрмін.

* Dysphania (род матылёў)
* Dysphania (род раслін)
Андрэй Мікалаевіч Латушкін

**Андрэй Мікалаевіч Латушкін** (нар. , в. Піямонт, Талачынскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі гісторык, архівіст, паэт, музыкант. Спецыяліст па архіўнай спадчыне Вялікага Княства Літоўскага. Кандыдат гістарычных навук (2007), дацэнт (2014).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 8 жніўня 1979 года ў вёсцы Піямонт Талачынскага раёна.

Скончыў у 2001 годзе гістарычны факультэт БДУ па спецыяльнасці «гісторыка-архівазнаўства», у 2005 годзе — аспірантуру БДУ. У 2007 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Нясвіжскі архіў князёў Радзівілаў у канцы XVIII — першай палове XX стагоддзя».

У 2000—2005 гадах працаваў у аддзеле аўтаматызаваных архіўных тэхналогій і аддзеле старажытных актаў Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі. З 2005 года выкладчык, а пасля дацэнт кафедры крыніцазнаўства гістфака БДУ.

У 2004—2005 і 2013—2014 гадах стажыраваўся ў Інстытуце гісторыі Варшаўскага ўніверсітэта.

Паэт, кампазітар, выканаўца (фольк-спевы). Удзельнік руху гістарычнай рэканструкцыі рыцарскай эпохі.

## Навуковая дзейнасць 
Напрамкі даследаванняў: крыніцазнаўства гісторыі Беларусі XIII—XVIII стагоддзяў; кірылічная, лацінская (польская) палеаграфія; гісторыя і арганізацыя архіўнай справы; фамільныя архівы Беларусі; тэарэтычныя аспекты архівазнаўства; пошук і рэстытуцыя страчанай дакументальнай спадчыны Беларусі; навуковая публікацыя гістарычных крыніц XVI—XVIII стагоддзяў; генеалогія Беларусі.

Знаўца архіва і бібліятэчных збораў Нясвіжскай ардынацыі князёў Радзівілаў, які на аснове вынікаў яго даследавання ўнесены (2009) у Міжнародны рэестр Праграмы ЮНЕСКА «Памяць свету».

## Узнагароды 
Узнагароджаны Ганаровай граматай Дэпартамента па архівах і справаводстве Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь (2019).

## Творы 
* Нясвіжскі архіў князёў Радзівілаў у перыяд дзейнасці Вышэйшай радзівілаўскай камісіі (1814-1838 гг.): гісторыя і арганізацыя архіўнай справы, стан дакументаў // Веснік Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Cер. 3. Гісторыя. Філасофія. Псіхалогія. Паліталогія. Сацыялогія. Эканоміка. Права. 2004. № 2. C. 39; 
* Да гісторыі Нясвіжскага архіва князёў Радзівілаў у 1790–1818 гг. // БАШ. Вып. 6. Мн.: БелНДІДАС, 2005. С. 46–60, і інш.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Архівісты Беларусі
Катэгорыя:Фолк-музыканты Беларусі
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Гістарычныя рэканструктары
Катэгорыя:Кампазітары Беларусі
Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага
Lonomia electra

**Lonomia electra** — від молей з сямейства .

## Апісанне 
Вусені чорныя з белай плямай на спіне і пакрытыя пякучымі шыпамі, яны звычайна збіраюцца ў групы па некалькі дзесяткаў на верхавіне адной расліны. Дарослыя асобіны маюць начны спосаб жыцця; цьмяна-жоўтага, светла-карычневага або чырвонага колеру, з дзвюма белымі кропкамі на пярэдніх крылах, гарызантальнай чорнай лініяй на абедзвюх парах крылаў і шараватай плямістасцю ўздоўж абедзвюх пар крылаў; размах крылаў каля 8-9 см.

Катэгорыя:Паўлінавочкі
Чжаа-цзун (дынастыя Тан)

**Чжаа-цзун** (піньінь: Zhāozōng), асабістае імя **Лі Цзе** (піньінь: Lǐ Jíe; 31 сакавіка 867&nbsp;—22 верасня 904)&nbsp;— дваццаць другі імператар дынастыі Тан у 888—904 гадах.

## Біяграфія 
Нарадзіцца 31 сакавіка 867 года ў сям’і імператара . Атрымаў імя Лі Цзі. У 872 годзе становіцца князем Шоу. падчас паўстання Хуан Чаа 878—882 гадоў разам з дваром пакінуў Чан’ань. Пасля імператар Сі-цзун абвясціў Лі Цзі спадчыннікам трона. Пасля смерці Сі-цзуна ў 888 годзе Лі Цзі змяніў імя на Лі Мін і ўзышоў на трон пад імем Чжаа-цзун.

Праз некаторы час пасля атрымання ўлады зноў змяніў уласнае імя на Лі Э. галоўнай задачай паставіў сабе Утаймаванне ваенных намеснікаў (цзедушы). Для гэтага ў 888 годзе пачаў ваенную капамнію супраць роду Чэнь. У той жа час імператар вырашыў пазбавіцца ад Лі Гаюня, правадыра племя шата, які дапамог папярэдняму імператару вярнуць сабе ўладу. Зрэшты кампанія супраць яго, якая вялася ў 890—891 гады была няўдалай. Таксама Чжаа-цзуну не ўдалося ўтаймаваць найбольш уплывовых цзедушы. Супрацьстаяння з цзедушы працягваліся да 895 год. Зрэшты пачынаючы з 896 года імператар фактычна ўжо не кантраляваў большую частку імперыі: цзедушы, выкарыстоўваючы імя імператара, ваявалі адзін з адным. Яны таксама дапамаглі ўтаймаваць шматлікія паўстанні прадстаўнікоў імператарскай сям’і Лі супраць імператара.

У рэшце рэшт уплыў імператара зменшыўся да цэнтральных абласцей краіны. У цэнтральным урадзе гаспадарылі еўнухі, армія развальвалася. Зрэшты ў 903 годзе імператару ўдалося знішчыць еўнухаў. Аднак уплывовы чыноўнік Чжу Вэнь арганізаваў змову супраць Чжаа-цзуна, у выніку якога той быў забіты 22 верасня 904 года.

## Літаратура 
* Kenneth Pletcher, History of China, coll. Britannica Educational Publishing, éd. The Rosen Publishing Group, 2010

Катэгорыя:Кіраўнікі X стагоддзя
Катэгорыя:Кіраўнікі IX стагоддзя
Катэгорыя:Імператары Кітая
Катэгорыя:Забітыя кітайскія імператары
Пелагея Андрэеўна Райко

**Пелагея (Паліна) Андрэеўна Райко**, дзявочае прозвішча **Салдатава** (; , Цюрупынск, Херсонская вобласць, Украінская ССР, СССР — , Цюрупынск, Херсонская вобласць, Украіна) — украінская мастачка-самавучка, якая працавала ў жанры наіўнага мастацтва.

## Біяграфія 
Нарадзілася 15 мая 1928 года ў Цюрупынску.

У 1950 годзе выйшла замуж за Мікалая Аляксеевіча Райко. Сям’я жыла пераважна за кошт уласнага агарода, зрэдку выконваючы сезонныя работы ў калгасе ці па найму.

У 1954 годзе сям’я пабудавала дом на новым участку каля Дняпра. Значна пазней, у 1998 годзе, на сценах дома з’явіліся першыя кампазіцыі.

Памерла 15 студзеня 2004 года ў Цюрупынску.

## Творчасць 
Не маючы мастацкай адукацыі, маляваць пачала ў 69 гадоў. Вобразная сістэма художніцы спалучала хрысціянскую, савецкую і язычніцкую сімволіку. Яна распісала ўласны дом, летнюю кухню, вароты, платы і гаражныя вароты, выкарыстоўваючы самую простую і танную фарбу — ПФ-эмаль, дзе адлюстравала ўласную біяграфію, сваю сям’ю, хатніх жывёл, карціны прыроды. Амаль усю сваю мізэрную пенсію траціла на фарбы і пэндзлі.

Пасля смерці мастачкі яе дом набыла пара аматараў мастацтва з Канады, дзякуючы якім дом захаваўся да нашых дзён. Па іх просьбе мясцовыя жанчыны даглядалі дом. Але з часам сцены пачалі трэскацца, фарба аблезла. Быў створаны дабрачынны фонд імя Райко, які збіраў сродкі на папулярызацыю яе творчасці. Аднак пытанне захавання арыгінальных роспісаў дома заставалася адкрытым. У 2013 годзе Нацыянальны цэнтр народнай культуры «Музей Івана Ганчара» зладзіў экспедыцыю ў Херсонскую вобласць да дома Паліны Райко і заявіў аб гатоўнасці ўзяць яго пад сваю апеку. Дом Паліны Райко ахоўваецца Законам Украіны «Аб ахове культурнай спадчыны».

Каштоўнасць яе творчасці пацверджана многімі ўкраінскімі і замежнымі экспертамі. Творчасць народнага майстра ставяць у адзін шэраг з творчасцю Марыі Прымачэнка і Кацярыны Білакур.

У 2005 годзе, ужо пасля смерці мастачкі, выйшаў каталог твораў Паліны Райко «Дарога ў рай».

## Лёс спадчыны 
Дом Райко апынуўся пад пагрозай затаплення з-за выбуху на Кахоўскай ГЭС у ноч на 6 чэрвеня 2023 года, які ўчынілі расейскія акупанты. Станам на 7 чэрвеня будынак знаходзіўся пад вадой. 16 чэрвеня 2023 года прадстаўнік дабрачыннага фонду імя Паліны Райко Сямён Храмцоў апублікаваў фота і відэа разбуранага музея. Паводле яго словаў, у будынку захавалася каля 30-40 % фрэсак Райко, а ўнутраныя сцены абваліліся.

## Сям’я 
* Муж — Мікалай Аляксеевіч Райко (пам. 1995).
* Дачка — Алена Мікалаеўна Райко (1951—1994).
* Сын — Сяргей Мікалаевіч Райко (1953—2002).

## Ушанаванне памяці 
У 2006 годзе выйшаў дакументальны фільм «Рай» пра Паліну Райко (рэжысёр Н. Кошман).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Дорога до раю: Каталог робіт / Вступ. ст. О. Афанасьєва, С. Дяченко; пер. О. Маньковська, фотографи М. Афанасьєв, О. Афанасьєва, С. Волязловський; ЦМІ «Тотем». — Херсон: Наддніпряночка; Тотем, 2005. — 127 с.
Trabala

**Trabala** — род молей з сямейства , апісаны Фрэнсісам Уокерам у 1856 годзе.

## Апісанне 
Пальпы некалькі кароткія і тонкія. Вусікі з галінамі карацей у самак, чым у самцоў. Сярэдняя і задняя галёнкі з дробнай канцавой парай шпор. Пярэднія крылы шырокія, з закругленым вонкавым краем, дзе вочка адкрыта. Ножка з 9 і 10 жылак вельмі доўгая. Заднія крылы з адкрытым вочкам. Жылкі 6 і 7 знаходзяцца вельмі блізка да аснавання. Дадатковыя рэберныя жылкі адсутнічаюць.

## Віды 
Некаторыя віды гэтага роду:

*  (Strand, 1912)
*  Holloway, 1987
*  (Dewitz, 1881)
*  Druce, 1910
*  Roepke, 1951
*  Roepke, 1951
*  Roepke, 1951
*  Roepke, 1951
*  Moore, 1884
*  Roepke, 1951
*  Bethune-Baker, 1911
*  (Walker, 1855)
*  Tams, 1931
*  Holloway, 1976
*  Roepke, 1951
*  (Kollar, 1848)
*  Joicey & Talbot, 1917
*  (Lefèbvre, 1827)

Катэгорыя:Коканапрады
Юрый Мікалаевіч Лаўрык

**Юрый Мікалаевіч Лаўрык** (псеўданім **Лаўрэн Юрага**; нар. , Мінск) — беларускі гісторык культуры, кнігазнаўца, бібліятэкар, пісьменнік. Спецыяліст па гісторыі кірылічнага кнігадруку Вялікага Княства Літоўскага. Магістр тэалогіі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 30 лістапада 1966 года ў Мінску.

Скончыў бібліятэчна-бібліяграфічны факультэт Мінскага інстытута культуры, пасля факультэт тэалогіі і гісторыі Люблінскага каталіцкага ўніверсітэта (Польшча).

У 2003—2005 гадах працаваў у Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі: бібліёграф аддзела рукапісаў, рэдкай кнігі і старадрукаў; вядучы навуковы супрацоўнік. Пазней вядучы навуковы супрацоўнік аддзела пісьмовых і выяўленчых крыніц Нацыянальнага гістарычнага музея Рэспублікі Беларусь.

## Навуковая дзейнасць 
Напрамкі даследаванняў: гісторыя кнігі і асветы, гістарычнае кнігазнаўства, беларуская кірылічная друкарская традыцыя XVI—XVIII стагоддзяў, старажытныя і рэдкія дакументы.

## Бібліяграфія 
* Замак з люстраной залай : апавяданні. Мінск, 2021.
* Кнігі і кнігазборы куцеінскага Богаяўленскага манастыра ў сярэдзіне XVII ст. Мінск, 2012 (Кніжныя цэнтры Беларусі).
* Беларускія кніжныя пазнакі ў зборах бібліятэкі імя Ф. Скарыны ў Лондане. Лондан, 2001.
; Удзел у калектыўных працах:
* Сакральная культура Касцёла Беларусі: каталог выставы. Мінск, 2019.
* Спірыдон Собаль і вытокі магілёўскага кнігадруку. Мінск, 2016.
* Асвета і педагагічная думка на Беларусі: бібліяграфічны паказальнік. Мінск, 1995—2001.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі факультэта інфармацыйна-дакументных камунікацый БДУКМ
Катэгорыя:Выпускнікі Люблінскага каталіцкага ўніверсітэта
Катэгорыя:Супрацоўнікі Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі Нацыянальнага гістарычнага музея Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі культуры
Катэгорыя:Кнігазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Бібліятэкары Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага
Вэнь Тун

**Вэнь Тун** (; 1018&nbsp;—1079)&nbsp;— кітайскі мастак, , каліграф часоў дынастыі Сун, прадстаўнік руху «вэньжэньхуа»&nbsp;— «жывапіс інтэлектуалаў».

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1018 годзе ў г. Юнтай у Цзідуне. Атрымаў хатнюю адукацыю. Прайшоў усе ступені экзаменаў і ў 1049 годзе паспяхова здаў імператарскі экзамен, атрымаўшы вышэйшую навуковую ступень цзіньшы. Ён быў прызначаны губернатарам Хучжоу, дзе правёў большую частку жыцця. Тут ён затаварышаваўся з вядомым паэтам і мастаком Су Шы, а пасля з Мі Фу. Разам яны сталі ўдзельнікамі адмысловага руху «жывапісу інтэлектуалаў». Гэта была разнавіднасць мастацтва, цалкам свабодная ад акадэмічных канонаў. У канцы жыцця&nbsp;— у 1078 годзе&nbsp;— быў выкліканы імператарам  у сталіцу Кайфэн, дзе атрымаў пасаду юаньвайлана ва ўпраўленні ганаровых тытулаў, а затым стаў цзяалі ў тайных палатах.

Памёр Вэнь Тун у 1079 годзе у Кайфэне.

## Мастацтва 
Вэнь Тун стаў заснавальнікам асаблівага мастацкага стылю. Да гэтага стылю адносяцца манахромныя выявы бамбука. Менавіта маляванню бамбука прысвечана большасць скруткаў мастака.

Яго каліграфічныя працы на цяперашні час страчаны.

## Літаратурная дзейнасць 
Па большай частцы Вэнь Тун пісаў лірычныя вершы, своеасаблівыя элегіі, якія былі прысвечаны паўсядзённым пытанням, апісанню ўбачанага. Сярод вядомых паэм — «Жыццё ў вёсцы» і «Залацістая малпа» (прысвяціў сваім улюбёнцам).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Nicole Vandier-Nicolas, Peinture chinoise et tradition lettrée, Éditions du Seuil, 1983, 259 p. (ISBN 2020064405), p.&nbsp;134, 172, 180, 181, 182, 186 photo 143 page 181

Катэгорыя:Мастакі Кітая
Катэгорыя:Кітайскамоўныя паэты
Катэгорыя:Мастакі XI стагоддзя
Катэгорыя:Каліграфы Кітая
Чэмпіянат Расіі па футболе сярод жанчын 2020

**Чэмпіянат Расіі па футболе сярод жанчын 2020** (29-ы жаночы чэмпіянат Расіі па футболе) — чэмпіянат Расіі па футболе сярод расійскіх жаночых каманд 2020 года.

## Турнірная табліца 
## Бамбардзіры 
* Нэлі Віталеўна Кароўкіна (Лакаматыў) — 9

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт — CУПЕР ЛІГА

Катэгорыя:Чэмпіянат Расіі па футболе сярод жанчын
Катэгорыя:Спорт у Расіі ў 2020 годзе
Катэгорыя:2020 год у жаночым футболе
ЖФК Чартанава Масква

**«Чартанава Масква»** — расійскі жаночы футбольны клуб з горада Масква, заснаваны ў 1987 годзе. Выступае ў жаночай лізе чэмпіянату Расіі.

## Дасягненні 
### Чэмпіянат Расіі 
*  Срэбраны прызёр : 2018
*  Бронзавы прызёр (3): 1992, 1993, 2017

### Кубак Расіі 
*  Фіналіст: 2017

## Легіянеры 
*  Таццяна Казырэнка (2022)
*  Кацярына Міклашэвіч (з 2022)

## Галоўныя трэнеры 
* Васіль Маруняк (з 2021)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
Эль-Баб

**Эль-Баб** () — горад у Сірыі, у мухафазе Халеб. З’яўляецца цэнтрам аднайменнага раёна. Эль-Баб знаходзіцца на паўночным ўсходзе ад Халеба (Алепа), мае плошчу каля 30 км². У 2007 годзе насельніцтва горада дасягнула 144 705 чалавек, такім чынам Эль-Баб стаў восьмым па насельніцтве горадам у Сірыі. Большасць гарадскога насельніцтва суніты.

## Гісторыя 
### Грамадзянская вайна ў Сірыі 
Да красавіка 2012 года горад не закранала грамадзянская вайна. 20 красавіка сірыйская армія адкрыла агонь па пратэстоўцах у горадзе, што заахвоціла хвалю незадаволенасці і рэзкае ўзмацненне мясцовай апазіцыі. З сярэдзіны мая па сярэдзіну чэрвеня ў горадзе сфарміравалася каля 15 апазіцыйных груповак. Урадавыя войскі распачалі некалькі нападаў на горад, каля двух месяцаў працягваліся бітвы, і 10 ліпеня 2012 года апазіцыя захапіла апошнюю апору ўрадавых войскаў на тэрыторыі горада.

Апазіцыя, заняўшы Эль-Баб, сур’ёзна ўмацавалася. Сірыйская свабодная армія завалодала ўсёй тэрыторыяй на паўночны ўсход ад Алепа.

У лістападзе 2013 года сіламі Ісламскай дзяржавы апазіцыйныя ўлады былі выцесненыя, і горад перайшоў пад поўны кантроль тэрарыстаў.

23 лютага 2017 года Сірыйская свабодная армія (ССА) пры падтрымцы ВС Турцыі зачысціла Эль-Баб ад баевікоў «Ісламскай дзяржавы».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Сірыі
Bastilla fulvotaenia

**Bastilla fulvotaenia** — від молей сямейства . Сустракаецца ад Індыйскага субрэгіёна і Шры-Ланкі, Тайваня да Ламбока, Серама і Буру. Дарослая асобіна пашкоджвае садавіну.

## Апісанне 
Размах крылаў каля 70-80&nbsp;мм. Самцы са шчылінай, якая праходзіць па ўсёй даўжыні сярэдзіны галёнкі і змяшчае масу шматковай лускі. Цела чырванавата-карычневае. Пярэднія крылы з пурпурнай насычанай медыяльнай перавязкай і цёмнай заднемедыяльнай лініяй і з невыразнай зубчастай лініяй за ёй. Заднія крылы з медыяльнай аранжавай паласой, якая пашыраецца да краю.

Лічынкі харчуюцца відамі .

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Species info

Катэгорыя:Молі
Сыраежкавыя (парадак)

**Сыраежкавыя** (*Russulales*) — парадак грыбоў класу агарыкаміцэтаў, які ўключае шырока вядомыя роды млечнік і сыраежка, а таксама іх паліпорападобных сваякоў.

## Сямействы 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Агарыкаміцэты
Кветкавы вэлюм

плёнцы, якая абараняе віно ад акіслення ўнутры бочкі.]]
**Кветкавы вэлюм**, таксама **флор** — гэта пласт дрожджаў, які ўтвараецца на паверхні віна і з’яўляецца часткай працэсу вытрымкі . Гэтыя дрожджы, якія адносяцца да роду , з’яўляюцца спантанна ў бочках з амерыканскага дуба, у якіх віно вытрымліваецца, і распаўсюджваюцца па ўсёй паверхні.

Назва кветкавы вэлюм паходзіць ад яго фарміравання ў пласты і бялёсага колеру, які ён набывае. Стварэнне гэтых дрожджаў патрабуе пэўных умоў тэмпературы, вільготнасці і крэпасці спірту (15-15,5º) для іх росту.

Вытрымка з выкарыстаннем дрожджаў кветкавага вэлюму пачалася каля 200 гадоў таму. Прынамсі да 1801 года яго адкідвалі, бо лічылі шкодным для вытворчасці.

У гэтай сістэме вытрымкі бочкі не запаўняюцца цалкам, шостая частка іх аб’ёму застаецца пустой, што стварае вялікую плошчу паверхні і паветраную камеру, якая дазваляе развіццю гэтых плёнкаўтваральных дрожджаў на паверхні. Іх выкарыстанне выконвае дзве асноўныя функцыі ў так званай біялагічнай селекцыі:

* кветкавы вэлюм ізалюе віно ад кіслароду, што змяшчаецца ў бочцы, прадухіляючы яго акісленне.
* кветкавы вэлюм дадае мікраэлементы і арганалептычныя характарыстыкі ў віно

Гэтая біялагічная вытрымка вінаў з кветкавым вэлюмам праводзіцца галоўным чынам у межах рэгіёнаў Херэс і Санлукар-дэ-Барамеда ў правінцыі Кадыс і Мантылья-Марылес у правінцыі Кордава, а таксама некаторых вінакурняў DO Rueda, але ён таксама можа выкарыстоўвацца на іншых вінных заводах у рэгіёнах Паўднёвай Афрыкі, Каліфорніі, Сардзініі і Венгрыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Вінаробства
Чыёма Вагу

**Чыёма Вагу** (нар. , Ібадан, Нігерыя) — нігерыйская футбалістка, паўабаронца. Выступала за зборную Нігерыі.

## Кар’ера 
У 2020 годзе далучылася да ЖФК «Мінск», да гэтага гуляла ў складзе зборнай Нігерыі і нігерыйскім ЖФК «Рыверз Энджэлз».

У 2016 годзе дэбютавала за зборную Нігерыі.

## Дасягненні 
*  Уладальніца Суперкубка Беларусі: 2020

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Чиома Вогу 

Катэгорыя:Футбалісткі Нігерыі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Рыверз Энджэлз
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Конфлюэнс Куінз
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Янга Прынцэс
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Нігерыі па футболе
Сяргей Анатолевіч Лашкевіч

**Сяргей Анатолевіч Лашкевіч** (нар. , в. Глебкавічы, Мінскі раён) — беларускі гісторык. Спецыяліст па ўсходняму напрамку дыпламатыі Вялікага Княства Літоўскага ў другой палове XVI стагоддзя. Кандыдат гістарычных навук (2015), дацэнт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1978 годзе ў вёсцы Глебкавічы Мінскага раёна.

У 1995—1996 гадах працаваў лабарантам у Мсціжскай СШ. Скончыў у 2002 годзе факультэт міжнародных адносін БДУ, у 2005 годзе — аспірантуру пры кафедры міжнародных адносін БДУ. З 2005 года ў БДУ: выкладчык кафедры агульнанавуковых дысцыплін; выкладчык, дацэнт кафедры міжнародных адносін.

У 2015 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю п тэме «Дыпламатыя Вялікага Княства Літоўскага ва ўзаемаадносінах Рэчы Паспалітай і Расійскай дзяржавы (1586—1598 гг.)».

## Навуковая дзейнасць 
Напрамкі даследаванняў: гісторыя знешняй палітыкі і дыпламатыі Вялікага Княства Літоўскага ў другой палове XVI стагоддзя, гісторыя знешняй палітыкі і дыпламатыі Беларусі ў XX — пачатку XXI стагоддзяў.

## Бібліяграфія 
* Вільня і Масква ў канцы XVI ст.: дыпламатыя кампрамісаў. Мінск, 2016.
* Асаблівасці знешнепалітычнай актыўнасці Вялікага Княства Літоўскага (1569—1600 гг.). Мінск, 2010.
* Усходні накірунак дыпламатычнай дзейнасці Вялікага княства Літоўскага ў апошняй трэці XVI ст. Мінск, 2010.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага
Ступені свабоды (механіка)

**Ступе́ні свабо́ды** ў механіцы — незалежныя паміж сабой рухі механічнай сістэмы.

Колькасць ступеняў свабоды вызначаецца лікам часціц (матэрыяльных пунктаў), якія ўтвараюць сістэму, і характарам і колькасцю накладзеных на яе механічных сувязей. Колькасць ступеняў свабоды вызначае лік ураўненняў руху і ўмоў раўнавагі механічнай сістэмы.
 з шасцю ступенямі свабоды]]

Свабодны матэрыяльны пункт мае 3 ступені свабоды, бо ён можа незалежна рухацца ўздоўж любой з трох ўзаемна перпендыкулярных восяў каардынат. Свабоднае цвёрдае цела мае 6 ступеняў свабоды: тры паступальныя перамяшчэнні ўздоўж восяў каардынат і тры павароты вакол іх. Цвёрдае цела з нерухомай воссю вярчэння мае адну ступень свабоды: паварот вакол гэтай восі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Степени свободы // Математические этюды
* *Шакирзянов Р. А., Шакирзянов Ф. Р.* Динамика и устойчивость сооружений: Учебное пособие. − 2-е перераб. изд. / Р. А. Шакирзянов, Ф. Р. Шакирзянов. − Казань: Изд-во Казанск. гос. архитект.-строит. ун-та, 2015. − 120 с. — 500 экз. 

Катэгорыя:Класічная механіка
Сяргей Леанідавіч Гармаш

**Сяргей Леанідавіч Гармаш** (; нар. , , Украінская ССР) — савецкі і расійскі акцёр тэатра, кіно, агучвання і дубляжу, тэатральны рэжысёр, сцэнарыст, кінапрадзюсар; народны артыст Расійскай Федэрацыі (2006).

## Біяграфія 
У 1980 годзе пасля службы ў арміі Гармаш паехаў у Маскву паступаць у вышэйшае тэатральнае вучылішча. Першапачаткова падаў дакументы адразу ў тры тэатральныя ВНУ, але потым спыніў свой выбар на Школе-студыі МХАТ. На іспыце чытаў дваццаціхвілінны ўрывак з Дастаеўскага.

У 1984 годзе скончыў акцёрскі факультэт Школы-студыі (інстытута) імя У. І. Неміровіча-Данчанкі пры МХАТ СССР імя М. Горкага (кіраўнік курса — Іван Міхайлавіч Тарханаў) і быў прыняты ў трупу Маскоўскага тэатра «Сучаснік». Стаў адным з кіроўных акцёраў тэатра.
Гармаш

**Гармаш** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Дзяніс Віктаравіч Гармаш — украінскі футбаліст
* Сяргей Леанідавіч Гармаш — расійскі акцёр
Тогульскі раён

**Тогульскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (сельскі раён) і муніцыпальная ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Алтайскім краі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Тогул, размешчанае за 200 км ад Барнаула.

## Геаграфія 
Раён размешчаны на паўночным усходзе края. Мяжуе з Зарынскім, Кытманаўскім, Цалінным і Яльцоўскім раёнамі Алтайскага края. На ўсходзе мяжуе з Пракоп’еўскім раёнам Кемераўскай вобласці. Плошча — 2000 км².

Рэльеф узгорысты, адгор’і Салаірскага кражу. Клімат кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −16,5&nbsp;°C, ліпеня +18,8&nbsp;°C. Гадавых атмасферных ападкаў — 520 мм. Глебы — чарназёмныя ападзоленыя, часткова вышчалачаныя, шэрыя лясныя, балотныя. Здабываюцца гліна, пясок, разведаны запасы друзу, граніту, золата.

Па тэрыторыі раёна працякаюць рэкі Чумыш, Уксунай, Тогул.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Алтайскага края
Табунскі раён

**Табунскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (сельскі раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Алтайскім краі Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Табуны, размешчанае за 370 км ад Барнаула.

## Геаграфія 
Раён размешчаны на захадзе края. Мяжуе з Благавешчанскім, Кулундзінскім і Слаўгарадскім раёнамі Алтайскага края, а таксама з Казахстанам. Плошча — 1960 км². Рэльеф раўнінны. Здабываюцца пясок, гліна. Клімат рэзка кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −18,5 °С, ліпеня +20,5 °С, колькасць атмасферных ападкаў — 230—250 мм. Глебы каштанавыя.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Алтайскага края
Тапчыхінскі раён

**Тапчыхінскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (сельскі раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Алтайскім краі Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Тапчыха, размешчанае за 90 км ад Барнаула.

## Геаграфія 
Раён размешчаны ў цэнтральнай частцы края. Клімат кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −18,1&nbsp;°C, ліпеня +20,2&nbsp;°C. Гадавая норма атмасферных ападкаў — 450 мм. Рэльеф — раўнінны, месцамі ўзгорысты (Прыобскае плато). Запасы будаўнічых матэрыялаў, здабываюцца пясок, гліна. Плошча — 3300 км². Па тэрыторыі раёна працякаюць рэкі Об, Алей, Барнаулка, Калманка.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Алтайскага края
Atretochoana eiselti

**Atretochoana eiselti**&nbsp;— від бязногіх земнаводных сямейства . Від з’яўляецца самым буйным з вядомых безлёгачных тэтраподаў.

## Распаўсюджанне 
Эндэмік Бразіліі. Вядомыя два назіранні жывёлы ў дзікай прыродзе: На Востраве Маскейра на атлантычным узбярэжжы Бразіліі і ў рацэ Мадэйра.

## Апісанне 
Земнаводнае даўжынёй 70—80&nbsp;см, самы доўгі асобнік дасягаў 80,5&nbsp;см. Як і ў іншых прадстаўнікоў атраду, у *Atretochoana eiselti* змеепадобнае бязногае цела з кольцамі як у дажджавых чарвякоў. Від мае шырокі плоскі чэрап, што моцна адрознівае яго ад іншых прадстаўнікоў атраду; закрытыя ноздры і павялічаны рот з рухомай шчакой; а таксама мясісты спінны плаўнік. Галоўным адрозненнем віду з’яўляецца адсутнасць лёгкіх. Скура, багата ўсеяная капілярамі аж да эпідэрмісу, што спрыяе газаабмену. Таксама ў чэрапе выяўлена наяўнасць цягліц, што не характэрна ні для аднаго жывога арганізма.

## Гісторыя 
Першы асобнік віду знойдзены ў канцы XIX стагоддзя ў трапічных лясах Бразіліі Грэмам Гейлесам падчас экспедыцыі Браяна Куклы. Аб тыпавым месцазнаходжанні і даце знаходжання няма дадзеных. Асобнік захоўваўся ў Венскім музеі прыродазнаўства. Спачатку яго аднеслі да віду . У 1968 годзе Эдвард Гарысан Тэйлар на аснове гэтага ўзору апісаў новы від . Від названы ў гонар аўстрыйскага герпетолага Ёзафа Айзельта. У 1995 годзе герпетолагі Марк Уілкінсан і Рональд Нусбаўм даследавалі галатып і вызначылі, што жывёла не мае лёгкіх. Таму для віду быў прапанаваны новы род *Atretochoana* (з ). У 1997 годзе знойдзены яшчэ адзін неапісаны асобнік віду ў Бразільскім універсітэце. У 2011 годзе даследчыкі канчаткова аднеслі від да сямейства .

У чэрвені 2011 года на востраве Маскейра недалёка ад горада Бялена сфатаграфавана земнаводнае, вельмі падобнае на *Atretochoana eiselti*. У гэтым жа годзе было на рацэ Мадэйра выяўлена яшчэ шэсць асобін, якія пэўна ідэнтыфікаваны як прадстаўнікі віду.

## Спасылкі 
* 1998 paper reporting discovery of second specimen 
* [2011 paper reporting the discovery of live specimens](https://web.archive.org/web/20120813002640/http://www.museu-goeldi.br/editora/bn/artigos/cnv6n3_2011/discovery(hoogmoed).pdf)

Катэгорыя:Бязногія земнаводныя
Катэгорыя:Фаўна Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1968 годзе
Смаленскі раён (Алтайскі край)

**Смаленскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (сельскі раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Алтайскім краі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр раёна — сяло Смаленскае, размешчана за 210 км ад Барнаула.

## Геаграфія 
Рэльеф у паўночнай частцы перасечаны раўнінны, у паўднёвай — узгорысты, перадгорны. Плошча — 2033 км². Клімат кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −16&nbsp;°C, ліпеня 20,2&nbsp;°C. Гадавых атмасферных ападкаў — 630 мм. Па тэрыторыі раёна працякаюць рэкі: Об, Катунь, Ануй, Пясчаная, Каменка, Папярочка. Больш за 20 азёр і сажалак, найбольш буйныя — возера Комлева, Рагулічнае, Захарава, Паўлава. Растуць хвоя, бяроза, таполя, вяз, клён, елка, лістоўніца, абляпіха, дуб, рабіна, каліна, асіна і інш.

## Гісторыя 
Смаленскі раён утвораны 27 мая 1924 года. У 1924—1925 гадах быў у складзе Бійскага павета Алтайскай губерні, у 1925—1930 гадах — у складзе Бійскай акругі Сібірскага края, у 1930—1937 гадах — у складзе Заходне-Сібірскага края. З 1937 года раён у складзе Алтайскага края.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Алтайскага края
Первамайскі раён (Алтайскі край)

**Первамайскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (сельскі раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Алтайскім краі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Новаалтайск (у склад раёна не ўваходзіць), за 12 км ад Барнаула.

## Геаграфія 
Размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы края. Рэльеф тэрыторыі раёна ўяўляе прыўзнятую раўніну, на якой мноства глыбокіх бэлек (логаў). Уздоўж правага берага ракі Об і яе прытокаў размешчаны поймавыя заліўныя лугі. Па тэрыторыі раёна працякае вялікая сібірская рака Об, Чумыш, спакойныя раўнінныя рэкі Кашкарагаіха, Чарамшанка, Паваліха, Часнакоўка, Ласіха, Плошча — 3616 км².

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Алтайскага края
Endoclita

**Endoclita** — род лускакрылых насякомых з сямейства .

## Апісанне 
Матылі буйных памераў, размах крылаў больш за 50 мм. Пярэднія крылы з плыўным выманнем уздоўж вонкавага краю перад завостранай вяршыняй. На задніх крылах усе тры *A* добра развітыя, даходзяць да вонкавага краю

## Сістэматыка 
У складзе роду:

* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Танкапрады
Кіўдзінскі

**Кіўдзінскі** () — пасёлак у Амурскай вобласці Расіі. Уваходзіць у Гарадскую акругу Прагрэс. Пасёлак Кіўдзінскі знаходзіцца за 8 км на паўночны захад ад адміністрацыйнага цэнтра муніцыпальнага ўтварэння пасёлак Прагрэс, стаіць у даліне ракі Кіўда (правы прытокі Бурэі).

Дарога да пас. Кіўдзінскі ідзе ад пасёлка Прагрэс цераз Новарайчыхінск і сяло Мураўка Бурэйскага раёна, адлегласць — каля 12 км.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Амурскай вобласці
Вафельніца

**Вафельніца** ()&nbsp;— прылада для выпякання вафляў. У сучасных вафельніц, якія вырабляюцца як у бытавым, так і ў прамысловым варыянце, нагрэў адбываецца з дапамогай электрычнага току, таму яны могуць таксама называцца *электравафельніцамі*. Першапачаткова ж нагрэў вафельніцы ажыццяўляўся на адкрытым агні або ў печы, і сама яна прадстаўляла сабой дзве чыгунныя пліты, злучаныя пятлёй адна з адной, да кожнай з якіх была прымацаваная ручка.

## Будова 
 складаецца з двух смажыльных пліт, злучаных шарнірна. Нагрэў працоўных паверхняў прыбора ажыццяўляецца за кошт трубчастых электранагравальных элементаў. Шарнірная прылада дазваляе фіксаваць верхнюю частку ў адкрытым стане. Смажыльныя пліты выраблены з алюмінію, паверхня якога пакрыта .

Прыбор можа быць абсталяваны тэрмарэгулятарам, што дазваляе змяняць нагрэў пліт у пэўным інтэрвале&nbsp;— звычайна, 200—250 градусаў. Апцыянальна мае таймер, што сігналізуе пра гатоўнасць выпяканай вафлі. Пра гатоўнасць прыбора да працы (нагрэў да працоўнай тэмпературы) можа інфармаваць індыкатар.

Сучасныя вафельніцы здольныя вырабляць вафлі ў выглядзе трубачак і вялікіх гофраў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Кухонная тэхніка
Навакіеўскі Увал

**Навакіеўскі Увал** () — сяло ў Амурскай вобласці Расіі, раённы цэнтр Мазанаўскага раёна і адміністрацыйны цэнтр Навакіеўскага сельсавета. Заснавана ў 1928 годзе, калі Зея, якая разлілася, затапіла райцэнтр, сяло Мазанава, і было прынята рашэнне перанесці райцэнтр.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 4 км ад левага берага ракі Зея, за 6 км ніжэй вусця ракі Селемджа. Размешчана за 245 км на паўночны ўсход ад Благавешчанска. Праз Навакіеўскі Увал праходзіць аўтадарога абласнога значэння, якая злучае горад Свабодны і пасёлак Серышава з Селямджынскім раёнам.

Найбліжэйшыя станцыі Забайкальскай чыгункі за 80 км на паўночны захад — Свабодны і Арга.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Амурскай вобласці
Генрыета Акаба

**Генрыета Акаба** (нар. , Яўндэ, Камерун) — камерунская футбалістка, нападаючы. Выступала за зборную Камеруна.

## Клубная кар’ера 
Пачала футбольную кар’еру ў «Амазоне» у яе родным горадзе ў Камеруне. У лістападзе 2011 года далучыўся да «Лувес Мінпраф». Вясной 2012 года пераехала ў Расію, каб гуляць за ЖФК «Энергія Варонеж». Праз усяго паўгода яна вярнулася ў сваю краіну ў чэрвені 2012 года і далучылася да «Ларэма».

У кастрычніку 2017 года падпісала двухгадовы кантракт са стамбульскім клубам «Аташэхір Беледыеспор». Брала ўдзел у адборачным раўндзе Лігі чэмпіёнаў УЕФА сярод жанчын. У сезоне лігі 2018—2019 перайшла ў «Бешыкташ».

## Дасягненні 
*  Уладальніца Суперкубка Беларусі: 2020
*  Уладальніца Кубка Беларусі: 2020
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісткі Камеруна
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Бангкоктанбуры
Катэгорыя:Ігракі ЖФК АЛГ
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Левантэ Лес-Планес
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Бешыкташ
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Аташэхір Беледыеспор
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Трабзон Ідманачаджы
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Суаё
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Энергія Варонеж
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Канон Яўндэ
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Санта-Тэрэза
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Ларэма
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Лар’ян Яўндэ
Катэгорыя:Футбалісткі на чэмпіянаце свету 2015
Катэгорыя:Футбалісткі на чэмпіянаце свету 2019
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Камеруна па футболе
Шыманоўскі раён

**Шыманоўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Амурскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Шыманоўск (у склад раёна не ўваходзіць). 16 мая 1939 года Указам Прэзідыўма Вярхоўнага Савета РСФСР у выніку разбуйнення Вольненскага раёна быў утвораны Шыманоўскі раён.

## Геаграфія 
Шыманаўскі раён размешчаны ў паўднёва-заходняй частцы Амурскай вобласці і мяжуе з Зейскім, Магдагачынскім, Свабодненскім, і Мазанаўскім раёнамі вобласці. Па рацэ Амур Шыманоўскі раён мяжуе з КНР. Плошча тэрыторыі — 14 554 км².

Па тэрыторыі раёна працякаюць дзве буйныя рэкі — Амур (210 км) і Зея (270 км). Раён багаты на карысныя выкапні.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Амурскай вобласці
Тамбоўскі раён (Амурская вобласць)

**Тамбоўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Амурскай вобласці Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Тамбоўка. Раён размешчаны на паўднёвым захадзе Зейска-Бурэінскай раўніны. Плошча тэрыторыі — 2,5 тыс. км². Раён утвораны 4 студзеня 1926 года ў адпаведнасці з Дэкрэтам УЦВК у складзе Амурскай акругі Далёкаўсходняга края. У красавіку 2022 года Тамбоўскі раён быў пераўтвораны ў Тамбоўскую муніцыпальную акругу.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Амурскай вобласці
Шчыліналіснік звычайны

**Шчыліналіснік звычайны** (*Schizophyllum commune*) — від ксілатрофных агарыкальных грыбоў з роду . Адзін з найбольш шырока распаўсюджаных у свеце відаў грыбоў, які сустракаецца на ўсіх кантынентах, акрамя Антарктыды, дзе няма драўніны, якая магла б быць выкарыстана ў якасці субстрату.

## Апісанне 
Капялюш у форме ракавіны, з тканкай, засяроджанай ў кропцы мацавання, што нагадвае сцябло. Часта хвалісты, край цвярдзее пры старэнні, жорсткі, валасаты і слізкі, калі вільготны, шэра-белага колеру, да 4 см у дыяметры. Пласцінкі бледна-чырвоныя ці шэрыя. Расце пераважна з восені да вясны на мёртвай драўніне ў хвойных і лісцевых лясах.

Файл:Schizophyllum_commune_(302871).jpg
Файл:Schizophyllum_commune_G2.1.jpg
Файл:Spaltblättlinge244.jpg

## Значэнне 
Нягледзячы на тое, што еўрапейскія і амерыканскія крыніцы прылічаюць від да неядомых грыбоў, ён не з’яўляецца ядавітым, хоць і прадстаўляе малую кулінарную цікавасць у сувязі са сваёй калянасцю. Грыб на самай справе ядомы і шырока ўжываецца ў ежу ў Мексіцы і іншых трапічных краінах. Аўтары тлумачаць перавагу ў тропіках такіх жорсткіх грыбоў тым, што ў гарачых вільготных умовах больш мясістыя грыбы хутка гніюць, што стварае пэўныя праблемы.

Хоць, як правіла, грыб развіваецца ў гнілой драўніне, з 1950 года зарэгістравана звыш 70 выпадкаў, калі прадстаўнікі гэтага віду станавіліся ўзбуджальнікамі захворванняў у чалавека. У большасці вядомых яны паражалі органы дыхання, выклікаючы алергічныя бронха-лёгачныя мікозы або  лёгкіх. Ацэнка распаўсюджанасці захворванняў чалавека, выкліканых гэтым відам, можа быць моцна прыніжаная, з прычыны цяжкасці ідэнтыфікацыі віду ўзбуджальніка мікозу, у прыватнасці тое, што большасць выпадкаў зарэгістраваныя ў Японіі, хутчэй за ўсё, звязана не з якімі-небудзь геаграфічнымі фактарамі, а з лепшым знаёмствам японскіх мікрабіёлагаў з дыягнастычнай марфалогіяй віду.

Выкарыстоўваецца для правядзення генетычных і анатамічных даследаванняў.

## Біяхімія і генетыка 
Бялок гідрафабін быў упершыню вылучаны з гэтага віду грыбоў.

У жыццёвым цыкле віду палавы працэс ажыццяўляецца шляхам зліцця гіфаў і кантралюецца двума локусамі спарвання, прычым разнастайнасць алеляў локусаў спарвання мае на ўвазе магчымасць існавання да 28 000 тыпаў спарвання. Зліццё магчыма толькі паміж гіфамі розных тыпаў спарвання; гэты механізм абараняе ад блізкароднаснага скрыжавання.

Ген віду быў секвеніраваны ў 2010 годзе.

Катэгорыя:Неядомыя грыбы
Катэгорыя:Ядомыя грыбы
Катэгорыя:Агарыкальныя
Скаварадзінскі раён

**Скаварадзі́нскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Амурскай вобласці Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Скаварадзіно. Раён мяжуе на захадзе — з Забайкальскім краем, на поўначы — з Тындзінскім, на ўсходзе — з Магдагачынскім раёнамі Амурскай вобласці, на поўдні — дзяржаўная мяжа з КНР. Плошча тэрыторыі — 20,5 тыс. км².

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Амурскай вобласці
Серышаўскі раён

**Серышаўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Амурскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Серышава.

## Геаграфія 
Раён размешчаны на захадзе Зейска-Бурэйскай раўніны. На поўначы і паўночным усходзе мяжуе з Мазанаўскім раёнам, на паўднёвым усходзе — з Ромненскім, на поўдні — з Белагорскім, на паўднёвым захадзе — з Благавешчанскім і на захадзе — са Свабодненскім раёнамі вобласці. Плошча тэрыторыі — 3,8 тыс. км².

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Амурскай вобласці
Тындзінскі раён

**Тындзінскі раён** () — скасаваная адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Амурскай вобласці Расіі.

Законам Амурскай вобласці ад 24.12.2020 № 664-ОЗ у студзені 2021 года пераўтвораны ў муніцыпальную акругу, у 2021 годзе муніцыпальную акругу зацвердзілі як адміністрацыйна-тэрытарыяльную адзінку ў Статуце і Законе аб адміністрацыйна-тэрытарыяльным уладкаванні, у Рэестры часова значыцца як раён.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Тында (у склад раёна і акругі не ўваходзіць). Тындзінскі раён прыраўнаваны да раёнаў Крайняй Поўначы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Амурскай вобласці
Залатыя мухі (узнагарода)

. Фота 1901 года.]]
**Залатыя мухі** Старажытнага Егіпта — залатыя ўпрыгажэнні ў выглядзе стылізаваных мух, узнагарода эпохі Новага царства.

Найбольш вядомыя знойдзеныя ў 1859 годзе залатыя мухі сярэдзіны XVI стагоддзя да н.э., падараваныя царыцы Яххатэп яе сынам Яхмасам за яе арганізатарскія заслугі ў ходзе вайны з гіксосамі. «Ордэн» з трох мух, які, як мяркуецца, насіўся на грудзях, быў знойдзены ў 1859 годзе і з тых часоў захоўваецца ў Каірскім музеі. Сучаснік і сваяк фараона Яхмаса, военачальнік Яхмас-пен-Нехебт насіў шэсць залатых мух і трох залатых львоў.

Прычына, па якой менавіта муха стала сімвалам вайсковай доблесці, невядомая.

Акрамя магілы Яххатэпа, залатыя мухі былі знойдзены ў пахаваннях іншых жанчын і грамадзянскіх чыноўнікаў. Магчыма, пры ўсшэсці на трон фараоны практыкавалі масавыя раздачы залатых мух. Таму сярод егіптолагаў існуе меркаванне, што мухі маглі быць не ваеннай, а цывільнай узнагародай (або *таксама* цывільнай узнагародай).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Ваенныя ўзнагароды
Катэгорыя:Культура Старажытнага Егіпта
Селямджынскі раён

**Селямджынскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Амурскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Экімчан.

## Геаграфія 
Селямджынскі раён размяшчаецца ва ўсходняй частцы Амурскай вобласці. На паўночным усходзе, паўднёвым усходзе і поўдні мяжуе з Хабараўскім краем, на паўднёвым захадзе і захадзе — з Мазаноўскім, на паўночным захадзе — з Зейскім раёнамі вобласці.

Плошча тэрыторыі — 46,7 тыс. км² (12,9 % тэрыторыі Амурскай вобласці). Селямджынскі раён прыраўнаваны да раёнаў Крайняй Поўначы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Амурскай вобласці
Алёна Аляксандраўна Любая

**Алёна Аляксандраўна Любая** (нар. , Бабруйск) — беларускі гісторык. Спецыяліст па гісторыі татарскага фактару ў міжнародных адносінах дзяржаў Усходняй Еўропы канца XV — першай трэці XVI стагоддзяў. Кандыдат гістарычных навук (2009), дацэнт.

## Біяграфія 
Нарадзілася 2 жніўня 1982 года ў Бабруйску.

Скончыла ў 2004 годзе гістарычны факультэт БДУ, у 2005 годзе — магістратуру, у 2009 годзе — аспірантуру Рэспубліканскага інстытута вышэйшай школы БДУ. У 2009 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю па тэме «Татарскі фактар ва ўзаемаадносінах дзяржаў Усходняй Еўропы ў канцы XV — першай трэці XVI ст.».

У 2009—2022 гадах працавала на кафедры гісторыка-культурнай спадчыны Беларусі факультэта павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі Рэспубліканскага інстытута вышэйшай школы БДУ: выкладчык, дацэнт, загадчык кафедры, прафесар. З 2022 года навуковы супрацоўнік Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі.

## Навуковая дзейнасць 
Напрамкі даследаванняў: гісторыя міжнародных адносін у Цэнтральнай і Усходняй Еўропе ў познім Сярэднявеччы і раннім Новым часе, гісторыя нацыянальных меншасцяў Беларусі (гісторыя татараў), інтэлектуальная гісторыя, метадалогія гістарычнага даследавання.

## Сям’я 
У шлюбе з гісторыкам Андрэем Любым.

## Бібліяграфія 
; Удзел у калектыўных працах:
* Гісторыя Беларусі: дапаможнік. У 4 ч. Ч. 1: Ад старажытнасці да сярэдзіны XVI ст. Мінск, 2018.
* East-Central Europe vis-à-vis Global Challenges. Parva 12. Warsaw, 2017.
* Alba Ruscia: белорусские земли на перекрестке культур и цивилизаций (X—XVI вв.). Москва, 2015.
* Средневековые тюрко-татарские государства. Вып. 3. Казань, 2011.
* Общество, государство, верховная власть в России в средние века и раннее Новое время в контексте истории Европы и Азии (X—XVIII вв.). Москва, 2005.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага