open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Зборная Гібралтара па футболе

**Зборная Гібралтара па футболе** — зборная, што прадстаўляе Гібралтар на міжнародных сустрэчах і кантраляваная Футбольнай асацыяцыяй Гібралтара. З 1 кастрычніка 2012 года Гібралтар быў часовым членам УЕФА. Рашэнне пра сталае членства Гібралтара ва УЕФА быў прынята на XXXVII Чарговым Кангрэсе УЕФА 24 мая 2013 года. Гібралтар быў прызнаны паўнапраўным членам УЕФА. Ён з’яўляецца самай маленькай краінай з усіх членаў УЕФА з насельніцтвам у 30 тысяч чалавек.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Отчёты обо всех матчах сборной Гибралтара с 2013 года (со дня вступления в ФИФА)  
* Статыстыка зборнай на сайце Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation
Зборная Кіпра па футболе

**Зборная Кіпра па футболе** прадстаўляе Кіпр на міжнародных футбольных турнірах і таварыскіх сустрэчах. Кіруючая арганізацыя — Кіпрская футбольная асацыяцыя. Зборная яшчэ аніразу не брала ўдзел у фінальных стадыях чэмпіянатаў свету ці Еўропы, аднак кожны год у лютым яна бярэ ўдзел у Кубку Кіпрскай футбольнай асацыяцыі, спаборнічаючы з прадстаўнікамі розных краін.

Станам на 7 красавіка 2016 года зборная займае 80-е месца ў рэйтынгу ФІФА, а ў рэйтынгу УЕФА станам на 13 лістапада 2015 года — 44-е.

## Спасылкі 
* Сайт кіпрскай федэрацыі футбола
* Зборная Кіпра на сайце ФІФА  
* Справаздачы аб усіх матчах зборнай Кіпра з 1960 года
Зборная Мальты па футболе

**Зборная Мальты па футболе** прадстаўляе Мальту на міжнародных матчах па футболе. Кіруючая арганізацыя — Футбольная асацыяцыя Мальты.

Станам на 7 красавіка 2016 года зборная ў рэйтынгу ФІФА займае 164-е месца, а ў рэйтынгу УЕФА станам на 13 лістапада 2015 года — 51-е.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Мальтыйскай футбольнай асацыяцыі 
* Справаздачы ўсіх матчаў зборнай Мальты з 1957 года  
* Сайт аб мальтыйскім футболе
* Зборная Мальты на сайце ФІФА  
* Статыстыка на RSSSF

Мальта
Катэгорыя:Футбол на Мальце
Зборная Сан-Марына па футболе

**Зборная Сан-Марына па футболе** — каманда, што прадстаўляе Сан-Марына на міжнародных спаборніцтвах па футболе. Кіроўная арганізацыя — Федэрацыя футбола Сан-Марына.

Адна з самых слабых зборных у сусветным футболе. Магчыма, што слабасць каманды злучана з вельмі невялікім насельніцтвам краіны (меншае насельніцтва з усіх членаў УЕФА мае толькі Гібралтар). Зборная Сан-Марына ніколі не гуляла ў фінальных турнірах чэмпіянатаў свету і Еўропы, а за ўсю сваю гісторыю пакуль здабыла толькі адну перамогу.

Станам на 7 красавіка 2016 года зборная займае двухсотае месца ў рэйтынгу ФІФА, а ў рэйтынгу УЕФА станам на 13 лістапада 2015 года — 53-е.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт футбольнай федэрацыі Сан-Марына 
* Зборная Сан-Марына на сайце ФІФА  
* Справаздачы пра ўсе матчы зборнай Сан-Марына з 1986 года  

Сан-Марына
Катэгорыя:Футбол у Сан-Марына
Зборная Уэльса па футболе

**Зборная Уэльса па футболе** () — нацыянальная футбольная каманда, якая прадстаўляе Уэльс у міжнародных спаборніцтвах па футболе. Заснавальнікам каманды выступае Футбольная асацыяцыя Уэльса. Зборная Уэльса ўзяла ўдзел у чэмпіянаце свету 1958 года, а ў 2016 годзе дэбютавала на чэмпіянаце Еўропы, дзе адразу ўзяла бронзавыя ўзнагароды. Станам на 9 мая 2016 года зборная займае 24-е месца ў рэйтынгу ФІФА, а ў рэйтынгу УЕФА станам на 13 лістапада 2015 года — 28-е.

## Спасылкі 
* Футбольная Асацыяцыя Уэльса 
* Справаздачы аб усіх матчах зборнай Уэльса з 1876 года  
* Вынікі матчаў зборнай Уэльса на *RSSSF.COM* 
* Зборная Уэльса на сайце ФІФА  
* Dragon Soccer
Зборная ГДР па футболе

**Зборная ГДР па футболе** — прадстаўляла Германскую Дэмакратычную Рэспубліку на міжнародных футбольных турнірах і ў таварыскіх матчах з 1952 па 1990 год.

Аж да роспуску каманды з прычыны аб'яднання Германіі ў 1990 годзе нацыянальная каманда ГДР правяла 293 міжнародныя матчы (138 перамог, 69 нічыіх і 86 паражэнняў; розніца мячоў — 501—345).

## Спасылкі 
* Вынікі зборнай у архіве RSSSF
* Гісторыя выступаў зборнай на RSSSF
* Матчы і галы ігракоў зборнай у архіве RSSSF
Хмельнік (гміна, Свентакшыскае ваяводства)

**Хме́льнік** () — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Кялецкага павета Свентакшыскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Хмельніку. Плошча гміны складае 142,19 км². Станам на 2010 год у гміне Хмельнік пражывалі 11 483 чалавекі, шчыльнасць — 81 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 25 салецтваў.

## Населеныя пункты 
На тэрыторыі гміны размешчаны 32 населеныя пункты.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Гміны Кялецкага павета
Аляксандр Уладзіміравіч Класкоўскі

**Аляксандр Уладзіміравіч Класкоўскі** (нар. 1958, в. Новы Двор, Мінскі раён) — беларускі журналіст, палітычны агляднік, кіраўнік аналітычных праектаў БелаПАН.

## Біяграфічныя звесткі 
Нарадзіўся ў 1958 г. у вёсцы Новы Двор Мінскага раёна. 

Скончыў факультэт журналістыкі БДУ ў 1980 годзе.

Працаваў рэпарцёрам, аглядальнікам, адказным сакратаром, намеснікам рэдактара ў штодзённых газетах. Быў рэдактарам моладзевага часопіса «Рабочая смена» («Парус»), адказным сакратаром газеты «Звязда», рэдактарам газеты «Знамя юности», намеснікам рэдактара «Народнай газеты».

## Узнагароды 
* Прэмія імя  «» (2014)

## Спасылкі 
* Калонка на mediakritika.by 
* Калонка на «Белсат»
* Калонка на Еўрарадыё
* Старонка на Фэйсбук

Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Вольная прэса Усходняй Еўропы»
Зборная Фарэрскіх астравоў па футболе

**Зборная Фарэрскіх астравоў па футболе** — прадстаўляе Фарэрскія астравы на міжнародных матчах і турнірах па футболе. Кіруючая арганізацыя — Федэрацыя футбола Фарэрскіх астравоў.

Станам на 7 красавіка 2016 года зборная займае 90-е месца ў рэйтынгу ФІФА, а ў рэйтынгу УЕФА станам на 13 лістапада 2015 года — 50-е.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Футбольнай асацыяцыі Фарэрскіх Астравоў 
* Справаздачы пра ўсіх матчы зборнай Фарэрскіх Астравоў з 1988 года  
* Вынікі выступаў зборнай 
* Інфармацыя на сайце ФІФА  

Катэгорыя:Футбол на Фарэрскіх астравах
Фарэрскія астравы
Метагенез

**Метагене́з** — *(мета...+ генезіс)*, заканамерная змена двух пакаленняў (аднага, якое размнажаецца полавым шляхам, і другога, здольнага толькі да бясполага размнажэння), уласцівая некаторым кішачнапполасцевым, чарвям, сальпам. Адна з формаў чаргавання пакаленняў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Біялогія развіцця
Катэгорыя:Размнажэнне
Зборная Югаславіі па футболе

**Зборная Югаславіі па футболе** () прадстаўляла адзіную дзяржаву Югаславія у міжнародных матчах і кантралявалася Футбольным саюзам Югаславіі. Каманда правяла сваю першую гульню ў 1920 годзе і прадстаўляла паслядоўна Каралеўства сербаў, харватаў і славенцаў (КСХС, 1920—1929), Каралеўства Югаславія (1929—1941), Федэратыўную Народную Рэспубліку Югаславія (ФНРЮ, 1946—1963) і Сацыялістычную Федэратыўную Рэспубліку Югаславія (СФРЮ, 1963—1992) аж да распаду апошняй на некалькі незалежных дзяржаў. Правапераемнікам адзінай зборнай лічыцца каманда, якая з 1994 года прадстаўляла ў футболе Саюзную Рэспубліку Югаславія, якая ў апошнія гады існавання насіла назву зборнай Сербіі і Чарнагорыі.

## Спасылкі 
* Великие сборные: Сборные Восточной Европы. Приложение к еженедельнику «Футбол». — 2009. — № 11 (47). — С. 13-20.
*
Зборная СНД па футболе

**Зборная СНД па футболе** — існавалая ў 1992 годзе зборная, наступніца зборнай СССР. У зборнай СНД не гулялі футбалісты Латвіі, Літвы і Эстоніі, бо гэтыя краіны не ўваходзілі ў СНД і ўжо стварылі свае нацыянальныя зборныя. У той жа час прадстаўнік Грузіі, якая не ўваходзіла ў 1992 годзе ў СНД, гуляў за гэту зборную (Кахабер Цхададзэ). Зборная СНД узяла ўдзел у чэмпіянаце Еўропы па футболе 1992 у Швецыі, замест зборнай СССР, якая прайшла адбор на гэты турнір, дзе выступала пад белым сцягам, на якім было напісана па-англійску C.I.S. (Commonwealth of Independent States), а замест гімна перад матчам выконваўся фінал 9-й сімфоніі Бетховена.

СНД
СНД
Кім Чэльстрэм

**Кім Чэльстрэм** (; нар. , Сандвікен, Швецыя) — шведскі футбаліст, паўабаронца. Выступаў за нацыянальную зборную Швецыі (2001—2016). Выступаў як цэнтральны паўабаронца, які можа гуляць на левым флангу паўабароны, а таксама патэнцыяльна можа быць глыбокім плэймейкерам. Чэльстрэм таксама вядомы сваімі добрымі ўдарамі левай нагой.

## Кар’ера 
### Раннія гады 
Пачаў займацца футболам у клубе «Партыле», які размяшчаецца ў прадмесці Гётэбарга.

### Далейшыя выступы 
Першым прафесійным клубам Чэльстрэма быў «Хекен», але вядомасць у Швецыі ён атрымаў ужо гуляючы за «Юргордэн», з якім стаў чэмпіёнам краіны ў 2002 і 2003 гадах, а таксама двойчы забіў галы за клуб у розыгрышу Кубка УЕФА ў брамы клубаў «Шэмрак Роверс» і «Капенгаген».

Узімку 2004 года за 1,7 млн еўра перайшоў у склад французскага клуба «Рэн», у якім гуляў разам з партнёрам па зборнай краіны Андрэасам Ісаксанам. У маі 2006 года падпісаў кантракт з «Ліёнам». У гэтым клубе ён двойчы станавіўся чэмпіёнам Францыі, а для клуба гэтыя тытулы сталі шостым і сёмым запар.

28 ліпеня 2012 года паміж «Спартаком» і французскім «Ліёнам» была дасягнутая дамоўленасць пра трансфер футбаліста ў маскоўскі клуб. 30 ліпеня Кім паспяхова прайшоў медабследаванне. 1 жніўня 2012 года футбаліст падпісаў кантракт з клубам.

У першай палове 2014 года на правах арэнды гуляў за лонданскі «Арсенал», аднак з-за траўмы правёў толькі чатыры матчы. Улетку 2015 года перайшоў у швейцарскі клуб «Грасхопер», падпісаўшы трохгадовы кантракт. У лютым 2017 года, дамовіўшыся з «Грасхоперам» аб датэрміновым скасаванні кантракта, вярнуўся ў «Юргордэн». Па заканчэнні сезону ў снежні 2017 года абвясціў аб завяршэнні кар’еры.

## Міжнародная кар’ера 
Кім Чэльстрэм згуляў першы матч за зборную 1 лютага 2001 года супраць зборнай Фінляндыі. Удзельнічаў у фінальных турнірах Еўра-2004 і Еўра-2008, чэмпіянаце свету 2006. Забіў некалькі важных галоў у адборачным турніры да чэмпіянату Еўропы 2008, у тым ліку прыгожы гол у браму зборнай Ісландыі ўдарам з 45 метраў.

Пасля заканчэння чэмпіянату Еўропы 2016 Чэльстрэм абвясціў аб завяршэнні выступаў за зборную.

## Дасягненні 
**«Юргордэн»:**
* Чэмпіён Швецыі (2): 2002, 2003
* Уладальнік Кубка Швецыі: 2002

**«Алімпік» Ліён:**
* Чэмпіён Францыі (2): 2007, 2008
* Уладальнік Кубка Францыі (2): 2008, 2012
* Уладальнік Суперкубка Францыі (2): 2006, 2007

**«Арсенал»:**
* Уладальнік Кубка Англіі: 2014

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Швецыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Швецыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Юргордэн
Катэгорыя:Ігракі ФК Грасхопер
Катэгорыя:Ігракі ФК Спартак Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Арсенал Лондан
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпік Ліён
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэн
Катэгорыя:Ігракі ФК Хекен
Зборная Злучанага Каралеўства па футболе

**Зборная Злучанага Каралеўства па футболе** () — нацыянальная футбольная зборная Вялікабрытаніі, якая прадстаўляла Вялікабрытанію у таварыскіх матчах.

Катэгорыя:Футбол у Вялікабрытаніі
Злучанае Каралеўства
Зборная Ірландыі па футболе (1882—1950)

**Зборная Ірландыі па футболе** () прадстаўляла Ірландыю у футбольных матчах на Хатнім чэмпіянаце Брытаніі і ў таварыскіх сустрэчах. Кіруючым органам зборнай была Ірландская футбольная асацыяцыя (IFA). Зборная выйграла Хатні чэмпіянат Брытаніі ў 1914 годзе, а ў 1903 годзе падзяліла перамогу ў турніры са зборнымі Англіі і Шатландыі.

Пасля падзелу Ірландыі у 1920-я гады Ірландская футбольная асацыяцыя кантралявала толькі футбольныя клубы з Паўночнай Ірландыі, аднак магла выклікаць у зборную ігракоў з усіх частак Ірландыі. Гэта працягвалася да 1950 года, пасля чаго паўстала зборная Паўночнай Ірландыі, цалкам незалежная ад зборнай Ірландыі. Сучасная зборная Паўночнай Ірландыі лічыцца правапераемніцай арыгінальнай зборнай Ірландыі, кантраляванай Ірландскай футбольнай асацыяцыяй.

## Спасылкі 
* Ірландская футбольная асацыяцыя 
* **RSSSF**
** Матчы зборнай Ірландыі і Паўночнай Ірландыі 
** Статыстыка Хатніх чэмпіянатаў Брытаніі 

Ірландыя, 1882—1950

Ірландыя, 1882—1950
Ірландыя, 1882—1950
Зборная Чэхаславакіі па футболе

**Зборная Чэхаславакіі па футболе** прадстаўляла Чэхаславакію на міжнародных футбольных турнірах і ў таварыскіх матчах. Паўстала пасля Першай сусветнай вайны і ўтварэння Чэхаславакіі. Дэбют зборнай на міжнароднай арэне адбыўся на Алімпійскіх гульнях 1920 года, калі зборная Чэхаславакіі дайшла да фіналу. Але ў матчы за алімпійскае золата супраць Бельгіі адбыўся скандал — пад канец першага тайма футбалісты Чэхаславакіі, незадаволеныя судзействам англічаніна Люіса, пайшлі з поля, за што былі дыскваліфікаваны.

1 студзеня 1993 года Чэхаславакія спыніла сваё існаванне. Тым не менш зборная працягнула ўдзел у адборачных гульнях чэмпіянату свету 1994 года. Не здолеўшы прабіцца ў фінальную частку турніру, зборная Чэхіі і Славакіі (афіцыйная назва каманды пасля распаду краіны) спыніла існаванне пасля сканчэння адборачных матчаў. Наступніцай зборнай Чэхаславакіі стала зборная Чэхіі па футболе, апроч таго, зборная Славакіі па футболе пачала свае ўласныя выступы.

Чэхаславакія
Катэгорыя:Футбол у Чэхаславакіі
Зборная Саара па футболе

**Зборная Саара па футболе** прадстаўляла Саар, вобласць Германіі, з 1950 па 1956 гады акупаваную Францыяй пасля Другой сусветнай вайны. Францыя адмаўляла прыналежнасць Саара да ФРГ да 1956 года і кіравала пратэктаратам Саар асобна ад астатняй Германіі.

Мясцовае насельніцтва не хацела далучацца да Францыі, утвараліся антыфранцузскія аб'яднанні, і ў 1950 годзе МАК вырашыў дапусціць Саар да ўдзелу ў Алімпіядзе 1952 года.
Зборная Расійскай імперыі па футболе

**Зборная Расійскай імперыі па футболе** — нацыянальная футбольная зборная Расійскай імперыі, якая прадстаўляла краіну на міжнародных спаборніцтвах па футболе з 1910 па 1914 гады. 

Першую сустрэчу каманда правяла афіцыйна ў 1911 годзе, аднак дзве першыя фактычныя гульні зборнай адбыліся ў 1910 годзе (16 і 23 кастрычніка) супраць зборнай Чэхіі. Тады ж зборная Расійскай імперыі здабыла свае першыя дзве перамогі з лікам 5:4 (2:3) і 1:0 (0:0) адпаведна. Надалей зборная правяла шэраг сустрэч з рознымі нацыянальнымі камандамі, але ў афіцыйных гульнях не здабыла ніводнай перамогі. Некалькі перамог яна здабыла як зборная Масквы (у тым ліку і «сухую» перамогу над Нарвегіяй з лікам 3:0 у 1913 годзе).

## Гл. таксама 
* Зборная Расіі па футболе
* Зборная СССР па футболе
* Усе зборныя СССР і Расіі па футболе

Расійская імперыя
Катэгорыя:Футбол у Расійскай імперыі
Расійская імперыя
Падалешнік

**Падале́шнік** (*Asarum*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовыя травы вышынёй да 10 (15—25) см з паўзучым карэнішчам. Лісце буйное, скурыстае, на даўгіх чаранках, зімуючае. Кветкі непрыкметныя, адзіночныя, карычневата-чырвоныя, на паніклых кветаножках. Плод — каробачка.

## Распаўсюджанне 
Налічвае каля 100 відаў, пашыраных ва ўмераным поясе Паўночнага паўшар’я. На тэрыторыі Беларусі распаўсюджаны 1 від — . Рэлікты трацічных тургайскіх лясоў.

## Выкарыстанне 
Лекавыя і дэкаратыўныя расліны.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Asarum // The Plant List 

Катэгорыя:Кірказонавыя
Андрэас Ісаксан

**А́ндрэас І́саксан** (; нар. , Трэлебарг, Швецыя) — шведскі футбаліст, брамнік. Ігрок нацыянальнай зборнай Швецыі (2002—2016).

## Кар’ера 
### Раннія гады 
Ісаксан пачаў сваю кар’еру ў родным горадзе ў клубе «Трэлебарг». У 1999 годзе перспектыўнага маладога брамніка купіў італьянскі «Ювентус», але Ісаксан гэтак і не згуляў ніводнага матчу за першую каманду турынскага клуба.

У 2001 годзе ён вярнуўся ў Швецыю, у клуб «Юргордэн» і выйграў з ім чэмпіянаты краіны 2002 і 2003 гадоў, а таксама Кубак Швецыі 2003. У гэты ж час ён стаў іграком зборнай Швецыі, дублёрам Магнуса Хедмана.

### «Рэн» 
Пасля чэмпіянату Еўропы 2004 Ісаксан перайшоў у французскі «Рэн», у якім гуляў разам з партнёрам па зборнай Кімам Чэльстрэмам.

### «Манчэстэр Сіці» 
15 жніўня 2006 года Ісаксан за 2 мільёны фунтаў перайшоў у склад «Манчэстэр Сіці». Са сваім ростам 199 см ён стаў самым высокім футбалістам англійскай Прэм’ер-лігі. З-за траўм ён згуляў свой першы матч за «гараджан» толькі 9 снежня 2006 года, другі матч — 14 сакавіка 2007 года, але пасля гэтага выхадзіў на поле ва ўсіх астатніх матчах сезону. Пачатак сезону 2007/08 Ісаксан таксама прапусціў з-за траўм, а потым правёў некалькі няўпэўненых матчаў і страціў месца ў складзе, саступіўшы яго маладому Джо Харту.

### ПСВ Эйндхавен 
2 ліпеня 2008 года Ісаксан падпісаў з нідэрландскім клубам ПСВ кантракт да 2012 года. Пераход шведа адбыўся пасля таго, як эйндхавенцы прадалі свайго галкіпера Эўрэліу Гоміса ў «Тотэнхэм Хотспур». Першы матч за ПСВ ён правёў 23 жніўня супраць клуба «Феенорд».

### «Касымпаша» 
9 ліпеня 2012 года было пацверджана, што Андрэас пакінуў ПСВ, каб далучыцца да турэцкага клуба «Касымпаша» ў якасці свабоднага агента.

### Познія гады 
У жніўні 2016 года вярнуўся ў «Юргордэн», падпісаўшы кантракт на 2,5 гады. Па заканчэнні сезону 2018 абвясціў аб завяршэнні кар’еры.

## Міжнародная кар’ера 
Свой першы матч за зборную Швецыі Ісаксан згуляў у сакавіку 2002 года. Траўма Хедмана дазволіла Ісаксану заняць сталае месца ў браме нацыянальнай каманды, у якой ён згуляў усе акрамя аднаго матчы адборачнага турніру да чэмпіянату Еўропы 2004 і ўсе матчы фінальнага турніру. Ён заставаўся асноўным брамнікам зборнай і на чэмпіянаце свету 2006, дзе згуляў 3 матчы.

Пасля няўдалага чэмпіянату Еўропы 2016, дзе Швецыя на здолела выйсці з групы, абвясціў аб завяршэнні кар’еры ў зборнай.

## Дасягненні 
**«Юргордэн»**
* Чэмпіён Швецыі (2): 2002, 2003
* Уладальнік Кубка Швецыі (2): 2002, 2018

**ПСВ**
* Уладальнік Кубка Нідэрландаў: 2012
* Уладальнік Суперкубка Нідэрландаў: 2008

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Швецыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Швецыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Юргордэн
Катэгорыя:Ігракі ФК Касымпаша
Катэгорыя:Ігракі ФК ПСВ
Катэгорыя:Ігракі ФК Манчэстэр Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэн
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус
Катэгорыя:Ігракі ФК Трэлебарг
Малешы

**Малешы**, часам **Маляшы́** (, падляшск.: *Malisế*) — вёска ў Бельскім павеце Падляскага ваяводства Польшчы. Размешчана ў гміне Вышкі.

## Гісторыя 
Малешы былі заснаваныя ў час валочнай памеры ў бранскім старастве. З самога пачатку былі заселеныя беларускімі мужыкамі пасярод ранейшых вёскаў, у якіх пражывала польская дробная шляхта. Тутэйшыя мужыкі працавалі ў фальварку ў Буйнове.. Амаль поўнасцю была зруйнаваная ў час шведcкіх войнаў паловы 17 ст. (засталіся тут толькі 3 сям’і), але паспяхова адбудоўвалася і ў 1740 г. былі тут 41 хаты. У 1944 г. тутэйшая царква (пабудаваная ў 1870 г.) была знішчаная немцамі, новая царква была пабудаваная прыхажанамі толькі ў 1954 г. Пасля вайны каля 20 сем’яў выехала з Малешаў у Савецкі Саюз, праваслаўныя (прыход святых Пятра і Паўла на месцы). Невялікую частку насельніцтва складаюць палякі-каталікі (парафія Ўнебаўзяцця Найсвяцейшай Марыі Панны ў Лубіне Касцельным).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
*
Дэйвід Мак-Элістэр

**Дэйвід Джэймс Мак-Элістэр** [ˈdeɪvɪd dʒeɪmz məˈkæləstə] (нар. 12 студзеня 1971, Заходні Берлін) — нямецкі палітык з партыі ХДС, які таксама мае брытанскае грамадзянства. З 2008 года ён узначальвае ХДС у Ніжняй Саксоніі.

## Біяграфія 
Дэйвід Джэймз Мак-Элістэр нарадзіўся 12 студзеня 1971 года ў сям’і немкі і брытанца. Яго бацька, Джэймз Б’юкенен Мак-Элістэр, паходзіць з Глазга і падчас Халоднай вайны працаваў у розных ведамствах Брытанскай арміі, размешчаных у Германіі. Яго маці, Мэхтгільда, была настаўніцай нямецкай мовы і музыкі. Ён выхоўваўся на дзвюх мовах — на нямецкай і англійскай.

## Спасылкі 
* Сайт Дэйвіда МакЭлістэра

Катэгорыя:Дэпутаты Еўрапарламента ад Германіі
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Жукі (гміна Заблудаў)

**Жукі́** () — вёска ва ўсходняй Польшчы, у Беластоцкім павеце Падляскага ваяводства. Знаходзіцца ў гміне Заблудаў.

## Гісторыя 
Першыя згадкі пра сённяшнюю вёску адносяцца да канца XV стагоддзя, калі над ракой Туросьнай пражывалі мужыкі Жаўко і Жук. У міжваенны перыяд Жукі належалі гміне Заблудаў Беластоцкага павета Беластоцкага ваяводства. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 136 жыхароў (30 каталікоў і 106 праваслаўных, усе былі пагалоўна запісаныя палякамі).

## Насельніцтва 
Жыхары вёскі этнічныя беларусы, праваслаўныя (прыход Успення Божай Маці ў Заблудаве) ды палякі-каталікі (парафія святых Апосталаў Пятра і Паўла ў Заблудаве).

## Крыніцы
Minecraft

**«Minecraft»** (Майнкрафт) — індзі-камп’ютарная гульня з адкрытым светам, якая была створана шведскім праграмістам Маркусам Персанам «Нотчам», а затым распрацаваная і апублікаваная кампаніяй Mojang Studios у 2011 годзе. Творчыя і будаўнічыя аспекты Minecraft дазваляюць гульцам будаваць канструкцыі з тэкстураваных кубоў у 3D працэдурна генераваным свеце. На 4 лістапада 2022 года гульня знаходзіцца на версіі 1.19.2 і падтрымлівае беларускую мову.

Катэгорыя:Гульні для PlayStation 3
Катэгорыя:Гульні для Windows
Катэгорыя:Гульні для macOS
Катэгорыя:Гульні для Linux
Катэгорыя:Гульні для Xbox 360
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2011 года
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні, распрацаваныя ў Швецыі
Катэгорыя:Гульні для Windows Phone
Катэгорыя:Гульні для Android
Трыскеліён

]]
**Трыскеліён** (таксама *трыскель*, *трыскел*, *трыскеле*, ад  — трохногі) — знак у выглядзе трох бягучых ног, якія выходзяць з адной кропкі. Гістарычна сімвал сустракаецца ў розных народаў. У цяперашні час з'яўляецца афіцыйным геральдычным сімвалам Сіцыліі і вострава Мэн.

## Галерэя

File:Celtic Bronze Disc, Longban Island, Derry.jpg|Кельцкі трыскеліён з трыма стылізаванымі птушынымі галовамі
File:2009-03-22 03-29 Sizilien 683 Agrigent, Parco Valle dei Templi Agrigento, Museo Archaeologico.jpg|Трыскеліён з Археалагічнага музея на Сіцыліі
File:Flag_of_Sicily.svg|Сцяг Сіцыліі з сімвалам *трынакрыі*
File:Triskele-Symbol1.svg|Спіральны трыскель кельтаў
File:Triskel_type_Tonkedeg..svg|Трыскеліён на вітражы хрысціянскай царквы
File:Roundel of Ireland.svg|Сучасная інтэрпрэтацыя на эмблеме Паветранага корпуса Ірландыі
File:Triskele karja church.jpg|Трыскель на сцяне Царквы св. Кацярыны ў сяле Кар'я (в. Саарэмаа, Эстонія)

Катэгорыя:Сімвалы
Катэгорыя:Негеральдычныя фігуры
Катэгорыя:Кельты
Сучыныя войны

**Сучыныя войны** () — канфліктнае супрацьстаянне ў савецкіх канцэнтрацыйных лагерах у перыяд з 1945 да смерці Іосіфа Сталіна ў 1953 годзе.

Рускае слова «сука» мае моцную негатыўную канатацыю. У расійскім крымінальным арго, яно тычыцца чалавека са злачыннага свету, які супрацоўнічаў з праваахоўнымі органамі або ўрадам, то бок «ссучился» (*скурвіўся*). У савецкай турэмнай сістэме гэта гістарычная і сацыяльная структура паходзіць з часоў царскай, захавалася яна і ў цяперашняй расійскай сістэме. Адзін з важных прынцыпаў структуры — вязні не мусяць служыць або супрацоўнічаць з урадам. Правіла ахоплівае ўсе віды супрацоўніцтва, не толькі «даносніцтва» і іншае падобнае.

Падчас Другой сусветнай вайны савецкім урадам для большасці зняволеных было пастаноўлена, што ў абмен на ваенную службу іх памілуюць або скароцяць тэрміны зняволення. Пасля вайны многія з іх вярнуліся ў турмы і працоўныя лагеры, дзе былі абвешчаны «сукамі» і знаходзіліся ўнізе іерархіі зняволеных. У выніку, яны імкнуліся выжыць у супрацоўніцтве з турэмнай адміністрацыяй, а наўзамен атрымалі лепшыя ўмовы ў турме.

Вяртанне ў лагеры крымінальнікаў удзельнікаў вайны стала пачаткам канфлікту паміж імі і лідарамі крымінальнага падполля — «ворами в законе» (*злодзеямі ў законе*). Многія зняволеныя былі забіты падчас сучыных войнаў. Турэмныя ўлады не звярталі на гэта ўвагі, бо «сучыныя войны» скарачалі агульную колькасць зняволеных.

Катэгорыя:Крымінальныя субкультуры
Катэгорыя:Крымінальныя войны
Катэгорыя:Жаргон
Салічная праўда

**Салі́чная пра́ўда** або **Салі́чны зако́н** () — прававы кодэкс салічных франкаў.

Тэрмін «салічны закон» таксама азначае правіла атрымання стальца ў спадчыну, якое ўзыходзіць да аднаго з палажэнняў гэтага кодэкса.

## Гісторыя 
Першае згадванне Салічнай праўды адносіцца да кіравання Хлодвіга I.

Нягледзячы на ​​тое, што нормы Праўды кадыфікавалі далёка не ўсе правілы паводзін, Салічная праўда паслужыла сур’ёзнай апорай для уніфікацыі звычаяў франкаў, што было неабходна для аб’яднання франкскіх плямёнаў.

У першых рэдакцыях Праўды ў асноўным пералічваліся штрафы з мэтай рэгулявання сямейных, спадчынных і грамадзянска-прававых адносін. Тэкст складаўся з 65 тытулаў (у сучасным разуменні — глаў). У канцы VIII — пачатку IX стагоддзя пачалося складанне новага тэксту Салічнай праўды, які складаўся з 70 тытулаў, пазней ён атрымаў назву «выпраўленая Салічная праўда», або *Эмендата*.

Пасля падзелу Каралінгскай імперыі і ўступлення ў эпоху феадальнай раздробненасці Салічная праўда паступова страціла сваё значэнне, саступіўшы месца французскім куцюмам ( — звычай).

## Асноўныя палажэнні 
Многія нормы Праўды носяць пераходны характар ​​ад рабаўладальніцкіх адносін да феадальных. Раб яшчэ пазбаўлены ўсякіх правоў, паводле тытула X: крадзеж раба караецца як і за крадзеж жывёлы. Толькі рабы падвяргаліся катаванням і смяротнаму пакаранню. Па Салічнай праўдзе ў судзе за раба дзейнічаў яго гаспадар. Рабамі часцей за ўсё станавіліся ў выніку ваенных паходаў, таксама рабамі рабіліся дзеці несвабодных у выніку шлюбаў свабоднага і рабыні, свабоднай жанчыны і раба. Раб мог атрымаць свабоду, толькі калі гаспадар адпускаў яго на волю.

Яшчэ адно залежнае саслоўе складалі паўвольныя літы—сяляне (). У адрозненне ад рабоў, літы не лічыліся рэччу і не маглі быць прададзены без свайго двара. Аднак перамяшчацца без згоды ўладальніка яны не маглі. Згодна з тытулам L: літы маглі заключаць здзелкі і былі дапушчаны самастойна ў суд, маглі ўступаць у шлюбы паміж сабой. Аднак для поўнай волі ім таксама неабходна было дазвол ад уладальніка. Шлюбы паміж літамі і вольнымі былі немагчымыя і каралася стратай свабоды (тытул XIII).

Цікава, што ў 12 гадоў франк станавіўся паўналетнім: з гэтага часу ён пачынаў несці юрыдычную адказнасць (тытул XXIV). Да дасягнення паўналецця хлопчыкі павінны былі насіць доўгія валасы. Пры жыцці бацькі ім не давалася сацыяльная і эканамічная самастойнасць (тытул LIX).

У Салічнай праўдзе не ўказваўся ўзрост уступлення ў шлюб, аднак дапускалася ўступаць у шлюбныя адносіны пасля дасягнення палавой сталасці. Забараняліся шлюбы паміж блізкімі сваякамі (тытул XIII).

Правіла адхілення жанчын ад атрымання ў спадчыну тытула, нерухомасці, стальца прымянялася нават у XIX стагоддзі, а сістэма атрымання ў спадчыну прастола так і называлася — «салічная сістэма» — і была ўкаранёна ў шмат якіх еўрапейскіх дзяржавах.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Тэкст Салічнай праўды 

Катэгорыя:Дзяржава франкаў
Катэгорыя:Гістарычныя крыніцы права
Катэгорыя:Сярэдневяковае права
Падлеснік

**Падле́снік** (*Sanicula*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Двухгадовыя і шматгадовыя травяністыя расліны вышынёй 40—70 см з прамастойнымі сцёбламі. Лісце пальчата-раздзельнае. Кветкі сабраныя ў простыя парасонікі. Плод — віслаплоднік.

## Арэал і экалогія 
Налічвае больш за 40 відаў, распаўсюджаных амаль па ўсім Зямным шары. На тэрыторыі Беларусі у лясах і хмызняках трапляецца .

## Значэнне і выкарыстанне 
Некаторыя віды падлесніка з’яўляюцца лекавымі раслінамі.

## Літаратура 
* 
*  — С. 67—68.
* 

## Спасылкі 
* 
* Sanicula // The Plant List  
* 

Катэгорыя:Парасонавыя
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Джо Харт

**Чарлз Джозеф Джон Харт**, ці проста **Джо Харт** (; нар. , , Англія) — англійскі футбаліст, брамнік шатландскага клуба «Сэлтык» і ігрок нацыянальнай зборнай Англіі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Англіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Англіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Сэлтык
Катэгорыя:Ігракі ФК Тотэнхэм Хотспур
Катэгорыя:Ігракі ФК Бернлі
Катэгорыя:Ігракі ФК Вест Хэм Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарына
Катэгорыя:Ігракі ФК Манчэстэр Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Бірмінгем Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Блэкпул
Катэгорыя:Ігракі ФК Транмір Роверс
Катэгорыя:Ігракі ФК Шрусберы Таўн
Крыс Смолінг

**Крыстафер Лойд Смолінг** (; нар. , Лондан, Англія), больш вядомы як **Крыс Смолінг** — англійскі футбаліст, абаронца італьянскага клуба «Рома» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Англіі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Статыстыка выступаў за зборную Англіі 

Катэгорыя:Футбалісты Англіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Англіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Рома
Катэгорыя:Ігракі ФК Манчэстэр Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Фулхэм
Катэгорыя:Ігракі ФК Мэйдстан Юнайтэд
Рахім Стэрлінг

**Рахім Шакіл Стэрлінг** (; нар. , Кінгстан) — англійскі футбаліст, паўабаронца клуба «Чэлсі» і нацыянальнай зборнай Англіі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль і статыстыка іграка на сайце *LFCHistory.net* 
* Профіль і статыстыка іграка на сайце *LiverBird.ru* 
* Артыкул пра іграка на сайце *FootballFanCast*  

Катэгорыя:Футбалісты Англіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Англіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліверпул
Катэгорыя:Ігракі ФК Манчэстэр Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Чэлсі
Гары Кейн

**Гары Эдвард Кейн** (; нар. , , Вялікі Лондан, Англія) — англійскі футбаліст, нападнік нямецкага клуба «Баварыя» з Мюнхена і нацыянальнай зборнай Англіі.

Стаў найлепшым бамбардзірам чэмпіянату Германіі ў сезоне-2023/24.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйным сайце «Тотэнхэм Хотспур» 

Катэгорыя:Футбалісты Англіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Англіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Тотэнхэм Хотспур
Катэгорыя:Ігракі ФК Лейтан Орыент
Катэгорыя:Ігракі ФК Мілуал
Катэгорыя:Ігракі ФК Норвіч Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Лестэр Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Баварыя Мюнхен
Зборная Косава па футболе

**Зборная Косава па футболе** — зборная, што прадстаўляе часткова прызнаную дзяржаву Косава на міжнародных футбольных спаборніцтвах. Збіраецца пад кіраўніцтвам Футбольнай федэрацыі Косава.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Футбольнай федэрацыі Косава 

Косава
Катэгорыя:Футбол у Косаве
Арланда (Фларыда)

**Арла́нда** () — пяты па велічыні горад штата Фларыда і самы буйны ўнутраны горад паўвострава Фларыда з насельніцтвам 2 975 658 чалавек (2010) ва ўсёй агламерацыі, што робіць яго 17-м па велічыні ў ЗША, шостым па велічыні мегаполісам у паўднёвай частцы Злучаных Штатаў і трэцім па велічыні мегаполісам у штаце Фларыда. Паводле ацэнкі Бюро перапісу насельніцтва ЗША, станам на 2013 год у горадзе пражывалі 255 483 чалавекі, што робіць горад 77-м у спісе гарадоў ЗША паводле колькасці насельніцтва і пятым у Фларыдзе. Арланда быў названы ў гонар Арланда Рыўса, паводле адной са здагадак, салдата арміі ЗША, які ўдзельнічаў ва другой вайне з семіноламі і загінуў у гэтай вобласці.

Арланда вядомы як сусветная сталіца тэматычных паркаў; у 2014 годзе яго славутасці, паркі, канферэнцыі і канвенцыі наведала звыш 62 мільёны наведвальнікаў. Міжнародны аэрапорт Арланда (MCO) з’яўляецца трынаццатым па загружанасці аэрапорт у Злучаных Штатах і 29 сярод самых ажыўленых у свеце.

Найбольш вядомыя і самыя наведвальныя у ЗША і за іх межамі славутасці Арланда ўтвараюць аснову індустрыі турызму: Дыснейуорлд, размешчаны прыкладна за 26 км на паўднёвы захад ад Арланда ў Лэйк Буена Віста, які размясціўся на тэрыторыі ў 24 тысячы гектараў (год адкрыцця — 1971); Юнівёрсал Рэзарт, які адкрыўся ў 1999 годзе як пашырэнне Юнівёрсал Студыяс Фларыда; SeaWorld; Gatorland; і Wet 'N Wild. За выключэннем Walt Disney World, большасць асноўных славутасцей размешчаны ўздоўж вуліцы . Горад таксама з’яўляецца адным з самых ажыўленых амерыканскіх гарадоў для правядзення канферэнцый і канвенцый.

Горад доўгі час з’яўляўся невялікім паселішчам у трапічнай забалочанай сельве, якая кішэла маскітамі і алігатарамі. Аднак, як і іншыя буйныя гарады «сонечнага пояса», Арланда хутка рос на працягу 1980-х гадоў і ў першым дзесяцігоддзі XXI стагоддзя. У Арланда размешчаны , які з’яўляецца другім па колькасці студэнтаў у Злучаных Штатах. Арланда займае чацвёртае месца ў спісе найбольш прывабных для пражывання амерыканскіх гарадоў.

У расавым плане горад таксама зведаў моцныя змены. У 2000 годзе 50,8 % насельніцтва складалі белыя, 17,5 % — лацінаамерыканцы, 26,9 % — афраамерыканцы, 2,7 % — азіяты.

## Гарады-пабрацімы 
*  Вальядалід, Іспанія (2006)
*  Гуйлінь, Кітай (1986)
*  Курытыба, Бразілія (1996)
*  Мантэрэй, Мексіка (2001)
*  Арэнбург, Расія (1997)
*  Рэйк’янесбайр, Ісландыя (1997)
*  Сена і Марна,Францыя (2002)
*  Тайнань, Тайвань (2001)
*  Ураясу, Японія (1991)
*  Валгаград, Расія (2008)

## Гл. таксама 
* Масавае забойства ў Арланда

## Вядомыя асобы 
* Анжэла Уорнер (нар. 1992) — амерыканскі баскетбаліст.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Фларыды
Сусветны дзень донара крыві

**Сусветны дзень донара крыві** — міжнародны дзень, заснаваны ў маі 2005 г., падчас 58-й сесіі Сусветнай асамблеі аховы здароўя, у Жэневе (Рэзалюцыя WHA58.13). Штогод праводзіцца 14 чэрвеня.

Слова *донар* паходзіць ад лацінскага «donare» — «дарыць». У выпадку з донарамі крыві падарункам для рэцыпіента часта з'яўляецца жыццё.

У гэты дзень у 1868 годзе нарадзіўся Карл Ландштэйнер, аўстрыйскі лекар, імунолаг, які атрымаў у 1930 годзе Нобелеўскую прэмію за адкрыццё груп крыві чалавека.

Ініцыятарамі правядзення 14 чэрвеня Сусветнага дня донара выступілі чатыры міжнародныя арганізацыі, якія заклікаюць да добраахвотнай і бясплатнай здачы крыві — СААЗ, Міжнародная федэрацыя Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца, Міжнародная Федэрацыя Арганізацый Донараў Крыві і Міжнароднае таварыства па пераліванні крыві.

## Штогадовыя тэмы «Дня донара крыві» 
Штогод мерапрыемствы ў Дзень донара крыві акцэнтаваны на якой-небудзь вызначанай тэматыцы.

* 2010 год — «Новая кроў дзеля міру». Мэта: прыцягнуць увагу да маладых донараў.

## Спасылкі 
* Дзень донара крыві на сайце СААЗ

Катэгорыя:Донарства
Катэгорыя:Міжнародныя дні ААН
Натаніэл Клайн

**Натаніэл Эдвін Клайн** (; нар. , Лондан) — англійскі футбаліст, правы крайні абаронца клуба «Крыстал Пэлас» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Англіі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Статыстыка на сайце *eu-football.ru* 

Катэгорыя:Футбалісты Англіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Англіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Крыстал Пэлас
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліверпул
Катэгорыя:Ігракі ФК Борнмут
Катэгорыя:Ігракі ФК Саўтгемптан
Фрэйзер Форстэр

**Фрэйзер Джэрард Форстэр** (; нар. , Хексем, Нартумберленд, Англія) — англійскі футбаліст, брамнік клуба «Тотэнхэм Хотспур» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Англіі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйным сайце «Саўтгемптана»  

Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Англіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Англіі па футболе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нартумберлендзе
Катэгорыя:Ігракі ФК Тотэнхэм Хотспур
Катэгорыя:Ігракі ФК Саўтгемптан
Катэгорыя:Ігракі ФК Сэлтык
Катэгорыя:Ігракі ФК Ньюкасл Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Норвіч Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Брысталь Роверс
Катэгорыя:Ігракі ФК Стокпарт Каўнці
Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Свіслач, Гродзенскі раён)

**Свята-Крыжаўзвіжанская царква** — праваслаўны храм у аграгарадку Свіслач Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца на могілках.

## Гісторыя 
Пабудавана ў XIX стагоддзі з цэглы як касцёл. Была пашкоджана пад час Другой сусветнай вайны. Адноўлена ў 1997 годзе.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры неарэнесансу з рысамі рэтраспектыўна-рускага стылю. Вырашана прамавугольным у плане аб’ёмам пад 2-східьным дахам, завершаным па цэнтры цыбулепадобнай галоўкай і расчлянёным слыхавымі вокнамі. Да фасада далучана чатырох’ярусная (васьмярык на 3 чацверыках) шатровая званіца, з тылу — прамавугольная апсіда з бакавымі рызніцамі. Шацёр званіцы і двухсхільнае пакрыццё апсіды завершаны макаўкамі. Фасады расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі.

## Званіца 
Збоку ад храма пастаўлена двух’ярусная чатырохгранная шатровая званіца (Званіца знішчана ў 2010 годзе).

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* http://hram.by/churches/view/1007

Катэгорыя:Храмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Гродзенскага раёна
Катэгорыя:Свіслач (Гродзенскі раён)
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Беларусі
Катэгорыя:Колішнія касцёлы Гродзенскай вобласці
Арланда

Імя **Арланда** маюць:
* Арланда Блум (нар. 1977) — брытанскі кінаакцёр.
* Арланда Песанья дэ Карвальё (1935—2010) — бразільскі футбаліст.

Назву **Арланда** маюць:
* Арланда — горад у штаце Фларыда.
* Аэрапорт Стакгольм-Арланда — найбуйнейшы міжнародны аэрапорт Швецыі, размешчаны ў 42 км на поўнач ад Стакгольма.
* Арланда — кінастужка.
* Арланда — раман брытанскай пісьменніцы Вірджыніі Вульф.  
* Арланда Меджык — прафесійны баскетбольны клуб, які базіруецца ў горадзе Арланда.
Спіс участкаў асаблівага навуковага значэння Дорсета

thumb|400px|right|Лес Підлс — адзін з участкаў асаблівага навуковага значэння на тэрыторыі графства Дорсет

Гэта спіс участкаў асаблівага навуковага значэння (УАНЗ) на тэрыторыі Дорсета.

Дорсет —  графства Англіі, размешчанае ў паўднёва-заходняй частцы краіны на ўзбярэжжы праліва Ла-Манш. Складаецца з  Дорсет і дзвюх унітарных адзінак: Пула і Борнмута. Займаючы тэрыторыю ў 2653 квадратныя кіламетры, Дорсет мяжуе з чатырма іншымі англійскімі графствамі: з Дэванам на захадзе, Сомерсетам на паўночным захадзе, Уілтшырам на паўночным усходзе і Хэмпшырам на ўсходзе. Сталіцай графства з’яўляецца горад Дорчэстэр. На тэрыторыі Дорсета было вылучана 140 участкаў асаблівага навуковага значэння: 103 з іх уяўляюць асаблівую біялагічную цікавасць, 21 — геалагічную цікавасць, 16 — абедзве адначасова.

Участкі асаблівага навуковага значэння закліканы захаваць дзікую прыроду і геалагічную спадчыну дзяржавы. Усяго на тэрыторыі Англіі налічваецца звыш 4000 УАНЗ, якія ахопліваюць каля 8 % тэрыторыі краіны. Усе ўчасткі трапляюць пад дзеянне закона . За прысваенне статусу ўчастка асаблівага навуковага значэння адказвае арганізацыя , спецыялісты якой ацэньваюць, ці ўяўляе гэтая тэрыторыя асаблівую цікавасць з прычыны сваёй фаўны, флоры, геалагічных, фізіка-геаграфічных ці геамарфалагічных асаблівасцей. Natural England была створана 1 кастрычніка 2006 года ў выніку аб’яднання трох арганізацый — ,  і ; яна атрымала ўсе іх паўнамоцтвы, у прыватнасці па прысваенні статусу тэрыторыям асаблівага навуковага значэння.

Прыведзеныя ў спісе звесткі адсартаваны ў алфавітным парадку арыгінальных назваў на англійскай мове.

## Спіс участкаў 
;Легенда
* **БЦ** — Біялагічная цікавасць. Прычына прысваення статусу: участак уяўляе асаблівую біялагічную цікавасць.
* **ГЦ** — Геалагічная цікавасць. Прычына прысваення статусу: участак уяўляе асаблівую геалагічную цікавасць.
* **Пл.** — Плошча ўчастку ў гектарах.
* **Каардынаты** — на падставе звестак *Natural England*.
* **Год** — Год прысваення статусу.

| valign="top" width="200px" |

|}

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прырода Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Дорсет
Катэгорыя:Спісы:Вялікабрытанія
Катэгорыя:Спісы:Прырода
Джэймі Вардзі

**Джэймі Рычард Вардзі** (; нар. , , Англія) — англійскі футбаліст, нападнік клуба «Лестэр Сіці» і нацыянальнай зборнай Англіі.

## Клубная кар’ера 
### Ніжэйшыя дывізіёны 
Джэймі пачынаў сваю кар’еру ў акадэміі клуба «Шэфілд Уэнсдэй». З самага дзяцінства гуляў у атацы. У шаснаццацігадовым узросце быў адлічаны з акадэміі з-за нізкага росту. Правёўшы адзін год без футбола, Джэймі вырашыў аднавіць кар’еру і стаў футбалістам юнацкай каманды клуба восьмага англійскага дывізіёна «Стоксбрыдж Парк Стылс».

На працягу трох першых сезонаў малады ігрок выступаў за юнацкую і рэзервовую каманды гэтага клуба. У дваццацігадовым узросце ён дэбютаваў за першую каманду «Стоксбрыджа» і на працягу трох сезонаў быў лідарам атацы гэтага сціплага клуба. Затым на яго звярнулі ўвагу скаўты клуба «Галіфакс Таўн», куды ён у выніку і перабраўся. За гэты клуб Джэймі правёў толькі адзін сезон, затое ён быў досыць прадуктыўным, больш сур'ёзны «Флітвуд Таўн» з Нацыянальнай Канферэнцыі звярнуў сваю ўвагу на нападніка. У складзе сваёй новай каманды Джэймі таксама правёў толькі адзін, але вельмі ўражальны сезон, унёсшы значны ўклад у павышэнні сваёй каманды ў класе — выхадзе ў Другую лігу.

### «Лестэр Сіці» 
## Міжнародная кар’ера 
Свой першы выклік у нацыянальную каманду Джэймі атрымаў 21 мая 2015 года на матчы з ірландцамі і славенцамі. Яго дэбют у складзе зборнай Англіі адбыўся 7 чэрвеня 2016 года ў матчы супраць зборнай Ірландыі. 26 сакавіка 2016 года забіў свой першы гол у складзе зборнай Англіі ў матчы супраць зборнай Германіі, другі гол за зборную ён забіў у матчы супраць зборнай Нідэрландаў.

## Стыль гульні 
Адна з самых галоўных якасцей футбаліста — высокая скорасць, якая дапамагае яму хутка дзейнічаць падчас контратак сваёй каманды і з дапамогай высокага ўзроўню галявога нюху і дакладна пастаўленага ўдару завяршаць іх паражэннем брамы саперніка. Нападнік таксама адрозніваецца уменнем упэўнена кантраляваць мяч як на звычайнай, так і на высокай скарасцях.

## Дасягненні 
### Камандныя 
**Флітвуд Таўн**
* Чэмпіён Нацыянальнай Канферэнцыі: 2011/12

**Лестэр Сіці**
* Чэмпіён Англіі: 2015/16
* Уладальнік Кубка Англіі: 2020/21
* Уладальнік Суперкубка Англіі: 2021
* Чэмпіён Футбольнай лігі Англіі: 2013/14, 2023/24

### Асабістыя 
* Ігрок сезону англійскай Прэм'ер-лігі: 2015/16
* Футбаліст года ў Англіі па версіі АФЖ: 2015/16
* Ігрок месяца англійскай Прэм'ер-лігі (2): кастрычнік 2015, лістапад 2015
* Найлепшы бамбардзір Нацыянальнай Канферэнцыі: 2011/12
* Член «каманды года» па версіі ПФА: 2016

### Рэкорды 
* Рэкардсмен Кнігі рэкордаў Гінэса па колькасці галоў, забітых у некалькіх матчах англійскай Прэм'ер-лігі запар (11).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Профіль іграка ў рэйтынгу бамбардзіраў *Topforward* 

Катэгорыя:Футбалісты Англіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Англіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Лестэр Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Флітвуд Таўн
Катэгорыя:Ігракі ФК Галіфакс Таўн
Катэгорыя:Ігракі ФК Стоксбрыдж Парк Стылс
Зборная Сербіі і Чарнагорыі па футболе

**Зборная Сербіі і Чарнагорыі па футболе** прадстаўляла Саюзную Рэспубліку Югаславія (да 2003 года), а потым Сербію і Чарнагорыю у міжнародных турнірах і матчах па футболе. Пасля Чэмпіянату свету ў Германіі зборная перастала існаваць. Яе наступніцай стала зборная Сербіі і асобна пачала сваю гісторыю зборная Чарнагорыі.
Джордан Хендэрсан

**Джордан Браян Хендэрсан** (; нар. , Сандэрленд) — англійскі футбаліст, паўабаронца нідэрландскага клуба «Аякс» з Амстэрдама і нацыянальнай зборнай Англіі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйным сайце «Ліверпула» 
* Профіль і навіны аб іграку на сайце *LiverBird.ru* 
* Профіль на сайце *LFCHistory.net* 

Катэгорыя:Футбалісты Англіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Англіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Сандэрленд
Катэгорыя:Ігракі ФК Ковентры Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліверпул
Катэгорыя:Ігракі ФК Аль-Ітыфак
Катэгорыя:Ігракі ФК Аякс Амстэрдам
Аляксандр Паўлавіч Мацвееў

**Алякса́ндр Па́ўлавіч Мацве́еў** (26 снежня 1905 — 1 жніўня 1946) — савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч, арганізатар партызанскага руху ў гады Вялікай Айчыннай вайны, старшы маёр дзяржаўнай бяспекі (29.03.1941).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Маскве (па іншых дадзеных на Волзе, сын бурлака). Рускі. Член ВКП(б) з 09.1925.

Адукацыя: 
* 4-класная пачатковая школа, Цвер 1916; 
* губернская савецка-партыйная школа, Цвер 04.1924–05.1925; 
* Ваенна-паветраная Акадэмія РСЧА ім. Жукоўскага, Масква 01.1933–03.1934.
З лютага 1916 па ліпень 1926 вучань-наборшчык і наборшчык друкарні ў Цвяры. У 1926—1928 гадах на камсамольскай працы ў Цвяры. Затым займаў пасады сакратара Кімрскага ўездна-гарадскога камітэта ВКП(б), інструктара калгаснага сямёнаводчаскага цэнтра ў Маскве.

З 1931 г. на адказнай партыйнай і дзяржаўнай працы:
* 08.1931—01.1933 загадчык арганізацыйнага аддзела парткама ЦАГІ, Масква; 
* 03.1934–06.1935 намеснік сакратара парткама завода № 39, Масква; 
* 06.1935–01.1936 памочнік загадчыка аддзела партыйных кадраў Чырвонапрэсненскага райкама ВКП(б), Масква;
* 01.1936–08.1937 сакратар парткама завода «Цізпрыбор» ВОТІ, Масква; 
* 08.1937–09.09.1937 2-ы сакратар Савецкага райкама ВКП(б), Масква; 
* 13.09.1937–02.1938 2-ы сакратар Мінскага гаркама КП(б)Б; 
* 02.1938–25.02.1941 першы сакратар Мінскага гаркама КП(б)Б ; 
* 05.1938–04.03.1941 першы сакратар Мінскага абкама КП(б)Б. 
* 26.02.1941–16.01.1942 наркам унутраных спраў БССР, пасля пачатку вайны выконваў заданні СНК СССР па арганізацыі выпуску ваеннай прадукцыі — Новасібірск, Кемерава; 
* 16.01.1942–05.07.1944 першы сакратар Арлоўскага абкама і гаркама ВКП(б), з студзеня 1942 па кастрычнік 1943 г. член Ваеннага савета Бранскага фронту, з 30 мая 1942 па 1944 г. начальнік штаба Бранскага партызанскага руху; 
* 05.07.1944–01.08.1946 першы сакратар Бранскага абкама і гаркама ВКП(б).

Памер 1 жніўня 1946 года, пахаваны ў Бранску.

Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 1-га склікання (абраны ў 1941 г. на дадатковых выбарах) і 2-га склікання (выбары 10.02.1946).

## Узнагароды 
* ордэн Леніна (07.03.1943); 
* ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (28.02.1939); 
* ордэн Айчыннай вайны I ступені (01.02.1945); 
* 3 медалі.

## Літаратура 
* *Н.В.Петров, К.В.Скоркин* Кто руководил НКВД 1934–1941 Справочник. Москва 1999
* Краткие биографии и послужные списки руководящих работников НКГБ–МГБ–МВД М(стр.589-590). 
* Оперативные группы и Штабы партизанского движения http://forum.patriotcenter.ru/index.php?topic=33732.5;wap2
* Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898 – 1991 http://www.knowbysight.info/MMM/06009.asp
* Известия ЦК КПСС., Выпуски 7-9. Изд. Центрального комитета КПСС, 1990

Катэгорыя:Першыя сакратары Мінскага гаркама КП Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 1-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 1-га склікання
Кайл Уокер

**Кайл Эндру Уокер** (; нар. , , Англія) — англійскі футбаліст, абаронца клуба «Манчэстэр Сіці» і нацыянальнай зборнай Англіі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на сайце *Russian Spurs* 

Катэгорыя:Футбалісты Англіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Англіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Манчэстэр Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Тотэнхэм Хотспур
Катэгорыя:Ігракі ФК Астан Віла
Катэгорыя:Ігракі ФК Куінз Парк Рэйнджэрс
Катэгорыя:Ігракі ФК Шэфілд Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Нартгемптан Таўн
Бабруйскі пахаваны выступ

**Бабруйскі пахаваны выступ** — прыўзняты блок фундамента ў крайняй усходняй частцы Беларускай антэклізы. Прымеркаваны да злучэння Прыпяцкага прагіну, Аршанскай упадзіны і Жлобінскай седлавіны на паўднёвым усходзе Мінскай і паўднёвым захадзе Магілёўскай вобласцей.

Распасціранне субшыротнае, даўжыня 130 км, шырыня 20—50 км, па перыметры абмежаваны глыбіннымі разломамі. Фундамент на глыбіні (у абсалютных адзнаках) ад 0,2 км (у раёне Бабруйска) да 0,7 км. Платформавы чахол (магутнасць 350—700 м) утвораны познепратэразойскімі, сярэднедэвонскімі, юрскімі, мелавымі, часткова палеагенавымі і неагенавымі і паўсюдна чацвярцічнымі адкладамі. Сфарміраваны ў асноўным у герцінскі этап.

## Літаратура 
* 
* Республика Беларусь. Энциклопедия в 6 томах. Т. 5. — Мн.: БелЭн, 2007.

Катэгорыя:Беларуская антэкліза
Катэгорыя:Геалогія Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Геалогія Мінскай вобласці
Бабруйская раўніна

Бабруйскага раёна]]
**Бабруйская раўніна** — геамарфалагічны раён у вобласці раўнін і нізін Перадпалесся, на паўднёвым захадзе Магілёўскай вобласці.

Раўніна займае каля ⅓ часткі аднайменнага фізіка-геаграфічнага раёна Перадпалескай правінцыі. Суседнічае з Салігорскай на захадзе, Пухавіцкай на паўночным захадзе, Цэнтральнабярэзінскай на поўначы і ўсходзе раўнінамі, Светлагорскай нізінай на поўдні. Працягласць з паўднёвага захаду на паўночны ўсход 70-75 км, с поўначы на поўдзень 55-60 км. Абсалютныя адзнакі вышынь вагаюцца ад 150 да 170 м, у тальвегах рэк ад 130 да 140 м, на халмах і градах да 206 м.

Прымеркавана да Бабруйскага пахаванага выступу. Крышталічны фундамент (абсалютныя адзнакі ад −300 м да −500 м) перакрыты асадкавым чахлом (магутнасць 360—600 м), складзеным пратэразойскімі, дэвонскімі, мелавымі, палеагенавымі, неагенавымі і чацвярцічнымі (магутнасць 20-100 м) адкладамі. Карысныя выкапні: торф, гліна, будаўнічыя і сілікатныя пяскі, мінеральныя воды.

У рэльефе пераважае спадзіста-хвалістая водна-ледавіковая раўніна. Сустракаюцца ўчасткі марэннай раўніны і краявых ледавіковых град. У паўночнай частцы развіта шырокая плоская забалочаная азёрна-алювіяльная раўніна (вышыні 145—150 м) з рэшткавымі зарастаючымі азёрамі. Распаўсюджаны тарфяныя балоты, у асноўным нізінныя.

Гідраграфічная сетка (басейн Дняпра) уключае фрагменты далін Свіслачы, Бярэзіны, Пцічы, іх прытокі, азёра, меліяратыўныя каналы, вадасховішча і пруды. Рачныя даліны выпрацаваныя, шырокія і асіметрычныя.

Сярэдняя тэмпература студзеня −6,6⁰С, ліпеня 18,3⁰С. Ападкі 609 мм у год. Вегетацыйны перыяд 192 дні.

У глебавым покрыве пераважаюць дзярнова-падзолістыя, дзярнова-падзолістыя забалочаныя і тарфяна-балотныя глебы. Пераважаюць сасновыя, бярозавыя, чорнаальховыя лясы, распаўсюджаны асінавыя, дубовыя і грабавыя лясы. Сярэдняя лясістасць каля 49 %. У сельска-гаспадарчым ужыванні 38,8 % зямель.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя ў 18 тамах. Т. 18. Кніга II — Мн.: БелЭн, 2004
* Республика Беларусь. Энциклопедия в 6 томах. Т. 5. Мн.: БелЭн, 2007

Катэгорыя:Раўніны Беларусі
Катэгорыя:Рэльеф Мінскай вобласці
Катэгорыя:Рэльеф Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Геаграфія Бабруйскага раёна