Касіты

падчас кіравання касітаў, XIII стагоддзе да н.э.]]
**Касіты** (акад. кашу) — старажытныя плямёны, якія насялялі горныя мясцовасці Заходняга Ірана, у вярхоўях ракі Дыялы і яе прытокаў ля паўночна-заходніх межаў Элама. Ці былі яны тут аўтахтонамі ці прышлымі — невядома. Генетычныя сувязі вельмі бедна захаванай касіцкай мовы не ўсталяваны. Л. С. Клейн прыводзіць аргументы на карысць тоеснасці гэтай мовы з мітанійскай арыйскай.

## Гісторыя 
Касіты першапачаткова былі жывёлагадоўчым пастухоўскім племем і жылі ў Заходнім Іране (Заграс) ля паўночна-заходніх межаў Элама. У якасці ўдарнай сілы свайго апалчэння яны выкарыстоўвалі калясніцы. Мяркуецца, што да касіцкіх вершнікаў узыходзіць выява кентаўраў. Па даліне ракі Дыялы касіты здзяйснялі набегі на Месапатамію ў канцы перыяду I Вавілонскай дынастыі.

Адна з груп касіцкіх плямёнаў яшчэ ў XVIII стагоддзі да н.э. прасунулася нават у Паўночную Месапатамію і выйшла да прытоку сярэдняга Еўфрата Хабура. Трохі ніжэй упадзення Хабура ў Еўфрат у сувязі з іх уварваннем было адноўлена старое Ханейскае царства з цэнтрам у г. Тарцы. Мясцовая дынастыя, відаць, першапачаткова была акадска-амарэйскай і толькі абапіралася на ўзброеныя сілы касітаў, але затым касіты самі захапілі ўладу і зрабіліся царамі.

Дзякуючы нашэсцю хетаў, касітам у 1595 г. да н.э. удалося зрынуць амарэйскую дынастыю, усталяваць кантроль над Вавілонам і кіраваць ім у XVI—XII стст. да н.э. У XV ст. да н.э. касіцкі цар Улам-Бурыяш захоплівае паўднёвую Месапатамію і называе сябе «царом Вавілона, царом Шумера і Акада, царом касітаў і царом Кар-Дуніяша». Царскія ўказы высякаліся на камянях *кудуру*. У XIV ст. да н.э. з'явілася небяспека з боку Асірыі. У Касіцкі перыяд касіты ператварыліся ў прывілеяваны клас вавілонскага грамадства, якія падзялілі краіну на дамы (*біту*), на чале дому стаяў гаспадар (*бэл біці*), які кіраваў сістэмай мясцовага падаткаабкладання і арганізоўваў грамадскія працы па абслугоўванні сістэмы ірыгацыі. Важныя ролі адыгрывалі саслоўі жрацоў і купцоў. Узмацняецца культ бога Мардука. Развіваюцца адносіны з Егіптам (дынастычныя шлюбы, гандаль, ліставанне).

Канец касіцкай дынастыі паклала нашэсце эламітаў. Апошні касіцкі цар Эліль-надзін-ахэ быў палонены. Намеснікам Вавілона быў прызначаны эламскі стаўленік, а эламіты працягвалі ваенныя паходы на поўдзень і поўнач краіны.

### Кіраўнікі дзяржавы Кардуніяш (кіраўнікі касітаў) 
'*Цары Ханы *(сталіца горад Тарка)***
* Гандаш (каля 1741—1726 да н.э.)
* Агум I Вялікі (каля 1726—1704 да н.э.)
* Каштыліяш I (каля 1704—1683 да н.э.)
* Каштыліяш II (каля 1683—1674 да н.э.)
* ?Ушы?
* Абіраташ
* Урзікурумаш
* Кхарбашыкхі
* Тыптакзі
* ?Атра?

**Цары Вавілоніі *(сталіца горад Вавілон)'''*
* Агум II Как-рымэ(каля 1595—1571 да н.э.)
* *невядомыя адзін ці некалькі цароў*
* Бурна-Бурыяш I (2-я палова XVI стагоддзя да н.э.)
* Каштыліяш III (каля 14?? — 1450 гадах да н.э.)
* Улам-Бурыяш (каля 1450—1400 да н.э.)
* Агум III
* *невядомы*
* Караіндаш I
* Кадашман-Харбэ I
***(сталіца горад Дур-Курыгальзу)***
* Курыгальзу I (каля 1390 да н.э.)
***(сталіца горад Вавілон)***
* Кадашман-Эліль I (каля 1375—1360 да н.э.)
* Бурна-Бурыяш II (каля 1376—1347 да н.э.)
* Караіндаш II (каля 1347—1346 да н.э.)
* Назі-Бугаш (каля 1346—1346 да н.э.)
* Курыгальзу II (каля 1346—1324 да н.э.)
* Назі-Маруташ (каля 1324—1297 да н.э.)
* Кадашман-Тургу (каля 1297—1280 да н.э.)
* Кадашман-Эліль II (каля 1280—1265 да н.э.)
* Кудур-Эліль (каля 1265—1256 да н.э.)
* Шагаракці-Шурыяш (каля 1256—1243 да н.э.)
* Каштыліяш IV (каля 1243—1231 да н.э.)
* Эліль-надзін-шумі (каля 1231—1226 да н.э.)
* Кадашман-Харбэ II (каля 1226—1224 да н.э.)
* Адад-шум-ідзін (каля 1224—1219 да н.э.)
* Адад-шум-уцур (каля 1219—1188 да н.э.)
* Мялі-Шыху (каля 1188—1174 да н.э.)
* Мардук-апла-ідзін I (каля 1174—1161 да н.э.)
* Забаба-шум-ідзін (каля 1161—1160 да н.э.)
* Эліль-надзін-ахэ (каля 1160—1157 да н.э.)

## Спасылкі 
* Вавілон пры касіцкай дынастыі 
* Касіцкая дынастыя 
* *Авдиев В. И.'' Завоевание Вавилона касситами // История Древнего Востока
* Зніклыя народы — касіты

Катэгорыя:Народы Месапатаміі
Катэгорыя:Гісторыя Ірака
Катэгорыя:Гісторыя Ірана