open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Арэстэ Саламонэ

**Арэстэ Саламонэ** (; 20 верасня 1879 — 2 лютага 1918) — італьянскі лётчык, удзельнік Першай сусветнай вайны.

24 красавіка 1914 года пабіў рэкорд вышыні палёту сярод італьянскіх пілотаў, дасягнуўшы вышыні 4700 метраў, у сям’і Мікеле Саламонэ і Марыі Джузэпы, народжанай Валета. У верасні 1897 года быў прызваны на службу ў каралеўскую армію, дзе яго вызначалі ў 76-ы пяхотны полк Неапаля. Пазней Саламонэ вырашыў застацца ў войсках на пастаяннай аснове. 31 кастрычніка 1902 года паступіў у Каралеўскую ваенную акадэмію Мадэны, якую скончыў у званні другога лейтэнанта. У верасні 1904 года быў прызначаны ў 7-ы пяхотны полк. У студзені 1907 года Саламонэ перавялі ў ахову ваеннага склада ў Гаэце, а ў верасні таго ж года ён быў павышаны да звання лейтэнанта. У жніўні 1912 года атрымаў ліцэнзію пілота для палётаў на манаплане *Blériot XI*.

Пазней ён стаў камандзірам 1-й эскадрыллі, якая пад яго кіраўніцтвам удзельнічала ў бамбардзіроўцы Трыеста. Пасля бітвы пры Капареце Саламонэ павысілі да звання маёра.

Увечары, 2 лютага 1918 года, вяртаючыся з начнога рэйду, з-за дрэннай бачнасці, выкліканай туманам, Саламонэ ўрэзаўся ў будынак. Ён, лейтэнант-назіральнік Марыяна Д’яла-Годай і лётчык-сяржант Антоніа Порта загінулі. Чацвёртаму члену экіпажа, сяржанту Сільвіё П’евезану, удалося выжыць. Цела Саламонэ першапачаткова было пахавана на могілках у Падуі. Пазней астанкі лётчыка ўрачыста перапахавалі на малой радзіме ў Капуі.

## Памяць 
* У Капуі, Неапалі, Рыме і Мілане ёсць вуліцы, якія носяць яго імя;
* Аэрапорт Капу названы ў яго гонар;
* База ўзброеных сіл, якая знаходзіцца недалёка ад Капуі, таксама носіць імя Саламонэ.

## Літаратура 
* Domenico Ludovico, Gli aviatori italiani nel bombardamento nella guerra 1915—1918, Roma, Stato Maggiore dell’Aeronautica Militare, 1980.
* Roberto Mandel, La guerra aerea, Milano, Edizioni Aurora, 1934.
* Guido Maisto, AD Astra. Pionieri Napoletani del Volo, Editrice «La Via Azzurra», 1948.
* Mancini L. Grande Enciclopedia Aeronautica : [итал.]. — Milano : Edizioni Aeronautica, 1936. — 660 p.
* Ufficio Storico dell’Aeronautica Militare, Testi delle motivazioni di concessione delle Medaglie d’Oro al Valor Militare, Roma, Stato Maggiore dell’Aeronautica Militare, 1969.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лётчыкі Першай сусветнай вайны (Італія)
Катэгорыя:Загінулі ў Першую сусветную вайну
Ежы Абрамовіч

**Ежы Абрамовіч** (? — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Абрамовічаў герба «Ястрабец». Нарадзіўся ў сям’і Самуэля. Меў братоў Андрэя і Адама.

Харужы пяцігорскі, віленскі падчашы ў 1746—1763 гадах, пісар гродскі ў 1746—1748 гадах, суддзя гродскі ў 1748—1750 гадах, падваявода ў 1750—1763 гадах; стараста старадубскі з 1763 года; пасол на сойм 1758, віцэ-маршалак Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага 1763. 3 маладосці звязаны з М. К. Радзівілам Рыбанькай, ад якога атрымаў пасаду падваяводы. Трымаў у заставе радзівілаўскія маёнткі Новае Места, Суботнікі і Цітавяны.

## Літаратура 
* 

Ежы
Іван Андрэевіч Алісіевіч

**Іван Андрэевіч Алісіевіч** (нар. 1899, Мінская губерня, Расійская імперыя — ?) — беларускі педагог, кандыдат педагагічных навук (1955).

## Біяграфія 
У 1919 годзе скончыў настаўніцкую семінарыю і працаваў настаўнікам, а потым загадчыкам валаснога аддзела народнага адукацыі. З 1921 па 1925 год вучыўся ў Акадэміі Камуністычнага выхавання імя Н. К. Крупскай у Маскве, па сканчэнню якой працаваў выкладчыкам у педтэхнікумах Гомля і Мінска. З 1931 года з’яўляўся навуковым працаўніком НДІ камуністычнага выхавання ў Мінску. З 1932 па 1933 год працаваў дэканам педфакультета Мінскага педінстытута. З 1933 года працаваў у Гомельскім педінстытуце ў якасці старшага выкладніка кафедры педагогікі, якую ўзначальваў з 1933 па 1935 год. Пэўны час працаваў намеснікам дырэктара па завочным навучанні. У гады Вялікай Айчыннай вайны знаходзіўся ў эвакуацыі ў Кіраўскай вобласці, дзе працаваў дырэктарам школы.

У 1944 годзе вярнуўся ў вызвалены Гомель і праводзіў працу па аднаўленні Гомельскага педінстытута, займаючы пасады старшага інспектара Упраўлення вышэйшай школы Народнага камісарыята асветы БССР, а потым в. а. дырэктара Гомельскага педінстытута.

У красавіку 1947 года на рэспубліканскай нарадзе кіраўнікоў кафедраў ВНУ БССР загадчык кафедры педагогікі Гомельскага педінстытута Алісіевіч І. А. выказаў занепакоенасць лёсам беларускай мовы. Гэтага было дастаткова, каб у маі 1947 года яго выступ абмяркоўваўся на адмысловым паседжанні бюро ЦК КП(б)Б і Алісіевічу І. А. было абвешчана строгае партыйнае спагнанне за няправільнае разуменне нацыянальнай палітыкі, якое было знята 29 снежня 1953 года.

У 1955 годзе у Маскоўскім дзяржаўным педагагічным інстытуце імя У. І. Леніна паспяхова абараніў дысертацыю на саісканне навуковай ступені кандыдата педагагічных навук на тэму «Педагагічныя пагляды Якуба Коласа». Працаваў на кафедры педагогікі Гомельскага педінстытута.

## Узнагароды 
* Медаль «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Інфармацыя на сайце ГДУ імя Ф. Скарыны
* Гомельский государственный университет имени Франциска Скорины Факультет психологии и педагогики 

Катэгорыя:Рэктары Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Педагогі СССР
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Горныя кхмеры

**Горныя кхмеры**, або **кхмер-леу** () — група малых мон-кхмерскіх народаў у Камбоджы, а таксама суседніх краінах — В’етнаме, Тайландзе, Лаосе. У 2008 г. у Камбоджы жыло 179193 горных кхмеры. 

Вызначэнне «горныя кхмеры» было афіцыйна ўведзена ўладамі Камбоджы ў 1959 — 1961 гг. для прадстаўнікоў 17 племянных супольнасцей, якія насяляюць тэрыторыю гэтай краіны, пераважна ў памежных раёнах поўначы і ўсходу. Аднак далёка не ўсе яны — горцы. Напрыклад, народ суой насяляе землі не далёка ад возера Танлесап. Відавочна, племянныя супольнасці маюць тое ж паходжанне, што і кхмеры, але па розных прычынах яны былі слаба інтэграваны ў дзяржаўную сістэму, захоўвалі традыцыйныя мовы і рэлігіі, што адасабляла іх ад астатняга насельніцтва.

Колькасна найбуйнейшыя народы з ліку горных кхмераў: тампуаны, куй, браа, пеар. Да горных кхмераў часам адносяць джарай, якія на самой справе размаўляюць на аўстранезійскай мове, блізкія па паходжанню да чамаў, а не кхмераў. Асноўныя заняткі: сельская гаспадарка, рыбалоўства, збіральніцтва, радзей паляванне. Племянная структура ў большасці з іх не захавалася, аднак важную ролю адыгрываюць абшчыны, што выступаюць у якасці фактычных уладальнікаў навакольных зямель.  

У 1960-х гг. праводзілася палітыка інтэграцыі горных кхмераў, прыцягненне іх да супрацоўніцтва з дзяржаўнымі органамі кіравання, на ваенную службу, адкрыццё школ і г. д. Аднак, пры гэтым улады Камбоджы навязвалі абавязковае вывучэнне кхмерскай мовы, грэбвалі абшчыннымі звычаямі, спаганялі падаткі за карыстанне зямлёй. У другой палове 1960-х гг. адбыўся шэраг узброеных выступленняў прадстаўнікоў племянных супольнасцей. Падчас вайны ў В’етнаме жыхары ўсходніх раёнаў сталі ахвярамі амерыканскіх бамбардыровак. Многія горныя кхмеры падтрымлівалі ўзброены рух чырвоных кхмераў.

У нашы дні робяцца захады для адраджэння традыцыйнай культуры, стварэння пісьмовасці на родных мовах. Тым не меней, працягваецца палітыка асіміляцыі. Горныя кхмеры пакутваюць з-за пераразмеркавання традыцыйных лясных тэрыторый на карысць камбаджыйскіх і міжнародных прыватных кампаній.  

## Спасылкі 
* The Khmer Loeu
* Mountain Mon-Khmer Groups
* Ethnic minorities and indigenous people

Катэгорыя:Мон-кхмерскія народы
Катэгорыя:Народы Камбоджы
Іван Емяльянавіч Лакін

**Іван Емяльянавіч Лакін** (1900, в. Хальч, Гомельскі павет, Расійская імперыя — ) — беларускі педагог і дзяржаўны дзеяч, кандыдат педагагічных навук.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1900 годзе ў сялянскай сям’і.

Пасля сканчэння двухкласнай вучылішча ў 1915 годзе паступіў у Гомельскую настаўніцкую семінарыю, якую скончыў у 1919 годзе. У шэрагах чырвонай арміі з 1919 года. У 1925 годзе скончыў сацыяльна-гістарычнае аддзяленне БДУ. У 1925—1932 гадах працаваў настаўнікам, дырэктарам сярэдняй школы, працаваў у Наркаме асветы БССР.

У 1935 годзе скончыў аспірантуру Навукова-даследчага інстытута педагогікі Міністэрства асветы БССР, працаваў старэйшым навуковым супрацоўнікам гэтага інстытута. У 1935 годзе абараніў дысертацыю і стаў дацэнтам кафедры педагогікі Мінскага педінстытута. Два гады працаваў намеснікам дырэктара і загадчыкам кафедры педагогікі Аршанскага настаўніцкага інстытута. У 1937 годзе накіраваны ў Гомельскі педагагічны інстытут, дзе працаваў дацэнтам, загадчыкам кафедры педагогікі. У 1939 годзе прызначаны намеснікам дырэктара па навучальнай і навуковай працы інстытута.

У гады Вялікай айчыннай вайны займаўся эвакуацыяй маёмасці Гомельскага педінстытута ў горад Амутнінск Кіраўскай вобласці. Пасля вайны працаваў начальнікам праўлення ВНУ і педвучылішчаў Міністэрства асветы БССР. У 1952—1953 гады кіраваў НДІ педагогікі Міністэрства асветы БССР. З 1953 па 1970 год займаў пасаду рэктара Мінскага педінстытута імя А. М. Горкага, працу сумяшчаў з педагагічнай і грамадскай дзейнасцю.

## Узнагароды 
* Ордэн Леніна
* ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
* Ордэн «Знак Пашаны»
* Ганаровая грамата Вярхоўнага Савета БССР

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Знаменитые люди Гомельщины — Лакин Иван Емельянович 
* https://www.youtube.com/watch?v=TG6mypNyZO4&ab_channel=%D0%93%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9%D0%B3%D0%BE%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B9%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%A1%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%8B

Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Рэктары БДПУ імя Максіма Танка
Уга Ньюта

**Уга Ньюта** (;  — ) — італьянскі лётчык, удзельнік Першай сусветнай вайны.

## Біяграфія 
Уга Ньюта нарадзіўся 20 снежня 1880 года ў Неапалі. Яго маці Эліза Пасітана насіла тытул герцагіні. Пра бацьку вядома толькі тое, што яго клікалі Вінчэнца. Дзед Ньюта займаў пасаду міністра ў Савеце Міністраў Каралеўства Італіі.

У 1915 годзе, з прычыны ўступлення Італіі ў Першую сусветную вайну, прызваны на службу ў ваенна-паветраныя сілы. 25 сакавіка 1916 года Ньюта перапраўлены ў 11-ю разведвальна-баявую эскадрыллю, дзе ён лятаў на *Farman MF 1914*. Гэты самалёт з’яўляўся адзіным італьянскім самалётам у пачатку вайны, абсталяваным фіксаванымі кулямётамі. Эскадрылля была разгорнута на аэрадроме Кампа дэла Коміна каля Пардэнонэ, дзе знаходзілася першая школа грамадзянскай авіяцыі. Камандзірам падраздзялення быў капітан Марыё Марка Марыя Гірота, піянер італьянскай авіяцыі.

3 ліпеня 1916 года лейтэнант Ньюта і лейтэнант-назіральнік Чэзарэ Франчэскіні, які знаходзіўся на борце, у небе над правінцыяй Трэнта натыкнуліся на два варожыя самалёты, уступіўшы ў бой з імі. Франчэскіні быў забіты. Ньюта вырашыў сысці на свой аэрадром, схаваўшыся ад праціўніка. Аднак яго самалёт атрымаў сур’ёзныя пашкоджанні, што пацягнула за сабой крушэнне машыны. Ньюта загінуў. Праз некалькі месяцаў, 19 красавіка 1917 года, яго пасмяротна ўзнагародзілі *Залатым медалём «За ваенную доблесць»*.

## Памяць 
* У штабе інжынернага факультэта Універсітэта Федэрыка II Неапаля ёсць памятная мемарыяльная дошка і бюст, прысвечаны Ньюта.
* Аэрапорт Неапаля ў міжваенны перыяд насіў яго імя.
* Вэб-партал італьянскіх ВПС стварыў старонку пад назвай «Вялікія лётчыкі», дзе згадваюцца самыя важныя гістарычныя фігуры італьянскай авіяцыі, сярод якіх ёсць Ньюта.

## Літаратура 
* I Reparti dell’aviazione italiana nella Grande Guerra, AM Ufficio Storico — Roberto Gentilli e Paolo Varriale, 1999.

Катэгорыя:Загінулі ў Першую сусветную вайну
Катэгорыя:Лётчыкі Першай сусветнай вайны (Італія)
Канстанцін Герасімавіч Цітоў

**Канстанцін Герасімавіч Цітоў** (, Гомельская вобласць, Беларусь — , Ташкент) — педыятр, заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі Узбекскай ССР (1955), доктар медыцынскіх навук (1939), прафесар (1941). Заслужаны ўрач Узбекскай ССР (1944).

## Біяграфія 
Пасля заканчэння медыцынскага факультэта Сярэднеазіяцкага ўніверсітэта (1928) працаваў ардынатарам (1928-30), асістэнтам (1930-34), дацэнтам (1934-38) медыцынскага факультэта Сярэднеазіяцкага ўніверсітэта.

Загадчык дзіцячай бальніцы пры Ташкенцкім тэкстыльным камбінаце (1938-40), загадчык кафедры дзіцячай клінікі пры лячэбным факультэце Ташкенцкай медыцынскай акадэміі (1940-68), навуковы кіраўнік НДІ гематалогіі і пералівання крыві Міністэрства аховы здароўя УзССР (1968-70).

Памёр і пахаваны ў Ташкенце.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар больш за 65 навуковых прац. Асноўным напрамкам яго навуковай дзейнасці было вывучэнне хвароб крыві і лёгкіх у дзяцей. Вялікае навукова-практычнае значэнне яго даследавання ў галіне фізіялогіі, гісталогіі і паталогіі касцёвамазгавой і ретыкулаэндатэліяльнай сістэмы ў дзяцей. Шматгадовыя даследаванні і іх вынікі абагульнены ў яго манаграфіі «Лейкозы ў дзяцей», якая не страціла сваёй значнасці і ў нашы дні.

Падрыхтаваў 1 доктара і 6 кандыдатаў навук.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі «Працоўнага Чырвонага Сцяга» «Знак Пашаны».

## Бібліяграфія 
* Стимулирующее средство лугус и его применение при различных заболеваниях. — Ташкент : изд. и тип. Объедин. изд-ва «Правда Востока» и «Кзыл Узбекистан», 1948. — 95 с. : граф. ; 22 см. — Перед загл. авт.: проф. К. Г. Титов. Библиогр.: с. 91-92 (52 назв.). — 5000 экз. — 5 р. — 48-33778
* Лейкозы у детей. — Ташкент : Госиздат УзССР, 1954. — 148 с. : илл. ; 23 см. — Перед загл. авт.: проф. К. Г. Титов. Библиогр.: с. 142-46. — 5000 экз. — (В пер.) : 6 р. 75 к. — 54-16641

Катэгорыя:Педыятры СССР
Катэгорыя:Педыятры Узбекістана
Катэгорыя:Медыкі Узбекістана
Катэгорыя:Медыкі СССР
Катэгорыя:Медыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі і тэхнікі Узбекскай ССР
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Узбекскай ССР
Катэгорыя:Педагогі Узбекістана
Катэгорыя:Педагогі СССР
Марыя Марыусаўна Петыпа

**Марыя Марыусаўна Петыпа** (,  — , ) — артыстка балета і педагог, характарная салістка Марыінскага тэатра. Прадстаўніца тэатральнай дынастыі Петыпа: дачка прыма-балерыны Марыі Суроўшчыковай-Петыпа і танцоўшчыка, балетмайстра, кіраўніка пецярбургскага балета ў 1869—1903 гадах Марыуса Петыпа. Першая выканаўца партыі феі Бэзу ў балеце П. І. Чайкоўскага «» (1890).

## Біяграфія 
Вучылася ў бацькі Марыуса Петыпа.

У 1875 годзе дэбютавала на сцэне Марыінскага тэатра ў галоўнай партыі балета «» Ц. Пуні.

На вяршыне сваёй кар’еры Марыя Петыпа была адна з самых вядомых балерын Санкт-Пецярбурга. Яе партрэты малявалі вядомыя мастакі (захаваўся партрэт Канстанціна Макоўскага), яе асабістае жыццё абмяркоўвалася ў газетах, а 25-годдзе яе кар’еры ў 1901 годзе шырока адзначалася ў Пецярбургу.  напісаў з гэтай нагоды прасторны артыкул пад назвай *«Багіня радасці і весялосці»*. Петыпа шмат гастралявала за мяжой і была ўзнагароджана  у Францыі.

[thumb|злева|[Павел Герт і Марыя Петыпа ў балеце «Поры года» Марыуса Петыпа і Аляксандра Глазунова.]]

У 1897, 1903, 1904 гастралявала ў Парыжы, у 1899, 1901 — у Будапешце. Будучы грамадзянскай жонкай і пастаяннай партнёркай па сцэне танцоўшчыка Сяргея Легата (1875—1905), у 1902—1903 гадах разам з ім гастралявала ў Вене, Парыжы, Монтэ-Карла, Будапешце з характарнымі танцамі і камедыйнымі нумарамі.

У 1905 годзе, ва ўзросце 29 гадоў, Сяргей скончыў жыццё самагубствам з-за падзей, выкліканых забастоўкай артыстаў падчас рэвалюцыі 1905 года. У 1907 годзе Марыя Петыпа скончыла сваю сцэнічную кар’еру, аднак да 1912 года эпізадычна выступала ў канцэртах у Марыінскім і ў прыватных тэатрах.

## Творчасць 
У 1896 годзе М. І. Петыпа паставіў для яе балет «» , дзе яна выконвала партыю Марыі.

Марыя Петыпа валодала яркім тэмпераментам, выразнай пластыкай. Была вядучай характарнай танцоўшчыцай пецярбургскай сцэны: венгерка («Лебядзінае возера», «Капелія»), іспанка («Раймонда»), італьянка («Наяда і рыбак» Ц. Пуні) і інш.

Сярод найбольш любімых партый артыстка называла лезгінку ў оперы «», мазурку ў сцэне балю оперы «» і іспанскі танец у оперы «Кармэн».

Сярод іншых партый: Каці і Нізія («Маркітантка» і «» Ц. Пуні).

## Літаратура 
* Балет: энциклопедия. / Гл. ред. Ю. Н. Григорович.- М.: Советская энциклопедия, 1981.- 623 стр. с илл.

Катэгорыя:Артысты балета паводле алфавіта
Катэгорыя:Артысты балета Расійскай імперыі
Катэгорыя:Артысты балета XIX стагоддзя
Катэгорыя:Артысты балета Марыінскага тэатра
Еўрапейская кінапрэмія за найлепшы еўрапейскі анімацыйны поўнаметражны фільм

**Еўрапе́йская кінапрэ́мія за найле́пшы еўрапе́йскі анімацы́йны поўнаметра́жны фі́льм** () — адна з узнагарод Еўрапейскай кінапрэміі, якую штогадова прысуджае Еўрапейская кінаакадэмія. Упершыню ўзнагарода была ўручана на 22-й цырымоніі Еўрапейскай кінапрэміі 12 снежня 2009 года.

## Пераможцы і намінанты 
Пераможцы і намінанты прыведзены ў храналагічным парадку. У межах аднаго года намінанты ўпарадкаваны па беларускамоўнай назве фільма паводле алфавіта. Пераможца адзначаны блакітным колерам фона &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; і прыводзіцца першым.

### 2000-я 
### 2010-я 
### 2020-я 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Намінацыі Еўрапейскай кінапрэміі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2009 годзе
Катэгорыя:Прэміі за найлепшы анімацыйны поўнаметражны фільм
Перашчэпінскі скарб

**Перашчэпінскі скарб**, **Малаперашчэпінскі скарб**. Комплекс залатых і срэбных рэчаў (75&nbsp;кг; зброя, упрыгажэнні, посуд, манета 4-8 ст. ст.), знойдзены ў 1912 годзе каля сяла  (Палтаўская вобласць, Новасанжарскі раён). Рэшткі памінальнага комплексу, якія звязваюць з булгарскім ханам Кубратам.

Захоўваецца па афіцыйных дадзеных у Эрмітажы, Расійская Федэрацыя. Планаў нават частковага вяртання ва Украіну пакуль няма.

## Гл. таксама 
* 

## Літаратура 
* *Приймак В. В., Супруненко О. Б.* Перещепинський «скарб».&nbsp;— Київ-Полтава: Вид-во «АСМІ», ВЦ «Археологія», 2005.&nbsp;— 24 с.: іл.&nbsp;— (Центр пам’яткознавства НАН України і Українського Товариства охорони пам’яток історії та культури. Полтавська обл. організація Конгресу українських націоналістів).&nbsp;— Сер. «Скарби України», вип.1.
* *О.&nbsp;М.&nbsp;Приходнюк*. Малоперещепинський скарб // 
* *Приходнюк О. М.*, Степове населення України та східні слов’яни (друга половина І тис. н.&nbsp;е.).&nbsp;— Чернівці, 2001
* *Макаренко Н. Е.*, Перещепинский клад. «Известия Археологической комиссии», 1912, прибавление к вып. 46.
* *Бобринский А. А.*, Перещепинский клад // Материалы по археологии России, №&nbsp;34. Петроград, 1914.
* Сокровища хана Кубрата (Перещепинский клад). , 1997.

## Спасылкі 
* Перещепинський скарб // Українська мала енциклопедія : 16 кн. : у 8 т. / проф. Є. Онацький. — Накладом Адміністратури УАПЦ в Аргентині. — Буенос-Айрес, 1963. — Т. 6, кн. XI : Літери Пере — По. — С. 1337—1338. — 1000 екз.
* *Приходнюк О. М.*, Малоперещепинський скарб, сайт «Інститут історії України Національної академії наук України»
* *Руслан Рижков*. Історія одного скарбу, або хан Кубрат на Полтавщині // «Репортер», Інтернет-видання (Полтава), 10.03.2012 
* Скарб у Ермітажі
* «Заповіт Кубрата» «Завет Кубрата», документальний фільм, Україна.

Катэгорыя:Экспанаты Эрмітажа
Катэгорыя:Вялікая Балгарыя
Катэгорыя:Скарбы Украіны
Павел Самойлавіч Златагораў

**Па́вел Само́йлавіч Златаго́раў** (сапраўднае прозвішча — *Гольдберг*; , 
Сергіеў Пасад, Маскоўская губерня — , Масква) — савецкі рэжысёр опернага тэатра, педагог. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1940). Заслужаны артыст РСФСР (1947).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 30 снежня 1907 года ў Сергіевым Пасадзе Маскоўскай губерні.

Скончыў Цэнтральны тэхнікум тэатральнага мастацтва ў Маскве па класе Б. Я. Захавы.

Працаваў у шматлікіх оперных тэатрах СССР. З 1933 года — рэжысёр Музычнага тэатра імя Уладзіміра Неміровіча-Данчанкі.

Адначасова ў 1934—1942 гадах працаваў рэжысёрам (з 1939 года — галоўным рэжысёрам) у Беларускім дзяржаўным тэатры оперы і балета.

У 1931—1936 і 1946—1950 гадах выкладаў у Дзяржаўным інстытуце тэатральнага мастацтва ў Маскве (з 1947 года — дацэнт).

Удзельнічаў у падрыхтоўцы маскоўскіх дэкад нацыянальнага мастацтва: беларускага (1940), башкірскага (1955), азербайджанскага (1959).

Памёр 24 верасня 1969 года ў Маскве. Пахаваны ў Маскве на Увядзенскіх могілках.

## Узнагароды 
* Заслужаны артыст Беларускай ССР (1940).
* Заслужаны артыст РСФСР (1947).

Катэгорыя:Постаці Вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выпускнікі ДІТМа
Катэгорыя:Выкладчыкі ДІТМа
Катэгорыя:Пахаваныя на Увядзенскіх могілках
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры СССР
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Беларусі
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Расіі
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Оперныя рэжысёры СССР
Катэгорыя:Оперныя рэжысёры Расіі
Катэгорыя:Оперныя рэжысёры Беларусі
Катэгорыя:Оперныя рэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі СССР
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі Расіі
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі XX стагоддзя
Хакскі скарб

**Хакскі скарб** — металічныя прадметы, знойдзеныя ў 1894 годзе ў сяле Хак (цяпер у Наманганскім вілаеце (1-я палова II тысячагоддзя да н.э.).

## Апісанне 
Усяго ў скарбе 6 прадметаў, 5 з якіх зроблены з латуні і 1 са срэбра. Гэта: чаша, кавалак нажа, 3 гузікі (адзін са срэбра) і кавалак шыла. Чаша зроблена вельмі тонка, і на адным баку яе вельмі па-майстэрску намаляваны цяля і жанчына, якая доіць карову.

## Значэнне і месцазнаходжанне 
Хакскі скарб — унікальны ў археалогіі Ферганскай даліны. Ён захоўваецца захоўваецца ва Усходнім аддзеле Дзяржаўнага Эрмітажа ў Санкт-Пецярбургу.

Катэгорыя:Скарбы Узбекістана
Катэгорыя:Экспанаты Эрмітажа
Клаўдзія Кузьмінічна Кудрашова

**Клаўдзія Кузьмінічна Кудрашова** (1925, х. , Паўночна-Каўказскі край, СССР — 2012, Мінск, Беларусь) — савецкая, беларуская і расійская камерная і оперная спявачка (мецца-сапрана). Народная артыстка СССР (1970).

## Біяграфія 
У 1952 годзе скончыла Маскоўскую кансерваторыю. З 1952 года салістка Дзяржаўнага тэатра оперы і балета БССР, з 1960 года — салістка Пермскага абласнога тэатра оперы і балета.

## Творчасць 
Сярод партый, выкананых К. К. Кудрашовай на беларускай сцэне: Надзея («Надзея Дурава» А. Багатырова); Алеся, Ганка («Дзяўчына з Палесся», «Міхась Падгорны» Я. Цікоцкага); Марына («Яснае світанне» А. Туранкова); Любаша («Царская нявеста» М. Рымскага-Корсакава); Марына Мнішак («Барыс Гадуноў» М. Мусаргскага).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мецца-сапрана
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты СССР
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Расіі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Беларусі
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Расіі
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы СССР
Катэгорыя:Пахаваныя на Каладзішчанскіх могілках
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі СССР
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Расіі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі СССР
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Расіі
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі XX стагоддзя
Іосіф Майсеевіч Раеўскі

**Іо́сіф Майсе́евіч Рае́ўскі** (сапраўднае імя — *Іосіф Майсеевіч Градус*; 7 студзеня 1901, Арэнбург — 23 верасня 1972, Масква) — савецкі акцёр, тэатральны рэжысёр, педагог. Народны артыст СССР (1968).

Катэгорыя:Постаці Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы
Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры СССР
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі СССР
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі XX стагоддзя
Барыс Міхайлавіч Пянчук

**Барыс Міхайлавіч Пянчук** ( — ) — беларускі ваенны дырыжор, педагог.

## Біяграфія 
Пянчук нарадзіўся ў Анапе, у сям’і ваеннага капельмайстра, які скончыў Санкт-Пецярбургскую кансерваторыю з сярэбраным медалём.

У маладосці ён быў вучнем слесара механічнага цэха Пуцілаўскага завода і іграў у мясцовым клубе ў духавым аркестры. З сакавіка 1936 па жнівень 1937 года знаходзіўся на добраахвотнай службе ў Чырвонай Арміі, на пасадзе саліста-трубача аркестра 201-га стралковага палка (Ленінград). У 1939 быў прыняты на ваенны факультэт Маскоўскай дзяржаўнай кансерваторыі.

Пасля пачатку Вялікай Айчыннай вайны факультэт быў эвакуіраваны ў Свярдлоўск. У студзені 1942 года Пянчук скончыў навучанне і атрымаў прызначэнне на фронт. У красавіку—маі 1942 года быў капельмайстрам у 562-м стралковым палку 165-й стралковай дывізіі. Падчас баёў ён разам са сваім аркестрам займаўся зборам і вынасам параненых з поля бою і быў цяжка паранены ў левую руку. У шпіталі руку хацелі ампутаваць, але малады хірург, жонка якога была опернай спявачкай, даведаўшыся пра яго прафесію, вырашыў «не пазбаўляць яго яе» і замяніў ампутацыю працяглым і карпатлівым лячэннем пад сваім наглядам. У выніку руку ўдалося выратаваць, і Пянчук быў прызнаны абмежавана прыдатным 2-й ступені. З чэрвеня 1943 года і да канца вайны ён быў капельмайстрам Асобнага навучальнага палка афіцэрскага складу Бранятанкавых і механізаваных войскаў Чырвонай Арміі. Удзельнічаў у складзе зборнага аркестра ў Парадзе Перамогі 24 чэрвеня 1945 года, кіруючы групай з чатырох аркестраў.

Пасля вайны займаў пасады дырыжора аркестра штаба Ленінградскай ваеннай акругі, начальніка ваенна-аркестравай службы Паўднёвай групы войскаў (з 1956 года) і Беларускай ваеннай акругі (з 1962 года). Звольнены ў запас у 1979 годзе ў званні палкоўніка.

Член Беларускага саюза музычных дзеячаў з 1991 года, член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1970 года.

## Узнагароды 
Народны артыст Беларускай ССР (1970), лаўрэат прэміі Ленінскага камсамола БССР (1972), кавалер ордэнаў «Знак Пашаны», Францыска Скарыны і інш.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2001. — Т. 13. — С. 157
* Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. — Мінск, 1987. — Т. 4. — С. 429.

Катэгорыя:Народныя артысты Беларускай ССР
Катэгорыя:Ваенныя дырыжоры і капельмайстры
Катэгорыя:Дырыжоры XX стагоддзя
Катэгорыя:Дырыжоры Беларусі
Катэгорыя:Дырыжоры СССР
Юзаф Абуховіч

**Юзаф Абуховіч** (? — пасля 12 красавіка 1798) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Абуховічаў герба «Абуховіч». Нарадзіўся ў сям’і Яна.

Новагародскі падваявода, падстолі з 1770 года, рэгент гродскі новагародскі ў 1774—1777 гадах.

Валодаў маёнткамі Ліпа, Сваятычы і Круговічы ў Новагародскім павеце.

## Літаратура 
* 

Юзаф
Катэгорыя:Падваяводы новагародскія
Катэгорыя:Падстоліі новагародскія
Марцін Феафанавіч Лозбень

**Марцін Феафанавіч Лозбень** (, Сяроўка, Гомельскі павет, Магілёўская губерня, Расійская імперыя — ?) — беларускі педагог, рэктар Гомельскага педагагічнага інстытута імя В. П. Чкалава (1944—1946).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пасля сканчэння 4-х агульнаадукацыйных класаў духоўнай семінарыі паступіў у Кіеўскі ўніверсітэт. Яго навучанне прыпыніла першай сусветнай вайны, калі ён працаваў справаводам 13-й інжынерна-будаўнічай групы Каўказскага фронту.

З мая 1917 года па жнівень 1918 года працаваў ва Усерасійскім земскім саюзе ў Маскве і Менску. З 1919 года па 1922 год займаў розныя пасады ў Гомельскім павятовым аддзеле народнай адукацыі. У 1923—1924 гадах працаваў выкладчыкам цэнтральнай прафесійнай школы пры ЦК Саюза чыгуначнікаў горада Масквы.

У 1924 годзе скончыў Маскоўскі Цэнтральны інстытут арганізатараў народнай асветы. З 1924 года па 1929 год з’яўляўся загадчыкам пададдзела сацыяльнага выхавання павятоўнага аддзела народнай адукацыі, а потым губернскага аддзела народнай адукацыі, старшынёй акруговага метадычнага бюро. Адначасна працаваў настаўнікам у школах і педагагічным тэхнікуме горада Гомля. У 1929 годзе з’яўляўся загадчыкам Гомельскага рабфака. З 1930 года па 1933 год быў загадчыкам навучальнай часткі і кафедры педагогікі Гомельскага педагагічнага інстытута. У 1933 годзе атрымаў званне дацэнта педагогікі і быў прызначаны дырэктарам навукова-даследчага інстытута педагогікі ў Менску, які ўзначальваў да лістапада 1934 года. Адначасна з’яўляўся рэдактарам часопіса «Камуністычнае выхаванне». У 1934—1935 гады займаў пасаду начальніка школьнага праўлення Наркамасветы БССР.

У 1935 годзе звінавачаны ў сувязі з чужым элементам і ўхіленні ад удзелу ў падаўленні Стракапытаўскага паўстання ў Гомлі. Ён быў выключаны з партыі і на 2,5 гады высланы з БССР.

З 1938 года па 1940 год працаваў настаўнікам Мала-Вышкоўскай сярэдняй школы Злынкаўскага раёна Бранскай вобласці. У 1940 годзе прызначаны загадчыкам кафедры педагогікі Віцебскага педагагічнага інстытута, у складзе якога напачатку Вялікай Айчыннай вайны быў эвакуяваны ў горад Пласт Чалябінскай вобласці. З 1943 года па 1944 год працаваў загадчыкам навучальнай часткі і дацэнтам кафедры педагогікі Белдзяржуніверсітэта, які знаходзіўся ў Маскоўскай вобласці.

Са жніўня 1944 года па лістапад 1946 года займаў пасаду дырэктара Гомельскага педінстытута, а са студзеня 1948 года па лістапад 1950 года — намесніка дырэктара па навучальнай працы. Неаднаразова прызначаўся загадчыкам кафедры педагогікі і псіхалогіі. Летам 1972 года пайшоў на пенсію з пасады дацэнта гэтай кафедры.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Інфармацыя на сайце ГДУ імя Ф. Скарыны

Катэгорыя:Рэктары Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Педагогі СССР
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Дыёптр

**Дыёптр** ()- найпрасцейшае прыстасаванне для ўстаноўкі напрамку на аб'ект. Ставіць сабой дзве пласцінкі, умацаваныя на канцах алідады (паваротнай дошкі). У адной пласцінцы, званай *вочным дыёптрам*, маецца невялікая адтуліна або вузкая шчыліна. У супрацьлеглай пласцінцы, званай *прадметным дыёптрам*, у значна большай адтуліне замацаваная мушка або тонкі валасок. Выкарыстанне дыёптра ажыццяўляцца паваротам алідады такім чынам, каб малая адтуліна, валасок і аб'ект знаходзіліся на адной прамой.

Хібнасць вымярэння з дапамогай дыёптра (пры наяўнасці шкалы) можа быць не больш за 2 вуглавых хвілін. Большай адлегласці паміж вочным і прадметным дыёптрамі адпавядае меншая хібнасць вымярэнняў.

Першыя згадкі дыёптра адносяцца да I ст. (Герон Александрыйскі). У мінулым дыёптр шырока ўжываўся ў геадэзічных інструментах, цяпер захаваўся толькі ў некаторых тыпаў бусоляў.

## Спасылка 
* Диоптр // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.

Катэгорыя:Вымяральныя прыборы
Катэгорыя:Астранамічныя інструменты
Катэгорыя:Астраметрыя
Go A

**«Go_A»** () — украінскі электрафолк гурт. Прадстаўнікі Украіны на конкурсе песні «Еўрабачанне-2021» з песняй «Шум», якая заняла 5 месца ў фінале і 1 месца ў сусветным чарце «Spotify Top Viral».

## Гісторыя 
### 2012—2015 
Упершыню ідэя стварыць гурт, які спалучаў бы сучасную электронную музыку з этнічнымі матывамі, узнікла ў Тараса Шаўчэнкі ў 2011 годзе, але яму было цяжка знайсці аднадумцаў. Таму першыя спробы Шаўчэнкі былі дома на ноўтбуку, а з жывымі музыкамі праца пачалася ў канцы 2012 года. Тады ж з’явілася першая песня «Коляда».

### 2016—2019: «Іди на звук» 
У лістападзе 2016 года выйшаў дэбютны альбом гурта «Go to the Sound» (стылізаваны пад *#Ідиназвук*), выдадзены на лэйбле «Moon Records». У тым жа годзе «Go_A» перамог у конкурсе «Лепшы трэк Украіны», а песня «Веснянка» трапіла ў ратацыю хвалі «Kiss FM», дзе засталася на першай пазіцыі шэсць тыдняў запар у хіт-парадзе «10 Dance», пасля чаго гурт быў намінаваны на званне «Kiss FM Відкриття року».

У пачатку 2017 года «Go_A» запісалі калядны сінгл «Щедрий вечір» у супрацоўніцтве з Кацяй Chilly. У тым жа годзе гурт прыняў удзел у тэлеканцэрце «Фолк-музыка» на UA: Перший, дзе выканаў народную песню «Коло річки коло броду» з рэпертуару крачкіўскага ансамбля «Древо».

Вясной 2019 года сінгл «Веснянка» ўвайшоў у Топ-10 танцавальнага чарта iTunes у Славакіі.

## Склад 
Гурт заснаваў Тарас Шаўчэнка. З моманту заснавання склад гурта мяняўся 14 разоў. Музыкі з розных куткоў Украіны: Кацярына Паўленка&nbsp;— Ніжын, Тарас Шаўчэнка&nbsp;— Кіеў, Ігар Дзідзенчук&nbsp;— Луцк, Іван Грыгор’як&nbsp;— Букавіна.

Усе, акрамя Дзідзенчука, гралі хард-рок. Кацярына Паўленка таксама працавала кіраўніком хору ветэранаў, а Шаўчэнка быў у рэп-групе, Дзідзенчук грае больш чым на 30 музычных інструмента, «Vedalife», «ART-Пікнік Слави Фролової», «Polyana Music Festival», «Белые ночи vol2», «Стародавній Меджибіж» (2015), «Голосіївська криївка» (2016), а таксама фестывалі ў Ізраілі, Польшчы, Беларусі, Бельгіі.

## Спасылкі 
* 
* 
* Телеграм

Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песні Еўрабачанне 2021
Катэгорыя:Рок-гурты Украіны
Катэгорыя:Музычныя калектывы Украіны
Катэгорыя:Музычныя калектывы 2010-х
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2012 годзе
Валбжыхскае ваяводства

**Валбжыхскае ваяводства** () — адно з 49 ваяводстваў, якія існавалі ў 1975—1998 гадах у Польшчы. Яго цэнтрам быў горад Валбжых. 1 студзеня 1999 года тэрыторыя ваяводства ўвайшла ў склад новаўтворанага Ніжнесілезскага ваяводства.

## Гарады 
Найбуйнейшымі гарадамі ваяводства станам на 1998 год былі:
* Валбжых — 137 тыс. жыхароў
* Свідніца — 65 тыс. жыхароў
* Дзяржонеў — 38 тыс. жыхароў
* Бялява — 34 тыс. жыхароў
* Клодзка — 30 тыс. жыхароў
* Нова Руда — 27 тыс. жыхароў

Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы (1975—1998)
Катэгорыя:Гісторыя Ніжнесілезскага ваяводства
Плескачэўскі

**Плескачэўскі** — прозвішча.

## Выбітныя асобы 
* Анатоль Плескачэўскі — беларускі грамадскі і ваенны дзеяч
* Юрый Міхайлавіч Плескачэўскі — беларускі дзяржаўны дзеяч
Урацлаўскае ваяводства (1975—1998)

**Урацлаўскае ваяводства** () — адно з 49 ваяводстваў, якія існавалі ў 1975—1998 гадах у Польшчы. Яго цэнтрам быў горад Уроцлаў. 1 студзеня 1999 года тэрыторыя ваяводства ўвайшла ў склад новаўтворанага Ніжнесілезскага ваяводства.

## Гарады 
Найбуйнейшымі гарадамі ваяводства станам на 1998 год былі:
* Уроцлаў — 638 тыс. жыхароў
* Алясніца — 39 тыс. жыхароў
* Алава — 32 тыс. жыхароў
* Ельч-Ляскавіцы — 16 тыс. жыхароў
* Бжэг Дольны — 14 тыс. жыхароў

Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы (1975—1998)
Катэгорыя:Гісторыя Сілезіі
Улацлаўскае ваяводства

**Улацлаўскае ваяводства** () — адно з 49 ваяводстваў, якія існавалі ў 1975—1998 гадах у Польшчы. Яго цэнтрам быў горад Улацлавак. 1 студзеня 1999 года тэрыторыя ваяводства ўвайшла ў склад новаўтворанага Куяўска-Паморскага ваяводства.

## Гарады 
Найбуйнейшымі гарадамі ваяводства станам на 1998 год былі:
* Улацлавак — 123 тыс. жыхароў
* Рыпін — 17 тыс. жыхароў
* Ліпна — 16 тыс. жыхароў
* Аляксандраў Куяўскі — 13 тыс. жыхароў
* Цехацінак — 11 тыс. жыхароў

Катэгорыя:Ваяводствы Польшчы (1975—1998)
Катэгорыя:Гісторыя Куяўска-Паморскага ваяводства
Дэдпул і Расамаха

**«Дэдпул і Расамаха»** () — амерыканскі супергеройскі фантастычны фільм, заснаваны на аднайменнам персанажы з коміксаў Marvel, прадзюсаваны студыяй Marvel Studios і , і распаўсюджваны Walt Disney Studios Motion Pictures. Працяг фільмаў «Дэдпул» (2016) і «Дэдпул 2» (2018), а таксама 38-й стужкай у медыяфраншызе «Кінематаграфічны сусвет Marvel» (КСМ).

Рэжысёрам фільма выступіў Шон Леві. Сцэнарыстамі сталі Рэт Рыз, Пол Вернік, Вэндзі Маліна і Лізі Маліна-Лагэлін. Галоўную ролю сыграў Раян Рэйнальдс. Таксама ў фільме з’явіцца Х’ю Джэкман.

Фільм выйшаў у пракат 26 ліпеня 2024 года. Фільм стаў часткай Пятай фазы КСМ.

## Акторскі склад 
* Раян Рэйнальдс — Уэйд Уілсан / Дэдпул: языкаты наёмнік з паскоранай рэгенерацыяй і шрамамі на целе, атрыманымі пасля жудаснага эксперыменту.
* Х’ю Джэкман — Джэймс «Логан» Хоўлет / Расамаха: мутант з дзіўнай здольнасцю да рэгенерацыі. Па словах акцёраў, фільм не будзе звязаны з падзеямі стужкі «Логан» (2017), у якой персанаж памірае.
* Эма Корын у ролі Касандры Новы: мутант з тэлекінетычнай ды тэлепатычнай здольнасцю, сястра-блізнюк Чарльза Ксавьерыя
* Роб Дэлейні ў ролі Пітэра: член каманды X-Force
* Марэна Бакарын у ролі Ванэсы: нарэчанай Уілсана
* Каран Соні ў ролі Допіндэра: таксіст а таксама прыхільнік Уілсана
* Мэцью Макфэйен у ролі Парадокса: агент TVA
* Аарон Стэнфард у ролі Джона Алердайса / Пыро

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы ЗША 2024 года
Катэгорыя:Фантастычныя фільмы 2024 года
Катэгорыя:Фантастычныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы пра супергерояў
Катэгорыя:Фантастычныя баевікі
Блэйд (фільм)

**«Блэйд»** () — амерыканскі фільм жахаў 1998 года аб прыгодах аднайменнага персанажа коміксаў кампаніі Marvel Comics 1970-х гадоў.

## Сюжэт 
Блэйд — напалову чалавек, а на другую палову — вампір. Ён мае намер знішчыць вінаватага ў сваім лёсе — Д’якана Фроста. Калісьці ў кроў Блэйда патрапіла трохі вампірскай атруты, але з цягам часу ён стаў адчуваць непазбежнасць свайго ператварэння. Жадаючы пазбавіць людзей ад таемнай і магутнай арміі вампіраў, якая запаланіла грамадства, ён адпраўляецца на вырашальны бой.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы ЗША 1998 года
Катэгорыя:Фантастычныя фільмы 1998 года
Катэгорыя:Фантастычныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы жахаў ЗША
Катэгорыя:Фільмы жахаў 1998 года
Катэгорыя:Фільмы кампаніі New Line Cinema
Катэгорыя:Фільмы-баевікі 1998 года
Катэгорыя:Фільмы-баевікі ЗША
Адміністрацыйны падзел Польшчы (1975—1998)

thumb|upright=1.5|Адміністрацыйны падзел Польшчы (1975—1998)
**Адміністрацыйны падзел Польшчы ў 1975–1998 гадах** — адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел, які дзейнічаў з 1 чэрвеня 1975 года па 29 снежня 1989 года ў Польскай Народнай Рэспубліцы і з 30 снежня 1989 года па 31 снежня 1998 года ў Рэспубліцы Польшча. 

Уведзены Законам ПНР ад 28 мая 1975 года аб двухузроўневым адміністрацыйным падзеле дзяржавы і папраўкамі да закона аб народных саветах. Дзейнічаў да рэформы ў 1999 годзе. Было створана 49 ваяводстваў, а прамежкавы адміністрацыйны ўзровень – паветы – ліквідаваліся.

Нешматлікія ваяводствы мелі больш за 1 млн жыхароў. У многіх выпадках цэнтрамі ваяводстваў былі сярэднія або малыя правінцыйныя гарады. Многія меншыя гарады і мястэчкі былі ўключаны ў склад больш буйных гарадоў, каб штучна стварыць буйныя гарадзкія цэнтры.

## Гісторыя 
Прычына рэформы – жаданне ўзмацніць кантроль над ніжэйшымі пластамі дзяржаўнага апарату з боку Польскай аб’яднанай рабочай партыі. Пасля прыходу да ўлады Эдварда Герэка і разгрому апазіцыі ў Палітбюро працягваўся супраціў з боку нізоў партыі. Праз рэарганізацыю адміністрацыі і новы тэрытарыяльны падзел Герэк здолеў увесці «сваіх людзей» у ваяводскія камітэты і разбіць старыя групоўкі.

Існаваў падзел не як сёння: на гарадскія, гарадско-сельскія і сельскія гміны, а на гарады і гміны як асноўныя адміністрацыйныя адзінкі. Першапачаткова Польшча была падзелена на 2 343 гміны і 814 гарадоў, гэта значыць на 3 157 адзінак ніжэйшага ўзроўню. Варшава, Лодзь, Кракаў і Уроцлаў мелі асаблівы статус з унутраным падзелам на раёны як дапаможныя адміністрацыйныя адзінкі.

Варшаўскае ваяводзтва мела статус сталічнага (да 26 мая 1990 года), а Лодзьскае і Кракаўскае — гарадскіх (да 30 чэрвеня 1984 года).

На тэрыторыі ваяводстваў прадстаўнічыя органы называліся «Народная рада горада». На тэрыторыі Урацлаўскага ваяводства ваяводская рада называўся «Народная рада Уроцлаўскага ваяводства і горада Уроцлава», гэта значыць, што фактычна выдзялення горада Уроцлава ў асобную адзінку ад Уроцлаўскага ваяводства так і не адбылося.

## Ваяводствы 
У 1975—1998 гадах існавалі наступныя ваяводствы:

Катэгорыя:Гісторыя адміністрацыйнага падзелу Польшчы
Rhododendron ponticum

**Rhododendron ponticum**&nbsp;- від шматгадовых кветкавых раслін роду  сямейства .

## Назва 
У англійскай мове мае назву «звычайны рададэндран» ().

## Батанічнае апісанне 
Вечназялёнае хуткарослае дрэва або вялікі куст вышынёй да 6&nbsp;м. Лісце зваротна-ланцэтнае скурыстае 6-18&nbsp;см, цёмнае зверху і светлае знізу. Ранняй вясной з'яўляюцца трубчастыя чырванавата-пурпурныя з жоўтымі плямамі кветкі, сабраныя ў суквецці-пучкі.

## Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання 
Расце вакол Чорнага мора на Балканах і Іберыйскім паўвостраве на балотах і ў лясах. Выжывае ў розных умовах ад глыбокай цені да асветленых месцаў. Інвазіўны від у многіх краінах Еўропы. Выкапневыя рэшткі ў ірландскім торфе сведчаць, што расліна расла там каля 302000-428000 гадоў таму, калі клімат быў цяплейшы.

## Практычнае выкарыстанне 
Rhododendron ponticum&nbsp; адна з самых папулярных для вырошчвання дэкаратыўных раслін у Еўропе.

## Ядавітасць 
Мёд рададэндрану змяшчае  можа быць атрутны для людзей. Андрамедатаксіны вылучаюцца раслінамі для абароны ад насякомых. Большасць атрутных раслін не вылучае яд у нектар, паколькі ён можа адпужваць апыляльнікаў. Аднак некаторыя расліны такія як рададэндран і  па невядомых прычынах прадукуюць яд у нектар. Даследаванні на чмялях () паказалі, што доўгае кармленне атрутай рададэндрану не прычыняе ім шкоды. Аднак пчолы паміралі праз гадзіну пасля паглынання яду. Паводзіны  змяняюцца пад дзеяннем атруты, яны трацілі больш часу на палёт і чыстку сябе.

У мінулым атрутны мёд рададэндрану выкарыстоўвалі для ваенных мэтаў. Напрыклад, цар Мітрыдат VI Еўпатар загадаў пакінуць соты з мёдам на шляху падступаючай рымскай арміі на чале з Пампеем Вялікім у 65 годзе да н.э. Атручаных мёдам рымскіх салдат выразала армія Мітрыдата.

## Галерэя 

Файл:Rhododendron ponticum actm 01.jpg
Файл:Rodoendro (Rhododendron ponticum) (3220650205).jpg
Файл:Rhododendron ponticum ssp baeticum.JPG

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1762 годзе
Катэгорыя:Верасовыя
Круговічы

Назву **Круго́вічы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Вялікія Круговічы — вёска ў Ганцавіцкім раёне
** Малыя Круговічы — вёска ў Ганцавіцкім раёне
Капліца-пахавальня Абуховічаў

**Капліца-пахавальня Абуховічаў** — капліца ў паўночна-заходняй частцы в. Вялікія Круговічы Ганцавіцкага раёна.
 
Пабудавана ў 1830-я гг. з цэглы як пахавальня ўладальнікаў сядзібы Абуховічаў.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры неакласіцызму. Вырашана лапідарным прамавугольным у плане аб’ёмам пад стромкім двухсхільным дахам. Плоскасныя фасады пазбаўлены архітэктурнага дэкору, апяразаны карнізам простага профілю, прарэзаны арачнымі аконнымі і ўваходным праёмамі. Пад капліцай сутарэнне пад цыліндрычным скляпеннем.

Выява:Вялікія Круговічы. Сядзіба. Капліца-пахавальня Абуховічаў (02).jpg|Шаляваныя дзверы
Выява:Вялікія Круговічы. Сядзіба. Капліца-пахавальня Абуховічаў (03).jpg|Скляпенні

## Літаратура 
* 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Капліцы-пахавальні Беларусі
Катэгорыя:Капліцы Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Вялікія Круговічы
Катэгорыя:Абуховічы
Катэгорыя:1830-я ў Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1830-я гады
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі неакласіцызм
Ксаверый Абуховіч

**Ксаверый Абуховіч** (1766 — пасля 1823) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Абуховічаў герба «Абуховіч». Нарадзіўся ў сям’і Юзафа.

Новагародскі падваявода ў 1789—1792 гадах, суддзя земскі ў 1792—1797 гадах, прэзідэнт 2-га дэпартамента Мінскага галоўнага суда з 1808 года. У 1812 годзе член утворанага Напалеонам часовага ўрада ВКЛ.

Валодаў маёнткамі Ліпа, Круговічы, Ганцавічы ў Новагародскім павеце і інш.

## Літаратура 
* 

Ксаверый
Чмель земляны

**Чмель земляны** (*Bombus terrestris*) — від чмялёў.

## Відавы эпітэт 
Відавы эпітэт  пераводзіцца як наземны або земляны.

## Апісанне 
Самка 19-23 мм (да 27 мм), рабочыя 11-17&nbsp;мм, самцы 11-22&nbsp;мм. Верх грудзей у чорных валасінках, пярэдняспінка з перавяззю з рудавата-жоўтых валасінак. Тэргіты брушка з чатырма перавязямі: 1-ы, 3-і і частка 4-га тэргіту ў чорных валасінках, 2-й тэргіт&nbsp;— у рудавата-жоўтых, 5-ы і частка 4-га тэргіту ў белых або светла-жоўтых валасінках.

## Распаўсюджанне 
Еўропа (акрамя паўночна-ўсходніх раёнаў), Пярэдняя Азія, Каўказ, поўдзень Уралу і Заходняй Сібіры, Сярэдняя Азія, паўночны захад Афрыкі.

## Генетыка 
Геном віду *Bombus terrestris* складае 0,64 пг (C value), дыплоідны храмасомны набор (2n): 36.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Джмелі земляні // Універсальний словник-енциклопедія. — 4-те вид. — К. : Тека, 2006.
* http://www.bumblebee.org/terr.htm

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Насякомыя Азіі
Катэгорыя:Чмялі
Эмерык Адамовіч

**Эмерык Адамовіч** (; , Мінск, Расійская імперыя — (?), Мінск) — мінскі мастак і фатограф.

## Біяграфія 
Сын Леапольда.

Вучыўся ў Мінскай губернскай гімназіі. Вучыўся мастацтву ў Яна Дамеля.

Пасля заканчэння Акадэміі мастацтваў у Санкт-Пецярбургу ён атрымаў пасведчанне выкладчыка малявання і чыстапісання. Працаваў у Бабруйскім 5-класным дваранскім павятовым вучылішчы (з 1840 года), з 1844-га — у Дынабургскай гімназіі (сучасны Даўгаўпілс, Латвія), а потым, у 1851 г., вярнуўся ў родны Мінск і стаў выкладаць маляванне ў Мінскай губернскай гімназіі.

27 жніўня 1860 г. мінскі карэспандэнт газеты «Kurier Wileński» апісаў дзейнасць Эмерыка Адамовіча:Настаўнік каліграфіі і малюнку ў Мінскай гімназіі п. Эмерык Адамовіч тры гады таму адкрыў літаграфічную майстэрню, а праз год — і друкарню. Першапачаткова літаграфічная майстэрня вырабляла толькі этыкеткі для вінакурняў, цыгарных фабрык і аптэк, сёння, пад старанным кіраўніцтвам заснавальніка, яна карпатліва і дакладна вырабляе глобусы розных памераў на польскай і рускай мове; прыгожыя гравюры да Бібліі, якую неўзабаве надрукуе п. Адамовіч для народу і дзяцей, і ўвогуле, кожны дзень адкрытая і падтрымліваецца ў парадку. Друкарня ўжо пачынае выдаваць Біблію, першы друкарскі выраб у творчасці п. Адамовіча.У 1864-м ён афіцыйна пакінуў сваю службу ў гімназіі, каб цалкам прысвяціць сябе фатаграфаванню.

Стварыў майстэрню ва ўласным доме, што на вуліцы Шырокай (сучасная вуліца Куйбышава). Працаваў у ёй сам Эмерык Адамовіч з памочнікам. У майстэрні меўся адзін апарат. Усё неабходнае для вырабу «фатаграфічных картак, партрэтаў і груп рознай велічыні» закупляў у Санкт-Пецярбургу і Мінску.

Адзін з першых, хто засвоіў у Мінску стэрэафатаграфію. Здымкі рабіліся пры дапамозе спецыяльнай камеры з двума аб’ектывамі. Стерэапары наклейваліся на кардон і для атрымання эфекту аб’ёму змяшчаліся ў спецыяльны апарат. Асноўную масу сюжэтаў для стэрэафотаздымкаў складалі віды Мінска.

У 1879-м (і да закрыцця студыі ў 1894 годзе) правы ўласнасці пераходзяць да жонкі фатографа Жазэфіны (у дзявоцтве Шрэтэр). У гэтым жа самым доме па Шырокай вуліцы працаваў друкарскі завод Адамовічаў, які спецыялізаваўся на вырабе этыкетак для тытунёвай фабрыкі, бланкаў атэстатаў для Мінскай гімназіі, геаграфічных карт, нот і іншай друкарскай прадукцыі, а таксама жывапісная майстэрня Ягора Зотава, што вырабляла абразы.

Адзін з сыноў Эмерыка Адамовіча — Багуслаў (1870—1944) — стаў знакамітым польскім паэтам, пісьменнікам, мастаком.

Катэгорыя:Фатографы Беларусі
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Narcissus poeticus

**Narcissus poeticus**&nbsp;— шматгадовая расліна роду .

## Назва 
Відавую назву атрымаў з-за таго, што гісторыя літаратуры не ведае ніякай іншай расліны (акрамя ружы), якой было нададзена столькі ўвагі паэтаў.

## Батанічнае апісанне 
Расліна мае адзіночную кветку на сцябле даўжыня каронкі не больш за 1/3 даўжыні пялёсткаў, пялёсткі белыя, каронка плоская, яркага колеру.

## Таксанамія 
### Сінонімы 
Сінонімы :
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Сінонімы 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Сінонімы 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Нарцыс
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Уільям Брэдфард

Імя **Уільям Брэдфард** маюць:
* Уільям Брэдфард (1590—1657)
* Уільям Брэдфард (1755—1795)
* Уільям Брэдфард Шоклі