open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аляксей Сяргеевiч Талстоў

**Аляксей Сяргеевiч Талстоў** (нар. , Мінск) — беларускі мастак і пісьменнік.

## Біяграфія 
Вучыўся ў 2002—2003 гадах у Беларускім дзяржаўным універсітэце культуры і мастацтваў па спецыяльнасці «менеджмент сацыякультурнай дзейнасці» і два з паловай гады ў 2004—2007 гг. у Беларускім дзяржаўным педагагічным універсітэце імя М. Танка па спецыяльнасці «сусветная і айчынная мастацкая культура / фальклор».

У 2002—2006 гадах быў вакалістам рэгі-гурта «Чык-чык», в 2011—2012 гг. спяваў і іграў на гуслях у стоўнер-дыска-гурце «Альёшя, гiу мi а чэнс!».
## Творчасць 
Аўтар беларускамоўных раманаў «Бег» (2009, Галіяфы) «Мінакі» (2012, Галіяфы) і «Валацугі» (2014, Пяршак), "Апоўначы на Сіалімскім мосьце" (2016). Публікаваўся ў часопісах «Тэксты», «Макулатура», калумніст сеткавага часопіса 34mag.net.

Актыўна ўдзельнічае ў мастацкім жыцці Мінска з 2008 года. У 2011 годзе ў ДК La Mora прайшла першая персанальная выстаўка жывапісу Аляксея Талстова – «Коміксы». Яшчэ дзве персанальныя выстаўкі мастака былі арганізаваны ў галерэі сучаснага мастацтва «Ў» – «Рэакцыя на чужое» (2012) і «Самакантроль» (2013), а таксама «Хрустальная серыя» (2016) і «Суп часу. Накіды» (2020) у  галерэі прасторы «КХ» у Брэсце. Удзельнік шматлікіх групавых выставак і фестываляў.  

З 2016 па 2020 год быў куратарам выставачных і даследчых праектаў на стыку мастацтва і грамадзянскага актывізму. Працаваў куратарам праграмы культурных мерапрыемстваў праваабарончай арганізацыі Human Constanta (2016–2018), арт-дырэктарам і куратарам галерэі цэнтра ЦЭХ (Мінск, 2017), а таксама быў адным з ініцыятараў і сакіраўніком даследчага праекта «Статус. Роля мастачак і мастакоў у змене грамадства» (statusproject.net/ru, (2017–2020). 

## Прызнанне 
* Кніга «Бег» трапіла ў шорт-ліст прэміі Гліняны Вялес.
* Кніга «Апоўначы на Сіалімскім мосьце» трапіла ў шорт-ліст прэміі Ежы Гедройца.

У 2016 годзе атрымаў нацыянальную прэмію Rada Awards (Беларусь) за праяўленую грамадзянскую пазіцыю ў мастацтве.

## Спасылкі 
* Толстов, Алексей 
* Алексей Толстов. Художник, писатель, куратор.

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Бернардзіна дэі Конці

**Бернардзіна дэі Конці**, *Нікола дэ Конці* (; каля 1450 — каля 1525; задакументаваны ў 1444—1522 гадах) — італьянскі мастак міланскай школы эпохі Рэнесансу, партрэтыст. Магчыма, вучань Амброджа дэ Прэдыса, паколькі манера іх вельмі падобная.

## Спасылкі 
* Біяграфія на рэсурсе answers.com

Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Рэнесансу
Катэгорыя:Мастакі Італіі
Салісітар

**Салі́сітар** () — катэгорыя адвакатаў у Вялікабрытаніі, вядучых падрыхтоўку судовых матэрыялаў для вядзення спраў барыстарамі — адвакатамі вышэйшага рангу.

Салісітары таксама працуюць юрысконсультамі ў розных арганізацыях і маюць права весці судовыя справы ў судах ніжэйшых інстанцый (магістратных судах графстваў і гарадоў-графстваў).

Наяўнасць двух катэгорый адвакатаў не адпавядае сучаснай сусветнай практыцы і тлумачыцца ў асноўным гістарычнымі прычынамі, кансерватызмам англійскай судовай сістэмы, складанасцю вядзення судовых спраў у краінах англа-саксонскай сістэмы права (неабходнасцю ўжывання значнай колькасці судовых прэцэдэнтаў і адсутнасцю строгай сістэмы прававых актаў), а таксама нежаданнем барыстараў страчваць прывілеяванае палажэнне і звязаныя з гэтым матэрыяльныя выгады.

Для параўнання, у многіх іншых краінах любое раздзяленне адвакатаў на катэгорыі адсутнічае.

Катэгорыя:Адвакатура
Катэгорыя:Права Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Юрыдычныя пасады і прафесіі
Трыхаманадыды

**Трыхаманадыды** (*Trichomonadida*) — шматлікі па сваім складзе атрад прасцейшых, які ўключае каменсалаў і эндапаразітычных жгуціканосцаў стрававальнай сістэмы і іншых унутраных оранаў жывёл і чалавека.

Аднаклетачныя прасцейшыя, адаптаваныя да анаэробных умоў існавання, валодаюць складанай будовай клеткі. Маюць 4—6 гладкіх жгуцікаў, адзін з іх накіраваны назад і ўтварае мембрану.

Размнажаюцца бясполым шляхам. Дзяленне ядра адбываецца па тыпу закрытага плеўрамітоза.

Найбольш поўна жыццёвы цыкл вывучаны ў патагеннай для чалавека .

## Літаратура 
* Протисты: Руководство по зоологии / под ред. академика РАН А. Ф. Алимова. — СПб.: Наука, 2000. — Т. 1. — 679 с. ISBN 5-02-025864-4
Уладзімір Садоўскі

**Уладзімір Садоўскі** (нар. ) — беларускі пісьменнік-фантаст і краязнавец з Маладзечна..

## Біяграфія 
Скончыў энергафак БНТУ (2009). Вядомы краязнаўчымі артыкуламі і зомбі-хорарам «1813», які ў 2017 годзе трапіў ў лонг-ліст прэміі Ежы Гедройца. Дэбютная кніга аўтара таксама трапіла ў тройку фіналістаў у намінацыі «Проза» літаратурнай прэміі «Дэбют-2017» . Апавяданні Садоўскага друкаваліся ў часопісах «Маладосць», «Дзеяслоў», у газеце «Літаратура і мастацтва». У 2018 годзе выйшаў зборнік фантастычных апавяданняў аўтара пад назвай «Проста фантастыка». 

## Літаратура 
* *Голуб А.* Інжынер-гісторык  // Энергетика Беларуси № 5(384), 14 марта 2018. -- С. 6.

## Спасылкі 
* Старонка Уладзіміра Садоўскага на Facebook.
* Блог Уладзіміра Садоўскага.
* Алфавіт Уладзіміра Садоўскага.
* Бібліяграфія Уладзіміра Садоўскага на FantLab.ru.

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі-фантасты Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Пяскоўка

**Пяскоўка** — тапонім.

## Расія 
* Пяскоўка (Кіраўская вобласць)

## Украіна 
* Пяскоўка (Піскіўка)
Раман Сяргеевіч Свечнікаў

**Рома Свечнікаў** — беларускі падарожнік, блогер і пісьменнік. Найбольш вядомы кругасветным падарожжам у 2012—2014 гг. пры падтрымцы часопіса «34mag», якое апісаў у дзвюх частках кнігі «Рома едзе». Дзеля выканання гэтай задумы Рома, якому было на той час дваццаць гадоў, кінуў навучанне ў БДУІР.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Мінску, пражывае ў Кіеве.

## Прызнанне 
На фестывалі рэкламы і камунікацыі «AD.NAK-2014» гід для падарожнікаў «» Ромы Свечнікава і 34mag.net быў адзначаны першым прызам і гран-пры ў намінацыі інтэграваных медыяпраектаў.

Першая частка кнігі «Рома едзе» трапіла ў шорт-ліст прэміі Дэбют (2015), другая — у лонг-ліст прэміі Ежы Гедройца (2016).

## Бібліяграфія 
* Рома едзе. Кніга 1 (Вільнюс: Логвінаў, 2014)
* Рома едзе. Кніга 2 (Вільнюс: Логвінаў, 2015)
* Рома едет. Вокруг света без гроша в кармане (Масква: Corpus, 2016)

Катэгорыя:Падарожнікі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Асобы
Міражскі манастыр

thumb|300px|Від на Міражскі манастыр
**Мі́ражскі** **манасты́р** — помнік архітэктуры 12—19 стст. у г. Пскове (Расія).

Заснаваны ў 1156 наўгародскім архіепіскапам  каля вусця р.  (адсюль назва).

Уключае Спаса-Праабражэнскі сабор (каля 1156; з цэглы-плінфы і каменю) — крыжова-купальны храм з масіўным барабанам і вялікім купалам (у інтэр’еры фрэскі, магчыма, грэчаскага майстра), каменныя палаты, надбрамную царкву св. Стафана (абодва будынкі 17 ст.). Манастырскі комплекс абнесены сценамі ў 1799—1805.

## Зноскі 
## Літаратура 
*  С. 462.
* Сойкин П. П. Спасо-Мирожский монастырь в Пскове // Православные русские обители: Полное иллюстрированное описание православных русских монастырей в Российской Империи и на Афоне. — СПб.: Воскресение, 1994. — С. 176—177.

## Спасылкі 
* Сайт Спаса-Праабражэнскага Мірожскага мужчынскага манастыра 

Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі
Катэгорыя:Манастыры паводле алфавіта
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Пскоўскай вобласці
Катэгорыя:Манастыры Рускай праваслаўнай царквы
Катэгорыя:Гісторыя Пскова
Катэгорыя:Манастыры Расіі
Знам’янка

**Знаменка** ці **Знам’янка** () — горад у Кіраваградскай вобласці Украіны. Плошча 14,8 км². Насельніцтва 21 000 чал.

## Гісторыя 
Знаменка заснавана ў 1869 годзе як чыгуначная станцыя, названа ад суседняй вёскі, заснаванай у 1730 годзе перасяленцамі з цэнтральнай Расіі (цяпер Знаменка Другая). У 1886 годзе 143 жыхары. У 1913 годзе — каля 6 тысяч чалавек.

Пасля распаду Расійскай імперыі і пачатку савецка-ўкраінскай вайны 1917—1921 гадоў горад аказаўся пад уладай УНР і Халаднаярскай рэспублікі. У 1920 годзе савецкія войскі з трэцяй спробы занялі горад. За гады Галадамора 1932—1933 гадоў і палітычных рэпрэсій загінуў не менш як 891 жыхар Знам’янкі. З 1938 года мае статус горада.

У Другую сусветную вайну з 5 жніўня 1941 да 9 снежня 1943 года горад акупаваны нацыстамі. У лесе побач горада размяшчаўся буйнейшы цэнтр партызанскага руху Кіраваградскай вобласці.

У 1960-я гады пабудаваны 5-павярховыя жылыя дамы, у 1977 годзе — гарадскі Палац культуры, у 1980-я — 9-павярховыя жылыя дамы.

Падчас вайны на Данбасе (2014—2022) у баявых дзеяннях удзельнічала амаль 1000 знам’янчан. 12 загінулі, імем аднаго з іх — Віктара Голага, названа цэнтральная вуліца горада.

Падчас расійскага ўварвання ва Украіну Знам’янка стала прытулкам для некалькіх тысяч уцекачоў з паўднёвага ўсходу краіны.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Лукія Яфімаўна Стачэнка (1879—1973), мясцовая жыхарка, удзельніца савецкага партызанскага руху

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Кіраваградскай вобласці
Кліфард

**Кліфард** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джордж Кліфард — галандскі банкір, батанік
* Кларк Кліфард — міністр абароны
* Уільям Кінгдан Кліфард — англійскі матэматык
Седа

**Седа** () — горад у Латвіі Стрэнцкага краю. Плошча 2,03 км². Насельніцтва 1356 чал. (2016).

## Насельніцтва 
рускія — 63,6 %, латышы — 18,2 %, беларусы — 10,4 %.

## Спасылкі 
* Latvijas iedzīvotāju skaits pašvaldībās 01.01.2012

Катэгорыя:Гарады Латвіі
Кларк Кліфард

**Кларк Мак-Адамс Кліфард** (,  — ) — амерыканскі юрыст і дзяржаўны дзеяч, займаў пасаду міністра абароны ЗША ў 1968—1969 гадах пры прэзідэнце Ліндане Джонсане.
Смілтэнэ

**Смілтэнэ** () — горад у Латвіі. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Смілтэнскага краю. Плошча 7,8 км². Насельніцтва 5488 чал. (2016).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
* Сайт Смілтэнэ
* Latvijas iedzīvotāju skaits pašvaldībās 01.07.2010 

Катэгорыя:Гарады Латвіі
Карсава

**Карсава** () — горад у Латвіі. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Карсаўскага краю. Плошча 3,9 км². 
## Насельніцтва 
## Спасылкі 
* Latvijas iedzīvotāju skaits pašvaldībās 01.01.2012

Катэгорыя:Гарады Латвіі
Вохтага

**Вохтага** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Гразавецкім раёне Валагодскай вобласці Расіі, цэнтр Вохтажскага муніцыпальнага ўтварэння. Насельніцтва — 6376 чалавек (перапіс 2010).

Размешчаны за 76 км на паўднёвы ўсход ад абласнога цэнтра — Волагды. Чыгуначная станцыя на лініі Волагда — Буй. Ад Вохтагі на ўсход адыходзіць буйная ведамасная (лесавозная) чыгунка з шырокай каляінай (Монзенская чыгунка).

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Валагодскай вобласці
Кадуй

**Кадуй** — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Кадуйскага муніцыпальнага раёна Валагодскай вобласці Расійскай Федэрацыі.

Насельніцтва — 11,3 тыс. Чалавек (перапіс 2010).

Размешчаны за 178 км на захад ад Волагды, за 56 км ад Чарапаўца, на рацэ Воран, за 4 км ад яе ўпадзення ў раку Суда (басейн Волгі). Атрымаў развіццё ад чыгуначнай станцыі на лініі Волхаўбуд II — Чарапавец.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Валагодскай вобласці
Гразавец

**Гразавец** () — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Гразавецкага раёна Валагодскай вобласці. Насельніцтва — 14 949 чал. (2016). Размешчаны за 47 км на поўдзень ад Волагды, чыгуначная станцыя на лініі Яраслаўль — Волагда. Праз горад працякае рака Ржаўка.

У горадзе працуюць адкрытае акцыянернае таварыства «Паўночнае Малако», філіял фірмы «Нартэкс», камбінат «Будматэрыялы», аўтарамонтны завод і іншыя прадпрыемствы. Паблізу горада дзейнічае Гразавецкі газатранспартны вузел магістральнага газаправода.

## Вядомыя асобы 
* Нэлі Ігараўна Цямнова (нар. 1938) — беларускі архітэктар.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Валагодскай вобласці
Лаял Абуд

**Лаял Абуд** ( laj’ja:l ʕab’bu:d; нар. ) — ліванская поп-спявачка, артыстка, танцорка, мадэль, бізнес-лэдзі.

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* 
* 
* Лаял Абуд на Ютубе
* 
*  Лаял Абуд на Майспейсе
*  Лаял Абуд на reverbnation

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1982 годзе
Катэгорыя:Музыканты XXI стагоддзя
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Лівана
Мерытсегер

**Мерытсегер** (стар.-егіп. «аматарка цішыні») — у старажытнаегіпецкай міфалогіі багіня Фіванскага некропаля, заступніца могілак і будаўнікоў магільняў. Лічылася, што Мерытсегер ахоўвае могілкі і спакой памерлых. Адлюстроўвалася ў выглядзе ільва ці жанчыны з галавой змяі. Цэнтр культу Мерытсегер — пасёлак (у раёне сучаснага Дэйр-эль-Медына), дзе жылі рамеснікі — будаўнікі магільняў.

## У культуры 
Багіні Мерытсегер  прысвечаны альбом «Культ Мерытсегер» расійскага выканаўцы Senmuth.

## Спасылкі 
* Мерытсегер у Вялікай энцыклапедыі Кірыла і Мефодыя

Катэгорыя:Багі паводле алфавіта
Катэгорыя:Старажытнаегіпецкія багі
Адам Храптовіч

**Адам Храптовіч** ( — , в. Вішнёўка, цяпер Смаргонскі раён) — асветнік, мецэнат мастацтваў і навукі; ганаровы член Віленскага ўніверсітэта.

## Біяграфія 
Сын І. Храптовіча. Быў візітатарам школ Віленскай акругі, старшынёй Таварыства дабрачыннасці, намеснікам старшыні Друкарскага таварыства ў Вільні. Удзельнік паўстання 1794 года.

У сваіх уладаннях адмяніў цялесныя пакаранні прыгонных сялян, зменшыў іх павіннасці. У яго Шчорсаўскім маёнтку дзейнічала буйная пачатковая школа ўзаемнага навучання (г. зв. ланка­стэрская), дзе станам на 1822 год займалася 350 вучняў з прыгонных, якія разам з элементарнай адукацыяй набывалі пэўныя навыкі вытворчай, рамеснай працы. Значна памножыў бібліятэку, заснаваную яго бацькам. Будучы апекуном Галоўнай Віленскай школы, А. Xраптовіч ахвяраваў яе бібліятэцы калекцыю гравюр (каля 1100).

Памёр і пахаваны ў Вішнёўцы (цяпер Смаргонскі раён).

## Літаратура 
* Мысліцелі і асветнікі Беларусі: Энцыклапедычны даведнік / Гал. рэд. Б. I. Сачанка. — Мн.: БелЭн, 1995.— 672 с. — ISBN 985-11-0016-1

Адам Храптовіч
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікага Сойма 1788—1792
Стэндэ

**Стэндэ** () — горад Талсінскага краю ў Латвіі. Плошча 4,5 км². Размешчаны на аднайменнай рацэ, на вышыні 90 м над узроўнем мора. Назва горада паходзіць ад назвы ракі, вядомай з 1288 года. Пасёлак Стэндэ ўзнік у 1901—1904 гадах пры пракладцы Маскоўска-Віндава-Рыбінскай чыгункі. Пасёлак гарадскога тыпу з 1949 года, горад з 1991 года.

## Насельніцтва 
## Спасылкі 
* Сайт Стэндэ
* Latvijas iedzīvotāju skaits pašvaldībās 01.07.2010 

Катэгорыя:Гарады Латвіі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1991 годзе
Кіргізскі каганат

**Кіргі́зскі кагана́т** — старажытная дзяржава енісейскіх кіргізаў (840—924 гг.). Ахоплівала значныя тэрыторыі поўдню Сібіры, сучасных Манголіі, паўночнага і заходняга Кітая, усходу Казахстана і Кыргызстана. Меркаваная плошча — каля 8 млн км². Насельніцтва — да 5 млн чалавек.

## Гісторыя 
Дзяржава енісейскіх кіргізаў пачала фарміравацца ў Мінусінскай катлавіне з VI ст. першапачаткова як частка Цюркскага каганата. У канцы VII — пачатку VIII ст. правадыр енісейскіх кіргізаў Барсбек дамогся незалежнасці і даравання тытула кагана. Аднак яго далейшая барацьба супраць Цюркскага каганата скончылася яго смерцю на полі бою ў 711 г. У 722 г. ад енісейскіх кіргізаў у імперыю Тан было накіравана пасольства, што сведчыць пра захаванне імі пэўнай самастойнасці нават пасля паражэння Барсбека.

У 745 г. адбылося падзенне Цюркскага каганата. Найбольш уплывовай дзяржавай стэпавых раёнаў Азіі стаў Уйгурскі каганат. У вайне 751—758 гг. уйгуры перамаглі енісейскіх кіргізаў і іх саюзнікаў. У 795 г. кіргізы ўзнялі паўстанне, але яно было задушана. Больш паспяховым было паўстанне ў 820-я гг., калі правадыр кіргізаў *ажо* абвясціў сябе самастойным. Войны з Тыбетам і ўнутраны разлад не дазволілі уйгурам арганізаваць паспяховую ваенную кампанію ў Мінусінскую катлавіну. У 840 г. на бок кіргізаў перайшоў адзін з найбольш выбітных уйгурскіх палкаводцаў Гуйлу Махэ, які аказаў *ажо* дапамогу ў перамозе над уйгурамі і забойстве іх валадара. У 843 г., калі пасланец кіргізаў наведаў імперыю Тан, то быў там узвялічаны вышэй за пасланца саюзнай дзяржавы Бахай.

Нягледзячы на паражэнне, уйгуры здолелі захаваць сваю дзяржаўнасць у Турфанскім аазісе. Барацьба супраць іх адымала значныя рэсурсы Кіргізскага каганата. У пачатку X ст. уйгуры звярнуліся за дапамогай да кіданьскага кагана Елюя Амбагая. У 916 г. і 924 г. кідані арганізавалі дзве ваенныя кампаніі на захад, дзе, аднак, не сустрэлі супраціўлення кіргізаў.

Экспансія кіданяў, відавочна, не разбурыла дзяржаву енісейскіх кіргізаў на поўдні Сібіры. Пазней кіргізы называліся заходнімі суседзямі кіданьскай імперыі Ляа. У 1207 г. землі енісейскіх кіргізаў былі ўключаны ў дзяржаву Чынгісхана. Частка кіргізаў, адарваная экспансіяй кіданяў, апынулася ў раёне Турана і трапіла ў залежнасць ад уйгураў. Пазней на Цянь-Шані яны сфарміравалі самастойны кіргізскі этнас.

## Літаратура 
* *Ахматнуров, С.* Распад Тюркского каганата. VI—VIII вв. — Москва: Алгоритм, 2015. — ISBN 5-7810-0119-0
* *Бутанаев, В.* История енисейских кыргызов. / В. Бутанаев, Ю. Худяков. — Абакан: Из-во Хакасского государственного университета им. Н. Ф. Катанова, 2000. — ISBN 5-7810-0119-0

## Спасылкі 
* Енисейские кыргызы. Кыргызский каганат
* *Азбелев П. П.* Древние кыргызы. Очерки истории и археологии
* *Николай Гусейнов*, Кыргызский каганат — тюркское государство на Енисее
* Енисейские кыргызы в древности и средневековье

Катэгорыя:Гісторыя Расіі
Катэгорыя:Гісторыя Кітая
Катэгорыя:Гісторыя Манголіі
Катэгорыя:Гісторыя Казахстана
Катэгорыя:Гісторыя Кыргызстана
Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Азіі
Павіласта

**Павіласта** () — горад у Латвіі. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Павіласцкага краю. Плошча 6,4 км². 
## Насельніцтва 
## Спасылкі 
* Сайт Павіласты
* Latvijas iedzīvotāju skaits pašvaldībās 01.01.2012

Катэгорыя:Гарады Латвіі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1991 годзе
Поразаўскі раён

**По́разаўскі раё́н** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1940—1960 гадах. Цэнтр — вёска (з 1958 года гарадскі пасёлак) Поразаў. 

## Гісторыя 
Утвораны 15 студзеня 1940 года ў Брэсцкай вобласці. 12 кастрычніка 1940 года падзелены на 11 сельсаветаў: Дашкевіцкі, Кукліцкі, Лаўрынавіцкі, Лескаўскі, Міхайлаўскі, Навадворскі, Нізянскі, Падароскі, Поразаўскі, Хрустаўскі, Шчурыцкі.

У перыяд з 1941 года да 1944 года пад акупацыяй нямецкіх войскаў, 20 верасня 1944 года быў перададзены ў Гродзенскую вобласць.

16 ліпеня 1954 года былі скасаваныя Дашкевіцкі, Лескаўскі, Нізянскі, Хрустаўскі і Шчурыцкі сельсаветы, утвораны Крапіўніцкі сельсавет. 30 красавіка 1958 года вёска Поразаў набыла статус гарадскога пасёлка, Поразаўскі сельсавет скасаваны.

20 студзеня 1960 года раён быў скасаваны, яго тэрыторыя была далучана да Свіслацкага раёна.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1960 годзе
Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Свіслацкага раёна
Бухен

*Бухен* (**Бухан**) — старажытнаегіпецкія крэпасць і пасяленне, размешчаныя ў Паўночнай Нубіі (Ваваце) у раёне Другога парога Ніла. Старажытнае пасяленне Вадзі-Хальфа размяшчалася непадалёку, на іншым беразе ракі.

## Гісторыя 
Бухен мог існаваць яшчэ ў перыяд II-й дынастыі (2840—2686 гады да н. э.). Пасяленне развівалася ў часы фараона Снофру, каля 2590 да н. э. які нападаў на Нубію; графіці і надпісы, знойдзеныя ў Бухене, пацверджваюць гэта.

У Бухене ішла выплаўка медзі. Тут было знойдзена шмат меднай руды, і каменныя ступы для яе таўчэння.

Паводле наяўных звестак, першае егіпецкае паселішча ў раёне Бухена магло праіснаваць два стагоддзі, пакуль егіпцяне не пакінулі гэта месца ў перыяд канца V дынастыі.

Крэпасць Бухена была ўзведзена ў перыяд Сярэдняга царства пры Сенусерце III (XII дынастыя) каля 1860 да н. э. для абароны ад нубійскіх нападаў і для забеспячэння далейшага прасоўвання Егіпта на поўдзень. Крэпасць Бухена ў свой час была вяршыняй інжынернай думкі. Яна дасягала 150 м у даўжыню, а яе плошча складала 13000 м2. Вялізныя сцены атачалі не толькі крэпасць, але і гарадок, які ўзнік блізу яе. У рэштках крэпасці археолагамі былі знойдзеныя парэшткі коней перыяду Сярэдняга царства, што абвяргае устоянае меркаванне аб тым, быццам конь быў завезены ў Егіпет гіксосамі. Нубійцы захапілі Бухен пасля падзення Сярэдняга царства і ўтрымлівалі яго аж да паходу Яхмаса I у Нубію. Царыца Хатшэпсут пабудавала ў Бухене храм Хора, які пасля ўзвядзення Асуанскай плаціны ў 1964 быў перанесены ў Хартум, каб не быць затопленным водамі возера Насер.

## Вядомыя намеснікі 
* Хор-мосе (Ḥr-ms) — егіпецкі намеснік (ḥ3tj-c n Bhn) часоў Новага царства

## Літаратура 
* Белова Г. А. Египтяне в Нубии/ Главная редакция восточной литературы — Москва: Наука, 1988. 

Катэгорыя:Гарады Старажытнага Егіпта
Катэгорыя:Колішнія гарады Афрыкі
Чашніцкая гімназія

**Чашніцкая гімназія** (да 2004 года — **Чашніцкая СШ № 2**) — дзяржаўная ўстанова адукацыі ў Чашніках. Знаходзіцца па адрасе вул. Ленінская, д.8.

## Гісторыя 
Да Вялікай Айчыннай вайны ў Чашніках была адна беларускамоўная сярэдняя школа. Пасля вызвалення, восенню 1944 года была адкрыта сярэдняя школа № 2 з рускай мовай навучання. У ліпені 1945 года здадзены першы будынак СШ № 2.

У 1946 годзе ў школы быў 1 выпускнік, у 1947 — 9, у 1948—1950 — па 24, у 1951 — 16 выпускнікоў.

У 1951/1952 навучальным годзе ў школе 505 вучняў, поўны камплект вучняў ад 1-га да 10-га класаў. Заняткі праводзілі ў 4 будынках. Частка настаўнікаў гэтага часу былі ўдзельнікамі Вялікай Айчыннай вайны, мелі ўзнагароды. Сярод іх І. П. Чэклін, А. К. Непляховіч, Н. А. Кажамячанка, Я. І. Белавусава і іншыя.

У 1961 годзе раённы выканаўчы камітэт прыняў рашэнне пра будаўніцтва новага будынку Чашніцкай СШ № 2. 13 лютага 1963 года школа пераехала ў новы будынак, дзе цяпер і знаходзіцца Чашніцкая гімназія. У 1970-я гады школа пераходзіць на кабінетную сістэму.

У 1980-я гады ў школе каля 1050 вучняў і 70 настаўнікаў. У школе дзейнічалі піянерская і камсамольская арганізацыя, спартыўныя секцыі. У 2001 годзе школа прыняла ў 5 клас першых гімназістаў.

## Сучаснасць 
16 ліпеня 2004 года школа рашэннем Чашніцкага раённага савета дэпутатаў набыла статус гімназіі. Станам на 2017 год ў гімназіі 255 вучняў і 35 настаўнікаў. Дырэктар — Святлана Віктараўна Лізука.

Навучэнцы гімназіі бяруць удзел ў розных алімпіядах.

У гімназіі вядзецца дашкольнае навучанне. Для дзяцей 4-5 гадоў працуюць групы «Пазнайка» («Свет літар», «Рашайка», «Цуд-ручкі»). Для хлопчыкаў і дзяўчынак 5-6 гадоў арганізавана «Школа будучага першакласніка» («Счытайка», «Чытайка», «Развівайка»). Дзецям 9-10 гадоў прапануюць «Школу будучага гімназіста» («Разумная дыктоўка», «Сучасная англійская», «Матэматыка»).

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка Чашніцкай гімназіі 

 


Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Жак Фук’е

]]
 і Гайдэльбергскі замак Жака Фук’е; , Гайдэльберг.]]

**Жак Фук’е** або **Джэйкаб Фук’е **(каля 1580/1591 — 1659) — фламандскі мастак-пейзажыст эпохі барока.

## Біяграфія 
Жак Фук’е нарадзіўся ў Антверпене каля 1580 года, дзе ён атрымаў некаторыя навучанні ад Ёса дэ Момпера, а потым вучыўся ў Яна Брэйгеля. Ён быў зарэгістраваны ў Антверпенскай Гільдыі Святога Лукі ў 1614 годзе. Ён выпрацаваў стыль пейзажнага жывапісу, што вельмі пераўзыходзіў любога з яго настаўнікаў, і ў гэтай галіне мастацтва дасягнуў дасканаласці, што прымусіла Рубенса часам прасіць яго намаляваць фоны сваіх карцін. У гэтым майстар атрымаў такую высокую рэпутацыю, што Курфюрст Пфальцкі прыняў яго пры сваім двары ў маладосці.

У 1616—1619 гадах працаваў у Гайдэльбергу, а ў 1620 годзе ён адправіўся ў Італію, дзе наведаў Рым і Венецыю і значна палепшыў свой стыль, вывучаючы творы Тыцыяна, чые выдатныя пейзажы былі аб’ектам яго захаплення. У 1621 годзе ён адправіўся ў Парыж, дзе працаваў у якасці прыдворнага мастака для Людовіка XIII, і ў іншыя французскія землі. Яго карціны былі настолькі захапляльнымі для манарха, што ён прысвоіў яму гонар рыцарства, і гэты знак адрознення, па словах , зрабіў яго такім славалюбным і недарэчным, што ён потым ні разу не маляваў без мяча на баку.

Легенда абвяшчае, што ён стаў такім ганарлівым і ўладным, што яго дзёрзкасць да Нікала Пусэна, які быў прыняты каралём у той жа час ў Луўры, прымусіла Пусэна пакінуць Парыж і пражываць у Рыме да самай смерці.

Ён запаў у няласку і памёр у Парыжы, у беднасці, у 1659 годзе.

## Творчасць 
Фук’е быў выбітным мастаком пейзажа. Яго аловак свабодны і цвёрды, яго фарбы, як на алеі, так і ў фрэсках, празрыстыя і свежыя, хоць часам халодныя і занадта зялёны. Фігуры, якімі ён упрыгожыў сваі пейзажы, аформленыя правільна, і кранутыя вялікім духам.

Пейзажныя палотны Фук’е, сярод іншага, з’яўляюцца часткай калекцый  і .

Яго вучнямі былі Філіп дэ Шампень,  і Эцьен Рэнду.

Катэгорыя:Прыдворныя мастакі
Катэгорыя:Постаці Антверпена
Катэгорыя:Мастакі Францыі
Катэгорыя:Мастакі барока
Катэгорыя:Члены Гільдыі Святога Лукі (Антверпен)
Diervilloideae

**Diervilloideae*** — гэта падсямейства . Тыпавы род: *Diervilla* Mill.

## Роды 
* *Calyptrostigma* Trautv. & C. A. = *Weigela* Thunb.
* *Calysphyrum* Bunge = *Weigela* Thunb.
* *Diervilla* Mill.
* *Macrodiervilla* Nakai =~ *Weigela* Thunb.
* 
* *Weigelastrum* Nakai =~ *Weigela* Thunb.

## Спасылкі 
* Raf. 1820: *Ann. Gén. Sci. Phys. Bruxelles* **6**: 82.
* Stevens, P.F. 2012 onwards: *Angiosperm Phylogeny Website''. Version 12. Accessed: 2013 Mar 18.

Катэгорыя:Бружмелевыя
Бярэзіца

**Бярэ́зіца** — возера ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Прыпяць, прыкладна за 1,1 км у напрамку на паўночны захад ад горада Мазыр, за 0,65 км на паўночны ўсход ад вёскі Пранькі.

Плошча паверхні 0,22 км². Катлавіна возера старычнага тыпу. Шырокай пратокай злучаецца з ракой Прыпяць.

У возеры водзяцца шчупак, акунь, лешч, плотка, краснапёрка, мянтуз і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
*  — С. 417.
*  — С. 389.
* 
* Ліст карты N-35-143. Выданне 1975 г.

## Спасылкі 
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 1.

Катэгорыя:Азёры Мазырскага раёна
Катэгорыя:Басейн Прыпяці
Каманішнік лугавы

**Каманішнік лугавы** (*Succisa pratensis*) — від кветкавых раслін роду  падсямейства  сямейства .

Расце ва ўмераных абласцях Еўразіі, а таксама выкарыстоўваецца як дэкаратыўная і лекавая расліна. Этымалогія:  — «лугавы».

## Назва 
Каманішнік лугавы, каманіца, канапель лясная, каласніца, каманішнік, куманіца, куманічнік, папы, сівец.

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна з кароткім карэнішчам. Вышыня: 30—60 см. Сцёблы ад неразгалінаваных да разгалінаваных у верхняй частцы, верхняя частка ад бедна касматай да амаль голай. Лісце супраціўнае, на чарашках; пласціны ад ланцэтных да эліптычных, завостраныя, з гладкі краем, скурыстыя, голыя, бліскучыя. Суквецці паўсферападобныя, 2—3 см у дыяметры. Кветкі блакітныя (фіялетавыя), радзей белыя, варонкападобныя, 4-лопасцевыя, лопасці аднолькавага памеру, усе кветкі аднолькавага памеру. Тычынак 4. Лісточкі прыкветкаў ў 2—3 шэрагі, лісцяныя, яйкападобныя, апушаныя і раснічастыя. Плод — пакрытыя валаскамі сямянка, прыкладна 5 мм даўжынёй.

## Распаўсюджанне 
Паўночная Афрыка (Алжыр, Туніс); Еўропа (Малдова, Украіна, Аўстрыя, Бельгія, Чэхаславакія, Германія, Венгрыя, Нідэрланды, Польшча, Швейцарыя, Данія, Фінляндыя, Ісландыя, Нарвегія, Швецыя, Вялікабрытанія, Індыя, Балгарыя, былая Югаславія, Грэцыя, Італія, Румынія, Францыя, Партугалія, Іспанія); Азія (Грузія, Расія, Турцыя). Від натуралізаваны ў некаторых частках Канады і ЗША.

Святлолюбівая, ценевынослівая расліна, мезафіт, алігатроф, мезатроф. Насяляе маладыя лугі, берагі, межы лясоў, багатыя балоты, лясы на мяжы балот, лясныя пашы, шыракалістыя лясы, палявыя і дарожныя насыпы. Расліну часам высаджваюць як дэкаратыўную; яна патрабуе вільготнай глебы на сонечным месцы.

Ва Украіне расце на вільготных лугах, у хмызняках, на лясных узлесках — у Карпатах, лесастэпе, лясной зоне, звычайны; у стэпе вельмі рэдка.

## Галерэя 

Succisa pratensis W.jpg|
Succisa pratensis sl12.jpg|
Succisa pratensis20090914 029.jpg|
Scabiosa succisa — Flora Batava — Volume v3.jpg|

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Devil's-bit Scabious — Succisa pratensis // NatureGate
* Taxon: *Succisa pratensis* Moench // Germplasm Resources Information Network (GRIN)
* 
* 

Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Варсянкавыя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1794 годзе
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Дэйр эль-Медына

**Дэйр эль-Медына** (у старажытнасці *Сэт-Маат*, «месца ісціны») — адзін з групы фіванскіх некропаляў, а таксама паселішча рамеснікаў, якія працавалі над стварэннем храмаў Даліны Цароў і Даліны Царыц у «горадзе мёртвых». Размешчаны на заходнім беразе Ніла, насупраць Луксора, на паўдарозе паміж Медынет-Абу і Рамесеумам.

Як вынікае з матэрыялаў раскопак, паселішча ўзнікла пры Тутмосе I і праіснавала па меншай меры да праўлення Рамсеса XI. Пталамеі пабудавалі тут храм багіні Хатхор, які пазней быў пераабсталяваны ў хрысціянскую царкву. Заступніцай гэтага месца лічылася Мерытсегер, багіня рамеснікаў і будаўнікоў.

Археалагічная зона Дэйр эль-Медына ўпершыню была даследавана ў 1905-09 гг. пад кіраўніцтвам . Пасля раскопкі праводзіліся на гэтым участку рэгулярна.

У Дэйр-эль-Медыне знойдзены тысячы папірусаў і астраканаў, якія адкрываюць карціну паўсядзённага жыцця старажытнаегіпецкага паселішча больш падрабязна, чым якія б то ні было іншыя крыніцы. Вялікая колькасць тэкстаў з «горада майстроў» да гэтага часу чакае свайго апублікавання.

Катэгорыя:Фіванскія некропалі
Тукумс

**Тукумс** () — горад у Латвіі. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Тукумскага краю. Плошча 12,9 км². Насельніцтва 16 528 чал. (2022).

## Этымалогія 
Меркаванне лінгвістаў на гэты конт падзяляюцца. Адны лічаць, што назва Тукумс паходзіць ад двух ліўскіх слоў «tukku» — купа i «mägi» — пагорак, гара. Іншыя думаюць, што назва паходзіць ад слова «tutkom», што на мове ліваў азначае канец зямлі, інакш кажучы, тое месца, дзе Курземе і Земгале мяжуюць паміж сабой.

## Гісторыя 
У XI—XII стагоддзях на месцы цяперашняга горада знаходзілася паселішча ліваў.

Назва горада ўпершыню згадваецца ў крыніцах пад 1253 годам, калі быў заключаны дагавор пра падзел зямель паміж Курляндскім епіскапствам і Лівонскім ордэнам. У 1299 годзе нямецкія рыцары пабудавалі тут замак Тукум (ням. Tuckum), які служыў пасля рэзідэнцыяй гермайстра Лівонскага ордэна.

Пасля ліквідацыі Лівонскага ордэна ў 1561 годзе замак перададзены Рэччу Паспалітай як лен курляндскаму герцагу.

У канцы XIX стагоддзя Тукум — павятовы горад Курляндскай губерні Расійскай імперыі, у якім было 7542 жыхара.

У 1905 годзе ў Тукумсе адбылося ўзброенае паўстанне, задушанае Рускай імператарскай арміяй.

У ходзе Вялікай Айчыннай вайны 27 чэрвеня 1941 года быў акупаваны нямецка-фашысцкімі войскамі. Вызвалены 30 ліпеня 1944 года войскамі 1-га Прыбалтыйскага фронту ў ходзе Шаўляйскай аперацыі. Другі раз акупаваны 21 жніўня 1944 года. Вызвалены 8 мая 1945 года войскамі Ленінградскага фронту ў ходзе блакады Курляндскай групоўкі праціўніка.

## Насельніцтва 
### Нацыянальны склад 
Нацыянальны склад горада паводле перапісу насельніцтва на пачатак 2022 года:

## Транспарт 
Да Тукумсу падыходзіць рэгіянальная аўтадарога P98 Елгава (Тушкі) — Тукумс. Тут пачынаюцца рэгіянальныя трасы P104 Тукумс — Аўцэ — Віціні (літоўская мяжа), P121 Тукумс — Кулдыга і P131 Тукумс — Кёстэрцыемс — Мерсрагс — Колка.

За 4 кіламетры на паўднёвы ўсход ад горада размешчаны аэрапорт «Юрмала».

## Культура 
У горадзе ёсць музей мастацтваў, дом культуры і некалькі цэркваў.

## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Яўген Касмачоў (нар. 1988) — латвійскі футбаліст, паўабаронца.
* Віктар Андрэевіч Емяльянаў (нар. 1948) — беларускі вучоны ў галіне мікраэлектронікі, доктар тэхнічных навук (1999), прафесар (1998). Заслужаны вынаходнік Рэспублікі Беларусь (2008).
* Саманта Ціна (нар. 1989) — латвійская эстрадная спявачка.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Сайт Тукумса
* Latvijas iedzīvotāju skaits pašvaldībās 01.01.2012

Катэгорыя:Гарады Латвіі
Сігулда

**Сігулда** () — горад у Латвіі. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Сігулдскага края. Плошча 18,2 км². Насельніцтва 11 821 чал. (2016). Знаходзіцца за 53 км ад Рыгі. Знаходзіцца ў даліне ракі Гаўя. З-за радовішчаў чырвонага камню Сігулда мае мянушку «Швейцарыі ў Відзэмэ».

## Гісторыя 
Датай заснавання горада лічыцца 1207 год, калі Ордэнам Мечаносцаў быў заснаваны замак Зэгевольд, або Зігвальд ( — «Лес перамогі»). У выніку Лівонскай вайны ў 1561 годзе ўвайшла ў склад будучай Рэчы Паспалітай. У пачатку XVII стагоддзя перайшла да Швецыі, а ў 1721 годзе трапіла пад уладу Расіі. У савецкія часы была адміністрацыйным цэнтрам раёна.

## Славутасці 
* Сігулдскі замак
* Сігулдскі сярэдневяковы замак
* Турайдскі замак
* г.зв. «Швейцарскі дом»
* Пячора Гутманя паміж замкамі Сігулды і Тураіды. Гэта самая вялікая пячора ў Прыбалтыцы: вышыня складае 10 м, глыбіня — 19 м, шырыня — 12 м. У пячоры цячэ гаючы ручай.
* Канатная дарога
* Нацыянальны парк Гаўя (непадалёк ад горада)

## Культура 
У Сігулдзе кожнае лета праходзіць фестываль оперы пад адкрытым небам. Фестываль адзначаецца ў маі падчас цвіцення вішні.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Крыстэрс Апар’ёдс (нар. 1998) — латвійскі саначнік, прызёр чэмпіянату свету і Еўропы. Удзельнік зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 года ў Пхёнчхане, бронзавы прызёр зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 года у Пекіне.

## Галерэя 

Turaidafromtower.JPG|Турайдскі замак
Sigulda_Castle_front.jpg|Новы Сігулдскі замак з паркам
Sigulda_Totale.jpg|Руіны Сігулдскага сярэдневяковага замка
Gutmana_Cave-_Sigulda_-_panoramio.jpg|Уваход у пячору Гутманю
Sigulda,_Šveices_māja_2008-10-18.jpg|«Швейцарскі дом»

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Сайт Сігулды 
* Latvijas iedzīvotāju skaits pašvaldībās 01.01.2012 

Катэгорыя:Гарады Латвіі
Parabasalia

***Parabasalia*** — клас (або тып) прасцейшых, які аб'ядноўвае шматжгуцікавых жгуціканосцаў. Каменсалы і эндапаразіты жывёл і чалавека.

Спецыфічнасць класа вызначае комплекс арганел, які ўключае апарат Гольджы і парабазільныя філаменты. Колькасць жгуцікаў, якія адыходзяць ад пярэдняй часткі цела, ад некалькіх да шматлікіх. Ядро размешчана спераду. У клетцы адсутнічаюць мітахондрыі, маюцца гідрагенасомы.

Размнажэнне шляхам бінарнага дзялення клеткі. Тып дзялення ядра — закрыты пазаядзерны плеўрамітоз.

Распаўсюджаны ўсясветна. Маюць вялікае значэнне для медыцыны і ветэрынарыі.

## Літаратура 
* Протисты: Руководство по зоологии / под ред. академика РАН А. Ф. Алимова. — СПб.: Наука, 2000. — Т. 1. — 679 с. ISBN 5-02-025864-4

Катэгорыя:Пратысты
Пячорныя цэрквы (Іванава)

**Пячорныя цэрквы ў Іванаве** (, *Ивановски манастир*) — аб’ект са спіса Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Балгарыі. Іванаўскі скальны манастыр Св. Архангела Міхаіла размешчаны ў 21 км на поўдзень ад горада Русе, у 4 км ад вёскі Іванава. Гэта група маленькіх цэркваў, капліц, хадоў, пячор і келляў, высечаных у скалах на вышыні 32 м над маляўнічым каньёнам ракі Русенскі Лом.

Фрэскі цэркваў, датаваныя 13-14 стст., выкананы ўнікальнымі па саставу фарбамі ў стылі драматычнага рэалізму. Асабліва добра захаваліся Капліца Гасподзеў Дол і Унутраная царква.

У перыяд росквіту манастыра колькасць цэркваў і капліц дасягала 40, манаскіх келляў было каля 300. Так званая Схаваная Царква, як мяркуюць, была заснавана царом Іванам Аляксандрам (1331—1371). Адным з царкоўных дарыльшчыкаў быў цар Іван Асень II, які любіў наведваць гэтае месца і праводзіць тут час. Пра гэта сведчыць знойдзены ў царкве партрэт цара з дакладнай копіяй храма.

У капліцы Гасподзеў Дол на сценах келляў знойдзены выразаныя тэксты. У адным з іх гаворыцца, што цар Іван Тэртэр (1279—1292) правёў канец жыцця ў манастыры і быў у ім пахаваны.

## Літаратура 
* Тысяча чудес света. — СПб: ООО «СЗКЭО», 2007. — 336 с.

Катэгорыя:ЮНЕСКА
Катэгорыя:Пячорныя манастыры
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Балгарыі
Катэгорыя:Русенская вобласць
Ахаціна звычайная

**Ахаціна звычайная**, таксама вядомы як **Гіганцкі афрыканскі смоўж** () — наземны бруханогі малюск атрада лёгачных слімакоў сямейства ахацінідаў. Лацінская назва  паходзіць ад , што значыць агат.

## Распаўсюджанне 
Лічыцца, што радзімай Ахаціны звычайнай з'яўляецца Заходняя Афрыка. Выкарыстоваецца ў якасці ежы як важная крыніца жывёльнага бялку сярод этнічных груп Заходняй Афрыкі.

Ахаціну звычайную рэгулярна канфіскуюць карантынныя органы ў аэрапортах ЗША, асабліва ў Балтымары, Даллесе, Міжнародным аэрапорце імя Джона Ф. Кенэдзі ў Нью-Ёрку і ў Сан-Францыска. Гэтыя вельмі вялікія слімакі ўтрымліваюцца ў якасці хатніх жывёл у заходнім свеце, дзе ўладальнікі цэняць іх за вялікі памер, адметныя рысы і рэдкасць.

Ахаціна звычайная лічыцца патэнцыйна небяспечным шкоднікам, інвазійным відам, які можа аказаць негатыўнае ўздзеянне на сельскую гаспадарку, прыродныя экасістэмы або здароўе чалавека.

## Апісанне 
Ракавіны гэтых слімакоў часта вырастаюць да даўжыні 18 сантыметраў з дыяметрам 9 см. Некаторыя асобіны, якія назіраліся ў дзікай прыродзе, былі памерамі 30 х 15 см, што робіць іх самымі буйнымі вядомымі наземнымі слімакамі.

## Спасылкі 
* Карыстальнікаў Сеціва ўзрушыла фота гіганцкага смаўжа

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Лёгачныя малюскі
Азярышча (Мінск, заходняя)

**Азяры́шча** — колішняя вёска, з 1973 года ў складзе Мінска.

## Гісторыя 
З 1959 года ўваходзіла ў склад Зялёналугскага сельсавета. У 1973 годзе далучана да Мінска. Галоўная вуліца вёскі была захаваная пад назвай вуліца Азярышча, аднак пазней забудова знесеная ў часе будаўніцтва карпусоў архітэктурнага факультэта БНТУ. Цяпер на месцы вёскі забудова па Універсітэцкім праездзе.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Мінска
Марскія травы

**Марскія травы** — экалагічная група кветкавых раслін, якія прыстасаваліся да жыцця на дне мораў і акіянаў, у салёнай вадзе. Яны належаць да чатырох сямействаў: , ,  і .

## Экалогія 
Марскія травы — поўнасцю пагружаныя ў ваду шматгадовыя травяністыя расліны. Усё расліны групы маюць доўгія лінейныя чарговыя, завужаныя да кончыка лісты і добра развітыя паўзучыя карэнішчы, якія мацуюцца ў грунце марскога дна з дапамогай даданых каранёў. Па знешнім выглядзе яны нагадваюць наземныя травяністыя расліны з сямейства Метлюжковыя. Яны растуць пад вадой даволі буйнымі скапленнямі, утвараючы некае падабенства лугоў.

## Роды марскіх траў 
* Сямейства  (усё сямейства)
** 

* Сямейства  (усё сямейства)
** 
** 
** 

* Сямейства  (частка сямейства)
** 
** 
** 

* Сямейства  (усё сямейства)
** 
** 
** 
** 
** 

## Спасылкі 
* Seagrass-Watch — the largest scientific, non-destructive, seagrass assessment and monitoring program in the world
* SeagrassNet — global seagrass monitoring program
* Taxonomy of seagrasses
* World Seagrass Association
* SeagrassLI
* Seagrass Science and Management in the South China Sea and Gulf of Thailand

Катэгорыя:Водныя расліны
Мелвін Дуглас

**Мелвін Дуглас** (; сапр. імя — Мелвін Эдуард Хесельберг (),  — ) — амерыканскі , двухразовы лаўрэат прэміі «Оскар», уладальнік «Залатога глобуса», а таксама двух зорак на Галівудскай Алеі Славы: за ўклад у развіццё кінаіндустрыі — 6423, і за ўклад у развіццё тэлебачання — 6601.

Яго бацька — піяніст і кампазітар Эдуард Рыгоравіч Хесельберг (1870—1935), вучань Антона Рубінштэйна — быў яўрэйскім эмігрантам з Рыгі (тады Ліфляндская губерня); маці, Ліна Прысіла (Лена Прысцыла) Шэкелфард (1868—1961) — ураджэнка Тэнэсі, дачка генерала ад інфантэрыі Джорджа Талафера Шэкелфарда (1837—1942).

## Зноскі 
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Тоні»
Хараўск

**Хараўск** () — горад (з 1954) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Хараўскага раёна Валагодскай вобласці.

Горад размешчаны на Хараўскай градзе, на левым беразе ракі Кубены, за 89 км на поўнач ад Волагды. Чыгуначная станцыя Хараўская.

Хараўск утварае гарадское паселішча «Горад Хараўск», а таксама з’яўляецца цэнтрам сельскага паселішча Хараўскае.

Насельніцтва — 9292 чал. (2016).

## Гісторыя 
Узнік як пасёлак пры будаўніцтве станцыі і моста на скрыжаванні чыгункі з ракой Кубенай. Станцыя адкрыта ў 1898 і да 1904 года называлася Кубіна, затым Ляшчова і з 1914 года — Хараўская. У 1903 годзе заснаваны пасёлак Хараўскі пры будаўніцтве шклянога завода.

У 1930-я гады ў пасёлку былі пабудаваны лесазавод № 45, харчкамбінат, шпалапрапітачны завод, завод па вытворчасці нарыхтовак для музычных інструментаў, хлебакамбінат, малочны завод, льнозавод і філіял оптыка-механічнага завода. 31 снежня 1932 года пастановай пасёлак атрымаў статус рабочага пасёлка, а 28 кастрычніка 1954 года ператвораны ў горад Хараўск.

Катэгорыя:Гарады Валагодскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1903 годзе
Нікольск (Валагодская вобласць)

**Нікольск** () — горад (з 1780) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Нікольскага раёна Валагодскай вобласці. Насельніцтва — 7976 чал. (2016). Горад размешчаны на правым беразе ракі Юг (правы прыток Малой Паўночнай Дзвіны), за 442 км на ўсход ад Волагды.

## Геаграфія 
### Клімат 

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Памятныя мясціны 
Срэценскі сабор 1790—1882 гг., які знаходзіцца на цэнтральнай плошчы горада, Казанская царква (архітэктар Ф. фон Фрыдэ; канец XIX — пачатак XX стагоддзя), будынкі былога духоўнага вучылішча (1882) і земскага ўпраўлення (сярэдзіна XIX стагоддзя). Нікольскі гісторыка-мемарыяльны музей паэта А. Я. Яшына.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Юрый Аляксеевіч Кузняцоў (1903—1982) — савецкі геолаг.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Валагодскай вобласці
Тагарская археалагічная культура

**Тага́рская культура** — археалагічная культура позняга бронзавага веку на поўдні Сібіры ў VII ст. да н.э. — III стагоддзі да н.э. Цэнтрам Тагарскай культуры з’яўлялася Мінусінская катлавіна.

## Вывучэнне 
Навуковае даследаванне помнікаў Тагарскай культуры пачалося з 1722 г. У самастойную археалагічную культуру вылучана С. А. Цеплаухавым ў 1920-я гг. Сваю сучасную назву атрымала ад наймення вострава на рацэ Енісей, дзе з канца XIX ст. праводзіліся археалагічныя раскопкі.

## Паходжанне 
Узнікненне Тагарскай культуры атаясняюць з міграцыяй прадстаўнікоў Афанасьеўскай і Андронаўскай археалагічных культур у Мінусінскую катлавіну. Носьбітамі гэтых культур былі сакі. Захоўваліся некаторыя рысы папярэдняй мясцовай Карасукскай культуры, якая працягвала існаванне пасля з’яўлення мігрантаў. Антрапалагічна тагарцы належалі да еўрапеоідаў.

## Асаблівасці 
Прынята вылучаць некалькі этапаў развіцця Тагарскай культуры:
* Ранні (Падгорнаўскі, VII — VI стст. да н.э.)
* Развіты (Сарагашэнскі, V — III стст. да н.э.)

Раён распаўсюдання Тагарскай культуры — адзін з найбуйнейшых цэнтраў вытворчасці бронзы ў Еўразіі. Бронза з’яўлялася асноўным металам для вырабу прылад працы і зброі, у тым ліку кінжалаў, навершаў стрэл, коннай збруі. З III ст. да н.э. пачалася вытворчасць жалеза. Дагэтуль яно паступала звонку і было рэдкім.

Найбольш распаўсюджаныя помнікі — штучныя насыпныя курганы з агароджамі з каменных пліт, па кутах агародж — вертыкальна ўкапаныя камяні. Былі таксама знойдзеныя паселішчы, капальні для здабычы медзі, наскальныя малюнкі. Аснову гаспадаркі носьбітаў Тагарскай культуры складалі жывёлагадоўля (асаблівую ролю адыгрывала конегадоўля) і ручное земляробства. Рост вытворчасці садзейнічаў павелічэнню насельніцтва. З’яўленне багатых пахаванняў сведчыць пра наяўнасць сацыяльнай няроўнасці, узнікненні пласта высакароднай арыстакратыі.

## Спасылкі 
* Тагарская культура (эпоха раннего железного века)
* Хакасия в скифскую эпоху 

Катэгорыя:Археалагічныя культуры Расіі
Катэгорыя:Археалагічныя культуры Азіі
Катэгорыя:Бронзавы век
Кічменгскі Гарадок

**Кічменгскі Гарадок** () — сяло, раённы цэнтр Кічменгска-Гарадзецкага раёна Валагодскай вобласці.

Адміністрацыйны цэнтр муніцыпальнага ўтварэння Гарадзецкага і Кічменгска-Гарадзецкага муніцыпальнага раёна. За 477 км ад Волагды. Лесапрадпрыемствы, сяльгаспрадпрыемствы.

Катэгорыя:Населеныя пункты Валагодскай вобласці
Нікольск

Назву **Нікольск** маюць:

## Населеныя пункты 
### Казахстан 
* Нікольск (Усходне-Казахстанская вобласць)
### Расія 
* Нікольск — горад у Валагодскай вобласці
* Нікольск — горад у Пензенскай вобласці

## Гл.таксама 
* Мікольск
Выцегра

**Выцегра** () — горад (з 1773 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Выцегорскага раёна Валагодскай вобласці.

## Геаграфія 
Горад размешчаны на рацэ Выцегра, (прыстань за 15 км ад Анежскага возера), на Волга-Балтыйскім водным шляху, за 150 км ад чыгуначнай станцыі Падпарожжа, за 337 км на паўночны захад ад Волагды.

## Гісторыя 
Узнік на месцы ўпадзення ракі Вянгі ў Выцегду, дзе са старадаўніх часоў існавала вёска Вянгі з Вянгінскай прыстанню, вядомай з 1710 года). У 1715 годзе закладзена суднаверф.

## Насельніцтва 
## Планіроўка і архітэктура 
Прамавугольная сетка вуліц Выцегры сфарміравана па генплане 1776 года. Большая частка гістарычнай забудовы размешчана на правым беразе ракі Выцегра; ядром яе з’яўляецца гандлёвая плошча з класіцыстычная будынкамі. Ад гандлёвай плошчы пачынаецца галоўная вуліца (цяпер частка праспекта Леніна) з Васкрасенскім саборам.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Валагодскай вобласці
Крэмер

**Крэмер** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Бруно Крэмер — французскі акцёр
* Леа Крэмер — нямецкі арганіст і дырыжор
* Майкл Крэмер — амерыканскі эканаміст
* Сімон Давідавіч Крэмер — Герой Савецкага Саюза
Тарнагскі Гарадок

**Тарнагскі Гарадок** () — сяло, адміністрацыйны цэнтр Тарнагскага раёна Валагодскай вобласці і Тарнагскага сельскага паселішча. Назва вёскі паходзіць ад назвы ракі Тарнага, пры ўпадзенні якой у Кокшэньгу і знаходзіцца сяло. Знаходзіцца за 340 км ад Волагды. Агульная плошча сяла — 452,75 га. Насельніцтва — 5365 чалавек (2010).

Прадпрыемствы харчовай прамысловасці, па нарыхтоўцы і перапрацоўцы драўніны.

Катэгорыя:Населеныя пункты Валагодскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1453 годзе
Вожага

**Вожага** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Важагодскага раёна Валагодскай вобласці Расіі. Размешчаны каля ракі Вожага (упадае ў возера Вожэ). Чыгуначная станцыя за 140 км на поўнач ад абласнога цэнтра — Волагды, з якой пасёлак таксама звязвае аўтадарога.

Дата ўтварэння пасёлка — 1895 год; яго з’яўленне звязваюць з будаўніцтвам чыгункі Волагда — Архангельск, якое пачалося ў 1894 годзе.

У 1929 годзе Вожага стала цэнтрам Важагодскага раёна ў Валагодскай акрузе Паўночнага края. Статус пасёлка гарадскога тыпу прысвоены Вожазе пастановай Прэзідыума УЦВК ад 10 снежня 1932 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Валагодскай вобласці
Козінцаў

**Козінцаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Віктар Васільевіч Козінцаў — беларускі дыпламат
* Рыгор Міхайлавіч Козінцаў — савецкі рэжысёр кіно і тэатра, сцэнарыст
Шэксна (рака)

**Шэксна́** () — рака ў Валагодскай вобласці Расіі, левы прыток ракі Волга.

Даўжыня ракі 139 км, плошча вадазборнага басейна 19 тыс. км². Бярэ пачатак з Белага возера, упадае ў Шэкснінскі заліў Рыбінскае вадасховішча каля горада Чарапавец. Жыўленне пераважна снегавое. Расход вады за 28 км ад вусця складае 172 м³/с. Замярзае ў канцы кастрычніка — снежні, адкрываецца ў красавіку — пачатку мая.

Уваходзіць у склад Волга-Балтыйскага воднага шляху і Паўночна-Дзвінскай воднай сістэмы. На рацэ 2 гідравузлы — Шэкснінская ГЭС з Шэкнінскім вадасховішчам і Рыбінская ГЭС.

## Літаратура 
* Шексна // 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Рэкі Валагодскай вобласці
Катэгорыя:Прытокі Волгі
Віктар Васільевіч Козінцаў

**Ві́ктар Васі́льевіч Ко́зінцаў** — беларускі дыпламат.

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут замежных моў і Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

Працаваў на прамысловых прадпрыемствах Беларусі, пасля ў Гандлёвых місіях СССР у Перу і Мазамбіку.

у 2004—2009 гадах — Саветнік Пасольства Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Куба.

У 2009—2013 гадах — Намеснік начальніка ўпраўлення — начальнік упраўлення Лацінскай Амерыкі Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

3 снежня 2013 года прызначаны быў Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Аргенціна. 2 мая 2014 года стаў таксама паслом у Рэспубліцы Перу, Рэспубліцы Чылі і ва Рэспубліцы Усходні Уругваі па сумяшчальніцтве. 

Быў адстаўлены з усіх гэтых пасад 18 верасня 2017 года ў сувязі з выхадам у адстаўку.

Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Аргенціне
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Перу
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Чылі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ва Уругваі
Карл IV (кароль Іспаніі)

**Карл IV** (; 11 лістапада 1748 — 20 студзеня 1819) — іспанскі кароль (1788—1808), другі сын караля Іспаніі Карла III і Марыі Амаліі Саксонскай.

Катэгорыя:Каралі іспанскія
Субатэ

**Субатэ** () — горад Ілуксцкага краю ў Латвіі. Плошча 5 км². 
## Насельніцтва 
## Спасылкі 
* Сайт Субатэ
* Latvijas iedzīvotāju skaits pašvaldībās 01.07.2011.

Катэгорыя:Гарады Латвіі