open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рыгор Піліпавіч Печнікаў

**Рыго́р Пілі́павіч Пе́чнікаў** (, ) — беларускі мастак, графік.

## Біяграфія 
Адразу па нараджэнні Рыгора сям'я пераехала ў Пружаны. Тут ён скончыў сярэднюю школу №2, дзе ўпершыню пачаў займацца мастацкай творчасцю: удзельнічаў у конкурсах, аздабляў школьныя газеты. У 1960 годзе паступіў на вечаровае аддзяленне Мінскага мастацкага вучылішча, працуючы на заводзе мастаком-афарміцелем. У 1963 годзе залічаны на аддзяленне графікі Мінскага тэатральна-мастацкага інстытута.

Пасля сканчэння пэўны час працаваў у Мінску, а пасля вярнуўся ў Пружаны. Працаваў мастаком на заводзе радыёдэталяў, настаўнікам у школах, кіраўніком гуртка ў Доме піянераў, выкладчыкам музычнай школы.

## Творчасць 
Падчас працы ў Пружанах стварыў вялікую колькасць мастацкіх твораў: накідаў тушшу, гуашшу, пастэллю, алоўкам; карцін. Займаўся аздабленнем інтэр'ераў у школах, музея ў пружанскім тэхнікуме. Распрацаваў праекты царскіх варот Свята-Мікалаеўскай царквы ў вёсцы Засімавічы, іканастаса Свята-Пакроўскай царквы ў вёсцы Гарадзечна, помніку Сцяпану Гудзімаву ў гарадскім скверы. Падчас працы выкладчыкам у пружанскай школе мастацтваў падрыхтаваў шмат таленавітых вучняў, некаторыя з якіх ужо таксама сталі вядомыя на Пружаншчыне.

Цяпер Рыгор Піліпавіч займаецца галоўным чынам напісаннем абразоў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* «Сілуэты з мінулага стагоддзя» ў музеі-сядзібе «Пружанскі палацык» . TUT.BY

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гомелі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай акадэміі мастацтваў
Уладзімір Іванавіч Шчарбін

**Уладзімір Іванавіч Шчарбін** (, , РСФСР, СССР) — беларускі мастак, ганаровы жыхар Дзяржынска.

## Біяграфія 
У 1969 годдзе закончыў Пензенскае педагагічнае вучылішча (мастак-графік), у 1977 годзе — Пензенскае мастацкае вучылішча, у 1983 годзе — Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут.

У 1969—1971 гадах працаваў па камсамольскай пуцёўцы на будаўніцтве Волжскага аўтазавода ў Тальяці. Зараз працуе загадчыкам мастацкага аддзялення Дзяржынскай дзіцячай школы мастацтваў.

Выстаўляцца пачаў з 1977 года. У 1995 годзе ў Дзяржынску адбылася персанальная выстаўка. Асноўныя творы ў галіне плаката. Член Беларускага саюза мастакоў з 1991 года. Член Міжнароднай асамблеі дзіцячай творчасці.

3 чэрвеня 2011 года за шматгадовую плённую працу, высокі прафесіяналізм, значны асабісты ўклад у развіццё культуры ўзнагароджаны медалём Францыска Скарыны 

## Літаратура 
* Шчарбін Уладзімір Іванавіч. // Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Дзяржынскага раёна. Мінск. 2004. С. 615-616.

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Дзяржынска
Катэгорыя:Выпускнікі Пензенскага мастацкага вучылішча
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Францыска Скарыны
Анастасія Валер’еўна Шпакоўская

**Анастасія Валер’еўна Шпакоўская** (, ) — беларуская актрыса, артыстка тэатра і кіно. Салістка рок-гурту «Naka».

## Біяграфія 
У 1996—1998 навучалася на студыі пры НАДТ імя Горкага (мастацкі кіраўнік — Барыс Луцэнка). У 1998—2002 — Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў. Спецыялізацыя — акцёр драматычнага тэатра і кіно (кіраўнік курсу — Валерый Раеўскі).

Працуе ў Нацыянальным тэатры імя Максіма Горкага.

Як спявачку яе характаразуюць наступным чынам: «з пранізлівым жаночым вакалам і мужчынскім драйвам». «Яна вызначаецца эмацыйнасцю ў вакале і рашучасцю ва ўчынках», — даваў ацэнку Сяргей Будкін.

У 2007 годзе нарадзіла сына, на нейкі час выступы былі спынены.

## Канфлікт з крытыкамі 
Падчас фестывалю «Амбасовішча»-2008 Анастасія Шпакоўская ўдарыла журналістку Таццяну Заміроўскую за тое, што тая *«дрэнна пісала пра гурт „Naka“»*; інцыдэнт атрымаў агалоску толькі ў 2014—2015 годах.

## Творчасць 
### Спэктаклі 
* 1999: «На волшебном чердаке» — як Сараканожка
* 1999: «Пир во время чумы», А. Пушкін — як Марыяна
* 2000: «Амфитрион» — як Леда
* 2000: «Раскіданае гняздо» — як Русалка
* 2000: «Мы і яно» — як жонка
* 2001: «Карлик Нос» — як зорка
* 2001: «Чайка», А. Чэхаў — як Аркадзіна
* 2001: Мюзыкл «История любви Полосатого Кота и сеньориты Ласточки» — як сава
* 2002: «Князь Вітаў» — як Беражніца
* 2002: «Анджело и другие», А. Пушкин — як Марыяна
* 2002: «Перед заходом солнца» — як Ацілія
* 2003: «Чудаки» — як Алена Мікалаеўна
* 2003: «Извещение Марии» — Віалена
* 2004: «Случайный вальс» — як жанчына
* 2004: «Земляничная поляна» — як Катрын
* 2004: «Папа, папа, бедный папа» — як Разалі
* 2005: «Опера нищих» — як Джэні Маліна
* 2005: «Ниночка» — як Ніначка
* 2009: «Идеальный Муж» — як Гертруда
* 2009: «Бег» — як Серафіма
* 2009: «Я твоя невеста» — як Агнія Уласьеўна

### Фільмаграфія 
* 1999: «*Беларусь на скрыжаваннях стагоддзяў*» — як Рагнеда
* 2000: «*Любоўныя гісторыі*» (студэнцкі фільм) — як настаўніца
* 2009: «*Грашовае дрэва*» — як Джына і спявачка
* 2010: «*Дастыш фантастыш*»

## Спасылкі 
* Профіль на сайце НАДТ імя Горкага 
* Біяграфія на сайце гурту Naka
* Дадзеныя на фан-сайце
* Інтэрв’ю са Шпакоўскай на сайце Ultra-Music

Катэгорыя:Актрысы Беларусі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Naka
Франчэска Прыматыча

», 1541—1543. Эрмітаж]]
**Франчэска Прыматыча** (, па мянушцы Балонец, , ,  — , ) — італьянскі жывапісец, архітэктар і скульптар, працаваў у Італіі і ў Францыі.
, Парыж]]

## Біяграфія і творчасць 
Вучыўся ў Мантуі ў Джуліа Рамана, з 1532 працаваў пры двары Францыска I. Адзін з найбуйнейшых прадстаўнікоў італьянскага і французскага маньерызму. Прымаў удзел у роспісе палаца Фантэнбло, пасля смерці свайго напарніка  (1540) узначаліў групу мастакоў, якія працавалі ў каралеўскім маёнтак (так званая «»). Гэты пост ён займаў і пры наступных каралях аж да Карла IX Валуа. Да канца жыцця заняўся архітэктурай, сярод яго прац — пачатак капліца Валуа ў абацтве Сен-Дэні, разбураная ў 1719.

Файл:Alexander tames Bucephalus by Francesco Primaticcio.jpg|«Аляксандр, які скарае Буцэфала». Фрэска. Сярэдзіна XVI ст. Замак Фантэнбло
Файл:Francesco Primaticcio 002.jpg|«Адысей і Пенелопа»
Файл:Rape of Helen by Francesco Primaticcio.jpg|«Выкраданне Алены», 1530-1539
Файл:Francesco Primaticcio d'Ulysse et de Pénélope.jpg|Дэкаратыўная талерка з выявай Адысея і Пенелопы, XVI ст., кераміка, Невер, .

## Літаратура 
* Primaticcio: un bolognese alla corte di Francia. Milano: 5 continents, 2005
* Frommel S., Bardati F. Francesco Primaticcio architetto. Milano: Electa, 2005

## Спасылкі 
* Працы ў музеях свету
* Сайт палаца Фантэнбло 
* Гравюры з фрэсак Прыматыча ў галерэі Уліса палаца Фантэнбло, разбуранай у 1738

Катэгорыя:Мастакі Італіі
Катэгорыя:Мастакі Францыі
Катэгорыя:Мастакі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Скульптары Францыі
Катэгорыя:Скульптары маньерызму
Катэгорыя:Архітэктары Францыі
Катэгорыя:Архітэктары Адраджэння
Катэгорыя:Архітэктары XVI стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі маньерызму
Леанід Георгіевіч Бакштаеў

**Леанід Георгіевіч Бакштаеў** (1934, в. Дабрынь, , СССР—1995, ) — савецкі  тэатра і кіно, , народны артыст Украінскай ССР.

## Біяграфія 
Леанід Бакштаеў нарадзіўся ў вёсцы Дабрынь Гомельскай вобласці.

У 1958 годзе скончыў Беларускі тэатральны інстытут. Акцёр Акадэмічнага рускага драматычнага тэатра імя Лесі Украінкі. З 1973 года — педагог КДІТМ імя І. К. Карпенкі-Карага.

Леанід Бакштаеў працаваў акцёрам у  ў г. Мікалаеве (1958—1962),  ў г. Днепрапятроўску з 1962 года па 1966. Л. Бакштаеў быў незвычайна папулярны і любімы ўдзячнымі гледачамі, збіраў поўныя залы, на сцэне быў арганічны і гледачы забывалі, што гэта спектакль. Л. Бакштаеў быў па-сапраўднаму таленавіты, іграў рознапланавыя ролі, яму ўдаваўся любы рэпертуар.

Сканаў 29 ліпеня 1995 года ў Кіеве. Пахаваны на Лясных могілках украінскай сталіцы

## Творчасць 
У кіно Леанід Бакштаеў пачаў здымацца з 1967 года. Рэжысёры даволі хутка вызначылі яго амплуа, — на працягу двух дзесяцігоддзяў ён ствараў на экране гераічныя вобразы. Асабліва часта акцёра выкарыстоўвалі ў ваенных стужках: «На Кіеўскім кірунку» (Кудрашоў), «Камісары» (Дзегцяроў), «Мір хацінам, вайна — палацам» (Расціслаў Драгамірэцкі), «Бумбараш» (чырвонаармейскі камандзір Чубасаў), «Тайна партызанскай зямлянкі» (Леанід Рыгоравіч), «Аты-баты, ішлі салдаты» (Канстанцін Святкін), «Чырвоныя дыпкур'еры» (камэск), «Пунсовыя пагоны» (капітан Баканаў), «Вайна на заходнім кірунку» (генерал-лейтэнант) і інш. Перыядычна рэжысёры «адпраўлялі» Бакштаева ў процілеглы стан. Так, у фільме «Ніна» ён паўстаў у вобразе афіцэра СС Шульца, а ў сумеснай савецка-югаслаўскай стужцы «Вяселле» — сыграў ролю нямецкага маёра.

## Фільмаграфія 
#  — Незабыўнае — *Дзехцяроў*
#  — Мір хацінам — вайна палацам — *Расціслаў Драгамірэцкі*
#  — Бумбараш — *Чубатаў*
#  — Белая птушка з чорнай меткай — *Астап*
#  — Ніна
#  — Эквілібрыст
#  — Аты-баты, ішлі салдаты — *Канстанцін, сын Святкіна*
#  — Дзень першы, дзень апошні — *Андрэй*
#  — Пунсовыя пагоны
#  — Загад - агню не адкрываць — *Дубаў*
#  — Прададзены смех — *бацька Ціма*
#  — Гісторыя аднаго кахання — *Алехін*
#  — Завеса Арыёна — *Павел Бялоў*
# 1985 — Навучыся танчыць — бацька Жэні Чумакова
#  — Шчаслівы, хто кахаў…
#  — Блакітная ружа
#  — Вайна на заходнім кірунку — *генерал*
#  — Ніягара
#  — Забіць «Шакала» — *эксперт*

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Народныя артысты Украінскай ССР
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Постаці Кіеўскага рускага драматычнага тэатра імя Лесі Украінкі
Катэгорыя:Пахаваныя на Лясных могілках, Кіеў
Базіліка Касьмы і Даміяна

'''Базіліка Казьмы і Дзям'яна'* (*Santi Cosma e Damiano*, *Санці-Косма-э-Даміяна'') — старажытная хрысціянская царква ў Рыме, на форуме Веспасіяна.

Пасля таго, як Амаласунта, дачка остгоцкага караля Тэадорыха, у 527 г. падарыла Папе Феліксу IV форумскую бібліятэку з язычніцкім **храмам Ромула** (Ромулам клікалі сына імператара Максенцыя), Папа распарадзіўся аб'яднаць абодва будынкі і, у процівагу культу Кастара і Полукса, які квітнеў у гэтай частцы Рыма, асвяціў храм у памяць грэчаскіх братоў Казьмы і Дзям'яна. У 1632 г. Папа Урбан VIII настаяў на тым, каб узровень падлогі быў падняты на сем метраў.

Падчас рэстаўрацыйных прац 1947 г. навукоўцы прыйшлі да высновы, што храм Ромула, пабудаваны ў кіраванне Максенцыя, — найбольш старажытнае захаванае язычніцкае свяцілішча на тэрыторыі Рыма, нароўні з Пантэонам. Яшчэ ў VIII ст. да н.э. на гэтым месцы існаваў прымітыўны храм Юпітэра, адзін з самых ранніх у Рыме.

## Тытулярная царква 
Царква Святых Казьмы і Дзям'яна з'яўляецца тытулярнай дыяконіяй, кардыналам-дыяканам з тытулярнай дыяконіяй ''Святых Казьмы і Дзям'яна'' і кардыналам-святаром з тытулам царквы з 22 лютага 2014 года з'яўляецца італьянскі кардынал Беньяміна Стэла.

## Спасылкі 
К
К
Катэгорыя:Архітэктура Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Імператарскія форумы Рыма
Рым
Пацёмкін

**Пацёмкін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Генадзь Фёдаравіч Пацёмкін (1923—1943) — Герой Савецкага Саюза.
* Павел Сяргеевіч Пацёмкін
* Рыгор Аляксандравіч Пацёмкін
Аляксандр Віктаравіч Ждановіч

**Аляксандр Віктаравіч Ждановіч** (, , БССР) — савецкі і беларускі акцёр тэатра і кіно. З 1996 года вядомы як вядучы «Калыханкі» — «Маляваныч».

## Біяграфія 
У 1985 годзе скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. З таго часу працуе ў Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Горкага. З 1996 года вядзе (*Маляваныч*) перадачу «Калыханка» на Беларускім Тэлебачанні. Да таго быў вядучым Слаўкам-Забаўкам у дзіцячай перадачы «Літарынка». «Маляваныча» граў амаль 20 гадоў у перадачы «Калыханка», але ў 2015 годзе тэлевізійная кар'ера Аляксандра Ждановіча скончылася. Працягвае граць у тэатры. Заснавальнік і кіраўнік дзіцячага тэатра-студыі «Радасць» для дзяцей-інвалідаў і сірот пры Свята-Елісавецінскім манастыры, які пакінуў (ці быў звольнены) пасля арышту ў лістападзе 2020 г. Мастацкі кіраўнік Міжнароднага каляднага фестывалю батлеечных і лялечных тэатраў «Нябёсы».

## Сям'я 
Жонка — Людміла Ждановіч — артыстка тэатра лялек. Маюць двух сыноў.

## Фільмаграфія 
* 1982 — Купальская ноч — *Васілёк*
* 1989 — Высокая кроў
* 1991 — Запісы маладога ўрача — *жаніх*
* 1992 — Белыя адзежы
* 1993 — Не хочу жаніцца!
* 1993 — Хачу ў Амерыку
* 1996 — З пеклаў у пекла
* 1996 — Птушкі бяз гнёздаў
* 1998 — Прывітанне ад Чарлі-трубача
* 1998 — Забіць ліцадзея
* 1999 — Пракляты ўтульны дом
* 1999 — Паскораная дапамога
* 1999 — Рэйнджар з атамнай зоны
* 1999 — Каменска-1 — *Лыкаў*
* 2004 — Мужчыны не плачуць
* 2004 — На бязымянная вышыні
* 2005 — Глыбокая Плынь
* 2005 — Прызванне — *Кураў*
* 2006 — Выклік-2 — *Курдзюмаў*
* 2006 — Спакуса — *Вадзім Нявінны*
* 2009 — Суд
* 2009 — Тэрарыстка Іванова — *Валодзя Дзеравянка*
*  — Жураў 2 — *Дырэктар*
* 2010 — Помста — *Галоўурач псіхлячэбніцы*
* 2010 — Псеўданім «Албанец» 3
*  — У ракі два берагі — *Шухаеў*

## Цікавыя факты 
* Прытрымліваецца царкоўных пастоў, лёгка адмаўляецца ад мяса. Як сам кажа, таму гэткі худы.
* Займаецца маляваннем. На сваё 40-годдзе арганізаваў выстаўку сваіх малюнкаў супольна з дзіцячымі, дасланымі на «Калыханку».

## Спасылкі 
* Жыццяпіс на Кіна-тэатр.ру

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Нарадзіліся 24 чэрвеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1964 годзе
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Постаці Нацыянальнага акадэмічнага драматычнага тэатра імя Максіма Горкага
Катэгорыя:Акцёры Беларусі
Катэгорыя:Калыханка
Гнеўчыцы

**Гне́ўчыцы** (, ) — вёска ў Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Рудскага сельсавета.
. «Поле бітвы Траўгута каля фальварка Града (паблізу вёскі Гнеўчыцы)»]]
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Крытышынскага сельсавета.

## Славутасці 
* Свята-Параскева-Пятніцкая царква

### Страчаная спадчына 
У вёсцы знаходзілася Царква Святой Параскевы Пятніцы, пабудаваная ў 1882, помнік народнага дойлідства, была разабрана ў 1980-х.

## Вядомыя асобы 
* Валянціна Міхайлаўна Кукса (1951) — беларуская пісьменніца

## Спасылкі 
* Гнеўчыцы на сайце radzima.org
* Валянціна Міхайлаўна Кукса. Вінаватасць 

Катэгорыя:Рудскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Іванаўскага раёна
Дыжонскі сабор

**Сабор Святога Венігна** () — кафедральны сабор у Дыжоне, нацыянальны помнік Францыі, адна з галоўных славутасцей горада.

Сабор пабудаваны ў гатычным стылі паміж 1280 і 1325 гг. на месцы больш ранняй царквы, якая меркавана была пабудавана ў V-VI стагоддзях і пацярпела ад пажараў і землетрасення. Асвечаны 9 красавіка 1393 года ў гонар Святога Венігна, раннехрысціянскага святога, які прыняў пакутніцкую смерць на тэрыторыі Бургундыі. Пад кіраўніцтвам *Гуга Аркскага*, выхадца са знатнай мясцовай сям'і, збудаванне ўзводзілася параўнальна хутка, але пасля смерці яго ў 1300 годзе будаўніцтва замарудзілася.

Абацтва было секулярызавана падчас Французскай рэвалюцыі, але царква ў 1792 годзе стала саборам Дыжонскай дыяцэзіі, у 2002 годзе якая атрымала статус архідыяцэзіі, хоць яе ратонда была знішчана.

У саборы знаходзіцца частка мошчаў Святога Венігна, таксама там пахаваны Філіп III Добры.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дыжон
Катэгорыя:Саборы Францыі
Катэгорыя:Каталіцкія храмы Францыі
Аляксандр Памідораў

**Аляксандр Памідораў** (сапраўднае імя: **Аляксандр Крывашэеў**; 21 снежня 1971, Мінск, БССР) — беларускі музыкант, журналіст, радыёвядучы, шоумэн. Лідар гурта «Pomidor/OFF».

## Біяграфія 
Нарадзіўся 21 снежня 1971 года ў Мінску. Жадаў стаць гукарэжысёрам, але пры паступленні ў Ленінградскі інстытут кінаінжынераў трэба было здаваць матэматыку і геаметрыю. Гэта яго адпудзіла і ён падаўся ў Беларускую акадэмію мастацтваў, але не паступіў. Пайшоў вучыцца ў Інстытут культуры на «кіраўніка самадзейнага тэатра». І ўсё жа на трэцім курсе перавёўся ў Беларускую акадэмію мастацтваў (тэатральны факультэт) на рэжысуру драматычнага тэатра. Дыплом абараніў у Маладзечне, атрымаў спецыяльнасць «рэжысёр драматычнага тэатра».

Працаваў на шэрагу радыёстанцый: «Беларуская маладзёжная», «Радыё 101,2», «», «Беларускае Радыё Рацыя», «Радыё Бі-Эй». У 1988 годзе ў Араніенбаўме (Ламаносаве) стварыў першы свой гурт пад назвай «Пьяные Гости» — акустычнае трыа. Песні гурта былі на рускай мове. Гурт запісаў тры касетныя магнітаальбомы. У 2001 годзе толькі апошні канцэртны альбом «*Уровень жизни*» 1998 года быў выдадзены на дыску. З 1997 года піша па-беларуску.

26 лістапада 2020 года Аляксандр Памідораў звольніўся з «Радыёстанцыя Рокс-М» з-за сваёй грамадзянскай пазіцыі на пратэстах у Беларусі: *«Ёсць дысананс у тым, каб весці забаўляльныя праграмы ў той час … калі ў тваім горадзе на тваіх вуліцах невядомыя людзі без твараў са зброяй хапаюць мірных грамадзян, суседзяў, збіваюць і катуюць, беспадстаўна кідаюць у турмы»*.

## Творчасць 
### Супольныя музычныя праекты 
Памідораў браў удзел у шэрагу супольных музычных праектаў «*Народны Альбом*» («Lomir Zech Iberbetn»), «*Святы Вечар — 2000*» («Цуд на Каляды», «Глорыя»), «*Я нарадзіўся тут*». Удзельнік розных дуэтаў з вядомымі беларускімі музыкамі. Вядучы канцэртаў, фестываляў (Басовішча, Рок-каранацыя, Be Free), мітынгаў.

### Уласныя праекты 
У 2000 годзе Аляксандр стварыў уласны музычны праект «Pomidor/OFF», дзе цяпер працуе супольна з вядомымі беларускімі музыкамі. Са снежня 2006 года да верасня 2008 года вёў праграму «Гукапіс» на Радыё «Свабода».

## Сям’я 
Жанаты другім шлюбам. Ад першага ёсць дачка Соф’я.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Інтэрв’ю з Аляксандрам  

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Музыканты Беларусі
Леанор (прынцэса Астурыйская)

**Леанор, прынцэса Астурыі** (Леанор дэ Тодас лос Сантас дэ Бурбон і Арціс; нар. 31 кастрычніка 2005, Мадрыд) — прынцэса Астурыйская, спадчынніца іспанскага прастола з 19 чэрвеня 2014 года, старэйшая дачка і дзіця ў сям’і караля Іспаніі Філіпа VI і яго жонкі Летысіі, унучка караля Іспаніі Хуана Карласа I і каралевы Сафіі. Старэйшая сястра інфанты Сафіі.

## Біяграфія 
Інфанта Леанор нарадзілася ў 1:46 ночы 31 кастрычніка 2005 года. Яна стала першым дзіцем у сям’і спадчыннага прынца Феліпэ і яго жонкі Летысіі, народжанай *Арціс Ракасалана*. Нарадзілася інфанта з вагай у 3,5 кг і ростам 47 см.

Інфанта была хрышчоная ў палацы Сарсуэла кардыналам Антоніа Роўка Варэла 14 студзеня 2006 года. Традыцыйна, Леанор была хрышчоная вадой з ракі Іардан. Яна атрымала імя *Леанор дэ Тодас лос Сантас дэ Бурбон і Арціс*. Яе хроснымі сталі кароль і каралева Іспаніі — бабуля і дзядуля па лініі бацькі.

25 лютага 2006 года іспанскі каралеўскі дом пацвердзіў інфармацыю аб тым, што ствалавыя клеткі з пупавіны інфанты былі замарожаны і захаваны ў банку крыві ў Тусоне, штат Арызона. Клеткі будуць замарожаны прынамсі 15 гадоў разам з клеткамі 18 000 іншых дзяцей. Інфанта стала не першай асобай каралеўскай крыві, у якой былі ўзяты ствалавыя клеткі. Першым стаў дацкі прынц Крысціян, які нарадзіўся ў 2005 годзе.

Інфанта Леанор хадзіла ў дзіцячы сад для дзяцей іспанскай каралеўскай гвардыі, а з 15 верасня 2008 года яна наведвае школу Санта-Марыя-дэ-лос-Расалес каля Мадрыда. У гэтай школе вучыўся і яе бацька прынц Феліпэ.

## Тытулы 
Як спадчынніца Іспанскага прастола носіць тытул прынцэсы Астурыйскай. Акрамя таго, паводле артыкула 57 Канстытуцыі Іспаніі носіць таксама наступныя дадатковыя тытулы:
* прынцэса Астурыйская як спадчынніца трона Кастыліі;
* прынцэса Жыронская як спадчынніца Каталана-Арагонская;
* прынцэса Віянская як спадчынніца Наварская;
* герцагіня Манбланская як спадчынніца Каталоніі
* графіня Серверская як спадчынніца Валенсійская
* сеньёра Балагер як спадчынніца Мальёркі.

## Спасылкі 
* Сайт Іспанскага каралеўскага дому
* Hello! magazine announcement of the birth
* Spain’s new royal makes her first appearance 

Катэгорыя:Бурбоны
Катэгорыя:Прынцэсы Іспаніі
Катэгорыя:Каралеўскія дзеці
Святая сям’я са Святой Елізаветай і Іаанам Хрысціцелем

**Святая сям’я са Святой Елізаветай і Іаанам Хрысціцелем** — карціна Франчэска Прыматыча, створаная, як мяркуецца, Франчэска Прыматыча ў 1541—1543 гадах. Твор захоўваецца ў Эрмітажы пасля набыцця карцін з калекцыі  ў 1772 годзе.

## Праблемы атрыбуцыі 
У старых каталогах Эрмітажа карціну «Святое сямейства са св. Елізаветай і Іаанам Хрысціцелем» лічылі працай то Парміджаніна, то Панторма, то . Потым ад гэтых атрыбуцыі адмовіліся і ў каталогу 1912 карціну прыпісалі без сур’ёзных падстаў . У апошнія гады  ў сваёй кнізе пра маньерызм змясціў яе ў лік твораў Прыматыча.

Выказвалася меркаванне, што для архітэктурнага фону Прыматыча скарыстаўся руінамі . Але, калі гэта нават і так, рэальныя формы так перапрацаваныя і пераробленыя гэтак капрызна, што здаюцца пазбаўленымі якой бы там ні было канструктыўнай логікі. У сваёй мудрагелістасці архітэктура ў той жа меры нерэальная, што і халодныя прамяні, навакольныя Мадонне і Дзіцяці ў карціне  «».

## Выстаўкі 
У 2003 годзе ў межах 500-годдзя выдатнага майстра італьянскага маньерызму Парміджаніна ў Парме праводзілася выстаўка карцін Парміджаніна і яго паслядоўнікаў. Экспанаты былі прадстаўлены музеямі усяго свету, у тым ліку і Эрмітажам, які прадставіў адзінае ў Расіі палатно мастака Франчэска Прыматыча «Святое сямейства».

Катэгорыя:Выявы Дзевы Марыі
Катэгорыя:Карціны са збораў Дзяржаўнага Эрмітажа
Катэгорыя:Карціны Прыматыча
Грабавецкі ідал

**Грабавецкі ідал** — скульптурная жаночая выява, знойдзеная ў вёсцы Грабаўцы (Жабінкаўскі раён). Захоўваецца ў Брэсцкім абласным краязнаўчым музеі.

## Апісанне 
Грабавецкі ідал высечаны з каменя чырвона-попельнага колеру і мае крыжападобную форму памерамі 79×50×47 см. Добра акрэслены твар-авал, галаўны ўбор накшталт хусткі, пад падбароддзем высечана крыжападобная выява.

## Спасылкі 
* ПАГАНСКІЯ ІДАЛЫ НА ТЭРЫТОРЫІ БЕЛАРУСІ. Зміцер Скварчэўскі

Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Беларусі
Катэгорыя:Брэсцкі абласны краязнаўчы музей
Катэгорыя:Ідалы Беларусі
Катэгорыя:Грабаўцы
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты Жабінкаўскага раёна
Залузскі ідал

**Залузскі ідал** — скульптурная жаночая выява, знойдзеная ў вёсцы Залуззе (Жабінкаўскі раён). Захоўваецца ў Брэсцкім абласным краязнаўчым музеі.

## Апісанне 
Залузскі ідал высечаны з валуна чырвона-попельнага колеру і мае памеры 87×30×53 см. Ідал мае прадаўгаваты твар, выступае нос, бачныя вочы і рот. Амаль ад падбароддзя ідуць дзве лініі, якія абазначаюць рукі. На грудзях прашкрабаны крыж. Ёсць меркаванне, што паглыбленыя дыяганальныя лініі акрэсліваюць канцы хусткі.

## Спасылкі 
* ПАГАНСКІЯ ІДАЛЫ НА ТЭРЫТОРЫІ БЕЛАРУСІ. Зміцер Скварчэўскі

Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Беларусі
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты Жабінкаўскага раёна
Катэгорыя:Брэсцкі абласны краязнаўчы музей
Катэгорыя:Ідалы Беларусі
Катэгорыя:Залуззе
Ваўкавыскі ідал

**Ваўкавыскі ідал** — скульптурная выява паганскага бажаства, знойдзеная ў 1925 г. каля Ваўкавыскага гарадзішча на глыбіні 1,5 м. Захоўваецца ў Гродзенскім дзяржаўным музеі гісторыі рэлігіі

## Апісанне 
Ідал з акамянелага пясчаніку мае памеры 95×60×29 см. Стод мае добра высечаную круглую галаву, бачны нос і вочы. Шыя ледзь акрэсленая, тулава пашырана, прамавугольнай формы накшталт пастаменту, але ўнізе бачны невялікія ножкі. На старых фотаздымках бачна, як на грудзях прасочваюцца лініі — магчыма, на ім быў высечаны нейкі крыжападобны знак.

## Спасылкі 
* ПАГАНСКІЯ ІДАЛЫ НА ТЭРЫТОРЫІ БЕЛАРУСІ. Зміцер Скварчэўскі

Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Ваўкавыска
Катэгорыя:Гродзенскі дзяржаўны музей гісторыі рэлігіі
Катэгорыя:Ідалы Беларусі
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты Ваўкавыскага раёна
Азавад

**Азавад** (або **Азауад**; Незалежная Дзяржава Азавад; тамашак ⴰⵣⴰⵓⴷ, , Azawād) — назва геаграфічнай вобласці на паўночным усходзе Малі, самаабвешчанай Незалежнай Дзяржавы Азавад (НДА) і ўсяго населенага пераважна туарэгамі рэгіёну ў цэнтральна-заходняй сахарскай Афрыцы. 15 ліпеня 2012 года прадстаўнікі Нацыянальнага руху за вызваленне Азавада паведамілі, што паколькі сусветная супольнасць не прызнала НДА, разглядаючы яе як неад'емную частку дзяржавы Малі, яны адмовіліся ад ідэі стварэння незалежнай дзяржавы Азавад, аддаўшы перавагу атрыманне культурнай, эканамічнай і палітычнай незалежнасці аддзяленні ад Малі.

Да Малійскага Азавада адносяцца вобласці Тамбукту, Гаа, Кідаль і паўночны ўсход вобласці Мопці; тэрыторыя НДА — першыя тры вобласці на поўнач ад ракі Нігер. Увесь гістарычны рэгіён Азавад ўключае таксама сумежныя тэрыторыі яшчэ чатырох суседніх краін.

## Гл. таксама 
* Туарэгскае паўстанне (2012—2014)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Нацыянальнага Руху за вызваленне Азавада  

Катэгорыя:Заходняя Афрыка
Катэгорыя:Гісторыя Малі
Слонімскі ідал

**Слонімскі ідал** — ідал, знойдзены ў 1934 годзе пры пракладцы новай вуліцы на ўскрайку Слоніма на глыбіні 0,5 м. Захоўваецца ў Слонімскім краязнаўчым музеі.

## Апісанне 
Слонімскі ідал зроблены з валуна чырвона-шэрага колеру ў выглядзе мужчынскага торса без рук. Вышыня ідала складае 46 см, шырыня 22 см, таўшчыня 15 см. Фігура рэльефная з усіх бакоў. Твар даволі плоскі з завостранай бародкай, але без вусаў, і шырокім носам з гарбінкай, добра абазначана шыя, выразна пракрэслены вочы і рот. Ніз скульптуры клінападобны, відаць, таму, што яе ўстаўлялі ў спецыяльны пастамент. Слонімскі ідал мае аналагі з паганскімі скульптурамі балтаў, напрыклад, з ідалам з Елічкі (Польшча).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* ПАГАНСКІЯ ІДАЛЫ НА ТЭРЫТОРЫІ БЕЛАРУСІ. Зміцер Скварчэўскі

Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Слоніма
Катэгорыя:Славутасці Слоніма
Катэгорыя:Слонімскі краязнаўчы музей
Катэгорыя:Ідалы Беларусі
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты Слонімскага раёна
Астрамечаўскі ідал

**Астрамечаўскі ідал** — скульптурная выява, знойдзеная ў 1955 годзе ў вёсцы Астрамечава (Брэсцкі раён). Захоўваецца ў Брэсцкім абласным краязнаўчым музеі.

## Гісторыя 
Ідал быў знойдзены ў 1955 г. у в. Астрамечава мясцовым жыхаром А. Мацвеюком каля будынка праўлення калгаса «Память Ильича» на глыбіні прыкладна 60 см.

## Апісанне 
Астрамечаўскі ідал уяўляе сабой каменную галаву, якая па форме нагадвае грыб: выразна акрэсленая шапка ці лоб, выступаючы прамы шырокі нос, глыбока пасаджаныя вочы. Месца знаходкі галавы ідала мае назву «Дубовы Грудок», што ўскосна сведчыць пра наяўнасць у мінулым шанаванага ўрочышча ў выглядзе пагорка з дубовым гаем, дзе ён, магчыма, раней і стаяў.

## Спасылкі 
* ПАГАНСКІЯ ІДАЛЫ НА ТЭРЫТОРЫІ БЕЛАРУСІ. Зміцер Скварчэўскі

Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Брэсцкага раёна
Катэгорыя:Брэсцкі абласны краязнаўчы музей
Катэгорыя:Ідалы Беларусі
Катэгорыя:Астрамечава
Акраліт

» быў адноўлены акралітычным метадам: галава з мармуру і бюст з драўніны]]
**Акраліт** *( — крайні і  — камень)* — змяшаная тэхніка, якая выкарыстоўвалася ў антычнай скульптуры, пры якой аголеныя часткі статуі вырабляліся з мармуру, а адзенне — з размаляванага ці пазалочанага дрэва. Тулава (асноўны схаваны каркас статуі) таксама магло быць драўляным. 

Тэхніка часта выкарыстоўвалася для каласальных статуй, значна памяншаючы расходы на іх узвядзенне. Да нашых дзён ад падобных статуй дайшлі галоўным чынам толькі мармуровыя фрагменты, паколькі драўляныя часткі з часам згнілі, а бронза звычайна канфіскоўвалася паляўнічымі за каляровымі металамі ў Цёмнае Сярэднявечча.

## Вядомыя статуі 
* Афіна Арэя (Платэі)
* Антыной Мандрагонэ
* Калос Канстанціна
* Гера Фарнезэ

## Скульптары 
* Дамафон — ствараў статуі для свяцілішчаў гарадоў Пелапанеса, у тым ліку Месены, Эгія і Мегалопаля.

## Гл. таксама 
* Хрысаэлефанцінная скульптура (золата+слановая косць)

## Спасылкі 
* Акролиѳъ // 
* 

Катэгорыя:Мастацкая разьба па дрэве
Катэгорыя:Мастацкая разьба па камені
Даўгінаўскі ідал

**Даўгінаўскі ідал** — скульптурная выява жаночага божаства, які знаходзіўся да 1986 года паміж вёскамі Даўгінава і Жары Вілейскага раёна. Захоўваўся ў Музеі валуноў у Мінску, а цяпер выстаўлены ў будынку Інстытута геалагічных навук Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

## Апісанне 
Ідал крыжападобнай формы, высечаны з шэрага гнейсавага валуна злёгку кранутага выветрываннем, ўяўляе стылізаваную выяву жанчыны. Даўгінаўскі ідал мае вышыню 173 см і размах 107 см, пры гэтым у таўшчыня яго складае ўсяго каля 20—25 см. Верхні канец сваёй круглявасцю нагадвае галаву, папярочнікі падобныя на растаўленыя рукі. На іх узроўні ў сярэдзіне знаходзяцца два невялічкія выступы — грудзі. Яны трохі абабітыя з такім разлікам, каб замяніць іх невялікімі крыжовымі знакамі. Трохі ніжэй, на ўзроўні жывата, знаходзіцца яшчэ адна пукатая фігура — дзіця. Яго форма паўтарае абрысы ўсёй скульптуры. Па ўсіх прыкметах гэта не крыж, а стод жаночага божаства. На «спіне» ідала высечаны чатыры чатырохканцовыя крыжы з перакладзінамі на канцах, што маюць ў народзе назвы «крыж крыжоў», «агнявы крыж», «крыж Мары». У Латгаліі Мару ўшаноўвалі як апякунку шлюбаў, вяселляў. На гэтай падставе Э. Ляўкоў меркаваў, што гэты ідал быў прысвечаны аднаму з найстаражытных божастваў індаеўрапейцаў — Мары — багіні, якая апякала замагільны свет, спрыяла працягу роду, жанчыне. У беларускай фальклорнай традыцыі Мара дэградавала да персанажа ніжэйшай міфалогіі, была звязана з хтанічным светам і смерцю; ёй была характэрна юрлівасць, магла нарадзіць дзіця ад сувязі з смяротным мужчынам.

Археолагі Я. Г. Звяруга і М. М. Чарняўскі мяркуюць, што ідал ёсць выявай Лады — багіні шлюбу і дабрабыту, альбо Мокашы — багіні ўрадлівасці, але для гэтага няма дастатковых доказаў, прынамсі, нічога не вядома пра існаванне іх культаў на тэрыторыі Беларусі.

## Спасылкі 
* ПАГАНСКІЯ ІДАЛЫ НА ТЭРЫТОРЫІ БЕЛАРУСІ. Зміцер Скварчэўскі

Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Беларусі
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты Вілейскага раёна
Катэгорыя:Інстытут геалагічных навук НАН Беларусі
Катэгорыя:Ідалы Беларусі
Катэгорыя:Даўгінава
Ідал

, X стагоддзе]]
**І́дал** (ад ), **багі**, **балваны**, **куміры**, **каменныя бабы**, **стоды** (ад  — слуп, калона) — матэрыяльны прадмет, які з'яўляецца аб'ектам культавага пакланення ў політэістычных рэлігіях. Першапачаткова ідаламі былі натуральныя прадметы — камяні, дрэвы, рэкі; радзей жывёлы.

У пераносным сэнсе ідал — аб'ект сляпога, ірацыянальнага пакланення. У сучасным свеце своеасаблівымі «ідаламі» або кумірамі могуць лічыцца асобныя музыканты, спевакі, акцёры, якія маюць мноства фанатычных прыхільнікаў.

Слова ідал таксама мае этымалагічныя сувязі са словам eidos (эйдас, ідэя).

## Беларусь 
Найбольш старажытныя антрапаморфныя выявы, якія прынята лічыць ідаламі, знойдзеныя пры раскопках паселішча позняга неаліту і ранняга бронзавага веку (2 тыс. да н.э.) каля вёскі Асавец (Бешанковіцкі раён). Вядомыя таксама амаль 30 каменных і металічных ідалаў 1-га — пачатку 2-га тыс. н.э.

У часы язычніцтва ідалы былі аб’ектамі пакланення: іх ушаноўвалі, ім рабілі ахвярапрынашэнні, часам нават чалавечыя, размяшчалі на свяцілішчах. Найхутчэй, кожны быў увасабленнем пэўнага язычніцкага бога. Звычайна каменныя ідалы былі 0,6—1,2 м вышынёй, металічныя — меншых памераў, з 1—4 тварамі. Калісьці ідал у выглядзе слупа з чатырма тварамі стаяў на поплаве Дняпра пры дарозе з Рэчыцы ў Бабруйск. Каменныя ідалы з трыма тварамі, т. зв. Трыглаў, выяўлены каля вёсак Млыны Камянецкага і Багуслаўцы (Пружанскі раён; не захаваліся).

## Літаратура 
* Культуралогія: Энцыклапедычны даведнік. / Укладальнік: Эдуард Дубянецкі — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2003. — ISBN 985-11-0277-6.
* 

## Спасылкі 
* ІДАЛЫ 
* ПАГАНСКІЯ ІДАЛЫ НА ТЭРЫТОРЫІ БЕЛАРУСІ. Зміцер Скварчэўскі


Катэгорыя:Выяўленчае мастацтва
Катэгорыя:Ідалы
Расстрэл

. Расстрэл імператара Мексікі Максіміліяна]]
**Расстрэл** — у крымінальным праве від выключнай меры пакарання за некаторыя асабліва цяжкія злачынствы, спалучаныя з наўмысным пазбаўленнем жыцця чалавека пры абцяжваючых абставінах (да адмены смяротнай кары). 

## Літаратура 
* Уголовный кодекс Республики Беларусь. — Мн. «Амалфея», 2009. — 350 с.

Катэгорыя:Крымінальнае права
Манеж (Масква)

Маскоўскі **Манеж** — гістарычны будынак, размешчаны па адрасе , дом № 1/9, паміж Манежнай і Сапажковай плошчамі,  і Махавой вуліцай. З 1957 года пастаянна выкарыстоўваецца для выставак, экспазіцый і іншых публічных мерапрыемстваў; з 1967 года афіцыйная назва — *Цэнтральная выставачная зала «Манеж».*

Манеж быў пабудаваны ў 1817 годзе з нагоды 5-гадовай гадавіны перамогі Расіі ў Айчыннай вайне 1812 года па праекце А. А. Бетанкура, а ў 1824—1825 гадах фасады былі аздоблены ў стылі ампір В. І. Бавэ. Будынак моцна пацярпеў ад пажару ў 2004 годзе і быў перабудаваны па праекце архітэктара , з поўным змяненнем інтэр'ераў і некаторых дэталяў экстэр'еру.

## Апісанне Манежа 
Маскоўскі Манеж уяўляе сабой аднапавярховы будынак з даўжынёй бакавых фасадаў парадку 180 м і агульнай плошчай каля 6500 м². Будынак выкананы ў стылі класіцызм: тарцовыя фасады ўпрыгожаны гладкімі, без якога-небудзь дэкору, франтонамі і аркадай з 7 арачных праёмаў з вокнамі і дзвярыма. Матыў аркад паўтараецца і на бакавых фасадах, у больш узмоцненым варыянце.

Галоўным фасадам меркаваўся Паўднёвы, які выходзіць да , (аднаму з 4-х уваходаў у Крэмль). Бок, цяпер звернуты да Манежнай плошчы, губляўся сярод гарадской забудовы.

Манументальнасць будынку перадае ўзбуйненасць яго прапорцый, мерны рытм калон і пілонаў, стрыманая каларыстычная гама, уласцівая архітэктуры таго часу. Малюнак працяглых фасадаў ствараецца аркадай аконных праёмаў, падзеленых ¾ тасканскімі калонамі і цяжкім антаблементам, які ўключаў рэльефныя ўстаўкі. Высокі 2-скатных дах глядзельна аблегчаны часта пастаўленымі слыхавымі вокнамі і гладкімі франтонамі.

## Літаратура 
* *Будылина М.* История постройки Манежа в Москве //«Архитектурное наследство», № 2, 1952.
* *Покровская З. К.* Архитектор О. И. Бове. — М., 1964.
* *Васькин А. А., Гольдштадт М. Г.* Старая Москва в границах Камер-Коллежского вала. По шёлковой Воздвиженке, по замшевой Манежной: Фотопутеводитель. — М.: Компания Спутник+, 2002. — 102 с. — ISBN 5-93406-348-0.
* 
* А. А. Смирнов. *Свидетельствует Манеж // «Москва — героям 1812 года».* Московский рабочий, 1981
* О тушении пожара в здании Центрального выставочного зала «Манеж», происшедшего 14 марта 2004 года по адресу: улица Моховая, дом 18

Катэгорыя:Вайна 1812 года ў помніках‏
Катэгорыя:З’явіліся ў 1817 годзе
Катэгорыя:Згарэлыя будынкі і збудаванні
Катэгорыя:Помнікі архітэктуры Масквы
Катэгорыя:Архітэктура класіцызму
Стэфані Кволек

**Стэфані Луіза Кво́лек** (, , Пенсільванія) — амерыканскі хімік польскага паходжання, якая вынайшла поліпарафенілен-тэрэфталамід, больш вядомы як . Кволек заваявала мноства ўзнагарод за свае працы ў хіміі палімераў.

## Раннія гады і адукацыя 
Кволек нарадзілася у сям’і польскіх эмігрантаў у Нью-Кенсінгтане, Пенсільванія, у 1923 годзе. Яе бацька, Джон Кволек. Хоць Кволек думала толькі пра падпрацоўкі, з часам яна знайшла працу ў DuPont досыць цікавай, і адмовілася ад медыцынскай кар’еры. Кволек пераехала ва Уілмінгтане, штат Дэлавэр у 1950 годзе і працягнула працу ў DuPont.

## Кеўлар 
Падчас працы ў кампаніі DuPont Кволек вынайшла кеўлар. У 1964 годзе, у чаканні нафтавага дэфіцыту, яе група пачала шукаць лёгкае, але трывалае валакно, якое б выкарыстоўвалася ў шынах. Валакно, якое атрымалася, у адрозненне ад нейлону, не было крохкім. Кіраўнік і дырэктар лабараторыі разумелі значэнне гэтага адкрыцця і ўнеслі свой ​​уклад у развіццё новай вобласці хіміі палімераў, якая стала затым хутка развівацца. Да 1971 быў атрыманы сучасны кеўлар да 28 патэнтаў. У 1995 годзе. У 1996 годзе яна атрымала Нацыянальны медаль тэхналогіі, а ў 2003 годзе яна была прынята ў , а ў 1980 годзе ўзнагароду ад яго ж за «Творчае вынаходства».

Памёрла 18 чэрвеня 2014 года ва Уілмінгтане, Дэлавэр.

## Спасылкі 
* Stephanie Kwolek at Famous Women Inventors 

Катэгорыя:Вынаходнікі ЗША
Катэгорыя:Узнагароджаныя Нацыянальным медалём ЗША ў галіне тэхналогій і інавацый
Катэгорыя:Вучоныя ЗША
Катэгорыя:Члены Нацыянальнага залы славы вынаходнікаў
Міхаіл Мікалаевіч Галіцкі

**Міхаіл Мікалаевіч Галіцкі** (, г. Камянец-Падольскі — ) — удзельнік рэвалюцыйнага руху ў Беларусі.

## Біяграфія 
Член РСДРП з 1905 года. З 1897 года ў Гомелі, ліцейшчык чыгуначных майстэрняў. У 1912—1914 гг. старшыня Палескага камітэта РСДРП(б). З сакавіка 1917 г. член Петраградскага Савета. Удзельнік  і баёў з войскамі Керанскага пад Петраградам, Грамадзянскай вайны.

У 1925—1926 гг. інструктар Гомельскага губкама РКП(б). З 1933 года на партыйнай, прафсаюзнай і гаспадарчай працы ў Маскве.

Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Нільсен

**Нільсен** — прозвішча скандынаўскага паходжання.

## Вядомыя носьбіты 
* Аста Нільсен, дацкая актрыса нямога кіно
* Карл Аўгуст Нільсен, дацкі кампазітар
* Кірстэн Нільсен, амерыканскі дзяржаўны дзеяч
* Крыстафер Нільсен (лёгкаатлет)
* Лавіаі Нільсен, брытанская лёгкаатлетка
* Леслі Нільсен, амерыканскі і канадскі акцёр
Генадзь Сяргеевіч Галкін

**Генадзь Сяргеевіч Галкін** (; нар. , ст. Галіцына, Адзінцоўскі раён, Маскоўская вобласць) — беларускі спартсмен (стэндавая стральба). Майстар спорту СССР міжнароднага класу (1974).

## Біяграфія 
Быў ваеннаслужачым. Чэмпіён свету (1973, Мельбурн, Аўстралія), Еўропы (1979, Мантэкаціні, Італія) у камандным першынстве, СССР у асабістым (1978) і камандным (1974, 1976, 1978) першынствах. Рэкардсмен СССР (1978). Пераможца і прызёр міжнародных і ўсесаюзных спаборніцтваў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Стралкі СССР
Катэгорыя:Стралкі Беларусі
Уладзімір Мікітавіч Галка

**Уладзімір Мікітавіч Галка** (, в. Чамярысы, Брагінскі раён — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1971).

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

З 1952 года буравы майстар Рэчыцкай нафтаразведачнай экспедыцыі глыбокага бурэння. Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена за поспехі ў разведцы радовішчаў карысных выкапняў.

Ганаровы грамадзянін Мазырскага раёна (2008).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Галка Владимир Никитович // Знаменитые люди Гомельщины 
* Галко Владимир Никитович // Краеведческий портал «Мозырь — город, в котором я живу!» 
* Працай адзіныя: імёны на Алеі Славы. Уладзімір Галка атрымаў званне Героя за поспехі ў разведцы месцараджэнняў карысных выкапняў  // Сайт газеты «Маяк Палесся»
* 100 год са дня нараджэння Уладзіміра Галкі // Museums of Belarus

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Брагінскім раёне
Катэгорыя:Танкісты Вялікай Айчыннай вайны
Міхаіл Мікалаевіч Задорнаў

**Міхаіл Мікалаевіч Задорнаў** (нар. , Юрмала, Латвійская ССР — ) — савецкі і расійскі -сатырык, , гумарыст, комік, член Саюза пісьменнікаў Расіі. Аўтар больш за дзесяці кніг. Сярод іх — лірычныя і сатырычныя апавяданні, гумарэскі, нарысы, дарожныя нататкі і п’есы. Аўтар антынавуковых гіпотэз у галіне этымалогіі і гісторыі славянства. Вядомы сваімі шавіністычнымі і антызаходнімі выказваннямі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 21 ліпеня 1948 года ў Юрмале (Латвійская ССР). Скончыў рыжскую сярэднюю школу № 10. У 1974 годзе скончыў Маскоўскі авіяцыйны інстытут па спецыяльнасці інжынер-механік.

Дэбютаваў на Цэнтральным тэлебачанні СССР у 1982 годзе з маналогам «Ліст студэнта дадому». Сапраўдная папулярнасць прыйшла ў 1984 годзе, калі Задорнаў ў перадачы «Вакол смеху» прадставіў свой фельетон «Два дзевятых вагона», які прынёс яму шырокую вядомасць. У 1984—1985 гадах — загадчык аддзела сатыры і гумару ў часопісе «Юнацтва». Апавяданні і мініяцюры Задорнава чыталі са сцэны многія вядомыя артысты, а пачынаючы з канца 1980-х гадоў ён стаў сам выконваць свае творы. З пачатку 1990-х гадоў Задорнаў быў аўтарам і вядучым вядомых тэлеперадач, такіх як «Аншлаг», «Смехапанарама», «Сатырычны прагноз», «Дочкі-маці».

Памёр 10 лістапада 2017 года ў Маскве.

Развітанне з Міхаілам Задорнавым адбылося 12 лістапада 2017 года ў закрытым рэжыме ў рытуальнай зале морга клінічнай бальніцы «Медсі» на Пятніцкай шашы ў Маскоўскай вобласці.

## Творчасць 
Аўтар мноства гумарыстычных кніг і канцэртаў, таксама здымаўся ў кіно.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* Михаил Задорнов на сайце «Юмористы.ру»
* Впечатления от своей последней поездки в Беларусь 
* Фан-сайт на сайце mihail-zadornov.ru
* *Эрлихман В.* Мушкетеры и белошвейки лженауки // Родина, 2012. № 9. С. 85—87.
* Блог Міхаіла Задорнава  на сайце «МК»
Ілья Галота

**Ілья Галота** (; пачатак XVII стагоддзя — ) —  палкоўнік,  (май — чэрвень 1649 года).

## Біяграфічныя звесткі 
Верагодна, паходзіў з казакоў. Яго брат Рыгор (Грышай, Грышко) дзейнічаў разам з ім, а пасля гібелі Ільі стаў Брагінскім палкоўнікам.

У пачатку нацыянальнай рэвалюцыі 1648—1676 гадоў Ілья Галота далучыўся да Багдана Хмяльніцкага. Магчыма, што Ілья Галота дзейнічаў на Севершчыне.

Ва ўмовах контрнаступлення войскаў Рэчы Паспалітай (зіма — увесну 1649) Ілья Галота выступіў за неадкладную вайну.

У канцы мая 1649 года Ілья Галота з вялікім атрадам запарожцаў прыбыў з Сечы на казацкую раду на Маслаў Стаў (цяпер сяло Маслаўка Міронаўскага раёна Кіеўскай вобласці). Там Багдан Хмяльніцкі прызначыў яго наказным гетманам. Галота ўзначаліў  украінскага войска, якое павінна весці наступленне на Загалле, Рэчыца, Вільню, а потым ісці на берагі Віслы.

На чале 10-тысячнага войска І. Галота перайшоў Прыпяць і разбіў армію польнага гетмана Вялікага князя Літоўскага Я. Радзівіла, што парушыла планы феадалаў Рэчы Паспалітай з поўдня Беларусі ўдарыць у тыл войску Хмяльніцкага, садзейнічала разгортванню паўстання на поўдні Беларусі. Атрад Галоты вырас да 30 тысяч паўстанцаў. Ён раздзяліў свае сілы на некалькі атрадаў, якія каля 3-х месяцаў дзейнічалі з пераменным поспехам. У чэрвені 1649 годзе каля Загалля на Прыпяці Радзівіл акружыў яго атрад (каля 7 тыс. чалавек), аднак Галота вывеў паўстанцаў з акружэння.

Казакі Галоты, а таксама ўкраінскія і беларускія сяляне і мяшчане (усяго каля трох тысяч) у ноч на 17 чэрвеня 1649 года паспрабавалі штурмам узяць Загалле, але пацярпелі паразу. У ходзе бітвы войска было адціснута да балотаў, самога Галоту цяжка паранілі, ён трапіў у палон. Пасля палякі пакаралі яго смерцю — . Паводле іншых звестак, Галота загінуў у баі.

Пахаваны Галота пад Загаллем у адной з сямі брацкіх магіл паўстанцаў.

## У культуры 
Верагодна, Ілья Галота з’яўляецца героем народнай .

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Мицик Ю. А. Голота Ілля // Енциклопедія історії України. — Т. 2. — К.: Наукова думка, 2005. — С. 147—148.
* *Мицик Ю. А.* Полковник Ілля Голота: битва під Загалем 1649&nbsp;р. // На службі Кліо.&nbsp;— Київ&nbsp;— Нью-Йорк&nbsp;— Торонто&nbsp;— Париж&nbsp;— Львів, 2000.
* *Мицик Ю. А.* Невідомі листи керівника Національно-визвольної війни українського народу 1648—1658&nbsp;рр. полковника Іллі Голоти // Українській історичний журнал.&nbsp;— 2001.&nbsp;— №&nbsp;1.
* Довідник з історії України. / За ред. Підкови І. З., Шуста Р. М., Інст. історичних досліджень Львівського нац. унів. ім. Івана Франка. — Київ : Видавництво «Генеза», 2001 — ISBN 966-504-439-7

Катэгорыя:Удзельнікі казацка-сялянскай вайны (1648—1651)
Гамер Каэтані

**Гамер Каэтані** — бюст старажытнагрэчаскага паэта Гамера часоў імператарскага Рыма (II ст. н.э.?).

## Гісторыя 
Бюст, створаны меркавана ў II ст. н.э., выяўлены ў 1704 г. у сцяне палаца Каэтані ў Рыме. У 1733 г. набыты Папам Кліментам XII з калекцыі старажытнасцей кардынала Аляксандра Альбані для Капіталійскага музея. Паводле Таленцінскага дагавора ў 1797 г. канфіскаваны і вывезены ў Парыж Напалеонам. Пасля перамоў у 1815 г. саступлены Піем VII французскаму каралю Людовіку XVIII у абмен на партрэт Напалеона працы Кановы. Заўваецца ў Луўры.

## Апісанне 
Выгляд Гамера, аўтара «Іліяды» і «Адысеі», невядомая. Само існаванне каля VIII ст. да н.э. беднага, старога і сляпога казачніка, якім ён традыцыйна малюецца, верагодна, было толькі плодам калектыўнага ўяўлення.

Бюст Гамера з палаца Каэтані створаны з пентэліконскага мармуру. Нахіл галавы паказвае на тое, што арыгіналам паслужыла статуя Гамера, які сядзіць, створаная ў першай палове II ст. да н.э. пад уплывам пергамскіх тварэнняў, для якіх характэрны барочныя матывы. , якая ахоплівае лоб, адрознівае яго ад простых людзей, нерухомасць погляду шырока адкрытых і змярцвелых вачэй выяўляе іх слепату; і ў гэтым твары створаны, хоць і рэалістычнымі сродкамі, ідэальны партрэт старога паэта, натхнёнага багамі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гамер
Катэгорыя:Скульптуры са збораў Луўра
Катэгорыя:Скульптуры Старажытнага Рыма
Катэгорыя:З’явіліся ў II стагоддзі да н.э.
Катэгорыя:Бюсты
Уладзімір Сяргеевіч Галушкевіч

**Уладзімір Сяргеевіч Галушкевіч** (, г.  — ) — савецкі военачальнік, удзельнік Грамадзянскай, Савецка-фінскай і Вялікай Айчыннай вайны. Генерал-лейтэнант (1962).

## Біяграфія 
Рускі. У РСЧА з 15 лютага 1918 года, удзельнічаў у Грамадзянскай вайне, 20 лютага 1940 года атрымаў воінскае званне камбрыг.

У гады Вялікай Айчыннай вайны з ліпеня 1941 г. — у дзеючай арміі на камандных пасадах: у жніўні 1941 — начальнік аператыўнага аддзела штаба Цэнтральнага фронту. Следства вялося да студзеня 1943, затым на працягу 8 гадоў ён наогул не дапытваўся. Паколькі ён не прызнаў сябе вінаватым «ва ўдзеле ў змоўніцкай групе», у лістападзе 1950 яму прад’явілі новае абвінавачванне «ў вядзенні антысавецкіх размоў», і ў сакавіку 1952 Ваенная калегія Вярхоўнага суда СССР асудзіла яго да 10 гадоў пазбаўлення свабоды.

Рэабілітаваны пасля смерці Сталіна, служыў у Ваенна-навуковым кіраванні Генеральнага штаба. Генерал-лейтэнант (1962).

## Узнагароды 
* Ордэн Чырвонага Сцяга.
* Медаль XX гадоў РСЧА.
* Ордэн Чырвонага Сцяга (12.04.1942)

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Наградной лист на В. С. Голушкевича, 1942 год. 

Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты СССР
Загалле

* Вёска Загалле, Любанскі раён
* Вёска Загалле, Хойніцкі раён
Бітва пад Маладзечнам (1915)

**Бітва пад Маладзечнам** адбылася  —  года падчас Віленскай аперацыі Першай сусветнай вайны.

## Перадумовы 
 нямецкае камандаванне, узмацніўшы сваю 10-ую армію рэзервамі, пачало наступленне на Свянцяны, у стык 5-ай (генерал Плевэ) і 10-ай расійскім арміям (генерал Радкевіч). Гэтыя падзеі атрымалі назву Свянцянскага прарыву. З поўначы і поўдня 10-ую нямецкую армію падтрымлівалі Нёманская і 8-я арміі.  нямецкім войскам удалося прарваць расійскую абарону на поўнач ад Вількаміра. У прарыў была кінута кавалерыйская група генерала Гарнье (4 кавалерыйскія дывізіі, яшчэ 2 прыбылі пазней), якая адкінула расійскую конніцу і накіравалася ў расійскія тылы.

## Бітва 
 нямецкія войскі занялі Вілейку і падышлі да Маладзечна. Перадавыя конныя раз'езды немцаў паглыбіліся на ўсход ад Мінска і дашлі да ракі Бярэзіны, у раёне Барысава, дзе перарэзалі тракт Мінск — Смаленск. Аднак нямецкая конніца, пазбаўленая падтрымкі пяхоты і артылерыі, спыніла сваё наступленне, і   яна была спынена часткамі зноў сфарміраванай 2-й расійскай арміяй. Пад Маладзечнам пачаліся зацятыя баі. У канцы верасня нямецкая конніца рушыла на прарыў, ёй удалося разарваць лінію абароны рускіх, але пад самым Маладзечнам яна была спынена, пасля чаго расійскае войска, карыстаючыся значнай колькаснай перавагай, нанесла па нямецкіх пазіцыях контраўдар, разграміла нямецкую кавалерыю і выйшла да возера Нарач.

## Наступствы 
Да  Свянцянскі прарыў быў ліквідаваны, і фронт стабілізаваўся на лініі возера Дрысвяты — возера Нарач — Смаргонь — Пінск — Дубна — Цярнопаль.

Катэгорыя:Гісторыя Маладзечна
Катэгорыя:1915 год у Беларусі
Катэгорыя:Бітвы ў Беларусі
Маладзечна, 1915
Базілдан

**Ба́зілдан** () — найбуйнейшы горад у графстве Эсекс, што на ўсходзе Англіі, Вялікабрытанія. Горад знаходзіцца ў 25 кіламетрах на ўсход ад Лондана. Вакол Базілдана знаходзяцца мястэчкі-вёскі: на поўначы Белэрыкей, на паўночным усходзе — Уікфарт, на ўсходзе — Саўт-Бенфліт.

Быў створаны ў 1948 годзе на аснове злучэння некалькіх вёсак: Пітсі, Лэйндан, Базілдан і Венч. Назву новы горад атрымаў ад вёскі Базілдан, якая была ў сярэдзіне будучага горада.
thumb|300px|Маці і дзіця — скульптура ў месце.
Базілдан мае сваю гарадскую ўправу. Большасць жыхароў горада працуе ў Лондане, якія едуць туды 36-58 хвілін. У месц для гэтага існуе тры прыпынкі грамадскага транспарту.

## Паходжанне горада 
Упершыню Базілдан згадваецца ў 1086 годзе. Ён узгаданы ў кнізе Страшэннага суда. Назва горада паходзіць ад імя *Бертал* і ад старажытнасаксонскага слова *dun*, што перакладаецца як гара ці холм. У розных крыніцах назва горада Базілдан мае розныя варыянты згадвання: Берлездан, Белездан, Белаздуна.

У 1859 годзе пабудаваная чыгунка для злучэння вёсак Пітсі і Лэйндан. Прамысловасці доўгі час не было, асноўнай крыніцай даходу насельніцтва была вяскова гаспадарка: земляробства і жывёлагадоўля.

## Вядомыя будынкі 
thumb|Царкоўны сад, які знаходзіцца каля царквы імя святога Марціна ў цэнтры горада.
thumb|left|Званіца царквы імя святога Марціна.
Найвядомейшай пабудовай горада Безілдан з'яўляецца царква імя святога Марціна. Царква была асвечана архібіскупам у 1962 годзе. Званіца была пабудавана ў 1999 годзе. Таксама ў месце ёсць шмат сучасных будынкаў прадпрыемстваў, банкаў.

## Радыё і тэлебачанне 
Базілдан мае сваю радыёстанцыю, якая вяшчае таксама на бліжэйшыя мясціны. Базілдан можа лавіць тэлебачанне з Лондана.

## Вядомыя асобы 
* Depeche Mode — гурт, створаны ў горадзе ў 1980 годзе
** Марцін Гор — удзельнік гурта
** Эндру Флэтчэр — удзельнік гурта
** Дэвід Гэхан — удзельнік гурта
** Вінс Кларк — удзельнік гурта
* Эліс Кінсела — брытанская гімнастка

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Англіі