open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Зялёны (Буда-Кашалёўскі раён)

**Зялёны** (да 30 ліпеня 1964 — **Старая Жэзленка**) — былы пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Чабатовіцкага сельсавета.

З 21 км на паўднёвы захад ад Буда-Кашалёва і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 49 км ад Гомеля. Транспартная сувязь па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Жлобін — Гомель.

## Гісторыя 
Заснаваны ў XIX стагоддзі як вёска Жэзленка, якая пазней падзялілася на дзве: Старую Жэзленку і Новую Жэзленку. У 1929 годзе арганізаваны калгас. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Чабатовічы» (цэнтр — вёска Чабатовічы).

Планіроўка складалася з просталінейнай, блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі вуліцы і забудаванай драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Насельніцтва 
* 1959 год — 28 жыхароў (паводле перапісу).
* 1999 год — 37 гаспадарак, 51 жыхар.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць / С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
Макак-рэзус

**Макак-рэзус** (*Macaca mulatta*) — від макак, адзін з найбольш вядомых відаў сямейства Мартышкавых.

Прыродаахоўны статус макак-рэзусаў у Чырвонай кнізе Міжнароднага саюза аховы прыроды пазначаны як LC («выклікае найменшую асцярогу») з прычыны шырокага распаўсюджвання, меркавана вялікай колькасці і адаптаванасці да разнастайных месцаў жыцця. Макак-рэзус насяляе Паўднёвую, Цэнтральную і Паўднёва-Усходнюю Азію, арэал віду найбольшы з усіх прыматаў, за выключэннем людзей. Сустракаецца на розных вышынях і ў самых розных месцах жыцця: ад лугоў да засушлівых і лясных зон, а таксама паблізу населеных пунктаў.

## Паходжанне назвы 
Назва «рэзус» нададзена віду макак французскім прыродазнаўцам Жанам Батыстам Адберам (1759—1800) у імя фракійскага цара Рэса, які падчас Траянскай вайны змагаўся на баку Троі. У еўрапейскія мовы імя ўвайшло ў латынізаваным напісанні *Rhesus*, скарочана — *Rh*.

## Апісанне 
Даволі буйныя мажныя жывёлы, з цёмнай зеленавата-жоўтай афарбоўкай поўсці. Твар, вушы і кісці рук бледна-мяснога колеру.

Рэзусы не баяцца вады, добра плаваюць і ныраюць.

## Размнажэнне 
Цяжарнасць доўжыцца 164 дні, нараджаецца 1 дзіцяня, якога маці корміць да года. Маці зацята абараняе сваё дзіцяня. Палавая спеласць надыходзіць у 4 гады.

## Лад жыцця 
Жывуць рэзусы вялікімі зграямі (да 20 і больш асобін) у лясах або на адкрытых горных схілах. Індыйцы лічаць іх свяшчэннымі жывёламі і часам пакідаюць для іх непрыбранай частка ўраджаю на сваіх палях.

## Мова 
Для макак-рэзусаў характэрны некалькі тыпаў крыкаў. Гэтыя гукі рэзусы выдаюць у розных сітуацыях, у розных эмацыйных станах:

* Раве малпа, якая ўпэўнена ў сваіх сілах і пагражае іншай, ніжэйшага рангу.
* Шумная задышка — пагроза зыходзіць ад менш упэўненага рэзусу, які хоча падчас нападу атрымаць падтрымку суродзічаў.
* Брэх значыць пагрозу з боку таго, хто недастаткова агрэсіўны, каб напасці.
* Бурчанне выдае злёгку ўстрывожаны рэзус.
* Віскатлівы брэх — відавы сігнал трывогі, выдаецца пры выяўленні драпежніка.
* Пранізлівы крык спачатку гучыць на вельмі высокай ноце, затым рэзка абрываецца; такі гук выдае рэзус, якому пагражае суродзіч высокага рангу.
* «Кудахтальны» крык выдае той, каму пагражае суродзіч.
* Віскат выдае пераможаная малпа, пакусаная падчас бойкі.
* Піск выдае рэзус, які абараняецца падчас бойкі і сілы якога канчаюцца.

## Распаўсюджванне 
Самы паспяховы і распаўсюджаны від прыматаў свету: сустракаюцца ў Пакістане, Індыі, у Гімалаях ад Непала да Паўночнай Бірмы, у Паўднёвым Кітаі, краінах Індакітаю; у вялікай колькасці жывуць нават у гарадах.

## Выкарыстанне ў медыцыне 
Макак-рэзусаў трымаюць у віварыях як мадэльныя аб’екты для медыцынскіх, эталагічных і нейрабiялагiчных даследаванняў. На гэтых малпах адкрыты рэзус-фактар ​​— фактар ​​сумяшчальнасці крыві.

Макак часта выкарыстоўваюць для эксперыментаў па трансплантацыі органаў. Так, у 1970 годзе амерыканскі нейрахірург Роберт Уайт правёў трансплантацыю галавы адной малпы на цела другой.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Мартышкавыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1780 годзе
Зялёны Дуб (Ліпініцкі сельсавет)

**Зялёны Дуб** — пасёлак у Ліпініцкім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

На поўначы мяжуе з лесам.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 13 км на поўнач ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 61 км ад Гомеля.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Чачэрск — Буда-Кашалёва. Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай шыротнай вуліцы. Забудова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснаваны на пачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1929 годзе жыхары мястэчка ўступілі ў калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны 9 жыхароў загінулі ад рук акупантаў. У 1959 годзе ў складзе калгаса «Світанак» (цэнтр — вёска Ліпінічы).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 5 гаспадарак, 6 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1925 год — 8 двароў.
* 1959 год — 71 жыхар (паводле перапісу).
* 2004 год — 5 гаспадарак, 6 жыхароў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Ліпініцкі сельсавет
Ляніўцы

**Ляніўцы**  (*Bradypodidae*) — монатыпнае сямейства непаўназубых млекакормячых.

## Апісанне 
Ляніўцы кормяцца амаль выключна лісцем дрэў, хоць часам могуць з'есці насякомае ці дробную яшчарку. Лісце цяжка ператраўляецца, мае вельмі нізкую каларыйнасць і пажыўную каштоўнасць. Для яго ператраўлення ляніўцы выкарыстоўваюць бактэрыю-сімбіёнт, якая жыве ў іх стрававальным тракце. Ператраўленне займае каля месяца. У сытага ляніўца ⅔ вагі цела можа прыпадаць на ежу ў страўніку.

Цікава, што ўсе ляніўцы ў натуральным асяроддзі кормяцца ў асноўным лісцем і кветкамі тутавага дрэва цэкропіі, і таму трымаць іх у няволі даволі цяжка.

Праз нізкую каларыйнасць лісця фізіялогія і паводзіны ляніўца арыентаваны на жорсткую эканомію энергіі. Амаль увесь час ляніўцы праводзяць на галіне дрэва спінай ўніз. Ад падзення з дрэва іх ратуюць вялікія вострыя кіпцюры. 15 гадзін у суткі ляніўцы спяць, але і ў бадзёрым стане, яны перасоўваюцца вельмі павольна і толькі тады, калі гэта неабходна (адсюль назва). Ляніўцы маюць доўгую шыю, што дазваляе ім даставаць лісце з вялікай тэрыторыі, не перасоўваючыся. (Шыя ляніўца вельмі рухомая і дазваляе паварочваць галаву на 270 градусаў, а шыйных пазванкоў у ёй 8 або 9. Тэмпература цела актыўнага ляніўца складае 30-34 ° C, а ў сне яшчэ ніжэй. Ляніўцы вельмі не любяць злазіць з дрэў, бо на зямлі яны цалкам бездапаможныя. Акрамя таго, гэта патрабуе выдаткаў энергіі. Яны злазяць доле толькі для таго, каб справіць натуральную патрэбу, усяго раз на тыдзень (таму ў іх вялізны мачавы пузыр), і часам для пераходу на іншае дрэва. Роды часта праходзяць на дрэве. У выпадку неабходнасці ляніўцы нядрэнна плаваюць. Іх хуткасць у вадзе — каля 4 км/гадз. 

Зрок у ляніўца, як і ў двухпальцавых ляніўцаў, даволі слабы, затое яны нешматлікія з жывёл, якія бачаць наваколле ў колеры.

Катэгорыя:Непаўназубыя
Катэгорыя:Сямействы сысуноў
Калацін

**Калаці́н** — былы пасёлак Шырокаўскам сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

За 20 км на ўсход ад Буда-Кашалёва і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 27 км ад Гомеля. Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, затым па шашы Доўск — Гомель.

## Гісторыя 
Заснаваны напачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1929 годзе жыхары вёскі ўступілі ў калгас. У 1959 годзе ўваходзіў у склад саўгаса «Камінтэрн» (цэнтр — вёска Шырокае).

У сувязі з радыяцыйным забруджваннем пасля Чарнобыльскай катастрофы жыхары (18 сем'яў) пераселены ў 1990 годзе ў чыстыя месцы.

Планіроўка складалася з кароткай вуліцы амаль мерыдыянальнай арыентацыі, забудаванай драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Насельніцтва 
* 1959 год — 63 жыхара (паводле перапісу).
* 1990 год — жыхары (18 сем'яў) пераселены.
* 2004 год — жыхароў няма.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць / С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
Кавалёва (Буда-Кашалёўскі раён)

**Кавалёва** (да 1932 года *Антонцава*) — пасёлак у Марозавіцкім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 3 км на поўдзень ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель).

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Буда-Кашалёва — Гомель.

Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай вуліцы амаль мерыдыянальнай арыентацыі, забудаванай двухбакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснаваны на пачатку 1920-х гадоў на былых памешчыцкіх землях перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1929 годзе жыхары вёскі ўступілі ў калгас. Да 16 ліпеня 1954 года пасёлак знаходзіўся ў адміністрацыйным падпарадкаванні Буда-Кашалёўскага пассавета. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Марозавічы» (цэнтр — вёска Марозавічы).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 13 гаспадарак, 17 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1959 год — 112 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 13 гаспадарак, 17 жыхароў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Марозавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Мурашкаедавыя

**Мурашкаедавыя** (*Myrmecophagidae*) — сямейства млекакормячых атрада непаўназубых.

## Класіфікацыя 
Уключае 3 роды і 4 віды, распаўсюджаныя ў Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыцы:

* Род Карлікавыя мурашкаеды (*Cyclopes*)
** Карлікавы мурашкаед (*Cyclopes didactylus*)
* Род Гіганцкія мурашкаеды (*Myrmecophaga*)
** Гіганцкі мурашкаед (*Myrmecophaga tridactyla*)
* Род Чатырохпальцавыя мурашкаеды (*Tamandua*)
** Чатырохпальцавы мурашкаед (*Tamandua tetradactyla*)
** Мексіканскі тамандуа (*Tamandua mexicana*)

Памеры вагаюцца ад мініяцюрнага карлікавага мурашкаеда, які важыць менш за 400 г пры даўжыні цела 15 см, да гіганцкага мурашкаеда, вага якога пераўзыходзіць 30 кг, а даўжыня цела — 1,2 м. Самцы буйнейшыя за самак. Ва ўсіх мурашкаедаў доўгія, трубкападобныя пысы з маленькай, вузкай ротавай шчылінай. Вушы невялікія, круглявыя; вочы маленькія. У тамандуа і карлікавага мурашкаеда хвост хапальны, на канцы аголены. Пярэднія лапы пяціпальцавыя, узброеныя доўгімі і вострымі кручкаватымі кіпцюрамі; асабліва развіты кіпцюр на III пальцы (да 10 см). Заднія лапы 4 — ці 5-пальцавыя, з больш кароткімі кіпцюрамі. Вельмі доўгі, чарвякападобны язык служыць лоўчых органам: ён змочваецца ліпкай слінай, вылучаемай сліннымі залозамі. У гіганцкага мурашкаеда яго даўжыня дасягае 60 см; гэта больш, чым у любога іншага сухапутнага звера. Цела пакрыта густымі валасамі; яны кароткія і мяккія (карлікавы мурашкаед) або доўгія і грубыя (гіганцкі мурашкаед). Афарбоўка даволі кантрасная, ад шэрай да залаціста-бурай на спіне, жаўтлявая або шаравата-белая на жываце; для чатырохпальцавага мурашкаеда характэрныя чарнявыя палосы або шырокая чорная пляма на тулаве.

Чэрап падоўжаны і выглядае далікатным, але на самой справе яго косткі тоўстыя і трывалыя. Зубы цалкам адсутнічаюць.


Катэгорыя:Сямействы сысуноў
Камсамольск (Буда-Кашалёўскі раён)

**Камсамо́льск** (, ) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чабатовіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 20 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 58 км ад Гомеля.

### Гідраграфія 
На захадзе — пойма ракі Дняпро.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Жлобін — Гомель. Забудова драўляная, хаатычная, сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснаваны напачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1930 годзе жыхары вёскі ўступілі ў калгас. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Чабатовічы» (цэнтр — вёска Чабатовічы). Да 18 студзеня 1965 года пасёлак у складзе Смычкоўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 11 гаспадарак, 19 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1959 год — 59 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 11 гаспадарак, 19 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Чабатовіцкі сельсавет
Гіганцкі мурашкаед

**Гіганцкі**, таксама **Вялікі мурашкаед** (*Myrmecophaga tridactyla*) — самы буйны прадстаўнік у атрадзе непаўназубых, даўжыня яго цела дасягае 110—130 см. Знешні выгляд мурашкаеда, як і іншых прадстаўнікоў непаўназубых вельмі мудрагелісты: доўгая вузкая пыса, якая нагадвае трубку, малюсенькія вузкія вочы, доўгі (да 68 см), сціснуты са бакоў хвост з улікам поўсці дасягае 95 см, часта крыху больш. Маса дарослай асобіны — да 40 кг, агульная даўжыня цела ад носа да кончыка хваста — каля 2,3 м.

## Лад жыцця 
Вялікі мурашкаед вядзе наземны лад жыцця. У адрозненне ад карлікавага мурашкаеда, ён не ўмее лазіць па дрэвах. Як і яго драўняныя сваякі, ён актыўны пераважна ўначы, але ў бязлюдных месцах нярэдка блукае і днём. Хадзіць па зямлі, маючы такія доўгія кіпцюры цяжка, і мурашкаед вымушаныя падгінаць кіпцюры і абапірацца на тыльны бок пярэдніх лап. Затое такімі кіпцюрамі лёгка абараняцца ад ворагаў — адным ударам лапы вялікага мурашкаеда здольныя вытрыбушыць сабаку. Нават ягуар — самы буйны драпежнік Паўднёвай Амерыкі — не звязваецца з гэтымі жывёламі.

## Харчаванне 
Сілкуецца мурашкаед мурашкамі і тэрмітамі. Руйнуючы кіпцюрамі тэрмітнік або мурашнік, ён прыступае да трапезы. Мурашкаед выкідвае 60-сантыметровы язык, змочаны ліпкай слінай, з хуткасцю 160 раз у хвіліну, здабываючы за дзень 30000 насякомых. Гэтак жа нядаўна было ўстаноўлена, што мурашкаеды могуць сілкавацца і пладамі пальмавага дрэва, раздзіраючы плод вострымі кіпцюрамі, здабываючы такім чынам сабе вільгаць і вітаміны (упершыню гэта было заснята экспертамі Animal Planet ў 2009 годзе).

## Размнажэнне 
Самкі мурашкаеда — выдатныя маці, яны носяць на спіне адзінае дзіця і не растаюцца з ім ад нараджэння да наступнай цяжарнасці.

## Ахова 
Вялікі мурашкаед — рэдкая жывёла, занесенае ў Міжнародную Чырвоную Кнігу.

Катэгорыя:Мурашкаедавыя
Акцябрскі сельсавет (Буда-Кашалёўскі раён)

**Акця́брскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Акцябр.

## Гісторыя 
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года **Троцкі сельсавет** у складзе Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Троцкае. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаваных Міхалёўскага і Пыцькаўскага сельсаветаў. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ва Уваравіцкім раёне БССР. У 1931 годзе Троцкае перайменавана ў Сталіна, сельсавет перайменаваны ў **Сталінскі сельсавет**. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 30 снежня 1961 года цэнтр сельсавета перайменаваны ў Акцябр, сельсавет перайменаваны ў Акцябрскі. З 17 красавіка 1962 года ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна. У 1966 годзе ў склад сельсавета з Шырокаўскага сельсавета перададзены 10 населеных пунктаў (Баявы, Волкаў, Гарадзец, Герой, Зацішша, Ліпа, Лугінічы, Лук’янаў, Новая Ліпа і Уютны), наўзамен у склад Шырокаўскага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Аляксандраўка, Краснагорск, Міхалёўка і Чараты). 26 чэрвеня 1969 года скасаваны пасёлкі Волкаў, Гарадзец і вёска Селішча. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Акцябрскага сельсавета 14 населеных пунктаў. 26 сакавіка 1987 года скасаваны пасёлак Луч. У 2007 годзе Акцябрскі сельсавет аднесены да прыгараднай зоны Гомеля. 1 снежня 2009 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Дуравіцкага сельсавета (8 населеных пунктаў: аграгарадок Дуравічы, вёскі Броды, Бурлак, Дубавіца, Залунеўе, Леніна, Мачулішча і пасёлак Балдуі).

## Склад 
У склад сельсавета ўваходзілі населеныя пункты, якія зараз не існуюць: да 1961 года — пасёлак Арол, да 1967 года — пасёлак Першамайск, да 1969 года — пасёлкі Волкаў, Гром, вёска Селішча, да 1987 года — пасёлак Прамень.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (5 населеных пунктаў) — 974 чалавекі, з іх 92,1 % — беларусы, 5,9 % — рускія, 0,8 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (13 населеных пунктаў) — 1775 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Уваравіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Камунар (Буда-Кашалёўскі раён)

**Камуна́р** (, ) — аграгарадок (да 2009 г. пасёлак) у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Цэнтр Камунараўскага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
Аграгарадок Камунар знаходзіцца за 27 км на паўднёвы ўсход ад Буда-Кашалёва, 29 км на паўночны захад ад Гомеля, 4 км ад чыгуначнай станцыі Уза (на лініі Жлобін — Гомель).

Праект забудовы выкананы ў 1968 годзе Гомельскімі абласнымі праектнымі майстэрнямі інстытута «Белдзяржпраект». Пасёлак кампактны, з дзвюх узаемна перпендыкулярных вуліц, на скрыжаванні якіх — плошча. Значную частку жылой забудовы складаюць каменныя 2-5-павярховыя будынкі. Па выніках рэспубліканскага конкурсу 1967 года забудова пасёлка ўдастоена дыплома 3-й ступені.

## Гісторыя 
Заснаваны напачатку 1920-х гадоў, на былых памешчыцкіх землях, перасяленцамі з суседніх вёсак, якія стварылі камуну імя К. Маркса. У 1929 годзе арганізаваны калгас. На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінулі 8 жыхароў мястэчка. Пасёлак у 1967 годзе атрымаў назву Камунар. У ліпені 1967 года ў склад пасёлка ўключаны пасёлкі Высокі і Папаратны. З 28 чэрвеня 1973 года цэнтр Камунараўскага сельсавета Буда-Кашалёўскага раёна. Гомельская птушкафабрыка. Размешчана дапаможная гаспадарка Узаўскага камбіната хлебапрадуктаў, Палац культуры, універмаг, сталовая, камбінат бытавога абслугоўвання, гасцініца, сярэдняя школа, інтэрнат, дзіцячы сад-яслі, лякарня, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, швейная майстэрня, 2 крамы.

У аграгарадку дзейнічае птушкафабрыка РУП «Беларуснафта-Асобіна».

## Транспартная сетка 
Побач (за 1 км) шаша Доўск — Гомель (траса ). Дарогамі аграгарадок Камунар злучаны са станцыяй Уза, вёскамі Блюдніца, Асобіна, пасёлкам Красін і іншымі населенымі пунктамі.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 893 гаспадаркі, 2458 жыхароў.

### Дынаміка 
* 2004 год — 893 гаспадаркі, 2458 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 1, кн. 1. Гомельская вобласць / С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. — 632с.: іл. — Тыраж 4000 экз. — ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Камунараўскі сельсавет (Буда-Кашалёўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Бернар Жэрмен дэ Ласепед

**Бернар Жэрмен Эцьен дэ ла Віль, граф дэ Ласепед** (; 26 снежня 1756 — 6 кастрычніка 1825) — французскі іхтыёлаг і дзяржаўны дзеяч.

Па рэкамендацыі Бюфона і Дабантона, быў зроблены наглядчыкам у прыродазнаўчым кабінеце каралеўскага саду. Пасля рэвалюцыі ён стаў прафесарам натуральнай гісторыі, у 1791 дэпутатам, затым сенатарам, вялікім канцлерам ордэна Ганаровага легіёна, у 1809 г. міністрам, а па вяртанні Бурбонаў — пэрам Францыі. З яго прыродазнаўчагістарычных твораў, якія сабраў Дэмарэ (11 тамоў, П. 1826—1833), найважнейшыя: «Histoire quadrupèdes ovipares et des serpents» (4 т., Парыж, 1788—1789); працяг Бюфонаўскай «Histoire naturelle des reptiles» (2 т., Парыж, 1788); «Histoire nat. des poissons» (5 т., Парыж, 1798—1805 — важная ў свой час работа); « Hist. nat. des cétacées» (Парыж, 1804). Класіфікацыя Ласепеда была вельмі недасканалая, але працы яго адрозніваліся дбайным апісаннем відаў. Ён напісаў таксама некалькі раманаў, музычных п’ес і «Poétique de la musique» (Парыж, 1785). Пасля смерці яго выйшлі «Hist. natur. de l’homme» (Парыж, 1827), з «Eloge» аўтара (складальнік Кюўе), і «Les âges de la nature» (П. 1830).

Ласепед быў таксама масонам і ўваходзіў у найвялікшую масонскую ложу «Дзевяць Сясцёр».

Катэгорыя:Заолагі Францыі
Катэгорыя:Іхтыёлагі
Катэгорыя:Вялікія канцлеры ордэна Ганаровага легіёна
Катэгорыя:Члены Французскай акадэміі навук
Катэгорыя:Масоны Францыі
Катэгорыя:Масоны ВУФ
Каралеўства Нідэрландаў

**Каралеўства Нідэрландаў** () — састаўная суверэнная дзяржава, якая складаецца з некалькіх тэрыторый, большая з якіх — уласна, Нідэрланды — знаходзіцца ў Заходняй Еўропе, а меншыя — Аруба, Кюрасаа, Сінт-Мартэн — у Карыбскім басейне.

Катэгорыя:Канстытуцыйныя манархіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1815 годзе
Катэгорыя:Палітыка Нідэрландаў
Катэгорыя:Дзяржавы НАТА
Камінтэрн (Буда-Кашалёўскі раён)

**Камінтэ́рн** (, ) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Шырокаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
За 20 км на ўсход ад Буда-Кашалёва, 19 км ад чыгуначнай станцыі Лазурная (на лініі Жлобін — Гомель), 27 км ад Гомеля.

### Гідраграфія 
На ўсходзе і захадзе меліярацыйныя каналы.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, затым па шашы Доўск — Гомель.

Планіроўка складаецца з кароткай, амаль мерыдыянальнай крывалінейнай вуліцы. Забудова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснаваны напачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1929 годзе жыхары вёскі ўступілі ў калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны акупанты спалілі 15 двароў, 9 жыхароў вёскі загінулі на фронце. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Камінтэрн» (цэнтр — вёска Шырокае).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 10 гаспадарак, 18 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1940 год — 35 двароў, 92 жыхара.
* 1959 год — 103 жыхара (паводле перапісу).
* 2004 год — 10 гаспадарак, 18 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Шырокаўскі сельсавет
Славамір Мрожак

**Славамір Мрожак** (; , Бажэнцін, Польшча — , Ніца) — польскі празаік, драматург, мастак-карыкатурыст.

## Біяграфія 
Вывучаў архітэктуру і выяўленчае мастацтва ў Ягелонскім універсітэце ў Кракаве. У 1950 годзе паспяхова дэбютаваў як празаік і адначасова як карыкатурыст. Аднак сусветную вядомасць яму прынесла драматургія. Першы драматычны твор — п'еса «Паліцыя», выдадзеная ў 1958 годзе. П'еса «Танга» (1964) прынесла Мрожаку сусветную славу.

У 1962 становіцца адным з чатырох першых лаўрэатаў літаратурнай прэміі імя Касцельскіх. У 1963 эмігрыруе з Польшчы, жыве ў ЗША, Германіі, Францыі, Італіі і Мексіцы. У 1968 публікуе ў французскай прэсе ліст пратэсту супраць уводу войскаў Варшаўскага Дагавору ў Чэхаславакію. У 1996 годзе вяртаецца на радзіму. У 2002 годзе перажыў інсульт, што прывяло да страты маўлення. З дапамогай тэрапіі, якая працягвалася каля трох гадоў, вярнуў сабе здольнасць пісаць і размаўляць. У 2008 выехаў з Польшчы ў Францыю, апошнія гады жыве ў Ніцы.

## Творчасць 
Дэбютаваў Славамір Мрожак у 1950 годзе фельетонамі і гумарэскамі (зборнік «Практычныя паўбраневікі», 1953). Аўтар аповесцей «Маленькае лета» (1956), «Маніза Клаўе» (1963), зборнікаў апавяданняў «Слон» (1957), «Дождж» (1962), «Два лісты» (1974), «Малая проза» (1990), цыклаў сатырычных малюнкаў і інш. Вядомасць прынеслі гратэскава-сатырычныя і парадыйныя п'есы (зборнікі «Пехатой», 1983; «Танга. Вада», 1984), у якіх узнімае праблемы мастацтва і рэчаіснасці, абсурднасці існавання. Яго творы адметнью фантасмагарычнасцю і прытчавасцю, насычаны сімволікай.

Як адзначыў тэатразнаўца і перакладчык Вячаслаў Ракіцкі, галоўнай тэмай у яго творчасці было ўварванне ўлады ў асабістую прастору чалавека:

## Выбраныя творы 
### П'есы 
* 1958 «Паліцыя»
* 1960 «Індык»
* 1961 «Стрыптыз» (бел. пер. В. Ракіцкага)
* 1964 «Танга» (бел. пер. Л. Баршчэўскага)
* 1973 «Шчаслівы выпадак»
* 1973 «Рэзня»
* 1974, паст. «Эмігранты» (бел. пер. М. Дубянецкага)
* 1980 «Дом на мяжы» (бел. пер. В. Ракіцкага)
* 1982 «Вацлаў»
* 1982 «Амбасадар»
* 1983 «Летні дзень»
* 1984 «Альфа»
* 1986 «Кантракт»
* 1987 «Партрэт»
* 1992 «Удовы»
* 1993 «Каханне ў Крыму»
* 2000 «Вялебныя»
* 2000 «Цудоўны від»

### Зборнікі апавяданняў 
* 1953 «Практычныя паўбраневікі»
* 1957 «Слон» (пераклад выбраных апавяданняў М. Шоды)
* 1962 «Дождж»
* 1974 «Два лісты»
* 1983 «Даносы»

## Пераклады на беларускую мову 
* Дом на мяжы: Выбраныя творы / Прадмова В. Ракіцкага. Пераклад Л. Баршчэўскага, В. Ракіцкага, М. Шоды. Мінск: Радыёла-плюс / Wrocław: Kolegium Europy Wschodniej, 2008. ISBN 978-985-448-093-0, 978-83-61617-92-1.
* Эмігранты / Пераклад М. Дубянецкага // Пры зачыненых дзвярах: Драматычныя творы. Мінск, 1995. ISBN 5-340-01222-0

## Літаратура 
* *Лявонава Е.* Мрожак // 

Катэгорыя:Драматургі Польшчы
Катэгорыя:Пісьменнікі Польшчы
Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменнікі
Каменка (Буда-Кашалёўскі раён)

**Ка́менка** () — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чабатовіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
У 19 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 34 км ад Гомеля.

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Жлобін — Гомель.

Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай вуліцы, блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі і забудаванай рэдка драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснавана на пачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. Найболей актыўная забудова прыходзіцца на 1920-я гады. У 1929 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў жніўні 1943 года акупанты цалкам спалілі мястэчка і забілі 6 жыхароў. 5 жыхароў вёскі загінулі на фронце. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Чабатовічы» (цэнтр — вёска Чабатовічы).

## Насельніцтва 
* 1926 год — 26 двароў, 113 жыхароў.
* 1959 год — 98 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 10 гаспадарак, 13 жыхароў.
* 2009 год — 7 жыхароў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Чабатовіцкі сельсавет
Вясна народаў

**Еўрапейскія рэвалюцыі 1848 года**, якія звалі **«Вясной народаў»** і «Годам рэвалюцый», пачаліся 12 студзеня 1848 года на Сіцыліі і затым, шмат у чым з-за рэвалюцыі ў Францыі, распаўсюдзіліся на шматлікія краіны Еўропы.

Хоць галоўным чынам рэвалюцыі былі хутка задушаны, яны сур'ёзна паўплывалі на гісторыю Еўропы.

## Незакранутыя краіны 
Вялікабрытанія, Каралеўства Нідэрландаў, Расійская імперыя (уключаючы Царства Польскае) і Асманская імперыя былі адзінымі буйнымі еўрапейскімі дзяржавамі, якія прайшлі праз гэты перыяд без грамадзянскай рэвалюцыі. Скандынаўскія краіны былі толькі злёгку зачэплены рэвалюцыямі ў Еўропе, хоць у Даніі 5 чэрвеня 1849 года была зацверджана канстытуцыя. У Княстве Сербія фармальна рэвалюцыі не было, аднак яно актыўна падтрымлівала сербскую рэвалюцыю ў імперыі Габсбургаў.

У Расійскай імперыі ў 1825 годзе адбылося паўстанне дзекабрыстаў — няўдалая спроба дзяржаўнага перавароту, якая пачалася раніцай і задушаная да ночы. Адносная стабільнасць Расіі была выклікана няздольнасцю рэвалюцыйных груп мець зносіны адзін з адным. У Царстве польскім і Вялікім Княстве Літоўскам бунты адбыліся ў 1830-31 гадах, Лістападаўскае паўстанне і Кракаўскае паўстанне ў 1846 года. Апошняе паўстанне адбылося ў 1863-65 гадах, так званае Студзеньскае паўстанне, але ў 1848 годзе паўстанняў так і не адбылося.

У той час, як у Асманскай імперыі не было вялікіх палітычных пераваротаў як такіх, палітычная турбота ўсёткі мела месца ў некаторых яе васальных дзяржавах.
[left|thumb|Сход [чартыстаў у Лондане, 1848]]

У Вялікабрытаніі сярэдні клас быў супакоены агульным падаваннем грамадзянскіх правоў, замацаваным у рэформе выбарчай сістэмы 1832 года з наступнымі развіццём Чартысцкага руху, які выступіў з петыцыяй да Парламента ў 1848 годзе.

Ануляванне пратэкцыянісцкіх сельскагаспадарчых тарыфаў — так званых «Хлебных законаў» — у 1846 годзе некалькі зменшыла пралетарскую актыўнасць.

Тым часам, нягледзячы на тое, што насельніцтва Брытанскай Ірландыі было скарочана вялікім голадам, партыя «Маладая Ірландыя» у 1848 распачала спробу звяржэння Брытанскага кіравання. Іх мяцеж, аднак, быў неўзабаве задушаны.

Швейцарыя таксама захавала спакой у 1848 годзе, хоць і прайшла праз грамадзянскую вайну годам раней. Увядзенне Швейцарскай федэральнай канстытуцыі ў 1848 годзе было рэвалюцыяй мас, якая заклала аснову сённяшняга швейцарскага грамадства.

*
Катэгорыя:Гісторыя Еўропы
National Geographic Traveller

**National Geographic Traveler** — штомесячнае друкарскае выданне, прысвечанае вандраванням, асноўная ўвага ў якім надаецца як падрабязнаму разбору папулярных сярод турыстаў краін, так і саветы па наведванні экзатычных краін.

Часопіс выдае Нацыянальнае геаграфічнае таварыства з 1984 года на 35 мовах, у тым ліку рускай.

## Спасылкі 
* Сайт часопіса «National Geographic Traveler» на англійскай мове

Катэгорыя:Часопісы на англійскай мове
Катэгорыя:Геаграфічныя часопісы
Катэгорыя:Міжнародныя часопісы
Катэгорыя:Турызм
Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1984 годзе
Каліта (Слуцкі раён)

**Каліта́** (, ) — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вясейскага сельсавета.

Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Амговіцкага сельсавета. З 2009 па 2016 год у Сорагскім сельсавеце.

Насельніцтва — каля 20 чалавек.

## Геаграфія 
Знаходзіцца на аўтамабільнай трасе Слуцк — Бабруйск. Размешчана за 20 км на ўсход ад Слуцка, за 125 км ад Мінска. Галоўныя вуліцы: Цэнтральная, Школьная, Далёкая.

Адлегласць ад Бабруйска — 90 км, ад гарадскога пасёлка Урэчча — 13 км, ад пасёлка Амговічы — 6 км.

## Гісторыя 
Паводле неправераных звестак, упершыню Каліта згадваецца ў 17 ст.

27 чэрвеня 1941 года ў Каліце размяшчаўся камандны пункт 14-га механізаванага корпуса (3 роты, 5 гармат і 2 бронемашыны), узначаленым палкоўнікам . З раніцы 27 чэрвеня часткі XXIV матарызаванага корпуса генерала фон Швепенбурга, абышоўшы абарону часцей 4-й арміі на рацэ Случ збілі савецкія войскі паўночней і паўднёвей Слуцка, пацяснілі на ўсход ад ракі Случ і цалкам авалодалі горадам. Аднак развіць наступленне ў хуткіх тэмпах немцам не ўдалося. Войскі палкоўніка Тутарынава, якія загадзя стварылі ў сябе ў тыле шматлікія загараджэнні, аказалі ўпартае супраціўленне.

Да 10 гадзіны 28 чэрвеня 3-я і 4-я танкавыя дывізіі Гудэрыяна сутыкнуліся на ўсход ад ракі Случ на асабліва насычаную загараджэннямі лінію Амговічы — Каліта, на якой абараняліся савецкія танкісты. Узяць гэту лінію праціўніку не ўдалося. У баі каля Каліты пад агнём аказаўся камандзір нямецкай дывізіі генерал-лейтэнант Вальтэр Модэль (будучы генерал-фельдмаршал), яго дывізія панесла цяжкія страты, пры гэтым быў цяжка паранены камандзір мотапяхотнага батальёна маёр Кратцэнберг і забіты яго намеснік капітан Ортс. Каб зламаць абарону Тутарынава, нямецкае камандаванне накіравала ў абыход з поўначы танкі з пяхотай. Гэтыя часці прабіліся да сярэдзіны дня ў раён Старых Дарог. Савецкім войскам прыйшлося адступіць. Сам палкоўнік Тутарынаў быў паранены і трапіў у шпіталь.

Раніцай 29 чэрвеня 1944 года перадавы атрад 9-й гвардзейскай кубанскай кавалерыйскай дывізіі ўжо генерал-маёра Івана Васілевіча Тутарынава і 32-і кавалерыйскі полк падышлі да Каліты і, заняўшы яе, рушылі далей на вызваленне Слуцка. 

Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Амговіцкага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вясейскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёна
Калініна (Гусявіцкі сельсавет)

**Калі́ніна** (, ) — былы пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Гусявіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 14 км на поўдзень ад Буда-Кашалёва, 6 км ад чыгуначнай станцыі Радзеева (на лініі Жлобін — Гомель), 34 км ад Гомеля.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Буда-Кашалёва — Уваравічы.

Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай шыротнай вуліцы, забудаванай драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснавана напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. Найболей актыўная забудова даводзіцца на 1920-я гады. У 1929 годзе арганізаваны калгас «Чонгарская дывізія», працавалі гамарня і вятрак. На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінулі 16 жыхароў вёскі. У 1959 годзе ў складзе эксперыментальнай базы «Пянчын» (цэнтр — вёска Пянчын).

Ліквідаваны ў 2016 годзе.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 8 гаспадарак, 8 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1926 год — 29 двароў 190 жыхароў.
* 1959 год — 188 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 8 гаспадарак, 8 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі
Кантаровічы

**Кантаро́вічы** (, ) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Марозавіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 5 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель).

### Гідраграфія 
На ўсходзе, поўначы і захадзе меліярацыйныя каналы, злучаныя з ракой Уза (прыток ракі Сож).

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Буда-Кашалёва — Гомель.

Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай амаль мерыдыянальнай арыентацыі вуліцы, забудаванай драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснаваны напачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1929 годзе жыхары мястэчка ўступілі ў калгас. На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінулі 12 жыхароў вёскі. Да 16 ліпеня 1954 года пасёлак знаходзіўся ў адміністрацыйным падпарадкаванні Буда-Кашалёўскага пассавета. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Марозавічы» (цэнтр — вёска Марозавічы).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 12 гаспадарак, 20 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1959 год — 94 жыхара (паводле перапісу).
* 2004 год — 12 гаспадарак, 20 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Марозавіцкі сельсавет
Гародна (возера, Расонскі раён)

**Гаро́дна** — возера ў Беларусі ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Нішча.

Плошча люстра возера 0,9 км², даўжыня 2,41 км, найбольшая шырыня 0,58 км, найбольшая глыбіня 4,5 м.Катлавіна Гародна лагчыннага тыпу, выцягнутая з захаду на ўсход. Схілы катлавіны ад 7 да 25 метраў, стромкія. Берагавая лінія звілістая, даўжынёй 8,24 км. Берагі нізкія. Пойма возера шырынёй да 100 метраў, месцамі забалочаная.Падводная частка катлавіны карытападобнай формы, літараль вузкая. Глыбіні да 2 метраў займаюць каля 22% плошчы возера. Дно да глыбіні ў 4 м пясчанае, глыбей выслана глеем і крэменязёмістым сапрапелем.

Возера слабапраточнае: упадаюць 7 ручаёў, выцякае ручай у возера Шэвіна. Падводная расліннасць да глыбіні 3 м, надводная займае паласу ўздоўж берагоў шырынёй да 25 метраў.

На возеры востраў плошчай 0,1 га.

## Літаратура 
* 
* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.1 / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш — Мн.: БелСЭ, 1983. — Т. 1. — 575 с. — 10 000 экз.
* 
* 

## Спасылкі 
* Возера Гародна 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Кастрышча

**Кастры́шча** (, ) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Кашалёўскага сельсавета.

На захадзе мяжуе з лесам.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 4 км на поўнач ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 52 км ад Гомеля.

### Гідраграфія 
На поўначы рака Ліпа і меліярацыйныя каналы.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтадарогах, якія адыходзяць ад Буда-Кашалёва.

Планіроўка складаецца з дзвюх прамалінейных вуліц, арыентаваных з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і забудаваных двухбакова, няшчыльна драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснавана ў канцы XVIII стагоддзя. Напачатку XIX стагоддзя невялікае паселішча з карчмой. У 1850 годзе ў складзе Кашалёўскага казённага маёнтка. З 1883 года дзейнічаў хлебазапасны магазін. Па перапісу 1897 года знаходзіліся: школа граматы, вятрак. У 1909 годзе — 281 дзесяцін зямлі, у Кашалёўскай воласці Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні.

У 1929 годзе арганізаваны калгас. На фронце загінулі 32 жыхара мястэчка. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Шарыбаўскі» (цэнтр — вёска Шарыбаўка).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 16 гаспадарак, 18 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1850 год — 15 двароў, 55 жыхароў.
* 1897 год — 29 двароў, 203 жыхара (паводле перапісу).
* 1909 год — 39 двароў, 278 жыхароў.
* 1959 год — 265 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 16 гаспадарак, 18 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Кашалёўскі сельсавет
Трэцяя сусветная вайна

будзе адыгрываць вырашальную ролю ў Трэцяй сусветнай вайне.]]
**Трэцяя сусветная вайна** — гіпатэтычны глабальны ваенны канфлікт. У XX стагоддзі найбольш верагоднымі ініцыятарамі Трэцяй сусветнай маглі стаць ЗША і СССР.

З канца XX стагоддзя *трэцяй сусветнай вайной* завуць барацьбу з міжнародным тэрарызмам і патэнцыйны ваенны канфлікт, які можа ўзнікнуць пры ўжыванні ядзернай ці іншай ЗМЗ краінамі, якія меркавана хаваюць свой ракетна-ядзерны патэнцыял (Іран, Паўночная Карэя і Ізраіль, (2-15)).

## Наступствы 
Патэнцыйныя сцэнарыі Трэцяй сусветнай вайны з ужываннем ядзернай зброі ў 1970—1980-я гады прадугледжвалі хуткае развіццё падзей. У выпадку масіраванага прымянення ядзернай зброі ў Трэцяй сусветнай вайне можа быць знішчана большая частка чалавецтва (паводле падлікаў, загінуўшых мірных жыхароў будзе больш, чым ваенных).

Наступствы ядзернай вайны тэарэтычна могуць прывесці да катастрафічных змен клімату і экалагічных умоў планеты (адбудзецца «ядзерная зіма» або «ядзерная восень»). Гэтае меркаванне шмат у чым вызначыла ролю ядзернай зброі як зброі стратэгічнага стрымлівання сапернікаў ад пачатку ядзернага канфлікту.

Наступствы Трэцяй сусветнай вайны могуць быць цяжэйшымі, калі Расія і ЗША ў гэтай вайне абмяняюцца ядзернымі ўдарамі. Такое развіццё падзей радыкальна: атамныя выбухі знішчаць буйныя гарады і жылыя раёны абедзвюх краін, вялізная колькасць ядзернага пылу разляціцца па ўсім свеце, пасля чаго на Зямлі надоўга павысіцца радыяцыйны фон.

## Гл. таксама 
* Халодная вайна
* Ядзерная вайна
* Вайна супраць тэрарызму
* Сусветная вайна

Катэгорыя:Выдуманыя войны
3
Козі Рог

**Ко́зі Рог** (, ) — былы пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Патапаўскага сельсавета.

Ліквідаваны 20 сакавіка 2010 года.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 15 км на паўночны захад ад Буда-Кашалёва, 6 км ад чыгуначнай станцыі Забаб’е (на лініі Жлобін — Гомель.

## Гісторыя 
Каля мястэчка ў 1960 і ў 1980 гадах выяўлена два скарбу. Знойдзеныя рэчы, вырабленыя ў Старажытнай Русі ў канцы XI — пачатку XIII стагоддзяў, што сведчыць пра дзейнасць чалавека ў гэтых месцах з даўніх часоў. Сучасны пасёлак заснаваны напачатку 1920-х гадоў на былых памешчыцкіх землях перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1929 годзе жыхары вёскі ўступілі ў калгас. У 1959 годзе ў складзе гаспадаркі Буда-Кашалёўскага аграрна-тэхнічнага каледжа (цэнтр — горад Буда-Кашалёва).

Забудова драўляная сядзібнага тыпу.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 2 гаспадаркі, 3 жыхара.

### Дынаміка 
* 1959 год — 98 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 2 гаспадаркі, 3 жыхара.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі
Краснабудскі

**Краснабу́дскі** (, ) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чабатовіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 21 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 48 км ад Гомеля.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Жлобін — Гомель. Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход і забудаванай драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснаваны на пачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1929 годзе жыхары вёскі ўступілі ў калгас. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Чабатовічы» (цэнтр — вёска Чабатовічы).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 13 гаспадарак, 23 жыхары.

### Дынаміка 
* 1926 год — 15 двароў, 87 жыхароў.
* 1959 год — 101 жыхар (паводле перапісу).
* 2004 год — 13 гаспадарак, 23 жыхары.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Чабатовіцкі сельсавет
Сусветная вайна

[thumb|400px|Карта свету з удзельнікамі [Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны.Антанта намалявана зялёным колерам, Цэнтральныя дзяржавы аранжавым, нейтральныя краіны — шэрым.]]
[thumb|400px|Карта свету з удзельнікамі [Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны.Саюзнікі намаляваны зялёным колерам (краіны, пазначаныя светла-зялёным, увайшлі ў вайну пасля нападу на Пёрл-Харбар), Вось блакітным, нейтральныя краіны — шэрым]]

**Сусветная вайна** — тэрмін, які звычайна ўжываецца для абазначэння двух канфліктаў, беспрэцэндэнтных па маштабе падзей і колькасці ахвяр, што адбыліся цягам XX стагоддзя (Першая сусветная вайна 28 ліпеня 1914—11 лістапада 1918 і Другая сусветная вайна 1 верасня 1939—2&nbsp;верасня 1945). Гэтыя войны закранулі большасць дзяржаў свету (у тым ліку ўсе буйныя дзяржавы) і ахоплівалі некалькі кантынентаў.

Часам да сусветных войн адносяць некаторыя маштабныя канфлікты  стагоддзяў (Трыццацігадовую вайну, Вайну за іспанскую спадчыну, Сямігадовую вайну,— «першую сусветную», па Чэрчылю, — затым Напалеонаўскія войны): усё гэта еўрапейскія па паходжанні канфлікты, якія суправаджаліся баявымі дзеяннямі на тэрыторыі Еўропы, а таксама ў азіяцкіх і/ці амерыканскіх калоніях адпаведных дзяржаў.

Халодная вайна паміж кааліцыямі, якія ўзначальваюцца ЗША і СССР, працякала пад знакам небяспекі «гарачай» Трэцяй сусветнай вайны паміж гэтымі дзяржавамі.

## Гл. таксама 
* Першая сусветная вайна
* Другая сусветная вайна
* Трэцяя сусветная вайна

## Літаратура 
* 

*
Нацыянальны банк Грэцыі

**Нацыянальны банк Грэцыі** (**National Bank of Greece**, **NBG**; )  (, , ) — найбуйнейшы і самы стары банк Грэцыі. Штаб-кватэра — у Афінах.

Заснаваны ў 1841. У 1857 банк зліўся з Bank of Athens, у 1998 — з National Mortgage Bank of Greece. У красавіку 2006 NBG набыў за $2,8 млрд 46 % акцый турэцкага Finansbank.

## Дзейнасць 
Банку належыць 600 аддзяленняў; ён кантралюе каля 30 % прыватных укладаў Грэцыі. Банк абслугоўвае ўрад Грэцыі, якому належаць 23 % яго акцый. Банк прадстаўлены ў 15 краінах.

У 2005 чысты прыбытак NBG — $877,36 млн, актывы на канец года — $72,9 млрд, крэдытны партфель — $35,61 млрд. Капіталізацыя NBG на красавік 2006 — $15,88 млрд.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт банка

Катэгорыя:Банкі Грэцыі
Катэгорыя:Эканоміка Грэцыі
Гародна (возера, Віцебскі раён)

**Гаро́дна** — возера ў Беларусі ў Віцебскім раёне ў басейне ракі Лучоса.

Плошча паверхні возера 0,87 км², даўжыня 1,35 км, найбольшая шырыня 0,92 км. Найбольшая глыбіня 8 м.Катлавіна возера Гародна тэрмакарставага тыпу мае акруглую форму. Вышыня схілаў ад 5—7 да 10 метраў. Берагавая лінія слабазвілістая даўжынёй 4,05 км. Берагі нізкія, пясчаныя. Літараль шырокая. Глыбіні да 2 м займаюць каля 20%, 4—6 м каля 55% плошчы возера. Найбольшыя глыбіні ў паўночнай частцы возера. Да глыбіні 2—4 м дно пясчанае, глыбей пакрыта глеем.
Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Падводная расліннасць прысутнічае да глыбінь у 3 м. Уздоўж берагоў да глыбіні 1 м расце чарот, трыснёг.

У возеры Гародна водзяцца лешч, шчупак, плотка, лінь, язь, мянтуз і інш.

Ля возера вёскі Гарадняны, Гараднянскі Мох, Сасноўка

## Літаратура 
* 
* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.1 / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш — Мн.: БелСЭ, 1983. — Т. 1. — 575 с. — 10 000 экз.
* Витебск. Энциклопедический справочник — Мн.: Белорусская Советская Энциклопедия имени Петруся Бровки, 1988. — С. 152. — 408 с. — ISBN 5-85700-004-1.
* 

## Спасылкі 
* Городно 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Віцебскага раёна
Колас (Буда-Кашалёўскі раён)

**Ко́лас** (, ) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Шырокаўскага сельсавета.

За 20 км на ўсход ад Буда-Кашалёва і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель). Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, затым па шашы Доўск — Гомель. Забудова драўляная, сядзібнага тыпу, уздоўж вясковай дарогі.

На ўсходзе, поўначы і захадзе меліярацыйныя каналы.

## Гісторыя 
Заснаваны напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. Найболей актыўная забудова даводзіцца на 1920-я гады. У 1926 годзе ў Ліпскім сельсавеце Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі. У 1929 годзе жыхары мястэчка ўступілі ў калгас. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Камінтэрн» (цэнтр — вёска Шырокае).

## Насельніцтва 
* 1925 год — 11 двароў, 50 жыхароў.
* 1959 год — 32 жыхара (паводле перапісу).
* 2004 год — 6 гаспадарак, 13 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць / С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Шырокаўскі сельсавет
Каромка

**Каро́мка** (, ) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Рагінскага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 18 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 45 км ад Гомеля.

### Гідраграфія 
На ўсходзе меліярацыйныя каналы.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, затым па шашы Доўск — Гомель.

Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы з двума завулкамі, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад. Забудова двухбаковая, драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядома з канца XVIII стагоддзя як паселішча ў Рагачоўскім павеце Магілёўскай губерні. З 1884 года працаваў хлебазапасны магазін. Па перапісу 1897 года знаходзіліся: школа граматы, вятрак. У 1909 годзе — 398 дзесяцін зямлі, у Кашалёўскай воласці Рагачоўскага павета.

У 1925 годзе ў Забалацкім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Бабруйскай акругі. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Селянін». Падчас Вялікай Айчыннай вайны 28 лістапада 1943 года вызвалена ад фашысцкіх захопнікаў, 52 жыхары вёскі загінулі на фронце. У 1959 годзе ў складзе калгаса «Рагінь» (цэнтр — вёска Рагінь).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 59 гаспадарак, 96 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1816 год — 30 двароў, 144 жыхары.
* 1858 год — 159 жыхароў.
* 1897 год — 49 двароў, 342 жыхары (паводле перапісу).
* 1909 год — 50 двароў, 443 жыхары.
* 1925 год — 76 двароў.
* 1959 год — 421 жыхар (паводле перапісу).
* 2004 год — 59 гаспадарак, 96 жыхароў.

## Вядомыя выхадцы 
* Іван Ігнатавіч Шальманаў (1936—1993) — беларускі пісьменнік.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Рагінскі сельсавет