open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рочэстэр (Нью-Гэмпшыр)

**Рочэстэр** () — горад, размешчаны ў акрузе Страфард (штат Нью-Гэмпшыр, ЗША) з насельніцтвам у 29 752 чалавекі па статыстычных дадзеных перапісу 2010 года.

## Гісторыя 
Да прыходу еўрапейцаў на гэтай тэрыторыі пражывалі індзейцы-абенакі. Першыя еўрапейскія перасяленцы з'явіліся тут ў 1722 годзе і першапачаткова вялі жорсткія войны з індзейцамі. Паселішча Рочэстэр было заснавана ў 1749 годзе, інкарпаравана ў 1778 годзе, яшчэ да заканчэння Вайны за незалежнасць ЗША. Першая школа была заснавана ў 1750 годзе, першае паштовае аддзяленне — у 1768 годзе. На працягу XIX стагоддзя горад устойліва рос, тут знаходзілася мноства буйных майстэрняў розных галін прамысловасці. У 1875 годзе быў праведзены першы Рочэстэрскі кірмаш, у 1891 годзе паселішча атрымала статус горада (city), у 1893 годзе ў Рочэстэры з'явілася публічная бібліятэка — трэцяя ў краіне, а ў 1908 годзе быў заснаваны оперны тэатр.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Нью-Гэмпшыра
Юінта (горы)

**Горы Юінта** () — горны хрыбет на паўночным усходзе штата Юта і поўдні штата Ваёмінг, ЗША. З’яўляецца часткай Скалістых гор, а таксама самым высокім хрыбтом ў кантынентальных штатах, які распасціраецца з усходу на захад. Размешчаны прыкладна за 160 км на ўсход ад горада Солт-Лэйк-Сіці. Вышэйшы пункт хрыбта — Кінгс-Пік, вышыня якога 4123 м.

Паўднёвыя і ўсходнія схілы хрыбта знаходзяцца пераважна ў басейне ракі Каларада. Тут працякаюць такія рэкі як Блэк-Форк і Дучэснэ, якія з’яўляюцца прытокамі ракі Грын-Рывер. Грын-Рывер, найбуйнейшы прыток ракі Каларада, робіць велізарную пятлю, агінаючы усходні ўскраек хрыбта Юінта. На заходніх схілах хрыбта бяруць пачатак рэкі Бэр і Вебер, якія нясуць свае воды ў Вялікае Салёнае возера. На паўднёвай баку хрыбта пачынаецца рака Прова, якая ўпадае ў возера Юта, якое злучаецца з возерам Вялікае Салёнае праз раку Джордан. У раёне хрыбта размешчана мноства невялікіх азёр. Большая частка хрыбта Юінта атрымлівае менш за 1000 мм ападкаў у год. Найбольш высокія пікі застаюцца пакрытымі снегам большую частку года, за выключэннем перыяду з канца ліпеня да пачатку верасня.

Катэгорыя:Горы ЗША
Огдэн (Юта)

**Огдэн** () — горад у акрузе Уібер (штат Юта, ЗША). Плошча — 69.0 км². Насельніцтва — 82 865 чал. Буйны вузел чыгуначных перавозак. Горад вядомы шматлікімі гістарычнымі будынкамі. Знаходзіцца паблізу гор Уосач. Веберскі дзяржаўны ўніверсітэт.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Джон Браўнінг

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Юты
Біруч

**Біруч** (, раней *пасёлак Краснагвардзейскае*) — горад у Белгародскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Краснагвардзейскага раёна і гарадскога паселішча «Горад Біруч».
Насельніцтва — 7248 чал. (2016). Размешчаны на левым беразе ракі Ціхая Сасна. За 13 км на поўдзень ад горада знаходзіцца чыгуначная станцыя Біруч на лініі Валуйкі — Ліскі.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1705 годзе казацкім сотнікам Іванам Мядковым. У 1897 годзе ў горадзе жылі 13 081 чалавек, у тым ліку украінцы — 10 760, рускія — 2216.
У пачатку XX стагоддзя горад славіўся сваім купецтва і гандлем.
У 1919 годзе быў перайменаваны ў Будзёны, у 1958 годзе — у сяло Краснагвардзейскае, у 1975 годзе стаў пасёлкам гарадскога тыпу. У 2005 годзе было прынята рашэнне аб прысваенні пасёлку статусу горада і вяртанні яму гістарычнай назвы Біруч.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Яўген Міканоравіч Паўлоўскі — заолаг

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Белгародскай вобласці
Дулут

**Дулут** () — горад у штаце Мінесота, адміністрацыйны цэнтр акругі Сент-Луіс.

Дулут — порт на вышыні 185 м над узроўнем мора на беразе возера Верхняга, самага буйнога і халоднага з сістэмы Вялікіх азёраў. Гэта абумовіла аснову яго эканомікі — перапрацоўка грузаў. Таксама ў горадзе развіты турызм.

Клімат вільготны, ветраны. Сярэднядзённая тэмпература з сярэдзіны лістапада да пачатку красавіка не перавышае 0 ° C. Ападкаў выпадае 727 мм у год, летам выпадаюць пераважна ў выглядзе дробнага дажджу або імжы, зімой — у выглядзе снегу. Сярэднегадавая тэмпература — +3,8 ° C.

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Мінесоты
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1679 годзе
Сароцкае

**Саро́цкае** — возера ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці, за 32 км на паўночны ўсход ад горада Гродна, за 1 км на поўнач ад вёскі Новая Руда, у басейне ракі Сламянка.

Плошча паверхні 0,1 км². Даўжыня 0,42 км, найбольшая шырыня 0,28 км. Даўжыня берагавой лініі 1,25 км.

Схілы катлавіны вышынёй 5—7 м, пераважна пад лесам, на ўсходзе разараныя. Возера зарастае.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Гродзенскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Гродзенскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Гродзенскага раёна
Катэгорыя:Басейн Котры
Дзікае (возера, Дзятлаўскі раён)

**Дзі́кае** — возера ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці, за 11 км на поўнач ад горада Дзятлава, за 1 км на поўдзень ад вёскі Нагародавічы, у басейне ракі Моўчадзь. З паўночнага боку лес. Злучана ручаём з ракой Дзятлаўка.

Плошча паверхні 0,053 км². Даўжыня 0,32 км, найбольшая шырыня 0,29 км. Найбольшая глыбіня 10,0 м, сярэдняя — 3,12 м. Даўжыня берагавой лініі 0,98 км. Аб’ём вады ў возеры 0,17 млн м³.

## Сапрапелевыя гразі 
Дно сапрапелістае, магутнасць паклада да 7,9 м, сярэдняя 4,4 м. Глыбіня здабычы гразі — 4,5-7,0 м. Запасы лекавай грязі — 330 тыс. м³.

Лекавыя гразі возера Дзікае паводле генезісу і складу адносяцца да сапрапелевых, з’яўляюцца прэснаводнымі, бессульфіднымі, сярэднепопельнымі (да 60 %), слабашчолачнай рэакцыі (рН 7,3 — 7,7). У складзе попелу пераважаюць карбанаты кальцыя (36,3 %). Утрыманне арганічных рэчываў каля 45 %.
Сапрапель складаецца са значнай колькасці арганічнага рэчыва расліннага і жывёльнага паходжання, пясчаных і гліністых часцінак, а таксама мінеральных кампанентаў: вокіслаў кальцыю, крэмнію, жалеза, серы, фосфару, алюмінію, магнію, натрыю, калію, тытану. Багаты мікраэлементамі: марганцам, цынкам, меддзю, малібдэнам, кобальтам, цяжкіх металаў у ім змяшчаецца ў межах дапушчальных канцэнтрацый.
У сапрапелі вызначана 12 свабодных і 25 звязаных амінакіслот. Акрамя таго, у складзе арганічнага рэчыва сапрапелю возера Дзікае вызначаны тыямін (вітамін В1) і аскарбінавая кіслата (вітамін С). Апроч іх у адкладах возера прысутнічаюць ферментападобныя, антыбіётыка- і гармонападобныя рэчывы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Гродзенскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Гродзенскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Дзятлаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Моўчадзі
Сешка

**Се́шка** — старычнае возера ў горадзе Давыд-Гарадок Столінскага раёна Брэсцкай вобласці, у басейне ракі Гарынь.

Плошча паверхні 0,064 км². Даўжыня 1,6 км, найбольшая шырыня 0,07 км. Даўжыня берагавой лініі 3,8 км.

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Столінскага раёна
Катэгорыя:Басейн Гарыні
Мусонны клімат

thumb|250px|Рэгіёны Зямлі, якія характарызуюцца мусонным трапічным кліматам
**Мусо́нны клі́мат** — клімат абласцей зямнога шара з мусоннай цыркуляцыяй атмасферы.

Вылучаецца рэзкай зменай увільгатнення на працягу года — сухая зіма і вільготнае лета. Характэрны пераважна для трапічных і субтрапічных абласцей Паўднёвай і Паўднёва-Усходняй Азіі, Экватарыяльнай Афрыкі і інш.; адзначаецца і ва ўмераных шыротах, напрыклад, на Далёкім Усходзе.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кліматалогія
Катэгорыя:Клімат
Сушчава

**Су́шчава**, **Сы́шчава** — возера ў Мастоўскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, за 30 км на паўднёвы ўсход ад горада Масты, каля аграгарадка Вялікія Азёркі, у басейне ракі Сіпа.

Плошча паверхні 0,09 км². Даўжыня 0,5 км, найбольшая шырыня 0,28 км. Найбольшая глыбіня 1,5 м, сярэдняя — 1,0 м. Даўжыня берагавой лініі 1,25 км. Аб'ём вады ў возеры 0,09 млн м³.

Катлавіна возера рэшткавага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй 3—5 м, разараныя. Берагі забалочаныя. Пойма шырынёй 20—50 м, пад забалочаным лугам. Дно выслана сапрапелем.

## Літаратура 
* 
*  — С. 46.

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Гродзенскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Гродзенскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Мастоўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Шчары
Мікалай Аляксеевіч Халяўка

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Мікалай Аляксеевіч Халяўка
|дата нараджэння  = 23.12.1916
|месца нараджэння = вёска Івакі, , Гомельская вобласць
|дата смерці      = 21.03.1998
|месца смерці     = Івакі, 
|выява            = 
|подпіс           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1937—1945
|званне           = 
|род войскаў      = артылерыя
|пасада           = {
 
}
{
 
}
|частка           = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = 
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Мікалай Аляксеевіч Халяўка** (1916—1998) — сяржант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
Мікалай Халяўка  нарадзіўся 23 снежня 1916 года ў вёсцы Івакі (цяпер — Добрушскі раён Гомельскай вобласці Беларусі). Пасля заканчэння трох класаў школы працаваў спачатку ў калгасе, потым у міліцыі. У 1937 годзе Халяўка быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. З пачатку Вялікай Айчыннай вайны — на яе франтах.

Да снежня 1944 года гвардыі сяржант Мікалай Халяўка быў зараджальшчыкам самаходнай артылерыйскай устаноўкі 108-га гвардзейскага самаходнага артылерыйскага палка  4-га Украінскага фронту. Вызначыўся падчас вызвалення Ужгарада. 2 снежня 1944 года Халяўка асабіста закідаў гранатамі дзот які перашкаджаў наступленню пяхоты, знішчыўшы некалькі варожых салдат і захапіўшы яшчэ двух у палон.
 у Добрушы.]]
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 сакавіка 1945 года гвардыі сяржант Мікалай Халяўка быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка».

Пасля заканчэння вайны Халяўка быў дэмабілізаваны. Жыў на радзіме, працаваў у калгасе.

Быў таксама узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны 1-й ступені і шэрагам медалёў.

## Памяць 
* У Добрушы (Гомельская вобласць) на тэрыторыі Мемарыяльнага комплексу «Памяць» устаноўлены стэлы з імёнамі ўраджэнцаў раёна — Герояў Савецкага Саюза. На адной з стэл паказана імя М. А. Халяўкі.

## Літаратура 
* 
* Навечно в сердце народном. 3-е изд., доп. и испр. — Минск, 1984. — С. 552—553.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Сяржанты і старшыны СССР
Вялікі Басейн

**Вялікі Басейн** () — пустыннае нагор’е на захадзе Паўночнай Амерыкі, самае вялікае аб’яднанне тэрыторый з бясцёкавымі ўпадзінамі на кантыненце.

Вялікі Басейн працягнуўся з поўначы на поўдзень і абмежаваны на захадзе хрыбтом Сьера-Невада і Каскаднымі гарамі, на ўсходзе — Скалістымі гарамі. Плошча — больш за 500 000 км². Рэльеф уяўляе сабой мноства кароткіх хрыбтоў (вышынёй да 3900 м), звычайна арыентаваных з поўначы на поўдзень, і шырокіх катлавін паміж імі, злучаных паміж сабой, большасць з іх з’яўляюцца пустынямі або паўпустынямі. На тэрыторыі Вялікага Басейна знаходзіцца вялікая частка штата Невада, заходняя палова Юты, часткова Каліфорнія, Арэгон і Айдаха.

Катэгорыя:Геаграфія ЗША
Група армій Гіндэнбурга

**Гру́па а́рмій Гіндэнбу́рга** () — воінскае аб'яднанне імперскай Германскай арміі падчас Першай сусветнай вайны.

Удзельнічала ў баявых дзеяннях у складзе Усходняга фронта ў перыяд з 5 жніўня 1915 да 30 ліпеня 1916 года пад камандаваннем Обер Оста Паўля фон Гіндэнбурга. 

У сувязі з тым, што 3 ліпеня 1916 года Герман фон Айхгорн замяніў на пасадзе камандуючага Гіндэнбурга група армій была перайменавана ў **Групу армій Айхгорна**, якая праіснавала да 30 сакавіка 1918 года.

## Склад групы арміі 
### па стану на жнівень 1915 года 
* Нёманская армія (генерал ад інфантэрыі Ота фон Белаў) — распушчана ў снежні 1915 года
* 8-я армія (генерал ад артылерыі Фрыдрых фон Шольц)
* 10-я армія (генерал-палкоўнік Герман фон Айхгорн)
* 12-я армія (генерал ад артылерыі Макс фон Гальвіц)

### па стану на студзень 1916 года 
* Армейская група D (Генерал ад артылерыі Фрыдрых фон Шольц)
* 8-я армія (генерал ад інфантэрыі Ота фон Белаў)
* 10-я армія (генерал-палкоўнік Герман фон Айхгорн)
* 12-я армія (генерал ад артылерыі Макс фон Гальвіц, пасля генерал ад інфантэрыі Макс фон Фабек) — распушчана ў кастрычніку 1916 года

### Верасень 1916 — сакавік 1918 года 
* Армейская група D (Генерал ад артылерыі Фрыдрых фон Шольц, пасля генерал ад інфантэрыі Оскар фон Гуцьер, затым Гюнтэр фон Кірхбах і Ганс фон Кірхбах)
* 8-я армія (генерал ад інфантэрыі Бруна фон Мудра, пасля генерал ад артылерыі Фрыдрых фон Шольц, затым генерал ад інфантэрыі Оскар фон Гуцьер і Гюнтэр фон Кірхбах)
* 10-я армія (генерал-палкоўнік Герман фон Айхгорн)

## Камандуючыя 
* генерал-фельдмаршал Паўль фон Гіндэнбург (да 3 ліпеня 1916 года)
* генерал-палкоўнік (з 18.12.1917 генерал-фельдмаршал) Герман фон Айхгорн (з 3 ліпеня 1916 года)

## Спасылкі 
* The Soldier's Burden
* Die Deutschen Heeresgruppen im Ersten Weltkrieg
* Die deutschen Heeresgruppen Teil 1, Erster Weltkrieg
 

Катэгорыя:Ваенная гісторыя Германіі
Катэгорыя:Групы армій Германіі ў Першай сусветнай вайне
Лукава (возера)

**Лу́кава** — возера ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, за 26 км на паўночны ўсход ад горада Чэрвень, за 1 км на поўнач ад вёскі Раваніцкая Слабада, у басейне ракі Уша.

Плошча паверхні 0,16 км². Даўжыня 0,66 км, найбольшая шырыня 0,31 км. Найбольшая глыбіня 7,3 м, сярэдняя — 3,1 м. Даўжыня берагавой лініі 1,89 км. Аб’ём вады ў возеры 0,50 млн м³.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Мінскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Мінскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Чэрвеньскага раёна
Катэгорыя:Басейн Бярэзіны
Луцый II

**Луцый ІІ** (; ? — ) — Папа Рымскі з 9 сакавіка 1144 па 15 лютага 1145). Нарадзіўся ў Балонні. Быў скарбнікам Рымскай царквы, пазней папскім легатам у Германіі.

Яго пантыфікат характарызаваўся утварэннем у Рыме рэвалюцыйнай рэспублікі, якая мела намер пазбавіць Папу ўлады, а таксама прызнаннем Партугаліяй папскага сюзэрэнітэту.

У 1144 годзе Папа сустрэўся з Рожэрам II Сіцылійскім ў Чэпрана для высвятлення яго абавязкаў як папскага васала. Луцый II быў вымушаны пад пагрозай прымянення сілы пагадзіцца на ўмовы Рожэра.

Рымскі Патрыцый Джардана П’ерлеёні выступіў з войскам супраць невялікага атрада папы. Луцый II атрымаў раненні ад удару каменем і памёр.

Катэгорыя:Папы Рымскія
1929 год у гісторыі кіно

**1929** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
* «У агні народжаная» — нямы, «Белдзяржкіно», рэж. Уладзімір Корш-Саблін (у ролях: Ана Заржыцкая, Барыс Азараў, Мікалай Вітаўтаў).

## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
* 3 студзеня — Серджа Леонэ, італьянскі кінарэжысёр, сцэнарыст, прадзюсар, адзін з заснавальнікаў жанру *«спагеці-вестэрн»* († 1989).
* 10 красавіка — Макс фон Сюдаў, шведскі акцёр († 2020).
* 4 мая — Одры Хепбёрн, брытанская актрыса († 1993).

## Памерлі 
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
1934 год у гісторыі кіно

**1934** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
* 1 ліпеня — Сідні Полак, амерыканскі кінарэжысёр, акцёр і прадзюсар († 2008).
* 19 ліпеня — , расійскі акцёр.
* 5 лістапада — Кіра Муратава, савецкая і ўкраінская кінарэжысёрка, сцэнарыстка і актрыса († 2018).
* 8 снежня — Аліса Фрэйндліх, савецкая і расійская актрыса тэатра і кіно, спявачка.
* 9 снежня — дама Джудзі Дэнч, брытанская актрыса тэатра і кіно.
* 28 снежня — дама Мэгі Сміт, брытанская актрыса.

## Памерлі 
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
Спіс нацыянальных музеяў

**Нацыянальныя музеі** — музейныя ўстановы, якія захоўваюць і дэманструюць асабліва каштоўныя помнікі агульнанацыянальнага значэння, як правіла, буйнейшыя музеі пэўнага профілю ў краіне. Большасць нацыянальных музеяў належыць да ліку музеяў сусветнага значэння і з’яўляюцца важнейшым фактарам захавання культурнай спадчыны, развіцця навукі, адукацыі, турызму. У шэрагу выпадкаў высокаму статусу нацыянальных музеяў адпавядае іх размяшчэнне ў выдатных архітэктурных помніках, альбо ўзвядзенне для іх спецыяльных будынкаў, адпавядаючых апошнім патрабаванням тэхнікі і дызайна. Першы нацыянальны музей быў адкрыты ў 1893 г. у Луўры пад назвай «Нацыянальны помнік, прысвечаны любові да мастацтва і яго вывучэнню» як вынік першага яснага фармулявання ідэёлагамі Вялікай французскай рэвалюцыі нацыянальнай ідэі. У тым жа годзе французскія рэвалюцыйныя ўлады пераўтварылі Каралеўскі сад раслін у Нацыянальны прыродазнаўчы музей, у 1794 г. «калекцыю дзейнічаючых машын і мадэлей» інжынера і вынаходніка Ж. Вакансона — у Нацыянальную кансерваторыю мастацтваў і рамёстваў, у 1795 г. у кляштары малых аўгусцінцаў стварылі Нацыянальны музей французскіх помнікаў. ХІХ стагоддзе было часам адкрыцця нацыянальных музеяў ва ўсіх сталіцах еўрапейскіх дзяржаў. У 1856 г. па ініцыятыве беларускага археолага і калекцыянера Я. Тышкевіча для захавання і дэманстрацыі «літоўска-рускіх помнікаў» адкрываецца Віленскі музей старажытнасцей. У наш час у Рэспубліцы Беларусь існуюць два нацыянальныя музеі ў Мінску — гістарычны (1992) і мастацкі (1993), а таксама два нацыянальных музея-запаведніка — у Нясвіжы (1993) і Полацку (2004).

## Азербайджан 
* Нацыянальны музей гісторыі Азербайджана
## Аўстралія 
* Нацыянальны музей Аўстраліі
## Афганістан 
* Нацыянальны музей Кабула

## Афганістан 
* Нацыянальны музей Зямля і людзі

## Беларусь 
* Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь
* Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь

## Венгрыя 
* Венгерскі нацыянальны музей

## Германія 
* Баварскі нацыянальны музей

## Грэцыя 
* Нацыянальны археалагічны музей, Афіны

## ЗША 
* Нацыянальны музей Ваенна-паветраных сіл ЗША

## Ісландыя 
* Ісландскі нацыянальны музей

## Іспанія 
* Нацыянальны археалагічны музей, Мадрыд
* Нацыянальны музей мастацтва Каталоніі

## Італія 
* Нацыянальны музей віла Джулія
* Нацыянальны музей мастацтваў XXI стагоддзя
* Нацыянальны музей Рыма

## Калумбія 
* Нацыянальны музей Калумбіі

## Нігер 
* Нацыянальны музей Нігера

## Польшча 
* Нацыянальны музей у Варшаве
* Нацыянальны музей у Кракаве
* Нацыянальны музей у Гданьску

## Украіна 
* Нацыянальны музей гісторыі Украіны
* Нацыянальны мастацкі музей Украіны

## Фінляндыя 
* Нацыянальны музей Фінляндыі

## Францыя 
* Нацыянальны музей натуральнай гісторыі, Парыж

## Чэхія 
* Нацыянальны музей, Прага

## Швецыя 
* Нацыянальны музей Швецыі

## Японія 
* Такійскі нацыянальны музей
Marina And The Diamonds

**Марына Ламбрыні Дыама́ндзіс** (, ), больш вядомая пад псеўданімам **Marina and the Diamonds** (з ; нар. 10 кастрычніка 1985) — брытанская (валійская) спявачка і кампазітар грэчаскага паходжання.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Абергавені, Уэльс, у сям'і грэка і валійкі. Мае старэйшую сястру Лафіну. Вучылася ў Haberdashers’ Monmouth School для дзяўчынак, дзе прагульвала ўрокі хору, аднак яе настаўніцы па музыцы ўдалося пераканаць дзяўчынку ў тым, што ў яе можа нешта атрымацца. Пасля разводу бацькоў, ва ўзросце шаснаццаці гадоў Марына пераехала з бацькам у Грэцыю, дзе паступіла ў школу Святой Кацярыны пры амбасадзе Вялікабрытаніі. Праз два гады Марына вярнулася ў Уэльс.

## Музычная кар'ера 
### 2005-09: Пачатак і дэбют 
Марына стварыла псеўданім «Marina and the Diamonds» ў 2005 годзе. Ён складаецца з імя спявачка і пераклада прозвішча на ангельскую мову, што з грэцкага значыць «дыямент».
«Дыяменты» - гэта фанаты Марыны, аднак гэты факт часта ўводзіць у зман і часам Марыну прымаюць за групу, а не сола-выканаўцу.

Першыя дэма-версіі Марыны былі складзеныя і зробленыя з дапамогай праграмнага забеспячэння кампаніі Apple - GarageBand5. Каб вырабіць некалькі песень, спявачка плаціла музыкам каля £500. Завершаныя песні складаюць незалежна выдадзены Mermaid vs. Sailor EP, які выходзіць 23 лістапада 2007 года і прадаваўся праз старонку Марыны ў MySpace. Толькі 70 асобнікаў былі надрукаваныя на фізічны фармат.

У студзені 2008 года яна падпісвае кантракт з лэйблам Neon Gold Records. Пасля прымае ўдзел у першай частке аўстралійскіх канцэртаў спевака Гацье. У тым жа годзе  падпісвае кантракт з 679 Recordings, даччынай кампаніяй Warner Music Group.

Першыя сінглы Дыямандзіс - «Obsession» і «Mowgli's Road» выдаюцца на двухбаковым дыску пад гандлёвай маркай Neon Gold Records. Пасля ўваходзяць у The Crown Jewels EP, які быў выпушчаны 29 маю 2009 года.

### 2009–10: The Family Jewels 
*Асноўны артыкул: :ru:The Family Jewels*

### 2011–13: Electra Heart 
*Асноўны артыкул: :ru:Electra Heart*

### 2014–16: Froot 
*Асноўны артыкул: :ru:Froot (альбом) ці больш падрабязна: :en:Froot*

### 2016–: Будучы студыйны альбом 
## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *The Family Jewels* (2010)
* *Electra Heart* (2012)
* *Froot* (2015)
* *Love + Fear* (2019)
* *Ancient Dreams in a Modern Land* (2021)
* *Princess of Power* (2025)
Група армій Рупрэхта Баварскага

**Гру́па а́рмій Кронпрынца Ру́прэхта Бава́рскага** () — воінскае аб'яднанне імперскай Германскай арміі падчас Першай сусветнай вайны. Удзельнічала ў баявых дзеяннях у складзе Заходняга фронта з 28 жніўня 1916 года да канца вайны. Была створана на базе часовай *армейскай групы Гальвіца* пад началам генерала ад артылерыі Макса фон Гальвіца, якая дзейнічала ў перыяд з 19 ліпеня па 28 жніўня 1916 года.

## Гісторыя баявых дзеянняў 
У пачатку бітвы на Соме (ліпень 1916) нямецкая 2-я армія павялічылася настолькі, што было прынята рашэнне падзяліць яе на дзве арміі. 19 ліпеня на базе правага (паўночнага) крыла была зноў створана 1-я армія. Былы камандзір 2-й арміі генерал ад інфантэрыі Фрыц фон Белаў прыняў камандаванне 1-й арміяй, а 2-я армія атрымала новага камандуючага генерала ад артылерыі Макса фон Гальвіца. Фон Гальвіц таксама быў прызначаны камандзірам **армейскай групы Гальвіц**, каб каардынаваць дзеянні абедзвюх армій на Соме.

28 жніўня 1916 года да армейскай групы былі дададзеныя яшчэ дзве арміі (6-я і 7-я), яна стала групай армій, атрымала новага камандуючага — генерала-фельдмаршала Рупрэхта Баварскага і назву — **Група армій Кронпрынца Рупрэхта Баварскага** ().

Была распушчана 11 лістапада 1918 года.

## Склад групы арміі 
* 1-я армія (генерал ад інфантэрыі Фрыц фон Белаў): ліп. 1916 — крас. 1917
* 2-я армія (генерал ад артылерыі Макс фон Гальвіц, пасля генерал ад кавалерыі Георг фон дэр Марвіц, затым генерал ад інфантэрыі Адольф фон Карлавіц): ліп. 1916 — ліст. 1918
* 6-я армія (генерал-палкоўнік Людвіг фон Фалькенхаўзен, пасля генерал ад інфантэрыі Ота фон Белаў, затым генерал ад інфантэрыі Фердынанд фон Куаст): жнів. 1916 — ліст. 1918
* 7-я армія (генерал ад артылерыі Рыхард фон Шуберт, пасля генерал ад інфантэрыі Макс фон Боэн): жнів. 1916 — крас. 1917
* 4-я армія (генерал ад інфантэрыі Фрыдрых фон Армін): сак. 1917 — ліст. 1918
* 17-я армія (генерал ад інфантэрыі Ота фон Белаў, пасля генерал ад інфантэрыі Бруна фон Мудра): люты 1918 — ліст. 1918

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* The Soldier's Burden
* Die Deutschen Heeresgruppen im Ersten Weltkrieg
* Die deutschen Heeresgruppen Teil 1, Erster Weltkrieg
 

Катэгорыя:Ваенная гісторыя Германіі
Катэгорыя:Групы армій Германіі ў Першай сусветнай вайне
Рот Фронт (прывітанне)

**Рот Фронт** ( ад Rote Front — чырвоны фронт) — інтэрнацыянальнае прывітанне; жэст: паднятая ў полузгібе (ці амаль прамая) рука (звычайна правая) з павернутым ад сябе сціснутым кулаком.

## Гісторыя 
Ужываўся ў Германіі з канца XIX стагоддзя як прывітанне працоўных. Пасля Першай сусветнай вайны жэст сімвалізаваў прыналежнасць або салідарнасць з нямецкім «Рот Фронтам», створаным у пачатку 1920-х гадоў. Яго члены віталі адзін аднаго, рэзка выкідваючы ўверх правую руку са сціснутым кулаком. Значок арганізацыі уяўляў сабой сціснуты кулак.

Самую шырокую вядомасць прывітанне атрымала ва ўсім свеце як сімвал барацьбы з фашызмам у 1930-х гадах, асабліва ў час грамадзянскай вайны ў Іспаніі. Жэст сімвалізаваў адзінства пралетарыяту ўсіх краін і гатоўнасць да канца змагацца за перамогу Інтэрнацыянала.

Прывітанне было таксама вельмі распаўсюджана ў СССР сярод камсамольцаў, камуністаў і моладзі з канца 1920-х гадоў да заканчэння грамадзянскай вайны ў Іспаніі (1939 г.); таксама ўжываўся ў час Вялікай Айчыннай вайны (у прыватнасці, так віталі ўступленне Чырвонай Арміі баўгары ў верасні 1944 года і вязні нацысцкіх канцлагераў).

Пасля вайны жэст стаў нефармальным сімвалам многіх арганізацый вязняў нямецкіх канцлагераў. У Народнай Сацыялістычнай Рэспубліцы Албанія ён прымяняўся не толькі як партыйнае прывітанне, але таксама быў абавязковым ва ўзброеных сілах і ў піянерскай арганізацыі.

У цяперашні час жэст здабыў папулярнасць сярод леварадыкалаў.

## Гл. таксама 
* Но пасаран

Катэгорыя:Палітычныя лозунгі
Катэгорыя:Сацыялізм
Катэгорыя:Камунізм
Катэгорыя:Веймарская рэспубліка
Васіль Андрэевіч Кот

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Васіль Андрэевіч Кот
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|подпіс           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1937—1962
|званне           = 
|род войскаў      = пяхота
|пасада           = 
|частка           = 
|бітвы            = Савецка-японская вайна
* 
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}

**Васіль Андрэевіч Кот** (, вёска Найда, Гомельская губерня, Расійская імперыя —  года, Львоў, Украіна) — савецкі палітработнік, палкоўнік Савецкай арміі, удзельнік савецка-японскай вайны, Курыльскай дэсантнай аперацыі. Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Найда (цяпер у Жыткавіцкім раёне, Гомельская вобласць, Беларусь). Скончыў няпоўную сярэднюю школу, затым вучыўся ў кааператыўным тэхнікуме. Працаваў бухгалтарам у райспажыўсаюзе.

У Рабоча-сялянскай Чырвонай арміі з кастрычніка 1937 года, быў прызваны Жыткавіцкім райваенкаматам. Службу пачаў у Ленінградскай ваеннай акрузе, шэсць месяцаў вучыўся ў палкавой школе сувязі, а пасля заканчэння вучобы быў прызначаны камандзірам палкавой радыёстанцыі, а затым з крыкам «камуністы, наперад!» падняў байцоў і павёў у атаку. У 1949 годзе яму ўдалося скончыць 10 класаў школы, а ўжо ў 1952 годзе — ленінградскія Вышэйшыя курсы Галоўнага палітычнага ўпраўлення
* Ордэн Чырвонай Зоркі, створанай у памяць пра вызваліцеляў Паўднёвага Сахаліна і Курыльскіх астравоў ад японскіх мілітарыстаў. Алея прадстаўляе сабой бюсты 14-ці Герояў Савецкага Саюза, якія прымалі ўдзел у гэтых баях, сярод іх таксама ёсць бюст Васіля Ката.

File:Аллея героев..JPG|
File:Аллея героев. Южно-Сахалинск..JPG|

## Літаратура 
* Василий Андреевич
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Персанальныя пенсіянеры саюзнага значэння
Свята-Георгіеўская царква (Чудзін)

**Свята-Георгіеўская царква** — праваслаўны храм у Чудзіне Ганцавіцкага раёна Брэсцкай вобласці.

## Гісторыя 
На могілках. Пабудавана ў 1867 г. з дрэва. Была прыпісана да Спаса-Праабражэнскай царквы в. Будча. Перад царквой пастаўлена 1-ярусная вертыкальна ашаляваная званіца з шатровым пакрыццём. У 1898 г. пры царкве пабудавана драўляная царкоўнапрыходская школа.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства. Прамавугольны выцягнуты па падоўжнай восі зруб завершаны 3-граннай апсідай, з супрацлеглага фасада далучаецца прамавугольны прытвор з ганкам. Яруснасць храма ствараюць рознавялікія 2-схільныя дахі зрубаў, цэнтральны завершаны гранёным барабанам з шатровым верхам.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.
* Расійскі дзяржаўны гістарычны архіў. Ф. 799. Воп. 33. Арк. 91.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Ганцавіцкага раёна
Катэгорыя:Чудзін
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Храмы Пінскай і Лунінецкай епархіі
Катэгорыя:1867 год у Беларусі
Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Чырвоны Партызан)

**Свята-Раства-Багародзіцкая царква** — праваслаўны храм у в. Чырвоны Партызан (Плутоўка) Добрушскага раёна Гомельскай вобласці.

## Гісторыя 
У цэнтры вёскі. Пабудавана ў пачатку 20 ст. з дрэва. Да 1980-х гг. была закрыта.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры неарускага стылю. Традыцыйная крыжовая схема праваслаўнага храма набыла манументальнае шматпланавае кампазіцыйнае вырашэнне. Сілуэт храма мае 2 вертыкальныя дамінанты — 3-ярусную (васьмярык на 2 чацверыках) шатровую званіцу, надбудаваную над бабінцам, і 8-гранны шатровы барабан над 4-схільным дахам кубападобнага аб’ёму малітоўнай залы. Шатры завершаны макаўкамі. Ярусную пабудову архітэктурнай кампазіцыі падкрэсліваюць прырубы прамавугольнай апсіды і бакавых прыдзелаў да асноўнага аб’ёму, панамарскай і хрысцільні да бабінца, нарастаючы рытм іх 2-схільных дахаў. Гарызантальна ашаляваныя фасады прарэзаны высокімі прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў ліштвах, цокальная частка вылучана вертыкальнай шалёўкай.

## Інтэр’ер 
У інтэр’еры пануе прастора малітоўнай залы, перакрытая 8-гранным шатровым скляпеннем на ветразях. Апсіда вылучана драўляным іканастасам.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Добрушскага раёна
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Чырвоны Партызан (Добрушскі раён)
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:З’явіліся ў XX стагоддзі
Катэгорыя:XX стагоддзе ў Беларусі
Катэгорыя:Храмы Гомельскай і Жлобінскай епархіі
Меладзэ

Прозвішча **Меладзэ** маюць:
* Валерый Меладзэ (род. 1965) — расійскі спявак, кампазітар, Заслужаны артыст Расійскай Федэрацыі (2006), родны брат Канстанціна Меладзэ
* Канстанцін Меладзэ (род. 1963) — расійскі і ўкраінскі кампазітар і музычны прадзюсар грузінскага паходжання, Заслужаны дзеяч мастацтваў Украіны (2012), родны брат спявака Валерыя Меладзэ.

Катэгорыя:Грузінскія прозвішчы
1930 год у гісторыі кіно

**1930** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
* «Зямля» — нямы,  ВУФКУ,  Аляксандр Даўжэнка (у ролях: Сцяпан Шкурат, Сямён Свашэнка, Юлія Солнцава)
*«Нянавісць» — нямы,  «Белгоскино»,  Юрый Тарыч (у ролях: , , ).
*«Пераварот» — дакументальны,  «Белгоскино»,  Юрый Тарыч.

## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
* 5 лютага — Расціслаў Янкоўскі, савецкі і беларускі акцёр тэатра і кіно († 2016).
* 29 красавіка — Жан Рашфор, французскі акцёр († 2017).
* 31 мая — Клінт Іствуд, амерыканскі акцёр, кінарэжысёр, прадзюсар, кампазітар.
* 16 чэрвеня — Вілмаш Жыгманд, венгерскі і амерыканскі кінааператар († 2016).
* 24 чэрвеня — Клод Шаброль, французскі кінарэжысёр, сцэнарыст, акцёр і прадзюсар († 2010).
* 4 ліпеня — Штэфан Угер, славацкі рэжысёр і сцэнарыст († 1993).
* 25 жніўня — Георгій Данелія, грузінскі кінарэжысёр і сцэнарыст († 2019).
* 25 жніўня — Сэр Шон Конэры, шатландскі кінаакцёр і прадзюсар († 2020).
* 1 кастрычніка — Філіп Нуарэ, французскі акцёр тэатра і кіно († 2006).
* 1 кастрычніка — Рычард Харыс, ірландскі акцёр і музыкант († 2002).
* 3 снежня — Жан-Люк Гадар, франка-швейцарскі кінарэжысёр, акцёр, сцэнарыст і кінапрадзюсер.
* 11 снежня — Жан-Луі Трэнціньян, французскі акцёр († 2022).

## Памерлі 
## Спасылкі
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
Група армій Лінзінгена

**Гру́па а́рмій Лінзі́нгена** () — воінскае аб'яднанне імперскай Германскай арміі падчас Першай сусветнай вайны. Удзельнічала ў баявых дзеяннях у складзе Усходняга фронта з 8 верасня 1915 года.

## Гісторыя баявых дзеянняў 
Была створана на базе часовай *групы арміі Макензена*, якая дзейнічала вельмі паспяхова, адыграўшы асноўную ролю ў перамоге падчас Горліцкага прарыва, а затым аказаўшы ўплыў на правым фланзе пры Вялікім адступленні.  З 8 верасня групу армій узначаліў генерал ад інфантэрыі Аляксандр фон Лінзінген. 

31 сакавіка 1918 года генерал-фельдмаршал Герман фон Айхгорн быў прызначаны на пасаду камандуючага і група армій была перайменавана ў **Групу армій Айхгорна-Кіеў** (), а 3 красавіка група армій зноў атрымала новую назву — **Група армій Айхгорна** (). 

30 ліпеня Айхгорн быў забіты ў Кіеве і 13 жніўня група армій атрымала новага камандуючага — генерала ад інфантэрыі Гюнтэра фон Кірхбаха і назву — **Група армій Кіеў** ().

Была распушчана 7 снежня 1919 года.

## Склад групы арміі 
### красавік — жнівень 1915 года 
* Нямецкая 11-я армія (генерал-палкоўнік (з 22 чэрвеня — генерал-фельдмаршал) Аўгуст фон Макензен)
* Аўстравенгерская 4-я армія (генерал ад інфантэрыі Эрцгерцаг Ёзэф Фердынанд Тасканскі)
* Аўстравенгерская 2-я армія (генерал ад кавалерыі Эдуард фон Бём-Эрмалі)
* Нямецкая Бугская армія (генерал ад інфантэрыі Аляксандр фон Лінзінген)

### верасень 1915 — сакавік 1918 года 
* Аўстравенгерская 4-я армія (генерал ад інфантэрыі Эрцгерцаг Ёзэф Фердынанд Тасканскі, пасля генерал-палкоўнік Карл Тэршцянскі фон Надась, затым генерал-палкоўнік Карл фон Кірхбах аўф Лаўтэрбах)
* Нямецкая Бугская армія (генерал ад інфантэрыі Аляксандр фон Лінзінген)

## Камандуючыя 
* генерал ад інфантэрыі Аляксандр фон Лінзінген (да 31 сакавіка 1918 года)
* генерал-фельдмаршал Герман фон Айхгорн (да 30 ліпеня 1918 года)
* генерал ад інфантэрыі Гюнтэр фон Кірхбах

## Спасылкі 
* The Soldier's Burden
* Die Deutschen Heeresgruppen im Ersten Weltkrieg
* Die deutschen Heeresgruppen Teil 1, Erster Weltkrieg
 

Катэгорыя:Ваенная гісторыя Германіі
Катэгорыя:Групы армій Германіі ў Першай сусветнай вайне
Свята-Мікалаеўская царква (Шарашова)

**Свята-Мікалаеўская царква** — праваслаўны храм у гарадскім пасёлку Шарашова Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці. Размяшчаецца на вуліцы Леніна.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1872 годзе з цэглы паводле праекта гродзенскага архітэктара Я. М. Фардона. Рэстаўрыравана ў 1968 годзе.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры сінадальнага накірунку рэтраспектыўна-рускага стылю. Храм 4-часткавай падоўжна-восевай кампазіцыі, створанай званіцай, трапезнай, малітоўнай залай і апсідай. Элемент асіметрыі ў кампазіцыю прыўносіць рызніца, далучаная да 5-граннай апсіды з паўднёвага боку. У сілуэце будынка дамінуюць 2 гранёныя цыбулепадобныя галоўкі на 3-яруснай (2 васьмерыкі на чацверыку) шатровай званіцы і 8-гранным барабане 4-схільнага даху асноўнага кубападобнага аб’ёму. Фасады прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі ў прафіляваных ліштвах. У аздобленні выкарыстаны элементы старажытнарускага дойлідства: закамары верхняга яруса званіцы, кілепадобныя аркі ў абрамленні арачных аконных праёмаў, галоўнага і бакавых уваходных парталаў-ніш, нішы-філёнгі. Архітэктурнай крапоўкай насычаны фасады асноўнага аб’ёму: выкарыстаны магутныя пілястры, тонкапрафіляваны карніз.

## Інтэр’ер 
У інтэр’ер малітоўнай залы шырокім арачным прасветам адкрываецца прастора трапезнай з галерэяй хораў на 2 калонах. Апсіда вылучана высокім ярусным драўляным іканастасам. Абразы 18 — 19 ст.: «Святыя Пётр і Павел», «Благавешчанне», «Бічаванне Хрыста», «Тры свяціцеля», царскія вароты 1820 г.

## Літаратура 
*  — С. 376
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Пружанскага раёна
Катэгорыя:Шарашова
Катэгорыя:З’явіліся ў 1872 годзе
Катэгорыя:Храмы Брэсцкай і Кобрынскай епархіі
Катэгорыя:1872 год у Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Якава Фардона
Мікалай Барысавіч Шчаўлінскі

**Мікалай Барысавіч Шчаўлінскі** (нар. , п. Дзяржынск (з 2003 года — Раманаў), Жытомірская вобласць, Украіна) — беларускі гісторык, кандыдат гістарычных навук (2000), дацэнт (2009).

## Біяграфічныя звесткі 
У 1991 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, у 1995 годзе — аспірантуру БДУ. З 2000 года — выкладчык кафедры гісторыі, сусветнай і айчыннай культуры Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта.

## Навукова-даследчыцкая дзейнасць 
Аўтар больш як 70 навуковых работ, у тым ліку дзевяці манаграфій. Сфера навуковых інтарэсаў: грамадска-палітычнае развіццё Беларусі ў пачатку ХХ стагоддзя; беларускі нацыянальны рух у гады Першай сусветнай вайны; гісторыя стварэння і развіцця грамадзянскай авіяцыі Беларусі.

## Выбраная бібліяграфія 
* Ва ўмовах вайны. Развiццё беларускай культуры ў 1914—1918 гадах / М. Шчаўлінскі // Беларуская думка. — 2016. — № 6. — С. 90-93.
* Беларуская культура ў гады першай сусветнай вайны (1914—1918 гг.) / М. Б. Шчаўлінскі. — Мінск, 2002.

## Літаратура 
* Щавлинский Николай Борисович // Историки Беларуси в начале XXI столетия : биобиблиографический справочник / Г. В. Корзенко. — Минск, 2007. — С. 450—451 : фото.

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі БНТУ
Бой каля Шталупёнена

**Бой каля Шталупё́нена** (17 жніўня 1914 года) — першы бой расійскай арміі ў ходзе Усходне-Прускай аперацыі супраць войскаў нямецкай арміі на Усходнім фронце Першай сусветнай вайны. Нягледзячы на 5-ці кратную перавагу ў сілах (84 000&nbsp;расiйскiх ваеннаслужачых супраць 16&nbsp;000 нямецкіх), руская армія пацярпела паражэнне, аднак працягнула далейшае наступленне, а нямецкія войскі адступілі да Гумбінена. Першая перамога немцаў на ўсходнім фронце ў Першай сусветнай вайне. Аднак адступленне звычайна расцэньваецца як паражэнне, таму факт адступлення нямецкай арміі можна разглядаць як перамогу расійскай арміі.

## Вынікі 
У баі каля Шталупёнена германскі 1-ы армейскі корпус дасягнуў значнага тактычнага поспеху з адносна невялікімі стратамі — каля 1&nbsp;200 забітых і параненых, 84 з якіх патрапілі ў рускі палон. Расійскія сілы зведалі значныя страты — 619 забітыя, 2&nbsp;382 параненыя, 4&nbsp;466 зніклых без вестак (большасць з іх трапілі ў нямецкі палон). Найбольшая частка страт прыпадае на рускую 27-ю пяхотную дывізію, якая страціла 6&nbsp;664 салдата. Амаль цалкам быў разбіты 105-ы Арэнбургскі полк.

Нягледзячы на свой поспех, 1-ы нямецкі корпус застаўся ў цяжкім становішчы — расійскія сілы, хоць і панеслі значныя страты, па-ранейшаму мелі значную і пастаянна нарастаючую колькасную перавагу. У гэтай абстаноўцы Франсуа быў вымушаны адступіць, але, падбадзёраны сваім поспехам, ён пераканаў Прытвіца даць праз некалькі дзён новую бітву пры Гумбінене.

## Літаратура 
* *Jacek Domański, Włodzimierz Wilczek*, Tannenberg 1914, Warszawa, Wydawnictwo „Militaria”, 2005
* 
* 

Катэгорыя:Бітвы Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Бітвы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Бітвы Германіі
Катэгорыя:Канфлікты 1914 года
Катэгорыя:Германія ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Расійская імперыя ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Жнівень 1914 года
Лізюкоў

**Лізюко́ў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Ільіч Лізюкоў (1900—1942) — савецкі военачальнік, Герой Савецкага Саюза, генерал-маёр.
* Пётр Ільіч Лізюкоў (1909—1945) — савецкі афіцэр, Герой Савецкага Саюза, палкоўнік.
* Яўген Ільіч Лізюкоў (1899—1944) — камандзір партызанскага атрада ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

 на вуліцы Братоў Лізюковых.]]
Бруна фон Мудра

{{Дзяржаўны дзеяч
 | беларускае імя            = 
 | арыгінальнае імя          = 
 | партрэт                   = 
 | шырыня партрэта           =  
 | подпіс                    = 
 | герб                      = 
 | подпіс герба              =

 | дата нараджэння           = 
 | месца нараджэння          = 
 | дата смерці               = 
 | месца смерці              = 
 | пахаваны                  = 
 | дынастыя                  = 
 | бацька                    = 
 | маці                      = 
 | муж                       = 
 | жонка                     = 
 | у шлюбе                   = 
 | дзеці                     =

 | гады службы               = 1870 — 1919
 | прыналежнасць             =  
 | род войскаў               = 
 | званне                    =  
 | камандаваў                = 39-я пяхотная дывізіяXVІ корпус8-я армія1-я армія17-я армія
 | бітвы                     = Франка-пруская вайнаПершая сусветная вайна

 | навуковая сфера           = 
 | месца працы               = 
 | вядомы як                 =

 | партыя                    = 
 | дзейнасць                 = 
 | прафесія                  = 
 | адукацыя                  = 
 | вучоная ступень           = 
 | манаграма                 = 
 | рэлігія                   = 
 | узнагароды                = { style="background: transparent"
     
-
}
 | аўтограф                  = 
 | Commons                   = 
}}
**Карл Бру́на Юліус Му́дра**, пасля 1913 года **фон Мудра** (; ,  — , ) — германскі ваенны дзеяч, генерал ад інфантэрыі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Прэзумпцыя невінаватасці

**Прэзумпцыя невінаватасці** ў крымінальным праве — палажэнне, паводле якога абвінавачаны лічыцца невінаватым, пакуль яго віна не будзе даказана ўстаноўленым законам парадкам. Прэзумпцыя невінаватасці — адна з найважнейшых дэмакратычных прыкмет крымінальнага працэсу, забяспечвае ахову правоў асобы, выключае неабгрунтаванае абвінавачанне і асуджэнне. Можа быць абвергнута толькі шляхам даказвання ўстаноўленымі працэсуальным законам сродкамі і выключна пры наяўнасці дастатковых судовых , якія адносяцца да справы і дапускаюцца заканадаўствам. Абавязак даказвання ўскладаецца на органы абвінавачання.

## Літаратура 
* 

## Гл. таксама 
* Прэзумпцыя віны
* Прэзумпцыя добрасумленнасці

Катэгорыя:Правы чалавека
Катэгорыя:Прынцыпы права
Катэгорыя:Крымінальна-працэсуальнае права
Прэласць

**Прэ́ласць**, або **інтэртрыгінозны дэрматыт** — запаленне скуры, якое узнікае пры трэнні і мацэрацыі. Прычыны: узмоцненае потавыдзяленне, нетрыманне мачы, белі і інш. Часта бывае ў дзяцей першага года жыцця, у поўных людзей. Можа ўскладняцца пры далучэнні інфекцыі (інфекцыйная прэласць).

Лячэнне тэрапеўтычнае, захаванне гігіены скуры.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Захворванні скуры і яе прыдаткаў
Катэгорыя:Грыбковыя захворванні
Канстанцін Рыгоравіч Прэдка

**Канстанцін Рыгоравіч Прэ́дка** (, в. Пацавічы, Мастоўскі раён, Гродзенская вобласць, БССР — ) — беларускі фізік. Доктар фізіка-матэматычных навук (1987), прафесар (1991). Лаўрэат прэміі Ленінскага камсамола Беларусі 1974.

## Біяграфія 
Скончыў у 1963 годзе БДУ. З 1963 года ў Інстытуце фізікі, з 1970 года ў Інстытуце прыкладной оптыкі Нацыянальнай АН Беларусі.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па оптыцы відарысаўтваральных сістэм. Распрацаваў метады даследавання , якія апісваюць заканамернасці пераўтварэння энергетычных і прасторавых структурных уласцівасцей аб’екта, апаратуру для кантролю асноўных інфармацыйных характарыстык шэрагу элементаў відарысаўтваральных сістэм.

## Творы 
* Характеристики записи оптического изображения на электроночувствительных слоях // Распространенне света в дисперсной среде. Мн., 1982;
* Оптика люминесцентного экрана. Мн., 1984 (разам з А. П. Івановым).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Катэгорыя:Дактары фізіка-матэматычных навук
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Ленінскага камсамола Беларусі
Катэгорыя:Постаці Інстытута прыкладной оптыкі НАН Беларусі
Катэгорыя:Постаці Інстытута фізікі імя Б. І. Сцяпанава НАН Беларусі
Свята-Успенская царква (Шышова)

**Свята-Успенская царква** — праваслаўны храм у Беларусі, у вёсцы Шышова Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці.

## Гісторыя 
На заходняй ускраіне вёскі. Пабудавана ў 1877 годзе з дрэва.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства. Вырашана прамавугольным у плане зрубам, да якога з фасада далучана 2-ярусная (васьмярык на чацвярыку) шатровая званіца і з тылу прамавугольная апсіда з бакавымі нізкімі рызніцамі. Двухсхільны дах над алтарнай часткай завершаны цыбулепадобным купалам на 8-гранным барабане шацёр званіцы — макаўкай. Гарызантальна ашаляваныя фасады расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі і брусамі-сцяжкамі ў прасценках.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Камянецкага раёна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1877 годзе
Катэгорыя:1877 год у Беларусі
Катэгорыя:Колішнія ўніяцкія храмы Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Храмы Брэсцкай і Кобрынскай епархіі
Царква Святога Міхаіла Арханёла (Шчучын)

**Свята-Міхайлаўская царква** — праваслаўны храм у г. Шчучын Гродзенскай вобласці.

## Гісторыя 
На вул. 17 верасня. Пабудавана ў 1863 г. з бутавага каменю і цэглы.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Складаецца з асноўнага кубападобнага аб’ёму, 5-граннай апсіды, кароткай трапезнай і прытвора-званіцы. Асноўны аб’ём і васьмярык званіцы накрыты шатровымі дахамі з цыбулепадобнымі купаламі. У дэкоры фасадаў выкарыстаны атынкаваныя какошнікі, руставаныя вуглавыя лапаткі, кілепадобныя ліштвы арачных аконных праёмаў, аркатурныя фрызы, рэльефныя крыжы.

## Інтэр’ер 
У інтэр'еры апсіда вылучана драўляным іканастасам. Шануецца абраз «Маці Божая Хуткапаслушніца», які знаходзіцца ў храме з часу яго асвячэння.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Шчучынскага раёна
Катэгорыя:Храмы Шчучына
Катэгорыя:З’явіліся ў 1863 годзе
Катэгорыя:Збудаванні ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:1863 год у Беларусі
Прэрагатыва

**Прэрагаты́ва** ( ад  — запрошаны першым, першы, хто падае голас) — выключнае права, якое належыць якому-небудзь дзяржаўнаму органу або службовай асобе. Напрыклад, парламенту прымаць законы, суду вяршыць правасуддзе, кіраўніку дзяржавы ажыццяўляць акты памілавання, узнагароджання і г.д.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тэорыя дзяржавы і права
Катэгорыя:Адміністрацыйнае права
Катэгорыя:Канстытуцыйнае права
Пэндзаль

**Пэ́ндзаль** — асноўны інструмент у жывапісе, выкарыстоўваецца таксама ў графіцы і каліграфіі. Вырабляецца з абястлушчанага і загартаванага воласа або поўсці жывёл, часам сінтэтычных валокнаў.

Адрозніваюцца паводле матэрыялу — цвёрдыя (шчацінныя) і мяккія (каланковыя, вавёркавыя, барсуковыя, тхаровыя і інш.); формы — плоскія і круглыя, завостраныя і тупыя. У гравюры выкарыстоўваюцца шкляныя і драцяныя пэндзлі.

Пад словам «пэндзаль» разумеюць таксама характар або спосаб выканання жывапісных твораў, напрыклад, сухі пэндзаль — работа цвёрдымі пэндзлямі, слаба насычанымі алейнымі фарбамі на незагрунтаваным палатне.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прылады мастака
Казьянкаўскі манетны скарб

**Казья́нкаўскі манетны скарб** — манетны скарб, знойдзены ў 1973 годзе каля вёскі Каз’янкі Полацкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. З'яўляецца адным з буйнейшых грашовых скарбаў, знойдзеных на тэрыторыі Усходняй Еўропы.

Скарб ухаваны ў 940-я гады. Складаецца з загорнутых у бяросту куфіцкіх дырхемаў Арабскага халіфата. З іх захавалася 7588 манет эміраў Саманідаў, Сафарыдаў, халіфаў Абасідаў, волжскай Балгарыі і імітацыі манет Саманідаў і Абасідаў.

Скарб захоўваецца ў Полацкім краязнаўчым музеі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Козьянковский клад арабских куфических дирхамов IX—X веков из музейного собрания Национального Полоцкого историко-культурного музея-заповедника 

Катэгорыя:Скарбы Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Полацкага раёна
Катэгорыя:Славутасці Полацкага раёна
Пяро (пісьмовая прылада)

**Пяро** ў графіцы — інструмент для малявання ці пісання вадкім фарбавальным рэчывам, такім, як туш, бістр, сепія, чарніла. У старажытнасці найчасцей выкарыстоўвалі птушыныя пёры, якія дазвалялі мякка змяняць таўшчыню лініі і вар’іраваць метады штрыхоўкі; у народаў Усходу пераважалі трысняговыя пёры (калам), якія давалі гнуткую, пластычную лінію, энергічны штрых. З XIX ст. пашырыліся металічныя пёры, што даюць тонкую роўную лінію, з XX ст. — пёры рознай формы і таўшчыні.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Канцтавары
Катэгорыя:Выяўленчае мастацтва
Катэгорыя:Тэхніка жывапісу