open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Альфрэд Брэм

**Альфрэд Эдмунд Брэм** (;  — , Рэнтэндорф, Цюрынгія) — нямецкі вучоны-заолаг, аўтар знакамітай навукова-папулярнай працы «Жыццё жывёл».

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і вясковага пастара Людвіга Брэма, вядомага еўрапейскага арнітолага. З ранняга ўзросту пад кіраўніцтвам бацькі прымаў удзел у прыродазнаўчых і асабліва заалагічных назіраннях і працах. Спачатку Альфрэд Брэм паступіў ва ўніверсітэт Альтэнбурга на факультэт архітэктуры (1843), аб чым  ў сваім біяграфічным нарысе пра Брэма піша: «Аднак ён не выбраў сабе гэтай кар’еры. Не стаў нават урачом або навукоўцам-заолагам, як трэба было б чакаць…». Вучыўся ў Іенскім універсітэце.

Дырэктар Гамбургскага заапарка (1863—66), заснавальнік Берлінскага акварыума (1867). У час вандраванняў па Егіпце, Нубіі, Судане, Абісініі, Іспаніі, Нарвегіі, Заходняй Сібіры сабраў грунтоўны матэрыял па біялогіі жывёл і абагульніў яго ў папулярным дапаможніку па заалогіі «Жыццё жывёл» (т. 1—6, 1863—69), дзе апісаў жыццё і характары жывёл.

## Літаратура 
* 
* *Ус Л. Б.* Брем Альфред Эдмунд // Историческая энциклопедия Сибири : в 3 т. / Российская акад. наук, Сибирское отд-ние, Институт истории, Изд. дом «Историческое наследие Сибири»; [гл. ред.: В. А. Ламин; редкол.: С. С. Букин и др.]. — Новосибирск : Историческое наследие Сибири, 2010. — Т. 1: А—И. — 2010. — С. 245. — 715 с. : ил., портр., цв. ил. — ISBN 5-8402-0230-4.
* 
* *Краузе Э.* Биография Альфреда Брема // Жизнь Животных. — М., 1992.

Катэгорыя:Заолагі Германіі
Катэгорыя:Падарожнікі Германіі
Катэгорыя:Папулярызатары біялогіі
Катэгорыя:Біёлагі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Асобы на марках
Кадуна (рака)

**Кадуна** — рака ў Нігерыі, левы прыток Нігера. Даўжыня ракі — 550 км. Рака атрымала сваю назву ад кракадзілаў, якія жылі ў раёне ракі. Кадуна на мове хаўса азначае «кракадзілы, кракадзілавае месца».

На рацэ змешчаны аднайменны горад.

Катэгорыя:Прытокі Нігера
Катэгорыя:Рэкі Нігерыі
Свінні

**Свінні** (*Suidae*) — сямейства нежвачных парнакапытных (*Artiodactyla*), якое ўключае 8 відаў, у тым ліку адзінага еўрапейскага прадстаўніка сямейства — дзіка, які з'яўляецца прабацькам свойскай свінні. Дзіцяня свінні называецца **парсючком**.

## Знешні выгляд і будова 
Для свіней характэрны кампактны целасклад і доўгая морда, якая сканчаецца голым храстковым рухомым «пятачком» — гэта прыстасаванне для разрыхлення зямлі ў пошуках корму. Іклы добра развітыя, вострыя, выгнутыя ўверх. Канечнасці чатырохпалыя; бакавыя пальцы (другі і чацвёрты) ледзь дакранаюцца зямлі. Як ва ўсіх парнакапытных, пальцы заканчваюцца капыткамі. Валасяны покрыў рэдкі, складаецца ў асноўным з шчаціння. Страўнік просты (выключэнне — бабіруса).

## Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання 
Натуральны арэал свіней ахоплівае Еўразію і Афрыку, аднак дзякуючы чалавеку хатнія свінні прысутнічаюць на ўсіх кантынентах акрамя Антарктыды і ўсюды ўтварылі збольшага здзічэлыя папуляцыі.


Катэгорыя:Сямействы сысуноў
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Міронім

**Міро́нім** (, ) — вёска ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Быценскага сельсавета.

Да 30 кастрычніка 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Доўгаўскага сельсавета.

## Славутасці 
* Спаса-Праабражэнская царква (1869 год) — .

## Спасылкі 
Катэгорыя:Быценскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івацэвіцкага раёна
DRB BR50

**Паравоз DRB Baureihe 50** (DRB Class 50) — германскі стандартызаваны грузавы паравоз (Einheitslok) выкарыстоўваўся Deutsche Reichsbahn, які з'яўляецца адным з самых удалых паравозаў, выпушчаных па замове DR.

## Літаратура 
* Jürgen U. Ebel, Hansjürgen Wenzel: *Die Baureihe 50, Bd. 1 und 2.* EK Verlag, Freiburg 2007, ISBN 3-88255-545-9
* Dirk Endisch: *Baureihen 50.35 und 50.50 - Die kohle- und ölgefeuerten Reko-50er der DR* Verlag Dirk Endisch Leonberg 2007 ISBN 3-936893-44-6
* Ludwig Rotthowe: *Ein letzter Versuch. Erinnerung an die 50.40 der DB*. In: *LOK MAGAZIN*. Nr. 260/Jahrgang 42/2003. GeraNova Zeitschriftenverlag GmbH München, , S. 56-63.
* Klaus-J Vetter: *Das große Handbuch deutscher Lokomotiven*. Bruckmann Special, München 2002, ISBN 3-7654-3764-6

Катэгорыя:Паравозы Германіі
Дзік

**Дзік** (*Sus scrofa*), таксама **вяпрук** або **дзікая свіння** — млекакормячае з атрада парнакапытных, падатрада свінападобных, сямейства свінняў. З’яўляецца продкам свойскай свінні.

## Агульная характарыстыка 
Дзік — усяеднае парнакапытнае няжвачнае млекакормячае з роду свіней (Sus). Адрозніваецца ад свойскай свінні, якая несумненна паходзіць ад дзіка (і іншых блізкіх відаў), больш кароткім і сціснутым целам, больш тоўстымі і высокімі нагамі; акрамя таго, галава ў дзіка даўжэйшая і танчэйшая, вушы даўжэйшыя, вастрэйшыя і прытым стаячыя, вострыя, іклы мацней развіты і вастрэйшыя: у самца яны значна мацней развіты, чым у самкі.

Шчацінне, акрамя ніжняй часткі шыі і задняй часткі жывата, утварае на спіне нешта накшталт грывы. Шчацінне чорна-бурага колеру з прымешкай жаўтлявага, падшэрстак буравата-шэры, дзякуючы гэтаму агульная афарбоўка шэра-чорна-бурая, морда, хвост, ніжняя частка ног і капыты — чорныя. Стракатыя і пярэстыя асобіны рэдкія, іх лічаць нашчадкамі здзічэлых хатніх свіней. Даўжыня цела да 2 м, хвост 25 см, вышыня плячэй 95 см; вага дарослага дзіка можа дасягаць 150—200 кг.

## Пашырэнне 
]]
Пашыраны ў Еўропе, на Каўказе, у Казахстане, Сярэдняй Азіі, Сібіры, на Далёкім Усходзе, у Паўночнай Афрыцы.

У размеркаванні па біятопах адзначаецца сезоннасць. На Беларусі вясной і ўлетку дзік трымаецца пераважна хваёва-дубова-грабавых лясоў, алешнікаў і поймаў рэк, летам жыве ў тых жа стацыях і ў пошуку корму наведвае палі, увосень — пераважна ў хваёвых з дамешкам дубу і хваёва-дубова-грабавых лясах, заходзіць на поймы рэк і на ўзлескі, зімой трапляецца ў мяшаных хваёвых, хваёвых з дамешкам дубу, сухіх хваёвых лясах, алешніках. Колькасць залежыць ад клімату, корму, іншых умоў.

## Асаблівасці біялогіі 
Жыве невялікімі статкамі. Старыя самцы (секачы) трымаюцца пераважна паасобку, толькі на перыяд гону далучаюцца да статка.

Усяедны. Корміцца жалудамі, сцёбламі, карэнішчамі, пладамі дзікіх раслін, мышападобнымі грызунамі, лічынкамі насякомых, дажджавымі чарвямі і інш. Месцамі шкодзіць пасевам бульбы, аўса і інш.

Палавая спеласць у 2-3 гады. Гон у лістападзе-снежні. Цяжарнасць да 120 сутак, увесну нараджаецца 4-8 (часам да 10-12) парасят, якія праз 1,5-2 тыдні пакідаюць логава, у 3 мес. пераходзяць на падножны корм.

## Промысел 
. Сабакі, якія напалі на дзіка. 1846]]
Аб’ект палявання. На Беларусі на дзікоў палявалі з часоў неаліту.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Свінні
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Сала

**Сала** — жывёльны падскурны тлушч, найчасцей свіны. У Беларусі і іншых краінах з’яўляецца часткай традыцыйнай нацыянальнай кухні.

Сала выкарыстоўваецца ў многіх стравах: мясных, з агародніны, нават салодкіх. Салам шпігуюць мяса, акрамя свінога, тоўчаным салам запраўляюць баршчы. Яго ядуць салёным, вэнджаным, сквараным.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Беларуская кухня
Козіна (Івацэвіцкі раён)

**Ко́зіна** (, ) — былая вёска ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіла ў склад Быценскага сельсавета.

Скасавана рашэннем Івацэвіцкага раённага Савета дэпутатаў ад 27 верасня 2011 года №81. Тэрыторыя вёскі далучана да аграгарадка Быцень.

## Спасылкі
Вуглы (Івацэвіцкі раён)

**Вуглы́** (, ) — вёска ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Быценскага сельсавета.

## Гісторыя 
Перад вайной у вёсцы жыло 583 чалавек у 110 дварах.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў 1944 годзе гітлераўцамі было спалена 79 дамоў, забіта 10 чалавек.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Быценскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івацэвіцкага раёна
Лен

**Лен** ( ад  «займаць») — зямельнае ўладанне (**ленны маёнтак**), якім феадал (леннік) валодаў на пэўных умовах. У Вялікім Княстве Літоўскім і Рэчы Паспалітай у XVI—XVIII стагоддзях ленныя маёнткі даваліся каралём за заслугі на ваеннай службе, як правіла, да смерці трымальніка. Трыманне такога маёнтка было звязана з шэрагам абмежаванняў. Здаць ленны маёнтак у арэнду ці пакінуць яго можна было толькі са згоды манарха. Яго продаж забараняўся. Практыкаваўся звычай, калі шляхціч, які слушна абвінавачваў уладальніка лена ў яго няправільным адчужэнні, меў права на атрыманне гэтага маёнтка. Так узнікае «леннае права».

З'яўляецца сінонімам феода. Першапачаткова тэрмін «лен» азначаў тое ж, што і «бенефіцыі», гэта значыць умоўнае наданняў на тэрмін. З XII стагоддзя лен становіцца спадчынным наданнем буйнога феадала больш дробнаму, у выніку чаго набывае рысы феода. У ходзе ленных наданняў канчаткова склалася іерархічная сістэма феадальнага землеўладання ў Заходняй Еўропе.

У сярэднявечнай Германіі першапачаткова тое ж, што і бенефіцыі, затым тое ж, што феод. Часам ўжываецца і ў дачыненні да аналагічнага інстытуту іншых краін.

## Гл. таксама 
* Бенефіцыі;
* Чынш;
* Чыншавік;
* Феод;
* Ландграф;
* Маркграф;
* Асада

* за ред. академіка АН УРСР Мельничука О. С.,"Словник іншомовних слів", м. Київ, 1985 р., с. 486;
* "Сярэднявечныя гістарычныя крыніцы Усходу і Захаду";
* Іналджик Г., "Османська імперія: Класична доба (1300-1600)", м. Київ, "Критика", 1998 г., 287 с.;
* Kutrzeba S., "Historia ustroju Polski w zarysie", Lwów, 1914, T. 1, S. 24;
* "Volumina legum", T. 2 , S. 164;
* Храмцев Д. В., "Феодализм на Руси"
* "Политическое устройство феодальных государств времён"
* :ru:Крестовые походы
* «Акты издаваемые Виленскою Археографическою Комиссиею для разбора Древних Актов», г. Вильна, 1865—1915 г., том I—XXXIX.

Катэгорыя:Феадалізм
Катэгорыя:Вялікае Княства Літоўскае
Свіння свойская

**Свойская свіння** (*Sus scrofa domesticus*) — разнавіднасць дзіка, адамашненных чалавекам каля 7000 гадоў таму, (па некаторых даследаванняў — значна раней) і распаўсюджаная галоўным чынам у краінах Захаду, ва Усходняй Азіі і ў Акіяніі. Здзічэлыя свінні (рэйзарбекі) сустракаюцца ў Паўночнай Амерыцы, у Аўстраліі і ў Новай Зеландыі.

## Асаблівасці біялогіі 
Адрозніваюць мясны, беконны і сальны адкорм свіней. Свінні — жывёлы ўсёедныя. Яны добра засвойваюць як раслінныя, так і жывёльныя кармы і прадукты іх перапрацоўкі. Гэта павялічвае магчымасці іх развядзення пры розных кармавых умовах. Свінні ў 2 разы лепш, чым буйная рагатая жывёла, і ў 1,5-2 разы лепш, чым авечкі, выкарыстоўваюць пажыўныя рэчывы корму на прырост. На 1 кг прыросту жывой масы ім патрабуецца ўсяго 4-4,5 кармавой адзінкі. Яны маюць самы высокі забойны выхад прадукцыі: у маладняку пры жывой масе 80-100 кг ён складае 70-75%, пры жывой масе 100—120 кг — 76-80%, пры жывой масе 150 кг і больш — 80-85%.

Свінаматка за апарос дае 10-14 парасят. Перыяд цяжарнасці (супароснасці) — 114 дзён (магчымы адхіленні ад 102 да 128 дзён), лактацыі (3-4 тыдні). Палавая сталасць у свіней настае ў 6-7 мес., асемяненне магчыма ў 8,5-9 мес. Пры адкорме маладняк дасягае жывой масы 100 кг за 180—210 дзён.

## Гаспадарчае значэнне 
Свінні вырошчваецца ў асноўным дзеля мяса. Сусветная вытворчасць свініны ў 2005 склаў 97,2 млн тон (па дадзеных Мінсельгаса ЗША).

Свініна мае высокую каларыйнасць, у параўнанні з мясам іншай жывёлы ў ёй менш вады (60-62%) і больш тлушчу (да 57%). Яе добра кансерваваць, а пры засольванні і вэнджанні яна не толькі не зніжае сваёй якасці, а становіцца яшчэ больш смачнай і каштоўнай у харчовых адносінах і прыгоднай для працяглага захоўвання.

## Пароды 
* Дзюрок (парода свіней)
* Буйная белая свіння
* Ландрас
* Эстонская беконная свіння
* Беларуская чорна-пярэстая свіння

## Літаратура 
* 
* Энцыклапедыя сельскага гаспадара / рэдкал.: М. А. Ткачоў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелЭн, 1993. — 731, [3] с. — ISBN 5-85700-079-3

Катэгорыя:Свінагадоўля
Катэгорыя:Свінні
Катэгорыя:Свойскія жывёлы
Эрленд Лу

**Эрленд Лу** (, , Тронхейм) — нарвежскі пісьменнік і сцэнарыст.

## Біяграфія 
Пасля альтэрнатыўнай цывільнай службы ў тэатры, Эрленд Лу вывучаў літаратуру, кіназнаўства і этналогію ў Осла. Пазней ён акрамя гэтага наведваў дацкую Акадэмію Кіно (дацк. Danmarks Film Akademi) у Капенгагене і Акадэмію Мастацтва ў Тронхейме (нарв. Kunstakademiet i Trondheim).

Сёння ён жыве ў Осла і працуе пісьменнікам, кінасцэнарыстам і перакладчыкам.

Дэбютным раманам Эрленда Лу, які прынес яму вядомасць, быў «Tatt av Kvinnen» (1993), у якім Лу апісаў непадзеленым каханне маладога нарвежца. Годам пазней была апублікавана кніга для дзяцей «Fisken» (гісторыі пра кіроўцу грузавіка Курта).

Аўтарскі стыль Лу пазнавальны і часта характарызуецца як знарочыста наіўны. Галоўныя героі яго раманаў звычайна хочуць занадта шмат чаго ад штодзённасці. Эрленд Лу часта выкарыстоўвае іронію, гратэскныя перабольшання і гумар. Знакамітая кніга Эрленда Лу «Naiv. Super» перакладзеная ўжо больш чым на 20 моў.

Катэгорыя:Пісьменнікі Нарвегіі
Катэгорыя:Кінасцэнарысты Нарвегі
Катэгорыя:Перакладчыкі Нарвегіі
Катэгорыя:Нарвежскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі Нарвегіі
Катэгорыя:Сцэнарысты Нарвегіі
Вялікая лясная свіння

**Вялікая лясная свіння** (*Hylochoerus meinertzhageni*) — від сямейства свінняў (*Suidae*), распаўсюджаны ў Заходняй і Цэнтральнай Афрыцы.

## Асаблівасці 
Вялікая лясная свіння — самы буйны прадстаўнік сямейства. Яе памеры дасягаюць 130—210 см, вышыня ў карку — 76-110 см, а вага — 130—275 кг. Сярэдняя велічыня асобін на ўсходзе арэала большая; самцы часцей за ўсё значна буйнейшыя за самак. Доўгая і цвёрдая поўсць, афарбаваная ў чорны колер, з узростам пачынае выпадаць, з-за чаго цёмная скура выглядае голай. Кідаецца ў вочы буйная галава ў вялікім лычом і выяўленымі жаўлакамі па баках, асабліва ў самцоў. Іклы моцныя, але меней выторкваюцца, як у бародавачніка.

## Спасылкі 
* *Зуева С. В.* Какие быват свиньи 

Катэгорыя:Свінні
Дэтройт Пістанс

**Дэтройт Пістанс** () — прафесійны баскетбольны клуб, які выступае ў Нацыянальнай баскетбольнай асацыяцыі. Каманда была заснавана ў 1941 годзе. клуб базіруецца ў горадзе Оберн-Хілз, штат Мічыган.

Чэмпіёны ў 1989, 1990, 2004
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Клубы НБА
Катэгорыя:Баскетбольныя клубы ЗША
Шаленства

**Шаленства** (іншыя назвы: **рабіес** (лац. rabies), састарэлае — **гідрафобія**, **вадабоязь**) — інфекцыйнае захворванне, выкліканае вірусам шаленства, па асаблівасцях марфалогіі уключанага ў сямейства *Rhabdoviridae*, род *Lyssavirus*.

Вірус шаленства выклікае спецыфічны энцэфаліт (запаленне галаўнога мозгу) у жывёл і чалавека. Перадаецца са слінай пры ўкусе хворым жывёлам. Затым, распаўсюджваючыся па нервовых шляхах, вірус дасягае слінных залоз і нервовых клетак кары галаўнога мозгу, амонавага рогу, бульбарных цэнтраў, і, пашкоджаючы іх, выклікае цяжкія незваротныя парушэнні.

Шаленства сустракаецца на ўсіх кантынентах, акрамя Аўстраліі і Антарктыды. Шаленства не рэгіструецца ў астраўных дзяржавах: у Японіі, у Новай Зеландыі, на Кіпры, на Мальце. Гэта захворванне да гэтага часу не рэгістравалася таксама ў Нарвегіі, Швецыі, Фінляндыі, Іспаніі і Партугаліі. У пачатку XXI стагоддзя эпідэмія хваробы, якая меркавана з’яўляецца разнавіднасцю шаленства, пагражае поўным знікненнем паўднёваамерыканскага народу вараа.

Адрозніваюць прыродны тып шаленства, агмені якога фарміруюцца дзікімі жывёламі (воўк, лісіца, янотападобны сабака, шакал, пясец, скунс, мангуст, кажаны) і гарадскі тып шаленства (сабакі, коткі, сельскагаспадарчыя жывёлы).

Натуральным рэзервуарам, магчыма, з’яўляюцца грызуны, якія здольныя доўга насіць інфекцыю, не гінучы на працягу некалькіх дзён пасля заражэння. У Індыі адным з асноўных пераносчыкаў шаленства з’яўляюцца кажаны (3/4 выпадкаў заражэння людзей ад агульнай статыстыкі захворвання шаленствам).

Катэгорыя:Інфекцыйныя захворванні
Пульс

**Пульс** (ад  — удар, штуршок) — перыядычнае, падобнае да штуршку расшырэнне сценак артэрый, сінхроннае са скарачэннямі сэрца. Частата пульса залежыць ад полу, узросту чалавека (жывёлы), масы цела, эмацыянальнага стану, фізічнай нагрузкі, тэмпературы цела і навакольнага асяроддзя. Напрыклад, у слана (маса 3000 кг) частата пульса каля 25 удараў за мінуту, у землярыйкі (маса 3 г) — болей за 600. У дарослага чалавека частата пульса ў сярэднім 70-80 удараў за мінуту, пры фізічнай нагрузцы — 150—200. Памяншэнне частаты пульсу ніжэй за норму называецца брадыкардыяй, пачашчэнне — тахікардыяй.

## Метады даследавання 
* Сфігмарафія.
* Пальпацыя.
* Пульсаксіметрыя.
* Агляд.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кардыялогія
Дабромысленскі сельсавет

**Дабро́мысленскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Івацэвіцкага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Дабромысль.

## Гісторыя 
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Быценскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў Брэсцкай вобласці. З 14 кастрычніка 1957 года ў складзе Івацэвіцкага раёна, з 25 снежня 1962 года — Бярозаўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — адноўленага Івацэвіцкага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 7 населеных пунктаў. Скасаваны 9 жніўня 2022 года, тэрыторыя далучана да Волькаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1319 чалавек, з іх 96,6 % — беларусы, 1,8 % — рускія, 0,5 % — палякі, 0,5 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 921 чалавек.

## Населеныя пункты 
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 6 населеных пунктаў:
* Глядзенне
* Дабромысль
* Закаплічча
* Сялец
* Сасновы Бор
* Югалін

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Івацэвіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Быценскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бярозаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2022 годзе
Дзісенскі звон

**Дзісенскі звон** — помнік мастацкага ліцця. Адліты з бронзы 30 жніўня 1751 года ліцейшчыкамі Іванам, Сцяпанам і Максімам Сініцамі для царквы горада Дзісна. Вышыня каля 40 см, дыяметр 30 см. Аздоблены раслінным і хвалістым арнаментамі. Дата і фундацыйны надпіс размешчаны ў выглядзе фрызаў, імёны ліцейшчыкаў — на тулаве звона.

Знаходзіцца ў царкве горада Дзісна.

## Гл. таксама 
* Моладаўскі звон
* Крычаўскі звон
* Свірскі звон
* Ломашаўскі звон

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Званы Беларусі
Катэгорыя:Славутасці Дзісны
Катэгорыя:З’явіліся ў 1751 годзе
Катэгорыя:1751 год у Беларусі
Бу Карпелан

**Бу Карпелан** (шв. Bo Carpelan, 25 кастрычніка 1926, Хельсінкі — 11 лютага 2011, Эспаа) — фінскі шведскамоўны паэт, пісьменнік і перакладчык.

Пачынаў сваю літаратурную дзейнасць як паэт, пазней стаў таксама пісаць прозу. Аўтар вялікай колькасці апублікаваных паэтычных зборнікаў, кніг прозы, п'ес, кніг для дзяцей і юнацтва. Быў адным з найбольш вядомых пісьменнікаў Фінляндыі, якія пішуць на шведскай мове; многія яго творы былі перакладзеныя на розныя мовы свету.

## Творы 
### Паэзія і проза 
* Som en dunkel värme 1946
* Du mörka överlevande 1947
* Variationer 1950
* Minus sju 1951
* Objekt för ord 1954
* Landskapets förvandlingar 1957
* Den svala dagen 1961
* 73 dikter 1966
* Gården 1969
* Rösterna i den sena timmen 1971
* Källan 1973
* Din gestalt bakom dörren 1975
* I de mörka rummen, i de ljusa 1976
* Vandrande skugga: en småstadsberättelse 1977
* Jag minns att jag drömde 1979
* Dikter från 30 år 1980
* Dagen vänder 1983
* Marginalia till grekisk och romersk diktning 1984
* Armbandsuret 1986
* Axel 1986
* Det sjungande trädet 1988 (либретто для оперы)
* År som löv 1989
* Urwind 1993
* I det sedda 1995
* Novembercredo. Dikter i urval 1946—1996 1996
* Benjamins bok 1997
* Namnet på tavlan Klee målade: prosadikter 1999
* Ögonblickets tusen årstider 2001
* Diktamina 2003
* Berg:en roman 2005
* Staden: dikter och bilder från Helsingfors 2006
* Nya dikter 2007
* Barndom 2008
* Gramina 2010

## Спасылкі 
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Пісьменнікі Фінляндыі
Катэгорыя:Драматургі Фінляндыі
Катэгорыя:Паэты Фінляндыі
Катэгорыя:Шведскамоўныя драматургі
Катэгорыя:Шведскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Шведскамоўныя паэты
Заполле (Быценскі сельсавет)

**Запо́лле** (, ) — вёска ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Быценскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Быценскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івацэвіцкага раёна
Накідны мантаж

**Накідны мантаж** — сукупнасць сумешчаных аэраздымкаў пэўнай тэрыторыі, раскладзеных па шэрагах лётна-здымачных маршрутаў, сумешчаных з улікам падоўжнага і папярочнага перакрыццяў, якая дае фатаграфічны малюнак шырокай тэрыторыі. Фотаздымкі размяшчаюцца паслядоўным накладваннем іх адзін на аднаго перакрываючыміся часткамі. Накідны мантаж робіцца звычайна на фанеры ці на адмысловым фанерным мантажным экране, які мае выгляд выпуклага стала з нацягнутымі палоскамі гумы, якімі і прытрымваюцца здымкі. У шэрагу выпадках фатаграфіі могуць замацоўвацца скрэпкамі, кнопкамі, грузікамі і г. д.

Накідны мантаж мае мэтай вызначыць якасць залёту, г. зн. правільнасць пакрыцця зададзенай плошчы і вытрыманасць перакрыцця, адсутнасць лётна-здымачных парываў, прамалінейнасць маршрутаў, правільнасць усталёўкі камеры адносна кірункі маршруту (адсутнасць вугла скосу) і, нарэшце, фотаграфічная якасць матэрыялу.

Фатаграфія накіднога мантажа ў паменьшаным маштабе называецца рэпрадукцыя накіднога мантажа. Пры дэшыфраванні выкарыстоўваецца для вызначэнні меж даследуемай тэрыторыі і яе ландшафтнага аналізу і раянавання, для пошуку асобных кантактных адбіткаў неабходнай тэрыторыі, для вызначэння месца закладкі ключавых участкаў і маршрутаў даследвання.

Катэгорыя:Аэракасмічныя метады
Спіс самых высокіх будынкаў Х’юстана

'''Спіс са́мых высо́кіх буды́нкаў Х'ю́стана''' ранжыруе па вышыні вышынныя будынкі амерыканскага горада Х’юстан, штат Тэхас. Найвышэйшы будынак у Х'юстане — 75-павярховая JPMorgan Chase Tower вышынёй 305 метраў, пабудаваная ў 1982 годзе. Гэтая вежа займае 12 месца ў ЗША па вышыні і 45 у свеце. Другі і трэці па вышыні будынкі ў Х'юстане —  и .

Гісторыя небаскробаў у Х'юстане пачалася ў 1904 годзе, калі было завершана будаўніцтва будынка , які адрозніваўся сваёй вышынёй сярод малапавярховай забудовы горада. У гэтым будынку ўсяго 8 паверхаў, вышыня невядомая.

Бум вышыннага будаўніцтва ў Х'юстане пачаўся ў 1970-х, 1980-х гадах. У гэты перыяд у горадзе было пабудавана 24 з 28 будынкаў вышынёй ад 150 метраў, якія існуюць на дадзены момант. Зараз у Х'юстане 28 завершаных будынкаў вышынёй ад 150 метраў, яшчэ 1 будынак будуецца і праект аднаго абмяркоўваецца. У Х'юстане будуецца , вышыня якога будзе 192 метры. Абмяркоўваецца будаўніцтва будынка на тэрыторыі .
780px|thumb|Від на Х'юстан з прыгарада

__TOC__

## Пабудаваныя будынка 
## Што будуюцца і прапанаваныя да будаўніцтва будынка 
## Храналогія найвышэйшых будынкаў Х'юстана 
## Зноскі 
Катэгорыя:Х’юстан
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні ЗША
Х'юстан
Кастрацыя

[thumb|400px|«Лягчанне [Уран, міфалогія|Урана Кронасам». Джорджа Вазары і Жэрардзі Хрыстафана, XVI стагоддзе, Палацца Век’ё, Фларэнцыя]]
**Кастрацыя** (**лягчанне**, **пакладанне**) —  аперацыя (часцей за ўсё хірургічная), якая складаецца ў выдаленні палавых залоз у жывёл або чалавека з мэтай перадухілення натуральнага апладнення. У выніку кастрацыі (у выпадку жывёл) рэзка зніжаецца колькасць палавых гармонаў у крыві, што прыводзіць да падаўлення другасных палавых прыкмет, а таксама становіцца немагчымай выпрацоўка народкаў або яйкаклетак, што прыводзіць да немагчымасці мець патомства. Выдаленне яечкаў разам з пенісам называецца лягчаннем або пакладанне. 

Не варта блытаць кастрацыю з вазэктаміяй - перавязкай семявыводных пратокаў, у выніку якой губляецца здольнасць даваць патомства, але не змяняецца гарманальны фон, і пенэктаміяй - выдаленнем пеніса, якое прыводзіць толькі да немагчымасці здзейсніць палавы акт. 

У жаночых асобін таксама праводзяць аперацыю «трубавая аклюзія». Яна заключаецца ў перевязванні маткавых труб, з прычыны чаго зачацце становіцца немагчымым, але гарманальны фон не змяняецца. Гэтая аперацыя не з'яўляецца кастрацыяй. 

## Гл. таксама 
* Еўнух

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах., Т.8. Мн., 1999, С.155

## Спасылкі 
Катэгорыя:Добраахвотная ці вымушаная адмова ад сексуальнасці
Катэгорыя:Яечкі
Катэгорыя:Хірургія
Казімір Валадковіч

**Казімір Валадковіч (Валадкевіч)** (каля 1621 — ) — дзеяч каталіцкай царквы.

Паходзіў з віцебскага баярскага роду Валадковічаў. У 1637 годзе ўступіў у Вільні ў Ордэн езуітаў. У 1655—1659 гадах місіянер у войску Вялікага Княства Літоўскага.

Аўтар паэмы «Вотыўная ода Каралеве нябеснай Ліпскай» («Ode votiva Reginae caelorum Lindensi») (Кракаў, 1661) у гонар абраза Маці Божай у Святой Ліпцы.

## Крыніцы 
Казімір
Катэгорыя:Езуіты Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Пісьменнікі Вялікага Княства Літоўскага
Камароўскае балота

**Камароўскае балота, Камарова Балота** — балотны масіў, што некалі існаваў на паўночны-захад ад Мінску (цяпер прадмесце Камароўка ў межах горада).

Пра ўзнікненне балота існуе набожнае паданне, звязанае з мінскім Свята-Мікалаеўскім манастыром. У гэтым паданні, што датуецца 1423 годам, гаворка ідзе пра нейкага юродзівага Федзьку, які стала ляжаў на цвінтары манастырскага храма. За свой назойлівы нораў ён меў мянушку Камар. Аднойчы, падпаўшы пад уплыў срэбралюбзтва, ён спакусіўся нарабаваным золатам памерлага разбойніка, які праліў нямала крыві. Федзька Камар пад покрывам ночы пайшоў з манастыра, перайшоў паўнаводную тады Свіслач і, паглыбіўшыся ў некрануты лес, паспрабаваў узяць сабе палову золата. Але ў гэты момант раскрылася зямля і паглынула юродзівага разам з мехам золата. І ў той жа час на гэтым месцы ўтварылася велізарнае балота, якое людзі называлі Камароўскім у гонар няўдалага грэшніка.

На Гарадскім выгане (Камароўскім балоце) 21 жніўня 1911 годзе паводле рашэння Мінскага губернскага земства была заснаваная Мінская балотная доследная станцыя — першая навуковая ўстанова на тэрыторыі Беларусі.

## Літаратура 
* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Мінска. У 4 кн. Кн. 1-я. — Мн.: БЕЛТА, П15 2001. — 576 с.: іл. ISBN 985-6302-33-1.
* Шыбека З.В., Шыбека С.Ф. Мінск: Старонкі жыцця дарэв. горада/ Пер. з рускай мовы М.Віжа; Прадмова С.М. Станюты. — Мн.: Полымя, 1994. — 341 с. [1] асобн. арк. карт.: іл. ISBN 5-345-00613-X.

Катэгорыя:Гісторыя Мінска
Катэгорыя:Балоты Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Мінска
Катэгорыя:Камароўка
Катэгорыя:Балоты паводле алфавіта
Аляксей Анатольевіч Андраюк

**Аляксе́й Анато́льевіч Андраю́к** (нар. , Брэст) — дырэктар прыватнага ўнітарнага вытворчага прадпрыемства «Студио А-3», старшыня абласной арганізацыі грамадскага аб'яднання Беларускі саюз архітэктараў, акадэмік грамадскай арганізацыі «Беларуская акадэмія архітэктуры», дацэнт кафедры архітэктурнага праектавання і малюнка ў навучальнай установе «Брэсцкі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт», удзельнік і прызёр розных міжнародных прафесійных конкурсаў, аўтар раздзела па гісторыка-горадабудаўнічаму аналізу Брэста ў канцэпцыі Генплана абласнога цэнтра і самавітай колькасці праектаў і пабудоў, вялікая частка якіх прысвечана роднаму гораду.

## Спасылкі 
* артыкул аб праекце «Пружаны-2003» у часопісе «Архитектура и строительство»
* статья «Брест: Историческая реконструкция как форма движения в будущее» у часопісе «Архитектура и строительство»
* артыкул «Постмодернизм в белорусской архитектуре» у часопісе «Архитектура и строительство»
* артыкул у газеце «Вечерний Брест» 
* артыкул у газеце «Вечерний Брест» 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Брэсце
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1959 годзе
Катэгорыя:Выкладчыкі Брэсцкага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Члены  Беларускага саюза архітэктараў
Катэгорыя:Акадэмікі Беларускай акадэміі архітэктуры
Мінская балотная доследная станцыя

**Мінская балотная доследная станцыя** — першая навуковая ўстанова на Беларусі. Была заснавана паводле рашэння Мінскага земства 21 жніўня 1911 года. Першым дырэктарам быў А. Ф. Флёраў. Доследная гаспадарка станцыі знаходзілася ля прыпынку Лахва Палескай чыгункі.

Доследы вяліся на 7,5 дзесяцінах балотнай глебы. Вывучаліся пытанні земляробства, раслінаводства, лугаводства, меліярацыі, глебазнаўства, аграхіміі і агратэхнікі. У 1912—1917 гадах выдаваўся адмысловы навуковы часопіс «Болотоведение» () (з 1915 года выходзіў у Маскве), які друкаваў справаздачы пра дзейнасць станцыі, навуковыя артыкулы, прысвечаныя распрацоўцы і гаспадарчаму выкарыстанню балотаў, тарфянікаў, паведамленні пра новыя машыны па асушэнні забалочаных глебаў і здабычы торфу, агляды айчыннай і замежнай літаратуры па балотнай справе.

У 1912 годзе станцыя прыняла ўдзел у юбілейнай сельскагаспадарчай і саматужнай выставе, арганізаванай Смаленскім таварыствам сельскай гаспадаркі. У навуковым аддзеле экспанаваліся фотаздымкі балотаў, узоры балотных глеб і расліннасці, чорнага (моранага) дуба, у навукова-прыкладным — фотаздымкі даследчай балотнай гаспадаркі ў Лахве, узоры культур, вырашчаных на даследчых дзялянках, адмысловыя прылады працы, балотныя чаравікі для коней. Тады ж супрацоўнікі станцыі ўдзельнічалі ў нарадзе па кармавых раслінах, лугаводству і асушэнні балотаў Беларусі.

У 1913 годзе Мінская балотная станцыя ператварылася ў раённую. Пад яе дзейнасць падпалі Мінская, Валынская, Гродзенская, Чарнігаўская і Магілёўская губерні.

У 1930 годзе на базе станцыі і аддзела асушэння і культуры балотаў Беларускага дзяржаўнага інстытута сельскай гаспадаркі арганізаваўся навукова-даследчы інстытут балотнай гаспадаркі. У 1950-х гг. дырэктар Мікалай Паўлавіч Калечыц.

Станцыя знаходзілася на рагу цяперашніх мінскіх вуліц Максіма Багдановіча і Сурганава.

## Літаратура 
* *Шыбека З. В., Шыбека С. Ф.* Мінск: Старонкі жыцця дарэвалюцыйнага горада / Пер. з рускай мовы М. Віжа; Прадмова С. М. Станюты. — Мн.: Полымя, 1994. — 341 с. [1] асобн. арк. карт.: іл. ISBN 5-345-00613-X.

Катэгорыя:З’явіліся ў 1911 годзе
Катэгорыя:1911 год у Мінску
Катэгорыя:Гісторыя беларускай навукі
Жан Батыст Перэн

**Жан Батыст Перэн** (, , горад Ліль, Францыя — , Нью-Ёрк, ЗША) — французскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі ў галіне фізікі ў 1926 годзе «за працу па дыскрэтнай прыродзе матэрыі і за адкрыццё седыментацыйнай раўнавагі».

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Ліль. Вучыўся ў École Normale Supérieure у Парыжы. У 1894 годзе ён прыступіў да вывучэння катодных прамянёў і рэнтгенаўскага выпраменьвання і ў гэты ж час стаў асістэнтам у Grande École. У 1897 годзе быў прызначаны выкладчыкам па фізічнай хіміі ў Сарбоне, адным з найбуйнейшых універсітэтаў тагачаснай Францыі. Праз 13 гадоў, у 1910 Жан Батыст Перэн стаў прафесарам і ўтрымліваў гэтую пасаду нават падчас Другай сусветнай вайны.

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па фізіцы
Катэгорыя:Фізікі Францыі
Сялец (Івацэвіцкі раён)

**Сяле́ц** (, ) — вёска ў Івацэвіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Волькаўскага сельсавета.

Да 9 жніўня 2022 года вёска ўваходзіла ў склад Дабромысленскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Волькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івацэвіцкага раёна
Харальд II (кароль Дацкі)

**Харальд II** (; 994? -1018) — кароль Даніі. Старэйшы сын караля Свена Вілабародага. Быў рэгентам падчас яго паходу ў Англію ў 1013—1014 і атрымаў у спадчыну трон пасля яго смерці. Аказаў падтрымку свайму брату Кнуд ў барацьбе за англійскі трон.

Катэгорыя:Каралі дацкія
Чарлз Томсан Рыз Вільсан

**Чарлз Томсан Рыз Вільсан** (; нарадзіўся 14 лютага 1869, Гленкарс, Вялікабрытанія — 15 лістапада 1959, Карлапс, Вялікабрытанія) — брытанскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1927 разам з Артурам Комптанам), за «вынаходніцтва дэтэктара элементарных часціц».

## Жыццё і кар’ера 
## Унёсак у навуку 
## Узнагароды 
* Член Лонданскага Каралеўскага таварыства, 1900
* Медаль Х’юза ад Лонданскага Каралеўскага таварыства, 1911
* Прэмія Хопкінса ад Кембрыджскага філасофскага таварыства, 1920
* Прэмія Ганінга ад Каралеўскага Таварыства Эдынбурга, 1921
* Каралеўскі медаль ад Лонданскага Каралеўскага таварыства, 1922
* Медаль Говарда Потса ад інстытута Франкліна, 1925
* Нобелеўская прэмія па фізіцы, 1927
* Медаль Коплі ад Лонданскага Каралеўскага таварыства, 1935

## Спасылкі 
* Інфармацыя з сайта Нобелеўскага камітэта 

Катэгорыя:Фізікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па фізіцы
Катэгорыя:Члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Коплі
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Х’юза
Стортынг

**Стортынг** (, літар. «Вялікі сход») — парламент Нарвегіі.

## Агульныя звесткі 
Месцазнаходжаннем Стортынга з'яўляецца сталіца Нарвегіі — Осла. Колькасць дэпутатаў, якія выбіраюцца ў нарвежскі парламент, складае 169 чалавек, 150 з якіх абіраюцца па партыйных спісах ад правінцый (фюльке), а пакінутыя 19 атрымліваюць так званыя «ўраўняльныя» мандаты.

Фармальна Стортынг складаецца з 2 палат — *Одэльстынг* і *Лагтынг*. Аднак у 2007 годзе было прынята рашэнне, што пасля наступных выбараў, у 2009 годзе, Стортынг будзе аднапалатным. Узначальвае Стортынг Прэзідэнт Стортынга. У цяперашні час гэта Торб'ёрн Ягланд. Акрамя яго, у прэзідыум парламента ўваходзяць Віцэ-прэзідэнт Стортынга, Прэзідэнт і Віцэ-прэзідэнт Одэльстынга, і Прэзідэнт і Віцэ-прэзідэнт Лагтынга. Месцы ў прэзідыуме размяркоўваюцца прапарцыйна, згодна з прадстаўленым у Стортынгу партыям. Засядаюць дэпутаты ў пленарным зале не фракцыйна, а групамі ад правінцый.

Асноўнымі задачамі Стортынга з'яўляюцца:

* выданне законаў
* прыняцце бюджэту
* кантроль над працай урада

## Вядомыя дэпутаты 
* Сёрэн Педэрсен Ябек

## Літаратура 
* 
* Сторцінг // Тлумачальны слоўнік беларускай мовы: у 5 т. / АН БССР, Інстытут мовазнаўства імя Я. Коласа. — Мінск: Беларуская Савецкая Энцыклапедыя, 1977―1984.

Катэгорыя:Палітыка Нарвегіі
Нарвегія
Літаратура і мастацтва (газета)

**«Літарату́ра і маста́цтва»** — беларуская штотыднёвая літаратурная газета.

## Гісторыя 
Выдаецца з 26 лютага 1932 года. Выходзіла ў Мінску адзін раз на тыдзень (па пятніцах) на беларускай мове на 16 старонках (у 1957—1970 гадах выдавалася двойчы на тыдзень).

У Вялікую Айчынную вайну не выходзіла. Выданне адноўлена ў красавіку 1945 года.
 
Свае першыя творы на старонках «ЛіМ» публікавалі Іван Мележ, Іван Шамякін, Васіль Быкаў, Уладзімір Караткевіч, Яўгенія Янішчыц, Алесь Разанаў, Алесь Пісьмянкоў і іншыя вядомыя беларускія пісьменнікі і паэты.

## Сучаснасць 
У цяперашні час заснавальнікамі выдання з'яўляюцца Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь, ГА Саюз пісьменнікаў Беларусі, Выдавецкі дом «Звязда».

У 2002—2012 гадах уваходзіла у склад РВУ «Літаратура і Мастацтва». У 2012 годзе газета «Літаратура і Мастацтва» перайшла, разам з шэрагам іншых друкаваных выданняў, да новаўтворанага Выдавецкага дома «Звязда», з захаваннем мінулай падпіскі.

Тыраж каля 1 тысячы асобнікаў.

Штат рэдакцыі складаецца з аддзелаў інфармацыі, публіцыстыкі, крытыкі, прозы і паэзіі, мастацтва.

Да 2010 года выходзіла на 16 старонках. У 2010 аб'ём газеты павялічыўся да 24 старонак за кошт дадатка «Кніжны свет» (выходзіў на беларускай і рускай мовах) — сумеснага праекта газеты «Літаратура і мастацтва» і Нацыянальнай кніжнай палаты. З 2013 года колькасць старонак зноў складае 16 (хоць «Кніжны свет» выходзіць і далей).

## Галоўныя рэдактары 
* Хацкель Дунец (1932—1935)
* Ілья Гурскі (1935—1941)
* Аркадзь Куляшоў (1945—1946)
* Мікалай Горцаў (1947—1949)
* Павел Кавалёў (1949—1950)
* Васіль Вітка (1951—1957)
* Мікалай Ткачоў (1957—1959)
* Янка Шарахоўскі (1969—1961)
* Нічыпар Пашкевіч (1961—1969)
* Леанід Прокша (1969—1972)
* Хведар Жычка (1972—1976)
* Алесь Асіпенка (1976—1980)
* Алесь Жук (1980—1986)
* Анатоль Вярцінскі (1986—1990)
* Мікола Гіль (1990—1997)
* Уладзімір Някляеў (1997—1999)
* Алесь Пісьмянкоў (1999—2002)
* Віктар Шніп (2002—2003)
* Анатоль Казлоў (2003—2009)
* Алесь Карлюкевіч (2009—2011)
* Таццяна Сівец (2011—верасень 2015)
* Ларыса Цімошык (2015—2019)
* Аляксей Чарота (з ліпеня 2019)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Сайт «Літаратура і мастацтва» 

Катэгорыя:Газеты Беларусі на беларускай мове
Катэгорыя:Газеты Беларусі
Катэгорыя:Газеты паводле алфавіта
Катэгорыя:З’явіліся ў 1932 годзе
Катэгорыя:Літаратурныя газеты
Лонгвуд (востраў Святой Алены)

**Лонгвуд** () — пасёлак на востраве Святой Алены, знакаміты як месца высылкі Напалеона Банапарта. У Лонгвудзе знаходзіцца дом (Longwood House), дзе ён жыў з 1815 і памёр у 1821 годзе. Насельніцтва — 715 чалавек (2008 г.)

17 кастрычніка 1815 г. Напалеон і яго таварышы па ссылцы высадзіліся на Святой Алене. Два месяцы гнаны Імператар прагасцяваў ў сямействе Бэлкамбоў у маёнтку Брыяры. 10 снежня пераехаў у Лонгвуд — будынак, які больш нагадваў турму, чым жытло. Напалеон праводзіў час, шпацыруючы па адведзенай англійскімі ўладамі тэрыторыі, дыктуючы і чытаючы. Яго даймалі пастаянныя прыдзіркі губернатара Гудзона Лоў. Здароўе вязня паступова пагаршалася. Увесь 1817 г. ён пакутаваў ад дызентэрыі і рэўматычных боляў. У 1819 г. пачасціліся галавакружэнні. Да ліпеня 1820 года ў Імператара з'явіліся млоснасць і болі ў страўніку. 5 мая 1821 у 5 гадзін 49 хвілін Напалеон Банапарт сканаў.

Катэгорыя:Востраў Святой Алены
Лакаматыўнае дэпо

чыгункі Northwestern Pacific Railroad (Чыкага, ЗША)]]
**Лакаматыўнае дэпо** (цягавая частка, ЦЧ) — чыгуначнае дэпо, у якім праводзіцца тэхнічнае абслугоўванне або рамонт лакаматываў.

Лакаматыўныя дэпо падпадзяляюцца на асноўныя дэпо, служачыя месцам прыпіскі лакаматываў, і абаротныя, у якіх вырабляецца падрыхтоўка лакаматываў да накіравання з цягнікамі ў кірунку асноўнага дэпо. У асноўных дэпо вырабляецца рамонт і тэхнічнае абслугоўванне лакаматываў, у абаротных дэпо маюцца пункты экіпіроўкі і правядзення лакаматываў тэхнічнага агляду другога аб’ёму (ТА2) і дамы адпачынку лакаматыўных брыгад. Таксама ў асобную катэгорыю пачалі вылучаць рамонтныя дэпо — яны не маюць прыпіснога парка лакаматываў, але выконваюць буйныя віды рамонту (ТР-2, ТР-3, СР, КР-1) для патрэб усёй чыгункі або некалькіх чыгунак.

## Спасылкі 

Катэгорыя:Чыгуначны транспарт
Сейм Літвы

**Сейм Літоўскай Рэспублікі** (Сеймас, ) — вышэйшы заканадаўчы орган Літвы.

## Агульнае апісанне 
Складаецца з адной палаты, у якую ўваходзіць 141 дэпутат. Дэпутаты сейма абіраюцца тэрмінам на чатыры гады на аснове ўсеагульнага, роўнага, прамога выбарчага права пры тайным галасаванні. 71 дэпутат абіраецца па мажарытарнай сістэме ў аднамандатных акругах, 70 — па прапарцыянальна-спісачнай сістэме з 5-працэнтным агульнанацыянальным загараджальным бар’ерам. Згодна з главой V Канстытуцыі Літоўскай Рэспублікі, дэпутатам Сейма можа абірацца грамадзянін Літоўскай Рэспублікі, які пастаянна пражывае ў Літве, якія не звязаны прысягай ці абавязацельствам з замежнай дзяржавай і дасягнуў на дзень выбараў не менш за 25 гадоў. Дэпутатам Сейма не можа быць абрана асоба, якая не адбыла пакаранне па прысудзе, прызначаным судом, а таксама асоба, прызнаная судом недзеяздольнай. Абраны дэпутат Сейма набывае ўсё правы прадстаўніка народа пасля прынясення ім у Сейме прысягі на вернасць Літоўскай Рэспубліцы. Сейм штогод збіраецца на дзве чарговыя (вясновую і восеньскую) сесіі. Вясновая сесія пачынаецца 10 сакавіка і заканчваецца 30 чэрвеня. Восеньская сесія пачынаецца 10 верасня і заканчваецца 23 снежня. Пазачарговая сесія можа быць склікана Старшынёй Сейма па прапанове не менш як трэці ад агульнай колькасці членаў парламента ці Прэзідэнтам у прадугледжаных Канстытуцыяй выпадках.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Канстытуцыя Літоўскай Рэспублікі
* Seimas of Republic of Lithuania 
* Išrinkti Lietuvos Respublikos Seimo nariais 2004—2008 
* Virtuali ekskursija į parlamentą 

Катэгорыя:Парламенты паводле краін
Герб Сярэдняй Літвы

thumb|

**Герб Сярэдняй Літвы** — ўяўляе сабой чырвоны шчыт падзелены напалам. З правага боку Белы Арол, а злева Пагоня. Гэты герб быў уведзены Дэкрэтам Вярхоўнакамандуючага войскам 12 кастрычніка 1920. Надрукаваны ў «Litwa Środkowa. Dziennik Urzędowy Tymczasowej Komisji Rządzącej.» № 1 ад 17 лістапада 1920 г.

Гэты герб быў падобны на герб Каралеўства Польскага замацаваны ў лютым 1831 года Соймам пад час лістападаўскага паўстання.

На марцы Сярэдняй Літвы 1921 года (№ каталага Michla 38), прадстаўлены іншы герб. Шчыт падзелены на 4 часткі у палях 1 і 4 Арол. На палях 2 і 3 Пагоня. А на цэнтральным шчыце размяшчаецца фігура св. Крыштафа — герб Вільні.

## Літаратура 
* S. K. Kuczyński «Polskie herby ziemskie» Варшава 1994

Катэгорыя:Сярэдняя Літва
Сярэдняя Літва
Славянскі экспрэс

**«Славянскі экспрэс»** — фірменны цягнік № 7/8 Масква — Мінск. Пушчаны ў зварот 1 жніўня 2006 года. Цягнік адпраўляўся з Беларускага вакзала Масквы па няцотных датах ў 23 гадзіны 21 хвіліну, прыбываў ў Мінск ў 6 гадзін 06 хвілін. Агульны час у шляху 07:31. З чэрвеня 2010 г. прызначаецца па ўказанні Федэральнай пасажырскай кампаніі.

Цягнік меў адну прамежкавую станцыю — Орша. З Мінска цягнік адпраўляўся па цотных ліках у 21.47, прыбываў у Маскву ў 6.23. За першыя шэсць месяцаў працы ў яго вагонах было перавезена 44159 пасажыраў.

У лагатыпе «Славянскага экспрэса» злучаныя народныя сімвалы дзвюх дзяржаў — рускі журавель і беларускі бусел.

## Гісторыя 
Славянскі экспрэс замяніў раней курсіруючы фірменны цягнік «Русіч», пры гэтым час у шляху зменшыўся на 2 гадзіны 15 хвілін.

Цягнік быў адменены 1 чэрвеня 2010 г. па прычыне нізкай рэнтабельнасці.

У 2011 г. цягнік быў вернуты, але працягваўся да станцыі Брэст.

з 21 сакавіка 2020 г. прыпынены з-за пандэміі COVID-19.

Катэгорыя:Чыгуначны транспарт Беларусі
Катэгорыя:Чыгуначны транспарт Расіі
Катэгорыя:Фірменныя цягнікі
Кляпінічы

**Кляпі́нічы** (, ) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Комсеніцкага сельсавета.

## Сельская гаспадарка 
У 2000 годзе ў Кляпінічах пачаў працаваць зернесушыльны комплекс М- 819, дзе зерне сушаць газам, які паступае па трубаправодзе.

## Інфраструктура 
Дом культуры.

## Вядомыя асобы 
* **Дзмітрый Фядотавіч Грушэцкі** — з роду Грушэцкіх герба «Любіч», унтэр-афіцэр, служыў на лінкары «Андрэй Першазваны». Памер падчас 1-й сусветнай вайны 1914—1918 гадоў ад сухотаў 6 лютага 1916 года ў Гельсінфорскім марскім шпіталі. Пахаваны на праваслаўных могілках базы Балтыйскага флоту ў порце Гельсінфорс, Фінляндыя.
* **Нікіфар Дзмітрыевіч Кротаў** (у базе «Беларускі „Мемарыял“») — нарадзіўся ў 1894 г., в. Кляпінічы, беларус; загадчык, няпоўная сярэдняя школа. Пражываў: Магілёўская вобл., Круглянскі раён, в. Кляпінічы. Арыштаваны 13 лістапада 1937 г. Прыгавораны: судзебны орган 17 лістапада 1937 г., абв.: 68 — Шпіянаж. Прыгавор: ВМН Расстраляны 20 снежня 1937 г. Рэабілітаваны 17 мая 1958 г. Ваенным трыбуналам БВА.
* **Мікалай Кротаў** — член Беларускай моладзевай грамадскай арганізацыі выратавальнікаў-пажарных. 20 лютага 2010 г., разам с суседам М. С. Каралёвым, выратавалі на пажары аднавяскоўца-пенсіянера інваліда II групы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Комсеніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Круглянскага раёна
Сокал-250

**Электрацягнік «Сокал-250»** (**ЭС250**), больш вядомы як проста **«Сокал»** — даследчы расійскі высокахуткасны двухсістэмны (можа працаваць як на пастаянным, так і на пераменным току) электрацягнік, які распрацоўваўся на працягу сямі гадоў шэрагам канструктарскіх бюро. Доследны ўзор быў сабраны да 2000 годзе пры садзейнічанні тагачаснага расійскага міністра шляхоў зносін Анісенкі і РАТ «ВСМ».

## Распрацоўка канструкцыі 
Электрацягнік «Сокал» распрацаваны ў ЦКБ марской тэхнікі «Рубін». Ён ствараўся сумеснымі намаганнямі каля шасцідзесяці прадпрыемстваў, у тым ліку ЦНДІ Судовай электратэхнікі і тэхналогіі, суднабудаўнічай фірмы «Алмаз», Ціхвінскага завода транспартнага машынабудавання «Тытран». Высокахуткастная каляска для вагона стваралася ў УНДІтрансмаш, даследаванні па трываласці вагонных карпусоў праводзіліся ў ЦНДІ суднабудавання імя акадэміка А. Н. Крылова, бартавая сістэма камп'ютэрнага кіравання распрацоўвалася ў НПО «Аўрора». К 2000 году быў зроблены даследчы ўзор «Сокала» з шасцю вагонамі на два рода тока, сталый і пераменны, канструкцыйная хуткасць 250 кілометраў у гадзіну.

Катэгорыя:Электрацягнікі Расіі
Манеўровы лакаматыў

**Манеўровы лакаматыў** — лакаматыў, прызначаны для манеўровых работ на станцыях і пад'язных шляхах, г.зн. для выканання ўсіх рухаў вагонаў па станцыйных пуцях, фарміравання і расфарміравання цягнікоў, падачы вагонаў да грузавых франтоў, на рамонтныя пуці, перастаноўкі з парку ў парк. 

## Агульныя патрабаванні да манеўровых лакаматываў 
Пры выкананні манеўровых рухаў манеўровы лакаматыў працуе ў асноўным у неўсталяваных рэжымах. Для частых крананняў з месца і разгонаў патрабуецца вялікая счэпная вага і вялікія цягавыя намаганні, таму манеўровыя лакаматывы маюць параўнальна вялікую сілу цягі і адпаведна невысокія разліковыя хуткасці працяглых рэжымаў. Манеўровы лакаматыў павінен забяспечваць максімальна магчымую па ўмовах бяспекі хуткасць руху, плыўнае тармажэнне, хуткае реверсіраванее, высокі сярэднеэксплуатацыйны КПД і надзейнасць. Упраўленне манеўровым лакаматывам павінна быць простым і зручным. 

## Патрабаванні да магутнасці 
Па меры росту аб'ёму перавозак і павелічэння масы цягнікоў прад'яўляюцца павышаныя патрабаванні да сілы цягі і магутнасці манеўровага лакаматыва. Асабліва высокай магутнасцю павінны валодаць манеўрова-вывазныя лакаматывы, якія акрамя манеўраў на станцыях выконваюць таксама перадачу саставаў на суседнія станцыі і вузлы. Да 1970-х гадоў магутнасць дызеля манеўровага лакаматыва складала 550-770 кВт. У 1980-я гады пачалі пастаўляцца манеўровыя лакаматывы магутнасцю (па дызелю) 835-1040 кВт. Работу з цяжкавагавымі цягнікамі ажыццяўляюць манеўрова-вывазныя цеплавозы магутнасцю 1540 кВт, у перспектыве - стварэнне цеплавозаў магутнасцю 2300 кВт. У якасці манеўровага лакаматыва часам выкарыстоўваюцца магістральныя цеплавозы, а таксама любыя лакаматывы, аднак іх эфектыўнасць значна саступае эфектыўнасці адмысловых.

Катэгорыя:Лакаматывы
Ctenosaura similis

***Ctenosaura similis*** — від ігуан (*Iguanidae*) з роду чорных ігуан (*Ctenosaura*).

## Апісанне 
Дарослыя самцы дасягаюць даўжыні 120 см, самкі некалькі меншыя. Афарбоўка у маладзейшых і меншых памерамі жывёл у мэтах маскіроўкі непрыкметная, шэра-зялёная. У дарослых ігуан яна можа быць больш прыкметнай, прымаючы ў тым ліку колер навакольнага асяроддзя.

## Асяроддзе пражывання 
*Ctenosaura similis* жывуць у Цэнтральнай Амерыцы, пераважна на ціхаакіянскім узбярэжжы. Яны аддаюць перавагу засушлівым прасторам і спрабуюць быць паблізу дрэў, каб пры неабходнасці хавацца ў іх расколіны. Часам гэтых ігуан можна ўбачыць і на пляжах.

## Харчаванне 
Харчаванне гэтага віду складаецца з пладоў, насякомых, ракаў, дробных сысуноў і птушак, а таксама птушыных яек. Буйныя дарослыя ігуаны сілкуюцца амаль выключна расліннай ежай. Гэтыя геконы харчуюцца рознымі насякомымі і іншымі беспазваночнымі.

## Галерэя 

  Выява:Ctenosaurus001.JPG|Самец перад уваходам у сваю нару ў Коста-Рыцы
  Выява:Ctenosaura20020319_1.jpg|Дзве маладыя ігуаны на пляжы
  Выява:Ctenosaura20020316 1.jpg|Маладая ігуана

## Літаратура 
* Gunther Köhler, Bruno Streit: Notes on the systematic status of the taxa *acanthura*, *pectinata*, and *similis* of the genus *Ctenosaura*. Senckenbergiana biologica 75: 33-43 (1996)

Катэгорыя:Ігуанавыя
Чарнобыльская АЭС

**Чарнобыльская атамная электрастанцыя імя У. І. Леніна**, **ЧАЭС** — спыненая атамная электрастанцыя, сумна вядомая ў сувязі з аварыяй, якая адбылася 26 красавіка 1986 года.

Афіцыйная сучасная назва *Дзяржаўнае спецыялізаванае прадпрыемства Чарнобыльская атамная электрастанцыя* (ДСП Чарнобыльская АЭС). Станцыя знаходзіцца ў падначаленні МНС Украіны, у 2005 годзе Генеральным дырэктарам прызначаны Грамоткін Ігар Іванавіч.

## Геаграфія 
Чарнобыльская АЭС размешчана ва ўсходняй частцы Палесся на поўначы Украіны ў 11 км ад мяжы з Беларуссю, на беразе ракі Прыпяць, якая ўпадае ў Дняпро. Да захаду ад трохкіламетровай санітарна-ахоўнай зоны АЭС размяшчаецца пакінуты горад Прыпяць, у 15 км на паўднёвы ўсход ад станцыі знаходзіцца былы раённы цэнтр — пакінуты горад Чарнобыль, у 110 км да поўдня — горад Кіеў.

## Аварыя 
Аварыя, якая адбылася ў ноч на 26 красавіка 1986 на чацвёртым энергаблоку Чарнобыльскай атамнай станцыі, стала найвялікшай тэхнагеннай катастрофай у гісторыі чалавецтва. 

Катэгорыя:Атамныя электрастанцыі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1977 годзе
Катэгорыя:Кіеўская вобласць
Катэгорыя:Чарнобыльская катастрофа
Катэгорыя:Электрастанцыі Украіны