Леанід Пятровіч Цітоў

**Леанід Пятровіч Цітоў** () — беларускі навуковец у галіне медыцынскай мікрабіялогіі і імуналогіі, доктар медыцынскіх навук (1991), прафесар (1993), акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2021; член-карэспандэнт з 2000). Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь (2000).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і ветэрынарнага ўрача. З залатым медалём скончыў Маслакоўскую сярэднюю школу Горацкага раёна. У 1975 годзе з адзнакай скончыў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут і паступіў у аспірантуру пры кафедры мікрабіялогіі МДМІ.

У 1978 годзе абараніў дысертацыю на суісканне вучонай ступені кандыдата медыцынск іх навук на тэму «Вывучэнне гумаральных фактараў натуральнага імунітэту ў хворых першасна хранічным іінфекцыям і дыхальных шляхоў».

У 1986 годзе абраны дацэнтам па спецыяльнасці «Імуналогія», а ў 1988 годзе — загадчыкам кафедры мікрабіялогіі, вірусалогіі, імуналогіі МДМІ.

У 1991 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на суісканне вучонай ступені доктара медыцынскіх навук на тэму «Фізіялагічныя і паталагічныя заканамернасці функцыянавання сістэмы камлементу» па спецыяльнасці «Клінічная імуналогія і алергалогія». У 1993 годзе прысвоена званне прафесара.

З 1995 года па 2009 год працаваў дырэктарам Беларускага НДІ эпідэміялогіі і мікрабіялогіі. Пад яго кіраўніцтвам была абгрунтавана стратэгія развіцця новага навуковага напрамкa — медыцынскай біятэхналогіі на аснове дасягненняў малекулярнай біялогіі, геномікі і пратэёмікі. З мэтай яе рэалізацы і была распрацавана канцэпцыя дзяржаўнай навукова — тэхнічнай праграмы «Інфекцыйныя хваробы і медыцынскія біятэхналогіі» (1996—2005 гг.).

У цяперашні час — гэта праграмы «Інфекцыйныя захворванн і і мікробы» (2006—2010 гг.), aрыентаваная на стварэнне і ўкараненне ў практыку аховы здароўя айчынных інавацыйных біятэхналогій новых пакаленняў. У 2009 годзе сумесна з НДІ мікрабіялогіі НАН Беларусі была сфарміравана новая міждзяржаўная праграма «Інавацыйныя біятэхналогіі» краін ЕўрАзЭС, якая спрыяе развіццю біятэхналогіі ў рамках гэтай арганізацыі.

У 2000 г. ў структуры НДІ ЭМ была арганізавана новая лабараторыя клінічнай іэксперыментальнай мікрабіялогіі, савет па абароне дысертацый у гал іне эп ідэм іялогіі і вірусалогіі, нацыянальны референс цэнтры па грыпу, поліяміеліту, дыфтэрыі, маніторынгу рэзістэнтнасці мікраарганізмаў да процівомікробным прэпаратаў, інвазівным бактэрыяльным захворванням. Ён актыўна супрацоўнічае з рэгіянальнымі цэнтрамі Сусветнай арганізацыі аховы здароўя (СААЗ).

З 2009 г. з’яўляўся загадчыкам лабараторыі клінічнай і эксперыментальнай мікрабіялогіі РНПЦ эпідэміялогіі і мікрабіялогіі, а таксама прафесарам кафедры мікрабіялогіі з вірусалогіі і імуналогіі Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта.

Памёр 10 студзеня 2025 года.

## Уклад у навуку 
Навуковыя даследаванні Л. П. Цітова прысвечаны біялогіі, малекулярнай генетыцы і геноміцы патагенных і ўмоўна-патагенных мікраарганізмаў, клетачна — малекулярных механізмаў проціваінфекцыйонага і проціпухліннага імунітэту, ўплыву іанізуючага выпраменьвання на імунную сістэму чалавека, распрацоўцы метадаў і прэпаратаў для дыягностыкі і прафілактыкі інфекцыйных і імунапаталагічных станаў, рэзістэнтнасці мікраарганізмаў да антыбактэрыйных сродкаў.

Упершыню ў былым СССР ім праведзены даследаванні ролі сістэмы камлементу ў патагенезе хранічных інфекцый і другасных імунадэфіцытных станаў, аутоіммунных і алергічных захворванняў, распрацаваны і ўкаранёны ў практыку аховы здароўя метады ацэнкі фактараў натуральнага імунітэту і спецыфічнай іммунарэакціўнасці арганізма на анамнестычныя бактэрыяльныя антыгены і мітагены.

Пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС у 1986 годзе ім прапанаваны адмысловы раздзел па вывучэнню функцыі імуннай сістэмы ў дзяржаўную праграму ліквідацыі медыцынскіх наступстваў Чарнобыльскай аварыі. Пры Цэнтральнай навукова -даследчай лабараторыі МДМІ ў 1986 г. была арганізавана навуковая лабараторыя імуналогіі дзіцячага ўзросту з мэтай вывучэння ўплыву малых доз радыяцыі на імунную сістэму дзіцячага насельніцтва краіны. Ён з калегамі усталяваў спектр і глыбіню малекулярна — клеткавых парушэнняў імуннай сістэмы дзяцей у першыя тыдні/ месяцы пасля Чарнобыльскай аварыі і ў аддалены перыяд (1986—2008 гг.), пашкоджанні ДНК лімфацытаў. На падставе атрыманых дадзеных і назіранняў высунуў гіпотэзу фарміравання ў дзяцей радыяцыйна — індукаванага Т-клетачнага імунадэфіцыту.

Аўтар больш за 700 навуковых прац. Апублікаваў 23 метадычных рэкамендацый, пад яго рэдакцыяй выдадзены 31 зборнік навуковых прац. Мае 28 патэнтаў і аўтарскіх пасведчанняў на вынаходніцтвы.

Падрыхтавана 10 дактароў і 39 кандыдатаў медыцынскіх і біялагічных навук. Двое з іх замежныя грамадзяне.

## Прызнанне 
* Акадэмік НАН Беларусі.
* Акадэмік Расійскай акадэміі медыцынскіх навук.
* Акадэмік Расійскай акадэміі медыка -тэхнічных навук.
* Сябр рэдакцыйных саветаў навуковых часопісаў Беларусі: «Ахова здароўя», «Весткі НАН Беларусі, серыя медыцынскіх навук», Медыцына".

## Грамадская дзейнасць 
* Л. П. Цітову належыць ініцыятыва стварэння іммуналагічнай службы практычнай аховы здароўя ў Беларусі.
* Больш за 15 гадоў ён з’яўляўся галоўным імуналогам Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь.
* З’яўляўся адным з ініцыятараў стварэння Рэспубліканскага навуковага таварыства імунолагаў і алерголагаў, з 1986 па 2000 г. быў яго старшынёй.
* Узначальваў Беларускае навуковае медыцынскае таварыства эпідэміёлагаў, мікрабіёлагаў і паразітолагаў.
* З 1986 па 2015 — старшыня савета па абароне дысертацый пры БДМУ.

## Міжнароднае прызнанне 
* З 2000 г. — прадстаўнік Федэрацыі еўрапейскай мікрабіялагічных таварыстваў (FEMS) у Беларусі.
* У 1994 г. у якасці эксперта ўдзельнічаў у працы міжнароднай камісіі па вывучэнні медыцынскіх наступстваў найбуйнейшай у свеце аварыі на хімічным заводзе ў г. Бхопал (Індыя).
* У 2003 г. абраны ганаровым прафесарам Амерыканскага каледжа алергіі, астмы і імуналогіі (ACAAI).
* Сябра Еўрапейскай акадэміі алергалогіі і клінічнай імуналогі і (EAACI).
* Сябра Еўрапейскай федэрацыі імуналагічных таварыстваў (EFIS).
* Старшыня каардынацыйнага савета краін СНД па маніторынгу рэзістэнтнасці бактэрый да антыбіётыкаў.
* Сябра рэдакцыйных саветаў шэрагу міжнародных часопісаў: Health (CША), Journal of Medіcal Mіcrobіology (Іран), Central European Journal of Immunology (Польшча), Мікрабіялогіі, эпідэміялогіі і іммунабіялогіі (Расія), Праблемы вірусалогіі (Расія).

## Узнагароды і прэміі 
* Медаль «За доблесную працу».
* Ганаровая грамата Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь.
* Ганаровая грамата НАН Беларусі.
* Ганаровая грамата Міністэрства аховы здароўя.
* Знак «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь».
* Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь (2000).
* Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі (2002, у аўтарскім калектыве) — *за цыкл прац «Новыя тэхналогіі прафілактычнай і экалагічнай медыцыны (метады ацэнкі рызыкі ўплыву шкодных фактараў на здароўе насельніцтва, сацыяльна-гігіенічны маніторынг, прынцыпы і сістэма біябяспекі), ліквідацыя эпідэмічнага захворвання масавых інфекцый, папярэджанне імуназалежнай паталогіі»*.

## Бібліяграфія 
* Слоўнік па агульнай і медыцынскай вірусалогіі. — Мінск : Вышэйшая школа, 1995. — 63 с. (разам з А. П. Красiльнiкавым, Н. Ф. Казаком).
* Анаэробная инфекция: этиология, патогенез, антибиотикотерапия. — Минск, 1998.
* Бешенство и другие лиссавирусные инфекции человека/в соавт. — Минск, 2002. (совм. с Н. П. Мишаевой, В. И. Вотяковым).
* Иммунология: Терминологический словарь. — Минск, 2004.
* Иммунология: терминологической словарь. — М., 2008.
* Вирусология: терминологический словарь. — Минск, 2009.
* Мононуклеарные фагоциты, регуляторные Т-лимфоциты, циркулирующие стволовые и эндотелиальные клетки у пациентов с атеросклеротической аневризмой аорты (в соавт.) // Здравоохранение. — 2016. — № 1. — С. 4-10.
* Серотиповая характеристика штаммов STREPTOCOCCUS Pneumoniae, выделенных у детей с острыми средними отитами и синуситами // Здравоохранение. — 2016. — № 3. — С. 16-20.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Титов Леонид Петрович: Библиография: 1972—2006. — Минск, 2006.
* Титов Леонид Петрович // Лившиц В. М. Гордость и слава Горецкой земли. В 3 -х книгах. Книга 1. Учёные-земляки. — Горки, 2013. С.22-27.
* Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.]. Т. 7. — Минск, 2008.
* Национальная академия наук Беларуси : персональный состав. — Минск, 2003.
* Национальная академия наук Беларуси : персональный состав, 1928—2015. — Минск, 2016.
* Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Серыя медыцынскіх навук. — 2016. — № 4. — C. 126—128

## Спасылкі 
* Член-карэспандэнт ЦІТОЎ Леанід Пятровіч
* Леанід Пятровіч Цітоў у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Імунолагі Беларусі
Катэгорыя:Мікрабіёлагі Беларусі
Катэгорыя:Загадчыкі кафедраў БДМУ