open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Алена Уладзіміраўна Фраленка

**Алена Уладзіміраўна Фраленка** (нар. , Дрыса, Віцебская губерня — ) — беларускі вучоны. Доктар медыцынскіх навук (1970), прафесар (1973).

## Біяграфія 
У 1937 годзе скончыла Мінскі медыцынскі інстытут. У 1937—1938 гадах — урач Полацкай гарадской паліклінікі. У 1938—1941 гадах загадвала Росіцкім урачэбным участкам Віцебскай вобласці. 1941 год — ардынатар кафедры шпітальнай тэрапіі Мінскага медыцынскага інстытута.

У час Вялікай Айчыннай вайны сувязная партызанскага атрада, начальнік медыка-санітарнай службы асаблівага партызанскага атрада (1941—1944); 1946—1950 гадах — ардынатар, асістэнт кафедры шпітальнай тэрапіі Мінскага медыцынскага інстытута.

У 1956 годзе Алене Уладзіміраўне Фраленка прысуджана вучоная ступень кандыдата медыцынскіх навук, 1970 — прысуджана вучоная ступень доктара медыцынскіх навук.

## Навуковая дзейнасць 
Вывучала пытанні этыялогіі і патагенезу, дыягностыкі, прафілактыкі рэўматызму; рэўматычныя захворванні суставаў. Распрацавала класіфікацыю хранічных захворванняў лёгкіх; прапанавала комплексны метад лячэння нагнаіцельных працэсаў у лёгкіх. Працавала над пытаннямі дыягностыкі і дыферэнцыяльнай дыягностыкі хранічных бранхітаў.

Аўтар больш за 120 навуковых прац.

## Літаратура 
* Фроленко Елена Владимировна // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн. 2. — С. 562.
* Фроленко Елена Владимировна // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.] / редкол.: Г. П. Пашков [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2008. — Т. 7 : Снегирь-Ящерицын. — 397.
* Фраленка Алена Уладзіміраўна // Беларуская Савецкая Энцыклапедыя : у 12 т. / рэдкал.: П. У. Броўка [і інш.]. — Мінск, 1974. — Т. 10 : Сошна-Фут. — С. 622.
* 
* Елена Владимировна Фроленко: (К 50-летию со дня рождения) //Здравоохр. Белоруссии. — 1965. — № 8. — С. 95.

Катэгорыя:Тэрапеўты Беларусі
Катэгорыя:Тэрапеўты СССР
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Медыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Катэгорыя:Загадчыкі кафедраў БДМУ
Ярышы

**Ярышы** () — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Булгакаўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Духаўшчынскага раёна
Хуан Антоніа Сан-Эпіфаніа

**Хуан Антоніа Сан-Эпіфаніа Руіс** (; нар. , , Іспанія) — іспанскі баскетбаліст, лёгкі форвард, віцэ-чэмпіён Алімпійскіх гульняў 1984 года, двухразовы прызёр чэмпіянатаў Еўропы ў складзе зборнай Іспаніі. Шматразовы чэмпіён Іспаніі і ўладальнік Кубка Іспаніі ў складзе «Барселоны».

Спартовая мянушка — «Эпі» (ісп. Epi).

## Біяграфія 
Кар’еру (1977—1995) правёў у «Барселоне», з’яўляўся рэкардсменам клуба па колькасці згуляных матчаў, хвілін і набраных ачкоў. Нумар 15, пад якім Сан-Эпіфаніа выступаў за «Барселону», навечна выведзены клубам са звароту. У складзе «Барселоны» стаў 7-разовым чэмпіёнам Іспаніі, 10-разовым уладальнікам Кубка Іспаніі, двухразовым уладальнікам Кубка Сапорты (1985 і 1986), уладальнікам Кубка Корача (1987). Тройчы «Барселона» з Сан-Эпіфаніа гуляла ў фінале Кубка чэмпіёнаў (1984, 1990 і 1991), але ні разу не выйграла.

За зборную Іспаніі правёў 239 матчаў, доўгі час быў рэкардсменам па гэтым паказчыку, але ў 2010-х гадах баскетбаліст «Барселоны» Хуан Карлас Навара абышоў Сан-Эпіфаніа.

У 1984 годзе Сан-Эпіфаніа першым з іспанцаў быў прызнаны «містарам Еўропа» — найлепшым баскетбалістам кантынента на думку аўтарытэтнага італьянскага часопіса Superbasket. Наступным іспанцам, які атрымаў гэтае званне, стаў праз 20 гадоў у 2004 годзе Пау Газоль.

У 1992 годзе на Алімпійскіх гульнях у Барселоне Сан-Эпіфаніа нёс алімпійскай агонь на апошнім этапе эстафеты на Алімпійскім стадыёне ў Барселоне, пасля чаго перадаў яго Лучніку-паралімпійцаў Антоніа Рэболья, які стрэлам і запаліў агонь над чашай стадыёна.

У 2008 годзе Сан-Эпіфаній быў уключаны ў лік 35 найлепшых баскетбалістаў у гісторыі Кубка чэмпіёнаў / Еўралігі. У 2016 годзе яго імя ўключана ў Залу славы ФІБА.

Катэгорыя:Баскетбалісты Іспаніі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Іспаніі па баскетболе
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1984 года
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 1980 года
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 1984 года
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 1988 года
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 1992 года
Гарленд (Тэхас)

**Гарленд** () — горад у штаце Тэхас (ЗША). Большая частка горада знаходзіцца ў акрузе Далас, частка належыць акругам Колін і Рокуал. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў горада складала 226 876 чалавек. Заснаваны ў 1891 годзе. Гарленд знаходзіцца за 25 км на паўночны ўсход ад Даласа. Праз горад працякае рака Дак-Крык, на ўсходзе знаходзіцца возера Рэй-Хабард.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Пау Газоль

**Пау Газоль** (; нар. , , Каталонія, Іспанія) — іспанскі прафесійны баскетбаліст, у апошні час які выступаў за каманду НБА «Портленд Трэйл Блэйзерс» і нацыянальную зборную Іспаніі. Старэйшы брат Марка Газоля. Быў абраны на драфце НБА 2001 года пад агульным трэцім нумарам камандай «Атланта Хокс».

Катэгорыя:Баскетбалісты Іспаніі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Іспаніі па баскетболе
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па баскетболе
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі «Портленд Трэйл Блэйзерс»
Катэгорыя:Ігракі «Мілуокі Бакс»
Катэгорыя:Ігракі «Сан-Антоніа Спёрс»
Катэгорыя:Ігракі «Чыкага Булз»
Катэгорыя:Ігракі «Лос-Анджэлес Лейкерс»
Катэгорыя:Ігракі «Мемфіс Грызліс»
Катэгорыя:Ігракі «Барселоны» (баскетбол)
Санта-Кларыта

**Санта-Кларыта** () — горад у штаце Каліфорнія, ЗША. Размешчаны ў акрузе Лос-Анджэлес.

Санта-Кларыта была ўтворана ў снежні 1987 года як аб’яднанне некалькіх паселішчаў. Насельніцтва 176 320 жыхароў (2010), а ў 2018 годзе насельніцтва павялічылася да 210 089 чалавек. Клімат у горадзе — міжземнаморскі. Сярэднія тэмпературы на працягу года знаходзяцца ў дыяпазоне ад 2 °C да 36 °C, сярэднегадавая ад 6,7 °C да 25,8 °C. Сярэднегадавы ўзровень ападкаў — 354,6 мм.

Катэгорыя:Гарады Каліфорніі
Вёнзаў

**Вёнзаў** (, ) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы, за 400 км на захад ад Варшавы і за 40 км на поўдзень ад цэнтра Уроцлава. Уваходзіць у склад Стшэлінскага павета Ніжнесілезскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Вёнзаў. Займае плошчу 9,16 км². Насельніцтва 2,3 тыс. чалавек.

## Спасылкі
Пшэмкаў

**Пшэмкаў** (, ) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы, за 450 км на захад ад Варшавы і за 110 км на паўночны захад ад Уроцлава. Уваходзіць у склад Палькавіцкага павета Ніжнесілезскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Пшэмкаў. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 6,53 км². Насельніцтва 6,5 тыс. чалавек.

## Спасылкі
Мяндзыбуж

**Мяндзыбуж** (, ) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы, размешчаны за 300 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 60 км на паўночны ўсход ад Уроцлава. Уваходзіць у склад Алясніцкага павета Ніжнесілезскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Мяндзыбуж. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 6,41 км². Насельніцтва 2,3 тыс. чалавек.

## Спасылкі
Мемарыяльны комплекс ахвярам фашызму, воінам-вызваліцелям і землякам

**Мемарыяльны комплекс ахвярам фашызму, воінам-вызваліцелям і землякам** — мемарыяльны комплекс у в. Яніна (Верхнядзвінскі раён, Віцебская вобласць, Беларусь). Знаходзіцца за 0,3 км ад горада Верхнядзвінска, на развілцы аўтамабільных дарог Верхнядзвінск — Асвея, Даўгаўпілс — Полацк.

## Гісторыя 
У Вялікую Айчынную вайну нямецкія войскі загубілі 12212 жыхароў Верхнядзвінскага раёна, спалілі 426 вёсак (многія пасля вайны не адрадзіліся, 69 вёсак увекавечаны ў мемарыяльным комплексе Хатынь, у тым ліку 43 на «могілках вёсак»). 1492 савецкія воіны і партызаны загінулі пры вызваленні тэрыторыі раёна ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў, 3140 землякоў — на франтах Вялікай Айчыннай вайны.

## Апісанне 
У 1977 годзе для ўшанавання памяці загінуўшых адкрыты мемарыяльны архітэктурна-скульптурны комплекс (скульптар І. Краўчанка, архітэктар М. Ткачук; бетон). У цэнтры кампазіцыі на насыпным узгорку ўстаноўлены скульптуры (вышыня 8 м) старога і дзяўчыны. Вакол узгорка ўкапаны 6 масіўных жалезабетонных слупоў, што нагадваюць процітанкавыя надаўбні. На іх нахільных тарцовых плоскасцях звесткі аб стратах раёна ў Вялікую Айчынную вайну. Прыводзяцца лічбы загінуўшых на франтах, загубленых і вывезеных у няволю нямецка-фашысцкімі захопнікамі жыхароў, назвы спаленых вёсак. Да мемарыяла з боку горада вядзе сцежка з бетонных пліт, у пачатку яе пастаўлена стэла. Уздоўж сцежкі, направа ад яе — вялікія камяні.

## Літаратура 
* Чуракова, Т. Р. Мемарыяльны комплекс ахвярам фашызму, спаленым вёскам, воінам-вызваліцелям і землякам / Т. Р. Чуракова, Т. В. Габрусь // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 160.

Катэгорыя:Помнікі Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
Катэгорыя:Мемарыяльныя комплексы Беларусі
Катэгорыя:Славутасці Верхнядзвінскага раёна
Катэгорыя:Яніна (Верхнядзвінскі раён)
Катэгорыя:1977 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Суміна (Смаленская вобласць)

**Суміна** () — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Прачысценскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Духаўшчынскага раёна
Сусветная прэмія саўндтрэкаў 2014

**14-я цырымо́нія прысуджэ́ння Сусве́тнай прэ́міі саўндтрэ́каў** адбылася 25 кастрычніка 2014 года ў Генце, Бельгія. Цырымонія стала завяршаючай падзеяй .

## Пераможцы і намінанты 
Ніжэй прыведзены спісы пераможцаў і намінантаў. У межах адной катэгорыі намінанты ўпарадкаваны паводле беларускага алфавіта. Пераможца адзначаны жоўтым колерам фона &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; і прыводзіцца першым.

### Кінакампазітар года 
### Найлепшая арыгінальная музыка да фільма 
### Прэмія за прыжыццёвыя дасягненні 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Спіс пераможцаў прэміі за ўсе гады  на сайце Сусветнай прэміі саўндтрэкаў
* 14-я Сусветная прэмія саўндтрэкаў  на сайце «*Internet Movie Database*»

Катэгорыя:Сусветная прэмія саўндтрэкаў
Катэгорыя:Кінапрэміі 2014 года
Катэгорыя:Музычныя прэміі 2014 года
Катэгорыя:2014 год у кіно
Катэгорыя:2014 год у музыцы
Катэгорыя:2014 год у Бельгіі
Катэгорыя:Падзеі 25 кастрычніка
Катэгорыя:Кастрычнік 2014 года
Царква Святых апосталаў Пятра і Паўла (Каханавічы)

**Свята-Петра-Паўлаўская царква** — былы мураваны праваслаўны храм у аграгарадку Каханавічы Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці.

## Гісторыя 
Першае ўпамінанне пра царкву ў Каханавічах захаваў дакумент ад 1750 года пад назвай «Аб уступленні ў валоданне маёнткам Каханавічы Яўстафіем Храпавіцкім». На той час царква будавалася. Храм знаходзіўся каля могілак, якія зараз занялі і тэрыторыю былога храма. У 2010 годзе на месцы царквы быў знойдзены каменны крыж. Царква была драўлянай. Пасля 1876 года яна стала прыпісной, а ў 1884 годзе ужо ўлічана як старая, хаця дзейнічала яшчэ і ў 1897 годзе. У рэестрах 1909 года яна ўжо не ўпамінаецца.

У 1876 годзе ў была пабудавана каменная царква. Знаходзілася правабоч ад дарогі на Задзежжа, на правым беразе рэчкі Водзьгі. На гэтым месцы захаваўся друз з асобнымі фрагментамі ляпніны і тынкоўкі, цэлымі цаглінамі. Побач пад выраслымі клёнамі за ўзорыстай каванай агароджай захаваліся крыжы на безыменных магілах святароў.

## Архітэктура 
Манументальны храм быў вырашаны ў рэтраспектыўна-рускім стылі: званіца, трапезная, кубападобная малітоўная зала, апсіда з бакавой рызніцай. Белакаменны будынак пакрываў бляшаны зялёнай афарбоўкі дах, увянчаны маляўнічым пяцікупаллем, магутная чатырох’ярусная званіца завяршалася макаўкай. Атынкаваныя фасады чляніліся 20 вялікімі аконнымі праёмамі. Мела тры ўваходы. Унутры апсіда вылучалася вялікім іканастасам. У рэестрах 1884 года царква лічыцца як «штатная, каменная, цёплая».

У 1880 годзе на пасаду святара стаў 28-гадовы Яўстафій Кушын, які меў набедранік. Дыяканам у 1877 годзе быў 61-гадовы Іаан Багаслоўскі, псаломшчыкам — 24-гадовы Іосіф Ласкі.

Пры царкве было 37 дзесяцін зямлі.
У прыходзе было зарэгістравана 3021 чалавек вернікаў (1510 — мужч., 1511 — жанч.).

Храм быў узарваны ў 1930-я гады.

## Святары 
* Яўстафій Кушын (1880),
* Іосіф Сялюцінскі (1897),
* Генадзь Іуліянавіч Шавельскі (1914),
* Сямён Антонавіч Фалюцінскі (1929).

## Літаратура 
* *Кулагін А. М.* Праваслаўныя храмы на Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; маст. І. І. Бокі. — 2-е выд. — Мн.: БелЭн, 2001.— 328 с.: іл. ISBN 985-11-0190-7.
 
Катэгорыя:Каханавічы
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Верхнядзвінскага раёна
Катэгорыя:Храмы Святых Пятра і Паўла
Катэгорыя:1876 год у Беларусі
Катэгорыя:Узарваныя будынкі і збудаванні
Катэгорыя:Колішнія праваслаўныя храмы Віцебскай вобласці
Заходняя Русь (сайт)

**«Заходняя Русь»** () — міжнародны сеціўны навукова-адукацыйны праект заходнерусісцкага накірунку.

## Назва 
Назва праекта ўзятая ад рускага імперскага назова тэрыторыі сучаснай Беларусі і Заходняй Украіны.

## Гісторыя 
Увесну 2010 года заходнерусісты Беларусі, Украіны і Расіі вырашылі стварыць нефармальнае адукацыйнае задзіночанне для распаўсюду сваіх ідэй. Мэтай праекта было агалошанае знішчэнне *«нацыяналістычных міфаў»* ва Украіне і Беларусі, а таксама *«крытыка скажэння гісторыі ў савецкай гісторыяграфіі з апорай на традыцыі Рускай Праваслаўнай Царквы і на спадчыне дарэвалюцыйных навукоўцаў заходнерускай школы».*

30 чэрвеня 2010 года быў запушчаны сайт.

У 2017 годзе сайт удзельнічаў у стварэнні часопіса «Аспект», які прысвечаны сацыяльным і гуманітарным даследаванням і выдаецца дагэтуль пры ўдзеле «Заходняй Русі». Таксама рэдакцыя сайта ўдзельнічае ў выдавецтве часопіса «Нямігі літаратурнай».

## Прапаганда заходнерусізму 
Хоць сайт і падае сябе як навукова-адукацыйны, але шчырай прапаганды не пазбаўлены. У шмат якіх артыкулах прасочваецца ідэя непаўнавартасці беларусаў як асобнай нацыі. Беларуская ж мова прызнаецца «штучнай» і «неўласцівай» самім беларусам. З артыкула «Развагі беларуса пра сваю мову» ():*З самага пачатку беларуская мова была стораная штучна, у процівагу рускай з мэтай адарвання Белай Русі ад Расіі.*

## Спасылкі 
* 10 гадоў праекту
* У служэнні расейскаму слову 

Катэгорыя:Сайты Беларусі
Катэгорыя:Сайты, якія з’явіліся ў 2010 годзе
Катэгорыя:Руская мова ў інтэрнэце
Катэгорыя:Руская мова ў Беларусі
Катэгорыя:Заходнерусізм
Рафал Тшаскоўскі

**Ра́фал Тшаско́ўскі** (; нар. , Варшава) — польскі палітолаг і палітык. Мэр горада Варшавы з 2018 г. Кандыдат на пасаду Прэзідэнта Польшчы на выбарах 2020 года. Доктар гуманітарных навук.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Варшаве. Перад выбарамі 1989 года, будучы вучнем сярэдняй школы, ён валанцёрам дапамагаў у офісе Варшаўскага грамадскага камітэта ў кафэ «Неспадзянка» на плошчы Канстытуцыі, 6. Ён працаваў перакладчыкам з англійскай мовы, падтрымліваў прадстаўніка амерыканскага штата Мічыган падчас візіту ў Польшчу, дзякуючы якому пазней атрымаў некалькімесячную стыпендыю, пасля чаго вучыўся ў сярэдняй школе Крэнбрук-Кінгсвуд у Блумфілд-Хілз (1990—1991). Ён здаў выпускны экзамен у сярэдняй школе ў 1991 годзе.

У 1996 годзе скончыў факультэт журналістыкі і паліталогіі Варшаўскага ўніверсітэта па спецыяльнасці міжнародныя адносіны. Ён таксама скончыў факультэт англійскай філалогіі факультэта сучасных моў Варшаўскага ўніверсітэта (1996)і факультэт еўрапейскіх даследаванняў у Каледжы Еўропы ў Натоліне (1997). Ён быў стыпендыятам Інстытута адкрытага грамадства пры Оксфардскім універсітэце (1995), а таксама вучыўся ў Інстытуце даследаванняў бяспекі Еўрапейскага саюза ў Парыжы (2002)[7]. У 2004 годзе ён атрымаў доктарскую ступень у галіне паліталогіі на факультэце журналістыкі і паліталогіі Варшаўскага ўніверсітэта, абараніўшы дысертацыю на тэму «Дынаміка інстытуцыйных рэформаў у Еўрапейскім Саюзе», падрыхтаваную пад кіраўніцтвам прафесара Станіслава Пажымеша.

Ён заяўляе пра веданне пяці замежных моў: англійскай, французскай, іспанскай, рускай і італьянскай.

## Палітычная кар’ера 
Дэпутат Еўрапейскага парламента VII склікання (2009—2013), у 2013—2014 гадах — міністр адміністрацыі і лічбавізацыі, у 2014—2015 гг. працаваў у Міністэрстве замежных спраў, з’яўляўся дэпутатам Сейма Польшчы VIII склікання (2015—2018), з 2018 г. — мэр Варшавы, з 2020 г. — віцэ-старшыня партыі «Грамадзянская платформа». Кандыдат на пасаду прэзідэнта Польшчы на выбарах 2020 года, у другім туры атрымаў 48,97 % галасоў і саступіў дзеючаму кіраўніку дзяржавы Анджэю Дудзе.

9 жніўня 2021 года, у гадавіну прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі мэрыя Варшавы ўсталявала над будынкам варшаўскай мэрыі бела-чырвона-белы сцяг. Мэр Варшавы Рафал Тшаскоўскі апублікаваў у сацсетках здымак будынка са сцягам і напісаў:

## Крыніцы 
Катэгорыя:Палітыкі Польшчы
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Польшчы
Катэгорыя:Дактары гуманітарных навук
Катэгорыя:Міністры Польшчы
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы 8 склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Еўрапарламента ад Польшчы
Катэгорыя:Мэры Варшавы
Глушыца (горад)

**Глушыца** (, ) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы каля мяжы з Чэхіяй, размешчаны за 430 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 75 км на паўднёвы захад ад Уроцлава. Уваходзіць у склад Валбжыхскага павета Ніжнесілезскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Глушыца. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 16,21 км². Насельніцтва 6,5 тыс. чалавек.

## Спасылкі
Нацыянальны ўніверсітэт харчовых тэхналогій

**Нацыянальны ўніверсітэт харчовых тэхналогій** — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова інжынерна-тэхналагічнага профілю, якая мае статус нацыянальнага ўніверсітэта і знаходзіцца ў Кіеве.

## Агульная характарыстыка 
Нацыянальны ўніверсітэт харчовых тэхналогій — гэта вучэбна-навуковы комплекс тэхнічнага профілю, дзе ажыццяўляецца падрыхтоўка спецыялістаў на адукацыйна-кваліфікацыйных узроўнях «бакалаўр», «спецыяліст» і «магістр» па 215 адукацыйных праграмах для мяса-малочнай, хлебапякарнай, кандытарскай, фармацэўтычнай і мікрабіялагічнай прамысловасці, іншых галін аграпрамысловага комплексу і харчовага машынабудавання. У вучэльні атрымліваюць веды каля 30 тысяч студэнтаў і слухачоў дзённай і завочнай формаў навучання.

НУПТ — гэта вышэйшая навучальная ўстанова IV (вышэйшага) ўзроўню акрэдытацыі. Вучэбна-выхаваўчы працэс, навукова-метадычная і навукова-даследчая работа забяспечваюцца ў межах шасці факультэтаў і інстытутаў. Акрамя таго, у склад комплексу ўваходзяць 2 інстытута паслядыпломнай адукацыі, 6 філіялаў, а таксама 11 каледжаў па ўсёй Украіне.

Ва ўніверсітэце функцыянуюць 42 кафедры, якія маюць 24 філіяла і 8 вучэбна-навукова-вытворчых комплексаў на перадавых прадпрыемствах, у праектных і навукова-даследчых установах. Акрамя таго, за апошнія гады створаны 3 вучэбна-вытворчых цэнтры, рэдакцыйна-выдавецкі цэнтр, Цэнтр інфармацыйных тэхналогій, які аб’ядноўвае факультэцкія камп’ютарныя цэнтры, камп’ютарныя класы і 52 лакальныя сеткі.

У вучэльні працуюць каля 5 тысяч супрацоўнікаў, сярод якіх: больш за 120 прафесараў, дактароў навук; каля 800 дацэнтаў, кандыдатаў навук. Сярод іх 21 акадэмік, 16 лаўрэатаў Дзяржаўнай прэміі Украіны, заслужаныя дзеячы навукі і тэхнікі Украіны, заслужаныя работнікі вышэйшай школы, выдатнікі адукацыі Украіны.

Спецыялістаў вышэйшай кваліфікацыі рыхтуюць у аспірантуры і дактарантуры. Ва ўніверсітэце функцыянуюць 7 спецыялізаваных вучоных саветаў па абароне дысертацый па 13 навуковых спецыяльнасцях.

## Структура 
### Інстытуты і факультэты 
* Інстытут харчовых тэхналогій;
* Інжынерна-тэхнічны інстытут імя акадэміка І. С. Гулага;
* Інстытут эканомікі і ўпраўлення;
* Інстытут паслядыпломнай адукацыі;
* Факультэт біятэхналогій і экалагічнага кантролю;
* Факультэт аўтаматызацыі і камп’ютэрных сістэм;
* Факультэт гатэльна-рэстараннага і турыстычнага бізнесу.

### Філіялы 
* Філіял у г. Львове (першы);
* Львоўскі філіял (другі);
* Смілянскі філіял;
* Сумскі філіял;
* Камянец-Падольскі філіял;
* Палтаўскі філіял.

### Каледжы 
* Вінніцкі каледж;
* Валынскі каледж;
* Івана-Франкоўскі каледж рэстараннага сэрвісу і турызму;
* Камянец-Падольскі каледж харчовай прамысловасці;
* Кіеўскі каледж рэстараннай гаспадаркі;
* Львоўскі каледж харчовай і пераробнай прамысловасці;
* Львоўскі каледж харчовых тэхналогій і бізнесу;
* Палтаўскі каледж;
* Сваляўскі тэхнічны каледж;
* Смілянскі тэхналагічны каледж;
* Сумскі каледж.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Універсітэты Кіева
Катэгорыя:Нацыянальныя вышэйшыя навучальныя ўстановы Украіны
Катэгорыя:1884 год ва Украіне
Катэгорыя:Вышэйшыя тэхнічныя навучальныя ўстановы Украіны
Беларускія буржуазныя нацыяналісты

**«Беларускія буржуазныя нацыяналісты»** () — сакрэтны вучэбны матэрыял КДБ СССР. Упершыню ён быў апублікаваны ў 2011 годзе ў межах рэвізіі вучэбных матэрыялаў КДБ СССР Службай бяспекі Украіны. У кнізе змешчаная інфармацыя пра некалькі беларускіх антысавецкіх суполак падпольнікаў ды эмігрантаў і метады барацьбы з беларускімі нацыяналістамі.

## Змест 
* Ад найвышэйшай школы КДБ пры Савеце Міністраў СССР ()
* Увядзенне ()
* Глава I. Узнікненне беларускіх буржуазна-нацыяналістычных цэнтраў і арганізацыя і іх падрыўная дзейнасць у перыяд усталявання ў Беларусі савецкай улады і падчас грамадзянскай вайны ()
* Глава II. Падрыўная дзейнасць беларускага антысавецкага буржуазна-нацыяналістычнага падполля ў перыяд 1920—1945 гадоў ()
* Глава III. Падрыўная дзейнасць беларускага антысавецкага нацыяналістычнага падполля ў пасляваенны перыяд ()
* Глава IV. Закардонныя цэнтры і арганізацыі беларускіх буржуазных нацыяналістаў ()
* Заключэнне ()

## Спасылкі 
* Кніга на «Беларускай палічцы»
* На радыё Свабода
* На Гугловым дыску
Катэгорыя:Беларускі антысавецкі супраціў
Катэгорыя:Кнігі 1957 года
Катэгорыя:Беларускі нацыяналізм
Яўген Іванавіч Шапашнікаў

**Яўген Іванавіч Шапашнікаў** (, хутар Вялікі Лог, Аксайскі раён, Растоўская вобласць, РСФСР, СССР — ) — савецкі і расійскі военачальнік, маршал авіяцыі (1991), апошні міністр абароны СССР (жнівень 1991 — люты 1992). Член ЦК КПСС (1990—1991).

Быў міністрам абароны СССР са жніўня 1991 года да моманту яго распаду. На гэтую пасаду ён быў прызначаны пасля правалу ГКЧП замест Дзмітрыя Язава, які прымаў удзел у путчы. Падчас путчу Шапашнікаў займаў пасаду камандуючага ВПС і пераканаў Язава ў неабходнасці вываду войскаў з Масквы, каб пазбегнуць ахвяр. Апошні (паводле даты) у гісторыі СССР, каму прысвоена воінскае званне, у якім ёсць слова «маршал».

У 1990-я Яўген Шапашнікаў працаваў генеральным дырэктарам «Аэрафлота», а затым — памочнікам Прэзідэнта Расіі. З 2003 года ён уваходзіў у кіраўніцтва «АКБ Сухога».

Катэгорыя:Маршалы авіяцыі
Катэгорыя:Міністры абароны СССР
Катэгорыя:Члены ЦК КПСС
Катэгорыя:Сакратары Савета бяспекі Расіі
Барсукі (гарадзішча)

**Барсукі** — археалагічны помнік каля вёскі Барсукі Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 2,5 км на паўднёвы захад ад вёскі, у лесе. Займае ізаляванае ўзвышша.

## Апісанне 
Пляцоўка амаль круглая, памерам 36×34 м, узвышаецца над поймай Заходняй Дзвіны на 20 м. Умацавана 3 кальцавымі валамі вышынёй да 2 м, з паўднёвага боку — 2 дадатковымі валамі вышынёй 1,5 м і ровам глыбінёй 1 м.

Выявіў і даследаваў у 1975—1976 гадах Вадзім Шадыра. Пры раскопках высветлілася, што па краях пляцоўкі быў яшчэ адзін вал, які на паверхні цяпер амаль не заўважаецца. Культурны пласт 0,4-0,5 м цёмна-шэрай, месцамі чорнай афарбоўкі. У ім знойдзена ляпная кераміка 2 відаў: пасудзіны са слабай прафіліроўкай і слоікападобныя, характэрныя для днепра-дзвінскай культуры. Гарадзішча адносіцца да IV—III стст. да н.э. — I—II стст. н.э.

## Літаратура 
* Помнік археалогіі Гарадзішча // Дзвінская праўда (Верхнядзвінск). — 1999. — 3 жн. — С. 4.
* *Шадыра, В. І.* Гарадзішча (в. Барсукі) / В. І. Шадыра // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 164.

Катэгорыя:Гарадзішчы Верхнядзвінскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Барсукі (Боркавіцкі сельсавет)
Какшэтаў (аэрапорт)

**Міжнародны аэрапорт Какшэтаў** ()  — міжнародны аэрапорт размешчаны за 12,5 км ад Какшэтаў, Казахстан.

## Прыманыя тыпы ПС 
Airbus A319, Airbus A320, Airbus A321, Boeing 737-500(-800), Boeing 757-200 і інш. тыпы ПС 3-4 класа, верталёты ўсіх тыпаў. Класіфікацыйная колькасць УПП (PCN) 50/F/С/Y/T.

## Авіякампаніі і кірункі 
### Пасажырскія 
## Статыстыка 
Катэгорыя:Какшэтаў
Лізард

**Лі́зард** () — востраў каля ўсходняга ўзбярэжжа Квінсленда (Аўстралія). З’яўляецца часткай Вялікага бар’ернага рыфа. Разам з суседнімі малымі астраўкамі складае асобны нацыянальны парк, агульнай плошчай 9,9 км².

## Геаграфія 
Востраў Лізард знаходзіцца ўсяго за 30 км ад паўночна-ўсходняга ўзбярэжжа Аўстраліі. Утварыўся ў выніку вагання ўзроўню акіяна пасля апошняй ледавіковай эпохі. Аснову сушы складае граніт, на паверхні якога ляжыць пласт асадкавых парод. Найвышэйшы пункт дасягае 359 м. Паўднёвая частка нізкая, абрамлена каралавым рыфам. Рыф, а таксама меншыя астраўкі Палфры, Саўт і Бёрд замыкаюць лагуну шырынёй болей за 20 км.

## Прырода 
Болей за палову плошчы вострава Лізард пакрыта лугамі. Сустракаюцца зараснікі эўкаліптаў, акацый, мангры. Найбольш вядомы прадстаўнік фаўны — жоўты варан, дзякуючы якому востраў атрымаў сваё найменне ( «яшчарка»). На востраве гняздуе 40 відаў птушак.

## Ахова 
З 1939 года Лізард і суседнія астраўкі маюць статус нацыянальнага парку. У нашы дні тут працуе навукова-даследчая станцыя, арганізаваны курорт. Нягледзячы на гэта, дзейнічаюць жорсткія правілы і абмежаванні для захавання экалагічнай чысціні мясцовай прыроды.

## Гісторыя 
Аўстралійскія абарыгены здаўна наведвалі Лізард у рытуальных мэтах. У 1770 годзе ён быў адкрыты брытанскай экспедыцыяй на чале з Джэймсам Кукам, які і даў яму сучасную назву.

У XIX стагоддзі востравам зацікавіліся прадпрымальнікі, што збіралі марскія гуркі для далейшага продажу ў Кітай. У 1879 годзе на ім спыніўся прадпрымальнік Роберт Уотсан разам з жонкай Мэры, малым дзіцем і 2 кітайскімі рабочымі. Падчас яго адсутнасці абарыгены здзейснілі напад. Яны забілі кітайцаў, аднак Мэры Уотсан выкарыстала вялікі кацёл у якасці судна і збегла разам з дзіцем на іншы бязлюдны востраў Ховік. З-за адсутнасці вады абодва загінулі, але захаваліся дзённікі смелай жанчыны, якія падрабязна апавядаюць пра сумную гісторыю. На Лізардзе можна ўбачыць хаціну, дзе жыла сям’я Уотсанаў.

З 1939 года востраў мае статус нацыянальнага парку. Тут дзейнічае прыватны марскі курорт.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка
* Даведнік для вандроўнікаў
* Нацыянальны парк

Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Астравы Аўстраліі
Катэгорыя:Нацыянальныя паркі Аўстраліі
Ліс і паляўнічы пёс

**«Ліс і паляўнічы пёс»** () — раман амерыканскага пісьменніка Дэніела Мэнікса з ілюстрацыямі Джона Шоэнера. Быў апублікаваны ў 1967 годзе выдавецтвам E. P. Dutton.

Катэгорыя:Кнігі 1967 года
Катэгорыя:Раманы на англійскай мове
Катэгорыя:Раманы XX стагоддзя
Іван Георгіевіч Арэстаў

**Іван Георгіевіч Арэ́стаў** (;  — . У 1953—1962 гадах на пасадзе дырэктара Ваўкавыскага зоаветэрынарнага тэхнікума. У 1963 годзе паступіў у аспірантуру пры кафедры фармакалогіі і таксікалогіі Віцебскага ветэрынарнага інстытута. У 1966 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Изучение токсичности и эффективности хлорофоса и трихлорметафоса-3 при гематопинозе и аскаридозе свиней» і пачаў працу на кафедры клінічнай дыягностыкі. З 1973 года на пасадзе загадчыка кафедры фармакалогіі і таксікалогіі, з кастрычніка 1977 года — дацэнт кафедры ўнутраных незаразных хвароб. У 1979 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Влияние диброма, хлорофоса, тролена и байтекса на организм животных». З красавіка 1989 года да 1996 года І. Г. Арэстаў зноў на пасадзе загадчыка кафедры фармакалогіі і таксікалогіі ВДАВМ.

Памёр у 2002 годзе.

## Навуковая дзейнасць 
І. Г. Арэставу належаць навуковыя працы па фармакалогіі і таксікалогіі фосфарарганічных злучэнняў. Займаўся вывучэннем ферментных прэпаратаў, пытаннямі іх выкарыстання ў мэтах прафілактыкі хвароб і павышэння прадукцыйнасці сельскагаспадарчых жывёл. Таксама вывучаў некаторых паразітаў свіней і распрацоўваў метады барацьбы з імі.

Аўтар 132 навуковых прац, 3 манаграфій і 3 падручнікаў. Пад яго кіраўніцтвам падрыхтаваны 3 кандыдацкія дысертацыі.

Сярод апублікаваных прац:
* Оздоровление свиноводческих комлексов от гельминтов // Ветеринария, 1972, № 7 (у сааўтарстве).
* Ветеринарная токсикология: учебник для с.-х. вузов по спец. «Вет.медицина» / И. Г. Арестов, Н. Г. Толкач. — Минск: Ураджай, 2000. — 342 с.: ил.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* История кафедры фармакологии и токсикологии  // Сайт ВДАВМ
* Лента времени // Сайт Ваўкавыскага дзяржаўнага аграрнага каледжа

Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны
Катэгорыя:Выкладчыкі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны
Катэгорыя:Ветэрынары СССР
Катэгорыя:Ветэрынары Беларусі
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Катэгорыя:Члены КПСС
Цюхавіцы

**Цюхавіцы** () — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Прачысценскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Духаўшчынскага раёна
Ноксвіл

**Ноксвіл** () — горад у штаце Тэнесі ЗША. Трэці па велічыні горад штата Тэнесі; першая сталіца штата. Горад быў заснаваны ў 1786 годзе і названы ў гонар Генры Нокса, ваеннага міністра ў кабінеце Джорджа Вашынгтона. З 1797 па 1815 год Ноксвіл быў сталіцай штата Тэнесі. У 1982 годзе ў горадзе адбылася Сусветная выстаўка.

У горадзе размешчаны найбуйнейшы студгарадок Універсітэта Тэнесі.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Квенцін Таранціна

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Тэнесі
Хадынгтан

**Хадынгтан** (, , ) — горад на ўсходзе Шатландыі. Адміністрацыйны цэнтр акругі Іст-Лотыян. Размешчаны за 30 км на ўсход ад Эдынбурга і за 10 км на поўдзень ад заліва Ферт-оф-Форт.

## Гісторыя 
У Сярэдневякоўі Хадынгтан з’яўляўся чацвёртым па велічыні горадам Шатландыі, пасля Абердзіна, Роксбурга і Эдынбурга. Падчас праўлення Давіда I (1124—1153), горад адным з першых атрымаў статус *burghal*, што дало яму гандлёвыя правы, гэта спрыяла яго росту. Пасля далучэння Шатландыі да Англіі, значнасць горада з часам пачала падаць.

Катэгорыя:Гарады Шатландыі
Форт-Лодэрдэйл

**Форт-Лодэрдэйл** () — курортны горад на ўсходнім узбярэжжы паўднёвай Фларыды, размешчаны паміж гарадамі Маямі і Уэст-Палм-Біч. Насельніцтва — 165 521 чал (2010). Гісторыя гэтага горада звязана з імем першапраходцы Уільяма Кулі.

У горадзе размешчана штаб-кватэра кампаніі AutoNation — найбуйнейшага ў ЗША прадаўца аўтамабіляў.

Горад з’яўляецца папулярным турыстычным аб’ектам, у 2006 годзе яго наведалі 10,35 мільёна чалавек. Горад размешчаны за 37 км ад Маямі.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Фларыды
Кэры (Паўночная Караліна)

**Кэры** () — другі па велічыні горад у акрузе Уэйк (пасля Ролі), штат Паўночная Караліна, ЗША і сёмы па велічыні горад у штаце Паўночная Караліна. Горад быў заснаваны ў 1750 годзе. У кастрычніку 2009 года ў Кэры пражывала 137483 чалавек. Горад названы ў гонар Самуіла Фентана Кэры.

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Паўночнай Караліны
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1750 годзе
Кларксвіл (Тэнесі)

**Кларксвіл** () — горад у ЗША ў акрузе Мантгомеры штата Тэнесі, за 72 км на поўнач ад Нашвіла. З’яўляецца пятым па колькасці насельніцтва горадам у штаце. Насельніцтва, паводле перапісу насельніцтва 2010 года, складае 132.929 чалавек. Горад названы ў гонар Джорджа Роджэрса Кларка. Дзяржаўны ўніверсітэт імя Осціна Пі.

Катэгорыя:Гарады Тэнесі
Саманта Паўэр

**Саманта Паўэр** (; нар. , Каслнок, Ірландыя) — амерыканскі дзяржаўны дзеяч, палітолаг і журналіст ірландскага паходжання. Грамадзянка Ірландыі.

Прафесар Гарвардскага ўніверсітэта і лаўрэат Пулітцэраўскай прэміі 2003 года за кнігу «Праблема з пекла: Амерыка ў стагоддзе генацыду», старшы дарадца Барака Абамы па пытаннях знешняй палітыкі падчас перадвыбарчай кампаніі апошняга. Пастаянны прадстаўнік ЗША пры ААН з 5 жніўня 2013 года па 20 студзеня 2017.

Катэгорыя:Выпускнікі Ельскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Лаўрэаты Пулітцэраўскай прэміі
Катэгорыя:Пастаянныя прадстаўнікі ЗША пры ААН
Катэгорыя:Кабінет Барака Абамы
Катэгорыя:Юрысты ЗША
Катэгорыя:Журналісты ЗША
Катэгорыя:Праваабаронцы ЗША
Георгій Сцяпанавіч Шонін

**Георгій Сцяпанавіч Шонін** (; , Равэнькы — , Звёздны гарадок) — савецкі касманаўт № 17. Герой Савецкага Саюза (22 кастрычніка 1969). Генерал-лейтэнант авіяцыі (1985). Ганаровы грамадзянін гарадоў Волагда, Гагарын, Калуга (Расія); Балта, Адэса, Равэнькы (Украіна); Караганда (Казахстан); Брычпарт (ЗША).

Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты авіяцыі (СССР)
Катэгорыя:Касманаўты СССР
Катэгорыя:Ганаровыя супрацоўнікі дзяржбяспекі
Катэгорыя:Ваенныя лётчыкі 1 класа
Катэгорыя:Выпускнікі Ваеннай акадэміі Генштаба
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Волагды
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Калугі
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Караганды
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Адэсы
Катэгорыя:Асобы на марках
Іван Рыгоравіч Пяшко

**Іва́н Рыго́равіч Пяшко́** ( , Ляшчыцы, Гродзенскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі пісьменнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Ляшчыцы. Скончыў скідзельскую сярэднюю школу, тэхнічнае вучылішча ў Гродне. Працаваў электрыкам, а пасля заканчэння гістарычнага факультэта Гродзенскага педінстытута настаўнічаў у Шчучынскім раёне, быў на партыйнай працы. Скончыў Вышэйшыя курсы сцэнарыстаў і рэжысёраў у Маскве. З 1984 года працаваў намеснікам рэдактара Шчучынскай раённай газеты. Жыве ў горадзе Шчучыне.

## Творчасць 
Аўтар кніг прозы «Чырвоная клубніка» («Мастацкая літаратура», 1977), «Марго з Казарэзаў» (дадатак да часопіса «Вожык», 1992), «Сцэнарый з сямідзясятых» (дадатак да часопіса «Маладосць», 1997), «На тым бразе» (2007), «Сінія васількі» (2015). У 1993 годзеў часопісе «Маладосць» апублікаваная аповесць «Дзе логіка?». Асобныя творы ўвайшлі ў калектыўныя зборнікі прозы «Радня» (на ўкраінскай мове), «Вожык смяецца». Выдаўзборнік гумарэсак «Валуны». Член Саюза пісьменнікаў Беларусі з 1998 года. Стыль Івана Пяшко просты і лаканічны. Часам аўтар звяртаецца да алегарычных вобразаў, вялікую ўвагу надае дэталям. У жыцці пісьменніка было шмат страт: не вярнуўся з вайны бацька, у Сірыі пры выкананні інтэрнацыянальнага абавязку загінуў брат Валянцін, пахаваў сына. Ён востра адчувае боль іншых людзей, і гэта заўважна ў творах. Многія з апавяданняў — аўтабіяграфічныя.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Іван Рыгоравіч Пяшко на сайце СПБ

Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў Беларусі
Сар’янскі парк

**Сар’янскі парк** — парк пры былой сядзібе Лапацінскіх у аграгарадку Сар’я Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці.

## Апісанне 
Закладзены ў канцы XVIII стагоддзя. Гэта парк пейзажнага тыпу з элементамі лесапарку. З аднаго боку ён абмежаваны ярам, займае авальны ўчастак на абодвух берагах ракі Сар’янка, праз якую перакінуты мост. У пачатку 1800-х гадоў парк у Сар’і налічваў каля 100 розных дрэў.

Паводле даных вучоных Цэнтральнага батанічнага сада НАН Беларусі, зараз тут налічваецца каля 30 парод розных дрэў: ліпа, клён, ясень, вяз, серабрыстая таполя, лістоўніца польская. Над усім зялёным шатром, што раскінуўся на 15 га, узвышаецца даволі рэдкая ў Беларусі хвоя веймутава. Усе дрэвы тут высокай трываласці. На тэрыторыі парку выяўлены віды расліннасці і жывёльнага свету, якія занесены ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь: першацвет вясновы, пралеска высакародная, жывакост высокі, з птушак — зімародак, аляпка.

Сар’янскі парк закладзены з улікам тутэйшых ландшафтных асаблівасцей. Рака Сар’янка дзеліць парк на дзве часткі, злучаныя паміж сабой пры дапамозе падвеснага моста. Раку падпітваецца крынічнай з ручаёў.

На сённяшні дзень захаваліся парадны партэр, штучныя насыпныя ўзгоркі, жывапісныя паляны, алеі.

В парке - panoramio (27).jpg
Парк у Сар'і.jpg
Подвесной мост - panoramio (6).jpg
Подвесной мост - panoramio (7).jpg

## Літаратура 
* Мандрык, І. Сар’янскі парк / І. Мандрык // Віцебскі рабочы. — 1991. — 1 чэрв. — С. 4.
* Хмяльніцкая, Л. На белай Русі ў Сар’і…: (нарыс з гісторыі маёнтка і роду Лапацінскіх) / Л. Хмяльніцкая. — СПб ; Мінск : ВИРД, 2001. — 104 с.
* На берегах Сарьянки // Здесь звезды купаются в чистой воде = Тут зоркі купаюцца ў чыстай вадзе = Thestarsarebathingintheclearwaterhere/ сост. О. В. Молодечкин. — Новополоцк : О. В. Молодечкин, 2008. — С. 32-35.
* Сарья. Агрогородок Сарья. КУПСХП Дриссенский / тэкст У. М. Фёдарава; вершыЛ. Федоровой. — [Б. м. : б. и.], 2011. −63 с.
* Сарьянский парк // Верхнедвинский край / авт.-сост. О. В. Молодечкин; фото В. Л. Соловьев. — Новополоцк : Молодечкин О. В., 2005. — С. 11.

Катэгорыя:Славутасці Верхнядзвінскага раёна
Катэгорыя:Паркі Беларусі
Катэгорыя:Сар’я
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Беларусі
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Сусветная прэмія саўндтрэкаў 2015

**15-я цырымо́нія прысуджэ́ння Сусве́тнай прэ́міі саўндтрэ́каў** адбылася 24 кастрычніка 2015 года ў Генце, Бельгія. Цырымонія стала завяршаючай падзеяй .

## Пераможцы і намінанты 
Ніжэй прыведзены спісы пераможцаў і намінантаў. У межах адной катэгорыі намінанты ўпарадкаваны паводле беларускага алфавіта. Пераможца адзначаны жоўтым колерам фона &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; і прыводзіцца першым.

### Кінакампазітар года 
### Найлепшая арыгінальная музыка да фільма 
### Прэмія за прыжыццёвыя дасягненні 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Спіс пераможцаў прэміі за ўсе гады  на сайце Сусветнай прэміі саўндтрэкаў
* 15-я Сусветная прэмія саўндтрэкаў  на сайце «*Internet Movie Database*»

Катэгорыя:Сусветная прэмія саўндтрэкаў
Катэгорыя:Кінапрэміі 2015 года
Катэгорыя:Музычныя прэміі 2015 года
Катэгорыя:2015 год у кіно
Катэгорыя:2015 год у музыцы
Катэгорыя:2015 год у Бельгіі
Катэгорыя:Падзеі 24 кастрычніка
Катэгорыя:Кастрычнік 2015 года
Фрыска (Тэхас)

**Фрыска** () — горад у ЗША, прыгарад Даласа. Размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы штата Тэхас на мяжы акругаў Дэнтан і Колін. Насельніцтва — 116 989 чал. па ацэнцы на 2010 год, па ацэнцы Бюро перапісу ЗША у 2018 годзе ў горадзе пражывала 165 700 чалавек. У Фрыска пераважае субтрапічны акіянічны клімат, самым цёплым месяцам з’яўляецца жнівень, максімальная тэмпература была зарэгістравана ў 1936 годзе і складала 48 °C. Самым халодным месяцам з’яўляецца студзень. Мінімальная тэмпература была зарэгістравана ў 1930 годзе і складала −22 °C.
## Спорт 
* «Далас Каўбойз» () — прафесійная каманда па амерыканскім футболе.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Міцяева (Смаленская вобласць)

**Міцяева** () — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Булгакаўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Духаўшчынскага раёна
Дубровы (гарадзішча)

**Дубровы** — археалагічны помнік каля вёскі Дубровы Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 1 км на поўдзень ад вёскі, на ўзгорку вышынёй 6-7 м.

## Апісанне 
Мясцовая назва Гарадзец. Памеры 60×70 м. З поўдня абмываецца ручаём, з поўначы заўважаецца паніжэнне да 5-6 м. З захаду аддзялялася ровам, або седлавінай, якая ніжэй за пляцоўку гарадзішча на 4-5 м.

Вядома з 1930 года. Абследавалі ў 1967 годзе К. П. Шут, у 1972 года У. Ф. Ісаенка. Знойдзены абломкі пасудзін, зернедрабілка, прасліца. Гарадзішча адносіцца да днепра-дзвінскай культуры і датуецца V ст. да н. э. — IV ст. н. э.

## Літаратура 
* Помнік археалогіі Гарадзішча // Дзвінская праўда (Верхнядзвінск). — 1999. — 3 жн. — С. 4.
* Ісаенка, У. Ф. Гарадзішча (в. Дубровы) / У. Ф. Ісаенка // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 167.

Катэгорыя:Гарадзішчы Верхнядзвінскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Дубровы (вёска)
Катэгорыя:Днепра-дзвінская культура
Княжыцы (гарадзішча)

**Княжыцы** — археалагічны помнік каля вёскі Княжыцы Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 0,4 км на захад ад вёскі, на мысе правага берага ракі Дрыса.

## Апісанне 
Памеры пляцоўкі 90×55 м. З паўночнага боку ўмацавана ровам. Стромкасць схілаў з захаду да 70°, з усходу і поўдня да 50°. У паўднёва-заходняй частцы ёсць насып, магчыма, уезд на гарадзішча, з паўночна-усходняга боку — дарога. Схілы зараслі лесам. Выявіў і абследаваў у 1972 годзе У. Ф. Ісаенка. Раскопкі не праводзіліся.

## Літаратура 
* Помнік археалогіі Гарадзішча // Дзвінская праўда (Верхнядзвінск). — 1999. — 3 жн. — С. 4.
* Ісаенка, У. Ф. Гарадзішча (в. Княжыцы) / У. Ф. Ісаенка // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 169.

Катэгорыя:Гарадзішчы Верхнядзвінскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Княжыцы (Верхнядзвінскі раён)
Цясты (гарадзішча)

**Цясты** — археалагічны помнік каля вёскі Цясты Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 0,5 км на ўсход ад вёскі, на левым беразе ракі Дрыса, за 1 км вышэй упадзення ў яе ракі Свольна, на ўзгорку вышынёй 5-8 м над поймай ракі.

## Апісанне 
З паўночнага боку схіл пераходзіць у карэнны бераг Дрысы, з заходняга боку працякае безназоўны ручай, з усходу і захаду гарадзішча ўмацавана ровам шырынёй 9-13 м, глыбінёй 2 м. Пляцоўка авальная памерам 26×51 м, выцягнута па лініі захад — усход. Вядома з 1873 года. Абследаваў у 1972 годзе У. Ф. ісаенка, раскопкі на плошчы 200 м2 у 1981—1982 гадах праводзіў В. І. Шадыра. Культурны пласт 0,2-0,3 м. Знойдзена значная колькасць ляпной керамікі, пераважна слоікавых і вёдрападобных форм (посуд мае тонкія сценкі, непрафіляваны), каменных таўкачоў-цёрачнікаў, фрагменты жалезных пласціністых бранзалетаў, серпападобныя нажы, жалезнае рубіла, акулярападобная бронзавая падвеска. Датуецца II—VI стст. н. э., належала балтам.

## Літаратура 
* Помнік археалогіі Гарадзішча // Дзвінская праўда (Верхнядзвінск). — 1999. — 3 жн. — С. 4.
* Шадыра, В. І. Гарадзішча (в. Цясты) / В. І. Шадыра // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 176—177.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гарадзішчы Верхнядзвінскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Цясты
Чапаеўскі (гарадзішча)

**Чапаеўскі ** — археалагічны помнік каля вёскі Чапаеўскі Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці. Мясцовая назва Цыганка. Знаходзіцца на паўднёвай ускраіне вёскі, на паўднёва-ўсходнім беразе возера Асвейскае.

## Апісанне 
Даўжыня пляцоўкі 40-60 м, шырыня 30-35 м, вышыня схілу 4-5 м, стромкасць 50°. Выявіў у 1966 годзе К. П. Шут, абследавалі ў 1972 годзе У. Ф. Ісаенка, у 1981 годзе В. І. Шадыра. Культурны пласт 0,8 м. Знойдзены рэшткі ляпнога посуду сярэдзіны I тыс. н. э.

## Літаратура 
* Помнік археалогіі Гарадзішча // Дзвінская праўда (Верхнядзвінск). — 1999. — 3 жн. — С. 4.
* Гарадзішча (пас. Чапаеўскі) // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 177.

## Спасылкі 
* 
* Гарадзішча // Банк звестак аб гісторыка-культурнай спадчыне Рэспублікі Беларусь 

Катэгорыя:Гарадзішчы Верхнядзвінскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Чапаеўскі (Верхнядзвінскі раён)
Зашчырына (курганны могільнік)

**Зашчырына** — курганны могільнік каля вёскі Зашчырына Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці. Могільнік знаходзіцца за 0,2 км на ўсход ад вёскі, побач з могілкамі.

## Апісанне 
46 курганоў вышынёй 0,3-1 м, дыяметрам 3-10 м. Каля асновы насыпаў прасочаны раўкі і перамычкі. Выявіў у 1955 годзе Л. В. Аляксееў, даследавала ў 1975 годзе З. М. Сяргеева. Раскапана 6 курганоў. Пахавальны абрад — трупапалажэнне на гарызонце галавой на захад і паўдневы захад. Знаходкі — бронзавыя спіральныя і пласціністыя пярсцёнкі, шкляныя пацеркі, бронзавыя вітыя бранзалеты з завязанымі канцамі, фрагменты ляпнога і ганчарнага посуду. Могільнік датуецца XI—XII ст., належаў крывічам. Матэрыялы раскопак захоўваюцца ў Віцебскім краязнаўчым музеі.

## Літаратура 
* Дучыц, Л. У. Курганны могільнік (в. Зашчырына) / Л. У. Дучыц // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 168.
* Памятники геологии // Верхнедвинский край / авт.-сост. О. В. Молодечкин; фото В. Л. Соловьева. — Верхнедвинск : О. В. Молодечкин, 2005. — С. 14.

Катэгорыя:Зашчырына
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Верхнядзвінскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Крывічы
Любасна (курганны могільнік)

**Любасна** — курганны могільнік каля вёскі Любасна Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці. Могільнік знаходзіцца за 1,6 км на паўночны ўсход ад вёскі, на паўночным беразе возера Белае.

## Апісанне 
15 паўсферычных насыпаў вышынёй 1,5-2 м, дыяметрам 5-6 м, 3 з іх размешчаны за 0,3 км на поўнач ад асноўнай групы. Даследавала ў 1974 годзе З. М. Сяргеева, раскапаны 2 курганы. Пахавальны абрад — трупаспаленне. Знойдзены кальцыніраваныя косці і рэшткі прамавугольнага згарэлага зруба. Могільнік датуецца VIII—X ст.

## Літаратура 
* Будзько, У. Д. Курганны могільнік (в. Любасна) / У. Д. Будзько // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 170.
* Памятники геологии // Верхнедвинский край / авт.-сост. О. В. Молодечкин; фото В. Л. Соловьева. — Верхнедвинск : О. В. Молодечкин, 2005. — С. 14.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Любасна
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Верхнядзвінскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
ФК Першы Рэгіён Кавярдзякі

**«Першы Рэгіён»** — беларускі футбольны клуб з вёскі Кавярдзякі Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці. У 2020 годзе выступаў у Другой лізе чэмпіянату Беларусі.

У кастрычніку 2021 года зняўся з розыгрышу Другой лігі ў знак пратэсту супраць арышту баскетбалісткі Алены Леўчанка, у астатніх матчах камандзе былі прысуджаны тэхнічныя паражэнні з лікам 0:3.

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі 
## Спасылкі 
* Першы Рэгіён (Ковердяки) 

Першы Рэгіён
Наваспаскае (Смаленская вобласць)

**Наваспаскае** () — вёска ў Ельнінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Леанідаўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
Вядома з канца XVIII стагоддзя (у 1786 годзе збудавана каменная царква). Вёска належала бацькам М. І. Глінкі. У сядзібе Глінак была аранжарэя, у якой вырошчвалі паўднёвыя і экзатычныя садавіна. Парк каля 20 га., расліны для якога прывозіліся з Галандыі і іншых краін. М. І. Глінка нарадзіўся ў вёсцы і жыў да 1817 года. Апошні раз наведваў малую радзіму ў 1851 годзе. Пасля смерці сястры Глінкі Вольгі сядзіба была прададзеная купцу Рыбакову, які ў 1879 годзе разабраў дом і перавёз у Каломну. Парк быў запушчаны.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена падчас Ельнінска-Дарагабужскай аперацыі ў 1943 годзе.

У 1982 годзе галоўны дом Глінак быў адноўлены па старых чарцяжах і ў канцы мая 1982 у імя адкрыты Дом-музей М. І. Глінкі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ельнінскага раёна