open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Берта Піпіня

**Берта Піпіня** (Зіемэлэ; ; , Цодэ — , ) — латвійскі палітык, пісьменнік, журналіст і грамадскі дзеяч. Барацьбіт за правы жанчын. Першая латвійская жанчына — парламентарый. Выдавец часопіса «Latviete» («Латышка»). Дэпутат Рыжскай думы. Сябра партыі Дэмакратычны цэнтр. Дэпутат 4-га Сейма Латвіі.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1883 годзе ў Цодэ. У 1917 годзе ў Петраградзе заснавала Нацыянальную лігу Латвійскіх жанчын. У 1921 годзе абіраецца дэпутатам у Рыжскую думу. З 1925 года — кіраўнік лігі Латвійскіх жанчын. З 1931 па 1934 дэпутат Сейма Латвіі. У 1936 годзе Берта Піпіня была абрана старшынёй праўлення Міжнароднага жаночага саюза. Удзельнічала ў стварэнне і ў далейшай рабоце Дэмакратычнага цэнтра. Аўтар рамана «Дачка лейяскага карчмара» (латыш. Lejaskrodzinieka meita) пра лёсы латышскіх жанчын у канцы XIX стагоддзя. Кавалер ордэна Трох зорак 4 ступені.

У 1941 годзе была дэпартаваная ў Сібір. Далейшы лёс Берты Піпіні не вядомы.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Пісьменніцы Латвіі
Зэнта Эрглэ

**Зэнта Эрглэ** (;  — ) — латышская пісьменніца.

## Біяграфія 
Зэнта Эрглэ нарадзілася 23 снежня 1920 гады ў Рызе. Скончыла архітэктурны факультэт Латвійскага дзяржаўнага ўніверсітэта (1949). Працавала інжынерам-архітэктарам у Рыжскім праектным інстытуце «Земпраект» (1949—1975).

Публікавацца пачала з 1954 года. Аўтар трох дзясяткаў прыгодніцкіх і навукова-папулярных дзіцячых кніг, большай часткай перакладзеных на пятнаццаць моў, агульны тыраж якіх дасягнуў двух мільёнаў экзэмпляраў.

У 1960 годзе на сцэне Дзяржаўнага тэатра юнага гледача Латвійскай ССР была ажыццёўлена інсцэніроўка аповесці Зэнты Эрглэ «Хлопцы нашага двара».

У 2010 годзе ў сценах Акадэмічнай бібліятэкі Латвійскага ўніверсітэта была арганізавана памятная выстаўка «Pāri gadiem cauri dzīvei», прысвечаная творчасці пісьменніцы.

Была членам Саюза архітэктараў Латвіі (1951) і членам Саюза пісьменнікаў Латвіі (1959).
## Крыніцы 
Катэгорыя:Пісьменніцы Латвіі
Цодэ

**Цодэ** () — населены пункт у Баўскім краі Латвіі, адміністрацыйны цэнтр Цодскай воласці. Знаходзіцца каля аўтадарогі A7 (E 67). За 8 км ад горада Баўска. 
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Берта Піпіня, латышскі палітык, пісьменніца
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Рэспубліка Заходняя Боснія

**Аўтаномная вобласць Заходняя Боснія** (**АВЗБ**,  — Аўтаномная Правінцыя Заходняя Боснія (АПЗБ), 27 верасня 1993 — 25 ліпеня 1995) або **Рэспубліка Заходняя Боснія**(**РЗБ**, , 26 ліпеня — 7 жніўня 1995) — дзяржаўнае ўтварэнне ў заходняй частцы Рэспублікі Боснія і Герцагавіна пасля распаду Югаславіі.

Сталіцай гэтага ўтварэння быў горад . Мясцовыя мусульмане на чале з Фікрэтам Абдзічам выступалі за захаванне федэрацыі і супраць урада Аліі Ізетбегавіча. Аўтаномія была знішчана ў жніўні 1995 года ў выніку .

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:З’явіліся ў 1993 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1995 годзе
Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Балканаў
Катэгорыя:Баснійская вайна
Катэгорыя:Колішнія непрызнаныя дзяржавы
Катэгорыя:Гісторыя Федэрацыі Босніі і Герцагавіны
Бхаратпур (Непал)

**Бхаратпур** (непальск. भरतपुर) — горад у акрузе Чытван у цэнтральнай частцы Непала, за 100 км ад Катманду. Другі па велічыні і найбольш хуткарослы горад краіны, у якім знаходзяцца мясцовыя ўлады акругі. Знаходзіцца на заходнім беразе ракі Нараяні (Гандак). У 2017 годзе ў склад Бхаратпура ўвайшлі муніцыпалітэт Нараяні, Чытраван і вёска Кабілас.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Непала
Бхаратпур (Індыя)

**Бхаратпур** (, ) — горад у паўночна-заходняй частцы Індыі, у штаце Раджастхан, адміністрацыйны цэнтр акругі Бхаратпур. Знаходзіцца ў паўночна-ўсходняй частцы Раджастхана, у рэгіёне Брадж. Абсалютная вышыня — 182 метры над узроўнем мора. Бхаратпур размешчаны прыблізна за 165 км на захад-паўночны захад (WNW) ад Джайпура, адміністрацыйнага цэнтра штата і на за 150 км на поўдзень ад Дэлі, сталіцы краіны.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Раджастхана
Цэцылія Дзінэрэ

**Цэцылія Дзінэрэ** (; ,  — , Бат-Ям) — латышская пісьменніца, паэтэса, празаік і перакладчык. Член СП Латвіі.

Маці Ліліі Дзінэрэ.
## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1919 годзе. У 1936 годзе скончыла гімназію. У 1941 годзе скончыла Рэзэкнэнскі педінстытут. Літаратурную дзейнасць пачала ў 1943 годзе, была радысткай у Савецкай Арміі. У 1946 годзе ўступіла ў Саюз пісьменнікаў Латвійскай ССР.

Першыя вершы былі апублікаваны ў 1943 годзе. У 1947 годзе выдадзены першы паэтычны зборнік. Агулам Дзінэрэ выдала больш за 50 кніг, сярод іх зборнікі паэзіі "Зіхатлівыя крылы", "Нам дарагі свет", "Водгукі", "Нябачныя масты", "Шлях дзьмухаўцоў", "Супярэчнасці"; кнігі прозы «Госць з „Шэхеразады“», «Паядынак дзяўчат», «Люстэркі»; пераклады з Франсуа Віёна, Бадлера, Томаса Мана.

Апошняя з кніг — гэта паэтычны зборнік з таго, што раней ёю выдавалася (напісанага ў Латвіі).
## Крыніцы 
Катэгорыя:Перакладчыкі Латвіі
Катэгорыя:Пісьменніцы Латвіі
Бхаратпур

**Бхаратпур**:
* Бхаратпур (акруга)
* Бхаратпур (аэрапорт)
* Бхаратпур (Індыя)
* Бхаратпур (Непал)
Doom Troopers

***Doom Troopers*** (другая назва — ***Mutant Chronicles: Doom Troopers***) — відэагульня ў жанры платформер, распрацаваная кампаніяй *Adrenalin Entertainment* і выдадзеная *Playmates Interactive* для гульнявых платформаў Sega Mega Drive/Genesis і SNES у 1995 годзе.

## Агляд 
Цёмны Легіён () з дапамогай зомбі і мутантаў захапіў уладу над зямлёй. Яму процістаяць сілы супраціўлення, што змагаюцца супраць захопнікаў.

Гульня з’яўляецца платформерам з відам збоку і двухмернай графікай. У ёй некалькі ўзроўняў, на якіх прысутнічаюць ворагі і карысныя прадметы (напрыклад, боепрыпасы). Асноўная задача на ўзроўнях — прайсці іх ад пачатку да канца, знішчаючы ворагаў. Гуляць трэба будзе за салдатаў супраціўлення, пехацінцаў Мітча Хантэра і Макса Стайнера.

## Водгукі 
Крытыкі далі ў асноўным невысокія ацэнкі. Інфармацыйны сайт All Game Guide і гульнявы часопіс GamePro ацанілі гульню ў 2,5 і 2 балы з 5.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Платформеры
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 1995 года
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні, распрацаваныя ў ЗША
Казачынскае

**Казачынскае**:
* Казачынскае (Іркуцкая вобласць)
* Казачынскае (Краснаярскі край)
Бат-Ям

**Бат-Ям** — горад у Тэль-Авіўскай акрузе Ізраіля на ўзбярэжжа Міжземнага мора на поўдзень ад Яфа. Мяжуе з гарадамі Халон, Рышон-ле-Цыён і Тэль-Авіў. Разам з іншымі гарадамі-спадарожнікамі ён з’яўляецца часткай Вялікага Тэль-Авіва. Горад забудаваны ў асноўным шматпавярховымі дамамі. У прамысловай зоне Бат-Яма працуюць шматлікія прадпрыемствы, профіль якіх — тэкстыль, металаапрацоўка, друкарская справа, аптовы гандаль, харчовая прамысловасць і інш. У горадзе развіта сфера паслуг і гандлю, а таксама абслугоўвання турыстаў.
## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Ізраіля
Ліелаўцэ

**Ліелаўцэ** () — населены пункт у паўднёвай частцы Латвіі, размешчаны ў Ліелаўцкай воласці Аўцкага краю. Да 1 ліпеня 2009 года ўваходзіў у склад Добэльскага раёна. З’яўляецца цэнтрам Ліелаўцкай воласці. За 35 км ад Добэлэ.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
3 крамы, Ліелаўцкая пачатковая школа, бібліятэка, Дом культуры, дактарат, паштовае аддзяленне.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Лугоўскі

**Лугоўскі**:

## Прозвішча 
* Мікалай Пятровіч Лугоўскі — Герой Савецкага Саюза
* Сяргей Іванавіч Лугоўскі — беларускі вучоны ў галіне вентыляцыі і кандыцыяніравання паветра

## Тапонім 
* Лугоўскі (Іркуцкая вобласць)
Bohemian Rhapsody

**«Bohemian Rhapsody»** («Багемская рапсодыя») — песня брытанскага рок-гурта Queen, выпушчаная ў якасці топавага сінгла з іх чацвёртага студыйнага альбома A Night at the Opera (1975).

Песня з незвычайнай музычнай формай з шасці розных па стылі частак, якія не дзеляцца на куплеты і прыпевы і прадстаўляюць асобныя музычныя напрамкі: оперу і баладу, спевы а капэла і рок.

Песня выдадзена на сінгле вельмі паспяхова, дала сур’ёзны штуршок кар’еры гурта, атрымала сусветную вядомасць. На песню зняты відэакліп, які стаў адным з самых вядомых у гісторыі. Песня выконвалася амаль на ўсіх канцэртах гурта.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Песні 1975 года
Катэгорыя:Песні Queen
Катэгорыя:Песні Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Песні на англійскай мове
Катэгорыя:Песні паводле алфавіта
Катэгорыя:Сінглы 1991 года
Катэгорыя:Сінглы, якія ўзначальвалі UK Singles Chart
Катэгорыя:Сінглы, якія ўзначальвалі хіт-парад Ірландыі
Катэгорыя:Сінглы, якія ўзначальвалі хіт-парад Top Singles часопіса RPM
Катэгорыя:Сінглы Hollywood Records
Катэгорыя:Сінглы EMI Records
Катэгорыя:Хард-рок балады
Катэгорыя:Кампазіцыі сімфанічнага рока
Катэгорыя:Сінглы, якія ўзначальвалі хіт-парад Nederlandse Top 40
Катэгорыя:Сінглы, якія ўзначальвалі хіт-парад Single Top 100
Катэгорыя:Песні пра злачыннасць
Катэгорыя:Сінглы, якія ўзначальвалі UK Rock Chart
Шчавінскі

**Шчавінскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Сяргей Шчавінскі (нар. 1973) — украінскі валейбаліст.
* Якуб Шчавінскі (каля 1577—1637) — польскі дзяржаўны дзяч.
Ліляна Райчэвіч

**Ліляна Райчэвіч** (; ) — чарнагорская праваабаронца беларускага паходжання і змагар за правы жанчын у Сербіі і Чарнагорыі.

## Біяграфія 
Нарадзілася 29 чэрвеня 1947 года ў Цітаградзе (Югаславія). Яе бацька Мілаван Петравіч і маці Любоў, беларуска з Мінска, пазнаёміліся ў нямецкім канцлагеры, а пасля вайны пасяліліся ў Цітаградзе (цяпер — Падгорыца).

У 2006 годзе стала лаўрэатам прэміі Фонду Джынэты Саган ад Amnesty International. Райчэвіч стварыла ў Чарнагорыі SOS LINE, першую няўрадавую арганізацыю ў гэтай краіне, якая дапамагала жанчынам, прадстаўляючы рэсурсы жанчынам, якія знаходзяцца ў гвалтоўных адносінах. Заўважыўшы, што жанчыны, якія тэлефануюць на SOS LINE, маюць патрэбу ў дадатковай падтрымцы, такой як бяспечнае месца для пражывання, медыцынская, псіхалагічная і юрыдычная дапамога, Райчэвіч стварыла Women’s Safe House, першы ў Чарнагорыі прытулак для ахвяр дамашняга гвалту. З дапамогай «Бяспечнага дома» яна паспяхова лабіравала ў Скупшчыне Чарнагорыі прыняцце закона аб абароне сведкаў.

## Сям’я 
Са сваім будучым мужам Андрыяй Локай Райчэвічам, які пазней стаў намеснікам Міністра замежных спраў Чарнагорыі, яна пазнаёмілася ў 1966 годзе, калі была выпускніцай сярэдняй школы. Муж памёр у 1994 годзе, у іх трое дзяцей — дачка Оля і сыны Уладзімір і Нікола.

## Узнагароды 
У 2003 годзе бялградская газета «Vreme» назвала яе «Чалавекам года». У 2006 годзе яна стала лаўрэатам прэміі Фонду Джынеты Саган

## Крыніцы 
Катэгорыя:Постаці фемінізму
Катэгорыя:Постаці Падгорыцы
Ваўкаўня

Назву **Ваўкаўня́** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Ваўкаўня — былая вёска ў Пружанскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Ваўкаўня — былы хутар у Бабруйскім раёне
Глыбанец

**Глыбане́ц** (, ) — былая вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіла ў склад Сухопальскага сельсавета.

Да 11 чэрвеня 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Папялёўскага сельсавета. Скасавана 17 лютага 1975 года, далучана да вёскі Папялёва.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Халакост у Гродзенскім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Гродзенскага раёна былі забітыя, а нешматлікія выратаваныя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, стварылі на тэрыторыі раёна 8 гета: у Галынцы (да лютага—сакавіка 1943, некалькі сотняў загінулых), два ў Гродне (лістапад 1941 — май 1943, каля 1000 загінулых), у Індуры (да 2 лістапада 1942, невядомая колькасць загінулых), Азёрах (да лютага—сакавіка 1943), Скідзелі (да лютага—сакавіка 1943, 2300 загінулых), Сапоцкіне (да лютага—сакавіка 1943, некалькі сотняў загінулых, Цывінская Крысціна, Юркоўская (Цывінская) Данута, Фалейчык Пётр і Соф’я, Марцінек Генрых і Галіна, Сарока Тадэвуш, Талочка Зыгмунт, Катажына, Казімір, Талочка (Васільева) Вацлава, Валанскія Валяр’ян і Эмілія, Пухальскія Ян і Ганна, Багінская (Пухальская) Ірэна, Мацееўская (Пухальская) Крысціна, Казімерчык (Пухальская) Сабіна, Шыманскія Пётр, Элеанора, Вітольд, Чэслаў, Ірэна, Раманчук Антоній і Вітольд, Быкоўскія Антон, Уладзіслава, Станіслаў, Астроўская (Быкоўская) Галіна, Рачкель (Быкоўская) Генрыка, Янулевіч Баляслаў-бацька, Баляслаў-сын, Бабараўская (Янулевіч) Леакадзія, Неведзкая Сафія-маці, Сафія-дачка, Ірэна, Гаўронік Іосіф і Стэфанія, Кучынскі Аляксандр і Крысціна, Карыевы Ян і Кацярына, Літвінчык Баляслаў і Станіслава, Навумюк Аляксандр, Надзея, Пётр, Мацюкевіч Канстанцін, Мацкевіч Казімір і Таццяна.

Помнікі ахвярам генацыду яўрэяў устаноўлены ў Гродне, Скідзелі і Галынцы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Гродзенскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Гродзенскага раёна
JW Marriott Marquis Dubai

**JW Marriott Marquis Dubai** — вышынны гасцінічны комплекс у Дубай (ААЭ). Станам на 2015 год будынкі з’яўляліся 28-мі па вышыні ў Азіі і 36-мі па вышыні ў свеце, а таксама будынак з’яўляўся самым высокім гатэлем свету ў перыяд з 2012 па 2017 год.

Комплекс складаецца з двух будынкаў вышынёй па 355 метраў і па 72 паверхаў кожны; першы будаваўся ў 2006—2012 гадах, другі — у 2006—2013 гадах.

Гасцінічны комплекс мае 1608 нумароў і 15 рэстаранаў, а таксама бізнес-цэнтр, канферэнц-залы, перагаворныя, спа-салон і гандлёвы комплекс. На 7 паверсе аднаго з будынкаў знаходзіцца 32-метровая чаша-басейн са спадарожнай інфраструктурай.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Небаскробы вышынёй звыш 350 метраў
Катэгорыя:Небаскробы Дубая
Ліўжа

**Ліўжа** () — населены пункт у Рэзэкнэнскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Кантыніецкай воласці. Знаходзіцца на левым беразе ракі Лыўжанка (прыток Рэзэкнэ). За 19 км ад горада Рэзэкнэ.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Рэзэкнэ (рака)

**Рэзэкнэ** () — рака на ўсходзе Латвіі, у гістарычным рэгіёне Латгалія. Адносіцца да басейна ракі Даўгава. Выток знаходзіцца на Латгальскім узвышшы, а вусце ва Усходнелатвійскай нізіне. Даўжыня ракі — 116 км, а яе ўхіл 0,61 м/км. Сярэдняя шырыня рэчышча — 9,5 метраў, сярэдняя глыбіня ракі 1-1,1 м. Паводле дадзеных латвійскага цэнтра асяроддзя, геалогіі і метэаралогіі, сярэдняя хуткасць цячэння ніжэй горада Рэзэкнэ — 5,5 м³/с, дасягаючы свайго максімуму ўвесну і ў чэрвені, а мінімуму (0,63 м³/с), у верасні.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі Латвіі
Лічы (Прэйльская воласць)

**Лічы** () — населены пункт у Прэйльскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Прэйльскай воласці. Знаходзіцца каля заходняй ускраіны горада Прэйлі паблізу рэгіянальных аўтадарог P62 (Краслава-Прэйлі-Мадана) і P63 (Ліваны-Прэйлі). За 2 км ад горада Прэйлі.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Лічупэ

**Лічупэ** () — населены пункт у Огрскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Мазазольскай воласці. Знаходзіцца каля рэгіянальнай аўтадарогі P4 (Рыга — Эрглі), на левым беразе ракі Лічупэ. За 71 км ад горада Огрэ.
## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, пачатковая школа, дом культуры, бібліятэка, фельчарскі пункт, пошта, крама.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Бапсі Сідхва

**Бапсі Сідхва** (; ,  — , ) — пісьменніца з Пакістана, якая пісала на англійскай мове і пражывала ў ЗША. Найбольшую славу ёй прынесла сумесная праца з інда-канадскім рэжысёрам Дзіпай Мехта, якая зняла кінафільм «Зямля» (1998) па рамане Бапсі «Раскол Індыі» (англ.: Cracking India/Ice Candy Man). Пасля фільм Мехты «Вада» (2005) паслужыў Бапсі натхненнем для напісання аднайменнага рамана.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і парсаў — зараастрыйцаў у горадзе Карачы, пазней з сям’ёй пераехала ў Лахор. Ва ўзросце двух гадоў Бапсі захварэла на поліяміэліт, што аказала моцны ўплыў на яе жыццё. Калі ёй было дзевяць гадоў, адбыўся Падзел Індыі, што паслужыла асновай для стварэння яе рамана «Раскол Індыі» (1988). У 1957 годзе яна атрымала ступень бакалаўра гуманітарных навук у жаночым каледжы Kinnaird у Лахоры.

Бапсі выйшла замуж у 19 гадоў і пераехала ў Бамбей, дзе пражыла наступныя пяць гадоў. Другі раз яна выйшла замуж ужо ў Лахоры за свайго другога мужа, Нашыра. У Бапсі было трое дзяцей, яе дачка Махур Сідхва ў 2012 годзе была кандыдатам на выбарах у Палату прадстаўнікоў ад Дэмакратычнай партыі ў штаце Арызона.

Жыла ў Х’юстане, ЗША, куды мігравала яшчэ ў 1984 годзе. У яе паслужным спісе выкладанне ў Калумбійскім універсітэце, Х’юстанскім універсітэце, каледжы Маунт Холіок, універсітэце Саўтгемптана і Брандэйскім універсітэце.

Памерла 25 снежня 2024 года ў Х’юстане, штат Тэхас, ва ўзросце 86 гадоў.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Пісьменнікі Пакістана
Клігэнэ

**Клігэнэ** () — вёска ў Заўбэскай воласці Цэсіскага краю. Знаходзіцца за 7 км ад парафіяльнага цэнтра Заўбэ, за 100 км ад Рыгі.

Размешчана на скрыжаванні аўтамабільных дарог V60, V311, V312 і V313, на беразе Лічупэ.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Заўбэ

**Заўбэ**, да 1926 г. **Яўнпілс** — паселішча ў Заўбскай воласці Цэсіскага краю Латвіі. Размешчаны на шашы Р32 на беразе Дзірнавупэ, за 41 км ад павятовага цэнтра Цэсіса і за 90 км ад Рыгі.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Пачатковая школа, бібліятэка, праваслаўная царква Свяціцеля Мікалая і лютэранская кірха.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Лодэ

**Лодэ**:

## Італія 
* Лодэ (Сардзінія)

## Латвія 
* Лодэ (Руіенскі край)
Лодэ (Руіенскі край)

**Лодэ** () — населены пункт у Руіенскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Лодскай воласці. Знаходзіцца на левым беразе ракі Руя недалёка ад мяжы з Эстоніяй. За 59 км ад горада Валміера.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Лонэ (Латвія)

**Лонэ** () — населены пункт у Віесіцкім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Саўкоўскай воласці. Знаходзіцца ў рэгіянальнай аўтадарогі P75 (Екабпілс — літоўская мяжа). За 45 км ад горада Екабпілс.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Лонэ

**Лонэ**:

## Германія 
* Лонэ (Ольдэнбург)

## Латвія 
* Лонэ (Латвія)
Лічупэ (рака)

**Лічу́пэ** (; у верхнім цячэнні — *Баўскупітэ*, *Бэбрупітэ*) — правы прыток Огрэ ў Огрскім і Цэскім краях. Раку перасякае дарога Р4 і былая чыгунка Рыга-Аргі. Пачынаецца на Відзэмскім узвышшы, дзе зліваецца некалькі невялікіх рэчак і ручаёў. Працякае па ўзвышшы Піебалга. Вельмі звілістае рэчышча ў вузкай даліне з высокімі берагамі. Найбуйнейшыя прытокі: Казупітэ, Вэдзэ, Стырвэ. Найбуйнейшыя паселішчы на ​​берагах — Лічупэ і Клігэнэ.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі Латвіі
Мадліена

**Ма́дліена** () — населены пункты у Огрскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Мадліенскай воласці. Знаходзіцца каля аўтадарогі P32 (Аўгшлігатнэ — Скрывэры) на правым беразе рэкі Абза (прыток Маза-Юглы). За 50 км ад горада Огрэ.
## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Сярэдняя школа, дашкольная навучальная ўстанова, музычна-мастацкая школа, дом культуры, бібліятэка, дом-інтэрнат, пошта, лютэранская кірха, брацкія вайсковыя могілкі.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Даніэль Свароўскі

**Даніэль Свароўскі** ; , Йіржэцін-пад-Букавау — , Ватэнс, Аўстрыя) — аўстрыйскі інжынер, заснавальнік аўстрыйскай хрустальнай імперыі Swarovski.

## Біяграфія 
Нарадзіўся на тэрыторыі Аўстра-Венгерскай імперыі, у горнай вёсцы Георгіенталь (ням.: Georgenthal; чэш. Jiřetín pod Bukovou), на поўначы горнай Багеміі, на радзіме багемскага шкла. Займаўся скрыпкай і канструяваннем электраабсталявання. У 1883 годзе наведаў Міжнародную электрычную выставу ў Вене, дзе пазнаёміўся ​​з машынамі, вынайдзенымі Эдысанам, і пабачыў магчымасці новых тэхналогій у шкляной прамысловасці. У пачатку 1890 гадоў Свароўскі займаўся праектаваннем машыны для аўтаматычнай агранкі крышталяў, атрымаў патэнт на машыну, якая апрацоўвае крышталічныя камяні з беспрэцэдэнтнай дакладнасцю.

Пасля вынаходства машыны для спецыяльнай масавай апрацоўкі хрусталю, у 1895 годзе, ён перабраўся з Багеміі ў Ціроль, дзе ў вёсцы Ватэнс заснаваў завод па вытворчасці вырабаў з хрусталю. Першапачаткова фірма, утвораная Даніэлем Свароўскі сумесна з дзелавым партнёрам з Парыжа, называлася «Daniel Swarovski & Co», потым атрымала назву «Swarovski».

У першыя гады працы фірмы Свароўскі займаўся паляпшэннем тэхналогіі агранкі і шліфоўкі крышталяў, давёўшы яе да дасканаласці. Гэты тэхналагічны склад да гэтага часу з’яўляецца таямніцай кампаніі і захоўваецца ў строгім сакрэце.

Якасць атрыманых крыштальных вырабаў дазволіла разглядаць іх як альтэрнатыву каштоўным камяням і дыяментам. Сёння ўпрыгожванні з крышталямі Swarovski разглядаюцца спецыялістамі як самастойны від ювелірнага мастацтва.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Прадпрымальнікі Аўстрыі
Ваўкаўня (Пружанскі раён)

**Ваўкаўня́** (, ) — былая вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіла ў склад Сухопальскага сельсавета.

Да 11 чэрвеня 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Папялёўскага сельсавета. Скасавана 17 лютага 1975 года, далучана да вёскі Дзітаветчына.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Ліпушкі

**Ліпушкі** () — населены пункт у Рэзэкнэнскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Маконькалнскай воласці. Знаходзіцца на паўднёвым беразе возера Разна. За 33 км ад горада Рэзэкнэ.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Лугажы

**Лу́гажы** () — пасёлак у Валкаўскім краі Латвіі. Прыкладна за 3 км на захад ад горада Валка. За 3 км на паўднёвы ўсход знаходзіцца чыгуначная станцыя Лугажы лініі Рыга — Лугажы.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Нацысцкая расавая палітыка

**Нацысцкая расавая палітыка** — сукупнасць палітык і законаў, якія праводзіліся ў нацысцкай Германіі пры дыктатуры Адольфа Гітлера і заснаваны на псеўданавуковых і расісцкіх дактрынах, якія сцвярджаюць перавагу меркаванай «арыйскай расы», якая прэтэндуе на навуковую легітымнасць.

Нацыянал-сацыялізм ставіў за мэту стварэнне і зацвярджэнне на досыць шырокай тэрыторыі «расава чыстай» дзяржавы «арыйскай расы», якая мае ўсё неабходнае для шчаснага існавання на працягу няпэўна доўгага часу («Тысячагадовы рэйх»).

Згодна з прынцыпамі расавай гігіены галоўным аб’ектам пераследу сталі яўрэі, якія былі пазбаўлены правоў грамадзянства, магчымасці працаваць на дзяржаўнай службе, мець прыватную практыку і ўласны бізнес, мець шлюб з немцамі і мець адукацыю. Іх уласнасць і прадпрыемствы рэгістраваліся і падвяргаліся канфіскацыі. Увесь час здзяйсняліся акты гвалту, і афіцыйная прапаганда распальвала (або падагравала) сярод этнічных немцаў пачуцці прадузятасці і нянавісці да яўрэяў. Пазней яўрэі былі падвергнуты планамернаму знішчэнню. Аналагічныя дзеянні здзяйсняліся ў адносінах да цыган, славян, псіхічнахворых, інвалідаў, гомасексуалаў і шэрагу іншых катэгорый людзей, якія лічыліся «недачалавекамі».

Яўрыі паслядоўна выключаліся з палітычнага і эканамічнага жыцця Рэйха, а таксама са сфер навукі і мастацтва. «Расава чужымі» называліся марксізм і іншыя рацыяналістычныя напрамкі філасофіі як «народжаныя Талмудам». Па такіх жа крытэрыях ацэньваліся і дакладныя навукі, выкарыстоўвалася паняцце «нямецкай (арыйскай) фізікі», якая супрацьпастаўляецца «яўрэйскай» (у прыватнасці тэорыі адноснасці). Заяўлялася аб яўрэйскіх каранях у шэрагу новых напрамкаў выяўленчага мастацтва (сюррэалізм, дадаізм, экспрэсіянізм), якія аб’ядноўваліся пад назвай «дэгенератыўнае мастацтва».

Антысеміцкія ідэі падтрымлівалі нямецкія генетыкі, некаторыя з іх затым заняліся актыўнай прапагандай іх, што служыла апорай для ўладаў, якія праводзілі расавую палітыку.

## Гл. таксама 
* Антысемітызм
* Нацыянал-сацыялізм
* Неанацызм

## Зноскі 
Катэгорыя:Нацызм
Малінава

**Малінава**:

## Беларусь 
* Малінава (Глускі раён)

## Латвія 
* Малінава (Аўгшдаўгаўскі край)
Малінава (Аўгшдаўгаўскі край)

**Малінава** () — населены пункт у Аўгшдаўгаўскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Малінаўскай воласці. Знаходзіцца каля аўтарадагі A13. За 20 км ад горада Даўгаўпілс.
## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, дом культуры, бібліятэка, фельчарскі пункт, Ільінская праваслаўная царква.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Руль

**Руль** (праз  з  [rur] «руль»), або **стырно́** (праз  «руль» узыходзіць да с.-ням. *stiure*) — частка рулявога механізму, прыстасаванне для кіравання рухам судна, самалёта, аўтамабіля і пад. у зададзеным кірунку. У паветраных і водных транспартных сродкаў кіруецца штурвалам.
* «Руль» — руская эмігранцкая газета.
* Суднавы руль (руль карабля)
* Гарызантальны руль — служыць для ківарання падводнымі лодкамі і апаратамі.
* Паветраны руль, газавы руль (Руль кірунку) — руль у авіяцыі і ракетнай тэхніцы.
* Аўтамабільны руль і яго імітацыя ў камп’ютарных гульнях — камп'ютарны руль
* Веласіпедны руль
* Матацыклетны руль
* і іншыя.

Сёння слова *стырно* лічыцца ўстарэлым і часцей выкарыстоўваецца ў паэтычным, пераносным значэнні, напрыклад, *стаць ля стырна ўлады*, *узяць дзяржаўнае стырно ў свае рукі*.

## Гл. таксама 
* За рулём (значэнні)
* Рул

## Крыніцы
Міхаіл Дзмітрыевіч Ханевіч

**Міхаіл Дзмітрыевіч Ханевіч** (нар.  года, в. Купіск, Навагрудскі раён, Гродзенская вобласць, Беларуская ССР) — расійскі хірург, анколаг і трансфузіёлаг; доктар медыцынскіх навук, прафесар, палкоўнік медыцынскай службы. Галоўны хірург Гарадской Марыінскай бальніцы (з сакавіка 2020 года па наст. час) г. Санкт-Пецярбург.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Купіск Навагрудскага раёна Гродзенскай вобласці. У 1974 годзе скончыў Слонімскае медыцынскае вучылішча, працаваў фельчарам Дэлятычнага фельчарска-акушэрскага пункта. У 1975 годзе паступіў, а ў 1981 годзе з адзнакай скончыў Ваенна-медыцынскую акадэмію імя С. М. М. Кірава. У час вучобы ў акадэміі з’яўляўся Ленінскім стыпендыятам, сакратаром першаснай партыйнай арганізацыі курса. У 1984 годзе, пасля трохгадовай службы лекарам часці, М. Дз. Ханевіч быў залічаны ў ад’юнктуру пры кафедры хірургіі ўдасканалення ўрачоў № 2, дзе вучыўся пад кіраўніцтвам І. А. Ярухіна і В. Я. Белага.

У 1993 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму: «Энтэральная недастатковасць пры перытаніце і кішачнай непраходнасці». У 1994 годзе назначаны намеснікам начальніка той жа кафедры з адначасовым выкананнем абавязкаў галоўнага хірурга Гарадской бальніцы № 20 г. Санкт-Пецярбурга. На базе гэтай бальніцы ў 1997 годзе стварыў і ўзначаліў першы ў Расіі «Гарадскі цэнтр рэканструктыўна-аднаўленчай хірургіі кішэчніка».

У 2000 годзе прызначаны начальнікам кафедры ваенна-палявой (ваенна-марской) хірургіі Дзяржаўнага інстытута ўдасканалення ўрачоў МА РФ (г. Масква). Кафедральную працу сумяшчаў з пасадай галоўнага хірурга Гарадской клінічнай бальніцы № 29 імя М. Э. Баўмана г. Масквы. Неаднаразова камандзіравалася ў Паўночна-Каўказскую ваенную акругу для аказання спецыялізаванай дапамогі параненым. Пасля звальнення з Узброеных Сіл у 2005 годзе вярнуўся ў Санкт-Пецярбург на пасаду намесніка галоўнага ўрача — галоўнага хірурга СПб ДБУАЗ «Гарадскі клінічны анкалагічны дыспансер». Адначасова з гэтым ён у 2006 годзе абраны кіраўніком аддзела клінічнай трансфузіялогіі і хірургіі ФДБУ «Расійскі НДІ гематалогіі і трансфузіялогіі» ФМБА Расіі". З сакавіка 2020 года з’яўляецца Галоўным хірургам ДБУАЗ «Гарадская Марыінская бальніца» г. Санкт-Пецярбурга.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Хірургі Расіі
Халакост у Зэльвенскім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Зэльвенскага раёна былі забітыя, а нешматлікія ацалелыя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, стварылі на тэрыторыі раёна 2 гета:
* У гета пасёлка Дзярэчын (пачатак 1942 — чэрвень-ліпень 1942) былі закатаваныя і забітыя каля 4100 чалавек.
* У гета пасёлка Зэльва (да лістапада 1942 альбо лета 1943 года) было закатавана і забіта невядомая колькасць чалавек.

У Зэльвенскім раёне 5 чалавек былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага Мемарыяльнага комплексу Катастрофы і гераізму яўрэйскага народа «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*»: Дзедавіч Філамена і Ганна, Іголка Іван, Бусловіч Станіслаў і Чарняк Стэфанія.

Помнікі забітым яўрэям раёна ўстаноўлены ў Дзярэчыне і ў 1964 годзе — на брацкай магіле ў вёсцы Старая Галынка.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Зэльвінскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Зэльвенскага раёна
Індыйская імперыя

Паняцце **Індыйская імперыя** (भारतीय साम्राज्य) можа адносіцца да наступных дзяржаў:

* Імперыя Маур’яў (322 да н.э. — 185 да н.э.)
* Імперыя Гупта (240—550)
* Дэлійскі султанат (1206—1526)
* Віджаянагарская імперыя (1336—1646)
* Імперыя Вялікіх Маголаў (1526—1857)
* Дзяржава маратхаў (1674—1818)
* Брытанская Індыя (1858—1947)
Правадырызм

, фюрар Германіі якога часта характарызавалі правадыром.]]
**Правадырызм** — тып дзяржаўных адносін, які характарызуецца асабістым панаваннем і адданасцю аднаму чалавеку — правадыру.

Адрозненне правадыра ад лідара ў тым, што лідар вызначае кірунак руху, а правадыр сімвалізуе ўладу. Прыхільнікі лідара падтрымліваюць яго парадак дня, у той час як прыхільнікі правадыра культывуюць яго асобу. Пры правадырызме адносіны рэгулююцца не законамі, а нефармальнымі нормамі, падобна да тыраніі, і ірацыянальнымі кампанентамі палітычнай свядомасці, што ніхто, акрамя правадыра, не можа кантраляваць уладу.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Таталітарызм
Жаўрукі

**Жаўрукі** (буські.

Для надання адцення паверхню атрыманых фігурак змазваюць настоем моцнай гарбаты з цукрам або алеем. Пасля посуд з жаўрукамі ставяць у духоўку на 20 хвілін. За тры хвіліны да заканчэння прыгатавання жаўрукі прамазваюць узбітым яйкам для надання румянага адцення. Пасля астывання жаўрукі падаюць да гарбаты з варэннем і мёдам.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Пячэнне
Катэгорыя:Мучныя вырабы
Катэгорыя:Святочная кухня
Катэгорыя:Беларускія дэсерты
Ламанцы

**Лама́нцы** — прэснае крохкае печыва з пшанічнай мукі.

Служаць традыцыйнай стравай на Посную куццю напярэдадні Раства Хрыстовага. Такія праснакі мелі пашырэнне яшчэ сярод народаў Вялікага Княства Літоўскага. Ламанцы абазначаюць хрысціянскае прычасце, як куцця і царкоўная просвіра.

15 красавіка 2015 года Рэспубліканская навукова-метадычная рада пры Міністэрстве культуры Беларусі ўнесла ламанцы ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Беларусі ў складзе рэгіянальнай традыцыйнай кухні Адэльска (Гродзенскі раён) як абрадавую страву.

## Складнікі 
Для прыгатавання ламанцаў бяруць: шклянку мукі, сталовую лыжку алею і драбок солі. Для макавай падліўкі, якой заліваюць ламанцы, бяруць 50 грам маку і драбок цукру на смак.

Калі ламанцы *мачаюць* у падліўку, то для яе выкарыстоўваюць: 2 шклянкі маку і па 140 мл вады і мёду. Замест макавай падліўкі магчыма зрабіць макавае малако, для якога бяруць: 200 грам маку, 1/4 шклянкі мёду і 750 мл вады.

## Прыгатаванне 
Спачатку для прыгатавання ламанцаў у муку дадаюць соль. Затым падліваюць алей і замешваюць тугое цеста. Атрыманае цеста накрываюць цэлафанам на 30 хвілін. Пасля гэтага цеста раскачваюць у тонкія лісты таўшчынёй каля 1 см, якія выкладаюць на паперу для запякання і пераносяць на бляху. На паверхні лістоў цеста пазначаюць нажом лініі ў выглядзе прамавугольнікаў, ромбаў або квадратаў з бокам 4—6 см. Выпякаюць ламанцы ў духоўцы пры +160 °C да залацістага адцення 8 хвілін. Пасля выпечкі іх ламаюць па лініях надзрэзаў, адсюль назва ламанцы.

Для прыгатавання макавай падліўкі мак спачатку змяшчаюць на 30 хвілін у гарачую ваду, якую затым зліваюць. Пасля мак здрабняюць блэндарам да белага адцення ад соку і перамешваюць з цукрам на смак. Урэшце ламанцы заліваюць макавай падліўкай і даюць астыць 2 гадзіны.

Каб атрымаць макавую падліўку для *мачання* ламанцаў, замест цукру перацёрты мак магчыма перамяшаць з мёдам і кіпнем вады. Такую падліўку змяшчаюць у міску, куды мачаюць ламанцы.

Для прыгатавання макавага малака мак спачатку перамешваюць на 15 хвілін з варам вады, якую пасля зліваюць. Затым мак зноў перамешваюць з варам на 30 хвілін. Пасля зліву вады мак перамолваюць у пасудзіне блэндарам да з’яўлення белага адцення соку. У іншым посудзе перамолаты мак заліваюць кіпнем вады і дадаюць мёд. Пасля астывання макавае малако пераносяць у халоднае месца. Урэшце ламанцы ў глыбокіх місках заліваюць макавым малаком за 3 гадзіны да спажывання.

## У культуры 
У 1923 годзе Якуб Колас выдаў паэму «Новая зямля», у 20-й частцы якой пад назвай «Каляды» змясціў радкі наконт прыгатавання ламанцаў з макам:

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Печыва
Катэгорыя:Беларускія дэсерты
Катэгорыя:Калядная ежа
Катэгорыя:З’явіліся ў XIII стагоддзі
Airbnb

**Airbnb, Inc.** — амерыканская кампанія, якая валодае аднайменным інтэрнет-сэрвісам для кароткатэрміновага найму жылля ў розных краінах. Сэрвіс дзейнічае як брокер і атрымоўвае камісію з кожнага браніравання. Airbnb была заснавана ў 2008 годзе Браянам Чэскі, Натанам Блехарчыкам і Джо Гебія. Гэта самая вядомая кампанія для кароткатэрміновага найму жылля. 

## Гісторыя 
Пасля пераезду ў Сан-Францыска ў кастрычніку 2007 года суседзі і былыя аднакласнікі Браян Чэскі і Джо Гебія прыдумалі паставіць надзіманы матрац у сваёй гасцінай і ператварыць яе ў наёмны пакой. У лютым 2008 года Натан Блехарчык, былы сусед Браяна Чэскі, стаў трэцім сузаснавальнікам новага прадпрыемства, якое яны назвалі «AirBed & Breakfast» (з ). Яны стварылі вэб-сайт, які прапаноўваў кароткатэрміновае жыллё і сняданак для тых, хто не змог забраніраваць гатэль. Першыя кліенты з’явіліся летам 2008 года падчас канферэнцыі па прамысловаму дызайну, падчас якой падарожнікам было цяжка знайсці жыллё ў горадзе.
У студзені 2009 г. заснавальнікаў запрасілі на трэніровачную сесію ў інкубатар стартапаў Y Combinator, які прадаставіў ім навучанне і фінансаванне ў памеры 20 000 долараў у абмен на 6 % долі ў кампаніі. Ужо маючы вэб-сайт, заснавальнікі выкарысталі інвестыцыі, каб паляцець у Нью-Ёрк і прарэкламаваць сайт. У сакавіку 2009 года на сайце было 10 000 карыстальнікаў і 2500 аб’ектаў для найму.

У сакавіку 2009 года назва кампаніі была скарочаная да Airbnb.com, каб не было блытаніны з надзіманымі матрацамі: у той час на сайце ўжо былі прадстаўлены пакоі і цэлыя апартаменты.

У лістападзе 2016 года Airbnb выпусціў функцыю «Вопыты», якая дае магчымасць браніраваць мерапрыемствы падчас адпачынку. 

У кастрычніку 2019 года паведамлялася, што два мільёны чалавек браніравалі жыллё праз Airbnb кожную ноч.

Падчас пандэміі COVID-19 колькасць браніраванняў у гарадах значна знізілася, у асобных гарадах нават на 96 %. Аднак колькасць браніраванняў павялічылася ў сельскай мясцовасці. Кампанія паабяцала выплаціць 250 мільёнаў долараў гаспадарам, якія страцілі гасцей з-за пандэміі. Кампанія таксама звольніла каля 1900 супрацоўнікаў, або каля 25 % сваёй працоўнай сілы ў Амерыцы, Еўропе і Азіі з-за пандэміі. 10 снежня 2020 года кампанія стала публічнай кампаніяй, размясціўшы акцыі на біржы NASDAQ і прыцягнуўшы 3,5 мільярда долараў.

У сакавіку 2022 года Airbnb прыпыніла дзейнасць у Расіі і Беларусі з-за санкцый у выніку ўварвання Расіі ва Украіну. У маі 2022 года Airbnb спыніла сваю дзейнасць у Кітаі. Рашэнне было прынята ў першую чаргу з-за палітыкі Кітая адносна пандэміі COVID-19, а таксама складаных і дарагіх законаў, якія патрабавалі ад Airbnb адпраўляць ураду Кітая падрабязную інфармацыю аб кліентах, якую можна выкарыстоўваць для адсочвання людзей.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Сайты, якія з’явіліся ў 2008 годзе
Катэгорыя:Кампаніі, якія маюць лістынг акцый на NASDAQ
Велікодная бабка

**Веліко́дная ба́бка** — святочны пірог з разынкамі і міндалём, які падаюць на Вялікдзень.

Гэты салодкі пірог некалькі дзён захоўвае мяккасць і свежасць. Мела пашырэнне ў Вялікім Княстве Літоўскім прынамсі з XIV стагоддзя бабкі патрабуюцца: літр мукі, 10 жаўткоў, 5 яек, шклянка малака, 200 грам цукру, 130 грам разынак без костачак, паўшклянкі топленага масла, 65 грам міндалю, 50 грам дражджэй і 65 грам цукатаў або апельсінавай цэдры, смажанай у цукры. Таксама выкарыстоўваюць алей і паніровачныя сухары для формы.

## Прыгатаванне 
Паўлітра мукі разводзяць шклянкай цёплага малака, змяшанага з дражджамі (50 грам). Атрыманае перамешваюць і пакідаюць у цёплым месцы, каб расло цеста. Калі цеста ўздымецца, пакрысе даліваюць 10 узбітых жаўткоў і 5 яек, якія перамешваюць. Затым дасыпаюць рэшту мукі і ўзбіваюць цеста, пакуль не пачне адставаць ад рук. Пасля ўсыпаюць 200 грам цукру і ўліваюць топленае масла пакаёвай тэмпературы. Урэшце ўкідваюць тонка нарэзаны ўздоўж міндаль (65 г), разынкі (130 г) і цукаты. Атрыманае размешваюць і кладуць у форму, змазаную алеем і абсыпаную сухарамі. Пры гэтым, форму запаўняюць напалову. Калі цеста дадаткова падрасце, пірог выпякаюць у гарачай печы гадзіну і 15 хвілін.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Мучныя кандытарскія вырабы
Катэгорыя:Беларускія дэсерты
Катэгорыя:Славянская кухня
Катэгорыя:Велікодныя стравы
Ліхаўня

**Лі́хаўня** (, ) — былая вёска ў Вербавіцкім сельсавеце Нараўлянскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

## Геаграфія 
Размешчана на тэрыторыі Палескага радыяцыйна-экалагічнага запаведніка.

За 17 км на поўдзень ад Нароўлі, 42 км ад чыгуначнай станцыі Ельск (на лініі Калінкавічы — Оўруч), 197 км ад Гомеля.

Стаяла на рацэ Славечна (прыток ракі Прыпяць).

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, а затым аўтадарозе Дзёрнавічы — Нароўля.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з пачатку XIX стагоддзя як паселішча ў Нараўлянскай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні. У 1879 годзе пазначана як паселішча ў Цешкаўскім царкоўным прыходзе. У 1890 годзе адкрыта школа граматы. У 1931 годзе арганізаваны калгас «Чырвоная пчолка», працавала кузня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны дзейнічала падпольная група (кіраўнік А. Войка). Вызвалена 27 лістапада 1943 года. 24 жыхары загінулі на фронце. 

Да 29 кастрычніка 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Цешкаўскага сельсавета.

У 1986 годзе ўваходзіла ў склад саўгаса «Дзёрнавічы».

У сувязі з вельмі высокай забруджанасцю будынкі разбураныя і пахаваныя пад тоўстым пластом зямлі. У сувязі з радыяцыйным забруджваннем пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС жыхары (24 сям’і) пераселены ў 1986 годзе ў чыстыя месцы, пераважна ў вёску Васілёўка Светлагорскага раёна.

Да 8 студзеня 1987 года ўваходзіла ў склад Дзёрнавіцкага сельсавета.

З 2005 года выключана з дадзеных па ўліку і рэгістрацыі адміністрацыйна-тэрытарыяльных і тэрытарыяльных адзінак як фактычна неіснуючая.

## Насельніцтва 
* 1897 год: 30 двароў, 190 жыхароў
* 1908 год: 40 двароў, 249 жыхароў
* 1959 год: 189 жыхароў 
* 1986 год: 24 двары, 43 жыхары
* 1986 год: 24 сям’і

## Вядомыя ўраджэнцы 
* Эдуард Іосіфавіч Збароўскі — доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 2, кн. 2. Гомельская вобласць / С. В.Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. - Мн.: БелЭн, 2005. 520с.: іл. 4000 экз. ISBN 985-11-0330-6 ISBN 985-11-0302-0

Катэгорыя:Населеныя пункты Беларусі, адселеныя пасля Чарнобыльскай катастрофы
Ursa Major

**Ursa Major** — універсальны сухагруз, які раней называўся *Scan Britania* (2009—2010), *Hyundai Britania* (2010—2011), *Eit Palmina* (2011—2017) і *Sparta III* (2017—2021), апошні ўладальнік — кампанія «Абаронлагістыка» Міністэрства абароны Расіі. Быў пабудаваны ў 2009 годзе. У 2024 годзе затануў у Міжземным моры.

## Гісторыя 
Судна было спушчана на ваду ў 2009 годзе на верфі Peene-Werft у нямецкім Вольгастэ пад назвай *Scan Britania* і зарэгістравана ў порце Дуглас на востраве Мэн. У 2010 годзе кампанія змяніла назву судна на *Hyundai Britania*, а затым у 2011 годзе на *Eit Palmina* пасля куплі кампаніяй EIT European Investment & Trading. У 2017 годзе карабель быў набыты расійскай кампаніяй «Абаронлагістыка», якая займаецца грузавымі перавозкамі ў інтарэсах Міністэрства абароны Расіі, быў перайменаваны ў *Спарта III*, у кастрычніку 2021 года яно было перайменавана ў *Ursa Major*. Порт прыпіскі Наварасійск. Судна было флагманам флоту «Абаронлагістыка». Судна выкарыстоўвалася ў якасці транспарту ў «Сірыйскім экспрэсе» па маршруце паміж расійскай ваенна-марской базай Тартус у Сірыі і расійскімі партамі для перавозкі ўзбраення. *Ursa Major* знаходзіцца пад міжнароднымі санкцыямі пасля ўварвання Расіі ва Украіну ў 2022 годзе.

## Гібель 
11 снежня 2024 года *Ursa Major* выйшла з Санкт-Пецярбурга ва Уладзівасток. Груз уключаў дзве 45-тонных вечка ядзерных рэактарных установак для пабудовы ледакола праекта 10510 і два нямецкіх мабільных партовых крана Liebherr 420, якія павінны былі быць устаноўлены ў порце Уладзівастока. 23 снежня 2024 года ў 23:22 судна затанула ў 70 мілях на поўдзень ад Картахены ў міжнародных водах Міжземнага мора ў выніку аварыі, у машынным аддзяленні адбыўся выбух. 14 з 16 членаў экіпажа былі выратаваны, двое членаў экіпажа прапалі без вестак.

25 снежня 2024 года ўладальнік судна «Абаронлагістыка» заявіла пра тэракт у дачыненні да *Ursa Major*. Па сведчаннях членаў экіпажа судна 23 снежня 2024 года ў 13:50 (па маскоўскім часе) адбыліся тры паслядоўныя выбухі з правага борта ў раёне кармавой часткі, пасля чаго судна атрымала рэзкі нахіл на правы борт да 25 градусаў, што сведчыла пра паступленне вады ў суднавыя памяшканні.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Судны паводле алфавіта
Nu tändas tusen juleljus

«**Nu tändas tusen juleljus**» (даслоўна ў перакладзе са шведскай: «*Вось загараюцца тысячы калядных свечак*») — шведская калядная песня, а з 1986 года — і калядны псалм, напісаная ў 1898 годзе паэткай-песенніцай Эмі Кёлер. Упершыню з'явілася ў друку ў 1898 годзе ў шведскай газеце *Korsblomman*. У XX стагоддзі стала адной з найпапулярнейшых калядных песень у Швецыі.

Тэкст песні распавядае пра тое, як цёмная зямля становіцца асветленая ў час Божага Нараджэння: часткова — стэарынавымі свечкамі, часткова — Віфлеемскай зоркай, але галоўнае — весткай пра Нараджэнне Хрыста і Боскую любоў да людзей.

Гэтая песня неаднойчы выконвалася зоркамі шведскай эстрады, сярод якіх — Агнета Фельтскуг.

## Падабенства з рускай песняй 
Навагодняя руская песня — «В лесу родилась ёлочка» — мае падобную да «*Nu tändas tusen juleljus*» мелодыю, але напісаная была толькі ў 1905 годзе. Пераклад апошняй існуе і па-беларуску.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Калядныя песні
Катэгорыя:Псалмы
Катэгорыя:Песні 1898 года
Катэгорыя:Песні Швецыі
Уільям Чатэртан Дыкс

**Уі́льям Ча́тэртан Дыкс** (;  — ) — англійскі складальнік гімнаў і калядак.

## Біяграфія 
Уільям Чатэртан нарадзіўся ў Брысталі ў сям’і хірурга і пісьменніка Джона Дыкса. Бацька даў яму сярэдняе імя ў гонар паэта Томаса Чатэртана, біяграфію якога сам апісваў.

Большую частку жыцця Дыкс працаваў менеджарам страхавой кампаніі ў Глазга.

Ва ўзросце 29 гадоў ён цяжка захварэў і некалькі месяцаў быў прыкаваны да ложку, перажыўшы ў гэты час глыбокую дэпрэсію. Тым не менш, менавіта ў гэты перыяд ён напісаў шмат хрысціянскіх гімнаў.

Колькасць напісаных ім гімнаў больш за 40. Сярод вядомых твораў «What Child Is This?», «As with Gladness Men of Old», «To you, O Lord, our hearts we raise» і «Alleluia! Sing to Jesus»

Уільям Дыкс памёр у Чэдэры, Сомерсет, і пахаваны ў парафіяльнай царкве.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Жыццяпіс на Find a Grave

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:кампазітары Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Англамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Вялікабрытаніі
What Child Is This?

«**What Child Is This?**» () — папулярная калядка, створаная ў 1865 годзе на сярэдневяковую мелодыю «Зялёныя рукавы».

## Паходжанне 
29-гадовы англійскі пісьменнік Уільям Чатэртан Дыкс праз цяжкую хваробу некалькі месяцаў быў прыкаваны да ложку і трапіў у глыбокую дэпрэсію. Пасля гэткіх калясмяротных перажыванняў Дыкс звярнуўся да Бога і стварыў шмат гімнаў, сярод якіх быў верш «Сталец-яслі». Пазней з яго былі выбраны тры стансы, падладжаныя пад традыцыйную англійскую фальклорную мелодыю «Зялёныя рукавы» і перайменаваныя ў «Што гэта за Дзіцятка?».

## Тэкст 
У розных кнігах сустракаюцца розныя варыянты тэксту. Прыведзены ніжэй тэкст узяты з «Лютэранскай кнігі набажэнстваў» 2006 года з пунктуацыяй паводле «Новай оксфардскай кнігі калядак».

Альтэрнатыўныя версіі:
: 1Whom shepherds worship and angels sing (NEH, CP, EP)
: ²Haste, haste to bring Him praise (NEH, CP, EP)
: ³Come, have no fear; God’s son is here,
:: His love all loves exceeding: (NEH, CP, EP)
: 4У некаторых версіях апошнія два радкі другога і трэцяга куплетаў замененыя на «This, this is Christ the King…». (UMH, TH)
: 5The cross he bore for me, for you (EP)
: 6Hail, hail, the Saviour comes, (NEH, CP, EP)
: 7All tongues and peoples own him, (NEH, CP, EP)
: 8Let every heart enthrone Him: (NEH, CP, EP)
: 9While Mary sings a lullaby, (NEH, CP, EP)

: EP: «Англійскае праслаўленне»
: NEH: «Новы англійскі зборнік гімнаў» (40)
: CP: «Агульнае праслаўленне» (74) (сучаснае выданне серыі песнапенняў «Гімны старажытныя і сучасныя»)
: UMH: «Зборнік гімнаў Аб’яднанай метадысцкай царквы»
: TH: «Зборнік гімнаў 1982»

## Выканаўцы 
* Джоні Метыс («Merry Christmas», 1958)
* «The Brothers Four» (1961)
* Эл Марціна (1964)
* Рэй Конніф («Here We Come A-Caroling», 1965)
* Вінс Гаральдзі («A Charlie Brown Christmas», 1965)
* Джоан Баез («Noël», 1966)
* «The Lettermen» (1966)
* Тоні Бенет (1968)
* Эд Эймз (1970)
* Эндзі Уільямс («Christmas Present», 1974)
* Оскар Пітэрсан («An Oscar Peterson Christmas», 1995)
* Шарлота Чэрч, («Dream a Dream», 2000)
* Тэры Мак-Дэйд і «The McDades» («Midwinter», 2001)
* «Plus One» («Christmas», 2002)
* «MercyMe» («WOW Christmas: Red», 2002)
* Кевін Макс («Holy Night», 2005)
* «Third Day» («Christmas Offerings», 2006)
* Джош Гробан («Noël», 2007)
* Торы Эймас («Midwinter Graces», 2009)
* Андрэа Бачэлі і Мэры Джэй Блайдж («My Christmas», 2009)
* джэкі Іванка («Heavenly Christmas», 2011)
* Майкл Аранда (з Эмай Роўлі і Эдплантам, 2011)
* Род Сцюарт («Merry Christmas, Baby», 2012)
* Ліндсі Стырлінг (2012)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Ноты песні «Што гэта за Дзіцятка?» на Cantorion
* Ноты песні «Што гэта за Дзіцятка?» на TradTune
* Тэкст і музыка на CyberHymnal

Катэгорыя:Песні 1865 года
Катэгорыя:Калядкі
Катэгорыя:Хрысціянскія гімны
Blackmore’s Night

**«Blackmore’s Night»** — брытанска-амерыканскі традыцыйны фолкавы дуэт, які ўтварыўся ў 1997 годзе. Складаецца з Рычы Блэкмара (акустычная і электрычная гітара) і Кендыс Найт (спеў, тэксты, мультыінструменталістка). Назва гурту складзеная з іхніх прозвішчаў.

Музычнай асновай гурту ёсць Музыка эпохі Рэнесансу.

## Гісторыя 
Кендыс Найт была фанаткаю «Rainbow» і ўпершыню сустрэла Рычы Блэкмара ў 1989 годзе, спрабуючы ўзяць у яго аўтограф, калі той працаваў на нью-ёркскай радыёстанцыі. У 1991 годзе яны вырашаюць жыць разам.

Высветлілася, што акрамя ўсяго яны маюць аднолькавае захапленне рэнесанснай музыкай. На выдадзеным у 1995 годзе альбоме «Stranger in Us All» абноўленага гурту «Rainbow» Кендыс Найт упершыню паспрабавала сябе ў якасці аўтара песень і бэк-вакалісткі. У 1997 паўстаў супольны праект Блэкмара і Найт, названы паводле іхніх прозвішчаў.

 (2012)]]
Іхні дэбютны альбом «Shadow of the Moon» меў поспех. На пазнейшых альбомах, асабліва «Fires at Midnight», значныя партыі былі аддадзены рокаваму стылю, а Кендыс Найт паступова засвойвала новыя рэнесансныя інструменты.

5 кастрычніка 2008 года Найт і Блэкмар нарэшце ажаніліся. Кендыс стала чацвёртай жонкай Блэкмара. Маюць дачку Отэмн Эсмерэльду (* 2010) і сына Роры Дартаньяна (* 2012).

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* «Shadow of the Moon» (1997)
* «Under a Violet Moon» (1999)
* «Fires at Midnight» (2001)
* «Ghost of a Rose» (2003)
* «The Village Lanterne» (2006)
* «Winter Carols» (2006)
* «Secret Voyage» (2008)
* «Autumn Sky» (2010)
* Dancer and the Moon (2013)
* All Our Yesterdays (2015)
* Nature's Light  (2021)

### Канцэртныя запісы 
* «Past Times with Good Company» (2003)
* «Paris Moon» (2007)

## Складанкі 
* «Beyond the Sunset: The Romantic Collection» (2004)

### Відэа 
* «Shadow Of The Moon» (1997)
* «Shadow Of The Moon Live In Germany» (1998)
* «Under A Violet Moon Tour Live In Germany» (2000)
* «Castles and Dreams» (2005)
* «Paris Moon» (2007)
* «A Knight in York» (2012)

### Самотнікі 
* «Shadow of The Moon» (1997)
* «No Second Chance» (1997)
* «Wish you Were Here» (1997)
* «All Because Of You» (2001)
* «The Times They Are A Changin'» (2001)
* «Home Again» (2002)
* «Way To Mandalay» (2003)
* «All Because Of You (Remixes)» (2004)
* «Christmas Eve» (2004)
* «Christmas Eve (2 трэкі)» (2004)
* «I`ll Be There (Just Call My Name)» (2005)
* «Olde Mill Inn» (2005)
* «Olde Mill Inn (нямецкая версія)» (2006)
* «Streets Of London» (2006)
* «Hark the Herald Angels Sing» (2006)
* «Can't Help Falling In Love» (2008)

### Бутлегі 
* «Blackmore's Kingdom» (1998). Альбом выдадзены невядомай купкай музыкантаў. У ім змешчаныя песні як «Blackmore’s Night», так і гітарыста Стыва Тыльстана, аднак музыкі «Blackmore’s Night» не маюць да гэтага альбома ніякага дачынення

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка
* Афіцыйная старонка Кендыс Найт

Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1997 годзе
Катэгорыя:Фолк-рок-гурты
Катэгорыя:Музычныя калектывы ЗША