open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кім Ён Ір

**Кім Ён Ір** () () — паўночнакарэйскі дзяржаўны дзеяч, старшыня Кабінета Міністраў КНДР (з 11 красавіка 2007). Да прызначэння прэм’ер-міністрам працаваў міністрам транспарту. Дэпутат Вярхоўнага народнага сходу, член Камітэту па справах заканадаўства.

Катэгорыя:Постаці Паўночнай Карэі
Зеленагорск

* Зеленагорск — горад гарадскога падпарадкавання ў складзе Санкт-Пецярбурга
* Зеленагорск — горад у складзе Краснаярскага края (Расія)
Васіль Уладзіміравіч Пятроў

**Васіль Уладзіміравіч Пятро́ў** (;  — ) — расійскі фізік, адзін з першых расійскіх электратэхнікаў, акадэмік Пецярбургскай акадэміі навук.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Абаянь. У 1785 годзе скончыў Харкаўскі калегіум. Вучыўся ў Пецярбургскай настаўніцай семінарыі. У 1795—1833 гадах прафесар Медыка-хірургічнай акадэміі.

## Навуковая дзейнасць 
Адкрыў (1802) электрычную дугу (з дапамогай створанай ім буйнейшай для таго часу гальванічнай батарэі) і паказаў на магчымасць яе практычнага ўжывання. Даследаваў хімічнае дзеянне току, электраправоднасць, люмінесцэнцыю, электрычныя з’явы ў газах. Стварыў шэраг электрычных прылад. 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Фізікі Расіі
Катэгорыя:Электратэхнікі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Выкладчыкі Другога кадэцкага корпуса
Катэгорыя:Выкладчыкі Ваенна-медыцынскай акадэміі
Катэгорыя:Правадзейныя члены Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук
Катэгорыя:Выпускнікі Харкаўскага калегіума
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Курскай вобласці
Кім Ён Чхун

**Кім Ён Чхун** (; ) — паўночнакарэйскі дзяржаўны і ваенны дзеяч, міністр абароны КНДР (з лютага 2009), намеснік старшыні Дзяржкамітэта абароны КНДР (з 2007), маршал КНДР.

## Біяграфія 
Скончыў Рэвалюцыйнае вучылішча Мангендэ пад Пхеньянам і Ваенны ўніверсітэт імя Кім Ір Сена. Праходзіў вучобу ў СССР, у ваеннай акадэміі імя М. Фрунзэ. Займаў пасты кіраўніка Галоўнага мабілізацыйнага ўпраўлення, камандаваў 6-й арміяй, а ў 1995 годзе атрымаў званне маршала. У перыяд з 1998 па 2007 гады ён узначальваў Генштаб арміі, пакуль не стаў намеснікам старшыні Камітэта абароны.

Катэгорыя:Постаці Паўночнай Карэі
Магілёўскае электрадэпо (Мінск)

**«Магілёўскае»** (**ЦЧ-2**) — электрадэпо Мінскага метрапалітэна, абслугоўвае Аўтазаводскую лінію і Зеленалужскую лінію. Было адкрыта 1 верасня 2003 года.

## Гісторыя 
thumb|250px|Будаўніцтва новага корпуса
Дэпо было пабудавана ў 2003 годзе ў складзе 4-й чаргі будаўніцтва Аўтазаводскай лініі Мінскага метрапалітэна. Увод яго ў эксплуатацыю значна палегчыў жыццё працаўнікам метрапалітэна і вырашыў шмат праблем рамонту і адстою рухомага саставу метрапалітэна: раней абедзве лініі абслугоўвала адзінае дэпо «Маскоўскае».

Да 1 чэрвеня 2009 года выкарыстоўваліся чатырохвагонныя цягнікі, затым лінію сталі абслугоўваць 29 пяцівагонных саставаў і адзін рэзервовы вагон.

У красавіку 2019 года ў дэпо з’явіўся першы Stadler M110/M111 у Мінскім метрапалітэне.

З 6 лістапада 2020 года ЦЧ-2 Магілёўскае пачало абслугоўваць Зеленалужскую лінію да адкрыцця Слуцкага электрадэпо.

## Абслугоўваемыя лініі 
Дэпо злучана дзвюма аднапутнымі СЗГ са станцыяй Магілёўская.

## Рухомы састаў 
ЦЧ-2 абслугоўвае вагоны мадэлі 81-717.5/81-714.5, 81-717.5 М/714.5 М (неафіцыйная назва «Нумарныя»), а таксама 81-540б/541б вытворчасці Мыцішчанскага машынабудаўнічага завода і Вагонмаша. Дэпо абслугоўвае і сучасныя цягнікі Stadler M110/M111, 6 чатырохвагонных для Зеленалужскай лініі і 4 пяцівагонных для Аўтазаводскай.

Усяго электрадэпо «Магілёўскае» мае 36 пяцівагонных саставаў (181 вагон) і 6 чатырохвагонных саставаў (24 вагоны).
Файл:81-717 714 metro car in Minsk - 1.jpg|Цягнік серыі 81-717/714 (Нумарны)
Файл:Stadler M110-M111 in Minsk (July 2020) 2.jpg|Stadler M110/M111

## Спасылкі 
* Вид на депо «Могилёвское» (Wikimapia)
* Вид на депо «Могилёвское» из космоса (Google maps)

Катэгорыя:Аўтазаводская лінія метро (Мінск)
Катэгорыя:Дэпо Мінскага метрапалітэна
Катэгорыя:З’явіліся ў 2003 годзе
Катэгорыя:2003 год у Мінску
Колпіна (горад)

**Колпіна** () — горад (з 1912 года) у Расіі, у складзе Колпінскага раёна Санкт-Пецярбурга. Насельніцтва 143,8 тыс. чалавек (2008). Заснаваны ў 1722 годзе.

Размешчаны на Прынеўскай нізіне, на рацэ Іжоры (прыток Нявы), за 26 км на паўднёвы ўсход ад гістарычнага цэнтра Санкт-Пецярбурга. Чыгуначная станцыя на лініі Масква — Санкт-Пецярбург.

Асноўныя прадпрыемствы: Іжорскі завод энергетычнага машынабудавання, Іжорскі трубны завод, ліцейна механічны і механічны заводы, прадпрыемства «Будпалімер» і інш.

## Помнікі горада 
* Мемарыял Іжорскі таран

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады ў складзе Санкт-Пецярбурга
О Гык Роль

**О Гык Роль** () (нар. ) — паўночнакарэйскі дзяржаўны і ваенны дзеяч, намеснік старшыні Дзяржкамітэта абароны КНДР (з лютага 2009).

## Біяграфія 
Падчас Карэйскай вайны (1950—1953 гг.) О Гык Роль прымаў удзел у баявых дзеяннях у званні лейтэнанта, а затым вучыўся ў Ваеннай акадэміі імя Фрунзэ ў СССР, стаўшы потым рэктарам паўночнакарэйскага лётнага вучылішча і камандуючым ВПС. Валодае рускай, кітайскай і англійскай мовамі. У 80-х гадах О Гык Роль быў на пасту начальніка Генштаба Карэйскай народнай арміі, быў членам Цэнтральнага ваеннага камітэта партыі і яе галоўнага палітупраўлення.

Ёсць меркаванне, што з-за канфлікту з тагачасным міністрам абароны КНДР О Дзін У быў вымушаны пакінуць гэтыя пасты, але добрыя зносіны з Кім Чэн Ірам дазволілі яму працягнуць работу. Ён стаў загадчыкам камітэту па справах грамадзянскай абароны ЦК ППК, затым узначаліў стратэгічны аддзел.

Дэпутат Вярхоўнага народнага сходу КНДР з 1967 года, у 1992 годзе быў узнагароджаны ордэнам Кім Ір Сена.

Жанаты, мае 7 дзяцей.

Катэгорыя:Постаці Паўночнай Карэі
Генадзь Якаўлевіч Кляўко

**Генадзь Якаўлевіч Кляўко́** ( (афіц. 1 мая 1932), в. Варонічы Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці — ) — беларускі , , дзіцячы , .

## Біяграфія 
 ў гонар беларускага паэта Генадзя Кляўко.]]
Нарадзіўся ў сям’і Якава Сафронавіча Кляўко і Марыі Іванаўны (Доўгай). Вучыўся ў Рудзенскай сярэдняй школе (скончыў у 1950 годзе), потым на філалагічным факультэце БДУ (скончыў у 1955 годзе). З 1954 да 1963 гг. працаваў літаратурным рэдактарам у газеце «Калгасная праўда», з 1961—1973 гг. — літсупрацоўнікам, адказным сакратаром часопіса «Вожык», з 1973 да 1979 — намеснікам галоўнага рэдактара літаратурнага часопіса «Полымя».

Член Саюза пісьменнікаў БССР з 1964 года.

## Творчасць 
У рэспубліканскім друку з вершамі выступіў у 1950 г. Аўтар зборнікаў вершаў «Абветраныя далягляды» (1962), «Сто крокаў» (1967), зборнікаў вершаў і паэм «Прыстань» (1974), «Плуг» (1978), «Падкова над парогам» (выбранае, 1979), «Вязьмо» (1984), зборнікаў гумарыстычных вершаў і мініяцюр «Лайдак і кнопкі» (1964), «Каб не сурочыць» (1971), «Што праўда, то не грэх…» (1971). Для дзяцей выдаў кніжку вершаў «Першы салют» (1964).

Перакладаў на беларускую мову творы пісьменнікаў народаў СССР. У 1975 г. у яго перакладзе выйшаў зборнік паўднёва-асецінскай паэзіі «Трубіць алень», у 1986 годзе выдадзены зборнік перакладу вершаў Касты Хетагурава «Асецінская ліра».

## Бібліяграфія 
* Першы салют: Вершы: для сярэд.узросту / Генадзь Кляўко. Мал. М. Бельскага, — Мн.: Беларусь, 1964.
* Лайдак і кнопкі: Гумарыст. вершы / Генадзь Кляўко. — Мн.: Звязда, 1964.
* Сто крокаў: Вершы / Генадзь Кляўко. — Мн.: Беларусь, 1967.
* Каб не сурочыць: Гумарыст. вершы, фельетоны, мініяцюры / Генадзь Кляўко. — Мн.: Беларусь, 1971.
* Прыстань: Вершы і паэма / Генадзь Кляўко. — Мінск : Маст.літ., 1974.
* Плуг: Вершы і паэмы / Генадзь Кляўко. — Мн.: Маст.літ., 1978.
* Падкова над парогам: Выбраная паэзія / Генадзь Кляўко. — Мн.: Маст.літ., 1979.
* Вязьмо: Вершы, паэмы / Генадзь Кляўко. — Мн.: Маст.літ., 1984.

## Літаратура 
* БелСЭ;
* ;
* Кляўко Г. Вязьмо: вершы, паэмы. — Мн.: «Мастацкая літаратура», 1984;

## Спасылкі 
* Вершы Генадзя Кляўко  — Эл.рэсурс vershy.ru

Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі
Катэгорыя:Супрацоўнікі_газеты_«Сельская_газета»
Аўтазаводская лінія

**Аўтазаводская лінія** ў наступных метрапалітэнах:

* Аўтазаводская лінія, Мінск
* Аўтазаводская лінія, Ніжні Ноўгарад
Уладзімір Абрамавіч Этуш

**Уладзімір Абрамавіч Этуш** (,  — , ) — расійскі акцёр.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 6 мая 1922 года ў Маскве ў яўрэйскай сям’і. Бацька будучага акцёра — Абрам Савельевіч Этуш, родам з мястэчка Глуск Магілёўскай губерні — да Кастрычніцкай рэвалюцыі быў каміваяжорам. Маці — Раіса Канстанцінаўна Этуш — да першага арышту мужа была хатняй гаспадыняй (Абрама Савельевіча арыштоўвалі двойчы), пасля працавала касірам у фотаатэлье.

У гады Вялікай Айчыннай вайны Уладзімір Этуш скончыў ваенна-перакладчыцкі факультэт Другога Маскоўскага педагагічнага інстытута замежных моў, ваяваў на фронце ў званні лейтэнанта адміністрацыйнай службы. У 1943 годзе пад Такмаком (сяло Варашылаўка) у Запарожскай вобласці цяжка паранены. Пасля шпіталя атрымаў другую групу інваліднасці і быў камісаваны. Член ВКП (б) з 1946 года.

У кіно акцёр пачаў здымацца ў 1953 годзе і першую ролю адыграў у гістарычнай карціне Міхаіла Рома «Адмірал Ушакоў».

Уладзімір Этуш — майстар вострахарактарных і камедыйных роляў. Гледачам памятныя яго цудоўныя працы ў камедыях Леаніда Гайдая — Саахаў з легендарнай «Каўказскай палонніцы», інжынер Андрэй Брунс з экранізацыі «12 крэслаў» і стаматолаг Антон Сямёнавіч Шпак з карціны «Іван Васілевіч мяняе прафесію».

### Сям’я 
; Жонкі
* Нінэль Мышкова (1926—2003) — актрыса, адзіная дачка генерала артылерыі Канстанціна Мышкова.
* Алена Ізмайлава (1920—2005) — актрыса, грамадзянскі шлюб.
* Ніна Крайнова (1927—2000) — выкладчыца англійскай мовы.
* Алена Гарбунова (нар. 1965) — выкладчыца англійскай мовы.

; Дзеці
* Дачка Раіса Этуш (нар. 1955, у шлюбе з Нінай Крайновай) — актрыса Тэатра сатыры.

; Унукі
* Уладзімір.

## Фільмаграфія 
# 1953 — Адмірал Ушакоў — *Сеід-Алі*
# 1955 — Авадзень — *Марціні*
# 1960 — Час летніх адпачынкаў
# 1964 — Старшыня — *Калоеў*
# 1966 — Каўказская палонніца, або Новыя прыгоды Шурыка — *таварыш Саахаў*
# 1968 — Старая, старая казка — *Кароль і Шынкар*
# 1969 — Стары знаёмы — *Самецкі (рэжысёр-пастаноўшчык спектакля на вадзе)*
# 1969 — Мужчынская гутарка
# 1970 — Місія ў Кабуле
# 1971 — 12 крэслаў — *інжынер Брунс*
# 1971 — Цень
# 1972 — Справы даўно мінулых дзён
# 1972 — Цырк запальвае агні
# 1972 — Мужчыны
# 1973 — Непапраўны ілгун — *эмір Бурухтан Другі Другі*
# 1973 — Іван Васілевіч мяняе прафесію — *Антон Сямёнавіч Шпак*
# 1974 — Нейлон 100 %
# 1975 — Прыгоды Бураціна — *Карабас-Барабас*
# 1977 — Як Іванушка-дурылка за цудам хадзіў
# 1978 — Па вуліцы камода вадзілі
# 1978 — 31 чэрвеня — *магістр Мальгрым*
# 1979 — Дзюма на Каўказе — *Бабадул*
# 1979 — Міліянерка (Тэлеспектакль)
# 1982 — Асліная скура — *кароль Гастон*
# 1983 — Месье Ленуар, які… (тэлеспектакль) — *Поль-Альбер Ленуар*
# 1984 — Макар-следапыт — *Іраклій*
# 1991 — Не абуджайце сабаку, яеі спіць — *Грыша*
# 1993 — Мары ідыёта — *Фунт*
# 1993 — Бравыя хлопцы
# 1998 — Класік — *«аўтарытэт» Манарх*
# 1999 — Паварот ключа (серыял)
# 2005 — Тры мушкецёры
# 2006 — Парк савецкага перыяду

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Сайт Уладзіміра Этуша
* «Каўказскі палоннік» Уладзіміра Этуша
* Туш у гонар Этуша!

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Постаці Тэатра імя Вахтангава
Экзальтацыя

**Экзальтацыя** ( — «уздым, узрушанасць») — узвышаны настрой з адценнем ненатуральнай узрушанасці. У высокай ступені ўзмоцненае раздражненне псіхічнай сферы з'яўляецца ў выглядзе то мройлівага настрою, то бязмежнай узрушанасці. У псіхічна хворых — у выглядзе надзвычай моцнага, хваравітага ўзбуджэння, на першым плане якога выступаюць быстры збег ідэй і распаўсюджанне раздражненя на рухавыя цэнтры мозга.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Псіхічныя станы
Дэпрэсія

**Дэпрэ́сія** ( — прыгнечанасць) — негатыўны настрой чаловека, самота, прыгнечанасць.

З’яўляецца парушэннем афекту. Пры доўгім часе гэтага стану (звыш 4-6 месяцаў) дэпрэсія разглядаецца як псіхічнае захворванне. Дэпрэсія добра паддаецца лекаванню, больш чым у 80 % выпадкаў надыходзіць поўнае выздараўленне, тым не менш, у цяперашні час менавіта дэпрэсія — найбольш распаўсюджаны псіхічны разлад. Як правіла, чалавек, які пакутуе на дэпрэсію, пачынае злоўжываць алкаголем (альбо іншымі рэчывамі, якія ўплываюць на ЦНС), сыходзіць «з галавой» у працу. Некалькі навуковых даследаванняў знайшлі статыстычную карэляцыю паміж дэпрэсіяй і некаторымі сельскагаспадарчымі пестыцыдамі.

## Праявы 
Хвароба выяўляецца праз сталы сум, раздражненне і прыгнечанасць, зніжэнне цікавасці і задавальнення ад спраў, пасіўнасць і стомленасць пры адсутнасці дзейнасці, хістанні апетыту і вагі,  сну, немагчымасць засяродзіцца, няздольнасць прымаць рашэнні, пачуццё безнадзейнасці і віны, нізкую самаацэнку, думкі пра смерць і самагубства.

## Пераадоленне 
Чыннікамі пераадолення прыгнечанасці, прынамсі ўзімку, ёсць:
# дзённае святло: штодзённыя шпацыры, размяшчэнне ў памяшканні ля вакна, яркае асвятленне 2,5-10 тыс. люкс лямпай поўнага спектру цягам 30 хвілінаў;
# рухавасць: штодзённая зарадка на свежым паветры;
# ежа: рознакаляровая гародніна і садавіна, тлустая рыба, валоскія арэхі, каляндра, бананы, яйкі, авакада, індычка;
# утульнасць: сустрэчы з сябрамі і сваякамі, забавы, падарожжы, знаёмствы, утульныя адценні і пахі.

## Гл. таксама 
* Ангеданія

## Крыніцы 
Катэгорыя:Псіхіятрыя
Катэгорыя:Псіхалагічныя паняцці
Катэгорыя:Псіхічныя станы
Аляксей Канстанцінавіч Ягудзін

{{Фігурысты
|імя_фігурыста               = Аляксей Ягудзін
|фатаграфія                  = Alexei Yagudin.jpg
|грамадзянства                 =  Расія
|месца_пражыванні =
|дата нараджэння = 18.03.1980
|месца нараджэння = Ленінград, СССР
|рост = 175
|былыя_трэнеры =Таццяна Тарасава, Аляксей Мішын,Аляксандр Маёраў
|трэнер =
|харэограф =
|узнагароды і прэміі ={ style="background: transparent"
 
}
{ style="background: transparent"
 
}
|сума_вынік = Завяршыў аматарскую кар'еру да ўводзін Новай сістэмы судзейства.
|медалі =

}}
**Аляксей Канстанцінавіч Ягудзін** (, Санкт-Пецярбург, Расія) — расійскі фігурыст. Алімпійскі чэмпіён 2002 года, чатырохразовы чэмпіён свету (1998, 1999, 2000 і 2002 гады), трохразовы чэмпіён Еўропы (1998, 1999, 2002), двухразовы пераможца фіналаў Гран-пры па фігурным катанні, двухразовы чэмпіён свету сярод прафесіяналаў і чэмпіён свету сярод юніёраў.

## Спасылкі 
* 
* Аляксей Ягудзін на сайце МОК 
* Неафіцыйны сайт А.Ягудзіна 
* Інтэрв'ю Аляксея Ягудзін часопісу Sex and the City 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Санкт-Пецярбургу
Катэгорыя:Фігурысты Расіі
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Расіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Расіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па фігурным катанні
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2002 года
Катэгорыя:Фігурысты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Катэгорыя:Фігурысты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па фігурным катанні
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па фігурным катанні
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «За заслугі перад Айчынай» 4 ступені
Лінц

**Лінц** () — горад у паўночна-ўсходняй Аўстрыі. Праз горац цячэ рака Дунай. Адміністрацыйны цэнтр федэральнай зямлі Верхняя Аўстрыя. Заснаваны старажытнымі рымлянамі пад назвай *Ленцыя* (*Lentia*). У нашы дні Лінц з'яўляецца значным прамысловым, культурным, транспартным і турыстычным цэнтрам Аўстрыі. Колькасць насельніцтва налічвае каля 188 тыс. чалавек (трэці па велічыні горад краіны). У Лінцы знаходзяцца 4 універсітэты, 5 тэатраў, музеі, помнікі архітэктуры XIII — XIX стагоддзяў.

## Клімат 
Клімат Лінца ўмерана-кантынентальны, пераходны да кантынентальнага. Зіма адносна цёплая, самы халодны месяц — студзень. Лета — цёплае, самымі спякотнымі месяцамі з'яўляюцца ліпень і жнівень. Сярэдняя колькасць ападкаў вагаецца ад 600 мм да 2000 мм штогод.

## Гісторыя 
Горад быў заснаваны рымлянамі на месцы старажытнага кельцкага паселішча ў якасці абарончага пункта на сваёй паўночнай мяжы ў 15 да н.э. Пад назвай Лінц горад упершыню ўзгадваецца ў 799 годзе, у сувязі з будаўніцтвам царквы Сь. Мартына — якая захавалася да нашых дзён.

У Сярэднявеччы горад уваходзіў у склад Свяшчэннай Рымскай імперыі. Праз горад праходзілі гандлёвыя шляхі па Дунаі і з Польшчы і Чэхіі ў Паўднёвую Еўропу. У XV стагоддзі імператар Фрыдрых III перанёс сюды сваю сталіцу, а ў 1490 годзе абвясціў Лінц сталіцай сваёй імперыі, але праз тры гады гэты статус быў страчаны. У 1497 годзе быў пабудаваны мост цераз Дунай. З 1785 года Лінц стаў цэнтрам епіскапства.
 
У канцы ХІХ — пачатку ХХ стагоддзя горад пераўтварыўся ў буйны прамысловы цэнтр, у якім асаблівае развіццё атрымала вытворчасць сталі і хімічная прамысловасць.

У Лінцы сваё дзяцінства правёў Адольф Гітлер. У гады Другой сусветнай вайны недалёка ад Лінца нацысты пабудавалі канцэнтрацыйны лагер Маўтхаўзен які быў вызвалены ў 1945 годзе войскамі ЗША.

## Адукацыя і культура
* Лінцкі ўніверсітэт Іагана Кеплера
* Лінцкі ўніверсітэт мастацкага і прамысловага дызайну
* Музей сучаснага мастацтва

## Вядомыя асобы 
* Георг Пурбах
* Юліус фон Ган
* Антон Шэдлер (1742—1794) — езуіцкі святар і педагог.

## Памятныя мясціны 
* Замак Лінца
* Новы сабор

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Верхняй Аўстрыі
Міхаіл Аляксандравіч Бакунін

**Міхаіл Аляксандравіч Бакунін** (1814, сяло Прамухіна, Наватаржоцкі павет, Цвярская губерня, Расійская імперыя —1876, , Швейцарыя), расійскі рэвалюцыянер, тэарэтык анархізму, адзін з ідэолагаў рэвалюцыйнага народніцтва.

У 1830-х гадах член кружка М. Ул. Станкевіча. З 1840 за мяжой, удзельнік Рэвалюцыі 1848—1849 (Парыж, Дрэздэн, Прага). У 1849 арыштаваны ў Хемніцы, асуджаны саксонскім судом да пажыццёвага зняволення, потым выдадзены Аўстрыі, дзе таксама асуджаны да пажыццёвага зняволення. У 1851 выдадзены аўстрыйскімі ўладамі Расіі, пасаджаны ў Петрапаўлаўскую, затым у Шлісельбургскую крэпасць, з 1857 у сібірскай ссылцы. У 1861 збег за мяжу, супрацоўнічаў з А. І. Герцэнам і Н. П. Агаровым. Арганізатар тайнага рэвалюцыйнага таварыства «Інтэрнацыянальнае братэрства» (1864—1865) і «Альянсу сацыялістычнай дэмакратыі» (1868). З 1868 член 1-га Інтэрнацыяналу, выступаў супраць К. Маркса і яго прыхільнікаў, у 1872 выключаны рашэннем Гаагскага кангрэса. Праца Бакуніна «Дзяржаўнасць і анархія» (1873) аказала вялікі ўплыў на развіццё народніцкага руху ў Расіі.

## Спасылкі 
* На хронасе
* Магіла Міхаіла Бакуніна на сайце «Магілы знакамітасцей»
* На сайце Народнай Волі
* Жыццё і творчасць Бакуніна Міхаіла Аляксандравіча 
* 

Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Расіі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Германіі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Аўстрыі
Катэгорыя:Філосафы Расіі
Катэгорыя:Масоны Расіі
Катэгорыя:Масоны Францыі
Катэгорыя:Эмігранты з Расійскай імперыі
Катэгорыя:Анархісты Расіі
Катэгорыя:Філосафы XIX стагоддзя
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Цвярской вобласці
Таксі

скае таксі Austin FX4 (кэб)]]
**Таксі́́**, **таксаматор** (ад  «лічыльнік цаны», пазней так звалася сама машына) — сродак грамадскага транспарту, звычайна аўтамабіль, які выкарыстоўваецца для перавозкі пасажыраў альбо грузаў у любую ўказаную кропку з аплатай праезду машыны па лічыльніку — таксаметру.

Часам (у слабаразвітых краінах амаль заўсёды) цана прызначаецца паводле дагавора з кіроўцам. Часцей за ўсё ў якасці аўтамабіляў таксі выкарыстоўваюцца седаны альбо мінівэны, сустракаюцца і лімузіны. Па асобным напрамкам з вызначанымі інтэрваламі адпраўлення з канцавых пунктаў рухаюцца маршрутныя таксі з фіксаванай аплатай за праезд.

Першае таксі з’явілася ў Лондане ў 1903 годзе, у Санкт-Пецярбургу ў 1907 годзе, у Мінску ў 1912 годзе.

## Гл. таксама 
* Паветранае таксі
* Брусельскае таксі
* Маршрутнае таксі
* Рыкша
* Веларыкша

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* Таксамато́р; Таксі́ // 
* 

## Спасылкі 
* *Станислав Кирилец* Генезис российского таксомотора. История такси в России // Грузовик Пресс
* Профессии автомобиля. «Такси! Такси!» // Архив журнала «За рулём». № 8, 1973.

Катэгорыя:Грамадскі транспарт

Катэгорыя:Транспарт
Іў Сен Ларан

{{Мадэльер
 |імя              = Іў Сен-Лоран
 |арыгінал імя   = Yves Saint Laurent
 |партрэт          =
 |памер           = 
 |апісанне         = 
 |імя пры нараджэнні = Іў Анры Дона Мацьё Сен-Ларан ()
 |род дзейнасці = мадэльер
 |лэйбл            = 
 |супрацоўніцтва   =
 |дата нараджэння    =
 |месца нараджэння   = 
 |грамадзянства      =   
 |дата смерці      = 
 |месца смерці     =
 |узнагароды і прэміі = 
{
 
 
 
}
 |сайт             = 
}}
**Іў Сен-Лара́н**, поўнае імя **Іў Анры́ Дона́ Мацьё Сен-Лара́н** (; , Аран, Алжыр — , Парыж) — французскі мадэльер, які княжыў у свеце высокай моды ў 1960-я і 1970-я гг. Пасля смерці Крысціяна Дыёра, у якога Іў пачынаў асістэнтам, у 1957 г. зрабіўся галавой яго мадэльнага дома (яму быў 21 год). Увёў у жаночую моду элементы мужчынскага гардэроба — скураныя пінжакі, чаравікі па сцягно і нават смокінгі (1966). Лічыцца заснавальнікам стылю унісекс. Быў першым, хто запрасіў цёмнаскурых манекенак для ўдзелу ў паказах мод сваіх калекцый.

## Узнагароды 
* Вялікі афіцэр ордэна Ганаровага легіёна (2007)
* Камандор ордэна Ганаровага легіёна (2001)
* Кавалер ордэна Ганаровага легіёна (1985)

Катэгорыя:Мадэльеры Францыі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Ганаровага легіёна
Катэгорыя:Памерлі ад раку мозгу
Катэгорыя:Дамы высокай моды
Краснае Сяло (горад)

**Краснае Сяло** () — горад (з 1925 года) у Расіі, у складзе Краснасельскага раёна Санкт-Пецярбурга. Насельніцтва 44,1 тыс. чалавек (2003). Заснаваны ў 18 стагоддзі.

Размешчаны ў паўднёвай частцы раёна на ўзгорках Іжорскага ўзвышша.

## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Аляксеевіч Рыкалін (1929—1992) — беларускі жывапісец.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады ў складзе Санкт-Пецярбурга
Кранштат

**Кранштат** () (ад  — карона і  — горад) — горад-крэпасць і порт у Расіі, адміністрацыйны раён Санкт-Пецярбурга. Насельніцтва 42,8 тыс. чалавек (2003). Заснаваны ў 1704 годзе.

Размешчаны на востраве Котлін у Балтыйскім моры. Востраў Котлін злучаны дамбай з паўночным берагам Фінскага заліва; па дамбе праходзіць аўтадарога, якая злучае Кранштат з Санкт-Пецярбургам. З горадам Ламаносавым, размешчаным насупраць Кранштата на паўднёвым беразе Фінскага заліва, горад звязаны аўтамабільным паромам. У красавіку 2009 года Кранштату прысвоена званне Горад воінскай славы.

У горадзе дзейнічае марскі завод (рамонт суднаў і турбін), швейная фабрыка, прадпрыемствы харчовай прамысловасці (малочны, каўбасны заводы).

Размяшчэнне Кранштата аказалася настолькі ўдалым, што за ўсю яго гісторыю паблізу горада не прайшло ніводнае судна ворага.

У 1990 годзе гістарычны цэнтр горада быў уключаны ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА (як складнік аб’екта «Гістарычны цэнтр Санкт-Пецярбурга і звязаныя з ім комплексы помнікаў»). У красавіку 2009 года Кранштату прысвоенае званне Горад воінскай славы.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Мікалай Сцяпанавіч Гумілёў (1886—1921) — рускі паэт, перакладчык.
* Пётр Кузьміч Пахтусаў (1800—1835) — рускі мараплавец і гідрограф.
* Любоў Іванаўна Прыгунова (нар. 1935) — беларускі архітэктар.
* Юрый Іванавіч Нікалаеў (нар. 1934) — беларускі журналіст. Заслужаны дзеяч культуры і Заслужаны журналіст Рэспублікі Беларусь.

## Спасылкі 

Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1704 годзе
Катэгорыя:Ваенна-марскія базы Расіі
Катэгорыя:Марскія крэпасці
Катэгорыя:Крэпасці Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Гарады ў складзе Санкт-Пецярбурга
Навукаград

**Навукаград Расійскай Федэрацыі** — муніцыпальнае ўтварэнне са статусам гарадской акругі, якое мае высокі навукова-тэхнічны патэнцыял, з горадаўтваральным навукова-вытворчым комплексам.

Тэрмін «навукаград» з’явіўся ў 1991 годзе. Афіцыйна першым навукаградам стаў Обнінск.

## Мэты і задачы 
Тэхнаполісы / навукаграды — навукова-прамысловыя комплексы, створаныя для вытворчасці новай прагрэсіўнай прадукцыі або для распрацоўкі новых навукаёмістых тэхналогій на базе цесных адносін і ўзаемадзеяння з універсітэтамі і навукова-тэхнічнымі цэнтрамі; буйныя скапленні прамысловых кампаній з іх навукова-тэхнічнымі падраздзяленнямі. Гэта асаблівыя кампактна размешчаныя сучасныя навукова-вытворчыя ўтварэнні з развітой інфраструктурай, якая забяспечвае неабходныя ўмовы для працы і адпачынку, для функцыянавання навукова-даследчых і навучальных інстытутаў (арганізацый), якія ўваходзяць у склад гэтых утварэнняў, а таксама іх прадпрыемстваў, кампаній і фірмаў, якія вырабляюць новыя віды прадукцыі на базе перадавых навукаёмістых тэхналогій. Аснова тэхнаполіса — яго навукова-даследчы комплекс.

Стварэнне тэхнаполіса патрабуе ўкладання вялікіх фінансавых сродкаў. Іх велічыня залежыць ад шэрагу абставінаў, у тым ліку: ад асноўных напрамкаў дзейнасці тэхнаполіса; тэрыторыі, адведзенай пад яго плошчы; аб’ёму планаваных будаўнічых работ, колькасці і характару аб’ектаў, якія будуюцца; аддаленасці тэхнаполіса ад «мацярынскага» горада і стану транспартных і іншых камунікацый паміж тэхнаполісам і гэтым горадам; меркаванай колькасці фірмаў тэхнаполіса, а таксама іх спецыялізацыі, якая патрабуе адпаведнага тэхнічнага абсталявання, і г. д.

## Спіс 
Спіс навукаградаў, якім афіцыйна прысвоены гэты статус паводле федэральнага закона «Аб статусе навукаграда»:
* Бійск, Алтайскі край
* Дубна, Маскоўская вобласць
* Жукоўскі, Маскоўская вобласць
* п.г.т. Кальцова, Новасібірская вобласць
* Каралёў, Маскоўская вобласць
* Мічурынск, Тамбоўская вобласць
* Пецяргоф, Санкт-Пецярбург
* Пушчына, Маскоўская вобласць
* Обнінск, Калужская вобласць
* Рэутаў, Маскоўская вобласць
* Троіцк, Маскоўская вобласць
* Фразіна, Маскоўская вобласць
* Чарнагалоўка, Маскоўская вобласць
* Пратвіно, Маскоўская вобласць

Катэгорыя:Гарады Расіі з асаблівым статусам
Заборцы (Астравецкі раён)

**Забо́рцы** (, ) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Міхалішкаўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Міхалішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Астравецкага раёна
Англійска-беларускі слоўнік (2006)

**Англійска-беларускі слоўнік** — фактычна першая спроба ўкладання і выдання ў Беларусі такога тыпу даведніка. Налічвае звыш 30000 слоў. Галоўным аўтарам-ўкладальніцай слоўніка з’яўляецца Валянціна Пашкевіч. Выдадзены ў 2006 годзе.

## Апісанне 
Прызначаны для шырокага кола карыстальнікаў, якія вымушаны былі рабіць пераклад з англійскай мовы на рускую, а потым на беларускую. Слоўнік арыентаваны ў першую чаргу на носьбітаў беларускай мовы. Універсальны характар дазваляе выкарыстоўваць яго для розных мэт у пісьмовай і вуснай камунікацыі — у міжнародных кантактах, у працэсе навучання англійскай мове, пры перакладах.

У адрозненне ад звыклай для беларускага перакладчыка рускай слоўнікавай традыцыі, у англійскай частцы ўжыты амерыканскі варыянт англійскай мовы, як найбольш распаўсюджаны ў свеце. У беларускай частцы ўжываецца г. зв. тарашкевіца, што ў пэўнай ступені абмяжоўвае кола карыстальнікаў слоўніка; акрамя таго, слоўнік мае такую асаблівасць, як пераклад англійскіх уласных імёнаў іх прыблізнымі беларускімі адпаведнікамі.

## Рэдакцыйная калегія 
* Зора Кіпель (старшыня рэдкалегіі да 2003 г.).
* Янка Запруднік (старшыня рэдкалегіі ад красавіка 2003 г.).

## Сябры рэдкалегіі 
Антон Адамовіч, Міхась Бахар, Томас Бэрд (рэдактар англійскай часткі), Вера Запруднік, Вітаўт Кіпель, Ала Рамана, Васіль Русак, Юры Рапецкі, Зміцер Саўка, Аляксандр Сільвановіч, Юры Станкевіч, Джон Стэнлі, Антон Шукелойць, Сяргей Шупа, Алёна Юрэвіч.

## Літаратура 
* Ангельска-беларускі слоўнік = English-belarusian dictionary / Валентына Пашкевіч; пад рэдакцыяй С. Шупы ; Беларускі інстытут навукі й мастацтва. — Мінск : З. Колас, 2006. — 1010 с. ; 22 см. — 2000 экз. — ISBN 985-6783-15-1 (у пераплёце)

## Спасылкі 
* Інфармацыя на сайце газеты «Наша Ніва»
* Інфармацыя ў часопісе «ARCHE» 
* Інфармацыя ў інтэрнэт-краме 

Англійская мова
Катэгорыя:Перакладныя слоўнікі
Катэгорыя:Слоўнікі англійскай мовы
Заборцы

Назву **Забо́рцы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Заборцы — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Заборцы — вёска ў Докшыцкім раёне
** Заборцы — былая вёска ў Мёрскім раёне

* Гродзенская вобласць:
** Заборцы — вёска ў Астравецкім раёне
** Заборцы — вёска ў Лідскім раёне
Вежа Атакуле

**Атакуле́** () — 125-метровая камунікацыйная і абсервацыйная (аглядная) вежа ў цэнтральным раёне турэцкай сталіцы Анкары — Чанкая. Адзін з архітэктурных сімвалаў горада.

Будавалася з 1986 па 1989 гады. У верхняй секцыі вежы — адкрытая нерухомая тэраса і рэстаран «Sevilla», які абарочваецца на 360 градусаў за гадзіну. Над імі, пад самым купалам — рэстаран «Dome», а пад тэрасай — кафэ «UFO». У наземных збудаваннях размяшчаюцца гандлёвы цэнтр і некалькі аб'ектаў грамадскага харчавання.

У турэцкай мове *ata* азначае *продак*, *бацька* і звычайна атаясамліваецца з Атацюркам, *kule* азначае *вежа*.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Анкары
Катэгорыя:Вежы Турцыі
Санкт-Пецярбургскі метрапалітэн

**Пецярбургскі метрапалітэн** (да ліпеня 1992 — **Ленінградскі**) — сістэма ліній метрапалітэна ў Санкт-Пецярбургу.

Адкрыты 15 лістапада 1955 года.

## Гісторыя 
* Будаўніцтва Ленінградскага метрапалітэна было пачата ў красавіку 1941 года, перарвана ў чэрвені, з пачаткам Вялікай Айчыннай вайны. Будаўніцтва было адноўлена 22 сакавіка 1946 года.
* Першае пашырэнне метрапалітэна адбылося ў 1958 годзе, калі першая лінія (пазней Кіраўска-Выбаргская лінія) прайшла пад Нявой да Фінляндскага вакзала. Станцыя «Пушкінская» і выхад да Віцебскага вакзала былі адкрыты ў 1956 годзе.
* Будаўніцтва другой, Маскоўска-Петраградскай лініі пачалося адразу пасля адкрыцця метрапалітэна, у 1961 годзе быў запушчаны ўчастак Тэхналагічны інстытут — Парк Перамогі.
* 29 красавіка 1961 года адкрыта Маскоўска-Петраградская лінія. Станам на 2025 год лінія злучае прамзону «Парнас» на поўначы горада і жылы масіў «Купчына» на поўдні.
* Трэцяя, Неўска-Васілеастроўская лінія адкрылася ў 1967 годзе і да пачатку 1980-х злучыла Васільеўскі востраў, цэнтр горада з буйнымі жылымі і прамысловымі раёнамі на левым беразе Нявы.
* Чацвёртая, Лахцінска-Правабярэжная лінія з’явілася ў 1985 годзе, злучае паўднёвы ўсход горада з поўднем Васільеўскага вострава.
* Пятая, Фрунзенска-Прыморская лінія адкрыта ў сакавіку 2009 года і першапачаткова злучала паўднёвыя раёны з Садовай плошчай, мела 6 станцый. Станам на 2025 год лінія злучае паўднёвыя раёны з Каменданцкім праспектам на поўначы.
* Шостая, Краснасельска-Калінінская лінія адкрыта ў снежні 2025 года з дзвюма станцыямі на паўднёвым захадзе. У будучыні будзе злучаць Краснасельскі раён на паўднёвым захадзе з Калінінскім раёнам на паўночным усходзе.

## Спасылкі 
* Официальный сайт Петербургского метрополитена  
* Официальный сайт Петербургского Метростроя  
* Форум фанатов Петербургского метрополитена 
* Интересные факты о питерском метро 
* Размышления о Питерском метро 
* Собрание схем и карт 
* Станция Петербург на сайте «Метаметро» 
* Петербург на сайте «Прогулки по метро» 
* «Увиденное и услышанное» 
* Петербургский метрополитен (неофициальный сайт, архивная копия)  — гісторыя і сённяшні дзень метрапалітэна, тыпы станцый, рухомы састаў, схемы ліній, даведнік, планы развіцця.
* Петербургский метрополитен на сайте «Мир метро» 
* Петербургский метрополитен на сайте Даниила Столярова 
* Петербургский метрополитен на сайте Метро Союза (автор — Петер Донн) 
* История Петербургского метрополитена в схемах на metroschemes.narod.ru 


Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Уладзіміра Леніна
Катэгорыя:Славутасці Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:З’явіліся ў 1955 годзе
1935 год у гісторыі метрапалітэна

* 15 мая  адкрыта першая чарга Маскоўскага метрапалітэна

Катэгорыя:1935
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
1955 год у гісторыі метрапалітэна

* 9 лютага адкрыты Рымскі метрапалітэн
* 15 лістапада адкрыты Ленінградскі метрапалітэн

Катэгорыя:1955
Катэгорыя:Гады ў гісторыі метрапалітэна
Лаўрэнцій Аляксеевіч Загоскін

**Лаўрэнцій Аляксеевіч Загоскін** ( — ), рускі марскі афіцэр, падарожнік, даследчык Аляскі. Пляменнік пісьменніка М. Н. Загоскіна.

У 1842—1844 кіраваў даследаваннямі ў раёне заліваў Нортан і Кацэбу, у басейнах рэк Юкон і Кускакуім.

Катэгорыя:Падарожнікі Расіі
Гомельская абласная ўніверсальная бібліятэка імя У. І. Леніна

**Гомельская абласная ўніверсальная бібліятэка імя У. І. Леніна** () — абласная бібліятэка Беларусі, найбуйнейшая ў Гомельскай вобласці. Знаходзіцца ў Гомелі.

## Гісторыя 
Годам заснавання бібліятэкі лічыцца 1928.

Сучасны будынак бібліятэкі ўзвялі ў 1961 годзе па праекце архітэктара В. Бурлакі.

30 студзеня 2014 года ў  бібліятэцы адбылося адкрыццё Галерэі імя Марыі і Валянціна Ягоравых.

## Спасылкі на электронныя рэсурсы бібліятэкі 
* Інфармацыйна-бібліятэчны партал ГАУБ
* Сайт створаны на базе Інтэрнэт-цэнтра 
* Віртуальны музей Андрэя Макаёнка
* Віртуальны музей Івана Шамякіна
* Віртуальны музей Івана Мележа
* Віртуальны музей Барыса Сачанкі

Катэгорыя:Бібліятэкі Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Культура Гомеля
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Уладзіміра Леніна
Аляксандра Пятроўна

**Аляксандра Пятроўна** (у манастве **Анастасія**) (1838, Пецярбург—1900, Кіеў), расійская вялікая княгіня, заснавацельніца Кіеўскага Пакроўскага жаночага манастыра з хірургічнай лякарняй, Пакроўскай суполкі сясцёр міласэрднасці, некалькіх лякарань, жаночага фельчарскага вучылішча.

Катэгорыя:Раманавы
Катэгорыя:Вялікія княгіні Расійскай імперыі
Расійска-турэцкая вайна (1806—1812)

**Расійска-турэцкая вайна 1806—1812** — вайна паміж Расійскай і Асманскай імперымі. Праходзіла на тэрыторыі Малдавіі, Валахіі, Арменіі, а таксама на Чорным і Міжземным марах.

Вайна скончылася перамогай Расіі, да якой перайшла Малдавія. Мяжа ў Еўропе была перанесена з ракі Днестр на раку Прут, дя яго злучэння з Дунаем. Расійскія ўладанні таксама пашырыліся ў Закаўказзі. Сербіі была дадзена большая аўтаномія.

## Гл. таксама 
* Беларускі 7-ы гусарскі полк
* Афонская бітва

## Спасылкі 

Катэгорыя:Асманская Грэцыя
Катэгорыя:Руска-турэцкія войны
Афонская бітва

**Афонская бітва**, вядомая таксама як **Бітва ля Лемноса** — марская бітва паміж рускім і турэцкім флатамі, якая адбылося 19 чэрвеня 1807 года ля паўвострава Афон у Эгейскім моры як частка кампаніі Другой Архіпелагскай экспедыцыі рускага флота падчас руска-турэцкай вайны 1806—1812 гадоў. Падчас бітваў руская эскадра віцэ-адмірала Д. Н. Сянявіна (10 лінейных караблёў, 754 гарматы) атакавала і разбіла турэцкую эскадру капудан-пашы Сейіт-Алі (9 лінейных караблёў, 5 фрэгатаў, 3 карветы і 2 дапаможных судны, 1196 гарматыў). Турэцкія страты — 4 фрэгата і 4 лінейных караблі.

Катэгорыя:Бітвы XIX стагоддзя
Катэгорыя:Марскія бітвы Расіі
Катэгорыя:Бітвы ў Міжземным моры
Катэгорыя:Другая Архіпелагская экспедыцыя
Катэгорыя:Падзеі 19 чэрвеня
Катэгорыя:Марскія бітвы Асманскай імперыі
Кім Ён Нам

**Кім Ён Нам** (; ) — паўночнакарэйскі дзяржаўны дзеяч, Старшыня прэзідыўма Вярхоўнага народнага сходу КНДР (1998—2019). З’яўляўся намінальным кіраўніком дзяржавы і лічыцца «чалавекам нумар два» у дзяржаўнай іерархіі Паўночнай Карэі.

## Біяграфія 
Член Працоўнай партыі Карэі з 1946 года. У 1944—1945 гадах — настаўнік сельскай школы. У 1946—1952 гадах — студэнт гістарычнага факультэта Томскага ўніверсітэта, затым — універсітэта ў Растове-на-Дану. У 1957—1959 гадах — аспірант Акадэміі грамадскіх навук пры ЦК КПСС. У 1963—1967 гадах — першы намеснік Міністра замежных спраў КНДР. З 1970 — член ЦК ТПК, з 1974 кіраўнік партыйнага сакратарыята, з кастрычніка 1980 года — член Палітбюро ТПК.

Са снежня 1983 года па верасень 1998 года — намеснік прэм’ера Адміністрацыйнага савета КНДР, Міністр замежных спраў КНДР. З 5 верасня 1998 года займаў пост Старшыні Прэзідыўма Вярхоўнага народнага сходу КНДР, з’яўляючыся паводле Канстытуцыі вышэйшай службовай асобай дзяржавы. На выбарах у Вярхоўны народны сход 12-га склікання, якія адбыліся 8 сакавіка 2009 года, перавыбраны дэпутатам ВНС.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Постаці Паўночнай Карэі
Сібірская язва

**Сібі́рская я́зва** (карбу́нкул злая́касны) (народная назва: *вуглік*) — вострая бактэрыяльная  антрапазаанозная інфекцыя, якая характарызуецца інтаксікацыяй, развіццём серозна-гемарагічнага запалення скуры, лімфатычных вузлоў і ўнутраных органаў, і якая працякае ў скураной альбо септычнай форме.

## Этымалогія 
Сібірская язва, вядомая са старажытнасці пад назвамі «свяшчэнны агонь», «персідскі агонь» і інш., неаднаразова ўзгадвалася ў творах антычных і ўсходніх пісьменнікаў і вучоных. Падрабязнае апісанне клінікі гэтай хваробы было зроблена французскім урачом Маранам у 1766 г. У беларускую мову назва хваробы трапіла з часоў Расійскай імперыі - рускі ўрач Андрэеўскі (1788 г.) апісаў у сачыненні «Аб сібірскай язве» буйную эпідэмію гэтай інфекцыі ў Заходняй Сібіры, а ў вопыце самазаражэння выявіў ідэнтычнасць сібірскай язвы жывёл і чалавека і даказаў магчымасць перадачы яе ад жывёл чалавеку.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бактэрыяльныя інфекцыі
Катэгорыя:Біялагічная зброя
Катэгорыя:Інфекцыйныя захворванні
Катэгорыя:Асабліва небяспечныя інфекцыі
Катэгорыя:Заанозы
Вадзім Юр’евіч Зайцаў

**Вадзім Юр’евіч Зайцаў** (нар. , Днепрапятроўск, Днепрапятроўская вобласць, УССР, СССР) — беларускі дзяржаўны і ваенны дзеяч, былы Старшыня Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь (2008—2012), генерал-лейтэнант.

## Біяграфія 
У 1986 годзе скончыў Маскоўскае вышэйшае пагранічнае каманднае вучылішча КДБ СССР, у 1997 годзе — Акадэмію Федэральнай пагранічнай службы Расіі, у 2004 годзе — Ваенную акадэмію Генштаба Узброеных сіл Расійскай Федэрацыі.

Праходзіў службу на розных пасадах у пагранічных войсках. Прайшоў шлях ад намесніка начальніка пагранічнай заставы да першага намесніка Старшыні Дзяржаўнага пагранічнага камітэта Рэспублікі Беларусь — начальніка галоўнага аператыўнага ўпраўлення.

15 ліпеня 2008 года прызначаны Старшынёй Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь, В. Ю. Зайцаў адхілены ад пасады.

У чэрвені 2013 года быў прызначаны на пасаду генеральнага дырэктара СТАА «Космас ТБ».

4 студзеня 2021 года ў СМІ быў апублікаваны аўдыёзапіс нібыта 2012 года, на якім Зайцаў абмяркоўвае з афіцэрамі КДБ планы забойства некалькіх палітычных уцекачоў з Беларусі, у тым ліку Алега Алкаева, палкоўніка Уладзіміра Барадача і Паўла Шарамета. Праз чатыры гады, у 2016 годзе, Шарамет быў забіты ў Кіеве менавіта такім чынам, які абмяркоўваўся ў размове на аўдыёзапісе, праз выбух бомбы. Экспертыза пацвердзіла сапраўднасць голасу Зайцава з размовы 11 красавіка 2012 у КДБ РБ.

## Санкцыі ЕС 
У 2012 годзе быў уключаны ў Чорны спіс Еўрасаюза. Савет Еўрапейскага Саюза прызнаў Зайцава адказным за пераўтварэнне КДБ у галоўны орган рэпрэсій супраць грамадзянскай супольнасці і дэмакратычнай апазіцыі; за распаўсюд праз сродкі масавай інфармацыі ілжывай інфармацыі пра ўдзельнікаў дэманстрацыі 19 снежня 2010 года, у якой гаварылася, што яны прынеслі матэрыялы, якія будуць выкарыстоўвацца ў якасці зброі; за тое, што ён асабіста пагражаў жыццю і здароўю жонкі і дзіцяці былога кандыдата ў прэзідэнты Андрэя Саннікава; за тое, што ён з’яўляецца галоўным ініцыятарам распараджэнняў па незаконнаму пераследванню дэмакратычнай апазіцыі, катаванням палітычных апанентаў і жорсткім абыходжанні са зняволенымі.

## Літаратура 
* В. Н. Надтачаев / Военная контрразведка Беларуси: *Судьбы, трагедии, победы*. — Мн., «Кавалер», 2008, ISBN 978-985-6053-36-1

## Спасылкі 
* Старонка на праекце «Хто ёсць хто ў РБ»  
* Старонка на праекце BelarusProfile.
* Адміністрацыю ўзначаліў кагэбіст, а Раду бяспекі — ахоўнік прэзідэнта . Наша Ніва
* Біяграфіі Юрыя Жадобіна, Вадзіма Зайцава і Уладзіміра Макея 
* Хто ёсць хто ва ўладзе? // Наша Ніва

Катэгорыя:Старшыні Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты (Беларусь)
Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным спісе ЕС
Паўлаўск (Санкт-Пецярбург)

**Паўлаўск** () — горад (з 1796) у Расіі, у складзе Пушкінскага раёна Санкт-Пецярбурга. Насельніцтва 15,0 тыс. чалавек (2003). Заснаваны ў 1777 годзе. Размешчаны на рацэ Славянка за 25 км на поўдзень ад цэнтра Санкт-Пецярбурга і за 3 км на паўднёвы ўсход ад раённага цэнтра горада Пушкін. Чыгуначная станцыя Паўлаўск.

У 1918-1944 гадах горад насіў назву **Слуцк** у гонар рэвалюцыянеркі Веры Слуцкай. 

## Памятныя мясціны 
* Паўлаўскі парк

Катэгорыя:Гарады ў складзе Санкт-Пецярбурга
Пецяргоф

**Пецяргоф** () ад ()  — унутрыгарадское муніцыпальнае ўтварэнне ў складзе Петрадварцовага раёна горада федэральнага значэння Санкт-Пецярбурга. Размешчаны на паўднёвым беразе Фінскага заліва на захад ад Санкт-Пецярбурга, за 29 км па чыгунцы. Буйны турыстычны, навуковы і навучальны цэнтр (Петрадварцовы вучэбна-навуковы комплекс СПБДУ, ваенныя вышэйшыя і сярэднія навучальныя ўстановы, гімназіі).

На тэрыторыі муніцыпальнага ўтварэння «Горад Пецяргоф» размешчаны чыгуначная станцыя «Новы Пецяргоф» і тры чыгуначныя прыпыначныя пункты, якія з’яўляюцца часткай інфраструктуры Балтыйскай лініі Акцябрскай чыгункі і абсталяваны двума платформамі прыгарадных зносін. Назвы гэтых пунктаў у парадку іх аддаленасці ад Балтыйскага вакзала: «Чырвоныя Зоры», «Стары Пецяргоф», «Універсітэт». На тэрыторыі муніцыпальнага ўтварэння таксама знаходзіцца прыстань (прычал на Фінскім заліве).

Пецяргоф заснаваны ў 1710 годзе як імператарская загарадная рэзідэнцыя, статус горада — з 1762 года. У горадзе знаходзіцца помнік сусветнай архітэктуры і палацава-паркавага мастацтва XVIII—XIX стагоддзяў музей-запаведнік «Пецяргоф». Навукаград з 2005 года.

## Спасылкі 

Катэгорыя:Навукаграды
Катэгорыя:Пераназваныя населеныя пункты
Катэгорыя:Гарады ў складзе Санкт-Пецярбурга
Паўлаўск

* Паўлаўск (Алтайскі край)
* Паўлаўск — горад у Варонежскай вобласці (Расія)
* Паўлаўск — горад гарадскога падпарадкавання ў складзе Санкт-Пецярбурга
Кападокія

**Кападо́кія** (, , , ) — гістарычная назва мясцовасці ў сярэдняй частцы Малай Азіі на тэрыторыі сучаснай Турцыі (частка зямель правінцый Неўшэхір, Кайсеры, Аксарай і Нійдэ), ужываецца з часоў антычнасці да нашых дзён. Характарызуецца надзвычай цікавым ландшафтам вулканічнага паходжання, падземнымі гарадамі, створанымі ў 1 тысячагоддзі да н.э. і абшырнымі пячорнымі манастырамі, якія вядуць сваю гісторыю з часоў ранніх хрысціян. Нацыянальны парк Гёрэме і пячорныя паселішчы Кападокіі ўваходзяць у спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Гл. таксама 
* Арыярат III
* Арыярат V


Катэгорыя:Геаграфія Турцыі
Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Малай Азіі
Катэгорыя:Старажытны свет
Пётр Мацвеевіч Апраксін

**Пётр Мацвеевіч Апраксін** (,  — ) — расійскі граф, паплечнік Пятра I. Брат Ф. М. Апраксіна і царыцы Марфы, жонкі цара Фёдара Аляксеевіча. У 1702—1704 атрымаў шэраг перамог над шведскімі войскамі. У 1708 годзе падпісаў дагавор з ханам Аюка аб прыняцці калмыкамі рускага падданства. У 1718 годзе член вярхоўнага суду над царэвічам Аляксеем, падпісаў смяротны прысуд.

З 1722 года прэзідэнт Юстыц-калегіі. Памёр у чыне сапраўднага тайнага саветніка.

Катэгорыя:Паўночная вайна (1700—1721)
Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Расійскай імперыі
Пётр Мацвеевіч
Ігар Расціслававіч Шафарэвіч

**Ігар Расціслававіч Шафарэвіч** (, Жытомір — , Масква) — расійскі матэматык, акадэмік РАН (1991). Працы па алгебры, тэорыі алгебраічных лікаў і алгебраічнай геаметрыі. Ленінская прэмія (1959). Публіцыстычныя выступленні з крытыкай таталітарнай сістэмы (артыкулы ў зборніку «З-пад глыб», 1974; «Сацыялізм як з’ява сусветнай гісторыі», 1977). Працы па праблемах гісторыі Расіі і нацыянальнаму пытанню («Русафобія», 1989, і інш.) выклікалі вострую крытыку і палеміку.

Катэгорыя:Расійскія публіцысты
Неўскі праспект

**Не́ўскі праспе́кт** () — галоўная вуліца Санкт-Пецярбурга.

Праспект працягнуўся на 4,5 км ад Адміралцейства да Аляксандра-Неўскай лаўры. Перасакае рэкі Мойка (Зялёны мост), канал Грыбаедава (Казанскі мост), Фантанку (Анічкаў мост). Найбольшая шырыня — 60 м ля Гасцінага двара), найменьшая — 25 м (ля Мойкі).

Правы бок (няцотны) неафіцыйна завецца «ценевым», цотны — «сонечным», па якой да рэвылюцыі было прынята шпацыраваць. Участак ад плошчы Паўстання да Аляксандра-Неўскай лаўры таксама неафіцыйна называюць Стара-Неўскім (часткова з-за таго, што ў 1730-я гг. прымалася спроба спраміць магістраль па сённяшніх Ганчарнай і Вазовай вуліцам).

## Назвы 
Сваю сучасную назву Неўскі праспект набыў у 1781 годзе, атрымаў ад назвы Аляксандра-Неўскай лаўры, якая носіць імя святога князя Аляксандра Неўскага.
Да гэтага магістраль, што злучала Адміралцейства і Аляксандра-Неўскую лаўру называлася спачатку проста *дарогай да Неўскага манастыра* альбо *перспектыўнай дарогай да Неўскага манастыра* (з 1718 года), потым памяняла некалькі падобных назваў: *Вялікая перспектыўная дарога*, *Вялікая Неўская перспектыва*, *Неўская перспектыва* (з 1768 года). Частка праспекта ад сучаснай плошчы Паўстання да Аляксандра-Неўскай лаўры непрацяглы час (у 1753 годзе) насіла назву *Старая Неўская Перспектыўная вуліца*. З 1781 года назва *Неўскі праспект* зрабілася афіцыйнай, аднак у 1783—1785 гадах існавала назва *Вялікі Неўскі праспект*.

У кастрычніку 1918 года да першай гадавіны Кастрычніцкай рэвалюцыі магістраль атрымала назву *праспект 25-га Кастрычніка*, якая праіснавала крыху больш за дваццаць год, пасля ў блакадным Ленінградзе праспекту было вырашана вярнуць гістарычную назву. З 13 студзеня 1944 года праспект зноў завецца Неўскім.

## Будынкі 
* Анічкаў палац
* Будынак гарадской думы
* Даходны дом М. І. Вавельберга
* Дом кампаніі «Зінгер»
* Дом Мертэнса
* Дом Сухазанета
* Дом Чапліных
* Елісееўскі магазін
* Кнігарня пісьменнікаў
* Палац Беласельскіх-Белазерскіх
* Дом Энгельгарта

## Транспарт 
* Неўскі праспект

## Беларускія адрасы 
* Беларускі паэт Савіч-Заблоцкі пасяліўся ў 1891 годзе па адрасе: Неўскі праспект, дом 51, кв. 503.

Катэгорыя:Праспекты Санкт-Пецярбурга
Охта

**О́хта** — гістарычны раён Санкт-Пецярбурга на правым беразе Нявы, у Чырвонагвардзейскім раёне. 

Адрозніваюць **Вялікую Охту** (на правым беразе ракі Охта) і **Малую Охту** (на левым беразе).

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Санкт-Пецярбурга
Нацыянальны парк Гёрэмэ

200px|left|thumb|Царква з сандаліямі, знешні выгляд
200px|left|thumb|Цёмная царква, інтэр'ер
200px|thumb|left|Знакамітыя каменныя слупы Кападокіі
**Нацыянальны парк Гёрэмэ́** (), музей пад адкрытым небам у Турцыі ў правінцыі Неўшэхір паміж гарадамі Неўшэхір, Ургюп і Аванос. Плошча 300 км². У арэал парка ўваходзяць 6 цэркваў і мноства манастырскіх пабудоў.

Цэрквы на тэрыторыі нацыянальнага парка:

* Царква Св. Васілія
* Яблычная царква (*Elmali Kilise*)
* Царква Св. Барбары
* Царква з сандаліямі (*Çarikli Kilise*)
* Змяіная царква (*Yilanli Kilise*)
* Цёмная царква (*Karanlik Kilise*)

Помнікі па-за тэрыторыяй нацыянальнага парка:

* Царква Такалы (*Tokali Kilise*)
* Царква Саклы
* Царква Эл Назар
* Царква Кілічлар
* Царква Мер'ем Ана

З 1985 разам са скаламі Кападокіі Гёрэмэ ўключаны ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА () за № 357.

Катэгорыя:Кападокія
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Турцыі
Фантанка

**Фанта́нка** () — рака ў Санкт-Петербургу, пратока неўскай дэльты, якая перасякае цэнтральную частку горада. Даўжыня 6,7 км, шырыня да 70 м, найбольшая глыбіня 3,5 м.

Выцякае з Нявы злева, ад Летняга сада, і ўцякае ў Вялікую Няву на поўнач ад Гутуеўскага вострава.

Катэгорыя:Рэкі і каналы Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Прытокі Нявы
Мойка

**Мойка** — рака ў Санкт-Пецярбургу.

Даўжыня — 4,67 км, шырыня да 40 м, найбольшая глыбіня 3,2 м. Бярэ пачатак з ракі Фантанка. У пачатку XVIII стагоддзя выцякала з балота, што знаходзілася паблізу Марсава поля. У 1711 годзе яе злучылі з Фантанкай. Востраў, які ўтварыўся штучна паміж Фантанкай, Мойкай, Лябяжай канаўкай і Нявой афіцыйна завецца востравам Летні Сад.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі і каналы Санкт-Пецярбурга
2 тысячагоддзе да н.э.

**2 тысячагоддзе да н.э.** — прамежак часу ад 1 студзеня 2000 да н.э. да 31 снежня 1001 да н.э., які азнаменаваўся пераходам ад сярэдняга да позняга Бронзавага веку. Дамінаванне Сярэдняга царства ў Егіпце і Вавілоніі ў першай палове тысячагоддзя змянілася з’яўленнем новага культурнага і палітычнага ачагу ў Грэцыі і ўзвышэннем Хецкай імперыі. Вынайдзены алфавіт. Канец тысячагоддзя — адкрыццё жалеза і кавальскай тэхналогіі ў Анатоліі і на Каўказе і пераход да Жалезнага веку.

----
Гасціны двор (Санкт-Пецярбург)

**Гасці́ны двор**, (рус.:**Гостиный двор**) — помнік гісторыі і архітэктуры XVIII стагоддзя, у мінулым — цэнтральны аптовы Гасціны двор, з пачатку XX стагоддзя — універмаг.
Архітектар Жан-Батыст-Мішэль Вален-Дэламот.
Знаходзіцца пад аховай ЮНЕСКА.

Катэгорыя:Славутасці Санкт-Пецярбурга
Санкт-Пецярбург
Катэгорыя:Неўскі праспект
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Санкт-Пецярбурга
Котлін

**Котлін** — расійскі востраў у Балтыйскім моры, на якім размешчаны Кранштат. Плошча каля . Востраў злучаны з мацерыковай часткай дамбай.

## Спасылкі 
* Востраў Котлін
* Гісторыя Кранштата 

Катэгорыя:Астравы Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Астравы Фінскага заліва
Катэгорыя:Кранштат