Waze

**Waze Mobile Ltd** ( ; ) вядзе бізнес як **Waze** (), раней **FreeMap Israel**, з’яўляецца даччынай кампаніяй Google, якая забяспечвае спадарожнікавае навігацыйнае праграмнае забеспячэнне для смартфонаў і іншых камп’ютараў, якія падтрымліваюць глабальную сістэму пазіцыянавання (GPS). У дадатак да пакрокавай навігацыі, ён уключае інфармацыю пра час у дарозе і маршруты, прапанаваныя карыстальнікам, падчас загрузкі інфармацыі, якая залежыць ад месцазнаходжання, праз сотавую сетку. Waze апісвае сваё прыкладанне як ініцыятыву супольнасці, якую можна спампаваць і выкарыстоўваць бясплатна.

Першапачаткова праграмнае забеспячэнне было распрацавана ў Ізраілі кампаніяй Waze Mobile, заснаванай ізраільскімі прадпрымальнікамі Эхудам Шабтаем, Амірам Шынарам і Уры Левінам. Фінансаванне першапачатковага праекта было прадастаўлена дзвюма ізраільскімі фірмамі венчурнага капіталу, Magma і Vertex Ventures Israel, а таксама амерыканскай фірмай венчурнага капіталу на ранняй стадыі, Bluerun Ventures. У чэрвені 2013 года Waze Mobile быў набыты Google за 1,3 мільярда долараў ЗША.

## Гісторыя 
### Распрацоўка 
У 2006 годзе ізраільскі праграміст Эхуд Шабтай заснаваў супольны праект, вядомы як *FreeMap Israel*, які меў на мэце стварыць (пры дапамозе краўдсорсінгу карыстальнікаў супольнасці) бясплатную базу лічбавых карт Ізраіля, складзеную на іўрыце, з бясплатным кантэнтам, абнаўленнямі, і размеркаванне. У 2008 годзе Шабтай стварыў кампанію пад назвай *Waze* для камерцыялізацыі першапачатковага праекта;  у 2009 годзе яна была перайменавана ў *Waze Mobile Ltd.*

У 2010 годзе кампанія сабрала 25 мільёнаў долараў ЗША ў другім раундзе фінансавання; у наступным годзе было прыцягнута дадаткова 30 мільёнаў долараў. Праграма была абноўлена ў 2011 годзе, каб у рэжыме рэальнага часу адлюстроўваць цікавыя месцы, выбраныя супольнасцю, у тым ліку мясцовыя падзеі, такія як вулічныя кірмашы і пратэсты.

У снежні 2011 года ў Waze працавала 80 чалавек, 70 з якіх знаходзіліся ў Раанане, Ізраіль, а астатнія 10 — у Пала-Альта, ЗША. У лістападзе 2012 года кампанія пачала манетызаваць сваю праграму, прапаноўваючы рэсэлерам і рэкламадаўцам вэб-інтэрфейс для рэкламы на аснове месцазнаходжання, дзе маленькі значок з’яўляецца, калі тэлефон знаходзіцца ў пэўным месцы, падахвочваючы карыстальніка да ўдзелу. Ён таксама прапануе тэлевізійным навінавым кампаніям вэб-інтэрфейс для трансляцыі бягучых справаздач аб дарожным руху і абвестак непасрэдна з праграмы Waze; у чэрвені 2013 г. сэрвісам карысталіся 25 амерыканскіх тэлевізійных кампаній. Ён таксама выкарыстоўваўся ў Рыа-дэ-Жанэйра, Бразілія, у  (Аперацыйны цэнтр Рыа) з 24 ліпеня 2013 года, а таксама ў амерыканскіх штатах Нью-Ёрк і Нью-Джэрсі з 2012 года.

У 2013 годзе Асацыяцыя GSM, гандлёвая асацыяцыя аператараў мабільнай сувязі, прысудзіла Waze лепшае ў цэлым мабільная праграма на выставе асацыяцыі Mobile World Congress.

### Набыццё Google 
У чэрвені 2013 года Waze быў набыты Google за 1,3 мільярда долараў. Тагачасныя 100 супрацоўнікаў Waze атрымалі ў сярэднім каля 1,2 мільёна долараў: гэта самая вялікая выплата супрацоўнікам ізраільскіх высокіх тэхналогій.

У чэрвені 2013 года Федэральная гандлёвая камісія (FTC) Злучаных Штатаў пачала разгляд таго, ці можа набыццё Google Waze патэнцыйна парушаць заканадаўства аб канкурэнцыі; Waze быў адным з вельмі невялікай групы канкурэнтаў у сектары мабільных карт супраць Google Maps. Пазней FTC вырашыла, што не будзе аспрэчваць здзелку; Упраўленне добрасумленнага гандлю Вялікабрытаніі і антыманапольнае ведамства Ізраіля таксама распачалі расследаванне, у выніку якога набыццё не было аспрэчана.  Аднак у 2020 годзе FTC абвясціла, што будзе пераглядаць набыццё Google Waze у 2013 годзе. 

## Агляд 
Waze збірае даныя карты, час у шляху і інфармацыю аб дарожным руху ад карыстальнікаў і бясплатна перадае іх на сервер Waze. Карыстальнікі Waze («Wazers») могуць паведамляць аб аварыях, заторах, хуткасці і паліцэйскіх пастках, а таксама з анлайн-рэдактара карт могуць абнаўляць дарогі, арыенціры, нумары дамоў і г.д. Waze адпраўляе ананімную інфармацыю, уключаючы хуткасць і месцазнаходжанне карыстальнікаў, назад у сваю базу дадзеных, каб палепшыць сэрвіс у цэлым.

На аснове сабранай інфармацыі Waze можа прадастаўляць абнаўленні маршрутаў і дарожнага руху ў рэжыме рэальнага часу. Waze таксама можа вызначыць самую танную запраўку побач з карыстальнікам або ўздоўж яго маршруту, пры ўмове, што Waze уключыў цэны на паліва для гэтай краіны. Цэны на паліва паведамляюцца і абнаўляюцца карыстальнікамі і/або іншымі трэцімі асобамі ў непасрэднай блізкасці ад станцыі. У цяперашні час гэтая функцыя падтрымлівае толькі цэны на бензін і дызельнае паліва.

Waze прапануе пакрокавую галасавую навігацыю, дарожны рух у рэжыме рэальнага часу і іншыя абвесткі, звязаныя з месцазнаходжаннем. Waze заахвочвае карыстальнікаў паведамляць аб дарожным руху або небяспеках на дарозе з дапамогай такіх стымулаў, як атрыманне балаў для іх профіляў.

### Асаблівасці 
Waze мае магчымасць накіроўваць карыстальнікаў на аснове краўдсорсінгавай інфармацыі. Карыстальнікі Waze могуць паведамляць пра мноства інцыдэнтаў, звязаных з дарожным рухам, ад аварый да паліцэйскіх пастак. Гэтыя даныя выкарыстоўваюцца Waze, каб дапамагчы іншым карыстальнікам, альбо папярэджваючы іх аб будучых умовах, альбо перанакіроўваючы карыстальніка, каб цалкам пазбегнуць гэтай зоны. У дадатак да дадзеных ад карыстальнікаў, Waze абапіраецца на інфармацыю ад дзяржаўных органаў для такіх падзей на дарожным руху, як будаўніцтва дарог. Ідэя гэтага заключаецца ў тым, што чым больш людзей прадаставіць даныя, тым больш дакладнымі яны будуць.

У дадатак да выкарыстання інфармацыі, атрыманай з краўдсорсінгу, для абвестак аб дарожным руху, Waze таксама дазваляе зарэгістраваным карыстальнікам змяняць дадзеныя карты самім праз Waze Map Editor. Рэдактарам карт дазволена ўносіць змены ў карту ў залежнасці ад таго, дзе яны ехалі падчас выкарыстання Waze, а таксама ад іх рангу, які заснаваны на колькасці правак карты, зробленых карыстальнікам. У чэрвені 2013 года Waze прадставіў глабальны праект лакалізацыі, які дазваляе закрываць дарогі ў будучыні і абнаўляць дарожны рух у рэжыме рэальнага часу падчас буйных падзей у дадзенай краіне, напрыклад , Тур дэ Франс. Google таксама набыў Waze у тым жа месяцы. На момант набыцця Google у Waze было амаль 50 мільёнаў карыстальнікаў. У 2017 годзе была дададзена опцыя для карыстальнікаў матацыклаў, а таксама спецыялізаваныя маршруты для людзей, якія маюць права ездзіць па палосах для сумеснага выкарыстання аўтамабіля.

Waze таксама дазваляе карыстальнікам выбіраць голас для навігацыі. Некаторыя прадстаўленыя галасы ўключаюць Морган Фрыман, T-Pain, DJ Khaled, Арнольд Шварцэнэгер, Cookie Monster, палкоўнік Сандэрс, Кевін Харт, Шак і многія іншыя.

У сакавіку 2017 года Spotify абвясціла аб супрацоўніцтве з Waze, каб забяспечыць інтэграваны вопыт, у якім Wazers маглі прайграваць музыку на Spotify непасрэдна з праграмы Waze і атрымліваць маршруты Waze у праграме Spotify на платформе Android. Праз паўгода функцыя стала даступная на платформе iOS. У маі 2017 года Waze прадставіў магчымасць для карыстальнікаў запісваць уласныя галасавыя падказкі навігацыі.

У жніўні 2018 года Waze прадставіў падтрымку Android Auto. У верасні 2018 года Waze прадставіў падтрымку Apple CarPlay пасля таго, як Apple выпусціла iOS 12.

У кастрычніку 2018 года Waze абвясціла аб супрацоўніцтве з Pandora, Deezer, iHeart Radio, NPR One, Scribd, Stitcher і TuneIn для Waze Audio Player, дзе Spotify быў першым партнёрам Waze. Аднак карыстальнікі Android не змогуць звязаць Deezer, а карыстальнікі iOS не будуць мець доступу да Pandora, NPR або TuneIn, калі Waze абвясціла аб сваім партнёрстве ў Medium, прапаноўваючы далучыцца да бэта-праграмы, каб мець магчымасць выкарыстоўваць згаданыя сэрвісы. 

У лютым 2019 года Waze абнавіў сваю платформу iOS з падтрымкай Siri Shortcuts. У маі 2019 года кампанія абвясціла, што дадасць новы сэрвіс струменевай перадачы Pandora да функцыі прайгравання аўдыё для карыстальнікаў iOS, што дазволіць вадзіцелям мець больш варыянтаў музыкі падчас паездак. У жніўні 2019 года Waze дадаў інтэграцыю YouTube Music на абедзве платформы.

Google абвясціў на канферэнцыі распрацоўшчыкаў Google I/O 2019, што дадае інтэграцыю Google Assistant з Waze. Інтэграцыя стала даступная для тэлефонаў Android у чэрвені 2019 года.

У верасні 2020 года Waze дадаў падтрымку навігацыі па дарожным палосам. Waze таксама абвясціў, што з кастрычніка 2020 года ён будзе рэалізоўваць прапановы па паездках, аб’ядноўваючы прапановы з нядаўна наведаных месцаў.

Waze запусціў спецыяльная праграма для сумеснага выкарыстання аўтамабіляў Waze Carpool, якое ўпершыню было запушчана ў 2016 годзе і было даступна ў ЗША, Бразіліі і Ізраілі. Google абвясціў, што праграма будзе спынена ў 2022 годзе, спасылаючыся на змены ў рэжыме паездак, звязаныя з COVID, якія прывялі да рэзкага зніжэння сумеснага выкарыстання аўтамабіляў.

### Праграма Connected Citizens / Waze для гарадоў 
Waze запусціў праграму Connected Citizens Program (CCP) у чэрвені 2014 года, бясплатную двухбаковую праграму абмену дадзенымі, якая выкарыстоўваецца больш чым 450 урадамі, дэпартаментамі транспарту і муніцыпалітэтамі для аналізу дарожнага руху, планавання дарог і экстраннай дыспетчарызацыі працоўнай сілы. Праграма ўяўляе сабой двухбаковы абмен дадзенымі паміж Waze і партнёрам.

У 2014 годзе Рыа-дэ-Жанэйра пачаў збіраць даныя для сваёй сістэмы кіравання трафікам. Рыа збірае дадзеныя ў рэжыме рэальнага часу як ад кіроўцаў, якія карыстаюцца навігацыйнай праграмай Waze, так і ад пешаходаў, якія карыстаюцца праграмай грамадскага транспарту Moovit. Рыа таксама размаўляў з уладальнікамі веласіпеднай праграмы Strava для маніторынгу перамяшчэння веласіпедыстаў. Было адзначана, што хаця першапачаткова даныя, якімі праграмы абменьваліся, былі ананімнымі, больш канкрэтныя дэталі ідэнтыфікацыі былі магчымыя, калі людзі пагадзіліся на маніторынг праз свае смартфоны, калі яны бачаць для іх карысць.

Некаторыя прыхільнікі бяспекі дарожнага руху выказваюць заклапочанасць з нагоды таго, што ўсё больш кіроўцаў будуць выкарыстоўваць Waze, які, на іх думку, можа адцягваць іх праз шквал значкоў і апавяшчэнняў і падвяргаць іх большай рызыцы аварыі.

У сакавіку 2014 года студэнты Ізраільскага тэхналагічнага інстытута Тэхніён паспрабавалі сфальсіфікаваць затор.

У снежні 2014 года ў лісце, адпраўленым у Google, начальнік дэпартамента паліцыі Лос-Анджэлеса Чарлі Бэк паскардзіўся на функцыю паліцэйскага лакатара, сцвярджаючы, што ёю могуць «злоўжываць тыя, хто мае злачынныя намеры, каб паставіць пад пагрозу супрацоўнікаў паліцыі і грамадства». Сцвярджалася, што Ісмаіл Брынслі, які застрэліў двух афіцэраў паліцыі Нью-Ёрка ў тым месяцы, карыстаўся праграмай Waze перад забойствамі і апублікаваў скрыншот з гэтай праграмы ў сваім уліковым запісе ў Instagram за некалькі гадзін да расстрэлаў, але гэта было неабгрунтаваным, бо паведамленне быў зроблены за тры тыдні да падзеі. Карыстальнікі могуць пазначаць прысутнасць паліцыі невялікім значком і паказваць, бачны ён ці схаваны. Паліцыя Лос-Анджэлеса, сярод іншых паліцэйскіх ведамстваў, прымусіла Google адключыць гэтую функцыю ў праграме. Google заяўляе, што веданне месцазнаходжання паліцыі спрыяе больш бяспечнай яздзе.

У красавіку 2018 года Waze крытыкавалі за тое, што ён перанакіраваў рух на Бакстэр-стрыт у парку Эха ў Лос-Анджэлесе, які з’яўляецца адным з самых стромкіх пагоркаў у ЗША. Праграму абвінавацілі ў пагаршэнні цяперашняга стану дарогі і павелічэнні колькасці аварый і паваротаў на крутым пагорку. Пазней муніцыпалітэт Лос-Анджэлеса перарабіў дарогу ў вуліцу з аднабаковым рухам.

У сакавіку 2023 года аўтамабіль затрымаўся на рэйках станцыі Беата Філіпінскай нацыянальнай чыгункі (PNR) уздоўж вуліцы Томаса Клаўдыё ў Пандакане, Маніла. Паводле паведамленняў, кіроўца, замежнік, і яго спадарожнік выкарыстоўвалі Waze, вяртаючыся дадому ў Макаці з вуліцы Адрыятыка ў Маніле.

## Ліцэнзаванне 
Waze Mobile Ltd мае некалькі патэнтаў. Праграмнае забеспячэнне Waze v2.x распаўсюджвалася ў адпаведнасці з GNU General Public License v2, якая не распаўсюджвалася на картаграфічныя дадзеныя. Дадзеныя базавай карты першапачаткова паступалі з дадзеных TIGER Бюро перапісу насельніцтва ЗША. Дадзеныя FreeMap не публікаваліся пад адкрытымі ліцэнзіямі нават да пераходу на праект Waze. Эхуд Шабтай, які ініцыяваў і распрацаваў Freemap і Waze, пастаянна настойваў на краўдсорсінгу даных без выкарыстання знешніх крыніц або праектаў, такіх як OpenStreetMap, якія абмяжоўваюць камерцыялізацыю даных карт Waze. Пачынаючы з Waze v3, праграма была перапісана і перайшла на прапрыетарную ліцэнзію. Апошняя версія кліента з адкрытым зыходным кодам для iPhone і Android — 2.4.0.0, а для Windows Mobile — 2.0.

Калектыўны іск быў пададзены ў сакавіку 2014 года бухгалтарам Роі Гарадзішам супраць Waze, сцвярджаючы аб парушэнні правоў інтэлектуальнай уласнасці на выкарыстанне карты FreeMap з адкрытым зыходным кодам і кода з праграмнага забеспячэння RoadMap з адкрытым зыходным кодам, праект, у які ўнёс Эхуд Шабтай версія Windows PocketPC у 2006 годзе. Пазоў быў адхілены 5 сакавіка 2017 года адназначным рашэннем аб адсутнасці падстаў для калектыўнай пазовы ў гэтай справе. Пазова была зноў адхілены з канчатковым вердыктам, вынесеным Вярхоўным судом Ізраіля 28 студзеня 2019 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Вынаходніцтвы Ізраіля
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для iOS
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі