open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Беларусь перадусім!

**Беларусь перадусім!** — патрыятычны заклік-спокліч, скіраваны на абуджэнне нацыянальна-грамадзянскіх пачуццяў, кансалідацыю беларусаў у абарону свабоды, незалежнасці сваёй краіны, роднай мовы, усёй нацыянальнай культуры. Аднак гэты спокліч значна меней вядомы за «*Жыве Беларусь!*».

## У мастацтве 
Беларускі нацыянальны дзеяч у Заходняй Беларусі (Польскай Рэспубліцы) Альбін Стаповіч напісаў песню «*Беларусь перадусім!*», у якой была прыпеўка:*Дык ці ў шчасьця дзень пагодны,*

*Ці у бурым дні благім*

*Знайма першы кліч народны:*

*Беларусь перадусім!*Пазней гэтая песня стала гімнам Саюза беларускай моладзі і ўвайшла ў «*Юнацкі сьпеўнік*».

Крама нацыянальнай беларускай сімволікі «*Мой модны кут*» выпусціла серыю цішотак, на якіх, акрамя малюнка, напісаны спокліч «*Беларусь перадусім*».

Надпіс «Беларусь перадусім» нанесены на адваротны бок медаля «Гонар і Годнасць», заснаванага ў 2023 годзе Аб’яднаным пераходным кабінетам Беларусі для ўзнагароджання асоб, якія праявілі выключную адданасць у служэнні Беларусі.

## Цікавінкі 
* 15 лістапада 2016 года ў Гродне была прэзентаваная кніга, прысвечаная Генадзю Бураўкіну, пад назвай «*Перадусім Беларусь*».
* У 2012 годзе гурт «JAR» выдаў альбом «*Беларусь перадусім*» з аднайменнай песняй у ім.

## Спасылкі 
### У СМІ 
* Барыс Хамайда напярэдадні Дня Волі нагадаў віцебчукам, што «Беларусь перадусім!» 
* «Беларусь перадусім!» Барыс Хамайда павіншаваў віцяблян з Днём Волі
* БЕЛАРУСЫ! АБАРОНІМ АЙЧЫНУ! 
* Заява Партыі БНФ 17 сакавіка 2020 году: «Беларусь перадусім» 

Катэгорыя:Беларускі нацыяналізм
Катэгорыя:Палітычныя лозунгі Беларусі
Генадзь Сцяпанавіч Ларкін

**Генадзь Сцяпанавіч Ларкін** (, г. Саратаў) — беларускі і расійскі архітэктар. Кандыдат архітэктуры (1971).

## Біяграфія 
Скончыў Уральскі політэхнічны інстытут у Свярдлоўску ў 1955 годзе, аспірантуру ў 1962 годзе. Працаваў у Чыце, Пермі, з 1971 года — старшы навуковы супрацоўнік у БелНДІПгорадабудаўніцтва, з 1977-га — загадчык аддзела ў БелНДІдзіпрасельбудзе, з 1985 года — кіраўнік групы архітэктараў, галоўны архітэктар праектаў БелНДІПгорадабудаўніцтва.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1973 года. Пражываў у Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы: серыя індывідуальных дамоў у Чыце (1956), інтэр’еры Дома культуры імя Маякоўскага ў Пермі (1958); у аўтарскім калектыве: генплан і праект планіроўкі прыгараднай зоны горада (1963), 14-павярховы адміністрацыйны будынак (1971) у Пермі, генеральная схема комплекснай тэрытарыяльнай арганізацыі БССР (1987).

Аўтар больш як 100 навуковых прац, у т.л.: «Рэгуляванне рассялення ў буйных вузлах апрацоўчай прамысловасці» (1970), «Фарміраванне сістэм рассялення ў Беларускай ССР» (1974), «Комплексная раённая планіроўка» (1980), «Асноўныя кірункі навуковых даследаванняў у вобласці рэгулявання рассялення на сучасным этапе» (1981).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Расіі
Катэгорыя:Архітэктары Чыты
Катэгорыя:Архітэктары Пермі
Катэгорыя:Горадабудаўнікі Беларусі
Галіна Уладзіміраўна Ласкавая

**Галіна Уладзіміраўна Ласкавая** (, Менск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1959 годзе. Працавала ў Омску, з 1964 года — старэйшы архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў, галоўны архітэктар праектаў у Мінскпраекце, з 1981 года — галоўны спецыяліст аддзела экспертызы ў Белдзяржпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1969 года. Пражывала ў Мінску.

## Творчасць 
]]
]]
.]]
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): будынкі інстытута культуры (1977), музычнага вучылішча імя Глінкі (1970-я гг.), Міжгаліновага інстытута павышэння кваліфікацыі кіруючых працаўнікоў народнай гаспадаркі па вул. Маскоўскай (1979—1980), Міжнародны выставачны комплекс (1983—1988, з Л. В. Маскалевічам), серыя буйнапанэльных жылых дамоў у Мінску.

## Сям’я 
У шлюбе з архітэктарам Віктарам Ласкавым.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Віктар Мікалаевіч Ласкавы

**Віктар Мікалаевіч Ласкавы** (, Гомель) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1959 годзе. Працаваў ва Упраўленні па будаўніцтве і архітэктуры Омскага аблвыканкама, з 1963 года — галоўны архітэктар праектаў, аддзела ў Белдзіпрагандлі, Аўтарампраекце, з 1982 года — галоўны архітэктар Спецмайстэрні СА БССР.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1966 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): будынак Лендзіпрамясамалпрама ў Мінску (1974), рэстаран «Прыпяць» у Мазыры (1972), экспазіцыі БССР на міжнародных кірмашах-выстаўках у Заграбе, Дзюсельдорфе, Лейпцыгу, Плоўдзіве (1967— 74).

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (1971).

## Сям’я 
У шлюбе з архітэктарам Галінай Ласкавай.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Копала

**Копала** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алісія Копала — амерыканская актрыса
* Сафія Копала — амерыканская актрыса, рэжысёр, сцэнарыст
* Фрэнсіс Форд Копала — амерыканскі кінарэжысёр
Рацюнкі (гарадзішча)

**Рацюнкі** — археалагічны помнік — гарадзішча каля вёскі Рацюнкі Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на паўднёвай ускраіне вёскі.

## Апісанне 
Узвышаецца над наваколлем на 10 м. Пляцоўка круглая, дыяметрам 45 м, земляных умацаванняў не мае. Вядома з 1895 года. Даследавала ў 1976, 1978, 1979, 1981 гадах Л. У. Дучыц. Ускрыта 236 м² плошчы.

Культурны пласт 0,6 м, у ім знойдзены фрагменты ляпной і ганчарнай керамікі, жалезныя нажы, рыбалоўныя кручкі, цыліндрычны замок з каленчатым ключом, броназавая спіральная трубачка, пласціністы бранзалет, шкляны гладкі блакітны бранзалет, гліняныя і шыферныя прасліцы, касцяныя праколкі і каменныя сякеры, касцяныя наканечнікі стрэл і дзідаў. Сярод знаходак вылучаецца фрагмент вырабу з косці з выявамі чалавека з аднаго боку і конніка з другога.

Гарадзішча датуецца VII ст. да н.э. — XIII ст. н.э. Адносіцца да днепра-дзвінскай і штрыхаванай керамікі культур і перыяду Кіеўскай Русі.

Матэрыялы даследаванняў захоўваюцца ў Інстытуце гісторыі Нацыянальнай Акадэміі Навук Беларусі.

## Літаратура 
*  — С. 155
* *Егорейченко, А.* Городище Ратюнки / А. Егорейченко // Браслаўскія чытанні : матэрыялы VI-й навукова-краязнаўчай канферэнцыі прысвечанай 150-й гадавіне з дня нараджэння браслаўскага лекара, грамадскага дзеяча Станіслава Нарбута (1853—1926) 7-8 мая 2003 года / К. Шыдлоўскі і інш.]. — Браслаў, 2003. С. 33—35.
* *Дучиц Л. В., Митрофанов А. Г.* 1994. Городище Ратюнки // ГАЗ. № 5. С. 163—182.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гарадзішчы Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Рацюнкі
Катэгорыя:Днепра-дзвінская культура
Котаў

**Котаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Альберт Іосіфавіч Котаў — беларускі гісторык
* Аляксандр Васілевіч Котаў — беларускі валейбольны трэнер
* Анатоль Анатольевіч Котаў — беларускі дыпламат, дзяржаўны і грамадскі дзеяч.
* Валерый Генадзевіч Котаў — беларускі архітэктар
*
Маркоўнік лясны

**Марко́ўнік лясны, ствольны цвет, вадзяны кроп** (*Anthriscus sylvestris*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая. Натуралізавалася ў іншых рэгіёнах, у тым ліку ў Паўночнай Амерыцы і Чылі. Расце на лугах, у светлых лясах, прыбярэжных хмызняках і па берагах вадаёмаў, каля жылля і дарог, на пашах, аблогах, пустках. Цвіце ў маі—ліпені.

Лекавая расліна.

## Літаратура 
*  — С. 301.
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* *Anthriscus sylvestris* (L.) Hoffm. // ИАС «ООПТ России»

Катэгорыя:Парасонавыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1814 годзе
Валерый Міхайлавіч Лапцэвіч

**Валерый Міхайлавіч Лапцэвіч** (, Менск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1961 годзе. Працаваў у Белпрампраекце, з 1974 па 1980 г. — галоўны інжынер у Белдзіпрагандлі.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1972 года. Член КПСС з 1972 года. Пражывае ў г. Мінск.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): заводы электравымяральных прыбораў у Віцебску (1968), карданных валаў у Гродне (1975), інжынерны корпус завода халадзільнікаў у Мінску (1972), блок цэха № 2 БелАЗа ў Жодзіне (1982), філіял Мінскага маторнага завода ў Стоўбцах (1986), манумент «Курган Славы».

## Узнагароды 
Узнагароджаны Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1972), дыпломам і прэміяй СА СССР за інжынерны корпус завода халадзільнікаў у Мінску (1978).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Віцебска
Катэгорыя:Архітэктары Гродна
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Жодзіна
Катэгорыя:Архітэктары Стоўбцаў
Вадзім Канстанцінавіч Латышаў

**Вадзім Канстанцінавіч Латышаў** (, Берлін, ГДР) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1973 годзе. Працаваў у Мінскпраекце, на камбінаце «Белгандальрэклама», з 1984 года — мастак прамграфікі Заслаўскай карданажна-паліграфічнай фабрыкі.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1978 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): праекты забудовы мікрараёнаў Масюкоўшчына-2 (1976), Захад-3 (1978), Захад-4, 5, па вул. Ангарскай (1979), камунальна-складскія зоны Мінска (1974), аўтар афармлення інтэр’ераў і вітрын крам «Аметыст», «Беларускія шарсцяныя тканіны» па Ленінскім праспекце, «Тавары для жанчын» па вул. Карастаянавай (1979—1982) у Мінску, афармленне дзён «Беларуская кухня» на ВДНГ СССР у Маскве да 60-годдзя СССР (1982).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Шавуры (гарадзішча)

**Шавуры** — археалагічны помнік каля вёскі Шавуры Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 0,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі, на высокім і доўгім пагорку.

## Апісанне 
Памер 70×30 м. З боку поля захаваліся рэшткі вала. Адкрыў у канцы XIX стагоддзя Ф. В. Пакроўскі, абследавалі ў 1955 годзе Л. В. Аляксееў, у 1972 годзе М. М. Чарняўскі, у 1976 годзе і 1978 годзе Л. У. Дучыц. Культурны пласт 0,3—0,6 м, у ім знойдзены фрагменты ляпнога посуду. Адносіцца да днепра-дзвінскай і штрыхаванай керамікі культур. Датуецца VII ст. да н. э. — IV ст. н. э.

Матэрыялы абследавання захоўваюцца ў Інстытуце гісторыі Нацыянальнай Акадэміі Навук Беларусі.

## Літаратура 
*  — С. 156.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гарадзішчы Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Шавуры (Браслаўскі раён)
Катэгорыя:Днепра-дзвінская культура
Генадзь Пятровіч Латышаў

**Генадзь Пятровіч Латышаў** (, г. Дуброўна, Віцебская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1968 годзе. Працаваў у Віцебскім філіяле Белкалгаспраекта, з 1972 года — старшым архітэктарам Белпрампраекта, з 1977-га — архітэктар Заводскага раёна Мінска, у ГалоўАПУ Мінгарвыканкама, з 1988 года — галоўны ландшафтны архітэктар Мінска ў Галоўмінскархітэктуры.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1975 года. Член КПСС з 1981 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя работы: адміністрацыйныя будынкі ў Лепелі і Талачыне (1970), склады ў Мінску (1975), праектна-канструктарскае бюро па Шыннай вуліцы ў Бабруйску (1981).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Лепеля
Катэгорыя:Архітэктары Талачына
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Бабруйска
Катэгорыя:Ландшафтныя архітэктары Беларусі
Іван Іосіфавіч Ляўко

**Іван Іосіфавіч Ляўко** (, в. Каралішчавічы, Менская губерня — ?) — беларускі інжынер-будаўнік. Заслужаны будаўнік БССР (1979).

## Біяграфія 
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1953 годзе. Працаваў старшым інжынерам, начальнікам аддзела, намеснікам старшыні Дзяржбуда БССР, дырэктарам Мінскпраекта, першым намеснікам старшыні Мінскага гарвыканкама, з 1981 года — намеснік старшыні Праўлення СА БССР.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1961 г. Член КПСС з 1948 г. Пражываў у Мінску.

## Дзейнасць 
Удзельнічаў у распрацоўцы генпланаў Мінска (1965, 1982), зрабіў значны ўнёсак у жыллёва-грамадзянскае будаўніцтва, укараненне індустрыяльных метадаў будаўніцтва, ва ўдасканаленне метадаў буйнапанэльнага домабудавання ў Мінску.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Чырвонай Зоркі, дзвюма Працоўнага Чырвонага Сцяга і «Знак Пашаны», медалямі, трыма Ганаровымі граматамі Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР. Прэмія Савета Міністраў СССР (1978, у аўтарскім калектыве) за распрацоўку праектаў і будаўніцтва буйнапанэльных жылых дамоў у Мінску.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Інжынеры-будаўнікі Беларусі
Слабодка (гарадзішча)

**Слабодка** — археалагічны помнік — два гарадзішчы каля вёскі Слабодка Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці.

## Гарадзішча-1 
Знаходзіцца за 0,8 км на паўднёвы захад ад вёскі, на высокім узгорку паўвострава Рог. Пляцоўка яйцападобнай формы, памерам 20×38 м, выцягнута з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. З паўднёва-заходняга краю на вузкім участку ўзгорка прасочваюцца вал і роў. Абследавалі ў 1955 годзе Л. В. Аляксееў, у 1972 годзе — М. М. Чарняўскі, у 1982 годзе — Л. У. Дучыц, у 2001 годзе — В. М. Сідаровіч, у 2002 годзе — С. Дз. Дзярновіч (31 м²).

Культурны пласт — 0.2—0.65 м. Знойдзены рэшткі ляпнога посуду, астэалагічныя матэрыялы, касцяныя праколкі і шылы, косці жывёл, рэшткі іхтыяфаўны, якія адносяцца да днепра-дзвінскай культуры. Індывідуальныя знаходкі датуюцца XII—XIII стагоддзямі: вырабы з жалеза (крэсіва, дужка вядра, паясная накладка, нажы, шыла, фрагмент замка), бронзы (фрагмент крыжыка), шкла (пацерка і фрагмент кручанага бранзалета, каменю (фрагмент шыфернай прасліцы), косці (фрагмент двухбаковага сасатўнога грэбня).

Гарадзішча адносіцца да ранняга жалезнага веку і старажытнарускага часу.

## Гарадзішча-2 
Знаходзіцца за 0,5 км на паўночны захад ад Гарадзішча-1. Пляцоўка дыяметрам каля 40 м, абкружана валам. У цэнтры пляцоўкі ўпадзіна — магчыма, рэшткі калодзежа. Абследаваў у 1972 годзе М. М. Чарняўскі. Культурны пласт у агаленнях пляцоўкі 0,5 м. Знойдзены ляпная кераміка і косці жывёл. Адносіцца да днепра-дзвінскай культуры (VII ст. да н. э. — IV ст. н. э.).

## Літаратура 
*  — С. 297—298.
* *Чарняўскі, М. М.* Гарадзішчы //  — С. 155.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гарадзішчы Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Слабодка (Браслаўскі раён)
Катэгорыя:Днепра-дзвінская культура
Вячаслаў Аляксандравіч Позняк

**Вячаслаў Аляксандравіч По́зняк** (, Мінск) — беларускі мастак манументальна-дэкаратыўнага мастацтва.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1967 годзе, выкладаў у ім у 1968—1969 гадах.

## Творчасць 
]]
ы ў будынку Галоўпаштамта.]]
Сярод твораў вітражы: «Музы» для Дзяржаўнага рускага драматычнага тэатра Беларусі (1976), «Помнікі старажытнага беларускай архітэктуры» для Галоўпаштамта (1980), у вестыбюлі корпуса Мінскага лінгвістычнага ўніверсітэта (1982), чыгуначнага вакзала (1983), вітраж з размалёўкай Дамавой царквы (1987, усе ў Мінску), «Нарачанскія матывы» для гасцініцы «Нарач» (1983), для Палаца піянераў у Брэсце (1990—1991), санаторыя «Радон» Гродзенскай вобласці (1993—1994). Выканаў Вянок Славы і дэкаратыўнае афармленне столі ў Зале цырыманіялаў плошчы Перамогі ў Мінску (1985). Творы Позняка вылучаюцца кампазіцыйнай завершанасцю, гарманічнасцю колеравых і пластычных суадносін.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-вітражысты
Trichoplax

**Trichoplax adhaerens** — маленькі плоскі шматклетачны арганізм, да 2018 года лічыўся адзіным апісаным прадстаўніком тыпу *Placozoa*.

Упершыню гэта істота была выяўлена ў 1883 годзе ў Аўстрыі ў адным з марскіх акварыумаў. З той пары яе неаднаразова знаходзілі ў розных морах, разводзілі лабараторна.

## Апісанне 
Цела дасягае 2—3 мм у дыяметры, але ўсяго 25 мкм у таўшчыню. Вонкавы слой клетак падобны на аднаслойны эпітэлій, аднак яго не падсцілае характэрная базальная пласцінка. Клеткі верхняй (дарсальнай) паверхні цела плоскія, нясуць па адной раснічцы, як правіла, утрымліваюць па адной ліпіднай каплі. Ніжняя (вентральная) паверхня звернута да субстрату, па якім поўзае *Trichoplax*. З гэтага боку клетачны слой са шчыльным раснічным покрывам, з дапамогай якога ажыццяўляецца рух. Паміж двума слаямі клетак знаходзіцца вадзяністы пазаклетачны матрыкс з сеткай валакністага сінцытыя. Ядры сінцытыя аддзелены ўнутрыклетачнымі перагародкамі (септамі), падобна як у шкляных губак або грыбоў.

Формай цела і спосабам перамяшчэння *Trichoplax* нагадвае буйную амёбу. Паволі слізгаючы па субстраце, ён пастаянна мяняе абрысы. Пярэдні і задні канцы цела не выражаны, пры спробе паўзці ў двух супрацьлеглых напрамках адначасова *Trichoplax* можа «разарвацца».

## Асаблівасці біялогіі 
Жывіцца водарасцямі і іншымі рэчывамі, што знаходзяцца на субстраце. Страваванне пазаклетачнае; больш за тое, яно адбываецца па-за целам *Trichoplax*, паміж яго вентральнай паверхняй і субстратам. У час жыўлення пласціністы арганізм часта згінаецца, прыпадымае над субстратам цэнтральную частку цела і ўтварае замкнёную «кішэню», у якой і пераварваецца ежа. Прадукты стрававання паглынаюцца клеткамі вентральнай паверхні.

*Trichoplax* размнажаецца бясполым шляхам: у выніку фрагментацыі, або пачкаваннем. Почкі ўтвараюцца на дарсальнай паверхні, а затым, аддзяліўшыся, пакрытыя жгуцікамі адплываюць. Дакладнага апісання палавога працэса ў *Trichoplax* няма.

## Літаратура 
* Invertebrate Zoology A Functional Evolutionary Approach. — 7th Edition / by Edward E. Ruppert, Richard S. Fox, Robert D. Barnes. — Hardcover; Florence, Kentucky, U.s.a.: Brooks Cole. — 2003. ISBN 978-0030259821

Катэгорыя:Пласціністыя
Уладзімір Нічыпаравіч Папсуеў

**Уладзімір Нічыпаравіч Папсуеў** (, в. Бабовічы, Гомельскі раён — ) — беларускі скульптар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1966 годзе.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1962 года.

## Творчасць 
Аўтар станковых кампазіцый «Механізатары» (1957), «Маладагвардзейцы Гомеля. Клятва» (1960), «Садружнасць» (1963), «Рэйкавая вайна» (1964), «1905 год» (1970), партрэтаў Героя Савецкага Саюза І. К. Захарава (1975), народнага пісьменніка Беларусі П. Броўкі (1976), В. І. Давыдоўскай (1982) і інш.; помнікаў ахвярам фашызму ў в. Загалле Любанскага раёна (1964), у г. Докшыцы (1968), воінам Савецкай Арміі і беларускім партызанам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну, у в. Лучнікі Слуцкага раёна (1970), в. Корань Лагойскага раёна (1980) Мінскай вобласці, г.п. Уваравічы Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці (1983) і інш. Творы адметныя лаканізмам, абагульненасцю, выразнасцю сілуэта.

Паводле ўспамінаў Лявона Баршчэўскага, Папсуеў мог мець дачыненне да новых сімвалаў, якія мусілі замяніць нацыянальную сімволіку пасля прыходу Аляксандра Лукашэнкі да ўлады:

Аўтар гербаў Беларусі на рэзідэнцыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (1996).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гомельскім раёне
Катэгорыя:Скульптары Беларусі
Катэгорыя:Скульптары паводле алфавіта
Лур’е

**Лур’е** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Абрам Іосіфавіч Лур’е (1895—1948) — беларускі эканаміст, спецыяліст у галіне эканамічнай тэорыі. Прафесар (1930).
* Артур Сяргеевіч Лур’е — расійска-амерыканскі кампазітар і музычны пісьменнік, тэарэтык, крытык, адзін з найбуйнейшых дзеячаў музычнага футурызму і рускага музычнага авангарду XX стагоддзя.
* Б. А. Лур’е — тэатральны рэжысёр. Галоўны рэжысёр Магілёўскага драматычнага тэатра.
* Дзмітрый Яфімавіч Лур’е — савецкі архітэктар.
* Зіновій Львовіч Лур’е — расійскі і савецкі ўрач-неўролаг.
* Ісак Міхайлавіч Лур’е — савецкі акцёр.
* Ісак Лур’е (1890 — пасля 1944) — беларускі журналіст і дыпламат БНР
* Ісідар Міхайлавіч Лур’е — беларускі і савецкі навуковец-гісторык, егіптолаг.
* Міхаіл Васілевіч Лур’е — расійскі ваенны дзеяч, военачальнік Першай Сусветнай вайны.
* Якаў Анатолевіч Лур’е — расійскі палітычны дзеяч і ўрач.
L’Estaca

**«L’Estaca»** () — пратэставая песня каталонскага барда Льюіса Льяка.  У 1968 годзе ён напісаў мелодыю і тэкст песні пра барацьбу простага народу з рэжымам, пра неабмінальны заняпад дыктатуры. Песня была забароненая ў Франкісцкай Іспаніі.

## Папулярызацыя 
Сусветная папулярнасць гімна супраціву тлумачаць найпростымі патройнымі паўторамі — дзевяцінотнай хадой прыпеўкі і трохразовым паўторам слова. Таксама кажуць, што значна больш, чым прыгажосць мелодыі, на эпідэмічнае распаўсюджванне мелодыі паўплывала забарона песні франкістамі.

Папулярны правансальскі неатрубадур Патрык першым запісаў пераспеў (1972), па-французску «Слуп» праспяваў Жак-Эміль Дэш (1974), па-баскску — Горка Кнор (1976). Першая харавая каталонская версія з’явілася ў 78-м годзе ў «Coral Sant Marcal». Тады ж адгукнуліся шведы з «Göteborgs visgrupp». Грэцкая «Tora tora» Васіліса Папаканстанціну таксама датычыцца гэтага года. Зараз існуе больш за 150 варыянтаў песні, запісаных у мностве стыляў, і кожны дзень на «Ютубе» з’яўляюцца новыя ролікі-пераробкі. Сам тэкст адаптавалі сотні разоў.

## У Каталоніі 
«L’Estaca» з’яўляецца гімнам прыхільнікаў каманды па рэгбі Перпіньян з Перпіньяна ў Паўночнай Каталоніі ў Францыі.

Падчас Рэферэндуму аб незалежнасці 2017 года без яго не абыходзілася ніводная дэманстрацыя. Песню пра тое, што ні слуп для прывязвання жывёлы, ні дыктатуру было немагчыма разбурыць у адзіночку, сотні тысяч людзей спявалі адначасова.

У снежні 2019 года Каталонія вырашыла адзначыць 50-годдзе творчага шляху свайго паэта. Адкрылася вялікая выстава пра жыццё і творчасць Люіса Льяка. Восем залаў былі названыя ў гонар яго вядомых песень, загалоўкі напісаны на белых дрэвах, якія ўздымаюць голыя галіны да неба. Іх здабылі з песні "Нібы голае дрэва" (СOM un arbre nu).

## У Басконіі 
Песня таксама была праспявана ў Більбаа ў Краіне баскаў 16 верасня 2017 года ў падтрымку Каталонскага рэферэндуму аб незалежнасці 2017 года, які быў запланаваны на 1 кастрычніка, перад натоўпам, які налічваў каля 32 000 чалавек.

## У Польшчы 
У Польшчы ў 1980-я гады песня атрымала вялікую вядомасць, дзякуючы Яцку Качмарскаму, які напісаў да песні свой тэкст. Песня таксама стала гімнам прафсаюза Салідарнасці.

## У Беларусі 
Беларускі варыянт «Разбуры турмы муры» з’яўляецца перакладам з польскага варыянта «Mury» Яцка Качмарскага. Пераклад зрабіў беларускі паэт Андрэй Хадановіч. Упершыню ён быў праспяваны на «Плошчы 2010» пратэстоўцамі пад кіраўніцтвам аўтара беларускага варыянта.

## У Тунісе 
Лакаджына і Ясер Джерадзі зрабілі версію песні, якая стала гімнам Туніскай рэвалюцыі ў 2011 годзе.

## Спасылкі 
* І сцены рухнуць. Дзевяць рэвалюцыйных нот Льюиса Льяка
* Разбуры турмы муры: выйшла анталёгія перакладаў Андрэя Хадановіча
* L'Estaca

Катэгорыя:Песні на каталанскай мове
Катэгорыя:Пратэсты ў Каталоніі
Катэгорыя:Песні 1968 года
Скульптурны камбінат

**Скульптурны камбінат** — мастацкае прадпрыемства Беларускага саюза мастакоў. Створана ў 1991 годзе ў Мінску на базе Мінскага мастацка-вытворчага камбіната. Выконвае заказы на стварэнне манументальнай і станковай скульптуры, у т.л. помнікаў, манументаў, эмблем, гербаў, мемарыяльных дошак і інш.

Сярод работ помнікі Ф. Скарыне ў Празе (Э. Астаф’еў, 1991—1992), у г. Ліда (В. Янушкевіч, 1992—1993), воінам-інтэрнацыяналістам у Мінску (Ю. Паўлаў, 1995—1996), у г. Светлагорск (У. Жбанаў, А. Каструкоў), М. Шагалу ў Віцебску (В. Магучы; абодва 1997), А. Пушкіну ў г. Мазыр (Ю. Вараб’ёў) і Мінску (Ю. Арэхаў), «Святая Соф’я — князёўна слуцкая» ў г. Слуцк (М. Інькоў), воінам, што загінулі ў гады Вялікай Айчыннай вайны, у Магілёве (Ю. Паўлаў; усе 1999), Скарыне (А. Дранец, 1999—2000); бюсты М. В. Доўнар-Запольскага ў г. Рэчыца (Э. Агуновіч, 1995), У. Л. Бядулі ў г. Каменец (С. Гарбунова, 1997) і інш.; гербы Беларусі на рэзідэнцыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (У. Папсуеў, 1996), на будынках Дома ўрада (В. Мурашоў, 1997), Нацыянальнага банка (У. Жбанаў, 1998); на гарадской ратушы ў Віцебску (В. Магучы, 1997); паркавая скульптура ў Нясвіжскім парку (У. Слабодчыкаў, Г. Гаравая і інш., 1992) і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларускі саюз мастакоў
Катэгорыя:Прадпрыемствы Мінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1991 годзе
Катэгорыя:1991 год у Мінску
Чэслаў Плят

**Чэслаў Плят** (; , ф. Будзішчы, Слабодская гміна, Браслаўскі павет — , Мінск) — польскі матэматык беларускага паходжання. Прафесар (1983).

## Біяграфія 
У 1938 годзе скончыў пачатковую школу ў Браславе і паступіў у Браслаўскую прыватную гімназію. 10 лютага 1940 года разам з сям’ёй быў вывезены ў Сібір. У жніўні 1943 года залічваецца ў шэрагі Войска Польскага. У складзе 2-й пяхотнай дывізіі прымаў удзел у баях на тэрыторыі Беларусі, Польшчы. Дэмабілізаваны ў лютым 1946 года. Быў узнагароджаны савецкімі і польскімі баявымі адзнакамі.

З 1946 года пасяліўся ў Ольштыне, дзе вучыўся ў гімназіі і ліцэі, працуючы пры гэтым у Дырэкцыі дзяржаўных лясоў. У 1949 годзе паступіў ва Уроцлаўскі ўніверсітэт на факультэт матэматыкі, фізікі і хіміі. Пасля атрымання вышэйшай адукацыі працаваў на кафедры матэматыкі сельскагаспадарчага інстытута ў Ольштыне (цяперашняя акадэмія). У 1964 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю, з 1969 года ўзначальваў кафедру матэматычнай статыстыкі інстытута.

Памёр у Мінску, дзе ўдзельнічаў у міжнароднай канферэнцыі.

## Навуковая дзейнасць 
З’яўляецца аўтарам некалькіх падручнікаў, навуковых манаграфій, шэрагу іншых прац. Ён заснавальнік і шматгадовы кіраўнік Ольштынскага аддзела Польскага матэматычнага таварыства.

## Літаратура 
* Плят Чэслаў // Імёны. Асобы. Лёсы: ураджэнцы Віцебшчыны ў далёкім і блізкім замежжы / М. П. Кузьміч, М. І. Сцепаненка. — Мінск : Літаратура і мастацтва, 2012. — С. 224—225.
* Плят Чэслаў // Нашы землякі ў далёкім і блізкім замежжы : біяграфічны даведнік / М. П. Кузьміч, М. І. Сцепаненка. — Віцебск : Віцебская абласная друкарня, 2007. — С. 132.
* *Семянчук, А.* Памяці Ч. Плята / А. Семянчук // Браслаўскія сшыткі. — 1996. — № 1. — С. 73—74.
* Чэслаў Плят // Памяць: Браслаўскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: К. В. Велічковіч [і інш.]; уклад. К. С. Шыдлоўскі; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Паліграфафармленне, 1998. — С. 599.

Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Матэматыкі Польшчы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Браслаўскім раёне
Якаў Іванавіч Заяц

**Якаў Іванавіч Заяц** (, Клічаў — ) — беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч, адзін з арганізатараў і кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Магілёўскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Клічаве. Член КПСС з 1929 года. З 1928 года на камсамольскай працы, з 1937 года ў Клічаўскім РК КП(б)Б. З ліпеня 1941 года ў тыле ворага: камісар 277-га, затым 278-га партызанскіх атрадаў. У красавіку 1942 — маі 1944 гадоў сакратар Клічаўскага падпольнага РК КП(б)Б, адначасова ў жніўні — лістападзе 1942 года член падпольнага Бабруйскага міжрайкама, у красавіку 1943 — маі 1944 гадоў — Магілёўскага падпольнага абкама КП(б)Б. з ліпеня 1943 года кіраўнік Клічаўскай ваенна-аператыўнай групы. З 1944 года сакратар Клічаўскага райкама КП(б)Б, намеснікі загадчыка сельскагаспадарчага аддзела Магілёўскага абкама КПБ, сакратар Бялыніцкага, Слаўгарадскага райкамаў КПБ.
]]
Пахаваны на Машэкаўскіх могілках у Магілёве.

## Памяць 
Імем Я. І. Зайца названа вуліца ў Клічаве.

## Спасылкі 
* ЗАЯЦ Яков Иванович 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Маркоўнік цмяналісты

**Марко́ўнік цмяналісты** (*Anthriscus  cerefolium*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовая травяністая расліна вышынёй 15—20 см. Корань верацёнападобнай формы. Сцябло прамастойнае, галінастае амаль ад асновы, апушанае ў вузлах і ўздутае пад імі. Лісце тройчы перыстарассечанае. Ніжняе лісце на чаранках, сцябловае — сядзячае з похвамі, укрытае раснічкамі. Кветкі белага колеру, з пяццю пялёсткамі, у 3—6-прамянёвых парасоніках на кароткіх кветаносах або амаль сядзячых. Плод — віслаплоднік даўжынёй 7—10. Расце на лугах, узлесках і палянах, у разрэджаных лясах, парках і садах, агародах, на пустках, каля жылля і дарог. Цвіце ў чэрвені—ліпені.

## Гаспадарчае значэнне 
Лекавая і прыпраўная расліна. З пладоў атрымліваюць эфірны алей з пахам анісу. Меданос.

## Літаратура 
*  — С. 301.

## Спасылкі 
* 
* *Anthriscus cerefolium* (L.) Hoffm. // ИАС «ООПТ России»

Катэгорыя:Парасонавыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Спецыі
Катэгорыя:Харчовыя расліны
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1814 годзе
Богіна (курганны могільнік)

**Богіна** — курганны могільнік каля вёскі Богіна Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці. Могільнік знаходзіцца насупраць вёскі, на паўночна-ўсходнім беразе возера Богінскае, справа ад дарогі з в. Вусце ў в. Плетарова.

## Апісанне 
10 насыпаў вышынёй ад 0,6 да 0,8 м, дыяметрам ад 5 да 6 м раскопкі праводзілі ў 1886 годзе У. Плятэр, у 1895 годзе Ф. В. Пакроўскі (3 курганы). Пахавальны абрад — трупаспаленне і трупапалажэнне. Знойдзены крэсівы, скроневыя кольцы, фібулы, трапецападобныя падвескі. Абследавала ў 1978 годзе і 1981 годзе Л. У. Дучыц. Датуецца VIII—XI ст., належаў балта-славянскаму насельніцтву.

## Літаратура 
* *Дучыц, Л. У.* Курганны могільнік //  — С. 141.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Богіна
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Браслаўскага раёна
Разбуры турмы муры

**«Разбуры турмы муры»** ( — Муры) — пратэставая песня, якая пазней стала гімнам «Салідарнасці». Таксама стала сімвалам пратэсту ў Беларусі. Песня пазычала мелодыю ў «L’Estaca», тэкст аўтарства Яцака Качмарскага.

## У Польшчы 
Польскі музыкант Яцак Качмарскі натхніўся пісаць новыя словы на мелодыю «L’Estaca», калі пачуў песню на адной з некалькіх іспанскіх кружэлак, пазычаных у знаёмага ў снежні 1978 года. У выніку атрымаліся «Mury», якія сталі адной з вядомейшых песень пасля прыняцця польскім прафсаюзам «Салідарнасць» яе як свайго гімна і спеваў на шматлікіх мітынгах, сходах, акцыях пратэсту і страйках па ўсёй Польшчы цягам 1980-х гадоў.

## У Беларусі 
У сувязі з дзвюхмоўнасцю ў Беларусі пашыраныя як беларускі варыянт «Разбуры турмы муры», так і рускамоўны .

Беларускі пераклад «Разбуры турмы муры» зрабіў беларускі паэт Андрэй Хадановіч. Упершыню ён быў праспяваны 19 снежня 2010 года на «Плошчы» пратэстоўцамі пад кіраўніцтвам аўтара беларускага варыянта.

Песня таксама набыла папулярнасць падчас прэзідэнцкіх выбараў у 2020 годзе. 25 мая 2020 года на стрыме ў Слуцку блогер і стваральнік YouTube-канала «Страна для жизни» Сяргей Ціханоўскі расказаў, што на мінскай студыі гітарыста Alexander Kiss, які і зрабiў арыгінальную аранжыроўку песні, запісаў у сваім выкананні прыпевы «Стены Рухнут» і беларускамоўны варыянт «Муры». А ўсю песню дапісаў спявак Сяргей Kosmas. У сваім стрыме Сяргей Ціханоўскі заклікаў, каб людзі вучылі яе словы і разам спявалі на беларускіх плошчах падчас выбарчых пікетаў, акцый салідарнасці і палітычных мітынгаў. Варта адзначыць, што Alexander Kiss разам з Сяргеем Kosmas адаптавалі тэкст пад актуальную сітуацыю ў Беларусі і прыдумалі новыя словы ў трэцім і чацвёртым куплетах (арфаграфія аўтарская):

З 23 чэрвеня 2020 года пачаўся флэшмоб Салідарнасці, у межах якога выкарыстоўвалася песня, але збольшага ў рускім варыянце «Стены рухнут».

У 2020 годзе песня ўвайшла ў патрыятычны музычны альбом «Годныя песні» Вольнага хору.

## Тэксты 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Інтэрв’ю Яцака Качмарскага ад 18 кастрычніка 1987 года, упершыню апублікаванае ў часопісе «INDEKS»
* І сцены рухнуць. Дзевяць рэвалюцыйных нот Льюіса Льяка
* Разбуры турмы муры: выйшла анталёгія перакладаў Андрэя Хадановіча
* L’Estaca
* Тэкст па-польску

### Беларускія выкананні 
* Андрэй Хадановіч разам з Віталем Эпавым і Любоўю Эпавай (клавішы і аранжыроўка), Андрэем Еўдакімавым (гітара), Аляксандрам Буцькам (акардэон), Андрэем Багданавым (запіс, звядзенне, майстарынг)
* Зміцер Вайцюшкевіч
* Сяргей Ціханоўскі & «Kosmos»   (толькі прыпеў)
* Alexander Kiss сола на гітары
* Вольга Цярэшчанка
* Ганна Пятровіч 
* Свабодны тэатр
* Невядомая беларуска з Баранавіч на віяланчэлі
* Невядомая беларуска на цымбалах
* Беларус з Брэста на гітары
* Беларус на скрыпцы
* Кавер Акутэ

Катэгорыя:Песні на польскай мове
Катэгорыя:Песні 1980 года
Катэгорыя:Песні Беларусі
Катэгорыя:Песні Польшчы
Катэгорыя:Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)
Ірына Аляксееўна Леснякова

**Ірына Аляксееўна Леснякова** (, г. Краёва, Румынія) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Наварасійскі камунальна-будаўнічы тэхнікум у 1965 г., у 1974 годзе — Беларускі політэхнічны інстытут. Працавала старшым архітэктарам, кіраўніком групы архітэктараў у Белдзяржпраекце, з 1981 года — вядучы архітэктар у Мінскграмадзянпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): серыя тыпавых праектаў малых архітэктурных формаў (1973—1975), дзіцячы садок па вул. В. Харужай (1977), добраўпарадкаванне мікрараёна па вул. В. Харужай (1981) у Мінску, добраўпарадкаванне пасёлка Сосны (1982), дзіцячага санаторыя «Случ» у в. Кірава (1984) Мінскай вобласці, гарадскі парк у Салігорску (1987).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Салігорска
Злата Мікалаеўна Леўцева

**Злата Мікалаеўна Леўцева** (, Барнаул) — беларускі інжынер-канструктар.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1947 годзе Новасібірскі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працавала ў Смаленскім аблпраекце, Сібірскім занальным НДІ эксперыментальнага праектавання, з 1970 па 1978 г. — кіраўніком групы архітэктараў, галоўным інжынерам праектаў у Белдзяржпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1947 года. Пражывае ў Мінску.

## Дзейнасць 
У складзе аўтарскіх калектываў распрацоўвала праекты жылых і грамадскіх будынкаў у Смаленску (1948—1959), тыпавыя праекты жылых і грамадскіх будынкаў для раёнаў павышанай сейсмічнасці (1959—1967).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Інжынеры Беларусі
Бой у Гавінавічах

**Бой у Гавінавічах** — напад, арганізаваны беларускімі савецкімі партызанамі на жаўнераў Беларускага корпуса самааховы ў вёсцы Гавінавічах 10 жніўня 1942 года.

## Перадумовы 
Слонімская нямецкая ўлада, што не жадала даваць зброю пакліканым і размешчаным у казармах некалькім сотням самаахоўцаў, паслала на ахову двара ў Гавінавічах звяз Самааховы, для якога адпусцілі крыху зброі. Гэтае заданне выпала на долю няпоўнага звязу на чале з Арлоўскім. Да звязу быў дададзены фельчар Аляксандар Талерчык з Парэчча.

У Гавінавічах звяз спыніўся ў доме былога двара Відухоўскага, колішні маёнтак, што стаяў на грудзе за царквою.

## Бой 
Бой пачаўся знянацку для самаахоўцаў на другую ноч іх знаходжання ў Гавінавічах. Іх абстралялі гарматай, такім чынам, партызаны разбурылі стары цагляны будынак, як адзначаў партызанскі камандзір Павел Пранягін, там таксама былі і немцы-інструктары, якія адразу пабяжалі да балота, але іх там забілі партызаны з кулямётаў. Бой цягнуўся нядоўга.

Некаторых з палонных расстралялі. Загінуў і камендант паліцыі ў Гавінавічах Юзік Равенка. Уцяклі толькі святароў сын са Слоніма Коля Лічко і сурынец Міхась Рубец. Двор партызаны спалілі ды ўзялі каля 40 кулямётаў і шмат набояў. Павел Пранягін, камандзір партызан, меркаваў, што гэта была  «школа паліцаяў-кулямётчыкаў».

## Страты самаахоўцаў 
Паводле Барыса Данілюка, бой адбыўся пад канец ліпеня, і ў ім загінулі 20 ці 22 жаўнеры БСА. Паводле данясення савецкага агента Шчарына, там загінула каля 50 самаахоўцаў. Махсуд Холаў, таджык-партызан з атрада імя Шчорса, успамінаў пра 43 палонных. Камандзір гэтага партызанскага атрада Павел Пранягін даваў ацэнку страт БСА каля 20 забітых і 30 палонных.

## Пахаванне самаахоўцаў 
Берлінская беларуская газета «Раніца» пра гэтае пісала:*Ляглі ўжо і першыя ахвяры за Бацькаўшчыну. Загінуў смерцю жаўнера на сваёй баёвай постані камандовец Казлоўшчынскага Батальёна БСА, лейтэнант Пётра Казакевіч, што вярнуўся ў Слонім на працу для Бацькаўшчыны з Берліна. Загінуў лейтэнант Арлоўскі, камандовец роты БСА ў Слоніме.*Забітых самаахоўцаў урачыста пахавалі на Ружанскіх могілках у жніўні 1942 года. Увосень таго ж года была ўшанаваная іхняя памяць, у гэтым прымалі ўдзел:

* Юрый Няпомнік — акруговы школьны інспектар
* Барыс Суравы — дырэктар настаўніцкай семінарыі
* Сямён Цітовіч — начальнік Слонімскага раёна
* Язэп Дакіневіч — камандзір Слонімскага батальёна беларускай самааховы
* Аляксей Васіленя — сакратар гарадской управы
* Канстанцін Кіслы — бурмістр
* Барыс Чыгрын і шмат самаахоўцаў

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Бітвы Другой сусветнай вайны з удзелам савецкіх партызан у Беларусі
Катэгорыя:Бітвы Другой сусветнай вайны з удзелам беларускіх калабарацыяністаў
Катэгорыя:Канфлікты 1942 года
Катэгорыя:Жнівень 1942 года
Катэгорыя:Падзеі 10 жніўня
Катэгорыя:Гісторыя Баранавіцкага раёна
Катэгорыя:Падгорная (Баранавіцкі раён)
Майкл Дана

**Ма́йкл Да́на** (; нар. , Вініпег, Канада) — канадскі кінакампазітар. Лаўрэат прэмій «*Залаты глобус*» і «*Оскар*» за музыку да фільма «*Жыццё Пі*» (2012).

## Выбраная фільмаграфія 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кампазітары XX стагоддзя
Катэгорыя:Кампазітары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Кампазітары Канады
Катэгорыя:Кінакампазітары Канады
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар» за «Найлепшую музыку да фільма»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Яўгенія Яфімаўна Ліневіч

**Яўгенія Яфімаўна Ліневіч** (, Менск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1958 годзе, аспірантуру ў 1967 г. У інстытуце пазнаёмілася з будучым мужам Яраславам Ліневічам. Працавала разам з ім у Віцебскім філіяле Белдзяржпраекта, з 1962 года — аспірант, галоўны спецыяліст, старшы навуковы супрацоўнік БелНДІПгорадабудаўніцтва.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1971 года. Пражывала ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): генпланы Оршы (1959), Лепеля (1960), ПДП набярэжнай (1961), цэнтральнай часткі (1969) Віцебска, жылога раёна па Маскоўскай шашы ў Мінску (1963).

Аўтар 69 навуковых прац, у т.л.: «Планіроўка і забудова новых гарадоў Беларусі» (Масква, 1976), «Горадабудаўнічае асваенне поймавых тэрыторый Беларускай ССР» (Мінск, 1986), «Архітэктурна-планіровачная арганізацыя гарадскіх паселішчаў БССР» (Мінск, 1986, у аўтарскім калектыве), «Планіроўка, забудова і добраўпарадкаванне раёнаў гарадскога будаўніцтва на намыўных тэрыторыях» (РКН 63-87, у аўтарскім калектыве).

## Сям’я 
У шлюбе з архітэктарам Яраславам Ліневічам (1932—2024).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Оршы
Катэгорыя:Архітэктары Лепеля
Катэгорыя:Архітэктары Віцебска
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Горадабудаўнікі Беларусі
Слонімскі батальён БСА

**Cлонімскі батальён БСА** — адно з найлепшых фармаванняў БСА, якое існавала цягам 1942—1943 гадоў.

## Склад 
Слонімскі батальён самааховы быў падзелены на тры роты і эскадрон кавалерыі (агулам каля 1000 чалавек). У кожнай роце было па 100—120 чалавек, а ў эскадроне — каля 100. З беларускага боку камандоўцам батальёна быў капітан Дакіневіч, але быў і нямецкі камандовец. Беларускіх афіцэраў не хапала, былі падафіцэры. Беларусы былі камандоўцамі звязаў, але заўсёды з імі былі і нямецкія камандоўцы.

Эскадронам камандаваў немец лейтэнант Кройзер, а беларускага камандоўца не было. Спачатку немцы камандавалі і звязамі, але потым з’явіліся беларускія камандоўцы.

## Шлях батальёна 
Цягам 5 дзён у 1942 годзе ў Слоніме былі створаныя новыя беларускія вайсковыя аддзелы з пяхоты і конніцы з жыхароў Слоніма і навакольных вёсак. Адразу ж новаарганізаваны батальён узяўся за шыхтовую і баёвую падрыхтоўку. Хадзілі яны на заняткі ў бок Шылавіч, у лясы. Вучылі нямецкія каманды, разварочваліся фронтам. Страляць не стралялі, а бельгійскія вінтоўкі мелі, але і без набояў. Нават у лес, на заняткі, бяз набояў хадзілі. У немцаў яны былі, а ў беларусаў — не. Беларусам аснаду збольшага не давалі.

У ліпені 1942 года, як адзначаецца ў артыкуле «*У змаганьні з бандытамі*» («Беларус на варце», № 1, 1943 год), батальён сутыкнуўся 5 разоў з «бандытамі», дзе перамагаў іх ушчэнт.

Некалькі разоў у батальён прыязджалі разам Рыгор Зыбайла і Сяргей Хмара, якія ўлетку 1942 года зарганізавалі Слонімскую брыгаду БСА насуперак нямецкім акупантам. Хутка, аднак, брыгада была расфармаваная.

У 1943 годзе беларускі батальён расфармавалі. Частка вайскоўцаў паехала ў Баранавічы, а частка засталася на месцы.

## Форма 
Батальён насіў літоўскую форму, як і ў польскага войска, зялёнага колеру. У беларускіх падафіцэраў і афіцэраў былі пятліцы. Былм прывезеныя кавалерыйскія боты, але іх не выдавалі. На занятках хадзілі ў ботах і абмотках. На пілоткі беларусы чаплялі Пагоню, што рабілі самі, без прымусу. Многія самаахоўцы мелі цэшку Пагоню на пілотках. Свайго сцяга ў батальёна не было.

## У прэсе 
Слонімская самаахова хвалілася ў тагачаснай беларускай калабарацыйнай прэсе, як выдатны прыклад беларускага змагання з бальшавікамі.

## Спасылкі 
* Расповед былога жаўнера 
* Слонімская самаахова на фотаздымках
* ВАЯКІ СЛОНІМШЧЫНЫ. Часопіс «Новы шлях» № 4 (40), люты 1944 году. (129).
* Беларуская Народная Грамада і Беларуская Народная Партызанка ў 1942—1943 гадах
Катэгорыя:Беларускі корпус самааховы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1942 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1943 годзе
Катэгорыя:1942 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Слоніма
Ржэўскі мемарыял Савецкаму салдату

**Ржэўскі мемарыял Савецкаму салдату** — мемарыяльны комплекс каля вёскі Харошава Ржэўскага раёна Цвярской вобласці паблізу федэральнай аўтамабільнай трасы М9 Масква — Рыга.

## Гісторыя 
Мемарыял прысвечаны памяці савецкіх салдат, якія загінулі ў баях пада Ржэвам у 1942—1943 гадах.

Створаны на народныя ахвяраванні па ініцыятыве ветэранаў Вялікай Айчыннай вайны. Праект рэалізаваны Расійскім ваенна-гістарычным таварыствам пры падтрымцы Саюзнай дзяржавы, Мінкультуры Расіі і ўрада Цвярской вобласці.

30 чэрвеня прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка разам з Прэзідэнтам Расіі Уладзімірам Пуціным прыняў удзел у адкрыцці мемарыяла.

## Апісанне 
Цэнтральным аб’ектам комплексу з’яўляецца 25-метровая скульптура салдата на 10-метровым насыпным кургане.

У комплекс уваходзіць музейна-гістарычны павільён. Музей аснашчаны мультымедыйным абсталяваннем, з дапамогай якога наведвальнікі могуць азнаёміцца з фатаграфіямі, франтавымі пісьмамі, апавяданнямі, успамінамі ўдзельнікаў Ржэўскай бітвы.

Катэгорыя:Помнікі Вялікай Айчыннай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Мемарыяльныя комплексы
Катэгорыя:Каласальныя статуі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2020 годзе
Катэгорыя:2020 год у Расіі
Роза Мікалаеўна Лесь

**Роза Мікалаеўна Лесь** (, пас. Кішэнька, , Палтаўская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Маскоўскі інжынерна-будаўнічы інстытут у 1948 годзе. Працавала інжынерам-праектыроўшчыкам, дырэктарам Брэсцкага філіяла Белдзяржпраекта, з 1963 па 1981 г. — начальнікам упраўлення па будаўніцтве і архітэктуры Брэсцкага аблвыканкама.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1963 года. Член КПСС з 1951 года. Пражывае ў г. Брэст.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): помнік У. І. Леніну на Цэнтральнай плошчы (1959), жылыя дамы па вул. Вароўскага, кафэ «Лета» ў Брэсце, жылыя дамы па вул. М. Горкага і В. Харужай у Пінску, праектаванне, будаўніцтва і азеляненне пасёлка Мухавец Брэсцкага і Малеч Бярозаўскага раёнаў (дыпломы і медалі ВДНГ СССР, 1969, 1979).

## Узнагароды 
Узнагароджана ордэнам «Знак Пашаны» (1966), медалямі, Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1958).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Брэста
Катэгорыя:Архітэктары Пінска
Сусветная прэмія саўндтрэкаў 2017

**17-я цырымо́нія прысуджэ́ння Сусве́тнай прэ́міі саўндтрэ́каў** адбылася 18 кастрычніка 2017 года ў Генце, Бельгія. Цырымонія стала завяршаючай падзеяй .

## Пераможцы і намінанты 
Ніжэй прыведзены спісы пераможцаў і намінантаў. У межах адной катэгорыі намінанты ўпарадкаваны паводле беларускага алфавіта. Пераможца адзначаны жоўтым колерам фона &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; і прыводзіцца першым.

### Кінакампазітар года 
### Тэлекампазітару года 
### Прэмія за прыжыццёвыя дасягненні 
## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Спіс пераможцаў прэміі за ўсе гады  на сайце Сусветнай прэміі саўндтрэкаў
* 17-я Сусветная прэмія саўндтрэкаў  на сайце «Internet Movie Database»

Катэгорыя:Сусветная прэмія саўндтрэкаў
Катэгорыя:Кінапрэміі 2017 года
Катэгорыя:Музычныя прэміі 2017 года
Катэгорыя:2017 год у кіно
Катэгорыя:2017 год у музыцы
Катэгорыя:2017 год у Бельгіі
Катэгорыя:Падзеі 18 кастрычніка
Катэгорыя:Кастрычнік 2017 года
Маленькая міс Шчасце

«**Маленькая міс Шчасце**» ( — літаральна «*Маленькая міс Сонечнае ззянне*») — амерыканская камедыйная драма 2006 года, рэжысёрскі дэбют у вялікім кіно рэкламных і музычных кліпмейкераў  і . Сцэнарый напісаў , для якога гэта таксама стала дэбютнай працай. У фільме зняліся , , , , Алан Аркін і Стыў Карэл.

Прэм’ера фільма адбылася 20 студзеня 2006 года на кінафестывалі «*Сандэнс*», дзе карціна ўдастоілася авацыі стоячы. Фільм стаў адным з галоўных кінахітоў 2006 года, як сярод гледачоў, так і сярод крытыкаў. Карціна атрымала больш за 70 кінаўзнагарод, сярод якіх дзве прэміі «*Оскар*» у катэгорыях «*Найлепшы арыгінальны сцэнарый*» і «*Найлепшы акцёр другога плана*».

## Акцёрскі склад 
## Узнагароды 
Паводле інфармацыі сайта «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 72 узнагародамі і яшчэ 112 намінацыямі. Сярод найбольш значных узнагарод:
* 2 прэміі «BAFTA» (з 6 намінацый)
* 2 прэміі «Оскар» (з 4 намінацый)
* прэмія «Сезар»
* 2 намінацыі на «Залаты глобус»

## Крыніцы 
## Спасылкі 
*   (на 10.07.2020)
* Маленькая міс Шчасце  на сайце «*FilmAffinity*»  (на 10.07.2020)
*   (на 10.07.2020)
*   (на 10.07.2020)
*    (на 10.07.2020)
* Маленькая міс Шчасце  на сайце «*КиноПоиск*»  (на 10.07.2020)

Катэгорыя:Фільмы-драмы 2006 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2006 года
Катэгорыя:Камедыйна-драматычныя фільмы
Катэгорыя:Трагікамедыйныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Кінакамедыі ЗША
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы пра ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Кінарэжысёрскія дэбюты
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Майкл Дана
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Сезар» за найлепшы замежны фільм
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Незалежны дух»
Штаб БСА

**Штаб БСА** — кіроўны орган БСА, таксама **Вярхоўнае камандаванне БСА**. Штаб збольшага займаўся стварэннем беларускіх вайсковых фармаванняў у межах БСА.

## Стварэнне 
29 чэрвеня Вільгельм Кубэ даручыў фармаванне батальёнаў БСА Івану Ермачэнку і адначасова папярэдзіў, што яны будуць падпарадкоўвацца камандоўцу СС і паліцыі ў Беларусі.  Ніякіх іншых дэталяў ён не зазначыў — іх распрацоўкай павіннае было заняцца кіраўніцтва БНС.

Пасля вайны Францішак Кушаль пісаў, што загад гэты зрабіў на іх вельмі непрыемнае ўражанне. З яго ясна вынікала, што роля доктора Ермачэнкі і людзей, пакліканых докторам Ермачэнкам, зводзілася толькі да таго, каб паклікаць людзей, адзець іх, заквартараваць і накарміць, а астатняе належала ўжо да немцаў.

Аднак Ермачэнка адразу ж узяўся за справу. Неўзабаве пасля атрымання загаду Цэнера (ад 15 ліпеня аб стварэнні БСА) ён распачаў арганізацыю штаба БСА і прызначыў яго шэфам падпалкоўніка Язэпа Гуцьку.

## Склад 
Каб стварыць бачнасць таго, што корпус знаходзіцца пад беларускім кіраўніцтвам, немцы на ўсе вышэйшыя камандныя пасады ў ім дазволілі прызначыць беларусаў. У выніку да красавіка 1943 гады, вярхоўнае камандаванне БСА выглядала наступным чынам:

* Кіраўнік Цэнтральнай рады БНС Іван Ермачэнка — шэф (галоўны камендант) БСА
* Падпалкоўнік Язэп Гуцько — начальнік штаба БНС
* Капітан Францішак Кушаль — Галоўны рэферэнт («ваенны міністр») БНС і начальнік яе ваеннага аддзела (Галоўны Вайсковы Рэферэнт БСА). У яго падначаленні ў кожнай акрузе Беларусі знаходзіліся спецыяльныя акруговыя рэферэнты, якія павінныя былі адказваць за фармаванне мясцовых батальёнаў самаабароны.

## Заняпад 
Пад канец ліпеня 1942 года лаяльнага да палітыкі Кубэ Цэнера змяніў СС-брыгадэфюрар Вальтэр Шымана, які адразу ж пачаў выпраўляць «памылкі» свайго папярэдніка. У верасні ён адабраў у Ермачэнкі тытул «галоўнага каменданта» БСА і распусціў ягоны штаб

## Спасылкі 
* Часткі аховы парадку: ад самааховы да беларускай паліцыі
* Метады акупацыі ў Беларусі

Катэгорыя:Беларускі корпус самааховы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1942 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1942 годзе
Катэгорыя:1942 год у Беларусі