open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Адрыяну Карэя

**Адрыя́ну Карэ́я Кла́ру** або **Адрыяна Карэя** (; нар. , Курытыба, Бразілія) — бразільскі футбаліст, абаронца клуба «Атлетыку Паранаэнсі» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Бразіліі. Адрыяну з’яўляецца адным з нешматлікіх ігракоў у прафесійным футболе, якія здольныя згуляць у якасці абаронцы ці паўабаронцы па абодва бакі поля.

## Кар’ера 
### Клубная 
Сваю прафесійную кар’еру Адрыяну пачаў у клубе з роднага горада «Карытыба», дэбютаваўшы ў складзе яшчэ не маючы 18 гадоў. У студзені 2005 года ён далучыўся да іспанскага клуба «Севілья», падпісаўшы кантракт на 4,5 гады. Дэбютаваў у Ла Лізе ў хатнім матчы супраць «Барселоны», дзе андалузійцы атрымалі паражэнне з лікам 0:4. У наступных сезонах Адрыяну займаў розныя пазіцыі з роўным поспехам. Разам з клубам атрымаў шэраг трафеяў.

16 ліпеня 2010 года Адрыяну падпісаў кантракт з «Барселонай» па сістэме «4+1». Каталонскі клуб выклаў за іграка 9,5 млн еўра. Кантракт іграка змясціў пункт выкупу іграка ў памеры не менш за 90 млн еўра. У новым клубе Карэя атрымаў кашулю з нумарам 21, якая да таго належала ўкраінскаму абаронцу Дзмітрыю Чыгрынскаму. Дэбютаваў Адрыяну ў перадсезонным таварыскім матчы супраць клуба «Валерэнга», выйшаўшы на замену ў другім тайме, 14 жніўня ён упершыню з’явіўся ў афіцыйным матчы ў гульні на Суперкубак Іспаніі, дзе каталонцы саступілі былому клуба Адрыяну «Севільі» з лікам 1:3.

У ліпені 2016 года перайшоў у турэцкі «Бешыкташ». Пакінуў каманду пасля сезона 2018/19, і ў ліпені 2019 года вярнуўся ў Бразілію, стаўшы іграком «Атлетыку Паранаэнсі».

### Міжнародная 
13 ліпеня 2003 года ва ўзросце 18 гадоў Адрыяну дэбютаваў у афіцыйных матчах у складзе нацыянальнай зборнай Бразіліі. У складзе зборнай быў удзельнікам розыгрышу Залатога кубка КАНКАКАФ 2003 у ЗША і Мексіцы, дзе разам з камандай заваяваў сярэбраныя медалі, розыгрышу Кубка Амерыкі 2004 у Перу, а таксама Кубка Амерыкі 2011 у Аргенціне.

## Дасягненні 
### Клубныя 
**«Карытыба»**:
* Чэмпіён штата Парана (2): 2003, 2004

**«Севілья»**:
* Уладальнік Кубка Іспаніі (2): 2007, 2010
* Уладальнік Суперкубка Іспаніі: 2007
* Уладальнік Кубка УЕФА (2): 2006, 2007
* Уладальнік Суперкубка УЕФА: 2006

**«Барселона»**:
* Чэмпіён Іспаніі (4): 2011, 2013, 2015, 2016
* Уладальнік Кубка Іспаніі (3): 2012, 2015, 2016
* Уладальнік Суперкубка Іспаніі (3): 2010, 2011, 2013
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў (2): 2011, 2015
* Уладальнік Суперкубка Еўропы (2): 2011, 2015
* Пераможца клубнага чэмпіянату свету: (2) 2011, 2015

**«Бешыкташ»**
* Чэмпіён Турцыі: 2017

### Міжнародныя 
**Зборная Бразіліі**:
* Уладальнік Кубка Амерыкі: 2004

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Бразіліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Бразіліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Атлетыку Паранаэнсі
Катэгорыя:Ігракі ФК Бешыкташ
Катэгорыя:Ігракі ФК Барселона
Катэгорыя:Ігракі ФК Севілья
Катэгорыя:Ігракі ФК Карытыба
Катэгорыя:Чэмпіёны Паўднёвай Амерыкі па футболе
Спартыўнае арыентаванне

**Спартыўнае арыентаванне** — від спорту, у якім спартсмены, выкарыстоўваючы буйнамаштабную карту і компас, павінны прайсці вызначаную колькасць кантрольных пунктаў (КП), размешчаных на мясцовасці, а прамежкавыя вынікі вызначаюцца па часе праходжання дыстанцыі.

.]]
На мясцовасці кантрольныя пункты абазначаюцца бела-чырвонымі прызмамі памеру 30×30 см, як на летніх, так і на зімовых спаборніцтвах. Кожны кантрольны пункт мае абазначэнне, якое складаецца з двухзначных лічбаў, пачынаючы з 31. Кантрольныя пункты забяспечваюць сродкамі адзнакі (электронныя чыпы, кампосцеры), якія замацоўваюць непасрэдна над прызмай.

Мэта спаборніцтваў — як мага хутчэй прайсці дыстанцыю паводле дакладна вызначанага і пазначанага на мапе парадку. Праводзяцца спаборніцтвы ў зададзеным накірунку і па выбары (зададзеную колькасць кантрольных пунктаў спартсмен праходзіць у любой паслядоўнасці).

Вылучаюцца наступныя віды арыентавання:
* бягом (спартыўнае арыентаванне бягом)
* на лыжах (спартыўнае арыентаванне на лыжах)
* на веласіпедах (спартыўнае арыентаванне на веласіпед)
* пешшу і на калясках (спартыўнае арыентаванне па сцежках — спаборніцтвы для спартсменаў-інвалідаў)

Адрозніваюцца наступныя віды арыентавання:
* арыентаванне ў зададзеным накірунку
* арыентаванне па маркіраванай трасе
* арыентаванне па выбары
* арыентаванне па сцежках
* рагейн

Таксама адрозніваюць спаборніцтвы па іншых крытэрыях:
* па часе дня (дзённыя, начныя)
* па спосабе ўдзелу спартсменаў (індывідуальныя, эстафэтныя)
* па спосабе арганізацыі старта (асобны, гандыкап, агульны)

Арыентаванне па выбары — праходжанне зададзенай колькасці кантрольных пунктаў з ліку ўстаноўленых у раёне спаборніцтваў. Выбар кантрольных пунктаў і парадак іх праходжання вызначаюцца самім удзельнікам. Неаднаразовы выхад на адзін і той жа кантрольны пункт залічваецца толькі адзін раз. Старт можа быць агульным ці групавым.

## Спасылкі 
* Міжнародная федэрацыя арыентавання (IOF)
* Беларуская федэрацыя арыентавання (БФА)

## Гл. таксама 
* Анастасія Валер’еўна Дзянісава

Катэгорыя:Віды спорту
ФК Крузейру

**«Крузейру»** () — бразільскі футбольны клуб з горада Белу-Арызонты. Нягледзячы на тое, што клуб мае некалькі каманд у розных відах спорту, футбольная каманда з’яўляецца самай вядомай з іх. Клуб выступае ў бразільскай Серыі A, а таксама ў лізе штата Мінас-Жэрайс.

## Дасягненні 
* **Чэмпіён Бразіліі**: 4
:: 1966, 2003, 2013, 2014

* **Кубак Бразіліі**: 6
:: 1993, 1996, 2000, 2003, 2017, 2018

* **Чэмпіён штата Мінас-Жэрайс**: 39
:: 1926, 1928, 1929, 1930, 1940, 1943, 1944, 1945, 1956, 1959
:: 1960, 1961, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1972, 1973, 1974
:: 1975, 1977, 1984, 1987, 1990, 1992, 1994, 1996, 1997, 1998
:: 2003, 2004, 2006, 2008, 2009, 2011, 2014, 2018, 2019

* **Кубак Лібертадорэс**: 2
:: 1976, 1997

* **Міжкантынентальны кубак**: 1
:: 1976

* **Рэкопа Паўднёвай Амерыкі**: 1
:: 1998

* **Суперкубак Паўднёвай Амерыкі**: 2
:: 1991, 1992

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Крузейру
Хасэ Марыя Басанта

**Хасэ́ Мары́я Баса́нта Паво́нэ** (; нар. , Трэс-Саргентас, Аргенціна) — аргенцінскі футбаліст, абаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Аргенціны (2013—2014). З’яўляецца стрыечным братам футбалістаў Марыяна і Гансала Павонэ.

## Кар’ера 
Хасэ пачаў сваю кар’еру ў клубе «Эстудыянтэс», аднак у 2006 годзе далучыўся да клуба другога дывізіёна «Алімпа». Новаму клубу Басанта дапамог атрымаць перамогу ў чэмпіянаце і прабіцца ў Прымеру. У 2007 годзе ігрок вярнуўся ва «Эстудыянтэс».

У чэрвені 2008 года іграка набыў мексіканскі «Мантэрэй» паводле просьбы менеджара каманды Рыкарда Ла Вольпэ. З тых часоў Басанта стаў асноўным іграком каманды, некалькі разоў стаўшы чэмпіёнам Мексікі.

Пасля чэмпіянату свету 2014 перайшоў у італьянскую «Фіярэнціну». 1 жніўня 2015 года вярнуўся ў «Мантэрэй» на правах гадавой арэнды, а ўлетку 2016 года быў выкуплены мексіканскім клубам.

У верасні 2020 года абвясціў пра завяршэнне прафесійнай кар’еры.

## Дасягненні 
**Мантэрэй**:
* Чэмпіён Мексікі (3): 2009 (а), 2010 (к), 2019 (а)
* Уладальнік Кубка Мексікі: 2017 (а)
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў КАНКАКАФ (4): 2011, 2012, 2013, 2019

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Аргенціны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Аргенціны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Эстудыянтэс
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпа Баія-Бланка
Катэгорыя:Ігракі ФК Мантэрэй
Катэгорыя:Ігракі ФК Фіярэнціна
Лукас Лейва

**Лу́кас Пецы́ні Ле́йва** (; нар. , Дарадус, Бразілія) — бразільскі футбаліст, паўабаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Бразіліі (2007—2013). Акрамя бразільскага пашпарта Лукас мае таксама італьянскі.

## Клубная кар’ера 
### «Грэміу» 
Лукас пачаў сваю кар’еру ў «Грэміу», якому ўжо ў першы свой сезон дапамог дамагчыся права выступаць у элітным дывізіёне чэмпіянату Бразіліі. У наступны год яго клуб атрымаў перамогу ў Лігу Гаўшу і заняў трэцяе месца ў чэмпіянаце Бразіліі, а сам Лукас атрымаў ганаровую ўзнагароду ад часопіса Placar.

### «Ліверпул» 
26 ліпеня 2007 года Лукас быў афіцыйна прадстаўлены ў якасці іграка «Ліверпула» і на наступны дзень дэбютаваў у новай камандзе ў фінальным матчы таварыскага турніру ў Ганконгу, у якім «чырвоныя» саступілі «Портсмуту». У складзе «Ліверпула» выступаў на працягу дзесяці гадоў.

### «Лацыа» 
У ліпені 2017 года перайшоў у італьянскі «Лацыа».

### Вяртанне ў «Грэміу» 
У чэрвені 2022 года ў якасці свабоднага агента вярнуўся ў «Грэміу», падпісаўшы кантракт да снежня 2023 года. У сакавіку 2023 года з-за праблем p сэрцам абвясціў пра завяршэнне кар’еры.

## Міжнародная кар’ера 
22 жніўня 2007 года адбыўся афіцыйны дэбют Лукаса Лейвы ў першай зборнай Бразіліі, калі ён выйшаў на замену ў матчы супраць зборнай Алжыра.

## Дасягненні 
**«Грэміу»**:
* Чэмпіён штата Рыу-Гранды-ду-Сул (2): 2006, 2007

**«Ліверпул»**:
* Уладальнік Кубка Футбольнай лігі: 2012

**«Лацыа»**:
* Уладальнік Кубка Італіі: 2019
* Уладальнік Суперкубка Італіі (2): 2017, 2019

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Бразіліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Бразіліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Грэміу
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліверпул
Катэгорыя:Ігракі ФК Лацыа
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Хаві Марцінес

**Хаўер «Хаві» Марцінес Агінага** (; нар. , Эстэлья, Іспанія) — іспанскі футбаліст (паводле нацыянальнасці з’яўляецца баскам), паўабаронца катарскага клуба «Катар» і нацыянальнай зборнай Іспаніі. Адзін з двух ігракоў у гісторыі сусветнага футбола, які перамагаў спачатку на чэмпіянаце свету па футболе, а затым на моладзевым чэмпіянаце Еўропы па футболе.

## Клубная кар’ера 
Марцінес з’яўляецца выхаванцам памплонскай «Асасуны». Сезон 2005/06 правёў у дублюючай камандзе. Трэнер «Асасуны» Хасэ Сіганда лічыў юніёра вельмі перспектыўным, параўноўваючы яго з французскім паўабаронцам Патрыкам Віейра.

Улетку 2006 года 17-гадовы Марцінес перайшоў у «Атлетык». Сума трансферу склала 6 млн еўра. Нягледзячы на юнацкі ўзрост, Хаві згуляў 35 матчаў і забіў 3 мячы. яго гульня і хуткая адаптацыя вырабілі станоўчае ўражанне на спецыялістаў. У наступных сезонах Марцінес працягнуў прагрэсаваць, праводзячы не менш траццаці матчаў за чэмпіянат.

Шырока ходзяць чуткі аб магчымым пераходзе Марцінеса ў больш прэстыжны клуб. У якасці пакупнікоў зваліся «Ліверпул», «Чэлсі» і «Фіярэнціна». Агент футбаліста назваў прымальнай для трансферу суму ў 30 млн еўра. У 2010 годзе Марцінес быў прызнаны лепшым маладым іграком года паводле версіі часопіса «Don Balón».

У жніўні 2012 года Марцінес перайшоў у мюнхенскую «Баварыю».

У маі 2021 года стала вядома, што Хаві Марцінес пакідае «Баварыю» па заканчэнні кантракта, а ў чэрвені было абвешчана аб пераходзе паўабаронцы ў «Катар».

## Міжнародная кар’ера 
11 мая 2010 года настаўнік галоўнай зборнай Іспаніі Вісентэ дэль Боске ўключыў Марцінеса ў заяўку на чэмпіянат свету 2010. 29 мая Хаўер дэбютаваў у складзе асноўнай зборнай, замяніўшы Хаві ў матчы супраць зборнай Саудаўскай Аравіі.

## Дасягненні 
**«Баварыя»**:
* Чэмпіён Германіі (9): 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021
* Уладальнік Кубка Германіі (5): 2013, 2014, 2016, 2019, 2020
* Уладальнік Суперкубка Германіі (4): 2016, 2017, 2018, 2020
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў (2): 2013, 2020
* Уладальнік Суперкубка УЕФА (2): 2013, 2020
* Пераможца клубнага чэмпіянату свету: 2013

**Іспанія**:
* Чэмпіён свету: 2010
* Чэмпіён Еўропы: 2012

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Іспаніі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Іспаніі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Катар
Катэгорыя:Ігракі ФК Баварыя Мюнхен
Катэгорыя:Ігракі ФК Атлетык Більбаа
Катэгорыя:Ігракі ФК Асасуна B
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па футболе
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Раберту Фірміну

**Рабе́рту Фірмі́ну Барбо́за ды Аліве́йра** або **Раберта Фірміна** (; нар. , , Бразілія) — бразільскі футбаліст, атакуючы паўабаронца саудаўскага клуба «Аль-Ахлі» з Джыды. Ігрок нацыянальнай зборнай Бразіліі (2014—2021).

## Кар’ера 
Сваю кар’еру Раберту пачаў у клубе «Фігейрэнсі», дзе яго заўважылі прадстаўнікі нямецкага «Гофенгайма». За нямецкі клуб бразілец дэбютаваў 26 лютага 2011 года ў хатнім паядынку 24-га туру супраць «Майнца», які скончыўся паражэннем з лікам 1:2. Бразілец выйшаў на пляцоўку на 75-й хвіліне, замяніўшы Себасцьяна Рудзі.

У лістападзе 2011 года ігрок быў выключаны з асноўнай каманды клуба, аднак пазней быў вернуты ў склад. 27 сакавіка 2014 года Раберту падпісаў новы трохгадовы кантракт з клубам.

24 чэрвеня 2015 года было афіцыйна абвешчана аб пераходзе Фірміну ў англійскі «Ліверпул». Сума трансферу склала 25 млн еўра, што стала адным з найдаражэйшых пераходаў у гісторыі Бундэслігі.

У сакавіку 2023 года «Ліверпул» абвясціў, што Фірміну пакіне клуб па заканчэнні сезона 2022/23 у якасці свабоднага агента. У ліпені 2023 года нападнік падпісаў трохгадовы кантракт з саудаўскім «Аль-Ахлі».

## Дасягненні 
**«Ліверпул»**
* Чэмпіён Англіі: 2020
* Уладальнік Кубка Англіі: 2022
* Уладальнік Кубка Англійскай футбольнай лігі: 2022
* Уладальнік Суперкубка Англіі: 2022
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2019
* Уладальнік Суперкубка УЕФА: 2019
* Пераможца клубнага чэмпіянату свету: 2019

**Зборная Бразіліі**:
* Уладальнік Кубка Амерыкі: 2019

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на сайце *thetopforward.com* 

Катэгорыя:Футбалісты Бразіліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Бразіліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Фігейрэнсі
Катэгорыя:Ігракі ФК Гофенгайм
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліверпул
Катэгорыя:Ігракі ФК Аль-Ахлі Джыда
Катэгорыя:Чэмпіёны Паўднёвай Амерыкі па футболе
Аскар дус Сантус

**Аска́р дус Са́нтус Эмбуа́ба Жу́ніяр** або **Оскар дос Сантас**  (, МФА: ; нар. , , Бразілія) — бразільскі футбаліст, атакавалы паўабаронца кітайскага клуба «Шанхай СІПГ» і нацыянальнай зборнай Бразіліі.

## Кар’ера 
### Клубная 
Аскар пачаў сваю кар’еру ў моладзевым складзе клуба «Уніян Барбарэнсі». Затым у 2004 годзе перайшоў у «Сан-Паўлу». З 2008 года паўабаронца стаў выступаць за асноўны склад каманды і ў тым жа годзе выйграў з клубам чэмпіянат краіны.

17 чэрвеня 2010 года Аскар перайшоў у клуб «Інтэрнасьянал». З 2011 года Аскар стаў іграком стартавага складу клуба, склаўшы дуэт у цэнтры поля з Андрэсам Д'Алесандра. Разам яны дапамаглі сваёй камандзе атрымаць перамогу ў чэмпіянаце штата Рыу-Гранды-ду-Сул.

25 ліпеня 2012 года Аскар падпісаў пяцігадовы кантракт з «Чэлсі». Сума трансферу склала 25 млн фунтаў. У сезоне 2016/17 страціў месца ў аснове «Чэлсі», і ў снежні 2016 года ўзгадніў кантракт з кітайскім клубам «Шанхай СІПГ».

### Міжнародная 
14 верасня 2011 года Аскар дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Бразіліі ў першай гульні за Суперкласіка Амерыкі 2011 года супраць зборнай Аргенціны. Матч скончыўся з лікам 0:0, а Аскар выйшаў на замену Рэнату Абрэу на 63 хвіліне матча.

## Дасягненні 
### Клубныя 
**«Сан-Паўлу»**:
* Чэмпіён Бразіліі: 2008
* Чэмпіён штата Сан-Паўлу: 2010

**«Інтэрнасьянал»**:
* Чэмпіён штата Рыу-Гранды-ду-Сул (2): 2011, 2012
* Уладальнік Рэкопы Паўднёвай Амерыкі: 2011

**«Чэлсі»**:
* Чэмпіён Англіі: 2015
* Уладальнік Кубка Футбольнай лігі: 2015
* Пераможца Лігі Еўропы: 2013

**«Шанхай СІПГ»**:
* Чэмпіён Кітая: 2018
* Уладальнік Суперкубка Кітая: 2019

### Міжнародныя 
**Бразілія**:
* Пераможца Суперкласіка Амерыкі: 2011
* Сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў: 2012

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Бразіліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Бразіліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Шанхай СІПГ
Катэгорыя:Ігракі ФК Чэлсі
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэрнасьянал
Катэгорыя:Ігракі ФК Сан-Паўлу
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Доглас Коста

**До́глас Ко́ста ды Со́за** або **Дуглас Коста** (, МФА: ; нар. , Сапукая-ду-Сул, Бразілія) — бразільскі футбаліст, атакуючы паўабаронца амерыканскага клуба «Лос-Анджэлес Гэлаксі» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Бразіліі.

## Клубная кар’ера 
Доглас далучыўся да акадэміі клуба «Грэміу», калі яму былі 11 гадоў. Дэбютаваў за дарослую каманду ў 18 гадоў у матчы супраць «Батафогу» 4 кастрычніка 2008 года, забіўшы гол у першай жа сваёй гульні. Ужо праз год і некалькі месяцаў ігрок склаў дагавор з украінскім клубам «Шахцёр», не зважаючы на цікавасць з боку іншых еўрапейскіх клубаў.

У новым клубе Коста даволі хутка прайшоў адаптацыю, чаму спрыяла вялікая колькасць бразільскіх легіянераў у клубе. Доглас зарэкамендаваў сябе як майстар выканання штрафных стрэлаў. Дэбют іграка прыпаў на матч Лігі Еўропы супраць англійскага «Фулхэма», дзе Коста выйшаў на замену на 75 хвіліне. Першы гол у данецкім клубе ігрок забіў 14 сакавіка 2010 года ў пераможным матчы супраць харкаўскага «Металіста» (2:1).

Улетку 2015 года перайшоў у мюнхенскую «Баварыю», дзе замацаваўся ў аснове. У сезоне 2016/17 стаў радзей з’яўляцца па полі. У ліпені 2017 года быў арандаваны турынскім «Ювентусам» з правам выкупу. У чэрвені 2018 года «Ювентус» выкупіў паўабаронцу за 40 млн еўра.

У кастрычніку 2020 года вярнуўся ў «Баварыю» на правах арэнды. У маі 2021 года, выйграўшы з «Баварыяй» тытул чэмпіёна Германіі, пакінуў клуб і далучыўся да «Грэміу».

У лютым 2022 года далучыўся да амерыканскага «Лос-Анджэлес Гэлаксі» на правах субарэнды з «Грэміу» на паўгады, з наступным па заканчэнні арэнды падпісаннем паўнавартаснага кантракта на 1,5 гады ў якасці свабоднага агента.

## Міжнародная кар’ера 
У нацыянальнай зборнай Бразіліі ігрок дэбютаваў у лістападзе 2014 года ў матчы супраць зборнай Турцыі, які праходзіў у Стамбуле.

## Дасягненні 
**«Шахцёр»**:
* Чэмпіён Украіны (5): 2010, 2011, 2012, 2013, 2014
* Уладальнік Кубка Украіны (3): 2011, 2012, 2013
* Уладальнік Суперкубка Украіны (3): 2010, 2012, 2013

**«Баварыя»**:
* Чэмпіён Германіі (3): 2016, 2017, 2021
* Уладальнік Кубка Германіі: 2016
* Пераможца клубнага чэмпіянату свету: 2020

**«Ювентус»**:
* Чэмпіён Італіі (3): 2018, 2019, 2020
* Уладальнік Кубка Італіі: 2018
* Уладальнік Суперкубка Італіі: 2018

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Бразіліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Бразіліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Грэміу
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр Данецк
Катэгорыя:Ігракі ФК Баварыя Мюнхен
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус
Катэгорыя:Ігракі ФК Лос-Анджэлес Гэлаксі
Ёргас Самарас

**Ёргас Самарас** (; нар. , , Грэцыя) — грэчаскі футбаліст, нападнік. Ігрок нацыянальнай зборнай Грэцыі (2006—2014).

## Кар’ера 
### Клубная 
Самарас пераехаў у Нідэрланды разам са сваім бацькам, Ёанісам Самарасам, былым прафесійным футбалістам, ва ўзросце 16 гадоў, падпісаўшы кантракт з «Херэнвенам». Упершыню дэбютаваў у сезоне 2003/04, выступаў у дзесяці матчах. За гэтым рушылі ўслед два паспяховых сезоны ў чэмпіянаце Нідэрландаў, пасля чаго на нападніка звярнулі ўвагу скаўты некаторых клубаў англійскай Прэм’ер-лігі. Пасля цікавасці з боку «Арсенала», Ёргас усё ж стаў іграком «Манчэстэр Сіці» за 6 мільёнаў фунтаў.

Яго дэбют у «Манчэстэр Сіці» адбыўся, калі ён выйшаў на замену ў матчы супраць «Ньюкасл Юнайтэд», і адкрыў лік галам у сезоне 2005/06 англійскай Прэм’ер-Лігі 12 лютага 2006 года супраць «Чарльтана», у якім яго каманда святкавала перамогу з лікам 3:2. Але англійскія часы выступаў Самарас нельга лічыць удалымі, амаль адразу рушыў спад у гульні грэчаскага футбаліста.

28 студзеня 2008 года нападнік быў аддадзены ў арэнду «Сэлтыку» да канца сезону. Адна з прычын таго, чыму ён прыняў прапанову «Сэлтыка» была магчымасць быць зайграным, каб лепш падрыхтавацца да выступлення нацыянальнай зборнай Грэцыі на чэмпіянаце Еўропы 2008. Самарас забіў у сваім дэбютным матчы за «кельтаў», а яго новая каманда перамагла «Кілмарнак» у матчы Кубка Шатландыі з лікам 5:1.

22 жніўня 2014 года Самарас на правах свабоднага агента перайшоў у клуб «Вест Бромвіч Альбіён», падпісаўшы кантракт на два гады. Аднак ужо праз паўсезону напачатку 2015 года з’ехаў у саудаўскі клуб «Аль-Хіляль». Па заканчэнні сезону 2014/15 пакінуў «Вест Бромвіч».

У сакавіку 2016 года далучыўся да амерыканскага клуба «Рая ОКС». У лютым 2017 года вярнуўся ў Еўропу, папоўніўшы склад клуба іспанскай Сегунды «Рэал Сарагоса». У жніўні 2017 года перайшоў у турэцкі «Самсунспор», які пакінуў у маі 2018 года і завяршыў кар’еру.

### Міжнародная 
Самарас мог гуляць за зборную Аўстраліі, бо яго бацька Ёаніса Самарас нарадзіўся ў Мельбурне, але затым пераехаў у Грэцыю ва ўзросце 13 гадоў і паспяхова выступаў за «Панатынаікос» і нацыянальную каманду. Яго дзед, таксама Ёргас, быў адным з заснавальнікаў футбольнага клуба «Саўт Мельбурн».

Аднак Самарас абраў зборную Грэцыі. Дэбютаваў у складзе нацыянальнай каманды ўсяго праз сем дзён пасля свайго 21 дня нараджэння 28 лютага 2006 года ў таварыскай гульні супраць зборнай Беларусі і забіў адзіны гол у матчы.

## Дасягненні 
**«Сэлтык»**:
* Чэмпіён Шатландыі (4): 2008, 2012, 2013, 2014
* Уладальнік Кубка Шатландыі (2): 2011, 2013
* Уладальнік Кубка лігі Шатландыі: 2009

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Грэцыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Грэцыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Самсунспор
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Сарагоса
Катэгорыя:Ігракі ФК Рая ОКС
Катэгорыя:Ігракі ФК Аль-Хіляль Эр-Рыяд
Катэгорыя:Ігракі ФК Вест Бромвіч Альбіён
Катэгорыя:Ігракі ФК Сэлтык
Катэгорыя:Ігракі ФК Манчэстэр Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Херэнвен
Сусветны снукерны рэйтынг у сезоне 2011/2012

**Сусветны рэйтынг снукерыстаў у сезоне 2011/2012**: Сусветны рэйтынг для ўсіх прафесійных гульцоў, якія кваліфікаваны на сезон 2011/2012, прадстаўлены ніжэй. Рэйтынг уяўляе сабой суму набраных ачкоў на рэйтынгавых і міні-рэйтынгавых турнірах за два гады. Ачкі за турнір двухгадовай даўніны адымаюцца, калі адпаведны турнір пачынаецца ў бягучым сезоне. Наступная табліца ўяўляе сабой рэйтынгі, якія выкарыстоўваліся для пасеву гульцоў на турніры.

Катэгорыя:Сусветныя рэйтынгі снукерыстаў
Катэгорыя:Снукерны сезон 2011/2012
Луіс Густаву Дыяс

**Лу́іс Густа́ву Ды́яс** або **Луіс Густава** (; нар. , Піндаманьянгаба, Бразілія) — бразільскі футбаліст, апорны паўабаронца клуба «Сан-Паўлу». Ігрок нацыянальнай зборнай Бразіліі (2011—2016). Пачынаў сваю кар’еру як левы абаронца.

## Клубная кар’ера 
Луіс Густаву з’яўляецца выхаванцам футбольнай школы клуба «Карынтыянс Алагуану». Дарослую футбольную кар’еру пачаў у 2007 годзе ў асноўнай камандзе таго ж клуба, у якой правёў адзін сезон, прыняўшы ўдзел у 21 матчы чэмпіянату. У тым жа годзе нядоўга на правах арэнды абараняў колеры клуба КРБ.

Сваёй гульнёй прыцягнуў увагу прадстаўнікоў трэнерскага штаба нямецкага «Гофенгайма», у склад якога далучыўся на правах арэнды 31 жніўня 2007 года. 1 красавіка 2008 года падпісаў з клубам паўнавартасны кантракт да лета 2011 года. Усяго згуляў за гофенгаймскі клуб чатыры сезоны сваёй гульнявой кар’еры.

1 студзеня 2011 года далучыўся да складу «Баварыі», якая заплаціла за іграка больш за 15 млн еўра. 16 жніўня 2013 года, было паведамлена, што бразілец падпісаў кантракт з клубам «Вольфсбург» да 2018 года. 29 красавіка 2017 года быў выдалены ў матчы з «Баварыяй», стаўшы з 8 выдаленнямі рэкардсменам па гэтым пазазчыку ў Бундэслізе.

У ліпені 2017 года стаў іграком марсельскага «Алімпіка».

У верасні 2019 года перайшоў у турэцкі «Фенербахчэ», падпісаўшы чатырохгадовы кантракт. У ліпені 2022 года стаў іграком саудаўскага «Аль-Насра», дзе выступаў да канца сезона 2022/23. У снежні 2023 года далучыўся да «Сан-Паўлу».

## Міжнародная кар’ера 
10 жніўня 2011 года дэбютаваў у афіцыйных матчах у складзе нацыянальнай зборнай Бразіліі ў таварыскім матчы супраць зборнай Германіі, якая скончылася паражэннем лацінаамерыканцаў з лікам 2:3. Луіс Густаву быў уключаны ў склад зборнай на чэмпіянат свету 2014.

## Дасягненні 
**«Баварыя»**
* Чэмпіён Германіі: 2013
* Уладальнік Кубка Германіі: 2013
* Уладальнік Суперкубка Германіі: 2012
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2013

**«Вольфсбург»**:
* Уладальнік Кубка Германіі: 2015
* Уладальнік Суперкубка Германіі: 2015

**Бразілія**
* Уладальнік Кубка канфедэрацый: 2013

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Бразіліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Бразіліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Карынтыянс Алагуану
Катэгорыя:Ігракі ФК КРБ
Катэгорыя:Ігракі ФК Гофенгайм
Катэгорыя:Ігракі ФК Баварыя Мюнхен
Катэгорыя:Ігракі ФК Вольфсбург
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпік Марсель
Катэгорыя:Ігракі ФК Фенербахчэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Аль-Наср Эр-Рыяд
Катэгорыя:Ігракі ФК Сан-Паўлу
Горх Фок

**Горх Фок** (), сапраўднае імя **Іаган Вільгельм Кінау** (; , Фінкенау, цяпер раён Гамбурга — ) — нямецкі пісьменнік-марыніст, значная фігура нямецкай прыгодніцкай літаратуры.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і рыбака. З дзяцінства хацеў быць мараком, але вымушаны быў працаваць з 1904 года пісарам у акіянскай параходнай лініі Гамбург-Амерыка. У 15 год, пасля школы яго паслалі вучыцца да дзядзі ў Брэмергафен, дзе ён павінен быў вучыцца прадпрымальніцтву. Пасля гандлёвай школы, ён працуе канторшчыкам і бухгалтарам, а пазней вяртаецца ў Гамбург і ўладкоўваецца ў фірму, якая гандлюе каланіяльнымі таварамі.

У гэты ж час з’яўляюцца яго першыя творы пад псеўданімам Горх Фок. Свае апавяданні («Шруленгіпер і Тунгенкніпер» (1911 год), «Хейн Божы Вецер» (1911 год), «Вандроўнікі» (1914 год)) ён пісаў як літаратурнай нямецкай мовай, так і ніжненямецкім дыялектам. Пабачылі свет яго драмы: «Цылі Корс» (1914 год) і «Догербанк», а таксама зборнік «Зорка над морам» (пасмяротна, 1918 год).

Сапраўдную вядомасць яму прынёс напісаны ў 1912 годзе раман «Плыць неабходна!» («Seefahrt ist not!»), дзе апісана цяжкая і гераічная праца рыбакоў у далёкіх марах.

З пачаткам Першай сусветнай вайны Іаган Кінау ідзе ваяваць. Ён служыць у 207-м Рэзервовым палку. Ваюе ў Сербіі і Расіі, потым у Бейруце, удзельнічае ў бітве пад Вердэнам. У сакавіку 1916 года ён дамагаецца пераводу на флот. Пісьменнік служыць на лёгкім крэйсеры «Вісбадэн». Удзельнічае ў Ютландскай бітве (Скагеракскі праліў), самай значнай марской бітве той вайны паміж нямецкім і англійскім флотамі. 31 мая «Вісбадэн» патрапіў пад абстрэл англійскага лінейнага крэйсера «Інвінсібл». Пісьменнік загінуў разам з караблём і іншай камандай. Яго цела знайшлі ў жніўні 1916 года ў Vaderobod, на поўдзень ад Гётэбарга. Ён пахаваны на шведскім востраве Стэнсхольмен разам з іншымі нямецкімі і англійскімі маракамі.

## Творы 
* 1910 *Schullengrieper und Tungenkrieper*
* 1911 *Hein Godenwind*
* 1913 *Hamborger Janmaten*
* 1913 *Seefahrt ist Not!* (ISBN 3-499-14148-5)
* 1914 *Fahrensleute*
* 1914 *Cilli Cohrs* (драма)
* 1914 *Doggerbank* (драма)
* 1914-15 War poems in Plattdüütsch
* 1918 (posthumously) *Sterne überm Meer* (пасмяротныя запісы і паэмы)

## Гл. таксама 
* Горх Фок II
* Горх Фок, барк

## Спасылкі 
* Жыццяпіс Горх Фока (на нямецкай) 
* Кароткі жыццяпіс Горх Фока (на нямецкай)
* Творцы на могілках Stensholmen (на шведскай) 

Катэгорыя:Маракі Першай сусветнай вайны (Германія)
Катэгорыя:Пісьменнікі Германіі
Катэгорыя:Пісьменнікі-марыністы
Катэгорыя:Загінулі ў баі
Сеймурыя

**Сеймурыя** (*Seymuria*) — род выкапнёвых земнаводных падкласа батрахазаўраў.

Рэшткі выяўлены каля г. Сеймур (Сімор, штат Тэхас, ЗША) у ніжняпермскіх адкладах. Гэта невялікія, даўжынёй каля 1 м, жывёлы з плоскай шырокай галавой і акруглай мордай. Паводле будовы даху чэрапа, паднябення, сківіц і зубоў блізкія да лабірынтадонтаў, а па канструкцыі канечнасцей, іх паясоў і пазваночніка набліжаюцца да катылазаўраў (з падкласа прымітыўных паўзуноў). Сеймурыя разам з блізкім да яе прадстаўніком з роду катласія аб’ядноўваюцца ў групу сеймурыя-морф — верагодных продкаў паўзуноў.

## Літаратура 
* Земнаводныя. Паўзуны: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1996. ISBN 985-11-0067-6

Катэгорыя:Вымерлыя амфібіі
Максі Лопес

**Максімілія́на Гасто́н Ло́пес** (; нар. , , Аргенціна) — аргенцінскі футбаліст, нападнік.

Лопес мае падвойнае аргенцінскае і італьянскае грамадзянства.

## Клубная кар’ера 
Кар’еру пачаў у 1997 у структуры «Рывер Плэйт». 19 жніўня 2001, у 17-гадовым узросце, дэбютаваў у дарослым клубе. У яго складзе правёў 60 матчаў, забіў каля 20 галоў, станавіўся чэмпіёнам у 2002, 2003 і 2004 гадах.

У студзені 2005 Максі Лопес перайшоў у іспанскую «Барселону» за 6,2 мільёны еўра. У сваім дэбютным матчы ў Лізе чэмпіёнаў 23 лютага 2005 ён выйшаў на замену ў другім тайме і праз 4 хвіліны зраўняў лік у матчы з «Чэлсі». Аднак у асноўным складзе клуба Лопес не здолеў замацавацца, у сезоне 2006/07 быў аддадзены ў арэнду ў «Мальёрку», а ўлетку 2007 года быў прададзены ў «Маскву» за 2 мільёны еўра.

У расійскім клубе Максі Лопес згуляў 22 матчы і забіў 9 галоў, перш чым 13 лютага 2009 года быў аддадзены ў арэнду ў бразільскі «Грэміу».

20 студзеня 2010 года Лопес перайшоў у «Катанію», клуб італьянскай Серыі A. У гэтым сезоне форвард забіў 12 галоў у 17 матчах. У сезоне 2010/11 Лопес забіў толькі 8 мячоў, аднак стаў найлепшым форвардам у складзе «Катаніі». 27 студзеня 2012 года ён перайшоў у «Мілан» на ўмовах арэнды.

Пасля сканчэння арэнды ў «Мілане» Максі Лопес вярнуўся ў «Катанію» і 11 ліпеня быў аддадзены ў арэнду «Сампдорыі» да канца сезона. Сезон 2013/14 пачаў у «Катаніі», а 28 студзеня 2014 года ізноў быў аддадзены ў арэнду «Сампдорыі».

30 чэрвеня 2014 года нападнік падпісаў гадавы кантракт з клубам «К’ева». У студзені 2015 года перайшоў у «Тарына». 31 жніўня 2017 года стаў іграком «Удзінезэ», пакінуў яго па заканчэнні сезона 2017/18. У ліпені 2018 года далучыўся да бразільскага клуба «Васка да Гама».

У жніўні 2019 вярнуўся ў Італію, стаўшы ігрком клуба «Кратонэ». У сезоне 2020/21 выступаў у Серыі C за «Самбенедэтэзэ», пасля чаго завяршыў прафесійную кар’еру.

## Міжнародная кар’ера 
Максі Лопес абараняў колеры зборных Аргенціны да 15, 17 і 20 гадоў, браў удзел у Паўднёваамерыканскім моладзевым чэмпіянаце 2003 года. Ён мае падвойнае аргенцінска-італьянскае грамадзянства.

## Дасягненні 
**«Рывер Плейт»**:
* Чэмпіён Аргенціны (3): 2002, 2003, 2004

**«Барселона»**:
* Чэмпіён Іспаніі (2): 2005, 2006
* Уладальнік Суперкубка Іспаніі (1): 2005
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў (1): 2006

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Аргенціны
Катэгорыя:Ігракі ФК Самбенедэтэзэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Кратонэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Васка да Гама
Катэгорыя:Ігракі ФК Удзінезэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарына
Катэгорыя:Ігракі ФК К’ева
Катэгорыя:Ігракі ФК Сампдорыя
Катэгорыя:Ігракі ФК Катанія
Катэгорыя:Ігракі ФК Мілан
Катэгорыя:Ігракі ФК Грэміу
Катэгорыя:Ігракі ФК Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Мальёрка
Катэгорыя:Ігракі ФК Барселона
Катэгорыя:Ігракі ФК Рывер Плэйт
Бітва пад Халенам

**Бітва пад Халенам** (вядомая таксама як *Бітва сярэбраных шлемаў*) (12 жніўня 1914) — адбылася на бельгійскім фронце.

Скончылася тактычнай перамогай бельгійскай над нямецкай арміяй. Перамога аднак не мела стратэгічнага значэння і не перашкодзіла немцам апанаваць Бельгію.

У ёй адбылася адна з апошніх атакаў кавалерыі на Заходнім фронце. Пасля гэтай бітвы стала відавочна немагчымасць прарваць найноўшую лінію фронту кавалерыйскай атакай.

## Спасылкі 
* Апісанне бітвы на сайце FirstWorldWar.com
* Музей бітвы пры Халене  
* Апісанне бітвы на сайце greatwardifferent.com 

Катэгорыя:Бітвы Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Бітвы ў Бельгіі
Катэгорыя:Бітвы Бельгіі
Катэгорыя:Бітвы Германіі
Катэгорыя:Канфлікты 1914 года
Катэгорыя:Падзеі 12 жніўня
Катэгорыя:Жнівень 1914 года
Катэгорыя:Бельгія ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Германія ў Першай сусветнай вайне
Рэмус фон Войрш

{{Ваенны дзеяч
|імя     =  Марцін Вільгельм Рэмус фон Войрш 
|дата нараджэння  = 
|дата смерці    =
|месца нараджэння = 
|месца смерці = 
|выява = Remus von Woyrsch.jpg
|шырыня = 200px
|апісанне выявы =
|мянушка =
|прыналежнасць =  Каралеўства Прусія,   Германская імперыя
|гады службы = 1866—1917
|званне = (1917)
|род войскаў = пяхота
|камандаваў = Армейская група «Войрш», Група армій Войрша
|частка =
|бітвы = Аўстра-пруская вайна 1866 годаФранка-пруская вайнаПершая сусветная вайна
|узнагароды =
{

-

}

|сувязі =
|у адстаўцы = з 1917
}}
**Рэ́мус фон Войрш** (; , замак Пільсніц пад Брэслау, Каралеўства Прусія — , замак Пільсніц пад Брэслау) — прускі афіцэр пяхоты, каралеўскі генерал-фельдмаршал (1917). Доктар Honoris causa Брэслаўскага ўніверсітэта.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкай прускай сям’і.

Пасля сканчэння сярэдняй школы пайшоў у войска. 5 красавіка 1866 года трапіў да 1-га гвардэйскага пяхотнага палка. У тым самым годзе атрымаў чын лейтэнанта на сямітыднёвай вайне з Аўстрыяй. Удзельнічаў у франка-прускай вайне (1870—1871), пасля служыў у Генеральным штабе (1878—1879 і 1882—1889). У 1896 — палкоўнік Гвардзейскага фузілернага палка. Праз год атрымаў чын генерала. У 1901 годзе камандуючы 12-й Дывізіі. У 1903—1904 гадах камандзір VI Корпуса у Брэслау, у 1905 — генерал пяхоты. У 1911 годзе пасля 45 гадоў службы быў звольнены з арміі.

### Першая сусветная вайна 
У сувязі з пачаткам Першай сусветнай вайны 2 жніўня 1914 года прызначаны камандзірам Сілезскага ландвернага корпуса (*Landwehrkorps Woyrsch*, пазней *Armee-Abteilung Woyrsch*; 2 ландверныя дывізіі і 72 гарматы), што дзейнічаў на Усходнім фронце пад аўстра-венгерскай камандаю. Яго мэтай было захаванне Сілезыі ад нападу расійскага войска.

25 кастрычніка 1914 года ўзнагароджаны ордэнам Pour le Mérite.

У 1915 годзе адзначыўся пад час аперацыі пад Равай-Рускай, забеспечваючы адыход аўстрыйскага войска. 23 ліпеня 1915 атрымаў дубовыя галінкі да ордэна *Pour le Merite*.

Корпус пераназваны ў 1916 на Групу армій Войрш (*Heeresgruppe Woyrsch*). Атрымаў шмат перамогаў, напрыклад пад Торунем.

У 1916 падчас Скробава-Гарадзішчанскай аперацыі пад Баранавічамі стрымаў наступ расійскіх войскаў, чым не даў развіць поспех Брусілаўскага прарыву.

У 1917 за Скробава-Гарадзішчанскую аперацыю атрымаў чын генерал-фельдмаршала. Група арміі была распушчана ў снежні 1917 года, пасля Кастрычніцкага перавароту. Войрш быў звольнены з войска па ўласнай просьбе.

## Цикавыя факты 
У падмурку аднаго з дамоў в. Лінова Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці знойдзены камень з надпісам Woyrsch Stem 1916. Хутчэй за ўсё гэты камень мае дачыненне да генерал-фельдмаршала Рэмуса фон Войрша. Магчыма, гэты камень пастаўлены ў гонар нейкай ваеннай аперацыі на тэрыторыі в. Лінова або прыезду генерал-фельдмаршала ў 1916 годзе. Пытанне, адкуль і якім чынам гэты камень трапіў у падмурак дома, застаецца адкрытым.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Германскія генерал-фельдмаршалы
Катэгорыя:Военачальнікі Першай сусветнай вайны (Германія)
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Дома Гогенцолернаў
Спартыўная карта

**Спартыўная карта** — спецыяльная буйнамаштабная схема мясцовасці, прызначаная для выкарыстання ў спаборніцтвах па спартыўным арыентаванні.

Для спартыўных карт звычайна ўжываюцца маштабы 1:5000, 1:7500, 1:10 000 і 1:15 000 з вышынёй сячэння рэльефу 5 м. На мясцовасці з невялікім перападам вышынь на схілах можна выкарыстоўваць вышыню сячэння рэльефу 2,5 м.

На спартыўнай карце адсутнічаюць каардынатная сетка, лініі сапраўднага мерыдыяна, скланенне, кропкі геадэзічных прывязак і дзейнічае адмысловая сістэма дакладнасці па планавых, вуглавых і вышынных вымярэннях ў адпаведнасці з патрабаваннямі Міжнароднай федэрацыі арыентавання (ІОФ), а спецыяльны змест складаюць паказ праходнасці мясцовасці і індывідуальных асаблівасцяў адлюстроўваемых аб'ектаў.

На карту, якая выдаецца ўдзельніку спаборніцтваў, наносяць чырвоным (дапускаецца пурпуровым, фіялетавым) колерам элементы дыстанцыі, адпаведныя кожнаму віду арыентавання.

## Гл. таксама 
* Геаграфічная карта
* Геаграфічная карта
* Спартыўнае арыентаванне

Катэгорыя:Картаграфія
Катэгорыя:Спартыўны інвентар
Катэгорыя:Спартыўнае арыентаванне
Маштаб

**Маштаб** (, літ. «мерная палка»: *Maß* «мера», *Stab* «палка») — суадносіны двух лінейных памераў. У многіх галінах практычнага прымянення маштабам называюць суадносіны памеру малюнка да памеру адлюстроўваемага аб’екта.

Тэрмін найбольш распаўсюджаны ў геадэзіі, картаграфіі і праектаванні — стаўленне натуральнай велічыні аб’екта да велічыні яго малюнка. Чалавек не ў стане адлюстраваць вялікія аб’екты, напрыклад будынак, у натуральную велічыню, таму пры адлюстраванні вялікага аб’екта на малюнку, чарцяжы, у макеце мы памяншаем велічыню аб’екта ў некалькі разоў: у два, пяць, дзесяць, сто, тысячу і гэтак далей. Лік, які паказвае, у колькі разоў паменшаны намаляваны аб’ект, і ёсць маштаб. Маштаб ўжываецца і пры адлюстраванні мікрасусвету. Чалавек не можа адлюстраваць жывую клетку, якую разглядае ў мікраскоп, у натуральную велічыню і таму павялічвае велічыню яе выявы ў некалькі тысяч разоў. Лік, які паказвае, у колькі разоў зроблена павелічэнне або памяншэнне рэальнай з’явы пры яе адлюстраванні, вызначаецца як маштаб.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Картаграфія
Парвавірусы

**Парвавірусы** (*Parvoviridae*, ад  — маленькі) — сямейства дробных, простых ДНК-геномных вірусаў.

Геном прадстаўлены невялікай аднанітачнай пазітыўнай або негатыўнай малекулай ДНК. Вірыёны маюць форму ікасаэдра, памер 18-26 нм. Капсід пабудаваны з трох тыпаў бялкоў па кубаідальным тыпе. Суперкапсіду няма. У сямейства ўключаны сатэліты адэнавірусаў, гепаднавірусаў, узбуджальнікі захворванняў млекакормячых, птушак і дэнсануклеёзу жывёл.

## Літаратура 
* Слоўнік па агульнай і медыцынскай вірусалогіі / Уклад.: А. Красільнікаў, Л. Цітоў, Н. Казак. — Мн.: Вышэйшая школа, 1995. ISBN 985-06-0048-9 

Катэгорыя:Вірусы
Польска-літоўская вайна

**Польска-літоўская вайна** 1920 года — узброены канфлікт паміж Польшчай і Літвой з-за тэрытарыяльных спрэчак аб Віленскім краі.

## Перадгісторыя 
Падчас наступу польскай арміі ў саюзе з часцямі Пятлюры ва Украіне падчас савецка-польскай вайны савецкі ўрад заключыў Маскоўскі дагавор пра прызнанне незалежнай літоўскай дзяржавы (са сталіцай у Вільні і вялікай тэрыторыяй на паўднёвы ўсход ад горада, уключаючы Гродна, Ашмяны, Ліду) 12 ліпеня 1920 года. Аднак фармальна перададзеныя Літве тэрыторыі кантраляваліся савецкімі военачальнікамі — 14 ліпеня 1920 года Чырвоная армія (3-ці кавалерыйскі корпус Г. Гая) паўторна заняла Вільню, 19 ліпеня — Гродна. Толькі пасля эвакуацыі чырвоных часцей (26 жніўня) з Вільні ў горад 28 жніўня ўвайшла літоўскія войскі.

## Ход падзей 
22 верасня польскія войскі распачалі наступленне. Месцамі адбыліся сутычкі польскіх і літоўскіх часцей, пасля таго як польскія часці фарсіравалі раку Нёман у раёне Друскенікаў і 25 верасня занялі горад Гродна. Для прадухілення далейшых сутыкненняў пад ціскам ваеннай кантрольнай камісіі Лігі Нацый 7 кастрычніка 1920 года ў горадзе Сувалкі быў падпісаны дагавор, які прадугледжваў спыненне баявых дзеянняў, абмен палоннымі і дэмаркацыйную лінію, якая размежала літоўскія і польскія тэрыторыі такім чынам, што большая частка Віленскага краю апынялася пад кантролем Літвы.

Дагавор павінен быў набыць сілу 10 кастрычніка 1920 года. Але напярэдадні, 9 кастрычніка, польскія войскі 1-й літоўска-беларускай дывізіі генерала Люцыяна Жалігоўскага занялі Вільню ("Паўстанне Жалігоўскага"). 12 кастрычніка Жалігоўскі абвясціў сябе вярхоўным кіраўніком створанай ім дзяржавы Сярэдняя Літва (да правядзення выбараў у орган, які меў паўнамоцны вырашаць лёс краю). Баявыя дзеянні па патрабаванні Лігі Нацый былі спынены пасля бітваў пад Гедройцамі (19 лістапада) і Шырвінтамі (21 лістапада). Пасля гэтага Ліга Нацый спрабавала ўрэгуляваць канфлікт шляхам стварэння федэрацыі (План Гіманса), але безвынікова.

## Вынікі 
Паводле рэзалюцыі Віленскага сейма, сфарміраванага паводле выбараў 8 студзеня 1922 года, прынятай 20 лютага 1922 года, і Акта ўз’яднання Віленскага краю, прынятага Устаноўчым сеймам у Варшаве 22 сакавіка 1922 года, Віленскі край увайшоў у склад Польшчы.

Літва прызнала анексію Віленскага краю Польшчай толькі ў 1937 годзе. 10 кастрычніка 1939 года, пасля ліквідацыі Польскай дзяржавы, СССР перадаў Вільню (частку Віленскага краю) незалежнай Літве. У кастрычніку 1940 года ў склад Літоўскай ССР была перададзена астатняя частка Віленскага краю і частка тэрыторыі БССР.

## Гл. таксама 
* Віленскае пытанне

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Войны XX стагоддзя
Катэгорыя:1920 год у Польшчы
Катэгорыя:Польска-літоўскія адносіны
Катэгорыя:1920 год у Літве
Катэгорыя:Войны Польшчы
Катэгорыя:Войны Літвы
Катэгорыя:Літоўская Рэспубліка (1918—1940)
Катэгорыя:Польская Рэспубліка (1918—1939)
Адрыян Картон дэ Віярт

{{Ваенны дзеяч
|імя     = Адрыян Картон дэ Віярт
|арыгінал імя = Adrian Carton de Wiart
|дата нараджэння  = 
|дата смерці    = 
|месца нараджэння = 
|месца смерці   = 
|выява = Sir Adrian Carton de Wiart by Sir William Orpen.jpg
|шырыня = 250px
|апісанне выявы        = Партрэт пэндзля Уільяма Орпена, 1919 год.
|мянушка       = «Шчаслівы Адысей»
|прыналежнасць = 
|гады службы    = 1899—19231939—1947
|званне         = Лейтэнант-генерал
|род войскаў      = 23px Брытанская армія
|камандаваў     = 134-я (2/1-я Гэмпшырская) брыгада61-я пяхотная дывізія
|частка          =
|бітвы       = Англа-бурская вайнаПершая сусветная вайнаСавецка-польская вайнаПольска-ўкраінская вайнаПольска-літоўская вайнаДругая сусветная вайна
|узнагароды = Вялікабрытанія:
{ style="background:transparent"

-

}
Польшча:
{ style="background:transparent"

}
Бельгія:
{ style="background:transparent"

}
|сувязі = Анры Картон дэ Віярт (брат)
|у адстаўцы = з 1924 па 1939; з 1947
}}
**Сэр Адрыян Картон дэ Віярт** (,  — ) — брытанскі ваенны, генерал-лейтэнант, арыстакрат з багатай знатнай сям’і ірландска-бельгійскага паходжання.

## Біяграфія 
Удзельнічаў у ваенных аперацыях, што праводзіліся брытанцамі ў 1898 годзе ў Самалі, дзе страціў вока, і ў Паўднёвай Афрыцы, дзе быў паранены ў лёгкае.

Прымаў удзел у бітвах Першай сусветнай вайны: на Соме (раненні ў галаву і ногі), у Пашэндэйле (раненне ў сцягно), Камбрэ (паранены ў нагу) і на Іпры, дзе страціў руку. У лютым 1919 года ўваходзіў у склад місіі саюзнікаў ва Усходняй Галіцыі, і неўзабаве стаў кіраўніком брытанскай ваеннай місіі ў Варшаве, дзе служыў падчас польска-бальшавіцкай вайны. Быў сувязным звяном паміж брытанскім ваенным міністэрствам і польскім кіраўніцтвам. Дапамагаў перавозцы зброі з Венгрыі ў Польшчу. Беспаспяхова спрабаваў пераканаць брытанскіх ваенных у неабходнасці дапамогі польскаму боку. Высока цаніў моц Чырвонай Арміі. Пасля вайны заставаўся ў Польшчы да 1924 года кіраўніком ваеннай місіі.

Пасля жыў у міжваеннай Польшчы на Палессі на рацэ Льве ў маёнтку Прастынь (цяпер в. Старына Столінскага р-на, Брэсцкая вобл.), які яму падарыў Караль Радзівіл. Быў рэзідэнтам брытанскай разведкі ў Польшчы.

Улетку 1939 года прызваны на дзейсную службу кіраўніком ваеннай місіі ў Польшчы. Па пачатку вайны з’ехаў у Румынію. Адтуль каб пазбегнуць інтэрнавання з’ехаў з фальшывым пашпартам. Прымаў удзел у ваенных кампаніях Другой сусветнай, у тым ліку ў Нарвегіі. У пустыннай кампаніі, быў узяты ў палон італьянцамі, адкуль збег. Пазней быў прадстаўніком Чэрчыля з генералісімусам Чан Кайшы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Удзельнікі англа-бурскіх войнаў
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Вялікабрытанія)
Катэгорыя:Брытанскія генералы
Віленская пушкарня

**Віленская пушкарня** — дзяржаўная майстэрня па вырабе гармат у Вільні

## Гісторыя 
Мяркуецца, што Віленская пушкарня была заснавана Вялікім князём літоўскім Жыгімонтам II Аўгустам каля 1540 года. Размяшчалася на былых землях кармеліцкага кляштара каля арсенала на Дольным замку. Некалькіх майстроў для пушкарні прыслаў прускі герцаг Альбрэхт. Шмат майстроў прыслана з Кракаўскай пушкарні. Былі таксама запрошаныя злотнікі для аздаблення і апрацоўкі гармат.

Сыравіна на Віленскую пушкарню прывозілася з Кракава, куды паступала з розных краін: медзь — з Венгрыі, волава — з Гданьска і Олькуша, сталь — з Карынціі і Венгрыі. Асабліва актыўна Віленская пушкарня працавала ў 1560-х гадах. Паводле данясення венецыянскага пасла, у 1560 годзе ў Вільні было 180 вялікіх гармат і мноства дробных. У канцы 16 стагоддзя, Віленскую пушкарню падтрымліваў кароль польскі і вялікі князь літоўскі Стэфан Баторый. Пры ім у пушкарні працавалі майстры Крыштаф Спрынгер і Геранім Віталі з Італіі, адліваліся цяжкія аблогавыя гарматы.

У пачатку 17 стагоддзя зроблена вялікая гармата «Віленскія браты», якая страляла 30-фунтавымі ядрамі. У час паходу на Смаленск у 1610 годзе адліваў гарматы майстар Ян Роланд з 3 памочнікамі. У 1620—1630 гадах працаваў людвісар Іаган Бротэльд з Латарынгіі, які адліў прынамсі 11 гармат. Пасля Віленская пушкарня спыніла сваю дзейнасць.

## Літаратура 
* Brensztejn, Michał, «Zarys dziejów ludwisarstwa na ziemiach b. Wielkiego Księstwa Litewskiego», Wilno 1924. S.17-29.
* Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. Т. 3. Дадатак. А — Я / Рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: БелЭн, 2010. — 696 с; іл., старонка 118

Катэгорыя:Гісторыя Вільні
Катэгорыя:Людвісарні
Уладзімір Саламонавіч Лазарэвіч

{{Ваенны дзеяч
|імя     = Уладзімір Саламоновіч Лазаравіч
|арыгінал імя = 
|дата нараджэння  = 
|дата смерці    = 
|месца нараджэння = 
|месца смерці = 
|выява = 
|шырыня = 200px
|апісанне выявы =
|мянушка =
|прыналежнасць =      
|гады службы =  1903—1918   1918—1922  1922—1938 
|званне =   
|род войскаў = пяхота
|камандаваў = НШ 18-га армейскага корпуса, Начальнік Палявога кіравання Усерасгалштаб, 3-я і 4-я армія (РСЧА), Туркестанскі фронт, Начальнік ВВА РСЧА, Начальнік кафедры Ваенна-транспартнай акадэміі РСЧА 
|частка =
|бітвы = Першая сусветная вайна  Грамадзянская вайна
* Савецка-польская вайна
* Барацьба з басмацтвам
|узнагароды = { style="background:transparent"
 
-
   
-
}
Чырвоны ваен. ордэн ХНСР
|сувязі =
|у адстаўцы =
}}

**Уладзімір Саламонавіч Лазарэвіч** (, в. Астроўка, Сакольскі павет (паводле іншых звестак Беласток) — , , «Камунарка», НКВД) — савецкі ваенны, педагог.

## Біяграфія 
З беларускай шляхецкай сям’і. У 1912 годзе скончыў Акадэмію Генеральнага штаба. Удзельнік Першай сусветнай вайны, падпалкоўнік.

З 1918 у Чырвонай арміі: ва Усерасійскім галоўным штабе, на Усходнім фронце. З лістапада 1919 на Заходнім фронце — начальнік штаба фронту, камандуючы 3-й арміі. Пасля на Паўднёвым фронце камандуючы арміі, дзе вызначыўся пры ўзяцці чангарскіх і сівашскіх пазіцый Урангеля ў Крыме.

З 1921 камандуючы Туркестанскім фронтам, з 1922 намеснік начальніка ваенна-навучальных устаноў РСЧА, з 1925 начальнік Ваенна-паветранай акадэміі, з 1934 начальнік кафедры Ваенна-транспартнай акадэміі Чырвонай арміі.

Член ВКП(б) з 1932. Узнагароджаны 3 ордэнамі. Арыштаваны 4 лютага 1938 у Маскве. Асуджаны ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР 20 лютага 1938 за «*ўдзел у ваенна-фашысцкай змове*» да ВМП. Расстраляны. Рэабілітаваны 5 мая 1956.

## Літаратура 
* Лявон Юрэвіч. Літаратурны рух на эміграцыі. Мінск, БГА, 2002.

Катэгорыя:Ваенныя Расійскай імперыі
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ваеннага вучылішча
Катэгорыя:Выпускнікі Мікалаеўскай ваеннай акадэміі
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧА
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чырвонай Зоркі Бухарскай НСР
Катэгорыя:Кавалеры Ваеннага Чырвонага ордэна Харэзмскай НСР
Катэгорыя:Камандуючыя франтамі РСЧА ў Грамадзянскай вайне
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя военачальнікі
Катэгорыя:Расстраляныя і пахаваныя на палігоне «Камунарка»
Катэгорыя:Пасмяротна рэабілітаваныя
Зігмас Зінкявічус

**Зі́гмас Зінкя́вічус** (, *4 студзеня 1925, , цяпер Укмяргскі раён) — літоўскі лінгвіст, прафесар Вільнюскага ўніверсітэта, правадзейны член Літоўскай акадэміі навук. Аўтар прац у галіне індаеўрапеістыкі (балтыстыкі), балта-славянскіх моўных стасункаў, праблем літоўска-рускага дзвюхмоўя, анамастыкі. Даследаваў яцвяжскую мову, гісторыю і дыялекты літоўскай мовы, культурную праблематыку Усходняй Літвы.

## Біяграфія 
Скончыўшы ў 1945 годзе гімназію ва Укмярге, паступіў у Вільнюскі ўніверсітэт. Зінкявічус лічыцца адным з найбольш цытаваных літоўскіх лінгвістаў.

У 1996—1998 — міністр адукацыі і навукі Літвы. У 1999 абраны старшынёй хрысціянска-дэмакратычнай партыі. У 2000—2004 быў дэпутатам Сейма Літвы.

## Прэміі і ўзнагароды 
* Літоўская дзяржаўная прэмія, 1968
* Прэмія Гердэра, 1994
* Прэмія Казіміра Бугі Літоўскай акадэміі навук, 1995
* Камандорскі крыж Ордэна вялікага літоўскага князя Гедзіміна, 1995
* Прэмія нацыянальнага прагрэсу (), 2007

## Спасылкі 
* Кароткая біяграфія 
* Бібліяграфія Зігмаса Зінкявічуса 

Катэгорыя:Нарадзіліся ва Укмяргскім раёне
Катэгорыя:Літуаністы
Катэгорыя:Балтысты
Катэгорыя:Мовазнаўцы Літвы
Катэгорыя:Мовазнаўцы СССР
Катэгорыя:Міністры адукацыі Літвы
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскага ўніверсітэта