open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Спіс народжаных у 2001 годзе

У гэтым спісе прадстаўлены спіс персон, якія нарадзіліся ў 2001 годзе.

## Студзень 
, ўнучка Івана Арабейкі, палітвязень, 2020 год.]]
* 17 студзеня: Яна Арабейка — прыхільніца арганізацыі «Задзіночанне беларускіх студэнтаў», студэнтка Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта, палітычная зняволеная.

## Красавік 
* 27 красавіка: Антон Багданаў — беларускі футбаліст.
* 29 красавіка: Аляксандра Бурлыка — беларуская скакуха ў ваду.

## Май 
* 25 мая: Кася Будзько — беларуская мастачка і актывістка.

## Ліпень 
* 9 ліпеня: Вікторыя Бельмач — беларуская футбалістка.
* 10 ліпеня: Юлія Бандзік — беларуская скакуха ў ваду.

## Верасень 
* 23 верасня: Анастасія Булыбенка — беларуская грамадская актывістка.

## Снежань 
 (2021).]]
 16 чэрвеня 2022 года.]]
* 1 снежня: Прынцэса Айко — дачка 126-га імператара Японіі Нарухіта і імператрыцы Масако.
* 18 снежня: Білі Айліш — амерыканская спявачка і аўтар песень.

## Гл. таксама 
* Спіс памерлых у 2001 годзе

## Спасылкі 

2001
Ваенізаваная арганізацыя

**Ваенізаваная арганізацыя** — паўваенная арганізацыя (фарміраванне), чыя арганізацыйная структура, тактыка, сістэма навучання, субкультура, (часта) функцыі і дысцыплінарная сістэма аналагічныя (падобныя) рэгулярнай арміі.

## Беларусь 
Служба ў ваенізаваных арганізацыях — гэта від дзяржаўнай службы.

Да ваенізаваных арганізацый адносяцца наступныя дзяржаўныя органы:
* Органы фінансавых расследаванняў Камітэта дзяржаўнага кантролю,
* Следчы камітэт,
* Дзяржаўны камітэт судовых экспертыз,
* Органы ўнутраных спраў,
* Органы і падраздзяленні па надзвычайных сітуацыях.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Ваенізаваныя арганізацыі
Катэгорыя:Бяспека
Катэгорыя:Крымінальнае права
Мадонна канцлера Ралена

**«Мадонна канцлера Ралена»** () — карціна мастака Яна ван Эйка, датаваная 1435 годам.

Нікалас Рален, канцлер герцагства Бургундыя пры Філіпе Добрым, чый данатарскі партрэт напісаны ў левай частцы палатна ў малітве перад Мадоннай, заказаў гэту карціну для сваёй прыхадской царквы *Нотр-Дам-дзю-Шатэль* () у Ацёне, дзе яна знаходзілася да таго, як царкву спалілі ў 1793 годзе. Пасля знаходжання ў саборы Ацёна карціна ў 1805 годзе паступае ў Луўр.

## Апісанне 
На карціне намалявана Дзева Марыя з немаўлём Ісусам на каленах, якую карануе анёл, насупраць яе канцлер Рален. Дзеючыя асобы размяшчаюцца ў італьянскай лоджыі, дэкараванай калонамі і барэльефамі. На заднім плане бачны горад, які перасякае рака. Верагодна, гэта бургундскі горад Ацён, радзіма Ралена. Некаторыя са шматлікіх зямельных уладанняў канцлера ў наваколлях Ацёна ўключаны ў пейзаж.

Маленькі сад з кветкамі (ружы, касачы, ландышы, півоні), які бачны за калонамі, сімвалізуе бязгрэшнасць Дзевы Марыі. За садам праглядаюцца дзве мужчынскія фігуры, якія стаяць спіной да гледача. У чалавеку, адзетым у сінія адзенні з чырвоным цюрбанам на галаве і з посахам у левай руцэ, многія бачаць аўтапартрэт самога мастака. (На аўтапартрэце Яна ван Эйка з калекцыі Нацыянальнай галерэі ў Лондане («Партрэт чалавека ў чырвоным цюрбане») мы заўважаем на мастаку такі ж чырвоны цюрбан). Побач з фігурамі бачныя два паўліны, сімвалы неўміручасці і гонару.

## Фільмаграфія 
* «Цуд у лоджыі», фільм  з цыкла «Палітры» (Францыя, 1989).

## Згадванне ў культуры 
* Песня «Мадонна канцлера Ралена» групы «Канцлер Гі» і праекта «Bregan D’Ert»

## Спасылкі 
* 
* Мадонна канцлера Ралена

Катэгорыя:Карціны Яна ван Эйка
Катэгорыя:Карціны са збораў Луўра
Катэгорыя:Карціны 1435 года
Катэгорыя:Ісус Хрыстос у жывапісе
Катэгорыя:Выявы Дзевы Марыі
Вось што адбываецца са мной

«**Вось што адбываецца са мной**» () — мастацкі фільм 2012 года рэжысёра .

Фільм быў прадстаўлены ў пазаконкурснай праграме ігравога кіно 19-га Мінскага міжнароднага кінафестывалю «Лістапад».

## Сюжэт 
31 снежня. Маскоўскі невыносны трафік. Спешка без вынікаў, дапамога, ад якой нікому не становіцца лягчэй. Размовы аб бясконцых дробязях, у якіх праходзіць жыццё — а можа, ужо і прайшло. Пра бацьку, якому засталося ўсяго нічога, і нічога не зробіш. Аб планах пятнаццацігадовай дзяўчынкі на жыццё: можна стаць анколагам, можна — дызайнерам ежы. Пра тое, што было і што ёсць цяпер.

Гэта не сюжэтны фільм, гэта лірыка мітусні пад музыку Тарывердзіева і ўспамін пра шчасце, пра час, калі «Іронія лёсу» на самой справе магла суцешыць, падараваць надзею і паабяцаць у Новым годзе новае жыццё.

## Узнагароды 
Паводле інфармацыі сайта «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 1 кінаўзнагародай і яшчэ 1 намінацыяй.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы Расіі 2012 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 2012 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Расіі
Катэгорыя:Фільмы на рускай мове
Катэгорыя:Фільмы Віктара Шамірава
Каўпеніца (значэнні)

Назву **Каўпе́ніца** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Вялікая Каўпеніца — вёска ў Баранавіцкім раёне
** Малая Каўпеніца — вёска ў Баранавіцкім раёне

### Расія 
* Смаленская вобласць:
** Каўпеніца — вёска ў Рослаўльскім раёне
Восень Сярэднявечча

**«Восень Сярэднявечча»** () — філасофска-культуралагічны трактат галандскага аўтара Ёхана Хёйзінгі. Упершыню быў апублікаваны на галандскай мове ў 1919 годзе. Трактат апісвае духоўную сітуацыю ў Францыі і Нідэрландах у XIV—XV стагоддзях. Адмысловая ўвага аўтар звяртае на рыцарства (Глава IV. Рыцарская ідэя; Глава VI. Рыцарскія ордэны і рыцарскія зарокі), асаблівасці сярэдневяковага менталітэта, ідэю саслоўнага падзелы грамадства і сярэдневяковая выява каханні.

У якасці асноўных крыніц, апроч архіўных дакументаў і пасланняў, Хёйзінга абапіраецца на гістарычныя сачыненні найвыдатнейшых летапісцаў, такіх як Жан Фруасар, Ангеран дэ Манстрэле, Жан Лефеўр дэ Сен-Рэмі, Жорж Шатэлен, Мацье д’Эскушы, Жак дзю Клерк, Жан Малінэ, Філіп дэ Камін і Аліўе Ламарш, разглядаючы таксама творы паэта Эсташа Дэшана, мастакоў Яна ван Эйка, Рагіра ван дэр Вейдэна, Дзірка Баўтса, братоў Лімбургаў і інш. дзеячаў культуры і мастацтва дадзенай эпохі.

## Рускія выданні 
*  (в пер.)
* *Хейзинга Й.* Осень Средневековья: Исследование форм жизненного уклада и форм мышления в XIV и XV веках во Франции и Нидерландах // Сочинения: В 3 томах = Herfsttij der Middeleeuwen / Пер. с нидерл. и сост. Д. В. Сильвестрова. Вступ. ст. и общ. ред. В. И. Уколовой. Заключ. ст. и науч. коммент. Д. Э. Харитоновича. — М.: Прогресс-Культура, 1995. — Т. 1. — 413 с. — ISBN 5-01-004467-6.
* *Хейзинга Й.* Осень Средневековья / Пер. Д. В. Сильвестрова. — СПб.: Издательство Ивана Лимбаха, 2011. — 768 с. — ISBN 978-5-89059-166-1.

Катэгорыя:Філасофскія сачыненні
Катэгорыя:Медыявістыка
Катэгорыя:Гістарычныя сачыненні XX стагоддзя
Катэгорыя:Кнігі 1919 года
Соль зямлі (фільм, 2014)

«**Соль зямлі**» (, ) — дакументальны фільм 2014 года рэжысёра Віма Вендэрса. Сумесная вытворчасць Францыі, Бразіліі, Італіі.

Фільм быў прадстаўлены ў пазаконкурснай праграме ігравога кіно 22-га Мінскага міжнароднага кінафестывалю «Лістапад».

## Сюжэт 
Цягам апошніх сарака гадоў фатограф Себасцьян Салгаду падарожнічаў праз кантыненты па слядах чалавецтва, якое бесперапынна змяняецца. Ён быў сведкам важных падзей сучаснай гісторыі: міжнародных канфліктаў, голаду, масавай міграцыі. Зараз Салгаду пачынае даследаваць тэрыторыі, некранутыя цывілізацыяй, дзе захаваліся цуды флоры і фаўны і грандыёзныя ландшафты. Сакрэты жыцця і творчасці Себасцьяна Салгаду для нас адкрываюць яго сын Жуліяну, які падарожнічаў разам з бацькам, і Вім Вендэрс, таксама фатограф.

## Узнагароды 
Паводле інфармацыі сайта «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 13 кінаўзнагародамі і яшчэ 15 намінацыямі.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы Францыі 2014 года
Катэгорыя:Фільмы Бразіліі 2014 года
Катэгорыя:Фільмы Італіі 2014 года
Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Францыі
Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Бразіліі
Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Італіі
Катэгорыя:Фільмы-біяграфіі Францыі
Катэгорыя:Фільмы-біяграфіі Бразіліі
Катэгорыя:Фільмы-біяграфіі Італіі
Катэгорыя:Фільмы на французскай мове
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы на партугальскай мове
Катэгорыя:Фільмы Віма Вендэрса
Катэгорыя:Дакументальныя фільмы 2014 года
Ся (дынастыя)

**Дынастыя Ся** () — легендарная старажытная дзяржава на тэрыторыі паўночнага Кітая, якая магла існаваць у канцы 3 тысячагоддзя да н. э. — сярэдзіна 2 тысячагоддзя да н. э.

## Крыніцы 
Звесткі пра дынастыю Ся дайшлі дзякуючы кітайскай літаратуры III — I стст. да н. э., у тым ліку дзякуючы рукапісам Сымы Цаня. Згодна традыцыйнай кітайскай храналогіі, 17 манархаў-ванаў, прадстаўнікоў дынастыі, кіравалі прыкладна 400 гадоў дзесьці ў прамежку 3 тысячагоддзя да н. э. — сярэдзіна 2 тысячагоддзя да н. э. Сучасныя даследчыкі атаясняюць дзяржаву дынастыі Ся з археалагічнай культурай Эрлітоу.

## Падзеі 
Фарміраванне дзяржавы дынастыі Ся звязваюць з племем хуася (, літаральна «прыгожыя вялікія людзі» або «вялікія людзі ў каляровай вопратцы»), якія насялялі рэчышча Хуанхэ і традыцыйна разглядаюцца як прамыя продкі сучасных кітайцаў. Вялікі Юй, прадстаўнік хуася, утаймаваў сусветны патоп і кіраваў апошнія гады свайго жыцця як імператар. Заснавальнікам дынастыі Ся лічыцца яго сын Цы.

Першыя ваны вялі актыўную ваенную палітыку ў дачыненні да суседзей. Аднак гэта прывяло да збяднення насельніцтва і згубы даверу ў дачыненні да нашчадкаў Вялікага Юя. Пяты ван Сян быў забіты па загаду свайго вайскавода Хань Чжо. Яго цяжарная ўдава здолела выратавацца і нарадзіла сына Шаа Кана. Калі Хань Чжо даведаўся пра яго існаванне, Шаа Кан быў вымушаны збегчы ў паўночнае племя, дзе ўзяў шлюб з дачкой мясцовага валадара і, галоўнае, атрымаў у падарунак вялікі надзел зямлі з падданымі. Тут ён вучыўся кіраванню гаспадаркай і людзьмі. Дзякуючы падтрымцы іншых уцекачоў ён сфарміраваў сваё войска. Супраць яго выступілі сыны Хань Чжо, але былі разбіты. Сам узурпатар скончыў жыццё самагубствам. Шаа Кан узнавіў дынастыю Ся. Яму прыпісваюць стварэнне прыдворнага культу продкаў і справядлівае кіраванне.

Цзэ, апошні ван дынастыі Ся, праславіўся жорстасцю, пераследам незадаволеных і рознымі дзівацтвамі, накшталт стварэння возера з віна, катаннямі на шыях прыдворных, сексуальнымі і алкагольнымі злоўжываннямі. Яго кіраванне было саслаблена прыроднымі катастрофамі. У выніку Цзэ быў зрынуты намеснікам Танам, што заснаваў новую дынастыю Шан.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Xia Dynasty — World History Encyclopedia
* The Xia Dynasty (2070—1600 BC) — China Highlights
* Imperial China’s Dynasties — National Geographic Society 

Катэгорыя:Кітайскія дынастыі
Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Кітая
Катэгорыя:Выдуманыя дзяржавы
Замачульскі сельсавет

**Замачу́льскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бялыніцкага раёна БССР. Цэнтр — вёска Замачулле.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Бялыніцкага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бялыніцкім раёне БССР. У 1931 годзе скасаваны.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бялыніцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1931 годзе
Паляванне (фільм, 2012)

«**Паляванне**» () — мастацкі фільм 2012 года рэжысёра Томаса Вінтэрберга.

Фільм быў прадстаўлены ў пазаконкурснай праграме ігравога кіно 20-га Мінскага міжнароднага кінафестывалю «Лістапад».

## Сюжэт 
Пасля пакутлівага развода ў 40-гадовага Лукаса новая сяброўка, новая праца, ён імкнецца аднавіць адносіны са сваім сынам-падлеткам Маркусам. Але ўсё складваецца не да ладу. Нявінная дзіцячая фантазія абарачаецца ненаўмыснай хлуснёй. І вось напярэдадні Каляд, калі падае снег і запальваюцца агні на ёлцы, хлусня разрастаецца і пранікае паўсюль, як нябачны вірус. Расце недавер, і невялікую вёсачку ахоплівае калектыўная істэрыя, пакуль Лукас вымушаны змагацца за сваё жыццё і годнасць.

## Акцёрскі склад 
## Узнагароды 
Паводле інфармацыі сайта «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 38 кінаўзнагародамі і яшчэ 73 намінацыямі.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы-драмы 2012 года
Катэгорыя:Фільмы Даніі 2012 года
Катэгорыя:Фільмы Швецыі 2012 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Даніі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Швецыі
Катэгорыя:Фільмы на дацкай мове
Катэгорыя:Фільмы Томаса Вінтэрберга
Смаляны камень

**Смаляны́ ка́мень**, **пехштэйн** — разнавіднасць вулканічнага шкла.

Гідратаванае вулканічнае шкло кіслотнага (радзей асноўнага) складу, якое валодае характэрным смаляным бляскам. Адрозніваюць ліпарытавыя, трахітавыя, дыябазавыя і фаналітавыя. Змяшчае 4—10 % па масе структурнай вады, а таксама крышталічныя ўключэнні — мікраліты і ўкрапленні (кварц, палявы шпат, плагіяклаз, біятыт, амфіболы). Колер чорны, чырванаваты, светла-зялёны. Шчыльнасць 2400—2500 кг/м³. Пры награванні да высокіх тэмператур вылучае газы. Папярэдне часткова абязводжаны смаляны камень пры хуткім награванні да 1100—1150 °C успушваецца і ператвараецца ў пузырчастае шкло, падобнае да перліту.
]]

Выкарыстоўваецца разам з перлітам у вытворчасці ўспушанага перліту і разам з цэалітамі для атрымання гідраўлічных дабавак у цэмент.

## Літаратура 
* 
* 
* *Hаседкин В. В.* Пехштейн // Горная энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. Под редакцией Е. А. Козловского. 1984—1991.

Катэгорыя:Магматычныя горныя пароды
Катэгорыя:Вулканалогія
Жак дэ Беланж

**Жак дэ Беланж** (, каля 1575, Ла Мот-Басіньі — , ) — французскі жывапісец, малявальшчык і гравёр латарынгскай школы. Адзін з прадстаўнікоў паўночнага маньерызму.

## Біяграфія 
Творчую спадчыну Беланжа складаюць каля 48 афортаў і мноства малюнкаў. Яго індывідуальны стыль — інтэрпрэтацыя нідэрландскага, або паўночнага, маньерызму, прадстаўленага такімі вядомымі майстрамі як Барталамеус Спрангер і Хендрык Гольцыус, але з выкарыстаннем дасягненняў тэхнікі італьянскай штрыхавой гравюры, такіх майстроў, як Федэрыка Барачы і Вентура Салімбені, а таксама работ мастакоў «другой школы Фантэнбло».

Катэгорыя:Мастакі Францыі
Джэнтыле Беліні

**Джэнтыле Беліні** (іт. Gentile Bellini; каля 1429,  — , там жа) — італьянскі мастак і скульптар. Сын Якапа Беліні, старэйшы брат Джавані Беліні, зяць Андрэа Мантэнья.

## Біяграфія 
Нарадзіўся каля 1429 года ў Венецыі. Звестак аб юнацтве і ранніх этапах творчасці мастака не захавалася. У 1460 годзе разам з бацькам і братам стварыў запрастольны абраз у Базіліцы Святога Антонія ў Падуі. У 1466 годзе скончыў роспіс Скуолы Сан-Марка, пачаты, але не завершаны яго бацькам. Першая вядомая яго самастойная праца — роспіс створак аргана сабора Сан-Марка — датаваная 1465 годам. У 1469 годзе яму дадзены тытул графа-палаціна. У 1474 годзе ён прыступіў да стварэння вялікіх манументальных палотнаў для ўпрыгожвання Палаца дожаў, якія, аднак, былі знішчаны пажарам 20 снежня 1577 года. У 1479 годзе быў пасланы Фрыдрыхам III у Стамбул да Султана Мехмеда II, які прасіў раней у германскага караля добрага партрэтыста. Прабыўшы там два гады ў якасці як жывапісца, так і ваеннага саветніка, Беліне Джэнтыле стварыў серыю карцін, у якіх паспрабаваў злучыць эстэтыку італьянскага Рэнесансу з традыцыямі ўсходняга мастацтва (наіўны дэкаратывізм, плоскаснасць, франтальнасць). Яскравым прыкладам служыць партрэт султана Асманскай імперыі Мехмеда II Фаціха. Пасля вяртання на радзіму мастак працягнуў стварэнне жанрава-гістарычных палотнаў з відамі Венецыі, у тым ліку і ў суаўтарстве з іншымі майстрамі каталіцкага брацтва св. Яна Евангеліста.
Якапа Беліні

**Якапа Беліні** (іт. Jacopo Bellini) — венецыянскі мастак. Меркаваныя даты жыцця 1400—1470. Нарадзіўся і памёр у Венецыі.

Сын лудзільшчыка. Верагодна, быў вучнем Джэнтыле да Фабрыяна. У 1424 годзе ён адкрыў майстэрню ў Венецыі, якой ён кіраваў аж да сваёй смерці, і ў якой вучыліся яго сыны і іншыя мастакі. Заснавальнік мастацкай дынастыі, якая складаецца з яго сыноў Джавані Беліні і Джэнтыле Беліні, а таксама яго зяця Андрэа Мантэнья.

Большую частку жыцця правёў у Венецыі. Распісаў у Венецыі мноства цэркваў, будынкаў і рэлігійных аб’ектаў. У 1441 годзе ў горадзе Ферара прымаў удзел у спаборніцтве на права напісаць партрэт герцага Ліянела д’Эстэ. Беліні выйграў спаборніцтва ў Пізанела. У Падуі навучаў юнага Андрэа Мантэнья.

Многія з яго найвялікшых твораў былі страчаны.
Комсеніцкі сельсавет

**Ко́мсеніцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Круглянскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Комсенічы.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Круглянскага раёна Аршанскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Круглянскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Шклоўскага раёна БССР. З 12 лютага 1935 года ў складзе адноўленага Круглянскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. З 16 верасня 1959 года ў складзе Бялыніцкага раёна. У красавіку 1963 года ў склад Круглянскага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Альшанікі 1, Альшанікі 2, Дубоўка і Шупені). 18 сакавіка  1966 года ў склад адноўленага Цяцерынскага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (Дразды, Зарэчча, Маліна, Прыгані 1, Прыгані 2, Прыгані 3). З 30 ліпеня 1966 года сельсавет у складзе адноўленага Круглянскага раёна. У сакавіку 1977 года скасаваны пасёлак Сцяпанаўка. 20 лістапада 2013 года ў склад Ляснянскага сельсавета перададзены 6 населеных пунктаў (аграгарадок Запруддзе, вёскі Ахімкавічы 1, Ахімкавічы 2, Краснагор’е, Петушкі і Тубышкі), а ў склад сельсавета з Цяцерынскага сельсавета перададзены 11 населеных пунктаў (вёскі Банькі, Дразды, Зарэчча 1, Крывуліна, Маліна, Папоўка, Прудкі, Прыгані 1, Прыгані 2, Прыгані 3 і Старкі). 29 снежня 2020 года скасавана вёска Старкі, 18 сакавіка 2026 года — вёска Саладоўня.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (14 населеных пунктаў) — 1223 чалавекі, з іх 89,1 % — беларусы, 7,1 % — рускія, 1,1 % — украінцы, 0,7 % — чувашы; паводле перапісу 2019 года (19 населеных пунктаў) — 957 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Шклоўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бялыніцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Жан Бельгамб

**Жан Бельгамб** (Jehan Bellegambe або Jean Bellegambe або Belgamb або Belganb; каля 1470 — каля 1536, Дуэ(?)) — французскі мастак, які маляваў рэлігійныя карціны, трыпціхі і паліпціхі. Да ідэнтыфікацыі ён быў вядомы як «майстар фарбаў» з-за асаблівай празрыстасці і гульні колераў на яго карцінах. Яго часта называюць Джынам Бэлхэмам Старэйшым, каб адрозніць ад яго нашчадкаў, якія таксама былі Жанамі. Найбольш вядомыя яго карціны сёння знаходзяцца ў Дуэ, Арасе, Эксе, Лілі, Санкт-Пецярбургу і Чыкага.
Клод Бельгард

**Клод Бельгард** (, , Парыж — , ) — французскі жывапісец.

Як і мастакі, якія ўваходзілі ў рух лірычнага абстракцыянізму, і паводле прыкладу Хундэртвасера Бельгард пісаў вельмі яркімі фарбамі. Пад уплывам Іва Кляйна ён стварыў у 1963-65 гадах «Тыпаграмы», у якіх чыстае святло надзелены псіхалагічнай і касмічнай сілай. У 1965 годзе ён выканаў «Кабіны хроматэрапіі» — спроба выпрабаваць уплыў жывапісу на чалавека.

Катэгорыя:Мастакі-абстракцыяністы
Катэгорыя:Мастакі Францыі
Пиар во время чумы

**«Пиар во время чумы»** () — зборнік найлепшых песень беларускага рок-гурта «Neuro Dubel», які быў выдадзены ў 2003 годзе.

## Спіс трэкаў
## Удзельнікі запісу
*Аляксандр Кулінковіч — спеў
*

## Спасылкі
*«Пиар во время чумы» на сайце 

Катэгорыя:Альбомы 2003 года
Катэгорыя:Альбомы Neuro Dubel
Анры Бельшоз

**Анры Бельшоз** (фр. Henri Bellechose, памёр да 28 студзеня 1445) — жывапісец родам з Паўднёвых Нідэрландаў, які працаваў пры двары герцагаў Бургундскіх. Адзін са значных майстроў інтэрнацыянальнай готыкі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Брэдзе. Да прыбыцця Бельшоза ў Дыжон, да двара Іаана Бясстрашнага, пра яго жыццё і творчасць няма звестак. Герцаг прызначыў Бельшоза прыдворным мастаком і камердынерам, такія ж званні насілі яго папярэднік Жан Малуэль і пераемнік Ян ван Эйк. Мяркуецца, што на працягу некаторага часу ён працаваў памагатым Малуэля, і той аказаў на Бельшоза вялікі ўплыў. Афіцыйным мастаком бургундскага двара Бельшоз стаў у 1415 годзе, пасля смерці Малуэля.

Амаль усе вядомыя працы Бельшоза выкананы па заказах герцагаў Бургундскіх і цэркваў Дыжона. Большасць твораў Бельшоза не захавалася — паводле падрабязных рахункаў бургундскага двара, гэта быў пладавіты мастак. Адна з самых вядомых прац Анры Бельшоза — алтар «Распяцце з пакутніцтвам Святога Дыянісія» (1416, у цяперашні час захоўваецца ў Луўры), была выканана ім для картэзіянскага кляштара Шанмоль у Дыжоне, заснаванага Філіпам Смелым. У манастыры, званым таксама «Домам Тройцы», размяшчаўся магільны склеп герцагаў Бургундскіх. Вернасць мастака мясцовым традыцыям, шчодрае выкарыстанне золата, дбайная прапрацоўка дэталяў, агульнае падабенства ў манеры выканання двух афіцыйных жывапісцаў бургундскага двара, спарадзілі гіпотэзу аб тым, што гэты твор быў распачаты Малуэлем, а пасля яго смерці завершаны Бельшозам.

У Бельшоза была вялікая майстэрня, на піку кар’еры мастака ў ёй працавалі восем памагатых і два вучні.

Каля 1424 года Анры Бельшоз ажаніўся з дачкой натарыуса Аліксан Лебон.
Джордж Уэслі Белаўз

**Джордж Уэслі Белаўз** (; , Калумбус, Агая — , Нью-Ёрк) — амерыканскі мастак рэалістычнага кірунку.

## Жыццё і творчасць 
Джордж Уэслі Белаўз нарадзіўся ў 1882 годзе ў горадзе Калумбус (штат Агая). З 1901 па 1904 год наведваў Універсітэт штата Агая і сур’ёзна займаўся бейсболам. Аднак кар’еры прафесійнага спартсмена ён упадабаў вывучэнне жывапісу ў Нью-Ёркскай школе мастацтваў пад кіраўніцтвам Роберта Хенры. У гэтыя гады ён збліжаецца з мастакамі «Школы смеццевых вёдзер», заснаванай Генры, і яго ж групай «Восем».

У 1906 годзе Белаўз адкрывае ўласную студыю ў Нью-Ёрку. Першы поспех да яго прыходзіць у 1908 годзе, пасля выставы, арганізаванай Робертам Хенры. У 1909 годзе становіцца членам Нацыянальнай акадэміі дызайну. З 1910 года Белаўз выкладаў у Лізе студэнтаў-мастакоў Нью-Ёрка; з 1919 — у Чыкагскім універсітэце мастацтваў.

Супрацоўнічаў з сацыялістычным часопісам «Масы» (The Masses), але адышоў ад яго з-за сваёй актыўнай падтрымкі ўступлення ЗША ў Першую сусветную вайну.

Памёр у 1925 годзе ад перытаніту, выкліканага запаленнем апендыкса.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Мастакі-рэалісты
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты ЗША
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты ЗША
Катэгорыя:Графікі ЗША
Катэгорыя:Мастакі ЗША XIX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі ЗША XX стагоддзя
Аляксандр Бенінг

**Аляксандр Бенінг** (памёр у ), таксама **Сандэрс Бенінг** — мастак-мініяцюрыст пачатку 16 стагоддзя Гент-Бругэскай школы. Дата яго нараджэння невядомая.

Ажаніўся з Катэлійн ван дэр Гоэс (верагодна, сястрой ці пляменніцай мастака Гуга ван дэр Гоэса). У Бенінга было два сыны: Сайман Бенінг, які навучаўся рамяству свайго бацькі, і Паўль Бенінг, прафесія якога невядомая.

Запісы паказваюць, што ў 1469 годзе ён стаў членам гільдыі Святога Лукі. Сандэрс і яго сям’я жылі ў Генце, але ў 1486 годзе ён таксама далучыўся да гільдыі Святых Яна і Святога Лукі ў Бругэ, членамі якой былі ўсе, хто займаўся вытворчасцю кніг.
Бенвенута ды Джавані

**Бенвенута ды Джавані** (поўнае імя Бенвенута ды Джавані ды Меа дэль Гуаста, італ. Benvenuto di Giovanni di Meo del Guasta; ,  — пасля 1518, Сіена) — італьянскі мастак сіенскай школы.

Бенвенута ды Джавані нарадзіўся ў сям’і муляра. Сваё жыццё ён правёў, працуючы ў Сіене і яе наваколлях. Упершыню яго імя згадваецца ў сіенскіх дакументах у 1453 годзе, калі ён быў чаляднікам у Век’еты — з гэтага паведамлення можна зразумець, што Бенвенута рана пачаў працаваць, як мінімум з 17 гадоў. Праз дванаццаць гадоў, у 1465 годзе, у падатковай дэкларацыі ён пра сябе паведамляе, што не мае ні маёмасці, ні сваякоў, і пражывае недалёка ад баптыстэрыя. У наступным годзе ён ажэніцца з дзяўчынай Якапа ды Тамаза ды Чатона, з якой пасля нажыў семярых дзяцей. З дакументаў таксама вядома, што сям’я ды Джавані належалі вінаграднікі, якія давалі прыбытак, але, акрамя таго, Бенвенута не цураўся адміністрацыйнай працы, і займаў як мінімум дзве пасады ў сіенскай адміністрацыі. Адзін з яго сыноў, Джыралама ды Бенвенута, стаў мастаком.

Бенвенута ды Джавані пакінуў пасля сябе багатую мастацкую спадчыну. Сёння існуе дзевяць падпісаных ім алтароў, чатыры алтары з упэўненасцю прыпісаны яму, бо на іх захаваліся дакументы, і, акрамя таго, на падставе стылістычных асаблівасцяў яму прыпісваецца мноства іншых твораў. Яго творчасць ахоплівае 43 гады і ўключае фрэскі, станкавы жывапіс, мініяцюру і афарміцельскія работы.
Гунтэр Бёмер

**Гунтэр Бёмер** (, ,  — , Лугана) — нямецкі мастак і ілюстратар.

## Біяграфія 
Гунтэр Бёмер нарадзіўся 13 красавіка 1911 года ў Дрэздэне. Пасля вучобы ў гімназіі ў 1930 годзе ён быў без іспытаў прыняты ў Дрэздэнскую мастацкую акадэмію на аддзяленне жывапісу і графікі. Паралельна Бёмер вывучаў германістыку ў Дрэздэнскім універсітэце. З 1931 па 1933 вучыўся ў Берлінскай акадэміі мастацтваў у майстэрні Эміля Орліка і Ганса Майда.

У 1933 годзе Бёмер атрымлівае запрашэнне ад Германа Гесэ наведаць дом пісьменніка ў Мантаньёле. Гесэ таксама пазнаёміў мастака з берлінскім выдаўцом Самуэлем Фішэрам, які падпісаў з Бёмерам кантракт на стварэнне ілюстрацый для кніг. Дзякуючы гэтаму супрацоўніцтву, малюнкі Бёмера з’явіліся на старонках твораў Томаса Мана, Франца Кафкі, Гюстава Флабера, Германа Гесэ і многіх іншых.

З 1934 па 1936 год мастак часта наведваў Італію, а ў 1936 годзе ўдзельнічаў у Венецыянскай біенале. У гэтым жа годзе Бёмер наведаў спачатку Парыж, а затым Руан, дзе працаваў над стварэннем серыі акварэльных ілюстрацый да рамана Гюстава Флабера «Спадарыня Бавары». У 1938 годзе мастак зноў прыбыў у Парыж для супрацоўніцтва з выдавецтвам «Альбатрос». У 1945 годзе Бёмер ажаніўся з Уршуляй Бехлер.

У 40-х і 50-х гадах Бёмер шмат падарожнічаў па Італіі і Францыі, удзельнічае ў выставах і сумесных праектах з вядомымі еўрапейскімі мастакамі. У 1960 годзе Гунтэра Бёмера запрашаюць у Штутгарт узначаліць аддзяленне графікі ў Дзяржаўнай акадэміі выяўленчых мастацтваў, праз 20 гадоў мастак быў названы ганаровым членам гэтай акадэміі. У 1981 годзе Бёмер быў узнагароджаны ордэнам «За заслугі перад Федэратыўнай Рэспублікай Германія».

Катэгорыя:Мастакі Германіі
Томас Бо Ларсен

**Томас Бо Ларсен** (нар. , Гладсаксэ, Ховедстадэн, Данія) — дацкі акцёр тэатра і кіно. Здымаецца ў кіно з 1984 года, на яго рахунку больш за 50 акцёрскіх работ, у тым ліку ў фільмах Томаса Вінтэрберга. Адзін раз намінаваўся на прэмію Бодыль (1995), двойчы станавіўся лаўрэатам прэміі Роберт (у 1996 годзе за фільм «Найвялікшыя героі», у 1998 — за фільм «Урачыстасць»). Ларсен жанаты з актрысай Патрысіяй Шуман, жыве ў Капенгагене.

## Фільмаграфія 
* «Паляванне» (2012)
* «Запой» (2020)
Ларсен

**Ларсен** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ліса Ларсен — шведская лыжніца
* Томас Бо Ларсен — дацкі акцёр
Федэрыка Бенкавіч

**Федэрыка Бенкавіч** (харв. Federiko Benković; —) — харвацкі жывапісец і гравёр, вядомы таксама пад мянушкай «Далмацінец». Сам мастак нярэдка падпісваўся «Federico Bencovich».

## Біяграфія 
Федэрыка Бенковіч нарадзіўся ў Далмацыі ў 1667 годзе ў мястэчку Оміш. Навучаўся мастацкаму майстэрству спачатку ў Венецыі, затым, з 1695 года ў Балонні ў Карла Чын’яні, акадэмізм якога адбіўся пасля на ўсёй творчасці мастака.

Некаторы час жыў у Мілане, а затым з 1716 па 1724 г. працаваў у Вене, дзе зрабіўся прыдворным жывапісцам бамбергскага біскупа Карла Фрыдрыха. Іншыя карціны мастака захоўваюцца ў Балонні, Мілане, Вене, а таксама і ў Далмацыі. З некаторых сваіх карцін мастак сам вырабляў гравюры на медзі. Федэрыка Бенкавіч памёр 8 ліпеня 1753 года ў Гарыцыі.
Оміш

**Оміш** (, ) — горад у Харватыі, у Спліцка-Далмацінскай жупаніі. Знаходзіцца ў цэнтральнай частцы ўзбярэжжа Адрыятыкі паміж гарадамі Спліт (25 км) і Макарска (30 км) у месцы ўпадзення ў мора ракі Цэтына. Насельніцтва — 6462 чалавекі (2011 год).

Праз Оміш праходзіць адрыятычная магістраль, горад звязаны рэгулярнымі аўтобуснымі зносінамі з найбуйнейшымі гарадамі Харватыі.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Федэрыка Бенкавіч, мастак

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Харватыі
Катэгорыя:Спліцка-Далмацінская жупанія
Макарска

**Ма́карска** () — горад у Харватыі, у Далмацыі. Курорт, сталіца Макарскай Рыўеры. Знаходзіцца ў цэнтральнай частцы ўзбярэжжа Адрыятыкі паміж гарадамі Спліт (60 км) і Дуброўнік (140 км). Насельніцтва —  чал. (2001). Горад Макарска звязаны рэгулярнымі аўтобуснымі зносінамі з найбуйнейшымі гарадамі Харватыі, а таксама паромнай лініяй з г. Сумарцін на востраве Брач.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Харватыі
Катэгорыя:Спліцка-Далмацінская жупанія
Томас Харт Бентан

**Томас Харт Бентан** (; , Неоша, Місуры — , Канзас-Сіці, Місуры) — амерыканскі мастак. Разам з Джонам Сцюартам Керы і Грантам Вудам — адзін з галоўных прадстаўнікоў амерыканскага рыджыяналізму і муралізму.

## Жыццё і творчасць 
Томас Бентан нарадзіўся ў заможнай сям’і дэпутата палаты прадстаўнікоў ЗША і адваката, дзед яго быў сенатарам ЗША (таксама Томас Харт Бентан). Дзяцінства прайшло як у Місуры, так і ў сталіцы краіны Вашынгтоне.

Насуперак планам бацькі, які спадзяваўся на палітычную кар’еру для сына, Бентан абраў жывапіс. Маці падтрымлівала яго фінансава і маральна, каб ён мог займацца мастацтвам. Юнаком ён супрацоўнічаў з мясцовай газетай Joplin American (Місуры), маляваў для яе карыкатуры і коміксы. У 1907 годзе Бентан паступіў у чыкагскі Інстытут мастацтваў, а ў 1909 годзе з’ехаў у Парыж, дзе вучыўся ў Акадэміі Жуліяна. У Парыжы Бентан пазнаёміўся з некаторымі амерыканскімі і мексіканскімі мастакамі, сярод якіх былі Дыега Рывера і Стэнтан Макдональд-Райт, прадстаўнік сінхрамізму ў жывапісе. Пад уплывам Райта ў творах Бентана таксама адчуваюцца элементы сінхрамізму.

Пасля вучобы ў Еўропе, Бентан у 1912 годзе вярнуўся ў Нью-Ёрк. Падчас Першай сусветнай вайны ён служыў у ВМС ЗША і быў накіраваны ў Норфалк, штат Віргінія. Тут займаўся стварэннем асляпляльнага (ахоўнага) камуфляжу для амерыканскіх караблёў.

Пасля заканчэння вайны выкладаў у школе Ліга студэнтаў-мастакоў Нью-Йорка. Сярод яго вучняў у канцы 1920-х — пачатку 1930-х гадоў быў Джэксан Полак.

У 1922 годзе яго жонкай становіцца італьянская імігрантка Рыта П’ячэнцу, з якой ён пражыў амаль 53 гады.

У 1935 годзе Бентану было даручана стварыць серыю фрэсак для Капітолія штата Місуры ў Джэферсан-Сіці. Фрэскі пад назвай «Сацыяльная гісторыя Місуры» ўяўляюць сабой 13 панэляў са сцэнамі заснавання і гісторыі штата Місуры. Ён пасяліўся ў Канзас-сіці і заняў пасаду выкладчыка ў Мастацкім інстытуце.

Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (ЗША)
Канстытуцыйны рэферэндум у Таджыкістане (1994)

Усенародны рэферэндум ў Таджыкістане аб прыняцці новай Канстытуцыі Рэспублікі Таджыкістан адбыўся 6 лістапада 1994 года, стаўшы першым рэферэндумам у гісторыі незалежнага Таджыкістана. Рэферэндум праходзіў на фоне і ва ўмовах бесперапыннай грамадзянскай вайны ў краіне, якая пачалася ў маі 1992 года і скончылася толькі ў чэрвені 1997 года. Па выніках рэферэндуму, была прынята зусім новая Канстытуцыя Рэспублікі Таджыкістан, якая замяніла дзеючую да гэтага часу Канстытуцыю Таджыкскай ССР, прынятую ў 1978 годзе.

## Перадгісторыя 
Пасля аб’явы аб дзяржаўнай незалежнасці Рэспублікі Таджыкістан ад СССР 9 верасня 1991 года, у краіне працягвала дзейнічаць Канстытуцыя таджыкскай ССР, прынятая 14 красавіка 1978 года Вярхоўным Саветам таджыкскай ССР. У маі 1992 года ў Рэспубліцы пачалася грамадзянская вайна паміж дзеючым камуністычным і неакамуністычным Урадам Рэспублікі, прарасійскімі і праўзбекскімі сіламі з аднаго боку, і Аб’яднанай таджыкскай апазіцыяй, якая ўключала ісламскія, дэмакратычныя і нацыяналістычныя партыі, рухі і сілы з другога. Як і дзеючы камуністычны і неакамуністычны ўрад, так і Аб’яднаная таджыкская апазіцыя выступалі за прыняцце абсалютна новай Канстытуцыі незалежнай рэспублікі, але ў кожнага з бакоў былі свае праекты новай Канстытуцыі.

## Вынікі рэферэндуму 
Нягледзячы на масавы адток часткі насельніцтва (бежанцаў) Рэспублікі з-за вайны ў Расію, Узбекістан, Афганістан і іншыя краіны, па афіцыйных дадзеных ЦВК Рэспублікі, на рэферэндуме яўка склала рэкордныя 94,40 %. Гэтыя лічбы былі падвергнутыя сумневу некаторымі замежнымі назіральнікамі, а таксама прадстаўнікамі Аб’яднанай таджыцкай апазіцыі. Паводле тых жа афіцыйных дадзеных, 95,70 % выбарцаў прагаласавала за прыняцце новай Канстытуцыі незалежнага Таджыкістана, а 4,28 % грамадзянаў прагаласавала супраць яе. У той жа дзень рэферэндум быў прызнаны праведзеным. Новая Канстытуцыя была падтрымана 90 % галасоў.

Асноўнымі пунктамі новай Канстытуцыі незалежнага Таджыкістана былі ўвядзенне прэзідэнцкага праўлення, Увядзенне аднапалатнага парламента, абвяшчэнне Таджыкістана свецкай дзяржавай і забарона на стварэнне і рэгістрацыю палітычных партый рэлігійнай накіраванасці, абавязак правядзення ўсенародных канстытуцыйных рэферэндумаў для ўнясення магчымых будучых паправак у Канстытуцыю.

Катэгорыя:Падзеі 6 лістапада
Катэгорыя:Лістапад 1994 года
Катэгорыя:Рэферэндумы 1994 года
Павел Антонавіч Шурмей

**Павел Антонавіч Шурмей** (нар. 1 верасня 1976, Ліда, БССР) — беларускі вясляр, які ўдзельнічаў у двух Алімпійскіх гульнях і з’яўляецца ўладальнікам некалькіх сусветных рэкордаў на вяслярным трэнажоры Concept2.

З красавіка 2024 года — камандзір палка Каліноўскага.

## Вяслярная кар’ера 
Асноўная дысцыпліна Шурмея — парнае веславанне.

### Алімпійскія гульні 
Шурмей выступаў на Алімпійскіх гульнях 2004 і 2008 гадоў з беларускай камандай.

На Гульнях 2004 года Шурмей выступаў у мужчынскім чацвярном парнам веславанні. Яго каманда заняла трэцяе месца ў сваім забегу, выйшла ў паўфінал, у якім заняла трэцяе месца. Гэта дазволіла ім выйсці ў фінал А, дзе яны занялі апошняе месца з шасці каманд.

На Гульнях 2008 года Шурмей зноў выступаў у мужчынскім чацвярном парнам веславанні. Яго каманда заняла трэцяе месца ў сваім забегу, выйшла ў паўфінал, у якім заняла апошняе месца. Гэта азначала, што яны прайшлі ў фінал B, дзе занялі 5-е месца і занялі 11-е месца ў агульным заліку.

## Кар’ера веславання ў закрытых памяшканнях 
Шурмей двойчы перамагаў у спрынтах CRASH-B у адкрытай катэгорыі — у 2004 і 2005 гадах. Ён таксама двойчы займаў другое месца, у 2013 і 2017 гадах.

Шурмей сем разоў выйграваў міжнародныя спаборніцтвы ALFA па веславанні ў закрытых памяшканнях і з’яўляецца рэкардсменам спаборніцтваў з 2003 года (2:39,8 на 1000 м).

У цяперашні час ён трымае сусветныя рэкорды ў цяжкай катэгорыі 40-49 на дыстанцыях 1000 і 2000 метраў.

## Сусветныя рэйтынгі 
Ніжэй прыведзены сусветныя рэйтынгі Шурмея ў канцы сезону ў розных спаборніцтвах па веславанні ў закрытых памяшканнях, дзе ён фінішаваў у 50 лепшых.

### 500 м 
### 1000 м 
### 2000 м 
## Асабістыя рэкорды 
## Удзел у абароне Украіны 
З сакавіка 2022 года Павел Шурмей ваюе ў складзе палка Каліноўскага.

Быў паранены ў баі. За адвагу ўзнагароджаны Медалём БНР за баявыя заслугі.

У сакавіку 2023 года стала вядома, што ў Беларусі супраць Шурмея завочна распачалі крымінальную справу. У 2026 годзе яго завочна прыгаварылі да 25 гадоў турмы і буйнога штрафу.

## Спасылкі 
* 
* Павел Шурмей на Eurosport.com
* Каліновец Шурмей — заход у Беларусь, зброя для Драздоў, раненне, вайна і вельмі шмат гора на YouTube

Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) Беларусі
Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катэгорыя:Спартсмены паводле алфавіта
Катэгорыя:Полк Каліноўскага
Катэгорыя:Узнагароджаныя Медалём БНР за баявыя заслугі
Азелаінавая кіслата

**Азелаі́навая кіслата** (нонандыявая кіслата) НООС(СН2)7СООН — двухасноўная гранічная карбонавая кіслата. Валодае ўсімі хімічнымі ўласцівасцямі, характэрнымі для карбонавых кіслот. Солі і эфіры азелаінавай кіслаты называюцца азелаінатамі. Пры піролізе яе нерастваральных у вадзе солей (Ca, Mn) утвараецца цыклаактанон.

## Уласцівасці 
Тэмпература дэкарбаксілявання 320—340&nbsp;°C

Энтальпія згарання (Δ*H0*сгор) − 4777 кДж/моль.

## Ужыванне 
Прымяняецца ў вытворчасці поліамідаў, поліэфіраў і поліурэтанаў; алюмініевая соль азелаінавай кіслаты — загушчальнік сілаксанавых змазак. Поліэфіры на аснове азелаінавай кіслаты і этыленгліколю ўжываюць пры вырабе бенза- і маслаўстойлівых трубаправодаў, шлангаў, электрашнуроў.

**Ужыванне ў медыцыне**

Прэпараты азелаінавай кіслаты валодаюць бактэрыястатычнай актыўнасцю ў дачыненні да Propionibacterium acnes і Staphylococcus epidermidis, зніжаюць выпрацоўку тоўстых кіслот, якія спрыяюць узнікненню акнэ. Памяншаюць утварэнне камедонаў. Уплываючы на працэс арагавенне клетак эпідэрмісу, душаць рост і актыўнасць анамальных меланацытаў, якія выклікаюць гіперпігментацыю тыпу мелазмы. Аказваюць супрацьугравое дзеянне. Дапамагае пры лёгкіх сонечных апёках, здымае пачырваненні і ўхіляе шнары ад вугроў.

Уваходзіць у склад крэмаў і геляў АкнеСтоп, Акне-Дэрма, Азелекс (Azelex), Азогель, Азікс-Дэрм (Azix-Derm), Фіневін (Finevin), Фінацэя (Finacea), Скинорен (Skinoren), Скіноклір (Skinoklir) і іншых.

## Літаратура 
* Хімічная энцыклапедыя / Рэдкал.: Кнунянц І. Л. і інш. — М.: Савецкая энцыклапедыя, 1988. — Т. 1 (Абл-Дар). — 623 с.

Катэгорыя:Карбонавыя кіслоты
World of Warcraft

**«World of Warcraft»** (**WoW**; ) — масавая шматкарыстальніцкая анлайн ролевая гульня, створаная ў 2004 годзе кампаніяй Blizzard Entertainment. Падзеі гульні адбываюцца ў фэнтэзійным свеце Warcraft, на выдуманай планеце Азэрот. Гульня была анансавана ў 2001 годзе, а пасля была выпушчана ў свет на дзесяцігоддзе франшызы «Warcraft», у 2004 годзе. Пасля запуску для «World of Warcraft» было выпушчана дзевяць вялікіх дадаткаў: «The Burning Crusade» (2007), «Wrath of the Lich King» (2008), «Cataclysm» (2010), «Mists of Pandaria» (2012), «Warlords of Draenor» (2014), «Legion» (2016), «Battle for Azeroth» (2018), «Shadowlands» (2020) і «Dragonflight» (2022).

Як і ў іншых MMORPG, у *World of Warcraft* гулец можа стварыць свайго персанажа, каб вандраваць па бязмежнаму адкрытаму свету, выконваць заданні, змагацца з рознымі пачварамі і ворагамі, а таксама кантактаваць з негульнявымі персанажамі *Азэрота* і рэальнымі гульцамі. Гульня ў першую чаргу сфакусавана на развіцці свайго персанажа: гулец атрымлівае ачкі прагрэсу і выкарыстоўвае іх для развіцця сваёй *галіны талентаў*, каб зрабіць свайго персанажа мацнейшым.

*World of Warcraft* стала сусветнай сенсацыяй і займела вялікі поспех сярод крытыкаў і простых гульцоў. Пачынаючы з 2004 года, калі гульня была выпушчана, *World of Warcraft* стала самай папулярнай MMORPG за ўвесь час, дасягнуўшы піка падпісантаў (12 мільёнаў актыўных гульцоў) у 2010 годзе. У канцы 2014 года ў гульні было зарэгістравана больш за сто мільёнаў чалавек, а ў 2017 яна прынесла кампаніі каля $9.23 мільярдаў даляраў, што зрабіла *World of Warcraft* самай касавай гульнявой франшызай у свеце. Журналісты называюць гульню найвыдатнейшай MMORPG за ўвесь час, хваляць яе за доўгую падтрымку распрацоўшчыкамі (гульня працягвае быць папулярнай з-за дадаткаў, якія выходзяць кожныя два гады). У 2019 годзе выйшла *World of Warcraft: Classic*, «*ванільная*» версія гульні, якая дазволіла новым і старым гульцам адчуць вопыт гульні ў самую першую версію *World of Warcraft*.

## Гл. таксама 
* Wowhead

Катэгорыя:Шматкарыстальніцкія гульні
Катэгорыя:Мастацкая літаратура пра чараўнікоў
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2004 года
Катэгорыя:Гульні Blizzard Entertainment
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні, распрацаваныя ў ЗША
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні з адкрытым светам
Катэгорыя:Кааператыўныя камп’ютарныя гульні
Эрліганг (культура)

**Культура Эрліганг** () — археалагічная культура бронзавага веку на поўначы Кітая. У кітайскай гістарыяграфіі атаесамляецца з ранняй дынастыяй Шан. Існавала ў перыяд каля 1600 г. да н. э. — 1200 г. да н. э. 

Назва культуры паходзіць ад наймення першага помніка, знойдзенага ў 1951 г. на ўсход ад Чжэнчжоу. З-за наяўнасці многіх падобных рысаў лічыцца працягам болей ранняй культуры Эрлітоу. Першапачаткова ўзнікла ў даліне Хуанхэ, але хутка пашырылася і на поўдні дасягнула Янцзы. Адметнай рысай культуры Эрліганг была вялікая колькасць вырабаў з бронзы, у тым ліку бронзавага посуду. Наяўнасць буйных умацаваных гарадскіх цэнтраў і аднастайнасць рамеснай вытворчасці можа сведчыць пра цэнтралізаваны характар грамадства і ўлады. 

## Спасылкі 
* Haicheng Wang, China’s First Empire? Interpreting the Material Record of the Erligang Expansion
* Gyoung-Ah Lee, Gary W. Crawford, Li Liu, and Xingcan Chen Plants and people from the Early Neolithic to Shang periods in North China
* Ruiliang Liu, A. Mark Pollard, Jessica Rawson, Xiaojia Tang, Peter Bray, Changping Zhang Panlongcheng, Zhengzhou and the Movement of Metal in Early Bronze Age China
* Elise Hoi, Salt of the Early Civilizations: Case Studies on China
* Ceramic’s Influence on Chinese Bronze Development 

Катэгорыя:Археалагічныя культуры Кітая
Катэгорыя:Азія бронзавага веку
Прывід Кіева

**«Прывід Кіева»** () — гарадская легенда пра ўкраінскага ваеннага пілота-аса, які на МіГ-29 Паветраных сіл Украіны ў лютым 2022 года за першыя 30 гадзін расійскага ўварвання на Украіну ў баях за Кіеў збіў шэсць расійскіх самалётаў. Відавочна, што гэта не адзін лётчык, а падраздзяленне, якое выконвае баявыя задачы і знішчае паветраныя цэлі.

Катэгорыя:Гісторыя Кіева
Катэгорыя:Расійска-ўкраінская вайна
Партрэт Караля ІІ Станіслава Радзівіла Пане Каханку (месцазнаходжанне невядома)

**«Партрэт Караля ІІ Станіслава Радзівіла Пане Каханку»** — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная, верагодна, у ХІХ стагоддзі невядомым мастаком. Месцазнаходжанне невядомае.

Катэгорыя:Нясвіжскі палацава-паркавы комплекс
Катэгорыя:Партрэты
Катэгорыя:Радзівілы
Катэгорыя:Карціны XIX стагоддзя
Катэгорыя:Страчаныя творы
Партрэт Караля ІІ Станіслава Радзівіла Пане Каханку (Нацыянальны музей у Варшаве, MP 4457 MNW)

**«Партрэт Караля ІІ Станіслава Радзівіла Пане Каханку»** — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная ў першай палове ХІХ стагоддзя. Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальным музеі ў Варшаве ( MP 4457. MNW). Памер карціны — .

Катэгорыя:Нясвіжскі палацава-паркавы комплекс
Катэгорыя:Партрэты
Катэгорыя:Карціны ХІХ стагоддзя
Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага музея ў Варшаве
Катэгорыя:Радзівілы
Комиксы

**«Комиксы»** () — зборнік рэміксаў беларускага рок-гурта «Neuro Dubel», які быў выдадзены ў 2003 годзе.

## Спіс трэкаў
## Удзельнікі запісу
*Аляксандр Кулінковіч — спеў
*

## Спасылкі
*«Комиксы»  на сайце 
*«Комиксы» на сайце 

Катэгорыя:Альбомы 2003 года
Катэгорыя:Альбомы Neuro Dubel
Паўночна-Крымскі канал

**Паўночна-Кры́мскі кана́л** (**ПКК**, ) — арашальна-абвадняльны канал, пабудаваны ў 1961—1971 гадах для забеспячэння вадой малаводных і засушлівых тэрыторый Херсонскай і Крымскай абласцей Украінскай ССР з заборам вады са спецыяльна пабудаванага ў ніжнім цячэнні Дняпра Кахоўскага вадасховішча, напоўненага ў 1955—1958 гадах.

Шырыня канала ў яго пачатку — 150 метраў, глыбіня — 7 метраў. Сярэднегадавы сцёк — 380 м³/с (з гэтага аб’ёму звычайна 60-80 м³/с сыходзіла на сельскагаспадарчыя патрэбы паўднёвага захаду Херсонскай вобласці, 300—320 м³/с — у Крым). Максімальна тэхналагічна магчымы сцёк — да 500 м³/с (гэта складае 30 % сцёку Дняпра ў яго ніжнім цячэнні, роўнага 1670 м³/с).

У красавіку 2014 года падача вады з Дняпра на Крымскі паўвостраў была перакрыта. 24 лютага 2022 года, падчас уварвання ва Украіну, Херсонская частка канала была ўзята пад кантроль Расіяй, што стварыла магчымасць аднаўлення падачы вады ў Крым. 3 сакавіка вада з Дняпра паступіла ў Крым па Паўночна-Крымскім канале. 6 чэрвеня 2023 года ў час баявых дзеянняў Кахоўская ГЭС была падарвана і разбурана, Кахоўскае вадасховішча ў выніку было спушчана, а Паўночна-Крымскі канал перасох.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Бабков И. И. Южно-Украинский и Северо-Крымский каналы и их влияние на преобразование природы. — Л., 1951. — 30 с.
* Канал изобилия : [Сев.-Крымский канал] / А. Н. Зотиев, И. Г. Мохнощеков. — Симферополь, Крымиздат, 1964. — 40 с.

## Спасылкі
Максім Уладзіміравіч Аўгусціновіч

**Максім Аўгусціновіч** (нар. , ) — беларускі футбаліст, абаронца клуба «Астравец» (у арэндзе са «Смаргоні»).

## Клубная кар’ера 
Выхаванец «Смаргоні», у 2020 годзе пачаў прыцягвацца да гульняў асноўнай каманды ў Першай лізе. З пачатку 2021 года, калі «Смаргонь» атрымала месца ў Вышэйшай лізе, стаў выступаць за дубль, а з кастрычніка пачаў з’яўляцца і ў асноўнай камандзе. 16 кастрычніка 2021 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў канцы сустрэчы з «Віцебскам» (2:0).

У 2022 годзе правёў адзін матч у Першай лізе, у 2023 годзе зноў выступаў за дубль. У красавіку 2024 года быў аддадзены ў арэнду ў «Астравец».

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Смаргонь
Катэгорыя:Ігракі ФК Астравец
Мацвей Уладзіслававіч Дукса

**Мацвей Дукса** (нар. , ) — беларускі футбаліст, паўабаронца клуба «Смаргонь» (у арэндзе з брэсцкага «Дынама»).

## Клубная кар’ера 
Пачынаў займацца футболам у Смаргоні, некаторы час знаходзіўся ў акадэміі брэсцкага «Дынама», у 2019 годзе вярнуўся ў «Смаргонь», на наступны год пачаў трывала прыцягвацца да асноўнай каманды, дзе рэгулярна выхадзіў на замену. З пачатку 2021 года, калі «Смаргонь» атрымала месца ў Вышэйшай лізе, стаў выступаць за дубль, а з лета пачаў з’яўляцца і ў асноўнай камандзе. 15 жніўня 2021 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў канцы сустрэчы з салігорскім «Шахцёрам» (2:2). У сезоне 2022 у якасці іграка асновы дапамог камандзе вярнуцца ў Вышэйшую лігу, а ў 2023 годзе з 8 галамі і 7 галявымі перадачамі стаў найлепшым бамбардзірам і асістэнтам «Смаргоні» ў сезоне.

У студзені 2024 года падпісаў трохгадовы кантракт з брэсцкім «Дынама». У складзе брэсцкай каманды стаў выхадзіць на замену. У ліпені 2024 года на правах арэнды вярнуўся ў «Смаргонь».

## Дасягненні 
* У спісе 22 найлепшых футбалістаў чэмпіянату Беларусі: 2023

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Смаргонь
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Кахоўскае вадасховішча

thumb|Карта размяшчэння Кахоўскага вадасховішча
**Кахоўскае вадасховішча** () — вадасховішча, якое раней існавала ў ніжнім цячэнні Дняпра.

Поўны аб’ём вадасховішча — 18,18 км³, карысны — 6,78 км³, глыбіня — 8,4 м (макс. — 24 м).

Уведзена ў эксплуатацыю ў 1956 годзе. Была асноўнай крыніцай водазабеспячэння паўднёва-ўсходняй часткі Украіны. З яго вада падавалася ў Паўночна-Крымскі, Кахоўскі канал, канал Дняпро — Крывы Рог, Верхнерагачынскі канал, а таксама ў сістэмы водазабеспячэння руднікоў, прадпрыемстваў, гарадоў і пасёлкаў Нікапальскага марганцаваруднага прамысловага комплексу, у шэраг дробных арашальных сістэм прыбярэжных раёнаў Херсонскай, Запарожскай і Днепрапятроўскай абласцей. Агульны адбор вады з вадасховішча толькі для буйных каналаў складаў 900 м³/с.

Вадасховішча спыніла сваё існаванне ў чэрвені 2023 года пасля знішчэння Кахоўскай ГЭС.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Каховське водоймище: гідробіологічний нарис : [укр.] / відп. ред. Я. Я. Цееб, АН УРСР, Ін-т гідробіології. — К. : Наукова думка, 1964. — 304 с.
* Горло Н. В. Позиція громадськості щодо спорудження Каховського водосховища (50-і рр. XX ст.) : [укр.] / редкол.: В. О. Котигоренко, М. В. Дєдков, Н. В. Деркач (співголови) та ін. // Державна етнонаціональна політика: правовий та культурологічний аспекти в умовах Півдня України : збірник наукових праць V Всеукраїнської науково-практичної конференції, 2-3 жовтня 2003 року, м. Запоріжжя. — Запоріжжя; Сімферополь : Облдержадміністрація: Доля, 2003. — С. 161—164.
* Еколого-геологічні проблеми Каховського водосховища : [укр.] / ред.-упоряд. В. А. Сандул, Нац. акад. наук України. — Кривий Ріг, 2009. — 76 с.
* Корж О. П., Корж Є. О. Сучасний стан верхів`я Каховського водосховища та його басейну : [укр.] // Вісник ЗНУ. Біологічні науки. — Запоріжжя, 2013. — № 2. — С. 148—153.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вадасховішчы Украіны
Катэгорыя:Дняпро