Одзін

thumb
thumb
**Одзін** (; ) — найвышэйшы бог позняй германскай і скандынаўскай міфалогіі, адзін з асаў. Ён, як і іншыя багі скандынаўскага пантэону, быў складанай постаццю: і богам мудрасці, і богам вайны, а таксама богам паэзіі, перамогі і палявання.

Па легендзе менавіта Одзін стварыў Мідгард.

## Паходжанне культа 
Бог Водан быў адным з цэнтральных у старажытнагерманскім і скандынаўскім пантэонах. Асабістую папулярнасць культ Одзіна набывае ў VII—IX ст., у перыяд росквіту вікінгскіх паходаў. Мяркуецца, што першапачаткова месца галоўнага бога займаў Цюр, германа-скандынаўскі кіраўнік неба і вайныhttp://godsbay.ru/vikings/odin.html.

## Функцыі і асоба 
Одзін выступае не толькі апекуном вайны, баявога экстазу, але і заступнікам рамёстваў, магіі, паэзіі, мудрасці: менавіта ён падараваў людзям рунічную пісьменнасцьhttp://www.urano.ru/odin-%E2%80%93-bog-skandinavov-mify-skandinavii/ . У асобе бога спалучаюцца розум, хітрасць, жорсткасць, дэманічнасць, нават двухполасць: традыцыйна магія ў скандынаваў лічылася жаночым заняткам. Одзін мае дзясяткі імёнаў, якія прыводзяцца ў «Прамовах Грымніра» (Грым-маска, Злыдзень, Відрыр, Носьбіт перамог і інш). Прымае мноства розных воблікаў, дамагаецца свайго як адвагай і самаахвяраваннем, так падманам і хітрасцю.

Одзін узначальваў нябесных дзеў-валькірый, якія збіралі душы загінуўшых ваяроў і прыносілі іх у Вальхалу — частку Асгарда (нябеснай краіны багоў), якая была аналагам скандынаўскага раю. Там душы ваяроў біліся на мячах, вечарам спраўлялі банкет, а раніцаю прачыналіся, не ведаючы пахмелля. Гэтыя ваяры — эйнхэр’і — складалі нябесную дружыну, якую ўзначальваў Одзін. Наогул Одзін — вось скандынаўскай міфалогіі, яе рухаючая сіла.

## Знешні выгляд Одзіна 
Уяўляўся высокім, аднавокім старым у сінім адзенні і шыракаполым капелюшы. Лічыцца, што тыповы дзеля сучаснага фэнтэзі вобраз чараўніка — з посахам, у сіняй мантыі і востраканцовым капелюшы — паходзіць менавіта ад Одзіна. У гэтым выглядзе часта хадзіў па зямлі і прасіўся пераначаваць у выпадковыя хаты, прыкідваючыся бедным вандроўнікам. Той, хто адмаўляў яму, мог быць пакараны. Таму скандынаўская традыцыя прымушала ўсіх людзей пушчаць да сябе ў хату стомленых падарожнікаў.

Ездзіў на кані Слейпніры, у якога было 8 ног. Іншым атрыбутам Одзіна было кап’ё Гунгнір, якое выкавалі яму гномы. Кап’ё забівала ворага і само вярталася ў руку гаспадара. Таксама ў Одзіна ёсць карабель Скідбладнір (складзены з тонкіх дошчачак) — самы хуткі карабель у свеце. Одзіну служылі 2 крумкачы — Хугін і Мунін («Той, што разважае» і «Той, што памятае»), якія кожны дзень абляталі ўвесь свет і расказвалі Одзіну, што адбываецца паза межамі Асгарда. Акрамя іх разам з Одзінам былі два ваўкі — Геры і Фрэкі («Прагны» і «Пражэрлівы»)http://world-of-legends.su/skandinavskaj/skandinavskye_bogi/id8. Одзін кідаў ім кавалкі мяса, а сам піў толькі віно — яно было яго адзінай ежай.

## Нараджэнне Одзіна 
Одзін з’явіўся яшчэ да стварэння Зямлі, калі на ўвесь сусвет раскінуліся вогненная краіна Муспэль і ледзяная — Ніфльхэйм. Сярод ільдоў жылі веліканы — першыя жыхары сусвету, нашчадкі магутнага велікана Іміра, які зарадзіўся ў ільду. З ледзянога валуна таксама ўзнік магутны першачалавек Буры. Яго сын — Бор — ажаніўся з дзяўчынай-волаткай, і ў іх нарадзіліся тры першыя багі — Одзін, Вілі і Вэ. Пазней багі паднялі паўстанне, разбілі і прагналі веліканаў, а Іміра забілі, і з яго цела зрабілі зямлю, з чэрапа — нябесны купал, з крыві — мора, з валасоў — дрэвы. З іскраў, якія ляталі над вогненнай краінай Муспэль, багі стварылі зоркі, а з найвялікшай — сонца. З ясеня і вольхі Одзін зрабіў першых мужчыну і жанчыну, а ў небе рукамі веліканаў пабудаваў Асгард.

## Сям’я і дзеці Одзіна 
Як і іншыя вярхоўныя багі (у прыватнасці грэчаскі Зеўс) Одзін меў шмат сувязей з багінямі, веліканкамі і смяротнымі жанчынамі, ад яго паходзілі многія багі і героі. Багіня Ёрд нарадзіла яму Тора (бога-грамавержца), а законная жонка Фрыг — Бальдра, Хеда, Хэрмода, Цюра і Брагі. У сувязі з веліканкай Грыд быў народжаны Відар.

## Набыццё мудрасці 
Першы варыянт міфа распавядае аб магічнай крыніцы мудрасці, якую вартаваў велікан Мімір. За права зрабіць глыток Одзін аддаў Міміру сваё вока, вырашыўшы, што мудры больш убачыць і адным вокам, чым дурань — двума.

Па іншай версіі Одзін дзеля мудрасці прыносіць самога сябе ў ахвяру і 9 дзён вісіць на сусветным ясені Ігдрасілі, працяты сваім жа кап’ём. Нарэшце яго выратаваў дзед, іністы велікан Бельторн, які ажывіў яго і даў мёду мудрасці, а таксама магічныя руны.

Існуе і трэці сюжэт, у якім багі і ваны мірацца пасля вайны. Яны змяшалі ў чашы сваю сліну, з якой вылепілі Квасіра — мудраца і паэта, напалову вана. Пазней Квасіра забілі карлікі Ф’ялар і Галар, а яго кроў змяшалі з мёдам і прыгатавалі напой паэзіі. Пазней крыважэрныя карлікі забілі велікана Гілінга. За тое іх прымусілі заплаціць віру (выкуп за забойства) сыну забітага — Сутунгу і аддаць таму мёд паэзіі. Сутунг схаваў чароўны мёд унутры скалы і прызначыў сваю дачку Гунлед вартаваць яго. Одзін даведаўся пра гэта, прабурыў скалу, пралез у сярэдзіну ў выглядзе змяі і правёў тры ночы з веліканкай Гунглед. Потым трыма глыткамі асушыў усе тры пасудзіны з мёдам і ў выглядзе арла вярнуўся ў Асгард, дзе і выплюнуў мёд у чашу. Гэты мёд Одзін аддаў багам і людзям, якія з таго часу ўмеюць складваць вершы і песні (у Скандынавіі паэтаў называлі скальдамі).

## Іншыя ўчынкі Одзіна 
* Стварае карлікаў-цвергаў з цела забітага велікана Іміра.
* Прымушае бога Локі скрасці ў багіні Фрэйі каштоўныя каралі Брысінгамен.
* Пачаў вайну паміж багамі і ванамі, кінуўшы ў натоўп апошніх сваё кап’ё Гунгнір.
* Правакуе бойку конунгаў Хедзіна і Хегні.
* У выглядзе звычайнага, але таямнічага чалавека (пад імем Грым — «Маска») наведвае конунга Гейрода. Той не пазнае галоўнага бога і загадвае прывязаць госця паміж двух кастроў. У выкіну сапраўдная асоба госця раскрываецца, а Гейрод, зачараваны доўгай прадмовай Одзіна, падае на ўласны меч.
* Наводзіць вечны сон на валькірыю Брунхільд за тое, што яны, дапамагаючы Сікмунду, не паслухалася вярхоўнага бога. Валькірыя павінна была спаць да таго часу, пакуль у яе не закахаецца смяротны. Такім смяротным выратавальнікам аказаўся герой Сігурд.

## Далейшы лёс Одзіна 
Скандынаўская міфалогія прадказвае будучыню багоў, іх смерць у апошняй бітве з веліканамі — у Рагнароку. Одзіна з’есць гіганцкі воўк Фэнрыр.

## Цікавыя факты 
Дзень тыдня серада (Wednesday) названы старажытнымі германцамі менавіта ў гонар Одзіна (Водэна). Нідэрландскі варыянт назвы серады — Woensdag, старажытнаскандынаўскі — Odinnsdagr.

## Гл. таксама 
* Дзікае Паляванне

## Спасылкі 
* Скандинавская мифология / Скандинавские боги http://world-of-legends.su/skandinavskaj/skandinavskye_bogi/id8
* Один – Бог скандинавов. Мифы Скандинавии http://www.urano.ru/odin-%E2%80%93-bog-skandinavov-mify-skandinavii/ 
* Скандинавские боги http://ulenspiegel.od.ua/skandinavskie-bogi

Катэгорыя:Скандынаўская міфалогія
Катэгорыя:германская міфалогія
Катэгорыя:Міфалогія
Катэгорыя:Сярэдневяковая міфалогія