open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Алег Канстанцінавіч Антонаў

**Алег Канстанцінавіч Антонаў** (; 25 студзеня (7 лютага) 1906, с. Троіцкае, Падольскі раён, Маскоўская вобласць — 4 красавіка 1984, Кіеў) — савецкі авіяканструктар, доктар тэхнічных навук (1960), прафесар (1978).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 25 студзеня (7 лютага) 1906 года ў вёсцы Троіцкае цяпер Падольскі раён Маскоўскай вобласці.

З 1912 года жыў у горадзе Саратаве. У 1915—1922 гадах вучыўся ў Саратаўскім рэальным вучылішчы (скончыў 2 класа) і сярэдняй школе (цяпер — СШ № 23).

З юных гадоў захапляўся авіяцыяй, займаўся ў школьным гуртку аматараў авіяцыі; ў 1921 годзе падаў заяву ў Чырвоны Паветраны Флот з просьбай прыняць яго ў авіяцыйную школу, аднак атрымаў адмову з прычыны ўзросту і прыёму толькі камандзіраў Чырвонай Арміі.

У 1924 годзе падчас навучання на пуцейскім факультэце Саратаўскага ўніверсітэта, у які ён паступіў, каб быць бліжэй да авіяцыі; пабудаваў свой першы планёр, арганізаваў мясцовы Гурток аматараў авіяцыі. У тым жа годзе навучальная ўстанова была закрытая, і Антонаву прыйшлося шукаць новае месца вучобы.

У 1924 годзе прыняў удзел ва II Усесаюзных Планерных выпрабаваннях у Кактэбеле.

У 1925 годзе паступіў на машынабудаўнічы факультэт Ленінградскага політэхнічнага інстытута імя Калініна, які скончыў у 1930 годзе.

З 1933 года — галоўны канструктар Планернага завода ў Тушына. З 1938 года — вядучы інжынер КБ Якаўлева. У 1940—1941 гадах — галоўны канструктар завода ў Ленінградзе.

У 1941 годзе атрымаў заданне па арганізацыі вытворчасці планёраў ў Каўнасе на базе былога трамвайнага завода, аднак неўзабаве вайна разбурыла пачынанні; Антонаў быў прызначаны галоўным інжынерам Планернага кіравання Наркамата авіяцыйнай прамысловасці. З 1943 года — першы намеснік генеральнага канструктара Якаўлева, 1946 кіраваў філіялам ОКБ ў Навасібірску, пазней — сваім ОКБ-153 (c 1952 — кіеўскае ГСОКБ-473, з 1966 — Кіеўскі механічны завод, з 1984 — ОКБ імя А. К. Антонава, з 1989 — Авіяцыйны навукова-тэхнічны комплекс «Антонаў»).

У 1962 годзе прысвоена званне Генеральнага канструктара ОКБ.

Член КПСС з 1945 года. Дэпутат Савета Саюза Вярхоўнага Савета СССР 5-11 скліканняў ад Кіеўскай вобласці.

Жыў у Кіеве. Памёр 4 красавіка 1984 года. Пахаваны ў Кіеве на Байкавых могілках.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дактары тэхнічных навук
Катэгорыя:Асобы на марках
Славенскае Прымор’е

thumb|275px|Прыморска на карце Славеніі.
'''Славенскае Прымор'е''' (; ; ) — частка тэрыторыі Славеніі, якая прылягае да Адрыятычнага мора і складаецца з дзвюх гістарычных абласцей — Градзішка і Істрыя. Да ўтварэння Югаславіі гэтыя землі ўваходзілі ў склад габсбургскага кароннага края Аўстрыйскае Прымор’е.

У выніку Першай сусветнай вайны (бітвы пры Ізонца) вобласць Прыморска пад назвай Венецыя-Джулія была акупавана італьянцамі. Так як галоўныя гарады вобласці — Гарыцыя і Трыест — засталіся за Італіяй і пасля Другой сусветнай вайны, на тэрыторыі Славенскага Прымор'я на працягу XX стагоддзя выраслі новыя эканамічныя цэнтры — Копер і Нова-Горыца.

## Гл. таксама 
* Аўстрыйская Рыўера
* Свабодная тэрыторыя Трыеста
* Харвацкае Прымор'е

Катэгорыя:Геаграфія Славеніі
Званае (возера, басейн Свіны)

**Зва́нае** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці (на мяжы з Гарадоцкім раёнам) ў басейне ракі Свіна́.

Плошча паверхні возера 0,35 км², даўжыня 1,06 км, найбольшая шырыня 0,52 км. Сярэдняя глыбіня каля 3,7 м, найбольшая дасягае 5 метраў. Аб'ём вады ў возеры складае 1,28 млн. м³. Вадазбор плошчай 13,4 км спадзістахвалісты і дробнаўзгорысты.Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны маюць вышыню ад 1—2 да 5—8 метраў, складзеныя з пяскоў і суглінкаў. Берагі нізкія і пясчаныя, у паўднёвай частцы возера тарфяністыя і забалочаныя. Мелкаводдзе да глыбіні 1—1,5 м пясчанае. Да глыбіні 3,5 м дно выслана апясчаненым ілам, глыбей — крэменязёмістым сапрапелем.Возера эўтрофнае, малапраточнае. Упадаюць 2 ручаі, выцякае ручай у возера Грыбна. Зарастае слаба. Падводная расліннасць распаўсюджана да глыбіні 1,1—1,8 м, месцамі да 2 м (гарлачыкі). Надводная расліннасць займае паласу ўздоўж берага шырынёй ад 3 да 25 метраў.

У возеры водзяцца шчупак, акунь, лешч, плотка, краснапёрка, лінь і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна‎
Гаверла

**Гаверла** () — найвышэйшы пункт Украінскіх Карпат ды ўвогуле Украіны, яе вышыня — 2061 м. Знаходзіцца ў Рахаўскім раёне на мяжы Івана-Франкоўскай і Закарпацкай абласцей на масіве Чарнагора.

Мае конусападобную форму з стромкімі паўднёвымі і спадзістымі паўночнымі схіламі. На схілах — формы і адклады плейстацэнавага зледзянення (кары, марэны), каменепады. Узімку бываюць снегавыя лавіны. Сфарміравана пескавікамі і кангламератамі чарнагорскай світы. У ніжняй частцы ўкрыта яловымі лясамі, вышэй — субальпійскімі і альпійскімі лугамі, хмызняковымі пусткамі, месцамі трапляюцца камяністыя россыпы.

Каля падножжа ўсходняга схілу гары знаходзіцца адзін з вытокаў ракі Прут. Недалёка ад вытоку размешчаны каскад вадаспадаў, агульная вышыня якога складае каля 80 метраў.

З вялікіх населеных пунктаў паблізу знаходзяцца Рахаў, Ясіня і Варохта.

Гаверла з'яўляецца адным з сімвалаў Украіны. Існуе традыцыя падняцця на вяршыні Гаверлы ўкраінскага нацыянальнага, а цяпер і Дзяржаўнага сцяга Украіны ў дзень прыняцця Дэкларацыі аб дзяржаўным суверэнітэце Украіны — 16 ліпеня.

## Турызм 
Гаверла з'яўляецца папулярным аб'ектам летняга і зімовага турызму. Першы турыстычны маршрут з узыходжаннем на гару быў адкрыты ў 1880 годзе. З-за папулярнасці мае высокі ўзровень засмечанасці прывяршынных участкаў, а таксама знішчанае расліннае покрыва на вяршыні.

Пры добрай бачнасці на поўначы можна ўбачыць гарады Івана-Франкоўскай вобласці: Івана-Франкоўск, Каламыю і Сняцін, а ў паўднёвым напрамку — румынскі горад Сігету-Мармацыяй. З вяршыні Гаверлы выразна бачная закарпацкая гара Петрас (2020 м). На паўднёвы ўсход цягнецца чарада вяршыняў чарнагорскага хрыбту. У яснае надвор'е можна ўбачыць абсерваторыю Белы слон на гары Поп Іван. На паўднёвым-захадзе ад гары ўзвышаецца Мармароскі хрыбет, па якім праходзіць мяжа Румыніі і Украіны.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Горы Украіны
Катэгорыя:Усходнія Карпаты
Катэгорыя:Вяршыні вышынёй ад 2000 да 3000 метраў
Раман-Кош

**Ра́ман-Кош** (, ) — найвышэйшы пункт Крымскіх гор, вышыня — 1545 м. Сёння Раман-Кош знаходзіцца на тэрыторыі Крымскага прыроднага запаведніка. Афіцыйна ўваход да запаведніка забаронены.

Знаходзіцца ў Паўднёвай градзе Крымскіх гор, у масіве Бабуган-Яйла. Гара складзена з вапнякоў. Каля ўсходняга падножжа гары тыповы карставы ландшафт.

## Літаратура 
* Енциклопедія українознавства. У 10-х томах. / Головний редактор Володимир Кубійович. — Париж; Нью-Йорк: Молоде життя, 1954—1989.  
* 

## Спасылкі 
* Здымкі Раман-Коша 
* 

Катэгорыя:Горы Крыма
Катэгорыя:Крымскія горы
Шостка

**Шостка** (укр. Шостка) — горад, Шосткінскі гарадскі савет, Сумская вобласць, Украіна.

Насельніцтва па перапісе 2001 года складала 87.200 чалавек.

З'яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Шосткінскага раёна (сам горад у склад раёна не ўваходзіць) і Шосткінскага гарадскога савета, у які не ўваходзяць іншыя населеныя пункты.

## Гарады-пабрацімы 
*  Жалезнагорск (Расія)
*  Арахава (Балгарыя)
*  Жодзіна (Беларусь)

## Выбітныя ўраджэнцы і жыхары 
* Алена Мікалаеўна Зубрылава, украінская і беларуская біятланістка

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Гарады Сумскай вобласці
Алена Мікалаеўна Зубрылава

**Алена Мікалаеўна Зубрылава** (; нар. ) — беларуская біятланістка ўкраінскага паходжання.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў г. Шостка Сумскай вобласці. З 2002 года змяніла ўкраінскае грамадзянства на беларускае і выступала за нацыянальную зборную Беларусі. У 2006 годзе спыніла сваю кар’еру ў вялікім спорце.

Рост — 161 см, вага — 62 кг. Ваеннаслужачая, трохразовая чэмпіёнка і чатырохразовая ўладальніца срэбных медалёў сусветных форумаў. Лепшы вынік на Алімпійскіх гульнях — пятае месца ў эстафеце ў Нагана. Неаднаразова ўздымалася на п’едэстал чэмпіянатаў свету, Еўропы і Кубку свету. На канец сезону 2005 года Алена Зубрылава мае дваццаць перамог у этапах Кубку свету.

## Палітычныя погляды 
Падпісала адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткіх падаўленняў народных пратэстаў у 2020 годзе.

## Сям’я 
Замужам, мае чатырохгадовую дачку Таню.

## Спасылкі 
* Профіль IBU 
* Пра пераход спартоўкі ў каманду Беларусі
* Пра пераход спартоўкі ў каманду Беларусі
* Сайт Беларускай Федэрацыі біятлона. Спіс ветэранаў 
* 2005: Першы залаты медаль беларускіх біятланістаў у гэтым сезоне заваявала Алена Зубрылава
* 2005: Беларускія біятланісткі ў Аўстрыі заваявалі бронзу
* 2005: Бронзавы медаль у спрынтарскай гонцы ў Зубрылавай
* Аляксандр Ганчарук, «День». Алена Зубрылава: «Перамагчы мне дапамагло зусім не размяшчэнне зорак…»

Катэгорыя:Біятланісты паводле алфавіта
Катэгорыя:Біятланісткі Беларусі
Катэгорыя:Біятланісткі Украіны
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па біятлоне
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па летнім біятлоне
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па біятлоне
Настасся Віктараўна Кінунен

**Настасся Віктараўна Кінунен** (у дзявоцтве: Дубарэзава) (, горад Гарадок) — беларуская біятланістка, а ў мінулым лыжніца, удзельніца Алімпійскіх гульняў у Ванкуверы ў лыжных гонках.

## Кар'ера 
У лыжным Кубку свету Дубарэзава дэбютавала ў кастрычніку 2007 года, тады ж першы раз трапіла ў трыццатку лепшых на этапе Кубка свету, у эстафеце. Усяго мае на сваім рахунку 3 трапленні ў трыццатку лепшых на этапах Кубка свету, усё ў камандных спаборніцтвах. Лепшым вынікам у выніковым агульным заліку Кубка свету, з'яўляецца для Дубарэзавай 123-е месца ў сезоне 2009-2010.

На Алімпіядзе-2010 у Ванкуверы прымала ўдзел у чатырох гонках: спрынт - 42-е месца, дуатлон 7,5 7,5 км - 53-е месца, эстафета - 10-е месца, мас-старт на 30 км - 44 - е месца.

За сваю кар'еру прымала ўдзел у адным лыжным чэмпіянаце свету, на чэмпіянаце 2009 года, стартавала ў чатырох гонках, лепшы вынік - 40-е месца ў мас-старце на 30 км.

Па заканчэнні сезона 2009-2010 перайшла з лыжных гонак у біятлон. У біятлонным Кубку свету Дубарэзава дэбютавала ў снежні 2010 года, у сакавіку 2011 года ў першы раз трапіла ў ачковую зону на этапе Кубка свету, заняўшы 40-е месца ў спрынце. Па выніках сезона 2010-2011 заняла 96-е месца ў агульным заліку Кубка свету.

У сезоне 2011-2012 ужо на 3 этапе Кубка свету ў Хохфільцэне ўпершыню ў кар'еры трапіла на кветкавую цырымонію, заняўшы 10-е месца ў спрынтарскай гонцы. На 4 этапе ў Оберхофе ў спрынтарскай гонцы заняла 7-ю пазіцыю, не дапусціўшы ніводнага промаху. На першай у сезоне гонцы з масавым стартам заняла 10-е месца.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Лыжніцы Беларусі
Катэгорыя:Біятланісткі Беларусі
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Спартсмены — біятланісты і лыжнікі
Вадзім Леанідавіч Сашурын

{{Біятланіст
|Імя                        = Вадзім Сашурын
|Фота                       = 
|Подпіс                     = 
|Поўнае імя                 = Вадзім Леанідавіч Сашурын
|Арыгінальнае імя           = 
|Грамадзянства              = 
|Дата нараджэння            = 
|Месца нараджэння           = 
|Дата смерці                = 
|Месца смерці               = 
|Клуб                       = 
|Рост_Вага                  = 182 см/ 76 кг
|Прафесія                   = 
|Адукацыя                   = 
|Алімпійскі чэмпіён         = 
|Алімпійскіх подыумаў       = 
|Чэмпіён свету              = 1999
|Кубак свету                = 
|Малы Кубак свету           = 
|Перамог                    = 
|Подыумаў                   = 
|Подыумаў у эстафетах       = 
|Медалі                     = 

 

{ Style = "background: transparent"
   
}
}}
**Вадзі́м Леані́давіч Сашу́рын** (нар. , Петразаводск) — беларускі біятланіст. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь (14 лютага 1996 года).

## Біяграфія 
Пачаў займацца біятлонам ў 1979 годзе. У Кубку свету па біятлоне дэбютаваў у 1989 годзе. Неаднаразовы прызёр чэмпіянатаў свету ў эстафеце. Чэмпіён свету па біятлоне (1996) у каманднай гонцы (разам з Пятром Івашка, Алегам Рыжанковым, Аляксандрам Паповым).

Завяршыў сваю кар’еру ў вялікім спорце ў 2006 годзе, перайшоўшы на пасаду трэнера лыжнай зборнай Беларусі. Старэйшы трэнер нацыянальнай каманды Рэспублікі Беларусь па біятлоне.

## Дасягненні 
**Чэмпіянаты свету**
* 1995 бронзавы медаль у эстафетнай гонцы на 4 х 7,5 кіламетра
* 1996 бронзавы медаль на дыстанцыі 20 км і ў эстафетнай гонцы
* 1999 залаты медаль у эстафетнай гонцы
* 2001 сярэбраны медаль на дыстанцыі 20 км і ў эстафетнай гонцы

## Асабістае жыццё 
Жонка — Яўгенія Куцэпалава, былая біятланістка зборнай Беларусі, дачкі Аляксандра (нар. 2003) і Марыя.

## Спасылкі 
* Профіль IBU 
* В гостях у земляков 
* Судьбы карельских олимпийцев

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Біятланісты Беларусі
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па біятлоне
Катэгорыя:Трэнеры Беларусі
Пётр Анатольевіч Івашка

{{Біятланіст
 |Імя                    = Пётр Івашка 
 |Фатаграфія             = 
 |Каментар            = 
 |Шырыня                 = 
 |Поўнае імя             = Івашка Пётр Анатолевіч
 |Арыгінальнае імя       = 
 |Мянушка               = 
 |Грамадзянства            = 
 |Дата нараджэння          = 
 |Месца нараджэння         = 
 |Дата смерці            = 
 |Месца смерці           = 
 |Пражыванне             = Мінск, Беларусь
 |Рост_Вага               = 
 |Сямейнае_становішча     = 
 |Захапленні              = 
 |Прафесія              = 
 |Утварэнне            = 
 |Алімпійскі чэмпіён    = 
 |Чэмпіён свету           = 
 |Кубак свету             = 
 |Кубак свету-індывідуальна = 
 |Кубак свету-спрынт      = 
 |Кубак свету-праследаванне = 
 |Кубак свету-мас        = 
 |Сезон                  = 
 |Трапнасць               = 
 |Лежачы                  = 
 |Стоячы                 = 
 |Гонак                  = 
 |Перамог                  = 
 |Подыумаў               = 
 |Ачкоў                  = 
 |Медалі                 = 

{ Style = "background:transparent"
 
}
}}

**Пётр Анато́льевіч Іва́шка** (нар. , Сянно, Віцебская вобласць) — беларускі біятланіст. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь (14 лютага 1996 года). Неаднаразовы прызёр чэмпіянатаў свету ў эстафеце. Чэмпіён свету па біятлоне (1996) у каманднай гонцы (разам з Вадзімам Сашурыным, Алегам Рыжанковым, Аляксандрам Паповым).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 25 жніўня 1971 года ў Сянно.

Скончыў сярэднюю школу № 1 г. Сянно. 

## Палітычныя погляды 
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткіх падаўленняў народных пратэстаў у 2020 годзе.

## Дасягненні 
**Чэмпіянаты свету**
* 1996 залаты медаль у каманднай гонцы
* 1997 залаты медаль у каманднай гонцы
* 1999 залаты медаль у эстафетнай гонцы

## Спасылкі 
* Профіль IBU
* http://www.kz.biastat.com/bw_index.php?lang=rus&view_category=athlet_info&ID=1166

Катэгорыя:Біятланісты Беларусі
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па біятлоне
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь
Надзея Міхайлаўна Пісарава

**Надзе́я Міха́йлаўна Пі́сарава** (, , Ленінградская вобласць, СССР) — расійская і беларуская біятланістка, бронзавы прызёр чэмпіянату свету па біятлоне 2011 у эстафеце 4 * 6 км. Майстар спорту Рэспублікі Беларусь міжнароднага класа.

## Спасылкі 
* 
* Профіль на *biathlon.com.ua*

Катэгорыя:Біятланісткі Расіі
Катэгорыя:Біятланісткі Беларусі
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 года
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі міжнароднага класа
Кагул (возера)

**Кагул** () — поймавае возера ў нізоўях Дуная, размешчанае ў Рэнійскім раёне Адэскай вобласці на ўсход ад горада Рэні, паўночны ўчастак у Малдове. 

Плошча возера мае сезонныя ваганні і складае ад 82 да 93,5 км². Максімальная глыбіня — 7 м, у сярэднім 1,5 — 2 м. Паўднёвая частка возера шырокая (шырыня — да 11 км, даўжыня — 18 км), паўночная — вузкая, выцягнутая (шырыня — да 2 км, даўжыня — 15 км). Тэмпература летам — да +30 °C, зімой возера замярзае. Мінералізацыя вады — ад 0,8 да 1,5 г/л. З поўначы ў возера ўпадае рака Кагул.

## Літаратура 
* *Амброз Ю. О.* Кагул // Географічна енциклопедія України: у 3 т. / редколегія: О. М. Маринич (відпов. ред.) та ін. Т. 2 — К.: «Українська радянська енциклопедія» ім. М. П. Бажана, 1990.

Катэгорыя:Азёры Адэскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Малдовы
Катэгорыя:Басейн Дуная
Антонаў

Назву **Анто́наў** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць:
** Антонаў — пасёлак у Добрушскім раёне
** Антонаў — вёска ў Нараўлянскім раёне

## Прозвішча 
**Анто́наў** — балгарскае і рускае прозвішча, утворана ад мужчынскага імя Антон. Жаночая форма: Антонава.
### Вядомыя носьбіты 
* Алег Канстанцінавіч Антонаў, савецкі авіяканструктар
* Аляксандр Антонавіч Антонаў (1915—1997) — Героя Савецкага Саюза (1945).
* 
* Іван Мікалаевіч Антонаў, Герой Савецкага Саюза
* Ігнат Пятровіч Антонаў, беларускі неўрапатолаг
* Канстанцін Акімавіч Антонаў (1901—1969) — военачальнік, генерал-лейтэнант
* Міхаіл Майсеевіч Антонаў, Герой Савецкага Саюза
* Сяргей Валянцінавіч Антонаў, журналіст, пісьменнік
* Юрый Міхайлавіч Антонаў, савецкі і расійскі кампазітар

## Іншае 
* Антонаў — сажалка ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці

Катэгорыя:Рускія прозвішчы
Сымон Якавюк

**Сымон Якавюк** (, в. Дубіны Бельскага павета Гродзенскай губерні, цяпер Падляскае ваяводства, Польшча — , Гродна) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1881 годзе ў сялянскай сям’і. Скончыў Бельскае 8-класнае павятовае вучылішча (1897). Навучаўся ва ў Віленскім тэхнічным вучылішчы, з 1900 пачаў працаваць на чыгунцы ў Беластоку. У 1914 мабілізаваны ў царскую армію, удзельнік І сусветнай вайны, прапаршчык (1916), служыў на Каўказскім фронце.

Удзельнік Гродзенскага беларускага сялянскага з’езда (1918). Уваходзіў у Цэнтральную беларускую раду Гродзеншчыны (1919). 28 сакавіка 1920 года абраны ў Беларускі нацыянальны камітэт (Гродна). Пасля таго, як 21.3.1921 польскія ўлады зачынілі Гродзенскі БНК, ён дзейнічаў у падполлі. У лістападзе 1922 Сымон Якавюк абраны паслом (дэпутатам) польскага Сейму. Уваходзіў у Беларускі пасольскі клуб. Фігурант «працэсу 45-ці» ў Беластоку (1923), на якім абвінавачваўся ў сувязях з беларускімі паўстанцамі, апраўданы судом. У канцы снежня 1923 Варшаўскі акруговы суд прыгаварыў С. Якавюка да чатырох гадоў катаржнай працы. На самым пачатку 1924 той перабраўся ў Коўна (Літва). Прымаў удзел у палітычным жыцці беларускай эміграцыі, уваходзіў у Беларускае культурна-асветнае таварыства (Коўна), абіраўся яго старшынёй. Падчас II сусветнай вайны знаходзіўся на акупаванай тэрыторыі, удзельнічаў у антыфашысцкім руху.

Пасля вайны на гаспадарчай працы ў Літве. У 1955 хадайнічаў аб персанальнай пенсіі, спасылаючыся на сваё шматгадовае (з 1918) супрацоўніцтва з савецкімі спецслужбамі. Да пачатку 1960-х гадоў перабраўся ў Гродна.

Пахаваны ў Гродне.

## Спасылкі 
* А. Вашкевіч, Д. Нарэль. Сымон Якавюк: адраджэнец, спекулянт, манархіст і савецкі дыверсант // ARCHE (4’2005) 

Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускага пасольскага клуба
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Гульдэн

[thumb|240px|[Фларын, манета|Фларын (гульдэн) горада Любек, 1341]]
[thumb|240px|Гульдэн горада [Майнц, канец XIV-пачатак XV ст.]]
**Гульдэн** (ад Guldin - залатая манета) — гістарычная манета (першапачаткова з золата, затым са срэбра), а таксама валютная адзінка многіх краін.

## Гістарычная манета 
### Залаты гульдэн 
Першапачаткова гульдэнам назвалі залатую манету, якая чаканілася ў Германіі з XIV стагоддзя ў перайманне залатому фларыну.

Першы час германскія фларыны (гульдэны) капіявалі фларэнційскую залатую манету, пазней на манетах сталі чаканіць уласныя сюжэты.

Гульдэны чаканілі ў Любеку, шырокае хаджэнне атрымалі таксама Рэйнскія гульдэны (іх выпускалі імперскія горада Трыр, Кёльн, Майнц).

Катэгорыя:Манеты
Сопат (Польшча)

**Со́пат** (, ), **Цопат** () — горад і марскі курорт на поўначы Польшчы, у Паморскім ваяводстве, на Балтыйскім узбярэжжы.

Сопат размешчаны паміж Гданьскам і Гдыняй, утвараючы разам з імі агламерацыю Труймяста (Трайны горад), якая фактычна з’яўляецца суцэльным горадам з агульным насельніцтвам прыкладна ў мільён чалавек.

Горад быў вядомы ў часы ПНР конкурсамі песень, якія праводзіліся з 1961 года ў так званай Лясной оперы (амфітэатры). У горадзе знаходзіцца самы доўгі ў Еўропе драўляны пірс.

У 2022 годзе ў Сопаце быў зафіксаваны адзін з самых нізкіх узроўняў беспрацоўя ў Польшчы, які склаў 1,7% (усяго каля 300 асоб на ўвесь горад).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
*
Шацкія азёры

**Шацкія азёры** () — група з больш чым 30 азёр у Любамльскім і Шацкім раёнах Валынскай вобласці, у міжрэччы Прыпяці і Заходняга Буга. Шацкія азёры размешчаны сярод лясных масіваў, у якіх пабудавана вялікая колькасць санаторыяў і лагераў адпачынку. Для аховы рэдкіх прыродных комплексаў у раёне Шацкіх азёр у 1983 годзе створаны Шацкі нацыянальны прыродны парк плошчай 32 500 га.

## Літаратура 
**Pazynych V.
Ukraine (EN, Draft). The temporal and space relations between the
Polissia kettle lakes, parabolic dunes and their analogues in  www.academia.edu/7778155/_EN_Draft_The_temporal_and_space_relations_between_the_Polissia_kettle_lakes_parabolic_dunes_and_their_analogues_in_North_America**

Катэгорыя:Азёры Украіны
Ялпуг

**Ялпуг** — прэснаводнае ліманнае возера ў Адэскай вобласці, найбуйнейшае прыроднае возера Украіны.

Даўжыня 39 км, шырыня да 6 км, плошча 149 км². Сярэдняя глыбіня — каля 2 м, максімальная — 5,5 м. Злучаецца з Дунаем праз возера Кугурлуй.

Тэрытарыяльна размешчана ў Балградскім, Ізмаільскім і Рэнійскім раёнах Адэскай вобласці. Падземныя крыніцы бяруць пачатак ля сяла Ялпуг Рэспубліка Малдова.

Катлавіна падоўжанай формы. Усходнія і заходнія берагі пераважна ўзвышаныя, расчлянёныя, паўднёвыя — пясчаныя. Жывіцца галоўным чынам за кошт водаабмену з возерам Кугурлуй, з якім злучана пратокай у паўднёвай частцы; упадае рака Ялпуг. Тэмпература вады ўлетку 24…25 °C, узімку возера замярзае, лядовы рэжым няўстойлівы. Мінералізацыя вады да 1-1,5 г/л. Дно ўкрыта цёмна-шэрым мулам, на мелкаводдзі — пясчанае.

Берагі параслі трыснягом і рагозам. У возеры пашыраны водарасці і іншая водная расліннасць. Адзначана да 40 відаў рыб, ракі.

На ўзбярэжжы — горад Балград.

## Літаратура 
* Енциклопедія українознавства. У 10-х томах. / Головний редактор Володимир Кубійович. — Париж; Нью-Йорк: Молоде життя, 1954—1989.
* Географічна енциклопедія України: [в 3 т.] / редкол.: О. М. Маринич (відповід. ред.) та ін. Т. 3. — К.: Українська енциклопедія ім. М. П. Бажана, 1993.

Катэгорыя:Азёры Адэскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Украіны
Катэгорыя:Басейн Дуная
Ежы Сасноўскі

**Е́жы Войцех Сасно́ўскі**  (; 4 мая 1962, Варшава) — польскі пісьменнік, гісторык літаратуры, публіцыст, тэле- і радыёжурналіст.

Працаваў публіцыстам ў «Gazeta Wyborcza». У прыватных школах. На Трэцяй Праграме Польскага Радыё (Польскае Радыё 3). Выкладчык Вышэйшай школы сацыяльнай псіхалогіі. Сувядоўца «Размоў» на канале TVP Kultura. 

## Творы 
### Проза 
* *Apokryf Agłai* (Апокрыф Аглаі) — 2001
* *Wielościan —* 2001
* *Linia Nocna. Single’s Collection* (Начная лінія) — 2002
* *Prąd zatokowy* — 2003
* *Ach* (Ах) — 2005
* *Tak to ten* (Так гэта той) — 2006

### Іншыя кнігі 
* *Śmierć czarownicy! Szkice o literaturze i wątpieniu* — 1993
* *Chwilowe zawieszenie broni* — 1996
* *Czekanie cudu* — 2008

## Пераклады на беларускую мову 
### Апавяданні 
* *Вада* (пер. Ганна Пазюк) // 20 польскіх апавяданняў, Мінск, 2007, выдавецтва Логвінава
* *Маленькая пухнатая смерць* (пер. Ганна Пазюк) // 20 польскіх апавяданняў, Мінск, 2007, выдавецтва Логвінава

## Узнагароды 
* Лаўрэат узнагароды фонду імя Касцельскіх (2001)
* Złoty Grot (2006)
* Залаты Крыж Заслугі (2011)

## Спасылкі 
* Хатняя старонка Сасноўскага

Катэгорыя:Нарадзіліся 4 мая
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1962 годзе
Катэгорыя:Пісьменнікі Польшчы

Катэгорыя:Выпускнікі Варшаўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Узнагароджаныя Залатым Крыжам Заслугі
Генрых VI (кароль Англіі)

**Генрых VI** (, г. Віндзар, Англія — ) — кароль англійскі (1422—1461, 1470—1471).

Сын Генрыха V з дынастыі Ланкастараў. У 1461 годзе, у час вайны Пунсовай і Белай ружаў, скінуты каралём Эдуардам IV Ёркам. Пасля часовай рэстаўрацыі (3.10.1470 — 11.4.1471) другі раз скінуты са стальца і забіты ў Таўэры.

Катэгорыя:Каралі англійскія
Катэгорыя:Герцагі аквітанскія
Арсеній Пятровіч Яцанюк

**Арсе́ній Пятро́віч Яцаню́к** (, нар. , Чарнаўцы, УССР) — украінскі палітычны дзеяч; эканаміст, юрыст. Кіраўнік Вярхоўнай Рады Украіны 6-га склікання (2007—2008), Прэм’ер-міністр Украіны (2014—2016).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 22 мая 1974 года ў Чарнаўцах. Скончыў Чарнавецкі дзяржаўны ўніверсітэт (1996), Чарнавецкі гандлёва-эканамічны інстытут Кіеўскага нацыянальнага гандлёва-эканамічнага ўніверсітэта (2001).

У 1992—1997 працаваў прэзідэнтам юрыдычнай фірмы «ЮРЕК Лтд.» (Чарнаўцы), у 1998—2001 — кансультантам крэдытнага дэпартамента, саветнікам кіраўніка праўлення, намеснікам кіраўніка праўлення АППБ «Аваль», у 2001—2003 — міністр эканомікі Аўтаномнай Рэспублікі Крым.

З студзеня 2003 года — першы намеснік Кіраўніка Нацыянальнага банка Украіны.

У лютым — верасні 2005 года — першы намеснік кіраўніка Адэскай абласной дзяржаўнай адміністрацыі.

Міністр эканомікі ва ўрадзе Еханурава.

Міністр замежных спраў Украіны з 21 сакавіка 2007 года па 4 снежня 2007 года.

На пазачарговых парламенцкіх выбарах 2007 года абраны народным дэпутатам Украіны 6-га склікання па спісу блоку НУНС.

Абраны Кіраўніком Вярхоўнай Рады Украіны 4 снежня 2007. За яго кандыдатуру прагаласавалі 227 народных дэпутатаў ад НУНС і БЮТ (кааліцыя ў поўным складзе за выключэннем Івана Плюшча, дэпутата ад НУНС).

Выказванне Яцанюка падчас газавага крызісу 2006 года: «*Навіть якщо сонце „відключать“ — усе рівно виживемо*» ().

Арсеній Яцанюк аўтар падручніка «Банківський нагляд» і іншых навуковых прац. Акрамя ўкраінскай вольна валодае англійскай і рускай мовамі.

З 27 лютага 2014 года да 14 красавіка 2016 года — Прэм’ер-міністр Украіны.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Дыпламаты Украіны
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Украіны
Катэгорыя:Члены УА «Бацькаўшчына»
Катэгорыя:Удзельнікі Еўрамайдана
Катэгорыя:Старшыні Вярхоўнай Рады Украіны
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны VI склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны VII склікання
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Украіны
Катэгорыя:Міністры эканомікі Украіны
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Украіны
Катэгорыя:Юрысты Украіны
Катэгорыя:Эканамісты Украіны
Катэгорыя:Банкіры Украіны
Катэгорыя:Члены СНБА Украіны
Батанічны сад (Гродна)

**Батанічны сад у Гродне** — існаваў у 1775—1781 гадах пры Гродзенскай медыцынскай школе.

Закладзены на Гарадніцы французскім вучоным Ж. Э. Жыліберам — адным з першых даследчыкаў флоры ў Беларусі. Па разнастайнасці, рэдкасці і колькасці відаў не саступаў лепшым садам Еўропы. Калекцыя стваралася з раслін мясцовай флоры, а таксама атрыманых па абмену з Страсбургскага і Эдынбургскага садоў, падараваных вядомымі батанікамі. Так, акадэмік П. С. Палас даслаў шмат сібірскіх відаў раслін, якія ён сабраў падчас вадровак па Расіі. У 1777 годзе ў садзе было каля 1200 экзатычных відаў, а ў 1778 годзе разам з мясцовымі відамі было 2000 відаў. Пасля таго, як Жылыбер пакінуў Гродна, большасць відаў была вывезена ў Вільню. Цяпер на месцы сада знаходзіцца Парк Жылібера.

## Літаратура 
* Гродно. Энциклопедический справочник / Белорус. Сов. Энцикл.; Редкол.: И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1989. — 438 с., [12] л. ил.: ил.

Катэгорыя:Батанічныя сады Беларусі
Катэгорыя:Паркі Гродна
Катэгорыя:Гісторыя Гродна
Катэгорыя:Парк Жылібера
Макееўка

**Маке́еўка** (; у 1920—1931 — **Дзмітрыеўск**) — горад (з 1925 года) абласнога значэння ў Данецкай вобласці Украіны. Знаходзіцца ў паўднёва-ўсходняй частцы Украіны.

Распараджэннем Кабінета міністраў Украіны ад 7 лістапада 2014 г. горад унесены ў Спіс населеных пунктаў, на тэрыторыі якіх органы дзяржаўнай улады Украіны часова не ажыццяўляюць свае паўнаважанні.

## Адміністрацыйны падзел 
Макееўка фактычна з'яўляецца горадам-спадарожнікам Данецка і амаль з ім злілася. Уваходзіць у Данецкую агламерацыю. Як і большасць шахцёрскіх данбаскіх гарадоў, уяўляе сабой кангламерат асобных паселішчаў, што зліваюцца ў суцэльнае.

5 адміністрацыйных раёнаў:
# Гарняцкі,
# Кіраўскі,
# Савецкі,
# Цэнтральна-гарадскі,
# Чырвонагвардзейскі.

## Насельніцтва 
У горадзе пражывае больш як 100 нацыянальнасцей, большасць з іх — рускія (каля 50%), украінцы (больш за 46%), беларусы, татары (1%).

## Вядомыя асобы 
* Алег Аляксандравіч Рэутаў (1920—1998) — вучоны ў галіне арганічнай хіміі, акадэмік АН СССР

## Вуліцы Макееўкі 
Адрасная сістэма горада  надзвычай складаная і заблытаная. Так, у розных частках горада існуюць 157 пар вуліц з аднолькавай назвай (напрыклад, вул. Франко ў Цэнтральнагарадскім і вул. Франко ў Гарняцкім раёне), 65 назваў вуліц паўтараюцца тройчы, 12 — чатыры разы, 8 — 5 разоў. Вуліца Кастрычніцкая існуе ў шасці месцах, вул. Стэпавая — у васьмі, прычым 5 разоў яна сустракаецца ў розных частках аднаго Савецкага раёна.

Блытаніны ў адраснай сістэме дадае паўсюдны паўтор не толькі вуліц, але і нумароў дамоў на адной вуліцы (ёсць, напрыклад, 3 дамы № 2 на вуліцы Успенскага ў розных яе частках). Спецыфіку дапаўняе наяўнасць нумараваных праездаў у пэўных вуліц (напрыклад, вул. Альхоўская, завулак 13, дом 32). Акрамя таго, часам дамы, размешчаныя ў завулках бліжэй да вуліцы Паркавая, могуць мець адрас «вул. Паркавая, завулак 13, дом 32», бліжэй да вул. Луначарскага — «вул. Луначарскага, завулак 13, дом 32», а бліжэй да вул. Ярашэнкі — «вул. Ярашэнкі, завулак 13, дом 32».

Хасс прыдаюць таксама розныя адносіны да вуліц дамоў, размешчаных побач, але маючых розную колькасць паверхаў: так, сярод мікрараёну Цэнтральны сустракаюцца дамы з адрасамі «вул. Блюхера», «вул. Пятроўскага», «вул. Кармелюка» і іншыя, частка з гэтых вуліц маюць у цяперашні час па 1 доме (са з'яўленнем новых мікрараёнаў вуліцы фактычна перасталі існаваць).

Вуліцы таксама даволі часта пераймяноўваюцца: напрыклад, на дзвюх картах, выдадзеных з розніцай у 9 гадоў, у некаторых паселішчах да 80% падпісаных вуліц маюць абсалютна розныя назвы.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка Макееўскага гарадскога савета, ваканаўчага камітэта, гарадскога старшыні
* Макееўка на інфармацыйным партале Данецкай вобласці
* Гісторыя Макееўкі

Катэгорыя:Гарады Данецкай вобласці
Катэгорыя:З’явіліся ў 1690 годзе
Брэбенескуль (гара)

**Брэбенескуль** () — адна з самых высокіх вяршыняў хрыбта Чарнагора.

Размешчана пасярэдзіне хрыбта, на мяжы Івана-Франкоўскай і Закарпацкай абласцей, паміж вяршынямі Мунчэль (1998 м) на паўднёвым усходзе і Рэбра (2001 м) на паўночным захадзе.

Вышыня — 2035 м (па іншых дадзеных 2032 ці 2038). Паверхня купалападобная. На схілах распаўсюджаны старажытна-ледавіковыя формы рэльефу, сляды працэсаў марознага выветрывання. Гара пакрыта альпійскімі і субальпийскімі лугамі, характэрныя каменныя россыпы і асыпкі.

На захад вяршыні размешчана самае высакагорнае возера Украіны — Брэбенескуль.

Катэгорыя:Геаграфія Закарпацкай вобласці
Катэгорыя:Геаграфія Івана-Франкоўскай вобласці
Катэгорыя:Украінскія Карпаты
Свіцязь (возера, Украіна)

**Свіцязь** (, раней *Світязьке*) — возера ва Украіне, найбольшае і самае глыбокае ў групе Шацкіх азёр. Ляжыць на тэрыторыі Шацкага прыроднага нацыянальнага парка (Валынская вобласць).

## Назва 
М. Фасмер назву возера Свіцязь параўноўваў са старажытнаісландскім *Hvíting* — назва возера і ракі, ад *hvítr* «белы».

К. Буга лічыў, што назву Свіцязь у наваколле Навагрудка славяне прынеслі з сабою са сваёй прарадзімы.

В. Шульгач тлумачыць гідронім Свіцязь ад праславянскага **sъvitęzь* «аб'ект крывой, сагнутай, выпуклай формы», якое ад **sъvit-* «звіты, звілісты, крывы».

А. Ванагас і У. Тапароў з гэтай назвай параўноўваюць прускі тапонім *Switthe*. Далей звязваюць з балцкімі каранямі *švait- : švit- : šviet-* (*svait- : svit- : sviet-*) з семантыкай «свяціць, блішчэць», «светлы, блішчасты».

А. Рогалеў вылучае ў гідроніме старажытны корань *віт-*, які мае значэнне «вада», «вільгаць» і выяўляецца на прасторах, дзе распаўсюджаны індаеўрапейскія і фіна-угорскія мовы.

## Гідраграфія 
Плошча возера Свіцязь складае 27 км². Даўжыня возера — 8 км, шырыня — звыш 4 км. Сярэдняя глыбіня 7 м, максімальная — 58,4 м. Аб’ём каля 180 млн м³. Даўжыня берагавой лініі 30 км.

Катлавіна падоўжаная, няправільнай формы. Берагі нізкія, пясчаныя (шырыня пляжаў ад 5 да 50—60 м), месцамі трапляюцца галька і валуны, асобныя ўчасткі забалочаныя. Маюцца затокі. Прыблізна пасярэдзіне возера ёсць востраў плошчай каля 7 га. Каналамі злучана з воз. Лукі.

Жывіцца атмасфернымі і падземнымі водамі, а таксама за кошт вадаабмену з азёрамі. На дне — сапрапелевыя мулы, пясчаныя і гліністыя адклады, у месцах карставых западзін — мергелі і вапнякі.

## Экалогія 
Возера добра праграваецца ўлетку, мае чыстую ваду і спадзістае пясчанае дно, карыстаецца папулярнасцю ў турыстаў. Узімку возера замярзае.

З воднай расліннасці пашыраны трыснёг звычайны, рагоз шыракалісты, асака валасістаплодная, казялец даўгалісты, урэчнік плаваючы, чарот азёрны, гарлачык жоўты, гарлачык белы, эладэя канадская і інш.

Водязяцца вугор, лешч, карп, сом канадскі, карась, сіг. Вядзецца рыбалоўства.

## Літаратура 
* *Карпенко Н. І.* Світязь // Географічна енциклопедія України: В 3-х т. / Редкол.: О. Маринич (відп. ред.) та ін. Т. 3: П—Я. — К.: «Українська енциклопедія» ім. М. П. Бажана, 1993. — 480 с. ISBN 5-88500-020-4 

Катэгорыя:Азёры Валынскай вобласці
Катэгорыя:Басейн Буга
Горліўка

**Горліўка** () — горад у Данецкай вобласці Украіны. З красавіка 2014 г. горад пад кантролем узброенных падзраздзяленняў Данецкай Народнай Рэспублікай.

Распараджэннем Кабінета міністраў Украіны ад 7 лістапада 2014 г. горад унесены ў Спіс населеных пунктаў, на тэрыторыі якіх органы дзяржаўнай улады Украіны часова не ажыццяўляюць свае паўнаважанні.

## Гісторыя 
Першыя паселішчы ў раёне Горліўкі з’явіліся ў пачатку XVIII ст., тады запарожскімі казакамі і сялянамі-ўцекачамі былі заснаваныя хутары ўздоўж рэк Корсунь, Жалезная і Кадыма. Для умацавання межаў Расійскай імперыі царскі ўрад сфармаваў у другой палове XVIII ст. славяна-сербскія пасялковыя паліцы, у склад якіх увайшлі сербы, харваты, славенцы, якія ўцяклі ад аўстрыйскага прыгнёту, а таксама украінскія і расійскія сяляне і казакі.

Афіцыйнай датай заснавання з’яўляецца 1779 г. Першапачатковай назвай горада быў Гасудараў Пасад, аднак у 1869 г. горад быў пераназваны ў гонар інжынера Пятра Горлава.

Пад час палітычнага крызіса ва Украіне, горад адзін з цэнтраў прарасійскіх выступленняў. У красавіку 2014 г. дыверсійная група сепаратыстаў на чале з І. Безлерам захапіла райаддзел МУС Украіны. Да 30 красавіка сепаратасцкія ўзброенныя падраздзяленні кантралявалі ўсе адміністрацыйныя будынкі гораду. З 20 ліпеня да 6 верасня ў горадзе адбыліся жорсткія баі, у выніку якіх, часткам і падраздзяленням Узброенных сіл Украіны не ўдалося вызваліць горад.

## Гарады-пабрацімы 
*  Барнслі, Англія 
*  Буфала, штат Нью-Ёрк, ЗША 
*  Пенсакола, штат Фларыда, ЗША 
*  Ніжнявартаўск, Ханты-Мансійская аўтаномная акруга, Расія

## Выбітныя ўраджэнцы і жыхары 
* Пётр Аляксеевіч Кірычэнка (нар. 1959) — беларускі дзяржаўны дзеяч, старшыня Гомельскага гарадскога выканаўчага камітэта.
* Сяргей Станіслававіч Раброў (нар. 1974) — украінскі футбаліст і трэнер.
* Дзмітрый Фролавіч Тараскоў (1915—1981) — Герой Савецкага Саюза.
* Васіль Васілевіч Шчарбіна (1914—1942) — Герой Савецкага Саюза.
* Людміла Барысаўна Яфімава (1937—2018) — беларускі харавы дырыжор.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Сайт Горліўскага гарадскога савета

Катэгорыя:Гарады Данецкай вобласці
Брэбенескуль

**Брэбенескуль** — самае высакагорнае возера Украіны, на вышыні 1801 м над узроўнем мора.

Размешчана ў Рахаўскім раёне Закарпацкай вобласці, на тэрыторыі чарнагорскага запаведнага масіва (частка Карпацкага біясфернага запаведніка), на паўднёва-заходнім схіле Чарнагорскага хрыбта, у катлавіне паміж гарамі Брэбенескуль (2035 м) і Гуцін Тамнатэк (2016 м). Ляжыць на дне ледавіковага кара.

Даўжыня 134 м, шырыня 28—44 м, глыбіня да 2,8 м. Плошча 0,61 га.

## Літаратура 
* Географічна енциклопедія України: в 3-х томах / Редколегія: О. М. Маринич (відпов. ред.) та ін. — К.: «Українська радянська енциклопедія» імені М. П. Бажана, 1989.

Катэгорыя:Азёры Закарпацкай вобласці
Аўдзііўка

**Аўдзі́іўка** (укр. Авдіївка) — горад абласнога значэння ў цэнтральнай частцы Данецкай вобласці Украіны. Размешчаны ў 22 км на поўнач ад Данецка, у вярхоўях ракі Каменкі (прыток Крывога Тарца, басейн Северскага Данца). Чыгуначная станцыя.

Уваходзіць у Данецкую агламерацыю.

## Насельніцтва 
### Колькасць насельніцтва 
Па дадзеных перапісу 2001 года насельніцтва горада складала 37,2 тысяч чалавек, з іх 87,17% адзначылі роднай мовай рускую, 12,51% — украінскую, 0,09% — беларускую, 0,08% — армянскую, 0,04% — грэцкую, 0,01% — балгарскую, нямецкую, малдаўскую і гагаузскую мовы.

Нараджальнасць — 7,1 на 1000 чалавек, смяротнасць — 16,0, натуральныя страты — −8,9, сальда міграцыі адмоўнае (-0,1 на 1000 чалавек).

### Нацыянальны склад 
Данныя перапісу насельніцтва 2001 года

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Данецкай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1778 годзе
Амвросііўка

**Амвросііўка** (укр. Амвросіївка) — горад раённага значэння ў Данецкай вобласці Украіны, адміністрацыйны цэнтр Амвросііўскага раёна. Чыгуначная станцыя.

Распараджэннем Кабінета міністраў Украіны ад 7 лістапада 2014 г. горад унесены ў Спіс населеных пунктаў, на тэрыторыі якіх органы дзяржаўнай улады Украіны часова не ажыццяўляюць свае паўнаважанні.

## Насельніцтва 
22,13 тыс. жыхароў (2001), на пачатак 2004 года - 21,4 тыс. чалавек.

## Вядомыя асобы 
* Алена Паўлаўна Кушч (нар. 1940) — беларускі архітэктар.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Данецкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1869 годзе
Генрых IV (кароль Англіі)

**Генрых IV** (красавік 1366?, замак Болінгброк, Вялікабрытанія — ) — кароль Англіі ў 1399—1413, заснавальнік дынастыі Ланкастэраў.

Стаў каралём праз мяцеж магнатаў Паўночнай Англіі супраць Рычарда II. Значна пашырыў правы парламента.

Катэгорыя:Каралі англійскія
Катэгорыя:Герцагі аквітанскія
Пётр Іванавіч Альсмік

{{Навуковец 
 |Імя                  = Пётр Іванавіч Альсмік
 |Арыгінал імя         = 
 |Фота                 = 
 |Шырыня               = 
 |Подпіс               = 
 |Грамадзянства        = 
 |Навуковая сфера      = раслінаводства
 |Месца працы          = 
 |Навуковая ступень    = 
 |Навуковае званне     = , 
 |Альма-матэр          =  
 |Навуковы кіраўнік    = 
 |Знакамітыя вучні     = 
 |Вядомы як            = селекцыянер-бульбавод
 |Узнагароды і прэміі  = { style="background:transparent"
  
}
{ style="background:transparent"
       
-
     
-
   
}
 |Роспіс               = 
 |Шырыня роспісу       = 
 |Сайт                 = 
 |Вікітэка             = 
}}
**Пётр Іванавіч Альсмік** (, в. Выдрэя, Лёзненскі раён — ) — беларускі селекцыянер-бульбавод. Акадэмік АН БССР з 1966 года, з 1956 года член-карэспандэнт, а з 1979 — акадэмік УАСГНІЛ, член-карэспандэнт Акадэміі сельскагаспадарчых навук ГДР з 1974 года, доктар сельскагаспадарчых навук з 1954 г. Герой Сацыялістычнай Працы.

## Біяграфія 
П. І. Альсмік нарадзіўся ў вёсцы Выдрэя (сучасны пасёлак Выдрэя ў Лёзненскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі). Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію ў 1929 годзе. Працаваў на Навазыбкаўскай сельскагаспадарчай доследнай станцыі, у 1931—1941 і ў 1944—1956 гг. навуковы супрацоўнік, загадчык групай, лабараторыі, намеснік дырэктара Беларускай селекцыйнай станцыі, з 1956 г. загадчык лабараторыі селекцыі бульбы Беларускага НДІ бульбаводства і плодаагародніцтва.

Сярод апублікаваных:
* Лучшие сорта картофеля для БССР. — Минск, 1948.
* Семеноводство и апробация картофеля в БССР. — Минск, 1948.
* Культура картофеля в Белорусской ССР.— Минск, 1953 (в соавт.).
* Бульба. 2-е изд. — Мінск, 1955 (в соавт.).
* Селекция картофеля в Белоруссии. — Минск, 1979.
* Физиология картофеля. — М., 1979 (в соавт.).
* Картофель: селекция, семеноводство, технология возделывания. — Минск, 1988.

## Узнагароды 
Дзяржаўныя прэміі СССР 1951 і 1974 г. за вывядзенне, размнажэнне і ўкараненне ў вытворчасць высокапрадукцыйных сартоў бульбы. Узнагароджаны ордэнамі Леніна (1966), Кастрычніцкай Рэвалюцыі (1977), ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга (1959, 1971, 1973), Дружбы народаў, «Знак Пашаны» (1987), залатым медалём імя І. В. Мічурына (1979), 4 залатымі і 3 сярэбранымі медалямі ВДНГ, шматлікімі медалямі СССР і БССР.

## Літаратура 
* 
* 
* Петр Иванович Альсмик (К 100-летию со дня рождения) // Весці НАН Беларусі. Сер. агр. навук. 2007. № 1.
* *Лысенко З.* Основоположник отечественной школы селекции картофеля // Аграрная экономика. 2008. № 5.

## Спасылкі 
* Пётр Іванавіч Альсмік у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі
Катэгорыя:Акадэмікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Акадэмікі УАСГНІЛ
Клавіраўсцуг

**Клавіраўсцуг** (ням. Klavierauszug, ад Klavier - фартэпіяна і Auszug - выманне) — перакладанне для фартэпіяна музычнага твора, напісанага першапачаткова для буйнога музычнага ансамбля. Могуць выкарыстоўвацца ў працэсе рэпетыцый, а таксама для азнаямлення шырокай публікі і музыкантаў з творамі. У клавіраўсцугу вакальная партыя запісваецца асобна; перакладанне можа быць зроблена як для адной пары рук, так і для некалькіх.

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах. Т.8, Мн., 1999, С.317-318

Катэгорыя:Музычныя натацыі
Канатоп

**Канато́п** (, ) — горад у Сумскай вобласці Украіны.

Насельніцтва па перапісе 2001 года складала 91683 чалавека.

З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Канатопскага раёна (у склад якога горад не ўваходзіць) і Канатопскага гарадскога савета, у які, акрамя яго, уваходзяць вёскі Падліпнае, Калінаўка і Лабкоўка.

## Памятныя мясціны 
* Шухаўская вежа (Канатоп)

## Транспарт 
* Канатопскі трамвай

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Паўлавіч Палеціка (1896—1988) — гісторык, эканаміст. Доктар гістарычных навук (1942), кандыдат эканамічных навук (1937).
* Аляксандр Іванавіч Дудзяк (нар. 1949) — спецыяліст у галіне парашковай металургіі, кампазіцыйных матэрыялаў, фізікі і тэхнікі высокіх ціскаў.
* Аляксандр Андрэевіч Егарэйчанка (1955—2021) — беларускі археолаг.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Сумскай вобласці
Канатопскі трамвай

**Канатопскі трамвай** (, ) быў пушчаны ў Канатопе 25 снежня 1949 года. Па стане на 2019 год маецца 3 маршруты, 27,8 км сеткі, 1 дэпо і 16 вагонаў.

Трамвайная сетка складаецца з трох ліній і мае агульную працягласць 28 км, з’яўляючыся, такім чынам, адной з самых маленькіх трамвайных сетак ва Украіне. Значная частка сеткі з’яўляецца аднапутнай (з раз’ездамі). Частка вуліц, па якіх праходзіць трамвай, не мае цвёрдага пакрыцця. Лініі абслугоўваюцца трамваямі тыпу КТМ-5, пабудаванымі з 1975 па 1989 на Усць-Катаўскім вагонабудаўнічым заводзе імя С. М. Кірава (УКВЗ).

Трамваі выходзяць на маршруты з 6:00 да 20:00. Праезд у Канатопскім трамваі каштуе 2,00 грыўны, незалежна ад адлегласці.

## Маршруты 
* 1 вул. Дэпоўская — Заграбелле (40-хвілінны такт)
* 2 вул. Рабашапка — завод «Матордэталь» (55-хвілінны такт) (найбольш працяглы маршрут)
* 3 вул. Дэпоўская — Пасёлак КВРЗ (35-хвілінны такт)

## Спасылкі 
* Схема маршрутаў па стане на студзень 2010 года
* Фотагалерэя і база даных на сайце СТТС

Катэгорыя:Трамвайныя сістэмы Украіны
Катэгорыя:Канатоп
Бравары

**Бравары** () — горад у Кіеўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Браварскага раёна. Плошча 34 км². Насельніцтва 100 тыс. чал. (2024).

## Гісторыя 
* 1666: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1956: атрымаў статус горада.

## Насельніцтва 
* 1861 — 650 чал.
* 1897 — 4 312 чал.
* 1923 — 4 065 чал.
* 1930 — 5 618 чал.
* 1959 — 17 800 чал.
* 1960 — 30 000 чал.
* 2001 — 86 900 чал.
* 2010 — 95 000 чал.

## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Вікторыя Карава (нар. 1992) — прафесійная ўкраінская баскетбалістка.
* Ганна Рэдзька (нар. 1989) — украінская гандбалістка.

## Спасылкі 
* Украіна. Бравары 
* Гарадскі даведнік і анлайн карта Бравароў

Катэгорыя:Гарады Кіеўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Браварскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1630 годзе
Сілламяэ

**Сі́лламяэ** (эст. Sillamäe) — горад у Эстоніі, адзін з асноўных прамысловых цэнтраў у павеце Іда-Віру. У паўночна-заходняй частцы горада вадаспад Укуору.

## Геаграфія 
Сілламяэ размешчаны ў паўночна-ўсходняй Эстоніі, у Іда-Вірумааскім павеце, на беразе Фінскага заліва, у месцы ўпадзення ў яго ракі Сыткэ, недалёка ад эстонска-расійскай мяжы. Адлегласць Сілламяэ да Таліна — 186 км, да Нарвы — 25 км, да Санкт-Пецярбурга — 170 км. Праз горад праходзіць шаша Талін — Нарва — Санкт-Пецярбург.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Гл. таксама 
* Silmet

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Эстоніі
Паўлаград

**Паўлаград** — горад у Днепрапятроўскай вобласці Украіны, раённы цэнтр Паўлаградскага раёна. Плошча горада — 5,93 тыс. га. Размешчаны на рацэ Воўчай (басейн Дняпра). Насельніцтва горада — 110 000 жыхароў (2024 г.)

Атрымаў статус горада ў 1784 годзе.

З'яўляецца цэнтрам Заходняга Данбаса — каменнавугальнага басейна. Значная частка валавога прадукту прыпадае на здабычу вугалю. Прывабны сваім выгадным геаграфічным становішчам. Размешчаны на трасе Кіеў — Луганск — Ізварына, паміж Днепрапятроўскам і Данецкам. Аддаленасць ад абласных цэнтраў у межах 200 км: Дняпро — 75 км; Запарожжа — 102 км; Данецк — 194 км; Харкаў — 197 км; Палтава — 215 км.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы 
* Іван Сяргеевіч Перахода (1907—1943) — Герой Савецкага Саюза
* Уладзімір Сяргеевіч Смятанін (1917—1944) — удзельнік Другай сусветнай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).

## Крыніцы 

Катэгорыя:Гарады Днепрапятроўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Паўлаградскага раёна
Хамадзі Джэбалі

**Хамадзі Джэбалі** (; нар. , Сус) — прэм'ер-міністр Туніса з 24 снежня 2011 года, генеральны сакратар памяркоўнай ісламісцкай Партыі адраджэння (*Эн-Нахда*).

Па адукацыі — інжынер са спецыялізацыяй па альтэрнатыўных крыніцах энергіі. Скончыў універсітэты ў Тунісе і Парыжы. З 1981 года займаецца палітычнай дзейнасцю. Працяглы час быў рэдактарам афіцыйнай газеты Партыі адраджэння, за публікацыю крытычных матэрыялаў неаднаразова прыцягваўся да адказнасці, у тым ліку адзін год правёў за кратамі. У 1992 годзе разам з іншымі актывістамі партыі быў абвінавачаны ў падрыхтоўке дзяржаўнага перавароту і асуджаны на 16 гадоў зняволення. Быў амніставаны ў 2006 годзе.

У 2011 годзе Партыя адраджэння зноў пачала легальна працаваць пасля рэвалюцыі. 23 кастрычніка 2011 года на выбарах ва Ўстаноўчы сход партыя атрымала 89 з 217 месцаў. Паводле дамоўленасці паміж свецкімі партыямі і Партыяй адраджэння, Джэбалі быў прызначаны прэм'ер-міністрам, а прадстаўнік свецкіх партый Мансыф аль-Мурзукі — прэзідэнтам.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Туніса
Алена Барысаўна Альтшуль

**Алена Барысаўна Альтшуль** (, ) — савецкая беларуская спартсменка (рускія і міжнародныя шашкі).

Чатырохразовая чэмпіёнка СССР па шашках-100 (1978, 1979, 1982, 1989), пяціразовая чэмпіёнка свету (1980, 1982, 1983, 1984, 1986). Вучылася ў Беларускім інстытуте народнай гаспадаркі з 1981.

Майстар спорту (1978), гросмайстар СССР (1983), міжнародны гросмайстар (1984). Заслужаны майстар спорту СССР (1985).

З 1991 года разам з мужам, міжнародным гросмайстрам Вадзімам Вірным, жыве ў Германіі.

## Удзел у чэмпіянатах свету па міжнародных шашках 
## Спасылкі 
* Профіль у архіве турніраў Федэрацыі шашак Нідэрландаў 

Катэгорыя:Шашысты СССР
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Выпускнікі БДЭУ
Кіч

[thumb|[Садовы гном|Садовых гномаў часцяком разглядаюць як кіч.]]
**Кіч**, **кітч** ( — таннасць, безгустоўнасць) — стэрэатыпнае псеўдамастацтва, у якім асноўная ўвага надаецца экстравагантнасці вонкавага аблічча, крыклівасці яго элементаў. Як элемент масавай культуры — кропка максімальнага адыходу ад элементарных эстэтычных каштоўнасцяў і адначасова — адна з найбольш агрэсіўных праяў тэндэнцый прымітывізацыі і бульварызацыі ў папулярным мастацтве.

Паняцце ўзнікла ў XIX стагоддзі ў Германіі. Для кіча ўласцівая імітацыя форм, звязаных у масавай свядомасці з прэстыжнымі формамі культуры, фабрыкацыя прымітыўнай, разлічанай на вонкавы эфект пачуццёва-прыемнай прыгажосці. Існуе ў бальшыні галін культуры, але найбольшае пашырэнне атрымаў у жывапісе (напрыклад, «салонны» жывапіс), літаратуры (бульварная літаратура), эстраднай музыцы і розных формах бытавога аздаблення
.

З 1960-х гадоў элементы кіча выкарыстоўваюць поп-арт і некаторыя кірункі постмадэрнізму.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Масавая культура