open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тарлокішке

**Тарло́кішке** (), традыцыйная беларуская назва — **Тарлакішкі** — хутар у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Казіцішкіскай сянюніі. Размешчана за 6 км ад Губавы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Казіцішкіская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Трыбурчэй

**Трыбу́рчэй** (), традыцыйная беларуская назва — **Трыбурці** — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Размешчана за 1 км на ўсход ад Качаргішке, на аўтамабільнай дарозе . Насельніцтва 12 чал. (2001 г.).

## Назва 
Сярод балцка-літоўскіх двухасноўных імёнаў вядомыя асновы *Tri-, Burt-*. Па гэты бок літоўскай мяжы, у бок Відзаў — Трыбуцішкі, з той жа першай асновай *Tri-* і другой асновай *But-* (іншага паходжання).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Наўясісдаўгелішкіская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Трылушчэй

**Трылу́шчэй** (), традыцыйная беларуская назва — **Трылусці** — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Міелагенайскай сянюніі. Размешчана за 12 км ад Цвярачуса. Насельніцтва 2 чал. (2001 г.).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Міелагенайская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Вабалішке

**Ва́балішке** () — хутар у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Цвярачускай сянюніі. Размешчана за 3 км ад Дзіеткаўшчызны. Насельніцтва 9 чал. (2001 г.).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Цвярачуская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Шуленай (Рымшэўская сянюнія)

**Шуле́най** (), традыцыйная беларуская назва — **Шулені** — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Рымшэўскай сянюніі. Размешчана за 1 км ад Грышкішке. Насельніцтва 30 чал. (2001 г.).

## Гісторыя 
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Рымшэўская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Шукялішке (Дукштаская сянюнія)

**Шукя́лішке** () — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дукштаскай сянюніі. Размешчана за 4 км ад Сянас Дукштаса. Насельніцтва 2 чал. (2001 г.).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Дукштаская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Варнішке (Цэйкінейская сянюнія)

**Ва́рнішке** () — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Цэйкінейскай сянюніі. Размешчана за 9 км ад Цэйкінея. Насельніцтва 3 чал. (2001 г.).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Цэйкінейская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Шышкіней

**Шы́шкіней** () — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Размешчана за 5 км ад Лінкмяніса.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лінкмяніская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Варнішкей (Ігналінскі раён)

**Варні́шкей** (), традыцыйная беларуская назва — **Варнішкі** — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Рымшэўскай сянюніі. Размешчана за 2 км ад Гайдзе. Насельніцтва 11 чал. (2001 г.).

## Гісторыя 
У 1921—1939 гадах вёска Браслаўскага павета Віленскага ваяводства.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 37 жыхароў, 8 двароў.
* 1938 год — 77 жыхароў, 10 двароў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Рымшэўская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Варнішке (Даўгелішкіская сянюнія)

**Ва́рнішке** () — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Размешчана за 11 км ад Качаргішке. Насельніцтва 0 чал. (2001 г.).
## Гісторыя 
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Відзы Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Наўясісдаўгелішкіская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Вейіне (Ігналінскі раён)

**Вейі́не** () — хутар у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Казіцішкіскай сянюніі. Размешчана за 2 км ад Казіцішкіса. Насельніцтва 4 чал. (2001 г.).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Казіцішкіская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Велёніс

**Велё́ніс** (), традыцыйная беларуская назва — **Вялюны** — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Ігналінскай сянюніі. Размешчана за 4 км ад Казокіне. Захавалася .

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ігналінская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Вілекас

**Віле́кас** () — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дзіджасаліскай сянюніі. Размешчана за 10 км ад Дзісны.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзіджасаліская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Вілнокай

**Вілно́кай** () — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Рымшэўскай сянюніі. Размешчана за 3 км на паўднёвы ўсход ад Рымшэ. Насельніцтва 8 чал. (2001 г.).

## Гісторыя 
У 1921—1939 гадах вёска Вілнокі ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Рымшэўская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Васілішке (Ігналінскі раён)

**Васі́лішке** () — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Міелагенайскай сянюніі. Размешчана за 8 км ад Дзіеткаўшчызны.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Міелагенайская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Зацішус (Ігналінскі раён)

**Заці́шус** () — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Цэйкінейскай сянюніі. Размешчана за 2 км ад Цэйкінея. Насельніцтва 3 чал. (2001 г.).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Цэйкінейская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Жасіней

**Жасі́ней** () — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дукштаскай сянюніі. Размешчана за 6 км ад Сянас Дукштаса. Насельніцтва 1 чал. (2001 г.).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Дукштаская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Жытамантас

**Жытама́нтас** () — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Відзішкескай сянюніі. Размешчана за 9 км ад Рымшэная.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Відзішкеская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Жвянглішке

**Жвя́нглішке** () — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Размешчана за 7 км ад Наўясіс Даўгелішкіса.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Наўясісдаўгелішкіская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Цэйкіней

**Цэйкіне́й** (), традыцыйная беларуская назва — **Цейкіні** — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Адміністрацыйны цэнтр Цэйкінейскай сянюніі. Размешчана за 12 км на паўднёвы ўсход ад Ігналіны, за 9 км ад аўтамабільнай дарогі .

## Гісторыя 
У 1664 г. згадваецца ў складзе Ашмянскага павету ВКЛ.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Цэйкінейская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Лінкмяніс

**Лі́нкмяніс** (), традыцыйная беларуская назва — **Лінкмяны** — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Адміністрацыйны цэнтр  Лінкмяніскай сянюніі. Размешчана за на аўтамабільнай дарозе , за 15 км на захад ад Ігналіны.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лінкмяніская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Наўясіс Даўгелішкіс

**Наўя́сіс Даўгелі́шкіс** () — населены пункт у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Адміністрацыйны цэнтр Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Размешчаны каля аўтамабільнай дарогі .

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Наўясісдаўгелішкіская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Віценай (Ігналінскі раён)

**Віце́най** (), традыцыйная беларуская назва — **Віцены** — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Цвярачускай сянюніі. Размешчана за 6 км ад Цвярачуса.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Цвярачуская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Відзішкес

**Ві́дзішкес** (), традыцыйная беларуская назва — **Відзішкі** — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Адміністрацыйны цэнтр Відзішкескай сянюніі. Размешчаны на паўночны ўсход ад Ігналіны, на аўтамабільнай дарозе на Цвярачус.

## Гісторыя 
У 1662 г. згадваецца ў складзе Ашмянскага павету ВКЛ.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Відзішкеская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Сянасіс Даўгелішкіс

**Сяна́сіс Даўгелі́шкіс** (), традыцыйная беларуская назва — **Даўгілішкі** — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Адміністрацыйны цэнтр Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Размешчаны за 3 км ад Наўясіс Даўгелішкіса, за 7 км на ўсход ад Ігналіны, недалёка ад возера Вірэкшта.

## Гісторыя 
### Вялікае Княства Літоўскае 
Упершыню Даўгелішкі ўпамінаюцца ў XIV як уладанне Гаштольдаў. У 1511 годзе канцлер Альберт Гаштольд збудаваў тут замак, а ў 1526 годзе — першы драўляны касцёл.

У 1542 годзе Даўгелішкі сталі цэнтрам староства. У 1603 годзе яны ўпамінаюцца як мястэчка. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай Даўгелішкі ўвайшлі ў склад Ашмянскага павета Віленскага ваяводства.

### Пад уладай Расійскай імперыі 
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Даўгелішкі апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Свянцянскім павеце Віленскай губерні. У XIX ст. яны перайшлі ў валоданне Плятэраў.

У 1831 годзе ў Даўгелішках збудавалі новы драўляны касцёл.

### Найноўшы час 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Даўгелішкі абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай I з’езду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР. У 1920 годзе Даўгелішкі апынуліся ў складзе Сярэдняй Літвы, у 1922 годзе — у складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі.

З пачаткам Другой сусветнай вайны ў верасні 1939 года ўлады СССР перадалі Даўгелішкі Літве.

## Насельніцтва 
### Славутасці 
* Капліца
* Могілкі: татарскія, іўдзейскія

### Страчаная спадчына 
* Замак (XVI ст.)
* Касцёл (1831)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Наўясісдаўгелішкіская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Цверач

**Цверач**, таксама **Цвяра́чус** () — мястэчка ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы, на беразе возера Цверач. Адміністрацыйны цэнтр Цверацкай сянюніі. Месціцца на ўсход ад Ігналіны, каля граніцы з Беларуссю (праходзіць па Дзісне).

## Гісторыя 
### Вялікае Княства Літоўскае 
Першы пісьмовы ўспамін пра Цверач датуецца 21 ліпеня 1501 годам, калі ў ім заснавалі кляштар аўгусцінаў. Таго ж года тут збудавалі мураваны касцёл. Напісанне старабеларускай мовай: *Тверечъ**.*

Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай Цверач увайшоў у склад Ашмянскага павета Віленскага ваяводства. У 1662 годзе ваявода троцкі Мікалай Стафан Пац збудаваў тут комплекс мураванага кляштара аўгусцінаў з новым касцёлам.

### Пад уладай Расійскай імперыі 
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай 1795 года Цверач апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, у Свянцянскім павеце Віленскай губерні. На 1866 год тут было 18 двароў.

У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Цверач занялі войскі Германскай імперыі.

### Найноўшы час 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. З другой паловы сакавіка 1919 года пад кантролем Польшчы, таксама на тэрыторыю прэтэндавала Літва.

У 1920 годзе Цверач апынуўся ў складзе Сярэдняй Літвы, у 1922 годзе — у складзе Польскай Рэспублікі. У беларускай гістарыяграфіі землі вядомыя як Заходняя Беларусь.

У другой палове верасня 1939 года Цверач занята Чырвонай Арміяй, 10 кастрычніка 1939 года паводле дагавора з СССР тэрыторыя Віленскай вобласці перададзена Літве. З 1940 года ў Літоўскай ССР.

У Другую сусветную вайну з чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

З 1990 года ў складзе адноўленай незалежнай Літвы.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1866 год — 247 чал., з іх 221 каталік, 7 старавераў і 18 іўдзеяў; 1881 год — 605 чал. (290 муж. і 315 жан.)

## Славутасці 
* Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (1905—1925)
* Могілкі: капліца

### Страчаная спадчына 
* Касцёл Найсвяцейшай Тройцы і кляштар аўгусцінаў (1662)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Цвярачуская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Казіцішкіс

**Казі́цішкіс** (), традыцыйная беларуская назва — **Казачызна** — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Адміністрацыйны цэнтр Казіцішкіскай сянюніі. Размешчана каля аўтамабільнай дарогі , за 11 км на поўнач ад Ігналіны, на рацэ Швагіне і Гілучэйскім возеры, каля Аўкштайцкага нацыянальнага парку.

## Гісторыя 
### Вялікае Княства Літоўскае 
Упершыню Казачына ўпамінаецца ў XVII стагоддзі як двор у Браслаўскім павеце Віленскага ваяводства.

У XVIII стагоддзі Казачына перайшла да Бутлераў, якія ў 1745 годзе заснавалі тут манастыр базыльянаў з царквой Раства Багародзіцы.

### Пад уладай Расійскай імперыі 
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Казачына апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Новааляксандраўскім павеце Ковенскай губерні. У XIX стагоддзі мястэчка знаходзілася ў валоданні Беліковічаў.

На 1893 год у Казачыне было 3 двары.

### Найноўшы час 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Казачына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР. У 1920 годзе Казачына апынулася ў складзе Сярэдняй Літвы, у 1922 годзе — у складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі.

З пачаткам Другой сусветнай вайны ў верасні 1939 года ўлады СССР перадалі Казачыну Літве.
## Насельніцтва 
## Славутасці 
* Касцёл Святога Станіслава (1908)

### Страчаная спадчына 
* Царква Раства Багародзіцы і манастыр базыльянаў (1745)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Казіцішкіская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Мелагены

**Мелагены** або **Мелягяны**, таксама **Міелаге́най** () — мястэчка ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы, на рацэ Канцярына. Адміністрацыйны цэнтр Мелагенскай сянюніі. Размешчана за 20 км на паўднёвы ўсход ад Ігналіны.

## Гісторыя 
У канцы XVIII стагоддзя вёска ў Ашменскім павеце Віленскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, дзяржаўная ўласнасць, адносілася да маёнтка Даўгілішкі. У 1772 годзе быў з фундацыі Юстыны Кубліцкай быў збудаваны касцёл на ўзор катэдральнага касцёла ў Вільні.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай 1795 года землі апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Свянцянскім павеце Літоўскай, пасля Віленскай губерні. У 1839 годзе касцёл быў адрэстаўраваны коштам Станіслава Кубліцкага, у алтарах размешчаны абразы аўтарства Вінцэнта Смакоўскага. У другой палове XIX стагоддзя мястэчка было ўва ўласнасці Караля Кубліцкага, таксама былі аднайменныя шляхецкі засценак, шляхецкі фальварак, карчма. На могілках у Мелягянах была мураваная капліца з пахаваннямі ўладальнікаў.

У час Першай сусветнай вайны германскія войскі 9 верасня 1915 года пачалі Свянцянскі прарыў, расійскі фронт быў разбіты, тэрыторыя занята нямецкімі войскамі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У той жа час на тэрыторыі прэтэндавала Літва. У канцы 1918 года мястэчка заняла Чырвоная армія. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі тэрыторыя ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. Неўзабаве мястэчка занялі польскія войскі. У 1920 годзе горад  пад кантролем Літвы, але ў далейшым Мелагены апынуліся ў складзе Сярэдняй Літвы (1920), з 1922 года — у міжваеннай Польскай Рэспубліцы. У беларускай гістарыяграфіі землі вядомы як Заходняя Беларусь.

У выніку заходняга паходу Чырвонай арміі 1939 года Мелагены ўвайшлі ў склад Беларускай ССР. Аднак 1—2 кастрычніка 1940 года ўрад СССР перадаў мястэчка Літоўскай ССР.

Цягам 1941—1944 гадоў Мелагены былі пад акупацыяй Германіі.

З 1990 года ў складзе адноўленай незалежнай Літвы.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Міелагенайская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Шульгі

## Гісторыя 
* **Шульгі** — старажытны шумерскі манарх

## Геаграфія 
* **Шульгі** — хутар у Літве
Рымшаны

**Рымшаны**'*** або **Рымашы** , таксама **Рымшэ́*' () — мястэчка ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы, на возеры Ільге. Адміністрацыйны цэнтр Рымшанскай сянюніі. Месціцца на ўсход ад Дукштаў.

## Гісторыя 
У канцы XVIII стагоддзя мястэчка Рымашы адносілася да маёнтка Даўгілішкі, дзяржаўная ўласнасць у Браслаўскім павеце Віленскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай 1795 года Рымшаны апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Віленскім павеце. У XIX стагоддзі сустракаецца таксама назва Янава.

У 1915 годзе Рымшаны занялі войскі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года тэрыторыя занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. 

У выніку польска-літоўскай вайны тэрыторыя апынулася ў складзе Польшчы, у гміне Рымшаны Браслаўскага павета. У беларускай гістарыяграфіі землі вядомыя як Заходняя Беларусь.

У другой палове верасня 1939 года тэрыторыя занята Чырвонай Арміяй. 10 кастрычніка 1939 года тэрыторыя перададзена Літве.

З 1940 года ў складзе Літоўскай ССР. У 1941—1944 гадах пад акупацыяй Германіі.

З 1990 года ў складзе адноўленай незалежнай Літвы.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рымшэўская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Вялікае Сяло (Літва)

**Вялікае Сяло** або **Вялікая Весь**, таксама **Дзіджа́саліс** () — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Адміністрацыйны цэнтр Вялікасельскай сянюніі. Размешчаны за 5 км на ўсход ад Цверачы, каля граніцы з Беларуссю.

## Гісторыя 
У канцы XVIII стагоддзя Вялікае Сяло ўваходзіла ў склад Ашменскага павета Віленскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, адносілася да маёнтка Цверач, уласнасць бенідыкцінцаў. У канцы 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР.

У 1920 годзе апынуўся ў складзе Сярэдняй Літвы, у 1922 годзе — у складзе Польшчы. У беларускай гістарыяграфіі землі вядомы як Заходняя Беларусь.

У другой палове верасня 1939 года Вялікае Сяло занята Чырвонай Арміяй, у лістападзе далучана да Беларускай ССР. У 1940 годзе тэрыторыя перададзена Літоўскай ССР.

З 1990 года ў складзе адноўленай незалежнай Літвы.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзіджасаліская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Антон Шэдлер

**Антон Шэдлер** ( ; 24 чэрвеня 1742, Лінц — 6 верасня 1794, Полацк) — езуіцкі святар і педагог.

## Біяграфія 
Уступіў у Таварыства Ісуса 28 кастрычніка 1760 г. у Трэнчыне. Вывучаў тэалогію ў Грацы (1766—1770). Прапаведнік эрцгерцагіні Аўстрыйскай Марыі Ганны (сястры Іосіфа ІІ Габсбурга) у Клагенфурце. Прафесар нямецкай мовы (1785—1786, 1788—1794), памочнік магістра навіцыяту (1787—1790) і прэфект бібліятэкі (1791—1794) у Полацкім езуіцкім калегіуме. Выступаў з казаннямі для нямецкамоўных вернікаў у полацкім касцёле Св. Стэфана.

Пераклаў з нямецкай мовы на лаціну, адаптаваў да навучальных патрэб і выдаў (верагодна, у 2-х частках) працу Ёзэфа Пергмаера (Joseph Pergmayer) *Collectio meditationum pro octiduana recollectione in exerciti. Sancti P. N. Ignatii. Ad usum scholasticorum Soc. Jesu.* (Полацк, 1793 (2-е выданне выйшла без пазначэння году ў час існавання Полацкай езуіцкай акадэміі) і 1794).

## Літаратура 
* *Баўтовіч, М.* Кнігадрук у Полацку ад 1774 г. да 1829 г. / М. Баўтовіч // Кнігадрук у Полацку (1774—1829): Бібліяграфічнае выданне / укладальнік М. Баўтовiч. — Полацк: Выдавецкая ініцыятыва «Полацкая ляда», 2018. — 204 с.
* *Инглот, М.* Общество Иисуса в Российской Империи (1772—1820 гг.) и его роль в повсеместном восстановлении Ордена во всем мире / М. Инглот; пер. А. Н. Коваля. — М. : Институт философии, теологии и истории св. Фомы, 2004. — 632 с.
* *Brown, J.* Biblioteka pisarzów assystencyi polskiej Towarzystwa Jezusowego / J. Brown; przeł. W. Kiejnowskiego. — Poznań : w komisie i czcionkami L. Merzbacha, 1862. — 501 s.
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków: Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* *Załęski, S.* Jezuici w Polsce. T. 5, Jezuici w Polsce porozbiorowej 1773—1905. Cz. 1 : 1773—1820. — Kraków: W.L. Anczyc i sp, 1907. — 517 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага езуіцкага калегіума
Францішак Лоўп’я

**Францішак Лоўп’я** (, ; 26 сакавіка 1717, Каралявец — 29 снежня 1791, Полацк) — дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў, педагог.

Уступіў у Таварыства Ісуса 28 жніўня 1733 г. у Вільні. Высвечаны на ксяндза 21 снежня 1743 г. Выкладаў рыторыку ў Гродна (1746—1747) і Нясвіжы (1747—1748), філасофію ў Варшаве (1749—1751) і Навагрудку (1752—1755). У 1756—1760 гг. — пенітэнцыярый у базіліцы Св. Пятра ў Рыме. Пракуратар Польскай асістэнцыі Таварыства Ісуса ў Рыме (1763—1764). Сакратар правінцыяла (1766—1767), прафесар кананічнага права і віцэ-канцлер Віленскай акадэміі (1767—1773). Браў удзел у першых Полацкіх генеральных кангрэгацыях (1782 і 1785).

## Літаратура 
* Инглот, М. Общество Иисуса в Российской Империи (1772—1820 гг.) и его роль в повсеместном восстановлении Ордена во всем мире / М. Инглот; пер. А. Н. Коваля. — М. : Институт философии, теологии и истории св. Фомы, 2004. — 632 с.
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków: Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Нясвіжскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскага ўніверсітэта
Ялоўскі сельсавет

Назву **Яло́ўскі сельсавет** маюць:

* Ялоўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шарашоўскага раёна Брэсцкай вобласці
* Ялоўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Свіслацкага раёна Гродзенскай вобласці
Джарава (народ)

**Джарава** — адзін з адывасі, андаманскіх карэнных народаў. Жывуць у горнай мясцовасці, на заходнім узбярэжжы астравоў Вялікі і Сярэдні Андаман. Колькасць — прыкладна 200-300 чалавек. Кажуць на мове джарава, паўднёвай групы андаманскай моўнай сям'і. Джарава зарабляюць паляваннем і зборам пладоў у трапічным лесе. Расавы тып племя джарава - негрытосы, галіна аўстралаіднай вялікай расы. Уваходзяць у спіс афіцыйна зарэгістраваных плямёнаў Індыі.

## Кантакты 
Гэта адно з самых «зачыненых» для зносін плямёнаў. Джарава зрэдку ўступаюць у сутычкі з індыйскімі пасяленцамі, калі парушаюць межы іх уладанняў. Доўгі час не ўдавалася ўсталяваць з гэтым племем сяброўскіх кантактаў. Толькі антраполагі зрэдку наведвалі раёны пражывання джарава, пакідаючы на беразе падарункі - тканіны, гронкі бананаў, пакеты рысу. Аднак усе гэтыя дары да нядаўняга часу не прызнаваліся. Іх выкідалі ў мора. У 1974 годзе прадстаўнікі індыйскай місіянерскай службы па справах першабытнікаў здолелі дамагчыся размяшчэння гэтага племя. Астраўная адміністрацыя рэгулярна, раз у месяц, дастаўляе племя «гуманітарную дапамогу» ў выглядзе рысу. Мяшкі з харчаваннем складаюць на беразе, ноччу іх забіраюць прадстаўнікі племені. Мясцовым індыйцам забаронена мець зносіны з людзьмі джарава і праграма зведзена да мінімуму да канца 1990-х пасля шэрагу варожых сутыкненняў, якія прывялі да смяротных ахвяраў, і з-за асцярогі ўнясення хвароб у іх групу. Улады абвясцілі раёны іх пражывання запаведнымі і зачыненымі для наведвання і лесараспрацовак.

## Спасылкі 
* Endangered Jarawa — A journeyman pictures documentary
* Jarawa «primitives» and welfare politics in the Andaman Islands by Dr Viswajit Pandya
* «Jarawa» on survival-international.org
* Jarawa and The road to destruction

Катэгорыя:Народы Індыі
Катэгорыя:Народы і нацыянальнасці паводле алфавіта
Катэгорыя:Некантактныя народы
Краснапольскі раён (Полацкая акруга)

**Краснапольскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка БССР у 1925—1927 гг. у Полацкай акрузе. Цэнтр — вёска Краснаполле.

## Гісторыя 
3 ліпеня 1925 года Дрэтунскі раён перайменаваны ў Краснапольскі, яго цэнтр перанесены са станцыі Дрэтунь у сяло Краснаполле. Раён уключаў 11 сельсаветаў: Алёсаўскі, Арлейскі, Васільеўскі (Васілёўскі), Дрэтунскі, Круцікаўскі, Маласітнянскі, Паповалуцкі, Старадворскі, Тродавіцкі, Чырванаборскі, Шнітаўскі. 4 жніўня 1927 года раён скасаваны: Алёсаўскі, Арлейскі, Васільеўскі (Васілёўскі), Дрэтунскі, Маласітнянскі сельсаветы перададзены Полацкаму раёну; Круцікаўскі, Паповалуцкі, Старадворскі, Тродавіцкі, Чырванаборскі, Шнітаўскі сельсаветы — Расонскаму раёну.

Плошча раёна складала 1265 км², насельніцтва (на 1 студзеня 1925 г.)  чалавек, 438 населеных пунктаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.
* 
* 
* 

Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1925 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1927 годзе
Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Полацкага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Расонскага раёна
Верхнякрывінскі сельсавет

**Верхнякры́вінскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бешанковіцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Верхняе Крывіна.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Бікложскі сельсавет** у складзе Бешанковіцкага раёна Віцебскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Бікложа. 8 мая 1926 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Ржаўка. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бешанковіцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Віцебскай вобласці. 16 верасня 1957 года ў склад Бешанковіцкага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (Бараўцы, Кошчава, Красныя Буднікі, Крывіна і Крывое Сяло). 20 мая 1960 года ў склад сельсавета з Бешанковіцкага сельсавета перададзены 25 населеных пунктаў (Асінаўка, Бараўцы, Бараўцы-Крывіна, Верхняе Крывіна, Дабрыгоры, Дубавое, Дубраўка, Кошчава, Красныя Буднікі, Крывіна, Крывое Сяло, Макаравічы, Малое Крывіна, Малыя Маскалёнкі, Мікіцёнкі, Навумаўка, Новыя Ранчыцы, Паліцы, Пірагі, Пліскунова, Рудыя, Русілкі, Стары Марыянфельд, Старыя Ранчыцы і Хмяльнік), з Рубежскага сельсавета — вёска Буднікі, цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Верхняе Крывіна. 9 ліпеня 1965 года ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Бешанковіцкага пассавета перададзены вёска Ніжняе Крывіна, жылыя пасёлкі «Сельгастэхнікі», ветлячэбніцы, лясніцтва і льнозавода. 26 сакавіка 1973 года ў склад сельсавета з Рубежскага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Асавец, Хізава, Шаламы і Шчыпцы). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Бікложскага сельсавета 40 населеных пунктаў. 7 жніўня 1979 года сельсавет перайменаваны ў Верхнякрывінскі. 8 красавіка 2004 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Рубежскага сельсавета (15 населеных пунктаў: Галыні, Ганкавічы, Гарбачы, Гракава, Дубкі, Застарынне, Заходна, Казінае Сяло, Карабова, Малыя Галыні, Пажарышча, Раманава, Рубеж, Целяпні і Целяпы).

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2035 чалавек, з іх 95,6 % — беларусы, 3,0 % — рускія, 0,5 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 1249 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Час прыгод

**«Час прыгод»** () — амерыканскі анімацыйны серыял, які створан Пендлтанам Уордам для Cartoon Network. Распавядае пра прыгоды ў постапакаліптычным сусвеце 12-гадовага хлопчыка Фіна (падобна, адзінага чалавека ў свеце «Часу прыгод») і яго сябра Джэйка — бульдога, які можа прымаць любыя формы і памеры. Прэм’ера першага эпізода адбылась 5 красавіка 2010 года на тэлеканале Cartoon Network. Грунтуецца на серыі з інкубатарнага серыяла Random! Cartoons распрацаванага для Nicktoons and Frederator Studios.

## Гл. таксама 
* Расчараванне
* Сімпсаны
* Футурама

Катэгорыя:Мультсерыялы паводле алфавіта
Катэгорыя:Мультсерыялы ЗША
Катэгорыя:Мультсерыялы 2010 года
Катэгорыя:Праграмы тэлеканала Cartoon Network
Азёрная (значэнні)

Назву **Азёрная** маюць:

## Вядомыя асобы 
* Зоя Андрэеўна Азёрная — беларуская ўрач-акушэр-гінеколаг

## Населеныя пункты 
### Расія 
* Азёрная — вёска ў Смаленскай вобласці

### Украіна 
* Азёрная — сяло ў Вінніцкай вобласці
* Азёрная — сяло ў Кіеўскай вобласці
* Азёрная — сяло ў Цярнопальскай вобласці

## Іншае 
* Азёрная — прыпыначны пункт Беларускай чыгункі
* Азёрная — станцыя Маскоўскага метрапалітэна
* Азёрная — правінцыя ў Паўднёвым Судане

## Гл. таксама 
* Чайка азёрная
* Жаба азёрная
* Азёрная школа
Зігнема

**Зігнема** (*Zygnema*) — род ніткавых зялёных водарасцей сямейства зігнемавых.

## Апісанне 
Ніткі доўгія (5—60 мкм), негалінастыя, у тоўстым слізістым чахле, свабодна плаваюць або прымацаваны да субстрату рызоідамі, пры неспрыяльнх умовах лёгка распадаюцца на асобныя клеткі.

злева|міні|Клеткі зігнемы
Клеткі зігнемы багатыя дубільнымі рэчывамі, цыліндрычныя, даўжыня аднолькавая з шырынёй ці ў 4 разы большая. Характэрнай асаблівасцю з’яўляюццца 2 буйныя, зоркападобныя хларапласты, кожны з буйным пірэноідам. Клетачнае ядро цэнтральнае.

## Пашырэнне 
Апісана звыш 100 відаў, пашыраных па ўсім зямным шары, пераважна ў прыбярэжнай зоне вадаёмаў, стаячых ці слабапраточных водах. На Беларусі зігнема адзначана ў азёрах, рэках, сажалках, ручаях, канавах, лужынах.

## Асаблівасці біялогіі 
Размнажэнне вегетатыўнае (часткамі ніткі ці асобнымі клеткамі) і полавае — лесвічная, радзей бакавая кан’югацыя.

## Літаратура 
* *Міхеева Т. М.* Зігнема // 

Катэгорыя:Харавыя водарасці
Надзейкавіцкае сельскае паселішча

**Надзейкавіцкае сельскае паселішча** () — муніцыпальнае ўтварэнне ў складзе Шумяцкага раёна Смаленскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр - вёска Надзейкавічы. На тэрыторыі селішча знаходзяцца 20 населеных пунктаў.

## Геаграфія 
* Агульная плошча: 207,29 км²
* Размяшчэнне: паўночна-заходняя частка Шумяцкага раёна
* Мяжуе:
** на паўночным усходзе і ўсходзе — са Студзянецкім сельскім паселішчам
** на поўдні і захадзе — з Беларуссю
** на паўночным усходзе — з Хіславіцкім раёнам

* Па тэрыторыі паселішча праходзяць аўтамабільная дарога: Шумячы - Зімоніна.
* Буйныя рэкі Асцёр, Сож.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Муніцыпальныя ўтварэнні Шумяцкага раёна
Бернарда Скардыяло

**Бернарда Скардыяло** (, , ; 20 жніўня 1737, востраў Цінас, архіпелаг Кіклады — 29 студзеня 1802, Борга-Сан-Даніна (Фідэнца) каля Пармы) — езуіцкі святар і педагог.

Уступіў у Таварыства Ісуса 17 кастрычніка 1752 г. у Венецыянскай правінцыі Ордэна. Выкладаў у Брэшыі, Ферары і Модэне. У 1784 г. пераехаў на Беларусь. Прафесар схаластычнай тэалогіі і кананічнага права (1784—1793) у Полацкім езуіцкім калегіуме.

У снежні 1793 г. разам з Антоніа Месераці і Луіджы Паніцоні быў накіраваны генеральным вікарыям Габрыэлем Лянкевічам у Парму. Браў удзел у аднаўленні дзейнасці Ордэна езуітаў у Італіі.

## Літаратура 
* Инглот, М. Общество Иисуса в Российской Империи (1772—1820 гг.) и его роль в повсеместном восстановлении Ордена во всем мире / М. Инглот; пер. А. Н. Коваля. — М. : Институт философии, теологии и истории св. Фомы, 2004. — 632 с.
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków: Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага езуіцкага калегіума
Чахецкі сельсавет

**Чахе́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Чахец.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Шанёўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Пружанскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Краснапольскі раён (значэнні)

Назву **Краснапо́льскі раён** маюць:

### Беларусь 
* Краснапольскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Магілёўскай вобласці
* Краснапольскі раён — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Полацкай акругі

### Украіна 
* Краснапольскі раён — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Сумскай вобласці
Валіснерыя спіральная

**Валіснерыя спіральная** (*Valisneria spiralis*) — падводная травяністая расліна сямейства жабнікавых.

## Апісанне 
Сцябло кароткае са стужкападобным ярна-зялёным лісцем даўжынёй да 80 см і шырынёй 12 мм, сабраным у разетку. Кветкі аднаполыя, развіваюцца пад вадой. Перад апыленнем усплываюць на паверхню. Апыленая кветка апускаецца ў ваду, дзе выспявае плод.

## Пашырэнне 
Пашырана ў прэсных вадаёмах трапічнага, субтрапічнага і ўмеранага паясоў. Трапляецца ў вусці Дуная, Дняпра, Волгі, у азёрах Каўказа, Сярэдняй Азіі, Далёкага Усходу на глыбіні да 1 м.

## Выкарыстанне 
Выкарыстоўваецца як акварыумная расліна. Найбольш дэкаратыўная форма — з закручаным лісцем. Культывуюць пры ўмераным асвятленні.

## Літаратура 
Мартыненка В. П. Валіснерыя спіральная // 

Катэгорыя:Жабнікавыя
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Травы
Маціяс Тайн

**Маціяс Тайн** (, , ; 17 студзеня 1737, Хасфурт, Баварыя — 30 студзеня 1805, Магілёў) — езуіцкі святар, педагог.

Уступіў у Таварыства Ісуса 14 верасня 1755 г. у Нямецкай правінцыі Ордэна. 11 верасня 1786 г. прыехаў на Беларусь. Прафесар нямецкай мовы і натуральнай гісторыі (1886—1789) і прэфект бібліятэкі (1788—1790) у Полацкім езуіцкім калегіуме, прафесар фізікі, натуральнай гісторыі і нямецкай мовы (1790—1805) Магілёўскага езуіцкага калегіума.

## Літаратура 
* Инглот, М. Общество Иисуса в Российской Империи (1772—1820 гг.) и его роль в повсеместном восстановлении Ордена во всем мире / М. Инглот; пер. А. Н. Коваля. — М. : Институт философии, теологии и истории св. Фомы, 2004. — 632 с.
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków: Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Giżycki, J.M. Materyały do dziejów Akademii Połockiej i szkół odniej zależnych / J.M. Giżycki. — Kraków: Druk. W. Anczyca i spółki, 1905. — 288 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Магілёўскага езуіцкага калегіума
Хараўскі сельсавет

**Хараўскі́ сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2008 года вёска) Харава.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Дабучынскага сельсавета. 23 верасня 1959 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаваных Скорцаўскага і Смаляніцкага сельсаветаў. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 24 населеныя пункты.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 3005 чалавек, з іх 83,8 % — беларусы, 9,2 % — украінцы, 5,9 % — рускія, 0,5 % — палякі; паводле перапісу 2019 года — 2221 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Чыркавіцкі сельсавет

**Чы́ркавіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Светлагорскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Чыркавічы. Сельсавет знаходзіцца ў цэнтры раёна, на захад ад горада Светлагорск.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Парыцкага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Парыцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Ракшынскага сельсавета. 10 сакавіка 1960 года да сельсавета далучана частка скасаванага Шацілкаўскага сельсавета (5 населеных пунктаў: вёскі Асопнае, Жэрдзь, Медзведаў, Печышчы і пасёлак чыгуначнай станцыі Жэрдзь). 29 ліпеня 1961 года Парыцкі раён перайменаваны ў Светлагорскі. 10 ліпеня 1975 года ў гарадскую мяжу Светлагорска ўключана вёска Светач. 30 сакавіка 1992 года з часткі сельсавета ўтвораны Печышчанскі сельсавет. 28 красавіка 2011 года ў складзе сельсавета ўтвораны хутар Міколін Востраў. 29 сакавіка 2012 года скасавана вёска Ала. 14 лістапада 2018 Светлагорскі раённы савет дэпутатаў прыняў рашэнне аб далучэнні вёскі Расава і адпаведнай часткі сельсавета да горада Светлагорска.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2905 чалавек, з іх 92,6 % — беларусы, 5,1 % — рускія, 1,5 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 2385 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Парыцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Сасноваборскі сельсавет

**Сасновабо́рскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Светлагорскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Цэнтр сельсавета — рабочы пасёлак Сасновы Бор. Знаходзіцца на поўдзень ад горада Светлагорск.

## Гісторыя 
26 верасня 2006 года ў падпарадкаванне Сасноваборскага пасялковага Савета перададзена вёска Асінаўка, якая ўваходзіла ў склад Асташкавіцкага сельсавета. 1 снежня 2009 года да Сасноваборскага пассавета далучана тэрыторыя скасаванага Печышчанскага сельсавета (6 населеных пунктаў: аграгарадок Печышчы, вёскі Асопнае, Жэрдзь, Медзведаў, Стракавічы і пасёлак Жардзянскі).

12 лістапада 2013 года Сасноваборскі пасялковы савет пераўтвораны ў Сасноваборскі сельсавет, таксама ў яго склад з Давыдаўскага сельсавета перададзена вёска Узнаж.

## Насельніцтва 
Насельніцтва паводле перапісу 2009 года (2 населеныя пункты) — 2579 чалавек, з іх 93,1 % — беларусы, 5,4 % — рускія, 1,1 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (9 населеных пунктаў) — 3005 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 2013 годзе
Падтыннік

**Падтыннік**, **чыстацел** (*Chelidonium*), народныя назвы: *жоўты малачай*, *цалідонія*, *цанцалея* — род кветкавых раслін сямейства макавых. Раней лічыўся монатыпічным з адзіным відам — , але з 1982 года падвід *Chelidonium majus subsp. asiaticum* вынесены ў асобны від пад назвай .

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна (30-100 см вышынёй) з кароткім карэнішчам і аранжавым млечным сокам. Сцябло прамастойнае, як і лісце, рэдка пакрытае валасінкамі, уверсе разгалінаванае. Лісце чаргавальнае, светла-зялёнае, знізу шызаватае, няпарна-перыстарассечанае Прыкаранёвае лісце буйное. Кветкі жоўтыя (каля 20 мм у дыяметры) на доўгіх кветаножках, правільныя, шырока расплюшчаныя, сабраны па 4-5 у парасонападобныя суквецці. Калякветнік двайны. Чашалісцінак дзве. Плод — прамастойная струкападобная скрыначка (20-50 мм даўжынёй, 2-3 мм шырынёй). Ядавіты.

## Асаблівасці біялогіі 
Распаўсюджваецца мурашкамі.

## Класіфікацыя 
У цяперашні час у складзе роду вылучаюць два віды раслін:

* , (H.Hara) Krahulc.
* , L.

## Гаспадарчае значэнне 
Інсектыцыдная, лекавая і тэхнічная расліна (з каранёў атрымліваюць жоўтую фарбу, з насення — тлусты алей).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Макавыя (падсямейства)
Вярхоўскі сельсавет

**Вярхо́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бешанковіцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр сельсавета — аграгарадок (да 2008 года вёска) Вярхоўе.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Бешанковіцкага раёна Віцебскай акругі БССР. 12 кастрычніка 1929 года ўзбуйнены за кошт далучэння тэрыторыі скасаванага Чаркаскага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бешанковіцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Віцебскай вобласці. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 22 населеныя пункты.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1038 чалавек, з іх 95,2 % — беларусы, 3,8 % — рускія, 0,5 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 737 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Людвік Лоўп’я

**Людвік Лоўп’я** (, ; 23 жніўня 1701, Мазовія — 9 лістапада 1764, Полацк) — святар, педагог.

Уступіў у Таварыства Ісуса 13 жніўня 1717 г. у Вільні. Выкладаў паэтыку і рыторыку ў Мінску (1731—1732) і Навагрудку (1732—1733), філасофію ў Пінску (1733—1735) і Навагрудку (1736—1739). Быў місіянерам у Любску (1735—1737). Прэфект школ у Гродна (1739—1741), прафесар тэалогіі ў Полацку (1741—1743), Варшаве (1743—1746). Прафесар тэалогіі і дэкан факультэта філасофіі і тэалогіі Віленскай акадэміі (1746—1748). Прэфект школ у Варшаве (1749—1752), суперыёр у Мітаве (1753—1758). У апошнія гады жыцця працаваў на Беларусі як рэктар Аршанскага езуіцкага калегіума (1759—1762) і прэфект школ у Полацку (1762—1764). Пакінуў рукапісныя лекцыі па тэалогіі.

## Літаратура 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków: Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Гродзенскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Аршанскага езуіцкага калегіума
Асташкавіцкі сельсавет (Светлагорскі раён)

**Аста́шкавіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Светлагорскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Асташкавічы.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Карпавіцкі сельсавет** у складзе Азарыцкага раёна Мазырскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Карпавічы. 5 кастрычніка 1926 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Асташкавічы, сельсавет перайменаваны ў Асташкавіцкі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Азарыцкім раёне БССР, з 8 ліпеня 1931 года ў Мазырскім раёне БССР. З 12 лютага 1935 года ў складзе Даманавіцкага раёна, з 21 чэрвеня 1935 года — Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 8 красавіка 1957 года ў склад сельсавета з Давыдаўскага сельсавета перададзена вёска Асінаўка. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Парыцкага раёна, які 29 ліпеня 1961 года перайменаваны ў Светлагорскі. 26 верасня 2006 года ў склад Сасноваборскага пассавета перададзена вёска Асінаўка.

## Геаграфія 
* Агульная плошча: 634 га
* Размяшчэнне: у паўднёва-ўсходняй частцы Светлагорскага раёна
* На захадзе сельсавета праходзіць чыгуначная лінія Жлобін - Калінкавічы са станцыяй Астанкавічы.
* Мяжуе:
** на паўночным усходзе — з Баравікоўскім сельсаветам
** на поўначы — з Сасноваборскім сельсаветам
** на захадзе — з Давыдаўскім сельсаветам
** на поўдні — з Калінкавіцкім раёнам
** на ўсходзе — з Рэчыцкім раёнам
* Па тэрыторыі сельсавета праходзяць аўтамабільныя дарогі:  ·  ·  ·  ·  · 
* Рэкі: выток Жардзянкі

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1334 чалавекі, з іх 91,8 % — беларусы, 5,8 % — рускія, 1,5 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 845 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Азарыцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Даманавіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мазырскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Парыцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Соржыцкі сельсавет

**Со́ржыцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бешанковіцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Соржыца.

## Гісторыя 
Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Бешанковіцкага раёна Віцебскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Сініцкага і Стрэлішчанскага сельсаветаў. 20 мая 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Астровенскага сельсавета.

9 ліпеня 1965 года ўтвораны зноў у складзе 27 населеных пунктаў (Асінаўка, Белле, Берашэўцы, Будзілава, Воўры, Вяжышча, Вялікія Паўлавічы, Гарадзец, Гняздзілава, Дашкава, Забелле, Задарожжа, Замошша, Засор’е, Засценкі, Ліхачы, Малыя Паўлавічы, Мартасы, Медзвядзі, Падакі, Равякі, Сіняны, Соржыца, Стрэлішча, Холм, Чарнагосце і Шчакатоўшчына), якія ўваходзілі ў склад Астровенскага сельсавета. 3 ліпеня 1970 года ў склад сельсавета з Астровенскага сельсавета перададзены 10 населеных пунктаў (Бардашы, Беркава, Дуброва, Жавуры, Качана, Кудзяны, Ліхошына, Макраны, Светагорава і Сініцы), 26 сакавіка 1973 года — вёска Валькава. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 35 населеных пунктаў. 20 чэрвеня 2008 года скасаваны вёскі Асінаўка і Ліхачы, 24 лістапада 2009 года — вёска Стрэлішча.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1122 чалавекі, з іх 95,1 % — беларусы, 3,8 % — рускія, 0,5 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 776 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1960 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1965 годзе
Студзянецкае сельскае паселішча (Шумяцкі раён)

**Студзянецкае сельскае паселішча** () — муніцыпальнае ўтварэнне ў складзе Шумяцкага раёна Смаленскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр - вёска Студзянец. На тэрыторыі селішча знаходзяцца 9 населеных пунктаў.

## Геаграфія 
* Агульная плошча: 145,89 км²
* Размяшчэнне: паўночна-заходняя частка Шумяцкага раёна 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Муніцыпальныя ўтварэнні Шумяцкага раёна
Людвік Жавускі

**Людвік Жавускі** (, ; 14 жніўня 1753, Беларусь — 25 жніўня 1812, Орша) — дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў, педагог.

Уступіў у Таварыства Ісуса 9 жніўня 1770 года ў Вільні. Каля 1780 года высвечаны ў Полацку на ксяндза.

## Літаратура 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków: Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Аршанскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Магілёўскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Віцебскага езуіцкага калегіума