Vairas

**«Vaíras»** (бел.: Стырно / Руль) — літоўскамоўны літаратурны, мастацкі, навуковы, грамадскі і палітычны ілюстраваны часопіс. Выдаваўся з перапынкамі ў 1914—1940 гадах у Вільні і Каўнасе.

## Гісторыя і ўмовы выдання 
Часопіс пабачыў свет у 1914 годзе ў Вільні, дзе выдаваўся да 1915 года. Пасля перапынку, звязанага з Першай сусветнай вайнай, выданне было адноўлена ў незалежнай Літве і выходзіла ў Каўнасе ў 1923—1924 і 1929—1940 гадах. 

Выдаўцамі часопіса ў розны час выступалі грамадскі дзеяч Марцінас Ічас, будучы прэзідэнт Літвы Антанас Смятона, а таксама таварыствы «Raštas» (*Пісьменства*) і «Pažanga» (*Прагрэс*). Часопіс друкаваўся ў віленскай друкарні Марціна Кухты, а пазней — у каўнаскіх друкарнях Ш.&nbsp;Леві і «Raidė».

Перыядычнасць выдання часта змянялася ў залежнасці ад гістарычных умоў. Часопіс выхадзіў адзін раз на месяц (у 1914, 1930—1937 і 1940 гадах), двойчы на месяц (1938) або як штотыднёвік (1915, 1923—1924, 1939).

25 лютага 1924 года паводле пастановы ваеннага каменданта выданне часопіса было прыпынена. Каб абысці забарону, у гэты перыяд замест яго выходзілі аднаразовыя выданні з падобнай тэматыкай: «Irklas» (*Вясло*), «Skeveldrų rinkinys» (*Зборнік асколкаў*) і «Tautos vairas» (*Стырно народа*). Часопіс таксама меў уласныя дадаткі, сярод якіх «Vairo Naujiems metams dovana» (*Падарунак Вайраса на Новы год*) і штомесячнік «Švietimo ministerijos žinios» (*Ведамасці Міністэрства асветы*, 1931—1933), рэдактарам якога быў пісьменнік Людас Гіра.

## Тэматыка і змест 
На пачатковым этапе свайго існавання часопіс публікаваў пераважна артыкулы па філасофіі, навуцы, культуры, тэорыі літаратуры, а таксама мастацкія творы літоўскіх і замежных пісьменнікаў. 

Пачынаючы з 1923 года, у тэматыцы пачалі рэзка пераважаць палітыка, эканоміка і сацыяльныя пытанні. Выданне з'яўлялася асноўным ідэалагічным рупарам літоўскіх нацыяналістаў (таўціннікаў). У 1930-я гады яно аб'яднала вакол сябе радыкальна настроеных нацыяналістаў, якія былі незадаволены занадта памяркоўнай палітыкай прэзідэнта А.&nbsp;Смятоны. Гэтую групоўку інтэлектуалаў і палітыкаў у грамадстве пачалі называць «рулявымі» ().

## Рэдактары і супрацоўнікі 
Першым і шматгадовым галоўным рэдактарам часопіса (да 1924 года) быў Антнас Смятона. У 1929—1938 гадах выданне рэдагаваў Ізідорус Тамашайціс (у 1938 годзе ён працаваў разам са Стасісам Ляскайцісам-Івошышкісам). У 1939 годзе рэдакцыйную калегію складалі Домас Цясявічус, Бронюс Дзірмяйкіс, Уладас Наўседас і Казіс Даўса. У свой апошні год існавання (1940) часопіс рэдагавалі Д.&nbsp;Цясявічус і С.&nbsp;Ляскайціс-Івашышкіс.

З выданнем актыўна супрацоўнічала вялікая колькасць выдатных літоўскіх пісьменнікаў, навукоўцаў і грамадска-палітычных дзеячаў таго часу. Сярод іх былі:
* Вітаўтас Алантас
* Ёнас Баліс
* Юозас Бальчыконіс
* Казімерас Буга
* Паўлюс Галаўне
* Валянцінас Густайніс
* Марцінас Ічас
* Уладас Кайруксціс
* Сафія Кімантайце-Чурлёнене
* Фаўстас Кірша
* Вінцас Крэве
* Лаздзіну Пяледа
* Пранас Машотас
* Рычардас Міронас
* Броніс Райла
* Баліс Сруога
* Юозас Тумас-Вайжгантас
* Пятрас Вайчунас
* Аўгусцінас Вальдэмарас
* Ёнас Яблонскіс і іншыя.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Часопісы паводле алфавіта
Катэгорыя:Часопісы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Часопісы Літвы
Катэгорыя:Газеты на літоўскай мове