open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Малам’яйн

**Малам’ян** — сталіца нацыянальнай акругі (штата) Мон у М’янме, трэці па насельніцтву горад краіны. Каля 400000 жыхароў. Стаіць на рацэ Салуін і з’яўляецца портам на беразе Андаманскага мора.

75 % насельніцтва складаюць моны; бірманцы, англа-бірманцы, кітайцы, індыйцы і карэны складаюць меншасць. Малам’яйн быў першай сталіцай Брытанскай Бірмы з 1827 па 1852 год пасля таго, як Тэнасерым і Аракан перайшлі да брытанцаў па пагадненні ў Яндаба, горад быў абраны як добры порт для вывазу ціка.

У 1860 годзе каталіцкім Брацтвам хрысціянскіх школ была адкрыта дзеючая дагэтуль першая ў краіне школа для бедных. Выраб каўчуку і мінеральнай сыравіны. Вытворчасць і апрацоўка драўніны.

Катэгорыя:Гарады М’янмы
Грэбелька

**Грэ́белька**, **Грэ́белькі** — колішняя вёска на правым беразе ракі Слепня, з 1967 года ў складзе горада Мінска.

## Назва 
Грэбелька — памяншальная форма слова грэбля, што значыць насціл з бярвення або галля для пераезду цераз балота, гразкае месца; гаць.

## Гісторыя 
У 1791 годзе вёска Гробелька, цэнтр маёнтка з 8 вёсак Менскай парафіі, дзяржаўная ўласнасць, 31 дым, карчма. У 1800 годзе вёска, дзяржаўная ўласнасць, 5 двароў, 40 жыхароў.

Да 1924 года ў Сеніцкай воласці Мінскага павета: 10 двароў, 62 жыхары (1917). Пазней у Навадворскім сельсавеце Мінскага раёна. У 1967 годзе ўключаная ў межы горада Мінска.
 
Вясковая забудова знесеная ў 1980-я гады, на месцы вёскі шматпавярховыя дамы па вуліцы Малініна № 8, 10, 12, 14. На кароткай вуліцы Грэбелькі застаўся адзін прыватны дом сучаснай забудовы.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Мінска
Пярэспенскі сквер

**Пярэспенскі сквер** () — сквер у Цэнтральным раёне Мінска. Тэрыторыя абмежавана вуліцай Чарвякова і Старавіленскім трактам.

Назва скверу прысвоена рашэннем Мінскага гарадскога савета дэпутатаў ад 22 снежня 2006 года, па назве гістарычнага прадмесця Пярэспа.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Скверы Мінска
Катэгорыя:Цэнтральны раён (Мінск)
Катэгорыя:Вуліца Чарвякова (Мінск)
Катэгорыя:Старавіленскі тракт
Піфас

]]
**Піфас** () — вялікі старажытнагрэчаскі збан (мог быць памерам з чалавека і больш), посуд для захоўвання прадуктаў — збожжа, віна, аліўкавага алею, салёнай рыбы. Атрымаў распаўсюджанне па ўсёй тэрыторыі Міжземнамор’я, у асаблівасці ў культурнай галіне Эгейскага мора, уключаючы востраў Крыт. Вытворчасць піфасаў патрабавала ад ганчара спецыяльных навыкаў.

Піфас уяўляе сабой керамічны посуд буйнога памеру ў форме шара або яйка (звернутага вострым канцом уніз), які нагадвае амфару. Аднак у піфаса часцей сустракаецца не вострае дно, а плоскае, якое дазваляе яму стаяць, і часта маюцца прыстасаванні для транспарціроўкі ў верхняй частцы, праз якія працягваліся тросы для перамяшчэння сасудаў. У піфасаў магло быць ад чатырох да шасці ручак. Паверхня піфаса можа быць гладкай або ўпрыгожанай істужачным узорам. Па колеры піфасы сустракаюцца ў гаме ад бэжавага, пясочнага да карычневага і чырвонага. На піфасах, выкананых у стылі Камарас у мінойскую эпоху, маляваліся рыбы.

Піфасы таксама выкарыстоўваліся ў пахавальных абрадах, але ў першую чаргу для захоўвання аліўкавага алею, вады, мёду, солі і збожжа. 47 піфасаў для віна было знойдзена ў склепе ў  на востраве Андрас. На піфасы ставілася таксама таўро. Аналагічныя пасудзіны называюцца ***долій*** (у старажытных рымлян) і ***цінаха***. Піфасам была злапомная скрыня Пандоры. У адпаведнасці з легендай, менавіта ў піфасе жыў Дыяген.

## Этымалогія 
У мікенскай грэчаскай дадзеная назва зафіксавана ў форме ідэаграмы *qe-to*. Дакладнай этымалогіі не мае, аднак мяркуецца запазычанне з нейкай субстратнай мовы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кераміка
Катэгорыя:Посуд Старажытнай Грэцыі
Камарэс (стыль)

у стылі Камарэс]]
**Камарэс** () — стыль роспісу керамічных вырабаў, які атрымаў распаўсюджванне ў ранні палацавы перыяд на востраве Крыт (прыбл. 1900 г. — 1650 гг. да н. э.). Назву стылю дала мясцовасць у цэнтральнай частцы вострава, дзе ў гроце і былі ўпершыню выяўленыя вазы ў гэтым стылі.

Характэрнай асаблівасцю Камарэса з’яўляецца лінейны арнамент, які наносіўся на матавую аснову чорнага колеру белай, аранжавай або чырвонай фарбай. У гэтым стылі распісваўся танкасценны гліняны посуд у крыта-мінойскі перыяд. Камарэс быў надзвычай папулярны і распаўсюдзіўся па ўсім усходнім узбярэжжы Міжземнага мора да Егіпта.

Катэгорыя:Эгейская цывілізацыя
Катэгорыя:Вазапіс Старажытнай Грэцыі
Алені, якія плывуць

**Алені, якія плывуць** — гэта назва, дадзеная 13,000-гадовай мадленскай скульптуры двух аленяў, якія плывуць, што захоўваецца ў Брытанскім музеі. Скульптура была створана ў Францыі невядомым мастаком, які вырабіў твор мастацтва з кончыка біўня маманта. Скульптура была знойдзена ў дзвюх частках у 1866 годзе, але толькі ў пачатку 20-га стагоддзя, абат Анры Бройль зразумеў, што можна злучыць дзве часткі разам, каб сфармаваць адзіную скульптуру двух аленяў, што плывуць ланцугом адзін за адным нос-у-хвост.

## Адкрыццё 
Часткі скульптуры былі выяўленыя ў 1866 годзе на беразе ракі Аверон, а сучасная атрыбуцыя была знойдзена Віктарам Бранам, мясцовым антыкварам.

Доўгі час лічылася, што існуюць дзве асобныя разьбяныя фігуркі аленяў, паколькі было не відавочна, што гэтыя дзве часткі злучаюцца разам

## Узрост аленяў 
Гэтыя знаходкі адносяцца да канца Ледніковага перыяду, які Генры Крысці і Эдуард Лартэ першапачаткова назвалі «перыяд аленяў».

Варта адзначыць, што вядомы разьбяныя творы той эпохі з біўня маманта, якія малююць аленя, і наканечнік для дзіды, які выразаны з рагоў паўночнага аленя і ўпрыгожаны выявай маманта. Гэта пацвярджае суіснаванне аленяў, мамантаў і чалавека ў той час, калі ў гэтай частцы Еўропы клімат быў падобны на клімат сучаснай Сібіры. Пазней гэты перыяд стаў вядомы як Мадленскі па назве французскай пячоры пад назвай Абры-дэ-ла-Мадлен, дзе ўпершыню былі знойдзеныя творы мастацтва, падобныя на *Аленяў, якія плывуць*.

## Знешні выгляд 
Скульптура паказвае самку аленя, за якой блізка рухаецца буйнейшы самец аленя. Вялікі самец вызначаецца яго памерам, рогамі і геніталіямі, у той час як у самкі ўзорам паказаны яе саскі. Лічыцца, што алені паказаны ў плаванні, як ілюстрацыя да міграцый аленяў, што адбываецца кожную восень. Вядома, што маецца на ўвазе восень, таму што толькі восенню і самкі, і самцы аленяў маюць рогі. У гэты час года на аленяў значна лягчэй паляваць, а мяса, скура і рогі будуць у сваіх лепшых праявах. Кожны з аленяў быў апрацаваны ў тэхніцы, падобнай на  разцом, каб паказаць розную афарбоўку і тэкстуру поўсці. Здзіўляе дзесяць глыбокіх надрэзаў на кожным баку задняй часткі самкі. Яны, магчыма, былі прызначаныя для абазначэння каляровай маркіроўкі, але іх дакладнае прызначэнне незразумела.

## Выгляд з розных бакоў 

Swimming reindeerDSCF6976.jpg|
Sleeping Reindeer 4512630872 d31dcb1207 o.jpg|
GLAM Ice Age 238.jpg|
GLAM Ice Age 235.jpg|

## *Гісторыя свету ў 100 прадметах* 
Гэтая скульптура была абраная ў якасці аб'екта 4 у праекце «Гісторыя свету ў 100 аб'ектах». Гэта была серыя радыёпраграм, створаных у партнёрстве BBC і Брытанскага музея.

## Бібліяграфія 
* *The Swimming Reindeer*, Jill Cook, 2010, British Museum Objects in Focus series, ISBN 978-0-7141-2821-4.

Катэгорыя:Дагістарычная скульптура
Катэгорыя:Верхні палеаліт
Катэгорыя:Брытанскі музей
Ацалелы (раман)

**«Ацалелы»** () — другі выдадзены раман Чака Паланіка. Напісаны ў 1999 годзе.

## Сюжэт 
*Тэндэр Брэнсон* — адзіны ацалелы са сваёй рэлігійнай абшчыны. Ён распавядае гісторыю свайго жыцця чорнай скрыні на борце рэйса 2039 самалёта «Боінг-747», які ляціць дзесьці над Ціхім акіянам.

Мэта абшчыны — дапамога звычайным людзям сачыць за іх дамамі. На працягу ўсёй кнігі аўтар дае парады як ачысціць нейкія плямы або адпрасці нейкі бруд, чым паліць кветкі, каб яны даўжэй не вялі ці як адпужваць дробных грызуноў.

Але вера іх выкрыць, і фанатыкі пачынаюць паміраць адзін за адным, а ў адзін выдатны момант галоўны герой становіцца новым месіяй …

## Экранізацыя 
У 1999 годзе праект быў замоўлены студыяй 20th Century Fox, але з-за падзей 11 верасня адкладзены. На дадзены момант праект знаходзіцца ў распрацоўцы.

Катэгорыя:Чак Паланік
Эдуард Лартэ

**Эдуард Арман Ісідар Іпаліт Лартэ** () — французскі юрыст і палеантолаг. Стаў вядомы дзякуючы выяўленым ім у 1837 годзе ля Сансана фасіліям і апублікаванаму ў 1851 годзе апісанню роду Pliopithecus — прыматаў з міяцэну.

## Біяграфія 
З 1860 года разам са сваім мецэнатам  ён вёў археалагічныя раскопкі ў пячоры  (паўночныя Пірэнеі) і у Перыгоры. У 1861 годзе ён пабудаваў першую храналагічную сістэму каменнага перыяду, арыентуючыся на кіравальныя выкапні палеанталогіі:
* «Перыяд вялікіх пячорных мядзведзяў» (= час неандэртальцаў, сярэдні палеаліт)
* «Перыяд мамантаў» (= больш позні палеаліт)
* «Перыяд аленяў» (= мадленская культура)
* «Перыяд тураў і навостраных сякер» (= неаліт).
У 1864 годзе з'явілася паведамленне аб раскопках у гроце Лажэры-От (у Лез-Эзі-дэ-Таяк-Сірэй). Таксама Лартэ выявіў археалагічныя стаянкі Ла-Мадлен і Ле-Мусцье.

## Працы 
* Édouard Lartet & Henry Christy: *Reliquiae Aquitanicae, being contributions to the Archaeology and Palaeontology of Perigord and the adjoining provinces of Southern France.* London, 1865—1875
* Édouard Lartet & Henry Christy: ''Sur des figures d'en хатнія жывёлы gravées ou sculptées et autres produits d'art et d'histoire industries rapportables aux temps primordiaux de la période humaine.'' Revue archéologique IX, 1864.

Катэгорыя:Постаці французскай палеанталогіі
Катэгорыя:Археолагі Францыі
Катэгорыя:Юрысты Францыі
Рудабельская рэспубліка

**Рудабельская рэспубліка**, **Рудабельская партызанская рэспубліка** () — тэрыторыя Рудабельскай воласці Бабруйскага павета, на якой захоўвалася Савецкая ўлада падчас германскай (1918 г.) і польскай (1919г -1920 гадоў) акупацыі.

## Літаратура 
* Гражданская война и военная интервенция в СССР. Энциклопедия / Хромов С. С. (отв. ред.). — 1-е. — Москва: Советская энциклопедия, 1983. — 704 с. — 100 000 экз.
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с.: іл. ISBN 985-11-0214-8.
* Нарысы гісторыі Беларусі: У 2 ч. Ч. 2/ М. П. Касцюк, І. М. Ігнаценка, У. І. Вышынскі і інш.; Інстытут гісторыі АНБ.— Мн.: Беларусь, 1995.— 560 с.: іл. ISBN 5-338-01061-5 (ч.2).
* Грицкевич А. П.: Западный фронт РСФСР 1918—1920. Борьба между Россией и Польшей за Белоруссию. / Научное редактирование А. Е. Тараса. — Минск: Харвест, 2010. — 496с. — (серия «Неизвестные войны»). ISBN 978-985-16-6650-4.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Акцябрскі (гарадскі пасёлак)
Катэгорыя:Польска-савецкая вайна
Какосавыя астравы (М’янма)

**Какосавыя астравы** () — архіпелаг з 5 малых астравоў і 2 скал у Бенгальскім заліве. Частка дзяржавы М’янма. Плошча 20,54 км². Насельніцтва разам з востравам Прэпарыс (2014 г.) — 950 чал.

## Геаграфія 
Геаграфічна Какосавыя астравы з’яўляюцца працягам Андаманскіх астравоў. Месцяцца ў 423 км на паўднёвы захад ад Янгона, сталіцы М’янмы, у 267 км на паўночны ўсход ад Порт-Блэра, адміністрацыйнага цэнтра саюзнай тэрыторыі Індыі Андаманскія і Нікабарскія астравы. Найбуйнейшы Вялікі Какосавы востраў мае плошчу 14,57 км².

Клімат трапічны вільготны, вызначаны сезонным дзеяннем мусонаў. На працягу года тэмпература вагаецца ад +21,2 °C да +32,6 °C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 2337 мм. Найбольш вільготныя месяцы чэрвень — верасень.

## Прырода 
З Андаманскіх астравоў на Какосавыя трапляюць кракадзілы. Мясцовыя пляжы — месца размнажэння марскіх чарапах.

## Гісторыя 
Какосавыя астравы адкрыты ў XVI ст. партугальцамі. У XVIII ст. далучаны да тэрыторый Брытанскай Ост-Індскай кампаніі. У 1849 г. была зроблена няўдалая спроба стварыць брытанскае паселішча. З 1857 г. тут здабывалі какосы і мяса адзічэлых свінняў для катаржан Андаманскіх астравоў. У 1867 г. быў пабудаваны маяк. У 1878—1888 гг. арэндаваліся брытанскім прыватным прадпрымальнікам. У 1882 г. астравы былі фактычна перададзены ў склад каланіяльнай Бірмы.

У 1959—1971 гг. на Вялікім Какосавым востраве дзейнічала бірманская турма, дзе ў тым ліку знаходзіліся палітычныя зняволенныя. Пасля закрыцця турмы перададзены ў карыстанне ВМФ Бірмы. У наш час разам з востравам Прэпарыс складаюць асобную адміністрацыйную адзінку М’янмы.

З 1992 г. у Індыі абмяркоўваецца пытанне аб прысутнасці на Какосавых астравах кітайскіх ваенных і будаўніцтве імі станцыі электроннага назірання, аднак ніякіх пацверджанняў гэтаму няма.

## Спасылкі 
* Chinese Military Bases in Burma: The Explosion of a Myth 
* Burma’s Coco Islands
* GREAT COCO ISLAND, MYANMAR
* Weather Coco Islands

Катэгорыя:Астравы Індыйскага акіяна
Катэгорыя:Астравы М’янмы
Калыханка (раман)

**«Калыханка»** () - пяты выдадзены раман Чака Паланіка, апублікаваны ў 2002 годзе.

## Сюжэт 
Падзеі пачынаюцца з таго, як рэпарцёр *Карл Стрейтар* пачынае даследаваць *""*. Яны паміраюць у калысцы ці нават на руках у бацькоў. Як потым высвятляе рэпарцёр, яны паміраюць пасля таго, як ім прачытаюць старадаўнюю *афрыканскую калыханку* са зборніка *«Вершы і пацешкі з усяго свету»*. Гэтую песню чыталі сваім дзецям, калі племя перарастала межы свайго месцапражывання, яе чыталі безнадзейна хворым ці параненым воінам, каб тыя памерлі без пакут. Песня дзейнічае да гэтага часу, ад яе памірае рэдактар рэпарцёра, яго вечна шумлівы сусед зверху і проста мінакі, якія перашкодзілі ісці яму па вуліцы.

З іншага боку ў рамане існуе мудрагелісты рыэлтар *Элен Гувер Бойль*. Яна таксама ведае загавор і ўжо карысталася ім у сваіх мэтах. Наогул, у яе шмат дзівацтваў, як і ва ўсіх практычных, але жахлівых герояў Паланіка. Напрыклад, яна спецыялізуецца на дамах, заселеных прывідамі або палтэргейст. Яна набыла выключнае права на іх продаж. Гэта вельмі выгадна, паколькі гаспадары дамоў мяняюцца кожныя два месяцы. Затым яна прыходзіць у крамы са старадаўняй мэбляй, дзе адкручвае ў іх ручкі і іншыя бліскучыя металічныя часткі, драпае лакаваныя паверхні. У выніку яна купляе мэблю па яе «сапраўднай» кошце без уліку іх узросту і ўз'ядноўваюцца з згубленымі часткамі.

З бібліятэкі Кангрэса асобнік кнігі дастае знаёмы Стрейтара, паліцэйскі лекар Нэш, і карыстаецца загаворам, каб дасягнуць падмененай блізкасці са шматлікімі манекеншчыцамі. Стрейтор і Бойль разам з сакратаркай Элен Монай, захапляецца магіяй, і хлопцам Моны па мянушцы Вустрыцы, звар'яцеў на экалогіі, - едуць знішчаць пакінутыя асобнікі «пацешак». Пасля яны хочуць выйсці на галоўную вядзьмарскую кнігу, адкуль была спісана калыханка - *Грымуар*. І кожны са сваёй мэтай. Карл Стрейтор хоча знішчыць Грымуар. Элен Бойль марыць стаць усемагутнай і ўваскрасіць свайго сына, забітага калыханкай. А Мона і Вустрыцы мараць стаць новымі Адамам і Евай на нашай грэшнай зямлі. У канцы кнігі з дапамогай загавору кантролю чужога цела, знойдзенага ў Грымуары, Вустрыцы завалодвае Элен і наносіць ёй несумяшчальныя з жыццём пашкоджанні. Стрейтар чытае ёй *«баюльную песню»*, каб пазбавіць ад пакут. Пасля смерці яе розум з дапамогай загавору перасяляецца ў ірландца-паліцэйскага, выпадкова былога паблізу.

Паралельна асноўнай лініі апісваюцца падзеі, што адбываюцца пасля заканчэння кнігі - Карл Стрейтар і ірландзец-паліцыянт (Сяржант) палююць за Монай і Вустрыцай, якія выкарыстоўваюць магію ў сваіх мэтах.

Катэгорыя:Чак Паланік
Іволька

**Іво́лька** — рака ў Буда-Кашалёўскім і Гомельскім раёнах Гомельскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Уза (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 17 км. Плошча вадазбору 81 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8 м/км. Выток ракі знаходзіцца каля вёскі Івольск (Буда-Кашалёўскі раён). Упадае ва Узу прыкладна за 600 м у напрамку на поўдзень ад пасёлка Жытоўля (Гомельскі раён). Вадазбор у межах Прыдняпроўскай нізіны. Каля вёсак Івольск і Рудня Целяшоўская на рацэ сажалкі.

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-36-122. Выданне 1976 г.

Катэгорыя:Рэкі Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Гомельскага раёна
Катэгорыя:Басейн Узы
Старажоўскі сквер

**Старажоўскі сквер** () — сквер у Цэнтральным раёне Мінска. Размешчаны на рагу праспекта Машэрава і вуліцы Старажоўскай.

Назва скверу прысвоена рашэннем Мінскага гарадскога савета дэпутатаў ад 22 снежня 2006 года,паводле назвы гістарычнага прадмесця Старажоўка.

Сквер размешчаны на тэрыторыі знесеных у 1950-я гады Старажоўскіх могілак. Побач захавалася царква Святой Марыі Магдаліны, узведзеная ў 1847 годзе. На тэрыторыі сквера месціцца Тэатр-студыя кінаакцёра.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Скверы Мінска
Катэгорыя:Цэнтральны раён (Мінск)
Катэгорыя:Праспект Машэрава (Мінск)
Катэгорыя:Старажоўская вуліца
Катэгорыя:Старажоўка
Аляксандр Валянцінавіч Патліс

**Алякса́ндр Валянцінавіч Па́тліс** — беларускі спявак, удзельнік музычнага гурта Новый Иерусалим.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 13 кастрычніка 1970 года ў Гродна. У пяцігадовым узросце прайшоў адбор у рэспубліканскую школу пры дзяржаўнай кансерваторыі ў Мінску. Аднак па сямейных абставінах застаўся ў родным горадзе.

У 2006 годзе Аляксандр пакінуў гурт Новый Иерусалим, жадаючы заняцца сольнай кар**’**ерай. У 2016 годзе вярнуўся у калектыў.

### Сольная кар’ера 
У верасні 2006 года Аляксандр пачаў уласную кар’еру, пакінуўшы гурт «Новый Иерусалим». У снежні таго ж года ягоная песня «Для тебя» увайшла ў зборнік лепшых песень Беларусі, выдадзены кампаніяй West Records. 21 мая 2008 года Аляксандр прэзентаваў свой першы сольны альбом пад назвай «Второе Дыхание». У снежні 2008 года гурт «Alex Patlis Band» прыняў удзел у адборачным туры конкурса «Еўрабачанне-2009», аднак саступіў іншым удзельнікам.

У 2011 годзе прадставіў публіцы другі сольны альбом «Читай мои мысли».

## Ацэнкі 
Віталь Артыст, франтмен «Без Билета», у 2008 годзе для «Салідарнасці» сярод заметных музыкаў вылучыў Аляксандра Патліса, якога ён паважае.

## Дыскаграфія 
### Новый Иерусалим 
* «Бог Святой» (1993)
* «Возвращайся домой» (1995)
* «Ну что ты думаешь об этом?» (1997)
* «Новый Иерусалим» (1999)
* «The Best» (2001, англ.)
* «Неба осколки» (2002)
* «The Fragments of Heaven» (2002, англ.)
* «Время благоприятное» (2005)

### Аляксандр Патліс 
* «Второе дыхание» (2008)
* «Читай мои мысли» (2011)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Хрысціянскія выканаўцы
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Капуснік

**Капу́снік** — рака ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Дняпро.

Даўжыня ракі 12 км. Плошча вадазбору 64 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 3 м/км. Выток ракі знаходзіцца каля паўднёвай ускраіны вёскі Слабодка. Вусце каля былых вёсак Вялікае Зарэчча і Малое Зарэчча (зараз у межах горада Шклоў). Вадазбор на паўднёвай ускраіне Аршанскага ўзвышша.

Каля ракі вёскі Княжыцы, Башкіраўка, Заходы, Путнікі, Хадулы.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Могилёвской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Рэкі Шклоўскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Дняпра
Абрам Барысавіч Забораў

**Абрам Барысавіч Забораў** (, м. Лёзна, у Аршанскім павеце, Магілёўская губерня — , г. Кфар—Сава) — беларускі жывапісец і графік, бацька вядомага мастака Барыса Заборава.

## Біяграфія 
У 1930 годзе скончыў Віцебскі мастацкі тэхнікум, дзе яго настаўнікамі былі М. Эндэ і В. Руцай. З 1931 года жыў і працаваў у г. Мінску.

Удзельнічаў у вайне супраць нацысцкай Германіі (1941—1945), гвардыі лейтэнант.

Быў сябрам Саюза мастакоў БССР да 1978 года. За творчыя поспехі быў узнагароджаны дзвюма Граматамі Вярхоўнага Савета БССР. 

У 1979 годзе эмігрыраваў у Ізраіль.

## Творчасць 
Працаваў у розных жанрах станковага жывапісу.

Аўтар сюжэтна-тэматычных карцін:
* «Змена шахцёраў» (1931),
* «Чапаеў» (1936),
* «Дзе сын?» (1936),
* «Перад баевым заданнем» (1941 — 42),
* «Вяртанне з палявых работ» (1948),
* «Вечар на рэйдзе» (1950),
* «Рыбакі з возера Нарач» (1957),
* «Яны стаялі насмерць» (1964),
* «Рэйд Льва Даватара» (1965),
* «На зямлі, на моры і ў небе» (трыпціх, 1965),
* «Прысяга народных мсціўцаў» (1967),
* «Перад бурай» (1969),
* «Чырвоныя эскадроны» (1970),
* «Салдаты. Тры пакаленні» (1978).

У творчай спадчыне мастака таксама партрэты (у тым ліку партрэт народнай артысткі БССР Ірыны Фларыянаўнаы Ждановіч) і лірычныя пейзажы.

У 1930—я гады працаваў у кніжнай графіцы. Ім былі зроблены малюнкі да наступных кніг:
* «Як памёр Дзянка» (1931, вокладка і ілюстрацыі),
* Чарняўская Л. «Лявоніха» (1932, ілюстрацыі),
* Чарняўская Л. «Перамога» (1932, ілюстрацыі),
* Ліпман Н. «Далёкаўсходняя» (1932, вокладка),
* Маршак С. «Вайна з Дняпром» (1934, ілюстрацыі),
* Барто А. «Брацікі» (1935, ілюстрацыі).

Сярод станковых графічных работ вылучаецца малюнак вугалем «Партызан» (1952).

Прымаў удзел ў мастацкіх выстаўках з 1931 г. Персанальная выстаўка была праведзена ў г. Мінску ў 1973 г.

З 27 мая па 28 чэрвеня 2011 года карціны Абрама Заборава экспанаваліся ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь у складзе выстаўкі «І даўжэй веку…».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі паводле алфавіта
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Графікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Члены Саюза мастакоў БССР
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Яўрэйскія мастакі
Катэгорыя:Імігравалі ў Ізраіль з Беларусі
Фушунь

**Фушунь** — горад на паўночным усходзе Кітая, у правінцыі Ляанін, на рацэ Хуньхэ. 1,2 млн.жыхароў (1990). Адзін з найважнейшых цэнтраў цяжкай прамысловасці. Прамысловасць: чорная і каляровая металургія (выплаўка алюмінію), машынабудаванне, нафтахімічная і цэментная прамысловасць, вытворчасць мінеральных угнаенняў, кіслот, сінтэтычнага паліва. У раёне Фушуня здабыча каменнага вугалю, гаручых сланцаў, жалезнай руды і алюмініевай сыравіны.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады правінцыі Ляанін
Сквер імя Эдварда Вайніловіча

**Сквер імя Эдварда Вайніловіча** — сквер у цэнтры Мінска, размешчаны ў межах гасцініцы «Мінск», колішніх даходных дамоў Уніхоўскага і Абрампольскага, Чырвонага касцёла, адміністрацыйнага будынка (вул. Берсана, 1А) і вул. Берсана, побач з плошчай Незалежнасці.

На тэрыторыі сквера захаваўся двухпавярховы будынак пачатку XX стагоддзя.

]]
Грамадскасць і каталіцкая супольнасць доўгі час дамагаліся ўвекавечання імя беларускага гаспадарчага, культурнага і палітычнага дзеяча Эдварда Вайніловіча, шырока вядомага як фундатар касцёла Святога Сымона і Святой Алены (Чырвоны касцёл), узведзенага ў памяць аб заўчасна памерлых дзецях. У 2007 годзе Камісія па найменаванні і перайменаванні праспектаў, вуліц, плошчаў і іншых састаўных частак г. Мінска вырашыла перайменаваць вул. Берсана ў гонар Вайніловіча, але гэтага так і не адбылося, паводле афіцыйнай версіі, праз парушэнне заканадаўчага парадку працэдуры, паводле іншых версій — праз супрацьдзеянне праўладных камуністаў.

У 2016 годзе Каталіцкая Царква пачала працэс беатыфікацыі Эдварда Вайніловіча. Акрамя таго, на 2017 год прыпала 170-годдзе з дня яго нараджэння. У лютым 2017 года Камісія па найменні і перайменаванні праспектаў, вуліц, плошчаў і іншых складовых частак Мінска прапанавала назваць імем Эдварда Вайніловіча сквер каля касцёла Св. Сымона і Алены. Галоўнае ўпраўленне ідэалагічнай работы, культуры і па справах моладзі Мінгарвыканкама прымала меркаванні жыхароў горада па прапанаваным найменні. З улікам калектыўных зваротаў грамадзян з просьбай увекавечыць імя Вайніловіча ў гарадской прасторы, якія паступілі яшчэ ў 2015 годзе, «за» было сабрана 2.236 подпісаў, «супраць» — усяго 113. Галоўнымі праціўнікамі прысваення скверу імя Вайніловіча сталі камуністы з партыі «Справядлівы свет», на думку якіх, Вайніловіч меў прапольскія настроі.

16 чэрвеня 2017 года Камісія на чале з намеснікам старшыні Мінгарвыканкама Ігарам Юркевічам з улікам перавагі станоўчых водгукаў грамадзян і меркавання Інстытута гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук адзінагалосна прагаласавала за наданне імя Эдварда Вайніловіча скверу ў межах вуліц Савецкай і Свярдлова.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Скверы Мінска
Катэгорыя:Маскоўскі раён (Мінск)
Катэгорыя:Вуліца Берсана (Мінск)
Карлас Фуэнтэс

**Кáрлас Фуэнтэс** (; ) — мексіканскі пісьменнік, дыпламат, журналіст, сцэнарыст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і дыпламата ў Панаме, дзе ў той час працаваў яго бацька, але неўзабаве пераехаў у Вашынгтон. Да юнацкіх гадоў жыў у Мантэвідэа, Рыа-дэ-Жанейра, Вашынгтоне, Сант’яга, Буэнас-Айрэсе. У Вашынгтоне атрымаў пачатковую адукацыю. У 1944 годзе прыехаў у Мексіку, у сям’ю дзядулі з бабуляй, дзе пражыў да 1965 года. Ад іх ён даведаўся пра мексіканскую гісторыю і фальклор, у той час як у ЗША ён цікавіўся толькі папулярнай культурай. У дзяцінстве ён любіў чытаць і марыў стаць пісьменнікам, але бацькі настаялі, каб ён атрымаў юрыдычную адукацыю. Вучыўся спачатку ў Нацыянальным універсітэце Мехіка, а затым у Жэнеўскім інстытуце міжнародных адносін, у Швейцарыі. Як і бацька пачаў працаваць у дыпламатычным корпусе, у аддзеле міжнародных адносін Міністэрства замежных спраў. Пазней сам як дыпламат служыў у Парыжы, Лондане і іншых сусветных сталіцах. Выкладаў у большасці найбольш аўтарытэтных універсітэтаў ЗША. Падчас дзяржаўнай службы пачаў у вольны час літаратурную дзейнасць.

## Творчасць 
Друкуецца з 1954 года.

У раманах «Край бясхмарнай яснасці» (1958), «Смерць Артэміо Круса» (1962), «Стары грынга» (1985) падзеі мексіканскай рэвалюцыі, крытычнае даследаванне супярэчнасцей паслярэвалюцыйнай і сучаснай мексіканскай рэчаіснасці. Неаавангардысцкія прыёмы ў раманах «Змена скуры» (1967), «Дзень нараджэння» (1975). У фантасмагарычным рамане-эпапеі «*Terra nostra*» (1975), філасофскіх раманах «Далёкая сям’я» (1980) і «Хрыстафор ненароджаны» (1987) ідэі часавага кругавароту: страта самакаштоўнасцей сучаснага, незнішчальная актуальнасць мінулага, якое выступае як інтэгравальны пачатак гістарычнага працэсу. Раман «Адам у Эдэме» (2009) прысвечаны праблеме гандлю наркотыкамі ў Мексіцы.

Выступае як драматург (п’есы «Усе кошкі шэрыя», 1970; «Касавокі кароль», 1971, і інш.) і крытык-эсэіст. Аўтар цыкла навел «Спаленая вада» (1981).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі Мексікі
Какосавыя астравы (значэнні)

**Какосавыя астравы**:

* Какосавыя астравы (Кілінг) — аўстралійская залежная тэрыторыя ў Індыйскім акіяне.
* Какосавыя астравы (Кока) — архіпелаг у Бенгальскім заліве, частка дзяржавы М’янма.
* Востраў Какос — востраў ва ўсходняй частцы Ціхага акіяна, уваходзіць у склад Коста-Рыкі.
12-я армія (Расійская імперыя)

**12-я а́рмія** — агульнавайсковае аператыўнае аб'яднанне злучэнняў, часцей і ўстаноў Рускай Імператарскай арміі падчас Першай сусветнай вайны.

Скарочанае найменне у службовых дакументах і літаратуры — '*12 *А'''''.

## Склад 
Палявое ўпраўленне створана ў студзені 1915 года. У жніўні 1915 года ўпраўленне арміяй расфармавана і заменена палявым упраўленнем 13-й арміі, переименованным ва ўпраўленне 12-й арміі. На канец 1917 года штаб арміі размяшчаўся ў Валцы. Ліквідавана ў пачатку 1918 года (упраўленне выведзена ў Рыбінск).

У канцы вайны ў склад арміі ўваходзілі:
* Палявое ўпраўленне
* XIII армейскі корпус
* XLIII армейскі корпус
* XLIX армейскі корпус
* II Сібірскі армейскі корпус
* VI Сібірскі армейскі корпус
* Рухомая авіяцыйная база 12-й арміі

## У складзе 
* Паўночна-Заходняга фронту (студзень — жнівень 1915 г.)
* Паўночнага фронту (жнівень 1915 г. — пачатак 1918 г.)

## Камандуючыя 
Камандуючыя войскамі арміі:
* 14.01.1915—08.06.1915 — генерал ад кавалерыі Павел Адамавіч Плеве;
* 08.06.1915—20.08.1915 — генерал ад інфантэрыі Аляксей Яўграфавіч Чурын;
* 20.08.1915—20.03.1916 — генерал ад інфантэрыі Уладзімір Мікалаевіч Гарбатоўскі;
* 20.03.1916—20.07.1917 — генерал ад інфантэрыі Радко Дзмітрыевіч Радко-Дзмітрыеў; 
* 20.07.1917—09.09.1917 — генерал-лейтэнант Дзмітрый Паўлавіч Парскі;
* 09.09.1917—14.11.1917 — генерал-лейтэнант Якаў Давідавіч Юзафовіч;
* 14.11.1917—22.11.1917 — генерал-лейтэнант Васіль Фёдаравіч Навіцкі;
* 22.11.1917—29.12.1917 — генерал-лейтэнант Давід Канстанцінавіч Гунцадзэ (часова выконваючы пасаду);
* 29.12.1917—04.1918 — калегія ў складзе: Д. К. Гунцадзэ, С. М. Нахімсон, М. Г. Тракман

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Арміі Расіі ў часы Першай сусветнай вайны
12-я армія

Назву *Двана́ццатая а́рмія* мелі:
* воінскае аб’яднанне сухапутных сіл Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны
* воінскае аб’яднанне Германскай імперскай арміі падчас Першай сусветнай вайны
* воінскае аб’яднанне Трэцяга рэйху падчас Другой сусветнай вайны
* воінскае аб’яднанне Рускай імператарскай арміі падчас Першай сусветнай вайны
* воінскае аб’яднанне Рабоча-сялянскай Чырвонай арміі падчас Другой сусветнай вайны
Асобая армія (Першая сусветная вайна)

**Асо́бая а́рмія** (Асобая*А*) — агульнавайсковае аператыўнае аб'яднанне злучэнняў і часцей Рускай Імператарскай арміі падчас першай сусветнай вайны. Названая так з забабоннай боязі, каб не з'яўляцца «13-й».

## Склад 
Палявое ўпраўленне створана ў жніўні 1916 года на базе армейскай групы генерала ад кавалерыі В. М. Безабразава. На канец 1917 года штаб размяшчаўся ў Луцку, з 12.17 — у Роўна. Ліквідаваны ў пачатку 1918 года.

У перыяд Першай сусветнай вайны склад арміі неаднаразова мяняўся. Максімальна ў яе ўваходзіла адначасова чатырнаццаць армейскіх карпусоў.

На канец 1917 года армія мела ў сваім складзе:
* XXXI армейскі корпус
* XXXIX армейскі корпус
* XLIV армейскі корпус
* XLVI армейскі корпус
* I Туркестанскі армейскі корпус
* IV кавалерыйскі корпус
* VII кавалерыйскі корпус

## У складзе 
* Паўднёва-Заходняга фронту (жнівень — лістапад 1916)
* Заходняга фронту (лістапад 1916 года — ліпень 1917 г.)
* Паўднёва-Заходняга фронту (ліпень 1917 — пачатак 1918 г.)

## Баявыя дзеянні 
Пасля перадачы арміі ў склад Паўднёва-Заходняга фронту перад ёй была пастаўлена задача нанясення ўдару на Ковель. Аднак, прызначанае на 17 верасня 1916 года наступленне было сарванае ударам германскай групы генерала кавалерыі Г. фон дэр Марвіца, а з 19 па 22 верасня Асобая і 8-я арміі правялі безвынікова пятую Ковельскую бітву, а да канца месяца і шостую. На 150-кіламетровым участку арміі супрацьстаялі 23 германскія і аўстрыйскія дывізіі.

## Камандуючыя 
* 14.08.1916—10.11.1916 — генерал ад кавалерыі Васіль Іосіфавіч Гурко;
* 10.11.1916—17.02.1917 — ЧВА генерал ад інфантэрыі Пётр Сямёнавіч Балуеў; 
* 17.02.1917—31.03.1917 — генерал ад кавалерыі Васіль Іосіфавіч Гурко; 
* 02.04.1917—09.07.1917 — генерал ад інфантэрыі Пётр Сямёнавіч Балуеў; 
* 12.07.1917—29.08.1917 — генерал ад кавалерыі Іван Георгіевіч Эрдэлі; 
* 29.08.1917—14.09.1917 — ЧВА генерал-маёр Васіль Сцяпанавіч Сарычаў; 
* 14.09.1917—20.11.1917 — генерал ад інфантэрыі Сцяпан Феліксавіч Стэльніцкі; 
* 20.11.1917—13.12.1917 — генерал-лейтэнант Фёдар Сяргеевіч Рэрберг; 
* 11.1917 — ЧВА палкоўнік Аляксандр Ільіч Ягораў;
* 13.12.1917-19.12.1917 — генерал-лейтэнант Аляксей Яфімавіч Кушакевіч; 
* 19.12.1917 - 03.1918 — палкоўнік Уладзімір Мікалаевіч Ягор’еў.

### Начальнікі штаба арміі 
* 30.08.1916 — 18.04.1917 — генерал-маёр Міхаіл Паўлавіч Аляксееў;
* 18.04.1917 — 31.08.1917 — генерал-лейтэнант Рычард Францавіч Вальтэр;
* 23.09.1917 — ? — генерал-маёр Пётр Мікіціч Бураў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Арміі Расіі ў часы Першай сусветнай вайны
Манаун

**Манау́н** (), раней вядомы як **Чэдуба** () — востраў у Бенгальскім заліве каля ўзбярэжжа дзяржавы М’янма. Плошча - 523 км². Насельніцтва (1983 г.) - 63 761 чал.

## Геаграфія 
Востраў Манаун месціцца ў 30 км на захад ад кантынентальнага ўзбярэжжа М'янмы, у 330 км на паўночны захад ад Янгона. Даўжыня з паўночнага захаду на паўднёвы усход — 33,69 км. Найбольшая шырыня — 23,2 км. 

Для пейзажаў вострава Манаун характэрны пагоркі. Найвышэйшы пункт — 205 м. Маюцца малыя малыя вулканічныя конусы, якія адрозніваюцца пэўнай актыўнасцю, запасы нафты і прыроднага газу. У канцы XVIII ст. на востраве здарыўся моцны землятрус, што суправаджаўся цунамі і значнымі чалавечымі ахвярамі. Частку вострава займаюць лясы і хмызнякі.  

Клімат трапічны вільготны, вызначаны ўздзеяннем сезонных мусонаў. Найбольш спякотныя месяцы — сакавік і красавік. Перыяд мусонаў цягнецца з чэрвеня да жніўня. 

## Гісторыя 
У старажытнасці востраў з'яўляўся важным гандлёвым пунктам паміж Бенгаліяй і Паўднёва-Усходняй Азіяй. У 1780-я гг. заваяваны Бірмай. У 1824 г. заняты Брытанскай Ост-Індскай кампаніяй. Афіцыйна далучаны да яе валоданняў у 1826 г. З 1948 г. у складзе незалежнай М'янмы.

## Эканоміка 
Традыцыйныя гаспадарчыя заняткі — жывёлагадоўля і земляробства. З канца XX ст. развіваецца турызм.

## Спасылкі 
* Facts and information about Manaung Island in Myanmar
* Cheduba Island. ISLAND, MYANMAR
* Climate Manaung Island

Катэгорыя:Астравы Індыйскага акіяна
Катэгорыя:Астравы М’янмы
Сяргей Уладзіміравіч Марцэлеў

**Сяргей Уладзіміравіч Марцэлеў**, або **Марцалеў** (нар. , Мінск) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, былы кіраўнік маладзёжнай арганізацыі «Маладая грамада», палітвязень, вязень сумлення.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 29 красавіка 1977 г. у Мінску.

Унук Станіслава Марцалева, былога кіраўніка Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору Акадэміі навук, і члена-карэспандэнта АН акадэміка-філосафа Леаніда Яўменава.

Пасля заканчэння сярэдняй школы вучыўся на факультэце міжнародных адносін БДУ (1994—1997). Адлічаны па палітычных матывах пасля адміністрацыйных арыштаў, факт прызнаны ў дакладзе Дзярждэпа ЗША за 1997 год.

У 1996-1999 гадах быў у ЦК БСДП, у 1998—2000 гадах узначальваў маладзёжную арганізацыю «Маладая грамада».

2001—2005 гады — каардынатар міжнародных праектаў аднаго з польскіх фондаў. Арыштавалі Марцалева ўначы 23 снежня, знялі з цягніка, калі ён ехаў у Варшаву для ўдзелу ў перадачы «Белсата».

Праваабарончая арганізацыя Amnesty International прызнала Марцалева вязнем сумлення.

4 красавіка 2011 года абвінавачанне зменена на больш мяккае — арганізацыя і падрыхтоўка дзеянняў, якія груба парушаюць грамадскі парадак, альбо актыўны ўдзел у іх (ч.1 арт. 342 КК РБ).

Да суда знаходзіўся ў следчым ізалятары КДБ.

16 мая 2011 года суддзя Заводскага суда Мінска Жана Брысіна асудзіла Марцалева на 2 гады пазбаўлення волі ўмоўна.

25 сакавіка 2017 года Марцалеў затрыманы на акцыі пратэсту на Дзень Волі ў Мінску. Асуджаны на 5 сутак арышту.

## Літаратура 
* За права на выбар. Партрэты асуджаных. Плошча-2010. / Рэд. А.Лапцёнак. Праваабарончы цэнтр «Вясна» / —Вільнюс: Gudas, 2011. — 142 c. С. 96-97.
* Адзін дзень палітвязьня 2009—2011. — Радыё Свабодная Еўропа/ Радыё Свабода : Бібліятэка Свабоды. ХХІ стагодзьдзе, 2011, — 328 с. С.122-125 ISBN 978-0-929849-42-3.

Катэгорыя:Вязні сумлення
Катэгорыя:Палітвязні Беларусі
Каўказская армія (значэнні)

Назву **Каўказская армія** мелі:

* воінскае аб’яднанне Рускай імператарскай арміі падчас Першай сусветнай вайны
* воінскае аб’яднанне Узброеных сілаў Поўдня Расіі ў часы Грамадзянскай вайны ў Расіі
Каўказская армія (Першая сусветная вайна)

**Каўказская армія** — агульнавайсковае аператыўнае аб'яднанне (палявая армія) на Каўказскім тэатры ваенных дзеянняў падчас Першай сусветнай вайны.

Скарочанае найменне — **Кав. А**.

## Склад 
У 1914 годзе:
* Палявое ўпраўленне (штаб)
* Часці армейскага падпарадкавання
* 1-ы Каўказскі армейскі корпус
** дзве пяхотныя дывізіі (20-я і 39-я)
** Кубанская пластунская брыгада
** 1-я Каўказская казачая дывізія
* 2-і Туркестанскі армейскі корпус
** дзве стралковыя брыгады (4-я і 5-я Туркестанские)
** Закаспійская казачая брыгада
Перад пачаткам ваенных дзеянняў Каўказская армія была раззасяроджаная на дзве групы ў адпаведнасці з двума галоўнымі аперацыйнымі напрамкамі:
* КарскІ кірунак (Карс — Эрзерум) — каля 6 дывізій у раёне Ольты — Сарыкамыш,
* Эрыванскі кірунак (Эрывань — Алашкерт) — каля двух дывізій, узмоцненых значным лікам конніцы, у раёне Ігдыря.
Флангі прыкрываліся невялікімі атрадамі сфармаванымі з памежнай варты, казакоў і апалчэння: правы фланг — кірунак уздоўж Чарнаморскага ўзбярэжжа да Батуму, а левы — супраць курдзкіх раёнаў, дзе з абвяшчэннем мабілізацыі туркі пачалі фармаваць курдскую ірэгулярную конніцу, і персідскага Азербайджана.

Усяго Каўказская армія налічвала каля 153 батальёнаў, 175 казацкіх сотняў і 350 гармат. Ёй супрацьстаяла 3-я турэцкая армія (каля 100 батальёнаў, 35 эскадронаў, 244 гарматы).

У красавіку 1917 года Каўказская армія была ператворана ў Каўказскі фронт, але ў складзе гэтага фронту была зноў сфарміравана Каўказская армія.

На канец 1917 года армія мела ў сваім складзе:
* упраўленне
* I Каўказскі армейскі корпус
* IV Каўказскі армейскі корпус
* V Каўказскі армейскі корпус
* VI Каўказскі армейскі корпус
* VII Каўказскі армейскі корпус
* II Туркестанскі армейскі корпус
* Каўказскі кавалерыйскі корпус

## У складзе 
* Каўказскай ваеннай акругі
* з красавіка 1917 года Каўказскага фронту

## Галоўнакамандуючыя 
На пачатковым этапе галоўнакамандуючым Каўказскай арміі быў каўказскі намеснік і галоўнакамандуючы войскамі Каўказскай ваеннай акругі генерал-ад'ютант І. І. Варанцоў-Дашкоў. Ён, аднак, удзелу ў распрацоўцы аперацый і кіраўніцтве войскамі практычна не прымаў, перадаўшы камандаванне арміяй свайму памочніку генералу А. З. Мышлаеўскаму, затым генералу М. М. Юдзенічу.
* 30.08.1914 — 23.08.1915 — генерал ад кавалерыі І. І. Варанцоў-Дашкоў;
* 23.08.1915 — 02.03.1917 — генерал ад кавалерыі Вялікі князь Мікалай Мікалаевіч Малодшы;
* 03.03.1917 — 03.04.1917 — генерал ад інфантэрыі М. М. Юдзеніч.

## Камандуючыя 
* 24.01.1915 — 03.03.1917 — генерал ад інфантэрыі М. М. Юдзеніч;
* 03.04.1917 — 11.09.1917 — генерал ад інфантэрыі Міхаіл Аляксеевіч Пржэвальскі;
* 05.06.1917 — 16.06.1917 — ЧВА генерал ад кавалерыі Мікалай Мікалаевіч Баратаў;
* 18.06.1917 — 24.10.1917 — генерал ад інфантэрыі Уладзімір Уладзіміравіч Дэ-Віт; 
* 02.10.1917 — ??.03.1918 — генерал-лейтэнант Ілля Зурабавіч Адзішэлідзэ.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Сусветная гісторыя. Першая сусветная вайна (студзень — май 1915 г.)

Катэгорыя:Арміі Расіі ў часы Першай сусветнай вайны
Нан-Мадол

**Нан-Мадол** () — мегалітычны помнік сусветнай спадчыны ў Федэратыўных Штатах Мікранезіі ў 2,42 км ад вострава Панпеі. Агульная плошча — 76,7 га.

Нан-Мадол уяўляе 92 штучныя астраўкі каля заходняга берага каралавага вострава Тэмвен. На некаторых астраўках захаваліся рэшткі муроў, магільняў і іншых збудаванняў. Штучны архіпелаг і збудаванні на ім узведзены з буйных слупападобных базальтавых камянёў. Найстаражытнейшыя пабудовы датуюцца 1180 - 1200 гг. н. э. 

Мяркуецца, што Нан-Мадол з'яўляўся рэлігійным і палітычным цэнтрам дынастыі Сау-Дэлеураў (літаральна "валадароў вострава"), якая кіравала Панпеі ў XII - XVI стст. Згодна вуснай традыцыі, ён быў прысвечаны мясцоваму бажаству *Nahnisohn Sapw*. У гэты перыяд насельніцтва Панпеі магло дасягаць 25 000 чалавек. Яно было знаёма з керамікай. У пачатку XVII ст. дынастыя Сау-Дэлераў была зрынута іншаземным правадыром Ісакелекелам. Нан-Мадол быў пакінуты каля 1700 г.   

У наш час з'яўляецца важнай турыстычнай славутасцю Мікранезіі. У 2016 г. быў абвешчаны аб'ектам сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Спасылкі 
* Нан-Мадол на сайце ЮНЕСКА
* Нан-Мадол, горад на каралавых рыфах
* Археалогія Нан-Мадола
* Загадкавы Нан-Мадол

Катэгорыя:Сусветная спадчына паводле алфавіта
Катэгорыя:Федэратыўныя Штаты Мікранезіі
Катэгорыя:Археалогія ў Акіяніі
Вуліца Чарняхоўскага (Адэса)

**Вуліца Чарняхоўскага** знаходзіцца ў курортным раёне Аркадзя г. Адэсы, паміж 5-й станцыі Вялікага Фантана і Плошчай 10 Красавіка. Раней называлася Прамая вуліца.

Забудавана ў 60-х гг. XX стагоддзя 5 — і 9-павярховымі будынкамі. Цяпер ўзведзена некалькі вышынных новабудоўляў.

На вуліцы размешчаны помнік Чарняхоўскаму, школа № 56, цэнтральны офіс Укрэксімбанк, шэраг банкаўскіх філіялаў (Унікрэдытбанк, Райфайзенбанк Аваль, Ощадбанк), універсам «Сільпо», рэстаран Макдональдс.

Па гэтай вуліцы праходзяць тралейбусы 7, 9, 13 маршрутаў.

Катэгорыя:Вуліцы паводле алфавіта
Катэгорыя:Вуліцы Адэсы
Касцёл Звеставання Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Міжэрычы)

**Касцёл Звеставання Найсвяцейшай Дзевы Марыі** — каталіцкі храм у аграгарадку Міжэрычах Зэльвенскага раёна Гродзенскай вобласці. Помнік архітэктуры неаготыкі. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі.

## Гісторыя 
Парафія ўтворана ў XVII стагоддзі, першы драўляны касцёл пабудаваны ў 1622 годзе па фундацыі Войцеха Клочкі, на ўнутранае ўбранне ахвяраваў грошы яго сын Мацей. У 1891 годзе зачынены.

Пабудаваны ў 1906—1912 гадах з цэглы па праекце гродзенскага архітэктара Вільгельма Срокі.

У 1936 годзе асвячоны віленскім біскупам Рамуальдам Ялбжыкоўскім. Зачынены ў 1946 годзе, адноўлены ў 1989 годзе.

## Архітэктура 
Аднанефны аднавежавы храм з развітым трансептам і трохграннаю апсідай. Цэнтральная частка галоўнага фасада вылучана трох’яруснай вежай-званіцай з невысокім шатровым дахам, бакавыя дэкарыраваны зубчастымі атыкавымі сценкамі.
Тарцы трансепта завершаны франтонамі зубчастага профілю.
Сцены храма ўмацаваны ступеньчатымі контрфорсамі і прарэзаны стральчатымі аконнымі праёмамі. Другі ярус вежы і тарцы трансепта дэкарыраваны шырокім аркатурным поясам. У інтэр’еры — плоская столь.

## Літаратура 
* 
* Благавешчанскі касцёл (в. Міжэрычы) //  — С. 190.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Касцёлы Зэльвенскага раёна
Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Міжэрычы
Катэгорыя:1912 год у Беларусі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Вільгельма Срокі
Петэр Медзьешы

**Петэр Медзьешы** (; нар. , ) — венгерскі палітык і 5-ы прэм’ер-міністр Венгерскай Рэспублікі з 2002 па 2004 год. 25 жніўня 2004 года падаў у адстаўку з-за рознагалоссяў з адным з партнёраў па кааліцыі — Саюзам свабодных дэмакратаў, але працягваў выконваць абавязкі прэм’ер-міністра яшчэ на працягу 30 дзён, як таго патрабуе Канстытуцыя, а таксама некалькі дадатковых дзён, пакуль яго пераемнік Ферэнц Дзьюрчань не быў зацверджаны парламентам.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Будапешце, вывучаў эканамічную тэорыю ва Універсітэце эканамічных навук імя Карла Маркса (цяпер — Універсітэт Корвіна), які скончыў у 1966 годзе, затым вярнуўся ў дактарантуру. Валодае французскай і румынскай мовамі, рускай і англійскай.

У 70-х гадах быў агентам контрразведкі Міністэрства ўнутраных спраў пад кодавым імем D-209. З 1966 па 1982 год займаў кіруючыя пасады ў дэпартаментах міністэрства фінансаў. У 1982 годзе стаў намеснікам міністра фінансаў, а ў 1987 годзе — самім міністрам. Падатковая сістэма, створаная пры Медзьешы, была для Венгрыі важным крокам на шляху да свабоднай рынкавай эканоміцы.
У перыяд паміж 1988 і 1990 гадамі быў намеснікам прэм’ер-міністра па эканамічных пытаннях, у 1990—1996 гадах — адміністрацыйным дырэктарам і старшынёй праўлення розных венгерскіх банкаў. Калі Дзьюла Хорн сфармаваў урад, у 1996 годзе Медзьешы вярнуўся на пасаду міністра фінансаў. Па завяршэнні тэрміну паўнамоцтваў ўрада працаваў у якасці кіраўніка выканаўчага савета банка «Inter-Europa» і віцэ-прэзідэнтам страхавой кампаніі «Atlasz». Гэтыя пасады ён захоўваў у перыяд з 1998 па 2001 год, а 27 мая 2002 года венгерскі парламент прагаласаваў за прызначэнне Медзьешы прэм’ерам-міністрам Венгерскай Рэспублікі. Ён узначальваў урад да жніўня 2004 года, калі падаў у адстаўку ў сувязі з распадам кааліцыйнага ўрада і быў заменены Ферэнцам Дзьюрчанем.

Жанаты, мае двух дзяцей: сына і дачку.

Катэгорыя:Міністры фінансаў Венгрыі
Сяргей Міхайлавіч Бяспалы

**Сяргей Міхайлавіч Бяспалы** (нар. , Хойнікі, Гомельская вобласць) — беларускі журналіст, галоўны рэдактар газеты «Гомельская праўда», член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання (2012—2016).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 1 красавіка 1962 года ў Хойніках.

Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт.

Працаваў сталяром Хойніцкага дрэваапрацоўчага камбіната. Пасля працаваў карэспандэнтам, аглядальнікам, рэдактарам аддзела, першым намеснікам галоўнага рэдактара, з 2001 года — галоўным рэдактарам газеты «Гомельская праўда».

З 19 кастрычніка 2012 года па 12 кастрычніка 2016 года з’яўляўся членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання. Уваходзіў у склад Камісіі Парламенцкага Сходу Саюза Беларусі і Расіі па інфармацыйнай палітыцы.

На прэзідэнцкіх выбарах 2015 года з’яўляўся даверанай асобай Аляксандра Лукашэнкі.

## Узнагароды 
* Падзяка Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь;
* ордэн Пашаны;
* медаль Францыска Скарыны;
* памятны медаль «За супрацоўніцтва» (Саюзная Дзяржава);
* нагрудны знак «Выдатнік друку Беларусі»;
* ганаровая грамата Нацыянальнага Сходу Рэспублікі Беларусь;
* ганаровая грамата Парламенцкага Сходу Саюза Беларусі і Расіі;
* ганаровыя граматы Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь, Гомельскага абласнога выканаўчага камітэта, Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Бяспалы | Члены Савета Рэспублікі | Структура, парадак фарміравання, кампетэнцыя і формы работы Парламента 

Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Яўген Буніслававіч Адаменка

**Яўген Буніслававіч Адаменка** (нар. , в. Лубень, , Гомельская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне дзяржаўнага і мясцовага кіравання, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.

## Біяграфія 
Адукацыя вышэйшая – скончыў Беларускі інстытут механізацыі сельскай гаспадаркі па спецыяльнасці «Электрыфікацыя сельскай гаспадаркі»; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае і мясцовае кіраванне».

Працаваў інжынерам-электрыкам, дырэктарам саўгаса «Завалочыцы» Глускага раёна Магілёўскай вобласці; інструктарам арганізацыйнага аддзела Глускага КПБ; першым намеснікам старшыні, начальнікам упраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання Глускага райвыканкама; намеснікам старшыні – начальнікам упраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання, старшынёй Калінкавіцкага райвыканкама; старшынёй Мазырскага райвыканкама.

З 2016 года дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.

## Узнагароды 
Узнагароджаны Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

## Асабістае жыццё 
Жанаты, мае сына і дачку.

## Спасылкі 
* Дасье на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь  

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання
Катэгорыя:Старшыні Калінкавіцкага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Старшыні Мазырскага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання
Гнілка

**Гні́лка** — рака ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Друць (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 16 км, плошча вадазбору 96 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 3,4 м/км. Пачынаецца за 1 км у напрамку на ўсход ад вёскі Арэхаўка. Вадазбор на паўднёвых схілах Аршанскага ўзвышша. Упадае ў Друць прыкладна за 0,7 км у напрамку на захад ад аграгарадка Старое Радча.

Каля ракі вёскі Арэхаўка, Дудаковічы, Лясныя, Ваўканосава, Навапруддзе, аграгарадок Старое Радча. У напрамку на ўсход ад вёскі Дудаковічы і паміж вёскамі Лясныя і Ваўканосава на рацэ плаціны і сажалкі.

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-35-72. Выданне 1981 года.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Могилёвской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Рэкі Круглянскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Друці
Алена Барысаўна Марозава

**Алена Барысаўна Марозава** (нар. , г. Стоўбцы, Мінская вобласць, БССР) — беларускі архітэктар. Доктар архітэктуры (2008), прафесар (2011).

## Біяграфія 
Скончыла ў 1978 годзе з адзнакай архітэктурны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута, выкладчыкі — праф. В. І. Анікін, А. В. Сычова, В. М. Волчак і інш. З 1978 года працуе ў БПІ (цяпер БНТУ). У 1978—1982 гг. — стажор-выкладчык, асістэнт кафедры «Архітэктура прамысловых будынкаў»; у 1982—1984 гг. — асістэнт кафедры «Горадабудаўніцтва».

У 1984—1987 гг. вучылася ў аспірантуры Маскоўскага архітэктурнага інстытута. У 1987 годзе атрымала акадэмічную ступень кандыдата архітэктуры.

## Бібліяграфія 
* Архитектура промышленных объектов: прошлое, настоящее и будущее. — Минск: Технопринт, 2003. — 316 с.
* Эволюция промышленной архитектуры. — Минск: БНТУ, 2006. — 240 с.
* Архітэктура Беларусі: нарысы эвалюцыі ва ўсходнеславянскім i еўрапейскім кантэксце: у 4 т. — Мінск: Беларус. навука, 2006—2007. — Т. 3, кн. 1: Другая палова XVIII — першая палова XIX ст. — 2007. — С. 452—481. (у аўтарскім калектыве).

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі БНТУ
Катэгорыя:Дактары архітэктуры
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза архітэктараў