Гомасексуальнасць у Трэцім рэйху

, якая напамінае пра гісторыю пераследу гомасексуалаў у Трэцім рэйху.]]
**Гомасексуалы ў Трэцім рэйху** былі цалкам выцеснены з грамадскага поля і падвяргаліся жорсткаму пераследу. Атрымалая росквіт у Веймарскай рэспубліцы  (часопісы і газеты, кафэ і бары, забаўляльныя ўстановы і імпрэзы) была цалкам знішчана. Гомасексуальныя мужчыны падвяргаліся сістэматычнаму кантролю і ўліку. Крымінальнае заканадаўства, якое стала значна больш жорсткім у 1935 годзе, пераследавала любыя сексуальныя ўзаемадзеянні паміж мужчынамі, нават тыя, якія адбываліся без непасрэднага фізічнага кантакту. І нават пасля адбыцця турэмнага зняволення асуджаныя мужчыны нярэдка дэпартаваліся ў канцэнтрацыйныя лагеры пад так званыя «» ці «прафілактычныя» арышты для прадухілення «рэцыдыву». Лесбіянкі не падвяргаліся масаваму пераследу, аднак яны нярэдка выпрабоўвалі на сабе іншыя формы дыскрымінацыі з боку ўлады.

Даследчыкі вылучаюць у гісторыі Трэцяга рэйха тры перыяды пераследу гомасексуалаў. Першы перыяд пачынаецца з  ў 1933 годзе і характарызуецца агульнай барацьбой за маральнасць, поўным знішчэннем гомасексуальнай субкультуры, актыўнай антыгомасексуальнай дзяржаўнай прапагандай і першымі індывідуалізаванымі выпадкамі тэрору ў дачыненні гомасексуалаў. Другі перыяд адзначыцца ўзмацненнем жорсткасці ў 1935 годзе параграфа 175, які крыміналізаваў аднаполыя сексуальныя кантакты паміж мужчынамі, і пачаткам іх сістэматычнага крымінальнага пераследу. Апошні перыяд пачынаецца ў 1940 годзе і характарызуецца ўзмацненнем рэпрэсіўных мер у адносінах да членаў СС, Вермахта і паліцыі, а таксама пачаткам масавай дэпартацыі ўсіх вызваленых з турмы гомасексуальных мужчын у канцлагеры.

У агульнай складанасці ў часы Трэцяга рэйха па вінавачанні ў «ненатуральнай распусце» паміж мужчынамі былі асуджаны каля 50 тысяч чалавек (з іх каля чатырох тысяч падлеткаў) і каля 10—15 тысяч былі дэпартаваны ў канцэнтрацыйныя лагеры. З іх каля дзвюх трацін не перажылі лагераў. Лік гомасексуалаў, змярцвёных па  ў псіхіятрычных лякарнях, пакараных смерцю вайсковым трыбуналам ці адпраўленых у , невядомы і ў наш час з'яўляецца прадметам навуковага вывучэння.

## Сітуацыя да прыходу нацыстаў да ўлады 
У 1871 годзе адбылося аб’яднанне германскіх дзяржаў у адну імперыю вакол Прусіі, у выніку чаго прускае крымінальнае заканадаўства, а разам з ім і крымінальны артыкул за «распусту» () паміж мужчынамі, пашырылася на тэрыторыю ўсёй Германскай імперыі. 15 мая 1897 года высілкамі , ,  і  быў заснаваны , які змагаўся за скасаванне параграфа 175 — першая ў свеце арганізацыя, якая бараніла правы гомасексуалаў.

 ў Берліне — упадабанае месца сустрэч гомасексуальнай публікі, 1932 год.]]

З падзеннем імперыі і стварэннем Веймарскай рэспублікі (1918) былі гарантаваны свабоды слова і сходаў усім грамадзянам, у выніку чаго адбыўся росквіт гомасексуальнага руху і з’явіўся вялікі лік арганізацый гомасексуалаў. У 1919 годзе Магнусам Хіршфельдам у Берлінe быў заснаваны Інстытут сексуальных навук, які цесна супрацоўнічаў з Навукова-гуманітарным камітэтам. Мэтай створанага інстытута было паглыбленне навукова-даследчай базы па пытаннях сексуальнасці, прасоўванне скасавання крымінальнага пераследу гомасексуалаў, а таксама разгляд агульных пытанняў чалавечай сексуальнасці і спрыянне правядзенню сексуальных рэформаў. У прыватнасці, у Інстытуце праводзіліся грамадскія дыскусіі па тэмах сексуальнасці, сямейнага жыцця, гігіены цела, кантрацэпцыі, аборту, гомасексуальнасці, палавых інфекцый і іншых пытанняў.

У выдавецтве Фрыдрыха Радсцувайта выходзіў цэлы спектр газет і часопісаў для гомасексуальных мужчын і жанчын. Наклад некаторых з іх даходзіў да 100 тысяч асобнікаў у месяц. Адзін толькі часопіс *Die Insel* да 1930 года дасягнуў накладу ў 150 тысяч асобнікаў. Прэса для гомасексуалаў была свабодна даступная ў газетных кіёсках буйных гарадоў. Практычна ў кожным буйным горадзе былі бары і закусачныя для гомасексуальнай публікі. Па ўсёй краіне ад Кёнігсберга да Кёльна, ад Фленсбурга да Мюнхена праходзілі розныя забаўляльныя імпрэзы, святы і балі, арганізаваныя для гомасексуалаў.

У 1931—1932 гады высілкамі сацыял-дэмакратаў падпала пад агалоску гомасексуальнасць  — аднаго з лідараў нацыянал-сацыялістаў і кіраўніка штурмавых атрадаў (СА). Тым самым сацыял-дэмакраты спадзяваліся нашкодзіць нацысцкай партыі.

## Пачатак барацьбы з «распустай паміж мужчынамі» 
### Стаўленне да гомасексуальнасці ў рэчышчы нацысцкай ідэалогіі 
У ранняй гісторыі НСДАП не прасочваецца ніякага праграмнага згадвання барацьбы з гомасексуальнасцю. Ні  ад 24 лютага 1920 года, ні «Майн Кампф» Гітлера не ўтрымлівалі згадванняў пра гомасексуальнасць. У той жа час выяўна, што нацыянал-сацыялізм катэгарычна не прымаў аднаполых адносін. Ужо пад канец 1920-х гадоў партыйная прапаганда злучала гомасексуальныя арганізацыі з яўрэямі, заклікаючы да патрэбы абароны нямецкага народа ад «разбэшчанай яўрэйскай сексуальнай маралі» Магнуса Хіршфельда. Газета ''*, якая з’яўлялася афіцыйным друкаваным органам НСДАП, у кастрычніку 1928 года дэкларавала «сувязь паміж марксізмам, педэрастыяй і сістэматычнай яўрэйскай заразай» і пісала пра патрэбы абароны рослага пакалення ад свабоднага доступу «літаратуры для педэрастаў і лесбіянак».

 Трэцяга рэйха засноўвалася на заахвочанні ўзнаўлення здаровага «» нямецкага народа і перашкодзе рэпрадукцыі, на думку афіцыйнай прапаганды, асацыяльных і спадчынна хворых пластоў насельніцтва. У гэтай сувязі гомасексуальнасць нароўні з абортамі разглядалася нацыстамі як асаблівая пагроза ўзнаўленню насельніцтва. Апроч таго, гомасексуалы не ўпісваліся ў нацысцкую ідэалогію чыстай «арыйскай расы», паводле якой любая праява сексуальнасці, што выходзіла за межы «арыйскага шлюбу», лічылася бруднай і небяспечнай.

Наступныя пераследы гомасексуальных мужчын былі абумоўлены трыма асноўнымі мэтамі: знішчэннем гомасексуальнай субкультуры, прадухіленнем «заражэння» моладзі і «ачышчэннем» нацыянал-сацыялістычных арганізацый (у першую чаргу шэрагаў СС і гітлерюгенда).

Рэйхсфюрар СС Генрых Гімлер бачыў у гомасексуальных мужчынах вялікую пагрозу. Паводле яго ацэнак, зробленых у 1937 годзе, у Германіі налічвалася ад 1 до 2 мільёнаў гомасексуальных мужчын ад 16 гадоў, што складала 7—10 % мужчынскага насельніцтва краіны. Гімлер лічыў мужчынскую гомасексуальнасць «сімптомам паміраючага народа». Як ён кажа, няўдзел гомасексуальных мужчын у рэпрадукцыйным працэсе можа цягам 200 гадоў прывесці да смерці нацыі. Асаблівую небяспеку ён бачыў таксама ў тым, што гомасексуальныя мужчыны маглі ўступаць у  і тым самым «псаваць» «расава чыстых» жанчын, здольных да нараджэння «расава паўнавартасных» дзяцей, бо, на думку Гімлера, дзеці гомасексуальных мужчынаў несді ў сабе «расава непаўнавартасныя» гомасексуальныя гены.

У той жа час нацысцкая ідэалогія не разглядала ўсіх гомасексуальных мужчын як падлеглых поўнаму фізічнаму знішчэнню (у адрозненне, прыкладам, ад яўрэяў). Гомасексуалы падлягалі «перавыхаванню» і «лячэнню», і толькі тых, «што не паддаюцца выпраўленню» — вынішчэнню. Афіцыйны друкаваны орган СС *Das Schwarze Korps'' ад 15 красавіка 1937 года адзначаў, што 98 % усіх мужчын, якія аддаюцца аднаполым кантактам, здольныя да «нармальных» гетэрасексуальных адносін, аднак яны былі «спакушаны», таму пры адпаведным лячэнні могуць «акрыяць». Астатнія 2 % гомасексуалаў, што, на думку газеты, складала каля 40 тысяч мужчын Германіі, з’яўляюцца «крышталізацыяй брыдот» і не заслугоўваюць ніякай літасці.

Стаўленне да лесбіянак было трохі іншым. У нацысцкай ідэалогіі жанчыне адводзілася роля ў межах , таму з прыходам да ўлады нацыянал-сацыялістаў жанчыны практычна зніклі з грамадскага і палітычнага жыцця краіны, і дзяржаўная прапаганда не закранала зацікаўленняў жанчын, якія выходзілі за межы шлюбу і мацярынства.

Да 1934 года ўзмацнілася супрацьстаянне паміж СА і СС. Дзеля дыскрэдытацыі СА ўжо пад канец 1933 года па ўказе Гітлера гестапа стала збіраць інфармацыю пра «гомасексуальную актыўнасць» у верхавіне СА. У выніку канфлікту зацікаўленняў кіраўнік СА Эрнст Ром быў публічна звінавачаны ў змове з мэтай путча супраць Гітлера і разам з мноствам іншых высокапастаўленых членаў СА арыштаваны ў ходзе «ночы доўгіх нажоў», а потым і расстраляны. Афіцыйная прапаганда паспрабавала падарваць давер да СА і да самога Рома, які меў папулярнасць у народа, звінаваціўшы яго ў змове супраць Гітлера і звязаўшы «паталагічную няздольнасць да вернасці» і здраду з гомасексуальнасцю.

Гэтыя падзеі зрабілі пазней значны ўплыў на ўзмацненне жорсткасці антыгомасексуальнага заканадаўства і на прапаганду патрэбы такога ўзмацнення жорсткасці. Ужо 30 чэрвеня 1934 года, калі быў арыштаваны Ром і іншыя высокапастаўленыя члены СА, Гітлер абвясціў, што неадменна зоймецца «выкараненнем гэтай чумы» і не будзе больш цярпець таго, што «мільёны прыстойных людзей» кампраметуюцца «паталагічна схільнымі істотамі». Апроч таго, у лісце новаму кіраўніку СА  фюрар паказаў, што за злачынствы па параграфу 175 неадкладна трэба выганяць з партыі і з СА.

Чыстка ў СА была станоўча ўспрынята нямецкім насельніцтвам і дадатна адбілася на папулярнасці фюрара. У сувязі з зімой, што абяцала быць цяжкай у фінансавым плане, кіруючай верхавіне трэба было выкарыстанне псіхалагічных мер для падтрымання ўзроўню папулярнасці. Адной з такіх мер бачылася чышчанне партыйнага апарата ад элементаў, да якіх народ выпрабоўвае непрыязь.

Такім чынам, 30 чэрвеня 1934 года стаў пераломным днём: гомасексуальныя мужчыны разам ператварыліся з «крымінальных амаральных элементаў» і «звадыяшаў гетэрасексуалаў» у канспірацыйных і небяспечных ворагаў дзяржавы, здольных утварыць злачынныя «гомасексуальныя хеўры», што падрывалі ўладу фюрара і партыйнае адзінства. Неўзабаве пасля «ночы доўгіх нажоў» рэйхсфюрар СС Генрых Гімлер выказваўся пра палітычную нядобранадзейнасць гомасексуалаў, лёгка схільных да шантажу.

Адразу ж пасля падзей 30 чэрвеня 1934 года па ўсёй краіне пачаліся аблавы ў пошуках гомасексуалаў. У прыватнасці, ужо праз тры дні міністэрства ўнутраных спраў Баварыі арганізавала праверку ўсіх гасцініц дзеля выяўлення гомасексуальных кантактаў. Ператрусам падвяргаліся таксама і прыватныя кватэры «падазроных персон». Нягледзячы на ўсе высілкі, удалося арыштаваць усяго 78 мужчын, якіх, пратрымаўшы цягам некалькіх месяцаў пад «ахоўным арыштам», да канца лістапада 1934 год давялося зноў вызваліць за адсутнасцю довадаў. Простае насельніцтва краіны таксама ўспрыняло словы фюрара як заклік да дзеяння. Па ўсёй краіне імкліва павялічылася колькасць  у падазрэнні на гомасексуальнасць.

Праз некалькі месяцаў, 24 кастрычніка 1934 года, гестапа паспрабавала надаць хаатычнаму пераследу гомасексуалаў сістэматычную форму. У Берліне ў аддзеле гестапа II1, занятым палітычнымі супернікамі дзяржавы, быў створаны спецаддзел па барцьбе з гомасексуальнасцю ().

## Узмацненне жорсткасці крымінальнага заканадаўства 
### Новая рэдакцыя антыгомасексуальнага параграфа 
28 чэрвеня 1935 года была зацверджана новая рэдакцыя параграфа 175 Імперскага крымінальнага кодэкса, якая набыла моц з 1 верасня 1935 года. Пры гэтым была значна зменена і пашырана яго фармулёўка. У прыватнасці, словазлучэнне «ненатуральная распуста паміж мужчынамі» было заменена на «распусту з іншым мужчынам». Гэта дазваляла трактаваць тэкст больш шырока і прымяняць яго не толькі на пранікальныя анальныя палавыя кантакты, як гэта было раней, але і шырыць на любыя іншыя формы сексуальнага ўзаемадзеяння паміж мужчынамі, у тым ліку і без непасрэдага фізічнага кантакту. Пры ранніх фармулёўках параграфа 175 довад наяўнасці пранікальных анальных кантактаў быў абцяжараны, а ў новай фармулёўцы яго больш не патрабавалася, што істотна палягчала вынясенне абвінаваўчых прысудаў. Пры гэтым сам тэкст закона не паказваў ні мінімальных, ні максімальных тэрмінаў кары.

Трохі пазней рашэннем  было дадзена наступнае тлумачэнне (RGSt 73, 78, 80 f): склад злачынства існуе, калі «аб'ектыўна было зачэплена грамадскае пачуццё сораму і суб'ектыўна было жаданне ўзбудзіць юрлівае жаданне аднаго з двух мужчын ці трэцяга мужчыны». Пры гэтым нават не патрабавалася наяўнасць узаемных дакрананняў адзін да аднаго. У прыватнасці, злачынствам лічыліся не толькі самазадавальненне пры іншым мужчыне, дакрананне эрагаваным членам да цела іншага мужчыны і петынг (пры гэтым наяўнасць эякуляцыі не патрабавалася). Больш за тое, для ўсталявання наяўнасці злачынства па § 175 было дастаткова пацалунка ці нават наяўнасці «юрлівага пагляду».

Другая частка § 175 давала судам магчымасць у «асабліва лёгкіх выпадках» адмовіцца ад вынясення кары асобам, што не дасягнулі на момант здзяйснення «злачыннай дзеі» ўзросту 21 года. Да «лёгкіх», аднак, не ставіліся выпадкі сексуальных кантактаў з пранікненнем.

Таксама для выпадкаў «цяжкай распусты» («спакушэнне» моладзі 14—21 гадоў, , ужыванне гвалту ці выкарыстанне службовага становішча ці залежнага становішча партнёра) быў створаны ўзмацняльны параграф § 175a. Такім чынам, параграф 175a уводзіў асаблівую праўную норму для гомасексуальных мужчынаў — крыміналізацыю мужчынскай гомасексуальнай прастытуцыі і асаблівую  для сексуальных кантактаў з падлеткамі 14—21 гадоў.

Выпадкі сексуальных кантактаў з жывёламі, што таксама раней уваходзілі ў параграф 175, былі вынесены без сэнсавай змены ў асобную частку — у § 175b.

Стаіць адзначыць, што аналагаў § 175a, ч. 3 у частцы «гомасексуальнага спакушэння» мужчынам старэй 21 года падлетка 14—21 года для гетэрасексуальных кантактаў у крымінальным заканадаўстве Трэцяга рэйха не існавала. Вінавачанні па § 182 УК. Па сведчанні гісторыка , шмат капа былі гомасексуаламі. Нагляднікі вербаваліся з ліку гомасексуальных крымінальных элементаў.

### Доследы па «вылячэнні» гомасексуальных мужчын 
Бухенвальд «уславіўся» сваімі доследамі на зняволеных. У прыватнасці, захавалася шматлікая лагерная дакументацыя па пастаноўцы доследаў з гармонавымі прэпаратамі над гомасексуальнымі зняволенымі, праводжаныя па сакрэтным указе СС доктарам . У 1943 годзе рэйхсфюрар СС Генрых Гімлер, даведаўшыся пра даследаванні дацкага доктара Вернета па «лячэнні гомасексуальнасці», запрашае яго праводзіць даследаванні ў Рэйху на базе Бухенвальда. Доследы на людзях былі пачаты Вернетам у ліпені 1944 года. Захавалася дэталёвая дакументацыя пра правядзенне ім аперацый над 12 гомасексуаламі Бухенвальда, у выніку якіх ім у пахвінную вобласць ушывалася капсула з «мужчынскім гармонам», якая павінна была зрабіць з іх гетэрасексуалаў. Першым паддоследным Вернета стаў 55-гадовы каталіцкі тэолаг, прысуджаны ў 1936 годзе па § 175 і пасля адбывання катаргі ў 1944 годзе скіраваны пад «ахоўны арышт» у Бухенвальд. Некаторыя са зняволеных згаджаліся на аперацыю самахоць у надзеі быць вызваленымі з лагера пасля «вылячэння».

У 1944 годзе па ўказе Гімлера зняволеныя, над якімі была праведзена аперацыя па ўшыванні «мужчынскага гармону», скіроўваліся ў жаночы канцэнтрацыйны лагер , у якім утрымліваліся мноства жанчын, асуджаных за прастытуцыю. Лагернае кіраўніцтва давала жанчынам указанне зблізіцца з «вылечанымі» мужчынамі і ўступіць з імі ў палавы кантакт. Аднак і гэта да канца не ўхіляла сумневы лагернага кіраўніцтва.

Праверку на «вылячэнне» () асуджаных гомасексуальных мужчынаў практыкавалі і іншых канцэнтрацыйных лагерах. Для гэтага мужчын скіроўвалі ў . У выпадку здзяйснення палавога кантакту з прастытуткай рабіўся вынік пра «паляпшэнне стану» зняволенага, у адваротным выпадку рабілася выснова пра яго «невылечнасць». Да нашых дзён дайшлі дакументы, што даказваюць правядзенне падобных «экзаменаў» у канцэнтрацыйных лагерах Равенсбрук і . Аднак не захавалася ніякіх указанняў на тое, што хто-небудзь з гомасексуальных мужчын быў вызвалены пасля паспяховага праходжання падобнага «тэсту».

## Анексаваныя і акупаваныя тэрыторыі 
» абазначаны цёмна-сінім колерам.]]

З пачаткам пашырэння Германіі дзяржаўная прапаганда стала ўжываць тэрмін «Стары рэйх» для абазначэння Германскай імперыі ў межах 1937 года. Тэрыторыя Трэцяга рэйха да 1940 года, пашыраная за кошт Аўстрыі («аншлюс» 13 сакавіка 1938 года), чэшскіх Судзецкай вобласці (1 кастрычніка 1938 года) і пратэктарату Багеміі і Маравіі (16 сакавіка 1939 года), Мемельланда (22 сакавіка 1939 года), польскіх тэрыторый  і , а таксама бельгійскіх абласцей  і Морэснэт (18 мая 1940 года), стала звацца Вялікагерманскай імперыяй ().

Не выклікае сумневу той факт, што стаўленне нацыстаў да мужчынскай гомасексуальнасці на акупаваных тэрыторыях было трохі іншым, чым усярэдзіне Рэйха і на далучаных да яго абласцях. Гэта было злучана, у прыватнасці, і з нацысцкай ідэалогіяй «расавай гігіены» і рознаму стаўленню да «найвышэйшых» і «найніжэйшых» рас. Апроч таго, прававое пытанне гомасексуальнымі адносінамі на акупаваных тэрыторыях мела розную гісторыю. Раманскія дзяржавы, такія як Францыя, Нідэрланды, Бельгія і Італія пад уплывам французскага ліберальнага заканадаўства XIX стагоддзя не ведалі крымінальнай кары за добраахвотныя аднаполыя кантакты паміж паўналетнімі асобамі, тым часам як у такіх краінах, як Швецыя, Аўстрыя і Чэхаславакія, такія кантакты караліся. Таму імгненны пераход да новага права на акупаваных тэрыторыях не праводзіўся, бо нацысты актыўна супрацоўнічалі з мясцовай крымінальна-паліцэйскай адміністрацыяй.

Хоць землі, што ўваходзілі ў «Стары рэйх» і новыя рэйхсгау, утвораныя на анексаваных і акупаваных тэрыторыях, фармальна з’яўляліся раўнапраўнымі кіраванымі тэрыторыямі (), новыя тэрыторыі мелі адрозную ад «Старога рэйха» прававую прастору. Такім чынам, крымінальнае права «Старога рэйха» не мела сілу на новых тэрыторыях, на іх дзеяла ўласная заканадаўчая база.

На афіцыйна анексаваных тэрыторыях — былых польскіх землях, улучаных у Германскую імперыю ў выглядзе зноў утвораных рэйхсгау Вартэланд і Данцыг — Заходняя Прусія ці далучаных да правінцый Усходняя Прусія (адміністрацыйная акруга ) і Верхняя Сілезія (адміністрацыйная акруга ), а таксама бельгійскіх тэрыторыях Эйпен-Мальмедзі і Морэснэт, улучаных у адміністрацыйную акругу  Рэйнскай правінцыі, на грамадзян Рэйха шырылася крымінальнае заканадаўства Германскай імперыі. У той жа час на паказаных польскіх тэрыторыях для польскіх грамадзян спачатку працягвала дзеяць польскае крымінальнае заканадаўства, якое ўжо ў снежні 1941 года было заменена на асаблівыя правілы.

На тэрыторыях, якія былі фактычна анексаваны, хоць і ніякай афіцыйнай анексіі не дэкларавалася, уся заканадаўчая ўлада перадавалася ў рукі , якой было даручана выдаваць уласныя законы на гэтых тэрыторыях. Французскія дэпартаменты Мозель, Ніжні Рэйн і Верхні Рэйн, улучаныя ў склад утвораных так званых абласцей грамадзянскага кіравання  і , а таксама  і югаслаўскія тэрыторыі Славеніі ( і ) прызначаліся для наступнай германізацыі і падначаленню імперскаму заканадаўству.

Акупаваныя тэрыторыі , , Украіны, Літвы, ,  і Беларусі былі ператвораны ў рэйхскамісарыяты, на якіх дзеяла мясцовае заканадаўства, заснаванае на ідэалогіі расавай гігіены. Тэрыторыя Нідэрландаў падлягала хуткай германізацыі, у сувязі з чым на ёй уводзілася заканадаўства, падобнае таму, што існавала ў Рэйху. Пра стаўленне да гомасексуальнасці на тэрыторыях рэйхскамісарыятаў Нарвегія, Украіна і Остланд нічога не вядома. У пратэктараце Багемія і Маравія, польскім  і на  таксама ўводзіліся адмысловыя ўказы, датычныя крымінальнага пераследу гомасексуальных мужчын.

На тэрыторыях, што знаходзяцца пад кантролем вайсковага кіравання — у Францыі, Бельгіі, Даніі, Сербіі, Грэцыі, а таксама на так званых «аператыўных зонах» ( і Пярэднія Альпы) не распачыналася ніякіх спроб па крыміналізацыі гомасексуальных кантактаў.

### Тэрыторыя Аўстрыі 
, якія пазней сталі звацца альпійскімі і дунайскімі рэйхсгау Вялікагерманскай імперыі.]]

Аўстрыя была далучана да Германскай імперыі 13 сакавіка 1938 года. Паводле закона пра далучэнне Аўстрыі да Германскага рэйха, на яе тэрыторыі «да наступнай дырэктывы» працягвала дзеяць аўстрыйскае крымінальнае заканадаўства, якое гэтак і засталося ў сіле аж да 1945 года.

Аўстрыйскі крымінальны кодэкс 1852 года ў параграфах 129 і 130 утрымліваў цэлы пералік так званых злачынстваў, якія класіфікаваліся як садамія. «Ненатуральная распуста з асобамі свайго пола» крыміналізавалася ў часткі Ib параграфа 129 і шырылася як на мужчын, гэтак і на кабет. Прыкладам, з 1924 па 1935 год аўстрыйскімі суднамі былі асуджаны 136 жанчын за добраахвотныя аднаполыя сексуальныя кантакты.

**§ 129.** Злачынствам лічацца і караюцца наступныя віды распусты:
I. Ненатуральная распуста: 
b) з асобай таго ж пола

Даволі вольная фармулёўка тэксту параграфа дазваляла суддзям інтэрпрэтаваць яго досыць шырока. У каментарыях да дадзенага артыкула ўтрымліваліся ўказанні пра прымяненне кары ў выглядзе турэмнага зняволення тэрмінам ад аднаго года до пяці гадоў, а ў выпадках ужывання пагроз і гвалту — тэрмінам ад пяці да дзесяці гадоў.

Пасля далучэння Аўстрыі да Рэйха дадзены параграф быў захаваны без змен, бо ён з'яўляўся нават больш цвёрдым, чым адпаведныя параграфы крымінальнага кодэкса Германіі, што было ў зацікаўленнях гестапа. У той жа час лік вынесеных прысудаў па § 129 Ib пасля аншлюса Аўстрыі значна ўзрос. У прыватнасці, колькасць вынесеных у 1938 годзе прысудаў па гэтым параграфе падвоілася ў параўнанні з папярэднім годам. У 1939 годзе гэта тэндэнцыя да павелічэння захавалася. З пачаткам вайны лік вынесеных прысудаў скараціўся, што зусім не азначае змяншэння пераследу, аднак зараз большасць выпадкаў «аднаполай распусты» не даводзіліся да грамадзянскага суда, а разглядаліся, прыкладам, вайсковымі судамі.

### Судэтэнланд і пратэктарат Багемія і Маравія 
Тэрыторыя  нацыстамі на рэйхсгау Судэтэнланд (з перавагай нямецкага насельніцтва) і пратэктарат Багеміі і Маравіі (астатнія тэрыторыі). У той жа час для абедзвюх адміністрацыйных адзінак заканадаўства цалкам залежала ад грамадзянства, так што толькі грамадзяне Рэйха падначальваліся крымінальнаму кодэксу Германскай імперыі.

### Тэрыторыя Польшчы 
 (пазначана жоўтым), рэйхсгау Данцыг — Заходняя Прусія і рэшткавага Генерал-губернатарства (пазначана зялёным).]]

У выніку  тэрыторыя гэтай краіны была падзелена на некалькі частак. Заходнія яе часткі, на якіх таксама жыло і нямецкае насельніцтва, былі анексаваны Рэйхам і ўлучаны ў склад правінцый Усходняя Прусія і Верхняя Сілезія, рэйхсгау Данцыг — Заходняя Прусія і Вартэланд. Рэштка Польшчы была ператворана ў так званае Генерал-губернатарства.

На тэрыторыях ізноў утвораных рэйхсгау Данцыг — Заходняя Прусія і Вартэланд быў уведзены ў дзеянне крымінальны кодэкс Германскай імперыі. Аднак з пастановай «Пра прававое становішча яўрэяў і палякаў на тэрыторыях далучаных усходніх абласцей» ад 4 снежня 1941 года для асоб з польскім грамадзянствам было ўведзена асобае заканадаўства.

Рэшткавыя тэрыторыі акупаванай Польшчы былі ператвораны ў Генерал-губернатарства, якое фармальна не з'яўлялася часткай Вялікагерманскай імперыі і населенае «асобамі польскай нацыянальнасці без грамадзянства». Пры гэтым уся поўнасць судовай і выканаўчай улады на гэтай тэрыторыі знаходзілася ў руках СС і паліцыі, якія падначальваліся Генрыху Гімлеру.

Дачыненне да гомасексуальнасці на тэрыторыі Генерал-губернатарствы шмат у чым залежала ад «расавай прыналежнасці». Палякаў, якія здзяйснілі «ненатуральную распусту» паміж сабой без удзелу асоб нямецкай нацыянальнасці, афіцыйна не пераследавалі. Аднак не ніякай інфармацыі пра тое, наколькі дзяржаўныя ўстановы Генерал-губернатарства выконвалі гэта ўказанне.

У дырэктыве статс-сакратара імперскага міністэрства юстыцыі Германіі  генеральным пракурорам ад 22 студзеня 1941 года паказваецца, што прымяненне імперскага заканадаўства ў дачыненні абортаў і злачынстваў супраць маралі (у тым ліку і гомасексуальных кантактаў), прама не датычных нямецкага насельніцтва, павінны карацца менш сурова, чым аналагічныя выпадкі, у якіх замяшаны прадстаўнікі нямецкага народа, бо яны не шкодзяць чысціні «нямецкай расы».

Паводле ўказа рэйхсфюрара СС Генрыха Гімлера ад 11 сакавіка 1942 года, справы палякаў, якія вінаваціліся ў аднаполай распусце, у выпадках, што не закраналі нямецкае насельніцтва, перадаваліся асобна ад агульных выпадкаў у крымінальную паліцыю, якая разглядала патрэбу крымінальнага пераследу.

У тлумачальным лісце начальніка Партыйнай канцылярыі НСДАП Марціна Бормана рэйхсміністру юстыцыі ад 3 чэрвеня 1942 года таксама ўтрымліваюцца наказы пра ўстрыманне ад крымінальных кар за гомасексуальныя кантакты па § 175 і 175a у выпадках, калі не замешаны асобы нямецкай нацыянальнасці ці нямецкія грамадзяне. У прыватнасці, у лісце кажацца пра тое, што нямецкія праваахоўныя органы не павінны спрыяць польскаму народу ва «умацаванні яго біялагічнай сілы», асабліва ў далучаных усходніх абласцях, дзе палякі лікава пераважалі над нямецкім насельніцтвам. У звязку з гэтым загадвалася ўстрымлівацца ад кары за інцэст, аборт, аднаполыя кантакты і скаталожніцтва. Аднак, асобы, што здзейснілі злачынствы згодна § 175 і 175a, павінны былі быць ізаляваны ад нямецкага насельніцтва.

У той жа час дырэктыва ад 4 снежня 1941 года «Пра крымінальнае судаводства ў дачыненні палякаў і яўрэяў ва ўсходніх абласцях» надзяляла крымінальную паліцыю і СС шырокімі паўнамоцтвамі для ажыццяўлення парадку, аж да накладання пакарання смерцю. Нямецкі даследнік  піша, што імавернасць таго, што польскія гомасексуальныя мужчыны былі дэпартаваны ў канцлагеры па дадзенай пастанове, вельмі высокая.

### Рэйхскамісарыят Нідэрланды 
Пасля таго, як Нідэрланды былі анексаваны Францыяй і на іх тэрыторыі ў 1811 годзе ўступіў у дзеянне , гомасексуальныя кантакты перасталі крымінальна пераследавацца. Таксама галандскае заканадаўства не ўтрымвала ніякіх адмысловых указанняў адносна гомасексуальнай прастытуцыі. У 1911 годзе ў крымінальны кодэкс быў уведзены , які агадвае турэмнае зняволенне за аднаполыя сексуальныя кантакты з непаўналетнімі (то бок з асобамі маладзей 21 года). Увядзенне дадзенага артыкула было скіравана на абарону моладзі ад «гомасексуальнага спакушэння», бо лічылася, што гомасексуалы аддаюць перавагу задавальняць свае сексуальныя патрэбы з юнымі партнёрамі. Разам з увядзеннем артыкула паліцыя пачала весці картатэку ўсіх гомасексуалаў як патэнцыйных звадыяшаў.

Германскія войскі  10 мая 1940 года. Краіна падлягала поўнай германізацыі з наступным улучэннем у склад Рэйха, аднак Гітлер аддаў перавагу дзеяць паступова і стварыў на тэрыторыі Нідэрландаў рэйхскамісарыят, урадавы апарат якога (з выняткам міністраў і каралеўскага двара, якія эмігравалі ў Лондан), заставаўся ранейшым. Забеспячэннем правапарадку таксама займалася галандская крымінальная паліцыя.

31 ліпеня 1940 года  Артур Зейс-Інкварт выдаў асаблівы ўказ № 81, які ўводзіў у сілу на тэрыторыі Рэйхскамісарыята Нідэрланды падобнае з нямецкім антыгомасексуальнае заканадаўства. Так, паводле пастановы, гомасексуальныя кантакты караліся турмой да чатырох гадоў, а ў выпадках выкарыстання залежнага становішча партнёра — до 6 гадоў. За гомасексуальную прастытуцыю і спакушэнне непаўналетніх агадвалася катарга тэрмінам до 10 гадоў. У той жа час у пастанове казалася, што ў дачыненні нямецкіх грамадзян прыярытэт маюць законы Германіі.

У той жа час пераслед гомасексуалаў у Нідэрландах не насіў такіх маштабаў як у Рэйху. Гэта тлумачыцца тым, што крымінальны пераслед у рэйхскамісарыяце ўскладаўся на галандскую паліцыю, якая была і так перагружана аблавамі на яўрэяў і правядзеннем нагляднай чыннасці. Пік антыгомасексуальнага пераследу ў Нідэрландах даводзіцца на перыяд з ліпеня 1940 па люты 1941 года, калі на тэрыторыі рэйхскамісарыята знаходзіўся Гербет Клем (), які займае ў паказаны перыяд пасаду кіраўніка аддзела юстыцыі рэйхскамісарыята. У 1941 годзе ў Нідэрландах назіраецца імклівае падзенне ліку заведзеных крымінальных спраў не толькі спраў па пытаннях гомасексуальнасці, але і ў цэлым. Асноўная ўвага паліцыі была засяроджана на яўрэях і барацьбе з супрацівам.

Кіраўніцтва рэйхскамісарыята было незадаволена дрэннай працай галандскай крымінальнай паліцыі. Паводле няпоўных статыстык, усяго ў акупаваных Нідэрландах па ўказе 81/1940 былі заведзены толькі 138 крымінальных спраў, па якіх за аднаполыя кантакты былі асуджаны 90 мужчын, з іх 54 былі скіраваны ў турмы і 10 — у псіхіятрычныя ўстановы. Пры гэтым каля 60 % асуджаных былі непаўналетнімі. Гэта тлумачыцца, у прыватнасці, і тым, што ў дачыненні асоб старэй 21 года прымянялася, па-магчымасці, артыкул 248-bis.

Адным з найболей вядомых удзельнікаў Супраціву ў Нідэрландах быў гомасексуал . Група Арондэуса займалася вырабам фальшывых дакументаў для яўрэяў. Апроч самога Арондэуса ў групу ўваходзілі яшчэ два гомасексуалы: кравец Шурд Бакер і пісьменнік Ёхан Брауер. 27 сакавіка 1943 года група Арондэуса падарвала амстэрдамскі архіў рэгістрацыі насельніцтва, тым самым знішчыўшы захоўваныя там спісы амстэрдамскіх яўрэяў. Праз некалькі дзён Арондэус быў арыштаваны і пакараны смерцю 1 ліпеня. Арондэусу прыпісваюцца перадсмяротныя словы: «Ведайце, гомасексуалы — не баязліўцы!». Пасля вызвалення ўрад Нідэрландаў ганараваў Арондэуса медаля.

### Акупаваная Францыя 
У XX стагоддзі ў французскім заканадаўстве не было ніякіх абмежаванняў на добраахвотныя сексуальныя кантакты паміж паўналетнімі. Яшчэ ў 1791 годзе ў Францыі быў прыняты , заснаваны на правах чалавека і грамадзяніна, які касаваў кары за злачынства супраць маральнасці. Пазней гэта яшчэ раз было пацверджана і крымінальным кодэксам Напалеона 1810 года.

Пасля імклівага захопу Францыі Рэйхам у 1940 годзе тэрыторыя краіны была падзелена на чатыры зоны. Паўночныя дэпартаменты былі ўлучаны ў мілітарызаваную бельгійскую зону. Захад і поўнач разам з Парыжам пераўтвораны ў «акупаваную зону» і знаходзіўся пад кіраваннем нямецкай вайсковай адміністрацыі. Тэрыторыя паўднёвей Луары уяўляла сабою «свабодную зону», што знаходзілася пад кіраваннем рэжыму Вішы. Усходнія дэпартаменты Мозель, Ніжні Рэйн і Верхні Рэйн былі перададзены Рэйху. У 1942 годзе тэрыторыя «свабоднай зоны» таксама была занята нямецкім войскам і непасрэдна падначалена Рэйху.

Анексія дэпартаментаў Мозель, Ніжні і Верхні Рэйн хоць афіцыйна і не дэкларавалася, тым не менш гэтыя тэрыторыі былі ўлучаны ў склад Германскай імперыі. Адмысловым указам Гітлера ад 20 жніўня 1940 года на тэрыторыі Эльзас і Латарынгія, прызначаных для хуткай германізацыі, уводзілася нямецкае грамадзянскае кіраванне. Па планах Гітлера гэтыя вобласці павінны былі цягам дзесяці гадоў цалкам германізавацца, а ўсё не падлеглае германізацыі насельніцтва летам 1940 года было выселена ў паўднёвыя рэгіёны Францыі.

Пасля анексіі Эльзаса і Латарынгіі ў дачыненні да гомасексуальнасці нічога практычна не змянілася. Аднак услед за высыланнем французскіх яўрэяў, цыган і іншага не падлеглага германізацыі насельніцтва ў паўднёвыя рэгіёны Францыі дэпартацыі падвергліся і іншыя «расава непаўнавартыя» катэгорыі асоб, у тым ліку і гомасексуальныя мужчыны. Прыкладам, з чэрвеня 1940 года па красавік 1942 года з Верхняга Эльзаса былі выправаджаны 95 гомасексуальных мужчын (а таксама 19 членаў іх сем'яў). Некалькі гомасексуальных мужчын, сярод іх і , былі адпраўлены ў выпраўленча-працоўны лагер .

З 30 чэрвеня 1942 года на тэрыторыі Эльзаса і Латарынгіі набыло моц крымінальнае заканадаўства Рэйха, а разам з ім і § 175 і 175a.

На астатняй акупаванай тэрыторыі Францыі гомасексуальныя кантакты паміж французамі акупацыйныя ўлады не цікавілі, аднак сустрэчы з нямецкімі салдатамі маглі пераследавацца: паводле ананімнага сведчання, французскі гомасексуал быў адпраўлены ў Бухенвальд, а яго нямецкі палюбоўнік — на ўсходні фронт. Адносна колькасці пераследаваных нацысцкім рэжымам гомасексуальных мужчын на акупаваных тэрыторыях Францыі дадзеных няма.

На тэрыторыі Паўднёвай Францыі, якая фармальна заставалася незалежнай, але фактычна кіраванай калабарацыянісцкім рэжымам Вішы пад кіраваннем Анры Петэна, 6 жніўня 1940 года ўказам Петэна № 744 былі занесены змены ў абзац 1 артыкула 334 Крымінальнага кодэкса Францыі, якія падымалі ўзрост згоды для гомасексуальных кантактаў до 21 года. Закон агадваў кару ў выглядзе турэмнага зняволення на тэрміны ад шасці месяцаў до трох гадоў за гомасексуальныя кантакты з асобамі маладзей 21 года.

Пасля 1945 года гэта прававая норма была захавана прэзідэнтам Шарлем дэ Голем, пяройдучы ў абзац 3 артыкула 331, і скасавана толькі 4 жніўня 1982 года падчас прэзідэнцтва Франсуа Мітэрана.

### Іншыя краіны 
Урад Мусаліні ў Італіі ізноў увёў крымінальную адказнасць за гомасексуальныя кантакты. Пераследы гомасексуалаў таксама праводзілі ўрады Славакіі, Харватыі, калабарацыянісцкія ўрады Даніі і Нарвегіі.

## Лесбіянкі ў Трэцім рэйху і на акупаваных тэрыторыях 
Гомасексуальныя жанчыны жылі ў іншай сітуацыі, чым мужчыны. Нацыянал-сацыялістычная ідэалогія не бачыла ў іх асаблівай дзяржаўнай небяспекі. Лесбіянства ўяўлялася менш сацыяльна небяспечным і пагрозлівым дэмаграфічнай палітыцы, чым мужчынская гомасексуальнасць. Паводле гэтай прычыне лесбіянкі не падвяргаліся масаваму і сістэматычнаму кантролю і пераследу, які можна было б прыраўнаць да пераследаў гомасексуальных мужчынаў. Нават пасля пачатку масавых закрыццяў устаноў, у якіх сустракаліся гомасексуальныя мужчыны, у 1933—1934 гадах, лесбійскія сустрэчы маглі, хоць і пад наглядам гестапа, праводзіцца далей. Аднак кантроль і аблавы на лесбійскія імпрэзы праводзіліся для выяўлення гомасексуальных мужчын.

У той жа час ціск грамадства прымушаў многіх лесбіянак падладжвацца пад эталон «ідэальнай арыйскай жанчыны», што азначала не толькі адпаведны выгляд. Многія лесбіянкі бралі шлюб, у тым ліку і з гомасексуальнымі мужчынамі, і вялі падвойнае жыццё. Жанчыны, якія не траплялі пад рамкі «пурытанскай маралі», маглі былі быць прылічаны да прастытутак і арыштаваны як «асацыяльныя». Згодна § 361 Крымінальнага кодэкса Германіі, для вінавачання ў прастытуцыі не патрабавалася заняцця прастытуцыяй прафесійна, для гэтага было досыць «падазроных паводзін», здольных «абцяжарваць» атачальных, ці прапановы сябе ў якасці сексуальнага партнёра. У якасці «асацыяльных» у канцэнтрацыйныя лагеры пад «ахоўны арышт» нярэдка таксама змяшчаліся і жанчыны, затрыманыя падчас рэйдаў па лесбійскіх барах і начных клубах.

Апроч таго, маглі быць выкарыстаны і іншыя падставы для арышту лесбіянак. Шцюмкэ прыводзіць гісторыю жыццю адной жанчыны, якая служыла ў люфтвафэ і была асуджана за лесбійскія адносіны па законе «Пра падрыў вайсковай сілы» і дэпартавана ў канцлагер Бютцаў у Мекленбургу, дзе падвяргалася ізаляцыі ў асобным блоку з шасцю іншымі лесбіянкамі.

Лесбіянак не адносілі да асаблівай катэгорыі вязняў у лагерах. У тым ліку ў Аўстрыі, дзе крымінальна пераследавалася і жаночая гомасексуальнасць, яны часта прылічаліся да катэгорыі «асацыяльных» і пазначаліся «». Нягледзячы на гэта, існуюць дадзеныя пра тое, што ў некаторых выпадках у асабістых справах дэпартаваных у лагеры жанчын ставілася пазнака «лесбіянка», у тым ліку і ў якасці афіцыйнай прычыны затрымання, аднак у гэтых выпадках зняволеныя атрымвалі чорныя ці чырвоныя трохвугольнікі — як «асацыяльныя» ці палітычныя зняволеныя. Існуюць некаторыя дадзеныя і пра выкарыстанне «ружовага трохвугольніка» з пазнакай *LL* ( — лесбійскае каханне) у жаночым канцэнтрацыйным лагеры Равенсбрук. Лік такіх зняволеных у гэтым лагеры, аднак, невядомы.

## Спадчына 
### Рэабілітацыя асуджаных па параграфе 175 у паваенны час 
 ў 1949 годзе несапраўдным па прычыне асуджэння па § 175.]]

Наступствы нацыянал-сацыялістычнай ідэалогіі давалі пра сабе вынікі на працягу яшчэ працяглага часу пасля сканчэння вайны. Успадкаваны ад нацысцкай Германіі параграф 175 працягваў дзеяць у ФРГ у яго нацысцкай рэдакцыі да 1969 года без змен. Усе спробы абскарджання закона ў судовым парадку ў разнастайных інстанцыях адхіляліся, і суды не знаходзілі прыкмет нацыянал-сацыялістычнай ідэалогіі і ідэалогіі «расавай гігіены» ў нацысцкай рэдакцыі параграфа 175.  у сваім рашэнні ад 10 мая 1957 года таксама не знайшоў прыкмет нацыянал-сацыялістычнай ідэалогіі ў нацысцкай версіі параграфа 175 і пацвердзіў, што гэты параграф «не супярэчыць ідэям свабоднай дэмакратычнай дзяржавы».

Урад ФРГ доўгі час не прызнаваў гомасексуальных мужчын ахвярамі рэпрэсій Трэцяга рэйха. Гэта злучана, найперш, з тым, што законы, на падставе якіх гомасексуальныя мужчыны пераследаваліся нацыстамі, працягвалі дзейнічаць *без змены* і ў дэмакратычнай дзяржаве. Федэральны закон пра пакрыццё шкоды асобам, што пераследваліся ў часы нацыянал-сацыялізму (), які быў выдадзены ў чэрвені 1956 года і ўступіў у сілу заднім днём 1 кастрычніка 1953 года, не шырыўся на гомасексуальных мужчын, нават калі яны былі дэпартаваны ў канцэнтрацыйныя лагеры. Заявы пра пакрыццё шкоды і зусім перасталі прымацца пасля 31 снежня 1969 года.

У 1958 годзе выйшаў «Закон пра пераадоленне наступстваў вайны» (), які даваў былым гомасексуальным вязням канцлагераў магчымасць па заяве атрымаць пакрыццё. Заявы прымаліся толькі да 31 снежня 1959 года. У агульнай складанасці былі пададзены ўсяго 14 заяў.

Ва Усходняй Германіі таксама не было ніякіх рэабілітацый для пераследаваных гомасексуалаў. Яшчэ ў 1948 годзе ў савецкай зоне акупацыі былыя гомасексуальныя вязні беспаспяхова спрабавалі дамагчыся афіцыйнага прызнання ў якасці ахвяр нацызму. Аднак былым зняволеным з «ружовым трохвугольнікам» было адмоўлена ў членстве ў «Саюзе пераследаваных ахвяр нацызму» (). У ГДР з 1950 года рэпрэсаваныя ў Трэцім рэйху групы былі рэабілітаваны і атрымалі кампенсацыі. Гомасексуальныя вязні ў іх лік не ўваходзілі.

З 25 жніўня 1998 года быў прыняты закон «Пра скасаванне нацыянал-сацыялістычных неправавых прысудаў», які касаваў шэраг прысудаў, вынесеных нацысцкім рэжымам і рэабілітаваў асуджаных, аднак і ён не закрануў прысуды, вынесеныя па параграфам 175 і 175а. Гэта было выпраўлена толькі 23 ліпеня 2002 года, калі Бундэстаг зрабіў змены ў гэты закон, дапоўніўшы спіс рэабілітаваных асуджанымі па § 175 і 175a п. 4 у нацысцкай рэдакцыі ад 1935 года. Змены набылі моц 27 ліпеня 2002 года. У той жа час прысуды па § 175a п. 3 (гомасексуальнае «спакушэнне» асобы маладзей 21 года) скасаваны не былі. Апроч таго, прысуды па тых жа самых § 175 і 175a п. 4, вынесеныя ўжо ў ФРГ пасля 1945 года, дагэтуль застаюцца легітымнымі.

Большасць архіўных матэрыялаў, што тычацца пераследаў гомасексуальных мужчын у Трэцім рэйху і захоўваных пасля вайны ў Гамбургскім дзяржаўным архіве, у сувязі са «скарачэннем матэрыялаў, якія не ўяўляюць каштоўнасці», былі знішчаны працаўнікамі архіва ў 1986—1996 гады. Больш 50 навукоўцаў з усяго свету выказалі пратэст падобным дзеянням, аднак ні кіраўніцтва архіва, ні гамбургскі сенат не прызналі здзяйснення грубай памылкі ў знішчэнні матэрыялаў. Пытанне пра прычыны знішчэння матэрыялаў застаецца дагэтуль спекуляцыйным, бо, знішчыўшы гэтыя матэрыялы, архіў парушыў указанне захоўваць усе матэрыялы, што тычацца ахвяр нацызму.

### Адкрыццё мемарыялаў гомасексуальным ахвярам нацызму 
» адной з гомасексуальных ахвяр нацызму.]]

З 1970-х гадоў нямецкія ЛГБТ-арганізацыі пачынаюць узносіць памінальныя вянкі да канцэнтрацыйных лагераў, у якіх утрымліваліся гомасексуальныя зняволеныя. Часта падобныя ўскладанні вянкоў здзяйсняліся пад канец чэрвеня і былі прымеркаваны да святкавання ўгодкаў Стоўнвалскіх бунтаў, а не да дат вызвалення лагераў. Аналагічныя спробы адбываюцца і ў іншых краінах, прыкладам у Нідэрландах.

9 снежня 1984 года на тэрыторыі былога канцэнтрацыйнага лагера Маўтхаўзен у Аўстрыі па ініцыятыве ЛГБТ-актывістаў была ўсталявана  ў выглядзе ружовага трохвугольніка, прысвечаная гомасексуальным ахвярам.

У лютым 1985 года група актывістаў з Мюнхена па прыкладзе аўстрыйцаў скіравала просьбу ў Міжнародны камітэт Дахау, што складаецца з былых яго вязняў, у якой прасіла пра дазвол усталяваць аналагічную памятную дошку на тэрыторыі былога канцэнтрацыйнага лагера Дахау. Урачыстае адкрыццё мемарыяла планавалася зрабіць 29 красавіка 1985 года ў дзень 40-годдзя вызвалення Дахау, аднак агульны сход камітэта адцягваў разгляд заявы. У маі 1987 года, гэтак і не дачакаўшыся рашэння па сваёй заяве, актывісты ўладкавалі дэманстрацыю падчас святкавання чарговых угодкаў вызвалення лагера. У лютым 1988 года памятная дошка была ўсталявана актывістамі самавольна ў евангелічнай царкве, размешчанай на тэрыторыі былога лагера. Толькі праз дзесяць гадоў пасля першай спробы ўсталявання мемарыяла, ён быў, нарэшце, афіцыйна прызнаны і перасунуты ў цэнтральную экспазіцыю музея.

Першае афіцыйнае прызнанне гомасексуалаў ахвярамі рэпрэсій урадам ФРГ адбылося ў маі 1985 года, калі на тэрыторыі былога канцэнтрацыйнага лагера  быў адкрыты мемарыял гомасексуальным зняволеным. Тады прэзідэнт ФРГ Рыхард фон Вайцзэкер стаў першым у гісторыі краіны афіцыйнай урадавай асобай, што прызнаў гомасексуалаў ахвярамі нацызму ў сваім адкрытым звароце да народу.

У 1989 годзе ў Берліне ля ўваходу ў метро  была таксама ўсталяваная памятная дошка ў выглядзе ружовага трохвугольніка. У 1994 годзе ва Франкфурце-на-Майне быў адкрыты мемарыял . У 1995 годзе ўпершыню на тэрыторыі мемарыяльнага комплексу, размешчанага ў былым канцэнтрацыйным лагеры Заксенхаўзен, у святочнай цырымоніі чарговых угодкаў вызвалення ўзяў удзел гомасексуальны зняволены. У студзені 1999 года на тэрыторыі Заксенхаўзена прайшла першая памятная цырымонія ў гонар гомасексуальных вязняў лагераў. У выніку ініцыятывы  27 мая 2008 года ў Берліне быў адкрыты . У красавіку 2015 года на месцы лагера для гомасексуалаў Клінкерверк (падраздзяленне Заксенхаўзена) быў адкрыты мемарыяльны парк.

### Пераслед гомасексуалаў і Халакост 
З кожным годам расце лік даследаванняў гісторыі пераследу гомасексуалаў у часы Трэцяга рэйха. Нароўні з абагульненнем фактаў адным з галоўных спрэчных пытанняў, якім задаюцца даследчыкі, застаецца пытанне пра прылічэнне пераследу гомасексуалаў да халакосту і дапушчальнасці яго параўнання з «». Гэта абмеркаванне праходзіць у рамках існай дыскусіі пра прызнанне так званых яўрэйскіх ахвяр халакосту, такіх як , безнадзейна хворыя і інвалідаў, сведак Іеговы і іншых. У прыватнасці, гомасексуалы сярод іншых неяўрэйскіх ахвяр разглядаюцца ў  і ізраільскім музеі Яд ва-Шэм. Атаясненне пераследу гомасэксуальных мужчынаў з халакостам характэрна і для французскіх даследнікаў.

Параўнанне пераследу гомасексуалаў з пераследам яўрэяў іграла вялікую ролю ў амерыканскім  1960—1970-х гадоў. У 1974—1975 гадах падчас гучнай грамадскай дыскусіі вакол прыняцця законапраекта пра забарону дыскрымінацыі геяў і лесбіянак  выступала супраць гэтага законапраекта. У адказ на гэта праваабаронцы завілі пра аналагічнасць гамафобных і антысеміцкіх матываў злачынстваў, паказаўшы на сумны досвед Трэцяга рэйха і правядучы паралель паміж ружовым трохвугольнікам і , пасля чаго той хутка стаў знакам гей-руху ў ЗША.

Аж да выхаду ў 1985 годзе ў ЗША кнігі  «Ружовы трохвугольнік» для шырокай амерыканскай публікі заставаліся невядомымі даследаванні нямецкіх аўтараў, перш за ўсё дадзеныя Лаўтмана пра колькасць гомасексуальных ахвяр нацызму, у сувязі з чым гэта лік значна завышаўся. Так, прыкладам, у 1978 годзе актывіст , былы адначасна і яўрэем, і гомасэксуалам, у сваёй знакамітай «Прамове Надзеі», хібна згадваў пра 300 тысяч гомасексуальных ахвяр Трэцяга рэйха. У гэтыя гады зусім назіралася тэндэнцыя да перабольшання колькасці ахвяр, і некаторыя амерыканскія крыніцы таго часу прыводзілі лічбы, што даходзілі да аднаго мільёна.

Шэраг нямецкіх даследчыкаў праводзяць выразнае адрозненне паміж пераследам гомасексуалаў і пераследам яўрэяў, спасылаючыся на ідэалагічна розныя матывы і мэты гэтых пераследаў і, у сувязі з гэтым, рознае стаўленне да абедзвюх пераследаваных груп на тэрыторыі Рэйха і па-за яго. Тым часам як гомасексуальнасць пераследавалася, галоўным чынам, толькі ў межах Рэйха, яўрэі вынішчаліся паўсюдна.

## Адлюстраванне тэмы ў культуры 
У адрозненне ад велізарнага ліку існых інтэрв’ю, прысвечаных яўрэйскім ахвярам Халакосту, гомасексуальныя ахвяры Трэцяга рэйха практычна не ахоплены ў працы па інтэрв'юяванню, праводжанай музеямі і іншымі інстытутамі, якія вывучаюць гісторыю. Некаторыя прабелы ў гэтай працы ў апошні час кампенсуюцца незалежнымі дакументальнымі фільмамі, прысвечанымі лёсу гомасексуалаў, якія перажылі нацысцкі тэрор. Асаблівае значэнне маюць наступныя фільмы-інтэрв'ю (па стане на 2002 год): «Мы насілі вялікую „А“ на назе» (, Германія, 1991), «Але я была дзяўчынкай» (, Нідэрланды, 1999; фільм расказвае гісторыю ), «Шчаслівы быць тым, хто я ёсць» (, Славенія-Нідэрланды, 1999) і «» (, ЗША, 2000).

Сярод найболей значных літаратурных твораў-мемуараў, што выйшлі до 2000 года, можна вылучыць толькі два: кніга  «Мужчыны з ружовым трохвугольнікам» (, 1972) і біяграфія П’ера Зееля «Я, П'ер Зеель, дэпартаваны гомасексуал» (, 1994). Аўтабіяграфія П'ера Зееля паслужыла асновай да фільма  «» (, Францыя, 2005). У 2010 годзе выйшла аўтабіяграфічная кніга  «Шлях ружовага трохвугольніка» (, супольна з Жанам-Люкам Швабам).

Сярод іншых матэрыялаў, што апісваюць жыццё гомасексуалаў у Трэцім рэйху, можна паказаць аўтабіяграфічны раман  «» (, 1976), а таксама  (Вялікабрытанія, 2011) і драму  «» (, Вялікабрытанія, 1997). У 2013 годзе ў Германіі выйшаў дакументальны фільм «Гукі цішыні» (), прысвечанага лёсу кампазітара .

У 1995 годзе амерыканскім прапаведнікам, юрыстам і антыгей-актывістам  ў суаўтарстве з Кевінам Абрамсам была апублікавана кніга «», у якой ён сцвярджаў пра гомасексуальнасць многіх высокапастаўленых асоб у нацысцкай партыі, у тым ліку і самога Адольфа Гітлера, і ўвязваў гомасексуальнасць нацыстаў з іх жорсткасцю, выяўленай у час халакосту.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
### Манаграфіі і зборнікі 
* 
* 
* {{кніга
 |аўтар        = Günter Grau
 |загаловак    = Homosexualität in der NS-Zeit: Dokumente einer Diskriminierung und Verfolgung
 |мова         = de
 |серыя        = Die Zeit des Nationalsozialismus
 |выданне      = Überarb. Neuausg
 |месца        = Frankfurt am Mein
 |выдавецтва   = Fischer Verlag
 |год          = 2004
 |seite        = {}
 |alleseiten   = 367
 |isbn         = 3-596-15973-3
 |ref          = Grau
}}
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Іншыя крыніцы 
* 
* 
* 
* 

### Прававыя дакументы 
* 
* 

## Спасылкі 
* Gedenkort für die im Nationalsozialismus verfolgten Homosexuellen: *Chronik der Homosexuellenverfolgung*
* Мемарыяльны музей Халакоста (ЗША): *Persecution of Homosexuals in the Third Reich*
* Фордэмскі ўніверсітэт: *Pierre Seel: The Death of His Lover*

Катэгорыя:ЛГБТ у Германіі
Катэгорыя:ЛГБТ у Аўстрыі
Катэгорыя:Гомасексуальнасць у гісторыі
Катэгорыя:Халакост
Катэгорыя:Расавая гігіена