Удэй Хусейн

**Удэй Садам Хусейн ат-Тыкрыці** (18 чэрвеня 1964, Тыкрыт — 22 ліпеня 2003, Масул) — старэйшы сын былога прэзідэнта Ірака Садама Хусейна. Займаў пасады кіраўніка Алімпійскага камітэту Ірака, Іракскага саюза журналістаў і Іракскай футбольнай асацыяцыі, генеральнага сакратара Саюза студэнтаў Ірака і Саюза іракскай моладзі. Яму належалі газета «Бабіль» і радыё «Голас Ірака». Галоўнакамандуючы ўзброеным фарміраваннем «Федаін садам» і член Арміі вызвалення Іерусаліма. Дэпутат парламента і доктар паліталогіі.

## Біяграфія 
Скончыўшы інжынерны каледж у 1984 годзе з высокімі вынікамі, Удэй стаў рэктарам Універсітэта імя Садама і старшынёй іракскага алімпійскага камітэта.

У 1995 годзе стварыў і стаў галоўнакамандуючым добраахвотніцкай міліцыі — «Федаін садам». У перакладзе з арабскага «федаін» — «ахвяруючы сабой». Паводле розных ацэнак, колькасць «федаінаў» у Іраку дасягала ад 18 да 40 тысяч. Ён плаціў ім у месяц суму, эквівалентную 100 доларам (дзяржслужачыя атрымлівалі 3 долары), забяспечыў зямельнымі ўчасткамі, бясплатнай медыцынскай дапамогай і дадатковымі харчовымі пайкамі.

У сакавіку 2000 года Удэй быў абраны членам іракскага парламента.

У лютым 2002 года Удэй быў удастоены звання прафесара паліталогіі ў багдадскім Універсітэце Садама за 300-старонкавую доктарскую дысертацыю, прысвечаную праблемам міжнародных адносін у XXI стагоддзі. У гэтай працы Удэй прадказваў немінучы крах ЗША.

## Замахі 
У 1991 годзе, калі двайнік Удэя Хусейна аб’язджаў войскі, на адным з блок-пастоў члены Рабочай партыі Курдыстана, пераапранутыя ў ваенную форму іракскай арміі, абстралялі аўтамабіль з двайніком з ручнога кулямёта, а таксама кінулі ў яго дзве гранаты. У выніку двое ахоўнікаў двайніка Удэя былі забіты, кіроўца паранены ў жывот, а сам двайнік атрымаў скразное раненне ў руку і раненні абедзвюх ног аскепкамі гранаты.

12 снежня 1996 года на Удэя быў здзейснены яшчэ адзін замах. Падчас прагулкі па ўніверсітэцкім гарадку двое невядомых абстралялі чырвоны браніраваны Porsche Удэя з аўтамата і пісталета. Агнём у адказ аховы адзін з нападнікаў быў забіты, другому ўдалося схавацца. Таксама загінуў адзін целаахоўнік Удэя і выпадковы мінак, які трапіў пад агонь. 8 куль трапілі ў левую частку тулава і нагу. Адна з куль параніла Удэя ў пах, следствам чаго стала часовая страта рэпрадуктыўнай функцыі, пазней яе ўдалося аднавіць толькі часткова. Адно з раненняў — у пазваночнік — выклікала параліч ніжніх канечнасцяў, і ў выніку ён апынуўся паралізаваны. Пасля некалькіх аперацый, старэйшы сын Садама змог хадзіць толькі з кіем. Замах і хвароба канчаткова перакрэслілі шанцы Удэя на пасаду прэзідэнта: пасля гэтага відавочным спадчыннікам Садама стаў малодшы сын — Кусей.

8 сакавіка 2003 года здзейснены трэці замах. Увечары таго дня група ўзброеных людзей уварвалася ў конны клуб у раёне Аль-Джадырыя і адкрыла агонь па Удэю. Завязалася жорсткая перастрэлка, у выніку якой былі забіты 3 ахоўнікі. Нападнікам удалося схавацца.

## Амерыканскае ўварванне і гібель 
Перад пачаткам уварвання, 18 сакавіка 2003 года, Джордж Буш-малодшы высунуў Садаму Хусейну ультыматум з патрабаваннем, каб ён склаў з сябе паўнамоцтвы і пакінуў краіну разам са сваімі сынамі. У адказ на гэта Удэй у тэлеэфіры заявіў, што на самой справе прапанова павінна гучаць абсалютна інакш: гэта прэзідэнт Буш павінен *«скласці з сябе паўнамоцтвы»*. Сын прэзідэнта Ірака назваў фігуру амерыканскага прэзідэнта «нестабільнай» і параіў яму пакінуць Белы дом. У адваротным выпадку амерыканскім войскам у Іраку будзе прыгатаваны «самы крывавы бой». Удэй Хусейн папярэдзіў Злучаныя Штаты аб тым, што напад на Ірак пашырыць межы вайны, якую некаторыя ісламскія краіны вядуць супраць ЗША. Па словах Удэя, *«жонкі і маці тых, хто нападзе на нас, будуць галасіць, і слязам іх не будзе канца… у іх знікне вера ў тое, што для іх ёсць хоць адно бяспечнае месца — як у Іраку, так і ва ўсім астатнім свеце»*.

На наступны дзень арабскія СМІ паведамілі, што Садам Хусейн арыштаваў свайго старэйшага сына і адправіў пад аховай у прэзідэнцкі комплекс Тартар. Прычынай арышту паслужыла таемная спроба Удэя Хусейна дамовіцца з іарданцамі аб уцёках у Аман. 31 сакавіка, упершыню пасля пачатку вайны, свет убачыў нараду ваеннага камандавання, на якім старшыняваў Садам Хусейн — у ім прынялі ўдзел Удэй і яго малодшы брат Кусей. Праз тыдзень, 6 красавіка, іракскае тэлебачанне ў апошні раз прадэманстравала відэазапіс з жывым Удэем. Пасля звяржэння садамаўскага ўрада Удэй з бацькам, братам і шэрагам іншых палітычных дзеячаў Ірака зніклі. За ім, як і за многімі хаваліся, пачалося паляванне.

22 ліпеня адзін з людзей, якія хавалі сыноў Садама, паведаміў пра іх месцазнаходжанне ў асабняку шэйха Навафа Зэйдана ў Масуле. Гэты інфарматар (курд па нацыянальнасці) атрымаў ад урада ЗША 30 млн долараў. Па трывозе была паднята і перакінута ў горад аператыўна-тактычная група 20 (Task Force 20) — сакрэтнае ваеннае падраздзяленне, у якое ўваходзілі: супрацоўнікі ЦРУ, байцы сіл спецыяльнага прызначэння — падраздзяленне «Дэльта» і ВМС. У спецаперацыі таксама ўдзельнічалі дэсантнікі з 101-й паветрана-дэсантнай дывізіі ЗША.

Людзі на віле забарыкадаваліся ўнутры і аказалі жорсткае супраціўленне. Мяркуючы па кадрах, якія ўдалося зняць тэлеканалу «Аль-Арабія», на віле зусім не рыхтаваліся да абароны: на стале былі рассыпаны шакаладныя цукеркі, а самі абаронцы былі ў тапачках.

Аперацыя працягвалася шэсць гадзін. Сам штурм пачаўся з прапановы здацца, але адказу атрымана не было. Калі спецназ падышоў да дома, то трапіў пад абстрэл: па іх стралялі людзі, якія забарыкадаваліся ў пакоі на верхнім паверсе асабняка. Чатыры байца былі паранены — трое на лесвіцы і адзін перад домам. Амерыканскія салдаты адкрылі агонь у адказ. Праз некаторы час яны паспрабавалі зноў пранікнуць у будынак, але зноў патрапілі пад агонь і адышлі. Пасля гэтага амерыканскія салдаты разгарнулі «Хамеры» з супрацьтанкавымі ракетамі і выпусцілі па доме 10 ракет. У выніку гэтага абстрэлу Удэй, яго брат Кусей і іх ахоўнік загінулі. Амерыканцы пагрузілі целы Удэя і Кусея на верталёт і даставілі з Масула ў аэрапорт Багдад, куды на апазнанне прывялі арыштаваных раней паплечнікаў Садама Хусейна. Удэя, у прыватнасці, даведаліся па шнару на назе, які застаўся ад замаху. Разам з імі забіты чатырнаццацігадовы Мустафа, сын малодшага брата.

Баючыся, што месца пахавання сыноў Садама можа стаць цэнтрам паломніцтва і сімвалам супраціву, амерыканскія ўлады доўга не выдавалі сваякам цела загінуўшых. Толькі праз два тыдні, насуперак усім традыцыям, астанкі былі пахаваны. Раніцай 2 жніўня на могілках у вёсцы Аўджа (недалёка ад горада Тыкрыт, радзімы Садама Хусейна) адбылося пахаванне Удэя і Кусея. Усе магілы былі пакрыты іракскім нацыянальным сцягам. Напярэдадні пахавання амерыканцы аддалі загад, каб колькасць удзельнікаў пахавання не перавышала 150 чалавек.

13 студзеня 2007 года цела забітых эксгумавалі і, у адпаведнасці з ісламскімі традыцыямі, да заходу сонца перапахавалі побач з парэшткамі іх бацькі, пакаранага смерцю 30 снежня 2006 года.

## Зноскі 
Катэгорыя:Палітыкі Ірака
Катэгорыя:Члены іракскага аддзялення партыі Баас
Катэгорыя:Удзельнікі Іракскай вайны
Катэгорыя:Члены сям’і Садама Хусейна
Катэгорыя:Ваенныя Ірака