open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рава-Руская

**Рава-Руская** () — горад раённага значэння Жоўкіўскага раёна Львоўскай вобласці Украіны, адзін з найстарэйшых гарадоў Заходняй Украіны.

## Геаграфія 
Размешчаны на паўночна-ўсходніх ускраінах Расточча, над ракою Ратаю, каля заходняй мяжы Украіны з Польшчай, за 50 км ад Львова і за 36 км ад Жоўквы. Чыгуначны вузел. 

Горад мае змешаную планіроўку: у цэнтральнай частцы прамянёвая, а ў прадмесцях — прамавугольная. Агульная даўжыня вуліц складае 27 км, у тым ліку магістральных — 10 км. Сярэдняя шырыня вуліц 5-6 м. Рава-Руская не мае выяўленага цэнтра з плошчай. Цэнтральная гарадская плошча з ратушай у выніку Другой сусветнай вайны была разбурана. Цяпер цэнтрам лічыцца скрыжаванне вуліц Львоўскай, Грушэўскага і Канавальца. Горад не шумны, наколькі дазваляе яго транзітнае размяшчэнне, невялікі, што робіць яго вельмі ўтульным.

## Гісторыя 
Каля дзевяці стагоддзяў аддзяляе сённяшні дзень ад часу, калі на месцы Равы-Рускай узніклі першыя паселішчы. Упершыню ў дакументах Рава-Руская згадваецца ў XV стагоддзі. Вядома: бэлзкі і мазавецкі князь Уладзіслаў у 1455 годзе невялікі населены пункт на рацэ Рата назваў імем свайго ўладання з Мазавецкай зямлі — Равай, з дадаткам слова «Руская» для адрознення ад Равы-Мазавецкай, размешчанай на тэрыторыі Польшчы. Магчыма, падставай для гэтага было гарадское ўкраінскае (г.зн. "рускае" - як казаі ў той час) насельніцтва.

Адносна назвы горада, адзінага меркавання пакуль няма. У геаграфічным слоўніку напісана, што назва «Рава», будучы адначасова назвай герба і, напэўна, назвай роду, бярэ свой пачатак ад роду Равітаў, каланізатарская дзейнасць якіх распаўсюдзілася далёка на Усход. Такія назвы, як Старая Рава, Рава-Мазавецкая, рака Равка, Рава-Руская красамоўна сведчаць на карысць гэтай тэорыі. Доўгі час Рава-Руская была маленькім мястэчкам.

Большае значэнне набыла Рава-Руская ў XVII стагоддзі. Гэтаму спрыяла праходжанне гандлёвага шляху з Усходу на Захад. У горадзе развіваліся розныя рамёствы і гандаль, у чым былі зацікаўленыя мясцовая шляхта, гарадская вярхушка, кароль. У 1622 г. гораду былі прадастаўлены прывілеі на правядзенне штогадовых кірмашоў. Рава-Руская ляжала на ажыўленых гандлёвых шляхах. Тут штогод ладзіліся буйныя кірмашы, на якія з'язджаліся купцы з усіх канцоў краіны.

Рава-Руская была цэнтрам важных міжнародных падзей XVII—XVIII стагоддзяў. У 1698 годзе тут праходзіла сустрэча польскага караля Аўгуста II, які ішоў на чале войскаў супраць турэцкага султана, і маскоўскага цара Пятра, які вяртаўся з Вены. Перамовы доўжыліся 3 дні. 3 жніўня 1698 года манархі дамовіліся аб сумесных дзеяннях супраць шведскага караля Карла XII. У 1704 годзе ў Раве-Рускай сустракаліся шведскі кароль Карл XII з каралём Рэчы Паспалітай Станіславам Ляшчынскім. Каралі ўзгаднілі свае планы ў барацьбе супраць рускага цара Пятра І (планы не ажыццявіліся). У 1716 годзе адбываліся перамовы паміж Ляшчынскім і Аўгустам II.
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Валерый Дзмітрыевіч Лабко, беларускі фотамастак

Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Жоўкіўскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1455 годзе
Рудня (прыток Ментыні)

**Ру́дня**, Ментынь — ручай у Вілейскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Ментынь (басейн Нёмана). Даўжыня 4,5 км. Пачынаецца на паўднёвым усходзе ад вёскі Губы, цячэ пераважна сярод лесу, упадае ў Ментынь за 1,3 км на паўночны ўсход ад вёскі Кузьмічы. Рэчышча на працягу 0,5 км ад вусця каналізаванае.

На геаграфічных картах ХІХ — першай палове ХХ стагоддзяў назвай «Рудня» пазначана сучаснае русла ракі Ментынь на ўсім працягу.

На левым беразе, за 1,0 км на паўнёвы захад ад вёскі Губы — помнік прыроды мясцовага значэння, крыніца «Святая вада».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Минской области

Катэгорыя:Рэкі Вілейскага раёна
Катэгорыя:Басейн Нарачы
Генрык Батута

[міні|Сапраўдная вуліца Батуты ў [Варшава|Варшаве]]

**Ге́нрык Бату́та** () — выдуманы сацыяліст, рэвалюцыянер, польскі камуніст, які першапачаткова з’явіўся ў польскай Вікіпедыі. Вядомы як прыклад самай вялікай раскрытай фальсіфікацыі ў Вікіпедыі на сённяшні дзень (акрамя фальсіфікацыі ў англійскай Вікіпедыі з удзельнікам Essjay, які згадваўся ў Бі-Бі-Сі).

Паводле сваёй выдуманай біяграфіі, Батута нарадзіўся ў Адэсе ў 1898 годзе, прымаў удзел у грамадзянскай вайне ў Расіі, разам з Эрнэстам Хэмінгуэем удзельнічаў у грамадзянскай вайне ў Іспаніі. Артыкул аб ім быў створаны 8 лістапада 2004 г. і праіснаваў 15 месяцаў, пакуль не быў уключаны ў спіс артыкулаў на выдаленне.

Датуль пакуль фальсіфікацыя не была выяўлена, артыкул налічваў 10 сказаў і ўвесь гэты час заставаўся невялікім, што, магчыма, спрыяла такому доўгаму існаванню гэтай фальсіфікацыі. Артыкул атрымаў вядомасць, калі нататкі аб ім з’явіліся ў польскай газеце «Газета Выборча» і часопісе «Пшэкруй», а таксама ў брытанскім часопісе «The Observer».

У артыкуле таксама гаварылася аб тым, што «вуліца Генрыка Батуты» ў Варшаве была названа ў гонар дадзенага камуністычнага дзеяча. Ананімныя фальсіфікатары, якія стварылі гэты артыкул, называлі сябе «войскам Батуты». Паводле паведамленняў прэсы яны нібы жадалі прыцягнуць увагу да таго факта, што ў Польшчы дагэтуль ёсць месцы, названыя ў гонар камуністычных дзеячаў, якія, па іх меркаванню, не заслужылі такой павагі.

Фальсіфікацыя была выяўлена, калі артыкул занеслі ў спіс артыкулаў на выдаленне. Нават пасля таго, як зман быў выкрыты, яго аўтары спрабавалі пераканаць іншых у сапраўднасці Батуты, падаючы ілжывыя бібліяграфічныя дадзеныя і нават загрузіўшы адрэтушаваную ў графічным рэдактары фатаграфію, на якой была паказана таблічка на доме з надпісам «вуліца Генрыка Батуты». Містыфікацыя была «афіцыйна» пацверджана 9 лютага 2006 г., калі польскі штодзённік «Газета Выборча» і штотыднёвік «Пшэкруй» апублікавалі артыкулы аб фальсіфікацыі.

У рэчаіснасці ў Варшаве ёсць «вуліца Батуты», аднак яе назва паходзіць ад польскага слова «batuta», якое азначае «дырыжорская палачка».

## Спасылкі 
* Артыкул-фальшыўка ў тым выглядзе, у якім яго ўпершыню ўключылі ў спіс артыкулаў на выдаленне ў польскай Вікіпедыі 20 студзеня 2006 г.
* Дыскусія аб выдаленні артыкула ў польскай Вікіпедыі
* Артыкул у часопісе «The Observer»
* Артыкул у «Газеце Выборчай»
* Артыкул з «Газеты Выборчай», рускі пераклад 
* Артыкул аб Батуце ў штотыднёвым часопісе «Пшэкруй» 

Катэгорыя:Містыфікацыі
Катэгорыя:Гісторыя Вікіпедыі
Адам Міхнік

**Адам Міхнік** (; нар. 17 кастрычніка 1946, Варшава) — польскі гісторык, палітычны публіцыст, галоўны рэдактар «Gazety Wyborczej» (з 1989).

## Біяграфічныя звесткі 
У 1968—1989 гадах адзін з галоўных стваральнікаў нелегальнай апазіцыі ў ПНР, пасол Сейма X склікання. Лаўрэат шматлікіх узнагарод, кавалер Ордэна Белага Арла. Ганаровы прафесар Кіева-Магілянскай акадэміі.

21 снежня 2010 года адзін з арганізатараў і падпісантаў Беларускай адозвы былых дзеячаў польскай апазіцыі () у падтрымку беларускай дэмакратычнай апазіцыі .

## Беларускія пераклады 
Паасобныя эсэ на беларускую пераклаў Лявон Баршчэўскі.

## Спасылкі 
* Адам Міхнік: «Абавязак суседзяў Беларусі падтрымліваць дэмакратаў» // Народная Воля, 31 мая 2010.

Катэгорыя:Выпускнікі Варшаўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў ПНР (1944—1989)
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Польшчы
Катэгорыя:Дысідэнты Польшчы
Катэгорыя:Журналісты Польшчы
Катэгорыя:Члены прафсаюза «Салідарнасць»
Там, дзе мы

**Там, дзе МЫ** — першы альбом у творчасці Таццяны Беланогай, выдадзены ў 2004 годзе.

## Змест 
# «Тут мы ідзем»
# «Там, дзе мы»
# «Эн Сэкстан» (на словы Яўгеніі Янішчыц)
# «Наш лёс»
# «Птах»
# «Свябоды дзень»
# «Човен»
# «Луна»
# «Мая страна»
# «Сказка»
# «Свадьба»
# «Дорога в рай»
# «Сон» (на словы Яўгеніі Янішчыц)
# «Мышка»
# «Прыдзе ноч»
# «Бабье лето»
# «Весело»
# «Маўклівая»
# «Музыка новага дня»
# «Псы»
# «Чорная быль»

## Спасылкі 
* Пра альбом на афіцыйным сайце спявачкі 

Катэгорыя:Альбомы 2004 года
Катэгорыя:Альбомы Таццяны Беланогай
Хынчэшць

**Хынчэшць** () — горад і муніцыпій Малдовы, цэнтр Хынчэшцкага раёна. Размешчаны на рацэ Кагыльнік, за 36 км ад Кішынёва. 12 491 жыхароў (2014). Паляўнічы замак. Палац Манук-Бея.

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Малдовы
Амгуэма

**Амгуэ́ма** (, ) — рака на Далёкім Усходзе Расіі, у Чукоцкай аўтаномнай акрузе. Упадае ў Чукоцкае мора.

Даўжыня ракі 498 км. Плошча вадазбору 28 100 км². Сярэдні расход вады 295). Сярэдні аб’ём сцёку 8,995  На вадазборы ракі больш за 6500 азёр агульнай плошчай 392,5 км². Каля правага берага ракі знаходзіцца чукоцкае сяло Амгуэма.

## Літаратура 
* Амгуэма // 
* Амгуэма // 

## Спасылкі 
* Река Амгуема (Омваам, в верховье Вульвывеем) // Государственный водный реестр РФ
* *Жук В. А., Антохина Е. Н.* Амгуэма // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»
* Низовья реки Амгуэма и лагуна Укоуге // Водно-болотные угодия России
* О муниципалитете — Городской округ Эгвекинот
* Амгуэма // Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия

Катэгорыя:Рэкі Чукоцкай аўтаномнай акругі
Катэгорыя:Басейн Чукоцкага мора ў Азіі
Леова

**Леова** () — горад у Малдове, цэнтр Леоўскага раёна. Размешчаны на левым беразе ракі Прут, за 22 км на паўночны захад ад чыгуначнай станцыі Яргара.

Катэгорыя:Гарады Малдовы
Фэлешць

**Фэлешць** () — горад у Малдове, цэнтр Фэлешцкага раёна. Знаходзіцца за 127 км на паўночны захад ад Кішынёва. Чыгуначная станцыя. Першыя згадкі пра Фэлешцт адносяцца да 1429 года.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Малдовы
Ліпкань

**Ліпкань** () — горад у Брычанскім раёне Малдовы. Горад размешчаны на беразе ракі Прут. 4 685 жыхароў (2014).

Катэгорыя:Гарады Малдовы
Окніца

**Окніца** () — горад у Малдове, цэнтр Окніцкага раёна. Окніца была заснавана як чыгуначная станцыя ў 1890-я гады. 7,254 жыхароў (2014). Насельніцтва горада ў 1974 годзе складала 7,1 тысяч чалавек, а ў 1994 годзе — 11,3 тыс. чал. У 2013 годзе ў цэнтральным парку Окніцы была адкрыта алея знакамітасцяў.

Катэгорыя:Гарады Малдовы
Купчынь

**Купчынь** () — горад у Едзінецкім раёне Малдовы. У склад горада ўваходзяць сёлы Старая Кетрошыка і Кюрт. 7 190 жыхароў (2014).

Катэгорыя:Гарады Малдовы
Унгень

**Унгень** () — горад і муніцыпій у Малдове, цэнтр Унгенскага раёна. Размешчаны на рацэ Прут за 107 км ад Кішынёва, 85 км ад Бэльці і за 45 км ад Яс. Ва Унгене знаходзіцца мытня на мяжы з Румыніяй. Чыгуначная станцыя Унгень з’яўляецца памежнай паміж чыгункамі Малдовы і Румыніі.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Наталля Мунцяну (нар. 1993) — малдаўская футбалістка, брамнік. Выступала за зборную Малдовы.

Катэгорыя:Гарады Малдовы
Катэгорыя:Муніцыпіі Малдовы
Лакалізацыя праграмнага забеспячэння

**Лакалізацыя праграмнага забеспячэння** — адаптацыя праграмнага прадукту да патрэбаў мясцовага рынку шляхам перакладу паведамленняў і праграмнай дакументацыі для дадзенай мовы, а таксама адаптаваць яго да правілаў граматыкі гэтай мовы: сартаванне літар у алфавіце, фармат адзінак вымярэння, фармат даты і г.д.

Лакалізацыя таксама прадугледжвае прывядзенне праграмнага прадукту ў адпаведнасць з законамі і іншымі нарматыўнымі прававымі актамі, стандартамі, нормамі і правіламі, якія дзейнічаюць у краіне для якой праводзіцца лакалізацыя.

Для лакалізацыі ў англійскай мове часам ужываюць скарачэнне «L10n», дзе літары «L» і «n» — пачатак і заканчэнне слова **L**ocalizatio**n**, а лічба 10 — колькасць літар паміж імі.

Лакалізацыя цесна звязана з паняццем інтэрнацыяналізацыі.

Катэгорыя:Пераклад
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне
Кэлэраш

**Кэлэраш** () — горад у Малдове, цэнтр Кэлэрашскага раёна. У склад горада ўваходзіць сяло Орыкава. Размешчаны за 50 км ад Кішынёва. Чыгуначная станцыя на лініі Кішынёў-Унгень. У 1970 годзе насельніцтва складала 13,9 тыс. жыхароў. У цяперашні час у горадзе дзейнічае завод па вытворчасці вінаў і каньякоў «Călăraş Divin», швейная фабрыка, малочны завод «LAPMOL» і кансервавы завод.

Катэгорыя:Гарады Малдовы
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1432 годзе
Дрокія

**Дрокія** () — горад у Малдове, цэнтр Дрокіеўскага раёна.

## Гісторыя 
Дрокія ўпершыню згадваецца ў летапісе ў 1777 годзе. У 1830 годзе маленькае паселішча з 25 сем’яў. У 1847 годзе ў Дрокіі было пабудавана першае прамысловае прадпрыемства — завод па перапрацоўцы вінаграду. У 1875 годзе былі пабудаваны 2 паравыя млыны. Больш інтэнсіўнае развіццё прамысловасці пачалося з будаўніцтвам у канцы XIX стагоддзя чыгункі Бэлць — Окніца.

3 верасня 1954 года Дрокія атрымала статус пасёлка гарадскога тыпу і стала адміністрацыйным цэнтрам Дрокіеўскага раёна, а 28 снежня 1973 года — горада.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Малдовы
Рэзіна

**Рэзіна**  () — горад у Малдове, цэнтр Резінскага раёна. У склад горада ўваходзяць сёлы Бошэрніца, Чорна і Стохная. Размешчаны на правым беразе ракі Днестр, за 7 км ад чыгуначнай станцыі Рыбніца. 11 032 чалавек (2014).

Катэгорыя:Гарады Малдовы
Кэўшэнь

**Кэўшэнь** () — горад у Малдове, цэнтр Кэўшэнскага раёна. Размешчаны на рацэ Ботна, за 88 км на поўдзень ад Кішынёва. 15 939 чалавек (2014). Дом культуры, пошта, дом быту, тэлеграф, стадыён, бальніца, паліклініка, парк, скверы, 4 ліцэі.
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Малдовы
Вулкэнешць

**Вулкэнешць** (, ) — горад у Малдове, у Гагаузіі, размешчаны на рацэ Кагул. 12 185 чалавек (2014). У лістападзе 1940 года г. Вулкэнешць стаў раённым цэнтрам. У 1965 годзе сяло атрымала статус пасёлка гарадскога тыпу, а з 1995 года — статус горада.

Катэгорыя:Гарады Малдовы
Брычэнь

**Брычэнь** () — горад у Малдове, цэнтр Брычанскага раёна. Размешчаны на поўначы краіны, недалёка ад мяжы з Украінай у вялікай нізіне, створанай рэчкамі Лапатнік і Вілія, за 230 км ад Кішынёва. 7 314 чалавек (2014).

Катэгорыя:Гарады Малдовы
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1576 годзе
Чымішлія

**Чымішлія** () — горад у Малдове, цэнтр Чымішлійскага раёна. Горад размешчаны за 12 км ад чыгуначнай станцыі Чымішлія ў сяле Міхайлаўка і за 69 км на поўдзень ад Кішынёва. 11 997 чалавек (2014).

Катэгорыя:Гарады Малдовы
Сынджэрэй

**Сынджэрэй** () — горад у Малдове, цэнтр Сынджэрэйскага раёна. У склад горада ўваходзіць сяло Врэнешць. Размешчаны прыкладна за 25 км на паўднёвы ўсход ад Бэлці. У Сынджэрэі базаваўся футбольны клуб «Верыс».

Катэгорыя:Гарады Малдовы
Зборная Егіпта па футболе

**Зборная Егіпта па футболе** прадстаўляе Егіпет на міжнародных спаборніцтвах па футболе з 1920 года. Каманда кантралюецца Егіпецкай футбольнай асацыяцыяй, якая з’яўляецца адным з 56 членаў КАФ (Канфедэрацыя Афрыканскага футбола) і ўваходзіць у ФІФА.

## Футбалісты 
### Цяперашні склад 
Наступныя 23 футбалісты былі выкліканыя на ўдзел у асноўнай стадыі чэмпіянату свету 2018 года.

*Статыстыка прыведзена станам на 6 чэрвеня 2018 года пасля матча супраць Бельгіі.*

## Выступы на турнірах 
### Чэмпіянат свету 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Егіпецкай футбольнай асацыяцыі


Катэгорыя:Зборныя Егіпта
Вуліца Алаізы Пашкевіч (Мінск)

**Вуліца Алаізы Пашкевіч** — вуліца ў Цэнтральным раёне Мінска. Названа ў гонар Алаізы Пашкевіч, беларускай паэткі і публіцысткі.

## Размяшчэнне 
 з боку вуліцы Алаізы Пашкевіч]]
Вуліца Алаізы Пашкевіч пачынаецца ад вуліцы Максіма Багдановіча, перасякае вуліцу Чычэрына і канчаецца на перасячэнні з вуліцай Куйбышава. Даўжыня — 350 м.

Да вуліцы прымыкае будынак Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета. Каля вуліцы знаходзіцца сквер Траецкая гара.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Цэнтральны раён (Мінск)
Амбарчык (бухта)

**Амба́рчык** () — бухта каля ўсходняй часткі Калымскага заліва Усходне-Сібірскага мора. Тэрыторыя Расіі. Уваходзіць у тэрыторыю Рэспублікі Саха (Якуція).

Даўжыня бухты каля 3 км. Шырыня каля ўваходу каля 7 км. Глыбіні да 4 м. Большую частку года бухта пакрытая лёдам.

На беразе бухты знаходзіцца сяло Амбарчык — былы порт, першы порт Усходне-Сібірскага мора. У ім у 1935 годзе была адкрыта палярная станцыя.

У бухце знаходзіцца усталяваны ў 1977 годзе памятны знак «Ружа вятроў» у гонар палярнага даследчыка Георгія Якаўлевіча Сядова.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Восточно-Сибирское море // Сайт *«Планета Земля»* Geosfera.Org

Катэгорыя:Усходне-Сібірскае мора
Катэгорыя:Залівы Паўночнага Ледавітага акіяна
Катэгорыя:Залівы Якуціі
Білінгва (вазапіс)

**Білінгва**&nbsp;— тэхніка старажытнагрэцкага вазапісу, якая існавала ў Атыцы ў пераходны перыяд ад чорнафігурнага да чырвонафігурнага стылю ў вазапісе.

На адным боку керамічнага посуду наносілася выява, выкананая ў больш раннім чорнафігурным стылі, а на іншым&nbsp;— чырвонафігурная выява, часам на той самы сюжэт. Такія вазы вырабляліся вельмі кароткі перыяд часу, імаверна для таго, каб забяспечыць збыт керамікі ў новым невядомым чырвонафігурным стылі.

У тэхніцы білінгвы працавалі Андокід, Лісіпід, Ольтас, Эпіктэт і Псіякс. У стылі камбінаванага чорна-чырвонафігурнага роспісу звычайна выконваліся кубкі і амфары.

Ніжэй прыведзены прыклад амфары-білінгвы, на якой адлюстраваныя Геракл і Афіна вазапісца Андакідэса (захоўваецца ў Дзяржаўным антычным зборы, Мюнхен):

## Літаратура 
* Irma Wehgartner: *Bilingue Vasen*, in ''Der Neue Pauly Bd. 2 (1997), Sp. 677

## Спасылкі 
* Білінгвальная амфара вазапісца Андакідэса  

Катэгорыя:Стылі вазапісу Старажытнай Грэцыі
Беларусіфікацыя

**Беларусіфікацыя** — збліжэнне якой-небудзь мовы і пісьменства з беларускай, замена запазычанняў словамі беларускіх каранёў альбо змяненне формы запазычаных слоў на больш уласцівую беларускай граматыцы і фанетыцы.

У электронных прыладах беларусіфікацыя праяўляецца ў лакалізацыі апаратнага і праграмнага забеспячэння, гэта значыць пераклад інтэрфейсу карыстальніка на працу з беларускім алфавітам і на беларускай мове (гл. лакалізацыя праграмнага забеспячэння). Беларусіфікацыя інтэрфейсу патрабуе перакладу ўсіх сістэмных паведамленняў на беларускую мову. Для палягчэння гэтай задачы ўсе тэксты і паведамленні павінны быць аддзеленымі ад кода праграмы (у Windows для гэтага выкарыстоўваюць «рэсурсы»).

## Гл. таксама 
* Беларусізацыя

Катэгорыя:Пераклад
Катэгорыя:Беларуская мова
Сон Хын Мін

**Сон Хын Мін** (; нар. , Чхунчхон, Рэспубліка Карэя) — паўднёвакарэйскі футбаліст, нападнік англійскага клуба «Тотэнхэм Хотспур» і нацыянальнай зборнай Паўднёвай Карэі.

## Кар’ера 
### «Гамбург» 
У 2008 годзе Сон перайшоў з моладзевай каманды «Гамбурга» ва ўзросце 16 гадоў. У перадсезонны перыяд сезона 2010/2011 ён быў адным з лідараў каманды, забіўшы 9 галоў. У гэтым жа сезоне ён падпісаў першы прафесійны кантракт з «Гамбургам». У жніўні 2010 года атрымаў траўму ступні і выбыў на 2 месяцы. Вярнуўся ў шэрагі каманды 30 кастрычніка 2010 года і забіў свой першы гол у афіцыйных сустрэчах Бундэслігі ў браму каманды «Кёльн». Стаў самым маладым аўтарам гола ў гісторыі «Гамбурга», пераўзыдучы Манфрэда Кальца.

У лістападзе 2010 года Сон падпісаў новы кантракт з «Гамбургам», які быў разлічаны да 2014 года. У Германіі атрымаў мянушку «карэйскі Мюлер» і хвалу Франца Бекенбаўэра, які сказаў што ў Сона ёсць усе якасці, каб стаць другім Чха Бом Гынам.

### «Баер» 
13 чэрвеня 2013 года Сон перайшоў у «Баер», з якім падпісаў кантракт да 2018 года. Разглядаўся як замена Андрэ Шурле, які перайшоў у «Чэлсі»

9 лістапада 2013 года Сон аформіў хет-трык у браму сваёй былой каманды і аддаў галявую перадачу. Матч «Баер» — «Гамбург» скончыўся з лікам 5:3. Сон Хын Мін быў прызнаны найлепшым гульцом сустрэчы.

### «Тотэнхэм Хотспур» 
28 жніўня 2015 года перайшоў у англійскі клуб «Тотэнхэм Хотспур», падпісаўшы кантракт да 2020 года.

## Міжнародная кар’ера 
Сон Хын Мін згуляў 5 матчаў за зборную Рэспублікі Карэя на Кубку Азіі па футболе ў 2011 годзе і забіў 1 гол у браму зборнай Індыі. У 2014 годзе ўключаны ў склад зборнай Карэі на чэмпіянат свету. Разглядаецца як лідар атак карэйскай каманды, у дэбютнай гульні чэмпіянату свету 2014 са зборнай Расіі прадэманстраваў яскравую і актыўную гульню.

## Дасягненні 
* Найлепшы футбаліст Карэі 2014 года
* Удзельнік летніх Алімпійскіх гульняў: 2016

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Паўднёвай Карэі па футболе
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Ігракі ФК Гамбург II
Катэгорыя:Ігракі ФК Гамбург
Катэгорыя:Ігракі ФК Баер 04
Катэгорыя:Ігракі ФК Тотэнхэм Хотспур
Дзярэга

**Дзярэ́га** (*Odontites*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовыя паўпаразітычныя травяністыя расліны. Сцябло прамастаячае, простае або разгалінаванае. Каранёвая сістэма развіта слаба. На каранях маюцца гаўсторыі. Лісце супраціўнае, суцэльнае, з кароткімі зубчыкамі па краі. Зрэдку верхняе лісце з суцэльным краем. Кветкі дробныя, двухполыя. Колер кветак ружовы або чырвоны. Кветкі знаходзяцца ў пазухах прыкветных лістоў і сабраныя ў гронкападобныя або коласападобныя суквецці. Плод — каробачка.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Род налічвае каля 20) відаў, пашыраных на тэрыторыі Еўразіі і Паўночнай Афрыкі. Растуць на лугах, у парках, каля дарог, як пустазелле.

Лекавыя і меданосныя расліны.

## Некаторыя віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 
*  — С. 191.

## Спасылкі 
* 
* Зубчатка // Проект *«Архив Природы России»* Nature-Archive.RU  
* Odontites // ИАС «ООПТ России» 

Катэгорыя:Залознікавыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Расточча

, Львоўская вобласць, Украіна]]
**Расточча** (, )&nbsp;— параўнальна вузкая ўзгорыстая града на захадзе Украіны (Львоўская вобласць) і ў паўднёва-усходняй Польшчы. Цягнецца ад Львова (на паўднёвым усходзе) да Тамашова, Шчабрэшына і Красніка на паўночным захадзе (Польшча).

## Геаграфія 
Абсалютныя вышыні 240-397 м, пераважныя 320-370 м (некаторыя да 400 м). Шырыня пасмы 12-32 км, даўжыня каля 180 км. Ва Украіне цягнецца на 60 км ад Львова да горада Рава-Руская і ўкраінска-польскай мяжы. Расточча ўзвышаецца над прылеглымі раўнінамі (у межах Украіны) — Надсянскаю нізінай (на захадзе) і Надбужанскаю катлавінаю (на паўночным усходзе) — на 100-150 м. На тэрыторыі Польшчы на поўначы яно злучаецца з Холмскім і Люблінскім узвышшамі.

Дзеліцца Расточча на тры часткі: Заходняе, Цэнтральнае (размешчана ў межах Польшчы) і Усходняе (Украінскае Расточча).

### Асобныя вяршыні 
* Сярэдні Горб (395 м)
* Гостры Горб (350 м)
* Булава (397 м)
* Кубін (378 м)
* Беразнякі (378 м)
* Болтава Гара (360 м)
* Аўсяная Гара (387 м)

## Дэмаграфія 
Паселішчы і шляхі размешчаны ўздоўж Расточча, вялікія гарады размешчаны там, дзе пераход праз Расточча лёгкі: Львоў, на паўночным усходзе — Жоўква, Рава-Руская, Бэлз, Тамашоў і іншыя, а на паўднёвым захадзе — Івана-Франкова, Няміраў, Білгарай і іншыя.

Паўночна-заходняе Расточча не з'яўляецца цалкам польскай этнічнай тэрыторыяй. Гэтая частка да 1946 г. ляжала на ўкраінска-польскім этнічным памежжы — Холмшчыне, а амаль усё паўднёва-ўсходняе Расточча і да гэтага часу з'яўляецца часткай ўкраінскай этнічнай тэрыторыі і ўваходзіць у склад Украіны.

## Літаратура 
* Львівська область. Історико-природничі нариси з краєзнавства.&nbsp;— Львів, 1994.&nbsp;— С. 22.

Катэгорыя:Галічына
Катэгорыя:Узвышшы Польшчы
Катэгорыя:Узвышшы Украіны
Біблія і гомасексуальнасць

**Біблія** згадвае **гомасексуальнасць** некалькі разоў як у Старым, так і ў Новым Запаветах. Цягам многіх стагоддзяў рэлігіі, заснаваныя на Бібліі, — іўдаізм і хрысціянства, разглядалі гомасексуальныя зносіны як грэх. У цяперашні час існуюць рознагалоссі наконт ацэнкі Бібліяй гомасексуальнасці, заснаваныя на пытаннях дакладнасці перакладаў Бібліі, культурна-гістарычнага кантэксту і пэўных інтэрпрэтацый тэкстаў.

## Стары Запавет 
### Садом і Гамора 
[міні|270пкс|«Знішчэнне Садома і Гаморы». [Джон Марцін, 1852]]
Аповед пра грэх жыхароў Садома і Гаморы і вынішчэнне гэтых гарадоў змешчаны ў тэксце кнігі Быцця, 19:4-11. Гэты аповед з’яўляецца адным з найбольш частых аргументаў супраць гомасексуальных адносін і, адначасна, выклікае разнастайныя супярэчнасці і спрэчкі.

Яшчэ не леглі яны спаць, як гарадскія жыхары, Садомцы, ад маладога да старога, увесь люд з усіх канцоў *горада*, абступілі дом

і выклікалі Лота і казалі яму: дзе людзі, якія прыйшлі да цябе нанач? выведзі іх да нас; мы спазнаем іх.

Лот выйшаў да іх да ўваходу і замкнуў за сабою дзверы,

і сказаў: братове мае, не рабіце ліхога;

вось, у мяне дзве дачкі, якія не спазналі мужчыны; лепей я выведу іх да вас, рабіце з імі, што вам заўгодна; толькі людзям гэтым не рабіце нічога, бо яны прыйшлі пад дах дома майго…

### Запаветы кнігі Лявіт 
У 18 раздзеле кнігі Лявіт пералічаныя забароны на сексуальныя дзеянні, якія ў Бібліі прылічаныя да «мярзотаў» (вершы 22, 26-27, 29).

Не кладзіся з мужчынам, як з жанчынаю: гэта мярзота.

Далей у раздзеле 20 пазначанае пакаранне за парушэнне гэтых і іншых забарон смерцю.

Калі хто ляжа з мужчынам, як з жанчынаю, дык абодва яны ўчынілі гідоту: хай будуць аддазены смерці, кроў іхняя на іх.

### Гіва Веньямінава 
У аповедзе 19 раздзелу кнігі Суддзяў апісаная гісторыя, вельмі падобная да гісторыі Садома і Гаморы. Нейкі лявіт са сваёй рабыняй апынуўся ў чужым горадзе (Гіве Веньямінавай), дзе іх гасцінна прымае адзін з жыхароў. Аднак іншыя намагаюцца здзейсніць над госцем сексуальны глум.

Калі яны развесялілі сэрцы свае, вось, жыхары горада, людзі распусныя, атачылі дом, стукаліся ў дзверы і казалі старому, гаспадару дома: выведзі чалавека, які ўвайшоў у дом твой, мы спазнаем яго…

## Новы Запавет 
Катэгорыя:Рэлігійная філасофія
Катэгорыя:Біблія
Катэгорыя:Багаслоўе
Лаганец асенні

**Лагане́ц асенні** (*Scorzoneroides autumnalis*) — від травяністых раслін сямейства .

## Назва 
Лаганец асенні, млячай (млечай), залатушная трава.

## Батанічнае апісанне 
Расліна вышынёй 15—40 см голая або апушаная. Сцяблы дугападобна ўзнятыя, вілавата разгалінаваныя. Лісце ў прыкаранёвай разетцы, вузкаланцэтнае, выемчата-зубчастае, сцябловае — дробнае, лускападобнае. Кветкі двухполыя, жоўтыя, з доўгім язычковым 5-зубчастым вяночкам, у адзіночных кошыках. Абгортка з павуцініста-апушаных ланцэтных лісцікаў. Плод — бурая сямянка, з чубком з перыстых аднарадковых валаскоў.

## Біялогія і экалогія 
Расце на лугах, ускрайках палёў, лясных палянах і ўзлесках, каля дарог і жылля. Цвіце ў чэрвені—жніўні. На тэрыторыі Беларусі з’яўляецца відам прыроднай флоры.

## Хімічны склад 
Тэрпеноіды: α-амірын, β-амірын. Каўчук. Каратыноіды. Стэроіды: β-сітастэрын.

*Падземная частка* Тэрпеноіды: 8-дэзокснлактуцын, яквіленін. Каратыноіды.

*Надземная частка* Стэроіды. Алкалоіды. Лейкоантацыяны. Дубільныя рэчывы. Флаваноіды.

*Лісце* Тэрпеноіды: 8-дэзоксілактуцын, яквіленін. Каратыноіды: віалаксанцін. Флаваноіды: лютэалін. Нектар. Вугляводы: цукроза. Тэрпеноіды: 8-дэзоксілактуцын, яквіленін. Каратыноіды. Вітаміны: токаферол.

*Насенне* тлусты алей 24 %.

## Выкарыстанне і ўласцівасці 
Выкарыстоўваецца як лекавая расліна: надземная частка адвар — пры рэспіраторных інфекцыях; вонкава (ванны) — седатыўнае для дзяцей. На Палессі — пры захворваннях печані і дыскінезіі жоўцевых пратокаў. З’яўляецца меданосам, а таксама пашавай раслінай.

## Літаратура і крыніцы 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Специализированный кадастр растений, животных, грибов естественной среды обитания Беларуси  

Катэгорыя:Лаганец
Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1794 годзе
Падлесная вуліца

**Падлесная вуліца** — назва вуліц у розных населеных пунктах.

## Беларусь 
* Падлесная вуліца — вуліца ў Барысаве.
* Падлесная вуліца — вуліца ў Гомелі.
* Падлесная вуліца — вуліца ў Жодзіне.
* Падлесная вуліца — вуліца ў Жыткавічах.
* Падлесная вуліца — вуліца ў Івянцы.
* Падлесная вуліца — вуліца ў Карэлічах.
* Падлесная вуліца — вуліца ў Крупках.
* Падлесная вуліца — вуліца ў Лідзе.
* Падлесная вуліца — вуліца ў Мінску.
* Падлесная вуліца — вуліца ў Оршы.
* Падлесная вуліца — вуліца ў Слоніме.
* Падлесная вуліца — вуліца ў Смалявічах.
* Падлесная вуліца — вуліца ў Стоўбцах.
* Падлесная вуліца — вуліца ў Чэрвені.

## Расія 
* Падлесная вуліца — вуліца ў Каралёве.
Сіквел

**Сіквел** ( — працяг) — мастацкі твор, кніга, камп’ютарная гульня або фільм, дзеі ў якім адбываюцца пасля падзей асноўнага твора. У сіквелах працягваецца апісанне падзей і герояў з папярэдняй часткі. Сіквел звычайна робяць у камерцыйных мэтах, калі асноўная частка твору аказалася вельмі паспяховай. Аднак часта сіквелы здымаюць па задуме рэжысёра.

Сёння Галівуд часта здымае сіквелы менавіта з камерцыйнымі мэтамі нагоды. Хоць гэта вельмі негатыўна ўспрымаецца крытыкамі і аматарамі кіно.

## Класіфікацыя 
### Прыквел 
**Прыквел** (, кантамінацыя прыстаўкі *pre-* («да») і *sequel*) — мастацкі твор, які храналагічна апісвае падзеі, што папярэднічаюць апісаным у ранейшым мастацкім творы.

### Інтэрквел 
**Інтэрквел** (, кантамінацыя прыстаўкі *inter-* («паміж») і *sequel*) — мастацкі твор, які апісвае падзеі, што храналагічна развіваюцца паміж падзеямі ранейшых мастацкіх твораў; у такім выпадку інтэрквел адносна да аднаго твора будзе прыквелам, адносіна другога — сіквелам.

### Мідквел 
**Мідквел** (, кантамінацыя прыстаўкі *mid-* ад  («сярэдзіна») і *sequel*) — мастацкі твор, які развівае сюжэт папярэдняга твора; храналагічныя межы падзей у мідквелах знаходзяцца ўнутры зыходнага мастацкага твора (у адрозненне ад сіквела, у якім падзеі ідуць за арыгінальнымі, і прыквела, у якім яны папярэднічаюць). Напрыклад, «Бэмбі 2» — анімацыйны фільм, які дэманструе сталенне галоўнага героя, якое не паказана ў мультфільме «Бэмбі».

### Трыквел 
**Трыквел** (, кантамінацыя слова *three* («тры») і *sequel*) — мастацкі твор, які з’яўляецца працягам сіквела, фактычна сіквел сіквела. Трыквел адрозніваюць ад трылогіі, што першапачаткова задумвалася як мастацкі твор з трох частак.

### Квадрыквел 
**Квадрыквел** — мастацкі твор, падзеі якога развіваюцца паралельна з сюжэтнай лініяй асноўнага твора, але разглядаюцца ў іншай перспектыве, звычайна — з пункту гледжання неасноўных персанажаў арыгінала. Напрыклад, у мультфільме «Кароль Леў 1½» Цімон і Пумба распавядаюць пра свае прыгоды, якія адбыліся падчас падзей мультфільма «Кароль Леў».

### Рыквел 
**Рыквел** (, кантамінацыя прыстаўкі  ад  («перазагрузка», «перазапуск») і ) — частковы перазапуск, які храналагічна ідзе пасля падзей папярэдніх твораў, ігнаруе або пераасэнсоўвае частку з іх. Прыклад — «Тэрмінатар: Генезіс». Паняцце было папулярызавана фільмам «Крык» (2022).

## Гл. таксама 
* Прыквел
* Спін-оф
* Рымейк
* Красовер
* Перазапуск

## Крыніцы 
Катэгорыя:Літаратура
Катэгорыя:Тэрміналогія кіно і відэа
Катэгорыя:Сіквелы
Саюз выратавання Румыніі

**Саюз выратавання Румыніі** () — румынская парламенцкая палітычная партыя, якая была ўтвораная ў 2016 годзе пасля поспеху на мясцовых выбарах Саюза выратавання Бухарэста (). Пасля афіцыйна рэгістрацыі ў якасці партыі ў 2016 годзе, яна 21 жніўня 2016 года аб'ядналася з Саюзам выратавання Бухарэста і Саюзам Кодля ().

## Гісторыя 
1 ліпеня 2015 года прэзідэнт Асацыяцыі выратавання Бухарэста () Нікушор Дан, абвясціў аб стварэнні партыі Саюза выратавання Бухарэста.. Сярод задач новай арганізацыі заяўлялася захаванне гістарычнай забудовы горада, паляпшэнне кіравання, абарона правоў гараджан.. Дан, на выбарах мэра, і Саюз, на выбарах у гарадскі Савет, занялі другое месца. Увечары 5 чэрвеня, у дзень мясцовых выбараў, Дан абвясціў пра намер зарэгістраваць агульнанацыянальную партыю Саюз выратавання Румыніі.

Па выніках выбараў, Саюз выратавання Румыніі атрымаў на выбарах у Сенат 629 375 галасоў (8,92%) і 625 154 галасоў (8,87%) на выбарах у Палату дэпутатаў, стаўшы трэцяй па пулярнасці партыяй у краіне, прапусціўшы наперад сацыял-дэмакратаў і нацыянал-лібералаў.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Румыніі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2015 годзе
Успенскі

**Успенскі** — прозвішча і тапонім.

## Прозвішча 
* Аляксандр Аляксеевіч Успенскі — дырэктар Рэспубліканскага цэнтра трансферу тэхналогій (Беларусь)
* Барыс Андрэевіч Успенскі (нар. 1937) — расійскі мовазнавец
* Глеб Іванавіч Успенскі — рускі пісьменнік
* Уладзімір Андрэевіч Успенскі (нар. 1930) — расійскі матэматык
* Фёдар Барысавіч Успенскі (нар. 1970) — расійскі мовазнавец
* Эдуард Успенскі (1937—2018) — рускі пісьменнік, аўтар аповесцей-казак
* Яўген Канстанцінавіч Успенскі (1891—1937) — беларускі фізік, грамадскі дзеяч і педагог

## Тапонім 
* Успенскі (Бранскі раён)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рускія прозвішчы
Намінал (філатэлія)

**Наміна́л у філатэліі** — намінальная вартасць, якая змешчана на знаку паштовай аплаты. Намінал у філатэліі, як правіла, паказваецца ў грашовых адзінках краіны або тэрыторыі паштовага звароту знакаў паштовай аплаты.

У большасці выпадкаў (за рэдкімі выключэннямі) намінал уяўляе сабой прадажны кошт паштовай маркі ў паштовым аддзяленні. Звычайна ён адпавядае франкіровачнаму кошту, гэта значыць вызначае суму паштовага тарыфу за перасылку паштовага адпраўлення і кошту іншых паслуг пошты. Часам намінал можа быць вышэй франкіровачнага кошту (у выпадку знакаў паштовай аплаты з надбаўкай, калі паказаны яшчэ і дадатковы намінал. Але нават і ў такіх выпадках намінал такіх знакаў паштовай аплаты можа быць паменшаны на суму надбаўкі (гэта значыць раўняцца франкіровачнаму кошту), калі паштовая адміністрацыя, каб хутчэй распрадаць паштовую марку, адмовілася ад такой надбаўкі.

## Віды наміналаў 
* *Астранамічны намінал:* так у філатэліі называецца вельмі высокі намінальны кошт паштовых марак перыяду інфляцыі, якая назіралася ў розны час у некаторых краінах і якая выяўляецца ў сотнях тысяч, мільёнах і мільярдах грашовых адзінак гэтай краіны.
* *Дадатковы намінал* (або інакш «надбаўка»): так называецца дадатковы збор на розныя мэты (якія не звязаны з паштовымі паслугамі), які пазначаны ў намінале знака паштовай аплаты (як правіла, на паштова-дабрачынных марках) на другім месцы, звычайна пасля сімвала «+».
* *Ліцерны намінал* адпавядае тарыфу на перасылку паштовага адпраўлення у межах або за межы краіны. Ліцерны намінал адпавядае загадзя паказаным поштай тарыфу на перасылку карэспандэнцыі, а таксама эквівалентны пэўнай суме ў нацыянальнай валюце або ў доларах ЗША, кошт для продажу апошніх разлічваецца па афіцыйным курсе на дзень продажу.

## Адсутнасць наміналу 
Калі на паштовай марцы не пазначаны намінал, гэта можа азначаць, што марка спецыяльна выпушчаная без ўказання наміналу для аплаты кошту канкрэтнай паштовай паслугі, альбо што дадзеная марка не з’яўляецца паштовай. У такім выпадку гэта можа быць непаштовая марка, да прыкладу, рэкламныя віньеткі (або постэрная марка) або дабрачынныя віньеткі.

## Змена наміналу 
 марка 1992 г. з наддрукоўкай, зробленай у 1994 г.]]

У некаторых выпадках паштовае ведамства можа змяніць намінал знака паштовай аплаты ў сілу якіх-небудзь абставінаў. Да прыкладу, на запасах паштовых марак аднаго наміналу можа быць зроблена наддрукоўка для ўказання іншага наміналу, у якім у той час адчуваецца недахоп. Наддрукоўкі на паштовых марках новых наміналаў таксама змянялі іх наміналы ў перыяды гіперінфляцыі па меры абясцэньвання марак наяўных наміналаў.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

## Гл. таксама 
* Намінал
* Філатэлія

Катэгорыя:Філатэлістычныя тэрміны
Авенір Вайнштэйн

**Авенір Вайнштэйн** (,  — , ) — беларускі  і джазмен.

## Біяграфія 
У 1947 годзе паступіў у маскоўскую школу ваенна-музыканцкіх выхаванцаў па класе кларнета. У 1948—1950 гадах як бубнач і фанфарыст браў удзел у парадах на Краснай плошчы.

Як журналіст Вайнштэйн пачаў працаваць у 1955 годзе. Актыўна публікаваўся ў беларускіх газетах. З 1967 года на пастаяннай аснове супрацоўнічаў з газетай «Вячэрні Мінск», друкаваўся ў газеце «Знамя юности» і «Советская Белоруссия», а таксама вёў музычныя праграмы на Беларускім радыё.

У апошнія гады джазмен выступаў у Мінску з ансамблямі «AVENIR-BAND» і «У джазе толькі дзядулі». Сярэдні ўзрост музыкантаў у іх быў каля 60-70 гадоў.

Памёр праз некалькі дзён пасля хірургічнай аперацыі на пазваночніку ў нямецкім Кілі.

## Спасылкі 
* Скончался белорусский джазмен и композитор Авенир Вайнштейн  // СБ. Беларусь сегодня

Катэгорыя:Джазмены Беларусі
Катэгорыя:Джазмены СССР
Катэгорыя:Музыканты Беларусі
Іосіф Віктаравіч Залуцкі

**Іосіф Віктаравіч Залуцкі** ( — ) — беларускі вучоны-медык, анколаг. Член-карэспандэнт НАН Беларусі (2004), доктар медыцынскіх навук (1994), прафесар (2000). Дырэктар Інстытута фізіялогіі НАН Беларусі з 2010 года, а да таго — у НДІ анкалогіі і медыцынскай радыялогіі, куды прыйшоў пасля заканчэння ВНУ ў 1978 годзе і дзе прайшоў шлях да дырэктара (2000—2009). У 2001—2009 гг. галоўны пазаштатны анколаг Міністэрства аховы здароўя РБ.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Мумішкі Пастаўскага раёна Віцебскай вобласці. У 1969—1971 гадах служыў у Савецкай Арміі.

Скончыў з адзнакай Мінскі медыцынскі інстытут (1978). З таго ж года працаваў у беларускім НДІ анкалогіі і медыцынскай радыялогіі, дзе прайшоў шлях да дырэктара (2000—2009). У 1999—2007 гадах таксама загадчык кафедры анкалогіі БелМАПА. З 2010 года дырэктар Інстытута фізіялогіі НАН Беларусі, у тым жа годзе з’яўляўся намеснікам акадэміка-сакратара Аддзялення медыцынскіх навук апошняй.

Памёр 13 чэрвеня 2018 года ад анкалагічнага захворвання.

## Навуковая дзейнасць 
У 1986 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю, а ў 1994 г. — доктарскую. Пад пачаткам І. В. Залуцкага абаронена 4 доктарскія і 15 кандыдацкіх дысертацый. Уваходзіў у рэдакцыйны савет часопіса «Авіякасмічная і экалагічная медыцына».

Аўтар больш за 300 прац, 7 манаграфій, 17 патэнтаў.

## Узнагароды 
Узнагароджаны знакам «Выдатнік аховы здароўя», ганаровымі граматамі Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь, памятным медалём.

## Спасылкі 
* Член-корреспондент ЗАЛУЦКИЙ Иосиф Викторович 
* Залуцкий Иосиф Викторович  
* Іосіф Віктаравіч Залуцкі ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Анколагі СССР
Катэгорыя:Анколагі Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі РНПЦ анкалогіі і медыцынскай радыялогіі
Чыжэўскі

**Чыжэўскі** — прозвішча.

Вядомыя носьбіты:
* Аляксандр Леанідавіч Чыжэўскі (1897—1964) — біяфізік, вынаходнік
* Міхаіл Рыгоравіч Чыжэўскі (1896—1964) — вучоны ў галіне земляробства, доктар сельскагаспадарчых навук, член-карэспандэнт Акадэміі навук БССР
Размаўляем па-беларуску

**«Размаўляем па-беларуску»** — асабіста-камандная тэлегульня вытворчасці тэлерадыёкампаніі «Гомель», заснаваная ў верасні 2014 года.

Удзельнікі адказваюць на нескладаныя пытанні на веданне беларускай мовы, літаратуры, этнаграфіі, мастацтва. Перадачу вядзе Алена Трацэнка. Паказ на тэлеканале «Беларусь 3» адбываецца штосуботу а 10:55, у тым ліку праз інтэрнэт. Спадарожнікавы тэлеканал «Беларусь 24» паказвае тэлегульню ў ЗША і краінах Еўропы ў панядзелак а 12:15 з паўторамі ў чацвер а 15:30, суботу а 7:05 і нядзелю а 11:00, у тым ліку анлайн.

## Гісторыя 
На пачатку студзеня 2010 года старшыня тэлерадыёкампаніі «Гомель» Віктар Котаў прапанаваў заснаваць штотыднёвую тэлеперадачу аб правільным выкарыстанні беларускай мовы. Пісьменнік Святаслаў Крупенька стварыў і пачаў весці 5-хвілінную праграму «Вучымся размаўляць па-беларуску». Рэжысёркай выступіла Вікторыя Дубавец. Сцэнарысткай — Алена Трацэнка. У сярэдзіне студзеня 2010 года адбыўся 1-ы выпуск перадачы пад умоўнай назвай «Слова на «Добры дзень», які паказалі ў тэлеэфіры абласнога тэлеканала «Гомель». Пазней у перадачы з’явілася рубрыка «Магія мовы» пра ўстойлівыя словазлучэнні, якую стала весці Алена Трацэнка. У 2012 годзе дадалі 3-ю частку перадачы пад назвай «Родныя вобразы», у якой апавядалі пра гаспадарчыя прадметы.

8 чэрвеня 2014 года тэлеканал «Беларусь 3» анансаваў выпуск тэлевіктарыны «Размаўляем па-беларуску» вытворчасці ТРК «Гомель», якую мела весці Алена Трацэнка. За правільныя адказы на пытанні налічвалі балы, колькасць якіх складалася. Гульня ўключала 5 конкурсаў. Першыя 2 былі на хуткасць. Апошнія 3 — на разважлівасць. Заданні ўключалі: пераклад слова, словазлучэння і сказа; выбар слушнага сэнсу рэдкаўжывальнага слова з 3-х варыянтаў адказу; тлумачэнне сэнсу ўстойлівых словазлучэнняў, прывядзенне прыкладу іх выкарыстання і называнне сінанімічных выразаў; працяг цытаты з верша, паэмы або песні; называнне аўтара і назвы твора прадугледжвала атрыманне дадатковых балаў. Святаслаў Крупенька меў выступаць экспертам, назіральнікам і суддзёй гульні. Адбор удзельнікаў ажыццяўляўся праз запаўненне на сайце ТРК «Гомель» (tvrgomel.by) заяўкі на ўдзел каманды з 3-х чалавек і адказ на 7 пытанняў. Працягласць тэлеспаборніцтва складала 30 хвілін. Першымі камандамі, якія згулялі ў віктарыну, былі «Галасістыя пеўні» і «Купалінка». Гукарэжысёрам перадачы была Наталля Белянкова. Грымёрам — Галіна Хаткоўская. Выдавецтва «Беларусь» забяспечвала ўдзельнікаў падарункамі ў выглядзе кніг. Да канца 2014 года паказалі 17 выпускаў перадачы. На пачатку верасня 2015 года стартаваў 2-і сезон тэлегульні «Размаўляем па-беларуску». За 2015 год паказалі 39 выпускаў перадачы. У ліпені 2016 года скончыўся 2-і сезон тэлевіктарыны, пасля чаго да верасня ў эфір зноў выпускалі паўторы гульні. У верасні 2016 года пачаўся 3-і сезон гульні. За 2016 год паказалі 43 выпускі тэлевіктарыны. У 2017 годзе — 35 выпускаў. Разам за 2014—2017 гады паказалі 134 выпускі перадачы.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Тэлевізійныя гульні
Катэгорыя:Тэлеперадачы на беларускай мове
Катэгорыя:Культура Гомеля
Катэгорыя:Тэлеперадачы Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2014 годзе
Катэгорыя:2014 год у Гомелі
Ізяслаў Уладзіміравіч (князь мурамскі)

**Ізяслаў Уладзіміравіч** (1077/1078—1096) — князь смаленскі (1095), курскі (да 1095) і мурамскі (1095—1096). Сын вялікага князя кіеўскага Уладзіміра Манамаха.

## Біяграфія 
Пасля пачатку вайны за ўдзелы паміж сынамі Святаслава Яраславіча з аднаго боку, Святаполкам Ізяславічам і Уладзімірам Усеваладавічам з другога, захопу Алегам Святаславічам Чарнігава (1094), а Давыдам Святаславічам — Смаленска (1095) Ізяслаў па даручэнні бацькі выехаў з Курска і заняў Мурам, які належаў Алегу.

Пасля выгнання Алега з Чарнігава Святаполк і Уладзімір вымушаныя былі адбіваць напад полаўцаў на Кіеў і Переяслаўль, менавіта тады ім удалося нанесці вырашальнае паражэнне хану Тугаркану, часова спыніўшае палавецкія набегі на Русь. Тым часам Алег, сабраўшы войска ў Смаленску, рушыў на Мурам і запатрабаваў ад Ізяслава сысці з яго вотчыны ў вотчыну Уладзіміра Манамаха — ў Растоў ды Суздаль. Але Ізяслаў сабраў войска для абароны Мурама з растоўцаў, суздальцаў і белазерцаў. У бітве пад сценамі Мурама 6 верасня 1096 года Ізяслаў загінуў.

У выніку перамогі Алег заняў Мурам, Растоў і Суздаль. Толькі пасля паходу на яго наўгародскага, пераяслаўскага і палавецкага войскаў на чале з Мсціславам і Вячаславам Уладзіміравічамі адпаведна Алег вымушаны быў адступаць і ў рэшце рэшт пагадзіўся на заключэнне міру, якое адбылося на княжым з’ездзе ў Любечы ў 1097 годзе.

Цела князя адвезлі ў Ноўгарад і паклалі ў Сафійскім саборы. Паводле ліста Уладзіміра Манамаха да Алега Святаславіча Ізяслаў паспеў ажаніцца, мабыць ў 1096 годзе, незадоўга да гібелі, але дзяцей не пакінуў. У момант гібелі ён быў яшчэ падлеткам, калі ўлічыць, што яго старэйшаму брату Мсціславу было тады 20 гадоў.

## Спасылкі 
* Ипатьевская летопись.
* *Войтович Л.* КНЯЗІВСЬКІ ДИНАСТІЇ СХІДНОЇ ЄВРОПИ.

Катэгорыя:Князі смаленскія
Катэгорыя:Рускія князі XI стагоддзя
Катэгорыя:Рурыкавічы
Катэгорыя:Князі курскія
Катэгорыя:Князі мурамскія
Катэгорыя:Манархі, якія загінулі ў баі
Давыд Святаславіч

**Давыд Святаславіч** (каля 1050—1123) — князь смаленскі (1095—1097), пераяслаўскі (1073—1076), мурамскі (1076—1093), наўгародскі (1094—1095), чарнігаўскі (1095—1123). Сын вялікага князя кіеўскага Святаслава Яраславіча.

## Біяграфія 
У 1073 годзе, пасля ўзыхода на прастол бацькі ў Кіеве, атрымаў Пераяслаўль, але пасля смерці бацькі ў 1076 годзе вымушаны сысці разам з іншымі Святаславіча ў адну з далёкіх вотчын чарнігаўскіх князёў — Мурам. Пасля гібелі Ізяслава Яраславіча ў бітве за Чарнігаў (1078) Усевалад Яраславіч перайшоў у Кіеў, але Чарнігаў захаваў за сабой праз сына Уладзіміра.

У 1093 годзе, пасля смерці Усевалада Яраславіча кіеўскага, летапіс узгадвае Давыда наўгародскім князем (замест Мсціслава Уладзіміравіча). Пасля захопу Чарнігава братам Давыда Алегам (1094) Давыд прыйшоў у Смаленск, але наўгародцы ў яго адсутнасць вярнулі да сябе з Растова Мсціслава Уладзіміравіча.

У 1097 годзе прыняў удзел у Любечскім з’ездзе князёў, дзе князі абвясцілі: «Кожны няхай трымае Отчын сваю». Па рашэнні з’езда, за ім зацвердзілі Чарнігаў.

У лістападзе 1097 гады пасля асляплення Васілька Давыдам Ігаравічам валынскім ў Кіеве Давыд Святаславіч з Алегам і Уладзімірам прыйшлі пад Кіеў. Святаполк здолеў заключыць з імі мір, пасля чаго ён пачаў наступ на Давыда Ігаравіча, а затым і на Расціславічаў. У 1097 годзе ў няўдалай бітве на Ражнам поле на баку Святаполка ўдзельнічаў Святаслаў Давыдавіч. Яшчэ адно паражэнне сын Давыда Святаславіча пацярпеў ад Давыда Ігаравіча, памірыўся з Расціславічам.

У 1100 годзе Давыд Святаславіч ўдзельнічаў у з’ездзе ў Віцічаве, куды князі сабраліся для суда над Давыдам Ігаравічам. Апошні пазбавіўся Уладзіміра-Валынскага, а наўзамен атрымаў Дарагабуж, Бужск, Дубна і Чартарыйск, а ад Давыда і Алега Святаславіча — па сто грыўняў срэбрам у кошт узнагароджання за Уладзімір-Валынскі.

У 1101 годзе Давыд у саюзе з Валадаром Расціславічам хадзіў на палякаў.

Пасля смерці ў 1113 годзе Святаполка Ізяславіча кіеўскае княжанне павінна было перайсці да Давыда, але гэтага не адбылося. Не вядома нават пра канфлікт з гэтай нагоды паміж Давыдам і Манамахам.

У 1115 годзе Давыд удзельнічаў у паходзе Яраполка Уладзіміравіча на Друцк супраць князя менскага Глеба Усяславіча. Разам з Яраполкам Уладзіміравічам яны ўзялі Друцк прыступам. Глеб, абложаны ў Менску Уладзімірам Манамахам, здаўся. У 1118 годзе хадзіў з Уладзімірам Манамахам і Валадаром і Васількам Расціславічамі на ўладзіміра-валынскага князя Яраслава Святополчыча. Пасля двухмесячнай аблогі Яраслаў здаўся.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Князі смаленскія
Катэгорыя:Рускія князі XI стагоддзя
Катэгорыя:Рурыкавічы
Катэгорыя:Рускія князі XII стагоддзя
Катэгорыя:Князі чарнігаўскія
Катэгорыя:Князі наўгародскія
Катэгорыя:Князі мурамскія
Катэгорыя:Князі пераяслаўскія
Рэдкавіцкі канал

**Рэ́дкавіцкі кана́л** — меліярацыйны канал у Любанскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Арэса. Даўжыня 9,7 км. Пачынаецца за 4 км на ўсход ад аграгарадка Сарачы, вусце за 1 км на захад ад вёскі Рэдкавічы. Прыток — Рэдкавіцкі водападводзячы канал (справа).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Пцічы
Катэгорыя:Меліярацыйныя каналы Любанскага раёна
Джазмен

**Джазме́н** — музыкант, выканаўца джаза. Слова паходзіць ад англійскіх слоў *jazz* (джаз) і *man* (чалавек). Галоўным уменнем для джазмена, гульца ў бэндзе, з’яўляецца ўменне імправізаваць, не замінаючы пры гэтым таварышам і гарманічна падладжвацца пад іх імправізацыю.

Самымі вядомымі джазменамі звычайна з’яўляюцца саксафаністы, піяністы і гітарысты.

## Гісторыя 
Першапачаткова джаз быў музыкай «дна» амерыканскага грамадства, яго негрыцянскай часткі, таму першымі джазменамі былі негрыцянскія музыканты Амерыкі, можа быць, нават непрафесійныя. Для белых музыкантаў выкананне джаза доўгі час лічылася непрыстойным, і сам джаз, з-за свайго паходжання, лічыўся нізкай, вульгарнай музыкай.

Тым не менш у кірунку з’явіліся свае прыхільнікі ў асяроддзі белых амерыканцаў, а затым і паслядоўнікі. Нарэшце, 26 лютага 1917 года ў нью-ёрскай студыі фірмы «Victor» каманда белых музыкантаў з Новага Арлеану запісала першую джазавую грамкружэлку. Пласцінка мела велізарную папулярнасць, джаз увайшоў у фавор, а статус джазмена як музыканта некалькі падвысіўся.

## Вядомыя джазмены 
* Луі Армстранг
* Чарлі Паркер
* Джанга Рэйнхарт
* Рэй Вентура

## Спасылкі 
Катэгорыя:Музыканты
Катэгорыя:Джаз