open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ло Спанья

**Джавані дзі П’етра**, празваны **Ло Спанья** ( = «іспанец»; 1470/1480 — 1528) — італьянскі мастак іспанскага паходжання эпохі Адраджэння.

## Біяграфія 
Дата і месца нараджэння невядомыя, мяркуецца, што ён выхадзец з Іспаніі альбо нарадзіўся ў Італіі ў сям’і іспанскага паходжання, адкуль атрымаў сваю мянушку. У 1470 годзе ён пражываў і працаваў у Перуджы, а пасля пераехаў у Фларэнцыю і быў прыняты ў майстэрню П’етра Перуджына, дзе навучаўся разам з Рафаэлем. Пасля ён шмат працаваў у розных гарадах Італіі і ў 1516 годзе стаў грамадзянінам Спалета, дзе ажаніўся з Санцінай Мартарэлі. У 1517 годзе абраны ў старшыны гарадской гільдыі жывапісцаў. Памёр у 1528 годзе падчас эпідэміі чумы.

Пераважна працаваў у манументальным жывапісе, захаваліся яго фрэскі ў Спалета і Перуджы. У Асізі яму было даверана рабіць роспіс у царкве Санта-Марыя-дэльі-Анджэлі.

У музеях працы гэтага мастака сустракаюцца вельмі рэдка; у Берлінскай карціннай галерэі ёсць яго «Пакланенне вешчуноў», у Лонданскай нацыянальнай галерэі — «Малітва Збавіцеля ў Гефсіманскім садзе», у парыжскім Луўры — «Пакланенне пастыраў», у ватыканскім музеі — паўтарэнне гэтай апошняй карціны і ў пецярбургскім Эрмітажы «Мадонна з Немаўляткам». У працах Ло Спаньі прыкметны моцны ўплыў Рафаэля, некаторыя з яго карцін прыпісваліся альбо Рафаэлю, альбо Перуджына.

  
Катэгорыя:Мастакі Італіі XV стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Італіі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Адраджэння
Катэгорыя:Памерлі ад чумы
Федэрацыя анархістаў Іберыі

**Федэрацыя анархістаў Іберыі** (FAI, ) — іспанская анархісцкая арганізацыя, баявое крыло анарха-сіндыкалістаў з НКП (CNT). Назва часта пішацца як CNT—FAI з-за блізкіх адносін паміж гэтымі двума арганізацыямі. Друкаваны орган — газета «Зямля і свабода» («Tierra y Libertad»).

«Іберыйская» частка назвы звязана з ідэяй аб’яднання іспанскіх і партугальскіх анархістаў у пан-іберыйскую арганізацыю. З’яўляецца секцыяй Інтэрнацыяналу федэрацый анархістаў (ІФА).

## Літаратура 
* *Дамье В. В.* Испанская революция и коммуны Арагона // Наперекор № 9, 1999
* Beltrán Roca Martínez (2006). «Anarchism, anthropology and Andalucia: an analysis of the CNT and 'New Capitalism'» (PDF). *Anarchist Studies* (London: Lawrence & Wishart) **14** (2): 116. ISSN 3393 0967 3393

Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 1927 годзе
Катэгорыя:Леварадыкальныя арганізацыі
Катэгорыя:Арганізацыі грамадзянскай вайны ў Іспаніі
Катэгорыя:Арганізацыі Іспаніі
Лота

**Лота**:
## Гідронім 
* Лота (рака)
## Прозвішча 
* Ларэнца Лота, італьянскі мастак
## Тапонім 
* Лота (Валга)
Ларэнца Лота

**Ларэнца Ло́та** (; 1480,  — 1556, Ларэта) — адзін з найбуйнейшых венецыянскіх жывапісцаў. Няздольны да кампрамісаў і ў творчасці, і ў галіне духоўнай, Ларэнца Лота пражыў неспакойнае жыццё і часта адчуваў матэрыяльныя цяжкасці.

Ларэнца Лота нарадзіўся ў Венецыі ў 1480 годзе і правёў у гэтым горадзе свае дзяцінства і юнацтва. У Венецыі ён атрымаў пачатковую мастацкую адукацыю: Вазары піша, што Лота, «які пераймаў некаторы час манеры Беліні, далучыўся пасля да манеры Джарджонэ». Даследчыкі творчасці Лота, аднак, мяркуюць, што ён быў вучнем Альвізэ Віварыні, знаходзячы падабенства манеры двух мастакоў у ранніх працах першага.

Малады мастак меў магчымасць таксама пазнаёміцца з дасягненнямі сучаснага яму паўночнага жывапісу: у Венецыі ў 1494—1495 (магчыма) і ў 1506—1507 гадах бываў Дзюрэр, а гравюры нямецкага мастака атрымалі шырокі распаўсюд і на поўдзень ад Альпаў. Магчыма, ад Дзюрэра Лота пераняў рэалістычны малюнак дэталяў, і, у той жа час, пафас фантастычных бачанняў. Яркае святло, зіхатлівыя колеры, выразныя контуры ў творах Лота — характэрныя асаблівасці паўночнага жывапісу.

Катэгорыя:Мастакі Італіі XV стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Італіі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Адраджэння
Катэгорыя:Мастакі Венецыі
Кёльнская школа жывапісу

**Кёльнская школа жывапісу** () — адна з самых уплывовых нямецкіх жывапісных школ у XV стагоддзі, якая сфармавалася ў Кёльне.

## Гісторыя 
Кёльнская школа жывапісу — жывапіс на драўляных дошках, росквіт якой адносіцца да XIV—XV стст. Школа адыграла галоўную ролю ў развіцці іншых нямецкіх школ жывапісу. Найбуйнейшы прадстаўнік кёльнскай школы — Штэфан Лохнер, празваны майстрам Штэфанам Кёльнскім, які працаваў у Кёльне больш за 20 гадоў з пачатку 1430-х гадоў. Самы выбітны яго твор — выява Кёльнскага сабора, якая захоўваецца ў кёльнскім музеі Вальрафа-Рыхарца.

Да гэтай школы адносяць ананімнага мастака, празванага Майстар жыцця Марыі, па самым буйным яго творы — серыі сцэн з жыцця панны Марыі. Майстар жыцця Марыі працаваў у Кёльне ў перыяд позняй готыкі каля 1463—1490 гг.

Творы школы прадстаўлены ў многіх музеях свету, але найбольшая іх колькасць знаходзіцца ў Кёльне.

Катэгорыя:Жывапісныя школы
Катэгорыя:Жывапіс Адраджэння
Катэгорыя:Выяўленчае мастацтва Германіі
Катэгорыя:Кёльн
Штэфан Лохнер

**Штэфан Лохнер**, *Майстар Штэфан Кёльнскі* (; 1400—1410, Мерсбург — , ) — нямецкі жывапісец, вядучы майстар кёльнскай школы.

Працаваў у Кёльне з пачатку 1430-х гг. Разглядаецца гісторыкамі мастацтва як галоўны майстар кёльнскай школы. Для мастакоў гэтай школы характэрны лірызм і мяккасць у трактоўцы вобразаў Святога Пісання.

Лохнер ішоў па слядах заснавальніка школы, майстра Вільгельма. Галоўны і несумненны яго твор — знакаміты алтарны складань у Кёльнскім саборы з выявамі «Пакланення вешчуноў» на сярэдняй дошцы і сцэн з жыцця св. Герэона і св. Уршулі на бакавых створках (напісаны пасля 1426 года). Верагодна, яму ж належаць «Маці Божая ў альтанцы з ружаў», якая знаходзіцца ў кёльнскім Музеі Вальрафа-Рыхарца, і «Грамніца Пана» (1447) у Дармштацкай галерэі.

У 1447 годзе Лохнер становіцца членам гарадской рады Кёльна.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бадэн-Вюртэмбергу
Катэгорыя:Мастакі Германіі XV стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Адраджэння
Катэгорыя:Мастакі готыкі
Катэгорыя:Паўночнае Адраджэнне
Петар Лубарда

**Петар Лубарда** (; , с. Любацінь каля Цэтынэ, цяпер Чарнагорыя — , , СФРЮ) — адзін з найбуйнейшых югаслаўскіх і сербскіх мастакоў XX стагоддзя. Член Сербскай акадэміі навук і мастацтваў у Бялградзе (1961).

## Біяграфія 
Вучыўся жывапісу ў Бялградскай мастацкай школе (1925) і Школе прыгожых мастацтваў у Парыжы (1926).

З 1932 да сваёй смерці жыў у Бялградзе, за выключэннем 1946—1950 гадоў, калі ён быў прафесарам у мастацкай школе г. Херцэг-Нові. З 1945 года працаваў у якасці прафесара ў Акадэміі прыгожых мастацтваў у Бялградзе.

У 1950 вярнуўся ў Бялград. Пахаваны на Алеі заслужаных на бялградскіх Новых могілках.

Дом Петара Лубарды быў пераўтвораны ў мастацкую галерэю, у якой прадстаўлены вядомыя работы мастака і яго асабістыя рэчы.

Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты
Катэгорыя:Мастакі Югаславіі
Катэгорыя:Мастакі Сербіі
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Чарнагорыі
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты
Катэгорыя:Педагогі Сербіі
Катэгорыя:Мастакі-абстракцыяністы
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне гарадоў Сербіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чарнагорыі
Катэгорыя:Педагогі Югаславіі
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі Югаславіі
Бернардзіна Луіні

**Бернардзіна Луіні** (; 1480/1485 — ) — паўночнаітальянскі мастак, адзін з самых вядомых леанардэскаў — вучняў і эпігонаў Леанарда да Вінчы. Многія яго творы ў мінулым прыпісваліся пэндзлю Леанарда.

Калі Бернардзіна пачаў працаваць, засталося невядомым. Яго раннія карціны выкананы ў познегатычным стылі, які нагадвае Берганьёне, які лічыцца яго непасрэдным настаўнікам.

Катэгорыя:Мастакі Італіі XV стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Італіі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Адраджэння
Джордж Лукс

**Джордж Лукс (Лакс)** (;  — ) — амерыканскі мастак і ілюстратар, адзін з удзельнікаў школы Смеццевых вёдзер.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 13 жніўня 1867 года ў горадзе Уільямспорт, штат Пенсільванія, у сям’і эмігрантаў з Еўропы. Яго бацька быў лекарам і аптэкарам, маці была мастаком і музыкантам аматарскага ўзроўню. У яго былі сястра Ганна (1859—1933) і брат Уільям (1868—1952). Сям’я пераехала ў горад Потсвіл, Пенсільванія; жыла паблізу вугальных радовішчаў. У маладым узросце Джордж даведаўся пра беднасць і жыццё шахцёрскіх сем’яў.

Сваю працоўную дзейнасць пачаў, працуючы ў вадэвілях. Разам са сваім малодшым братам гулялі ў пачатку 1880-х гадоў у вадэвілях у Пенсільваніі і Нью-Джэрсі. Затым Лукс сышоў са сцэны і вырашыў працягнуць кар’еру ў якасці мастака. Вучыўся ў Пенсільванскай акадэміі прыгожых мастацтваў, пазней адправіўся ў Еўропу, дзе вучыўся ў некалькіх мастацкіх школах і вывучаў мастацтва старых майстроў, асабліва іспанскага і галандскага жывапісу. Некаторы час жыў у Дзюсельдорфе і наведваў заняткі ў Дзюсельдорфскай мастацкай школе. У 1893 годзе вярнуўся ў ЗША і пачаў працаваць у Філадэльфіі ў якасці ілюстратара газеты Philadelphia Press.

Катэгорыя:Мастакі ЗША XIX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі ЗША XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-ілюстратары ЗША
Лундберг

**Лундберг** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Густаў Лундберг, шведскі мастак
* Сара Лундберг, шведская пісьменніца, мастачка
Густаў Лундберг

**Густаў Лундберг** (; ,  — , ) — шведскі мастак-партрэтыст (працаваў у тэхніцы пастэлі), прадстаўнік ракако, атрымаў вядомасць, пражываючы ў Парыжы, а затым у — Стакгольме.

## Біяграфія 
Лундберг нарадзіўся ў Стакгольме 17 жніўня 1695 года, быў сынам каралеўскага кухара Густафа Лундберга і яго жонкі Сабіны Рыхтэр, у сям’і якой былі паспяховыя мастакі і ювеліры. Асірацеў у раннім узросце і быў выхаваны сваім дзядзькам, Фрэдрыкам Рыхтэрам, ювелірам; у 1712 годзе стаў чаляднікам жывапісца Давіда фон Крафта. Навучанне скончылася ў 1717 годзе, каб па парадзе настаўніка прадоўжыць сваю адукацыю ў Парыжы.

У Парыжы ён стаў вучнем Гіяцынта Рыго, Нікаля дэ Ларжыльера і гістарычнага жывапісца Жана-Франсуа дэ Труа.

Катэгорыя:Мастакі Швецыі XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты
Катэгорыя:Мастакі-пастэлісты
Катэгорыя:Мастакі ракако
Персі Уіндэм Льюіс

**Персі Уіндэм Льюіс** (; , Амхерст, Новая Шатландыя, Канада — , ) — англійскі мастак, пісьменнік і тэарэтык мастацтва.

## Жыццё і творчасць 
Нарадзіўся ў акіяне, на борце яхты бацькі, ля берагоў Новай Шатландыі. У 1899—1901 гадах вывучаў жывапіс у Лондане. У 1902—1909 гадах здзяйсняе вялікае падарожжа па Еўропе з працяглым знаходжаннем у Парыжы. У 1911 годзе прымае ўдзел у лонданскай выстаўцы мастацкай групы «Кэмдэн Таўн», адным з заснавальнікаў якой і з’яўляўся. У 1913 годзе ўступае ў групу «Лондан».

Неўзабаве пасля гэтага П. У. Льюіс распрацоўвае ўласную мастацкую тэорыю, «вартыцызм», блізкую па духу італьянскаму футурызму і французскаму кубізму і прапагандуе яе на старонках часопіса «Blast». Свой духоўны ўзор вартыцысты знайшлі ў амерыканскім паэце Эзры Паўндзе.

Акрамя вартыцысцкіх работ П. У. Льюіс пісаў таксама натуралісцкія і сюррэалістычныя палотны і працаваў ілюстратарам для часопіса «The Enemy» (Вораг).

У сваім рамане «Свята, якое заўсёды з табой» у раздзеле «Эзра Паўнд і яго „Бель эспры“» Хэмінгуэй адклікаецца пра П. У. Люіса вельмі рэзка, называючы яго «чалавекам, гнюсней якога ніколі яшчэ не бачыў».

Катэгорыя:Мастакі Вялікабрытаніі XX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі Вялікабрытаніі XX стагоддзя
Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі-фантасты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Пісьменнікі-мадэрністы
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Вялікабрытанія)
Сандра Хюлер

**Сандра Хюлер** (; нар. , , ГДР) — нямецкая актрыса, якая дэбютавала ў 1999 годзе. Хюлер найбольш вядомая роляй юнай ахвяры экзарцызму Міхаэлы ў фільме «Рэквіем», за якую яна атрымала «Сярэбранага мядзведзя» за найлепшую жаночую ролю на Берлінскім фестывалі і была намінавана на Еўрапейскую кінапрэмію найлепшай актрысе. У 2016 годзе выканала галоўную ролю ў фільме «Тоні Эрдман», за якую ўдастоілася Deutscher Filmpreis і Еўрапейскай кінапрэміі найлепшай актрысе.

## Выбраная фільмаграфія 
* «» (2006)
* «Тоні Эрдман» (2016)
* «Мюнхен: на мяжы вайны» (2021)
* «Анатомія падзення» (2023)

## Зноскі 
Катэгорыя:Актрысы Германіі
Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сярэбраны мядзведзь»
Катэгорыя:Лаўрэаты Еўрапейскай кінапрэміі
Катэгорыя:Лаўрэаты «Нямецкай кінапрэміі»
Катэгорыя:Актрысы тэлебачання
Морыс Луіс

**Морыс Луіс**, поўнае імя *Морыс Луіс Бернштэйн* (; , , штат Мэрыленд — , Вашынгтон) — амерыканскі мастак-абстракцыяніст, блізкі да стылю жывапісу каляровага поля.

## Жыццё і творчасць 
У 1929—1933 гадах будучы мастак вывучае жывапіс у Інстытуце мастацтваў Мэрыленда, у Балтымары. У 1936 годзе ён пераязджае ў Нью-Ёрк, дзе працуе ў мастацкай майстэрні Давіда А. Сікейраса. У 1938 годзе скарачае сваё імя да Морыс Луіс.

З 1952 года Морыс Луіс — дацэнт у Вашынгтонскім цэнтры мастацтваў. У гэты перыяд адбываецца яго знаёмства з Кенетам Ноландам, з якім Морыса Луіса пасля звязваюць цеснае сяброўства і сумесная творчасць. Пры пасрэдніцтве вядомага арт-крытыка Клемента Грынберга абодва мастакі знаёмяцца з Элен Франкенталер і Джэксанам Полакам, творчасць якіх аказала прыкметны ўплыў на працы Ноланда і Луіса. Аднак за перыяд з 1953 па 1961 год Морыс Луіс, які вёў замкнёны лад жыцця, здолеў распрацаваць свой уласны мастацкі стыль.

Работы Морыса Луіса былі прадстаўлены на выстаўках сучаснага мастацтва дакумента 3 (1964) і 4 (1968) у нямецкім горадзе Каселі (пасмяротна).

Катэгорыя:Мастакі ЗША XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-абстракцыяністы
Эдвін Лэндсір

**Эдвін Генры Лэндсір (Ландсір)** (, ,  — , ) — англійскі мастак і скульптар эпохі рамантызму. Вядомы, у прыватнасці, і як стваральнік бронзавых літых скульптур жывёл (аленяў, львоў). Яму належаць статуі львоў ля падножжа калоны Нельсана на Трафальгарскай плошчы.

## Біяграфія 
Эдвін Лэндсір быў малодшым сынам гравёра па медзі Джона Лэндсіра; адным з яго братоў быў мастак Чарлз Лэндсір. Навучаўся жывапісу ў свайго бацькі і ў мастака Бенджаміна Р. Хейдана. У 1814 годзе ён упершыню выставіў свае карціны на Летняй выстаўцы ў Каралеўскай акадэміі мастацтваў, а ў 1815 годзе паступіў у школу пры акадэміі. У 1824 годзе Лэндсір упершыню наведаў горную Шатландыю і з таго часу неаднаразова прыязджаў туды на эцюды. Па шатландскіх матывах мастак стварыў цэлы шэраг палотнаў, многія з якіх выстаўлены ў найбуйнейшых музеях Вялікабрытаніі (напрыклад, у Эдынбургскім Нацыянальным музеі Шатландыі).

У 1826 годзе Лэндсір стаў членам-карэспандэнтам Каралеўскай акадэміі мастацтваў, у 1831 годзе — правадзейным яе членам. У 1850 годзе ўзведзены каралевай у рыцарскае званне. У 1866 годзе Эдвін Лэндсір быў абраны прэзідэнтам Каралеўскай акадэміі, аднак адмовіўся ад гэтай пасады.

Катэгорыя:Члены Каралеўскай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Прыдворныя мастакі
Катэгорыя:Мастакі-анімалісты
Катэгорыя:Мастакі Вялікабрытаніі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Скульптары Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Скульптары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Pour le Mérite
Анры Сагэ

**Анры Сагэ** (, сапраўднае імя **П’ер-Анры Пупар**, ; ,  — , ) — французскі кампазітар і дырыжор, член французскай Акадэміі, вышэйшы афіцэр Ордэна «За заслугі», камандор Ордэна Ганаровага легіёна ().

Анры Сагэ пачынаў як найбольш актыўны і вядомы ўдзельнік так званай «Аркейскай школы» (), верны вучань і паслядоўнік «аркейскага мэтра» Эрыка Саці. Нават у самыя радыкальныя авангардныя часы Анры Сагэ здолеў захаваць просты і ясны стыль сваёй музыкі, выразнасць мелодый і вернасць першапачатковай эстэтыцы французскай «Шасцёркі».

Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Францыі
Катэгорыя:Кампазітары XX стагоддзя
Катэгорыя:Кампазітары Францыі
Катэгорыя:Балетныя кампазітары Францыі XX стагоддзя
Катэгорыя:Оперныя кампазітары Францыі
Катэгорыя:Кінакампазітары Францыі
Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы
Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Каралевы Польшчы (Палянчык)

**Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Каралевы Польшчы** — рымска-каталіцкі мураваны парафіяльны касцёл у в. Палянчык Лескага павета Падкарпацкага ваяводства.

## Гісторыя 
Будынак касцёла гэта былая грэка-каталіцкая царква пабудованая ў XVIII стагоддзі з дрэва, якую ў 1909 годзе замяніў мураваны храм і дадаткова пашыраны ў 2007 годзе.

Пасля аперацыі «Вісла» у 1947 годзе, мясцовая парафія перастала існавайць і царква была закінута.

У 1948 годзе Пшамыскі ардынарый біскуп Францішак Барда па просьбе мясцовых каталікоў заснаваў у Паляньчыку рымска-каталіцкую парафію, а яе першым парафіяльным святаром прызначыў ксяндза Францішака Стопу (Franciszek Stopa). Паколькі прыдворная капліца аказалася занадта маленькай для мясцовых вернікаў, біскуп са згоды дзяржаўных уладаў, дазволіў пераняць закінутую грэка-каталіцкую царкву і прыстасаваць яе да патрэбаў каталіцкай канфесіі. З гэтага часу царква стала функцыянаваць, як рымска-каталіцкі касцёл Найсвяцейшай Панны Марыі Каралевы Польшчы.

У 1949 годзе дзякуючы намаганням першага пробашча мясцовай парафіі ў касцёл з царквы ў навакольнай вёсцы Лапенка пераехала цудадзейная ікона Маці Божай з Дзіцяткам, званая Маці Божая Лапенская. Ікона датуецца першай паловай XVII стагоддзя. Ейны аўтар невядомы. Апрача іконы з Лапенкі былі прывезеныя таксама іншыя элементы гістарычнага ўбранства царквы (распяцце з XVIII стагоддзя).

Побач з санктуарыем знаходзіцца званіца 1863 года, якая мае характэрны кшталт аркады, а таксама былыя прыцаркоўныя могілкі, з якіх па сённяшні дзень захаваліся толькі два надмагіллі. Вакол царквы ў 1970-х гадах быў пабудаваны Крыжовы шлях. Адсюль можна спусціцца да цудадзейнай крыніцы.

## Спасылкі 
* Санктуарый Маці Божай Прыгожай Любові ў Паляньчыку (ФОТА)

Катэгорыя:Палянчык
Катэгорыя:Касцёлы Падкарпацкага ваяводства
Катэгорыя:Касцёлы Пшамыскай архідыяцэзіі
Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Каралевы Польшчы (Бжоза)

**Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Каралевы Польшчы** — рымска-каталіцкі мураваны парафіяльны касцёл у в. Бжоза Быдгашчскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства.

## Гісторыя 
У 1921 годзе былі распачаты намаганні па стварэнні новай рымска-каталіцкай парафіі ў Бжозе. 10 красавіка 1924 годзе кард. Эдмунд Дальбор заснаваў пяць новых парафій, у тым ліку парафію ў Бжозе.

26 кастрычніка 1925 годзе жыхары стварылі ў Бжозе касцельна-будаўнічы камітэт. 17 чэрвеня 1934 годзе, дзякуючы намаганням кс. Лачкоўскага і старасты быдгашцкага, пачалось будаўніцтва касцёла, вуглавы камень пад будаўніцтва асвяціў арцыбіскуп гнезненскі Антоні Лаўбіц. Храм быў пабудаваны на працягу 3 гадоў па праекце Стэфана Цыбіхоўскага і каштаваў 10 тыс. злотых.

У кастрычніку 1937 года кс. Казімір Стэпчынскі асвяціў касцёл у Бжозе, які стаў парафіяльным.

Падчас Другой сусветнай вайны нацысцкія ўлады адабралі храм у католікаў і перадалі яго пратэстантам. У лістападзе 1939 года апошні даваенны пробашч парафіі кс. Францішак Ксаверый Лачкоўскі быў забіты немцамі ў Фардонскай даліне смерці. Пасля заканчэння вайны касцёлы вярнулі католікам

Бжоза. Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Каралевы Польшчы 1.jpg
Бжоза. Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Каралевы Польшчы.jpg
Brzoza Bydgoska kosciol NMP Krolowej Polski 5 08-2014.jpg
Wnętrze kościoła - pw. NMP Królowej Polski w Brzozie. - panoramio.jpg
Бжоза. Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Каралевы Польшчы 2.jpg

## Спасылкі 
* Parafia pw. NMP Królowej Polski w Brzozie
* Parafia pw. NMP Królowej Polski

Катэгорыя:Бжоза (Быдгашчскі павет)
Катэгорыя:Касцёлы Быдгашцкай дыяцэзіі
Катэгорыя:Касцёлы Куяўска-Паморскага ваяводства
Рэйнір Люкасен

**Рэйнір Люкасен** (; , ) — галандскі жывапісец, прадстаўнік поп-арту. Працуючы ў тэхніцы калажу, ён у адрозненне ад большасці мастакоў поп-арту не звяртаецца да тэмы масавай культуры (мас-медыя, коміксы, влікія штодзённыя газеты, тэлебачанне). Мэта Люкасена — паказ антыгуманнасці сучаснага грамадства.

Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў XXI стагоддзя
Люсеберт

**Люсеберт** (, сапраўднае імя **Люберцюс Якабюс Свансвейк**, ;  — ) — нідэрландскі паэт і мастак.

## Біяграфія 
Люберцюс Якабюс Свансвейк нарадзіўся ў Амстэрдаме ў 1924 годзе. Пасля заканчэння сярэдняй школы ён пачаў працаваць у малярным прадпрыемстве свайго бацькі, дзе ўпершыню выявіўся яго мастацкі талент. Журналіст, які ўбачыў зробленыя ім эскізы афармлення рэстарана, дапамог маладому Люберцюсу атрымаць стыпендыю і паступіць у Інстытут мастацкай адукацыі ў 1938 годзе. Але ўжо на наступны год ён кінуў вучобу і стаў валацугам.

У 1947 годзе ён прыняў прапанову маці-настаяцелькі францысканскага манастыра ў Хемскерку распісаць манастырскія сцены ў абмен на ежу і прытулак. Аднак, мастацкія вартасці фрэскі Люберцюса не былі ацэнены кіраўніцтвам манастыра і пасля змены абацісы сцяна была пабелена паверх выявы ў 1951 годзе. (Фрэска была часткова адноўлена ў 1989 годзе).

Паэтычны дэбют Люберцюса, пад псеўданімам Люсеберт, адбыўся ў 1949 годзе, калі ў часопісе «Рэфлекс» быў апублікаваны яго верш «Любоўны ліст нашай закатаванай нявесце Інданезіі» ().

Псеўданім складзены з  («святло») і германскага *Bert* («светлы, ясны, празрысты»).

У пачатку 1950-х гадоў яго вершы рэгулярна з’яўляюцца ў часопісе «Шлюб». Ужо трэці нумар часопіса выйшаў з Люсебертам у ліку рэдактараў. Хутка паэт становіцца адным з актыўных удзельнікаў і ідэолагаў літаратурнага руху пяцідзясятнікаў. Часта яго называюць «імператарам пяцідзесятнікаў» ().

Люсеберт імкнуўся да абнаўлення нідэрландскай паэзіі. Тэмамі многіх з яго вершаў з’яўляецца сама паэзія, асоба паэта і канфлікт паміж пакаленнямі літаратараў.

Катэгорыя:Паэты Нідэрландаў
Катэгорыя:Паэты XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў XX стагоддзя
Катэгорыя:Асобы, вядомыя пад літаратурнымі псеўданімамі
Катэгорыя:Мастакі-абстракцыяністы
Катэгорыя:Акварэлісты
Відзіч

**Відзіч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алекса Відзіч, сербскі футбаліст
* Няманя Відзіч, сербскі футбаліст
Бжоза (Быдгашчскі павет)

**Бжоза** () — вёска ў Польшчы. Уваходзіць у склад Быдгашчскага павета Куяўска-Паморскага ваяводства. Насельніцтва 3149 чалавек. У 1950—1998 гадах уваходзіла ў Быдгашчскае ваяводства.

## Славутасці 
* Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Каралевы Польшчы
* Помнік Яну Паўлу II
* Помнік велікапольскім паўстанцам

Бжоза. Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Каралевы Польшчы 1.jpg
Бжоза. Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Каралевы Польшчы 2.jpg
Жан Люрса

**Жан-Мары Агюст Люрса** (; , Бруер, дэпартамент Вагезы — , Сен-Поль-дэ-Ванс) — французскі мастак, кераміст, мастак тэкстылю, рэфарматар шпалернага мастацтва. Брат архітэктара Андрэ Люрса.

## Біяграфія 
Сын работніка пошты, Жан Люрса скончыў агульнаадукацыйную школу ў Эпіналі, паступіў на медыцынскі факультэт Універсітэта Нансі, здзейсніў падарожжа ў Швейцарыю і Германію (Мюнхен). Пакінуў вучобу ва ўніверсітэце, паступіў у майстэрню Віктора Прувэ, кіраўніка мастацкай школы Нансі. У 1912 годзе разам з братам Андрэ пераехаў у Парыж і вучыўся ў Школе прыгожых мастацтваў і ў акадэміі Каларосі. Люрса пазнаёміўся Мацісам, Сезанам, Рэнуарам, завязаў блізкія адносіны з Рыльке, Бурдэлем, Элі Форам: з імі ён заснаваў мастацкі часопіс *Feuilles de mai*. Люрса вучыўся ў мастака-фрэскіста Жана-Поля Лафіта, разам з ім у 1914 годзе ён выканаў свой першы твор у манументальным жывапісе — афармленне La faculté des sciences de Marseille. Першая паездка Люрса ў Італію ў 1914 годзе была спынена з-за пачатку вайны. Ён вярнуўся ў Францыю, быў залічаны ў пяхоту, але па хваробе эвакуіраваны 15 лістапада. Падчас лячэння ў Сансе, у 1915 годзе, займаўся жывапісам і асвойваў літаграфію. Напісаў некалькі антываенных артыкулаў для газеты, якая выдавалася ў Швецыі, быў арыштаваны за свае пацыфісцкія погляды. Вярнуўся на фронт у ліпені 1916 года, удзельнічаў у бітве пры Вердэне, быў паранены, пасля гэтага не ваяваў.

У верасні 1916 года Люрса выставіў свае працы ў Цюрыху. У 1928 годзе быў удзельнікам выстаўкі «Сучаснае французскае мастацтва» ў Маскве. У гэтым жа годзе, выказваючы свае сімпатыі да СССР, мастак прынёс у дар Дзяржаўнаму музею новага заходняга мастацтва (ДМНЗМ) шэраг сваіх твораў. У 1934 годзе ў Маскве адбылася ягоная персанальная выстаўка. Люрса таксама наведаў Харкаў і Ленінград. У 1935 годзе Люрса, стаўшы сакратаром ізасекцыі таварыства «Новая Расія», займаўся арганізацыяй выстаўкі французскіх мастакоў у Маскве.

Катэгорыя:Мастакі Францыі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-абстракцыяністы
Катэгорыя:Мастакі-керамісты Францыі
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Францыя)
Катэгорыя:Мастакі дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва
Гродзенскія губернскія маршалкі

Спіс маршалкаў дваранства Гродзенскай губерні.

## Літаратура 
* *Раюк, А. Р.* Нефармальныя сувязі паміж дваранствам Гродзенскай губерні ў 1801—1863 гг. / А. Р. Раюк // Пытанні мастацтвазнаўства, этналогіі і фалькларыстыкі / Цэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі; навук. рэд. А. І. Лакотка. — Мінск : Права і эканоміка, 2016. — Вып. 21. — С. 240—246.
Херцэг-Нові

**Херцэг-Нові** — горад Чарнагорыі. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнага муніцыпалітэта. Размешчаны на беразе Котарскага заліва Адрыятычнага мора. Горад ляжыць у даліне ля падножжа гары Ар’ен. З-за ўзгорыстага рэльефу ў Херцэг-Нові шмат крутых сцяжынак і лесвіц, з-за гэтага яго называюць «горадам тысячы прыступак».

## Клімат 
Клімат — міжземнаморскі, адрозніваецца цёплым сухім летам і мяккай вільготнай зімой. Херцэг-Нові з-за асаблівасцяў месцазнаходжання мае асаблівы мікраклімат. Тут каля 200 сонечных дзён за год. У ліпені і жніўні — прыблізна 11 сонечных гадзін у дзень. Сярэднегадавая тэмпература — 16,2 °C. Частыя малаважныя ваганні тэмпературы, якія могуць дасягаць 4 °C на працягу дня. Сярэдняя тэмпература з мая па верасень — 25 °C. Купальны сезон можа працягвацца да пяці месяцаў, сярэдняя тэмпература мора тым часам складае 22—26 °C. За год выпадае ў сярэднім 1930 мм ападкаў. Адносная вільготнасць паветра — ад 63 % летам і да 80 % восенню.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Чарнагорыі
Палітыка аднаго Кітая

**Палітыка аднаго Кітая** заключаецца ў афіцыйным прызнанні толькі адной кітайскай дзяржавы, нягледзячы на існаванне дзвюх краін, якія аб'явілі сябе Кітаем. Гэта азначае, што для ўстанаўлення дыпламатычных адносін з Кітайскай Народнай Рэспублікай (КНР) дзяржава павінна разарваць афіцыйныя адносіны з Кітайскай Рэспублікай (КР), і наадварот.

Палітыка адзінага Кітая адрозніваецца ад «прынцыпу аднаго Кітая», які заключаецца ў тым, што і Тайвань, і мацерыковы Кітай з'яўляюцца нябачнымі часткамі адзінага «Кітая». Прынцып адзінага Кітая ў форме, устаноўленай «кансенсусам 1992 года», у цяперашні час з'яўляецца афіцыйнай пазіцыяй урада Кітайскай Народнай Рэспублікі, але ў розны час прызнаваўся Кітайскай Рэспублікай у залежнасці ад таго, якая палітычная партыя была ў партыяй улады. Паводле гэтага «кансэнсусу», абодва ўрады прызналі існаванне толькі адной суверэннай дзяржавы, якая ўключае ў сябе тэрыторыі мацерыковага Кітая і Тайваня, але не вырашылі, які з двух урадаў з'яўляецца законным урадам гэтай дзяржавы. Аналагічная сітуацыя ў Карэі.

Прынцып адзінага Кітая падвяргаецца крытыцы з боку прыхільнікаў руху за незалежнасць Тайваня, які настойвае на абвяшчэнні «Рэспублікі Тайвань» і развіцці асобнага віду мацерыковай кітайскай ідэнтычнасці праз «тайванізацыю». Уплыў гэтага руху на ўрад Кітайскай Рэспублікі выклікае палітычную нестабільнасць: пасля таго, як Камуністычная партыя Кітая выгнала Гаміньдан з мацерыковага Кітая падчас грамадзянскай вайны ў Кітаі ў 1949 годзе і стварыла Кітайскую Народную Рэспубліку, нацыяналістычны ўрад Кітайскай Рэспублікі, працягваў сцвярджаць, што з'яўляецца адзіным законным урадам Кітая. У перыяд прэзідэнцтва Лі Дэн Хуэя ў канстытуцыю Кітайскай Рэспублікі былі ўключаны дадатковыя артыкулы, паводле якіх дадзеная канстытуцыя можа прымяняцца толькі на тэрыторыі Тайваня да аб'яднання дзяржавы. Аднак 8 кастрычніка 2008 года 6-ы прэзідэнт Кітайская Рэспублікі Іньцзю Ма зноў пацвердзіў свае прэтэнзіі на мацерыковы Кітай.

Катэгорыя:Знешняя палітыка Кітая
Цэнтральная арганізацыя рабочых Швецыі

**Цэнтральная арганізацыя рабочых Швецыі** () — сіндыкалісцкая федэрацыя прафсаюзаў Швецыі. У адрозненне ад іншых шведскіх прафсаюзаў, SAC аб’ядноўвае людзей усіх прафесій і галін у адзіную федэрацыю, у тым ліку беспрацоўных, студэнтаў і пенсіянераў. Цэнтральная арганізацыя рабочых Швецыі таксама выдае штотыднёвую газету *Arbetaren* («Працоўны»), валодае выдавецтвам *Federativs* і кіруе фондам па беспрацоўі Sveriges Arbetares Arbetslöshetskassa (SAAK).

## Гл. таксама 
* Індустрыяльныя працоўныя свету
* Усеагульная канфедэрацыя працы (Іспанія)
* Нацыянальная канфедэрацыя працы

Катэгорыя:Прафсаюзы Швецыі
Юльян Крывіцкі

**Юльян Крывіцкі** (;  — ) — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Крывіцкіх герба «Любіч». Сярэдні сын Ксаверыя Крывіцкага, ротмістра гарадзенскага і суддзі земскага ваўкавыскага, і Караліны з Дзяконскіх, дачкі падскарбія надворнага літоўскага Антонія Дзяконскага.

Юльян
Аляксандр Міхайлавіч Бутлераў

**Аляксандр Міха́йлавіч Бутлераў** (; 3 [15] верасня 1828, , Казанская губерня, Расійская імперыя — 5 [17] жніўня 1886, Бутлераўка, Казанская губерня, Расійская імперыя) — рускі хімік, заслужаны прафесар, стваральнік тэорыі хімічнай будовы арганічных рэчываў, родапачынальнік «бутлераўскай школы» рускіх хімікаў, вучоны-пчаляр і лепідаптэролаг, грамадскі дзеяч, рэктар Імператарскага Казанскага ўніверсітэта ў 1860—1863 гадах.

Катэгорыя:Хімікі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Хімікі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Пчаляры
Катэгорыя:Публіцысты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Публіцысты XIX стагоддзя
Катэгорыя:Рэктары Казанскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі фізіка-матэматычнага факультэта Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Памерлі ў Татарстане
Катэгорыя:Правадзейныя члены Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святой Ганны 2-й ступені з імператарскай каронай
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога Станіслава 1 ступені
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога Уладзіміра 3 ступені
Катэгорыя:Рэктары Імператарскага Казанскага ўніверсітэта
Los Angeles Times

**«Лос-Анджэлес таймс»** (, скарочана ***LA Times***, перакладаецца як «***Час Лос-Анджэлеса***») — адна з найбольш папулярных і аўтарытэтных газет ЗША. Публікуецца ў Лос-Анджэлесе і першачарговую ўвагу надае асвятленню падзей гарадскога жыцця. Па накладзе займае 4-е месца ў ЗША.

Газета, заснаваная ў 1881 годзе, да 1917 года выдавалася Харысанам Грэем Отысам, затым перайшла ў рукі да яго зяця Гары Чандлера. У 1922 годзе стала першай газетай, якая абзавялася ўласнай радыёстанцыяй. У 1928 годзе ўпершыню ў гісторыі была арганізавана авіядастаўка гэтага выдання падпісчыкам за межамі Каліфорніі.

У пасляваенны перыяд «*Los Angeles Times*», перш за вядомая сваёй вельмі кансерватыўнай рэдакцыйнай палітыкай, стала займаць больш ліберальную пазіцыю. У 1948—1962 гадах выдаваўся нядзельны дадатак «*Los Angeles Mirror*».

Па ацэнцы Энцыклапедыі Брытаніка, пачынаючы з 1960-х гадоў «*Los Angeles Times*» выйшла з нішы рэгіянальнага выдання і стала «*адной з вялікіх газет свету*». З 2007 года ўваходзіць у медыякангламерат Tribune Company. Па стане на 2007 год у яе актыве было 38 Пулітцэраўскіх прэмій.

Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1881 годзе
Катэгорыя:Газеты на англійскай мове
Катэгорыя:Газеты ЗША
Катэгорыя:Культура Лос-Анджэлеса
Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса 2017

**43-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса** была абвешчана 3 снежня 2017 года. Найлепшым фільмам абрана карціна «*Назаві мяне сваім імем*».

## Пераможцы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 43-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса  на сайце Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса
* 43-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса  на сайце «*Internet Movie Database*»

Катэгорыя:Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса
Катэгорыя:Кінапрэміі 2017 года
Катэгорыя:2017 год у ЗША
Леанід Мікалаевіч Ківач

**Леанід Мікалаевіч Ківач** (, г. Навагрудак, Гродзенская вобласць — ) — беларускі вучоны-фізік, аўта прац па спектраскапіі складаных біяарганічных сістэм.

## Біяграфія 
У 1966 годзе скончыў фізічны факультэт БДУ са спецыялізацыяй «Оптыка і спектраскапія». С 1967 па 1970 гады навучаўся ў аспірантуры. З верасня 1970 года працаваў у Гродзенскім дзяржаўным універсітэце старшым выкладчыкам кафедры агульнай і тэарытычнай фізікі, дацэнтам, загадчыкам кафедры.

З 1993 па 1994 гадах — прарэктар па навуковай працы ГрДУ імя Янкі Купалы, а затым — рэктар універсітэта.

Пасля працаваў на пасадзе прафесара кафедры агульнай фізікі, выконваў абавязкі прарэктара па навуковай і інавацыйнай працы, быў галоўным навуковым супрацоўнікам Гродзенскага абласнога цэнтра інфармацыйных рэсурсаў і тэхналогій, вядучым інжынерам кафедры агульнай фізікі.

Аўтар навуковых прац у галіне спектраскапіі і оптыкі. Асноўныя напрамкі навуковай дзейнасці — развіццё метадаў флуарэсцэнцыі і камбінацыйнага рассейвання святла для даследавання біяарганічных малекул.

## Літаратура 
* 
* Прафесары Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы, 1940—2012 : біябібліяграфічны слоўнік / Габрусевіч С. А., Роўба Я. А. — 2-е выд. — Мінск, 2013. — С. 94-96.
* Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 29.

Катэгорыя:Рэктары Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы
Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса 2018

**44-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса** была абвешчана 9 снежня 2018 года. Найлепшым фільмам абрана карціна «*Рома*».

## Пераможцы 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 44-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса  на сайце Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса
* 44-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса  на сайце «*Internet Movie Database*»

Катэгорыя:Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса
Катэгорыя:Кінапрэміі 2018 года
Катэгорыя:2018 год у ЗША
Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса 2019

**45-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса** была абвешчана 8 снежня 2019 года. Найлепшым фільмам абрана карціна «*Паразіты*».

## Пераможцы 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 45-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса  на сайце Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса
* 45-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса  на сайце «*Internet Movie Database*»

Катэгорыя:Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса
Катэгорыя:Кінапрэміі 2019 года
Катэгорыя:2019 год у ЗША
Канстанцін Святаполк-Чацвярцінскі

**Канстанцін Антонавіч Святаполк-Чацвярцінскі** (, ;  — ) — дзяржаўны службовец, князь.

## Біяграфія 
 з Энеіды *«Няхай паўстане ад касцей нашых мсцівец!»*]]
Паходзіў з княжацкага роду Святаполк-Чацвярцінскіх. Нарадзіўся ў сям’і Антонія Станіслава Святаполк-Чацвярцінскага (1748—1794) і Калеты з Мышка-Халанеўскіх.

Камергер расійскага імператара, сапраўдны стацкі саветнік. Маршалак шляхты Гродзенскай губерні ў 1825—1834 гадах.

## Сям’я 
З 1824 года ў шлюбе з Каралінай са Святаполк-Чацвярцінскіх (1804—1859), дачкой  і Соф’і са Слізняў (нар. 1770). Дзеці

* Уладзімір (1830—1868);
* Юрый (нар. 1832);
* Станіслаў (1838—1916), у шлюбе з Марыяй з Броэль-Плятэраў.

## Літаратура 
* *Раюк, А. Р.* Нефармальныя сувязі паміж дваранствам Гродзенскай губерні ў 1801—1863 гг. / А. Р. Раюк // Пытанні мастацтвазнаўства, этналогіі і фалькларыстыкі / Цэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі; навук. рэд. А. І. Лакотка. — Мінск : Права і эканоміка, 2016. — Вып. 21. — С. 240—246.

Канстанцін
Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса 2021

**47-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса** была абвешчана 18 снежня 2021 года. Найлепшым фільмам абрана карціна «*Сядай за руль маёй машыны*».

## Пераможцы 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 47-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса  на сайце Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса
* 47-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса  на сайце «*Internet Movie Database*»

Катэгорыя:Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса
Катэгорыя:Кінапрэміі 2021 года
Катэгорыя:2021 год у ЗША
Павел Іванавіч Беспальчук

**Павел Іванавіч Беспальчук** (нар. , сяло Чарнігаўка, Прыморскі край) — беларускі вучоны, педагог. Кандыдат медыцынскіх навук, дацэнт, рэктар Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта (1997—2009).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў ў сям'і ваеных. Скончыў сярэднюю школу ў Мінску (1972); Мінскі медыцынскі інстытут (1978). 

Працаваў асістэнтам кафедры траўматалогіі і артапедыі Мінскага дзяржаўнага медычнага інстытута (1987-1991), дэканам лячэбнага факультэта (1991-1994), з 1993 года зацверджаны ў званні дацэнта кафедры траўматалогіі і артапедыі.  

## Спасылкі 
* Беспальчук Павел Иванович

Катэгорыя:Рэктары Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта  
Катэгорыя:Дэканы лячэбнага факультэта БДМУ
Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса 2020

**46-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса** была абвешчана 20 снежня 2020 года. Найлепшым фільмам абрана карціна «».

## Пераможцы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 46-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса  на сайце Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса
* 46-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса  на сайце «Internet Movie Database»

Катэгорыя:Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса
Катэгорыя:Кінапрэміі 2020 года
Катэгорыя:2020 год у ЗША
Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса 1976

**2-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса** была абвешчана 21 снежня 1976 года. Найлепшымі фільмамі былі абраны дзве карціны «''*» і «*Рокі*».

## Пераможцы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 2-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса  на сайце Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса
* 2-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса  на сайце «*Internet Movie Database''»

Катэгорыя:Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса
Катэгорыя:Кінапрэміі 1976 года
Катэгорыя:1976 год у ЗША
1-ы завулак Крупскай (Гомель)

**1-ы завулак Крупскай** — завулак у Чыгуначным раёне горада Гомеля. Адносіцца да жылога масіву Прудок. Праходзіць ад вуліцы Шылава да возера Бурае Балота. Перасякаецца з вуліцамі Крупскай і 2-й Светлай. На яго выходзяць вуліцы 2-я Ураджайная, 1-я Светлая, 1-я Грамадзянская і абедзве часткі 2-й Грамадзянскай. Пераважае індывідуальная забудова.

## З гісторыі 
Правобраз завулка вядомы з плана 1838 г. як кароткае адгалінаванне ад асноўнай вуліцы вёскі Прудок на захад уздоўж тагачасных могілак (не блытаць з цяперашнімі Прудкоўскім могілкамі). Ва ўсходнім (паўднёва-ўсходнім) напрамку яму адпавядала мяжа вясковых агародаў. Уся працягласць завулка прасочваецца па нямецкіх аэрафотаздымках чэрвеня 1941 г. Забудова на той час пераважала ў яго заходняй частцы і ў раёне вуліцы, якая сёння называецца Крупскай. На паўднёвым усходзе гэта быў шлях між палеткаў. У 1961 г. завулак ужо меў сучасную назву. Звесткі аб ранейшых яго найменнях у краязнаўчай літаратуры не сустракаюцца. Па словах старажылаў яшчэ ў 1990-я гг. на частцы завулка захоўвалася брукаванае пакрыццё. Старыя бетонныя слупкі бар’ернага агароджання захоўваюцца і сёння на адрэзку ўздоўж безыменнага сквера (станам на жнівень 2022 г.).

## Сучаснасць 
На завулку знаходзяцца:

* шынамантаж;
* станцыя тэхнічнага абслугоўвання аўтамабіляў;
* крама оптавага продажу будматэрыялаў;
* сквер (каля 4,2 га);
* Георгіеўская царква (з 1995 г.);
* Прудкоўскія могілкі.

Возера Бурае Балота, на якое выходзіць завулак, прыдатна для рыбнай лоўлі, заняткаў веславаннем і часткова купання.

Катэгорыя:Завулкі Гомеля
Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса 1975

**1-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса** была абвешчана ў 1975 годзе. Найлепшымі фільмамі былі абраны дзве карціны: «''*» і «*Палёт над гняздом зязюлі*».

## Пераможцы 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 1-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса  на сайце Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса
* 1-я прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса  на сайце «*Internet Movie Database''»

Катэгорыя:Прэмія Асацыяцыі кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса
Катэгорыя:Кінапрэміі 1975 года
Катэгорыя:1975 год у ЗША
Антоні Дызмас Ляхніцкі

**Антоні Дызмас Ляхніцкі** ( — ) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Сям’я 
Сын вількамірскага стольніка Юзафа Ляхніцкага і Розы з Богушаў. Меў брата Ігнація Рамана Ляхніцкага.

У маладосці служыў у войску (у пяцігорскай брыгадзе). У 1778 годзе прызначаны люстратарам гарадоў у Троцкім, Ковенскім і Гарадзенскім павеце ў сувязі са скасаваннем магдэбургскага права ў малых гарадах Вялікага Княства Літоўскага. У 1785 годзе абраны дэпутатам Трыбунала ВКЛ. З 1786 года каралеўскі шамбялян, вількамірскі абозны ў 1788—1793 гадах, стольнік у 1793—1794 гадах. У 1789 і 1790 гадах абіраўся членам цывільна-вайсковай камісіі Вількамірскага павета, у 1791—1794 гадах пісар гродскі віленскі, у 1794 годзе віцэ-прэзідэнт Вільні. У пачатку 1794 года абраны дэпутатам Трыбунала ВКЛ. Віленскім актам паўстання 24.4.1794 прызначаны членам Найвышэйшай літоўскай рады, а пасля яе роспуску — членам Цэнтральнай дэпутацыі Вялікага княства Літоўскага.

У 1797 годзе харужы Віленскага павета, у 1802 годзе — старшыня 1-га дэпартамента галоўнага суда Віленскай губерні, у 1805 годзе маршалак шляхты Віленскага павета. У 1808 годзе прызначаны членам судова-адукацыйнай камісіі па ўпарадкаванні адукацыйных фундушаў у Віленскай навучальнай акрузе (старшыня камісіі — Тамаш Ваўжэцкі). З 1811 года гранічны суддзя Віленскай губерні.

У час вайны 1812 года пры адступленні расійскай арміі М. Барклай-дэ-Толі прызначыў Ляхніцкага Прэзідэнтам Вільні (хутка быў заменены французскімі ўладамі на мэра М. Ромера). З 1815 года член Радзівілаўскай камісіі, што разглядала юрыдычную прыналежнасць радзівілаўскіх уладанняў.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Суддзі Расійскай імперыі
Вядомыя асобы Узды

[thumb|200px|[Герб Узды]]
Вядомыя ўраджэнцы Узды:

__NOTOC__
[thumb|175px|[Аляксандр Міхайлавіч Герасіменка|Аляксандр Герасіменка]]
[thumb|175px|[Ягор Вячаслававіч Зубовіч|Ягор Зубовіч]]
[thumb|175px|[Шапша Веніямінавіч Пікус|Шапша Пікус]]
[thumb|175px|[Мошэ Файнштэйн]]

## А 
* Айша Браніславаўна Александровіч (1947—2007) — беларускі мастак па касцюмах, педагог.

## Б 
* Двора Барон (1887—1956) — ізраільская пісьменніца
* Віктар Вячаслававіч Берасневіч (нар. 1971) — беларускі матэматык. Доктар фізіка-матэматычных навук (2001, Дыяфантавы набліжанні і тэарэма Хінчына).
* Людміла Міхайлаўна Бяляева (нар. 1948) — беларускі педыятр, доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## В 
* Уладзіслаў Аляксеевіч Варакса (нар. 2004) — беларускі футбаліст, паўабаронца.

## Г 
* Аляксандр Міхайлавіч Герасіменка (1946—2017) — беларускі палітык і дыпламат.
* Міхаіл Аляксандравіч Герасіменка (нар. 1973) — беларускі ўрач, доктар медыцынскіх навук

## З 
* Ягор Вячаслававіч Зубовіч (нар. 1989) — беларускі футбаліст, нападнік.

## П 
* Шапша Веніямінавіч Пікус (1908—1942) — беларускі мастак.

## Ф 
* Мошэ Файнштэйн (1895—1986) — найбуйнейшы галахічны аўтарытэт яўрэйскага народа другой паловы XX стагоддзя ў цэлым і яўрэйства Амерыкі ў прыватнасці, кіраўнік ешывы «Месіўта Тыферэс Іерушалаім» ў Нью-Ёрку.

## Ш 
* Валерый Уладзіміравіч Шаблюк (1953—1997) — беларускі гісторык.

Катэгорыя:Постаці Узды
Мікалай Мікалаевіч Раманюк

**Мікалай Мікалаевіч Раманюк** (нар. ) — беларускі вучоны, кандыдат тэхнічных навук, дацэнт. З 2021 года рэктар БДАТУ.

## Навуковая дзейнасць 
Асноўныя навуковыя інтарэсы: узаемадзеянне з глебай хадавых сістэм і рабочых органаў глебаапрацоўчых машынна-трактарных агрэгатаў; усталяванне эксплуатацыйных патрабаванняў да сельскагаспадарчай тэхнікі з мэтай захавання экасістэмы.
Аўтар больш за 950 навуковых прац (з іх 311 — за мяжой), у тым ліку 5 манаграфій, 4 падручнікаў, 42 вучэбна-метадычных дапаможнікаў і комплексаў, 280 патэнтаў на вынаходствы.
 

Катэгорыя:Рэктары БДАТУ
Ануфрый Багдановіч

**Ануфрый Фадзеевіч Багдановіч** ( — пасля 6 верасня 1849) — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Багдановічаў.

## Сям’я 
2 кастрычніка 1823 года ў Мінскім кафедральным касцёле пабраўся шлюбам з Ружай з Гечэвічаў (каля 1804 — пасля 06.09.1849), дачкой мінскага губернатара Вікенція Гечэвіча.

Ануфрый
Пляшчанка

**Пляшчанка**:
* Пляшчанка (Мінск)
* Сяргей Іванавіч Пляшчанка
Заатэхнія

**Заатэхнія** — навука пра развядзенне, кармленне, утрыманне, догляд і гаспадарчае выкарыстанне сельскагаспадарчых жывёл; тэарэтычныя асновы жывёлагадоўлі. Тэрмін «заатэхнія» прапанаваў французскі вучоны Ж. Бадэман (1848). Падзяляюць на агульную (вывучае агульныя прынцыпы заатэхніі) і прыватную (распрацоўвае сістэму вядзення галін малочнай і мясцовай жывёлагадоўлі, свінагадоўлі, авечкагадоўлі, конегадоўлі, птушкагадоўлі, пчалярства, зверагадоўлі і інш., пытанні тэхналогіі вытворчасці асобных відаў прадукцыі: малака, ялавічыны, свініны, прадуктаў птушка- і авечкагадоўлі.

Рэкамендацыі па доглядзе жывёл сустракаюцца ў антычных вучоных. Навукова абгрунтаваныя формы кармлення сельскагаспадарчых жывёл пачалі распрацоўваць у XVII стагоддзі, з канца XVIII стагоддзя ствараюцца розныя пароды сельскагаспадарчых жывёл.

У Беларусі даследаванні па заатэхніі вядуцца з 1919 года (І. І. Калугін, М. М. Кулагін, М. В. Найдзёнаў і інш.). Яе развіццю спрыялі працы В. С. Антанюка, К. Ф. Барысаўца, А. А. Гайко, З. Д. Гільмана, В. Ц. Горына, М. П. Грыня, В. А. Івановай, У. П. Лемешава, І. М. Нікітчанкі, С. І. Пляшчанкі, К. М. Сонцава, У. І. Шляхтунова, М. А. Яцко і інш. Навукова-даследчая работа вядзецца ў Навукова-практычным цэнтры НАН Беларусі па жывёлагадоўлі, БСГА, Віцебскай акадэміі ветэрынарнай медыцыны. Вырашаюцца праблемы павышэння ўстойлівасці жывёлы да хвароб і стрэсаў, прафілактыкі распаўсюджвання спадчынных анамалій, працягласці гаспадарчага выкарыстання і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Жывёлагадоўля
Лудовіка Мадзаліна

**Лудовіка Мадзаліна** (; 1480,  — 1528?, Ферара) — італьянскі жывапісец эпохі Адраджэння.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Ферары. Звесткі пра год нараджэння, раннія гады і адукацыю — не захаваліся. Паводле здагадак, ён мог вучыцца ў майстэрні ферарскага мастака Ларэнца Коста (1465—1535). Верагодна, што ён навучаўся ў майстэрні мясцовага мастака Даменіка Панеці (1560—1530), які быў настаўнікам Гарафала (Бенвенута Тызі).

Аналіз твораў мастака паказвае, што найбольшы ўплыў на мастацкую манеру аказалі Бакачына і ферарскі мастак Гарафала, г.зн. Бенвенута Ціцы (1481—1559). Большасць карцін Лудовіка былі створаны на замову Эрколе I д’Эстэ, герцага Ферарскага.

У 1521 годзе ён 3ажаніўся з Джаванвай, сястрой мастака Барталамеа Вакі (венецыянскі мастак мяжы XV—XVI стагоддзяў). Меў дзвюх дачок — Клаўдзію і Карнэлію.

Памёр у горадзе Ферара падчас эпідэміі чумы, якая спустошыла рэгіён каля 1528 года.

Катэгорыя:Мастакі Італіі XV стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Італіі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Адраджэння
Катэгорыя:Памерлі ад чумы
Роберт Мазервел

**Роберт Мазервел** (; , Абердзін, штат Вашынгтон — , Правінстаўн, Масачусетс) — амерыканскі жывапісец і калажыст, прадстаўнік абстрактнага экспрэсіянізму і экшан-жывапісу.

## Жыццё і творчасць 
Па адукацыі філосаф. Р. Мазервел пачаў маляваць у 1938 годзе, пасля паездкі ў Францыю. У 1940 годзе ён сустрэў Раберта Мата ў Мексіцы, у якога вывучаў аўтаматызм і сюррэалізм. У 1942 годзе ён прыняў удзел у выстаўцы сюррэалізму ў Нью-Ёрку. Першая персанальная выстаўка адбылася ў мастацкай галерэі Пегі Гугенхайм у 1944 годзе.

У 1948 г. Р. Мазервел разам з Уільямам Базіётсам, Барнетам Ньюманам і Маркам Роткам арандавалі студыю, якая неўзабаве ператварылася ў клуб авангарднага мастацтва. У той час мастак працаваў над серыяй калажаў, натхнёных працамі Курта Швітэрса і Анры Маціса. У 1949 годзе ён пачаў поўную глыбокага грамадзянскага пафасу серыю карцін, прысвечаную Грамадзянскай вайне ў Іспаніі, якая налічвала больш за 250 палотнаў, стварэнню якой майстар прысвяціў больш за тры дзесяцігоддзі.

У пачатку 1970-х гадоў мастак вярнуўся да сімвалізму. Асабліва яго захапляе тэма Міжземнамор’я, якую ён малюе светлымі фарбамі.

У 1989 годзе ўзнагароджаны Дзяржаўным медалём у галіне мастацтва.

Быў жанаты з мастачкай Хелен Франкенталер.

Катэгорыя:Мастакі ЗША XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-абстракцыяністы
Барысавец

**Барысавец** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Канстанцін Фёдаравіч Барысавец, вучоны ў галіне жывёлагадоўлі
* Ксаверы Барысавец,  беларускі грамадскі дзеяч, кампазітар
Феліцыян Стэфан Карп

**Феліцыян Стэфан Карп** (; 1821—1888) — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Карпаў герба «Карп». Сын Яўстахія Карпа.

У 1859—1863 гг. маршалак шляхты Панявежскага павета. З 3 лютага 1862 па 12 мая 1878 маршалак шляхты Ковенскай губерні, сапраўдны стацкі саветнік. Валодаў маёнткам Ёганішкеле.

Катэгорыя:Павятовыя маршалкі панявежскія
Катэгорыя:Губернскія маршалкі ковенскія
Маза да Сан Фрыяна

**Тамаза Манцуолі**, вядомы як **Маза да Сан Фрыяна** (1531 — верасень / кастрычнік 1571, ) — італьянскі жывапісец, мастак позняга маньерызму.

## Біяграфія 
Паводле Вазары, Маса быў вучнем П’ера Франчэска Фоскі, а паводле Баргіні — Карла Партэлі.

Алтар з Наведваннем, напісаны ў 1560 годзе для царквы Сан-П’ер-Маджорэ ў Фларэнцыі, уяўляе сабой завяршэнне яго юнацтва. Пасля 1561 года ён напісаў «Унебаўзяцце ўсіх святых» і «Сустрэчу Іаакіма і Ганны ў Санта-Фелічыта», якія сведчаць аб прызнанні мастака ў фларэнтыйскім асяроддзі, пацверджаным яго ўдзелам у падрыхтоўцы пахавання Мікеланджэла ў 1564 годзе і вяселля Франчэска I Медычы і Іаанны Аўстрыйскай у 1565 годзе.

   
Катэгорыя:Мастакі Італіі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Фларэнцыі
Катэгорыя:Мастакі маньерызму