open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1985

## Падзеі 
 і Анатоль Карпаў у час шахматнага матчу.]]
 і Міхаіл Гарбачоў на саміце ў Жэневе.]]
.]]
* 1 студзеня: Зарэгістраваны першыя дамены верхняга ўзроўню: .arpa, .com, .edu, .gb, .gov, .mil, .net, .org, .us.
* 15 лютага: Перарваны матч на першынство свету па шахматах паміж Анатолем Карпавым і Гары Каспаравым, самы доўгі ў гісторыі.
* 16 лютага:
** Катастрофа Ту-134А пад Мінскам прывяла да гібелі людзей.
** Ізраіль пачаў вывад войск з Лівана.
* 11 сакавіка: Міхаіл Гарбачоў абраны Генеральным сакратаром ЦК КПСС.
* 15 красавіка:
** У ПАР адменена забарона на міжрасавыя шлюбы.
** Зарэгістраваны першы ў гісторыі інтэрнэт-дамен — symbolics.com.
* 23 красавіка: На пленуме ЦК КПСС Міхаіл Гарбачоў прадставіў праграму рэфармавання савецкай сістэмы.
* 7 мая: Адкрыты для наведвальнікаў Полацкі музей баявой славы.
* 16 мая: Выйшаў указ Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР «Аб узмоцненай барацьбе з п’янствам і алкагалізмам».
* 28 мая: «Дынама» (Кіеў) забіла свой 2000-ы гол у чэмпіянатах СССР па футболе.
* 13 ліпеня: Прайшоў дабрачынны рок-фестываль Live Aid для збору сродкаў на дапамогу галадаючым у Эфіопіі.
* 27 ліпеня: XII Сусветны фестываль моладзі і студэнтаў адкрыўся ў Маскве.
* 31 жніўня: Экспедыцыя на амерыканскім даследчым судне «Knorr» знайшла затанулы «Titanic».
* 13 верасня Прадстаўлена першая кампутарная гульня з серыі Super Mario.
* 15 кастрычніка: На пленуме ЦК КПСС Міхаіл Гарбачоў аб’явіў аб планах эканамічнай перабудовы.
* 17 кастрычніка: У савецкі кінапракат выйшаў фільм «Ідзі і глядзі» рэжысёра Элема Клімава.
* 9 лістапада: Гары Каспараў стаў самым маладым чэмпіёнам свету па шахматах у гісторыі, перамогшы Анатоля Карпава.
* 19 лістапада: Распачаўся саміт у Жэневе, першая асабістая сустрэча Міхаіла Гарбачова і Рональда Рэйгана.
* 20 лістапада: Кампанія Microsoft выпусціла першую версію сваёй аперацыйнай сістэмы Windows 1.0.
* 15 снежня: У Беларусі нарадзіўся 10-мільённы жыхар.
* 28 снежня: Уведзены ў эксплуатацыю Новасібірскі метрапалітэн.
* 30 снежня: Па здымках, зробленых апаратам «Вояджэр-2», адкрыты Пак, спадарожнік Урана.

## Нарадзіліся 
* 25 студзеня: Ціна Караль, украінская спявачка і актрыса, тэлевядучая. 
* 26 сакавіка: Кіра Найтлі, актрыса.
* 8 снежня: Дуайт Ховард, амерыканскі баскетбаліст.

## Памерлі 
* 10 сакавіка: Канстанцін Чарненка, кіраўнік СССР (нар. 1(24).9.1911)
* 10 кастрычніка: Юл Брынер, амерыканскі акцёр
1984

## Падзеі 
* 5 студзеня: У Мінску заснаваны Дом-музей Ваньковічаў.
* 24 студзеня: Кампанія «Apple» прадставіла першы персанальны камп’ютар з графічным інтэрфейсам і мышшу, які стаў камерцыйна паспяховым.
* 7 лютага: Амерыканскі астранаўт Брус Мак-Кэндлес здзейсніў першы выхад у адкрыты космас без страхоўкі.
* 13 лютага: Канстанцін Чарненка заступіў на пасаду генеральнага сакратара ЦК КПСС.
* 29 красавіка: Фаніпалю нададзены статус гарадскога пасёлка.
* 7 мая: Стыў Дэвіс другі раз запар выйграў чэмпіянат свету па снукеры.
* 6 чэрвеня: Савецкім праграмістам Аляксеем Пажытнавым створана камп’ютарная гульня «Тэтрыс».
* 29 чэрвеня: Уведзена ў эксплуатацыю 1-я лінія Мінскага метрапалітэна.
* 28 ліпеня: У Лос-Анджэлесе адкрыліся Летнія Алімпійскія гульні 1984.
* 4 жніўня: Афрыканская краіна Верхняя Вольта змяніла назву на Буркіна-Фасо.
* 14 верасня: Першы ў свеце пералёт праз Атлантычны акіян на паветраным шары выкананы амерыканцам Джо Кітынджэрам.
* 31 кастрычніка: Забіта Прэм’ер-міністр Індыі Індзіра Гандзі.
* 8 лістапада: Заснаванне расійскай рок-групы «Гражданская оборона».
* 20 лістапада: McDonald’s зрабіў 50-мільярдны гамбургер.
* 3 снежня: Здарылася Бхапальская катастрофа ў Індыі, найбуйнейшая па колькасці ахвяр тэхнагенная катастрофа ў гісторыі.
* 19 снежня: Падпісана кітайска-брытанская дэкларацыя аб вяртанні Ганконга пад юрысдыкцыю КНР у 1997 годзе.

## Нарадзіліся 
* 11 лістапада: Марка Хук, нямецкі баксёр
* 22 снежня: Basshunter, шведскі спявак, музычны прадзюсар і дыджэй

## Памерлі 
* 7 студзеня: Альфрэд Кастлер, французскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы
* 9 лютага: Юрый Андропаў, савецкі дзяржаўны і палітычны дзеяч, генеральны сакратар ЦК КПСС (нар. 1914)
* 12 лютага: Хуліа Картасар, аргенцінскі пісьменнік
* 1 сакавіка: Джэкі Куган, амерыканскі кінаакцёр
* 25 ліпеня: Уладзімір Караткевіч, беларускі пісьменнік, публіцыст (нар. 26.11.1930)
* 19 кастрычніка: Ежы Папялушка, польскі каталіцкі святар (нар. 14.9.1947)
1987

## Падзеі 
 Рональд Рэйган выступае на фоне Берлінскай сцяны.]]
* 17 лютага: Заснаваны Дзаржаўны аркестр сімфанічнай і эстраднай музыкі БССР пад кіраўніцтвам М. Фінберга.
* 19 красавіка: Упершыню на тэлеэкране з’явілася мультыплікацыйная сям’я Сімпсанаў.
* 28 мая: 19-гадовы заходненямецкі пілот Маціяс Руст на прыватным самалёце Cessna 172 сеў на Чырвонай плошчы ў Маскве.
* 12 чэрвеня: У час візіту ў Заходні Берлін прэзідэнт ЗША Рональд Рэйган заклікаў савецкага лідара Міхаіла Гарбачова разбурыць Берлінскую сцяну.
* 6 лістапада: Заснаваны Дзяржаўны музей гісторыі беларускай літаратуры.
* 14 снежня: Створаны Беларускі саюз дызайнераў.
* 25 снежня: Заснаваны Мінскі тэатр гумару «Хрыстафор».

## Нарадзіліся 
* 4 верасня: Марына Лінчук, беларуская фотамадэль
* 8 верасня: Аляксандр Біладо, канадскі фрыстайліст, чэмпіён свету і Алімпійскіх гульняў
* 28 верасня: Хілары Даф, амерыканская актрыса і спявачка

## Памерлі 
* 23 мая: Канстанцін Ігнатавіч Лукашоў, беларускі навуковец
* 29 жніўня: Лі Марвін, амерыканскі кінаакцёр
* 3 кастрычніка: Жан Ануй, французскі драматург
1986

## Падзеі 
thumb|Выбух касмічнага карабля «Чэленджэр».
* 13 студзеня: Адкрыты спадарожнік Урана Белінда.
* 28 студзеня: Амерыканскі касмічны карабель «Чэленджэр» з сям’ю астранаўтамі выбухнуў на 73 секундзе палёту.
* 3 лютага: Заснавана амерыканская кінастудыя «Pixar».
* 28 лютага: На цэнтральнай вуліцы Стакгольма забіты прэм’ер-міністр Швецыі Улаф Пальме.
* 15 красавіка: Авіяцыя ЗША нанесла ўдары па Лівіі.
* 17 красавіка: Прынята Пастанова ЦК КПСС, паводле якой кожная сям'я ў СССР мела атрымаць асобную кватэру або дом да 2000 года.
* 26 красавіка: Здарылася аварыя на Чарнобыльскай атамнай электарстанцыі.
* 3 мая: У нарвежскім горадзе Берген адбыўся 31-ы конкурс песні «Еўрабачанне».
* 16 мая: У Гродна адкрыты Дом-музей Максіма Багдановіча.
* 27 чэрвеня: Міжнародны суд у Гаазе вынес рашэнне аб парушэнні ЗША міжнароднага права і суверэнітэту Нікарагуа.
* 17 ліпеня: У эфіры савецкага тэлебачання падчас трансляцыі тэлемаста Ленінград-Бостан прагучаў выраз «У СССР сексу няма», які стаў крылатым.
* 2 жніўня: Анімацыйны фільм «Нябесны замак Лапута» рэжысёра Хаяо Міядзакі ўпершыню паказаны ў кінатэатрах Японіі.
* 11 кастрычніка: У Рэйк’явіку сустрэліся Рональд Рэйган і Міхаіл Гарбачоў.
* 3 лістапада: Мікранезія атрымала незалежнасць ад ЗША.
* 3 снежня: Прэзідэнт ЗША Рональд Рэйган абнародаваў першы бюджэт, які перавышаў трыльён долараў.

## Нарадзіліся 
* 15 мая: Ім Тон Хён,  карэйскі спартсмен
* 16 мая: Меган Фокс, амерыканская кінаактрыса
* 3 чэрвеня: Рафаэль Надаль, іспанскі тэнісіст
* 21 жніўня: Усэйн Болт, ямайскі лёгкаатлет

## Памерлі 
* 23 студзеня: Іозеф Бойс, нямецкі мастак
* 28 студзеня: Рональд Мак-Нэр, касманаўт НАСА, ЗША (нар.21.10.1950)
* 18 сакавіка: Бернард Меламуд, амерыканскі пісьменнік
* 5 мая: Сцяпан Александровіч, беларускі літаратуразнавец, доктар філалагічных навук (нар. 15.12.1921)
* 13 чэрвеня: Бені Гудмен, джазавы кларнетыст і дырыжор, "кароль свінга"
* 23 чэрвеня: Ежы Путрамант, польскі пісьменнік і грамадскі дзеяч (нар. 14.11.1910)
* 31 жніўня: Генры Спенсер Мур, брытанскі скульптар
* 27 верасня: Кліфард Лі Бёртан, бас-гітарыст гурта Metallica
* 23 кастрычніка: Эдуард Адальберт Дойзі, амерыканскі біяхімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1943)
* 22 лістапада: Мікалай Улашчык, беларускі гісторык і археограф
* 29 лістапада: Кэры Грант, англа-амерыканскі акцёр
* 15 снежня: Серж Ліфар, французскі харэограф
* 29 снежня: Андрэй Таркоўскі, расійскі кінарэжысёр, сцэнарыст (нар. 4.4.1932) 
* 31 снежня: Лідзія Мікалаеўна Князева, руская тэатральная актрыса
1972

## Падзеі 
 і Вальтэр Шэель абвяшчаюць аб сваёй перамозе на выбарах у Бундэстаг, 19 лістапада.]]
».]]
* 11 студзеня: Усходні Пакістан змяніў назву на Бангладэш.
* 25 студзеня: У Мінску нарадзіўся мільённы жыхар.
* 30 студзеня: Крывавая нядзеля ў Ландандэры (Паўночная Ірландыя). Войскамі Вялікабрытаніі забіты 14 каталікоў, якія выступілі ў абарону сваіх грамадзянскіх правоў.
* 13 лютага: Завяршыліся Зімовыя Алімпійскія гульні ў Сапара.
* 10 сакавіка: Выбух у футлярным цэху Мінскага радыёзавода, пад абвалам пліт перакрыцця загінула 120 чалавек, больш за 100 пацярпела.
* 15 сакавіка: Прэм’ера фільма «Хросны бацька» рэжысёра Фрэнсіса Форда Копалы.
* 5 красавіка: Створаны Купалаўскі мемарыяльны запаведнік «Вязынка».
* 10 красавіка: Падпісана міжнародная Канвенцыя аб забароне біялагічнай зброі.
* 16 красавіка: Запушчаны ў палёт «Апалон-16», дзясяты пілатуемы касмічны карабель у рамках праграмы «Апалон», які здзейсніў пятую высадку людзей на Месяц.
* 5-16 чэрвеня: Прайшла Стакгольмская канферэнцыя, першая буйная канферэнцыяй ААН па міжнародных праблемах аховы навакольнага асяроддзя, якая адзначыла паваротны момант у развіцці міжнароднай экалагічнай палітыкі
* 8 чэрвеня: Афіцыйна зацверджаны сцяг Бутана.
* 15 чэрвеня: Катастрофа Convair 880 пад Плейку ў Паўднёвым В’етнаме.
* 17 чэрвеня: Разгарэўся Уотэргейцкі скандал у ЗША.
* 19 ліпеня: Івану Мележу і Івану Шамякіну прысвоены званні народных пісьменнікаў Беларусі.
* 31 ліпеня: Аперацыя «Мотармэн» праведзена брытанскай арміяй у Паўночнай Ірландыі.
* 14 верасня: Завяршыліся Летнія Алімпійскія гульні ў Мюнхене.
* 14 верасня: Папа Рымскі Павел VI адмяніў пострыг валасоў на галаве каталіцкіх святароў (танзуру), што было абавязковым з V ст.
* 30 верасня: Адкрыты Эландскі мост у Швецыі.
* 3 лістапада: У Мінску адбылося адкрыццё помніка Якубу Коласу.
* 19 лістапада: Выбары ў Бундэстаг у ФРГ.
* 7 снежня: Экіпаж касмічнага карабля «Апалон-17» зрабіў фатаграфію планеты Зямля вядомую як «The Blue Marble».
* 19 снежня: Касмічны апарат «Апалон-17», які ажыццявіў шостую і апошнюю ў рамках «праграмы Апалон» высадку людзей на Месяц, вярнуўся на Зямлю.

## Нарадзіліся 
* 4 студзеня: Джон Руіс, амерыканскі баксёр
* 13 студзеня: Віталій Шчэрба, беларускі спартсмен, гімнаст, шасціразовы алімпійскі чэмпіён
* 29 лютага: Сяргей Ёрш, беларускі гісторык, журналіст
* 18 мая: Аляксандр Кулінковіч, беларускі рок-музыка, лідар гурта Neuro Dubel
* 20 мая: Баста Раймз, амерыканскі спявак і рэпер
* 28 мая: К'яра Мастраяні, французская актрыса
* 10 чэрвеня: Пітэр Серафіновіч, брытанскі акцёр беларускага паходжання
* 19 чэрвеня: Жан Дзюжардэн, французскі акцёр
* 23 чэрвеня: Зінэдзін Зідан, французскі футбаліст

## Памерлі 
* 3 студзеня: Франс Мазерэль, бельгійскі мастак
* 27 студзеня: Махалія Джэксан, афраамерыканская спявачка
* 11 жніўня: Макс Тэйлер, амерыканскі вірусолаг
* 15 жніўня: Лявон Баразна, беларускі мастак, даследчык культуры, актывіст захавання гісторыка-культурнай спадчыны
* 27 верасня: Сымон Кандыбовіч, беларускі дзяржаўны дзеяч, гісторык
1988

## Падзеі 
е запальваецца Алімпійскі агонь.]]
* 17 студзеня: У штаце Арызона (ЗША) знойдзены самы вялікі ў свеце кактус — вышыня 17 м 62 см.
* 20 лютага: Сесія народных дэпутатаў Нагорна-Карабахскай аўтаномнай вобласці звярнулася да Вярхоўных Саветаў Армянскай ССР, Азербайджанскай ССР і СССР з просьбай разгледзець пытанне пра перадачу вобласці ў склад Арменіі.

* 13 сакавіка: Адкрыты для руху тунэль «Сэйкан», што злучыў астравы Хансю і Хакайда.
* 3 чэрвеня: У газеце «Літаратура і мастацтва» надрукаваны артыкул Зянона Пазняка і Яўгена Шмыгалёва «Курапаты — дарога смерці».
* 3 ліпеня: Амерыканскі фрэгат збіў над Персідскім залівам іранскі грамадзянскі самалёт з 290 пасажырамі на борце.
* 17 верасня: Летнія Алімпійскія гульні 1988 адкрыліся ў Сеуле.
* 16 кастрычніка: На цэнтральнам тэлебачанні СССР пачаўся паказ тэлесерыяла «Рабыня Ізаўра» — першага бразыльскага серыяла на савецкім тэлебачанні.
* 17 кастрычніка: У Лондане ўпершыню выканана 10-я сімфонія Людвіга ван Бетховена, якую доўгі час не маглі знайсці.
* 19 кастрычніка: У мінскім Доме кіно (цяпер касцёл Святога Сымона і Святой Алены) адбыўся сход, які стварыў арганізацыйны камітэт Беларускага народнага фронту за перабудову «Адраджэньне».
* 30 кастрычніка: Мітынг-рэквіем «Дзяды» ў Мінску быў разагнаны міліцыяй.
* 26 лістапада: 1-я цырымонія прысуджэння Еўрапейскай кінапрэміі за дасягненні ў еўрапейскім кінематографе адбылася ў Заходнім Берліне.
* 7 снежня: Спітакскае землетрасенне ў Арменіі.
* 17 снежня: Адбыўся І з’езд Беларускага аб’яднання студэнтаў у Польшчы.
* 21 снежня: Над Шатландыяй тэрарыстамі ўзарваны пасажырскі самалёт авіякампаніі «Пан Амерыкэн».
* 24 снежня: Відэагульня «Mega Man 2» выйшла ў Японіі.

## Нарадзіліся 
* 8 сакавіка: Фані Вэле-Стран Хурн, нарвежская біятланістка і лыжніца
* 27 мая: Сяргей Леанідавіч Лагун, беларускі цяжкаатлет
* 4 кастрычніка: Дэрык Роўз, амерыканскі баскетбаліст

## Памерлі 
* 11 студзеня: Ісідар Айзек Рабі, амерыканскі фізік
* 17 жніўня: Мухамед Зія-уль-Хак, прэзідэнт Пакістана
* 23 верасня: Цібар Сэкель, падарожнік, пісьменнік
* 16 кастрычніка: Крысціян Матрас, фарэрскі лінгвіст і паэт
* 25 лістапада: Яўгенія Янішчыц, беларуская паэтэса
1998

## Падзеі 
.]]
 пасля выбуху.]]
* 4 лютага: У Нацыянальным акадэмічны тэатры імя Янкі Купалы адбылася прэм’ера спектакля «Парфен і Аляксандра».
* 22 лютага: Зімовыя Алімпійскія гульні 1998 завяршыліся ў Нагана.
* 5 сакавіка: НАСА абвясціла, што КА «Клементайн» знайшоў на Месяцы дастаткова вады, каб заснаваць калонію.
* 10 красавіка: Адбыўся ўстаноўчы з’езд рэспубліканскага таварыства «Ахова птушак Беларусі» (затым ГА Ахова птушак Бацькаўшчыны).
* 6 мая: Пачалася Эфіопа-эрытрэйская вайна.
* 7 чэрвеня: Нацыянальная зборная Беларусі па футболу атрымала самую буйную перамогу ў сваёй гісторыі, абыграўшы з лікам 5:0 зборную Літвы.
* 2 ліпеня: Будслаўскі абраз Маці Божай каранаваны папскімі каронамі.
* 17 ліпеня: Прыняты Рымскі статут Міжнароднага крымінальнага суда.
* 7 жніўня: Здарыліся выбухі ля пасольстваў ЗША ў Кеніі і Танзаніі.
* 17 жніўня: Урад Расійскай Федэрацыі аб’яўляе дэфолт.
* 20 жніўня:
** Найвышэйшы суд Канады адмаўляе Квебеку ў незалежнасці
** Вайскоўцы ЗША выпускаюць ракеты па лагерах Аль-Каіды ў Афганістане і хімічнай фабрыцы ў Хартуме (Судан).
* 4 верасня: Заснаваная кампанія «Google».
* 1 кастрычніка: Прэм’ера «Рэквіема» Збігнева Прайснера адбылася ў Вялікім тэатры Варшавы.
* 20 лістапада: Расія запусціла першы элемент Міжнароднай касмічнай станцыі — функцыянальна-грузавы блок «Зара».

## Нарадзіліся 
* 18 студзеня: Айтана Банмаці, іспанская футбалістка.
* 5 мая: Арына Сабаленка, беларуская тэнісістка.
* 20 снежня: Кіліян Мбапэ, французскі футбаліст.

## Памерлі 
* 26 лютага: Тэадор Уільям Шульц, амерыканскі эканаміст, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы 1979 (нар. 30.4.1902)
* 27 лютага: Джордж Хітчынгс, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне 1988 (нар. 18.4.1905)
* 21 красавіка: Жан-Франсуа Ліятар, французскі філосаф
* 14 мая: Фрэнк Сінатра, амерыканскі спявак (нар. 12.12.1915)
* 17 ліпеня: Сяргей Сідор, беларускі географ, доктар педагагічных навук (нар. 25.5.1937)
* 3 жніўня: Альфрэд Шнітке, савецкі кампазітар і піяніст (нар. 24.11.1934)
* 4 верасня: Інгэ Шоль, нямецкая актывістка велікодных маршаў міру, пісьменніца, сузаснавальніца Ульмскай школы дызайну (нар. 11 жніўня 1917)
* 10 лістапада: Жан Лерэ, французскі матэматык (нар. 7.11.1906)
* 7 снежня: Марцін Родбел, амерыканскі фізіёлаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне 1994 (нар. 1.12.1925)
1101

## Падзеі 
* 23 чэрвеня: Ламбардскія крыжакі захапілі Анкару і перадалі яе візантыйцам.
* Эд I Юрпен прадаў графства Бурж каралю Францыі Філіпу I за 60 000 крон, каб аплаціць расходы, звязаныя з яго ўдзелам у Першым крыжовым паходзе.

## Нарадзіліся 
* Нерсес Шнаралі, армянскі царкоўны дзеяч, паэт.

## Памерлі 
* 14 красавіка: Усяслаў Брачыславіч, полацкі князь (нар. каля 1029)
* 10 ліпеня: Эрык I, кароль Даніі
* 27 ліпеня: Конрад II, кароль Італіі
* 24 жніўня: Су Шы, кітайскі паэт, мастак
* 6 кастрычніка: Бруна Кёльнскі, каталіцкі святы
1102

## Падзеі 
* Полацкім князем Барысам Усяславічам заснаваны горад Барысаў.
* Раймунд IV Тулузскі захапіў горад Тартус

## Нарадзіліся 
* Мацільда, каралева Англіі (пам. 1167)

## Памерлі 
* 4 чэрвеня: Уладзіслаў I Герман, польскі князь (нар. 1043)
1103

## Падзеі 
*

## Нарадзіліся 
* 24 сакавіка: Юэ Фэй, кітайскі палкаводзец (пам. 27.1.1142)

## Памерлі 
* 10 ліпеня: Эрык I, кароль Даніі
* 23 жніўня: Магнус III, кароль Нарвегіі
1104

## Падзеі 
* 25 мая: Войскі Іерусалімскага каралеўства захапілі горад Ака пасля дваццацідзённай аблогі.
* Паход кааліцыі рускіх князеў на Менск супраць Глеба Усяславіча, паход скончыўся беспаспяхова.

## Нарадзіліся 
* 5 студзеня: Прадслава (Еўфрасіння Полацкая), княжна віцебская, прылічаная да святых (пам. 23.5.1173)

## Памерлі 
*
1105

## Падзеі 
* 31 снежня: Генрых IV быў прымушаны сваім сынам Генрыхам V да адрачэння ад стальца.
* Прызначэнне епіскапам у Полацк Міны.

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
*Раймунд IV Тулузскі — граф Тулузы і Трыпалі, удзельнік першага крыжовага пахода
1996

## Падзеі 
* 4 студзеня: Створаны Музей-майстэрня народнага мастака Беларусі Заіра Азгура.
* 9 студзеня: Здзейснены тэрарыстычны акт у Кізляры на тэрыторыі Дагестана.
* 10 лютага: Суперкамп’ютар IBM Deep Blue упершыню перамог Гары Каспарава, чэмпіёна свету па шахматах
* 22 лютага: Папа Рымскі Ян Павел II выдаў апостальскую канстытуцыю *Universi Dominici gregis* («*Уся паства Гасподняя*»).
* 29 лютага: Баснійскі ўрад афіцыйна абвясціў аб спыненні аблогі Сараева.
* 7 сакавіка: Выбраны першы парламент Палесціны.
* 2 красавіка: Заключан дагавор аб стварэнні Супольнасці Беларусі і Расіі.
* 26 красавіка: «Чарнобыльскі шлях», прымеркаваны да 10-годдзя катастрофы, стаўся найбольш напружаным пунктам «Мінскай вясны».
* 23 мая: Здарылася катастрофа Су-27 пад Арабаўшчынай (Баранавіцкі раён), пілот Уладзімір Карват загінуў пры падзенні, адвёўшы самалёт ад населенага пункта.
* 31 мая: Ля вёскі Антонава Пухавіцкага раёна ўсталяваны геадэзічны знак «Геаграфічны цэнтр Рэспублікі Беларусь».
* 3 ліпеня: Барыс Ельцын абраны Прэзідэнтам Расіі на другі тэрмін.
* 31 жніўня:
** Хасавюртаўскія пагадненні. Канец першай чачэнскай вайны.
** Гвалтоўна спынена вяшчанне Радыё 101,2.
* 6 кастрычніка: Папа Рымскі беатыфікаваў Трынаццаць падляшскіх мучанікаў.
* 19 кастрычніка: Першы Усебеларускі народны сход распачаўся ў Мінску.
* лістапад: У Японіі пачынаецца продаж першых дыскаў DVD і прайгравальнікаў.
* 24 лістапада: Прайшоў другі ў гісторыі незалежнай Беларусі рэферэндум, ён быў выкліканы абвастрэннем адносін паміж прэзідэнтам і парламентам краіны.
* 27 лістапада: З Беларусі адпраўлены ў Расію апошні эшалон з міжкантынентальнымі балістычнымі ракетамі РС-12М. 
* 28 лістапада: Ваенны лётчык Уладзімір Карват пасмяротна ўдастоены звання Герой Беларусі.

## Нарадзіліся 
* 24 красавіка: Эшлі Барці, аўстралійская тэнісістка

## Памерлі 
* 8 студзеня Франсуа Мітэран, былы прэзідэнт Францыі (нар. 26.10.1916)
* 28 студзеня: Іосіф Бродскі, рускі паэт, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры 1987 (нар. 24.5.1940)
* 13 сакавіка: Кшыштаф Кеслёўскі, польскі кінарэжысёр і сцэнарыст (нар. 27.6.1941)
* 21 красавіка Джахар Дудаеў, прэзідэнт Чачні
* 5 ліпеня: Васіль Вітка, класік беларускай дзіцячай літаратуры (нар. 1911)
* 11 жніўня: Ванга, балгарская прадракальніца (нар. 31.1.1911)
* 23 жніўня: Тадэвуш Рэйхштэйн, швейцарскі хімік
* 13 верасня: Эрнст Ляўкоў, беларускі геолаг, краязнавец (нар. 30.1.1935)
* 27 верасня: Махамад Наджыбула, палітычны і дзяржаўны дзеяч Афганістана
* 11 кастрычніка: Ларс Альфорс, фінскі і амерыканскі матэматык
* 3 лістапада: Жан-Бедэль Бакаса, прэзідэнт ЦАР
* 5 лістапада: Віктар Тураў, беларускі кінарэжысёр
* 1 снежня: Бабрак Кармаль, былы прэзідэнт Афганістана
* 19 снежня: Марчэла Мастраяні, італьянскі акцёр
## Спасылкі
1107

## Падзеі 
* Аляксандр I Шатландскі стаў каралём Шатландыі.

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
*
2000

## Падзеі 
.]]
 (МКС).]]
* 28 лютага: Адбылося вывяржэнне вулкана Гекла.
* 15 сакавіка: «Марш свабоды» ў Мінску.
* 30 сакавіка: Адкрыты шосты ўчастак Сырэцка-Пячэрскай лініі Кіеўскага метрапалітэна.
* 19 красавіка: У час пасадкі на філіпінскі востраў Самал упаў «Boeing 737», загінула 131 чалавек.
* 1 мая: Чэмпіянат свету па снукеры 2000 завяршыўся перамогай валійца Марка Уільямса.
* 7 мая: Уладзімір Пуцін заступіў на пасаду Прэзідэнта Расіі.
* 19 мая:
** Путч на Фіджы, прэзідэнт краіны Рату Сір Камісезэ Мара аб’яўляе надзвычайнае становішча.
** Асуджаны да пазбаўлення волі з адтэрміноўкай выканання прысуду былы прэм’ер-міністр Беларусі Міхаіл Чыгір.
* 5 чэрвеня: Распачалася Шасцідзённая вайна паміж войскамі Уганды і Руанды ў кангалезскім горадзе Кісангані.
* 8 чэрвеня: Адбылася цырымонія перазахавання астанкаў князя Антонія Радзівіла ў крыпце пад нясвіжскім касцёлам.
* 22 чэрвеня: Індзейцам штата Арэгон дазволена раз у год ладзіць традыцыйную цырымонію вакол метэарыта Віламет, што захоўваецца ў Амерыканскім музеі Натуральнай гісторыі ў Нью-Ёрку.
* 2 ліпеня: Чэмпіянат Еўропы па футболе 2000 завяршыўся перамогай зборнай Францыі.
* 7 ліпеня: У Мінску прапаў без вестак тэлеаператар Дзмітрый Завадскі.
* 12 жніўня: У Баранцавым моры загінула расійская атамная падводная лодка «Курск».
* 27 жніўня: Пажар на Астанкінскай тэлевежы ў Маскве.
* 9 верасня: Завяршыўся 57-ы Венецыянскі кінафестываль, Залатога льва атрымаў фільм «» рэжысёра Джафара Панахі.
* 15 верасня: Летнія Алімпійскія гульні 2000 адкрыліся ў Сіднеі.
* 6 кастрычніка: Слабадан Мілошавіч прызнаў паражэнне на прэзідэнцкіх выбарах у Югаславіі.
* 7 кастрычніка: Воіслаў Каштуніца прыняў прысягу перад членамі Народнай Скупшчыны як Прэзідэнт Югаславіі.
* 2 лістапада: Транспартны пілатаваны карабель «Саюз ТМ-31» даставіў на борт МКС экіпаж першай асноўнай экспедыцыі.
* 5—6 снежня: Адбыўся першы выпуск камп’ютарнай гульні «American McGee’s Alice».
* 9 снежня: Кардынал Казімір Свёнтак у Гомелі асвяціў касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі.
* 12 снежня: Эфіопа-эрытрэйская вайна завяршылася Алжырскім мірным пагадненнем.
* 15 снежня: Спынены 3-ці рэактар Чарнобыльскай АЭС.

## Нарадзіліся 
* 23 красавіка: Хлоя Кім, амерыканская сноўбардыстка, двухразовая алімпійская чэмпіёнка.
* 5 сакавіка: Беатрыс Чэбет, кенійская лёгкаатлетка, двухразовая алімпійская чэмпіёнка.

## Памерлі 
* 12 студзеня: Яўген Глебаў, беларускі кампазітар (нар. 10.9.1929).
* 5 сакавіка: Мікола Ермаловіч, беларускі гісторык і пісьменнік (нар. 29.4.1921).
* 21 мая: Джон Гілгуд, англійскі акцёр (нар. 14.4.1904).
* 21 мая: Барбара Картленд, англійская пісьменніца, аўтар шматлікіх любоўных раманаў (нар. 9.7.1901).
* 14 верасня: Ежы Гедройц, польскі публіцыст, выдавец і рэдактар польскага часопіса "Kultura" у Парыжы (нар. 27.7.1906).
* 20 верасня: Герман Цітоў, савецкі касманаўт (нар. 11.7.1935).
* 4 кастрычніка: Майкл Сміт, канадскі біяхімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (нар. 26.4.1932).
1109

## Падзеі 
*

## Нарадзіліся 
* 25 ліпеня: Афонсу I Вялікі, першы кароль Партугаліі

## Памерлі 
* 21 красавіка: Ансельм Кентэрберыйскі, багаслоў, філосаф, архібіскуп Кентэрберыйскі
* 30 чэрвеня: Альфонса VI Храбры, кароль Кастыліі і Леона
1110

## Падзеі 
* Крыжакі захапілі Бейрут.

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
*
1106

## Падзеі 
* 6 студзеня: Генрых V атрымаў у Майнцы імператарскія інсігніі і прыняў прысягу вернасці ад імператарскіх князёў.
* Няўдалы паход князёў Полацкай зямлі супраць сваіх даннікаў земгалаў, на зваротным шляху было згублена 900 чалавек дружыны.
* Давід IV Будаўнік засноўвае Гелацкі манастыр.

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
*
1112

## Падзеі 
*  Кіраўнікі Бадэна з дынастыі Цэрынгенаў сталі звацца маркграфамі.

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
* 1 лістапада: Генрых Бургундскі — граф Партугаліі, заснавальнік Бургундскай дынастыі (нар. 1066)
*Збігнеў, князь Польшчы
1113

**1113** — невысакосны год, пачаўся ў сераду. 1113 год нашай эры, 113 год 2-га тысячагоддзя, 13 год XII стагоддзя, 3 год 2-га дзесяцігоддзя XII стагоддзя, 4 год 1110-х гадоў.

## Падзеі 
* Зроблены над­піс на стэле ком­плек­са па­гады М’язедзі — найстарэйшы помнік бірманскай мовы
* Уладзімір Манамах стаў князём Кіеўскім

## Нарадзіліся 
* 24 жніўня: Жафруа V Анжуйскі

## Памерлі 
* Ольдржых (князь брненскі)
* Іда Латарынгская, святая
1114

## Падзеі 
* Усевалад Ольгавіч, які жадаў адняць Пераяслаўскае княства ў Андрэя Уладзіміравіча, пацярпеў няўдачу.

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
* 6 сакавіка: Святаслаў Уладзіміравіч, князь пераяслаўскі
1108

**1108** — высакосны год, пачаўся ў сераду. 1108 год нашай эры, 108 год 2 тысячагоддзя, 8 год XII стагоддзя, 8 год 1-га дзесяцігоддзя XII стагоддзя, 9 год 1100-х гадоў.

## Падзеі 
* 

* Польскі князь Баляслаў III Крывавусты заснаваў горад Яленя Гура

## Нарадзіліся 
* Балдуін IV дэ Эно, граф Генегау (Эно)

## Памерлі 
* 7 сакавіка: Гандальф Рочэстэрскі, англа-нармандскі рэлігійны дзеяч і архітэктар
* 29 ліпеня: Філіп I, кароль Францыі
* Абэ-но Мунэта, самурай
1115

## Падзеі 
* Чжурчжэні заснавалі дынастыю Цзінь у паўночным Кітаі.

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
* 22 снежня: Олаф Магнусан, кароль Нарвегіі з дынастыі Хорфагераў (нар. 1099)
1117

**1117** — невысакосны год, пачаўся ў панядзелак. 1117 год нашай эры, 117 год 2-га тысячагоддзя, 17 год XII стагоддзя, 7 год 2-га дзесяцігоддзя XII стагоддзя, 8 год 1110-х гадоў.

## Падзеі 
* 3 студзеня: У Вероне здарылася землетрасенне.
* Заснаваны Оксфардскі ўніверсітэт.

## Нарадзіліся 
* 

## Памерлі 
* 9 снежня: Гертруда Браўншвайгская, маркграфіня з графства Майсен
1118

## Падзеі 
*

* 24 студзеня: Геласій II стаў Папам Рымскім

## Нарадзіліся 
*
## Памерлі 
* 1 мая: Мацільда Шатландская
* 15 жніўня: Аляксей I Камнін, візантыйскі імператар
1119

## Падзеі 
* 2 лютага: Калікст II стаў Папам Рымскім
*Паход менскага князя Глеба Усяславіча на Смаленскае і Наўгародскае княствы.

## Нарадзіліся 
* 7 ліпеня: Імператар Сутоку

## Памерлі 
* 28 студзеня: Геласій II, Папа Рымскі
* 13 верасня: Глеб Усяславіч, князь менскі
1111

## Падзеі 
* 26 сакавіка: Войскі рускіх князёў пад кіраўніцтвам Уладзіміра Манамаха разбілі полаўцаў на рацэ Салніца.
* 13 красавіка: каранаваны Генрых V (імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі)

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
* Баэмунд I Тарэнцкі, першы князь Таранта
1121

## Падзеі 
* кароль Грузіі, Давід Будаўнік з 55 000 войскам перамог 200 000 ісламскае войска каля Дзітгуры ва ўсходняй Грузіі

## Нарадзіліся 
*

## Памерлі 
* Ён Огмюндсан, ісландскі біскуп
*Гільём дэ Шампо, французскі філосаф
1122

## Падзеі 
* 23 верасня: Заключаны Вормскі канкардат — пагадненне паміж рымскім Папам Калікстам II і імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі Генрыхам V.
* Візантыйскі імператар Іаан II Камнін разбіў печанегаў у бітве пры Берое на Балканах.

## Нарадзіліся 
* Фрыдрых I Барбароса

## Памерлі 
*
1123

## Падзеі 
* Пабудавана царква Сан-Джавані ін Фонтэ ў горадзе Верона (Італія).

## Нарадзіліся 
*

## Памерлі 
* 29 жніўня: Эйстэйн I Магнусан, кароль Нарвегіі
*Агуда, заснавальнік і першы імператар дынастыі Цзінь у Кітаі
1124

## Падзеі 
* 23 красавіка: Давід I стаў каралём Шатландыі
* Першае згадванне пра горад Эдынбург

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
* 2 лютага: Баржывой II,  князь брненскі і зноемскі, князь чэшскі (нар. каля 1065)
* 19 сакавіка: Валадар Расціславіч, князь перамышльскі (нар. да 1069) 
* 13 красавіка: Аляксандр I Шатландскі, кароль Шатландыі (нар. 1078)
* 13 снежня: Калікст II, Папа Рымскі (нар. каля 1060)
1125

**1125** — невысакосны год, пачаўся ў чацвер. 1125 год нашай эры, 125 год 2-га тысячагоддзя, 25 год XII стагоддзя, 5 год 3-га дзесяцігоддзя XII стагоддзя, 6 год 1120-х гадоў.

## Падзеі 
* 24 жніўня: Лотар II быў абраны каралём Германіі

## Нарадзіліся 
* Мафальда Савойская, першая каралева Партугаліі

## Памерлі 
* 24 студзеня: Давід IV Будаўнік, цар Грузіі
1126

## Падзеі 
*

* Альфонса VII стаў каралём Леона

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
* 10 лютага: Гільём IX, герцаг Аквітаніі
1116

## Падзеі 
* Першая згадка пра горад Слуцк у Аповесці мінулых часоў, калі Глеб Усяславіч спаліў яго.
* ліпень–жнівень: Вялікі паход вялікага князя кіеўскага Уладзіміра Усеваладавіча і яго сыноў супраць князя менскага Глеба Усяславіча, захоплены гарады Копысь, Орша, Друцк. Пасля працяглай аблогі Менска Глеб Усяславіч запрасіў міру на ўмовах Уладзіміра Усеваладавіча.
*Польскі князь Баляслаў III Крывавусты вярнуў да Польшчы Усходняе Памор'е.

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
* Міна Полацкі,  епіскап Полацкі, свяціцель
1127

## Падзеі 
* Паход кіеўскага князя Мсціслава на Полацкую зямлю.

## Нарадзіліся 
* 18 кастрычніка: Гасіракава (Сіракава II), 77-ы імператар Японіі

## Памерлі 
*
1129

## Падзеі 
* 14 красавіка: Французскі кароль Людовік VI Тоўсты каранаваў свайго сына Філіпа.
* Высылка полацкіх князеў у Візантыю.

## Нарадзіліся 
* Генрых Леў: манарх з дынастыі Вельфаў, герцаг Саксоніі і Баварыі

## Памерлі 
*
1999

## Падзеі 
.]]
, Францыя.]]
* 1 студзеня:
** Пачалося абарачэнне еўра — агульнаеўрапейскай валюты.
** У Польшчы ўведзены новы адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
* 24 студзеня: Філіял МАЗа выпусціў першы аўтобус МАЗ для міжнародных перавозак.
* студзень: Прайшоў першы ў незалежнай Беларусі перапіс насельніцтва.
* 7 лютага: Прынц Абдула становіцца каралём Іарданіі пасля смерці яго бацькі — караля Хусейна.
* 11 лютага: Утворана Канферэнцыя Каталіцкіх Біскупаў у Беларусі.
* 1 сакавіка: Створаны эканамічны факультэт БДУ.
* 12 сакавіка: У блок НАТА ўступілі Чэхія, Польшча і Венгрыя.
* 24 сакавіка: Пачатак ваеннай аперацыі НАТА ў Югаславіі.
* 16 красавіка: Пачаў камерцыйную дзейнасць першы сотавы аператар стандарту GSM у Беларусі — кампанія «Мабільная лічбавая сувязь» (з 2019 — «А1»).
* 30 красавіка: Нацыянальны банк Беларусі ўвёў у абарачэнне банкноту наміналам 1&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;рублёў.
* 7 мая: Знікненне беларускага палітыка Юрыя Захаранкі.
* 16 мая: Палітычная акцыя па выбарах Прэзідэнта Беларусі. 
* 30 мая: У Мінску, у пераходзе станцыі метро «Няміга» загінулі 53 чалавекі, параненыя некалькі соцень.  Трагедыя на Нямізе.
* 9 жніўня: Уладзімір Пуцін прызначаны выконваць абавязкі старшыні ўрада Расійскай Федэрацыі.
* 11 жніўня: Адбылося сонечнае зацьменне, поўная фаза якога назіралася над Еўропай.
* 19 жніўня: У Бялградзе дзесяткі тысяч сербаў патрабуюць у Слабодана Мілошавіча пакінуць пасаду прэзідэнта Югаславіі
* верасень: Падрывы жылых дамоў у Маскве і Валгадонску, загінула звыш 300 чалавек.
* 12 верасня: Інданезія дала згоду на ўвод міжнародных міратворчых сіл ва Усходні Тымор.
* 16 верасня: Знікненне беларускага палітыка Віктара Ганчара і прадпрымальніка Анатоля Красоўскага.
* 14 кастрычніка: Створаны заказнік Выдрыца ў Гомельскай вобласці.
* 28 кастрычніка: Заснаваная Археаграфічная камісія Дзяржаўнага камітэта па архівах і справаводстве Рэспублікі Беларусь.
* 8 снежня: Падпісанне ў Маскве Аляксандрам Лукашэнкам і Барысам Ельцынам Дамовы аб стварэнні Саюзнай дзяржавы.
* 20 снежня: Партугалія перадала Макаа Кітаю.
* 31 снежня: Прэзідэнт Расіі Барыс Ельцын пайшоў у адстаўку, выконваць абавязкі прэзідэнта прызначаны Уладзімір Пуцін.

## Нарадзіліся 
* 26 жніўня: Макс Эбонг, беларускі футбаліст.
* 10 лістапада: Арман Дзюпланціс, шведскі лёгкаатлет, шмтразовы рэкардсмен свету у скачках з шастом.

## Памерлі 
* 21 лютага: Гертруда Элаян, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне 1988 (нар. 23.1.1918).
* 26 мая: Лідзія Ялоўчык, беларуская пісьменніца, паэтэса, педагог.
* 24 жніўня: Аляксей Гардзіцкі, беларускі літаратуразнаўца (нар. 5.5.1934).
* 8 верасня: Біргіт Кульберг, шведскі харэограф.
* 22 верасня: Уладзімір Куляшоў, беларускі акцёр, народны артыст Беларусі.
* 12 кастрычніка: Уілт Чэмберлен, амерыканскі баскетбаліст.
* 16 лістапада: Даніэл Натанс, амерыканскі вірусолаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1978) (нар. 30.10.1928).
* 28 лістапада: Яўген Патафеевіч Шыпіла, беларускі акцёр.
1965

## Падзеі 
.]]
 у Паўднёвым В’етнаме.]]
* 21 студзеня: У Мінску адчынены першы ў Беларусі Палац шлюбаў.
* 29 студзеня: Адкрыўся Мінскі планетарый у Парку імя М. Горкага.
* 18 лютага: Гамбія атрымала незалежнасць ад Вялікабрытаніі.
* 2 сакавіка: ЗША пачалі рэгулярныя бамбардзіроўкі Паўночнага В’етнама — паветраную аперацыю «Грымоты».
* 18 сакавіка: Савецкі касманаўт Аляксей Лявонаў ажыццявіў першы выхад чалавека ў адкрыты космас.
* 15 ліпеня: Кангрэс ЗША прыняў закон, які запатрабаваў друкаваць на цыгарэтных пачках папярэджанне аб небяспецы курэння для здароўя.
* 16 ліпеня: Адкрыты Манбланскі тунэль, які злучыў Францыю і Італію.
* 9 жніўня: Сінгапур аддзяліўся ад Малайзіі і атрымаў незалежнасць.
* 18 жніўня: Пачалася амерыканская аперацыя «Зорнае святло» падчас В’етнамскай вайны.
* 30 верасня: У выніку путчу лідар Інданезіі Сукарна адхілены ад рэальнага кіраўніцтва краінай; уладу захапіў генерал Сухарта.
* 11 лістапада: Пасля правалу перамоў з Вялікабрытаніяй, Радэзія аднабакова абвясціла незалежнасць.
* 14 лістапада: Пачаліся баі ў даліне Я-Дранг у Паўднёвым В’етнаме.
* 24 лістапада:
** Рэферэндум у Гамбіі ўхваліў рэспубліканскую форму кіравання.
** Ва ўмовах палітычнага крызісу ў Конга армія на чале з Мабуту Сесе Секо здзейсніла дзяржаўны пераварот.
* 3 снежня: У Вялікабрытаніі выходзіць альбом Rubber Soul гурта The Beatles, што паклаў пачатак карэнным зменам у музыцы чацвёркі.
* 18 снежня: У Мінску ўведзены ў строй самы буйны ў БССР малочны завод.
* 19 снежня: Шарль дэ Голь пераабраны на пасаду прэзідэнта Францыі.
* 21 снежня:
** Генеральнай Асамблеяй ААН прынята Міжнародная канвенцыя аб ліквідацыі ўсіх форм расавай дыскрымінацыі.
** У Слуцку уведзены ў строй цукрарафінадны завод.

## Нарадзіліся 
* 28 студзеня: Сяргей Алейнік, беларускі палітык і дыпламат.
* 22 лютага: Валерый Цапкала, беларускі дыпламат.
* 10 мая: Крыс Наваселік, бас-гітарыст амерыканскага гурта «Nirvana».
* 17 ліпеня: Валерый Калеснік, беларускі дыпламат.
* 26 ліпеня: Зміцер Саўка, беларускі мовазнавец. 
* 14 жніўня: Алена Купчына, беларуская дыпламатка.
* 2 верасня: Ленакс Льюіс, брытанскі баксёр-прафесіянал.
* 14 верасня: Лявон Вольскі, беларускі рок-музыка.
* 26 верасня: Пётр Парашэнка, украінскі палітык і прадпрымальнік, Прэзідэнт Украіны (2014—2019).
* 5 снежня: Джозеф Эрлангер, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1944).

## Памерлі 
* 1 лютага: Антоніа П’етрапаола, італьянскі анархіст і партызан.
* 18 сакавіка: Фарук I, кароль Егіпта.
* 21 красавіка: Эдуард Віктар Эплтан, англійскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы.
* 13 чэрвеня: Марцін Бубер, нямецка-яўрэйскі філосаф.
* 1 кастрычніка: Генрык Бэта, беларускі і польскі грамадскі і рэлігійны дзеяч.
* 6 лістапада: Эдгар Варэз, французска-амерыканскі кампазітар.
1132

## Падзеі 
* Ханчжоу становіцца сталіцай дынастыі Сун у Кітаі.

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
*
1131

## Падзеі 
* 28 красавіка: Бела II стаў каралём Венгрыі.
* 25 кастрычніка: У Рэймсе каранаваны Людовік VII Малады.

## Нарадзіліся 
* 14 студзеня: Вальдэмар I Вялікі, кароль Даніі ў 1157—1182 гг. (пам. 12.5.1182)

## Памерлі 
* 1 сакавіка: Іштван II, кароль Венгрыі (нар. 1101)
1134

## Падзеі 
* Альбрэхт Мядзведзь стаў маркграфам Паўночнай маркі.

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
* 7 верасня: Альфонса I Ваяўнік, кароль Арагона (нар. у 1073)
1128

## Падзеі 
* 10 чэрвеня: У Руане адбылося пасвечанне Жафруа V Анжуйскага ў рыцары.
* жнівень: Вялікі паход рускіх князёў супраць Полацкай зямлі.

## Нарадзіліся 
* 

## Памерлі 
* студзень: Рагвалод Усяславіч, князь полацкі (1101—1128)
1135

## Падзеі 
* Упершыню згадваецца горад Дзюсельдорф
*22 снежня: Стэфан Блуаскі быў каранаваны як кароль Англіі

## Нарадзіліся 
* Інгэ I Гарбаты, кароль Нарвегіі (пам. 3.2.1161)
* 30 сакавіка: Майманід, яўрэйскі філосаф, рабін, урач (пам. 13.12.1204)

## Памерлі 
* 4 чэрвеня: Хуэй-цзун, кітайскі імператар, мастак
* 1 снежня: Генрых I, кароль Англіі  (нар. у 1068)
1137

## Падзеі 
* 22 ліпеня: Людовік VII ажаніўся з Элеанорай Аквітанскай
*Заснаваны гарады Анега, Вельск, Бежацк, Міхайлаў

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
* 18 ліпеня: Эрык II Памятлівы, кароль Даніі (нар. каля 1090)
* 1 жніўня: Людовік VI Тоўсты, кароль Францыі (нар. 1.12.1081)
* 4 снежня: Лотар II (імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі) (нар. 9.6.1075)
1136

## Падзеі 
* Узнікла Наўгародская дзяржава з арыстакратычна-рэспубліканскай формай кіравання.
* У статуце смаленскага князя Расціслава Мсціславіча ўпершыню знадваецца Крычаў.

## Нарадзіліся 
* 

* 29 чэрвеня: Петраніла Арагонская (пам. 1173), каралева Арагона

## Памерлі 
*
1138

## Падзеі 
* 7 сакавіка: Каралём Германіі стаў Конрад III Гогенштаўфен.
* 13 сакавіка: Конрад III Гогенштаўфен быў каранаваны ў Ахене як кароль Германіі.

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
*
1130

## Падзеі 
* Рожэр II быў каранаваны як кароль Сіцыліі.

## Нарадзіліся 
* Геза II, кароль Венгрыі
* Беатрыса Рэтэльская, каралева Сіцыліі

## Памерлі 
* 7 студзеня: Бальдэрык Бульгурыйскі, французскі храніст
* 26 сакавіка: Сігурд I Крыжак, кароль Нарвегіі
* 11 лістапада: Тэрэза Леонская, графіня Партугаліі
1141

__NOTOC__
## Падзеі 
* 7 красавіка: Ва Уінчэстэры Мацільда, дачка Генрыха I, была абвешчана каралевай Англіі.

## Нарадзіліся 
* 

## Памерлі 
* 18 кастрычніка: Леапольд IV Шчодры, маркграф Аўстрыі і герцаг Баварыі (нар. каля 1108 г.)
1142

## Падзеі 
* Генрых Леў стаў герцагам Саксоніі.

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
* 27 студзеня: Юэ Фэй, кітайскі палкаводзец (нар. 24.3.1103)
* 21 красавіка: П'ер Абеляр, французскі філосаф (нар. у 1079)
1144

## Падзеі 
*

* Жафруа V Анжуйскі стаў герцагам Нармандыі.

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
* Васілька Святаславіч, князь полацкі (1132–1144) (нар. 1080-я)
* 8 сакавіка: Цэлесцін II, Папа Рымскі
1143

## Падзеі 
* 26 верасня: Цэлесцін II быў абраны Папам Рымскім
*Заснаваны гарады Любек, Кацельніч

## Нарадзіліся 
*

## Памерлі 
* Вільям Мальмсберыйскі, англійскі гісторык (нар. каля 1090)
* Іаан II Камнін, візантыйскі імператар (нар. 13.9.1087)
* 24 верасня: Інакенцій II, Папа Рымскі
1145

**1145** — невысакосны год, пачаўся ў панядзелак. 1145 год нашай эры, 145 год 2 тысячагоддзя, 45 год XII стагоддзя, 5 год 5-га дзесяцігоддзя XII стагоддзя, 6 год 1140-х гадоў.

## Падзеі 
* 

* 15 лютага: Яўген III стаў Папам Рымскім

## Нарадзіліся 
* Абу Хафс ас-Сухравардзі, ісламскі багаслоў

## Памерлі 
* 15 лютага: Луцый II, Папа Рымскі
1139

## Падзеі 
* 26 ліпеня: Незалежнасць Партугаліі ад каралеўства Леон.
*Леапольд IV Шчодры стаў герцагам Баварыі.

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
*
1140

## Падзеі 
* Кароль Партугаліі Афонсу I здзейсніў няўдалую спробу адваяваць Лісабон у маўраў.

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
*
1133

## Падзеі 
* 4 чэрвеня: Папа Рымскі Інакенцій II каранаваў Лотара II як імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі.

## Нарадзіліся 
* 5 сакавіка: Генрых II Плантагенет, кароль Англіі

## Памерлі 
*
1120

## Падзеі 
* 25 лістапада: У праліве Ла-Манш патануў «Белы карабель».

## Нарадзіліся 
*Людовік VII Малады, французскі кароль

## Памерлі 
*

* 24 верасня: Вельф V, герцаг Баварыі
1146

## Падзеі 
__NOTOC__
* 13 чэрвеня: Альмахады распачалі аблогу Маракеша, якая доўжылася да 23 сакавіка 1147
*Упершыню згадваецца горад Тула

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
* 1 жніўня: Усевалад Ольгавіч — князь северскі, чарнігаўскі, вялікі князь кіеўскі (нар. каля 1094)
1147

## Падзеі 
* 25 лютага: Першая згадка лацінскай назвы Аўстрыі (*Austria*) у дакуменце Конрада III.
* 4 красавіка: Першая згадка Масквы ў пісьмовай крыніцы — Лаўрэнцьеўскім летапісе.
* Пачатак Другога крыжовага паходу

## Нарадзіліся 
* 9 мая: Мінамота-но Ёрытома, заснавальнік сёгуната Камакура

## Памерлі 
*
1148

**1148** — высакосны год, пачаўся ў чацвер. 1148 год нашай эры, 148 год 2 тысячагоддзя, 48 год XII стагоддзя, 8 год 5-га дзесяцігоддзя XII стагоддзя, 9 год 1140-х гадоў.

## Падзеі 
*

* 24 ліпеня: Пачалася аблога Дамаска падчас другога крыжовага пахода

## Нарадзіліся 
* Ганорый III, Папа Рымскі

## Памерлі 
* Гілберт дэ Клер, 1-ы граф Пембрук
* Вільгельм дэ Варэн, 3-і граф Сурэй
* 20 жніўня: Гільём II (граф Невера)
1149

## Падзеі 
* Бернард Клервоскі пачаў напісанне працы «*De consideratione».*

## Нарадзіліся 
* 

## Памерлі 
*
1150

## Падзеі 
## Нарадзіліся 
* Баніфацый I Манферацкі
* Саксон Граматык
*Бадуэн V дэ Эно, граф Эно

## Памерлі 
*

* Генрых Берэнгар, старэйшы законны сын Конрада III
1151

## Падзеі 
* Гурыды захапілі горад Газні, які дагэтуль належаў Газневідам

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
* 13 студзеня: Сугерый, абат Сен-Дэні
* 23 красавіка: Адэліза Лувенская, каралева Англіі
* 7 верасня: Жафруа V Анжуйскі
1152

## Падзеі 
*

* Фрыдрых I Барбароса быў абраны каралём Германіі

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
* 15 лютага: Конрад III Гогенштаўфен — нямецкі кароль, удзельнік другога крыжовага пахода
* 3 мая: Мацільда I, графіня Булоні
1153

## Падзеі 
*

* 25 студзеня: Балдуін III Іерусалімскі пачаў аблогу Ашкелона

## Нарадзіліся 
*
## Памерлі 
* Ганна Камніна, адна з першых жанчын-гісторыкаў
* 8 ліпеня: Яўген III, Папа Рымскі
* 21 жніўня: Бернард Клервоскі, французскі грамадскі дзяч, сярэднявечны містык
1154

## Падзеі 
* 8 снежня: Расціслаў Мсціславіч стаў вялікім князем кіеўскім.
* 19 снежня: Генрых II Плантагенет са сваёй жонкай Аліенорай Аквітанскай былі каранаваны як кароль і каралева Англіі

## Нарадзіліся 
* 11 лістапада: Саншу I, 2-і кароль Партугаліі

## Памерлі 
* 25 кастрычніка: Стэфан (кароль Англіі) (нар. каля 1096)
* 18 лістапада: Ізяслаў Мсціславіч, старажытнарускі князь (нар. у 1097)
* 3 снежня: Анастас IV, Папа Рымскі (нар. да 1073)
1155

## Падзеі 
* 18 чэрвеня: Фрыдрых I Барбароса быў каранаваны як імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі.

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
*
1161

## Падзеі 
* 7 лютага: Папа Рымскі Аляксандр III кананізаваў караля Англіі Эдуарда Спаведніка

## Нарадзіліся 
* Балдуін IV Іерусалімскі.
* Нарухіта, пасля 80-ы імператар Японіі пад імем Такакура].

## Памерлі 
* Рэчунг
* Мелісенда Іерусалімская
* Генрых V, герцаг карынтыйскі
* Ізяслаў Давыдавіч
1162

## Падзеі 
* 26 сакавіка: Фрыдрых I Барбароса захапіў і разбурыў Мілан пасля гадавой аблогі.

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
*
1163

## Падзеі 
__NOTOC__
* Пачатак будаўніцтва Сабора Парыжскай Божай Маці ў Парыжы
*Візантыйскі імператар Мануіл I Камнін увёў у карыстанне тытул дэспата

## Нарадзіліся 
* Кнуд VI, кароль Даніі (пам. 12.11.1202)
## Памерлі 
*
1164

## Падзеі 
* 17 лютага: Каля 20 тысяч чалавек загінула на ўзбярэжжы Паўночнага Мора падчас паводкі, якая была выклікана штормам
*Упсала стала сталіцай Швецыі
* у летапісах упершыню ўзгадваецца Цвер

*
## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
* 14 верасня: Імператар Сутоку
1165

## Падзеі 
* 24 снежня: Вільгельм I Леў быў каранаваны як кароль Шатландыі.
* Заснаваны горад Лейпцыг
* Па патрабаванні імператара Фрыдрыха I Барбаросы кёльнскі архібіскуп абвясціў Карла Вялікага святым.

## Нарадзіліся 
* 21 жніўня: Філіп II Аўгуст, кароль Францыі

## Памерлі 
* 9 снежня — Малкальм IV, кароль Шатландыі
1166

## Падзеі 
__NOTOC__
* Заснаваны горад Вялікія Лукі
*Стэфан Неманя стаў жупанам Сербіі

## Нарадзіліся 
* Тамара Вялікая, грузінская царыца
* 29 ліпеня: Генрых II (граф Шампані)

## Памерлі 
*
1167

## Падзеі 
* 29 жніўня: Кароль Іерусаліма Амары I Іерусалімскі ажаніўся з візантыйскай прынцэсай Марыяй Камнінай.

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
*
1168

## Падзеі 
* 1 лютага: Генрых Леў ажаніўся з 12-гадовай Мацільдай Плантагенет, дачкой англійскага караля Генрыха II.
*Пачатак валадарства Такакура, імператара японскага.

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
*
1169

## Падзеі 
*

* 23 сакавіка: Саладзін стаў вялікім візірам Егіпта

## Нарадзіліся 
* 10.9: Аляксей II Камнін, імператар візантыйскі (пам. 1183)

## Памерлі 
*
1170

## Падзеі 
* Нарманы захапілі Дублін.

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
* 18 лістапада: Альбрэхт Мядзведзь
1158

## Падзеі 
* 14 чэрвеня: Першы дакументальны ўспамін пра горад Мюнхен у дакуменце Фрыдрыха I Барбаросы.

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
*
1172

## Падзеі 
* Візантыйскі імператар Мануіл I Камнін зрабіў сваім васалам сербскага князя Стэфана Неманя, саюзніка Венецыі.

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
*
1173

## Падзеі 
* 13 студзеня: Бела III быў каранаваны як кароль Венгрыі.

## Нарадзіліся 
* 

## Памерлі 
* 23 мая: Еўфрасіння Полацкая, княжна віцебская, прылічаная да святых
* 5 студзеня: Баляслаў IV Кучаравы, польскі князь (нар. 1120—1121)
1171

## Падзеі 
* 12 сакавіка: Пасля бунта, падчас якога загінула каля чвэрці генуэзскіх купцоў, візантыйскі імператар Мануіл I Камнін загадаў арыштаваць венецыянскіх купцоў і канфіскаваць іх маёмасць.

## Нарадзіліся 
* Балдуін I Фландрскі
* Альфонса IX

## Памерлі 
* Уладзімір Мсціславіч, вялікі князь кіеўскі (нар. 1132)
1174

## Падзеі 
* 12 ліпеня: Генрых II здзейсніў акт пакаяння ў забойстве Томаса Бекета
* Пажар знішчыў большую частку Падуі (Італія).

## Нарадзіліся 
* Інгеборга Дацкая, каралева Францыі

## Памерлі 
*
1175

## Падзеі 
* 17 сакавіка: Саладзін захапіў цытадэль Хомса.

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
*
1177

## Падзеі 
* Караблі дзяржавы Чампа пераплылі возера Танлесап і захапілі горад Ангкор, які належаў Кхмерскай імперыі.

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
*
1178

## Падзеі 
* 12 сакавіка: Папа Аляксандр III вярнуўся ў Рым пасля працяглай адсутнасці.
* Георгій III абвясціў царыцу Тамару саўладаром і пераемнікам Грузінскага стальца

## Нарадзіліся 
* Сноры Стурлусан, ісландскі скальд, празаік, гістарыёграф і палітык (пам. 23.9.1241)
* Хокан III, кароль Нарвегіі ў 1202—1204 гадах (пам. 1.1.1204)
* 22 снежня: Антоку, японскі імператар

## Памерлі 
*
1179

## Падзеі 
* 1 лістапада: Філіп II Аўгуст быў каранаваны ў Рэймсе як кароль Францыі.
* Лісабон атрымаў статус горада.

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
* 17 верасня: Хільдэгарда Бінгенская, нямецкая манашка, аўтар рэлігійных гімнаў і музыкі да іх, прац па медыцыне (нар. 16.9.1098)
1159

**1159** — невысакосны год, пачаўся ў чацвер. 1159 год нашай эры, 159 год 2 тысячагоддзя, 59 год XII стагоддзя, 9 год 6-га дзесяцігоддзя XII стагоддзя, 10 год 1150-х гадоў.

## Падзеі 
* 7 верасня: Аляксандр III стаў Папам Рымскім
*Першая згадка пра Чачэрск.

## Нарадзіліся 
* 

## Памерлі 
* 30 мая: Уладзіслаў II Выгнаннік, князь-прынцэпс Польшчы
* Берта Зульцбахская, візантыйская імператрыца
* 1 верасня: Адрыян IV (Папа Рымскі)
1181

## Падзеі 
* 1 верасня: пачатак пантыфікату Папы Рымскага Луцыя III

## Нарадзіліся 
* Аляксей I Вялікі Камнін, першы імператар Трапезундскай імперыі, заснавальнік дынастыі Вялікіх Камнінаў (пам. 1222)

## Памерлі 
* 30 жніўня: Аляксандр III, Папа Рымскі
1182

## Падзеі 
*12 мая: Кнуд VI стаў каралём Даніі пасля смерці свайго бацькі Вальдэмара I

## Нарадзіліся 
* Атон IV — нямецкі кароль, імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі
* 11 верасня: Мінамота-но Ёрыіэ, сёгун

## Памерлі 
* Кірыла Тураўскі — царкоўны дзеяч, епіскап тураўскі.
* 12 мая: Вальдэмар I Вялікі, кароль Даніі ў 1157—1182 гг. (нар. 14.1.1131)
1183

## Падзеі 
* Дыжон атрымаў гарадскія правы
* Сербскі жупан Стэфан Неманя пачаў паўстанне супраць Візантыйскай імперыі

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
*
1184

## Падзеі 
* 26 ліпеня: Здарылася будаўнічая катастрофа ў Эрфурце.

## Нарадзіліся 
* Саадзі, персідскі паэт (пам. 1291)

## Памерлі 
* 15 чэрвеня: Магнус V Эрлінгсан, кароль Нарвегіі
1185

## Падзеі 
* 1 мая: Сонечнае зацьменне назіралася ў Цэнтральнай Амерыцы і Еўропе, упамінаецца ў «Слове пра паход Ігараў» і было расцэнена князям Ігарам як прадвесце бяды.
* 12 верасня: Візантыйскі імператар Андронік I Камнін зрынуты і забіты натоўпам на іпадроме ў Канстанцінопалі.

## Нарадзіліся 
* 23 красавіка: Афонсу II, кароль Партугаліі.

## Памерлі 
* 20 сакавіка: Беатрыса Рэтэльская, каралева Сіцыліі
* 6 снежня: Афонсу I Вялікі, першы кароль Партугаліі
1176

## Падзеі 
* 29 мая: Ламбардскае войска перамагло сілы Фрыдрыха I Барбаросы ў бітве пры Леньяна.

## Нарадзіліся 
* Леапольд VI Слаўны, герцаг Штырыі і Аўстрыі (пам. 28.6.1230)

## Памерлі 
*13 мая: Мацье I, герцаг Латарынгіі
1187

## Падзеі 
* 21 кастрычніка: Грыгорый VIII стаў Папам Рымскім.
* Іерусалім заваяваны егіпецкім султанам Салах-ад-Дзінам
* Упершыню ў летапісы ўзгадана назва "Украіна"

## Нарадзіліся 
* 5 верасня: Людовік VIII Леў, кароль Францыі

## Памерлі 
* 20 кастрычніка: Урбан III, Папа Рымскі
* 17 снежня: Рыгор VIII, Папа Рымскі
1188

## Падзеі 
* Пачатак валадарства Альфонса IX, караля леонскага.
* Утворана Лівонскае біскупства.
* Саладзін пачаў аблогу крэпасці Крак дэ Шэвалье

## Нарадзіліся 
* Альбрэхт IV, граф Аргау
* Генрых Латвійскі, аўтар «Хронікі Лівоніі»
* 4 сакавіка: Бланка Кастыльская, каралева Францыі

## Памерлі 
* 28 студзеня: Фердынанд II, кароль леонскі і італьянскі
* Усама бен Мункід, арабскі летапісец
1189

## Падзеі 
* 1189—1199 Кароль Англіі Рычард Львінае Сэрца
* 1189—1192 — Трэці крыжовы паход (рыцары з Англіі (Рычард Львінае Сэрца), Францыі (Філіп Аўгуст) і Германіі (Фрыдрых Барбароса)).
* 7 мая: Гамбург атрымаў ад Фрыдрыха  I Барбаросы дазвол на бяспошлінны гандаль і статус імперскага горада
* Заснаваны горад Мафра (Партугалія)

## Нарадзіліся 
* 
## Памерлі 
* 6 ліпеня: Генрых II Плантагенет, кароль Англіі