Беразвечча

**Беразвечча** — паўночна-ўсходняя частка горада Глыбокае ў Віцебскай вобласці Беларусі.

Знаходзіцца паміж азёрамі Вялікае, Плужнае і Мушкацкае.

## Гісторыя 
Беразвечча ўпершыню згадваецца ў 1519 годзе, як адно з паселішчаў, якое ў час вайны Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім атакавала конніца ваяводы Васіля Шуйскага.

Крыніцы XVI стагоддзя пішуць пра Беразвечча як пра вялікае мястэчка (40 мяшчанскіх двароў у 1552 годзе), дзе былі рынак і карчма. Таксама ў Беразвеччы быў двор Корсакаў і царква святога Міхала.

У 1773 годзе базыльяне засноўваюць 6­-класную школу з высокім, як на той час, узроўнем адукацыі. У школе вывучалі права, фізіку, матэматыку, рыторыку, нямецкую, французскую, царкоўнаславянскую і лацінскую мовы. Вучнямі школы былі пераважна дзеці навакольнай шляхты ды ўніяцкіх святароў.

З верасня 2004 года дзейнічае жаночы праваслаўны манастыр св. Архангела Міхаіла.

## Насельніцтва 
* 1921 год — 84 чалавекі, 19 дамоў (перапіс); у тым ліку 38 каталікоў, 37 праваслаўных, 9 іўдзеяў; з іх запісаны як палякі — 74, яўрэі — 9, рускія — 1.
* 1931 год — 369 чалавек, 11 дамоў.

Вернікі належалі да рымска-каталіцкай Глыбоцкай парафіі і праваслаўнага Галубіцкага прыходу.

## Турма і яе ахвяры 
### 1941 
Пасля ўварвання Трэцяга Рэйху ў СССР НКУС заняўся ліквідацыяй турмы (гл. Турэмныя расстрэлы НКУС, 1941). Некалькі сотняў чалавек ліквідавалі ў манастыры, а астатніх некалькі тысяч павялі паходнай калонай (па дванаццаць чалавек у шэраг, даўжыня калоны каля 1500 м) у кірунку Полацк — Віцебск. Пасля выхаду Чырвонай Арміі з Беразвечча сяляне дабраліся да турмы, целы забітых ляжалі ў пустых ямах за кляштарам. Калона вязняў (без ежы і пітва) пакідала целы на «сцежцы смерці». Вязні былі ліквідаваны за Дзвіной каля калгаса Таклінава (цяпер вёска Мікалаева, каля Улы) 25 або 26 чэрвеня 1941 года. Пасля налёту нямецкага самалёта калона палонных на дарозе была абстраляна з кулямётаў.

Акрамя таго, савецкія ўлады знішчылі ў Беразвеччы больш за 4700 мясцовых жыхароў.

### Нямецкая акупацыя 
З верасня 1941 г. кляштар выкарыстоўваўся немцамі. Гэта было месца расстрэлаў рускіх, беларусаў, палякаў, яўрэяў, італьянцаў і прадстаўнікоў іншых нацыянальнасцей. Зняволеных катавалі ў манастыры і ў Барэцкім лесе на заходнім беразе Вялікага возера. У лесе ёсць дагледжаныя могілкі. Злева ад увахода, на каменнай пліце, — надпіс на беларускай мове: «*Пахаваны целы больш за 27 тысяч ваеннапалонных Беразвецкага лагера смерці і каля 200 італьянскіх салдат, расстраляных нямецка-фашысцкімі акупантамі ў 1941—1944 гг. тут*». На галоўнай алеі 27 камянёў — кожны з іх сімвалізуе тысячу забітых.

У лесе, каля помніка ахвярам ліквідацыі Глыбоцкага гета, у 2002 годзе намаганнямі Рады аховы памяці змагання і пакутніцтва быў усталяваны помнік у гонар расстраляных тут палякаў. Яны былі расстраляныя 4 сакавіка 1942 г. і беатыфікаваны папам Янам Паўлам ІІ 13 чэрвеня 1999 г.:

* а. Мечыслаў Багаткевіч;
* а. Уладзіслаў Мачковяк;
* а. Станіслаў Пыртэк.

Расстраляны 4 ліпеня 1942 г.:

* байцы Арміі Краёвай;
* айцец Баляслаў Мацэеўскі (1897—1942), пробашч парафіі Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Панны Марыі і св. Антонія Падуанскага ў Паставах;
* айцец Рамуальд Дроніч (1897—1942), пробашч парафіі Св. Яна Хрысціцеля ў Ваўкалаце;
* айцец Адам Масюляніс (1911—1942), пробашч парафіі Св. Міхала Арханёла ў Лужках;
* ксёндз доктар Антоній Скорка (1888—1942), пробашч парафіі Св. Міхала Арханёла ў Варапаеве;
* айцец Уладзіслаў Вечарэк (1903—1942), салезіянін з парафіі Імя Марыі ў Параф’янаве.

Паводле ацэнак гісторыкаў, на могілках пахавана каля 30 тысяч яўрэяў, у тым ліку ахвяры НКУС у 1939—1941 гадах і пасля 1944 года.

Файл:Mikalajova Memorial.jpg|Помнік на месцы расстрэлу калоны вязняў турмы ў Беразвеччы каля вёскі Мікалаева
Файл:Glubokoe-lager-1b.jpg|Помнік на магіле больш чым 27 тысяч ваеннапалонных Беразвецкага лагера смерці і каля 200 італьянскіх салдат
Файл:Glubokoe-lager-1e.jpg|Помнік тысячам ахвяр сталінскага і нацысцкага рэжымаў, расстраляных у кляштары ў Беразвеччы
Файл:Ghetto Glubokoe 2e-1.jpg|Брацкая магіла ў памяць 2500 яўрэяў з Глыбокага і ваколіц
Файл:Ghetto Glubokoe 2f.jpg|Справа — магіла палякаў, ахвяр немцаў у 1942 годзе

Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Халакост у Беларусі
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Катэгорыя:Глыбокае