open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Наваспаск

**Наваспа́ск** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сінькоўскага сельсавета.

Файл:Navaspask. Наваспаск (1916).jpg| 
Файл:Navaspask, Sućkaŭ, Bazylanski. Наваспаск, Суцькаў, Базылянскі (J. Bułhak, 1910-39).jpg| 
Файл:Navaspask, Sućkaŭ, Bazylanski. Наваспаск, Суцькаў, Базылянскі (1917) (3).jpg| 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сінькоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Валэйкавічы

**Валэ́йкавічы** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сольскага сельсавета.

## Назва 
З Гервятаў фіксавалася прозвішча Валэйка. З-пад Ваўкавыску было Валейковіч. Ёсць літоўскія прозвішчы *Valeika, Valeikis**.*

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Таншчына

**Та́ншчына** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сінькоўскага сельсавета.

## Назва 
У гэтым жа рэгіёне ў 18 ст. фіксавалася прозвішча Танскі (Граўжышкі). Былі таксама Таневіч (Забалаць), Танеўскі (Ваверка), шчучынскае Танэйка. Ёсць латышскія *Tanis, Tāns*. Аснова *Tan*- выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах.

## Гісторыя 
У 1663 г. згадваецца ў складзе Ашмянскага павету ВКЛ.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сінькоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Варакумшчына

**Вараку́мшчына** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сольскага сельсавета.

## Назва 
У балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах вядомыя асновы *Var-, Kum*- (як у імёнах *Var-kulas, Le-kumas*). Устаўны галосны -*а*- як у адыменным тапоніме Калабарышкес (ад двухасноўнага *Kal-a-baras*) адразу за літоўскай мяжой ля Шумска.

У фанетычна амаль ідэнтычнай назве Варакомшчына элемент *-кум-* спачатку перайшоў у *-кам-* у ненаціскным складзе ў спольшчанай форме "Варакамшчы́зна". Падобным чынам утварыўся ненаціскны склад -*бат*- (ад -*бут*-) у тапонімах Гíмбатаўка, Карбатоўка, якія ад двухасноўных *Gim-butas, Kar-butas.*

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Дэгісі

**Дэ́гісі** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сольскага сельсавета.

## Назва 
Вядомы сучасны літоўскі антрапонім (адыменнаяе прозвішча) *Degesys*, у якім да асновы *Deg*- дададзены антрапанімічны суфікс *-es-,* які і ў антрапоніме *Debesys*, ад якога назва не далёкай ад Дэгісяў вёскі Дэбесі. Аснова *Deg-* у літоўскім двухасноўным імені *Vaidegas.*

## Вядомыя асобы 
* Канстанцін Іваноўскі (нар. 1930) — сябра мядзельска-смаргонскага антыкамуністычнага падполля.
* Эдуард Сташкевіч (1928—1974) — сябра мядзельска-смаргонскага антыкамуністычнага падполля.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Івашкаўцы (Смаргонскі раён)

**Іва́шкаўцы** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сольскага сельсавета.

Файл:Ivaškaŭcy,_Smarhoń_District_(1).jpg|Пачатак вёскі
Файл:Cemetery in Ivaškaŭcy, Smarhoń District.jpg|вясцовыя могілкі і капліца-пахавальня Качаноў
Файл:Ivaškaŭcy,_Smarhoń_District_(3).jpg|Савецкія шматквартэрныя дамы

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Кудзішкі

**Ку́дзішкі** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сольскага сельсавета.

## Назва 
У гэтым рэгіёне фіксавалася гервяцкае прозвішча Кудзь, было свіслацкае Кудовіч, лідскае Кудзевіч, віленскае Кудэйка. Ёсць літоўскія *Kudas, Kuda*, латышскія *Kuds, Ķudis.* Мяркуецца, што аснова *Kud-* выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Медрыкі

**Ме́дрыкі** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці, на т. зв. «Чорным тракце». Уваходзіць у склад Сольскага сельсавета.

Захавалася і дзейнічае прыдарожная каплічка-слупок з бутавага каменю.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Рачуны

**Рачу́ны** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сольскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1663 г. згадваецца ў складзе Ашмянскага павету ВКЛ.

## Насельніцтва 
## Эканоміка 
Рачунская ГЭС размешчана на рацэ Ашмянцы. Рачунскае вадасховішча выкарыстоўваецца таксама для рыбагадоўлі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Сольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Снігяны

**Снігя́ны** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сольскага сельсавета.

У 1954—1959 гадах цэнтр Снігянскага сельсавета. 17 лістапада 1986 года да вёскі далучана суседняя вёска Баніфацава.

## Назва 
Тут сама (Жупраны) у канцы 18 ст. фіксавалася прозвішча Сніг. З Ваверкі было Снігевіч.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Абруб (Шчучынскі раён)

**Абру́б** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Астрынскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Астрынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Каты (Смаргонскі раён)

**Каты́** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сінькоўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сінькоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Лычкаўцы (Астрынскі сельсавет)

**Лы́чкаўцы** (, ) — былы хутар у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіў у склад Астрынскага сельсавета.

Ліквідаваны ў 2018 годзе.

## Спасылкі
Купры

**Купры́** () — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жалудоцкага сельсавета.

Да 17 студзеня 1969 года вёска ўваходзіла ў склад Доўгаўскага сельсавета, да 20 лістапада 1973 года — у склад Жалудоцкага сельсавета, да 26 лютага 2013 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Жалудоцкага пассавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жалудоцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Барэйшышкі

**Барэ́йшышкі** (, ) — хутар у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Васілішкаўскага сельсавета.

Да 2013 года хутар уваходзіў у склад Бакштаўскага сельсавета.

## Назва 
Ёсць літоўскія прозвішчы *Bareiša, Bareišis.*

## Спасылкі 
Катэгорыя:Васілішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Вялікая Нявіша

**Вялі́кая Няві́ша** (, ) — былая вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіла ў склад Васілішкаўскага сельсавета.

Да 2002 года вёска ўваходзіла ў склад Бакштаўскага сельсавета.

Ліквідавана ў 2017 годзе.

## Спасылкі
Гурнофель

**Гурно́фель** (, ) — аграгарадок у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Васілішкаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Зімой 1918-1919 гадоў у маёнтку Гурнофель знаходзілася база вайсковых аддзелаў польскай Самаабароны. 17 студзеня аддзелы Самаабароны з Гурнофеля адышлі да Шчучына. З 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі.

З 1939 — у БССР. З канца чэрвеня 1941 да пачатку ліпеня 1944 над нацысцкай акупацыяй.

Да 2013 года Гурнофель уваходзіў у склад Галавічпольскага сельсавета.

## Славутасці 
Гурнофельскі парк займае плошчу 2 га, пейзажны, захаваўся часткова. Аснову дэндрарыя складаюць мясцовыя пароды дрэў, размешчаныя ў выглядзе невялікіх груп, букетам ці клумбай. У канцы ХІХ ст. ў парку высаджана шмат экзотаў. Зберагліся паасобныя дрэвы туі заходняй, клёну серабрыстага, дубу паўночнага, вярбы белай ніцай, лістоўніцы еўрапейскай, вельмі рэдкай на Беларусі тсугі канадскай.

## Вядомыя асобы 
* Іна Чаславаўна Аксціловіч (нар. 1983) — беларускі ўрач-анатом. Кандыдат медыцынскіх навук (2013).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Васілішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Бэрнікі

**Бэ́рнікі** (, ) — былая вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіла ў склад Дэмбраўскага сельсавета.

22 лістапада 2021 года скасавана.

## Спасылкі
Аздобічы

**Аздо́бічы** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каменскага сельсавета.

## Назва 
Было віленскае прозвішча Аздабінскі, старое паўднёвалітоўскае Аздоба (*Ozdoba*).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Каменскі сельсавет (Шчучынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Савічы (Дэмбраўскі сельсавет)

**Са́вічы** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дэмбраўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дэмбраўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Андрушоўцы

**Андрушо́ўцы** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лядскага сельсавета.

Уладанне Нарбутаў і Марачэўскіх. Збярогся сядзібны дом, флігелі, дзве гаспадарчыя пабудовы, фрагменты парку і саду. 

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лядскі сельсавет (Шчучынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Калечыцы

**Кале́чыцы** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лядскага сельсавета.

Каля вёскі пачынаецца рака Лебяда.

## Назва 
Фіксавалася койданаўскае прозвішча Калечыц, горадзенскае Калечынскі, бераставіцкае Калечнік, з Чэрлёны Калечэўскі; у пачатку XVIII ст. засведчанае старое літоўскае Калечка.

## Гісторыя 
З 1939 года ў БССР. Да 25 лютага 1961 года вёска ўваходзіла ў склад Герніцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лядскі сельсавет (Шчучынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Намейкі

**Наме́йкі** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лядскага сельсавета.

## Назва 
Тут сама фіксавалася шчучынскае прозвішча Намэйка. Ёсць літоўскае *Nameika*. Аснова *Nam-* выкарыстоўвалася ў двухасноўных балцка-літоўскіх імёнах, як у прускім імені *Nam-kant**.*

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лядскі сельсавет (Шчучынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Лядск

**Ля́дск** (, ) — вёска ў Беларусі, у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лядскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 9 км у напрамку на паўночны захад ад горада Шчучын, за 74 км ад Гродна, за 17 км ад чыгуначнай станцыі Ражанка. На поўнач вёскі працякае рака Спушанка.

## Гісторыя 
У 1662 г. згадваецца ў складзе Лідскага павету ВКЛ.

## Насельніцтва 
* 1999 год — 127 жыхароў, 47 двароў.

## Літаратура 
*  — С. 420.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лядскі сельсавет (Шчучынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Старадворцы (Лядскі сельсавет)

**Старадво́рцы** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лядскага сельсавета.

Да 25 лютага 1961 года вёска ўваходзіла ў склад Герніцкага сельсавета.

## Назва Куверкі 
Адразу на ўсходзе ад Старадворцаў была малая вёска Куверкі, якую пазней са Старадворцамі аб'ядналі. У двухасноўных балцка-літоўскіх імёнах вядомыя асновы *Ku-, Ver-*, з якіх імя *Ku-veras*. Аснова *Ku-* як у імені *Ku-baras*, ад якога пастаўскія Кубаркі, аснова *Ver-* як у імені *Ver-vaišas*, ад якога Веравойшы ля Оршы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лядскі сельсавет (Шчучынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Бурцічы

**Бу́рцічы** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Мажэйкаўскага сельсавета.

## Назва 
Тут сама фіксавалася жалудоцкае прозвішча Бурціч. У гэтым жа рэгіёне (Адэльск) было прозвішча Бурт.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мажэйкаўскі сельсавет (Шчучынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Тапілішкі

**Тапі́лішкі** (, ) — аграгарадок у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Лядскага сельсавета. Да 2002 года Тапілішкі ўваходзілі ў склад Шчучынскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 4 кіламетры на поўнач ад Шчучына, за 65 кіламетраў ад Гродна, за 11 км ад чыгуначнай станцыі Ражанка.

## Назва 
Фіксавалася старое дзісенскае прозвішча Тапіла. Ад адпаведнага антрапоніма - засведчаны ў 1409 г. балцка-прускі тапонім *Tapil-kayme* (пруск. *caymis* "вёска").

## Гісторыя 
У 1865 годзе вёска (68 рэвізскіх душ, Шчучынскай воласці Лідскага павета, валоданне Друцкіх-Любецкіх). У 1893 годзе — 123 жыхары; у 1905 годзе — 205 жыхароў, 229 дзесяцін зямлі. Побач знаходзілася аднайменная лясная старожка. 3 1921 годзе ў Шчучынскай гміне Лідскага, потым Шчучынскага павета Навагрудскага ваяводства Польшчы. У 1921 годзе вёска (30 двароў, 196 жыхароў) і леснічоўка (9 жыхароў). З 20 верасня 1944 года Тапілішкі ў Гродзенскай вобласці БССР. У 1940 годзе вёска налічвала 79 двароў, 249 жыхароў; былая леснічоўка — 11 жыхароў. 1950 годзе ў вёску сселены жыхары хутара Баранаўшчына (у 1940 годзе былы фальварак, 4 дамы, 19 жыхароў).

## Насельніцтва 
* 123 жыхары (1893)
* 205 жыхароў (1905)
* 196 жыхароў, 30 двароў (1921)
* 249 жыхароў, 79 двароў (1940)
* 279 двароў, 858 жыхароў (2001)
* 281 двор, 876 жыхароў (2002)

## Інфраструктура 
* Клуб
* Бібліятэка
* Магазін
* Лазня
* Птушкарэпрадуктар

## Славутасці 
.]]
* Тапілішкаўскія валуны, на паўднёвай ускраіне вёскі — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лядскі сельсавет (Шчучынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Дзярванцы

**Дзярва́нцы** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Мажэйкаўскага сельсавета.

Да 5 чэрвеня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Агародніцкага сельсавета.

## Назва 
Было лідскае прозвішча Дзерваноўскі, гальшанскае Дзерван. Было старое літоўскае Дэрваніс. Ёсць латышскае *Dervans*.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мажэйкаўскі сельсавет (Шчучынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Зайкаўшчына (Шчучынскі раён)

**За́йкаўшчына** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Мажэйкаўскага сельсавета.

У 1940—1965 гадах вёска ў складзе Вялікабаярскага сельсавета, у 1965—1966 гадах — у складзе Шчучынскага сельсавета.

## Назва 
Былі лідскія прозвішчы Зайка, Зайкоўскі, іўеўскае Зайковіч. Ёсць літоўскае, латышскае *Zaika*.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мажэйкаўскі сельсавет (Шчучынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Красулі (Шчучынскі раён)

**Красулі́** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Мажэйкаўскага сельсавета.

Да 20 лістапада 1973 года вёска ўваходзіла ў склад Жалудоцкага сельсавета.

Красулінскі камень-следавік — помнік археалогіі.

## Назва 
Фіксавалася віленскае прозвішча Красульскі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Мажэйкаўскі сельсавет (Шчучынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Тумашаўцы

**Тума́шаўцы** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Мажэйкаўскага сельсавета.

Да 20 лістапада 1973 года вёска ўваходзіла ў склад Жалудоцкага сельсавета.

## Назва 
Сярод горадзенскага баярства ў Перапісе войска ВКЛ 1528 г. - "*Тумашъ з братомъ*", "*Шимон з братею Тумашевичи"*.

Фіксавалася прозвішча Тумаш, жалудоцкія Тумашовіч і Тумашэвіч. Ёсць літоўскія *Tumašas, Tumašiūnas*, латышскае *Tumašs*. Было старажытнае балцка-літоўскае двухасноўнае імя *Tu-mašas*.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мажэйкаўскі сельсавет (Шчучынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Нарчы

**Нарчы́** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Васілішкаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з XIX стагоддзя як вёска ў Лябёдскай воласці Лідскага павета Гродзенскай губерні Расійскай імперыі, уладанне Грабоўскіх. Па звестках 1905 года, меліся 112 дзесяцін зямлі.

Па выніках Рыжскай мірнага дагавора 1921 года вёска апынулася ў Вялікалябёдскай гміне Лідскага, потым Шчучынскага павета Навагрудскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

У выніку пахода Чырвонай арміі ў Заходнюю Беларусь 12 кастрычніка 1940 года паселішча ўвайшло ў склад Халечынскага сельсавета Жалудоцкага раёна Баранавіцкай вобласці БССР.

20 верасня 1944 года Нарчы ўвайшлі ў склад Гродзенскай вобласці, з 17 красавіка 1962 года — у Шчучынскім раёне. 23 сакавіка 1964 года паселішча перададзена Гардзееўскаму сельсавету, які 1 жніўня 1966 года быў перайменаваны ў Мажэйкаўскі.

У студзені 1951 года ўтвораны калгас «Паведамленне». З красавіка 1951 года — у складзе калгаса імя Шверніка, з 1957 года — у саўгасе «Вялікае Мажэйкава» з цэнтрам у аднайменнай вёсцы.

Па дадзеных 2001 года працавала крама. У 2016 годзе населены пункт быў перададзены ў склад Васілішкаўскага сельсавета.

7 красавіка 2020 года ад палу сухой травы згарэла большая частка вёскі — 20 хат.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1866 год —  8 дамоў, 71 жыхар.
* **XX стагоддзе**: 1905 год — 139 жыхароў; 1921 год — 33 двары, 138 жыхароў; 1940 год — 44 двары, 193 жыхары.
* **XXI стагоддзе**: 2001 год — 26 двароў, 49 жыхароў; 2009 год — 19 жыхароў.

## Літаратура 
*  — С. 556.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Васілішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Халечына

**Хале́чына** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Мажэйкаўскага сельсавета.

У 1940—1954 гадах цэнтр Халечынскага сельсавета.

## Назва 
У сярэдзіне 19 ст. фіксавалася старое троцкае прозвішча Холеч.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мажэйкаўскі сельсавет (Шчучынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Скрыбаўцы (пасёлак)

**Скры́баўцы** (, ) — былы пасёлак у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіў у склад Мажэйкаўскага сельсавета.

27 студзеня 2011 года скасаваны, уключаны ў склад аграгарадка Скрыбаўцы.

## Спасылкі
Арлова Гара

**Арло́ва Гара́** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Астрынскага сельсавета.

Да 2002 года вёска ўваходзіла ў склад Берштаўскага сельсавета, у 2002 — 2013 гадах — у складзе Навадворскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Астрынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Астапішкі

**Астапі́шкі** (, ) — былы хутар у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіў у склад Астрынскага сельсавета.

Да 2013 года хутар уваходзіў у склад Навадворскага сельсавета.

Ліквідаваны ў 2018 годзе.

## Назва 
На ранейшых картах паселішча называлася "Стабішкі" (польск. *Stabiszki*, рус. *Стабишки*). З тым жа коранем літоўскія адыменныя прозвішчы *Stabulis, Stabužis*.

## Спасылкі
Вампершчына

**Вампе́ршчына** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Астрынскага сельсавета.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Навадворскага сельсавета.

## Назва 
У гэтым жа рэгіёне засведчанае прозвішча Вамперскі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Астрынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Кемяны (Шчучынскі раён)

**Кемя́ны** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Мажэйкаўскага сельсавета.

У 1940—1965 гадах вёска ў складзе Вялікабаярскага сельсавета, у 1965—1966 гадах — у складзе Шчучынскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мажэйкаўскі сельсавет (Шчучынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Ваўчкі (Шчучынскі раён)

**Ваўчкі́** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Орлеўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Валерый Уладзіміравіч Хелскі (нар. 1968) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Орлеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Ліпічна

**Лі́пічна** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Орлеўскага сельсавета.

## Назва 
Ніжэй па Нёмане (Радзівонаўцы) фіксавалася прозвішча Ліпічык.

## Гісторыя 
У канцы 14 ст. у крыжацкім «Апісанні літоўскіх дарог» згадваецца як «Сангайлава» вёска (*Lipitschna Sangails-dorf*). Побач згаданая Ражанка як *Kymontendorff* (Кімантава вёска), а ў іншым апісанні каля Ражанкі згаданы «Сцегевілаў» Жалудок. У гэтым жа рэгіёне Сангайлы.

Па імені двара Чацвярцінскіх атрымала назву Ліпічанская пушча — лясны масіў міжрэчча Нёмана і Шчары, уключаючы тэрыторыі, што не належалі Чацвярцінскім.

Да 17 студзеня 1969 года вёска ўваходзіла ў склад Доўгаўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Орлеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Пашыцы

**Па́шыцы** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Орлеўскага сельсавета.

## Назва 
Фіксаваліся прозвішчы Паш (Альшэва), Пашоўскі (Дуды). У 18 ст. з Адэльску засведчанае Пашэйка. Ёсць літоўскія *Pašys, Pašaitis*, латышскае *Pašs*.

## Гісторыя 
З 1939 года — у БССР. У 1940—1962 гадах — у складзе Жалудоцкага раёна Баранавіцкай вобласці, з 1962 года — у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці.

Да 17 студзеня 1969 года вёска ўваходзіла ў склад Доўгаўскага сельсавета.

## Вядомыя ўраджэнцы 
* Аляксандр Эдмундавіч Вярцінскі (нар. 1948) — беларускі палітык.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Орлеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Яселевічы

**Я́селевічы** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Орлеўскага сельсавета.

## Гісторыя 
За 200 м на поўдзень ад вёскі, на правым беразе р. Лебяда, прыкладна за 1 км ад месца яе зліцця з Нёманам, каля вясковых могілак знаходзіцца селішча плошчай 50х20 м. Гэта помнік сярэдзіны і другой паловы І тысячагоддзя н.э. Тут былі знойдзеныя абпаленыя камяні і аскепкі кружальнай керамікі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Орлеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Вайнілаўцы

**Вайні́лаўцы** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Васілішкаўскага сельсавета.

Да 12 сакавіка 1973 года вёска ўваходзіла ў склад Васілішкаўскага сельсавета, да 19 жніўня 1985 года — у склад Бакштаўскага сельсавета, да 30 снежня 2014 года — у склад Першамайскага сельсавета<.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Васілішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Вензаўшчына

**Ве́нзаўшчына** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавета.

## Гісторыя 
Каля Вензаўшчыны вядома два старажытныя пахаванні. Адно ў 0,1 км на захад на пад'ездзе да вёскі (XIII-XIV ст.), другое (X-XV стст.) ў 80 м на паўднёвы захад ад вёскі на ўзгорку.

Вандалін Шукевіч пісаў, што каменныя магілы тут знаходзяцца ва ўрочышчы Ганчары каля вёскі Глушні і недалёка ад ўрочышча Манастыршчына і Царкоўшчына.  Глушнянскі базыльянскі кляштар знаходзіўся ва ўрочышчы Манастыршчына, а царква (верагодна пры кляштары) ў урочышчы Царкоўшчына. Старажылы згадвалі, што ў гэтых ўрочышчах, проста ў лесе, былі старыя хрысціянскія магілы з помнікамі.

## Старажытнае насельніцтва 
Тып сельскіх жыхароў правабярэжнага Прынёмання аднаўляецца антраполагамі паводле пахаванняў у каменным некропалі Х-ХV ст. "Вензаўшчына".

## Спасылкі 
Катэгорыя:Першамайскі сельсавет (Шчучынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Жалабы

**Жалабы́** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавета.

## Назва 
Фіксаваліся жалудоцкія прозвішчы Жалаб, Жалабоўскі.

На думку М. Бірылы, ад слова *жолаб* (памяншальнае *жалабок*) паходзяць прозвішчы *Жалабковіч, Жолоб, Желоб, Жолобко, Жолобов*.

У гэтым жа рэгіёне літоўскія *Žalabiškės* (“Жáлабішкі”, за Эйшышкамі).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Першамайскі сельсавет (Шчучынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Зяняпішы

**Зяня́пішы** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Вітольд Гінэль (1918—1969) — польскі ўрач-гінеколаг, доктар медыцынскіх навук.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Першамайскі сельсавет (Шчучынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Кудзеркі

**Кудзе́ркі** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавета.

## Назва 
Тут сама было шчучынскае прозвішча Кудэрка. Былі горадзенскія Кудэроўскі і Кудэрэвіч. Ёсць латышскія *Ķūders*, *Kuders*.

В. Жучкевіч звязваў тапонім або з беларускім *кудзерка -* неўзараны ўчастак, або з літоўскім *kūdra* — зажалка.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Першамайскі сельсавет (Шчучынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Нялюбаўцы

**Нялю́баўцы** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавета.

## Назва 
У Перапісе войска ВКЛ 1528 г. сярод ваўкавыскага баярства згаданы баярын на імя "Нелюба". Таксама сярод літоўскага высакадворскага баярства - "*Нелюбъ Эитвиловичъ*", сярод жамойцкага тандягольскага - "*Нелюбъ Мирнаивътовтовичъ*".

У 19 ст. фіксавалася валожынскае прозвішча Нелюб, ружанскае Нелюбовіч, адэльскае Нелюбішка.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Першамайскі сельсавет (Шчучынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Палуянаўцы

**Палуя́наўцы** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавета.

## Назва 
На польскай карце 1933 г. - *Połjanowce*.

Тут сама (Ваверка) фіксавалася прозвішча Пол'ян (*Połjan*), з Адэльску было Пал'яноўскі (*Połjanowski*). З-пад Вільні было Пальянскі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Першамайскі сельсавет (Шчучынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Берагоўцы

**Бераго́ўцы** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Орлеўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вынікі археалагічных раскопак паказваюць, што першае пасяленне людзей на месцы вёскі існавала ў першабытнаабшчынным часе, задоўга да ўтварэння вёскі. Паміж вёскамі Берагоўцы і Сарокі знаходзіцца курганны могільнік жалезнага веку.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Орлеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Бобра (Шчучынскі раён)

**Бо́бра** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ражанкаўскага сельсавета.

За 1,2 км ад вёскі знаходзіцца прыпыначны пункт Бабры.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ражанкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Балічы (Шчучынскі раён)

**Ба́лічы** (, ) — аграгарадок у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ражанкаўскага сельсавета.

## Назва 
У гэтым жа рэгіёне (Беняконі) фіксавалася прозвішча Баль. З-пад Ваўкавыска (Поразава) было Балейка і Балейша. Прозвішча Баліч фіксавалася ў Міхалішках. Аснова *Bal*- выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах.

В. Жучкевіч звязваў тапонім з рускай асновай «балій» — «знахар».

## Гісторыя 
З 1939 года ў БССР. У 1940—1972 гадах цэнтр Баліцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Славутасці 
* Баліцкі валун —  геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння, знаходзіцца за 500 м на поўнач ад вёскі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ражанкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Крупялі (Ражанкаўскі сельсавет)

**Крупялі́** (, ) — былая вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіла ў склад Ражанкаўскага сельсавета.

Ліквідавана ў 2017 годзе.

## Спасылкі
Ражанка (пасёлак)

**Ража́нка** (, ) — пасёлак у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ражанкаўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ражанкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Руткевічы

**Рутке́вічы** (, ) — аграгарадок у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ражанкаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Да 25 лютага 1961 года Руткевічы ўваходзілі ў склад Шчучынскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 2010 год — 471 чалавек
* 1999 год — 514 чалавек

## Славутасці 
* Руткевіцкі парк закладзены ў другой палове XVIII — пачатку XIX ст., рэгулярнага тыпу, з элементамі больш позняй пейзажнай планіроўкі. Зберагліся 4 невялікія тэрасы, фрагменты ліпавых прысад.
* Бункер-77 — музей Халоднай вайны, размешчаны ў наваколіцах у былым сакрэтным савецкім бункеры.

## Спасылкі 
* radzima.org

Катэгорыя:Ражанкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Бабічы (Шчучынскі раён)

**Бабічы́** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Орлеўскага сельсавета.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Ракавіцкага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Орлеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Ракавічы (Шчучынскі раён)

**Ра́кавічы** (, ) — аграгарадок у Беларусі, у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Орлеўскага сельсавета.

Да 2013 года Ракавічы былі цэнтрам Ракавіцкага сельсавета.

## Назва 
На Павіллі фіксаваліся прозвішчы Рак (Нястанішкі), Ракойць (Гервяты). З-пад Дзятлава (Погіры) было Ракойша, пры літоўскім прозвішчным -*aiš*-. Ёсць літоўскія *Rakas, Rakaitis*, латышскія *Rāks, Rāķis**.* Аснова *Rak-* выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах*.*

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 15 км на паўднёвы ўсход ад горада Шчучын, за 82 км ад Гродна, за 7 км ад чыгуначнай станцыі Ражанка.

## Насельніцтва 
* 2001 год — 275 жыхароў, 92 двары.

## Славутасці 
* Свята-Раства-Багародзіцкая царква 1910 г.

## Літаратура 
* 
* *Лаўрэш Леанід*. Парафіяне царквы ў Ракавічах, 31 ліпеня 1829 г. // Лідскі Летапісец. 2021. № 3-4(95-96). — С. 36-41.
* *Лаўрэш Леанід*. Прыход у Ракавічах // Лідскі Летапісец. 2021. № 3-4(95-96). — С. 32-41.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Орлеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Старыя Паддубы

**Стары́я Падду́бы** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавета.

## Славутасці 
* Старападдубскі валун

## Спасылкі 
Катэгорыя:Першамайскі сельсавет (Шчучынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Стары Двор (Шчучынскі раён)

**Стары́ Двор** (, ) — вёска ў Беларусі, у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Васілішкаўскага сельсавета.

Да 2014 года вёска ўваходзіла ў склад Першамайскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Алаіза Сцяпанаўна Пашкевіч (1876—1916) — беларуская паэтэса, грамадскі дзеяч, публіцыст.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Васілішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Агароднікі (Шчучынскі раён)

**Агаро́днікі** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Шчучынскага сельсавета.

У 1976 годзе вёска перададзена з Каменскага сельсавета ў Шчучынскі сельсавет.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шчучынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Даўлюдаўшчына

**Даўлю́даўшчына** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Шчучынскага сельсавета.

## Назва 
На ранейшых картах — Дайлідаўшчына (польск. *Dojlidowszczyzna*, руск. *Дойлидовщизна*). Ад імя Дайліда.

Форма "Даўлюдаўшчына" адсылала б, аднак, да двухасноўнага балцка-літоўскага імя ''Dau-liud'as* (Даўлюдас)*.'' У Літоўскай Метрыцы (кніга 3-я) засведчаны такі жыхар літоўскай Жамойці "Довълюдос".

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шчучынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Буйвічы

**Бу́йвічы** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Шчучынскага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася шчучынскае прозвішча Буйвіч, лідскае Буйвіцкі. Ёсць латышскае *Buiva*.

## Вядомыя асобы 
* Раман Іосіфавіч Унучка (нар. 1944) — беларускі палітык.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шчучынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Плянты

**Пля́нты** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лядскага сельсавета.

З 23 ліпеня 1965 года па 10 снежня 2002 года цэнтр Шчучынскага сельсавета.

13 верасня 2018 года большая частка вёскі ўключана ў склад горада Шчучын, астатняя частка вёскі перададзена са складу Шчучынскага сельсавета ў склад Лядскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лядскі сельсавет (Шчучынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Навасёлкі (Шчучынскі сельсавет)

**Навасёлкі** (, ) — былая вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіла ў склад Шчучынскага сельсавета.

13 верасня 2018 года скасавана, уключана ў межы горада Шчучын.

## Спасылкі
Скоржыкі

**Ско́ржыкі** (, ) — вёска ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Шчучынскага сельсавета.

У 1954—1972 гадах цэнтр Скоржыцкага сельсавета, у 1972—1976 гадах у складзе Каменскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шчучынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Тур’я (Шчучынскі раён)

**Тур’я́** (, ) — аграгарадок у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Шчучынскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шчучынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Каменка (Мётчанскі сельсавет)

**Ка́менка** (, ) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Мётчанскага сельсавета.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Аздзяціцкага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мётчанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёна
Бродаўка

**Бро́даўка** (, ) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Прыгараднага сельсавета.

Да 8 лютага 2010 года вёска ўваходзіла ў склад Бродаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Вёска знаходзіцца за 30 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Барысаў, за 106 км ад Мінска. У вёсцы на рацэ Бродня вадасховішча.

## Насельніцтва 
* 1995 год — 274 жыхары, 97 двароў.

## Літаратура 
*  — С. 257.
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прыгарадны сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёна
Pawa

**«Pawa»** — гурт беларускай сярэднявечнай музыкі, які выконвае творы ў жанры фалктроніка, сярэднявечнага фолка, фолк-рока. Заснаваны ў 2011 годзе ў Мінску.

У сваёй творчасці гурт засяроджвае ўвагу выключна на беларускай песеннай традыцыі, пры гэтым эксперыментуе з традыцыйнай народнай музыкай у кантэксце сучаснага гучання. Гурт «Pawa» спалучае ў сваёй музыцы традыцыі еўрапейскага сярэднявечча і электронныя аранжыроўкі.

## Гісторыя 
Гурт «Pawa» быў створаны ў 2011 годзе. У склад гурта увайшлі ўдзельнікі гурта «Testamentum Terrae», далучыўся да гурту і «электроншчык» Niko_S (Мікіта Седзянкоў). Па словах Юрася Панкевіча (дудар абодвух калектываў) галоўнай ідэяй праекту стала «*прага дапоўніць прыгожыя і таямнічыя мелодыі сярэдневечных музычных твораў сілаю і энергетыкай сучаснага электроннага гучання*»
* «Cristatus» (2013)
* «Žyta» (2015)
* «Niko_s» (2017)

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Музыка Сярэдневякоўя
Катэгорыя:Фолк-гурты Беларусі
Катэгорыя:Электронныя музычныя калектывы Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2011 годзе
Дразы

**Дра́зы** (, ) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Прыгараднага сельсавета.

Да 8 лютага 2010 года вёска ўваходзіла ў склад Бродаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Вёска знаходзіцца каля правага берага ракі Бродня.

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-35-58. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1985 г.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прыгарадны сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёна
Міхайлова (Прыгарадны сельсавет)

**Міхайло́ва** (, ) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Прыгараднага сельсавета.

Да 17 жніўня 1963 года вёска ўваходзіла ў склад Неманіцкага сельсавета, да 30 кастрычніка 2009 года — у склад Бродаўскага сельсавета, да 30 сакавіка 2016 года — у склад Зачысцкага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прыгарадны сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёна
Першамайск (Шчучынскі раён)

**Першамайск** (, , да 1954 года — **Сабакінцы**, да 2011 года — **Першамайская**) — аграгарадок у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 54 км у напрамку на поўнач ад горада Шчучын, за 72 км ад Гродна, за 39 км ад чыгуначнай станцыі Скрыбаўцы.

## Гісторыя 
Першы пісьмовы ўспамін пра Сабакінцы (пад назвай *Заблоцце*) датуецца 1540 годам, калі яны знаходзіліся ў трыманні Сымона Мацкевіча. У 1550 годзе паселішча перадалі ўцекачу з Маскоўскай дзяржавы Міхалу Сабакіну, ад прозвішча якога і ўтварылася новая назва. З даўніх часоў існавала царква, якая мела звон са славянскім надпісам (1506) і не менш старажытны цудоўны абраз Маці Божай. У 1676 кароль і вялікі князь Ян Сабескі надаў Сабакінцам Магдэбургскае права, пацверджанае ў 1755 Аўгустам Сасам.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Сабакінцы апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, дзе сталі цэнтрам воласці Лідскага павета Віленскай губерні. Станам на 1866 год у мястэчку было 8 будынкаў; уладанне нашчадкаў Кіпрыяна Шалевіча. На 1886 год — валасная ўправа, царква, школа (у 1886—1887 гг. 41 вучань), крама, карчма. З 1901 г. працавала аднакласая царкоўна-прыходская школа. Побач знаходзіўся аднайменны маёнтак, уладанне Шалевічаў (346 дзесяцінаў зямлі).

Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Сабакінцы апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе сталі цэнтрам гміны Лідскага павета Навагрудскага ваяводства. Станам на 1921 год разам з фальваркам мястэчка лічыла 65 будынкаў. У 1931 годзе паселішча атрымала статус горада; дзейнічалі гмінная ўправа, касцёл, царква, пошта; кожны тыдзень адбываліся таргі.

У 1939 годзе Сабакінцы ўвайшлі ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 г. сталі цэнтрам сельсавета. Статус паселішча панізілі да вёскі. У гэты час існавалі аднайменныя вёска (113 двароў) і хутар (10 двароў). 16 ліпеня 1954 г. савецкія ўлады перайменавалі Сабакінцы ў Першамайскую, а сельсавет у Першамайскі. Станам на 1 студзеня 2001 г. тут было 185 двароў.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1866 год — 116 чал., з іх 81 каталік, 26 праваслаўных, 9 іўдзеяў; 1882 год — 178 чал.; 1886 год — 106 чал.
* **XX стагоддзе**: 1905 год — 163 чал.; 1921 год — 276 чал.; 1940 год — 490 чал. у *вёсцы Сабакінцы*, 59 чал. на *хутары Сабакінцы*; 2000 — 456 жыхароў, 182 двары; 2019 год — 372 чал.

## Інфраструктура 
Працуюць сярэдняя школа і бальніца.

## Славутасці 
* Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (1918)
* Царква Пакрова Прасвятой Багародзіцы (2-я палова XIX ст.)

### Страчаная спадчына 
* Сядзіба

## Памятныя мясціны 
* Помнік землякам, загінуўшым у Вялікую Айчынную вайну.
* Брацкая магіла партызан і ахвяр фашызму.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
*  — С. 308.
* Sobakińce //  S. 939.
* Лаўрэш Леанід. Сабакінцы // Лідскі Летапісец 2020. 4(88). С. 22-42.  // на pawet.net
* Спіс парафіян Сабакінскай царквы ў 1829 г. // Лідскі Летапісец 2020. 4(88). С. 22-42. // на pawet.net

## Спасылкі 
Катэгорыя:Першамайскі сельсавет (Шчучынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Юзафова (Барысаўскі раён)

**Юзафо́ва** (, ) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Прыгараднага сельсавета.

## Гісторыя 
Да 8 лютага 2010 года вёска ўваходзіла ў склад Бродаўскага сельсавета.

## Славутасці 
* Царква ў гонар святых царственных пакутнікаў.

## Вядомыя асобы 
* Міхаіл Міхайлавіч Пяткевіч (1934—1999) — вучоны ў галіне судовай медыцыны.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прыгарадны сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёна
Брылі (Барысаўскі раён)

**Брылі́** (, ) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Весялоўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1909 годзе ў Бытчанскай воласці Барысаўскага павета Мінскай губерні Расійскай імперыі. 

На другім баку Бярэзіны, на Брылеўскім полі, вядомым як месца пераправы праз раку Бярэзіну войскаў Напалеона падчас вайны 1812 года, у раёне вёскі Брылі, быў знойдзены грашова-рэчавы скарб IX стагоддзя.

## Славутасці 
]]
* Помнік французскім воінам, якія загінулі на Брылёўскім полі падчас пераправы цераз Бярэзіну 14-17 лістапада 1812-га года і магіла невядомага французскага салдата (пачатак 2000-х)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Весялоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёна
Весялова (Барысаўскі раён)

**Весяло́ва** (, ) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Весялоўскага сельсавета.

Да 17 жніўня 1963 года вёска ўваходзіла ў склад Бытчанскага сельсавета, да 16 студзеня 1969 года — у склад Кішчынаслабодскага сельсавета.

Знаходзіцца за 20 км у напрамку на паўночны захад ад горада Барысаў, за 96 км ад Мінска, каля левага берага ракі Бярэзіна.

## Насельніцтва 
* 1996 — 387 жыхароў, 140 двароў.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Весялоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёна
Касцюкі (Барысаўскі раён)

**Касцюкі́** (, ) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Весялоўскага сельсавета.

У 1925—1954 гадах — цэнтр Касцюкоўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Пятровіч Панцялей — беларускі дзяржаўны дзеяч, Міністр сувязі і інфарматызацыі Рэспублікі Беларусь (2006—2014).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Весялоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёна
Асінаўка (Барысаўскі раён)

**Асі́наўка** (, ) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вяляціцкага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вяляціцкі сельсавет (Барысаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёна
Siemens

**Siemens AG** (**Зіменс**, больш распаўсюджана **Сі́менс**, , Xetra: SIEGn, FWB: SIEGn, NYSE: SI)&nbsp;— другі ў свеце і найбуйнейшы ў Еўропе міжнародны канцэрн, які працуе ў галіне электратэхнікі, электронікі, энергетыкі, машынабудавання, медыцыны, сувязі і святлатэхнікі. Штаб-кватэры ў Берліне і Мюнхене (Германія). Па рэйтынгу найбуйнейшых публічных кампаній свету ў 2011 годзе часопіса Forbes кампанія займае 50 месца.

Агульная колькасць работнікаў Siemens і яе падраздзяленняў складае прыкладна 360000 чалавек, якія працуюць у 190 краінах. Кансалідаваная выручка кампаніі склала 73 млрд € ў 2011 годзе. Акцыямі кампаніі карыстаюцца на Франкфурцкай фондавай біржы і з 12 сакавіка 2001 года на Нью-Ёркскай фондавай біржы.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*

Катэгорыя:Кампаніі Мюнхена
Катэгорыя:Кампаніі Берліна
Паўлаўцы (Барысаўскі раён)

**Па́ўлаўцы** (, ) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Маісееўшчынскага сельсавета.

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1669 годзе ў складзе Аршанскага павета ВКЛ.

Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Бродаўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Маісееўшчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёна
Сіменс (значэнні)

* Вернер фон Сіменс&nbsp;— нямецкі інжынер і прамысловец
* Карл Генрых фон Сіменс — нямецкі прадпрымальнік, брат Вернера фон Сіменса.
* Siemens&nbsp;— транснацыянальны канцэрн, найбуйнейшы еўрапейскі вытворца электроннага і электратэхнічнага абсталявання.
* Siemens & Halske
* ТАА «Сіменс» — рэгіянальная даччыная кампанія Siemens AG, дзейсная на тэрыторыі Расійскай Федэрацыі.
* Сіменс&nbsp;— адзінка вымярэньня ў сістэме СІ

## Гл. таксама 
* BSH
* Fujitsu Siemens Computers
* Nokia Siemens Networks
* Археаптэрыкс
Забашэўка

**Забашэ́ўка** (, ) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Глівінскага сельсавета.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Забашавіцкага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Глівінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёна
Рыбачнае

**Рыба́чнае** (, ) — хутар у Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Глівінскага сельсавета.

У 1929—1937 гадах Рыбачнае ў складзе Лозінскага нацыянальнага польскага сельсавета, да 28 мая 2013 года — у складзе Забашавіцкага сельсавета.

На карце 2005 года пазначаны як нежылы. Станам на 2013 год на месцы хутара захавалася некалькі ўрослых у зямлю дамоў, якія часам займаюць паляўнічыя і рыбаловы, а таксама нейкія калы, убітыя ў зямлю каля возера.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Глівінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёна
Белае (Барысаўскі раён)

**Бе́лае** (, ) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Прыгараднага сельсавета.

Да 2016 года вёска ўваходзіла ў склад Зачысцкага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прыгарадны сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёна
Кімія

**Кі́мія** (, ) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Зембінскага сельсавета.

## Славутасці 
### Страчаная спадчына 
* Прачысценская царква

## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Міхайлавіч Шахавец (1918—1991) — беларускі перакладчык і пісьменнік.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Зембінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёна
Феафан Нолі

**Феафан Стыліян Нолі** (; , Ібрыктэпе, Асманская імперыя — , Форт-Людэрдэйл, ЗША) — албанскі палітычны, культурны і рэлігійны дзеяч. Епіскап Дурэскі Албанскай праваслаўнай царквы. 14-ы прэм'ер-міністр Албаніі (1924 г.).

## Біяграфія 
Феафан Стыліян Нолі нарадзіўся ў Ібрыктэпе на тэрыторыі сучаснай еўрапейскай часткі Турцыі (тады Асманская імперыя) у праваслаўнай сям'і. Ужо ў маладосці размаўляў на 6 мовах. Працаваў акторам, падчас рабочых вандровак наведаў Афіны, Александыю і Адэсу. У 1906 г. пераехаў у ЗША.

У 1907 г. у Масачусетсе адбыўся інцыдэнт, калі мясцовая грэчаская абшчына забараніла хаваць на праваслаўных могілках албанскага нацыяналіста К. Дысніцу, пасля чаго албанская праваслаўная абшчына намагалася стварыць асабістую царкву. У 1908 г. Феафан Нолі быў пасвечаны як святар Рускай праваслаўнай царквы і пад яе юрысдыкцыяй адчыніў албанскі прыход Св. Мікалая у Нью-Ёрку.

У 1908 - 1912 гг. навучаўся ў Гарвардскім універсітэце. У 1913 г. упершыню наведаў Албанію. У гады Першай сусветнай вайны супрацоўнічаў з албанскімі нацыянальнымі арганізацыямі ў ЗША. Пасля вайны працаваў у Жэневе ў якасці дыпламата, дамогся падтрымкі прэзідэнта Т. В. Вільсана у перагаворах аб прызнанні Албаніі з боку Лігі Нацый.

У 1921 г. абраны дэпутатам албанскага парламента як прадстаўнік ліберальнай Народнай партыі (*Partia e Popullit*). Некаторы час выконваў абавязкі міністра замежных спраў. У 1923 г. стаў першым кіраўніком Албанскай праваслаўнай царквы.

У 1924 г. стаў адным з лідараў чэрвеньскай рэвалюцыі, накіраванай супраць кансерватараў на чале А. Зогу. Пасля бегства А. Зогу ў Югаславію 16 чэрвеня ўзначаліў урад Албаніі. Ён абвясціў шэраг рэформ, якія павінны былі скараціць памешчыцкае землеўладанне і садзейнічаць дэмакратызацыі мясцовага кіравання. Аднак рэформы не знайшлі падтрымкі сярод часткі прыхільнікаў рэвалюцыі. Югаславія абвінаваціла ўрад Ф. Нолі ў імкненні да бальшавізму. 13 снежня 1924 г. югаслаўская армія пры падтрымцы рускіх белаэмігрантаў, нанятых А. Зогу, ўвайшла ў Албанію. На поўдзень Албаніі ўварваліся атрады апазіцыі, падтрыманай Грэцыяй. У гэтай сітуацыі парламент перайшоў на бок А. Зогу. Ф. Нолі і яго паплечнікі былі вымушаны пераехаць у Італію, дзе стварылі ўрад у эміграцыі, які праіснаваў 6 месяцаў.

У 1925 - 1931 гг. знаходзіўся ў Вене, дзе ўзначальваў шэраг албанскіх ліберальных арганізацый, займаўся выданнем сродкаў масавай інфармацыі на албанскай мове. У 1932 г. вярнуўся у ЗША. У 1939 г., калі Албанія была акупавана з Італіяй, падтрымаў А. Зогу ў барацьбе за незалежнасць. У 1944 г. усталяваў сувязі з Э. Ходжам. У 1945 г. атрымаў доктарскую ступень у Бостанскім універсітэце, выкладаў гісторыю музыкі.

Памёр 13 сакавіка 1965 г. у Фларыдзе.

## Памяць 
Імя Феафана Стыліяна Нолі носяць вуліцы ў Тыране і Дурэсе. Выява з партрэтам Феафана Стыліяна Нолі размешчана на банкноце ў 100 лек (1996 г.).

## Спасылкі 
* Fan S. Noli: biography 
* [Theophan (Noli) of Durres](http://orthodoxwiki.org/Theophan_(Noli)_of_Durres)

Нолі
Нолі
Нолі
Beschorneria albiflora

**Beschorneria albiflora** — від раслін сямейства , растуць у Мексіцы.

## Знешні выгляд 
Сукулентны мнагалетнік, які фарміруе парасткі і разеткі. Гэта адзіны від гэтага роду, які фарміруе надземны ствол, які можа вырасці прыкладна да 80 см у вышыню і мае глянцавае зялёнае лісце. Дробныя белыя кветкі сабраны ў прамастаячыя суквецці.

## Асяроддзе пражывання 
*Beschorneria albiflora* расце на вельмі стромкіх, скалістых схілах ў вільготным моху дубовых лясоў на вышыні 2000 метраў у мексіканскіх штатах Аахака і Ч'япас.

## Спасылкі 
* Beschorneria albiflora
* Agavaceae

Катэгорыя:Спаржавыя
Катэгорыя:Флора Мексікі
Сакарскі спіс цароў

**Сакарскі спіс цароў** — пералік егіпецкіх цароў, выбіты на камені ў часы Рамсеса II. Цяпер захоўваецца ў Егіпецкім музеі.

Спіс быў знойдзен у 1861 годзе ў Егіпце ў Сакары, у грабніцы Тунры (ці Тунароя), чыноўніка («галоўны жрэц-чытальнік» і «Наглядчык над работамі на ўсіх царскіх помніках») фараона Рамсеса II.

У надпісе пералічваюцца 58 цароў, ад Анеджыба і Каа (I дынастыя) да Рамсеса II (XIX дынастыя), у адваротным храналагічным парадку, за выключэннем «правіцеляў Другога пераходнага перыяду, гіксосаў, і тых правіцеляў… якія былі блізкія да ерэтычнага Эхнатона».

Імёны (кожнае акружана рамкай, т.зв. картушам), з якіх толькі 47 захавалася, вельмі пашкоджаныя. У спісе вялікая колькасць недакладнасцей, напрыклад, там упамінаюцца толькі чатыры цары III дынастыі. Храналогія правільная толькі для цароў XII дынастыі. Адзіны вядомы фотаздымак спіса быў апублікован у 1865 годзе.

thumb|800px|centre|Прарысоўка Сакарскага царскага спіса, заснаваная на фотаздымках і зарысоўках 1864-65 гг.

## Цары ў спісе 
Імёны пералічваюцца ў адваротным храналагічным парадку ад правага краю зверху да левага краю знізу так, як меркавалася іх чытаць.

## Іншыя царскія спісы Новага царства 
* Абідаскі спіс цароў
* Карнакскі спіс цароў
* Турынскі спіс цароў
* Спіс цароў у Медынет Абу

## Зноскі 
## Літаратура 
* Auguste Mariette: *La table de Saqqarah* in *Revue Archeologique Vol 10*, Paris 1864, p.&nbsp;168-186, Pl. 17
* Emmanuel de Rougé: *Album photographique de la mission remplie en Égypte*, Paris 1865, Photographs, No. 143—145
* Auguste Mariette: *Monuments divers recueillis en Égypte et en Nubie (Tables)*, Paris 1872, Vol. II, Pl. 58
* Eduard Meyer: *Ägyptische Chronologie*, Pl. 1, (Berlin 1904)

Катэгорыя:Спісы егіпецкіх цароў
Катэгорыя:Старажытнаегіпецкія стэлы і надпісы
Сядзібна-паркавы комплекс Путкамераў

* Сядзібна-паркавы комплекс Путкамераў, Больцінікі
* Сядзібна-паркавы комплекс Путкамераў, Райца