На сопках Маньчжурыі

**На сопках Маньчжурыі** (**Мокшанскій полкъ** **на сопкахъ Маньчжуріи**) — рускі вальс пачала XX веку, прысвечаны загінулым у Руска-японскай вайне жаўнерам 214-га рэзервовага Макшынскага пяхотнага палка. Аўтар — ваенны капельмайстар палка І. А. Шатроў.

## Перадгісторыя 
У лютым 1905 года 214-й рэзервовы Макшынскі пяхотны полк у цяжкіх боях між Мукдэном і Ляаянам (гл. Мукдэнская бітва) папаў у японскае акружэнне. У крытычны момант, калі скончаваліся боепрыпасы, камандзір палка палкоўнік Пётр Пабыванец аддаў загад: «Сцяг і аркестр — наперад!..» Капельмайстар Шатроў вывеў аркестр на бруствер акопаў, аддаў загад граць баявы марш і повёў аркестр наперад за сцягам палка. Натхнёныя салдаты кінулісь у штыкавую атаку. Пад час бою полк пад музыку аркестра бесперапынна атаковаў японцаў і, у канцы канцоў, прарваў акружэнне. У бою загінуў камандзір палка, з 4000 асабовага саставу палка асталося 700 людзей, з аркестра ў жывых асталося толькі 7 музыкантаў. За гэты подзвіг усё музыкі аркестра былі награждены Георгіеўскімі крыжамі, Ілля Шатроў — афіцэрскім ордэнам Святого Станіслава 3-й ступені з мячамі (другое адобнае ўзнагароджване капельмайстраў), а аркестр удастоены ганаровых сярэбраных труб.

## Гісторыя 
Пасля заканчэння руска-японскай вайны Макшанскі полк яшчэ цэлы год заставаўся ў Маньчжурыі, дзе Ілля Шатроў, аднойчы папаўшы па загаду новага камандзіра палка на гаўптвахту, пачаткаў пісать вальс (рус.) «Мокшанский полк на сопках Маньчжурии» (лета 1906 год), прысвечаны баявымі таварышам, якія загінулі.

З 18 верасня 1906 года Макшанскі полк быў перадыслакаваны ў Самару. Тут Шатроў пазнаёміўся і пасябраваў з педагогам, кампазітарам і нотавыдаўцом Оскарам Філіпавічам Кнаўбам, які дапамог ў завяршэнні працы над вальсам і яго выданні. Летам 1907 года ноты вальса Иллі Шатрова прадавалісь у краме танных выданняў Оскара Кнаўба.

У Самары ў Струкаўскім садзе 24 красавіка 1908 года адбылося першае выкананне вальса духавым аркестрам. Спачатку публіка даволі холадна спаткала гэты вальс, аднак пасля папулярнасць вальса стала расці, а з 1910 года тыражы грамафоных пласцінак з запісам вальса сталі пераўзыходзіць тыражы іншых модных вальсаў. Толькі за першыя 3 гады пасля напісання гэты вальс перавыдаваўся 82 разоў.

Першы варыянт тэксту к вальсу, які лёг у аснову наступных варыяцый, напісаў самарский паэт і пісьменнік Стафан Пятроў (Вандроўнік).

У канцы Другой сусветнай вайны вальс «На сопках Маньчжурыі» нярэдка выконваўся па радыё і на канцэртах у сувязі з урачыстасцямі, звязанымі з перамогай Чырвонай Арміі над Японіяй ў Маньчжурыі.

## Тэкст 
З-за шырокага распаўсюджвання некаторыя куплеты змянялісь пад час вустнай перадачы.

## Сусветная вядомасць 
«Анегін» — брытанска-амерыканскі фільм 1999 года рэжысёра Марты Файнс.

**Беларусь**

У рамане «Каханак Вялікай Мядзведзіцы» Сяргея Пясецкага выконваўся пад назвай «На сопках Маньчжурыі» пад час застолляў.

### ЗША 
Амерыканскі рок-гурт The Ventures — .

### Швецыя 
Шведскі рок-гурт The Spotnicks — *Manscurian Beat*.

### Фінляндыя 
Першыя грамафоныя запісы песні былі зроблены ў пачатку 1920-х гадоў, але больш шырокую вядомасць у Фінляндыі вальс набыў у сярэдзіне 1930-х гадоў пасля яго выкананні акардэаністам В. Вэстэрінам. Уздым папулярнасці адбыўся пасля яго выканання ў 1945 году фінскім спеваком Айма Вільха Андэрсанам. Вальс выконваўся:

* Вэйка Ахвенайнэн,
* фінскі поп-гурт The Sounds, заснаваны ў 1963 годзе (не блытаць з аднайменым індзі-рок гуртом, заснаваны ў 1999 году); выкананая ёй у 1963 годзе версія вальса Mandshurian Beat (Mantsurian kukkulat) з'яўляецца першай фінскай кампазіцыяй, мільённы аб'ём, якой перавысіла продаж за межамі краіны, у дадзеным выпадку — у Японіі,
* фінскі гурт Agents — інструментальная версія вальса *Mandschurian beat*, 1998 год,
* спявачка Лайла Кіннунэн запісала песню на абаіх — рускім і фінскім — мовах пад назвай *Mandshurian kummut*; рускамоўная версія песні ўвайшла ў Фінляндыі ў верхнія радкі рэйтынгаў, што з'яўляецца рэдкасцю для краіны.

### Польшча 
Вальс выкарыстаны ў фінальным эпізодзе знакамітага польскага серыяла «Ночы і дні» у сцэне, з рускімі афіцэрамі, якіх сядзяць на тэрасе ў кафэ.

Мелодыя вальса з'яўляецца цэнтральнай музыкальнай тэмай у фільме «Аб чым не гутараць» і гучыць у момант зараджэння, развіцця і крушэнні кахання галоўных герояў.

### Ізраіль 
У канцы трэцяй серыі другога сезона серыяла «Штисель», рассказывающего аб жыцці ультраортодоксальных яўрэяў у иерусалимском раёне Геула, адна з гераінь у крузе блізкіх родзічаў исполняет мелодыю вальса на акардэоне.

### Японія 
У 1972 годзе на мелодыю вальса быў запісаны сінгл дуэта «The Peanuts».

### Розныя выканаўцы 
* Yeslikes — *Mandschurian Beat*
* The Vagabonds — *Mandschurian Beat*
* Vergissmeinnicht — Outro (On The Hills Of Manchuria)

## Пародыі 
У савецкім школьным фальклоры 1970—1980-х гадоў песня стала аб'ектам цыкла непрыстойных парадыйных куплетаў, вядомага пад назвай «Ціха ў лесе». К канцу 1990-х гадоў ён страціў сувязь з першакрыніцай.

## Заўвагі 

## Спасылкі 
* по страницам художественного альбома «Манджурія». Русско-японская война. изд. А. В. Мартынова — СПб, 1906 г. На сопках Маньчжурии на YouTube
* Из истории вальса «На сопках Маньчжурии»
* «На сопках Маньчжурии» / Песенные истории. Song story
* «На сопках Манчжурии» в исполнении Михаила Ивановича Вавича, запись 1910 года
* «На сопках Маньчжурии» в исполнении Марии Эмской, запись 1911 года
* «На сопках Маньчжурии» в исполнении Василия Дмитриевиа Шумского, запись 1915 года
* «На сопках Маньчжурии» в исполнении Ликэ Штефэнеску (Румыния), цимбалы, дореволюционное исполнение
* «На сопках Маньчжурии» в исполнении Юлии Александровны Запольской
* «На сопках Маньчжурии» в исполнении Ивана Козловского, запись 1949 года
* «На сопках Маньчжурии» в исполнении Олега Погудина
* Дископедия вальса «На сопках Маньчжурии» на сайте Russian-Records.com — «Энциклопедия российской грамзаписи»
* Разные варианты исполнения вальса на сайте sovmusic.ru

Катэгорыя:1908 год у музыцы
Катэгорыя:Песні на рускай мове