Лізавецінская Біблія

**Лізавецінская Біблія** () — назва перакладу Бібліі на царкоўнаславянскую мову, выдадзенага ў 1751 годзе у кіраванне імператрыцы Лізаветы Пятроўны (ад яе імя пераклад і атрымаў сваю назву). Усяго ў Бібліі 76 кніг, з іх 49 кніг Старога Запавету. Змест супадзе з Сінадальным перакладам Бібліі, які мае 50 кніг Старога Запавету, за кошт выдзялення ліста Ераміі у Сінадальным перакладзе ў асобную кнігу. З нязначнымі праўкамі па цяперашні час выкарыстоўваецца як аўтарызаваны для набажэнства тэкст у Рускай праваслаўнай царкве.

## Гісторыя стварэння 
Праца над новым славянскім перакладам Бібліі была распачата па імянным указе імператара Пятра I ад 14 лістапада 1712 года.

В Московской типографии печатным тиснением издать Библию на славянском языке, но прежде тиснения прочесть ту Славянскую Библию и согласить во всем с Греческою 70 переводников Библиею, а быть у дела того в смотрении и правлении Еллиногреческих школ учителю, иеромонаху Софронию Лихудию да Спасского монастыря архимандриту Феофилакту Лопатинскому, да типографии справщиком — Феодору Поликарпову и Николаю Семенову, в чтении справщиком же — монаху Феологу да монаху Иосифу. А согласовать и править во главах и стихах и речах противу Греческия Библии грамматическим чином, а буде где в славенском против Греческой Библии явятся стихи пропущены или главы переменены или в разуме Писанию Священному Греческому противность явится, и о том доносить преосвященному Стефану, митрополиту Рязанскому и Муромскому, и от него требовать решения.

Камісія прыступіла да працы і выканала зверку існаваўшага славянскага тэксту Астрожскай Бібліі з грэчаскай, грунтуючыся на Лонданскай Паліглоце, а таксама выкарыстоўваючы ў якасці крыніц Альдзінскую Біблію (1518 год), Сікстынскае выданне грэчаскага перакладу Танаха (1587 год) і яго пераклад на лацінскую мову (1588 год). Зверка тэкстаў і праца над выпраўленьнем працягвалася сем гадоў. У чэрвені 1720 года выпраўлены тэкст у васьмі тамах быў прадстаўлены мітрапаліту Стэфану (Яварскаму), а затым па ім даручэнню тэкст быў ізноў пераправераны.. У 1723 г. Сінод зацвердзіў пералік прадстаўленых яму выпраўленняў біблейскага тэксту. Аднак друк выдання пачаты не быў. Імператар 3 лютага 1724 г. зрабіў вусны ўказ Свяшчэннаму Сіноду аб парадку выдання Бібліі — пры друку «без апушчэння пазначаць ранейшыя прамовы, якія перапраўленыя… каб не было ад неспакойных чалавек наракання і да народнай смуце, і якімі літарамі гэтую Біблію друкаваць мае намер будзе, каб тыя літары аб’явіць Ягонай Вялікасці». Работы былі перанесены ў Санкт-Пецярбург і ў 1736 год даручаны перакладчыку Сінода Васілію Казлоўскаму з памочнікамі пад агульным кіраўніцтвам архімандрыта Аляксандра-Неўскай лаўры Стэфана (Каліноўскага). Было прынята рашэнне надрукаваць існуючы пераклад, а нататкамі ў ніжнім полі даць зробленыя выпраўленні, зверку было паказана зрабіць з Септуагінтай і пакінуць толькі чытанні, якія супадаюць з ёй, а ў сумніўных выпадках — з масарэцкім тэкстам.

Да 1738 г. архімандрыт Стэфан падчас працы сутыкнуўся з праблемай выбару для зверкі грэчаскіх рукапісаў з тымі, якія былі ў яго.. Сінод усклаў гэтую працу на архімандрыта Фадзея (Кайкулавіча) і прэфекта Славяна-грэка-лацінскай акадэміі Кірыла (Фларынскага). У верасні 1742 яны прадставілі ў Сінод набела перапісаны выпраўлены пераклад і справаздачу аб сваёй працы. З яе вынікае, што яны зверылі новы пераклад Бібліі з грэчаскімі кодэксамі, кіруючыся галоўным чынам Александрыйскім кодэксам (з выдання Лонданскай Паліглоты), лічачы, што старажытны славянскі пераклад быў зроблены менавіта з яго. Першы тыраж хутка разышоўся, і ў 1756 годзе выйшла яго другое выданне з дадатковымі нататкамі на палях і гравюрамі, у якім іераманах Гедэон (Слонімскі) выправіў памылкі і памылкі друку першага выдання.

## Літаратура 
* 
* Елеонский Ф. Г. По поводу 150-летия Елизаветинской Библии: О новом пересмотре славянского перевода Библии. — СПб.: Типография А. П. Лопухина, 1902. — 130 с.
* Евсеев И. Е. Очерки по истории славянского перевода Библии. — Петроград : тип. М. Меркушева, 1916. — VI, 166 с.
* Рижский М. И. История переводов Библии в России. — Новосибирск, 1978.
* Цуркан Р. К. Славянский перевод Библии. Происхождение, история текста и важнейшие издания. — СПб., 2001. — С. 217—220.

## Спасылкі 
* Лізавецінская Біблія на Вікікрыніцах

Катэгорыя:Кнігі XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Пераклады Бібліі
Катэгорыя:Пераклады Бібліі на царкоўнаславянскую мову