open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
25 сакавіка (часопіс)

**«25 сакавіка»** — часопіс студэнцкай моладзі Універсітэта Стэфана Баторыя. Выдаваўся ў 1936 — 1939 гадах у Вільні на беларускай мове. Выйшла 5 нумароў.

Прытрымліваўся ідэйна-палітычнай праграмы групоўкі моладзі, якая імкнулася спалучыць ідэал суверэннай Беларусі з хрысціянствам і элементамі сацыялізму. Апублікаваў «Ідэйную дэкларацыю маладых адраджэнцаў», дзе выказваўся за кааператыўна-карпарацыйны ўклад як аснову дзяржаўнага ладу. Канчатковую мэту сваёй дзейнасці рэдакцыя бачыла ў садзейнічанні фарміраванню «новага тыпу беларуса, вольнага ад сервілізму і нацыянальнага дэкадансу, свядомага ідэалаў 25 сакавіка». У адпаведнасці з задачай «адрадзіць беларускае жыцце знутры і прыспасобіць народ да лепшай будучыні» часопіс прапагандаваў ідэю суверэннасці Беларусі (артыкулы: «Акт 25 сакавіка — вяршыня беларускай палітычнай думкі» С. Глякоўскага, «Беларускае народнае свята»), арыентаваў чытачоў у тагачасных палітычных плынях, выкрываў фашызм (артыкул «Расізм: Гітлераўскі светапогляд» В. Пануцэвіча), крытыкаваў практыку камуністычнага будаўніцтва (арт. «Пра стаханаўшчыну» В. Пануцэвіча), аддаваў увагу праблемам духоўнага жыцця народа і ролі народнай культуры ў сучаснасці (артыкулы М. Пецюкевіча), высвятленню рэлігійнага індыферэнтызму сярод моладзі (артыкулы А. Кумшы), пытанням маральна-этычнага характару (артыкулы: «Алкаголь — наш вораг» пад псеўд. Ст. з-над Немна, «Чалавек як жывёліна разумная, грамадская, рэлігійная» С. Глякоўскага). На старонках часопіса змешчаны гістарычныя эцюды «Каліноўскі — першы змагар за Беларусь», «Васемнаццатыя ўгодкі Слуцкага паўстання» (абодва пад крыптанімам «М»), «Забытая гадаўшчына» (пад крыптанімам «Ш», пра 350-годдзе (Статута ВКЛ 1588 года). У рубрыках «Вольная трыбуна» і «Хроніка» асвятляў дыскусійныя пытанні, падзеі ў культурным і грамадскім жыцці Заходняй Беларусі і Вільні.

## Літаратура 
* Ліс, А. «25 сакавіка» / Арсень Ліс // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — 523 с. — С. 219. — ISBN 985-11-0041-2.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Часопісы Вільні на беларускай мове
Катэгорыя:1936 год у Вільні
XXV з’езд КПБ

'''Дваццаць пяты з'езд Камуністычнай партыі Беларусі'''. Адбыуся 26 — 28 верасня 1961 г. у Мінску. Прысутнічала 675 дэлегатаў з рашаючым і 97 з дарадчым голасам ад 240 353 членаў і кандыдатаў у члены партыі. 

## Парадак дня 
* Аб праекце Праграмы КПСС (Ф. А. Сурганаў);
* аб праекце Статута КПСС (П. М. Машэраў); 
* справаздача ЦК КПБ (К. Т. Мазураў);
* справаздача Рэвізійнай камісіі КПБ (В. Я. Сядых);
* выбары ЦК КПБ і Рэвізійнай камісіі КПБ. 

## Вынікі з'езда 
3'езд ухваліў распрацаваныя ЦК КПСС праекты Праграмы і Статута КПСС. Выбраў ЦК КПБ у складзе 125 членаў і 57 кандыдатаў у членаў, Рэвізійную камісію КПБ з 35 членаў.

## Літаратура 
* Коммунистическая партия Белоруссии в резолюциях и решениях съездов и пленумов ЦК / Институт истории партии при ЦК КПБ — филиал Института марксизма-ленинизма при ЦК КПСС. Т. 5: 1956 — 1965. — Мн.: Беларусь, 1986. — 597, [1] с.
* Лебедзеў, А. Двадцать пяты з'езд КПБ / Анатоль Лебедзеў // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — 523 с. — С. 219. — ISBN 985-11-0041-2.
* Мазураў, К. Т. Справаздачны даклад Цэнтральнага Камітэта Кампартыі Беларусі XXV з'езду (27 верасня 1961 г.). — Мн.: Дзяржвыд БССР, Рэдакцыя масава-палітычнай літаратуры, 1961. — 75, [1] с.

Катэгорыя:З’езды КПБ
Катэгорыя:Падзеі ў Мінску
Катэгорыя:1961 год у Мінску
Катэгорыя:Верасень 1961 года
Адыры

**Адыры** — узгорыста-ўвалістыя перадгор’і, а таксама асобныя сопкі і ўвалы на раўнінах. Складзеныя лёсава-кангламератавымі адкладамі — прадуктамі разбурэння гор. Вышыні адносна прылеглых раўнін дасягаюць 400 м. Маюць ландшафт паўпустыняў і пустыняў з эфемеравай расліннасцю, моцна парэзаныя ярамі. Адыры характэрныя для Сярэдняй Азіі і Казахстана.

## Гл. таксама 
* Бедленд

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Узгоркі
Увал

**Увал** (ставіцца да мезаформаў) — выцягнутае ўзвышша з плоскай, злёгку выпуклай або хвалістай вяршыняй і спадзістымі схіламі.

Адносная вышыня ўвала не перавышае 200 метраў. Увалы могуць утварыцца ў выніку раздзялення раўніны паралельнымі далінамі. Часам прычынай утварэння ўвалаў з'яўляюцца спадзістыя ўзняцці зямной кары.

Некаторыя ўвалы маюць уласныя імёны (напрыклад, Вяцкі Увал, Кіргішанскі увал).

Катэгорыя:Узвышшы
XXVII з’езд КПБ

**Дваццать сёмы з’езд Камуністычнай партыі Беларусі**. Адбыўся 22 — 24 лютага 1971 г. у Мінску. Прысутнічалі 753 дэлегаты з рашаючым і 41 з дарадчым голасам ад 434 527 членаў і кандыдатаў у члены партыі.

## Парадак дня 
* Справаздачны даклад ЦК КПБ (П. М. Машэраў);
* справаздачны даклад Рэвізійнай камісіі КПБ (І. С. Канановіч);
* аб праекце Дырэктыў XXIV з’езда КПСС па пяцігадоваму плану развіцця народнай гаспадаркі СССР на 1971—1975 гг. (Ц. Я. Кісялёў)
* выбары ЦК КПБ, Рэвізійнай камісіі КПБ.

## Праца з’езда 
3’езд ухваліў дзейнасць ЦК КПБ па выкананні рашэнняў XXIII з’езда КПСС, 8-га пяцігадовага плана развіцця народнай гаспадаркі БССР. Адобрыў праект Дырэктыў XXIV з’езда КПСС па пяцігадоваму плану развіцця народнай гаспадаркі СССР на 1971—1975 гг. і даручыў ЦК КПБ і Савету Міністраў БССР на яго аснове распрацаваць 9-ы пяцігадовы план развіцця народнай гаспадаркі БССР.

## Вынікі з’езда 
Выбраў ЦК КПБ у складзе 135 членаў і 63 кандыдатаў у члены, Рэвізійную камісію КПБ з 41 члена.

## Літаратура 
* Дваццать сёмы з’езд КПБ // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — 523 с. — С. 219. — ISBN 985-11-0041-2.
* Коммунистическая партия Белоруссии в резолюциях и решениях съездов и пленумов ЦК / Институт истории партии при ЦК КПБ — филиал Института марксизма-ленинизма при ЦК КПСС. Т. 6: 1966—1975 / [под общ. ред. Г. Г. Бартошевича (председатель редкол.) и др.]. — Мн.: Беларусь, 1987. — 622, [1] с.
* Матэрыялы XXVII з’езда Камуністычнай партыі Беларусі. — Мн.: Беларусь, 1971. — 149, [2] с.

Катэгорыя:З’езды КПБ
Катэгорыя:Падзеі ў Мінску
Катэгорыя:1971 год у Мінску
Катэгорыя:Люты 1971 года
Надзея Філіпава

**Надзея Філіпава** (?, ) — беларуская балерына.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Мінску. Скончыла Беларускі дзяржаўны харэаграфічны каледж (клас М. В. Пятровай).

З 2005 года працуе ў трупе Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балеты Рэспублікі Беларусь.

## Ролі 
* Паненка — «»
* Цыганачка, Сяброўка, Дзіяна — «»
* Па-дэ-труа, Нявеста, сола неапалітанскае — «Лебядзінае возера»
* Мыш, іспанскі, французскі, японскі танцы — «Шчаўкунок»
* Кропля крыві — «»
* Матухна, гранд-па — «Беласнежка і сем гномаў»
* Вагант, Блудніца — «»
* Магнолія, Графіня Вішня — «Чыпаліна»
* Анёл — «Стварэнне свету»
* Мірта, Па-дэ-дэ, двойка віліс — «»
* Гюльнара, трыо — «»
* Варыяцыя — «»
* Гамзаці, трыа, па-да-ксьен — «»
* Маска — «»
* Сяброўка, Амур — «Дон Кіхот»
* Фея Смеласці, Чырвоная Шапачка — «»
* 11-ы вальс, двойка сільфід — «»
* Тройка салістак — «»
* Цыганка — «»
* Тройка сільфід, Эфі — «»
* Руская — «»
* Салістка — «Шэсць танцаў»
* Іранская прыгажуня — «»
* Гран — «»
* Салістка — «Свята кветак у Чынзана»
* Паскуала — «»

## Узнагароды 
Уладальнік медаля Францыска Скарыны (2017), лаўрэат III Міжнароднага конкурсу артыстаў балета ў Стамбуле (2012), дыпламант Міжнароднага конкурсу артыстаў балета ў Хельсінкі (2009) і Міжнароднага конкурсу ў Рыме (2008).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Артысты балета Беларусі
Катэгорыя:Постаці Вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь
Герб Жодзіна

**Герб Жодзіна** — геральдычны знак горада Жодзіна Мінскай вобласці, Беларусь. Зацверджаны 22 верасня 1998 года.

## Гісторыя стварэння 
Са здабыццём незалежнасці Беларусью, Жодзіна ўсё болей прымаў міжнародныя дэлегацыі з Германіі, Італіі, Францыі, Расіі, ЗША і іншых краін свету, шырыліся сувязі, здзяйсняліся паездкі ў адказ. У гэтых умовах гарадскі Савет дэпутатаў, каб падкрэсліць палітычны статус Жодзіна як горада абласнога падпарадкавання, а таксама ў мэтах надання завершанасці гарадской атрыбутыцы, у 1998 годзе прымае рашэнне аб зацвярджэнні герба горада.

Быў аб’яўлены конкурс на стварэнне лепшага праекта герба, у якім прынялі ўдзел шматлікія беларускія мастакі і навучэнцы жодзінскіх школ.
Лепшымі былі прызнаныя эскізы члена саюза мастакоў Рэспублікі Беларусь Уладзіміра Папсуева.

Рашэннем гарадскога Савета дэпутатаў № 62 ад 22 верасня 1998 праект герба горада быў зацверджаны ўжо 14 кастрычніка 1998 года.

## Апісанне 
У чырвоны полі варажскага шчыта срэбная жаночая фігура, што трымае ў руках шчыт таго ж металу, у якім тры чорныя паляўнічыя ражкі — герб Радзівілаў «Трубы».
Герб зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 14 кастрычніка 1998 г. № 28.

## Тлумачэнне 
Вядома некалькі тлумачэнняў галоўнай геральдычнай фігуры ў Жодзінскім гербе. Хтосьці лічыць, што яна ўвасабляе Дзеву Марыю, і тым самым выяўляе прамую геральдычную сувязь з гербам Мінска, дзе адлюстраваны канкрэтны біблейскі сюжэт — Ушэсце Дзевы Марыі. Іншыя звязваюць жаночую фігуру то з Божай Маці Фацімскай, у гонар якой у Жодзіне узведзены Рымска-каталіцкі касцёл, то з іконай Божай Маці Збавіцелькі з аднайменнай праваслаўнай царквы. У Міхайлаўскай капліцы ў алтары вісіць абраз Божай Маці Чарнобыльскай, напісаны вядомым беларускім мастаком Аляксеем Марачкіным. Нарэшце, праводзяць паралель паміж жаночым вобразам у гарадскім гербе і постаццю Анастасіі Купрыянавай, маці пяцёх сыноў, якія загінулі пад час Другой Сусветнай вайны, адлюстраванай у знакамітым мануменце ў гонар маці-патрыёткі — адной са славутасцяў горада.

У шчыце, які трымае ў руках жанчына, намаляваныя тры паляўнічых ражкі з муштукамі, накіраванымі ў цэнтр, — гэта родавы герб «Трубы» князёў Радзівілаў — заснавальнікаў Жодзіна.

## Гл. таксама 
* Сцяг Жодзіна

## Зноскі 
## Літаратура 
* Адамушко, В. И. Гербы и флаги Беларуси / В. И. Адамушко, М. М. Елинская. — Минск : Беларусь, 2006. — 254 с 

## Спасылкі 
* Герб города Жодино // «Геральдика Беларуси» 

Жодзіна
Катэгорыя:Жодзіна
X з’езд КП(б)Б

'''Дзесяты з'езд Камуністычнай парті (бальшавікоў) Беларусі'''. Адбыўся 3 — 10 студзеня 1927 г. у Мінску. Прысутнічала 278 дэлегатаў з рашаючым і 226 з дарадчым голасам ад 30 995 членаў і кандыдатаў у члены партыі. 

## Парадак дня 
* Справаздача ЦК КП(б)Б — палітычныя і арганізацыйныя (А. I. Крыніцкі, М. М. Галадзед);
* справаздача ЦКК КП(б)Б (В. А. Радус-Зяньковіч);
* даклад ЦКК ВКП(б) (Я. X. Петэрс);
* даклад Рэвізійнай камісіі КП(б)Б (А. А. Чарнушэвіч);
* вынікі гаспадарчага будаўніцтва у БССР і далейшыя задачы (Я. А. Адамовіч);
* выбары ЦК, ЦКК і Рэвізійнай камісіі КП(б)Б.

## Праца з'езда 
3'езд падвеў вынікі работы КП(б)Б за 1926 г., ухваліў палітычную лінію і практычную дзейнасць ЦК КП(б)Б Прапанаваў ураду БССР умацаваць матэрыяльна-тэхнічную базу саўгасаў, стварыць фонд для крэдытавання калектыўных гаспадарак. Аналізуючы ход культурнага будаўніцтва, з'езд патрабаваў у правядзенні нацыянальнай палітыкі ажыццяўляць беларусізацыю, павялічыць асігнаванні на народную асвету, згуртаваць вакол партыі інтэлігенцыю, умацоўваць і павышаць партыйнае кіраўніцтва друкам. Даручыў ЦК рашуча змагацца з ідэйнымі ўхіламі, паслядоўна ажыццяўляць курс на індустрыялізацыю, прапанаваў умацаваць кіруючую ролю партыі ва ўсіх галінах сацыялістычнага будаўніцтва. 

## Вынікі з'езда 
Выбраў ЦК КП(б)Б у складзе 62 членаў і 43 кандыдатаў у члены, ЦКК КП(б)Б з 37 членаў і 11 кандыдатаў у члены, Цэнтральную рэвізійную камісію КП(б)Б з 7 членаў.

## Літаратура 
* X-ый съезд Коммунистической партии (большевиков) Белоруссии, 3 — 10 января 1927 года: стенографический отчет. — Мн.: Белорусское государственное издательство, 1927. — VII, 447, [1] с.
* Коммунистическая партия Белоруссии в резолюциях и решениях съездов и пленумов ЦК / Институт истории партии при ЦК КПБ — филиал Института марксизма-ленинизма при ЦК КПСС. Т. 1: 1918 — 1927. — Мн.: Беларусь, 1983. — 526, [1] с.
* Яфімчык, А. Дзесяты з'езд КП(б)Б / Аляксандр Яфімчык // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — 523 с. — С. 227. — ISBN 985-11-0041-2.

Катэгорыя:З’езды КПБ
Катэгорыя:Падзеі ў Мінску
Катэгорыя:1927 год у Мінску
Катэгорыя:Студзень 1927 года
Хаджаабадскі раён

**Хаджаабадскі раён** () — туман, размешчаны на паўднёвым усходзе Андыжанскай вобласці (Узбекістан). Утвораны 29 верасня 1926, у 1973 быў аддзелены Джалакудукскі раён, у 1992 — Булакбашынскі раён. Сталіца — горад Хаджаабад.

## Склад 
Раён складаецца з 1 горада (*шахары*), 4 сельсаветаў (*кішлак-фукаралар-ігіні*) (уключаюць 33 вёскі):
* горад Хаджаабад — цэнтр
* Алтын-Вадый
* Бірлашган
* Манак
* Хаджаабад

## Характарыстыка 
Рэльеф прадстаўлены гарамі Чылустун і Кіршанган, Алайскі хрыбет; а таксама адыры і раўніны. Клімат высокіх субтрапічных нагор'яў. Сярэдняя тэмпература ліпеня +26.7 З, лютага −3.5&nbsp;°C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 300—350 мм. На тэрыторыі раёна размешчаны Шахрыхансай, Акбурасай, Паўднёвы Ферганскі канал; 5 помпавых станцый. Беражы рэк і саеў умацаваныя гранітам. Глебы пераважна ў адырах светлыя і тыповыя шэразёмы. Мінеральныя рэсурсы: нафта, прыродны газ, вапняк, друз і граніт.

## Спасылкі 
* Сайт Андижанского областного хокимията (руск.)&nbsp;

Катэгорыя:Андыжанскі вілает
Катэгорыя:Раёны Узбекістана
XXIII з’езд КПБ

**Дваццаць трэці (нечарговы) з’езд Камуністычнай партыі Беларусі** адбыўся 14—15 студзеня 1959 г. у Мінску. Прысутнічала 645 дэлегатаў з рашаючым і 83 з дарадчым голасам ад 187 909 членаў і кандыдатаў у члены партыі.

## Парадак дня 
* Кантрольныя лічбы развіцця народнай гаспадаркі СССР на 1959—1965 і задачы Кампартыі Беларусі (К. Т. Мазураў).

## Праца з’езда 
Падрыхтоўка да з’езда супала са святкаваннем 40-годдзя БССР і КПБ, узнагароджаннем рэспублікі другім ордэнам Леніна. Гэта вызначыла характар разгляду праекта дырэктыў, на працягу якога ўпор рабіўся перш за ўсё на дасягненні. У дакладзе адзначаліся вынікі эканамічнага развіцця Беларусі ў 1956—1958 гг.: аб’ём прамысловай вытворчасці павялічыўся на 41 %, у лік дзеючых увайшлі Мінскія заводы аўтаматычных ліній, трактарных запчастак, гадзіннікавы, электратэхнічны, ацяпляльнага абсталявання, камвольны камбінат, Полацкі завод шкловалакна, 1-я чарга Васілевіцкай, 2-я чарга Смалявіцкай ДРЭС, пачаўся выпуск новых відаў машын, прыбораў, агрэгатаў (у тым ліку мадэлі трактара «Беларусь», 40-тоннага самазвала). Валавая прадукцыя сельскай гаспадаркі ў 1953—1958 вырасла ў 2,2 раза, у тым ліку жывёлагадоўлі — у 3,1 раза. Павялічваліся маштабы капітальнага і жыллёвага будаўніцтва. У 1958 г. пабудавана 1,7 млн м² жылля, у вёсцы — 28 тыс. дамоў. Аднак дакладчык і выступаючыя ў спрэчках (24 чал.) адзначалі недахопы ў развіцці народнай гаспадаркі, невыкананне вялікай колькасці заданняў прамысловых і сельскагаспадарчых прадпрыемстваў, марудны рост прадукцыйнасці працы, вялікія выдаткі на выпуск адзінкі прадукцыі, вялікія аб’ёмы незавершанага будаўніцтва і інш. Асабліва нездавальняючым быў стан навукова-тэхнічнага прагрэсу ва ўмовах, калі высокаразвітыя краіны ўступалі ў новую стадыю навукова-тэхнічнай рэвалюцыі. 3’езд ухваліў кантрольныя лічбы развіцця народнай гаспадаркі СССР на 1959—1965 гг. і дырэктыўныя ўстаноўкі для Беларусі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:З’езды КПБ
Катэгорыя:Падзеі ў Мінску
Катэгорыя:1959 год у Мінску
Катэгорыя:Студзень 1959 года
XXIV з’езд КПБ

'''Дваццаць чацвёрты з'езд Камуністычнай партыі Беларусі'''. Адбыўся 17 — 19 лютага 1960 г. у Мінску. Прысутнічалі 702 дэлегаты з рашаючым і 90 з дарадчым голасам ад 203 447 членаў і кандыдатаў у члены партыі.
## Парадак дня 
* Справаздача ЦК КПБ (К. Т. Мазураў);
* справаздача Рэвізійнай камісіі КПБ (В. Я. Сядых); 
* выбары ЦК КПБ і Рэвізійнай камісіі КПБ. 

## Праца з'езда 
3'езд прааналізаваў дзейнасць КПБ па выкананні сямігадовага плана, патрабаваў ад партыйных органаў павысіць узровень кіраўніцтва асноўнымі галінамі народнай гаспадаркі рэспублікі. 

## Вынікі з'езда 
Выбраў ЦК КПБ у складзе 115 членаў і 51 кандыдата ў члены, Рэвізійную камісію КПБ з 33 членаў.

## Літаратура 
* Коммунистическая партия Белоруссии в резолюциях и решениях съездов и пленумов ЦК / Институт истории партии при ЦК КПБ — филиал Института марксизма-ленинизма при ЦК КПСС. Т. 5: 1956 — 1965. — Мн.: Беларусь, 1986. — 597, [1] с.
* Лебедзеў, А. Дваццаць чацвёрты з'езд КПБ / Анатоль Лебедзеў // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — 523 с. — С. 219. — ISBN 985-11-0041-2.
* Мазураў, К. Т. Справаздачны даклад Цэнтральнага Камітэта Кампартыі Беларусі XXIV з'езду: 17 лютага 1960 г. / К. Т. Мазураў. — Мн.: Дзяржаўнае выдавецтва БССР, Рэдакцыя масава-палітычнай літаратуры, 1960. — 95, [1] с. 

Катэгорыя:З’езды КПБ
Катэгорыя:Падзеі ў Мінску
Катэгорыя:1960 год у Мінску
Катэгорыя:Люты 1960 года
XXVI з’езд КПБ

'''Дваццаць шосты з'езд Камуністычнай партыі Беларусі'''. Адбыўся 3 — 5 сакавіка 1966 г. у Мінску. Прысутнічалі 724 дэлегаты з рашаючым і 57 з дарадчым голасам ад 343 000 членаў і кандыдатаў у члены партыі. 
## Парадак дня 
* Справаздача ЦК КПБ (П. М. Машэраў);
* справаздача Рэвізійнай камісіі КПБ (I. П. Кожар);
* праект Дырэктыў XXIII з'езда КПСС па пяцігадоваму плану развіцця народнай гаспадаркі СССР на 1966 — 1970 (Ц. Я. Кісялеў);
* выбары ЦК КПБ;
* Рэвізійнай камісіі КПБ. 

## Праца з'езда 
Адобрыў палітычную і практычную работу КПБ за справаздачны перыяд, падкрэсліў, што вялікі ўплыў на дзейнасць рэспубліканскай партыйнай арганізацыі зрабілі кастрычніцкі, лістападаўскі (1964 г.), сакавіцкі і вераснеўскі (1965 г.) Пленумы ЦК КПСС. Ухваліў праект Дырэктыў XXIII з'езда КПСС па пяцігадоваму плану развіцця народнай гаспадаркі СССР на 1966 — 1970.

## Вынікі з'езда 
Выбраў ЦК КПБ у складзе 133 членаў і 59 кандыдатаў у члены, Рэвізійную камісію КПБ з 40 членаў.

## Літаратура 
* Дваццаць шосты з'езд КПБ // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — 523 с. — С. 219. — ISBN 985-11-0041-2.
* Коммунистическая партия Белоруссии в резолюциях и решениях съездов и пленумов ЦК / Институт истории партии при ЦК КПБ — филиал Института марксизма-ленинизма при ЦК КПСС. Т. 6: 1966 — 1975 / [под общ. ред. Г. Г. Бартошевича (председатель редкол.) и др.]. — Мн.: Беларусь, 1987. — 622, [1] с.
* Машэраў, П. М. Справаздача Цэнтральнага Камітэта Кампартыі Беларусі XXVI з'езду (3 сакавіка 1966 г.) / П. М. Машэраў. — Мн.: Беларусь, 1966. — 68, [2] с.

Катэгорыя:З’езды КПБ
Катэгорыя:Падзеі ў Мінску
Катэгорыя:1966 год у Мінску
Катэгорыя:Сакавік 1966 года
Гляйхшальтунг

**Гляйхшальтунг** (, арыгінальнае гучанне, ад *Gleich* — роўны, аднолькавы і *Schaltung* — схема, падлучэнне, уключэнне) — тэрмін, які выкарыстоўваўся нацыянал-сацыялістамі ў Германіі для абазначэння захопу кантролю над грамадскімі і палітычнымі працэсамі. На практыцы гляйхшальтунг уяўляў сабой гвалтоўнае ўцягванне ў сістэму нацысцкай ідэалогіі, палітыкі, кіравання, быў уведзены для барацьбы з плюралізмам і індывідуалізмам. Тэрмін вынайдзены рэйхсміністрам юстыцыі Францам Гюртнерам і ўпершыню выкарыстаны 31 сакавіка 1933 года ў назве Першага закона аб гляйхшальтунгу (папярэдні закон аб уцягванні зямель у імперыю) (Erstes Gleichschaltungsgesetz, Vorläufiges Gesetz zur Gleichschaltung der Länder mit dem Reich), згодна з якім нямецкія землі пазбаўляліся суверэнітэту на карысць вертыкалі.

Пад лозунгам гляйхшальтунга былі праведзены і многія іншыя прававыя пераўтварэнні, напрыклад, быў прыняты закон аб прызнанні НСДАП публічна-прававой карпарацыяй (Закон аб забеспячэнні адзінства партыі і дзяржавы), былі сумешчаныя пасады рэйхспрэзідэнта і рэйхсканцлера (Закон аб чале Германскай імперыі).

Гэты тэрмін ужываўся і для ўзаконьвання барацьбы з апазіцыяй і праціўнікамі рэжыму нацыянал-сацыялізму, падаўлення непадуладных арганізацый. Напрыклад, прымусовыя аб’яднання прафсаюзаў у Германскі працоўнай фронт (Закон аб парадку нацыянальнага працы) і сялянскіх саюзаў у Імперскае харчовае саслоўе (Reichsnährstand) праведзены ў рамках гляйхшальтунга.

Гляйхшальтунг меў на ўвазе і масіўную ідэалагічную працу, у першую чаргу сярод моладзі, якая ўключаецца ў падуладныя нацыстам аб’яднанні і саюзы, прапагандаваўся адмова ад індывідуальных памкненняў і ажыццяўленне ў жыццё установак кіруючага рэжыму, укараняўся яго ідэалогія (гл., напрыклад, гітлерюгенд або Нацыянал-сацыялістычны саюз студэнтаў Германіі).

Звышзадачай гляйхшальтунга было стварэнне грамадства, лаяльнага рэжыму, гатовага прытрымлівацца ўказанням кіруючай вярхушкі і, акрамя таго, ажыццяўляе самакантроль — малейшую праяву апазіцыйных настрояў павінна было спыняцца без якіх-небудзь указанняў зверху.

## Гл. таксама 
* Мова нацысцкай Германіі

## Спасылкі 
* Karl Kroeschell, *Deutsche Rechtsgeschichte 3 (seit 1650)*, 2nd ed. 1989, ISBN 3-531-22139-6
* Karl Kroeschell, *Rechtsgeschichte Deutschlands im 20. Jahrhundert*, 1992 г., ISBN 3-8252-1681-0
* Lebendiges virtuelles Museum Online : Die Errichtung des Einparteienstaats 1933
* Claudia Koonz. *The Nazi Conscience*. Cambridge, Mass.: The Belknap Press of Harvard University Press, 2003.
* Karl Dietrich Bracher. «Stages of Totalitarian „Integration“ (*Gleichschaltung*): The Consolidation of National Socialist Rule in 1933 і 1934» pages 109-28 from *Republic To Reich The Making of the Nazi Revolution Ten Essays* edited by Hajo Holborn, New York: Pantheon Books, 1972.
* Everett Hughes. The «Gleichschaltung» of the German Statistical Yearbook: A Case in Professional Political Neutrality. *The American Statistician* Vol. IX (December, 1955, стар.&#x20;8-11.

Катэгорыя:Трэці рэйх
Наперстаўка пурпуровая

**Наперстаўка пурпуровая**, **Палечнік чырвоны** (*Digitalis purpurea*) — від шматгадовых (у культуры — двухгадовых) травяністых раслін сямейства . Раней, у іншых класіфікацыях, расліну адносілі да сямейства .

## Этымалогія 
Батанічная назва паходзіць ад , што азначае *пярсцёнак, палец*: вяночак нагадвае напарстак.

### Марфалогія 
Сцёблы 30-120 см вышынёй, прамыя, бароздавыя, могуць быць раўнамерна пакрытыя лісцем, густа пакрытыя простымі і залозістымі валасінкамі.

Кветкі ў густой, аднабаковай і шматкветкавай, пірамідальнай, большай часткай доўгай гронцы. Прыкветкі яйкападобныя або даўгавата-ланцэтныя, вострыя, роўныя даўжыні кветаножак або перавышаюць іх. Кветаножкі 0,5—1 см даўжынёй (пры пладах павялічваюцца да 2 см), густа пакрытыя залозістымі валасінкамі. Долі чашачкі 8-13 мм даўжынёй (пры пладах да 15 мм) і 4-8 мм шырынёй, даўгавата-яйкападобныя, завостраныя. Вяночак пурпуровы або радзей белы, на ніжняй унутранай паверхні трубкі з белай плямай, на якой размешчана некалькі пупуровых кропкавых плям, 3-4 см даўжынёй, трубчата-званочкавы, звонку голы, усярэдзіне на ніжняй губе са шматлікімі, доўгімі, вялікімі, адтапыранымі валасінкамі, якія амаль закрываюць уваход у трубку вяночка, адгін вельмі кароткі, верхняя губа адгіну з расцягнутымі нязначнымі двума долямі, ніжняя трохкутная, тупая, роўная каля траціны даўжыні вяночка. Тычынкі голыя. Завязь залозіста-апушаная.

## Батанічнае апісанне 
Лісце аксаміцістае, зверху цёмна-зялёнае і рассеяна пакрыта валаскамі, знізу сіваватае, лямцавае ад доўгіх, мнагаклеткавых, часта ападальных і залозістых валасінак, з моцна выступаючым сеткаватым жылкаваннем, край ліста нераўнамерна гародкавы, радзей пілаваты. Разеткавае і ніжняе сцябловае лісце 12-20 (35) см даўжынёй і 3-7 (11) см шырынёй, яйкападобнае або даўгавата-яйкападобнае, завостранае, рэзка адцягнутае ў доўгі, 3-11 см, хвосцік. Верхняе сцябловае лісце кароткачаранковае або сядзячае, у два ці больш разоў менш ніжніх, яйкападобнае або яйкападобна-ланцэтнае.

Каробачка 8-12 мм даўжынёй, 6-9 мм шырынёй, яйкападобная, тупая, густа пакрыта залозістымі валасінкамі. Насенне вельмі дробнае, карычняватае, ячэістае, авальнае або чатырохгранна-прызматычнае, 0,6—0,9 мм даўжынёй і 0,4—0,6 мм шырынёй. Цвіце ў чэрвені—ліпені.

Від апісаны з Заходняй Еўропы.

### Арэал 
Еўропа: Данія, Фінляндыя, Ірландыя, Нарвегія, Швецыя, Вялікабрытанія, Бельгія, Чэхаславакія, Германія, Італія (Сардзінія), Францыя (уключаючы Корсіку), Партугалія, Іспанія; Паўночная Афрыка: Марока.

Гэта вельмі непатрабавальная і доўгаквітнеючая дэкаратыўная расліна, якая папулярна ў садаводаў. Звычайна вырошчваецца як двухгадовая расліна.

Від не адыграў ніякай ролі ні ў народнай медыцыне, ні ў народных павер’ях Заходняй Еўропы, у адрозненне ад Digitalis ferruginea, якая з’яўляецца лекавай раслінай.

Катэгорыя:Дэкаратыўныя садовыя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Трыпутнікавыя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Пятрушка кучаравая

**Пятрушка кучаравая**, **Пятрушка** (*Petroselinum crispum*) — від роду  сямейства .

Лісце пятрушкі, у сушоным і свежым выглядзе, — папулярная кулінарная заправа.

Культывуецца паўсюдна. Часам дзічэе.

Сцябло прамое, галінастае. Лісце бліскучае, трохкутнае, двойчыперыстарассечанае, цёмна-зялёнае, зверху бліскучае.

## Хімічны склад 
Па ўтрыманні вітамінаў пятрушка пераўзыходзіць многія віды гародніны і садавіны. У зеляніны яе маецца да 0,2 % аскарбінавай кіслаты, да 0,01 % караціну, тыямін, рыбафлавін, рэтынол, нікацінавая кіслата, багаты набор мінеральных соляў (жалеза, калія, магнію, кальцыю, фосфару), флаваноіды, бялкі, вугляводы, пекцінавыя рэчывы, фітанцыды.

Усе часткі расліны валодаюць прыемным рэзкім смакам, які абумоўлены наяўнасцю эфірнага алею. Утрыманне эфірнага алею ў пладах
2-7 %, у свежай расліне 0,016—0,3 %, у сухіх каранях — да 0,08 %. Ён ўяўляе сабой лёгкарухомую вадкасць зелянява-жоўтага колеру. Асноўным кампанентам эфірнага алею з пладоў і каранёў з'яўляецца апіёл (або камфара пятрушкі). Акрамя таго, у алеі з пладоў ўтрымліваюцца α-пінен, мірыстыцын, сляды неідэнтыфікаваных альдэгідаў, кетонаў, фенолаў, а таксама стэарынавая і пальміцінавая кіслоты і петрасілан.

## Значэнне і прымяненне 
### Прымяненне ў кулінарыі 
## Распаўсюджанне і экалогія 
Міжземнаморскі від — у дзікім выглядзе расце на ўзбярэжжы Міжземнага мора. Культывацыя віду пачалася толькі ў IX стагоддзі.

## Батанічнае апісанне 
Двухгадовая расліна вышынёй 30-100 см з верацянападобным патоўшчаным коранем.

Цвіце ў чэрвені — ліпені. Кветкі зелянява-жоўтыя. Плады даўгавата-яйкападобныя.

У пладах знойдзеныя эфірны алей, фуракумарын бергаптен і флавонавыя гліказід апіін. У іх утрымліваецца да 22 % тлустага алею, якое складаецца з петразелінавай (70-76 %), алеінавай (9-15), лінолевай (6-18) і пальміцінавай (3 %) кіслот. У кветках пятрушкі выяўленыя кверцэцін і кемпферол, у каранях — апігенін, слізі.
, закуска]]

Лісце і карані пятрушкі ў сушоным і ў свежым выглядзе шырока ўжываюцца для араматызацыі ў кулінарыі і кансервавай прамысловасці. Эфірны алей, які атрымліваецца з пладоў і лісця, выкарыстоўваецца пры кансерваванні. Пятрушка валодае рэзкім пахам, саладкаватым рэзкім і даўкім смакам. Больш за ўсё яна выкарыстоўваецца для падрыхтоўкі страў з гародніны, розных салат і супоў з мяса. Дробна нарэзаную зеляніну або цёрты корань дадаюць да варанай рыбы, дзічыны (галоўным чынам птушкі), да маянэзу і страў з бульбы.

У французскай кухні папулярная вымытая і абсушаная зеляніна пятрушкі, абсмаленая ў алеі. Яшчэ цёплай яе падаюць да страў з рыбы і мяса.

### Прымяненне ў медыцыне 
Розныя стравы з выкарыстаннем пятрушкі маюць мочегонное дзеянне, спрыяюць выводзінам соляў з арганізма. Зеляніна пятрушкі памяншае потлівасць, паказана пры захворваннях нырак і печані, атэрасклерозе. Некаторыя замежныя навукоўцы лічаць, што свежы сок пятрушкі спрыяе нармалізацыі функцый кары наднырачнікаў і шчытападобнай залозы, умацаванню капілярных крывяносных сасудаў і інш.

Катэгорыя:Парасонавыя
Катэгорыя:Прыправы
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Фута-Джалон

**Фута-Джалон** (, мова фульбэ: *Fuuta Jaloo*) — горны рэгіён у Афрыцы, у цэнтральнай частцы Гвінеі, на Верхнегвінейскім узвышшы. Найбуйнейшую частку Фута-Джалон займае правінцыя Лабэ.

Вышыня да 1573 метраў. Плато Фута-Джалон з’яўляецца вытокам для трох вялікіх рэк Заходняй Афрыкі — Нігер, Сенегал і Гамбія. Таксама на плато знаходзіцца выток ракі Канкурэ. Уяўляе сабой пласкагор’е, пакрытае трапічных лесам. Клімат — пераважна засушлівы.

Фута-Джалон заселена пераважна прадстаўнікамі народа фульбэ. У адрозненне ад большасці іншых фульбэ, жыхары гэтага горнага рэгіёну вядуць аселы лад жыцця. Мясцовая мова горных фульбэ з’яўляецца адной з нацыянальных моў Гвінеі. Насельніцтва Фута-Джалон вырошчвае збожжавыя культуры і маіс, а таксама гародніну. Развіта жывёлагадоўля.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Геаграфія Гвінеі
Карлас Салінас

**Карлас Салінас дэ Гартары** (; нар. , , Мексіка) — прэзідэнт Мексікі з 1 снежня 1988 года па 30 лістапада 1994 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і Рауля Салінаса Ласана і Маргарыты дэ Гартары Карвахаль. Скончыў са ступенню эканаміста Нацыянальны аўтаномны ўніверсітэт Мексікі ў 1969 годзе. Атрымаў ступень магістра дзяржаўнага кіравання ў 1973 годзе, ступень магістра мастацтваў у 1976 годзе, і кандыдата навук у палітычнай эканоміцы ў 1978 годзе, скончыўшы Гарвардскі інстытут дзяржкіравання Джона Ф. Кенэдзі і Гарвардскі інстытут мастацтваў і навук. Па вяртанні ў Мексіку ён стаў прафесарам у сваёй альма-матэр.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Члены Інстытуцыйна-рэвалюцыйнай партыі
Катэгорыя:Эканамісты Мексікі

Катэгорыя:Прэзідэнты Мексікі
Аўгуста Сесар Сандзіна

**Аўгуста Сесар Сандзіна Кальдэрон** (, , Ніканаома, Нікарагуа-21 лютага , , Нікарагуа) — нікарагуанскі палітычны дзеяч, лідар нацыянальна-вызваленчай рэвалюцыйнай вайны 1927—1934 гадоў.

## Біяграфія 
Бацька Сандзіна — заможны селянін Грэгорыа, маці — подёнщица Маргарыта Кальдэрон. На працягу 12 гадоў Грэгорыо Сандзіна адмаўляўся прызнаць сына Аўгуста законным, аднак затым прыняў яго ў сям’ю.

19 кастрычніка 1926 года Садзіна падняў антыўрадавае паўстанне супраць кіруючага рэжыму, які падтрымлівалі ЗША, затым узначаліў ўзброены супраціў амерыканскім войскам. Спачатку ён выступаў за аднаўленне законнай улады, потым пачаў змагацца супраць пагаднення Эспіна-Негра, якое прадугледжвала падтрымку Нікарагуа амерыканскім урадам, разглядаючы яе як пагрозу нікарагуанскай незалежнасці.

Раніцай 16 ліпеня 1927 года атрад Сандзіна (каля 100 чалавек, узброеных 60 вінтоўкамі) падышоў да захопленага амерыканскімі войскамі (400 марскіх пяхотнікаў і 200 урадавых нацыянальных гвардзейцаў) горада Акаталь і атакавалі яго. Бой доўжыўся 15 гадзін і завяршыўся ўзяццем Акаталя. Амерыканцы паслалі авіяцыю для бамбёжкі горада. Каля 300 мірных жыхароў, пераважна жанчын і дзяцей, было забіта і яшчэ 100 чалавек паранена. Ацалелыя мужчыны Акаталя ўступілі ў атрад Сандіна. Усе байцы атрада былі выключна добраахвотнікамі, ім забаранялася наносіць шкоду мірным сялянам, але дазвалялася абкладаць прымусовым падаткамі «мясцовых і замежных капіталістаў».

Да снежня 1932 года сандзіністы кантралявалі звыш за палову тэрыторыі краіны, а амерыканцы абвясцілі за галаву Сандзіна ўзнагароду ў 100 тысяч долараў.

Сандзіна здолеў дамагчыся вываду размешчаных у краіне амерыканскіх войскаў (2 студзеня 1933 года), але ў ходзе чарговага раўнда перамоў па дэмабілізацыі свайго войска быў арыштаваны кіраўніком Нацыянальнай гвардыі Нікарагуа. Па загаду прэзідэнтам краіны Анастасіа Самоса і расстраляны разам з братам і бліжэйшымі паплечнікамі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Постаці Нікарагуа
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Нікарагуа
Вісентэ Фокс Кесада

**Вісентэ Фокс Кесада** (; нар. ) — прэзідэнт Мексікі ад апазіцыйнай Партыі нацыянальнага дзеяння (2000—2006).

Фокс нарадзіўся ў Мехіка ў забяспечанай сям’і. Яго маці была басконкай, бацька — сынам амерыканца эльзаскага паходжання. Фокс навучаўся ў Ібераамерыканскім універсітэце ў Мехіка і ў Гарвардзе.

Пачаў працаваць у якасці начальніка па наглядзе за транспартнымі аперацыямі Кока-Колы, і пасля паспяховага выканання сваіх абавязкаў быў прызначаны кіраўніком ўсёй сеткі кампаніі ў Лацінскай Амерыцы. У 1988 годзе абраны ў Палату дэпутатаў парламента Мексікі. У 1995 годзе абраны губернатарам штата Гуанахуата і займаў гэты пост да 1999 года.

2 ліпеня 2000 года быў абраны прэзідэнтам Мексікі, перапыніўшы шматгадовую манаполію на ўладу Інстытуцыйнай рэвалюцыйнай партыі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Палітыкі Мексікі
Катэгорыя:Прэзідэнты Мексікі
Філіп Фрэнсіс Томас

**Філіп Фрэнсіс Томас** (; , Істан, Мэрыленд, ЗША — , Балтымор, Мэрыленд, ЗША) — амерыканскі юрыст і палітык, быў губернатарам Мэрыленда, а таксама займаў пасаду міністра фінансаў у кабінеце Джэймса Б’юкенена.

## Біяграфія 
Філіп Фрэнсіс Томас нарадзіўся 12 верасня 1810 года ў горадзе Істан штата Мэрыленд. У 1830 годзе ён скончыў Каледж Дзікінсана (англ. Dickinson College) у Пенсільваніі. Пасля гэтага, ён працаваў юрыстам у г. Істан.

Яго палітычная кар’ера пачалася ў 1836 годзе. У 1848 годзе Філіп Фрэнсіс Томас быў абраны 28-м губернатарам Мэрыленда. Ён заставаўся на гэтай пасадзе да 1851 года.

У снежні 1860 года Філіп Фрэнсіс Томас быў прызначаны 23-м міністрам фінансаў ЗША. Адразу ж пасля гэтага яму давялося выпусціць аблігацыі, каб выплаціць працэнты па дзяржаўнаму доўгу. Напярэдадні грамадзянскай вайны банкіры паўночных штатаў не пажадалі ўкладвацца ў аблігацыі, баючыся, што грошы пойдуць на поўдзень. Зразумеўшы, што яму не ўдасца атрымаць пазыку, у студзені 1861 года Філіп Фрэнсіс Томас падаў у адстаўку.

У наступныя гады ён працягваў (з пераменным поспехам) сваю палітычную і юрыдычную дзейнасць. Філіп Фрэнсіс Томас памёр у Балтыморы 2 кастрычніка 1890 года.

Катэгорыя:Міністры фінансаў ЗША
Катэгорыя:Губернатары Мэрыленда
Мануэль Авіла Камача

**Мануэль Áвіла Камáча** (; , Тэцыутлан, штат Пуэбла — , Мехіка) — Прэзідэнт Мексікі з 1 снежня 1940 да 30 лістапада 1946 года, ваенны міністр у 1937—1939 гадах ва ўрадзе радыкала Ласара Кардэнаса. Бліскучы дыпламат, умераны і асцярожны палітык, здолеў вырашыць канфлікт, які ўзнік ў 1938 годзе пры нацыяналізацыі ўласнасці замежных нафтавых кампаній, і наладзіць супрацоўніцтва з ЗША і іх саюзнікамі падчас Другой сусветнай вайны.

## Спасылкі 
* Біяграфія  

Катэгорыя:Лідары краін-удзельніц Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Міністры абароны Мексікі
Катэгорыя:Члены Інстытуцыйна-рэвалюцыйнай партыі
Мігель дэ ла Мадрыд

**Мігель дэ ла Мадрыд Уртада** (, ,  — , ) — 32-і прэзідэнт Мексікі (1982—1988).

## Біяграфія 
Вучыўся ў Нацыянальным аўтаномным універсітэце Мексікі, атрымаў ступень магістра кіравання ў Гарвардскім універсітэце, прафесар канстытуцыйнага права. Працаваў у Банку Мексікі, у 1965 годзе пачаў працу ў сакратарыяце (міністэрстве) фінансаў. У 1970-72 гадах працаваў у Pemex. З 1976 года быў сакратаром міністэрства па справах бюджэту і планавання ва ўрадзе Хасэ Лопеса Партыльё, з мая 1979 года па верасень 1981 года — міністр. Браў удзел у распрацоўцы эканамічных праграм урада.

На прэзідэнцкіх выбарах 4 ліпеня 1982 года ўпэўнена перамог, набраўшы 16 145 000 (71,63 %) галасоў супраць 16,41 % у бліжэйшага пераследніка. У снежні 1982 стаў прэзідэнтам Мексікі ад Інстытуцыйнай рэвалюцыйнай партыі.

Змагаўся з карупцыяй, распачаў працэсы супраць двух найбольш карумпаваных чыноўнікаў ранейшага ўрада, аднак не крануў ні свайго папярэдніка Лопеса Партыльё, ні бюракратычны апарат ІПР і звязаных з ім прафсаюзных лідараў. Пры ім, з-за нафтавага крызісу ў 1982 годзе, павялічылася інфляцыя да 159 % у 1987 годзе. Беспрацоўе ў сярэдзіне 1980-х дасягала 25 %. Разам з тым, паводле рэкамендацый МВФ вёў жорсткую фінансавую палітыку. Актыўна змагаўся з карупцыяй, прыцягваў замежныя інвестыцыі і праводзіў прыватызацыю дзяржаўнай уласнасці. У 1986 годзе Мексіка ўвайшла ў Генеральнае пагадненне па тарыфах і гандлі. Удзельнік «Дэлійскай шасцёркі».

У 1985 годзе ў краіне адбыўся моцны землятрус. З-за некарэктных дзеянняў ўрада па барацьбе з яго наступствамі рэйтынг дэ ла Мадрыда і ІРП ўпаў.

Мігель дэ ла Мадрыд памёр 1 красавіка 2012 г. у Мехіка ад эмфіземы лёгкіх.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Члены Інстытуцыйна-рэвалюцыйнай партыі
Катэгорыя:Памерлі ад эмфізэмы

Катэгорыя:Прэзідэнты Мексікі
Эдвард Лівінгстан

**Эдвард Лівінгстан** (,  — ) — амерыканскі палітык і 11-ы Дзяржсакратар ЗША і 47-ы мэр Нью-Ёрка. Быў уплывовай фігурай пры распрацоўцы Грамадзянскага кодэкса Луізіяны ў 1825 годзе.

## Біяграфія 
Лівінгстан нарадзіўся ў Клермонт, акруга Калумбія, штат Нью-Ёрк, у сям’і Роберта Лівінгстана. У 1781 годзе ён скончыў Прынстанскі ўніверсітэт, а ў 1785 годзе быў прыняты ў калегію адвакатаў. Юрыдычную практыку Лівінгстан пачаў у Нью-Ёрку. З 1795 па 1801 год ён быў прадстаўніком Дэмакратычна-рэспубліканскай партыі ў Палаце прадстаўнікоў. У Кангрэсе Лівінгстан быў адным з лідараў апазіцыі з «Дагавору Джэя», заклікаючы прэзідэнта ЗША Джорджа Вашынгтона даць Кангрэсу дэталі перамоў па мірным дагаворы з каралеўствам Вялікабрытанія, на што прэзідэнт адказаў адмовай. Да канца прэзідэнцтва Вашынгтона ён галасаваў з Эндру Джэксанам і іншымі радыкаламі супраць звароту да прэзідэнта.

Лівінгстан быў праціўнікам «Закона аб замежных мяцежніках», уведзенага ад імя амерыканскіх маракоў, і раскрытыкаваў у 1800 годзе прэзідэнта за тое, што ён дазволіў выдачу брытанскаму ўраду Джонатана Робінса, які здзейсніў забойства на англійскім фрэгаце, а затым збег у Паўднёвую Караліну і хлусіў, што быў амерыканскім грамадзянінам. У дэбатах з гэтай нагоды супраць Лівінгстана выступіў Джон Маршал. У 1801 годзе Эдвард быў прызначаны пракурорам па раёнах Нью-Ёрка і, захаваўшы гэты пост, у тым жа годзе абраны мэрам Нью-Ёрка. Калі ўлетку 1803 года горад ахапіла жоўтая ліхаманка, Лівінгстан праявіў мужнасць і энергічнасць у намаганнях па прадухіленні распаўсюду хваробы і дапамогі гараджанам, якія жылі ў нястачы. У 1804 годзе ён пераязджае ў Луізіяну.

З 1823 па 1829 год Лівінгстан быў членам Палаты прадстаўнікоў ад Луізіяны, а з 1831 па 1833 дзяржсакратаром ЗША. На апошняй пасадзе ён стаў адным з самых давераных дарадцаў прэзідэнта Джэксана. З 1833 па 1835 год Эдвард Лівінгстан займаў пасаду амбасадара ЗША ў Францыі.

Эдвард Лівінгстан памёр 23 мая 1836 года ў Рэйнбеку, акруга Датчэс, штат Нью-Ёрк.

Катэгорыя:Дзяржаўныя сакратары ЗША
Ласара Кардэнас

**Лáсара Кáрдэнас дэль Рыа** (; -) — мексіканскі палітычны дзеяч, генерал перыяду Мексіканскай рэвалюцыі (1910—1917) і прэзідэнт Мексікі (1934—1940). Прадстаўнік Мексіканскай рэвалюцыйнай партыі. Праводзіў левацэнтрысцкі курс: актывізаваў правядзенне аграрнай рэформы, умацаваў працоўнае заканадаўства і правы прафсаюзаў, гарантаваў правы жанчын і ўсеагульнае выбарчае права, развіваў агульнадаступную адукацыю і змагаўся з непісьменнасцю, нацыяналізаваў нафтавыя і чыгуначныя кампаніі.

## Біяграфія 
Кардэнас нарадзіўся 21 мая 1895 года ў небагатай сям'і крамніка. Атрымаў толькі пачатковую адукацыю, займаўся самаадукацыяй, калі працаваў чаляднікам у друкарні. Падчас Мексіканскай рэвалюцыі 1910—1917 гадоў ён браў удзел у барацьбе супраць дыктатуры Парфірыа Дыяса і быў прыхільнікам Плутарка Кальеса; атрымаў званне генерала (з 1928 — дывізіённы генерал). 

У 1928 годзе Кардэнас быў прызначаны губернатарам Мічаакана, дзе праявіў сябе як саюзнік рабочых і прафсаюзных рухаў. У 1930—1931 гадах узначальваў выканкам кіруючай Нацыянальна-рэвалюцыйнай партыі. У 1931 годзе прызначаны міністрам унутраных спраў, а ў 1933 годзе — ваенным міністрам. У 1934 годзе пры падтрымцы Кальеса высунуўся ў прэзідэнты Мексікі. Пасля прыходу да ўлады, ён выслаў з краіны яе ранейшага «ценявога кіраўніка» Кальеса, які памылкова разлічваў, што Кардэнас стане яго марыянеткай.

Пасля заканчэння прэзідэнцкага тэрміна Кардэнас выйшаў у адстаўку ў 1940 годзе і з 1942 года займаў пасаду міністра нацыянальнай абароны Мексікі ў кабінеце Авілы Камача. У 1945 годзе ён выйшаў на пенсію. З канца 1940-х гадоў быў галоўнай фігурай Інстытуцыйна-рэвалюцыйнай пара­тыі (назва НРП з 1946 года).

У 1961 годзе Кардэнас быў абраны старшынёй Сусветнага савета міру. Памёр 19 кастрычніка 1970 года ад раку. 

Лаўрэат Міжнароднай Сталінскай прэміі «За ўмацаванне міру паміж народамі» 1955 года.

## Сям’я 
Кардэнас быў у шлюбе з Амаліяй Салорсана. Іх сын, Куатэмак Кардэнас, таксама стаў вядомым палітыкам, ён займаў пасаду мэра Мехіка і заснаваў Рэвалюцыйна-дэмакратычную партыю, адну з вядучых палітычных сіл у краіне.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Памерлі ад раку
Катэгорыя:Члены Інстытуцыйна-рэвалюцыйнай партыі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Мексікі
Катэгорыя:Военачальнікі Мексікі
Алена Юр’еўна Пятросава

**Алена Юр’еўна Пятросава** () — беларускі даследчык гісторыі архітэктуры Беларусі. Кандыдат мастацтвазнаўства.

## Біяграфія 
Нарадзілася 7 лютага 1952 года ў сям’і беларуса і армянкі.

Атрымала архітэктурную адукацыю ў Беларускім політэхнічным інстытуце. Працавала ў Інстытуце мастацтвазнаўства Акадэміі навук.

Суаўтарка кнігі «Помнікі архітэктуры Менску XVII — пачатку XX ст.» разам з Тамарай Чарняўскай.

Напісала некалькі дзесяткаў артыкулаў для «Энцыклапедыі літаратуры і мастацтва Беларусі» па гісторыі архітэктуры Мінска і архітэктуры Беларусі.

Займалася мастацкай творчасцю, у тым ліку як мастак-мазаічыст.

Памерла 15 студзеня 2017 года пасля працяглай анкалагічнай хваробы.

## Сям’я 
Дачка Ксенія Ангелава — мастачка.

## Водгукі 
Паводле мастацтвазнаўцы і гісторыка архітэктуры Сяргея Харэўскага, Алена Пятросава была вельмі вядомай даследчыцай гісторыі архітэктуры ў 1970-1980-х гадах.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гісторыкі архітэктуры Беларусі
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Чарняўская

**Чарняўская** — жаночая форма прозвішча Чарняўскі.

## Вядомыя носьбіты 
* Анастасія Чарняўская (нар. 1992) — беларуская бадмінтаністка.
* Жанна Мікалаеўна Чарняўская — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7 склікання.
* Леаніла Усцінаўна Чарняўская — беларускі празаік, перакладчык
* Тамара Ігнатаўна Чарняўская — беларускі гісторык архітэктуры. Кандыдат архітэктуры
* Улада Чарняўская (нар. 1966) — беларуская бадмінтаністка і трэнер.
* Эліна Аляксандраўна Чарняўская (нар. 1964) — доктар фізіка-матэматычных навук, прафесар Беларускага дзяржаўнага універсітэта. 
* Юлія Вісарыёнаўна Чарняўская — беларускі культуролаг, пісьменніца, журналіст і палітычная зняволеная
* Ядвіга Антонаўна Чарняўская (1914—2005) — беларускі педагог, літаратуразнавец.
Жаночы інстытут «Энвіла»

**Жаночы інстытут «Энвіла»** — прыватная вышэйшая навучальная ўстанова для жанчын у Мінску, якая дзейнічала на вул. Велазаводскай, д. 3.

## Заснаванне і дзейнасць 
Заснавана ў 1994 годзе, яе першым рэктарам Л. А. Чарапанавай і экзархатам Беларускай праваслаўнай царквы. Назва паходзіць ад абрэвіятуры «НВЛ» — «надзея, вера, любоў». Асноўнымі напрамкамі падрыхтоўкі спецыялістаў былі: псіхалогія, сучасныя замежныя мовы і эканоміка. За першыя адзінаццаць год была падрыхтавана і атрымала дыплом 571 выпускніца.

### Статыстыка на 1998-1999 нав. г.
Згодна статыстычным дадзеным Вылічальна-статыстычнага цэнтра Мінадукацыі РБ на 1998 г. у Энвіле працавалі 50 выкладчыкаў (з іх 47 жанчын, 1 доктар і 16 кандыдатаў навук) і навучаліся 453 чал., з якіх 45 вучыліся за кошт арганізацый. На кастрычнік 1998 г. было пададзена 130 заяў, вытрымалі ўступныя экзамены 115 чал і было залічана 113 чал. З 1.10.97 па 1.10.98 выбыла 43 чал, з якіх 1 на іншую форму навучання ў гэтай жа вну, 2 - у іншыя вну і 16 - адлічаны па непаспяховасці.

У 1998 г. вну арэндавана 1145 кв. м. будынкаў. З іх вучэбных - 794, вучэбна-дапаможных - 200 і падсобных - 151 кв. м. Арэндавана 235 кв. м. інтэрнатаў, дзе пражывала 50 студэнтаў.

## Ліквідацыя 
У маі 2011 года Дзяржкантроль правёў праверку «Энвілы» і аб'явіў аб выяўленні нізкай якасці ўзроўню навучання, матэрыяльна-тэхнічнай базы і дысцыпліны студэнтак у рамках праверкі работы прыватных ВНУ.

6 чэрвеня 2011 года Міністэрства адукацыі загадала зачыніць гэтую ВНУ, а праз тыдзень адмяніла сваё рашэнне.

У афіцыйным адказе студэнткам Інстытута намміністра адукацыі А. Жук напісаў: "Падчас маніторынгу не выяўлена ніякіх грубых парушэнняў ліцэнзійных патрабаванняў і умоў ажыццяўлення ліцэнзуемай дзейнасці ў прыватнай установе адукацыі «Жаночы інстытут ЭНВІЛА»... Ніякай інфармацыі, якая б падарвала прэстыж Жаночага інстытута ЭНВІЛЫ ці аб'яўляла выкладчыкаў інстытута некампетэнтнымі, з боку супрацоўнікаў міністэрства адукацыі ў сродкі масавай інфармацыі не паступала."

Але набор у гэтым годзе стаў невялікім і заснавальнікі інстытута прынялі рашэнне яго зачыніць па прычыне нерэнтабельнасці.

1 ліпеня 2012 года «Энвіла» спыніла сваё існаванне. Яе студэнтак, якія не скончылі сваё навучанне размеркавалі наступным чынам: каля 700 чал. размеркавалі ў БДПУ і яшчэ 427 чал. у БДУ.

На пачатак лютага 2018 г. будынак Інстытута не выкарыстоўваўся і знаходзіўся ў аварыйным стане.

## Выкладчыкі і выпускнікі 
*Ірына Рамуальдаўна Чыкалава, беларускі гісторык, сацыёлаг і палітолаг;
*Вольга Васільеўна Шахаб, беларускі філолаг.

## Спасылкі 
* Сайт вну  (кантэнт пра гісторыю і дзейнасць «Энвілы» на студзень 2017 г. адсутнічае)
* Гендерная конференция в «Энвиле»: Женщина, семья, религия?  // Новая Еўропа
* Зніклыя вну Беларусі // Блог Андрэя Берастоўскага (фотаздымкі і ўспаміны пра Інстытут)
* Вышэйшыя навучальныя ўстановы Рэспублікі Беларусь па стану на пачатак 1998-1999 навучальнага года (статыстычны даведнік). Мн.: Вылічальна-статыстычны цэнтр Мінадукацыі РБ, 1998 c. 82-98 апублікавана на Зніклыя навучальныя ўстановы // Блог Андрэя Берастоўскага

Катэгорыя: Колішнія навучальныя ўстановы Беларусі
Касцявыя ганоіды

**Касцявыя ганоіды** (*Holostei*) — інфраклас прамянёвапёрых рыб. Належаць да касцістых рыб, але маюць падабенства і з храстковымі ганоідамі.

Для іх ха­рак­тэр­ны акасцяненне восевага шкілета і ячэітасць плава­льнага пузыра, які можа функ­цыянаваць як прымітыўнае лёгкае. Чэрап, за выключэннем верхнепатылічнага аддзела, касцявы, зверху пакрыты трывалымі скурнымі касцямі. Верхняя сківіца звязана з каробкай чэрапа рухома, што дазваляе рыбе шырока адкрываць пашчу для захопу здабычы. Пырскальца адсутнічае. Луска ганоідная ці касцявая. Ёсць спіральны клапан у кішэчніку, у сэрцы — артэрыяльны конус.

Адрозніваецца 2 сучасныя атрады:
* 
* 

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

*
Ацыдафілін

**Ацыдафілін** — кісламалочны прадукт, які вырабляецца шляхам заквашвання пастэрызаванага каровінага малака пры дапамозе адмысловых бактэрый (ацыдафільныя палачка, кефірныя грыбкі, малочнакіслыя стрэптакокі).

Вытворчасць ацыдафіліна была ўпершыню наладжана ў СССР і некаторых сацыялістычных краінах. Для атрымання прадукту пастэрызаванае каровінае малако заквашваюць пры тэмпературы не ніжэй 32 °C на працягу 10—12 гадзін. Як і іншыя кісламалочныя прадукты, ацыдафілін засвойваецца арганізмам чалавека значна лепш, чым звычайнае малако, за кошт ферментацыі лактозы. Таму гэты прадукт выкарыстоўваюць у лячэбным і дыетычным харчаванні, у тым ліку дзіцячым.

Ацыдафілін нармалізуе стрававальную дзейнасць страўнікава-кішачнага тракта, паляпшае абменныя працэсы арганізма, спрыяе аднаўленню натуральнага імунітэту.

Катэгорыя:Малочныя прадукты
Герб Беразіна

**Герб Беразіна** — геральдычны знак горада Беразіна, Бярэзінскага раёна Мінскай вобласці Беларусь.

## Апісанне 
Перасечаны іспанскі шчыт, у верхнім срэбным полі якога намаляваны ліс чырвонага колеру, звернуты направа, які паўстае з залатой кароны і трымае ў лапах залатую стралу, перакрыжаваную дзвюма папярэчынамі, — герб «Ліс». У ніжнім зялёным полі размешчаны тры перакуленыя срэбныя дубовыя лісткі з двума жалудамі.
Герб зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 22 лістапада 2007 г. № 595.

## Спасылкі 
* Герб города Березино // «Геральдика Беларуси» 

Беразіно
Катэгорыя:Беразіно