open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Паўліўка (Гайсынскі раён)

**Паўліўка** () — вёска ў Гайсынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Гайсынскага раёна
Білыкіўці

**Білыкіўці** () — вёска ў Жмэрынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Жмэрынскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1438 годзе
Барысаглебская царква

**Барысаглебская царква** — назва шэрагу праваслаўных храмаў, асвячоных у гонар святых Барыса і Глеба.

## Беларусь 
* Барысаглебская царква Бельчыцкага манастыра
* Барысаглебская царква (Гродна)
* Свята-Барыса-Глебская царква (Лунін)
* Барысаглебская царква (Магілёў)
* Барысаглебская царква (Навагрудак)
* Барысаглебская царква (Накрышкі)

Катэгорыя:Храмы Святых Барыса і Глеба
Свята-Троіцкая царква (Янавічы)

**Свята-Троіцкая царква** — драўляны праваслаўны храм у гарадскім пасёлку Янавічы Віцебскага раёна Віцебскай вобласці.

## Гісторыя 
Свята-Троіцкая царква знаходзіцца на вуліцы Унішэўскага ў гарадскім пасёлку Янавічы Віцебскага раёна. Перабудавана ў 1990-х гадах з дрэва паводле праекта архітэктара Ю. Сакалоўскага на месцы храма 1885 года.

## Архітэктура 
У архітэктуру ўнесены стылізаваныя элементы старажытнарускага царкоўнага дойлідства і драўлянага дойлідства Рускай Поўначы. Вырашана прамавугольным аб’ёмам, да якога з франтальнага боку далучана каркасная 2-ярусная (васьмярык на чацверыку) шатровая званіца, з тыльнага — паўкруглая апсіда. Фасады расчлянёны лучковымі аконнымі праёмамі. Асноўны прамавугольны ў плане аб’ём накрыты 3-ярусным дахам, па цэнтры якога ўзвышаецца 8-гранны светлавы барабан са шлемападобным купалам. Да паўночнага бакавога фасада далучана прамавугольная прыбудова часовага храма.

## Літаратура 
* Кулагін, А. М. Свята-Троіцкая царква / А. М. Кулагін // Памяць: Віцебскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: А. П. Красоўскі [і інш.]; уклад. У. І. Мезенцаў; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Мастацкая літаратура, 2004. — С. 718.
* Фенченко, А. Ожившая святыня / А. Фенченко // Жыццё Прыдзвіння (Віцебск). — 2006. — 18 лют. — С. 2.
* Царква ў гонар Святой Троіцы // Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; маст. Э. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мінск : БелЭН, 2007. — С. 435.

Катэгорыя:Храмы Віцебскай і Аршанскай епархіі
Катэгорыя:Янавічы
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Віцебскага раёна
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Пядзенік асенні

**Пядзенік асенні** (*Ennomos autumnaria*) — матыль з сямейства пядзенікаў.

## Апісанне 
Крылы тонкія, светла-шэрыя. На пярэдніх крылах папярочныя бурыя размытыя і хвалістыя лініі. Вонкавы край задніх крылаў цямнейшы, з размытай папярочнай перавязкай.

## Экалогія 
Насяляе бярозавыя, радзей мяшаныя лясы. На Беларусі трапляецца часта. Матылі вылятаюць у канцы верасня — кастрычніку, вусені актыўныя ў маі. Кармавыя расліны: бяроза, вярба, радзей дуб.

## Літаратура 
* *Літвінава А. М.* Пядзенікі // 

Катэгорыя:Пядзенікі
Рабдытыды

**Рабдытыды** (*Rhabditida*) — атрад круглых чарвей.

## Апісанне 
Цела даўжынёй ад некалькіх мікраметраў да некалькіх сантыметраў, цыліндрычнае, верацёна-, ніткападобнае, укрытае кутыкулай. Самцы маюць развітыя або рудыментальныя бурсальныя крылы. Кішэчнік — прамая трубка, нервовая сістэма — каляглотачнае кальцо і нервовыя ствалы, выдзяляльная сістэма мае выгляд двух унутрыклетачных каналаў.

## Пашырэнне 
Пашыраны па ўсім зямным шары. На Беларусі больш за 100 відаў, найбольш адзначаюцца , , , . Многія з іх узбуджальнікі рабдытыдозаў — глісных хвароб амфібій, паўзуноў, птушак, млекакормячых жывёл і чалавека (канчатковыя гаспадары). Тыя, што жывуць свабодна, насяляюць глебу, прэсныя вадаёмы.

## Асаблівасці біялогіі 
Большасць раздзельнаполыя. Адкладваюць яйцы, ёсць жывародныя. Развіццё монаксеннае (з адным гаспадаром), радзей гетэраксеннае (са зменай паразітных пакаленняў і тых, што жывуць свабодна).

## Значэнне 
Выклікаюць рабдытыдозы.

## Гл. таксама 
* Rhabdias bufonis

## Літаратура 
* *Зянькоў А. У.* Рабдытыды // 

Катэгорыя:Атрады жывёл
Пчаліны воўк

**Пчаліны воўк** (*Philanthus triangulum*) — насякомае сямейства рыючых восаў атрада перапончатакрылых.

## Апісанне 
Цела даўжынёй 14—16 мм, чорнае. Усе сегменты брушка з жоўтымі палосамі. Яйцаклад зменены ў тонкае джала — сродак нападзення на здабычу і абароны ад ворагаў, праз якое ў момант уколу выводзіцца сакрэт ядавітых залоз.

## Пашырэнне 
Пашыраны ў Еўропе, Сярэдняй Азіі, на Каўказе. На Беларусі адзначаецца па ўсёй тэрыторыі.

## Асаблівасці біялогіі 
Дарослыя кормяцца нектарам і пылком кветак. Пчаліны воўк палюе на меданосных пчол (адсюль назва), паралізуе іх джалам і прыносіць у гняздо на корм лічынкам. За час развіцця лічынка з'ядае 4-6 пчол. Селіцца пчаліны воўк вялікімі калоніямі паблізу пчальнікоў і можа шкодзіць пчалярству.

Самка будуе ў глебе вертыкальную норку глыбінёй каля 1 м з бакавымі камерамі, дзе развіваюцца лічынкі. Ператварэнне поўнае. Самка жыве 25—40 сутак. Зімуе лічынка. За год 1 генерацыя.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пясочныя восы
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1775 годзе
1-е Віцебскае раённае благачынне

**1-е Віцебскае раённае благачынне**, **1-я Віцебская раённая благачынная акруга** — акруга ў Віцебскай і Аршанскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы. Аб’ядноўвае ўсходнія прыходы Віцебскага раёна Віцебскай вобласці.

## Храмы і прыходы 
# Свята-Троіцкая царква (Янавічы)
# Свята-Петра-Паўлаўская царква (Сураж)
# Царква ў гонар Казанскага абраза Маці Божай (Навасёлкі)
# Царква ў імя святога Іаана ваяра (Мазалава), знаходзіцца ў будынку Сядзібы Манькоўскіх
# Свята-Узнясенская царква (Лужасна)
# Свята-Ільінская царква (Заполле)
# Малітоўны пакой (Вымна)
# Барысаглебская царква (Вымна)

## Благачынныя настаяцелі 
Протаіерэй Міхал Раманенка.

## Спасылкі 
* 1-е Віцебскае раённае благачынне на vitprav.by

Катэгорыя:Рэлігія ў Віцебскім раёне
Катэгорыя:Благачынныя акругі Віцебскай і Аршанскай епархіі
Марына Мнішак

**Марына Мнішак** (, каля 1588, радавы замак ў Ляшках Мураваных — 1614/1615) — дачка сандамірскага ваяводы Ежы Мнішака і Ядвігі Тарло, жонка Ілжэдзмітрыя I, шлюб з ім узяла ў траўні 1606 года, напярэдадні яго гібелі. Каранавана як маскоўская царыца — адзіная жанчына, каранаваная ў Расіі да Кацярыны I. Затым у шлюбе з наступным самазванцам — Ілжэдзмітрыем II, які выдаваў сябе за Ілжэдзмітрыя I. Актыўна ўдзельнічала ва ўсіх асноўных падзеях Смутнага часу ў Расіі.

Марына
Катэгорыя:Рускія царыцы
2-е Аршанскае раённае благачынне

**2-е Аршанскае раённае благачынне**, **2-я Аршанская раённая благачынная акруга** — акруга ў Віцебскай і Аршанскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы. Аб’ядноўвае паўночныя прыходы Аршанскага раёна Віцебскай вобласці.

## Храмы і прыходы 
# Прыход храма Святой Жываначальнай Тройцы г.п. Арэхаўск
# Прыход храма Святой Жываначальнай Тройцы аг. Бабінічы
# Прыход храма Праабражэння Гасподняга г. п. Копысь
# Прыход храма прарока Іллі в. Высокае
# Прыход храма апосталаў Пятра і Паўла в. Браздзечына
# Прыход храма Свяціцеля Дзімітрыя Растоўскага в. Пугляі
# Прыход храма дабравернага князя Аляксандра Неўскага аг. Крапіўна
# Капліца пакутніцы Параскевы Пятніцы г.п. Копысь
# Малітоўны пакой ДУСА «Бабініцкі псіханеўралагічны дом-інтэрнат» Бабінічы
# Малітоўны пакой ДУСА «Якаўлевіцкі спецыяльны дом-інтэрнат для састарэлых і інвалідаў» Якаўлевічы

## Благачынныя настаяцелі 
Іерэй Сергій Вараб’ёў.

## Спасылкі 
* 2-е Аршанскае раённае благачынне на vitprav.by

Катэгорыя:Рэлігія ў Аршанскім раёне
Катэгорыя:Благачынныя акругі Віцебскай і Аршанскай епархіі
Ціхан (Патрыярх Маскоўскі)

**Патрыярх Ціхан** (свецкае імя: Васіль Іванавіч Белавін; , пагост Клін, Таропецкі павет, Пскоўская губерня — , ) — епіскап Праваслаўнай расійскай царквы; з 21 лістапада (4 снежня) 1917 Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Расіі, першы пасля аднаўлення патрыяршаства ў Расіі.

Кананізаваны сярод свяціцеляў Архіерэйскім саборам РПЦЗ 19 кастрычніка 1981 года і Архіерэйскім саборам Рускай праваслаўнай царквы 9 кастрычніка 1989 года.

Ганаровы старшыня Яраслаўскага аддзела Саюза рускага народа.

Катэгорыя:Епіскапы віленскія і літоўскія
Катэгорыя:Праваслаўныя святыя Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пскоўскай вобласці
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Яраслаўля
Марыя Аляксандраўна (імператрыца)

**Марыя Аляксандраўна** (27 ліпеня (8 жніўня) 1824,  — 22 мая (3 чэрвеня) 1880, ) — прынцэса Гесенскага дому, расійская імператрыца, жонка імператара Аляксандра II і маці імператара Аляксандра III.

Пры нараджэнні прынцэса **Максіміліяна Вільгельміна Аўгуста Сафія Марыя Гесэнская і Прырэйнская** (, 1824—1840), пасля прыняцця праваслаўя 5 (17) снежня 1840 года — Марыя Аляксандраўна, пасля заручын 6 (18) снежня 1840 года — вялікая князёўна з тытулам імператарскай Высокасці, пасля шлюбу 16 (28) красавіка 1841 года — цэсарэўна і вялікая княгіня, пасля ўсшэсця мужа на расійскі трон — імператрыца (2 сакавіка 1855 — 3 чэрвеня 1880).

Катэгорыя:Памерлі ад туберкулёзу
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Аляксандр II
Катэгорыя:Нямецкія прынцэсы
Катэгорыя:Вялікія княгіні Расійскай імперыі
Катэгорыя:Рускія імператрыцы-жонкі
Уладзімір Аляксандравіч Целяпнёў

**Уладзімір Аляксандравіч Целяпнёў** (; нар. ) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарнай медыцыны, кандыдат біялагічных навук, доктар ветэрынарных навук (1983), прафесар (1985).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Апочка (сучасны адміністрацыйны цэнтр Апочацкага раёна Пскоўскай вобласці Расіі). У 1954 годзе скончыў Віцебскі ветэрынарны інстытут і працаваў у ім з 1964 па 2001 год на кафедры клінічнай дыягностыкі. У 1983 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Язвенный гастрит и гастроэнтерит у свиней (патогенез, диагностика, терапия и профилактика)».

## Навуковая дзейнасць 
У. М. Целяпнёву належаць навуковыя працы па паталогіі і фізіялогіі стрававальнай сістэмы свіней. Займаўся распрацоўкай хірургічных, функцыянальных і біяхімічных метадаў даследавання страўніка, печані, кішэчніка, падстраўнікавай залозы. Аўтар і сааўтар шэрагу выданняў, у тым ліку падручнікаў і даведнікаў, рацыяналізатарскіх прапаноў, аўтарскіх пасведчанняў.

Сярод апублікаванага:
* Внутренние незаразные болезни сельскохозяйственных животных. — М., 1991. (у сааўтарстве);
* Основные симптомы и синдромы болезней животных. — Витебск, 2000.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Телепнев, Владимир Александрович (доктор ветеринарных наук; кандидат биологических наук; род. 1931) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* Гісторыя кафедры клінічнай дыягностыкі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны 

Катэгорыя:Кандыдаты біялагічных навук
Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны
Катэгорыя:Выкладчыкі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны
Катэгорыя:Ветэрынары СССР
Катэгорыя:Ветэрынары Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пскоўскай вобласці
Жукіўці (Жмэрынскі раён)

**Жукіўці** () — вёска ў Жмэрынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Жмэрынскага раёна
1-е Аршанскае раённае благачынне

**1-е Аршанскае раённае благачынне**, **1-я Аршанская раённая благачынная акруга** — акруга ў Віцебскай і Аршанскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы. Аб’ядноўвае паўднёвыя прыходы Аршанскага раёна Віцебскай вобласці.

## Храмы і прыходы 
# Спаса-Праабражэнская царква (Барань)
# Спаса-Праабражэнская царква (Смальяны)
# Прыход храма абраза Божай Маці «Спарыцельніца хлябоў» (аг. Вусце)
# Прыход храма Покрыва Прасвятой Багародзіцы аг. Межава (прыпісны да прыходу прападобнага Серафіма Сароўскага аг. Межава)
# Прыход храма Покрыва Прасвятой Багародзіцы в. Машкова (не зарэгістраваны)
# Храм свяціцеля Аляксія, мітрапаліта Маскоўскага аг. Смальяны (прыпісны да прыходу Праабражэння Гасподняга аг. Смальяны)
# Прыход храма Святога Апостала Андрэя Першазванага г.п. Балбасава (будуецца)
# Свята-Георгіеўская царква (Балбасава)
# Царква ў імя святога вялебнага Серафіма Сароўскага (Межава)
# Царква ў імя святога Сергія Раданежскага (Барань)
# Прыход храма праведнага Іаана Кранштацкага аг. Зубрэвічы
# Малітоўны пакой у гонар абраза Божай Маці «Цалiцельнiца» ў гарадской бальніцы № 3 г. Барань

## Благачынныя настаяцелі 
# Протаіерэй Валерый Сярко.
# Іерэй Вадзім Котаў.

## Спасылкі 
* 1-е Аршанскае раённае благачынне на vitprav.by
* Благочиние: Оршанское первое районное на hram.by

Катэгорыя:Рэлігія ў Аршанскім раёне
Катэгорыя:Благачынныя акругі Віцебскай і Аршанскай епархіі
Кармалюкавэ

**Кармалюкавэ** () — вёска ў Жмэрынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Жмэрынскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Украіны
Лысагірка

**Лысагірка** — тапонім ва Украіне. 

##  
**Вёскі:**
* Лысагірка&nbsp;— Вінніцкая вобласць, Жмэрынскі раён
* Лысагірка&nbsp;— Вінніцкая вобласць, Літынскі раён
* Лысагірка&nbsp;— Запарожская вобласць, Запарожскі раён
* Лысагірка&nbsp;— Адэская вобласць, Кодымскі раён
* Лысагірка&nbsp;— Харкаўская вобласць, Ізюмскі раён
* Лысагірка&nbsp;— Хмяльніцкая вобласць, Дунаявецкі раён
* Лысагірка&nbsp;— Хмяльніцкая вобласць, Кам’янэць-Падзільскі раён
* Лысагірка&nbsp;— Хмяльніцкая вобласць, Лэтычыўскі раён
* Лысагірка&nbsp;— Хмяльніцкая вобласць, Тэафіпальскі раён
* Лысагірка&nbsp;— Хмяльніцкая вобласць, Чэмэравецкі раён
Лысагірка (Хмяльніцкі раён)

**Лысагірка** () — вёска ў Тэафіпальскім раёне Хмяльніцкай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Тэафіпальскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты Хмяльніцкай вобласці
Лысагірка (Лэтычыўскі раён)

**Лысагірка** () — вёска ў Лэтычыўскім раёне Хмяльніцкай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Лэтычыўскага раёна
Юрый Іванавіч Панчук

**Юрый Іванавіч Панчук** (нар. , г. Краснадар, Расія) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Служыў у 1962—1965 гадах у Савецкай Арміі. Ветэран баявых дзеянняў, ветэран ваеннай разведкі (падпалкоўнік). Скончыў у 1967 годзе вячэрні факультэт Львоўскага політэхнічнага інстытута, адначасова працуючы ў Львоўскім інстытуце «Дзіпраград».

У 1970—1973 гадах галоўны архітэктар г. Роўна (Украіна), у 1974—1984 гадах галоўны архітэктар Ровенскага «Дзіпраграда», у 1984—1992 гадах галоўны архітэктар г. Жлобіна, у 1993—1995 гадах дырэктар праектнага філіяла «Белбудэкспарт» у Маскве. У 1995—2013 гадах кіраўнік персанальнай творчай майстэрні ў г. Жлобіне.

Член Саюза архітэктараў з 1982 года.

Пражывае ў Жлобіне па вул. Карпілаўскай, 33.

## Творчасць 
Аўтар праектаў будынкаў і збудаванняў у г. Львове, Трускаўцы, Роўне, Кузнэцоўску, Жлобіне, Маскве, Кіеве, Мінску.

## Узнагароды 
Узнагароджаны Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета Украіны, медалём да 100-годдзя з дня нараджэння У. І. Леніна, ордэнамі Баявога Чырвонага Сцяга, Мужнасці II ступені (Украіны) і інш. урадавымі ўзнагародамі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары Роўна
Катэгорыя:Архітэктары Роўна
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары Жлобіна
Катэгорыя:Архітэктары Львова
Драгаміраў

**Драгаміраў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Абрам Міхайлавіч Драгаміраў — рускі генерал ад кавалерыі
* Міхаіл Іванавіч Драгаміраў — ваенны тэарэтык Расійскай імперыі
Мікалай Мікалаевіч Бекетаў

**Мікалай Мікалаевіч Бекетаў** (; 1 [13] студзеня 1827, Сяло Бекетаўка — 30 лістапада [13 снежня] 1911, ) — акадэмік Пецярбургскай АН (з 1886), тайны саветнік (з 1890). Адзін з заснавальнікаў фізічнай хіміі і хімічнай дынамікі, заклаў асновы прынцыпу алюмінатэрміі, металург.

Бацька акадэміка архітэктуры Аляксея Мікалаевіча Бекетава (1862—1941).
Сёмакы (Жмэрынскі раён)

**Сёмакы** () — вёска ў Жмэрынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Жмэрынскага раёна
Анатоль Сяргеевіч Пархута

**Анатоль Сяргеевіч Пархута** (нар. , в. Мілейкі, Івацэвіцкі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1971 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут па спецыяльнасці «Архітэктура» (выкладчыкі Ігар Дзмітрыевіч Белагорцаў, Анатоль Якаўлевіч Міцянін, Уладзімір Іванавіч Кулін). У 1971—1982 гадах галоўны архітэктар г. Ліды, у 1982—2004 гадах галоўны архітэктар Гродзенскай вобласці, з 2004 года намеснік генеральнага дырэктара ААТ «Гроднажылбуд».

Член Саюза архітэктараў з 1997 года, білет № 42.

## Творчасць 
Асноўныя працы: генеральныя планы гарадоў Гродна (1983, 1998), Ліды (1991), Смаргоні (1984), Навагрудка (1995, у сааўтарстве з інстытутам «БелНДІПгорадабудаўніцтва»); комплекснае добраўпарадкаванне цэнтра г. Ліды (1972-82, у складзе аўтарскіх калектываў інстытутаў «БелКТИХ», «Белкамунпраект»: архітэктары С.  Кандэрада, Матэйка); комплекснае добраўпарадкаванне гістарычнага цэнтра г. Навагрудка (1998, у складзе аўтарскага калектыва інстытута «Гроднаграмадзянпраект»: архітэктары А. Б. Тараненка, У. М. Еўдакімаў, Т. М. Макарэвіч, А. Б. Захарчук, А. Ф. Ярашэвіч, І. М. Казлоўскі); рэканструкцыя гістарычнага цэнтра г. п. Мір (2002, кіраўнік аўтарскага калектыва інстытута «Гроднаграмадзянпраект»: архітэктары А. Б. Захарчук, А.  Быстроў, Е.  Тараненка); транспартная развязка па вул. Будзённага ў г. Гродна (2003, сааўтары А. Б. Захарчук, Е.  Тараненка, А.  Валканоўскі, А.  Сомаў, галоўны інжынер Р. Б. Кацынель); жылы гарадок «Рось» (1996, у складзе аўтарскага калектыва інстытута «Гроднаграмадзянпраект»: архітэктары У. М. Еўдакімаў, А.  Быстроў, А. Б. Тараненка, В. В. Васілюк, М. Б. Куняўскі); Лядовы палац спорту ў г. Гродна (1999, у складзе аўтарскага калектыва інстытута «Гроднаграмадзянпраект»: архітэктары М. І. Жучко, У. М. Еўдакімаў, А. Б. Тараненка, галоўны інжынер Р. Б. Кацынель); рэканструкцыя Аўгустоўскага канала (2004—2006, навуковы кіраўнік праекта); грамадска-жылы комплекс «Ліра» па праспекце Касманаўтаў у г. Гродна (2008, сааўтар І. А. Абухаў).

## Узнагароды 
Заслужаны архітэктар Рэспублікі Беларусь (1999), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у галіне літаратуры, мастацтва і архітэктуры (1998, у сааўтарстве) — *за архітэктуру жылога гарадка Рось Ваўкавыскага раёна Гродзенскай вобласці, здадзенага ў эксплуатацыю ў 1994—1997 гадах*. Лаўрэат прэміі Мінбудархітэктуры імя У. А. Караля (1999), ордэн «Знак Пашаны» (1986), Ганаровая Грамата Вярхоўнага Савета БССР (1980), Ганаровая Грамата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары Ліды
Катастрофа BAe-125 пад Мінскам

**Катастрофа BAe-125 пад Мінскам** — авіякатастрофа, якая адбылася 26 кастрычніка 2009 года за 2 км ад нацыянальнага аэрапорта Мінск.

## Абставіны 
Самалёт чартарным рэйсам выляцеў з расійскага аэрапорта «Унукава» (у 20:06 паводле маскоўскага часу) у Нацыянальны аэрапорт Мінск. У 21:14 па мінскім часе дыспетчар аэрапорта выходзіў на сувязь з самалётам, які ішоў правей ад зададзенага курсу. Самалёт накіравалі на другі круг. За два кіламетры ад узлётна-пасадачнай паласы BAe-125 ішоў дакладна па курсе ў створ пасадачнай паласы. Пасля пачаў адыходзіць улева і ў 21:35 знік з радараў. Хутка самалёт, што пацярпеў крушэнне, знайшлі побач з аэрапортам, каля вёскі Пяцілетка Драчкаўскага сельсавета Смалявіцкага раёна.

Пры падзенні самалёта адбыўся «залом лесу» на 250 метраў, пасля самалёт ударыўся аб зямлю і загарэўся. Пажар хутка быў лакалізаваны.

Бізнесмены ляцелі чартарным рэйсам у Мінск у элітнае казіно «Шангры Ла», якое пераехала з Расіі ў Беларусь і нядаўна адкрылася побач са Штаб-кватэрай СНД.

## Самалёт 
Самалёт BAe-125-800, што разбіўся, быў 1987 года вытворчасці, серыйны нумар — 258076. Самалёт з ліпеня 2008 года належаў расійскай авіякампаніі «Эс-Эйр».

Самалёт распрацаваны брытанскай кампаніяй «Hawker Siddeley», выпускаецца з 1962 года. Усяго да 1990 года было выраблена 763 машын.

## Ахвяры 
Загінулі ўсе прысутныя на борце — 3 члены экіпажу і 2 пасажыры. Яшчэ адзін пасажыр, які меў ляцець, не з’явіўся на рэйс.

**Экіпаж:** *Аляксандр Самойлаў* — камандзір карабля, *Сяргей Снімшчыкаў* — штурман карабля, *Алеся Латуціна* — бортправадніца.

**Пасажыры:** *Марат Рамашкін* — генеральны дырэктар авіякампаніі «Эс-Эйр» (якой належаў самалёт), *П. Малышаў* — расійскі бізнесмен.

## Спасылкі 
* Каля «Мінск-2» разбіўся элітны самалёт  // Наша Ніва, 26 кастрычніка 2009
* Катастрофа BAe-125-800B а/к С-Эйр в районе Минска

Катэгорыя:Кастрычнік 2009 года
Катэгорыя:Падзеі 26 кастрычніка
Катэгорыя:Падзеі ў Мінску
Катэгорыя:Авіяцыйныя здарэнні ў Беларусі
Катэгорыя:Катастрофы 2009 года
Катэгорыя:2009 год у Мінску
Пархута

**Пархута** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анатоль Сяргеевіч Пархута (нар. 1947) — беларускі архітэктар
* Яраслаў Сільвестравіч Пархута — беларускі пісьменнік
Фрыдрых Дольман

{{Ваенны дзеяч
|поўнае імя       = Фрыдрых Дольман
|арыгінал імя     = 
|дата нараджэння  = 
|дата смерці      = 
|месца нараджэння = 
|месца смерці     = 
|партрэт          = 
|подпіс           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    =  Германская імперыя Веймарская рэспубліка
|гады службы      = 1899—1944
|званне           = 
|род войскаў      =  Сухапутныя войскі
|камандаваў       = 
|частка           =
|бітвы            =
Першая сусветная вайна 
Другая сусветная вайна 
|узнагароды       =
**Германская імперыя**
{
     
}
**Трэці рэйх**
{
     
-
    
}
|сувязі =
|у адстаўцы = 
}}
**Фрыдрых Дольман** (;  — ) — нямецкі военачальнік, генерал-палкоўнік (1940), падчас пачатковай фазы Нармандскай аперацыі камандаваў абаронай нямецкіх войскаў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Артылерысты Першай сусветнай вайны (Германія)
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Тамар

**Тамар** — тапонім:
* Тамар (Карагандзінская вобласць)
* Тамар (Усходне-Казахстанская вобласць)
Акмектэп

**Акмектэп** — тапонім:
* Акмектэп (Паўладарская вобласць)
* Акмектэп (Усходне-Казахстанская вобласць)
Лысагірка (Кам’янэць-Падзільскі раён)

**Лысагірка** () — вёска ў Кам’янэць-Падзільскім раёне Хмяльніцкай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Кам’янэць-Падзільскага раёна
Міхальскі

**Міхальскі** - прозвішча

* Артур Міхальскі — польскі дыпламат
* Вітольд Міхальскі — дырэктар Мінскай балотнай станцыі, сябра Інбелкульту. Распрацоўшчык беларускай навуковай тэрміналогіі
Казахстан (значэнні)

**Казахстан** — дзяржава ў Сярэдняй Азіі.

## Тапонім 
* Казахстан (Жаксынскі раён)
* Казахстан (Зерэндзінскі раён)
* Казахстан (Куршымскі раён)
* Казахстан (Тарбагатайскі раён)
Міхаіл Іванавіч Драгаміраў

**Міхаіл Іванавіч Драгаміраў** (; 8 [20] лістапада 1830, паблізу Канатопа, Чарнігаўская губерня, Расійская імперыя — 15 [28] кастрычніка 1905 года, Канатоп) — ваенны тэарэтык Расійскай імперыі 2-й паловы XIX стагоддзя, генерал-ад’ютант, генерал ад інфантэрыі (30.08.1891), кіеўскі, падольскі і валынскі генерал-губернатар (з 1898).

Адзін з вядучых ваенных педагогаў свайго часу, Драгаміраў узначаліў у 1878 годзе Акадэмію Генштаба. Яго «Падручнік тактыкі» (1879) служыў настольнай кнігай для некалькіх пакаленняў военачальнікаў Расіі.
Вячаслаў Міхайлавіч Кацёначкін

**Вячаслаў Міхайлавіч Кацёначкін** () — савецкі рэжысёр, мастак і мастак-мультыплікатар. Пастаноўшчык мультфільмаў. Народны артыст РСФСР (1987). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1988).
Макензен

**Макензен** () — нямецкае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аўгуст фон Макензен (1849—1945) — нямецкі военачальнік, генерал-фельдмаршал.
* Ганс Георг фон Макензен (1883—1947) — нямецкі дзяржаўны дзеяч, сын Аўгуста фон Макензена.
* Фрыц Макензен (1866—1953) — нямецкі мастак.
* Эберхард фон Макензен (1889—1969) — нямецкі военачальнік, генерал-палкоўнік, сын Аўгуста фон Макензена.
2-е Віцебскае раённае благачынне

**2-е Віцебскае раённае благачынне**, **2-я Віцебская раённая благачынная акруга** — акруга ў Віцебскай і Аршанскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы. Аб’ядноўвае заходнія прыходы Віцебскага раёна Віцебскай вобласці.

## Храмы і прыходы 
# Царква святапакутніка Мікалая прасвітара Віцебскага (Старое Сяло)
# Харлампіеўская царква (Ноўка)
# Свята-Іаана-Кармянская царква (Малыя Лётцы)
# Царква ў гонар святога Уласія Севастыйскага (Ліпаўцы)
# Царква ў імя святога прападобнага Сергія Раданежскага (Копці)
# Царква ў імя святых роўнаапостальнай Алены (Кіраўская)
# Царква (Замасточча)
# Царква (Вароны)
# Царква ў імя пакутніц Веры, Надзеі, Любові і Сафіі (Вялікія Лётцы)

## Благачынныя настаяцелі 
Протаіерэй Уладзімір Пашкевіч.

## Спасылкі 
* 2-е Віцебскае раённае благачынне на vitprav.by

Катэгорыя:Рэлігія ў Віцебскім раёне
Катэгорыя:Благачынныя акругі Віцебскай і Аршанскай епархіі
Востраў скарбаў (мультфільм, 1988)

**Востраў скарбаў** () — савецкі ўкраінскі поўнаметражны мультыплікацыйнага-гульнявой тэлефільм, створаны на заказ Дзяржтэлерадыё СССР на студыі «Кіеўнавукфільм» рэжысёрам Давідам Чаркаскім па аднайменным рамане Роберта Льюіса Стывенсана. Складаецца з двух частак: «Карта капітана Флінта» (1986) і «Скарбы капітана Флінта» (1988).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы 1988 года
Катэгорыя:Мультсерыялы СССР
Эберхард фон Макензен

{{Ваенны дзеяч
|поўнае імя       = Эберхард фон Макензен
|арыгінал імя     = 
|дата нараджэння  = 
|дата смерці      = 
|месца нараджэння = 
|месца смерці     = 
|партрэт          = Mackensen.jpg
|подпіс           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    =  Германская імперыя Веймарская рэспубліка
|гады службы      = 1908—1944
|званне           = 
|род войскаў      =  Сухапутныя войскі
|камандаваў       = 
|частка           =
|бітвы            =
Першая сусветная вайна 
Другая сусветная вайна 
|узнагароды       =
**Германская імперыя**
{
     
}
**Трэці рэйх**
{
      
-
      
-
   
}
|сувязі = сын Аўгуста фон Макензена
|у адстаўцы = 
}}
**Эберхард фон Макензен** (;  — ) — нямецкі военачальнік, генерал-палкоўнік (1942), камандуючы 14-й арміяй у Італіі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Германія)
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Востраў скарбаў (значэнні)

* **Востраў скарбаў** — раман Роберта Льюіса Стывенсана
* Востраў скарбаў (фільм, 1934)
* Востраў скарбаў (фільм, 1937)
* Востраў скарбаў (фільм, 1971)
* Востраў скарбаў (фільм, 1982)
* Востраў скарбаў (мультфільм, 1988)
* Востраў скарбаў (мультфільм, 1999)
Востраў скарбаў

**Востраў скарбаў** () — раман шатландскага пісьменніка Роберта Стывенсана аб прыгодах, звязаных з пошукам скарбаў, схаваных капітанам Флінтам на незаселеным востраве. Упершыню апублікаваны ў 1883 годзе, да гэтага ў перыяд 1881—1882 гадоў выходзіў серыямі ў дзіцячым часопісе «*Young Folks*». На беларускую мову раман пераклаў Алесь Асташонак.

## Сюжэт 
Раман складаецца з 34 раздзелаў, разбітых на 6 частак. Апавяданне вядзецца ад асобы галоўнага героя, сына ўладальнікаў карчмы — юнага Джыма Хокінса (за выключэннем раздзелаў 16—18, дзе апавядальнікам выступае доктар Ліўсі).

Шмат рызыкоўных прыгод даводзіцца перажыць юнаму герою Джыму Хоўкінсу ў падарожжы на таямнічы Востраў Скарбаў. І галоўны скарб, якім авалодвае ён у выніку, — давер’е і ўдзячнасць сяброў, вера ў добрых людзей і сапраўдная мужчынская дружба.

## Беларускі пераклад 
* Востраў скарбаў: Пер. з рус. / Роберт Луіз Стывенсон. — Мн. : ДВБ. Дзіцячая літ., 1938. — 213, [1] с.
* Востраў Скарбаў: Раман: Для малод. шк. узросту / Роберт Льюіс Стывенсан / Пер. з англ. мовы А. М. Асташонка; Маст. У. В. Гладкевіч. — Мн.: Юнацтва, 1993. — 239 с: іл. ISBN 5-7880-0428-4

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Аўдыёкніга: Treasure Island by Robert Louis Stevenson'' . Чытае Carter Langford, працягласць 7 г 31 хв

Катэгорыя:Кнігі 1883 года
Катэгорыя:Раманы на англійскай мове
Катэгорыя:Раманы XIX стагоддзя
Катэгорыя:Прыгодніцкія творы
Катэгорыя:Творы Роберта Льюіса Стывенсана
Цзялінцзян

**Цзялінцзя́н** () — рака ва ўсходняй частцы Кітая, левы прыток ракі Янцзы.

Даўжыня ракі складае 1119 км, плошча вадазбору 160 000 км². Сярэдні расход вады каля 2100 м³/с. Рака бярэ пачатак на паўднёвых схілах хрыбта Цыньлін, працякае па Сычуанскай катлавіне і ўпадае ў Янцзы каля горада Чунцын. Паўнаводная ўлетку.

Асноўныя прытокі: Байлунцзян, Фаўцзян (правыя) і Цюйзян (левы).

Каля ракі гарады Хэчуань, Бэйпэй, Наньчун. Суднаходная ад горада Наньчун. Вада з ракі выкарыстоўваецца на арашэнне.

## Літаратура 
* 
* Словарь современных географических названий. / Под общей редакцией акад. В. М. Котлякова. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006. 

## Спасылкі 
* Цзялинцзян // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru 

Катэгорыя:Рэкі Кітая
Катэгорыя:Прытокі Янцзы
Чыгуначнае благачынне горада Оршы

**Чыгуначнае благачынне горада Оршы**, **Чыгуначная благачынная акруга горада Оршы** — акруга ў Віцебскай і Аршанскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы. Аб’ядноўвае цэнтральную і ўсходнюю частку горада Оршы.

## Храмы і прыходы 
# Прыход храма Раства Хрыстова
# Храм Святога Праведнага Іаана Кранштацкага (Орша ПК-12).
# Малітоўны пакой Святой Блажэннай Матроны Маскоўскай (у Аршанскім доме састарэлых - прыпісаны да храма Раства Хрыстовага).

## Благачынныя настаяцелі 
# Протаіерэй Аляксандр Харламаў.
# Протаіерэй Вячаслаў Енухаў.

## Спасылкі 
* Чыгуначнае благачынне горада Оршы на vitprav.by

Катэгорыя:Рэлігія ў Оршы
Катэгорыя:Благачынныя акругі Віцебскай і Аршанскай епархіі
Цэнтральнае благачынне горада Оршы

**Цэнтральнае благачынне горада Оршы**, **Цэнтральная благачынная акруга горада Оршы** — акруга ў Віцебскай і Аршанскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы. Аб’ядноўвае цэнтральную і заходнюю частку горада Оршы. Утворана ў 2007 годзе.

## Храмы і прыходы 
# Прыход храма Раства Прасвятой Багародзіцы
# Прыход храма Святога Архангела Міхала (сабор)
# Храм Святога Андрэя Першазванага (в. Андрэеўшчына, дамовы храм прыпісны да прыходу пакутніцы Раісы)
# Храм Святых апосталаў Пятра і Паўла (Орша ПК 8)
# Прыход храма Свяціцеля Мікалая Цудатворца
# Прыход храма Свяціцеля Спірыдона Трыміфунцкага
# Прыход храма Свяціцеля Аляксія мітрапаліта Маскоўскага (дамовы храм Аршанскага духоўнага вучылішча)
# Прыход Роўнаапостальнага князя Уладзіміра (праектуемы)
# Прыход Святой пакутніцы Раісы (в. Андрэеўшчына)
# Свята-Леанідаўская царква (Орша)

## Благачынныя настаяцелі 
# Протаіерэй Міхаіл Мартыновіч
# Протаіерэй Мікалай Вабішчэвіч
# Протаіерэй Андрэй Валашчук
# Протаіерэй Вячаслаў Казлоў
# Протаіерэй Валерый Сярко
# Іерэй Дзмітрый Савушкін

## Спасылкі 
* Цэнтральнае благачынне горада Оршы на vitprav.by

Катэгорыя:Рэлігія ў Оршы
Катэгорыя:Благачынныя акругі Віцебскай і Аршанскай епархіі
Станіслаўчык (Жмэрынскі раён)

**Станіслаўчык** () — вёска ў Жмэрынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Жмэрынскага раёна
Стадульці

**Стадульці** () — вёска ў Жмэрынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Жмэрынскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1580 годзе
Вупыры

**«Вупыры»** () — беларускі незалежны мастацкі фільм у жанры хорар кінастудыі «Первая КиноВидео Компания», які выйшаў у пракат 14 лістапада 2019 года.

## Сюжэт 
Кампанія маладых людзей трапляе ў лясную глыбінку на таемнае возера і сутыкаецца там з містычным жахам, які раз у годзе нараджаецца ў Купальскую ноч.

## Акцёры 
## Здымачная група 
* рэжысёры — Максім Сіры, Андрэй Грынько
* прадзюсары — Андрэй Курэйчык, Віктар Лабковіч, Сяргей Якубоўскі, Андрэй Клюковіч
*са-прадзюсар — Надзея Гусельнікава
* сцэнарысты — Андрэй Курэйчык, Сяргей Якубоўскі
* аператары — Арцём Якімаў, Аляксандр Алейнікаў
*кампазітар — Барыс Ланькоў
*анімацыя — Васіль Паук
*арт-дырэктар — Максім Карбановіч

## Здымачны працэс і прэм’ера
Здымкі пачаліся ў 2017 годзе. Асноўным месцам здымак стаў Ваўкавыскі раён. Бюджэт фільма складае 300 тысяч еўра. Прэм’ера фільма адбылася ў кінатэатры «Дом кіно» 1 лістапада 2019 года.

## Крытыка 
Журналіст Канстанцін Сідаровіч адзначыў, што слабым бокам фільма з’яўляецца сцэнарый, мантаж, ігра акцёраў, але выказаў меркаванне, што для беларускага кіно незалежны фільм з такім бюджэтам — пазітыўнае дасягненне.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Фільмы жахаў Беларусі
Ліндэман

**Лі́ндэман** () — нямецкае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Георг Ліндэман (1884—1963) — нямецкі военачальнік, генерал-палкоўнік
* Мэгі Ліндэман (нар. 1998) — амерыканская спявачка і аўтар песень
* Фрыц Ліндэман (1894—1944) — нямецкі военачальнік, генерал артылерыі
* Ціль Ліндэман (нар. 1963) — нямецкі музыкант, лідар гурта «Rammstein»
* Эрнст Ліндэман (1894—1941) — нямецкі ваенна-марскі афіцэр, камандзір лінейнага карабля «Бісмарк»
Сяргей Іосіфавіч Пеўны

**Сяргей Іосіфавіч Пеўны** (, с. Агульці, Валкыўскі раён, Харкаўская вобласць, УССР — ) — беларускі архітэктар. Заслужаны архітэктар Беларускай ССР (1989), саветнік Беларускай акадэміі архітэктуры (2000).

## Біяграфія 
Скончыў Харкаўскі інжынерна-будаўнічы інстытут. У 1953—1955 гадах працаваў архітэктарам Севастопальскай архітэктурна-праектнай канторы «Гарпраект»; у 1955—1957 гадах інжынерам «Ваенмарпраекта-30»; у 1957—1958 гадах інжынерам праектнага аддзела Усесаюзнага НДІ вогнеўпораў у Харкаве; у 1958—1962 гадах старэйшым інжынерам у праектным інстытуце «Дзіпракокс». З 1962 па 2001 працаваў у інстытуце «Гомельграмадзянпраект» на пасадзе галоўнага архітэктара. У 2001 годзе выйшаў на пенсію, будынак Прыёрбанка па вул. Чырвонаармейскай, 3а.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Старонка на сайце *городгомель.бел* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Украіны
Катэгорыя:Архітэктары СССР
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Гомеля
Мукур

**Мукур** — тапонім:

* Мукур (Атыраўская вобласць)
* Мукур (Усходне-Казахстанская вобласць)
Эрхард Раус

{{Ваенны дзеяч
|поўнае імя       = Эрхард Раус
|арыгінал імя     = 
|дата нараджэння  = 
|дата смерці      = 
|месца нараджэння = 
|месца смерці     = 
|партрэт          = 
|подпіс           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1909—1945
|званне           = 
|род войскаў      =  Сухапутныя войскі
|камандаваў       = 
|частка           =
|бітвы            =
Першая сусветная вайна 
Другая сусветная вайна 
|узнагароды       =
**Аўстра-Венгрыя**
{
     
-

}
**Трэці рэйх**
{
     
-
     
-
     
}
|сувязі =
|у адстаўцы = зняволены, публіцыст
}}
**Эрхард Раус** (;  — ) — нямецкі і аўстрыйскі военачальнік, генерал-палкоўнік (1944), падчас Другой сусветнай вайны камандаваў танкавымі арміямі.

## Творы 
* *Panzer Operations: The Eastern Front Memoir of General Raus, 1941–1945* (сумесна з Steven H. Newton), 
* *Peculiarities of Russian warfare (*German report *series, 1949)
* *Tactics in unusual situations* (*Small unit tactics*, 1951)
* *Improvisations and field expedients: Their use as instruments of command* (1951)
* *Effects of climate on combat in European Russia* (*German Report Series, CMH Pub 104-6*, 1952)
* *The Pomeranian battle and the command in the east* (1952)
* *Strategic deceptions *(*Deceptions & Cover Plans Project ''# 29, 1948)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Леанід Аляксеевіч Нячаеў

**Леанід Аляксеевіч Нячаеў** (; , Масква, РСФСР — , Масква) — савецкі, беларускі і расійскі кінарэжысёр, пісьменнік. Праславіўся ў першую чаргу фільмамі для дзяцей і кінаказкамі. Народны артыст Расійскай Федэрацыі (2003). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Расійскай Федэрацыі (1993).
Міхаіл Аляксандравіч Чалісаў

**Міхаіл Аляксандравіч Ча́лісаў** (; , Таганрог — , ) — урач, вучоны ў галіне псіхіятрыі, доктар медыцынскіх навук (1941), прафесар (1945).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Таганрогу. У 1916—1917 гадах вучыўся ў Петраградскім псіханеўралагічным інстытуце, у 1917—1919 гадах у Данецкім універсітэце. У 1919 годзе быў мабілізаваны і да 1920 года служыў радавым у белай арміі ў Новачаркаску, у 1920 годзе — лекарскі памочнік у Чырвонай Арміі.

Памёр 26 ліпеня 1973 года, пахаваны на Паўночных могілках у Мінску.

## Навуковая і грамадская дзейнасць 
М. А. Чалісаву належаць навуковыя працы па клінічнай псіхіятрыі. Таксама займаўся пытаннямі біяхіміі чалавека, лячэння шызафрэніі (прапанаваў метад яе інсулінавай тэрапіі), праблемы алкагалізму. Правёў першыя ў СССР вопыты па стварэнню эксперыментальных мадэляў кататанічнага сіндрому.

Займаў пасаду старшыні Беларускага навуковага таварыства неўрапатолагаў і псіхіятраў. Уваходзіў у склад Вучонага савета Міністэрства аховы здароўя БССР, рэдакцыйнай калегіі часопіса «Невропатология и психиатрия» і быў сарэдактарам раздзела «Псіхіятрыя» Вялікай медыцынскай энцыклапедыі.

Аўтар больш за 80 навуковых прац, у тым ліку 2 манаграфій. Пад яго кіраўніцтвам абаронены 2 доктарскія і 8 кандыдацкіх дысертацый. Удзельнічаў у падрыхтоўцы і правядзенні рэспубліканскіх з’ездаў і канферэнцый псіхіятраў, удзельнічаў у міжнародных з’ездах і канферэнцыях.

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалямі, Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Чалисов Михаил Александрович (02(14).03.1898-26.07.1973) // Сайт БДМУ
* Чалисов, Михаил Александрович (доктор медицинских наук; 1898—1973) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* Кафедра псіхіятрыі Данецкага нацыянальнага медыцынскага ўніверсітэта 

Катэгорыя:Псіхіятры СССР
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
In Rainbows

«**In Rainbows**» — сёмы студыйны альбом англійскага альтэрнатыўнага гурта «Radiohead», выдадзены 10 кастрычніка 2007 года.

## Спіс кампазіцый 
## Зноскі 
Катэгорыя:Альбомы 2007 года
Катэгорыя:Альбомы XL Recordings
Серафімаўскае благачынне горада Віцебска

**Серафімаўскае благачынне горада Віцебска**, **Серафімаўская благачынная акруга горада Віцебска** — акруга ў Віцебскай і Аршанскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы. Аб’ядноўвае паўднёвую частку горада Віцебск.

## Храмы і прыходы 
# Царква ў імя святой блажэннай Матроны Маскоўскай (Віцебск)
# Царква святой пакутніцы Таціяны (Віцебск)
# Царква ў гонар Смаленскай іконы Божай Маці (Акцябрская)
# Царква ў імя святога вялебнага Серафіма Сароўскага (Віцебск)
# Свята-Васільеўская царква (Віцебск)

## Благачынныя настаяцелі 
Протаіерэй Аляксандр Сіроткін.

## Спасылкі 
* Серафімаўскае благачынне горада Віцебска на vitprav.by

Катэгорыя:Рэлігія ў Віцебску
Катэгорыя:Благачынныя акругі Віцебскай і Аршанскай епархіі
Шчабжэшын

**Шчабжэшын** () — горад у Польшчы, у гістарычнай вобласці Холмшчына, на рацэ Вепш. Уваходзіць у склад Замойскага павета Люблінскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Шчабжэшын. Займае плошчу 29,12 км². Насельніцтва 5,1 тыс. чалавек (на 2018).

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада
Лепельскае благачынне

**Лепельскае благачынне**, **Лепельская благачынная акруга** — акруга ў Віцебскай і Аршанскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы. Аб’ядноўвае прыходы Лепельскага раёна Віцебскай вобласці.

## Храмы і прыходы 
# Царква ў гонар абраза Божай Маці «Неўпівальная Чаша» (Бароўка)
# Царква ў гонар абраза Божай Маці Мінскай (Домжарыцы)
# Царква (Заслонава)
# Свята-Георгіеўская царква (Камень)
# Малітоўны дом (Камень)
# Свята-Уладзімірская царква (Лепель)
# Свята-Георгіеўская царква (Лепель)
# Малітоўны дом у ЦРБ (Лепель)
# Свята-Параскева-Пятніцкая царква (Лепель)
# Спаса-Праабражэнская царква (Лепель)
# Царква ў гонар Раства Хрыстова (Лепель)
# Свята-Мікалаеўская царква (Макараўшчына)
# Свята-Ушэсцеўская царква (Пышна)
# Свята-Казьма-Дзям’янаўская царква (Слабада)
# Царква (Стаі) (Стаі)
# Царква Святой Варвары (Чарэйшчына)
# Царква ў імя святога прападобнага Сергія Раданежскага (Юркоўшчына)

## Благачынныя настаяцелі 
Протаіерэй Адам Каляда.

## Спасылкі 
* Лепельскае благачынне на vitprav.by

Катэгорыя:Рэлігія ў Лепельскім раёне
Катэгорыя:Благачынныя акругі Віцебскай і Аршанскай епархіі
Алэксііўка (Гайсынскі раён)

**Алэксііўка** () — вёска ў Гайсынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Іллінецкага раёна
Бабын (Вінніцкі раён)

**Бабын** () — вёска ў Вінніцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Іллінецкага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1550 годзе
Барысіўка (Вінніцкі раён)

**Барысіўка** () — вёска ў Вінніцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Іллінецкага раёна
Тамара Антонаўна Перасадзька

**Тамара Антонаўна Перасадзька** (нар. , г. Ерэван, Армянская ССР) — беларускі архітэктар, педагог, адміністратар.

## Біяграфія 
Скончыла у 1950 годзе Кіеўскі інжынерна-будаўнічы інстытут. У 1970 годзе скончыла завочную аспірантуру Інстытута будаўніцтва і архітэктуры пры Дзяржбудзе БССР. У 1950—1952 гадах архітэктар, старшы архітэктар Брэсцкага філіяла «Белдзяржпраекта». У 1957—1959 гадах галоўны архітэктар г. Брэста.

Пражывае ў Брэсце па вул. Савецкай, 32.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Брэста
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары Брэста
Рыхард Руаф

{{Ваенны дзеяч
|поўнае імя       = Рыхард Руаф
|арыгінал імя     = 
|дата нараджэння  = 
|дата смерці      = 
|месца нараджэння = 
|месца смерці     = 
|партрэт          = 
|подпіс           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    =  Германская імперыя Веймарская рэспубліка
|гады службы      = 1903—1943
|званне           = 
|род войскаў      =  Сухапутныя войскі
|камандаваў       = 
|частка           =
|бітвы            =
Першая сусветная вайна 
Другая сусветная вайна 
|узнагароды       =
**Германская імперыя**
{
     
-
   
}
**Трэці рэйх**
{
     
-
     
-
 
}
|сувязі = 
|у адстаўцы = 
}}
**Рыхард Руаф** (;  — ) — нямецкі военачальнік, генерал-палкоўнік (1942), камандуючы 17-й арміяй (1942—1943).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Сяргей Віктаравіч Пярвіцкі

**Сяргей Віктаравіч Пярвіцкі** (нар. , г. Гомель) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1991 годзе Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту (выкладчыкі У. М. Прасол, М. М. Ягораў). У 1994—2002 гадах інжынер 2-й катэгорыі, начальнік групы праектнага рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства «Белдзіпрагандаль», Гомельская комплексная праектная майстэрня; з 2002 года вядучы архітэктар, начальнік архітэктурна-будаўнічага аддзела філіяла праектна-канструктарскай майстэрні «Будпраект» ААТ «Гомельпрамбуд».

Член Саюза архітэктараў з 2007 года.

## Творчасць 
Асноўныя працы: комплекс адміністрацыйных будынкаў па вул. Падгорнай, 10 (2008); разлікова-касавы цэнтр ААТ «Белаграпрамбанк» па вул. Хатаевіча (2008); крама ААТ «Веста» на скрыжаванні пр. Касманаўтаў і вуліца Чапаева (2006), фітнэс-цэнтр па вул. Яфрэмава, 11 (2006) — усе ў Гомелі; рэканструкцыя будынка Масбудэканамбанка ў г. Віднае Маскоўскай вобласці (2006); рэстаўрацыя гарадскога асабняка пабудовы канца XIX ст. па вул. Жаркоўскага ў г. Гомелі (2005); гандлёвы комплекс па вул. Рэчыцкая шаша ў г. Гомелі (2003).

## Узнагароды 
* Медаль Францыска Скарыны (2020).
* Прэмія Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь «За духоўнае адраджэнне» (2020, у складзе аўтарскага калектыва) — за стварэнне мемарыяльнага комплексу на месцы спаленай в. Ала ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Гомеля
Пэрвамайскэ (Гайсынскі раён)

**Пэрвамайскэ** () — пасёлак у Гайсынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Іллінецкага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Украіны
Царква ў імя святога прападобнага Сергія Раданежскага

**Царква ў імя святога прападобнага Сергія Раданежскага** — назва шэрагу праваслаўных храмаў, асвячоных у гонар святога прападобнага Сергія Раданежскага.

## Беларусь 
* Царква ў імя святога прападобнага Сергія Раданежскага (Гомель)
* Царква ў імя святога прападобнага Сергія Раданежскага (Дашкаўка)
* Царква ў імя святога прападобнага Сергія Раданежскага (Жодзіна)
* Царква ў імя святога прападобнага Сергія Раданежскага (Клепачы)
* Царква ў імя святога прападобнага Сергія Раданежскага (Лескавічы)
* Царква ў імя святога прападобнага Сергія Раданежскага (Ліда)
* Царква ў імя святога прападобнага Сергія Раданежскага (Мілавіды)
* Царква ў імя святога прападобнага Сергія Раданежскага (Копці)
* Царква ў імя святога прападобнага Сергія Раданежскага (Юркоўшчына)
Царква Святой Варвары

**Царква Святой Варвары** — назва шэрагу праваслаўных храмаў, асвячоных у гонар святой велікамучаніцы Варвары (Барбары) Іліёпальскай.

* Царква Святой Варвары (Райца)
* Царква Святой Варвары (Чарэйшчына)
* Свята-Варварынская царква (Вялікая Чапунь)
* Свята-Варварынская царква (Сухадол)
* Свята-Варварынская царква (Салігорск)
* Свята-Варварынская царква (Слуцк)

Катэгорыя:Храмы Святой Варвары
Вэлыкэ (Казятынскі раён)

**Вэлыкэ** () — вёска ў Казятынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Казятынскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Украіны
Казятын (Казятынскі раён)

**Казятын** () — вёска ў Казятынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Казятынскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1672 годзе
Мэдвэдзіўка (Казятынскі раён)

**Мэдвэдзіўка** () — вёска ў Казятынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Казятынскага раёна
Спаса-Праабражэнская царква (Лепель)

**Спаса-Праабражэнская царква** — праваслаўны храм у горадзе Лепелі Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на вул. Чайкова, 75а.

## Гісторыя 
### Спаса-Праабражэнскі сабор 
У 1841—1844 гадах у цэнтры горада быў узведзены Спаса-Праабражэнскі сабор. Будынак быў збудаваны з цэглы па праекце П. А. Порты, які быў распрацаваны ў 1835 годзе.

У 1896 годзе віцебскі архітэктар У. Ф. Коршыкаў склаў новы праект сабора. Сабор меў тры прастолы. Пад бляшаным дахам, афарбаваным у зялёны колер, узвышаўся вялікі сферычны купал, над галоўным фасадам — 3-ярусная званіца са шпілем з пазалочаным крыжам. Царква мела тры ўваходы. У інтэр’еры было тры іканастасы. У 1950 годзе сабор быў разбураны.

### Новы храм 
У 1996 годзе з блаславення кіраўніка Віцебскай епархіі Архіепіскапа Дзімітрыя прынята рашэнне адрадзіць дзейнасць парафіі.

У кастрычніку 2003 года прыход набыў будынак, які належаў Лепельскаму электрамеханічнаму заводу. У пачатку 2004 года пачаліся першыя набажэнствы.

Лепель. Царква Праабражэння Гасподняга (02).jpg
Лепель. Царква Праабражэння Гасподняга (06).jpg
Лепель. Царква Праабражэння Гасподняга (08).jpg
Лепель. Царква Праабражэння Гасподняга (09).jpg
Лепель. Царква Праабражэння Гасподняга (10).jpg
Лепель. Царква Праабражэння Гасподняга (17).jpg
Лепель. Царква Праабражэння Гасподняга (20).jpg

## Літаратура 
* Храм Преображения Господня // Витебская епархия. Монастыри, храмы и приходы : справочник / сост. А. Матвеев. — Минск : Белорусская Православная Церковь, 2009. — С. 88-89.

Катэгорыя:Храмы Віцебскай і Аршанскай епархіі
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Лепеля
Аляксандр Мікалаевіч Пятроў (архітэктар)

**Аляксандр Мікалаевіч Пятроў** (нар. ) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1974 годзе БПІ, у 1995 годзе Акадэмію кіравання пры Кабінеце Міністраў Рэспублікі Беларусь. Працаваў у ДПІ «Мінскпраект», Пячорскім філіяле інстытута «Коміграмадзянпраект», Беларускім аддзяленні УНДПІэнергапрама, інстытуце «Белжылпраект». З 1990 года — галоўны ландшафтны архітэктар Камітэта архітэктуры і горадабудаўніцтва Мінгарвыканкама, з 1997 — начальнік аддзела Міністэрства архітэктуры і горадабудаўніцтва Рэспублікі Беларусь, з 2003 — галоўны саветнік па пытаннях архітэктуры і горадабудаўніцтва ў Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь. З 2007 — дырэктар ПДКУП «Мінскграда».

З лістапада 2011 года па снежань 2013.

Член Беларускага саюза архітэктараў з 1982 года.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у т.л. у сааўтарстве): ПДП рэканструкцыі Прывакзальнай плошчы ў Мінску (1974), сілуэт г. Мінска (1975), схема выкарыстання падземнай прасторы цэнтральнай часткі Мінска (1975), праекты забудовы мікрараёнаў Паўднёвы Захад-2 і 3 (1977—1978), праект забудовы мікрараёна № 4 у г. Усінск Комі АССР (1980), ПДП пасёлкаў Усць-Цыльма, , , , Прыўральскае ў Комі АССР (1979-83), генеральныя планы рэканструкцыі і пашырэнні Мінскай ЦЭЦ-4, Клайпедскай ДРЭС, , Вільнюскай ЦЭЦ-3 (1984-87), праект добраўпарадкавання тэрыторыі санаторыя «Беларусь» у г. Сочы (1988).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковы кіраўнік распрацовак «Класіфікатар відаў дзейнасці ў будаўніцтве», «Інструкцыя пра аказанне інжынерных паслуг у будаўніцтве», «Інструкцыя пра прафесійную атэстацыю спецыялістаў у вобласці будаўніцтва», «Становішча пра Рэспубліканскі цэнтр атэстацыі кіраўнікоў спецыялістаў у вобласці будаўніцтва» (2002-06).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Горадабудаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары Мінска
Катэгорыя:Ландшафтныя архітэктары Беларусі