open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дамброўна (Вармінска-Мазурскае ваяводства)

**Дамброўна** (, ) — вёска ў Аструдскім павеце Вармінска-Мазурскага ваяводства Польшчы. Сядзіба вясковай гміны Дамброўна. Знаходзіцца прыкладна за 30 км на поўдзень ад Аструды і за 50 км на паўднёвы-захад ад сталіцы ваяводства Ольштына.

Да 1945 года была горадам. У 1975—1998 гадах уваходзіла ў склад Альштынскага ваяводства.

У Дамброўне знаходзяцца аптэка, банк, пошта, аўтазапраўка, рэстаран, бар, крамы.

## Гісторыя 
У XIII стагоддзі прусы збудавалі форт між азёрамі Велька і Мала-Дамброўна. У 1316 годзе крыжакі пачалі ўмацаванне паселішча і збудавалі тут замак Гільгенбург. Паселішча вакол замку ў 1326 годзе атрымала гарадскія правы ад дзежганскага комтура Лютэра фон Браўншвайга. Праз Гільгенбург у тыя часы праходзіў гандлёвы шлях з Мазовіі ў Эльблёнг і Гданьск. Замак быў сядзібай крыжацкага войта.

У ліпені 1410 года, за два дні да бітвы пад Грунвальдам, горад быў захоплены і спалены войскам Уладзіслава II Ягайлы. У XV стагоддзі земскім суддзёй быў тут Пётр Бажынскі з Эльгнова (бацька Яна і Сцібара — заснавальнікаў Прускай канфедэрацыі). У 1525 годзе мясцовасць стала староствам і належала магнацкім родам Габленцам, Алесніцам і найдаўжэй (1572—1831) Фінку фон Фінкенштэйну. У 1656 годзе горад быў спалены татарамі.

У 1818 годзе Гільгенбург быў уключаны ў *Landkreis Osterode in Ostpreußen*. Хоць знаходзіўся на чыгунцы між гарадамі Остэродэ (Аструда) і Зольдау (Дзялдова), Гільгенбург заставаўся мястэчкам з прыкладна 1000 жыхарамі. Пасля аддзялення Дзялдова ад Усходняй Прусіі стаў самым паўднёвым горадам Masurian Oberland і быў адрэзаны ад усіх рэгіянальных маршрутаў.

У канцы жніўня 1914 года ў ваколіцах Дамброўны разыгралася так званая Першая мазурская бітва. У Асякове, што за 4 км ад Дамброўны, знойдзеныя адныя з найвялікшых ваенных могілак таго часу.

У 1945 годзе Гільгенбург быў зруйнаваны на 80 %. Па ўмовах Патсдамскай канферэнцыі горада было перададзена ў склад Польшчы, усё нямецкае насельніцтва выселена і заменена палякамі. Падчас гэтага перайменаванае ў Дамброўну паселішча было пазбаўлены гарадскіх правоў.

## Славутасці 
* Руіны крыжацкага замка 1319 года. У 1410 годзе замак быў спалены, адбудаваны ў пачатку XVI стагоддзя. У 1683—1696 гадах Фінкенштэйны перабудавалі яго на барочную рэзідэнцыю, дабудаваўшы ўсходняе і паўднёвае крыло, а ваколіцы абсадзіўшы дрэвамі. У XX стагоддзі замак перайшоў ва ўласнасць роду Штраўсаў. У 1945 годзе спалены і зруйнаваны.
* Парафіяльны касцёл (цяпер метадысцкі), збудаваны ў 1325—1350 гадах, перабудаваны ў XVII i XVIII стагоддзях. У 1697 годзе дабудаваны маўзалей Фінкенштэйнаў.
* Неагатычны касцёл другой паловы XIX стагоддзя.
* Фрагменты гарадскіх муроў XIV ст., захаваліся па вуліцы Тыльнай, Грунвальдскай, каля замка і ўздоўж возера
* Камяніцы XIX ст. па вуліцах Касцёльнай і Касцюшкі
* Сінагога

Выява:Urząd Gminy w Dąbrównie.jpg|Урад гміны Дамброўна
Выява:Synagoga w Dąbrównie 2.jpg|Будынак даўняй сінагогі

## Літаратура 
* 

## Спасылкі
Сісла

**Сі́сла** () — гістарычная адміністрацыйная адзінка ў многіх скандынаўскіх краінах.

Нягледзячы на тое, што тэрмін *«сісла»* ужо не выкарыстоўваецца ў Даніі і Нарвегіі, гэты тэрмін выкарыстоўваецца ў Ісландыі і на Фарэрскіх астравах.

## Рэгіёны (сісла) Фарэрскіх астравоў 
Фарэрскія астравы падзелены на шэсць рэгіёнаў:
* Эстурай
* Нораяр
* Сандай
* Стрэймай
* Сувурай
* Воар

## Гл. таксама 
* Камуны Фарэрскіх астравоў
* Рэгіёны Фарэрскіх астравоў
* Спіс астравоў Фарэрскага архіпелага

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Фарэрскіх астравоў
Катэгорыя:Адміністрацыйныя адзінкі
Спіс астравоў Фарэрскага архіпелага

**Фарэрскія астравы**, або** Фарэры** ( - «Авечыя астравы», , , стар.ісл./ісл.: *Færeyjar*) — група астравоў у паўночнай частцы Атлантычнага акіяна паміж Шатландыяй (Шэтландскімі астравамі) і Ісландыяй. Аўтаномны рэгіён Садружнасць Каралеўства Даніі. З 1948 года мясцовы ўрад самастойна кіруе практычна ўсімі сферамі жыцця, за выключэннем абароны і знешняй палітыкі.

## «Асноўныя» астравы 
Фарэрскія астравы складаюцца з 18 «асноўных» астравоў, з якіх толькі 1 незаселены. З іх толькі на 10 астравах пражывае больш за 100 жыхароў.

Ніжэй прыведзены спіс найбольшых астравоў Фарэрскага архіпелага, адсартаваны ў алфавітным парадку.

## Астраўкі і скалы 
Таксама Фарэрскія астравы ўключаюць таксама шэраг незаселеных астраўкоў і скал. Ніжэй прыведзены спіс з 12 найбуйнейшых астраўкоў і скал, адсартаваны ў парадку змяншэння плошчы.
[thumb|250px|[Тындхёльм]]

## Рыфы 
Акрамя астравоў і скал Фарэрскія астравы ўключаюць з некалькі груп ненаселеных рыфаў. Ніжэй прыведзены спіс з найбуйнейшых груп рыфаў Фарэрскага архіпелага.

## Спасылкі 
* Статыстыка

*
Хантайскае

**Ханта́йскае возера** або **Вялікае Хантайскае возера** — возера ў Краснаярскім краі Расіі, у басейне ракі Хантайка (прыток Енісея), у паўднёвай частцы паўвострава Таймыр.

Плошча паверхні возера каля 822 км², даўжыня каля 80 км, шырыня каля 25 км. Плошча вадазбору каля 11 900 км². Возера размешчана ў вузкай тэктанічнай эразійнай катлавіне на паўднёва-заходнім ускрайку плато Путарана. Найбольшая глыбіня 420 м. Слабапраточнае. З возера выцякае рака Хантайка. Злучанае пратокай з Малым Хантайскім возерам.

## Літаратура 
*  — С. 540.

## Спасылкі 
* Озеро Хантайское // Государственный водный реестр РФ
* *Гречушникова М. Г.* Хантайское озеро // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»
* Карта  R-45,46. Выданне 1990 г.

Катэгорыя:Азёры Краснаярскага края
Нявешчанка

**Няве́шчанка**, **Ля́хава** — возера ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці, за 6 км на поўнач ад горада Рэчыца, каля вёскі Гіроў. Адносіцца да басейна ракі Дняпро (прылягае да яго поймы).

Плошча паверхні 0,22 км², даўжыня 2,15 км, шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 5,0 км.

Возера старычнага тыпу. Схілы катлавіны невыразныя. Берагавая лінія ўмерана звілістая. Вузкімі пратокамі на захадзе і поўдні злучана з безыменнымі азёрамі. На паўночным усходзе каналізаваным ручаём злучана з сістэмай меліярацыйных каналаў.

У возеры водзяцца акунь, шчупак звычайны, гусцяра, плотка, краснапёрка, лінь, карась і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Ліст карты N-36-121. Выданне 1989 г. Стан мясцовасці на 1985 г. 
* Агульная характарыстыка азёр Гомельскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Гомельскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Рэчыцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Дняпра
Дворышча (могілкі)

**Могілкі «Дворышча»** — адны з абмежавана дзеючых могілак Мінска. Знаходзяцца ў горадзе Мінску насупраць вуліцы Бялецкага, дом 22. Плошча 0,75 га, год адкрыцця невядомы. Дазволена пахаванне да сваякоў.

На тэрыторыі могілак сустракаюцца пахаванні як ХІХ стагоддзя, так 2000-х гадоў. Частка пахаванняў стала ахвярай вандалізму. Некаторыя помнікі і плот вакол могілак адрамантавалі рэстаўратары.

## Спасылкі 
*Дворышча  // Некропалі Беларусі

Катэгорыя: Могілкі Мінска
Львоўскі гарадскі савет

**Львоўскі гарадскі савет** — украінскі орган мясцовага самакіравання гарадской тэрытарыяльнай грамады з цэнтрам у Львове. У яго падпарадкаванні акрамя ўласна Львова таксама знаходзяцца гарады-спадарожнікі Львова Вынныкы і Дубляны, а таксама львоўскія прадмесці Брухавычы і Рудна. Тэрыторыя гарадской грамады падзяляецца на 6 адміністрацыйных раёнаў.

## Склад 
### Адміністрацыйныя раёны 
### Населеныя пункты 
* горад Львоў (Сыхіўскі, Шаўчэнкаўскі, Франкіўскі, Лычакіўскі, Залізнычны, Галіцкі раёны)
* горад Вынныкы (Лычакіўскі раён)
* горад Дубляны (Шаўчэнкіўскі раён)
* пасёлак гарадскога тыпу Брухавычы (Шаўчэнкаўскі раён)
* пасёлак гарадскога тыпу Рудна (Залізнычны раён)

## Выканаўчы камітэт 
У склад выканаўчага камітэта, зацверджаннага 4 лютага 2021 года, уваходзяць мэр Андрэй Садавы, сакратар гарадскога савета Маркіян Лапачак, кіруючая справамі выканкама Наталля Аляксеева, намеснік мэра па эканамічным развіцці (першы намеснік) Андрэй Маскаленка, намеснік па пытаннях ЖКГ Ірына Маруняк, начальнік Галоўнага ўпраўлення Дзяржаўнай службы па надзвычайных сітуацыях у Львоўскай вобласці Юрый Кагіцін, былы дэпутат гарсавета, бізнэсмэн Арцём Хмыз, былы народны дэпутат ад «Самапомачы» Алег Лаўрык і экс-намеснік мэра Віннікаў Багдан Шустэр.

## Зноскі 
## Крыніцы і спасылкі 
* Афіцыйны сайт Львоўскага гарадскога савета 
* Львоў становіцца больш — Львоўская газета «Ратуша»
* Львоўскі гарадскі савет 

Катэгорыя:Гарадскія саветы Украіны
Катэгорыя:Львоў
Катэгорыя:Львоўская вобласць
Герчык

**Герчык** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Канстанцін Васілевіч Герчык, савецкі ваенны дзеяч
* Міхаіл Навумавіч Герчык, беларускі пісьменнік
Глініцкае

**Глі́ніцкае** — азёрападобнае расшырэнне рэчышча ракі Скалодзіна ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці, за 42 км на захад ад горада Мазыр, каля вёскі Глініца.

Плошча каля 0,13 км², даўжыня 2,5 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі каля 5,2 км. Берагі пясчаныя, пераважна нізкія, параслі хмызняком і рэдкалессем, месцамі забалочаныя.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-142 
* Агульная характарыстыка азёр Гомельскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Гомельскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Басейн Прыпяці
Катэгорыя:Азёры Мазырскага раёна
Метраполітэн-музей

**Метрапо́літэн** (), у шырокіх колах нью-ёркцаў і мастацтвазнаўцаў яго называюць **Мэт** — буйнейшы музей мастацтва ў Нью-Ёрку, ЗША. Знаходзіцца на так званай «Музейнай Мілі» 5-й авеню, дзе размешчана дзевяць розных музеяў.

## Гісторыя 
Музей заснаваны ў 1870 годзе групай амерыканскіх бізнесменаў і прыхільнікаў мастацтва (*the Union League Club of New York*). Адкрыўся для публікі 20 лютага 1872 года. Першым прэзідэнтам быў Джон Тэйлар Джонстан, а выканаўчым дырэктарам — выдавец Джордж Палмер Путнэм.

## Будынак музея 
У свой цяперашні будынак на Пятай авеню музей пераехаў у 1988 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Музеі Нью-Ёрка
Катэгорыя:Мастацкія музеі ЗША
Свята-Пакроўская царква (Алекшыцы)

**Царква ў гонар Пакрова Прасвятой Багародзіцы** — праваслаўны храм у в. Алекшыцы Бераставіцкага раёна Гродзенскай вобласці.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1865—1871 гг. з цэглы паводле праекта гродзенскага губернскага архітэктара Віктара Міхаэліса.

Гісторыя папярэднага храма звязана з імем Ганны Міхайлаўны Масальскай, якая ў 1620 годзе завяшчала яму *«сумы пенезеи на церковь заложения Илии Пророка в ымению Олексичах у повете городенском лежачое, где их милость панове родичи мои в церкви лежат»*.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Кананічную аб’ёмна-прасторавую кампазіцыю складаюць 2-ярусная (васьмярык на чацверыку) званіца, прамавугольная трапезная і апсіда, кубападобны аб’ём малітоўнай залы. У сілуэце пануюць шацёр з макаўкай на званіцы і цыбулепадобны купал на 8-гранным барабане над цэнтральным аб’ёмам. У малюнку аконных праёмаў выкарыстана форма гатычнай стральчатай аркі. Інтэр’ер упрыгожаны насценнай размалёўкай.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Бераставіцкага раёна
Катэгорыя:Алекшыцы (Бераставіцкі раён)
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:1871 год у Беларусі
Бецкае (возера)

**Бецкае** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Бельчыца (выцякае з возера, прыток Заходняй Дзвіны), за 7 км у напрамку на поўдзень ад Полацка, каля вёскі Бецкае.

Плошча паверхні возера 0,24 (0,245) км². Даўжыня 0,74 км, найбольшая шырыня 0,48 км, даўжыня берагавой лініі 2 (1,98. Дно выслана сапрапелем.

У Бецкае ўпадаюць ручаі, выцякае рака Бельчыца.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Валерий Иванов-Смоленский* Все озёра Беларусм. Т. 1. 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Заходняй Дзвіны
Свята-Духаўская царква (Азёры)

**Свята-Духаўская царква** - праваслаўны храм у гонар Святога Духа ў аграгарадку Азёры Гродзенскага раёна.

Пабудаваны ў цэнтры вёскі 1866 года з бутавага каменю на месцы драўлянога храма 18 стагоддзя, фундаванага графам М. Валіцкім.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры сінадальнага кірунку рэтраспектыўна-рускага стылю. Падоўжна-восевая кампазіцыя храма складаецца са званіцы, вузкай і нізкай трапезнай, кубападобнай малітоўнай залы і прамавугольнай апсіды. Трох'ярусная васьмерыковая званіца накрыта шатром з макаўкай, 4-схільны дах асноўнага аб'ёму завершаны цыбулепадобным купалам на 8-гранным барабане. Цэнтральны і бакавыя прамавугольныя ўваходныя праёмы аформлены парталамі з трохвугольнымі франтонамі. На фоне паліхромнай бутавай муроўкі бакавых фасадаў вылучаюцца атынкаваныя і пабеленыя дэталі архітэктурнага дэкору: руставаныя лапаткі, прафіляваныя карнізы на дэнтыкулах, аркатурныя фрызы, кілепадобныя ліштвы арачных вокнаў-біфорыумаў. У дэкоры атынкаванай званіцы выкарыстаны какошнікі, круглыя разеткі з крыжамі, аркатурны фрыз з вісячых гірак.

## Інтэр'ер 
Плоская столь малітоўнай залы падтрымліваецца 4 масіўнымі пілонамі, сцены крапаваны прамавугольнымі нішамі. Унутры апсіда вылучана 3-ярусным іканастасам у неарускім стылі, фланкіраваным ківотамі ў стылі неакласіцызму.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн., БелЭн, 2007.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Гродзенскага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Азёры (Гродзенскі раён)
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:1866 год у Беларусі
Свята-Пакроўская царква (Астроўскі)

**Свята-Пакроўская царква** — праваслаўны храм у гонар Покрыва Багародзіцы ў пас. Астроўскі Свіславіцкага раёна Гродзенскай вобласці.

## Гісторыя 
Пабудавана на паўднёвай ускраіне вёскі ў 1860-я гады з цэглы па праекце Мікалая Ціхвінскага. Адчынена ў 1990-я гг.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры сінадальнага кірунку рэтраспектыўна-рускага стылю. Вырашана па канону чатырохчасткавай падоўжна-восевай кампазіцыі: двух'ярусная (васьмярык на чацверыку) прытвор-званіца, трапезная, кубападобная малітоўная зала, паўкруглая апсіда. У сілуэце пануе шацёр званіцы з макаўкай і цыбулепадобная галоўка на васьмігранным барабане над чатырохсхільным дахам цэнтральнага аб'ёму. Уваход і арачныя аконныя праёмы аформлены кілепадобнымі парталам і ліштвамі, у дэкоры выкарастаны аркатурныя фрызы, шырынкі, вуглавыя лапаткі.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А.М. Кулагін, З.Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. - Мн., БелЭн, 2007.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Свіслацкага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Астроўскі (Свіслацкі раён)
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:1876 год у Беларусі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мікалая Ціхвінскага
Анексія Савоі

**Анексія Савоі** — далучэнне да Францыі Савоі і графства Ніцы ў 1860 годзе, па ўмовах Турынскага дагавора.

У 1860 годзе сардзінскі кароль Віктар Эмануіл II ва ўзнагароду за далучэнне да яго каралеўства Пармы, Тасканы, Мадэны і Раманьі, саступіў Францыі Савою разам з Ніцай; была выканана фармальнасць плебісцыту, але былі прыняты меры, каб плебісцыт апынуўся на карысць далучэнні.

Саступка гэтай тэрыторыі выклікала вялікае раздражненне супраць урада; яго выказаў у вельмі рэзкай прамове Гарыбальдзі, сам выхадзец Ніцы. Далучаная да Францыі, Савоя ўтварыла два дэпартаменты, сучасныя Савоя і Верхняя Савоя.

## Спасылкі 
Ф. Энгельс. Савоя, Ніца і Рэйн

Катэгорыя:Гісторыя Італіі
Катэгорыя:Другая Французская імперыя
Катэгорыя:Гісторыя Савоі
Катэгорыя:Палітычная геаграфія
Катэгорыя:1860
Свята-Крыжаўзвіжанская царква (Беліца)

**Царква ў гонар Уздвіжання Крыжа Гасподняга** — праваслаўны храм у в. Беліца (Лідскі раён). Размешчаны на могілках. Помнік народнага дойлідства.

## Гісторыя 
Пабудавана ў другой палове 19 ст. (адзначана ў 1895) з дрэва на месцы храма сярэдзіны 16 ст. Адкрыта ў 1988—1990 гг.

## Архітэктура 
Царква ўяўляе сабой прамавугольны ў плане аб’ём накрыты двухсхільным дахам, які над трохграннай апсідай пераходзіць у вальмавы. Над франтонам галоўнага фасада ўзвышаецца васьмерыковая шатровая вежа-званіца з макаўкай у завяршэнні. Цыбулепадобны купал на гранёным барабане ўзведзены над апсідай. На фоне фігурнай гарызантальна-вертыкальнай шалёўкі фасадаў вылучаюцца прамавугольныя аконныя праёмы ў простых ліштвах. Уваход арганізаваны праз невялікі прытвор пад двухсхільным дахам.

Зала царквы перакрыта ашаляванай плоскай столлю на падугах, над уваходам — хоры на чатырох слупах, на якія вядзе бакавая лесвіца.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн., БелЭн, 2007.
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Беліца (Лідскі раён)
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Лідскага раёна
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Храмы Лідскай епархіі
Спаса-Праабражэнская царква (Астрына)

**Спаса-Праабражэнская царква** — праваслаўны храм у г.п. Астрына (Шчучынскі раён). Размешчана на вул. Гродзенскай. Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Пабудавана ў 1855 г. з бутавага каменю і цэглы.

## Архітэктура 
]]
Крыжовую форму храма фарміруюць цэнтральны кубападобны аб'ём малітоўнай залы, бакавыя прыдзелы, паўкруглая апсіда, прытвор-званіца. Сяродкрыжжа завершана васьмігранным шатром з заломам і цыбулепадобнай галоўкай. Вертыкальнай дамінантай з'яўляецца трох'ярусная чацверыкавая званіца, якая мае шацёр з макаўкай. Галоўны ўваход у яе першым ярусе вырашаны арачным парталам-прытворам пад двухсхільным пакрыццём. На фоне паліхромнай бутавай муроўкі сцен кантрасна вылучаюцца атынкаваныя і пабеленыя элементы архітэктурнага дэкору — вуглавыя лапаткі, гарадковыя фрызы, плоскасныя ліштвы арачных аконных праёмаў.

Надзвычай развітую для «ўзорнага» храма трактоўку атрымала прастора інтэр'ера. У цэнтральную васьмігранную залу расчыняецца прастора самкнутага пірамідальнага скляпення — апсіда, прыдзелы і трапезная расчыняюцца шырокімі аркамі-прасветкамі. Апсіда аддзелена чатырох'ярусным іканастасам.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А.М. Кулагін, З.Э. Герасімовіч, У.П. Свентахоўскі. - Мн., БелЭн, 2007.
* 
* *Лаўрэш Л.* Астрынская, Глыбоцкая і Дэмбраўская цэрквы Лідскага павета, але Гарадзенскага дэканата // Лідскі Летапісец. 2023. № 3(103). С. 56-70 // на pawet.net

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Астрына
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Шчучынскага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:1855 год у Беларусі
Царква ў гонар Казанскага абраза Маці Божай (Беражна)

**Царква ў гонар Казанскага абраза Маці Божай** — праваслаўны храм у в. Беражна (Карэліцкі раён). Размешчана на могілках. Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 2-й палове XIX  ст. з цэглы і бутавага камяню.

## Архітэктура 
Трохчасткавую падоўжна-восевую кампазіцыю складаюць узнятыя на высокі цокаль трох'ярусная (васьмярык на двух чацверыках) званіца, прамавугольная ў плане малітоўная зала і апсіда з бакавымі рызніцамі. Званіца завершана цыбулепадобным купалам, двухсхільны дах асноўнага аб'ёма — паўсферычным купалам на васьмігранным светлавым барабане і вуглавымі меншага памеру. Атынкаваныя пабеленыя фасады і грані званіцы расчлянёны строенымі і адзіночнымі броўкамі нішамі. У дэкоры выкарыстаны крыжыніцы, вуглавыя калонкі, буйнапрафіляваныя карнізы. У інтэр'еры адкрыты васьмігранны барабан, абапёрты праз ветразевыя скляпенні на чатыры слупы.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А.М. Кулагін, З.Э. Герасімовіч, У.П. Свентахоўскі. - Мн., БелЭн, 2007.
* 
## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Карэліцкага раёна
Катэгорыя:Беражна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:З’явіліся ў XIX стагоддзі
Катэгорыя:Храмы Навагрудскай епархіі
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Беларусі
Свята-Пакроўская царква (Бершты)

**Свята-Пакроўская царква** — праваслаўны храм у в. Бершты (Шчучынскі раён). Размешчана ў цэнтры вёскі. Помнік народнага дойлідства.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1816 г. з дрэва, адрамантавана ў 1866—1867 гг. Адкрыта ў 1988—1990 гг. У 1866 г. прыхаджане ў памяць аб цудоўным уратаванні імператара Аляксандра II ад замаху на яго жыццё сабралі грошы на набыццё абраза «Святы Аляксандр Неўскі».

## Архітэктура 
Прамавугольны ў плане зруб і чатырохгранная нізкая апсіда накрыты асобнымі вальмавымі дахамі. У трапецападобны франтон фасада ўбудавана чацверыковая шатровая вежачка-званіца, над вальмай даху — цыбулепадобны купалок на васьміграннай шыі. Гарызантальна ашаляваныя (цокальная частка-вертыкальна) бакавыя фасады арытмічна расчлянёны лучковымі аконнымі праёмамі ў плоскіх дашчатых ліштвах і брусамі-сцяжкамі.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн., БелЭн, 2007.
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Шчучынскага раёна
Катэгорыя:Бершты
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:1816 год у Беларусі
Свята-Петра-Паўлаўская царква (Вензавец)

**Свята-Петра-Паўлаўская царква** — праваслаўны храм у аграгарадку Вензавец Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці. Размешчаны ў цэнтры аграгарадка.

## Гісторыя 
Папярэдні драўляны храм быў збудаваны ў 1755 годзе ў стылі барока ў традыцыях народнага драўлянага дойлідства. Да 1845 года царква струхнела і патрабавала капітальнага рамонту. У 1860 годзе яна была канчаткова закрыта для набажэнстваў.

21 верасня 1865 года святар А. Васілеўскі звярнуўся да гродзенскага губернатара І. М. Скварцова з хадатайствам аб будаўніцтве новага храма. Праект царквы ў тым жа годзе прадставіў гродзенскі архітэктар Мікалай Ціхвінскі, аднак ён не быў ажыццёўлены.

Гродзенскаму грамадзянскаму інжынеру Леанарду Кржыжаноўскаму 20 мая 1867 года даручылі скласці праект і каштарыс на ўзвядзенне мураванай царквы на 350 вернікаў. 7 лютага 1869 года прыхаджане склалі «прыгавор», у якім хадайнічалі перад начальствам.

У 1871 годзе старая царква была разабрана і на яе месцы ў цэнтры Вензаўца, пры паштовым тракце Навагрудак — Вільня, у 1872—1875 гадах з цэглы і бутавага каменю была збудавана царква.

Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 21 верасня 2010 года царкве быў нададзены статус гісторыка-культурнай каштоўнасці рэгіянальнага значэння.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Падоўжна-восевая сіметрычная прасторавая кампазіцыя храма паслядоўна ўключае трох’ярусную шатровую званіцу (2 васьмерыкі на чацверыку), кароткую трапезную, кубападобны асноўны аб’ём і паўкруглую апсіду. Пакаты чатырохсхільны дах асноўнага аб’ёму завершаны пяцікупаллем, якое дапаўняецца макаўкай званіцы. Атынкаваныя фасады насычаны масіўнай архітэктурнай пластыкай, запазычанай са старажытнарускага царкоўнага дойлідства: вялікія фасадныя арачныя парталы ў кілепадобным абрамленні, какошнікі, прамавугольныя панелі цокаля і званіцы, круглыя прафіляваныя разеткі, плоскасныя ліштвы арачных аконных праёмаў, буйнапрофільны карніз з сухарыкамі. Галоўны ўваход вырашаны масіўным і глыбокім арачным парталам на буйных пілонах.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.
*  — С. 172.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Вензавец
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Дзятлаўскага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Храмы Навагрудскай епархіі
Катэгорыя:1875 год у Беларусі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Леанарда Кржыжаноўскага
Торцін

**Торцін** — возера ў Лельчыцкім раёне Гомельскай вобласці, за 2,2 км на ўсход ад г.п. Лельчыцы, у балоце Абознікі. Адносіцца да басейна ракі Убарць.

Плошча каля 0,23 км², даўжыня 0,83 км, найбольшая шырыня 0,39 км. Размешчана на месцы старога рэчышча Убарці. Праз возера працякае ручай, якім яно звязана з сістэмай меліярацыйных каналаў.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, лінь, акунь, сом, плотка і іншыя віды рыб.

## Спасылкі 
* Ліст карты M-35-09 

Катэгорыя:Азёры Лельчыцкага раёна
Свята-Петра-Паўлаўская царква (Вераскава)

**Царква ў імя святых апосталаў Пятра і Паўла** — праваслаўны храм у в. Вераскава Навагрудскага раёна.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 2-й палавіне XIX стагоддзя з бутавага каменю. Прыпісная да Свята-Раства-Багародзіцкай царквы в. Поўбераг Навагрудскага раёна.

## Архітэктура 
Кампактны храм вырашаны прамавугольным аб'мам з паўкруглай апсідай, 2-схільны дах над якой праз тохвугольныя застрэшкі пераходзіць ў вальмавы; па цэнтры канька — макаўка. Сцены адкрытай бутавай муроўкі прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі, акантаваны атынкаванымі лапаткамі. Да фасада прыбудаваны драўляны прытвор.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А.М. Кулагін, З.Э. Герасімовіч, У.П. Свентахоўскі. - Мн., БелЭн, 2007.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Вераскава
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Навагрудскага раёна
Катэгорыя:Храмы Навагрудскай епархіі
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Беларусі
Свята-Аляксандра-Неўская царква (Верцялішкі)

**Царква Аляксандра Неўскага** — праваслаўны храм у в. Верцялішкі (Гродзенскі раён). Размешчана на заходняй ускраіне вёскі, мае бутавую агароджу. Помнік архітэктуры стылю ампір.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1843—1854 гадах з цэглы паводле праекта архітэктара Я. М. Фардона ў былым уладанні памешчыцы Свечынай на месцы струхнелага драўлянага храма. Асвячона 12 верасня 1854 года. Пры царкве была адкрыта царкоўнапрыходская школа, для якой у 1864 годзе пабудавалі мураваны будынак (захаваўся, у ім размяшчаецца сталярны цэх мясцовай гаспадаркі).

У 1930-я гады былі спробы разбурыць царкву. Прыхаджане абаранілі храм, знесена была толькі званіца. Аднак яе ў хуткім часе адбудавалі за ўласны кошт.

У інтэр'еры ёсць абразы XIX ст. Адзін з іх «Прарок Ілья» падаравалі храму жыхары в. Рыдзялі Ілья і Наталля Главацкія ў 1893 г. Каля царквы знаходзіцца мураваны помнік на месцы пахавання ў 1891 г. святара Івана Пятровіча Гашуніна.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн., БелЭн, 2007.
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Гродзенскага раёна
Катэгорыя:Верцялішкі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі ампір
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:1854 год у Беларусі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Якава Фардона
Паліфем (лапіф)

**Паліфе́м** (, «які шмат разоў згаданы ў песнях і легендах») - у старажытнагрэчаскай міфалогіі — лапіф, сын Элата і Гіпы (ці Гінеі), з Ларысы. Паводле Еўфарыёна, сын Пасейдона.
 
Паліфем быў удзельнікам бітвы кентаўраў і лапіфаў, яго згадвае ў сваім апавяданні Нестар.

Удзельнік паходу арганаўтаў. Паводле версіі, каханы Геракла. Ён не дабраўся з іншымі арганаўтамі да Калхіды — дапамагаючы Гераклу шукаць Гіласа, Паліфем не паспеў на карабель, і арганаўты адплылі без іх (або Геракл сам адплыў, а Паліфем застаўся шукаць).

Калі ён не знайшоў Гіласа, Паліфем застаўся ў Місіі, заснаваў горад Кіяс, дзе стаў валадарыць. Пазней ён загінуў у халібаў, там яго магіла.

Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Арганаўты
Катэгорыя:Міфы Фесаліі
Катэгорыя:Малая Азія ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Гіяцынт (міфалогія)

**Гіякі́нф** (, таксама **Гіяцы́нт**) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі сын спартанскага цара Амікла і Дыямеды, або сын Эбала. Паводле іншай версіі, сын Піера і Кліо, быў каханы Апалонам і Фамірысам, фракійскім спеваком.

thumb|left|Апалон, Гіяцынт і Кіпарыс
Юнак незвычайнай прыгажосці, каханы Апалона (ці Барэя). Калі аднойчы Апалон і Гіякінф спаборнічалі ў кіданні дыска, Зефір з рэўнасці, накіраваў кінуты Апалонам дыск у галаву Гіякінфа, і той памёр. На месцы, куды праліліся кроплі крыві Гіякінфа, вырасла цудоўная кветка.

У гонар Апалона і Гіякінфа штогод уначы спраўляліся ў Аміклах ля Еўрота, у Лаконіі, трохдзённыя святы Гіякінфіі (Гіякінтыі, ), якія існавалі яшчэ ў часы Рымскай імперыі. Фігура Гіякінфа з’яўляецца на самых ранніх манетах з Тарэнта. Каля Тарэнта паказвалі магілу Гіякінфа ці Апалона.

## Літаратура 
* *Mellink M.J.* Hyakinthos. Utrecht, 1943.
* *Petersson M.* Cults of Apollo at Sparta. The Hiakinthia, the Gymnopaidia and the Karneia. L., 1992.

Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Гомаэратычныя матывы ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Катэгорыя:Міфы Лаконікі
Спавядальня

]]
**Спавяда́льня, канфесіяналь** — месца ў Рымска-Каталіцкіх і некаторых англіканскіх храмах, ў якім здзяйсняецца хрысціянскае таінства *споведзь (пакаянне)*.

У хрысціянскіх абрадах спавядальні з'явіліся ў другой палове 16 стагоддзя. Уяўляюць сабой невялікае памяшканне (кабінку) з невысокімі дзверцамі, у якой змяшчаецца крэсла святара. На бакавых сценках акенцы, закрытыя кратамі. Каля бакавых сценак знаходзяцца невялікія лаўкі-прыступкі для вернікаў.

Спавядальні могуць быць элементамі архітэктурнага дэкору храма або перасоўнымі. Робяцца часцей за ўсё з дрэва, а таксама з мармуру або стуку. У эпоху барока спавядальні часта аздабляліся разьбой — выявамі дабрачыннасцяў, жывёл, увасабляючых асноўныя грахі. Размяшчаюцца ў храмах адвольна, а часцей за ўсё — каля сцяны нефа насупраць амбола.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Исповедальня  // Энцыклапедыя Кругасвет
* 

Катэгорыя:Архітэктура
Амікл (сын Лакедэмона)

**Амікл** () — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі. Сын Лакедэмона і Спарты. Жонка Дыямеда. Бацька Кінорта, Гіякінфа і Леаніры. Заснаваў горад Аміклы. Паводле іншага радаводу, сыны Аргал і Гіякінф. Паводле версіі, бацька Дафны. Паводле версіі, называецца каханым Апалона.

Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Міфы Лаконікі
Катэгорыя:Эпанімы гарадоў
Катэгорыя:Цары спартанскія
Лакедэмон (цар)

**Лакедэмон** () — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі. Сын Зеўса і плеяды Тайгеты. Па яго імі краіна названа Лакедэмонам. Жонка Спарта, дзеці Амікл і Эўрыдзіка. Пабудаваў горад і назваў яго Спартай. Свяцілішча яму ў мястэчку Алесіі. Усталяваў шанаванне Харытаў, прыняўшы, што іх дзве: Клета і Фаена.

Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Міфы Лаконікі
Катэгорыя:Эпанімы
Катэгорыя:Цары спартанскія
Тайгета (плеяда)

**Тайге́та** (; познелац. Taygete, Taygeta) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі адна з плеяд; каханая Зеўса, маці Лакедэмона, якая дала імя Лаконскаму горнаму ланцугу Тайгет. Дачка Атланта і Плеёны. Нарадзіла ад Зеўса Лакедэмона. Яе выкраданне было намалявана на троне ў Аміклах. Паводле іншага апавядання, Артэміда ператварыла яе ў лань, каб выратаваць ад дамаганняў Зеўса, і тая ў падзяку абяцала Артэмідзе златарогую лань, якую пазней злавіў Геракл.

Катэгорыя:Плеяды
Катэгорыя:Міфы Лаконікі
Люк Шоу

**Люк Пол Хо́ар Шоу** (; , Кінгстан-апан-Тэмс, Вялікабрытанія) — англійскі футбольны левы абаронца клуба «Манчэстэр Юнайтэд» і нацыянальнай зборнай Англіі.

## Клубная кар’ера 
У васьмігадовым узросце Люк Шоу пачаў гуляць за акадэмію «Саўтгемптана», у пятнаццацігадовым узросце стаўшы іграком моладзевага складу клуба. Дэбют за дарослы клуб адбыўся 28 студзеня 2012, калі Люку было 16 гадоў. Пасля выхаду «Саўтгемптана» ў найвышэйшы дывізіён Шоу з яшчэ трыма маладымі ігракамі падпісаў свой першы прафесійны кантракт. У першым сезоне Прэм’ер-лігі Шоу згуляў за «Саўтгемптан» 28 матчаў, з іх 25 у чэмпіянаце.

27 чэрвеня 2014 Шоу падпісаў чатырохгадовы кантракт з «Манчэстэр Юнайтэд». Перад пачаткам сезона ён атрымаў траўму, якая вывела яго са строю на месяц. Дэбют іграка ў афіцыйным матчы за «Манчэстэр» адбыўся 27 верасня 2014 ў затнім матчы з «Вест Хэм Юнайтэд».

## Міжнародная кар’ера 
Упершыню Люк Шоу згуляў на міжнародным узроўні ў 2011 годзе ў складзе зборнай да 16 гадоў. У тым самым годзе згуляў за зборную да 17 гадоў.

У студзені 2013 Шоу быў выкліканы ў моладзевую зборную (да 21), аднак з-за траўмы, атрыманай на трэніроўцы, не здолеў выступіць. Аправіўшыся ад пашкоджання, ён урэшце здолеў выступіць у складзе гэтай зборнай у адборачным матчы да моладзевага чэмпіянату Еўропы 2015 года са зборнай Малдовы 5 верасня і з Фінляндыяй 9 верасня.

27 лютага 2014 Шоу быў выкліканы ў склад дарослай зборнай на таварыскі матч са зборнай Даніі. Ён выйшаў замест Эшлі Коўла пасля перапынку.

Люк Шоу выцясніў Эшлі Коўла са складу на чэмпіянаце свету 2014, пасля чаго апошні скончыў міжнародную кар’еру. Шоу стаў наймаладзейшым удзельнікам чэмпіянату, паўдзельнічаўшы ў апошнім матчы ў групе са зборнай Коста-Рыкі.

## Дасягненні 
**«Манчэстэр Юнайтэд»**:
* Уладальнік Кубка Англійскай футбольнай лігі: 2023
* Уладальнік Суперкубка Англіі: 2016
* Пераможца Лігі Еўропы: 2017

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Англіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Англіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Манчэстэр Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Саўтгемптан
Скачок тыгра

**Скачок тыгра** () — дзяржаўны праект, у рамках якога адбывалася развіццё і пашырэнне камп'ютарнай і сеткавай інфраструктуры ў Эстоніі, асабліва ў галіне адукацыі. Ідэя праекту ўпершыню была прапанавана ў 1996 годзе тагачасным паслом Эстоніі ў ЗША Тоамасам Хендрыкам Ільвесам і міністрам адукацыі Яакам Аавіксаам.

Істотным эфектам праекта стала прадастаўленне доступу ў Інтэрнэт для ўсіх школ Эстоніі, а таксама абсталяванне і абнаўленне камп'ютарных класаў: на змену маральна састарэлым камп'ютарам з АС CP/M прыйшлі IBM-сумяшчальныя камп'ютары.

Пасля кібератак супраць Эстоніі сеціўная бяспека была аб'яднаная з ваеннай дактрынай. Паспяховы вынік прывёў да ідэі стварэння ў Таліне Кааператыўнага кібернетычнага абароннага цэнтра майстэрства з удзелам НАТА. Гэты праект атрымаў назву «Абарона тыгра» ().

## Гл. таксама 
* Эстоніка
* Інтэрнэт у Эстоніі

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка  

Катэгорыя:Адукацыя ў Эстоніі
Катэгорыя:Праекты
Катэгорыя:Інтэрнэт у Эстоніі
Эстоніка

**«Эсто́ніка»** () — онлайнавая энцыклапедыя на тэмы, звязаныя з Эстоніяй.

Праект быў распрацаваны Інстытутам Эстоніі. Пачынаючы з 2000 года стварэнне і развіццё сеткавай энцыклапедыі «Эстоніка» было фінансавана фондам «Скачок тыгра», Фондам развіцця прадпрымальніцтва, Саветам па падатку на азартныя гульні і пасольствам Швецыі (ў рамках праекта пасольства «Год Балтыйскіх краін»).

Матэрыялы «Эстонікі» даступныя на эстонскай, англійскай і рускай мовах.

Усе матэрыялы энцыклапедыі могуць быць выкарыстаныя паўторна на ўмовах ліцэнзіі Attribution-NonCommercial-ShareAlike License.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка  
* Інстытут Эстоніі 

Катэгорыя:Літаратура Эстоніі
Катэгорыя:Эстонскія энцыклапедыі
Катэгорыя:Працы, ліцэнзаваныя пад Creative Commons
Катэгорыя:Анлайнавыя энцыклапедыі
Мінійцы

**Мінійцы** ()  — група аўтахтоннага насельніцтва ў Старажытнай Грэцыі. 

Згодна старажытнагрэчаскім крыніцам класічнага перыяда, мінійцы паходзілі ад легендарнага першапродка Мінія і ў старажытнасці насялялі частку балканскай Грэцыі, некаторыя астравы Эгейскага мора (Сантарын і Лемнас), перасяляліся на захад Малой Азіі. Яны не заўсёды адрозніваліся элінамі ад пеласгаў, аднак ў "Гісторыі" Герадота атычныя пеласгі выціснулі карэнных мінійцаў з Лемнаса. У міфах пра Геракла апавядаецца пра валадара мінійцаў у Беотыі, якому эліны выплочвалі даніну 100 быкамі. Мінійскае паходжанне мелі некаторыя арганаўты.

Генрых Шліман даў назву "мінійская кераміка" рэшткам посуду, які быццам бы адносіўся да эладскай культуры *MH*, што папярэднічала Мікенскай культуры. У міжваенны перыяд XX ст. гэты тэрмін укараніўся ў прафесійнай археалогіі. Таму ў сучаснай навуковай літаратуры носьбіты протагрэчаскай культуры балканскай Грэцыі таксама часцяком завуцца мінійцамі, хаця гэта найменне мае ўмоўны характар і не заўсёды атаесамляецца з легендарнымі мінійцамі.

## Гл. таксама
*Эліны
*Мінойцы
*Карыйцы
*Лелегі
*Пеласгі
*Тырэны

## Спасылкі 
* Herodotus, The History of Herodotus
* MINYAE ΜΙΝΥΑ 
* Middle Helladic Period-Arts and crafts

Катэгорыя:Насельніцтва Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Зніклыя народы Еўропы
Катэгорыя:Старажытныя народы
Герб Таліна

right|200px|thumb|Вялікі герб Таліна
right|200px|thumb|Малы герб Таліна
right|200px|thumb|Пячатка Таліна (1340)
**Ге́рб Та́ліна** ()&nbsp;— афіцыйны сімвал горада Таліна, сталіцы Эстоніі.

## Гісторыя 
Упершыню выява герба Таліна сустракаецца на пячатцы 1277 года. На ёй адлюстраваныя тры сінія каранаваныя леапарды з галавамі анфас на трохвугольным залатым шчыце.

З утварэннем на пачатку 18 стагоддзя Эстляндскай губерні ў складзе Расійскай імперыі герб горада не змяніўся. 4 кастрычніка 1788 года ён быў зацверджаны ў колішнім выглядзе, але ў французскім шчыце.

У 1868 годзе быў распрацаваны праект герба Рэвеля аўтарства Кенэ Барыса. Гістарычны герб увенчваўся залатой сцянной каронай, за шчытом размяшчаліся два залатыя перахрышчаных якары, перавітыя Аляксандраўскай стужкай. Афіцыйна праект зацверджаны не быў.

Пасля ўваходжання Эстоніі ў склад СССР замест герба выкарыстоўвалася новая эмблема горада. На чырвона-сінім іспанскім шчыце, перарэзаным на дзве паловы стылізаванымі хвалямі, знаходзіўся залаты ключ, размешчаны барознай улева і вушкам уніз. На баразне была намалявана пяцікутная зорка.

## Сучасныя гербы 
### Вялікі герб 
#### Апісанне 
*У залатым полі 3 сініх леапарды ў слуп, увянчаныя залатымі каронамі.*

Мантыя шчыту складаецца з жоўта-сініх дэкаратыўных элементаў. Шчыт увянчаны сярэбраным шлемам з зачыненым казырком і чырвонай падшэўкай. На шыі шлему вісіць залаты ланцужок з чырвоным каменем. Шлем увянчаны залатой каронай з чырвонай інкрустацыяй. У нашлемніку размешчаная сімвалічная выява дацкай каралевы Маргарыты I у чырвонай сукенцы, залатой кароне і са скрыжаванымі на грудзях рукамі.

#### Тлумачэнне сімволікі 
Тры сініх львы ў руху на залатым шчыце выкарыстоўваліся яшчэ з 13 стагоддзя ў гербе караля Вальдэмара II Дацкага, кіраўніка Дацкай Эстоніі. Акрамя таго, леапарды заўсёды сімвалізавалі крэпасць, а Талін паўстаў менавіта як горад-крэпасць Тоампеа. Такім чынам, геральдычны леапард лічыцца адным з найстарэйшых сімвалаў Эстоніі.

Вялікі герб Таліна практычна цалкам ідэнтычны сучаснаму гербу Даніі.

### Малы герб 
*У чырвоным полі срэбны крыж.*

Малы герб Таліна амаль цалкам паўтарае герб павета Хар'юмаа. На ім намаляваны Данеброг — традыцыйны дацкі крыж.

## Спасылкі 
* Вялікі герб Таліна  
* Малы герб Таліна  
* Taani lõvide salapärane tee Eesti vapile 

Катэгорыя:Талін
Талін
Катэгорыя:З’явіліся ў XIII стагоддзі
Катэгорыя:XIII стагоддзе ў Таліне
Катэгорыя:З’явіліся ў XVIII стагоддзі
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Таліне
Semper fidelis

часоў Другой Польскай Рэспублікі з намаляваным на ім дэвізам «Semper fidelis»]]
 на студыі Edison Records у чэрвені 1909 года.]]
**«Semper fidelis»** — лацінскі выраз, які ў даслоўным перакладзе азначае «Заўсёды верны». У 1658 годзе быў падараваны Львову папай Аляксандрам VII і да 1939 года афіцыйна выкарыстоўваўся ў якасці дэвіза Львова, аднак пасля Другой сусветнай вайны не знайшоў афіцыйнага зацверджання. З 1883 года выкарыстоўваецца ў якасці дэвіза Корпусу марской пяхоты ЗША (часта скарачаецца да «Semper fi»). Апроч таго, «Semper Fidelis» з’яўляўся лозунгам многіх сем’яў і асоб у многіх краінах, пачынаючы з XVI стагоддзя.

## Зноскі 
Катэгорыя:Лацінскія выслоўі
Катэгорыя:Гісторыя Львова
Катэгорыя:Дэвізы
Львів

**Тапонім «Львів»** () — субстантывіраваны прыналежны склон на *-ов-* ад старажытнаўкраінскага асабістага імя Лѣвъ, якое насіў сын князя Данііла Галіцкага.

На працягу сваёй гісторыі Львоў ні разу не мяняў назвы. Фанетычна больш старой з'яўляецца форма *Львовъ*; этымалагічным правапісам старажытная форма і найноўшае гучанне спалучаліся ў напісанні Львôвъ. Форма «Львів» у слоўніках упершыню з'явілася ў слоўніку ў 1886 (першы том "маларасійска-нямецкага слоўніка" Е. Жэлехоўскага) (што ў жывой гаворцы гэтая форма існавала раней - няма сумневу), але яшчэ ў 1864 годзе М. Номіс фіксуе прымаўку «Львів не всякому здорів» ("Украінскія прымаўкі, прыказкі і г.д.").

Адносна Львова традыцыйнымі з'яўляюцца шмат эпітэтаў. Распаўсюджанай з'яўляецца назва «Горад Льва». Час ад часу ўжываюцца такія параўнанні, назвы і словазлучэнні, як «горад львоў», «горад спячых львоў», «Каралеўскі горад», «Жамчужына кароны Еўропы», «Горад-музей», «сталіца Галічыны», «маленькі Парыж», «маленькая Вена», «украінскі П'емонт», «Бандэрштадт», «культурная сталіца Украіны» і іншыя.

## Назвы на іншых мовах 
Назва «Львів» у іншых мовах вельмі разнастайная. Грэкі ўжывалі да канца XIII ст. назвы: Літвон, Літвада; царгародскі, александрыйскі і іерусалімскі патрыярхі называлі Львоў «Леовіас», або «Леантопаліс».

У турэцкай мове назва Львова была: «Ілі», «Ільба», «Ілібат», «Ілібаў», «Ільбадзір», на армянскай мове Львоў называўся «Ілоф», на габрэйскай — «Лемберґ».

Заходнееўрапейскія мовы перанялі або лацінскую форму «Леопаль», або нямецкую «Лемберґ».

## Зноскі 
## Літаратура 
* *Я.Рудныцкі.* Назва "Львоў" і яе паходжанне// Наш Львоў. Юбілейны зборнік 1252-1952. - Нью-Ёрк: «Червона калина», 1953. — стор. 41-44
* *Л.Т.Масенка.* Львовъ // Этымалагічны слоўнік летапісных геаграфічных назваў Паўднёвай Русі / Вык. рэд. О.С.Стрыжак. — К.: Наукова думка, 1985. — 256 с. — ст. 84-85
* *М.П.Янко.* Тапанімічны слоўнік Украіны. — К.: Знання, 1998, ст. 217

Катэгорыя:Гісторыя Львова
Катэгорыя:Геаграфічныя назвы
Катэгорыя:Украінская анамастыка
Лай

**Лай** () — у старажытнагрэчаскай міфалогіі цар Фіваў, сын Лабдака, муж Іакасты, бацька Эдыпа. Калі бацька загінуў, Лаю быў 1 год. Пазней выгнаны з Фіваў блізнятамі Зефам і Амфіёнам.

Хаваючыся ад узурпатараў фіванскага трона Амфіёна і Зефа, Лай знайшоў прытулак у Пелопа, цара горада Пісатыды. Пелопа гнёў праклён з-за таго, што і трон, і сваю жонку Гіпадамію ён атрымаў дзякуючы вераломству. Больш за ўсё на свеце Пелопс любіў свайго малодшага сына Хрысіпа. Калі Лай вучыў Хрысіпа яздзе на калясніцы, ён закахаўся ў юнака і выкраў яго. Лай зманам вывез яго ў Фівы, за што, у сваю чаргу, быў пракляты Пелопсам (у іншай версіі міфа Хрысіпа забіваюць яго старэйшыя браты).

Пасля смерці Амфіёна стаў кіраваць у Фівах. Ажаніўся з дачкой Менекея Іакастай (ці Эпікастай). Праклён Пелопа прывёў да таго, што шлюб Лая апынуўся бясплодным. Адправіўшыся за саветам у Дэльфы, Лай атрымаў ад аракула Апалона прадказанне: Лай можа зачаць сына, але тады яму наканавана загінуць ад яго. Бог вуснамі аракула тройчы забараніў Лаю мець дзяцей. Не жадаючы гэтага, Лай адмовіўся ад думкі мець дзяцей, але аднойчы, ап’янеўшы, усё ж апладніў сваю жонку. Асцерагаючыся прадказання, Лай загадаў слугу кінуць немаўля Эдыпа на гары Кіферон, аднак слуга не паслухаўся і аддаў немаўля пастухам.

Эдып, які вырас не ведаючы пра сваё паходжанне, атрымаў прадказанне пра тое, што яму наканавана забіць свайго бацьку, і ў жаху бег ад сваіх прыёмных бацькоў. Лай, праязджаючы на калясніцы праз вобласць Факіды з чатырма спадарожнікамі, быў у сварцы забіты Эдыпам Гэта было на Схісце (Скрыжаванні дарог), там знаходзілася магіла Лая і яго раба. Або магіла Лая і весніка былі на гора Лафістый.

Дзеючая асоба трагедыі Эсхіла «Лай» (фр. 387а Рат) і трагедыі Лікафрона «Лай», камедыі Платона «Лай».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Фіванскія цары ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Пенальці

з Кот-д’Івуара б’е пенальці камандзе Сербіі і Чарнагорыі на Чэмпіянаце свету 2006 года]]
**Пенальці** (, штрафны ўдар)&nbsp;— у футболе спецыяльна прызначаны ўдар па браме, якая абараняецца толькі брамнікам з адзнакі 11 метраў (у першапачатковых брытанскіх правілах — 12 ярдаў, што практычна тое ж самае) ад лініі брамы. Афіцыйны тэрмін *штрафны адзінаццаціметровы ўдар*, у адрозненне ад іншых футбольных тэрмінаў, якія з'явіліся ў 1940-я гады, не прыжыўся.

Правядзенне пенальці рэгламентуецца *Правілам 14: 11-метровы ўдар* футбольных правілаў.

Пасляматчавыя пенальці падобныя на звычайныя пенальці, але праводзяцца па іншых правілах.

Катэгорыя:Правілы футбола
Маладзечанская епархія

**Маладзечанская епархія** — епархія Беларускага экзархата Рускай праваслаўнай царквы, якая аб’ядноўвае прыходы на тэрыторыі Вілейскага, Валожынскага, Дзяржынскага, Маладзечанскага, Мядзельскага, Стаўбцоўскага і Уздзенскага раёнаў Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Мінскай мітраполіі.

## Гісторыя 
На паседжанні 22 верасня 2014 года Сінод Беларускага экзархата пастанавіў прасіць Патрыярха і Свяшчэнны Сінод утварыць новыя епархіі ў межах Мінскай вобласці, у тым ліку Маладзечанскую. 

23 кастрычніка 2014 года рашэннем Свяшчэннага Сінода Рускай праваслаўнай царквы была ўтворана самастойная Маладзечанская епархія.

## Епіскапы 
* Павел (Цімафеенкаў) (з 23 кастрычніка 2014 года).

## Благачынныя акругі 
* Валожынскае благачынне — 12 прыходаў.
* Вілейскае благачынне — 8 прыходаў.
* Гарадзілаўскае благачынне — 9 прыходаў.
* Даўгінаўскае благачынне — 9 прыходаў.
* Дзяржынскае благачынне — 10 прыходаў.
* Ільянскае благачынне — 9 прыходаў.
* Маладзечанскае благачынне — 9 прыходаў.
* Мядзельскае благачынне — 9 прыходаў.
* Радашковіцкае благачынне — 9 прыходаў.
* Ракаўскае благачынне — 9 прыходаў.
* Стаўбцоўскае благачынне — 19 прыходаў.
* Уздзенскае благачынне — 6 прыходаў.

## Спасылкі 
* Маладзечанская епархія на сайце Маскоўскага патрыярхата

Катэгорыя:З’явіліся ў 2014 годзе

Катэгорыя:Рэлігія ў Маладзечанскім раёне
Катэгорыя:2014 год у Беларусі
Барысаўская епархія

**Барысаўская епархія** — епархія Беларускага экзархата Рускай Праваслаўнай Царквы, якая аб’ядноўвае прыходы на тэрыторыі Барысаўскага, Бярэзінскага, Крупскага, Лагойскага, Пухавіцкага, Смалявіцкага і Чэрвеньскага раёнаў Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Мінскай мітраполіі.

## Гісторыя 
13 сакавіка 2002 года Свяшчэнны Сінод заснаваў Барысаўскае вікарыяцтва. 31 сакавіка 2002 года ў мінскім Свята-Духавым кафедральным саборы ў епіскапа Барысаўскага быў пасвечаны епіскап Іаан. Месцазнаходжаннем епіскапа Барысаўскага быў вызначаны Мінск.

Адноўлена рашэннем Свяшчэннага Сінода Рускай праваслаўнай царквы 5 сакавіка 2010 года як вікарыяцтва Мінскай епархіі ў сувязі з прашэннем мітрапаліта Філарэта аб прызначэнні вікарнага епіскапа ў Мінскую епархію. Вікарным епіскапам быў абраны архімандрыт Веніямін, намеснік Дабравешчанскага манастыра ў Малых Лядах.

23 кастрычніка 2014 года Свяшчэнны Сінод Рускай праваслаўнай царквы вырашыў стварыць самастойную Барысаўскую епархію шляхам вылучэння са складу Мінскай епархіі. Епархія ўвайшла ў склад утворанай Мінскай мітраполіі.

У епархіі дзейнічаюць 3 манастыры: Дабравешчанскі манастыр ў Малых Лядах, Свята-Іаана-Багаслоўскі жаночы манастыр ў Дамашанах, Жаночы манастыр у гонар святой блажэннай Ксеніі Пецярбургскай у Барані.

## Епіскапы 
; Барысаўскае вікарыяцтва (Мінскай епархіі)
* Іаан (Хама) (31 сакавіка 2002 — 7 кастрычніка 2002)
* Веніямін (Тупека) (21 сакавіка 2010 — 23 кастрычніка 2014)

; Барысаўская епархія
* Веніямін (Тупека) (з 23 кастрычніка 2014)

## Благачынныя акругі 
* Бярэзінскае благачынне — 8 прыходаў.
* 1-е Барысаўскае благачынне — 13 прыходаў.
* 2-е Барысаўскае благачынне — 14 прыходаў.
* Жодзінскае благачынне — 11 прыходаў.
* Крупскае благачынне — 6 прыходаў.
* 1-е Лагойскае благачынне — 11 прыходаў.
* 2-е Лагойскае благачынне — 11 прыходаў.
* 1-е Пухавіцкае благачынне — 9 прыходаў. 
* 2-е Пухавіцкае благачынне — 12 прыходаў.
* Смалявіцкае благачынне — 13 прыходаў. 
* Чэрвеньскае благачынне — 12 прыходаў.

## Спасылкі 
* Барысаўская епархія на афіцыйным сайце Рускай праваслаўнай царквы.

Катэгорыя:З’явіліся ў 2014 годзе

Катэгорыя:Рэлігія ў Барысаве
Катэгорыя:2014 год у Беларусі
Мінская мітраполія

**Мінская мітраполія** — мітраполія Беларускага экзархата Рускай Праваслаўнай Царквы на тэрыторыі Мінскай вобласці Беларусі. Аб’ядноўвае Мінскую, Барысаўскую, Маладзечанскую і Слуцкую епархіі. Утворана пастановай Свяшчэннага Сінода ад 23 кастрычніка 2014 года.

Глава Мінскай мітраполіі мае тытул *мітрапаліт Мінскі і Заслаўскі, Патрыяршы экзарх усяе Беларусі*. З моманту стварэння мітраполіі да 25 жніўня 2020 года кіруючым архірэем з’яўляўся мітрапаліт Павел (Панамароў). З 25 жніўня 2020 года пасаду кіруючага архірэя займае мітрапаліт Веніямін (Тупека).

Катэгорыя:Мітраполіі Рускай праваслаўнай царквы
Ніжняя Вясейка

**Ніжняя Вясейка** — рака ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Вясейка (басейн Случы).

Даўжыня 19,3 км. Плошча вадазбору 110 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,1 ‰. Пачынаецца каля вёскі Краснае, вусце за 2 км на паўднёвы захад ад вёскі Ніва. Рэчышча каналізаванае. У вёсцы Амговічы на рацэ створана сажалка.

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-35-104. Выданне 1987 года. Стан мясцовасці на 1983 год.

Катэгорыя:Рэкі Слуцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Случы (прыток Прыпяці)