Наваельня

**Наваельня**. На тэрыторыі Наваельнянскага Сельскага Савета была тры выбарчыя акругі. Цэнтрам акругі № 23 была вёска Талкуны, да яе адносілася 1096 чалавек. Цэнтрам акругі № 24 была вёска Наваельня, адносілася 1009 чалавек, а да акругі № 25 адносілася 1012 чалавек, цэнтрам было мястэчка Наваельня.

17 чэрвеня 1941 года на тэрыторыі пасёлка створаны міжнародны піянерскі лагер для дзяцей палітэмігрантаў, у якім напярэдадні вайны знаходзілася група дзяцей з розных краін свету і які размяшчаўся на тэрыторыі былой сямігадовай школы.

У час Вялікай Айчыннай вайны акупавана з чэрвеня 1941 года да 9 ліпеня 1941 года, нацыстамі было ўтворана гета ў Наваельні. З 1945 года гарадскі пасёлак, цэнтр Дзятлаўскага раёна (да 1954 года). У 1962—1965 гадах у Навагрудскім раёне.

## Насельніцтва 
* 1995 год — 4,3 тыс. чал.
* 2006 год — 3,4 тыс. чал.
* 2008 год — 3,3 тыс. чал.
* 2016 год — 2&nbsp;700 чал.
* 2017 год — 2&nbsp;678 чал.
* 2025 год — 2&nbsp;584 чал.

## Славутасці 
* Свята-Раства-Багародзіцкая царква (1876—1879 г., мураваная) — .
* Касцёл Сэрца Ісуса (1936)
* Мемарыяльная калона ў гонар прыняцця Канстытуцыі 1791 года
* Будынак чыгуначнай станцыі 1923 года.

## Вядомыя асобы 
* Віктар Міхайлавіч Анішчык — беларускі фізік.
* Сяргей Трафімавіч Асапрылка (нар. 1958) — беларускі мастак.
* Аляксандр Аляксандравіч Гранкоўскі (нар. 1963) — беларускі палітык.
* Канстанцін Мікалаевіч Ільюшчыц — беларускі паэт.
* Бенядзікт Кляйноў (1926—1985) — беларускі грамадскі дзеяч.
* Міхаіл Яфімавіч Нікіфараў (нар. 1956) — беларускі біёлаг, заолаг, эколаг.
* Антоні Тызенгаўз — падскарбі надворны літоўскі, гарадзенскі староста.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Без срока давности. Беларусь: преступления нацистов и их пособников против мирного населения на оккупированной территории БССР в годы Великой Отечественной войны. Гродненская область. Сборник архивных документов и материалов / сост. : А. Р. Дюков, В. Д. Селеменев (рук.) [и др.]; редкол. : А. К. Демянюк [и др.]. — Минск : НАРБ; М. : Фонд «Историческая память», 2021. — 268 с.: илл.
* 
* Бязлепкін, Я. Партызанскі і падпольны рух на Навагрудчыне ў 1941—1944 гадах/ Я. Бязлепкін // Навагрудчына ў гістарычна-культурнай спадчыне Еўропы: (да 600-годдзя Грунвальдскай бітвы) / [рэдкалегія: А. А. Каваленя, А. К. Кулак (старшыні) і інш.]. — Мінск, 2010. — С. 307—316.
* 
* Геноцид белорусского народа = Genocide of the Belarusian people : информационно-аналитические материалы и документы / Генеральная прокуратура Республики Беларусь; под общей редакцией А. И. Шведа. — Минск : Беларусь, 2022. — 175 с. : ил.
* Заданне на праектаванне градабудаўнічага праекту агульнага будавання «Генеральны план г.п. Наваельня Дзятлаўскага раённа» / Дзятл. раён. вык. кам. — Дзятлава : 2019. — с.4.
* Занальны дзяржаўны архіў у г. Навагрудке. — Ф.386. Оп.1. Д.1. Л.1.
* Занальны дзяржаўны архіў у г. Навагрудке. — Ф.386. Оп.1. Д.1. Л.11.
* Занальны дзяржаўны архіў у г. Навагрудке. — Ф.386. Оп.1. Д.3. Л.3.
* Занальны дзяржаўны архіў у г. Навагрудке. — Ф.386. Оп.1. Д.13. Л.1.
* Занальны дзяржаўны архіў у г. Навагрудке. — Ф.386. Оп.1. Д.19. Л.1.
* Занальны дзяржаўны архіў у г. Навагрудке. — Ф.386. Оп.1. Д.24. Л.1
* Занальны дзяржаўны архіў у г. Навагрудке. — Ф.386. Оп.1. Д.52. Лл.1,2
* Занальны дзяржаўны архіў у г. Навагрудке. — Ф.386. Оп.1. Д.514. Л.10.
* Занальны дзяржаўны архіў у г. Навагрудке. — Ф.663. Оп.1. Д.2. Л.3.
* Занальны дзяржаўны архіў у г. Навагрудке. — Ф.663. Оп.1. Д.8. Л.14
* Занальны дзяржаўны архіў у г. Навагрудке. — Ф. 663. Оп.1. Д.8. Л.18
* Занальны дзяржаўны архіў у г. Навагрудке. — Ф.663. Оп.2. Д.328. Лл.188-189.
* Занальны дзяржаўны архіў у г. Навагрудке. — Ф.800. Оп.2. Д.36. Л.145.
* Занальны дзяржаўны архіў у г. Навагрудке. — Ф.894. Оп.1. Д.17. Лл.28, 29.
* Занальны дзяржаўны архіў у г. Навагрудке. — Ф.894. Оп.1. Д.33. Л.13.
* Занальны дзяржаўны архіў у г. Навагрудке. — Ф.2193. Оп.53. Д.2. Лл.137-138, 141.
* 
* 
* Локотко, А. И. Историко-культурные ландшафты Беларуси / А. И. Локотко. — Минск : Белорус. наука, 2006. — 470 с.: ил.
* Марцынкевіч, І. А. Станаўленне і развіццё сістэмы медыцынскай дапамогі інвалідам і ўдзельнікам Вялікай Айчыннай вайны (1943—1956 гг.) / І. А. Марцынкевіч // Вестн. Полац. дзярж. ун-та. Сер A, Гум. навукі. — 2019. — № 9 — С. 79-84.
* 
* 
* Православная церковь на территории Гродненской области (1944—1991 гг.) : документы и материалы / сост. Н. А. Бекиш [и др.]; науч. ред.: С. В. Силова, А. С. Горный, прот. А. Велисейчик. — Гродно : Гродненская типография, 2020. — 190 с.: ил.}}
* Решетников, Д. Г. Туристско-экскурсионный потенциал малых исторических городов Гродненской области и его современное использование / Д. Г. Решетников // журнал Псков. гос. ун-та. — 2008. — № 6. — С. 121—131.
* 
* 

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Мястэчкі Новагародскага ваяводства