open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Долі Пентрыт

**До́лі (До́раці) Пентры́т** (ахрышчана ў 1692 - снежань 1777) - жыхарка Вялікабрытаніі, гандлярка рыбай, якую асобныя гісторыкі называюць апошнім чалавекам, для якога корнская мова была роднай.

Аб яе жыцці вядома вельмі мала, дакладная дата нараджэння невядома. Лічыцца, што яна з'яўляецца другім з шасці дзяцей рыбака Нікаласа Пентрыта і яго другой жонкі Джон Пентрыт. Жыла ў вёсцы Паўл каля Маўсхола. Згодна з яе ўласнымі словамі да 20-гадовага ўзроста яна зусім не ведала англійскай мовы; цяпер лічыцца што корнская мова дакладна была яе роднай. У старым узросце яна ўспамінала, што калі была дзіцём і гандлявала рыбай у Пензасе, заклікаючы пакупнікоў крыкамі на корнскай мове, яе разумелі ўсе мясцовыя жыхары, нават дваране. Яна ніколі не была замужам, але ў 1729 годзе нарадзіла па-за шлюбам сына Джона.

У 1768 годзе яна была выяўлена этнографам і натуралістам Дэйнсам Барынгтанам, які шукаў людзей, якія б яшчэ памяталі корнскую мову. Згодна з яго ўспамінамі, ёй на момант сустрэчы было 82 гады, яна існавала за кошт гандля рыбай і магла вольна размаўляць па-корнску. У 1775 годзе ён апублікаваў артыкул аб ёй у часопісе Антыкварнага таварыства *Archaeologia*. Праз пяць гадоў яна была яшчэ жывой і жыла за кошт дапамогі з боку прыхода, а таксама за кошт варажбы і ўзносаў тых, хто плаціў ёй, каб паслухаць корнскую гаворку. Дзякуючы артыкулу яна стала знакамітай у апошнія гады жыцця, было напісана як мінімум два яе партрэты.

Долі Пентрыт стала гераіняй мноства англійскіх легенд. у прыватнасці яна стала папулярнай з-за яе ведаў корнскай лаянкі, якую яна выкарыстоўвала, калі злавалась; лічылась, што калі яна крычыць чалавеку *kronnekyn hager du* («агідная чорная жаба»), яна здольна накласці на яого праклён і што ўвогуле з'яўляецца вядзьмаркай. Яна таксама была вядома сваімі негатыўнымі адносінамі да англійскай мовы, а яе апошнімі словамі перад смерцю, згодна з лягендай, былі *Me ne vidh cewswl Sawznek!* («я не жадаю размаўляць па-англійску!»). У 1860 годзе на яе магіле быў усталяваны помнік.

Нягледзячы на то, што пасля яе смерці яна стала лічыцца апошнім чалавекам, які гаварыў па-корнску, у далейшым былі знойдзены доказы таго, што людзі, якія ведалі на пэўгым узроўні гэтую мову жылі ў Вялікабрытаніі і значна пазней.

Катэгорыя:Памерлі ў 1777 годзе
Катэгорыя:Апошнія носьбіты моў
Катэгорыя:Постаці Корнуала
Боркі (вадасховішча)

**Боркі** — вадасховішча ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці Беларусі, за 13 км у напрамку на ўсход ад Слуцка, прыкладна за 0,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Боркі.

Вадасховішча наліўное. Створана ў 1984 годзе ў мэтах абваднення і рыбагадоўлі. Напаўняецца вадой з ракі Слівянка. Плошча паверхні вадасховішча 0,72 км². Даўжыня 1,2 км, найбольшая шырыня 0,8 км. Найбольшая глыбіня 4 м.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Вадасховішчы Слуцкага раёна
Катэгорыя:Вадасховішчы Мінскай вобласці
Медаль «За адзнаку ў воінскай службе» (Беларусь)

**Меда́ль «За адзна́ку ў во́інскай слу́жбе»** — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Беларусь. Заснавана Законам Рэспублікі Беларусь ад 13 красавіка 1995 г. № 3726-XII «Аб дзяржаўных узнагародах Рэспублікі Беларусь».

## Прадстаўленне да ўзнагароды і ўзнагароджванне 
Медаль прысуджаецца за:
* За значныя заслугі ў воінскай службе;
* За поспехі ў падтрыманні высокай баявой гатоўнасці падраздзяленняў, часцей, злучэнняў і аб’яднанняў, выдатныя паказчыкі ў баявой падрыхтоўцы, асаблівую адзнаку на вучэннях і манеўрах, пры нясенні баявога дзяжурства;
* За асаблівыя заслугі ў асваенні, эксплуатацыі і абслугоўванні ваеннай тэхнікі, высокае прафесійнае майстэрства.

Да ўзнагароджвання прадстаўляюцца ваеннаслужачыя.

## Нашэнне 
Медаль «За адзнаку ў воінскай службе» носіцца на левым боку грудзей і пры наяўнасці іншых медалёў размяшчаецца пасля медаля «За адвагу».

Катэгорыя:Медалі Беларусі
Медаль «За адзнаку ў ахове грамадскага парадку» (Беларусь)

**Меда́ль «За адзна́ку ў ахо́ве грама́дскага пара́дку»** — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Беларусь. Заснавана Законам Рэспублікі Беларусь ад 13 красавіка 1995 г. № 3726-XII «Аб дзяржаўных узнагародах Рэспублікі Беларусь».

## Прадстаўленне да ўзнагароды і ўзнагароджванне 
Медаль прысуджаецца:
* За асабістую мужнасць, храбрасць і самаадданасць, праяўленыя пры затрыманні злачынцаў або ліквідацыі злачынных груп, ахове жыцця і здароўя людзей;
* За ўмелыя, ініцыятыўныя і смелыя дзеянні, якія садзейнічалі паспяховаму выкананню падраздзяленнем, нарадам аператыўна-службовых і службова-баявых задач па спыненні злачынных і іншых процізаконных дзеянняў;
* За ўмела арганізаваныя і ажыццёўленыя дзеянні па прадухіленні і раскрыцці злачынстваў;
* За ўмелую арганізацыю работы і высокую рэзультатыўнасць дзейнасці органаў і падраздзяленняў унутраных спраў, злучэнняў, часцей і падраздзяленняў унутраных войскаў па ахове грамадскага парадку і барацьбе са злачыннасцю;
* За актыўны ўдзел і дапамогу органам унутраных спраў і падраздзяленням унутраных войскаў у ахове грамадскага парадку, барацьбе са злачыннасцю і іншымі правапарушэннямі.

Да ўзнагароджвання прадстаўляюцца ваеннаслужачыя ўнутраных войскаў, асобы начальніцкага і радавога складу органаў унутраных спраў, органаў фінансавых расследаванняў Камітэта дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь, органаў і падраздзяленняў па надзвычайных сітуацыях, іншыя грамадзяне Рэспублікі Беларусь.

## Нашэнне 
Медаль «За адзнаку ў ахове грамадскага парадку» носіцца на левым боку грудзей і пры наяўнасці іншых медалёў размяшчаецца пасля медаля «За адзнаку ў воінскай службе».

Катэгорыя:Медалі Беларусі
Медаль «За адзнаку ў ахове дзяржаўнай граніцы» (Беларусь)

**Меда́ль «За адзна́ку ў ахо́ве дзяржа́ўнай грані́цы»** — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Беларусь. Заснавана Законам Рэспублікі Беларусь ад 13 красавіка 1995 г. № 3726-XII «Аб дзяржаўных узнагародах Рэспублікі Беларусь».

## Прадстаўленне да ўзнагароды і ўзнагароджванне 
Медаль прысуджаецца:
* За мужнасць і самаадданасць, праяўленыя пры затрыманні парушальнікаў дзяржаўнай граніцы;
* за подзвігі і асаблівыя заслугі ў ахове дзяржаўнай граніцы;
* за ўмелае кіраўніцтва баявымі дзеяннямі пагранічнага нарада пры ахове недатыкальнасці дзяржаўнай граніцы;
* за высокую пільнасць і ініцыятыўныя дзеянні, у выніку якіх былі затрыманы парушальнікі дзяржаўнай граніцы;
* за актыўную дапамогу пагранічным войскам у іх рабоце па ахове дзяржаўнай граніцы.

Да ўзнагароджвання прадстаўляюцца ваеннаслужачыя пагранічных войскаў, а таксама іншыя ваеннаслужачыя і іншыя грамадзяне.

## Нашэнне 
Медаль «За адзнаку ў ахове дзяржаўнай граніцы» носіцца на левым боку грудзей і пры наяўнасці іншых медалёў размяшчаецца пасля медаля «За адзнаку ў ахове грамадскага парадку».

Катэгорыя:Медалі Беларусі
11-я армія (Германская імперыя)

**11-я а́рмія** () — воінскае аб’яднанне армейскага узроўню Імперскай Германскай Арміі падчас Першай сусветнай вайны.

Была сфарміравана ў сакавіку 1915 года ў Каселе першапачаткова для барацьбы на Заходнім фронце, але неўзабаве была пераведзена ў Галіцыю на Усходні фронт. Была расфармавана 8 верасня 1915 года, затым зноў утворана 26 верасня 1915 года для ўдзелу ў Сербскай кампаніі. 7 студзеня 1919 года была канчаткова распушчана.

## Гісторыя баявых дзеянняў 
### Першае фарміраванне 
злева|міні|Штаб 11-й арміі ў красавіку 1915 года падчас наведвання кайзерам Вільгельмам II.
міні|Наступленне Цэнтральных дзяржаў супраць Расіі ў 1915 годзе.
22 лютага 1915 года палкоўнік Эрнст фон Врызберг, начальнік Армейскага дэпартамента прускага Міністэрства вайны, прапанаваў стварыць аператыўнае рэзервовае аб’яднанне, змяніўшы штатныя расклады дывізій Заходняга фронта: зменшыць колькасць дывізіённых палкоў з чатырох да трох. Гэтую ідэю ўхвалілі і былі сфармаваны 14 новых дывізій, на базе якіх была створана 11-я армія. Нядоўгі час яна удзельнічала ў бітвы пры Іпры на Заходнім фронце, трымаючы лінію абароны супраць нападу саюзнікаў. 22 красавіка яна была пераведзена і змешчана побач з 4-й аўстрыйскай арміяй пад камандаваннем Макензена ззаду прамежку Гарліцы-Тарнаў, на поўдзень ад ракі Віслы.

У ліпені 1915 года 11-я армія прасоўваецца на расійскую тэрыторыю ў агульным нямецкім наступленні. 11-я армія была распушчана 8 верасня 1915 года і на базе яе штаба быў сфарміраваны штаб Групы армій Макензена.

#### Баявы склад пад канец красавіка 1915 года 
* XXXXІ рэзервовы корпус
* Гвардзейскі корпус 
* X корпус
* Камбініраваны корпус
* 6-ы аўстра-венгерскі корпус

#### Камандуючыя 
* генерал ад інфантэрыі Макс фон Фабек (9.03.1915 — 27.03.1915)
* генерал-палкоўнік (з 22.06.1915 генерал-фельдмаршал) Аўгуст фон Макензен (16.05.1915 — 8.09.1915)

### Другое фарміраванне 
*Новая* 11-я армія была створана 23 верасня 1915 года для ўдзелу ў Сербскай кампаніі. Пасля паражэння Сербіі 11-я армія засталася на Салоніцкім фронце для падтрымкі балгарскай арміі. Штаб-кватэра арміі на 31 студзеня 1916 года размяшчалася у Велесе, 5 кастрычніка была перанесена ў Прылеп і заставалася там да адступлення ў Венгрыю ў верасні 1918 года. 7 снежня 1918 года штаб быў перавезен у Аленштайн. Была расфарміравана 7 студзеня 1919 года.

#### Баявы склад на кастрычнік 1915 года 
* III корпус
* Рэзервовы IV корпус
* Рэзервовы X корпус

#### Камандуючыя 
* Генерал ад артылерыі Макс фон Гальвіц (23.09.1915 — 16.04.1916)
* Генерал ад інфантэрыі Арнольд фон Вінклер (16.04.1916 — 23.07.1916)
* Генерал ад інфантэрыі Куна фон Штойбен (5.06.1917 — 7.01.1919)

 

Катэгорыя:Ваенная гісторыя Германіі
Катэгорыя:Арміі Германіі ў Першай сусветнай вайне
Медаль «За адзнаку ў папярэджанні і ліквідацыі надзвычайных сітуацый» (Беларусь)

**Меда́ль «За адзна́ку ў папярэ́джанні і ліквіда́цыі надзвыча́йных сітуа́цый»** — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Беларусь. Заснавана 15 чэрвеня 2005 г.

## Прадстаўленне да ўзнагароды і ўзнагароджванне 
Медаль прысуджаецца:
* За асабістую мужнасць, адвагу і самаадданасць, праяўленыя пры ліквідацыі надзвычайных сітуацый;
* за ўмелыя, ініцыятыўныя і смелыя дзеянні пры правядзенні аварыйна-выратавальных і іншых неадкладных работ;
* за ўмелую арганізацыю работы і высокую рэзультатыўнасць дзейнасці органаў і падраздзяленняў па надзвычайных сітуацыях па абароне насельніцтва і тэрыторый ад надзвычайных сітуацый;
* за актыўны ўдзел і дапамогу органам і падраздзяленням па надзвычайных сітуацыях у папярэджанні і ліквідацыі надзвычайных сітуацый.

Да ўзнагароджвання прадстаўляюцца асобы начальніцкага і радавога складу органаў і падраздзяленняў па надзвычайных сітуацыях, органаў унутраных спраў, ваеннаслужачыя, іншыя грамадзяне Рэспублікі Беларусь.

## Нашэнне 
Медаль «За адзнаку ў папярэджанні і ліквідацыі надзвычайных сітуацый» носіцца на левым боку грудзей і пры наяўнасці іншых медалёў размяшчаецца пасля медаля «За адзнаку ў ахове дзяржаўнай граніцы».

Катэгорыя:Медалі Беларусі
Бішафіт

(Чылі)]]
**Бішафі́т** — мінерал класа галагенідаў, 6-водны хларыд магнію MgCl•6HO. Часам змяшчае да 1 % брому, дамешкі кальцыю і серы. Упершыню апісаны ў 1877 годзе. Названы ў гонар нямецкага геолага і хіміка К. Г. Бішафа ().

Крышталізуецца ў манакліннай сінгоніі. Крышталі прызматычныя, ігольчатыя. Колер ад празрыстага да белага. Цвёрдасць 1—2 па шкале Моаса. Крохкі. Шчыльнасць 1,591—1,604 г/см³. Раствараецца ў вадзе, спірце, мае горкі смак.

Другарадны мінерал пакладаў карналіту і галіту. Радовішчы ў Расіі, Германіі, Казахстане.

## Выкарыстанне 
Бішафіт з'яўляецца сыравінай на магній і яго злучэнні. Таксама выкарыстоўваецца ў медыцыне, вытворчасці магнезільнага цэменту і інш. Насычэнне драўніны бішафітам надае ёй дадатковую трываласць.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Інфармацыя на сайце Кристаллов.net
* Інфармацыя на сайце КаталогМинералов.RU
* Bischofite // Mineralogy Database Mindat.org
* 

Катэгорыя:Мінералы магнію
Катэгорыя:Галагеніды (мінералы)
Мікалай Іосіфавіч Ратэль

{{Ваенны дзеяч
 |імя     = Мікалай Іосіфавіч Ратэль
 |арыгінал імя = 
 |дата нараджэння  = 15.12.1875 (3)
 |месца нараджэння = , Расійская імперыя
 |дата смерці    = 3.3.1939
 |месца смерці   = Камунарка, Маскоўская вобласць,  РСФСР, СССР
 |выява = 
 |шырыня = 
 |апісанне выявы        = 
 |прыналежнасць =     
 |гады службы    =  1893—1917    1918—1922   1922—1925
 |званне         =   Ваенспец   Пач. аддзела АДПУ 
 |род войскаў      = пяхота
 |камандаваў     = 
 |частка          = 
 |бітвы       = Руска-японская вайна  Першая сусветная вайна Грамадзянская вайна ў Расіі
 |узнагароды        = 
{ style="background:transparent"
       
-
{ style="background:transparent"
      
}
 |вікісклад      =
 |сувязі          = 
 |у адстаўцы     = Працаваў у народнай гаспадарцы; рэпрэсаваны
 |роспіс        = 
}}

**Мікалай Іосіфавіч Ратэль** (3(15) снежня 1875, Стары Аскол — 3 сакавіка 1939, Маскоўская вобласць) — рускі генерал, савецкі палкаводзец, удзельнік руска-японскай, першай сусветнай і грамадзянскай войн.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі руска-японскай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧА
Катэгорыя:Расстраляныя і пахаваныя на палігоне «Камунарка»
Катэгорыя:Пасмяротна рэабілітаваныя
Стронга радужная

**Стронга радужная**, **стронга вясёлкавая** (*Oncorhynchus mykiss*) — рыба сямейства ласасёвых.

## Апісанне 
Даўжыня цела 50—90 см, маса да 2, радзей 6 кг. Падобна да стронгі ручаёвай, адрозніваецца больш доўгім целам, выемчатым хваставым плаўніком, шырокай радужнай палосай уздоўж бакавой лініі, адсутнасцю на целе чырвоных плямін.

## Пашырэнне 
Аселая форма. Пашырана ў горных рэках, ручаях, азёрах ціхаакіянскага ўзбярэжжа Паўночнай Амерыкі. Часам лічыцца падвідам або прэснаводнай формай ціхаакіянскага стальнагаловага ласося (*Salmo gairdneri*). Акліматызавана ў Еўропе, Аўстраліі, Новай Зеландыі, Паўднёвай Афрыцы, на Мадагаскары. Аб'ект сажалкавай рыбагадоўлі.

## Асаблівасці біялогіі 
Корміцца воднымі беспазваночнымі, дробнай рыбай і насякомымі; у сажалкавых гаспадарках — спецыяльна прыгатаваным кормам.

Тэмпературны оптымум каля 20 °С. Палавая спеласць на 3—4-м годзе жыцця. У прыродных умовах нерастуе ў сакавіку—красавіку на ўчастках з камяністым грунтам, ікру закопвае ў гальку. Плоднасць 1,6—2 тыс. ікрынак на 1 кг масы цела. Развіццё ікры каля 1,5—2 месяцаў.

## Кулінарнае выкарыстанне 
Мяса цэніцца як дыетычны прадукт.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Ласасёвыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1792 годзе
Ермаловіч

**Ермаловіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алег Вячаслававіч Ермаловіч (нар. 1955) — беларускі дыпламат.
* Андрэй Рыгоравіч Ермаловіч (нар. 1971) — беларускі дыпламат.
* Валянцін Іванавіч Ермаловіч (1925—2004) — акцёр, Заслужаны работнік культуры БССР.
* Георгій Сцяпанавіч Ермаловіч (?—1970) — беларускі жанглёр і мастак.
* Лідзія Лукінічна Ермаловіч (нар. 1936) — беларускі эканаміст, спецыяліст у галіне бухгалтарскага ўліку і аналізу гаспадарчай дзейнасці.
* Максім Леанідавіч Ермаловіч (нар. 1977) — беларускі дзяржаўны дзеяч, міністр фінансаў Рэспублікі Беларусь (2018—2020).
* Мікола Іванавіч Ермаловіч (1921—2000) — беларускі гісторык, публіцыст, крытык і літаратуразнаўца.
* Якуб Ермаловіч (1910—1987) — беларускі празаік.

Катэгорыя:Беларускія прозвішчы
Фёдар Васільевіч Касцяеў

{{Ваенны дзеяч
 |імя     = Фёдар Васільевіч Касцяеў
 |арыгінал імя = 
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці    =
 |месца смерці   = 
 |выява =
 |шырыня = 
 |апісанне выявы        = 
 |прыналежнасць = , 
 |гады службы    = 1896 – 1925
 |званне         = генерал-маёр (Расійскай імперыі)
 |род войскаў      = войска
 |камандаваў     = палком, дывізіяй
 |частка          = 
 |бітвы       = Першая сусветная вайна;Грамадзянская вайна
 |узнагароды        = { style="background:transparent"
     
}
 |вікісклад        =
 |сувязі          = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс        = 
}}

**Фёдар Васільевіч Касцяеў** (, Елгава, Курляндская губерня, Расійская імперыя — 27 верасня 1925, Масква) — рускі і савецкі палкаводзец.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧА
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Палявы штаб Рэвваенсавета Рэспублікі

**Палявы штаб Рэвваенсавета Рэспублікі** — аператыўны орган Галоўнага камандавання Чырвонай арміі у гады Грамадзянскай вайны.

## Гісторыя 
Утвораны 6 верасня 1918 г. замест расфармаванага штаба Найвышэйшай ваеннай рады. Спачатку зваўся Штабам РВСР, 8 лістапада 1918 г. пераназваны ў Палявы штаб РВСР, 10 лютага 1921 г. зліты з Усерагалоўштабам у адзіны Штаб РСЧА.

## Начальнікі 
* 6.09.1918 г. – М. І. Ратэль 
* 21.10.1918 г. – Ф. В. Касцяеў
* 18.06.1919 г. – М. Д. Бонч-Бруевіч
* 22.07.1919 г. – П. П. Лебедзеў 

Катэгорыя:Ваеннае кіраванне
Катэгорыя:Узброеныя сілы СССР
Мікалай Дыянісьевіч Мяркулаў

**Мікалай Дыянісьевіч Мяркулаў** (10 снежня 1869, Благавешчанск — 1945, Цындаа) — рускі прадпрымальнік, грамадскі і палітычны дзеяч Далёкага Усходу.

## Біяграфія 
Скончыў Благавешчанскую класічную гімназію і Рачное вучылішча. Прадпрымальнік, купец 1-й гільдыі, уладальнік параходства на Амуры і запалкавай фабрыкі ва Уладзівастоку. Шматгадовы чалец Уладзівастоцкага біржавога камітэта і Прыморскай гандлёва-прамысловай палаты.

У 1921 — член прэзідыума Несацыялістычнага з’езда. У маі 1921 — чэрвені 1922 — міністр ваенна-марскіх і замежных спраў Прыамурскага часовага ўрада, кіраўніком якога быў яго брат С. Д. Мяркулаў. Міністр замежных дзеў ва ўрадзе М. К. Дзітэрыхса (да кастрычніка 1922).

Жыў у эміграцыі ў Маньчжурыі, старэйшы дарадца губернатара Шаньдунскай правінцыі Чжан Цзунчана (1923—1931), адзін з арганізатараў рускага ваеннага атрада К. П. Нячаева (1923—1928). З 1932 — у Шанхаі. Віцэ-старшыня Рады з’яднаных рускіх арганізацый. Памёр у Цындаа.
Павел Паўлавіч Лебедзеў

{{Ваенны дзеяч
|імя      = Павел Паўлавіч Лебедзеў
|арыгінал імя = 
|дата нараджэння   = 
|дата смерці     = 
|месца нараджэння =  
|месца смерці =  
|выява = LebedevPP.jpg
|шырыня =
|апісанне выявы =
|мянушка =
|прыналежнасць =   
|гады службы = 1892—1933
|званне = генерал-маёр
|род войскаў =
|камандаваў =
|частка =
|бітвы =
|узнагароды =
{
   
-
    
-
    
}
|сувязі =
|у адстаўцы =
}}

**Павел Паўлавіч Лебедзеў** (, Чэбаксары — 2 ліпеня 1933, Харкаў) — рускі і савецкі ваенны дзеяч.

## Літаратура 
* БСЭ.
* 
* 
* 
* Спіс Генеральнага штаба. Выпраўлены на 01.06.1914. Петраград, 1914.
* 

Катэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧА
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Медаль «За працоўныя заслугі»

**Меда́ль «За працо́ўныя заслу́гі»** — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Беларусь. Заснавана Законам Рэспублікі Беларусь ад 13 красавіка 1995 г. № 3726-XII «Аб дзяржаўных узнагародах Рэспублікі Беларусь».

## Прадстаўленне да ўзнагароды і ўзнагароджванне 
Медаль прысуджаецца: 
* За значныя дасягненні ў прамысловасці, сельскай гаспадарцы, будаўніцтве, на транспарце, у сферы абслугоўвання, навуцы, адукацыі, ахове навакольнага асяроддзя, ахове здароўя насельніцтва, культуры, дзяржаўнай службе і іншых галінах працоўнай дзейнасці; 
* за карысныя вынаходствы і рацыяналізатарскія прапановы;
* за поспехі ў выхаванні і прафесійнай падрыхтоўцы моладзі, развіцці фізічнай культуры і спорту.

Да ўзнагароджвання прадстаўляюцца ўсе грамадзяне Рэспублікі Беларусь.

## Нашэнне 
Медаль «За працоўныя заслугі» носіцца на левым боку грудзей і пры наяўнасці іншых медалёў размяшчаецца пасля медаля «За адзнаку ў ахове дзяржаўнай граніцы».

## Спасылкі 
* Медалі Рэспублікі Беларусь // Афіцыйны інтэрнет-партал Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь
* Медаль «За працоўныя заслугі» // Сайт «Узнагароды Беларусі»

Катэгорыя:Медалі Беларусі
Спірыдон Дыянісьевіч Мяркулаў

**Спірыдон Дыянісьевіч Мяркулаў** (1870, Прыамур’е, Расійская імперыя — 1957,  (Злучаныя Штаты Амерыкі)) — расійскі палітычны і грамадскі дзеяч. Удзельнік Грамадзянскай вайны на Далёкім Усходзе, Старшыня Часовага Прыамурскага ўрада у 1921—1922 гадах. Родны брат М. Д. Мяркулава.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1870 годзе ў сям'і прыамурскага селяніна. Скончыў юрыдычны факультэт Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта, пасля чаго паступіў на службу ў Міністэрства земляробства і дзяржаўных маёмасцей. Надалей працаваў і жыў у г. Уладзівастоку, дзе займаў пасады юрыста-кансультанта Уладзівастоцкага гарадскога самакіравання, галоўнага інспектара Паўночнага страхавога грамадства і інш., займаўся адвакацкай практыкай.

У маі 1921 года ўзначаліў Часовы Прыамурскі ўрад, які кантраляваў тэрыторыю сучасных Прымор'і і часткі Хабараўскага краю. Па яго ініцыятыве ў 1921 годзе быў створаны Нацыянальна-Дэмакратычны Саюз. Улетку 1922 года з прычыны нязгод, што паўсталі з вайсковым камандаваннем, пайшоў у адстаўку і зменшаў у эміграцыю.

Жыў у ЗША, сканаў у 1957 годзе ў г. Сан-Францыска.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Постаці Белага руху
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Гісторыя Далёкага Усходу
Медаль «За бездакорную службу» (Беларусь)

**Меда́ль «За бездако́рную слу́жбу»** — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Беларусь. Заснавана Законам Рэспублікі Беларусь ад 13 красавіка 1995 г. № 3726-XII «Аб дзяржаўных узнагародах Рэспублікі Беларусь».

## Прадстаўленне да ўзнагароды і ўзнагароджванне 
Медаль прысуджаецца за бездакорную службу на працягу:
* 20 гадоў (I ступень);
* 15 гадоў (II ступень);
* 10 гадоў (III ступень).

Да ўзнагароджвання прадстаўляюцца ваеннаслужачыя, асобы начальніцкага і радавога складу органаў унутраных спраў, органаў фінансавых расследаванняў Камітэта дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь, органаў і падраздзяленняў па надзвычайных сітуацыях, службовыя асобы мытных органаў.

## Нашэнне 
Медаль «За бездакорную службу» носіцца на левым боку грудзей і пры наяўнасці іншых медалёў размяшчаецца ў парадку старшынства ступеней пасля медаля Францыска Скарыны.

## Спасылкі 
* Медаль "За бездакорную службу" III ступені // Сайт "Узнагароды Беларусі"
* Медаль "За бездакорную службу" II ступені // Сайт "Узнагароды Беларусі"
* Медаль "За бездакорную службу" I ступені // Сайт "Узнагароды Беларусі"

Катэгорыя:Медалі Беларусі
Юбілейны медаль «50 год Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»

**Юбіле́йны меда́ль «50 год Перамо́гі ў Вялі́кай Айчы́ннай вайне́ 1941—1945 гг.»** — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Беларусь. Заснавана 14 сакавіка 1995 г.

## Прадстаўленне да ўзнагароды і ўзнагароджванне 
Медаль прысуджаецца ў гонар перамогі савецкіх войскаў у Вялікай Айчыннай вайне.

Да ўзнагароджвання прадстаўляюцца:
* Вайскоўцы і асобы вольнанаёмнага складу, якія прымалі ў шэрагах Узброеных Сіл СССР удзел у баявых дзеяннях на франтах Вялікай Айчыннай вайны, партызаны Вялікай Айчыннай вайны, удзельнікі падполля, вайскоўцы і асобы вольнанаёмнага складу, якія служылі ў перыяд Вялікай Айчыннай вайны ва Узброеных Сілах СССР, асобы, якія ўзнагароджаны медалямі «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» або «За перамогу над Японіяй», а таксама асобы, якія маюць пасведчанне да медаля «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» або пасведчанне ўдзельніка вайны;
* працаўнікі тылу, узнагароджаныя за самаадданую працу ў гады Вялікай Айчыннай вайны ордэнамі СССР, медалямі «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», «За працоўную доблесць», «За працоўную адзнаку», «За абарону Ленінграда», «За абарону Масквы», «За абарону Адэсы», «За абарону Севастопаля», «За абарону Сталінграда», «За абарону Кіева», «За абарону Каўказа», «За абарону Савецкага Запаляр’я», а таксама асобы, якія маюць знак «Жыхару блакаднага Ленінграда» або пасведчанне да медаля «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»;
* былыя вязні канцлагераў, турмаў, гета і іншых месцаў прымусовага ўтрымання, створаных фашыстамі і іх саюзнікамі ў перыяд Другой Сусветнай вайны.

Катэгорыя:Медалі Беларусі
Каркаваду

**Каркава́ду** ( — «гарбаты») — гара на тэрыторыі горада Рыа-дэ-Жанэйра.

## Геаграфія 
[thumb|300пкс|Краявід Рыа-дэ-Жанэйра з вяршыні Каркаваду: злева [гара Цукровая галава і раён Батафогу, у цэнтры — пляж Капакабана]]

Гранітны пік вышынёй 710 метраў, размешчаны ў лесе Тыжука, у нацыянальным парку, у межах горада. Гара Каркаваду ляжыць на захад ад цэнтра Рыа-дэ-Жанэйра і бачная з вялікай адлегласці з амаль усіх раёнаў горада. Гара з'яўляецца сусветна вядомай каштоўнасцю дзякуючы статуі Ісуса Хрыста вышынёй 38 метраў, якая стаіць на яе вяршыні. Статуя таксама вядомая як «Хрыстос Збаўца» або «Ісус на Каркаваду».

З вяршыні гары адкрываецца цудоўная панарама розных раёнаў Рыа-дэ-Жанэйра: гара Цукровая галава, возера Радрыгу-ды-Фрэйташ, пляжы Капакабана, Іпанема і Леблон, стадыён Маракана.

## Наведванне 
left|thumb|Цягнік

Да вяршыні і статуі можна дабрацца вузкай аўтамабільнай дарогай або на цягніку па зубчастай чыгунцы «Каркаваду», даўжыня якой складае 3,8 кіламетраў, якая была адчынена ў 1884 годзе і адрэстаўравана ў 1980 годзе. Чыгунка выкарыстоўвае адначасова тры электрычныя цягнікі з двух вагонаў кожны, агульнай умяшчальнасцю 540 пасажыраў у гадзіну. Уздым у гару на цягніку займае каля 20 хвілін і адбываецца кожныя 20 хвілін. З-за абмежаванай пасажыраўмяшчальнасці, чакання месца на станцыі можа заняць некалькі гадзін. Ад канчатковай станцыі цягніку і дарогі да назіральнай пляцоўцы ля падножжа статуі можна дабрацца па лесвіцы ў 223 прыступкі, ліфтамі і эскалатарамі. Гэта адзін з самых папулярных турыстычных маршрутаў у Рыа-дэ-Жанэйра на працягу ўсяго года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Геаграфія Бразіліі
Катэгорыя:Вяршыні вышынёй да 1000 метраў
Катэгорыя:Горы Бразіліі
Катэгорыя:Рыа-дэ-Жанэйра
Mad Crowd

**Mad Crowd (Мэд краўд)** — экстрэмісцкая групоўка НС-скінхэдаў, якая ўзначальвалася Русланам Мельнікам, Аляксеем Ваяводзіным і Дзмітрыем Баравіковым. Існавала ў Санкт-Пецярбургу з 9 жніўня 2002 па 15 ліпеня 2003. Ідэалагічнай платформай быў нацыянал-сацыялізм, антысемітызм, расізм.

У групе была створана надзвычайная канспірацыя. Удзельнікі перасталі апранацца як скінхэды, пачалі карыстацца выключна «левымі» мабільнымі тэлефонамі, вельмі рэдка сустракаліся паміж сабой адкрыта, не вялі якія-небудзь ідэалагічныя ці тактычныя размовы каля разетак, аддаючы перавагу пісаць свае размовы на паперы.

## Склад групоўкі 
14 снежня 2005 г, 6 членаў групоўкі апынуліся на лаве падсудных і былі прысуджаныя да розных тэрмінаў зняволення:
# Павел Дэшыўкоў — 3 гады
# Аляксей Бярэзін — 2 гады ўмоўна
# Дзмітрый Карабейнікаў — 2 гады
# Юрый Іваноў — 2 гады
# Кірыл Міларадаў — 3 гады
# Аляксей Ваяводзін — 3 гады (з 2012 года пажыццёва)
Таксама ў склад групоўкі ўваходзілі Дзмітрый Баравікоў і Руслан Мельнік, якім на той момант атрымалася схавацца ад правасуддзя. На момант судовага разбору члены групоўкі стварылі заканспіраваную тэрарыстычную арганізацыю, вядомую як Банда Баравікова-Ваяводзіна.

## Акцыі 
Першымі акцыямі Мэд Краўд сталі збіццё двух кітайскіх студэнтаў на станцыі метро Дастаеўская ў Санкт-Пецярбургу 19 кастрычніка 2002 і напад на грамадзяніна Арменіі 21 снежня таго ж года на платформе Аляксандраўская.

6 красавіка 2003 яны ажыццявілі напад на кафэ Макдональдс (Неўскі пр. 45) і кафэ «Тры прыступкі».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Mad Crowd — Воеводина-Боровикова

Катэгорыя:Гісторыя Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Злачынствы на глебе нянавісці
Катэгорыя:Неанацысцкія арганізацыі
Баршчовачны хрыбет

**Баршчо́вачны хрыбет** () — горны хрыбет у Забайкальскім краі (у былой Чыцінскай вобласці) Расійскай Федэрацыі, на правабярэжжы ракі Шылка.

Даўжыня каля 450 км. Вышыня да 1498 м. Складзены пераважна з гранітаў. Грэбень плоскі, слаба расчлянёны, схілы спадзістыя. На схілах лістоўнічныя лясы з участкамі міжмавых стэпаў і лугоў, вышэй — зараснікі кедравага сланіку. Здабыча золата.

## Літаратура 
*  — С. 324.
* Малая энциклопедия Забайкалья: Природное наследие / гл. ред. Р. Ф. Гениатулин. — Новосибирск: Наука, 2009. — 698 с.

## Спасылкі 
* Борщовочный хребет // Энциклопедия Забайкалья

Катэгорыя:Горныя хрыбты Забайкальскага края
Аляксей Уладзіміравіч Баталаў

**Аляксей Уладзіміравіч Баталаў** (, Уладзімір — , Масква) — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно, кінарэжысёр, сцэнарыст і грамадскі дзеяч, педагог. Народны артыст СССР (1976). Герой Сацыялістычнай Працы (1989). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1981), Дзяржаўнай прэміі РСФСР (1966) і Дзяржаўнай прэміі Расіі (2005).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 20 лістапада 1928 года ва Уладзіміры. З 1950 года быў акцёрам Цэнтральнага тэатра Савецкай Арміі, праходзячы ў ім тэрміновую службу. У 1953—1956 граў на сцэне МХАТ, у 1957—1975 — акцёр і рэжысёр кінастудыі «Ленфільм». У кіно здымаецца з 1944 года. З 1975 — педагог УДІКа, прафесар з 1979 года. З 2007 па 2013 год — прэзідэнт Расійскай акадэміі кінематаграфічных мастацтваў «Ніка». Памёр 15 чэрвеня 2017 года ў Маскве.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Акцёры Расіі
Катэгорыя:Акцёры агучвання СССР
Катэгорыя:Акцёры агучвання Расіі
Катэгорыя:Кінарэжысёры СССР
Катэгорыя:Кінарэжысёры Расіі
Катэгорыя:Сцэнарысты СССР
Катэгорыя:Сцэнарысты Расіі
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі СССР
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі Расіі
Катэгорыя:Мемуарысты Расіі
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы СССР
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Расіі
Баніфача (праліў)

**Праліў Баніфача** (, ) — праліў паміж астравамі Корсіка і Сардзінія, які злучае ўскраіннае Тырэнскае мора на ўсходзе з Міжземным морам на захадзе. Даўжыня каля 19 км, шырыня 11—16 км. Глыбіня да 69 метраў.

На паўночным беразе знаходзяцца карсіканскі горад Баніфача, аднайменная крэпасць і порт. У праліве размешчаны маленькі архіпелаг Лавеці, адзіны населены востраў якога — Кавала. У праліве дзейнічае сістэма падзелу руху. Судны, якія ідуць праз праліў з усходу на захад, павінны звязвацца для дакладу з кантрольнай станцыяй Пертузата (Pertusato; Францыя). Судны, якія рухаюцца праз праліў з захаду на ўсход, павінны звязвацца з кантрольнай станцыяй на востраве Магдалена (Італія).

Найбольш вядомая катастрофа ў праліве Баніфача — караблекрушэнне французскага фрэгата «Семіянт» 15 лютага 1855 года. Напярэдадні «Семіянт» пакінуў порт Тулон на сваім шляху ў Чорнае мора, з забеспячэннем для войск на Крымскай вайне. Праз шторм фрэгат сутыкнуўся з рыфам і затануў, ніхто з 750 чалавек на борце не выжыў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пралівы Міжземнага мора
Катэгорыя:Пралівы Францыі
Катэгорыя:Пралівы Італіі
Генадзь Георгіевіч Барташэвіч

**Гена́дзь Гео́ргіевіч Барташэ́віч** (, Мінск — ) — беларускі партыйны і дзяржаўны дзеяч, дыпламат.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1963 годзе, ВПШ у 1977 годзе. Працаваў дыктарам на Беларускім рэспубліканскім радыё, інжынерам-тэхнолагам, начальнікам тхнічнага бюро, намеснікам загадчыка аддзела тэхнічнага кантролю на МЗКР.

З 1967 года на партыйнай рабоце: сакратар Маладзечанскага, 1-ы сакратар Мінскага гаркама КПБ, старшыня Мінскага гарвыканкама. З 1983 года 2-і сакратар ЦК КПБ.

У 1987—91 гадах надзвычайны і паўнамоцны пасол СССР у КНДР. З 1993 года пасол па асобых даручэннях Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

Член ЦК і бюро ЦК КП(б)Б (1983—1987), член ЦК КПСС (1986—1991), дэпутат Вярхоўнага Савета СССР (1979—1989), Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1975—1980 і 1985—1990).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Другія сакратары ЦК КПБ
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Члены бюро ЦК КПБ
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 10-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 11-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 9-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 11-га склікання
Катэгорыя:Першыя сакратары Мінскага гаркама КП Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты Савета Нацыянальнасцей Вярхоўнага Савета СССР ад Беларускай ССР
Царква ў гонар абраза Божай Маці «Дзяржаўны» (Івацэвічы)

**Царква ў гонар абраза Божай Маці «Дзяржаўны»** — праваслаўны храм у г. Івацэвічы, размешчаны па адрасе вул. Дэпутацкая, 2.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1990-я гг. з цэглы паводле праекта, створанага ў Маскоўскай патрыярхіі рыжскімі будаўнікамі. Папярэдні мураваны храм быў пабудаваны ў 1870 годзе на ўрадавыя сродкі.

## Архітэктура 
Вырашана ў стылізаваных формах старажытна-рускага царкоўнага дойлідства. У аснове кампазіцыі вертыкальна выцягнуты 4-гранны купальны аб'ём, завершаны 5-купаллемі раскрапаваны трайнымі закамарамі з вузкімі арачнымі аконнымі праёмамі. Алтарны фасад завяршаецца паўкруглымі апсідамі пад сферычнымі пакрыццямі, франтальны — нізкім прытворам з макаўкай над двухсхільным дахам і бакавымі цыліндрычнымі хрысцільнямі.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн., БелЭн, 2007. -стар. 181.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Івацэвічы
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Івацэвіцкага раёна
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Леаніда Макарэвіча
Катэгорыя:Храмы Пінскай і Лунінецкай епархіі
Катэгорыя:2006 год у Беларусі
Тэадор Людвіг Вільгельм фон Бішаф

**Тэадор Людвіг Вільгельм фон Бішаф** (; ,  — , ) — нямецкі анатам, фізіёлаг, эмбрыёлаг. Доктар філасофіі (1829). Доктар медыцыны (1832). Прафесар (1836). Член-карэспандэнт, замежны член Пецярбургскай АН (1846).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 28 кастрычніка 1807 г. у Гановеры. Адукацыю атрымаў ў Бонскім і Гайдэльбергскім універсітэтах. З 1832 года асістэнт пры ўніверсітэцкай клініцы ў Берліне. З 1836 года прафесар анатоміі і фізіялогіі ў Гайдэльбергскім універсітэце. З 1844 па 1855 год прафесар Гісэнскага ўніверсітэта. З 1855 па 1878 год у Мюнхенскім універсітэце, пасля чаго выйшаў у адстаўку. Памёр 5 снежня 1882 г. у Мюнхене.

## Навуковая дзейнасць 
Т. Л. Бішаф займаўся даследаваннямі стадый развіцця зародка млекакормячых, параўнальным вывучэннем мозга чалавека і малпаў. У сваёй дысертацыі *«Commentatio de novis quibusdam experimentis doctrinam de respiratione institutis»* упершыню даказаў наяўнасць у крыві жывёл кіслароду і свабоднай вуглекіслаты.  Пры непасрэдным удзеле Бішафа ў Гісэнскім універсітэце былі створаны Фізіялагічны інстытут і анатамічны тэатр. У 1838 годзе апісаў працэс драблення яйцаклеткі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Бишоф Теодор Людвиг Вильгельм // Сайт РАН
* Большая советская энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. 1969—1978.
* *Прокопьев Н. Я.* Выдающиеся анатомы и их вклад в мировую науку. Часть 1. // Педагогика высшей школы. — 2015. — № 2. — С. 1-7.
* Theodor Ludwig Wilhelm Bischoff (1807—1882) // Hermann von Helmholtz-Zentrum für Kulturtechnik, Humboldt-Universität zu Berlin 

Катэгорыя:Выпускнікі Бонскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Гайдэльбергскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Гайдэльбергскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Мюнхенскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Гісенскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук
Катэгорыя:Анатамы Германіі
Катэгорыя:Фізіёлагі Германіі
Катэгорыя:Эмбрыёлагі Германіі
Медаль Жукава

**Меда́ль Жу́кава** — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Беларусь. Заснавана 18 верасня 1997 г.

## Прадстаўленне да ўзнагароды і ўзнагароджванне 
Медаль прымеркаваны да 100-гадовага юбілею Жукава і прысуджаецца былым вайскоўцам і асобам вольнанаёмнага складу Чырвонай арміі, Ваенна-Марскога Флоту, войскаў НКУС, партызанам, удзельнікам падполля за адвагу, стойкасць і мужнасць, праяўленыя ў баявых дзеяннях з нямецка-фашысцкімі захопнікамі і японскімі мілітарыстамі, на аснове дакументаў, якія сцвярджаюць непасрэдны ўдзел у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гадоў або ў баявых дзеяннях супраць Японіі.

Катэгорыя:Медалі Беларусі
Юбілейны медаль «65 год вызвалення Рэспублікі Беларусь ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў»

**Юбіле́йны меда́ль «65 год вызвале́ння Рэспу́блікі Белару́сь ад няме́цка-фашы́сцкіх захо́пнікаў»** — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Беларусь. Заснавана 4 снежня 2008 г.

## Прадстаўленне да ўзнагароды і ўзнагароджванне 
Медаль прысуджаецца ў гонар вызвалення тэрыторыі Беларусі ад нямецкай акупацыі.

Да ўзнагароджвання прадстаўляюцца:
* Ветэраны Вялікай Айчыннай вайны;
* замежныя грамадзяне і асобы без грамадзянства — удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны, удзельнікі партызанскага і падпольнага руху ў Беларусі ў перыяд Вялікай Айчыннай вайны, якія пастаянна пражываюць за межамі Рэспублікі Беларусь, якія непасрэдна прымалі ўдзел у баявых дзеяннях за вызваленне Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў;
* вайскоўцы Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь, іншых войскаў і воінскіх фарміраванняў, дзяржаўныя служачыя і іншыя асобы, якія ўнеслі значны ўклад у героіка-патрыятычнае выхаванне грамадзян Рэспублікі Беларусь, увекавечанне памяці загінуўшых, арганізацыю юбілейных мерапрыемстваў, прысвечаных святу вызвалення Рэспублікі Беларусь ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў.

Катэгорыя:Медалі Беларусі
Антырэстаўрацыя Маскоўскага патрыярхата

**Антырэстаўрацыя Маскоўскага патрыярхата** — перабудова праваслаўных храмаў Беларусі, якая набыла масавы характар пасля актывізацыі рэлігійнага жыцця ў 1990-х гг. Перабудовы характарызуюцца мэтанакіраваным насаджэннем пазалочаных купалоў-цыбулін, змяненнем аўтэнтычнага выгляду асобных архітэктурных элементаў, выкарыстаннем недапушчальных пры рэстаўрацыі будаўнічых матэрыялаў і мэтодык.

З 2010-х гг. антырэстаўрацыйная актыўнасць Беларускага экзархата Маскоўскага патрыярхата набыла беспрэцэдэнтыя маштабы, якую параўноўваюць з дзейнасцю Мураўёўва-вешальніка ў справе русіфікацыі Паўночна-Заходняга края.

Таксама для сучаснага храмабудаўніцтва Беларускай праваслаўнай царквы характэрна ігнараванне традыцый готыкі і барока, стыляў, у якіх беларускае праваслаўнае дойлідства дасягнула высокага ўзроўню архітэктурна-мастацкіх рашэнняў і нацыянальнай самабытнасці; нешматлікае і фрагментарнае выкарыстоўванне спадчыны народнай архітэктуры; прыярытэтная арыентацыя на рэтраспектыўна-рускі стыль, які развівае архітэктурныя традыцыі, не характэрныя для беларускага культавага дойлідства.

## Спіс аб'ектаў 
Сярод адрэстаўраваных Беларускім экзархатам цэркваў, касцёлаў, сабораў ды кляштараў былі наступныя:

Катэгорыя:Русіфікацыя Беларусі
Катэгорыя:Вандалізм
Катэгорыя:Беларуская Праваслаўная Царква
Медаль «80 год беларускай міліцыі»

**Меда́ль «80 год белару́скай мілі́цыі»** — ведамасная ўзнагарода Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь.

Медаль заснаваны Загадам Міністра ўнутраных спраў № 17 ад 31 студзеня 1997 года да 80-й гадавіны савецкай міліцыі (была заснавана дэкрэтам Народнага камісарыята ўнутраных спраў РСФСР «Аб рабочай міліцыі» ад 10 лістапада 1917 года).

## Прадстаўленне да ўзнагароды 
Права на ўзнагароджанне мелі:
* Асобы начальніцкага і радавога складу міліцыі, якія дасягнулі значных вынікаў у службовай дзейнасці;
* Асобы начальніцкага і радавога складу іншых службаў і падраздзяленняў МУС, вайскоўцы ўнутраных войскаў (за выключэннем ваеннаслужачых тэрміновай службы), якія актыўна спрыяюць органам міліцыі ў іх дзейнасці;
* Асобы начальніцкага складу, звольненыя з органаў унутраных спраў у запас або адстаўку з выслугай 20 і больш гадоў;
* Грамадзяне Рэспублікі Беларусь, якія аказваюць актыўнае садзейнічанне міліцыі ў выкананні ўскладзеных на яе задач;
* Замежныя грамадзяне, якія актыўна спрыяюць развіццю і ўмацаванню сувязей паміж праваахоўнымі органамі.
Юбілейны медаль «90 год міліцыі Беларусі»

**Юбіле́йны меда́ль «90 год мілі́цыі Белару́сі»** — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Беларусь.

Медаль заснаваны Указам Прэзідэнта № 768 ад 31 снежня 2006 года да 90-й гадавіны савецкай міліцыі.

## Прадстаўленне да ўзнагароды 
Права на ўзнагароджанне мелі:
* Супрацоўнікі органаў унутраных спраў і вайскоўцы ўнутраных войскаў Міністэрства ўнутраных спраў (за выключэннем вайскоўцаў тэрміновай вайсковай службы), якія дасягнулі высокіх вынікаў у службовай дзейнасці;
* Ветэраны органаў унутраных спраў і ўнутраных войскаў Міністэрства ўнутраных спраў, службовыя асобы дзяржаўных органаў Рэспублікі Беларусь і іншых дзяржаў, іншыя асобы, якія ўнеслі значны ўклад у развіццё і ўдасканаленне дзейнасці па барацьбе са злачыннасцю, ахове правапарадку і забеспячэнні грамадскай бяспекі.

## Крыніцы
Макс фон Гаўзен

{{Дзяржаўны дзеяч
 | беларускае імя            = Макс фон Гаўзен
 | арыгінальнае імя          = 
 | партрэт                   = Alexius WW1 Max Clemens Lothar Freiherr von Hausen.jpg
 | шырыня партрэта           =  
 | подпіс                    = 
 | герб                      = 
 | подпіс герба              =

 | дата нараджэння           = 
 | месца нараджэння          = 
 | дата смерці               = 
 | месца смерці              = 
 | пахаваны                  = Унутраныя могілкі Новага горада Дрэздэна
 | дынастыя                  = 
 | бацька                    = 
 | маці                      = 
 | муж                       = 
 | жонка                     = 
 | у шлюбе                   = 
 | дзеці                     =

 | гады службы               = 1864 — 1920
 | прыналежнасць             =  
 | род войскаў               = 
 | званне                    =  
 | камандаваў                = Каралеўская Саксонская армія3-я армія
 | бітвы                     = Аўстра-пруская вайнаФранка-пруская вайнаПершая сусветная вайна

 | навуковая сфера           = 
 | месца працы               = 
 | вядомы як                 =

 | партыя                    = 
 | дзейнасць                 = 
 | прафесія                  = 
 | адукацыя                  = 
 | вучоная ступень           = 
 | манаграма                 = 
 | рэлігія                   = 
 | узнагароды                = { style="background: transparent"
      
-
 
}
 | аўтограф                  = 
 | Commons                   = Max von Hausen
}}
**Макс фон Га́ўзен** (; ,  — , ) — германскі ваенны дзеяч, генерал-палкоўнік.

## Біяграфія 
Пачатак Першай сусветнай вайны сустрэў на пасадзе камандзіра 3-й германскай арміі, з якой удзельнічаў у Пагранічнай бітве, войскі яго арміі прымалі ўдзел у знішчэнні каля 600 мясцовых жыхароў, у тым ліку і некалькіх жанчын з дзецьмі (аднаму з іх было ўсяго 3 тыдні), таксама ён адказны за разбурэнне Рэймса ў верасні 1914 года. Калі яго спыталі аб тым, як такія ўчынкі пасля будуць вядомы ў гісторыі, ён адказаў:

Пасля адыходу 2-й арміі пасля першай бітвы на Марне *Гаўзен*, апасаючыся, што яго левы фланг будзе агольвацца, выдаў загад на адыход. Пасля стабілізацыі фронта на рацэ Эне, 4 верасня ў сувязі з хваробаю яго змяніў на пасадзе камандуючага 3-й арміі генерал Карл фон Айнем. Больш *Гаўзен* не прымаў удзелу ў баявых дзеяннях і памёр неўзабаве пасля заканчэння Першай сусветнай вайны.

## Спасылкі 
* Günter Wegner, *Stellenbesetzung der deutschen Heere 1815—1939* (Biblio Verlag, Osnabrück, 1993) 

Катэгорыя:Камандуючыя арміямі ў Першай сусветнай вайне (Германія)
Медаль «80 год Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь»

**Меда́ль «80 год Узбро́еных Сіл Рэспу́блікі Белару́сь»** — ведамасная ўзнагарода Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь.

Медаль заснаваны Загадам Міністра абароны № 82 ад 13 лютага 1998 года да 80-й гадавіны Узброеных сіл СССР (дэкрэтам СНК РСФСР ад 28 студзеня 1918 года была створана Рабоча-сялянская Чырвоная армія).

## Прадстаўленне да ўзнагароды 
Права на ўзнагароджанне мелі:
* Генералы і афіцэры Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь, унутраных войскаў Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь, чыгуначных войскаў Рэспублікі Беларусь, вайсковай часткі 04152 і іншых вайсковых фарміраванняў, якія былі створаны ў адпаведнасці з заканадаўствам Рэспублікі Беларусь;
* Героі Савецкага Саюза;
* Поўныя кавалеры ордэна Славы;
* Ганаровыя салдаты Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь;
* Военачальнікі, у тым ліку і тыя, кто пражываюць у краінах Садружнасці Незалежных Дзяржаў, якія ўнеслі вялікі ўклад у падтрыманне высокай баявой гатоўнасці войскаў Чырванасцяжнай Беларускай ваеннай акругі, актыўна ўдзельнічаюць у дзейнасці ветэранскіх арганізацый, патрыятычным выхаванні моладзі і ваеннаслужачых;
* Дзяржаўныя служачыя, якія ўнеслі вялікі ўклад ва ўмацаванне абараназдольнасці Рэспублікі Беларусь, патрыятычнае выхаванне моладзі і вайскоўцаў.
Юбілейны медаль «90 год Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь»

**Юбіле́йны меда́ль «90 год Узбро́еных Сіл Рэспу́блікі Белару́сь»** — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Беларусь.

Медаль заснаваны Указам Прэзідэнта № 678 ад 28 снежня 2007 года да 90-й гадавіны Узброеных сіл СССР.

## Прадстаўленне да ўзнагароды 
Права на ўзнагароджанне мелі:
* Вайскоўцы, якія праходзяць ваенную службу ва Узброеных Сілах Рэспублікі Беларусь (за выключэннем ваеннаслужачых тэрміновай ваеннай службы) і дасягнулі высокіх вынікаў у службовай дзейнасці;
* Ветэраны Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь, службовыя асобы дзяржаўных органаў Рэспублікі Беларусь і іншых краін, іншыя асобы, якія ўнеслі вялікі ўклад ва ўмацаванне абараназдольнасці Рэспублікі Беларусь і будаўніцтва Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь.

## Крыніцы
Фон Белаў

**фон Бе́лаў** — арыстакратычнае прускае прозвішча.

Вядомыя носьбіты:
* Нікалаус фон Белаў (1907 — 1983) — ад'ютант Адольфа Гітлера;
* Ота фон Белаў (1857 — 1944) — германскі ваенны дзеяч, генерал пяхоты, стрыечны брат Фрыца фон Белаў;
* Фрыц фон Белаў (1853 — 1918) — германскі ваенны дзеяч, генерал пяхоты.
Барташэвіч

**Барташэвіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Альберт Іосіфавіч Барташэвіч — польскі мовазнавец.
* Аляксандр Аляксандравіч Барташэвіч (нар. 1937) — беларускі вучоны ў галіне дрэваапрацоўкі.
* Аляксандр Расціслававіч Барташэвіч (нар. 1966) — беларускі мастак.
* Баляслаў Барташэвіч (1927—2007) — журналіст, публіцыст і культурны аналітык.
* Віктар Віктаравіч Барташэвіч (нар. 1951) — беларускі архітэктар.
* Восіп Ягоравіч Барташэвіч (? — 1870) — беларускі медык, аўтар навуковых прац па медыцыне.
* Галіна Аляксандраўна Барташэвіч (нар. 1932) — беларуская фалькларыстка.
* Генадзь Георгіевіч Барташэвіч (1934—1993) — беларускі партыйны і дзяржаўны дзеяч, дыпламат.
* Дзмітрый Пятровіч Барташэвіч (нар. 1971) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
* Марыя Барташэвіч (1926 — да 1996) — удзельніца беларускага антыкамуністычнага падполля.
* Юлія Барташэвіч (нар. 1997) — беларуская валейбалістка.
* Юльян Барташэвіч — польскі гісторык.
Юбілейны медаль «90 год на варце граніцы»

**Юбіле́йны меда́ль «90 год на ва́рце грані́цы»** — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Беларусь.

Медаль заснаваны Указам Прэзідэнта № 284 ад 27 мая 2008 года да 90-й гадавіны пагранічных войскаў СССР.

## Прадстаўленне да ўзнагароды 
Права на ўзнагароджанне мелі:
* Асобы, якія былі ўзнагароджаны медалём «80 год Пагранічных войскаў Рэспублікі Беларусь»;
* Ветэраны органаў пагранічнай службы Рэспублікі Беларусь, якія актыўна прымаюць удзел у военна-патрыятычным гадаванні моладзі;
* Курсанты, якія навучаюцца ў 2008 годзе на 4 і 5 курсах ваенных навучальных устаноў для наступнага праходжання ваеннай службы ў органах пагранічнай службы Рэспублікі Беларусь і дасягнулі станоўчых вынікаў у службовай дзейнасці;
* Асобы грамадзянскага персаналу органаў пагранічнай службы Рэспублікі Беларусь, якія зрабілі значны ўклад у забеспячэнне пагранічнай бяспекі Рэспублікі Беларусь і адпрацавалі ў органах пагранічнай службы Рэспублікі Беларусь не менш за 10 гадоў.

## Крыніцы
Спорабаламіцэт

**Спорабаламіцэт** (*Sporobolomyces*) — род сумчатых грыбоў (дражджэй) сямейства цукраміцэтавых.

Сапратрофы. Звычайна трапляюцца на паверхні лісця культурных і дзікарослых злакаў. Выклікаюць прамое акісленне субстрату.

Тыповага міцэлію не ўтвараюць. Вегетатыўныя клеткі авальнай або прадаўгаватай формы, утвараюць калоніі ад бледна-ружовых да ярка-чырвоных колераў. Размнажаецца пачкаванвем і спорамі (балістаспорамі). Балістаспоры акруглыя, размяшчаюцца на стэрыгмах (доўгіх вырастах вегетатыўных клетак).

Вядома больш за 10 відаў, на Беларусі апісаны *S. holsaticus* і *S. roseus*.

## Літаратура 
* Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал.: I. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — С. 583.

Катэгорыя:Базідыяльныя грыбы
Катэгорыя:Роды грыбоў
Спангіпеліс

**Спангіпе́ліс** (*Spongipellis*) — род губавых базідыяльных грыбоў.

## Апісанне 
Пладовыя целы ад распасцертых да сядзячых, капытападобныя, часам веерападобныя або акруглыя, мясіста-губчатыя, валакніста-мясістыя, вадзяністыя або храсткавата-жэлацінападобныя, белыя, жаўтаватыя, пры высыханні бураватыя, цвёрдыя. Тканка двухслойная: верхні слой лямцавы, або мясіста-губчаты, ніжні — мясіста-коркавы. Гіменафор трубчасты. Споры шарападобныя або шырокаэліпсоідныя.

## Арэал і экалогія 
Сапратрофы на адмерлай драўніне хвойных і лісцевых парод, рэдка паразіты дрэў. Выклікаюць белую цэнтральную і камлёвую гніль ствалоў, якая пранікае ў карані. Пашыраны ва ўмераным поясе, на Беларусі 5 відаў.

## Літаратура 
* *Галаўко А.* Спангіпеліс // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал.: I. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — С. 577.

Катэгорыя:Паліпоравыя