open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тарумаўка (Дагестан)

**Тарумаўка** () — сяло ў Тарумаўскім раёне Дагестана. Адміністрацыйны цэнтр Тарумаўскага раёна. Утварае сельскае паселішча сяло Тарумаўка як адзіны населены пункт у яго складзе. Размешчана на трасе Махачкала — Астрахань. За 175 км ад горада Махачкала. Бліжэйшая чыгуначная станцыя — Карабаглы (за 13 км ад сяла).

Катэгорыя:Населеныя пункты Дагестана
Спіс пузыраногіх Беларусі

## Сямейства  
### Род  
* 

## Сямейства  
### Род  
* 
* 

### Род  
* 

### Род  
* 
* 

### Род  
* 

### Род  
* 
* 

### Род  
* 

### Род  
* 

### Род  
* 
* 
* 

### Род  
* 
* 
* 
* 

## Сямейства  
### Род  
* 
* 
* 
* 

### Род  
* 

## Спасылкі 
* ТРИПСЫ или ПУЗЫРЕНОГИЕ (Thysanoptera)

Пузыраногія
*
Хлоя Чжаа

**Хлоя Чжаа** (нар. , ) — амерыканская кінарэжысёрка, сцэнарыстка і кінапрадзюсарка кітайскага паходжання. Першая кітаянка і другая жанчына ў гісторыі, якая атрымала прэмію «Оскар» за найлепшую рэжысуру.

## Фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кінарэжысёры паводле алфавіта
Катэгорыя:Кінарэжысёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Кінарэжысёры ЗША
Катэгорыя:Кінарэжысёры Кітая
Катэгорыя:Кінапрадзюсары паводле алфавіта
Катэгорыя:Кінапрадзюсары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Кінапрадзюсары ЗША
Катэгорыя:Кінапрадзюсары Кітая
Катэгорыя:Сцэнарысты паводле алфавіта
Катэгорыя:Сцэнарысты XXI стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнарысты ЗША
Катэгорыя:Сцэнарысты Кітая
Катэгорыя:Мантажоры паводле алфавіта
Катэгорыя:Мантажоры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Мантажоры ЗША
Катэгорыя:Мантажоры Кітая
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую рэжысуру
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі рэжысёраў ЗША
Імператар Сутоку

**Імператар Сутоку** (яп. 崇 徳 天皇,  — ) — 75-ы імператар Японіі, які кіраваў у перыяд з 1123 года па 5 студзеня 1142 года. Асабістае імя — Акіхіта (顕 仁).

Катэгорыя:Імператары Японіі
Катэгорыя:Зрынутыя манархі
Ключ 25

**Ключ 25**  卜 (піньінь bǔ) са значэннем «прадказанне» са Спісу 214 ключоў Кансі, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. Адзін з 23 ключоў, якія складаюцца з дзвюх рыс.

У слоўніку Кансі налічваецца 45 іерогліфаў з гэтым ключом (з 49 030).

## Варыянты значэння 
Старажытны знак паходзіць ад выявы расколіна на панцыры чарапахі ад распаленых абцугоў падчас варажэння. У сучаснай мове выкарыстоўваецца ў значэнні «варажыць», «прадказваць», «прадбачыць».

## Варыянты формы 

Файл:卜-oracle.svg|Гадальныя косткі Цзягувэнь 
Файл:卜-bronze.svg|Бронзавыя надпісы Цзіньвэнь 
Файл:卜-bigseal.svg|Вялікая пячатка Чжуаншу 
Файл:卜-seal.svg|Малая пячатка Чжуаншу

## Прыклады іерогліфаў 
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў з ключом 卜. 

## Літаратура 
* *Fazzioli, Edoardo.* Chinese calligraphy : from pictograph to ideogram : the history of 214 essential Chinese/Japanese characters (англ.). — New York: Abbeville Press (англ.), 1987. — .
* *Lunde, Ken.* Appendix J: Japanese Character Sets // CJKV Information Processing: Chinese, Japanese, Korean & Vietnamese Computing (англ.). — 2-е выд. — Sebastopol, Calif.: O’Reilly Media, 2009. — .

## Спасылкі 
* Слоўнік Кансі анлайн (кіт.)
* Слоўнік іерогліфаў з індэксам іерагліфічных ключоў (англ.)

Катэгорыя:Іерагліфічныя ключы
Другая пяцігодка Беларускай ССР

**Другі 5-гадовы план развіцця народнай гаспадаркі Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі** на 1933—1937 гады ставіў сваёй мэтай завяршэнне рэканструкцыі і стварэнне новай тэхнічнай базы ўсіх галін эканомікі.

## Планы 
Як і ў І-й пяцігодцы, вядучае месца ў развіцці гаспадаркі займала цяжкая прамысловасць. Капітальныя ўкладанні ў прамысловасць былі ў 2,2 раза большыя, чым у 1-й пяцігодцы. Намячаліся развіццё хімічнай, металаапрацоўчай, тарфяной галін, энергетыкі, будаўніцтва і рэканструкцыя прадпрыемстваў лёгкай і харчовай прамысловасці. Масавым стала сацыялістычнае спаборніцтва за паскарэнне тэмпаў будаўніцтва — «стаханаўскі рух». Аднак яно мела больш прапагандысцкі характар, таму адчувальных вынікаў не дало.

## Вынікі пяцігодкі 
За пяцігодку пабудавана 1700 і рэканструявана 90 прадпрыемстваў. Пачалі выпускаць прадукцыю Гомельскі шклозавод, трубаліцейны і аўтарамонтны заводы ў Магілёве, Быхаўскі ацэтонавы і Бабруйскі гідролізны заводы, дрэваапрацоўчы камбінат і завод ізаляцыйных пліт у Навабеліцы; далі энергію электрастанцыі Мінская ЦЭЦ-2, Слуцкая, Полацкая, Барысаўская. Валавая прадукцыя прамысловасці павялічылася ў 1,9 раза, але гэты паказчык быў ніжэй запланаванага (3,8 раза). Сярэднегадавы прырост у буйной прамысловасці знізіўся да 13,9% (у 1-й пяцігодцы 21,6%). Выявіліся негатыўныя вынікі каманднай эканомікі, якая стала адыгрываць дамінуючую ролю ў асноўных сферах народнай гаспадаркі. У 1937 годзе у калгасы аб’яднана 87,5% сялянскіх гаспадарак, пасяўныя плошчы калгасаў пашырыліся на 67,1%. Валавы збор бульбы павялічыўся на 38,9%, ільновалакна сабрана на 24,4% больш, чым у 1932 годзе. Гэта было дасягнута галоўным чынам за кошт асваення новых зямель і расшырэння пасяўных плошчаў. Колькасць машынна-трактарных станцый (МТС) павялічылася з 57 у 1932 годзе да 200 у 1937 годзе. Аднак цэнтралізаванае планаванне, нізкія закупачныя цэны на сельскагаспадарчую прадукцыю і іншыя негатыўныя моманты не дазволілі выканаць план па вытворчасці многіх відаў сельскагаспадарчай прадукцыі.

## Літаратура 
*  — С. 21—22.
* Гиоргидзе, З. И., Геращенко, Л. Ф. Белоруссия за десять пятилеток / З. И. Гиоргидзе, Л. Ф. Геращенко; Академия наук БССР, Институт экономики. — Минск: Наука и техника, 1982. — 152 с.
* Эканамічная гісторыя Беларусі і замежных краін: Матэрыялы для самастойнай працы: Для студэнтаў і курса дзеннага і завочнага формаў навучання. — Мінск: ВП «Экаперспектыва», 1997. — 118, [2] с.

Катэгорыя:Пяцігодкі БССР
Катэгорыя:1933 год у Беларусі
Катэгорыя:1934 год у Беларусі
Катэгорыя:1935 год у Беларусі
Катэгорыя:1936 год у Беларусі
Катэгорыя:1937 год у Беларусі
Музей гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі

**Музей гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі**. Быў адкрыты ў 1989 годзе да 60-годдзя Акадэміі навук і размешчаны ў будынку Галоўнага корпуса НАН Беларусі. Знаходзіцца на пр. Незалежнасці, 66.

## Апісанне 
Плошча музейнай экспазіцыі — 250 м², у фондах Музея налічваецца каля 13 тысяч экспанатаў, з якіх больш за 3,5 тысячы прадстаўлена ў пастаянна дзеючай экспазіцыі.

Экспазіцыя Музея адлюстроўвае асноўныя этапы станаўлення і развіцця акадэмічнай навукі ў Беларусі, гісторыю фарміравання сучаснай арганізацыйнай структуры Акадэміі навук, дасягненні і вынікі навуковай і навукова-тэхнічнай дзейнасці яе вучоных і арганізацый, этапы станаўлення акадэмічных навуковых школ у галіне прыродазнаўчых, тэхнічных, медыцынскіх, гуманітарных, сацыяльных і іншых навук. У Музеі прадстаўлены таксама матэрыялы па арганізацыі навукі ў Беларусі з пачатку XX стагоддзя, з моманту стварэння Інстытута беларускай культуры (Інбелкульта). Асобныя раздзелы экспазіцыі прысвечаны пытанням дзяржаўнага кіравання навукай і міжнародным навукова-тэхнічным сувязям.
 

Катэгорыя:Музеі Мінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1989 годзе
Катэгорыя:1989 год у Мінску
Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Беларусі
Катэгорыя:Праспект Незалежнасці (Мінск)
Хрыпач

**Хрыпач** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Міхайлавіч Хрыпач (нар. 1972) — беларускі футбаліст, пазней — футбольны трэнер.
* Уладзімір Аляксандравіч Хрыпач (нар. 1949) — беларускі хімік
Дзмітрый Юр’евіч Сабалеўскі

**Дзмітрый Юр’евіч Сабале́ўскі** (нар. ) — вучоны ў галіне механікі грунтоў і геатэхнікі і прадпрымальнік, доктар тэхнічных навук (1999), прафесар (1999).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Мінску. Сын Ю. А. Сабалеўскага, заснавальніка беларускай нацыянальнай школы гатэхнікі. У 1981 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут і працуе ў ім. У 1993—1995 гадах займаў пасаду загадчыка кафедры. Адначасова з 1993 года на пасадзе дырэктара кампаніі «ЭкоТэхІнвест».

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па праблемах дылатансіі ў механіцы грунтоў і зярністых асяроддзях, спецыяльнага фундаментабудавання, падземнага будаўніцтва, экалагічнай геатэхнікі і інш. Сааўтар шэрагу патэнтаў.

Сярод апублікаванага:
* Несущая способность буроинъекционных анкеров в несвязных грунтах [Рукопись] : дис. … канд. техн. наук : 05.23.02 / Д. Ю. Соболевский; науч. рук. работы Б. И. Далматов ; Министерство высшего и среднего специального образования РСФСР, Белорусский Ордена трудового Красного знамени политехнический институт. — СПб., 1985.
* Прочность и несущая способность дилатирующего грунта. — Мн., 1994.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Официальный сайт Белорусского общественного объединения специалистов по геотехнике (БООСГ) 
* Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента 

Катэгорыя:Геолагі СССР
Катэгорыя:Геолагі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Грунтазнаўцы
Харламаў

**Харламаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Валерый Барысавіч Харламаў (1948—1981) — савецкі хакеіст, заслужаны майстар спорту СССР (1969).
* Іван Пятровіч Харламаў (1928—2007) — беларускі мастак.
* Іван Фёдаравіч Харламаў (1920—2003) — беларускі вучоны ў галіне педагогікі.

## Гл. таксама 
* Харламаў мост
* Харламава
Іван Фёдаравіч Харламаў

**Іван Фёдаравіч Харламаў** (, в. Шарпілаўка, Гомельскі раён — ) — беларускі вучоны ў галіне педагогікі. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1995), акадэмік Акадэміі педагагічных навук СССР (1990), доктар педагагічных навук (1973), прафесар (1974). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1980). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў школу № 2 у г. Рагачоў, Гомельскі педагагічны інстытут (1952).

У 1939—1940, 1945—1955 гадах настаўнік, дырэктар школы, загадчык Лоеўскага раённага аддзела народнай адукацыі. У 1955—1969 гадах старшы выкладчык, дацэнт, прарэктар, загадчык кафедры Гомельскага педагагічнага інстытута. З 1969 года загадчык кафедры Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Францыска Скарыны.

## Узнагароды і прэміі 
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі (2000) — *за працу «Падручнік „Педагогіка“ на беларускай мове для студэнтаў педагагічных вышэйшых навучальных устаноў»*.

Узнагароджаны ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга (1980), Айчыннай вайны II ступені (1985), медалямі.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па пытаннях дыдактыкі, тэорыі і методыкі выхавання.

Апублікаваў больш за 200 навуковых прац, у тым ліку 22 кнігі.

### Бібліяграфія 
* Основные вопросы организации воспитательной работы в школе. Мн., 1967.
* Активизация учения школьников. Мн., 1970.
* Теория нравственного воспитания. Мн., 1972.
* Вузовское обучение: проблемы активизации. Мн., 1989 (в соавт.).
* Нравственное воспитание школьников. М., 1983.
* Педагогика. 6-е изд. Минск: Універсітэцкае, 2000.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Іван Фёдаравіч Харламаў у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Педагогі СССР
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Дзікія кошкі Барсума

**«Дзікія кошкі Барсума»** — беларускі фантастычны раман, які быў напісаны Генадзем Аўласенкам у 2009 годзе і выдадзены ў серыі «Беларуская сучасная фантастыка» выдавецтвам «Харвест».

## Сюжэт 
Барсум — таямнічая планета, пра якую вядома толькі тое, што кіруюць там жанчыны, якія завуць сябе дзікімі кошкамі. І гэта не проста словы. Дзікія кошкі Барсума — амазонкі, ніндзя, суперагенты для выканання звышсакрэтных і звышскладаных касмічных аперацый. На Барсуме ёсць і мужчыны, але становішча іх там незайздроснае. Фермерская планета Аграполіс — поўная супрацьлегласць Барсуму. Жанчыны тут наогул нізведзеныя да стану хатняй жывёлы. Яны на планеце — звычайны тавар, які па неабходнасці купляюць мясцовыя фермеры. І існуе яшчэ «Фірма» — звышмагутная галактычная арганізацыя, якя гандлюе жанчынамі. Аднойчы інтарэсы Барсума і «Фірмы» сутыкнуліся на Аграполісе — невялікай фермерскай планеце, якая, здавалася б, не павінна ўяўляць асаблівага інтарэсу для магутных суседзяў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* https://www.goodreads.com/book/show/41872136

Катэгорыя:Кнігі 2009 года
Катэгорыя:Фантастычныя раманы
Катэгорыя:Раманы на беларускай мове
Аян (Хабараўскі край)

**Аян** () — сяло ў Хабараўскам краі Расіі, адміністрацыйны цэнтр Аяна-Майскага раёна і сельскага паселішча «Сяло Аян». Пасёлак быў заснаваны ў 1843 годзе Руска-Амерыканскай кампаніяй як пачатковы пункт новага тракту. Сяло знаходзіцца на беразе аднайменнай прыроднай бухты Ахоцкага мора, на значнай адлегласці ад іншых населеных пунктаў. За 12 км знаходзіцца аэрадром з грунтавой узлётна-пасадачнай паласой даўжынёй 1150 метраў.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Хабараўскага края
Багародскае

**Багародскае** — тапонім.
* Багародскае (Кіраўская вобласць)
* Багародскае (раён Масквы)
* Багародскае (Хабараўскі край)
Агулы

**Агулы** (саманазва: *агул*) — народ Дагестана. Адносіцца да балкана-каўказскай расы вялікай еўрапеоіднай расы. Размаўляюць на агульскай мове нахска-дагестанскай групы паўночнакаўказскай сям’і. Дыялекты: керэнскі, кашанскі, а таксама — гехкунскі (паводле іншай класіфікацыі — тпігскі і буркіханскі). Распаўсюджаны таксама азербайджанская, лезгінская і руская мовы. Вернікі — мусульмане-суніты.

У армянскай крыніцы VII стагоддзя агулы ўзгадваюцца, верагодна, пад назвай агутакані. Пасля далучэння да Расійскай імперыі ў другой палове XX стагоддзя да агулаў пачалі пранікаць капіталістычныя адносіны. З утварэннем Дагестанскай АССР у 1921 годзе ўзмацнілася этнічная кансалідацыя агулаў.

Традыцыйныя заняткі — адгонная жывёлагадоўля (пераважна авечкі) і земляробства. Развітымі таксама ткацтва дываноў, выраб тканін з воўны, мастацкая апрацоўка драўніны, кавальскае рамяство. Асноўны традыцыйны тып жытла — каменны дом у 2-3 (радзей 4) паверхі, з вузкімі вокнамі і ўнутраным уваходам. Традыцыйны касцюм агульнадагестанскага тыпу. Традыцыйныя стравы — мучныя і мясамалочныя.

## Літаратура 
* Народы мира, «Советская энциклопедия», М., 1988 // С.35

Катэгорыя:Народы Дагестана
Катэгорыя:Народы Каўказа
Катэгорыя:Народы Расіі
Катэгорыя:Нахска-дагестанскія народы
Багародскае (Хабараўскі край)

**Багародскае** () — сяло ў Хабараўскам краі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Ульцкага раёна і сельскага паселішча «Сяло Багародскае». Размешчана на правым беразе ракі Амур, за 820 км ад Хабараўска. Заснавана ў 1856 годзе. У сяле ёсць аднайменны аэрапорт.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Хабараўскага края
Троіцкае (Хабараўскі край)

**Троіцкае** () — сяло ў Нанайскім раёне Хабараўскага края Расіі. Адміністрацыйны цэнтр раёна, адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт сельскага паселішча «Сяло Троіцкае». Стаіць на правым беразе Амура. Краязнаўчы музей.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Хабараўскага края
Вялікі Царын

**Вялікі Царын** ( — вялікі луг, ) — пасёлак (гарадскога тыпу), адміністрацыйны цэнтр Кастрычніцкага раёна і Вялікацарынскага сельскага муніцыпальнага ўтварэння Калмыкіі. Пасёлак размешчаны за 260 км на паўночны ўсход ад сталіцы Калмыкіі горада Эліста.

Заснаваны ў 1929 годзе.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Калмыкіі
Ключ 28

**Ключ 28**  厶 (піньінь sī) са значэннем «асабісты» са Спісу 214 ключоў Кансі, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. Адзін з 23 ключоў, якія складаюцца з дзвюх рыс. Ад гэтага ключа таксама паходзіць знак 私.

У слоўніку Кансі налічваецца 40 іерогліфаў з гэтым ключом (з 49 030).

## Варыянты значэння 
Старажытны знак адлюстроўваў нос ці вуха чалавека. У сучаснай мове выкарыстоўваецца ў значэнні «асабісты», «выключны», «нехта», «нешта».

## Варыянты формы 

Файл:厶-bronze-warring.svg|Бронзавыя надпісы Цзіньвэнь 
Файл:厶-bigseal.svg|Вялікая пячатка Чжуаншу 
Файл:厶-seal.svg|Малая пячатка Чжуаншу

## Прыклады іерогліфаў 
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў з ключом 厶. 

## Літаратура 
* *Fazzioli, Edoardo.* Chinese calligraphy : from pictograph to ideogram : the history of 214 essential Chinese/Japanese characters (англ.). — New York: Abbeville Press (англ.), 1987. — .
* *Lunde, Ken.* Appendix J: Japanese Character Sets // CJKV Information Processing: Chinese, Japanese, Korean & Vietnamese Computing (англ.). — 2-е выд. — Sebastopol, Calif.: O’Reilly Media, 2009. — .

## Спасылкі 
* Слоўнік Кансі анлайн (кіт.)
* Слоўнік іерогліфаў з індэксам іерагліфічных ключоў (англ.)

Катэгорыя:Іерагліфічныя ключы
Цаган Аман

**Цаган Аман** (, ) — пасёлак (сельскага тыпу) у Калмыкіі, адміністрацыйны цэнтр Юсцінскага раёна і Цаганаманскага сельскага муніцыпальнага ўтварэння. Адзіны выхад Калмыкіі да Волгі. Размешчаны за 300 км на паўночны ўсход ад Элісты.

Заснаваны ў 1798 годзе. З 1965 да 1992 года — пасёлак гарадскога тыпу.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Калмыкіі
Каркмаскала

**Каркмаскала** (, ) — сяло ў Кумтаркалінскім раёне Рэспублікі Дагестан. Адміністрацыйны цэнтр Кумтаркалінскага раёна і сельсавета Каркмаскалінскі. Паселішча размешчана ля правага берага ракі Шура-азень у паўднёвай частцы Кумтаркалінскага раёна, за 10 км на захад ад Махачкалы. Уздоўж сяла праходзіць аўтатраса Каўказ. На захад ад вёскі праходзіць чыгунка. Заснавана ў 1970 годзе шляхам перасялення жыхароў сяла Кумтаркала, разбуранага землетрасеннем. У сяле дзейнічаў вінсаўгас «Маркоўскі».

У 1971 годзе Указам Прэзідыума ВС РСФСР паселішча Кумтаркала перайменавана ў Каркмаскалу, у памяць пра Д. А. Каркмасава — актыўнага удзельніка барацьбы за ўсталяванне Савецкай улады ў Дагестане.

Катэгорыя:Населеныя пункты Дагестана
Удзячны калодзеж

**«Удзя́чны кало́дзеж»** — беларускі зборнік прозы Алеся Масарэнкі, які быў выдадзены ў 2013 годзе ў выдавецтве «Мастацкая літаратура».

## Змест 
У кнізе творы, напісаныя пераважна ў кароткім жанры. Хутказменнасць падзей дыктуе надзвычай мабільную форму, як, да прыкаду, начыркі, з дапамогай якіх пісьменнік амаль імгненна адгукаецца на тыя ці іншыя жыццёвыя факты. Менавіта ў сціслым, не­загрувашчаным тэксце жывое, каларытнае слова апы­наецца як бы навідавоку, прыцягвае ўвагу, зачароўвае і, несумненна, узвышае мастацкую вартасць твора.

## Спасылкі 
* https://e-catalog.nlb.by/Search/Results?lookfor=Масарэнка%20Алесь

Катэгорыя:Кнігі 2013 года
Катэгорыя:Зборнікі
Катэгорыя:Літаратурныя творы на беларускай мове
Камсамольскі (Калмыкія)

**Камсамольскі** () — пасёлак (сельскага тыпу) у Калмыкіі, адміністрацыйны цэнтр Чорназямельскага раёна і Камсамольскага сельскага муніцыпальнага ўтварэння. Размешчаны за 190 км на паўднёвы ўсход ад горада Эліста. Заснаваны як пасёлак Чырвоны Камышаннік у 1946 годзе. Пасёлак размешчаны ў межах Прыкаспійскай нізіны. Транспартны вузел мясцовага значэння.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Калмыкіі
1894 год у гісторыі літаратуры

**1894** год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.

## Падзеі 
## Кнігі 
* «*Пан*» — раман нарвежскага пісьменніка Кнута Гамсуна.
* «*Смык беларускі*» —  беларускага пісьменніка Францішка Багушэвіча.

## Нарадзіліся 
* 18 сакавіка — Альбін Стаповіч (пам.  1934), беларускі публіцыст, літаратуразнавец.
* 2 верасня — Іозеф Рот, аўстрыйскі пісьменнік († 1939).

## Памерлі 

Катэгорыя:Літаратура паводле гадоў
Яшкуль (пасёлак)

**Яшкуль** (; ) — пасёлак (да 1992 года — пасёлак гарадскога тыпу), адміністрацыйны цэнтр Яшкульскага раёна і Яшкульскага сельскага муніцыпальнага ўтварэння Рэспублікі Калмыкія. Размешчаны на Прыкаспійскай нізіне, за 88 км на ўсход ад Элісты. Заснаваны ў 1885 годзе.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Калмыкіі
Акадэмія албаналагічных даследаванняў

**Акадэмія албаналагічных даследаванняў** () — адна з найбольш важных навукова-даследчых устаноў албанамоўнага свету. Была заснавана ў 2007 годзе ўрадам Албаніі і размяшчаецца ў албанскай сталіцы Тыране побач з Тыранскім ўніверсітэтам.

## Гісторыя 
Цэнтр албаналагічных даследаванняў быў заснаваны ў рамках рэканструкцыі і мадэрнізацыі албанскай акадэмічнай і універсітэцкай сістэмы. Рашэнне было прынята ўрадам Албаніі ў жніўні 2007 года. Утварэнне акадэміі адбылося ў выніку аб’яднання чатырох існуючых устаноў: Інстытута археалогіі, Інстытута мовазнаўства і літаратуры, Інстытута гісторыі і Інстытута культурнай антрапалогіі і мастацтвазнаўства з двума навуковымі падраздзяленнямі: «Мастацтвазнаўства» і «Албанская энцыклапедыя», якія раней належалі Албанскай акадэміі навук.

Цэнтр быў рэарганізаваны 10 сакавіка 2008 года як навукова-даследчы інстытут і атрымаў статус міжвузаўскага органа. Ён атрымаў у спадчыну штат спецыялістаў і багаты архіў высокай важнасці. Нароўні з даследаваннямі ў галіне гісторыі, археалогіі, культурнай антрапалогіі, мастацтвазнаўства, лінгвістыкі, літаратуры і г.д., частка яго працы накіравана на даследаванне, ацэнку, захаванне і прасоўванне матэрыяльнай і духоўнай спадчыны албанскай культуры. У цэлым гэта адзін з асноўных інстытутаў албаналогіі. Ён таксама прапануе магістарскія і кандыдацкія праграмы, а таксама даследчыя праграмы па ўсіх галінах, якія ахоплівае інстытут.

У 2017 годзе Цэнтр албаналагічных даследаванняў змяніў назву на Акадэмію албаналагічных даследаванняў.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Універсітэты Албаніі
Знешняя палітыка Албаніі

**Знешняя палітыка Албаніі** ў канцы XX стагоддзя прайшла шлях ад практычна поўнай ізаляцыі ад астатняга свету падчас праўлення Энвера Ходжы да актыўнага ўдзелу ў міжнародных адносінах.

## Агляд 
Асноўнымі мэтамі албанскай знешняй палітыкі з’яўляюцца: ўступленне ў Еўрапейскі саюз і міжнароднае прызнанне незалежнасці Косава.

Албанія з’яўляецця сябрам НАТА з 2009 года. 24 чэрвеня 2014 года Албанія афіцыйна стала краінай-кандыдаткай на ўступленне ў Еўрапейскі саюз.

15 снежня 2010 года ўступіў у сілу бязвізавы рэжым для Албаніі і ЕС. Ён сапраўдны для турыстычных паездак албанцаў ва ўсе краіны Шэнгенскай зоны на тэрмін да 90 дзён. Абавязковай умовай з’яўляецца тое, што вандроўнікі павінны мець біяметрычны пашпарт.

Вялікая ўвага кіраўніцтвам краіны надаецца падтрымцы албанскіх суполак у навакольных балканскіх краінах — Сербіі, Паўночнай Македоніі, Чарнагорыі, а таксама сувязям з шматлікай албанскай дыяспарай у Італіі і іншых краінах Еўрасаюза.

У 2014 годзе Албанія, у сувязі з падзеямі ва Украіне, ўвяла супраць Расіі санкцыі. У наступныя гады Албанія падаўжала дзеянне санкцый супраць РФ.

## Спасылкі 
* Міністэрства Замежных спраў (афіцыйны сайт)
Леў Іванавіч Агібалаў

**Леў Іванавіч Агібалаў** ( — ) — савецкі і беларускі дызайнер, архітэктар, член праўлення грамадскага аб’яднання Беларускага саюза дызайнераў, лаўрэат шматлікіх Рэспубліканскіх і міжнародных конкурсаў .

## Біяграфія 
Леў Іванавіч Агібалаў нарадзіўся ў г. Паўлава у СССР. У 1974 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут. Вучыўся ў А. В. Чарнышова, І. Я. Герасіменкі. З 1965 года прымаў удзел у выставах у Беларусі (Мінск, 1965 ― залаты медаль ВДНГ БССР), Расіі (Масква, 1986), Германіі (Штутгарт, 1987). ў 1987 годзе стаў членам Беларускага саюза дызайнераў, спецыялізуючыся на выданні дызайне інтэр’ераў і арт-дызайне. З 2019 года быў прафесарам Міжнароднай акадэміі архітэктуры (аддзяленне ў Маскве).

Жыў і працаваў у Мінску.

## Асноўныя працы 
Сярод асноўных работ — інтэр’еры адміністрацыйных і грамадскіх будынкаў, дызайн-праекты кабін гарадскога таксафона, абсталявання для мабільнай гандлю, бытавых электрапрыбораў, асартыменту нажніц.

* Салон люстэркаў і шкла «Гранд Стыль Інтэр’ер»
* Салон свяцілень «Бэзавая месяц»
* Салон мэблі «Нью студыа»

Катэгорыя:Дызайнеры Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза дызайнераў
Пятая пяцігодка Беларускай ССР

**Пяты 5-гадовы план развіцця народнай гаспадаркі Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі** на 1951—1955 гады.

## Планы 
План ставіў задачу апераджальнымі тэмпамі развіваць цяжкую прамысловасць і вытворчасць сродкаў вытворчасці, рэканструяваць і мадэрнізаваць шэраг прадпрыемстваў, узняць прадукцыйнасць сельскагаспадарчай вытворчасці, больш хуткімі тэмпамі развіваць вытворчасць тавараў народнага спажывання, павысіць капіталаўкладанні ў лёгкую і харчовую прамысловасць.

## Вынікі пяцігодкі 
Капіталаўкладанні ў 1955 годзе перавысілі ўзровень 1950 года на 84%. Уведзены ў дзеянне камвольны камбінат, заводы падшыпнікавы, будаўнічых матэрыялаў і гадзіннікавы ў Мінску, швейных машын у Оршы, цукровы ў Скідзелі і інш. Усяго за гады пяцігодкі ў рэспубліцы ўвайшлі ў строй 1010 прамысловыз прадпрыемстваў, у т.л. 150 буйных. Аб’ём прамысловасці павялічыўся больш чым у 2 разы. Палепшыўся стан сельскай гаспадаркі: умацавана яе матэрыяльна-тэхнічная база, павышаны нарыхтоўчыя цэны на сельскагаспадарчую прадукцыю, спісаны нядоімкі з калгасаў і калгаснікаў па сельгаспадатку за папярэднія гады. Ураджайнасць сельскагаспадарчых культур і вытворчасць мяса павялічыліся на 52%, малака — на 33%, яек — на 19%. Развіваліся ўсе віды транспарту, пачалося будаўніцтва трубаправоднага. За пяцігодку пабудавана 3,8 млн. м жылля ў гарадах і 82 тыс. жылых дамоў у сельскай мясцовасці. Пашырылася сетка культурна-асветніцкіх устаноў — бібліятэк, музеяў, клубаў, кінатэатраў. Але па шэрагу паказчыкаў планавыя заданні пяцігодкі не былі выкананы.

## Літаратура 
*  — С. 22.
* Гиоргидзе, З. И., Геращенко, Л. Ф. Белоруссия за десять пятилеток / З. И. Гиоргидзе, Л. Ф. Геращенко; Академия наук БССР, Институт экономики. — Минск: Наука и техника, 1982. — 152 с.
* Эканамічная гісторыя Беларусі і замежных краін: Матэрыялы для самастойнай працы: Для студэнтаў і курса дзеннага і завочнага формаў навучання. — Мінск: ВП «Экаперспектыва», 1997. — 118, [2] с.

Катэгорыя:Пяцігодкі БССР
Катэгорыя:1951 год у Беларусі
Катэгорыя:1952 год у Беларусі
Катэгорыя:1953 год у Беларусі
Катэгорыя:1954 год у Беларусі
Катэгорыя:1955 год у Беларусі
Шостая пяцігодка Беларускай ССР

**Шосты 5-гадовы план развіцця народнай гаспадаркі Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі** на 1956—1960 гады.

План прадугледжваў пераважнае развіццё галін цяжкай прамысловасці, навукова-тэхнічнага прагрэсу, павышэнне прадукцыйнасці працы. У сувязі з тым, што ў плане не былі прадугледжаны дастатковыя мерапрыемствы па ліквідацыі дыспрапорцый, якія мелі месца ў народнай гаспадарцы, канцэнтрацыі капітальнага будаўніцтва і іншае, было прызнана мэтазгодным распрацаваць новы план на перыяд 1959—1965 гадоў.

## Літаратура 
*  — С. 22.
* Гиоргидзе, З. И., Геращенко, Л. Ф. Белоруссия за десять пятилеток / З. И. Гиоргидзе, Л. Ф. Геращенко; Академия наук БССР, Институт экономики. — Минск: Наука и техника, 1982. — 152 с.
* Эканамічная гісторыя Беларусі і замежных краін: Матэрыялы для самастойнай працы: Для студэнтаў і курса дзеннага і завочнага формаў навучання. — Мінск: ВП «Экаперспектыва», 1997. — 118, [2] с.

Катэгорыя:Пяцігодкі БССР
Катэгорыя:1956 год у Беларусі
Катэгорыя:1957 год у Беларусі
Катэгорыя:1958 год у Беларусі
Катэгорыя:1959 год у Беларусі
Катэгорыя:1960 год у Беларусі
Чацвёртая пяцігодка Беларускай ССР

**Чацвёрты 5-гадовы план развіцця народнай гаспадаркі Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі** на 1946—1950 гады.

## Планы 
Галоўнай задачай ставіў аднаўленне народнай гаспадаркі ў межах даваеннага ўзроўню і яе далейшае развіццё. У народную гаспадарку планавалася ўкласці 6,9 млрд. руб. (больш, чым за 3 даваенныя пяцігодкі, разам узятыя). Характэрнай рысай з’яўлялася развіццё прагрэсіўных галін прамыслосці — аўтамабільнай, трактарнай і інш. Больш хуткія тэмпы прамысловай вытворчасці планаваліся ў заходніх абласцях рэспублікі.

## Вынікі пяцігодкі 
Аб’ём капітальных укладанняў у народную гаспадарку на 16% перавысіў капіталаўкладанні за 3 перадваенныя пяцігодкі. Трэцяя частка з іх выкарыстоўвалася на аднаўленне прамысловасці, 8,7% — сельскай гаспадаркі, 20,7% — транспарту і сувязі. Значную дапамогу Беларусі аказалі Сав. рэспублікі буд. матэрыяламі, абсталяваннем, металам, рабо- чай сілай, грашовымі сродкамі і інш. У параўнанні з 1945 годам валавая прадукцыя прамысловасці будаўнічых матэрыялаў у 1950 годзе вырасла ў 9 разоў. За гады пяцігодкі адноўлены і здадзены ў эксплуатацыю электрастанцыі Мінская ЦЭЦ-2, Мінская ДРЭС-1, БелДРЭС, пачалі даваць прадукцыю станкабудаўнічыя заводы ў Гомелі, Мінску, Віцебску, уведзены ў дзеянне Магілёўскі металургічны завод, Бабруйскі дрэваапрацоўчы камбінат, інструментальны завод у Мінску. Агульная колькасць прадпрыемстваў рэспублікі ў 1950 годзе дасягнула 5330, даўжыня чыгунак — 5358 км (павялічылася на 345 км), аб’ём перавозак аўтамабільным транспартам вырас у 2,3 раза.

Разам з тым вытворчасць некаторых відаў прадукцыі павялічвалася марудна, адставалі энергетыка, зцабыча торфу, лёгкая і харчовая прамысловасць. Цяжка ішло аднаўленне сельскай гаспадаркі. У параўнанні з даваенным перыядам у 1950 годзе пагалоўе буйной рагатай жывёлы складала 96,5%, коней — 62%, свіней — 64,4%. Выяўляліся разбуральныя вынікі вайны ў аграрным сектары, значна аслабла матэрыяльна-тэхнічная база сельскай гаспадаркі, скарацілася колькасць сельскага насельніцтва і інш. Негатыўную ролю адыгрывалі і метады кіраўніцтва сельскай гаспадаркай. Да канца пяцігодкі ў заходніх абласцях Беларускай ССР арганізавана 6054 калгасы, якія аб’ядноўвалі 85% пасяўной плошчы. Па вытворчасці сельскагаспадарчай прадукцыі рэспублікі план не быў выкананы. У снежні 1947 года адменена картачная сістэма і праведзена грашовая рэформа. Рэальныя даходы насельніцтва выраслі, хоць узровень заработнай платы не дасягнуў даваеннага перыяду.

## Літаратура 
*  — С. 22.
* Гиоргидзе, З. И., Геращенко, Л. Ф. Белоруссия за десять пятилеток / З. И. Гиоргидзе, Л. Ф. Геращенко; Академия наук БССР, Институт экономики. — Минск: Наука и техника, 1982. — 152 с.
* Эканамічная гісторыя Беларусі і замежных краін: Матэрыялы для самастойнай працы: Для студэнтаў і курса дзеннага і завочнага формаў навучання. — Мінск: ВП «Экаперспектыва», 1997. — 118, [2] с.

Катэгорыя:Пяцігодкі БССР
Катэгорыя:1946 год у Беларусі
Катэгорыя:1947 год у Беларусі
Катэгорыя:1948 год у Беларусі
Катэгорыя:1949 год у Беларусі
Катэгорыя:1950 год у Беларусі
Яшалта

**Яшалта** (, ) — сяло, адміністрацыйны цэнтр Яшалцінскага раёна і Яшалцінскага сельскага муніцыпальнага ўтварэння Калмыкіі.  Помнік генералу Лембіту Пэрну. Праваслаўная царква святых Адрыяна і Наталлі (2004). Ступа прасвятлення (2010).
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Калмыкіі
Музей сакрэтнага нагляду

**Музей сакрэтнага нагляду** (алб. *Muzeu i Përgjimeve të Sigurimit të Shtetit*), таксама вядомы як **Дом лісця** (алб. *Shtëpia me Gjethe*) — гістарычны музей у Тыране, Албанія. Ён адкрыўся 23 мая 2017 года ў будынку, які ў часы камунізму служыў штабам Сігурымі.

Музей «прысвечаны невінаватым людзям, за якімі шпіёнілі, арыштоўвалі, прыцягвалі да адказнасці, асуджалі і каралі смерцю ў часы камуністычнага рэжыму».

## Гісторыя 
Музей размяшчаецца ў двухпавярховай віле з унутраным дворыкам. Пабудаваны музей у 1931 годзе і першапачаткова служыў першай прыватнай акушэрскай клінікай Албаніі. У часы нямецкай акупацыі будынак выкарыстоўваўся гестапа. Пасля вайны і да краху камуністычнага рэжыму ў 1991 годзе ён выкарыстоўваўся як штаб-кватэра перахопаў Сігурымі.

Музей сакрэтнага нагляду адкрыўся 23 мая 2017 года. Будынак знаходзіцца ў цэнтры горада. Будынак вядомы як «Дом лісця», так яго называюць з-за нахілу дрэў, якія пакрываюць фасад. У ім 31 пакой.

Музей быў узнагароджаны Саветам Еўропы прызам Еўрапейскі музей года-2020.

 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт (па-албанску)

Катэгорыя:Гістарычныя музеі
Сёмая пяцігодка Беларускай ССР

**Сёмы 5-гадовы план развіцця народнай гаспадаркі Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі** на 1961—1965 гады (апошнія 2 гады 6-й пяцігодкі было вырашана аб’яднаць з надыходзячай 7-й і распрацаваць 7-гадовы план развіцця народнай гаспадаркі на 1959—1965 гады).

## Планы 
План прадугледжваў стварэнне ў Беларусі нафтаперапрацоўчай прамысловасці, умацаванне паліўна-энергетычнай базы, паскоранае развіццё хімічнай прамысловасці.

## Вынікі пяцігодкі 
Аб’ём капітальных укладанняў за 10 гадоў быў у 3 разы большы, чым за папярэдняе дзесяцігоддзе. У канцы 1950 — сярэлзіне 1960-х г. у Беларускай ССР уведзены ў дзеянне 1-я чарга Васілевіцкай ДРЭС (у Светлагорску), аўтамабільны завод у Жодзіне, калійны камбінат у Салігорску, нафтаперапрацоўчы завод у Полацку, пачалі даваць прадукцыю заводы Пінскі штучнай скуры, Лідскі па вытворчасці лакаў і фарбаў і інш. Апераджальнымі тэмпамі развіваліся прыборабудаванне і электроніка (за 1959—1965 гады выпуск электронікі і электрэтэхнічных вырабаў вырас у 5 разоў).

У паліўным балансе павялічылася доля нафты і прыроднага газу: пабудаваны газаправоды Дашава—Мінск, Шчорс—Гомель,	пачалася здабыча нафты на Рэчыцкім радовішчы. Па тэмпах развіцця сельская гаспадарка адставала ад іншых народна-гаспадарчых галін. Не заўсёды ўлічваліся мясцовыя ўмовы пры вытворчасці розных сельскагаспадарчых культур, вызначэнні структуры пасяўных плошчаў; не хапала будаўнічых матэрыялаў, мінеральных угнаенняў, сельскагаспадарчай тэхнікі. У сакавіку 1965 года прыняты дадатковыя меры па ўмацаванні гэтай галіны эканомікі, у т.л. перабудавана сістэма падаткаабкладання калгасаў, уведзены новыя закупачныя цэны на сельскагаспадарчую прадукцыю, зніжаны цэны на трактары, аўтамабілі і сельскагаспадарчыя машыны, што накіроўваліся ў сельскую гаспадарку. Колькасць навуковых устаноў у Беларускай ССР павялічылася з 72 у 1955 годзе да 185 у 1965 годзе.

## Літаратура 
*  — С. 22—23.
* Гиоргидзе, З. И., Геращенко, Л. Ф. Белоруссия за десять пятилеток / З. И. Гиоргидзе, Л. Ф. Геращенко; Академия наук БССР, Институт экономики. — Минск: Наука и техника, 1982. — 152 с.
* Эканамічная гісторыя Беларусі і замежных краін: Матэрыялы для самастойнай працы: Для студэнтаў і курса дзеннага і завочнага формаў навучання. — Мінск: ВП «Экаперспектыва», 1997. — 118, [2] с.

Катэгорыя:Пяцігодкі БССР
Катэгорыя:1961 год у Беларусі
Катэгорыя:1962 год у Беларусі
Катэгорыя:1963 год у Беларусі
Катэгорыя:1964 год у Беларусі
Катэгорыя:1965 год у Беларусі
Восьмая пяцігодка Беларускай ССР

**Восьмы 5-гадовы план развіцця народнай гаспадаркі Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі** на 1966—1970 гады .

## Планы 
Планаваў шэраг мерапрыемстваў па ажыццяўленні эканамічнай рэформы, пачатай у сярэдзіне 1960-х гадоў. Намячалася і далей развіваць спецыялізацыю рэспублікі ў машынабудаванні, хімічнай, лёгкай, харчовай прамысловасці, жывёлагадоўлі, вытворчасці тэхнічных культур і інш.

## Вынікі пяцігодкі 
За пяцігодку ў Беларускай ССР пабудавана 78 буйных прамысловых прадпрыемстваў, у т.л. Магілёўскі камбінат сінтэтычнага валакна, электралямпавы завод у Брэсце, малочныя заводы ў Бабруйску і Гродне, мясакамбінат у Барысаве, 2-і і 3-і салігорскія калійныя камбінаты, Бярозаўская ДРЭС. Агульны аб’ём капіталаўкладанняў склаў 10,8 млрд. руб. (у 1,7 раза больш, чым у 1961—1965 гадах). Аб’ём прадукцыі хімічнай і нафтахімічнай прамысловасці вырас у 2,3 раза, паліўнай — у 1,8 раза. Значная ўвага аддавалася рэканструкцыі, абнаўленню і мадэрнізацыі прадпрыемстваў. У 1970 годзе мадэрнізавана 6851 адзінка абсталявання, або ў 1,7 раза больш, чым у 1965 годзе. Пачалося выкарыстанне аўтаматызаваных сістэм кіравання ў вытворчасці.

Адметнай рысай сельскай гаспадаркі стала будаўніцтва адкормачных комплексаў у жывёлагадоўлі, укараненне ў сельскую гаспадарку індустрыяльных тэхналогій. За пяцігодку ў сельскую гаспадарку ўкладзена 2,8 млрд. руб., што на 13% больш, чым за папярэднія 10 гадоў. Валавы збор збожжа павялічыўся ў 1,5 раза, прадукцыі жывёлагадоўпі — на 34%. Сярэднямесячная зарплата рабочых і служачых вырасла на 1/3. Рознічны гандлёвы абарот дзяржаўнага і кааператыўнага гандлю павялічыўся на 2/3. Амаль 2 млн. жыхароў рэспублікі палепшылі свае жыллёвыя ўмовы.

## Літаратура 
*  — С. 23.
* Гиоргидзе, З. И., Геращенко, Л. Ф. Белоруссия за десять пятилеток / З. И. Гиоргидзе, Л. Ф. Геращенко; Академия наук БССР, Институт экономики. — Минск: Наука и техника, 1982. — 152 с.
* Эканамічная гісторыя Беларусі і замежных краін: Матэрыялы для самастойнай працы: Для студэнтаў і курса дзеннага і завочнага формаў навучання. — Мінск: ВП «Экаперспектыва», 1997. — 118, [2] с.

Катэгорыя:Пяцігодкі БССР
Катэгорыя:1966 год у Беларусі
Катэгорыя:1967 год у Беларусі
Катэгорыя:1968 год у Беларусі
Катэгорыя:1969 год у Беларусі
Катэгорыя:1970 год у Беларусі
Трэцяя пяцігодка Беларускай ССР

**Трэці 5-гадовы план развіцця народнай гаспадаркі Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі** на 1938—1942 гады.

## Планы 
Планавалася павялічыць капіталаўкладанні ў народную гаспадарку ў 1,7 раза, нацыянальны даход — амаль у 2, аб’ём валавой прадукцыі прамысловасці — у 1,5, магутнасць электрастанцый — больш чым у 2, вытворчасць харчовых прадуктаў — у 2,5 раза. Шмат увагі аддавалася развіццю машынабудавання, хімічнай прамысловасці, будаўнічай індустрыі, павышэнню ўраджайнасці ў земляробстве і прадукцыйнасці ў жывёлагадоўлі.

## Вынікі пяцігодкі 
Інтэнсіўна вялося прамысловае будаўніцтва: 2-я чарга БелДРЭС, электрастанцыя ў Мазыры, кансервавы завод у Рагачове; рэканструяваліся машынабудаўнічыя заводы, прадпрыемствы дрэваапрацоўчай, хімічнай, харчовай прамысловасці. За 3,5 года ўведзена ў дзеянне 300 прамысловых прадпрыемстваў. У 1940 годзе кошт асноўных вытворчых фондаў у 1,8 раза перавысіў узровень 1937 года. Высокімі тэмпамі вялося капітальнае будаўніцтва ў Заходняй Беларусі, уз’яднанай у верасні 1939 года з БССР. У 1940 годзе тут уведзена ў дзеянне 105 новых прамысловых прадпрыемстваў. Пабудаваны чыгуначныя лініі Орша—Лепель, Гомель—Чарнігаў і інш. Адпраўка грузаў на чыгунках пабольшала ў 2,8 раза. Значна адставала ад патрэб народнай гаспадаркі энергетыка, павялічвалася колькасць незавершаных аб’ектаў будаўніцтва. Шмат прадпрыемстваў працавалі нерытмічна, якасць прадукцыі ў шэрагу выпадкаў была нізкая, тавары народнага спажывання, якія вырабляла мясцовая прамысловасць, складалі 43%. На канец 1940 года у рэспубліцы было 10165 калгасаў, 92 саўгасы, 316 МТС. Аднак па шэрагу паказчыкаў калгасы адставалі ад асабістых гаспадарак. У Заходняй Беларусі нярэдка прымусовымі метадамі, як і ва ўсходняй частцы, праводзілася калектывізацыя сялянскіх гаспадарак. Да мая 1940 года створана 430 калгасаў і 28 саўгасаў. У цэлым узровень сельскагаспадарчай вытворчасці быў нізкі, намечаныя планы павелічэння яе прадукцыі выкананы не былі. Выкананне 3-га пяцігадовага плана перапынена нападам нацысцкай Германіі на СССР.

## Літаратура 
*  — С. 22.
* Гиоргидзе, З. И., Геращенко, Л. Ф. Белоруссия за десять пятилеток / З. И. Гиоргидзе, Л. Ф. Геращенко; Академия наук БССР, Институт экономики. — Минск: Наука и техника, 1982. — 152 с.
* Эканамічная гісторыя Беларусі і замежных краін: Матэрыялы для самастойнай працы: Для студэнтаў і курса дзеннага і завочнага формаў навучання. — Мінск: ВП «Экаперспектыва», 1997. — 118, [2] с.

Катэгорыя:Пяцігодкі БССР
Катэгорыя:1938 год у Беларусі
Катэгорыя:1939 год у Беларусі
Катэгорыя:1940 год у Беларусі
Катэгорыя:1941 год у Беларусі
Катэгорыя:1942 год у Беларусі
Дзявятая пяцігодка Беларускай ССР

**Дзявяты 5-гадовы план развіцця народнай гаспадаркі Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі** на 1971—1975 гады .

## Планы 
Асаблівая ўвага звярталася на ўкараненне ў вытворчасць новай тэхнікі і тэхналогій, павышэнне кваліфікацыйнага і адукацыйнага ўзроўню працоўных, удасканаленне форм і метадаў кіравання, павышэнне эфектыўнасці грамадскай вытворчасці.

## Вынікі пяцігодкі 
Аб’ём капітальных укладанняў у эканоміку склаў 16 230 млн. руб. Асноўныя фонды народнай гаспадаркі павялічыліся на 55%. За гады пяцігодкі пабудавана 97 буйных прамысловых прадпрыемстваў, у т.л. Белшына (у Бабруйску) і Мазырскі нафгаперапрацоўчы камбінаты, Брэсцкі завод бытавой хіміі, Баранавіцкі завод аўтаматычных ліній, Слуцкі камбінат будаўнічых канструкцый, Гродзенскі і Крычаўскі мясакамбінаты. Мадэрнізавана каля 33 тыс. адзінак абсталявання. У 10 разоў павялічылася колькасць аўтаматызаваных сістэм кіравання, вытворчасць электронна-вылічальных машын і іншай тэхнікі. Больш стала механізаваных паточных ліній. Энергетычныя магутнасці павялічыліся на 44%, энергаўзброенасць працы — на 61%.

Валавая прадукцьм калгасаў і саўгасаў вырасла на 22% у параўнанні з 8-й пяцігодкай. Уведзена ў сельскагаспадарчы абарот 837 тыс. га асушаных зямель. Рознічны гандлёвы абарот павысіўся на 43%, больш за 2 млн. чал. атрымалі жыллё. Аднак пачатая ў сярэдзіне 1960-х г. эканамічная рэформа да пачатку 1970-х г. фактычна спынілася. Схільнасць кіраўніцтва да захавання старых прыярытэтаў, экстэнсіўных шляхоў, камандных метадаў кіравання народнай гаспадаркай тармазілі тэмпы выканання плана 9-й пяцігодкі.

## Літаратура 
*  — С. 23.
* Гиоргидзе, З. И., Геращенко, Л. Ф. Белоруссия за десять пятилеток / З. И. Гиоргидзе, Л. Ф. Геращенко; Академия наук БССР, Институт экономики. — Минск: Наука и техника, 1982. — 152 с.
* Эканамічная гісторыя Беларусі і замежных краін: Матэрыялы для самастойнай працы: Для студэнтаў і курса дзеннага і завочнага формаў навучання. — Мінск: ВП «Экаперспектыва», 1997. — 118, [2] с.

Катэгорыя:Пяцігодкі БССР
Катэгорыя:1971 год у Беларусі
Катэгорыя:1972 год у Беларусі
Катэгорыя:1973 год у Беларусі
Катэгорыя:1974 год у Беларусі
Катэгорыя:1975 год у Беларусі
Юрый Аляксандравіч Сабалеўскі (вучоны)

**Юрый Аляксандравіч Сабале́ўскі** (, Мінск — ) — беларускі вучоны ў галіне будаўніцтва, доктар тэхнічных навук (1970), прафесар (1970). Заслужаны будаўнік БССР (1980).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 29 верасня 1923 года ў Мінску. У 1941 годзе скончыў сярэднюю школу.

У верасні 1941 года сям’я Сабалеўскіх пераехала ў Глыбокае. З пачатку 1942 года Юрый Сабалеўскі быў адным з удзельнікаў падпольнай групы, якая дзейнічала ў Глыбокім. Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па механізацыі грунтоў, будаўніцтве падмуркаў, узвядзенні падземных збудаванняў, праблемах устойлівасці фільтруючых адхонаў, апоўзняў і воданасычаных асноў. Прапанаваў метады вызначэння канчатковых гарызантальных зрушэнняў падмуркаў гідратэхнічных збудаванняў, праектавання бураін’екцыйных анкераў і паляў. У 1980—1990 гадах быў з’яўляўся навуковым кіраўніком праекта першай лініі Мінскага метрапалітэна.

Сярод апублікаваных прац:
* Криволинейные очертания однородных откосов. — Мн., 1969;
* Водонасыщенные основания. — Мн.: Вышэйшая школа, 1975;
* Механика грунтов. — Мн., 1986.

## Сям’я 
* Сын — Дзмітрый Юр’евіч Сабалеўскі (нар. 1959) — беларускі вучоны ў галіне механікі грунтоў і геатэхнікі.

## Узнагароды и званні 
* Медаль «За адвагу»
* Заслужаны будаўнік БССР (1980)
* Прэмія Савета Міністраў СССР (1989)

## Памяць 
* У Глыбокім адна з вуліц горада названа ў гонар Юрыя Сабалеўскага. У 2011 годзе на ёй быў адкрыты памятны знак.
* 4 ліпеня 2014 года ў Глыбокім, у Скверы славутых землякоў на плошчы 17 Верасня адкрыты бюст вучонага.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Сабалеўскі Юрый Аляксандравіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя : [у 12 т.]. — Мінск, 2074. — Т. 11. — С. 647.
* Соболевский Юрий Александрович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 9.
* Соболевский Юрий Александрович // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Строители Беларуси. — Минск, 2013. — С. 140—141.

## Спасылкі 
* ГЕОТЕХНИКА БЕЛАРУСИ: НАУКА И ПРАКТИКА. МатериалыМеждународной научно-технической конференции, посвященной 60-летию кафедры оснований, фундаментов и инженерной геологиии 90-летию со дня рождения профессора Юрия Александровича Соболевского (Минск, 23-25 октября 2013 г.) Ч. 1.  — ISBN 978-985-550-316-4 (Ч. 1)
* Сквер славутых землякоў Глыбоччыны папоўніўся бюстам геатэхніка Юрыя Сабалеўскага (ФОТА) 
* Сабалеўскі Юрый Аляксандравіч // Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей
* Сабалеўскі Юрый Аляксандравіч // ДУ «Віцебская абласная бібліятэка імя У. І. Леніна»

Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Беларускай ССР
Катэгорыя:Выкладчыкі БНТУ
Дванаццатая пяцігодка Беларускай ССР

**Дванаццаты 5-гадовы план развіцця народнай гаспадаркі Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі** на 1986—1990 гады .

## Планы 
Галоўнай задачай ставіў карэнную рэканструкцыю машынабудаўнічага комплексу і на гэтай аснове тэхнічнага пераўзбраенне ўсёй народнай гаспадаркі.

## Вынікі пяцігодкі 
Аб’ём прамысловай прадукцыі ў 1988 годзе склаў 122% супраць 1985 года. Найбольш значна ён павялічыўся ў машынабудаванні і металургічнай прамысловасці: створаны 424 узоры новай тэхнікі, пабудаваны і ўведзены ў дзеянне 24 новыя прамысловыя прадпрыемствы. Працягвалася рэканструкцыя існуючых прадпрыемстваў. У той жа час у 1990 годзе у параўнанні з 1985 годам скарацілі выпуск прадукцыі чорная металургія, машынабудаванне, металаапрацоўка, хімічная і нафтахімічная прамысловасць, іншыя галіны.

За гады пяцігодкі павялічыўся ўраджай збожжа, але патрэбы ў ім забяспечваліся толькі на 60—70%. Крыху лепш ішлі справы ў жывёлагадоўлі. У параўнанні з 11-й пяцігодкай павысіліся сярэднегадавая вытворчасць малака і нарыхтоўка мяса ў забойнай вазе. Па-ранейшаму вострай праблемай заставалася забяспечанасць сельскай гаспадаркі кармавой базай. У цэлым аграрны сектар не поўнасцю адпавядаў патрабаванням рэспублікі ў забяспечанасці сельскагаспадарчай прадукцыі, хоць да таго ж доля рэспублікі ў агульнасаюзным фондзе заставалася значнай. У пачатку 1990-х г. уведзена талонная сістэма размеркавання шэрагу прадуктаў харчавання.

Развал СССР, фінансава-крэдытнай сістэмы, вялікія цяжкасці ў прамысловым развіцці і сельскай гаспадарцы, «старыя» падыходы да кіравання народна-гаспадарчым комплексам увогуле, аслабленне сувязей паміж саюзнымі рэспублікамі СССР прывялі да крызіснага стану эканомікі ў 12-й пяцігодцы.

## Літаратура 
*  — С. 23—24.
* Гиоргидзе, З. И., Геращенко, Л. Ф. Белоруссия за десять пятилеток / З. И. Гиоргидзе, Л. Ф. Геращенко; Академия наук БССР, Институт экономики. — Минск: Наука и техника, 1982. — 152 с.
* Эканамічная гісторыя Беларусі і замежных краін: Матэрыялы для самастойнай працы: Для студэнтаў і курса дзеннага і завочнага формаў навучання. — Мінск: ВП «Экаперспектыва», 1997. — 118, [2] с.

Катэгорыя:Пяцігодкі БССР
Катэгорыя:1986 год у Беларусі
Катэгорыя:1987 год у Беларусі
Катэгорыя:1988 год у Беларусі
Катэгорыя:1989 год у Беларусі
Катэгорыя:1990 год у Беларусі
Універсітэт Парыж Дзідро

**Універсітэт Парыж Дзідро** (), таксама **Універсітэт Парыж VII** — французская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая існавала ў 1971-2019 гадах і знаходзілася ў Парыжы. Спецыялізавалася ў галіне дакладных навук, медыцыны, аданталогіі і гуманітарных навук. Універсітэт цалкам зліўся з Парыжскім універсітэтам Дэкарта ў 2019 годзе, каб сфармаваць новы Парыжскі ўніверсітэт.

## Спасылкі 
* Сайт універсітэта

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з французскай мовай навучання
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Парыжа
Катэгорыя:Універсітэты Францыі
Сяргей Сарока

**Сяргей Сарока** (25 красавіка 1902, Вільня, Віленская губерня, Расійская імперыя — 1 снежня 1941, Янаў Падляскі, Беластоцкая акруга, Трэці рэйх) — беларускі палітычны і рэлігійны дзеяч, рэдактар, выдавец, публіцыст, пісьменнік.

## Біяграфічныя звесткі 
Паходзіў з беларускай праваслаўнай сям’і: бацькі — Якуб і Марыя (з дому Балушкаў) Сарокі. Скончыў Віленскую беларускую гімназію. Вучыўся на факультэце права Віленскага ўніверсітэта імя Стафана Баторыя (1930—1935). Сябра Акадэмічнага гуртка беларусаведы (1934—1935). Прымаў удзел у дзейнасці Беларускага студэнцкага саюза і студэнцкай карпарацыі «Скарынія».

Падтрымліваў ідэю аўтакефальнасці праваслаўнай царквы і яе беларусізацыі ў Заходняй Беларусі. Уваходзіў у склад рэдакцыйнай групы праваслаўнага часопіса «Сьветач Беларусі». Ачольваў «Беларускую Нацыяналістычную Сябрыну» і выдаваў газету «Беларусь працы». Звязаны з нацыянальна-рэлігійнай групоўкай Ф. Вернікоўскага і У. Більдзюкевіча.

У пачатку Другой сусветнай вайны знаходзіўся ў Варшаве, дзе пэўны час працаваў разам з Ф. Акінчыцам у беларускіх грамадска-палітычных арганізацыях. Пасля трох месяцаў працы не знайшоў з ім паразумення і выехаў у вёску. Пазней жыў на Белападляшшы. Займаў пасаду войта воласці Лазаў, а пасля выконваў абавязкі бурмістра ў в. Янаве Падляскім.

Паводле звестак А. Клімовіча і П. Ластаўка ў 1940 г. хварэў на тыф. Аслаблены пасля хваробы, памёр 1 снежня 1941 года ад запалення лёгкіх у Янаве Падляскім.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вільнюсе
Катэгорыя:Беларусы ў Польшчы
Катэгорыя:Рэлігійныя дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Палітыкі Польшчы
Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Постаці беларускага нацыянальнага руху ў Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Памерлі ў Бяльскім павеце