Варапаева

**Варапа́ева**. Пазнейшае, недатаванае апісанне той жа мяжы, згадвае ў тым жа месцы «дарогу з Варапаева да Дунілавічаў», а ў іншым — «Варапаеўскія грунты», якія межавалі з грунтамі вёскі Мышкі.

Наступны ўспамін датуецца 1667 годам. У другой палове XVII стагоддзя Варапаева было ўласнасцю старадубскага старасты Яна Казіміра Бяганскага. У 1784 годзе двор Варапаева належаў былому падскарбію літоўскаму Антонію Тызенгаўзу, пры двары існавалі млын і тартак.

У 1800 годзе Варапаева пазначылі на карце Дзісенскага (у склад якога ўваходзіла паселішча) і Вілейскага паветаў Мінскай губерні. У гэты час тут існаваў фальварак, уладанне графіні Пшаздзецкай. З 1843 Варапаева ўваходзіла ў склад Віленскай губерні. У 1860-я ў фальварку, які здаваўся ў арэнду і ўваходзіў у маёнтак Паставы, працавалі цагельня, вадзяны млын з сукнавальняй і карчма (шынок). У 1896—1897 праз Варапаева праклалі чыгунку.

Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Варапаева апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе зрабілася цэнтрам гміны Дзісенскага павета Віленскага ваяводства. У мястэчку меліся лесапільня і цагельня, працавалі вадзяны, паравы і электрычны млыны. Тут адбудавалі знішчаны ў Першую сусветную вайну графскі палац, дзе налічвалася звыш 20 пакояў, у тым ліку зала для танцаў, мелася багатая бібліятэка, калекцыя зброі і музычных інструментаў (па 1939 яна трапіла ў Мінск). У 1923 у Варапаеве адкрылася пачатковая школа імя Ю. Пілсудскага, клуб моладзі. Цягам 1931—1937 у мясцовай цяпліцы і плодагадавальніку працаваў І. Сікора. 

5 студзеня 1935 віленскі арцыбіскуп Рамуальд Ялбжыкоўскі асвяціў драўляны касцёл Святога Міхала Арханёла. Будынак касцёла быў перавезены з Дунілавічаў. Пры касцёле дзейнічаў Саюз каталіцкай моладзі.

У 1939 Варапаева ўвайшло ў БССР, у Дунілавіцкі раён Вілейскай вобласці. У Другую сусветную вайну з чэрвеня 1941 да 4 ліпеня 1944 мястэчка знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. У 1950 паселішча атрымала афіцыйны статус гарадскога пасёлка і зрабілася цэнтрам Дунілавіцкага раёна. 20 студзеня 1960 Варапаева ўвайшло ў склад Глыбоцкага, з 1962 Пастаўскага раёна.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1865 год — 465 рэвізорскіх душ у *фальварку Варапаева*.
* **XX стагоддзе**: 1969 год — 4,2 тыс. чал. (паводле іншых звестак — 3 тыс. чал.); 1992 год — 4 тыс. чал.; 1995 год — 3,7 тыс. чал.; 1999 год — 3,4 тыс. чал.
* **XXI стагоддзе**: 2005 год — 3,1 тыс. чал.; 2006 год — 3,1 тыс. чал.; 2009 год — 2&nbsp;857 чал. (перапіс); 2016 год — 2&nbsp;571 чалавек; 2017 год — 2&nbsp;540 чалавек

## Інфраструктура 
У пасёлку працуюць сярэдняя і музычная школы, 2 дашкольныя ўстановы, бальніца, паліклініка, 2 бібліятэкі, дом культуры, пошта і іншыя.

## Эканоміка 
Прадпрыемствы дрэваапрацоўчай і харчовай галін прамысловасці.

## Культура 
* Традыцыйнае інструментальнае выкананне на дыятанічных цымбалах — .

## Славутасці 
* Касцёл Святога Міхаіла Арханёла (1997)
* Парк (пач. XX ст.) — 
* Фальварак (XIX ст.)
* Вадзяны млын (XX ст.)
* Дом кіраўніка Куркузовіча (1920-я)
* Арачны мост
* Царква Уваскрасення Хрыстова

### Страчаная спадчына 
* Палац Пшаздзецкіх (пач. XX ст.)
* Касцёл Святога Міхаіла Арханёла 1934 г.

## Вядомыя асобы 
* Сяргей Рычардавіч Зямчонак (нар. 1967) — беларускі палітык.
* Сцяпан Іванавіч Катовіч (нар. 1952) — беларускі мастак.

## Гл. таксама 
* Пасёлкі гарадскога тыпу Віцебскай вобласці
* Пасёлкі гарадскога тыпу Беларусі

## Зноскі 
## Літаратура 
* *Зямчонак, І*. Мястэчка пры гасцінцы: старонкі гісторыі Варапаева і бліжэйшых населеных пунктаў / І. Зямчонак. — Мн., 1995. — 128 с.
* 
* 
* 
* Woropajewo //  S. 958.

## Спасылкі 
* 
* г. п. Варапаева на Radzima.org
* Варапаева на Прыдзвінскі крайн: Гісторыя і сучаснасць