open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Французскі шчыт

**Французскі шчыт** — адна з асноўных формаў геральдычнага шчыта, якая выкарыстоўваецца ў геральдыцы. Уяўляе сабой прамавугольнік з найбольшым завастрэннем у сярэдняй ніжняй частцы. Суадносіны шырыні і вышыні складаюць 8:9, суадносіны верхняга і ніжняга палёў па вертыкальнай восі роўныя 1.0:1.0. Ніжнія вуглы шчыта — акруглыя.

У параўнанні з іншымі геральдычнымі шчытамі мае найбольшую плошчу для запаўнення, таму што форма іншых шчытоў больш складаная. У сувязі з гэтым французскі шчыт выкарыстоўваецца часцей, чым іншыя шчыты. Структурна ўяўляюць сабою выяву галоўнай эмблемы на фоне шчыта французскага тыпу дзяржаўныя гербы Германіі, Чэхіі, Польшчы, Албаніі, Грэцыі, Румыніі, Расіі, а таксама герб былой Югаславіі.

Форма шчыта ў геральдыцы асаблівага значэння не мае, таму што адзін і той жа герб можа быць намаляваны ў рознай стылістычнай манеры з выкарыстаннем розных формаў шчыта і пры гэтым заставацца нязменным з геральдычнага пункта гледжання.

Coat of arms of Germany.svg|Герб Германіі
Coat of arms of the Czech Republic.svg|Герб Чэхіі
Herb Polski.svg|Герб Польшчы
Coat of Arms of the Russian Federation.svg|Герб Расіі

## Гісторыя 
Французскі шчыт быў тыповым для ўсіх гарадоў Расійскай імперыі XIX стагоддзя. Французскія шчыты засталіся ў гербаў Расійскай Федэрацыі і часткова Беларусі. Таксама гербы, якія выкарыстоўвалі французскі шчыт, былі ў гарадоў Усходняй Украіны ў XIX—XX стст. Цяпер для муніцыпальных і тэрытарыяльных гербаў Украіны па рэкамендацыях Украінскага геральдычнага таварыства замест французскага выкарыстоўваецца іспанскі шчыт, які выкарыстоўваўся ў гербах украінскіх гарадоў у ранні перыяд у XIV—XVII стст.

Выява:Coat of Arms of Moscow.svg|Герб Масквы на французскім шчыце
Image:Витебская губ МВД Бенке.jpg|Герб Віцебскай губерні Расійскай імперыі
Coat of Arms of Vitsebsk Voblasts.svg|Сучасны герб Віцебскай вобласці
Выява:Kiev CoA RU Empire.png|Герб Кіева, перыяду Расійскай імперыі на французскім шчыце

## Спасылкі 
Катэгорыя:Геральдычныя шчыты
Герб Лахвы

**Герб Лахвы** — герб вёскі Лахвы Лунінецкага раёна. Герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 659.

## Апісанне 
Герб Лахвы ўяўляе сабой варажскі шчыт, які мае вілападобны падзел, у верхнім блакітным полі якога намалявана сярэбраная лілеяпадобная кветка, у правым чырвоным — распушчанае сярэбранае крыло птушкі, злучанае каля асновы з чырвоным ласіным рогам, размешчаным у левым сярэбраным полі.

## Спасылкі 
* [Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D1%8D%D0%B7%D1%96%D0%B4%D1%8D%D0%BD%D1%82_%D0%A0%D1%8D%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C) ад  г. № 659]

Катэгорыя:Лахва (Лунінецкі раён)
Лахва
Сцяг Навагрудка

**Сцяг Навагрудка** — сцяг горада Навагрудка і Навагрудскага раёна. Сцяг і герб зацверджаны рашэннем Навагрудскага раённага Савета дэпутатаў ад  года № 70.

## Апісанне 
Сцяг Навагрудка ўяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з дзвюх каляровых гарызантальных палос, кожная з якіх складае ½ шырыні сцяга: уверсе зялёная, унізе — чырвоная. У цэнтры пярэдняга боку палотнішча размяшчаецца выява герба г. Навагрудка і Навагрудскага раёна.

## Гл. таксама 
* Герб Навагрудка

## Спасылкі 
* http://www.novogrudok.gov.by/ru/region/geraldika 

Катэгорыя:Навагрудак
Навагрудак
Катэгорыя:Навагрудскі раён
Інэса Міхайлаўна Драбышэўская

**Інэ́са Міха́йлаўна Драбышэ́ўская** (нар. ) — беларускі дзяржаўны дзеяч, Міністр аховы здароўя Беларусі (1994—1997), доктар медыцынскіх навук, прафесар (2001).

## Біяграфія 
У 1971 годзе скончыла Віцебскі медыцынскі інстытут.

Працавала ўрачом-гінеколагам паліклінікі, з 8 лютага 1973 — урачом-кардыёлагам гінекалагічнага аддзялення ГААД. З 17 верасня 1984 года з’яўлялася намеснікам галоўнага лекара дыспансэра, з 15 студзеня 1986 года па 1994 — галоўны ўрач ГАКАД. За час яе працы быў пабудаваны паліклінічны будынак анкадыспансера і праведзены праектныя працы па будаўніцтве новага корпуса дыспансэра, будаўніцтва якога працягвалася з 1988 па 1994 гады.

З 1990 года — дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь, член камісіі па ахове здароўя, фізічнай культуры і сацыяльным забеспячэнні.

З 15 жніўня 1994 года па 13 студзеня 1997 года — Міністр аховы здароўя Рэспублікі Беларусь.

13 студзеня 1997 года прызначана членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 1-га склікання.

## Літаратура 
* Кто есть кто в Республике Беларусь. — Минск, 1999

## Спасылкі 
* І. В. Пантюк. «Камісары і міністры аховы здароўя Беларусі: гісторыка-біяграфічныя звесткі»

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання
Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 1-га склікання
Васіль Сцяпанавіч Казакоў

**Васі́ль Сцяпа́навіч Казако́ў** (, в. Усушак  Магілёўскай вобласці — ) — беларускі дзяржаўны дзеяч, першы міністр аховы здароўя незалежнай Беларусі з 1990 па 1994 год.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 4 сакавіка 1935 года ў в. Усушак Чавускагаі раёна Магілёўскай вобласці. У 1959 годзе скончыў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут.

Пасля заканчэння Мінскага медінстытута вярнуўся ў родны рэгіён, дзе прайшоў усе прыступкі службовай лесвіцы — ад радавога ўрача да кіраўніка абласнога звяна. Чатыры гады працаваў тэрапеўтам Хоцімскай райбальніцы, яшчэ пяць гадоў — намеснікам галоўнага ўрача.

З 1965 па 1972 гады — узначальваў Касцюковіцкую райбальніцу. У 1972 яму прапанавалі пасаду намесніка загадчыка аддзела аховы здароўя Магілёўскага аблвыканкама, а затым 9 гадоў ён кіраваў гэтым аддзелам.

У 1987—1990 — намеснік міністра аховы здароўя БССР.

У 1990 — 1994 гг. — Міністр аховы здароўя Рэспублікі Беларусь.

З 1994 года — галоўны ўрач санаторыя-прафілакторыя «Свiтанак».

Пад рэдакцыяй В. Казакова выдадзены «Даведнік лекара агульнай практыкі» ў 2 тамах. Ён — аўтар шэрагу прац пра захворванні дзяцей у Беларусі пасля аварыі на ЧАЭС.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 18, кн. 1. — Мінск, 2004.
* Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.] Т. 3. — Минск. 2006.
* Организаторы здравоохранения Республики Беларусь. — Минск, 2002.
* Комиссары и министры здравоохранения Беларуси: историко-биографические сведения / И. В. Пантюк // Медицинские новости. — 2009. — № 7. — С. 4—10. — Сведения доступны также по Интернету: http://www.mednovosti.by/journal.aspx?article=4346.

## Спасылкі 
* http://elib.bsu.by/bitstream/123456789/15167/1/%25D0%25BF%25D0%25B0%25D0%25BD%25D1%2582%25D1%258E%25D0%25BA_78-83.pdf 
* І. В. Панцюк. «Камісары і міністры аховы здароўя Беларусі: гісторыка-біяграфічныя звесткі»
* http://www.medvestnik.by/ru/people/view/gornie-instituty-vasilija-kazakova-12950-2015/ 
* http://www.medvestnik.by/ru/people/view/gornie-instituty-vasilija-kazakova-13002-2015/ 
* http://www.medvestnik.by/ru/people/view/eks-ministru-i-ottsu-nashej-gazety-75-7663-2010/ 

Катэгорыя:Міністры аховы здароўя Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Міністры аховы здароўя БССР
Герб Кажан-Гарадка

**Герб Кажан-Гарадка** — герб аграгарадка Кажан-Гарадок Лунінецкага раёна. Герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 659.

## Апісанне 
Герб Кажан-Гарадка ўяўляе сабой варажскі шчыт, скошаны злева, у правым блакітным полі якога намалявана сярэбраная лілеяпадобная кветка, у левым зялёным — залаты высокі бот на абцасе.

## Спасылкі 
* [Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D1%8D%D0%B7%D1%96%D0%B4%D1%8D%D0%BD%D1%82_%D0%A0%D1%8D%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C) ад  г. № 659]

Катэгорыя:Кажан-Гарадок
Кажан-Гарадок
Герб Дзятлавічаў

**Герб Дзятлавічаў** — герб аграгарадка Дзятлавічы Лунінецкага раёна. Герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 659.

## Апісанне 
Герб Дзятлавічаў уяўляе сабой варажскі шчыт, у блакітным полі якога намалявана ўверсе сярэбраная лілеяпадобная кветка, унізе — сярэбраны крыж, каля асновы якога размешчаны герб «Размер» — два злучаныя трохвугольнікі.

## Спасылкі 
* [Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D1%8D%D0%B7%D1%96%D0%B4%D1%8D%D0%BD%D1%82_%D0%A0%D1%8D%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C) ад  г. № 659]

Катэгорыя:Дзятлавічы (Лунінецкі раён)
Дзятлавічы
S.T.A.L.K.E.R. 2: Heart of Chornobyl

**«S.T.A.L.K.E.R. 2: Heart of Chornobyl»** () — камп’ютарная гульня ў жанры постапакаліпсічны шутар ад першай асобы, якую распрацоўвала ўкраінская кампанія GSC Game World. Распрацоўка гульні была анансаваная ў жніўні 2010 года, выхад быў намечаны на 2012 год. Распрацоўка гульні была спынена 9 снежня 2011 года.

Рэліз гульні адбыўся 20 лістапада 2024 года эксклюзіўна на кансолях новага пакалення ад Microsoft Xbox Series X/S, а таксама Windows.

У снежні 2024 года выдавецтва «Трасіянкус» выпусціла гульню S.T.A.L.K.E.R. 2: Сэрца Чарнобыля на беларускай мове.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт кампаніі GSC Game World 

Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні з трохмернай графікай
Катэгорыя:Шутары ад першай асобы
Катэгорыя:S.T.A.L.K.E.R.
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні, распрацаваныя ва Украіне
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2024 года
Фуад Масум

**Муха́мед Фуа́д Масу́м Хаўра́мі** (; нар. у 1938, Кёй, Эрбіль, Каралеўства Ірак) — іракскі і курдскі палітычны дзеяч, першы прэм'ер-міністр іракскага Курдыстана з 4 ліпеня 1992 па 26 красавіка 1994, сёмы прэзідэнт Ірака з 24 ліпеня 2014.

Катэгорыя:Прэзідэнты Ірака
Катэгорыя:Постаці Курдыстана
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Іракскі Курдыстан
Самватас

**Самватас** (*Самбатас*; ) — гапакс, гэта значыць слова невядомага паходжання і няпэўнага значэння, нідзе не засведчанае, акрамя як у трактаце «Пра кіраванне Імперыяй». Ужыта як другая назва Кіева або Кіеўскай крэпасці.

Засведчана ў X стагоддзі візантыйскім імператарам Канстанцінам Парфірародным, які паведамляе ў трактаце «Пра кіраванне Імперыяй» (каля 948 года) пра «крэпасць Кіева, званую Самватас».

Спробы растлумачыць этымалогію слова пакуль не маюць надзейнай апоры. Прапанавана выводзіць яго са славянскай, армянскай, скандынаўскіх ці цюркскіх моў. Славянская этымалогія прапанавана польскім лінгвістам С. Роспандам, які рэканструяваў тапонім як Samvatas — Samvadas — *Sаvodъ. Затока-сувадзь, у значэнні стаянкі рачных суднаў. Найбольшай папулярнасцю карыстаецца версія хазарскага паходжання, аднак, як і іншыя, яна не паддаецца праверцы. Прыхільнікі гэтай гіпотэзы перакладаюць Самватас як «Верхняя крэпасць», ад цюркскіх слоў sam- («высокі, верхні») і bat («моцны») ці звязваюць з назвай легендарнай Суботняй ракі Самбатыян (пар.  — субота), якая ў яўрэйскай літаратуры працякала на краю зямлі ў краіне страчаных дзесяці Ізраільскіх каленаў. У гэтым выпадку назва магла ўзнікнуць у яўрэйска-хазарскай абшчыне, якая існавала ў Кіеве.

У заходняй гістарыяграфіі згадка пра Самватас часам разглядаецца як сведчанне заснавання Кіева хазарамі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* *Роспонд С.* Значение древнерусской ономастики для истории: к этимологии топонима Киев / Вопр. языкознания. - 1968. - № 1. — С. 103—108.
* 

Катэгорыя:Гісторыя Кіева
Нісневіч

**Нісне́віч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ізідар Герасімавіч Нісневіч (1914—1977) — беларускі музыказнавец, музычны крытык.
* Сіма Герасімаўна Нісневіч (1914—1985) — беларускі музыказнавец, педагог.
Малкальм Тэрнбул

**Малкальм Бліг Тэрнбул** (; нар. 24 кастрычніка 1954, Сідней, Аўстралія) — аўстралійскі палітычны дзеяч. Прэм’ер-міністр Аўстраліі з 15 верасня 2015 года па 24 жніўня 2018 года. У 2008—2009 гадах і з 14 верасня 2015 года па 24 жніўня 2018 лідар Ліберальнай партыі Аўстраліі і кіраўнік апазіцыі ў парламенце (2008—2009).

## Біяграфія 
Малькальм Тэрнбул нарадзіўся ў найбуйнейшым аўстралійскім горадзе Сідней у кастрычніку 1954 года. Вучыўся ў Аўстраліі і Вялікабрытаніі.

Член парламента Аўстраліі з 2004 года ад акругі Уэнтворс (Новы Паўднёвы Уэльс). У студзені-снежні 2007 года міністр аховы навакольнага асяроддзя. З 18 верасня 2013 года міністр сувязі.

На ўнутрыпартыйных выбарах 14 верасня 2015 абышоў дзеючага кіраўніка ўрада Эбата і зноў узначаліў ліберальную партыю. На наступны дзень ён уступіў пасаду кіраўніка ўрада.

Прэм’ер-міністр Аўстраліі Малькальм Тэрнбул паабяцаў правесці рэферэндум аб ЛГБТ-шлюбах да канца 2016 года ў выпадку, калі яго кааліцыя ўтрымае парламенцкую большасць пасля выбараў (якія адбыліся 2 ліпеня 2016 года).

24 жніўня 2018 года  аспрэчыў лідарства Тэрнбула і адбыліся выбары, у якіх таксама прыняў удзел міністр фінансаў Морысан і міністр замежных спраў Джулі Бішоп. У другім туры галасавання 45 галасамі супраць 40 Морысан перамог Датана.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Аўстраліі
Катэгорыя:Члены Ліберальнай партыі Аўстраліі
Катэгорыя:Выпускнікі Оксфардскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Лаўрэаты стыпендыі Родса
Балгарская акадэмія навук

**Балгарская акадэмія навук** (, **БАН**) — нацыянальная акадэмія Балгарыі.

## Гісторыя 
Заснавана ў 1869 годзе эмігрантамі як **Балгарскае літаратурнае таварыства** () у румынскім горадзе Брэіла. Першы старшыня — прафесар Харкаўскага ўніверсітэта, гісторык і філолаг Марын Дрынаў (1838—1906). У 1878 годзе, неўзабаве пасля абвяшчэння незалежнасці Балгарыі, таварыства пераехала ў Сафію, а ў 1893 годзе атрымала свой будынак — побач з будынкам парламента краіны. У 1893—1898 гадах старшынёй таварыства быў мітрапаліт Клімент Тырнаўскі, як пісьменнік вядомы пад сваім свецкім імем Васіл Друмеў.

З 1911 года — Балгарская акадэмія навук, першы старшыня БАН — Іван Гешаў.

## Структура 
Балгарская акадэмія навук мае 9 аддзяленняў: матэматычнае, фізічнае, хімічнае, біялагічнае, прыродазнаўчае, інжынернае, гуманітарнае, сацыяльных навук. Каля 50 інстытутаў, сярод іншых, археалагічны, вядомы сваім музеем.

## Спасылкі 

Балгарыя
Балгарыя
Катэгорыя:Сафія
Акадэмія
Катэгорыя:З’явіліся ў 1869 годзе
NaNoWriMo

**NaNoWriMo** (вымаўляецца «*НЭ-НО-РАЙ-МО*»), альбо **нацыянальны месяц пісання раманаў** (), — штогадовы праект, у межах якога ўдзельнікі — усе, хто жадае — заахвочваюцца напісаць чарнавік рамана даўжынёю не меней за 50 тысяч слоў за адзін лістапад.

## Гісторыя 
Праект прыдуманы фрылансерам Крысам Бэйці ў 1999. Першы NaNoWriMo прайшоў у ліпені таго ж года і прыцягнуў 21 удзельніка з наваколляў Сан-Францыска. Ужо ў наступным 2000 годзе NaNoWriMo быў перанесены на лістапад, каб «скарыстацца перавагамі кепскага надвор’я». У 2010 годзе колькасць удзельнікаў перавысіла 200 тысяч чалавек. У 2014 годзе сярод пераможцаў была вызначана Кірстэн Німвэй, у 2015 – Харкін Дэксімірэ.

## Правілы 
Паколькі NaNoWriMo выкарыстоўваецца, каб заахвоціць людзей пісаць, правілы дастаткова простыя і зразумелыя:

# Праект стартуе 1 лістапада ў поўнач і заканчваецца 30 лістапада ў 23:59:59 па мясцовым часе.
# Не дазваляецца пачынаць раней ці заканчваць пазней 30 дзён з даты пачатку.
#Раманы павінны складацца мінімум з 50 тысяч слоў на канец лістапада. Гэты аб’ём можа быць альбо поўным раманам на 50 тысяч слоў, альбо першымі 50 тысячамі словамі рамана, які будзе завершаны пазней.
# Дазволены планаванне і падрабязныя нататкі, але ніякія матэрыялы, напісаныя да 1 лістапада, не могуць увайсці ў асноўную частку рамана.
#Раманы ўдзельнікаў могуць быць на любую тэму ў любым жанры мастацкай літаратуры і могуць быць напісаны на любой мове. Дазволена ўсё: ад фанфікаў, у якіх выкарыстоўваюцца сімвалы з гандлёвай маркай, да раманаў у фармаце вершаў і метафізікі; у адпаведнасці з часта задаванымі пытаннямі на вэб-сайце: «Калі вы лічыце, што пішаце раман, мы лічым, што вы таксама пішаце раман».

## Экранізіраваныя раманы 
* «Вады сланам!» (Сара Груэн), стужка «».

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт праекта 

Катэгорыя:Літаратура
Кураслеп дуброўны

**Кураслеп дуброўны** (*Anemone nemorosa*) — расліна роду  сямейства .

## Назвы 
Кураслеп дуброўны, белыя пралескі, пралеска, казадрост белы, канапелька, кураслеп гаёвы, кураслеп, кураслёп, слепет.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй да 25 см.

Карэнішча патоўшчанае, гарызантальнае, цыліндрычнае. Яно галінастае і хутка разрастаецца, забяспечваючы ўтварэнне густых зараснікаў.

Лісце тройчы рассечанае.

Кветканосы адзінкавыя і нясуць па адной кветцы. Кветкі белыя з фіялетавым адценнем на вонкавым боку пялёсткаў. Яны дасягаюць 2-6 см у дыяметры. Пялёсткі яйкападобныя. Іх колькасць змяняецца ад шасці да васьмі. Расліна цвіце з канца красавіка да сярэдзіны мая. Формула кветкі: {{Nobr|\ast P_{6-8}\; A_{\infty}\;  G_{\underline\infty}}}.

Шматлікае насенне спее ў чэрвені і наступнай вясной забяспечвае з’яўленне масавага самасеву.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Расліна распаўсюджана ў Беларусі, лясной зоне еўрапейскай часткі Расіі, Заходняй Еўропе і Міжземнамор’і.

Кураслеп дуброўны расце звычайна ў шыракалістых лясах, часам у ялова-шырокалісцевых, можа дамінаваць у травастоі. Наяўнасць віду ў яловым лесе звычайна сведчыць пра выцясненне елкай былых тут калісьці дубовых лясоў.

## Значэнне і выкарыстанне 
Кураслеп дуброўны дае пчолам нектар і бледна-жоўты пылок.

## Таксанамія 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Кураслеп
Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Клумбавыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Галубы (Мастоўскі раён)

**Галубы́** (, ) — вёска ў Мастоўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Курылавіцкага сельсавета.

Да 26 лютага 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Галубоўскага сельсавета.

У вёсцы знаходзіцца адміністрацыйны цэнтр заказніка Ліпічанская пушча.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Курылавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёна
Багатырэвічы

**Багатырэ́вічы** (, ) — вёска ў Мастоўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лунненскага сельсавета.

У 1961—1975 гадах цэнтр Багатырэвіцкага сельсавета. Да 26 лютага 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Глядавіцкага сельсавета

## Славутасці 
* Сядзіба (XIX ст.), ва ўсходняй частцы вёскі
* Магіла Яна і Цэцыліі, на заходняй ускраіне вёскі
* Роў Яна і Цэцыліі каля заходняй ускраіны вёскі — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння.

### Страчаная спадчына 
* Сядзібны дом

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лунненскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёна
Глядавічы (Мастоўскі раён)

**Глядаві́чы** (, ) — аграгарадок у Беларусі, у Мастоўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лунненскага сельсавета.

З 8 верасня 1975 да 26 лютага 2013 года ў складзе Глядавіцкага сельсавета і была яго цэнтрам.

## Геаграфія 
За 39 км на паўночны захад ад Мастоў, за 36 км ад Гродна, за 16 км ад чыгуначнай станцыі Чарлёна, на беразе Нёмана.

## Насельніцтва 
* 1996 год — 353 жыхары, 118 двароў.
*2009 год — 307 жыхароў.

## Славутасць 
* Курганны могільнік (XI–XVI стагоддзі), размешчаны за 1,15 км на паўночны ўсход ад аграгарадка Глядавічы — .
* Гарадзішча (канец 1-й –2-я чэтвэрць 1 тысячагоддзя, другая палова Х – ХІ стагоддзя), размешчана за 1,25 км на паўночны захад ад аграгарадка Глядавічы — .

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 311.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лунненскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёна
Жылічы (Мастоўскі раён)

**Жы́лічы** (, ) — вёска ў Мастоўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лунненскага сельсавета.

## Назва 
Было ваўкавыскае прозвішча Жыліч.

## Геалогія 
На плошчы паміж Жылічамі і вёскай Няцечы Гродзенскага раёна залягае Няцецкае радовішча глін. Паклад у выглядзе дзвюх лінз звязаны з лімнагляцыяльнымі адкладамі паазерскага ледавіка. Гліны стужачныя. Ва ўскрышы супескі, радзей пяскі, торф.

## Гісторыя 
З 1939 года ў БССР. У 1940—1961 гадах цэнтр Жыліцкага сельсавета. Да 26 лютага 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Глядавіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лунненскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёна
Мінявічы

**Міняві́чы** (, ) — вёска ў Мастоўскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Лунненскага сельсавета.

Да 26 лютага 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Глядавіцкага сельсавета.
## Славутасці 
* Магіла ўдзельнікаў паўстання 1863-64 гг., на паўночны ўсход ад вёскі, у лесе

## Вядомыя асобы 
* Міхась Явар, беларускі паэт
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лунненскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёна
Язва Бурулі

**Язва Бурулі** (таксама вядомая як **язва Бэрнсдэйла**, **язва Серлса**, ці **язва Дэйнтры**) з’яўляецца інфекцыйнай хваробай, якая выклікаецца *Mycobacterium ulcerans*. Ранняя стадыя інфікавання характарызуецца бязбольным вузялком ці мясцовым апуханнем. Пасля загойвання інфекцыі звычайна застаецца шнар.

## Эпідэміялогія 
Выпадкі язвы Бурулі найчасцей сустракаюцца ў вясковай субсахарскай Афрыцы, асабліва ў Кот-д’Івуары, але таксама могуць сустракацца ў Азіі, у заходняй частцы рэгіёну Ціхага акіяна і ў Амерыцы. Штогод налічваецца ад пяці да шасці тысяч выпадкаў. Хвароба таксама назіраецца ў некаторых відаў жывёл. Альберт Раскін Кук упершыню апісаў язвы Бурулі ў 1897 г.

Катэгорыя:Мікабактэрыяльныя інфекцыі
Катэгорыя:Трапічныя хваробы
Катэгорыя:Забытыя хваробы
Хвароба Шагаса

**Хвароба Шагаса**  ці **амерыканскі трыпанасамоз** —  трапічная паразітарная хвароба, якая выклікаецца прасцейшымі *Trypanosoma cruzi*. У астатніх 30–40% людзей развіваюцца далейшыя сімптомы на працягу 10-30 гадоў пасля першаснага заражэння. Гэтыя насякомыя вядомыя пад шэрагам мясцовых назваў, у тым ліку: *vinchuca* у Аргенціне, Балівіі, Чылі і Парагваі, *barbeiro* (цырульнік) у Бразіліі, *pito* у Калумбііi, *chinche* у Цэнтральнай Амерыцы і *chipo* у Венесуэле. Хвароба таксама можа распаўсюджвацца праз пераліванне крыві, трансплантацыю органаў, спажыванне забруджанай паразітамі ежы і ад маці да плода.

## Эпідэміялогія 
Па ацэнках, прыблізна ад 7 да 8 мільёнаў чалавек, у асноўным у Мексіцы, Цэнтральнай Амерыцы і Паўднёвай Амерыцы маюць хваробу Шагаса. Яна выклікае прыблізна 12 500 смерцяў у год, згодна з дадзенымі на 2006 г. З-за шырокамаштабнага перасялення насельніцтва павялічваюцца тэрыторыі знаходжання хваробы Шагаса, цяпер яны ўключаюць многія краіны Еўропы і ЗША. Гэтая хвароба была ўпершыню апісаная ў 1909 г.  Карлусам Шагасам, у гонар якога яна названая. Яна ўплывае больш чымсьці на 150 жывёл.

## Бібліяграфія
Панас Мірны

**Пана́с Мі́рны** () сапраўднае імя **Афанасій Якаўлевіч Рудчанка** (; , Міргарад — , Палтава) — украінскі пісьменнік, драматург, грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і бухгалтара павятовага скарбніцтва ў Міргарадзе Палтаўскай губерні. У сям’і трымаліся патрыярхальных звычаяў, вялі натуральную гаспадарка, шмат працавалі, не грэбавалі сялянамі, хатняй прыслугай, не адгароджвалі ад іх сваіх дзяцей.

Вучыўся будучы пісьменніку пачатковых школах Міргарада і Гадзяча, за стараннасць і выдатныя поспехі штогод яго ўзнагароджвалі «пахвальнымі лістамі».
У 1862 годзе Панас скончыў Гадзяцкае павятовае вучылішча. З 1863 года пачаў служыць у канцылярыях Гадзяча, Прылук, Міргарада. У вольны ад службы час захапляўся літаратурай, вуснай народнай творчасцю. У 1869, 1879 гадах яго брат Іван Білык друкуе частку сабраных Панасам фальклорных твораў у зборніках «Народныя паўднёварускія казкі». У 1871 годзе Панас перасяліўся ў Палтаву, працаваў у губернскай казне; пісаў вершы, празаічныя творы, у 1872 годзе надрукаваў свой першы верш «Украіна» ў часопісе «Праўда» за подпісам Панас Мірны, у гэтым жа часопісе апублікавана яго першы празаічны твор-апавяданне «Чорт падбіў» . Пісьменнік пачынае працу над раманам «Хіба равуць валы, калі яслі поўныя?».

Катэгорыя:Пісьменнікі Украіны
Катэгорыя:Драматургі Украіны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Палтаўскай вобласці
Мікалай Дзмітрыевіч Улаховіч

**Мікалай Дзмітрыевіч Улаховіч** (, , БССР) — беларускі палітычны дзеяч, лідар Беларускай патрыятычнай партыі з 1999 г. Вярхоўны атаман РГА «Беларускае казацтва», называе сябе «народным генералам».

## Біяграфія 
Мікалай Улаховіч нарадзіўся ў сям’і інжынера-будаўніка. У 1969 г. скончыў Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум. У 1970 г. ўступіў у КПСС. Пасля вучобы трапіў на службу ў ваенна-будаўнічыя войскі. Служыў у Савецкай арміі, жыў у Крыме, у Калузе. Ганаровы будаўнік Байканура. У 1974 г. скончыў  па спецыяльнасці «паліталогія». У 1982 г. скончыў гістарычны факультэт , у 1992 г. скончыў . З пачатку 1990-х палкоўнік у адстаўцы.

З 1992 па 1994 працаваў галоўным інжынерам жыллёва-камунальнага аддзела Мінскага трактарнага завода, у 1994—1995 — начальнікам галоўнага ўпраўлення капітальнага будаўніцтва Кіраўніцтва справамі прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. З 1995 да 2002 гг. працаваў генеральным дырэктарам Рэспубліканскага цэнтра ўліку і рэгістрацыі нерухомасці, потым — гендырэктарам навукова-вытворчага аб’яднання «Жылкамунтэхніка», старшынёй упраўлення ЖКГ Мінаблвыканкаму. У 1995 заснаваў РГА «Беларускае казацтва».

З 1996 па 2000 гг. М. Улаховіч за свае грошы нерэгулярна выдаваў газету «Личность», якая ў 1999 г. атрымала афіцыйнае папярэджанне за распальванне нацыянальнай і рэлігійнай варожасці.

У 2013—2014 гг. быў галоўным інжынерам СП «Прамэкс», у 2014—2015 вядучым інжынерам у Мінскім аблспажыўсаюзе. З 18 чэрвеня 2015 г. — намеснік старшыні праўлення Мінскага аблспажыўсаюза.

## Літаратура 
* Адар’я Гуштын. Мікалай Улаховіч: Бачу сябе ва ўрадзе на трох пасадах, але яны цяпер занятыя
* Кандыдат у прэзідэнты Улаховіч: Бабёр перашкаджае нашаму рыбаводству, а кабан — пасевам сельскагаспадарчых культур 

Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Беларусі (2015)
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання
Катэгорыя:Выпускнікі Мінскага дзяржаўнага архітэктурна-будаўнічага каледжа
Катэгорыя:Члены Беларускай патрыятычнай партыі
Катэгорыя:Беларускае казацтва
Вікіпедыя на іўрыце

**Іўрыцкая Вікіпедыя** - () раздзел Вікіпедыі на іўрыце.

## Статыстыка 
Па стане на    года раздзел вікіпедыі на іўрыце ўтрымлівае  . Зарэгістраваны  , з якіх  зрабілі што-небудзь за апошнія 30 дзён,  {{plural:{{NUMBEROF|ADMIN}he}} |удзельнік|удзельніка|удзельнікаў}} маюць статус адміністартара. Агульная колькасць правак складае .

### Глыбіня 
Вымяраць развіццё Вікіпедыі ў цэлым нялёгка. Адным з адносных паказчыкаў развіцця асобных моўных раздзелаў, які быў прапанаваны яшчэ ў 2006 годзе, з'яўляецца так званая «глыбіня». Падчас разліку «глыбіні» зважаюць на суадносіны паміж службовымі старонкамі і артыкуламі ў агульнай колькасці старонак моўнага раздзела, а таксама на сярэднюю колькасць правак на кожны артыкул. Іўрыцкая Вікіпедыя па гэтым паказчыку саступае толькі англійскаму і сербахарвацкаму раздзелу з усіх версій, якія ўтрымліваюць больш за 10 000 артыкулаў.

## Гісторыя 
* 8 ліпеня 2003: адкрыццё раздзела на іўрыце.
* 25 кастрычніка 2003: 1 000 артыкулаў.
* 22 ліпеня 2004: першая вікі-сустэча ўдзельнікаў у Тэль-Авіве (Ізраіль).
* 10 верасня 2004: 10 000 артыкулаў.
* 20 верасня 2004: артыкул :he:דנל לזחסטן (Сцяг Казахстана) стаў мільённым ва ўсёй Вікіпедыі.
* 29 мая 2005: іўрыцкая вікіпедыя перайшла мяжу ў 20 000 артыкулаў.
* 3 ліпеня 2006: 40 000 артыкулаў.
* 24 снежня 2006: іўрыцкая Вікіпедыя ўвайшла ў сімвалічны «клуб-50000».
* 10 студзеня 2010: 100 000 артыкулаў.
* 29 жніўня 2013: 150 000 артыкулаў.

## Выкарыстанне ў грамадстве і асвеце 
Вікіпедыя на іўрыце з'яўляецца адной з асноўных сецявых крыніц інфармацыі на гэтай мове, і ў сувязі з гэтым часта згадваецца ў сродках масавй інфармацыі. 2 лютага 2010 года ў Камісіі па навуцы кнэсета прайшло слуханне аб важнасці Вікіпедыі для ізраільскага грамадства і адукацыі
Вікіпедыя на іўрыце выкарыстоўваецца ў навучальных мэтах у асобных інстытутах Ізраіля. Звычайна, у рамках такіх прааектаў, лектары задаюць студэнтам ў якасці курасвой працы напісанне артыкулаў на тэмы пройдзенага курса. Падобныя праекты ладзіліся па фізіцы, юрыспрудэнцыі, матэматыцы і па іншых дысцыплінах.

## Спасылкі 
* ויקיקקיפדיה - Вікіпедыя на іўрыце

## Гл. таксама 
* Вікіпедыя на ідышы

 

Катэгорыя:Раздзелы Вікіпедыі
Катэгорыя:Іўрыт
Катэгорыя:Афразійскія Вікіпедыі
!T.O.O.H.!

**!!** (акронім ад  — «Забыццё чалавечнасці») — чэшскі музычны калектыў, сфарміраваны ў 1990 годзе. Іх лірыка першапачаткова факусавалася на гвалце і крыві, а пазней — вакол палітыкі і палітычных пытанняў.

Група першапачаткова насіла імя Devastator (англ. «спусташальнік, руйнавальнік»), якое было зменена ў 1993 годзе. Гурт распаўся хутка пасля заканчэння запісу альбома «Rad a Trest» з-за фінансавых праблем, выкліканых разрывам кантракта з Earache Records, якая адклікала альбом з продажу праз два месяцы пасля выпуску.

## Склад 
* Jan Veselý («Schizoid») — вакал, ударныя
* Josef Veselý («Humanoid») — вакал, электрагітара
* Wokis — электрагітара
* Petr Svoboda («Freedom») — бас-гітара

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *Z Vyšší Vůle* («From Higher Will») (2000)
* *Pod Vládou Bice* («Under the Reign of the Whip») (2002)

* *Řád a Trest* («Order and Punishment») (2005)
* *Democratic Solution* (2013)
* *Free Speech* (2020)

**Дэма-альбомы**

* *Vy kusy mrdacího masa* («You Pieces of Fucking Flesh»), дэма (1995)
* *Sen To Není, Nesmí* («It’s Not, Can’t Be a Dream»), дэма (1997)
* *Live in Prosek,* дэма (1998)

**Міні-альбомы**

* *Z terária do kolumbária* (2012)
* *Komouš* (2019)
* *Premiant* (2022)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
*  (англ.) на сайте Encyclopaedia Metallum
* Сайт групы 
* Інтэрв’ю ва ўкраінскім часопісе — МОРГ

Катэгорыя:Квартэты
Катэгорыя:Метал-гурты
Катэгорыя:Метал-гурты Чэхіі
Катэгорыя:Музычныя калектывы паводле алфавіта
Катэгорыя:Дэз-метал-гурты Чэхіі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1990 годзе
Альтэрнатыўны метал

**Альтэрнатыўны метал** разам з гранжам пачаў набіраць папулярнасць у пачатку 1990-х. Жанр з’яўляецца зліццём хэві-металу з альтэрнатыўным рокам (асабліва з інды-рокам 1980-х). Для альтэрнатыўнага металу характэрныя і цяжкія гітарныя рыфы, уласцівыя металу, і рысы эксперыментальнай музыкі — нетрадыцыйныя тэксты песень, няцотны музычны памер, незвычайныя тэхнічныя прыёмы, непрыманне ўмоўнасцяў і традыцыяў цяжкай музыкі, злучэнне металу з самымі разнастайнымі музычнымі жанрамі.

Метал
Скрымінг

**Скры́мінг** або **скрым** (ад  «крычанне») — спосаб спеваў у такіх стылях музыкі як блэк-метал, грайндкор, дэз-метал, металкор, дэзкор, спід-метал, а таксама эмакор. Яго можна ахарактарызаваць, як піск, з вельмі высокай тэсытурай. Упершыню быў ужыты ў аднайменным дэбютным альбоме шведскай блэк-метал групы Bathory ў 1984 годзе.

Катэгорыя:Метал
Катэгорыя:Галасы спевакоў
Катэгорыя:Спевы
Электрон T5L64

**Электрон T5L64** — украінскі шасцівосны шарнірна-сучленены трамвайны вагон з нізкім узроўнем падлогі. Распрацаваны заводам Электронмаш. Доля нізкай падлогі — 100 %.

Мадэль трамвая эксплуатуецца ва Украіне.

Завод можа прапанаваць заказчыку наступныя опцыі:

* Шырыня каляіны 1000 мм / 1435 мм / 1524 мм
* Аднабаковы
* Прывад асінхронны

Катэгорыя:Трамваі паводле алфавіта
Катэгорыя:Трамваі Электронтранс
Андрацэнтрызм

**Андрацэнтрызм** (ад  — мужчына) — практыка, культурная традыцыя, якая свядома ці несвядома зводзіць агульначалавечую суб’ектыўнасць (агульначалавечыя суб’ектыўнасці) да адзінай мужчынскай нормы, і якая рэпрэзентуеца як універсальная аб’ектыўнайсць. У гістарыяграфіі тэрмін выкарыстоўваецца тэарэтыкамі і прадстаўнікамі гендарнага падыходу, якія лічаць «традыцыйнае» ўяўленне пра гісторыю андрацэнтрысцкім, так як паказвае ў якасці дзеючых асоб толькі мужчын, адводзячы жанчынам ролю, «суб’ектаваную» ў адносінах да агульначалавечай (мужчынскай) нормы.

Катэгорыя:Эпістэмалогія
Катэгорыя:Сегрэгацыя па прыкмеце полу
Катэгорыя:Філасофія навукі
Шкурапея

**Шкурапея** — у беларускай міфалогіі галоўная змяя. Згадваецца ў паданнях і народных замовах.

## У замовах 
Шкурапея прысутнічае ў замовах дзеля лячэння чалавека, якога ўкусіла змяя.

«На моры, на кiянi стаiць куст. У тым кусце ляжыць скаварада, пад скаварадой ляжыць чорная руна. У чорным рунi ляжыць змiя Шкурапея…»

«На моры, на лукаморы — гара, на той гарэ — яблыня, на яблыні — гняздо, у гняздзе — змяя-шкурапея. Змяя-шкурапея, вазьмі свой яд. Не возьмеш, буду да Бога пасылаць…»

Ёсць меркаванне, што мора і востраў з дрэвам (каменем, кустом), якія наогул часта згадваюцца ў замовах, — гэта міфалагічная мадэль сусвету, гэта ключ да таго, як старажытныя беларусы ўяўлялі сабе Зямлю. Камень можа быць адсылкай да Залатой гары, а дрэва ці куст — да Сусветнага Дрэва. Змяя Шкурапея, такім чынам, — гэта рэшта вобраза нейкага старажытнага касмічнага змея з язычніцкіх міфаў. Параўнайце са змеем Ёрмунгандам са скандынаўскай міфалогіі: апошні плавае вакол зямлі, якая месціцца на ствале сусветнага ясеня.

## У паданнях 
Змяя Шкурапея часам замяняе Вужынага Цара ў ролі кіраўніка ўсіх змей. На Магілёўшчыне існавала паданне аб тым, што ўсе змеі на зіму хаваюцца ў вялізную яму, і прыводзіць іх туды змяя Шкурапея. Аднойчы нейкі чалавек праваліўся ў яму, але змеі не зрабілі яму шкоды, Шкурапея не дазволіла. Яна пасадзіла чалавека на сябе і выпрамілася, падняўшы небараку на паверхню зямлі.

## Спасылкі 
* Край Магілёўскі. Культура. Мастацтва. Літаратура. Мясцовы фальклор

Катэгорыя:Міфічныя істоты
Катэгорыя:Міфалогія
Катэгорыя:Беларуская міфалогія
Катэгорыя:Беларуская народная дэманалогія
Рэйспа

**Рэ́йспа** — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Друйка, за 13 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Браслаў, прыкладна за 1,2 км на паўночны захад ад вёскі Даўблі.

Плошча паверхні возера 0,18 км². Даўжыня 0,5 км, найбольшая шырыня 0,4 км, даўжыня берагавой лініі 1,62 км. Плошча вадазбору 7,25 км².
Катлавіна возера рэшткавага тыпу, амаль круглай формы і размешчана сярод забалочанага масіву. Схілы катлавіны невыразныя. Берагі сплавінныя і забалочаныя. Вакол возера шырокая забалочаная пойма. Цалкам зарастае. На карце Браслаўскага раёна на месцы возера пазначаны балотны масіў. У паўночнай частцы праз сетку меліярацыйных каналаў возера Рэйспа злучаецца з возерам У́ся.

## Літаратура 
* 
* Ліст карты N-35-18. Выданне 1984 года. Стан мясцовасці на 1983 год.

## Спасылкі 
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 4.

Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Друйкі
Sophora prazeri

**Sophora prazeri** — від кустоў сямейства , падсямейства .

## Батанічнае апісанне 
Расліна дасягае ад 1 да 3 метраў у вышыню. Мае карычневыя галіны з чырвона-карычневымі лямцавымі лісточкамі даўжынёй 7-11 і шырынёй 3-4 см. Вяночак белага або бледна-жоўтага колеру.

## Арэал 
Расліна сустракаецца ў горных лясах, далінах, вільготных схілах у Гуансі, Гуйчжоу, Юньнані (М'янма) на вышынях ніжэй 2000 метраў.

## Разнавіднасці 
* 
* 

Катэгорыя:Матыльковыя
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Таксоны раслін, названыя ў гонар людзей
Тасійская культура

**Тасійская культура** — найстаражытная з археалагічных культур дадынастычнага перыяду на тэрыторыі Верхняга Егіпта, якая існавала каля 4500 г. да н.э.

Назва культуры паходзіць ад мясцовасці Дэр-Таса на ўсходнім беразе Ніла паміж гарадамі Асьют і Ахмім, дзе былі знойдзены пахаванні гэтай культуры.

Тасійская культура стварыла характэрную «кераміку з чорным верхам». Гэта была чырвона-карычневая кераміка, верх і ўнутраная паверхня якой былі выфарбаваны ў чорны колер. Гэта кераміка адыгрывае важную ролю ў датаванні дадынастычнага Егіпта. Паколькі ўсе даты, звязаныя з дадынастычным перыядам, з'яўляюцца меркаванымі, Фліндэрс Пітры распрацаваў сістэму, якую ён назваў «», з дапамогай якой можна ўсталяваць калі не абсалютную, то прынамсі адносную дату для любога з помнікаў дадынастычнага перыяду на падставе формы ручак керамікі.

Па меры развіцця дадынастычнага перыяду ручкі керамічнага посуду развіваліся ад функцыянальных да арнаментальных, і наяўнасць у тым ці іншым археалагічным помніку керамікі з функцыянальнымі ці арнаментальнымі ручкамі можа адыгрываць важную ролю ў датаванні гэтага помніка. З-за адсутнасці прыкметных адрозненняў паміж керамікай тасійскай і бадарыйскай культур, тасійская культура прыкладна супадае з бадарыйскай у прамежку паміж перыядамі 21 і 29 шкалы Пітры адноснага датавання дадынастычнага Егіпта.

## Спасылкі 
* Tasian — digitalegypt.ucl.ac.uk

Катэгорыя:Дагістарычны Егіпет
Катэгорыя:Неаліт Афрыкі
Катэгорыя:Археалогія ў Егіпце
Тахунійская культура

**Тахунійская культура** — неалітычная культура Палесціны  VIII-V тыс. да н.э., якая змяніла Натуфійскую культуру. Змянілася плямёнамі ярмукскай культуры, які прыйшлі з поўначы.

Атрымала назву ў гонар Вадзі-Тахун, размешчанага ў цэнтральнай Палесціне, дзе ўпершыню была знойдзена характэрная для гэтага перыяду вырабы. Артэфакты гэтай культуры знаходзяць на Іўдзейскіх узгорках і ў пустыні Негеў. Абу-Гош — эталонны помнік тахунійскай культуры. Жан Перо выявіў там рэшткі аднапакаёвых чатырохвугольных жытлаў з канічным дахам. У позні час свайго існавання азначыліся ўстойлівыя сувязі з Егіптам (Тасійская культура). Апошнія тахунійскія прылады тасійскай культуры ў Егіпце, мабыць, адносяцца да 5-му тысячагоддзю да н.э. і нават да пачатку 4-га.

Паводле адной з версій, прарадзімай тахунійцаў была паўднёва-ўсходняя Малая Азія і яны мелі роднасныя сувязі з плямёнамі свідэрскай культуры. Цэнтрам культуры быў Іерыхон Б. Свяцілішчы маюць выгляд мегарона. Асноўным заняткам насельніцтва было земляробства, а таксама паляванне з лукам і стрэламі. Ёсць звесткі пра прыручэнне казы.

## Спасылкі 
* Тахунійская культура 
* Культуры эпохі дакерамічнага неаліту

Катэгорыя:Гісторыя Палесціны
Катэгорыя:Дагістарычны Блізкі Усход
Катэгорыя:Блізкаўсходні неаліт
Ваенны камісарыят

**Вае́нны камісарыя́т** (скар. *ваенкамат*) — у Беларусі і краінах былога СССР орган мясцовага ваеннага кіравання.

## Задачы 
* Падрыхтоўка моладзі да нясення воінскай службы,
* Правядзенне прызываў на тэрміновую ваенную службу і службу ў рэзерве,
* Воінскі улік, вучэбныя зборы, ажыццяўленне мерапрыемстваў па падрыхтоўцы і правядзенні ваеннай мабілізацыі,
* Выкананне іншых абаронных мерапрыемстваў.

Для правядзення прызываў на ваенную службу пры **Ваенных камісарыятах** ствараюцца прызыўныя камісіі, у склад якіх уваходзяць кіраўнікі дзяржаўных органаў улады, медыцынскія работнікі і супрацоўнікі **Ваеннага камісарыяту**.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ваеннае кіраванне
Воінскі абавязак у Беларусі

**Во́інскі абавя́зак у Белару́сі** — абавязак грамадзян Беларусі, які ўстанаўліваецца ў мэтах стварэння і пастаяннага функцыянавання сістэмы, што забяспечвае абарону Рэспублікі Беларусь, праходжанне грамадзянамі воінскай службы, падрыхтоўку ваеннаабавязанных да ўзброеннай абароны дзяржавы.

Замацаваны Канстытуцыяй Рэспублікі Беларусь і рэгулюецца Законам «Аб воінскім абавязку і воінскай службе».

Непасрэднае выкананне грамадзянамі воінскага абавязку ў складзе Узброеных сілаў, іншых войск і воінскіх фарміраванняў з'яўляецца асноўным відам воінскай службы.

Воінскі абавязак не распаўсюджваецца на замежных грамадзян і асоб без грамадзянства, якія жывуць на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь. Прызыву на ваенную службу і службу ў рэзерве не падлягаюць таксама грамадзяне, якія выконвалі свой воінскі абавязак у іншых дзяржавах, маюць судзімасць і адбываюць пакаранні ў выглядзе пазбаўлення волі ў папраўчых установах.

## Літаратура 
Катэгорыя:Ваенная палітыка Беларусі
Катэгорыя:Ваеннае права
Іосіф Нічыпаравіч Глушко

**Іо́сіф Нічы́паравіч Глушко́** (, в. Бабунічы,  — ?) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Палескай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
З 1929 года на савецкай і гаспадарчай працы.

Са жніўня 1942 камандзір партызанскага атрада, у ліпені 1943 - ліпені 1944 камісар 130-й Петрыкаўскай партызанскай брыгады, адначасова член Петрыкаўскага падпольнага РК КП(б)Б.

У 1944-60 на партыйнай і гаспадарчай працы, пражываў у г. Магілёве. Пахаваны на радзіме ў Бабунічах.

## Узнагароды 
Узнагароджаны двума ордэнамі і медалямі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* В стане врага 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Ігар Віляёравіч Рымашэўскі

**Ігар Віляёравіч Рымашэ́ўскі** (, Мінск) — беларускі мастак. Працуе ў галіне жывапісу, прыкладнога мастацтва, манументальнага мастацтва, графікі.

## Біяграфія 
Скончыў у 1979 годзе Мінскае мастацкае вучылішча.

## Творчасць 
Працуе ў станковым жывапісе, манументальна-дэкаратыўным і дэкаратыўна-прыкладным мастацтве. Сярод лепшых твораў жывапісныя палотны «Карусель» (1992), «Зімою на дачы» (1994), «Святочная павозка» (1995), «Над роднай зямлёю» (1996), «Русалкі» (1997), «Мастацтва належыць народу», «Шчаслівы дзень» (абодва 1999), «Першы дзень вясны», «Баюшкі-баю», «Вясковая пантэра», «Грыбная юшка» (усе 2000), вітраж у бальніцы г. Іўе Гродзенскай вобласці (1988), размалёўка сталовай Мінскага завода «Ударнік» (1990). Работы вызначаюцца наіўна-прымітыўным выяўленнем рэчаіснасці, выкарыстаннем чыстых колераў, штрыхавасцю мазка.

З 1982 удзельнічае ў нацыянальных і міжнародных выстаўках. Уваходзіць у Беларускі саюз мастакоў. Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, у Мастацкім фондзе рэспублікі Беларусь, у галерэі Webkunsthaus (ФРГ), у галерэі Schaer і Wildbolc (Швейцарыя). А таксама ў прыватных калекцыях у Англіі, Аўстраліі, Аўстрыі, Даніі, Германіі, Літвы, Галандыі, Францыі, Іспаніі, Ізраіля, Расіі, Швейцарыі, Польшчы, Турцыі, Італіі, Японіі, Украіны, Беларусі.

## Сям'я 
У шлюбе з мастачкай Людмілай Шчамялёвай, дачкой народнага мастака Беларусі Леаніда Шчамялёва.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя рэжымам Лукашэнкі
Рымашэўскі

**Рымашэўскі ** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Віталь Анатольевіч Рымашэўскі (нар. 1975), беларускі палітык
* Ігар Вілеоравіч Рымашэўскі (нар. 1959), беларускі мастак
* Сяргей Віктаравіч Рымашэўскі (нар. 1964), беларускі мастак
Каралеўства Ірак

**Каралеўства Ірак** () — іракская дзяржава ў перыяд дзеяння і пасля заканчэння мандата, выдадзенага Вялікабрытаніі ў 1920 Лігай Нацый. Каралеўства было абвешчана ў 1921 годзе. Праз 11 гадоў дзеянне мандата было спынена, аднак каралеўства праіснавала да 1958 года, калі быў ажыццёўлены ваенны пераварот пад камандаваннем Абдэля Касема.

## Гісторыя 
Каралеўства Ірак было створана ў жніўні 1921. Першым каралём Ірака стаў Фейсал I, які атрымаў шырокую вядомасць падчас вялікага арабскага паўстання і праяўляў лаяльнасць да брытанцаў. У наступным яму ўдалося значна вызваліцца ад брытанскай апекі, і ў 1932 дамагчыся незалежнасці для Каралеўства Ірак. Адразу пасля гэтага ірацкі ўрад абвясціў Кувейт сваёй падведамнай тэрыторыяй, як гэта было на працягу стагоддзяў да ўварвання імперыялістычных сіл Вялікабрытаніі.

Пасля смерці Фейсала I манархію ўзначаліў яго сын Газі I, які правіў Іракам да 1939. У гэты перыяд у краіне шырыліся апазіцыйныя і нацыяналістычныя рухі. Так, у перыяд з 1936 па 1941 іракская армія паслядоўна ажыццявіла пяць спробаў дзяржаўнага перавароту. Падчас апошняй з іх да ўлады прыйшоў пранацысцкі настроены Рашыд Алі аль-Гайлані, які ўсталяваў рэгентства над непаўналетнім каралём Фейсалам II. Паколькі Рашыд Алі аль-Гайлані заявіў аб скасаванні дамоўленасцяў з Вялікабрытаніяй, брытанская армія высунула 2 мая 1941 ультыматум аб вызваленні тэрыторый ваенных баз. Англа-іракская вайна доўжылася да 30 мая і скончылася паразай іракцаў.

## Рэвалюцыя 1958 года 
Манархія праіснавала да 1958. У выніку рэвалюцыі 14 ліпеня да ўлады прыйшоў Абдэль Керым Касем. Кароль Фейсал II, яго сям'я і сябры ўрада былі расстраляныя. Пасля абвяшчэння рэспублікі Ірак разарваў адносіны па *Багдадскаму пакту* і наладзіў сяброўскія сувязі з Савецкім Саюзам.

Катэгорыя:Гісторыя Ірака
Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Блізкага Усходу
Катэгорыя:Каралеўствы
Катэгорыя:Месапатамія
Валянцін Сцяпанавіч Агалец

{{ДД
| імя                = Валянцін Сцяпанавіч Агалец
| жанчына            = 
| выява              = 
| подпіс             = 
| тытул              = Міністр унутраных спраў Беларусі
| сцяг               = Flag of Belarus.svg
| сцяг2              = MUS Belarus crest.PNG
| перыядпачатак      = 20 снежня 1995
| перыядканец        = 8 студзеня 1999
| віцэ-прэзідэнт     = 
| прэзідэнт          = Аляксандр Лукашэнка
| прэм'ер            = Міхаіл ЧыгірСяргей Лінг
| папярэднік         = Юрый Захаранка
| пераемнік          = Юрый Сівакоў
| тытул_2            = 
| перыядпачатак_2    = 
| перыядканец_2      = 
| папярэднік_2       = 
| пераемнік_2        = 
| прэзідэнт_2        = 
| дата нараджэння    = 24.10.1950
| месца нараджэння   = в. Азяраны, Жыткавіцкі раён, Гомельская вобласць
| дата смерці        = 
| месца смерці       = 
| адукацыя           = 
| выбарчая_акруга    = 
| нацыянальнасць     = беларус
| партыя             = 
| муж                = 
| жонка              = 
| прафесія           = 
| рэлігія            = 
| аўтограф           = 
| узнагароды         = 
{ style="background:transparent"
  
-
   
}
| каментар           = 
}}
**Валянці́н Сцяпа́навіч Агале́ц** (нар. , в. Азяраны  Гомельскай вобласці, БССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч, Міністр унутраных спраў Рэспублікі Беларусь (1995—1999), генерал-лейтэнант, кандыдат ваенных навук (1996).

## Біяграфія 
Беларус. У 1973 годзе скончыў Арджанікідзаўскае ваеннае вучылішча імя С. М. Кірава МУС СССР, у 1984 — Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзэ, 1994 г. — КУАС пры Ваеннай акадэміі Генеральнага штаба Узброеных Сіл Расійскай Федэрацыі.

Працоўную дзейнасць пачаў у 1968 годзе экспедытарам аддзела рабочага забеспячэння Тураўскага леспрамгаса. У 1969—1970 гг. служыў у Савецкай Арміі на пасадах радавога і сяржанцкага складу.

Ва ўнутраных войсках з кастрычніка 1970 года.

Паслядоўна праходзіў службы на пасадах у войсках УВ на тэрыторыі БССР, Казахскай і Кіргізскай ССР.

З верасня 1992 года ва ўнутраных войсках МУС Рэспублікі Беларусь — начальнік УВВ, першы намеснік камандуючага войскамі, з 12 жніўня 1994 года — намеснік Міністра ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь, з кастрычніка 1995 года — першы намеснік Міністра ўнутраных спраў — камандуючы ўнутранымі войскамі, са снежня 1995 года па люты 1999 года — Міністр унутраных спраў Рэспублікі Беларусь.

У 1999—2006 гадах — прадстаўнік МУС пры Пасольстве Рэспублікі Беларусь ва Украіне.

Звольнены ў запас у красавіку 2007 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* http://4-4.by/sites/default/files/files/reviews/MVD_komissari_i_generali_text.pdf

Катэгорыя:Кандыдаты ваенных навук
Катэгорыя:Выпускнікі Ваеннай акадэміі імя М. В. Фрунзэ
Міхал Восіпавіч Глушневіч

**Міхал Восіпавіч Глушневіч** (, г.  — , г. ) — літоўскі і беларускі астраном. Магістр філасофіі (1818).

## Біяграфія 
Пачатковую адукацыю атрымаў у Мінскай гімназіі. У 1814—1818 гадах навучаўся ў Віленскім універсітэце, дзе вывучаў матэматыку і астраномію. У 1819 стаў магістрам філасофіі.

### Іншая дзейнасць 
У 1824 з геадэзістам Я. І. Ходзькам праводзіў градусныя вымярэнні на тэрыторыі Беларусі.

Вёў назіранні планет, Месяца, зацьменняў зорак Месяцам і зацьменняў спадарожнікаў Юпітэра, а таксама астэроідаў у 1838-46 гадах (у 1838-43 разам з П. Славінскім). Вынікі даследаванняў друкаваліся ў 1833-46 у выданнях абсерваторыі, часопісе «» («Астранамічныя навіны»).

## Літаратура 
* M. Гусев, «Столетнее существование Виленской Астрономической Обсерватории» (Памятная книжка Виленской губ. на 1853 год. Вильна, 1853)
* M. Гусев, «Некролог Глушневича» («Виленский Вестник», 1862 г., № 57).
* 
* 
* 

Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Геадэзісты Беларусі
Катэгорыя:Астраномы Літвы
Катэгорыя:Педагогі Літвы
Катэгорыя:Магістры філасофіі
Катэгорыя:Астраномы Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Мінскай губернскай гімназіі