open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stenopelmatus

**Stenopelmatus** — адзін з двух родаў буйных нелятаючых насякомых з падсямейства . У асноўным яны родам з Цэнтральнай Амерыкі, а адзін від вядомы з Эквадора.

## Назва 
Родавая назва паходзіць ад грэчаскіх слоў *stenos* — «вузкі» and *pelma* «падэшва ступні» (родны склон — *pelmatos*).

## Класіфікацыя 
Ёсць 19 відаў, прызнаных сапраўднымі ў родзе *Stenopelmatus*, як гэта прызнана ў цяперашні час (з яшчэ 13 з нявызначаным статусам і патэнцыйна несапраўднымі), хоць раней род быў значна большым, уключаючы большасць відаў, якія зараз аднесены да роду .

### Сапраўдныя віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Нявызначаны статус 
* *Stenopelmatus calcaratus*
* *Stenopelmatus erythromelas*
* *Stenopelmatus guatemalae*
* *Stenopelmatus histrio*
* *Stenopelmatus lessonae*
* *Stenopelmatus lycosoides*
* *Stenopelmatus mexicanus*
* *Stenopelmatus minor*
* *Stenopelmatus nieti*
* *Stenopelmatus sallei*
* *Stenopelmatus sumichrasti*
* *Stenopelmatus toltecus*
* *Stenopelmatus vicinus*

Катэгорыя:Прамакрылыя
Брыс Алігі

**Брыс Клотэр Алігі Нгема** () — кіраўнік габонскай ваеннай хунты «Камітэт па пераходзе і аднаўленню інстытутаў».

## Біяграфія 
Маці паходзіла з народа тэке, бацька — з народа фанг. Вышэйшую адукацыю атрымаў ва Універсітэце Амара Бонга. Потым скончыў Каралеўскую ваенную акадэмію Мекнеса ў Марока.

Быў ад’ютантам прэзідэнта Амара Бонга. Працаваў ваенным аташэ ў пасольствах Габона ў Марока і Сенегале. З кастрычніка 2018 года быў начальнікам раздедвальнай службы Рэспубліканскай гвардыі. У красавіку 2020 года ўзначаліў Рэспубліканскую гвардыю.

Таксама вядомы як мультымільярдэр, замяшаны ў справе аб крадзяжах. Мае сувязі з наркаколамі паўднёваамерыканскіх і івуарыйскіх картэляў.

У жніўні 2023 года ўдзельнічаў у ваенный перавароце, у выніку якога зрынуты Алі бен Бонга Андзімба. 4 верасня адбылася афіцыйная інаўгурацыя Алігі як часовага кіраўніка краіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Генералы
Катэгорыя:Постаці Габона
Катэгорыя:Прэзідэнты Габона
Сезон 2011/2012 «Бярэзіны-РЦАР» Барысаў

У сезоне 2011—2012 жаночы баскетбольны клуб «Бярэзіна-РЦАР» з Барысава прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2011/2012 (**4-е месца**),
* Кубак Беларусі 2011 (**4-е месца**),
* Балтыйская жаночая баскетбольная ліга 2011/2012 (**вылет з паўфінальнага турніра**).

## Склад каманды 
*  Ірына Чубкавец
*  Галіна Шыловіч
*  Ганна Каліх
*  Анжэла Дубойская
*  Аксана Даўгарукава
*  Ганна Калента
*  Юлія Гапонава
*  Таццяна Дударава
*  Вікторыя Панкова
*  Кацярына Пратасевіч
*  Кацярына Кальвінкоўская
*  Крысціна Туромша
*  Яўгенія Сцяпанава
*  Ала Мураўская (прыйшла у каманду і пакінула каманду  падчас сезону)

## Трэнеры каманды 
*  Андрэй Ваўлеў (галоўны трэнер)
*  Мікалай Савіч

## Гл. таксама 
* Сезон 2010/2011 «Бярэзіны-РЦАР» Барысаў
* Сезон 2012/2013 «Бярэзіны-РЦАР» Барысаў

## Спасылкі 
* 2011-2012

2011/2012
Бярэзіна-РЦАР Барысаў
Камітэт па пераходзе і аднаўленню інстытутаў

**Камітэт па пераходзе і аднаўленню інстытутаў** () — габонская ваенная хунта, якая прыйшла да ўлады 30 жніўня 2023 года, зрынуўшы прэзідэнта Алі бен Бонга Андзімба. У склад увайшлі армейскія афіцэры і байцы Рэспубліканскай гвардыі. Генерал Брыс Алігі прызначаны хунтай часовым прэзідэнтам.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Жнівень 2023 года
Катэгорыя:2023 год у палітыцы
Катэгорыя:Палітыка Габона
Гарачыня ў Паўднёвай Амерыцы (2023)

У ліпені і жніўні 2023 года на Паўднёвую Амерыку абрынулася спякотная хваля, якая прывяла да тэмпературы ў многіх раёнах вышэй за . Анамальная гарачыня была асабліва моцнай у Аргенціне, Чылі і Андах. У некаторых месцах устаноўлены гістарычныя рэкорды цяпла. 

У сярэдзіне ліпеня ў Бразіліі пачалі фіксавацца высокія тэмпературы. На працягу трэцяга тыдня месяца ў Аргенціне, Балівіі, Парагваі і Уругваі былі ўстаноўлены месячныя рэкорды тэмператур. 12 жніўня ў Буэнас-Айрэс пабіты рэкорд спякоты за 117 гадоў.

Як заявіў гісторык надвор’я Максіміліяна Эрэра, *«Паўднёвая Амерыка перажывае адно з самый экстрэмальных з’яў, якія калі-небудзь бачыў свет»*.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Анамальная гарачыня 2023 года
Катэгорыя:2023 год у Паўднёвай Амерыцы
Ваенны пераварот у Габоне (2023)

30 жніўня 2023 года ў Габоне адбыўся ваенны пераварот. Змоўшчыкі ставілі сваёй мэтай правесці новыя прэзідэнцкія выбары.

У 2019 годзе кіраўніка краіны ўжо спрабавалі зрынуць, але антыўрадавыя сілы пацярпелі паразу.

## Ход падзей 
У 3:30 30 жніўня 2023 года было абвешчана аб перамозе дзеючага кіраўніка дзяржавы на выбарах

Раніцай у Лібрэвілі, сталіцы Габона, пачалася стральба. Адначасна ўвядзены каменданцкі час. Там жа група высокапастаўленых вайскоўцаў заявіла пра сваю нязгоду з вынікамі выбараў. У выступе па тэлебачанні яны паведамілі, што ўяўляюць сабой усе сілы абароны і бяспекі краіны. Было абвешчана аб роспуску Сената, Нацыянальнага сходу, Канстытуцыйнага суда і выбаркама. Таксама быў заблакаваны доступ у Інтэрнэт. Часовым прэзідэнтам абвешчаны Брыс Алігі.

## Рэакцыя 
Вярхоўны прадстаўнік ЕС па замежных справах і палітыцы бяспекі Жазэп Барэль заявіў, што пераварот узмоцніць нестабільнасць у Афрыцы, назваўшы гэта вялікай праблемай.

Прэм’ер-міністр Францыі Элізабэт Борн заявіла, што Парыж з найвялікшай увагай сочыць за падзеямі ў Габоне.

КНР заклікала да гарантый бяспекі для зрынутага прэзідэнта.

Прэс-сакратар прэзідэнта Расіі Дзмітрый Пяскоў заявіў, што Крэмль уважліва назірае за сітуацыяй у Габоне. Пераварот стаў прадметам глыбокай заклапочанасці.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Канфлікты 2023 года
Катэгорыя:Падзеі 30 жніўня
Катэгорыя:Дзяржаўныя перавароты
Катэгорыя:2023 год у палітыцы
Катэгорыя:Жнівень 2023 года
Катэгорыя:Гісторыя Габона
Марына Уладзіміраўна Занеўская

**Марына Уладзіміраўна Занеўская** (нар.  года, Адэса, Украіна) — бельгійская і ўкраінская тэнісістка; пераможца аднаго турніру WTA ў адзіночным разрадзе; пераможца двух юніёрскіх турніраў Вялікага шлема ў парным разрадзе (Адкрыты чэмпіянат ЗША-2009, Адкрыты чэмпіянат Францыі-2011).

## Агульная інфармацыя 
Марына — малодшая з двух дзяцей Наталлі і Уладзіміра Занеўскіх; яе брата клічуць Руслан.

Украінка са спартыўнай сям’і: у дзяцінстве некалькі гадоў яна займалася мастацкай гімнастыкай, а ў восем гадоў пераключылася на тэніс. Улюбёнае пакрыццё — хард. У 2016 годзе змяніла грамадзянства на бельгійскае і стала выступаць пад сцягам Бельгіі.

## Спартыўная кар’ера 
На Адкрытым чэмпіянаце Аўстраліі 2022 года ўпершыню ў кар’еры здолела выйграць матч у асноўнай сетцы турніру Вялікага шлема, перамогшы славенку Каю Юван у двух сэтах. Да гэтага Занеўская шэсць разоў прайгравала ў першых колах на турнірах Вялікага шлема. У другім коле Занеўская знялася да матчу.

23 мая 2022 года паднялася на найвышэйшае ў кар’еры 62-е месца ў рэйтынгу.

На Адкрытым чэмпіянаце Францыі 2022 года ў жаночым парным разрадзе дайшла да чвэрцьфіналу разам з бельгійкай Кімберлі Цымерман.

На Адкрытым чэмпіянаце ЗША 2022 года другі раз у кар’еры выйшла ў другое кола турніру Вялікага шлема, абыйграўшы Кока Вандэвегэ (6-1 7-5). У другім коле Занеўская саступіла Вераніцы Кудзярметавай (2-6 3-6).

У 2023 годзе гуляла ў асноўнай сетцы на ўсіх турнірах Вялікага шлема, але ўсялякі раз прайгравала ў першым коле.

## Выніковае месца ў рэйтынгу WTA паводле гадоў 
## Выступленні на турнірах 
### Фіналы турніраў WTA ў адзіночным разрадзе (1) 
#### Перамогі (1) 
* колькасць перамог у адзіночным разрадзе.

### Фіналы турніраў WTA 125 і ITF у адзіночным разрадзе (32) 
#### Перамогі (19) 
* прызавы фонд да 2017 года

* колькасць перамог у адзіночным разрадзе + колькасць перамог у парным разрадзе.

#### Паражэнні (12) 
#### Адмененыя фіналы (1) 
### Фіналы турніраў WTA ў парным разрадзе (4) 
#### Паражэнні (4) 
### Фіналы турніраў WTA 125 і ITF у парным разрадзе (26) 
#### Перамогі (14) 
#### Паражэнні (12) 
## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Тэнісісткі Украіны
Катэгорыя:Тэнісісткі Бельгіі
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату ЗША па тэнісе ў парным разрадзе сярод дзяўчат
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Францыі па тэнісе ў парным разрадзе сярод дзяўчат
Зомба

**Зо́мба** () — горад на поўдні Малаві. Насельніцтва (2018 год) — 105 013 чал.

## Гісторыя 
Зомба вядома з 1885 годзе як паселішча шатландскіх плантатараў. У 1887 годзе тут быў узведзены першы мураваны будынак Рэзідэнцыя для абароны ў магчымых сутычках з гандлярамі рабамі. У 1893 годзе Зомба стала сталіцай пратэктарата Брытанская Цэнтральная Афрыка, у 1907 годзе — пратэктарата Ньясаленд. У 1964—1974 гадах — першая сталіца дзяржавы Малаві.

## Геаграфія 
Зомба месціцца на ўзвышшах за 230 км на паўднёвы усход ад Лілонгвэ на вышыні 950 метраў над узроўнем мора. Аднайменнае скальнае плато каля горада — яго галоўная прыродная славутасць. Клімат трапічны вільготны. Сярэднегадавая тэмпература трымаецца каля +21 °C. Гадавая колькасць ападкаў — 1340 мм.

## Інфраструктура 
Зомба — важны эканамічны, адукацыйны і турыстычны цэнтр Малаві. Аснову мясцовай эканомікі фарміруюць харчовая і перапрацоўчая прамысловасць, гандлёвыя і транспартныя прадпрыемствы. У горадзе месцяцца Канцлер-каледж універсітэта Малаві, тэалагічны каледж, найбуйнейшая ў краіне каталіцкая школа, гарадскі шпіталь, турма строгага рэжыму. Цэнтральная частка Зомбы славута брытанскімі каланіяльнымі будынкамі першай паловы XX стагоддзя.

## Насельніцтва 
* 1983 год — 46 000 жыхароў.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Гарадская рада
* На сайце ўніверсітэта Малаві
* Турыстычная інфармацыя

Катэгорыя:Гарады Малаві
Брытанская Цэнтральная Афрыка

**Брытанская Цэнтральная Афрыка** () — брытанскі пратэктарат ва Усходняй Афрыцы. 

Быў абвешчаны ў 1889 г. брытанскім прадстаўніком (першапачаткова як пратэктарат узвышшаў Шырэ) у адказ на запыт брытанскіх прэсвітарыянскіх місіянераў і прадпрымальнікаў, якія сяліліся на захад ад возера Ньяса з 1860-х гг. Яны былі вымушаны змагацца з гандлярамі рабамі (пераважна арабамі, суахілі і яа), што прыходзілі з усходу ад возера Ньяса і мелі сучасную агнястрэльную зброю. Але пасяленцы таксама не жадалі далучэння да імперыі Сесіла Родса. 

У 1891 г. пасля пагаднення з Партугаліяй рашэнне было ратыфікавана брытанскім урадам, вызначаны межы, якія ахоплівалі плошчу 109 342 км². У 1893 г. сталіцай пратэктарата стала Зомба. 

У 1907 г. пратэктарат Брытанская Цэнтральная Афрыка быў трансфармаваны ў пратэктарат Ньясаленд. 

## Спасылкі 
* British Central Africa
* The British Central Africa Protectorate. Nature 51, 66–67 (1894)

Катэгорыя:Былыя пратэктараты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Гісторыя Малаві
Дунфэн (ракета)

**Дунфэн** — серыя кітайскіх балістычных ракет сярэдняй і міжкантынентальнай далёкасці. Распрацоўка першага ўзору пачалася ў канцы 50-х. Шмат у чым з’яўленне кітайскіх праектаў балістычных ракет паспрыяла перадача савецкіх тэхналогій.

Да сямейства адносяцца ракеты Дунфэн 1 (SS-2), Дунфэн 2 (CSS-1), Дунфэн 3 (CSS-2), Дунфэн 4 (CSS-3), Дунфэн 5 (CSS-4), Дунфэн 11 (CSS-7), Дунфэн 15 (CSS-6), Дунфэн 16 (CSS-11), Дунфэн 17, Дунфэн 21, Дунфэн 25, Дунфэн 26, Дунфэн 31 і Дунфэн 41 (CSS-X-10).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Шунин В. Основные этапы создания баллистических ракет в Китае // Зарубежное военное обозрение. — М.: «Красная звезда», 2009. — Вып. 748, № 7. — С. 50—53. — ISSN 0134-921X.

## Спасылкі 
* Ballistic Missiles of the World
* China Nuclear Forces Guide GlobalSecurity.org
* Missiles & Rockets Sino Defense Today

Катэгорыя:Балістычныя ракеты КНР
Айрат Ішмуратаў

**Айрат Рафаілавіч Ішмуратаў** ( , татарская кірыліца : Айрат Рафаил улы Ишмурат, нарадзіўся 28 чэрвеня 1973 г.) - рускі / канадскі кампазітар, дырыжор і клезмер -кларнетыст волжскага татарскага паходжання. Ён быў дырыжорам і кампазітарам сімфанічнага аркестра Longueuil (2018-2021), кларнетыстам клезмерскай групы Kleztory з Манрэаля  і запрошаным прафесарам Універсітэта Лаваля у Квебеку, Канада . 

## Дыскаграфія 
* Клезмерская музыка, Kleztory (2002)
* Барбер, Копленд, Брытэн, Брух, Казанскі камерны аркестр La Primavera, Ак Барс (2002)
* Klezmer, Kleztory, Yuli Turovsky & I Musici de Montreal Chamber Orchestra, Chandos Records (2004)
* Nomade, Kleztory, лаўрэат прэміі Opus 2007, Amerix (2007)
* Шастаковіч, Вайнберг, Ішмуратаў, I Musici de Montreal Chamber Orchestra, Analekta (2008)
* Symphonique, Le Vent du Nord et Quebec Symphony Orchestra, CBC (2010)
* Carte Postale, Alcan Quartet, ATMA Classique (2011)
* Бетховен, Скрыпічны канцэрт (кадэнцыі Ішмуратава), Сімфонія № 7, Аляксандр Да Коста, Тайбэйскі сімфанічны аркестр, Warner Classics (2013)
* Прыбыццё, Kleztory, Amerix  (2014)
* Казкі з Дынарыдаў, Майкл Брыдж, Гіём Тардыф, Карнэль Волак, Інстытут Вірта (2017)
* Klezmer Dreams, Andre Moisan, Jean Saulnier & Molinari Quartet, ATMA Classique (2017)
* Нігун, Kleztory, Amerix (2017)
* Melodies of Nations, Romic – Moynihan Duo, Hedone Records (2017)
* Ліст Незнаёмкі, Тры рамансы для альта, Concerto Grosso № 1 – Дзяржаўны Камерны Аркестр Рэспублікі Беларусь Яўген Бушкоў – Chandos (2019)
* Юнацтва' Уверцюра, Масленіца Уверцюра, Сімфонія, Op.55 'На руінах старажытнага крэпа' – Orchestre de la Francophonie, Jean-Philippe Tremblay – Chandos (2020) 
* Momentum, Kleztory - Chandos (2020)
* Джулія Маклейн, Прэлюдыі - Analekta (2022)
* Ішмуратаў: Канцэрт для альта №1 / Канцэрт для фартэпіяна з Лонданскім сімфанічным аркестрам, Айрат Ішмуратаў дырыжор – Chandos(2023)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Гурт клезмер клезторы
* Канадскі музычны цэнтр

Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катэгорыя:Кампазітары Канады
Кантэйнерызацыя

**Кантэйнерызацыя** (*віртуалізацыя на ўзроўні аперацыйнай сістэмы*, *кантэйнерная віртуалізацыя*, *зонавая віртуалізацыя*) - метад віртуалізацыі, пры якім ядро аперацыйнай сістэмы падтрымлівае некалькі ізаляваных экзэмпляраў прасторы карыстальніка замест аднаго. Гэтыя экзэмпляры (звычайна называны *кантэйнерамі* або *зонамі*) з пункту гледжання працэсаў, што выконваюцца ў іх, ідэнтычныя асобнаму экзэмпляру аперацыйнай сістэмы. Для сістэм на базе Unix гэтая тэхналогія падобная на палепшаную рэалізацыю механізму chroot. Ядро забяспечвае поўную ізаляванасць кантэйнераў, таму праграмы з розных кантэйнераў не могуць уплываць адна на адну.

У адрозненні ад апаратнай віртуалізацыі, пры якой эмулюецца апаратнае асяроддзе і можа быць запушчаны шырокі спектр гасцявых аперацыйных сістэм, у кантэйнеры можа быць запушчаны экзэмпляр аперацыйнай сістэмы толькі з тым жа ядром, што і ў хоставай аперацыйнай сістэмы (усе кантэйнеры вузла выкарыстоўваюць агульнае ядро). Пры кантэйнерызацыі адсутнічаюць дадатковыя рэсурсныя накладныя выдаткі на эмуляцыю віртуальнага абсталявання і запуск паўнавартаснага экзэмпляра аперацыйнай сістэмы, характэрныя пры апаратнай віртуалізацыі.

Існуюць рэалізацыі, арыентаваныя на стварэнне практычна паўнавартасных экзэмпляраў аперацыйных сістэм (Solaris Containers, кантэйнеры Virtuozzo, OpenVZ ), так і варыянты, якія факусуюцца на ізаляцыі асобных сэрвісаў з мінімальным аперацыйным асяроддзем (jail, Docker).

## Рэалізацыі 
Катэгорыя:Віртуалізацыя
Катэгорыя:Праграмы для кантэйнерызацыі
Антоніу Гансалвіс Дыяс

**Антоніу Гансалвіс Дыяс** (; 1823—1864) — бразільскі паэт і драматург.

## Творчасць 
Прадстаўнік рамантычнай паэзіі, адзін з першых індыяністаў. У яго творчасці класічныя формы спалучаны з нацыянальнай тэматыкай. Звяртаўся да гісторыі, быту і фальклору індзейцаў: зборнікі «Першыя песні» (1846), «Другія песні» (1848), «Апошнія песні» (1851), паэма «І Жука—Пірама» (1851) і інш. Пафас яго паэзіі — захапленне прыгажосцю роднай краіны, высакародствам яе спрадвечных жыхароў (індзейцаў), суровай чысцінёй іх звычаяў. Яго патрыятычная, прыродаапісальная і інтымная лірыка часам прасякнута трагічным светаадчуваннем (вершы «Песня выгнання», «Калі паміраюць ад кахання…» і інш.). У зборніку «Сексціны брата Антона» (1848), п’есах «Паткуць», «Беатрычэ Чэнчы» (абедзве 1843), «Донна Леанор ды Мендоса» (1847) адлюстраваў побыт сярэдневяковай Еўропы. Вядомы як гісторык, этнограф і мовазнавец.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Драматургі Бразіліі
Катэгорыя:Паэты Бразіліі
Чылва

**Чы́лва** () — прэснаводнае возера на поўдні Малаві. Па ўсходняму берагу праходзіць мяжа з Мазамбікам. Адкрыта ў 1859 годзе шатландскім падарожнікам Д. Лівінгстанам.

## Асаблівасці 
Плошча паверхні — 1750 км² (разам з навакольнымі балотамі і зараснікамі, адкрытая паверхня — 648 км²). Найбольшая глыбіня — каля 2,7 м. Плошча вадазбору — 1750 км². Найбольшая даўжыня ў сухі сезон — 60 км, шырыня — 40 км.

Возера ўяўляе сабой замкнёную сістэму, якая жывіцца некалькімі рэкамі, але не мае сцёку. Плошча водна-балотных угоддзяў дасягае 230 000 га. Яго воды насяляе некалькі відаў рыб. На возеры і водна-балотных угоддзях налічваецца каля 354 000 птушак 164 відаў, 43 з якіх спыняюцца тут сезонна. 

## Эканоміка 
Мясцовасць вакол Чылвы шчыльна населена, да 164 чалавек на 1 км². Возера выкарыстоўваецца для рыбалоўства на працягу года, на берагах вырошчваюць кукурузу і рыс. 

## Ахова 
У 1996 г. водна-балотныя ўгоддзі Чылвы былі прызнаны маючымі міжнароднае значэнне згодна Рамсарскай канвенцыі, у 2011 г. унесены ў папярэдні спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Спасылкі 
* Lake Chilwa Wetland 
* Lake Chilwa — World Lake Database 

Катэгорыя:Азёры Малаві
Мова праграмавання высокага ўзроўню

У інфарматыцы **высокаўзроўневая мова праграмавання** — гэта мова праграмавання з моцнай абстракцыяй ад дэталяў камп’ютара. У адрозненне ад моў праграмавання нізкага ўзроўню, яна можа выкарыстоўваць *элементы* натуральнай мовы, быць прасцейшай у выкарыстанні або можа аўтаматызаваць (ці нават цалкам хаваць) значныя вобласці вылічальных сістэм (напрыклад, кіраванне памяццю), што робіць працэс распрацоўкі праграмы больш простым і больш зразумелым, чым пры выкарыстанні мовы ніжэйшага ўзроўню. Аб’ём прадастаўляемых абстракцый вызначае, наколькі «высокаўзроўневай» з’яўляецца мова праграмавання.

У 1960-я гады мова праграмавання высокага ўзроўню з выкарыстаннем кампілятара звычайна называлася *аўтакодам*. Прыкладамі аўтакодаў з’яўляюцца COBOL і Fortran.

Першай мовай праграмавання высокага ўзроўню, распрацаванай для камп’ютараў, была Plankalkül, створаная Конрадам Цузэ. Аднак у свой час яна не была рэалізавана, а яе першапачатковы ўклад быў у значнай ступені ізаляваны ад іншых распрацовак з-за Другой сусветнай вайны, акрамя ўплыву на мову «Superplan» Хайнца Руцішаўзера, а таксама ў некаторай ступені ALGOL. Першай шырока распаўсюджанай мовай высокага ўзроўню была Fortran, машынна-незалежная распрацоўка ранніх сістэм Autocode IBM. У сямействе ALGOL з’явілася рэкурсія, а таксама ўкладзеныя функцыі ў лексічнай вобласці бачнасці. ALGOL 60 таксама стаў першай мовай, у якой было праведзена дакладнае адрозненне паміж параметрамі значэння і параметрамі імя і адпаведнай семантыкай. ALGOL таксама прадставіў некалькі канцэпцый структураванага праграмавання, такія як канструкцыі `while-do` і `if-then-else` і яго сінтаксіс быў першым, які быў апісаны ў фармальнай натацыі — *форме Бэкуса-Наура* (BNF). Прыкладна ў той жа перыяд COBOL прадставіў запісы (таксама званыя структурамі), а Lisp упершыню прадставіў цалкам агульную лямбда-абстракцыю.

Катэгорыя:Мовы праграмавання высокага ўзроўню
Катэгорыя:Класіфікацыя моў праграмавання
Панцырнікавыя

**Панцырнікавыя** (*Lepisosteidae*) — сямейства ганоідных рыб, адзінае ў атрадзе панцырнікападобных.

## Апісанне 
Даўжыня звычайна ад 75 см да 3-4 м, маса можа дасягаць 150 кг і больш. Цела падоўжанае, пакрыта масіўнай рамбічнай ганоіднай луской, якая ўтварае панцыр (адсюль назва). Сківіцы выцягнутагай пысы (нагадвае рыла кайманаў) з магутнымі зубамі канічнай формы. Восевы шкілет цалкам акасцянелы, пярэдні канец пазванкоў выпуклы, задні — увагнуты. На галаве ёсць масіўныя накладныя косці пакрытыя трывалым эмалепдобным слоем. Промняў жабернай перапонкі — 3. Спінны і анальны плаўнікі кароткія, адсунуты да хваставога плаўніка. Унутры верхняй лопасці хваставога плаўніка працягваецца восевы шкілет (гетэрацэркальны плаўнік).

Сценкі ячэістага плавальнага пузыра, злучанага з глоткай, пранізаны крывяноснымі сасудамі, што дазваляе рыбінам, якія жывуць у вадзе з нізкай канцэнтрацыяй кіслароду, выкарыстоўваць для дыхання атмасферны кісларод. У кішачніку маецца недаразвіты спіральны клапан.

## Пашырэнне 
Вядомыя з позняга мелу. Налічваецца 7 сучасных відаў. Жывуць у прэсных вадаёмах Паўночнай і Цэнтральнай Амерыкі (ад Вялікіх азёр да Коста-Рыкі, на в. Куба); некаторыя віды заходзяць у саланаватыя і марскія воды.

Сустракаюцца звычайна ў мелкаводных раёнах з густой расліннасцю.

## Асаблівасці біялогіі 
Асноўная пажыва — рыба; здабычу падсцерагаюць у схованцы і даганяюць у рэзкім кідку. Могуць працяглы час ляжаць нерухома ў тоўшчы вады ці на яе паверхні.

Нераст у прэсных водах на мелкаводдзі.

## Промысел 
Прамысловага значэння не маюць.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Панцырнікападобныя
Сезон 2013/2014 «Бярэзіны-РЦАР» Барысаў

У сезоне 2013—2014 жаночы баскетбольны клуб «Бярэзіна-РЦАР» з Барысава прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2013/2014 (**5-е месца**),
* Балтыйская жаночая баскетбольная ліга 2013/2014 (**вылет з 1-га адборачнага раўнда**).

## Склад каманды 
*  Юлія Гапонава
*  Вікторыя Панкова
*  Кацярына Пратасевіч
*  Крысціна Туромша
*  Яўгенія Сцяпанава
*  Вікторыя Ляднік
*  Кацярына Кальвінкоўская
*  Юлія Бялевіч
*  Маргарыта Міхно
*  Таццяна Маркоўская
*  Надзея Бурак
*  Паліна Бабіч
*  Ірына Чубкавец
*  Эмілія Кульбіцкая
*  Крысціна Даніленка

## Трэнеры каманды 
*  Андрэй Ваўлеў (галоўны трэнер)
*  Мікалай Савіч

## Гл. таксама 
* Сезон 2012/2013 «Бярэзіны-РЦАР» Барысаў

## Спасылкі 
* 2013-2014

2013/2014
Бярэзіна-РЦАР Барысаў
LinkedIn

**LinkedIn** (  ) — сацыяльная медыя-платформа, арыентаваная на бізнес і працаўладкаванне і якая працуе праз вэб-сайты і мабільныя праграмы. Яна была запушчана 5 мая 2003 года. У цяперашні час належыць кампаніі Microsoft . Платформа выкарыстоўваецца ў асноўным для прафесійных зносін і развіцця кар'еры, дазваляе суіскальнікам размяшчаць свае рэзюмэ, а працадаўцам – вакансіі. З 2015 года асноўную частку даходаў кампанія атрымлівала ад продажу доступу да інфармацыі аб сваіх удзельніках рекрутарам і спецыялістам па продажах. Са снежня 2016 гады кампанія з'яўляецца стоадсоткавым даччыным прадпрыемствам Microsoft. Па стане на сакавік 2023 года ў LinkedIn зарэгістравана больш за 900 млн. карыстальнікаў з больш як 200 краін і тэрыторый

## Агляд кампаніі 
Штаб-кватэра LinkedIn была заснавана ў горадзе Маўцін-В'ю (Каліфорнія). У цяперашні час знаходзіцца ў Санівейле (Каліфорнія) і мае 33 прадстаўніцтва па ўсім свеце . У снежні 2022 года ў кампаніі працавала каля 21000 супрацоўнікаў.

Цяперашні генеральны дырэктар LinkedIn - Раян Росланскі. Джэф Вайнер, раней генеральны дырэктар LinkedIn, цяпер выконвае абавязкі выканаўчага старшыні. Рэйд Хофман, заснавальнік LinkedIn, з'яўляецца старшынёй праўлення.   Фінансаванне ажыццяўлялася кампаніямі Sequoia Capital, Greylock, Bain Capital Ventures, Bessemer Venture Partners і European Founders Fund.  LinkedIn выйшла на даходнасць у сакавіку 2006 гады. Са студзеня 2011 года кампанія атрымала ў агульнай колькасці 103 млн. дал інвестыцый..

Згодна з артыкулам The New York Times, апублікаваным у 2016 годзе, амерыканскія старшакласнікі ствараюць профілі ў LinkedIn, каб уключаць іх у свае заявы ў каледж. LinkedIn, якая базуецца ў ЗША, па стане на 2013 год даступна на 24 мовах. LinkedIn падала заяўку на першаснае публічнае размяшчэнне акцый у студзені 2011 года, а ў маі правяла першаснае публічнае размяшчэнне сваіх акцый пад сімвалам "LNKD" на Нью-Йоркскай фондавай біржы.

## Колькасць карыстальнікаў 
Па стане на 2015 год у LinkedIn налічвалася больш за 400 млн. карыстальнікаў у больш чым 200 краінах і тэрыторыях. Ён значна апярэджвае сваіх канкурэнтаў Viadeo (50&nbsp;мільёнаў на 2013 год) і XING (11 мільёнаў на 2016 год). У 2011 годзе колькасць удзельнікаў праекта павялічвалася прыкладна на два новых чалавека кожную секунду. У 2020 годзе колькасць карыстальнікаў LinkedIn перавысіла 690 млн. чалавек. Па стане на верасень 2021 года ў LinkedIn зарэгістравана 774+ млн. карыстальнікаў з больш як 200 краін і тэрыторый. 

Катэгорыя:Сайты, якія з’явіліся ў 2002 годзе
Катэгорыя:Сацыяльныя сеткі
Катэгорыя:Сайты ЗША
Сезон 2007/2008 «Вікторыі» Гродна

У сезоне 2007/2008 жаночы баскетбольны клуб «Вікторыя» з Гродна прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2007/2008 (** 4 месца**),
* Кубак Беларусі 2007 (**4 месца**).

## Склад каманды 
*  Вікторыя Адамік
*  Вераніка Валеўская
*  Марыя Філончык (пераведзена ў галоўную каманду падчас сезона)
*  Таццяна Кандыба
*  Аляксандра Зубрыцкая
*  Караліна Падшывалава
*  Юлія Жук
*  Анжэла Каханская
*  Аліцыя Куроўская
*  Аляксандра Мусатава
*  Марыя Рашчэня
*  Ірына Чубкавец
*  Аляксандра Шымкавяк
*  Вераніка Адамік
*  Кацярына Кашлей

## Трэнеры каманды 
*  Вікторыя Дацун (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2006/2007 «Вікторыі» Гродна
* Сезон 2008/2009 «Вікторыі» Гродна

## Спасылкі 
* 2007-2008

2007/2008
Вікторыя Гродна
Катэгорыя:2007 год у Гродне
Катэгорыя:2008 год у Гродне
Ламеха Гірма

**Ламеха Гірма** (; нар. , , Аромія) — эфіёпскі лёгкаатлет, спецыялізуецца ў бегу з перашкодамі і на доўгія дыстанцыі. Віцэ-чэмпіён свету 2019 года ў бегу на 3000 метраў з перашкодамі.

## Біяграфія 
Ламеха Гірма ўпершыню стартаваў на лёгкаатлетычных спаборніцтвах у 2018 годзе ва ўзросце 17 гадоў на чэмпіянаце U20 сваёй краіны. Там ён змог заняць 5-е месца на дыстанцыі 3000 м з перашкодамі, паказаўшы вынік 8.46,23 мін. Увесну 2019 года ён таксама выступаў у гэтай дысцыпліне на чэмпіянаце Афрыкі да 20 гадоў у Абіджане. Там ён заваяваў бронзавы медаль з вынікам 8.48,56 мін.

4 кастрычніка 2019 года Ламеха Гірма ў горадзе Доха стаў віцэ-чэмпіёнам свету ў бегу на 3000 метраў з перашкодамі, усталяваўшы новы нацыянальны рэкорд Эфіопіі і паказаўшы вынік 8.01,36.

22 жніўня 2023 года заваяваў срэбра ў стыпльчэзе на трэцім чэмпіянаце свету запар. У Будапешце Ламеха Гірма прайграў Суфіяну Эль-Бакалі 1,91 сек.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Эфіопіі
Асэла

**Асэла** (амх. አሰላ) — горад у цэнтральнай частцы Эфіопіі, у зоне Арсі (рэгіён Аромія). Размешчаны за 175 км на поўдзень ад Адыс-Абебы, на вышыні 2430 м над узроўнем мора.

Быў сталіцай правінцыі Арсі, якая ў 1995 годзе прыняла статус зоны. Маецца аэрапорт, які звязвае Асэлу з найбуйнейшымі гарадамі краіны. Па дадзеных перапісу 2007 года насельніцтва горада складае 67269 чалавек, з іх 33826 мужчын і 33443 жанчыны. 67,43 % насельніцтва з’яўляюцца прыхільнікамі эфіопскай праваслаўнай царквы; 22,65 % — мусульмане і 8,75 % — пратэстанты.
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Хайле Гебрэселасіе, марафонец
* Ламеха Гірма, лёгкаатлет

Катэгорыя:Гарады Эфіопіі
Суліма

**Суліма** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Рычардавіч Суліма (нар. 1979) — беларускі футбаліст і трэнер.
* Іван Міхайлавіч Суліма (? — 1635) — гетман нерэестраваных запарожскіх казакоў.
Аромія

**Аромія** (, ) — адзін з 11-ці рэгіёнаў (штатаў) Эфіопіі. Адміністрацыйны цэнтр — дэ юрэ Адыс-Абеба, дэ факта Назрэт (Адама). Мяжуе з Кеніяй і Паўднёвым Суданам.

Да XXI стагоддзя адміністрацыйным цэнтрам Ароміі з’яўляўся горад Адыс-Абеба, назва якога на мове арома гучыць як Фінфін. Перанос адміністрацыйнага цэнтра Ароміі ў Адаму выклікаў шматлікія спрэчкі. 10 чэрвеня 2005 года Дэмакратычная Арганізацыя народа Арома, якая з’яўляецца часткай кіруючай кааліцыі ў краіне, заявіла, што мае намер перанесці адміністрацыйны цэнтр Ароміі назад у Адыс-Абебу.

Катэгорыя:Рэгіёны Эфіопіі
Абрахам Кібіват

**Абрахам Кібіват** (; нар. 4 чэрвеня 1996 або 6 красавіка 1996, Уазін-Гішу) — кенійскі лёгкаатлет, спецыялізуецца ў бегу з перашкодамі і на доўгія дыстанцыі. Бронзавы прызёр чэмпіянату свету 2023 года і бронзавы прызёр чэмпіянату Афрыкі 2016 года ў бегу на 3000 метраў з перашкодамі. Удзельнік летніх Алімпійскіх гульняў 2020 гады.

## Біяграфія 
Кібіват дэбютаваў на маладзёжным чэмпіянаце Афрыкі па лёгкай атлетыцы 2013 года, заняўшы пятае месца ў бегу на 2000 метраў з перашкодамі.

У 2015 годзе ён заваяваў залаты медаль на чэмпіянаце Афрыкі па лёгкай атлетыцы сярод юніёраў. Той сезон ён завяршыў з асабістым рэкордам 8:22,10 хвіліны на спаборніцтвах Лонданскай Брыльянтавай лігі.

У сезоне 2016 года кеніец вызначыўся ў Брыльянтавай лізе, стартаваўшы з асабістым рэкордам у 8:09,25 хвіліны і заняўшы трэцяе месца ў горадзе Доха. У гэтым жа годзе ён быў другім пасля Іезекііля Кембоя ў Пекіне і выйграў свой першы турнір на Athletissima ў Лазане. На нацыянальным адборачным турніры да летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года Кібібот не змог кваліфікавацца на старт чатырохгоддзя.

На чэмпіянаце Афрыкі па лёгкай атлетыцы 2016 года кеніец заваяваў свой першы медаль — бронзавы, саступіўшы эфіопам Чале Беё і Таласэ Нургі.

У 2019 годзе на чэмпіянаце свету ў Катары Кібіват заняў выніковае сёмае месца. У 2021 годзе Абрахам прыняў удзел у летніх Алімпійскіх гульнях у Токіа. У стыпль-чэзе з вынікам 8:19,41 ён прыйшоў да фінішу фіналу 10-м.

На чэмпіянаце свету 2022 года ў ЗША, у стыпль-чэзе Кібіват заняў пятае месца з вынікам 8:28,95.

22 жніўня 2023 года заваяваў бронзавы медаль у стыпль-чэзе на чэмпіянаце свету. У Будапешце ён прабег за 8:11,98 хвілін.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Кеніі
Character.ai

**Character.ai** (ад  — *персанаж*, *асоба*) — чат-бот з генератыўным штучным інтэлектам, створаны Ноамам Шазірам і Даніэлем Дэ Фрэйтасам — былымі працаўнікамі Google і распрацоўшчыкамі мадэлі LaMDA. Вэб-праграма можа генераваць тэкставыя адказы, падобныя да чалавечага пісьма, і ўдзельнічаць у кантэкснай гутарцы. Бэта-мадэль была выкладзена ў сеціва ў публічны доступ ў верасні 2022 года.

Праз Character.ai карыстальнікі могуць ствараць «персанажаў» з пэўнымі «асобамі», усталёўваць пэўныя параметры, а затым публікаваць іх для доступу іншых карыстальнікаў. Персанажы могуць быць як арыгінальнымі, так і заснаванымі на канкрэтных выдуманых асобах і рэальных людзях. Некаторыя персанажы створаны з пэўнымі мэтамі, такімі як дапамога ў творчасці або вядзенне тэкставай ролевай гульні. Карыстальнікі могуць не толькі размаўляць з адным персанажам, але і арганізоўваць групавыя чаты з некалькімі з іх, якія могуць размаўляць як з карыстальнікам, так і адзін з адным.

## Прынцып генеравання паведамленняў 
Калі персанаж дасылае свой адказ, карыстальнікі могуць ацаніць яго, выкарыстоўваючы шкалу ад 1 да 4 зорак. Акрамя гэтага, у карыстальнікаў ёсць магчымасць зазначыць прычыны, па якіх яны выбралі пэўную колькасць зорак, выбраўшы варыянты з прапанаваных дадаткам. Гэта дзеянне ў першую чаргу ўплывае на адзнаку персанажа, аднак таксама спрыяе навучанню алгарытму паводзін у цэлым. Падчас узаемадзеяння з персанажам карыстальнік таксама можа націснуць на стрэлку направа, каб штучны інтэлект згенераваў альтэрнатыўны адказ. Пасля гэтага можна прагледзець усе варыянты згенераваных паведамленняў, перамыкаючыся стрэлкай налева.

Праграма Character.ai, створаная на аснове перадавых мадэлей глыбокага навучання і пашыраных моўных мадэлей, у цяперашні час знаходзіцца ў стадыі бэта-тэставання і ўдасканальваецца. 5 лістапада 2022 года памяць, якая выдзяляецца на захоўванне размоў з карыстальнікам, была павялічана ўдвая ў параўнанні з папярэдняй, каб ШІ мог «запамінаць» больш раннія паведамленні.

«Асобы» персанажаў фарміруюцца карыстальнікам на аснове апісання, складзенага з пункту гледжання персанажа, яго прывітальнага паведамлення і шэрагу зададзеных карыстальнікам прыкладаў зносін, што ў далейшым удасканальваецца выстаўленнем адзнак падчас гутаркі і мадыфікацыі зададзеных параметраў з мэтай больш дакладнай адпаведнасці стылю і характару паведамленняў, якія жадае карыстальнік.

Стваральнікамі Character.ai не заахвочваецца стварэнне падчас працы з вэб-дадаткам «кантэнту парнаграфічнага характару», што выяўляецца ў аўтаматычным накладанні ценявой блакіроўкі на персанажаў, пры стварэнні якіх была ўжыта адпаведная лексіка. Такая палітыка выклікала негатыўную рэакцыю з боку карыстальнікаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Выкарыстанне штучнага інтэлекту
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне паводле алфавіта
Катэгорыя:Апрацоўка натуральнай мовы
Катэгорыя:Чат-боты
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне, распрацаванае ў 2022 годзе
Альвара Марцін

**Альвара Марцін Урыёль** (; нар.  г., Льерэна, Эстрэмадура) — іспанскі лёгкаатлет, спецыяліст па спартыўнай хадзьбе. Выступае за зборную Іспаніі па лёгкай атлетыцы з 2010 года, двухразовы чэмпіён свету, двухразовы чэмпіён Еўропы, пераможца Кубка Еўропы ў камандным заліку, шматразовы пераможца і прызёр першынстваў нацыянальнага значэння, удзельнік трох летніх Алімпійскіх гульняў.

## Біяграфія 
Альвара Марцін нарадзіўся 18 чэрвеня 1994 года ў селішчы Льерэна, аўтаномная супольнасць Эстрэмадура.

Упершыню заявіў аб сабе на міжнародным узроўні ў сезоне 2010 года, калі ўвайшоў у склад іспанскай нацыянальнай зборнай і выступіў на летніх юнацкіх Алімпійскіх гульнях у Сінгапуры, дзе ў заліку хады на 10 000 метраў стаў дзявятым.

У 2011 годзе ў той жа дысцыпліне паказаў восьмы вынік на юнацкім сусветным першынстве ў Ліле.

У 2012 годзе быў пятым на дамашнім юніёрскім сусветным першынстве ў Барселоне. Выканаўшы алімпійскі кваліфікацыйны нарматыў (1:22:30), удастоіўся права абараняць гонар краіны на летніх Алімпійскіх гульнях у Лондане — у выніку ў дысцыпліне 20 км сышоў з дыстанцыі.

У 2013 годзе на дыстанцыі 10 000 метраў выйграў бронзавы медаль на юніёрскім еўрапейскім першынстве ў Рыеці, тады як у хадзьбе на 20 км заняў 24-е месца на чэмпіянаце свету ў Маскве.

У 2014 годзе паказаў 19-ы вынік на Кубку свету ў Тайцане, атрымаў перамогу на маладзёжным міжземнаморскім першынстве ў Абане, стаў шостым на чэмпіянаце Еўропы ў Цюрыху.

У 2015 годзе ў дысцыпліне 20 км атрымаў срэбра на маладзёжным еўрапейскім першынстве ў Таліне, заняў 16-е месца на чэмпіянаце свету ў Пекіне.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты
Катэгорыя:Спартсмены Іспаніі
Льерэна

**Льерэна** () — населены пункт і муніцыпалітэт у Іспаніі, уваходзіць у правінцыю Бадахос у складзе аўтаномнай супольнасці Эстрэмадура. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Кампінія-Сур. Плошча — 163 км². Насельніцтва — 5982 чалавекі (на 2010 год). Адлегласць да адміністрацыйнага цэнтра правінцыі — 117 км.

Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Бадахос
Суфіян Эль-Бакалі

**Суфіян Эль-Бакалі** (араб. سفيان البقالي; нар.  г., ) — мараканскі лёгкаатлет, спецыялізуецца ў бегу з перашкодамі. Алімпійскі чэмпіён 2020 года, двухразовы чэмпіён свету (2022 і 2023), прызёр чэмпіянатаў свету 2017 і 2019 гадоў. Адзін з шасці алімпійскіх чэмпіёнаў у гісторыі Марока.

## Біяграфія 
Ва ўзросце васемнаццаці гадоў ён заняў чацвёртае месца на чэмпіянаце свету сярод юніёраў 2014 года па лёгкай атлетыцы, а затым дэбютаваў на чэмпіянаце Афрыкі 2014 года па лёгкай атлетыцы, заняўшы дзясятае месца на дыстанцыі 3000 метраў з перашкодамі. Ён таксама ўдзельнічаў у бегу па перасечанай мясцовасці і быў 18-м сярод юніёраў на чэмпіянаце свету па кросе 2015 года.

На Алімпійскіх гульнях 2016 года ў Рыа-дэ-Жанейра ён палепшыў свой асабісты рэкорд 8.14.35 хвілін і заняў выніковае чацвёртае месца. Нёс сцяг Марока на цырымоніі закрыцця Гульняў.

Ён выйграў сярэбраны медаль на чэмпіянаце свету 2017 года ў Лондане.

4 кастрычніка 2019 года Суфіян Эль-Бакалі ў горадзе Доха стаў бронзавым прызёрам чэмпіянату свету ў бегу на 3000 метраў з перашкодамі, паказаўшы вынік 8.03,76.

2 жніўня 2021 года перамог у стыпльчэзе на Алімпійскіх гульнях у Токіа з вынікам 8:08.90, Ламеха Гірма з Эфіопіі адстаў на 1,48 сек. Гэта было першае алімпійскае золата для Марока ва ўсіх відах спорту з 2004 года, калі дзве перамогі на Гульнях у Афінах атрымаў знакаміты Хішам эль-Геруж.

18 ліпеня 2022 года ўпершыню стаў чэмпіёнам свету, перамогшы ў Арэгоне з вынікам 8:25.13.

22 жніўня 2023 года Эль-Бакалі выйграў золата ў стыпльчэзе на чэмпіянаце свету ў Будапешце з вынікам 8:03.53. Ламеха Гірма адстаў на 1,91 сек.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты
Катэгорыя:Постаці Марока
Іван Міхайлавіч Суліма

**Іван Міхайлавіч Суліма́** (); (? —  — гетман нерэестраваных (не залічаных на каралеўскую службу Рэчы Паспалітай) запарожскіх казакоў.

Нарадзіўся ў сяле Рогашчы (сучасная ёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны). Паходзіў з шляхціцаў. Ратуючыся ад прыгнёту польскіх магнатаў, уцёк у Запарожскую Сеч. Удзельнічаў у паходах супраць крымскіх татараў і туркаў. Упершыню быў абраны гетманам рэестравых казакоў восенню 1628 года. Але ўжо вясной 1629 года ён пакінуў казачую і стаў аканомам аднаго з маёнткаў Жалкеўскіх на Пераяслаўшчыне. У у 1630 годзе зноў вярнуўся да войска, дзе карыстаўся павагай, як стары і дасведчаны правадыр.

У 1635 годзе нерэестравыя казакі на чале з Іванам Сулімай распачалі паўстанне, вялікім атрадам напалі на крэпасць-замак Кадак на Дняпры, якая пагражала Запарожскаму войску, разбурылі яе і знішчылі польскі гарнізон. У выніку здрады Іван Суліма быў захоплены рэестравымі казакамі, выдадзены ўладам Рэчы Паспалітай і разам з яшчэ пяццю казакамі пакараны смерцю ў Варшаве.

Іван Суліма меў падораны яму Папам Рымскім Паўлам V залаты крыж (залаты партрэт Паўла V), пасля таго, як ўзяў прыступам турэцкую крэпасць і падарыў Папе ў Рыме трыста палонных.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Сулима Иван Михайлович // Советская историческая энциклопедия. В 16 томах. — М.: Советская энциклопедия, 1973—1982. — Том 13. СЛАВЯНОВЕДЕНИЕ — СЯ ЧЕН. — 1971.

## Спасылкі 
* Сулима Иван Михайлович // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru
* Іван Сулима // Сайт про козаків та їх історію

Катэгорыя:Запарожскія казакі
Катэгорыя:Удзельнікі паўстанняў
Катэгорыя:Пакараныя смерцю
Брыян Пінтада

**Брыян Пінтада** (; нар. ) — эквадорскі лёгкаатлет, спецыяліст па спартыўнай хадзьбе. Выступае за зборную Эквадора па лёгкай атлетыцы, сярэбраны прызёр чэмпіянату свету 2023 года, чэмпіён панамерыканскіх гульняў 2019 года, удзельнік летніх Алімпійскіх гульняў 2016 і 2020 гадоў.

## Біяграфія 
Брыян Пінтада нарадзіўся 29 ліпеня 1995 года ў горадзе Куэнка.

У 2016 годзе прайшоў адбор на Алімпійскія гульні ў Рыа-дэ-Жанэйра — тут у хадзьбе на 20 км паказаў вынік 1:23:44, размясціўшыся ў выніковым пратаколе спаборніцтваў на 37-м радку.

У 2019 годзе стаў пераможцам у спартыўнай хадзьбе на 20 кіламетраў на Панамерыканскіх гульнях, якія прайшлі ў сталіцы Перу, горадзе Ліме. Дыстанцыю ён пераадолеў за 1:21:51.

Прымаў удзел у Алімпійскіх гульнях 2020 года ў Токіа — у хадзьбе на 20 км з вынікам 1:22:54 стаў дванаццатым.

У 2023 годзе на чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы, які адбыўся ў Будапешце, эквадорскі атлет, у спартыўнай хадзьбе на 35 кіламетраў, з вынікам 2:24:34 і рэкордам кантынента стаў віцэ-чэмпіёнам свету.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты
Катэгорыя:Спартсмены Эквадора
Каё Бонфім

**Каё Бонфім** (парт.: Caio Oliveira de Sena Bonfim; нар.  года, Sobradinho, Федэральная акруга, Бразілія) — бразільскі лёгкаатлет, спецыяліст па спартыўнай хадзьбе, 2-разовы прызёр чэмпіянатаў свету, прызёр Панамерыканскіх гульняў. Удзельнік летніх Алімпійскіх гульняў 2012, 2016, 2020 гадоў.

## Біяграфія 
Удзельнічаў у забегу на 20 км на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года, дзе заняў 39 месца. На Панамерыканскіх гульнях 2015 года ён заваяваў бронзавы медаль у мужчынскай хадзьбе на 20 кіламетраў з вынікам 1:24:43.

На чэмпіянаце свету IAAF 2015 года ён фінішаваў 6-м паказаўшы вынік — 1:20:44. На летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года ў Рыа-дэ-Жанэйра Банфім выступіў у дзвюх гонках. У мужчынскі на 20 кіламетраў ён фінішаваў 4-м з часам 1:19:42, што з’яўляецца рэкордам Бразіліі, усяго на 5 секунд адстаўшы ад бронзавага прызёра. У гонцы на 50 кіламетраў ён фінішаваў 9-м, зноў пабіўшы рэкорд Бразіліі з вынікам 3:47:02.

На чэмпіянаце свету 2017 года, які праходзіў у Лондане, Бонфім заваяваў бронзавы медаль, першы для бразільца ў гэтым відзе спорту, зноў палепшыўшы свой нацыянальны рэкорд — 1:19:04.

На Панамерыканскіх гульнях 2019 года, якія праходзілі ў Ліме, ён заваяваў сярэбраны медаль на дыстанцыі 20 км, усяго на 7 секунд адстаўшы ад эквадорца Браяна Даніэля Алвеса.

Ён прайшоў кваліфікацыю, каб прадстаўляць Бразілію на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года. На 20-кіламетровай гонцы ён стаў 13-м з вынікам 1:23:21.

У 2023 годзе на чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы, які адбыўся ў Будапешце, бразільскі атлет, у спартыўнай хадзьбе на 20 кіламетраў, з вынікам 1:17:47 стаў бронзавым прызёрам чэмпіянату свету.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты
Катэгорыя:Спартсмены Бразіліі
Віктар Пятровіч Ціханаў

**Віктар Пятровіч Ціханаў** (, , Віцебскі раён — ) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
У 1978 годзе скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Адрадзіў на Беларусі старажытную тэхніку разьбы на ляўкасе ў спалучэнні з жывапісам: «Дзед Сцяпан» (1976), «Успамін» (1977), «Слова аб Радзіме. Ф. Скарына», «Песня — успамін. М. Гусоўскі» (1980), «Свята ўраджаю», «Вянок жыцця. М. Багдановіч» (1981), трыпціхі «Сейбіты», «Вяртанне» (1982).

Аўтар манументальных работ: фрэска «Горад юнацтва» (1981), вітражы «Прырода» ў Інстытуце эксперыментальнай батанікі Нацыянальнай АН Беларусі (1982), у Літаратурным музеі М. Багдановіча (1991) у Мінску; мазаіка «Лясная песня» ў кінатэатры «Радзіма» (1982), вітраж «Гарады Беларусі» ў будынку аўтавакзала (1984, усе ў сааўт.) у г. Маладзечна Мінскай вобл., размалёўка царквы святых Пятра і Паўла ў г. Семятычы (Польшча, 1987); іканастас Свята-Мікалаеўскай царквы ў Брэсце; кампазіцыя «Мір табе, зямля пад белымі крыламі» (1989). Жывапісныя творы: «Спадчына» (1978), «Мой родны кут. Я. Колас» (1982), «Ля вытокаў В. Дунін-Марцінкевіч» (1983), «Сустрэча ў вёсцы Белае» (1984), «Восень на Браслаўшчыне», «Кастрычнік» (1997), «Цёплы дзень» (2001), цыкл з 21 карціны «Восень у Баварыі» (2000).

## Літаратура 
* 
* 
* *Паграноўскі, М.* Імпрэсія альпійскага ветру / М. Паграноўскі // Культура. — 2012. — 3 сак. — С. 9.
* *Сабалеўская, А.* Ненапружліва і з дранікамі / А. Сабалеўская // Культура. — 2009. — 18—24 крас. — С. 7.
* *Шчарбачэвіч, Н.* Мастак Віктар Ціханаў: «Карціны ніколі не абясцэняцца» / Н. Шчарбачэвіч // Звязда. — 2011. — 20 снеж. — С. 7.
Трыхія

**Трыхія** (*Trichia*) — род міксаміцэтаў сямейства . Назва ўпершыню апублікавана ў 1768 годзе.

## Апісанне 
Прадстаўнікі роду маюць спарангіі чарападобнай формы, у якіх размешчаны круглявыя споры, і ніткападобны капіліцый, які мае спіральныя патаўшчэнні на сценках.

Сустракаюцца на мёртвай драўніне.

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Галерэя 

Файл:Trichia_decipiens.Myxomycetes_of_Russia.jpg|
Файл:Trichia_varia.JPG|
Файл:Trichia_botrytis125.jpg|

## Літаратура 
* Haller, A. von. 1768. Historia stirpium indigenarum Helvetiae inchoata. :1-250 — P.114
* 

Катэгорыя:Міксаміцэты
Malaxideae

**Malaxideae**— трыба архідэй з падсямейства .

## Сістэматыка 
У сваім аглядзе сістэматыкі сямейства  2015 года Чэйз і яго калегі падзялілі трыбу на дзве падтрыбы:  і . Апошняя некаторымі аўтарамі трактуецца як трыба.

Падтрыбы ўключалі наступныя роды:

* Падтрыба 
**  
**  
**  
**  
**  
**  
**  
**  
**  
**  
**  
**  
**  
**  
* Падтрыба 
**  
**  

Род , які раней уключаўся ў склад трыбы, цяпер змяшчаецца ў трыбе .

Катэгорыя:Эпідэндравыя
Радзіма (значэнні)

**Радзіма**, таксама **айчына**, **бацькаўшчына** — месца нараджэння, тэрыторыя, з якой гістарычна і культурна атаясняе сябе чалавек або група асоб, частка насельніцтва або этнас.

Гл. таксама: айчына (значэнні), бацькаўшчына (значэнні)

## Беларусь 
* Радзіма — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці.
* «Радзіма» — шырокаэкранны кінатэатр у Магілёве

## Іншае 
* Радзіма (тэлесерыял, 2011) — амерыканскі тэлесерыял у жанры псіхалагічнага шпіёнскага трылера.
Orchidinae

**Orchidinae** — падтрыба раслін з сямейства . Уключае каля 60 родаў, 18 гібрыдаў і каля 2200 відаў, якія сустракаюцца ў Еўропе, Паўднёвай і Паўночнай Амерыцы, Аўстраліі, Акіяніі, Афрыцы.

## Роды 
; У падтрыбу ўключаюць наступныя роды
; 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

;; Спіс гібрыдных родаў
;:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Архідныя
RimWorld

**«RimWorld»** ― навукова-фантастычная камп’ютарная гульня ў жанры сімулятара будавання і кіраўніцтва, распрацаваная і выдадзеная  канадскай студыяй «Ludeon Studios». Гульня была ў  з 2013 года, а выпуск адбыўся 17 кастрычніка 2018 года.

Дзеянне адбываецца на невядомай заселенай планеце. Мэта гульні складаецца ў тым, каб пабудаваць у прадстаўленых умовах калонію і выжыць для таго, каб пабудаваць карабель і паляцець, скончыўшы такім чынам гульню. Гульня характарызуецца глыбінёй сімуляцыі, разнастайнасцю гульнявых механік, наяўнасцю працэдурнай генерацыі гульнявога свету і сюжэту, . У «RimWorld» маецца падтрымка .

Гульнявая прэса ў сваёй рэакцыі на выхад «RimWorld» адзначыла разнастайнасць гульнявога працэсу, глыбіню сімуляцыі, крывую навучанні і парог уваходжання. Стрыманых водгукаў ганаравалася графіка, некаторыя нараканні былі выказаны па інтэрфейсе карыстальніка і гукавым афармленні.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гульні для Windows
Катэгорыя:Гульні для Linux
Катэгорыя:Гульні для macOS
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні, распрацаваныя ў Канадзе
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні з двухмернай графікай
Персеус Карлстром

**Персеус Карлстром** (; нар. , Эскільстуна, Сёдэрманланд) — шведскі лёгкаатлет, спецыяліст па спартыўнай хадзьбе, 4-разовы прызёр чэмпіянатаў свету, прызёр чэмпіянату Еўропы, пераможца Кубкаў свету і Еўропы, рэкардсмен краіны ў некалькіх дысцыплінах, удзельнік дзвюх летніх Алімпійскіх гульняў. Выступае за зборную Швецыі па лёгкай атлетыцы з 2007 года.

## Біяграфія 
Персеус Карлстром нарадзіўся 2 мая 1990 года. Сын вядомых лёгкаатлетаў сусветнага ўзроўню, шведкі Сіў Густаўсан і мексіканца Энрыке Веры Ібаньеса, які пераехаў на пастаяннае жыхарства ў Швецыю.

Дэбютаваў на міжнародным узроўні ў сезоне 2007 года, калі ўвайшоў у склад шведскай зборнай і выступіў на Кубку Еўропы па спартыўнай хадзьбе ў Роял-Лемінгтан-Спа, дзе ў гонцы юніёраў на 10 км заняў выніковае 31-е месца. Пазней стартаваў у хадзьбе на 10 000 метраў на юнацкім сусветным першынстве ў Астраве, паказаў на фінішы 24-ы вынік.

У 2008 годзе ў тых жа дысцыплінах заняў 33-е і 30-е месцы на Кубку свету ў Чэбаксарах і на юніёрскім сусветным першынстве ў Быдгашчы.

У 2009 годзе ў хадзьбе на 10 000 метраў фінішаваў дзевятым на юніёрскім еўрапейскім першынстве ў Нові-Садзе.

У 2010 годзе ў хадзьбе на 20 км паказаў 42-і вынік на Кубку свету ў Чыуауа.

У 2011 годзе сярод іншага адзначыўся выступленнем на Кубку Еўропы ў Альяне і на маладзёжным еўрапейскім першынстве ў Астраве.

У 2012 годзе ў дысцыпліне 20 км заняў 53-е месца на Кубку свету ў Саранску.

У 2013 годзе стартаваў на Кубку Еўропы ў Дудзінцы. Будучы студэнтам, прадстаўляў Швецыю на Сусветнай Універсіядзе ў Казані — у заліку хады на 20 км з вынікам 1:30:19 зачыніў дваццатку наймацнейшых. Браў удзел у чэмпіянаце свету ў Маскве — у дысцыпліне 20 км паказаў час 1:28:20, размясціўшыся ў выніковым пратаколе на 38-м радку.

На чэмпіянаце Еўропы 2014 года ў Цюрыху на дыстанцыі 20 км заняў 15-е месца.

У 2015 годзе ў 20-кіламетровай хадзьбе фінішаваў восьмым на Кубку Еўропы ў Мурсіі, сышоў з дыстанцыі на чэмпіянаце свету ў Пекіне.

У 2016 годзе ўдзельнічаў у камандным чэмпіянаце свету па спартыўнай хадзьбе ў Рыме, у 50-кіламетровай дысцыпліне сышоў. Выканаўшы алімпійскі кваліфікацыйны нарматыў (1:24:00), удастоіўся права абараняць гонар краіны на летніх Алімпійскіх гульнях у Рыа-дэ-Жанейра — у праграме хады на 20 км таксама не фінішаваў.

У 2017 годзе на Кубку Еўропы ў Падэбрадах выйграў бронзавы медаль у асабістым заліку 20 км, на чэмпіянаце свету ў Лондане заняў 37-е месца.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Швецыі
Эрыён Найтан

**Эрыён Найтан** (; нар. , , Фларыда) — амерыканскі лёгкаатлет, які спецыялізуецца ў бегу на кароткія дыстанцыі. Двухразовы прызёр чэмпіянатаў свету, удзельнік летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года.

## Біяграфія 
Эрыён Найтан сур’ёзна захапіўся заняткамі лёгкай атлетыкай у 2019 годзе, будучы першакурснікам сярэдняй школы Хілсбара ў Тампе, штат Фларыда. Нечакана для многіх спецыялістаў прабег 200 метраў з другім самым хуткім часам для спартсмена ва ўзросце да 18 гадоў у сусветнай гісторыі, паказаўшы вынік 20,33 секунды ў фінале на нацыянальных юнацкіх гульнях па лёгкай атлетыцы ў Сатэліт-Біч, штат Фларыда. Эрыён таксама гуляў за футбольную каманду Хілсбара ў якасці абаронцы.

На Алімпійскіх гульнях 2020 года Найтан стаў самым маладым мужчынам, які прадстаўляў Злучаныя Штаты ў лёгкай атлетыцы з часоў Джыма Руна ў 1964 годзе. 3 жніўня ён фінішаваў першым у сваім алімпійскім паўфінальным забегу на 200 метраў і аўтаматычна кваліфікаваўся ў фінал. У фінале ён фінішаваў чацвёртым з часам 19,93 секунды.

На чэмпіянаце свету 2022 года ў Арэгоне выйграў бронзу на 200-метроўцы з вынікам 19,80.

На чэмпіянаце свету 2023 года ў Будапешце Эрыён выйграў срэбра ў бегу на 200 метраў з вынікам 19,75.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты ЗША