Відкун Квіслінг

**Відкун Кві́слінг** (; , Фюрэсдаль, Тэлемарк, Шведска-нарвежская унія — , Осла, Нарвегія) — нарвежскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, афіцэр, дыпламат, нацыянал-сацыяліст, кіраўнік нарвежскага ўрада пасля акупацыі Нарвегіі германскімі войскамі ў перыяд Другой сусветнай вайны.

## Біяграфія 
Упершыню Квіслінг стаў вядомы ў свеце падчас цеснай супрацы з Фрыцьёфам Нансенам падчас арганізацыі гуманітарнай дапамогі пацярпелым ад масавага голаду ў 1921 годзе ў Паволжы. Ён быў прызначаны дыпламатам ад Нарвегіі ў СССР і некаторы час таксама выконваў дыпламатычныя даручэнні Брытаніі. У 1929 годзе ён вярнуўся ў Нарвегію. Заняў пост міністра абароны ва ўрадзе Педэра Колстада (1931—32) і Енса Хундсейда (1932—33), прадстаўляючы партыю Цэнтра.

У 1933 годзе Квіслінг выйшаў з партыі Цэнтра, стварыў і ўзначаліў нацыянал-сацыялістычную партыю ў Нарвегіі, вядомую як «Нацыянальнае яднанне». Нягледзячы на тое што Квіслінгу ўдалося набыць некаторую папулярнасць сваімі нападкамі на левых, яго партыя не змагла атрымаць месцаў у Стортынгу (нарвежскім парламенце) і ў 1940 годзе яго партыя займала трохі больш чым другараднае становішча. 9 красавіка 1940 года ў час уводу германскіх войскаў у Нарвегію ён паспрабаваў захапіць уладу шляхам дзяржаўнага перавароту (які ўпершыню ў свеце суправаджаўся радыётрансляцыяй). Ён стварыў стварыў уласны нацыянальны ўрад, у якім заняў пост прэм’ер-міністра і міністра замежных спраў (9 красавіка — 18 красавіка 1940), аднак гітлераўцы адмовіліся патрымаць урад Квіслінга і яго ўрад быў распушчаны нямецкімі акупацыйнымі ўладамі. Путч Квіслінга пацярпеў паразу.

З 1 лютага 1942 па 1945 год Квіслінг займаў пост міністра-прэзідэнта, узначальваючы нарвежскую грамадзянскую адміністрацыю супольна з нямецкім адміністратарам Нарвегіі Іозефам Тэрбавенам. У яго пранацысцкім марыянеткавым урадзе дамінавалі міністры з партыі «*Nasjonal Samling*» («*Нацыянальнае яднанне*»), якую ён заснаваў у 1933 годзе. Калабарацыянісцкі ўрад браў кдзел у «канчатковым рашэнні яўрэйскага пытання». У маі 1945 года быў арыштаваны з усім іншым урадам. Падчас паваеннай чысткі ў Нарвегіі Квіслінг паўстаў перад судом і быў прызнаны вінаватым у крадзяжах, забойстве і дзяржаўнай здрадзе. 24 кастрычніка 1945 года Квіслінг быў расстраляны ля крэпасці Акерсхус у Осла. З той пары слова «квіслінг» стала сінонімам слова «калабарацыяніст» ці «здраднік».

## Раннія гады 
### Сям'я 
Відкун Квіслінг нарадзіўся 18 ліпеня 1887 года ў Фюрэсдале (акруга Тэлемарк), у сям'і пастара дзяржаўнай царквы, вядомага пісьменніка, генеалога і гісторыка цэрквы Юна Лёўрыца Квіслінга (1844—1930) і яго жонкі Ганны Караліны Банг (1860—1941), дочкі Ёргена Банга, суднаўласніка і да таго часу жыхара горада Грымстад на поўдні Нарвегіі. Гэта сям'я лічылася адной з найболей шаноўных і паважаных у Тэлемарку. У 1870-х Квіслінг-бацька выступаў з прамовамі ў Грымстадзе, адной з яго верніц была Банг, з якой ён і жаніўся 28 мая 1886 года пасля доўгіх змовін. Маладыя адразу ж пераехалі ў Фюрэсдаль, дзе і з'явіўся Відкун і яго малодшыя браты і сёстры.

Прозвішча Квіслінг паходзіць ад латынізаванага імя Куіслінус (Quislinus), якое прыдумаў продак Квіслінга Лорыц Ібсен Квіслінг () (1634—1703), па назве вёскі Квіслемарк на дацкім паўвостраве Ютландыя, адкуль ён эміграваў у XVII стагоддзі. У Відкуна былі два малодшыя браты і сястра. Маленькі Відкун быў «нясмелым і ціхім, але разам з тым верным і гатовым дапамагчы, заўсёды выяўляў таварыскасць, цёпла ўсміхаўся». Пазней гісторыкі знайшлі асабістыя лісты, якія паказвалі, што паміж сямейнікамі Відкуна былі цёплыя і далікатныя адносіны. З 1893 па 1900 Квіслінг-бацька займаў пост капелана акругі Стромсэ муніцыпалітэта Драмен. Там Відкун упершыню пайшоў у школу. Іншыя вучні здзекаваліся з яго з-за яго тэлемарскскага акцэнту, але Квіслінг паспяхова вучыўся. У 1900 годзе сям'я перабралася ў Шыен, дзе Квіслінг-бацька быў прызначаны старэйшым пастарам горада.

Відкун Квіслінг быў двойчы жанаты, і абодва разы — з рускімі: Аляксандрай Варонінай і . Марыя Пасечнікава дажыла да глыбокай старасці і памерла ў 1980 годзе. Акалічнасці, легітымнасць і нават сам факт другога шлюбу (з Марыяй Пасечнікавай) часта падвяргаюцца сумневам.

У час навучання Квіслінг выявіў сябе ў гуманітарных навуках, асабліва ў гісторыі, а роўна ў прыродазнаўчых навуках, спецыялізуючыся ў матэматыцы. Потым Квіслінг страціў ясныя мэты ў жыцці.

### Аташэ ў Расіі 
У сакавіку 1918 года Квіслінга скіравалі ў Расію ў якасці аташэ нарвежскага дыпламатычнага прадстаўніцтва ў Петраградзе, бо да гэтага ён пяць гадоў прысвяціў вывучэнню Расіі. Наадварот, Часовы ўрад Расіі пад кіраўніцтвам Аляксандра Керанскага, паводле яго думкі, «дараваў зашмат правоў народу Расіі», што прывяло да яго падзення. У снежні 1918 года дэлегацыя Квіслінга была адклікана. Пазней Квіслінг стаў нарвежскім вайсковым экспертам па расійскіх справах.

### Падарожжы 
Аляксандра Вароніна ўспамінае пра гутарку са сваім будучым мужам:
 Квіслінг адказаў, [што] рускі народ мае патрэбу ў мудрым лідарстве, адпаведнай падрыхтоўцы [ад нястачы чаго і пакутуе], бесстароннасці, абмежаванай колькасці выразна пэўных мэт, перакананасці, аптымізме і лічыў, што немагчыма дамагчыся чаго-небудзь без сілы волі, рашучасці і канцэнтрацыі.

У верасні 1919 года Квіслінг пакінуў Нарвегію і стаў афіцэрам выведкі ў нарвежскай дэлегацыі ў Хельсінкі, на гэтым пасту (які ён займаў з кастрычніка 1920 года да мая 1921 года) трэба было сумяшчаць дыпламатыю і палітыку. Увосень 1921 года Квіслінг ізноў пакінуў Нарвегію па просьбе даследніка і філантропа Фрыцьёфа Нансена. У студзені 1922 Квіслінг прыбыў у Харкаў для аказання дапамогі гуманітарнай місіі Лігі Нацый. Асвятляючы наступствы благога кіравання і ўзровень смяротнасці, што складаў прыкладна дзесяць тысяч чалавек у дзень, Квіслінг склаў даклад, што прадэманстраваў яго адміністрацыйныя здольнасці і сапраўды бульдожую ўпартасць у дасягненні пастаўленых мэт. 21 жніўня ён жаніўся з рускай жанчынай Аляксандрай Андрэеўнай (Асяй) Варонінай, дачкой карабейніка. Аляксандра напісала ў сваіх успамінах, што Квіслінг сказаў, што кахае яе, але мяркуючы па яго лістах дамоў і роспытам яго стрыечных сваякоў паміж імі двума ніколі не было ніякай рамантыкі. Відаць, Квіслінг усяго толькі хацеў пазбыць дзяўчыну ад беднасці, дараваўшы ёй нарвежскі пашпарт і фінансавую стабільнасць. Квіслінг вырашыў, што сітуацыя значна палепшылася і ў сувязі з адсутнасцю новых выклікаў, прыйшоў да высновы, што гэта падарожжа больш нуднае, чым папярэдняе. Ён сустрэў украінку Марыю Васільеўну Пасечнікаву на дзесяць гадоў яго маладзей. Дзённікі Пасечнікавай таго часу паказваюць, што падчас лета 1923 года «раман [быў] у самым росквіце», нягледзячы на тое, што за год да гэтага Квіслінг жаніўся з Варонінай. Квіслінг, відаць, жаніўся з Пасечнікавай у Харкаве 10 верасня 1923 года, хоць юрыдычна значных дакументаў, што пацвярджаюць гэта, не было знойдзена. Біёграф Квіслінга Даль мяркуе, што, па ўсёй імавернасці, гэты другі шлюб не быў законным. Тым не менш, пара паводзіла сябе як законныя сужэнцы і адзначыла ўгодкі вяселля. Неўзабаве пасля вяселля гуманітарная місія прыйшла да канца, і трыа пакінула Украіну. Улетку 1923 года яны планавалі правесці год у Парыжы. Марыя хацела ўбачыць Усходнюю Еўропу, Квіслінг хацеў уладкаваць водпуск з прычыны прыступаў боляў у жываце, якія мучылі яго ўсю зіму. Квіслінгу не ўдалося застацца ў Парыжы настолькі доўга, наколькі ён планаваў, і пад канец 1923 года ён ужо прыступіў да працы над новым праектам Нансена па рэпатрыяцыі на Балканах і ў лістападзе прыбыў у Сафію. Наступныя тры месяцы ён правёў у пастаянных падарожжах разам са сваёй жонкай Марыяй. У студзені ён вярнуўся ў Парыж, каб нагледзець за Асяй, якая ўзяла на сябе ролю прыёмнай дачкі пары. Квіслінг далучыўся да іх у лютым.

Летам 1924 года трыа вярнулася ў Нарвегію. Пасля Ася з'ехала з Нарвегіі, каб пасяліцца разам са сваёй цёткай у Ніцы і так ніколі і не вярнулася назад. Пасля вяртання ў Нарвегію Квіслінг далучыўся да нарвежскага камуністычнага рабочага руху (што пазней прыводзіла яго ў ніякавасць). Адным з яго палітычных дзеяў стаў беспаспяховы заклік да стварэння народнай міліцыі для абароны краіны ад нападаў рэакцыянераў. Ён таксама пытаў членаў руху, ці жадаюць яны ведаць, якая ёсць на іх інфармацыя ў генеральным штабе, але не атрымаў адказу. Нягледзячы на гэта, кароткачасовае далучэнне Квіслінга да вельмі правага крыла ўяўляецца малаімаверным, асабліва калі ўлічыць наступную палітычную лінію Квіслінга. Даль мяркуе, што, пасля дзяцінства, праведзенага ў кансерватыўным асяроддзі, Квіслінг да гэтага часу «застаўся без працы і быў расчараваны… быў моцна пакрыўджаны Генеральным штабам …[і] знаходзіўся падчас палітычнай радыкалізацыі». Даль дадае, што палітычныя пагляды Квіслінга таго часу могуць быць абагульнены як «сумесь камунізму і нацыяналізму» з пэўнымі сімпатыямі ў адносінах да савецкага рэжыму ў Расіі.

### Расія і рублёвы скандал 
У чэрвені 1925 года Нансен ізноў заклікаў Квіслінга на працу. Двое нарвежцаў паехалі ў Арменію для аказання дапамогі этнічным армянам у рэпатрыяцыі праз мноства праектаў, прапанаваных Лігай нацый. Нягледзячы на значныя высілкі Квіслінга, усе праекты былі адпрэчаны. У маі 1926 года Квіслінг знайшоў іншую працу ў Маскве дзякуючы старому сябру нарвежцу Фрэдэрыку Прыцу. Ён працаваў як сувязны паміж Прицем і савецкімі ўладамі, што набылі палову фірмы Прыца *Onega Wood*. Квіслінг працаваў да пачатку 1927 года, пакуль Прыц не памкнуўся закрыць бізнес. Тады Квіслінг знайшоў працу дыпламатам. Нарвегія прадстаўляла брытанскія дыпламатычныя зацікаўленасці ў Расіі, і Квіслінг стаў новым сакратаром місіі. Марыя далучылася да яго пад канец 1928 года. Узнік вялікі скандал, калі Квіслінга і Прыца звінавацілі ў выкарыстанні дыпламатычных каналаў для кантрабанды мільёнаў рублёў на чорныя рынкі, гэта часта паўтаранае вінавачанне было выкарыстана для падтрымкі вінавачання ў амаральнасці, але ні яно, ні вінавачанне ў шпіянажы Квіслінга на карысць брытанцам гэтак і не было пацверджана.

Цвёрдая лінія, што праводзілася тады ў савецкай палітыцы, прымусіла Квіслінга дыстанцыявацца ад бальшавізму. Савецкі ўрад проста адпрэчыў яго прапановы па армянах і абцяжарыў спробы Нансена зрабіць дапамогу ў сувязі з голадам ва Украіне ў 1928 годзе. Квіслінг расцаніў гэтыя няшчасці як асабістую абразу. У 1929 годзе, калі брытанцы вярнулі кантроль над сваімі дыпламатычнымі справамі, Квіслінг пакінуў Расію. За сваю службу Брытаніі ён атрымаў ордэн камандора Брытанскай імперыі. Таксама да гэтага часу Квіслінг за сваю раннюю гуманітарную дзейнасць атрымаў румынскі ордэн Кароны Румыніі і югаслаўскі ордэн св. Савы. Кандыдатуру Квіслінга на пост міністра абароны прапанаваў Кольстаду Торвальд Аадахл, рэдактар газеты аграрнай партыі «*Nationen*», які ў сваю чаргу дзейнічаў пад уплывам Прыца. Першай справай Квіслінга на пасту стала ўрэгуляванне канфлікту ў Менстадзе («вельмі бязлітаснай» працоўнай спрэчкі), ён адправіў у Менстад войскі. Ледзь унікшы крытыкі з боку левага крыла, выкліканага яго ўрэгуляваннем працоўнага канфлікту і выкрыццём яго ранніх планаў стварэння «апалчэння», Квіслінг звярнуў сваю ўвагу на меркаваныя пагрозы з боку камуністаў. Квіслінг стварыў спіс лідараў рэвалюцыйнай апазіцыі прафсаюзаў, што падазраваліся ў дзеянні актывістамі ў Менстадзе. Некаторыя з іх былі ў выніку звінавачаны ў падрыўной дзейнасці і нападам на паліцыю. Палітыка Квіслінга таксама прывяла да стварэння рэгулярнай міліцыі, што атрымала назву *Leidang*, якая, нягледзячы на яго выточныя планы, стала контррэвалюцыйнай. Нягледзячы на вялікі лік маладых афіцэраў, у рэзерве з-за бюджэтных скарачэнняў былі заснаваны толькі 7 падраздзяленняў у 1934. Скарачэнне фінансавання азначала, што ў міліцыі будзе менш за тысячу чалавек.

У сярэдзіне 1932 года партыя «*Nordisk folkereisning i Norge*» была змушана пацвердзіць, што хоць Квіслінг застаўся ў складзе яе кабінета, ён не стане яе членам. Пазней кіраўніцтва партыі пацвердзіла, што ў партыйнай праграме няма ніякай асновы, для якой б там ні было фашызму, улучаючы і яго мадэль — нацыянал-сацыялізм. 2 лютага 1932 года нейкі злачынец, узброены нажом, напаў на Квіслінга ў яго кабінеце і кінуў яму ў твар молаты перац. Некаторыя газеты, замест таго каб засяродзіцца на самым нападзе, выказалі здагадку, што нападнік з'яўляецца раўнівым мужам адной з прыбірачак Квіслінга. Іншыя газеты, асабліва тыя, хто былі злучаны з Рабочай партыяй, заяўлялі, што ўся справа цалкам была інсцэнавана. У лістападзе 1932 года палітык, дзеяч Рабочай партыі Ёхан Нюгарсвальд выказаў гэту перад парламентам, высунуўшы здагадку, што вінавачанні ў паклёпе высунуты супраць яго. Вінавачанняў у паклёпе гэтак і не было высунута, асоба нападніка гэтак і не была ўсталявана. Пазней Квіслінг заявіў, што гэта была спроба ўкрасці вайсковыя паперы, нядаўна пакінутыя шведскім падпалкоўнікам Вільгельмам Клінам. Так званая «перачная справа» палярызавала думкі пра Квіслінга. Урад быў занепакоены дзейнасцю савецкіх агентаў у Нарвегіі, якія падтрымлівалі хваляванні ў сферы прамысловасці.

Пасля смерці Кольстада ў сакавіку 1932 года Квіслінг захаваў пост міністра абароны ў другім урадзе ад аграрнай партыі Енса Хундсейда па палітычных прычынах, хоць на ўсім працягу працы яны заставаліся ў рэзкай апазіцыі. Таксама, як і пры Кольстадзе, Квіслінг браў удзел у многіх справах урада Хундсейда. 8 красавіка 1932 года ў Квіслінга была магчымасць выступіць з нагоды «перачнай справы» у парламенце, але замест гэтага атакаваў Рабочую і Камуністычную партыі, заявіўшы, што названыя члены партый — злачынцы і «ворагі нашай бацькаўшчыны і народа». Паводле яго плана, будучая арганізацыя павінна была складацца з нацыянальных, рэлігійных і мясцовых блокаў і праводзіць набор новых членаў у стылі савецкай камуністычнай партыі. Падобна правай французскай партыі «*Action Française*» мэтай арганізацыі былі радыкальныя змены Канстытуцыі. Па праекце нарвежскі парламент (стортынг) павінен быў стаць двухпалатным. Другая палата павінна была быць запоўнена абранымі прадстаўнікамі працоўнага насельніцтва. Квіслінг засяродзіў высілкі хутчэй на арганізацыі, чым на практычных пытаннях дзейнасці ўрада. Прыкладам, усе члены *Norsk Aktion* былі абавязаны займаць месца ў мілітарыстычнай іерархіі.

Квіслінг выставіў на продаж вялікую колькасць антыкварыяту і твораў мастацтва, якія ён танна набыў у парэвалюцыйнай Расіі. Увесну 1930 года Квіслінг ізноў далучыўся да Прыца, які вярнуўся ў Нарвегію. Яны бралі ўдзел у рэгулярных сходах групы, у якую ўваходзілі афіцэры сярэдняга ўзросту і прадпрыемцы. Групу апісвалі як «фашысцкую ініцыятыўную групу». Відаць, Прыц вырашыў, выкарыстоўваючы гэту групу, увесці Квіслінга ў палітыку.

Пасля смерці Нансена 13 мая 1930 года Квіслінг дзякуючы сяброўству з рэдактарам газеты Tidens Tegn апублікаваў разбор біяграфіі Нансена на першай старонцы. Артыкул, апублікаваны 24 мая ішоў пад назвай «*Politiske tanker ved Fridtjof Nansens død*» (палітычныя роздумы з нагоды смерці Фрыцьёфа Нансена). У артыкуле ён расказаў пра дзесяць пунктаў, якія маглі раскрыць нансенаўскае бачанне Нарвегіі. Сярод гэтых пунктаў былі: «моцны і справядлівы ўрад» і «асаблівая ўвага да расы і спадчыннасці». Расісцкая кніга, якая змяшчала заклікі да вайны супраць бальшавізму, прыцягнула ўвагу палітыкаў да Квіслінга. Першая сустрэча лігі прайшла 17 сакавіка 1931 года, мэта руху была заяўлена як «знішчыць занесены і разбэшчвалы камуністычны ўплыў».

### Лідар партыі 
У 1932−1933 гадах уплыў Прытца ў партыі «*Nordisk folkereisning i Norge*» саслабеў і лідарам стаў юрыст Ёхан Бернард Х'ёрт. Ён жадаў працаваць разам з Квіслінгам з-за набытай ім папулярнасці, і яны разам распрацавалі новую праграму палітыкі правага толку. Праграма агадвала такія меры, як рэпрэсіі рэвалюцыйных партый, улучаючы тыя, якія атрымлівалі фінансаванне ад замежных арганізацый, такіх як Камінтэрн, прыпыненне выбарчых праў асоб, што знаходзіліся на сацыяльным забеспячэнні, аблягчэнне сельскагаспадарчай запазычанасці і праверкі дзяржаўных фінансаў. У 1932 годзе Квіслінг звярнуўся да прэм'ер-міністра, каб выказаць цвёрдую пазіцыю па справе агітатара пацыфіста капітана Олафа Кульмана. Квіслінг выказаў свае прапановы з нагоды эканамічнай і сацыяльнай рэформы ў мемарандуме, скіраваным усяму кабінету міністраў. Таксама ў мемарандуме Квіслінг прапанаваў прэм'ер-міністру сысці ў адстаўку. З пачаткам калапсу ўрада папулярнасць Квіслінга дасягнула новых вышынь, ён быў названы «чалавекам года», былі бачны прыкметы будучага поспеху на выбарах.

Сведчаннем узрослай падтрымкі партыі стаў зварот за фінансавай дапамогай партыі «*Bygdefolkets Krisehjelp*» («*Асацыяцыя дапамогі нарвежскім фермерам*»). У сваю чаргу Асацыяцыя прапанавала свой палітычны ўплыў і эфектыўную сетку добра падрыхтаваных партыйных афіцэраў. Партыя Квіслінга ніколі не спрабавала збіць антысацыялістычную кааліцыю, збольшага з-за саперніцтва з Кансерватыўнай партыяй за галасы выбарцаў правага толку. Хоць Квіслінг гэтак і не стаў прамоўцам, электарат быў асвядомлены пра існаванне партыі «*Nasjonal Samling*» дзякуючы яго скандальнай рэпутацыі. У выніку партыя, праз усяго тры месяцы пасля стварэння, дамаглася толькі ўмеранага поспеху на кастрычніцкіх выбарах 1933 года, набраўшы ўсяго  галасоў — 2 % галасоў выбарцаў краіны і па 3,5 % галасоў у выбарчых акругах, дзе яна высунула кандыдатаў.

### Заняпад партыі Квіслінга 
Пасля знішчальнай паразы на выбарах Квіслінгу давялося ісці на перамовы і кампрамісы. Фінальная спроба стварыць кааліцыю правых сіл у сакавіку 1934 года правалілася. З канца 1933 года «*Нацыянальнае яднанне*» Квіслінга прыступіла да стварэння сваёй формы нацыянал-сацыялізму. У партыі не было лідара ў парламенце, тым не менш партыя спрабавала правесці рэформу канстытуцыі для задавальнення сваіх высокіх амбіцый. Калі Квіслінг проста паспрабаваў праштурхнуць закон, яму неадкладна было адмоўлена, партыя стала хіліцца да заняпаду. Летам 1935 года газеты цытавалі заявы праціўнікаў Квіслінга, што як толькі ён атрымае ўладу, «пакоцяцца галовы». Гэта нанесла непапраўную шкоду іміджу партыі і ў наступныя месяцы некалькі высокапастаўленых членаў партыі пакінулі яе шэрагі, улучаючы Карла Ф'еля і брата Квіслінга Юргена.

Квіслінг пачаў знаёміцца з міжнародным фашысцкім рухам і ў снежні 1934 года наведаў канферэнцыю фашыстаў у Мантро. Квіслінг знайшоў найгоршы час для асацыяцыі сваёй партыі з італьянскім фашызмам, бо неўзабаве грымнуў абісінскі крызіс. Па дарозе назад з Мантро Квіслінг сустрэўся з нацысцкім тэарэтыкам Альфрэдам Розенбергам. Хоць перад выбарамі 1936 года Квіслінг лічыў сваю палітыку сінтэзам італьянскага фашызму і германскага нацызму, апаненты доўгі час звалі яго «нарвежскім Гітлерам». Часткова гэта адбывалася з-за яго зацятых антысеміцкіх перакананняў, асацыяцыі іўдаізму з марксізмам, лібералізмам і падабенствам яго партыі з германскай НСДАП, якое павялічвалася. Нягледзячы на нечакана ўзрослую падтрымку пасля таго, як нарвежскі ўрад пагадзіўся з савецкімі вымогамі пра арышт Льва Троцкага, выбарчая кампанія «Нацыянальнага яднання» гэтак і не набрала абароты. Хоць Квіслінг шчыра лічыў, што яго партыя мае падтрымку прыкладна ста тысяч выбарцаў і абвясціў, што партыя атрымае абсалютна гарантаваны мінімум у дзесяць месцаў у парламенце, «*Nasjonal Samling*» набрала ўсяго толькі  галасоў, менш чым нават у 1933 годзе, калі яны высунулі кандыдатаў толькі ў палове акруг. Апынуўшыся пад ціскам, партыя падзялілася на дзве групы. Х'ёрт узначаліў членаў, якія адшчапіліся, хоць спачатку за ім рушылі менш за палову; большая частка перайшла ў 1937 годзе.  На наступных выбарах 1936 года фашысцкая партыя, якая прапагандавала прагерманскую і антысеміцкую палітыку, набрала каля 50 тысяч галасоў. Да 1945 года ў партыі налічвалася каля 45 тысяч членаў.

Скарачэнне партыі спарадзіла шмат праблем для Квіслінга, асабліва фінансавых. Доўгія гады ён выпрабоўваў фінансавыя цяжкасці і меркаваў на спадчыну. Сярод карцін, якіх ён спрабаваў прадаць, былі выяўлены шмат копій. Відкун і яго брат Арнэ прадалі адну карціну Франца Халса за ўсяго толькі чатыры тысячы долараў, мяркуючы, што гэта копія (за арыгінал яны маглі выбавіць звыш пяцідзесяці тысяч). Пасля карціна была пераацэнена як арыгінал, яе кошт склаў сто тысяч долараў. У час Вялікай дэпрэсіі нават за арыгіналы не ўдавалася выбавіць такія сумы, на якія разлічваў Квіслінг. Яго расчараванне ў нарвежскім грамадстве ўзмацнілася пасля з'яўлення навін пра планаваную канстытуцыйную рэформу 1938 года, што павялічвала тэрмін склікання парламента з трох да чатырох гадоў, рэформа набывала моц неадкладна, што сустрэла люты супраціў партыі Квіслінга і падтрымаў Адольфа Гітлера ў насоўваецца канфлікце. Нягледзячы на тое, што Квіслінг асуджаў «*Крыштальную ноч*», ён адправіў Гітлеру віншаванні з пяцідзесяцігадовым юбілеем і падзякаваў яго за «выратаванне Еўропы ад панавання бальшавізму і яўрэйства». У 1939 годзе Квіслінг заявіў, што калі англа-рускі саюз зробіць нейтралітэт немагчымым, то Нарвегіі варта «*пайсці з Германіяй*». Летам 1939 года Квіслінг наведаў шэраг гарадоў. Асабліва цёплы прыём ён сустрэў у Германіі, дзе яму абяцалі фінансаванне яго руху, дзякуючы чаму адпаведна пашырэў бы нацысцкі ўплыў. З пачаткам вайны 1 верасня Квіслінг выглядаў апраўданым як пачаткам вайны, гэтак і перавагай, неадкладна прадэманстраванай германскай арміяй. Ён быў упэўнены, што яго партыя, нягледзячы на яе сціплыя памеры, хутка стане цэнтрам палітычнага ўплыву. Яму ўдалося ўразіць германскія ўлады, і ён ганараваўся аўдыенцыі з самім Гітлерам. Перад запланаванай сустрэчай з Гітлерам 14 снежня Квіслінг атрымаў ясны савет ад сваіх прыхільнікаў, што самае карыснае з таго, што ён можа зрабіць — гэта прасіць дапамогі ў Гітлера ў прагерманскім перавароце ў Нарвегіі, што дазволіць Германіі выкарыстоўваць вайскова-марскія базы ў Нарвегіі. Пазней Нарвегія як мага даўжэй афіцыйна падтрымвала нейтралітэт, і ў выніку краіна трапіла пад германскі, а не пад брытанскі кантроль. Незразумела, наколькі Квіслінг усведамляў тактычны падтэкст дадзенага кроку і замест гэтага пакладаўся на Альберта Хагеліна, які стаў міністрам унутраных спраў ва ўрадзе Квіслінга. Хагелін свабодна валодаў нямецкай мовай і вёў перамовы ў Берліне з германскімі ўладамі да сустрэчы Гітлера з Квіслінгам, хоць і быў пахілены да перабольшанняў. Відавочна, што Квіслінг і яго германскія суразмоўцы гэтак і не сышліся ў паглядах адносна патрэбе германскага ўварвання.

14 снежня 1939 года Квіслінг сустрэўся з Гітлерам. Германскі лідар паабяцаў адказаць на любое брытанскае ўварванне ў Нарвегію (план R4) уводам германскіх войскаў, магчыма нават пайсці на прэвентыўнае ўварванне, але палічыў планы Квіслінга пра пераварот у Нарвегіі і міра паміж Англіяй і Германіяй празмеру аптымістычнымі. Усё ж Квіслінгу атрымалася дамагчыся фінансавання яго партыі «*Нацыянальнае яднанне*». Праз чатыры дні адбылася новая сустрэча Квіслінга і Гітлера. Пасля Квіслінг напісаў мемарандум, дзе ясна паказаў Гітлеру, што не з'яўляецца нацыянал-сацыялістам. Тым часам інцыдэнт з германскім суднам «*Альтмарк*» абцяжарыў дзеянні Нарвегіі па падтрыманні нейтралітэту. Сам Гітлер не мог вырашыць, варта ці не заручыцца просьбай нарвежскага ўрада пра акупацыю Нарвегіі. У выніку, 31 сакавіка Квіслінг атрымаў просьбу германскіх улад пра сустрэчу і з нехаццю адправіўся ў Капенгаген для сустрэчы з афіцэрамі германскай разведкі, якія распыталі яго пра сістэму і пратаколы абароны Нарвегіі. 6 красавіка Квіслінг вярнуўся ў Нарвегію, а 8 красавіка брытанцы распачалі аперацыю «*Уілфрэд*», што ўцягнула Нарвегію ў Другую сусветную вайну. Пасля пачатку Нарвежскай кампаніі і высадкі сіл саюзнікаў у Нарвегіі Квіслінг чакаў адказ Германіі.

### Германскае ўварванне і дзяржаўны пераварот 
Раніцай 9 красавіка 1940 года германскія войскі ўварваліся ў Нарвегію з мора і па паветры (Аперацыя «*Везерубунг*» (), таксама: «*Вучэнні на Везеры*» ці «*Везерскія манеўры*»). Мэтай гітлераўцаў быў захоп караля Хокана Сёмага і ўрада прэм'ер-міністра Ёхана Нюгарсвальда. Аднак старшыня парламента кансерватар Карл Хамбра, прадбачачы магчымасць уварвання, арганізаваў эвакуацыю караля і ўрада ў вобласць Хамар на ўсходзе Нарвегіі. Германскі цяжкі крэйсер «*Блюхер*», які нёс на борце большую частку часовай гітлераўскай адміністрацыі Нарвегіі, быў пацеплены гарматным агнём і тарпедамі ў Осла-фіёрде блізу крэпасці Оскарбрук. Гітлераўцы меркавалі на капітуляцыю ўрада і яго наступную замену. Гэтага не здарылася, але, тым не менш, уварванне працягнулася. Пасля шматгадзіннага абмеркавання Квіслінг і яго германскія калегі вырашылі, што патрэбен неадкладны дзяржаўны пераварот, хоць ні германскі пасланец у Нарвегіі Курт Браўэр, ні германскі міністр замежных спраў Іаахім фон Рыбентроп не аддавалі перавагу дадзенаму варыянту.

Апоўдні германскі афіцэр сувязі Ганс Вільгельм Шэйт паінфармаваў Квіслінга, што калі той арганізуе ўрад, то атрымае асабістую ўхвалу Гітлера. Квіслінг склаў спіс міністраў і абвясціў, што нарвежскі ўрад бег, хоць ён знаходзіўся ўсяго толькі ў 50 км адтуль у Эльверуме․

Тымчасам гітлераўцы занялі Осла. У 17:30 нарвежскае радыё спыніла перадачы, выконваючы вымогі акупацыйных сіл. Пры падтрымцы гітлераўцаў прыкладна ў 19:30 Квіслінг з'явіўся ў радыёстудыі ў Осла і абвясціў пра стварэнне новага ўрада, а сябе назваў прэм'ер-міністрам. Ён таксама скасаваў выдадзены раней загад пра мабілізацыю супраць германскага ўварвання. Квіслінгу ўсё яшчэ бракавала легітымнасці. Два яго загады — адзін яго сябру камандзіру вайсковага палка ў Эльверуме палкоўніку Хансу С. Хёрту пра арышт урада, а іншы шэфу паліцыі Осла Крысціяну Вельхавену — былі праігнараваны. У 22:00 Квіслінг ізноў выступіў па радыё, паўтарыўшы свой ранні загад і зачытаўшы спіс міністраў. Гітлер выканаў сваё абяцанне — зрабіў падтрымку і цягам сутак прызнаў новы ўрад Квіслінга. У выніку гэтых дзеянняў чуліся заявы, што захоп улады Квіслінгам і прыход да ўлады марыянеткавага ўрада быў з самага пачатку часткай германскіх планаў.

Квіслінг прыйшоў на вяршыню ўлады. 10 красавіка германскі пасланец у Нарвегіі Курт Браўэр паехаў у Эльверум, дзе знаходзіўся легітымны ўрад Нюгарсвальда. Выконваючы загад Гітлера, Браўэр запатрабаваў ад караля Хокана прызначыць Квіслінга кіраўніком новага ўрада, забяспечыўшы мірны пераход улады. Кароль адпрэчыў гэтую вымогу, склікаў свой кабінет і на нарадзе заявіў, што хутчэй зрачэцца ад трона, чым зацвердзіць які б там ні было ўрад Квіслінга. Выслухаўшы гэта заяву, урад аднагалосна падтрымаў пазіцыю караля і таксама настаяў на працягу народнага супраціву. Апынуўшыся без народнай падтрымкі, Квіслінг быў ужо не патрэбны Гітлеру. Гітлераўцы адмовіліся ад падтрымкі яго ўрада і замест гэтага сфармавалі ўласную незалежную кіроўную камісію. Такім чынам, Квіслінг быў адхілены ад улады Браўэрам і кааліцыяй, што складалася з яго былых саюзнікаў, улучаючы Х'ёрта, які зараз бачыў у Квіслінгу перашкоду. Квіслінга пакінулі нават яго былыя саюзнікі, улучаючы Прыца. Рэпутацыя Квіслінга ў краіне і за яе межамі ўпала, ён прыдбаў славу здрадніка і няшчаснага.

### Кіраўнік урада 
Паколькі кароль абвясціў германскую камісію незаконнай, стала ясным, што ён не згадзіцца з немцамі. 24 красавіка Гітлер прызначыў Іозефа Тэрбавена на новы пост рэйхскамісара. Рэйхскамісар падначальваўся непасрэдна Гітлеру. Нягледзячы на запэўненні Гітлера Тэрбавен хацеў быць упэўненым, што ні Квіслінг (з якім Тэрбавен не ладзіў), ні яго «*Нацыянальнае яднанне*» не атрымаюць месцаў у нарвежскім урадзе. У выніку Тэрбавен пагадзіўся надаць месца ва ўрадзе для «*Нацыянальнага яднання*», але не змяніў свайго рашэння па Квіслінгу. Тэрбавен вымусіў Квіслінга 25 чэрвеня пайсці з паста лідара «*Нацыянальнага яднання*» і на час з'ехаць у Германію. Тэрбавен пагадзіўся і звярнуўся па радыё да нарвежскага народа, дзе заявіў, што «*Нацыянальнае яднанне*» будзе адзінай партыяй, дазволенай у краіне.

У выніку да канца 1940 года манархію змяніў Парламент Нарвегіі, застаўся орган улады, які напамінаў кабінет міністраў. Адзінай дазволенай партыяй у краіне засталася прагерманская партыя «*Нацыянальнае яднанне*». Рэйхскамісарыят Тэрбавена меў усю паўнату ўлады. Квіслінг займаў пост прэм'ер-міністра, дзесяць з трынаццаці членаў яго кабінета прыйшлі з яго партыі. Квіслінг абвясціў пра запуск праграмы па выкараненні разбуральных прынцыпаў вялікай французскай рэвалюцыі, улучаючы плюралізм і парламенцкае кіраванне. На ўзроўні мясцовай палітыкі мэры, абвясцілыя пра лаяльнасць «Нацыянальнаму яднанню», былі нададзены значна больш шырокімі паўнамоцтвамі. Прэса тэарэтычна засталася свабоднай, але грошы ўкладаліся ў культурныя праграмы, што прайшлі строгую цэнзуру. Кантрацэпцыя была сур'ёзна абмежавана дзеля падтрымкі шанцаў на выжыванне нардычнага генатыпа. Партыя Квіслінга мела падыманне колькасці звыш 30 тыс. чал., але, нягледзячы на яго аптымізм, лік членаў партыі так ніколі не пераступіў адзнаку ў 40 тыс.чал..

5 снежня 1940 года Квіслінг злётаў у Германію для абмеркавання пытання пра будучыню незалежнасці Нарвегіі, 13 снежня ён вярнуўся. Квіслінг пагадзіўся абвясціць набор добраахвотнікаў для ўдзелу ў баявых дзеяннях у складзе СС. У студзені кіраўнік СС Генрых Гімлер здзейсніў падарожжа ў Нарвегію для назірання за падрыхтоўкай. Квіслінг выяўна верыў, што калі Нарвегія падтрымае нацысцкую Германію на палях бітваў, то ў гітлераўцаў не будзе прычын яе анексаваць. Таму ён выступаў супраць планаў знаходжання ў Нарвегіі германскай брыгады СС, лаяльнай толькі Гітлеру.

У маі памерла маці Квіслінга Ганна, што выбіла яго з каляіны, бо яны былі асабліва блізкія. У той жа час палітычны крызіс у дачыненні незалежнасці Нарвегіі паглыбіўся, калі Квіслінг пагражаў Тэрбавену адстаўкай у сувязі з фінансавымі пытаннямі. У выніку рэйхскамісар пагадзіўся на кампраміс, але Квіслінгу давялося саступіць у пытанні пра стварэнне брыгады. Брыгада была фармавана, але ўжо як частка «Нацыянальнага яднання». Квіслінг працягваў верыць, што антыгерманскія настроі знікнуць, калі Берлін перадасць уладу «*Нацыянальнаму яднанню*». Адзінае, чаго ён дамогся, то што ў 1941 годзе кіраўнікі міністэрстваў атрымалі афіцыйны статус міністраў урада і незалежнасць ад партыйнага сакратарыята.
 ў Нарвегію ў 1941 годзе. Злева направа сядзяць Квіслінг, Гімлер і генерал фон Фалькенхорст, камандуючы германскімі войскамі ў Нарвегіі.]]

, люты 1942 года, Берлін.]]
, люты 1942 года, Берлін.]]
У студзені 1942 года Тэрбавен абвясціў, што германская адміністрацыя сканчае сваю дзейнасць. Ён абвясціў Квіслінгу, што Гітлер ухваліў перадачу ўлады з 30 студзеня. Квіслінг усё яшчэ сумняваўся, бо паміж Германіяй і Нарвегіяй працягваліся складаныя перамовы пра мір, якія не маглі скончыцца, пакуль на Усходнім фронце не будзе складзены мір. У той жа час Тэрбавен настойваў, што рэйхскамісарыят павінен застацца ля ўлады, пакуль не наступіць мір.

Пасля невялікага адкладу 1 лютага 1942 было абвешчана, што кабінет абірае Квіслінга на пост міністра-прэзідэнта (кіраўніка нацыянальнага ўрада).

### Міністр-прэзідэнт 
Заняўшы новы пост, Квіслінг умацаваў сваё становішча, хоць рэйхскамісарыят застаўся па-за яго кантролем. Праз месяц у лютым 1942 года Квіслінг нанёс свой першы дзяржаўны візіт у Берлін. Падарожжа было прадуктыўным, падчас візіту абмяркоўваліся ўсе ключавыя пытанні незалежнасці Нарвегіі, хоць Іозеф Гебельс усумніўся ў паўнамоцтвах Квіслінга і адзначыў, што той «наўрад калі-небудзь» стане «вялікім дзяржаўным дзеячом».

Па вяртанні дамоў Квіслінг ужо менш сумняваўся наконт колькасці членаў «*Нацыянальнага яднання*» і планаваў правесці чышчанне ў партыі, у прыватнасці выгнаць з шэрагаў п'яніц. 12 сакавіка Нарвегія афіцыйна стала аднапартыйнай дзяржавай. З часам давялося пайсці на прызнанне злачынствам крытыкі ці супраціву партыі, хоць Квіслінг шкадаваў, што распачаў такі крок. Ён шчыра спадзяваўся, што кожны нарвежац самахоць падтрымае свой урад. 11 жніўня Гітлер адклаў усе перамовы пра свет да завяршэння вайны. Квіслінгу было заяўлена, што Нарвегія не атрымае незалежнасці, якой ён так заўзята дамагаўся. У якасці дадатковай абразы яму ўпершыню было забаронена ліставаць непасрэдна Гітлеру.

Раней Квіслінг настойваў на ператварэнні нарвежскага парламента (Стортынга), які ён зваў Рыкстынгам. Парламент павінен быў складацца з дзвюх палат: Нерынстынг (эканамічная палата) і Културтынг (культурная палата). Напярэдадні восьмай (і апошняй) нацыянальнай канвенцыі «*Нацыянальнага яднання*» 25 верасня Квіслінг усё больш прасякаўся расчараваннем у прафесіяналізме членаў партыі і ў выніку змяніў свае планы. Рыкстынг стаў дарадчым органам, а Фёрэртынг (Савет фёрэра) і палаты парламента сталі незалежнымі, падначаленымі сваім міністрам.

Пасля канвенцыі «*Нацыянальнае яднанне*» і асабіста Квіслінг зусім страцілі падтрымку. Канфлікты паміж фракцыямі раслі, партыя страціла некалькіх чалавек (у тым ліку памерлага Гулбранда Лундзе), гітлераўцы праводзілі цвёрдую палітыку (расстралялі дзесяцярых вядомых жыхароў Трондэлага і наваколля ў кастрычніку 1942 года). У жніўні 1943 года быў расстраляны паліцыянт Эліфсен, які адмовіўся арыштаваць пяцярых дзяўчын. Для апраўдання яго забойства быў заднім днём прыняты закон, што атрымаў назву «*Лекс Эліфсен*». Гэта было першае пакаранне смерцю, праведзенае кіруючыым рэжымам, большая частка грамадства ўспрыняла яе як абуральнае парушэнне Канстытуцыі і знак ролі Нарвегіі ў г. зв. «*канчатковым рашэнні яўрэйскага пытання*», гэта знішчыла працы канвенцыі па падтрыманні маралі сярод членаў партыі. У лютым 1943 года былі дэпартаваны наступныя 250 зняволеных. Афіцыйная пазіцыя партыі пра лёс 759 зняволеных, дэпартаваных з Нарвегіі, застаецца невядомай. Ёсць падставы меркаваць, што Квіслінг сумленна верыў афіцыйнай лініі цягам 1943 і 1944 гадоў, што яны чакалі рэпатрыяцыі на новую яўрэйскую радзіму.

Арышт і дэпартацыя яўрэяў зрынулі грамадства Нарвегіі ў стан шоку. Аўтарытэт «*Нацыянальнага яднання*» пасля масавых арыштаў яўрэяў зваліўся гэтак, што выклікаў пратэстныя рэакцыі, а форма грамадзянскага пратэсту дайшла да таго, што пасажыры сыходзілі са сваіх месцаў у цягніку, не жадаючы сядзець поруч з нацыстамі, членамі партыі «*Нацыянальнае яднанне*». На сценах пісалі лозунгі тыпу: «*Нарвегія — для нарвежцаў. А Квіслінг — нямецкі халуй і хай коціцца да чорт*а».

У той жа час Квіслінг меркаваў, што адзіны шлях вярнуць прыхільнасць Гітлера — збор добраахвотнікаў для дапамогі Германіі. Ён шчыра жадаў дапамагчы Германіі весці татальную вайну. Пасля паразы гітлераўцаў пад Сталінградам у лютым 1943 годзе Квіслінг палічыў, што Нарвегія павінна згуляць сваю ролю ў падтрыманні сілы Германскай імперыі. У красавіку 1943 года Квіслінг сказаў прамову, дзе рэзка раскрытыкаваў адмову Германіі выказаць свае планы пра паваенную Еўропу. Калі ён выказаў гэта Гітлеру, той нічога не адказаў, нягледзячы на нарвежскі ўнёсак у вайсковыя высілкі. Квіслінг пачуваўся ашуканым, бо гітлераўцы адцягвалі прызнанне незалежнасці Нарвегіі, але ў верасні Гітлер канчаткова пагадзіўся з ідэяй свабоднай паваеннай Нарвегіі, і непрыязь Квіслінга пайшла на змяншэнне.

Квіслінг стаў стамляцца да канца вайны. У 1942 годзе ён выпусціў 231 закон, у 1943 годзе — 16 законаў і ў 1944 годзе — 139. Нязменную ўвагу ён надаваў сацыяльнай палітыцы. Да восені Квіслінг і Мюсерт у Нідэрландах маглі быць задаволены тым, што хоць бы выжылі.

Нягледзячы на ўсё больш жахлівыя вайсковыя перспектывы і двухсэнсоўныя адносіны з адміністрацыяй рэйхскамісарыята, пазіцыя партыі «*Нацыянальнае яднанне*», змешчанай на чале ўрада, заставалася непрыступнай. Тым не менш, немцы ўсё больш узмацнялі кантроль над законамі і парадкам у Нарвегіі. Пасля дэпартацыі яўрэяў улады Германіі выслалі нарвежскіх афіцэраў і ў канцы паспрабавалі выслаць студэнтаў універсітэта Осла. Нават сам Гітлер быў абураны маштабамі арыштаў. У пачатку 1944 года Квіслінг апынуўся ў заблытанай сітуацыі, запатрабаваўшы ад членаў ваенізаванай арганізацыі партыі «*Нацыянальнае яднанне*» адначаснай ваеннай службы, што вымусіла шэраг яе членаў пайсці ў адстаўку, каб пазбегнуць прызыву.

20 студзеня 1945 года Квіслінг наведаў Гітлера, гэта сустрэча стала для іх апошняй. Квіслінг абяцаў падтрымку Нарвегіі ў фінальнай стадыі вайны, калі Германія пагодзіцца на мірную ўгоду, адмовіўшыся ад умяшання ў нарвежскія справы. Гэта прапанова выходзіла з боязі, што, калі нямецкія войскі адступяць на поўдзень праз Нарвегію, акупацыйнаму ўраду давядзецца змагацца за кантроль над Паўночнай Нарвегіяй. Да жаху рэжыму Квіслінга нацысты замест гэтага вырашылі правесці палітыку «выпаленай зямлі» у паўночнай Нарвегіі, справа даходзіла нават да стральбы па нарвежскіх грамадзянскіх, якія адмаўляліся эвакуявацца з рэгіёна.

Апошнія месяцы вайны Квіслінг прысвяціў спробам выратаваць жыцці нарвежцаў падчас наважных сутыкненняў гітлераўскіх і саюзных войскаў у Нарвегіі. Рэжым Квіслінга працаваў над бяспечнай рэпатрыяцыяй нарвежцаў, якія знаходзяцца ў германскіх лагерах для ваеннапалонных. Для сябе Квіслінг даўно прызнаў, што нацыянал-сацыялізм пацерпіць паразу. Пасля самагубства Гітлера 30 красавіка 1945 года Квіслінг стаў публічна дамагацца выхаду з гульні, зрабіўшы наіўную прапанову ўраду ў выгнанні падзяліць уладу з дзейным урадам.

7 мая Квіслінг аддаў загад паліцыі не аказваць узброены супраціў надыходным сілам саюзнікаў, апроч выпадкаў самаабароны, ці выступаць супраць выяўных членаў нарвежскага руху супраціву. У гэты ж дзень гітлераўскія сілы абвясцілі пра безумоўную капітуляцыю. Быўшы рэалістам, Квіслінг на наступны дзень сустрэўся з лідарамі супраціву, каб абмеркаваць дэталі свайго арышту. Ён абвясціў, што не жадае, каб з ім звярталіся як са злачынцам. Ён не хацеў для сябе нейкіх палёгак у параўнанні з яго таварышамі па «*Нацыянальным яднанні*». Квіслінг сцвярджаў, што яго сілы могуць ваяваць да канца, але ён вырашыў не падахвочваць іх да гэтага, не жадаючы ператвараць «*Нарвегію ў поле бітвы*». Замест гэтага ён паспрабаваў дасягнуць мірнай перадачы ўлады. У сваю чаргу прадстаўнікі супраціву прапанавалі пасля вайны правесці поўныя судовыя разборы над усімі звінавачанымі членамі «*Нацыянальнага яднання*» і пагадзіліся, што Квіслінг можа знаходзіцца пад хатнім арыштам, а не ў турме. Нягледзячы на страту вагі і ўзмацнелы полінеўрыт, Квіслінг дзякуючы моцнаму целаскладу пачаў працаваць над сваёй справай разам з юрыстам Генрыкам Бергам, які меў добрую рэпутацыю. Берг спачатку не выпрабоўваў спагады да цяжкага становішча Квіслінга, аднак пазней паверыў яго словам пра тое, што Квіслінг быў змушаны служыць дзеля зацікаўленасцей Нарвегіі, і вырашыў выкарыстаць гэта як пачатковую пазіцыю абароны ў судзе.

Спачатку Квіслінга звінавацілі ў арганізацыі дзяржаўнага перавароту, у тым ліку ў тым, што ён, быўшы лідарам партыі «*Нацыянальнае яднанне*», скасаваў загад пра мабілізацыю, і ў яго дзеяннях на пасту міністра-прэзідэнта, такіх, як дапамога ворагу і спробы незаконнай змены Канстытуцыі. У выніку ён быў звінавачаны ў забойстве Гунара Эйліфсена. Квіслінг не аспрэчваў ключавыя факты, але адпрэчваў усе вінавачанні на падставе таго, што працаваў дзеля свабоднай і квітнеючай Нарвегіі, і напісаў шасцідзесяцістаронкавы адказ.*»

Суд пачаўся 20 жніўня 1945 года. Абарона Квіслінга перамяншала яго супрацу з Германіяй і ўпірала на тое, што абвінавачаны бараніў поўную незалежнасць Нарвегіі, што ўваходзіла ў поўную супярэчнасць з успамінамі многіх нарвежцаў. Паводле біёграфа Дахлю, Квіслінгу давялося балансаваць «*на тонкай лініі паміж праўдай і хлуснёй*», ён выглядаў «*слабой і нават часта жаласнай асобай*».

Прамовы эрудытаў Квіслінга і ягo aдвакaтa Берга не змаглі змяніць сітуацыю. Вердыкт быў абвешчаны 10 верасня. Квіслінг быў прызнаны вінаватым амаль па ўсіх вінавачаннях, апроч шэрага невялікіх вінавачанняў, і быў прысуджаны да смяротнага пакарання.

, у якой быў расстраляны Квіслінг.]]

Адзоў, пададзены ў кастрычніку ў Вярхоўны суд, быў адхілены. Аўтар Мэйнард Коэн адзначае, што працэс стаў «*узорам справядлівасці*». Пасля сведчанняў на працэсах па справах іншых членаў «*Нацыянальнага яднання''» Квіслінг 24 кастрычніка 1945 года ў 02:40 быў пакараны смерцю расстрэльным узводам ля крэпасці Акерсхус у Осла. Яго апошнімі словамі сталі: «Я асуджаны несправядліва, і я паміраю невінаватым». Пасля расстрэлу яго цела было крэміявана, а попел рассеяны над Фюрэсдалем.

Удава Квіслінга Марыя жыла ў Осла да сваёй смерці ў 1980 годзе. Дзяцей у іх не было. Яна адпісвала ўвесь свой рускі антыкварыят перадаць пасля яе смерці ў дабрачынны фонд, які дзейнічае ў Осла і дасёння. Большую частку часу сваёй палітычнай кар'еры Квіслінг жыў у асабняку ў Бюгдэй у Осла, ён зваў яго «*Гімл*», у нарвежскай міфалогіі так завецца месца, дзе жывуць ацалелыя пасля вялікай бітвы Рагнарок. Цяпер у гэтым асабняку, што завецца Вілі грандэ, знаходзіцца музей Халакоста. Партыя «*Нацыянальнае яднанне*» страціла палітычны ўплыў у Нарвегіі, хоць пра самога Квіслінга ва ўсе часы пісалі больш, чым пра любога з нарвежцаў. Слова «*квіслінг*» стала сінонімам слова здраднік. Сам тэрмін быў вынайдзены брытанскай газетай The Times, артыкул у выпуску ад 15 красавіка 1940 года выйшла пад загалоўкам «*Квіслінг паўсюль*».

## Асоба Квіслінга 
Прыхільнікі лічылі Квіслінга сумленным высокаарганізаваным адміністратарам, добра асвядомленым, які ўнікаў ва ўсе дэталі. Ён быў ураўнаважаным і цярплівым да памылак, глыбока клапаціўся пра народ і ўсё жыццё падтрымваў высокі стандарт маралі. Праціўнікі лічылі Квіслінга неўраўнаважаным і недысцыплінаваным, грубым і нават такім, што звяртаўся да пагроз у камунікаванні. Цалкам магчыма ён быў і такім, і такім: мяккім з сябрамі і цвёрдым падчас супрацьстаяння з палітычнымі апанентамі. Сябры і праціўнікі схадзіліся ў тым, што ён быў сціплым і сарамлівым чалавекам. Падчас фармальных абедаў ён часта адмоўчваўся, але часам выбухаў каскадам драматычнай рыторыкі. Сапраўды, ён дрэнна ўспрымаў ціск і часта па гэтай нагодзе даваў волю пачуццям. Звычайна ён быў адкрыты для крытыкі, але схіляўся да таго, каб прызнаваць вялікія групы змоўніцкімі.

Нарвежскі сацыёлаг Ёхан Галтунг апісваў Квіслінга як маленькага Гітлера з комплексам (абранасць — міф — пашкоджанне) ці з мегаламаніяй, якую ў наш час вызначаюць як нарцысічнае засмучэнне асобы. Ён «*добра гуляў сваю ролю*», але людзі не пайшлі за ім і яго ідэалогіяй. Коратка, ён быў «дыктатарам і блазнам на фальшывай сцэне па фальшывым сцэнарыі». Дахл цытуе псіхіятра Габрыэля Лангфельта, які заяўляе, што канчатковыя мэты Квіслінга «*больш дакладна адпавядалі класічнаму апісанню параноіднай мегаламаніі, чым у любым іншым выпадку, які ён калі-небудзь сустракаў*».

Знаходзячыся на пасадзе, Квіслінг рана ўставаў, часта праводзячы за працай некалькі гадзін да прыбыцця ў кабінет паміж 9:30 і 10:00. Ён любіў умешвацца фактычна ва ўсе ўрадавыя справы, прачытваў усе лісты, адрасаваныя яму ці яго асабістай канцылярыі і планаваў сабе дзіўную колькасць спраў. Квіслінг меў незалежнае мысленне, не сходзячы з месца прымаў шэраг ключавых рашэнняў і ў адрозненне ад Гітлера аддаваў перавагу прытрылівацца працэдуры, каб гарантаваць, што ўрад застаецца «*годным і цывілізаваным*». Ён адпрэчыў базавую навуку артадаксальнага хрысціянства і прапанаваў новую тэорыю — «*універсізм*», сам тэрмін ён пазычыў з падручніка дацкага кітаіста Яна дэ Гроата аб кітайскай філасофіі. У сваёй працы дэ Гроат сцвярджаў, што даасізм, канфуцыянства і будызм ёсць часткі сусветнай рэлігіі, якую аўтар назваў «*універсізмам*». Квіслінг расказаў, як яго філасофія «…вынікае з універсальнай тэорыі рэлятыўнасці, для якой адмысловая і агульная тэорыі рэлятыўнасці з'яўляюцца прыватнымі выпадкамі». Квіслінг хацеў, каб універсізм стаў афіцыйнай дзяржаўнай рэлігіяй у яго новай Нарвегіі і заявіў па гэтай нагодзе: «Пастаноўка такой сістэмы залежыць ад прагрэсу навукі».

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
*
*
*
* Eitinger Leo. Norway. In: Rittner Carlos, Myers Sandra (Hrg.). The Courage to Care. Rescuers of Jews During the Holocaust. New York, London 1986.
* Friedman Tuviah. Die Deportierung der Juden aus Norwegen nach Auschwitz. Haifa 1994.Institute of Documentation
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
* Эрл Зимке. Немецкая оккупация Северной Европы. 1940—1945. М.: Центрополиграф, 2005. — 415 с. — ISBN 5-9524-2084-2

## Спасылкі 
* Марк Мазовер. Надувная зверушка Гитлера 
* http://www.istpravda.ru/digest/14697/ 

Катэгорыя:Палітыкі Нарвегіі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Нарвегіі
Катэгорыя:Лідары краін-удзельніц Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Міністры абароны Нарвегіі
Катэгорыя:Нацысцкія лідары
Катэгорыя:Пакараныя смерцю палітыкі
Катэгорыя:Нарвежскі калабарацыянізм
Катэгорыя:Злачынцы Халакоста
Катэгорыя:Халакост у Нарвегіі
Катэгорыя:Расстраляныя ў Нарвегіі