Выбух на Шэнкіл-роўд

**Выбух на Шэнкіл-роўд** (, ) — тэракт, здзейснены Часовай Ірландскай рэспубліканскай арміяй (ІРА) 23 кастрычніка 1993 года. Мэта нападу — знішчэнне кіраўніцтва групоўкі «Асацыяцыя абароны Ольстэра» (ААО). Выбух адбыўся ў рыбнай краме на дарозе Шэнкіл у Белфасце. Два члена ІРА, замаскіраваныя пад дастаўшчыкаў прадуктаў, увайшлі ў краму з бомбай, якая выбухнула заўчасна. Дзесяць чалавек былі забіты: адзін з баевікоў, член ААО і восем грамадзянскіх асоб, у тым ліку двое дзяцей. Больш за 50 чалавек атрымалі раненні рознай цяжкасці.

Да гэтага Шэнкіл-роўд некалькі разоў падвяргаўся двум узброеным нападам з боку баевікоў ІРА: атакі на краму мэблевай кампаніі Balmoral у 1971 годзе і напады на бар Баярдо ў 1975-м. Аднак выбух у кастрычніку 1993 года стаў самым буйным па колькасці ахвяр. Тэракт прывёў да хвалі актаў помсты з боку прабрытанскіх лаялістаў, якія на працягу наступнага тыдня забілі 14 грамадзянскіх асоб, што не мелі дачынення да ІРА. Амаль усе яны былі католікамі.

Тэракт адбыўся на фоне шматгадовага канфлікту ў Паўночнай Ірландыі.

## Перадумовы 
У пачатку 1990-х гадоў ваенізаваныя фарміраванні найбольш радыкальных прабрытанскіх лаялістаў пачалі ажыццяўляць напады на прадстаўнікоў каталіцкай абшчыны Паўночнай Ірландыі, забіваючы як мірных жыхароў, так і тэрарыстаў ІРА. Ключавую ролю ў гэтым адыграла брыгада ААО, якая дзейнічала ў Заходнім Белфасце. Падраздзяленне ўзначальваў Джоні Адэр ().

Штаб-кватэра ААО знаходзілася каля рыбнай крамы Фрызэла на Шэнкіл-роўд.

ІРА вырашыла ажыццявіць тэракт, калі адзін з іх баевікоў заўважыў Адэра, які ўваходзіць у будынак раніцай у суботу 23 кастрычніка 1993 года. У выбухоўкі быў 11-секундны засцерагальнік, і, паводле ІРА, гэта часу дастаткова, каб пакінуць краму. Беглі быў забіты разам з дзевяццю іншымі людзьмі, двое з якіх апынуліся дзецьмі, яго жонка Эвелін Бэйрд (27 гадоў) і яго дачка Мішэль (7 гадоў), Джордж Уільямсан (63 гады) разам з жонкай Джыліян (49 гадоў) і Вільма Макі (38 гадоў). Сіла выбуху была такой, што будынак ператварыўся ў груду друзу. Верхні паверх абрынуўся, і многіх пакінутых у жывых заваліла абломкамі, дзе яны заставаліся, пакуль праз некалькі гадзін не былі вызвалены ратавальнікамі. 57 чалавек атрымалі раненні.

На працягу наступнага тыдня, ААО і ОДС пачалі хвалю «нападаў помсты», забіўшы 14 мірных жыхароў. 26 кастрычніка ААО застрэліла яшчэ двух каталікаў і параніла пецярых у выніку невыбарчага нападу на дэпо Савета на Кэнэдзі-Уэй у Белфасце. Джэры Адамс, лідар «Шын Фейн», асудзіў тэракт, заявіўшы, што такі ўчынак не можа быць апраўданы.

Шон Кэлі, пакінуты ў жывых член ІРА, быў цяжка паранены падчас выбуху, страціўшы левае вока і з паралізаванай левай рукой. Пасля выпіскі з лякарні ён быў арыштаваны і асуджаны за дзевяць забойстваў, кожнае з адпаведным пажыццёвым зняволеннем. У ліпені 2000 года Кэлі вызвалены ў адпаведнасці з умовамі Белфасцкага пагаднення. У інтэрв’ю неўзабаве пасля вызвалення ён заявіў, што ніколі не меў намеру забіваць нявінных людзей, і шкадуе аб тым, што здарылася.

## Зноскі 
## Спасылкі
* Інтэрвію BBC з ахвярай нападу
* Бі-бі-сі аб Джоні Адэры
* Бі-бі-сі аб Шоне Кэлі

Катэгорыя:Падзеі 23 кастрычніка
Катэгорыя:Кастрычнік 1993 года
Катэгорыя:Канфлікт у Паўночнай Ірландыі
Катэгорыя:Белфаст