Начны дазор (карціна)

**Начны дазор** (*Выхад стралковай роты капітана Франса Банінга Кока і лейтэнанта Вілема ван Ройтэнбюрга*; ) — карціна 1642 года Рэмбрандта ван Рэйна. Карціна знаходзіцца ў калекцыі музея Амстэрдама, але размешчана ў Rijksmuseum як найбольш вядомая карціна ў сваёй калекцыі. *Начны дазор* з'яўляецца адной з самых вядомых карцін Галандскага Залатога Веку і мае акно 16 у Каноне Амстэрдама.

## Гісторыя карціны 
Карціна была напісана па замове Стралковага грамадства — атрада грамадзянскага апалчэння Нідэрландаў, які пажадаў ўпрыгожыць свой новы будынак групавымі партрэтамі шасці рот. Рэмбранту партрэт замовіла стралковая рота капітана Франса Баннінга Кока і заплаціла 1600 флорынаў, што было на той час вялікай сумай.

У XVIII стагоддзі палатно абрэзалі з усіх бакоў, каб карціна змясцілася ў новай зале. Больш за ўсё пацярпела левая частка карціны, дзе зніклі два стралкі. Захавалася копія XVII стагоддзя (Герыта Люнденса, захоўваецца ў Лонданскай Нацыянальнай галерэі), па якой можна меркаваць аб страчанай часткі карціны.

Цяпер карціна захоўваецца ў Дзяржаўным музеі (Rijksmuseum) у Амстэрдаме. Нягледзячы на тое, што частка палатна страчаная, гэта адна з самых вялікіх карцін музея (363 на 437 см).

Карціна тры разы падвяргалася спробам пашкоджання і знішчэння. Першы раз быў выразаны кавалак палатна, у другі раз карціне было нанесена больш за 10 удараў нажом, у трэці раз карціна была аблітая сернай кіслатой.

## Ключавыя элементы карціны 
Карціна вядомая трыма характарыстыкамі: сваімі каласальнымі памерамі (363 см х 437 см), эфектыўным выкарыстаннем святла і цені (ценебрызм) і ўспрыманнем руху таго, што традыцыйна з'яўляецца статычным ваенным партрэтам.

Карціна была завершана ў 1642 годзе, у час росквіту галандскага Залатога Веку. Яна адлюстроўвае выхад аднайменнай кампаніі на чале з капітанам Франсам Баннінгам Кокам (апранутага ў чорнае з чырвоным поясам) і яго лейтэнанта Вілема ван Рёйтенбюрга (апранутага ў жоўты колер з белым поясам). Пры эфектыўным выкарыстанні сонечнага святла і цені, Рэмбрант прыводзіць вока гледача да трох найбольш важных персанажаў сярод натоўпу: двух мужчын у цэнтры (ад чаго карціна і атрымала сваю першапачатковую назву), і маленькай дзяўчынкі злева ад цэнтру. Далей погляд пераносіцца на прапаршчыка Яна Вісшера Корнеліссена.

Рэмбрандт праявіў традыцыйную эмблему аркебузёраў у натуральную велычыню з дзяўчынкай на фоне, якая нясе асноўныя сімвалы. Яна з'яўляецца свайго роду талісманам; кіпцюры мёртвага кураня на яе поясе ўяўляюць аркебузёраў, пісталет за курыцай ўяўляе канюшыну, сама яна трымае міліцэйскі кубак. Чалавек перад ёй носіць шлем з дубовым лістом, традыцыйны матыў аркебузёраў. Таксама мёртвая курыца прызначана для прадстаўлення зрынутага суперніка. Жоўты колер часта асацыюецца з перамогай.

Па іншым мяркаванні, Рэмбрант намаляваў гэтую карціну з некалькімі пластамі сэнсу, што было распаўсюджана сярод самых таленавітых мастакоў. Такім чынам, *Начны дазор* сіметрычна падзелены, па-першае, каб праілюстраваць саюз паміж галандскімі пратэстантамі і каталікамі; а па-другое, каб натхніць на ваенныя дзеянні супраць іспанцаў. Напрыклад, у адпаведнасці з шматслаёвым дызайнам Рэмбрандта, больш высокі капітан (у чорным) сімвалізуе галандскага пратэстанцкага лідара, якога падтрымліваюць галандскія каталікі (у асобе ніжэйшага лейтэнанта ў жоўтым). Акрамя таго, усе персанажы гэтай карціны былі задуманы, каб прадставіць падвойнае значэнне.

Адным з найбольш важных аспектаў *Начнога дазору* з'яўляецца тое, што асобы на карціне амаль чалавечага памеру. Рэмбрандт стварае ілюзію, што персанажы як бы сыходзяць з палатна ў рэальную прастору.

## Змяненні ў карціне 
thumb|17th century copy with indication of the areas cut down in 1715.
На працягу большай часткі свайго існавання, карціна была пакрыта цёмным лакам, які даў няправільнае ўражанне, што ў карціне была намалявана начная сцэна, ад чаго яна і атрымала сваё імя, з якім яна шырока вядома ў цяперашні час. Гэты лак быў выдалены толькі ў 1940-х гадах.

У 1715 годзе, пасля перамяшчэння з Kloveniersdoelen ў Амстэрдамскую Ратушу, карціна была абрэзаная з усіх чатырох бакоў. Гэта было зроблена, відаць, каб умясціць карціну паміж двума калонамі, што было звычайнай практыкай да 19-га стагоддзя. Гэтае змяненне прывяло да страты двух асобаў на левым баку карціны; аркі, балюстрады, і края прыступкі ў верхняй частцы. Гэтая балюстрада і іншыя элементы былі ключавымі візуальнымі інструментамі, якія выкарыстоўваліся Рэмбрандтам, каб даць уражанне руху наперад у карціне. Копія 17-га стагоддзя з карціны Геррыта Люндэнса ў Нацыянальнай галерэі Лондана паказвае арыгінальную кампазіцыю.

Катэгорыя:Карціны Рэмбранта