Канстанцін Андрэевіч Тон

**Канстанцін Андрэевіч Тон** (, ; ) — рускі архітэктар, які распрацаваў т. зв. «руска-візантыйскі стыль» храмавага дойлідства, які атрымаў шырокае распаўсюджанне ў часы кіравання Мікалая I. Сярод найбольш вядомых пабудоў — храм Хрыста Збавіцеля і Вялікі Крамлёўскі палац. Рэктар Імператарскай Акадэміі мастацтваў. Брат архітэктараў  і  Тонаў.

## Біяграфія 
### Адукацыя 
Канстанцін Тон нарадзіўся ў Санкт-Пецярбургу ў сям’і абруселага нямецкага , быў адным з трох братоў. Вучыўся ў  (школа пры ) з 1801 па 1804 год.

У 1804 годзе Канстанцін Тон быў прыняты ў выхаванцы Імператарскай Акадэміі мастацтваў і з 1808 года адмыслова вывучаў у ёй архітэктуру пад кіраўніцтвам галоўнага настаўніка А. Н. Вараніхіна. У 1815 годзе скончыў акадэмічны курс са званнем мастака 1-й ступені і малым залатым медалём, прысуджаным яму за праект будынка сената, і быў пакінуты пры акадэміі, каб пасля быць пасланым у чужыя краі.

### Першыя праекты 
У 1817 годзе адбылася перамена начальства акадэміі, і Тон, пакінуўшы акадэмію, вызначыўся на службу пры новаствораным  у Санкт-Пецярбургу. Акрамя таго, тады ж, ён распрацаваў праект «Нямецкага Тракціра» на Крастоўскім востраве. У пачатку 1818 года Тон склаў па зададзенай акадэміяй праграме праект кірмашу, за які ён быў пасланы на 6 гадоў у Італію.

### Еўрапейская стажыроўка 
У Рыме К. А. Тон заняўся вывучэннем помнікаў антычнага дойлідства і параўнаннем першахрысціянскіх храмаў з цэрквамі найноўшых часоў. Потым ён зрабіў працяглую экскурсію на поўдзень Італіі і ў Сіцылію, а па вяртанні ў Рым злажыў праект царквы ў форме старажытнай базілікі, але прыстасаванай да праваслаўнага набажэнства, прычым даў ёй звонку выгляд грэчаскіх храмаў. Услед за гэтым праектам, Тон скампанаваў па задачы Рымскай акадэміі праект шпіталя.

У 1822 годзе Тон наведаў Фларэнцыю, дзе прадставіў свае працы мясцовай акадэміі і дзякуючы ім быў прыняты ў яе члены. Пабываўшы потым у Генуі, Равене, Балонні, Мілане і Павіі, ён з’явіўся ў Жэневу, дзе склаў праект загараднага дома для былога прыдворнага ювеліра Дзюваля, а затым адправіўся праз Дыжон у Парыж і заняўся там маляваннем начыста сваіх неапалітанскіх і сіцылійскіх эцюдаў.

Вярнуўшыся ў Рым, Тон засяродзіў свае працы на рэстаўрацыі помнікаў антычнага дойлідства. Сярод іх праекты аднаўлення храма Фартуны ў Прэнестэ і, асабліва, палаца Цэзара ў Рыме на Палацінскім узгорку, даставілі Тону рэпутацыю вучонага мастака. Апошні праект звярнуў на яго ўвагу імператара Мікалая I, па загадзе якога Тон, у 1828 годзе, быў прылічаны да Кабінета Яго Вялікасці, з утрыманнем па 3000 рублёў у год.

### Вяртанне ў Пецярбург 
У тым жа годзе Канстанцін Тон вярнуўся ў Санкт-Пецярбург, дзе ён атрымаў даручэнне перарабіць былую канферэнц-залу Акадэміі мастацтваў у галерэю для размяшчэння гіпсавых злепкаў, зладзіць новую канферэнц-залу і наогул перарабіць некаторыя часткі будынка. Услед за тым Тон атрымаўшы званне акадэміка і пасаду прафесара 2-й ступені па частцы архітэктуры (у 1830 годзе).

У тым жа годзе, вернікі царквы святой Кацярыны, за Калінкіным мостам у Санкт-Пецярбургу, з прычыны драхласці свайго храма, задумалі збудаваць замест яго новы. У сваім праекце, прадстаўленым на конкурс, Тон надаў храму форму, якая нагадвае маскоўскія пяціглавыя саборы. Праект вельмі спадабаўся імператару, і Тону было загадана самому вырабіць яго пабудову.

### Пачатак будаўніцтва Храма Хрыста Збавіцеля (1829—1836) 
]]
Яшчэ раней, у 1829 годзе, акадэміі быў перададзены на разгляд пытанне аб маскоўскім храме Хрыста Збавіцеля. Першапачаткова абраная для яго мясцовасць на  была прызнана, па розных прычынах, нязручнай, і сам праект, складзены , прызнаны немагчымым; мелася быць распрацаваць новы праект для яго пабудовы ў іншым пункце Масквы. Гэтая задача была ўскладзена на Тона з абавязковай умовай, каб новы велічны храм меў старадаўні рускі стыль. Імператару вельмі спадабаўся прапанаваны Тонам новы праект храма Хрыста Збавіцеля, узвядзенне якога заняло ўсё далейшае жыццё апошняга.

## Будынкі, пабудаваныя па праектах Тона 
;Пабудовы ў стылі класіцызму
* 1833—1834 Прыстань са сфінксамі ля будынка Акадэміі мастацтваў
* 1838—1840 Малы тэатр (пераважна інтэр’еры)
* 1839—1849 Інвалідны дом у Ізмайлаве (прыбудова да )
* 1846—1847 Пастамент помніка 

;Руска-візантыйскія храмы Пецярбурга і наваколляў
* 1830—1837 
* 1834—1842 
* 1835—1840  у Царскім Сяле
* 1836—1839  ў Пецяргофе
* 1840—1845 
* 1842—1849 
* 1849—1855 

;Руска-візантыйскія пабудовы ў Маскве і правінцыі
* 1835 Званіца 
* 1837—1883 Храм Хрыста Збавіцеля
* 1839—1849 Вялікі Крамлёўскі палац
* 1844—1851 Аружэйная палата
* 1845—1889 
* 1845—1861 
* 1855—1866 Сабор 
* 1856 Казанская царква, 
* 1867 Петрапаўлаўская царква, Любань — сумесна з Ф. М. Сабалеўскім
* Святыя вароты і Багародзіцы-Раждзественскі сабор Іпацьцеўскага манастыра

;Храмы па тыпавых праектах
 быў адным з самых высокіх у дарэвалюцыйнай Расіі]]
* 
* Траецкі сабор, Яранск
* 
* 
* 
* Сабор 
* Сабор Багаяўленскага Угліцкага манастыра
* 

;Чыгуначныя пабудовы
* 1847—1851 Нікалаеўскі вакзал у Пецярбургу
* 1845—1852 Нікалаеўскі вакзал у Маскве
* Царскасельскі вакзал у Пецярбургу (заменены Віцебскім)
* 1846—1851 

;Пабудовы на Беларусі
 (Хатляны)]]
* 1858 Свята-Мікалаеўская царква ў Станькаве
* 1897—1898 Свята-Пакроўская царква ў Хатлянах

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* Тон Константин Андреевич // Популярная художественная энциклопедия. Архитектура. Живопись. Скульптура. Графика. Декоративное искусство. В 2 т. / Под ред. Полевого В. М. Ред. кол.: В. Ф. Маркузон, Д. В. Сарабьянов, В. Д. Синюков (зам. гл. ред.) — М.: Издательство «Советская энциклопедия», 1986. — Книга II. М—Я, 1986. — С. 298—299. — 432 с, ил., 32 л. ил. — 200 000 экз.
* 

Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Архітэктары Царскага Сяла (Пушкіна)
Катэгорыя:Архітэктары Масквы
Катэгорыя:Архітэктары Казані
Катэгорыя:Архітэктары Петразаводска
Катэгорыя:Выкладчыкі Імператарскай Акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Акадэмікі Імператарскай Акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Асобы на манетах
Катэгорыя:Асобы на марках