open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вяльмо

**Вяльмо́** () — рака ў Азіяцкай частцы Расіі, у Краснаярскім краі, левы прыток ракі Падкаменная Тунгуска (басейн Енісея).

Даўжыня ракі 504 км. Плошча вадазбору 33 800 км². Сярэдні расход вады за 187 км ад вусця складае 225 м³/с, аб’ём сцёку 7,101 км³/год. Рака бярэ пачатак і працякае па Сярэднесібірскаму пласкагор’ю. Упадае ў Падкаменную Тунгуску за 282 км ад яе вусця. Даліна ракі шырокая і ўрэзаная. Рэчышча пераважна слаба звілістае, з лукавінамі. Жыўленне пераважна снегавое. Замярзае рака ў кастрычніку, вызваляецца ад лёду ў маі. Суднаходная на адлегласці 220 км ад вусця.

Асноўны прыток — Тэя (левы). Сярод прытокаў: Ірынчымо, Гулюма, Бугарыкта, Вайвіда, Мукуя, Вялікая Нірунда, Енгіда, Туктарма, Чапа, Тунга, Арцельная, Верхняя Русалка, Хвойная і інш. У басейне ракі 272 возеры агульнай плошчай 6,23 км².

Каля ракі пасёлак Вяльмо.

## Літаратура 
* Вельмо // 

## Спасылкі 
* Река Вельмо // Государственный водный реестр РФ
* Vel’mo At 7 km nizhe ust’ya Teya // A Regional, Electronic, Hydrographic Data Network For the Arctic Region (R-ArcticNET)
* *Иванов В. В.* Вельмо // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Рэкі Краснаярскага края
Катэгорыя:Басейн Енісея
Леанард Віктаравіч Маскалевіч

**Леанард Віктаравіч Маскалевіч** (нар. , в. Казлоўка, цяпер Светлагорскі раён — 7 сакавіка 2018) — беларускі архітэктар. Заслужаны архітэктар Беларусі (1985). Прафесар Міжнароднай акадэміі архітэктуры, акадэмік Расійскай акадэміі архітэктуры і будаўнічых навук.

У 1961—1965 гадах працаваў у «Брэстграмадзянпраекце» старэйшым архітэктарам, галоўным архітэктарам праектаў, у 1965—1972 гадах у «Мінскпраекце» кіраўніком групы архітэктараў, галоўным архітэктарам праектаў, забудовы квартала па пр. Дзяржынскага — вул. Алібегова — пр. Газеты «Праўда» (2000-я), комплекс жылых дамоў з убудаванымі памяшканнямі на рагу вуліц Някрасава — Л. Бяды.

## Узнагароды 
Дзве ганаровыя граматы Прэзідыума Савета Міністраў БССР (1980); Ганаровая грамата Кабінета Міністраў Рэспублікі Беларусь; Медаль «Ветэран працы» за творчую, дзяржаўную і грамадскую дзейнасць; Некалькі дыпламоў Саюза архітэктараў СССР, медаль «За поспехі ў дойлідстве», медаль ЗША за рэалізацыю праграмы СССР — ЗША «Будаўнічае праектаванне і тэхналогія будаўніцтва» (1988г), шматлікія архітэктурныя ўзнагароды рэспубліканскіх і міжнародных конкурсаў. Званне Заслужаны архітэктар БССР (1985).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Жизнь, посвящённая архитектуре. Архитектура, посвящённая жизни.

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Каўхава

**Каўхава** () — горад і муніцыпалітэт у Фінляндыі. Размешчаны ў ляні Заходняя Фінляндыя і з’яўляецца часткай вобласці Паўднёвая Астработнія, за 400 км на паўночны захад ад Хельсінкі на чыгуначнай лініі Хельсінкі — Оўлу. Насельніцтва — 16 943 чалавекі (30 чэрвеня 2015).

Катэгорыя:Гарады Фінляндыі
Казімір Глаcко

**Казімір Глаcко** (, , ; 2 сакавіка 1784 — 27 студзеня 1831, Клонгоўз, Ірландыя) — дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў; доктар тэалогіі, прафесар Полацкай езуіцкай акадэміі і Клонгоўз Вуд каледжа (Ірландыя).

12 жніўня 1799 г. уступіў у Таварыства Ісуса і на працягу двух гадоў праходзіў выпрабаванні ў Полацкім навіцыяце. Вывучаў нямецкую мову ў Дынабургу (1801—1802) і філасофію ў Полацку (1802—1804). Выкладчык у класе інфімы і нямецкай мовы (1804—1805), а потым — рыторыкі, паэтыкі, геаметрыі, алгебры і нямецкай мовы (1805—1806) у Віцебску. У 1806—1807 гг. — выкладчык рыторыкі, паэтыкі, алгебры і нямецкай мовы у Дынабургу, у 1807—1808 гг. — намеснік рэгента канвікта і выкладчык нямецкай мовы ў Мсціславе, а ў 1808—1809 гг. — выкладчык рыторыкі, паэтыкі, алгебры, геаметрыі і нямецкай мовы ў Оршы.

Пасля забароны дзейнасці Таварыства Ісуса ў Расійскай імперыі (1820) разам з двума іншымі полацкімі езуітамі — Францішкам Ксаверыям Стахоўскім і Адамам Пятрышчам — быў накіраваны ў Ірландыю. Працуючы са снежня 1820 г. як прафесар дагматычнай і маральнай тэалогіі Клонгоўз Вуд каледжа (, ; знаходзіцца каля горада Клэйн, графства Кілдэр), зрабіў значны ўнёсак у развіццё адукацыйнай праграмы гэтай на той час буйнейшай ірландскай навучальнай установы езуітаў. (З верасня 1888 г. па чэрвень 1891 г. у гэтым прэстыжным каледжы, пакуль бацька мог аплаціць яго адукацыю, вучыўся знакаміты пісьменнік і паэт Джэймс Джойс).

Казімір Глаcко памёр у Клонгоўз 27 студзеня 1831 г. і пахаваны на мясцовых могілках побач з іншымі айцамі езуітамі.

## Літаратура 
* *Блинова, Т. Б.* Иезуиты в Беларуси. Роль иезуитов в организации образования и просвещения / Т. Б. Блинова. — Гродно : ГрГУ, 2002. — 427 с.
* *Giżycki, J. M.* Materyały do dziejów Akademii Połockiej i szkół odniej zależnych / J.M. Giżycki. — Kraków: Druk. W. Anczyca i spółki, 1905. — 288 s.
* Irish Jesuits since 1800. *The Irish Monthly.* Vol. 18, No. 199 (Jan., 1890), pp. 1-16.
* Menology of the Society of Jesus. English-Speaking Assistancy: Comprising the Provinces of England, Ireland, Maryland and Missouri, Together with the Missions of Canada and New Orleans. Volume I. — London: Manresa Press, 1902. — 331 p.

Катэгорыя:Выпускнікі Полацкай езуіцкай акадэміі
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкай езуіцкай акадэміі
Катэгорыя:Выкладчыкі Віцебскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Дынабургскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Мсціслаўскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Аршанскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Пудас’ярві

'''Пудас'ярві'''  () — горад у правінцыі Паўночная Пох'янмаа ў Фінляндыі. Размешчаны на берагах ракі Ійёкі. Насельніцтва - 8 924 чалавек, шчыльнасць - 1,58 чал./км². Плошча - 5 867,23 км², з якіх 228,62 км² занята вадаёмамі.

Катэгорыя:Гарады Фінляндыі
Лапуа

**Лапуа** () — горад у вобласці Паўднёвая Астработнія ў Фінляндыі; размешчаны на беразе аднайменнай ракі. Насельніцтва — 14 435 чалавек (2010). Горад займае плошчу 750,81 км², з якіх водная паверхня складае 19,58 км². Шчыльнасць насельніцтва — 76,25 чал./км².

## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Лаўры Коскела

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Фінляндыі
Пюхяярві (горад)

**Пюхяярві** () — фінскі горад і муніцыпалітэт у Паўночнай Астработніі на поўдні ляні Оўлу. Муніцыпалітэт таксама мяжуе з правінцыямі Усходняя і Заходняя Фінляндыя. Заснаваны ў 1866 годзе і атрымаў назву па возеры Пюхяярві, на паўночным беразе якога размешчаны. У 1993 атрымаў статус горада. Праз горад праходзіць траса E 75, нацыянальная дарога 27 і чыгуначная лінія Юлівіеска — Ісалмі.

Катэгорыя:Гарады Фінляндыі
Асліннік чырвонасцябловы

**Аслі́ннік чырвонасцябловы** (*Oenothera rubricaulis*) — від кветкавых раслін з роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Двухгадовая травяністая расліна вышынёй да 2 м, знешне вельмі падобная на . Сцябло разгалінаванае, апушанае, з чырвонымі плямамі. Лісце простае, ланцэтнае, суцэльнае. Асноўны колер кветак — жоўты. Суквецці прамыя, з чырванаватымі восямі. Калякветнікі ланцэтныя, слабазубчастыя. Чашачка зялёнага колеру, з адагнутымі ўніз лісцікамі. Пялёсткі кветак драбнейшыя, чым у аслінніка двухгадовага. Плод — сухая каробачка.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Асліннік чырвонасцябловы распаўсюджаны на тэрыторыі Еўразіі. Расліны святлолюбівыя. Растуць у сухіх хваёвых лясах, на схілах і камяністых месцах, пустках, горных лугах, уздоўж дарог. На тэрыторыі Беларусі знойдзены ў 1970-я гады.

Выкарыстоўваецца ў якасці дэкараратыўнай расліны.

## Сінонімы 
* *Oenothera biennis* ssp. *rubricaulis* (Kleb.) Stomps
* *Oenothera muricata* L.
* *Onagra muricata* (L.) Moench

## Літаратура 
*  — С. 149.

## Спасылкі 
* Растения Беларуси // Гербарий ЦБС НАН Беларуси MSKH 
* 

Катэгорыя:Скрыпнёвыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Інвазіўныя віды раслін
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Раахэ

**Раахэ**, **Рахе** (, ) — горад у Фінляндыі, у ляні Оўлу, на беразе Батнічнага заліва. Насельніцтва 22,4 тыс. жыхароў (2007). Заснаваны ў 1649 годзе графам Перам Брагэ Малодшым, шведскім генерал-губернатарам Фінляндыі.

Катэгорыя:Гарады Фінляндыі
Райсіа

**Райсіа** () — горад у правінцыі Паўднёва-Заходняя Фінляндыя, на захадзе Фінляндыі, у непасрэднай блізкасці ад гарадоў Турку і Наанталі, з якімі складае агульны муніцыпалітэт (з 2015). У гістарычных дакументах Райсіа ўпершыню згадваецца ў 1292 годзе.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Хейкі Хаавіста, фінскі дыпламат

Катэгорыя:Гарады Фінляндыі
Рыйхімякі

**Рыйхімякі** () — горад і муніцыпалітэт у Паўднёвай Фінляндыі ў правінцыі Канта-Хямэ, знаходзіцца за 69 км на поўнач ад Хельсінкі і за 109 км на паўднёвы ўсход ад Тамперэ. Вузлавая чыгуначная станцыя.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Фінляндыі
Улвіла

**Улвіла** () — горад у правінцыі Сатакунта ў ляні Заходняя Фінляндыя ў непасрэднай блізкасці ад горада Поры. Адзін з шасці сярэднявечных гарадоў Фінляндыі. Заснаваны ў 1365 годзе і з’яўляўся другім па значнасці гандлёвым цэнтрам у Заходняй Фінляндыі пасля Турку. З моманту заснавання г. Поры ў 1558 годзе Улвіла паступова губляе сваё значэнне. Царква св. Олафа.

Катэгорыя:Гарады Фінляндыі
Хаапаярві

**Хаапаярві** () — горад у правінцыі Паўночная Астработнія ў ляні Оўлу. Плошча — 789,17 км², з якіх плошча воднай паверхні — 23,68 км². Шчыльнасць насельніцтва — 9,98 чал./км².

## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Элсі Катайнен, фінскі палітычны дзеч

Катэгорыя:Гарады Фінляндыі
Юлівіеска

**Юлівіеска** () — горад у правінцыі Паўночная Астработнія на захадзе цэнтральнай часткі Фінляндыі. Размешчаны за 130 км на паўднёвы захад ад горада Оўлу і за 79 км на паўночны ўсход ад Кокала. Агульная плошча муніцыпалітэта — 573,14 км², з якіх плошча воднай паверхні — 4,56 км².
## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Кюёсці Каліа (1873—1940) — фінскі дзяржаўны і палітычны дзеяч.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Фінляндыі
Крысційнанкаўпункі

**Крысційнанкаўпункі** (, ) — горад у правінцыі Пох’янмаа ў Фінляндыі. Насельніцтва — 7143 чалавек (2011). Горад займае плошчу 1.678,99 км², з якіх водная паверхня складае 14,66 км² і мора — 981,79 км². Шчыльнасць насельніцтва — 10,47 чал./км².

Катэгорыя:Гарады Фінляндыі
Хаапавесі

**Хаапавесі** () — горад у Фінляндыі, размешчаны на беразе ракі Пюхяёкі ў правінцыі Паўночная Астработнія ў ляні Оўлу. Насельніцтва — 7098 чалавек (2016). Шчыльнасць насельніцтва — 7,04 чал./км². Штогод з 1989 года ў Хаапавесі праходзіць фестываль народнай і этнічнай музыкі.

Катэгорыя:Гарады Фінляндыі
Гуйтынен

**Гуйтынен** () — горад у правінцыі Сатакунта ў ляні Заходняя Фінляндыя. Заснаваны на беразе ракі Лойміёкі ў 1865 годзе. У 1972 годзе атрымаў статус гарадскога паселішча, а ў 1977 годзе — горада. Колькасць насельніцтва складае 10 700 чалавек (2010).

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Фінляндыі
Нурмес

**Нурмес** () — горад і муніцыпалітэт у Фінляндыі, у правінцыі Паўночная Карэлія (Усходняя Фінляндыя), на паўночным беразе возера Піелінен. Насельніцтва муніцыпалітэта — 8573 чалавек, а плошча — 1854,82 км², з якіх 253,71 км² займае водная паверхня. Музей.

Катэгорыя:Гарады Фінляндыі
Раман Анатолевіч Паўлючэнка

**Рама́н Анато́левіч Паўлючэ́нка** (, Мастаўскі, Краснадарскі край, СССР) — расійскі футбаліст, нападнік нагінскага «Сцяга» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Расіі. Заслужаны майстар спорту Расіі (2008).

## Кар’ера 
З лістапада 2002 года па жнівень 2008 года выступаў за футбольны клуб «Спартак» з Масквы. Са жніўня 2008 года гуляў за англійскі «Тотэнхэм Хотспур». Гэты трансфер зрабіў яго адным з самых дарагіх расійскіх футбалістаў, прададзеных за мяжу, у гісторыі расійскага футбола, бо сума кампенсацыі, атрыманай «Спартаком», склала не менш за 17 мільёнаў еўра.

## Дасягненні 
**Спартак**:
* Уладальнік Кубка Расіі: 2003

**Лакаматыў**:
* Уладальнік Кубка Расіі: 2015

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйным сайце маскоўскага «Лакаматыва» 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Расіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Расіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Сцяг Нагінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Арарат Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Урал Екацярынбург
Катэгорыя:Ігракі ФК Кубань Краснадар
Катэгорыя:Ігракі ФК Лакаматыў Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Тотэнхэм Хотспур
Катэгорыя:Ігракі ФК Спартак Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Ротар Валгаград
Катэгорыя:Ігракі ФК Ротар-2 Валгаград
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Стаўрапаль
Катэгорыя:Члены «Адзінай Расіі»
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Расіі
Ёвік

**Ёвік** () — горад і камуна ў Нарвегіі. Знаходзіцца на паўднёвым усходзе Нарвегіі, у фюльке Оплан, на заходнім беразе возера М’ёса. Плошча камуны — 672 км², працягласць з захаду на ўсход — 31,5 км, найвышэйшы пункт дасягае 842 метраў над узроўнем мора. Насельніцтва — 27.300 чалавек, у тым ліку 1.700 студэнтаў Вышэйшай школы Ёвіка. Атрымаў правы самастойнай камуны ў 1861 годзе.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Марэн Лундбю, нарвежская скакуха з трампліна

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Нарвегіі
Катэгорыя:Оплан
Сатакунта

**Сатакунта** () — вобласць на захадзе Фінляндыі на тэрыторыі былой ляні Заходняя Фінляндыя. Адміністрацыйны цэнтр — г. Поры. Перакладаецца назва «Сто каралеўстваў» (фін. Sata — сто, і фін. Kunta — каралеўства).

## Геаграфія 
Размешчана на заходнім узбярэжжы Фінляндыі, на беразе Батнічнага заліва. Значная частка тэрыторыі вобласці занята вадаёмамі. Большасць азёр Сатакунты маюць пясчанае дно і празрыстыя воды. Самае буйнае возера Пюхяярві ў Сякюля, у паўднёвай частцы вобласці. Праз сярэднюю Сатакунту працякае рака Кокемяенёкі і ў паўночнай частцы вобласці цячэ звілістая Карвіянёкі.

Рэльеф роўны. Самыя высокія пункты знаходзяцца ў паўночнай частцы (мясцовасці Ямі ў Яміярві і Алкіянвуоры ў Карвіа, дзе ёсць утвораныя ледавіковым перыядам гранітныя пагоркі).

Сярэдняя і паўднёвая часткі Сатакунты з’яўляюцца земляробчымі раёнамі. Прыморская прырода Сатакунты суровая, але прыгожая. Сярод прыродных славутасцяў — каля двухсот скалістых астравоў архіпелагу Оўрат у Мерыкарвыі, архіпелагі перад Лувія і Раўма, а таксама пясчаны пляж Юютэры.
Катэгорыя:Правінцыі Фінляндыі
Беларуска-ўзбекістанскія адносіны

**Беларуска-ўзбекістанскія адносіны** — адносіны паміж Рэспублікай Беларусь і Рэспублікай Узбекістан. Дыпламатычныя адносіны ўрады ўстанавілі 21 студзеня 1993 года. У лютым 1994 г. было адкрыта пасольства Беларусі ў Ташкенце.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка зрабіў афіцыйныя візіты ва Узбекістан двойчы: у снежні 1994 г. і верасні 2018 г.; Прэзідэнт Узбекістана Іслам Карымаў наведаў Мінск у кастрычніку 2014 г., а ягоны наступнік — Шаўкат Мірзіяеў — 31 ліпеня — 1 жніўня 2019 года.

## Гісторыя 
Узаемаадносіны прэзідэнтаў Карымава і Лукашэнкі былі няпростымі, што пасля смерці першага і адзначыў прэзідэнт Беларусі: *«як я часта кажу свайму сябру Шаўкату, мы ў беларуска-узбекскіх адносінах зрабілі значна больш, чым за 20 папярэдніх гадоў. Маёй заслугі тут мінімум. Заслуга вашага прэзідэнта.»*. Толькі ў красавіку 2018 г., пры новым прэзідэнце Узбекістана Ш. Мірзіяеве, было адчынена Пасольства Узбекістана ў Мінску.

У сакавіку 2018 г. Узбекістан наведаў міністр абароны Беларусі А. Раўкоў. Беларускі бок выказаў гатоўнасць адрамантаваць і мадэрнізаваць узбекскую бронетэхніку і лятальныя апараты.

## Эканамічнае супрацоўніцтва 
У ходзе вераснёўскага візіту А. Лукашэнкі ў Ташкенце адбыўся бізнес-форум, падчас якога бакі падпісалі 82 экспартна-імпартных пагадненняў.

Беларусь
Узбекістан
Плотнікаў

**Плотнікаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Барыс Рыгоравіч Плотнікаў — расійскі акцёр
* Браніслаў Аляксандравіч Плотнікаў (1940—2005) — беларускі мовазнавец.
* Іван Капітонавіч Плотнікаў — беларускі архітэктар
* Максім Дзмітрыевіч Плотнікаў — беларускі футбаліст
Нествед

**Нествед** (дац. Næstved) — горад у Даніі. Знаходзіцца на поўдні вострава Зеландыя, у аднайменнай вобласці, у вусці ракі Суса. Насельніцтва горада — 41.857 чалавек (на 2012 год). 

## Гісторыя 
У Сярэднія стагоддзі Нествед быў найбуйнейшым портам Паўднёвай Зеландыі, гандлёвым і прамысловым цэнтрам рэгіёну. Захавалася гістарычная забудова з грамадскімі пабудовамі XV—XVI стагоддзяў, сабор Св. Пятра (XIII—XV стагоддзяў), будынак манастыра Херлуфсхальм.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Фрэдрык Баер
* Оле Клінт-Енсэн

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Даніі
Універсальная дзесятковая класіфікацыя: звыш 10 000 асноўных і дапаможных класаў

«**Універса́льная дзесятко́вая класіфіка́цыя: звыш 10 000 асно́ўных і дапамо́жных кла́саў**» — першае скарочанае выданне УДК на беларускай мове.

Пераклад класаў міжнароднай класіфікацыйнай сістэмы «*Універсальная дзесятковая класіфікацыя*» на сучасную беларускую мову зроблены на падставе англамоўнай эталоннай скарочанай версіі УДК () міжнароднага Кансорцыума УДК (). Першае скарочанае выданне УДК на беларускай мове змяшчае больш за 10 000 асноўных класаў, дапаможныя табліцы і алфавітна-прадметны паказальнік.

## Анатацыя 

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кнігі 2016 года
Катэгорыя:Творы на беларускай мове
Іначэнца Мараіна

**Іначэнца Мараі́на**, або **Мараі́ні** () — архітэктар і мастак-дэкаратар другой паловы 18 ст.

## Біяграфія 
Родам з Італіі (Лугана). Вучыўся ў Мілане ў Брэры. 3 1764 года працаваў у асноўным у Польшчы. 3 1 чэрвеня 1777 года пры двары М. К. Агінскага ў Слоніме, да 1780 года кіраваў будоўляй спец. памяшкання для Слонімскага тэатра Агінскага («Новы дом оперы»), пісаў дэкарацыі. Пакінуў Слонім паміж 1780 і 1785 гадамі. Відаць, у 1786 годзе пісаў дэкарацыі для тэатра «Ла Скала» (Мілан).

Галоўныя работы: перабудова Нацыянальнага тэатра ў Варшаве, будаўніцтва драўлянага амфітэатра ў Львове (1790-я гады).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Італіі
Катэгорыя:Архітэктары Польшчы

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-дэкаратары паводле алфавіта
Катэгорыя:Мастакі-дэкаратары Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-дэкаратары Італіі
Катэгорыя:Архітэктары Варшавы
Катэгорыя:Архітэктары Львова
Катэгорыя:Архітэктары Слоніма
Леў Пятровіч Мацкевіч

**Леў Пятровіч Мацке́віч** (,  — ) — беларускі архітэктар. Заслужаны будаўнік БССР (1963).

## Біяграфія 
Скончыў у 1923 годзе Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію, у 1930 годзе Маскоўскі межавы інстытут, у 1936 — Маскоўскі архітэктурны інстытут. Працаваў землеўпарадчыкам у Маскве, Растове-на-Доне. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. 3 1945 года ў Беларусі: у 1945—1948 гадах намеснік начальніка Упраўлення па справах архітэктуры пры СМ БССР у Мінску, з 1948 года галоўны архітэктар Мінска і нач. Упраўлення па справах будаўніцтва і архітэктуры Мінгарвыканкама. 3 1962 года выкладчык кафедры архітэктуры Беларускага політэхнічнага інстытута, дацэнт.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1945 года. У 1958-1961 — старшыня праўлення СА БССР. Член КПСС з 1948 года.

## Творчасць 
Асноўныя работы: генплан Масквы (1935, у сааўтарстве), праекты забудовы 1-й Мяшчанскай вуліцы і плошчаў Яраслаўскай і Краснаваротскай (1937—1939, кіраўнік брыгады), адміністрацыйнага будынка інстытута «Электрахіммет» (1936—1937, у сааўт.) у Маскве; генплан цэнтральнай сядзібы саўгаса «Культура» Разанскай вобласці (1940—1941), генпланы Оршы (1946), Полацка (1946—1947); праекты забудовы плошчаў Леніна (цяпер пл. Незалежнасці; 1947) і Я. Коласа (1947—1951), праспекта Ленінскага (1947—1951), забудовы праспекта Машэрава (1954), вул. Маскоўскай (1948), Казлова (1955), Цэнтральнай пл. (цяпер пл. Кастрычніцкая; 1950—1955), праекты дэталёвай планіроўкі Мінска (да 2000 года), забудовы 2 кварталаў па вул. Даўгабродскай (1954—1955, усе ў сааўтарстве) у Мінску. У 1958—1961 гадах старшыня праўлення Саюза архітэктараў Беларусі.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Чырвонай Зоркі (1945), Працоўнага Чырвонага Сцяга (1949), медалямі.

## Творы 
Сярод апублікаванага:
* Минск: Послевоенный опыт реконструкции и развития. — Мн., 1966. (у сааўтарстве).

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Мацкевіч, Леў Пятровіч (архітэктар ; 1903—1968)  // Нацыянальная бібліятэка Беларусі

Катэгорыя:Выпускнікі МАРХІ
Катэгорыя:Выкладчыкі БНТУ
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Масквы
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары Мінска
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Беларускай ССР
Катэгорыя:Старшыні Беларускага саюза архітэктараў
Іван Капітонавіч Плотнікаў

**Іван Капітонавіч Плотнікаў** (1862—1918) — расійскі архітэктар, які працаваў на тэрыторыі Беларусі. Гродзенскі губернскі архітэктар (1900—1912), вяцкі губернскі архітэктар (1912—1916).

## Біяграфія 
Скончыў Імператарскую Акадэмію мастацтваў. У чыне калежскага асэсара ў 1891—1900 гадах працаваў гродзенскім малодшым інжынерам. У 1900—1912 гадах працаваў гродзенскім губернскім архітэктарам. У пачатку XX стагоддзя пражываў у доме № 26 па вуліцы Рэзніцкай.

## Творчасць 
 ў Брэсце.]]
 ў Рэплі.]]

Яшчэ ў час працы малодшым архітэктарам будаўнічага аддзялення гродзенскага губернскага праўлення ў 1896 годзе даў крытычную ацэнку праекту Свята-Мікалаеўскай царквы ў горадзе Брэсце: «Прадстаўленыя чарцяжы маюць лішак упрыгожванняў, якія не ўвашлі ў каштарыс, асабліва тынкавыя працы, між тым чарцёж, паводле майго меркавання, павінен дакладна паказваць толькі тое, што ўключана ў каштарыс, які падлягае праверцы».

У 1904 годзе прыкамандзіраваны да адмысловай камісіі Свяцейшага сінода па аднаўленні Каложскай царквы ў Гродне. 

### Праекты 
; Беларусь
* Зацвярджэнне праекта касцёла Святога Аляксея ў мястэчку Сяльцы Пружанскага павета (16 лютага 1906).
* План мясцовасці пад будаўніцтва і праект касцёла Праабражэння Гасподняга ў вёсцы Вялікай Бераставіцы Гродзенскага павета (1907).
* Праект і каштарыс на будаўніцтва мураванага касцёла ў мястэчку Лыскаве Пружанскага павета (23 ліпеня 1907) — не рэалізаваны.
* Праект і каштарыс на пабудову акруговай бальніцы ў горадзе Гродне (1891—1894).
* Праект касцёла Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў мястэчку Рэплі Ваўкавыскага павета (1900).
* Праект мураванага бровара ў маёнтку Станіслава Незабытоўскага Алешавічах Гродзенскага павета (1895) — не захаваўся.
* Праект Пакроўскага кафедральнага сабора ў Гродне (у суаўтарстве з Міхаілам Прозаравым і Іванам Савельевым).
* Праект перабудовы Свята-Троіцкай царквы ў мястэчку Зэльве Ваўкавыскага павета (пачатак XX ст.).
* Праект Свята-Мікалаеўскай брацкай царквы ў горадзе Брэсце (1895—1896).
* Праект Свята-Уладзімірскай царквы-школы на Занёманскім фарштаце ў Гродне (1895).
* Праект сядзібна-паркавага ансамбля Талочкаў: капліцы, бровара, парку ў маёнтку Вердамічах Гродзенскага павета (канец XIX — пачатак XX ст.).
; Польшча
* Праект драўлянага цырку і летняга тэатру ў горадзе Беластоку (1894—1897) — не захаваліся. 
; Расія
* Праект паўночнага цаглянага двухпавярховага корпуса Іжэўскай жаночай гімназіі (сумесна з ) (1912—15).
* Праект стараверскай малельні ў Кіраве (1910) — інжынер Э. К. Нюквіст, архітэктар І. К. Плотнікаў.

## Заўвагі 
## Зноскі 
Катэгорыя:Архітэктары Гродна
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Гродзенскія губернскія архітэктары
Катэгорыя:Архітэктары Расіі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
Віктар Міхаэліс

**Віктар Міхаэліс** — беларускі архітэктар першай паловы 19 ст. Прадстаўнік архітэктуры класіцызму.

## Біяграфія 
, В. Міхаэліс. 1846 г.]]
, В. Міхаэліс. 1810 г.]]
Лютэранін. Вучань Гродзенскага губернскага архітэктара К. В. Багеміле. У 1826—1849 гадах працаваў Гродзенскім губернскім архітэктарам.

## Творчасць 
Выканаў праекты гандлёвых радоў у Навагрудку (1835), бальніцы для ніжніх воінскіх чыноў, сіроцкага дома, багадзельні для Гродзенскай губерні (1849), сінагогі на Кобрынскім фарштаце Брэсцкай крэпасці.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Гродна
Катэгорыя:Гродзенскія губернскія архітэктары
Катэгорыя:Архітэктары Навагрудка
Катэгорыя:Архітэктары Брэста
Катэгорыя:Архітэктары класіцызму
Фёдар Ільіч Афанасьеў

**Фёдар Ільіч Афанасьеў** ( — ?) — рускі інжынер і архітэктар, які працаваў на тэрыторыі Беларусі і Украіны, гродзенскі губернскі архітэктар (1877—1885).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1854 годзе. Паступіў у Пецярбургскае будаўнічае вучылішча ў 1871 годзе і пры выпуску ў 1876 годзе атрымаў званне грамадзянскага інжынера і чын X класа. Тады ж прылічаны да Міністэрства ўнутраных спраў з адкамандзіраваннем для заняткаў у .
* Нагляд за аднаўленнем згарэлай Свята-Пакроўскай царквы ў мястэчку Лыскаве Ваўкавыскага павета (1881) — не захавалася.
* Праект драўлянай царквы ў вёсцы Зубачы Пружанскага павета (1880) — не захавалася.
* Праект драўлянай царквы ў вёсцы  Брэсцкага павета (14 снежня 1879) — не захавалася.
* Праект драўлянай царквы ў імя пакутніц Веры, Надзеі, Любові і Сафіі ў вёсцы Страдзеч Брэсцкага павета (1880) — не захавалася.
* Праект іканастаса для Свята-Мікалаеўскай царквы ў вёсцы Самуйлавічы Дольныя Ваўкавыскага павета (13 кастрычніка 1881).
* Праект перабудовы касцёла Найсвяцейшай Тройцы ў праваслаўную царкву ў мястэчку Лыскаве Ваўкавыскага павета (1881).
* Праект Свята-Міхайлаўскай царквы ў вёсцы Навасёлках Кобрынскага павета (29 студзеня 1880)
* Праект царквы Прападобнай Параскевы Сербскай у вёсцы Балаце Кобрынскага павета (27 сакавіка 1880).

## Зноскі 
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Украіны
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Гродзенскія губернскія архітэктары
Амкадор

«**Амкадор**» — машынабудаўнічае прадпрыемства, заснаванае ў 1991 годзе ў Мінску. Вырабляе дарожна-будаўнічыя, камунальныя, снегаўборачныя, лясныя і сельскагаспадарчыя самаходы. Штогод выпускае больш за 5 тыс. самаходаў. Мае 3 заводы «Ударнік», «Дармаш» і «Дармашмэт» (вёска Калодзішчы, Мінскі раён) ды замежныя прадстаўніцтвы ў Індыі (Нью-Дэлі), Літве (Вільня), Прыднястроўі (Ціраспаль), Расіі (Арол, Валгаград, Екацярынбург, Казань, Краснадар, Масква, Ніжні Ноўгарад, Новасібірск, Санкт-Пецярбург, Уладзівасток, Чалябінск) ды Украіне (Кіеў). Валодае 10 даччынымі прадпрыемствамі:
# «Амкадор-Гандаль»,
# «Амкадор-Дзяржынск» (Мінская вобласць),
# «Амкадор-Лагойск» (Мінская вобласць),
# «Амкадор-Літ»,
# «Амкадор-Можа» (Крупкі, Мінская вобласць),
# «Амкадор-Пінск» (Брэсцкая вобласць),
# «Амкадор-Спецсервіс»,
# «Амкадор-Унікаб» (Маладзечна, Мінская вобласць),
# «Амкадор-Унімод»,
# «Амкадор-Шклоў» (Магілёўская вобласць).

Уладальнікам 60 % акцый таварыства з’яўляецца Бірэндра Махата, родзіч  — генеральнага консула Непала ў Беларусі.

У студзені 2013 года ў выніку продажу дадатковай эмісіі акцый 53,64 % ад статутнага фонду выкупіла ТАА «Інтэрсервіс».

## Генеральныя дырэктары 
* Аляксандр Уладзіміравіч Яфімаў (2020—2022)
* Дзмітрый Пятровіч Барташэвіч

## Міжнародныя санкцыі 
У 2022 годзе «Амкадор» трапіў пад санкцыі Канады і Украіны.

5 снежня 2023 года Міністэрства фінансаў ЗША ўвяло абмежавальныя меры адносна кампаніі.

 Амкадор з пілавальнай прыладай Kesla]]
 Амкадор-2682-01]]

Катэгорыя:Машынабудаўнічыя кампаніі Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Мінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1991 годзе
Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў спісе спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб ЗША
Кірыл Анатолевіч Набабкін

**Кіры́л Анато́левіч Наба́бкін** (; , Масква, СССР) — расійскі футбаліст, крайні абаронца клуба ЦСКА. Выступаў за маладзёжную, другую і асноўную зборныя Расіі.

Пачынаў кар’еру ў «Маскве»», а ў 2009 годзе перайшоў у ЦСКА, за які гуляе і дакуль. За зборную Расіі згуляў два матчы, быў у яе складзе на чэмпіянаце Еўропы 2012. Трохкратны чэмпіён Расіі (2012/13, 2013/14, 2015/16), двухкратны сярэбраны прызёр (2010, 2014/2015), бронзавы прызёр (2011/12), двухкратны ўладальнік Кубка Расіі (2011, 2013) і Суперкубка (2013, 2014). У 2009 годзе быў уключаны ў спіс 33 найлепшых футбалістаў чэмпіянату Расіі пад 3-м нумарам, як правы абаронца.

## Кар’ера 
### Раннія гады 
Займацца футболам Набабкін пачаў у футбольным клубе «Спартак» (Масква), але крыху пазней Кірыл перайшоў у дзіцяча-юнацкі клуб «Тарпеда-ЗІЛ», выпускніком якога ў выніку і стаў.

Першы прафесійны кантракт падпісаў з футбольным клубам «Масква» ў 16-гадовым узросце, аднак гуляў спачатку выключна ў рэзервовай камандзе. У 2004 годзе стаў пераможцам чэмпіянату Расіі сярод дублюючых складаў. У асноўным складзе «Масквы» Набабкін дэбютаваў 13 ліпеня 2005 года ў матчы 1/16 Кубка Расіі супраць махачкалінскага «Дынама», а першы матч у Прэм’ер-лізе правёў 3 жніўня 2005 года супраць ЦСКА.

### ЦСКА 
Пасля заканчэння сезона 2009 года, у якім Набабкін праявіў сябе як адзін з лідараў «Масквы», Кірыл падпісаў кантракт з маскоўскім ЦСКА. У складзе армейцаў ён у першым жа сезоне стаў сярэбраным прызёрам чэмпіянату, а ў наступным годзе пераможцам Кубка Расіі.

## Міжнародная кар’ера 
1 чэрвеня 2012 года Набабкін дэбютаваў у зборнай Расіі ў матчы супраць зборнай Італіі, які скончыўся перамогай зборнай Расіі з лікам 0:3, адгуляўшы ўвесь матч.

## Дасягненні 
**ЦСКА**
* Уладальнік Кубка Расіі: 2011

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйным сайце ЦСКА 
* Профіль на афіцыйным сайце «Масква» 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Расіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Расіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК ЦСКА Масква
В. Палікарпаў

**В. Палікарпаў** — беларускі архітэктар, творчае жыццё якога шчыльна звязана з Брэстам.

## Біяграфія 
Тытулярны саветнік, працаваў на пасадзе брэсцкага гарадскога архітэктара.

## Творчасць 
У 1846 годзе склаў праект касцёла ў горадзе Брэсце, які апынуўся «Вельмі нездавальняючым. Найвысока загадаць зрабіў ласку [імператар Аляксандр]: замяніць гэтае, таму, які склаў, Архітэктару. І даць іншы праект, без капрызу, але ў прыгожым стылі, дзе б прастата злучалася з вытанчанасцю каталіцкіх касцёлаў». Гэты водгук імператара з чарцяжамі быў перададзены выконваючаму пасаду брэсцкага гарадскога архітэктара В. Палікарпаву з тым, каб ён склаў новы праект «ва ўсім згодна прадпісанняў Васпана імператара».

Архітэктурны памочнік В. Палікарпаў у 1854 годзе спраектаваў драўляны храм у маёнтку Пашукі Брэсцкага павета.

У 1861—1864 гадах узвёў у Брэсце па «Найвысока зацвержаным у 1846 годзе праекце» Свята-Сімяонаўскі сабор.

Адначасова з’яўляўся членам камісіі па расследаванні растраты камендантам Брэсцкай крэпасці генералам-лейтэнантам Барталамеем выдзеленых яму сродкаў на гэта мерапрыемства.

### Асобныя творы 
]]
]]
* Свята-Андрэеўская царква (Пашукі) (праект 1854, пабудавана ў 1877)
* Свята-Сімяонаўскі сабор (Брэст) (1865-68)

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары Брэста
Вячаслаў Аляксандравіч Малафееў

**Вячасла́ў Алякса́ндравіч Малафе́еў** (; нар. , Ленінград) — расійскі футбаліст, брамнік. На працягу ўсёй кар’еры выступаў за пецярбургскі «Зеніт». Заслужаны майстар спорту Расіі (2008). З 2003 по 2012 год ігрок зборнай Расіі. У канцы футбольнай кар’еры заняўся бізнесам, уладальнік агенцтва нерухомасці.

## Кар’ера 
### Клубная 
Малафееў дэбютаваў у матчы супраць ўладзікаўказскай «Аланіі», пасля таго, як Раман Беразоўскі быў выдалены за абразу ў адрас суддзі. Аднак скарыстацца шанцам стаць першым нумарам Малафееў не здолеў. Тым не менш, менавіта з гэтага часу Вячаслава сталі выклікаць у алімпійскую зборную Расіі, за якую ён упершыню згуляў супраць Арменіі 4 верасня 1999 года.

У 2003 годзе Малафееў разам з «Зенітам» заняў другое месца ў чэмпіянаце, атрымаўшы прыз «Варатар года» імя Льва Яшына і трапіў у спіс 33 найлепшых футбалістаў чэмпіянату Расіі. Два раўнацэнныя варатары «Зеніта», Каміл Чантафальскі і Малафееў, стала змагаліся за месца ў асноўным складзе. У 2005 годзе, зарабіўшы выдаленне ў кубкавым матчы супраць ЦСКА, Вячаслаў надоўга стаў другім варатаром. У сваю чаргу, у пачатку 2006 года Чантафальскі быў выдалены ў матчы Кубка УЕФА супраць «Русенборга», і Малафееў у выніку згуляў у тым годзе 36 гульняў, прапусціўшы ў іх 30 мячоў і зноў трапіўшы ў спіс 33 найлепшых футбалістаў чэмпіянату.

У наступным годзе ў каманды не было ярка выяўленага першага нумару. Малафееў згуляў 24 гульні, прапусціў 27 мячоў, заваяваў залатыя медалі чэмпіянату і стаў «варатаром года».

### Міжнародная 
З 2000 году Вячаслаў прыцягваўся да збораў нацыянальнай зборнай Расіі. У лістападзе 2003 года Вячаслаў згуляў свой першы матч за зборную Расіі, калі Расія праводзіла другую стыкавую гульню супраць зборнай Уэльса.

## Дасягненні 
### Клубныя 
**Зеніт**
* Чэмпіён Расіі (3): 2007, 2010, 2012
* Уладальнік Кубка Расіі (2): 1999, 2010
* Уладальнік Кубка расійскай Прэм’ер-лігі: 2003
* Уладальнік Суперкубка Расіі (2): 2008, 2011
* Уладальнік Кубка УЕФА: 2008
* Уладальнік Суперкубка УЕФА: 2008

### Міжнародныя 
**Расія**
* Бронзавы прызёр чэмпіянату Еўропы: 2008

## Асабістае жыццё 
Вячаслаў з’яўляецца ўдаўцом, яго жонка Марына Малафеева, прадпрымальнік, загінула ў аўтамабільнай аварыі 17 сакавіка 2011 года. Разам з Марынай у Вячаслава маюцца двое дзяцей — дачка Ксенія (2003) і сын Максім (2006).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Профіль на афіцыйным сайце «Зеніта»
* 

Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Расіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Расіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Зеніт Санкт-Пецярбург
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Расіі
Катэгорыя:Футбалісты аднаго клуба
Катэгорыя:Прадпрымальнікі Расіі
Якаў Марцінавіч Фардон

**Якаў (Якуб) Марцінавіч Фардон** (,  — , ) — беларускі архітэктар часоў Расійскай імперыі, які працаваў у Гродзенскай губерні. Калежскі асэсар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і Марціна Фардона і Мар’яны Цыркоўні ў Гродне, меў братоў Юльяна, Караля і Мар’яггу. Каталік.

Скончыў Гродзенскую павятовую школу і вучыўся дзевяць гадоў у гродзенскага архітэктара. З 1829 года працаваў капіравальшчыкам у Беластоцкай абласной управе. З 1831 года быў памочнікам гродзенскага губернскага архітэктара. З 1833 года быў памочнікам архітэктара Беластоцкай вобласці. Між іншым, падрыхтаваў план разбураных кляштараў Беласточчыны. З 1836 года — зноў памочнік гродзенскага губернскага архітэктара.

27 лістапада 1858 года Якуб разам з дачкой Аляксандрай прынялі расійскае грамадзянства.

У 1862 годзе Якуб быў ужо асэсарам-саветнікам па будаўніцтве пры Гродзенскім магістраце. У 1864 годзе стаў начальнікам Мастацкага стала Гродзенскага губернскага праўлення. Пазней праектаваў жылыя дамы.

Памёр у Гродне 26 кастрычніка 1888 года. Пахаваны на Фарных могілках.

### Сям’я 
Першыя два шлюбы скончыліся ўдаўством. Ад другога шлюбу з Міхалінай з Белаблоцкіх меў дачку Аляксандру Сабіну. Ад трэцяга шлюбу са шляхцянкай Феліцыяй Луковіч меў сына Мельхіёра Фардона, які стаў каталіцкім святаром.

## Праекты 
 ў Брэсце. 1929]]
; Беларусь
* Абмерныя чарцяжы брамы скасаванага кляштара картэзіянцаў ў мястэчку Бярозе Пружанскага павета (9 жніўня 1871).
* Каштарыс на рамонт Свята-Сафійскай царквы ў вёсцы Страдзечы Брэсцкага павета (1842) — не захавалася.
* Праект і каштарыс на будоўлю могілкавай царквы ў мястэчку Наваельні Навагрудскага павета (25 чэрвеня 1863) — не захавалася.
* Праект каменнага дома Міхеля Бермана на вуліцы Жыровіцкай у Слоніме (1842) — не захаваўся.
* Праект касцёла Святога Крыжа ў горадзе Брэсце (26 верасня 1846).
* Праект касцёла Святых апосталаў Пятра і Паўла ў мястэчку Гожы Гродзенскага павета (1862).
* Праект манежа ў колішняй сялянскай клуні ў Гродне (1836) — не захаваўся.
* Праект моста праз Нёман у Гродне (1832) — не захаваўся.
* Праект Свята-Аляксандра-Неўскай царквы ў мястэчку Верцялішках Гродзенскага павета (3 красавіка 1843).
* Праект Свята-Мікалаеўскай царквы ў мястэчку Вялікай Бераставіцы Гродзенскага павета (24 чэрвеня 1858).
* Праект Свята-Мікалаеўскай царквы ў мястэчку Шарашове Пружанскага павета (1872).
* Праект прыбудовы званіцы і абліцоўкі Свята-Петра-Паўлаўскай царквы ў мястэчку Бярозе Пружанскага павета (1872).
* Праект фасада драўлянага дома Войцеха Крастовіча на вуліцы Апальманаўскай у Гродне (1842) — не захаваўся.
* Рамонт дома памешчыцы Шукевіч у горадзе Слоніме (4 студзеня 1837) — не захавалася.
* Рамонт Свята-Раства-Багародзіцкай царквы ў мястэчку Гудзевічах Гродзенскага павета (23 лютага 1873).

; Польшча
* Праект  у мястэчку Сухаволі Беластоцкага павета (1879).
* Праект  ў горадзе Семятычах Беластоцкага павета (11 кастрычніка 1845).
* Праект  ў мястэчку Заблудаве Беластоцкага павета (1845).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
Васіль Сцяпанавіч Джанееў

**Васіль Сцяпанавіч Джанееў** — інжынер-архітэктар, калежскі саветнік.

## Біяграфія 
Прафесійную адукацыю атрымаў у Харкаўскім універсітэце ў Гродне (1866—1871).

## Узнагароды 
* Ордэн Святога Станіслава 2-й ступені
* Ордэн Святога Станіслава 3-й ступені з Імператарскай каронай
* Знак адрознення за бездакорную службу за 15 гадоў
* Бронзавы медаль у памяць вайны 1853-56 гадоў

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары Гродна
Катэгорыя:Гродзенскія губернскія інжынеры
Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Калежскія саветнікі
Іван Ігнатавіч Калянкевіч

**Іван Ігнатавіч Калянкевіч** (1831 — ?) — беларускі архітэктар, стацкі саветнік. Гродзенскі губернскі архітэктар (1867—1887).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Гродзенскай губерні. Каталік. Скончыўшы курс у 1852 годзе, быў прызначаны ў гродзенскую губернскую будаўнічую і дарожную камісію архітэктарскім памочнікам для вытворчасці работ.

У 1876 годзе надворны саветнік Іван Калянкевіч балаціраваўся на пасаду гродзенскага гарадскога архітэктара, аднак выявіў жаданне займаць яе толькі два гады. Быў сябрам камісіі па прыёмцы архітэктурных праектаў. На 1885 год жыў у Гродне на Купецкай вуліцы ў доме № 20

## Творчасць 
 ў Вельямовічах]]
 ў Індуры]]

Кіраваў будаўніцтвам па праекце будаўнічага аддзялення губернскага праўлення лячэбніцы, пральні і лазні ў Гродне.

23 верасня 1874 года Іван Калянкевіч паведаміў у Гродзенскае губернскае праўленне пра поўнае разбурэнне дамініканскага касцёла па вуліцы Саборнай і прапанаваў выбрукаваць брукаваным каменем утвораную пляцоўку. Урэшце, на гэтым месцы ўладкавалі сквер.

У 1880-х гадах удзельнічаў у будаўніцтве Новых казармаў за чыгункай у Гродне (цяпер на рагу вуліц Чырвонаармейскай і Шчорса). 

### Праекты 
* План згарэлай мясцовасці на школьным двары ў Гродне (12 верасня 1879).
* Праект іканастаса для Свята-Аляксандра-Неўскай царквы ў мястэчку Індуры Гродзенскага павета (13 снежня 1880).
* Праект Свята-Аляксандра-Неўскага сабора ў горадзе Кобрыне (1864).
* Праект Свята-Аляксандра-Неўскай царквы ў мястэчку Індуры Гродзенскага павета (3 сакавіка 1879).
* Праект Свята-Крыжаўзвіжанскай царквы ў вёсцы Галавачах Гродзенскага павета (1877).
* Праект Свята-Пакроўскай царквы ў сяле Ятвеску Ваўкавыскага павета (1873).
* Праект Спаса-Увазнясенскай царквы і званіцы ў вёсцы Вельямовічах Брэсцкага павета (1864—65).
* Праект Свята-Успенскай царквы ў вёсцы Гарбачах Ваўкавыскага павета (9 жніўня 1865).
* Праект царквы Покрыва Прасвятой Багародзіцы ў мястэчку Скідзелі Гродзенскага павета (26 сакавіка 1865) — не захавалася.

## Узнагароды 
Узнагароджаны бронзавым медалём у памяць вайны 1853—1856 гадоў, двума брыльянтавымі пярсцёнкамі, ордэнам Святога Станіслава 2-й ступені з імператарскай каронай (1871), ордэнам Святой Ганны 2-й ступені (1874), ордэнам Святога Уладзіміра 4-й ступені (1883).

## Зноскі 
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары Гродна
Катэгорыя:Стацкія саветнікі
Самуэль Рагоза

**Самуэль Рагоза** (; 7 лютага 1788, Бабінавічы — 5 кастрычніка 1839, Новы Сонч, Польшча) — дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў, педагог.

## Біяграфія 
Уступіў у Таварыства Ісуса 16 жніўня 1803 г. і на працягу двух гадоў праходзіў выпрабаванні ў Дынабургскім навіцыяце. У 1805—1806 гг. вывучаў рыторыку ў Аршанскім езуіцкім калегіуме, а ў 1806—1809 гг. — філасофію ў Полацкім езуіцкім калегіуме, а ў 1814 г. скончыў чатырохгадовы курс тэалогіі ў Полацкай езуіцкай акадэміі і працаваў у сваёй альма-матэр як прафесар этыкі, палітэканоміі, статыстыкі і заалогіі (1814—1816, 1817—1819) і прафесар фізікі і матэматыкі (1816—1817). Згодна з патрабаваннямі навучальнай праграмы да курсаў «Этыка або маральная філасофія» і «Палітычная эканомія і статыстыка» даваў асновы юрыдычных ведаў. У 1819—1820 гг. — прэфект школ у Віцебску.

Пасля выгнання езуітаў з Расійскай імперыі (1820) з’ехаў у Аўстрыйскую дзяржаву. З канца лістапада 1820 і да 1825 г. працаваў на розных пасадах, галоўным чынам — прафесара дагматычнай тэалогіі, у Цярнопальскім езуіцкім калегіуме. 15 жніўня 1821 г. даў манаскія абяцанні. Потым выкладаў дагматычную тэалогію ў калегіумах у Старой Весі (1825—1828) і Тынцы (1828—1831).

Калі моцны пажар у Тынецкім калегіуме (2 мая 1831 г.) зрабіў немагчымым далейшае выкарыстанне пацярпелых будынкаў, было вырашана перанесці гэтую навучальную ўстанову ў іншае месца. Дзеля матэрыяльнага забеспячэння такой патрэбы улады перадалі езуітам былы кляштар Ордэна прэманстратаў у Новым Сончы. Туды, каб ўзначаліць працы па падрыхтоўкі новай адукацыйнай пляцоўкі, і быў накіраваны С. Рагоза. Пасля адкрыцця калегіума ў Новым Сончы працаваў у ім прафесарам дагматычнай тэалогіі (1832—1837), а з 19 лістапада 1837 г. і да сваёй смерці 5 кастрычніка 1839 г. — рэктарам.

## Літаратура 
* *Блинова, Т. Б.* Иезуиты в Беларуси. Роль иезуитов в организации образования и просвещения / Т. Б. Блинова. — Гродно : ГрГУ, 2002. — 427 с.
* Giżycki, J.M. Materyały do dziejów Akademii Połockiej i szkół odniej zależnych / J.M. Giżycki. — Kraków: Druk. W. Anczyca i spółki, 1905. — 288 s.
* Załęski, S. Jezuici w Polsce. T. 5, Jezuici w Polsce porozbiorowej 1820—1905. Cz. 2. — Kraków: W.L. Anczyc i sp, 1906. — s. 518—1300.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Аршанскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Віцебскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лёзненскім раёне
Лія Авейсаўна Каджар

**Лія Авейсаўна Каджар**, прынцэса персідская (, Баку — , Мінск) — беларускі архітэктар, мастак, педагог.

## Біяграфія 
Паходзіць з дынастыі Каджараў, нарадзілася ў сям’і інжынера Султана Авейса Каджара (сына Алі Кулі Мірзы аглы Каджара) і настаўніцы Тамары Мікалаеўны Дзідзікашвілі (Тбілісі, 1902 — Баку, 18.08.1978). Мела брата . Скончыла ў 1952 годзе Акадэмію мастацтваў у Ленінградзе.

У 1953—1959 гадах Лія Авейсаўна працавала ў Белдзяржпраекце. У 1962—1966 гадах у «Мінскпраекце», у 1967—1976 гадах старшы выкладчык кафедры інтэр’еру і абсталявання Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута, пазней мастаком у Мінскім мастацкім вытворчым камбінаце Мастацкага Фонду БССР.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1955 года. Пражывала ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы: жылы дом па Ленінскім праспекце (1960), комплекс жылых будынкаў і гандлёвых прадпрыемстваў па вул. Апанскага (1964), жылых будынкаў з крамамі па вул. Рэспубліканскай (1965), інтэрнат з кафэ па вул. Караля (1966) у Мінску; у аўтарскім калектыве: помнік ахвярам фашызму ў в. Трасцянец (1958), жылы дом з крамай і кафэ «Бульбяная» па Ленінскім праспекце (1958), інтэр’еры рэстаранаў, кафэ, фае ў гасцініцах «Матэль» і «Планета» (1982) у Мінску, санаторый «Беларусь» у Сочы (1959), мемарыяльны комплекс «Вязынка» (1972), вакзал на ст. Вязынка (1973), будынак РК КПБ і райвыканкама ў г. Шчучыне (1978).

## Сям’я 
З 1950 года была ў шлюбе са сваім аднакурснікам Сяргеем Сцяпанавічам Мусінскім. З 1953 года сям’я пражывала ў Мінску. У іх нарадзіліся дочкі Таццяна Сяргееўна (мастацтвазнаўца) і Яўгенія Сяргееўна (мастак ДПМ, сябра СМБ), які жывуць у Мінску, і сын Іван Сяргеевіч Мусінскі (навучаўся на фізічным факультэце Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта), які жыве ў Маскве.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Каджары
Сяргей Пятровіч Гур’еў

**Сяргей Пятровіч Гур’еў** — архітэктар Расійскай імперыі, які працаваў на тэрыторыі Гродзенскай губерні, тытулярны саветнік.

## Біяграфія 
Праваслаўны. Скончыў Маскоўскае палацавае архітэктурнае вучылішча з правам на чын X класа. 17 лютага 1865 года прыбыў у Гродзенскую губерню. З 17 ліпеня 1868 да 1876 года ў чыне калежскага рэгістратара і калежскага асэсара працаваў архітэктарскім памочнікам пры гродзенскім губернскім будаўнічым аддзяленні. Малодшы архітэктар. Жанаты.

У 1871 годзе ўзнагароджаны ордэнам Святой Ганны 3-й ступені, брыльянтавым пярсцёнкам.

## Творчасць 
 ў Гродне.]]
* Абмерныя чарцяжы і каштарыс на разборку колішнага францысканскага касцёла ў вёсцы Вялікай Лапеніцы (цяпер — Грынявічы) Ваўкавыскага павета (4 верасня 1871) — не выкананы.
* Выбар месца для будаўніцтва Свята-Петра-Паўлаўскай царквы ў мястэчку Вензавец Слонімскага павета (18 жніўня 1871).
* Выбар месца для будаўніцтва Свята-Успенскай царквы ў мястэчку Сяльцы Пружанскага павета (1865).
* Генеральны план горада Гродна (1871).
* Заключэнне пра непрыдатнасць драўлянай царквы ў мястэчку Лунне Гродзенскага павета і неабходнасць будаўніцтва новага храма (1873).
* Кашатарыс на будаўніцтва Свята-Міхайлаўскай царквы ў вёсцы Гутаве Кобрынскага павета (3 лютага 1886) — не захавалася.
* Каштарыс на заканчэнне будаўніцтва Свята-Аляксандра-Неўскай царквы ў горадзе Гродне (30 верасня 1871) — не захавалася.
* Каштарыс на заканчэнне будаўніцтва Свята-Пакроўскай царквы ў вёсцы Бярэзніцы Ваўкавыскага павета (1871) — не захавалася.
* Каштарыс на рамонт Свята-Мікалаеўскай царквы ў вёсцы Высацку Слонімскага павета (24 красавіка 1872).
* Каштарыс на рамонт Троіцкай царквы ў горадзе Слоніме (3 мая 1872).
* Каштарыс на рамонт Сафійскага сабора ў горадзе Гродне (23 мая 1870).
* План маёнтка Ятвеска ў Ваўкавыскім павеце з указаннем месца для пабудовы Свята-Пакроўскай царквы (1870).
* План фасада касцёла Святога Войцеха ў вёсцы Альшэва Слонімскага павета дзеля далейшай яго перабудовы ў праваслаўную царкву (1878) — не захаваўся.
* Праект перабудовы згарэлай Свята-Пакроўскай царквы ў мястэчку Хомску Кобрынскага павета (1872) — не захавалася.
* Праект  ў горадзе Гродне (супольна з Васілем Джанеевым) (1866—1871) — не захавалася.
* Праект Свята-Мікалаеўскай царквы ў горадзе Ваўкавыску (разам з Уласавым).
* Праект часовай драўлянай Свята-Троіцкай царквы ў мястэчку Поразаве Ваўкавыскага павета (1868) — не захавалася.
* Праект царквы на 700 прыхаджан у сяле Песках Слонімскага павета (9 сакавіка 1873).

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Тытулярныя саветнікі
Мікалай Ільіч Ціхвінскі

**Мікалай Ільіч Ціхвінскі** () — архітэктар Расійскай імперыі, які працаваў на тэрыторыі Гродзенскай губерні. Тытулярны саветнік.

## Біяграфія 
Праваслаўны. Скончыў Маскоўскае палацавае архітэктурнае вучылішча з правам на чын X класа. 30 ліпеня 1864 накіраваны ў Гродзенскую губерню. З 1 сакавіка 1865 да 1871 года працаваў пры гродзенскім губернскім будаўнічым аддзяленні архітэктурным памочнікам. 

18 чэрвеня 1868 года ў чыне калежскага рэгістратара накіраваны ў Ваўкавыскі і Слонімскі паветы для назірання за будаўніцтвам цэркваў.

## Творчасць 
 ў Моўчадзі.]]
* Абмерныя чарцяжы Свята-Мікалаеўскай царквы ў вёсцы Высацку Слонімскага павета (1875).
* Абмерныя чарцяжы Свята-Пакроўскай царквы ў вёсцы Харашэвічы Слонімскага павета (1880-я).
* Праект перабудовы касцёла Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў праваслаўную царкву ў мястэчку Вярэйках Гродзенскага павета (1866).
* Праект перабудовы  ў праваслаўную царкву ў мястэчку Ялоўцы Ваўкавыскага павета (13 сакавіка 1867).
* Праект перабудовы касцёла Святых Анёлаў-Ахоўнікаў у праваслаўную царкву ў мястэчку Раготне Слонімскага павета (16 ліпеня 1868).
* Праект перабудовы касцёла Святых апосталаў Пятра і Паўла ў праваслаўную царкву ў мястэчку Новадзевяткавічах Слонімскага павета (10 мая 1869).
* Праект перабудовы недабудаванага могілкавага касцёла ў праваслаўную царкву ў мястэчку Зэльве Ваўкавыскага павета (12 снежня 1867) — захаваліся падмуркі.
* Праект перабудовы кляштара бернардзінцаў у горадзе Слоніме пад духоўнае вучылішча і памяшканні мясцовага прытча (29 кастрычніка 1869).
* Праект Свята-Крыжаўзвіжанскай царквы і іканастаса ў сяле Лічыцах (Калантаях) Ваўкавыскага павета (1865).
* Праект Свята-Мікалаеўскай царквы і іканастаса ў мястэчку Песках Ваўкавыскага павета (1865).
* Праект Свята-Пакроўскай царквы і іканастаса ў сяле Астроўскі (Палонка) Ваўкавыскага павета (1865).
* Праект Свята-Пакроўскай царквы ў сяле Ятвеску Ваўкавыскага павета (9 жніўня 1865) — не рэалізаваны.
* Праект Свята-Параскева-Пятніцкай царквы і іканастаса ў сяле Сядзельніках Ваўкавыскага павета (1865).
* Праект Свята-Петра-Паўлаўскай царквы ў мястэчку Моўчадзі Слонімскага павета (31 снежня 1868).
* Праект Свята-Петра-Паўлаўскай царквы ў сяле Вензавец Слонімскага павета (1865) — не рэалізаваны.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Леанард Аўгусцінавіч Кржыжаноўскі

'''Леанард Аўгусцінавіч Кржыжаноўскі.

У 1878 годзе быў пераведзены на пасаду архітэктара і інжынера ў павятовы горад Цяханаў Плоцкай губерні.
* Будаўніцтва Спаса-Праабражэнскай царквы ў вёсцы Міронім Пружанскага павета (1866).
* Праект Свята-Петра-Паўлаўскай царквы ў вёсцы Вензавец Слонімскага павета (1867).
* Праект Свята-Успенскай царквы ў вёсцы Дабраволі Ваўкавыскага павета (1850-я гады).

## Узнагароды 
Узнагароджаны брыльянтавым пярсцёнкам, бронзавым медалём у памяць вайны 1853—1856 гадоў, ордэнам Святога Станіслава 2-й і 3-й ступеняў.

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі