Васіль Якаўлевіч Ерашэнка

**Васі́ль Я́каўлевіч Ерашэ́нка** (, слаб. Абухоўка, Старааскольскі павет, Курская губерня, Расійская імперыя — , в. Абухоўка, Старааскольскі раён, Курская вобласць, РСФСР, СССР) — эсперантыст, пісьменнік сімваліст, паэт, музыкант, педагог. Літаратурныя творы пісаў на эсперанта і японскай мове.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і селяніна. Страціў зрок у дзяцінстве. У 1899—1908 гадах вучыўся ў Маскоўскай школе для сляпых дзяцей, гуляў у Маскоўскім аркестры сляпых. Сустрэча з эсперантысткай Ганнай Шарапавай адкрывае для таленавітага юнака новыя перспектывы. Пасля вывучэння міжнароднай мовы эсперанта, ён накіроўваецца ў 1912 годзе ў Англію, дзе вучыцца ў Каралеўскім інстытуце сляпых, а потым, у 1914 годзе ў Японію, дзе вучыцца ў Такійскай школе сляпых. У Японіі знаёміцца з шэрагам вядомых літаратараў, журналістаў, рэвалюцыянераў. У прыватнасці, яго сябрам быў японскі драматург Акіта Удзяку. Пасля вывучэння японскай мовы, публікаваў у японскіх часопісах свае казкі і нарысы. Пасля сустрэчы з Агнэс Александэр зацікавіўся рэлігіяй Бахаі і быў першым перакладчыкам «Запаветных слоў» Бахаулы на эсперанта.

У 1916—1919 гадах жыў і працаваў у Сіаме, Бірме, Індыі. У 1919 годзе вярнуўся ў Японію, адкуль быў высланы ў 1921 годзе з-за падазрэнняў у прыхільнасці да бальшавізму. Прыбыў ва Уладзівасток, але з-за Грамадзянскай вайны не здолеў выехаць з Далёкага Усходу. У 1921—1923 гадах жыве і працуе ў Кітаі. Выкладаў эсперанта ў Пекінскім універсітэце, быў знаёмы з шэрагам кітайскіх пісьменнікаў, найперш з класікам кітайскай літаратуры Лу Сінем, які напісаў пра Ерашэнку нарыс і перакладаў яго творы на кітайскую мову. У 1923 годзе прыехаў з Кітая ў Германію, дзе ўдзельнічаў у кангрэсе эсперантыстаў у Нюрнбергу. З 1924 па 1929 жыў у Маскве.

У 1929—1930 гадах здзяйсняе падарожжа на Чукотку. Да 1935 года жыве і працуе ў Ніжнім Ноўгарадзе і Маскве. У 1935 годзе заснаваў першую ў Туркменіі школу для сляпых каля горада Мары, дзе застаецца да 1945 года. У 1946—1948 гадах настаўнік Маскоўскай школы для сляпых дзяцей. У 1949—1951 жыве і працуе ў Ташкенце. У 1952 годзе смяротна хворы на рак, пераязджае ў Абухоўку, дзе працуе над апошняй кнігай.
Вялікія архівы пісьменніка ў розны час і пры розных абставінах былі знішчаны.

Творы Ерашэнкі, створаныя ў Японіі і Кітаі, якія зрабілі яго вядомым у гэтых краінах, у СССР не перакладалі да 1962 года. Пра Васіля Ерашэнку напісана кніга «Чалавек, які ўбачыў свет», аўтар Аляксандр Харкаўскі.

## Творы Ерашэнкі 
### На рускай мове 
* *Встречи на Чукотке.* — «Жизнь слепых». 1930, № 7-8.
* *За что сражаются слепые за рубежом.* — «В ногу со зрячими». 1931, № 1, с. 31-32
* *Заграничное путешествие слепого эсперантиста В. Ерошенко* (Пераклад з эсперанта А. Шарапавай. — «La Ondo de Esperanto». 1913, № 1, с. 7-10 (паралельны тэкст на эсперанта)
* *Избранное.* М. 1977 (пер. з японскай, кітайскай моў і эсперанта)
* *Колыбельная.* — «Жизнь слепых» 1968, № 12, с. 33 (пераклад з эсперанта К. Гусева).
* *Любоў да людзей.* — «Жизнь слепых». 1968, № 12, С. 38 (пераклад з эсперанта К. Гусева)
* *Под дубиной миллиардеров.* — «В ногу со зрячими». 1932, № 3, с. 21-22.
* *Сердце орла.* Белгород, 1962 (пераклад з кітайскай, японскай моў і эсперанта; уключае ўспаміны пра Ерашэнку).
* *Странички из моей школьной жизни.* — «Путь Октября», 12.XI.1961, 17.XI.1961, 19.XI.1961, 22.XI.1961 (пераклад з эсперанта).
* *Счастливое детство.* — «Жизнь слепых». 1938, № 19, с.53-55.
* *Тот, кому суждено жить.* — «Белгородская правда»", 11.I.1970 (пераклад з эсперанта).
* *Трагедия цыплёнка.* — «Призыв». 1968, № 1, с. 19 (пераклад з кітайскай мовы).
* *Трёхходовая шахматная задача.* «Собеседник». Вып. 2. Воронеж, 1973 (пер. з эсп.).
* *Чукотская элегия.* — «Собеседник». Вып.2. Воронеж, 1973 (пер. з эсп.).
* *Цветок справедливости.* — «Призыв». 1968, № 1, с 16-18 (пераклад з кітайскай мовы)

### Выданне перакладаў на украінскую мову 
* *Василь Єрошенко.* Квітка справедливості. Київ, Молодь, 1969.
* *Василь Єрошенко.* Казки та легенди. Київ, Видавець Карпенко, 2004, 2006

### На японскай мове 
* *Поўны збор твораў Ерашэнкі.* Е. 1-3. Токіа, 1969.
* *Бірманскае паданне.* — «Сенэн Курабу». 1920—1921.
* *Грушавае дрэва (Новыя дзіцячыя казкі).* — «Асахі» 16-22.1.1921.
* *Дзень усеагульнага міра.* — «La Movado». 1972, № 254, с. 4-5; № 255, с. 6-7 (паралельны тэкст на эсперанта).
* *Дождж ідзе.* — «Васэда бунгаку». 1916, № 1.
* *Нататкі аб высылцы з Японіі.* — «Кайдзо». 1922, верасень.
* *Збан мудрасці.* — «Сэнэн Курабу». 1920—1921.
* *Сусветны пажар ці вар’ят у начы.* — «Кайхо». 1922, май.
* *Мудрэц-Час.* — «Варэра». 1923, студзень.
* *Вежа, якая падае.* — «La Movado»? № 248—252
* *Апошні енк.* Токіа, 1921.
* *Песня заранка.* Токіа, 1921
* *Для чалавецтва.* Токіа, 1924
* *Апавяданне папяровага ліхтарыка.* — «Кібо». 1916, № 1
* *Апавяданні Вітамайтала (Папулярныя індыйскія лягенды).* — "Сенэн Курабу. 1920—1921.
* *Апавяданні Ерашэнкі.* Токіа, 1970 (паралельны тэкст на эсперанта).
* *Марнатраўства марскога цмока.* — «Варэра». 1920, кастрычнік.
* *Самаадданая смерць бязбожніка.* — «Варэра». 1920. снежань
* *Краіна Вясёлкі.* — «Варэра». 1921. ліпень
* *Дзіўны кот.* — «Варэра», 1921, сакавік.
* *Цесная клетка.* — «Кайдзо». 1921, ліпень
* *Каля балота.* — «La Movado». 1972, № 264, с. 9-11; № 265, с. 8-10 (паралельны тэкст на эсперанта).
* *Кветка справядлівасці.* — «Танэмаку хіто», 1922, люты.
* *Чукоцкая элегія.* — «La Movado». 1970, № 230, с. 5 (паралельны тэкст на эсперанта)

### На кітайскай мове 
* *Казкі.* Шанхай, 1922

### На эсперанта 
* *Eroŝenko V.* Ĝemo de unu soleca animo/ Ŝanhajo? 1923. *Enkonduko de Hujucz.*

## Спасылкі 
* Eroshenko-Epoko
* Апавяданні В. Ерашэнкі «З жыцця чукчаў» (на эсперанта)
* Пра Васіля Ерашэнку на сайце «Японская старонка»
* Літаратурна-мемарыяльны музей Васіля Ерашэнкі ў в. Абухоўка Старааскольскай гарадской акругі
* Партрэт Васіля Ерашэнкі работы мастака Р. Рудольфа ў гарадскім музеі Лейпцыга

Катэгорыя:Эсперантысты
Катэгорыя:Пісьменнікі на эсперанта
Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі паводле алфавіта
Катэгорыя:Педагогі Расіі
Катэгорыя:Сляпыя
Катэгорыя:Японскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Белгародскай вобласці
Катэгорыя:Памерлі ў Белгародскай вобласці