open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1928 год у гісторыі кіно

**1928** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
* 23 студзеня — Жанна Маро, французская актрыса, спявачка і рэжысёр († 2017).
* 25 красавіка — Юрый Якаўлеў, расійскі акцёр († 2013).
* 30 мая — Аньес Варда, кінарэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар мастацкага і дакументальнага кіно, фатограф († 2019).
* 26 ліпеня — Стэнлі Кубрык, амерыканскі і брытанскі кінарэжысёр, сцэнарыст, мантажор, кінааператар і прадзюсар († 1999).
* 10 лістапада — Эніа Марыконэ, італьянскі кампазітар, аранжыроўшчык і дырыжор, найбольш вядомы музыкай для кіно († 2020).

## Памерлі 
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
1999 год у гісторыі кіно

**1999** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
*«Канец дзён» — мастацкі,  «Universal Studios»,  Пітэр Хаямс (у ролях: Арнольд Шварцэнэгер, Род Стайгер)
*«Маленькая калядная казка» — мастацкі,  «Filmhaus»,  Аса Сёстрэм і Мары Мартэн-Біас Вальгрэн (у ролях: Ліза Мальмборг).
*«Рух зямлі» — дакументальны,  «Беларусьфільм»,  Юрый Лысятаў
*«Рэйнджар з атамнай зоны» — мастацкі,  «Киномост»,  Вячаслаў Нікіфараў (у ролях: , Уладзімір Самойлаў, )
*«Санта Лючыя» — мастацкі,  «Беларусьфільм»,   (у ролях: , )

## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 7 сакавіка — Стэнлі Кубрык, амерыканскі і брытанскі кінарэжысёр, сцэнарыст, мантажор, кінааператар і прадзюсар (нар. 1928).
* 18 снежня — Рабер Брэсон, французскі кінарэжысёр і сцэнарыст (нар. 1901).

## Спасылкі
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
Зборная Панамы па футболе

**Зборная Панамы па футболе** прадстаўляе Панаму на міжнародных спаборніцтвах па футболе з 1938 года. Каманда кантралюецца Панамскай федэрацыяй футбола, якая з’яўляецца адным з 41 члена КАНКАКАФ (Паўночнаамерыканская футбольная канфедэрацыя) і ўваходзіць у ФІФА.

## Футбалісты 
### Цяперашні склад 
Наступныя 23 футбалісты былі выкліканыя на ўдзел у асноўнай стадыі чэмпіянату свету 2018 года.

*Статыстыка прыведзена станам на 6 чэрвеня 2018 года пасля матчу супраць Нарвегіі.*

## Выступы на турнірах 
### Чэмпіянат свету 
## Спасылкі 
Афіцыйны сайт федэрацыі
2010 год у гісторыі кіно

**2010** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
* «Белка і Стрэлка. Зорныя сабакі» — расійскі поўнаметражны анімацыйны фільм;  Святаслаў Ушакоў і Іна Еўланнікава.
* «Брэсцкая крэпасць» — мастацкі,  «Беларусьфільм»,  Аляксандр Кот (у ролях: Анатоль Кот, Генадзь Гарбук)
* «Высакосны год» — мастацкі,  «Universal Studios»,  Ананд Такер (у ролях: Эмі Адамс)
*«Выцінанка-выразанка» — мультфільм,  «Беларусьфільм»,  Міхаіл Тумеля.
* «Дарослыя» — мастацкі,  «Happy Madison Productions»,   (у ролях: Адам Сэндлер, Сальма Хаек)
* «Ёлкі» — кінаальманах прадзюсара Цімура Бекмамбетава.
* «Іншыя хлопцы» — мастацкі,  «Columbia Pictures»,  Адам Мак-Кей (у ролях: Майкл Кітан, Сэмюэл Лерой Джэксан, Дуэйн Джонсан)
* «Калеты» — дакументальны,  «ToTak»,  Арцём Лобач
* «Лабатамія» — дакументальны,   Юрый Хашчавацкі
* «Лісты да Джульеты» — мастацкі,  «Summit Entertainment»,  Гары Вінік (у ролях: Ванеса Рэдгрэйв)
* «Масакра» —  Андрэй Кудзіненка (у ролях: Дзмітрый Мілер, Андрэй Назімаў)
* «Не трэба засмучацца» — мастацкі,  «Фокус Фильм»,  Іван Бычкоў (у ролях: , , Уладзімір Ільін)
*«Пра што гавораць мужчыны» — мастацкі,  «Квадрат»,  Дзмітрый Дзячэнка (у ролях: Леанід Барац, Расціслаў Хаіт, Каміль Ларын, Аляксандр Дзямідаў).
* «Прывід пяра» — рэж. Раман Паланскі (у ролях: Юэн Мак-Грэгар, Пірс Броснан, Алівія Уільямс).
*«Рыжык у Залюстроўі» — мастацкі,  «Беларусьфільм»,  Алена Турава (у ролях: , Павел Харланчук).
* «РЭД» — мастацкі,  «Summit Entertainment»,  Роберт Швэнтке (у ролях: Брус Уіліс, Морган Фрымэн, Хелен Мірэн)
* «Участак лейтэнанта Качуры» — мастацкі,  «Беларусьфільм»,  Ігар Чатверакоў (у ролях: Павел Аляксандравіч Харланчук, Руслан Іосіфавіч Чарнецкі, Аляксандр Барысавіч Кашпераў).

## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 12 верасня — Клод Шаброль, французскі кінарэжысёр, сцэнарыст, акцёр і прадзюсар (нар. 1930).
* 29 верасня — Тоні Кёртыс, амерыканскі акцёр (нар. 1925).

## Спасылкі
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
1944 год у гісторыі кіно

**1944** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
## Узнагароды 
### 16-я прэмія «Оскар» 
16-я цырымонія ўручэння ўзнагарод прэміі «*Оскар*» за заслугі ў вобласці кінематографа за 1943 год адбылася 2 сакавіка 1944 года ў «*Кітайскім тэатры Граўмана*» (Лос-Анджэлес).
* Найлепшы фільм: «*Касабланка*»
* Найлепшая рэжысура: Майкл Кёрціс — «*Касабланка*»

## Нарадзіліся 
* 23 студзеня — Рутгер Хаўэр, нідэрландскі і амерыканскі акцёр († 2019).
* 14 лютага — Алан Паркер, брытанскі кінарэжысёр і сцэнарыст († 2020).
* 4 мая — Моніка Бляйбтрой, аўстрыйская актрыса тэатра і кіно († 2009).
* 21 жніўня — Пітэр Уір, аўстралійскі кінарэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар.
* 25 верасня — Майкл Дуглас, амерыканскі кінаакцёр і прадзюсар.
* 27 кастрычніка — Мікалай Карачанцаў, савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно, народны артыст РСФСР († 2018).

## Памерлі 
## Спасылкі
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
Сяргей Купрыянавіч Галавашанка

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Сяргей Купрыянавіч Галавашанка
|арыгінал імя     = Сергей Куприянович Головашенко
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння =
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1941—1943
|званне           = 
|род войскаў      = пяхота
|пасада           = 
|частка           = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Сяргей Купрыянавіч Галавашанка** (1923—1943) — чырвонаармеец Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Сяргей Галавашанка нарадзіўся 27 сакавіка 1923 года ў вёсцы Наваселле (цяпер — Купінскі раён Новасібірскай вобласці) у сялянскай сям’і. Скончыў сем класаў сярэдняй школы. Пераехаў у Кемераўскую вобласць, скончыў курсы трактарыстаў пры Бялоўскім цынкавым заводзе, пасля чаго працаваў механізатарам калгаса «Прагрэс» у Кісялёўскім раёне. У чэрвені 1941 года Галавашанка быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. Да лета 1943 года чырвонаармеец Сяргей Галавашанка быў кулямётчыкам 1183-га стралковага палка 256-й стралковай дывізіі 61-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся ў час Курскай бітвы і бітвы за Дняпро.

Падчас бою ля ракі Машок у раёне вёскі Міхнева Болхаўскга раёна Арлоўскай вобласці ён, нягледзячы на масіраваны варожы агонь, падабраўся да варожай кулямётнай кропцы і знішчыў яе гранатамі, забяспечыўшы тым самым поспех атакі падраздзялення. 28 верасня 1943 года разам з групай байцоў пераправіўся праз Дняпро у раёне вёскі Навасёлкі Рыпкынскага раёна Чарнігаўскай вобласці Украінскай ССР. На працягу некалькіх сутак ён у складзе групы адбіваў бесперапынныя атакі праціўніка, нанёсшы таму значныя страты. 4 кастрычніка 1943 года Галавашчанка загінуў у баі. Пахаваны ў вёсцы Піркі Брагінскі раён, Гомельская вобласць, Беларусь).

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 студзеня 1944 года за «мужнасць і гераізм, праяўленыя на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі» чырвонаармеец Сяргей Галавашчанка пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнам Леніна і медалём.

## Літаратура 
* 
* Навечно в сердце народном. — 3-е изд., доп. и испр. — Минск, 1984.
* Новосибирцы — Герои Отечества. — Новосибирск, 2010.

## Спасылкі 
* http://www.mucbsprokopregion.ru/BD/orden/p6aa1.html 
* http://gorodok.bz/content/news/?ELEMENT_ID=226269 
* http://www.belovo42.ru/other/holiday/9-may/2817380/2817381/ 

Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Курскай бітвы
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Катэгорыя:Пахаваныя ў Брагінскім раёне
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Новасібірскай вобласці
1940 год у гісторыі кіно

**1940** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
* 22 студзеня — Джон Хёрт, брытанскі кінаакцёр († 2017).
* 23 лютага — Пітэр Фонда, амерыканскі акцёр, кінарэжысёр, сцэнарыст, прадзюсар († 2019).
* 16 сакавіка — Бернарда Берталучы, італьянскі кінарэжысёр, драматург і паэт († 2018).
* 4 красавіка — Робі Мюлер, нідэрландскі кінааператар († 2018).
* 25 красавіка — Аль Пачына, амерыканскі акцёр тэатра і кіно, рэжысёр італьянскага паходжання.
* 7 мая — Джон Ірвін, брытанскі кінарэжысёр.
* 9 мая — Джэймс Брукс, амерыканскі кінарэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар.
*4 кастрычніка — Анатоль Іванавіч Алай, беларускі рэжысёр.

## Памерлі 
## Спасылкі
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
1951 год у гісторыі кіно

**1951** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
* 13 чэрвеня — Стэлан Скарсгард, шведскі акцёр.
* 14 чэрвеня — Аляксандр Сакураў, савецкі і расійскі кінарэжысёр і сцэнарыст.
* 6 ліпеня — Джэфры Раш, аўстралійскі кіна- і тэатральны акцёр.
* 21 ліпеня — Робін Уільямс, амерыканскі акцёр і кінапрадзюсар (пам. 2014).
* 1 лістапада — Фабрыс Лукіні, французскі кінаакцёр.

## Памерлі 
* 7 мая — Уорнер Бакстэр, амерыканскі кінаакцёр (нар. 1889).

## Спасылкі
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
1943 год у гісторыі кіно

**1943** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
* «Беларускія навелы» — мастацкі,   Уладзімір Корш-Саблін (у ролях: Яніна Жэймо)

## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
* 24 студзеня — Шэран Тэйт, амерыканская актрыса і мадэль († 1969).
* 18 красавіка — Любоў Румянцава, беларуская актрыса († 2020).
* 17 жніўня — Роберт Дэ Ніра, амерыканскі акцёр, кінарэжысёр і прадзюсар.
* 22 кастрычніка — Катрын Дэнёў, французская актрыса.
* 30 лістапада — Тэрэнс Малік, амерыканскі кінарэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар.
* 31 снежня — Сэр Бен Кінгслі, брытанскі акцёр.

## Памерлі 
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
1946 год у гісторыі кіно

**1946** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
* 7 лютага — Эктар Бабенка, бразільскі кінарэжысёр, сцэнарыст, прадзюсар і акцёр (пам. 2016).
* 15 лютага — Шарлота Рэмплінг, англійская актрыса.
* 21 лютага — Алан Рыкман, брытанскі тэатральны і кінаакцёр, акцёр агучвання, рэжысёр (пам. 2016).
* 12 сакавіка — Лайза Мінелі, амерыканская актрыса і спявачка.
* 16 сакавіка — Мікалай Кірычэнка, савецкі і беларускі акцёр тэатра і кіно (пам. 2018).
* 15 верасня — Томі Лі Джонс, амерыканскі акцёр і кінарэжысёр.
* 15 верасня — Олівер Стоўн, амерыканскі кінарэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар.
* 18 снежня — Стывен Спілберг, амерыканскі кінарэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар.

## Памерлі 
* 5 лютага — Джордж Арліс, брытанскі акцёр, сцэнарыст і рэжысёр (нар. 1868).

## Зноскі 
## Спасылкі
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
1961 год у гісторыі кіно

**1961** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
* 6 мая — Джордж Клуні, амерыканскі акцёр, кінарэжысёр, прадзюсар і сцэнарыст.
* 14 мая — Цім Рот, англійскі акцёр і рэжысёр.
* 23 жніўня — Аляксандр Дэспла, французскі кінакампазітар.
* 28 лістапада — Альфонса Куарон, мексіканскі кінарэжысёр, сцэнарыст, прадзюсар і мантажор.

## Памерлі 
## Спасылкі
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
Зборная Туніса па футболе

**Зборная Туніса па футболе** прадстаўляе Туніс на міжнародных спаборніцтвах па футболе з 1957 года. Каманда кантралюецца Туніскай футбольнай асацыяцыяй, якая з’яўляецца адным з 56 членаў КАФ (Канфедэрацыя Афрыканскага футбола) і ўваходзіць у ФІФА.

## Футбалісты 
### Цяперашні склад 
Наступныя 23 футбалісты былі выкліканыя на ўдзел у асноўнай стадыі чэмпіянату свету 2018 года.

*Статыстыка прыведзена станам на 9 чэрвеня 2018 года пасля матча супраць Іспаніі.*

## Выступы на турнірах 
### Чэмпіянат свету 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт асацыяцыі 


Футбол
1964 год у гісторыі кіно

**1964** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
* «Лісты да жывых» — мастацкі,  «Беларусьфільм»,  Валянцін Вінаградаў (у ролях: Святлана Макарава, Стэфанія Станюта)
* «Фантамас» — мастацкі,  ,  Андрэ Юнебеля (у ролях: Жан Марэ, Луі дэ Фюнэс)

## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
* 7 студзеня — Нікалас Кейдж, амерыканскі акцёр, прадзюсар і рэжысёр.
* 27 студзеня — Брыджыт Фонда, амерыканская актрыса.
* 6 лютага — Андрэй Звягінцаў, расійскі кінарэжысёр, сцэнарыст і акцёр.
* 18 лютага — Мэт Дылан, амерыканскі акцёр і кінарэжысёр.
* 9 сакавіка — Жульет Бінош, французская актрыса.
* 7 красавіка — Расел Кроу, акцёр і кінапрадзюсар з Новай Зеландыі.
* 22 ліпеня — Джон Легуізама, амерыканскі акцёр калумбійскага паходжання, камедыянт, спявак, танцор, прадзюсар.
* 16 верасня — Росі дэ Пальма, іспанская кінаактрыса.
* 3 кастрычніка — Клайв Оўэн, брытанскі акцёр тэатра, кіно і тэлебачання.
* 9 кастрычніка — Гільерма дэль Тора, мексіканскі кінарэжысёр, сцэнарыст, прадзюсар і пісьменнік.
* 16 лістапада — Валерыя Бруні Тэдэскі, італа-французская актрыса і кінарэжысёр.

## Памерлі 
## Спасылкі
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
1941 год у гісторыі кіно

**1941** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
* «Грамадзянін Кейн» — рэж. Орсан Уэлс (у ролях: Орсан Уэлс, Джозэф Котэн).

## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
* 7 ці 8 сакавіка — Андрэй Міронаў, савецкі акцёр тэатра і кіно, тэатральны рэжысёр-пастаноўшчык, сцэнарыст, эстрадны спявак, народны артыст РСФСР (пам. 1987).
* 22 сакавіка — Бруна Ганц, швейцарскі акцёр (пам. 2019).
* 27 чэрвеня — Кшыштаф Кеслёўскі, польскі кінарэжысёр і сцэнарыст (пам. 1996).
* 27 жніўня — Багдан Ступка, украінскі акцёр тэатра і кіно (пам. 2012).
* 15 верасня — Юрый Нарштэйн, савецкі і расійскі рэжысёр мультыплікацыі, аніматар, сцэнарыст, мастак.

## Памерлі 
## Зноскі 
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
1958 год у гісторыі кіно

**1958** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
* «Манпарнас, 19» — рэж. Жак Бекер, Макс Афюльс.
* «Попел і дыямент» — рэж. Анджэй Вайда.
* «Тры нягоднікі ў схаванай крэпасці» — рэж. Акіра Курасава.

## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
* 3 сакавіка — Міранда Рычардсан, англійская актрыса.
* 21 сакавіка — Гэры Олдмен, брытанскі акцёр, рэжысёр і прадзюсар.
* 29 красавіка — Мішэль Пфайфер, амерыканская актрыса.
* 26 чэрвеня — Павел Эдэльман, польскі кінааператар.
* 16 кастрычніка — Цім Робінс, амерыканскі акцёр, сцэнарыст, кінарэжысёр і кінапрадзюсар.
* 20 кастрычніка — Віга Мортэнсен, дацка-амерыканскі акцёр, пісьменнік, фатограф і мастак.
* 19 лістапада — Іван Максімаў, расійскі мастак, рэжысёр-мультыплікатар і аўтар сцэнарыяў мультфільмаў, педагог.

## Памерлі 
## Спасылкі
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
1995 год у гісторыі кіно

**1995** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
* 4 кастрычніка: На тэлеканале TV Tokyo адбылася прэм’ера анімэ-серыяла «Евангеліён».

## Фільмы 
## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 23 лістапада — Луі Маль, французскі кінарэжысёр, аператар, прадзюсар, сцэнарыст (нар. 1932).

## Зноскі 
## Спасылкі 
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
1959 год у гісторыі кіно

**1959** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
* «*Хтосьці любіць гарачае*» — рэж. Білі Уайлдэр (у ролях: Мэрылін Манро, Тоні Кёртыс, Джэк Леман).

## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
* 25 студзеня — Тоні Сервіла, італьянскі акцёр кіно і рэжысёр опернага і драматычнага тэатра.
* 26 студзеня — Нуры Більге Джэйлан, турэцкі кінарэжысёр, сцэнарыст, фатограф.
* 17 красавіка — Шон Бін, англійскі акцёр тэатра і кіно.
* 29 мая — Руперт Эверэт, брытанскі кінаакцёр.
* 26 ліпеня — Кевін Спейсі, амерыканскі акцёр, рэжысёр, сцэнарыст, прадзюсар.

## Памерлі 
* 4 чэрвеня — Чарлз Відар, амерыканскі кінарэжысёр венгерскага паходжання (нар. 1900).

## Спасылкі
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
1950 год у гісторыі кіно

**1950** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
* 24 студзеня — Даніэль Ацёй, французскі акцёр і кінарэжысёр.
* 20 сакавіка — Уільям Хёрт, амерыканскі акцёр.
* 8 верасня — Леа Пул, канадскі кінарэжысёр, сцэнарыст, мантажор.
* 21 верасня — Біл Мюрэй, амерыканскі акцёр, кінарэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар.

## Памерлі 
* 2 студзеня — Эміль Янінгс, нямецкі акцёр (нар. 1884).

## Спасылкі
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
Гісторыя ментальнасцяў

**Гісторыя ментальнасцяў** (ад ) — тэрмін, які адносіцца да манеры апісання гісторыі (гл. гістарыяграфія) звязаны з *tournant critique* апошняга пакалення школы «Аналаў» (у прыватнасці, гісторыя кнігі і чытання ў ).

Гісторыя ментальнасцяў факусуецца не на войнах, , і палітыцы, якія былі аб’ектам большасці еўрапейскіх гістарыяграфій са старажытных часоў, а, наадварот, на мысленні ў культурах і  мінулага. Тэрмін можна таксама разглядаць у якасці эквівалента або  для .

Катэгорыя:Гісторыя культуры
Катэгорыя:Тэорыі
Катэгорыя:Філасофія гісторыі
Хантайка

**Ханта́йка** () — рака ў Краснаярскім краі Расіі, у Таймырскім Далгана-Ненецкім раёне, правы прыток ракі Енісей.

Даўжыня ракі 174 км. Плошча вадазбору 30 700 км³. Сярэдні расход вады ў ніжнім цячэнні складае 591 км ад яго вусця. Жыўленне ракі дажджавое і снегавое. Пачынае замярзаць у кастрычніку, вызваляецца ад лёду ў чэрвені. На рацэ Хантайскае вадасховішча і Усць-Хантайская ГЭС. Асноўны прыток — Кулюмбэ (злева). У басейне Хантайкі 4317 азёр агульнай плошчай 1649 км².

Рака суднаходная на адлегласці 63 км (ад вусця да пасёлка Снежнагорск).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Река Хантайка // Государственный водный реестр РФ
* *Иванов В. В.* Хантака // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Рэкі Краснаярскага края
Катэгорыя:Прытокі Енісея
1963 год у гісторыі кіно

**1963** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
* «*Маўчанне*» — рэж. Інгмар Бергман (у ролях: Інгрыд Тулін, Гунель Ліндблюм, Біргер Мальмстэн, Ёрген Ліндстрэм).

## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
* 14 студзеня — Стывен Содэрберг, амерыканскі кінарэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар.
* 27 сакавіка — Квенцін Таранціна, амерыканскі кінарэжысёр, сцэнарыст, акцёр і прадзюсар.
* 9 чэрвеня — Джоні Дэп, амерыканскі акцёр, рэжысёр, сцэнарыст, прадзюсар і музыкант.
* 14 жніўня — Эмануэль Беар, французская актрыса.

## Памерлі 
* 12 снежня — Ясудзіро Одзу, японскі кінарэжысёр і сцэнарыст, класік японскага і сусветнага кінематографа (нар. 1903).

## Спасылкі
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
1900 год у гісторыі кіно

**1900** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
* 5 красавіка — Спенсер Трэйсі, амерыканскі акцёр († 1967).
* 27 ліпеня — Чарлз Відар, амерыканскі кінарэжысёр венгерскага паходжання († 1959).

## Памерлі 
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
1967 год у гісторыі кіно

**1967** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
*«Анюціна дарога» — мастацкі,  «Беларусьфільм»,  Леў Голуб (у ролях: Света Карасцеліна)
* «Вайна пад стрэхамі» — «Беларусьфільм», рэжысёр Віктар Тураў (у ролях: Ніна Ургант, ).

## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
* 5 студзеня — Джо Флэніган, амерыканскі акцёр.
* 19 лютага — Бенісіа дэль Тора, амерыканскі кінаакцёр пуэртарыканскага паходжання.
* 23 ліпеня — Філіп Сеймур Хофман, амерыканскі акцёр († 2014).
* 28 кастрычніка — Джулія Робертс, амерыканская актрыса і прадзюсар.
* 13 снежня — Джэймі Фокс, амерыканскі акцёр і спявак.

## Памерлі 
* 7 лютага — Юрый Тарыч, кінарэжысёр, сцэнарыст заснавальнік беларускай мастацкай кінематаграфіі (нар. 1985).
* 10 чэрвеня — Спенсер Трэйсі, амерыканскі акцёр (нар. 1900).
* 8 ліпеня — Віўен Лі, англійская актрыса тэатра і кіно (нар. 1913).
* 25 жніўня — Пол Муні, амерыканскі акцёр тэатра і кіно (нар. 1895).

## Спасылкі
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
Лаянел Бэрымар

**Лаянел Бэрымар** (, сапраўднае імя — , 28 красавіка 1878 — 15 лістапада 1954) — амерыканскі акцёр, прадстаўнік клана Бэрымар. Брадвейскі акцёр Морыс Бэрымар (памёр ад пранцаў ў 1905 годзе) — яго бацька, Этель Бэрымар — сястра, Джон Бэрымар — яго малодшы брат, Дру Бэрымар — траюрадная пляменніца.

Пахаваны на могілках Галгофа ў Лос-Анджэлесе.

## Фільмаграфія 
* 1938 — З сабой не панясеш
* 1946 — Гэтае цудоўнае жыццё / It’s a Wonderful Life — Генры Ф. Потэр

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Іван Андрэевіч Мардасаў

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Іван Андрэевіч Мардасаў
|арыгінал імя     = Иван Андреевич Мордасов
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1941—1943
|званне           = 
|род войскаў      = пяхота
|пасада           = 
|частка           = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Іван Андрэевіч Мардасаў** (7 чэрвеня 1923 — 18 кастрычніка 1943 г.) — малодшы лейтэнант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).

## Біяграфія 
Іван Мардасаў нарадзіўся 7 чэрвеня 1923 года ў пасёлку Ражкоў (цяпер — Заходне-Казахстанская вобласць Казахстана). Скончыў сярэднюю школу. У 1941 годз Мардасаў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У 1942 годзе скончыў пяхотнае вучылішча. З жніўня таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны.

Да кастрычніка 1943 года малодшы лейтэнант Іван Мардасаў быў камсоргам батальёна 685-га стралковага палка 193-й стралковай дывізіі 65-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро. 15 кастрычніка 1943 года Мардасаў на чале перадавой групы пераправіўся праз Дняпро у раёне вёскі Крупейкі Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР і паспяхова захапіў і ўтрымаў плацдарм на яго заходнім беразе. 18 кастрычніка 1943 года Мардасаў загінуў у баі. Пахаваны на вышыні 135,1 ў 1 кіламетры на ўсход ад вёскі Калпені Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 30 кастрычніка 1943 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм» малодшы лейтэнант Іван Мардасаў пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнам Леніна і медалём.

У гонар Мардасава названая школа і усталяваны бюст у яго родным пасёлку. У горадзе Уральск ў гонар Мардасава названая вуліца.

## Літаратура 
* 
* Герои Приуралья. — Уральск, 1965.
* Герои Советского Союза — казахстанцы. Книга 2. Алма-Ата, 1968.
* Навечно в сердце народном. 3-е изд., доп. и испр. Минск, 1984.
* Рощин И. И., Белодед А. В. Золотые Звёзды комсоргов. М., 1977.

Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пахаваныя ў Брагінскім раёне
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Катэгорыя:Малодшыя лейтэнанты СССР
Ёкуцкія мовы

**Ёкуцкія мовы** — сям'я моў паўночнаамерыканскіх індзейцаў, распаўсюджаная ў цэнтральнай Каліфорніі. Родныя мовы ёкутаў. 

Да кантактаў з еўрапейцамі ў 1772 г. налічвалася да 50 розных груп ёкутаў, кожная з якіх размаўляла на асабістай мове. У нашы дні захавалася некалькі моў, прычым частка з іх ужо мёртвая. У 2011 г. налічвалася меней за 12 чалавек, якія гутарылі на мове *вікчамні*, каля 6 чалавек — *чайнімні*, меней за 24 — *явелмані*, некалькі чалавек — *чукчансі* і *тачы*.

Даследаванне моў ёкутаў пачалося ў другой палове XIX ст. Важную ролю ў гэтым адыграў амерыканскі антраполаг Альфрэд Льюіс Кробер. Некаторыя лінгвісты адносяць ёкуцкія мовы да так званых пенутыйскіх моў, што існуюць на заходнім узбярэжжы ЗША. Найбольш распаўсюджана думка, што ёкуцкія мовы складаюць асобную сям'ю.
 
Налічваецца некалькі класіфікацый ёкуцкіх моў. Звычайна вылучаюць 2 галіны — асабіста ёкуцкія мовы і мову *палеўямі*.   

## Спасылкі 
* A. L. KROEBER, THE YOKUTS LANGUAGE OF SOUTH CENTRAL CALIFORNIA
* YOKUTS LANGUAGES

Катэгорыя:Мовы Паўночнай Амерыкі
Гродзенская праўда

**Гродзенская праўда** — абласная газета Гродзенскай вобласці, выходзіць пад назвай 2 разы на тыдзень на беларускай і рускай мовах'**. Выдаецца з кастрычніка 1939 года.  Рэдакцыйна-выдавецкі корпус газеты (1985, арх. Л. Вільчко) размешчаны па вуліцы Антонава, 25.

Заснавальнікі — Гродзенскі абласны і Гродзенскі гарадскі выканаўчыя камітэты, Гродзенскі абласны і Гродзенскі гарадскі Саветы дэпутатаў, абласное ўнітарнае інфармацыйна-рэкламнае прадпрыемства «Рэдакцыя газеты “Гродзенская праўда”»**'.

## Гісторыя 
Заснавана ў верасні 1939 г. як беластоцкая абласная газета*.* Пасля вызвалення БССР 20 верасня 1944 года Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР горад Беласток і яшчэ 17 раёнаў перададзены Польшчы. Беластоцкая вобласць 20 верасня 1944 года была скасавана. З 22 кастрычніка 1944 года беластоцкая абласная газета стала выдавацца пад назвай *«Гродненская правда»*.

З 1965 г. друкавалася ў якасці органа Гродзенскага абкама і гаркама КПБ, абласнога і гарадскога Саветаў дэпутатаў працоўных (Саветы народных дэпутатаў з 1977)''''.

## Агульныя звесткі 
Агульны наклад тыдня каля 70 тысяч асобнікаў. Газета выходзіць двойчы на тыдзень (серада і субота) на рускай і беларускай мовах. Заснавальнікі: Гродзенскі абласны і Гродзенскі гарадскі выканаўчыя камітэты, Гродзенскі абласны і Гродзенскі гарадскі Саветы дэпутатаў, рэдакцыя газеты «Гродзенская праўда». Мае тэматычныя дадаткі «Гродненский вестник» і «Рекламка». Рэдакцыя газеты «Гродзенская праўда» зарэгістравана ў Міністэрстве інфармацыі Рэспублікі Беларусь (№ 582).

Друкуецца ў ГАУПП «Гродзенская друкарня». Распаўсюджваецца на тэрыторыі Гродзенскай вобласці праз сістэму «Белсаюздруку», у крамах Гродна і крамах усіх райспажыўсаюзаў вобласці, а таксама праз сетку вулічных распаўсюднікаў. Узнагароджана ордэнам Дружба народаў (1982), пераможца IV, V, VI Нацыянальных конкурсаў друкаваных СМІ «Золотая литера».

## Галоўны рэдактар 
Са студзеня 2024 года пасаду галоўнага рэдактара займае Таццяна Сяргеева. Да гэтага яна займала пасаду кіраўніка аддзела па сувязях са СМІ галоўнага ўпраўлення ідэалагічнай работы і па справах моладзі Гродзенскага аблвыканкама. Яе папярэдніца на пасадзе галоўнага рэдактара - Лілія Навіцкая.

Па адукацыі Сяргеева - "Гісторык архівазнаўца", яна скончыла Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы ў 2010 годзе. У 2023 годзе паступіла ў Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце па спецыяльнасці "Дзяржаўнае кіраванне і ідэалогія". 

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 
* 

Катэгорыя:Газеты Гродна
1928 год у гісторыі музыкі

**1928** год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.

## Падзеі 
## Альбомы 
## Узнагароды 
## Гурты 
### Створаны 
### Распаліся 
## Нарадзіліся 
* 10 лістапада — Эніа Марыконэ, італьянскі кампазітар, аранжыроўшчык і дырыжор, найбольш вядомы, як аўтар музыкі для кіно († 2020).

## Памерлі 
*
Катэгорыя:Гады ў музыцы
1880-я гады ў гісторыі кіно

**1880-я** гады былі адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Падзеі 
## Фільмы 
*1888 — Сцэна ў садзе Раундхэй

## Нарадзіліся 
* 23 ліпеня 1884 — Эміль Янінгс, нямецкі акцёр (пам. 2 студзеня 1950).
* 1 красавіка 1885 — Уолес Біры, амерыканскі акцёр (пам. 15 красавіка 1949).
* 29 ліпеня 1885 — Тэда Бара, амерыканская актрыса, зорка нямога кіно (пам. 7 красавіка 1955).
* 23 лютага 1889 — Віктар Флемінг, амерыканскі кінарэжысёр, прадзюсар і аператар (пам. 6 студзеня 1949).
* 29 сакавіка 1889 — Уорнер Бакстэр, амерыканскі кінаакцёр (пам. 7 мая 1951).
* 16 красавіка 1889 — Сэр Чарлі Чаплін, амерыканскі і англійскі акцёр, сцэнарыст, кампазітар, кінарэжысёр, прадзюсар і мантажор, універсальны майстар кінематографа (пам. 25 снежня 1977).

## Памерлі 
Катэгорыя:1880-я
Катэгорыя:Гісторыя кіно
Яцвяжская мова

**Яцвяжская мова**, судоўская мова, судзінская мова, мова яцвягаў — адна з мёртвых балтыйскіх моў.

На ёй размаўлялі заходнябалцкія плямёны, што ў I — пач. II тыс. н.э. насялялі тэрыторыю паміж Нёманам і вярхоўямі ракі Нараў. Паступова выцесненая польскай, літоўскай і нямецкай мовамі. Блізкая да прускай мовы.

Перастала існаваць у XVI ст., сляды захаваліся ў XVIII—XIX ст. у некаторых гаворках беларускай і літоўскай моў у выглядзе асобных запазычанняў.

Сувалкійская гаворка аўкштайцкага дыялекту літоўскай мовы, складзеная пад уплывам гаворак яцвягаў, ляжыць у аснове сучаснай літоўскай літаратурнай мовы. Ян Атрэмбскі таксама адзначыў пэўны ўплыў мовы яцвягаў на польскую мову на ўсходзе сучаснай Польшчы — у прыватнасці, на мазавецкую гаворку.

Яцвяжская мова доўгі час вывучалася на аснове абмежаванага назоўнага матэрыялу, ажно пакуль не быў апублікаваны знойдзены ў Белавежскай пушчы «Яцвяжскі слоўнічак».

## Блізкасць да прускай мовы 
На думку большасці лінгвістаў, пры ўсіх цяжкасцях і лакунах у даследаванні яцвяжскай мовы гаворкі яцвягаў найбольш блізкія да гаворак балцкага племені прусаў, а таму аднесены да заходняй галіны балтыйскай групы індаеўрапейскай моўнай сям’і. Паводле даследаванняў польскага лінгвіста Яна Атрэмбскага, мова яцвягаў — заходнябалцкая, якая таксама мела некаторыя асаблівасці, характэрныя для славянскіх моў. Паводле Ул. Тапарова, у мове «Яцвяжскага слоўнічка» адлюстраваныя пэўныя «*пераходныя працэсы ад балцкай стадыі да праславянскай*».

Ва ўступе да выдадзенага ў 1545 г. Першага прускага катэхізма гаворыцца: *«Яцвягі* [Die Sudawen]*, хоць іх мова і трохі прасцейшая, але здольныя ў гэтай прускай мове, якою выдрукаваны ўвесь гэты катэхізм, зразумець усе словы*». Магчыма, гэта тычылася толькі тэрытарыяльна бліжэйшай да прускіх тэрыторый судаўскай гаворкі.

Пра блізасць яцвяжскай да старапрускай мовы сведчыць шэраг лінгвістычных рыс.
* Як і пруская, яцвяжская мова захоўвала старабалцкі дыфтонг -*ei*-. Ва ўсходнябалцкіх, або цэнтральна-балцкіх, мовах (літоўскай і латышскай) ён перайшоў у -*ie*-. Напрыклад, літоўскі тапонім *Leipalingis* на старой яцвяжскай тэрыторыі суадносяць з літоўскім *liepa* «ліпа» і выводзяць з яго яцвяжскае **leipa*.
* Як і ў прускай, шыпячыя зычныя *š, ž* перайшлі ў яцвяжскай мове ў *s, z*. Пра гэта сведчаць, напрыклад, назвы ракі Зэльвы (літ. *želvas* «зеленаваты») або возера Свіцязь (літ. *švitėti* «зіхцець»).
* У яцвяжскай, як і ў прускай, прадуктыўным быў суфікс -*ing*-. Пра гэта гавораць і літоўскія назвы на старой яцвяжскай тэрыторыі *Apsingė, Nedzingė, Pilvingis, Suvingis*, а таксама і сама назва яцвягаў (*jāt-v-ing*-).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Міхневіч А. Я.* Яцвягаў мова // 

## Спасылкі 
* «Яцвяжскі слоўнічак». Што гэта? — nashaniva.by

Катэгорыя:Балтыйскія мовы
Катэгорыя:Мёртвыя мовы
Катэгорыя:Яцвягі
Вожа (прыток Акі)

**Во́жа** () — рака ў Разанскай вобласці Расіі, правы прыток ракі Ака (басейн Волгі).

Даўжыня ракі 103 км. Плошча вадазбору 1590 км². Пачынаецца са штучных сажалак каля пасёлка Камсамольскі Рыбнаўскага раёна. Працякае ўздоўж мяжы Разанскай вобласці. Упадае ў Аку вышэй па цячэнню ад горада Разань.

На рацэ горад Рыбнае.

## Гістарычныя звесткі 
11 жніўня 1378 года на рацэ адбылася бітва паміж рускім войскам Дзмітрыя Данскога і войскам Залатой Арды.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Во́жа // Военный энциклопедический словарь : [ВЭС] : в 2 т. / редкол.: А. П. Горкин [и др.] ; Ин-т воен. истории Минобороны России. — М. : БРЭ : РИПОЛ классик, 2001. — (Энциклопедические словари). — ISBN 5-85270-219-6. — ISBN 5-7905-0994-0. Т. 1. — С. 327. — ISBN 5-7905-0995-9.
* 

## Спасылкі 
* Государственный водный реестр РФ

Катэгорыя:Прытокі Акі (прыток Волгі)
Катэгорыя:Рэкі Разанскай вобласці
Канстанцін Данілавіч Грыцынін

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Канстанцін Данілавіч Грыцынін
|арыгінал імя     = 
|дата нараджэння  = 13.10.1905
|месца нараджэння = в. Імя Турара Рыскулава, Цюлькубаскі раён, 
|дата смерці      = 12.10.1943
|месца смерці     = 
|выява            = 
|подпіс           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1942—1943
|званне           = 
|род войскаў      = войскі сувязі
|пасада           = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Канстанцін Данілавіч Грыцынін (Грыцінін)** (1905-1943) — яфрэйтар Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Канстанцін Грыцынін нарадзіўся 13 кастрычніка 1905 года ў вёсцы Ванаўка (цяпер — сяло імя Турара Рыскулава Цюлькубаскага раёна Паўднёва-Казахстанскай вобласці Казахстана) у сям'і селяніна. Скончыў пачатковую школу, працаваў у калгасе. У жніўні 1942 года Грыцынін быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. З верасня 1943 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны, у званні гвардыі яфрэйтара быў тэлефаністам ўзвода сувязі 60-га гвардзейскага кавалерыйскага палка 16-й гвардзейскай кавалерыйскай дывізіі 7-га гвардзейскага кавалерыйскага корпуса 61-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро.

28 верасня 1943 года ў ходзе фарсіравання Дняпра ў раёне вёскі Ніўкі Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР Грыцынін адным з першых пераправіўся на заходні бераг і забяспечыў падводную тэлефонную сувязь першаму эскадрону, які пераправіўся. Наступаючы разам з эскадронам, ён на працягу трох сутак трымаў бесперабойную сувязь з палкавым штабам на працягу дзесяці кіламетраў. 30 верасня 1943 года ў раёне хутара Галкі прама на Грыцыніна выехала самаходная артылерыйская ўстаноўка «Фердынанд», якую той знішчыў гранатай. У тым жа баі ён быў цяжка паранены, але поля бою не пакінуў, працягваючы трымаць бесперабойную сувязь, пакуль яго не змянілі і не адправілі ў шпіталь. Ад атрыманых раненняў Грыцынін памёр 12 кастрычніка 1943 года. Пахаваны ў брацкай магіле ў пасёлку Рыпкі Чарнігаўскай вобласці Украіны.

У гонар Грыцыніна названы вуліцы ў яго роднай вёсцы і пасёлку Рыпкі.

## Літаратура 
* 
* Ахмадиев Г. Х. Башкірская гвардейская кавалерыйская. Уфа, 1999.
* Герои Советского Союза — казахстанцы. Книга 1. Алма-Ата, 1968.
* Навечно в сердце народном. 3-е выд., доп. и испр. Минск, 1984.
* Плесцов К. М. Люди высокого подвига. М., 1962.
* Слава башкирских конников. Уфа: Китап, 2005.

Катэгорыя:Пахаваныя ў Чарнігаўскай вобласці
Катэгорыя:Памерлі ад ран
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Зборная Сенегала па футболе

**Зборная Сенегала па футболе** прадстаўляе Сенегал на міжнародных спаборніцтвах па футболе з 1959 года. Каманда кантралюецца Сенегальскай федэрацыяй футбола, якая з’яўляецца адным з 56 членаў КАФ (Канфедэрацыя Афрыканскага футбола) і ўваходзіць у ФІФА.

## Футбалісты 
Наступныя 23 футбалісты былі выкліканыя на ўдзел у асноўнай стадыі чэмпіянату свету 2018 года.

*Статыстыка прыведзена станам на 11 чэрвеня 2018 года пасля матча супраць Паўднёвай Карэі.*

## Выступы на турнірах 
### Чэмпіянат свету 
### Кубак афрыканскіх нацый 
6 лютага 2022 года ў фінале  у Яундэ (Камерун) зборная Сенегала па пенальці перамагла зборную Егіпта і ўпершыню выйграла трафей. 18 студзеня 2026 года ў другі раз запар стала пераможцай турніру, у фінале ў дадатковы час атрымаўшы ў Рабаце преамогу над камандай гаспадароў, зборнай Марока. 17 сакавіка Канфедэрацыя афрыканскага футбола абвясціла, што задавальняе апеляцыю Марока і залічвае сенегальцам тэхнічнае паражэнне за тое, што ў ходзе гульні яны самавольна пакінулі поле. КАФ анулявала вынік фіналу Кубка Афрыкі, перамогу прысудзілі Марока, а ў Сенегала забралі тытул пераможцы турніру.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт федэрацыі
Алімпія Гродна

**«Алімпія»** — беларускі жаночы баскетбольны клуб з горада Гродна.

Адзін з самых тытулаваных клубаў Беларусі. Васьміразовы чэмпіён краіны (апошні тытул заваяваны 17 красавіка 2013 года). Дзевяціразовы пераможца Кубка Беларусі.

З 2001 года «Алімпія» прымае ўдзел у Балтыйскай жаночай баскетбольнай лізе, дзе ў 2013 годзе стала пераможцам лігі. Удзельніца 1/8 фіналу Кубка ФІБА сярод жаночых каманд сезона 2012/13.

## Назвы 
* Гродна (1992—1996)
* Алімпія (з 1996)

## Дасягненні 
**Чэмпіянат Беларусі па баскетболе сярод жанчын**
*  **Чэмпіён (8)**: 2000/2001, 2002/2003, 2003/2004, 2004/2005, 2005/2006, 2006/2007, 2008/2009, 2012/2013.
*  **Сярэбраны прызёр (8)**: 1993/1994, 1998/1999, 1999/2000, 2007/2008, 2011/2012, 2018/2019, 2021/2022, 2022/2023.
*  **Бронзавы прызёр (14)**: 1992/1993, 1996/1997, 2001/2002, 2009/2010, 2010/2011, 2013/2014, 2014/2015, 2015/2016, 2016/2017, 2017/2018, 2019/2020, 2020/2021, 2023/2024, 2024/2025.

**Кубак Беларусі па баскетболе сярод жанчын**
*  **Чэмпіён (9)**: 1997, 1999, 2000, 2004, 2005, 2006, 2007, 2009, 2014.
*  **Сярэбраны прызёр (8)**: 2001, 2003, 2008, 2012, 2018, 2019, 2022, 2025.
*  **Бронзавы прызёр (10)**: 1998, 2002, 2011, 2013, 2015, 2016, 2020, 2021, 2023, 2024.

**Балтыйская жаночая баскетбольная ліга**
*  **Чэмпіён (1)**: 2012/2013.
*  **Бронзавы прызёр (4)**: 2011/2012, 2013/2014, 2014/2015, 2017/2018.

## Статыстыка выступленняў 
## Трэнеры 
* Яўген Елісееў (1992—2000)
* Аляксандр Шымкавяк (2000—2002)
* Яўген Елісееў (2002)
* Валянціна Навойчык (2002—2003)
* Яўген Елісееў (2003—2004)
* Аляксандр Шымкавяк (2004—2018)
* Вікторыя Дацун (2018)
* Дзмітрый Кузьмін (2018—2019)
* Юрый Чарняк (2019—2022)
* Вікторыя Дацун (2022—2025)
* Віталь Маклакоў (з 2025)

## Легіянеры 
*  Алена Сташчук (2008—2009)
*  Марыя Дубас (2010—2011)
*  Людміла Тымкова (2010—2011)
*  Вікторыя Шматава (2010—2012)
*  Джасцін Удэнзе (2011—2012)
*  Аліна Іярдан (2011—2012)
*  Любоў Алёшкіна (2011—2014)
*  Яна Ранавескі (2012—2013)
*  Джулі Сібрук (2013—2014)
*  Джордан Чаніта (2013—2014)
*  Вікторыя Карава (2015—2016)
* / Таццяна Чахоўская (2012—2014, 2018—2019)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль клуба на eurobasket.com
* Афіцыйны сайт клуба 

Катэгорыя:Баскетбольныя клубы паводле алфавіта
Уладзімір Вазаў

**Уладзімір Вазаў** () — балгарскі ваенны дзеяч, кмет (мэр) горада Сафія з 1926 па 1932.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і купца. З 1888 года служыў у 5-м артылерыйскім палку ў Шумны, з 1891 — ад’ютант у 2-м артылерыйскім палку, у 1893 годзе ўваходзіў у склад камісіі па прыёме новай артылерыйскай матэрыяльнай часткі. З 1893 года — камандзір батарэі ў 5-м артылерыйскім палку, з 1896 года — на той жа пасадзе ў 4-м артылерыйскім палку ў Сафіі. У 1912—1913 гадах — камандзір 4-га хуткастрэльнага артылерыйскага палка ў складзе 1-й Сафійскай дывізіі. У Першую сусветную — кіраўнік балгарскімі сіламі ў Сербіі. Яго падраздзяленні змагаліся на Балканскім фронце. З 7 красавіка 1926 па 14 сакавіка 1932 быў кметам (мэрам) Сафіі. У 1936 г. генерал наведаў Вялікабрытанію па запрашэнні арганізацыі Брытанскі легіён, якая з вялікай павагай паставілася да былога праціўніка, аказаўшы яму ўшанаванні. Уладзімір Вазаў памёр у 1945 годзе ў вёсцы Рыбарыца.

## Літаратура 
* *Дзённік У.Вазава*, 1992 год.

## Спасылкі 
* Форум Балгарскія генералы Першай сусветнай 
* Владимир Вазов, краткая биография 

Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты (Балгарыя)
Катэгорыя:Палітыкі Балгарыі
Катэгорыя:Кметы Сафіі
Катэгорыя:Удзельнікі Першай Балканскай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Другой Балканскай вайны
Катэгорыя:Военачальнікі Першай сусветнай вайны (Балгарыя)
Іня

**Іня́** () — рака ў Заходняй Сібіры, у Кемераўскай і Новасібірскай абласцях Расіі, левы прыток ракі Об.

Даўжыня ракі 663 км. Плошча вадазбору 17 600 км². Сярэдні расход вады за 119 км ад вусця складае 195

На рацэ гарады Палысаева, Ленінск-Кузнецкі, Тагучын, у вусці — Новасібірск.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Река Иня // Государственный водный реестр РФ
* *Рулёва С. Н.* Иня // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Рэкі Кемераўскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Новасібірскай вобласці
Катэгорыя:Прытокі Обі
Катэгорыя:Новасібірск
Аэрадромная вуліца (Мінск)

**Аэрадромная вуліца** — вуліца ў Кастрычніцкім раёне Мінска. Названа ў гонар аэрапорта Мінск-1.

## Размяшчэнне 
Аэрадромная вуліца пачынаецца ад скрыжавання з Брылеўскай вуліцай, перасякае вуліцы Караткевіча, Чкалава, Авакяна, Радзішчава, Пензенскую, Жукоўскага, Аэрадромны завулак, вуліцы Нафтавую, Ляўкова і сканчваецца на перасячэнні з вуліцай Валадзько. Даўжыня — 2,1 км.

## Забудова 
* № 4 —  (архітэктары В. Віткіна, У. Дземідовіч). У будынку размяшчаліся Камітэт па авіяцыі, авіяцыйны каледж і інтэрнат. Комплекс знесены ў 2016-2017 гадах для будаўніцтва жылога раёна Мінск-Мір.

## Гл. таксама 
* Аэрадромная (станцыя метро)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Мінск)
Геаграфія Нігерыі

## Рэльеф 
Рэкі Нігер і Бенуэ дзеліць Нігерыю на дзве часткі: у паўднёвай частцы размешчана Прыморская раўніна, у паўночнай пераважаюць невысокія пласкагор’і. Вялікую тэрыторыю краіны займае Прыморская раўніна, утвораная ў асноўным рачнымі наносамі. На захадзе раўніны ўздоўж узбярэжжа размешчаны ланцуг пясчаных кос, якія злучаюцца адна з адной і Гвінейскім залівам. На поўнач ад Прыморскай раўніны тэрыторыя краіны пераходзіць у невысокае пласкагор’е — плато Ёруба на захад ад ракі Нігер і плато Удзі — на ўсход. Далей размяшчаецца Паўночнае пласкагор’е, вышыня якога змяняецца ад 400—600 м да больш за 1000 м. Найбольш высокай з’яўляецца цэнтральная частка пласкагор’я — плато Джос, найвышэйшы пункт якога — гара Шэрэ (1735 м). На паўночным захадзе Паўночнае пласкагор’е пераходзіць у раўніну Сакота, на паўночным усходзе — у раўніну Борн. Найвышэйшы пункт краіны гара Чапал Вадзі (2419 м) размешчана ў штаце Тараб’я побач з нігерыйска-камерунскай мяжой.

## Клімат 
Клімат змяняецца ад вільготнага экватарыяльнага на поўдні да субэкватарыяльнага ў цэнтральнай частцы і на поўначы. Гэта азначае, што на працягу года па ўсёй тэрыторыі Нігерыі назіраюцца высокія тэмпературы (24-28 °C). Затое па меры руху з поўдня на поўнач учацвёра змяншаецца колькасць ападкаў — ад 2000 да 500 мм, паралельна з’яўляецца і расце ў сваёй працягласці сухі сезон.

## Унутраныя воды 
Галоўная рака краіны — Нігер, трэцяя па даўжыні рака Афрыкі. На Нігерыю прыходзіцца ніжняе суднаходнае цячэнне гэтай магутнай ракі. Вядомая запасамі нафты дэльта Нігера плошчай 70 000 км² адносіцца да найвялікшых дэльт свету. На Нігерыю прыходзіцца большая частка буйнейшага прытока Нігера — шматводнай ракі Бенуэ, даўжынёй 1400 км, што пачынаецца ў Камеруне і ўпадае ў Нігер ля горада Лакоя. Расход Нігера і Бенуэ ў пункце іх зліцця прыблізна аднолькавы. На паўночным усходзе Нігерыі знаходзіцца паўднёва-заходні сектар возера Чад, якое Нігерыя дзеліць з Чадам, Камерунам і Нігерам.

## Ландшафты 
Крайні поўдзень краіны займаюць мангравыя лясы дэльты Нігера. Далей на поўнач яны пераходзяць у вільготныя лясы прэснаводных забалочаных тэрыторый. За межамі дэльты да самай камерунскай мяжы цягнуцца вільготныя экватарыяльныя лясы, моцна пацярпелыя ад чалавечай дзейнасці. Тым не менш, лясы вылучаюцца біяразнастайнасцю. Толькі тут можна сустрэць дрыла — шэрую малпу, а разнастайнасці матылькоў пазайздросцяць і лясы Амазоніі. Цэнтральную і паўночную частку Нігерыі з субэкватарыяльным кліматам займаюць саванны. На поўдні гэта Гвінейская лесасаванна, дзе ўчасткі лясоў чаргуюцца з травяністымі ўчасткамі. Далей на поўнач ідзе Суданская саванна з высокімі травамі і частымі дрэвамі, самая поўнач з працяглым засушлівым сезонам занята сахельскай апустыненай саваннай, дзе і травы ніжэйшыя, і дрэвы радзейшыя.

## Экалагічныя праблемы 
Галоўная экалагічная праблема — абязлесенне. У пачатку ХХІ стагоддзя Нігерыя была лідарам сусветнага рэйтынгу звядзення лясоў. Другая праблема — непапраўны ўрон, што наносіцца экасістэмам дэльты Нігера нафтаздабычай.
Уцзян (прыток Янцзы)

**Уцзя́н** () — рака ў Кітаі, правы прыток ракі Янцзы. У ніжнім цячэнні мае назву **Цяньцзян**.

Даўжыня ракі 1018 км. Плошча вадазбору 88 200 км². Сярэдні расход вады каля 1800 м³/с. Працякае галоўным чынам па  Гуйчжоўскаму нагор’ю. У вусці ракі порт Фулін. На рацэ адбываюцца летнія паводкі.

## Літаратура 
* Уцзян // 

## Спасылкі 
* Wu River system // Encyclopaedia Britannica

Катэгорыя:Рэкі Кітая
Катэгорыя:Прытокі Янцзы
Палітыка Нігерыі

Фармальна, Нігерыя з'яўляецца шматпартыйнай рэспублікай, але ёсць таксама меркаванне, што ў рэчаіснасці Народная дэмакратычная партыя (People's Democratic Party — PDP) кантралюе амаль усе рычагі ўлады.

## Заканадаўчая ўлада 
Двухпалатны нацыянальны сход (Нацыянальны Сход, the National Assembly).

Верхняя палата — Сенат (109 месцаў). Сенатары абіраюцца па мажарытарнай сістэме адноснай большасці ў 36 трохмандатных і адным аднамандатных акругах. Старшыня Сената абіраецца непрамым галасаваннем з сенатараў. Ніжняя палата — Палата прадстаўнікоў (360 месцаў). Дэпутаты абіраюцца па мажарытарнай сістэме адноснай большасці. Тэрмін паўнамоцтваў усіх дэпутатаў — 4 гады.

73 месцы ў Сенаце і 213 ў Палаце прадстаўнікоў знаходзяцца пад кантролем прапрэзідэнцкай Народнай дэмакратычнай партыі (НДП) (цэнтрысты). Ва ўсенароднай партыі (кансерватары) — 28 і 95 месцаў адпаведна.

## Выканаўчая ўлада 
а Рухані на саміце ў Тэгеране, 2015]]
Прэзідэнт з'яўляецца кіраўніком дзяржавы і галоўнакамандуючым узброенымі сіламі. Абіраецца ўсеагульным прамым тайным галасаваннем тэрмінам на 4 гады і можа займаць пост не больш за два тэрміны запар. У маі 2006 года Сенат адмовіўся зацвердзіць канстытуцыйную папраўку, якая дае магчымасць прэзідэнту абірацца на трэці тэрмін.
На дадзены момант прэзідэнтам з'яўляецца Махамаду Бухары, які ў сакавіку 2015 на дэмакратычных выбарах перамог свайго папярэдніка Гудлака Джонатана. Праз 4 гады Бухары быў пераабраны.

## Адміністрацыйны падзел 
Нігерыя — федэратыўная дзяржава, складаецца з 36 штатаў і федэральнай сталічнай тэрыторыі. Адзінкі другога ўзроўню — раёны мясцовага кіравання (іх 774) 

## Беларуска-нігерыйскія адносіны 
Дыпламатычныя адносіны паміж Рэспублікай Беларусь і Федэратыўнай Рэспублікай Нігерыяй устаноўлены 3 жніўня 1992 года. У снежні 2011 г. у г. Абуджы адкрыта Пасольства Рэспублікі Беларусь. З лютага 2012 года Пасол Беларусі ў Нігерыі Вячаслаў Бяскосты ўручыў даверчыя граматы Прэзідэнту Федэратыўнай Рэспубліцы Нігерыя Гудлаку Джонатану 17 мая 2012 года.
Белвест

**Холдынг «Белве́ст»** — беларуская кампанія, якая вырабляе абутак.

У склад холдынгу ўваходзяць:
* ТАА «Група Белвест» — кіруючая кампанія холдынгу
* СТАА «Белвест»
* таварыствы, якія адказваюць за рэалізацыю абутку
* ТАА «ЛАЦЫТ — Лабараторыя лічбавых тэхналогій»

## Гісторыя 
Прадпрыемства BELWEST было заснавана ў 1988 годзе ў горадзе Віцебску заходнегерманскім канцэрнам SALAMANDER.

З 2003 года BELWEST — гэта беларуска-расійскае прадпрыемства, заснавальнікамі якога сталі канцэрн «Беллегпрам» і ЗАТ «Палітэкс» (Масква).

У 2011 годзе заснавальнікам сумеснага прадпрыемства з расійскага боку замест ЗАТ «Палітэкс» стала ТАА «Інвестпрам» (з 2019 года — ТАА «ІПК «Інвестпрам»).

У 2019 годзе ТАА «Група Белвест» выкупіла ў дзяржаўнага канцэрна «Беллегпрам» дзяржпакет акцый СТАА «Белвест» у памеры 55% статутнага фонду пад абавязацельства стварыць холдынг «Белвест».

## Прадукцыя 
Асноўная прадукцыя (2005): мужчынскі, жаночы, школьны і падлеткавы абутак з натуральнай скуры. Вытворчая магутнасць 1 300 000 пар абутку ў год. Сетка фірменых магазінаў у Беларусі, Расіі, Латвіі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
Катэгорыя:Прадпрыемствы лёгкай прамысловасці Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Віцебска
Катэгорыя:Праспект Генерала Люднікава (Віцебск)
Катэгорыя:Вытворцы абутку
1937 год у гісторыі кіно

**1937** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
* «Адважныя капітаны» — рэж. Віктар Флемінг (у ролях: Фрэдзі Барталам’ю, Спенсер Трэйсі).
*«Балтыйцы» — мастацкі,  «Белдзяржкіно»,  Аляксандр Файнцымер (у ролях: Барыс Ліванаў, , )
* «Салавей» — мастацкі,  «Белдзяржкіно»,  Эдуард Аршанскі (у ролях: П. Масоха, У. Гардзін, М. Стралкова)

## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
* 22 сакавіка — Анджэла Бадаламенці, амерыканскі кінакампазітар.
* 22 красавіка — Джэк Нікалсан, амерыканскі акцёр, кінарэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар.
* 1 чэрвеня — Морган Фрымэн, амерыканскі акцёр, рэжысёр і наратар.
* 8 жніўня — Дасцін Хофман, амерыканскі акцёр, рэжысёр і прадзюсар.
* 30 кастрычніка — Клод Лелуш, французскі кінарэжысёр, сцэнарыст, аператар, акцёр, прадзюсар.
* 21 снежня — Джэйн Фонда, амерыканская актрыса, мадэль, пісьменніца, прадзюсар, грамадская актывістка і філантроп.
* 31 снежня — Сэр Энтані Хопкінс, брытанскі акцёр тэатра і кіно, рэжысёр.

## Памерлі 
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе