Гістарычная вобласць

**Гістарычная вобласць** — прынятае ў этнаграфіі, гісторыі, культуралогіі паняцце для тэрыторыі, якая гістарычна, як правіла, складала палітычнае адзінства і ў сілу гэтага цяпер характарызуецца вызначанымі агульнымі рысамі ў культуры, этнаграфіі, мове, самасвядомасці мясцовага і навакольнага насельніцтва.

Вылучэнне гістарычных абласцей у рознай ступені характэрна для розных краін і рэгіёнаў. Напрыклад, у Расіі не прынята вылучаць гістарычныя вобласці, у некаторых жа краінах (асабліва ў Еўропе) гістарычныя вобласці замацаваны афіцыйна, а часам кладуцца ў аснову сучаснага адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу (Грузія, Латвія, Іспанія, Італія, Германія).

Акрамя таго, на адной і той жа тэрыторыі могуць напластоўвацца гістарычныя вобласці рознага гістарычнага паходжання — якія склаліся ў антычны час, ранняе Сярэднявечча, позняе Сярэднявечча.

Найбольш распаўсюджана вылучэнне гістарычных абласцей на адзін узровень менш за краіну (гэта значыць такіх, на якія падзяляюцца краіны). Яны могуць аб’ядноўвацца ў адзінкі буйнейшага ўзроўню, якія адпавядаюць па памерах асобным краінам, але далёка не заўсёды супадаюць з сучаснымі дзяржавамі. Тыя, у сваю чаргу, аб’ядноўваюцца ў яшчэ буйнейшыя рэгіёны, якія часта ўжо не ўсведамляюцца на побытавым узроўні і выяўляюцца падчас спецыяльных даследаванняў.

## Падзел свету на гістарычныя рэгіёны 
На аснове класіфікацыі па гісторыка-культурным абласцям (ГКА).
   
Многія з пералічаных ніжэй абласцей перасякаюцца.

### Еўропа 
* Паўночная Еўропа
** Скандынавія
** Фінляндыя
** Лапландыя
** Карэлія

* Заходняя, Цэнтральная і Паўднёвая Еўропа
** Брытанскія астравы
*** Англія
*** Ольстэр
*** Уэльс
*** Шатландыя
** Германія
*** Алеманія
*** Баварыя
*** Саксонія
*** Франконія
*** Швабія
** Бенілюкс (~ гістарычныя Нідэрланды)
** Галія
** Францыя
*** Аквітанія
*** Брэтань
*** Бургундыя
*** Іль-дэ-Франс
*** Лангедок
*** Лімузен
*** Латарынгія
*** Нармандыя
*** Авернь
*** Пікардыя
*** Праванс
*** Пуату
*** Шампань
*** Эльзас
** Пірэнейскі паўвостраў (Іберыя)
** Іспанія
*** Андалусія
*** Арагон
*** Астурыя
*** Валенсія
*** Галісія
*** Кантабрыя
*** Каталонія
*** Ла-Манча
*** Леон
*** Мурсія
*** Навара
*** Новая Кастылія
*** Старая Кастылія
*** Краіна Баскаў
*** Эстрэмадура
** Партугалія
** Італія
*** Абруца
*** Апулія
*** Базіліката
*** Вале-д’Аоста
*** Калабрыя
*** Кампанія
*** Каталонія
*** Лацыа
*** Лігурыя
*** Ламбардыя
*** Марке
*** Малізэ
*** П’емонт
*** Таскана
*** Трэнціна — Альта-Адыджэ
*** Умбрыя
** Альпійскі рэгіён
*** Швейцарыя
*** Аўстрыя
** Польшча
*** Мазовія, Вялікая Польшча, Малая Польшча, Памор’е
** Сілезія
** Чэхія
*** Багемія, Маравія
** Славакія
** Галіцыя
** Венгрыя
** Румынія
*** Трансільванія
*** Валахія
*** Малдова і Бесарабія
** Балканы
*** Ілірыя
** Грэцыя
*** Аргаліда
*** Аркадзія
*** Атыка
*** Ахая
*** Беотыя
*** Лаконіка
*** Македонія
*** Месенія
*** Фесалія
*** Факіда
*** Фракія
*** Фтыяціда
*** Эліда
*** Эпір
*** Этолія

* Усходняя Еўропа
** Прыбалтыка
** Украіна
*** Дзікае поле
*** Наваросія
*** Кіеўская зямля
*** Галіцка-Валынская зямля, у тым ліку Валынь і Галіцыя
*** Закарпацце (Карпацкая Русь)
*** Букавіна
*** Падолле
*** Чарнігаўская зямля (у тым ліку Ноўгарад-Северская зямля)
*** Пераяслаўская зямля (~ Палтаўшчына)
*** Крым
** Паўночная Русь
*** Наўгародская зямля
*** Пскоўская зямля
*** Памор’е
** Цэнтральная Русь
*** Волга-Окскае міжрэчча (Уладзіміра-Суздальская зямля)
*** Смаленская зямля
*** Мурама-разанская зямля
** Заходняя Русь
*** Полацкая зямля
*** Чорная Русь
** Дзікае поле (Паўднёва-рускія стэпы)
** Паўночны Каўказ
** Паволжа (у тым ліку Пакам’е)
*** Ніжняе Паволжа
*** Татарстан і Сярэдняе Паволжа
*** Пакам’е
** Башкартастан
** Пермская зямля

### Азія 
(прыкладна па гадзіннікавай стрэлцы)
* Паўночная Азія (~ Сібір)
** Паўднёвая Сібір
*** Алтай
*** Саяны
*** Тува
*** Бурація
** Заходняя Сібір
** Усходняя Сібір
*** Таймыр
*** Эвенкія
*** Якуція
** Далёкі Усход
*** Калыма
*** Чукотка
*** Камчатка
*** Курылы
*** Сахалін
*** Прыамур’е
*** Прымор’е

* Усходняя Азія
** Кітай уласна
** Маньчжурыя
** Карэя
** Японія

* Паўднёва-Усходняя Азія
** Індакітай (прыбярэжную частку В’етнама часта адносяць да Усходняй Азіі)
*** Андаманскія і Нікабарскія астравы
** Нусантара (астраўная частка, уключаючы Малакскі паўвостраў)
*** Малака
*** Вялікія Зондскія астравы
*** Філіпіны
*** Малыя Зондскія астравы

* Паўднёвая Азія (~ Індастан)
** Шры-Ланка і Мальдывы
** Паўднёвы Індастан
** Дэкан
** Інда-Гангская раўніна
** Гімалаі
*** Кашмір

* Паўднёва-Заходняя Азія (= Пярэдняя Азія = Заходняя Азія, частка Блізкага Усходу)
** Малая Азія (Анатоля)
*** Заходняя Арменія
*** Кілікійская Арменія
*** Кападокія
*** Іонія
** Каўказ
*** Паўночны Каўказ (-> Еўропа)
*** Закаўказзе
**** Усходняя Арменія
**** Грузія
**** Азербайджан (Аран)
** Урадлівы паўмесяц
*** Левант
*** Міжрэчча (Месапатамія)
** Аравія
*** Неджд
*** Хіджаз
*** Емен
*** Хадрамаут
*** Аман
** Сярэдні Усход
*** Курдыстан
*** Паўночны Іран (~ Мідыя)
*** Фарс
*** Харасан
*** Белуджыстан
*** Хазараджат
*** Бактрыя (= Паўночны Афганістан)
*** Гіндукуш
*** Пуштуністан (часам адносяць да Паўднёвай Азіі)

* Цэнтральная Азія (~ Туркестан + Тыбет)
** Казахстан
** Туркменія
** Хіва (~ Харэзм)
** Маверанахр (~ Сагдыяна)
** Фергана
** Сямірэчча
** Памір
** Сіньцзян (Усходні Туркестан)
** Тыбет
** Манголія

### Афрыка 
* Паўночная Афрыка
** Магрыб
*** Атлас
*** Лівія
** Сахара
** Старажытны Егіпет
** Нубія і Нубійская пустыня

* Заходняя Афрыка і Судан (не блытаць з Рэспублікай Судан)
** Заходні Судан
*** Атлантычная Заходняя Афрыка
** Гвінея
** Цэнтральны Судан
*** Хаўсаленд
*** Канем-Борна
** Усходні Судан
*** Дарфур
*** Кардафан

* Паўночна-ўсходняя Афрыка (Афрыканскі рог)
** Эфіопія
** Самалі

* Сярэдняя і Усходняя Афрыка
* Паўднёвая Афрыка
* Мадагаскар і астравы

### Амерыка 
* Паўночная Амерыка
** Аляска
** Канадская Арктыка
** Грэнландыя
** Вялікі Басейн
** Вялікія Раўніны
** Вялікія азёры

* Лацінская Амерыка
* Сярэдняя Амерыка (~ Месаамерыка)
** Паўднёвая Мексіка
** Цэнтральная Амерыка
** Вест-Індыя
*** Вялікія Антыльскія астравы
*** Малыя Антыльскія астравы
* Паўднёвая Амерыка
** Анды
*** Альтыплана
*** Араўканія
** Льянасы
** Гвіяна
** Амазонія
** Усходняя Бразілія (~ Бразільскае пласкагор’е)
** Гран-Чака
** Ла-Плата (Пампа)
** Пантанал
** Патагонія

### Аўстралія і Акіянія (~ Аўстралазія) 
* Аўстралія і Тасманія
* Новая Гвінея
* Меланезія
* Мікранезія
* Палінезія

## Гл. таксама 
* Рэгіёны свету
* Гісторыка-культурныя вобласці

## Літаратура 
* Андрианов Б. В. Историко-культурные области // Народы мира. Историко-этнографический справочник. М.: «Советская энциклопедия», 1988. Стр. 580—585.
* Sven Tägil, (ed.), *Regions in Central Europe: The Legacy of History*, C. Hurst & Co. Publishers, 1999
* Marko Lehti, David James Smith, *Post-Cold War Identity Politics: Northern and Baltic Experiences*, Routledge, 2003 ISBN 0714654280
* Compiled by V. M. Kotlyakov, A. I. Komarova, ''Elsevier's dictionary of geography: in English, Russian, French, Spanish, German*, Elsevier, 2006 ISBN 0444510427
* Martin W. Lewis, Kären Wigen, *The Myth of Continents: A Critique of Metageography'', University of California Press, 1997 ISBN 0520207432