Шклоў

**Шклоў**

Падчас маскоўска-вялікалітоўскай вайны (1534—1537) спалены ў 1535 годзе. З другой паловы XVI стагоддзя цэнтр Шклоўскага графства. Падчас Лівонскай вайны (1558—1583) двойчы спалены маскоўскімі войскамі. У канцы XVI стагоддзя перанесены на сучаснае месца. У XVI—XVII стагоддзях у горадзе існаваў вялікі Шклоўскі замак і Шклоўскія гарадскія ўмацаванні. У 1654 годзе, пасля кароткай аблогі, магістрат здаў горад рускім войскам. Улетку 1655 года ў Шклове размяшчалася часовая стаўка рускага цара Аляксея Міхайлавіча. У 1660 годзе горад вызвалены, у 1666 годзе зноўку захоплены рускімі войскамі. У 1667 годзе вернуты Рэчы Паспалітай. Шклоў быў цэнтрам Шклоўскага графства. У 1708 годзе (падчас Паўночнай вайны 1700—1721 гадоў) разбураны рускімі войскамі за дапамогу шведам. У 1762 годзе атрымаў магдэбургскае права, пячатку і герб.

### У складзе Расійскай імперыі 
Пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай (1772) у складзе Расійскай імперыі. У 1773—1777 гадах цэнтр павета Магілёўскай правінцыі і губерні. З 1777 года мястэчка, цэнтр воласці Магілёўскага павета. З 1778 года валоданне С. Г. Зорыча.
У перыяд уладання Сямёна Зорыча ў Шклове працавалі разнастайныя мануфактуры, якія працавалі пераважна на мясцовай сыравіне, абслугоўвалі патрэбы вотчыннага двара і выраблялі прадукцыю на продаж. Канатная мануфактура (1790—1799) вырабляла канаты і пражу з ільняной кудзелі і пянькі. У 1797 годзе працавала звыш 50 чалавек, выпушчана канатаў агульнай даўжынёй 10 тысяч сажаняў. Парусінавая мануфактура (1794—1845) вырабляла тонкае і паруснае палатно з ільняных і пяньковых нітак. Працавалі таксама шаўкаткацкая (1781—1799), гарбарная (1794—1798) і суконная (1781—1809) мануфактуры.

У пачатку XIX стагоддзя — важны гандлёвы цэнтр Беларусі, прыстань на Дняпры. У пачатку XX стагоддзя праз Шклоў пракладзеная чыгунка Орша — Магілёў.

### Найноўшы час 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Шклоў абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі ўвайшоў у склад Савецкай Беларусі.

Са снежня 1919 года ў складзе РСФСР. З 1924 года, пасля першага ўзбуйнення БССР — цэнтр Шклоўскага раёна БССР.

У Другую сусветную вайну з 1941 года да 1944 года горад знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй.

У 1977 годзе ў склад горада ўключана вёска Іскра, 14 снежня 2007 года — вёскі Маладзёжная, Рыжкавічы і Малое Зарэчча, 20 лістапада 2013 года — вёска Вялікае Зарэчча.

## Насельніцтва 

ImageSize = width:auto height:180 barincrement:27
PlotArea = left:50 bottom:20 top:15 right:15
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.0,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:20000
ScaleMajor = unit:year increment:5000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:15
  bar:1650 from:0 till:8540 
  bar:1661 from:0 till:4375 
  bar:1880 from:0 till:2393 
  bar:1923 from:0 till:6617
  bar:1939 from:0 till:8100
  bar:1959 from:0 till:7800
  bar:1979 from:0 till:11800
  bar:1991 from:0 till:15000
  bar:2004 from:0 till:15900 
  bar:2009 from:0 till:17800
  bar:2017 from:0 till:16310
TextData=
  fontsize:10px pos:(20,195)
  text:

* **XVII стагоддзе**: 1650 — 8&nbsp;540 чал.

## Эканоміка 
Прадпрыемствы харчовай, папяровай, камбікормавай прамысловасці. Гасцініца «Крынічка». Уваходзіць у турыстычныя маршруты «Гісторыка-культурная спадчына Магілёўскага края» і «Айчыны славутыя імёны».

## Культура 
Шклоўскі раённы гісторыка-краязнаўчы музей. У музея два філіялы — Дом-музей Пятра Алейнікава (вёска Крывель) і музей працоўнай і баявой славы «Сельгастэхніка» (Шклоў).

Дзейнічаюць Дом культуры, бібліятэка.

## Адукацыя 
У Шклове працуюць 3 сярэднія школы, школа мастацтваў, спецшкола, цэнтр развіцця і рэабілітацыі, сацыяльны прытулак.

## СМІ 
У горадзе выдаецца газета «Ударны фронт».

## Славутасці 
]]
* Шклоўская ратуша (1770—1772 гг., мураваная).
* Спаса-Праабражэнская царква (да 1905 г., мураваная).
* Касцёл Святых Апосталаў Пятра і Паўла (1849 г., мураваны).
* Шклоўскі ідал (X ст., знойдзены каля Шклова ў 1963 г.) — скульптура паганскага бажаства.
* Ніжнінскі роў (геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння)
* Шклоўская сінагога (2-я пал. XVII ст.).
* Шклоўская сядзіба
* Будынак канторы папяровай фабрыкі «Спартак» (1898)
* Жылыя дамы (XVIII—XIX стст.)
* Помнік расійскаму генералу Сямёну Зорычу (2007)
* Помнік агурку (2007)

### Страчаная спадчына 
thumb|400px|Шклоў, гравюра XVIII ст.
thumb|400px|Шклоўскі кадэцкі корпус, малюнак пач. XIX ст.
* Кадэцкі корпус (XVIII ст.)
* Сядзіба Крывашэіна (пач. XX ст.)
* Царква Уваскрашэння Хрыстова (XVII ст.)
* Свята-Уваскрасенская царква (XVIII ст.)

## Вядомыя асобы 
* Святлана Георгіеўна Алейнікава (нар. 1942) — беларускі архітэктар.
* Міхаіл Іосіфавіч Гузікаў (1806—1837) — беларускі музыкант.
* Андрэй Ігнатавіч Зюзькоў (1904—1938) — беларускі гісторык.
* Еўдакія Сцяпанаўна Лепля (1927—1976) — мікрабіёлаг, доктар медыцынскіх навук.
* Майсей Ісакавіч Пэўзнер (1865—1955) — вучоны ў галіне тэрапіі, інфекцыйных захворванняў, доктар медыцынскіх навук.
* Усевалад Пятровіч Радзько (1937—2021) — вучоны-фізік, член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1996).
* Леанід Іванавіч Рахцеенка (1939—1998) — вучоны ў галіне дэндралогіі, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР 1976 года.
* Эдуард Максімавіч Сарока (нар. 1940) — філосаф, доктар філасофскіх навук.
* Святлана Віктараўна Сярова (нар. у 1986) — беларуская лёгкаатлетка.
* Дар’я Чульцова (нар. у 1997) — беларуская журналістка, палітычная зняволеная.

## Гл. таксама 
* Беражаньскі гадзіннікавы завод царскага двара

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Надвор’е ў горадзе Шклоў


Катэгорыя:Хадкевічы
Катэгорыя:Населеныя пункты на Дняпры