open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Домус-дэ-янас

thumb|Магільня бронзавага века
**Домус-дэ-янас** (, літаральна «дом чараўніц») — тып старажытных шматкамерных магільняў, што сустракаецца на востраве Сардзінія ў Міжземным моры. 

Домус-дэ-янас будаваліся пераважна ў канцы неаліта — пачатку бронзавага века (сярэдзіна 4 — другая палова 3 тысячагоддзяў да н. э.). Усяго захавалася каля 2000 такіх магільняў. Каля Альгера знаходзіцца некропаль Ангелу-Рую з 38 магільняў. Домус-дэ-янас адсутнічаюць толькі на на крайняй поўначы Сардзініі. Там пераважаюць магільні ў выглядзе мегалітычных колаў. 

Для домус-дэ-янас характэрны паўтор унутраных форм тагачасных хацін, выкарыстанне калон у цэнтры для падтрымкі канічнай столі, крокваў, прастакутных уваходаў. Сцены магільняў упрыгожваліся магічнымі і рэлігійнымі сімваламі — зігзагамі, спіралямі, малюнкамі бычыных рогаў. Разам з нябожчыкамі ў магільні клалі прадметы ўжытку. На костках і сценах знойдзены часціцы охры. 

У нурагічны і рымскі перыяды домус-дэ-янас часам выкарыстоўваліся для паўторных пахаванняў. Пазней сардзінскія пастухі заганялі ў іх авечак. У некропалі Сант'Андрэа-Прыу на захадзе вострава ў канцы антычнасці — раннім сярэднявеччы змяшчаўся касцёл. 
thumb|500 px|center|План некропаля Сант'Андрэа-Прыу

## Спасылкі 
* Domus de Janas Tombs
* ‘Domus de Janas’ Cave Tombs: Eternal Houses Built By Ozieri Peoples On Sardinia
* DOMUS DE JANAS, ITALY

Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты
Катэгорыя:Пахавальні
Катэгорыя:Неаліт
Катэгорыя:Бронзавы век
Катэгорыя:Дагістарычная Сардзінія
Беламорская (станцыя метро)

**«Беламорская»** () — станцыя Замаскварэцкай лініі Маскоўскага метрапалітэна.

Катэгорыя:Станцыі Маскоўскага метрапалітэна
Катэгорыя:Станцыі метрапалітэна паводле алфавіта
Твітэратура

**Твітэратура** (камбінацыя слоў «Twitter» і «літаратура») — разнавіднасьць кароткатэкставай літаратуры, якая аб’ядноўвае літаратурна выкладзеныя мікраблогі сацыяльнай сетцы Twitter. Твітэратура ўключае ў сябе розныя жанры, сярод якіх афарызмы, паэзія, кароткія празаічныя творы, у прыватнасці фікшн (або іх спалучэнне).

Максімальная даўжыня творы не перавышае 280 сімвалаў (у канцы 2017 была павялічана са 140 знакаў).

## Зноскі 
Катэгорыя:Twitter
Катэгорыя:Літаратура
Нацкі сельсавет (Воранаўскі раён)

**На́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Воранаўскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Нача.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Радунскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе Воранаўскага раёна. 5 кастрычніка 2007 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Доцішскага сельсавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 17 населеных пунктаў: Алякшышкі, Бялюнцы, Гатуўка, Гінэлі, Кудаюнцы, Міцканцы, Мяжанцы, Нача, Некрашунцы, Постаўкі, Пузелі, Сабалюнцы, Салапяцішкі, Сербінішкі, Смільгіні, Тальманты, Шаўры.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Воранаўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Радунскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2007 годзе
Браціслаўская (станцыя метро, Кіеў)

**Браціслаўская** () — праектаваная канцавая станцыя Падольска-Вігураўскай лініі Кіеўскага метрапалітэна.

Катэгорыя:Станцыі Кіеўскага метрапалітэна
Альгера

**Альгера** (, ) — горад у Італіі на паўночным захадзе вострава Сардзінія. Насельніцтва (2018 г.) — 43 964 чалавек.

## Гісторыя 
Паселішчы людзей на месцы Альгера з'явіліся ўжо ў перыяд неаліта. Каля горада захаваліся старажытны некропаль тыпу домус-дэ-янас і помнікі нурагічнай цывілізацыі.

Горад быў заснаваны ў 1102 г. выхадцамі з Генуі. У 1350 г. пасля эпідэміі чорнай смерці частка землеўладальнікаў саступілі свае правы Арагону. Паміж Арагонам і Генуяй разгарнулася барацьба, якая цягнулася да восені 1354 г. і скончылася перамогай арагонцаў. У Альгера прыбылі каланісты з Пірэнейскага паўвострава. У 1492 г. яму быў нададзены статус каралеўскага горада.

У 1708 г. Альгера перайшоў пад уладу Савойскай дынастыі. У 1861 г. стаў часткай Італіі.

## Культура 
Асаблівасцю Альгера з’яўляецца выкарыстанне ў афіцыйным справаводстве адначасова італьянскай і каталонскай моў. Горад з’яўляецца важным універсітэцкім цэнтрам Сардзініі. Тут захаваліся некаторыя традыцыйныя рамёствы, у тым ліку апрацоўка чырвоных каралаў. Мясцовая кухня славіцца рыбнымі стравамі і віном.

Каталіцкі патрон Альгеры — Святы Міхаіл. Жыхары Альгера арганізуюць яркія святкаванні страснога тыдня, у першыя дні жніўня — масавыя рэлігійныя шэсці ў гонар Дзевы Марыі, падчас Новага года і дня ўнебаўзяцце Найсвяцейшай Дзевы Марыі — карнавал і феерверкі.

## Славутыя мясціны 
Альгера — важны транспартны і турыстычны цэнтр Сардзініі. Турыстаў вабяць прыродныя і гістарычныя каштоўнасці:

* **Стары горад**, у якім захаваліся помнікі грамадзянскай, царкоўнай і ваеннай архітэктуры XIV — XVIII стст., у тым ліку сабор Святой Марыі, касцёл Святога Мікалая з купалам з паліхромнай маёлікі, абарончыя вежы і бастыёны, палацы багатых гараджан. 

12 Les muralles i la catedral des del port (l'Alguer).jpg|
16 Torre del Portal (l'Alguer).jpg|
Alghero, Piazza Civica.jpg|
Love is all around (27363471896).jpg|

* **Мыс Капа-Качыя** знакаміты маляўнічай скалой і пячорай Нептуна. 

Alghero - Capo Caccia (04).JPG|
Grotta di nettuno sardinien.jpg|

* У наваколлях горада знаходзіцца 34 **пляжы**.

Plaja Alghero.jpg|
Torre del porticiolo242 o.jpg|

* **Некропаль Ангелу-Рую** — найбуйнейшы збор магільняў тыпу домус-дэ-янас.

Anghelu ruju-DSC07735.jpg|
Anghelu ruju-DSC07746.jpg|

* **Неалітычны некропаль на пагорку Святога Пятра** з 10 магільняў.

Tomba V Necropoli Santu Pedru.jpg|
Cella Tomba IV Necropoli Santu Pedru.jpg|

* **Комплекс Пальмавера** — помнік нурагічнай цывілізацыі.

- Palmavera.JPG|
AlgheroPalmaveraCapannaRiunioniInterno.jpg|

* **Санта-Імбенія** ў 15 км ад Альгера знакаміта рэшткамі нурагі і вілы рымскага перыяда

Alghero - Villa di Sant'Imbenia (01).JPG|
Alghero - Villa di Sant'Imbenia (04).JPG|

## Культура 
У Альгера працуе музей археалогіі.

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Славутыя мясціны
* Кухня

Катэгорыя:Гарады Сардзініі
Катэгорыя:Камуны правінцыі Сасары
Ірына Іванаўна Гаркуша

**Ірына Іванаўна Гаркуша** (, , Магілёўская вобласць, БССР — , , Беларусь) — беларуская артыстка тэатра і кіно.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і Івана Федасеевіча і Фаіны Аляксееўны Гаркушы. Яе бацька — доктар сельскагаспадарчых навук, прафесар, акадэмік АН БССР, у пасляваенны час быў прарэктарам, а затым рэктарам Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі. 

У 1964 годзе скончыла Горацкую СШ № 2. Вучылася добра, удзельнічала ў мастацкай самадзейнасці школы. У 1965 годзе паступіла на акцёрскі факультэт Беларускага дзяржаўнага тэатральна-мастацкага інстытута ў Мінску, які скончыла ў 1969 годзе.

Пасля заканчэння інстытута некаторы час служыла ў Гродненскім драматычным тэатры, а затым была запрошаная на працу ў Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатр імя Максіма Горкага ў Мінску. У гэтым тэатры ёй былі сыграны дзясяткі роляў.

Вобразы, якія ствараліся артысткай, былі заўсёды праўдзівыя і неардынарныя. Пры гэтым, дыяпазон яе артыстычных магчымасцяў быў незвычайна шырокі. Яна з поспехам выконвала як характэрныя ролі, такія як Амелія ў спектаклі Федэрыка Гарсія Лоркі «Дом Бернарды Альбы», так і героіка-драматычныя, напрыклад, ролю Галіны Чацвяртак у знакамітым спектаклі Барыса Васільева «А зоры тут тихие» (рэжысёр-пастаноўшчык — заслужаны артыст РСФСР Юрый Любімаў). У гэтым спектаклі Ірына паспяхова выступала разам з народнай артысткай БССР Ганнай Абуховіч, заслужанымі артыстамі БССР Юрыем Ступаковым, Людмілай Былінскай і іншымі.

У 1966 годзе, яшчэ студэнткай, Ірына знялася ў фільме «Саша-Сашенька». Затым, калі ўжо працавала ў Мінску, Ірыну запрашалі здымацца ў фільмах «Улица без конца», «Купальская ночь». Пасля перайшла на працу ў кінастудыю «Беларусьфільм», дзе працавала асістэнтам рэжысёра і здымалася ў некалькіх фільмах.

## Сям’я 
* Муж — Уладзімір Паўлавіч Шмакаў (26.06.1946, Пінск — 2.03 2009, Масква) — дзеяч савецкага і сучаснага расійскага тэлебачання, расійскі журналіст, акадэмік Акадэміі расійскага тэлебачання, першы дырэктар студыі кінапраграм РДТРК «Останкино», галоўны рэдактар кінакампаніі «Телефильм», член Саюзаў кінематаграфістаў, пісьменнікаў і журналістаў Расіі.
* Сын — Глеб.

## Фільмаграфія 
* 2007 Ваша честь.
* 2005 Нежная зима (Беларусь, Россия).
* 2005 Мужчины не плачут — 2.
* 2004 Фабрика грез.
* 2004 Темная ночь.
* 2004 Маленькие беглецы (Беларусь).
* 1982 Купальская ночь ().
* 1972 Улица без конца.
* 1966 Саша-Сашенька.

## Літаратура 
* Лившиц, Владимир. Служила в театре, снималась в кино (о И.Гаркуше) // С Горками и академией связаны судьбой (события, люди и дела) Книга 4. Горки: 2018. С. 35—37.

## Спасылкі 
* Владимир Лившиц. Памяти Ирины Гаркуши 
* Гаркуша Ирина Ивановна
* Гаркуша, Ирина

Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Актрысы Беларусі
Катэгорыя:Гродзенскі абласны драматычны тэатр
Аляксандр Аляксандравіч Чыркін

**Аляксандр Аляксандравіч Чыркін** (нар. , ) — беларускі вучоны-біяхімік, арганізатар аховы здароўя і выкладчык Віцебскага медыцынскага інстытута. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР (1986). Доктар біялагічных навук (1980), прафесар (1986). Адзін з аўтараў найпапулярнага «Дыягнастычнага даведніка тэрапеўта».

## Біяграфія 
Скончыў Віцебскі медыцынскі інстытут у 1965 годзе. Старшы навуковы супрацоўнік Цэнтральнай навукова-даследчай лабараторыі (1982—1983), загадчык кафедры біяхіміі (1983—2002) Віцебскага медыцынскага інстытута.

Выконваў абавязкі галоўнага ўрача Рэспубліканскага ліпіднага лячэбна-дыягнастычнага цэнтра метабалічнай тэрапіі (1988—1997). Загадчык кафедры біяхіміі Віцебскага медыцынскага ўніверсітэта (з 2002 года). Працуе ў Віцебскім дзяржаўным універсітэце імя П. М. Машэрава (з 2002, біялагічны факультэт, кафедра хіміі, у 2002—2015 — загадчык кафедры).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя даследаванні па праблеме радыяцыйна-экалагічных дысліпапратэінемій, радыяцыйна-індукаванага атэрасклерозу, па тэорыі і метадалогіі .

## Узнагароды 
Дзяржаўная прэмія Беларускай ССР (1986), знакі «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь» (2000), «Выдатнік адукацыі» (2006), ганаровыя граматы Беларускага рэспубліканскага фонду фундаментальных даследаванняў (2010), Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусь (2010) і інш.

## Літаратура 
* Гарелик, П. В. 50 лет Гродненскому государственному медицинскому университету: события и биографии / П. В. Гарелик, Е. М. Тищенко. — Гродно, 2008. — С. 464—465; Пантюк, И. В.
* Лауреаты Государственной премии БССР в области биохимии / И. В. Пантюк // Здравоохранение. — 1998. — № 2. — С. 53-54.
* Кто есть кто в Республике Беларусь. 2001. Т. 2. — Мн., 2001. — С. 239—240.
* Организаторы здравоохранения Республики Беларусь. — Мн., 2006. — С. 75.
* Беларуская энцыклапедыя. Т. 17. — Мн., 2003.
* Экологические основы бионеорганической и биоорганической химии : учебно-методический комплекс для студентов / В. П. Быстряков [и др.]. ― Витебск, 2008. (1Н//143220(039))

Катэгорыя:Біяхімікі Беларусі
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Уладзімір Іосіфавіч Сёмуха

**Уладзімір Іосіфавіч Сёмуха** (,  —) — беларускі арганізатар аховы здароўя. Заслужаны ўрач БССР (1980).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут (1953). Начальнік упраўлення лячэбна-прафілактычнай дапамогі Міністэрства аховы здароўя БССР (1957—1960).

Старшыня Рэспубліканскага камітэта Таварыства Чырвонага Крыжа БССР (з 1960). Намеснік Генеральнага сакратара Міжнароднай Федэрацыі Таварыства Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца (Швейцарыя, 1970—1975).

Галоўны спецыяліст Рэспубліканскага камітэта Таварыства Чырвонага Крыжа Беларусі (1992—1994). Эпідэміёлаг Мінскага абласнога Цэнтра гігіены і эпідэміялогіі з 1994 года.

## Літаратура 
* Организаторы здравоохранения Республики Беларусь / Белорус. ассоц. социалгигиенистов и организаторов здравоохранения; ред. М. З. Ивашкевич, И. В. Манулик. — Минск: Тип. «Победа», 2002. — С. 27
* Владимир Иосифович Семуха (к 75-летию со дня рождения) // Здравоохранение. — 2003. — № 2. — С. 60-61.
* Здравоохранение Беларуси : знаменательные и юбилейные даты, 2008 год. — Минск, 2008.
* Владимир Семуха: «Жизнь под знаком милосердия» / Зинаида Кисина // Медицинский вестник. — 2008. — 14 февраля

Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Уладзімір Сцяпанавіч Тачыла

**Уладзімір Сцяпанавіч Тачыла** (нар. 12 жніўня 1950, Карпекі, Полацкі раён, БССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Беларус. Нарадзіўся 12 жніўня 1950 годзе ў вёсцы Карпекі Полацкага раёна. Скончыў Гарадоцкі тэхнікум механізацыі сельскай гаспадаркі, служыў у Савецкай Арміі. Працоўную дзейнасць пачаў майстрам працоўнага навучання Полацкага СПТВ-13. Скончыў у 1978 годзе Беларускі інстытут механізацыі сельскай гаспадаркі (інжэнер-механік), у 1988 годзе Мінскую вышэйшую партыйную школу, ў 1997 годзе Міжнародны інстытут менеджменту, аспірантуру ў ПДУ.

З 1974 года старшы інжынер, начальнік механізаванага атрада Полацкага раённага аб’яднання «Сельгастэхніцы». На партыйнай рабоце прайшоў шлях ад інструктара да другога сакратара Полацкага райкама КПБ. Працаваў на гаспадарчай рабоце. З 1993 — намеснік, з 1998 года першы намеснік старшыні, з 23 лютага 1999 па люты 2011 — старшыня Полацкага гарвыканкама:

]]
За час кіравання горадам было створана мноства новых музеяў і помнікаў, у тым ліку помнікі Ефрасінні Полацкай, Сімяону Полацкаму, Усяславу Чарадзею, памятны знак Геаграфічны цэнтр Еўропы, помнік літары «Ў». Таксама з ініцыятывы гарадскіх уладаў праводзілася дэсаветызацыя тапаніміі: цэнтральны праспект Карла Маркса ў 2009 годзе быў перайменаваны ў гонар Францыска Скарыны, вуліца Фрунзэ стала называцца вуліцай Еўфрасінні Полацкай, вуліца Леніна — Ніжне-Пакроўскай. Быў адноўлены будынак езуіцкага калегіума, які ў 1990-я гады стаяў закінуты, у яго ў 2005 годзе ў пераехаў гістарычна-філалагічны факультэт Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта. Меў намер аднавіць барочны сабор Святога Стэфана на плошчы Свабоды, які быў зруйнаваны ў 1964 годзе, а на яго месцы пабудаваны дзевяціпавярховы жылы дом.

З 30 мая 2011 года намеснік старшыні ў футбольным клубе «Нафтан», потым з’ехаў у расійскі горад Электрасталь (пабрацім Полацка), дзе працаваў у мясцовым хакейным клубе.

У 2012 годзе Уладзіміру Тачылу, былому старшыні Полацкага райвыканкама Валерыю Палідаўцу, а таксама іх намеснікам — Сяргею Куксаву і Алегу Ермаковічу былі прад’яўлены абвінавачванні па частцы 2 артыкула 344 КК «Наўмыснае знішчэнне або пашкоджанне гісторыка-культурных каштоўнасцей ці матэрыяльных аб’ектаў, якім можа быць прысвоены статус гісторыка-культурных каштоўнасцей» і па частцы 3 артыкула 324 КК «Злоўжыванне ўладай ці службовымі паўнамоцтвамі». У 2009 годзе яны незаконна вылучылі для сябе і сваіх блізкіх зямельных участкаў для індывідуальнага будаўніцтва ў Полацку ў зоне ахоўнага ландшафту, на тэрыторыі, якая прылягае да Спаса-Ефрасіннеўскага жаночага манастыра. Тачыла і Палідавец цалкам пакрылі матэрыяльную і іншую шкоду, нанесеную іх дзеяннямі, і 27 снежня 2012 года былі памілаваны Прэзідэнтам Беларусі Аляксандрам Лукашэнкам і цалкам вызвалены ад крымінальнай адказнасці.

## Узнагароды 
Узнагароджаны знакам «За заслугі перад Полацкам». У 2010 годзе прысвоена званне Ганаровага грамадзяніна г. Полацка. Мае ўзнагароды ад праваслаўнай царквы.

## Сям’я 
Жанаты, мае траіх дзяцей.

Катэгорыя:Старшыні Полацкага гарадскога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Гарадоцкага дзяржаўнага аграрна-тэхнічнага каледжа
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Полацка
Аляксандр Герасімавіч Бялевіч

**Аляксандр Герасімавіч Бялевіч** (нар. , ) — беларускі арганізатар аховы здароўя. Заслужаны ўрач БССР (1968).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут у 1949 годзе. Загадчык Драгічынскім раённым аддзелам аховы здароўя (1949—1958), галоўны ўрач Драгічынскага раёна (1958).

Пазней — галоўны ўрач санаторыяў «Нясвіж», «Аксакаўшчына» (1965—1975), урач пансіяната персанальных пенсіянераў Міністэрства сацыяльнай абароны Беларусі (1975—1993).

## Літаратура 
* Организаторы здравоохранения Республики Беларусь / Белорус. ассоц. социалгигиенистов и организаторов здравоохранения; ред. М. З. Ивашкевич, И. В. Манулик. — Минск: Тип. «Победа», 2002. — С. 153.

Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Пётр Арыстархавіч Маўрадыядзі

**Пётр Арыстархавіч Маўрадыядзі** (, Камянец-Падольскі — 27.2.1933) — беларускі, расійскі і ўкраінскі заолаг і гістолаг.

## Біяграфія 
Скончыў Наварасійскі ўніверсітэт (1908). Выкладчык параўнальнай анатоміі, гісталогіі і эмбрыялогіі Варшаўскага ўніверсітэта (1908—1919), працаваў у біялагічных лабараторыях Мурманска (1911—1912), Саратава (1915—1917), Севастопаля (1917).

Прафесар заалогіі Данскога ўніверсітэта з правам чытання курсаў гісталогіі, эмбрыялогіі і цыталогіі (1919—1923).

Загадчык кафедрамі заалогіі педагагічнага факультэта, гісталогіі і агульнай біялогіі медыцынскага факультэта БДУ (1923), пазней Беларускага медыцынскага інстытута (1930—1932). Дырэктар Інстытута біялогіі Інстытута беларускай культуры (1928—1932). Загадчык кафедры гісталогіі  ў Махачкале (1933).

## Навуковая дзейнасць 
Вывучаў будову клетак і ядзернага апарата ў прасцейшых, глебавую  Беларусі.

## Літаратура 
* Змачинская, Н. Ф. Заведующие кафедрами и профессора Минского медицинского института (1921—1996): биогр. справ. / Н. Ф. Змачинская, М. В. Мальковец, А. Н. Пересада. — Минск, 1999. — С. 93
* Шишко, Е. Памяти профессора П. А. Мавродиади (к 80-летию со дня рождения) / Е.
* Шишко // Здравоохранение Белоруссии. — 1958. — № 6. — С. 65

Катэгорыя:Заолагі Беларусі
Катэгорыя:Гістолагі Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута біялогіі АН БССР
Катэгорыя:Выкладчыкі Дагестанскага медыцынскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Загадчыкі кафедраў БДМУ
Электроника

Пад маркай **«Электроника»** у СССР на заводах, якія адносілі да ведамства Міністэрства электроннай прамысловасці (Мінэлектронпрам ці Мінэлектра), выпускаўся шырокі спектр бытавых электрапрыбораў: тэлевізары, камп’ютарныя сістэмы, калькулятары, электронныя гадзіннікі, магнітафоны, відэамагнітафоны і іншыя вырабы. Некаторыя вырабы серыі былі копіямі ўзораў замежнай тэхнікі.

Экспартныя варыянты прыбораў серыі выходзілі пад марками «Elektronika» («Electronika»), «Electrónica» (для іспанагаворачых краін) і «Електроника» (для Балгарыі), Seconda (для гадзіннікаў), Elorg (Электронаргтэхніка), Prim (для Чэхаславакіі). Астаткі ад экспартных партый траплялі ў продаж і ў СССР.

## Спасылкі 
* Музей айчыннай лічбавай электронікі (фатаграфіі і апісанні калькулятараў, гадзіннікаў і іншай тэхнікі маркі «Электроника»)
* Музей гісторыі айчынных камп’ютараў
* Савёлаўскі музей старажытнай камп’ютэрнай тэхнікі
* Савецкая відэатэхніка
* Каталаг савецкіх і беларускіх гадзіннікаў «Электроника»
* Спіс шыфраў «Электроніка МС» (Мікрапрацэсарныя Сродкі Вылічальнай Тэхнікі)
Катэгорыя:Тэхніка СССР
Катэгорыя:Электроніка
Катэгорыя:Камп’ютары СССР
Катэгорыя:Гісторыя камп’ютарнай тэхнікі
Джэўдэт Сунай

**Джэўдэт Сунай** (; 10 лютага 1899, Трабзон — 22 мая 1982, Стамбул) — турэцкі ваенны і дзяржаўны дзеяч, прэзідэнт Турцыі (1966—1973).

Катэгорыя:Прэзідэнты Турцыі
Аляксей Пятровіч Красільнікаў

**Аляксей Пятровіч Красільнікаў** (, в. Макачава, цяпер Выцягорскі раён, Валагодская вобласць — ) — беларускі мікрабіёлаг і педагог. Заслужаны работнік Вышэйшай школы БССР (1987). Доктар медыцынскіх навук (1968), прафесар (1968).

## Біяграфія 
Скончыў Ладэйнапольскую фельчарска-акушэрскую школу (1936). Загадчык фельчарска-акушэрскага пункта ў Валагодскай вобласці (1936—1938).

Удзельнік савецка-фінскай, Вялікай Айчыннай войнаў.

Пасля заканчэння Мінскага медыцынскага інстытута ў 1953 годзе аспірант (1953—1956), асістэнт (1956—1958), дацэнт (1958—1962), загадчык (1962—1989), прафесар (1989—1998) кафедры мікрабіялогіі Мінскага медыцынскага інстытута, адначасова — галоўны бактэрыёлаг і старшыня лабараторнага савета Міністэрства аховы здароўя БССР.

## Навуковая дзейнасць 
Шырокае кола навуковых інтарэсаў: лептаспіроз, склерома, азена, унутрыбальнічныя інфекцыі, прамянёвая хвароба, дызентэрыя.

Сярод апублікаванага:
* Склерома. — Мн., 1971. (разам з Н. А. Ізраіцель);
* Озена: Этиология, иммунология, патогенез. — Мн., 1974. (разам з М. В. Мякіннікавай і І. А. Крыловым).

## Літаратура 
* *Змачинская, Н. Ф.* Заведующие кафедрами и профессора Минского медицинского института (1921—1996): биогр. справ. / Н. Ф. Змачинская, М. В. Мальковец, А. Н. Пересада. — Минск, 1999. — С. 118—119.
* Алексей Петрович Красильников (к 70-летию со дня рождения) // Здравоохранение Белоруссии. — 1988. — № 4. — С. 90.

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Мікрабіёлагі Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Медыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Загадчыкі кафедраў БДМУ
Уладзімір Максімавіч Калтанюк

**Уладзімір Максімавіч Калтаню́к** ( — ) — вучоны ў галіне хірургіі, доктар медыцынскіх навук (1990), прафесар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Бялёва (цяпер у  Брэсцкай вобласці Беларусі). У 1957 годзе скончыў фельчарска-акушэрскую школу ў Брэсце і да 1960 года працаваў загадчыкам фельчарска-акушэрсткага пункта ў Казахскай ССР. У 1966 годзе скончыў Гродзенскі медыцынскі інстытут і працаваў у ім. У 1966—1970 гг. малодшы навуковы супрацоўнік, у 1970—1977 гг. асістэнт кафедры аператыўнай хірургіі і тапаграфічнай анатоміі, у 1977—1983 гг. асістэнт кафедры факультэцкай хірургіі, у 1983—1990 гг. дацэнт, у 1990—1992 гг. прафесар, у 1992—1998 гг. загадчык кафедрай. У 1972 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Кранеопластика формализированной гомокостью в условиях инфицированной раны при непроникающих черепно-мозговых повреждениях». У 1990—1997 гг. У. М. Калтанюк на пасадзе дэкана лячэбнага факультэта Гродзенскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта, а з 1998 года — прафесар кафедры аператыўнай хірургіі і тапаграфічнай анатоміі.

Памёр 4 красавіка 2002 года і пахаваны ў Гродне.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар больш за 80 навуковых прац і вучэбнага дапаможніка. Сярод апублікаванага:
* Краниопластика формалинизированной гомокостью в условиях инфицированной раны при непроникающих черепно-мозговых повреждениях [Text]: (Экспериментальное исследование): автореф. дис. … канд. мед. наук: № 777 — хирургия / В. М. Колтонюк ; М-во здравоохранения СССР, Первый Московский ордена Ленина и ордена Трудового Красного Знамени мед. ин-т им. И. М. Сеченова. — Москва, 1972. — 15, [1] с.: табл.
* Диагностика и комплексное хирургическое лечение послеоперационных и рецидивных вентральных грыж больших и огромных размеров [Текст]: автореф. дис. … д-ра мед. наук: 14.00.27 / В. М. Колтонюк ; 1 Моск. мед. ин-т им. И. М. Сеченова. — М., 1990. — 45 с.
* Хірургічныя хваробы [Текст]: вучэб. дапаможнік для студэнтаў мед. ін-таў / С. І. Юпатаў, У. М. Калтанюк. — Мінск: Выш. шк., 1996. — 351 с. — Библиогр.: с. 338—344. — 1000 экз. — ISBN 5-339-00984-Х.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Лечебный факультет. Деканы факультета // Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт

Катэгорыя:Выпускнікі Гродзенскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Гродзенскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Хірургі СССР
Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Дэканы лячэбнага факультэта ГрДМУ
Ефрасіння Рыгораўна Брэўс

**Ефрасіння Рыгораўна Брэўс** (,  — ) — беларускі арганізатар аховы здароўя. Заслужаны ўрач БССР (1960). Галоўны ўрач Рэспубліканскага псіханеўралагічнага дыспансера (1953—1978).

## Біяграфія 
Скончыла Мінскі медыцынскі інстытут у 1936 годзе. Удзельніца Вялікай Айчыннай вайны.

Загадчык кабінета, малодшы навуковы супрацоўнік Навукова-даследчага інстытута неўралогіі і фізіятэрапіі (1946—1952), галоўны ўрач Рэспубліканскага псіханеўралагічнага дыспансера (1953—1978).

## Літаратура 
* Организаторы здравоохранения Республики Беларусь / Белорус. ассоц. социалгигиенистов и организаторов здравоохранения; ред. М. З. Ивашкевич, И. В. Манулик. — Минск: Тип. «Победа», 2002. — С. 124.

## Спасылкі 
* Бреус Ефросинья Григорьевна  // Праект «Память народа»
* *Оксана Невмержицкая* Хирург Ефросинья Бреус лечила не только инструментами и медикаментами, но и добрым словом, сочувствием  // СБ. Беларусь сегодня
* Проект «Земляки». Заслуженный врач БССР Ефросинья Бреус  // Глуская раённая газета «Радзіма»
* И лечить, и любить… Ваенная судьба Ефросиньи Бреус   // Сайт БДМУ
* «Сколько счастью этому длиться дано». Любовь, война и жизнь врача Ефросиньи Бреус   // Рэспубліканская навуковая медыцынская бібліятэка
* Медицинские работники Могилёвской области. Бреус Ефросинья Григорьевна  // Магілёўская абласная бібліятэка імя У. І. Леніна
* *Оксана Невмержинская* Хирург Ефросинья Бреус лечила не только инструментами и медикаментами, но и добрым словом, сочувствием // СБ. Беларусь сегодня

Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Катэгорыя:Медыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Медыкі СССР
Экзонім

**Экзонім** (ад  [экза] «па-за» +  [онама] «імя») — назва краіны, народа і яго прадстаўнікоў або мовы, ужываная ў дачыненні да іх выключна замежнікамі. Паняцце адваротнае экзоніму — *эндонім*.

Напрыклад, назва «Германія» — беларускі экзонім, Allemagne — французскі. Эндонімам жа для гэтай краіны служыць нямецкае Deutschland.

Першым з двух паняццяў убачыў свет «эндонім». Адбылося гэта ў 1957 у тапанімічнай працы аўстралійскага географа Марселя Аўрасо (Marcel Aurousseau) «Паходжанне геаграфічных назваў» (1957). Неўзабаве ж нарадзіўся і адваротны тэрмін «экзонім».

Экзонімы могуць утварацца ад розных каранёў (Германія і Deutschland), узнікаць у выніку фанетычнай ці арфаграфічнай трансфармацыі эндоніма ў іншых мовах (так у англійскі London па-іспанску будзе *Londres*, па-галандску — *Londen*, па-фінску — *Lontoo*). Таксама з’яўляюцца экзонімы шляхам калькавання: так французская назва Нідэрландаў *Pays-Bas* атрымалася перакладам эндоніма Nederland, што азначае «нізінныя землі».

## Змяніць экзонімы на эндонімы 
Вельмі часта ўрады дзяржаў, асабліва маладых, вітаюць ужыванне эндонімаў у дачыненні да іх па-за межамі краіны. Так афіцыйная Беларусь (ды і простыя грамадзяне) у ХХІ стагоддзі адвучаюць Расію ад экзоніма «*Белоруссия»*. А вось іншыя прыклады з гісторыі:

* У 1935 Рэза-Шах папрасіў замежныя дзяржавы ўжываць у міжнародных адносінах традыцыйную з пачатку 1 тыс.н.э. для яго краіны назву *Іран* замест прынятай тады *Персіі*, што паходзіць ад грэчаскага Персіс (Περσίς), у сваю чаргу ўтворанага ад назвы правінцыі Фарс.
* У 1949 урад Сіама змяніў імя краіны на *Таіланд*, аднак прыметнік *сіамскі* захаваўся побач з коткай, рыбай (сіамскі пеўнічак) і блізнятамі.
* У 1972 годзе Цэйлон стаў *Шры-Ланкай* (у перакладзе — «блаславёная зямля»), хаця стары тапонім пасюль асацыюецца з гарбатай.
* У 1985 урад Берага Слановай Косці вырашыў, што іх краіна больш не павінна перакладацца з французскай мовы. У беларускай і рускай мовах назва *Кот-д’Івуар* увайшла ва ўжытак, але большасць народаў «Бераг» працягваюць перакладаць.
* Адным днём 1989 Бірма прачнулася М’янмай. Зрэшты, стары тапонім застаўся ў назве рамана Джорджа Оруэла «Дні ў Бірме».
* У 1995 Індыя змяніла назву свайго найбуйнейшага горада з Бамбея на *Мумбаі*.

## Экзонімы для Беларусі 
Беларускі ўрад і беларусы лічаць, што эндонім *Беларусь* мусіць ужывацца ва ўсіх мовах. Але дагэтуль большасць моў свету аддае перавагу або калькам, або форме «Беларусія»: дацкая форма Hviderusland, галандская Wit-Rusland, эстонская Valgevene, фарэрская Hvítarussland, фінская Valko-Venäjä, нямецкая Weißrussland, грэчаская Lefkorosía (Λευκορωσία), венгерская Fehéroroszország, ісландская Hvíta-Rússland, шведская Vitryssland, турэцкая Beyaz Rusya, кітайская 白俄罗斯 — усё літаральна 'Белая Русь'; або французская Biélorussie, італьянская Bielorussia, партугальская Bielorrússia, і іспанская Bielorrusia. Народ Беларусі працягвае змагацца за сваю праўду і, хоць гэта і няпроста, але ёсць надзея, што, як Шры-Ланка або Таіланд, з цягам часу даможацца свайго.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Этнаграфія
Катэгорыя:Лексікалогія
Катэгорыя:Тапаніміка
Катэгорыя:Этнаніміка
Іскуі Абалян

**Іскуі Мірыкаўна Абалян** ( , ) — беларуская  армянскага паходжання. Заслужаная артыстка Рэспублікі Беларусь.  Упраўлення Вярхоўнага камісара ААН па справах бежанцаў.

## Біяграфія 
Нарадзілася 23 снежня 1970 года ў Бішкеку, Кіргізстан.

З двух гадоў жыве ў Расіі, у Смаленску. У дзяцінстве вучылася ў музычнай школе (ім. Глінкі) па класе фартэпіяна. У 1986 годзе скончыла смаленскае музычнае вучылішча па класе тэорыя музыкі; далей — Беларуская дзяржаўная акадэмія музыкі — харавое дырыжыраванне.

Сваю кар’еру пачала ў 1996 годзе з перамогі ў Нацыянальным музычным конкурсе «Зорная ростань». Стаўшы яго пераможцам, атрымала пуцёўку на Міжнародны конкурс маладых выканаўцаў «Славянскі базар — 96».

Пасля гэтага прадставіла Беларусь на музычным конкурсе «Вільнюс-96», дзе стала ўладальніцай Трэцяй прэміі і Прыза глядацкіх сімпатый.

Удзел у фестывалях працягнула ў рамках «Памуккале-97» у Турцыі, конкурс прынёс выканаўцы дыплом FIDOF «За вялікі творчы патэнцыял», прыз уручаў прэзідэнт FIDOF Арманда Марэна.

На фестывалі «Залаты Шлягер-97» Іскуі Абалян заваявала Гран-пры і Прыз глядацкіх сімпатый.

Завяршальным этапам у конкурсным перыядзе Іскуі стаў удзел у конкурсе «Discovery-98» у Балгарыі, дзе ёй уручылі Першую прэмію.

У 1999 годзе ўпершыню стала мамай, нарадзіўшы дзяўчынку.

З 2004 года жыве ў Мінску, дзе рэгулярна ўдзельнічае ў розных музпраектах.

2014 год стаў для Іскуі перыядам зменаў у асабістым жыцці: спявачка ў другі раз выйшла замуж і праз год нарадзіла другую дачку.

У лістападзе 2018 года Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь быў падпісаны ўказ аб прысуджэнні ёй звання «Заслужаны артыст Рэспублікі Беларусь».

## Спасылкі 
* Іскуі Абалян на сайце газеты «Звязда»

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Тамара Іванаўна Шкурко

**Тамара Іванаўна Шкурко** (, Буркі, Брагінскі раён, Гомельская вобласць — ) — Герой Сацыялістычнай Працы. Аграхімік. Кандыдат сельскагаспадарчых навук (1971). Дэпутат Вярхоўнага Савета Беларускай ССР (1951—1955).

## Біяграфія 
Выпускнік Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчай акадэміі (1957). Працавала ў калгасе «Чырвоная ніва» Брагінскага раёна (1944—1948, звеннявая звяна па вырошчванні жыта).

## Узнагароды 
* званне «Герой Сацыялістычнай Працы» (1948),
* ордэн Леніна.

## Працы
*Рекомендации по выращиванию ягодных культур/ М-во сел. хоз-ва Белорус. ССР, М-во пр-ва и заготовок с.-х. продуктов; [сост.: А. Г. Волзунев, Т. И. Шкурко], 1963
*Влияние внесения удобрений перед посадкой и в период плодоношения на рост, развитие и урожай чёрной смородины: автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата сельскохозяйственных наук : специальность 06.533 [Агрохимия] / Шкурко Т. И. ; Министерство сельского хозяйства БССР, *Белорусский научно-исследовательский институт земледелия, 1971
*Удобрение сада [Текст]/ В. Н. Балобин, канд. биол. наук, Т. И. Шкурко, канд. с.-х. наук, Герой Соц. Труда. — Минск : Ураджай, 1972. — 70 с. : ил.; 16 см

## Літаратура 
* Шагун, А. Поклонись полю//, Труд, талант, доблесть.: В 2-х ч. Ч. 2/[Сост. Е. Э. Павлюць, Б. И. Сушкевич, В. В. Шарпило].— Мн.: Беларусь, 1981., С. 368—372
* Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя. [У 5 т.] Т. 5. — Мн.: 1981.
* Минская область : энциклопедия. [В 2 т.] Т. 2. — Мн.: 2007.

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 3-га склікання
Катэгорыя:Кандыдаты сельскагаспадарчых навук
Пінскі камбінат хлебапрадуктаў

**«Пі́нскі камбіна́т хлебапраду́ктаў»** — дзяржаўнае прадпрыемства Беларусі, заснаванае ў верасні 1958 года ў Пінску (Брэсцкая вобласць) ў якасці млынкамбіната.

Ёсць найбольшым вытворцам камбікармоў і мукі ў Брэсцкай вобласці.

## Гісторыя 
У 1958 годзе ў Пінску (Беларуская ССР) заснавалі млынкамбінат. У 1966 годзе пачалі ўзводзіць элеватары, млыны, камбікормавы цэх, склады, рамонтна-механічную майстэрню і лабараторны корпус. У 1975 годзе Пінскі млынкамбінат перайменавалі ў Пінскі камбінат хлебапрадуктаў (Пінскі КХП), які стаў адным з найбольшых прамысловых прадпрыемстваў Пінску. У 1996 годзе «Пінскі КХП» стаў адкрытым акцыянерным таварыствам. У 2003 годзе стварылі даччынае ўнітарнае прадпрыемства для збыту камбікормаў. У 2004 годзе ў склад «Пінскага КХП» уключылі Столінскае хлебапрыёмнае прадпрыемства на правах вытворчага ўчастку. У наступныя гады адчынілі фірмавыя крамы ў Пінску, Лунінцы і Століне. Па выніках 2015 года ААТ «Пінскі камбінат хлебапрадуктаў» атрымала $25,1 млн неразмеркаванага прыбытку і стала 16-м найбольш прыбытковым прадпрыемствам Беларусі.

## Спасылкі 
* 
* Кантакты 

Катэгорыя:Прадпрыемствы Пінска
Катэгорыя:Вытворцы хлебабулачных вырабаў Беларусі
Катэгорыя:1958 год у Беларусі
Паканеўскі сельсавет

**Пакане́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кляшчэльскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска .

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Кляшчэльскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 жніўня 1945 года перададзены ў склад Польскай Народнай Рэспублікі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.).

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Кляшчэльскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1945 годзе
Альбуць

**Альбу́ць** () — леснічоўка ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці, адна з мемарыяльных сядзібаў Якуба Коласа. Размешчана за 3 км ад Стоўбцаў і за 6 км ад Мікалаеўшчыны.

## Гісторыя 
Сям’я радзівілаўскага лесніка Міхася Міцкевіча пераехала ў Альбуць з Ластка ў 1890 годзе. Праз год пасля пераезду ў сядзібе згарэла хата, аднак у хуткім часе яна была адбудавана. Міхась Міцкевіч служыў у Альбуці да 1902 года, пакуль не памёр. 

У 1990 годзе на месцы, дзе некалі была Альбуцкая лясная камора, з нагоды ўшанавання памяці Якуба Коласа была адноўлена сядзіба: рэканструявана гумно, адбудаваны хата, хлеў, павець і склеп. У пабудовах створана экспазіцыя па матывах паэмы «Новая зямля», а таксама выстаўка «Пчалярства і рыбалоўства».

Сядзіба неаднаразова ўзгадана ў творчасці Коласа пад назвай «Парэчча».

## Галерэя 

Альбуць. Леснічоўка, дзе жыў Якуб Колас (03).jpg|
Альбуць. Леснічоўка, дзе жыў Якуб Колас (01).jpg|
Альбуць. Леснічоўка, дзе жыў Якуб Колас (10).jpg|
Альбуць. Леснічоўка, дзе жыў Якуб Колас (06).jpg|

## Спасылкі 
Катэгорыя:Якуб Колас
Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Стаўбцоўскага раёна
Ашмянскі мясакамбінат

**«Ашмянскі мясакамбінат»** — дзяржаўнае мясаперапрацоўчае прадпрыемства Беларусі, заснаванае ў студзені 1903 года ў Ашмянах у якасці гарадскай бойні.

Ёсць найстарэйшым мясакамбінатам Беларусі. «Ашмянскі мясакамбінат» вырабляў кураціну, ялавічынныя ныркі, печань і сэрца, свіныя адбіўныя, вяндліну, грудзінку, катлеты, кілбаса, кумпяк, паляндвіцу, паштэт, пельмені, рулет, сардэлькі, сасіскі, стэйк, фарш, цяфцелі, шніцэль і шпік.

## Гісторыя 
27 студзеня 1903 годзе ў Ашмянах адчынілі гарадскую бойню, якую пачалі будаваць у 1900 годзе. У 1936 годзе пры бойні будавалі за 9000 злотых бактэрыялагічную лабараторыю, вагавую і артэзіянскі калодзеж. У 1938 годзе механізаваная бойня мела магутнасць 50—60 галоваў за дзень. У 1940 годзе магутнасць вырасла ўдвая. На пачатак 1940 года на бойні працавала 22 работнікі. У 1945 годзе Ашмянскі мясакамбінат выпускаў бараніну, ялавічыну, свініну, паўвэнджаную кілбасу і жывёльны тлушч. У верасні 1946 года камбінат пераўтварылі ў забойны пункт Маладзечанскага мясакамбінату. У жніўні 1954 года прадпрыемства пераўтварылі птушкакамбінат. У 1958 годзе запусцілі падвясную лінію. У 1967 годзе Ашмянскі птушкакамбінат паўторна стаў мясакамбінатам. У студзені 1971 года прадпрымества пераўтварылі ў аддзяленне Лідскага мясакамбіната. У студзені 1991 года Ашмянскі мясакамбінат зноў становіцца самайстойным прадпрыемствам і адчыняе базу перадзабойнага знаходжання быдла. У 1993 годзе дабудавалі цэх першаснай перапрацоўкі з 2 канвеерамі для буйнога рагатага быдла і свіней. У 1994 годзе запусцілі цэх тэхнічных фабрыкатаў, скурапасолачны цэх і аўтамайстэрню. 30 студзеня 1995 года Ашмянскі мясакамбінат стаў акцыянерным таварыствам.

У 1995 годзе паўторна адчынілі кілбасны цэх. У 2000 годзе пусцілі новы кілбасны цэх плошчай 1500 м². 7 ліпеня 2005 года мясакамбінат адчыніў у Ашмянах уласную кавярню «Галактыка». У 2007 годзе Інстытут мяса-малочнай прамысловасці НАНБ распрацаваў для ААТ «Ашмянскі мясакамбінат» паўфабрыкаты з рубленага мяса для дзіцячага харчавання: катлеты «Школьныя» з лактулозай і «Здравачка» з марской капустай, дзіцячыя сасіскі з малаком, цяфцелі «Казка», сардэлькі «Лапачка» і пельмені «Сібірскія экстра». У жніўні 2009 года ўсталявалі лядоўню на 500 тонаў. На 2013 год «Ашмянскі мясакамбінат» збываў свае вырабы ў больш як 500 крамах Беларусі, у тым ліку праз 18 фірмавых крамаў «Пачастунак». Уласныя крамы размяшчаліся ў Мінску па вуліцы Платонава і ў 5 гарадах Гродзенскай вобласці: Астраўцы, Ашмянах, Наваельні (Дзятлаўскі раён), Смаргоні і Шчучыне. У іх вырабы завозілі двойчы на дзень. Экспарт ажыццяўлялі ў Літву і Расію. Выпускалі 200 відаў кілбасы і 60 відаў паўфабрыкатаў, частку якіх з 2005 года прыпраўлялі духмяным лафантам вытворчасці мясцовага фермера.

### Кіраўнікі 
* К. Руткоўскі (1926—1927)
* Фёдар Ваяводаў (1 кастрычніка 1945—1954)
* Тамара Філіповіч (1980—2014)
* Іван Лупіш (з 2015 года)

## Спасылкі 
* 
** Партнёрам 
** Спіс цэнаў 

Катэгорыя:Вытворцы прадуктаў харчавання Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Ашмянаў
Катэгорыя:1903 год у Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы харчовай прамысловасці Беларусі
Аляксандра Аляксандраўна Крыўчык

**Аляксандра Аляксандраўна Крыўчык** (,  — ) — беларуская вучоная-патафізіёлаг. Заслужаны дзеяч навукі Беларусі (1991). Доктар медыцынскіх навук (1974), прафесар (1978).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Мінску.
Скончыла Мінскі медыцынскі інстытут у 1954 годзе. Асістэнт (1957—1966), дацэнт (1966—1974), загадчык кафедры (1975—1996) паталагічнай фізіялогіі Мінскага медыцынскага інстытута.

## Навуковая дзейнасць 
Эксперыментальныя даследаванні прысвечаны праблеме дваістай прыроды хваробы, прапанавала мадэлі розных формаў паталогіі. Займалася даследаваннямі па канцэрагенезе, патагенезе партальнай гіпертэнзіі, дыфузных пашкоджаннях печані і метадах іх карэкцыі.

Аўтар больш за 190 навуковых прац. Сярод апублікаванага:
* Портальная гипертензия — Мн. 1979.;
* Профизиологические аспекты опухолевого роста — Мн., 1987.

## Літаратура 
* 
* *Змачинская, Н. Ф*. Заведующие кафедрами и профессора Минского медицинского института (1921—1996): биогр. справ. / Н. Ф. Змачинская, М. В. Мальковец, А. Н. Пересада. — Минск, 1999. — С. 258—259.
* Александра Александровна Кривчик: (к 70-летию со дня рождения) // Здравоохранение. — 1998. — № 2. — С. 55-56.

## Спасылкі 
* Кривчик Александра Александровна  // Беларускі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Фізіёлагі Беларусі
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі Рэспублікі Беларусь
Чырвоная Зорка (прадпрыемства)

**Папяро́вая фа́брыка «Чырвоная Зорка»** — прадпрыемства ў г. Чашнікі Віцебскай вобласці, філіял ААТ «Светлагорскі цэлюлозна-кардонны камбінат», уваходзіць у холдынг «Беларускія шпалеры».

## Гісторыя 
У 1886 годзе памешчык Валатковіч адкрыў у Чашніках кардонную фабрыку «Скіна», якая мела дзве тэчкавыя машыны. Да развалу Расійскай імперыі былі ўсталяваны яшчэ тры папераробныя машыны. Пасля прыходу да ўлады бальшавікоў фабрыка была зруйнавана. У 1918 годзе рэшткі абсталявання перададзены дзяржаве і пачалося аднаўленне фабрыкі. У 1923 годзе прысвоенае званне «Чырвоная Зорка».

У час Вялікай Айчыннай вайны фабрыка зноў знішчана. У 1944 пачалося аднаўленне, і ў 1945 выйшла першая папяровая прадукцыя. У 1950 дзейнічалі 3 папераробныя машыны, магутнасць дасягнула 7000 тон прадукцыі ў год.

У 1959 годзе пачалася мадэрнізацыя фабрыкі. У 1970-я ўведзеныя ў лад дзве новыя папераробныя машыны.

30 снежня 1993 фабрыка пераўтвораная ў ААТ «Чырвоная Зорка» (з 20 жніўня 1999 — ААТ «Папяровая фабрыка „Чырвоная Зорка“»). У 1993 адкрыты цэх па вытворчасці водараспушчальных фарбаў. 27 снежня 2011 года фабрыка далучана да ААТ «Светлагорскі ЦКК».

## Прадукцыя 
* Папера і кардон — 30 000 тон/год
* Гофракардон — 36 млк м²/год
* Гофраскрыня — 4 млн шт/год
* Фарба водна-дысперсійная на акрылавай аснове — 7 тыс. тон/год
* Папяровыя мяхі — 4 млн шт/год

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 
* Прыдзвінскі край: гісторыя і сучаснасць
* Інфармацыя   на старонцы Беллеспрама

Катэгорыя:1886 год у Беларусі
Катэгорыя:Чашнікі
Катэгорыя:Прадпрыемствы цэлюлозна-папяровай прамысловасці Беларусі
Чырвоны харчавік

ААТ **«Чырво́ны харчаві́к»** — прадпрыемства ў Бабруйску, заснаванае ў 1870 годзе.

## Гісторыя 
У 1870 годзе купец Ханон Райцын адкрыў у Бабруйску дражджавы завод. На ім працавалі 40 чалавек, у год выраблялі каля 400 фунтаў дрожджаў. Першыя будынкі былі драўляныя, пазней дабудаваныя мураваныя баракі для пражывання працаўнікоў.

У 1890 годзе Райцын прадаў завод купцу Зусьману Рабіновічу. У 1892—1897 быў збудаваны мураваны корпус, набытае новае абсталяванне. У 1898 Рабіновіч прадаў ⅗ часткі ўласнасці Ашэру Рабіновічу і Шмерку Галадцу. З 1902 года завод перайшоў ва ўласнасць памешчыкаў Вікенція Козел-Паклеўскага і Карла Незабытоўскага. У 1913 новым уласнікам стаў купец 1-й гільдыі Янкель Разоўскі.

Пасля прыходу бальшавікоў завод перададзены павятоваму Саўнаркаму, яго кіраўніком стаў Геца Фрыд. У 1921 годзе, за новым дырэктарам С. Л. Гінзбургам вытворчасць спынілася. У 1924 годзе завод перададзены Белхарчтрэсту, пачаўся капітальны рамонт. Былі створаныя вытворчыя аддзяленні: квасільнае, вальцавое, заторнае, мачыльнае, прасовачнае, пакавальнае. У наступным годзе завод выпусціў больш за 700 кг дрожджаў, якія пастаўляліся пераважна ва Украіну, а таксама Бабруйскі і Магілёўскі раёны.

У 1928—1930 завод рэканструяваны і перайменаваны ў кандытарскую фабрыку «Чырвоны харчавік». Пачаўся выпуск пасцілы, мармеладу, павідлы. У 1934 годзе ўведзены карамельны цэх, у 1934 — халвічны, у 1937 — дрожджавы. Перад Вялікай Айчыннай вайной фабрыка выпускала 33 віды кандытарскіх вырабаў агульнай масай 7000 тонаў.

У 1944 годзе немцы пры адступленні спалілі фабрыку, частку абсталявання вывезлі. Вытворчасць адноўленая ў 1945, да 1950 дасягнуты даваенны аб’ём прадукцыі. У 1952—1955 гг. адбываецца пераарыентацыя прадпрыемства на выпуск пасціла-мармеладных вырабаў. У 1969—1971 года збудаваная халвічная вытворчасць.

У кастрычніку 1994 г. кандытарская фабрыка пераўтвораная ў адкрытае акцыянернае таварыства. У 1999 г. уведзеныя ў эксплуатацыю лініі па вытворчасці ірысу, мармеладу і цукерак у шакаладнай глязуры з аўтаматычным пакаваннем.

## Прадукцыя 
Фабрыка выпускае больш за 140 відаў прадукцыі: зефір, халва, дражэ, мармелад, ірыс, жэлейныя цукеркі.

Зефір «Ванільны». ААТ «Чырвоны харчавік».jpg|Зефір «Ванільны»

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка  
* Гісторыя прадпрыемства // Магілёўская абласная бібліятэка

Катэгорыя:Вытворцы прадуктаў харчавання Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Бабруйска
Катэгорыя:Кандытарскія прадпрыемствы Беларусі
Катэгорыя:1870 год у Беларусі
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Бабруйску
ВУП (значэнні)

**ВУП** — абрэвіятура, якая азначае:
* ВУП — валавы ўнутраны прадукт, *гл. таксама ВНП*.
* ВУП — самалёт вертыкальнага ўзлёту і пасадкі (класіфікацыя самалёта паводле тыпу ўзлёту і пасадкі).
* ВУП — вытворчае ўнітарнае прадпрыемства.
Таццяна Мікалаеўна Хадневіч

**Таццяна Мікалаеўна Хадневіч** (нар. , Кавалёва, зараз у межах г. Мар’іна Горка Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці) — беларускі юрыст, дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання, член Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь (1996).

## Біяграфія 
У 1972 годзе скончыла сярэднюю школу № 4 г. Мар’іна Горка. У 1978 годзе скончыла юрыдычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

У 1995 годзе была абрана дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання па 203-й Рудзенскай выбарчай акрузе. У лістападзе 1996 года ўвайшла ў склад Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, дзе працавала намеснікам старшыні Пастаяннай камісіі па нацыянальнай бяспецы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 1-га склікання
Катэгорыя:Суддзі Беларусі
Эдуард Пятровіч Шавейка

**Эдуард Пятровіч Шавейка** (нар. , Лагойск, Лагойскі раён) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

## Біяграфія 
З 1952 года працаваў памочнікам камбайнёра, камбайнёрам на Лагойскай МТС. З 1958 года — камбайнёр, начальнік рамонтных майстэрняў калгаса «Бальшавік» Лагойскага раёна.

У 1965 годзе сабраў на камбайне ў сярэднім з кожнага гектара па 25 цэнтнераў збожжавых, дабіўшыся найлепшага выніку ў Лагойскім раёне. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 23 чэрвеня 1966 года ўганараваны званнем Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і Молат».

Выпускнік Мар’інагорскага сельскагаспадарчага тэхнікума (1974).

## Літаратура
Бялецкі

**Бялецкі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Валянцінавіч Бялецкі (нар. 1957) — беларускі вучоны ў галіне траўматалогіі і артапедыі.
* Канстанцін Яўхімавіч Бялецкі (1874—1926) — лекар, беларускі грамадска-палітычны дзеяч.
* Ян Кшыштаф Бялецкі (нар. 1951) — польскі палітык.
Уладзімір-Станіслаў Аляксандравіч Чахоўскі

**Уладзімір-Станіслаў Аляксандравіч Чахоўскі** ( —) — грамадзянскі інжынер, архітэктар.

## Біяграфія 
### Дзяцінства і адукацыя 
Нарадзіўся ў 1858 годзе. Атрымаў сярэднюю адукацыю ў Пінскім і Наўгародскім рэальных вучылішчах. У 1881 годзе паступіў у Інстытут грамадзянскіх інжынераў, адкуль выпушчаны ў 1886 годзе з правам на чын X класа.

### Прафесійная дзейнасць 
Адразу пасля заканчэння адукацыі прылічаны да  Міністэрства ўнутраных спраў з назначэннем на пасаду павятовага інжынера і архітэктара ў  Плоцкай губерні.

## Творчасць 
Маючы ў сваім загадванні ўсе казённыя, гарадскія, гмінныя і царкоўныя шляхі зносін, У. Чахоўскі займаўся пераважна складаннем праектаў і каштарысаў на рамонт і перабудовы і вытворчасцю прац.

### Асобныя працы 
На працягу 1886-92 гадоў у Цэханаве і  ім пабудаваны:

* Цэханава-Рацыёнжская шаша
* Мураваная званіца пры касцёле па гатовым праекце
* Два моста цераз р.  і 
* Дом для настаяцеля рымска-каталіцкага прыхода ў в. Зялена Залескага павета
* Мураваны трохпавярховы дом сп. Астроўскага і Гершнеўскага
* Мураваны двухпавяроховы дом Герца
* Аднапавярховыя дамы:
** Бернацкага
** Барачынскага
** Хайноўскага
** Куржэнцкага
** Накроцкага
** Дэмбскага і іншых
* Складзены праект гарадской скатабойні з усімі найноўшымі прыстасаваннямі

Катэгорыя:Архітэктары Польшчы
Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Ставішчанскі сельсавет

**Ставішчанскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кляшчэльскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска .

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Кляшчэльскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 жніўня 1945 года перададзены ў склад Польскай Народнай Рэспублікі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.).

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Кляшчэльскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1945 годзе
Кіеўская (станцыя метро, Філёўская лінія)

**«Кіеўская»** () — станцыя Філёўскай лініі Маскоўскага метрапалітэна.

Катэгорыя:Станцыі Маскоўскага метрапалітэна
Катэгорыя:Станцыі метрапалітэна паводле алфавіта
Кіеўская (станцыя метро, Арбацка-Пакроўская лінія)

**«Кіеўская»** () — станцыя Арбацка-Пакроўскай лініі Маскоўскага метрапалітэна.

Катэгорыя:Станцыі Маскоўскага метрапалітэна
Катэгорыя:Станцыі метрапалітэна паводле алфавіта
Леанід Мікалаевіч Пунтус

**Леанід Мікалаевіч Пунтус** (, Гайна, Лагойскі раён, Мінская вобласць — ) — Герой Сацыялістычнай Працы, заслужаны аграном БССР (1962).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію (1962). З 1949 — у райсельгасаддзеле Васілевіцкага раёна, саўгасе «Лагаза» Лагойскага раёна (аграном). З 1953 — у калгасе імя М. Гастэлы Мінскага раёна (галоўны аграном, старшыня калгаса)..

Катэгорыя:Старшыні калгасаў
Катэгорыя:Заслужаныя аграномы БССР
Катэгорыя:Заслужаныя работнікі сельскай гаспадаркі БССР