open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Раніца вясны

**Ра́ніца вясны́** — карціна беларускага мастака Уладзіміра Кудрэвіча (1884—1957), напісаная ў 1924 годзе. З'яўляецца часткай збору Нацыянальнага мастацкага музея Беларусі ў Мінску. Памер карціны — 101 × 79,5 см.

## Гісторыя 
«Раніца вясны» была напісана 1924 годзе. Упершыню была экспанавана на Першай Усебеларускай выстаўцы 1925 года ў Мінску.

У канцы Вялікай Айчыннай вайны карціна была знойдзена савецкімі салдатамі ў спустошаным Мінску, у кінутымі фашыстамі, недабудаваным будынку ЦК КПБ.
Карціна «Раніца вясны» — адзіны твор Уладзіміра Кудрэвіча 1920-х гадоў, які захаваўся пасля Вялікай Айчыннай вайны. Астатнія «імпрэсіяністычныя» палотны былі знішчаны самім мастаком ці загінулі падчас вайны.

Карціна выклікала незадавальненне крытыкі амаль да 1960-х гг. Толькі у 1992 годзе яна са сховішча зноў трапіла ў асноўную экспазіцыю Нацыянальнага мастацкага музея Беларусі.

## Апісанне 
Твор адпавядае радаснаму натхненню і аптымізму 1920-х гадоў. Мастак надае здавалася б выпадкова абранаму матыву сімвалічны настрой. Гай, якая зіхаціць каштоўнымі блікамі ад кветак, расы, ранішняга святла, паказвае адчуванне прыўзнятага стану душы майстра. На першым плане пахіленая бярозка — знак смутку. Але кірунак нахілу — ад левага ніжняга вугла ў правы верхні — як вядома, выклікае мажорны настрой і несвядомае адчуванне ўздыму і росту.

У гэтай карціне адчуваецца ўплыў французскіх імпрэсіяністаў, якімі ў тыя гады захапляўся но толькі Кудрэвіч, аўтарытэтам якога ў мастацтве з'яўляўся Поль Сезан.

Мастак імкнецца перадаць пленэрны настрой, выкарыстоўвае прыёмы пуантылізму, аднаго з накірункаў імпрэсіянізму. Адбываецца спектральнае, а не механічнае, змяшэнне колераў, якое дае ні з чым не параўнальны эфект дрыготкага ззяння, надматэрыяльнасці, большае сапраўднасці ва ўяўленні гледача, чым гэта ёсць у сапраўднасці. Кудрэвічава манера лёгкая і імпульсіўная. Прыдуманыя дрэвы ў прыдуманым паветры складеныя з чатырох колераў — зялёнага, блакітнага, жоўтага і сіняга ў іх бясконцым калейдаскапічным судачыненні. Кропкі колераў то спалучаюцца звонкім дакрананнем, то разбягаюцца ў далёкай свежай і новай імжы, што пакуль не набрыняла сонцам і летнім скварам.

Катэгорыя:Пейзажы
Катэгорыя:Карціны  Уладзіміра Кудрэвіча
Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь
Лёгкая атлетыка на летніх Алімпійскіх гульнях 2016

, дзе праводзіліся спаборніцтвы па лёгкай атлетыцы.]]
**Спаборніцтвы па лёгкай атлетыцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года** праводзіліся на Алімпійскім стадыёне Жааа Авеланжа ў Рыа-дэ-Жанейра з 12 па 21 жніўня 2016 года.

## Кваліфікацыя 
## Катэгорыі і каляндар 
Спартсмены змагаліся ў дзённай і начной сесіях.

## Вынікі 
## Медальны залік 
## Заўвагі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Спаборніцтвы на летніх Алімпійскіх гульнях 2016
Катэгорыя:Лёгкая атлетыка на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:2016 год у лёгкай атлетыцы
Вялікабрытанія на летніх Алімпійскіх гульнях 2016

Джэйсан Кені.]]
**Вялікабрытанія на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года** была прадстаўлена ў 25-ці відах спорту. Да гэтага Вялікабрытанія (разам з Аўстраліяй, Францыяй, Грэцыяй, Італіяй і Швейцарыяй) прымала ўдзел ва ўсіх летніх Алімпійскіх гульнях і з'яўляецца адзінай краінай, якая выйгравала па меншай меры адзін залаты медаль на кожных летніх Алімпійскіх гульнях.

Гэтыя гульні сталі самымі паспяховымі для зборнай Вялікабрытаніі з 1908 года.

## Прызёры 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Краіны на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
2016
Турухан

**Туруха́н** () — рака ў Азіяцкай частцы Расіі, у Заходняй Сібіры, на тэрыторыі Туруханскага раёна Краснаярскага края, левы прыток Енісея.

Даўжыня ракі 639 км, плошча вадазбору — 35 800 км². Упадае ў Енісей на 10 км ніжэй па цячэнні ад яго правага прытоку Ніжняй Тунгускі, утвараючы дэльту Цячэ па Заходне-Сібірскай раўніне. Жыўленне пераважна снегавое і дажджавое, таксама ад падземных крыніц. Расход вады ў вусці складае 371 м³/с. Ледаход пасля Енісея ў маі — чэрвені, замярзае ў кастрычніку з утварэннем наледзяў да студзеня. Суднаходная ў ніжнім цячэнні на 270), летам мялее і робіцца нязручнай для суднаходства.

## Літаратура 
* Турухан // 

## Спасылкі 
* Река Турухан // Государственный водный реестр РФ
* Turukhan At Yanov Stan // A Regional, Electronic, Hydrographic Data Network For the Arctic Region (R-ArcticNET)

Катэгорыя:Прытокі Енісея
Катэгорыя:Рэкі Краснаярскага края
Свір (рака)

**Свір** () — рака на паўночным усходзе Ленінградскай вобласці Расіі, паблізу ад адміністрацыйнай мяжы з Рэспублікай Карэлія. Важнае звяно Волга-Балтыйскага воднага шляху. Даўжыня — 224 км, бярэ пачатак у Анежскім возеры і ўпадае ў Ладажскае возера. Шырыня ракі на ўсім працягу змяняецца ад 100 м у вузкіх месцах русла да 10-12 км у Івінскім разліве. Хуткасць цячэння змяняецца ад 0,5 да 10,6 км/гадз. На рацэ размяшчаюцца Ніжнясвірскі (80 км ад вусця) і Верхнясвірскі (120 км ад вусця) гідравузлы. Вадасховішча Верхнясвірскай ГЭС сфармавала Івінскі разліў або Верхнясвірскае вадасховішча плошчай 183 км².

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Басейн Ладажскага возера
Катэгорыя:Рэкі Ленінградскай вобласці
Зубаў

**Зубаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Васілевіч Зубаў (нар. 1936) — беларускі мовазнавец.
* Аляксей Фёдаравіч Зубаў, расійскі гравёр
* Андрэй Барысавіч Зубаў, расійскі гісторык
* Руслан Цімафеевіч Зубаў, ваенны дзеяч і спартсмен
* Рыгор Мікітавіч Зубаў, Герой Савецкага Саюза
BMW E21

**BMW E21** — аўтамабіль кампаніі BMW. Родапачынальнік трэцяй серыі, закладзеная ў гэтай мадэлі ідэалогія заставалася амаль нязменнай да пачатку 1990-х гадоў. Машына прыйшла на змену BMW 02-серыі. Выпуск мадэлі быў пачаты 2 мая 1975 года (у ЗША — у 1977 годзе). Завершаны — у 1983 годзе.

У конкурсе Еўрапейскі аўтамабіль года 1976 мадэльнага года заняла 2-е месца. *E21* стала першай мадэллю BMW вырабленай больш за мільён асобнікаў — з 1975 па 1983 год выраблена 1 364 039 аўтамабіляў.

## Мадэльны шэраг 
E21 выпускалася ў выглядзе дзвухдзвернага седана. Кузаўным атэлье **Baur** таксама вырабляўся варыянт у кузаве кабрыялет. З 1977 па 1983 было выраблена 4595 кабрыялетаў. Шырыня аўтамабіля пры гэтым павялічылася да 182,9 см (амаль на 20 см у параўнанні з серыйнай E21). Зніжэнню вагі спрыяла выкарыстанне аргшкла ва ўсіх вокнах, акрамя ламініраванага лабавога шкла.

На аўтамабіль усталёўваўся чатырохцыліндравы гоначны рухавік *BMW M12/7* ад Формулы 2. Для паляпшэння размеркавання вагі рухавік быў ссунуты на 120 мм назад і ніжэй на 60 мм.

### BMW Art Car № 3 
thumb|left|175px|BMW Art Car 3 (BMW 320i Turbo) распісаны Роем Ліхтэнштэйнам. У музеі BMW, Мюнхен
thumb|175px|24 гадзіны Ле-Мана, 1977 год 
У 1977 годзе пабачыў свет трэці  — BMW 320i Group 5 працы Роя Ліхтэнштэйна. Аўтамабіль быў расфарбаваны ў доўгія рознакаляровыя лініі (падобна таму як у коміксах перадаецца хуткасць) і буйныя кропкі «Ben-Day dots».
Быў прадстаўлены ў парыжскім Цэнтры Пампіду ў якасці арт-аб’екта.

Аўтамабіль стартаваў на гонцы 24 гадзіны Ле-Мана 1977 года з французскім экіпажам Эрве Пулена () і Марселя Міньё () і фінішаваў дзявятым у агульным заліку і першым у сваім класе.

## Літаратура 
* 
* 
*  

## Спасылкі 
E21
Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
Катэгорыя:Аўтамабілі 1970-х
Катэгорыя:Аўтамабілі 1980-х
Жуан Ваш Кортэ-Рэал

**Жуан Ваш Кортэ-Рэал** (; каля 1420 - 1496 гг.) — партугальскі мараплавец, губернатар вострава Тэрсейра.

Паходзіў са знакамітага партугальскага рыцарскага роду. У 1472 г. або ў 1474 г. узначальваў экспедыцыю ў заходнюю Атлантыку, за што быў узнагароджаны зямлёй на востраве Тэрсейра. Быў губернатарам гэтага вострава. Падрабязнасці плавання вядомы вельмі дрэнна. Жуан Ваш Кортэ-Рэал абвясціў, што знайшоў *Terra do Bacalhau* (літаральна "зямлю траскі"). На партугальскіх картах XVI ст. яна пазначалася як востраў на шляху да Паўночнай Амерыкі. Некаторыя даследчыкі мяркуюць, што Жуан Ваш Кортэ-Рэал адкрыў востраў Ньюфаўндленд або Новую Шатландыю. У такім разе ён наведаў Новы свет раней за Хрыстафора Калумба. Адкрыццё шырока абмяркоўвалася пры дварах Заходняй Еўропы і магло паўплываць на станоўчае рашэнне аб арганізацыі экспедыцыі Х. Калумба.

Меў трох сыноў. Малодшы сын Гашпар Кортэ-Рэал узначальваў партугальскую экспедыцыю 1500 - 1501 гг., якая даследавала арктычныя тэрыторыі Паўночнай Амерыкі.

## Спасылкі 
* João Vaz Corte Real and successors
* João Vaz Corte Real: Navegador e Donatário

Кортэ-Рэал
Папроцкі

* Барталамей Папроцкі - польскі гісторык, паэт
* Францішак Папроцкі - польскі гісторык-езуіт, выдавец
Радрыга Дутэртэ

**Радры́га Ро́а Дутэ́ртэ** (; ) — філіпінскі юрыст і палітык, 16-ы Прэзідэнт Філіпін.

Першы прэзідэнт-выхадзец з вострава Мінданаа, чацвёрты — нацыянальнасці вісая. Займаў пасаду мэра горада Даваа ў агульнай складанасці больш за 22 гады. Таксама быў віцэ-мэрам горада і членам Палаты Прадстаўнікоў Філіпін. 21 лістапада 2015 года абвясціў аб выстаўленні сваёй кандыдатуры на пост Прэзідэнта Філіпін, і ў 2016 годзе перамог на выбарах.

## Біяграфія 
Сын губернатара Вічэнтэ Дутэртэ. Акрамя яго, у сям’і было яшчэ чацвёра дзяцей, Радрыга стаў другім і старэйшым сынам. У 1951 годзе сям’я пераехала ў Даваа.

У 1972 годзе атрымаў юрыдычную адукацыю ў каледжы Сан Бэда. У 1998—2001 гадах быў дэпутатам Палаты прадстаўнікоў ад 1-й акругі горада Даваа. Пасля гэтага тройчы пераабіраўся на пасаду мэра горада Даваа. У 2010 годзе саступіў пасаду сваёй дачцэ Сары.

За часы мэрства Радрыга Дутэртэ Даваа ператварылася ў мірны і спакойны горад. Узровень злачыннасці ўпаў да такога ўзроўню, што мясцовыя тураператары характарызуюць Даваа як «адно з найбольш міралюбных месцаў Паўднёва-Усходняй Азіі».

За спосаб, якім Дутэртэ дасягнуў такога выніку, часопіс «Time» даў таму мянушку «Карнік». Дутэртэ абвяргае сваю датычнасць да забойстваў.

У кастрычніку 2021 года Радрыга Дутэртэ абвясціў, што не будзе балатавацца на пасаду віцэ-прэзідэнта ў 2022 годзе і сыдзе з палітычнага жыцця.

Падчас прэзідэнцтва Дутэртэ (2016—2022) яго антынаркатычная кампанія прывяла да смерці тысяч людзей. Паліцыя паведамляла пра каля 6.000 загінулых, але праваабарончыя арганізацыі сцвярджаюць, што іх колькасць можа дасягаць 30.000. ​

У 2019 годзе Дутэртэ вывеў Філіпіны з Рымскага статута, каб пазбегнуць расследаванняў Міжнароднага крымінальнага суда (МКС). Аднак у 2023 годзе суд аднавіў расследаванне, адхіліўшы пярэчанні філіпінскага ўрада. Прэзідэнт Філіпін Бонгбанг Маркас, які заняў пасаду ў 2022 годзе, выказаў гатоўнасць супрацоўнічаць з МКС у пытанні арышту Дутэртэ. Былы Прэзідэнт Філіпін Радрыга Дутэртэ быў арыштаваны паліцыяй 11 сакавіка 2025 года ў міжнародным аэрапорце Манілы па ордары Міжнароднага крымінальнага суда па абвінавачваннях у злачынствах супраць чалавечнасці, звязаных з яго жорсткай антынаркатычнай кампаніяй.

## Гл. таксама 
* Эскадроны смерці

## Спасылкі 
* Профіль на сайце мэрыі Даваа 

Катэгорыя:Члены Палаты прадстаўнікоў Філіпінаў
Катэгорыя:Палітыкі Філіпінаў
Настольны тэніс на летніх Алімпійскіх гульнях 2016

**Спаборніцтвы па настольным тэнісе на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года** праводзіліся ў трэцім павільёне Рыасэнтра ў Рыа-дэ-Жанейра з 6 па 17 жніўня 2016 года. 172 спартсмены разыгралі 4 камплекты медалёў у адзіночным мужчынскім, адзіночным жаночым, камандным мужчынскім і камандным жаночым разрадах.

## Кваліфікацыя 
## Катэгорыі і каляндар 

## Вынікі 
## Медальны залік 
## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Спаборніцтвы на летніх Алімпійскіх гульнях 2016
Рэгбі-7 на летніх Алімпійскіх гульнях 2016

, дзе праводзіліся спаборніцтвы па рэгбі-7.]]
**Спаборніцтвы па рэгбі-7 на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года** праводзіліся на стадыёне «Дэадору» ў Рыа-дэ-Жанейра з 6 па 11 жніўня 2016 года. Былі разгуляны два камплекты ўзнагарод сярод мужчын і жанчын. У спаборніцтвах бралі ўдзел 12 мужчынскіх і 12 жаночых зборных па 12 спартсменаў у кожнай. Гэта былі першыя Алімпійскія гульні, на якіх праводзіліся спаборніцтвы па рэгбі-7, аднак раней Алімпійскія гульні ўключалі ў сябе спаборніцтвы па рэгбі-юніён (апошні раз у 1924 годзе).

## Кваліфікацыя 
## Катэгорыі і каляндар 

## Вынікі 
## Медальны залік 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Спаборніцтвы на летніх Алімпійскіх гульнях 2016
Катэгорыя:Рэгбі-7 на Алімпійскіх гульнях
Скачкі ў ваду на летніх Алімпійскіх гульнях 2016

, дзе праводзіліся спаборніцтвы па скачках у ваду.]]

**Спаборніцтвы па скачках у ваду на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года** праводзіліся ў водным цэнтры імя Марыі Лэнк у Рыа-дэ-Жанейра з 7 па 20 жніўня 2016 года.

## Кваліфікацыя 
## Катэгорыі і каляндар 

## Вынікі 
## Медальны залік 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Спаборніцтвы на летніх Алімпійскіх гульнях 2016
Катэгорыя:Скачкі ў ваду на Алімпійскіх гульнях
Зярняўка

**Зярня́ўка** — сухі аднанасенны плод з тонкім каляплоднікам, шчыльна прыціснутым да семя і зрослым з ім каля асновы.
у ў разрэзе (зародкі падфарбаваныя)]]
Плод зярняўка характэрны злакам. У жыта і пшаніцы яны ападаюць голыя, у аўса, проса, ячменю і дзікарослых відаў — разам лускамі. Зярняўкі таксама часам маюць прыдаткі ў выглядзе валасяных губак, асцюкоў і інш.

Зярняўкі культурных збожжавых культур называюць зернем.

## Літаратура 
*  — С. 135.
* 
* 

Катэгорыя:Плод
Германія на летніх Алімпійскіх гульнях 2016

Себасцьян Брэндэль і Ян Вандры.]]
**Германія на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года** была прадстаўлена ў 27-і відах спорту. Зборная прымала ўдзел у сёмых запар летніх Алімпійскіх гульнях пасля аб'яднання Германіі ў 1990 годзе.

## Прызёры 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Краіны на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
2016
Сым

**Сым** () — рака ў Заходняй Сібіры, у Краснаярскім краі Расіі, левы прыток Енісея.

Даўжыня ракі з Правым Сымам складае 694 км, плошча вадазбору — 31 600 км². Сярэдні расход за 215 км ад вусця — 175 м³/с (за 200 км ад вусця 192 м³/с, сярэдні аб’ём сцёку — 6,06 км³/год). Бярэ пачатак і цячэ сярод балот усходняй ускраіны Заходне-Сібірскай раўніны. Рэчышча меандруючае і разбіваецца на рукавы км) ад вусця, замярзае ў кастрычніку — пачатку лістапада, вызваляецца ад лёду ў маі.

Прытокі: Малы Сым, Тунсым, Суленсым, Альсым, Унтугла, Куліндра, Топка, Кукоча, Ірапчыма, Нара, Екандра, Пурчэ, Энгельчэс (Левы Энгельчэс), Чафам, Сухая, Палбумчэс, Кідэнчэс, Кубчэс, Кашылава, Іштык, Лісцвяжная, Паўднёвы Лунчэс, Азёрная, Пшанічная, Лунчэс і інш..
У басейне ракі 3867 азёр агульнай плошчай 203 км².

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Государственный водный реестр РФ
* *Иванов В. В.* Сым // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Рэкі Краснаярскага края
Катэгорыя:Прытокі Енісея
Курэйка

**Курэ́йка** (, таксама вядомая як **Люма**, **Нума**) — рака ў Краснаярскім краі Расіі, правы прыток ракі Енісей.

Даўжыня ракі 888 км, плошча вадазборнага басейна 44 700 км², расход вады ў вусці каля 700 м³/с.

Выток ракі знаходзіцца на схілах плато Путарана, далей яна цячэ на поўнач па тэрыторыі Краснаярскага края, працякаючы праз азёры Ядун і Анама. Пасля ўпадзення ў яе ракі Якталі, Курэйка паварочвае на паўднёвы захад і цячэ да Енісея праз возера Дзюпкун. Шырыня ракі ў раёне вусця — каля 1 км.

За 101 км ад упадзення ракі ў Енісей размешчана Курэйская ГЭС і пасёлак гідрабудаўнікоў Светлагорск.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* Виноградова Н. Н. Курейка // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Прытокі Енісея
Катэгорыя:Рэкі Краснаярскага края
Кан (рака)

**Кан** () — рака ў Краснаярскім краі Расіі, правы прыток Енісея.

Даўжыня — 629 км, плошча вадазборнага басейна — 36,9 тыс. км². Выток — на паўночных схілах хрыбта Канскае Белагор’е ва Усходнім Саяне.

Гарады на рацэ Кан — Канск, Зеленагорск.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Река КАН // Государственный водный реестр РФ

Катэгорыя:Рэкі Краснаярскага края
Катэгорыя:Прытокі Енісея
Стральба на летніх Алімпійскіх гульнях 2016

, дзе праводзіліся спаборніцтвы па стральбе.]]
**Спаборніцтвы па стральбе на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года** праводзіліся ў Нацыянальным стралковым цэнтры ў Дэадору ў Рыа-дэ-Жанейра з 6 па 14 жніўня 2016 года.

## Кваліфікацыя 
## Катэгорыі і каляндар 

## Вынікі 
## Медальны залік 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Спаборніцтвы на летніх Алімпійскіх гульнях 2016
Грузія на летніх Алімпійскіх гульнях 2016

Уладзімер Хінчэгашвілі (другі справа) разам са срэбным прызёрам Рэем Хігуці (справа) і бронзавымі прызёрамі Хаджы Аліевым (другі злева) і Хасанам Рахімі (злева).]]
 Лаша Талахадзэ.]]
**Грузія на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года** была прадстаўлена ў 12 відах спорту.

## Прызёры 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Краіны на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
2016
Барух Нахман Чарны

**Барух Нахман Чарны** (, в. Дукора, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць — ) — дзеяч яўрэйскага сацыялістычнага руху, , літаратуразнавец, рэдактар, , грамацкі дзеяч. Пісаў на ідыш. Брат Ш. Чарны і Д. Чарны.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і ўладальніка крамы Вольфа Чарнага і Брохі Гурвіч.

Пад канец 1907 г. ратуючыся ад арышту, з'ехаў у Амерыку.

## Спасылкі 
* 
* Владек (Барух Нахман Чарни)
Данія на летніх Алімпійскіх гульнях 2016

Марк Мадсэн (злева) разам з залатым прызёрам Раманам Уласавым (другі справа) і бронзавымі прызёрамі Кімам Х'ёнам У (другі злева) і Саідам Абдэвалі (справа).]]
**Данія на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года** была прадстаўлена ў 16-і відах спорту. Да гэтага Данія прымала ўдзел ва ўсіх летніх Алімпійскіх гульнях апроч 1904 года. Гэтыя гульні сталі самымі паспяховымі для зборнай Даніі з 1948 года.

## Прызёры 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Краіны на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
2016
Кунжутавы алей

**Кунжу́тавы але́й**, **сеза́мавы але́й** — тлусты паўвысыхальны алей з насення кунжуту (*Sesamum indicum*).

Вадкасць з колерам ад жоўтага да рудога. Шчыльнасць 922 кг/м³ пры тэмпературы 15 °C. Застывае пры тэмпературы −7 °C.

## Выкарыстанне 
Кунжутавы алей выкарыстоўваецца харчовай прамысловасці, вытворчасці фарбаў і мыла, у касметалогіі і медыцыне.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Алеі
Катэгорыя:Харчовыя алеі
Грэцыя на летніх Алімпійскіх гульнях 2016

Элефтэрыяс Петруніяс (у цэнтры) разам з бронзавымі прызёрам Дзянісам Аблязіным (злева) і срэбным прызёрам Артурам Дзанэці (справа).]]
 Екатэрыні Стэфанідзі.]]
**Грэцыя на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года** была прадстаўлена ў 15-і відах спорту. Да гэтага Грэцыя прымала ўдзел ва ўсіх летніх Алімпійскіх гульнях і ўсіх зімніх апроч 1960 года.

## Прызёры 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Краіны на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
2016
Сістэма футбольных ліг Азербайджана

**Сістэма футбольных ліг Азербайджана** з'яўляецца адной з самых кампактных сістэм футбольных чэмпіянатаў краін-членаў УЕФА. Яна складаецца ўсяго з двух частак: Прэм'ер-лігі і Першага дывізіёна, у кожнай з ліг гуляюць па 12 каманд.

Раней у чэмпіянаце Азербайджана быў Другі дывізіён, які не функцыянуе на дадзены момант. Дэ-факта пасля Першага дывізіёна ніжэй ідуць дзевяць рэгіянальных ліг, каманды з якіх носяць прафесійны статус, але не маюць права гуляць у Кубку Азербайджана. Першынство па футболе сярод аматарскіх каманд складаецца з чатырох рэгіянальных ліг.

У жаночым футболе Азербайджана ёсць толькі чэмпіянаты для дзяўчат не старэйшыя за 17 і 15 гадоў: жаночае першынство не праводзіцца з 2011 года.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Асацыяцыі футбольных федэрацый Азербайджана  

Азербайджан
Катэгорыя:Футбол у Азербайджане
Тэквандо на летніх Алімпійскіх гульнях 2016

» (злева), дзе праводзіліся спаборніцтвы па тэквандо.]]
**Спаборніцтвы па тэквандо на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года** праводзіліся на «Арэне Карыёка 3» у раёне Бара-да-Тыхука ў Рыа-дэ-Жанейра з 17 па 20 жніўня 2016 года. Каля 128 спартсменаў разыгралі 8 камплектаў медалёў у адпаведнасці са сваімі весавымі катэгорыямі (4 мужчынскія разрады і 4 жаночыя).

## Кваліфікацыя 
## Катэгорыі і каляндар 
## Вынікі 
## Медальны залік 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Спаборніцтвы на летніх Алімпійскіх гульнях 2016
Купрыт

**Купры́т, чырвоная медная руда** — мінерал класа прыродных аксідаў, аксід медзі CuO. Упершыню апісаны ў 1845 годзе.

У склад мінерала ўваходзяць 88,8 % медзі, 11,2 % кіслароду. Дамешкі цынку, жалеза, волава, свінцу, кадмію.

Крышталізуецца ў кубічнай сінгоніі. Утварае шчыльныя агрэгаты. Крышталі празрыстыя і паўпразрыстыя, маюць чырвоны колер з адценнямі. Цвёрдасць 3,5—4 па шкале Моаса. Шчыльнасць 6,1 г/см³. Крохкі.

Утвараецца ў верхніх акісленых частках медных жыл. Радовішчы купрыту ў Германіі, Вялікабрытаніі, ЗША, Казахстане, Перу, Расіі (на Урале і Алтаі), Чылі і інш.

## Выкарыстанне 
Купрыт выкарыстоўваецца ў якасці руды на медзь.

## Літаратура 
*  — С. 38.

## Спасылкі 
* Куприт // Каталог Минералов
* Cuprite Mineral Data // Mineralogy Database

Катэгорыя:Вокіслы (мінералы)
Катэгорыя:Мінералы медзі
Даніэль Чарны

**Даніэль Чарны** (, в. Дукора, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць — , Нью-Ёрк, ЗША ) — яўрэйскі , , мемуарыст, , . Пісаў на ідыш. Брат Ш. Чарны і Б. Чарны.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і ўладальніка крамы Вольфа Чарнага і Брохі Гурвіч. Атрымаў традыцыйную габрэйскую рэлігійную адукацыю.

З 1941 года жыве і працуе ў ЗША.

## Спасылкі 
* 
* Сайт «Тезаурус»
Трыятлон на летніх Алімпійскіх гульнях 2016

.]]
**Спаборніцтвы па трыятлоне на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года** праводзіліся ў форце «Капакабана» ў Рыа-дэ-Жанейра 18 жніўня 2016 года (мужчынскі турнір) і 20 жніўня 2016 года (жаночы турнір).

55 спартсменаў спаборнічалі ў плаванні, роварным спорце і бегу.

## Кваліфікацыя 
## Катэгорыі і каляндар 
## Вынікі 
## Медальны залік 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Спаборніцтвы на летніх Алімпійскіх гульнях 2016
Раздан (горад)

**Разда́н** () — горад у Арменіі ў Катайкскай вобласці. Да 1959 года мястэчка Ахта (). Знаходзіцца на левым беразе верхняга цячэння ракі Раздан. Знаходзіцца на адлегласці 50 км ад Ерэвана. Насельніцтва горада складае 52808 чалавек. Сярэднегадовая тэмпература паветра складае 6&nbsp;°C, колькасць гадавых ападкаў - 715–730 мм. Раздан з'яўляецца адным з самых дажджлівых гарадоў Арменіі.

## Геаграфія 
Тэрыторыя горада размешчана галоўным чынам у стэпавай ландшафтнай зоне, аточанай рэдкалессем.

Праз тэрыторыю горада працякае рака Раздан і яе прытокі: Цахкадзор і Какавадзор. У межах горада знаходзіцца Ахбюракскае вадасховішча з аб'ёмам у 5 млн м³, здадзенае ў эксплуатацыю ў 1953 годзе.

На невялікай адлегласці ад горада, у басейне ракі Раздан знаходзяцца некалькі радовішчаў: Анкаванскае медзяна-малібдэнавае і золата-жалезаноснае, Меградзорскае поліметалічнае, у тым ліку залатаноснае, Разданскае комплекснае, галоўным чынам адзначанае ўтрыманнем злучэнняў жалеза, тытана, марганца, фосфара і іншых элементаў.

Клімат рэзка-кантынентальны з умерана-халаднаватым, дажджлівым летам і даволі халоднай і снежнай зімой. Сумарная колькасць ападкаў у годзе ў сярэднім складае 550—600 мм, вільготнасць — каля 65%.

Абсалютны максімум тэмпературы: +33°С

Абсалютны мінімум тэмпературы: -38°С

Сярэднегадовая тэмпература: 4,8°С.

## Літаратура 
* З. Коркодян «Население Советской Армении», 1932 год.
* О. Тумоян «Разданский район», 1981 год.

Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Катайк
Тэніс на летніх Алімпійскіх гульнях 2016

, дзе праводзіліся спаборніцтвы па тэнісе.]]
**Спаборніцтвы па тэнісе на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года** праводзіліся ў Алімпійскім тэнісным цэнтры ў Рыа-дэ-Жанейра з 6 па 14 жніўня 2016 года на жорсткім пакрыцці. 172 спартсмены разыгралі 5 камплектаў медалёў у адзіночным мужчынскім, адзіночным жаночым, парным мужчынскім, парным жаночым і парным змяшаным разрадах.

## Кваліфікацыя 
## Катэгорыі і каляндар 

## Вынікі 
## Медальны залік 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Спаборніцтвы на летніх Алімпійскіх гульнях 2016
Катэгорыя:Тэніс на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:2016 год у тэнісе
Андрэй Васілевіч Фомачкін

**Андрэй Васілевіч Фомачкін** (, нар. , г. Армавір, Краснадарскі край, РСФСР, СССР) — беларускі лёгкаатлет і спартыўны функцыянер. Майстар спорту міжнароднага класа. Пераможца і прызёр Спартакіяды народаў СССР (1986), рэкардсмен СССР у зімовым мнагабор’і.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і вайскоўца Васіля Паўлавіча Фомачкіна. Бацька служыў у розных гарнізонах, сям’я доўгі час жыла ў расійскім Армавіры. У 1981 годзе Андрэй Фомачкін пераехаў у Мінск, бо ў 1979 годзе сюды запрасілі на працу яго трэнера Анатоля Лабанава, а ён перавёз і сваіх вучняў.

А. Фомачкін стаў адным з мацнейшых дзесяціборцаў СССР 1980-х, прызёрам чэмпіянатаў, рэкардсменам СССР у шматбор’і ў залах.

Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя Куйбышава, пазней Інстытут павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кіруючых працаўнікоў і спецыялістаў фізічнай культуры, спорту і турызму. Затым дырэктар РЦАП па лёгкай атлетыцы, кіраўнік аддзела зімовых відаў спорту ва ўпраўленні нацыянальных каманд па відах спорту Міністэрства спорту і турызму. У 2017—2018 гг. дырэктар Рэспубліканскага цэнтра алімпійскай подрыхтоўкі по зімовых відах спорту «Раўбічы».

Жанаты, мае дваіх дзяцей. Бацька, разам са сваім старэйшым сынам, жыве ў расійскім Рыбінску.

## Скандал са сцягам Расіі 
На адкрыцці Летніх Паралімпійскіх гульняў 2016 у Рыа-дэ-Жанэйра, якое адбылося 7 верасня на стадыёне «Маракана», Андрэй Фомачкін выйшаў разам з беларускай камандай са сцягам Расіі, чыя каманда была раней у поўным складзе дыскваліфікавана Міжнародным паралімпійскім камітэтам на падставе дакладу Мак-Ларэна, дзе сцвярджалася, што ўжыванне допінгу падтрымлівалася ў Расіі на дзяржаўным узроўні. Фомачкін прайшоў са сцягам па стадыёне некалькі дзясяткаў метраў, перад тым як яго забралі. 8 верасня Міжнародны паралімпійскі камітэт пазбавіў Фомачкіна акрэдытацыі, 10 верасня той вярнуўся ў Мінск.

Пасля акцыі Андрэя Фомачкіна кіраўнік Паралімпійскага камітэта Беларусі Алег Шэпель заявіў, што гэта быў жэст салідарнасці з адхіленымі ад гульняў расійскімі атлетамі. Прэс-сакратар прэзідэнта Расіі Дзмітрый Пяскоў заявіў, што ўчынак заслухоўвае захаплення. Віцэ-прэзідэнт Паралімпійскага камітэта Расіі  выступіла з ініцыятывай узнагародзіць Фомачкіна ордэнам Дружбы.

Сам Андрэй Фомачкін падкрэсліў пасля, што падтрымаў бы кожную каманду, якую несправядліва б адхілілі ад Алімпіяды або Паралімпіяды. 3.10.2016 ў Маскве ў рамках мультымедыйный прэс-канферэнцыі беларускія паралімпійцы перадалі расійскім калегам той самы сцяг, што пабываў у Рыа-дэ-Жанейра. Расійскі бізнесмен Сяргей Шмакаў, у сваю чаргу, падарыў квартэру ў жылым комплексе пад Зеленаградам Андрэю Фомачкіну.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі міжнароднага класа
Катэгорыя:Лёгкаатлеты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі БДЭУ
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Армавіры
Катэгорыя:Спартыўныя функцыянеры Беларусі
Сучаснае пяціборства на летніх Алімпійскіх гульнях 2016

.]]
.]]
.]]
**Спаборніцтвы па сучасным пяціборстве на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года** праводзіліся ў водным цэнтры Дэадору, на стадыёне «Дэадору» і на Моладзевая арэна ў Рыа-дэ-Жанейра з 19 па 20 жніўня 2016 года.

36 спартсменаў спаборнічалі ў плаванні, фехтаванні, конным спорце, стральбе і бегу.

## Кваліфікацыя 
## Катэгорыі і каляндар 

## Вынікі 
## Медальны залік 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Спаборніцтвы на летніх Алімпійскіх гульнях 2016
Катэгорыя:Сучаснае пяціборства на Алімпійскіх гульнях
Сінхроннае плаванне на летніх Алімпійскіх гульнях 2016

, дзе праводзіліся спаборніцтвы па скачках у ваду.]]
**Спаборніцтвы па сінхронным плаванні на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года** праводзіліся ў водным цэнтры імя Марыі Лэнк у Рыа-дэ-Жанейра з 15 па 20 жніўня 2016 года.

## Кваліфікацыя 
## Катэгорыі і каляндар 

## Вынікі 
## Медальны залік 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Спаборніцтвы на летніх Алімпійскіх гульнях 2016
2016
Міжнародны паралімпійскі камітэт

**Міжнародны паралімпійскі камітэт** (МПК, International Paralympic Committee) — міжнародная няўрадавая арганізацыя, якая кіруе паралімпійскім рухам. Камітэт прымае рашэнні па пытаннях правядзення Паралімпійскіх гульняў, а таксама з'яўляецца спартыўнай федэрацыяй для шэрагу паралімпійскіх відаў спорту. Штаб-кватэра камітэта знаходзіцца ў Боне. Прэзідэнтам МПК з'яўляецца сэр Філіп Кравен.

МПК вызначае, якія віды спорту будуць прадстаўлены на Паралімпійскіх гульнях, агульную схему арганізацыі гульняў, якія ўжываюцца стандарты і да т.п. Але непасрэдна арганізацыю Паралімпійскіх гульняў ажыццяўляе Арганізацыйны камітэт Алімпійскіх гульняў, які створаны ў адпаведнай краіне для правядзення Алімпійскіх і Паралімпійскіх гульняў.

МПК быў створаны ў 1989 годзе. Яго заснавальнікамі сталі спартыўныя федэрацыі для інвалідаў, а таксама 42 нацыянальных арганізацыі спорту інвалідаў у розных краінах. Сярод заснавальнікаў быў Міжнародны камітэт па спорце глухіх, які, аднак, ён выйшаў са складу МПК у 1994 г.

Цяпер членамі МПК з'яўляюцца 161 нацыянальны паралімпійскі камітэт, 5 рэгіянальных арганізацый (паводле частак свету), 10 міжнародных спартыўных федэрацый (паводле відаў спорту) і 4 міжнародныя арганізацыі спорту для інвалідаў (паводле тыпу інваліднасці). Да спартыўных арганізацый інвалідаў адносяцца Міжнародная спартыўная федэрацыя калясачнікаў і ампутантаў, Міжнародная асацыяцыя спорту і вольнага часу для людзей з цэрэбральным паралічам, Міжнародная федэрацыя спорту сляпых і Міжнародная спартыўная федэрацыя для асоб з парушэннем інтэлекту.
thumb|200px|Штаб-кватэра МПК
Вышэйшым органам МПК з'яўляецца Генеральная асамблея яго членаў, якая збіраецца кожныя 2 гады.

## Спасылкі 
* Сайт МПК

Катэгорыя:Паралімпійскія гульні
Катэгорыя:Міжнародныя спартыўныя рэгулюючыя органы
Катэгорыя:Бон
Летнія Паралімпійскія гульні 2016

**Летнія Паралімпійскія гульні 2016** (афіцыйна — **XV Паралімпійскія летнія гульні**) пройдуць з 7 па 18 верасня 2016 года ў бразільскім Рыа-дэ-Жанэйра. Будуць разгуляны 528 камплектаў у 22 відах спорту. Упершыню будуць праведзены спаборніцтвы па веславанні на байдарках і каноэ і па трыятлоне. Спаборніцтвы пройдуць на тых жа пляцоўках, якія былі выкарыстаны для летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года.

## Краіны-ўдзельніцы 
### Адхіленне расійскай зборнай 
7 жніўня 2016 года Міжнародны паралімпійскі камітэт (МПК) абвясціў пра рашэнне адхіліць ад Паралімпійскіх гульняў у Рыа-дэ-Жанэйра ўсю зборную Расіі. Такое рашэнне было прынята на падставе дакладу Мак-Ларэна, у якім сцвярджаецца, што ўжыванне допінгу падтрымлівалася ў Расіі на дзяржаўным узроўні. Паралімпійскі камітэт Расіі спрабаваў абскардзіць гэтае рашэнне ў Спартыўным арбітражным судзе, аднак 23 жніўня той адмовіў у задавальненні апеляцыі Паралімпійскага камітэта Расіі.

У сувязі з адхіленнем расійскай зборнай ад удзелу ў Летніх Паралімпійскіх гульнях 2016 года расійскія тэлеканалы адмовіліся ад іх трансляцыі. 6 верасня 2016 года тэлеканал МАТЧ-ТБ адмовіўся ад трансляцыі Паралімпійскіх гульняў 2016 з-за адсутнасці на гульнях расійскай зборнай, а адпаведна і цікавасці аўдыторыі Расіі. Замест Паралімпійскіх гульняў 2016 канал будзе трансляваць спаборніцтвы расійскіх спартсменаў паміж сабой.

На цырымоніі адкрыцця Паралімпійскіх гульняў 2016 член беларускай дэлегацыі Андрэй Фомачкін пранёс сцяг Расіі на працягу чвэрці круга па стадыёне, перш чым сцяг у яго адабралі арганізатары. Учынак Фомачкін падтрымалі прадстаўнікі Беларусі і Расіі.

## Каляндар 
## Спонсары 
;Сусветныя паралімпійскія партнёры
* Atos
* Panasonic
* Samsung
* VISA
;Афіцыйныя фундатары гульняў 2016
* 
* 
* Coca-Cola
* 
* 
* 
* 
* GE
* Nissan
* Omega
* P&G
;Афіцыйныя памочнікі гульняў 2016
* 
* Cisco
* EY
* 
* Sadia
* LATAM
* 
;Афіцыйныя пастаўшчыкі гульняў 2016
* 
* 
* EF Education First
* 

## Гл. таксама 
* Летнія Алімпійскія гульні 2016

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Паралімпійскія гульні
Катэгорыя:2016 год у спорце
Катэгорыя:Верасень 2016 года
Агароднікі (археалагічны помнік)

**Агароднікі** — археалагічны помнік: селішча на паўднёвай ускраіне в. Агароднікі (Камянецкі раён, Брэсцкая вобласць), ва ўрочышчы Наданне, на левым беразе р. Пульва (прыток р. Заходні Буг).

У 1963 г. В. Б. Нікіціна-Караткевіч даследавала 50 м². Культурны пласт 0,4 м. Выяўлены рэшткі жытла ў форме няправільнага прамавугольніка памерам 4,5х4 м, арыентаванага з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Па перыметры сцен захаваліся камяні-валуны на адлегласці 0,3—1,25 м адзін ад другога — рэшткі падмурка альбо абкладкі сцен звонку. Падлога пабудовы земляная, каля паўднёва-заходняй сценкі і ў паўднёвым куце размяшчаліся 2 ачагі ў акруглых ямах дыяметрам каля 0,5 м, глыбінёй 0,35 і 0,15 м, змесціва складалася з перапаленых камянёў і попелу. Побач з жытлом — яма з попелам. У жытле і ніжнім слоі культурнага пласта сабрана больш за 100 фрагментаў ляпных таўстасценных гаршкоў з храпавой паверхняй і прамымі шыйкамі, упрыгожаных па вянцах пальцавымі ўцісканнямі, а таксама фрагменты глянцаванага посуду паморскай культуры IV—III ст. да н.э. У верхнім ворным слоі знойдзена невялікая колькасць кругавога посуду XI—XII стст.

## Літаратура 
* 
* 
* Никитина, В. Б. Вновь открытые памятники поморской культуры // Краткие сообщения о докладах и полевых исследованиях Института археологии АН СССР. — 1964. — Вып. 102: Племена лесной и лесостепной полосы Евразии в I тыс. до н.э. — I тыс. н.э. — С. 43—47.

Катэгорыя:Агароднікі (Дзмітровіцкі сельсавет)
Катэгорыя:Селішчы Камянецкага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Паморская культура
Соф’я Купрыянаўна Наркевіч

**Соф’я Купрыянаўна Наркевіч**, дзяв. **Паўловіч** (, , Пухавіцкі раён, Мінская вобласць — ) — свінарка, Герой Сацыялістычнай Працы (22.03.1966).

## Біяграфія 
З 1948 года свінарка калгаса імя Куйбышава ў вёсцы Узляны. Званне Героя Сацыялістычнай працы прысвоена (1966) за поспехі ў развіцці жывёлагадоўлі. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1963—1967).

## Спасылкі 
* Герои Социалистического Труда Пуховичского района 

Катэгорыя:Героі Сацыялістычнай Працы
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 6-га склікання
Фехтаванне на летніх Алімпійскіх гульнях 2016

» (злева), дзе праводзіліся спаборніцтвы па фехтаванні.]]
**Спаборніцтвы па фехтаванні на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года** праводзіліся на «Арэне Карыёка 3» у раёне Бара-да-Тыхука ў Рыа-дэ-Жанейра з 6 па 14 жніўня 2016 года.

## Кваліфікацыя 
## Катэгорыі і каляндар 
## Вынікі 
## Медальны залік 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Спаборніцтвы на летніх Алімпійскіх гульнях 2016
Катэгорыя:Фехтаванне на Алімпійскіх гульнях
Футбол на летніх Алімпійскіх гульнях 2016

(злева направа): Уолас, Габрыэль Жэсус, Неймар, Габрыэль Барбоза і Рафінья.]]
**Спаборніцтвы па футболе на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года** праводзіліся на сямі стадыёнах у шасці розных гарадах Бразіліі з 3 па 20 жніўня 2016 года. Былі разгуляны два камплекты ўзнагарод сярод мужчын і жанчын. У спаборніцтвах бралі ўдзел 16 мужчынскіх і 12 жаночых зборных.

Мужчынскія зборныя маглі складацца з гульцоў ва ўзросце да 23 гадоў (народжаных пасля 1 студзеня 1993 года) і толькі з трох гульцоў, старэйшых за 23 гады.

## Арэны 
## Кваліфікацыя 
### Мужчынская кваліфікацыя 
### Жаночая кваліфікацыя 
## Катэгорыі і каляндар 

## Вынікі 
## Медальны залік 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Спаборніцтвы на летніх Алімпійскіх гульнях 2016
Катэгорыя:Футбол на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:2016 год у футболе

Катэгорыя:Спаборніцтвы па футболе ў Бразіліі
Агнішча

**Агнішча** — прыстасаванне для развядзення і падтрымання адкрытага агню ў жытлах альбо па-за імі для абагрэву, прыгатавання ежы, асвятлення і абароны ад дзікіх жывёл. Падчас археалагічных даследаванняў вызначаецца па рэштках попелу, вуголля і змяненні колеру глебы. Канструктыўна вылучаюцца агнішчы адкрытыя, у ямах, з каменнай ці глінянай абкладкай ці вымасткай. Рэшткі найбольш старажытных агнішчаў знойдзены на стаянках перыяду ніжняга (ранняга) палеаліту ў Алдувайскай цясніне ў паўночнай Танзаніі (Афрыка). У Беларусі вядомы з эпохі верхняга (позняга) палеаліту (Бердыж, Юравічы). У гэты час агнішчы паглыбляліся ў мацярык на 0,1—0,5 м, у разрэзе былі лінзападобныя, у плане акруглыя, дыяметрам 1—2 м. Часам побач з агнішчам ставілі каменныя пліты альбо абкладвалі сценку дробнымі камянямі, каб захаваць агонь ад ветру. Пазней агнішчы заглыбляліся ў мацярык да 1 м, мелі котлападобную форму ў разрэзе. Пашыраны на помніках эпохі неаліту, бронзавага і жалезнага вякоў. Пачынаючы з ранняга бронзавага веку на грунтавых могільніках зафіксаваны агнішчы, якія мелі рытуальны характар і з'яўляліся структурным элементам пахавальнага абраду — крэмацыі. На помніках банцараўскай культуры і пражска-карчацкай культуры існавалі побач з печамі-каменкамі, былі паступова выцеснены імі ў раннефеадальны перыяд.

## Літаратура 
* *Ксяндзоў, У. П.* Агнішча / У. П. Ксяндзоў // Археалогія і нумізматыка Беларусі: Энцыклапедыя / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: В. В. Гетаў і інш. — Мн.: «Беларуская Энцыклапедыя» імя П. Броўкі, 1993. — 702 с. — С. 25. — ISBN 5-85700-077-7.
* 
* 

Катэгорыя:Археалагічныя артэфакты
Хакей на траве на летніх Алімпійскіх гульнях 2016

, дзе праводзіліся спаборніцтвы па хакеі на траве.]]
**Спаборніцтвы па хакеі на траве на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года** праводзіліся ў Алімпійскім хакейным цэнтры ў Рыа-дэ-Жанейра з 6 па 19 жніўня 2016 года. Былі разгуляны два камплекты ўзнагарод сярод мужчын і жанчын. У спаборніцтвах бралі ўдзел 12 мужчынскіх і 12 жаночых зборных.

## Кваліфікацыя 
## Катэгорыі і каляндар 

## Вынікі 
## Медальны залік 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Спаборніцтвы на летніх Алімпійскіх гульнях 2016
Катэгорыя:Хакей на траве
Адамаўка (археалагічныя помнікі)

**Адамаўка** — археалагічныя помнікі: курганныя могільнікі дрыгавічоў каля в. Адамаўка (Рэчыцкі раён, Гомельская вобласць). Могільнікі знаходзяцца за 1,5 км на ўсход ад вёскі.

У 2 могільніках было 70 насыпаў (не захаваліся). У 1890 г. У. З. Завітневіч даследаваў 9 курганоў вышынёй 1,5—1,6 м, дыяметрам 9—10 м. Пахавальны абрад — трупапалажэнне галавой на захад на гарызонце, у 3 насыпах пахаванні ў ямах глыбінёй 0,7 м, у адным — трайное пахаванне галавой на усход. У 6 насыпах выяўлены рэшткі трун. Знойдзены залатая завушніца, віты пярсцёнак, пярсцёнкападобныя скроневыя кольцы, шкляныя пацеркі, жалезныя нажы, крэсіва, спражка, гліняныя гаршкі. Датуецца XI — пачаткам XII стст.

## Літаратура 
* Адамаўка // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкалегія: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 1: А ― К. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2009. — 492, [1] c. — С. 19. — ISBN 978-985-11-0353-5.
* Адамаўка // Археалогія і нумізматыка Беларусі: Энцыклапедыя / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: В. В. Гетаў і інш. — Мн.: «Беларуская Энцыклапедыя» імя П. Броўкі, 1993. — 702 с. — С. 25. — ISBN 5-85700-077-7.
* Завитневич, В. З. Вторая археологическая экскурсия в Припятское Полесье // Чтения в историческом обществе Нестора-летописца. — 1892. — Кн. 6.
* Русанова, И. П. Курганы полян X — XII вв. / И. П. Русанова; [Под общ. ред. Б. А. Рыбакова]. — М.: Наука, 1966. — 47 с., 16 л. ил., карт. — (Археология СССР. Свод археологических источников; Вып. Е1—24).
* Успенская, А. В. Курганы Южной Белоруссии X — XIII вв. // Труды Государственного исторического музея. Вып. XXII. — М., 1953.
 
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Рэчыцкага раёна
Катэгорыя:Адамаўка (Рэчыцкі раён)
Катэгорыя:Дрыгавічы
Лакно (значэнні)

**Лакно** — тапонім:

* Лакно — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі
* Лакно — возера ў Гродзенскім раёне, у басейне ракі Бярвенка
* Лакно — археалагічныя помнікі: стаянкі эпохі неаліту каля вёскі Лакно ў Гродзенскім раёне
Струна (значэнні)

Назву **Струна** маюць:
* **Струна** — дэталь струнных музычных інструментаў.
* **Струна** — аб’ект тэорыі струн.

## Гідронімы 
* Струна — рака ў Астравецкім раёне і Літве, правы прыток ракі Страча (басейн Віліі).

## Асобы 
* Струна — прозвішча славенскага футбаліста, абаронцы клуба ПАС і зборнай Славеніі.

## Гл. таксама 
* Гетэратычная струна
* Касмічная струна
* Квантавая струна
* Тэорыя струн
Вайк

**Вайк** () — горад у Арменіі ў марзе Ваёц-Дзор.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 139 км ад Ерэвана на аўтамабільнай дарозе Ерэван—Сісіян—Гарыс. Аточаны з поўначы і поўдня горамі, горад працягнуўся прыкладна на 1,5 км уздоўж правага берага ракі Арпа. Прыкладна за 1 км на захад ад горада знаходзіцца стары мост, пабудаваны ў XVII стагоддзі і рэканструяваны ў 1827 годзе па прапанове Паскевіча. У горадзе знаходзіцца царква Сурб Трдат.

## Гісторыя 
У мінулым селішча, што знаходзіла на тэрыторыі Вайка, звалася Сайлан (). Паводле дадзеных «Каўказскага календара» 1912 года ў сяле Сайлан Шарур-Даралагёзскага павета Елізаветпальскай губерні жылі 14 чалавек, галоўным чынам азербайджанцы, паказаныя ў календары як «татары». 12 кастрычніка 1956 года тут было ўтворана мястэчка, названае ў гонар аднаго з бакінскіх камісараў — М. Азізбекава. Пасля распаду Савецкага Саюза мястэчка атрымала статус горада і новую назву — Вайк. У 1897 годзе насельніцтва селішча складала 22 чалавекі, у 1963 — 1 115, у 1976 — 4 644. Паводле дадзеных перапісу 2001 года яно склала 6 024 чалавекі.

## Эканоміка 
Дамы шматпавярховыя, пабудаваны з арцікскага туфа і мясцовага фельзіта.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Пераназваныя населеныя пункты
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Ваёц-Дзор
Іван Арцёмавіч Шыбека

**Іва́н Арцё́мавіч Шыбе́ка** (, в. Стэцава Сенненскага раёна Віцебскай вобласці, БССР — ) — беларускі палітычны і дзяржаўны дзеяч, старшыня Віцебскага абласнога выканаўчага камітэта (1977—1984).

## Біяграфія 
Скончыў Смальянскі сельскагаспадарчы тэхнікум (1950), Вышэйшую партыйную школу пры ЦК КПСС (1963).

Працаваў у Багушэўскім райкаме ЛКСМБ, Віцебскім абкаме ЛКСМБ, Талачынскім, Дубровенскім райкамах КПБ, Віцебскім абкаме КПБ, начальнікам Полацкага тэрытарыяльнага вытворчага калгасна-саўгаснага ўпраўлення.

З 28 снежня 1977 па 24 снежня 1984 года быў старшынёй Віцебскага аблвыканкама.

Член ЦК КПБ (1976—1986). Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1967—1971, 1975—1985), член Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1980—1985).

## Творы 
* 

## Літаратура 
* Шибеко Иван Артемьевич // Биографический справочник — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 691. — 737 с.
* Шыбека Іван Арцёмавіч // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Сенненскага раёна / уклад. С. В. Шайко; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мн., 2003. — С. 545—546.

Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 9-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання
Катэгорыя:Другія сакратары Віцебскага абкама КП Беларусі
Ірландыя на летніх Алімпійскіх гульнях 2016

Гэры О'Донаван і Пол О'Донаван.]]
**Ірландыя на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года** была прадстаўлена ў 14-і відах спорту.

## Прызёры 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Краіны на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
2016
Ісландыя на летніх Алімпійскіх гульнях 2016

**Ісландыя на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года** была прадстаўлена ў 4 відах спорту. Найвышэйшыя месцы сярод ісландскіх спартсменаў занялі плыўчыхі Храфнхільдур Лютэрсдотыр (шостае месца ў брасе на 100 метраў) і Эйглау Оўск Гюстафсдотыр (восьмае месца ў плаванні на спіне на 200 метраў).

## Гімнастыка 
### Спартыўная гімнастыка 
## Дзюдо 
## Лёгкая атлетыка 
### Трэкавыя і дарожныя віды 
### Палявыя віды 
## Плаванне 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Краіны на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
2016
Шыбека

**Шыбе́ка** — беларускае прозвішча, утворанае ад дзеяслова *шыбаць*, што значыць хутка, шпарка хадзіць, ступаць доўгім крокам.

## Вядомыя носьбіты 
* Захар Васілевіч Шыбека — беларускі гісторык.
* Іван Арцёмавіч Шыбека — беларускі партыйны і дзяржаўны дзеяч.
Галандская Ост-Індская кампанія

[thumb|300px|Верфі галандскай Ост-Індскай кампаніі ў Амстэрдаме. Гравюра 1726 года [Джозэф Малдер|Джозэфа Малдера.]]
**Галандская Ост-Індская кампанія** ('''''Аб'яднаная Ост-Індская кампанія''''', , VOC) - галандская кампанія, якая была першапачаткова створана як чартарная кампанія ў 1602 годзе, калі ўрад Нідэрландаў падаў кампаніі 21-гадовую манаполію на гандаль спецыямі. Часта лічыцца, што Ост-Індская кампанія была першай транснацыянальнай карпарацыяй у свеце, і яна была першай кампаніяй у свеце, якая выпускала акцыі. Гэта была магутная кампанія, якая валодала квазідзяржаўнымі паўнамоцтвамі, у тым ліку магчымасць весці вайну, заключаць у турму і выконваць прысуды, весці перамовы, чаканіць сваю ўласную манету і ўсталёўваць калоніі.

З цягам часу Ост-Індская кампанія зацямніла ўсіх сваіх сапернікаў у Азіяцкім гандлі. Паміж 1602 і 1796 гадамі кампанія адправіла амаль мільён еўрапейцаў на гандаль у Азію на 4.785 судах, і з іх намаганнямі было прывезена больш за 2,5 мільёна тон азіяцкіх гандлёвых тавараў. У супрацьлегласць гэтаму, уся астатняя разам узятая частка Еўропы адправіла толькі 880 тыс. чалавек з 1500 па 1795 гады, а флот англійскай (пазней брытанскай) Ост-Індскай кампаніі, бліжэйшы канкурэнт Галандскай Ост-Індскай кампаніі, быў на другім месцы з вялікім адрывам па агульным аб'ёмам перавозак з 2690 караблаямі і прыкладна з адной пятай частцы па галандскага танажу грузаў. Ост-Індская кампанія мела велізарныя прыбыткі ад сваёй манаполіі гандлю спецыямі на працягу большай часткі 17-га стагоддзя. 

Кампанія была створана ў 1602 годзе з мэтай атрымання прыбытку ад гандлю спецыямі Малукскіх астравах, ў 1619 годзе была ўсталяваны цэнтр кампаніі ў порце горада Джакарта (пасля быў зменены Батавія). На працягу наступных двух стагоддзяў кампанія набыла дадатковыя парты на навакольнай тэрыторыі ў якасці гандлёвых базаў і абароны ўласных інтарэсаў. Яна заставалася важным гандлёвым канцэрнам і плаціла гадавыя дывідэнды ў 18% на працягу амаль 200 гадоў. 

Абцяжараная карупцыяй ў канцы 18-га стагоддзя, кампанія збанкрутавала і была фармальна распушчана ў 1800 годзе, яе маёмасць і даўгі былі ўзятыя ўрадам галадскай Батаўскай рэспублікі. Тэрыторыі кампаніі стала Галандскай Ост-Індыяй і была пашырана на працягу 19-га стагоддзя, уключыўшы усесь Інданезійскі архіпелаг, а ў 20-м стагоддзі была створана Рэспубліка Інданезія.

Катэгорыя:Гісторыя Нідэрландаў
Уладзімір Барысавіч Труноў

**Уладзі́мір Бары́савіч Труно́ў** ( — ) — беларускі партыйны і дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Скончыў Тульскі механічны інстытут (1946).

Пасля вучобы працаваў малодшым навуковым супрацоўнікам Беларускага навукова-даследчага інстытута будаўнічых матэрыялаў.

У 1948—1951 гадах працаваў на Мінскім інструментальным заводзе Міністэрства станкабудавання СССР, займаў пасады начальніка Тэхнічнага аддзела, галоўнага інжынера, намесніка дырэктара.

З 1951 года на партыйнай рабоце — сакратар Фрунзенскага раённага камітэта КП(б) Беларусі, партыйны арганізатар ЦК УКП(б)—КПСС Мінскага аўтамабільнага завода.

У 1953—1955 гадах — 1-ы сакратар Заводскага раённага камітэта КПБ.

Пасля працаваў у Віцебску другім сакратаром Віцебскага абласнога камітэта КПБ (1955—1956), старшынёй Выканаўчага камітэта Віцебскага абласнога Савета (1959—1963), першым сакратаром Віцебскага прамысловага абласнога камітэта КПБ (1963—1964) і зноў другім сакратаром
Віцебскага абласнога камітэта КПБ (1964—1968).

У 1968 годзе ўзначаліў зноў утворанае Міністэрства камунальнай гаспадаркі БССР.

Пасля працаваў дырэктарам Беларускага рэспубліканскага аб’яднання «Другасчормет».

## Спасылкі 
* Біяграфія

Катэгорыя:Міністры жыллёва-камунальнай гаспадаркі БССР
Катэгорыя:Другія сакратары Віцебскага абкама КП Беларусі
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Першыя сакратары райкамаў КПБ
Ігнат Аляксеевіч Ярмошанка

**Ігна́т Аляксе́евіч Ярмо́шанка** (, в. Альхавік Лёзненскага раёна — ?) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Скончыў Мінскую завочную камуну ў 1933 годзе.

З 1925 па 1931 год працаваў землеўпарадчыкам ў Полацкім акрза. З 1932 па 1933 гады — эканаміст Дрысенскі райвыканкама, з 1933 па 1934 год — дырэктар саўгаса «Барковічы» Дрысенскага раёна. У 1934—1935 гадах намеснік дырэктара малмясатрэста ў Віцебску, у 1935—1941 гадах старэйшы землеўпарадчык, начальнік Віцебскага абласнога ўпраўлення землеўпарадкавання. У снежні 1941 — студзені 1944 галоўны аграном Чувашскай канторы «Росткаучук». У студзені—снежні 1944 года начальнік Віцебскага абласнога ўпраўлення землеўпарадкавання, са снежня 1944 па жнівень 1947 года старшыня Віцебскага аблвыканкама.

## Літаратура 
* Ермошенко Игнатий Алексеевич // Витебщина освобожденная: октябрь 1943 — декабрь 1945: док. и материалы. — Витебск: Витеб. Обл. тип., 2009. — (Серия «Память Витебщины»). — С.584.