open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Літл-Сент-Джэймс

**Літл-Сент-Джэймс** (), больш вядомы як **востраў Эпштэйна** — маленькі прыватны востраў на Віргінскіх астравах ЗША.

## Геаграфія 
Плошча вострава складае 28-32 гектары. Размешчаны ён на паўднёвы ўсход ад суседняга вострава Грэйт-Сент-Джэймс недалёка ад паўднёвага ўзбярэжжа Сент-Томаса.

## Уладальнікі 
У 1997 годзе ён належаў венчурнаму капіталісту па імі Арч Камін, які выставіў востраў на продаж за 10,5 мільёнаў долараў. У красавіку 1998 года фірма, якая належыла Джэфры Эпштэйну, купіла востраў за 7,95 мільёнаў. Пасля смерці Эпштэйна ў 2019 годзе востраў ацэньваўся ў 63 874 223 долары.

У сакавіку 2022 года востраў разам з суседнім Грэйт-Сент-Джэймсам былі прададзеныя за 125 мільёнаў долараў. Грошы, атрыманыя ад продажу, былі выкарыстаныя для ўрэгулявання судовых пазоваў супраць на той момант нябожчыка Джэфры Эпштэйна. У маі 2023 года мільярдэр Стывен Дэкаф абвясціў аб набыцці астравоў Грэйт-Сент-Джэймс і Літл-Сент-Джэймс за 60 мільёнаў долараў.

## Інфраструктура 
У 1997 годзе на востраве размяшчаўся асноўны маёнтак, тры гасцявыя катэджы, дом наглядчыка, сістэма апраснення вады, верталётная пляцоўка, музычны павільён і прычал. У 2008 годзе ў маёнтку Эпштэйна на Літл-Сент-Джэймсе працавала 70 чалавек.

## Скандалы 
Паводле паказанняў шматлікіх сведкаў, у час гаспадарства Эпштэйна тут праводзіліся прыватныя вечарынкі, дзе чынілі сексуальны гвалт над непаўналетнімі дзяўчатамі. На востраве бывалі прынц Эндру і 42-і прэзідэнт ЗША Біл Клінтан.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Джэфры Эпштэйн
Катэгорыя:Астравы ЗША
Катэгорыя:Амерыканскія Віргінскія астравы
Братанне

. Аўстра-венгерскі (злева) і расійскі (справа) салдаты абменьваюцца папяросамі]]

**Бра́танне** — сацыяльна-палітычная з’ява, якая выяўлялася ў паразуменні паміж салдатамі варагуючых армій; найбольш яскрава праявілася ў гады Першай сусветнай вайны і мела антываенную накіраванасць.

На руска-германскім фронце братанне пачалося ў 1915—1916 гадах і значна пашырылася пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года. На Заходнім фронце да красавіка 1917 года братанне адбывалася стыхійна і зводзілася пераважна да абмену лістоўкамі і рэчамі салдацкага побыту.

Першае арганізаванае масавае братанне адбылося 1 мая 1917 года на ўчастку фронту паміж возерам Нарач і возерам Вішнеўскім. Ваеннае камандаванне праследавала тых, хто братаўся.

У час падрыхтоўкі наступлення на фронце ў чэрвені 1917 года ва ўмовах барацьбы з братаннем яно пайшло на спад, але з новай сілай пашырылася пасля разгрому карнілаўшчыны.

У верасні—кастрычніку 1917 года братанне вызначалася масавасцю, арганізаванасцю, вострай палітычнай і антываеннай накіраванасцю; толькі ў кастрычніку адбылося каля 30 выпадкаў братання.

Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года братанне на Заходнім фронце прыняло паўсюдны характар і стала пралогам заключэння перамір’я на руска-германскім фронце. Часовы дагавор аб перамір’і на Заходнім фронце, падпісаны 4 снежня 1917 года, уключаў пункт пра братанне, у адпаведнасці з якім салдатам абодвух бакоў дазвалялася сустракацца ў дзённы час.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Першая сусветная вайна
Катэгорыя:Антываенныя рухі
Катэгорыя:Перамір’і
Катэгорыя:Ваенная гісторыя
Чорнае сонца (альбом)

**Чорнае сонца** — другі студыйны альбом беларускага фолк-метал-гурта Адарвірог. Альбом быў выпушчаны 4 жніўня 2023 года.

## Спіс трэкаў 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* Альбом на афіцыйным youtube-канале гурта

* 
* 

* Чорнае сонца на сайце RateYourMusic

Катэгорыя:Альбомы 2023 года
Катэгорыя:Музычныя альбомы Беларусі
Катэгорыя:Альбомы паводле алфавіта
Катэгорыя:Альбомы гурта «Адарвірог»
Стубла (верхні прыток Стыра)

**Стубла**, **Стубль**, **Стубло**, таксама **Стубла 1-я** — рака ва Украіне на Заходнім Палессі, у межах Валадымырэцкага, Дубровыцкага і Зарычнэнскага раёнаў Ровенскай вобласці. Верхні правы прыток Стыру (басейн Прыпяці).

## Назва 
Паводле ўкраінскіх мовазнаўцаў, на Палессі апелятыў *стубла* (*стубло*) значыць «гразкае балота, дзе трасецца, хістаецца зямля», «балоціста-багністае месца, зарослае травой, чаротам».

Рэкі з ідэнтычнай назвай -- Стубла (прыток Гарыні), цячэ па Украіне, і Стубла (ніжні прыток Стыра), цалкам цячэ ў Беларусі.

## Гісторыя 
У канцы 1830-х гадоў Стублай і Стырам у веснавое паўнаводдзе сплаўляўся на лодцы да Пінска Юзаф Ігнацы Крашэўскі, ён пакінуў маляўнічае апісанне тыповай асады пінскай шляхты Сернікі (цяпер сяло Сэрныкы ва Украіне) над гэтай ракой. Апісанне склала нарыс «Серніцкая асада» ў кнізе Крашэўскага «Успаміны Валыні, Палесся і Літвы».

## Апісанне 
Даўжыня 64 км, плошча сцёку 722&nbsp;км². Даліна невыразная, шырынёй да 3&nbsp;км. Пойма двухбаковая, пераважна асушаная, шырынёй ад 0,3 да 2,5&nbsp;км. Рэчышча ў прыродным стане звілістае і разгалінаванае; на значнай даўжыні выпрастана і цяпер гэта магістральны канал асушальнай сістэмы «Стубла». Шырыня каналу 20-24&nbsp;м, глыбіня 1,2—1,7&nbsp;м. Ухіл ракі 0,3&nbsp;м/км. Жыўленне снегавое і дажджавое. Замярзае ў канцы лістапада, адтайвае ў сакавіку.

Пачынаецца на поўдзень ад сяла Полаўлі. Цячэ пераважна на паўночны ўсход, бліжэй да вусця паварочвае на паўночны захад. Упадае ў Стыр паміж сёлам Зарычнэ і Іванчыці.

Асноўныя прытокі: Марочна, Безіменка (справа), Бродніца (злева).

Файл:Річка_Стубла_2.jpg|
Файл:Річка_Стубла.jpg|

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Географічна енциклопедія України : [у 3 т.] / редкол.: О. М. Маринич (відповід. ред.) та ін. — К., 1989—1993. — 33 000 екз. — ISBN 5-88500-015-8.
* 
* Зарічненське управління водного господарства
* 

Катэгорыя:Рэкі Ровенскай вобласці
Баравы завулак

**Баравы завулак** — назва вуліц у розных населеных пунктах.

## Беларусь 
* Баравы завулак — завулак у Гарадзеі.
* Баравы завулак — завулак у Жодзіне.
* Баравы завулак — завулак у Мар’інай Горцы.
* Баравы завулак — завулак у Слоніме.
Крушэнне Harbin Z-9 у Ашанці (2025)

6 жніўня 2025 года верталёт Harbin Z-9 ВПС Ганы разбіўся аб лясісты схіл гары ў рэгіёне Ашанці. Загінулі восем чалавек, у тым ліку міністр абароны Эдвард Аманэ Баама і міністр навакольнага асяроддзя Ібрагім Муртала Мухамед.

## Катастрофа
На борце былі міністр абароны Эдвард Аманэ Баама, міністр навакольнага асяроддзя Ібрагім Муртала Мухамед, выконваючы абавязкі намесніка каардынатара нацыянальнай бяспекі Лімуна Махамед Муніру, віцэ-старшыня кіруючай Нацыянальнай дэмакратычнай партыі (НДП) Самуэль Сарпонг, былы кандыдат у парламент Самуэль Абоаг’е, камандзір эскадрыллі Пітэр Бафемі Анала, лётчык Твум Ампаду і сяржант Эрнест Ада Менса.

Група накіроўвалася на мерапрыемства, прысвечанае барацьбе з незаконнай здабычай карысных выкапняў. Першапачаткова планавалася, што прэзідэнт Джон Махама таксама паляціць, але ў той дзень у яго былі іншыя справы.

У 9:12 раніцы верталёт вылецеў з міжнароднага аэрапорта Катока ў Акры, накіроўваючыся на паўночны захад углыб краіны, у раён золатаздабычы Абуасі, рэгіён Ашанці. Аднак нечакана борт знік з радараў. Пазней былі знойдзены абломкі верталёта, усе на борце згарэлі да непазнавальнасці 

Неадкладна пачалося расследаванне з удзелам Узброеных сіл, Нацыянальнай пажарна-выратавальнай службы і іншых сілавых ведамстваў.

Трагедыя стала адной з самых страшных авіякатастроф у Гане за больш чым дзесяцігоддзе.

## Рэакцыя 
Прэзідэнт Джон Махама абвясціў трохдзённую нацыянальную жалобу.

Спачуванні выказалі некалькі краін і міжнародных арганізацый, уключаючы Вялікабрытанію, Сьера-Леонэ, Гамбію, Нігерыю, Афрыканскі банк развіцця, ААН, ЭКОВАС, Афрыканскі саюз, Сусветную гандлёвую арганізацыю, Кенію, Намібію, Італію і Ватыкан.

## Крыніцы
Катэгорыя:Жнівень 2025 года
Катэгорыя:Падзеі 6 жніўня
Катэгорыя:Авіяцыйныя здарэнні 2025 года
Мікалай Арцем’евіч Халіпаў

**Мікалай Арцем’евіч Халіпаў** — беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч. Міністр асветы БССР у 1961—1964 гадах.

Узначальваў дэлегацыю Беларускай ССР на 25-й (1962) і 26-й (1963) Міжнародных канферэнцыях па народнай адукацыі.

Скончыў аспірантуру Акадэміі грамадскіх навук пры ЦК КПСС. Кандыдат філасофскіх навук (1952). Публікацыі па праблемах вывучэння ленінскай філасофскай спадчыны, камуністычным выхаванні.

Нельга забываць, што на фармаванне асобы дзіцяці і яго выхаванне велізарны ўплыў аказвае
сям’я і навакольнае асяроддзе. Таму педкалектыў не можа быць абыякавым да таго, пад які ўплыў
патрапіць вучань па-за школай, якія кнігі ён чытае, якія кінакарціны глядзіць, дзе бывае.

## Вядомыя публікацыі 
* Халипов, Н. А. Борьба В. И. Ленина против субъективной социологии либерального народничества / Н. Халипов, канд. философ. наук. — Минск : Изд-во Акад. наук БССР, 1954. — 240 с.
* Халипов, Н. А. В. И. Ленин о решающей роли народных масс в истории / Н. А. Халипов. — Мн.: Изд-во Акад. наук БССР, 1957. — 102 с.
* Халипов, Н. А. Советский народ — строитель коммунизма / Канд. философ. наук Н. А. Халипов. — Москва : Знание, 1958. — 32 с.
* Халипов, Н. А. Коммунистическое воспитание трудящихся — центральная задача / Н. А. Халипов. — Мн., 1959. — 39 с.
* Халіпаў, М. А. Важнейшая задача партыйнай прапаганды: Брашура / М.Халіпаў. — Мн. : Дзярж. выд-ва БССР, 1960. — 65 с.
* Халипов, Н. А. О работе с пропагандистами: Брошюра / Н.Халипов. — Мн.: Гос. изд-во полит. лит., 1961. — 46 с.
* Халипов, Н. А. О работе с пропагандистами / Н.Халипов. — М.: Госполитиздат, 1961. — 48 с.
* Халiпаў, М. За новыя поспехi народнай асветы / М. Халiпаў // Народная асвета. — 1962. — № 7. — С. 3 — 12.
* Халіпаў, М. А. Крызіс буржуазнай і рэфармісцкай ідэалогіі / М.Халіпаў. — Мн. : Дзярж. выд-ва БССР, 1962. — 61 c.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* *Мох, Е. Н.* Народный комиссариат (Министерство) просвещения как государственный орган управления образованием в БССР / Е. Н. Мох // Беларуская думка. — 2024. — № 6. — С. 84-91.

Катэгорыя:Міністры асветы БССР
Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы БССР
Катэгорыя:Філосафы СССР
Генадзь Вінярскі

**Генадзь Вінярскі** (, в. , Брэсцкая вобласць, БССР) — беларускі географ, кнігавыдавец.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  ў вёсцы Дварцы Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці. У 1985 годзе закончыў Камянецкую СШ №2.

З 1985 па 1992 вучыўся на геафаку БДУ, дзе ўваходзіў у суполку «Радзіма». Быў ініцыятарам стварэння на факультэце і першым старшынёй суполкі ТБМ імя Францішка Скарыны. Актывісты дабіліся, каб факультэт набраў беларускамоўную групу. Пасля заканчэння ВНУ працаваў выбранецкім радцам у Маладзёжнай арганізацыі «Выбранецкія шыхты». 

З 1993 па 1998 год працаваў метадыстам у Доме літаратара. З 1993 па 1995 год з'яўляўся сябрам сакратарыята, старшынёй аўдыёвізуальнай камісіі Рэспубліканскай Рады ТБМ.

У 1995—2018 гадах — выканаўчы дырэктар, дырэктар выдавецтва «Беларускі кнігазбор», МГА «Беларускі кнігазбор», МГА «Белкнігазбор». «Беларускі кнігазбор» — кніжны праект класікі беларускай літаратуры і літаратуры пра Беларусь ад старажытнасці да нашых дзён. Праект «Беларускі кнігазбор» складаўся з трох асноўных серый: «Мастацкая літаратура», «Гістарычна-літаратурныя помнікі», «Пераклады замежнай класікі».

З 2001 года па 2021 год з'яўляўся сябрам кіроўных органаў МГА «ЗБС "Бацькаўшчына"» — Вялікай і Малой Рады, Управы.

Дырэктар і заснавальнік выдавецтва «Кнігазбор», што існавала з 2006 да 2023 года. На пачатку 2021 года  Кнігазбор  наведаў з праверкай ДФР. Быў канфіскаваны камп'ютар, тэлефон, частка друкаванай прадукцыі,заблакаваны разліковы рахунак. Праз некалькі месяцаў паўнавартасная дзейнасць выдавецтва была ўзноўлена. На пачатку 2022 года Міністэрства інфармацыі прыпыніла дзейнасць Спецыяльнага дазволу на выдавецкую дзейнасць. На прыканцы 2022 года ў выдавецтве пачалася пазапланавая комплексная праверка. У 2023 годзе Вінярскі прыняў рашэнне аб ліквідацыі прадпрыемства.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Выдаўцы Беларусі
Катэгорыя:Географы Беларусі
Букалічная паэзія

»'' Вергілія ў рукапісе V&nbsp;ст.]]
, «Букалічная сцэна» (1767)]]

**Букалі́чная паэ́зія** ( — «пастухоўскі»), або **буко́ліка** — жанр антычнай паэзіі эліністычнага і рымскага часу (III стагоддзе да&nbsp;н.&nbsp;э. — V стагоддзе н.&nbsp;э.), прадстаўлены пераважна невялікімі вершамі, у якіх апяваліся ўцехі вясковага жыцця, праца і каханне пастуха на ўлонні прыроды.

Такія творы звычайна маюць форму ідыліі або эклогі. Мастацкія вытокі букалічнай паэзіі знаходзяцца ў народных песнях сіцылійскіх пастухоў пра каханне, якое прывяло напаўміфічнага пастуха Дафніса да гібелі.

Пачынальнікам грэчаскай букалічнай паэзіі лічыцца Феакрыт, чые ідыліі цесна звязаны з народнымі песнямі і міфамі. У рымскай літаратуры жанр прадстаўлены творчасцю Вергілія, у прыватнасці цыклам вершаў «Буколікі».

Букалічная тэматыка атрымала далейшае развіццё ў старажытнагрэчаскім рамане (напрыклад, «Дафніс і Хлоя» Лонга), а таксама ў новаеўрапейскай літаратуры XIV—XVIII стагоддзяў, дзе яна трансфармавалася ў жанр пастараль.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Антычная літаратура
Катэгорыя:Паэтычныя жанры
Катэгорыя:Пастараль
Бурдон

**Бурдо́н** (ад  — густы бас) — шматзначны тэрмін.

## Значэнні 
* Бурдон — бесперапыннае гучанне аднаго або некалькіх басовых гукаў нязменнай вышыні.
* Бурдон — арганны рэгістр лабіяльнай групы сям’і флейтавых.
* Бурдон — раслінны прывіўны гібрыд.

## Тапонімы 
* Бурдон — вадасховішча ў Бургундыі.

## Музычныя калектывы 
* «Бурдон» — украінскі фолк-гурт.

## Вядомыя носьбіты 
*  (нар. 1959) — французскі актор, сцэнарыст і кінарэжысёр.
*  (1754—1807) — французскі палітычны дзеяч, член Канвенту.
*  (1987—2008) — канадскі хакеіст.
*  (нар. 1989) — канадскі хакеіст.
*  (нар. 1979) — удзельнік гурта Linkin Park.
* Себасцьян Бурдон (1616—1671) — французскі жывапісец і графік.
*  (1758—1798) — французскі дзеяч рэвалюцыі, член Канвенту.
*  (1808—1884) — французскі гадзіншчык і інжынер.

## Крыніцы
Хведар Конь

**Хведар Савельевіч Конь** (другая палова XVI ст. — пачатак XVII ст.) — выдатны дойлід, майстар фартыфікацыі і грамадзянскага будаўніцтва, прадстаўнік беларуска-смаленскай архітэктурнай школы. Стваральнік найбуйнейшых абарончых збудаванняў свайго часу, чый жыццяпіс шчыльна звязаны з Дарагабужам і Смаленшчынай.

## Біяграфія 
Дакладныя гады жыцця Хведара Каня невядомыя. У маскоўскіх летапісах ён падкрэслена называецца майстрам «з рускіх людзей» (г. зн. мясцовым, праваслаўным), што вылучала яго сярод шматлікіх замежных спецыялістаў.

Асноўныя звесткі пра дойліда захаваліся ў кнігах Болдзінскага Свята-Троіцкага манастыра пад Дарагабужам. Дарагабужскі павет у гэты час захоўваў трывалыя повязі з беларускай культурнай традыцыяй. Даследчыкі  лічаць Хведара Каня выхадцам з гэтага рэгіёна альбо яго жыхаром. У манастырскіх кнігах зафіксаваныя значныя грашовыя ўклады Каня, што сведчыць пра яго высокі матэрыяльны статус і духоўную сувязь з манастыром. Яго сын Марцін Іваноў (прозвішча «Конь» было мянушкай) таксама працаваў у Болдзіне «па каменнай справе».

## Архітэктурная дзейнасць 
Хведар Конь з’яўляўся ўніверсальным дойлідам. У дакументах 1591 года ён тытулуецца як «царкоўны і палатны майстар». 

Галоўныя творы:

**Белы горад Масквы** (1585—1593) — магутная каменная сцяна з 28 вежамі. За гэтую працу ён атрымаў званне «гасударавага майстра».

**Смаленская крэпасць** (1596—1602) — вяршыня творчасці Каня. Грандыёзная фартэцыя, закліканая абараняць Смаленск. У архітэктуры сцен і вежаў майстар выкарыстаў дэкаратыўныя элементы, характэрныя для тагачаснага беларускага і агульнаеўрапейскага дойлідства (белакаменныя прафіляваныя карнізы, цокалі).

**Астраханскі крамель** (каля 1591) — удзельнічаў у праектаванні і экспертызе будаўніцтва.

## Ідэйна-культурны кантэкст 
Творчасць Хведара Каня сінтэзавала ў сабе візантыйскую традыцыю і заходнія фартыфікацыйныя дасягненні. Яго стыль вызначаўся маляўнічасцю (спалучэнне чырвонай цэглы і белага каменю) і рытмічнасцю, што набліжала абарончыя муры да палацавай архітэктуры.

Будучы выхадцам з памежных земляў, якія стагоддзямі пераходзілі з рук у рукі, Конь увасабляў сабой той тып «заходняга» майстра, які прынёс у маскоўскае будаўніцтва элементы рэгулярнасці і еўрапейскага дэкору. Яго дзейнасць спрыяла фарміраванню агульнай архітэктурнай мовы рэгіёна Падняпроўя.

## Спадчына 
У Смаленску дойліду пастаўлены помнік. Яго спадчына з’яўляецца супольным набыткам беларускай і расійскай культур. 

## Заўвагі 
## Літаратура 
Воронин Н. Н. Смоленские стены Федора Коня. — М., 1934.

Косточкин В. В. Государев мастер Федор Конь. — М., 1964.
Бурдон (музыка)

**Бурдо́н** (ад  — літаральна «густы бас») — у музыцы бесперапыннае гучанне аднаго або некалькіх басовых гукаў нязменнай вышыні.

## Характарыстыка 
Спалучэнне мелодыі з бурдонам з’яўляецца адной са старажытных формаў шматгалосся, якая ўласціва ў тым ліку беларускаму песеннаму і інструментальнаму фальклору. Элементы бурдону захоўваюцца ў каляндарных і вясельных песнях некаторых раёнаў Палесся.

У інструментальнай музыцы гэты эфект узнікае пры выкананні на варгане, дудзе, цытры, колавай ліры, скрыпцы, балалайцы і іншых інструментах. Гэта абумоўлена асаблівасцямі іх канструкцыі — наяўнасцю адкрытых струн, бурдонных трубак і іншага. Прыём таксама сустракаецца ў творчасці прафесійных кампазітараў (глядзіце арганны пункт).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Музычныя тэрміны
Катэгорыя:Тэорыя музыкі
Бурдон (арганны рэгістр)

**Бурдо́н** (ад  — літаральна «густы бас») — арганны рэгістр лабіяльнай групы сямейства флейтавых.

Гэты рэгістр характарызуецца тым, што складаецца з металічных труб, якія закрыты з аднаго канца.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэгістры аргана
Таццяна Карытка

**Таццяна Аляксандраўна Карытка** () — беларуская празаік.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1991 годзе ў Магілёве. У 2009 годзе пераехала ў Мінск. Атрымала эканамічную адукацыю. Станам на 2021 год, працавала бухгалтарам у EPAM. Сумяшчае працу з літаратурнай творчасцю і чытаннем . Скончыла Школу маладога пісьменніка.

## Творчасць 
У творчасці выкарыстоўвае асабісты досвед сталення ў 1990—2000-я гады.

Пачынала творчасць на рускай мове, падчас навучання ў Школе маладога пісьменніка напісала на рускай іранічнае апавяданне «Беспрынцыповы». Пазней да стварэння на дзвюх мовах. У 2020 годзе ў выдавецтве «Кнігазбор» выйшла дэбютная кніга на беларускай мове — «Чаму ўсё так?». Беларускую абрала для дэбюту, каб паказаць магчымасць стварэння на ёй сучаснай прозы, не абмежаванай тэмамі вайны і вёскі.

Вядзе кніжны блог на Facebook, публікуе каментарыі і рэцэнзіі да прачытаных творы.

### «Чаму ўсё так?» 
Аповесць — вострасюжэтны псіхалагічны твор. Сюжэт разгортваецца вакол здымак на беларускім тэлебачанні рэаліці-шоу, аналагу праграмы «Халасцяк». У творы ёсць элементы настальгіі па культуры 1990-х і 2000-х гадоў, ён даследуе тэмы дзіцячых псіхалагічных траўм, гвалту і сталення.

У напісанні Таццяна натхнялася творчасцю Кадзуа Ісігуры, Себасціяна Фолкса і Джуліяна Барнса. У плане стылю арыентавалася на мінімалізм Салі Руні. Дызайн вокладкі аўтарка распрацавала сама, выкарыстала ўласны фотаздымак мастацкай інсталяцыі з Кана ва Францыі.

## Прызнанне 
* Сябра Саюза беларускіх пісьменнікаў (да 2021).
* Лаўрэатка прэміі «Дэбют» у 2023 годзе за творы 2020—2021 гадоў у намінацыі «Проза» за кнігу «Чаму ўсё так?», журы адзначыла яе «*за нетрывіяльную спробу стварэння сацыяльна-псіхалагічнага дэтэктыва*».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Прэдацца

**Прэдаца** () — камуна ў Італіі, знаходзіцца ў правінцыі Трэнта вобласці Трэнціна — Альта-Адыджэ.

Месца правядзення спаборніцтваў па скачках на лыжах з трампліна на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Камуны правінцыі Трэнта
Горныя хрыбты Азербайджана

Азербайджана]]
, самая высокая гара ў Азербайджане, частина Вялікага Каўказа, на мяжы з Расіяй]]
, частка Малога Каўказа]]
 на мяжы Азербайджана з Іранам]]

Азербайджан прадстаўлены шматлікімі горнымі хрыбтамі. На тэрыторыі Азербайджана размешчаны буйныя горныя ланцугі. Тры асноўныя горныя хрыбты Азербайджана - гэта Вялікі Каўказ, Малы Каўказ і Талышскія горы. Меншыя горныя хрыбты з'яўляюцца часткай гэтых трох асноўных горных хрыбтоў або ўтвараюць свае ўласныя асобныя горныя хрыбты.

## Спіс горных хрыбтоў 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
*
Катэгорыя:Спісы:Азербайджан
Бурка

**Бу́рка** — шматзначны тэрмін.

## Значэнні 
* Бурка — мужчынская вопратка з башлыком, якую надзявалі ў дарогу, у халоднае дажджлівае надвор’е паверх кажуха ці світкі.
* Бурка — святочная ўзорыстая спадніца з паўшарсцяной валенай саматканкі ў маларыцкім строі.
* Бурка — лямцавы плашч у народаў Каўказа.
* Бурка — жаночая верхняя вопратка для поўнага ўкрыцця цела.

## Тапонімы 
* Бурка — рака ў Томскай вобласці (Расія).

## Прозвішчы 
*  (1921—2016) — канадская фігурыстка і трэнерка.
*  (нар. 1986) — эфіопская бегунья на сярэднія дыстанцыі.
*  (1914—1988) — старшыня выканкама Кіеўскага гарсавета дэпутатаў працоўных.
*  (1917—1973) — падпалкоўнік Савецкай Арміі, Герой Савецкага Саюза.
*  (нар. 1946) — канадская фігурыстка, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 1964 года.
*  (нар. 1954) — канадская канькабежка і велагоншчыца.

## Іншыя значэнні 
* **Бурка** — жанчына, прадстаўніца народа бураў.

## Крыніцы
Бурка (мужчынская вопратка)

**Бу́рка** — мужчынская вопратка з башлыком, якую звычайна надзявалі ў дарогу або ў халоднае дажджлівае надвор’е паверх кажуха ці світкі. Як тып адзення бурка прыйшла ў Еўропу з Усходу (сам тэрмін лічыцца персідскім).

## Гісторыя і бытаванне 
На тэрыторыі Беларусі бурка вядома з XVII стагоддзя. З канца XIX стагоддзя пад уплывам гарадскога касцюма яна трывала замацавалася ў сялянскім асяроддзі і бытавала амаль па ўсёй краіне да 1950-х гадоў. У некаторых мясцовасцях гэты тып адзення называлі *бурносам*.

, 1922]]
Таксама бурка вядома як традыцыйны лямцавы плашч у народаў Каўказа.

## Апісанне 
Беларускія буркі шылі з саматканага валенага сукна цёмных колераў. Яны мелі прамы крой, былі двухбортнымі, з адкладным каўняром, шырокім хлясцікам (поясам) і праразнымі кішэнямі. Святочныя варыянты часта ўпрыгожвалі дэкаратыўнай строчкай, а таксама нашыўкамі з чорнага ці чырвонага сукна і тасьмы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларускае народнае адзенне
Катэгорыя:Верхняе адзенне
Катэгорыя:Гісторыя касцюма
Бурка (спадніца)

**Бу́рка** — святочная ўзорыстая спадніца з паўшарсцяной валенай саматканкі ў маларыцкім строі.

Ткалі буркі камбінаваным спосабам: узор выконвалі бранай тэхнікай, фон — шматнітовай тэхнікай. Шылі з 4—5 полак, адносна кароткай (закрывала калені), запрасоўвалі ў буйныя складкі.

Для буркі характэрныя вытанчанасць геаметрычнага арнаменту, строгая ўраўнаважанасць шэра-белых і карычнева-чырвоных папярочных палос, якія пераходзілі ў больш шырокі дамінуючы шляк па нізе. Буркі насілі да 1940-х гадоў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларускі касцюм
Катэгорыя:Спадніцы
Катэгорыя:Культура Маларыцкага раёна
Катэгорыя:Культура Кобрынскага раёна
Латушка

**Лату́шка** — шматзначны тэрмін.

## Значэнні 
* Латушка (латка) — традыцыйны ганчарны выраб у беларусаў і іншых славянскіх народаў, глыбокая гліняная пасудзіна для гатавання ежы.
* Латушка — кароткая світка на паўночна-заходнім Палессі.

## Прозвішча 
* Павел Паўлавіч Латушка (нар. 1973) — беларускі палітык, дыпламат, кіраўнік Народнага антыкрызіснага ўпраўлення з кастрычніка 2020 года.

## Крыніцы
Латушка (пасудзіна)

**Лату́шка**, **ла́тка** — традыцыйны ганчарны выраб у беларусаў і іншых славянскіх народаў.

Глыбокая гліняная пасудзіна з шырокім тулавам і вусцем; гартаваная, радзей паліваная. Выкарыстоўвалася для гатавання ежы, часта замест сталовай міскі для вадкіх страў, а таксама для разліўкі студзіны.

У Беларусі ў канцы XIX — першай палове XX стагоддзя латушкі выраблялі прамасценныя з круглым або падоўжаным (авальным) дном (паўночныя і заходнія раёны) або з пукатымі сценкамі накшталт міскі (Падняпроўе). З масавага ўжытку выйшлі ў першай палове XX стагоддзя.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Посуд
Катэгорыя:Кераміка Беларусі
Брыгада (значэнні)

**Брыга́да** (ад  — атрад) — шматзначны тэрмін.

## Асноўныя значэнні 
* Брыгада — тактычнае вайсковае злучэнне, прамежкавае паміж палком і дывізіяй.
** Партызанская брыгада — фарміраванне з некалькіх партызанскіх атрадаў.
** Інтэрбрыгады — вайсковыя фарміраванні падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі.
*  — нізавы калектыў работнікаў у розных арганізацыях.
**  — тэатральны калектыў, які выступаў на франтах у гады Вялікай Айчыннай вайны.

## У мастацтве 
*  — расійскі тэлесерыял 2002 года.
*  — расійскі фільм 2010 года.

## Тапонімы 
*  — сяло ва Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана.
*  — вёска ў Краснаярскім краі Расіі.

## Гл. таксама 
*  — савецкі і расійскі рок-гурт.

## Крыніцы
Мікалай Яроцкі

**Мікалай Яроцкі** (; 1924, Рэчыца — 21 мая 1943, Гарноўка, Рэчыцкі раён) — разведчык партызанскага атрада імя К. Я. Варашылава, партызан Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Мікалай Яроцкі нарадзіўся ў 1924 годзе ў Рэчыцы. Вучыўся ў сярэдняй школе № 7. 

Увесну 1942 года, будучы падлеткам, Мікалай Яроцкі ўступіў у партызанскі атрад імя К. Я. Варашылава, разам са сваімі сябрамі Пятром Ульянавым і Якавам Паляковым. 

Юны партызан загінуў падчас бою з нямецкім карным атрадам у маі 1943 года пад вёскай Гарноўка Рэчыцкага раёна. 

Пахаваны Мікалай Яроцкі там жа, ля поля бою, побач з лясной дарогай, якая вядзе з Гарноўкі ў Валадарск. На яго магіле стаіць помнік, усталяваны ў 1985 годзе, з медальёнам. Воінскае пахаванне знаходзіцца на дзяржаўным уліку разам з іншымі пахаваннямі загінуўшых у гады Вялікай Айчыннай вайны. 

Дарогу ў Гарноўку сельскія жыхары называюць *дарогай Колі Яроцкага*. 

На верталётнай пляцоўцы ў Рэчыцы размешчана вуліца імя Яроцкага. Названа яна ў гонар юнага партызана Вялікай Айчыннай вайны.

## Памяць 
* Імем Мікалая Яроцкага названа вуліца ў горадзе Рэчыца Гомельскай вобласці Беларусі. 
* У Рэчыцкім краязнаўчым музеі захоўваюцца матэрыялы, прысвечаныя Мікалаю Яроцкаму. 
* На будынку сярэдняй школы № 9 Рэчыцы Мікалаю Яроцкаму ўстаноўлена мемарыяльная дошка.
* Піянерская дружына сярэдняй школы № 9 Рэчыцы названа імем Мікалая Яроцкага.

## Гл. таксама 
* Савецкі партызанскі рух (1941—1944)
* Спіс савецкіх партызанскіх злучэнняў, брыгад і асобных атрадаў на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Піянеры-героі
Макар Фёдаравіч Турчынскі

**Макар Фёдаравіч Турчынскі** (; 5 студзеня 1897, Тэрніўка, Вінніцкая вобласць — 1982) — камандзір партызанскіх атрадаў імя К. Я. Варашылава і М. В. Фрунзе. Адзін з арганізатараў і кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Рэчыцкага раёна ў гады Вялікай Айчыннай вайны. «Першы партызан» Рэчыцы.

## Біяграфія 
Макар (Макарый) Фёдаравіч Турчынскі-Медведчук нарадзіўся ў 1897 годзе ў сяле Тэрніўка Джулінскага раёна Вінніцкай вобласці УССР. 

У 1915 годзе быў прызваны ў царскую армію і адпраўлены на аўстрыйскі фронт. 

Удзельнічаў у грамадзянскай вайне ў складзе 3-га Бесарабскага красногвардейскага палка 1-й Коннай арміі. 

З 1922 года працаваў на Добрушскай папяровай фабрыцы «Герой працы» і неўзабаве ўжо быў на партыйнай і гаспадарчай рабоце. Тут у 1924 годзе па ленінскім прызыве ўступіў у шэрагі Камуністычнай партыі. У 1926 годзе скончыў Клінцоўскую павятовую партыйную школу і з 1928 года — на партыйнай і гаспадарчай рабоце. 

З 1939 года ў Чырвонай Арміі. 

У пачатку Айчыннай вайны Турчынскі М. Ф. стварыў першую баявую групу ў Рэчыцкім раёне, якая неўзабаве стала партызанскім атрадам імя К. Я. Варашылава. З лістапада 1942-га на працягу некалькіх месяцаў быў камісарам гэтага атрада, а з лета 1943 года — ужо камандзір партызанскага атрада імя М. В. Фрунзе Гомельскага партызанскага злучэння.

Падчас вайны Макар Фёдаравіч быў таксама членам і другім сакратаром Рэчыцкага падпольнага райкама КПБ(б), з 1944 года — другім сакратаром Антопальскага райкама КПБ(б) Брэсцкай вобласці. Абіраўся дэпутатам Рэчыцкага райсавета. Пасля вайны працаваў на гаспадарчай рабоце ў Рэчыцы і Рэчыцкім раёне. 

Макар Фёдаравіч Турчынскі памёр у 1982 годзе. Пахаваны ў г. Рэчыца. 

## Узнагароды і званні 
* Ордэн Чырвонай Зоркі. 
* 2 Ордэны Чырвонага Сцяга (Указ Прэзідыума ВС СССР ад 06.08.1941 № 605/55). 
* Медалі «Партызану Айчыннай вайны» I і II ступені. 
* Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941-1945 гг.». 
* Іншыя медалі. 
* Імя яго занесена ў гарадскую кнігу Народнай славы.

## Памяць 
* У гонар актыўнага арганізатара партызанскага руху ў гады Вялікай Айчыннай вайны ў Рэчыцкім раёне на вуглавым доме вуліц Савецкая і Турчинского ў Рэчыцы ўстаноўлена мемарыяльная дошка.
* Імем Героя названа вуліца ў горадзе Рэчыца Гомельскай вобласці Беларусі. 
* Піянерская дружына ДУА «Заспенская сярэдняя школа» Рэчыцкага раёна носіць імя М. Ф. Турчынскага. 
* У Рэчыцкім краязнаўчым музеі захоўваюцца матэрыялы, прысвечаныя М. Ф. Турчынскаму.

## Гл. таксама 
* Савецкі партызанскі рух (1941—1944)
* Спіс савецкіх партызанскіх злучэнняў, брыгад і асобных атрадаў на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Турчинский Макар Фёдорович
* Турчинский-Медведчук Макарий Фёдорович

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Пётр Аляксандравіч Ульянаў

**Пётр Аляксандравіч Ульянаў** (; 1926 — 1943, Рэчыцкі раён) — разведчык партызанскага атрада імя К. Я. Варашылава, партызан Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Пётр Аляксандравіч Ульянаў нарадзіўся ў 1926 годзе. Беларус. З 1942 года камсамолец. 

Уступіў у партызанскі атрад юным хлапчуком у пятнаццаць гадоў. Быў разведчыкам – таварышы так і называлі яго: «Пеця маленькі». Не раз адпраўляўся ён на разведку ў Рэчыцу, прымаў удзел у баях з ворагам. 

Асабліва вызначыўся ў засадзе на шашы Рэчыца – Хойнікі. Група партызан абстраляла нямецкую аўтамашыну, знішчыла 9 салдат і 2 афіцэраў, захапіла 2 кулямёты, вінтоўкі і пісталеты. 

У 1943 годзе Пётр Ульянаў гераічна загінуў падчас выканання разведзадання ў раёне вёскі Салтанова. Яму тады было сямнаццаць гадоў. 

Памяць пра адважнага байца ўвекавечана ў экспазіцыі Рэчыцкага музея, у якім захоўваюцца і ўспаміны пра яго. 

Пятра Ульянава пасмяротна ўзнагародзілі Ордэнам Айчыннай вайны I ступені.

## Узнагароды і званні 
* Ордэн Айчыннай вайны I ступені (пасмяротна).

## Памяць 
* Імем Пятра Ульянава названа вуліца ў Рэчыцы Гомельскай вобласці Беларусі.
* У Рэчыцкім краязнаўчым музеі захоўваюцца матэрыялы, прысвечаныя П. Ульянаву.

## Гл. таксама 
* Савецкі партызанскі рух (1941—1944)
* Спіс савецкіх партызанскіх злучэнняў, брыгад і асобных атрадаў на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Улица Пети Ульянова. *Рэчыцкі краязнаўчы музей*.

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Адольф Кабылінскі

**Адольф Леапольдавіч Кабылінскі** (каля 1816— пачатак 1894) — уладальнік Цяшэўлі Навагрудскага павета, вядомы ў XIX стагоддзі калекцыянер старажытнасцяў, рукапісаў, збіральнік шляхецкага гумарыстычнага фальклору.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Кабылінскіх герба «Крыўда». Яго бацька Леапольд быў блізка знаёмы з многімі філаматамі і філарэтамі з кола Адама Міцкевіча (Тамашом Занам, Янам Чачотам, Ігнацыям Дамейкам, і іншымі), і Адольф ужо з ранняга юнацтва збіраў розныя цікавыя, пераважна забаўныя, факты біяграфіі славутага паэта — як з жывых успамінаў навакольнай шляхты, колішніх суседзяў сям’і Міцкевіча, так і з перапіскі са знаёмымі паэта. У 1840-х матэрыяльна падтрымліваў Яна Чачота, які жыў паблізу ў Бартніках (маёнтку Слізняў). У 1888 годзе перадаў у дар бібліятэцы Асаліньскіх гэтак званы «Raptularz Сzесzоtа» — рукапіс, які змяшчаў аўтографы многіх твораў гэтага аўтара.

У сваім маёнтку ў Цяшэўлі стварыў прыватны музей са значнымі калекцыямі — нумізматычнай, медальерскай, рукапісаў. Быў ганаровым сябрам Віленскай Археалагічнай Камісіі. У 1858 годзе перадаў у дар Віленскаму музею старажытнасцяў лісты гетмана Масальскага, Гуга Калантая, маршала Даву, і іншых, а таксама рэдкае выданне Бібліі нясвіжскай езуіцкай друкарні і 22 старажытныя манеты. У 1859 перадаў туды ж «статуэтку Астарты, багіні сірыйскай, з чырвонай гліны выпаленую».

Паводле сведчання Зыгмунта Глогера, памятаў бясконцую колькасць фацэцый, эпіграмаў, анекдотаў і жартаўлівых вершаў, прадыктаваў некаторыя з Глогеру, але сам не паддаўся настойліваму ўгаворванню запісаць іх. Некралог Адольфа Кабылінскага ў «Газеце Львоўскай» ад 4 лютага 1894 г. сцвярджаў:

*Ён быў адным з апошніх прадстаўнікоў найстарэйшага пакалення Навагрудскай зямлі. Ягоныя апавяданні пра сем’і Міцкевічаў і Чачотаў, цікавы дзённік апошняга, які ён перадаў у дар Інстытуту Асалінскіх, а таксама не менш захапляльная гісторыя, якой ён падзяліўся з панам Эдвардам Паўловічам мінулым летам пра паўстанне 1830 года і раннюю маладосць вядомага мастака Невяровіча-Тысевіча, далі літаратуры, гісторыі і грамадскай думцы шмат цікавых тэмаў.*

## Літаратура 
* Marian Pacholak. Trzy listy Jana Czeczota z lat 1844—1845 do Adolfa Kobylińskiego z Cieszewli. Kręgi poszukiwań archiwalnych i materiały dotyczące sylwetek korespondentów z Nowogródczyzny (część druga) // Prace Literackie LXIII • 2024

## Крыніцы 
Катэгорыя:Калекцыянеры Беларусі
Міхаіл Валер’евіч Шаўчэнка

**Міхаіл Валер’евіч Шаўчэнка** (; , Данецк, Украінская ССР, СССР) — беларускі педагог і журналіст. З 26 лістапада 2021 года — галоўны рэдактар газеты «Прыпяцкая праўда» (горад Нароўля, Беларусь).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1988 годзе ў Данецку (Украінская ССР, СССР).

## Крыніцы 
* Кадровые назначения // Прыпяцкая праўда. — 2021, 3 снежня. — №48. — С. 2.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Данецку
Катэгорыя:Выпускнікі філалагічнага факультэта МДПУ імя І. П. Шамякіна
Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Постаці Нароўлі
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
СУ-100П

**СУ-100П** (Аб'ект 105) - савецкая 100-мм самаходная артылерыйская ўстаноўка . Выраблялася невялікай серыяй у 1949-1957 гадах.

Галоўны канструктар — Г. З. Ефимов.

## Гісторыя стварэння 
Распрацоўка лёгкага танка «Аб’ект 105» (вядомага таксама як «Т-105») была пачата пад кіраўніцтвам галоўнага канструктара Г. С. Яфімава ў КБ Свярдлоўскага машынабудаўнічага завода «Уралтрансмаш» у 1947 годзе. Пры стварэнні машыны быў улічаны баявы вопыт, набыты падчас Вялікай Айчыннай вайны, асабліва патрабаванні да манеўранага, добра ўзброенага танка для падтрымкі пяхоты.

Да 1949 года праект быў рэалізаваны ў металле — быў сканструяны доследны ўзор. Аднак, нягледзячы на першапачатковую перспектыўнасць, «Аб’ект 105» так і не пайшоў у серыйную вытворчасць. Асноўнай прычынай стала рашэнне савецкага кіраўніцтва зрабіць асноўную стаўку на масавую вытворчасць больш магутных сярэдніх танкаў (такіх як Т-54), якія лепш адпавядалі новай стратэгіі халоднай вайны і маглі супрацьстаяць заходнім аналагам. Такім чынам, праект «Аб’ект 105» застаўся толькі эксперыментальнай мадэллю, якая прадэманстравала тэхнічныя магчымасці канструктараў, але не знайшла свайго месца ў пераўзбраенні арміі.

У 1952 годзе вопытны ўзор прайшоў дзяржаўныя выпрабаванні, у ходзе якіх быў выяўлены шэраг дэфектаў і недапрацовак. У прыватнасці, ненадзейнасць пад'ёмнага механізму і засаўкі, недастатковая ўстойлівасць САУ пры стральбе прамым навядзеннем.

## Серийная вытворчасць 
У 1952 году пасля ўхілення заўваг была выраблена ўсталявальная серыйная партыя з трох машын. Пасля таго як партыя прайшла кваліфікацыйныя выпрабаванні, самаходная артылерыйская ўстаноўка СУ-100П праводзілася невялікімі партыямі на працягу пяці гадоў.

## Апісанне канструкцыі 
Самаходная артылерыйская ўстаноўка СУ-100П сканструявана з адкрытай устаноўкай гарматы.

### Бранявы корпус і вежа 
У кармавой частцы знаходзіцца баявое аддзяленне ўстаноўкі. Корпус зроблены з бранявых катаных лістоў. Спераду знаходзіцца трансмісійнае аддзяленне.

### Узбраенне 
100-мм гармата Д-50 была распрацавана пад кіраўніцтвам Ф. Ф. Пятрова ў канструктарскім бюро Завода №9 у 1947 годзе . На раме знаходзілася разгайданая частка гарматы з механізмамі навядзення. Дзякуючы кампенсавальнай прыладзе, забяспечвалася плыўнае навядзенне прылады ў вертыкальнай плоскасці. Паваротны і пад'ёмны механізмы сектарнага тыпу. Засаўка клінавой паўаўтаматычны з ручным і электраспускамі. Прылада абсталявана гідрапнеўматычным накатнікам і гідраўлічным тормазам адкату.

### Хадавая частка 
У якасці базы было сканструявана спецыяльнае шасі. Апорныя і якія падтрымліваюць коўзанкі абгумаваныя. Дзякуючы шасі, машына СУ-100П мела для свайго часу цудоўныя манеўраныя якасці.

### Сродкі назірання і сувязі 
Пры стральбе з закрытых пазіцый разлікам выкарыстоўваўся панарамны прыцэл орудзіна ЗІС-3, падчас стральбы прамой наводкай тэлескапічны прыцэль ОП-2.

Катэгорыя:Артылерыя калібра 100 мм
Марк Мерман

**Марк Мерман** (нар. , Мінск) — беларускі паэт, кампазітар, аўтар-выканаўца.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 7 жніўня 1958 года ў Мінску ў сям’і марскога афіцэра. Скончыў філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Пасля заканчэння навучання працаваў выкладчыкам рускай мовы і літаратуры, а таксама карэктарам і рэдактарам.

Першыя песні пачаў пісаць у студэнцкія гады, пераважна для ўніверсітэцкага тэатра мініяцюр. Першае прызнанне прыйшло ў 1984 годзе на Фестывалі антыімперыялістычнай песні ва Універсітэце дружбы народаў у Маскве, дзе ён выканаў песню пра лейтэнанта 1941 года. У 1988 годзе стаў лаўрэатам конкурсу аўтарскай песні ў Таліне, пасля чаго прысвяціў сябе творчай дзейнасці. Працаваў у Беларускай дзяржаўнай філармоніі як аўтар-выканаўца, супрацоўнічаў з часопісам «Музыкальная жизнь», запісваў пласцінкі ў тэатры Алы Пугачовай.

## Творчасць 
Творчасць Марка Мермана вызначаецца ўвагай да аранжыровак і высокім узроўнем паэтычнага майстэрства. Яго песні маюць выразны сюжэт і драматургію. Тэматыка твораў ахоплівае Вялікую Айчынную вайну, Мінскае гета, сталінскія рэпрэсіі, эміграцыю, дзяцінства і гісторыю. Асобнае месца займаюць песні-прысвячэнні вядомым асобам: Пушкіну, Высоцкаму, Галічу, Саламону Міхоэлсу (песня «Смерць караля Ліра»).

Паэт Яўген Еўтушэнка высока ацаніў творчасць Мермана, адзначыўшы ўнікальнасць яго рыфмаў. Аранжыроўкі да альбома «Таронта і г.д.», зробленыя Аляксандрам Хаскіным, параўноўвалі з французскімі запісамі Уладзіміра Высоцкага.

Песні Марка Мермана ўваходзілі ў рэпертуар такіх выканаўцаў, як Тамара Гвердцытэлі, Валерый Лявонцьеў, Лайма Вайкуле. У серыяле «Дыверсант» яго песню выканаў Ігар Скляр.

## Бібліяграфія 
*   «Зваротная часціца» (; 1994, выдавецтва «Каўчэг»)
*   «Двукроп’е» (; намінаваўся на літаратурную прэмію «Маскоўскі рахунак»)

## Дыскаграфія 
*   «Таронта і г.д.» ()
*   «Зваротная часціца» ()
*   «На будучы год у Ерушалайме» ()
*   «Цісненне залатое» ()
*   «Дзяўчынка капельмайстра» ()

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 7 жніўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1958 годзе
Катэгорыя:Музыканты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі філалагічнага факультэта БДУ
Катэгорыя:Аўтары-выканаўцы Беларусі
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Рускамоўныя паэты
Катэгорыя:Імігравалі ў Ізраіль з Беларусі
Катэгорыя:Імігравалі ў ЗША з Ізраіля
Semantic Scholar

**Semantic Scholar** () — пошукавая платформа і інструмент для даследавання навуковай літаратуры, распрацаваны ў Інстытуце штучнага інтэлекту Алена (ЗША). Публічны запуск адбыўся ў лістападзе 2015 года.

Сістэма выкарыстоўвае сучасныя метады апрацоўкі натуральнай мовы і машыннага навучання для падтрымкі даследчага працэсу, напрыклад, шляхам прадастаўлення аўтаматычна згенераваных рэзюмэ навуковых артыкулаў. Станам на верасень 2022 года база даных змяшчала больш за 200 мільёнаў публікацый з усіх галін навукі.

## Гісторыя 
Праект пачынаўся як база даных па тэмах інфарматыкі, геанавук і нейранавукі. У 2017 годзе сістэма пачала ўключаць у свой корпус біямедыцынскую літаратуру. У жніўні 2019 года колькасць запісаў узрасла да больш чым 173 мільёнаў пасля дадання звестак з Microsoft Academic Graph.

У 2020 годзе партнёрства з Выдавецтвам Чыкагскага ўніверсітэта зрабіла ўсе артыкулы, апублікаваныя гэтым выдавецтвам, даступнымі ў корпусе Semantic Scholar. Да канца 2020 года колькасць праіндэксаваных артыкулаў дасягнула 190 мільёнаў, а колькасць карыстальнікаў дасягнула сямі мільёнаў у месяц.

## Тэхналогія 
Semantic Scholar выкарыстоўвае штучны інтэлект для стварэння аднасказовых рэзюмэ навуковай літаратуры (TLDR — ). Праект камбінуе машыннае навучанне, апрацоўку натуральнай мовы і машынны зрок для дадання ўзроўню семантычнага аналізу да традыцыйных метадаў аналізу цытавання. Гэта дазваляе здабываць з артыкулаў адпаведныя малюнкі, табліцы і сутнасці.

Адной з ключавых функцый з’яўляецца «Research Feeds» — адаптыўная сістэма рэкамендацый, якая выкарыстоўвае ІІ для вывучэння інтарэсаў карыстальніка і прапануе новыя даследаванні. Таксама прапануецца «Semantic Reader» — дапоўнены інструмент для чытання, які забяспечвае ўбудаваныя карткі цытавання з аўтаматычна згенераванымі кароткімі рэзюмэ.

У адрозненне ад Google Scholar і PubMed, Semantic Scholar распрацаваны для вылучэння найбольш важных і ўплывовых элементаў артыкула і выяўлення схаваных сувязяў паміж тэмамі даследаванняў.

## Ідэнтыфікатар S2CID 
Кожнаму артыкулу, які размяшчаецца ў Semantic Scholar, прысвойваецца ўнікальны ідэнтыфікатар, які называецца Semantic Scholar Corpus ID (скарочана **S2CID**). Ён выкарыстоўваецца для адназначнай ідэнтыфікацыі навуковых прац.

Напрыклад:
* *Liu Y., Gayle A. A., Wilder-Smith A., Rocklöv J.* The reproductive number of COVID-19 is higher compared to SARS coronavirus // *Journal of Travel Medicine* — 2020. — Vol. 27, Iss. 2. — DOI:10.1093/jtm/taaa021 — S2CID 211099356.

## Індэксацыя 
Semantic Scholar з’яўляецца бясплатным для выкарыстання. Адно даследаванне параўнала аб’ём індэкса Semantic Scholar з Google Scholar і паказала, што для артыкулаў, цытуемых другаснымі даследаваннямі ў галіне інфарматыкі, ахоп абодвух індэксаў быў супастаўным.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Пошукавыя сістэмы
Катэгорыя:Навукаметрыя
Катэгорыя:Бібліяграфічныя базы даных
Катэгорыя:Сайты, якія з’явіліся ў 2015 годзе
Жарт (значэнні)

**Жарт** ( ад , якое ад , якое ад  — «жарт») — шматзначны тэрмін.

## Значэнні 
* Жарт — кароткае апавяданне пра смешнае здарэнне, займальны выпадак; жанр фальклору.
* Жарт — кароткая (аднаактовая) камічная п’еса, звычайна бытавога характару.
* «Жарт» () — мастацкі фільм (Чэхаславакія, 1969 год).
* «Жарт» — раман чэшскага пісьменніка Мілана Кундэры.
* «Жарт» І. С. Баха — традыцыйная назва «Скерца сі мінор».

## Крыніцы
Яўген Пятровіч Пятранкоў

**Яўген Пятровіч Пятранкоў** (; 1925, Добруш — май 1943, Гомель) — юны герой-піянер Вялікай Айчыннай вайны, партызан. Удзельнік Добрушскага камуністычнага падполля.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1925 годзе ў горадзе Добрушы, цяпер Гомельскай вобласці Беларусі. Да пачатку вайны завяршыў навучанне ў восьмым класе Добрушскай сярэдняй школы № 1. Уступіў у ВЛКСМ. 

У жніўні 1941, калі тэрыторыя Гомельскай вобласці была акупаваная нямецка-фашысцкімі войскамі, прыняў рашэнне ісці на ўсход. Добраахвотна ўступіў у шэрагі Чырвонай Арміі. Прымаў удзел у абарончых баях. Атрымаў раненне і кантузію. У несвядомым стане быў узяты ў палон. Арганізаваў уцёкі, пасля якога дабраўся да роднага горада Добруша.

У кастрычніку 1941 года далучыўся да падпольшчыкаў і актыўна стаў удзельнічаць у антыфашысцкай барацьбе. Удзельнік Добрушскага камуністычнага падполля ў гады Вялікай Айчыннай вайны. 

Разам з іншымі байцамі Добрушскага падполля стаў распаўсюджваць улёткі, зводкі Саўінфармбюро. Збіраў боепрыпасы і кінутую зброю для партызан. Пастаянна прымаў удзел у арганізацыі дыверсій супраць немцаў на чыгунках і шашэйных дарогах. У ліпені 1942 праявіў ініцыятыву і стаў выплаўляць тол з снарадаў, вырабляў самаробныя міны для дыверсій. 

У красавіку 1943 года быў схоплены салдатамі гестапа. Змешчаны ў засценкі Гомельскай турмы. Штодня падвяргаўся катаванням, пазней пакараны.

## Узнагароды 
* Медаль «За адвагу»

## Памяць 
* Яго імем названа адна з вуліц у родным горадзе Добруш (вуліца Жэні Петранкова). 
* У савецкі час піянерскі атрад Добрушскай сярэдняй школы № 1 насіў яго імя. 
* Архіўныя матэрыялы пра яго захоўваюцца ў Гомельскім абласным краязнаўчым музеі, Добрушскім раённым краязнаўчым музее. 
* У часопісе «Важаты» ў 1944 годзе выйшаў мастацкі аповяд пра ўчынак і гібелі піянера Жэні Петранкова.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Рассказ о Жене Петранкове.
* Имя в истории Добруша (Женя Петренков). *Добрушскі раённы краязнаўчы музей*.

Катэгорыя:Піянеры-героі
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Дзеці і падлеткі — героі Вялікай Айчыннай вайны
Мім (значэнні)

**Мім** — шматзначны тэрмін.

## Значэнні 
* Мім — камедыйны жанр у антычным народным тэатры: кароткія імправізаваныя сцэнкі сатырычнага ці бытавога зместу з выкарыстаннем мімікі, жэстаў, акрабатыкі, танца, песні, імправізаванага тэксту.
* Мім — акцёр ці актрыса, выканаўцы міма.
* Мім — у сучасным тэатры акцёр пантамімы.
* Мім — гном у «Сільмарыліёне» Дж. Р. Р. Толкіна.
* Крыс Мім (нар. 1979) — былы амерыканскі баскетбаліст, гулец НБА.
* МІМ — мембранны выканаўчы механізм.

## Літара 
* Мім — 24-я літара арабскага алфавіта.
* Мім — 13-я літара сірыйскага алфавіта.

## Гл. таксама 
* МІМ-2

## Крыніцы
Міміка

— перадусім спосаб чалавека данесці свае эмоцыі да іншых. Чым лепш развітыя «мімічныя мышцы» твару, тым шырэйшы эмацыйны арсенал чалавека і тым вышэйшая яго эмацыйная выразнасць.]]
**Мі́міка** (ад  — «пераймальны») — выразныя рухі мышцаў твару; адна з форм выяўлення пачуццяў і настрою чалавека.

Адрозніваюць міміку міжвольную і свядомую (міміку акцёра). У тэатры міміка — важны элемент акцёрскага мастацтва; дапамагае акцёру стварыць сцэнічны вобраз, выявіць псіхалагічную характарыстыку, фізічны і душэўны стан персанажа.

На міміцы пабудавана мастацтва пантамімы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 

Катэгорыя:Эмацыйныя працэсы
Катэгорыя:Тэатральная тэрміналогія
Катэгорыя:Акцёрскае майстэрства
Катэгорыя:Невербальная камунікацыя
Мім

[міні|Мім [Пабла Сібес]]
**Мім** (ад  — «пераймальнік, перайманне») — камедыйны жанр у антычным народным тэатры; кароткія імправізаваныя сцэнкі сатырычнага ці бытавога зместу з выкарыстаннем мімікі, жэстаў, акрабатыкі, танца, песні, імправізаванага тэксту.

Узнік у Старажытнай Грэцыі ў V стагоддзі да&nbsp;н.&nbsp;э.; у эліністычную эпоху (IV—III стагоддзі да&nbsp;н.&nbsp;э.) пашырыўся на Блізкі Усход, а ў I стагоддзі да&nbsp;н.&nbsp;э. быў вядомы ў Старажытным Рыме.

Першую літаратурную апрацоўку мім атрымаў у творчасці паэта Сафрона і яго сына Ксенарха, росквіту дасягнуў у творчасці Дэцыма Лаберыя і Публілія Сіра.

Мім паўплываў на літаратуру (дыялогі Платона, ідыліі Феакрыта), фарсы сярэднявечча і італьянскую камедыю дэль артэ.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Тэатр імправізацыі
Катэгорыя:Антычная літаратура
Катэгорыя:Камедыя
Буфанада

**Буфана́да** ( — «блазнаванне») — від тэатральнага паказу і прыём акцёрскага выканання, заснаваныя на рэзкім, камедыйным перабольшанні пераважна вонкавай характарнасці.

Асабліва пашырана ў цырку (гл. клаунада).

Узнікла ў народным тэатры (мім, скамарохі, італьянская камедыя дэль артэ), выкарыстоўвалася ў батлейцы.

На выкарыстанне прыёмаў буфанады разлічаны і некаторыя творы Мальера, К.&nbsp;Гальдоні, В.&nbsp;Дуніна-Марцінкевіча, К.&nbsp;Каганца, Я.&nbsp;Купалы, У.&nbsp;Маякоўскага і іншых.

Элементы буфанады выкарыстоўвалі пры стварэнні камедыйных вобразаў беларускія акцёры А.&nbsp;Ільінскі, Г.&nbsp;Глебаў, П.&nbsp;Малчанаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тэатральная тэрміналогія
Катэгорыя:Камедыя
Катэгорыя:Цыркавыя тэрміны
Жарт (жанр)

**Жарт** — кароткая (аднаактовая) камічная п’еса, звычайна бытавога характару (напрыклад, «Прымакі» Я.&nbsp;Купалы, «Збянтэжаны Саўка» Л.&nbsp;Родзевіча і інш.).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Віды і жанры тэатра
Калінчына

**Калінчына** () — вёска ў Невельскім раёне Пскоўскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Турычынскай воласці.

## Геаграфія 
Вёска знаходзіцца ў паўднёвай частцы Пскоўскай вобласці, у зоне іглічна-шыракалістых лясоў, на паўднёвым беразе возера Карэ, на адлегласці прыкладна 14 кіламетраў (па прамой) на паўднёвы захад ад горада Невеля, адміністрацыйнага цэнтра раёна. Абсалютная вышыня — 176 метраў над узроўнем мора.

### Клімат 
Клімат характарызуецца як умерана кантынентальны, з працяглай снежнай зімой і адносна кароткім цёплым летам. Сярэднегадавая тэмпература паветра — 4,4 °С. Сярэдняя шматгадовая тэмпература самога халоднага месяца (студзеня) складае −8 °С, сярэдняя тэмпература самага цёплага (ліпеня) — +17,4°С. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 554 мм. Снежнае покрыва трымаецца на працягу 100—105 дзён.

### Гадзінны пояс 
Вёска Калінчына, як і ўся Пскоўская вобласць, знаходзіцца ў гадзінны зоне МСК (маскоўскі час). Зрушэнне ужывальнага часу адносна UTC складае +3:00.

## Гісторыя 
Да красавіка 2015 года вёска ўваходзіла ў склад цяпер скасаванай Новахаванскай воласці.

## Насельніцтва 
Паводле вынікаў перапісу 2002 года, у нацыянальнай структуры насельніцтва рускія складалі 100 %.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Невельскага раёна (Пскоўскай вобласці)