open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вендэльскі перыяд

вендэльскага перыяду з Вальсгердзе]]
[thumb|200px|right|Шлем вендэльскага перыяду. [Шведскі музей нацыянальных старажытнасцей.]]
**Вендэльскі перыяд** у гісторыі Швецыі (550—793) — завяршальны перыяд германскага жалезнага веку (або, у цэлым, эпохі вялікага перасялення народаў).

У Скандынавіі ўсё яшчэ захоўвалася традыцыйная патрыярхальная структура германскага грамадства. Цэнтрам рэлігійнага і палітычнага жыцця была, верагодна, Старая Упсала ва Упландзе (цэнтральна-ўсходняя частка Швецыі), дзе знаходзіліся  і .

Падтрымліваліся актыўныя кантакты з Цэнтральнай Еўропай. Скандынавы працягвалі экспартаваць футра і рабоў. Наўзамен яны набывалі прадметы мастацтва і новыя тэхналогіі, такія, як стрэмя.

Знаходкі ў  і  паказваюць, што Упланд у той час быў важнай тэрыторыяй, якая адпавядала Каралеўству свеяў, апісанаму ў сагах. Часткова багацце каралеўства было дасягнута за кошт кантролю над раёнамі горнай здабычы і вытворчасцю жалеза. Свейскія каралі мелі ўзброеныя дарагой зброяй войскі, у тым ліку конніцу. Археолагамі выяўлены грабніцы конных воінаў гэтага перыяду, у якія былі ўкладзены страмёны, упрыгожванні для сёдлаў з пазалочанай бронзы з інкрустацыяй.

Коні згадваюцца ў працах гоцкага гісторыка VI стагоддзя Іардана, які пісаў, што ў свеяў былі лепшыя коні, калі не лічыць цюрынгаў. Гэтыя воіны таксама згадваюцца ў пазнейшых сагах, дзе апісваецца кароль Адыльс, які заўсёды ваяваў конна (як супраць , так і Хрольфа Кракі). Сноры Стурлусан пісаў, што ў Адыльса былі лепшыя коні свайго часу.

Папулярнасцю карысталіся гульні, як паказваюць знаходкі таўлеяў, у тым ліку пешак і ігральных кубікаў.

## Гл. таксама 
* 
* Варагі
* Каменны карабель
* Пахавальная ладдзя
* Русь, народ
* Антынарманізм

## Спасылкі 
* A discussion presented at the website of Historiska muséet 
* А. А. Хлевов. Предвестники викингов. Северная Европа в I—VIII веках

Катэгорыя:Археалогія ў Швецыі
Катэгорыя:Гісторыя Швецыі
Катэгорыя:Археалагічныя культуры Еўропы
Катэгорыя:Вялікае перасяленне народаў
Катэгорыя:Сярэдневякоўе
Anchusa azurea

**Anchusa azurea** — шматгадовая расліна сямейства Бурачнікавыя.

Вышыня расліны ад 100 да 140 см. Сцябло прамое, тоўстае, галінастае. Лісце шчацініста-апушанае. Цвіце з чэрвеня па верасень. Кветкі блакітныя. Расце ў паўднёвых раёнах еўрапейскай часткі Расіі, на Каўказе, у Сярэдняй Азіі, Міжземнамор'і і Малой Азіі. Выкарыстоўваецца ў якасці дэкаратыўнай расліны.

## Спасылкі 
* 
*  (Праверана 5 траўня 2013 г.)

Катэгорыя:Пакрывец
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Беларускі саюз кінематаграфістаў

**Беларускі саюз кінематаграфістаў** — творчае аб’яднанне кінематаграфістаў Беларусі, утворанае на аснове агульнасці інтарэсаў для сумеснай рэалізацыі грамадзянскіх, сацыяльных і культурных правоў.

Уваходзіць у Беларускую канфедэрацыю творчых саюзаў.

## Гісторыя 
У 1957 годзе па рашэнні Цэнтральнага камітэта КПБ і Пастанове Савета Міністраў БССР быў утвораны Аргкамітэт Саюза работнікаў кінематаграфіі БССР. 1-ы Устаноўчы з’езд адбыўся 15—16 лістапада 1962 года.

У 1995 годзе ў складзе Саюза кінематаграфістаў Беларусі было больш за 300 членаў.

## Старшыні 
* У. У. Корш-Саблін (1957—1974)
* І. М. Дабралюбаў (1974—1976)
* В. Ц. Тураў (1976—1981)
* А.Я Карпаў (1981—1986)
* В. А. Нікіфараў (1986—1991)
* В. А. Нікіфараў, А. В. Красінскі, сустаршыні (1991—1994)
* А. В. Красінскі (1994—1997)
* І. В. Волчак (1997—2000)
* Ю. А. Марухін (2000—2001)
* А. В. Яфрэмаў, в.а. (2002)
* І. В. Волчак (снежань 2002 — красавік 2006)
* Ю. М. Цвяткоў (2006 — красавік 2008)
* В. І. Васільеў (2008—2024)
* Я. М. Арандарэвіч (з 2024)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Беларусі
Ігар Віктаравіч Волчак

**Ігар Віктаравіч Волчак** (нар. ) — беларускі мультыплікатар, рэжысёр, кампазітар мультыплікацыйных і гульнявых фільмаў кінастудыі «Беларусьфільм».

## Біяграфія 
У 1970 годзе скончыў Беларускую дзяржаўную кансерваторыю па класе фартэпіяна. На кінастудыю «Беларусьфільм» прыйшоў ў 1968 годзе, спачатку ў якасці асістэнта мастака, рэжысёра.
З 1979 па 1981 год гады вучыўся на Вышэйшых рэжысёрскіх курсах пры Дзяржкіно СССР (майстэрня Юрыя Нарштэйна). Пасля заканчэння курсаў працуе рэжысёрам-мультыплікатарам на кінастудыі «Беларусьфільм».
З 1987 года — член Саюза кінематаграфістаў СССР. Двойчы быў абраны на надзвычайных з'ездах старшынёй Беларускага саюза кінематаграфістаў. У 1992—1997 гадах — дацэнт кафедры кіно і тэлебачання, кіраўнік курса рэжысёраў-аніматараў Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў. Напісаў музыку больш чым да 40 фільмаў (дакументальныя, гульнявыя, мультыплікацыйныя). Рэжысёр вышэйшай катэгорыі. Мастацкі кіраўнік студыі анімацыйных фільмаў кінастудыі «Беларусьфільм». Лаўрэат міжнародных і рэспубліканскіх кінафестываляў (Германія, Францыя, Польшча і іншых).

Катэгорыя:Рэжысёры Беларусі
Катэгорыя:Кампазітары Беларусі
Гомельскі абласны камітэт КПБ

]]
**Гомельскі абласны камітэт КП Беларусі** — орган кіравання Гомельскай абласной партыйнай арганізацыяй КП Беларусі (1938-1991 гады).

Гомельская вобласць была ўтворана 15 студзеня 1938 года. Цэнтр — г. Гомель.

Сучасныя абрысы вобласць набыла ў 1954 годзе.

## Першыя сакратары абкама 
* Ісаак Маркавіч Курган (сакавік 1938 — чэрвень 1938)
* Флавіян Васільевіч Жыжанкоў (чэрвень 1938 — 19 жніўня 1941)
* *(падпольны)* Ілья Паўлавіч Кожар (жнівень 1941 — лістапад 1943)
* Флавіян Васільевіч Жыжанкоў (1943 — 1946)
* Іван Пятровіч Тур (1946 — люты 1948)
* Мікалай Яфрэмавіч Аўхімовіч (люты 1948 — кастрычнік 1951)
* Захар Міхайлавіч Галадушка (кастрычнік 1951 — 1955)
* Дзмітрый Фаміч Філімонаў (1955 — снежань 1957)
* Іван Яўцеевіч Палякоў (снежань 1957 — студзень 1963)
* *(сельскі)* Іван Яўцеевіч Палякоў (студзень 1963 — снежань 1964)
* *(прамысловы)* Яўген Данілавіч Лятачэўскі (студзень 1963 — снежань 1964)
* Валянцін Фёдаравіч Языковіч (снежань 1964 — кастрычнік 1969)
* Віктар Аляксандравіч Гвоздзеў (кастрычнік 1969 — кастрычнік 1978)
* Юрый Мініваліч Хусаінаў (кастрычнік 1978 — ліпень 1982)
* Анатоль Аляксандравіч Малафееў (ліпень 1982 — 1 красавіка 1985)
* Аляксей Сцяпанавіч Камай (1 красавіка 1985 — 28 кастрычніка 1989)
* Аляксандр Адамавіч Грахоўскі (28 кастрычніка 1989 — 22 ліпеня 1991)
* Уладзімір Паўлавіч Шаплыка (10 — 25 жніўня 1991)

## Літаратура 
* Центральный комитет КПСС, ВКП(б), РКП(б), РСДРП(б): Историко-биографический справочник / Сост. Ю. В. Горячев. М., 2005.

Катэгорыя:Гісторыя Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Абласныя камітэты КПБ
Катэгорыя:З’явіліся ў 1938 годзе
Інтарсія

**Інта́рсія** (ад ) — від дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, інкрустацыя, выкананая дрэвам па дрэве.

Сёння, як і шмат стагоддзяў таму, інтарсія ствараецца выключна ўручную і з’яўляецца атрыбутам дарагой мэблі. Для вырабу інтарсіі падбіраюць розную па колеры драўніну, якую наразаюць на найтонкія стужкі шпону, папярэдне выдаліўшы ўсе дэфекты. Атрыманыя стужкі-палоскі склейваюць да лістоў неабходнага памеру, з якіх выразаюць дэталі для мазаікі.

Дэталі, якія ўтвараюць узор, шчыльна падганяюцца адна да адной, склейваюцца і ўкладваюцца ў прадмет, які аздабляецца. Затым знешні бок набору старанна паліруецца.

Як і інкрустацыя, інтарсія зарадзілася на Старажытным Усходзе, у Егіпце, і дасягнула вельмі высокага ўзроўню ў Старажытнай Грэцыі, і ў Рыме, дзе арнаменты рабіліся з клёну, самшыту, падубу, жалезнага дрэва, кізілу.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* Инта́рсия // Популярная художественная энциклопедия. Архитектура. Живопись. Слульптура. Графика. Декоративное искусство. В 2 т. / Под ред. Полевого В. М. Ред. кол.: В. Ф. Маркузон, Д. В. Сарабьянов, В. Д. Синюков (зам. гл. ред.) — М.: Издательство «Советская энциклопедия», 1986. — Книга I. А—М., 1986 — С. 268. — 447 с, ил , 32 л. ил. — 200 000 экз.
* Инта́рсия // Краткий словарь терминов изобразительного искусства / Под. общ. редакцией Г. Г. Обухова — М.: Советский художник, 1961. — С. 60. — 192 с. — 15 000 экз.
* Инта́рсия // *Атанасова Иванка*. Словарь терминов изобразительного искусства — Велико Тырново: Великотырновский университет им. Кирилла и Мефодия, Филологический факультет, Кафедра русистики, 2006. — С. 43—44. — 142 с. — ISBN 954-775-578-1, ISBN 978-954-775-578-9.

Катэгорыя:Мазаіка
Ажурнае вязанне

**Ажурнае вязанне**&#x20;— гэта найстаражытны від рукадзелля. Тэхніку ажурнага вязання ўжываюць пры вырабе сурвэтак, абрусаў, упрыгожванняў для велікодных яек і таму падобнае. Для ажурнага вязання лепш за ўсе выкарыстоўваць тонкую баваўняную пражу. Ажурныя ўзоры ў асноўным вяжуцца не толькі спіцамі, але і кручком.

## Спасылкі 
* Ажурнае вязанне

Катэгорыя:Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва
Катэгорыя:Народныя промыслы
Брэсцкі абласны камітэт КПБ

**Брэ́сцкі абласны́ камітэ́т Камуністы́чнай па́ртыі Белару́сі** — орган кіравання Брэсцкай абласной партыйнай арганізацыяй КП Беларусі (1939—1991 гады).

Брэсцкая вобласць утворана 4 снежня 1939 года на тэрыторыі былога Палескага ваяводства Польшчы, далучанага да СССР у верасні 1939 года. Цэнтр — Брэст.

Сучасныя абрысы вобласць набыла ў 1954 годзе.

## Першыя сакратары абкама 
* Мікалай Васілевіч Кісялёў (4 снежня 1939 г. — кастрычнік 1940 года)
* Міхаіл Мікалаевіч Тупіцын (кастрычнік 1940 — чэрвень 1941 года)
* *(падпольны)* Сяргей Іванавіч Сікорскі (красавік 1943 — ліпень 1944 года)
* Міхаіл Мікалаевіч Тупіцын (ліпень 1944 — кастрычнік 1946 года)
* Васіль Яфімавіч Чарнышоў (кастрычнік 1946 — 1948 год)
* Фёдар Пахомавіч Сіляеў (1948 — 1952 год)
* Ціхан Якаўлевіч Кісялёў (1952 — жнівень 1955 года)
* Пётр Міронавіч Машэраў (жнівень 1955 — красавік 1959 года)
* Аляксей Аляксеевіч Смірноў (красавік 1959 — студзень 1963 года)
* *(сельскі)* Уладзімір Андрэевіч Мікуліч (студзень 1963 — 10 студзеня 1964 года)
* *(прамысловы)* Леў Паўлавіч Мятліцкі (студзень 1963 — 10 студзеня 1964 года)
* Уладзімір Андрэевіч Мікуліч (10 студзеня 1964 года — сакавік 1977 года)
* Яфрэм Яўсеевіч Сакалоў (сакавік 1977 — 28 лютага 1987 года)
* Анатоль Антонавіч Зеляноўскі (28 лютага 1987 — ліпень 1991 года)
* Павел Паўлавіч Дубіна (ліпень — жнівень 1991 года)

## Літаратура 
* Центральный комитет КПСС, ВКП(б), РКП(б), РСДРП(б): Историко-биографический справочник / Сост. Ю. В. Горячев. М., 2005.

Катэгорыя:Гісторыя Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Абласныя камітэты КПБ
Катэгорыя:З’явіліся ў 1939 годзе
Мулінэ

**Мулінэ ** — пража з бавоўны, атрыманая заводскім або ручным спосабам, і прызначана для вышывання або іншых відаў рукадзелля.

Сусветныя брэнды вытворцаў мулінэ — DMC, Madeira і Anchor.

Мулінэ прадаецца маткамі па 8 (DMC, Gamma, Anchor), 10 (Madeira) або 20 метраў або на метры.

У кожнага вытворцы мулінэ свой набор колераў і сістэма іх кадавання. Коды колераў паказваюць на схемах вышывання. Таксама існуюць табліцы перакладу колераў з адной сістэмы кадавання ў іншыя сістэмы, або колер падбіраюць, параўноўваючы адценні з дапамогай карт колераў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Вышыўка
Гіпюр

**Гіпюр** — тып карункапляцення. Ён звязвае матывы з палосамі і косамі, а не з сетками.

Гіпюр — французскае слова, якое азначае стужку. Яно прымянялася для апісання карункаў, якія мелі каркас або больш тоўстую нітку, каб вызначыць ўзор, але цяпер у такім значэнні больш не выкарыстоўваецца

Генуэзскія карункі таксама з’яўляюцца гіпюравымі. Генуэзскія каруначніцы адпраўляліся на Мальту, каб знайсці стыль Мальтыйскіх карункаў. Пазней гэты стыль паспрыяў стварэнню англійскіх карункаў, вядомых як Бедфардшырскія карункі.

Іншыя гіпюравыя карункі, вядомыя пад назвай Клюнійскія карункі, зарадзіліся ў Францыі , але распаўсюдзіліся ў іншых месцах, такіх як арэалы англійскага карункапляцення

Катэгорыя:Карункі
Пража

**Пража**&#x20;— бесперапынная тонкая нітка са скручаных (часам злепленых) паміж сабой параўнальна кароткіх натуральных або хімічных валокнаў; прадукт прадзення. З пражы выпрацоўваюць тканіны, трыкатаж, дываны, швейныя ніткі, канаты і г. д.

Натуральная пража бывае ваўняная, баваўняная, льняная, шаўковая і г. д.

Адрозніваюць пражу:
* аднастайную, з валокнаў аднаго выгляду, і змяшаную з сумесі розных валокнаў;
* грабенную з самых доўгіх і тонкіх валокнаў, кардную з валокнаў сярэдняй даўжыні і таўшчыні і апаратную (кароткіх і больш грубых валокнаў, кудзелістых адходаў.
Грэбень пража адрозніваецца гладкай паверхняй, высокай трываласцю на парыў. Кардная пража менш гладкая, але трываласць яе досыць высокая. Апаратная - гэта пража з пухнатай (варсістаю) паверхняй, у яе нераўнамерная таўшчыня, трываласць на разрыў малая.

Пража бывае таксама: суровая (неаздобленая), адбеленая, мерсерызаваная, фарбаваная, меланжавая і мулінэ; аднаніткавая і кручаная (з некалькіх нітак): высока аб'емная, армаваная (кручаная іншымі валокнамі або ніткамі), фасонная і г. д.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тэкстыльная прамысловасць
Катэгорыя:Ткацкая справа
Lolita Anime

ці **Wonder Magazine Series** — першае анімэ ў жанры «хентай», прысвечанае тэматыцы лалікона. Знята на студыі Wonder Kids і складаецца з шасці серый. Адрозніваецца рэалістычным малюнкам і адносна даросла выглядаючымі жаночымі персанажамі (у параўнанні з сучасным лаліконам).

У 1984 годзе, амаль адначасова з Wonder Kids, кампаніяй Nikkatsu, пад кіраўніцтвам рэжысёра Уціямы Акі і па матывах яго мангі, было знята аднайменнае анімэ з такой жа назвай (*Lolita Anime*).

## Зноскі
Філімонаў

**Філімонаў** — рускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Андрэевіч Філімонаў (1918—2007) — Герой Савецкага Саюза.
* Арцём Дзянісавіч Філімонаў (нар. 1994) — украінскі футбаліст.
* Віктар Мікалаевіч Філімонаў — беларускі мастак.
* Дзмітрый Фаміч Філімонаў (1903—1978) — савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч.
* Сяргей Дзмітрыевіч Філімонаў (нар. 1937) — беларускі архітэктар.
* Сяргей Філімонаў (1959—2021) — беларускі тэлевядучы.
Філіпенка

**Філіпенка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Георгіевіч Філіпенка — расійскі акцёр
* Аляксей Іванавіч Філіпенка (нар. 1998) — беларускі футбаліст
* Аляксей Філіпенка, амерыканскі астрафізік
* Аляксей Апанасавіч Філіпенка (1925—1957), поўны кавалер ордэна Славы
* Саша Філіпенка (нар. 1984) — пісьменнік.
* Уладзімір Іванавіч Філіпенка (нар. 1921) — заслужаны настаўнік БССР (1966).
* Ягор Усеваладавіч Філіпенка (нар. 1988) — беларускі футбаліст
Фіскальная палітыка

**Фіскальная палітыка** — палітыка ўрада ў галіне падаткааплакадання, дзяржаўных выдаткаў, дзяржаўнага бюджэту, накіраваная на забеспячэнне занятасці насельніцтва і атрымання антыінфляцыйнага валавога нацыянальнага прадукту. З'яўляецца стрыжнёвай часткай фінансавай палітыкі і састаўной часткай эканамічнай палітыкі дзяржавы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Макраэканоміка
Катэгорыя:Падаткаабкладанне
Кандрат Фёдаравіч Рылееў

**Кандрат Фёдаравіч Рылееў** (; ) — рускі паэт, дзекабрыст.

## Біяграфія 
Скончыў 1-ы кадэцкі корпус у Пецярбургу ў 1814 годзе. Удзельнік замежных паходаў расійскай арміі 1814-15 гадоў. З 1818 года ў адстаўцы. З 1821 года ў Пецярбургу, засядацель крымінальнай палаты, з 1824 года ў канцылярыі «Расійска-амерыканскай гандлёвай кампаніі». У 1823-25 гадах з А.Бястужавым выдаваў альманах «Полярная звезда». З 1823 года член Паўночнага таварыства дзекабрыстаў, адзін з кіраўнікоў паўстання 14 снежня 1825 года на Сенацкай плошчы. Павешаны ў Петрапаўлаўскай крэпасці.

## Творчасць 
Друкаваўся з 1820 года. Стварыў узоры грамадзянска-палітычнай лірыкі («Грамадзянін», «Бястужаву»). У гістарычных думах «Іван Сусанін», «Смерць Ермака» свабодалюбівыя патрыятычныя ідэі. Аўтар агітацыйных супрацьурадавых песень (разам з Бястужавым), любоўнай лірыкі, паэм «Налівайка» (не завершана), «Вайнароўскі» (1825). У 1815 годзе служыў на тэрыторыі сучаснай Беларусі ў мястэчку Сталовічы (сёння Баранавіцкі раён) — тут адбываліся яго сяброўскія сустрэчы з Т.Занам і ў Нясвіжы. Матэрыялы пра яго захоўваюцца ў Валеўскім народным краязнаўчым музеі.

## Беларускія пераклады 
На беларускую мову думу «Смерць Ермака» пераклаў У. Дзюба, думу «Рагнеда» — Г. Кажамякін.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дзекабрысты
Катэгорыя:Паэты Расіі
Уладзімір Іванавіч Дзюба

**Уладзімір Іванавіч Дзюба** (нар. , , УССР) — беларускі , .

## Біяграфія 
Нарадзіўся 24 лютага 1946 года ў Палтаве ў сям’і служачых. Дзяцінства прайшло ў вёсцы Патапаўка Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вабласці. Пасля заканчэння аддзялення беларускай мовы і літаратуры філалагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1968) працаваў выкладчыкам беларускай мовы і літаратуры ў Мікалаеўскай сярэдняй школе Буда-Кашалёўскага раёна. Служыў у Савецкай Арміі (1968—1969), працаваў рэдактарам на Гомельскай студыі тэлебачання (1970—1972), літсупрацоўнікам газеты «Гомельская праўда» (1972—1977). З 1978 г. — карэспандэнт газеты «На страже Октября» (Мінск), з 1980 г. — старшы рэдактар літаратурна-драматычнага вяшчання на Беларускім радыё. Сябра СП СССР з 1986 г.

## Творчасць 
Першы верш апублікаваў у буда-кашалёўскай раённай газеце «Ленінскі шлях» у школьныя гады. З вершамі ў рэспубліканскім друку выступіў упершыню ў 1963 г. (газета «Чырвоная змена»). Аўтар зборнікаў паэзіі «Вуліцы без назваў» (1972), «Кругазварот» (1976), «Карані бліскавіцы» (1986). Напісаў радыёп’есы ў вершах «Жыццё рэвалюцыянера» (з А. Пётухам, пастаўлена ў 1987 г.), «Я. Арлоўскі» (пастаўлена ў 1989 г.), «Нарачным. Рукевічу. Рылееў» (пастаўлена ў 1990 г.).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Філіпаў

**Філіпаў** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Валерый Віктаравіч Філіпаў — беларускі фізік-тэарэтык.
* Генрых Аляксеевіч Філіпаў — савецкі беларускі дзяржаўны дзеяч.
* Мікалай Мікалаевіч Філіпаў (нар. 1952) — беларускі педагог, спецыяліст у галіне тэорыі і методыкі фізічнага выхавання, спартыўнай трэніроўкі.
* Пётр Паўлавіч Філіпаў — беларускі акцёр. Заслужаны артыст Беларусі (1967).
* Раман Мікалаевіч Філіпаў (1984—2018) — расійскі ваенны лётчык, Герой Расіі (2018).
* Раман Сяргеевіч Філіпаў — беларускі і расійскі акцёр. Заслужаны артыст Беларусі (1967).
* Сяргей Мікалаевіч Філіпаў — савецкі і расійскі камедыйны акцёр. Народны артыст РСФСР (1974).

## Тапонім 
* Гміна Філіпаў, адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Польшчы
Дэвід Алан

**Дэвід Алан** () (нар. 28 снежня 1945 г.) — эксперт, кансультант у пытаннях кіравання часам і асабістай прадуктыўнасці. Алан — стваральнік папулярнага метаду падвышэння асабістай эфектыўнасці Getting Things Done (GTD), аўтар некалькіх кніг у гэтай галіне.

## Спіс твораў 
* Алан Д. Як прывесці справы ў парадак: майстэрства прадуктыўнасці без стрэсу = Getting Things Done: The Art of Stress-Free Productivity. — М.: Вільямс, 2007. — С. 368. — ISBN 978-5-8459-1234-3.
* Allen, David (2001). Getting Things Done: The Art of Stress-Free Productivity. New York: Penguin Putnam. ISBN 0-670-89924-0.
* Allen, David (2003). Ready for Anything: 52 Productivity Principles for Work and Life. New York: Viking Books. ISBN 0-670-03250-6.

## Спасылкі 
* Сайт кампаніі The David Allen Company 
* Тэкст кнігі «Як разабрацца са справамі. Майстэрства прадуктыўнасці без стрэсу» 
* Тэкст кнігі «Гатовасць да ўсяго. 52 прынцыпу прадуктыўнасці для працы і жыцця» 
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША
Алайскі хрыбет

**Алайскі хрыбет** — горны хрыбет Паміра-Алайскай горнай сістэмы ў Кыргызстане і часткова ў Таджыкістане. Вышыня да 5539 метраў (пік Тан­ды­куль). Падзяляе Ферганскую і Алайскую даліны.

Даўжыня граніта-габравага Алайскага хрыбта, паміж Зераўшанскім горным вузлом на захадзе і 74°48' у.д. на ўсходзе каля 400 кіламетраў; хрыбет амаль на ўсім працягу пакрыты вечным снегам і мае шмат ледавікоў, асабліва на захадзе. Агульная плошча абляднення 568 км². Перавалы вельмі высокія і цяжкія.

Характэрны высакагорны рэльеф з альпійскімі формамі ў грэбневай частцы. Складзены тоўшчай пясчана-гліністых парод і крышталічных сланцаў. Паўночныя схілы спадзістыя і маюць шэраг падоўжаных далін. Паўднёвыя крута абрываюцца да Алайскай даліны.

У перадгор’ях паўпустынная расліннасць. На схілах сухія кавыльна-тыпчаковыя стэпы, лугавастэпавая расліннасць і ядлоўцавыя лясы (на вышыні 2000-3200 м), якія змяняюцца альпійскімі лугамі. У далінах — ар­чоўнікі, лясы з грэц­кага арэха, мін­да­ля, абрыко­са.

## Зноскі 
Катэгорыя:Горы Кыргызстана
Катэгорыя:Горы Таджыкістана
Уфімскае плато

**Уфімскае плато** — плато ў Паўднёвым і Сярэднім Прыўраллі, у Башкартастане, Пермскім краі і Свярдлоўскай вобласці, у басейне ракі Уфа. Працягласць Уфімскага плато з поўначы на поўдзень прыкладна 265 км.

Вышыня 350—450 м (517,9 м найбольшая). З усходу абмежавана уступам вышынёй да 100 м, на захадзе спадзіста зніжаецца і зліваецца з Усходне-Еўрапейскай раўнінай.

Калісьці тэрыторыя Уфімскага плато была дном акіяна і таму складаецца з асадкавых парод.

Асноўныя рэкі — рака Уфа і яе прытокі: на поўначы — Айз, Сарс, Цюй; на ўсходзе — Ай, Барашка, Юрузань, Сырая Кірзя, Яман-Ялга, Шараварка, Сімка; на захадзе — Байкі, Уруш, Ірыш.

Катэгорыя:Плато
EeOneGuy

**EeOneGuy** (сапраўднае імя **Іван Раманавіч Рудской**; нар. , сяло Ганніўка, Вэрхнёдніпроўскі раён, Днепрапятроўская вобласць) — украінскі лэцплэер і відэаблогер.

## Біяграфія 
Іван нарадзіўся 19 студзеня 1996 года ў сяле Ганніўка Вэрхнёдніпроўскага раёна Днепрапятроўскай вобласці Украіны. Маці — эканаміст, бацька — ветэрынар. У школе лічыўся выдатнікам. Вучыўся ў Днепрапятроўскім нацыянальным універсітэце на факультэце прыкладной матэматыкі, але датэрмінова спыніў навучанне. Пераехаў у Маскву (Расія).

У 2016 годзе сумесна з Сашай Спілберг і Мар’янай Ро сыграў адну з галоўных роляў у фільме студыі Bazelevs (прадзюсар Цімур Бекмамбетаў) — «Узламаць блогераў» (рэж. Максім Свешнікаў). Пазней большасць гэтых допісаў былі выдалены.

У сакавіку 2021 года ў інтэрв’ю Дудзю Рудскі заявіў, што яму некалькі разоў «прапанавалі расійскі пашпарт», ад якога ён адмовіўся, пасля чаго неаднаразова заўважаў цікавасць з боку прадстаўнікоў расійскіх праваахоўных органаў. Паводле слоў Рудскага, такім чынам яго намагаліся запалохаць, таму ён вырашыў вярнуцца ва Украіну.

2 мая 2021 года блогер заявіў, што аўтар інтэрв’ю Юрый Дудзь выразаў з відэа «галоўны меседж». Паводле слоў Івана Рудскага, яго бабуля — ахвяра Галадамору, а дзядуля — рэпрэсій НКУС. Да таго Іван патлумачыў, што «РФ адабрала ва Украіны яе тэрыторыі (Данецк, Луганск, Крым) коштам тысяч жыццяў…».

## Асабістае жыццё 
Сцвярджалася, што Іван быў у блізкіх адносінах з Мар’янай Ражковай (Мар’янай Ро). Мар’яна таксама відэаблогер на YouTube. У канцы 2016 года пара разышлася.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Блогеры
Мазур

**Мазур** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Вікторыя Мікалаеўна Мазур, беларуская артыстка аперэты
* Ежы Мазур, польскі, беларускі, расійскі каталіцкі дзеяч
* Сяргей Акімавіч Мазур (1913—1997) — дзяржаўны і палітычны дзеяч.
Замак ды Вецыа

**Замак ды Вецыа** — старажытны замак, які знаходзіцца на выступе ў даліне Валь-д’Эзіна і навісае над горадам Варэна. Крэпасць знаходзіцца амаль цалкам на тэрыторыі Варэны, але невялікая частка яго заступае на тэрыторыю Перледа. Паселішча Вецыа ўваходзіць у склад Перледа ў правінцыі Лека і ўзнікла каля 1100 года.

## Гісторыя 
У 1891 годзе было выяўлена некалькі магіл жалезнага веку, а ў 1956 годзе знойдзены мячы, шлемы і жалезныя стрэлы з шыпамі трохкутнай формы.
Галоўная вежа мае прамавугольныя зубцы, падобныя тым, што знаходзяцца ў Замку ды Клі у Вале-д’Аоста.
Лёс крэпасці быў непарыўна звязаны з лёсам Варэны, з якой яна была аб’яднана сценамі, што спускаліся да возера, абараняючы паселішча. Была часткай маёнтка біскупа разам з Варэнай. Пазней стала ўласнасцю сям’і Латуада дзі Ліерна і заставалася іх маёмасцю на працягу доўгага часу.

## Апісанне 
### Замак 
У сценах вакол вежы можна бачыць захаваны ваенны фарпост.
Праход па пад’ёмным мосце вядзе да галоўнай вежы, з магчымасцю дабрацца да яе вяршыні.

### Панарама 
З вяршыні галоўнай вежы адкрываецца маляўнічая панарама возера Кома.

## Галерэя фотаздымкаў 

File:View_from_main_tower_castle_Vezio.JPG|Выгляд з галоўнай вежы
File:Como_lake_into_wall_castle_Vezio.JPG|Выгляд з акна галоўнай вежы
File:Vezio zamek.jpg|Выгляд са сцежкі, што вядзе да Варэны
File:Little_tower_castle_Vezio.JPG|Невялікая вежа з боку замка, выгляд з галоўнай вежы
File:Hawks_outdoor_caslte_Vezio.JPG|Драпежныя птушкі, выхаваныя ў замку

## Спасылкі 
* Il castello di Vezio

Катэгорыя:Замкі Італіі
Катэгорыя:Лека (правінцыя)
Рунар Мар Сігур’янсан

**Рунар Мар Сігур’янсан** (; нар. , Сёйдаўркроўкюр, Ісландыя) — ісландскі футбаліст, паўабаронца румынскага клуба ЧФР і нацыянальнай зборнай Ісландыі. Удзельнік чэмпіянату Еўропы 2016 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на сайце *ksi.is* 

Катэгорыя:Футбалісты Ісландыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Ісландыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК ЧФР
Катэгорыя:Ігракі ФК Астана
Катэгорыя:Ігракі ФК Грасхопер
Катэгорыя:Ігракі ФК Санкт-Гален
Катэгорыя:Ігракі ФК Сундсваль
Катэгорыя:Ігракі ФК Валюр
Катэгорыя:Ігракі ФК Зволе
Катэгорыя:Ігракі ФК Коўпавагур
Катэгорыя:Ігракі ФК Тындастол
Раман Сяргеевіч Філіпаў

**Раман Сяргеевіч Філіпаў** ( — ) — беларускі і расійскі акцёр тэатр і кіно. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1967). Народны артыст РСФСР (1987).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Сімферопалі ў сям’і правінцыйнага акцёра. Скончыў Вышэйшае тэатральнае вучылішча імя М. С. Шчэпкіна.

У 1960—1961 гадах працаваў у Маскоўскім драматычным тэатры імя А. С. Пушкіна; у 1961—1962 гадах — у Масканцэрце; у 1962—1969 гадах — Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Янкі Купалы ў Мінску.

У 1969 годзе акцёр вяртаецца ў Малы тэатр і грае ў ім да канца жыцця. У кіно — з 1954 года (першая роля — барэц у фільме «Чэмпіён свету»). Прымаў удзел у агучванні мультфільмаў, аўтар тэкстаў да песень кінастужак.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Акцёры агучвання СССР
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Катэгорыя:Народныя артысты РСФСР
Катэгорыя:Постаці Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы
Аран Эйнар Гунарсан

**Аран Эйнар Гунарсан** (; нар. , Акурэйры) — ісландскі футбаліст, выступае на пазіцыях абаронцы і паўабаронцы за катарскі клуб «Аль-Арабі». Футбаліст нацыянальнай зборнай Ісландыі з 2008 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Профіль на сайце *ESPN*  
* Профіль на сайце *Football-Lineups.com* 

 
Катэгорыя:Футбалісты Ісландыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Ісландыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Аль-Арабі Доха
Катэгорыя:Ігракі ФК Кардыф Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Ковентры Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК АЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК Тор Акурэйры
Тэадор Эльмар Б’ярнасан

**Тэадор Эльмар Б’ярнасан** (; нар. , , Ісландыя) — ісландскі футбаліст, паўабаронца турэцкага клуба «Акхісар Беледыеспор» і нацыянальнай зборнай Ісландыі. Удзельнік чэмпіянату Еўропы 2016 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Ісландыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Ісландыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Акхісар Беледыеспор
Катэгорыя:Ігракі ФК Газіянтэп
Катэгорыя:Ігракі ФК Элязыгспор
Катэгорыя:Ігракі ФК Орхус
Катэгорыя:Ігракі ФК Ранерс
Катэгорыя:Ігракі ФК Гётэбарг
Катэгорыя:Ігракі ФК Люн
Катэгорыя:Ігракі ФК Сэлтык
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэйк’явік
Эміль Хадльврэдсан

**Эміль Хадльврэдсан** (; нар. , ) — ісландскі футбаліст, паўабаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Ісландыі (2005—2020).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Ісландыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Ісландыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Хабнарфіёрдур
Катэгорыя:Ігракі ФК Тотэнхэм Хотспур
Катэгорыя:Ігракі ФК Мальмё
Катэгорыя:Ігракі ФК Люн
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэджына
Катэгорыя:Ігракі ФК Барнслі
Катэгорыя:Ігракі ФК Элас Верона
Катэгорыя:Ігракі ФК Удзінезэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Фразінонэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Падова
Катэгорыя:Ігракі ФК Віртус Верона
Арнар Інгві Траўстасан

**Арнар Інгві Траўстасан** (; нар. , , Ісландыя) — ісландскі футбаліст, паўабаронца шведскага клуба «Норчэпінг» і нацыянальнай зборнай Ісландыі. Удзельнік чэмпіянату Еўропы 2016 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Ісландыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Ісландыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Кеблавік
Катэгорыя:Ігракі ФК Санес Ульф
Катэгорыя:Ігракі ФК Норчэпінг
Катэгорыя:Ігракі ФК Рапід Вена
Катэгорыя:Ігракі ФК АЕК Афіны
Катэгорыя:Ігракі ФК Мальмё
Катэгорыя:Ігракі ФК Нью-Інглэнд Рэвалюшн
Хёрдур Б’ёгвін Магнусан

**Хёрдур Б’ёгвін Магнусан** (; нар. , Рэйк’явік, Ісландыя) — ісландскі футбаліст, абаронца грэчаскага клуба «Панатынаікос» і нацыянальнай зборнай Ісландыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Ісландыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Ісландыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Фрам
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус
Катэгорыя:Ігракі ФК Спецыя
Катэгорыя:Ігракі ФК Чэзена
Катэгорыя:Ігракі ФК Брысталь Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК ЦСКА Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Панатынаікос
Хеймір Хадльгрымсан

**Хеймір Хадльгрымсан** (; нар. , Вестманаэяр, Ісландыя) — ісландскі футбольны трэнер. У 2013—2018 гадах — галоўны трэнер нацыянальнай зборнай Ісландыі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйным сайце Футбольнай асацыяцыі Ісландыі

Катэгорыя:Футбалісты Ісландыі
Катэгорыя:Ігракі ФК Вестманаэяр
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Ісландыі
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Ісландыі па футболе
Катэгорыя:Трэнеры ФК Вестманаэяр
Ларс Лагербек

**Ларс Лагербек** (; нар. , Катрынехольм, Швецыя) — шведскі футбольны трэнер.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйным сайце Футбольнай асацыяцыі Ісландыі

Катэгорыя:Футбалісты Швецыі
Катэгорыя:Ігракі ФК Імонес
Катэгорыя:Ігракі ФК Альбю
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Швецыі
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Нарвегіі па футболе
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Ісландыі па футболе
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Нігерыі па футболе
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Швецыі па футболе
Катэгорыя:Трэнеры другой зборнай Швецыі па футболе
Катэгорыя:Трэнеры моладзевай зборнай Швецыі па футболе
Катэгорыя:Трэнеры ФК Худыксваль
Катэгорыя:Трэнеры ФК Арбро
Катэгорыя:Трэнеры ФК Кілафорс
Вікторыя Мікалаеўна Мазур

**Вікторыя Мікалаеўна Мазур** (, Магілёў — , Мінск) — беларуская , артыстка аперэты, лірыка-драматычнае сапрана, салістка Беларускага дзяржаўнага акадэмічнага музычнага тэатра, Заслужаная артыстка БССР (1982), Народная артыстка Беларусі (1997).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Магілёве. Яе маці — медык, бацька — ваенны. Скончыла Магілёўскае музычнае вучылішча (аддзяленне харавога дырыжыравання), а затым вакальнае аддзяленне Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі. Планавала стаць опернай спявачкай, але, на 4-м курсе кансерваторыі, падала дакументы на конкурс тэатра музкамедыі і была прынятая.

З 1970 года — актрыса Беларускага дзяржаўнага акадэмічнага музычнага тэатра, з года заснавання тэатра, дзе стала першай прымай і прапрацавала ў ім больш за 30 гадоў. Згуляла больш за сорак роляў у аперэтах, музычных камедыях, мюзіклах, выступала ў шматлікіх канцэртах перад гледачамі Беларусі і замежных краін.

Памерла 1 сакавіка 2015 года.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Звезда белорусской оперетты Виктория Мазур празднует 65-летний юбилей. // Столичное телевидение. 04.08.2011  

Катэгорыя:Актрысы СССР
Катэгорыя:Актрысы Беларусі
Ары Фрэйр Скуласан

**Ары Фрэйр Скуласан** (; нар. , Рэйк’явік, Ісландыя) — ісландскі футбаліст, абаронца і паўабаронца шведскага клуба «Норчэпінг» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Ісландыі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Артыкул на fotbolti.net

Катэгорыя:Футбалісты Ісландыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Ісландыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Валюр
Катэгорыя:Ігракі ФК Хекен
Катэгорыя:Ігракі ФК Сундсваль
Катэгорыя:Ігракі ФК Одэнсэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Локерэн
Катэгорыя:Ігракі ФК Астэндэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Норчэпінг
Тэтры

**Тэтры** () —  разменная манета ў Грузіі. Уведзена ў абарачэнне ў 1995 годзе.

## Галерэя 
Сучасныя манеты Грузіі (павінны адлюстроўвацца падобны на рэальны памер манеты, калі малюнак візуалізуецца на 3,78 пікселяў на міліметр, або 96 пікселяў на цалю).

|style="border:1px solid #AAAAAA;background:#F7F8FF;padding:4px"|

|}

Катэгорыя:Эканоміка Грузіі
Роберт Лей

**Роберт Лей** (; , Нідэрбрэйдэнбах — , Нюрнберг) — рэйхсляйтар, обергрупэнфюрар СА, загаднік арганізацыйным аддзелам НСДАП, з 1933 года кіраўнік Германскага працоўнага фронту. Доктар філасофіі.

## Літаратура 
* Kiehl Walter. Mann an der Fahne. München: Eher, 1938.

## Спасылкі 
* Лей в энциклопедии Третьего рейха 

Катэгорыя:Лётчыкі Германіі
Катэгорыя:Дзеячы Трэцяга рэйха, якія здзейснілі самагубства
Катэгорыя:Павесіліся
Катэгорыя:Гаўляйтары
Катэгорыя:Члены НСДАП
Катэгорыя:Памерлі ў месцах пазбаўлення волі
Катэгорыя:Рэйхсляйтары
Катэгорыя:Афіцэры СА
Катэгорыя:Лётчыкі Першай сусветнай вайны (Германія)
Ганс Фрычэ

**Ганс Фрычэ** (*Фрыцшэ*, , 21 красавіка 1900, Бохум — 27 верасня 1953, Кёльн) — нямецкі нацысцкі прапагандыст, радыёвядучы, высокапастаўлены чыноўнік Міністэрства народнай асветы і прапаганды Ёзэфа Гебельса.

З 1920-х гадоў журналіст канцэрна Гугенберга і адзін з піянераў палітычнага радыёвяшчання ў Германіі. З верасня 1932 кіраўнік навінавага радыёвяшчання. 1 мая 1933 уступіў у НСДАП, узначальваў аддзел радыё ў Міністэрстве народнай асветы і прапаганды, потым атрымаў падвышэнне да кіраўніка навінавага аддзела міністэрства. У 1938—1942 узначальваў аддзел унутрыдзяржаўнай прэсы, але потым яго вярнуў сабе сам Гебельс, а Фрычэ стаў ізноў адказваць за радыё. Вяшчаў да канца войны, падтрымваючы баявы дух салдатаў і грамадзянаў Рэйха. Вёў штотыднёвую перадачу «Гаворыць Ганс Фрычэ».

Падчас падання нацысцкага рэжыму Фрычэ быў у Берліне і капітуляваў разам з апошнімі абаронцамі горада 2 мая 1945, здаўшыся ў палон Чырвонай арміі.

## Літаратура 
* Max Bonacker, Goebbels’ Mann beim Radio. Der NS-Propagandist Hans Fritzsche (1900—1953), Oldenbourg-Verlag, 2007 ISBN 3-486-58193-7 (Rezension von U. Rombeck-Jaschinski)
* Norbert Frei: Hitlers Eliten nach 1945, München, ISBN 3-423-34045-2
* Нюрнбергский процесс над главными немецкими военными преступниками. Сборник материалов в семи томах. Т. V. М., 1960, стр. 569

## Спасылкі 
* 1 Биография Ганса Фриче на «Хроносе»
* Ганс Фрычэ на Hюрнбергскім працэсе — відэа

Катэгорыя:Нацысцкія злачынцы
Катэгорыя:Журналісты Германіі
Катэгорыя:Памерлі ад раку
Катэгорыя:Радыёвядучыя Германіі
Густаў Круп

**Густаў Георг Фрыдрых Марыя Круп фон Болен унд Гольбах** (; ,  — , замак Блюнбах, зямля , Аўстрыя) — нямецкі прамысловец і фінансавы магнат, які аказаў значную матэрыяльную падтрымку нацысцкаму руху.

## Літаратура 
* Renate Köhne-Lindenlaub: Krupp, Gustav Krupp von Bohlen und Halbach. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 13, Duncker & Humblot, Berlin 1982, ISBN 3-428-00194-X, S. 138—143 (Digitalisat).

## Спасылкі 
* Густаў Круп фон Болен унд Гальбах у коле сям’і 

Катэгорыя:Прадпрымальнікі Германіі
Катэгорыя:Дыпламаты Германіі
Катэгорыя:Прамыслоўцы Германіі
Катэгорыя:Машынабудаўнікі Германіі
Катэгорыя:Пахаваныя ў Эсэне
Канстанцін фон Нойрат

{{Дзяржаўны дзеяч
| імя = Канстанцін фон Нойрат
| арыгінал імя = 
| выява = Bundesarchiv N 1310 Bild-135, Konstantin von Neurath.jpg
| апісанне выявы =
| шырыня = 200px
| пасада = Рэйхсміністр замежных спраў Германіі
| парадак =
| сцяг = Flag of Germany.svg
| флаг2 = Flag of Germany 1933.svg
| перыядпачатак = 16 чэрвеня 1932
| перыядканец = 4 лютага 1938
| перыяд кіравання =
| папярэднік = Генрых Брунінг
| пераемнік = Іаахім фон Рыбентроп
| прэм'ер = Франц фон Папен
Курт фон Шлейхер
Адольф Гітлер
| прэзідэнт =
| каментар =
| пасада_2 = Рэйхспратэктар Багеміі і Маравіі
| парадак_2 = 1
| пад імем_2 =
| сцяг_2 = Flag of Bohmen und Mahren.svg
| перыядпачатак_2 = 21 сакавіка 1939
| перыядканец_2 = 24 жніўня 1943
(у бестэрміновым водпуску з 29 верасня 1941)
| перыяд кіравання_2 =
| папярэднік_2 = пасада заснавана
| пераемнік_2 = Райнгард Гайдрых (в.а.)
| нацыянальнасць = немец
| веравызнанне =
| дата нараджэння = 
| месца нараджэння =
| дата смерці =
| месца смерці = 
| пахаваны =
| бацька =
| маці =
| муж =
| жонка = Мары Аўгуста Мозер фон Фільсек
| дзеці = сын Канстанцін, дачка Вініфрэд
| гады службы =
| прыналежнасць = 
| званне = 
| партыя = НСДАП
| дзейнасць =
| прафесія = дыпламат
| адукацыя =
| навуковая ступень =
| узнагароды = 
{ style="background:transparent"
     
-
     
-
     
-
     
-
      
-
      
-
      
-
   
}
| аўтограф =
| манаграма =
}}

Барон **Канстанцін фон Нойрат** (, 2 лютага 1873 — 14 жніўня 1956) — нямецкі дыпламат, міністр замежных спраў Германіі (1932—1938) і рэйхспратэктар Багеміі і Маравіі (1939—1943; обергрупенфюрар СС (21 чэрвеня 1943), пасля верасня 1941 года займаў пасаду рэйхспратэктара толькі намінальна, быўшы фактычна адхіленым Гітлерам ад выканання абавязкаў.

Катэгорыя:Рэйхсміністры
Катэгорыя:Афіцэры СС
Катэгорыя:Нацысцкія злачынцы
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Германіі
Катэгорыя:Вышэйшае кіраўніцтва Трэцяга рэйха
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Жалезны крыж
Катэгорыя:Узнагароджаныя Залатым партыйным знакам НСДАП
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Германія)
Катэгорыя:Арыстакратыя Германіі
Катэгорыя:Члены НСДАП
Катэгорыя:Рэйхспратэктары Багеміі і Маравіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бадэн-Вюртэмбергу
Катэгорыя:Памерлі ў Бадэн-Вюртэмбергу
Борман

**Борман** () — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Марцін Борман  (1900—1945), дзяржаўны і палітычны дзеяч Трэцяга Рэйха.
* Уладзімір Уладзіміравіч Борман (1911—1965), беларускі архітэктар.
* Фрэнк Борман (1928—2003), амерыканскі астранаўт.
Этрыт Берыша

**Этрыт Берыша** (; нар. , ) — албанскі футбаліст, брамнік італьянскага клуба «Эмпалі» і нацыянальнай зборнай Албаніі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Албаніі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Албаніі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Кальмар
Катэгорыя:Ігракі ФК Лацыа
Катэгорыя:Ігракі ФК Аталанта
Катэгорыя:Ігракі ФК СПАЛ
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарына
Катэгорыя:Ігракі ФК Эмпалі
Ганс Франк

{{Дзяржаўны дзеяч
| імя = Ганс Міхаэль Франк
| арыгінал імя = 
| выява = Bundesarchiv Bild 146-1989-011-13, Hans Frank.jpg
| апісанне выявы =
| пасада = Рэйхсляйтар
| перыяд кіравання = 1934 — 1942
| сцяг = Reichsleiter 1941.svg
| пасада_2 = Генерал-губернатар Генерал-губернатарства
| парадак_2 =
| сцяг_2 = Flag of German Reich (1935–1945).svg
| сцяг2_2 = Reichsadler der Deutsches Reich (1935–1945).svg
| перыядпачатак_2 = 24 кастрычніка 1939 года
| перыядканец_2 = студзень 1945 года
| папярэднік_2 = пасада заснавана
| пераемнік_2 = пасада скасавана
| дата нараджэння = 23.05.1900
| месца нараджэння = Карлсруэ, Бадэн, Германская імперыя
| дата смерці = 16.10.1946
| месца смерці = Нюрнберг, Баварыя, Амерыканская зона акупацыі Германіі
| бацька = Карл Франк
| маці = Магдалена Бухмайер
| муж =
| жонка = Марыя Брыгіта Хёрбст
| дзеці = Сігрыд (нар. 17 сакавіка 1927), Норман (3.6.1928—2009), Брыгіта (1935-1981), Міхаэль (1937-1990) і Ніклас (нар. 9 сакавіка 1939).
| гады службы = 1918
| прыналежнасць =  Германская імперыя
| род войскаў = пяхота
| званне = радавы
| камандаваў =
| бітвы = не браў удзел
| партыя = НСДАП
| дзейнасць =
| прафесія = юрыст
| узнагароды =
{
 
}
}}

**Ганс Міхаэль Франк** (, 23 мая 1900, Карлсруэ — 16 кастрычніка 1946, Нюрнберг) — нямецкі дзяржаўны і палітычны дзеяч, адвакат, рэйхсляйтар (1934). У 1940—1945 годах — генерал-губернатар акупаванай Польшчы (так званага «Генерал-губернатарства»). Адзін з галоўных арганізатараў маштабнага тэрору ў дачыненні польскага і габрэйскага насельніцтва Польшчы. Пасля сканчэння войны арыштаваны і прысуджаны да смяротнага пакарання смерцю на Нюрнбергскім працэсе.

## Спасылкі 
* Биография Ганса Франка на сайте «Хронос».
* Артыкул пра Франка
* http://www.uni-protokolle.de/Lexikon/Generalgouvernement.html 

Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Рэйхсляйтары
Катэгорыя:Узнагароджаныя Залатым партыйным знакам НСДАП
Катэгорыя:Нацысцкія злачынцы
Катэгорыя:Рэйхсміністры
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Карлсруэ
Катэгорыя:Члены Фрайкора
Катэгорыя:Памерлі ў Нюрнбергу
Катэгорыя:Пакараныя смерцю вайсковыя злачынцы
Катэгорыя:Павешаныя ў Германіі
Катэгорыя:Кіраўнікі акупацыйнага рэжыму Трэцяга рэйха
Катэгорыя:Юрысты нацысцкай Германіі
Катэгорыя:Кіраўнікі Польшчы
Катэгорыя:Злачынцы Халакоста
Катэгорыя:Выпускнікі мюнхенскай гімназіі Максіміліяна
Катэгорыя:Члены СА
Катэгорыя:Дэпутаты рэйхстага
Катэгорыя:Пакараныя смерцю ў 1946 годзе
Таанах

**Таанах** — старажытны горад у Ханаане. У цяперашні час на яго месцы знаходзіцца арабскае паселішча Тэль-Таанек (Іарданія).

## Гісторыя 
Археалагічныя знаходкі сведчаць аб узнікненні першага селішча на тэрыторыі Таанаха ўжо ў сярэдзіне III тысячагоддзя да н.э. У XV стагоддзі да н.э. горад быў заваяваны егіпецкім фараонам Тутмосам III. У XII стагоддзі да н.э. каля Таанаха ізраільскія плямены разграмілі ханаанееў. Пры цары Саламоне горад стаў акруговым цэнтрам Ізраільска-Іўдзейскага царства. У 925 г. да н.э. ён быў разрабаваны егіпецкім фараонам Шэшонкам I. Горад канчаткова запусцеў пасля нашэсця на Іўдзею вавілонскага цара Навухаданосара II.

Раскопкі ў Таанахе праводзілі нямецкі археолаг Э. Зелін у 1902—1903 гадах і амерыканец П. Лэп у 1963 годзе. Былі знойдзены клінапісныя таблеткі з тэкстамі, падобнымі знаходкам у Тэль эль-Амарне.

## Літаратура 
* Sellin A., *Tell-Taannek*, Wien 1904
* Lapp P. W., *The 1963 excavation at Taánek*, «BASOR», 1964 №173.
Катэгорыя:Колішнія гарады
Катэгорыя:Іарданія
Цмок (герб)

**«Цмок»** — польскі і вялікалітоўскі шляхецкі герб.

## Апісанне 
Па апісанні К. Нясецкага, у чырвоным полі звернуты направа белы грыф са змяіным чорным хвастом, пакрытым лускай і згорнутым на ўзор лічбы *8*; на канцы хваста вастрыё стралы, скіраванае да крыжа, які знаходзіцца паміж галавой і крыламі жывёлы.

## Роды 
Ляцкія


Цмок
Анды Ліля

**Анды Ліля** (; нар. , Кавая) — албанскі футбаліст (паўабаронца ці абаронца). Ігрок нацыянальнай зборнай Албаніі (2007—2018).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Албаніі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Албаніі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Беса Кавая
Катэгорыя:Ігракі ФК Іракліс
Катэгорыя:Ігракі ФК Тырана
Катэгорыя:Ігракі ФК ПАС Яніна
Катэгорыя:Ігракі ФК Парма
Вільгельм Кейтэль

{{Ваенны дзеяч
|імя = Вільгельм Бодзевін Ёхан Густаў Кейтэль
|арыгінал імя = 
|дата нараджэння = 
|дата смерці =
|месца нараджэння =
|месца смерці =
|выява = Bundesarchiv Bild 183-H30220, Wilhelm Keitel.jpg
|апісанне выявы =
|мянушка = «Лакейтель», «Ківаючы асёл»
|прыналежнасць = 

|гады службы = 1901—1945
| званне = 
|род войскаў = артылерыя
|камандаваў = Начальнік штаба Вярхоўнага галоўнакамандавання ўзброенымі сіламі Германіі
|частка = 
|бітвы = Першая сусветная вайна
Другая сусветная вайна
|узнагароды = { style="background: transparent"
     
-
     
-
     
-
     
-
     
-
 
}
|сувязі =
|у адстаўцы = асуджаны і пакараны смерцю па прысудзе Нюрнбергскага трыбунала
}}

**Вільге́льм Бо́дзевін Ёхан Гу́стаў Ке́йтэль** (; 22 верасня 1882, Хельмшэродэ, герцагства Браўншвейг (цяпер зямля Ніжняя Саксонія) — 16 кастрычніка 1946, Нюрнберг, Баварыя) — нямецкі ваенны дзеяч, начальнік штаба Вярхоўнага камандавання Вермахта (Узброеных сіл Германіі) — OKW (1938—1945), генерал-фельдмаршал (1940). Падпісаў Акт капітуляцыі Германіі, які скончыў Вялікую Айчынную вайну і Другую сусветную вайну у Еўропе. Міжнародным ваенным трыбуналам у Нюрнбергу звінавачаны ў злачынствах супраць чалавецтва і, як адзін з галоўных ваенных злачынцаў вермахта, пакараны смерцю праз павешанне 16 кастрычніка 1946 года.

## Спасылкі 
* Биография Вильгельма Кейтеля на сайте «Хронос».
* Біяграфія Вільгельма Кейтэля на сайце lexikon-der-wehrmacht.de 
* Біяграфія Вільгельма Кейтэля на сайце Нямецкага гістарычнага музея 
* «Воспоминания» Вильгельма Кейтеля написаны в Нюрнбергской тюрьме после вынесения смертного приговора.

Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Германія)
Катэгорыя:Военачальнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Рэйхсміністры
Катэгорыя:Члены Фрайкора
Катэгорыя:Члены НСДАП
Катэгорыя:Нацысцкія злачынцы
Катэгорыя:Пакараныя смерцю ваенныя злачынцы
Катэгорыя:Павешаныя ў Германіі
Катэгорыя:Мемуарысты Германіі
Катэгорыя:Пакараныя смерцю ў 1946 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ніжняй Саксоніі
Эрмір Леньяні

**Эрмір Леньяні** (; нар. ) — албанскі футбаліст, паўабаронца швейцарскага клуба «Грасхопер» і нацыянальнай зборнай Албаніі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Албаніі
Катэгорыя:Футбалісты Швейцарыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Албаніі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Грасхопер
Катэгорыя:Ігракі ФК Сьён
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэн
Катэгорыя:Ігракі ФК Нант
Катэгорыя:Ігракі ФК Санкт-Гален
Катэгорыя:Ігракі ФК Вінтэртур
Эльсеід Хюсай

**Эльсеід Хюсай** (, нар. , , Албанія) — албанскі футбаліст, правы абаронца італьянскага клуба «Лацыа» і нацыянальнай зборнай Албаніі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Албаніі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Албаніі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Лацыа
Катэгорыя:Ігракі ФК Напалі
Катэгорыя:Ігракі ФК Эмпалі
Спіс вуліц Віцебска

У гэтым спісе прыведзены вуліцы, завулкі, плошчы, праспекты, праезды, тупікі, набярэжныя Віцебска.

## Спасылкі 

Катэгорыя:Спісы:Віцебск
Фрэдэрык Веселі

**Фрэдэрык Веселі** (; нар. , Рэнан) — албанскі футбаліст, абаронца турэцкага клуба «Фаціх Карагюмрук» са Стамбула і нацыянальнай зборнай Албаніі. 

## Клубная кар’ера 
Нарадзіўся ў горадзе Рэнан, выступаў у юнацкасці за швейцарскія каманды «Рэнан» і «Лазана-Спорт». У 2008 годзе быў падпісаны камандай «Манчэстэр Сіці», пазней пераходзіў у «Манчэстэр Юнайтэд» і «Іпсвіч Таўн», але не прабіўся ў асноўны склад ні ў адным з гэтых трох клубаў. У другой палове сезону 2013/2014 пачаў гуляць за «Беры» на правах арэнды, потым у пачатку сезона 2014/2015 арандаваны «Порт Вэйл», завяршыўшы пераход туды ў студзені 2015 года. З ліпеня 2015 — асноўны ігрок каманды «Лугана» швейцарскай Суперлігі.

У жніўні 2016 года падпісаў кантракт з італьянскім клубам «Эмпалі». У першай палове 2020 года на правах арэнды выступаў за французскі «Ле-Ман», а ў жніўні таго ж года падпісаў двухгадовае пагадненне з «Салернітанай», разам з якой выйшаў у Серыю A.

У жніўні 2022 года перайшоў у «Беневента», а ў ліпені 2023 года далучыўся да турэцкага клуба «Фаціх Карагюмрук».

## Міжнародная кар’ера 
Веселі выступаў за зборныя Швейцарыі амаль на ўсіх узроўнях, быў у 2009 годзе капітанам зборнай на юнацкім чэмпіянаце свету, які швейцарцы выйгралі. Веселі адмовіўся выступаць за зборную Косава, а ў лістападзе 2015 года прыняў запрашэнне ад зборнай Албаніі. 31 мая 2016 года Веселі быў улучаны ў заяўку на чэмпіянат Еўропы 2016.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Швейцарыі
Катэгорыя:Футбалісты Албаніі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Албаніі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Манчэстэр Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Манчэстэр Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Іпсвіч Таўн
Катэгорыя:Ігракі ФК Беры
Катэгорыя:Ігракі ФК Порт Вэйл
Катэгорыя:Ігракі ФК Лугана
Катэгорыя:Ігракі ФК Эмпалі
Катэгорыя:Ігракі ФК Ле-Ман
Катэгорыя:Ігракі ФК Салернітана
Катэгорыя:Ігракі ФК Беневента
Катэгорыя:Ігракі ФК Фаціх Карагюмрук
Ансі Аголі

**Ансі Аголі** (; нар. , Тырана, Албанія) — албанскі футбаліст, абаронца амерыканскага клуба «Нью-Ёрк Космас» і нацыянальнай зборнай Албаніі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Профіль на сайце *weltfussball.de*  

Катэгорыя:Футбалісты Албаніі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Албаніі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Нью-Ёрк Космас
Катэгорыя:Ігракі ФК Карабах Агдам
Катэгорыя:Ігракі ФК Крыўбас Крывы Рог
Катэгорыя:Ігракі ФК Тырана
Катэгорыя:Ігракі ФК ВПС Васа
Катэгорыя:Ігракі ФК Люцэрн
Катэгорыя:Ігракі ФК Неўшатэль Ксамакс
Катэгорыя:Ігракі ФК Апалонія Фіеры
Катэгорыя:Ігракі ФК Эльбасані
Ахоцкая археалагічная культура

**Ахоцкая культура** (, ) — археалагічная культура, якая ў 1 тысячагоддзі н. э. - пачатку 2 тысячагоддзя н. э. ахоплівала басейн Ахоцкага мора, у тым ліку Сахалін, Курыльскія астравы і Хакайда. 

## Гісторыя даследавання 
Упершыню вылучана японскімі археолагамі ў 1890 г. у выніку раскопак на востраве Рэбун. Канчаткова паняцце ахоцкай археалагічнай культуры ўсталявалася ў 1933 г. дзякуючы аналізу старажытных керамічных вырабаў, зробленаму Кона Хіраміта. У СССР публікацыі, прысвечаныя даследаванню ахоцкай культуры з'явіліся з 1970-х гг. У наш час у Японіі і Расіі ахоцкая культура атаесамляецца з 9 лакальнымі археалагічнымі культурамі, што выклікае навуковыя спрэчкі. 

## Спасылкі 
* В.А. Дерюгин, К ВОПРОСУ ОПРЕДЕЛЕНИЯ ПОНЯТИЯ «ОХОТСКАЯ КУЛЬТУРА»
* ОХОТСКАЯ КУЛЬТУРА
* オホーツク古代文化浪漫 
* 北と南の文化が出会う—オホーツク文化・擦文文化

Катэгорыя:Археалогія ў Японіі
Катэгорыя:Археалагічныя культуры Азіі
Катэгорыя:Археалагічныя культуры Расіі
Міген Баша

**Міген Баша** (; нар. , Лазана) — албанскі футбаліст, паўабаронца швейцарскага клуба «Эшалан» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Албаніі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Албаніі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Албаніі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Лазана
Катэгорыя:Ігракі ФК Лукезэ
Катэгорыя:Ігракі ФК В’ярэджа
Катэгорыя:Ігракі ФК Рыміні
Катэгорыя:Ігракі ФК Фразінонэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Аталанта
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарына
Катэгорыя:Ігракі ФК Люцэрн
Катэгорыя:Ігракі ФК Кома
Катэгорыя:Ігракі ФК Бары
Катэгорыя:Ігракі ФК Арыс Салонікі
Катэгорыя:Ігракі ФК Мельбурн Віктары
Катэгорыя:Ігракі ФК Неўшатэль Ксамакс
Катэгорыя:Ігракі ФК Эшалан