Іван Іванавіч Шышкін

**Іван Іванавіч Шышкін** (, Ялабуга, Вяцкая губерня, Расійская імперыя — ) — рускі мастак-пейзажыст, жывапісец, малявальшчык і гравёр-аквафартыст. Прадстаўнік .

Акадэмік (1865), прафесар (1873), кіраўнік пейзажнай майстэрні (1894—1895) Акадэміі мастацтваў. Член-заснавальнік Таварыства перасоўных мастацкіх выставак.

## Біяграфія 
[thumb|250px|[Іван Мікалаевіч Крамской|І. М. Крамской. «Партрэт мастака І. І. Шышкіна». (1873, Траццякоўская галерэя)]]
Іван Шышкін нарадзіўся 25 студзеня 1832 года ў горадзе Ялабуга. Паходзіў з старажытнай вяцкай сям’і , быў сынам купца Івана Васільевіча Шышкіна (1792—1872).

У 12 год быў вызначаны ў вучні , але, дайшоўшы ў ёй да 5-га класа, пакінуў яе і паступіў у Маскоўскае вучылішча жывапісу, скульптуры і дойлідства (1852—1856). Скончыўшы курс гэтай установы, з 1857 працягваў сваю адукацыю ў Пецярбургскай Акадэміі мастацтваў (1856—1865), дзе лічыўся вучнем прафесара . Не задавальняючыся заняткамі ў сценах акадэміі, старанна маляваў і пісаў эцюды з натуры ў ваколіцах Санкт-Пецярбурга і на востраве Валааме, дзякуючы чаму набываў усё большае і большае знаёмства з яе формамі і ўменне дакладна перадаваць яе алоўкам і пэндзлем. Ужо ў першы год знаходжання яго ў акадэміі былі прысуджаны яму два малыя сярэбраныя медалі за класны малюнак і за выгляд у ваколіцах Санкт-Пецярбурга. У 1858 годзе ён атрымаў вялікі сярэбраны медаль за від на Валааме, у 1859 годзе — малы залаты медаль за пейзаж з ваколіц Санкт-Пецярбурга і, нарэшце, у 1860 годзе — вялікі залаты медаль за два віды мясцовасці Кука, на Валааме.

Набыўшы, разам з гэтай апошняй узнагародай, права на паездку за мяжу ў якасці , ён адправіўся ў 1861 годзе ў Мюнхен, наведваў там майстэрні вядомых мастакоў, між іншым, майстэрні  і  Адамаў, якія карысталіся вялікай папулярнасцю анімалістаў, а затым, у 1863 годзе, перабраўся ў Цюрых, дзе, пад кіраўніцтвам прафесара , які лічыўся тады адным з лепшых малявальшчыкаў жывёл, змалёўваў і пісаў апошніх з натуры. У Цюрыху паспрабаваў упершыню гравіраваных «царскай гарэлкай». Адсюль ён зрабіў экскурсію ў Жэневу з мэтай азнаёміцца з працамі  і Калама, а потым пераехаў у Дзюсельдорф і напісаў там па замове М. Быкава «Від у ваколіцах Дзюсельдорфа» — карціну, якая, быўшы дасланая ў Санкт-Пецярбург, даставіла мастаку званне акадэміка. За мяжой, акрамя жывапісу, ён шмат займаўся малюнкамі пяром; творы яго ў гэтым родзе прыводзілі ў здзіўленне замежнікаў, і некаторыя былі змешчаны ў Дзюсельдорфскім музеі побач з малюнкамі першакласных еўрапейскіх майстроў.

Засумаваўшы па айчыне, у 1866 годзе вярнуўся ў Санкт-Пецярбург да заканчэння тэрміну свайго пенсіянерства. З той пары ён нярэдка прадпрымаў падарожжа з мастацкай мэтай па Расіі, амаль штогод выстаўляў свае творы спачатку ў акадэміі. Пасля таго як было заснавана Таварыства перасоўных мастацкіх выставак, на гэтых выстаўках рабіў малюнкі пяром. З 1870 года, прымкнуўшы да ўтворанага ў Санкт-Пецярбургу кружка аквафартыстаў, узяўся зноў за гравіраванне «царскай гарэлкай», якое ўжо не пакідаў да канца свайго жыцця, прысвячаючы яму амаль столькі ж часу, колькі і жывапісу. Усе гэтыя працы з кожным годам павялічвалі за ім рэпутацыю аднаго з лепшых рускіх жывапісцаў пейзажу і цудоўнага, у сваім родзе, аквафартыста. Мастак валодаў сядзібай у вёсцы  (цяпер — Гатчынскі раён).

У 1873 годзе акадэмія ўзвяла яго ў званне прафесара за набытую ёю майстэрскую карціну «Лясная глуш». Пасля ўступлення ў дзеянне новага статута акадэміі, у 1892 годзе быў запрошаны кіраваць яе вучэбнай пейзажнай майстэрняй, але, па розных абставінах, выконваў гэту пасаду нядоўга.

Іван Шышкін памёр раптоўна ў Пецярбургу , седзячы за мальбертам, працуючы над новай карцінай.

## Творчасць 
[left|thumb|«Партрэт мастака І. І. Шышкіна».[Іван Мікалаевіч Крамской|І. М. Крамской (1880, Рускі музей)]]

Сярод рускіх пейзажыстаў Шышкіну, бясспрэчна, належыць месца самага моцнага мастака. Ва ўсіх сваіх творах ён з’яўляецца дзіўным знаўцам раслінных формаў, які адлюстроўвае іх з тонкім разуменнем, як агульнага характару, так і драбнюткіх адметных рысаў любой пароды дрэў, кустоў і траў. Браўся ён за малюнак хваёвага або яловага лесу, асобныя хвоі і елкі, сапраўды гэтак жа, як і іх сукупнасць, атрымлівалі ў яго сваю сапраўдную фізіяномію, без усялякіх прыкрас або пераменшвання, — той выгляд і з тымі прыватнасцямі, якія цалкам тлумачацца і абумаўляюцца глебай і кліматам, дзе мастак прымушаў іх расці. Адлюстроўваў ці ён дубы або бярозы, яны набывалі ў яго дашчэнту праўдзівыя формы ў лісці, галінах, ствалах, карэнні, і ва ўсіх падрабязнасцях. Сама мясцовасць пад дрэвамі — камяні, пясок або гліна, няроўнасці глебы, парослыя папараццю і іншымі ляснымі травамі, сухое лісце, галлё, ламачча і іншае — атрымлівалі ў карцінах і малюнках Шышкіна выгляд дасканалай рэчаіснасці.

Але гэтая рэалістычнасць нярэдка шкодзіла яго пейзажам: у многіх з іх яна засланяла сабой агульны настрой, паведамляла ім характар не карцін, задуманых з мэтай узбуджаць у гледача тое ці іншае пачуццё, а выпадковых, хоць і выдатных эцюдаў. Трэба таксама заўважыць, што з Шышкіным паўтаралася тое, што бывае амаль з кожным асабліва моцным малявальшчыкам: навука формаў далася яму ў шкоду каларыту, які, не будучы ў яго слабым і негарманічным, усё ж такі не стаіць на адным узроўні з майстэрскім малюнкам. Таму талент Шышкіна часам значна ярчэй выказваецца ў аднакаляровых малюнках і афортах, чым у такіх работах, у якіх ён карыстаўся шматлікімі фарбамі. Карцін і малюнкаў у яго так многа, што ўказанне нават на найважнейшыя з іх заняло б занадта шмат месца; асабліва многа разышлося іх паміж аматарамі мастацтва пасля наладжанай у 1891 годзе рэтраспектыўнай выстаўкі работ мастака за сорак гадоў яго дзейнасці і распродажы пасля яго смерці таго, што засталося ў яго майстэрні. Дастаткова будзе згадаць пра шышкінскія творы, якія знаходзяцца ў публічных калекцыях. Усяго багацей імі маскоўская Траццякоўская галерэя. У ёй маюцца карціны: «Рубка лесу», «Поўдзень у наваколлі Масквы», «Сасновы лес», «Гарэлы лес», «», «Нетры», «Пасека», «Яловы лес» і «» і, акрамя таго, сямнаццаць майстэрскіх малюнкаў. Рускі музей валодае карцінамі: «Карабельны гай», «Палянка з хвоямі», «Лясная глуш» і «Паляна», пяццю эцюдамі і двума малюнкамі. У Маскоўскі публічны музей паступілі, па завяшчанні , карціна «Від у ваколіцах Масквы» і адзін малюнак. У зборы Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь знаходзіцца звыш 30 жывапісных і графічных работ майстра.

Усіх выкананых Шышкіным афортаў  налічваў да сотні; ён паказваў, звыш таго, на 68 арыгінальных літаграфій і на 15 цынкаграфічных досведаў гэтага майстра. , у 1884—1885 гадах, выдаў у двух серыях зборнік 24 фотатыпічных здымкаў з вугальных малюнкаў, выкананых для яго Шышкіным. У 1886 годзе сам мастак выпусціў у свет альбом сваіх абраных гравюр у ліку 25. Пасля адбіткі з дошак, якія служылі для гэтага альбома, падпраўленыя і некалькі пераробленыя, былі выдадзены, з дадаткам некалькіх іншых афортаў, у выглядзе новага альбома А. Ф. Марксам.

[250px|thumb|right|«». І. Шышкін, [Канстанцін Апалонавіч Савіцкі|К. Савіцкі]]

У 1880-я гады Шышкін стварае шмат карцін, у сюжэтах якіх ён па-ранейшаму звяртаецца пераважна да жыцця рускага лесу, рускіх лугоў і палёў, зрэшты, закранаючы і такія матывы, як марское ўзбярэжжа Балтыкі. Асноўныя рысы яго мастацтва захоўваюцца і цяпер, але мастак зусім не застаецца нерухома на творчых пазіцыях, выпрацаваных да канца сямідзесятых гадоў. Такія палотны, як «Ручай у лесе (На касагоры)» (1880), «Запаведнік. Сасновы бор» (1881), «Сасновы лес» (1885), «У сасновым лесе» (1887) і іншыя па характары блізкія работ папярэдняга дзесяцігоддзя. Аднак трактаваныя яны з большай маляўнічай свабодай. У лепшых пейзажах Шышкіна гэтага часу знаходзяць адлюстраванне агульныя для рускага выяўленчага мастацтва тэндэнцыі, пераламляюцца ім па-свойму. Мастак з захапленнем працуе над шырокімі па размаху, эпічнымі па сваім строі карцінамі, апяваў абшары роднай зямлі. Цяпер усё больш адчувальна яго імкненне да перадачы стану прыроды, экспрэсіі вобразаў, чысціні палітры. У многіх творах, прасочваючы каляровыя і светлавыя градацыі, ён выкарыстоўвае прынцыпы танальнага жывапісу.

Сярод усіх твораў мастака найбольш папулярная карціна «Раніца ў сасновым лесе». Яе сюжэт, магчыма, быў падказаны Шышкіну К. А. Савіцкім. Ёсць іншая версія, што штуршком да з’яўлення гэтага палатна паслужыў пейзаж «Туман у сасновым лесе» (1888), напісаны, па ўсёй верагоднасці, як і «Буралом», пад уражаннем ад паездкі ў валагодскі лес. «Туман у сасновым лесе», які меў поспех на перасоўнай выстаўцы ў Маскве (цяпер у прыватным зборы), мог выклікаць у Шышкіна і Савіцкага жаданне напісаць палатно, што паўтарае матыў славутай карціны, але з уключэннем жанравай сцэны.

## Сям’я 
[thumb|250px|Магіла І. І. Шышкіна на  у [Аляксандра-Неўская лаўра|Аляксандра-Неўскай лаўры (Санкт-Пецярбург)]]
* Першая жонка Яўгенія Аляксандраўна Шышкіна (Васільева), сястра  (памерла ў 1874). У гэтым шлюбе ў Шышкіна было трое дзяцей: сыны Уладзімір (1871—1873) і Канстанцін (1873—1875), дачка Лідзія (1869—1931).
* Другая жонка Вольга Антонаўна Лагада-Шышкіна (1850—1881) — мастачка-пейзажыстка, вучаніца Шышкіна ў Акадэміі. Дачка — Ксенія.

## Увекавечанне імя 
* Ялабуга — усталяваны помнік І. І. Шышкіну, з 1962 года дзейнічае Мемарыяльны Дом-музей І. І. Шышкіна, побач з якім размешчаны Шышкінскія сажалкі. Імем Шышкіна названая Дзіцячая мастацкая школа № 1, а таксама вуліца Шышкіна.
* Ліпецк — .
* Мінск — вуліца Шышкіна.
* Масква —  ў пасёлку мастакоў «».
* У гонар І. Шышкіна , адкрыты .

### У філатэліі 
У СССР і Расійскай Федэрацыі неаднаразова выпускаліся маркі, якія адзначалі юбілейныя даты І. І. Шышкіна і паказваюць яго працы.

File:Stamp of USSR 1264.jpg|50 гадоў з дня смерці І. І. Шышкіна. І. М. Крамской. Партрэт мастака Івана Шышкіна. СССР, 1948, .
File:Stamp of USSR 1265.jpg|І. І. Шышкін. «Жыта». СССР, 1948 год, .
File:Stamp of USSR 1266.jpg|І. І. Шышкін. «Раніца ў сасновым лесе». СССР, 1948 год, .
File:Stamp of USSR 1267.jpg|І. М. Крамской. Партрэт мастака Івана Шышкіна. СССР, 1948 год, .
File:1960 CPA 2466.jpg|Пяты міжнародны кангрэс па ахове лясоў. На марцы выява карціны І. І. Шышкіна «Карабельны гай». СССР, 1960 год, .
File:The Soviet Union 1971 CPA 4058 stamp (Pine Forest, by Ivan Shishkin).jpg|І. І. Шышкін. «Сасновы бор». СССР, 1971, .
File:Stamp of Russia 2007 No 1160.jpg|175 гадоў з дня нараджэння І. І. Шышкіна. І. М. Крамской. Партрэт мастака Івана Шышкіна. Расія, 2007 год, .
File:Stamp of Russia 2007 No 1161.jpg|І. І. Шышкін. «На поўначы дзікай...» Расія, 2007 год, .

## Галерэя прац мастака 

Выява:Сторожка_в_лесу.jpg|«Вартоўня ў лесе»,  1870
Выява:Иван Иванович Шишкин - Берёзовый лес.jpg|«Бярозавы лес»,  1871
Выява:Иван Шишкин. Березовая роща.jpg|«Бярозавы гай»,  1878
Выява:Ivan Ivanovich Shishkin - Rye field, 1878.jpg|«Жыта»,  1878
Выява:Иван_Шишкин_На_опушке_соснового_леса_1882.jpg|«На ўскрайку сасновага лесу»,  1882
Выява:ShishkinII_OpushkaLesaPERM.jpg|«Ускраек лесу»,  1882
Выява:Иван Иванович Шишкин - Вечер.jpg|«Вечар»,  1882
Выява:Ivan Ivanovich Shishkin - Brook in a Birch Forest, 1883.jpg|«Ручай у бярозавым лесе»,  1883
Выява:Ivan Ivanovich Shishkin - Forest distant views, 1884.jpg|«Лясныя далі»,  1884
Выява:ShishkinII_SosnaNaPeskeRYB.jpg|«Сасна на пяску»,  1884
Выява:Ivan Ivanovich Shishkin - Polesie Landscape, 1884.jpg|«Палессе»,  1884
Файл:Туманное утро. Шишкин И.И..jpg|«Туманны ранак»,  1885
Выява:Ivan Ivanovich Shishkin - Oak Grove, 1887.jpg|«Дубовы гай»,  1887
Выява:Utro_v_sosnovom_lesu.jpg|«Раніца ў сасновым лесе»,  1889
Выява:Iwan Iwanowitsch Schischkin - Rain in an Oak Forest.jpg|«Дождж у дубовым лесе»,  1891
Выява:Shishkin_na_severe_dikom1.jpg|«На поўначы дзікай...»,  1891
Файл:Иван_Шишкин_После_шторма_в_Мери-Хови_1891.jpg|«Пасля шторма ў Меры-Хові»,  1891
Выява:1880er Ivan Shishkin Wald anagoria.JPG|«Лес»,  1895

## Література 
* 
* Ф. Булгаков, «Альбом русской живописи. Картины и рисунки И. И. Ш.» (СПб., 1892);
* А. Пальчиков, «Перечень печатных листов И. И. Ш.» (СПб., 1885)
* Д. Ровинский, «Подробный словарь русских граверов XVI—XIX вв.» (т. II, СПб., 1885).
* В. Манин Иван Шишкин. М.: Белый город, 2008, с.47 ISBN 5-7793-1060-2
* И. Шувалова. Иван Иванович Шишкин. СПб.: Художники России, 1993
* Ф. Мальцева. Мастера русского пейзажа: Вторая половина XIX века. М.: Искусство,1999

## Спасылкі 
* Иван Иванович Шишкин. Биография, переписка, творчество и картины художника 
* Все эскизы и картины Ивана Ивановича Шишкина
* 
* Шишкин Иван Иванович — Биография, статьи, 346 картин 
* Картины Ивана Ивановича Шишкина
* Иван Шишкин, галерея картин на WikiPaintings
* Шишкин Иван Иванович. Галерея картин художника, хронология его жизни и творчества 
* Малоизвестные факты из жизни И. И. Шишкина — Газета «Новая Неделя», выпуск 17.01.2014 г.
* Шишкин Иван Иванович, картины, статья 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Татарстане
Катэгорыя:Перасоўнікі
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты Расіі
Катэгорыя:Мастакі Расіі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Пенсіянеры Імператарскай Акадэміі мастацтваў