open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Saur 1

**Saur 1** (першапачаткова *Zimbru 2006*) — бронетранспарцёр, распрацаваны румынскай кампаніяй ROMARM у 2006 годзе.

Корпус выраблены з суцэльназварной сталі, што забяспечвае экіпажу абарону ад агню стралковай зброі і аскепкаў снарадаў, пры гэтым найвышэйшая абарона забяспечваецца па лэбавай дузе. Машына мае супрацьмінную і балістычную абарону 1-га ўзроўню, але можа быць абсталявана дадатковым камплектам броні, што павышае ўзровень абароненасці да 2-га ўзроўню.

Кампаноўка Saur адпавядае больш познім распрацоўкам з колавай формулай 8×8 у іншых краінах: месца кіроўцы размешчана спераду злева, а сілавы агрэгат справа, што палягчае прымяненне шасі для шырокага спектру баявых задач. Дэсантнае аддзяленне вылучаецца ў карму корпуса з размяшчэннем люка ў даху ў залежнасці ад пастаўленай задачы. Saur 1 здольны развіваць хуткасць больш за 100 км/г.

## Спасылкі 
* Jane's armour and artillery
* MoND ignores the new Romanian APC 
* CPISC 
* Cuget Liber archive 07.11.2006

Катэгорыя:Бронетранспарцёры
Абваленне плаціны Арбаат

Увечары 24 жніўня 2024 года абрынулася плаціна Арбаат на поўнач ад Порт-Судана. Абвал быў выкліканы моцнымі ападкамі і наступнай паводкай. Загінулі па меншай меры 148 чалавек, ад 150 да 200 чалавек прапалі без вестак. Дакладныя звесткі аб трагедыі атрымаць цяжка з-за пашкоджання рэгіянальных тэлекамунікацыйных сетак і разбурэння дарог. Апошні раз рамонтныя работы на ёй праводзіліся ў 2017 годзе. Плаціна выступала ў якасці асноўнай крыніцы прэснай вады для горада, які стаў фактычнай сталіцай Судана пасля пачатку баёў у Хартуме ў ходзе супрацьстаяння САП і УСС. У сувязі з ваеннымі дзеяннямі сюды прыбывала большая частка гуманітарнай дапамогі і вялікая колькасць унутрана перамешчаных асоб.

25 жніўня месца трагедыі наведаў кіраўнік краіны Абдэль Фатах аль-Бурхан.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Падзеі 24 жніўня
Катэгорыя:Жнівень 2024 года
Катэгорыя:Катастрофы 2024 года
Павел Анатольевіч Аўдочанка

**Павел Анатольевіч Аўдочанка** (нар. , Мінск, Беларусь) — беларускі валейбаліст.

## Біяграфія 
Выступаў за мінскі «Будаўнік» (2006—2012, 2015/16, 2018/19, 2020/21), «Шахцёр» (2012—2014, 2021—2024), «Прыкам’е» (2014/15), «Нову» (2016/17), «Дынама-ЛВ» (2017/18) і «Газпрам-Югру» (2019/20).

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Беларусі (8): 2010, 2011, 2012, 2013, 2015, 2022, 2023, 2024
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (4): 2013, 2014, 2019, 2021
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 2009
*   Уладальнік Кубка Беларусі (6): 2023/24, 2022/23, 2021/22, 2015/16, 2010/11, 2009/10
*   Сярэбраны прызёр Кубка Беларусі (3): 2020/21, 2018/19, 2011/12
*   Бронзавы прызёр Кубка Беларусі (2): 2013/14, 2012/13
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Pavel Audochanka (Avdochenko)
* Авдоченко Павел/ Avdochanka Pavel
* Лучший бомбардир «Шахтёра» Авдоченко перешёл в «Динамо-ЛО»
* ЛУЧШИЙ БОМБАРДИР СОЛИГОРСКОГО «ШАХТЕРА» ПАВЕЛ АВДОЧЕНКО ПЕРЕШЕЛ В «ДИНАМО-ЛО»

Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Валейбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па валейболе
Катэгорыя:Ігракі «Новы» Навакуйбышэўск
Разня ў Барсалаго (2024)

24 жніўня 2024 года падчас джыхадзісцкага паўстання ў Буркіна-Фасо групоўкай Джамаат Наср аль-Іслам валь-Муслімін, звязанай з Аль-Каідай, было забіта 400—500 It is the deadliest attack in the country's history. чалавек у дэпартаменце Барсалаго. 

Тут, у сувязі з набліжэннем ісламістаў да горада Кая, які ўяўляў сабой апошнюю лінію абароны сталіцы краіны Буркіна-Фасо Уагадугу, урадавыя войскі нанялі мясцовых жыхароў для будаўніцтва абарончых збудаванняў. На працягу гэтага часу група баевікоў расстрэльвала людзей, якія капалі абарончыя траншэі вакол армейскіх аванпостаў. У выніку стральбы загінулі сотні чалавек. Сярод ахвяр былі мясцовыя чыноўнікі, байцы праўрадавага апалчэння «Добраахвотнікі абароны Айчыны».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Масавыя забойствы
Катэгорыя:Гісторыя Буркіна-Фасо
Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2024 годзе
Катэгорыя:Падзеі 24 жніўня
Катэгорыя:Жнівень 2024 года
Кірыл Краснеўскі

**Кірыл Краснеўскі** (нар. ) — беларускі валейбаліст.

## Біяграфія 
Першым прафесійным клубам быў гродзенскі «Камунальнік». У Беларусі таксама выступаў за мінскі «Будаўнік». Гуляць за каманды з чэмпіянатаў Беларусі, Балгарыі, Грэцыі, Турцыі, Казахстана, Эстоніі, Аўстрыі, Ізраіля, Катара, Расіі, Францыі, Саудаўскай Аравіі, Іспаніі, Італіі і Украіны.

Прыцягваўся ў зборную Беларусі. Пасля выбараў-2020 падпісаў праўладны ліст спартоўцаў.

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Беларусі (2): 2004/05, 2011/12
*   Уладальнік Кубка Беларусі (1): 2004
*   Сярэбраны прызёр Кубка Беларусі (1): 2011
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Kiryl Krasneuski
* «Кирилл решил, что ему нужнее всех». Белорусский волейболист угнал автобус, чтобы бежать от войны в Украине
* Кирилл Красневский: Когда выступаешь за страну, это идет от сердца 
* КИРИЛЛ КРАСНЕВСКИЙ. В ТУРЦИИ ОСТАЛОСЬ ПОЛКВАРТИРЫ

Катэгорыя:Валейбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі «Нафтавіка» Арэнбург
Катэгорыя:Ігракі «Цюмені» (валейбол)
Беласнежка: Помста гномаў

**«Беласнежка: Помста гномаў»** () — фэнтэзійны камедыйны фільм рэжысёра Тарсема Сінгха, вольная экранізацыя казкі братоў Грым. Фільм выйшаў у пракат 30 сакавіка 2012 года.

## Сюжэт 
Фільм пачынаецца з апавядання мачахі Беласнежкі каралевы Клементыяны (Джулія Робертс). Яна расказвае гісторыю, як у адной пары ў далёкім каралеўстве нарадзілася цудоўная дачка. Неўзабаве пасля родаў маці дзяўчынкі памірае, і бацька (Шон Бін), кароль той дзяржавы, сам клапоціцца пра дачку, спрабуючы выгадаваць з яе спадчынніцу трону. Праз восем гадоў Кароль знаходзіць сабе новую жонку — Клементыяну. Неўзабаве пасля вяселля кароль з’яжджае на бітву з нейкімі цёмнымі сіламі і знікае, пакінуўшы дачцэ свой кінжал. Яна шукае бацьку ў лесе, але не знаходзіць.

Праз дзесяць гадоў каралеўства практычна разбурана: краіну скаваў вечны лёд, у палацы балююць багацеі, а ў горадзе гінуць з голаду простыя людзі. Каралева ўзурпавала ўладу, схаваўшы ад усіх, што сапраўдная спадчынніца прастола не яна, а яе падчарыца. Пасталелая Беласнежка (Лілі Колінз) на сваё васемнаццацігоддзе даведваецца ад сваіх сяброў сярод прыслугі пра жахі, якія робяцца па-за сценамі замка і атрымлівае ў падарунак кінжал свайго бацькі. Беласнежку прыгнятае яе жыццё ў палацы: яе не паважаюць, а Каралева ўвесь час зневажае яе. Беласнежка маскіруецца і пакідае палац, каб…

## У ролях 
* Лілі Колінз — Беласнежка, дачка караля, жонка прынца Элкота.
* Джулія Робертс — злая каралева Клементыяна, мачыха Беласнежкі
* Армі Хамер — Эндру Элкат, муж Беласнежкі, прынц Валенсіі
* Шон Бін — кароль, бацька Беласнежкі, муж Клементыяны
* Нейтан Лейн — Брайтан, мажардом.
* Мэр Уінінгэм — Маргарэт, пекар
* Майкл Лернер — барон
## Крыніцы 
Катэгорыя:Фільмы 2012 года
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы ЗША
Вожык (рэпер)

**Вожык**, сапраўднае імя **Дзмітрый Васілевіч Зайко** (нар. 22 студзеня 1987, Сянно) — беларускі рэп-выканаўца.

## Біяграфія 
Працаваў метадыстам па фальклоры, займаўся народнымі танцамі, а таксама стварыў фальклорны гурт «Крывія» і быў яго мастацкім кіраўніком.

## Творчасць 
Адзін з самых папулярных рэп-выканаўцаў Беларусі.

Пачаў творчую дзейнасць у складзе фармацыі ТА «Лопата» у 2004 годзе.

У 2010 годзе выступіў на конкурснай праграме фестываля «Басовішча».

У 2011 годзе выпусціў дэбютны альбом «У віры падзей».

Пасля вялікага перапынку ў 2015 годзе пры падтрымцы «Арт Сядзібы» прадставіў міні-альбом «Лікёры».

У траўні 2023 года прэзентаваў сваю праграму «Дзевяць мільёнаў» на канцэрце ў Батумі, куды Вожык пераехаў жыць пасля палітычнага пераследу ў Беларусі.

## Грамадзянская пазіцыя 
У 2020 годзе падпісаў Адкрыты ліст дзеячоў культуры і мастацтва Рэспублікі Беларусь з патрабаваннем перагледзець вынікі прэзідэнцкіх выбараў, спыніць гвалт, адмяніць чорныя спісы і спыніць ціск на дзеячоў культуры, якія не згодныя з палітыкай беларускіх уладаў.

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* У віры падзей (2011).

### EP 
* Лікёры (2015).
* Дзевяць мільёнаў (Частка першая) [Летуценнікі] (2021).

### Сінглы 
* Бандэра (2014).
* Абіраем Лукашэнку (2015).
* Забі, Божа (2017).
* Дзевяць мільёнаў (2020).

### Кліпы 
* Вожык п/у F.L. — На Дняпры (2011).

### Удзел у іншых рэлізах 
* ТО Лопата — Привет, кузен! (2009).
* Zeman — Апельсин (2010).
* ТО Лопата — Кап-кап (2012).
* Складанка беларускамоўнай рэп-музыкі «Жалуды» (2013).
* ZnaROCK — Авітаміноз (2014).
* Zeman — Коска (2014).
* Складанка «Сёмы Прэм’ер Тузін» (2014).

## Зноскі 
Катэгорыя:Рэперы Беларусі
Лілі Колінз

**Лілі Джэйн Колінз** (; нар. ) — англа-амерыканская актрыса, мадэль і пісьменніца. Дачка музыкі Філа Колінза і Джыл Тэвелман.

## Біяграфія 
У 2014 годзе адбылася сусветная прэм’ера меладрамы «З любоўю, Розі», у якой партнёрам Лілі стаў Сэм Клафлін. Стужка з’яўляецца экранізацыяй рамана Сесіліі Ахерн. А ў 2016 годзе ў шырокі пракат выйшаў фільм «Па-за правіламі», за гульню ў якім Колінз была намінаваная на «Залаты глобус». У 2016—2017 гадах актрысу можна было ўбачыць у асноўным акцёрскім складзе серыяла «Апошні магнат». Паралельна, у 2017 годзе актрыса выканала другарадную ролю ў прыгодніцкай драме «Окча».

У міні-серыяле «Адвержаныя», заснаваным на аднайменным рамане Віктора Гюго, Колінз дасталася роля Фантыны. Серыял трансліраваўся на тэлеканале BBC One са снежня 2018 па люты 2019 года. У біяграфічнай драме «Прыгожы, дрэнны, злы» (2019) актрыса сыграла галоўную жаночую ролю дзяўчыны галоўнага героя, серыйнага забойцы Тэда Бандзі ў выкананні Зака ​​Эфрана. У тым жа годзе Лілі можна было ўбачыць у фільме «Толкін», які распавядае пра жыццё знакамітага пісьменніка (у выкананні Нікаласа Холта). Колінз сыграла ў стужцы яго жонку.
Муж — Чарлі Мак-Даўэл.

## Фільмаграфія 
* (2012) «Беласнежка: Помста гномаў» — Беласнежка
## Крыніцы
Чарлі Мак-Даўэл

**Чарлі Мак-Даўэл** (; нар. , Лос-Анджэлес, Каліфорнія) — амерыканскі рэжысёр, сцэнарыст, прадзюсар і акцёр.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і брытанскага акцёра Малкальма Мак-Даўэла і амерыканскай актрысы Мэры Стынберджэн.

Дэбютным фільмам рэжысёра стала карціна «Улюбёныя», галоўныя ролі ў якой выканалі Марк Дзюплас і Элізабет Мос. Прэм’ера фільма прайшла на кінафестывалі «Сандэнс» у студзені 2014 года. Другім поўнаметражным фільмам стала карціна «Адкрыццё», галоўныя ролі ў якой адыгралі Руні Мара (з якой рэжысёр сустракаўся ў перыяд з 2010 па 2017 год) і Джэйсан Сігел, прэм’ерны паказ фільма прайшоў на «Сандэнсе» ў студзені 2017 года.

У верасні 2020 года аб’явіў аб змовінах з актрысай Лілі Колінз. З 4 верасня 2021 года жанаты з Лілі Колінз.
Мак-Даўэл

**Мак-Даўэл** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Малкальм Мак-Даўэл — брытанскі акцёр
* Чарлі Мак-Даўэл — амерканскі акцёр
Мэры Стынберджэн

**Мэры Нел Стынберджэн** (; нар. , Ньюпарт, Арканзас) — амерыканская актрыса, уладальніца прэмій «Оскар» і «Залаты глобус» за ролю ў фільме «Мелвін і Говард» (1980).

За сваю трэцюю кінаролю ў кар’еры, у камедыі 1980 года «Мелвін і Говард», выйграла прэмію «Оскар» за лепшую жаночую ролю другога плана. У 1983 годзе сыграла галоўную ролю ў фільме «Крос-Крык», а раней была прыкметная ў фільмах «Рэгтайм» і «Камедыя сексу ў летнюю ноч». Пасля ў асноўным мела поспех на тэлебачанні, здымаючыся ў розных міні-серыялах пачынаючы з сярэдзіны васьмідзесятых.

У 1990 годзе знялася ў фільме «Назад у будучыню 3», фінальнай часткі трылогіі. Пасля ў яе былі ролі другога плана ў фільмах «Філадэльфія» і «Ніксан», а таксама галоўная роля ва ўласным камедыйным серыяле «Чарніла» ў 1996—1997 гадах, які быў зачынены пасля аднаго сезону. Таксама ў яе была роля другога плана ў серыяле «Новая Жанна Д’Арк» у 2003—2005 гадах. У 2011 годзе ў яе была невялікая роля ў фільме «Прыслуга», а ў 2012 годзе яна з’явілася ў некалькіх эпізодах серыяла «Студыя 30». У 2014 годзе было абвешчана, што Стынберджэн далучылася да серыяла «Аранжавы — хіт сезона» і з’явіцца ў трэцім сезоне, які выйдзе ў 2015 годзе. У 2015 годзе далучылася да акцёрскага складу «Апошні чалавек на Зямлі».

## Зноскі
Армі Хамер

**Арманд Дуглас Хамер** (; нар. , Лос-Анджэлес, Каліфорнія, ЗША), больш вядомы як **Армі Хамер** () — амерыканскі акцёр, найбольш вядомы ролямі блізнят Кэмерана і Тайлера Уінклвос у фільме Дэвіда Фінчэра «Сацыяльная сетка», прынца Эндру Олката ў фільме Тарсема Сінгха «Беласнежка: Помста гномаў», Джона Рыда ў фільме Гара Вербінскі «Самотны рэйнджар», Іллі Куракіна ў фільме Гая Рычы "Агенты А. М.К. Л. а таксама Олівера ў фільме «Назаві мяне сваім імем».
## Крыніцы
Сінгх

**Сінгх** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Гіяні Заіл Сінгх — індыйскі дзяржаўны і палітычны дзеяч.
* Манмахан Сінгх (1932—2024) — індыйскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, Прэм’ер-міністр Індыі (2004—2014).
* Тарсем Сінгх — кінарэжысёр.
Ньюпарт (Арканзас)

**Ньюпарт** () — горад ў акрузе Джэксан (штат Арканзас, ЗША). Насельніцтва — 7811 чалавек (перапіс 2000 года). Адміністрацыйны цэнтр акругі.
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Мэры Стынберджэн, амерыканская актрыса
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Арканзаса
Малкальм Мак-Даўэл

**Малкальм Мак-Даўэл** (; імя пры нараджэнні — Малкальм Джон Тэйлар (); нар. , Лідс, Уэст-Ёркшыр, Англія, Вялікабрытанія) — брытанскі акцёр тэатра, кіно, тэлебачання і агучвання. Атрымаў шырокую вядомасць дзякуючы сваім яркім, часам жорсткім і рэзка адмоўным, ролям. Праходзіў падрыхтоўку ў Лонданскай акадэміі музычнага і драматычнага мастацтва.

Намінант на прэмію «Залаты глобус» у катэгорыі «Найлепшая мужчынская роля — драма» за ролю ў фільме «Завадны апельсін» (1971). Таксама ў 1980 годзе акцёр атрымаў намінацыю на прэмію «Сатурн» у катэгорыі «Найлепшы кінаакцёр» за ролю ў фільме «Падарожжа ў машыне часу» (1979).

У 2014 годзе Малкальм Мак-Даўэл быў удастоены прэміі «Сатурн» за дасягненні ў кар’еры. 16 сакавіка 2012 года Мак-Даўэл стаў уладальнікам зоркі на Галівудскай «Алеі славы».

Найбольш вядомыя ролі — у фільмах «Завадны апельсін» (1971), «O, шчасліўчык!» (1973), «Пераход» (1978), «Калігула» (1979) і «Царазабойца» (1991).

## Зноскі
Лі Пейс

**Лі Грынер Пейс** (; нар. , Чыкашаў, Аклахома, ЗША) — амерыканскі акцёр. Намінант на прэміі «Залаты глобус» і «Эмі». Найбольш вядомы па галоўных ролях у серыялах «Мёртвыя да запатрабавання» (2007—2009) і «Спыніся і гары» (2014—2017), а таксама па ролях Трандуіла ў трылогіі «Хобіт», Ронана Абвінаваўцы ў кінематаграфічным сусвеце Marvel і серыяле «Падстава».

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Энтані Макі

**Энтані Дуэйн Макі** (; нар.) — амерыканскі акцёр.

Першую сваю ролю Энтані Макі атрымаў у 2002 годзе, гэта стаў знакаміты фільм «8 міля» з Эмінемам і Кім Бейсінгер у галоўных ролях. А галоўную ролю ён атрымаў у 2003 годзе ў драме Родні Эванса «Як брат брату». У фільме ён выканаў ролю афраамерыканскага мастака-гомасексуала Перы. Іншай яго прыкметнай роляй стала роля Джона Армстранга ў фільме Спайка Лі «Яна ненавідзіць мяне».

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Інстытут фізічнай хіміі імя Л. У. Пісаржэўскага НАН Украіны

**Інстытут фізічнай хіміі імя Л. У. Пісаржэўскага НАН Украіны** — навукова-даследчая ўстанова ў складзе Аддзялення хіміі Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, займаецца навуковымі даследаваннямі ў галіне фундаментальных праблем каталізу, хіміі ізатопаў, хіміі свабодных радыкалаў і механізмаў хімічных рэакцый, адсорбцыі і адсарбентаў, фізічнай хіміі каардынацыйных злучэнняў, фотахіміі, электроннай хіміі. Створаны ў 1927 на базе кафедры электроннай хіміі Днепрапятроўскага горнага інстытута.

## Структура 
* Аддзел каталітычных сінтэзаў на аснове аднавугляродных малекул
* Аддзел фотахіміі
* Аддзел порыстых рэчываў і матэрыялаў
* Аддзел фізіка-неарганічнай хіміі
* Аддзел каталітычных акісляльна-аднаўленчых працэсаў
* Аддзел свабодных радыкалаў
* Лабараторыя спектраскапіі палімераў

## Спасылкі 
* Сайт інстытута 

Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Украіны
Акажу

**Акажу** (*Anacardium occidentale* ад ) — від дрэў сямейства , пашыранае ў тропіках; дае каштоўную драўніну, едкі бальзам, алей і камедзь.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Сумахавыя
Жан Віго

**Жан Віго** (, поўнае імя **Жан Банавенцюр дэ Віго Альмерэйда**; ,  — , там жа) — французскі кінарэжысёр. Нягледзячы на ​​нядоўгае жыццё і кароткачасовую кар’еру, зрабіў значны ўклад у развіццё паэтычнага рэалізму (плыні ў французскім кіно 1930-х гадоў), што пасля аказала ўплыў на рэжысёраў французскай новай хвалі.

## Біяграфія 
у 1928 годзе працаваў памочнікам у вядомага кінааператара Леона-Анры Бюрэля, дапамагаў яму на здымках карціны «Венера». Затым, атрымаўшы ў спадчыну пасля смерці сваяка 100 тысяч франкаў, ён набыў старую кінакамеру і ў 1930 годзе пачаў працу над сваім першым фільмам — нямой дакументальнай кароткаметражкі «Наконт Ніцы», якая выявіла здольнасць Віго ўлоўліваць натуральную прыгажосць рэальнасці і надаваць банальным сцэнам стылізаванае паэтычнае гучанне.

Другім фільмам рэжысёра стала дакументальная сюррэалістычная кароткаметражка «Тарыс, або плаванне», выпушчаная ў 1931 годзе, дзе галоўным героем быў плывец-чэмпіён Жан Тарыс. Далей у 1933 годзе рушыла ўслед поўнаметражная карціна «Нуль за паводзіны». Яна апавядала пра жыццё школы-інтэрната для хлопчыкаў і яе вучняў, якія ўзбунтаваліся супраць школьных парадкаў і выкладчыкаў, карыкатурныя вобразы якіх відавочна былі запазычаныя Віго з дзіцячых успамінаў. Гэты фільм цэнзура адправіла на паліцу, і абмежаванні да паказу былі зняты толькі ў 1945 годзе.

У 1934 годзе рэжысёр зняў сваю чацвёртую і апошнюю карціну, павольную меладраму «Аталанта». Сюжэт фільма быў просты і апісваў гісторыю двух маладых, вясковай дзяўчыны Джульеты (Дзіта Парла) і шкіпера Жана (Жан Дастэ). Пасля вяселля яны адплываюць на баржы Жана «Аталанта» па каналах Францыі да Парыжа. Калі Джульета, нягледзячы на ​​забарону мужа, уцякае паглядзець на горад, Жан, раззлаваўшыся, прымае рашэнне сплысці без жонкі. Аднак затым расстанне пачынае прычыняць яму моцныя пакуты. На шчасце, яго памочнік, эксцэнтрычны стары і аматар котак татка Жуль, шукае Джульету, прыводзіць яе назад, і маладыя ўз’ядноўваюцца. Гэтая непатрабавальная гісторыя, насычаная дзякуючы таленту Вігалірызмам і паэтычнымі матывамі, аказала вялікі ўплыў на рэжысёраў французскай новай хвалі.

Праз менш за месяц пасля прэм’еры «Аталанты», 5 кастрычніка 1934 года, памёр ад туберкулёзу ва ўзросце дваццаці дзевяці гадоў.

## Крыніцы
Элісан Ханіган

**Элісан Ханіган** (; нар. , Вашынгтон, ЗША) — амерыканская актрыса, найбольш вядомая па ролях Уілау Розенберг у тэлесерыялах «Бафі — знішчальніца вампіраў» і «Анёл», Лілі Олдрын у "Як " і Мішэль Флаэрці ў серыі фільмаў «Амерыканскі пірог».

## Біяграфія 
Нарадзілася 24 сакавіка 1974 года ў сям’і Эла Ханігана і Эмілі Поснер. Яе бацька быў выхадцам з Ірландыі, а маці — яўрэйкай. Праз два гады пасля нараджэння Элісан бацькі развяліся, і Элісан з мамай пераехала ў Атланту.

З чатырох гадоў яна пачала здымацца ў рэкламе. У школе вучылася граць на кларнеце, а таксама любіла гуляць у футбол. У 1985 годзе пераехала ў Лос-Анджэлес і паступіла ў North Hollywood High School, якую скончыла ў 1992 годзе. Сваю першую ролю ў вялікім кіно згуляла ў фантастычнай камедыі «Мая мачыха — іншапланецянка» (1988).

З 1990 па 1995 год знялася ў рэкламе і адыграла невялікія ролі ў тэлесерыялах «Разанна», «Застава фехтавальшчыкаў» і «Дакрананне анёла». У 1997 годзе атрымала ролю Уілау, лепшай сяброўкі галоўнай гераіні ў тэлесерыяле «Бафі — знішчальніца вампіраў».

Э. Ханіган замужам за акцёрам Алексісам Дзянісаф з 11 кастрычніка 2003 года. У мужа і жонкі ёсць дзве дачкі — Сацьяна Мары Дзянісаф (нар. 24.03.2009) і Ківа Джэйн Дзянісаф (нар. 23.05.2012).
## Крыніцы
Шон Уільям Скот

**Шон Уільям Скот** (; нар. , Катыдж-Гроў, Мінесота, ЗША) — амерыканскі акцёр.

## Біяграфія 
Шон Уільям Скот нарадзіўся ў Катыдж-Грове, Мінесота. Пасля заканчэння школы ён пераехаў у Лос-Анджэлес. Пасля няўдалага праслухоўвання на ролю ў серыяле «Усе мае дзеці», зняўся ў эпізодах серыялаў «Нешчаслівыя разам» і «Правільныя рэчы». У 1997 годзе адыграў ролю Дэрэка ў тэлефільме «У выгнанні з нараджэння».

Скот дэбютаваў на вялікім экране ў 1999 годзе ў карціне «Амерыканскі пірог», сыграўшы ролю Стыва Стыфлера, якая прынесла яму шырокую вядомасць. У 2000 годзе ён зняўся ў ролях школьніка Білі Хічкака ў трылеры «Пункт прызначэння» і І Эла Фалта ў камедыі «Дарожная прыгода». У 2001 годзе ён паўтарыў ролю Стыфлера ў фільме «Амерыканскі пірог», у 2003 годзе — у фільме «Амерыканскі пірог: Вяселле», а ў 2012 годзе — «Амерыканскі пірог: Усе ў зборы».

У 2011 годзе сыграў ролю Дага Глата, галоўнага героя фільма «Выкідала», а ў 2017 годзе паўтарыў гэтую ролю ў фільме «Выкідала: Эпічны замес». У 2018—2019 гадах граў адну з галоўных роляў у серыяле «Смяротная зброя».
## Крыніцы
Брэндан Глісан

**Брэндан Глісан** (; нар. , , Ірландыя) — ірландскі акцёр тэатра, кіно, тэлебачання, а таксама рэжысёр, сцэнарыст і музыкант (скрыпач, мандалініст). Намінант на «Оскар», «Залаты глобус» і BAFTA, а таксама лаўрэат прэміі «Эмі». Бацька акцёраў Брына і Донала Глісанаў.

## Выбраная фільмаграфія 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Глісан

**Глісан** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Брэндан Глісан — ірландскі акцёр
* Донал Глісан — ірландскі акцёр, рэжысёр і пісьменнік
* Фрэнсіс Глісан — брытанскі ўрач
* Эдуар Глісан — марцінікскі пісьменнік
Інстытут арганічнай хіміі НАН Украіны

**Інстытут арганічнай хіміі НАН Украіны** — навукова-даследчая ўстанова ў складзе Аддзялення хіміі Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, займаецца навуковымі даследаваннямі ў галіне тэарэтычных і эксперыментальных даследаванняў будовы, тэорыі колеру і рэакцыйнай здольнасці арганічных злучэнняў; тонкага арганічнага сінтэзу; хіміі гетэраатамных арганічных злучэнняў; надмалекулярнай хіміі макрацыклічных злучэнняў; навуковых асноў сінтэзу злучэнняў з практычна карыснымі ўласцівасцямі, у тым ліку фізіялагічна актыўных рэчываў, цыянінавых фарбавальнікаў, арганічных каталізатараў і комплексаўтваральнікаў.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1939 годзе на базе Інстытута хімічнай тэхналогіі АН УССР і сектара арганічнай хіміі Інстытута хіміі АН УССР.

За гады свайго існавання інстытут стаў заснавальнікам некалькіх хімічных устаноў. У 1958 годзе на базе лабараторыі высокамалекулярных злучэнняў быў арганізаваны Інстытут хіміі палімераў і манамераў АН УССР. У 1987 годзе на базе Аддзялення біяарганічнай хіміі быў створаны Інстытут біяарганічнай хіміі АН УССР.

## Структура 
* Аддзел хіміі фосфарарганічных злучэнняў
* Аддзел колеру і будовы арганічных злучэнняў
* Аддзел хіміі элементаарганічных злучэнняў
* Аддзел хіміі функцыянальных гетэрацыклічных сістэм
* Аддзел хіміі макрацыклічных злучэнняў
* Аддзел медыцынскай хіміі
* Аддзел фізіка-хімічных даследаванняў
* Аддзел хіміі фторарганічных злучэнняў
* Аддзел хіміі арганічных злучэнняў серы

## Спасылкі 
* Сайт інстытута

Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Украіны
Аквілон

**Аквілон** ( — «паўночны вецер») — рэзкі паўночны вецер. Як і іншыя вятры, Аквілон прадстаўлялі бажаством, якое ўвасабляла гэтую сілу прыроды, адпавядала старажытнагрэчаскаму Барэю (βορεας).
## Крыніцы 
Катэгорыя:Божаствы рымскай міфалогіі
Катэгорыя:Багі паводле алфавіта
Меліса Джэферсан

**Меліса Джэферсан** (; нар.  года, Джорджтаўн, Паўднёвая Караліна) — амерыканская лёгкаатлетка, бягуха на кароткія дыстанцыі, двухразовая чэмпіёнка свету 2022 і 2023 гадоў у эстафеце 4 па 100 метраў. Бронзавы прызёр летніх Алімпійскіх гульняў 2024 года на дыстанцыі 100 метраў.

## Спартыўная кар’ера 
Джэферсан выступала за Універсітэт Прыбярэжнай Караліны і выйграла чэмпіянат NCAA па бегу на 60 метраў у памяшканні ў 2022 годзе. Потым яна выйграла бег на 100 метраў на адкрытым чэмпіянаце ЗША па лёгкай атлетыцы 2022 года і прайшла кваліфікацыю на чэмпіянат свету па лёгкай атлетыцы 2022 года, які праходзіў у Юджыне, штат Арэгон. Джэферсан дайшла да фіналу на дыстанцыі 100 метраў і фінішавала восьмай. У 2022 годзе яна была ў складзе эстафетнай камандзе ЗША, якая заваявала залаты медаль у эстафеце 4 х 100 метраў.

На чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы 2023 года, які праходзіў у Будапешце, Джэферсан зноў бегла эстафету 4 х 100 метраў і выйграла залаты медаль.

У маі 2024 года Меліса выйграла бег на 100 метраў на залатым этапе Гран-пры Сусветнага лёгкаатлетычнага кантынентальнага тура ў Лос-Анджэлесе.

На летніх Алімпійскіх гульнях у Парыжы, у 2024 годзе, на дыстанцыі 100 метраў яна заваявала бронзавы медаль з вынікам 10,92 сек.
## Крыніцы
Тонус

**То́нус** у фізіялогіі (ад  — нацяжэнне, напружанне) — нармальны, нестамляльны стан пастаяннага ўзбуджэння нервовых цэнтраў і працяглае напружанне мышцаў.

Тонус з’яўляецца адной з праяў гамеастазу ў арганізме і адначасова адным з механізмаў яго падтрымання; забяспечвае аптымальны функцыянальны стан органаў і тканак, падтрыманне пэўнага становішча цела ў прасторы. Вылучаюць тонус нервовых цэнтраў і мышачны тонус (тонус шкілетных і тонус гладкіх мышцаў).

Тонус нервовых цэнтраў падтрымліваецца эферэнтнымі нервовымі імпульсамі, што паступаюць у цэнтральную нервовую сістэму ад перыферычных рэцэптараў, і ўздзеяннем хімічных раздражняльнікаў (гармонаў, медыятараў). Пасіўны мышачны тонус залежыць ад уласцівасцей мышцы. Актыўны мышачны тонус — ад ад колькасці мышачных валокнаў, якія скарачаюцца пад уздзеяннем нервовых імпульсаў ад рухальных нейронаў спіннога мозга.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Мышачная сістэма
Катэгорыя:Фізіялогія нервовай сістэмы
Аксіопес

**Аксіопес** (*Oxyopes*) — павук карычневай афарбоўкі з падоўжнымі белымі лініямі на задняй частцы брушка, пашыраны ў паўночнай і сярэдняй частцы Еўропы; жыве ў траве, на кустах, дрэвах у лесе.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Павукі-рысі
Інстытут хіміі высокамалекулярных злучэнняў НАН Украіны

**Інстытут хіміі высокамалекулярных злучэнняў НАН Украіны** — навукова-даследчая ўстанова ў складзе Аддзялення хіміі Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, займаецца навуковымі даследаваннямі ў галіне новых функцыянальных палімераў і іх кампазітаў: клеючых, гідраізаляцыйных, антыфрыкцыйных, адгезійных, каразійна-ўстойлівых, хіміка-ўстойлівых, токаправодных, сэнсарных, цепла-, вогне- і радыяцыйна-ўстойлівых матэрыялаў, нанакампазітаў, медыцынскія палімераў і інш.

## Гісторыя 
У 1958 годзе на базе лабараторыі высокамалекулярных злучэнняў Інстытута арганічнай хіміі АН УССР быў арганізаваны *Інстытут хіміі палімераў і манамераў АН УССР*. З 1963 — пад сучаснай назвай.

## Структура 
* Аддзел хіміі гетэраланцуговых палімераў і ўзаемапранікальных палімерных сетак
* Аддзел фізіка-хіміі палімераў
* Аддзел мадыфікацыі палімераў
* Аддзел палімераў медыцынскага прызначэння
* Аддзел палімерных кампазітаў
* Аддзел хіміі алігамераў і сеткавых палімераў
* Аддзел фізікі палімераў
* Аддзел тэрмаўстойлівых палімераў і нанакампазітаў

## Спасылкі 
* Сайт інстытута

Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Украіны
Акінезія

**Акінезія** (, ад  — адмоўная часціца +  — *рух*) — страта здольнасці актыўных рухаў у выніку паралічу, болю, пры некаторых псіхічных захворваннях.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Захворванні нервовай сістэмы
Актынела (водарасць)

**Актынела** (*Actinella*) — род дыятомавах прэснаводных водарасцей сямейства эўноцыевых, пашырана ў Бразіліі, Скандынавіі, на поўначы Еўропы, Далёкім Усходзе.

## Апісанне 
Клеткі злучаны ў веерападобныя калоніі. Панцыр з паяска клінападобны. Створкі гетэрапольныя, булавападобныя, сагнутыя на падоўжанай восі. Структура створак папярочна-штрыхавая. На верхнім шырокім канцы створак зачаткавае шчылінападобнае шво з канцавым вузельчыкам. Восевае поле ніткападобнае, кароткае, слаба развітае.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дыятомавыя водарасці
Інстытут агульнай і неарганічнай хіміі імя У. І. Вярнадскага НАН Украіны

**Інстытут агульнай і неарганічнай хіміі імя У. І. Вярнадскага НАН Украіны** — навукова-даследчая ўстанова ў складзе Аддзялення хіміі Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, займаецца навуковымі даследаваннямі ў галіне неарганічнай хіміі.

## Гісторыя 
У 1918 г. першы прэзідэнт Украінскай акадэміі навук акадэмік У. І. Вярнадскі заснаваў у Кіеве Хімічную лабараторыю як навуковую ўстанову ў складзе Фізіка-матэматычнага аддзела Украінскай Акадэміі Навук. У 1929 г. на базе навукова-даследчай кафедры хіміі Кіеўскага політэхнічнага інстытута быў арганізаваны *Навукова-даследчы інстытут хіміі Наркамата асветы*. У 1931 годзе ён быў аб’яднаны з Хімічнай лабараторыяй і ўключаны ў склад Акадэміі навук як *Інстытут хіміі АН УССР*. У гады Вялікай Айчыннай вайны і эвакуацыі ён быў аб’яднаны з Інстытутам арганічнай хіміі, а ў 1945 годзе, пасля вяртання ў Кіеў, падзелены на Інстытут арганічнай хіміі і *Інстытут агульнай і неарганічнай хіміі АН УССР*. У 1993 г. Інстытуту прысвоена імя У. І. Вярнадскага.

За гады свайго існавання інстытут стаў заснавальнікам некалькіх хімічных устаноў. У 1939 годзе на базе сектара арганічнай хіміі быў арганізаваны Інстытут арганічнай хіміі АН УССР. У 1968 годзе на базе сектараў хіміі вады і калоіднай хіміі быў створаны Інстытут калоіднай хіміі і хіміі вады АН УССР. У 1977 годзе на базе лабараторый і Адэскага доследнага завода быў створаны Фізіка-хімічны інстытут АН УССР. У 1991 быў створаны Інстытут сорбцыі і праблем эндаэкалогіі, а ў 1993 — Міжведамаснае аддзяленне электрахімічнай энергетыкі НАН Украіны.

## Навуковыя школы 
* фізічная хімія і электрахімія іонных расплаваў і неводных раствораў
* калоідная хімія
* аналітычная хімія
* хімія комплексных злучэнняў
* хімія і тэхналогія вады
* хімія цвёрдага цела

## Структура 
* Аддзел электрахіміі і фотаэлектрахіміі неметалічных сістэм
* Аддзел хіміі комплексных злучэнняў
* Аддзел электрахіміі і тэхналогіі неарганічных матэрыялаў
* Аддзел фізіка-неарганічнай хіміі
* Аддзел гетэрафазнага сінтэзу неарганічных сістэм
* Аддзел хіміі цвёрдага цела
* Аддзел электрахімічнага матэрыялазнаўства і электракаталізу
* Аддзел хімічнага і інфармацыйнага аналізу

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Сайт інстытута

Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Украіны
Інстытут калоіднай хіміі і хіміі вады імя А. У. Думанскага НАН Украіны

**Інстытут калоіднай хіміі і хіміі вады імя А. У. Думанскага НАН Украіны** — навукова-даследчая ўстанова ў складзе Аддзялення хіміі Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, займаецца навуковымі даследаваннямі ў галіне хіміі, фізікі і біялогіі вады; найноўшых тэхналогій водаачысткі і водападрыхтоўкі; асноў калоіднай хіміі і нанахіміі, паверхневых і электракінетычных з’яў, калоіднай хіміі біялагічных сістэм, фізіка-хімічнай механікі.

## Гісторыя 
У 1968 годзе на базе сектараў хіміі вады і калоіднай хіміі Інстытута агульнай і неарганічнай хіміі АН УССР быў створаны *Інстытут калоіднай хіміі і хіміі вады АН УССР*. У 1980 годзе прысвоена імя заснавальніка калоіднай хіміі Украіны і Расіі, акадэміка АН УССР, члена-карэспандэнта АН СССР А. У. Думанскага.

## Структура 
* Аддзел хіміі, фізікі і біялогіі вады
* Аддзел фізіка-хімічнай механікі дысперсных сістэм
* Аддзел аналітычнай і радыяхіміі
* Аддзел сорбцыі і біялогіі ачысткі вады
* Аддзел электрахіміі і адсорбцыі на мінеральных сарбентах

## Спасылкі 
* Сайт інстытута

Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Украіны
Інстытут біяарганічнай хіміі і нафтахіміі імя В. П. Кухара НАН Украіны

**Інстытут біяарганічнай хіміі і нафтахіміі імя В. П. Кухара НАН Украіны** — навукова-даследчая ўстанова ў складзе Аддзялення хіміі Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, займаецца навуковымі даследаваннямі ў галіне хіміі біялагічна актыўных пептыдаў, бялкоў, нуклеінавых кіслот і іх кампанентаў; хімічных мадэляў біялагічных працэсаў, сінтэзу і вывучэння біялагічных уласцівасцей новых рэгулятараў для выкарыстання ў медыцыне і сельскай гаспадарцы; развіцця навуковага сінтэзу і тэхналогіі атрымання важных прадуктаў і матэрыялаў з нафты; экалагічнымі даследаваннямі.

## Гісторыя 
У 1987 годзе на базе Аддзялення біяарганічнай хіміі Інстытута арганічнай хіміі АН УССР быў створаны *Інстытут біяарганічнай хіміі АН УССР*. У 1989 г. Інстытуту быўло падпарадкавана Аддзяленне нафтахіміі Інстытута фізіка-арганічнай хіміі і вугляхіміі АН УССР, пасля чаго ён атрымаў новую назву — *Інстытут біяарганічнай хіміі і нафтахіміі АН УССР*. У 2018 годзе Інстытуту біяарганічнай хіміі і нафтахіміі НАН Украіны прысвоена імя выбітнага ўкраінскага вучонага В. П. Кухара.

## Структура 
* Аддзел тонкага арганічнага сінтэзу
* Аддзел хіміі біяактыўных азотазмяшчальных гетэрацыклічных асноў
* Аддзел механізмаў біяарганічных рэакцый
** Лабараторыя малекулярных механізмаў рэгуляцыі клеткавага метабалізму
* Аддзел хіміі прыродных злучэнняў
** Лабараторыя медыка-біялагічных даследаванняў
* Аддзел арганічнага і нафтахімічнага сінтэзу
** Лабараторыя мадыфікацыі палімераў
* Аддзел каталітычнага сінтэзу
* Аддзел хіміі функцыянальных матэрыялаў
* Аддзел сінтэзу фізіялагічна актыўных злучэнняў фосфару
* Аддзел навукова-арганізацыйнай работы і інтэлектуальнай уласнасці

## Спасылкі 
* Сайт інстытута 

Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Украіны
Фізіка-хімічны інстытут імя А. У. Багацкага НАН Украіны

**Фізіка-хімічны інстытут імя А. У. Багацкага НАН Украіны** — навукова-даследчая ўстанова ў складзе Аддзялення хіміі Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, займаецца навуковымі даследаваннямі ў галіне фізічнай хіміі.

## Гісторыя 
У 1977 годзе на базе лабараторый Інстытута агульнай і неарганічнай хіміі АН УССР і Адэскага доследнага завода быў створаны *Фізіка-хімічны інстытут АН УССР*. У 1984 было нададзена імя акадэміка А. У. Багацкага.

## Структура 
* Аддзел тонкага арганічнага сінтэзу
* Аддзел хіміі функцыянальных неарганічных матэрыялаў
** Лабараторыя субстанцыйнага аналізу матэрыялаў
* Аддзел медыцынскай хіміі і хіміяінфарматыкі
* Аддзел хіміі лантаноідаў
* Аддзел біямедыцыны
** Лабараторыя медыцынскай біятэхналогіі і энзімалогіі
** Лабараторыя малекулярнай фармакалогіі і медыцыны
** Лабараторыя біяаналітыкі і фармацэўтычнага аналізу
* Аддзел каталітычнага сінтэзу
* Аддзел інтэлектуальнай уласнасці, інавацыйнай і інфармацыйнай дзейнасці і трансферу тэхналогій

## Спасылкі 
* Сайт інстытута 

Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Украіны
Антоніўка (значэнні)

**Антоніўка** — тапонім.

* Антоніўка — сяло ў Джанкойскім раёне (Рэспубліка Крым.
* Антоніўка — пасёлак гарадскога тыпу ў Дніпроўскім раёне Херсонскай вобласці Украіны.
* Антоніўка — вёска ў Гайсынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
* Антоніўка — вёска ў Гарохіўскім раёне Валынскай вобласці.
* Антоніўка — вёска ў Луцкім раёне Валынскай вобласці.
* Антоніўка — вёска ў Жмэрынскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
* Антоніўка — вёска ў Жыдачыўскім раёне Львоўскай вобласці
* Антоніўка — вёска ў Канатопскім раёне Сумскай вобласці Украіны.
* Антоніўка — вёска ў Тульчынскім раёне Вінніцкай вобласці.
* Антоніўка — вёска ў Ямільчынскім раёне Жытомірскай вобласці.
* Антоніўка — вёска ў Карастышыўскім раёне Жытомірскай вобласці.
* Антоніўка — вёска ў Валадымырэцкім раёне Ровенскай вобласці.
* Антоніўка — вёска ў Бэрэзніўскім раёне Ровенскай вобласці.
* Антоніўка — вёска ў Акнянскім раёне Адэскай вобласці.
* Антоніўка — вёска ў Любашыўскім раёне Адэскай вобласці.
* Антоніўка — вёска ў Ямпільскім раёне Сумскай вобласці.
* Антоніўка — вёска ў Кагарлыцкім раёне Кіеўскай вобласці.
* Антоніўка — вёска ў Тарашчанскім раёне Кіеўскай вобласці.
* Антоніўка — вёска ў Ставышчанскім раёне Кіеўскай вобласці.
* Антоніўка — вёска ў Варвінскім раёне Чарнігаўскай вобласці.

## Гл. таксама 
* Мала Антоніўка — вёска ў Білацэркаўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
* Антонаўка
Saur 2

**Saur&nbsp;2** — румынскі бронетранспарцёр з колавай формулай 8×8, выраблены кампаніяй Automecanica Moreni. Распрацаваны ROMARM у пачатку 2000-х як працяг развіцця Saur 1.

Першы прататып прадстаўлены ў канцы 2008 года на зброевай выставе Expomil 2009.

Корпус выраблены са зварной бранявой сталі. Месца кіроўцы размешчана ў пярэдняй левай частцы фюзеляжа, сілавая ўстаноўка — справа ад яго, камандзір сядзіць за вадзіцелем. Мае дызельны рухавік магутнасцю 326 к.с.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Апісанне на галоўнай старонцы ROMARM 

Катэгорыя:Бронетранспарцёры
Інстытут хіміі паверхні імя А. А. Чуйкі НАН Украіны

**Інстытут хіміі паверхні імя А. А. Чуйкі НАН Украіны** — навукова-даследчая ўстанова ў складзе Аддзялення хіміі Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, займаецца навуковымі даследаваннямі ў галіне фундаментальных і прыкладных праблем хіміі, фізікі і тэхналогіі цвёрдага цела. Створаны 8 мая 1986 г. на базе Аддзялення хіміі паверхні (два навуковыя аддзелы і спецыяльнае канструктарска-тэхналагічнае бюро) Інстытута фізічнай хіміі імя Л. У. Пісаржэўскага АН УССР.

## Структура 
* Аддзел фізіка-хіміі вугляродных нанаматэрыялаў
** Лабараторыя электрахіміі нанаматэрыялаў
* Лабараторыя кінетыкі і механізмаў хімічных ператварэнняў на паверхні цвёрдых цел
* Аддзел біямедыцынскіх праблем паверхні
* Аддзел хімічнага дызайну паверхні
** Лабараторыя нанахіміі функцыянальных пакрыццяў
* Адджел нанаматэрыялаў
** Лабараторыя электрафізікі нанаматэрыялаў
* Аддзел кампазіцыйных матэрыялаў
** Лабараторыя аксідных нанакампазітаў
** Кантрольна-аналітычная лабараторыя па выпрабаваннях каразійнай стойкасці матэрыялаў
* Аддзел аморфных і структурна ўпарадкаваных аксідаў
* Аддзел хемасарбцыйных і гібрыдных матэрыялаў
* Аддзел тэарэтычнай і эксперыментальнай фізікі нанасістэм
* Аддзел фізікі і хіміі паверхні нанасістэм
** Лабараторыя фатонікі аксідных нанасістэм
* Аддзел квантавай хіміі і хімічнай фізікі нанасістэм

## Спасылкі 
* Сайт інстытута

Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Украіны
Інстытут біякалоіднай хіміі імя Ф. Д. Аўчарэнкі НАН Украіны

**Інстытут біякалоіднай хіміі імя Ф. Д. Аўчарэнкі НАН Украіны** — навукова-даследчая ўстанова ў складзе Аддзялення хіміі Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, займаецца навуковымі даследаваннямі ў галіне ўплыву жывога рэчыва на неарганічную прыроду ў біясферы і распрацоўкі новых тэхналогій здабычы каштоўных і рэдкіх металаў. Заснаваны ў 1991 годзе.

## Навуковыя школы 
* біякалоідная хімія
* фізіка-хімія дысперсных мінералаў
* электрапаверхневыя з’явы ў дысперсіях і нанасістэмах

## Структура 
* Аддзел калоіднай тэхналогіі прыродных сістэм
* Аддзел макракінетыкі прыродных дысперсных сістэм
** Лабараторыя фізічнай хіміі дысперсных мінералаў
* Аддзел фізіка-хімічнай геамеханікі
** Лабараторыя біякалоіднай фізікі і глікананасінтэзу
* Аддзел фізіка-хімічнай гідрадынамікі ультрадысперсных сістэм
** Лабараторыя здабычы руд і апрацоўкі рэдкіх, каштоўных і роднасных металаў
* Аддзел функцыянальных гідрагеляў
** Лабараторыя аналітычных даследаванняў і хімічнага аналізу

## Спасылкі 
* Сайт інстытута

Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Украіны
Кубак Беларусі па баскетболе сярод жанчын 1997

**Кубак Беларусі па баскетболе сярод жанчын 1997** — 1-ы кубак Рэспублікі Беларусь па баскетболе сярод жанчын. Кубак праводзіўся ў чэрвені 1997 года.

## Турнірная табліца 
## Гл. таксама 
* Чэмпіянат Беларусі па баскетболе сярод жанчын 1996/1997

Катэгорыя:1997 год у баскетболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1997 годзе
1997
Катэгорыя:Чэрвень 1997 года
Стыпендыя імя Аркадзя Смоліча

**Стыпендыя імя Аркадзя Смоліча** — узнагарода за выбітную грамадскую, культурную і сацыяльную дзейнасць, накіраваную на развіццё грамадзянскай супольнасці ў Беларусі. Выдаецца з 2015 года. Названа ў гонар навукоўца Аркадзя Смоліча.

## Лаўрэаты стыпендыі імя Аркадзя Смоліча 
* 2015 — Ганна Смірнова
* 2016 — Дзмітрый Быліновіч
* 2017 — Таццяна Палтарак
* 2018 — Мікалай Заяц
* 2019 — Алеся Вакуліч

## Крыніцы 
Катэгорыя:З’явіліся ў 2015 годзе
Катэгорыя:Стыпендыі
Катэгорыя:Узнагароды Беларусі
Вуліца Ілукстэс

**Вуліца Ілукстэс** () — вуліца ў Рызе.

## Гісторыя 
Упершыню згадваецца ў спісе вуліц Рыгі ў 1935 годзе пад сваёй сучаснай назвай, якая паходзіць ад назвы горада Ілукстэ. Старая (паўднёвая) частка вуліцы адносіцца да Латгальскага прадмесця і ўтварае мяжу паміж Дарзцыемсам і Пляўніекамі.

Новая частка вуліцы Ілукстэс, якая адносіцца да Пурвцыемса, пракладзена пры забудове мікрараёна «Пурвцыемс-3» у канцы 1970-х гадоў. У 1980 годзе атрымала назву вуліца Міхаіла Казакова (у гонар савецкага генерала арміі М. І. Казакова). У 1991 годзе аб’яднана з гістарычнай часткай вуліцы Ілукстэс.

З 1989 па 2024 год на вуліцы па адрасе вуліца Ілукстэс 10 была адзіная ў Рызе беларуская школа.
Катэгорыя:Вуліцы Рыгі
Мсціслаўскае староства

**Мсціслаўскае гродавае староства** — дзяржаўнае ўладанне ў Мсціслаўскім ваяводстве Вялікага Княства Літоўскага.

Створана неўзабаве па пераходзе ў 1526 годзе Мсціслаўскага княства ў непасрэднае ўладанне вялікага князя літоўскага Жыгімонта Старога.

Паводле люстрацый 1738 і 1765 гадоў у склад староства ўваходзілі Мсціслаў, Радамля і вёскі Беразетня, Парадніна, Будзін, Лукавая і Слабодка. Такім чынам, староства было невялікім.

## Старосты 
* Ян Юр’евіч Глябовіч (1527—1528)
* Ян Юр’евіч Ільініч (1528—1529)
* Юрый Юр’евіч Зяновіч (1529—1535)
* Васіль Андрэевіч Палубінскі (1535—1535)
* Іван Васілевіч Палубінскі (1551—1558)
* Іван Васілевіч Саламярэцкі (1558—1578)
* Павел Мікалаевіч Пац (1578—1592)
* Пётр Пац (1592—1613)
* Мікалай Францкевіч-Радзімінскі (1613—1621)
* Крыштаф Стэфан Сапега (1621—1627)
* Ян Друцкі-Сакалінскі (1627—1630)
* Юзаф Корсак (1630—1643)
* Януш Радзівіл (1643—1645)
* Станіслаў Рыгор Пятроўскі (1645—1647)
* Казімір Тышкевіч (1647—1649)
* Крыштоф Цеханавецкі (1649—1653)
* Мікалай Валерыян Цеханавецкі (1653—1672)
* Ян Агінскі (1672—1682)
* Леан Казімір Агінскі (1682—1700)
* Міхал Казімір Коцел (1700—1703)
* Міхал Багуслаў Коцел (1703—1716)
* Крыштаф Францішак Цеханавецкі (1716—1718)
* Ян Казімір Лендарф (1718—1730)
* Фелікс Нікадзім Цеханавецкі (1730)
* Аляксандр Валовіч (?-1735)
* Крыштаф Валовіч (1735—1738)
* Фелікс Нікадзім Цеханавецкі (1738—1747)
* Крыштаф Валовіч (1748—1756)
* Міхал Антоні Сапега (1757)
* Мікалай Тадэвуш Лапацінскі (1757—1767)
* Ян Нікадзім Лапацінскі (1767—1795)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* *Мяцельскi А. А.* Мсціслаўскае княства і ваяводства ў XII—XVIII стст. — Мн.: Беларуская навука, 2010. — 664 с.

Мсціслаўскае
Вадзім Пранько

**Вадзім Пранько** (нар. ) — беларускі валейбаліст. Майстар спорту міжнароднага класа.

## Біяграфія 
Выхаванец ДЮСШАР валейбольнага клуба «Мінск».

Выступаў за «МАПІД» і «Будаўнік». У сезоне 2018/2019 гуляў за швейцарскую «Лазану».

У сезоне 2018/2019 вярнуўся ў «Будаўнік».

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Беларусі (6): 2015/16, 2014/15, 2013/14, 2012/13, 2011/12, 2010/11
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (5): 2021/22, 2020/21, 2019/20, 2018/19, 2016/17
*   Уладальнік Кубка Беларусі (6): 2016/17, 2015/16, 2014/15, 2013/14, 2012/13, 2010/11
*   Сярэбраны прызёр Кубка Беларусі (2): 2020/21, 2019/20, 2018/19, 2011/12
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Vadzim Pranko 
* Пронько Вадим
* «Строитель» продлил контракт с Пронько

Катэгорыя:Валейбалісты Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі міжнароднага класа
Катэгорыя:Ігракі «Лазаны» (валейбол)
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па валейболе
Адамава (Усвяцкі раён)

**Адамава** () — вёска ва Усвяцкім раёне Пскоўскай вобласці Расіі.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Пскоўскай вобласці
Альшуты

**Альшуты** () — нежылая вёска ва Усвяцкім раёне Пскоўскай вобласці Расіі.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Пскоўскай вобласці
Сезон 1993/1994 БК «Бабруйск»

**Сезон 1993/1994 жаночага баскетбольнага клуба «Бабруйск»** быў першым сезонам у гісторыі існавання клуба.

## Спаборніцтвы 
### Чэмпіянат Беларусі 
#### Першы этап 
##### Група A 
#### Матчы 
Крыніцы:

#### Другі этап 
#### Матчы 
Крыніцы:

## Крыніцы 
1993/1994
Гермес Бабруйск
Катэгорыя:1993 год у Бабруйску
Катэгорыя:1994 год у Бабруйску
Аўсюхава

**Аўсюхава** () — былая вёска ва Усвяцкім раёне Пскоўскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І з’езду КП(б) Беларусі яна увайшла ў склад Беларускай ССР. Аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

З першай паловы 2000 гадоў фактычна не мае пастаяннага насельніцтва.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Усвяцкага раёна
Хрысціянскі блэк-метал

**Хрысціянскі блэк-метал** (), таксама вядомы як unblack metal (або white metal, што не зусім дакладна), — падвід жанру блэк-метал, па гучанні падобны з *raw black metal* з тымі ці іншымі ўплывамі іншых напрамкаў блэк-металу, але кардынальна адрозніваецца ад родапачынальніка ідэалогіяй, а менавіта — лаяльнасцю да хрысціянства.

## Апісанне жанру 
Хрысціянскі блэк-метал супрацьпастаўляе сябе сатанінска-паганскай тэматыцы ў традыцыйным блэк-метале, лічачы гэта трэндам і модай. Групы хрысціянскага толку ў блэк-метале з'яўляюцца па сутнасці «пратэстам у пратэсце» і «нонканфармістамі сярод нонканфармістаў», выступаючы супраць традыцыйных для блэка поглядаў. У гэтым складаецца істотнае адрозненне звычайнага хрысціянскага металу ад хрысціянскага блэка. Калі першы проста дэманструе свае рэлігійныя перакананні, то хрысціянскі блэк відавочным чынам пазіцыянуе сябе як пратэст традыцыйнаму блэку, засіллю блюзнерскіх настрояў і здзекаў над рэлігійнымі вобразамі.

Тэмамі лірыкі часта становяцца «святыя войны», крыжовыя паходы. Да супернікаў хрысціянства выканаўцы часцяком дэманструюць агрэсіўнасць настрояў і ваяўнічасць, збольшага пацвярджаючы гэтым сваё дачыненне родапачынальніка жанру.

У дачыненні да сцэнічнага вобраза музыкантаў у хрысціянскім блэк-метале адрозненняў ад традыцыйнага блэка няшмат: аналагічны выбар адзення, доўгія валасы, корпспэйнт, кроў, пры гэтым прысутнічае Біблейская і хрысціянская сімволікі, а не сатанінская або антырэлігійная.
Брэндан Лі

**Брэндан Лі** (, поўнае імя — **Брэндан Брус Лі**, ;  — ) — амерыканскі акцёр, майстар баявых мастацтваў. Сын легендарнага майстра ўсходніх адзінаборстваў Бруса Лі.

Загінуў на здымачнай пляцоўцы 28 гадоў.

## Фільмаграфія 
* (1994) «Крумкач» — Эрык Дрэйвен

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Корбін Альберт

**Корбін Роўз Альберт** (; нар. , Грэйслейк, Ілінойс) — амерыканская футбалістка, паўабаронца клуба «Пары Сен-Жэрмен» і нацыянальнай зборнай ЗША.
## Крыніцы
Жаночая зборная ЗША па футболе

**Жаночая зборная ЗША па футболе** () — каманда, якая прадстаўляе Злучаныя Штаты Амерыкі ў міжнародных матчах і турнірах па футболе сярод жанчын. Кіруе федэрацыя футбола ЗША, выступае ў канфедэрацыі КАНКАКАФ. Адна з наймацнейшых зборных у свеце. Чатырохразовы чэмпіён свету (у тым ліку пераможца першага ў гісторыі чэмпіянату свету 1991 года), чатырохразовы алімпійскі чэмпіён і дзесяціразовы ўладальнік Кубка Алгарвэ. Адзіная зборная, якая стала прызёрам на ўсіх чэмпіянатах свету. Зборная ЗША бесперапынна займала першы радок у рэйтынгу ФІФА з сакавіка 2008 па снежань 2014 і зноў з ліпеня 2015 года, а таксама ў сярэднім другое месца з 2003 па 2008 год.

Катэгорыя:Жаночая зборная ЗША па футболе
Катэгорыя:Футбольныя зборныя
Джэніфер Валентэ

**Джэніфер Валентэ** (; нар. , Сан-Дыега, Каліфорнія) — амерыканская прафесійная велагоншчыца, якая выступае пераважна на трэку, трохразовая алімпійская чэмпіёнка, шматразовая чэмпіёнка свету.
## Крыніцы
Сара Бэкан

**Сара Бэкан** (; нар. , Індыянапаліс) — амерыканская скакуха ў ваду, сярэбраны прызёр летніх Алімпійскіх гульняў 2024 года, двухразовы прызёр чэмпіянатаў свету, чэмпіёнка Панамерыканскіх гульняў 2019 года. Удзельніца летніх Алімпійскіх гульняў 2024 года.

## Біяграфія 
Сара Бэкан нарадзілася ў 1996 годзе ў Індыянапалісе ў ЗША. Скачкамі ў ваду займаецца з 2004 года.

У 2019 годзе на чэмпіянаце свету ў Паўднёвай Карэі ў скачках з метровага трампліна стала сярэбраным медалістам. На панамерыканскіх гульнях, восенню 2019 года, стала чэмпіёнкай у скачках з метровага трампліна і заваявала срэбра ў алімпійскай дысцыпліне ў сінхронных скачках з трохметровага трампліна.

У Будапешце, у 2022 годзе, на чэмпіянаце свету стала сярэбраным прызёрам у скачках з метровага трампліна.

На летніх алімпійскіх гульнях у Парыжы, у сінхронных скачках з трохметровага трампліна стала сярэбраным прызёрам алімпійскага турніру. Яе партнёркай была Кэсідзі Кук, а выніковы вынік склаў — 314,64 бала.
## Крыніцы
Кэсідзі Кук

**Кэсідзі Кук** (; нар. , Плантэйшэн, Фларыда) — амерыканская скакуха ў ваду, сярэбраны прызёр летніх Алімпійскіх гульняў 2024 года. Удзельніца летніх Алімпійскіх гульняў 2016 і 2024 гадоў.

## Біяграфія 
Кэсідзі Кук нарадзілася ў 1995 годзе ў Плантэйшэне, штат Фларыда, у ЗША. Пятае дзіця ў сям’і Кевіна і Лоры Кук. Скачкамі ў ваду займаецца з чатырохгадовага ўзросту. Кэсідзі скончыла сярэднюю школу Вудлендс у 2013 годзе і Стэнфардскі ўніверсітэт у 2018 годзе.

У 2016 годзе брала ўдзел у летніх Алімпійскіх гульнях у Рыа-дэ-Жанейра. У спаборніцтвах на трохметровым трампліне не змагла кваліфікавацца ў фінал, заняла выніковае трынаццатае месца, набраўшы ў паўфінале 304,35 бала.

На летніх алімпійскіх гульнях у Парыжы, у сінхронных скачках з трохметровага трампліна стала сярэбраным прызёрам алімпійскага турніру. Яе партнёркай была Сара Бэкан, а выніковы вынік склаў — 314,64 бала.
## Крыніцы