open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Галіна Патаева

**Галіна Рамуальдаўна Патаева** (дзявочае прозвішча **Куневіч**, нар. , г. Нясвіж, Мінская вобласць) — беларуская вучоная-географ, арганізатарка турыстычнага бізнесу ў Беларусі. Кандыдат геаграфічных навук (1989), дацэнт (2006).

Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Геаграфія» (1978) і аспірантуру па спецыяльнасці «Эканамічная і сацыяльная геаграфія» (1986). Навуковыя інтарэсы: рэкрэацыйная геаграфія, геаўрбаністыка, эканамічная геаграфія замежных краін. Працавала ў Беларускім дзяржаўным універсітэце на кафедры эканамічнай геаграфіі замежных краін (геаграфічны факультэт), дацэнт. З 1992 дырэктар турыстычнай кампаніі «Віяполь», аднаго з асноўных аператараў унутранага і ўязнога турызму ў Беларусі. Распрацоўвае новыя тэарэтычныя асновы для арганізацыі турыстычна-экскурсійнай дзейнасці ў незалежнай Беларусі. Прыцягнула да экскурсійнай дзейнасці шмат таленавітых экскурсаводаў і аніматараў, распрацавала і ўдасканаліла многія турыстычныя маршруты па краіне.

Як і многія беларускія экскурсаводы і арганізатары турызму, неабгрунтавана абвінавачаная і асуджаная за «экстрэмісцкую дзейнасць» за ўдзел у пратэстах у Беларусі 2020 года.

Муж — вядомы беларускі архітэктар Георгій Аляксандравіч Патаеў.

## Асноўныя публікацыі 
* Оценка рекреационно-географического положения городов Белорусской ССР : диссертация … кандидата географических наук : 11.00.02 : защищена 00.00.0000 : утверждена 01.03.1989 / Потаева Галина Ромуальдовна. — Минск, 1988. 

* Основы экскурсоведения : пособие для студентов географического факультета, обучающихся по специальности 1-31 02 01-02 03 «География туризма и экскурсионный менеджмент» / Г. Р. Потаева, Т. А. Федорцова. — Минск, 2011. 

* Perspective centers and routs of the foreign tourism in Byelorussia / Galina Potaeva, Georgij Potaev // Conditions of the foreign tourism development in the Central and Eastern Europe. — Wrocław, 1995. — Vol. 3. — P. 151—155. 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Потаева, Галина Ромуальдовна (кандидат географических наук; род. 1956) // Электронный каталог Национальной библиотеки Беларуси. 

Катэгорыя:Географы Беларусі
Партрэт Аляксандра Пятровіча Энгельгарта

**«Партрэ́т Алякса́ндра Пятро́віча Э́нгельгарта»**&nbsp;— карціна мастака Баляслава Вацлавіча Жаброўскага, створаная ў 1889 годзе. Твор паходзіць з даваенных збораў Беларускага дзяржаўнага музея ў Мінску, быў вывезены ў Германію падчас Вялікай Айчыннай вайны і цяпер знаходзіцца ў фондах Дзяржаўнага музейна-выставачнага цэнтра «РОСИЗО» ў Маскве ( КП-9961, АФЖ-368).

## Гісторыя і атрыбуцыя 
Доўгі час партрэт лічыўся выявай невядомага генерала. Асобу на партрэце вызначыла расійская даследчыца Дар'я Шчарбакова, якая рэстаўравала гэты твор у 2013 годзе. Яна ўстанавіла, што невядомы — гэта дзяржаўны дзеяч Аляксандр Пятровіч Энгельгарт (1836—1907). Таксама даследчыца высветліла поўнае імя мастака — Баляслаў Вацлавіч Жаброўскі. Гісторык Аляксандр Віктаравіч Кібоўскі таксама незалежна вызначыў імя невядомага генерала ў сваім даведніку.

Партрэт паступіў у Беларускі дзяржаўны музей у 1924 годзе з музея ў Мсціславе, куды ён першапачаткова трапіў разам з іншымі творамі з маёнтка Пячорская Буда Мсціслаўскага павета Магілёўскай губерні, які належаў роду Энгельгартаў.

У перыяд акупацыі Беларусі нямецкімі войскамі карціна была вывезена ў Германію. У Мюнхенскім цэнтральным зборным пункце (МЦЗП) партрэт атрымаў нумар  14542/153. Акрамя таго, у рэстытуцыйнай картцы былі пазначаны даваенны інвентарны і вывазны нумары чырвоным алоўкам, якія захоўваліся на адваротным баку партрэта да рэстаўрацыі. Пасля вайны і вяртання ў СССР прадмет не трапіў назад у Беларусь з-за памылак пры размеркаванні. Ён быў перададзены ва Усесаюзны мастацка-вытворчы камбінат імя Вучэціча, а ў 1971 годзе трапіў у Архіў мастацкіх твораў горада Загорска (цяпер Сергіеў Пасад), адкуль пазней — у фонды «РОСИЗО».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Карціны паводле алфавіта
Катэгорыя:Карціны 1889 года
Катэгорыя:Партрэты
Катэгорыя:Рабаванне культурнай спадчыны Беларусі ў час Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Перамешчаныя культурныя каштоўнасці Беларусі
Тэхналогія аплятання бяростай ганчарнага посуду ў Віцебскай вобласці

**Тэхналогія аплятання бяростай ганчарнага посуду ў Віцебскай вобласці** — традыцыйны рамесны прыём умацавання і дэкаратыўнага аздаблення керамічнага посуду (гаршкоў, збаноў, кубкаў) шляхам аплятання яго палоскамі бяросты. Элемент уключаны ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект нематэрыяльнай культурнай спадчыны. У народным асяроддзі выкарыстоўваюцца таксама лакальныя найменні, звязаныя з аплеценымі вырабамі (напрыклад, «берасцянік»).

## Гісторыя 
Аплятанне ганчарнага посуду бяростай вядомае на тэрыторыі Беларусі з даўніх часоў. Археалагічныя знаходкі сведчаць пра існаванне аплеценых сасудаў ужо ў познім сярэднявеччы (XV—XVI стст.).

Пісьмовыя крыніцы канца XIX — пачатку XX стагоддзя таксама фіксуюць выкарыстанне бяросты для рамонту і ўмацавання керамічнага посуду.

На Віцебшчыне гэтая традыцыя набыла лакальныя асаблівасці і стала часткай паўсядзённай гаспадарчай культуры. Апляценне выконвала не толькі дэкаратыўную, але і практычную функцыю.

## Тэхналогія 
Для аплятання выкарыстоўваюцца тонкія палоскі бяросты, якія пераплятаюцца вакол ганчарнага вырабу, утвараючы трывалую і эластычную канструкцыю.

У ранніх варыянтах палоскі замацоўваліся пры дапамозе шнура, працягнутага праз спецыяльна зробленыя адтуліны ў сценках посуду. Пазней атрымалі распаўсюджанне спосабы аплятання без свідравання керамікі.

Аплётка:

* умацоўвала сценкі посуду;
* памяншала цеплаправоднасць;
* абараняла ад пашкоджанняў пры транспарціроўцы;
* надавала вырабу дэкаратыўную выразнасць.

## Пашырэнне 
Элемент зафіксаваны ў шэрагу раёнаў Віцебскай вобласці: Браслаўскім, Гарадоцкім, Глыбоцкім, Лепельскім, Мёрскім, Сенненскім і Шаркаўшчынскім, а таксама ў горадзе Віцебску.

Найбольш кампактны арэал бытавання традыцыі адзначаецца ў заходняй частцы Беларускага Паазер’я.

## Сучасны стан і ахова 
Традыцыя падтрымліваецца як прафесійнымі майстрамі, так і носьбітамі народных рамёстваў. Праводзяцца майстар-класы, выставы і конкурсы ганчарнага мастацтва, у межах якіх дэманструецца тэхналогія аплятання бяростай.

27 снежня 2023 года элемент быў уключаны ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь (шыфр 23БК000179). Уключэнне накіравана на захаванне, вывучэнне і перадачу традыцыйных ведаў наступным пакаленням. Куратарам элемента з’яўляецца ўстанова культуры «Віцебскі абласны метадычны цэнтр народнай творчасці».

## Крыніцы 
* https://living-heritage.by — Інвентар нематэрыяльнай культурнай спадчыны Рэспублікі Беларусь

## Заўвагі 
Катэгорыя:Нематэрыяльная культурная спадчына Беларусі
Катэгорыя:Культура Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Ганчарства
Нясенне крыжа (Дзяржаўны музейна-выставачны цэнтр «РОСИЗО»)

**«Нясе́нне крыжа́»**&nbsp;— карціна невядомага мастака, мяркуецца, створаная ў XIX стагоддзі. Твор паходзіць з даваенных збораў мінскіх музеяў, быў вывезены ў Германію падчас Вялікай Айчыннай вайны і цяпер знаходзіцца ў фондах Дзяржаўнага музейна-выставачнага цэнтра «РОСИЗО» ў Маскве ( КП-9960, АФЖ-365).

## Апісанне 
На палатне на фоне пейзажу адлюстраваны Ісус Хрыстос з німбам над галавой у чырвоным і сінім адзенні, які нясе цяжкі драўляны крыж. Асновай сюжэта паслужылі евангельскія тэксты Новага запавету, у якіх апісваўся шлях Хрыста на Галгофу. Карціна мае вялікія страты жывапіснага слоя, таму разгледзець дэталі вельмі складана.

## Гісторыя 
На адваротным баку палатна захавалася шмат розных нумароў, у тым ліку Мюнхенскага цэнтральнага зборнага пункта (МЦЗП)&nbsp;— сінім алоўкам  14542/52 і вывазны чырвоным алоўкам&nbsp;— 1325, пастаўлены перад адпраўкай у Германію з Мінска падчас акупацыі Беларусі нямецкімі войскамі. Даваенныя нумары Беларускага дзяржаўнага музея ці Дзяржаўнай карціннай галерэі БССР на адвароце адсутнічаюць. Магчыма, з-за дрэннага стану захаванасці карціну маглі не ўносіць у інвентарныя кнігі, але яе паходжанне са збораў у Мінску з’яўляецца бясспрэчным.

Пасля вайны і вяртання ў СССР прадмет не трапіў назад у Беларусь з-за памылак пры размеркаванні вернутых каштоўнасцей. Ён быў перададзены ва Усесаюзны мастацка-вытворчы камбінат імя Вучэціча, створаны на аснове Дырэкцыі мастацкіх выставак і панарам у Маскве. У 1971 годзе карціна трапіла ў Архіў мастацкіх твораў горада Загорска (цяпер Сергіеў Пасад), а адтуль — у фонды «РОСИЗО».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Карціны паводле алфавіта
Катэгорыя:Карціны XIX стагоддзя
Катэгорыя:Карціны невядомых мастакоў
Катэгорыя:Рабаванне культурнай спадчыны Беларусі ў час Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Перамешчаныя культурныя каштоўнасці Беларусі
Партрэт Іосіфа Ельскага

**«Партрэ́т Іо́сіфа Е́льскага»**&nbsp;— карціна, верагодна, створаная мастаком Ігнаціем Урублеўскім у 1880-я гады. Твор паходзіць з даваенных збораў Беларускага дзяржаўнага музея ў Мінску, быў вывезены ў Германію падчас Вялікай Айчыннай вайны і цяпер знаходзіцца ў фондах Дзяржаўнага музейна-выставачнага цэнтра «РОСИЗО» ў Маскве ( КП-9962, АФЖ-367).

## Апісанне 
На партрэце адлюстраваны мужчына з коратка падстрыжанымі цёмнымі валасамі і вусамі. Ён апрануты ў рыцарскую кірасу з жоўтым крыжам пасярэдзіне, паверх якой накінута чырвоная дэлія, падбітая футрам, зашпіленая брошкай з каштоўным каменем. У левым верхнім куце размешчаны радавы герб роду Ельскіх «Пелеш» — пад каронай на чырвоным шчыце два перакрыжаваныя срэбныя мячы. Колер поля шчыта на партрэце выкананы залатым, хоць насамрэч ён мусіў бы быць чырвоным.

## Гісторыя і атрыбуцыя 
На адвароце партрэта захавалася шмат інфармацыі — надпісы, даваенныя інвентарныя нумары Беларускага дзяржаўнага музея ( І-228 (1707), 2440) і папяровая наклейка. Амаль увесь адваротны бок палатна займае надпіс буйнымі літарамі па-польску: *«Jozef Jelski // Starosta Mozyrski // Ojciec Wladyslawa // Wojewody Brzeskiego»*. Гістарычныя даныя сведчаць пра памылковасць надпісу: Іосіф Ельскі нарадзіўся каля 1650 года, займаў пасаду стольніка мазырскага, а не старосты, і ўзяў шлюб з Канстанцыяй Лазовай, ад якога нарадзіўся сын Уладзіслаў Войцех, які сапраўды быў старастам пінскім.

, 1889]]
Ніжэй асноўнага тэксту на адвароце чытаецца слова *«kopja»*, якое азначае, што гэта капійны твор з арыгінальнага партрэта. У даваенных інвентарных кнігах Беларускага дзяржаўнага музея было занатавана пяць партрэтаў прадстаўнікоў сям’і Ельскіх. Аўтарам амаль усіх гэтых партрэтаў з’яўляецца мастак Ігнацій Урублеўскі (1858—1953) — старэйшы сын Яна Урублеўскага і Сафіі з Ельскіх, дачкі Міхала Ельскага і Клацільды з Манюшак. Будучы сваяком Ельскіх, Ігнацій Урублеўскі ствараў і капіраваў іх партрэты для папаўнення сямейнай галерэі да 1930-х гадоў. Партрэт Іосіфа Ельскага па манеры выканання вельмі падобны да партрэта Станіслава Ельскага аўтарства Ігнація Урублеўскага, створанага ў 1889 годзе. У зборы мінскага музея твор паступіў з аднаго з маёнткаў Ельскіх на Міншчыне.

У перыяд акупацыі Беларусі нямецкімі войскамі карціна была вывезена ў Германію. Пасля вайны і вяртання ў СССР (праз Мюнхенскі цэнтральны зборны пункт) прадмет не трапіў назад у Беларусь з-за памылак пры размеркаванні. Ён быў перададзены ва Усесаюзны мастацка-вытворчы камбінат імя Вучэціча, створаны на аснове Дырэкцыі мастацкіх выставак і панарам у Маскве. У 1971 годзе карціна трапіла ў Архіў мастацкіх твораў горада Загорска (цяпер Сергіеў Пасад), а адтуль — у фонды «РОСИЗО». У Дзяржаўным каталогу Расійскай Федэрацыі твор памылкова запісаны як *«Портрет Бельского И.»*.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Карціны паводле алфавіта
Катэгорыя:Карціны 1880-х гадоў
Катэгорыя:Партрэты
Катэгорыя:Рабаванне культурнай спадчыны Беларусі ў час Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Перамешчаныя культурныя каштоўнасці Беларусі
Катэгорыя:Ельскія
Зняцце з крыжа (эскіз Марчэла Бачарэлі)

**«Зня́цце з крыжа́»**&nbsp;— мастацкі эскіз, створаны італьянскім жывапісцам Марчэла Бачарэлі на мяжы XVIII і XIX стагоддзяў. Твор паходзіць з даваенных збораў Беларускага дзяржаўнага музея ў Мінску, быў вывезены ў Германію падчас Вялікай Айчыннай вайны і цяпер знаходзіцца ў фондах Дзяржаўнага музейна-выставачнага цэнтра «РОСИЗО» ў Маскве ( КП-9963, АФЖ-373).

## Апісанне 
Карціна ўяўляе сабой шматфігурную прамавугольную кампазіцыю з закругленым верхам. У цэнтры — вялікі драўляны чатырохканцовы крыж, з якога некалькі чалавек здымаюць цела Хрыста, выдзеленае больш светлымі фарбамі. Справа ўнізе адлюстравана Багародзіца, якая страціла прытомнасць. Яе падтрымлівае іншы персанаж. Злева паказана фігура старога, што сядзіць. Падзея адбываецца на фоне цёмна-шэрага неба. Для карціны ўласцівы драматызм, напружанасць і экспрэсія, якія падкрэсліваюцца эскізнай манерай жывапісу, некаторай пастознасцю фарб і выцягнутымі прапорцыямі фігур.

## Гісторыя і атрыбуцыя 
Першапачаткова эскіз уваходзіў у знакамітую калекцыю мастацтва Томаша Зяліньскага (1802—1858) у яго палацы ў горадзе Кельцы. У рукапісным каталогу галерэі 1859 года, складзеным Яцэнтам Саховічам, ён значыўся пад № 212 як эскіз Марчэла Бачарэлі. Пасля смерці Зяліньскага яго зборы былі прададзены і разышліся па музеях і прыватных калекцыях. Менавіта так эскіз «Зняцце з крыжа» (разам з карцінай «Дабравесце» Шымана Чаховіча) у 1870 годзе апынуўся ў зборы Францішка Лубеньскага (1834—1891). Якім чынам гэтыя творы трапілі ў Беларусь, дакладна не высветлена. Магчыма, яны перайшлі праз род Гутэн-Чапскіх, пародненых з Лубеньскімі, і захоўваліся ў маёнтку Станькава.

Карціна паступіла ў зборы Беларускага дзяржаўнага музея ў 1920 годзе, а раней знаходзілася ў калекцыі Мінскага абласнога музея. Супрацоўнікі музея памылкова назвалі аўтарам твора нямецкага мастака Антона Графа. Асновай для такога меркавання паслужыў польскамоўны надпіс на адвароце палатна, зроблены чорнай фарбай: *«Zbior Fr. Hr. Lubieńskiego. pr. Graff. Kupieno z galeryi Zielińskiego. 1870»* (дзе «pr. Graff» было інтэрпрэтавана як імя мастака). У мінскім музеі карціне прысвоілі інвентарныя нумары  І-129 (945) і наляпілі папяровую наклейку з пазнакай аўтарства Антона Графа. Сучасныя даследчыкі, абапіраючыся на каталог Зяліньскага і параўнанне з іншымі работамі (напрыклад, з эскізам «Святы Ісідор»), вярнулі твору сапраўднае аўтарства Бачарэлі.

У перыяд акупацыі Беларусі нямецкімі войскамі карціна была вывезена ў Германію. Пасля вайны і вяртання ў СССР прадмет не трапіў назад у Мінск з-за памылак пры размеркаванні. Ён быў перададзены ва Усесаюзны мастацка-вытворчы камбінат імя Вучэціча, створаны на аснове Дырэкцыі мастацкіх выставак і панарам у Маскве. У 1971 годзе карціна трапіла ў Архіў мастацкіх твораў горада Загорска (цяпер Сергіеў Пасад), а адтуль — у фонды «РОСИЗО».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Карціны паводле алфавіта
Катэгорыя:Карціны Марчэла Бачарэлі
Катэгорыя:Рабаванне культурнай спадчыны Беларусі ў час Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Перамешчаныя культурныя каштоўнасці Беларусі
Зарэчны тупік (Мінск)

**Зарэчны тупік** — тупік у мікраёне Чыжоўка, Заводскага раёна Мінска. Назва тупіка можа быць звязана з яго знаходжаннем недалёк ад р. Свіслач. Пачынаецца ад скрыжавання з 1-м Зарэчным завулкам, ідзе прамавугольнікам і заканчваецца скрыжаваннем з тым жа завулкам.

## Цікавыя факты 
* Зарэчны тупік знаходзіцца на значнай адлегласці ад аднайменнай вуліцы, якая знаходзіцца ў былой вёсцы Малы Трасцянец, але гэта звязана з шырокай распаўсюджаннасцю слова "зарэчны" ў назвах вуліц. У Мінску было некалькі Зарэчных вуліц, таксама Зарэчная вуліца ёсць у многіх гарадах Беларусі.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Зарэчны тупік на АТО.ВУ
* Зарэчны тупік у базе Геадзэн
* Зарэчны тупік у архітэктурнай базе Рhotobuildings

Катэгорыя:Заводскі раён (Мінск)
Партрэт Папы Рымскага Пія VII (гравюра Алесандра Кантардзі)

**«Партрэ́т Па́пы Ры́мскага Пі́я VII»**&nbsp;— гравюра майстра Алесандра Кантардзі, створаная ў першай чвэрці XIX стагоддзя паводле арыгінала мастака Жана-Баціста Вікара. Твор уваходзіў у даваенныя зборы Беларускага дзяржаўнага музея ў Мінску і быў скрадзены падчас Вялікай Айчыннай вайны.

## Гісторыя 
Даваеннае знаходжанне гравюры з выявай Папы Рымскага Пія VII у калекцыі Беларускага дзяржаўнага музея бясспрэчна пацвярджаецца захаванай на ёй афіцыйнай пячаткай і інвентарнымі нумарамі гэтай установы. Падчас акупацыі тэрыторыі Беларусі нямецкімі войскамі прадмет быў вывезены ў Германію.

Доўгі час гравюра лічылася страчанай, пакуль у пачатку XXI стагоддзя не з'явілася на адным з аўкцыёнаў у Германіі. Там яе набыў расійскі калекцыянер і гісторык мастацтва Сяргей Падстаніцкі, у чыёй прыватнай калекцыі ў Расіі яна зараз і захоўваецца.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гравюры
Катэгорыя:Рабаванне культурнай спадчыны Беларусі ў час Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Перамешчаныя культурныя каштоўнасці Беларусі
Аголеная купальшчыца: партрэт княгіні Кацярыны Міхайлаўны Далгарукавай

**«Аго́леная купа́льшчыца: партрэ́т княгі́ні Кацяры́ны Міха́йлаўны Далгару́кай»** (таксама вядомая ў музейных вопісах як проста *«Купальшчыца»*)&nbsp;— карціна мастака Цімафея Андрэевіча Нефа, створаная ў 1874 годзе. Палатно ўваходзіла ў даваенныя зборы Беларускага дзяржаўнага музея і Дзяржаўнай карціннай галерэі БССР, лічылася страчаным падчас Вялікай Айчыннай вайны, аднак у 2001 годзе было прададзена на аўкцыёне ў Лондане і цяпер знаходзіцца ў прыватнай калекцыі.

## Гісторыя 
Першапачаткова карціна належала да калекцыі расійскага прамыслоўца Льва Канстанцінавіча Зубалава. Пасля нацыяналізацыі яна трапіла ў Дзяржаўны музейны фонд у Маскве, дзе ёй быў прысвоены інвентарны нумар  633. Згодна з актам № 78 ад 2 лютага 1923 года са сховішча фонду прадстаўніку Мінскага абласнога музея С. Некрашэвічу былі выдадзены два малюнкі і 13 карцін, сярод якіх была і «Купальшчыца» Цімафея Нефа. Карціна (пазначаная памерамі 79х63 см) знаходзілася ў зборах Беларускага дзяржаўнага музея ў Мінску, а пасля адкрыцця была перададзена ў Дзяржаўную карцінную галерэю БССР.

У 1927 годзе ў часопісе «Наш край» быў апублікаваны фотаздымак мастацкага аддзела Беларускага дзяржаўнага музея. На ім карціна «Купальшчыца» лёгка пазнаецца ў верхнім радзе (першая злева ад кафлянай печы). Здымак сведчыць, што палатно было змешчана ў шыкоўную пазалочаную раму з разным сакавітым раслінным арнаментам.

Падчас нямецкай акупацыі Беларусі ў перыяд Вялікай Айчыннай вайны твор быў скрадзены і вывезены за межы краіны. Доўгі час яго лёс заставаўся невядомым. У 2001 годзе палатно пад назвай «Аголеная купальшчыца: партрэт княгіні Кацярыны Міхайлаўны Далгарукавай» (з заяўленымі памерамі 80х55 см) было выстаўлена на таргі аўкцыённага дома «Sotheby's» у Лондане. Ідэнтычнасць твора пацвярджаецца супадзеннем памераў, сюжэту, а таксама наяўнасцю той самай арыгінальнай пазалочанай рамы з раслінным арнаментам, якая была зафіксавана на мінскім фотаздымку 1927 года.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Карціны паводле алфавіта
Катэгорыя:Карціны 1874 года
Катэгорыя:Партрэты
Катэгорыя:Рабаванне культурнай спадчыны Беларусі ў час Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Страчаныя культурныя каштоўнасці Беларусі
Партрэт старой (Дзяржаўны музейна-выставачны цэнтр «РОСИЗО»)

**«Партрэ́т старо́й»** (у нямецкіх архівах таксама фігуруе як *«Партрэт старой жанчыны з сабакам»*)&nbsp;— карціна невядомага мастака, створаная ў першай палове XIX стагоддзя. Твор паходзіць з даваенных збораў Беларускага дзяржаўнага гістарычнага музея ў Мінску, быў вывезены ў Германію падчас Вялікай Айчыннай вайны і цяпер знаходзіцца ў фондах Дзяржаўнага музейна-выставачнага цэнтра «РОСИЗО» ў Маскве ( КП-9959, АФЖ-370).

## Апісанне 
На партрэце адлюстравана пажылая жанчына, апранутая ў сінюю сукенку, якая ўпрыгожана белымі карункамі на манжэце і каўняры. На шыі жанчыны завязана сіняя стужка. Галаўны ўбор уяўляе сабой белы чапец з карункавымі краямі і нашытымі тонкімі сінімі стужкамі. На плечы накінута светла-карычневая хуста з доўгімі махрамі, аздобленая кветкавымі матывамі. Жанчына стаіць каля стала, на якім сядзіць белы сабачка. Сваёй левай рукой старая прытрымлівае хусту, а правую паклала на сабаку.

## Гісторыя 
Дакладнае дамузейнае паходжанне і дата паступлення карціны не ўстаноўлены. Імаверна, палатно з’яўляецца адным з тых твораў, якія засталіся ад збораў Мінскага абласнога музея, адкрытага 20 студзеня 1919 года. У Беларускі дзяржаўны музей карціна паступіла каля 1920 года і мела інвентарныя нумары І-214 і 1693. Падчас пераінвентарызацыі 1934 года яна атрымала нумар 2270. Пасля адкрыцця Дзяржаўнай карціннай галерэі БССР твор быў перададзены ў яе зборы.

У перыяд акупацыі Беларусі нямецкімі войскамі карціна была вывезена ў Германію. Доказам гэтага з’яўляецца рэстытуцыйная картка Мюнхенскага цэнтральнага зборнага пункта (МЦЗП), дзе твор атрымаў нумар 14542/96 і англамоўную назву *«Portrait of an old woman with a dog»*. Перад адпраўкай у Берлін і перадачай савецкаму боку партрэт быў сфатаграфаваны (фотаздымак захаваўся ў архівах і пацвярджае ідэнтычнасць). Акрамя таго, у рэстытуцыйнай картцы былі зафіксаваны старыя даваенныя мінскія музейныя нумары, якія дазволілі даследчыкам апазнаць карціну.

Пасля вайны і вяртання ў СССР прадмет не трапіў назад у Беларусь з-за памылак пры размеркаванні вернутых каштоўнасцей. Ён быў перададзены ва Усесаюзны мастацка-вытворчы камбінат імя Вучэціча, створаны на аснове Дырэкцыі мастацкіх выставак і панарам у Маскве. У 1971 годзе карціна трапіла ў Архіў мастацкіх твораў горада Загорска (цяпер Сергіеў Пасад), а адтуль — у фонды Дзяржаўнага музейна-выставачнага цэнтра «РОСИЗО» (сучасныя ўліковыя нумары: КП-9959, АФЖ-370). Падчас рэстаўрацыі твор быў здубліраваны на новае палатно, і на яго адваротны бок перанеслі не ўсе ранейшыя пазначэнні з аўтарскага арыгінала.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Карціны паводле алфавіта
Катэгорыя:Карціны XIX стагоддзя
Катэгорыя:Карціны невядомых мастакоў
Катэгорыя:Рабаванне культурнай спадчыны Беларусі ў час Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Перамешчаныя культурныя каштоўнасці Беларусі
Святлана Валянцінаўна Лапіна

**Святла́на Валянці́наўна Ла́піна** () — беларускі сацыёлаг, філосаф, культуролаг. Кандыдат філасофскіх навук (1985), доктар сацыялагічных навук (1994), прафесар (1998).

## Біяграфія 
Скончыла з залатым медалём сярэднюю школу № 9 г. Бабруйска з паглыбленым вывучэннем французскай мовы. У 1975 годзе з адзнакай скончыла філасофскае аддзяленне гістарычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, атрымаўшы кваліфікацыю «філосаф» са спецыялізацыяй «прыкладная сацыялогія». Навуковыя даследаванні сталі яе галоўнай працай. Паступіла ў аспірантуру, затым дактарантуру БДУ, у тэрмін абараніла абедзве дысертацыі. У 1998 годзе атрымала атэстат прафесара па спецыяльнасці «Сацыялогія». У 2000—2002 гадах працягнула сваю адукацыю ў Інстытуце польскім у Мінску (спецыяльнасць — «польская мова і культура»), паспяхова скончыла навучанне на спецфакультэце Мінскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «англійская мова».

З 1975 года працавала ў БДУ на кафедры філасофіі. З 1986 года выкладала ў Беларускім універсітэце культуры. У 1996 годзе стала загадчыцай кафедры дзяржаўнага кіравання сацыяльнай сферай і беларусазнаўства Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. З 2019 года — прафесар кафедры сацыяльна-гуманітарных дысцыплін АК.

## Навуковая дзейнасць 
Заснавальніца навуковай школы па даследаваннях сацыяльных аспектаў кіравання з выкарыстаннем сацыялагічнай метадалогіі. Даследуе тэарэтыка-метадалагічныя праблемы сацыялагічнага пазнання, сацыялогіі культуры і кіравання. Распрацавала постнеакласічную мадэль сацыялагічнага пазнання. Навуковы рэдактар і суаўтар працы «Культуралогія: Курс лекцый. Хрэстаматыя. Практыкум» (2003). Аўтар кніг, вучэбных дапаможнікаў па сацыялогіі і культуралогіі.

## Бібліяграфія 
* Моделирование и его роль в оптимизации процессов социальной интеграции. — М., 1990;
* Моделирование в социологическом исследовании. — Мн., 1992;
* История социологии. — Мн., 1997 (у суаўтарстве);
* Социологическое познание: Методология проблемы исследования социальных явлений и процессов. — Мн., 1998;
* Культура Беларусі ў сусветнай прасторы і гістарычным часе. — Мн., 2000 (разам з А. А. Жарыкавай);
* Социология. Практикум. — Мн., 2000;
* Социология. — Мн., 2001;
* Культурология. — Мн., 2002 (у суаўтарстве);
* Социология. — Мн., 2002;
* Культура профессиональной деятельности. — Мн., 2003;
* Основы демографии. — Мн., 2012 (у суаўтарстве).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Катэгорыя:Філосафы СССР
Катэгорыя:Сацыёлагі Беларусі
Катэгорыя:Культуролагі
Катэгорыя:Культуролагі Беларусі
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Альфа Радыё

**Альфа Радыё** — дзяржаўная беларуская радыёстанцыя, запушчаная 21 сакавіка 1999 года. Адразу пасля стварэння радыёстанцыі кантрольны пакет акцыяў належаў недзяржаўнаму фонду падтрымкі прадпрымальнікаў пры Міністэрстве прадпрымальніцтва і інвестыцый. Аднак ужо ў канцы 2003 года кантрольны пакет пераходзіць у рукі дзяржавы ў асобе Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь.

Арганізацыйна "Альфа Радыё" з 2015 года ўваходзіць у выдавецкі дом "СБ Беларусь Сегодня". Адметная асаблівасць інфармацыйнага радыёвяшчання радыёстанцыі — вялікая колькасць праграм навін і рубрык, дыялогі з лідэрамі меркаванняў у прамым эфіры, інтэрв'ю, каментарыі, аўтарскія аналітычныя, спартыўныя, культурныя і музычныя праграмы. Гасцямі эфіру становяцца папулярныя музыканты, акцёры, спартсмены, пісьменнікі, урачы, палітолагі, эканамісты, медыйныя персоны. У выпусках навін радыёстанцыі пастаянна прысутнічаюць каментары спецыяльных карэспандэнтаў з усіх абласных цэнтраў Беларусі. Навіны пачынаюцца на 45-й хвіліне гадзіны. Аўдыторыя радыёстанцыі — мужчыны і жанчыны 35 гадоў і старэйшыя з даходам вышэйшым за сярэдні. Музычны складнік радыёстанцыі - хіты 1980-х, 1990-х, пачатку 2000-х гадоў. Музыка падзелена на 15-хвілінныя блокі. У пачатку кожнага музычнага блока спецыяльныя застаўкі арыентуюць слухачоў па гадах і напрамках музыкі.

З 2005 года ўручала сваю музычную прэмію «Залатое вуха», цырымоніі якой прайшлі чатыры разы.

З 16.03.2020 — змена фармату і сеткі вяшчання, з'яўленне ў эфіры ранішняга шоу «Будні», шэрагу новых перадач, выпускі навін і прагнозу надвор'я перамясціліся ў пачатак гадзіны. Змена лагатыпа і фірмовага афармлення радыёстанцыі, новы слоган — «Радыё твайго дня». Запушчаны абноўлены сайт радыёстанцыі: https://alfaradio.by/.

## Вяшчанне ў Беларусі 
Трансляцыя Альфа Радыё ідзе ў FM-диапазоне на наступных частотах:
* Мінск — 107,9 FM;
* Брэст — 100,8 FM;
* Віцебск — 107,6 FM;
* Гродна — 98,4 FM;
* Салігорск, Браслаў — 95,7 FM;
* Полацк,Наваполацк —100 FM;
* Слонім — 88,4 FM;
* Асіповічы — 93 FM;
* Гомель — 96,4 FM;
* Магілёў — 97,2 FM;
* Капыль — 103,5 FM;
* Смаргонь — 99,2 FM;
* Жлобін — 91,8 FM.

Таксама ідзе трансляцыя пра сайт станцыі праз мабільнае прыкладанне Radioplayer.by.

## Узнагароды 
* 2002 г. — пераможца «Радыёманіі-2002» у намінацыі «Гумарыстычныя праграма»
* 2003 г. — пераможца конкурса Міжнароднай радыяпрэміі імя Папова ў намінацыі «Лепшая радыястанцыя»
* 2006 г. — лаурэат прэміі імя Папова ў вобласці радыёвяшчання (за праграму «Кукурузнік шоу»)
* 2011 г. — адзначана дыпломам у намінацыі «Інфармацыйны рэсурс» прафесійнай прэміі «ТІБО-2011»

## Цікавыя факты 
* У пачатку 2000-х сімвалам Альфа Радыё быў Вялікі танцуючы пінгвін.
* З 2021 г. на Альфа Радыё пачалі актыўна з'яўляцца песні глыбока праўладна-патрыятычнага характару, напрыклад парадыйныя кампазіцыі гурта «Галасы ЗМеста», песня «Батька у нас крутой».
* У гонар радыёстанцыі быў названы прыпынак грамадскага транспарту у раёне «станцыі метро Уручча».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Сайт радыёстанцыі

Катэгорыя: Радыёстанцыі Беларусі
Морыс Бішап

**Морыс Бішап** (; ) — палітычны дзеяч Грэнады.

Прыйшоў да ўлады ў краіне ў ходзе рэвалюцыйнага перавароту 13 сакавіка 1979 года, галава Народнага рэвалюцыйнага ўраду Грэнады. Праводзіў курс на актыўнае супрацоўніцтва з сацыялістычнымі краінамі, у першую чаргу з Кубай і СССР. Зрынуты з пасады і расстраляны.

## Крыніцы
2-і Зарэчны завулак (Мінск)

**2-і Зарэчны завулак** — завулак у мікраёне Чыжоўка, Заводскага раёна Мінска. Назва завулка можа быць звязана з яго знаходжаннем недалёк ад р. Свіслач. Пачынаецца ад скрыжавання з Чырвонаслабодскай вуліцай, ідзе на ўсход у бок Старобінскай вуліцы паралельна Нясвіжскай вуліцай, потым паварочвае на поўдзень і сканчаецца скрыжаваннем з 3-м Зарэчным завулкам. Забудова завулка носіць сядзібны характар.

## Славутасці 
* Дом 10 — пункт збору другаснай сыравіны «Втор.бел».

## Цікавыя факты 
* 2-і Зарэчны завулак знаходзіцца на значнай адлегласці ад аднайменнай вуліцы, якая знаходзіцца ў былой вёсцы Малы Трасцянец, але гэта звязана з шырокай распаўсюджаннасцю слова "зарэчны" ў назвах вуліц.
* 2-і Зарэчны завулак ёсць у 6 гарадах Беларусі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 2-і Зарэчны завулак на АТО.ВУ
* 2-і Зарэчны завулак у базе Геадзэн

Катэгорыя:Заводскі раён (Мінск)
Марыя Баляславаўна Бажко

**Марыя Баляславаўна Бажко** () — беларуская калгасніца, дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 9 склікання.

## Біяграфія 
Нарадзілася 19 студзеня 1940 года ў вёсцы Вялікае Сяло Маладзечанскага раёна. Беларуска.

Скончыла Лебедзеўскую сярэднюю школу.

15 лютага 2019 года прыняла ўдзел ва ўрачыстым мерапрыемстве ў Палацы Рэспублікі, прысвечаным святкаванню 100-годдзя Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь і ўшанаванню перадавікоў аграпрамысловага комплексу Рэспублікі Беларусь.

## Узнагароды 
* Ордэн «Знак Пашаны»;
* ордэн Дружбы народаў,
* медаль «Ветэран працы»,
* юбілейны медаль «100 год органам дзяржаўнага кіравання сельскай гаспадаркай і харчаваннем Беларусі» (2019).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Депутаты Верховного Совета СССР. 9 созыв. Издание Президиума Верховного Совета СССР. — М., 1974. — 550 с. — С. 71.

Катэгорыя:Дэпутаты Савета Нацыянальнасцей Вярхоўнага Савета СССР ад Беларускай ССР
Катэгорыя:Дэпутаты Савета Нацыянальнасцей Вярхоўнага Савета СССР 9-га склікання
Катэгорыя:Дэлегаты XXVII з’езда КПСС
Катэгорыя:Калгаснікі СССР
Катэгорыя:Звеннявыя калгасаў
Радыё UNISTAR

{{Радыёстанцыя
| назва = Радыё Unistar
| поўная назва = СТАА «Радыё Юністар»
| лагатып = 
| горад = 
| краіна =  Беларусь
| слоган = «Хит за хитом»
| формат = 
| час вяшчання = кругласутачна
| зона вяшчання =  Мінск — 99,5 FM Брэст — 102,3 FMГомель — 99,8 FMМагілёў — 90,0 FMБабруйск — 90,2 FMБаранавічы — 88,9 FMСалігорск — 99,2 FM 
Мазыр — 90,5 FM
Асіповічы — 95,1 FM
Мядзел — 94,8 FM
Бяроза — 107,0 FM
| дата заснавання = 22 снежня 2000г.
| адрас = Мінск, праспект Незалежнасці, 4
| заснавальнік = БДУGesellschaft mit beschränkter Haftung
| сайт = https://unistar.by/
| прыкладанні = iOS, Android, radioplayer.by
| анлайн трансляцыя = слухаць
}}

**Радыё «Юніста́р»** — беларуская радыёстанцыя, якая вяшчае ў Мінску, Брэсце, Гомелі, Магілёве, Бабруйску. Заснавальнікамі радыёстанцыі Unistar з'яўляюцца БДУ і  кампанія MediaInvest Gesellschaft mit beschränkter Haftung (ФРГ), першым дырэктарам была Любоў Аляксандраўна Ісачкіна. Вяшчае ў FM-дыяпазоне на частаце 99,5 МГц ў Мінску і , 102,3 МГц у Брэсце, 99,8 МГц у Гомелі, 90,0 МГц у Магілёве і 90,2 у Бабруйску.

З 15 жніўня 2017 г. пачалося вяшчанне ў Магілёве на частаце 90 МГц, у Гомелі на частаце 99,8 МГц. С 1 верасня 2017 г. — у Бабруйску на частаце 90,2 МГц. У 2018 г. эфір запусцілі ў гг. Мядзел, Бяроза, Салігорск і Баранавічы. У 2022 г. пачалося вяшчанне ў вёсцы Смятанічы на Гомельчыне на частаце 90,5 МГц і ў Асіповічах на частаце 95,1 МГц.

Стыль вяшчання Unistar: мабільны дыджэй, краткія аператыўныя навіны, хітовая музыка.

## Цікавыя факты 
* Першай песняй эфіра была «Mambo No. 5» Lou Bega. 
* У гонар адкрыцця станцыі адбыўся канцэрт-прэзентацыя ў мінскім Палацы спорту з удзелам DJ Groove, і гуртом «Госці з будучыні», а таксама быў арганізаваны тэлемост паміж эфірнай студыяй Unistar і Палацам спорту.
* Слоган радыёстанцыі неаднаразова мяняўся: «Только хиты 90х и 2000х!», «Ударная волна», «На лучшей стороне жизни» і з 2019 г. «Хит за хитом».

## Узнагароды 
* Радыё Unistar у 2010 г. стала лаурэатам прэміі Папова ў 2  намінацыях. 
* 9 снежня 2016 г. радыёстанцыя перамагла ў конкурсе «Выбар года» ў намінацыі «Радыёстанцыі № 1 2016 года ў Беларусі».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Ирина Величко. Энциклопедия радио Юнистар. Минск: «Друк–С», 2012, 111 стр

## Спасылкі 
* Сайт радыёстанцыі
* Радио Unistar проводит акцию в поддержку белорусского детского хосписа
* Искреннее радио. В чем секрет любви радиослушателей

Катэгорыя: Радыёстанцыі Беларусі
Маджтаба Хаменеі

**Маджтаба Хаменеі** (; ) — іранскі рэлігійны, дзяржаўны і палітычны дзеяч. Вышэйшы кіраўнік Ірана (з 2026).

Другі па старшынстве сын Алі Хаменеі (1939—2026), былога Вышэйшага кіраўніка Ірана. Удзельнічаў у ірана-іракскай вайне з 1987 па 1988 год.

8 сакавіка 2026 года абраны Вышэйшым кіраўніком Ірана.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Віцебскі звон (1605)

**Віцебскі звон** — гістарычны звон, адліты ў 1605 годзе ў Рызе майстрам Гансам Маерам. З’яўляецца каштоўным помнікам гісторыі Віцебска. Знаходзіцца ў прыватнай калекцыі ў Літве.

## Апісанне 
Звон мае вагу каля 150 кг, вышыню 43 см і дыяметр 58 см. Стваральнік звана — майстар Ганс Маер (*Hans Meier*), які працаваў у Рызе ў другой палове XVI — пачатку XVII стагоддзя і належаў да вядомай сям’і ліцейшчыкаў званоў.

Па акружнасці верхняй часткі тулава, паміж аблямоўкамі з раслінным аб’ёмным арнаментам, размешчаны лацінскі надпіс:

У перакладзе: *«Слова Гасподняе жыве вечна. Ганс Маер адліў 1605»*. Гэтая цытата з Бібліі (1 Пятр. 1:25) з’яўляецца дэвізам Рэфармацыі і ўказвае на прыналежнасць майстра да лютэранства.

На таліі звана ў чатыры радкі выгравіраваны надпіс на польскай мове з мяшчанскім гербам (гмеркам):

Пераклад: *«Года 1605 дня 20 мая гэты звон перададзены царкве Святога Пятра, якая царква стаіць у Віцебску, перададзены ад Фёдара Пілімонавіча Мікіпора, і Цішка Міхаіла, і Лаўрына Фёдаравіча Вавул да славы Збавіцеля нашага»*.

Донар звана Федка Вавула (Мікіпора) быў заможным і ўплывовым віцебскім мешчанінам. У 1593 годзе ён згадваецца сярод паспалітых мешчан пры разборы канфлікту з коннымі мешчанамі. У 1605 годзе ён фігуруе як уладальнік струга на віцебскай мытнай заставе, што сведчыць пра яго сувязь са сплавам па Заходняй Дзвіне.

## Гісторыя 
Звон быў ахвяраваны ў 1605 годзе царкве Святога Пятра, якая знаходзілася на пасадзе «Русь» за Заходняй Дзвіной (верагодна, у раёне сучаснага комплексу «Залатое кольца горада Віцебска „Дзвіна“»). Пазней драўляная царква магла быць пераўтворана ў мураваны храм Пятра і Паўла.

У час Віцебскага паўстання 1623 года звон віцебскіх цэркваў стаў сігналам да выступлення гараджан і забойства ўніяцкага архіепіскапа Іасафата Кунцэвіча. Паводле рашэння камісарскага суда ад 22 студзеня 1624 года гарадскія і многія царкоўныя званы былі пакараны — іх загадалі пераліць у адзін вялікі звон для Прачысценскага сабора, аднак гэты звон царквы Святога Пятра змог пазбегнуць знішчэння.

Праз паўстагоддзя, падчас вайны Расіі з Рэччу Паспалітай, у 1655 годзе горад быў захоплены, і звон быў вывезены войскамі цара Аляксея Міхайлавіча ў якасці трафея. Аднак пазней яго выкупіла Канстанцыя Сакалінская, настаяцельніца кляштара бернардзінак пры касцёле Святога Міхаіла ў Вільні.

У 1886 годзе касцёл быў закрыты, а віцебскі звон перанеслі ў капліцу на могілкі Росы. У пасляваенны час могілкі і капліца знаходзіліся ў моцным заняпадзе, рэстаўрацыя пачалася толькі ў 1980-х гадах. У гэты прамежак часу звон невядомым чынам трапіў у прыватную калекцыю літоўскага музыканта і калекцыянера Рымаса Генюшаса (1920—2012). У красавіку 2006 года ён экспанаваўся на выстаўцы ў Літоўскім музеі тэатра, музыкі і кіно. Пасля смерці ўладальніка звон працягваюць захоўваць яго спадчыннікі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Званы Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Віцебска
Катэгорыя:Гісторыя Вільні
Катэгорыя:Званы Літвы
Катэгорыя:Творы 1605 года
Volkswagen ID.7

**Volkswagen ID.7** — электрычны аўтамабіль, які выпускаецца нямецкім вытворцам Volkswagen з 2023 года. Аўтамабіль выкананы ў кузаве пяцідзвярны ліфтбэк і належыць да Е-класа.

20 лютага 2024 года адбылася афіцыйная прэзентацыя ўніверсала, які атрымаў камерцыйную назву Tourer (або шутынг-брэйк).

## Галерэя 

File:Volkswagen ID.7 DSC 7880 (cropped).jpg|Від ззаду
File:Volkswagen ID.7 GTX IAA 2025 DSC 1796.jpg|Volkswagen ID.7 GTX 
File:Volkswagen ID.7 Tourer IMG 4193.jpg|Volkswagen ID.7 Tourer
File:Volkswagen ID.7 Tourer IMG 4198.jpg|Від ззаду 
File:Volkswagen ID.7 Tourer GTX IMG 2647.jpg|Volkswagen ID.7 Tourer GTX 
File:Volkswagen ID.7 Tourer GTX DSC 9317.jpg|Від ззаду
File:2024 Volkswagen ID.7 77kWh Pro (Interior).jpg|Інтэр'ер

## Крыніцы
Бішап

**Бішап** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Майкл Бішап (1936—2026) — амерыканскі анколаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне.
* Морыс Бішап — палітычны дзеяч Грэнады.
Энгельгарт

**Энгельгарт** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Васіль Паўлавіч Энгельгарт — астраном і мецэнат
* Мікалай Багданавіч Энгельгарт — правадзейны стацкі саветнік
Пюхаярв

**Пюхаярв** (, *Otepää Pühajärv*) — возера ў паўднёва-ўсходняй частцы Эстоніі, на тэрыторыі воласці Отэпя ў павеце Валгамаа. Размяшчаецца ў курортнай мясцовасці Пюхаярвэ, каля горада Отэпя. Возера знаходзіцца на тэрыторыі прыроднага парка Отэпя, сярод узгорыстага рэльефу ўзвышша Отэпя на вышыні 115 метраў над узроўнем мора.

Мае мерыдыянальна арыентаваную даўгаватую форму: даўжыня — 3,54 км, максімальная шырыня — 1,65 км. Агульная плошча возера — 300,9 га: акваторыя — 293,3 га, чатыры астравы — 7,6 га. Працягласць берагавой лініі — 16,332 км. Сярэдняя глыбіня возера — 4,3 м, максімальная — 15,8 м — прыпадае на цэнтральную частку возера каля заходняга ўзбярэжжа.

Вакол змяшаныя і хваёвыя лясы.

Катэгорыя:Азёры Эстоніі
Адкрытае праграмнае забеспячэнне

**Адкрытае праграмнае забеспячэнне** () — праграмнае забеспячэнне з адкрытым зыходным кодам. Зыходны код такіх праграм даступны для прагляду, вывучэння і змянення, што дазваляе пераканацца ў адсутнасці ўразлівасцяў і непрымальных для карыстальніка функцый (напрыклад, схаванага сачэння за карыстальнікам праграмы), прыняць удзел у дапрацоўцы самой адкрытай праграмы, выкарыстоўваць код для стварэння новых праграм і выпраўлення ў іх памылак — праз запазычанне зыходнага кода, калі гэта дазваляе сумяшчальнасць ліцэнзій, або праз вывучэнне выкарыстаных алгарытмаў, структур даных, тэхналогій, методык і інтэрфейсаў (паколькі зыходны код можа істотна дапаўняць дакументацыю, а пры адсутнасці такога — сам служыць свайго роду дакументацыяй).

Катэгорыя:Інфарматыка
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне
Інеса Аўксенцьеўна Ушацкая

**Інеса Аўксенцьеўна Ушацкая** () — філосаф. Кандыдат філасофскіх навук (1969). Дацэнт.

## Біяграфія 
У 1960 годзе скончыла філасофскі факультэт Ленінградскага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1969 годзе ў Мінску абараніла дысертацыю на суісканне вучонай ступені кандыдата філасофскіх навук на тэму «Праблема традыцый і наватарства ў савецкай эстэтыцы 1920-х гадоў (на матэрыяле тэарэтычных прац і дыскусій)».

Працавала дацэнтам у Беларускай дзяржаўная акадэмія мастацтваў.

## Навуковыя інтарэсы 
Эстэтыка, гісторыя эстэтыкі, тэорыя мастацтва, асоба мастака, мастацкая творчасць, мастацая культура.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Ушацкая, Інеса Аўксенцьеўна (кандыдат філасофскіх навук ; 1933—1997)

Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Ахеру

**Ахеру** () — прэснаводнае возера на поўдні Эстоніі ў павеце Валгамаа ў воласці Тахева. За 3,5 км на захад ад возера знаходзіцца вёска Койкюла. Часам возера таксама называюць возерам Суур'ярв.

Плошча — каля 2,34 км ² (па іншых дадзеных — 2,325 км²). Вышыня над узроўнем мора — 69,3 м. Сярэдняя глыбіня — 3,4 м, найбольшая — 7,4 м (па іншых дадзеных — 4,5 м). Аб’ём возера — 7,956 млн м³. Дно возера пераважна пясчанае, месцамі камяністае, перакрытае глеістымі адкладамі, магутнасць якіх можа дасягаць 1-2 м.

Катэгорыя:Азёры Эстоніі
Сярга (прыток Уфы)

**Сярга** () — рака ў Ніжнесяргінскім раёне Свярдлоўскай вобласці Расіі, правы прыток ракі Уфы (басейн Камы). Выток размешчаны на схілах Канавалаўскага вала, ва ўрочышчы Махавое Балота.

Даўжыня ракі — 113 км, плошча басейна — 2170 км². Горная рака, глыбіні невялікія — 0,5 — 1 метр, каля скал да 10-15 метраў. Шырыня ад 8-10 метраў да 20-30 метраў на затоках.
Катэгорыя:Рэкі Расіі
Пюхаярвэ

**Пюхаярвэ** () — вёска ў воласці Отэпя павета Валгамаа, ва ўсходняй Эстоніі. 
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Ахці Кыа, эстонскі палітычны дзеяч

Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Агюст Шарлуа

**Агюст Анарэ Шарлуа** (;  — ) — французскі астраном і першаадкрывальнік астэроідаў, які працаваў у абсерваторыі Ніцы. У перыяд з 1887 па 1904 год ён адкрыў агулам 99 астэроідаў, частка з якіх была выяўлена сумесна з іншымі астраномамі, такімі як Карл Аўгюстэсен і Ханс Ёрн Фог Ольсен.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Астраномы Францыі
Дзве Фрыды

***Дзве Фрыды*** () — карціна алеем мексіканскай мастачкі Фрыды Кало. Гэта першая маштабная праца Кало, лічыцца адной з яе самых значных карцін. Гэта двайны аўтапартрэт, на якім намаляваны дзве версіі Кало, якія сядзяць разам. Адна апранута ў белую віктарыянскую сукенку еўрапейскага стылю, а другая — у традыцыйную сукенку тэхуана.*.

У студзені 1940 года *карціна «Дзве Фрыды»* была выстаўлена разам з карцінай  на Міжнароднай сюррэалістычнай выставе ў Мехіка.

Карціна заставалася ва ўласнасці Кало да 1947 года, калі яе набыў Нацыянальны інстытут прыгожых мастацтваў (INBA). 28 снежня 1966 года INBA перадаў яе ў Музей сучаснага мастацтва, дзе яна знаходзіцца і цяпер.

## Зноскі 
## Знешнія спасылкі 
* *Дзве Фрыды* на сайце PBS
* *Дзве Фрыды'' на сайце Smarthistory.

Катэгорыя:Карціны 1939 года
Катэгорыя:Аўтапартрэты
Катэгорыя:Фрыда Кало
(317) Раксана

**(317) Раксана** () — астэроід з пояса астэроідаў, які мае прыкладна 19 км у дыяметры. Яго адкрыў Агюст Шарлуа з Ніцы 11 верасня 1891 года. Назва была абраная Ф. Бідшофам, асістэнтам Венскай абсерваторыі, па просьбе Шарлуа; Бідшоф вырашыў назваць яго ў гонар Раксаны, жонкі Аляксандра Македонскага, і спачатку выкарыстоўваў напісанне «Roxana».

У 2008 годзе каманда даследчыкаў вызначыла Раксану як найбольш блізкі вядомы спектраскапічны аналаг метэарыта Пенья Бланка-Спрынг, які ўпаў у басейн у Тэхасе ў 1946 годзе. Такім чынам, існуе верагоднасць таго, што (317) Раксана паходзіць з таго ж бацькоўскага аб’екта, што і гэты метэарыт.

## Спадарожнік 
У 2009 годзе каманда даследчыкаў з дапамогай адаптыўнага аптычнага тэлескопа Gemini North выявіла спадарожнік Раксаны, які круціцца вакол яе. Спадарожнік названы **Алімпіядай** () у гонар маці Аляксандра Македонскага, цара Македоніі і мужа Раксаны. Да таго, як спадарожнік атрымаў назву, ён часова называўся S/2009 (317) 1.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* http://www.meteorite.com/meteorite-gallery/meteorite-pages/Pena_Blanca_Spring.htm
* http://www.minsocam.org/ammin/AM32/AM32_354.pdf
* Астэроіды са спадарожнікамі, Роберт Джонстан, johnstonsarchive.net
* 

Катэгорыя:Астэроіды класа E
Катэгорыя:Падвойныя астэроіды
Катэгорыя:Астэроіды, адкрытыя Агюстам Шарлуа
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1891 годзе
BeBox

**BeBox** — персанальны камп’ютар, які выпускаўся кампаніяй Be Incorporated у 1995-1997 гадах. Распрацоўку ўзначальваў Стыў Сакаман, інжынер, які раней працаваў у Apple і кіраваў распрацоўкай . Камп’ютар працаваў пад кіраваннем аперацыйнай сістэмы BeOS, таксама распрацаванай кампаніяй Be Inc.

## Гісторыя 
Першыя прататыпы BeBox будаваліся на працэсарах , пакуль іх не знялі з вытворчасці. Тады Ве перайшла на працэсары .

BeBox дэбютаваў у кастрычніку 1995 года мадэллю BeBox Dual603-66 з частатой працэсара 66 МГц. Ужо ў жніўні 1996 года выходзіць новая мадэль рабочай станцыі BeBox Dual603e-133 з частатой працэсара 133 МГц. Усе камп’ютары былі шматпрацэсарнымі: у адной з версій камп’ютара стаялі 7 працэсараў, у іншай — 2.

BeBox называлі « для бедных» з-за іх магутнасці, якая дазваляла выкарыстоўваць BeBox у якасці графічнай рабочай станцыі пры сціплых апаратных рэсурсах і адносна невысокім кошце.

Было прададзена каля 1000 BeBox з частатой 66 МГц і 800 з частатой 133 МГц. 30 студзеня 1997 года Be Inc. спыніла вытворчасць абсталявання і пераключылася на выпуск праграмнага прадукту.

## Канфігурацыя працэсара 
Першыя прататыпы былі абсталяваны двума ЦП AT&T Hobbit і трыма AT&T 9308S. У серыйных узорах выкарыстоўваліся два працэсары , якія працавалі на 66 або 133 МГц. Былі таксама прататыпы з 2 і 4 працэсарамі па 200 МГц, але яны ніколі не прадаваліся.

### Плата ўводу / вываду 
* Чатыры паслядоўныя парты (9-pin )
* Адзін порт мышы, PS/2-type
* Два парты джойсціка (15-pin D-sub)
* Два  out ports
* Два MIDI in ports
* Тры інфрачырвоныя парты ўводу / вываду (IR) (6-pin mini DIN)
* Адзін унутраны CD-аўдыяўваход лінейнага ўзроўню (5-pin strip)
* Адзін унутраны мікрафонны ўваход аўдыя (4-pin strip)
* Адзін унутраны выхад на навушнікі аўдыя (4-pin strip)
* Два ўваходы RCA лінейнага ўзроўню (L / R)
* Два выхады лінейнага ўзроўню (L / R)
* Адзін уваход для мікрафона 3,5 мм стэрэараз'ём аўдыя
* Адзін выхад на навушнікі 3,5 мм раз'ём для стэрэанавушнікаў
* 16-разрадны стэрэагук @ 48 і 44,1 кГц
* Адзін «GeekPort» (37-pin D-sub)

## Blinkenlights 
На пярэдняй панэлі двухпрацэсарнай прылады BeBox былі ўсталяваныя дзве вертыкальныя паласы жоўта-зялёных святлодыёдаў. Яны служылі візуальным індыкатарам нагрузкі на кожны з двух працэсараў. Самы ніжні LED на правым баку паказваў на ступень актыўнасці жорсткага дыска.

## Спасылкі 
* The BeBox Zone
* BeBox History
* BeBox Photo Gallery (Joseph Palmer: Be HW Engineer)
* Pinout for the GeekPort connector

Катэгорыя:З’явіліся ў 1995 годзе
Катэгорыя:Камп’ютары
Катэгорыя:BeOS
Валянціна Паўлаўна Вараб’ёва

**Валянціна Паўлаўна Вараб’ёва** () — беларускі гаспадарчы, дзяржаўны і палітычны дзеяч. Дэпутат Вярхоўнага Савета Беларускай ССР 9-га і 10-га скліканняў. Старшыня Віцебскага гарадскога выканаўчага камітэта (1972—1981).

## Біяграфія 
Нарадзілася 1 ліпеня 1927 года ў в. Верхапенне Белгарадскага павета Курскай губерні РСФСР.

У 1950 годзе скончыла Маскоўскі тэхналагічны інстытут лёгкай прамысловасці.

Член КПСС. З 1950 года — на гаспадарчай працы: інжынер, начальнік цэха, намеснік дырэктара Віцебскага дзяржаўнага гарбарнага завода № 1 імя М. А. Еўсцігнеева. У 1958—1968 гадах была дырэктарам Віцебскага дзяржаўнага гарбарнага завода № 1 імя М. А. Еўсцігнеева, затым працавала сакратаром, першым сакратаром Першамайскага райкама партыі Віцебска.

Выбіралася дэпутатам Вярхоўнага Савета Беларускай ССР 9-га і 10-га скліканняў.

Памерла 7 ліпеня 2014 года ў Віцебску.

## Узнагароды 
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга;
* ордэн Дружбы народаў;
* ордэн «Знак Пашаны».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Старшыні Віцебскага гарадскога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 9-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання
Ірына Міхайлаўна Ялатамцава

**Ірына Міхайлаўна Ялатамцава** () — беларускі дзеяч у галіне мастацтвазнаўства, эксперт па народнай кераміцы. Кандыдат мастацтвазнаўства (1964).

## Біяграфія 
У 1953 годзе скончыла Ленінградскае вышэйшае мастацка-прамысловая вучылишча імя В. І. Мухінай.

Працавала навуковым супрацоўнікам у Інстытуце мастацтвазнаўства, этнографии і фальклору АН БССР, старэйшым выклачыкам гісторыі замежнага, рускага і савецкага выяўленчага і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва на кафедры тэорыі і гісторыі мастацтва Беларускага дзяржаўнага тэатральна-мастацкага інстытута. У цяперашні час — член секцыі мастацтвазнаўства і крытыкі Беларускага саюзу мастакоў.

## Навуковыя інтарэсы 
Тэорыя мастацтва, гісторыя сусветнага і беларускага мастацтва, культуралогія.

## Спасылкі 
* Забытое звено в системе культурологии

Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Канстанцін Мякішаў

**Канстанцін Мякішаў**:

*  (1834—1898) — рускі афіцэр, генерал-маёр флоту, гідрограф, геадэзіст і астраном.
*  (1910—1990) — савецкі акцёр тэатра і кіно.
Гумар FM

Гумар FM — радыёстанцыя, заснаваная ў Расіі замест «Радыё Дыска». Пачала вяшчанне 1 верасня 2005 г., стаўшы першай расійскай радыястанцыяй, поўнасцю прысвечанай гумару. Кантэнт складаецца з анекдотаў, гумарыстычных скетчаў і лёгкай поп-музыкай.

Гумар FM прыйшоў у Беларусь 1 чэрвеня 2014 года, тым самым запусціўшы сваё вяшчанне ў Мінску на 93.7 FM. Крыху пазней радыёстанцыя пачала вяшчаць і ў іншых гарадах Беларусі. Адрозненне ад маскоўскай версіі заключаецца некаторымі джынгламі, сеткай вяшчання і выкарыстаннем састарэлага лагатыпа, які быў у маскоўскай версіі да 2020 года.  Шоу «Раніца з Гумарам» з'яўляецца мясцовым праектам, іншыя шоу — «Жаночы стэнд-ап», «Stand Up», «Аднойчы ў Расіі» і г.д. — гэта выключна расійскі кантэнт.

Акрамя РФ і РБ Гумар FM вяшчае ў казахстанскім горадзе Цеміртау. Мова вяшчання — руская ва ўсіх трох краінах.

## Вяшчанне 
У дыяпазоне FM:
* Мінск 93.7;
* Гродна 89.9;
* Віцебск 96.2;
* Магілёў 91.9;
* Брэст 87.5;
* Гомель 92.1.

Таксама ідзе вяшчанне праз сайт і праз прыкладанне Radioplayer.by.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Сайт Гумар FM у Беларусі
* Сайт Гумар FM у Расіі

Катэгорыя:Радыёстанцыі Беларусі