open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Герб Славакіі

**Дзяржа́ўны герб Слава́цкай Рэспу́блікі**, **герб Слава́кіі** складаецца з падвойнага срэбнага крыжа на чырвоным раннегатычным шчыце, які стаіць на сімвалічнай выяве трох гор сіняга колеру.

## Апісанне 
Падвойны крыж сімвалізуе хрысціянскі крыж, які выкарыстоўваўся, пачынальна з IX ст. ў Візантыі, і быў прынесены ў Славакію Кірылам і Мяфодзіем.

Тры гары сімвалізуюць Матру, Татру і Фатру, вобласць здаўна населеную славакамі. Тры гары з'явіліся на гербе прыблізна ў XIII ст., канчаткова былі ўсталяваныя ў XIV ст., пачынальна з 1848 года атрымалі сіні колер. На сённяшні дзень на тэрыторыі Славакіі знаходзяцца толькі Фатра і Татры, а Матра знаходзіцца на тэрыторыі сучаснай Венгрыі.

Чырвоны шчыт даўно быў папулярны на шматлікіх геральдычных знаках.

## Гісторыя 
Візантыйскі падвойны крыж упершыню выкарыстоўваўся ў Венгрыі як знак Нітранскага княства, пасля, як самы стары венгерскі знак, як сімвал хрысціянства. З XV ст. герб выкарыстоўваўся як знак верхневенгерскіх, г.з. славацкіх, земляў. З 1848 года выкарыстоўваўся патрыётамі як народны славацкі знак. У часы Чэхаславакіі герб быў часткай чэхаславацкага герба. У 1960 падвойны славацкі крыж быў выдалены з чэхаславацкага герба і заменены шчытом з выявай гары Крывань і партызанскага вогнішча, як сімвала Славацкага народнага паўстання. У 1990 стары герб быў вернуты на герб Чэхаславакіі. З 1992 года ўсталяваны герб Славакіі. Па традыцыі славацкі герб дагэтуль знаходзіцца на правым боку венгерскага герба - з тых часоў, калі Фельвідэк, г.з. цяперашняя Славакія, была ў складзе Венгрыі.

Выява:Erb s dvojkrizom.jpg|Сярэднявечная выява на Браціслаўскім Градзе.
Выява:Coat of arms of Slovakia (1960-1990).svg|Герб сацыялістычнай Славакіі
Выява:Coat of Arms of Hungary.svg|Герб Венгрыі
Выява:Medium coat of arms of Czechoslovakia (1918-1938 and 1945-1961).svg|Герб Славакіі на Гербе Чэхаславакіі

## Спасылкі 
* Гісторыя герба Славацкай Рэспублікі

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Славакіі
Славакія
Катэгорыя:Славакія
Герб Фінляндыі

**Герб Фінляндыі** — каранаваны залаты леў у чырвоным полі, правая лапа замененая рукой у даспехах, трымальнай срэбны меч з залатой ручкаю. Леў падпірае заднімі лапамі срэбную сарацынскую шаблю з залатою ручкаю. Шчыт усеяны 9 срэбнымі ружамі. Афіцыйна выкарыстоўваецца толькі з 1978, хоць з’явіўся ўпершыню каля 1580 года.

На нацыянальным гербе намаляваны каранаваны леў, які стаіць у чырвоным полі. Леў у правай пярэдняй лапе, апранутай у латную пальчатку, трымае падняты меч і топча выгнутую шаблю. Леў, карона, рукаяці мяча і шаблі, а таксама стыкі пальчаткі залатыя. Ляза і пальчатка сярэбраныя. Поле ўпрыгожана дзевяццю сярэбранымі разеткамі. Дзевяць разетак маюць дэкаратыўную функцыю, хоць яны фальшыва інтэрпрэтаваліся як спасылка да дзевяці гістарычных правінцый Фінляндыі. Варта адзначыць, што колькасць разетак на працягу стагоддзяў змянялася.

Катэгорыя:Фінляндыя
Фінляндыя
Герб Латвіі

**Герб Латвіі** — афіцыйны дзяржаўны сімвал Латвійскай рэспублікі.

## Структура 
Іспанскі геральдычны шчыт, падзелены на тры часткі. У верхняй частцы шчыта размешчана жоўтае сонца на сінім фоне. У ніжняй частцы размешчаны злева чырвоны леў на сярэбраным фоне і сярэбраны грыфон размешчаны на чырвоным фоне справа.

Над шчытом размешчаны дугою тры залатыя пяціканцовыя зоркі. Шчыт падтрымліваецца двума шчытатрымальнікамі: львом і грыфонам, якія стаяць на аснаванні з зялёных дубовых ветак, перавітых чырвона-серабрыста-чырвонай стужкай у суадносінах колераў дзяржаўнага сцяга.

Адрозніваюць тры разнавіднасці герба: вялікі, малы пашыраны і малы герб.

### Сімвалізм 
* Леў чырвонага колеру сімвалізуе тое, што Латвія з’яўляецца пераемніцай Курляндыі, сімвалам якой быў леў.
* Грыфон сярэбранага колеру ўвасабляе пераемнасць Латвіі перад Лівоніяй, сімвалам якой быў грыфон.
* Узыходзячае сонца абазначае імкненне да светлай будучыні.
* Пяціканцовая зорка абазначае адзінства. З аднаго боку трох нацый: латышоў, рускіх, латгальцаў, а з другога — трох гістарычных абласцей. 
* Дубовае лісце з’яўляецца сімвалам крэпасці, сталасці, непарушнасці, доблесці.

## Выкарыстанне 
Выкарыстанне герба Латві рэгламентавана законам.
* Вялікі герб выкарыстоўваецца прэзідэнтам, парламентам (соймам), прэм’ер-міністрам, кабінетам міністраў, міністэрствамі, Вярхоўным судом, Генеральнай пракуратурай, а таксама дыпламатычнымі і консульскімі прадстаўніцтвамі Латвіі.
* Малы пашыраны герб выкарыстоўваецца камітэтамі і камісіямі парламента і кабінета міністраў, а таксама ўстановамі, змешчанымі ў непасрэдным падначаленні гэтых органаў улады.
* Малы герб выкарыстоўваецца іншымі ўрадавымі ўстановамі, муніцыпальнымі органамі мясцовага самакіравання, а таксама адукацыйнымі ўстановамі на афіцыйных дакументах.

## Гісторыя 
Герб створаны графікам Вільгельмам Круміньшам (апошнія змены зрабіў прафесар Рыхард Зарыньш).

Быў прыняты 15 чэрвеня 1921 года ўстаноўчым сходам () Першай Латвійскай Рэспублікі. У савецкі час быў заменены на герб Латвійскай ССР, адноўлены ў лютым 1990 года яшчэ як герб Латвійскай СССР.

## Гл. таксама 
* Сцяг Латвіі
* Гімн Латвіі

## Спасылкі 
* Сайт прэзідэнта Латвіі: Дзяржаўны герб 
* Закон аб Гербе Латвіі

Катэгорыя:Латвія
Латвія
Герб Італіі

**Герб Рэспублікі Італіі**,апісаны тут з'яўляецца яе афіцыйным сімвалам з 5 мая 1948 года.
=Апісанне і значэнне.=
## Апісанне.
Эмблема ўтрымоўвае белую пяціканцовую зорку з чырвонымі бакамі, накладзеную на зубчастае кола з пяццю спіцамі, якое стаіць паміж аліўкавай галінай злева і дубовай справа. Зялёныя галіны звязаныя разам чырвонай стужкай з надпісам *"Італьянская Рэспубліка"* (REPVBBLICA ITALIANA) загалоўнымі белымі літарамі.
## Значэнне.
*Асноўны элемент - пяціканцовая зорка - старажытны сімвал Італіі, які азначае абарону нацыі. Выкарыстоўвалася на гербе каралеўства Італіі з 1890 года.
*Зубчастае кола азначае першы артыкул канстытуцыі,дзе сказана:

*"Італія - дэмакратычная рэспубліка,заснаваная працай."*
*Аліўкавая галіна азначае мір, унутраны і вонкавы. Як напісана на стар.11 канстытуцыі 

*"Італія адпрэчвае вайну, як прыладу агрэсіі"*
*Дубовая галіна азначае сілу і вартасць італьянскіх людзей.

Разам аліўкавая і дубовая галіна характарызуюць пейзаж Італіі.
=Гісторыя.=
Рашэнне аб уводзінах новай эмблеме Італьянскай рэспублікі было прынята ўрадам Альчыдэ дэ Гасперы у кастрычніку 1946 года. Дызайн быў абраны шляхам публічнага конкурсу.

Пераможцам стаў Паола Пашэта,прафесар Рымскага інстытута высокага мастацтва. Новая эмблема была прынятая парламентам у лютым 1948 года і зацверджаная прэзідэнтам Энрыка дэ Нікола ў маі таго жа года.

Італія
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Італіі
Герб Казахстана

**Дзяржаўны герб Рэспублікі Казахстан** уяўляе сабой выяву шанырака (верхняя скляпеністая частка юрты) на блакітным фоне, ад якога ва ўсе бакі ў выглядзе сонечных прамянёў расходзяцца уыкі (апоры) у апраўленні крылаў міфічных коней. У ніжняй частцы герба — надпіс «Казақстан».

У каляровай выяве Дзяржаўны герб Рэспублікі Казахстан — двух колераў: залатога і сіне-блакітнага.

## Гісторыя 
Шырока ўжывальны сёння тэрмін «герб» паходзіць ад . У перакладзе на казахскую ён азначае паняцце «танба» (тамга, знак). Упершыню дадзены тэрмін пачаў ужывацца ў старажытным Цюркскім Каганаце (551—630 гг.)

4 чэрвеня 1992 г. — дзень нараджэння дзяржаўнага герба Рэспублікі Казахстан.

Сённяшні герб суверэннага Казахстана з’яўляецца вынікам велізарнай працы, творчых пошукаў двух вядомых архітэктараў: Жандарбека Малібекава і Шот-Амана Валіханава. У фінальным конкурсе прымалі ўдзел 245 праектаў і 67 апісанняў будучага герба.

## Гл. таксама 
* Гімн Казахстана
* Сцяг Казахстана
* Гісторыя Казахстана

Казахстан
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Казахстана
Герб Мальты

**Герб Мальты** у яго сучасным абліччы апісаны ў акце аб эмблемах і пячатках рэспублікі Мальты ад 1988 г. наступным чынам. Шчыт, уяўляе геральдычную выяву сцяга Мальты, над шчытом залатая сцяна-карона з васьмю вежамі (відаць толькі пяць), што сімвалізуе ўмацаванне Мальты і азначае горад-дзяржаву. Вакол шчыта дзве галіны: справа аліўкавая, злева - пальмавая, якія азначаюць мір і прыроду Мальты, перавязаныя ўнізе белай з чырвоным вываратам стужкай, на якой загалоўнымі чорнымі літарамі напісана: ''"Repubblika ta' Malta"* (Рэспубліка Мальта па-мальтыйску.)
## Герб які выкарыстоўваўся ў 1964-1975 гг.
У 1964-1975 гг. на гербе былі намаляванныя два дэльфіна, якія трымалі выяву сцяга Мальты, апраўленай з аднаго боку пальмавай, а з іншай - аліўкавай галінамі, якія азначаюць адпаведна перамогу і мір. Уверсе размяшчалася карона ў форме крэпасці з васьмю васьмікутнымі вежамі, змешчаная на шаломе з белай і чырвонай стужкамі. Унізе - сінія хвалі, якія азначаюць размяшчэнне ў Міжземным моры, васьміканцовы мальтыйскі крыж, звязаны з ордэнам Святога Джона, стужка з дэвізам *"Virtute et Constantia"* (доблесць і ўстойлівасць). Сёння гэты дэвіз выкарыстае *ордэн Мерыта*.
## Герб які выкарыстоўваўся ў 1975—1988 гг 
11 ліпеня 1975 года (год пасля таго, як Мальта стала рэспублікай) быў прыняты новы герб. Ён адлюстроўвае сцэну на берагу: узыходзячае сонца, мальтыйская лодка *dghajsa* на вадзе, вілы і лапата на беразе, справа расце апунцыя (від кактуса). Усе гэтыя сімвалы ў некаторай ступені звязаныя з Мальтай. Пад гэтай выявай напісана новая назва краіны — *Repubblika ta' Malta'' (Рэспубліка Мальта).

Гэты герб можна было ўбачыць на манетах, якія былі ў звароце да 1 студзеня 2008 года, пакуль Мальта не перайшла на еўра.

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Мальты
Мальта
Герб Малдовы

**Герб Малдовы** ўяўляе сабой перасечаны шчыт, у верхняй частцы якога — чырвонае поле, у ніжняй — сіняе. У цэнтры шчыта намаляваная галава зубра, паміж рагамі якога размешчаная васьміканцовая зорка, справа ад галавы — пяціпялёсткавая ружа, злева — паўмесяц, звернуты і злёгку нахілены налева. Усе элементы на шчыце залацістыя (жоўтыя). Шчыт змешчаны на грудзях арла, які трымае ў дзюбе залаты крыж (арол-крыжак), у кіпцюрах: справа — зялёную аліўкавую галіну, злева — залаты скіпетр.

Герб Малдовы размешчаны ў цэнтры сцяга Малдовы.

## Гл. таксама 
* Герб Малдаўскай Дэмакратычнай Рэспублікі 
* Герб Бесарабскай губерні


Малдова
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Малдовы
Герб Украіны

**Герб Украіны** () — адзін з чатырох афіцыйных сімвалаў дзяржавы Украіна.
У цяперашні момант існуе малы герб Украіны, зацверджаны 19 лютага 1992 г.
Асноўным геральдычным сімвалам з’яўляецца Трызуб ().

## Паходжанне 
Існуе некалькі тэорый аб паходжанні ўкраінскага герба. Самыя верагодныя з іх:
# Стылізаваная выява сокала-Рарога са складзенымі крыламі — племянны знак рускіх князёў Рурыкавічаў. Птушка Рарог — агністая птушка, якая азначае бога агня — Семаргла.
# Стылізаванае напісанне слова «Воля».
# Стылізаванае напісанне слова «Уладзімір» (Уладзімір Вялікі).

## Трызубец у Кіеўскай Русі 
Старажытнарускія князі выкарыстоўвалі ў якасці асабістых эмблем выявы розных варыянтаў двузубцаў або (радзей) трызубцаў. Кіеўскі князь Уладзімір выкарыстаў у якасці асабістага геральдычнага сімвала на манетах і пячатках трызубец.

## Трызубец у УНР 
Упершыню канстытуцыйна трызубец быў аформлены як дзяржаўны герб у маі 1920 Усеўкраінскай Нацыянальнай Радай.
У 1992 г. Вярхоўная Рада Украіны зацвердзіла сучасны дзяржаўны герб Украіны.

## Праект Вялікага Герба 
Вялікі Дзяржаўны Герб Украіны (праект) уяўляе сабой сіні шчыт з залацістым знакам княства Уладзіміра (трызубец), па баках шчытаносцы: справа — казак з мушкетам (герб Войска Запарожскага), злева — каранаваны леў (герб Галіцка-Валынскай дзяржавы), над шчытом — княжы вянок, пад шчытом — пераплеценыя з гронкай каліны каласы пшаніцы і сіне-жоўтая стужка.

## Гл. таксама 
* Сцяг Украіны
* Герб УССР

## Спасылкі 
* http://www.gerb.bel.ru/pages/strani/ukraine2.htm 
* http://geraldika.ru/symbols/1280
* Паўторны конкурс на эскіз вялікага герба Украіны

Украіна

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Украіны
Герб Абхазіі

**Дзяржаўны герб Рэспублікі Абхазія** уяўляе сабой шчыт, па вертыкалі падзелены на дзве роўныя часткі — адна белага і другая зялёнага колеру. Контур герба і сюжэтнай кампазіцыі — залацістага колеру. У ніжняй частцы герба размешчаная васьміканцовая залацістая абхазская зорка.

У верхняй частцы, на белым і зялёным фоне, сіметрычна размешчаныя дзве васьміканцовыя зоркі залатога колеру.

У цэнтры герба — постаць вершніка, які ляціць на чарадзейным каню Арашэ і пасылае стралу да зорак.

Сюжэт герба звязаны з гераічным Нартскім эпасам абхазаў. Зялёны колер герба сімвалізуе маладосць і жыццё, белы — духоўнасць. Вялікая васьміканцовая зорка — салярны знак адраджэння. Малыя зоркі сімвалізуюць яднанне двух культурных міроў — Усходу і Захаду. 

## Крыніцы 
## Гл. таксама 
* Сцяг Абхазіі

Абхазія
Катэгорыя:Абхазія
Герб Нагорна-Карабахскай Рэспублікі

**Герб Нагорна-Карабахскай рэспублікі** ўяўляе сабой арла, над галавой якога карона з арнаментам. На грудзі арла шчыт, падзелены на дзве часткі: у верхняй — панарама гор, у ніжняй — вертыкальная выява Сцяга Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У сярэдзіне шчыта намаляваныя дзве каменныя галовы з помніка «Мы — нашы горы» у Сцепанакерте — сталіцы Нагорнага Карабаха. У лапах арла розныя прадукты земляробства, уключаючы пшаніцу і вінаград. Арла атачае стужка з надпісам чорным па белым на ўсходнеармянскай мове * «Рэспубліка Нагорны Карабах» *

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Нагорнага Карабаха
Герб Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі

**Дзяржаўны герб Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі** ўяўляе сабой выяву перакрыжаваных сярпа і молата, якія сімвалізуюць адзінства працоўных і сялян, у прамянях сонца, якое ўзыходзіць над Днястром, апраўленых па акружнасці гірляндай з каласоў і катахаў кукурузы, садавіны, вінаградных гронак і лоз, лісця, пазначыных чырвонай стужкай з надпісамі на тальмахі на трох мовах:

* на правым боку — ;
* на левым боку — ;
* на сярэдняй частцы — 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы ПМР
Прыднястроўе
Герб Гернсі

**Герб Гернсі** () — адзін з дзяржаўных сімвалаў брытанскага кароннага валодання Гернсі.

Герб Гернсі уяўляе сабой чырвоны шчыт, на якім намаляваныя тры брытанскіх льва. Наверсе герба па цэнтру намаляваны залаты парастак.

Герб Гернсі адначасова нагадвае гербы Нармандыі, Джэрсі і Вялікабрытаніі.

## Гл. таксама 
* Гімн Гернсі
* Сцяг Гернсі

Катэгорыя:Гернсі
Герб Паўднёвай Асеціі

**Герб самаабвешчанай рэспублікі Паўднёвая Асеція** прыняты ў 1998 годзе. Яго дызайн засноўваецца на гербе Рэспублікі Паўночная Асеція-Аланія, які быў створаны грузінскім навукоўцам, князем Вахушці Багратыоні ў 1735 годзе.

## Апісанне 
Герб уяўляе сабой круглы шчыт.На шчыце на чырвоным фоне намаляваны леапард жоўтага колеру, на фоне белых гор Каўказа. Вакол шчыта напісана назва тэрыторыі на двух мовах: на рускай (*«Республика Южная Осетия»*) знізу і на асецінскай (*«Республикæ Хуссар Ирыстон»*) зверху. Колеры белы, чырвоны і жоўты абраныя як колеры сцяга Паўднёвай Асеціі.

Паўднёвая Асеція
Катэгорыя:Паўднёвая Асеція
Аэрапорт Дангхоі

**Аэрапорт Дангхоі** () — буйны аэрапорт В’етнама. Знаходзіцца за 6 кіламетраў на ўсход ад Дангхоі.
Аэрапорт эксплуатуецца з 1984 года, мае адну ўзлётна-пасадачную паласу даўжынёй 2400 метраў і шырынёй 42 метры, здольную прымаць паветраныя судны тыпу Airbus A321, Іл-76, Ту-154 і ніжэйшага класа. Абмежаванне максімальнага узлётнай вагі — 200 тон.

## Гісторыя 
Першая чарга аэрапорта была пабудавана к 1935 году.

28 мая 2008 аэрапорту быў ён пачаў абслугоўваць замежныя рэйсы.

## Спасылкі 
* Dong Hoi airport put into use 

Катэгорыя:Аэрапорты
Катэгорыя:Аэрапорты В’етнама
Павел Паўлавіч Аляксюк

**Павел Паўлавіч Аляксюк** (, Гродна — ?) — беларускі палітычны дзеяч. Член Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 28 лістапада 1892 года ў Гродне.

Адукацыю атрымаў у Гродзенскай мужчынскай гімназіі ў 1911 годзе і на юрыдычным факультэце Пецярбургскага ўніверсітэта ў 1915 годзе. Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года з’яўляўся членам Цэнтральнага бюро Беларускай сацыялістычнай грамады, у сакавіку — ліпені 1917 года — намеснікам старшыні Беларускага нацыянальнага камітэта ў Мінску, затым — членам выканаўчых камітэтаў Вялікай беларускай рады і Цэнтральнай беларускай вайсковай рады. З апошняй у 1918 годзе выключаны за растрату грошай.

21 лютага 1918 года ў час уступлення германскіх войск у Мінск вітаў іх сумесна з беларускім палітычным дзеячам Раманам Скірмунтам і прадстаўнікамі польскіх арганізацый. Стаў членам Менскага беларускага прадстаўніцтва. Адзін з ініцыятараў абвяшчэння ў сакавіку 1918 года Беларускай Народнай Рэспублікі. Калі германскія войскі пакінулі Беларусь, вітаў польскія акупацыйныя ўлады, у тым ліку Ю. Пілсудскага. З восені 1920 года ў Варшаве ўзначальваў Беларускі палітычны камітэт. Падтрымліваў ваенныя дзеянні С. Булак-Балаховіча супраць Чырвонай Арміі, далучэнне Заходняй Беларусі да Польшчы. На Першай Усебеларускай канферэнцыі (Прага, 1921) П. Аляксюк, хаця і прызнаў недахопы ў палітыцы Варшавы, усё ж настойваў на больш сур’ёзнай пагрозе, якая ішла з Усходу, а не з Захаду: *«І таму Беларусь павінна шукаць сабе падтрымку і дапамогу на Захадзе, у Польшчы і Антанты»*, — падкрэсліў ён.

У 1920-я гг. займаўся адвакацкай практыкай у Навагрудку, дзе быў віцэ-старшынём управы Таварыства беларускай школы. Далейшы лёс невядомы.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гродне
Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Члены Рады Беларускай Народнай Рэспублікі
Катэгорыя:Члены Беларускай вайсковай камісіі
Катэгорыя:Члены Таварыства беларускай школы
Вінчэнца Беліні

**Вінчэнца Беліні** (; , Катанія — ) — італьянскі оперны кампазітар, адзін з самых значных у 19 ст. Працаваў у стылі бельканта.

## Біяграфія 
Вучылі яго бацька і дзед, абодва арганісты, а вучобу ў кансерваторыі ў Неапалі яго спансіравала сіцыліянская арыстакратыя. Сваю першую оперу ён напісаў у 1825 годзе, у супрацоўніцтве з Даменіка Барбайа, найбольш значнага імпрэсарыа ў Італіі, які вельмі спрыяў хуткай кар’еры Беліні.

У 1825—26 Беліні напісаў твор «Bianca e Fernando» у Неапалі разам з Барбайа, які прыслаў яму камісію з міланскага La Scala у наступным годзе. У выніку, яго «Il Pirata» прынесла яму сенсацыю і Белліні стаў сусветна вядомым артыстам. Першая опера стала вялікай пасля першай прэзентацыі за такі ж бліскучы вакальны стыль, як і ў Расіні, новы лірызм і прастату, што стварыла яму ўласны стыль. Нягледзячы на ваганні, ён умацоўваў гэты стыль на працягу васьмі наступных опер. «I Capuleti e i Montecchi» (Венецыя, 1830), вольна заснаваная на творы Уільяма Шэкспіра «Рамэа і Джульета» выклікала поспех, дзякуючы сапрана Гуідыты Паста, жанчыны, якая грала ролю Рамэа ў мужчынскім адзенні. Разам з «La Sonnambula» (Мілан, 1831), Беліні стварыў галоўныя партыі для найбольш папулярных спявакоў за ўсю дэкаду. Опера «Norma» (Мілан, 1831), хоць першапачаткова і не прынесла поспеху, але з’яўляецца найбольш выдатным творам драматычнага сапрана. Яго апошняя опера «I puritani» у Італьянскім Тэатры Парыжу (1835), магчыма заслугоўвае найбольш высокай адзнакі як класічны твор оперы. З таго часу, Беліні быў адным з ідалаў Парыжа. Ім захапляліся прыхільнікі і крытыкі, як вядучым музыкай і артыстам. Але на гэтай вышыні, не дажыўшы 34 гадоў, Беліні нечакана захварэў і памёр. Ён быў пахаваны на Парыжскіх могілках.

Хоць ён так і не стаўся арганістам альбо аркестратарам, Беліні быў майстрам тонкасці вакалу і прыгажосці мелодыі. Яго оперы працягваюць хваляваць і праз шмат гадоў ува ўсім свеце.

## Оперы 
* *«Адэльсон і Сальвіні» («Adelson e Salvini»),* 1825
* *«Б’янка і Джэрнанда» («Bianca e Gernando»),* 1826. Пад назвай *«Б’янка і Фернанда» («Bianca e Fernando»)* 1828
* *«Пірат» («Il pirata»),* 1827
* *«Чужаніца» («La straniera»),* 1829
* *«Заіра» («Zaira»),* 1829
* *«Эрнані» (не скончана),* 1830
* *«Капулеці і Мантэкі» («I Capuleti e i Montecchi»),* 1830
* *«Самнамбула» («La sonnambula»),* 1831
* *«Норма» («Norma»),* 1831
* *«Беатрычэ дзі Тэнда» («Beatrice di Tenda»),* 1833
* *«Пурытане» («I puritani»),* 1835

## Літаратура 
* Einstein, Alfred, Music in the Romantic Era (1947);
* Grout, Donald J., A Short History of Opera, 3d ed. (1987);
* Orrey, Leslie, Bellini (1978);
* Weinstock, Herbert, Vincenzo Bellini (1971)

Катэгорыя:Кампазітары Італіі
Катэгорыя:Музыканты Італіі
Герб Грузіі

**Герб Грузіі** — разам са сцягам і гімнам з’яўляецца афіцыйным дзяржаўным сімвалам Грузіі. Герб у цяперашнім выглядзе быў зацверджаны 1 кастрычніка 2004 года, але пазней удакладнены.

## Апісанне 
### Вялікі дзяржаўны герб 
Сучасны герб Грузіі ўяўляе сабой французскі шчыт чырвонага колеру, у цэнтры якога знаходзіцца срэбная выява Святога Георгія на кані, які пранізвае дзідай цмока. Шчыт увянчаны залатой каронай.

Шчыт трымаюць два залатыя ільвы, якія глядзяць адзін на аднаго.

Пад шчытом знаходзіцца стужка з дэвізам *«Сіла ў адзінстве»*.

### Малы дзяржаўны герб 
У дзяржаўнага герба Грузіі маецца малы варыянт. Гэта геральдычны шчыт, на пурпуровым поле якога — выява срэбнага вершніка, Святога Георгія за залатым німбам вакол галавы. Вершнік працінае дзідай срэбнага цмока. Геральдычны шчыт увенчаны каронай.

Малы дзяржаўны герб выкарыстоўваецца на штандарце Прэзідэнта Грузіі, на ваенных караблях і іншых сродках для плавання, на прававых актах, бланках, пячатках і штампах мясцовых уладаў, а таксама іншых устаноў, якім дэлегаваны паўнамоцтвы дзяржаўнага кантролю і нагляду.

## Гісторыя 
Сучасны герб Грузіі быў зацверджаны 1 кастрычніка 2004. Да гэтага з 1990 па 2004 выкарыстоўваўся мадыфікаваны герб Грузінскай Дэмакратычнай Рэспублікі, якая існавала з 1918 па 1921.

Цяперашні герб Грузіі часткова заснаваны на сярэднявечным гербе грузінскага царскага дома Баграціёны. У цэнтры знаходзіцца выява Святога Георгія, які лічыцца апекуном грузінскага народа. Аўтарам малюнка з’яўляецца мастак і геральдыст Мамука Гангадзэ, а дэвіза — Валеры Бахтадзэ і Тамаз Наніташвілі.

Герб быў дапрацаваны ў 2004—2005 згодна з рэкамендацыямі Брытанскай калегіі геральдыкі ().

### Старыя дзяржаўныя гербы Грузіі 

Файл:Coat of arms of the Kingdom of Georgia.svg|Герб Каралеўства Грузія, 1480
Файл:Coat of arms of Kingdom of Kakheti.svg|Герб Кахетынскага царства
Файл:Coat of Arms of Democratic Republic of Georgia.svg|Герб Грузіі (1918-1921)
Файл:Emblem of the Georgian SSR.svg|Герб Грузінскай ССР (1921-1990)
Файл:Coat of arms of Georgia (1990–2004).svg|Герб Грузіі (1990-2004)

## Гл. таксама 
* Сцяг Грузіі
* Гімн Грузіі

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Дзяржаўныя сімвалы Грузіі

Грузія
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Грузіі
Маўры

**Маўры** (ад  — цёмны) — слова мае некалькі значэнняў:
* У антычныя часы так называлі жыхароў рымскай правінцыі Маўрэтанія.
* У сярэднія вякі так сталі называць арабаў (пазней – усіх мусульман), якія заваявалі гэты рэгіён, а затым уварваліся на Пірэнейскі паўвостраў.
* Зараз так называюць асноўнае насельніцтва сучаснай дзяржавы Маўрытанія.

## Гл. таксама 
* Рэканкіста
* Марыскі
* Маўры Шры-Ланкі

## Крыніцы 
Катэгорыя:Народы Маўрытаніі
Катэгорыя:Гісторыя Іспаніі
Катэгорыя:Гісторыя Партугаліі
Катэгорыя:Берберы
Марыскі

[thumb|250px|Выгнанне Марыскаў з [Правінцыя Валенсія|Валенсіі]]
**Марыскі** (; разам з маранамі — , ), у Іспаніі і Партугаліі — мусульмане, якія афіцыйна (як правіла, сілком) прынялі хрысціянства.

Некаторыя марыскі таемна працягвалі вызнаваць іслам і з прычыны гэтага з'яўляліся аб'ектам пераследаў іспанскай інквізіцыі, як і мараны — яўрэі, якія прынялі хрысціянства ў аналагічнай сітуацыі.

У 1502 годзе была выдадзеная прагматыка Каталіцкіх каралёў, паводле якой усе мусульмане Арагонскага і Кастыльскага каралеўстваў былі абавязаныя прыняць хрысціянскую веру або пакінуць межы Іспаніі. Мячэці ператвараліся ў цэрквы. У XVI ст. быў разбураны пышны мінарэт XII ст. пры Кардоўскай мячэці, была ўзведзеная пяціярусная званіца.

Марыскі неаднаразова паднімалі паўстанні. Самае буйнае адбылося ў 1568—1571 гг. і прывяло да знішчэння шматлікіх яшчэ заставаўшыхся ў жывых захавальнікаў старажытных культурных традыцый.

### Гл. таксама 
* Мараны
* Спрадвечныя хрысціяне
* Маўры

Катэгорыя:Гісторыя Іспаніі
Катэгорыя:Гісторыя Партугаліі
Катэгорыя:Расізм
Катэгорыя:Інквізіцыя
Катэгорыя:Культура Сярэдневякоўя
Мараны

[thumb|300px|right|*Мараны. Тайны седэр у Іспаніі ў часы інквізіцыі*. Карціна [Майсей Маймон|Майсея Маймона]]
**Мараны** — тэрмін, якім хрысціянскае насельніцтва Іспаніі і Партугаліі звала яўрэяў, якія прынялі хрысціянства і іх нашчадкаў, незалежна ад ступені добраахвотнасці звароту (канец XIV—XV стст.).

Як правіла, мараны і іх нашчадкі ўпотай працягвалі захоўваць пэўнасць іўдаізму (цалкам або часткова. Яўрэйская традыцыя разглядае маранаў як найбольш значны гурт *анусім*, літар. `прымушаныя`) — яўрэяў, гвалтоўна звернутых у іншую рэлігію.

Шматлікія мараны таемна працягвалі вызнаваць іўдаізм і з прычыны гэтага з'яўляліся галоўным аб'ектам пераследаў іспанскай інквізіцыі, як і марыскі (мусульмане, якія прынялі хрысціянства ў аналагічнай сітуацыі).

## Гл. таксама 
* Марыскі
* Спрадвечныя хрысціяне

Катэгорыя:Гісторыя Іспаніі
Катэгорыя:Гісторыя Партугаліі
Катэгорыя:Інквізіцыя
Катэгорыя:Іўдзеі, якія прынялі хрысціянства
Катэгорыя:Антысемітызм у Іспаніі
Канстанцін Аляксеевіч Аляксееўскі

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Канстанцін Аляксеевіч Аляксееўскі
 |дата нараджэння  = 15 верасня 1855
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці      = пасля 1918
 |месца смерці     = 
 |выява            = 
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = Расійская імперыя
 |гады службы      = 1873—1917
 |званне           = генерал-лейтэнант
 |род войскаў      = артылерыя
 |камандаваў       = Старшыня артылерыі Свеаборгскай крэпасці 
 |частка           = 
 |бітвы            = 
 |узнагароды       =   { style="background:transparent"
      
}
 |Commons        = 
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}
**Канстанці́н Аляксе́евіч Аляксе́еўскі** (, Віленская губерня — пасля 1918) — вайсковец, генерал-лейтэнант (1916). Удзельнік беларускага нацыянальнага руху пачатку XX ст.

## Біяграфія 
Праваслаўны дваранін. Адукацыю атрымаў у Полацкай вайсковай гімназіі. Выбраны ў склад Савета старэйшын на Першым Усебеларускім з’ездзе ў снежні 1917 года. Заклікаў «адрадзіць беларускую дзяржаву», на з’ездзе выступіў у абарону беларускага нацыянальнага бела-чырвона-белага сцяга. Аўтар «Успамінаў пра Усебеларускі з’езд у г. Мінску» ў газеце «Чырвоны шлях» (1918, № 1—2). У 1918 годзе быў запрошаны Радай БНР у Менск для фарміравання беларускай нацыянальнай арміі. Далейшы лёс невядомы.

## Літаратура 
* Баршчэўскі А. Беларуская эміграцыйная пісьмовасьць. Ч.1. — Варшава: Кафедра беларускай філалогіі Факультэт прыкладной лінгвістыкі і усходнеславянскіх філалогій Варшаўскі ўніверсітэт, 2004. ISBN 83-920472-1-4
* Скалабан В. У. Аляксееўскі Канстанцін Аляксеевіч //  С. 111

## Спасылкі 
* 
* Лаўрэш Леанід. Генералы БНР // НАША СЛОВА № 5 (1364), 31 студзеня 2018. // на pawet.net

Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Удзельнікі Першага Усебеларускага з’езда
Катэгорыя:Ваенныя Беларусі
Мёртвае мора

**Мёртвае мора** — бяссцёкавае салёнае возера на мяжы Ізраіля і Іарданіі. Займае самую нізкую частку самай глыбокай тэктанічнай катлавіны Гхор, узровень вады на 400 м ніжэй узроўню акіяна. Складаецца з 2 катлавін — больш глыбокай паўночнай і мелкай паўднёвай, якая падзелена дамбамі на басейны для выпарэння вады і наступнай здабычы мінеральных солей. Плошча 940 км², даўжыня 80 кіламетраў, найбольшая шырыня 15 кіламетраў. Найбольшая глыбіня — 394 м.

Становішча ўрэзу вады непастаяннае і вагаецца ў межах некалькіх метраў у залежнасці ад колькасці атмасферных ападкаў і адбору вады на арашэнне і водазабеспячэнне басейну ракі Іардан — адзінай ракі, якая ўпадае ў Мёртвае мора. Больш значныя ваганні назіраліся ў геалагічным мінулым: 23 тыс. гадоў назад узровень быў на 200 м вышэй, пазней апускаўся на 300 м ніжэй сучаснай адзнакі. Катлавіна возера тэктанічнага паходжання, утварылася 1,5-2 млн. гадоў назад.

Тэмпература вады да глыбіні 40 м зменьшваецца па сезонах і складае 16&nbsp;°C зімой і 36&nbsp;°C летам, ніжэй пастаянная — 21&nbsp;°C. Кліматычныя ўмовы (сухі пустынны клімат, тэмпература паветра ад 14&nbsp;°C у студзені да 30&nbsp;°C і больш у ліпені) спрыяюць вялікаму выпарэнню і выклікаюць вялікую салёнасць вады — 332 ‰ (у кожным літры вады — 322 г солей). Элементны склад солей у 1 літры вады: хлору — 212 г, магнію — 41 г, натрыю — 39 г, кальцыю — 17 г, калію — 7 г, брому — 5 г, іншых элементаў — 1 г. У водах Мёртвага мора растворана 44 млрд. тон солей. Высокая мінералізацыя вады з'явілася прычынай адсутнасці ў возеры арганічнага жыцця (за выключэннем некаторых відаў анаэробных бактэрый). Берагі Мёртвага мора пустынныя, з рэдкімі аазісамі. На ўзбярэжжы бальнеалагічныя курорты. У паўднёвай частцы - здабыча мінеральных солей.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Мёртвае мора 

Катэгорыя:Салёныя азёры
Катэгорыя:Азёры Ізраіля
Катэгорыя:Азёры Іарданіі
Катэгорыя:Бяссцёкавыя азёры
Катэгорыя:Сухія вобласці ніжэй узроўня мора
Катэгорыя:Памежныя азёры
Катэгорыя:Геаграфія Ізраіля
Катэгорыя:Біблейскія месцы
Катэгорыя:Геаграфія Евангелляў
Катэгорыя:Геаграфія Палесціны
Катэгорыя:Экстрэмальныя пункты Зямлі
Беларускі палітычны камітэт

**Белару́скі паліты́чны камітэ́т** (БПК) – беларуская арганізацыя паланафільскага крыла ў 1920 годзе. Створаны ў Варшаве ўвосень 1920 года. На чале БПК стаялі Павел Аляксюк, Вячаслаў Адамовіч, Язэп Сянькевіч, таксама ў яго склад уваходзілі Яўген Міткевіч, Антон Лявіцкі, Радаслаў Астроўскі, палкоўнік Бяляеў. Выдаваў бюлетэнь «Звястун» (рэдактар Антон Лявіцкі).

Меў цесную сувязь з генералам Станіславам Булак-Балаховічам, Барысам Савінкавым і кіраўніцтвам «Зялёнага Дуба». Апанент Найвышэйшай рады Беларускай Народнай Рэспублікі і беларускага ўрада Вацлава Ластоўскага. У лістападзе 1920 года, пасля заняцця Булак-Балаховічам Мазыра пазіцыянаваў сябе як «цывільны ўрад будучай вольнай Беларусі». 16 лістапада ў Мазыры Балаховіч заявіў, што не прызнае беларускія ўрады Антона Луцкевіча і Вацлава Ластоўскага, і ператварыў БПК ува ўрад БНР. Старшыня БПК Вячаслаў Адамовіч стаў прэм’ер-міністрам, Павел Аляксюк — віцэ-прэм’ерам і міністрам замежных спраў, Язэп Сянькевіч — міністрам фінансаў, гандлю і прамысловасці, міністрам асветы — Радаслаў Астроўскі, вайсковым міністрам — палкоўнік Бяляеў. Новаствораны ўрад надаў Булак-Балаховічу званне Начальніка беларускай дзяржавы.

Пасля няўдачы вайсковай кампаніі Булак-Балаховіча фактычна спыніў сваю дзейнасць.

На думку гісторыка Алега Латышонка, БПК быў створаны Юзафам Пілсудскім для палітычнага забеспячэння рыхтаванага на той час Палескага паходу Балаховіча.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Палітычныя арганізацыі беларускай гісторыі
Мусульмане

**Мусульма́нін** ( муслім, жаночая форма  мусліма) — паслядоўнік ісламу.

## Значэнне 
Слова муслім азначае «той, які пакараецца (богу)» або «той, які аддаецца (богу)» па аналогіі са словам **іслам** (аддача богу).

## Самасвядомасць 
Мусульманін, па паняцці саміх мусульман, — монатэіст, які прызнае Мухамада як апошняга прарока Алаха. Мусульмане вераць, што Каран з'яўляецца Словам Бога, якое было перададзена Мухамаду архангелам Гаўрыілам.

## Распаўсюджванне 
Лік мусульман ва ўсім свеце ацэньваецца прыкладна ў 1,1 да 1,2 мільярдаў чалавек. 

## Заўвагі 
Катэгорыя:Іслам
Адміністрацыйны падзел Партугаліі

right|350px|карта кантынентальнай Партугаліі з межамі акруг

Да 1976 тэрыторыя Партугаліі была падзеленая на 11 правінцый.

Пасля адміністрацыйнай рэформы тэрыторыя кантынентальнай Партугаліі падзеленая на 18 акруг. Астраўныя тэрыторыі (Азорскія астравы і Мадэйра) маюць статут аўтаномных рэгіёнаў.

Пры апісанні тэрытарыяльных адзінак Партугаліі выкарыстоўваюцца розныя тэрміны: рэгіён (), субрэгіён (), акруга (), гарадская агламерацыя (), гарадская супольнасць (), межмуніцыпальная супольнасць (). Гарады і прылеглыя да іх населеныя пункты аб'яднаныя ў муніцыпалітэты (). Муніцыпалітэты ў сваю чаргу падзеленыя на раёны (). У Партугаліі налічаецца 308 муніцыпалітэтаў і каля 4200 раёнаў.

Раён — мінімальная адміністрацыйная адзінка Партугаліі. Тэрмін *freguesia* першапачаткова азначаў «царкоўны прыход». Орган мясцовага самакіравання — раённая ўправа ().

Гл. гэтак жа Муніцыпалітэты Партугаліі
V (літара)

thumb|Лацінская літара V
**V** — 22-я літара лацінскага алфавіта, у латыні і большасці моў завецца вэ, па-нямецку — фау, па-англійску — ві, па-іспанску — уве.

* У сістэме рымскіх лічбаў пазначае лік 5.
* Гл. таксама V стагоддзе, V стагоддзе да н. э.
* У хіміі V — сімвал ванадыя.
* Гл. таксама V-1, V-2 (ракетная зброя Германіі).
* Часам сімвалам V пазначаюць стрэлку (або кірунак) уніз. Для пазначэння іншых кірункаў выкарыстоўваюць сімвалы ^, .

Катэгорыя:Літары лацінскага алфавіта
I (літара)

**I**, **i** — дзявятая літара лацінскага алфавіта.

* У сістэме рымскіх лічбаў пазначае лік 1.
* У хіміі **I** — сімвал ёда.
* У матэматыцы *i* — пазначэнне уяўнай велічыні.
* У праграмаванні **i** часта выкарыстоўваецца, як індэксная зменная цыклу.
* У HTML тэг  выкарыстоўваўся для ўказання *курсіўнага* () напісання.
* Літара **I** на манетах служыла знакам гамбургскага (на германскіх) і ліможскага (на французскіх) (да 1880) манетных двароў.

## Камп’ютарная кадзіроўка 
* У Unicode загалоўнай літары I прысвоены код U+0049, а маленькай i — U+0069.
* У кадоўцы ASCII код загалоўнай I — 73, маленькай i — 105; у двайковым паданні 01001001 і 01101001 адпаведна.
* У кадоўцы EBCDIC код загалоўнай I — 201, маленькай i — 137.
* У HTML і XML знакі I і i могуць быць прадстаўленыя адпаведна як «&amp;#73;» і «&amp;#105;».

Катэгорыя:Літары лацінскага алфавіта
Вагальны контур

**Вага́льны ко́нтур** — электрычны ланцуг, які складаецца з паралельна злучаных кандэнсатара і шпулі індуктыўнасці. У такім ланцугу могуць адбывацца гарманічныя ваганні зараду на пласцінах кандэнсатара, напружання і току.

Паводле другога правіла Кірхгофа сума напружанняў на замкнёным контуры роўная да сумы электрарухаючых сіл (ЭРС), якія на ім знаходзяцца. Напружанне на электрарухаючым контуры складаецца з напружання на кандэнсатары:

U = \frac q C

дзе q — зарад кандэнсатара; Q — яго ёмістасць.

У якасці ЭРС выступае ЭРС самаіндукцыі шпулі:

\mathcal E = - \frac {d\Phi} {dt} = - \frac {d(LI)} {dt} = - L \frac {dI} {dt}

Адсюль

\frac q C = - L \frac {dI} {dt} = - L \frac {d^2q} {dt^2}

або

\frac q {CL} + \frac {d^2q} {dt^2} = 0

Апошняя роўнасць з’яўляецца дыферэнцыяльным ураўненнем гарманічных ваганняў. Яго рашэннем з’яўляецца функцыя

q = q_0 sin(\omega t + \varphi_0)

дзе \omega = \frac 1 \sqrt {CL} — вуглавая частата ваганняў.

Адпаведна,

U = U_0 sin(\omega t + \varphi_0)

I = I_0 cos(\omega t + \varphi_0).

У выпадку, калі кандэнсатар і шпуля з’яўляюцца ідэальнымі (гэта значыць, іх супраціўленні роўная адпаведна да бясконцасці і нуля), гарманічныя ваганні ў контуры з’яўляюцца незатухаючымі.

Катэгорыя:Электрадынаміка
Катэгорыя:Радыётэхніка
Катэгорыя:Асцылятары
Эльжбета Радзівіл

**Эльжбета Радзівіл** () у шлюбе **Тамашэўская** (*Tomaszewska*; , Лондан, Вялікабрытанія — ) — арыстакратка з роду Радзівілаў.

## Біяграфія 
Дачка апошняга гаспадара Нясвіжскага замка — Альбрэхта Радзівіла і англічанкі Дораці Паркер Дзікан (*Dorothy Parker Deacon*). Апошняя з Радзівілаў, для каго Нясвіж быў родавым маёнткам у простым сэнсе.

Шлюб Альбрэхта Радзівіла з Дораці Паркер Дзікан быў нядоўгі. Эльжбета жыла з маці ў Парыжы і пэўны час у Рыме, толькі час ад часу адведвала бацьку ў Нясвіжы, апошні раз — у 1935 годзе.

Упершыню наведала незалежную Беларусь у 1993 годзе. У маі 2009 года адбыўся неафіцыйны візіт князёўны ў Беларусь разам з іншымі прадстаўнікамі роду Радзівілаў, госці наведалі Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі, Нацыянальную бібліятэку Беларусі, Нацыянальны мастацкі музей Беларусі ў Мінску, а таксама Мір, Нясвіж, Паланечку і Ішкалдзь. У ліпені 2009 года ў суправаджэнні некалькіх прадстаўнікоў роду зноў наведала Нясвіж.

Апошнія гады жыла ў Варшаве.

## Спасылкі 
* Elżbieta Maria ks. Radziwiłł na Nieświeżu h. Trąby
* Княгіня Эльжбета Радзівіл: Слухайце і запісвайце!
* Эльжбета Радзівіл: Вяртанне ў Нясвіж. 88 фота // блог Глеба Лабадзенкі 

Эльжбета
Катэгорыя:Стагадовыя доўгажыхары
Сяргей Васілевіч Пернікаў

**Сярге́й Пе́рнікаў** (, Чачэрск) — беларускі атлет, майстар спорту Рэспублікі Беларусь міжнароднага класа па вольнай барацьбе, член нацыянальнай каманды рэспублікі, пераможца і прызёр міжнародных і рэспубліканскіх спаборніцтваў (у вагавай катэгорыі да 96 кг).

З лютага 2017 года працаваў камерцыйным дырэктарам футбольнага мінскага «Дынама», з сакавіка 2018 года па май 2019 года быў генеральным дырэктарам клуба.

## Біяграфія 
* 1984—1994 — ДЮСШ (вольная барацьба) г. Чачэрска.
* 1987—1994 — СШ№ 2 г. Чачэрска.
* 1994—2000 — Гомельская вучэльня алімпійскага рэзерву.
* 2000—2005 — Беларускі гадлёва-эканамічны універсітэт спажывецкай кааперацыі (Гомель).
* 2004 — срэбраны прызёр чэмпіянату Рэспублікі Беларусь.
* 2005 — бронзавы прызёр ХХIII летняй Універсіяды (Ізмір, Турцыя).
* 2005 — чэмпіянат Еўропы (5 месца), (Варна, Балгарыя).
* 2005 — чэмпіянат свету (5 месца), (Будапешт, Венгрыя).
* 2005 — чэмпіён Рэспублікі Беларусь.
* 2006 — бронзавы прызёр турніру памяці Алі Аліева (Махачкала, Расія).
* 2006 — бронзавы прызёр Голдэн Гран-пры (Ташкент, Узбекістан).
* 2007 — чэмпіён Рэспублікі Беларусь.
* 2008 — срэбраны прызёр ХІ Міжнароднага турніру на прызы братоў Белаглазавых (Калінінград, Расія).
* 2009 — бронзавы прызёр турніру памяці Алі Аліева (Махачкала, Расія).
* 2009 — пераможца Гран-пры Германіі (Дортмунд, Германія).
* 2010 — бронзавы прызёр ХL турніру на прызы А. В. Мядзведзя.

Жыве ў Гомелі.

Першы трэнер — Васіль Пернікаў.

Трэнер — Аляксандр Хатылёў.

## Спасылкі 
* Інтэрв'ю ў «Спартыўнай панараме» 
* Анкета

Катэгорыя:Барцы Беларусі
Катэгорыя:Чэмпіёны Беларусі па барацьбе
Катэгорыя:Футбольныя функцыянеры Беларусі
Катэгорыя:ФК Дынама Мінск
Гаршэва (гара)

**Гаршэва** — найвышэйшы пункт Віцебскага ўзвышша. Найвышэйшы пункт Лёзненскага раёна і Віцебскай вобласці.

Знаходзіцца паблізу вёскі Гаршэва, за 15 км на поўнач ад гарадскога пасёлка Лёзна Віцебскай вобласці. Вышыня над узроўнем мора складае 295 м (296 м). Над бліжэйшымі пастаяннымі вадасцёкамі ўзвышаецца на 40 м. 

Гара складзена чырвона-бурай валуннай марэнай паазерскага ледавіка, перакрытая лёсападобнымі суглінкамі. Мае спадзістапукатую форму, выцягнута з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Заходнія і паўднёвыя схілы стромкія (да 20°), паўночныя і ўсходнія — пакатыя (да 5°). Паўднёва-заходнія схілы эрадзіраваныя, глыбіня ўрэзу лагчын часовых вадацёкаў 10-15 м.

Глебы дзярнова-падзолістыя на лёсападобных суглінках. Большая частка пад ворывам, на заходнім схіле і ўздоўж лагчын на найбольш стромкіх участках вузкая палоса лесу.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Гаршэва гара // Геаграфія Беларусі: энцыклапедычны даведнік / рэд. кал. Л. В. Казлоўская [і інш.]. — Мн., 1992. — С. 54.
* Горшева гора // Туристская энциклопедия Беларуси / редкол. Г. П. Пашков [и др.] ; под общ. ред. И.И. Пирожника. — Мн., 2007. — 648 с. ISBN 978-985-11-0384-9
* Горные вершины равнинной Беларуси / В. Э. Пасанен, Е. А. Дикусар, В. Е. Подлисских. – Минск: ГУ «Республиканский учебно-методический центр физического воспитания населения», 2014. – 224 с: ил. – ISBN 978-985-7054-10-7. — С. 145.

## Спасылкі 
* *Пасанен В. Э., Дикусар Е. А., Стёпин С. Г.* Горные вершины Витебской области. — Минск: Право и экономика, 2016. — 162 с. — ISBN 978-985-552-569-2. С. 8—9.

Катэгорыя:Узгоркі Беларусі
Катэгорыя:Рэльеф Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Геаграфія Лёзненскага раёна
Віцебскае ўзвышша

**Віцебскае ўзвышша** — узвышша, якое знаходзіцца на паўночным усходзе Беларусі.

Уваходзіць у склад Беларускага Паазер’я. Фізіка-геаграфічны раён Беларуска-Валдайскай правінцыі. Займае частку Віцебскага і Лёзненскага раёнаў Віцебскай вобласці. На поўначы і паўночным усходзе мяжуе з Гарадоцкім узвышшам і Суражскай нізінай, на поўдні — з Лучоскай нізінай, на паўднёвым захадзе — з Чашніцкай раўнінай, на захадзе — з Полацкай нізінай, на ўсходзе адгор’і Віцебскага ўзвышша заходзяць на тэрыторыю Расіі. 3 захаду на ўсход узвышша працягнулася амаль на 65 км, з поўначы на поўдзень — на 40 км, плошча 1,9 тыс. км². Найвышэйшы пункт — Гаршэва гара — 295 м над узроўнем мора. Гэта найвышэйшы пункт Віцебскай вобласці.

Канчатковае афармленне ўзвышша адбылося ў віцебскую (свянцянскую) фазу паазерскага зледзянення. У цэнтральнай частцы ўзвышша рэльеф буйнаўзгорысты і сярэднеўзгорысты з адноснымі перавышэннямі ад 10—15 м да 25 м і больш. Паўночны схіл стромка абрываецца ў бок ракі Каспля, паўднёвы — узгорыста-ўвалісты, больш спадзісты. На паўночным захадзе рэльеф градава-ўзгорысты. Пашыраны глыбокія даліны рэк, яры, лагчыны. Трапляюцца камы і озы. Карысныя выкапні: керамічныя і цэментныя гліны, пясчана-жвіровы матэрыял, даламіт, торф.

Рачная сетка належыць да басейна Заходняй Дзвіны (Лучоса ў ніжнім цячэнні, Віцьба, Вымнянка — прыток Касплі). Найбольшыя азёры Вымна, Янавіцкае. Разарана 35 %, пад лесам 16 % тэрыторыі.

## Літаратура 
* Геаграфія Беларусі: Энцыкл. даведнік. — Мн.: БелЭн, 1992. — С. 53—54.
* *Дементьев В. А.* Витебская возвышенность // 
* Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1

Катэгорыя:Узвышшы Беларусі
Катэгорыя:Рэльеф Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Геаграфія Віцебскага раёна
Катэгорыя:Геаграфія Лёзненскага раёна
Адам Глобус

**Ада́м Глобус**, сапраўднае імя **Уладзі́мір Вячасла́вавіч Ада́мчык** (, ) — беларускі пісьменнік, мастак, выдавец. Працуе ў паэзіі і малой прозе.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Дзяржынску ў сям’і пісьменніка Вячаслава Адамчыка. З 1959 года жыве ў Мінску. Скончыў педагагічнае аддзяленне Мінскага мастацкага вучылішча (1977), Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі ўніверсітэт (1983). Вучыўся ў мастака Альгерда Малішэўскага. Працаваў чарцёжнікам, мастаком-рэстаўратарам, мастаком-афарміцелем, рэдактарам у часопісах «Родник» (з 1987), «Беларусь», «Бярозка». Займаецца выдавецкай дзейнасцю (выдавецтва «Сучасны літаратар»).

Член Саюза пісьменнікаў Беларусі з 1988 года.

## Творчасць 
У друку пачаў выступаць з вершамі ў 1981 (газета «Літаратура і мастацтва», часопіс «Маладосць»). Аўтар кніг «Парк» (паэзія, 1988), «Адзінота на стадыёне» (зборнік апавяданняў, 1989), «Смерць — мужчына» (1992), «Скрыжаванне» (1993), «Дамавікамерон» (1994), «Толькі не гавары маёй маме» (1995), «Койданава» (1997), «Новы дамавікамерон» (1998), «*Post scriptum*» (1999), «Тэксты» (зборнік усіх папярэдніх кніг, 2000), «Браслаўская стыгмата» (2001), «Сшыткі» (2003), «Дом» (2005), «сУчаснікі» (2006), «Літары» (2006), «Play.by» (2009). Публікаваўся ў складзе зборнікаў, «Круглы год» (зборнік хоку беларускіх аўтараў, 1996), «Сучасная беларуская проза» (зборнік, 2003).

### Бібліяграфія 
* «Парк» (паэзія, 1988)
* «Адзінота на стадыёне» (зборнік апавяданняў, 1989)
* «Смерць — мужчына» (1992)
* «Скрыжаванне» (1993)
* «Дамавікамерон» (1994)
* «Толькі не гавары маёй маме» (1995)
* «Койданава» (1997)
* «Новы дамавікамерон» (1998)
* «Post scriptum» (1999)
* «Тэксты» (зборнік усіх папярэдніх кніг, 2000)
* «Браслаўская стыгмата» (2001)
* «Сшыткі» (2003)
* «Дом» (2005)
* «сУчаснікі» (2006)
* «Літары» (2006)
* «Казкі» (2007)
* «Convolutus» (2008)
* «Замак» (2008)
* «PLAY.BY» (2009)
* «Крутагорскія казкі» (2010)
* «Новае неба» (2010)
* «Сказы» (2012)
* «Імёны. Літаратурныя партрэты» (2013)
* «Казкі пра дарослых» (2013)
* «Партрэты» (2014)
* «Гісторыі пра Мінск і ваколіцы» (2015)
* «Зваротная перспектыва» (2016)
* «Сям’я» (2017)
* «КАЗКІ сталічныя» (2018)
* «Рысы» (2019)
* «Анёл» (2021)
* «Сняжынка» (2022)

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* «Песні» (Каўчэг, 2003)

## Узнагароды 
У 2010 годзе стаў лаўрэатам 7-ай міжнароднай літаратурнай прэміі «Югра» ў намінацыі «Славянская кніга» за кнігу «Лирика BY» (пераклады твораў на рускую мову).

У 2013 годзе ўзнагароджаны медалём Барыса Карнілава.

У 2013 годзе заняў трэцяе месца ў Літаратурнай прэміі імя Ежы Гедройца за кнігу «Сказы». У 2017 годзе — трэцяе месяца за кнігу «Зваротная перспектыва».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* ARCHE № 4(9)-2000
* ARCHE: Adam Hlobus (нумар прысвечаны А. Глобусу) № 5(10)-2000 
* 

## Спасылкі 
* пра мастака  Валодзю Цэслера"

Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Катэгорыя:Выдаўцы Беларусі
Катэгорыя:Выдаўцы паводле алфавіта
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода

**Радыё «Свабодная Еўропа/Радыё Свабода»** () — міжнародная радыёстанцыя, якая вяшчае на Усходнюю і Паўднёва-Усходнюю Еўропу, Расію, Каўказ, Цэнтральную Азію і Блізкі Усход.

Фінансаванне гэтай радыёстанцыі ажыццяўляецца Кангрэсам ЗША праз Агенцтва ЗША па глабальных медыя.

## Гісторыя 
Пасля завяршэння Другой сусветнай вайны ў краінах Усходняй Еўропы да ўлады прыйшлі камуністычныя ўрады, якія атрымлівалі падтрымку ад Савецкага Саюза. Гэта падзея стала адной з прычын пачатку халоднай вайны — канфлікту паміж Усходнім блокам і заходнімі краінамі. У адказ на распаўсюджванне камуністычных ідэй Злучаныя Штаты пачалі актыўна весці ідэалагічную барацьбу. Адным з інструментаў у гэтым супрацьстаянні стала стварэнне Радыё «Свабодная Еўропа».

Для вяшчання на васьмі розных мовах былі задзейнічаны супрацоўнікі з розных краін, уключаючы СССР, Польшчу, Венгрыю, Чэхаславакію і Германію.  Вяшчанне пачалося з тэрыторыі Заходняй Германіі летам 1950 года, а ў сакавіку 1953 года была запушчана рускамоўная служба пад назвай «Радыё «Вызваленне» (з 1959 года — Радыё «Свабода»).

У 1973 годзе Радыё «Свабода» і Радыё «Свабодная Еўропа» вывелі з-пад фінансавай апекі Цэнтральнага разведвальнага ўпраўлення ЗША. Ад таго часу фінансаванне ажыццяўляецца адкрыта праз амерыканскі Кангрэс.

У 1990-я гг., пасля палітычных змен ва Усходняй Еўропе, сядзіба радыёстанцыі была перанесена ў Прагу. Былі выведзены па-за рамкі станцыі некаторыя нацыянальныя рэдакцыі (польская, чэшская, венгерская, славацкая), у той жа час пачалося вяшчанне на некаторыя іншыя краіны (напр. Іран, Ірак, а яшчэ раней — на Афганістан).

Зараз у эфір радыёстанцыі выходзяць праграмы больш як на 20 мовах. Вяшчанне вядзецца на кароткіх хвалях, праз спадарожнікі і Інтэрнэт, таксама праграмы рэтранслююцца ў многіх краінах мясцовымі станцыямі. На сядзібе ў Празе працуе 550 супрацоўнікаў. Радыё «Свабодная Еўропа» мае прадстаўніцтвы ў 19 краінах.

## Беларуская служба 
Беларуская служба Радыё «Вызваленне» пачала вяшчанне 20 мая 1954 года.

## Геаграфія вяшчання 
* Абхазія
* Азербайджан
* Албанія
* Арменія
* Беларуская служба (з 1954)
* Боснія і Герцагавіна
* Грузія
* Ізраіль
* Іарданія
* Ірак
* Іран
* Емен
* Казахстан
* Катар
* Кыргызстан
* Ліван
* Малдова
* Аб’яднаныя Арабскія Эміраты
* Аман
* Палесціна
* Паўночная Македонія
* Расія
* Саудаўская Аравія
* Сербія
* Сірыя
* Таджыкістан
* Туркменістан
* Турцыя
* Украіна
* Чарнагорыя
* Паўднёвая Асеція

#### Вяшчанне спынена 
*У дужках азначаны год спынення вяшчання*

* Балгарыя (2004 г.)
* Венгрыя (1993 г.)
* Латвія (2004 г.)
* Польшча (1997 г.)
* Румынія (2004 г.)
* Славакія (2004 г.)
* Чэхія (2002 г.)
* Эстонія (2004 г.)
* Літва (2004 г.)
* Славенія (2004 г.)
* Харватыя (2009 г.)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Міжнародныя радыёстанцыі
Катэгорыя:Культура Прагі
Залатая літара

**Залатая Літара** — штогадовая суб’ектыўная літаратурная прэмія, якая ўручаецца пісьменнікам Адамам Глобусам за лепшую кнігу года.

## Асаблівасці 
Уручаецца з 2004 года. Нешматлюднае мерапрыемства традыцыйна адбываецца ў сакавіку, праводзіцца ў маленькіх кавярнях Мінска («Стары Менск», «Акварыўм»).

## Пераможцы 
* 2003 — Аксана Бязлепкіна за манаграфію «Разам і паасобку: Таварыства „Тутэйшыя“».
* 2004 — Анатоль Івашчанка, Ганна Кісліцына, Андрэй Хадановіч за зборнік «12+1».
* 2005 — Ігар Бабкоў за кнігу «Каралеўства Беларусь: Вытлумачэньне ру(і)наў».
* 2006 — Уладзімір Арлоў за кнігу вершаў «Паром праз Ла-Манш».
* 2007 — Севярын Квяткоўскі за кнігу «Фрашкі да пляшкі» і Сяргей Харэўскі за падручнік «Гісторыя мастацтва і дойлідства Беларусі».
* 2008 — Міраслаў Адамчык за кнігу «Карона».
* 2009 — Андрэй Федарэнка за кнігу «Нічые».
* 2010 — Леанід Галубовіч за кнігу «Сыс і кулуары».
* 2011 — Сяргей Харэўскі за кнігу «Сто твораў ХХ стагоддзя».
* 2012 — Валянцін Акудовіч за кнігу «Кніга пра нішто».
* 2013 — Андрэй Хадановіч за кнігу «Дэжа вю: перавыбранае».
* 2016 — Андрусь Горват за кнігу «Радзіва Прудок».
* 2017 — Міхал Анемпадыстаў за кнігу «Колер Беларусі».

Катэгорыя:Залатая літара