open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Прэдыкат

**Прэдыкат** (ад &nbsp;— абвяшчаць, заяўляць, прысуджаць) у сучаснай логіцы звычайна азначае булевазначную функцыю P: X→ {0, 1}, называецца прэдыкатам на *X*. Аднак, прэдыкаты маюць шмат розных інтэрпрэтацый і спосабаў выкарыстання ў матэматыцы і логіцы, і іх дакладнае вызначэнне адрозніваецца ад тэорыі да тэорыі. Напрыклад, калі ў якой-небудзь тэорыі ўводзіцца паняцце дачыненне, тады прэдыкат — гэта проста харакцерыстычная або індыкатыўная функцыя на стаўленні. Аднак, не ва ўсіх тэорыях вызначаецца паняцце адносіны, у адрозненне ад заснаваных на тэорыі лікаў, і таму варта быць уважлівым з правільным вызначэннем і семантычнай інтэрпрэтацыяй прэдыкатаў.

Прыкладамі прэдыкатаў будуць выразы (*x* &gt; 2), (x+3) = *y* (*x*&gt; 3 і *y* &lt; *x*). Пры замяшчэнні x 2 і y на 5 другі з прэдыкатаў вызначае сапраўднае выказванне, а іншыя два&nbsp;— ілжывыя.

## Прэдыкаты і адносіны 
**Прэдыкат** (*n*-арны або *n*-мясцовы)&nbsp; — гэта функцыя з вобласцю значэнняў \ \{0,1\} вызначана на *n*-й дэкартавай ступені мностваў *M*. Такім чынам, ён характарызуе кожную n-ку элементаў *M* як «сапраўдную», альбо як «ілжывую».

Прэдыкат можна звязаць з матэматычным дачыненнем: калі n-ка належыць дачыненню, то прэдыкат на ёй будзе прымаць значэнне роўнае 1.

Прэдыкат&nbsp; — адзін з элементаў логікі першай і вышэйшых парадкаў. Пачынаючы з логікі другога парадку, у формулах можна ставіць квантары па прэдыкатам.

Прэдыкат называюць тоесна-сапраўдным і пішуць:: 
\ P( x_1, ..., x_n ) \equiv 1
калі ён пры любым значэнні яе аргументаў прымае значэнне 1.

Прэдыкат называюць тоесна-ілжывым і пішуць:: 
\ P( x_1, ..., x_n ) \equiv 0
калі ён пры любым значэнні яе аргументаў прымае значэнне 0.

## Літаратура 
* Энцыклапедыя кібернэтыкі, г. **2**, c. 199.
* Адпаведны артыкул ім. галіны.

Катэгорыя:Булева алгебра
Катэгорыя:Матэматычная логіка
Катэгорыя:Матэматычная тэрміналогія
Прэдыкат (значэнні)

Паняцце **прэдыкат** можа значыць:

* Прэдыкат&nbsp;— базавае паняцце логікі першага парядку.
* Прэдыкат&nbsp;— мовазнаўчы тэрмін.
Хачапуры

**Хачапуры** () — страва грузінскай кухні, грузінскі нацыянальны мучны выраб, адкрыты пірог з сырам.

## Паходжанне назвы і разнавіднасці 
Назва *хачапуры* паходзіць ад грузінскіх слоў «тварог» (*хачо*) і «хлеб» (*пуры*), і тыповая, імаверна, менавіта для заходне-грузінскай вобласці Імерэція.

Ёсць мноства відаў хачапуры — амаль у кожным грузінскім сяле хачапуры гатуюць па сваім асобным рэцэпце.

Самыя вядомыя грузінскія хачапуры:
* імерэцінскае хачапуры — традыцыйнае хачапуры круглай формы;
* аджарскае хачапуры — таксама называецца *ачарулі* ці *аджарулі*, і адрозніваецца тым, што выпякаецца падоўжанай формы, а на сярэдзіну высаджваюць яйка;
* мінгрэльскае і абхазскае хачапуры — вядома пад назвай *ачма*;
* сванскае хачапуры;
* рачульскае хачапуры.

Хачапуры вядома таксама ў Арменіі, дзе яго выпякаюць з слоенага цеста у форме канверта.

## Апісанне 
Хачапуры — булачка рознай формы з вялікім змяшчэннем сыру: яго ў хачапуры прыкладна ўдвая больш па вазе за муку. Часта цеста для хачапуры абсалютна прэснае, а акрамя абавязковага сыру (свежы або вытрыманы, часта авечы, напрыклад сулугуні), у склад стравы могуць уваходзіць яйкі (напрыклад, у *аджарскім хачапуры*) і іншыя інгрэдыенты. Вонкава хачапуры нагадваюць буйныя ватрушкі. Памеры хачапуры звычайна адпавядаюць памерам патэльняў, на якіх іх гатуюць. Выпякаюць іх на вуглях, або наплітным спосабам на ўмераным агні. Для начынкі ў хачапуры ўжываюць сыры — імерэцінскі, чанах, кабійскі, брынзу.

## Цікавыя факты 
У верасні 2011 года ўлады Грузіі аформілі патэнт на хачапуры і 29 іншых страў нацыянальнай кухні.

## Гл. таксама 
* Хінкалі

## Спасылкі 
Катэгорыя:Грузінская кухня
Катэгорыя:Ляпёшкі
Катэгорыя:Стравы з сыру
Катэгорыя:Вулічная ежа
Косма I Іерусалімец

**Патрыярх Косма I** (; розум. ) — Папа і Патрыярх Александрыйскі і ўсяго Егіпта з 727 па 768 год. 

У 731 годзе, пры халіфе Хішаме, досыць добразычліва ставіўшагася да мелькітаў, праваслаўным Егіпта было дазволена аднавіць пост Александрыйскага Патрыярха. 

Патрыярх Косма, хоць і быў непісьменным рамеснікам, не спрактыкаваным у палітыцы, здолеў дамагчыся ў халіфа вяртання праваслаўным многіх цэркваў, захопленых коптамі пасля сыходу заваёвы арабамі Егіпта. На гэтай глебе ў VIII неаднаразова ўзнікалі канфлікты паміж двума хрысціянскімі суполкамі, і мусульманскімі ўлады прымалі рашэння аб прыналежнасці спрэчных храмаў. 

У 750 годзе ў выніку грамадзянскай вайны ў халіфаце да ўлады прыйшла новая дынастыя Абасідаў. Егіпет на кароткі час стаў прытулкам пабітых Амейядаў, якія скарысталіся момантам хрысціяне ўзнялі паўстанне. Яно было выклікана ў першую чаргу эканамічным прыгнётам мясцовых арабскіх уладаў. На гэты раз да паўстання далучыліся абодва патрыярха —праваслаўны і копцкі. У адным з бітваў патрыярхі патрапілі ў палон, але Косма здолеў адкупіцца. 

Падобна іншым блізкаўсходнім Патрыярхам, Косма у 767 годзе выступіў супраць іконазмаганчэскай ерасі.
## Спасылкі 
* Бацька Чорнага кантынента: інтэрв'ю з Патрыярхам Александрыйскім Пятром VII
* 
Катэгорыя:Патрыярхі
Ракаўскі сельсавет

**Ра́каўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Валожынскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2008 г. вёска) Ракаў.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Выганіцкі сельсавет** у складзе Радашковіцкага раёна Вілейскай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Выганічы. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года ў склад сельсавета ўвайшлі тэрыторыя скасаванага Бароцкага сельсавета і вёска Ракаў, у якую перанесены цэнтр сельсавета, сельсавет перайменаваны ў Ракаўскі. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Валожынскага раёна Мінскай вобласці. 26 жніўня 1961 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Гіравіцкага сельсавета. З 25 снежня 1962 года ў складзе Маладзечанскага раёна. 8 чэрвеня 1963 года ў склад Пятроўшчынскага сельсавета перададзены 28 населеных пунктаў (Агароднікі, Аколіца Залессе, Багданава, Будраўшчына, Бухвалаўшчына, Венгліншчына, Воўкаўшчына, Гаішча, Гервелі, Гермашышкі, Гіневічы, Гіравічы, Домінава, Заблоцкаўшчына, Загай, Залессе, Зарэчча, Касцюкі, Крупшчына, Крыніца, Лабы, Мацавічы, Новы Двор, Пелікшты, Стары Ракаў, Туркаўшчына, Шапавалы і Эпімахі). З 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Валожынскага раёна. 27 лістапада 1989 года ў склад сельсавета з Залескага сельсавета перададзены 11 населеных пунктаў (вёскі Венгліншчына, Гаішча, Гермашышкі, Гіравічы, Заблоцкаўшчына, Крыніца, Мацавічы, Пелікшты, Стары Ракаў, Туркаўшчына і Шапавалы). 28 мая 2013 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Залескага сельсавета (22 населеныя пункты: Агароднікі, Багданава, Будраўшчына, Воўкаўшчына, Гервелі, Гіневічы, Залессе, Звяркі, Караблі, Карнюткі, Касцюкі, Крупшчына, Крэчаўцы, Лабы, Новы Двор, Пугачы, Салаўі, Сасноўцы, Сцяцкі, Татарскія, Татары, Эпімахі) і частка скасаванага Яршэвіцкага сельсавета з вёскай Навіны.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (41 населены пункт) — 4261 чалавек, з іх 91,5 % — беларусы, 5,6 % — рускія, 1,6 % — палякі; паводле перапісу 2019 года (64 населеныя пункты) — 5949 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Маладзечанскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Радашковіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Адлісвіль

**Адлісвіль** () — горад у акрузе Хорген кантона Цюрых у Швейцарыі, на рацэ Зіль.

Упершыню згадваецца ў 1050 як *Adelenswile*.

Катэгорыя:Гарады Швейцарыі
Катэгорыя:Камуны кантона Цюрых
Ватрушка

і разынкамі]]
**Ватрушка**&nbsp;— круглая, плоская, адкрытая булачка з дражджавога цеста з заглыбленнем, запоўненым разнастайнай начынкай: з хатняга сыру, бульбы, варэння, мармеладу. Па адной з версій, назва піражкі роднаснае са словам «ватра» (г.зн. «вогнішча»). Паводле іншай версіі, «ватрушка» адбываецца ад больш ранняй формы **вотрушка* і звязана з дзеясловам «церці».

Катэгорыя:Руская кухня
Катэгорыя:Выпечка
Катэгорыя:Стравы з тварагу
Кафірніган

**Кафірніга́н** () — рака ў Таджыкістане і на мяжы з Узбекістанам, правы прыток ракі Амудар’я.

Даўжыня ракі 387 км. Плошча вадазбору 11 600 км². Сярэдні расход вады 156 м³/с. Выток ракі знаходзіцца на Гісарскім хрыбце. Працякае па Гісарскай даліне і ў гарах на захадзе ад яе. Сілкаванне пераважна снегавое. На рацэ знаходзіцца горад Вахдат. У даліне Кафірнігана — сталіца Таджыкістана горад Душанбэ.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Кафирниган // Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия

Катэгорыя:Рэкі Азіі
Катэгорыя:Рэкі Таджыкістана
Катэгорыя:Памежныя рэкі
Ніклаўс Вірт

**Ніклаўс Вірт** (; , Вінтэртур — ) — швейцарскі вучоны-інфарматык, тэарэтык распрацоўкі праграмнага забеспячэння і стваральнік моў праграмавання Pascal, Модула-2 і Oberon. За распрацоўку інавацыйных моў праграмавання атрымаў прэмію Цьюрынга ў 1984 годзе.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Вінтэртуры, Швейцарыя. У 1954 годзе паступіў на факультэт электронікі Швейцарскай вышэйшай тэхнічнай школы Цюрыха(ETH). Атрымаўшы ў 1959 годзе ступень бакалаўра, паступіў ва універсітэт Лаваля ў Квэбеку, дзе атрымаў ступень магістра ў 1960 годзе. Працягнуў навучанне ў Каліфарнійскім ўніверсітэце ў Берклі, дзе атрымаў доктарскую ступень у 1963 годзе.

З 1963 па 1967 год працаваў асістэнтам у Стэнфардскім універсітэце (Каліфорнія). У 1967 годзе працаваў як дацэнт у Цюрыхскім ўніверсітэце, у 1968 годзе стаў прафесарам інфарматыкі ў ETH, дзе працаваў па 1999 год.

Вірт быў галоўным распрацоўшчыкам моў праграмавання Euler (1965), PL360 (1966), ALGOL W (1966), Pascal (1970), Modula (1975), Modula-2 (1978), Oberon (1987), Oberon-2 (1991) і Oberon-07 (2007).  Таксама уваходзіў у каманду распрацоўкі аперацыйных сістэм Medos-2 (1983) і Oberon (1987).

У 1984 годзе Вірт атрымаў ад Асацыяцыі вылічальнай тэхнікі(ACM) прэмію Цьюрынга за распрацоўку моў праграмавання.

У 1995 годзе стала вядомым выказванне Вірта (цяпер называецца законам Вірта, падобна да закона Мура) паводле якога праграмнае забеспячэнне становіцца больш павольным, чым апаратнае забеспячэнне.
Сакы

**Са́кі** ці **Са́кы** (, , ) — горад у Крыме. Цэнтр аднайменнага муніцыпалітэта. Насельніцтва 24 797 чал. (2018 год).

9 жніўня 2022 года на аэрадроме «Сакі» адбылася серыя выбухаў такой магутнасці, што за сотні метраў былі знішчаныя аўтамабілі, пашкоджаныя больш за 60 дамоў і каля 20 камерцыйных аб’ектаў, з’явіліся загінулыя і пацярпелыя. Была абвешчаная эвакуацыя насельніцтва з тэрыторыі вакол расійскай воінскай часці.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Рыгоравіч Фурманаў (нар. 1934) — беларускі педагог, спецыяліст у галіне тэорыі і методыкі фізічнага выхавання, спартыўнай трэніроўкі, аздараўленчай і адаптыўнай фізічнай культуры.
## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Итоги переписи населения в Крымском федеральном округе 2014 года на сайте Крымстата 

Катэгорыя:Гарады Крыма
Галіна Валянцінаўна Таўлай

**Галіна Валянцінаўна Таўлай** (, Мінск) — беларускі этнамузыколаг. Кандыдат мастацтвазнаўства (1983).

## Біяграфія 
Дачка В. П. Таўлая. Скончыла Беларускую кансерваторыю (1970). У 1965—1973 гадах выкладала ў музычных школах Мінска. 3 1985 года ў Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору Беларускай АН. 3 1996 года Расійскім інстытуце гісторыі мастацтваў.

## Навуковая дзейнасць 
Даследуе праблемы функцыянавання, стылістыкі, этнаграфічнага кантэксту, музычнай тыпалогіі, мелагеаграфіі беларускага песеннага фальклору. Аўтар манаграфіі «Беларускае купалле. Абрад, песні» (1986), музычных раздзелаў у тамах серыі «Беларуская народная творчасць»: «Сямейна-бытавыя песні» (1984), «Купальскія і пятроўскія песні» (1985), «Сацыяльна-бытавыя песні» (1987), «Радзіны: Абрад, песні» (1998).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Музыказнаўцы СССР
Катэгорыя:Музыказнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Этнографы СССР
Катэгорыя:Этнографы Беларусі
Праспект Пуціна

**Праспе́кт Пу́ціна** (поўная назва: *праспект імя У. У. Пуціна*; ) — праспект у горадзе Грозным.

Праспект — галоўная магістраль горада. Да рэвалюцыі гэта была **Ме́жавая ву́ліца**. Пазней, у гонар перамогі грозненскіх чырвонаармейцаў у баях з белагвардзейцамі ў жніўні 1918 года, яе пераназвалі ў **ву́ліцу 11-га жніўня**. У 1950-х гадах магістраль стала **праспе́ктам Перамо́гі**.

5 кастрычніка 2008 года указам прэзідэнта Чачні Рамзана Кадырава яе ізноў пераназвалі. Гэтым разам у гонар другога прэзідэнта Расійскай Федэрацыі Уладзіміра Пуціна. У гэты дзень праспект адкрылі пасля рэканструкцыі. Падчас яе, па словах службоўцаў, праспекту надалі выгляд 1950-х гадоў: першыя паверхі выклалі натуральным каменем, акрамя таго, выкарысталі чыгуннае ліццё і лепку.

Мэр чачэнскай сталіцы Муслім Хучыяў заявіў, што такім чынам былі адзначаныя «выбітныя заслугі Пуціна ў справе барацьбы з тэрарызмам, узнаўленні эканомікі, сацыяльнай сферы Чачэнскай рэспублікі».

Даўжыня праспекта — 1,3 км. На ім знаходзяцца 26 жылых дамоў, 8 адміністрацыйных і 10 камерцыйных будынкаў.

## Цікава 
Улетку 1993 года пры дудаеўскім рэжыме ненадоўга праспект Перамогі насіў імя аднаго з ідэёлагаў чачэнскай рэвалюцыі Ісы Арсемікава.
 

## Гл. таксама 
* Праспект імя Джорджа Буша (Тбілісі)

## Спасылкі 
* Проспект Победы в Грозном переименован в проспект имени Владимира Путина
* Ulica Putina w stolicy Czeczenii, tvn24.pl, 5 кастрычніка 2008 

Пуціна
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Пуціна
Пуціна
Гнеў (рака)

**Гнеў** — рака ў Веткаўскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Стаўбунка (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 6 км. Пачынаецца за 2 км на ўсход ад аграгарадка Неглюбка. Вусце за 0,5 км на поўдзень ад пасёлка Гарадок. Каля вусця на працягу 2 км рэчышча каналізаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Беседзі
Катэгорыя:Рэкі Веткаўскага раёна
Любіца (значэнні)

**Любіца** — тапонім:

## Беларусь 
* Любіца — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці
* Любіца — ручай у Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці, правы прыток ракі Ала
Ірына Барысаўна Акуловіч

**Ірына Барысаўна Акуловіч** (нар. , Магілёў) — беларуская дзяржаўная функцыянерка, прапагандыстка рэжыму Лукашэнкі. Дэпутатка Савета Рэспублікі 6-га склікання. Фігурантка Чорнага спісу ЕС, санкцыйных спісаў шэрагу іншых краін як кіраўніца БелТА.

## Біяграфія 
Нарадзілася 20 кастрычніка 1974 года ў Магілёве ў сям’і настаўнікаў.

Пасля дэкрэтнага адпачынку працавала на розных пасадах у Магілёўскім абласным тэлерадыёаб’яднанні, прайшла шлях ад уласнага карэспандэнта да загадчыцы карэспандэнцкага пункта ў Магілёве  Белтэлерадыёкампаніі.

У красавіку 2024 года была выбрана дэлегаткай на Усебеларускі народны сход 7-га склікання ад Беларускага саюза жанчын.

## Міжнародныя санкцыі 
5 жніўня 2024 года ўнесена ў Чорны спіс Еўрасаюза. Савет Еўрапейскага саюза ў сваім рашэнні ад 26 ліпеня 2024 года адзначыў, што Акуловіч, прызначаная на пасаду кіраўніцы *«найбуйнейшага дзяржаўнага інфармацыйнага агенцтва»* БелТА Аляксандрам Лукашэнкам, ягоная даўняя прыхільніца.

14 жніўня 2024 года ў свой санкцыйны спіс Акуловіч унесла Швейцарыя. 23 жніўня 2024 года да еўрапейскіх санкцый далучыліся Албанія, Боснія і Герцагавіна, Ісландыя, Ліхтэнштэйн, Нарвегія, Паўночная Македонія, Украіна, Чарнагорыя.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Магілёве
Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў 27-га склікання
Катэгорыя:Прапагандысты Беларусі
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным спісе ЕС
Катэгорыя:Дэлегаты Усебеларускага народнага сходу 7-га склікання
Павел Віктаравіч Цеслюкевіч

**Павел Цеслюкевіч** (нар. ) — беларускі футбаліст, паўабаронца клуба «Маладзечна».

## Клубная кар’ера 
Выхаванец СДЮШАР гродзенскага «Нёмана», з 2012 года выступаў за дубль клуба. У сезоне 2013 замацаваўся ў рэзервовай камандзе, а з 2014 года стаў часам прыцягвацца да асноўнай каманды, хоць так і не згуляў за яе.

У сакавіку 2016 года быў аддадзены ў арэнду ў «Баранавічы», дзе неўзабаве замацаваўся ў аснове, а сезон 2017 правёў у мікашэвіцкім «Граніце», адгуляўшы ў якасці іграка стартавага складу ва ўсіх 30 матчах Першай лігі.

У студзені 2018 года пасля вяртання з арэнды стаў трэніравацца з асноўнай камандай «Нёмана» і ў выніку пачаў у яе складзе сезон 2018. Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 30 сакавіка 2018 года ў матчы першага тура супраць «Віцебска» (1:1), адгуляўшы першы тайм на пазіцыі левага паўабаронцы. Пазней здолеў стаць іграком асноўнага складу каманды. У снежні 2018 года падоўжыў кантракт з гродзенцамі да канца 2020 года. У сезоне 2019 чаргаваў выхады ў асноўным складзе і дублі, а ў 2020 годзе выступаў выключна за дубль.

У ліпені 2020 года па ўзаемнай згодзе разарваў кантракт з «Нёманам» і неўзабаве стаў іграком «Гомеля». Замацаваўся ў стартавым складзе гомельскага клуба і дапамог яму вярнуцца ў Вышэйшую лігу. У студзені 2021 года падоўжыў кантракт з «Гомелем». У Вышэйшай лізе стаў радзей з’яўляцца на полі, і ў ліпені 2021 года пагадненне з клубам было разарвана.

У ліпені 2021 года падпісаў кантракт з магілёўскім «Дняпром». У сезоне 2021 часцей выхадзіў на замену, у сезоне 2022 у Вышэйшай лізе стаў гуляць пераважна ў стартавым складзе. У снежні 2022 года падоўжыў кантракт з магілёўскім клубам. У снежні 2023 года пакінуў «Дняпро».

У студзені 2024 года далучыўся да «Маладзечна».

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Нёман Гродна
Катэгорыя:Ігракі ФК Баранавічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Граніт Мікашэвічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Гомель
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Маладзечна
Пажэймяніс

**Пажэймяні́с** (), традыцыйная беларуская назва — **Пажэймяны** — населены пункт у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Размешчаны за 2 км на паўднёвы захад ад Шакарвы, у Аўкштайцкім нацыянальным парку, на беразе возера Жэймяніс.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лінкмяніская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Паўкае

**Па́ўкае** () — населены пункт у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Размешчаны ў Аўкштайцкім нацыянальным парку. Размешчаны за на беразе возера Укояс, на ручаі Пакасас, які злучае яго з возерам Пакасас. Праз вёску праходзіць аўтамабільная дарога .

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лінкмяніская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Сіманішкіс II

**Сімані́шкіс II** () — населены пункт у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Размешчаны за 3 км на паўднёвы захад ад Шакарвы. Насельніцтва 6 чал. (2001 г.). Размешчаны ў Аўкштайцкім нацыянальным парку, на ручаі Яўрупес, на ўсход ад возера Прудас.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лінкмяніская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Пажыездрыс

**Пажые́здрыс** () — населены пункт у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Размешчаны за 1,5 км на паўночны захад ад Лінкмяніса, на беразе возера Жыездрас. Насельніцтва 17 чал. (2001 г.).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лінкмяніская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Гавейкенай

**Гавейке́най** (), традыцыйная беларуская назва — **Гавейкішкі** — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Ігналінскай сянюніі. Размешчана на тэрыторыі Аўкштайцкага нацыянальнага парку, на ўсходнім беразе возера Дрынгіс, на захад ад Ігналіны.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ігналінская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Мара (багіня)

—XIII стагоддзi]]

**Мара** — язычніцкае боства, якому пакланяліся продкі сучасных беларусаў.

## Апісанне 
Прадметам культу гэтага боства лічыцца Даўгінскі крыж. Магла быць багіняй нараджэння, плоднасці і смерці — гэта значыць цыркуляцыі паміж светам жывых і светам памерлых. Мяркуецца, што яе культ у Беларусі развіваўся пад уплывам балцкай культуры, дзе існавала багіня Мара з аналагічнымі функцыямі. У пазнейшым беларускім фальклоры Мара паступова ператварылася ў жаночы дух, прывід, здань.

## Імёны 
Само імя Мара мае нядобрае адценне, таму што бярэ пачатак ад агульнага для шмат якіх еўрапейскіх моў кораня «мр» і спалучаецца з такімі паняццямі, як змрок, памерці, мёртвы, смерць, марока. Ад гэтага кораня паходзіць слова немарач (хвароба).

У славян жаночая істота Мара пазней схавалася за такімі імёнамі, як Морэна, Мара, Мар’я, Мар’янка, Марыля, Маркіта, Мархва, магчыма, Марына, Маргарыта і да т.п. Жаночы персанаж Мархва (юрлівая, сярдзітая кабета) згадваецца ў паэме В. Дуніна — Марцінкевіча «Вечарніцы», дзе з гэтай гераіняй звязваецца паходжанне назвы Паненскай гары ў Лагойску.

## Тапонімы 
Тапонім «Мар’іна Горка» і Мар’іна, ёсць меркавання, утварыўся ад паганскай традыцыі, бо некалі там было капішча, дзе паганцы маліліся сваёй багіні Мары.

Срэбная падвеска. Крыж Мары (багіня).jpg|Срэбная падвеска «Крыж Мары»
Статуя Мар'і 2.jpg|Статуя Мар’і каля горада Мар'іна Горка
Мар’інагорскае капішча багіні Мары 1.jpg|Мар’інагорскае капішча багіні Мары
Мар’інагорскае капішча багіні Мары 3.jpg|Мар’інагорскае капішча багіні Мары
Мар’інагорскае капішча багіні Мары.jpg|Мар’інагорскае капішча багіні Мары

## Гл. таксама 
* **Мажана**

## Літаратура 
* Памяць: Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

Катэгорыя:Міфалогія
Катэгорыя:Беларуская міфалогія
Катэгорыя:Божаствы беларускай міфалогіі
Катэгорыя:Багіні ў беларускай міфалогіі
Маргавоне (Ігналінскі раён)

**Маргаво́не** () — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Казіцішкіскай сянюніі. Размешчана за 10 км на поўдзень ад Салакаса і за 15 км ад Казіцішкіса. Насельніцтва 2 чал. (2001 г.).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Казіцішкіская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Віталь Аляксандравіч Дрожжа

**Віта́ль Алякса́ндравіч Дро́жжа** (нар. ,  Гродзенскай вобласці) — беларускі дзяржаўны дзеяч, міністр лясной гаспадаркі Рэспублікі Беларусь (2018—2022).

## Біяграфія 
У 2000 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт, у 2011 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

Працоўную дзейнасць Віталь Дрожжа пачынаў у Лагойскім лясгасе на пасадзе рабочага.

У 2000—2001 гадах служыў у органах унутраных спраў.

2001—2006 — ляснічы Чырвона-Швабскага лясніцтва Лагойскага лясгаса.

2006—2008 — галоўны інспектар аддзела кантрольна-рэвізійнай работы і дзяржаўнага кантролю за лесам Міністэрства лясной гаспадаркі Беларусі.

2008—2013 — дырэктар Бабруйскага лясгаса Магілёўскай вобласці.

З 2013 года — генеральны дырэктар дзяржаўнай прыродаахоўнай установы «Нацыянальны парк „Браслаўскія азёры“».

12 красавіка 2018 года ўказам прэзідэнта Рэспублікі Беларусь прызначаны міністрам лясной гаспадаркі Рэспублікі Беларусь.

5 мая 2022 Аляксандр Лукашэнка звольніў міністра лясной гаспадаркі Віталя Дрожжу «ў сувязі са здзяйсненнем правіны, несумяшчальнай са знаходжаннем на дзяржаўнай службе». 25 красавіка паведамлялася пра затрыманне міністра супрацоўнікамі ГУБАЗіК.

Судовая калегія па крымінальных справах Мінскага гарадскога суда за атрыманне хабару ў асабліва буйным памеры асудзіла яго да  7 гадоў 6 месяцаў калоніі ўзмоцненага рэжыму. Разам з тым да яго прымянілі амністыю, вызваліўшы на 1 год ад пазбаўлення свабоды.

У верасні 2023 года з’явілася інфармацыя, што Віталь Дрожжа выйшаў на волю. Неўзабаве стала вядома, што ён узначаліў лесапаляўнічую гаспадарку «Выганаўскае» ў Белавежскай пушчы.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Міністры лясной гаспадаркі Рэспублікі Беларусь
Замкавая вуліца (Ліда)

**За́мкавая вуліца** — вуліца ў гістарычным цэнтры Ліды, адна з найбольш старажытных ў горадзе. Праходзіць ля сцен Лідскага замка, з поўдня і захаду. Канфігурацыя вуліцы істотна змянілася ў 2010 годзе. Яна злучае праспект Перамогі з вуліцай Савецкай, з 2023 года пешаходная. Захаваўся фрагмент жылой забудовы пачатку XX ст., у якім увасоблены асноўныя мастацка-стылявыя напрамкі гэтага перыяду.

## Няцотны бок 
**Лідскі замак** мае адрас: вуліца Замкавая, 1. Узведзены ў XIV ст. па ініцыятыве князя Гедыміна. Адноўлены ў кан. ХХ — пач. ХХІ ст.

**Дом № 3** насупраць замкавай сцяны. Пабудаваны з цэглы. Размешчаны адасоблена. Двухпавярховы аб’ём блізкі ў плане да прамавугольніка, накрыты вальмавым дахам. У цэнтры галоўнага фасада — лоджыя, дзе размешчаны двухкалонны порцік. Паміж калонамі выступае балкон з ажурнай каванай агароджай. Сцены будынка завершаны карнізам, у сярэдзіне якога трохвугольны франтон порціка. Тарцовыя фасады завершаны шчытамі. Кожны паверх дома папярэчнай сцяной і лесвічнай клеткай падзелены на 4 кватэры. Тут знаходзяцца гандлёвыя ўстановы.

**Дом № 5** пабудаваны з цэглы як жылы. Размяшчэнне дома абумовіла складаную канфігурацыю яго плана — шматграннік са скругленым вуглом. Двухпавярховы аб’ём накрыты двухсхільным дахам. Фасады маюць плоскаснае вырашэнне, пазбаўлены дэкору. Планіроўка зменена. Дом — помнік жыллёвай архітэктуры з рысамі канструктывізму. Тут знаходзяцца гандлёвыя ўстановы.

**Дом № 7** пабудаваны з цэглы. У 1939-41 тут жыў Валянцін Таўлай, паэт, грамадскі дзеяч, рэдактар газеты «Уперад». У 1965 на доме ўсталявана мемарыяльная дошка. У будынку размяшчаецца літаратурны аддзел Лідскага гісторыка-мастацкага музея.

## Цотны бок 
**Дом № 2** — пабудаваны ў пач. XX ст. У першай палове 1920-х гадоў будынак быў набыты для Лідскага магістрата, і тут да 1939 года працавалі адміністрацыя і бургамістры горада, засядала гарадская рада. Пацярпеў у вайну. У 1947 годзе яго адрамантавалі, але пры гэтым ён страціў усе ўпрыгажэнні і быў атынкаваны. З таго часу гэта жылы дом.

**Дамы № 4, 6** — інтэрнат і адміністрацыйны корпус будаўнічага трэста, узведзены ў другой палове ХХ ст.

**Дом № 8** пабудаваны з цэглы як жылы. Размешчаны адасоблена. Двухпавярховы, вырашаны ў выглядзе кампактнага аб’ёму з двухсхільным чарапічным дахам. Галоўны фасад шырокім поясам падзелены на два ярусы. Ідэнтычна вырашаны і дваровы фасад. Тарцы будынка завершаны шчытамі. Тут размешчаны адміністрацыйныя ўстановы.

## Помнік Гедыміну 
Помнік Гедыміну, вялікаму князю літоўскаму, заснавальніку Лідскага замка, пастаўлены ў скверы на плошчы 600-годдзя Ліды, на рагу вуліц Грунвальдскай і Замкавай, каля паўночнай сцяны замка ў 2019 годзе.

## Літаратура 
* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Гродзенская вобласць / АН БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш.— Мн.: БелСЭ, 1986.- 371 с., іл.
* *Лаўрэш Л. Л.* Шпацыры па старой Лідзе. — Гродна: ЮрСаПрынт, 2020. — 342 с. ISBN 978-985-7134-92-2

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Ліды
Вуліца Нахімава (Мінск)

**Вуліца Нахімава** — вуліца ў Ленінскім раёне Мінска. Названа ў гонар вядомага расійскага адмірала П. С. Нахімава. Знаходзіцца паміж вуліцамі Рыбалкі і Планернай. Злучае Тэлеграфны завулак і Партызанскі праспект. Перасякае Велазаводскую вуліцу.

## Славутасці 
* Кожна-венералагічны дыспансер, філіял № 1 (д.4)

## Спасылкі 
* вул. Нахімава на ato.by

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Ленінскі раён (Мінск)
Клір

**Клір** ( — жэрабя) — агульная назва людзей духоўнага стану разам са свецкімі з малодшымі пасвячэннямі. У агульным сэнсе, клір — людзі ў іерархічных структурах хрысціянскіх цэркваў. Асоба, якая належыць да кліру — **клірык**. У беларускай мове, асабліва сярод каталікоў рымскага абраду, ёсць і слова **клерык**, але з іншым значэннем ― семінарыст, студэнт духоўнай навучальнай установы.

## У старажытнай Царкве 
Падзел на свецкіх і клір пачаў фармавацца яшчэ ў ранняй Царквы, калі апосталы карысталіся асаблівым аўтарытэтам у вернікаў. У апостальскі перыяд і пачынаецца працэс стварэння царкоўнай іерархіі. Знакам прыналежнасці да кліру стала ўскладанне рук на кандыдатаў, якія станавіліся «рукапакладзенымі» святарамі. У ранняй Царкве (да канца IV ст.) да кліру акрамя біскупаў, прэсвітараў і дыяканаў належалі іпадыяканы, аколіты, астарыі, чытальнікі, экзарцысты, натарыі, абаронцы уз, а таксама дыяканісы.

## На Усходзе 
У Праваслаўнай Царкве адрозніваюць вышэйшых клірыкаў&nbsp;— святароў; і ніжэйшых&nbsp;— царкоўнаслужыцеляў.

Вышэйшыя клірыкі атрымліваюць дар божы цераз хіратонію (пасвячэнне) у алтары. Ніжэйшыя клірыкі ставяцца на служэнне праз ускладанне рукі біскупа&nbsp;— хіратасію&nbsp;— па-за алтаром, у храме.

У манастырах хіратасію могуць здзяйсняць і іх настаяцелі: ігумены і архімандрыты. У адрозненне ад права Рымскай Царквы, праваслаўнае царкоўнае права не разглядае незаконанароджанасць як перашкоду да святарства. 14-е Правіла Трулльськага Сабора ўстанаўлівае для пастаўлення дыякана мінімальны ўзрост 25 гадоў; а прасвітара&nbsp;— 30 гадоў. У адрозненне ад Рымскай Царквы, праваслаўныя каноны не разглядаюць цялесныя заганы як перашкода да святарства.

## На Захадзе 
Пачынаючы з IV ст. у хрысціянскіх дзяржавах клір атрымаў пэўныя правы і прывілеі. На ўтрыманне кліру была выдзелена дзесяціна, гарантавалі яму шэраг прывілеяў&nbsp;— прэбенды, бенефіцыі. Царкоўная ўлада выстаўляла да кліру шэраг патрабаванняў (напрыклад, прыняцце цэлібату для вышэйшых ступеняў кліру). За часы пантыфікату папы рымскага Рыгора I Вялікага (канец VI&nbsp;— пачатак VII стагоддзя) на Захадзе знакам прыналежнасці да кліру стала тонзура: членамі кліру станавіліся асобы, якія прайшлі абрады пострыгу і прысвячэння. У сучаснай Рымскай Царквы, пасля II Ватыканскага сабора, да кліру належаць толькі святары: дыяканы, прэзбітэры і біскупы.

## Гл. таксама 
* Духавенства
* Святар

## Літаратура 
* *Рублёва Н. С.* Клір  // 

Катэгорыя:Хрысціянства
Царкоўны служка

**Царкоўны служка** у праваслаўі — найніжэйшы клірык, які дапамагае святарам у здзяйсненні богаслужэння. У цяперашні час у Праваслаўі засталося толькі тры ступені царкоўных служкаў, у якія стаўленікі заўсёды паслядоўна ўзводзяцца праз чын архірэйскай (у манастырах паставіць у чытальніка мае права ігумен) хіратэсіі:
* Свешчэносец (паслядоўнасць пастаўлення ў свешчэносца знаходзіцца ў пачатку чыну пастаўлення ў чытальніка),
* Чытальнік (або спявак)),
* іпадыякан. З XIII стагоддзя з-за ўплыву патрыярха Мануіла Харытопула Сарантына многіяадносяць іпадыякана да найнізкага кліру, што некаторымі лічыцца няслушнымні з гістарычнага, ні з літургічнага пункту гледжання. 

Права ўваходу ў алтар строга прысвоена Праваслаўнай царквой выключна вышэйшым святарах — іпадыяканам, дыяканам, прэсвітарам і біскупам. Такія правілы: 5-е Антыяхійскага сабору, 19-е Лаадыкійскага сабора, 69-е VI Усяленскага сабора. Аднак у XX стагоддзі распаўсюдзілася практыка дазволу ўваходу ў алтар свецкім. 

Спяваючыя і чытаючыя у праваслаўных храмах Еўропы цяпер рэдка маюць біскупскае пастаўленне. Часам для царкоўных спеваў і чытання запрашаюць оперных спевакоў (нават неўцаркоўленых). У епархіях Амерыкі, Аўстраліі і Афрыкі ў цэлым больш прытрымліваюцца патрабаванні мець пры кожным храме кананічна пастаўленых царкоўнаслужыцеляў. Акрамя таго, пры кожным храме існуе штат супрацоўнікаў (супрацоўніц), якіх часта называюць царкоўнымі служыцелямі: псаломшчык (устаўшчык), званар, прасфорнік, свечэчнік, прадавец у абразовым краме, тэхнічка-прыбіральшчыца, вартаўнік, стараста, бухгалтар,казначэй, кіроўца і г. д., якія часта падмяняюць адзін аднаго.

## Гл. таксама 
* Клір

## Спасылкі 
* Прот. Вл. Цыпин."Святары": "Царкоўнае права". М., 1994]
Катэгорыя:Хрысціянства
* Кніга Правілаў Свв. Сусветных і Памесных Сабораў Праваслаўнай Царквы
Іпадыякан

з іпадыяканамі падчас хроснага ходу ў Новасібірску]]
**Іпадыякан** (; (саст.) **паддыякан** ад  — «пад», «знізу» +  — *служка*) — царкоўны служка ў праваслаўнай царкве, які служыць галоўным чынам пры архіерэі падчас яго святадзеянняў. Ён носіць перад ім трыкарый, дыкарый і рыпіды, падсцілаючы арлец, абмывае рукі і іншыя дзеянні.

Катэгорыя:Праваслаўе
Катэгорыя:Духавенства
Бухгалтар

**Бухга́лтар**, **бухга́лтарка** — спецыяліст па бухгалтарскай справе, які вядзе грашовую і камерцыйную справаздачнасць дзеля забеспячэння яе дакладнасці і адпаведнасці існым правілам. Яго праца ўлучае:
#параду, ладжанне і ўсталяванне нагляду за каштарысам і рахункамі;
#падрыхтоўку і засведчанне грашовых справаздачаў для прадстаўлення кіраўніцтву і акцыянерам;
#падрыхтоўку падатковай справаздачы, парады ў сплаце падаткаў і аспрэчванне позваў падатковых службоўцаў;
#прадказанне прыбытку і складанне справаздачы аб каштарысе;
#грашовае расследаванне спраў аб махлярстве, неплацежаздольнасці і разарэнні;
#праверку рахункаводства;
#даследаванне і парады кіраўніцтву аб грашовай выніковасці, удзеле ў акцыянерным капітале, збыце і новых вырабах;
#распрацоўку і нагляд за парадкам вызначэння сабекошту вырабаў і паслугаў.

## Літаратура 
* *Шаўлюкоў, А. П.* Асновы рахунказнаўства: вучэб. дапам. / А. П. Шаўлюкоў. — Гомель: Бел. гандлѐва-экан. ун-т спажыв. каап., 2011. — 404 с.
* Рахунказнаўства і рахункаводства арганізацыі. Практыкум: вучэбны дапаможнік / А. П. Шаўлюкоў, Т. Ф. Герцава, М. Г. Смірноў; пад агул. рэд. д-ра экан. навук, прафесара А. П. Шаўлюкова. — Гомель: установа адукацыі «Беларускі гандлѐва-эканамічны ўніверсітэт спажывецкай кааперацыі», 2012. — 160 с. ISBN 978-985-461-879-1
* Вера Хомичевская. 1С:Предприятие 8.0. Управление производственным предприятием. Ведение бухгалтерского учёта. Самоучитель. БХВ-Петербург, 2006. Стр 77

Катэгорыя:Прафесіі
Катэгорыя:Фінансісты
Катэгорыя:Фінансавыя паслугі
Катэгорыя:Бухгалтарскі ўлік
Кіроўца

**Кіро́ўца** (), або **вадзіцель** (з ), **шафёр** (з ) — чалавек, які кіруе самаходнай машынай (аўтамабілем, танкам, катарам і пад.).

Права кіравання механічным транспартным сродкам або самаходнай машынай пэўнай катэгорыі пацвярджае пасведчанне кіроўцы.

## Тэрміналагічная канкурэнцыя 
Суфікс *-цель* непрадуктыўны ва ўсіх усходнеславянскіх і польскай мовах, але рэгулярны ў польскай мове (*-ciel)*) і ў рускай (*-тель*). Распаўсюджанне суфікса *-тель* у рускай мове навукоўцы звязваюць з паўднёваславянскім уплывам альбо лічаць, што *-тель* захаваўся ў рускай мове з індаеўрапейскай. У польскай жа мове паўднёваславянскі ўплыў не быў інтэнсіўным, хоць ён існаваў (у прыватнасці, праз чэшскую мову, якая пераняла некаторыя паўднёваславянскія рысы). Верагодна, *-ciel* захаваўся дзякуючы неперарыўнай кніжнай традыцыі: літаратурныя польская і руская мовы ствараліся на кніжнай аснове, тады як беларуская і ўкраінская грунтуюцца на народна-дыялектных гаворках, у якіх стылістычна маркіраваны фармант не выкарыстоўваўся.

У беларускую і ўкраінскую мовы суфікс *-цель (-тель)* быў запазычаны з рускай у 1930-я гады і пазней, але відавочная тэндэнцыя да замены гэтага суфікса фармантамі *-нік (-ник)*. З суфіксам *-цель* канкуруюць і фарманты *-ец, -ца*, якія актывізаваліся ў тым ліку і пад уплывам польскай мовы. Канкурэнцыя гэтых словаўтваральных сродкаў таксама выклікае спрэчкі і абмеркаванні на старонках беларускамоўнага інтэрнэту.

У носьбітаў беларускай культуры на ўзроўні падсвядомасці замацаванае разуменне, што транспартным сродкам можна толькі *кіраваць*. Дзеяслоў жа *вадзіць*, у адрозненне ад рускай мовы, мае зусім іншае значэнне: дапамагаць ісці (*вадзіць дзіця за руку*), хадзіць з кім-небудзь і паказваць што-небудзь (*вадзілі госця ў тэатр*), рухаць чым-небудзь па паверхні чаго-небудзь (*вадзіць алоўкам па паперы*) або ўжываецца ў складзе ўстойлівых спалучэнняў кшталту *вадзіць за нос*. 

Зыходзячы з таго, што любым транспартным сродкам можна толькі *кіраваць*, у беларускай мове і замацаваўся назоўнік *кіроўца,* які ў кантэксце не толькі выразна адлюстроўвае якраз беларускую матывацыйную базу, але і можа ўжывацца з прыдаткам, пашыраючы тым самым лексічныя рэсурсы і спалучальныя магчымасці мовы.

## Гл. таксама 
* П’янае кіраванне

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прафесіі
Катэгорыя:Транспарт
Катэгорыя:Правілы дарожнага руху
Папляўшыс

**Папляўшы́с** () — населены пункт у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Насельніцтва 2 чал. (2001 г.). Размешчаны ў Аўкштайцкім нацыянальным парку, у глыбіні Лінкмяніскага леса, на поўнач ад возера Алмаяс. На ўсход ад вёскі працякае ручай Пляўшэ.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лінкмяніская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Іван Карпавіч Двадненка

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Іван Карпавіч Двадненка
|арыгінал імя     = Иван Карпович Двадненко
|дата нараджэння  = 03.02.1903
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 15.12.1943
|месца смерці     = 
|выява            = 
|подпіс           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1924—1943 (з перарывам)
|званне           = 
|род войскаў      = артылерыя
|пасада           = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Іван Карпавіч Двадненка** (1903-1943) — малодшы лейтэнант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Іван Двадненка нарадзіўся 3 лютага 1903 года ў станіцы Мінутка (цяпер — у межах горада Кіславодска Стаўрапольскага краю) у сям'і селяніна. Атрымаў сярэднюю адукацыю ў сярэдняй школе № 9. У 1924—1926 гадах Двадненка праходзіў службу ў Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі. У 1926 годзе ён скончыў палкавую артылерыйскую школу. У 1931—1941 гадах Двадненка працаваў старшынёй калгаса, станічнага савета. У 1941 годзе Двадненка быў паўторна прызваны ў армію. У 1942 годзе ён скончыў Тамбоўскае артылерыйскае вучылішча. З ліпеня таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Да верасня 1943 года гвардыі малодшы лейтэнант Іван Двадненка камандаваў артылерыйскай батарэяй 60-га гвардзейскага кавалерыйскага палка 16-й гвардзейскай кавалерыйскай дывізіі 7-га гвардзейскага кавалерыйскага корпуса 61-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Днепр.

27 верасня 1943 года, нягледзячы на масіраваны агонь артылерыі і мінамётаў праціўніка, Двадненка са сваёй батарэяй паспяхова пераправіўся праз Днепр у раёне вёскі Ніўкі Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР і ўступіў у бой з варожымі войскамі. Падчас адбівання контратакі нямецкіх танкаў Двадненка атрымаў раненне, але поля бою не пакінуў, працягваючы змагацца. Калі выбыў з ладу наводчык аднаго з гармат, Двадненка замяніў яго сабой і, ведучы агонь, асабіста знішчыў два танкі праціўніка. У далейшым у раёне вёскі Галкі таго ж раёна батарэя Двадненка падбіла тры танкі і самаходную гармату. Таксама быў узнагароджаны ордэнамі Леніна, Чырвонага Сцяга, Айчыннай вайны 1-й ступені і Чырвонай Зоркі.

У гонар Двадненка названая вуліца ў Кіславодску, таксама вуліца і завулак у Рэчыцы (Беларусь).

## Літаратура 
* 
* *Ахмадиев Т. Х.* Башкирская гвардейская кавалерийская. — Уфа, 1999.
* Их имена никогда не забудутся. Книга 1. — Ставрополь, 1968.
* Навечно в сердце народном. 3-е изд., доп. и испр. — Минск, 1984
* Слава Башкирских конников. — Уфа: Китап, 2005.

Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пахаваныя ў Рэчыцы
Катэгорыя:Памерлі ад ран
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Катэгорыя:Лейтэнанты СССР
Катэгорыя:Малодшыя лейтэнанты СССР
Правілы дарожнага руху

**Правілы дарожнага руху** (скарочана: ПДР) — збор правілаў, якія рэгулююць абавязкі ўдзельнікаў дарожнага руху (кіроўцаў транспартных сродкаў, пасажыраў, пешаходаў і г. д.), а таксама тэхнічныя патрабаванні, што прад’яўляюцца да транспартных сродкаў для забеспячэння бяспекі дарожнага руху.

## Гл. таксама 
* П’янае кіраванне

## Спасылкі 
* Правілы дарожнага руху на беларускай мове
Смалянка (значэнні)

Назву **Смалянка** маюць:

* Смалянка — род раслін сямейства 

## Населеныя пункты 
* Смалянка — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі
* Смалянка — сяло ў Уланскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана

## Рэкі 
* Смалянка — рака ў Беларусі, у Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці, правы прыток ракі Шчара

## Іншае 
* народная назва віду
Студзёнка (ручай)

**Студзё́нка** — ручай у Веткаўскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Беседзь (басейн Дняпра). Даўжыня ручая 6 км. Пачынаецца за 2 км на паўночны ўсход, вусце за 2 км на захад ад вёскі Рудня Стаўбунская. Рэчышча каля заходняй ускраіны вёскі Рудня Стаўбунская на працягу 0,4 км каналізаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Беседзі
Катэгорыя:Рэкі Веткаўскага раёна
Псаломшчык

**Псаломшчык**, (*народн.* **дзячок**) — служыцель праваслаўнага храма, які адказвае за правільныя спевы і чытанне на клірасе і за ўзгодненасць устаноўленага Тыпіконам парадку набажэнства з дапушчальнымі пажаданнямі служачага святара.

Званне *«Псаломшчык»* зацверджана  года вызначэннем Свяцейшага Сінода усім *прычэтнікам* пры цэрквах — царкоўнаслужыцелям, у абавязкі якіх уваходзіць чытанне з богаслужбовых кніг, спевы на клірасе і наогул удзел ва ўсіх царкоўных набажэнствах. Круг абавязкаў псаломшчыкаў вызначаны зацверджаным расійскім імператарам  года часопісам прысутнасці па справах праваслаўнага духавенства (пункт 4). Функцыі псаломшчыка часам выконваў дыякан, то бок святар.

На абавязак псаломшчыка, пад наглядам святара і па яго распараджэнні, ускладалася выкананне кліраснага чытання і спеваў, суправаджэнне святара пры наведванні вернікаў для выканання духоўных трэбаў і ўсё пісьмаводства па царкве і прыходу. Ён вёў метрычныя кнігі, кнігі для запісу павенчаных шлюбаў, іспаведныя роспісы, кліравыя ведамасці з падрабязным пазначэннем усіх даных адносна храма, сродкаў утрымання прычта, колькасці зямлі, бібліятэкі, а таксама сямействаў усіх членаў прычта. Такім чынам, гаспадарчая дзейнасць псаломшчыка перасякалася з абавязкамі старасты храма.

У цяперашні час (пачатак XXI стагоддзя) псаломшчыкамі, часцей за ўсё, называюцца рэгенты невялікіх прыхадскіх хораў. У адрозненне ад святароў і царкоўнаслужыцеляў, псаломшчыкамі могуць быць і жанчыны.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Д. Е. Леонов. Псаломщик Русской православной церкви начала ХХ в.: особенности правового статуса // Вестник_ТвГУ. Серия История. 2015, №1.  С. 157-167
* 

Катэгорыя:Хрысціянства
Катэгорыя:Праваслаўнае набажэнства
Клірас

**Клірас** — месца для пеўчых у царкве на ўзвышэнні (салеі) перад іканастасам, злева і справа ад царскіх варот.

## Літаратура 
* *Якимович, Ю. А.* Зодчество Беларуси XVI — середины XVII в. — Минск, 1991.
* Клирос в интерьере русского храма в XVII—XVIII веках

Катэгорыя:Храмавая архітэктура
Прычт

**Прычт** — у Рускай праваслаўнай царкве назва групы асоб, якая служыць пры якім-небудзь адным храме (прыходзе): як святароў (святар і дыякан), так і царкоўнаслужыцеляў (псаломшчыкі і інш.); пазней стала азначаць толькі апошнюю катэгорыю асоб. 

Прычт пры кожным храме ўтвараўся па прызначэнаму для яго штаце, які складаўся духоўнай кансісторыяй і біскупам па просьбах членаў прыхода і пры абавязковай наяўнасці дастатковых сродкаў для ўтрымання ўсіх членаў прычта. На заснаванне новага прычта, а таксама на змены ў яго складзе кожны раз архіерэй пытаў дазвол Свяцейшага сінода. Змест сельскага прычта дастаўлялі галоўным чынам даходы за «трэбавыпраўлення» у прыхаджан (падзяляемыя паміж членамі прычта па зацверджаным Сінодам правілах), царкоўная зямельная ўласнасць, часам — гатовае памяшканне ў царкоўных дамах, жалаванне (не ва ўсіх епархіях).

Права вернікаў абіраць членаў прычта, як агульнае, адменена, але за прыхаджанамі застаецца права заявы дыяцэзіяльнаму епіскапу свайго жадання мець вядомую асобу членам прычта свайго храма.

## Гл. таксама 
* Клір

## Літаратура 
* Ивановский Я., «Обозрение церковно-гражданских узаконений по духовному ведомству» (СПб., 1893).

Катэгорыя:Хрысціянства
Катэгорыя:Царкоўныя чыны
Казначэй

**Казначэй** — асоба, якая ведае грашамі і каштоўнасцямі ўстановы, арганізацыі і захоўвае іх. У вайсковых часцях — асоба, якая ведае прыёмам, захаваннем і выдачай грашовага, рэчавага і тэхнічнага забеспячэння.

## Гісторыя 
У старажытнай Русі асоба, якая хавала казну. Казначэі былі не толькі ў князёў, але і ў прыватных асоб, баяраў. У духоўных граматах маскоўскіх князёў казначэй згадваецца нароўні з цівунамі дамаскоўскай Русі; і тыя, і іншыя былі рабы-захавальнікі княжых прыбыткаў. На захадзе і поўдні Расіі раней казначэй называўся "скарбнікам", у цюркамоўных краінах ён называўся як "казначе".

Пры Іване III, у сувязі з установай прыказаў, з'яўляецца, пад імем казначэй, даволі відны дваровы чын, які займаў месца пасля краўчага і наперадзе думных дваранаў. Казначэй ведаў казённы двор або прыказ, а разам з тым і даходы гасударя, атрымліваючы розныя пошліны (напрыклад мытныя) і чынш і здаючы ў аброчны змест розныя прыбытковыя артыкулы. Ведамству скарбніка падлягалі таксама справы аб халопстве і вядзенне кніг, у якія запісваліся акты на час (верагодна — у сілу таго, што існаваў адмысловы збор паступлення ў халопства). Са зборам пошлін злучаны быў і суд над тымі, хто пошліны плаціў: адсюль шырокая судовая кампетэнцыя скарбніка. Суд скарбніка распаўсюджваўся і на многія такія выпадкі, якія не стаялі ні ў якім дачыненні да непасрэдных функцый скарбніка. У XVI стагоддзі суду гэтаму прыказаныя былі цэлыя гарады; Судзебнік 1550 года прылічае да баяр і акольнічых, якія рабілі «суд цара і вялікага князя», і скарбніка. Тут казначэі выступаюць наогул у якасці давераных і набліжаных да цара асоб. Як давераныя людзі, казначэй прызначаюцца разам з баярамі весці перамовыз замежнымі пасламі, як гэта было, напрыклад, у 1494 годзе. Да сярэдзіны XVII стагоддзя, па меры развіцця прыказных устаноў, шырокае ведамства скарбніка моцна скарацілася. Даходы былі перададзеныя ў фінансавыя загады рознага наймення, халопія справы — у халопі загад. У падпарадкаванні скарбніка застаўся толькі казённы двор, грашовы даход якога Каташыхін вызначае усяго ў 3000 рублёў, а колькасць подведомых пасадскіх гандлёвых людзей — у 500. Казённы двор ведаў адзін казначэй, радзей двое, а таварышаў пры ім было трое: два дзяка і друкар; у XVII стагоддзі апошні выйшаў з складу казённага двара. На пасаду скарбніка звычайна прызначаліся людзі новыя, не радавітыя, але яна пракладала дарогу да баярства.

## Літаратура 
* Сяргеевіч, «Юрыдычныя старажытнасці» (СПб., 1890, т. I, стр. 414-422)
Катэгорыя:Пасады
Катэгорыя:Фінансы
Білагірск

**Белагорск** ці **Білагірск** (, , ) — горад у Крыме. Цэнтр аднайменнага муніцыпалітэта. Насельніцтва 18 220 чал. (2013 год).

## Гісторыя 
У канцы XVI стагоддзя Белагорск быў самым буйным горадам на ўсім паўвостраве.

## Насельніцтва 
Паводле нацыянальнага складу 59,04% рускіх, 27,31% крымскіх татараў, 7,15% украінцаў.

## Транспарт 
У горадзе маецца аўтастанцыя, якая звязвае Белагорск з усімі гарадамі Крыма.

## Вядомыя асобы 
* Анатоль Хрыстафоравіч Ляфараў (1913—1992) — беларускі спецыяліст у галіне аўтамабіле- і трактарабудавання.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Чисельність наявного населення України на 1 січня 2013 року, Київ-2013

Катэгорыя:Гарады Крыма
Катэгорыя:Населеныя пункты Білагірскага раёна (Крым)
Царкоўны стараста

**Царкоўны стараста** — чалавек са свецкіх, які загадвае гаспадаркай царкоўнай абшчыны.

## Гісторыя 
Упершыню пасада згадваецца ва ўказах Пятра I. Царкоўны стараста не з’яўляўся чалавекам духоўнага звання і дапамагаў пробашчу парафіі ў кіраванні маёмасцю. Першы абавязак царкоўнага старасты складаўся ў набыцці свечак і захоўванні царкоўнай касы, затым старасты сталі ведаць рамонтам храма, зборам ахвяраванняў і захаваннем парадку. Старасты абіраліся прыходам. У старажытнай Царкве падобныя задачы ўскладаліся на дыяканаў і ктытараў.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Праваслаўе
Увіч

**У́віч** — рака ў Добрушскім і Веткаўскім раёнах Гомельскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Беседзь (басейн Дняпра). Даўжыня 15,5 км. Пачынаецца за 1 км на захад ад былой вёскі Марозаўка Добрушскага раёна, упадае ў старычнае возера на пойме Беседзі на паўднёвай ускраіне былой вёскі Новыя Грамыкі Веткаўскага раёна. Рэчышча каналізаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Беседзі
Катэгорыя:Рэкі Добрушскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Веткаўскага раёна
Прэм’ер-міністр Грузіі

**Прэм’ер-міністр Грузіі** () — старшыня Кабінета Міністраў Грузіі. Прэм’ер-міністр выбіраецца парламентам па прапанове прэзідэнта рэспублікі. 

Пасада прэм’ер-міністра Грузіі была заснавана ў 1918 годзе. Цяперашні прэм’ер-міністр Іраклій Гарыбашвілі ўступіў на пасаду 22 лютага 2021 года.

## Спіс прэзідэнтаў Грузіі 
### Грузінская Дэмакратычная Рэспубліка (1918–1921) 
### Грузінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка (1921–1991)
### Рэспубліка Грузія (1991–цяперашні час)
:**Прэм’ер-міністр**

:**Дзяржаўны міністр**

:**Прэм’ер-міністр**


Грузія
Прэм’ер-міністры