open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рывер-Фолс (Вісконсін)

**Рывер-Фолс** () — горад у акругах Пірс і Сент-Круа ў штаце Вісконсін, ЗША. Паводле перапісу 2020 года насельніцтва складала 16 182 жыхара. З'яўляецца часткай агламерацыі Мінеапаліс-Сент-Пол і знаходзіцца прыкладна ў 48 км на ўсход ад яе цэнтра. Вісконсінскі ўніверсітэт у Рывер-Фолсе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Вісконсіна
Фейрборн

**Фейрборн** () — горад у акрузе Грын у штаце Агая, ЗША. Насельніцтва паводле перапісу 2020 года складала 34 620 чалавек. Райтаўскі дзяржаўны ўніверсітэт. У горадзе таксама размешчаны навучальны Цэнтр па ліквідацыі наступстваў стыхійных бедстваў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Агая
Prosopanche

**Prosopanche** — род паразітычных кветкавых раслін сямейства . Змяшчае 5 відаў.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыкі.

## Экалогія 
Расліны гэтага роду паразітуюць на каранях іншых раслін, прычым некаторыя віды спецыялізуюцца на канкрэтных відах гаспадара, часцей за ўсё на дрэвах роду . Кветкі апыляюцца мухамі і жукамі. Іх прыцягвае пах гнілога мяса і бялкі і тлушчы ў тканках з унутранага боку мясістага калякветніка. Вузкія прамежкі паміж лісцем калякветніка пакрытыя валасінкамі, што абцяжарвае выхад насякомых з кветкі. Яны вызваляюцца толькі тады, калі кветка вяне. Насенне распаўсюджваецца сысунамі. Плады ахвотна ядуць браняносцы.

## Віды 
* Род уключае 7 відаў:
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 

Катэгорыя:Кірказонавыя
Портсмут (Агая)

**Портсмут** () — горад і цэнтр акругі Скіёта ў штаце Агая, ЗША. Ляжыць на паўночным беразе ракі Агая. Насельніцтва паводле перапісу 2020 года складала 18 252 чалавекі. Шаўніскі дзяржаўны ўніверсітэт.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Агая
Colletia paradoxa

**Colletia paradoxa** — від невялікіх, моцна разгалінаваных кустоў сямейства .

## Апісанне 
Нешматлікае, дробнае, эліптычнае лісце з’яўляецца толькі на маладых парастках і да часу цвіцення хутка ападае.

Дробныя, зелянява-белыя, бакалападобныя кветкі былі б зусім непрыкметныя, калі б не іх вялікая колькасць. Яны паасобку або ў невялікіх пучках па 2-4 кветкі размяшчаюцца ў аснове калючак. Цвіценне вясной і вельмі часта паўтараецца восенню. Кветкі духмяныя, апыляюцца матылькамі-бражнікамі.

Плады сухія і скурыстыя, хутка распадаюцца на 3 костачкі.

Вельмі засухаўстойлівая і марозаўстойлівая (да −30 °C). Прадстаўляе сабой разгалісты куст вышынёй да 3 м, шырынёй 5 м. Лісце практычна адсутнічае (лінейныя невялікія лісточкі з’яўляюцца толькі на маладых парастках і ападае да моманту цвіцення), але замест іх куст усеяны плоскімі шэра-блакітнымі шыпамі, шырынёй да 4 см. У кастрычніку распускаюцца дробныя (даўжынёй да 4 мм) бакалападобныя, белыя, духмяныя кветкі з водарам чаромхі; цвіце доўга да снежня; часам і вясной: красавік-май, але вясновае цвіценне не такое багатае і працяглае.

Лёгка размнажаецца паўадраўнелымі тронкамі і насеннем.

На голых камяністых схілах пустынных плато дзіўна мудрагелістыя дрэўцы гэтага віду ствараюць фантастычны пейзаж і, можа таму, у Бразіліі мясцовыя жыхары называюць яе «марсіянскае дрэва». Што не перашкаджае ім шырока выкарыстоўваць калючы хмызняк для стварэння жывых агароджаў.

## Арэал 
Расце ў засушлівых горных раёнах Паўднёвай Бразіліі і Уругвая. Жорсткія шыза-зялёныя галіны густа засаджаны буйнымі, плоскімі, трохкутнымі, вострымі калючкамі.

Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Крушынавыя
Кент (Агая)

**Кент** () — горад у акрузе Портыдж у штаце Агая, ЗША. Ён размешчаны ўздоўж ракі Каяхога на паўночным усходзе штата. Паводле перапісу 2020 года насельніцтва складала 28 215 чалавек. Кенцкі дзяржаўны ўніверсітэт.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Агая
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1805 годзе
Боўлінг-Грын (Агая)

**Боўлінг-Грын** () — горад і цэнтр акругі Вуд у штаце Агая, ЗША. Насельніцтва паводле перапісу 2020 года складала 30 808 чалавек. Быў заснаваны ў 1832 годзе і зарэгістраваны як горад у 1855 годзе. Названы ў гонар аднайменнага горада ў штаце Кентукі адстаўным паштовым служачым, які калісьці дастаўляў туды пошту. Боўлінг-Грынскі дзяржаўны ўніверсітэт.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Агая
Цзін-цзун (значэнні)

**Цзін-цзун** — імя некалькіх асоб.

## Вядомыя асобы 
* Цзін-цзун — пяты імператар 
* Цзін-цзун (дынастыя Тан) — 16-ы імператар дынастыі Тан
* Цзін-цзун (Заходняе Ся) — заснавальнік і першы імператар Заходняга Ся
Цзін-цзун (дынастыя Тан)

**Цзін-цзун** (; 22 ліпеня 809 — 9 студзеня 827) — 16-ы імператар дынастыі Тан, які кіраваў у 824—827 гадах.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і імператара Му-цзуна. Пры нараджэнні атрымаў імя Лі Чжань. Не атрымліваў якой-небудзь сістэматычнай адукацыі. У 824 годзе пасля смерці бацькі ўзышоў на прастол пад імем Цзін-цзуна, аднак не праявіў схільнасцей да выканання дзяржаўных абавязкаў і быў заняты толькі оргіямі, забаўкамі і п’янствам. Ва ўрадзе ішлі бясконцыя звады паміж групоўкамі еўнухаў, паміж родамі Ню і Лі, паміж навукоўцамі і еўнухамі. З часам значэнне еўнухаў ўзрастала ўсё мацней, нягледзячы на проціборства з боку шляхты і прадстаўнікоў Акадэміі Ханьлінь. Аднак Цзін-цзун неўзабаве пачаў прыгнятаць таксама і еўнухаў, таму група з іх на чале з Лю Кэмінем у хуткім часе арганізавала яго паспяховае забойства.

## Літаратура 
* Rainer Hoffmann, Qiuhua Hu: China. Seine Geschichte von den Anfängen bis zum Ende der Kaiserzeit. Rombach, Freiburg 2007, ISBN 978-3793094999.

Катэгорыя:Забітыя кітайскія імператары
Катэгорыя:Імператары дынастыі Тан
Шы Хун

**Шы Хун** (, 313—334), Дарослае імя **Дая** (大雅) — імператар дзяржавы Позняя Чжаа. Тэставае паведамленне для выдалення пасля захавання

## Біяграфія 
Другі сын Шы Лэ, маці была наложніца Чэн, пасля смерці старэйшага брата Шы Сіна стаў афіцыйным спадчыннікам бацькі. У 330 годзе Шы Лэ абвясціў сябе спачатку нябесным князем Чжаа, а затым — імператарам Чжао, а Шы Хун стаў афіцыйным спадчыннікам прастола. Гэта не спадабалася ўсёмагутнаму генералу Шы Ху, які стаў рыхтаваць захоп улады. Тэставае паведамленне для выдалення пасля захавання

Увосень 333 года Шы Лэ памёр, і Шы Хун тут жа забіў сваіх праціўнікаў ва ўрадзе. Шы Хун прапанаваў Шы Ху самому заняць трон, але той адмовіўся, і вымусіў Шы Хуна стаць імператарам, а яму самому даць тытул «Вэйскага князя» і зрабіць кіраўніком урада. Пасля таго, як было раскрыта некалькі змоў супраць Шы Ху, Шы Хун асабіста з’явіўся да яго і прапанаваў яму трон і імператарскую пячатку, але Шы Ху адмовіўся, даўшы зразумець, што калі ён захоча сесці на трон — то зробіць гэта сам, а не па просьбе Шы Хуна. Тэставае паведамленне для выдалення пасля захавання

Неўзабаве пасля гэтага Шы Ху абвясціў Шы Хуна ў парушэнні жалобы, і зрушыў яго з трона, даўшы тытул «Хаянскага князя» (海阳王), а на трон сеў сам. Затым Шы Хун, яго маці і браты (гэта значыць усе нашчадкі Шы Лэ) былі пакараныя па загадзе Шы Ху. Тэставае паведамленне для выдалення пасля захавання

## Спасылкі 
* Афіцыйная біяграфія Шы Хуна ў «Кнізе Цзінь» (кітайская мова)
* Афіцыйныя біяграфіі кіраўнікоў позняй Чжаа ў «Вёсны і Восені Шаснаццаці дзяржаў» (кітайская мова)

Катэгорыя:Забітыя кітайскія імператары
Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі IV стагоддзя
Шы Шы

**Шы Шы** (, 295—349) — імператар дзяржавы Позняя Чжаа, прабыў на троне ўсяго 33 дні.

## Біяграфія 
Шы Шы быў самым малодшым сынам Шы Ху, яго маці была трэцяя жонка Шы Ху імператрыца Лю (Дачка Лю Яа — апошняга імператара Ранняй Чжаа). У 348 годзе Шы Ху пакараў смерцю раней абранага спадчыннікам прастола Шы Сюаня за тое, што той забіў свайго брата Шы Таа. Прыдворны Чжан Чай змог пераканаць Шы Ху, што спадчыннікам пасаду варта зрабіць таго з сыноў, чыя маці мае высокае паходжанне.

Калі летам 349 года Шы Ху быў ужо пры смерці, нягледзячы на тое, што першапачаткова ён планаваў зрабіць рэгентамі сваіх сыноў Шы Цзуня і Шы Біня, Чжан і імператрыца Лю змаглі падрабіць указы, якія загадвалі пакараць смерцю Шы Біня, а Шы Цзуна адправіць у Гуаньчжун. Пасля смерці Шы Ху Шы Шы быў узведзены на трон, а ўдовая імператрыца Лю заняла пасаду рэгента і стала кіраваць краінай разам з Чжан Чаем. Аднак Шы Цзунь разам з шэрагам генералаў, якія падтрымалі яго, прыбыў у сталіцу Ечэн, забіў Чжан Чая і зрушыў Шы Шы і ўдовую імператрыцу Лю, а трон заняў сам. Шы Шы атрымаў тытул «ван Цаа» (譙王), а ўдава імператрыца Лю стала ўдовай княгіняй Цяа. Неўзабаве пасля гэтага, аднак, па загадзе Шы Цзуна яны былі пакараныя смерцю.

## Спасылкі 
* Афіцыйныя біяграфіі Шы Ху і яго сыноў у «Кнізе Цзінь» (кітайская мова)
* Афіцыйныя біяграфіі кіраўнікоў позняй Чжао ў «Вёсны і Восені Шаснаццаці дзяржаў» (кітайская мова)

Катэгорыя:Забітыя кітайскія імператары
Катэгорыя:Пакараныя смерцю манархі
Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі IV стагоддзя
Даронікум усходні

**Даронікум усходні** (*Doronicum orientale*) — від шматгадовых травяністых раслін сямейства складанакветных.

Паходзіць з Паўднёвага Каўказа, Сярэдняй Еўропы, Міжземнамор'я. Інтрадукаваны як дэкаратыўная расліна. Кветкавыя кошыкі дыяметрам 6-8 см, жоўтыя.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Астравыя
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
WeChat

**WeChat**, у кітайскай версіі **Weixin** — гэта кітайская праграма, якая ўяўляе сабой адначасова месэнджар, сацыяльную сетку і сервіс мабільных плацяжоў. WeChat была выпушчана ў 2011 годзе кампаніяй Tencent і стала найбуйнейшай мабільнай праграмай у свеце ў 2018 годзе, маючы больш за 1 мільярд актыўных карыстальнікаў штомесяц. WeChat была апісана як кітайская «праграма для ўсяго» ці суперпраграма з-за шырокага спектру функцый. WeChat прадастаўляе абмен тэкставымі паведамленнямі, галасавыя паведамленні, відэаканферэнцыі, відэагульні, мабільныя плацяжы, абмен фатаграфіямі і відэа, а таксама абагульванне месцазнаходжання.

Уліковыя запісы, зарэгістраваныя з выкарыстаннем кітайскіх тэлефонных нумароў, апрацоўваюцца пад брэндам Weixin. Іх даныя захоўваюцца ў Кітаі і падпарадкоўваюцца ўмовам абслугоўвання і палітыцы канфідэнцыяльнасці Weixin, якая забараняе кантэнт, што «ставіць пад пагрозу нацыянальную бяспеку, раскрывае дзяржаўныя сакрэты, падрывае дзяржаўную ўладу і нацыянальнае адзінства». Некітайскія нумары рэгіструюцца пад брэндам WeChat, і карыстальнікі WeChat падпарадкоўваюцца іншым, менш строгім умовам абслугоўвання і больш строгай палітыцы прыватнасці, іх даныя захоўваюцца ў Нідэрландах для карыстальнікаў з Еўрапейскага Саюза і ў Сінгапуры для іншых карыстальнікаў.  Дзейнасць карыстальнікаў у Weixin аналізуецца, адсочваецца і перадаецца кітайскім уладам.

У адказ на памежны канфлікт паміж Індыяй і Кітаем WeChat быў забаронены ў Індыі ў чэрвені 2020 года разам з некалькімі іншымі кітайскімі праграмамі, у тым ліку TikTok. Былы прэзідэнт ЗША Дональд Трамп спрабаваў забараніць амерыканскія «транзакцыі» з WeChat, аднак яго загад быў заблакаваны акруговым судом Паўночнай акругі Каліфорніі ў верасні 2020 года. Джо Байдэн афіцыйна адмовіўся ад намаганняў Трампа забараніць WeChat у ЗША ў чэрвені 2021 года.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

## Гл. таксама 
* WhatsApp
* Telegram
* Signal
* Threema

Катэгорыя:Праграмы імгненнага абмену паведамленнямі
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для Android
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для iOS
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для Windows
Катэгорыя:Гандлёвыя маркі Кітая
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне, распрацаванае ў 2011 годзе
Ягор Сямёнавіч Строеў

**Ягор Сымонавіч Стро́еў** (нар. 25 лютага 1937, в. Дудкіна, Карачэўскі раён, Заходняя вобласць, РСФСР, СССР) — савецкі і расійскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Доктар эканамічных навук (1994), правадзейны член РАСГН (1997), акадэмік РАН (2013). Поўны кавалер ордэна "За заслугі перад Айчынай".
Абу Райхан Беруні (фільм)

**Абу Райхан Беруні** () — двухсерыйны фільм, гістарычная біяграфічная драма 1974 года.

## Сюжэт 
З 973 года па 1030 год фільм распавядае пра жыццё Абу Райхана Мухамеда аль-Біруні, знакамітага вучонага-энцыклапедыста Усходу, які жыў у эпоху Сярэднявечча, міжусобных войнаў і тыраніі феадалаў, аб яго барацьбе з цемрашальствам і трагічным каханнем да рабыні Райханы.

## У ролях 
*  — *Сухраб выратавальнік немаўляткі Мухамеда*
* ? — *Мухамед (у 4 гады)*
* Бахціёр Шукураў — *Абу Райхан Мухамед (у 16 гадоў)*
*  — *Абу Райхан Мухамед Аль-Біруні (дарослы)*
* Разак Хамраеў —  *настаўнік Абу Райхана Мухамеда*
*  — *Прокл, візантыйскі матэматык і астраном*
* ? — * таджыкскі матэматык і астраном, настаўнік Ібн Ірака*
*  — *Кабус зіярыдскі эмір Гургана і Табарыстана*
* Тамара Шакірава — *Зарын Гіс, дачка Кабуса*
* Талят Рахімаў — *Ібн Сіна, персідскі навуковец, філосаф і лекар*
*  — *Махмуд Газнійскі, эмір*
*  — *Маймандзі візір Махмуда Газнійскага*
* Ташхаджа Хаджаеў — *Дамгані*
* Дыларом Камбарава — *Райхана, рабыня*
*  — *купец*
* Гані Агзамаў — *селянін*
*  — *эпізод*

## Узнагароды 
* Галоўны прыз VIII УКФ у Кішынёве, 1975
* Прыз «Залаты Дэльфін», МКФ у Тэгеране, 1977
* За фільмы «Абу Райхан Беруні» і «Ты не сірата» рэжысёр Шухрат Абасаў быў удастоены Дзяржаўнай прэміі Узбекскай ССР імя Хамзы (1974).

Катэгорыя:Гістарычныя фільмы пра XI стагоддзе
Катэгорыя:Фільмы СССР 1974 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы СССР
Катэгорыя:Фільмы студыі «Узбекфільм»
Катэгорыя:Фільмы на рускай мове
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы пра X стагоддзе
Катэгорыя:Фільмы-біяграфіі
Сезар (прэмія, 2024)

**49-я цырымонія ўручэння прэміі «Сезар»**, якая ўручаецца Акадэміяй мастацтваў і тэхналогій кінематографа, адбылася 23 лютага 2024 года ў парыжскай «Алімпіі» у гонар найлепшых французскіх фільмаў 2023 года.

Валеры Лемерсье была выбрана Акадэміяй у якасці старшыні журы сёлетняй цырымоніі пасля таго, як яна тройчы была вядучай цырымоній (2006, 2007 і 2010).

Намінацыі былі абвешчаныя 24 студзеня 2024 года. «Царства жывёл» лідзіравала з 12 намінацыямі, за ім ішла «Анатомія падзення» з 11 намінацыямі.

*«Анатомія падзення»* атрымала шэсць узнагарод, у тым ліку за «Найлепшы фільм». За працу над фільмам Жусцін Трые атрымала ўзнагароду за найлепшую рэжысуру і стала другой жанчынай у гісторыі, якая атрымала «Сезар» у гэтай катэгорыі. Яна нават зрабіла хет-трык, атрымаўшы таксама прыз за найлепшы фільм і за налепшы арыгінальны сцэнар.

Аньес Жауі і Крыстафер Нолан атрымалі ганаровага Сезара.

## Пераможцы 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 49-я прэмія «Сезар»  на сайце Акадэміі мастацтваў і тэхналогій кінематографа
* 49-я прэмія «Сезар»  на сайце «*AlloCiné*»
* 48-я прэмія «Сезар»  на сайце «*Internet Movie Database*»

Катэгорыя:Кінапрэмія «Сезар»
Катэгорыя:Кінапрэміі 2024 года
Катэгорыя:2024 год у Францыі
Катэгорыя:Люты 2024 года
Катэгорыя:Падзеі 23 лютага
Катэгорыя:Падзеі ў Парыжы
Алінаўка (Радамысльскі павет)

**Алиновка** (, ) — былая калония  воласці  павета Кіеўскай губерні.

## Насельніцтва 
Да 1900 года ў калоніі налічвалася 12 двароў і 75 жыхароў, з іх 40 мужчын і 35 жанчын.

## Гісторыя 
У пачатку XIX стагоддзя — уладальніцкая калонія Малынскай воласці Радамыcльскага павета. Адлегласць да павятовага цэнтра, г. Радамысль складала 30 вёрст, да валасной управы ў мястэчку Малын, дзе знаходзілася бліжэйшая тэлеграфная і паштовая станцыі — 9 вёрст, да бліжэйшай параходнай станцыі ў Чарнобылю — 99 вёрст.

Галоўным заняткам жыхароў было хлебопашество, прымянялася трохпольная сістэма земляробства. Зямлі калоніі, у колькасці 110 дзесяцін, належалі Анне Прашэўскай. Гаспадарылі на землях арандатары — мясцовыя жыхары.

## Зноскі 
Катэгорыя:Былыя населеныя пункты
Жабечы грыб

**Жабечы грыб**

* народная назва віду 
* народная назва віду 
* народная назва віду
Дом пад гарачым сонцам

**Дом пад гарачым сонцам** — савецкі фільм 1977 года, зняты на кінастудыі «Узбекфільм», дэбютная праца рэжысёраў  і Георгія Бзарава, знятая пад кіраўніцтвам . Лаўрэат Усесаюзнага кінафестывалю, фільм паглядзелі 2,6 млн гледачоў.

## Сюжэт 
Малады хлопец Эркін, які толькі ўступае ў дарослае жыццё, працуе на будоўлі, ён любіць сваю працу, не трывае халтуры, прынцыповы — у брыгадзе яго паважаюць, ён у свае дваццаць з невялікім гадоў аўтарытэт і кумір ўсёй будоўлі. Ён улюбляецца ў дзяўчыну Назіру, прадаўшчыцу, якая трохі за яго старэйшая. Дзяўчына адказвае ўзаемнасцю. Але Назіра была замужам і ў яе ёсць дачка, і яна моцна перажывае як да гэтага паставіцца Эркін. Эркін даведаўшыся пра гэта паводзіць сябе нерашуча: і не ў традыцыях справа, і не ў яго бацьках (якія не супраць шлюбу), а менавіта ў ім, яго характары — бескампрамісным і асцярожным. Закаханыя сварацца, і Назіра вырашае парваць з ім. Эркін цяжка перажывае. Адначасова ў яго ўзнікаюць праблемы на будоўлі — з-за пастаўленых дрэнных матэрыялаў брыгада адмаўляецца працаваць, што прыводзіць да адкрытага канфлікту Эркіна з начальствам… падзеі гэтых некалькіх дзён зменяць Эркіна, сур’ёзныя пытанні прымушаюць яго задумацца і зразумець, што трэба сур’ёзна браць адказнасць за свае словы і ўчынкі.Надзіра — сціплая прадаўшчыца, мінімум слоў, толькі вочы. Да таго ж яна старэйшая за мяне на цэлых чатыры гады, ёй 25, яна ўжо пабывала замужам, у яе дзіця. Надзіра — чалавек замкнуты, глыбока перажывае і сваё шчасце і сваё гора. Яна пагарджае прымхамі і разам з тым баіцца, што гэтыя састарэлыя погляды на ўзаемаадносіны паміж людзьмі падзяляе яе каханы Эркін.

## У ролях 
* Назім Туляхаджаеў — *Эркін*
* Дыларом Камбарава — *Назіра*
* Анвара Алімава — *маці Эркіна*
* Сайрам Ісаева — *Зайнаб*
* Тамара Ганіева — *Айдзін*
* Бадры Усанеташвілі — *Цімур*
*  — *Раней*
* Шаўкат Газіеў — *Саідаў, начальнік участка*
*  — *Кузьміч*
* Атабек Ганіеў — *Салі*
*  — *Улугбек*
*  — *Люся*

У эпізодах: Хабіб Нарыманаў, , , Лола Бадалава, , Лутфула Сагдулаеў, Тамара Машэева, Абдужаліл Бурыбаеў,  і інш.

## Песні і музыка з фільма 
* «Дзень нараджэння» — песня; музыка — , словы — , выконвае — .
* "Мінарэт — мелодыя; кампазітар .

У 1979 годзе песня і мелодыя з фільма выйшлі на грампласцінцы "*Музыка І Песні З Кінафільмаў «Дом Пад Гарачым Сонцам»/«Пятая Пара Года»*" фірмы «Мелодыя» (Г62-07245-46).

## Узнагароды 
* XXI-ы Усесаюзны кінафестываль, Ерэван, 1978: першы прыз за лепшае выкананне жаночай ролі Дыларом Камбаравай, прыз за лепшую музыку .

## Літаратура 
* Дом под жарким солнцем (Об одном. узб. худож. фильме). // Савайтес экранас, 29 октября 1978. — на литов. яз.; то же в парал., изд. «Экран недели» на рус. яз .
* Дом под жарким солнцем // Советские художественные фильмы: 1976—1977. — М.: Нива России, 1995. — стр. 208
* Дом под жарким солнцем  // Госфильмфонд России

Катэгорыя:Кінарэжысёрскія дэбюты
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы СССР
Катэгорыя:Фільмы студыі «Узбекфільм»
Катэгорыя:Фільмы СССР 1977 года
Мышыны грыб

**Мышыны грыб**

* народная назва віду  — від грыбоў сямейства 
* народная назва віду  — від грыбоў сямейства 
* народная назва віду  — від грыбоў сямейства 
* народная назва віду  — від грыбоў сямейства 
* народная назва віду  — від грыбоў сямейства 
* народная назва віду  — від грыбоў сямейства 
* народная назва віду  — від грыбоў сямейства 
* народная назва віду  — від грыбоў сямейства
Алінаўка

**Алінаўка** — назва былых калоній Расійскай імперыі і СССР.

* Алінаўка — , Кіеўская губэрня.
* Алінаўка — Чарняхоўскі раён, Жытомірская вобласць.
Янгстаўн

**Янгстаўн** () — горад і цэнтр акругі Махонінг у штаце Агая, ЗША. Паводле перапісу насельніцтва 2020 года ў ім пражывала 60 068 чалавек. Размешчаны на рацэ Махонінг на паўночным усходзе штата ў перадгор'ях Апалачаў, за 93 км на паўднёвы ўсход ад Кліўленда і за 100 км на паўночны захад ад Пітсбурга. Янгстаўнскі дзяржаўны ўніверсітэт. Горад названы ў гонар Джона Янга — першапасяленца, які заснаваў тут пілараму і млын.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Агая
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1796 годзе
Коу

**Коу** — прозвішча англійскага паходжання () і кітайскага паходжання ( ).

## Выбітныя носьбіты 
* Майкл Коу — амерыканскі археолаг, антраполаг, эпіграфіст, маяніст.
* Себасцьян Коу — брытанскі палітычны дзеяч і спартыўны функцыянер, алімпійскі чэмпіён.
Казачонак

**Казачонак** — беларускае прозвішча.

## Выбітныя носьбіты 
* Віктар Уладзіміравіч Казачонак — беларускі матэматык.
* Уладзімір Ісідаравіч Казачонак — расійскі вучоны.
* Уладзімір Сцяпанавіч Казачонак — беларускі пісьменнік, журналіст.
Брыджуотэр (Масачусетс)

**Брыджуотэр** () — горад у акрузе Плімут у штаце Масачусетс, ЗША. Па дадзеных перапісу 2020 года насельніцтва горада складала 28 633 асобы. Размешчаны прыкладна за 40 км на поўдзень ад Бостана. Брыджуотэрскі дзяржаўны ўніверсітэт.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Масачусетса
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1650 годзе
Амхерст

**Амхерст** () — горад у акрузе Хемпшыр у штаце Масачусетс, ЗША. Размешчаны ў у даліне ракі Канектыкут. Паводле перапісу 2020 года насельніцтва складала 39 263 асобы. Размешчаны ў 35 км на поўнач ад горада Спрынгфілда. Масачусецкі ўніверсітэт у Амхерсце.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Масачусетса
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1703 годзе
Себасцьян Коу

**Себасцьян Ньюбалд Коу, барон Коу** (; ) — брытанскі палітычны дзеяч і спартыўны функцыянер, прэзідэнт ІААФ, рыцар-камандор Ордэна Брытанскай імперыі. Член англійскага парламента ў 1992—1997 гадах ад графства Корнуал, пажыццёвы пэр з 2000 года, барон Рэнморскі (графства Сурэй). Двухразовы алімпійскі чэмпіён у бегу на 1500 метраў.

## Спартыўныя вынікі 
## Рэкорды 
### Свету 
800 метраў
* 1.42,4 хв. — 05.07.1979 (Осла)
* 1.41,73 хв. — 10.06.1981 (Фларэнцыя)

## Зноскі 
Катэгорыя:Члены МАК
Катэгорыя:Спартыўныя функцыянеры
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1980 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1984 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1980 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1984 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1980 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1984 года
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Члены Кансерватыўнай партыі Вялікабрытаніі
Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША

**Прэ́мія Гі́льдыі кінаакцё́раў** (; *SAG Awards*) — амерыканская кінапрэмія, прысуджаецца Гільдыяй кінаакцёраў ЗША з 1995 года за кінафільмы і тэлевізійныя серыялы. Прэмія з’яўляецца адной з галоўных узнагарод у галівудскай кінаіндустрыі, нароўні з прэміямі «Залаты глобус» і «Оскар».

Узнагарода ўяўляе сабой статуэтку «Акцёр», аголеную мужчынскую фігуру, якая трымае маску камедыі і маску трагедыі. Вышыня статуэткі складае 16 цаляў (41 см), а вага — больш за 12 фунтаў (5,4 кг) і адліта з бронзы.

Лідэрамі па колькасці ўзнагарод з’яўляюцца Джулія Луі-Дрэйфус (9 узнагарод) і Алек Болдуін (8 узнагарод).

## Намінацыі 
### Ігравое кіно 
*Найлепшы акцёрскі склад у ігравым кіно
*Найлепшая мужчынская роля
*Найлепшая жаночая роля
*Найлепшая мужчынская роля другога плана
*Найлепшая жаночая роля другога плана
*Найлепшы каскадзёрскі ансамбль у ігравым кіно

### Тэлевізійныя серыялы 
*Найлепшы акцёрскі склад у драматычным серыяле
*Найлепшая мужчынская роля ў драматычным серыяле
*Найлепшая жаночая роля ў драматычным серыяле
*Найлепшы акцёрскі склад у камедыйным серыяле
*Найлепшая мужчынская роля ў камедыйным серыяле
*Найлепшая жаночая роля ў камедыйным серыяле
*Найлепшая мужчынская роля ў тэлефільме ці міні-серыяле
*Найлепшая жаночая роля ў тэлефільме ці міні-серыяле
*Найлепшы каскадзёрскі ансамбль у тэлефільме ці міні-серыяле

### Спецыяльная намінацыя 
*Прэмія за ўнёсак у кінематограф

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

*
Катэгорыя:Кінапрэміі ЗША
Катэгорыя:Тэлевізійныя прэміі ЗША
Катэгорыя:1995 год у кіно
Катэгорыя:1995 год у тэлебачанні
Уэстфілд (Масачусетс)

**Уэстфілд** () — прыбярэжны горад у акрузе Хемпдэн у штаце Масачусетс, ЗША. Быў упершыню заселены еўрапейцамі ў 1660 годзе. Насельніцтва паводле перапісу 2020 года складала 40 834 асобы. Уэстфілдскі дзяржаўны ўніверсітэт.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Масачусетса
Дартмут

**Дартмут** () — прыбярэжны горад у акрузе Брысталь у штаце Масачусетс, ЗША. Гэта быў першы раён Паўднёва-Усходняга Масачусетса, які быў заселены еўрапейцамі, у першую чаргу англічанамі. З'яўляецца часткай фермерскага ўзбярэжжа Новай Англіі, якое складаецца з ланцуга гістарычных прыбярэжных вёсак, вінаграднікаў і ферм. Масачусецкі ўніверсітэт у Дартмуце.

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Масачусетса
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1650 годзе
Пашкаўскі бой

**Па́шкаўскі бой** — бой паміж 6-й Магілёўскай партызанскай брыгадай і нямецка-фашысцкімі захопнікамі ў вёсцы Пашкава (цяпер Новае Пашкава) Магілёўскага раёна.

## Перадумовы 
Падрыхтоўка да разгрому гарнізона ў вёсцы Пашкава, у якім размяшчаўся 53-і паліцэйскі батальён, вялася з восені 1942 года. Праз падпольшчыкаў Магілёва партызаны ўстанавілі сувязь з 2 былымі камандзірамі Чырвонай Арміі і групай салдат батальёна Пашкаўскага гарнізона, якія пажадалі перайсці на бок партызан. Група добраахвотнікаў з ліку партызан (70 чалавек) прайшла спецыяльную падрыхтоўку па тактыцы бою ўнутры памяшкання.

## Бой 
Ноччу 11 лютага партызаны на чале з начальнікам штаба брыгады С. Г. Сідарэнка-Салдаценка, якому было даручана кіраўніцтва гэтым боем, праніклі ў распалажэнне гарнізона, блакіравалі ўсе ўваходы і выхады з казармы і будынкі ў якіх знаходзіліся афіцэры. У першыя хвіліны бою, які працягваўся 4,5 гадзіны ўнутры памяшкання, былі забіты 12 старшых нямецкіх афіцэраў, потым задушана супраціўленне яшчэ адной групы гітлераўцаў, што вяла кулямётны і аўтаматны агонь праз дзверы і вокны дамоў. Група партызан, якая дзейнічала ў казармах, дзе размяшчаліся роты батальёна, захапіла каравульнае памяшканне, з 2 станковымі кулямётамі, поўнасцю раззброіла салдат.

У выніку бою партызаны знішчылі 65 гітлераўцаў, якія аказалі супраціўленне, 180 салдат батальёна разам з партызанамі пайшлі ў размяшчэнне брыгады; было захоплена 7 кулямётаў, 15 пісталетаў, 128 вінтовак, 4 аўтаматы, 11 коней, патроны медыкаменты і шмат рознай ваеннай маёмасці. Страты партызан: 1 загінуў, 10 паранена.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бітвы Другой сусветнай вайны з удзелам савецкіх партызан у Беларусі
Катэгорыя:Канфлікты 1943 года
Катэгорыя:Гісторыя Магілёўскага раёна
Катэгорыя:1943 год у Беларусі
Катэгорыя:Падзеі 11 лютага
Катэгорыя:Люты 1943 года
Дыларом Камбарава

**Дыларом Файзулаеўна Камбарава** (нар. 27 красавіка 1957, Маргілан, УзССР, СССР) — узбекская савецкая  кіно. Заслужаная артыстка Узбекскай ССР (1985).

## Біяграфія 
Дыларом Камбарава нарадзілася ў сям’і ўрачэй. Калі яна вучылася ў школе, то хацела стаць усходазнаўцам. Першую ролю яна згуляла ў фільме  «» ў 1972 годзе. Як успамінаў Хамраеў, ён абраў Камбараву сярод школьніц, якія адпачывалі ў піянерскім лагеры: «Яна існавала як бы асобна ад усіх, у зусім іншым рытме… тонкая, грацыёзная, з лёгкімі, доўгімі рукамі».

Хамраеў зняў Камбараву ў галоўнай ролі ў фільме «» і казаў, што пад уздзеяннем яе гульні яму давялося ўнесці змены ў сцэнар. Хамраеў называў Камбарову «актрысай першага дубля», падкрэсліваючы яе ўменне імгненна ўваходзіць у вобраз. Шчарбакоў пісаў, што Камбарава, якая злучыла ў сваёй ролі дзіця і жанчыну, заслугоўвае «самых добрых слоў».

У 1978 годзе Камбарава атрымала прыз на XI Усесаюзным кінафестывалі ў Ерэване за лепшае выкананне жаночай ролі ў фільме «Дом пад гарачым сонцам». Кіназнавец В. І. Міхалковіч высока ацаніў ролю Камбаравай у фільме «Трыпціх» (1980), адзначыўшы такую дэталь знешнасці актрысы, як ўсмешка.

У 1982 годзе Камбарава скончыла Усесаюзны дзяржаўны інстытут кінематаграфіі, дзе яе майстрамі былі С. А. Герасімаў і Т. Ф. Макарава. Як прызнавалася актрыса, яна хацела вучыцца менавіта ў Герасімава і, па яе словах, пасля гэтай вучобы яна «вырасла і прафесійна, і духоўна».

У 1985 годзе Камбарава атрымала званне Заслужанай артысткі Узбекскай ССР (1985). Аўтары даведніка «Кіно: Энцыклапедычны слоўнік» сярод лепшых фільмаў Камбаравой, акрамя «Сёмы кулі», «Дома пад гарачым сонцам» і «Трыпціха», называюць таксама фільмы «Абу Райхан Беруні» (1975) — за гэтую ролю яна была ўдастоена 2-й прэміі на Усесаюзным кінафестывалі 1975 года, «Чалавек сыходзіць за птушкамі» (1976), «Мужчыны без жанчын» (1981).

Пасля эміграцыі ў ЗША Камбарава працавала манекеншчыцай у Сіэтле. Яе дачка Паліна Хаціненка ад шлюбу з рэжысёрам Уладзімірам Хаціненкам — касцюмер, жыве ў Лос-Анджэлесе.

## Фільмаграфія 
*  —  — *Кумры*
*  —  — *Айгуль*
*  — Вогненны бераг — *Гульчынор*
*  — Паклоннік (навэла) — *Дыларом*
*  —  — *дзяўчына*
*  —  — *Райхана*
*  — Чалавек сыходзіць за птушкамі — *Амадзера*
*  —  — *Фарыда*
*  — Буйны «Лебедзь» — *Айсенем*
*  — Дом пад гарачым сонцам — *Надзіра*
*  —  — *Зубаржат*
*  — Вогненныя дарогі — *Зубейда*
*  — Падару табе горад — *Барно*
*  —  (Балгарыя) — *Лілях*
*  —  — *Маа*
*  — Трыпціх — *Халіма*
*  —  — *Асель*
*  —  — *настаўніца гісторыі*
*  — Наш унук працуе ў міліцыі — *Гуля*
*  —  — *Дыля*
*  —  — *Дыля*
*  — Пазыўныя «Вяршына»
*  —  — *Міліца Фёдораўна (маладая)*
*  — Вярніце бабулю — Саёра
*  — Абдымкі мары
*  —  — *Ціоці*
*  —  — *Сарыажал, злая вядзьмарка*
*  — Смерч
*  — Апошняе падарожжа Каіпа — *Айша*
*  — Прадавец сноў — *Джок*
*  — Цуда-жанчына — *жонка Кучкара*
*  — Вынаходнік фараона
*  — Маклер
*  — Шарыф і Марыф

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Імігранты ЗША
Фітчберг

**Фітчберг** () — горад у акрузе Вустэр у штаце Масачусетс, ЗША. Насельніцтва складала 41 946 чалавек паводле перапісу 2020 года. Размешчаны як рацэ Нашуа, а таксама на чыгуначнай лініі з Бостана ў Олбані. Фітчбергскі дзяржаўны ўніверсітэт.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Масачусетса
Савелій Антонавіч Акуліч

**Савелій Антонавіч Акуліч** (нар. , хутар Сакалы, цяпер Смалявіцкі раён - 2 снежня 2002) — беларускі краязнаўца і гісторык мастацтва. Кандыдат мастацтвазнаўства.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года на хутары Сакалы (цяпер не існуе), знаходзіўся за 2 км ад в. Свідна. Скончыў у 1952 годзе Мінскае мастацкае вучылішча, у 1963 годзе факультэт графікі Маскоўскага паліграфічнага інстытута. Працаваў у Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН Беларусі.

## Навуковая дзейнасць 
Напісаў у сааўтарстве з Б. Сасноўскім гісторыка-краязнаўчы нарыс «Лагойск», які выйшаў асобным выданнем у 1979 г. Аўтар больш як 50 навуковых публікацый па гісторыі мастацтваў Беларусі, шматлікіх артыкулаў па краязнаўстве, многія з якіх прысвечаны Лагойшчыне.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі мастацтва
Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША (2024)

**30-я цырымонія ўручэння прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША**, якая ўшаноўвае найлепшыя дасягненні ў галіне кіно і тэлебачання ЗША за 2023 год, адбылася 24 лютага 2024 года ў Лос-Анджэлесе у штаце Каліфорнія.

Намінанты былі абвешчаны 10 студзеня 2024 года.

Цырымонія ўпершыню транслявалася ўжывую на Netflix. Вядучым быў англійскі акцёр Ідрыс Эльба.

## Пераможцы 
### Ігравое кіно 
### Тэлевізійныя серыялы 
### Спецыяльная ўзнагарода 
Уклад у кінематограф — Барбра Стрэйзанд

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 30-я прэмія  на сайце Гільдыі кінаакцёраў ЗША
* 30-я прэмія Гільдыі кінаакцёраў  на сайце «*Internet Movie Database*»

Катэгорыя:Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Катэгорыя:Кінапрэміі 2024 года
Катэгорыя:Тэлевізійныя прэміі 2024 года
Катэгорыя:2024 год у ЗША
Катэгорыя:Люты 2024 года
Катэгорыя:Падзеі 24 лютага
Пагром у Ядвабнэ

**Пагром у Ядвабнэ** / **Ядвабна** (, , ) — масавае забойства яўрэяў у вёсцы Ядвабнэ ў Беластоцкай вобласці БССР (сёння Польшча) падчас Другой сусветнай вайны, у ліпені 1941 года. Доўгі час лічылася, што пагром здзейснілі нямецкія карнікі, аднак насамрэч асноўную масу пагромшчыкаў складалі палякі з навакольных раёнаў.

## Гісторыя 
10 ліпеня 1941 года натоўп напаў на яўрэяў, уключаючы мясцовага рабіна. Большасць ахвяр былі жыўцом спалены ў ёўні. Доўгі час лічылася, што гэта масавае забойства было здзейснена немцамі, пакуль у 2001 годзе амерыканскі гісторык Ян Томаш Грос апублікаваў кнігу «Sąsiedzi: Historia zagłady żydowskiego miasteczka» (*«Суседзі: Гісторыя знішчэння яўрэйскага мястэчка»*). Як паказана, пагром здзейснілі мясцовыя жыхары без нямецкай дапамогі:
Асноўныя факты выглядаюць бясспрэчна. У ліпені 1941 года вялікая група палякаў, якія жылі ў Ядвабнэ, прыняла ўдзел у жорсткім знішчэнні амаль усіх тамтэйшых яўрэяў, якія, дарэчы сказаць, складалі пераважную большасць жыхароў мястэчка. Спачатку іх забівалі паасобку — палкамі, камянямі, мучылі, адсякалі галовы, апаганьвалі трупы. Потым, 10 ліпеня, каля паўтары тысячы пакінутых у жывых былі загнаныя ў ёўню і спалены жыўцом.

Некаторыя палякі не пагадзіліся з такой ацэнкай падзей. Расследаванне, праведзенае з 2000 па 2004 год польскім Інстытутам нацыянальнай памяці, у асноўным пацвярджала версію Гроса, акрамя колькасці загінулых яўрэяў — замест 1600 загінулых было сказана пра гібель 340—350 чалавек. Па сцвярджэнні пракурора Радаслава Ігнацьева, не выключана, што забойствы былі інспіраваныя немцамі, а сам факт прысутнасці нямецкіх салдат на месцы «варта лічыць раўназначным дадзенай імі згодзе на забойства».

## Рэакцыя 
У 2001 годзе Прэзідэнт Польшчы Аляксандр Квасьнеўскі афіцыйна прынёс прабачэнне яўрэйскаму народу за гэтае злачынства.

## Памяць 
10 ліпеня 2013 года на цырымоніі, прысвечанай 72-й гадавіне разні, астанкі ахвяр пагрому былі перапахаваныя. Перапахаванне было арганізавана Польскім Інстытутам нацыянальнай памяці і музеем Другой сусветнай вайны. У ім прынялі ўдзел галоўны рабін Польшчы Міхаэль Шудрых, прэзідэнт Саюза яўрэйскіх абшчын Польшчы Пётр Кадлчык і выхадзец з Ядвабнэ Іцхак Левін (ён у дзяцінстве цудам пазбегнуў гібелі падчас разні).

Падзеі ляглі ў аснову фільма Уладзіслава Пасікоўскага «Каласок», героі якога даведаліся аб масавым забойстве яўрэяў у сваёй роднай вёсцы. Таксама разня лягла ў аснову п’есы Тадэвуша Слабадзянека «Аднакласнікі. Гісторыя на XIV».

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Masowe mordy ludności żydowskiej w Jedwabnem, Radziłowie i innych miejscowościach na wschodnim Mazowszu w lecie 1941 roku

Катэгорыя:1941 год у Польшчы
Катэгорыя:Масавыя забойствы ў Польшчы
Катэгорыя:Халакост у Беларусі
Катэгорыя:1941 год у Беларусі
Катэгорыя:Канфлікты 1941 года
Катэгорыя:Халакост у Польшчы
Катэгорыя:Ліпень 1941 года
Катэгорыя:Падзеі 10 ліпеня
Мірон Антонавіч Бобер

**Мірон Антонавіч Бобер** (нар. , в. Далёкія, Лідскі павет) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1976).

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў в. Далёкія Лідскага павета. Скончыў у 1964 годзе БДУ, дзе і працаваў на кафедры гісторыі КПСС. З 1974 г. выкладае ў Мінскім медыцынскім інстытуце.

## Навуковая дзейнасць 
Вывучае рэвалюцыйныя і дэмакратычныя рухі моладзі ў Заходняй Беларусі, методыку выкладання гісторыі ў негуманітарных ВНУ. Адзін з складальнікаў і аўтараў каментароў да зборніка дакументаў і матэрыялаў «Рэвалюцыйны авангард працоўнай моладзі Заходняй Беларусі» (1978), вучэбных дапаможнікаў «Гісторыя Беларусі» (часткі 1-2, 1998), «Кароткі нарыс гісторыі культуры Беларусі» (2003, з М. П. Саўко, В. І. Карнацкай і інш)

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лідскім раёне
Анатоль Антонавіч Гладышчук

**Анатоль Антонавіч Гладышчук** (нар. 9 чэрвеня 1947, в. Чарнякава, Бярозаўскі раён) — беларускі фізік, спецыяліст у галіне фізікі паўправаднікоў, краязнавец. Кандыдат фізіка-матэматычных навук. Член-карэспандэнт Беларускай інжынернай акадэміі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 9 чэрвеня 1947 года ў вёсцы Чарнякава Бярозаўскага раёна ў сялянскай сям’і. Бацька ў 1939 годзе быў прызваны ў польскае войска, удзельнічаў у абароне Варшавы, пасля паражэння Польшчы вярнуўся дахаты, у час Вялікай Айчыннай вайны дапамагаў партызанам.

Анатоль Гладышчук сямігодку скончыў у Лясковічах, сярэднюю школу — у Міжлессі. У 1965—1970 гадах вучыўся на фізічным факультэце Харкаўскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Пасля заканчэння прыехаў працаваць на кафедру фізікі Брэсцкага інжынерна-будаўнічага інстытута.

Кандыдацкую дысертацыю «Возбуждение, ориентация и гашение стримерных разрядов в широкозонных полупроводниках А2В6» абараніў у Вільнюскім універсітэце, атрымаў навуковую ступень кандыдата фізіка-матэматычных навук і званне дацэнта. З 1986 па 2015 год — загадчык, з 2015 года — прафесар кафедры фізікі Брэсцкага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта.

## Дзейнасць 
У 1971—1972 гадах кіраваў насценгазетай «Пресс-фото», стварыў фотаклуб. Займецца фатаграфіяй, яго фотаздымкі друкаваліся ў розных выданнях. Захапіўся кінааматарствам і здымаў на кінастужку археалагічныя раскопкі П. Ф. Лысенкі на тэрыторыi Брэсцкай крэпасці. У 1973 годзе быў адным з арганізатараў горна-турысцкага клуба «Цытадэль». Разам з членамі клуба пакараў вяршыні на Каўказе, у Крымскіх гарах, Карпатах, на Цянь-Шані, Алтаі, Хабінах, Паміра-Алаі, Альпах, Татрах. У 1994 годзе арганізаваў веламарафон з Брэста (Беларусь) у Брэст (Францыя), група праехала 3342 км. У 1999 годзе была спартыўная экспедыцыя ў Швейцарыю «Сувораўскі пераход цераз Альпы». У 2001 годзе кіраваў экспедыцыяй па слядах беларускага этнографа П. Шпілеўскага.

### Як краязнаўца 
Анатоль Антонавіч вядомы краязнавец, даследчык гісторыі Бярозаўскага раёна, Брэста і Брэсцкага раёна, роду Нямцэвічаў, удзельнік міжнародных навукова-практычных канферэнцый «Берасцейскія кнігазборы» (2008, 2012, 2013, 2015 гг.) і інш. У друку рэгулярна з’яўляюцца яго артыкулы па розных аспектах гісторыі, аўтару ўдаецца знаходзіць і даследаваць невядомыя старонкі мінулага, удакладняць вядомае. Напрыклад, вызначыў дакладнае месца друкарні Мікалая Радзівіла Чорнага, у якой выйшла знакамітая Брэсцкая Біблія, вызначыў каардынаты Брэсцкага манетнага двара, Берасцейскага замка. Прымаў удзел у стварэнні гісторыка-мемарыяльнага музея «Сядзіба Нямцэвічаў» у в. Скокі Брэсцкага раёна (адкрыты 14 снежня 2013 г.).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Гладыщук Анатолий Антонович // Брэсцкая абласная бібліятэка імя М. Горкага
* *Валентина Козлович* Краевед Анатолий Гладыщук рассказал, зачем состарил Брест, поставил памятник картошке и написал книгу о деревне, в которой нет ни одного жителя // СБ. Беларусь сегодня

Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі
Каквінскія Печы

**Каквінскія Печы** () — пасёлак у гарадской акрузе Карпінск на рацэ Каква (Свярдлоўская вобласць, Расія).

Размешчаны за 22 км на захад ад горада Карпінска (за 32 км па дарогах), у маланаселенай мясцовасці. За 2 км на поўнач знаходзіцца лясное возера Бярозаўскае з багатымі запасамі сапрапелю.

Катэгорыя:Населеныя пункты Свярдлоўскай вобласці
Каква (рака)

**Каква** () — горна-тайговая рака на поўначы Свярдлоўскай вобласці Расіі, правы прыток ракі Сосьвы. Даўжыня — 170 км. Плошча вадазбору — 1970 км².

Выток на поўдні ад лясной перамычкі, якая злучае г. Ольвінскі Камень (1041,6 м) і Каквінскі хрыбет (892,0 м). Хуткасць цячэння да 0,8 м/с. Урэз вусця 71,3 м. На берагах сустракаюцца маляўнічыя скальныя агаленні, пячоры Мрака, Жыллё Сокала. У ніжнім цячэнні моцна пятляе. За 15 км ад вусця размешчаны горад Сяроў, за 105 км — пасёлак Каквінскія Печы. На рацэ пабудавана Кісялёўскае вадасховішча, на якім размешчана Кісялёўская малая ГЭС.

Катэгорыя:Рэкі Свярдлоўскай вобласці
Севір (акруга, Юта)

**Акруга Севір** () — акруга ў штаце Юта, ЗША. Афіцыйна ўтворана ў 1865 годзе. Насельніцтва — 20 802 чалавекі (2010). Адміністрацыйны цэнтр — Рычфілд.

Катэгорыя:Акругі Юты
Сяргей Віктаравіч Чэмезаў

**Сяргей Віктаравіч Чэмезаў** (; нар. , , Іркуцкая вобласць) — расійскі палітык, эканаміст. Генеральны дырэктар карпарацыі «Ростэх», старшыня грамадскай арганізацыі «Саюз машынабудаўнікоў Расіі», генерал-палкоўнік. Член бюро Вышэйшай рады партыі «Адзіная Расія». Герой Расійскай Федэрацыі (2019), поўны кавалер ордэна «За заслугі перад Айчынай».

З-за падтрымкі Расіі падчас расійска-ўкраінскай вайны знаходзіцца пад персанальнымі міжнароднымі санкцыямі.
Адамян

**Адамян** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аванес Абгаравіч Адамян — армянскі вынаходнік
* Лейла Вагоеўна Адамян — расійскі акушэр-гінеколаг
Лейла Вагоеўна Адамян

**Лейла Вагоеўна (Уладзіміраўна) Адамя́н** (пры нараджэнні **Саакян**; нар. , ) — савецкі і расійскі акушэр-гінеколаг, доктар медыцынскіх навук, прафесар. Кіраўнік аддзялення аператыўнай гінекалогіі Нацыянальнага медыцынскага даследчага цэнтра акушэрства, гінекалогіі і перынаталогіі імя акадэміка У. І. Кулакова. Галоўны акушэр-гінеколаг Расійскай Федэрацыі.

Акадэмік РАМН (2004; член-карэспандэнт 1999). Акадэмік РАН (2013). Заслужаны дзеяч навукі РФ (2002). Лаўрэат прэміі Урада РФ (2001). Поўны кавалер ордэна «За заслугі перад Айчынай».
Сан-Хуан (акруга, Юта)

**Акруга Сан-Хуан** () — акруга ў штаце Юта, ЗША. Афіцыйна ўтворана ў 1880 годзе. Насельніцтва — 14746 чалавек (2010). Адміністрацыйны цэнтр — Мантысела.

Катэгорыя:Акругі Юты
Мантысела (Юта)

**Мантысела** () — горад у штаце Юта (ЗША). Адміністрацыйны цэнтр акругі Сан-Хуан. Населньіцтва — 1972 чалавекі (2010), паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША наасельніцтва — 2069 чалавек (2015). У сакавіку 1886 года Фрэнсіс Хаманд стварыў атрад пасяленцаў па даследаванні тэрыторый для арганізацыі новага горада каля гор з крыніцай вады. Увесну 1888 года пачалося будаўніцтва горада, які першапачаткова быў вядомы як Норт-Мантэзума або Хаманд, а затым быў перайменаваны ў Мантысела, у гонар сядзібы Томаса Джэферсана «Мантычэла». Паселішча стала акруговым цэнтрам у 1895 годзе, а ў 1910 годзе атрымала статус горада. Падчас Другой сусветнай вайны ў Мантысела быў адкрыты завод па перапрацоўцы ванадыя. У 1849 годзе ён быў перакваліфікаваны ў ванадыевы і ўранавы завод. Ён быў зачынены ў 1960 годзе.

Катэгорыя:Гарады Юты
Рыч

**Рыч** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Вера Рыч — брытанская паэтэса, перакладчыца

## Тапонім 
* Рыч (акруга)
Уэстфілд

**Уэстфілд**:
* Уэстфілд (Індыяна)
* Уэстфілд (Масачусетс)
* Уэстфілд (Нью-Джэрсі)
Брыджуотэр

**Брыджуотэр**:
* Брыджуотэр (Англія)
* Брыджуотэр (Масачусетс)
Фрэмінгем

**Фрэмінгем** () — горад у акрузе Мідлсекс у штаце Масачусетс, ЗША. Займае 65 км2 з насельніцтвам у 72 362 жыхароў у 2020 годзе. У горадзе адна з самых вялікіх бразільскіх суполак у Злучаных Штатах. Фрэмінгемскі дзяржаўны ўніверсітэт.

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Масачусетса
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1650 годзе
Рэндальф (Юта)

**Рэндальф** () — горад у штаце Юта (ЗША). Адміністрацыйны цэнтр акругі Рыч. Насельніцтва — 463 чалавекі (2010). Першыя пасяленцы прыбылі на землі паблізу сучаснага горада з Сент-Чарльза, Айдаха ў 1870 годзе.

Катэгорыя:Гарады Юты
Рэндальф

**Рэндальф** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Давайн Джой Рэндальф — амерыканская актрыса
* Марта Джэферсан Рэндальф — першая лэдзі ЗША
* Эдмунд Рэндальф — амерыканскі юрыст, губернатар Вірджыніі, Дзяржаўны сакратар ЗША

## Тапонім 
* Рэндальф (Юта)
Аляксандр Аляксандравіч Калягін

**Аляксандр Аляксандравіч Калягін** (; нар. , , Кіраўская вобласць, РСФСР) — савецкі і расійскі акцёр і рэжысёр тэатра і кіно; народны артыст РСФСР (1983), лаўрэат дзвюх Дзяржаўных прэмій СССР (1981, 1983) і Прэміі Саюзнай дзяржавы ў галіне літаратуры і мастацтва (2006).

Заснавальнік і мастацкі кіраўнік маскоўскага тэатра «Et Cetera» (з 1993 года), старшыня Саюза тэатральных дзеячаў Расіі (1996—2023). Член Грамадскай палаты Расіі (2006—2012). Член партыі «Адзіная Расія» (2003).
## Фільмаграфія 
* (2002) «Лэдзі на дзень» — суддзя Генры Блейк
Джон Франкенхаймер

**Джон Майкл Франкенхаймер** (; , Куінс, Нью-Ёрк — , , Каліфорнія) — амерыканскі кінарэжысёр, лаўрэат 14 розных кінаўзнагарод, аўтар 30 поўнаметражных мастацкіх фільмаў і больш за 50 тэлефільмаў.

## Біяграфія 
Джон Франкенхаймер нарадзіўся ў Нью-Ёрку ў сям’і яўрэя, які эміграваў з Германіі, Вальтэра Марціна Франкенхаймера і ірландкі Хелен Мары (Шыдзі). Джон быў каталіком.

Джон пачаў цікавіцца кінематографам у раннім узросце, а сур’ёзна задумаўся аб рэжысёрскай кар’еры падчас службы ў ВПС. Неўзабаве ён зьняў свой першы дакумэнтальны фільм. Тады ж ён пачаў вывучаць тэорыю кіно.

Сваю рэжысёрскую кар’еру Франкенхаймер пачаў на тэлеканале CBS. На працягу 1950-х ён стаў рэжысёрам больш за 140 эпізодаў серыялаў «Тэатр 90», «Кульмінацыя!», «Небяспека» і інш. Паступова над тэлевізійнымі праектамі Франкенхаймер стаў працаваць усё менш, і з 1961 гады заняўся выключна поўнаметражнымі мастацкімі фільмамі.

Джон Франкенхаймер памёр ад інсульту ў бальніцы Седарс-Сінайскім медыцынскім цэнтры ва ўзросце 72 гадоў.

## Фільмаграфія 
* «Выклік» (1982)
Таццяна Рыгораўна Васільева

**Таццяна Рыгораўна Васільева** (; пры нараджэнні Іцыковіч; нар. , , СССР) — савецкая і расійская актрыса тэатра і кіно, тэлевядучая; народная артыстка Расійскай Федэрацыі (1992).

## Біяграфія 
Бацька — Рыгор Абрамовіч Іцыковіч (1908—1970), ураджэнец Себежа Віцебскай губерні. У 1969—1983 гадах — актрыса Маскоўскага тэатра сатыры. Дэбют у тэатры — роля камісара ў спектаклі «У палоне часу» паводле п’есы Аляксандра Штэйна. У 1983—1992 гадах — актрыса Маскоўскага акадэмічнага тэатра імя Уладзіміра Маякоўскага. З 1996 года — актрыса Маскоўскага тэатра «Школа сучаснай п’есы». З 2015 года — вядучая актрыса тэатра «Міленіум» пад кіраўніцтвам Валерыя Панамарэнкі ў Маскве.

Дэбютам у кіно стала роля Веры Аўсяннікавай у фільме «Угледзьцеся ў гэты твар» (1972).

З 2012 па 2017 год вяла некалькі тэлепраграм на «Першым канале»: сувядучая ў тэлепраектах «Паміж намі, дзяўчатамі»; «Справа ваша…»; «Модны прысуд»; «Бабін бунт».

За доўгія гады творчай дзейнасці актрыса сыграла больш за дзевяноста роляў у фільмах і тэлесерыялах.

Член Саюза кінематаграфістаў Расійскай Федэрацыі, Расійскай акадэміі кінематаграфічных мастацтваў.
Мікалай Мікалаевіч Лабко

**Мікалай Мікалаевіч Лабко** (, Клепачы, Нясвіжскі раён — ) — беларускі партыйны і палітычны дзеяч, старшыня Баранавіцкага гарвыканкама (1988—1995), дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12 склікання (1990—1995).

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў вёсцы Клепачы Нясвіжскага раёна. Вырас ён у Баранавічах, дзе ў 1967 годзе скончыў тэхнікум лёгкай прамысловасці.

У 1995 годзе пакінуў пасаду старшыні Баранавіцкага гарвыканкама.  У 1996 годзе ўзначаліў Баранавіцкі цэнтр стандартызацыі, метралогіі і сертыфікацыі. З 2018 года на пенсіі.

Памёр  года пасля цяжкай хваробы.

Катэгорыя:Старшыні Баранавіцкага гарадскога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Дэпутаты Баранавіцкага гарадскога Савета дэпутатаў
Шуміліна (значэнні)

* Шуміліна — пасёлак гарадскога тыпу ў Віцебскай вобласці
* Ірына Міхайлаўна Шуміліна — беларуская піяністка
* Шуміліна (станцыя)
Ёан Ханапел

**Ёан Ханапел** (, ,  — ) — галандская фігурыстка, якая выступала ў адзіночным разрадзе. Чатырохразовая чэмпіёнка Нідэрландаў, трохразовы бронзавы прызёр чэмпіянатаў Еўропы. З 1975 года вяла спартыўныя рэпартажы для тэлебачання і з’яўлялася аналітыкам у праграмах пра фігурнае катанне.

Ёан пачала сваю спартыўную кар’еру ў родным горадзе ў 1949 годзе. Ханапел выйгравала ў Дэйкстры чатыры запар чэмпіянату Нідэрландаў (1955—1958).
Ханапел тройчы заваёўвала бронзавыя медалі чэмпіянатаў Еўропы (1958, 1959 і 1960) Яна таксама ўдзельнічала ў дзвюх Алімпіядах: у 1956 годзе стала 13-й, а 1960 годзе — 5-й.

У 1960 годзе Ёан скончыла аматарскую кар’еру і пачала выступаць у прафесійным шоу «Holiday on Ice».

З 1975 года Ханапел працавала як тэлевядучая і каментатар, спачатку ў студыі Спорт на галандскім нацыянальным канале, а потым на канале Еўраспорт. Яна з’яўлялася таксама членам рады Каралеўскай Федэрацыі Нідэрландаў па катанні на каньках (KNSB). Жыла ў Бельгіі.
Сан-Бернарда (Чылі)

**Сан-Бернарда** () — горад у Чылі. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай камуны і правінцыі Майпа. Насельніцтва горада — 237 708 чалавек (2002). Горад і камуна ўваходзіць у склад правінцыі Майпа і Сталічнай вобласці. Горад уваходзіць у склад гарадской агламерацыі Вялікі Сант’яга.

Тэрыторыя — 155 км ². Насельніцтва — 301 313 жыхароў (2017).

Катэгорыя:Гарады Чылі
Ганна Соўсь

**Ганна Соўсь** () — беларуская журналістка.

## Біяграфія 
Нарадзілася 23 мая 1971 года ў Мінску.

Скончыла факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Працавала ў 1997—2000 гадах у незалежнай газеце «Народная воля», у 2000—2008 гадах — у мінскім бюро «Радыё Свабода», з 2008 года і дагэтуль — у штаб-кватэры радыё «Свабодная Еўропа/Радыё Свабода» у Празе.

## Дзейнасць 
Удзельніца, укладальніца, рэдактарка кніг «Бібліятэкі Свабоды» «Дарога праз Курапаты», «Адзін дзень палітвязня», «Адзін дзень палітвязня. 2009—2011», «Жыццё пасля раку». Аўтарка тэлевізійнага праекта «Расея і я» — серыі інтэрв’ю з 12 экс-прэзідэнтамі постсавецкіх краін. Вядучая штотыднёвай перадачы «Толькі жанчыны», рэдактарка аднайменнай суполкі ў Фэйсбуку.

## Узнагароды 
Пераможца конкурсу прадстаўніцтва ААН у Беларусі за публікацыі супраць гвалту над жанчынамі (1999). Ляўрэатка прэміі Алеся Адамовіча 2002 года за цыкл рэпартажаў з урочышча Курапаты ў часе будаўніцтва там мінскай кальцавой аўтадарогі. У 2019 годзе прызнана праваабарончай супольнасцю Беларусі журналісткай года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі газеты «Народная Воля»