open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Валерый Фёдаравіч Ліпкін

**Валерый Фёдаравіч Ліпкін** (, в. Вендараж Магілёўскага раёна Магілёўскай вобласці) — беларускі вучоны-аграном і палітык.

## Біяграфія 
Скончыў БСГА. Працаваў токарам Магілёўскага завода «Электрарухавік», аграномам саўгаса «Махава», дырэктарам саўгаса «Кадзіна», цяплічнага камбіната «Магілёўскі», генеральны дырэктар АГФ «Днепр».

Выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь трынаццатага склікання, дэпутатам Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 1-га склікання.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі «Знак Пашаны», Данілы Галіцкага, Бронзавым, Сярэбраным, Залатым медалём ВДНГ СССР.

## Літаратура 
* Дзядушка, С. На прыёме ў дэпутата: у В. Ф. Ліпкіна / С.Дзядушка // Прыдняпроўская ніва. — 2003. — 1 лютага. — с.1
* Дзядушка, С. Сустрэчы прайшлі ў атмасферы ўзаемаразумення: [Справаздача дэпутата Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу РБ В. Ф. Ліпкіна] / С.Дзядушка // Прыдняпроўская ніва. — 2001. — 29 жніўня. — с.1,2
* Дзятлаў, А. На сустрэчы з дэпутатам В. Ф. Ліпкіным / А.Дзятлаў // Прыдняпроўская ніва. — 2001. — 8 верасня. — с.2

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 1-га склікання
Катэгорыя:Дырэктары саўгасаў
Катэгорыя:Аграномы Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў
Ніжняя Крыватынь

**Ніжняя Крыватынь** () — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Якімавіцкага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Ніжняя Краватынь абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

З 2004 па 2019 год у складзе Іванаўскага сельскага паселішча.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Рослаўльскага раёна
Шчопаць (раз’езд)

**Шчопаць** () — нядзеючы прыпыначны пункт (раней — *раз’езд*) Маскоўскай чыгункі на лініі Рослаўль — Фаянсавая, паміж прыпыначнымі пунктамі 23 км і 37 км. Раз’езд размешчаны ў лясным масіве, на далёкім аддаленні ад населеных пунктаў, тэрытарыяльна адносіцца да Рослаўльскага раёна Смаленскай вобласці, але ў некаторых крыніцах раз’езд адносяць да Бранскай вобласці.

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі і платформы Смаленскай вобласці
Мацей Война

**Мацей Война**, **Мацвей Сямёнавіч Война** (? — чэрвень 1607) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
З роду Войнаў-Грычынавічаў герба «Трубы», сын кашталяна мсціслаўскага Сямёна Войны.

, вялікі пісар літоўскі (1589), падскарбі надворны літоўскі (1605—1607); цівун ужвенцкі i паюрскі.

Вялікі пасол у Маскву ў 1590—1591 гадах, працягнуў Ям-Запольскае перамір’е 1582 года на 12 гадоў.

## Сям’я 
Быў жанаты з Альжбетай з Гаслаўскіх. Мелі разам прынамсі пяцёх дзяцей:

*  — жонка Мікалая Сапегі
*  — у першым шлюбе з , у другім — з 
*  — цівун ужвенскі, староста гарждоўскі
*  (? — 1634) — харунжы жамойцкі, староста паюрскі, ротмістр каралеўскі
* Станіслаў Война (? — 1649) — вялікі кухмістр літоўскі, староста палангоўскі; цівун гандынскі, пакаёвы каралеўскі

## Літаратура 
* Urzędnicy centralni i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego XIV—XVIII wieku. Spisy / Oprac. Henryk Lulewicz i Andrzej Rachuba. — Kórnik, 1994. — S. 249.

Мацей Сямёнавіч
Катэгорыя:Каралеўскія сакратары
Катэгорыя:Падскарбіі надворныя літоўскія
Катэгорыя:Пісары вялікія літоўскія
Катэгорыя:Цівуны паюрскія
Катэгорыя:Цівуны ўжвенцкія
Я вяртаўся дадому

**«Я вяртаўся дадому»** — беларускі кароткаметражны дакументальны фільм, зняты рэжысёрам Вольгай Дашук на тэлеканале «Белсат» у 2020 годзе.

## Сюжэт
Фільм пра барда, акцёра і шоўмэна Віктара Шалкевіча, які выпраўляецца ў падарожжа з канцэртамі па беларускіх абшарах, у снег, вецер і дождж. Ён увасабленне беларускага духу. Праз ягоныя песні быццам выліваюцца ўсе стагоддзі беларускай гісторыі, яе веліч і ганьба, яе героі ды каты, благое і добрае, хаўтуры і святы — тое, што беларусаў злучае і раз’ядноўвае. Часам ён з гэтага іранізуе, але яму гэта баліць. Усё разам трансфармуецца ў словы і ноты. Усё тое, з чаго складаюцца ягоныя песні, ён увабраў у сябе яшчэ ў дзяцінстве, у мястэчку Поразава, якое для яго застаецца вечнаю містычнаю крыніцай. Сённяшні 60-гадовы Шалкевіч прыязджае ў Поразава, і падарожжа ў прасторы робіцца падарожжам у часе. Шалкевіч сутыкаецца з самім сабой, якім ён быў 30 гадоў назад. Малады Шалкевіч, чалавек-здань, зборны вобраз беларуса блукае па зямлі.

## У фільме здымаліся
## Здымачная група
*аўтар сцэнарыя і рэжысёр — Вольга Дашук
*аператары — Віктар Аслюк, Анатоль Казазаеў

## Спасылкі
*

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы Вольгі Дашук
Катэгорыя:Фільмы на беларускай мове
Сямён Барысавіч Ліўшыц

**Сямён Барысавіч Ліўшыц** (нар. , г. Асіповічы Магілёўскай вобласці) — беларускі інжынер і палітык. Старшыня канфедэрацыі таваравытворцаў Беларусі.

## Біяграфія 
Пасля заканчэння сярэдняй школы № 3 паступіў завочна на аўтатранспартны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута па спецыяльнасці «інжынер-механік».

Працаваў кіраўніком мастацкай самадзейнасці ў СШ-4 г. Асіповічы, майстрам, інжынерам-тэхнолагам, галоўным інжынерам аўтабазы № 19. Пасля службы ў арміі працаваў на Асіповіцкім заводзе аўтамабільных агрэгатаў інжынерам, старшым інжынерам, намеснікам галоўнага механіка, старшынёй прафкама, намеснікам галоўнага інжынера. 12 мая 1988 года выбраны дырэктарам завода.

Выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь трынаццатага склікання, дэпутатам Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 1-га склікання.

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 1-га склікання
Катэгорыя:Інжынеры Беларусі
Генадзь Уладзіміравіч Мушперт

**Генадзь Уладзіміравіч Му́шперт** (, Мінск) — беларускі тэатральны рэжысёр.

## Біяграфія 
Скончыў у 1975 годзе Ленінградскі інстытут тэатра, музыкі і кінематаграфіі, у 1982 годзе Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. З 1982 года рэжысёр Беларускага тэатра імя Я. Коласа, з 1988 — Латвійскага маладзёжнага тэатра, з 1994 — Гродзенскага абласнога драматычнага тэатра, у 1995—1998 гадах галоўны рэжысёр.

Пасля масавых фальсіфікацый на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, жорсткага разгону акцый пратэстаў, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, раз з сямю дзясяткамі супрацоўнікаў тэатра падпісаў зварот да ўладаў, у якім заклікаў спыніць гвалт.

27 кастрычніка па закліку Святланы Ціханоўскай далучыўся да агульнанацыянальнай забастоўкі разам з рэжысёрам-пастаноўшчыкам Сяргеем Курыленкам. У адказ дырэктар драмтэатра Ігар Гедзіч прапанаваў ім звольніцца па ўласным жаданні, але, пасля таго як яны адмовіліся, звольніў іх па артыкуле за «невыкананне працоўных абавязкаў».

Член Беларускага саюза літаратурна-мастацкіх крытыкаў з 1999 года, член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1997 года.

## Творчасць 
Яго пастановачнай і мастацкай манеры ўласціва тэндэнцыя да сцвярджэння маральных каштоўнасцей, духоўнай вышыні і высакароднасці, любові да бліжняга, здольнасці да спачування, павагі да чалавека. Галоўным на сцэне лічыць змест, але адначасова па-мастацку вобразна, пазбягаючы паўтораў, вядзе пошук сучасных форм падачы матэрыялу, яркіх мізансцэн, смела ўводзіць пластычны і музычны малюнак як неабходны элемент сцэнічнага дзеяння.

Сярод пастановак: у тэатры імя Я. Коласа — «Адпачынак пасля ранення» паводле В. Кандрацьева (1982), «Каманда» С. Злотнікава (1983), «Чужы» Л. Ніканенкі (1984), «Маскоўскія канікулы» А. Кузняцова (1985); у Гродзенскім тэатры — «Дацкая гісторыя» А. Шапіры паводле Х. К. Андэрсена, «Дарагая Памэла» , «Гуляем у Маршака» паводле твораў С. Маршака (усе 1994), «Камедыя пра нешчаслівага селяніна, яго жонку Маланку, жыда Давіда і Чорта, які страціў сэнс існавання» У. Рудава паводле К. Марашэўскага і Ф. Аляхновіча, «Аднойчы ў Канзасе» С. Дзмітрыева, «Чатыры навелы пра каханне» Р. Горына, Л. Петрушэўскай, С. Злотнікава і В. Распуціна, «Папялушка» Я. Шварца (усе 1995), «У наступным годзе, у той жа час…»  (1996), «Кантракт» Ф. Вебера, «Разбойнік» К. Чапека (абедзве 1997), «Кароль, дама, валет…» паводле У. Набокава (1998), «» У. Тэкерэя (1999), «Татуіраваная ружа» Т. Уільямса (2000). Аўтар, акцёр і рок-спявак спектакля «Рок-канцэрт з Рыгорам Горыным» паводле Р. Горына (2001).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Беларусі
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя рэжымам Лукашэнкі
Алег Мікалаевіч Назаранка

**Алег Мікалаевіч Наза́ранка** (нар. , ) — беларускі графік.

## Біяграфія 
Сын мастака Мікалая Пятровіча Назаранкі, брат мастака Пятра Мікалаевіча Назаранкі. Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1986 годзе. З 1993 года выкладае ў Беларускай акадэміі мастацтваў.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1990 года.

## Творчасць 
Працуе пераважна ў тэхніках малюнка, афорта, літаграфіі. У творах адлюстроўвае гістарычную тэматыку (серыі «Зямля пад белымі крыламі» паводле кнігі Уладзіміра Караткевіча, 1986; «Пейзажы паэзіі самоты», прысвечаная Максіму Багдановічу, 1993), праблемы экалогіі (серыя «Сон даўжынёй у стагоддзі», 1994), праблемы сучаснасці: «Усёвідушчая», «Дыялог», «Прастора», «Год 2000» (усе 1993); «Дакрананне», «Дзяўчына і птушка» (абодва 1994); «Каін і Авель» (1995); «Пакаянне» (1996); трыпціх «Coda» (1996—1997). Працуе ў станковым жывапісе: карціны «Святочны дзень» (1993), «Ева», «Сон» (абедзве 1995), «Маленне I», «Маленне II» (абедзве 1997), «Аголеная» (1998) і іншыя.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Графікі СССР
Брацкая магіла (Дукора, 1920, 1944)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў аграгарадку Дукора, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць. Знаходзіцца ва ўрочышча Пушча за 3 км на паўночны захад ад вёскі. Усталяваны ў гонар дукорскіх партызан — удзельнікаў супраціву польскім войскам, на тэрыторыі Ігуменскага і Мінскага паветаў у 1919—1920 гадах і воінам, якія памерлі ў баях супраць нямецкіх войскаў у 1941—1944 гадах.

## 1920 
У кастрычніку 1919 года па красавік 1920 года пад кіраўніцтвам Мінскага падпольнага партыйнага камітэта ў Дукорскай, Пярэжырскай, Самахвалавіцкай, Сеніцкай і іншых валасцях былі створаны партызанскія групы і атрады (каля 600 чалавек). На чале іх стаялі А. А. Блажко, С. Р. Камлюк, Г. Ф. Катлянік, А. А. Крывашчокі і іншыя.

Падпольны партызанскі камітэт планаваў нанесці ў маі 1920 года адначасны ўдар ў некалькіх месцах. Але 27—28 красавіка польскія войскі правялі арышты партызан і падпольшчыкаў у в. Козырава, Калядзічы і Гатава, 3 мая ў в. Дукора і Харэвічы, пазней у в. Забалоцце, Кайкава, Лешніца, Міханавічы і іншых. Пасля катаванняў 17 мая 1920 года ва ўрочышчы Пушча былі расстраляны 11 партызан: А. К. Ахрамовіч, А. А. Блажко, П. К. Буры, І. І. Камлюк, І. Р. Камлюк, С. Р. Камлюк, Г. Ф. Катлянік, А. А. Крывашчокі, М. Ф. Маліноўскі, П. С. Пазняк і М. І. Рудовіч.

Пасля вызвалення Беларусі ад польскіх войскаў рэшткі партызан перапахаваны: А. А. Блажко — у в. Харэвічы, іншых у в. Пярэжыр, дзе ў маі 1932 года ім пастаўлены помнік.

У ліпені 1925 года быў пастаўлены помнік.

## 1944 
У 1944 годзе был пахаваны 39 войнаў 1-га гвардзейскага танкавага Донскага корпуса і партызан, якія загінулі ў баях супраць нямецкіх войскаў у 1941—1944 гадах.

## Помнік 
Абеліск вышынёй 5 м, фундаментам 3×3 м, вышыня пастамента 1 м. Вяршыня абеліска каранавана пяціканцовай зоркай на металічным стрыжні. На фасаднай частцы ўмацавана мармуровая дошка памерам 1×0,8 м з тэкстам: «В память 16 партизан, погибших за освобождение советской Родины 17 мая 1920 года в деревне Дукора (ниже 14 фамилий Дукорских партизан) и неизвестным воинам и партизанам, погибшим в 1941—1944 г.г.». Магіла абнесена металічнай агароджай 20×15 м.

У 1959 годзе на месцы расстрэлу партызан і на брацкай магіле войнаў і партызан адноўлены бетонны абеліск.

## Літаратура 
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

Катэгорыя:Брацкія магілы Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:1920 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1920 годзе
Катэгорыя:Славутасці Дукоры
Леанід Ніканоравіч Сечка

**Леанід Ніканоравіч Сечка** (нар. , в. Картынічы Лельчыцкага раёна Гомельскай вобласці) — беларускі біёлаг, педагог, грамадскі дзеяч. Кандыдат педагагічных навук, дацэнт (1980).

## Біяграфія 
Скончыў і працаваў прарэктарам Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Быў старшынёй Гомельскага гарадскога Савета народных дэпутатаў.

Выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь дванаццатага трынаццатага скліканняў, прызначаўся дэпутатам Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 1-га склікання.

Аўтар зборніка вершаў і прозы.

## Літаратура 
* Кто есть кто в Республике Беларусь. — Минск, 1999.
* Асноўныя праблемы агульнай дыдактыкі : дапаможнік / Л. Н. Сечка. — Мінск, 1998.

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 1-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Гомельскага гарадскога Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Старшыні мясцовых саветаў Беларусі
Катэгорыя:Біёлагі Беларусі
Пётр Мікалаевіч Назаранка

**Пётр Мікалаевіч Наза́ранка** (нар. , Мінск) — беларускі жывапісец.

## Біяграфія 
Сын мастака Мікалая Назаранкі, брат мастака Алега Назаранкі. Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1982 годзе. З 1985 года выкладае ў Мінскім мастацкім вучылішчы.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1990 года.

## Творчасць 
Працуе ў жанрах тэматычнай карціны, партрэта, пейзажа ў рэалістычнай манеры. Творы вызначаюцца складанасцю каларыту, тонкай мадэліроўкай форм, псіхалагічным пранікненнем у глыбіню вобраза: «На прасторах Міншчыны» (1981), «Дыялог» (1982), «Фантомы», «Золата захаду» (абодва 1984), «Поле бою, поле вечнага жыцця» (1985), «Лімонны сок» (1989), «Белы бэз», «Успаміны» (абодва 1990), «Зямля Скарыны» (1992), «Туман» (1993), «Вераніка», «Месяцовая ноч» (абодва 1994), «Маланка» (1998), серыя «Нясвіж» (1998—1999), «За каханне» (2000) і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты Беларусі
Іракскі ХАМАС

**ХАМАС Ірака** () — суніцкая міліцэйская групоўка, якая базуецца ў Іраку, што аддзялілася ад Рэвалюцыйнай брыгады 1920 18 сакавіка 2007 года. Рэвалюцыйная брыгада настойвае на тым, што ХАМАС у Іраку ўдзельнічаў у аказанні дапамогі амерыканскім войскам у іх аперацыях у Дыяле супраць Аль-Каіды ў Іраку. 11 кастрычніка 2007 года група апалчэнцаў далучылася да палітрады, якая падтрымала ўзброены рух супраць амерыканскіх войскаў.

Катэгорыя:Іракскія паўстанцы
Катэгорыя:З’явіліся ў 2007 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2017 годзе
Балаба (значэнні)

**Балаба:**

## Тапонім 
* Балаба — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці.

## Персаналіі 
* Дзмітрый Уладзіміравіч Балаба (нар. 1972) — беларускі міліцыянер, камандзір АМАП ГУУС Мінгарвыканкама.
* Ігар Рыгоравіч Балаба (1939—2011) — савецкі футбаліст.
* Рыгор Фёдаравіч Балаба (1911—2003) — савецкі футбаліст і трэнер, майстар спорту СССР (1941).
Ісламская дзяржава Ірак

«**Ісламская дзяржава Ірак**» () — суніцкая протадзяржава, мэта якой — стварэнне ісламскага халіфата ў суніцкіх рэгіёнах Ірака населеных арабамі, тым часам як у Іраку агулам пераважаюць шыіты. Створана 15 кастрычніка 2006 года праз аб’яднанне некалькіх іракскіх паўстанцкіх груповак, у тым ліку Аль-Каіды ў Іраку і яе Кансультацыйнага савета маджахедаў.

У 2006—2008 гадах, падчас вайны ў Іраку, воінскія часці і ўмацаванні «Ісламскай дзяржавы Ірак» знаходзіліся ў горадзе Масул, правінцыях Багдад, Анбар і Дыяла, сталіцай абвешчана Баакуба.

Пасля смерці лідараў — Абу Аюба аль-Масры і Абу Умара аль-Багдадзі — у красавіку 2010 года, новым кіраўніком групоўкі стаў Ібрагім Авад Ібрагім Алі аль-Бадры ас-Самараі, больш вядомы як Абу Бакр аль-Багдадзі.

У красавіку 2013 года «Ісламская дзяржава Ірак» пашырыла сваю дзейнасць на тэрыторыю Сірыі і абвясціла сябе Ісламскай дзяржавай Ірака і Леванта.

Катэгорыя:Ісламская дзяржава
Катэгорыя:Ісламісцкія тэрарыстычныя арганізацыі
Катэгорыя:Іракскія паўстанцы
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2006 годзе
Аль-Каіда ў Іраку

**Аль-Каіда ў Іраку** (, *Ка’іда аль-Джыхад фі білад ар-рафідайн* — «База джыхаду ў Двурэччы») — аддзяленне міжнароднай тэрарыстычнай арганізацыі Аль-Каіда, якое існавала ў Іраку ў 2004—2006 гадах. Першапачаткова група насіла назву «Армія адзінабожжа і джыхаду», але змяніла імя пасля таго, як аз-Заркаві (стваральнік групы) у сваім лісце да Бен Ладэна восенню 2004 года прапанаваў далучыцца да Аль-Каіды. Пасля гібелі аз-Заркаві ў 2006 годзе Аль-Каіда ў Іраку без згоды асноўнага кіраўніцтва стварыла «Ісламскую дзяржаву Ірак», якая пазней ператварылася ў «Ісламскую дзяржаву Ірака і Леванта». Аль-Каіда ў Іраку спыніла існаванне пасля стварэння ІДІЛ, а ў лютым 2014 года кіраўніцтва Аль-Каіды афіцыйна адмежавалася ад ІДІЛ і заявіла, што не нясе адказнасці за дзеянні групоўкі.

## Спасылкі 
* Аль-Каида в Ираке  // Agentura.ru

Катэгорыя:Іракскія паўстанцы
Катэгорыя:З’явіліся ў 2004 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2006 годзе
Катэгорыя:Аль-Каіда
Забалацкі сельсавет (Хойніцкі раён)

**За́балацкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хойніцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Забалацце.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Хойніцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў складзе Хойніцкага раёна БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — у складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаваных Карчоўскага і Небытаўскага сельсаветаў. 16 красавіка 1959 года населеныя пункты Забалацце, Першамайск і Чырвоная Ніва перададзены ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Хойніцкага пассавета, цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Небытаў, сельсавет перайменаваны ў Небытаўскі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Хойніцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1959 годзе
Рэвалюцыйная брыгада 1920

**Рэвалюцыйная брыгада 1920** ( ''Kitā'ib Thawrat al-isshrīn'') — суніцкая групоўка ў Іраку, у якую ўваходзілі былыя члены расфармаванай падчас падзей 2003 года іракскай арміі. Групоўка выкарыстала самаробныя выбуховыя прылады і ўзброеныя напады на амерыканскія войскі. У склад групоўкі ўваходзіла ваеннае крыло Ісламскага руху супраціву. Група названа ў гонар іракскага паўстання 1920 года супраць брытанцаў. Па стане на 2014 год актыўна ўдзельнічала ў паўстанцкай сетцы MCIR, асабліва ў Фалуджы.

## Спасылкі 
* October 2007: Statement from the 1920 Revolution Brigades
* Anti-US Iraqi Resistance Regrouping

Катэгорыя:Іракскія паўстанцы
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2003 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2017 годзе
Інтэртытры

]]
**Інтэртытры** (), таксама вядомы як **тытульная картка** () — спецыяльныя кадры, якія змяшчаюць упрыгожаны арнаментам тэкст, дыялог ці каментарый, які ўстаўляецца падчас мантажу паміж двума кадрамі для тлумачэння сюжэтных паваротаў або перадачы іншай інфармацыі гледачу
. Інтэртытры, якія выкарыстоўваюцца для перадачы дыялогу персанажаў, называюцца *«дыялогавымі інтэртытрамі»*, а тыя, якія выкарыстоўваюцца для прадастаўлення адпаведных апісальных/апавядальных матэрыялаў, называюцца *«экспазіцыйнымі інтэртытрамі»*. У асноўным выкарыстоўваліся ў нямым кінематографе. Патрэба ў субтытрах амаль знікла са з’яўленнем гукавога фільма. У сучасным выкарыстанні інтэртытры ставяцца ў пачатку фільмаў і тэлешоу або побач з ім.

## Гісторыя 
»]]
Да пачатку XX стагоддзя «рухомыя карцінкі» надакучылі патрабавальным гледачам бяссюжэтных відэашэрагаў. І калі першае такое відэа ўяўляла сабой адну-дзве сцэны з зразумелым сэнсам, то, па меры ўскладнення сюжэту, рэжысёры сутыкнуліся з непазбежнай праблемай — як данесці гледачу тое, што адбываецца на экране. І як толькі стаў развівацца сюжэт, з’явілася патрэба яго тлумачыць, ці каментаваць. Гэты момант можна назваць нараджэннем інтэртытраў.

У сувязі з гэтым узніклі інтэртытры, надпіс у наступным за сцэнай кадры, які змяшчае адпаведныя тлумачэнні. Такім чынам «агучваліся» спецэфекты, дыялогі і ствараліся пераходы ад адной лагічнай сцэны да іншай. Дзякуючы такому змесціву інтэртытры і лічацца своеасаблівымі прабацькамі субтытраў. Працэс эвалюцыі інтэртытраў дзеліцца на тры перыяды: каментары, рэмаркі і рэплікі.

З 1903 года пачалі з’яўляцца тлумачальныя надпісы ад імя аўтара, яны дэманстраваліся на дадатковым экране, размешчаным побач з асноўным, якія ў кіназале ўслых зачытваў лектар. Лектары працавалі пры кіназалах да 1913 года, нярэдка сваімі словамі тлумачылі, што адбывалася на экране. Паколькі час паказу фільмаў паступова павялічваўся, патрабавалася замена штатнаму лектару, які патлумачыў бы часткі фільма аўдыторыі. Першыя інтэртытры, падобныя на сучасныя субтытры (з накладаннем надпісу на кадр), былі прадэманстраваны ў 1905 годзе.

Да канца 1900-х гадоў інтэртытры-рэплікі канчаткова замянілі інтэртытры-каментары. У 1920-х гадах інтэртытры з наплывамі, вылучэннем і павелічэннем у памеры некаторых слоў сталі частай з’явай. Паколькі ў нямых фільмах не было сінхранізаванага гуку для дыялогаў, інтэртытры выкарыстоўваліся для апавядання сюжэтаў, прадстаўлення ключавых дыялогаў і часам нават каментарыяў да дзеяння для аўдыторыі. Так інтэртытры сталі неад’емным элементам нямога кінематографа. Аўтар інтэртытраў стаў ключавым прафесіяналам у нямым кіно і часта быў аддзелены ад сцэнарыста, які стварыў аповед.

## Гл. таксама 
* Нямое кіно
* Субцітры

## Крыніцы 
Катэгорыя:Тэрміналогія кіно і відэа
Катэгорыя:Тэхналогіі кіно і відэа
Катэгорыя:Нямое кіно
Лозкаўскі сельсавет

**Ло́зкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Лозкі.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Васілевіцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рэчыцкага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Нахаўскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Рэчыцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Васілевіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Кожная трэцяя. За зачыненымі дзвярыма

**«Кожная трэцяя. За зачыненымі дзвярыма»** () — беларускі кароткаметражны дакументальны фільм, зняты ў 2016 годзе. Стаў лепшым беларускім фільмам на 6-м фестывалі кароткаметражнага кіно «Cinema Perpetuum Mobile».

## Змест 
Кожная трэцяя жанчына ў краіне падвяргаецца фізічнаму гвалту ў сям’і, кожная шостая — сексуальнаму. Хатні гвалт — тое, што адбываецца з сотнямі тысяч беларускіх жанчын за зачыненымі дзвярыма. Тысячы жанчын не могуць атрымаць належнай абароны і дапамогі, тысячы агрэсараў застаюцца беспакаранымі — у Беларусі адсутнічае спецыялізаваны закон аб папярэджанні хатняга гвалту.

## Здымачная група 
* аўтары — Аляксандр Васюковіч, Дар’я Царык, Ганна Шпакава
* фота, відэа, мантаж — Аляксандр Васюковіч
* інтэрв’ю і тэкст — Дар’я Царык
* куратар — Ганна Шпакава
* гук — Аляксандр Васюковіч

## Спасылкі 
* Фильм о домашнем насилии в Беларуси стал участником Filmfestival Cottbus 
* 

Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Сяргей Уладзіміравіч Курыленка

**Сяргей Уладзіміравіч Курыле́нка** (, г. Сафонава, Смаленская вобласць, РСФСР) — беларускі акцёр тэатра. Заслужаны артыст Беларусі (1998).

## Біяграфія 
Скончыў у 1980 годзе Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. З 1980 года ў Гродзенскім абласным драматычным тэатры, рэжысёр-пастаноўшчык.

Пасля масавых фальсіфікацый на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, жорсткага разгону акцый пратэстаў, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, раз з сямю дзясяткамі супрацоўнікаў тэатра падпісаў зварот да ўладаў, у якім заклікаў спыніць гвалт.

20 верасня акцёры спынілі спектакль «Вельмі простую гісторыю» пасля першага акту, калі ў антракце даведаліся пра тое, што Сяргей Курыленка і яго жонка Валянціна Харытонава былі затрыманыя. Пра гэта са сцэны гледачам заявіў акцёр Ігар Уланаў.. Дырэктар тэатра Ігар Гедзіч выклікаў да сябе акцёраў, задзейнічаных у спектаклі, прымусіўшы пісаць тлумачальную запіску, прыгразіўшы звольніць тых, хто адмовіцца. Пасля гэтага часта артыстаў была звольнена або сышла з тэатра.

27 кастрычніка па закліку Святланы Ціханоўскай далучыўся да агульнанацыянальнай забастоўкі разам з галоўным рэжысёрам Генадзем Мушпертам. У адказ дырэктар драмтэатра Ігар Гедзіч прапанаваў ім звольніцца па ўласным жаданні, але, пасля таго як яны адмовіліся, звольніў іх па артыкуле за «невыкананне працоўных абавязкаў».

## Творчасць 
Яго акцёрскае майстэрства вызначаецца сцэнічным густам, адчуваннем знешняга і ўнутранага малюнка ролі, смеласцю ў пошуках новых імправізацый. Стварыў яркія і выразныя характары-тыпы беларускага рэпертуару: Радзівіл Чорны і Уладзімір («Чорная панна», «Рагнеда і Уладзімір» А. Дударава). Сярод роляў: маркіз Дарант («» М. Булгакава), Драер («Кароль, дама, валет…» У. Набокава), Жыд («Камедыя пра нешчаслівага селяніна, яго жонку Маланку, жыда Давіда і Чорта, які страціў сэнс існавання» У. Рудава), Брэд Вінер («Дарагая Памэла» ), адвакат Хельмер («Нора» Г. Ібсена), Джордж («У наступным годзе, у той жа час…» ), Прафесар («» К. Чапека), Эзоп («Ліса і вінаград» Г. Фігейрэду), Генры Хігінс («Лялька» паводле Б. Шоу), Альвара («» Т. Уільямса) і інш. У прэм’ерным спектаклі «Рок-канцэрт з Рыгорам Горыным» (паводле Р. Горына) стварыў унікальны «зборны» вобраз інтэлігента (Ларычаў), які ўвасабляе ў сабе чысціню душы і сумленнасць.

## Сям’я 
У шлюбе з актрысай Валянцінай Харытонавай.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Акцёры тэатра Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя рэжымам Лукашэнкі
Мікалай Пятровіч Назаранка

**Мікалай Пятровіч Наза́ранка** (, г.п. Сямёнаўка, Крамянчуцкая акруга, УССР) — беларускі жывапісец.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1961 годзе. У 1963—1976 гадах выкладаў у Мінскім педагагічным інстытуце, у 1978—1988 гадах у БПІ.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1967 года.

## Творчасць 
Працуе ў розных жанрах жывапісу ў рэалістычнай манеры. Сярод твораў: «На вызваленай зямлі» (1967); гістарычныя карціны «Партызаны» (1968), «Вайной апаленыя» (1975), «3 ліпеня» (1981), «Памяць» (1982), «Вясна 45 года» (1985), «Рабіна чырвоная» (1987); пейзажы «Зямля» (1969), «Цішыня» (1976), «Магілёўшчына» (1977), «Лагойшчына» (1979), «Бярэзіна», «Родная зямля» (абодва 1980), «Мірны вечар» (1984), «На дачы», «Бэз», «Сядзіба Верашчакі», «Мінск. Дом Ванюшкі» (усе 1990-я г.); партрэты «Аўтапартрэт» (1966), «М. Багдановіч» (1976), «Наташа» (1989), «Жаночы партрэт» (1996) і інш.

## Сям’я 
Мае сыноў Пятра (нар. 1957) і Алега (нар. 1961), таксама мастакоў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі гістарычнага жанру Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Беларусі
Забойствы ў Фалуджы ў красавіку 2003 года

У красавіку 2003 года ў горадзе Эль-Фалуджа (Ірак) байцы 1-га батальёна 325-га пяхотнага палка 82-й паветрана-дэсантнай дывізіі ЗША адкрылі агонь па натоўпе грамадзянскіх асоб, якія пратэставалі супраць іх прысутнасці ў мясцовай школе. Салдаты сцвярджалі, што па іх стралялі невядомыя з натоўпу, у той час як мясцовыя жыхары казалі, што расстралялі людзей без усялякіх прычын. Human Rights Watch, якая аглядала гэты раён пасля інцыдэнту, не выявіла ніякіх рэчыўных доказаў стрэлаў у будынак, дзе размяшчаліся амерыканскія войскі.

## Здарэнне 
### 28 красавіка 
Увечары 28 красавіка 2003 года некалькі сотняў грамадзянскіх асоб праігнаравалі каменданцкі час, уведзены для іх амерыканскімі вайскоўцамі. Яны пачалі мітынгаваць на вуліцах Фалуджы, міма салдат, размешчаных у былой штаб-кватэры партыі Баас. Як сцвярджалі дэманстранты, яны хацелі выказаць свой пратэст перад будынкам мясцовай школы з нагоды акупацыі краіны. Група псіхалагічных аперацый арміі ЗША паспрабавала прымусіць грамадзянскіх асоб разысціся з аб’явамі, але гэтая спроба правалілася. Па словах мясцовых жыхароў, у гэты момант амерыканскія салдаты адкрылі агонь па бяззбройным натоўпе, забіўшы 17 і параніўшы больш за 70 пратэстоўцаў. Амерыканцы ў выніку інцыдэнту не пацярпелі. Па словах салдат 82-й паветрана-дэсантнай дывізіі, яны адказалі на агонь з боку пратэстуючых. Human Rights Watch не знайшла ніякіх доказаў таго, што амерыканскія войскі падвергліся нападу, і прыйшла да высновы, што вайскоўцы стралялі па іракцам без разбору
.

## Ахвяры 
Увогуле, падчас абодвух здарэнняў загінула 20 чалавек і яшчэ 70 атрымалі раненні рознай цяжкасці.

## У прэсе 
Гэтыя інцыдэнты часта цытуюцца і параўноўваюцца з іншымі падобнымі падзеямі. У сваім артыкуле ад 9 жніўня 2010 года Foreign Policy параўнала Фалуджу з рэйдам ізраільскай флатыліі ў Газе ў тым жа годзе, падчас якога ізраільскія ваенна-марскія камандас ужылі ваенную сілу, што прывяло да смерці дзевяці актывістаў, некаторыя з якіх былі застрэлены, калі тыя павярнуліся спіной да ізраільскіх салдат.

## Спасылкі 
*Human Rights Watch: IV. April 28 School Protest and Shooting
*Pictures of the massacre at Fallujah, Iraq  30 April 2003
*Iraqi rage grows after Fallujah massacre
*Violent Response: The U.S. Army in Al-Falluja

Катэгорыя:Вайна ў Іраку
Катэгорыя:Красавік 2003 года
Катэгорыя:Падзеі 28 красавіка
Катэгорыя:Падзеі 30 красавіка
Катэгорыя:Масавыя забойствы ў Іраку
Жудасны промах

**«Жудасны промах»** () — амерыканскі чорна-белы нямы драматычны кароткаметражны фільм 1913 года рэжысёра . Прэм’ера адбылася 17 красавіка 1913 года.

## Сінопсіс 
Малады бізнесмен, закахаўшыся ў простую тэлефаністку, насуперак свайму жаданню выпадкова падвяргае яе вялікай небяспецы, і зараз спрабуе знайсці выхад з сітуацыі, якая склалася, у чым яму дапамагае яго найлепшы сябар.

## У ролях 
## Вытворчасць 
Фільм створаны амерыканскай кінакампаніяй .

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Нямыя фільмы ЗША
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы Энтані О’Салівана
Абстрэл журналістаў у Багдадзе (2003)

8 красавіка 2003 года тры аб’екты ў Багдадзе, дзе размяшчаліся журналісты, былі выпадкова абстраляны Узброенымі сіламі ЗША падчас уварвання ў Ірак. У выніку гэтых падзей загінулі тры журналісты, чацвёра былі паранены.

Спачатку дзве амерыканскія ракеты класа «паветра-зямля» трапілі ў катарскую спадарожнікавую тэлевізійную станцыю ў офісе «Аль-Джазіры», забіўшы палесцінскага рэпарцёра Тарэка Аюба і паранілі іракскага аператара Зухайра аль-Іракі. Яны вялі прамую трансляцыю з даху будынка. 

Хутка танк «Абрамс» арміі ЗША абстраляў 15-ы паверх гатэля Palestine, дзе грунтаваліся амаль усе замежныя журналісты. Фота гатэля часта паказвалі ў навінах, так як многія журналісты здымалі свае рэпартажы паблізу. У выніку танкавага абстрэлу загінуў аператар агенцтва Reuters Тарас Працюк і трое атрымалі раненні. Хасэ Куса з іспанскага тэлебачання Telecinco, які знаходзіўся на 14-м паверсе, таксама памёр.

У гэты час рота А 4-га батальёна 64-га танкавага палка ўтрымлівала заходні канец маста Аль-Джумхурыя. Амерыканскія войскі падвяргаліся нападам з боку іракскіх падраздзяленняў па абодва бакі ракі Тыгр, у тым ліку мінамётнага абстрэлу. Раней гэтай раніцай батальён захапіў іракскую двухбаковую рацыю, па якой яны чулі, як іракскі назіральнік кіраваў мінамётным агнём па роце А. Гэтая інфармацыя была перададзена сілам на мосце, якія пачалі шукаць варожага карэкціроўшчыка. Танк А-роты заўважыў на балконе верхняга паверха вышыннага будынка на паўднёвым усходзе чалавека, які, відаць, назіраў за кампаніяй «нейкай оптыкай» (верагодна, Працюк). Выказаўшы здагадку, што гэта варожы карэктоўшчыкі, камандзір танка запытаў і атрымаў дазвол на стральбу. Танк выпусціў цеплавы снарад па балконе, забіўшы Працюка і Куса. Да гэтага інцыдэнту ніхто сярод бацоў не быў праінфармаваны аб гасцініцы Palestine або яе месцазнаходжанні, паколькі яна знаходзілася не ў іх сектары (усходні бераг Тыгра быў выдзелены 1-й дывізіі марской пяхоты). Пазней ваенныя ўсталявалі, што іракскі артылерыйскі карэктоўшчыкі, верагодна, знаходзіўся ў суседнім будынку, а не ў гатэлі.

Пазней офіс спадарожнікавага тэлеканала Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў падвергнуўся авіяўдарам.

## Спасылкі 
* At Least 3 Journalists Die in Blast at Baghdad Hotel *The New York Times* (registration required)
* News Organizations in Baghdad Fired / Three Correspondents Died *Asahi Shimbun* (Japanese)
* Three foreign journalists killed in Baghdad Agence France-Presse via Yahoo news
* Spanish Government to Demand Explanation to the U.S. for Death of its Cameraman *Asahi Shimbun* (Japanese)
* In Spain, Premier Is Focus of Anger at Journalist Deaths in Iraq *The New York Times* (registration required)
* Briefing at the Pentagon: 'We Choose Targets Carefully to Avoid Civilians' *The New York Times* (registration required)

Катэгорыя:Вайна ў Іраку
Катэгорыя:Красавік 2003 года
Катэгорыя:Падзеі 8 красавіка
Рыгор Война

**Рыгор Войнавіч Грычынавіч** (?—1605) — ротмістр каралеўскі (1565—1568), дваранін каралеўскі (1569),  (1576—1593), суддзя земскі ваўкавыскі (1578—1593), кашталян берасцейскі (1593—1605).

Таксама ў літаратуры называецца дзяржаўцам радашковіцкім (1569), на праўдзе дваранін Рыгор Война пасланы вялікім князем Жыгімонтам Аўгустам як гаспадарскі ўраднік пасля звестак пра смерць дзяржаўцы Івана Гарнастая для складання рэестра даходаў і пажыткаў, праз месяц дзяржаву атрымаў Цішковіч.

## Біяграфія 
З роду Войнаў-Грычынавічаў, сын Войны Мацвеевіча. Складаны герб Рыгора Войны падобны да герба брата Лаўрына, але ў 4-м полі пададзена іншая выява, герб бабкі па маці выклікаў у братоў прынамсі сумненні.

Як ротмістр найманай коннай роты вызначыўся ў бітве пад Сушай (ліпень 1567), браў удзел ва ўзяцці Улы (жнівень 1568). Служыў у Інфлянтах пад камандаваннем іх адміністратара Я. Г. Хадкевіча. Напэўна, вайсковая дзейнасць стала грунтам грамадскай актыўнасці і кар’ернага росту. Быў прадстаўніком Берасцейскага ваяводства ў дэлегацыі Вялікага Княства Літоўскага на з’езд у Варшаве ў канцы чэрвеня 1576 годзе, дзе літвіны прызналі Стэфана Баторыя каралём і вялікім князем. Паводле К. Нясецкага, загінуў падчас штурму Полацка ў 1579 годзе на вачах караля Стэфана Баторыя: «*odważnie nacierając poległ kulą postrzelony*», — аднак, Нясецкі папросту не зразумеў Віюк-Каяловіча: «*Hrehory Woyna kasztel[an] Brzeski z postrzału pod Połockiem odniesionego vmarł*», — Рыгор Война памёр ад раны, але адбылося гэта пазней.

Дэпутат Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага ад Берасцейскага павета (1594).

За бітву пад Сушай атрымаў наданне ў Пінскім павеце. Пасагам за Раінай з Клочкаў атрымаў ¼ частку мястэчка Межырэчы — дом на Рынку, Карбатоўскую стадолу каля дарогі з Ваўкавыска на Слонім, пляцы з мяшчанамі на вуліцах Славацічоўскай, Крывой і Слонімскай, і ¼ частку мястэчка Лыскава, такім чынам стаў абывацелем Ваўкавыскага павета і пазней абіраны на суддзі земскія ваўкавыскія.

## Сям’я 
Быў жанаты двойчы, з Раінай Мацееўнай Клачкоўнай Падароскай і Багумілай з чарэйскай лініі Сапегаў.

Пакінуў сына Філіпа Рыгоравіча Войніча і прынамсі чатырох дачок. Філіп, напэўна, памёр маладым, бо апроч адзінкавай згадкі пра яго няма звестак. Дачка Багдана, жонка Мікалая Вольскага, другая дачка, невядомая імем, жонка паэта Яна Пратасовіча, трэцяя — Марыя, жонка , чацвёртая — Таццяна, другая жонка Гаўрылы Тышковіча. Нейкая з дачок, у адным са шлюбаў была з Канстанцінам Кунцэвічам, земянінам Гарадзенскага павета.

## Літаратура 
* 
* *Шаланда А.* Сапраўдны гербоўнік шляхты Ваўкавыскага павета ў другой палове ХVІ-ХVІІІ ст. (В) // Герольд Litherland № 18, 2011. — С. 129—142.

Рыгор Войнавіч
Катэгорыя:Ротмістры
Катэгорыя:Войскія гарадзенскія
Катэгорыя:Суддзі земскія ваўкавыскія
Катэгорыя:Кашталяны берасцейскія
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Дэпутаты Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага
Нацыянальны ўніверсітэт Узбекістана

**Нацыянальны ўніверсітэт Узбекістана (НУУз)** () — вышэйшая навучальная ўстанова ва Узбекістане.

Першапачаткова ўніверсітэт быў створаны як мусульманская вышэйшая навучальная ўстанова пад назвай *Туркестанскі народны ўніверсітэт*. У 1919 годзе Туркестанскаму народнаму ўніверсітэту быў прысвоены статус дзяржаўнага. З 1923 па 1960 год ён функцыянаваў пад назвай *Сярэднеазіяцкі дзяржаўны ўніверсітэт*, а з 1960 года па 2000 год называўся *Ташкенцкім дзяржаўным універсітэтам*. У 2000 годзе прэзідэнт Узбекістана Іслам Карымаў прысвоіў Ташкенцкаму дзяржаўнаму ўніверсітэту статус нацыянальнага, і ўніверсітэт стаў насіць назву *Нацыянальны ўніверсітэт Узбекістана*.

## Структура 
У склад НУУз уваходзяць наступныя факультэты:
* Факультэт матэматыкі
* Факультэт прыкладной матэматыкі і інтэлектуальных тэхналогій
* Факультэт фізікі
* Факультэт хіміі
* Факультэт біялогіі
* Факультэт экалогіі
* Факультэт геаграфіі і прыродных рэсурсаў
* Факультэт геалогіі і геаінфармацыйных сістэм
* Эканамічны факультэт
* Факультэт сацыяльных навук
* Факультэт замежнай філалогіі
* Факультэт журналістыкі
* Факультэт тэквандо і спартыўнай дзейнасці
* Філіял у горадзе Джызак

## Вядомыя выпускнікі 
* Гл. :Катэгорыя:Выпускнікі Нацыянальнага ўніверсітэта Узбекістана

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт НУУз

Катэгорыя:Універсітэты Узбекістана
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Ташкента
Разумаў

**Разумаў** — прозвішча.

## Выбітныя носьбіты 
* Адам Яфімавіч Разумаў (нар. 1929) — вучоны-эканаміст.
* Аляксандр Кірылавіч Разумаў (1909—2003) — Герой Савецкага Саюза, удзельнік баёў за вызваленне Магілёва ў 1944 годзе.
* Мікалай Разумаў (нар. 1955) — грамадскі і палітычны дзеяч, лідар рабочага руху, палітвязень.
Міхаіл Рыгоравіч Хамула

**Міхаіл Рыгоравіч Хамула** (, с. Лучкіўка, Ічнянскага раёна, Чарнігаўскай вобласці, Украіны — , Масква) — генерал-палкоўнік, удзельнік баёў за вызваленне Магілёва ў 1944 годзе.

## Біяграфія 
Пасля заканчэння педагагічнага тэхнікума ў 1938 годзе працаваў настаўнікам няпоўнай сярэдняй школы. У 1939 годзе быў прызваны ў рады Чырвонай Арміі.

Перад пачаткам Вялікай Айчыннай вайны скончыў Белацаркоўскае стралкова-кулямётнае вучылішча і быў назначаны камандзірам кулямётнай роты. У гады вайны ўдзельнічаў у баях пад Масквой, у Беларускай аперацыі 1944 года, вызваленні Польшчы, ва Усходне-Прускай і Берлінскай аперацыях. Прайшоў шлях ад камандзіра роты да камандзіра палка, паказаў сябе валявым, таленавітым камандзірам. У час вызвалення г. Магілёва ад нямецкіх войск — на пасадзе камандзіра 878-га палка 290-й стралковай дывізіі, якой прысвоена ганаровае званне «Магілёўскай».

Пасля заканчэння вайны дывізія вярнулася з берагоў Эльбы ў г. Магілёў да месца пастаяннай дыслакацыі. Полк, якім камандаваў М. Р. Хамула, быў размешчаны ў цэнтры горада. Воіны 290-й дывізіі ўдзельнічалі ў аднаўленні горада, яго прамысловых прадпрыемстваў, дапамагалі сельскай гаспадарцы Магілёўскага раёна.

У пасляваенны перыяд займаў шэраг адказных камандных пасад. У 1954 годзе скончыў Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзэ, у 1961 годзе — Ваенную акадэмію Генштаба.

З 1961 года быў камандуючым войскамі Сібірскай ваеннай акругі. З 1979 года па 1987 год — намеснік Галоўнакамандуючага сухапутнымі войскамі па баявой падрыхтоўцы.

## Узнагароды 
Узнагароджаны двума ордэнамі Леніна, чатырма ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнам Суворава 3-й ступені, двума ордэнамі Айчыннай вайны 2-й ступені, двума ордэнамі Чырвонай Зоркі, 16 медалямі, ордэнамі і медалямі замежных дзяржаў.

Звання «Ганаровы грамадзянін горада Магілёва» ўдастоены 17 верасня 1982 года.

Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Магілёва
Катэгорыя:Дэлегаты XXIII з’езда КПСС
Катэгорыя:Дэлегаты XXIV з’езда КПСС
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 8-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 9-га склікання
Катэгорыя:Мемуарысты СССР
Катэгорыя:Удзельнікі вызвалення Магілёва
Катэгорыя:Камандзіры палкоў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Камандзіры батальёнаў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандуючыя Сібірскай ваеннай акругай
Катэгорыя:Генерал-палкоўнікі СССР
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чарнігаўскай вобласці
Вітаўтас Пятруліс

**Вітаўтас Пятруліс** (; , в. Кацялішкей, Біржанская воласць, Панявежскі павет, Ковенская губерня, Расійская імперыя (цяпер — Вабальнінкаская сянюнія, Біржайскі раён, Панявежыскі павет, Літва) — , , Комі АССР, СССР) — літоўскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, эканаміст, прэм'ер-міністр Літоўскай Рэспублікі (1925).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і заможнага фермера, якому належала 30 гк зямлі. У 1900 годзе скончыў пачатковую школу. У тым жа годзе памёр яго бацька, таму Вітаўтас Пятруліс працягваў навучанне толькі пры падтрымцы брата бацькі, святара Альфонса. Скончыў гімназію ў Мітаве. У 1910 годзе паступіў у Маскоўскі камерцыйны інстытут.

Летам 1918 года вярнуўся ў Літву, нядоўга працаваў журналістам газеты «Lietuvos aidas», быў кааптаваны ў склад Літоўскай Тарыбы, дзе ўвайшоў у фінансавую камісію. Восенью таго ж года пачаў працаваць ва урадавай канцыялярыі. Ва ўрадзе Пранаса Давідайціса заняў пасаду кіраўніка спраў Міністэрства фінансаў. Фактычна кіраваў усімі справамі Міністэрства, бо міністр Марцінас Ічас знаходзіўся за мяжой. 12 снежня 1919 г. Вітаўтас Петруліс разам з М. Ічам і А. Прусасам быў абраны членамі праўлення першага нацыянальнага банка — Літоўскага гандлёва-прамысловага банка, які накіраваў яго ў 1920 годзе ў Мемель, каб стварыць філіял банка.

21 жніўня 1922 года Э. Галванаўскас запрасіў Вітаўтаса Пятруліса заняць пасаду міністра фінансаў. Займаў гэты пост у чатырох ўрадах запар (трох Э. Галванаўскаса і А. Туменаса). Пасля таго, як Вітаўтас Петруліс стаў міністрам фінансаў, дзейнасць гэтага ведамства прыкметна актывізавалася. Былі заключаны дагаворы з замежнымі друкарнямі аб друку літоўскіх банкнот, былі падрыхтаваны правілы абмену золата на літы, была праведзена рэструктурызацыя падаткаў і г.д. Дзякуючы гэтай дзейнасці, менш чым праз паўтара месяца з моманту заняцця пасады міністра, пачала сваё жыццё нацыянальная валюта Літвы.

З 4 лютага па 25 верасня 1925 г. займаў пасаду прэм'ер-міністр Літвы і міністра фінансаў. Дэпутат Другога Сейма ад Саюза фермераў, а з 1925 года ўваходзіў у склад яго Прэзідыума. Быў вымушаны пайсці ў адстаўку ў сувязі з сакрэтнымі перамовамі з Польшчай па пытанні дрэваарацоўчага супрацоўніцтва паміж краінамі.

Пасля працяглых судовых працэсаў, 27 мая 1932 г. Вярхоўны трыбунал прысудзіў В. Пятруліса да 2 гадоў пазбаўлення волі. Аб'явіў галадоўку, якая працягвалася 1,5 месяца, пасля чаго быў вызвалены па просьбе аб памілаванні. З 1926 г. ён адышоў ад палітычнай дзейнасці і пачаў займацца фермерскай гаспадаркай. Падтрымлівай сяброўскія адносіны с музыкантам С. Шымкусам і паэтам Ф. Кірша. У 1937 годзе ён вярнуўся да актыўнага грамадскага жыцця; адзін з заснавальнікаў Экспартнай гандлёвай кампаніі. 

29 ліпеня 1940 года, пасля далучэння Літвы да СССР паводле ордэра на арышт, падпісанага Антанасам Снечкусам, ён быў арыштаваны і зняволены ў Ковенскую турму, пазней высланы з Літвы ў Ухтпячлаг. У 1941 годзе расстраляны пасля хваляванняў сярод зняволеных.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Літвы
Катэгорыя:Міністры фінансаў Літвы
Катэгорыя:Эканамісты Літвы
Катэгорыя:Дэпутаты Другога Сейма Літоўскай Рэспублікі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Біржайскім раёне
23 км (прыпыначны пункт, Смаленскі рэгіён)

**23 км** () — нядзеючы прыпыначны пункт Маскоўскай чыгункі на лініі Рослаўль — Фаянсавая, паміж станцыяй Аселле і былым раз’ездам Шчопаць. Размешчаны ў лясным масіве, на далёкім аддаленні ад населеных пунктаў, тэрытарыяльна адносіцца да Рослаўльскага раёна Смаленскай вобласці, але ў некаторых крыніцах раз’езд адносяць да Бранскай вобласці.

## Літаратура 
* Железнодорожные станции СССР. Справочник. — М.: Транспорт, 1981

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі і платформы Смаленскай вобласці
Подых балот

**«Подых балот»** — беларускі кароткаметражны дакументальны фільм, зняты рэжысёрам Ігарам Чышчэнем у 2014 годзе.

## Змест 
Фільм распавядае пра лёс балот, якія трапілі ў «*чорны*» спіс прызначаных для асушэння, і іх жыхароў, якія падзяліліся сваімі гісторыямі жыцця на балоце. Фільм знаёміць з незвычайным прыродным асяроддзем балот, якія захоўваюць ваду, змякчаюць клімат, з’яўляюцца прытулкам не толькі для мноства відаў птушак і звяроў, але і старадаўніх легенд. Разам з тым, у фільме закранаецца праблема змены экасістэмы балот, звязаная з працэсам торфаздабычы. Гледачы змогуць пачуць апавяданні мясцовых жыхароў пра тое, як памяняўся іх звыклы лад жыцця і родныя мясціны з-за асушэння тарфянікаў.

## Над фільмам працавалі 
* Ігар Чышчэня
* Вольга Каскевіч
* Канстанцін Чыкалаў
* Ігар Сувораў
* Наталля Каварская
* Аляксандр Паццеў
* Віктар Кісцень
* Наста Якавіцкая
* Кацярына Піліпенка
* Аліна Літвінчук
* Дзмітрый Белуш
* Андрэй Раманцоў
* Канстанцін Чарніковіч

## Спасылкі 
* 
* «Подых балот»  на сайце «Лістапада»
* «Подых балот»  на сайце «Watch Docs»

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы на беларускай мове
Катэгорыя:Фільмы Ігара Чышчэні
Леанід Леанідавіч Іваноў

**Леанід Леанідавіч Іваноў** (, Магілёў — ) — беларускі музыкант і дырыжор, дацэнт.

## Біяграфія 
У 1964 годзе скончыў Беларускую дзяржаўную кансерваторыю і быў накіраваны на працу ў Магілёўскае музычнае вучылішча імя Рымскага-Корсакава. З 1966 года працаваў намеснікам дэкана па вучэбнай рабоце, а з 1973 года — дырэктарам музвучылішча. У 1990 годзе адкрыўся педагагічны факультэт філіяла Беларускай акадэміі музыкі, і Л. Л. Іваноў стаў яго дэканам, на працягу 8 гадоў ажыццяўляў кіраванне дзвюма вучэбнымі ўстановамі.

Член Беларускага саюза музычных дзеячаў з 1991 года.

## Узнагароды 
Заслужаны выкладчык БССР, заслужаны дзеяч мастацтваў БССР, узнагароджаны медалём Францыска Скарыны. За высокія дасягненні ў прафесійнай і грамадскай дзейнасці ў 2000 годзе Магілёўскі аблвыканкам прысвоіў музыканту Ганаровае званне «Чалавек года». У 2003 годзе Л. Л. Іванову прысуджана Спецыяльная прэмія Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь у намінацыі «Музычнае мастацтва», у 2008 годзе — ганаровае званне «Народны артыст Беларусі».

Звання «Ганаровы грамадзянін горада Магілёва» ўдастоены ў 2003 года.

## Літаратура 
* *Бакланова, Л.* Маэстро Иванов — прославил Могилёв / Л. Бакланова // Веснік Магілева. — 2003. — 25 июня.
* *Зинькевич, Л.* Леонид Иванов стал народным! // Днепровская неделя. — 2008. — 22 окт. — С. 1, 8.
* Иванов Леонид Леонидович // Кто есть Кто. Деловой мир СНГ. Вып. 2002. — Мінск, 2002. — С. 148.
* 
* 
* Маэстро Леонид Иванов — Почётный гражданин города Могилёва // Веснік Магілёва. — 2003. — 25 чэрв.
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Магілёва
Катэгорыя:Музычныя педагогі Беларусі
Катэгорыя:Дырыжоры СССР
Катэгорыя:Дырыжоры Беларусі
Катэгорыя:Дэканы Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі