Эрык Кэндэл

**Эрык Кэндэл** (, ) — амерыканскі вучоны ў галіне нейрабіялогіі, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне ў 2000 годзе разам з П. Грынгардам і А. Карлсанам «за адкрыццё малекулярных механізмаў працы сінапсаў».

## Біяграфія 
Эрык (*Erich*) нарадзіўся 7 лістапада 1929 года ў Вене ў яўрэйскай сям’і Германа і Шарлоты Кэндэл з Каламыя. Герман Кэндэл валодаў крамай цацак на Кучкергасе, у іх быў старэйшы сын Людвіг. Эрык вучыўся ў венскай пачатковай школе. У 1939 году сям’я Кэндэл вымушана была з’ехаць з Аўстрыі з-за пераследаў гітлераўскага рэжыму. Эрык і Людвіг выехалі спачатку ў Бельгію, а потым у ЗША, дзе змаглі ўз’яднацца з бацькамі.

У Нью-Ёрку сям’я Кэндэл пасялілася ў Брукліне. Эрык спачатку не ведаў англійскай мовы. Было вырашана змяніць яго імя на амерыканскі манер, адкінуўшы апошнюю літару: *Eric*. Наведваў дзяржаўную пачатковую школу № 217, затым яўрэйскую школу ў Флэтбушы (), затым дзяржаўную сярэднюю школу «Эразмус-хол» (). Пісаў нататкі для школьнай газеты, захапляўся спортам.

У 1944 годзе Эрык Кандэл паступіў у Гарвардскі ўніверсітэт, дзе вывучаў гісторыю і літаратуру сучаснай Еўропы. Зацікавіўся працамі Зігмунда Фрэйда і псіхааналізам — менавіта гэта падштурхнула яго да вывучэння псіхіятрыі. У 1956 годзе скончыў Нью-Ёркскі ўніверсітэт. У чэрвені 1956 года пабраўся шлюбам з Дэніз Бістрэн.

З 1960 года ў Гарвардскай медыцынскай школе, з 1965 года ў Нью-Ёркскім універсітэце, з 1974 года прафесар у Калумбійскім універсітэце.

Аўтар навуковых прац па вывучэнні механізмаў памяці.

Выявіў, што кароткачасовая памяць заснавана на змене формы бялкоў пры далучэнні фасфату, а доўгачасовая — на сінтэзе новых бялкоў.

Член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1974), Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук, Германскай акадэміі прыродазнаўцаў «Леапальдзіна» (1989).

## Узнагароды 
* 2012 — Ганаровы знак За заслугі перад Аўстрыйскай Рэспублікай
* 2006 — Медаль Бенджаміна Франкліна ад Амерыканскага філасофскага таварыства
* 2005 — Аўстрыйскі ганаровы знак За навуку і мастацтва
* 2000 — Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне
* 1999 — Прэмія Вольфа па медыцыне
* 1997 — *Ralph W. Gerard Prize*
* 1997 — *Charles A Dana Award for Pioneering Achievement in Healt*
* 1993 — Прэмія Харві
* 1988 — Нацыянальны навуковы медаль ЗША
* 1988 — Прэмія Нацыянальнай акадэміі навук ЗША за навуковы агляд ()
* 1987 — Міжнародная прэмія Гайрднера
* 1983 — Прэмія Альберта Ласкера за фундаментальныя медыцынскія даследаванні
* Pour le Mérite

Ганаровы грамадзянін горада Вены (2009).

У 2008 годзе выйшаў фільм Петры Зэгер () *In search of Memory* пра Эрыка Кэндэла.

## Некаторыя публікацыі 
* Malleret G, Alarcon JM, Martel G, Takizawa S, Vronskaya S, Yin D, Chen IZ, Kandel ER, Shumyatsky GP. Bidirectional regulation of hippocampal long-term synaptic plasticity and its influence on opposing forms of memory. Journal of Neuroscience 30: 3813-25.
* Akil, H., Brenner, S., Kandel, E.R., Kendler, K.S., King, M-C., Scolnick, E., Watson, J.D., and Zoghbi, H.Y. (2010). The future of psychiatric research: Genomes and neural circuits. Science 327:1580-1581.
* Simpson, E.H., Kellendonk, C., and Kandel, E.R. (2010). A possible role for the striatum in the pathogenesis of the cognitive symptoms of schizophrenia. Neuron 65:585-596.
* Si, K., Choi, Y., White-Grindley, E., Majumbar, A., and Kandel, E.R. (2010). Aplysia CPEB can form prion-like multimers in sensory neurons that contribute to long-term facilitation. Cell 140:421-435.
* Rajasethupathy, P., Fiumara, F., Sheridan, R., Betel, D., Puthanveettil, S.V., James J. Russo, J.J., Sander, C., Tuschl, T., and Kandel, E.R. (2009). Characterization of small RNAs in Aplysia reveals a role for miR-124 in constraining long-term synaptic plasticity through CREB. Neuron 66:803-817.
* Kandel, E.R. (2009) The Biology of Memory: A Forty-Year Perspective. J Neurosci 29: 12748-12756.
* Muzzio, I.A., Levita, L., Kulkarni, J., Monaco, J., Kentros, C., Stead, M., Abbott, L.F., and Kandel, E.R. (2009) Attention enhances the retrieval and stability of visuospatial and olfactory representations in the dorsal hippocampus. PLoS Biol 7(6).
* .
* .
* 

## Літаратура 
* *International Biographical Dictionary of Central European Emigrés 1933—1945*. Hrsg.: Herbert A. Straus, Werner Röder. Saur, München 1983, ISBN 3-598-10089-2 (Band 2/I A-K) S.&nbsp;590.
* 

## Спасылкі 
* Аўтабіяграфія Эрыка Кэндэла на Нобелеўскім сайце 
* Eric Kandel — A Nobel’s Life 
* Eric R. Kandel’s United States Patents 

Катэгорыя:Біяфізікі ЗША
Катэгорыя:Біяхімікі ЗША
Катэгорыя:Нейрабіёлагі ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з ЗША