open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Були деньки (альбом)

**Були деньки** (бел. Былі дні) — студыйны альбом гурта Воплі Відоплясова. Выпушчаны 2006 года і прысвечаны 20-годдзю гурта і вытрыманы ў музычнай эстэтыцы васьмідзясятых. 2008 альбом быў перавыпушчаны на вінілавай пласцінцы абмежаваным накладам 300 асобнікаў.

## Кампазіцыі 
### CD 
# «Пісенька» — 3:47
# «А-Ба-Бап» — 2:07
# «Пісня» — 2:52
# «А Чи То» — 2:40
# «Були Деньки» — 3:00
# «Зеднє Око» — 2:03
# «Колискова» — 4:19
# «Політрок» — 2:21
# «Червоні Коні» — 2:11
# «Гей, Налягай» — 2:16
# «Дитинство» — 4:01
# «Катерина» — 2:55

### LP 
;Першы бок
# «Пісенька» — 3:47
# «А-Ба-Бап» — 2:07
# «Пісня» — 2:52
# «А Чи То» — 2:40
# «Були Деньки» — 3:00
# «Зеднє Око» — 2:03
;Друга сторона
# «Колискова» — 4:19
# «Політрок» — 2:21
# «Червоні Коні» — 2:11
# «Гей, Налягай» — 2:16
# «Дитинство» — 4:01
# «Катерина» — 2:55

## Музыкі 
* Алег Скрыпка — баян, вакал, гітара, клавішныя
* Аляксандр Піпа — бас-гітара, бэк-вакал
* Яўген Рагачэўскі — гітара, бэк-вакал
* Сяргей Сахно — барабаны, бэк-вакал
* Дызайн — Д. Камаркоў
* Лірыка — О. Літоўчанка (песня: 1), А. Скрыпка, А. Піпа (песні: 1, 6)
* Мастэрынг — М. Угрын
* Мікс — М. Капуста
* Музыка — А. Скрыпка (песні: 1, 2, 5—10, 12), Ю. Здарэнка (песні: 1—4, 6, 9, 11)
* Фота — Н. Сыдзь, С. Волкаў
* Запісана — М. Капуста, А. Стахно

Катэгорыя:Альбомы гурта «Воплі Відоплясова»
Катэгорыя:Альбомы 2006 года
Азербайджан на летніх Паралімпійскіх гульнях 2008

**Азербайджан на летніх Паралімпійскіх гульнях 2008** будзе прадстаўлены як мінімум 18 спартоўцамі ў 4 відах спорту.

## Спасылка 
* Склад зборнай Азербайджана . Афіцыйны сайт Нацыянальнага паралімпійскага камітэта Азербайджана. 

Катэгорыя:Азербайджан на Паралімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Краіны на летніх Паралімпійскіх гульнях 2008
Катэгорыя:Спорт у Азербайджане
Сімон Фёдаравіч Ушакоў

**Сімон (Пімен) Фёдаравіч Ушако́ў** (1626, Масква — 25 чэрвеня 1686, Масква) — рускі жывапісец і графік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся і жыў у Маскве. У 1648—64 гг.  у Сярэбранай і Залатой палатах. З 1664 жалаваны іканапісец Аружэйнай палаты, кіраўнік іканапіснай майстэрні.

## Творчасць 
Пісаў , фрэскі і кіраваў распісваннем Архангельскага і Успенскага сабораў (1660), размалёўваў царскую палату (1657), сцены Гранавітай палаты (1668) у Маскоўскім Крамлі, выканаў абразы для  (1656—57). Чарціў геаграфічныя карты і планы, ствараў малюнкі для гравёраў і сам займаўся афортам («Сем смертных грахоў», 1665).

У рускім жывапісе канца 17 ст. выступіў рэфарматарам: выкарыстоўваючы традыцыйныя іканаграфічныя схемы, імкнуўся да святлоценявой лепкі формы, мяккасці пераходаў, аб'ёмнасці лікаў, жыццёвасці, што вызначала пераход ад сярэдневяковых канонаў да свецкага рэалістычнага мастацтва: абразы «Тройца» (1671), «Нерукатворны Спас» (1677), карціна «Маці Божая Уладзімірская» («Дрэва Маскоўскай дзяржавы», 1668). Свае эстэт, погляды выклаў у трактаце «Слова к любатшчацельнаму іконнага пісанія» (каля 1666).

## Літаратура 
* Ушакоў Сімон (Пімен) Фёдаравіч //  С. 291.
* 
* Овчинникова Е. С. Портрет в русском искусстве XVII в. М., 1955.
* Ананьева Т. С. Ушаков: [Альбом]. Л., [1971].

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мастакі паводле алфавіта
Катэгорыя:Іканапісцы Расіі
Катэгорыя:Мастакі Расіі XVII стагоддзя
Азербайджан на летніх Паралімпійскіх гульнях 1996

**Азербайджан на летніх Паралімпійскіх гульнях 1996** быў прадстаўлены ў 2-х відах спорту (лёгкай атлетыцы і паўэрліфцінгу). У склад зборнай Азербайджана ўвайшлі 2 чалавекі - пауэрлифтер Гюндюз Ісмаілаў і марафонец Аляксандр Антофий, які фінішаваў 4-м.

## Спасылка 
* Склад зборнай Азербайджана . Афіцыйны сайт Нацыянальнага паралімпійскага камітэта Азербайджана. 

Катэгорыя:Азербайджан на Паралімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Краіны на летніх Паралімпійскіх гульнях 1996
Катэгорыя:Спорт у Азербайджане
Азербайджан на летніх Паралімпійскіх гульнях 2000

**Азербайджан на летніх Паралімпійскіх гульнях 2000** быў прадстаўлены ў 3-х відах спорту (лёгкай атлетыцы, паўэрліфцінгу і стральбе). У склад зборнай Азербайджана ўвайшлі 7 чалавек (6 мужчын і 1 жанчына).

## Медалісты 
## Спасылка 
* Склад зборнай Азербайджана . Афіцыйны сайт Нацыянальнага паралімпійскага камітэта Азербайджана. 

Катэгорыя:Азербайджан на Паралімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Краіны на летніх Паралімпійскіх гульнях 2000
Катэгорыя:Спорт у Азербайджане
Азербайджан на летніх Паралімпійскіх гульнях 2004

**Азербайджан на летніх Паралімпійскіх гульнях 2004** быў прадстаўлены ў 4-х відах спорту (дзюдо, (лёгкай атлетыцы, паўэрліфцінгу, стральбе). У склад зборнай Азербайджана ўвайшло 11 чалавек (9 мужчын і 2 жанчыны).

## Медалісты 
## Спасылка 
* Склад зборнай Азербайджана . Афіцыйны сайт Нацыянальнага паралімпійскага камітэта Азербайджана. 

Катэгорыя:Азербайджан на Паралімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Краіны на летніх Паралімпійскіх гульнях 2004
Катэгорыя:Спорт у Азербайджане
Герб Скідзеля

**Герб Скідзеля** — герб горада Скідзель Гродзенскага раёна. Герб і сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 279.

## Апісанне 
Герб уяўляе сабой варажскі шчыт, у сярэбраным полі якога намаляваны дзве вежы чырвонага колеру з уязнымі аркамі. Паміж вежамі размешчаны чорная брама, у блакітнай ніжняй канцавой частцы — чорны паляўнічы ражок з сярэбранай фурнітурай.

### Тлумачэнне сімволікі 
У аснову герба Скідзеля было пакладзена аўтэнтычнае адлюстраванне брамы, якая дагэтуль захавалася ў горадзе і з'яўляецца ўваходам у гарадскі парк. Паляўнічы ражок з'яўляецца элементам родавага герба Радзівілаў, якія доўгі час валодаў Скідзелем.

## Гл. таксама 
* Сцяг Скідзеля

## Спасылкі 
* http://www.pravo.by/pdf/2007-148/2007-148(004-048).pdf 

Катэгорыя:Скідзель
Скідзель
Пугукала

**Пугукала** — возера ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці, за 37 км на паўночны захад ад горада Мазыр, за 11 км на ўсход ад горада Петрыкаў, за 2,8 км на поўдзень ад вёскі Конкавічы Петрыкаўскага раёна, на левабярэжнай пойме Прыпяці.

Даўжыня возера 0,55 км, найбольшая шырыня 0,34 км. Даўжыня берагавой лініі 2,1 км. У цэнтральнай частцы вострава маецца невялікі востраў. На поўдні пратокай злучана са старычным возерам Старая Рака і праз яго з Прыпяццю.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-142 

Катэгорыя:Азёры Мазырскага раёна
Катэгорыя:Басейн Прыпяці
Клетка (возера)

**Клетка** — возера ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці, за 6,5 км на ўсход ад горада Петрыкаў, за 1,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Навасёлкі, на правабярэжнай пойме Прыпяці.

Возера старычнае. Даўжыня 0,28 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 0,65 км. На захадзе злучана пратокай з возерам Веліжжэ.

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-142 

Катэгорыя:Азёры Петрыкаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Прыпяці
Апівень

**Апівень** — у беларускай міфалогіі нячысцік, які чапляецца да людзей і схіляе іх да п’янства.

## Апісанне 
Бывае на ўсіх бяседах (застоллях), назірае, хто колькі выпівае і падштурхоўвае выпіць болей тых, хто выпіў мала. Калі ніяк не здолее падштурхнуць да выпіўку, падсыпае ў шклянку чалавеку нейкага зелля, і той ад аднаго глытка робіцца п’яны. Апівень любіць здзекавацца з п’яных, дражніць, скідваць на падлогу. Апівень нябачны, пабачыць яго можна толькі ў добрым падпітку. Яго выгляд спалучае ў сабе антра- і зааморфныя рысы. Апівень уяўляўся невялічкая істотай, парослай рэдкай цёмнай поўсцю. Галава ў яго быццам чалавечая, толькі са свіным рылам, а замест броваў — маленькія рожкі, як у маладога бычка. Хвост закручаны, як у парася, на нагах — капыты. Ходзіць як чалавек або на карачках. Кажуць, няма ў свеце п’яніцы, які б здолеў перапіць Апіўня — на яго не дзейнічае алкаголь. Пра чалавека, які шмат п’е і не п’янее, кажуць, што ён п’е як Апівень. У нячысціка верылі ў Мядзельскім раёне, упершыню яго згадвае фалькларыст А. У. Лукша.

## Гл. таксама 
* Бадзюля
* Сербай

## Літаратура 
* Беларуская міфалогія: Энцыклапедычны слоўнік / С. Санько [і інш.]; склад. І. Клімковіч. — 2-ое выданне, дапоўненае. — Мінск: Беларусь, 2006. — 500 с.: іл.

## Спасылкі 
* Родныя вобразы. Апівень
* Дзедавіца — Апівень

Катэгорыя:Міфалогія
Катэгорыя:Беларуская міфалогія
Катэгорыя:Беларуская народная дэманалогія
Закустика

**Закустика** (бел. Закустыка) — другі альбом гурта Воплі Відоплясова. Запісана падчас выступу ў культавым парыжскім клубе «Шэ ПІФ», запіс зроблены Неры Каціна, лідарам французскага калектыву «Les VRP». Выконваюцца акустычныя версіі песень ВВ і народныя песні. Арыгінальны носьбіт — прайгравальнік кампакт-касета.

## Змест 
Катэгорыя:Альбомы гурта «Воплі Відоплясова»
Катэгорыя:Альбомы 1993 года
Катэгорыя:Канцэртныя альбомы
Або або

**«Або або»** — першы афіцыйны альбом гурта Воплі Відоплясова. З'явіўся на вінілавай пласцінцы, а пасля на кампакт-дыску. Запісаны ўжывую ў Францыі на фестывалі «Еўракеен дэ Бельфор» невядомым французскім аператарам на бытавую касету MAXELL XLH-S, дзе выступ украінцаў быў высока адзначаны на старонках газеты «Le Monde». 9 песень выконваецца па-ўкраінску, 5 — па-руску.

## Кампазіцыі 
# «Демоны» — 1:50
# «Машина» — 2:16
# «Я підійду» — 2:33
# «Мусса» — 2:25
# «Ты ушёл» — 3:21
# «Полонина» — 2:58
# «Були деньки» — 3:01
# «Рассвет» — 3:24
# «Веселковий твист» — 2:13
# «Оля» — 2:58
# «Зв'язок» — 2:06
# «Колись» — 3:20
# «Або або» — 2:33
# «Червоні коні» — 2:28

Катэгорыя:Альбомы гурта «Воплі Відоплясова»
День нароDJення (альбом)

**День нароDJення** — электронны альбом гурта Воплі Відоплясова. Складзены з кавер-версій савецкіх хітоў і аўтарскіх рэміксаў на творы гурта. Складзены непасрэдна Алегам Скрыпкам. Перавыданне альбома, здзейсненае ў 2006 годзе, змяшчае дададзеныя трэкі «Tombe la neige», «Rai» та «California RMX».

## Кампазіцыі 
# Den NaroDJennia — 4:16
# Ne doumay — 4:36
# My — deti — 4:26
# Tombe la neige — 3:38
# Rai — 4:03
# California RMX — 4:42
# Mahatma — 5:14
# Melodia — 6:58
# Den NaroDJennia2 (sufi version) — 4:45

Катэгорыя:Альбомы гурта «Воплі Відоплясова»
Хай живе ВВ (альбом)

**«Хай живе ВВ»** — адзін з першых запісаў гурта Воплі Відоплясова, якія распаўсюджваліся сярод фанатаў на касеце.

## Кампазіцыі 
# «Kapusta» (1:19)
# «Uagaga» (1:27)
# «Zadne Oko» (1:56)
# «Priliag» (3:06)
# «Ya Letel» (2:03)
# «Rassvet» (1:59)
# «Spor» (1:56)
# «Muha» (2:25)
# «Konspekt» (2:35)
# «Taran» (1:31)
# «DND» (2:43)
# «Aleksandr» (1:55)
# «Soplivyi Sezon» (2:20)
# «Aiaiaiai» (3:28)

Катэгорыя:Альбомы 1987 года
Катэгорыя:Альбомы гурта «Воплі Відоплясова»
Перший концерт в Москві (альбом)

**Перший концерт в Москві** — другі неафіцыйны альбом гурта Воплі Відоплясова, зроблены ў выглядзе бутлегу (запісу канцэрту) гурта .

## Кампазіцыі 
# «Танці» (2:55)
# «Оля» (2:14)
# «Кислая капуста» (1:03)
# «Пісенька» (4:30)
# «Я летел» (2:26)
# «Товарищь майор» (2:23)
# «Махатма» (4:18)
# «Музіка» (5:05)
# «Рассвет» (2:08)
# «Уа-га-га» (1:39)
# «Були деньки» (2:42)
# «Полонина» (3:30)
# «Плач Ярославни» (3:00)

Катэгорыя:Альбомы гурта «Воплі Відоплясова»
Танці (альбом)

**Танці** — касета гурта Воплі Відоплясова, не лічыцца афіцыйнай, хоць у свой час актыўна хадзіла па руках. Змяшчае рарытэтныя, артэфактныя рэчы.

## Кампазіцыі 
# «Танці»
# «Я летел»
# «Оля»
# «Махатма»
# «Краков'як рок»
# «Товарищ майор»
# «Політрок»
# «Полонина»
# «Були деньки»
# «Музика»
# «Рассвет»
# «Гей, налягай»
# «Колискова»
# «Гей! Любо!»

Катэгорыя:Альбомы гурта «Воплі Відоплясова»
В.В. на сцені фестивалю РОК-СІЧ (альбом)

**Воплі Відоплясова на сцені фестивалю РОК-СІЧ** (бел. Воплі Відаплясава на сцэне фестывалю РОК-Січ) — канцэртны альбом гурта Воплі Відоплясова, які быў выпушчаны музычным выдавецтвам "Країна Мрій" у 2008 годзе.

Было выдадзены дзве версіі гэтага альбома: двухдыскавая, якая выйшла абмежаваным накладам, і звычайную, на адным CD.

## Кампазіцыі 
### Звычайнае выданне 
# «Полонина» (3:46)
# «Дитинство» (3:46)
# «Є - є» (3:59)
# «Пачка цигарок» (3:43)
# «Сонячні дні» (4:31)
# «Юра» (4:15)
# «Попс» (4:03)
# «Любов» (3:37)
# «День народження» (4:28)
# «Були деньки» (3:40)
# «Були на селі» (4:59)
# «Розмова з Махатмою» (6:25)
# «Галю, приходь» (2:54)
# «Їхали козаки» (2:34)
# «Гей! Любо!» (3:17)
# «Розпрягайте, хлопці, коней!» (3:42)
# «Весна» (5:19)
# «Танці» (6:08)
# «Катерина» (3:37)

### "Абмежанае" выданне 
;CD 1
# «Полонина»
# «Пісенька»
# «Дитинство»
# «Є - є»
# «Пачка Цигарок»
# «Сонячні Дні»
# «Юра»
# «Попс»
# «Любов»
# «День Народження»
;CD 2	
# «Були Деньки »
# «Були На Селі»
# «Розмова З Махатмою»
# «Горіла Сосна»
# «Галю, Приходь»
# «Їхали Козаки»
# «Гей, Любо!»
# «Розпрягайте, Хлопці, Коней»
# «Весна»
# «Танці»
# «Катерина»

## Музыкі 
* Алег Скрыпка – вакал, гітара, баян, труба
* Аляксандр Піпа – бас-гітара, бэк-вакал
* Яўген Рагачэўскі – гітара, бэк-вакал
* Сяргей Сахно – ударныя, бэк-вакал
* Наталія Сыдзь – дызайн, афармленне
* Міхаіл Угрын – мікс, мастэрынг
* Макс Капуста – запіс

Катэгорыя:Альбомы гурта «Воплі Відоплясова»
Катэгорыя:Альбомы 2008 года
Hey, O.K.!

**Hey, O.K.!** — касета гурта Воплі Відоплясова, якая была выдадзена канадска-ўкраінскай студыяй «Кобза», у 1990 годзе. Была вельмі папулярнай сярод дыяспары і ва Украіне.

Гэты альбом не лічыцца афіцыйным.

## Кампазіцыі 
# «Connection» (2:08)
# «Polonyna (In the mountains)» (3:14)
# «Sweet little song» (3:49)
# «Hey,OK!» (2:42)
# «Halyna» (2:43)
# «Back in the good old days» (3:02)
# «White spots» (2:54)
# «Hallelujah» (2:21)
# «Mad star» (3:00)
# «Sunrise» (3:09)
# «Dancing» (2:27)
# «A Song» (2:48)
# «Rainbow twist» (1:55)
# «Music» (3:27)
# «Flying down» (2:23)
# «Grass» (2:40)
# «ABUPUP» (1:36)
# «Once» (3:01)
# «Країна мрій» (5:18)

## Кавер-версіі
У 2011 годзе гурт зрабіў беларускамоўны кавер «Краіна мрой» на песню «» для складнкі «Будзьма! Тузін. Перазагрузка-2». У 2018 годзе музычны партал Тузін Гітоў разам з Letapis.by уключыў песню «Краіна мрой» Воплей Відоплясова ў топ «60 беларускамоўных гітоў сучаснасці» (спіс найлепшых песень, выдадзеных з 1988 года).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Альбомы гурта «Воплі Відоплясова»
Вужыны Кароль

. Асколкі гэтага старажытнага міфа захаваліся ў беларускіх і літоўскіх народных казках. Карціна беларускага мастака.]]
**Ву́жыны Кароль** (*Кароль Вужоў*, *Вужыны Цар*, *Цар-вуж*) — у беларускай міфалогіі уладар усіх паўзуноў, вартаўнік усіх скарбаў і падземных багаццяў.

## Апісанне 
Вялізны вуж з каронай на галаве. Часцей за ўсё яго можна пабачыць на Узвіжанне, калі ён вядзе ўвесь свой змяіны народ на зімоўку, у Змяіны Вырай. Супроць Птушынага Выраю, куды зляталі на зіму птушкі, змяіны размяшчаўся ўнізе сусвету — глыбока пад зямлёй альбо ў каранях Сусветнага Дрэва.

Сама карона Вужынага Цара была чароўнай. Калі камусьці даводзілася набыць хаця б адзін-два залатыя рогі, якія былі да яе прымацаваныя, той мог навучыцца мове ўсіх звяроў, ведаць чужыя думкі, ва ўсіх і заўсёды мець поспех. На ўладара вужынай кароны не дзейнічала ніякая атрута. Злодзею яна дапамагала без перашкоды праходзіць праз усе замкі і дзверы. Часам уладальнік такой кароны мог бачыць схаваныя скарбы. Здабыць карону можна было наступным чынам: паслаць на шляху Вужынага Караля ручнік, паставіць там хлеб і соль. І ў знак падзякі Вужыны Кароль адломіць ад сваёй кароны рог і кіне добраму чалавеку. Па іншых крыніцах, трэба было пры гэтым сказаць: «Вуж малады, скінь рог залаты». Калі паспрабаваць адняць карону хітрасцю, то ўсе змеі кінуцца за чалавекам наўздагон, і калі ён не кіне карону, то страціць жыццё. Паводле заходнебеларускіх паданняў, Вужыны Кароль мог хадзіць на хвасце. Усе змеі — яго дзеці, якіх ён заклікаў, выкарыстоўваючы свой багатырскі свіст.

Зімуюць змеі ў вялізнай яме. Пасярод яе ёсць камень, якім яны «кормяцца». Лізне яго змяя — і ўжо сытая. Аднойчы ў яму да змей правалілася дзяўчына. Але змеі яе пашкадавалі і не чапалі. Яна разам з імі лізала гэты камень, і таму не памерла ад голаду. А вясною змеі выцягнулі яе на паверхню.

## Змеі ў традыцыйнай беларускай культуры 
Яшчэ да пачатку ХІХ ст. у некаторых сем’ях у Беларусі і Літве замест ката маглі трымаць вужа, аб чым пісалі шматлікія паслы (Сігізмунд Герберштэйн). Вужыны Кароль сачыў за тым, каб ніхто не пакрыўдзіў гаспадара, у якога жыве вуж-дамавік. Каб заклікаць Вужынага Караля на дапамогу, трэба было запаліць свячу, зробленую з тлушчу памерлага вужа, — свет гэтай свечкі мог асвяціць усё наваколле. Пабачыўшы яго, Вужыны Кароль збіраў усё сваё войска і імчаўся помсціць крыўдзіцелю. Беднаму чалавеку мог дапамагчы з грашыма, бо ведаў, дзе схаваныя ўсе зямныя скарбы.

## У мастацкай творчасці 
У зборніку «Вянок» Максіма Багдановіча ў нізцы вершаў «У зачараваным царстве» ёсць верш «Змяіны цар». У гэтым вершы аповед вядзецца і ад імя змеяў, якія «цягнуцца-паўзуць» у вырай, і ад імя Змяінага цара, які іх туды вядзе:

## Паралелі ў іншых міфалогіях 
У прусаў таксама было змеепадобнае боства — Жалгіун-Каралюс, якое было братам вярхоўнага бога — Акапірмса (белар. Акопірнас). Імя Жалгіуна-Каралюса было вядома і ў паўночна-заходняй Беларусі (гістарычнай Літве).

## Літаратура 
* Беларускі фальклор. Энцыклапедыя. Даведачнае выданне — Мінск: «Беларуская энцыклапедыя», 2006
* 

Катэгорыя:Беларуская міфалогія
Катэгорыя:Беларуская народная дэманалогія
Зв’язок (альбом)

'''Зв'язок''' — касета гурта Воплі Відоплясова. Адзін са шматлікіх зборнікаў песень гурта канца 80-х гадоў.

Гэты альбом не лічыцца афіцыйным.

## Кампазіцыі 
# «Зв'язок» (2:19)
# «Білі плями» (2:38)
# «Ты ушел» (2:38)
# «Були деньки» (2:08)
# «Гей Любо» (3:05)
# «Колискова» (4:06)
# «Краков'як рок» (2:52)
# «Махатма» (4:30)
# «Налягай» (2:18)
# «Оля» (2:12)
# «Полонина» (2:32)
# «Апокаліпсис» (2:12)
# «Абабаб» (1:52)
# «Політрок» (1:55)
# «Танці» (2:19)

Катэгорыя:Альбомы гурта «Воплі Відоплясова»
Украінцы ў Славакіі

**Украі́нцы ў Слава́кіі** — невялікая, але заўважная этнічная група насельніцтва Славакіі. Украіна і Славакія маюць агульную граніцу, і ва ўсходняй Славакіі сярод Карпатаў захаваліся традыцыйныя ўкраінскія вёскі. Цэнтрам украінскай культуры ў Славакіі лічыцца горад Свіднік, дзе дзейнічае ўкраінскі музей.

Цікава, што хоць Украіна не мае агульнае мяжы з Чэхіяй, але ж там пражывае нашмат болей украінцаў, чымся ў Славакіі. Такі парадокс тлумачыцца нядаўнім міграцыйным уздымам.

## Гл. таксама 
* Украінцы ў Чэхаславакіі
* Украінцы ў Чэхіі

Катэгорыя:Народы Славакіі
Славакія
Род (этналогія)

**Род** — супольнасць кроўных сваякоў, якія вядуць паходжанне ад агульнага продка і маюць агульныя зацікаўленасці. Мае вялікае значэнне ў традыцыйным грамадстве. Вядзецца па мужчынскай лініі ў большасці краёў свету, у тым ліку ў Беларусі. Суродзічы карыстаюцца адным прозвішчам (у Беларусі з 16-га стагоддзя). Шляхціцы таксама выкарыстоўваюць родавыя гербы, што ў Беларусі ўвялі Гарадзельскім прывілеем 1413 года спачатку для шляхты каталіцкага хрышчэннеу, а Прывілеямі 1432 і 1434 гг. пашырылі і на шляхту праваслаўнага хрышчэння. Спачатку шляхціцы неслі агульнародавую адказнасць перад законам. Вялікі князь літоўскі Казімір Ягелончык устанавіў асабістую адказнасць шляхціцаў за злачынствы Прывілеем 1447 года. Суродзічы мелі права выкупу сваіх родавых маёнткаў (вотчын) з рук пабочных асоб. У Вялікім Княстве Літоўскім існавала каля 50 магнацкіх родаў (Радзівілы, Сапегі і Чартарыйскія), якія ўтваралі своеасаблівыя зацікаўленыя згуртаванні для пашырэння сваіх зямельных уладанняў і заняцця вышэйшых дзяржаўных пасадаў. У Расійскай імперыі ўрад увёў радаводныя кнігі для разбору шляхты.

## Гл. таксама 
* Клан
* Радавая абшчына

Катэгорыя:Этналогія
Катэгорыя:Дагістарычны перыяд
Чудовий світ (альбом)

**Чудовий світ** (бел. Выдатны свет) — дзясяты студыйны альбом гурта Воплі Відоплясова, выпушчаны ў 2013 годзе. Эксклюзіўная канцэртная прэзентацыя дыска адбылася 28 лістапада ў Львове на пляцоўцы Нацыянальнага акадэмічнага ўкраінскага драматычнага тэатра імя М. Занькавецкай. Аформіў выданне Мастак Максім Паленка.

## Кампазіцыі 
## Музыкі 
### Воплі Відоплясова 
* Алег Скрыпка — вакал, акустычныя і электрычныя гітары
* Аляксандр Піпа — бас-гітара, бэк-вакал
* Яўген Рагачэўскі — акустычныя і электрычныя гітары , праграмаванне сінтэзатараў (3, 9), перкусія (3, 8), бэк-вакал
* Сяргей Сахно — барабаны, перкусія, бэк-вакал
* Аляксей Мельчанка — бас-гітара

### Запрошаныя музыкі 
* Алег "Фагот" Міхайлюта — фагот (3, 6)
* Максім Берэжнюк — сапілка (12)
* Аляксандр Прышыба — труба (2)
* Аляксей Сагітаў — трамбон (2)
* Павел Гузеў — саксафон (2)
* Аляксандра Саўчанка — скрыпка (2, 5, 10)
* Сяргей Мітрафанаў — скрыпка (4, 6, 12)
* Святаслава Сымчук — скрыпка (3)
* Яўгенія Дзячук — віаланчэль (2, 4, 5, 10)
* Алексей Кабанаў — сітар (2)
* Андрэй Мароз — перкусія (5)
* Антон Дегтяроў — сінтэзатар (8)
* Інструментальны ансамбль салістаў Нацыянальнай оперы Украіны п/к І. Нябеснага (11)
* Сусанна Карпенка — спеў (12)
* Марыя Кудряўцэва, Ганна Архыпчук — бэк-вакал (2, 12)
* Антон Фокін, Павел Скарнякоў — падспеўкі (1)
* Хор "Друзі" у складзе: А. Жэлценка, В. Карніенка, А. Фокін, П. Скарнякоў, А. Каваленка, А. Згарцюк, В. Босый, А. Кісялёва, М. Карнаух, У. Бутэнка, А. Лозовський, Я. Рагачэўскі, С. Сахно, А. Мельчанка (2)

Катэгорыя:Альбомы гурта «Воплі Відоплясова»
Катэгорыя:Альбомы 2013 года
Смаленскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)

**Смале́нскі паве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Смаленскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Сталіца — горад Смаленск.

Гарады: Белы, Дарагабуж, Красны, Масальск, Рослаў, Сярпейск.

## Гісторыя 
У 1613 годзе Вальны сойм аднавіў Смаленскае ваяводства ў складзе Вялікага Княства Літоўскага, што вызнала Маскоўская дзяржава пры заключэнні Дэулінскага перамір’я (1618). У 1625 годзе ўтварыліся Старадубскі і Смаленскі паветы, у склад апошняга ўвайшлі Смаленскі, Вельскі, Дарагабужскі, Рослаўскі, Сярпейскі, Невельскі, Себежскі і Краснагорскі «ўезды» (колішнія адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі Маскоўскай дзяржавы).

У 1633 годзе са Смаленскага вылучыўся Невельскі павет, скасаваны аднак у 1634 годзе. Паводле ўмоў Палянаўскага міру (1634), у складзе Маскоўскай дзяржавы апынулася Сярпейская воласць. У 1638 годзе Невельская, Себежская і Краснагорская воласці перайшлі да Полацкага ваяводства.

У вайну 1654-1667 гадоў войскі Маскоўскай дзяржавы захапілі Смаленшчыну. Згодна з Андрусаўскім перамір’ем (1667) тэрыторыя павета апынулася пад уладай Масквы. Аднак у Вялікім Княстве Літоўскім працягвалі існаваць намінальныя павятовыя пасады, смаленская шляхта-выгнанцы збіралася на павятовыя соймікі ў Вільні.

## Ураднікі 
Мясцовая шляхта абірала двух паслоў на Вальны сойм і двух дэпутатаў на Галоўны Трыбунал.

## Галерэя 

Файл:Smalensk. Смаленск (1627, 1843).jpg|Смаленск
Файл:Smalensk. Смаленск (1610, 1625).jpg|Смаленск
Файл:Smalensk. Смаленск (1611, 1838).jpg|Смаленск
Файл:Darahabuž, Dniapro. Дарагабуж, Дняпро (1886).jpg|Дарагабуж

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Смаленскае ваяводства
Катэгорыя:Паветы Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Гісторыя Смаленска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1625 годзе
Катэгорыя:XVII стагоддзе ў Смаленску
Украінізм

**Украіні́зм** — словы, фразеалагізмы, а таксама сінтаксічныя і граматычныя канструкцыі ўкраінскай мовы, якія выкарыстоўваюцца ў іншай мове.

## У беларускай мове 
У беларускай мове ўкраінізмы вядомыя з XV ст. Рэалізаваліся ў змяшэнні **и**—**ы** (*печаты* |*и*|, *влади* |ы|-*ка*); **ѣ**—**и** (*види(ѣ)ти*, *терпи(ѣ)ти*).

Трапляюцца ў помніках старажытнага перыяду, што ўзніклі на аснове ўкраінскіх крыніц, напрыклад «Чэцця-мінея» (1489). Узбагачэнне беларускай лексікі найбольш інтэнсіўна адбывалася з 1-й паловы XVII ст. (пасля перамяшчэння цэнтру праваслаўнай культуры з Вільні ў Кіеў), праз помнікі, створаныя на суседняй з украінскімі землямі паўднёва-заходняй тэрыторыі сучаснай Беларусі, напрыклад, Мазырскі спіс «Александрыі» (1697), Маскоўскі (бел.) спіс «Дыярыуша» Афанасія Філіповіча (1638—1648).

Пранікненню ў беларускую мову ўкраінізмаў садзейнічалі пісьменнікі, якія паходзілі з Украіны, але стваралі свае творы на беларускіх землях, напрыклад «Евангелле вучыцельнае» (1616) і «Казанне пахвальнае» (1620) Мялеція Сматрыцкага. У некаторыя беларускія помнікі траплялі словы з украінскай агаласоўкай (*котрий*, *що*, *сокіра*), а таксама лексічныя і словаўтваральныя ўкраінізмы (*бучный* — раскошны, *зволокати* — адцягваць, марудзіць, *прохати* — прасіць, *шадок* — нашчадак).

У 1920-я гады пры распрацоўцы навуковае тэрміналогіі некаторыя тэрміны беларускай мовы былі ўтвораны паводле ўкраінскіх узораў: грамадска-палітычныя (*барацьба*, *барацьбіт*), лінгвістычныя (*дзеяслоў*, *дзеепрыметнік*, *займеннік*, *дзеепрыслоўе*, *чаргаванне*).

Лексічныя ўкраінізмы, звязаныя з абазначэннем спецыфічна ўкраінскіх (сучасных і гістарычных) рэаліяў, захоўваюцца ў перакладах з украінскай мовы. Напрыклад, у перакладах Янкі Купалы твораў Тараса Шаўчэнкі на беларускую мову трапляюцца ўкраінізмы *байдак*, *байрак*, *гайдамак*, *кабзар* і інш. Традыцыі ўкраінскай мовы аказаліся найбольш устойлівымі ў беларускім народна-гутарковым маўленні (паўднёва-заходні дыялект беларускай мовы), чым у літаратурнай мове: *доня* — дачка, *худоба* — жывёла.

Катэгорыя:Запазычанні
Катэгорыя:Украінская мова
Катэгорыя:Беларуская мова
Катэгорыя:Руская мова
Найкраще (альбом)

**Найкраще** — альбом-кампіляцыя гурта Воплі Відоплясова, які выйшаў у Расіі, у 2004 годзе.

У 2001 годзе кантракт з расійскім лэйблам "S.B.A. / GALA" Records скончыўся, і менеджэры фірмы вырашылі выдаць заключны зборнік лепшых песень, запісаных падчас сумеснага супрацоўніцтва. Альбом выйшаў толькі ў Расіі.

## Кампазіцыі 
# «Весна»
# «Юра»
# «Музіка»
# «Гармонія»
# «Гей! Любо!»
# «Горіла Сосна»
# «Любов»
# «Машина»
# «Я Підійду»
# «Ліда, Ліда»
# «Галілуя»
# «Ты Ушёл»
# «Галю, Приходь»
# «Колись»
# «Танці»
# «Країна Мрій»

Катэгорыя:Альбомы гурта «Воплі Відоплясова»
Катэгорыя:Альбомы 2004 года
Азярніцы

**Азярніцы** - у беларускай міфалогіі рэгіянальны адменнік русалак (Мядзельскі раён).

## Апісанне 
У Мядзельскім р-не, недалёка ад вёскі Брусы, у лесе, ёсць вельмі глыбокае возера - Чорнае. Дно топкае, глеістае, таму вада выглядае чорнаю, хаця яна даволі чыстая. Паводле фалькларыста А. У. Лукшы, апавяданні старажылаў вёскі сцвярджаюць, што "у возеры жылі і, мабыць, жывуць яшчэ і цяпер істоты, падобныя да маладых жанчын, — азярніцы. У іх доўгія зеленаватыя валасы, цёмная скура, ступні ў выглядзе плаўнікоў. I хоць знешне істоты нагадваюць людзей, замест крыві ў іх нібыта вада, і на дотык яны вельмі халодныя. Размаўляюць азярніцы на незразумелай, як бы птушынай мове. Сукні носяць сплеценыя з багавіння. Па начах, калі свеціць месяц, азярніцы выходзяць на бераг і спяваюць салоўкамі. Бывае, спяваюць яны і глыбока пад вадою. Тады іхнія спевы нагадваюць жабінае крактанне. Калі раптам які чалавек убачыць азярніц, ён не павінен сябе выдаць, бо азярніцы зацягнуць яго да сябе, у самую багну, і ўжо не адпусцяць. Гэта ж чакае і таго, хто асмеліцца выкупацца ў гэтым возеры".

## Спасылкі 
* Бестыарый. Азярніцы (бел/русск/англ/польск)

Катэгорыя:Міфалогія
Катэгорыя:Беларуская міфалогія
Катэгорыя:Беларуская народная дэманалогія
Астафій Катовіч

**Астафій Станіслаў Казімір Катовіч** (1637, мястэчка Адэльск, Гарадзенскі павет — 1704) — рэлігійны і дзяржаўны дзеяч ВКЛ. Са шляхецкага роду Катовічаў, сын Яна Катовіча, брат Аляксандра Катовіча.

У 1661 прыняў капланскія пасвячэнні, да 1669 стаў канонікам віленскім. З 1673 ці 1674 да 1687 — рэферэндар духоўны літоўскі. У 1681 атрымаў прэпазітуру капліцы Св. Казіміра ў віленскай кафедры. З 1682 схаластык віленскі. Біскуп смаленскі з 1687. Быў вядомы як знаўца права, прапаведнік і тэолаг.

## Літаратура 
* 

Астафій
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Біскупы смаленскія
Катэгорыя:Рэферэндары вялікія духоўныя літоўскія
Катэгорыя:Канонікі віленскія
Катэгорыя:Канонікі Віленскага кафедральнага капітула
Катэгорыя:Схаластыкі Віленскага кафедральнага капітула
Ян Згерскі

**Ян Мікалай Згерскі** (;  — ) — вялікалітоўскі рымска-каталіцкі дзеяч. Біскуп-суфраган віленскі з 1696, біскуп смаленскі з 1706, біскуп жамойцкі з 1710. Падчас феадальнай вайны 1697—1702 гадоў у Вялікім Княстве Літоўскім намагаўся прымірыць варагуючыя бакі.

## Біяграфія 
Належыць да герба «Дамброва». Рукапакладзены (пасвячоны) у сан святара 14 красавіка 1681 года.

Спачатку быў святаром у Наваградку і Вільні.

У 1698—1704 гадах займаў пасаду вялікага духоўнага сакратара літоўскага.

2 студзеня 1696 рукапаложаны ў біскупа-суфрагана віленскага. Адначасова быў рукапакладзены ў тытулярнага біскупа Мартыропаля (*Martyropolis*).

Быў членам Алькеніцкай канфедэрацыі ў 1700 годзе (у Алькеніках) падчас Паўночнай вайны 1700—1721 гадоў.

Быў удзельнікам Агульнай Рады ў Варшаве ў 1710 годзе.

Падчас феадальнай (грамадзянскай) вайны ў ВКЛ 1696—1702 гадоў выступаў пасярэднікам і прыхільнікам мірнага рашэння канфлікту.

У 1706—1710 гадах — біскуп смаленскі, з 21 ліпння 1710 года па 6 снежня 1713 года — біскуп жамойцкі

## Літаратура 
* Piotr Nitecki, Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965—1999. Słownik biograficzny, Instytut Wydawniczy «Pax», Warszawa 2000.

## Спасылкі 
* Bishop Jan Zgierski †
* Падымны рэестр Віленскага ваяводства 1690 г.

Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Біскупы жамойцкія
Катэгорыя:Біскупы смаленскія
Катэгорыя:Сакратары вялікія духоўныя літоўскія
Катэгорыя:Суфраганы віленскія
Катэгорыя:Канонікі Віленскага кафедральнага капітула
Катэгорыя:Дэканы Віленскага кафедральнага капітула
Палуяны

**Палуя́ны** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Мядзельскага сельсавета.

## Гісторыя 
* 1846 год — з'яўляліся вёскай фальварку Посапава маёнтка Смыч Вілейскага павета Віленскай губерні і з'яўлялася ўладаннем графа К. І. Тызенгаўза. Вёска налічвала 4 двары і 24 жыхары.
* 1904 год — з'яўляліся вёскай Мядзельскай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні. Вёска налічвала 58 жыхароў.
* 1908 год — у складзе вёскі 10 двароў, 65 жыхароў.
* 1921 год — знаходзіцца ў складзе Мядзельскай гміны Дунілавіцкага павета (з 1925 года — Пастаўскага) Віленскага ваяводства. Вёска налічвала 12 двароў і 55 жыхароў.
*1931 год — 12 двароў і 57 жыхароў.
* 12 кастрычніка 1940 года вёска ўвайшла ў склад Мікасецкага сельсавета Мядзельскага раёна Вілейскай вобласці (з 20 верасня 1944 года — Маладзечанскай). Вёска налічвала 24 двары і 80 жыхароў.
* верасень 1942 года — падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецка-фашысцкія захопнікі спалілі вёску (24 двары) і забілі 2 жыхароў. Пасля вайны вёска была адбудавана.
* 1949 год — створаны калгас «Новы свет».
* З 21 мая 1951 года — у складзе Баярскага сельсавета
* З 16 ліпеня 1954 года і з 25 студзеня 1996 года знаходзілася ў складзе Мядзельскага сельсавета, з 17 лістапада 1959 года — у складзе гарпассавету Мядзельскага раёна.
* 20 студзеня 1960 года вёска ўвайшла ў склад Мінскай вобласці.
* З 1960 года вёска ўваходзіць у склад калгасу «Ленінскі шлях» з цэнтрам у вёсцы Баяры.

На 1 студзеня 1997 года вёска налічвала 13 двароў і 22 жыхары.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Мядзельскага раёна. Мінск, «Беларуская Энцыклапедыя» імя Петруся Броўкі, 1998. ISBN 985-11-0107-9
* 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Мядзельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Ладо (сінгл)

**Ладо** — сінгл гурта Воплі Відоплясова выпушчаны ў 2008 годзе.

## Кампазіцыі 
# Ладо (6:07)
# Лети, моя мила сестро (4:36)
# Марш січових стрільців (3:36)
# Alain Delon (4:44)
# Голубка (3:17)
# Ладо (радіо версія) (4:40)
# Ладо (відео-кліп)

## Над альбомам працавалі 
* Аляксей Мельчанка – бас-гітара
* Яўгенія Дзячук — віяланчэль
* Сяргей Сахно – барабаны
* Яўген Рагачэўскі – сола, бэк-вакал, гітара
* Алег Скрыпка – вакал, гітары, словы, музыка
* М. Угрын, О. Алексейчук — мікс, мастэрынг
* Андрэй Мароз — перкусія
* М. Капуста — запіс
* Аляксандра Саўчанка — скрыпка

Катэгорыя:Альбомы гурта «Воплі Відоплясова»
Райнольд Сухадольскі

**Райнольд Сухадольскі** (; ) — беларускі і польскі паэт, змагар за незалежнасць, удзельнік паўстання 1830 года.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Сухадольскіх герба «Слепаўрон». Сын Яна Сухадольскага і Тэклі з Даўнаровічаў. Брат вядомага мастака Януарыя. Вучыўся ў гімназіі ў Свіслачы. У гімназіі быў членам сакрэтнай арганізацыі блізкай да філарэтаў.

Прыняў удзел у лістападаўскім паўстанні, быў членам ганаровай гвардыі і потым салдатам 5 палка пешых стралкоў. Паранены ў бітве пад Астроленкай. Загінуў 8 верасня пры абароне Варшавы.

Усе яго браты, Януарый, Яцэк і Валянцін таксама прымалі ўдзел у гэтым паўстанні. Яцэк і Валянцін патрапілі ў палон. Валянціну ўдалося збегчы, ён памёр у галечы ў Парыжы. Яцэк вярнуўся дадому вар’ятам.

Рэйнольд Сухадольскі пісаў патрыятычныя вершы і песні. Найбольш вядомыя — *Прывітанне, даліна досвітку* (), *Паланэз Касцюшкі* (), *Давайце, браты, да ятагана* (), *Трэці май Літвіна* (Trzeci maj Litwina).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1830—1831 гадоў
Райнольд
Чіо Чіо Сан (сінгл)

**Чіо Чіо Сан** — сінгл гурта Воплі Відоплясова выпушчаны ў 2009 годзе.

## Кампазіцыі 
#Чіо Чіо Сан (4:21)

Катэгорыя:Альбомы гурта «Воплі Відоплясова»
Мамай (сінгл)

**Мамай ** — сінгл гурта Воплі Відоплясова выпушчаны ў 2001 годзе. Разам з арыгінальнымі кампазіцыямі альбом змяшчае ўкраінізаваныя версіі песень «Пачка цыгарэт» і «Сонечныя дні» Віктара Цоя.

## Кампазіцыі 
# «Зоряна осінь» — 4:19
# «Велика сила» — 3:40
# «Мамай» — 5:29
# «Пачка цигарок» — 4:08
# «Сонячні дні» — 4:03

Катэгорыя:Альбомы гурта «Воплі Відоплясова»
Будаўнічы

**Будаўнічы** — службовая асоба ў Вялікім Княстве Літоўскім, якая наглядала за ўсімі грамадскімі будынкамі. У вялікіх гарадах будаўнічага выбіралі з членаў магістрата. Апрача нагляду будаўнічы займаўся зборам падаткаў за будынкі.

Катэгорыя:Пасады ў Вялікім Княстве Літоўскім
Любов (сінгл)

**Любов** — максі-сінгл гурта Воплі Відоплясова выпушчаны ў 1998 годзе. Запісана ў абноўленым складзе — месца гітарыста канчаткова займае Яўген Рагачэўскі. Песня «Любов» на дыску запісана двойчы — у рускамоўным і ўкраінамоўным варыянтах. Песня адрозніваецца даволі складанай рытмаструктурай — тут выкарыстана пераменны памер 12/8 — 11/8.

Песня «я прошу» з'яўляецца вульграрызаваным рэміксам вядомай песні Тавівердыева (словы Каляднага) і гучыць на мове арыгіналу. Песня «Стривай, паровозе» — ўкраінізавана-англазіраваная версія вядомай блатной песні «постой паровоз».

## Кампазіцыі 
# «Любовь» — 3:12
# «Таємні сфери» — 3:06
# «Стривай, паровозе!» — 3:11
# «Я прошу» — 2:10
# «Любов» — 3:10

Катэгорыя:Альбомы гурта «Воплі Відоплясова»
Відпустка (сінгл)

**Відпустка** — сінгл гурта Воплі Відоплясова выпушчаны ў 2010 годзе. Змяшчае песню і відэакліп (рэжысёр-пастаноўшчык – Алег Скрыпка, аператар – Аляксей Харошка).

## Кампазіцыі 
#Відпустка (3:34)
#Відпустка (відэа) 
;дадатак (мультымедыя): 

Шпалеры для працоўнага стала

Катэгорыя:Альбомы гурта «Воплі Відоплясова»
Байдачнае

**Байдачнае** — разнавіднасць мыта ў Вялікім Княстве Літоўскім, якое збіралася пры праходзе рачных суднаў з таварамі. Права збору байдачнага давалася прывілеямі вялікага князя літоўскага, самавольны збор караўся канфіскацыяй маёнтка, у межах якога бралася незаконнае мыта (Статут ВКЛ 1588, раздз.1, арт.29). У сярэдзіне XVI стагоддзя на Дняпры ад камягі бралася мыта 30 грошаў, ад паўкамягі — 15, з парома — 12, з чоўна 6 грошаў.

Катэгорыя:Гісторыя падаткаабкладання
Катэгорыя:Падаткаабкладанне ў Вялікім Княстве Літоўскім
Ђ

**Ђ, ђ (Dje)** — літара пашыранай кірыліцы, шостая літара сербскага алфавіту, якую выкарыстоўваюць для абазначэння гука, падобнага на беларускі [дж], але прыглушанага. У міжнародным фанетычным алфавіце адпавядае звонкай пярэднеязычнай сярэднепаднябеннай афрыкаце . Літару ўвялі сербскія лінгвісты Вук Караджыч і Лук’ян Мушыцкі, відазмяніўшы для гэтага **Д** (аналагічна **Ћ** — відазмененая **Ч**). У македонскім алфавіце **Ђ** адпавядае **Ѓ**. У лацінцы гэта літара пазначаецца праз **Đ**, **đ**, або спалучэннем **Dj**.

Катэгорыя:Літары кірыліцы
Катэгорыя:Вукавіца
Маскалёва

**Маскалёва** — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Галбіца (Заражанка), за 26 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Паставы, прыкладна за 0,8 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Харкі.

Плошча паверхні возера 0,1 км². Даўжыня 0,58 км, найбольшая шырыня 0,28 км, даўжыня берагавой лініі 1,4 км. Плошча вадазбору 2,25 км².
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны спадзістыя, вышынёй да 2 м. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі нізкія. Возера зарастае нязначна. У паўночнай частцы выцякае ручай у раку Заражанка (Галбіца).

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 3-2.

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Пастаўскага раёна
Храм Баалшаміна

**Храм Баалшаміна** () — старажытны храм у горадзе Пальміра (Сірыя), прысвечаны ханаанскаму бажаству Баалшаміну. Храм быў пабудаваны ў 131 годзе, у той час як алтар перад храмам датаваўся 115 годам. З распаўсюджаннем хрысціянства ў V стагоддзі храм быў ператвораны ў царкву. У час сірыйскай грамадзянскай вайны ў 2015 годзе разбураны «Ісламскай дзяржавай Ірака і Леванта» (ІДІЛ) пасля захопу ёй Пальміры.

## Архітэктурны стыль 
Першапачаткова храм быў часткай вялікага комплексу з трох двароў і ўяўляў сабой спалучэнне ўсходняга і рымскага архітэктурных стыляў. Прапорцыі і капітэлі храма былі рымскія, а элементы над архітравам і бакавымі вокнамі прадстаўлялі ўсходнюю традыцыю з акантавым арнаментам карынфскага ордара, што сведчыць пра егіпецкі ўплыў. У надпісе таксама згадваўся візіт імператара Адрыяна ў Пальміру ў 129 годзе. Паўднёва-ўсходні вугал сцяны храма быў пашкоджаны рабаўнікамі, якія зрабілі дзве адтуліны, каб вынесці мэблю з гасцявога дома. Пра разбурэнне храма паведаміў кіраўнік Генеральнага дырэктарата старажытнасцей і музеяў Маамун Абдулкарым.

## Гл. таксама 
* Знішчэнне культурнай спадчыны арганізацыяй ІДІЛ

## Спасылкі 
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Сірыі
Катэгорыя:Знесеныя збудаванні
Катэгорыя:З’явіліся ў II стагоддзі
Катэгорыя:Зніклі ў 2015 годзе
Катэгорыя:Помнікі культуры, знішчаныя ІДІЛ
Катэгорыя:Горад Пальміра
Карта Пталамея

**Карта Пталамея** — карта свету і 26 спецыяльных карт зямной паверхні, якія прыкладаліся да трактата «Кіраўніцтва па геаграфіі» старажытнагрэчаскага навукоўца Клаўдзія Пталамея. Трактат быў напісаны каля 150 года н.э. На картах пералічаны каля 8 000 гарадоў і мясцовасцей з указаннем іх геаграфічных каардынат.

Арыгіналы карт страчаны, аднак сам трактат быў выяўлены на мяжы XIII і XIV стст. Да эпохі Вялікіх геаграфічных адкрыццяў Пталамей служыў для еўрапейцаў асноўнай крыніцай геаграфічных звестак. На аснове яго апісанняў картографам эпохі Адраджэння ўдалося рэканструяваць і страчаную карту свету (*на іл. справа*).

## Гісторыя 
Трактат Пталамея «Кіраўніцтва па геаграфіі» быў напісаны каля 150 года н. э. Трактат быў выяўлены каля 1300 года н.э. Найбольш старажытная вядомая копія захоўваецца ў бібліятэцы Ватапедскага манастыра — выданне датуецца XI стагоддзем, кніга напісана на пергаменце (даўжыня старонкі 37 см, шырыня — 25 см). Кніга складаецца з 66 старонак з тэкстам і 42 старонак з каляровымі картамі.

## Апісанне 
Карта Пталамея складаецца са зборнай карты ўсяго вядомага да таго часу свету і 26 больш падрабязных карт: 10 рэгіянальных карт Еўропы, 4 карт Афрыкі, 12 карт Азіі.

Карты Пталамея маюць шмат памылак. Эратасфен вылічыў амаль правільную велічыню зямной акружнасці, аднак Пасідоній паменшыў яе больш як на чвэрць, і менавіта гэта памылковае значэнне выкарыстоўваў Пталамей. Нулявы мерыдыян Пталамей правёў праз Канарскія астравы. З-за перабольшанага мараплаўцамі тых часоў памеру Азіі атрымалася, што вядомы да таго часу свет працягнуўся на больш за 180° (насамрэч на 130°).

На 180-м мерыдыяне карты Пталамея знаходзіцца Кітай — гіганцкі сухапутны масіў, які распасціраецца ад вяршыні карты да экватара. Паводле карты Пталамея, невядомая частка азіяцкага кантынента распасціраецца настолькі далёка, што займае Ціхі акіян. Такім было класічнае на дзясятак стагоддзяў уяўленне Пталамея пра Зямлю як пра сферу, паменшаную на чвэрць у параўнанні з сапраўдным памерам і пакрытую сушай, якая займае 2/3 Паўночнага паўшар’я.

## Уплыў карты Пталамея 
Працы Пталамея заваявалі такі аўтарытэт, што нават праз стагоддзе пасля адкрыццяў Калумба і Магелана, якія пахіснулі асноўныя палажэнні геаграфіі Пталамея, усё яшчэ выходзілі карты ў стылі Пталамея. Некаторыя з памылковых уяўленняў Пталамея настойліва паўтараліся на картах XVII і XVIII стст., а што да ўнутранай Афрыкі, то яго карта была адзінай яшчэ ў пачатку XIX стагоддзя. Менавіта з-за карты Пталамея Хрыстафор Калумб быў упэўнены, што для таго, каб дабрацца да Індыі, трэба плыць у заходнім кірунку.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Бронштэн В. А.* Клавдий Птолемей. М., 1988.

## Спасылкі 
* Cosmographia by Claudius Ptolemaeus in The European Library 2nd image 

Пталамея
Катэгорыя:З’явіліся ў II стагоддзі
Пталамея
Турынская папірусная карта

right|thumb|450px|Левы бок карты
right|thumb|450px|Правы бок карты

**Турынская папірусная карта** — найстаражытная захаваная геаграфічная (і геалагічная) карта ў свеце.

Адлюстроўвае 15-кіламетровы адрэзак Вадзі-Хамамат з указаннем вёсак, узгоркаў, залатых капалень і каменяломні, а таксама адлегласцей паміж імі. Выканана каля 1160 года да н.э. для ўдзельнікаў арганізаванай Рамсесам IV экспедыцыі ў мясцовыя каменяломні.

Карта, якая экспануецца ў Егіпецкім музеі Турына, была выяўлена напалеонаўскім пасланцам — французскім генеральным консулам у Егіпце, Бернардзіна Дравеці, у Дэйр-эль-Медзіне, вёсцы рамеснікаў пад Фівамі.

У рэканструяваным выглядзе мае памеры 280 на 41 см. Варта адзначыць, што ў навуковым асяроддзі дагэтуль не сціхаюць спрэчкі  наконт правільнай кампаноўкі разрозненых фрагментаў карты.

## Літаратура 
* Harrell, J.A. and V.M. Brown, 1992a, «The world’s oldest surviving geological map — the 1150 BC Turin papyrus from Egypt», *Journal of Geology* 100 (1992), pp.3-18.
* Harrell, J.A. and V.M. Brown, 1992b, «The oldest surviving topographical map from ancient Egypt (Turin Papyri 1879, 1899 and 1969)», *Journal of the American Research Center in Egypt* 29 (1992), pp.81-105.
## Спасылкі 
Катэгорыя:Рукапісы
Катэгорыя:Геаграфічныя карты
Катэгорыя:Старажытнаегіпецкія стэлы і надпісы
Катэгорыя:Карты паводле алфавіта
Катэгорыя:Папірусы
Катэгорыя:XII стагоддзе да н.э.
Катэгорыя:Літаратура Старажытнага Егіпта
Гімн-Славень України (сінгл)

**Гімн-Славень України** — сінгл гурта «Воплі Відоплясова» выпушчаны ў 2008 годзе.

## Кампазіцыі 
;Дыск 1 (CD):
# Гімн Украіны «Ще не вмерла Україна…»
# Славень Украіны «Квітне рідна Україна…»
# Фотаальбом «Украінскі жывапіс XIX — пачатку XX стагоддзяў»
# Народныя версіі Слаўня Украіны

;Дыск 2 (DVD):
# «Ще не вмерла Україна…» (караоке)
# «Квітне рідна Україна…» (караоке)

Катэгорыя:Альбомы гурта «Воплі Відоплясова»
КХЛ у сезоне 2015/2016

**Сезон КХЛ 2015/2016** - 8-ы розыгрыш Кантынентальнай хакейнай лігі. Рэгулярны чэмпіянат пачаўся 24 жніўня 2015 года і завяршыцца ў красавіку 2016 года. Плэй-оф Кубка Гагарына пройдзе з лютага па красавік 2016 года.

## Фармат
## Драфт 2015
## Клубы 
## Рэгулярны чэмпіянат
### Кубак Адкрыцця 2015
Пачынаючы з сезона-2015/16 Кубак Адкрыцця будуць разыгрываць дзейсныя ўладальнікі Кубка Гагарына і Кубка Кантынента. У тым выпадку, калі плэй-оф і рэгулярны чэмпіянат будзе выйграны адной камандай, яе супернікам у матчы за Кубак Адкрыцця будзе фіналіст апошняга розыгрышу плэй-оф. Такім чынам у першым матчы сезона 2015/16 сустрэліся ўладальнік Кубка Гагарына санкт-пецярбургскі СКА і пераможца рэгулярнага чэмпіянату 2014/2015  маскоўскі ЦСКА. Маскоўскі клуб упершыню заваяваў дадзены трафей, абыграўшы суперніка ў авертайме з лікам 4:3.

### Турнірная табліца
|width="2%"|
|width="49%"|

|- align=center
|}
: '' М — Месца ў канферэнцыі, Г — Гульні, В — Выйгрышы, ВА — Выйгрышы ў авертайме, ВБ — Выйгрышы па булітах, ПБ — Паразы па булітах, ПО — Паразы ў авертайме, П — Паразы, Ш — Забітыя : прапушчаныя шайбы, ±Ш — Розніца шайб, А — Ачкі

### Статыстыка гульцоў
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт КХЛ

2015/16
Катэгорыя:2015 год у хакеі
Катэгорыя:2016 год у хакеі
Лонніца (рака)

**Лонніца** — рака ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, левы прыток ракі Свольна (басейн Дрысы).

## Назва 
## Водаапісанне 
Даўжыня 12 км. Сярэдні ухіл ракі 1 м/км. Плошча вадазбору 29 км².

Пачынаецца за 2,2 км у напрамку на паўночны ўсход ад вёскі Ізубрыца.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Расонскага раёна
Катэгорыя:Басейн Свольны
Бернардзіна Дравеці

**Бернардзіна Дравеці** (; , Барбанія, — , Турын) — італьянскі авантурыст, напалеонаўскі консул у Александрыі (1803—1814), нястомны збіральнік егіпецкіх старажытнасцей.

Выхадзец П’емонта, Дравеці з 18 гадоў служыў у французскай арміі. За ўдзел у Марэнгскай бітве і Егіпецкім паходзе ўзведзены ў палкоўнікі. У 1803 годзе па ініцыятыве Талейрана прызначаны дыпламатычным прадстаўніком у Егіпце.

На працягу наступнага дзесяцігоддзя Дравеці аб'ездзіў увесь Егіпет у пошуках старажытнасцей, не грэбуючы ніякімі сродкамі для іх набыцця. Дзякуючы егіптаманіі эпохі рамантызму ў Еўропе ўзнік цэлы рынак старажытнаегіпецкіх артэфактаў, асноўнымі пастаўшчыкамі якіх выступаў Дравеці і яго супернік-англічанін, Генры Солт. Ён набраў штат таленавітых супрацоўнікаў, сярод якіх быў Фрэдэрык Каё; сустракаўся ў Александрыі з Шампальёнам.

У 1818 годзе Дравеці спрабаваў прадаць сваю старажытнаегіпецкую калекцыю Людовіку XVIII але, атрымаўшы адмова, прадаў яе спадчыннаму прынцу Сардзініі. На яе аснове ўзнік Егіпецкі музей у Турыне. Частка яго збору асела ў музеях Парыжа і Берліна. У 1830 годзе Дравеці па стане здароўя вымушаны быў вярнуцца з Егіпта на радзіму. Апошнія гады жыцця правёў у Турыне.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Авантурысты
Катэгорыя:Дыпламаты Францыі
Катэгорыя:Археолагі Італіі
Катэгорыя:Даследчыкі Афрыкі
Катэгорыя:Егіптолагі
Вадзі-Хамамат

[right|thumb|250px|Вадзі-Хамамат — найкарацейшы маршрут з раёна Фіваў на ўзбярэжжа Чырвонага мора (гл. [Эль-Кусейр)]]
**Вадзі-Хамамат** — перасохлае ў старажытнасці рэчышча правага прытоку Ніла — найкарацейшы шлях, які злучаў раён Фіваў з Чырвоным морам. У перыяд росквіту Старажытнага Егіпта праз гэту цясніну праходзілі караваны з золатам, меддзю, волавам і каменем, якія здабываліся ў наваколлях Вадзі-Хамамата.

Гэта месца найбольшай ва ўсім Егіпце колькасці наскальных надпісаў і малюнкаў. Іх рабілі ўдзельнікі экспедыцый, якія спыняліся ў даліне на шляху да Чырвонага мора, рабочыя, што здабывалі ў Вадзі-Хамамаце цёмны зеленаваты камень брэкчыю ці золата ў суседняй даліне Вадзі-Фавахір . Усяго ў даліне каля 2300 надпісаў і малюнкаў. Практычна ўсе надпісы знаходзяцца на паўднёвым схіле Вадзі-Хамамат.

[left|thumb|250px|[Турынская папірусная карта — карта Вадзі-Хамамат, створаная звыш 3000 гадоў таму назад]]
Адзін з самых ранніх надпісаў у Вадзі-Хамамат распавядае пра экспедыцыю, арганізаваную фараонам Пепі I (2321—2287 гады да н.э.), каб здабыць каштоўны камень для ўпрыгажэння яго піраміды ў Сакары. У надпісе пералічаны імёны архітэктара, брыгадзіраў, скульптараў, пісцоў, скарбнікаў і капітанаў суднаў, якія ўдзельнічалі ў экспедыцыі.

## Гл. таксама 
* Турынская папірусная карта
* Demotic Graffiti from the Wadi Hammamat  (English)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Геаграфія Старажытнага Егіпта
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Егіпце
Эль-Кусейр

**Эль-Кусейр** ( — «невялікая крэпасць») — егіпецкі горад на беразе Чырвонага мора. Размешчаны за 130 км на поўдзень ад Хургады і за 130 км на поўнач ад Марса-Алама.

## Гісторыя 
Яшчэ пры егіпецкім фараоне Ментухатэпе IV на гэтым месцы быў заснаваны горад Джаау, які ўвайшоў у XVI ном. Джаау быў важным старажытнаегіпецкім портам. У прыватнасці, з яго адпраўлялі марскія экспедыцыі ў краіну Пунт. Караблі для асабліва буйных экспедыцый будавалі ў Фівах, і цягнулі ў Джаау волакам, праз Вадзі-Хамамат.

У эліністычны перыяд тут стаяў горад Леўкас Лімен (Белая гавань). У 1999 годзе падчас раскопак у «Старым Кусейры» былі выяўлены папірусы, якія распавядаюць пра гісторыю Кусейра ў рымскую і сярэдневяковую эпохі.

У ісламскі перыяд Эль-Кусейр атрымаў сваю сучасную назву. Да прыходу ісламу гэты горад пачаў прыходзіць у запусценне, аднак пры Мамлюках Кусейр стаў выкарыстоўвацца для адпраўкі паломнікаў у Хіджаз — і горад ізноў заквітнеў.

У часы французскай акупацыі ў Кусейре знаходзіўся адзін з цэнтраў барацьбы за свабоду.

Цяпер Эль-Кусейр набірае папулярнасць курорта.

## Славутасці 
У Кусейре знаходзяцца рэшткі рымскага порта, у якім было знойдзена мноства амфар і керамічных вырабаў. Таксама ў горадзе можна пабачыць асманскі форт Селіма і мячэць Аль-Фарран.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Егіпта
Катэгорыя:Курорты Егіпта
Катэгорыя:Парты Чырвонага мора