open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кон-Цікі

[right|thumb|250px|Плыт у [Музей Кон-Цікі|Музеі «Кон-Цікі» ў Осла, Нарвегія]]

**«Кон-Цікі»** () — плыт з бальсавага бярвення, на якім Тур Хеердал і пяць яго спадарожнікаў здзейснілі падарожжа ў 1947 годзе па маршруце міграцыі меркаваных продкаў палінезійцаў з Паўднёвай Амерыкі (паводле тэорыі Хеердала).

Плыт складаўся з 9 бальсавых бервяноў даўжынёй ад 10 да 14 метраў, складзеных так, што ў плыта быў востры нос. «Кон-Цікі» быў абсталяваны прамавугольным ветразем, кармавым вяслом і двума паралельнымі шэрагамі швертаў (дошак, якія тырчаць з дна плыта ўніз і выконваюць ролю і кіля, і руля), што цалкам адпавядала канструкцыі плытоў, на якіх інкі здзяйснялі задакументаваныя акіянскія падарожжы на адлегласць да 50 марскіх міль.

«Кон-Цікі» носіць імя легендарнага героя многіх палінезійскіх паданняў. Паводле гэтых паданняў, Кон-Цікі прыплыў з усходу з групай аднапляменцаў, якія заснавалі паселішча на астравах Палінезіі і далі пачатак мясцовай культуры.

## Экіпаж 
* Тур Хеердал (1914—2002) — кіраўнік экспедыцыі.
* Эрык Хесельберг (1914—1972) — штурман і мастак. Ён намаляваў малюнак Кон-Цікі на ветразі.
* Бенгт Даніельсан (1921—1997) — выконваў абавязкі кока. Ён цікавіўся тэорыяй міграцыі. Таксама дапамагаў як перакладчык, бо адзіны з экіпажа гаварыў па-іспанску.
* Кнут Хаўгланд (1917—2009) — спецыяліст па радыё.
* Турстэйн Робю (1918—1964) — другі радыст.
* Герман Ватцынгер (1916—1986) — інжынер тэхнічных вымярэнняў. Падчас экспедыцыі вёў метэаралагічныя і гідралагічныя назіранні.

## Літаратура 
* Хеердал Т. Падарожжа на «Кон-Цікі»; На плыце ад Перу да Палінезіі / пер. з нарв. — Мн., 1958.
* «Кон-Цікі» // БЭ ў 18 тамах. Т. 8. — Мн., 1999, С.412.

## Спасылкі 
* Музей Кон-Цікі

Катэгорыя:Плыты і шматкорпусныя судны
Катэгорыя:Кантакты з Амерыкай да Калумба
Кнут Хаўгланд

{{Асоба
|імя              = Кнут Хаўгланд
|арыгінал імя   = Knut Magne Haugland
|партрэт          = 
|памер           = 
|апісанне         = 
|імя пры нараджэнні = 
|род дзейнасці = падарожнік, радыёінжынер 
|дата нараджэння    = 23.9.1917
|месца нараджэння   = Р'юкан, , Нарвегія
|грамадзянства      = 
|падданства =
|дата смерці = 25.12.2009
|месца смерці = , Нарвегія
|бацька =
|маці =
|муж =
|жонка = 
|узнагароды і прэміі =
{

-

-

-

-

}
|сайт =
}}
**Кнут Магнэ Хаўгланд** (; 23 верасня 1917 — 25 снежня 2009) — нарвежскі падарожнік, радыёінжынер, дырэктар Музея Кон-Цікі, адзін з членаў экспедыцыі Тура Хеердала, удзельнік нарвежскага руху Супраціву падчас Другой сусветнай вайны.

## Гл. таксама 
* Кон-Цікі

## Літаратура 
* Heyerdahl, Thor (1950). The Kon-Tiki Expedition. George Allen & Unwin.
* *Scouting Round the World*, J. S. Wilson, first edition, Blandford Press 1959.
* Marks, L. (1998) Between silk and cyanide; A codemaker's war 1941-1945. London, Harper Collins and New York, Simon and Schuster.

Катэгорыя:Даследчыкі Аўстраліі і Акіяніі
Катэгорыя:Падарожнікі Нарвегіі
Туамоту

thumb|right|Карта Туамоту
[thumb|right|[Сцяг Туамоту]]
**Туамоту, Пуамоту** — група астравоў у Ціхім акіяне, геаграфічна адносяцца да Палінезіі. Палітычна ўваходзяць у склад Французскай Палінезіі, разам з астравамі Таварыства, паблізу якіх і размешчаныя. Астравы складаюцца з двух град нізінных атолаў. У адміністрацыйным дачыненні падраздзяленне Туамоту-Гамб'е дзеліцца на 17 камун. Населены пераважна паўмоту.

## Геаграфія 
Плошча — 810 км². Насельніцтва — 15862 чал. (2002). Афіцыйная сталіца — горад Папеэтэ (на Таіці), але на астравах свой галоўны горад — Ротаава.

Клімат трапічны, ападкаў выпадае 1500—2000 мм у год. На вялікіх астравах сустракаюцца панданус і баньян, на малых толькі хмызнякі.

## Гл. таксама 
* Акіянія

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Туамоту 

Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна

Катэгорыя:Астраўныя групы Аўстраліі і Акіяніі
Аарон Копленд

**Аарон Копленд** (; , Нью-Ёрк — , Норт Тарытаўн, Нью-Ёрк) — амерыканскі кампазітар, піяніст, дырыжор і педагог.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў яўрэйскай сям’і эмігрантаў з Літвы (прозвішча бацькі была Каплан, і ён яго англізаваў). У 15 гадоў вырашыў стаць кампазітарам. У 1921—1924 Аарон займаўся ў Амерыканскай кансерваторыі Фантэнбло, дзе сустрэўся з Надзяй Буланжэ, якая стала яго настаўніцай. Па вяртанні ў ЗША ён апублікуе свае першыя творы. У 1927 яго канцэрт для фартэпіяна з аркестрам выконваюць Сяргей Кусявіцкі і Бостанскі сімфанічны аркестр. Канцэрт выкарыстоўвае элементы джаза, што выклікае сярод публікі скандал.

У 1928—1931 кампазітар вядзе Коплендаўскія канцэрты, на якіх прапагандуе найноўшых амерыканскіх кампазітараў, у 1932—1933 кіруе Фестывалем сучаснай музыкі, на якіх выступае як піяніст, дырыжор і педагог. На прэзідэнцкіх выбарах 1936 года Копленд падтрымлівае камуністычную партыю, не будучы камуністам; яго бярэ на ўлік ФБР. У 1950-я гады ён трапляе ў «Чорны спіс» Галівуда. У гэты ж час Копленд адкрывае для сябе Веберна і Булеза, цікавіцца серыйнай тэхнікай, разам з тым працягваючы пісаць і ў неакласічнай манеры.

У пачатку 1970-х кампазітар захворвае хваробай Альцгеймера і спыняе складаць музыку, хоць не пакідае дырыжыраванне да 1983.

## Копленд пра музыку 
* What to Listen For in Music. New York: Signet Classics, 2002
* Music and Imagination. Cambridge: Harvard UP, 2006.

## Літаратура 
* БЭ ў 18 т. — Т. 8. — Мн., 1999. — С. 413.
* Pollack H. Aaron Copland — The Life and Work of an Uncommon Man. New York: Henry Holt and Company, 1999
* Levin G., Tick J. Aaron Copland’s America: a cultural perspective. New York: Watson-Guptill, 2000.
* Robertson M., Armstrong R. Aaron Copland: a guide to research New York: Routledge, 2001

## Спасылкі 
* Творы Копленда на сайце Classical Connect Бясплатная бібліятэка класічнай музыкі на Classical Connect
* http://www.chrisbsmusic.com/aaroncopland.html 
* http://www.pbs.org/wnet/americanmasters/database/copland_a.html 
* Вакальныя сачыненні Копланда  
* 
* Aaron Copland, Scherzo Humoristique (Cat and Mouse)

Катэгорыя:Кампазітары XX стагоддзя
Катэгорыя:Кампазітары ЗША
Катэгорыя:Дырыжоры ЗША
Катэгорыя:Піяністы ЗША
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты ЗША
Катэгорыя:Музычныя педагогі ЗША
Катэгорыя:Оперныя кампазітары
Катэгорыя:Кінакампазітары ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты Пулітцэраўскай прэміі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар» за «Найлепшую музыку да фільма»
Катэгорыя:Узнагароджаныя Залатым Медалём Кангрэса
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты праграмы Фулбрайта
Тутлінген

**Тутлінген** () — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Бадэн-Вюртэмберг.

Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Фрайбург. Уваходзіць у склад раёна Тутлінген.

Горад падзяляецца на 3 гарадскія раёны.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Галерэя 

Выява:Hauser an der Donau.jpg|  
Выява:Grossbruck.jpg|  
Выява:Donaupark.jpg|  
Выява:Fruchtkasten.jpg|  
Выява:Tuttlingen-ruine-honberg-1911.jpg|  
Выява:Tuttlinger Hut.jpg|  

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Гарады Бадэн-Вюртэмберга
Катэгорыя:Гарады на Дунаі
Эрык Хесельберг

**Эрык Брун Хесельберг** (нарв. Erik Bryn Hesselberg; 4 чэрвеня 1914, Брэвік, Тэлемарк - 15 верасня 1972, Ларвік, Вестфол) — нарвежскі мастак, скульптар, падарожнік, удзельнік экспедыцыі на плыце «Кон-Цікі».

## Экспедыцыя з Турам Хеердалам 
У 1947 годзе Хесельберг, які пражываў з жонкай Ліс і нованароджанай дачкой Ганне-Карын у нарвежскім гарадку Борэ і займаўся жывапісам, быў запрошаны Турам Хеердалам прыняць удзел у экспедыцыі на бальсавым плыце «Кон-Цікі» з Перу ў Палінезію ў якасці штурмана. Падчас 101-дзённага плавання па Ціхаму акіяну Хесельберг праводзіў астранавігацыйныя назіранні, вызначаў месцазнаходжанне плыта і адзначаў на карце яго курс. У вольны ад навігацыі час Эрык рабіў замалёўкі, выразаў драўляныя статуэткі і граў на гітары. Менавіта яму належыць выява бога Кон-Цікі на ветразі, які быў усталяваны на іх плыце.

Вярнуўшыся з плавання, Хесельберг напісаў ад рукі 72-старонкавую кнігу «Кон-Цікі і я», суправадзіўшы яе сваімі ж уласнымі малюнкамі (выдадзена ў 1949 годзе ў Нарвегіі выдавецтвам Dreyers Vorlag).

Пасля знакамітай экспедыцыі Эрык Хесельберг пабудаваў уласны карабель пад назвай «Цікі», на якім перабраўся з Нарвегіі ў Францыю. 11 гадоў ён пражыў на борце свайго парусніка на Блакітным беразе, на Корсіцы, у Італіі, працуючы як скульптар і жывапісец. Сярод яго сяброў былі Пабла Пікаса, Жорж Сіменон, Жан Както.

Пазней, прадаўшы свой карабель, ён жыў у ЗША, Германіі, Швецыі, пакуль не вярнуўся канчаткова ў 1969-1970 гг. у горад свайго дзяцінства Ларвік.

Хесельберг памёр 58-гадовым ад сардэчнага прыступу ў 1972 годзе ў Ларвіку, дзе і быў пахаваны. Пакінуў пасля сябе мноства фатаграфій, графікі, скульптур і больш за 200 песень для гітары.

У Эрыка Хесельберга было трое дзяцей ад розных шлюбаў: дачка Ганне-Карын (1946), сын Каэлу (1958), дачка Сузанна (1967). Старэйшая дачка жыве ў Дрэбаку, арганізоўвае выставы работ свайго бацькі.

## Спасылкі
* Факты: Эрык Хесельберг 

Катэгорыя:Мастакі Нарвегіі
Катэгорыя:Скульптары Нарвегіі
Катэгорыя:Падарожнікі Нарвегіі
Катэгорыя:Даследчыкі Аўстраліі і Акіяніі
Ерней Копітар

**Ерней (Варфаламей) Копітар** (славен. Jernej Bartol Kopitar; , Рэпне — , Вена) — славенскі лінгвіст, адзін з заснавальнікаў славістыкі.

## Біяграфія 
Скончыўшы гімназію ў Любляне, Копітар стаў гувернёрам у доме Зігмунда Цойза, а ў 1808 годзе пераехаў у Вену, дзе заняўся вывучэннем юрыспрудэнцыі, а таксама славянскіх моў. Працаваў у Венскай прыдворнай бібліятэцы бібліятэкарам, а пасля дырэктарам і цэнзарам па выданнях на новагрэчаскай і славянскіх мовах.

У 1808 году Копітар апублікаваў першую граматыку славенскай мовы, Slovnica slovanskega jezika na Kranjskem, Koroškem in Štajerskem («Граматыка славянскай мовы Краіны, Карынціі і Штырыі»). Ён таксама выдаў зборнік Glagolita Clozianus (1836), у які ўвайшлі так званыя «Брыжынскія (Фрэйзінгенскія) урыўкі» (славен. Brižinski spomeniki), найстаражытны вядомы тэкст на славенскай і першы тэкст, напісаны на славянскай мове лацінкай, з перакладам і каментарыямі. Высунуў тэорыю аб паннонскім паходжанні царкоўнаславянскай мовы, пасля адхіленая навуковай супольнасцю. Займаўся лексікаграфіяй, рэфармаваннем алфавіту, складаннем падручнікаў, зборам фальклору і асветніцкай дзейнасцю. Дзякуючы яго намаганням у 1817 годзе ў люблянскім ліцэі адкрылася кафедра славенскай мовы. Копітар падтрымліваў сяброўскія адносіны з Вукам Караджычам і дапамагаў яму ў працы над стварэннем літаратурнай сербскай мовы, нягледзячы на тое, што ў бытнасць цэнзарам Венскай бібліятэкі адмовіўся прапусціць кнігу Караджыча аб паразе Першага Сербскага паўстання. Копітар таксама ўпершыню адзначыў падабенства паміж няроднаснымі мовамі Балканаў.

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах. Т.8, Мн., 1999, С.413

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Славісты
Катэгорыя:Мовазнаўцы Славеніі
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук
Комарам

**Комарам** (, , , , , ) — горад на паўночным усходзе Венгрыі, у медзье Комарам-Эстэргам. Да 1918 г. Комарам і Комарна былі суцэльным горадам. Пасля распаду Аўстра-Венгрыі горад быў падзелены і вялікая частка адышла да Славакіі.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Венгрыі
Катэгорыя:Комарам-Эстэргам
Бачка-Паланка

**Бачка-Паланка** (серб. Бачка Паланка) — горад у Сербіі, у аўтаномным краі Ваяводзіна, у Паўднёва-Бацкай акрузе, цэнтр абшчыны Бачка-Паланка.

## Геаграфія 
Горад размешчаны на паўднёвым захадзе рэгіёна Бачка, на беразе ракі Дунай, за 37 км ад горада Нові-Сад, на мяжы з Харватыяй. Ля горада знаходзіцца пагранічны пераход у Харвацкі горад Ілок — аўтамабільны мост праз Дунай.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Ваяводзіны
Зігмарынген

**Зігмарынген** (, ) — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Бадэн-Вюртэмберг.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бадэн-Вюртэмберга
Рафаэль Манеа

thumb|Сабор Маці Божай ў Лос-Анджэлесе
**Хасэ́ Рафаэ́ль Мане́а Валье́с** (; нар. , ) — іспанскі архітэктар.

Скончыў Мадрыдскі політэхнічны ўніверсітэт. Выкладаў архітэктуру ў розных краінах свету, у 1985—1990 гг. узначальваў Гарвардскую школу дызайну.

Сярод найважнейшых праектаў Манеа — Нацыянальны музей рымскага мастацтва ў Мерыдзе, Музей Жуана Міро ў Мальёрцы, ратушы ў Лагроньі і Мурсіі. Па праектах Манеа былі зроблены пашырэнні і прыбудовы мадрыдскага чыгуначнага вакзала Аточа, музея Прада і палаца Вільяэрмаса (Музей калекцыі Тысена-Барнемісы) у Мадрыдзе. У ЗША Манеа спраектаваў сабор Маці Божай Анёлаў у Лос-Анджэлесе і Музей выяўленчага мастацтва ў Х’юстане.

Лаўрэат прэміі Рольфа Шока (1993), Прытцкераўскай прэміі (1996), прэміі прынца Астурыйскага ў галіне мастацтва (2012).

Катэгорыя:Архітэктары Іспаніі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Лаўрэаты Прытцкераўскай прэміі
Мохач

**Мохач** () — горад у медзье Баранья ў Венгрыі, размешчаны на правым беразе ракі Дунай, за 40 км на ўсход ад Печа. Насупраць горада знаходзіцца востраў.

Горад займае плошчу 112,23 км², на якой пражывае 19 129 жыхароў.

У горадзе Мохач штогод праходзіць традыцыйна святкуецца Бушаяраш.

Катэгорыя:Гарады Венгрыі
Катэгорыя:Баранья
Вукавар

**Ву́кавар** ( ) — горад у Харватыі, ва ўсходняй частцы краіны, на рацэ Дунай. Другі па велічыні горад (пасля горада Вінкаўцы) у Вукаварска-Срэмскай жупаніі. Насельніцтва 30 126 чалавек (2001).

## Агульныя звесткі 
Вукавар — буйны горад і порт на Дунаі. Ён размешчаны на вышыні 108 м у 20 кіламетрах у ўсход ад г. Вінкаўцы і ў 36 км на паўднёвы ўсход ад Осіека. Праз горад праходзіць аўтамабільная шаша Осіек - Вукавар - Ілок і чыгуначная лінія Вукавар - Вінкаўцы.

Аснову эканомікі горада складаюць харчовая і тэкстыльная прамысловасць.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт горада

Катэгорыя:Гарады Харватыі
Катэгорыя:Вукаварска-Срыемская жупанія
Славістыка

**Славістыка** (**славяназнаўства**) — навука, якая вывучае мовы, літаратуры, фальклор, гісторыю, матэрыяльную і духоўную культуру славянскіх народаў.

## Падраздзелы 
Больш вузкая спецыялізацыя ў рамках славістыкі магчымая як па традыцыйных дысцыплінах (лінгвістыка, філалогія, этналогія), так і па міждысцыплінарных абласцях, якія комплексна вывучаюць мову, гісторыю, літаратуру і культуру (у тым ліку - сучасныя) адной са славянскіх краін (прыклад - беларусістыка).

## Гл. таксама 
* Панславізм

## Літаратура 
* 
* «Славистика» // Лингвистический энциклопедический словарь (1990)
* 

Катэгорыя:Славянскія мовы
Францішак Копечны

**Францішак Копечны** (4 кастрычніка 1909, Урчыцы — 27 сакавіка 1990, Врагавіцы) — чэшскі славіст і багеміст. Займаўся этымалогіяй і дыялекталогіяй.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ва Урчыцах, у кастрычніку 1909 года, праз некалькі гадоў перабраўся з бацькамі ў Врагавіцы. Вучыўся ў гімназіі, а потым на філасофскім факультэце Масарыкава ўніверсітэта ў Брно па спецыяльнасці «чэшская і нямецкая мовы». Доктарскую ступень атрымаў у 1935 годзе. Атрымаў прапанову працаваць над стварэннем чэшскай мовы, але не прыняў яе.

З 1945 года прафесар славістыкі Оламаўцкага ўніверсітэта. У 1952 годзе пераходзіць у Інстытут славістыкі Чэшскай акадэміі навук. У лістападзе 1970 года атрымаў медаль І. Добраўскага, а праз шэсць гадоў выйшаў на пенсію.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы ў галіне этымалогіі, сінтаксісу, дыялекталогіі славянскіх моў, культуры і філасофіі мовы: «Асновы чэшскага сінтаксісу» (1958). «Трыванне дзеяслова ў чэшскай мове» (1962). Галоўны рэдактар і адзін з аўтараў «Этымалагічнага слоўніка славянскіх моў» (т. 1—2, 1973—1980), у якім спалучаны сінтаксічны і этымалагічны аналізы. Складальнік «Этымалагічнага слоўніка чэшскай мовы» (1952), «Асноў агульнаславянскага слоўнікавага саставу» (1981, у сааўтарстве) і інш. Галоўны рэдактар «Слоўніка стараславянскай мовы» (вып. 1, 1958).

## Публікацыі 
* *Úvod do studia jazyka českého*, 1947—1948
* *Jazyk český a slovenský*, 1948
* *Základy české skladby*, 1952
* *Etymologický slovník jazyka českého*, 1952, в соавторстве с Іозефам Голубам
* *Nářečí Určic a okolí — Prostějovský úsek hanáckého nářečí centrálního*, 1957
* *Slovesný vid v češtině*, 1962
* *Etymologický slovník slovanských jazyků — Slova gramatická a zájmena. Sv. 1, Předložky. Koncové partikule*, 1973
* *Průvodce našimi jmény*, 1974
* *Etymologický slovník slovanských jazyků — Slova gramatická a zájmena. Sv. 2, Spojky, částice, zájmena a zájmenná adverbia*, 1980
* *Základní všeslovanská slovní zásoba*, 1981
* *Jména obcí a osad prostějovského okresu*, 1985
* *Čtení o jménech*, 1988

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мовазнаўцы Чэхіі
Катэгорыя:Славісты Чэхіі
Катэгорыя:Этымолагі
Катэгорыя:Выпускнікі Масарыкава ўніверсітэта
Пры апазнанні – затрымаць

**«Пры апазнанні — затрымаць»** — аповесць беларускага пісьменніка Васіля Хомчанкі (1983). Складаецца з дваццаці трох раздзелаў. Кніга прысвечана беларускаму паэту Францішку Багушэвічу.

## Сюжэт 
Судовы следчы Францішак Багушэвіч са сваім памочнікам Патапенкам займаецца раскрыццём злачынстваў у невялікім горадзе і найбліжэйшых вёсках. Аднаго разу, расследуючы чарговае злачынства, якое ўсе палічылі за падпал, Багушэвіч натыкаецца на доказы больш сур'ёзнай справы. Паступова следчы разумее, што ў горадзе хаваецца стваральнік бомбаў, які працуе на рэвалюцыянераў. Ідучы па слядах злачынца, Францішак дазнаецца, што злодзей ёсць ніхто іншы, як Сяргей Сілаеў, вядомы ў горадзе ў якасці пана Сакалоўскага. Ён даўні знаёмы Багушэвіча, бо шмат гадоў назад, у час паўстання 1863—1864 гадоў, паратаваў яго. Следчы прабуе выратаваць Сяргея, якому здрадзілі і па якога адправілі жандараў. Сілаеў, што маніўся ў гэты дзень ажаніцца са сваёй каханкаю Нонай, змушаны ўцякаць разам з ёю.  

Катэгорыя:Літаратурныя творы на беларускай мове
Катэгорыя:Кнігі Васіля Хомчанкі
Катэгорыя:Кнігі 1983 года
NGC 970

**NGC 970** (іншыя абазначэнні — **MCG 5-7-9**, **ZWG 505.11**, **PGC 9786**) — галактыка ў сузор’і Трыкутнік.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1850 годзе
0970
Катэгорыя:Трыкутнік (сузор’е)
Мы — нашы горы

**Мы — нашы горы** () — манумент на вяршыні ўзгорка пры ўездзе ў горад Сцепанакерт. У народзе завецца таксама «Дзед і баба» (арм. Տատիկ — պապիկ, тацік-папік).

Аўтар манумента — народны мастак Армянскай ССР скульптар Саргіс Багдасаран. Помнік пабудаваны ў 1967 годзе, уяўляе двух пажылых людзей — мужа і жонку — у народнай вопратцы, зроблены з актэмберанскага (армавірскага) чырванаватага туфу. Статуя не мае пастамента, па задуме аўтара, гэта стварае адчуванне, што фігуры ўраслі ў горы, парадніліся з імі.

Паводле звестак газеты «Правда», манумент «з’яўляецца першым помнікам свету, які быў пабудаваны ў гонар доўгажыхароў». Як адзначае Шаген Мкртчан, спасылаючыся на публікацыі 1983 года, Нагорны Карабах называўся «эпіцэнтрам доўгажыхароў планеты», тут пражывала самая вялікая ў СССР колькасць людзей старэйшых за 100 гадоў.

Манумент намаляваны на гербе непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Манументы
Катэгорыя:Помнікі Азербайджана
Катэгорыя:Нагорны Карабах
Катэгорыя:Сцепанакерт
Катэгорыя:Пашкоджаныя творы мастацтва
Генрых II

Пад імем **Генрых II** кіравалі наступныя каралі і імператары:

* **Генрых II Свавольны** (951—995) — герцаг Баварыі ў 955—976 і 985—995 гадах
* **Генрых II Святы** (973—1024) — імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі ў 1002 года
* **Генрых II Язаміргот** (1107—1177) — герцаг Аўстрыі з 1141 года
* **Генрых II Англійскі**, *Кароткі Плашч* (1133—1189) — кароль Англіі з 1154 года, першы ў дынастыі Плантагенетаў
* **Генрых II** (1190—1239), граф Бара з 1214 года
* **Генрых II** (1207—1248), герцаг Брабанта з 1235 года
* **Генрых II дэ Лузіньян** (1271—1324), кароль Кіпра з 1285 года, кароль Іерусаліма ў 1286—1291 гадах
* **Генрых II, маркграф Брандэнбурга** (1308—1320) — апошні кіраўнік Брандэнбурга з роду Асканіяў (з 1319 года)
* **Генрых (Энрыке) II** (1334-1379) — кароль Кастыліі і Леона з 1369 года
* **Генрых II Наварскі** (1503—1555) — кароль Навары з 1517 года
* **Генрых II Валуа** (1519—1559) — кароль Францыі з 1547 года
Інгальштат

**Інгальштат** (, ) — горад у Германіі, у зямлі Баварыя на рацэ Дунай.

Насельніцтва —  жыхароў (31 снежня 2008). Другі па велічыні горад Верхняй Баварыі пасля Мюнхена. Шосты па велічыні горад Баварыі пасля Мюнхена, Нюрнберга, Аўгсбурга, Вюрцбурга і Рэгенсбурга. У 1989 годзе колькасць насельніцтва горада дасягнула 100 000 і з тых часоў ён з’яўляецца самым маладым буйным горадам Германіі.

## Насельніцтва 
## Славутасці Інгальштата 
* раманская Морыцкірхэ (1234)
* Стары замак (XIII стагоддзе) — найстарэйшы ў Баварыі захаваны герцагскі замак
* Новы замак (1418)
* першы баварскі ўніверсітэт Hohe Schule (1472)
* гатычны сабор XV стагоддзя Лібфраўэнмюнстэр
* Азамкірхэ — царква XVIII стагоддзя з унікальнай фрэскай братоў Азам
* Інгальштацкі ўніверсітэт
* класічная крэпасць XIX стагоддзя Леа фон Кленцэ і інш.

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі
Генрых III

**Генрых III ** можа адносіцца да наступных твараў:

* '*Генрых III *Чорны*** (1017—1056) — імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі (1046—1056)
* **Генрых III** (1207—1272) — кароль Англіі (1216—1272) з дынастыі Плантагенетаў
* **Генрых III** — кароль Кастыліі (1390—1406)
* **Генрых III Наварскі, Генрых Вялікі** (1553—1610) — кароль Навары (1572—1610)
* **Генрых III** (1551—1589) — кароль Францыі (1574—1589) з дынастыі Валуа
* **Генрых III** (919/921-955) — герцаг Баварыі (983—985)
* **Генрых III** (пам. 1122) — герцаг Карынціі(1090—1122)
* **Генрых III *Леў*** (1129—1195) — герцаг Саксоніі (1142—1180)
* **Генрых III *Найсветлы*** (1218—1288) — маркграф Мейсена (1221—1288)
* **Генрых V** (каля 1216/1217 — 24 снежня 1271) — граф Намюра (Генрых III) з 1256, граф Люксембурга (Генрых V) з 1247
* **Генрых III** (1259—1302) — граф Бара з 1291
* **Генрых III*' (1337—1383) — герцаг Мекленбурга ў 1379—1383 гадах
Джон Сінглтан Коплі

**Джон Сінглтан Коплі** (; , Бостан — , Лондан) — амерыканскі і англійскі мастак XVIII ст., майстар партрэтнага і гістарычнага жывапісу.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Бостане. Яго айчым сам быў мастаком, і ў пазней дапамагаў свайму пасынку парадамі. Аднак у асноўным свой мастацкі талент Коплі ўдасканальваў самастойна, капіруючы гравюры з твораў Готфрыда Кнелера, Джашуа Рэйнальдса і іншых майстроў таго часу.

Партрэты, створаныя Коплі, напісаны ў класіцысцкай манеры з элементамі ракако. Такія яго творы, як знакаміты «Хлопчык з вавёркай» (партрэт яго брата Генры Пелэма; 1765), партрэты П. Рэвіра (1768), Н. Хэрда (1765—1766; усе — Музей выяўленчага мастацтва, Бостан) — даюць уяўленне, што Коплі быў адным з лепшых амерыканскіх партрэтыстаў свайго часу.

## Галерэя 

Выява:John Singleton Copley - A Boy with a Flying Squirrel (Henry Pelham) - Google Art Project.jpg|Хлопчык з вавёркай (1775)
Выява:J S Copley - Samuel Adams.jpg|Сэмюэль Адамс, 1772
Выява:John Singleton Copley 002.jpg|Сям'я Коплі, 1776
Выява:J S Copley - Paul Revere.jpg|Пол Рэвір, 1770
Выява:J S Copley - Watson and the Shark (Boston).jpg|Брук Уотсан і акула, 1778
Выява:John Singleton Copley 001.jpg|Подзвіг маёра Пірсана, 1782—1784
Выява:John Singleton Copley Young Lady with a Bird and Dog.jpg|Маленькая лэдзі з птушкай і сабакам
Выява:Sarg von Thomas Aston von John Singleton Copley.jpg|Маленькая лэдзі

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі ЗША
Катэгорыя:Члены Каралеўскай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты ЗША
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Вялікабрытаніі
Сібірскі дзяржаўны аэракасмічны ўніверсітэт імя акадэміка М. Ф. Рашатнёва

**Сібірскі дзяржаўны аэракасмічны ўніверсітэт імя акадэміка М. Ф. Рашатнёва**, **СібДАУ** (, ) — універсітэт у Расіі, які спецыялізуецца на падрыхтоўцы высокакваліфікаваных кадраў для аэракасмічнай прамысловасці і машынабудавання, а таксама грамадзянскай авіяцыі.

## Гісторыя 
Сібірскі дзяржаўны аэракасмічны ўніверсітэт быў заснаваны ў 1960 годзе па загадзе Савета міністраў СССР. Прычынай яго стварэння была неабходнасць сумяшчаць навучанне і вытворчасць у машынабудаўнічай галіне Краснаярска. Краснаярскі машынабудаўнічы завод браў на працу студэнтаў навучальнай установы, якая ў той час належала Краснаярскаму тэхналагічнаму інстытуту. Першым рэктарам быў Яўген Капусцянскі.

У 1970-я гады на заводзе адбылася пераарыентацыя вытворчасці. Замест старых балістычных ракет сярэдняга радыусу дзеяння пачалася вытворчасць новай ракеты марскога базіравання. У 1977 годзе ў закрытым горадзе Жалезнагорску адкрываецца Філіял № 2, сфарміраваны ў НВА ПМ. Яго кіраўніком быў Міхаіл Рашатнёў, выбітны савецкі канструктар касмічных апаратаў. Пры ім падрыхтоўка спецыялістаў для аэракасмічнай галіны ў СібДАУ набыла зусім новы выгляд: былі абсталяваныя новыя кафедры, з'явілася ўласнае ўніверсітэцкае абсталяванне, работнікі і студэнты ўніверсітэта пачалі ўдзельнічаць у навуковым жыцці Краснаярскага рэгіёна і СССР.

У 1983 годзе рэктарам стаў Генадзь Белякоў, савецкі навуковец і педагог. Яго намаганнямі ў навучальнай установе былі сфарміраваны новыя кафедры і пачалі наладжвацца сувязі з іншымі ўніверсітэтамі СССР. У 1989 годзе пры ўдзеле Белякова завод-ВТНУ КПІ атрымаў незалежнасць і стаў называцца Краснаярскім інстытутам касмічнай тэхнікі (КIКТ). Праз тры гады КIКТ быў перайменаваны ў Сібірскую аэракасмічную акадэмію (САА). У 1996 годзе акадэміі было прысвоена імя Рашатнёва.

У 2002 годзе САА зрабілася Аэракасмічным універсітэтам. У гэты час рэктар Белякоў працягвае развіццё ўніверсітэта, пашыраючы структуру факультэтаў і кафедраў, адкрывае філіялы ў іншых гарадах Расіі. З 2010 году рэктарам стаў Ігар Кавалёў, які працягвае курс Белякова.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Аэрокосмический университет

Катэгорыя:Універсітэты Краснаярска
Катэгорыя:1960 год у Краснаярску
Спіс каралёў Шатландыі

__NOTOC__
Ніжэй прыведзены спіс манархаў Шатландскага каралеўства (843—1707).

У перыяд ранняга Сярэднявечча на тэрыторыі Шатландыі існаваў яшчэ цэлы шэраг дзяржаў, пералік манархаў якіх знаходзіцца ў наступных спісах:
* Спіс каралёў піктаў (VI стагоддзе — 843)
* Спіс каралёў Дал Рыяды (V стагоддзе — 843)
* Спіс каралёў Стратклайда (V стагоддзе — 1034)

## Спіс манархаў 
### Вялікабрытанія 
## Цікавыя факты 
* У 1976 годзе тытул караля Шатландыі прысвоіў сабе эксцэнтрычны ўгандыйскі дыктатар Ідзі Амін.

## Гл. таксама 
* Спіс брытанскіх манархаў
* Спіс манархаў паўвострава Брэтань

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт брытанскай манархіі
* Britannia.com 

Катэгорыя:Каралі шатландскія
Катэгорыя:Гісторыя Шатландыі
Шатландыя
Філіп II

**Філіп II:**

* Філіп II Македонскі — цар дынастыі Аргеадаў, палкаводзец і палітык, бацька Аляксандра Македонскага.
* Філіп II — сын і суправіцель (244—249) рымскага імператара Філіпа I (Філіпа Араба).
* Філіп II Аўгуст — французскі кароль (1180—1223) з дынастыі Капетынгаў.
* Філіп II Іспанскі — кароль Іспаніі (1556—1598), Партугаліі (1581—1598, як **Філіп I**), Сіцыліі і Неапаля (1554—1558), герцаг Люксембурга (1556—1598).
* Філіп II (1507—1569) — мітрапаліт Маскоўскі і ўсея Русі, кананізаваны ў 1652 годзе.
* Філіп III Іспанскі (1578—1621) — кіраваў Партугаліяй як Філіп II.
* Філіп II Арлеанскі — герцаг Арлеанскі, рэгент Францыі ў 1715—1723.

## Гл. таксама 
* Філіп
Джэрэмі Рэнер

**Джэрэмі Рэнер** (; нар. 7 студзеня 1971, Мадэста, штат Каліфорнія, ЗША) — амерыканскі акцёр. Двухразовы намінант на прэмію «Оскар» (2010, 2011), намінант на прэміі BAFTA (2010) і «Залаты глобус» (2011).

Найбольш вядомыя фільмы з удзелам Рэнера: «Уладар буры» (2008), «Горад злодзеяў» (2010), «Місія невыканальная: Пратакол Фантом» (2011), «Мсціўцы» (2012), «Эвалюцыя Борна» (2012), «Паляўнічыя на ведзьмаў» (2013 года), «Мсціўцы: Эра Альтрона» (2015), «Капітан Амерыка: Грамадзянская вайна» (2016), «Ветраная рака» (2017).

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Dow Jones & Company

**Доу Джонс** (Dow Jones & Company) — адно з вядучых сусветных агенцтваў фінансавай інфармацыі, выдавец The Wall Street Journal. Уваходзіць у структуру News Corporation.

## Гл. таксама 
* Прамысловы індэкс Доу-Джонса
* Factiva
* The Wall Street Journal
* Dow Jones Newswires
Катэгорыя:Інфармацыйныя агенцтвы
News Corporation

**News Corporation** () — падкантрольная кампанія Руперта Мёрдака, які валодае, у прыватнасці, тэлекампаніяй 20th Century Fox, тэлеканаламі Fox News, спадарожнікавымі DTH аператарамі BSkyB, Sky Deutschland, Sky Italia, Foxtel, інфармацыйным агенцтвам Dow Jones (уключаючы службу Factiva), рэкламным агенцтвам News Outdoor, а таксама газетамі The Wall Street Journal, The Times, The Sun і New York Post.

Выручка News Corporation у 2006 годзе перавысіла 25 млрд дол., чысты прыбытак склаў 2,3 млрд дол.

У перыяд перадвыбарнай кампаніі падтрымлівае Рэспубліканскую партыю ЗША.

## Справа News International 
У ліпені 2011 года News Corporation апынулася ў цэнтры буйнага скандалу, звязанага з незаконным праслухоўваннем журналістамі выданняў кампаніі тэлефонаў палітыкаў, «зорак» і простых грамадзян. Гэта прывяло да закрыцця брытанскага таблоіда News of the World, які мае 168-летнюю гісторыю і належыць кампаніі. Тады ж было абвешчана пра пачатак расследавання з боку ФБР дзейнасці News Corp.. 13 ліпеня 2011 года Рэбека Брукс падала прашэнне аб адстаўцы Джэймсу і Руперту Мёрдакам, якое было здаволена. 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт кампаніі 

Катэгорыя:Кампаніі ЗША
Катэгорыя:Інфармацыйныя агенцтвы
Fox News Channel

**Fox News Channel** (*Фокс-Ньюc-Чэнел*, скарочана *FNC* ці *Fox News*) — амерыканскі інфармацыйны канал са штаб-кватэрай у Нью-Ёрку. Яго першы выхад у эфір адбыўся 7 кастрычніка 1996 года. Канал належыць медыя-канцэрну News Corporation аўстралійскага прадпрымальніка Руперта Мёрдака, яго праграмы ствараюцца тэлекампаніяй Fox Broadcasting Company. Канал, які штодня глядзяць каля 1,2 мільёна чалавек, з’яўляецца асноўным інфармацыйным каналам ЗША. Генеральным дырэктарам Fox News Channel з моманту яго заснавання з’яўляецца Роджэр Эйлс.
thumb|злева|250px|Студыя навін Fox News

У лік вядучых тэлеканала ўваходзяць Біл О'Рэйлі, Глен Бек, Майк Хакабі і Такер Карлсан (да 2023 года).

## Палітычная арыентацыя 
Fox News Channel рэкламуе сябе са слоганамі "«Fair and balanced»" («справядлівы і ўзважаны»), а таксама "Wereport. You decide»" ("Мы асвятляем. Вы вырашаеце") і прэтэндуе на нейтральнае асвятленне падзей. Крытыкі з канкуруючых СМІ і Дэмакратычнай партыі, аднак, не раз адзначалі відавочны правы і кансерватыўны ўхіл канала, асабліва падчас Ірацкай вайны, прэзідэнцкіх выбараў 2008 года і з моманту абрання на пасаду Прэзідэнта Барака Абамы. У адказ на гэта канал часта адказвае, што медыйная прастора з’яўляецца занадта левай, а ён сам нібыта належыць да кансерватыўных поглядаў з «не меншым дачыненнем», чым да ліберальных. У дакументальным фільме Outfoxed прадзюсара Роберта Грінволда Fox News абвінавачваецца ў аднабаковым асвятленні падзей. Былыя супрацоўнікі канала распавядаюць у ім пра інструкцыі, паказваюць рэспубліканцаў у станоўчым, а дэмакратаў&nbsp;— у негатыўным святле. Сам канал гэтыя абвінавачванні адхіліў, заявіўшы, што некаторыя з апытаных ніколі на ім не працавалі, а іншыя былі звольненыя за прафнепрыдатнасць.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Fox News Channel

Катэгорыя:Тэлеканалы ЗША
Катэгорыя:Тэлеканалы на англійскай мове
Катэгорыя:Кругласутачныя тэлеканалы
Катэгорыя:Цэнтрызм
Копра

thumb|Сушка копры
**Копра** (з малаяльскай: копара) — высушаны алеісты эндасперм арэхаў какосавай пальмы. Белыя ці жаўтлявыя кавалачкі таўшчынёй 6-12 мм, пакрытыя скуркай. Ядомая. Копра ўтрымоўвае ў сярэднім 6% вады, 67% тлушчу, 16% вугляводаў, 9% бялку. Гарачым прэсаваннем з копры атрымліваюць лёгкаплаўкі алей (t плаўлення 20-27° С), які выкарыстоўваецца ў ежу і як тэхнічная сыравіна. Макуха копры - каштоўны канцэнтраваны корм для жывёлы.  З аднаго арэха атрымліваюць ад 80 да 500 г. копры. Свежы эндасперм какоса змяшчае 30-40% какосавага алею, копры - 60-70%.

Копры выкарыстоўваецца як сыравіна для падрыхтоўкі маргарыну, тэхнічнага масла, гліцэрына, мыла і напалму.

Асноўныя вытворцы копры: краіны Паўднёва-Усходняй Азіі (каля 67% сусветнай прадукцыі), Акіянія (каля 10%), Афрыка (3-4%).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Выраб какосавага масла на Каморах 
* Фактары якасці копры 

Катэгорыя:Ядомыя арэхі і семечкі
Катэгорыя:Апрацоўка прадуктаў харчавання
Кім Бейсінгер

**Кіміла Эн «Кім» Бейсінгер** (; нар. 8 снежня 1953) — амерыканская , былая жонка Алека Болдуіна. Лаўрэат прэмій «Оскар» і «Залаты глобус» за ролю другога плана ў фільме «Сакрэты Лос-Анджэлеса».

## Асабістае жыццё 
Перш чым стаць знакамітай, Бейсінгер сустракалася з мадэллю Цімам Сондэрсам, фатографам Дэйлам Робінетам і футбалістам Джо Наматам. У яе не было іншых публічных прыхільнасцей да 2014 года, калі яна пачала сустракацца з Мітчам Стоўнам. Як Снайдэр і Пітэрс да яго, Стоўн пазнаёміўся з Бейсінгер, калі рабіў ёй прычоску на здымачнай пляцоўцы. Пара носіць аднолькавыя залатыя павязкі і з тых часоў стала жыць разам.

## Выбраная фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Галівудская алея славы
Элізабет Шу

**Элізабет Шу** (; ) — амерыканская .

## Біяграфія 
Элізабет нарадзілася 6 кастрычніка 1963 года ў горадзе Уілмінгтан, штат Дэлавэр, ЗША. Скончыла Гарвардскі ўніверсітэт, атрымала вучоную ступень па паліталогіі. Дэбютавала ў кіно ў 1982 годзе з невялікай роляй у тэлесерыяле. За сваю кінакар'еру знялася больш чым у 40 фільмах, сярод якіх найбольшую папулярнасць ёй прынеслі «Назад у будучыню 2», «Назад у будучыню 3» і «Пакідаючы Лас-Вегас». У 2006 годзе Элізабет запрашаюць на галоўную жаночую ролю ў фільмt «Лік 23», але актрыса была вымушаная адмовіцца з-за цяжарнасці.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Незалежны дух»
Алек Болдуін

**Алек Болдуін**, сапр.: **Аляксандр Рэй Болдуін III** (; нар. , Эмітвіл, штат Нью-Ёрк, ЗША) — амерыканскі , былы муж Кім Бейсінгер. Уладальнік прэмій «Залаты глобус» і «Эмі».

## Біяграфія 
Скончыў Універсітэт Джорджа Вашынгтона ў Вашынгтоне па спецыяльнасці «палітычныя навукі», Нью-Ёркскі універсітэт па класе драмы, Інстытут Лі Страсберга ў Нью-Ёрку. У кіно дэбютаваў у фільме «Дактары» ў 1963 годзе. Таксама працаваў у тэатры і на Брадвеі (казка Крэйга Лукаса «Прэлюдыя да пацалунка» і сатырычны гратэск Кэрыл Чэрчыль «Вялікія грошы»). Браты Алека — Уільям, Дэніэл і Стывен Болдуін — таксама акцёры.

На пачатку сваёй кар’еры ён выконваў як галоўныя, гэтак і другасныя ролі ў розных фільмах, як *«Бітлджус»* Ціма Бёртана (1988), *«Чынная дзяўчына»* Майка Нікалса (1988), *«У шлюбе з бандай»* Джонатана Дэмі (1988) і *«Размоўнае радыё»* Олівера Стоўна (1988). Акцёр прыцягнуў увагу да сябе, дзякуючы сваім выступам у ролі Джэка Раяна ў фільмах *«Паляванне за Чырвоным Кастрычнікам»* (1990) і ў *«Гленгары Глен Рос»* (1992). З тых часоў ён працаваў з такімі рэжысёрамі, як Вудзі Ален у фільмах *«Эліс»* (1990), *«У Рым з каханнем»* (2012) і *«Блакітны язмін»* (2013), а таксама Марцін Скарсэзэ ў фільмах *«Авіятар»* (2004) і *«Адступнікі»* (2006). За фільм-драму *«Тарнач»* (2003) Болдуін атрымаў намінацыю на «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю другога плану. Акрамя фільмаў, акцёр удзельнічаў у мультыплікацыйных праектах, як *«Губка Боб Квадратныя Штаны»* (2004), *«Мадагаскар 2: Уцёкі да Афрыкі»* (2008), *«Вартавыя сноў»* (2012) і *«Малы Бос»* (2017).

З 2006 па 2013 год Болдуін атрымаў ацэнку крытыкаў у сіткаме NBC «Студыя 30», за які атрымаў дзве прэміі «Эмі» і тры ўзнагароды «Залаты Глобус», а таксама сем прэмій Гільдыі кінаактораў за сваю працу над серыялам. Болдуін зацяты выканаўца роляў у тэатры, шматкроць выступаючы на Брадвее ў спектаклях *«Трамвай „Жаданне“»*, *«Макбет»* і іншых, дзякуючы чаму мае на сваім рахунку прэмію «Тоні».

## Сям’я 
З колішняй жонкай — Кім Бейсінгер (1993—1999) у разводзе. Дачка — Ірланд (1995 г. н.)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* 
* 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Спадарожнік»
Катэгорыя:Галівудская алея славы
New York Post

**New York Post** () — адна з найбуйнейшых амерыканскіх газет. Заснавана ў 1801 годзе. Тыраж (у 2011) 501 тыс. экзэмпляраў у звычайныя дні і 339 тыс. экзэмпляраў — нядзельныя выпускі. З 1993 года газета належыць кампаніі News Corporation амерыканскага медыя-магната Руперта Мёрдака.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Газеты ЗША
Катэгорыя:Культура Нью-Ёрка
Катэгорыя:1801 год у ЗША
Андрэеў

**Андрэ́еў** — прозвішча і рускае прозвішча. Утворана ад імя Андрэ́й.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Леанідавіч Андрэеў — расійскі і беларускі артыст балета і балетмайстар
* Анатоль Яўгенавіч Андрэеў — міністр аўтамабільнага транспарту Беларускай ССР
* Андрэй Рыгоравіч Андрэеў (1927—2016) — гаспадарчы, дзяржаўны і палітычны дзеяч, начальнік Беларускай чыгункі.
* 
* Васіль Васілевіч Андрэеў — расійскі музыкант.
* Віктар Васільевіч Андрэеў (нар. 1959) — беларускі фізік. Доктар фізіка-матэматычных навук (2016), дацэнт (1994).
* Леанід Мікалаевіч Андрэеў — рускі пісьменнік.
* Мікалай Рыгоравіч Андрэеў — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Мінскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
* Павел Захаравіч Андрэеў — савецкі оперны спявак
* Уладзімір Аляксеевіч Андрэеў — акцёр.
* Юрый Іванавіч Андрэеў (нар. 1954) — беларускі ваенны і палітык.

## Крыніцы
Financial Times

**Financial Times** (беларус. Файнэншэл таймс) — міжнародная дзелавая газета, выдаецца на англійскай мове ў 24 гарадах свету з агульным накладам да 360 тыс. экзэмпляраў. Штаб-кватэра галоўнай рэдакцыі знаходзіцца ў Лондане. Належыць медыя-холдынгу *Pearson PLC* і спецыялізуецца на публікацыі і аналізе навін са свету фінансаў і бізнесу.

Заснаваная ў 1888 годзе братамі Шэрыданамі, Financial Times на працягу многіх гадоў спаборнічала з чатырма іншымі газетамі, прысвечанымі фінансам. У 1945 г. яна паглынула апошнюю з іх, *Financial News* (выпускалася з 1884). З 2000 года выходзіць таксама версія на нямецкай мове — *Financial Times Deutschland*.

Financial Times належыць да групы так званых "якасных выданняў" (qualities), да якіх адносяць газеты з шаноўнай гісторыяй, такія як The Times, The Guardian і г. д. Цікавай асаблівасцю газеты з’яўляецца тое, што яе традыцыйна друкуецца на рыжаватай паперы.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Газеты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1888 годзе
Меган Фокс

**Меган Дэніз Фокс** (; , , штат Тэнесі, ЗША) — амерыканская актрыса і фотамадэль. Найбольш вядомая роляй Мікаэлы ў фільме «Трансформеры» і «Трансформеры:Помста палых».

## Біяграфія 
Меган Дэніз Фокс нарадзілася 16 мая 1986 года ў амерыканскім штаце Тэнесі. У яе радаводзе прысутнічаюць ірландскія, французскія і індзейскія карані. Яе бацька працаваў наглядчыкам за ўмоўна вызваленымі злачынцамі. Калі Меган споўнілася тры гады, яе бацькі развяліся, але маці неўзабаве зноў выйшла замуж — за мужчыну значна старэйшага за яе, які перавёз Меган і яе старэйшую сястру ў Порт-Сент-Люсі, штат Фларыда. Ойчым прытрымліваўся строгіх нораваў, і ў выніку строгае выхаванне стала прычынай панічных нападаў Меган, якія выявіліся ў выблісках некантралюемай агрэсіі.

У пяць гадоў Меган пачала займацца танцамі і ўдзельнічаць у драматычным гуртку. Адна з першых роляў у карціне «Сонечныя вакацыі» ў 2001 годзе. Да 16 гадоў яна ўжо мела рэзюмэ з некалькіх фільмаў, якія здымаліся ў Фларыдзе. Сярод іх быў эпізод у «Дрэнных парнях 2» Майкла Бэя. Год пазней Фокс разам з маці пераехала ў Лос-Анджэлес. У перыяд з 2003 па 2004 год гуляла эпізадычныя ролі ў фільмах «Вуліца Оўшэн», «За што цябе кахаю», «Два з паловай чалавекі» і «Дапамога». У 2004 годзе Меган Фокс працавала на другіх ролях у Галівудзе разам з Ліндсей Лохан ў «Зорцы сцэны», з 2004 па 2006 год гуляла ролю Сідні Шаноўскі ў серыяле «Каралева экрана».

У 2007 годзе да Меган Фокс прыйшоў сапраўдны поспех, бо яна прыняла ўдзел у галоўнай і самай відовішчнай кінакарціне 2007 года — «Трансформеры», дзе выканала ролю Мікаэлы Бейнс. У 2008 годзе знялася ў ролі ўзыходзячай зоркі кіно ў фільме «Як страціць сяброў і прымусіць усіх цябе ненавідзець».

У 2009 годзе зноў згуляла ролю Мікаэлы Бейнс ў фільме «Трансформеры: Помста палых», а таксама знялася ў фільме «Цела Джэніфер». У трэцяй частцы трылогіі «Трансформеры» Меган адмовілася здымацца з-за канфлікту з рэжысёрам. Як высветлілася, яе звольніў прадзюсар фільма Стывен Спілберг пасля інтэрв'ю брытанскаму The Telegraph. У сваім інтэрв'ю Меган Фокс заявіла: «рэжысёр фільма „Трансформеры“ Майкл Бэй — самы сапраўдны Гітлер». Фокс запэўнівала, што Майкл Бэй запатрабаваў ад яе набраць вагу і дамагчыся патрэбнага яму загару. Аднак, па версіі Меган, яе зусім не звольнілі, а яна сама пакінула праект для ўдзелу ў іншых праектах, бо палічыла такое стаўленне да сябе непрымальным. Але рэжысёр Майкл Бэй абверг яе словы і прызнаўся, што заўсёды глядзеў скрозь пальцы на выхадкі Меган, але ў гэты раз яна зайшла занадта далёка. «Вы ведаеце, пасля слоў пра Гітлера Стывен сказаў звольніць яе неадкладна», — заявіў Бэй на прэс-канферэнцыі. У трэцяй частцы «Трансформеры 3: Цёмны бок Месяца» Меган замяніла брытанская мадэль Роўза Хантынгтан-Уайтлі.

## Спасылкі 
*
Майкл Бэй

**Майкл Бенжамін Бэй** (; ) — амерыканскі  і . Адзін з самых касавых рэжысёраў планеты. Ён зняў: «Трансформеры», «Армагедон», «Востраў», «Скала» і «Дрэнныя хлопцы». Акрамя таго, Майкл Бэй супрацоўнічае з Лос-Анджэлескай кампаніяй *Propaganda Films*, якая выпускае музычныя кліпы.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  з FAQ  і блогам 
* 
* Wydncrest Holdings

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залатая маліна»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сатурн»
Жак Андрэ

**Жак Андрэ** (; , Парыж — ) — французскі лётчык, Герой Савецкага Саюза, Заслужаны лётчык Францыі.

Нарадзіўся ў Парыжы ў сям’і вядомага французскага аса Першай сусветнай вайны. Лётную адукацыю атрымаў у горадзе Бурж. Ва ўзброеных сілах Францыі з 15 красавіка 1939 года. У пачатку чэрвеня 1940 года, калі італьянскія войскі акупавалі поўдзень Францыі, разам з іншымі лётчыкамі эвакуіраваўся ў Паўночную Афрыку. Працягнуў службу на тэрыторыі Сірыі, Алжыра.

У канцы снежня 1943 года прыбыў у СССР, дзе ў горадзе Туле папаўняўся асабісты склад парадзелага ў баях французскага авіяпалка «Нармандыя».

Усяго на савецка-германскім фронце ён здзейсніў 113 баявых вылетаў, збіў 15 фашысцкіх самалётаў, 2 — у складзе групы, 3 самалёты пашкодзіў. Па колькасці індывідуальных перамог Ж. Андрэ стаў самым выніковым лётчыкам-знішчальнікам палка «Нармандыя-Нёман». Ён удзельнічаў у Віцебска-Аршанскай, ,  аперацыях.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 4 чэрвеня 1945 года за мужнасць, гераізм і вайсковую доблесць, праяўленыя ў баях з нямецка-фашысцкімі акупантамі, грамадзяніну Французскай рэспублікі малодшаму лейтэнанту Жаку Андрэ прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» (№ 6656).

Пасля заканчэння вайны працягнуў службу ў ВПС Францыі, даслужыўся да звання палкоўніка. У адстаўцы заняўся садаводчым бізнесам.

Памёр ва ўзросце 69 гадоў.

## Узнагароды 
* Ордэн Леніна
* Ордэн Чырвонага Сцяга
* Ордэн Айчыннай вайны I ступені
* медалі
* Французскія ўзнагароды

## Спасылкі 
* 
* Биография героя на сайте «Красные соколы» 
* Книга «Нормандия-Неман» на сайте «Военная литература» 

Катэгорыя:Французскія лётчыкі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нармандыя-Нёман
Артур Корнберг

**Артур Корнберг** (анг. Arthur Kornberg; 3 сакавіка 1918, Бруклін, Нью-Ёрк — 26 кастрычніка 2007, Стэнфард, штат Каліфорнія, ЗША) — амерыканскі біяхімік, член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША, Амерыканскай акадэміі навук і мастацтваў і Амерыканскага таварыства навукоўцаў-біёлагаў, а таксама замежны член Лонданскага каралеўскага навуковага таварыства.

Упершыню эксперыментальна зрабіў ферментатыўны сінтэз ДНК і РНК (Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне (1959) сумесна з Севера Ачоа).

Працы Корнберга адкрылі новыя напрамкі не толькі ў біяхіміі і генетыцы, але і ў лячэнні спадчынных захворванняў і рака.

Артур Корнберг вельмі шмат працаваў і ў старасці, памёр ад прастуднага захворвання.

## Узнагароды 
* Прэмія лабараторый Пола Льюіса па хіміі ферментаў Амерыканскага хімічнага таварыства (1951)
* Прысуджэнне Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне «за адкрыццё механізмаў біялагічнага сінтэзу рыбануклеінавай і дэзаксірыбануклеінавай кіслот» (1959)
* Прэмія за навуковыя дасягненні Амерыканскай медыцынскай асацыяцыі (1968)
* Прэмія Люсі Уорт Джэймс Таварыства медыцынскай анкалогіі (1968)
* Прэмія Борда за медыцынскія даследаванні Асацыяцыі амерыканскіх медыцынскіх каледжаў (1968)
* Нацыянальны навуковы медаль ЗША (1979)

## Сям’я 
* Яго бацькамі былі Джозаф Корнберг і Лена Корнберг (Кац).
* Жонка — Сільві Рут Леві (з 1943) (памерла ў 1986 годзе) — праводзіла даследаванні ў галіне біяхіміі.
* Тры сыны: Роджэр Корнберг (лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (2006), Томас Корнберг, Кенет Корнберг.
* Жонка — Шарлін Уолш Ліверынг (з 1988) (памерла ў 1995 годзе).
* Жонка — Кэралін Дыксан (са снежня 1998).

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах. Т.8, Мн., 1999, С.421

## Спасылкі 
* Інфармацыя з сайта Нобелеўскага камітэта 

Катэгорыя:Замежныя члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з ЗША
Катэгорыя:Узнагароджаныя Нацыянальным медалём навукі ЗША
Катэгорыя:Біяхімікі ЗША
Джон Уоркап Корнфарт

**Джон Уоркап Корнфарт, сэр** (англ.: Sir John Warcup 'Kappa' Cornforth; , , Аўстралія) — аўстралійскі хімік-арганік. Член Лонданскага каралеўскага таварыства (1953).

## Біяграфія 
Вучыўся ва ўніверсітэтах Сіднея і Оксфарда (Вялікабрытанія). Працаваў у Савеце па медыцынскіх даследаваннях (Вялікабрытанія, 1946—1962), у лабараторыі хімічнай энзімалогіі імя Мілстэда фірмы «Шэл Рызёрч Лімітэд» (1962—1975, дырэктар), прафесар універсітэта Сусекса (з 1975 года).

## Асноўныя працы 
Асноўныя працы прысвечаны вывучэнню механізму біясінтэзу стэроідаў (напрыклад, халестэрыну) і тэрпеноідаў метадам «пазначаных папярэднікаў».

## Нобелеўская прэмія 
Нобелеўская прэмія па хіміі (1975) за даследаванне стэрэахіміі рэакцый ферментатыўнага каталізу.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Інфармацыя з сайта Нобелеўскага камітэта 

Катэгорыя:Біяхімікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Постаці аўстралійскай біяхіміі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па хіміі
Катэгорыя:Члены і члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Катэгорыя:Члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Корпус-Крысты

**Корпус-Крысты** () — горад у ЗША, размешчаны ў паўднёвай частцы штата Тэхас на ўзбярэжжы Мексіканскага заліва. Адміністрацыйны цэнтр акругі Нуэсес. Насельніцтва — 285 507 жыхароў (2007). Цэнтр турызму.

## Гісторыя 
Корпус-Крысты быў заснаваны ў 1839 годзе палкоўнікам Генры Лоўрэнсам Кінлі і зваўся Кінліс Трэйдзінг Пост () або Кінліс Ранча (). Гэта быў маленькі гандлёвы пасёлак, які прадаваў харчы мексіканскай рэвалюцыйнай арміі, якая размяшчалася ў 25 мілях на захад. У ліпені 1845 года амерыканскія войскі размясціліся ў пасёлку, рыхтуючыся да Амерыкана-мексіканскай вайны і заставаліся ў горадзе да сакавіка 1846 года. Прыкладна праз год горад быў названы Корпус-Крысты і ў верасні 1852 быў зарэгістраваны. У 1926 годзе ў горадзе быў адкрыты порт, а ў 1941 годзе пачала працаваць ваенна-паветраная станцыя Корпус-Крысты.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Костас Корсакас

**Костас Корсакас** (літ. Kostas Korsakas; , мястэчка Пашвіціні, цяпер Пакруойскага раёна — , ) — літоўскі савецкі паэт, крытык, літаратуразнавец і грамадскі дзеяч, заслужаны дзеяч навукі Літоўскай ССР (1959), акадэмік Акадэміі навук Літоўскай ССР (1949).

## Біяграфія 
Скончыў прагімназію ў Ёнішкісе (1925), у 1928 годзе — сёмы клас гімназіі ў Шаўляі. За артыкулы ў падпольным друку быў прысуджаны да чатырох гадоў зняволення; ў зняволенні правёў 1928—1930 гады. Быў памілаваны прэзідэнтам Антанасам Сметонам дзякуючы прашэнню, пад якім сабралі подпісы яго сябры.

У 1931—1936 гадах вольным слухачом наведваў літаратурныя курсы ў Каўнаскім універсітэце Вітаўтаса Вялікага.

У 1940—1941 гадах дырэктар Дзяржаўнага выдавецтва. У час Вялікай Айчыннай вайны кіраваў бюро літоўска-савецкіх пісьменнікаў у Маскве. У 1944—1945 гадах старшыня праўлення Саюза пісьменнікаў Літвы. З 1944 года прафесар кафедры літоўскай літаратуры Вільнюскага ўніверсітэта, у 1944—1956 гадах дэкан гісторыка-філалагічнага факультэта Вільнюскага ўніверсітэта. З 1946 года дырэктар Інстытута літоўскай мовы і літаратуры АН Літоўскай ССР (цяпер два асобных установы — Інстытут літоўскай літаратуры і фальклору і Інстытут літоўскай мовы).

Быў дэпутатам (1947—1963), намеснікам старшыні (1959—1963) Вярхоўнага Савета Літоўскай ССР. Узнагароджаны 5 савецкімі ордэнамі, таксама медалямі.

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах. Т.8, Мн., 1999, С.422

Катэгорыя:Паэты Літвы
Катэгорыя:Паэты СССР