Аддзяленне медыцынскіх навук НАН Беларусі

**Аддзяленне медыцынскіх навук НАН Беларусі** — каардынацыйны цэнтр медыцынскай навукі ў Беларусі. Створана ў 1995 годзе пад назвай *Аддзяленне медыка-біялагічных навук АН Беларусі*. Сучасную назву мае з 2003 года.

## Гісторыя 
Медыцынскія даследаванні ў Беларускай акадэміі навук вядомы з 1930-х гг.: Інстытут псіханеўралогіі, Інстытут эксперыментальнай фізіялогіі (*Інстытут тэарэтычный і клінічнай медыцыны* ў 1940—1947 гг., *Інстытут тэарэтычнай медыцыны* ў 1947—1953 гг.), Медыцынскі навукова-даследчы кабінет. З 1936 г. названыя інстытуты ўвайшлі ў склад *Аддзялення матэматычных і прыродазнаўчых навук*, а у выніку падзелу апошняга ў 1940 г. — у складзе *Аддзялення прыродазнаўчых і сельскагаспадарчых навук АН БССР*.

Пасля Вялікай Айчыннай вайны, у 1947 Аддзяленне прыродазнаўчых і сельскагаспадарчых навук АН БССР было рэарганізавана ў *Аддзяленне біялагічных, сельскагаспадарчых і медыцынскіх навук АН БССР*. У яго складзе быў адноўлены толькі Інстытут тэарэтычнай медыцыны, дзе і сканцэнтраваліся ўсе медыцынскія даследаванні ў Акадэміі. У 1953 названы Інстытут быў пераўтвораны ў Інстытут фізіялогіі АН БССР. Інстытут імкліва развіваўся, і ў 1962, калі аддзяленне было падзелена на *Аддзяленне біялагічных і медыцынскіх навук* і *Аддзяленне сельскаспадарчых навук*, навукоўцы паслалі хадайніцтва у Савет Міністраў БССР з запытам дазволу стварыць *Інстытут эксперыментальнай медыцыны*. Хадайніцтва не было задаволена. Тым не менш, Пастановай Прэзідыума АН БССР у 1958 годзе быў створаны Сектар геранталогіі АН БССР, а ў 1970 у Гродне быў створаны Аддзел рэгуляцыі абмену рэчываў АН БССР.

З 1963 па 1995 медыцынскія даследаванні ў Акадэміі канцэнтраваліся ў Аддзяленні біялагічных навук. Значная ўвага стала ўдзяляцца пытанням каардынацыі навуковай дзейнасці ўстаноў Рэспублікі па праблемах фундаментальных даследаванняў. Так, у 1991 Аддзяленне біялагічных навук разгледзела пытанне аб перспектывах стварэння ў Акадэміі самастойнага *Аддзялення медыка-біялагічных праблем*.

Намаганні Аддзялення біялагічных навук заўважыў Прэзідыум Акадэміі і ўключыў асобным пытаннем у парадак сесіі 24-25 сакавіка 1992 г. пытанне аб утварэнні *Аддзялення праблем медыцыны* Акадэміі навук Беларусі.

Згодна Пастанове Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь № 861 ад 23 снежня 1993 года павінна была быць створана Акадэмія медыцынскіх навук Беларусі.

У 1995 годзе была завершана работа па стварэнні ў Акадэміі ***Аддзялення медыка-біялагічных навук***. Устаноўчы сход членаў Аддзялення адбыўся ў сакавіку таго ж года. 23-24 сакавіка адбылася сесія Агульнага сходу Акадэміі навук Беларусі, на якім акадэмік Валерый Мікалаевіч Гурын быў зацверджаны акадэмікам-сакратаром названага аддзялення. У склад Аддзялення ўвайшлі:
* Інстытут біяхіміі
* Інстытут радыебіялогіі
* Інстытут фізіялогіі

У 2003 годзе аддзяленне было пераўтворана ў ***Аддзяленне медыцынскіх навук НАН Беларусі***.

## Сучасны склад 
* Інстытут біяхіміі біялагічна актыўных злучэнняў НАН Беларусі
* Інстытут радыебіялогіі НАН Беларусі
* Інстытут фізіялогіі НАН Беларусі

## Напрамкі дзейнасці 
* стварэнне новых тэхналогій прафілактыкі захворванняў на аснове выкарыстання біялагічна актыўных дабавак, іншых лекавых сродкаў; маніторынг і прагназаванне стану навакольнага асяроддзя; рэабілітацыя радыеактыўна забруджаных зямель; механізмы адаптацыі арганізма чалавека да дзеяння фактараў навакольнага асяроддзя; ахоўныя меры па пераадоленню аддаленых радыеэкалагічных і медыка-біялагічных наступстваў Чарнобыльскай катастрофы;
* функцыянаванне біясістэм, біятэхналогіі, хімія- і імунапрафілактыка і тэрапія інфекцыйных і неінфекцыйнымі захворванняў, імуналогія, малекулярная біялогія, біяхімія; вывучэнне ўплыву хімічных, фізічных і біялагічных фактараў асяроддзя пражывання; таксіколага-гігіенічная ацэнка новых хімічных рэчываў, кампазіцый і рэцэптур, што ўкараняюцца ў народную гаспадарку і ахову здароўя;
* вывучэнне механізмаў функцыянавання сістэм арганізма ў норме і пры паталогіі; распрацоўка новых метадаў дыягностыкі неінфекцыйных захворванняў, дыягнастычных прыбораў; эксперыментальнае абгрунтаванне новых прынцыпаў і метадаў лячэння нервовых, псіхічных, сардэчна-сасудзістых, страўнікава-кішачных і іншых захворванняў; заканамернасці працякання паталагічнага працэсу;
* распрацоўка новых лячэбных, дыягнастычных, прафілактычных і рэабілітацыйных тэхналогій, медыцынскай тэхнікі і вырабаў медыцынскага прызначэння, лекавых і імунабіялагічных прэпаратаў, клетачных і малекулярна-біялагічных тэхналогій.

## Акадэмікі-сакратары Аддзялення 
* Валерый Мікалаевіч Гурын (1995—2002)
* Яўген Дзмітрыевіч Белаенка (2002—2006)
* Яўген Фёдаравіч Канапля (в.а., 2006—2009)
* Аляксандр Генадзьевіч Мрочак (2009—2011)
* намеснік акадэміка-сакратара Іосіф Віктаравіч Залуцкі (з 2010 па 2014)
* Мікалай Сяргеевіч Сердзючэнка (з 30 мая па 8 верасня 2014 — в.а. акадэміка-сакратара, вучоны сакратар Аддзялення; 2014—2022)
* Васіль Генрыхавіч Богдан (з 21 красавіка 2022)

## Літаратура 
* Отчет о научной деятельности Академии наук Белорусской ССР за 1962 г. — Мн., 1963.
* Отчет о научной деятельности Академии наук Белорусской ССР за 1963 г. — Мн., 1964.
* Справаздача аб дзейнасці Акадэміі навук Беларусі ў 1995 годзе. — Мн., 1996.
* Справаздача аб дзейнасці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі ў 2003 годзе. — Мн., 2004.
* Национальная академия наук Беларуси. Энциклопедический справочник. — Минск, 2017.

## Спасылкі 
* Старонка Аддзялення медыцынскіх навук на сайце НАН Беларусі
* Акадэмік ГУРЫН Валерый Мікалаевіч
* Акадэмік БЕЛАЕНКА Яўген Дзмітрыевіч
* Акадэмік КАНАПЛЯ Яўген Фёдаравіч
* Акадэмік МРОЧАК Аляксандр Генадзьевіч
* Член-карэспандэнт ЗАЛУЦКІ Іосіф Віктаравіч

Катэгорыя:Навуковыя арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Беларусі
Катэгорыя:Медыцына ў Беларусі