open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Холмецкі раён

**Хо́лмецкі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1926—1927 гадах. Цэнтр — вёска Холмеч.

## Гісторыя 
Холмецкі раён утвораны 8 снежня 1926 года ў складзе Рэчыцкай акругі БССР з цэнтрам у вёсцы Холмеч. У склад раёна ўключаны 23 сельсаветы: Артукоўскі (Арцюкоўскі), Вышамірскі, Вятхінскі, Ганчарова-Падзельскі, Завужальскі, Казіміраўскі, Калочынскі, Краснапольскі, Ленінскі, Ліпнякоўскі, Надзвінскі, Пракісельскі, Пярэдзелкаўскі (Пярэдзельскі), Рудня-Бурыцкі, Старадубкаўскі (Старадубскі), Сямёнаўскі, Уборкаўскі, Удалёўскі, Хаткаўскі, Холмецкі, Церабееўскі, Чаплінскі, Ястрабскі. З 9 чэрвеня 1927 года раён у складзе Гомельскай акругі. 4 жніўня 1927 года скасаваны. Казіміраўскі, Ленінскі, Ліпнякоўскі, Пярэдзелкаўскі (Пярэдзельскі), Рудня-Бурыцкі, Старадубкаўскі (Старадубскі), Уборкаўскі, Удалёўскі, Хаткаўскі, Церабееўскі, Чаплінскі, Ястрабскі сельсаветы далучаны да Лоеўскага раёна, Артукоўскі (Арцюкоўскі), Вышамірскі, Вятхінскі, Ганчарова-Падзельскі, Завужальскі, Калочынскі, Краснапольскі, Надзвінскі, Пракісельскі, Сямёнаўскі, Холмецкі сельсаветы — да Рэчыцкага раёна.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А. И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.
* 

Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1927 годзе
Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Лоеўскага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Рэчыцкага раёна
Катэгорыя:Холмеч
Старобінскі раён

**Старо́бінскі раё́н** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1924—1962 гадах. Цэнтр — Старобін.

Утвораны 17 ліпеня 1924 года ў Слуцкай акрузе. Адміністрацыйны цэнтр — мястэчка (з 27 верасня 1938 года — гарадскі пасёлак) Старобін. 20 жніўня 1924 года падзелены на 15 сельсаветаў: Даманавіцкі, Дзякавіцкі, Доўгаўскі, Зажэвіцкі, Капацэвіцкі, Князь-Азёрскі, Краснадварэцкі (Краснадворскі), Лістападавіцкі, Мазуршчынскі, Мяцявіцкі, Пагосцкі, Старобінскі, Сухамільскі, Чапялёўскі, Чыжэвіцкі. 8 кастрычніка 1924 года Дзякавіцкі і Князь-Азёрскі сельсаветы перададзены ў склад Жыткавіцкага раёна Мазырскай акругі, 21 жніўня 1925 года сельсаветы вернуты ў склад Старобінскага раёна.

З 9 чэрвеня 1927 года да 26 ліпеня 1930 года ў Бабруйскай акрузе, з 21 чэрвеня 1935 года ў Слуцкай акрузе, з 20 лютага 1938 года ў Мінскай, з 20 верасня 1944 года ў Бабруйскай, з 8 студзеня 1954 года ў Мінскай абласцях.

5 снежня 1931 года Князь-Азёрскі сельсавет у сувязі з перайменаваннем возера Князь у Чырвонае Палессе быў перайменаваны ў Чырвонаазёрскі. 15 лютага 1935 года Старобінскі сельсавет скасаваны. 5 красавіка 1935 года Дзякавіцкі сельсавет перададзены ў склад Жыткавіцкага раёна. 10 ліпеня 1939 года ў склад раёна была перададзена вёска Шабунькі.

16 ліпеня 1954 года скасаваныя Лістападавіцкі, Мазуршчынскі, Чырвонаазёрскі сельсаветы, Сухамільскі сельсавет перайменаваны ў Новацярушскі, вёска Забярэзінец перададзена ў склад Любанскага раёна. 8 жніўня 1959 года да раёна далучаны Акцябрскі і Жываглодавіцкі сельсаветы, гарадскі пасёлак Чырвоная Слабада з падпарадкаванымі пассавету населенымі пунктамі Зацішша, Колас, Малы Рожан, Стары Дуб, Шыбіна, а таксама вёскі Мазалі, Пірачыцы, Пружанка і пасёлкі Ветка, Гаць, Герасімаўка, Грыбаўня, Дзедавічы, Доўгае, Зайкава, Ленавічы, Лапаціна, Новы Луг, Падарожжа, Раёўка, Танежыцкай МТС, Ябланава Танежыцкага сельсавета скасаванага Чырвонаслабодскага раёна, утвораны рабочы пасёлак Салігорск. 20 студзеня 1960 года да раёна далучаны Мілевіцкі, Хорастаўскі, Яскавіцкі сельсаветы скасаванага Ленінскага раёна Брэсцкай вобласці. 11 красавіка 1960 года Мілевіцкі сельсавет перададзены ў склад Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці.

25 снежня 1962 года раён скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Любанскага раёна. 6 студзеня 1965 года раён быў адноўлены як Салігорскі раён.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А. И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С. Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.).
* 

Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1962 годзе
Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Салігорскага раёна
Юравіцкі раён

**Ю́равіцкі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1926—1931 гг. Цэнтр — вёска (пазней мястэчка, з 27 верасня 1930 г. зноў вёска) Юравічы.

Утвораны 8 снежня 1926 г. у складзе Рэчыцкай акругі БССР, у склад раёна ўвайшло 23 сельсаветы: Агародніцкі, Алексіцкі, Бярозаўскі, Борускі, Вялікааўцюкоўскі (Аўцюцавіцкі), Вужынецкі, Глінішчанскі, Градскі, Кажушкаўскі (Кажушкінскі), Княжыцкі, Крышыцкі, Кухнаўшчынскі, Ломышскі, Моклішчанскі, Муціжарскі, Прудкоўскі, Слабадскі, Тульгавіцкі, Хвоінскі, Хобненскі, Чорнаўшчынскі, Шарэйкаўскі, Юравіцкі. З 29 чэрвеня 1927 года раён у складзе Мазырскай акругі. 10 лістапада 1927 года ў выніку рэарганізацыі і ўзбуйнення замест 23 сельсаветаў зацверджаны: местачковы Савет (у мястэчку Юравічы) і 7 сельсаветаў: Алексіцкі, Бярозаўскі, Вялікааўцюкоўскі (Аўцюцавіцкі), Кажушкаўскі (Кажушкінскі), Крышыцкі, Тульгавіцкі і Хобненскі. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года раён у складзе БССР. У 1930 годзе адноўлены Юравіцкі сельсавет. 8 ліпеня 1931 года раён скасаваны, Бярозаўскі, Вялікааўцюкоўскі (Аўцюцавіцкі), Крышыцкі і Юравіцкі сельсаветы перададзены ў Мазырскі раён, Алексіцкі, Кажушкаўскі (Кажушкінскі), Тульгавіцкі і Хобненскі сельсаветы — у Хойніцкі раён.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А. И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.
* 

Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1931 годзе
Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Калінкавіцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Хойніцкага раёна
Катэгорыя:Юравічы (Калінкавіцкі раён)
Спіс палітычных партый Малдовы

Малдова з’яўляецца шматпартыйнай рэспублікай з аднапалатным парламентам (101 дэпутат).

## Парламенцкія партыі 
## Партыя, якія дзейнічаюць 
## Раней існаваўшыя партыі 
* Альянс «Наша Малдова» (Alianţa «Moldova Noastră», увайшоў у склад ЛДПМ)
* Сацыял-ліберальная партыя (Partidul Social-Liberal, аб’ядналася з ДПМ)
* Партыя сацыяльнай дэмакратыі Малдовы (*Partidul Democraţiei Sociale*, аб’ядналася з Сацыял-дэмакратычнай партыяй Малдовы)
* Камуністычная партыя рэфарматараў Малдовы. Заснавана ў 2014 годзе, прымала ўдзел у парламенцкіх выбарах 2014 года, атрамаўшы 4,92 % галасоў. Партыю не зарэгістравалі на мясцовыя выбары 2015 года. Пазней, у лютым 2016 года, рэгістрацыя партыі была скасавана малдаўскім правасуддзем.

## Гістарычная палітычныя партыі 
* Нацыянальны патрыятычны фронт (*Partidul Naţional Patriotic*)
* Камуністычная партыя Малдовы (*Partidul Comunist al Moldovei*)
* Бесарабская сялянская партыя (*Partidul Ţărănesc din Basarabia*)
* Нацыянальная малдаўская партыя (*Partidul Național Moldovenesc*)
* Дэмакратычная аграрная партыя
* Дэмакратычны саюз свабоды
* Партыя свободы (Бесарабія)
* Рух «Гагауз Халкы», Гагаузія, выступае за незалежнасць Гагаузіі, на дадзены момант забаронена

## Партыйныя альянсы 
* Альянс за дэмакратыю і рэформы
* Выбарчы блок «Дэмакратычная Малдова»
* Выбарчы блок «Радзіма»
* Альянс за еўрапейскую інтэграцыю
* Альянс за еўрапейскую інтэграцыю III
* Палітычны альянс за еўрапейскую Малдову
* Кааліцыя праеўрапейскага кіравання
* Выбарчы блок «ACUM Platforma DA și PAS»

## Гл. таксама 
* Палітыка Малдовы

## Спасылкі 

Малдова
М. К. Агінскі

* Міхал Казімір Агінскі (1730—1800), вялікі гетман літоўскі, м.і. пабудаваў Агінскі канал
* Міхал Клеафас Агінскі (1765—1833), кампазітар, м.і. аўтар паланезу «*Развітанне з Радзімай*»
Кільскі канал

thumb|376px|Кільскі канал каля г. Брунсбютэль

**Кільскі канал** (), да 1948 года **Канал кайзэра Вільгельма** () — канал у Германіі, які злучае Балтыйскае і Паўночнае мора, праходзіць ад Кільскай бухты, каля горада Кіль (прыгарадны раён Хальтэнаў) да вусця ракі Эльба, каля горада Брунсбютэль.

Працягласць — каля 98 км, шырыня — больш за 100 м, глыбіня — 11 м. Канал заканчваецца парай шлюзаў з кожнага боку, адзін з шлюзаў прызначаны для маламернага флоту.

Канал быў уведзены ў эксплуатацыю 20 чэрвеня 1895 года, будаўніцтва працягвалася 8 гадоў. З'яўляецца адным з самых загружаных судаходных шляхоў Еўропы.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Web-камеры на Кільскам канале

Катэгорыя:Каналы Германіі
Месінскі праліў

**Месі́нскі пралі́ў** () — праліў паміж усходнім берагам Сіцыліі і паўднёвым берагам Калабрыі. Шырыня ў самым вузкім месцы праліва — 3,1 км, каля горада Месіна — каля 5,1 км. Натуральныя формы берага і скал, а таксама віры ў гэтым месцы звязваюць з легендай пра Сцылу і Харыбду.

Месіна (Сіцылія) звязана паромнай пераправай з паўвостравам з гарадамі Віла-Сан-Джавані і Рэджа-ды-Калабрыя ў Калабрыі.

У 1957 г. праз Месінскі праліў была пабудавана ЛЭП 220&nbsp;кВ. Яе пілоны лічацца самымі высокімі ў свеце. Гэта лінія электраперадачы была заменена на падводны кабель, але пілоны былі захаваны і з’яўляюцца мясцовай выдатнасцю.

## Гл. таксама 
* Мост праз Месінскі праліў
* Паром у Месінскім праліве 

Катэгорыя:Геаграфія Сіцыліі
Катэгорыя:Месіна
Катэгорыя:Пралівы Італіі
Катэгорыя:Пралівы Міжземнага мора
Кавалі (Брагінскі раён)

**Кавалі́** (, ) — вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Буркоўскага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
За 13 км на захад ад Брагіна, 25 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 123 км ад Гомеля.

## Транспартная сістэма 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтадарозе Брагін—Хойнікі.

Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі, да якой з усходу далучаюцца 2 просталінейныя вуліцы. Жылыя хаты драўляныя, сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Вядомая з XIX стагоддзя. У 1850 годзе ўладанне графіні Ракіцкай. У 1931 годзе арганізаваны калгас. У 1959 годзе ў складзе калгаса «Чырвоная ніва» (цэнтр — вёска Буркі). Да 14 студзеня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Мікуліцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1850 год — 12 двароў.
* 1908 год — 13 двароў, 115 жыхароў.
* 1930 год — 37 двароў, 241 жыхар.
* 1959 год — 312 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 58 гаспадарак, 150 жыхароў.

## Вядомыя асобы 
* Міхаіл Фёдаравіч Раманюк (1944—1997) — беларускі мастацтвазнавец, мастак, этнограф, прафесар.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 1, кн. 1. Гомельская вобласць / С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. — 632с.: іл. — Тыраж 4000 экз. — ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Буркоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёна
Казялужцы

**Казялу́жцы** (, ) — былая вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Чамярыскага сельсавета.

Пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары (48 сем'яў) пераселены ў 1986 годзе ў чыстыя месцы.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 9 км на паўночны ўсход ад Брагіна, 26 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 128 км ад Гомеля.

## Транспартная сістэма 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтадарозе Камарын — Брагін.

Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай вуліцы мерыдыянальнай арыентацыі, забудаванай драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVIII стагоддзя. У 1811 годзе вёска ў Рэчыцкім павеце, валоданне Ракіцкіх.

З 8 снежня 1926 года па 30 снежня 1927 года цэнтр Казялужцаўскага сельсавета Брагінскага раёна Гомельскай акругі. У 1931 годзе арганізаваны калгас «Чырвоны Кастрычнік», працавала гамарня. У 1959 годзе ўваходзіла ў склад калгаса імя М. І. Калініна (цэнтр — вёска Глухавічы). Да 8 студзеня 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Глухавіцкага сельсавета, да 26 верасня 2006 года — у склад Дублінскага сельсавета (у 1987—2005 гадах — Спярыжскі сельсавет). Вёска ліквідавана 20 жніўня 2008 года.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2010 год — жыхароў няма.

### Дынаміка 
* 1850 год — 7 двароў, 79 жыхароў.
* 1897 год — 26 двароў, 212 жыхароў (паводле перапісу).
* 1908 год — 32 двары, 272 жыхара.
* 1930 год — 40 двароў 248 жыхароў.
* 1959 год — 280 жыхароў (паводле перапісу).
* 1986 год — жыхары (48 сем'яў) пераселены.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. — ISBN 985-11-0303-9, ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі
Залатыя Вароты (мост)

**Мост Залатыя Вароты** () — вісячы мост праз праліў Залатыя Вароты. Ён злучае горад Сан-Францыска на поўначы паўвострава Сан-Францыска і паўднёвую частку акругі Марын, побач з прадмесцем Саўсаліта. Мост Залатыя Вароты быў самым вялікім вісячым мостам у свеце з моманту адкрыцця ў 1937 годзе і да 1964 года. Даўжыня моста — 1970 метраў, даўжыня асноўнага пралёта — 1280, вышыня апор — 230 метраў над вадой, маса — 894500 тон. Ад праезжай часткі да паверхні вады — 67 метраў.  Гэта адзін з самых вядомых мастоў у свеце.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт моста «Залатыя Вароты»

Катэгорыя:Вісячыя масты
Катэгорыя:Масты ЗША
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Сан-Францыска
Катэгорыя:Славутасці Сан-Францыска
Катэгорыя:Транспарт Сан-Францыска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1937 годзе
Квебекскі мост

250px|thumb|Квебекскі мост уначы

**Квебекскі мост** () — металічны кансольны мост цераз раку Святога Лаўрэнція, які злучае горад Квебек і Леві.

Мост планавалі пабудаваць яшчэ ў сярэдзіне XIX стагоддзя, аднак цалкам ён быў адкрыты 3 снежня 1919 года. 30 жніўня 1907 адбылося абвальванне яшчэ не дабудаванага моста, якое пацягнула гібель 75 чалавек. Належыць Канадскім чыгункам, адлегласць паміж апорамі — 549 м, агульная даўжыня 987 м, а шырыня — 29 м. На момант пабудовы ён быў самым буйным мостам Канады.

На мосце ёсць тры паласы для аўтатранспарту, адна для чыгункі і адна пешаходная дарожка.

Катэгорыя:Масты Канады
Катэгорыя:Квебек (горад)
Мора Бофарта

**Мора Бо́фарта** (, ) — мора Паўночнага Ледавітага акіяна. Абмывае паўночнае ўзбярэжжа Паўночна-Заходніх тэрыторый, Тэрыторыі Юкан, і Аляскі. Да мора прымыкае заходняя частка Канадскага Арктычнага архіпелага. Паўночна-заходняю мяжой мора Бофарта лічыцца лінія ад мыса Барау (Аляска) да мыса Лендс Энд, востраў Прынца Патрыка. Плошча мора каля 450 000 км ². Сярэдняя глыбіня 1004 м, найбольшая — 4684 м. У мора Бофарта ўпадае р. Макензі. У паўднёвай частцы тэмпература паверхневых водаў каля 4 °C, салёнасць 28 ‰; у паўночнай — тэмпература −1,5 °C, салёнасць каля 32 ‰. На працягу года ўкрыта льдамі.

Назву мора атрымала ад імя брытанскага гідрографа і адмірала сэра Фрэнсіса Бофарта.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Моры Канады
Катэгорыя:Моры Паўночнага Ледавітага акіяна
Мора Вандэля

thumb|300px
**Мора Вандэля** (**Мора МакКінлі**) — водны басейн Паўночнага Ледавітага акіяна, які размяшчаецца паміж Грэнландыяй і Шпіцбергенам. Мора на поўнач і паўночны-ўсход ад мора Вандэля круглы год пакрытае лёдам. Да захаду ад мора Вандэля размешчана мора Лінкальна.

Катэгорыя:Моры Паўночнага Ледавітага акіяна
Мост Пакутнікаў 15 Ліпеня

**Басфорскі мост** (турэцк. Boğaz Köprüsü, англ. Bosphorus bridge або First Bosphorus Bridge) — першы вісячы мост праз Басфорскі праліў. Ён злучае еўрапейскую і азіяцкую часткі Стамбула.

Мост быў спраектаваны пад кіраўніцтвам Алега Аляксандравіча Керанскага (1905—1984), сына Аляксандра Фёдаравіча Керанскага.

Даўжыня моста — 1560 метраў, даўжыня асноўнага пралёта 1074 метраў, шырыня моста — 33 метра, вышыня апор — 165 метраў над вадой. Ад праезжай часткі да паверхні вады — 64 метра.

Закладка моста, запланаваная яшчэ ў 1950 г., была ажыццёўлена 20 лютага 1970 года. Адкрыццё моста адбылася 29 кастрычніка 1973 года, да 50-годдзя ўстанаўлення Турэцкай Рэспублікі. Мост быў збудаваны нямецкай фірмай Хохціф і англійскай фірмай Кліўленд Інжынірынг, на будаўніцтва моста сышло 200 мільёнаў долараў ЗША.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Масты Стамбула
Катэгорыя:Вісячыя масты
Басфор

**Басфор** ( «Стамбульскі праліў»,  «Каровін брод») — праліў паміж Еўропай і Малой Азіяй, які злучае Чорнае мора з Мармуровым, а ў пары з Дарданэламі — з Міжземным. Басфор з’яўляецца часткай унутрыеўразійскай мяжы. На абодвух баках праліва размешчаны буйнейшы турэцкі горад Стамбул (да 1930 Канстанцінопаль).

Даўжыня праліва каля 30 км, максімальная шырыня 3700 м на поўначы, мінімальная шырыня праліва 700 метраў. Глыбіня фарватэру ад 33 да 80 м.

Па адной з найбольш распаўсюджаных легенд праліў атрымаў сваю назву дзякуючы дачцэ найстаражытнага аргыўскага цара Іа — прыгожая ўмілаваная Зеўса па імені Іа была пераўтвораная ім у белую карову, каб пазбегнуць гневу яго жонкі Геры. Няшчасная Іа абрала водны шлях да выратавання, нырнуўшы ў сіняву праліва, які з тых часоў і завецца «каровіным бродам» або Басфорам.

Берагі праліва злучаюць два моста: Басфорскі мост даўжынёй 1074 м (завершаны ў 1973) і Мост султана Мехмеда Фаціха даўжынёй 1090 м (пабудаваны ў 1988) у 5 км на поўнач ад першага моста. Плануецца будаўніцтва трэцяга аўтадарожнага моста ў паўночнай частцы праліва на ўзбярэжжы Чорнага Мора. Мост працягласцю 1275 м звяжа хуткасную дарогу Northern Marmara з транс’еўрапейскай магістраллю. Папярэдні кошт праекта — каля 5-6 млрд долараў. Шлях на мосце будзе складацца з васьмі палос. У цяперашні час ідзе будаўніцтва чыгуначнага тунэлю «Marmaray» (тэрмін заканчэння — 2013), які аб’яднае хуткасныя транспартныя сістэмы еўрапейскай і азіяцкай частак Стамбула.

## Гл. таксама 
* Залаты Рог
* Баспор Кімерыйскі

Катэгорыя:Пралівы Турцыі
Катэгорыя:Стамбул
Халопеніцкі раён

**Хало́пеніцкі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1924—1931 і 1935—1960 гадах. Цэнтр — гарадскі пасёлак Халопенічы.

## Гісторыя 
Раён утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Барысаўскай акругі БССР. Цэнтр — мястэчка Халопенічы. 20 жніўня 1924 года падзелены на 11 сельсаветаў: Баранскі, Грыцкавіцкі, Жортайскі, Замошскі, Кашчынскі, Красналуцкі, Латыгаліцкі, Траянаўскі, Узнацкі, Халопеніцкі, Хацюхоўскі. З 9 чэрвеня 1927 года раён у складзе Менскай акругі. Пасля скасавання акруговага падзелу раён у прамым падпарадкаванні БССР. 8 ліпеня 1931 года раён скасаваны: Баранскі і Жортайскі сельсаветы перададзены Барысаўскаму раёну; Грыцкавіцкі, Траянаўскі, Узнацкі, Халопеніцкі і Хацюхоўскі сельсаветы — Крупскаму раёну; Замошскі, Кашчынскі, Красналуцкі і Латыгаліцкі — Лепельскаму раёну.

12 лютага 1935 года Халопеніцкі раён утвораны зноў, уключаў 13 сельсаветаў: Кашчынскі, Красналуцкі і Латыгаліцкі — Лепельскага раёна; Баранскі і Жортайскі — Барысаўскага раёна; Вялікахальнявіцкі (Хальнявіцкі), Грыцкавіцкі, Дубоўскі, Заборскі, Траянаўскі, Узнацкі, Халопеніцкі і Хацюхоўскі — Крупскага раёна. З 20 лютага 1938 года раён у складзе Мінскай вобласці. 27 верасня 1938 года Халопенічы атрымалі статус гарадскога пасёлка. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Латыгаліцкі і Узнацкі сельсаветы, Грыцкавіцкі сельсавет перайменаваны ў Слабадскі. 26 жніўня 1959 года скасаваны Баранскі, Дубоўскі, Жортайскі і Слабадскі сельсаветы, Траянаўскі сельсавет перайменаваны ў Маісееўшчынскі. 20 студзеня 1960 года раён скасаваны, Кашчынскі і Красналуцкі сельсаветы перададзены Лепельскаму раёну Віцебскай вобласці, Маісееўшчынскі сельсавет — Барысаўскаму раёну Мінскай вобласці, Вялікахальнявіцкі, Заборскі, Хацюхоўскі, Халопеніцкі сельсаветы і гарадскі пасёлак Халопенічы — Крупскаму раёну той жа вобласці.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1931 годзе
Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1935 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1960 годзе

Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Крупскага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Чашніцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Барысаўскага раёна
Залатыя Вароты (праліў)

**Залатыя Вароты** () — праліў, які злучае заліў Сан-Францыска з Ціхім акіянам.

Даўжыня праліва — 8 км, шырыня 1,5—3 км, глыбіня да 43 м. На паўночным беразе — акруга Марын, на паўднёвым — г. Сан-Францыска. У 1937 годзе праз праліў быў пабудаваны знакаміты мост Залатыя Вароты. Пралёт моста — 1281 м.

Праз Залатыя Вароты ідуць суда з многіх краін свету ў адзін з галоўных партоў заходняга ўзбярэжжа Злучаных Штатаў Амерыкі — Окленд.

Першымі насельнікамі мясцовасці вакол праліва былі індзейцы. Першае еўрапейскае селішча на гэтай мясцовасці было заснавана іспанцамі ў 1776 годзе.

Катэгорыя:Пралівы Ціхага акіяна
Дарданэлы

**Дарданэ́лы** (, ), або **Гелеспо́нт** (, ) — праліў паміж еўрапейскім паўвостравам Галіпалі (Турцыя) і паўночным захадам Малой Азіі. Каардынаты Дарданэлы — 40° 15' паўночнай шыраты і 26° 31' усходняй даўгаты.

Праліў злучае Эгейскае мора з Мармуровым морам, а ў пары з Басфорам — з Чорным морам. У старажытнасці Дарданэлы зваліся Гелеспонт. Сваю сучасную назву праліў атрымаў ад горада Дарданія, які размяшчаўся на гары Іда. Даўжыня праліва складае 65 кіламетраў, шырыня — ад 1,3 да 6 кіламетраў. Сярэдняя глыбіня складае 50 метраў.

У 2022 годзе цераз праліў перакінуты мост Дарданэлы, які стаў самым доўгім вісячым мостам у свеце.

Катэгорыя:Пралівы Турцыі
Катэгорыя:Пралівы Атлантычнага акіяна
Фрэнсіс Бофарт

{{Ваенны дзеяч
|імя     = **Сэр Фрэнсіс  Бофарт**
|арыгінал імя = Francis Beaufort
|дата нараджэння  = 27.05.1774
|дата смерці    = 17.12.1857
|выява = Sir Francis Beaufort by Stephen Pearce.jpg
|шырыня = 200px
|прыналежнасць = 
|гады службы = 1788—1846
|званне = контр-адмірал
|род войскаў = &nbsp;Каралеўскі флот
|камандаваў = фрэгат «Вулідж»
|бітвы = Рэвалюцыйныя войны  Напалеонаўскія войны
|узнагароды =
{ style="background: transparent"
-

}
}}

Сэр **Фрэ́нсіс Бо́фарт** (,  — ) — брытанскі адмірал, ваенны гідрограф і картограф.

Распрацаваў ў 1805 годзе дванаццацібальную шкалу для ацэнкі хуткасці ветру па яго ўздзеянні на наземныя прадметы і па хваляванні мора. У 1838 годзе шкала Бофарта прынятая на брытанскім флоце, а потым маракамі ўсяго свету. У 1829—1855 гадах кіраваў гідраграфічнай службай Вялікабрытаніі. У гонар Бофарта названа мора Бофарта ў Паўночным Ледавітым акіяне каля берагоў Канады і Аляскі, а таксама востраў у Антарктыцы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Военачальнікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Гідрографы
Катэгорыя:Картографы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Адміралы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Члены Каралеўскага геаграфічнага таварыства
Катэгорыя:Члены Ірландскай каралеўскай акадэміі
Апенінскія горы

**Апенінскія горы**, або **Апеніны** (; ) — горная сістэма ў Італіі, якая працягваецца больш чым на 1000 км з поўначы на поўдзень краіны, у асноўным уздоўж усходняга ўзбярэжжа Апенінскага паўвострава.

Пераважныя вышыні 1200—1800 м, максімальная вышыня горнай сістэмы — 2912 м (вяршыня Корна-Грандэ). Расліннасць гор прадстаўлена міжземнаморскімі хмызнякамі, букавымі і хваёвымі лясамі, на вяршынях сустракаюцца лугі. 

Прынята адрозніваць Паўночныя Апеніны (практычна ўтвараюць адзіную сістэму з Прыморскімі Альпамі), якія ўключаюць Лігурыйскія Апеніны, Тасканскія Апеніны і Умбрскія Апеніны, Цэнтральныя Апеніны і Паўднёвыя Апеніны.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Горныя сістэмы Еўропы
Катэгорыя:Горы Італіі
Брэйдс

**Брэйдс** (Брэйдс-Істэйт) — вёска і часовы адміністрацыйны цэнтр вострава Мантсерат з 1998 года. Размешчана на поўначы вострава. Насельніцтва прыблізна 1000 чалавек.

Часовым адміністрацыйным цэнтрам вёска зрабілася пасля вывяржэння вулкана Суфрыер-Хілз, якое 25 чэрвеня 1995 знішчыла фактычную сталіцу вострава горад Плімут, Мантсерат.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Мантсерат
Катэгорыя:Населеныя пункты Паўночнай Амерыкі
Калінінскі (Брагінскі раён)

**Калі́нінскі** (, ; да 1934 — *Просмыцкі*) — пасёлак у Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чамярыскага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 13 км на паўднёвы ўсход ад Брагіна, 42 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 132 км ад Гомеля.

## Транспартная сістэма 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтадарозе Камарын — Хойнікі.

Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай вуліцы мерыдыянальнай арыентацыі. Забудова драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснаваны на пачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. З сярэдзіны 1920-х гадоў да канца 1930-х гадоў 2 мястэчкі: Калініна-1 і Калініна-2. У 1932 годзе арганізаваны калгас. У 1959 годзе ў складзе калгаса «Рассвет» (цэнтр — вёска Чамярысы).

Да 26 сакавіка 1987 года пасёлак уваходзіў у склад Чамярыскага сельсавета, да 1 снежня 2009 года — у склад Хракавіцкага сельсавета, пасля — зноў у складзе Чамярыскага сельсавета.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 6 гаспадарак, 9 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1930 год — Калініна-1 — 19 двароў, 111 жыхароў, у Калініна-2 — 94 жыхары.
* 1959 год — 89 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 6 гаспадарак, 9 жыхароў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Чамярыскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Плімут (Мантсерат)

**Плі́мут** () — адміністрацыйны цэнтр і адзіны порт залежнай брытанскай тэрыторыі Мантсерат.

З ліпеня 1995 года адбылася серыя вывяржэнняў вулкана *Соўфрыерэ Хілз*, у выніку якіх узнікла небяспека для чатырохтысячнага Плімута. 21 жніўня 1995 года на горад пасыпаўся вулканічны попел, і ў снежні жыхары былі эвакуіраваныя. Праз некалькі месяцаў людзі пачалі вяртацца, але 25 чэрвеня 1997 года, пад час чарговага вывяржэння загінула 19 чалавек, вулканічныя выкіды дасягнулі аэрапорта. Плімут зноў быў эвакуіраваны. Жнівеньскія вывяржэнні 1997 года зруйнавалі 80 % гораду. Пасля гэтага горад быў пакінуты, 2/3 насельніцтва вострава было эвакуіравана, паўднёвая частка Мантсерату была аб'яўленая закрытым раёнам, а адміністрацыя вострава пераехала ў Брэйдс, але юрыдычна Плімут застаўся адміністрацыйным цэнтрам вострава.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Мантсерат
Праліў Лонга

**Праліў Лонга** — праліў, які аддзяляе востраў Урангеля ад мацерыковай часткі Расіі, злучае Усходне-Сібірскае мора з Чукоцкім. Названы ў гонар капітана амерыканскага кітабойнага судна Томаса Лонга, адкрыўшага ў 1867 годзе востраў Урангеля.

Даўжыня праліва 128 км, найменшая шырыня — 146 км. Найменшая глыбіня — 36 м. Вялікую частку года праліў пакрыты льдамі.

Па праліву праходзіць Паўночны марскі шлях.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Чукоцкае мора

Катэгорыя:Пралівы Паўночнага Ледавітага акіяна
Катэгорыя:Пралівы Чукоцкай аўтаномнай акругі
Катэгорыя:Усходне-Сібірскае мора
Катэгорыя:Чукоцкае мора
Красная Гара (Брагінскі раён)

**Кра́сная Гара́** (, ) — вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Буркоўскага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 4 км на захад ад Брагіна, 32 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галінцы Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 121 км ад Гомеля.

## Транспартная сістэма 
На аўтадарозе Хойнікі — Камарын.

Планіроўка складаецца з 2 прасталінейных, паралельных паміж сабой вуліц, блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі. Забудова драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснавана ў 1920-я года перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1932 годзе арганізаваны калгас. У 1959 годзе ўваходзіла ў склад калгаса «Шлях да камунізму» (цэнтр — вёска Сабалі).

Да 14 студзеня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Мікуліцкага сельсавета, пасля знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Брагінскага пассавета. Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары (92 сям’і) пераселены ў чыстыя месцы. Да 1 снежня 2009 года вёска знаходзілася ў раённым падпарадкаванні.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 5 гаспадарак, 8 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1959 год — 369 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 5 гаспадарак, 8 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Буркоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёна
Дублінскі заліў

[thumb|Спадарожнікавы здымак графства Дублін. Прадастаўлена [NASA|left]]

**Дублінскі заліў** (анг.: Dublin Bay; ірл. Cuan Bhaile Átha Cliath) — заліў у месцы ўпадзення ракі Ліфі ў Ірландскае мора. Даўжыня заліва 10 км, шырыня 7 км. З поўдня, захаду і поўначы заліў акружае сталіца Ірландыі горад Дублін.

Дублінскі заліў вядомы сваім плыткаводдзем, у ім шмат пясчаных наносаў і водмеляў з чым звязана шмат караблекрушэнняў на працягу ўсёй гісторыі Дубліна, да цяперашняга часу караблі перыядычна «садзяцца на мель».

Катэгорыя:Дублін
Катэгорыя:Залівы Ірландыі
Катэгорыя:Ірландскае мора
Мантсерат

**Мантсерат** (анг. Montserrat) — заморская тэрыторыя Вялікабрытаніі, якая знаходзіцца на аднайменным востраве, які ўваходзіць у архіпелаг Малых Антыльскіх астравоў. Плошча тэрыторыі — 102 км².

Уваходзіць у склад Арганізацыі Усходніх Карыбскіх дзяржаў.

Насельніцтва на ліпень 2005 года складала  жыхароў, 8 тыс. чалавек (дзве траціны насельніцтва) пакінула востраў падчас вулканічнай актыўнасці 1995 года, пасля некаторыя з іх вярнуліся. Да гэтага часу паўднёвая палова вострава зачынена для наведвання людзьмі.

Адміністрацыйны цэнтр — Плімут ( чалавек). Пасля вывяржэння вулкана — пакінуты, цяпер часовы адміністрацыйны цэнтр — вёска Брэйдс на поўначы вострава.

Image:Мантсерат-зоны-жыцця.png|Карта зон населенасці і адсялення
Image: Montserrat Soufriere volcano.jpg|Вулкан Суфрыер
Лёд

**Лёд** — вада ў цвёрдым стане. Адрозніваюць аморфны лёд і 10 яго крышталічных мадыфікацый. У прыродзе вядома адна форма лёду — са шчыльнасцю 0,92 г/см³, цеплаёмістасцю 2,09 кДж пры 0 °C, цеплынёй плаўлення 334 кДж/кг. Лёд празрысты, у тонкім слоі бясколерны, у вялікай масе блакітнаваты. Звычайна чысцейшы за ваду, аднак можа мець механічныя прымесі — цвёрдыя часцінкі, кропелькі раствораў, бурбалкі газу. Лёд бывае *атмасферны* (снег, іней, град), *водны* (сала, ледзяное покрыва, ледзяныя іголкі, донны лёд), падземны (утварае зімовае прамярзанне глеб і вечную мерзлату) і ледавіковы. Адно з самых пашыраных цвёрдых цел на зямной паверхні (каля 30 млн км³). Займае вялікія прасторы ў Антарктыдзе (мацерыковы лёд), Арктыцы (марскі лёд), у горных раёнах (ледавікі), у абласцях пашырэння вечнай мерзлаты.

## Гл. таксама 
* Сухі лёд

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Гідралогія
Катэгорыя:Гляцыялогія
Катэгорыя:Мінералы
Корна-Грандэ

**Корна-Грандэ** (, у перакладзе *Вялікі Рог*) — гара ў цэнтральнай Італіі, найвышэйшы пункт Апенін.

Гара Корна-Грандэ размешчана ў рэгіёне Абруца, у масіве Гран-Саса. Вышыня — 2912 м.

Вяршыня Корна-Грандэ карыстаецца папулярнасцю ў альпіністаў, маецца некалькі варыянтаў узыходжання, першае з якіх датуецца яшчэ 1573 годам.

У кáры гары размешчаны ледавік Кальдэрона — самы паўднёвы ў Еўропе.

Катэгорыя:Абруца
Катэгорыя:Апенінскія горы
Катэгорыя:Горныя вяршыні Еўропы
Катэгорыя:Горы Італіі
Гарыцы

**Гарыцы**

* Горыцы — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці
* народная назва віду
Перавалока

Назву **Перавало́ка** маюць:
* Перавалока — рака ў Пружанскім і Камянецкім раёнах Брэсцкай вобласці і Польшчы

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Перавалока — хутар у Браслаўскім раёне
** Перавалока — былы хутар у Плюскім сельсавеце Браслаўскага раёна
* Гомельская вобласць:
** Перавалока — аграгарадок у Рэчыцкім раёне
Фарфор

[thumb|250px|Фігурка з фарфору «[бісквіт, фарфор|бісквіт» з калекцыі Музея і мастацкай галерэі Дэрбі]]
]]
**Фарфор** (турэцк. farfur, fagfur, ад перс. фегфур) — від керамікі, непранікальны для вады і газу. У тонкім пласце прасвечваецца. Пры лёгкім ўдары драўлянай палачкай выдае характэрны высокі чысты гук. У залежнасці ад формы і таўшчыні вырабу, тон можа быць розным.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кераміка
Уладзімір Георгіевіч Сарокін

**Уладзімір Георгіевіч Сарокін** (нар. , пасёлак Быкава, Маскоўская вобласць) — рускі пісьменнік, сцэнарыст, драматург, адзін з галоўных прадстаўнікоў канцэптуалізма ў рускай літаратуры.

Аўтар лібрэта да оперы «Дзеці Разэнталя».

## Узнагароды 
* прэмія «Народны Букер» (2001).
* прэмія Андрэя Белага (2001) «за асаблівыя заслугі перад расійскай літаратурай».
* прэмія «Ліберці» (2005).

Катэгорыя:Драматургі Расіі
Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі
Круг-Рудка

**Круг-Рудка** — былая вёска ў Спярыжскім сельсавеце Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі.

З 7 км на паўднёвы захад ад Брагіна, 25 км ад чыгуначнай станцыі Хойнікі (на галіне Васілевічы — Хойнікі ад лініі Калінкавічы — Гомель), 128 км ад Гомеля. Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, затым аўтамабільнай дарозе Камарын — Брагін.

## Гісторыя 
Заснаваны на пачатку XX стагоддзя. У 1920-я гады павялічылася за кошт перасяленцаў з суседніх вёсак. У 1931 годзе арганізаваны калгас. У канцы 1930-х гадоў вёскі Круг і Рудка аб’яднаны ў адзін населены пункт — вёску Круг-Рудка. У 1959 годзе ўваходзіла ў склад калгасу імя М. І. Калініна (цэнтр — вёска Глухавічы).

Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары (33 сям’і) пераселены ў 1986 годзе ў чыстыя месцы.

Да 8 студзеня 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Глухавіцкага сельсавета, пасля — у складзе Спярыжскага сельсавета. У 2005 годзе вёска выключана з даных уліку населеных пунктаў.

Планіроўка складалася з кароткай просталінейнай шыротнай вуліцы. Забудова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу. У сувязі з высокім узроўнем радыяцыйнага забруджвання ўсе пабудовы знесены і пахаваны пад пластом зямлі.

## Насельніцтва 
* 1930 год — у вёсцы Круг — 23 гаспадаркі, 134 жыхары, у вёсцы Рудка — 11 гаспадарак, 72 жыхары.
* 1959 год — 226 жыхароў (паводле перапісу).
* 1986 год — жыхары (33 сям’і) пераселены.

## Вядомыя асобы 
* Міхаіл Дзмітрыевіч Мартыненка (нар. 1937) — беларускі матэматык.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць / С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632 с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
Кольтур

**Кольтур** () — адзін з астравоў Фарэрскага архіпелага.

Пастаяннае насельніцтва пражывае ў аднайменнай вёсцы і ў 2007 годзе складала толькі 2 чалавекі. Паселішча было заснавана ў 1980-х гадах аўцаводамі.

## Спасылкі 
* koltur.com this page on the Koltur website has a 1300 word description, history and restoration vision for the island
* 15 photographs taken on the island
* Personal website  with 6 aerial photos of Koltur

Катэгорыя:Астравы Фарэрскага архіпелага
Коўзанка

]]
]]
**Коўзанка**, **каток** — расчышчанае месца для катання, пакрытае лёдам. Коўзанкі падзяляюцца на спартыўныя і масавыя па тыпе выкарыстання, на штучныя і натуральныя па тыпе лёду. Спартыўныя коўзанкі падзяляюцца на крытыя і адкрытыя. Для правядзення Зімовых Алімпійскіх гульняў звычайна будуецца некалькі коўзанак са штучным лёдам: для фігурнага катання і шорт-трэку, для хакею, асобная коўзанка для спаборніцтваў па канькабежным спорце.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лёд
Катэгорыя:Хакейная тэрміналогія
Катэгорыя:Фігурнае катанне
Мікалай Канстанцінавіч Рэрых

**Мікалай Канстанцінавіч Рэрых** (у шэрагу крыніц — **Рорых**; 27 верасня (9 кастрычніка) 1874, Санкт-Пецярбург — , Кулу, Хімачал-Прадэш, Індыя) — рускі мастак, філосаф, містык, вучоны, пісьменнік, падарожнік, археолаг, грамадскі дзеяч, масон, паэт, педагог. Стваральнік каля 7000 карцін (многія з якіх знаходзяцца ў вядомых галерэях свету) і каля 30 літаратурных прац, аўтар ідэі і ініцыятар Пакта Рэрыха, заснавальнік міжнародных культурных рухаў «Свет праз культуру» і «Сцяг Свету».

Верш «У танцы» пераклаў на беларускую мову Янка Сіпакоў.

## Памяць 
* Пакт Рэрыха

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мастакі Расіі XX стагоддзя
Катэгорыя:Падарожнікі Расіі
Катэгорыя:Археолагі Расіі
Катэгорыя:Публіцысты Расіі
Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі
Катэгорыя:Рускамоўныя паэты
Катэгорыя:Аўтары знакамітых дзённікаў
Катэгорыя:Падарожнікі ў Тыбет
Катэгорыя:Філосафы Расіі
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Выпускнікі юрыдычнага факультэта Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Імператарскай Акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Акадэмікі Імператарскай Акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Мастакі Расіі
Парыжскі метрапалітэн

**Парыжскі метрапалітэн** (; скарачэнне ад першапачатковай назвы «сталічная чыгунка» фр. chemin de fer métropolitain; словы «метрапалітэн»і «метро» атрымалі сусветнае распаўсюджванне менавіта дзякуючы парыжскаму метро) — сістэма хуткаснага падземнага грамадскага транспарту Парыжа. Уваход у метро пазначаны вялікі літарай «М». Сетка метро ахоплівае ўвесь Парыж і яго бліжэйшыя прыгарады. Метро пракладзена параўнальна неглыбока, глыбей размяшчаецца сетка прыгарадных электрычак RER, якая наскрозь перасякае французскую сталіцу некалькімі лініямі (А, B, C, D, E) пад зямлёй.

Катэгорыя:Метрапалітэны Францыі
Катэгорыя:Транспарт Парыжа
Кунай

**Кунай** () — адзін з астравоў Фарэрскага архіпелага.

Пастаяннае насельніцтва пражывае ў двух вёсках (Кунай і Харальсунд) і ў 2007 годзе складала 134 чалавекі.

## Выбітныя асобы 
Сімун аў Скардзі — фарэрскі паэт, палітык і настаўнік. Напісаў гімн Фарэрскіх астравоў.

## Спасылкі 
* Kunoy  details and description
* personal website  with 6 aerial photos of Kunoy

Катэгорыя:Астравы Фарэрскага архіпелага
Пхеньянскі метрапалітэн

**Пхеньянскі метрапалітэн** — сістэма ліній метрапалітэна ў сталіцы КНДР горадзе Пхеньяне. Быў адкрыты 6 верасня 1973 і стаў першым на Карэйскім паўвостраве (метро ў сталіцы Паўднёвай Карэі Сеуле было адкрыта ў наступным, 1974 годзе, цяпер яго працягласць больш чым у 10 разоў перавышае даўжыню Пхеньянскага). Ёсць 2 лініі агульнай даўжынёй 22,5 км. Станцыя «Кванмен», размешчаная каля маўзалея Кім Ір Сена, пасля пабудовы маўзалея была зачынена.

Катэгорыя:Метрапалітэн
Катэгорыя:Пхеньян
Стоўра-Дуймун

**Стоўра-Дуймун** (фар. Stóra Dímun) — адзін з астравоў Фарэрскага архіпелага. Stóra Dímun, у перакладзе з фарэрскай - Вялікі Дуймун, у адрозненне ад Lítla Dímun - Малы Дуймун.

У 2004 годзе пастаяннае насельніцтва складала ўсяго 4 чалавекі.

## Галерэя 

Image:Faroe_stamp_475_stora_dimun.jpg
Image:Faroe_stamp_490_coast_of_stora_dimun.jpg
Image:Stora_dimun_farm.jpg
Image:Stora_dimun_puffins_colony.jpg

## Спасылкі 
* Personal website  with aerial photos

Катэгорыя:Астравы Фарэрскага архіпелага
Ноўльсай

**Ноўльсай** (фар. Nólsoy) — адзін з Фарэрскіх астравоў.

Востраў плошчай 10,3 км² знаходзіцца ў 5 км на ўсход ад Торсхаўна і на поўдзень ад Эстурая. Насельніцтва Ноўльсая — 252 чалавека (2006), усе пражываюць ў адзіным на востраве аднайменным пасёлку.

## Галерэя 

Image:Nólsoy.3.jpg 
Image:Nólsoy.8.jpg 
Image:Nólsoy.6.jpg 
Image:Nólsoy.7.jpg 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Астравы Фарэрскага архіпелага
Замошша (Быхаўскі раён)

**Замо́шша** (, ) — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Холстаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Заснаваная на памешчыцкай зямлі, набытай сялянамі, збяднелым дваранамі і мяшчанамі ў канцы XIX стагоддзя.

Перад вайной у вёсцы жыло 155 чалавек у 30 дварах.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў чэрвені 1943 года гітлераўцамі было спалена 30 двароў, забіта 35 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Холстаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Быхаўскага раёна
Воар

**Воар** (Vágar) — востраў, размешчаны на захадзе Фарэрскага архіпелага.

Плошча 177,6 км². Насельніцтва — 2782 чалавек.

На востраве размешчаны міжнародны аэрапорт, які злучае Фарэры з вонкавым светам. Ён быў пабудаваны брытанскімі спецыялістамі ў 1942 годзе падчас акупацыі Фарэраў. З 1943 года аэрапорт пачаў абслугоўваць грамадзянскія рэйсы. У цяперашні час аэрапорт мае адну асфальтавую ўзлётна-пасадачную паласу даўжынёй 1250 м і шырынёй 30 м.

Збудаваны тунэль, які праходзіць пад Вестманскім каналам і злучае Воар з востравам Стрэймой.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Астравы Фарэрскага архіпелага
Катэгорыя:Рэгіёны Фарэрскіх астравоў
Мюнхенскі метрапалітэн

**Мюнхенскі метрапалітэн** () з’яўляецца разам з Мюнхенскай гарадской электрычкай асновай грамадскага транспарту ў Мюнхене. Метро ў Мюнхене было адкрыта 19 кастрычніка 1971 года і на дадзены момант мае сетку даўжынёй 103,1 км з 100 станцыямі. Шчыльнасць станцый на 1000 жыхароў з’яўляецца адной з самых высокіх у свеце. Дзякуючы стоадсоткавай аснашчанасці станцый ліфтамі, травалатарамі і эскалатарамі, а таксама прадуманай сістэме перасадак Мюнхенскае метро лічыцца адным з самых зручных у Еўропе.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт MVG, фірма, якая абслугоўвае мюнхенскі метрапалітэн
* Тарыфны саюз мюнхенскага рэгіёна
* Мюнхенскі метрапалітэн на афіцыйным сайце Мюнхена 
* Мюнхенскі метрапалітэн на сайце www.muenchnerubahn.de
* Мюнхенскі метрапалітэн на сайце urbanrail.net

Катэгорыя:Метрапалітэны Германіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1971 годзе
Катэгорыя:1971 год у Германіі
Катэгорыя:Транспарт Мюнхена
Новая ратуша (Мюнхен)

**Новая ратуша** () — адна з славутасцей Мюнхена.

Будаўніцтва будынка пачалося ў 1867 годзе ў паўночнай часткі плошчы Марыенплац, у 1874 годзе з Старой ратушы, якая знаходзіцца ўсяго ў некалькіх дзясятках метраў, пераехаў гарадскі савет, які займае ратушу па гэты дзень. Будынак дабудоўваўся і пашыраўся да 1908-1909 гг. Сёння ратуша ўяўляе сабой будынак у неагатычным стылі, у якім 400 пакояў агульнай плошчай больш за 9 тыс. м².

Вежа ратушы вышынёй 85 м абсталяваная ліфтам і наведвальнасці турыстамі. Глокэншпіль на вежы, зроблены ў 1908 годзе, таксама папулярны турыстычны атракцыён.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Новая ратуша  на сайце muenchen.de.

Катэгорыя:Славутасці Мюнхена
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мюнхена
Катэгорыя:Ратушы Германіі
Катэгорыя:Збудаванні Германіі ў неагатычным стылі
Георг VI

**Георг VI** (, Хрысцільныя імёны Альберт Фрэдэрык Артур Георг (14 снежня 1895, Ёрк-Катэдж, Сандрынхэм, Норфалк, Англія — 6 лютага 1952, Сандрынхэм, Норфалк, Англія) — кароль Вялікабрытаніі, Канады, Аўстраліі і Паўднёвай Афрыкі з 11 снежня 1936. З дынастыі Віндзораў.

## Біяграфія 
Уступіў на пасад пасля адрачэння брата, Эдуарда VIII. Увайшоў у гісторыю перш за ўсё як сімвал барацьбы Вялікабрытаніі і краін Брытанскай імперыі супраць нацысцкай Германіі ў Другой сусветнай вайне.

## Вайсковыя званні і тытулы 
* Галоўнакамандуючы Брытанскімі Узброенымі Сіламі (11 снежня 1936 — 6 лютага 1952);
* Галоўнакамандуючы Сухапутнымі сіламі, ВПС і ВМС Канады (11 снежня 1936 — 6 лютага 1952);
* брытанскі фельдмаршал (11 снежня 1936)
* адмірал флота (11 снежня 1936)
* маршал Каралеўскіх ВПС (11 снежня 1936)
* Маршал Каралеўскіх Аўстралійскіх ВПС (1939, ганаровае званне).
* герцаг Нармандскі (астравы Гернсі і Джэрсі) (11 снежня 1936 — 6 лютага 1952).
* валадар вострава Мэн (11 снежня 1936 — 6 лютага 1952).

Катэгорыя:Манархі Вялікабрытаніі
Эдуард VIII

**Эдуард VIII** (; імёны ў хрышчэнні Эдуард Альберт Крысціян Георг Андрэй Патрык Давід;  — ) — кароль Вялікабрытаніі і Ірландыі, імператар Індыі на працягу 10 месяцаў: з 20 студзеня па 11 снежня 1936 г.; не быў каранаваны.

Уступіў на прастол пасля смерці бацькі караля Георга V. Адрокся ад стальца на карысць малодшага брата (караля Георга VI), каб уступіць у шлюб з разведзенай Уоліс Сімпсан, на што ўрад Вялікабрытаніі не даваў згоды. Пры гэтым ён заявіў: «Я знайшоў немагчымым … выконваць абавязкі караля без дапамогі і падтрымкі жанчыны, якую я кахаю». Пасля адрачэння атрымаў тытул герцага Віндзорскага; у 1940—45 генерал-губернатар Багамскіх астравоў, потым жыў у Францыі.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Тытулы, ордэны і пасады 
* Пра кантакты Эдуарда з нацыстамі, з газеты Guardian, 29 чэрвеня 2002.

Катэгорыя:Генерал-губернатары Багамскіх астравоў
Катэгорыя:Фельдмаршалы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Кавалеры Вышэйшага ордэна Святога Дабравешчання
Катэгорыя:Асобы на манетах
Катэгорыя:Прынцы Вялікабрытаніі
Луйтла-Дуймун

**Луйтла-Дуймун** ( «Малы Дуймун») — самы маленькі і адзіны незаселены з 18 Фарэрскіх астравоў, размешчаных паміж Шатландыяй і Ісландыяй. Плошча 0,8 км². Найвышэйшы пункт — гара Раван вышынёй 414 метраў. Востраў незаселены.

Назва «Дуймун» меркавана паходзіць з кельцкай мовы і азначае «два ўзгоркі». Маюцца на ўвазе дзве гары на суседніх астравах Вялікі і Малы Дуймун.

Малы Дуймун ніколі не быў населены. Яго адзіныя насельнікі — авечкі і тупікі. Авечак тут пасвяць са старажытных часоў.

На востраве — самая бедная флора Фарэрскіх астравоў, якая налічвае ўсяго восем відаў раслін.

У 1850 годзе востраў быў прададзены з таргоў за 5000 дацкіх талераў. У часе гандлю каралеўскія прадстаўнікі штучна завышалі цану, каб узбагаціць каралеўскую казну.

## Спасылкі 
* Litladimun.com — Афіцыйны сайт уладальнікаў вострава  
* Остров Луйтла-Дуймун, место, где отдыхают облака, Фарерские острова 

Катэгорыя:Астравы Фарэрскага архіпелага
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Віяй

**Віяй** (фар. Viðoy) — востраў, размешчаны ў паўночнай частцы Фарэрскіх астравоў, які з’яўляецца самай паўночнай кропкай. Размяшчаецца паміж астравамі Фуглай і Борай. Назва вострава азначае «лясны востраў», нягледзячы на тое што на востраве практычна няма дрэў. Назва вострава звязана з сібірскім і паўночнаамерыканскім лесам, прыбітым да берагоў вострава.

На востраве знаходзіцца самая паўночная кропка Фарэрскіх астравоў. Віяй мае выцягнутую форму (з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход). Мясцовасць пераважна горная. Найбольш высокія горы размешчаны ў паўночнай частцы вострава. Тут жа размешчана самая высокая кропка, і яна ж самая высокая вяршыня ў паўночнай частцы і трэцяя па вышыні ва ўсіх Фарэрскіх астравах — гара Відлінгадальсф’ядль (841 метр). Поўдзень вострава прадстаўлены яшчэ менш высокімі гарамі. На востраве размешчана 11 гор, вышыня якіх вар’іруецца ад 481 да 841 метра.

## Выбітныя ўраджэнцы і жыхары 
* Крысціян Матрас, фарэрскі лінгвіст і паэт
Шыраз

**Шыраз** (перс. شیراز - Širâz) — горад на поўдні Ірана, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Фарс, шосты па колькасці насельніцтва: у 2006 годзе ў горадзе пражывалі 1214808 чалавек.

Шыраз размешчаны ў даліне невялікай ракі Хошк ў гарах Заграс на вышыні больш за 1500 метраў над узроўнем мора. На захад ад горада ляжыць гара Дэрак, на поўначы - горы Баму, Сабзпушан, Чэхель Магам і Бабакухі. Горад і яго наваколлі адміністрацыйна падзелены на 9 раёнаў на агульнай плошчы 1286 км ².

## Насельніцтва 
## Адукацыя і культура 
* Шыразскі ўніверсітэт

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
*Афіцыйны сайт
*Сэрца Персіі 

Катэгорыя:Гарады Ірана