open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бярэзінскія выступленні працоўных (1905)

Першае палітычнае выступленне рабочая арганізацыяцыя мяст. Беразіно Ігуменскага павета падрыхтавала да гадавіны забойства нарадавольцамі Аляксандра II. 28.2 (13.3).1905 яна выдала гектаграфаваную адозву з заклікам да аднадзённай забастоўкі. 1(14) сакавіка забаставалі чаляднікі кравецкіх, шавецкіх і панчошных майстэрняў. Каля 70 стачачнікаў накіраваліся на вяровачны завод Б. Старобінца і дамагліся спынення работы. Затым з удзелам сялян адбыўся сход у лесе (250 чал.) і маніфестацыі ва ўрочышчы Пятроў Вугал і ў в. Трасцянка. Вярнуўшыся ў мястэчка, маніфестанты арганізавалі мітынг. На наступны дзень рабочая арганізацыя выдала лістоўку, прысвечаную гэтым падзеям. Мінскі губернатар накіраваў у Беразіно паўэскадрона драгунаў. 1 (14) мая і 6 (19) чэрвеня антыўрадавыя вулічныя дэманстрацыі паўтарыліся. 30.6 (13.7).1905 у Беразіно ў знак салідарнасці з рабочымі Адэ-сы, Іванава-Вазнясенска, Лодзі аб'яўлена агульная аднадзённая забастоўка. Баставалі ўсе рабочыя, рамеснікі, работнікі гандлю, распаўсюджваліся пракламацыі з тлумачэннем падзей у названых гарадах. У лесе адбылася сходка. Вечарам у мястэчку праведзена дэманстрацыя (500 чал.) з чырвоным і чорным сцягамі, рэвалюцыйнымі песнямі і заклікамі «Далоў самадзяржаўе!», «Далоў урад!», «Далоў вайну!», «Няхай жыве сацыял-дэмакратычная партыя!». Перад будынкам пошты і кватэрай станавога прыстава дэманстранты спыняліся і наладжвалі мітынг. У пачатку ліпеня 1905 з эканамічнымі патрабаваннямі баставалі кухаркі і 50 грузчыкаў, некаторыя з іх былі арыштаваны. 23— 25.7 (5— ''.8) .1905 у Беразіно адбыліся мітынгі і дэманстрацыі. 28 ліпеня (10 жніўня працоўныя мястэчка ў гонар паўгадавіны рэвалюцыі правялі 2 мітынгі і вулічную дэманстрацыю з удзелам 1 тыс. чалавек. На мітынгах 30 ліпеня (12 жніўня), 10(23) і 12(25) жніўня яны падтрымалі рэваляцыйна-дэмакратычны заклік да байкоту Булыгінскай думы. Рабочыя і рамеснікі Беразіно ў ліку першых на Беларус ўключыліся ва Усерасійскую Кастрычнінскую  палітычную стачку. 9 (22) кастрычніка ў мястэчку адбыліся 2 вулічныя дэманстрацыі і маніфестацыі, 22 кастрычніка (4 лістапада) каля 2 тыс. жыхароў мястэчка прынялі ўдзел у дэманстрацыі пратэсту супраць рэпрэсій царызму і чарнасоценных пагромаў, курлоўскага расстрэлу 1905 у Мінску. Яны пайшлі па вуліцах з чырвонымі і чорным сцягамі, рэвалюцыйнымі песнямі і воклічамі. Вулічныя мітынгі і дэманстрацыі адбываліся, як правіла, пад аховай узброенных дружыннікаў. Кастрычніцкія выступленні завяршылі паласу ўздыму рэвалюцыйнага руху ў Беразіно.

Катэгорыя:1905 год у Беларусі
Катэгорыя:Беразіно
Катэгорыя:Акцыі пратэсту ў Беларусі
Катэгорыя:Забастоўкі ў Беларусі
Віленская канфедэрацыя (1716)

**Віленская канфедэрацыя** — саюз беларускай і літоўскай шляхты ў Вялікім Княстве Літоўскім, накіраваны супраць палітыкі абсалютызму, што намагаўся весці ў Рэчы Паспалітай кароль Аўгуст II Моцны.

Пасля чарговай страты трона ў Варшаве ў час Паўночнай вайны 1700—1721 гадоў Аўгуст II вярнуўся ў Польшчу, дзе пачаў узмацняць сваю ўладу. Дзеля гэтага ён увёў свае саксонскія войскі на тэрыторыі Рэчы Паспалітіій, бо адначасова з’яўляўся курфюрстам Саксоніі. Утрыманне гэтага войска, увядзенне новых падаткаў, рабаванні саксонскіх салдат выклікалі супраціўленне шляхты, гараджан і сялян. У Тарнагродзе (Польшча) 27 лістапада 1715 года была створана канфедэрацыя польскай шляхты, каб са зброяй у руках змагацца супраць каралеўскага абсалютызму, за «залатую шляхецкую вольнасць». Расійскі цар Пётр I не хацеў узмацнення ўлады караля, таму падтрымаў канфедэратаў. 23 сакавіка 1716 года на шляхецкім з’ездзе ў Вільні была ўтворана Віленская канфедэрацыя. Яе маршалкам выбраны ашмянскі харужы Крыштоф Сулістроўскі. Віленская канфедэрацыя далучылася да Тарнагродскай канфедэрацыі, якія патрабавала вываду саксонскіх войск з Рэчы Паспалітай. Падтрымалі Віленскую канфедэрацыю войска ВКЛ, беларускія і літоўскія магнаты, якія і да гэтага выступалі за абмежаванне ўлады караля. Атрады канфедэратаў змагаліся з каралеўскімі войскамі па тэрыторыі ўсёй Рэчы Паспалітай. Пасрэднікам паміж варожымі бакамі выступіў Пётр I, які прывёў на тэрыторыі Рэчы Паспалітай свае войскі, умацаваўшы такім чынам палітычныя пазіцыі Расіі ў Рэчы Паспалітай. Пасля доўгіх, з перапынкамі, перагавораў пад націскам Пятра I рускіх дыпламатаў 3 лістапада 1716 года ў Варшаве было падпісана пагадненне паміж каралём Аўгустам II і Тарнагродскай і Віленскай канфедэрацыямі. 30 студзеня 1717 года і гэта пагадненне ратыфікавана і 1 лютага 1717 года зацверджана «нямым соймам» (акраля маршалка Лядухоўскага, які абвяшчаў дакументы, нікому не далі права голасу, каб не сарваць сойм). Пастанова сойма была кампрамісам паміж каралеўскім дваром і канфедэратамі. Саксонскія войскі выводзіліся з Рэчы Паспалітай; улада караля абмяжоўвалася: ён не меў права пачынаць вайну без згоды сойма, арыштоўваць шляхціцаў без судовага прыгавору, раздаваць пасады чужаземцам і асабліва дысідэн-там (некатолікам). Правы шляхты пашыраліся (зацвярджалася права liberum veto), польская армія скарачалася да 18 тыс. чалавек, а войска Вялікага Княства Літоўскага да 6 тыс., у той час як арміі суседніх дзяржаў мелі дзесяткі і сотні тысяч салдат. Абмяжоўвалася вайскавая ўлада гетманаў. Узмацніўся ўплыў Расіі на ўнутраныя справы Рэчы Паспалітай.

Катэгорыя:Канфедэрацыі Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:1716
Мірскі бой (1944)

**Мірскі бой (1944)** — бой партызанскіх брыгад імя Жукава і «Камсамолец» па разгроме нямецка-фашысцкага гарнізона ў г.п. Мір. Адбыўся 22 сакавіка.

## План 
У гарадскім пасёлку Мір размяшчаўся нямецкі гарнізон, які налічваў каля 150 чалавек, узброеных 8 кулямётамі, аўтаматамі, вінтоўкамі. План знішчэння гарнізона быў распрацаваны камандаваннем партызанскай брыгады імя Жукава, да яго выканання была прыцягнута брыгада «Камсамолец». Агульнае камандаванне аперацыяй ажыццяўляў камандзір Стаўбцоўскага партызанскага злучэння У. З. Царук.

## Бой 
Партызаны, ведаючы пароль аховы гарнізона, у ноч на 22 сакавіка 1944 года без бою праніклі ў цэнтр пасёлка, блакіравалі казарму, разграмілі ўсе нямецкія ўстановы. У выніку раптоўнага налёту на гарнізон знішчана 12 гітлераўцаў, у тым ліку некалькі лётчыкаў, спалены валасная ўправа, гараж, захоплена некалькі аўтамашын, шмат коней і кароў, харчавання, медыкаментаў. Партызаны атрадаў імя Суворава і імя Ракасоўскага, якія знаходзіліся ў засадах, знішчылі каля 2 км лініі тэлефонна-тэлеграфнай сувязі. На досвітку 22 сакавіка 1944 года партызаны пакінулі пасёлак, страціўшы ў час бою 1 байца.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Бітвы Другой сусветнай вайны з удзелам савецкіх партызан у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Міра
Катэгорыя:Падзеі 22 сакавіка
Катэгорыя:Сакавік 1944 года
Катэгорыя:Канфлікты 1944 года
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Аляксей Рыгоравіч Мітрафанаў

**Аляксей Рыгоравіч Мітрафа́наў** (; 5(18) кастрычніка 1912, в. , Цвярская губерня, цяпер Цвярская вобласць, Расія — ) — беларускі савецкі археолаг. Кандыдат гістарычных навук (1956).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 18 кастрычніка 1912 года ў вёсцы Асташкава Цвярской губерні. Скончыў Ленінградскі інстытут гісторыі, філасофіі, літаратуры і лінгвістыкі (1936). Працаваў настаўнікам гісторыі, у Ленінградскім універсітэце. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У 1950—1982 гадах у Інстытуце гісторыі АН БССР, выкладаў у Беларускім дзяржаўным універсітэце.

## Навуковая дзейнасць 
Вывучаў жалезны век на тэрыторыі цэнтральнай Беларусі. 3 1950-х гадоў даследаваў гарадзішчы Вязынка Маладзечанскага раёна, Збаравічы, Лабеншчына, Малышкі, Навасёлкі, Старая Рудзіца і інш., сістэматызаваў і класіфікаваў старажытнасці культуры штрыхаванай керамікі, зрабіў значны ўклад у распрацоўку канкрэтна-гістарычнага ўяўлення пра характэрныя асаблівасці матэрыяльнай культуры, грамадскі лад, гаспадарчую дзейнасць, паходжанне і этнічную прыналежнасць плямён гэтай культуры, сцвярджаў іх балтамоўны характар. Увёў у навуковы ўжытак паняцце днепра-дзвінскай культуры як адзінага этнакультурнага масіву паўночнай Беларусі і Смаленшчыны. У 1960-х гадах выявіў у паўночна-заходнім рэгіёне дняпроўскага басейна і ў Панямонні Беларусі некалькі дзесяткаў паселішчаў банцараўскай культуры і даследаваў некаторыя з іх (Гарадзішча Мядзельскага раёна, Гуры, Дзедзілавічы, Равячка). Аналіз сацыянальна-эканамічнага развіцця банцараўскага насельніцтва прывёў А. Р. Мітрафанава да высновы, што тэрыторыя сярэдняй і паўночнай Беларусі разам са Смаленшчынай складаюць адзіны культурна-археалагічны масіў, які належаў усходне-балцкай супольнасці. Навуковую каштоўнасць маюць вывучаныя ім жытлы наземнага і паўзямлянкавага тыпаў. Канструкцыйныя асаблівасці наземных жытлаў, на яго думку, мелі мясцовае паходжанне, а паўзямлянкі звязаны з уплывам культуры кіеўскага тыпу (Адаменка, Тайманава). Адзін з аўтараў «Нарысаў на археалогіі Беларусі» (ч. 1, 1970). «Гісторыі Беларускай ССР» (т.1, 1972).

## Бібліяграфія 
* Железный век средней Белоруссии (VII—VI вв. до н.э. — VIII в. н.э.). — Мн., 1978;
* Археологические памятники восточных балтов на территории Белоруссии в эпоху железа (VIII в. до н.э. — IX в. н.э.) // Из древнейшей истории балтских народов: (по данным археологии и антропологии). — Рига, 1980.

## Літаратура 
* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Мінска. У 4 кн. Кн. 1-я. — Мн.: БЕЛТА, П15 2001. — 576 с.: іл. — ISBN 985-6302-33-1.
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* *Шадыра В. І. *Беларускае Падзвінне (І тысячагоддзе н.э.) — Мінск: ДНУ «Інстытут гісторыі НАН Беларусі», 2006. — 150 с., іл. — Бібліяграфія ў канцы кн. — ISBN 985-6769-14-0.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Цвярской вобласці
Катэгорыя:Археолагі Беларусі
Міхаіл Канстанцінавіч (князь віцебскі)

**Міхаіл Канстанцінавіч** (XIII ст.) — князь віцебскі.

Імаверна, сын полацкага князя Канстанціна Бязрукага, меў невядомага на імя брата, магчыма, полацкага князя.

Міхаілу адрасаваны ліст ратманаў і «ўсіх гараджан» Рыгі з абвінавачваннямі ў непраўдзівым судзе над рыжскімі купцамі і прымусовых дзеяннях. Дакумент без даты, даследчыкі датуюць яго паміж 1271—1289 гадамі.

## Літаратура 
* *Борейша Ю.* О хронологии правления князей в Полоцке во второй половине XIII в. Несколько замечаний и уточнений в связи с новым изданием «Полоцких грамот». — Мн.: Энциклопедикс, 2018. — 152 с., илл.

Катэгорыя:Князі віцебскія
Эмбіент

на фестывалі Mėnuo Juodaragis.**]]

**Эмбіент''' ( — навакольнае, ахінальнае; чытаецца як «эмбіэнт») — музычны жанр, які ўключае ў сябе элементы цэлага шэрага розных стыляў — джаза, нью-эйджа, электроннай музыкі, рока, рэгі, сучаснай акадэмічнай музыкі, этнамузыкі і нават нойза.

Ён аддае перавагу тону і атмасферы над традыцыйнай музычнай структурай або рытмам. Ён часта гучыць «мірна» і пазбаўлены кампазіцыі, рытму і/або структураванай мелодыі. Ён выкарыстоўвае тэкстурныя пласты гуку, якія могуць выкарыстоўваць як пасіўнае, так і актыўнае праслухоўванне і выклікаць пачуццё спакою або сузірання. Кажуць, што жанр «атмасферны», «візуальны» або «непрыкметны». У музычныя кампазіцыі гэтага жанру могуць быць уключаны гукі прыроды разам з гукамі акустычных інструментаў, такіх як піяніна, струны і флейта. Часам гукі могуць эмуляваць праз сінтэзатар.

## Беларускія выканаўцы 
* Pragnavit
* Udumbal

## Крыніцы 
Катэгорыя:Музычныя жанры
Іван Адамавіч Міхалёнак

**Іван Адамавіч Міхалёнак** (,  — ) — ваенны, удзельнік устанаўлення савецкай улады ў Беларусі, камбрыг (1935).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 6 чэрвеня 1891 года ў Маладзечне ў сялянскай сям’і.

У 1906 годзе скончыў пачатковае вучылішча, у 1910 годзе скончыў настаўніцкую семінарыю ў Маладзечне.

З ліпеня 1914 года — на вайсковай службе. Удзельнік Першай сусветнай вайны. Член РСДРП(б) з мая 1917 года. У 1917 годзе вёў палітычную работу ў 10-й арміі Заходняга фронту: старшыня палкавога і член карпуснога камітэтаў, член Паўночна-Заходняга абласнога камітэта РСДРП(б). Падчас нямецкай акупацыі Беларусі ў 1918 годзе на падпольнай рабоце ў Маладзечне, потым — старшыня Маладзечанскага рэўкама.

3 1919 года — у Чырвонай Арміі — у палітаддзелах 17-й і 54-й дывізій, 4-й арміі, Мазырскай групы войск, член Віцебскага паветовага рэўкома. Пасля Грамадзянскай вайны — камісар 4, 8, 7-й Самарскай дывізій, 5-га стралковага корпуса.

У 1927 годзе скончыў Ваенную акадэмію РСЧА. У 1927—1934 гадах — у штабе РСЧА. У 1935 года прысвоена званне камбрыга.

Памёр 24 ліпеня 1967 года.

## Літаратура 
* 
* Алексеев М. А., Колпакиди А. И., Кочик В. Я. Энциклопедия военной разведки. 1918—1945 гг. — М., 2012. — С. 534—535.

Катэгорыя:Ваенныя Беларусі
Мітынг

**Мітынг** ( — сустрэча), **дэманстрацыя** — форма грамадскага або палітычнага удзелу (дзеяння), масавы сход для абмеркавання актуальных пытанняў жыцця, выказвання салідарнасці, падтрымкі ці пратэсту адносна тых ці іншых грамадска-палітычных з'яў. Паводле зместу мітынгі могуць быць урачыстыя, мемарыяльныя, жалобныя, палітычныя, па характары — стыхійныя і арганізаваныя.

У гісторыі Беларусі мітынгі сталі адной з форм выяўлення актыўнасці рабочага руху на даволі высокай ступені яго развіцця і ўздыму. У 1901 годзе рабочыя Беларусі арганізавалі 23 палітычныя масоўкі і манiфестацыі. У 1903 годзе на 123 мітынгамі былі адзначаны дзень памяці нарадавольцаў (1 сакавіка) і святкаванне 1 Мая. У перыяд рэвалюцыі 1905—07 мітынгі на Беларусі найперш былі звязаны з антыдумскай агітацыяй. Антыдумскія масоўкі і мітынгі прайшлі ў 1905 года ў 20 гарадах і мястэчках Беларусі. Найбольшае пашырэнне мітынгі атрымалі ў час Лютаўскай і Кастрычніцкай рэвалюцый 1917 года. Традыцыяй савецкага часу сталі ўрачыстыя мітынгі для адзначэння рэвалюцыйных і святочных дат, выказвання «інтэрнацыянальнай салідарнасці з рэвалюцыйнай барацьбой», змаганнем за мір і інш. У сувязі з Чарнобыльскай катастрофай (1986) традыцыяй становяцца штогоднія жалобныя шэсці і мітынгі. Першыя масавыя акцыі пратэсту супраць палітыкі КПСС—КПБ і па ўшанаванне памяці ахвяр палітычных рэпрэсій прайшлі ў кастрычніку 1988 года ў Курапатах. Мітынгі арганізоўваюцца прыхільнікамі і апазiцыяй афіцыйных улад Рэспублікі Беларусь.

## Гл. таксама 
* Чарнобыльскі шлях
* Дзяды

Катэгорыя:Спосабы пратэсту
Катэгорыя:Мерапрыемствы
Міхалішкаўскі кляштар аўгусцінцаў

**Міхалішкаўскі кляштар аўгусцінцаў** (канонікаў рэгулярных). Існаваў у 1622—1839 у мяст. Міхалішкі (цяпер Астравецкі раён). Заснаваны ў 1622 рэферэндарыем ВКЛ Я. Ц. Бжастоўскім з адданнем кляштару фальварка Рудашаны, які ён памяняў з Рудамінам-Дусяцкім на Мілашуны. Сын Бжастоўскага Цыпрыян Павел дадаў да зямельнага ўчастка дакупленую частку Мілашун і фальварак Буйвідзы. Быў філіялам . Дзейнасць нешматлікіх манахаў абмяжоўвалася абслугоўваннем парафіі, працаваў шпіталь. У 1653 (паводле інш. звестак у 1622) тут пабудаваны мураваны касцёл Міхаіла Архангела (арх. К.Пенс). у канцы 17 ст. аздоблены ляпнымі алтарамі са стука (майстры П. Перці, М. Жалевіч і інш.), служыў пахавальняй Бжастоўскіх і Котвічаў. У 1782 інфлянцкі біскуп Ю. Касакоўскі дамогся ад папы рымскага закрыцця кляштара. Аўгусцінцы папрасілі дапамогі ў гаспадара Міхалішак графа Міхала Бжастоўскага, які адпісаў на касцёл і плябанію 20 тыс. злотых, валоку зямлі, аднак у далейшым сам захапіў ўладанні кляштара. У 1839 са скасаваннем ордэна аўгусцінцаў у Расійскай імперыі кляштар закрыты. Касцёл стаў парафіяльным, у 1-ю сусветную вайну ў 1915 пацярпеў ад пажару ў выніку ваенных дзеянняў, у 1920-я г. адрэстаўрыраваны, помнік архітэктуры.

Катэгорыя:Культавыя збудаванні Астравецкага раёна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1622 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1839 годзе
Катэгорыя:Колішнія кляштары Беларусі
Катэгорыя:Аўгусцінскія кляштары
Катэгорыя:Міхалішкі (Астравецкі раён)
Міхалькоўскае патрыятычнае падполле

**Міхалькоўскае патрыятычнае падполле** ў Вялікую Айчынную вайну — савецкае падполле для барацьбы з нямецкімі акупацыйнымі ўладамі на тэрыторыі Гомельскага раёна. Дзейнічала са жніўня 1941 да чэрвень 1942 года у вёсцы Міхалькі Гомельскага раёна.

Аб’ядноўвала 29 чалавек (кіраўнікі К. В. Буры, Ц. Ф. Марозаў, М. Я. Мацвеенка). Падпольшчыкі, уладкаваўшыся на работу да акупантаў, забяспечвалі партызан і сваю арганізацыю дакументамі і разведданымі, праводзілі дыверсіі, у т.л. спалілі 12 мастоў, на працягу 12 км зрэзалі тэлефонныя слупы, сабралі і перадалі партызанам шмат зброі, боепрыпасаў, каля 3 тон зерня. Распаўсюджвалі сярод насельніцтва бліжэйшых вёсак і ў Гомелі лістоўкі і зводкі Саўінфармбюро, падтрымлівалі сувязь з Гомельскім патрыятычным падполлем. У лютым—сакавіку гітлераўцы двойчы правялі арышты і закатавалі 13 падпольшчыкаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:З’явіліся ў 1941 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1942 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Гомельскага раёна
Катэгорыя:Антыфашысцкія падпольныя арганізацыі на Беларусі
Катэгорыя:Міхалькі
Беларуская губерня

**Белару́ская губе́рня** — губерня Расійскай імперыі, якая існавала ў 1796—1801 гадах.

Калі да ўлады прыйшоў Павел I, ён правёў новую адміністрацыйна-тэрытарыяльную рэформу. 12 снежня 1796 года была створана Беларуская губерня з цэнтрам у Віцебску, якая складалася з 16 паветаў: Беліцкага, Веліжскага, Віцебскага, Гарадоцкага, Дынабургскага, Люцынскага, Магілёўскага, Мсціслаўскага, Невельскага, Аршанскага, Полацкага, Рагачоўскага, Себежскага, Сенненскага, Чавускага, Чэрыкаўскага. У яе склад увайшлі землі Полацкага (11 паветаў.

Кіраваць такімі вялікімі па памерах губернямі было складана, і ў 1801 г. Аляксандр I правёў новую рэформу. Паводле яе Беларуская губерня была падзеленая на Беларуска-Магілёўскую і Беларуска-Віцебскую губерні, якія ўвайшлі ў склад Беларускага ваеннага губернатарства (1801—1823).

## Гл. таксама 
* Беларускае генерал-губернатарства (1772—1796)
* Літоўская губерня
* Віленская губерня
* Мінская губерня

## Літаратура 
* 
* *Арсеньев, К.* Статистические очерки России / К. Арсеньев. — Санкт-Петербург : Тип. Импер. академии наук, 1848. — 503 с.
* Живописная Россия: Отечество наше в его земельном, историческом, племенном, экономическом и бытовом значении: Литовское и Белоруское Полесье / под общ. ред. П. П. Семенова. — репринт. воспр. изд. 1882 г. — Минск : БелЭн, 1993. — 550 с.
* Западные окраины Российской империи / Л. А. Бережная [и др.]; науч. ред. М. Долбилов, А. Миллер. — М. : Новое литературное обозрение, 2006. — 608 с.
* История Литовской ССР / А. Таутавичюс, Ю. Юргинис, М. Ючас и др.; Ред. колл. Б. Вайткявичюс (отв. ред.) [и др.]. — Вильнюс : Мокслас, 1978. — 676 с.
* История Литвы / А. Эйдинтас, А. Бумблаускас, А. Кулакаускас, М. Тамошайтис. — Вильнюс : Eugrimas, 2013. — 318 с.
* *Корнилов, И.* Русское дело в Северо-Западном крае. Материалы для истории Виленского учебного округа преимущественно в муравьевскую эпоху / И. Корнилов. — Санкт-Петербург : Тип. А. Лопухина, 1901. — 420 с.
* Материалы для географии и статистики России, собранные офицерами Генерального штаба. Виленская губерния / сост. А. Корева. — Санкт-Петербург : Тип. И. Огризко, 1861. — 804 с.
* Материалы для географии и статистики России, собранные офицерами Генерального штаба. Ковенская губерния / сост. Д. Афанасьев. — Санкт-Петербург : Общественная польза, 1861. — 745 с.
* *Rodkiewicz, W.* Russian Nationality Policy in the Western Provinces of the Empire (1863—1905) / W. Rodkiewicz. — Lublin: Scientific Society of Lublin, 1998. — 257 s.
* Żmudź / Encyklopedia Powszechna. — Warszawa : S. Orgelbrand, 1868. — T. 28 (Wybrzeże-Żyżmory). — S. 973—997.

Катэгорыя:Губерні Расійскай імперыі
Фёдар Якаўлевіч Міркавіч

**Фёдар Якаўлевіч Міркавіч** (25.11(7.12).1789, С.-Пецярбург — 6(18).5.1866), расійскі ваенны і дзяржаўны дзеяч, педагог. Генерал ад інфантэрыі (1852), сенатар (1850). Паходзіў з сербскага роду. Скончыў Пажаскі корпус (1809). Удзельнік вайны 1812 і замежных паходаў 1813—1814. У 1819 пакінуу страявую службу. З 1828 на адміністрацыйных пасадах у Малдавіі і Валахіі, з 1835 дырэктар 2-га Пецярбургскага кадэцкага корпуса. У 1840—1850 быў віленскім ваенным генерал-губернатарам. Выступаў за жорсткія меры па справе паслядоўнікаў Ш. Канарскага. Летам 1840 зрабіў інспекцыйную паездку па Мінскай і Гродзенскай губерніям, у час якой вёў дзённік. У жніўні 1840 прымаў імператара Мікалая I у Брэсце. Ініцыятар адкрыцця Брэсцкага кадэцкага корпуса. Разглядаў ваенныя навучальныя ўстановы як альтэрнатыву цывільнай адукацыі ў краі, выступаў за перадачу буйных маёнткаў дробнаму рускаму дваранству і за адхіленне каталіцкага духавенства ад навучальнага працэсу. У выніку інтрыг 3-га аддзялення імператарскай канцылярыі і корпуса жандараў адхілены ад пасады віленскага ваеннага генерал-губернатара; прызначаны членам Дзяржаўнага Савета Расійскай імперыі і інспектарам ваенных навучальных устаноў.

## Творы 
* Из записок Ф. Я. Мирковича // Рус. ар-хив. 1890. Кн. 1.

## Літаратура 
* Ф. Я. Миркович, 1789—1866. Его жиз неописание, составленное по собственным его запискам, воспоминаниям близких людей и подлиннным документам. СПб . 1889.

Катэгорыя:Постаці Расіі
Яўген Іванавіч Міркоўскі

**Яўген Іванавіч Міркоўскі** (18(31) студзеня 1904, Мінск — ), Герой Савецкага Саюза (1944). 

У Чырвонай Арміі з 1927 г. у пагранвойсках. У Вялікую Айчынную вайну ўдзельнік абароны Масквы, камандзір роты, з сакавіка 1942 г. камандзір асобнага партызанскага атрада імя Дзяржынскага, які дзейнічаў на тэрыторыі акупіраваных Гомельскай, Палескай, Брэсцкай абласцей Беларусі, Чарнігаўскай, Сумскай, Кіеўскай, Жытомірскай, Валынскай абласцей Украіны. Атрад прайшоў па тылам праціўніка 6 тысяч км.

Кіраўнік дыверсійнай групы на тэрыторыі Польшчы ў 1944 годзе. Пасля вайны да 1955 г. у органах КДБ, палкоўнік.

## Літаратура 
*  — С. 464.
* т. 5. Биографический справочник. Мн: Издательство «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. 29 с.

Катэгорыя:Героі Савецкага Саюза
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Пётр Апанасавіч Мірашнічэнка

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Пётр Апанасавіч Мірашнічэнка
|арыгінал імя     = 
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      =
|месца смерці     = 
|выява            = Пётр_Апанасавіч_Мірашнічэнка.jpg
|шырыня           = 
|апісанне выявы   = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1941—1944
|званне           = 
|род войскаў      = 
|камандаваў       = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}

**Пётр Апанасавіч Мірашнічэнка** (, в. Запсілля, Сумскі павет, Харкаўская губерня, цяпер  Сумская вобласць, Украіны — ) — удзельнік баёў на Беларусі ў Вялікую Айчынную вайну, камандзір узвода пешай разведкі 717-га стралковага палка 170-й стралковай дывізіі 48-й арміі 1-га Беларускага фронта, лейтэнант. Герой Савецкага Саюза (1944). 

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Запсілля Краснапільскага раёна Сумскай вобласці.

Працаваў токарам на машынабудаўнічым заводзе ў горадзе Сумы. Член ВКП(б) з 1943 года.

У Чырвонай Арміі з 1941 года,на фронце са снежня 1941. У 1942 годзе скончыў курсы малодшых лейтэнантаў. Быў двойчы паранены.

Камандзір узвода разведкі лейтэнант Мірашнічэнка вызначыўся пры вызваленні Гомельскай вобласці ў цяжкім баі каля в. Печышчы Парыцкага раёна (цяпер Светлагорскі раён, Гомельская вобласць) сваім целам закрыў амбразуру варожага дзота.

## Узнагароды 
* Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 3 чэрвеня 1944 года за бяспрыкладны подзвіг у імя Айчыны лейтэнанту Мірашнічэнка Пятру Апанасавічу прысвоена званне Героя Савецкага саюза (пасмяротна)
* Узнагароджаны ордэнам Леніна (пасмяротна) і медалём «За адвагу».

## Памяць 
* Яго імем названы вуліцы ў Жлобіне, Мінску, Светлагорску.
* Яго імя прысвоена піянерскай дружыне Светлагорскай сярэдняй школы № 1 і занесена ў Кнігу народнай славы калгаса «Прагрэс» Светлагорскага раёна.
* У в. Печышчы Светлагорскага раёна на будынку клуба яму ўсталявана мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Разведчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры ўзводаў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сумскай вобласці
Абарона Быхава

* Абарона Быхава, 1654-1655 —  праводзілася рускімі войскам і ўкраінскімі казакамі ў час вайны Расіі з Рэччу Паспалітай і 1654—67. 
* Абарона Быхава, 1707 — у час Паўночнай вайны (1700—1721) супраць расійскіх войск.
Леў Паўлавіч Мірачыцкі

**Леў Паўлавіч Мірачыцкі** або **Міранчыцкі** () — беларускі гісторык-славіст, літаратар. Кандыдат гістарычных навук (1972).

## Біяграфія 
Скончыў БДУ (1956). 3 1956 года навуковы супрацоўнік Дома-музея А. Міцкевіча ў Навагрудку, з 1958 — старшы навуковы супрацоўнік і вучоны сакратар Літаратурнага музея Якуба Коласа АН Беларусі. 3 1963 года старшы рэферэнт Беларускага таварыства дружбы і культурных сувязей з замежнымі краінамі. 3 1970 года ў Інстытуце гісторыі Нацыянальнай АН Беларусі.

Адзін з падпісантаў так званага «ліста дваццаці васьмі».

Даследаваў культурныя сувязі Беларусі з Чэхіяй, Югаславіяй, Польшчай, Балгарыяй, Венгрыяй, Румыніяй, Германіяй, Францыяй і Фінляндыяй, жыццё і творчасць беларускіх і замежных дзеячаў культуры (М. Багдановіча, М. Гарэцкага, Л. Геніюш, Я. Коласа, А. Міцкевіча, У. Сыракомлі, А. Марачкіна, Е. Лады, К. Пліцкі, Я. Матэйкі і іншых), нацыянальна-вызваленчы рух на Беларусі.

## Творы 
* Сцежкамі вялікага паэта. Мн., 1957;
* З незабыўных дарог. Мн., 1961;
* Белорусско-чехословацкие культурные и научные связи. Мн., 1981;
* Беларуска-югаслаўскія культурныя і навуковыя сувязі. Мн., 1992;
* Светлым ценем Адама Міцкевіча: Эміграцыя з Наваградчыны. Мн., 1994

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2000. — Т. 10. — С. 463.
* Институт истории НАН Беларуси в лицах, 1929—2008 гг. : биобиблиографический справочник / Г. В. Корзенко и др. — Минск, 2008. — С. 258.
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. — Мінск, 1999. — Т. 5. — С. 206.

Катэгорыя:Славісты Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук
БНФ (значэнні)

* **Беларускі народны фронт «Адраджэньне»**
* **Кансерватыўна-Хрысціянская партыя — БНФ**
* **Партыя БНФ**
* **Форма Бэкуса — Наўра** - фармальная сістэма апісання сінтаксісу
Каалі (кратар)

**Каалі** () — метэарытны кратар, які ўтварыўся ў выніку падзення метэарыта на востраў Саарэмаа (Эстонія).

Метэарытны кратар знаходзіцца за 18 км ад г. Курэссаарэ, акружаны земляным валам вышынёй 16 м і дыяметрам 110 м. Навокал ёсць, акрамя таго, яшчэ 8 кратараў меншых памераў: ад 15 да 40 м у дыяметры.

Метэарыт упаў, верагодна, блізу 4 тыс. год таму. У 1937 геолаг І. Рэйнвальд знайшоў абвугленыя рэшткі дрэва і абломкі жалезнага метэарыта. Пазнейшыя даследаванні далі падставу меркаваць, што метэарыт масай ад 400 да 10000 т увайшоў у зямную атмасферу з хуткасцю ад 15 да 45 км/с і, губляючы з-за трэння атмасферы сваю масу, распаўся на некалькі фрагментаў на вышыні 5-10 км. Самы вялікі абломак масай 20-80 т утварыў найбольшы кратар, 8 меншых сталі вынікам падзення астатніх абломкаў.

## Спасылкі 
* Апісанне кратара на Earth Impact Database

Катэгорыя:Метэарытныя кратары на Зямлі
Катэгорыя:Геалогія Эстоніі
Катэгорыя:Саарэмаа
Мірнаабнаўленцы

**Мірнаабнаўленцы**, «Партыя мірнага абнаўлення»; партыя ліберальнага кірунку ў Расійскай імперыі ў 1906—12. Заняла месца на правым флангу ліберальнага лагера. Яе ядро складалі дэпутаты-прагрэсісты ў 1-й Дзярж. думе (1906). Заснавальнікам і галоўным ідэолагам быў граф П. А. Гейдэн. Да лідараў належалі таксама М. М. Львоў і М. А. Стаховіч.

Зыходным пачаткам у праграме Мірнаабнаўленцаў была ідэя стварэння канстытуцыйна-манархічнай дзяржавы. Выступалі за палітычную і грамадзянскую роўнасць для ўсіх народаў Расійскай імперыі. Па многіх пунктах праграма іх супадала з кадэцкай.

У час выбараў у 2-ю Дзярж. думу ў ліст. 1906 у Вільні і Мінску былі створаны камітэты партыі Мірнаабнаўленцаў, якія ставілі за мэту правесці сваіх прадстаўнікоў у дэпутаты, але поспехаў не мелі. Адзіным прадстаўніком ад Беларусі ў 3-й Дзяржаўнай думе быў ляснічы Пружанскага павету В. А. Біч, абраны пры падтрымцы «Сафійскага праваслаўнага брацтва» дэпутатам ад Гродзенскай губерні. У сваіх выступленнях у Думе Біч прапаноўваў рэарганізаваць усё мясцовае кіраванне Паўночна-Заходняга края, ўвесці земскае самакіраванне.

У студз. 1912 узнік камітэт прагрэсістаў у Вільнi, у які пазней увайшлi і Мірнаабнаўленцы. Пасля 1912 М. як самастойная палiт. сіла не выступалі.

## Літаратура 
Программа партии мирного обновления. СПб., 1906.
История политических партий Рос-сии. М., 1994. Мікала Забаўскі

Катэгорыя:Палітычныя партыі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Ліберальныя партыі
Кансерватыўна-Хрысціянская партыя — БНФ

**Кансерватыўна-Хрысціянская Партыя — БНФ** — ліквідаваная ўладамі палітычная партыя ў Беларусі, якая грунтавалася на ідэалогіі беларускага Адраджэння і народна-кансэрватыўных каштоўнасцях беларускай палітычнай культуры, ажыццяўляла сваю палітычную праграму шляхам прапаганды ідэй і ўдзелу ў фармаванні канстутыцыйных органаў дзяржаўнай улады Беларусі. На працягу свайго існавання партыя знаходзілася ў жорсткай апазіцыі да дзеючай улады на Беларусі, крытычна ставілася да іншых апазіцыйных партый.

Вышэйшы орган партыі — З’езд, паміж з’ездамі працуе Сойм. Старшыня партыі — Зянон Пазняк.

КХП-БНФ дагэтуль прынцыпова байкатавала ўсе выбары, абвешчаныя рэжымам Лукашэнкі.

У ліпені 2023 года Вярхоўны суд Беларусі ліквідаваў Кансэрватыўна-хрысьціянскую партыю — БНФ.

## Гісторыя 
17 мая 1999 года З. Пазняк выступіў з рэзкай крытыкай дзейнасці старшыні Цэнтральнай выбарчай камісіі Віктара Ганчара і самога ЦВК. Іншыя лідары — Вінцук Вячорка, Лявон Баршчэўскі, Юрый Хадыка — фактычна дыстанцыяваліся ад выказванняў свайго паплечніка па партыі. Узніклы крызіс скончыўся расколам партыі на дзве структуры — Кансерватыўна-хрысціянскую партыю — БНФ і партыю БНФ. 13 верасня 1999 года Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь зарэгістравала партыю.

Падчас прэзідэнцкіх выбараў 2001 г. КХП-БНФ заяўляла аб падтрымцы адзінага кандыдата ад апазіцыі, але 18 лютага 2001 г. Соймавая канферэнцыя партыі вылучыла З. Пазняка ў якасці кандыдата ў прэзідэнты. Паводле звестак выбарчых штабоў, ініцыятыўная група З. Пазняка сабрала 104.600 подпісаў, але частка іх згубілася з-за таго, што подпісы рэгістравалі ў раёнах, дзе яны былі сабраныя, а не па месцы жыхарства іх уладальнікаў. У выніку ЦВК зарэгістравала толькі 75.818 подпісаў, а З. Пазняк заклікаў сваіх прыхільнікаў нікога не падтрымліваць.

Штогадова сябры партыі ладзілі мемарыяльнае мерапрыемства «Ігуменскі шлях» пад г. Чэрвень.

## Мэты 
Галоўная мэта партыі — усталяванне дэмакратычнага грамадства і пабудова моцнай беларускай дзяржавы.

## Выбары 
Усе парламенцкія выбары з моманту ўтварэння байкатаваліся партыяй.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* FB партыі

Катэгорыя:Палітычныя партыі Беларусі
Катэгорыя:Кансерватыўныя партыі
Катэгорыя:Хрысціянска-дэмакратычныя партыі
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (пасля 1990 года)
Катэгорыя:Беларускі нацыяналізм
Вобласць (адміністрацыйная адзінка)

**Вобласць** — буйная адзінка адміністрацыйна-тэратарыяльнагу ці нацыянальна-тэратарыяльнага падзелу. 1) У Расійскай імперыі вобласць (найчасцей на ўскраіне імперыі) адпавядала губерні. У 1917 годзе ў імперыі была 21 вобласць: 18 абласцей у Сібіры і 3 асобныя вобласці (вобласць Войска Данскога, Уральская і Тургайская). У СССР асноўная адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка. У 1987 годзе былі 123 вобласці, у тым ліку 8 аўтаномных. Пасля распаду СССР абласны падзел захаваўся ў Казахстане, Кыргызстане, Расіі, Узбекістане, Украіне. 2) Адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Рэспубліцы Беларусь. Орган дзяржаўнай улады — абласны Савет дэпутатаў, выканаўчы і распарадчы орган — абласны выканаўчы камітэт.

Абласны адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел уведзены ў БССР ў 1938 годзе (Віцебская, Гомельская, Магілёўская, Мінская і Палеская). Пасля ўключэння ў БССР Заходняй Беларусі ў 1939 годзе створаны Баранавіцкая, Беластоцкая, Брэсцкая, Вілейская (з 1944 Маладзечанская) і Пінская вобласці. У 1944 годзе большая частка Беластоцкай вобласці перададзена Польшчы, утвораны Бабруйская, Гродзенская і Полацкая вобласці. У сувязі з узбуйненнем абласцей у 1954 годзе скасаваны Бабруйская, Баранавіцкая, Палеская, Пінская і Полацкая, а ў 1960 годзе і Маладзечанская. На 1 студзеня 2016 года ў Рэспубліцы Беларусь 6 абласцей: Брэсцкая, Віцебская, Гомельская, Гродзенская, Магілёўская і Мінская.

## Літаратура 
* 
Катэгорыя:Адміністрацыйныя адзінкі
Федэральны падзел Расіі

**Федэральны падзел Расіі** — падзел Расійскай Федэрацыі на федэральныя акругі, якія былі створаны адпаведна Указу Прэзідэнта Расіі № 849 «Аб паўнамоцным прадстаўніку Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ў федэральнай акрузе» ад 13 мая 2000 года. Федэральныя акругі не з'яўляюцца часткай адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу Расійскай Федэрацыі.

600px

# Цэнтральная федэральная акруга 
# Паўднёвая федэральная акруга 
# Паўночна-Заходняя федэральная акруга 
# Далёкаўсходняя федэральная акруга 
# Сібірская федэральная акруга 
# Уральская федэральная акруга 
# Прыволжская федэральная акруга 
# Паўночна-Каўказская федэральная акруга 

Таксама з 21 сакавіка 2014 года па 28 ліпеня 2016 года існавала Крымская федэральная акруга.

Паўнамоцны прадстаўнік Прэзідэнта РФ у федэральнай акрузе з'яўляецца прадстаўніком Прэзідэнта РФ і супрацоўнікам адміністрацыі Прэзідэнта.
Федэральная акруга

**Федэральная акруга** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка прамога федэральнага падпарадкавання ў некаторых краінах-федэрацыях. Звычайна федэральнай акругай з'яўляецца тэрыторыя сталіцы дзяржавы, часам — з прылеглай тэрыторыяй.

## Прыклады 
* Федэральная сталічная акруга ў Аргенціне ў межах г. Буэнас-Айрэс, уключае тую яго частку, якая афіцыйна лічыцца сталіцай краіны.
* Федэральная акруга ў Бразіліі, уключае сталіцу Бразіліа і прылеглую да яе тэрыторыю.
* У Венесуэле — цэнтральны раён (федэральная акруга, штаты Арагуа, Карабоба, Міранда).
* Федэральная акруга ў Мексіцы супадае з г. Мехіка.
* У ЗША федэральная акруга Калумбія — г. Вашынгтон — сталіца ЗША — з прылеглай тэрыторыяй.

Катэгорыя:Федэралізм
Катэгорыя:Адміністрацыйныя адзінкі
Зубр (маладзёжны рух)

**Зубр** — незарэгістраваны маладзёжны рух у Беларусі на пачатку 2000-х гадоў. Знаходзіўся ў апазіцыі да прэзідэнта Аляксандра Лукашэнкі. З’явіўся ў 2001 годзе перад прэзідэнцкімі выбарамі, пасля прэзідэнцкіх выбараў 2006 года абвясціў аб самароспуску.
[250px|thumb|Чорныя сцягі Зубра на канцэрце [Салідарныя з Беларуссю ў Варшаве, 12 сакавіка 2006]]

## Гл. таксама 
* Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі (2001)
* Рэферэндум у Беларусі (2004)
* Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі (2006)
* Джынсавая рэвалюцыя
* Малады Фронт
* Сітавіна!

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Беларусі
Барыс Уладзіміравіч Асаф’еў

**Барыс Уладзіміравіч Асаф’еў** (, , Расійская імперыя — , , СССР) — рускі , музыказнавец, балетазнавец, , .

У навуковай спадчыне Б. У. Асаф’ева займае цэнтральнае месца і мае прынцыпова новае значэнне г. зв. тэорыя інтанацыі. Разглядаючы музыку як адзін з найважнейшых складнікаў духоўнага жыцця, Асаф’еў звязваў яе з агульнакультурнымі і сацыяльнымі з’явамі. Асаф’еў абгрунтаваў паняцце сімфанізму як метаду, унёс значны ўклад у эстэтыку, тэорыю, гісторыю музыкі, вучэнне пра музычную форму.

Аўтар фундаментальных працы пра творчасць М. І. Глінкі, М. П. Мусаргскага, П. І. Чайкоўскага, А. К. Глазунова, І. Ф. Стравінскага, С. І. Танеева, С. С. Пракоф’ева і інш. У кампазітарскай творчасці Асаф’ева вылучаюцца балеты «Полымя Парыжа» (1932) і «Бахчысарайскі фантан» (1934). Таксама аўтар опер, 4 сімфоній, камерна-інструментальных сачыненняў і музыкі да драматычных спектакляў.

## Літаратура 
* 
* *Келдыш Ю. В.* Аса́фьев Борис Андреевич // Музыкальная энциклопедия : [в 6 т.] / Гл. ред. Ю. В. Келдыш. — М.: Советская энциклопедия: Советский композитор, 1973—1982. — (Энциклопедии. Словари. Справочники. Изд-во «Советская Энциклопедия», Изд-во «Советский композитор»). — Т. 2: Гондольера — Корсов. — 1974. — Стб. 235—238. — 960 стб., илл. — 102 000 экз.

Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Расіі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты СССР
Катэгорыя:Оперныя кампазітары
Катэгорыя:Балетныя кампазітары
Катэгорыя:Музыказнаўцы Расіі
Катэгорыя:Музыказнаўцы СССР
Катэгорыя:Балетазнаўцы
Катэгорыя:Правадзейныя члены АН СССР
Катэгорыя:Выпускнікі СПбДУ
Катэгорыя:Выпускнікі гісторыка-філалагічнага факультэта Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Члены Саюза кампазітараў СССР
Катэгорыя:Асобы, вядомыя пад літаратурнымі псеўданімамі
Сяргей Аляксандравіч Высоцкі

**Сяргей Аляксандравіч Высоцкі** () — рускі савецкі пісьменнік, аўтар дэтэктываў.

## Спіс твораў 
* Ананімны заказчык. (1983) Раман
* Антыквары.
* Стрэл у Арэльей Грыве. (1975) Аповесць
* Стромкі паварот. (1977) Аповесць
* Паводка. (1976) Аповесць
* Зніклыя сярод жывых. (1974) Аповесць
* Асяроддзе пасялення. (1980) Аповесць

Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі
Партыя аматараў піва

thumb|Статут
**Партыя Аматараў Піва** (ПАП) была створаная ў Мінску ў 1993 годзе. Афіцыйна дзейнічала да восені 1997 г, пакуль не была закрыта рашэннем Міністэрствы юстыцыі Рэспублікі Беларусь. Цяпер дзейнасць партыі часова прыпыненна, што адпавядае рашэннем Цэнтральнага Кардынацыйнага Камітэта ПЛП увосень 1996 г.

## Члены партыі 
Агульны лік членаў ПАП у 1995 годзе складала прыблізна 2500 (некаторыя асобныя справы засталіся ў рэгіянальных аддзяленнях і не былі перададзеныя Кіраванню Справамі Выканкама ПАП). Сярод членаў партыі было шмат вядомых асоб, дзеячаў мастацтва, палітычных актывістаў — мастак Міхал Анэмпадыстаў (аўтар партыйнай сімволікі), музыкі Сяргей Скрыпачэнка (zygimont VAZA), Лявон Вольскі (N.R.M.), журналіст Севярын Квяткоўскі, лідар Вольных Прафзвязаў Беларусі Генадзь Быкаў, старшыня Беларускай Партыі Свабоды Сяргей Іванавіч Высоцкі.

## Сімволіка 
Распрацоўка партыйнай сімволікі была даручаная беларускаму графіку Міхалу Анэмпадыставу, ідэйнаму бацьку Народнага Альбома і шматлікіх іншых культурных праектаў. Не дзіўна, што вынік яго працы — выява вожыка з куфлем піва ў адной лапцы і бела-чырвона-белым сцяжком у другой, быў зацверджаны ЦКК ПАП аднагалосна.

## З’езды 
* Першы з’езд (Утварэнне партыі) — 10 жніўня 1993
* Другі з’езд (Праграмны, рэарганізацый) — 3 — 4 верасня 1994
* Трэці з’езд (Перадвыбарны, пазачарговы) — 1995

## Спасылкі 
* Андрэй Рамашэўскі: «ЦЯПЕРАШНЯЯ УЛАДА ЗДОЛЬНАЯ ЗАХАВАЦЦА ЯШЧЭ НА 20-30 ГАДОЎ» 

Катэгорыя:Палітычныя партыі Беларусі
Катэгорыя:Партыі аматараў піва
Сцяпное генерал-губернатарства

[thumb|400 px|[Сярэднеазіяцкія ўладанні Расіі ў пачатку XX стагоддзя

 ]]
**Сцяпное генерал-губернатарства** (**Стэпавы край**) — генерал-губернатарства Расійскай імперыі, якое існавала ў перыяд з 1882 года па 1917 год на тэрыторыі сучаснага Казахстана. Сцяпное генерал-губернатарства было створана ў 1882 годзе ў сувязі са скасаваннем Заходне-Сібірскага генерал-губернатарства. У генерал-губернатарства ўваходзілі тры вобласці: Акмалінская, Сяміпалацінская і Сямірэчанская. Адміністрацыйны цэнтр — горад Омск. Генерал-губернатар Стэпнога края быў адначасова камандуючым войскамі Омскай вайсковай акругі і наказным атаманам Сібірскага казачага войска. У 1897 Сямірэчанская вобласць была вернутая ў склад Туркестанскага генерал-губернатарства.

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Расійскай імперыі
Туркестанскае генерал-губернатарства

[thumb|400px|right|Туркестан у пачатку [XX стагоддзя
]]
**Туркестанскае генерал-губернатарства** (**Туркестанскі край**) — генерал-губернатарства Расійскай імперыі, на тэрыторыі Заходняга Туркестана, далучанае да Расійскай імперыі Аляксандрам III у 1867 годзе. У склад генерал-губернатарства ўваходзілі Закаспійская, Самаркандская, Сямірэчанская, Сырдар'інская, Ферганская вобласці.

Катэгорыя:Генерал-губернатарствы Расійскай імперыі
Чарнобыльскі шлях

**Чарнобыльскі шлях** — штогадовае шэсце 26 красавіка ў Мінску і ў рэгіёнах Беларусі, прымеркаванае да гадавіны катастрофы на Чарнобыльскай АЭС у 1986 годзе.

Упершыню прайшоў у 1989 годзе. «Чарнобыльскі шлях» адпачатку быў апазіцыйны да камуністычнай улады, якая хавала праўду пра катастрофу, ігнаравала праблемы людзей. У першыя некалькі год незалежнасці шэсце ладзілася як акцыя памяці. Калі ж да ўлады прыйшоў Аляксандр Лукашэнка, акцыя набыла характар пратэсту супраць ягонага кіравання. У 2019 годзе замест «Чарнобыльскага шляху» арганізатары прапанавалі ўзяць удзел у «Чарнобыльскім тыдні» — у іншых мерапрыемствах, лекцыях і прэзентацыях.

## Гісторыя 
### 1989 год 
30 верасня 1989 года ў Мінску адбылося несанкцыянаванае шэсце і мітынг «Чарнобыльскі шлях», арганізаваны па ініцыятыве БНФ. Савецкія ўлады Беларускай ССР прызначылі на гэты дзень суботнік, але ў мерапрыемстве прынялі ўдзел каля 30 тысяч чал., якія прайшлі ад Мінскага гадзіннікавага завода праз цэнтр горада і правялі мітынг на тагачаснай плошчы імя Уладзіміра Леніна (сёняшняя плошча Незалежнасці).

### 1996 год 
26 красавіка 1996 г. прайшоў самы буйны «Чарнобыльскі шлях», прымеркаваны да 10-годдзя катастрофы. Ён стаўся найбольш напружаным пунктам «Мінскай вясны — 96». Удзельнічала каля 50 тыс. чал., якія прайшлі шэсцем па праспекце Францішка Скарыны ад Акадэміі навук і правялі мітынг. Адбываліся шматлікія бойкі з міліцыяй, арышты палітычных і грамадзянскіх актывістаў — усё пад лозунгамі пратэсту супраць палітыкі А. Лукашэнкі. Дэманстранты былі лакалізаваныя дзеяннямі АМАП, было затрымана вельмі шмат удзельнікаў. Сярод арыштаваных былі актывісты БНФ — Юрый Хадыка, Лявон Баршчэўскі, Вячаслаў Сіўчык, Вінцук Вячорка, журналісты А. Трызна, У. Дзюба. У гэтым мерапрыемстве бралі ўдзел таксама члены ўкраінскай праварадыкальнай партыі УНА-УНСО.

Лідар БНФ Зянон Пазняк пасля акцыі выехаў з краіны. Тады ж частка супрацоўнікаў музею Максіма Багдановіча, дзе дырэктарам працаваў Алесь Бяляцкі, пачала дапамагаць арыштаваным і іх сваякам. Так узнік праваабарончы цэнтр «Вясна».

## Спасылкі 
* Чарнобыльскі шлях Беларусі
* «Чарнобыльскі шлях — 2007» ЛЕВАНЕЎСКІ Валер
* Фотарэпартаж з акцыі «Чарнобыльскі шлях-2007» у Мінску
* Камсамолец.ком — Фота — Чарнобыльскі шлях 2006
* Мінск. Чарнобыльскі Шлях-2006 (Фотарэпартаж) 
* Чарнобыльскі Шлях-2004 (Фотарэпартаж) 
* Чарнобыльскі Шлях-2002 
* Беларуская Газета: «Чарнобыльскі шлях-2001» 26 красавіка: як гэта было

Катэгорыя:Падзеі 26 красавіка
Катэгорыя:Падзеі ў Мінску
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (пасля 1990 года)
Царства Польскае

**Царства Польскае** () — дзяржаўнае ўтварэнне ў Цэнтральнай Еўропе, якое было ў асабістай уніі з Расійскай імперыяй у 1815—1830 гадах. У 1831 годзе пасля паразы Лістападаўскага паўстання Царства Польскае непасрэдна ўключана ў склад Расійскай імперыі. У 1864 годзе, пасля паразы Студзеньскага паўстання, расійскі імператар пазбавіў Каралеўства Польскае слядоў аўтаноміі, край стаў звычайнай тэрыторыяй Расіі пад назвай «Прывіслянскі край».

Пасля Венскага кангрэса, які замацаваў вынікі Напалеонаўскіх войнаў, Расія атрымала Царства Польскае, Прусія — Вялікае княства Пазнаньскае, Аўстрыя — Каралеўства Галіцыі і Ладамерыі. Царства Польскае займала цэнтральную частку Польшчы: Варшава, Лодзь, Каліш, Сувалкі. Плошча 127 тыс. км², насельніцтва 2,7 млн чал. (1816), 9,5 млн чал (1897).

Кіраўніком дзяржавы быў кароль Польшчы. Каралямі Польшчы ў гэты перыяд станавіліся імператары Расіі, але, каб заняць польскі каралеўскі сталец, яны павінны былі каранавацца ў Варшаве. На справе, толькі Мікалай I зрабіў гэта ў 1829 годзе.

## Гл. таксама 
* Гісторыя Польшчы. Царства Польскае

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Расійскай імперыі
Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Польшчы
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1795—1918)
Рускі марш

**Рускі марш** — штогадовае шэсце і мітынг прадстаўнікоў рускіх нацыяналістычных арганізацый па Маскве і іншых гарадах Расіі 4 лістапада, у Дзень народнага адзінства. Упершыню прайшоў у 2005 годзе.

## Арганізатары 
Арганізатарамі першага РМ у 2005 годзе выступілі:
* Еўразійскі саюз моладзі. Моладзевае крыло Міжнароднага еўразійскага руху, створанага Аляксандрам Дугіным. Лідар — Валерый Каровін.
* Рух супраць нелегальнай іміграцыі. Лідар — Аляксандр Бялоў-Поткін.
* Нацыянал-патрыёты Расіі («НПР»). Лідар — Аляксей Жываў.
* Нацыянальна-дзяржаўная партыя Расіі. Лідар — Аляксандр Севасцьянаў.
* Нацыянальна-патрыятычны фронт «Памяць».
* Таварыства «Праўда». Лідар — Валерый Якушаў.
* Рускі агульнанацыянальны саюз. Лідар — Ігар Арцёмаў.
* Рускі грамадскі рух. Лідар — Канстанцін Крылоў.
* Рух «Рускі парадак». Лідар — Васіль Ансімаў.

Катэгорыя:Палітыка Расіі
Беларуская аграрная партыя

**Аграрная партыя** — палітычная партыя Беларусі. Створаная 13 чэрвеня 1992 як **Аб’яднанная аграрна-дэмакратычная партыя Беларусі**, на II з’ездзе (28 студзеня 1994) перайменавана ў Аграрную партыю.

Падтрымлівае прэзыдэнта Аляксандра Лукашэнку. 

## Гісторыя 
Падчас канстытуцыйнага крызіса 1996 у партыі адбыўся раскол на прыхільнікаў старшыні партыі і Вярхоўнага Савета XIII-га склікання С. Шарэцкага, і тых, хто падтрымліваў палітыку прэзідэнта А. Лукашэнка. У сакавіку 2000 г. адбыўся IV з’езд партыі на якім старшынёй быў абраны Міхаіл Шыманскі. З’езд таксама пацвердзіў, што падтрымлівае палітыку прэзідэнта і мае намер супрацоўнічаць з уладай.

15 сакавіка 2008 г. на V з’ездзе старшынёй партыі абраны дэпутат Палаты прадстаўнікоў М. Русы. 12 чэрвеня 2009 г. Міністэрства юстыцыі Беларусі вынесла пісьмовае папярэджанне, у сувязі з тым што партыя не прадставіла ў міністэрства інфармацыю аб сваёй дзейнасці.

На парламенцкіх выбарах 2008, 2012 і 2016 гадоў партыя не вылучала кандыдатаў па партыйных спісах, а толькі шляхам збору подпісаў.

На парламенцкіх выбарах 2016 года 637 членаў партыі былі вылучаны ва ўчастковыя камісіі, пры гэтым партыя не вылучыла ніводнага кандыдата ў дэпутаты.

У жніўні 2023 года партыя прыняла рашэнне аб самаліквідацыі.

## Мэта 
Выступае за рэфармаванне грамадтсва па прынцыпах дэмакратычнага сацыялізму, перабудову эканомікі на аснове прыватнай і дзяржаўнай уласнасці на сродкі вытворчасці, у тым ліку і на зямлю. У сельскай гаспадарцы прызнае формы: вытворчы кааператыў, акцыянернае таварыства, калгас і саўгас, сялянская гаспадарка і малое прадпрыемства.

## Удзел у выбарах 
### Парламенцкія выбары 
Катэгорыя:Палітычныя партыі Беларусі
Прэны

**Прэ́ны**, таксама **Прыенай** () — горад у Літве, на рацэ Нёман. Цэнтр Прэнскага раёна Ковенскага павета.

## Гісторыя 
Прэны ўпершыню згадваюцца ў 1502 годзе як дзяржаўны маёнтак (двор), у 1579 — мястэчка. У 1644 годзе вялікі князь літоўскі Уладзіслаў Ваза падараваў паселішча Мікалаю Глінскаму. У 1609 годзе горад. У 1580 і 1785 атрымалі прывілеі на правядзенне кірмашоў. У 1609 годзе Каспер Горват заснаваў касцёл. У пачатку XVII дзейнічала прыходская школа.

У 1773 годзе Прэны перайшлі ва ўласнасць Сапегаў, якія валодалі імі да 1857 года, калі перайшлі ў дзяржаўную ўласнасць. Былі цэнтрам староства, з 1791 — Прэнскага павета. 9 лістапада 1791 года атрымалі магдэбургскае права і герб з выявай Святога Георгія на кані, які забівае кап’ём цмока. 

Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай 1795 года ў складзе Прусіі. З з 1807 да 1815 года ў складзе Герцагства Варшаўскага, потым у Царстве Польскім.

З 1918 года ў складзе незалежнай Літвы.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Блюма Вульфаўна Зейгарнік (1901—1988) — псіхолаг.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі
Прэнскі раён

**Прэнскі раён**, таксама **Прыенайскі раён** () — раён у Ковенскім павеце Літвы.

## Населеныя пункты 
* 2 гарады — Езнас і Прыенай;
* 3 мястэчкі — Бальберышкіс, Пакуоніс і Вейверай;
* 401 вёска.

Колькасць насельніцтва (2001):
* Прыенай — 11 353
* Езнас — 1 476
* Бальберышкіс — 1 180
* Вейверай — 1 100
* Стаклішкес — 940
* Ішлаужас — 840
* Скраўджай — 727
* Пакуоніс — 680
* Геруляй — 561
* Маўручай — 394

## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Літвы
Ковенскі павет (Літва)

**Ковенскі павет**, таксама **Каўнаскі павет** () — павет у цэнтральнай частцы Літвы. Мяжуе з Мар’ямпольскім, Аліцкім, Віленскім, Панявежскім, Шавельскім і Таўрогскім паветамі.

На пачатку XX ст. у павеце яшчэ захоўваліся беларускія гаворкі. У 2007 годзе іх узоры запісаў Юрый Унуковіч. Апублікаваны тэксты з вёсак Русяні і Няпракшта Кайшадорскага раёна, раней беларусы жылі ў іншых вёсках (Свірпляні, Ламянцы, Дубялы). У ранейшы час інфарманты па-беларуску гаварылі часцей.
## Крыніцы 
## Спасылкі
Віленскі павет (Літва)

**Віленскі павет**, таксама **Вільнюскі павет** () — павет на паўднёвым усходзе Літвы, найбольшы з дзесяці паветаў Літвы паводле тэрыторыі і колькасці жыхароў. Мяжуе з Аліцкім, Ковенскім, Панявежскім і Уцянскім паветамі, а таксама з Гродзенскай вобласцю і Віцебскай вобласцю Беларусі.

## Насельніцтва 
### Нацыянальны склад 
Паводле даных перапісу 2021 года, нацыянальны склад павета быў наступным:

## Крыніцы 
## Спасылкі
Аліцкі павет

** Аліцкі павет**, таксама **Алітускі павет** () — павет на поўдні Літвы. Цэнтр павету — горад Аліта. Аліцкі павет мяжуе з Мар’ямпольскім, Ковенскім, Віленскім паветамі, а таксама з Польшчай і Гродзенскай вобласцю Беларусі.

У склад павета ўваходзіць 5 раёнаў:

* Аліта
* Аліцкі раён
* Друскеніцкае самакіраванне (у тым ліку Вяйцюны)
* Лаздзееўскі раён
* Аранскі раён

## Крыніцы
Панявежыскі павет

**Паневяжыскі павет** () — павет на поўначы Літвы. Мяжуе з Латвіяй, а таксама з Шаўляйскім, Каўнаскім, Вільнюскім і Уцянскім паветамі.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка