Дукшты

**Дукшты**'***, таксама **Дукштас** () — горад у Літве, непадалёк ад возера Дукшты (Дукштас). Цэнтр сянюніі Ігналінскага раёна Уцянскага павета.

Размешчаны за 27 км ад Ігналіны; чыгуначная станцыя на лініі Вільня — Дзвінск. Аўтамабільныя дарогі на Ігналіну, Вісагінас, Езяросы.

## Гісторыя 
### Вялікае Княства Літоўскае 
Упершыню Дукшты згадваюцца ў XVI стагоддзі як уладанне Гедройцаў у Браслаўскім павеце Віленскага ваяводства. У 1573 годзе мясцовасць перайшла да Рудамінаў-Дусяцкіх.

У 1647 годзе Дарота з Гедройцаў фундавала ў Дукштах каталіцкую капліцу. У 1772 годзе манахі-піяры збудавалі тут касцёл, неўзабаве пераўтвораны на парафіяльны. У другой палове XVIII стагоддзя мястэчка Дукшты ў Браслаўскім павеце, цэнтр маёнтка.

### Пад уладай Расійскай імперыі 
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай 1795 года Дукшты апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Віленскім павеце. У 1813 годзе мясцовасць перайшла да Бяганскіх і Даўгілаў. У 1835 годзе тут жыў Ян Рустэм, пахаваны на мясцовых могілках. У 1862 годзе адкрылася станцыя Дукшты на чыгунцы Санкт-Пецярбург — Варшава. У 1901 годзе маёнтак перайшоў да Занаў.

### Найноўшы час 
У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Дукшты занялі войскі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. На зыходзе польска-савецкай вайны ў 1920 годзе Дукшты апынуліся ў складзе Сярэдняй Літвы.

З 1922 года ў складзе Польшчы, дзе сталі цэнтрам гміны Свянцянскага павета Віленскага ваяводства, у беларускай гістарыяграфіі землі вядомы як Заходняя Беларусь. У другой палове верасня 1939 года тэрыторыя занята Чырвонай Арміяй. 10 кастрычніка 1939 года тэрыторыя перададзена Літве.

З 1940 года ў складзе Літоўскай ССР. У 1941—1944 гадах пад акупацыяй Германіі.

28 снежня 1956 года атрымаў статус горада. З 1990 года ў складзе адноўленай незалежнай Літвы.

Dukšty, Trajeckaja. Дукшты, Траецкая (1916).jpg|Агульны выгляд, 1916 г.
Dukšty, Trajeckaja. Дукшты, Траецкая (1915).jpg|Царква-мураўёўка, 1915 г.
Dukšty, Čyhunačnaja. Дукшты, Чыгуначная (1916).jpg|Чыгуначная станцыя, 1916 г.
Dukšty, Kaplica. Дукшты, Капліца (1915-18).jpg|Капліца, 1915—1918 гг.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1866 год — 73 чал.
* **XX стагоддзе*': 1914 год — 726 чал.; 1921 год — 1076 чал.; 1959 год — 1968 чал.; 1970 год — 1444 чал.; 1974 год — 1500 чал.; 1979 год — 1633 чал.; 1985 год — 1600 чал.; 1989 год — 1193 чал.

### Нацыянальны склад 
Паводле даных перапісу 2021 года, нацыянальны склад горада быў наступным:

## Славутасці 
* Касцёл Святога Станіслава Косткі (1936)
* Сядзіба Бяганскіх (1820)
* Царква Прасвятой Тройцы (1871)

## Вядомыя асобы 
* Тамаш Зан (1902—1989) — польскі ваенны дзеяч.
* Юры Туронак (нар. 1929) — беларускі гісторык.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Dūkštas. Lietuviškoji tarybinė enciklopedija, III t. Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1978. T.III: Demokratinis-Garibaldžio, 189 psl.
* Dūkštas. Mažoji lietuviškoji tarybinė enciklopedija, T. 1 (A-J). Vilnius, Vyriausioji enciklopedijų redakcija, 1966, 441 psl.
* Dūkštas. Mūsų Lietuva, T. 1. — Bostonas: Lietuvių enciklopedijos leidykla, 1964. — 631 psl.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гедройцы
Катэгорыя:Рудаміны-Дусяцкія