Амішы

**Амішы**, таксама **аманіты** — рэлігійны рух, які зарадзіўся як самы кансерватыўны кірунак у менаніцтве (разнавіднасць анабаптызма) і затым зрабіўся асобнай пратэстанцкай рэлігійнай дэнамінацыяй. Амішы адрозніваюцца прастатой жыцця і адзення, нежаданнем прымаць некаторыя сучасныя тэхналогіі і выгоды. Рух паслядоўнікаў Якаба Амана ўзнік у 1693 годзе ў Еўропе, але потым большасць амішаў былі вымушаныя, ратуючыся ад пераследу, эміграваць у Амерыку, а тыя, што засталіся ў Еўропе паступова зноў аб'ядналіся з менанітамі. У цяперашні час большасць амішаў пражывае ў ЗША і Канадзе.
 
Веравучэнне амішаў заснавана на літаральным і строгім тлумачэнні Бібліі. Як і іншыя анабаптысты, яны дапускаюць хрышчэнне толькі ў свядомым узросце, а не ў маленстве, выступаюць за ненасілле і супраць любой ваеннай службы. Большасць абшчын амішаў не будуюць культавыя збудаванні і праводзяць набажэнствы ў звычайным доме; не займаюцца місіянерствам і рэдка прымаюць да сябе новых членаў.
 
На працягу многіх пакаленняў амішы бяруць шлюб толькі з аднаверцамі (часам з менанітамі), з-за чаго ўтвараюць генетычна закрытую чалавечую папуляцыю, нетыповую для сучаснага свету. З прычыны блізкароднасных шлюбаў унутры адносна малой першапачатковай групы насельніцтва ў многіх грамадах амішаў усё часцей выяўляюцца спадчынныя прыкметы, а часам і спадчынныя захворванні. Сем'і амішаў былі і, у асноўным, застаюцца шматдзетнымі і прыхільнымі да традыцыйнага сельскага ладу жыцця. Высокая нараджальнасць і пры гэтым нізкая дзіцячая смяротнасць робяць амішаў папуляцыяй, якая вельмі хутка расце.
 
Рэлігійныя групы амішаў імкнуцца да пэўнай ізаляцыі ад неамішскага грамадства. Вельмі вялікае значэнне надаецца ўнутрыцаркоўным і сямейным адносінам. Амішы звычайна ствараюць уласныя аднапакаёвыя школы і заканчваюць фармальную адукацыю ў восьмым класе. Цэняць ручную працу, сціпласць і стрыманасць. У цяжкіх сітуацыях аддаюць перавагу спадзявацца на дапамогу сям'і і грамады, а не дзяржавы або страхавых кампаній.
 
Колькасць амішаў складае больш за 200 000 чалавек, па этнічным паходжанні гэта ў асноўным эльзасцы - нашчадкі прыкладна 200 заснавальнікаў, якія эмігравалі з Еўропы ў ЗША ў XVII - пачатку XVIII стагоддзя.

## Літаратура 
* DeWalt, Mark W. *Amish Education in the United States and Canada*. Rowman and Littlefield Education, 2006. 224 pp.
* Garret, Ottie A and Ruth Irene Garret. *True Stories of the X-Amish: Banned, Excommunicated and Shunned*, Horse Cave, KY: Neu Leben, 1998.
* Garret, Ruth Irene. *Crossing Over: One Woman’s Escape from Amish Life*, Thomas More, 1998.
* Good, Merle and Phyllis. *20 Most Asked Questions about the Amish and Mennonites*. Intercourse, PA: Good Books, 1979.
* Hostetler, John A. ed. *Amish Roots: A Treasury of History, Wisdom, and Lore*. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 1989. 319 pp.
* Igou, Brad. *The Amish in Their Own Words: Amish Writings from 25 Years of Family Life*, Scottdale, PA: Herald Press, 1999. 400 pp.
* Johnson-Weiner, Karen M. *Train Up a Child: Old Order Amish and Mennonite Schools*. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2006. 304 pp.
* Keim, Albert. *Compulsory Education and the Amish: The Right Not to be Modern*. Beacon Press, 1976. 211 pp.
* Kraybill, Donald B. *The Amish of Lancaster County*. Mechanicsburg, PA: Stackpole Books, 2008.
* Kraybill, Donald B. ed. *The Amish and the State*. Foreword by Martin E. Marty. 2nd ed.: Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2003. 351 pp.
* Kraybill, Donald B. and Marc A. Olshan, ed. *The Amish Struggle with Modernity*. Hanover, NH: University Press of New England, 1994. 304 pp.
* Kraybill, Donald B. and Carl D. Bowman. *On the Backroad to Heaven: Old Order Hutterites, Mennonites, Amish, and Brethren*. Baltimore, Johns Hopkins University Press, 2002. 330pp.
* Kraybill, Donald B. and Steven M. Nolt. *Amish Enterprise: From Plows to Profits*. 2nd ed. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2004. 286 pp.
* Kraybill, Donald B., Steven M. Nolt and David L. Weaver-Zercher. *Amish Grace: How Forgiveness Transcended Tragedy*. New York: Jossey-Bass, 2006. 256 pp.
* Luthy, David. *Amish Settlements That Failed, 1840—1960*. LaGrange, IN: Pathway Publishers, 1991. 555pp.
* Lapp, Aaron. 2003. *Weavertown Church History*. Sugarcreek: Carlisle Printing.
* Mast, J. B. 1950. *Facts Concerning the Beachy A. M. Division of 1927*. Meyersdale, PA: Menno J. Yoder.
* *Mennonite Church Information 2007*. Harrisonburg: Christian Light Publications.
* Miller, Devon. 2008. *Amish Mennonite Directory*. Millersburg, OH: Abana Books. A directory of all US and Canadian Amish Mennonites, including the Beachys.
* Nolt, Steven M. *A history of the Amish*. Rev. and updated ed.: Intercourse, Pa.: Good Books, 2003. 379 pp.
* Nolt, Steven M. and Thomas J. Myers. *Plain Diversity: Amish Cultures and Identities*. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2007. 256 pp.
* Schachtman, Tom. *Rumspringa: To be or not to be Amish*. New York: North Point Press, 2006. 286 pp.
* Schlabach, Theron F. *Peace, Faith, Nation: Mennonites and Amish in Nineteenth-Century America*. Scottdale, PA: Herald Press, 1988. 415 pp.
* Schmidt, Kimberly D., Diane Zimmerman Umble, and Steven D. Reschly, eds. *Strangers at Home: Amish and Mennonite Women in History*. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2002. 416 pp.
* Scott, Stephen. *The Amish Wedding and Other Special Occasions of the Old Order Communities*. Intercourse, PA: Good Books, 1988. 128pp.
* Schwieder, Dorthy and Schwieder, Elmer. 1977. *The Beachy Amish in Iowa: A Case Study*. Mennonite Quarterly Review, Vol. 51, No. 1, p.&nbsp;41-51.
* Stevick, Richard A. *Growing Up Amish: the Teenage Years*. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2007. 320 pp.
* The Letters of the Ammish Division of 1693—1711 / Ed. J. D. Mast. Oregon City, 1950.
* Umble, Diane Zimmerman. *Holding the Line: the Telephone in Old Order Mennonite and Amish Life*. Johns Hopkins University Press, 2000. 192 pp.
* Umble, Diane Zimmerman and David L. Weaver-Zercher, eds. *The Amish and the Media*. Johns Hopkins University Press, 2008. 288 pp.
* Weaver-Zercher, David L. *The Amish in the American Imagination*. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2001. 280 pp.
* Yoder, Elmer S. 1987. *The Beachy Amish Mennonite Fellowship Churches*. Hartville, OH: Diakonia Ministries. Comprehensive account of the Beachys by Beachy minister Simon L. Yoder’s son.
* Yoder, Harvey. *The Happening: Nickel Mines School Tragedy*. Berlin, OH: TGS International, 2007. 173 pp.

Катэгорыя:Пацыфізм
Катэгорыя:Амішы
Катэгорыя:Імігравалі ў ЗША з Германіі