Ваенныя злачынствы ў ходзе грамадзянскай вайны ў Сірыі

У ходзе ваеннага канфлікту ў Сірыі як прыхільнікі ўрада, так і сілы апазіцыі абвінавачвалі адзін аднаго ў здзяйсненні разнастайных злачынстваў, якія таксама фіксаваліся рознымі праваабарончымі арганізацыямі. Разам з тым, незадаволенасць вылучалася ў адрас замежных сіл, якія ўдзельнічалі ў вайне, у прыватнасці Расіі і ЗША за празмернае ўжыванне сілы і нанясенне невыбарчых авіяўдараў па жылых кварталах населеных пунктаў.

## Абвінчаванні 
### Урадавыя сілы 
Практычна з самага пачатку грамадзянскіх пратэстаў у Сірыі сірыйскія ўлады і сілавыя органы абвінавачваліся ў празмерным ужыванні гвалту і парушэннях правоў чалавека пры падаўленні акцый антыўрадавай апазіцыі. Відавочцы далі сведчанні выкарыстання спецслужбамі снайпераў і прымянення агню на паражэнне супраць удзельнікаў беспарадкаў і звычайных грамадзян. Армія і спецслужбы адмаўлялі параненым дэманстрантам у атрыманні медыцынскай дапамогі, ажыццяўлялі катаванні і збіванні затрыманых, блакавалі дастаўкі медыкаментаў і харчавання ў гарады, якія былі ахоплены пратэстамі.

У 2012 годзе ААН абвінаваціла сірыйскую армію, спецслужбы і праўрадавыя паўваенныя фармаванні «Шабіха» ў бязладных абстрэлах жылых раёнаў, забойствах актывістаў апазіцыі і прымяненні катаванняў. Шэраг парушэнняў правоў чалавека з боку сірыйскіх урадавых сіл кваліфікаваўся як злачынствы супраць чалавечнасці і ваенныя злачынствы.

Паводле даных ААН і праваабарончых арганізацый, сірыйская армія і спецслужбы нясуць адказнасць за незаконныя забойствы, катаванні, масавыя арышты, прымяненне танкаў і баявых верталётаў у густанаселеных раёнах, бязладныя абстрэлы жылых раёнаў, прымяненне калектыўных пакаранняў смерцю, выкраданні людзей, маштабнае і сістэматычнае знішчэнне і разрабаванне маёмасці, сістэматычныя адключэнні населеных пунктаў ад вода- і электразабеспячэння, а таксама паставак харчавання, неаказанне медыцынскай дапамогі, у тым ліку дзецям.

У кастрычніку 2012 года арганізацыя Human Rights Watch абвінаваціла сірыйскія ВПС ва ўжыванні касетных і запальных авіябомбаў супраць мірнага насельніцтва.

У жніўні 2017 года член Камісіі ААН па расследаванні падзей у Сірыі Карла дэль Понтэ заявіла, што камісіяй сабрана дастаткова доказаў для асуджэння Башара Асада за ваенныя злачынствы, але стварэнне такога трыбунала не ўяўляецца магчымым з-за наяўнасці ў саюзнай яму Расіі права вета ў Савеце Бяспекі ААН.

### Антыўрадавыя групоўкі 
Праваабарончыя арганізацыі Human Rights Watch і Amnesty International абвінавачваюць апазіцыйныя сілы ва ўжыванні катаванняў, здзекаў і пазасудовых публічных пакаранняў смерцю мірных жыхароў і захопленых у палон сірыйскіх вайскоўцаў. Маюцца шматлікія выпадкі марадзёрства і апаганення рэлігійных аб’ектаў, нападаў, выкраданняў і забойстваў хрысціянскіх святароў, разрабавання і разбурэння хрысціянскіх храмаў.

Найбольшая колькасць абвінавачванняў тычыцца дзеянняў «Ісламскай дзяржавы», прызнанай на міжнародным узроўні тэрарыстычнай арганізацыяй. У адным з дакладаў ААН ІДІЛ была, у прыватнасці, абвінавачана ў генацыдзе езідаў.

Тэрарыстычнай арганізацыяй таксама прызнана групоўка «Фронт аль-Нусра», канкурэнт папярэдняй. 6 жніўня 2013 года шэраг крыніц са спасылкай на іранскія СМІ паведамілі аб масавым забойстве курдаў на поўначы Сірыі баевікамі яе атрадаў. Ахвярамі сталі 450 чалавек, сярод іх 120 дзяцей. Захопліваючы населеныя пункты, тэрарысты выяўлялі ўсіх прадстаўнікоў рэлігійных і этнічных меншасцяў (друзаў, алавітаў, армян, асірыйцаў і інш.) і дзяржслужачых, пасля чаго бязлітасна забівалі іх цэлымі сем’ямі.

Вярхоўны камісар ААН па правах чалавека Наві Пілэй абвінавачвала паўстанцаў у арганізацыі шматлікіх тэрарыстычных актаў з ужываннем выбуховых прылад (уключаючы выкарыстанне тэрарыстаў-смяротнікаў), а таксама ў выкарыстанні бежанцаў у якасці «жывога шчыта».

Баевікі незаконных узброеных фарміраванняў у якасці застрашвання мірнага насельніцтва на тэрыторыі, кантраляванай урадам, шырока ўжывалі мінамётныя абстрэлы жылых кварталаў і аб’ектаў жыццезабеспячэння.

Адзначаны шматлікія выпадкі напады апазіцыянераў на супрацоўнікаў дабрачынных, гуманітарных і іншых міжнародных арганізацый, абстрэлаў, выкраданняў і забойстваў.

Паўстанцы выкарыстоўвалі блакаду населеных пунктаў.

У лютым 2016 года Незалежная камісія ААН па расследаванні злачынстваў на тэрыторыі Сірыі апублікавала даклад, у якім заявіла, што злачынствы супраць чалавецтва здзяйсняюцца як урадавымі сіламі, так і «Ісламскай дзяржавай».

### Замежныя ўдзельнікі 
Авіяцыйная група ПКС Расіі ў Сірыі, паводле справаздач праваабарончых арганізацый і сірыйскай апазіцыі, ажыццяўляла ўдары па месцах дыслакацыі мірнага насельніцтва, сярод якіх жылыя кварталы, медыцынскія ўстановы і школы. Акрамя таго, сцвярджалася аб ужыванні касетных і некіравальных бомбаў пры нападах на густанаселеныя гарадскія раёны. На лета 2019 года SOHR паведамляла аб 8208 мірных грамадзян, якія загінулі падчас расійскіх бамбардзіровак.

У сваю чаргу, шматнацыянальную кааліцыю пад кіраўніцтвам ЗША таксама абвінавачваюць у гібелі сотняў мірных жыхароў Ірака і Сірыі ў выніку нанясення невыбарчных авіяўдараў. Штаты прызналі прымяненне ў Сірыі боепрыпасаў, у якіх выкарыстаны збеднены ўран, што выклікае анкалагічныя захворванні і прыроджаныя дэфекты развіцця. Па даных сірыйскай праваабарончай арганізацыі SNHR, з пачатку інтэрвенцыі заходняй кааліцыі да восені 2018 года былі забіты 2286 мірных жыхароў, сярод якіх 674 дзіцяці і 504 жанчыны.

## Выкарыстанне хімічнай зброі 
Улады Сірыйскай Арабскай Рэспублікі на афіцыйным узроўні прызнавалі факт наяўнасці ў сябе хімічнай зброі, а таксама актыўна праводзілі працэс па яго ліквідацыі, што было цалкам завершана ў 2016 годзе.

Падчас канфлікта неаднаразова паведамлялася аб выкарыстанні тым ці іншым бокам хімічнай зброі. Удзельнікі канфлікту адмаўлялі факт выкарыставаннем атрутных рэчываў і скідалі ўсю віну на сваіх праціўнікаў. Больш за тое, асобныя выпадкі выкарыстання баявых газаў часам ставяцца пад сумнеў, што было выклікана некаторымі пастановачнымі ролікамі ад арганізацыі «Белыя каскі», дзе нібыта дэманстравалася аказанне медыцынскай дапамогі ахвярам хімічных нападаў.

## Спіс буйных інцыдэнтаў 
* Тэракты ў Алепа (люты 2012)
* Выбухі ў універсітэце Алепа
* Выбухі ля будынка МУС Сірыі
* Масавыя забойствы ў Хуле
* Выкраданне хрысціянскіх біскупаў у Сірыі
* Прымяненне хімічнай зброі ў Гуце
* Прымяненне хімічнай зброі ў Думе
* Разня ў Адрэ
* Разня ў Маане
* Тэракты ў Дамаску (2011)
* Тэракты ў Дамаску (чэрвень 2013)
* Забойства Хамза Алі аль-Хаціба
* Хімічная атака ў Хан аль-Асаль
* Хімічная атака на Хан-Шэйхун

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Стороны сирийского конфликта перестали стесняться в методах Lenta.ru, 13.07.12
* Грабёж в городе Ада www.fondsk.ru 12.12.13
* Д/ф «Сирийский дневник» канала Россия-24 2014

Катэгорыя:Ваенныя злачынствы і злачынствы супраць чалавечнасці
Катэгорыя:Ваенныя злачынствы падчас грамадзянскай вайны ў Сірыі