open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кляцішына

**Кляці́шына** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дубраўскага сельсавета. Месціцца за 12 км на поўдзень ад Мар’інай Горкі, 67 км ад Мінска.

## Геаграфія 
Паблізу вёскі знаходзіцца Кляцішчынскае балота, на ім Кляцішынскае радовішча торфу.

## Назва 
У аснове назвы слова «клець» — будынак для захавання маёмасці.

## Гісторыя 
### Ранняя гісторыя 
Вядома з XIX стагоддзя. У 1816 годзе ў Ігуменскім павеце Мінскай губерні, уласнасць Ратынскіх, адносілася да маёнтка Вомельна.

З другой паловы XIX стагоддзя ў Амяльнянскай воласці Ігуменскага павета.

### Найноўшы час 
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Жыхары Амяльнянскай воласці накіроўвалі звароты ў Народны Сакратарыят Беларусі са скаргамі на дзеянні нямецкіх акупацыйных улад. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да 3 ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. У ліпеня 1943 года ўсе дамы спалены нацысцкай адміністрацыяй. Пасля вайны вёска адноўлена.

## Насельніцтва 
* 1816 год — 16 двароў, 100 жыхароў
* 1858 год — 66 рэвізскіх душ
* 1870 год — 66 жыхароў
* 1897 год — 47 двароў, 329 жыхароў
* 1908 год — 48 двароў, 407 жыхароў
* 1917 год — 54 двары, 351 жыхар
* 1960 год — 197 жыхароў
* 2002 год — 26 двароў, 46 жыхароў
* 2010 год — 19 гаспадарак, 38 жыхароў
* 2012 год — 14 гаспадарак, 33 жыхары
* 2019 год — 25 жыхароў

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дубраўскі сельсавет (Пухавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Пушча (Пухавіцкі раён)

**Пу́шча** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дубраўскага сельсавета. Месціцца за 18 км на поўдзень ад Мар’інай Горкі, 73 км ад Мінска, на поўдзень ад балота Копыш.

## Гісторыя 
Да Другой сусветнай вайны адзін з засценкаў Угодзіна.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй Германіі.

Да 27 студзеня 1986 года вёска ўваходзіла ў склад Блужскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 2002 год — 11 двароў, 14 жыхароў
* 2012 год — 2 гаспадаркі, 3 жыхары
* 2019 год — 4 жыхары

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дубраўскі сельсавет (Пухавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Галянберг

**Галянбе́рг** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дукорскага сельсавета.

## Гісторыя 
Фальварак заснаваны галандцам Канстанцінам Максімавічам Гарцінгам, да якога ў 1874 годзе перайшлі землі маёнтка Дукора. Назва ўтворана ад слоў «Галяндыя» і «berg» (гара).

У Дукорскай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні. У 1889 годзе ў фальварку 279 дзесяцін землі, уладальнік лютэранін Канстанцін Гарцінг.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Жыхары Дукорскай воласці пісалі звароты ў Народны Сакратарыят Беларусі са скаргамі на дзеянні нямецкіх акупацыйных улад. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. Уласнасць нацыяналізавана, створаны калгас. Населенаму пункту нададзены статус пасёлка.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй Германіі.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 2 двары, 30 жыхароў
* 1908 год — 2 двары, 12 жыхароў
* 1926 год — 22 двароў, 114 жыхароў
* 2002 год — 21 двор, 41 жыхар
* 2009 год — 26 жыхароў
* 2019 год — 32 жыхары

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дукорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Благадаць (Пухавіцкі раён)

**Благада́ць** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дукорскага сельсавета. Месціцца за 17,5 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 35 км ад Мінска.

## Гісторыя 
Населены пункт заснаваны як пасёлак у 1920-я гады ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. У 1943 годзе часткова спалена.

## Насельніцтва 
* 1926 год — 30 двароў, 147 жыхароў
* 2002 год — 30 гаспадарак, 66 жыхароў
* 2010 год — 24 гаспадаркі, 65 жыхароў
* 2019 год — 42 жыхары

## Вядомыя асобы 
* Валерый Ананіч (нар. 1949) — беларускі гісторык.

## Галерэя 

Благодать_(1).jpg|Асноўная вуліца
Благодать_(2).jpg|Асноўная вуліца

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дукорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Жораўка (Пухавіцкі раён)

**Жо́раўка** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дукорскага сельсавета. Месціцца за 18 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 35 км ад Мінска, пра правым беразе Свіслачы.

## Гісторыя 
### Ранняя гісторыя 
За 250 метраў на паўночны захад ад вёскі, на правым беразе Свіслачы, у полі месціцца гарадзішча позняга сярэднявечча, якое мае мясцовую назву Акопы Кацярыны.

У XVIII стагоддзі ў Менскім павеце Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, адносілася да маёнтка Смілавічы.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі, з 1795 года ў Ігуменскім павеце Мінскай губерні. У пачатку XIX стагоддзя былі аднайменныя вёска і фальварак, шляхецкая ўласнасць, была царква Раства Багародзіцы. У XIX стагоддзі адносілася да маёнтка Дукора.

З другой паловы XIX стагоддзя ў Дукорскай воласці Ігуменскага павета. У 1888 годзе на базе было царкоўна-прыходскай школе была адкрыта школа граматы, у 1890 годзе ў ёй вучыліся 53 хлопчыкі.

Паводле перапісу 1897 года былі школа граматы, піцейны дом і капліца, у тым жа годзе пабудаваны школьны будынак з дрэва.

### Найноўшы час 
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Жыхары Дукорскай воласці пісалі звароты ў Народны Сакратарыят Беларусі са скаргамі на дзеянні нямецкіх акупацыйных улад. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Гміна Дукора, Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У 1922 годзе працавала школа 1-й ступені, было 2 настаўнікі і 100 вучняў.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да 4 ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй Германіі.

## Насельніцтва 
* пач. XIX ст. — 53 двары, 407 жыхароў
* 1870 год — 218 жыхароў мужчынскага полу
* 1897год — 140 двароў, 959 жыхароў.
* 1908 год — 172 двары, 1050 жыхароў
* 1917 год — 170 двароў, 1095 жыхароў
* 2002 год — 19 двароў, 45 жыхароў
* 2009 год — 28 жыхароў
* 2019 год — 32 жыхары

## Славутасці 
* Каменны крыж
* Гарадзішча (Акопы Кацярыны)

### Страчаная спадчына 
* Капліца

## Інфраструктура 
Ёсць базавая школа, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дукорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Маставая

**Мастава́я** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дукорскага сельсавета. Месціцца за 19,5 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 31,5 км ад Мінска, на правым беразе Свіслачы.

## Гісторыя 
Населены пункт заснаваны як пасёлак Маставое ў 1920-я гады ў Беларускай ССР. У пачатку 1930-х гадоў праведзена прымусовая калектывізацыя, створаны калгас, дзейнічала кузня.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

## Насельніцтва 
* 1926 год — 12 двароў, 52 жыхары
* 2002 год — 18 двароў, 37 жыхароў
* 2009 год — 20 жыхароў
* 2019 год — 29 жыхароў

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дукорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Падліпкі (Пухавіцкі раён)

**Падлі́пкі** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дукорскага сельсавета.

## Назва 
Назва можа быць звязана з беларускімі татарамі, якіх таксама называюць ліпкі. Населены пункт месціцца на поўдзень ад Татарскай Слабады ў Смілавічах.

## Гісторыя 
Населены пункт заснаваны як пасёлак у 1920-я гады ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

## Насельніцтва 
* 1926 год — 11 двароў, 55 жыхароў
* 2002 год — 13 двароў, 17 жыхароў
* 2009 год — 20 жыхароў
* 2019 год — 21 жыхар

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дукорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Чырвонакастрычніцкі сельсавет

Назву **Чырвонакастры́чніцкі сельсавет** маюць:

* Чырвонакастрычніцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Церахоўскага раёна Гомельскай акругі
* Чырвонакастрычніцкі сельсавет — варыянт назвы Краснаакцябрскага сельсавета Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці
Энергія (Пухавіцкі раён)

**Эне́ргія** (, ) — аграгарадок у Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дукорскага сельсавета. Месціцца за 17 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 34 км ад Мінска.

## Гісторыя 
Населены пункт заснаваны як пасёлак у 1920-я гады ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

У 2008 годзе нададзены статус аграгарадка.

## Насельніцтва 
* 1926 год — 12 двароў, 56 жыхароў
* 2002 год — 77 гаспадарак, 276 жыхароў
* 2009 год — 233 жыхары
* 2010 год — 80 гаспадарак, 261 жыхар
* 2012 год — 87 гаспадарак, 248 жыхароў
* 2019 год — 244 жыхары

## Інфраструктура 
На 2012 год ёсць базавая школа, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, крама, клуб, аддзяленне сувязі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дукорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Балоча

**Бало́ча** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пухавіцкага сельсавета. Месціцца за 24 км на ўсход ад Мар’інай Горкі, 69 км ад Мінска, на рацэ Балачанка.

## Назва 
Назва ўтворана ад наймення ракі Балачанкі.

## Гісторыя 
### Ранняя гісторыя 
Паводле пісьмовых крыніц Балоча вядома з XVI стагоддзя, «сяло на Русі». У 1567 годзе ў Менскім павеце Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, шляхецкая ўласнасць, цэнтр уладанняў. У 1726 годзе 13 двароў, уласнасць Б. Суркавіцкага.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Ігуменскім павеце Мінскай губерні. У канцы XVIII стагоддзя ўласнасць Сулістроўскага. У 1800 годзе вёска і фальварак, былі карчма і водны млын. У 1820 годзе паводле купчай уласнасць перайшла да Мікуця. Пасля 1861 года ў Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета. 

У 1889 годзе землеўладальнікамі ў вёсцы былі: праваслаўны мешчанін Ігнацій Мацвеевіч Аліеўскі (17 дзесяцін зямлі), праваслаўны дваранін Антон Іванавіч Верастоўскі (30 дзесяцін). Маёнткам валодаў дваранін рыма-каталіцкага веравызнання Максіміліян Фаміч Мікуц (718 дзесяцін). Паводле перапісу 1897 года ў маёнтку быў паравы млын.

### Найноўшы час 
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай воласць абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У 1920 годзе адкрыта школа 1-й ступені. З 20 жніўня 1924 года да 16 жніўня 1973 года цэнтр Балоцкага сельсавета. У пачатку 1930-х праведзена прымусовая калектывізацыя, створаны калгас «Чырвоная Іскра», была кузня.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. У ваколіцах вёскі дзейнічала савецкая партызанская брыгада імя Кірава. У снежні 1943 года ў ходзе нямецкай карнай аперацыі вёска была спалена, забіта 103 чалавекі. Пасля вайны вёска часткова адноўлена.

Да 29 чэрвеня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Краснаакцябрскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1726 год — 13 двароў
* кан. XVIII ст. — 13 двароў, 97 жыхароў
* 1858 год — 109 жыхароў
* 1897 год — вёска, 38 двароў, 240 жыхароў; маёнтак, 2 двары, 20 жыхароў
* 1908 год — вёска, 30 двароў, 209 жыхароў; маёнтак, 1 двор, 69 жыхароў
* 1917 год — вёска, 41 двор, 244 жыхары; маёнтак, 1 двор, 53 жыхары
* 1960 год — 110 жыхароў
* 2002 год — 17 двароў, 37 жыхароў
* 2009 год — 28 жыхароў
* 2019 год — 22 жыхары

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пухавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Мельніца (Пухавіцкі раён)

**Ме́льніца** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дубраўскага сельсавета. Месціцца за 27 км на поўдзень ад Мар’інай Горкі, 82 км ад Мінска, на рацэ Пціч.

## Гісторыя 
Населены пункт утвораны вакол млына вёскі Клятное. Паводле перапісу 1908 года ўрочышча ў Амяльнянскай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Жыхары Амяльнянскай воласці накіроўвалі звароты ў Народны Сакратарыят Беларусі са скаргамі на дзеянні нямецкіх акупацыйных улад. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. Паводле перапісу 1926 года урочышча.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

Да 5 мая 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Варашылаўскага сельсавета, пасля — у складзе Сінчанскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1926 год — 8 гаспадарак, 47 жыхароў
* 2002 год — 3 гаспадаркі, 5 жыхароў
* 2012 год — 2 гаспадаркі, 4 жыхары
* 2019 год — 8 жыхароў

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дубраўскі сельсавет (Пухавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Зафранцузская Грэбля

**Зафранцу́зская Грэ́бля** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пухавіцкага сельсавета.

Месціцца за 19 км на ўсход ад Мар’інай Горкі, за 70 км ад Мінска, за 22 км ад чыгуначнай станцыі Пухавічы на лініі Мінск — Асіповічы, каля ракі Балачанка.

## Назва 
Назва паказвае на месцазнаходжанне ад вёскі Французская Грэбля і, верагодна, звязана са збудаванай у часы вайны 1812 года грэбляй.

## Гісторыя 
У 1885 годзе ваколіца ў Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У 1926 годзе ваколіца ў Балочанскім сельсавеце Пухавіцкага раёна.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 да ліпеня 1944 года акупаваная нацысцкай Германіяй. У сакавіку 1944 года вёска была спаленая, загінула 14 жыхароў. Пасля вайны вёска адноўленая.

Да 29 чэрвеня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Краснаакцябрскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 15 двароў, 139 жыхароў
* 1908 год — 22 двары, 124 жыхары
* 1917 год — 28 двароў, 176 жыхароў
* 1926 год — 40 двароў, 207 жыхароў
* 1940 год — 26 двароў, 35 жыхароў
* 1960 год — 44 жыхары
* 1999 год — 10 жыхароў
* 2002 год — 5 двароў, 6 жыхароў
* 2010 год — 6 жыхароў
* 2012 год — 2 гаспадаркі, 3 жыхары
* 2019 год — 4 жыхары

## Вядомыя асобы 
* Альберт Іосіфавіч Котаў (нар. 1937) — беларускі гісторык.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9
* 

## Спасылкі 
* Репортаж о последних жителях «странных» белорусских деревень Французская и Зафранцузская Гребли

Катэгорыя:Пухавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна

Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Красны Акцябр (Пухавіцкі раён)

**Кра́сны Акця́бр** (, ; да 1922 г. — маёнтак **Ізабалёва**, таксама **Багуславаў** і **Забалеўскі Двор**) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пухавіцкага сельсавета. Месціцца за 22 км на ўсход ад Мар’інай Горкі, 67 км ад Мінска, на рацэ Балачанка.

## Гісторыя 
У XIX стагоддзі ўпамінаецца як маёнтак Ізабелаў (Ізабалёў, альбо Багуславаў) у Ігуменскім павеце Мінскай губерні, побач была аднайменная вёска. Пасля 1861 года ў Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета. У 1889 годзе фальваркам валодаў дваранін рыма-каталіцкага веравызнання Альберт Іванавіч Багушэўскі, было 200 дзесяцін зямлі.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР, населены пункт перайменаваны ў пасёлак Красны Акцябр (Чырвоны Кастрычнік), але аднайменная вёска побач захавала назву Ізабалёва.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. У 1976 годзе да населенага пункта была далучана вёска Ізабалёва.

Да 29 чэрвеня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Краснаакцябрскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1917 год — 1 двор, 31 чалавек, усе беларусы
* 1926 год — 11 двароў, 51 жыхар
* 1960 год — 81 жыхар
* 2009 год — 230 жыхароў
* 2019 год — 182 жыхары

## Інфраструктура 
Ёсць сярэдняя школа, фельчарска-акушэрскі пункт, яслі-сад, Дом культуры, бальніца, бібліятэка.

## Вядомыя асобы 
* Стафан Багушэўскі (1877—1938) — беларускі дзеяч рэвалюцыйнага руху, польскі палітык.
* Мікалай Каспяровіч (1900, в. Ізабалёва — 1937) — беларускі этнограф, краязнавец, лексікограф, мастацтвазнавец і літаратуразнавец.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пухавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Снусцік

**Сну́сцік** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пухавіцкага сельсавета.

## Гісторыя 
У XVIII стагоддзі ўваходзіла ў склад Менскага павета Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, магнацкая ўласнасць. Сустракаецца назва Снусціца.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Ігуменскім павеце Мінскай губерні. Пасля 1861 года ў Пагарэльскай воласці Ігуменскага павета.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У 1923 годзе пабудаваны паравы млын з лесапілкай. У 1930-я гады праведзена прымусовая калектывізацыя. На 1933 год у калгасе «Ільіч», былі паравы млын, лесапілка і кузня.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. У 1943—1944 гадах у наваколлі базіраваўся штаб савецкай партызанскай брыгады «Полымя». У сакавіку 1944 года ў ходзе нямецкай карнай аперацыі спалена 18 дамоў (да вайны было 36), забіты 2 чалавекі.

Да 29 чэрвеня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Краснаакцябрскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1800 год — 8 двароў, 60 жыхароў
* 1897 год — 12 двароў, 92 жыхары
* 1917 год — 18 двароў, 124 жыхары
* 1926 год — 23 двары, 124 жыхары
* 1960 год — 120 жыхароў
* 2002 год — 4 двары, 4 жыхары
* 2009 год — 1 жыхар
* 2019 год — 2 жыхары

## Вядомыя асобы 
* Сымон Аляксеевіч Хурсік (1902—1972) — беларускі празаік і перакладчык.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пухавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Ясная Паляна (Пухавіцкі раён)

**Я́сная Паля́на** (, ; да 1920-х — фальварак **Сушчынскі**) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пухавіцкага сельсавета.

## Гісторыя 
У другой палове XIX стагоддзя фальварак Сушчын, альбо Сушчынскі, у Ігуменскім павеце Мінскай губерні, супольная ўласнасць Даванцоў, Календаў і Марсанціх. Пасля 1861 года ў Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета. У 1889 годзе землеўладальнікам у фальварку быў дваранін рыма-каталіцкага веравызнання Антон Феліксавіч Даванец (300 дзесяцін зямлі).

Паводле перапісу 1897 года фіксуецца таксама альтэрнатыўная назва Ясная Паляна. Паводле перапісу 1916 года маёнтак Сушчынава (Ясная Паляна).

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. У наваколлі дзейнічала савецкая партызанская брыгада «Полымя». У траўні 1944 года ў ходзе карнай аперацыі нямецкія войскі спалілі вёску, забілі 11 чалавек. Пасля вайны вёска адноўлена.

Да 29 чэрвеня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Краснаакцябрскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 20 жыхароў
* 1916 год — 1 двор, 12 жыхароў, усе беларусы
* 1940 год — 11 двароў, 33 жыхары
* 1960 год — 60 жыхароў
* 2002 год — 1 двор, 2 жыхары
* 2009 год — 1 жыхар
* 2019 год — 3 жыхары

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* * 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пухавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Хідра

**Хі́дра** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пухавіцкага сельсавета.

## Назва 
Паселішчы з назвамі Хідра і Хідры размешчаны каля рэк ці краю балот. Географ Вадзім Жучкевіч кажа аб магчымай сувязі з беларускім словам «хіра» (хворасць). Таксама Жучкевіч лічыць магчымай сувязь тапоніма з Ідрыца (таксама рака Ідрыца), Ідрыя (Славенія), што можа казаць пра агульнае праіндаеўрапейскае паходжанне са значэннем «рака».

## Гісторыя 
У XVIII стагоддзі вёска ўваходзіла ў склад Менскага павета Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, шляхецкая ўласнасць, адносілася да ўніяцкай парафіі Пухавічы.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Ігуменскім павеце Мінскай губерні. Паводле перапісу 1800 года ў вёсцы была капліца. У 1858 годзе ўласнасць Адама Дземідовіча (дзед Адама Дземідэцкага-Дземідовіча). Пасля 1861 года ў Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета. У 1884 годзе адкрыта школа граматы, у якой на 1890 год вучылася 18 хлопчыкаў і 6 дзяўчынак.

У 1889 годзе землеўладальнікамі ў вёсцы Хідра былі: праваслаўны дваранін Іосіф Фёдараў Зубкоўскі (19 дзесяцін), праваслаўная мяшчанка Ульяна Конанаўна Корань (20 дзесяцін зямлі), мяшчанка каталічка Паўліна Іванаўна Шпакоўская (19 дзесяцін). Паводле перапісу 1897 года ў вёсцы быў хлебазапасны магазін, піцейны дом і царква, побач аднайменны маёнтак. У 1908 годзе адкрыта земскае народнае вучылішча.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У 1922 годзе працавала школа 1-й ступені, было 3 настаўнікі і 100 вучняў. У пачатку 1930-х праведзена прымусовая калектывізацыя, створаны калгас «Новае жыццё», былі ваўначоска і кузня.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. У часе вайны частка дамоў была спалена.

Да 29 чэрвеня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Краснаакцябрскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1800 год — 29 двароў, 24 жыхары
* 1858 год — 307 жыхароў
* 1897 год — вёска, 90 двароў, 519 жыхароў; маёнтак, 11 двароў, 50 жыхароў
* 1917 год — 149 двароў, 807 жыхароў
* 1960 год — 429 жыхароў
* 2002 год — 83 двары, 185 жыхароў
* 2009 год — 120 жыхароў
* 2019 год — 124 жыхары

## Культура 
У «Краёвым слоўніку Чэрвеншчыны» Мікалая Шатэрніка (1929) запісана прыказка «*У Хідры людзі хітры*», зафіксаваная на хутары Самін.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пухавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Дземідэцкія-Дземідовічы
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Асака (Пухавіцкі раён)

**Асака́** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навапольскага сельсавета. Месціцца за 44 км на захад ад Мар’інай Горкі, 30 км ад Мінска, 22 км ад чыгуначнай станцыі Рудзенск на лініі Мінск — Асіповічы. На рацэ Асачанка (Асака, прыток Пцічы).

## Назва 
Назва паходзіць ад ракі Асачанкі, альбо наўпрост ад назвы расліны асака.

## Гісторыя 
### Вялікае Княства Літоўскае і Расійская імперыя 
У пісьмовых крыніцах згадваецца з 1524 года, належала да маёнтка Ячанка, уласнасць князя Канстанціна Астрожскага. Напісанне старабеларускай мовай: Осока. Пасля 1567 года ў Менскім павеце Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. У 1659 годзе згадваецца як вёска.

У 1730 годзе ўласнасць А. Агінскага. У другой палове XVIII стагоддзя належала да маёнтка Цеплень.

Пасля Другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года ў Расійскай імперыі. У 1795 годзе ў Ігуменскім павеце Мінскай губерні. У 1800 годзе сяло, ёсць царква, карчма, вадзяны млын, шляхецкая ўласнасць. Да скасавання прыгоннага права належала да дамена Цеплень, уласнасць Уніхоўскіх. 

Пасля 1861 года ў Дудзіцкай воласці Ігуменскага павета. У 1887 годзе адкрытая школа граматы (навучаліся 15 хлопчыкаў і 1 дзяўчынка). У 1897 годзе ёсць царква, хлебазапасны магазін.
### Найноўшы час 
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы.

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У 1922 годзе адкрытая школа 1-й ступені, было 45 вучняў. У 1930-я гады настаўнікам пачатковых класаў у вёсцы быў паэт і перакладчык Уладзімір Хадыка.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года акупаваная нацысцкай Германіяй.

## Насельніцтва 
* 1800 год — 36 двароў, 196 жыхароў
* 1886 год — 38 двароў, 326 жыхароў
* 1897 год — 68 двароў, 413 жыхароў
* 1917 год — 73 двары, 419 жыхароў
* 1960 год — 297 жыхароў
* 1999 год — 51 жыхароў
* 2002 год — 34 двары, 48 жыхароў
* 2010 год — 12 жыхароў
* 2012 год — 7 гаспадарак, 10 жыхароў
* 2019 год — 6 жыхароў

## Славутасці 
* Царква Раства Прасвятой Багародзіцы (1883)

## Спіс вуліц 
* Зарэчная вуліца
* Пасялковая вуліца
* Цэнтральная вуліца

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навапольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Бахаравічы

**Ба́харавічы** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навапольскага сельсавета. Месціцца за 39 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 29 км ад Мінска, 19 км ад чыгуначнай станцыі Рудзенск на лініі Мінск — Асіповічы, на рацэ Пціч (прыток Прыпяці).

## Гісторыя 
### Ранняя гісторыя 
Бахаравічы вядомыя з XVII ст. У 1587 годзе сяло ў Менскім павеце Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага.

Пасля Другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года ў складзе Расійскай імперыі, у Ігуменскім павеце Мінскай губерні. Бахаравічы каля ста гадоў былі ўласнасцю Быкоўскіх, у сярэдзіне XIX ст. праз вена сталі ўласнасцю Вейсенгофаў. Пасля 1861 года ў Дудзіцкай воласці Ігуменскага павета. У 1888 годзе ў маёнтку збудаваны паравы млын, у 1895 годзе на млыне працавалі 3 рабочыя. Маёнткам у 1889 годзе валодала Жазафіна Генрыхаўна Вейсенгоф, дваранка рыма-каталіцкага веравызнання, было 250 дзесяцін зямлі.

У 1897 годзе ў вёсцы быў хлебазапасны магазін, лаўка; у маёнтку паравы млын, капліца на могілках. 

### Найноўшы час 
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай воласць абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У 1920-я гады адкрыта працоўная школа 1-й ступені, у якой у 1922 годзе вучылася 40 дзяцей. У пачатку 1930-х гадоў праведзена прымусовая калектывізацыя, створаны калгас «Новыя Бахаравічы», працавала кузня.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

## Насельніцтва 
* 1567 год — 17 двароў, 60 жыхароў
* 1870 год — 106 жыхароў мужчынскага полу
* 1897 год — 71 двор, 451 жыхар; маёнтак — 2 двары, 28 жыхароў
* 1908 год — 74 двары, 526 жыхароў; маёнтак — 12 жыхароў
* 1917 год — 92 двары, 529 жыхароў; маёнтак — 52 жыхары
* 1960 год — 295 жыхароў
* 1999 год — 94 жыхары
* 2002 год — 38 двароў, 61 жыхар
* 2009 год — 49 жыхароў

## Славутасці 
### Страчаная спадчына 
* Могілкавая капліца

## Вядомыя асобы 
* Канстанцін Андрэевіч Алексютовіч (1884—1943) — беларускі харэограф і балетмайстар.
* Мікалай Астапавіч Алексютовіч (1921—1967) — беларускі гісторык. Кандыдат філасофскіх навук (1955).
* Радзіслаў Васілевіч Кабердзін (нар. у 1930) — вучоны ў галіне арганічнай хіміі, доктар хімічных навук.

## Спіс вуліц 
* Дачная вуліца
* Цэнтральная вуліца

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навапольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Войраўка

**Во́йраўка** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навапольскага сельсавета. Месціцца за 45 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 23 км ад Мінска, 22 км ад чыгуначнай станцыі Рудзенск на лініі Мінск — Асіповічы, на рацэ Пяскоўка (прыток Пцічы).

## Назва 
Ёсць літоўскія прозвішчы *Vaira, Vairis, Vairys*, тапонім  ().

## Гісторыя 
У канцы XVIII ст. вёска ў Ігуменскім павеце Мінскай губерні. У 1800 годзе былі млын, карчма, уласнасць Дамініка Гераніма Радзівіла, належала да дамена Самуэлева. Пасля 1861 года ў Дудзіцкай воласці Ігуменскага павета.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай воласць абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

Паводле перапісу 1960 года мела статус пасёлка.

## Насельніцтва 
* 1800 год — 3 двары, 36 жыхароў
* 1897 год — 13 двароў, 58 жыхароў
* 1917 год — 15 двароў, 81 жыхар
* 1960 год — 69 жыхароў
* 1999 год — 8 жыхароў
* 2002 год — 7 двароў, 9 жыхароў
* 2010 год — 13 жыхароў
* 2012 год — 11 гаспадарак, 15 жыхароў
* 2019 год — 33 жыхары

## Спіс вуліц 
* Зарэчная вуліца
* Зялёная вуліца
* Лугавая вуліца
* Мінская вуліца
* Набярэжная вуліца
* Пагранічная вуліца
* Палявая вуліца
* Садовая вуліца
* Сонечная вуліца
* Цэнтральная вуліца
* Цяністая вуліца
* Шабунёўская вуліца

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навапольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Зарачаны (Пухавіцкі раён)

**Зарача́ны** (, ; да 1964 г. — **Баламу́тавічы**) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навапольскага сельсавета. Месціцца за 42,5 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 36,5 км ад Мінска, 19,5 км ад чыгуначнай станцыі Рудзенск на лініі Мінск — Асіповічы, каля ракі Пціч (прыток Прыпяці).

## Гісторыя 
### Ранняя гісторыя 
У XVIII стагоддзі ўваходзіла ў склад Менскага павета Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Ігуменскім павеце Мінскай губерні. Уласнасць Дамініка Гераніма Радзівіла.

Дамінік Геранім Радзівіл загінуў у 1813 годзе ў войску Напалеона. Ён у шлюбе з  меў дачку Стэфанію і сына Аляксандра. Аляксандр быў пазбаўлены княжацкага тытула ў Расійскай імперыі. У 1828 годзе Стэфанія Радзівіл пабралася шлюбам з сынам героя вайны 1812 года  Львом (Людвігам).

У 1858 годзе ўласнасць князя , сына Стэфаніі і Льва, у Ігуменскім павеце Мінскай губерні. Пасля 1861 года ў Дудзіцкай воласці Ігуменскага павета.

У 1889 годзе землеўладальнікам 10 дзесяцін зямлі ў Баламутавічах быў праваслаўны селянін Старынкевіч Данііл Фёдаравіч.

### Найноўшы час 
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай воласць абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

30 ліпеня 1964 года вёска Баламутавічы праз «немілагучнасць назвы» была перайменавана ў вёску Зарачаны.

## Насельніцтва 
* 1800 год — 20 двароў, 115 жыхароў
* 1870 год — 122 жыхары мужчынскага полу
* 1897 год — 65 двароў, 418 жыхароў
* 1908 год — 75 двароў, 471 жыхар
* 1960 год — 207 жыхароў
* 1999 год — 55 жыхароў
* 2002 год — 27 двароў, 39 жыхароў
* 2007 год — 14 гаспадарак, 27 жыхароў
* 2010 год — 25 жыхароў
* 2012 год — 18 гаспадарак, 16 жыхароў
* 2019 год — 20 жыхароў

## Рэлігія 
* Праваслаўная царква, Свята-Уваскрасенскі прыход

## Спіс вуліц 
* Цэнтральная вуліца

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навапольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Грэбень (Пухавіцкі раён)

**Грэ́бень** (, ), таксама **Грабе́ня**. Напісанне старабеларускай мовай: *Гребень*.

## Насельніцтва 
* 1800 год — 30 двароў, 209 жыхароў
* 1858 год — 153 жыхары
* 1897 год — 60 двароў, 375 жыхароў; маёнтак — 2 двары, 43 жыхары
* 1907 год — 54 двары, 349 жыхароў; маёнтак — 104 жыхары
* 1917 год — сяло, 38 двароў, 202 жыхары, усе беларусы; вёска — 15 двароў, 77 жыхароў, усе беларусы; маёнтак — 1 двор, 104 жыхары, з іх 65 беларусаў і 39 палякаў
* 1960 год — 296 жыхароў
* 1999 год — 109 жыхароў
* 2002 год — 41 двор, 74 жыхары
* 2010 год — 33 двары, 62 жыхароў
* 2012 год — 24 гаспадаркі, 43 жыхары
* 2019 год — 45 жыхароў

## Інфраструктура 
На 2002 год у вёсцы былі сярэдняя школа, фельчарскі-акушэрскі пункт, Дом культуры, бібліятэка, ветэрынарны ўчастак, майстэрні па рамонце сельскагаспадарчай тэхнікі, крама, аддзяленне сувязі.

## Славутасці 
* Курганны могільнік. На паўночна-ўсходняй ускраіне вёскі, ва ўрочышчы Курганы, побач з балотам.
* Сямейнае пахаванне Кабылінскіх
* Скарб пачатку XVII стагоддзя, знойдзены ў 1950 годзе ў ваколіцах Грэбеня. Захоўваецца ў фондах Нацыянальнага гістарычнага музея

### Страчаная спадчына 
* Капліца
* Царква Святога Міхаіла Архангела (1839—1922)
* Сядзіба (XVIII/XIX — 1917)

## Спіс вуліц 
* Цэнтральная вуліца

## Вядомыя асобы 
* Валянціна Іванаўна Міронава (нар. 1953) — беларуская дзяржаўная служачая.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Вялікае княства Літоўскае: энцыклапедыя. Т.3. Дадатак. А-Я /рэдкал.:Т. У. Бялова (гал.рэд). Мінск: Беларус. Энцыклапедыя імя П.Броўкі, 2010. с.91
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навапольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Пціч (Пухавіцкі раён)

**Пціч** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навапольскага сельсавета. Месціцца за 36 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 33,5 км ад Мінска, 13 км ад чыгуначнай станцыі Рудзенск на лініі Мінск — Асіповічы, на левым беразе ракі Пціч (прыток Прыпяці).

## Назва 
Назва ўтвораная ад ракі, на якой стаіць населены пункт.

## Гісторыя 
Населены пункт заснаваны як пасёлак у 1920-я гады ў Беларускай ССР. У 1926 годзе была сельскагаспадарчая арцель «Пціч».

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

## Насельніцтва 
* 1960 год — 102 жыхары
* 1999 год — 8 жыхароў
* 2002 год — 4 двары, 4 жыхары
* 2010 год — 3 жыхары
* 2012 год — 2 гаспадаркі, 2 жыхары
* 2019 год — 1 жыхар

## Рэлігія 
* Праваслаўная царква. Каля вёскі ёсць царква Святога Іаана Хрысціцеля.

## Славутасці 
* Каля вёскі месціцца музей старадаўніх рамёстваў «Дудуткі»

## Спіс вуліц 
* Лясная вуліца
* Цэнтральная вуліца

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навапольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Падгацце

**Падга́цце** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навапольскага сельсавета. Месціцца за 41,5 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 26,5 км ад Мінска, 18,5 км ад чыгуначнай станцыі Рудзенск на лініі Мінск — Асіповічы, каля ракі Пціч (прыток Прыпяці).

## Назва 
Назва абазначае месцазнаходжанне, гэта значыць *пад гаццю*. Гаць — насціл з бярвёнаў або галля праз топкае месца.

## Гісторыя 
У другой палове XIX ст. вёска ў Дудзіцкай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні (яна ж Маркаўшчына). Належала да дамена Самуэлева, уласнасць Радзівілаў, потым Вітгенштэйнаў, з 1879 года ўласнасць Эмерыка Чапскага.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай воласць абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

## Насельніцтва 
* 1870 год — 11 жыхароў мужчынскага полу
* 1897 год — 13 двароў, 88 жыхароў
* 1917 год — 9 двароў, 59 жыхароў
* 1960 год — 61 жыхар
* 1999 год — 17 жыхароў
* 2002 год — 5 двароў, 8 жыхароў
* 2010 год — 6 жыхароў
* 2012 год — 4 гаспадаркі, 6 жыхароў
* 2019 год — 13 жыхароў

## Спіс вуліц 
* Дальняя вуліца
* Дачная вуліца
* Лугавая вуліца
* Палявая вуліца
* Цэнтральная вуліца

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навапольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна

Катэгорыя:Чапскія
Гарадок (Пухавіцкі раён)

**Гарадо́к** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Населены пункт заснаваны як пасёлак у 1920-я гады ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

## Насельніцтва 
* 1960 год — 64 жыхары
* 1999 год — 12 жыхароў
* 2002 год — 10 двароў, 25 жыхароў
* 2010 год — 9 жыхароў
* 2019 год — 2 жыхары

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-35-93. Выданне 1984 года. Стан мясцовасці на 1982 год.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Пухавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Распуцце

**Распу́цце** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навапольскага сельсавета. Месціцца за 45,5 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 58,5 км ад Мінска, 20,5 км ад чыгуначнай станцыі Рудзенск на лініі Мінск — Асіповічы.

## Назва 
Названая паводле мясцовасці, дзе размешчана паселішча.

## Геаграфія 
Месціцца над балоцістымі ўрочышчамі Камароўшчына і Каты. Альтэрнатыўная назва ў канцы XIX ст. — Забалоцце.

## Гісторыя 
Да сялянскай рэформы 1861 года належала да дамена Дудзічы Ельскіх, а ад 1857 года да дамена Замосце Аляксандра Ельскага. Акрамя земляробства сяляне займаліся бондарствам, сталярствам, вырабам драўлянага посуду, гандлявалі вырабамі на кірмашах у Дудзічах.

Вёска ў Дудзіцкай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні. Распуцце разам з суседнім Церабелем складала адну сельскую грамаду.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай воласць абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У 1921 годзе адкрытая працоўная школа 1-й ступні, у якой ў 1922 годзе было 30 вучняў.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. У ваколіцах вёскі дзейнічала савецкая партызанская брыгада «Беларусь». У 1943 годзе ў ходзе карнай аперацыі нямецкія войскі спалілі вёску, забілі 1 жыхара. Пасля вайны вёска была адноўленая.

У 1960 годзе мела статус пасёлка.

## Насельніцтва 
* пач. XIX ст. — 7 двароў, 37 жыхароў
* 1897 год — 36 двароў, 217 жыхароў
* 1908 год — 38 двароў, 275 жыхароў
* 1917 год — 37 двароў, 256 жыхароў
* 1940 год — 28 двароў, 78 жыхароў
* 1999 год — 14 жыхароў
* 2002 год — 7 двароў, 9 жыхароў
* 2010 год — 6 жыхароў
* 2012 год — 5 гаспадарак, 9 жыхароў
* 2019 год — 14 жыхароў

## Славутасці 
* Брацкая магіла савецкіх партызан, якія загінулі ў Другую сусветную вайну.

## Спіс вуліц 
* Дачная вуліца
* Цэнтральная вуліца

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навапольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Кавалёва (Пухавіцкі раён)

**Кавалёва** (, ) — былая вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Навасёлкаўскага сельсавета. З 2017 г. у складзе Мар'інай Горкі.

## Гісторыя 
Заснавана пасля рэвалюцыі.

Паводле перапісу 1926 г. пасёлак.

Пад час Другой сусветнай вайны з чэрвеня 1941 г. да ліпеня 1944 г. акупіравана нямецкімі войскамі.

28.11.1967 г. в. Старое Поле злілася з Кавалёва, у 1976 годзе — пасёлкі Май і Падлессе.

## Насельніцтва 
* 1926 — 8 двароў, 32 жыхары.
* 1 студзеня 2002 — 98 двароў, 228 жыхароў.

## Вядомыя асобы 
* Таццяна Мікалаеўна Хадневіч — беларускі палітык.

## Інфраструктура 
### Эканоміка 
* Крама.

## Літаратура 
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А.Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. - Мінск : Беларусь, 2003. - 748 с. - 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

## Спасылкі 
Катэгорыя:Геаграфія Мар’інай Горкі
Дайнава (Пухавіцкі раён)

**Дайнава́** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета. Месціцца за 3 км на захад ад Мар’інай Горкі, 55 км ад Мінска, на рацэ Цітаўка.

## Назва 
На тэрыторыі паўночна-заходняй Беларусі ёсць назвы Дайноўка, Дайнава, іх звязваюць з назвай яцвяжскага племені Дайнава. 

Яшчэ адна вынесеная на ўсход «Дайнава» — былы хутар (цяпер не існуе) на поўначы ад Мінска (каля вёскі Касынь), а каля яго вёска Ашмянцы. Іншая «Дайнава» (таксама не існуе) была каля Радашковічаў.

## Гісторыя 
### Ранняя гісторыя 
У 1744 годзе вёска Дзейнава ў Менскім павеце Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, маёнтак Марцыбелы Агінскай-Завішы, было 35 двароў і 97 душ мужчынскага полу.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Ігуменскім павеце Мінскай губерні. Нейкі час была ў валоданні Бурзынскіх. У 1816 годзе ўласнасць Ратынскіх. У сярэдзіне XIX стагоддзя ўласнасць Крупскіх. Пасля 1861 года ў Навасёлкаўскай воласці Ігуменскага павета.

На канец XIX стагоддзя частка жыхароў займалася рамяством: вырабам колаў, вупражы, саней.

### Найноўшы час 
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай воласць абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

## Насельніцтва 
* 1800 год — 33 двары, 232 жыхары
* 1816 год — 60 двароў, 340 жыхароў
* 1858 год — 209 рэвізскіх душ
* 1897 год — 132 двары, 732 жыхары
* 1908 год — 121 двор, 1073 жыхары
* 1917 год — 200 двароў, 1037 жыхароў
* 1960 год — 263 жыхары
* 2002 год — 81 двароў, 193 жыхары
* 2009 год — 286 жыхароў
* 2019 год — 427 жыхароў

## Славутасці 
* Курганны могільнік — за 1,2 км на паўднёвым ўсход ад вёскі.

## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Рунцэвіч (нар. 1953) — беларускі паэт.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Пухавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Ратынскія