Ежы Мнішак

[thumb|справа||Мастак [Міхаіл Пятровіч Клот|М. П. Клот. Марына Мнішак і яе бацька Ежы Мнішак пад вартай у Яраслаўлі (1883)]]
**Ежы Мнішак**, *Юрый Мнішак* (; каля  — ) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Рэчы Паспалітай, польскі магнат, крайчы вялікі каронны (з 1574 года), кашталян радамскі (з 1582 года), ваявода сандамірскі (1590—1613), староста львоўскі (1593), самбарскі, сокальскі, санакскі, рагацінскі, бацька Марыны Мнішак.

## Біяграфія 
Прадстаўнік польскага шляхецкага роду Мнішкаў герба «Кончыц». Трэці сын падкаморага надворнага кароннага і бургграфа кракаўскага Мікалая Мнішка (каля 1484—1553) і Барбары Камянецкай (пам. каля 1569).

Вырас у сям'і кальвіністаў, навучаўся ва ўніверсітэтах Кёнігсберга і Лейпцыга. Пазней прыняў каталіцкую веру, рабіў значныя ахвяраванні ордэну бернардзінцаў у Львове. У 1592 годзе ажаніўся з Ядвігай Тарлай (пам. пасля 1629), дачкой каралеўскага сакратара Мікалая Тарлы (пам. 1571) і Ядвігі Стадніцкай (пам. пасля 1604), які ў якасці пасагу падарыў Мнішку буйныя зямельныя надзелы з гарадамі Самбар і Хыраў, вялікімі вёскамі Потак і Дэмбавіцы на Падкарпацце, Банкавіцы, Мураванае. Стаўшы самбарскім старастам, Мнішак з сям'ёй пасяліўся ў Самбары.

Актыўна падтрымліваў Лжэдзмітрыя I і пагадзіўся выдаць за яго сваю дачку Марыну, за што ў чэрвені 1604 года атрымаў ад яго грамату на палову Смаленскага княства з горадам Смаленскам і княства Северскае. Пры дапамозе сяброў і сваякоў сфарміраваў атрад, які адправіў з самазванцам. У снежні 1604 года разбіў пад Ноўгарадам-Северскім войскі князя Фёдара Мсціслаўскага, у студзені 1605 года, захварэўшы, вярнуўся ў Рэч Паспалітую.

Прыбыў у Маскву разам з Марынай 12 мая 1606 года. Пасля забойства Лжэдзмітрыя I 20 мая разам з дачкой сасланы ў Яраслаўль. Паводле перамір'я 2 жніўня 1608 года адпушчаны ў Рэч Паспалітую, але, насуперак абяцанню, прызнаў Лжэдзмітрыя II і ўгаварыў дачку зрабіць тое ж самае. Вярнуўшыся ў Рэч Паспалітую, на сойме 1609 года выступіў супраць планаў караля непасрэдна ўмяшацца ў маскоўскія справы.

3 жніўня 1609 г., Мнішак у складзе польска-літоўскага войска пад камандаваннем гетмана Станіслава Жалкеўскага, ізноў уварваўся ў межы Маскоўскай дзяржавы і ўдзельнічаў у аблозе Масквы.

У 1610 годзе Мнішак прыняў удзел у бітве пад Клушына, дзе польска-літоўскага войска нанесла паражэнне маскоўскаму войску пад камандаваннем галоўнага ваяводы Дзмітрыя Шуйскага. Услед за тым, у Маскве быў зрынуты цар Васіль Шуйскі і ўтворана Сямібаяршчына, якая, у страху перад Лжэдзмітрыем II прысягнулася Уладзіславу і ўпусціла ў Маскву Станіслава Жалкеўскага. Замест Васіля Шуйскага на маскоўскі прастол быў абраны польскі каралевіч Уладзіслаў.

У 1611 годзе Ежы Мнішак урачыста прадставіў польскаму каралю і вялікаму князю літоўскаму Жыгімонту III Вазе і сойму палоннага цара Васіля Іванавіча Шуйскага.

Ежы Мнішак з дачкой Марынай і польскімі атрадамі Станіслава Жалкеўскага, Аляксандра Корвін-Гасеўскага і Мікалая Струся знаходзіўся ў Маскве, на працягу некалькіх гадоў утрымліваючы ўладу. Пасля вызвалення Масквы земскім апалчэннем у лістападзе 1612 года назаўжды пакінуў межы Маскоўскай дзяржавы.

16 мая 1613 года Ежы Мнішак сканаў.

## Сям'я 
У шлюбе з Ядвігай Тарлай меў 9 дзяцей:
* Мікалай Мнішак (1587—1613), староста лукаўскі,
* Марына Мнішак (1588—1614), маскоўская царыца, жонка самазванцаў Лжэдзмітрыя I і Лжэдзмітрыя II
* Урсула Мнішак (пам. 1622), жонка з 1603 года ваяводы белзскага і рускага, князя Канстанціна Канстанцінавіча Вішнявецкага (1564—1641), удзельніка маскоўскага паходу 1604—1605 гадоў
* Ефрасіння Мнішак, жонка Ермалая Ёрдана
* Станіслаў Баніфацы Мнішак (1580—1644), староста санацкі, львоўскі, самбарскі, глінянскі,
* Стэфан Ян Мнішак (пам. пасля 1605), староста санацкі,
* Францішак Бернард Мнішак (1590—1661), кашталян сондзецкі, староста санацкі і шчырэцкі,
* Зыгмунт Мнішак (пам. каля 1613)
* Ганна Мнішак, жонка кашталяна войніцкага Пятра Шышкоўскага

## Спасылкі 
Ежы
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Ваяводы сандамірскія
Катэгорыя:Крайчыя вялікія каронныя
Катэгорыя:Старосты львоўскія
Катэгорыя:Постаці Смутнага часу
Катэгорыя:Удзельнікі руска-польскіх войн