open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Джордж Паладэ

**Джордж Эміль Паладэ** (; 19 лістапада 1912, горад Ясы, Румынія — 8 кастрычніка 2008, Дэль Мар, Каліфорнія, ЗША) — амерыканскі спецыяліст па клетачнай біялогіі. У 1974 годзе, сумесна з Альберам Клодам і Крысціянам дэ Дзюу атрымаў Нобелеўскую прэмію па фізіялогіі і медыцыне «за адкрыцці, якія тычацца структурнай і функцыянальнай арганізацыі клеткі».

Вывучаў сакраторны цыкл клеткі, на прыкладзе клетак падстраўнікавай залозы, выкарыстоўваючы мечаныя амінакіслоты.

Этапы ўнутрыклеткавага транспарту:

* 0 хвіл — увядзенне радыёактыўнай пазнакі
* 3 хвіл — ЭПС (пачатак сінтэзу бялку)
* 17 хвіл — транспартная бурбалка (гатовы прадукт)
* 35 хвіл — АГ (транс-частка)
* 1-1, 5 г — сакраторная бурбалка (экзацыстоз)

Член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1961), Папскай акадэміі навук (1975), замежны член Лонданскага каралеўскага таварыства (1984).

У 1992 годзе падпісаў «Папярэджанне чалавецтву».

## Узнагароды 
* 1966 — Прэмія Альберта Ласкера за фундаментальныя медыцынскія даследаванні
* 1967 — Міжнародная прэмія Гайрднера
* 1970 — Прэмія Луізы Грос-Хорвіц
* 1971 — Прэмія Дзіксана
* 1974 — Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне
* 1981 — Медаль Уілсана
* 1985 — Медаль Шлейдана
* 1986 — Нацыянальны навуковы медаль ЗША

## Спасылкі 
* Інфармацыя з сайта Нобелеўскага камітэта

Катэгорыя:Імігравалі ў ЗША з Румыніі
Катэгорыя:Члены Папскай акадэміі навук
Катэгорыя:Замежныя члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Члены і члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па медыцыне
Катэгорыя:Выкладчыкі Ельскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Узнагароджаныя Нацыянальным медалём навукі ЗША
Катэгорыя:Цытолагі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі паводле алфавіта
Катэгорыя:Выпускнікі Бухарэсцкага ўніверсітэта
Катэгорыя:Асобы на марках
Гранд Гатэль Еўропа

**«Гранд Гатэль Еўропа»** (да 1991 года — гасцініца «Еўрапейская») — пяцізоркавая гасцініца ў Санкт-Пецярбургу, размешчаная на Міхайлаўскай вуліцы, займае ўвесь яе левы бок (калі глядзець ад Неўскага праспекта ў бок плошчы Мастацтваў). Гатэль належыць кампаніі Belmond.

У 1873—1875 гадах на аснове былога гатэля Клее і даходнага дома А. С. Рогава будынак быў перабудаваны ў гасцініцу ў формах эклектыкі па праекце архітэктара Людвіга Францавіча Фантана. У 1905 годзе зроблены частковыя перабудовы будынка і быў створаны рэстаран «Еўропа».

З 1907 года і па 19 жніўня 1914 года пад кіраўніцтвам архітэктара Ф. І. Лідваля ажыццяўляліся рамонтныя работы, частковыя перабудовы (галоўная лесвіца, хол бельэтажа, чытальня), надбудова пятага і мансарднага паверхаў з рэстаранам «Дах». Таксама былі змененыя інтэр’еры і ўнутранае аздабленне. У 1918-м — пачатку 1920-х гадоў у будынку гасцініцы размяшчаўся Цэнтральны дзіцячы карантынна-размеркавальны пункт.

У 1932—1934 гадах была зроблена поўная перапланіроўка будынка, створана сістэма аднолькавых нумароў (арх. М. Анолік). У 1933 годзе гасцініца была перададзеная з акцыянернага таварыства «Гатэль Лімітэд» у акцыянернае таварыства «Інтурыст».

Падчас блакады Ленінграда ў верасні 1941 — красавіку 1942 года ў будынку размяшчаўся эвакашпіталь № 991 на 1300 ложкаў.
У 2005—2008 гадах быў праведзены трэці этап рэканструкцыі з агульным аб’ёмам інвестыцый каля 2 млн долараў ЗША. Аўтарам праекта абнаўлення кафэ і нумароў гатэля стаў французскі дызайнер Мішэль Жуанэ.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Гасцініцы
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Славутасці Санкт-Пецярбурга
Царква Святой Кацярыны каля Тучкова моста

**Царква Святой вялікапакутніцы Кацярыны** — праваслаўны храм у Санкт-Пецярбургу на Васільеўскім востраве. Храм адносіцца да Санкт-Пецярбургскай епархіі Рускай праваслаўнай царквы, уваходзіць у склад Васілеастроўскай дабрачыннай акругі. Настаяцель — мітрафорны протаіерэй Іаан Пашкевіч.

Праваслаўная царква Святой Кацярыны была закладзена 26 верасня (8 кастрычніка) 1811 года па праекце архітэктара Андрэя Міхайлава. Будаўніцтва працягвалася 12 гадоў у сувязі з распачатай неўзабаве Айчыннай вайной 1812 года, калі рэзка скараціўся прыток ахвяраванняў. Храм асвяцілі 23 кастрычніка (4 лістапада) 1823 года.

У 1861—1863 гадах па праекце архітэктара Андрэя Болатава (альбо Людвіга Бонштэта) былі прыбудаваны званіца з трапезнай. Адначасова былі збудаваныя трапезная, капліца і вартоўня.
З 30 студзеня (12 лютага) 1906 па сакавік 1909 года настаяцель — протаіерэй Мікалай (Пакроўскі). З 1909 года настаяцелем царквы быў багаслоў і прафесар Духоўнай акадэміі протаіерэй Сергій Салярцінскі, якога ў 1917 годзе змяніў протаіерэй Леанід Ціхаміраў, аўтар кнігі па гісторыі храма і адзін з ініцыятараў стварэння Рускага таварыства аматараў сусветазнаўства (РТАС).

Пасля рэвалюцыі 1917 года храм разрабавалі, а яго апошні настаяцель протаіерэй Міхаіл Яворскі (зяць свяшчэннамучаніка Філосафа Арнацкага) памёр у 1937 годзе ў сталінскім канцлагеры.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Храмы Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Храмы Санкт-Пецярбургскай епархіі
Катэгорыя:Васілеастроўскі раён
Дудэргофка

**Дудэргофка** — рака на паўднёвым захадзе Санкт-Пецярбурга, цячэ па тэрыторыі Краснасельскага раёна праз Дудэргоф, Краснае Сяло, Гарэлава, Стара-Панова, Лігава і ўпадае ў Дудэргофскі канал. Невялікі ўчастак ракі знаходзіцца на тэрыторыі Ламаносаўскага раёна Ленінградскай вобласці. Выцякае з Дудэргофскага возера.
Даўжыня — 21 км, шырыня — 2-10 м, глыбіня — да 0,8 м.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: Научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Рэкі і каналы Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Рэкі Ленінградскай вобласці
Катэгорыя:Басейн Балтыйскага мора
Мікалай Аляксандравіч Еўдакімаў

**Мікалай Аляксандравіч Еўдакімаў** (1909, Малая Вішэра, Наўгародская губерня — ) — савецкі лётчык-парашутыст, капітан.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1909 годзе ў горадзе Малая Вішэра Наўгародскай губерні (па іншых дадзеных на тэрыторыі сучаснага Малавішэрскага раёна Наўгародскай вобласці). Вучыўся ў школе пасёлка Грады.

Праходзіў навучанне ў Барысаглебскім лётным вучылішчы, скончыўшы якое, атрымаў накіраванне на Гатчынскі аэрадром. У 1930 годзе ўступіў у УКП (б). Быў першым у СССР парашутыстам, які выканаў зацяжны скачок з парашутам (22 мая 1932 года). У 1934 годзе быў адным з першых 14 чалавек, якія атрымалі званне «Майстар парашутнага спорту СССР». У 1935 годзе быў узнагароджаны ордэнам Леніна за выдатныя спартыўныя дасягненні; на гэты момант у Еўдакімава было выканана 76 скачкоў з зацяжным раскрыццём, а таксама двойчы усталяваны сусветны рэкорд вольнага падзення з вышыні 6,9 і 8,1 кіламетра. Браў актыўны ўдзел у вывучэнні працяглага падзення чалавека ў паветры, з’яўляецца аўтарам стылю вольнага падзення «ластаўка» (таксама вядомага як «ластаўка Еўдакімава»). Працаваў інструктарам парашутнай справы.

Займаўся грамадскай дзейнасцю; у 1936 годзе быў дэлегатам X з’езда УЛКСМ. Напісаў кнігу «Запiскi парашутыста».

Загінуў 11 студзеня 1938 года ў авіяцыйнай катастрофе пры выпрабаваннях новага самалёта ў 1938 годзе. Пахаваны ў Гатчыне на Новых могілках.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Наўгародскай вобласці
Вуліца Дастаеўскага (Санкт-Пецярбург)

**Вуліца Дастаеўскага** — вуліца ў Цэнтральным раёне Санкт-Пецярбурга. Праходзіць ад Кавальскага завулка да Сацыялістычнай вуліцы. Раней называлася Ямской вуліцай, бо ў гэтым раёне знаходзілася Ямская слабада.

У 1915 годзе вуліцу перайменавалі. Ёй было прысвоена імя рускага пісьменніка Фёдара Міхайлавіча Дастаеўскага, які жыў тут з 1878 года да сваіх апошніх дзён у доме 2 (з 1971 года там музей-кватэра). На ўчастку ад Свячнога завулка да Сацыялістычнай вуліцы частку вуліцы Дастаеўскага азелянілі (уздоўж цотных дамоў). Перад домам 15, які быў пабудаваны з белай сілікатнай цэглы (цяпер там філіял «Ростелекома»), разбіты сквер.

Катэгорыя:Вуліцы Санкт-Пецярбурга
Дудэргофскія вышыні

**Дудэргофскія вышыні** () — помнік прыроды, група пагоркаў ледавіковага паходжання, адна частка якіх (гара Кірхгоф) размешчана ў Ламаносаўскім раёне Ленінградскай вобласці, а іншая (Крумкачова гара і Арэхавая гара) на паўднёвым захадзе Санкт-Пецярбурга. Па Крумкачовай і Арэхавай гарах ад станцыі Дудэргоф праходзіць экалагічны маршрут працягласцю 2,5 км, абсталяваны назіральныя пляцоўкі з лаўкамі, лесвіцамі і інфармацыйнымі стэндамі.

Вышыня над навакольнай мясцовасцю дасягае ля Крумкачовай гары 30-50 м, ля Арэхавай — 40-65 м. Заходняя (у адносінах да гор) лагчына мае глыбіню 20-25 м пры шырыні 0,8-1,0 км. Яе дно ля падножжа Дудэргофскіх вышынь занята Дудэргофскім возерам, з якога бярэ пачатак р. Дудэргофка, якая ўпадае ў Фінскі заліў. Зрэз вады ў возеры мае абсалютную адзнаку каля 80 м.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Геаграфія Ленінградскай вобласці
Катэгорыя:Геаграфія Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Ахоўныя прыродныя тэрыторыі Расіі
Катэгорыя:Помнікі прыроды
Катэгорыя:Узвышшы Расіі
Катэгорыя:Катэгорыя МСАП III
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Расіі
Сацыялістычная вуліца (Санкт-Пецярбург)

**Сацыялістычная вуліца** — вуліца ў цэнтры Санкт-Пецярбурга. Праходзіць ад Загараднага праспекта да Баравой вуліцы.

## Гісторыя 
Першапачаткова — Кабінецкая вуліца (з 1776 па 1822). Назва дадзена ад Кабінецкага двара. На плане 1798 года ў склад вуліцы ўваходзіць участак ад Баравой вуліцы да Абводнага канала.
З 1821 года — Іванаўская вуліца. Назва дадзена па царкве Іаана Прадцечы (дом № 7, не захавалася). Сучасная назва дадзена ў кастрычніку 1918 года ў сувязі з гадавінай Кастрычніцкай рэвалюцыі.

Катэгорыя:Вуліцы Санкт-Пецярбурга
Кручынкіна

**Кручы́нкіна** — жаночая форма прозвішча **Кручынкін**.

## Вядомыя носьбіты 
* Алена Юр’еўна Кручынкіна (нар. 1995) — расійская і беларуская біятланістка
* Ірына Юр’еўна Кручынкіна (нар. 1995) — расійская і беларуская біятланістка
Феадор Лінен

**Феадор Фелікс Конрад Лі́нен** (; 6 красавіка 1911, Мюнхен — 6 жніўня 1979, там жа) — нямецкі біяхімік. Праводзіў фундаментальныя даследаванні метабалізму тлустых кіслот і халестэрыну ў арганізме. Разам з Конрадам Блохам лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне 1964 года «за адкрыцці, якія тычацца механізмаў і рэгуляцыі абмену халестэрыну і тлустых кіслот».

## Біяграфія 
Феадор Фелікс Конрад Лінен нарадзіўся ў Мюнхене ў сям’і вучонага. У 1930 годзе паступіў у Мюнхенскі ўніверсітэт. Навучаўся на хімічным факультэце. У ліку яго настаўнікаў быў Нобелеўскі лаўрэат прафесар Генрых Віланд. У 1937 годзе абараніў дысертацыю «аб таксічных рэчывах у мухаморы». У гэтым жа годзе, 14 мая, ажаніўся з Евай Віланд, дачкой Генрыха Віланда. Застаўся працаваць ва універсітэце, спецыялізуючыся ў галіне біяхіміі.

Ад прызыву ў войска быў вызвалены па стане здароўя.

З 1942 года займаўся выкладчыцкай дзейнасцю. У 1947 годзе становіцца дацэнтам, а ў 1953 годзе — прафесарам біяхіміі Мюнхенскага універсітэта.

У 1964 годзе, разам з Конрадам Блохам, атрымаў Нобелеўскую прэмію па фізіялогіі і медыцыне.

Замежны член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1962), Лонданскага каралеўскага таварыства (1975).

## Узнагароды 
* Памятны медаль Лібіха (1955)
* Медаль Каруса Леапольдзіны (1961)
* Медаль Ота Варбурга (1963)
* Прэмія стагоддзя (1964)
* Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне (1964)
* Pour le Mérite (1971)
* Аўстрыйскі ганаровы знак «За навуку і мастацтва» (1972)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Біяграфія Феадора Лінена на сайце Нобелеўскага камітэта
* Нобелеўская лекцыя Феадора Лінена

Катэгорыя:Члены Гётынгенскай акадэміі навук
Катэгорыя:Члены Баварскай акадэміі навук
Катэгорыя:Замежныя члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з Германіі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па медыцыне
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі паводле алфавіта
Катэгорыя:Біёлагі XX стагоддзя
Катэгорыя:Хімікі Германіі
Катэгорыя:Выпускнікі Мюнхенскага ўніверсітэта Людвіга-Максіміліяна
Катэгорыя:Выкладчыкі Мюнхенскага ўніверсітэта
Мікіта Іванавіч Лабастаў

**Мікі́та Лабастаў** (нар. , пас. Ува, Удмурція) — беларускі біятланіст, удзельнік кубку свету па біятлоне, член нацыянальнай зборнай Беларусі.

## Біяграфія 
У біятлоне з 2007 года. У складзе зборнай Расіі ў лютым 2017 года заваяваў залаты медаль у эстафеце і бронзавы медаль у індывідуальнай гонцы на юніёрскім чэмпіянаце свету ў Осарблі.

З 2018 года выступае за Беларусь. Заваяваў срэбны медаль у індывідуальнай гонцы на юніёрскім чэмпіянаце свету ў Брэзна-Осрблі.

Катэгорыя:Біятланісты Беларусі
Аліна Сяргееўна Пільчук

**Алі́на Пільчу́к** (нар. , ) — беларуская біятланістка, член нацыянальнай зборнай Беларусі.

## Біяграфія 
У біятлоне з 2013 года. 

З 2018 года выступае за зборную Беларусі.

Катэгорыя:Біятланісткі Беларусі
Бардоскі ўніверсітэт імя Мішэля дэ Мантэня

**Бардоскі ўніверсітэт імя Мішэля дэ Мантэня** () — французская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Бардо.

## Гісторыя 
Універсітэт быў створаны ў 1970 годзе ў выніку падзелу Бардоскага ўніверсітэта на тры асобныя ВНУ. Першапачатковага будынка на  даволі хутка стала мала, улічваючы павелічэнне колькасці студэнтаў, што прывяло да шэрагу дапаўненняў, сярод якіх варта ўзгадаць будаўніцтва спецыялізаваных даследчых цэнтраў (Цэнтр навук пра чалавека ў 1974 годзе, Дом мастацтваў у 1994 годзе і інш.). Гэта істотна не палепшыла «перанаселенасць» універсітэта, што прывяло да новага этапу будаўніцтва ў 1990-я гады. У 1990 годзе ўніверсітэт атрымаў назву ў гонар Мішэля дэ Мантэня. 1 верасня 2010 года ўніверсітэт правёў буйную рэарганізацыю, скараціўшы колькасць факультэтаў з 11 да 3 шляхам зліцця.

Універсітэт вядомы актыўнымі выступленнямі і страйкамі сваіх студэнтаў і выкладчыкаў па розных пытаннях сацыяльнага, палітычнага і эканамічнага жыцця горада і краіны, з-за чаго праца ўніверсітэта даволі часта блакуецца.

У верасні 2010 года савет універсітэта прагаласаваў супраць праекта зліцця ўстановы з Бардоскім універсітэтам, баючыся, што зліццё прывядзе да моцнага дысбалансу сродкаў паміж дакладнымі і гуманітарнымі навукамі. У канцы красавіка 2013 года новая каманда кіраўніцтва ўстановы правяла ўніверсітэцкі рэферэндум па пытанні аб удзеле ў праекце адзінага ўніверсітэта ў Бардо: колькасць галасоў «супраць» перавысіла 85 %. 12 сакавіка 2014 года ўніверсітэт, які да гэтага зваўся таксама Універсітэтам Бардо III, быў канчаткова перайменаваны ў Бардоскі ўніверсітэт імя Мішэля дэ Мантэня з-за завяршэння зліцця трох астатніх універсітэтаў Бардо ў адзіны Бардоскі ўніверсітэт. Такім чынам, з 2014 года ў Бардо функцыянуюць два ўніверсітэты: Бардоскі ўніверсітэт і Бардоскі ўніверсітэт імя Мішэля дэ Мантэня.

## Структура 
### Факультэты 
* Гуманітарных навук
* Моў і цывілізацый
* Тэрытарыяльныя і камунікатыўныя навукі

### Інстытуты 
* Тэхналагічны інстытут
* Інстытут журналістыкі
* Інстытут планавання, турызму і ўрбаністыкі
* Інстытут навук аб інфармацыі і камунікацыях

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Францыі
Катэгорыя:Бардо
По-Адурскі ўніверсітэт

**По-Адурскі ўніверсітэт** (, літаральна **Універсітэт По і Адурскага краю**) — французская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе По.

## Гісторыя 
Горад По мае даўнія адукацыйныя традыцыі, якія ўзыходзяць да XVI стагоддзя. У 1549 годзе быў заснаваны каледж мастацтваў, а ў 1564 годзе — пратэстанцкая акадэмія. Гэтая акадэмія была ператворана ва ўніверсітэт у 1583 годзе, але была закрыта пасля далучэння Беарна да Францыі ў 1620 годзе.

Стагоддзем пазней, у 1722 годзе, быў створаны Беарнскі ўніверсітэт, які складаўся з факультэтаў мастацтваў, права і тэалогіі. Ён знік, як і ўсе іншыя французскія ўніверсітэты, 15 верасня 1793 года ў часы Вялікай французскай рэвалюцыі. Пазней, у 1809 годзе, у часы Напалеона І, у По была ўтворана новая акадэмія, якая была закрыта ў 1848 годзе падчас Другой рэспублікі.

У 1946 годзе ў По размясціўся філіял Бардоскага ўніверсітэта пад назвай «Інстытут юрыдычных і эканамічных даследаванняў» з 67 вучнямі. Дванаццацю гадамі пазней быў створаны Інстытут літаратуры і гуманітарных навук. У тым жа годзе горад таксама набыў землю і нерухомасць, каб стварыць там новы кампус. У наступным годзе ствараецца навуковы каледж, які прымае сваіх вучняў у новым кампусе.

Універсітэт у яго цяперашнім выглядзе быў створаны ўказам прэзідэнта Францыі ў 1970 годзе.

## Структура 
### Факультэты 
* Права, эканомікі, менеджменту
* Літаратуры, моў, гуманітарных навук і спорту
* Навукі і тэхнікі
* Міждысцыплінарны (у некалькіх іншых гарадах)
* Навукі і тэхнікі Баскскага ўзбярэжжа

### Інстытуты і школы 
* Нацыянальная вышэйшая школа інжынерыі прамысловых тэхналогій
* Аквітанскі вышэйшы інстытут будаўніцтва і грамадскіх работ
* Інстытут карпаратыўнага кіравання
* Тэхналагічны інстытут
* Адурскі тэхналагічны інстытут

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Францыі
Катэгорыя:По
Сацыялістычная вуліца

**Сацыялістычная вуліца** — назва вуліц у розных населеных пунктах.

## Беларусь 
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Асіповічах.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Бабруйску.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Барысаве.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Быхаве.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Валожыне.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Ваўкавыску.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Вілейцы.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Высокім.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Глыбокім.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Гомелі.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Горках.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Гродне.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Драгічыне.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Жлобіне.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Жыткавічах.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Зялёным Бары.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Іўі.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Касцюковічах.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Клічаве.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Лепелі.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Лідзе.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Любані.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Магілёве.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Мазыры.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Мінску.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Навагрудку.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Нароўлі.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Оршы.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Пінску.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Поразаве.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Пружанах.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Рагачове.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Светлагорску.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Слаўгарадзе.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Слоніме.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Слуцку.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Смалявічах.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Стоўбцах.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Талачыне.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ва Урэччы.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Чырвонай Слабадзе.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Чэрыкаве.
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Шклове.

## Расія 
* Сацыялістычная вуліца — вуліца ў Санкт-Пецярбургу.
Каршук

**Каршук** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Міхась Емяльянавіч Каршук (1897 — пасля 1930) — дзеяч беларускага нацыянальна-культурнага руху, краязнавец, публіцыст.
* Міхаіл Міхайлавіч Каршук (нар. 1969) — беларускі бадмінтаніст.
* Дзяніс Каршук (нар. 1978) — беларускі баскетбаліст
Дзяніс Мікалаевіч Коршук

**Дзяніс Мікалаевіч Коршук** (нар. , Мінск, БССР, СССР) — беларускі баскетбаліст. Цяжкі форвард. Майстар спорту Рэспублікі Беларусь. Адзінаццаціразовы чэмпіён Беларусі. Выступаў за зборную Беларусі.

## Кар’ера 
Выхаванец мінскай СДзЮШАР №10. Першы трэнер — Міхаіл Аркадзевіч Фейман. Гуляў за каманды: РТІ-РШВСМ (Мінск, 1995—1997), РТІ-АЗАА (Асіповічы, 1997—1999), «Гродна-93» (1999—2004), «Асторыя» (Быдгашч, Польшча, 2004/05), «Віталюр» (Мінск, 2005), «Шлёнск» (Уроцлаў, Польшча, 2005/06), АЗС «Кашалін» (Польшча, 2006—2008), «Мінск-2006» (2008—2011), «Адэса» (Украіна, 2011/12), «Цмокі-Мінск» (2012—2014). Выступаў за мужчынскую зборную Беларусі ў 1996—2012 гадах.

Пасля заканчэння гульнявой кар’еры стаў кіраўніком фітнэс-клуба «Densport» у Мінску. Выступаў у Непрафесійнай баскетбольнай лізе Беларусі за «Віталюр», стаў чемпіёнам НБЛ-2015/16, 2022/23 і 2023/24. У сезоне 2023/24 — трэнер па АФП рэзервовай каманды БК «Мінск». У сезоне 2024/25 — трэнер па АФП асноўнай каманды БК «Мінск».

## Дасягненні 
*  Чэмпіён Беларусі (11): 1999/2000, 2000/2001, 2001/2002, 2002/2003, 2003/2004, 2004/2005, 2008/2009, 2009/2010, 2010/2011, 2012/2013, 2013/2014.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 1995/1996, 1998/1999.
*  Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 1996/1997, 1997/1998.
*  Уладальнік Кубка Беларусі (8): 2000, 2001, 2002, 2003, 2009, 2010, 2012, 2013.
*  Фіналіст Кубка Беларусі (1): 1998.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Новое амплуа. Денис Коршук: мечтаю, чтобы мой сын стал баскетболистом 
* Профіль на сайце Непрафесійнай баскетбольнай лігі Беларусі 
* Профіль на сайце БФБ

Катэгорыя:Баскетбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі «Асторыі» Быдгашч
Катэгорыя:Ігракі РТІ
Катэгорыя:Ігракі «Гродна-93»
Катэгорыя:Ігракі «Віталюр-РДВАР» Мінск
Катэгорыя:Ігракі «Цмокі-Мінск»
Катэгорыя:Ігракі АЗС Кашалін (баскетбол)
Катэгорыя:Ігракі «Шлёнска» Уроцлаў (баскетбол)
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Ігракі «Адэсы» (баскетбол)
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе U-20
Гары Потэр і Ордэн Фенікса (фільм)

**«Гары Потэр і Ордэн Фенікса»** () — фэнтэзі-фільм кампаніі «Warner Bros. Pictures» і рэжысёра Дэвіда Ейтса, выпушчаны ў 2007 годзе. З’яўляецца экранізацыяй аднайменнага рамана Джаан Роўлінг 2003 года. «Ордэн Фенікса» з’яўляецца працягам фільма «Гары Потэр і Кубак агню», а таксама пятым фільмам франшызы пра хлопчыка-чараўніка.

Прадзюсарамі стужкі з’яўляюцца Дэвід Хэйман і Дэвід Барон, сцэнар напісаў Майкл Голдэнберг (гэта адзіны фільм у серыі, сцэнар якога не пісаў Стыў Клоўз). У фільме зняліся Дэніэл Рэдкліф у ролі Гары Потэра, Руперт Грынт — Рон Уізлі, Эма Уотсан — Герміёна Грэйнджэр.

## Сюжэт 
Фільм распавядае пра пяты год Гары ў школе Хогвартс, калі Міністэрства магіі адмаўляе вяртанне лорда Валдэморта.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гары Потэр (серыя фільмаў)
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы 2007 года
Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі 2007 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2007 года
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы Дэвіда Ейтса
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Нікалас Хупер
Таранда

**Таранда** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Карына Алегаўна Таранда (нар. 1999) — беларуская лёгкаатлетка.
* Мікалай Іванавіч Таранда (нар. 1947) — беларускі мастак.
Самуэль Кастравіцкі (1788—1859)

**Самуэль Кастравіцкі** (; 1788—1859) — памешчык, фундатар мураванага касцёла ў Ваверцы (Лідскі раён).

## Біяграфія 
Належаў да каталіцкага шляхецкага роду Кастравіцкіх герба «Байбуза». Нарадзіўся ў сям’і Ігната Самуэлевіча Кастравіцкага, лідскага дэлегата ў Віленскай радзе паўстання, лідскага камісара, генерала ВКЛ 1792. Бацька ўдзельнічаў у напалеонаўскіх паходах, на радзіму не вярнуўся, рэшту жыцця пасля 1813 г. правёў у Вене.

Самуэль Кастравіцкі быў жанаты з Ганнай Залескай, што паходзіла з Валыні. На Лідчыне ён валодаў маёнткамі Кавалі, Паперня і Касцянёва. Пасля смерці бацькі эміграваў у Вену, дзе ў спадчыну застаўся палац. Тут нарадзіліся яго дочкі Мялання і Юлія, а таксама сын Люцыян.

На сродкі Самуэля Кастравіцкага ў 1840 годзе ў Ваверцы быў пабудаваны мураваны касцёл з гіпсавымі скульптурамі на столі, дзве з якіх захаваліся і дагэтуль. Ён жа ў Паперні пабудаваў канюшню з порцікам і каланадай, там меўся табун чыстакроўных арабскіх коней, атрыманых у пасаг жонкай.

Яго дзеці атрымалі стараннае выхаванне і адукацыю, сын Люцыян вучыўся ў Французскай вышэйшай вайсковай школе, а дочкі былі прынятыя ў двор жонкі Напалеона Марыі-Луізы, якая пасля 1814 г. вярнулася да сваіх бацькоў у Аўстрыю.

Ганна Залеская неўзабаве кінула сям'ю і з'ехала на Валынь, толькі праз шмат гадоў яна прыехала ў Вену, каб там памерці. Самуэль Кастравіцкі ў Вене пазнаёміўся з слыннай балерынай Фані Эльслер, якая выступала на лепшых еўрапейскіх сцэнах таго часу. Каханне паміж імі захоўвалася ўсё жыццё, і калі балерына памерла, дык яе пахавалі ў сямейным венскім склепе Кастравіцкіх.

## Спасылкі 
* Кастравіцкія
* *Лаўрэш Л.* Маёнткі Касцянёва і Паперня // Наша Слова. № 39 (1554), 30 верасня 2021.; № 40 (1555), 7 кастрычніка 2021.; № 41 (1556), 14 кастрычніка 2021.; № 42 (1557), 21 кастрычніка 2021. // на pawet.net

Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1794 года
Катэгорыя:Удзельнікі напалеонаўскіх і рэвалюцыйных войнаў
Катэгорыя:Удзельнікі вайны 1812 года
Семяненка

**Семяненка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Мікалай Мікалаевіч Семяненка (нар. 1939) — вучоны ў галіне глебазнаўства і аграхіміі.
* Міхаіл Васілевіч Семяненка (нар. 1950) — вучоны ў галіне насенняводства.
Міхаіл Васілевіч Семяненка

**Міхаіл Васілевіч Семяне́нка** (; нар. ) — вучоны ў галіне насенняводства, кандыдат сельскагаспадарчых навук (1987).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сяле Сапычы (Пагарскі раён Бранскай вобласці, Расія). У 1972 годзе скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію. З 1994 года працуе ў Інстытуце глебазнаўства і аграхіміі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

## Навуковая дзейнасць 
Асноўныя навуковыя працы па насенняводстве і селекцыі азімай пшаніцы. Аўтар яе сартоў *Бярэзіна, Надзея, Легенда, Саната, Запавет, Фантазія* і інш.

Сярод апублікаваных прац:
* Результаты экологического испытания озимой пшеницы в условиях Белоруссии. // Пути повышения урожайности полевых культур. — Мн., 1981. Вып. 11.

## Узнагароды 
* Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь 1998 года.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Аграномы Беларусі
Дарога Перамогі

**«Дарога Перамогі»** — часовая савецкая чыгуначная лінія Паляны — Шлісельбург, якая дзейнічала з 5 лютага 1943 года па 10 сакавіка 1944 года i служыла як больш эфектыўная замена «Дарогі жыцця» для дастаўкі грузаў у блакадны Ленінград.

У адрозненне ад «Дарогі жыцця», якая праходзіла па Ладажскім возеры, Дарога Перамогі пралягала па левым беразе Нявы і па паўднёвым узбярэжжы Ладагі, праходзячы на некаторых участках за 3-4 кіламетры ад нямецкіх артылерыйскіх пазіцый, за што атрымала мянушку «калідор смерці». Згуляла важную стратэгічную ролю ў абароне Ленінграда, у тым ліку, і ў поўным зняцці блакады.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Чыгуначны транспарт Расіі
Катэгорыя:1943 год у СССР
Катэгорыя:1944 год у СССР
Катэгорыя:Блакада Ленінграда
Катэгорыя:Ваенная лагістыка
Дом з чатырма каланадамі

**Дом з чатырма каланадамі** або **дом Экспедыцыі дзяржаўных даходаў** — будынак, аб’ект культурнай спадчыны Расійскай Федэрацыі, пабудаваны ў 1750—1760-я гады ў стылі рускага класіцызму, хутчэй за ўсё, па праекце архітэктара А. П. Какорынава (адсутнічаюць дакументальныя пацверджанні). Размешчаны ў Санкт-Пецярбургу па адрасах Садовая вуліца, 12 і Італьянская вуліца, 23. Прамавугольны трохпавярховы будынак з аркадай у цокальным паверсе, а таксама з трыма васьмікалоннымі і адным шасцікалоннымі порцікамі іанічнага ордэра (тры з іх знаходзяцца на галоўным фасадзе, які выходзіць на Садовую вуліцу, адзін — з боку Італьянскай), візуальна дамінуючымі ў навакольным забудове. Фасады аформленыя дэкаратыўнымі пано на міфалагічныя сюжэты.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Помнікі архітэктуры Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Санкт-Пецярбурга
Андрэй Віталевіч Крыванос

**Андрэй Віталевіч Крыванос** (нар. , Магілёў, БССР, СССР) — беларускі баскетбаліст, трэнер. Гуляў на пазіцыі атакуючага абаронца. Майстар спорту Рэспублікі Беларусь. Выступаў за нацыянальную зборную Беларусі (1993—2007).

## Кар’ера 
Баскетболам пачаў займацца ў 1987 годзе ў магілёўскай ДзЮСШ-5, першым трэнерам быў Аляксандр Міхайлавіч Гуляеў.

Выступаў за каманды: РТІ (1992—1993, 1994—1995), РТІ-2-РВАР (1993—1994), «Джордж Вашынгтон Калоніялнс» (NCAA, 1995—1998), «Унія» (Тарнаў, Польшча, 1998—1999, 2000), «Тэмп-АШВСМ» (Магілёў, 1999—2000, 2004—2005, 2006—2007), «Шахцёр» (Іркуцк, Расія, 2000—2001), «Чарні Слупск» (Слупск, Польшча, 2001—2003), «Асторыя» (Быдгашч, Польшча, 2003), «Гродна-93» (2005—2006).

Трохразовы чэмпіён (1993—1995) і сярэбраны прызёр (2006) першынства Беларусі. MVP «Матча зорак-2005». У складзе нацыянальнай зборнай Беларусі правёў 54 афіцыйныя матчы. Шматгадовы капітан зборнай. Чэмпіён моладзевага першынства Еўропы (1994) у складзе зборнай Беларусі U-22. Удзельнік юнацкага чэмпіянату Еўропы-1991 у складзе зборнай СССР U-16 (5-е месца). З лістапада 2007 года — трэнер моладзевай каманды «Слупска». У 2008—2013 гадах і ў лютым—лістападзе 2014 года — галоўны трэнер клуба «Мінск-2006» / «Цмокі-Мінск» (у чэрвені 2013—лютым 2014 года і з лістападу 2014 па 2017 год — другі трэнер). З 2017 года — галоўны трэнер клуба «Барысфен».

У 2011—2012 гадах быў галоўным трэнерам беларускай нацыянальнай каманды. У 2010—2011, 2016—2017 і з 2019 года — другі трэнер нацыянальнай зборнай.

## Дасягненні 
### У якасці баскетбаліста 
*  Чэмпіён Беларусі (3): 1992/1993, 1993/1994, 1994/1995.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 2005/2006.
*  Чэмпіён Еўропы сярод моладзевых камандаў (1): 1994.
### У якасці трэнера 
*  Чэмпіён Беларусі (6): 2008/2009, 2009/2010, 2010/2011, 2011/2012, 2012/2013, 2013/2014.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (5): 2017/2018, 2018/2019, 2019/2020, 2020/2021, 2021/2022.
*  Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 2022/2023, 2023/2024.
*  Уладальнік Кубка Беларусі (5): 2009, 2010, 2011, 2012, 2023.
*  Фіналіст Кубка Беларусі (5): 2017, 2018, 2019, 2020, 2025.
*  Бронзавы прызёр Еўразійскай лігі (1): 2019/2020.

## Спасылкі 
* ЮБИЛЕЙ. Андрей КРИВОНОС
* Андрей Кривонос: учусь, как научить других 

Катэгорыя:Баскетбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Баскетбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі «Асторыі» Быдгашч
Катэгорыя:Ігракі РТІ
Катэгорыя:Ігракі РДВАР
Катэгорыя:Ігракі «Чарні» Слупск
Катэгорыя:Ігракі «Уніі» Тарнаў
Катэгорыя:Ігракі «Барысфена» Магілёў
Катэгорыя:Ігракі «Гродна-93»
Катэгорыя:Трэнеры «Цмокі-Мінск»
Катэгорыя:Трэнеры «Барысфена» Магілёў
Катэгорыя:Трэнеры мужчынскай зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі «Іркута» Іркуцк
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе U-20
Хаанг Суан Лам

**Хаанг Суан Лам** (; 10 кастрычніка 1928 — 2 мая 2017) — генерал-лейтэнант Узброеных сіл Рэспублікі В’етнам, удзельнік Індакітайскай і В’етнамскай войнаў. 
## Біяграфія 
Нарадзіўся 10 кастрычніка 1928 годзе ў Куанчы. Пачатковую школу скончыў там жа. Сярэдняе і старшае звяно прайшоў у Хюэ ў школе Куок Хок, з якой выпусціўся ў 1948 годзе. Пасля гэтага вярнуўся ў Куанчы, дзе працаваў настаўнікам пачатковых класаў.

У верасні 1950 года запісаўся ў Нацыянальную армію В’етнама. Пасля заканчэння школы баявых мастацтваў Далата ў званні другога лейтэнанта адабраны намеснікам камандзіра 4-га экспедыцыйнага атрада. 1 кастрычніка 1952 года накіраваны на 6 месяцаў у Далёкаўсходні навучальны цэнтр бранятанкавай падрыхтоўкі французскай арміі на мысе Сен-Жак (Вунгтау). 1 красавіка 1953 года скончыў асноўны курс. У канцы таго ж года адабраны для прасунутага курсу ў кавалерыйскім вучылішчы Самюра ў Францыі. 

У кастрычніку 1955 года, неўзабаве пасля абвяшчэння незалежнасці Паўднёвага В’етнама, атрымаў званне маёра і заняў пасаду камандзіра 1-га кавалерыйскага палка.

У канцы мая 1957 года Хаанг атрымаў званне падпалкоўніка і быў прызначаны на пасаду камандзіра бранятанкавага камандавання ў лагеры Чан Хун Дао. У канцы 1958 года ён накіраваны на курсы старшых афіцэраў у Акадэміі Форт-Лівенворт, штат Канзас, ЗША. У сярэдзіне 1959 года, скончыўшы навучанне, Хаанг прызначаны начальнікам навучальнага аддзела Ваеннага ўніверсітэта ў Сайгоне.

У лютым 1963 года ён быў узведзены ў палкоўнікі і прызначаны камандзірам 23-й пяхотнай дывізіі. 11 жніўня 1964 года Хаанг атрымаў званне брыгаднага генерала. 15 кастрычніка таго ж года яго прызначылі камандзірам 2-й пяхотнай дывізіі. 1 лістапада 1965 года ўзведзены ў генерал-маёры. У канцы мая 1966 года ён адначасова стаў камандзірам I корпуса. У ліпені 1967 года яму прысвоена званне генерал-лейтэнанта.

У лютым 1971 года Хаанг прызначаны камандуючым аперацыяй «Лам Шон 719». У сярэдзіне мая 1972 года ён быў прызначаны памочнікам міністра нацыянальнай абароны.

У красавіку 1975 года, у сувязі з падзеннем паўднёвав’етнамскага рэжыму, пакінуў краіну і пасяліўся ў Дэвіс-Сіці, штат Каліфорнія, ЗША.

Памёр 2 мая 2017 года ва ўзросце 89 гадоў.

## Літаратура 
* Trần Ngọc Thống, Hồ Đắc Huân, Lê Đình Thụy (2011). *Lược sử Quân lực Việt Nam Cộng hòa.*

Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў В’етнаме
Катэгорыя:Генералы Узброеных сіл Рэспублікі В’етнам
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты
Ува (пасёлак)

**Ува** — пасёлак, адміністрацыйны цэнтр і найбуйнейшы населены пункт Увінскага раёна Удмурціі. У 1938—2012 гадах меў статус пасёлка гарадскога тыпу. Размешчаны на рацэ Ува (басейн Вяткі), за 92 км на захад ад Іжэўска. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 10 ліпеня 1938 гады.

Пастановай Дзяржаўнага Савета Удмурцкай Рэспублікі ад 30 красавіка 2015 г. № 553-V, у межы пасёлка Ува ўключана вёска Удмурцкая Тукля.
Лесаперапрацоўчая прамысловасць.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Мікіта Лабастаў, беларускі біятланіст

Катэгорыя:Населеныя пункты Удмурціі
Міхал Хілінскі

**Міхал Хілінскі** () (нар. , г. Быдгашч, Польшча) — польскі баскетбаліст, у цяперашні час гулец «Асторыя Быдгашч». Выступаў у моладзевых зборных Польшчы — U18 і U20. Член зборнай Польшчы па баскетболе.

## Кар’ера 
Выпускнік «Асторыі» на працягу многіх гадоў з’яўляецца лідэрам юніёрскай зборнай. У 2002—2005 гадах наведваў школу баскетбола ў Казеніцах.

24 чэрвеня 2019 года далучыўся да Асторыі.

 

Катэгорыя:Баскетбалісты Польшчы
Катэгорыя:Ігракі «Асторыі» Быдгашч
Катэгорыя:Ігракі «Турава» Згажэлец
Катэгорыя:Ігракі «Анвіля» Улацлавак
Катэгорыя:Ігракі зборнай Польшчы па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі «Сталі» Остраў Велькапольскі
Катэгорыя:Ігракі «Ахаркіі» Малага
Катэгорыя:Ігракі «Нантэра 92»
Ува (рака)

**Ува** (, ) — рака ў Рэспубліцы Удмурція, працякае па тэрыторыі Увінскага і Вавожскага раёнаў, правы прыток ракі Вала (басейн Волгі). Даўжыня ракі — 112 км. Плошча вадазборнага басейна — 1230 км².

Выток ракі знаходзіцца ў лясным масіве за 2 км на поўнач ад вёскі Зіновей і за 37 км на паўночны ўсход ад райцэнтра — пасёлка Ува. Агульны кірунак цячэння — паўднёвы захад. На рацэ размешчаны два райцэнтры: Ува (у сярэднім цячэнні) і Вавож (пры ўпадзенні Увы ў Валу). Вусце ракі знаходзіцца за 78 км па правым беразе ракі Вала. Вышыня вусця — 92,2 м над узроўнем мора.

Катэгорыя:Рэкі Удмурціі
Катэгорыя:Басейн Камы
Адэліна Сабітава

**Адэлі́на Сабі́тава** (нар. , Уфа, Башкартастан) — беларуская біятланістка, член нацыянальнай зборнай Беларусі з 2019 года.

Катэгорыя:Біятланісткі Беларусі
Іўстын Іўліянавіч Джанелідзэ

**Іўстын Іўліянавіч (Юстын Юльянавіч) Джанелідзэ** (груз. იუსტი ივლიანე ჯანელიძე: 20 ліпеня (1 жніўня) 1883, Самтрэдыя, Кутаіская губерня — , ) — савецкі хірург, навуковец і грамадскі дзеяч, Герой Сацыялістычнай Працы, лаўрэат Сталінскай прэміі першай ступені (1950 — пасмяротна), акадэмік АМН СССР (1944), заслужаны дзеяч навукі РСФСР (1936), галоўны рэдактар навуковага медыцынскага часопіса «Веснік хірургіі імя І. І. Грэкава» (1938—1941), генерал-лейтэнант медыцынскай службы (1943).

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
Андросік

**Андро́сік** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Фёдаравіч Андросік (1941—2003) — беларускі рэжысёр тэатра. 
* Мікалай Мікалаевіч Андросік (нар. 1945) — беларускі мікрабіёлаг-ветэрынар і эпізаатолаг.
Іван Іванавіч Дзяржынскі

**Іван Іванавіч Дзяржынскі** (; 27.3 (9.4).1909,  — ) — савецкі кампазітар, заслужаны дзеяч мастацтваў РСФСР (1957). Член КПСС з 1942.
## Біяграфія 
Вучыўся ў Ленінградскай кансерваторыі ў П. Б. Разанава і Б. В. Асафьева. Аўтар 10 опер, большасць якіх створана на сюжэты савецкіх пісьменнікаў: «Ціхі Дон» (1935, Ленінградскі Малы оперны тэатр) і «Паднятая цаліна» (1937, Вялікі тэатр) па М. А. Шолахаву, «Далёка ад Масквы» па В. Н. Ажаеву (1954, Ленінградскі Малы оперны тэатр) і інш. Найбольш папулярная з іх «Ціхі Дон», для якой характэрныя зварот да тэматыкі вялікага грамадзянскага гучання, творчае выкарыстанне рускага фальклору. Дзяржынскі — аўтар рамансаў, большасці якіх уласцівыя выразная мелодыя, шчырасць і яснасць інтанацыйнага ладу (праграмныя цыклы «Паўночныя песні», словы А. Чуркіна, 1934; «Першае каханне», словы А. Фацьянава, 1943; «Залётная птушка», словы В. Ліўшыца, 1946; «Новае сяло», словы А. Чуркіна, 1948, Дзяржаўная прэмія СССР 1950; «Зямля», словы А. Фацьянава, 1949 г.; «Паўночны баян», словы А. Пракоф’ева, 1955, і інш .); музычных камедый, сімфанічных твораў (у тым ліку 3 канцэртаў для фартэпіяна з аркестрам), інструментальных п’ес, музыкі да спектакляў і фільмам. Узнагароджаны ордэнам Леніна і ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1
Кацярына Раманаўна Дашкава

Княгіня **Кацярына Раманаўна Дашкава** (; 17 (28) сакавіка 1743,  — 4 (16) студзеня 1810, ), народжаная Варанцова) — сяброўка і паплечніца Кацярыны Вялікай, якая адыграла значную ролю ў палацавым перавароце 1762 года, якая прывяла на трон Кацярыну II; першая жанчына неімператарскага паходжання, якая заняла высокія дзяржаўныя пасты — дырэктара Санкт-Пецярбургскай Акадэміі навук і старшыні Расійскай Акадэміі; арганізатар і ўдзельнік стварэння першага тлумачальнага Слоўніка рускай мовы, статс-дама рускага імператарскага двара, яскравы прадстаўнік расійскай Асветы; перакладчык-журналіст, пісьменнік, музыкант, педагог, аказала значны ўплыў на пераўтварэнне абсалютнай манархіі ў Расіі ў манархію асветніцкую.
У яе мемуарах ўтрымліваюцца каштоўныя звесткі пра час праўлення Пятра III і пра ўцараванне Кацярыны II.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1
Музей-сядзіба Дзяржавіна

**Музей-сядзіба Г. Р. Дзяржавіна** — асабняк Гаўрыла Раманавіча Дзяржавіна ў Санкт-Пецярбургу, на набярэжнай Фантанкі, 118, па суседстве з Дзяржавінскім завулкам. З 2003 года літаратурна-мемарыяльны музей, філіял Усерасійскага музея А. С. Пушкіна.

Гарадская сядзіба складаецца з асабняка паэта, двух парных флігеляў, невялікага гасцявога корпуса і аранжарэі. Асабняк на Фантанцы і абставіны яго будаўніцтва абыграны ў вершах паэта «Да першага суседа» (1780) і «Да другога суседа» (1791), звернутых да адкупшчыка М. С. Голікава і палкоўніка М. А. Гарноўскага, адпаведна.

У 1846 годзе будынак быў перабудаваны знутры для патрэб Рымска-каталіцкай духоўнай калегіі, фактычна ператварылася ў рэзідэнцыю каталіцкага арцыбіскупа-мітрапаліта. У савецкі час унутры знаходзіліся камунальныя кватэры.

Рашэнне аб музеефікацыі прынята ў 1998 годзе. Інтэр’еры адноўлены ў стылі екацярынінскай эпохі (на аснове вядомых аналагаў) у 2002—2003 гг. (праект інстытута «Ленпроектреставрация»). Першых наведвальнікаў музей прыняў 28 мая 2003 года.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Палацы Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мікалая Львова
Катэгорыя:Літаратурна-мемарыяльныя музеі Расіі
Катэгорыя:Музеі Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Збудаванні ў стылі класіцызм
Востраў Дзекабрыстаў

**Востраў Дзекабрыстаў** (да 1926 Галадай) — востраў у дэльце Нявы, знаходзіцца на тэрыторыі Васілеастроўскага раёна Санкт-Пецярбурга, і з’яўляецца муніцыпальнай акругай востраў Дзекабрыстаў (№ 11).

На поўдні аддзелены ракой Смаленкай ад Васільеўскага вострава, на захадзе востраў выходзіць да Фінскага заліва, на поўначы — абмываецца Малой Нявой. У паўночна-ўсходняй частцы востраў Дзекабрыстаў злучаны мостам з невялікім Серным востравам і мостам Бетанкура з Пятроўскім востравам.
## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Астравы дэльты Нявы
Кір’янава (сядзіба)

**Кір’янава** («Дача Дашкавай», «Падкова») — загарадны дом у паладыянскім стылі, пабудаваны ў 1783—1784 гг. для княгіні Варанцовай-Дашкавай па праекце Джакама Кварэнгі на 4-й вярсце Пецяргофскай дарогі. Цяпер знаходзіцца ў межах Санкт-Пецярбурга па адрасе: праспект Стачак, дом 45.

Першай гаспадыняй сядзібы была знакамітая княгіня Кацярына Раманаўна Дашкава, народжаная Варанцова. Сяброўка і паплечніца імператрыцы Кацярыны II, удзельніца палацавага перавароту 1762 года, дырэктар Пецярбургскай Акадэміі навук, мемуарыстка, адна з самых прыкметных асоб Рускай Асветніцтва.

Назва сядзібы першапачаткова гучала як «Кір і Іаанава». Яна была названа ў гонар святых бессярэбранікаў Кіра і Іаана, у дзень памяці якіх 28 чэрвеня 1762 года адбылося ўзыходжанне на прастол імператрыцы Кацярыны II. Дашкава наўмысна абрала гэтую назву, бо купля зямлі і будаўніцтва дачы супалі па часе з падрыхтоўкай змовы па адхіленні ад улады імператара Пятра III.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Сядзібы Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Руская архітэктура XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Збудаванні ў стылі класіцызм
Катэгорыя:Паладыянства
Пётр Васілевіч Дашкевіч

**Пётр Васілевіч Дашкевіч** (7 кастрычніка 1888,  — ) — расійскі рэвалюцыянер, савецкі ваенны і дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
У 1910 годзе ўступіў у РСДРП. Супрацоўнічаў з газетамі «Зорка» і «Правда». Падчас Першай сусветнай вайны быў падпаручнікам, вёў рэвалюцыйную работу сярод салдат. Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 адзін з кіраўнікоў Ваеннай арганізацыі пры Пецярбургскім камітэце і ЦК РСДРП (б). У ліпені 1917 года быў арыштаваны Часовым урадам. Яму пагражала смяротнае пакаранне. Падчас Кастрычніцкага ўзброенага паўстання быў членам Петраградскага ЧРК, удзельнічаў ва ўзяцці Зімняга палаца.

Быў членам Рэўваенсавета 9-й арміі, камісарам па ваенных справах Украіны. Член УЦВК 1-га і 3-га скліканняў. У 1918 году старшыня Петергофского гарадскога савета. У 1920-я займаў у Пецяргофе высокія гаспадарчыя і партыйныя пасады. У далейшым працаваў у банку Латвіі. Быў прадстаўніком Дзяржбанка СССР у Англіі. Працаваў у Ленаблплане. Быў дырэктарам папяровай фабрыкі імя Валадарскага. 15 лістапада 1937 года быў арыштаваны як вораг народа. У 1938 годзе згодна з Расстрэльным спісам, падпісаным 12 верасня Сталіным, Молатавым і Жданавым, быў расстраляны. Пасмяротна рэабілітаваны.
## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
Рыгор Пятровіч Данілеўскі

**Рыгор Пятровіч Данілеўскі** (; 14 (26) красавіка 1829, сяло Данілаўка, Ізюмскі павет, Слабадская губерня, Расійская імперыя — 6 (18) снежаньня 1890, , Расійская імперыя) — рускі літаратар, найбольш вядомы раманамі з гісторыі Расіі XVIII—XIX стагоддзяў. З 1881 года галоўны рэдактар «Урадавага весніка», тайны саветнік.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1.

Катэгорыя:Пісьменнікі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Тайныя саветнікі
Сяргей Мікалаевіч Давідзенкаў

**Сяргей Мікалаевіч Давідзенкаў** (; -) — савецкі вучоны-медык, сапраўдны член Акадэміі медыцынскіх навук СССР (1945), заслужаны дзеяч навукі РСФСР (1934).

Заснавальнік клінічнай нейрагенетыкі і аўтар гэтага тэрміна. Арганізатар першых у свеце медыка-генетычных кансультацый (Масква, 1920 і Ленінград, 1934). Прапанаваў класіфікацыю спадчынных захворванняў нервовай сістэмы, якую выкарыстоўваюць і дагэтуль.

Быў знаёмы з многімі генетыкамі і неўролагамі свету. Неаднаразова выязджаў у навуковыя камандзіроўкі ў Францыю, Вялікабрытанію, ЗША. Актыўна супрацоўнічаў з акадэмікам І. П. Паўлавым і яго лабараторыяй.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1
Гораду-Герою Ленінграду

**«Гораду-Герою Ленінграду»** — абеліск на плошчы Паўстання ў Санкт-Пецярбургу. Усталяваны 12 красавіка 1985 года, урачыста адкрыты 8 мая 1985 года. Аўтары манумента — архітэктары: У. С. Лук’янаў і А. І. Алымаў. Бронзавыя гарэльефы выкананы калектывам скульптараў — А. С. Чаркіным, В. Д. Свешнікавым, Б. А. Пятровым і А. А. Вінаградавым. Інжынерныя разлікі праведзены пад кіраўніцтвам спецыялістаў: В. М. Іванова і Б. Брудна.

Ленінград упершыню названы «горадам-героем» у Загадзе Вярхоўнага Галоўнакамандуючага 1 мая 1945 года. 8 мая 1965 года Прэзідыумам Вярхоўнага Савета СССР зацверджана Палажэнне пра вышэйшую ступень адрознення — званне «Горад-Герой».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Помнікі СССР
Катэгорыя:Блакада Ленінграда
Катэгорыя:Помнікі Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Абеліскі
Катэгорыя:Неўскі праспект
Катэгорыя:Помнікі Вялікай Айчыннай вайны ў Расіі
Парк імя 300-годдзя Санкт-Пецярбурга

**Парк імя 300-годдзя Санкт-Пецярбурга** (да 25 снежня 2015 г. — **парк 300-годдзя Санкт-Пецярбурга**) — парк, размешчаны ў паўночна-заходняй частцы Санкт-Пецярбурга на мяжы Прынеўскай нізіны ў паўночнай частцы Неўскай губы. З поўначы парк абмежаваны Прыморскім праспектам і Прыморскай шашой, а з усходу — Яхценай вуліцай. Агульная плошча — 38,58 га.

Парк — самы малады ў Санкт-Пецярбургу — быў закладзены ў 1995 годзе для ўшанавання юбілейнай даты — 300 гадоў з дня заснавання горада. Плошча парку складала 89 гектараў. Да 2003 года тэрыторыя парку была добраўпарадкавана, праведзена берагаўмацаванне і засыпанне грунту. Акрамя таго, ажыццяўлены работы па стварэнні ліўневай каналізацыі, разбіты газоны і ўстаноўлена агароджа. Аднак пасля святкавання юбілею Санкт-Пецярбурга значныя часткі тэрыторыі парка былі ў яго канфіскаваны і перададзены пад будаўніцтва аб’ектаў камерцыйнай нерухомасці. З першапачатковых 94 га плошча парку была зрэзаная амаль у 2,5 разы, да 38,58 га.

Усходнія тэрыторыі парку ў 2002 годзе былі аддадзены пад забудову, і на іх месцы былі ўзведзены апартаменты-гатэль і гандлёва-забаўляльны комплекс. У 2009 годзе гарсавет адобрыў забудову таксама і заходняй частцы парку ў інтарэсах «Акадэміі баявых мастацтваў» і «Цэнтра воднага турызму».

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сады і паркі Санкт-Пецярбурга