open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Епіскапальная царква

**Епіскапальная царква** (), — правінцыя Англіканскай супольнасці ў ЗША, Гандурасе, Тайвані, Калумбіі, Эквадоры, Гаіці, Дамініканскай Рэспубліцы, Венесуэле, Брытанскіх Віргінскіх астравах і часткі Еўропы. У адпаведнасці з англіканскай традыцыяй і тэалогіяй, Епіскапальная царква лічыць сябе пратэстанцкай, але кафалічнай. Большасць вернікаў жыве ў Новай Англіі і ў штаце Нью-Ёрк.

Царква была арганізавана неўзабаве пасля вайны за незалежнасць ЗША. Паколькі святары царквы ў ЗША павінны былі прысягаць на вернасць брытанскаму манарху, было вырашана парваць адносіны з Царквой Англіі, а прысяга на вернасць брытанскаму манарху была абвешчана дзяржаўнай здрадай.

Епіскапальная царква прымае актыўны ўдзел у руху «Сацыяльнае Евангелле» з канца XIX стагоддзя, а ў 1960-х і 1970-х гадах адыграла вядучую ролю ў прагрэсіўным руху і звязаных з ім палітычнымі пытаннямі. Напрыклад, у сваіх рэзалюцыях па пытаннях палітыкі Епіскапальная царква выступае супраць смяротнага пакарання смерцю і падтрымлівае рух за грамадзянскія правы. Некаторыя з яе лідараў і святароў удзельнічаюць у дэманстрацыях, якія абараняюць правы чалавека. Царква заклікае да поўнай грамадзянскай роўнасці для гомасексуалаў.

Епіскапальная царква ЗША практыкуе ардынацыю жанчын. У наш час, з 2006 года старшынявальным біскупам Епіскапальнай царквы ЗША з’яўляецца Кэтрын Джэфертс Шоры — першая жанчына-прымас у Англіканскай Супольнасці.

У большасці дыяцэзій былі пасвячэнні адкрытых гомасексуалаў (мужчын і жанчын), а ў некаторых дыяцэзіях, на аднаполыя саюзы даюцца блаславенні. У 2009 годзе Генеральная канвенцыя царквы прыняла рэзалюцыю, якая дазваляе праводзіць абрад блаславення ў царкве для геяў і лесбіянак у штатах, дзе аднаполыя шлюбы з’яўляюцца законнымі. Аб усіх гэтых нюансах асобныя члены царквы і духавенства маюць розныя меркаванні і часта не згодны з афіцыйна заяўленай пазіцыяй царквы.

З 2003 года, пасля пасвячэння ў біскупы адкрытага гомасексуала Джына Робінсана (), Епіскапальная царква перажывае раскол. Неадкладна з боку некаторых Англіканскіх цэркваў была выказана негатыўная рэакцыя на гэту падзею. Пасля канферэнцыі ў лютым 2007 у Танзаніі было прынята камюніке аб тым, што калі да верасня 2007 Епіскапальная царква ЗША не адмовіцца ад пасвячэння гомасексуалаў у святары, то Англіканскія цэрквы спыняць усякія адносіны з ёй. У выніку шэраг кансерватыўных дыяцэзій або перайшлі ў юрысдыкцыю іншай паместнай царквы, або сталі акармляцця іншым біскупам — рух, які атрымаў назву *Anglican realignment.* Таксама быў абвешчаны пяцігадовы мараторый на пасвячэнне адкрытых гомасексуалаў ва ўсіх правінцыях Супольнасці. Нягледзячы на гэта ў 2010 годзе ў біскупы была абрана адкрытая лесбіянка Мэры Глэспул, што спрыяла чарговаму вітку спрэчак.

## Гл. таксама 
* Англіканства
* Рэлігія ў ЗША

## Спасылкі 
Катэгорыя:Англіканства
Традыцыяналізм

**Традыцыяналізм** — светапогляд ці сацыяльна-філасофскі кірунак, які выяўленую ў традыцыі практычную мудрасць ставіць вышэй за розум; або контррэвалюцыйныя кансерватыўна-рэакцыйныя ідэі, якія ўяўляюць сабой ідэалагічна аформленую ахоўную рэакцыю на адхіленне культуры і соцыума ад нейкай ідэалізаванай сацыякультурнай мадэлі, якая ўяўляе сабой агульны ўстойлівы парадак. Паняцці традыцыяналізму і кансерватызму вельмі блізкія, аднак кансерватызм не адмаўляе эвалюцыйнае развіццё грамадства.

## Гісторыя развіцця 
Прымітыўны, дарэфлектыўны традыцыяналізм адрозніваецца практычнай адсутнасцю групы людзей, якія супрацьстаяць зменам, і звязаны з міфалагічнымі ўяўленнямі аб традыцыі. З'яўленне ідэалагічнага, або рэфлектыўнага традыцыяналізму злучаюць з часам Сярэднявечча або з канцом XVIII стагоддзя, калі філосафамі Асветы былі пасеяныя сумневы ў традыцыйных ісцінах філасофска-рэлігійнае вучэнне, якое крытыкуе сучасны свет і выяўляе ва ўсіх культурах і рэлігіях логіку адзінай інтэгральнай Традыцыі, якая некалі існавала, але была страчанай. Сфармулявана французскім мысляром Рэнэ Генонам у XX стагоддзі. Да ліку яскравых прадстаўнікоў інтэгральнага традыцыяналізму належаць італьянскі філосаф Юліус Эвола, галандска-нямецкі лінгвіст, археолаг, этнограф, заснавальнік Анэнэрбэ Герман Вірт (з абмоўкамі), румынскі этнограф і рэлігіязнавец Мірча Эліядэ (з абмоўкамі), мысляры Цітус Буркхарт, Фрыцьёф Шуон.

Заснавальніка вучэння Рэнэ Генона некаторыя заходнія філосафы і сацыёлагі па ступені радыкалізму параўноўваюць з Карлам Марксам, адзначаючы, аднак, куды глыбейшую крытыку сучаснага свету ва ўсіх яго праявах. Рэнэ Генон аказаў фундаментальны ўплыў на цэлы шэраг сучасных палітычных, сацыяльных і культурных плыняў, у тым ліку, на нямецкі нацыянал-сацыялізм, асабліва эзатэрычныя плыні СС (праз Юліуса Эволу і Германа Вірта), італьянскі фашызм (праз Юліуса Эволу), еўрапейскі рух Новых правых (праз Алена дэ Бенуа), італьянскую паліталогію, сацыялогію і філасофію (праз Клаўдзіа Муці).

## Праявы 
Традыцыяналізм характэрны для палітычнага рэакцыйнага руху. Для традыцыйнага грамадства, як і для ўнутраканфесійнай артадоксіі характэрны монацэнтрызм і аўтарытарызм.

Лічыцца, што ў мастацтве традыцыяналізм супрацьстаіць авангардызму. Аднак, шэраг традыцыяналістаў (да прыкладу, Эвала) спалучалі ў сваёй творчасці авангардызм і традыцыяналізм.

Для гендарнага традыцыяналізму характэрныя патрыярхальныя сямейныя адносіны, што дрэнна спалучаецца з канцэпцыяй роўных правоў, і з крызіснымі жыццёвымі рэаліямі, у якіх людзям даводзіцца змяняць свае сацыяльныя ролі па эканамічных прычынах, аднак нельга адназначна сказаць, што падобныя адносіны на постсавецкай прасторы выцясняюцца.

## Гл. таксама 
* Каталікі-традыцыяналісты
* Эгалітарызм
* Прагрэсівізм
* Фемінізм
* Неаеўразійства

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Сацыялогія
Катэгорыя:Філасофскія кірункі і школы
Катэгорыя:Сацыяльная філасофія
Катэгорыя:Палітычная філасофія
Монацэнтрызм

**Монацэнтрызм** (ад мана- і  — цэнтр, цэнтр), вучэнне пра паходжанне чалавека сучаснага тыпу (*Homo sapiens*, неаантропа), які яшчэ не дыферэнцыяваўся на расы, з адной вобласці зямнога шара ад адной формы старажытнага чалавека. На пазіцыях монацэнтрызму стаялі шматлікія савецкія антраполагі. Савецкі вучоны Я. Я. Рагінскі пашырыў паняцце монацэнтрызму і ўвёў новыя паняцці — шырокі монацэнтрызм, або дыцэнтрызм, паводле якога вобласць узнікнення неаантропа была параўнальна вялікая (выходзіла за межы Афрыкі). Комплексам сучасных даследаванняў пацвярджаецца вузкі монацэнтрызм афрыканскага паходжання чалавека.

## Гл. таксама 
* Генагеаграфі

## Літаратура 
* Моноцентризм // Биологический энциклопедический словарь / глав. ред. М. С. Гиляров. — М.: Советская энциклопедия, 1986. — С. 376.

Катэгорыя:Антрапалогія
Сенатар ЗША

**Сенатар ЗША** — член Сената ЗША, які прадстаўляе адзін са штатаў. Сенат складаецца з 100 сенатараў (па два ад кожнага штата). Сенатары абіраюцца тэрмінам на 6 гадоў, пры гэтым кожныя два гады праходзяць выбары траціны з агульнага складу сенатараў. Першапачаткова сенатары абіраліся заканадаўчымі сходамі адпаведных штатаў, пакуль у 1913 г. не была прынята 17-я папраўка да Канстытуцыі ЗША, якая дазволіла абіраць сенатараў прамым галасаваннем жыхароў штата.

Асоба, якая прэтэндуе на пасаду сенатара, павінна быць не маладзейшай за 30 гадоў, быць грамадзянінам ЗША не менш за 9 гадоў і, на момант абрання, з'яўляцца жыхаром штата, ад якога абіраецца.

Зарплата сенатара ЗША на студзень 2006 г. складала $165 тыс. у год.

## Гл. таксама 
* Спіс сенатараў ЗША

*
Жан III

**Жан III**:
* Жан III (1300—1355) — герцаг Брабанта і Лімбурга ў 1312—1355 гадах.
* Жан III (пам. 1429) — маркграф Намюра з 1418 года.
* Жан III Добры (1286—1341) — герцаг Брэтонскі з дынастыі Дро, віконт Ліможскі, граф Рычманд.
* Жан III дэ Брыен (пам. 1302) — граф д’Э з 1294, граф дэ Гін з 1295.
* Жан III дэ Шалон-Арле (пам. 1418) — сеньёр дэ Віто і дэ Кюізо, сеньёр д’Арле, прынц Аранскі, сеньёр д’Аргель.
* Жан III д’Альбрэ (1469—1516) — першы кароль Навары з дому Альбрэ.
* Жан III д’Арманьяк (каля 1359—1391) — граф дэ Каменж, граф д’Арманьяк, дэ Фезансак і дэ Радэз.

## Гл. таксама 
* Жан II
* Жан I
* Жан IV
* Жан V
Падраснік

у падрасніку.]]
**Падра́снік** — ніжняе аблачэнне праваслаўнага ці ўніяцкага духавенства, доўгае да пят з наглуха зашпіленым каўняром і вузкімі рукавамі, надзяваецца пад расу. У манахаў падраснік абавязкова чорнага колеру, у іншых ён можа быць цёмна-сінім, карычневым, шэрым або белым.

## Літаратура 
* *Завальнюк У.М.* Энцыклапедычны слоўнік рэлігійнай лексікі беларускай мовы / У. М. Завальнюк, М. Р. Прыгодзіч, В. К. Раманцэвіч. — Мінск, Изд-во Гревцова, 2013. — 808 с. ISBN 978-985-6954-73-6.

Катэгорыя:Аблачэнне праваслаўнага і ўніяцкага духавенства
Мультыплікатыўная функцыя

У тэорыі лікаў, **мультыплікатыўная функцыя** ― арыфметычная функцыя f(m), такая што
:: f(m_1 m_2) = f(m_1)f(m_2)
для любых узаемна простых лікаў m_1 і m_2.

Звычайна мяркуецца, што  не роўная тоесна нулю, гэта раўназначна ўмове
:: f(1)=1.

Мультыплікатыўная функцыя называецца **моцна мультыплікатыўнаю**, калі
:: f(p^\alpha) = f(p)
для ўсіх простых p і ўсіх натуральных \alpha.

У тэорыі лікаў функцыі f(m), якія задавальняюць умову мультыплікатыўнасці для *ўсіх* натуральных m_1, m_2, называюцца **цалкам мультыплікатыўнымі** (**поўнасцю мультыплікатыўнымі**).

Варта адзначыць, што па-за тэорыяй лікаў пад **мультыплікатыўнаю функцыяй** разумеюць любую функцыю f, вызначаную на некаторым мностве X так, што
:: f(x_1 x_2) = f(x_1) f(x_2)
*для любых* x_1, x_2 \in X.

## Прыклады 
* Функцыя \tau(m) ― лік натуральных дзельнікаў натуральнага m.
* Функцыя \sigma(m) ― сума натуральных дзельнікаў натуральнага m.
* Функцыя Эйлера \varphi(m).
* Функцыя Мёбіуса \mu(m).
* Функцыя \frac{\varphi(m)}{m} з'яўляецца моцна мультыплікатыўнаю.
* Ступенная функцыя f(m)=m^\alpha з'яўляецца цалкам мультыплікатыўнаю.

## Уласцівасці 
Калі f(m) — мультыплікатыўная функцыя, то функцыя
:: g(m) = \sum_{d|m} f(d)
таксама будзе мультыплікатыўнаю. Наадварот, калі функцыя g(m), вызначаная гэтымі суадносінамі, з'яўляецца мультыплікатыўнаю, то і зыходная функцыя f(m) таксама мультыплікатыўная.

Больш таго, калі f(m) і g(m) — мультыплікатыўныя функцыі, то мультыплікатыўнаю будзе і іх згортка Дзірыхле
:: h(m) = \sum_{d|m} f(d) g\left(\frac{m}{d}\right).

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Гл. таксама 
* Арыфметычная функцыя

Катэгорыя:Арыфметычныя функцыі
Паланізм

**Палані́зм** (ад  — польскі) — слова, запазычанае з польскай мовы.

## У беларускай мове 
У беларускую мову паланізмы пачалі пранікаць з канца XIV стагоддзя. Актыўнае папаўненне слоўніка беларускай мовы паланізмамі працягвалася да 1930-х гадоў. Запазычанне іх адбывалася 2 шляхамі: вусным (у выніку зносін беларусаў з палякамі як суседнім народам і прадстаўнікамі польскага народа, што жылі на Беларусі) і пісьмовым (праз пераклады твораў з польскай мовы на беларускую) і «*так что*» (*tak co*), часціца «*якобы*» (*jakoby*), канструкцыя «*что за*» (*co [to] za*), «*принимать за кого*» (*przyjąć za kogo*).

Шмат паланізмаў ва ўкраінскай мове: «*натхнення*», «*коштовність*», «*вартість*».

Шэраг паланізмаў ёсць у нямецкай мове, напрыклад «*Gurke*» (агурок), «*Steiglitz*» (шчыгол), а таксама ў іншых еўрапейскіх мовах. У некаторых выпадках іх цяжка адрозніць ад іншых славізмаў, якія прыйшлі з чэшскай і лужыцкай моў, напрыклад такіх як «*Quark*» (тварог).

У англійскай мове паланізмы звычайна звязаны з польскай культурай, напрыклад «*kielbasa*» (каўбаса), «*hetman*» (гетман).

Катэгорыя:Запазычанні
Катэгорыя:Беларуская мова
Катэгорыя:Польская мова
Бораш

**Бораш** () — венгерскае прозвішча. Вядомыя носьбіты:

* Дэнеш Бораш (нар. 1988) — венгерскі шахматыст, гросмайстар (2009).
* Петэр Бораш (нар. 1928) — венгерскі дзяржаўны і палітычны дзеяч.
Спіс дзяржаў — членаў Еўрапейскага саюза паводле колькасці насельніцтва

Гэта спіс дзяржаў — членаў Еўрапейскага саюза, адсартаваны паводле колькасці насельніцтва.

## Гл. таксама 
* Спіс краін Еўрапейскага саюза

Насельніцтва ЕС
Катэгорыя:Насельніцтва паводле краін
*
Спіс краін паводле ўзроўню смяротнасці насельніцтва

[thumb|Узровень смяротнасці паводле краін на 1000 чал.(паводле даных [CIA World Factbook на 2009 год)]]
Гэты артыкул складаецца з двух версій спісу краін паводле **агульнага каэфіцыента смяротнасці**. Агульны каэфіцыент смяротнасці адносіцца да колькасці смерцяў на працягу пэўнага перыяду, падзеленага на чалавека-гады, пражытыя насельніцтвам за гэты перыяд. Гэта выражаецца ў колькасці памерлых на 1000 чалавек насельніцтва.

Першы спіс заснаваны на пяцігадовых адзнаках Арганізацыі Аб'яднаных Нацый. Сярэдні агульны каэфіцыент смяротнасці ва ўсім свеце ацэньваецца ў 8,6 смерцяў на тысячу насельніцтва.

Другі спіс заснаваны на даных Сусветнай кнігі фактаў ЦРУ па ацэнках на 2009 год.

|

|}

## Гл. таксама 
* Смяротнасць

Смяротнасць
Катэгорыя:Спісы:ААН
Сегрэгацыя

**Сегрэгацыя** (позне) — палітыка прымусовага аддзялення якой-небудзь групы насельніцтва. Звычайна згадваецца як адна з формаў рэлігійнай і расавай дыскрымінацыі (аддзяленне групы па расавай ці этнічнай прыкмеце). Адрозніваецца сегрэгацыя дэ-юрэ і дэ-факта. Сегрэгацыя дэ-юрэ, або адміністрацыйная сегрэгацыя, была вельмі распаўсюджана ў Сярэднявеччы і Новы час у германскіх і англасаксонскіх краінах, а таксама іх калоніях (Германія, ЗША, Брытанская імперыя, ПАР, Ірландыя, Прыбалтыка і г.д.), але практычна знікла пасля поспехаў, дасягнутых рухам за правы чалавека ў другой палове XX стагоддзя і цяпер сустракаецца вельмі рэдка. Аднак у большасці краін, дзе некалі існавала адміністрацыйная сегрэгацыя, яна дагэтуль можа існаваць дэ-факта. Так у ЗША дагэтуль існуе сегрэгацыя навучальных устаноў, а таксама спальных раёнаў, гандлёвых цэнтраў, устаноў і г.д.

Сегрэгацыя можа набываць новыя формы (практыка чырвонай рысы). Узнікаюць новыя феномены: гіперсегрэгацыя, рэсегрэгацыя,  і інш.

Не варта блытаць сегрэгацыю з дыскрымінацыяй. Дыскрымінацыя — больш агульная з'ява, якая не абавязкова ўключае сегрэгацыю.

## Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка 
Сегрэгацыя ў Паўднёва-Афрыканскім Саюзе (ПАС; з 1961 года Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка, ПАР) пачалася з прыходам у 1948 годзе да ўлады Нацыянальнай партыі і абвяшчэннем апартэіду афіцыйнай дзяржаўнай палітыкай. «Нябелае» насельніцтва прымусова перасялялася ў бантустаны.

## ЗША 
Два стагоддзі ў ЗША існавала расавая сегрэгацыя і палітыка-сацыяльная дыскрымінацыя, пакуль 2 ліпеня 1964 года прэзідэнтам Лінданам Б. Джонсанам не быў прыняты закон аб грамадзянскіх правах, які паставіў сегрэгацыю па-за законам. Насуперак шырока распаўсюджанаму меркаванню, сегрэгацыя як дзяржаўная палітыка была распаўсюджана і за межамі Поўдня ЗША, а ў сферы прыватнага жыцця — на ўсёй тэрыторыі краіны.

## Ізраіль 
Архібіскуп Кейптаўнскі Дэсманд Туту абвінаваціў Ізраіль у палітыцы апартэіду, паказваючы на розныя сітуацыі зневажэння жыхароў акупаваных тэрыторый. Прыкладам таму служыць ахоўная сцяна вакол Самарыі і сцяна бяспекі вакол Газы, пабудаваная для абароны Ізраіля ад палесцінскіх тэрарыстаў. Таксама згадваюцца некаторыя дыскрымінацыйныя законы дзяржавы Ізраіль. Арганізацыя «Міжнародная амністыя» у 2003 годзе патрабавала ад Кнэсета адхіліць праект закона, які забараняе палесцінскім мужам і жонкам ізраільскіх грамадзян пражываць на тэрыторыі самой дзяржавы Ізраіль. 

## Іншыя дзяржавы 
Законы, аналагічныя паўднёваафрыканскім і амерыканскім, існавалі да 1965 года ў Аўстраліі. У мяккіх формах расавага апартэіду вінавацяцца, сярод іншых дзяржаў, Францыя і Бразілія. Адносна Кубы гаворка ідзе пра турыстычны апартэід: мясцовыя жыхары пазбаўлены правы карыстацца сэрвісамі, якія даступны замежнікам. У Кітайскай Народнай Рэспубліцы развіта сялянская сегрэгацыя: ускладненая сістэма рэгістрацыі не дазваляе сельскім жыхарам сяліцца ў гарадах.

## Гл. таксама 
* Дэсегрэгацыя
* Стратыфікацыя
* Законы Джыма Кроу
* Апартэід
*  — антонім сегрэгацыі
* Дыскрымінацыя
* Рэлігійная сегрэгацыя
* Гета
* Агрэгацыя

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Праблема — сегрэгацыя ў школах Артыкул з сайта Рускай службы Бі-Бі-Сі.

Катэгорыя:Сацыялогія
Рэспубліка Крым

**Рэспубліка Крым** (, , ) — суб'ект Расійскай Федэрацыі, уваходзіць у склад Паўднёвай федэральнай акругі, утвораны 18 сакавіка 2014 г. Займае большую частку Крымскага паўвострава.

Рэспубліка Крым была абвешчаная 17 сакавіка 2014 года на тэрыторыі Аўтаномнай Рэспублікі Крым і горада Севастопаля, якія ўваходзілі ў склад Украіны. Самастойнасць Рэспублікі Крым была прызнана толькі Расійскай Федэрацыяй. Абвяшчэнне незалежнасці падтрымана часткова прызнанымі Рэспублікай Абхазія і Рэспублікай Паўднёвая Асеція.

18 сакавіка 2014 Рэспубліка Крым прынята ў склад Расіі, пры гэтым горад Севастопаль стаў асобным суб'ектам РФ. Міжнародная супольнасць не прызнала ўключэнне Крыма ў склад Расіі і лічыць яго анексіяй часткі тэрыторыі Украіны.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Крымская федэральная акруга
Катэгорыя:Анексія Крыма Расіяй
Біятлон на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 — індывідуальная гонка (мужчыны)

Індывідуяльная гонка на 20 кіламетраў сярод мужчын у біятлоне на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года прайшла 13 лютага. У спаборніцтвах прынялі ўдзел 89 біятланістаў з 31 краіны. Месцам правядзення гонкі стаў лыжна-біятлонны комплекс Лаўра. Спаборніцтвы пачаліся ў 18:00 па беларускім часе.

Другое алімпійскае золата Сочы ва ўпартай барацьбе здабыў француз Мартэн Фуркад. Лепшым з беларусаў стаў Уладзімір Чапелін, які фінішаваў 49-м. Срэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў-2010 у індывідуяльнай гонцы Сяргей Новікаў заняў 54-е месца ўслед за Яўгенам Абраменка. Дэбютаваўшы на Алімпійскіх гульнях Аляксандр Дарожка стаў 80-м.
 

## Медалісты 
## Вынікі 
## Спасылкі 
* Вынікі індывідуяльнай гонкі на афіцыйным сайце Зімовых Алімпійскіх гульняў 2014
Ян Хуаньі

**Ян Хуаньі** (Yang Huanyi, 1906—2004) — кітаянка, апошняя (згодна з большасцю меркаванняў) носьбітка сакрэтнай жаночай мовы нюй-шу (мела пісьмовую форму), якая выкарыстоўвалася жанчынамі Кітая на працягу прыкладна 400 гадоў. 20 верасня 2004 года яна памерла ва ўзросце 98 гадоў.

Згодна з дадзенымі японскіх даследчыкаў, некалькі носьбітаў перажылі Хуаньі і былі знойдзены ўжо пасля яе смерці. Дакладнасць гэтай інфармацыі не ўсталявана.

## Спасылкі 
* Артыкул у ГЕО

Катэгорыя:Апошнія носьбіты моў
Мекленбург

thumb|300px|Мекленбург 1815—1934
**Ме́кленбург** () — рэгіён на поўначы Германіі, цяпер частка зямлі Мекленбург — Пярэдняя Памеранія. Найбуйнейшыя гарады Мекленбурга: Ростак, Шверын, Штральзунд, Грайфсвальд, Вісмар, Нойбрандэнбург.

## Назва 
На старасаксонскай гаворцы *мікл* (*mikil*) азначала «вялікі», а слова *бург* (*burg, borg, borch*) на сярэдне-ніжненямецкім азначае *замак, крэпасць* (крэмль). У X—XI стст. была ва ўжытку назва *Mikilinborg* («вялікі замак», «вялікі град», «Велеград»). Імя звязана з пэўным месцам, паселішчам, якое і сёння носяць яшчэ назву *Burg Mecklenburg* — радавой крэпасцю абадрыдскай княжацкай дынастыі Ніклатынгаў (нашчадкаў князя Ніклата).

## Гісторыя 
Паводле апошніх археалагічных даных, тэрыторыя сучаснага Мекленбурга была заселена славянскімі плямёнамі з найстаражытных часоў. Аднак паводле нямецкіх хронік, славяне засялілі гэту тэрыторыю толькі ў раннім Сярэднявеччы (у V—VII стст.). Гэта былі плямёны абадрытаў (гл. бодрычы), якімі кіравалі спадчынныя і выбарныя князямі, што пацвярджаецца як археалагічнымі данымі, так і пісьмовымі крыніцамі.

Падчас далучэнні земляў абадрытаў (бодрычаў) да Германіі (Усходне-Франкскай дзяржавы) X—XII стст., пачынаецца міграцыя нямецкага насельніцтва з цэнтральных рэйнскіх абласцей на поўнач і ўсход ад Эльбы — так званае «ўсходняе нямецкае перасяленне» (у некаторых крыніцах раней звалася «ўсходняя нямецкая каланізацыя»), якая дасягнула свайго апагею ў XIV стагоддзі.

Разам з нямецкімі феадаламі і знаццю перасяляліся сяляне і жыхары гарадоў (бюргеры). Пра сумеснае славянска-германскае пражыванне, суіснаванне на тэрыторыі Мекленбурга сведчаць захаваныя славянскія тапонімы, запісы ў царкоўных кнігах, радаводы.

Спадчынныя герцагі Мекленбурга выводзілі свой радавод да мясцовых абадрыцкіх князёў (родапачынальнік герцаг з 1178 года Генрых Борвін I, сын апошняга князя бодрычаў Прыбыслава II).
Нямецкая радавая знаць паступова выцесніла ўладанні дацкай кароны, якая панавала ў прыбярэжнай зоне Балтыйскага мора, а нямецкія гандляры і рамеснікі заклалі сацыяльную аснову вольных ганзейскіх гарадоў. Сярод гараджан і прадстаўнікоў сельскай знаці славянскія імёны вядомыя па запісах аж да 15-16 стагоддзяў, у тым ліку часта сустракаецца радавое імя Вент (Венд, ), г.зн. «славянін». Пазней славянскія імёны, падчас хрысціянізацыі, раствараюцца ў агульнай масе нямецкіх хрысціянскіх імёнаў.

У гістарычны перыяд позняга Сярэднявечча — пачатку Новага часу на тэрыторыі Мекленбурга існавалі асобныя дзяржаўныя ўтварэнні (герцагства, вялікае герцагства). У 1701 тэрыторыя Мекленбурга была падзелена на дзве дзяржавы з абмежаванай аўтаноміяй: герцагствы Мекленбург-Шверын і Мекленбург-Стрэліц. У 1814—1815 на Венскім кангрэсе іх статус быў павышаны да тытула вялікага герцагства. Яны трапляюць пад пратэкцыю каралеўства Прусія і ўваходзяць у Германскі саюз.

У 1918—1919, пасля кароткага перыяду дзяржаўнай незалежнасці, абедзве тэрыторыі ўваходзяць у Веймарскую рэспубліку і ў 1937 годзе пасля прыняцця «Закона вялікага Гамбурга» набываюць сучасны адміністрацыйны статус і тэрыторыю.

Катэгорыя:Мекленбург-Пярэдняя Памеранія

Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Германіі
Пфаф

**Пфаф** - нямецкае прозвішча.
## Вядомыя носьбіты 
### Навукоўцы 
* Іаган Фрыдрых Пфаф - нямецкі матэматык
* Іаган Вільгельм Андрэас Пфаф - нямецкі матэматык і астраном, замежны член Пецярбургскай акадэміі навук, брат Іагана Фрыдрыха Пфафа
* Хрысціян Генрых Пфаф - нямецкі фізік і хімік, брат Іагана Фрыдрыха Пфафа
### Спартоўцы 
* Жан-Мары Пфаф - бельгійскі футбаліст, брамнік
* Альфрэд Пфаф - футбаліст зборнай каманды ФРГ, нападнік

Катэгорыя:Нямецкія прозвішчы
Шыпіёнэ Баргезэ

Яго Высокапраасвяшчэнства кардынал **Шыпіёнэ Баргезэ** (*Сцыпіён Баргезэ*, , ; 1 верасня 1577, Рым — 2 кастрычніка 1633, Рым) — італьянскі кардынал-пляменнік Папы Рымскага Паўла V. Праславіўся як мецэнат і нястомны калекцыянер мастацтва (у першую чаргу, антычнага).

## Біяграфія 
Шыпіёнэ нарадзіўся ў сям’і Франчэска Кафарэлі і Артэнсіі Баргезэ і спачатку насіў прозвішча Кафарэлі. У бацькі не было сродкаў аплачваць навучанне Шыпіёнэ, і за яго вучобу сродку ўносіў дзядзька па матчынай лініі, Каміла Баргезэ (будучы Папа Рымскі Павел V). Пасля 1605 года, калі Каміла Баргезэ ўзышоў на папскі прастол, ён дастаткова хутка прысвоіў Шыпіёнэ званне кардынала, што давала яму права выкарыстоўваць імя і герб Баргезэ. У гады кіравання Паўла V кардынал Баргезэ валодаў велізарнай уладай у якасці сакратара Папы і главы ватыканскага ўрада. Ад свайго імя і ад імя Папы Шыпіёнэ збіраў шматлікія падаткі і зборы, набыў велізарныя ўчасткі зямлі для сямейства Баргезэ. Кардынал Баргезэ памёр у 1633 годзе ў Рыме і пахаваны ў капэле Баргезэ ў цэрквы Санта-Марыя-Маджорэ.

## Мецэнат і калекцыянер 
Кардынал Баргезэ дзякуючы сваёй пасадзе «кардынала-пляменніка»
мог скупляць за бесцань або канфіскоўваць творы мастацтва. Так «Зняцце з крыжа» Рафаэля было вывезена з Перуджы, а «Мадонна Палафрэньеры» Караваджа была перавезена з сабора Святога Пятра. Шыпіёнэ Баргезэ быў адным з галоўных заступнікаў і замоўцаў Джавані Ларэнца Берніні.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кардыналы Італіі
Катэгорыя:Вялікія пенітэнцыярыі
Катэгорыя:Архібіскупы балонскія
Катэгорыя:Мецэнаты Італіі
Катэгорыя:Калекцыянеры мастацтва
Катэгорыя:Баргезэ
Players Tour Championship 2011/2012 – Этап 2 (снукер)

**Players Tour Championship 2011/2012 – Этап 2** — прафесійны нізкарэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 6 па 10 жніўня 2011 года ў паўднёва-заходняй акадэміі снукера, у Глостэры, Англія. Прызавы фонд турніру склаў £50,000, з якіх £10,000 атрымаў пераможца.

Катэгорыя:Players Tour Championship 2011/2012 (снукер)
Сезон 2013 ФК Шахцёр Салігорск

У 2013-м годзе футбольны клуб «Шахцёр» з Салігорска прымаў удзел у чатырох афіцыйных турнірах: 
* Чэмпіянаце Беларусі 2013 (2 месца), 
* Кубку Беларусі 2012/2013 (вылет у чвэрцьфінале), 
* Кубку Беларусі 2013/2014 (выхад у чвэрцьфінал),
* Лізе Еўропы 2013/2014 (вылет у другім кваліфікацыйным раўндзе)

## Склад каманды 
### Ігракі 
* Капітан каманды:  Андрэй Лявончык

### Трэнерскі штаб 
*  Уладзімір Журавель (1971 г.н.) − галоўны трэнер
*  Ігар Гарэлаў (1972 г.н.) − трэнер
*  Аляксандр Новік (1975 г.н.) − трэнер
*  Павел Хасяневіч (1979 г.н.) − трэнер
*  Эдуардас Курскіс (1976 г.н.) − трэнер брамнікаў (гуляючы трэнер)
*  Вадзім Ласоўскі (1975 г.н.) − галоўны трэнер дубля

### Трансферы зіма 2012—2013 
#### Прыйшлі ў клуб 
* З арэнды

#### Пакінулі клуб 
* У арэнду

### Трансферы лета 2013 
Улетку 2013 уласна ў камандзе не адбылося ніякіх змяненняў, толькі нападнік Аляксей Пятроў, вярнуўшыся з арэнды ў брэсцкім «Дынама», зноў адправіўся ў арэнду, ужо ў «Іслач».

## Спасылкі 
* Сезон 2013 на сайце football.by
* Сезон 2013 на сайце teams.by

2013
Шахцёр Салігорск
Грос-адмірал

**Грос-адмірал** — вышэйшае ваенна-марское званне ў Аўстра-Венгрыі (1867—1918), Германскай імперыі (1871—1918) і Трэцім рэйху (1933—1945). Яму адпавядала званне генерал-фельдмаршал у сухапутнай арміі.

## Грос-адміралы 
### Аўстра-Венгрыя 
* 1911 — Карл Стэфан, эрцгерцаг Аўстрыйскі
* 5 мая 1916 — Антон Гаус (1851—1917)
* 1 лістапада 1916 — Карл, эрцгерцаг Аўстрыйскі, у 1916—1918 Карл I, імператар Аўстра-Венгрыі (1887—1922)
* 9 кастрычніка 1916 — Генрых, прынц Прускі (1862—1929)
* 1917 — Вільгельм II, імператар Германіі (1859—1941)

### Германская імперыя 
* 3 мая 1900— Вільгельм II, імператар Германіі (1859—1941)
* 28 чэрвеня 1905 — Ганс фон Кестэр (1844—1928)
* 13 ліпеня 1905 — Оскар II, кароль Швецыі і Нарвегіі (1829—1907)
* 4 верасня 1909 — Генрых, прынц Прускі (1862—1929)
* 27 студзеня 1911 — Альфрэд фон Цірпіц (1849—1930)
* 31 мая 1918 — Генінг фон Гольтцэндорф (1853—1919)

### Трэці рэйх 
* 1 красавіка 1939 — Эрых Рэдэр (1876—1960)
* 30 студзеня 1943 — Карл Дзёніц (1891—1980)

Катэгорыя:Ваенна-марскія званні
Непатызм

**Непаты́зм** (ад , Р. скл.  — унук, пляменнік), таксама **кумаўство́** — фаварытызм (напрыклад, пры найманні на працу), які падаецца сваякам або сябрам, па-за залежнасцю ад прафесійных добрых якасцей. У больш вузкім сэнсе — раздача Рымскімі Папамі дзеля ўмацавання сваёй улады прыбытковых пасад, вышэйшых царкоўных званняў або земляў блізкім сваякам. Быў шырока распаўсюджаны ў XV—XVI стст.

## Гісторыя 
### У каталіцкай царкве 
Непатызм з'явіўся ў Сярэднявеччы, калі Папы Рымскія, клапоцячыся пра ўмацаванне сваёй улады, сталі раздаваць вышэйшыя царкоўныя пасады, у першую чаргу кардынальскія шапкі, сваім сваякам. Імі былі спачатку пляменнікі, адсюль і назва непатызм. Пазней, асабліва ў XV—XVI стст., імі былі незаконнанароджаныя дзеці. Напрыклад, Аляксандр VI зрабіў кардыналам свайго сына Чэзарэ, а Папа Павел III — сваіх унукаў. Непатызм пачынае зжываць сябе да XVIII стагоддзя. Па распараджэнні Папы Інакенція XII, у кардынальскай калегіі мог быць толькі адзін непат. Да XIX стагоддзя непатызм у царкоўнай іерархіі паступова сышлі на нішто.

## У палітыцы 
Найвышэйшага размаху непатызм дасягнуў у эпоху Адраджэння, калі Папы Рымскія ператварыліся ў італьянскіх князёў і імкнуліся набыць для свайго шматлікага нашчадства княствы і герцагствы. З'явіліся цэлыя «папскія» дынастыі, такія як сем'і Арсіні, Конці, дэла Роверэ, Медычы, Борджыя, Пікаламіні, Савелі. Пазней з'явіўся тэрмін «чорная знаць»: гэта нашчадкі непатаў, якія сталі княжацкімі ці герцагскімі фаміліямі, такія, як Банкампаньі, Баргезэ, Барберыні, Памфілі, Кіджы, Адэскалькі, Людавізі, Альбані, Русполі, Руфа і шматлікія іншыя.

## У сучаснай палітыцы 
У сучасным свеце эксперты таксама адзначаюць існаванне непатызму. У той ці іншай форме ён уласцівы пераважнай большасці краін. Вышэйшыя чыноўнікі, як правіла, не могуць перадаць сваю ўладу дзецям непасрэдна, аднак яны выкарыстоўваюць магчымасці для прадастаўлення сваім блізкім сваякам, напрыклад, кіруючых пасад у буйных бізнес-структурах. Шкода ад непатызму складаецца ў тым, што чалавек, які прызначаецца на новую пасаду, не праходзіць прафесійны адбор і часта не з'яўляецца добрым спецыялістам. У адпаведнай канвенцыі ААН непатызм — разнавіднасць карупцыі.

## Гл. таксама 
* Фаварытызм
* Кранізм
* Парнакратыя
* Кумаўскі капіталізм
* Карупцыя
* Алігархія
* Мерытакратыя

## Спасылкі 
* Прызначэнне сваякоў на важныя пасады, або «непатызм»: спроба першых асоб пашырыць сваю сям'ю да маштабаў дзяржавы  
* Непатызм, або Усемагутныя Папскія Пляменнікі 

Катэгорыя:Карупцыя
Катэгорыя:Каталіцтва
Катэгорыя:Гісторыя папства
Players Tour Championship 2010/2011 (снукер)

**Players Tour Championship 2010/2011** — серыя снукерных турніраў, якія праходзілі з 24 чэрвеня 2010 года па 20 сакавіка 2011 года ў Шэфілдзе і кантынентальнай Еўропе. 6 турніраў, якія праходзілі не ў Шэфілдзе, сфарміравалі «Еўра Players Tour Championship». 12 турніраў серыі  мелі нізкарэйтынгавы статус, а апошні, фінал PTC, быў рэйтынгавым турнірам. У фінальны турнір патрапілі 24 гульцы, якія займалі вышэйшыя пазіцыі ў рэйтынгу серыі і прынялі ўдзел мінімум у шасці нізкарэйтынгавых турнірах у сезоне.

## Вынікі 
### Фіналісты турніраў серыі 
### Фіналісты турніраў серыі паводле краін 

Катэгорыя:Снукерны сезон 2010/2011
Players Tour Championship 2010/2011 – Этап 1 (снукер)

**Players Tour Championship 2010/2011 – Этап 1** (таксама вядомы як *Star Xing Pai Players Tour Championship 2010/2011 – Этап 1* ад назвы спонсара) — прафесійны нізкарэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 24 па 27 чэрвеня 2010 года ў акадэміі сусветнага снукера, у Шэфілдзе, Англія. Прызавы фонд турніру склаў £50,000, з якіх £10,000 атрымаў пераможца.

Катэгорыя:Players Tour Championship 2010/2011 (снукер)
Пікаламіні

**Пікаламіні** () — высакароднае італьянскае сямейства, якое мела вялікі ўплыў у Сіене пачынаючы з XIII стагоддзя.

У 1220 годзе Энгельберта д’Уга Пікаламіні атрымаў ад імператара Фрыдрыха II уладанне Монтэртары ў Валь д’Орчы, каля Сіены, ва ўзнагароду за службу. У самой Сіене сямейства валодала дамамі і вежамі, а таксама замкамі на тэрыторыі Сіенскай рэспублікі. Дзякуючы гандлю Пікаламіні набылі велізарныя багацці і мелі свае канторы ў Генуі, Венецыі, Аквілеі, Трыесце, а таксама ў розных гарадах Францыі і Германіі.

Пікаламіні падтрымлівалі палітычную плынь гвельфаў у канфлікце, які раздзіраў Сіену, і двойчы выганяліся з горада гібелінамі. Хоць пры падтрымцы Карла Анжуйскага Пікаламіні змаглі вярнуцца ў Сіену і захавалі свае замкі, палацы і шырокія зямельныя ўладанні, яны страцілі свой камерцыйны ўплыў, які перайшоў да фларэнтыйцаў.

Шматлікія прадстаўнікі роду Пікаламіні дамагаліся поспеху на царкоўнай, ваеннай і дзяржаўнай службе, у тым ліку двое, Энеа Сільвіа Пікаламіні (Пій II) і Франчэска Нані Пікаламіні (Пій III), сталі Рымскімі Папамі.

## Вядомыя прадстаўнікі роду 
* Энеа Сільвіа Пікаламіні (Пій II) — Папа Рымскі
* Франчэска Нані Пікаламіні (Пій III) — Папа Рымскі
* Джакама Пікаламіні (1422—1479) — кардынал
* Агасціна Пікаламіні (1435-1496) - біскуп і папскі цырымоніймайстар
* Джавані Пікаламіні (1475–1537) — папскі легат, кардынал
* Алесандра Пікаламіні (1508—1579) — астраном
* Франчэска Пікаламіні (1582—1651) — генерал таварыства езуітаў
* Атавіа Пікаламіні (1599—1656) — генерал-фельдмаршал Свяшчэннай Рымскай імперыі
* Альфонса Пікаламіні, герцаг дзі Монтэмарчана — кандацьер і знакаміты разбойнік

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дынастыі Італіі
Катэгорыя:Сіена
Памфілія

**Памфілія** (, ) — гістарычная вобласць на паўднёвым узбярэжжы Малой Азіі (цяпер Турцыя). Межавала на Захадзе з Лікіяй, на ўсходзе — з Кілікіяй, на поўначы — з Пісідыяй, з поўдня абмывалася залівам Анталья, які ў старажытнасці называўся Памфілійскім морам.

Аўтахтоннае насельніцтва Памфіліі па мове належала да хета-лувійскай галіны індаеўрапейскай моўнай сям’і.

З XIII ст. да н.э. на тэрыторыю Памфіліі пачалося пранікненне грэкаў-ахейцаў. У VIII-VII ст.ст. да н.э. (так званая вялікая грэцкая каланізацыя) у Памфіліі пасяліліся эалійцы і дарыйцы з Аргаса і з Родаса. Заснаваны гарады, з якіх самыя вядомыя (з захаду на ўсход): Ольвія, Аталія, Перга, Аспенд, Сіда (або Сідэ). Насельніцтва займалася сельскай гаспадаркай (садаводства, вінаградарства, аліўкаводства, збожжавыя культуры, сезам, але пераважнай была жывёлагадоўля) і рамёствамі (ткачы, фарбавальнікі, гарбары і інш.).

Нядоўгая самастойнасць грэчаскіх гарадоў Памфіліі завяршылася падпарадкаваннем усёй яе тэрыторыі Лідыі (пры цары Крозе, VI ст. да н.э.). З разгромам апошняга, з сярэдзіны VI ст. да н.э., Памфілія патрапіла пад уладу Ахеменідаў, і пры Дарыі I увайшла ў склад сатрапіі Іонія (разам з Эалідай, Карыяй, Мізіяй), якая плаціла ў казну персаў 400 талантаў срэбра ў год і пастаўлялай дапаможныя войскі і флот падчас грэка-персідскіх войнаў.

У 330-я гг. да н.э. Памфілія была захоплена Аляксандрам Македонскім. Пасля яго смерці Памфілія і ўся Малая Азія апынуліся ў эпіцэнтры барацьбы дыядохаў. Адным з першых ёю стаў валодаць Антыгон I Аднавокі, спачатку былы намеснікам Памфіліі, Фрыгіі і Лікіі, а ў 306 годзе да н.э. абвясціў сябе царом.

Пасля яго гібелі ў 301 годзе да н.э. Антыганіды адмовіліся ад малаазійскіх прэтэнзій, і на працягу 3-2 ст.ст. да н.э. Памфілія стала аб’ектам барацьбы паміж Пталямеямі і Селеўкідамі.

Пасля паражэння ад рымлян Антыёх III у 189 годзе да н.э. страціў усе тэрыторыі на захад ад Таўра, у тым ліку Памфілію. За дапамогу Рыму ў барацьбе з Селеўкідамі цар Пергамскага царства Эўмен II атрымаў частку Малой Азіі, уключаючы Памфілію, якая ўвайшла ў царства Аталідаў.

У 133 годзе да н.э., пасля смерці Атала III, Памфілія дасталася Рыму і ўвайшла ў склад правінцыі Азія. Потым рымляне неаднаразова мянялі статус Памфіліі. У далейшым Памфілія апынулася пад уладай Візантыі, а з XI ст. — пад уладай турак.

## Цікавы факт 
Прароцтва пра Памфілію ёсць у Настрадамуса (3 цэнтурыя, 60 катрэн)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Hans Rott: *Kleinasiatische Denkmäler aus Pisidien, Pamphylien, Kappadokien und Lykien.* Dieterich, Leipzig 1908 (Studien über christliche Denkmäler N.F. 5/6; online).
* Taner Korkut: *Girlanden-Ostotheken aus Kalkstein in Pamphylien und Kilikien. Untersuchungen zu Typologie, Ikonographie und Chronologie*. Verlag Philipp von Zabern, Mainz 2006 (Sarkophag-Studien Band 4).

Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Малай Азіі
Катэгорыя:Старажытны свет
Катэгорыя:Правінцыі Рымскай імперыі
Катэгорыя:Гісторыя Блізкага Усходу
Катэгорыя:Эліністычныя дзяржавы
Катэгорыя:Гістарычныя рэгіёны Турцыі
Жанна дэ Бурбон

**Жанна дэ Бурбон** (; , Венсен, Валь-дэ-Марн, Францыя — , , Францыя) — каралева Францыі, дачка П’ера I, герцага дэ Бурбон, і Ізабелы дэ Валуа, дачкі Карла Валуа і Маго дэ Сен-Поль. Жонка Карла V Мудрага.

## Біяграфія 
Жанна дэ Бурбон нарадзілася ў замку Венсен праз два тыдні пасля свайго кузена, будучага караля Францыі, Карла V Мудрага. Абодва дзіцяці былі ахрышчаны ў царкве Мантрэйль у адзін і той жа дзень.

8 красавіка 1350 года Жанна дэ Бурбон узяла шлюб з Карлам Валуа (1338—1380), будучым каралём Францыі Карлам V Мудрым (1364—1380). У 1364 годзе яна стала каралевай Францыі.

У той час, калі Жанна была яшчэ жонкай дафіна, Карл абвясціў пра сваю сувязь з Бетай дэ Касінель. Але пасля свайго ўкаранавання, якое адбылося 19 мая 1364 года, кароль зблізіўся з жонкай. Пасля Карл заўсёды цікавіўся меркаваннем Жанны па любым пытанні.

Жанна дэ Бурбон памерла пры нараджэнні сваёй дачкі Кацярыны. Жан Фруасар гаварыў пра гэту падзею так: «Калі каралева была цяжарная, урачы забаранілі ёй купацца і проціпаказалі ёй ванну. Нягледзячы на іх забарону, яна захацела купацца і адтуль прыйшло зло смерці.»

Пасля смерці Жанны Карл быў вельмі засмучаны. «Яна — маё прыгожае святло і сонца майго каралеўства», — казаў ён. Крысціна Пізанская пісала пра каралеўскую жалобу так: «Кароль быў вельмі сумны пасля скону каралевы; нягледзячы на яго вялікую мужнасць, смерць Жанны прычыніла яму такі вялікі боль і доўжыўся ён так доўга, што ніколі больш людзі не бачылі падобнай жалобы, бо яны кахалі адзін аднаго вялікім каханнем.»

## Сям’я і дзеці 
Муж: (з 8 красавіка 1350) Карл V Мудры (21 студзеня 1338 — 16 верасня 1380), сын караля Францыі Жана II Добрага, і Боны Люксембургскай. Даводзіўся Жанне дэ Бурбон кузенам. З іх 10 дзесяці дзяцей да сталага ўзросту дажылі толькі 2 сына:

# **Жанна** (1357—1360);
# **Жан** (1359—1364);
# **Бона** (1360—1360);
# **Жанна** (1366—1366);
# **Жан** (7 чэрвеня 1366 — 21 снежня 1366);
# '*Карл VI *Вар’ят*** (3 снежня 1368 — 21 кастрычніка 1422), кароль Францыі; 
# **Марыя** (1370—1377);
# **Людовік I Арлеанскі** (13 сакавіка 1372 — 23 лістапада 1407), герцаг Арлеанскі, заснавальнік Арлеанскай галіны дому дэ Валуа. Яго ўнук узышоў на прастол Францыі пад імем Людовіка XII;
# **Ізабела** (1373—1378);
# **Кацярына*' (1378—1388).

## Спасылкі 
* 
* 

## Гл. таксама 
* Спіс Дафін Францыі

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Каралевы і імператрыцы Францыі
Катэгорыя:Постаці Стагадовай вайны
Катэгорыя:Памерлі пры родах
Катэгорыя:Жанчыны Сярэдневякоўя
Віктар Лоба Эскалар

**Віктар Лоба Эскалар** (; нар.  г.) — іспанскі біятланіст, удзельнік зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 года.

## Кар’ера 
Да пераходу ў біятлон займаўся зімнім трыятлонам, у якім дабіўся значных поспехаў на нацыянальным узроўні. З’яўляецца 7-разовым чэмпіёнам Іспаніі (2004—2010), чэмпіёнам Еўропы 2005 года, чэмпіёнам Паўднёвай Амерыкі 2005 года. У 2008 годзе ўдзельнічаў у лыжнай гонке на 10 кіламетраў свабодным стылем на чэмпіянаце Іспаніі і стаў 10-м. У 2008 годзе абвешчаны спартсменам года Арагона.

У 2012 годзе ўпершыню стартаваў у гонках Кубка IBU. Лепшы яго вынік на заканчэнне сезону 2013/2014 — 35-е месца ў спрынце на этапе ў шведскім Ідрэ ў 2013 годзе.

У 2013 годзе прыняў удзел у чэмпіянаце свету. У спрынце фінішаваў 120-м, у індывідуяльнай гонцы — 94-м, у эстафеце разам з Самуэлем Пуліда Серана, Мануэлем Фернандэсам Муса і Педра Кінтана Арыясам адстаў ад пераможцаў на кола.

У 2014 годзе разам з Вікторыяй Падыяль Эрнандэс прадстаўляў Іспанію на зімовых Алімпійскіх гульнях. У спрынце стаў 84-м, а ў індывідуяльнай гонцы паказаў свой лепшы вынік у кар’еры — 74-е месца.

Ва ўнутраных спаборніцтвах выступае за клуб «Стадыум Касабланка» з Сарагосы.

## Спасылкі 
* Профіль IBU
* Профіль FIS
* Профіль на сайце Міжнароднага саюзу трыятлона (ITU)
* Профіль на сайце Федэрацыі зімовага спорту Іспаніі 
* Біяграфія 

Катэгорыя:Біятланісты Іспаніі
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Біятлон на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010

Спаборніцтвы па біятлону на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010, якія прайшлі з 13 па 26 лютага ў Алімпійскім парку Уістлера. Былі разгуляныя 10 камплектаў узнагарод, па 5 у мужчын і жанчын у спрынце, пераследванні, мас-старце, індывідуальнай гонцы, эстафеце.

Нарвежац Уле-Эйнар Б’ёрндален, выйграўшы срэбра ў індывідуальнай гонцы і золата ў эстафеце, давёў колькасць сваіх алімпійскіх узнагарод за кар’еру да 11 (6 залатых, 4 сярэбраных і 1 бронзавы). За ўсю гісторыю зімовых Алімпійскіх гульняў больш выйграў толькі лыжнік Б’ёрн Дэлі.

## Медалі 
(**Тлустым** вылучана самая вялікая колькасць медалёў у сваёй катэгорыі)

#### Мужчыны 
#### Жанчыны 
## Спартыўныя аб’екты 

## Кваліфікацыя 
## Спасылкі 
* Вынікі  

Катэгорыя:Спаборніцтвы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010
Турэцкае Падолле

**Правінцыя Падолле** (; ; ; , ) — пашалык Асманскай імперыі з 1672 па 1699 гады, які займаў тэрыторыю Падолля (на паўднёвым захадзе Украіны і паўночным усходзе Малдовы), на поўнач ад Едзісана.

Дагавор, заключаны ў горадзе Бучач (цяпер Украіна) 16 або 18 кастрычніка 1672 года паміж Рэччу Паспалітай і Асманскай імперыяй, завяршыў першы этап Польска-асманскай вайны (1672—1676). Кароль Міхаіл Вішнявецкі, які быў не ў стане сабраць дастатковую армію супраць асманаў, саступіў тэрыторыю Падолля асманам і пагадзіўся плаціць штогадовую даніну ў памеры 22 000 талераў.

Каб прадухіліць турэцкую пагрозу Рэчы Паспалітай, кароль Ян III Сабескі пабудаваў недалёка ад Камянца-Падольскага крэпасць — Акопы Святой Троіцы. У 1699 годзе пры каралі Аўгусце II Моцным Камянец-Падольскі з прылеглымі тэрыторыямі быў вернуты Рэчы Паспалітай у адпаведнасці з Карлавіцкім дагаворам.

Катэгорыя:Асманскія правінцыі
Катэгорыя:Падолле
Едзісан

250px|thumb|Карта, выдадзеная ў Вене каля 1790 года з межамі Едзісанскай арды
**Едзісан** () — гістарычная вобласць сучаснай паўднёвай Украіны ў двурэччы Днестра і Паўднёвага Буга. На захадзе межавала з Буджакам, на поўначы — з Турэцкім Падоллем і ўваходзіла ў склад Асманскай імперыі (Сілістрыйскі пашалык).

## Гісторыя фармавання 
Едзісанская арда сфармавалася як частка Вялікай Нагайскай Арды ў стэпах паміж Волгай і Яікам, але ў XVII стагоддзі пад уздзеяннем калмыцкай міграцыі перавандравала на Кубань, адтуль яна перасялілася ў 1728 годзе ў гістарычную вобласць, якая носіць іх імя.

У 1770 годзе едзісанская арда колькасцю ў 8 тыс. чалавек з усімі іх султанамі, мурзамі і старшынамі прымае расійскае падданства, аднак паводле Кючук-Кайнарджыйскага дагавора 1774 года атрымлівае незалежнасць, але адразу ж уваходзіць у склад Крымскага ханства.

Крымскія намеснікі насілі тытул сераскір. Гістарычныя цэнтры рэгіёна — турэцкія крэпасці Хаджыбей, Ені-Дунья і Ачакаў. Самі нагайцы гарадоў не будавалі, а вялі качавы лад жыцця і жылі ў юртах.

## Далучэнне да Расіі 
У 1783 годзе, пасля далучэння Крыма да Расіі, Кацярына II выдала маніфест, які скасаваў дзяржаўнасць прычарнаморскіх орд, а ім самім прадпісвалася перасяліцца з наварасійскіх стэпаў у Заўралле. Сярод нагайцаў успыхнула паўстанне, якое было жорстка падушана Суворавым.

У далейшым тэрыторыя былога Едзісана ўвайшла ў склад Екацярынаслаўскага намесніцтва (1783—1795), Узнясенскага намесніцтва (1795—1796), Наварасійскай губерні (1796—1802), Мікалаеўскай губерні (1802—1803) і Херсонскай губерні (з 1803 г.) Расійскай імперыі.

Цяпер гэта тэрыторыя Адэскай вобласці і Мікалаеўскай вобласці Украіны.

## Спасылкі 
* А. Р. Андреев. История Крыма
* Иоганн Тунманн. Крымское ханство. III. Едисан или Западный Ногай

Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Украіны
Катэгорыя:Паўночнае Прычарнамор’е
Катэгорыя:Асманская імперыя
Катэгорыя:Гісторыя нагайцаў
Катэгорыя:Гісторыя Мікалаеўскай вобласці
Катэгорыя:Гісторыя Адэскай вобласці
Адэскалькі

**Адэскалькі** () — знатны італьянскі род, з якога выйшаў адзін Рымскі Папа і некалькі кардыналаў. У наш час глава сямейства носіць тытул ''князя Адэскалькі і Басана, герцага Сірміі, і з'яўляецца спадчынным магнатам Венгрыі і грандам Іспаніі. Пасля смерці Інакенція XI імператар, выражаючы сваю ўдзячнасць сямейству, перадаў Адэскалькі (на чале сямейства становіцца пляменнік Інакенція — Лівіа, ) зямельны надзел у Венгрыі (Сірміі) і дараваў княжацкі тытул.

### Эрба-Адэскалькі 
Гісторыя сямейства ўзыходзіць да Энрыка Эрба (), вікарыя Мілана ў 1165 годзе. У 1709 годзе Алесандра Эрба ажаніўся з Лукрэцыяй Адэскалькі, сястрой Інакенція XI. У 1714 годзе, пасля смерці Лівіа, Алесандра становіцца другім князем Адэскалькі і герцагам Сірміі ( ці *Sirmio*).

У XVIII стагоддзі герцагі Адэскалькі значна збяднелі і былі вымушаны распрадаць частку сваіх уладанняў.

## Прадстаўнікі 
right|177px|thumb|Партрэт Лівіа I Адэскалькі.
* Лівіа Адэскалькі (, пам. 1620) — венецыянскі банкір, бацька Бенедэта Адэскалькі.
* Бенедэта Адэскалькі (1611—1689) — 240-ы Папа Рымскі Інакенцій XI.
* Лівіа I Адэскалькі (, 1658—1713) — кандыдат на польскі прастол у 1697 годзе, пляменнік Бенедэта Адэскалькі.
* Бенедэта Эрба-Адэскалькі (, 1679—1740) — архібіскуп Мілана, кардынал з 1713 года.
* Антоніа Эрба-Адэскалькі (1712—1762) — архібіскуп Ніцы, генеральны вікарый Рыма ў 1759—1762 гады.

## Уладанні 
Да ўладанняў сям'я Адэскалькі адносяцца:
* замак Брачана, пабудаваны ў XIII стагоддзі князямі Арсіні. Замак быў набыты Лівіем Адэскалькі ў 1696 годзе і дагэтуль знаходзіцца ва ўладанні нашчадкаў.
* палацца Адэскалькі () у Рыме (на Piazza dei Santi Apostoli, 80).

## Спасылкі 
* Original 1922 Almanach de Gotha (edited by Justice Perthes) entry for the Odescalchi family, спасылка на генеалагічную даведку сямейства Адэскалькі.
* Odescalchi, радавод роду ад Лівія Адэскалькі.

## Гл. таксама 
* Спіс італьянскіх дынастый

Катэгорыя:Род Адэскалькі
Катэгорыя:Дынастыі Італіі
Міністр абароны ЗША

**Міністр абароны ЗША** () — афіцыйнае найменне міністэрскай пасады ў Кабінеце Прэзідэнта ЗША, адказнай за ўсе пытанні ў сферы кіраўніцтва Узброенымі сіламі ЗША ў мірны і ваенны час. З’яўляецца главой Міністэрства абароны ЗША. Прызначаецца Прэзідэнтам з ухвалення Сената. Па законе міністрам абароны ЗША не можа быць прызначаны грамадзянін, на працягу сямі гадоў пасля вызвалення ад абавязковай службы ў якасці афіцэра рэгулярных часцей Узброеных сіл ЗША (10-ы збор законаў ЗША, раздзел 113). Міністр абароны па іерархіі з’яўляецца шостым чалавекам у дзяржаве.

Гэта пасада з’явілася ў 1947 годзе, калі ваенна-марскія сілы, армію і нядаўна створаныя ваенна-паветраныя сілы былі аб’яднаны ў нацыянальнае ваеннае ведамства (*National Military Establishment*). У выніку буйной рэарганізацыі міністры арміі ЗША (сухапутных сіл) (*Department of the Army*), ВПС (*Department of the Air Force*) і ВМС (*Department of the Navy*) перасталі з’яўляцца членамі кабінета міністраў і былі падпарадкаваны міністру абароны. У 1949 годзе нацыянальнае ваеннае ведамства было пераназвана ў міністэрства абароны, гэта назва захавалася да нашага часу.

Унутры ўзброеных сіл ЗША міністра абароны часта завуць скарочана Сек-Дэф (*Secretary of Defense* — *SecDef*).

Міністр абароны і Прэзідэнт ЗША разам з’яўляюцца Упаўнаважаным нацыянальным камандаваннем (*National Command Authority* — *NCA*), якое можа прывесці ў дзеянне стратэгічную ядзерную зброю. Усё ядзернае ўзбраенне падпарадкоўваецца правілу двух чалавек (*two-man rule*). Паводле гэтага правіла, яны абодва павінны загадаць прывесці ў дзеянне ядзерныя сілы, каб загад быў выкананы.

Міністр абароны з’яўляецца главой Міністэрства абароны. Непасрэдна яму падпарадкоўваюцца:
* Намеснік міністра абароны, намеснік міністра абароны па матэрыяльна-тэхнічным забеспячэнні (*Under Secretary of Defense for Acquisition, Technology, and Logistics*),
* Намеснік міністра абароны (камптроллер/галоўны фінансавы інспектар) (*Under Secretary of Defense (Comptroller)*),
* Глава разведвальнага кіравання, намеснік міністра абароны па кадрах і баявой гатовасці (*Under Secretary of Defense for Personnel and Readiness*)
* Намеснік міністра абароны па ваенна-палітычных пытаннях (*Under Secretary of Defense for Policy*). Усіх гэтых намеснікаў павінен сцвярджаць Сенат.

Міністру абароны ЗША падпарадкоўваюцца шэсць глаў Аб’яднанага камітэта начальнікаў штабоў (*Joint Chiefs of Staff*), а таксама ён камандуе дзевяццю аб’яднанымі камандзірамі.

У верасні 2025 года прэзідэнт Дональд Трамп дазволіў міністру скарыстаць другі, дадатковы гістарычны тытул *Secretary of War* (вайсковы міністр, міністр вайны).

## Міністры абароны ЗША 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Біяграфія міністраў абароны ЗША
* Загад прэзідэнта ЗША пра парадак пераемнасці ў міністэрстве абароны ад 22 снежня 2005 года
* Вядомыя военачальнікі ЗША — ёсць і міністры, і намеснікі.
Еўра Players Tour Championship 2010/2011 – Этап 1 (снукер)

**Еўра Players Tour Championship 2010/2011 – Этап 1** (таксама вядомы як **Пол Хантэр Класік 2010**) — прафесійны нізкарэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 26 па 29 жніўня 2010 года на арэне Stadthalle, у Фюрце, Германія. Прызавы фонд турніру склаў €50,000, з якіх €10,000 атрымаў пераможца.

На сённяшні дзень Пол Хантэр Класік 2010 з'яўляецца адзіным прафесійным снукерным турнірам, дзе ў асноўную сетку патрапіў беларускі снукерыст. Уладзімір Панамарэнка перайграў у папярэдняй кваліфікацыі немца Ральфа Гемерлінга (4:0) і галандца Хуэя-ваха Лама (4:1) і выйшаў у 1/64 фіналу турніра, дзе ўсухую саступіў прастаўніку топ-32 сусветнага рэйтынгу Марку Дэвісу з лікам 0:4.

Катэгорыя:Players Tour Championship 2010/2011 (снукер)
Катэгорыя:Жнівень 2010 года
Бафала Білс

**Бафала Білс** () — прафесійная каманда па амерыканскім футболе, якая базуецца ў горадзе Орчард Парк, Нью-Ёрк. Каманда была заснавана ў 1959 годзе Выступае ва усходнім дывізіёне амерыканскай канферэнцыі, Нацыянальнай футбольнай лігі. "Бафала" з'яўляецца адзінай камандай, якая чатыры разы запар выйгравала  чэмпіянат канферэнцыі і адзінай камандай, якая гуляла у чатырох Супер Боулах запар, аднак ні ў адным з іх "Білс" не змаглі перамагчы.

## Дасягненні 
Пераможца чэмпіянату лігі (2)
* Пераможца чэмпіянату АФЛ (2)
** 1964, 1965

Пераможца канферэнцыі (4)
* АФК: 1990, 1991, 1992, 1993

Пераможца дывізіёна (10)
* Усход АФЛ: 1964, 1965, 1966
* Усход АФК: 1980, 1988, 1989, 1990, 1991, 1993, 1995

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Клубы НФЛ
Катэгорыя:Нью-Ёрк (штат)