Пячураўка-ценькаўка

**Пячураўка-ценькаўка** (*Phylloscopus collybita*) — від дробных лясных птушак сямейства  (з 2006 года некаторыя аўтары вылучаюць два роды,  і , у асобнае сямейства *Phylloscopidae*) з зелянява-бурым верхам і бялёсым нізам. Гняздуецца ў светлых іглічных і змешаных лясах Еўропы і Азіі, месцамі распаўсюджваючыся далёка на поўнач. Зімуе ў краінах Міжземнамор’я, Паўднёвай Азіі і Цэнтральнай Афрыцы. Гняздо ў выглядзе буданчыка, размяшчаецца на зямлі альбо на невялікім узвышэнні — пні або ў гушчы хмызняку. Сілкуецца насякомымі і ягадамі бузіны.

## Апісанне 
Невялікая прысадзістая, няярка афарбаваная птушка з кароткім хвастом і круглявымі крыламі. Даўжыня цела 10-12 см, вага самцоў 7-8 г, вага самак 6-7 г.

Пазыўка — кароткае і ціхае «цюю», не такое расцягнутае і двухскладовае «цю-іць», як у . У , якая раней якая лічылася падвідам ценькаўкі і насялялай на Пірэнейскім паўвостраве і ў Паўночна-Заходняй Афрыцы (Алжыры), песня больш кароткая: «цю-цю-цю-уіп-уіп-чіццічіцці». Тым не менш у месцах пражывання абодвух відаў часцяком бывае цяжка адрозніць гэтыя два віды толькі на падставе вакалізацыі. У адрозненне ад , ценькаўка часам апускае хвост. Каўказскія ценькаўкі больш падобныя на еўрапейскія падвіды і маюць зеленаватыя адценні і сустракаюцца ў лясным поясе, рэдка выходзячы ў субальпійскую зону.

У песні пеначкі-ценькаўкі адрозніваюць ад 13 да 24 складоў.

## Распаўсюджанне 
Гняздуецца ў Еўразіі на захад ад басейна Алазеі і сярэдняга цячэння Калымы. На поўнач падымаецца да 67-69 ° пн.ш., дасягаючы Таймыру ў раёне 72-й паралелі. Паўднёвая мяжа гнездзішчаў пралягае прыблізна ўздоўж паўднёвай мяжы лясоў, хоць ізаляваныя папуляцыі маюцца на паўночным захадзе Афрыкі, у заходняй Турцыі і на паўночным захадзе Ірана. Зімуе ў Паўднёвай Еўропе, Афрыцы, Блізкім Усходзе і Паўднёвай Азіі.

У месцах гнездзішчаў у лясной паласе селіцца ў разрэджаных лясах, высечках з высокімі дрэвамі і падлескам, сярод якога ўладкоўвае свае гнёзды. Як правіла, выбірае месцы з дрэвамі не ніжэй за 5 м вышынёй, а ніжнім ярусам з высокай травы накшталт папараці арляку або крапівы. У Заходняй Еўропе аддае перавагу лісцяным і змешаным лясы — так, назіранні ў раёне Оксфарда ў Вялікабрытаніі паказалі дамінаванне ,  і , а таксама зараснікаў маліны У Сібіры, наадварот, аддае перавагу лясам з прымешкай цёмнахваёвых парод.

У цэлым, гнездавы біятоп досыць спецыфічны і прыкметна адрозніваецца нават ад іншых блізкіх відаў пячуравак — напрыклад,  аддае перавагу больш маладым і невысокім дрэвам, а  менш густому падлеску. У тундры і лесатундры сустракаецца ў поймах рэк з хмызняком па берагах.

## Размнажэнне 
У месцы гнездзішчаў пячураўка прыбывае досыць рана, калі яшчэ дрэвы не пакрыліся лісцем — у Еўрапейскай частцы Расіі ў канцы сакавіка — красавіку, у Сібіры пад Краснаярскам — у пачатку мая. Першымі прылятаюць самцы, адразу займаюць участак і пачынаюць гучна спяваць, седзячы на вяршыні елкі альбо лісцянага дрэва, па ўсёй бачнасці тым самым пазначаючы месца і заклікаючы самак. Самкі з’яўляюцца значна пазней — праз 2-3 тыдні пасля самцоў. Запрыкмеціўшы патэнцыйную партнёрку, самец рытуальна пырхае вакол яе, рухамі нагадваючы палёт матылька. Пасля таго як шлюбная пара сфармавалася, іншыя змешчаныя непадалёк самкі пакідаюць тэрыторыю, якая звычайна займае каля 10 м у радыусе ад гнязда. Як правіла, яно добра накрыта ў гушчы ажыны, крапівы, ядлоўцу альбо іншы нізкарослай расліннасці, і размешчана паблізу ад светлага, адкрытага месца. Наседжванне пачынаецца з апошняга яйка і працягваецца на працягу 14-15 дзён. Навуковая назва *Sylvia collybita* было прысвоена ценькаўцы французскім арнітолагам  ў 1817 годзе у кнізе «Новы слоўнік гісторыі прыроды» ().

Род , які аб’ядноўвае больш за 50 відаў дробных лясных насякомаедных птушак з падобнай афарбоўкай (зялёны або бураваты верх і жаўтлявы, белы альбо вохрысты ніз) быў апісаны ў 1826 годзе нямецкім заолагам . Гэты род адносіцца да сямейства валасянкавых, хоць з 2006 года з’явіліся прапановы вылучыць яго ў зноў утворанае сямейства . Пачынаючы з 1970-х гадоў, птушкі гэтага падвіду пачалі пашыраць свой арэал на поўнач, дасягнуўшы Скандынавіі — паўднёвай мяжы падвіду *P. c. abietinus*.
* *P. c. abietinus* Nilsson, 1819 -усходнееўрапейская ценькаўка. Гняздуецца ў Скандынавіі і поўначы еўрапейскай часткі Расіі. Узімку перамяшчаецца на паўднёвы ўсход Еўропы, паўночны ўсход Афрыкі і Пярэднюю Азію да Іраку і заходняга Ірану. У афарбоўцы прадстаўляе сабой прамежкавую форму паміж *P. c. collybita* і *P. c. tristis* — цьмяна афарбаваная зелянява-аліўкавая зверху з невыразным жаўтлявым брывом і бялёсая знізу (у параўнанні з *P. c. collybita* больш светлая). Вакалізацыя вельмі блізкая з намінатыўным падвідам.
* *P. (c.) tristis* Blyth, 1843 — сібірская ценькаўка. Гняздуецца ў Сібіры на ўсход ад басейна Пячоры, Уфы і сярэдняга цячэння Уралу — высокая і менш гучная песня «цеве-цеві-ціве-цевень» і кароткая рэзка пазыўка «чііт».
* *P. c. caucasicus* Loskot, 1991-гняздуецца ў Перадкаўказзі і, верагодна, у Закаўказзі
* *P. c. brevirostris* — гняздуецца ў Турцыі
* *P. c. mensbieri* — гняздуецца ў Капетдагу
* *P. (c.) sindianus* — гняздуецца на Паміры
* *P. c. fulvescens* Severtzov, 1873 — падвід на стадыі перагляду. Гняздуецца ў месцах перасячэння арэалаў падвідаў *P. c. abietinus* і *P. c. tristis*, і магчыма з’яўляецца іх гібрыднай формай. Па іншых дадзеных, гэта самастойны падвід.

## Спасылкі 
* Позвоночные животные России: Пеночка-теньковка

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1817 годзе
Катэгорыя:Птушкі Афрыкі
Катэгорыя:Птушкі Еўразіі
Катэгорыя:Пеначкі