open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Васіль Ціханавіч Клімкоў

**Васіль Ціханавіч Клімкоў** (нар. , х. Зацішча, Круглянскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне сельскагаспадарчай меліярацыі. Доктар тэхнічных навук (1997), прафесар (2008).

## Біяграфія 
Скончыў Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія (гідрамеліярацыйны факультэт, 1962).
    
Працаваў у Беларускім навукова-даследчым інстытуце меліярацыі і лугаводства (1962—2002, вядучы навуковы супрацоўнік, загадчык аддзела), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (2002—2017, прафесар кафедры «Водазабеспячэнне і водаадвядзенне»).

Навуковыя інтарэсы: удасканаленне канструкцый меліярацыйных сістэм сельскагаспадарчага дрэнажу і водазабеспячэння.

## Бібліяграфія 
* Совершенствование конструкций мелиоративных систем на основе полимерных материалов : автореферат диссертации … доктора технических наук : 06.01.02 / Климков Василий Тихонович. ― Минск, 1996.
* Исследование конструктивных особенностей пластмассового дренажа : автореферат диссертации … кандидата технических наук : 531 / Климков В. Т. ― Минск, 1968.
   

## Літаратура 
* Клімкоў Васіль Ціханавіч / В. М. Кандрацьеў // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 407.
* Климков Василий Тихонович / В. Н. Кондратьев // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 77.
* Климков Василий Тихонович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2020. — Т. 6 : Могилевская область : в 2 кн., кн. 1. — С. 342.
* Климков Василий Тихонович (к 80-летию со дня рождения) / М. Г. Голченко, В. Н. Кондратьев, А. И. Митрахович // Мелиорация. — 2018. — № 2. — С. 65—66.
Расмус Эльм

**Расмус Крыстафер Эльм** (; нар. , Кальмар, Швецыя) — шведскі футбаліст, паўабаронца нацыянальнай зборнай Швецыі.

У цяперашні час працуе трэнерам у клубе «Кальмар».

## Клубная кар’ера 
### «Кальмар» 
Раннія гады сваёй кар’еры Эльм правёў у малазначных шведскіх клубах, якія выступалі ў ніжэйшых дывізіёнах краіны. Ягоным першым сур’ёзным клубам стаў «Кальмар», куды шведскі футбаліст прыйшоў у студзені 2005 года. Ён выступаў за гэты клуб да жніўня 2009 года. За гэты час паўабаронца правёў 96 гульняў у Алсвенскане і забіў 17 галоў. У 2007 годзе Эльм дапамог камандзе заняць другое месца ў чэмпіянаце, перамагчы ў нацыянальным кубку і стаць фіналістам Суперкубка. У сезоне 2008 ён разам з камандай стаў пераможцам чэмпіянату Швецыі, упершыню ў гісторыі клуба «Кальмар», гуляў у фінале Кубка і Суперкубка краіны.

### АЗ 
Дзякуючы сваёй удалай гульні ў «Кальмары» шведскі футбаліст прыцягнуў увагу клуба АЗ з Нідэрландаў. 27 жніўня 2009 года Расмус падпісаў з гэтым клубам чатырохгадовы кантракт. Дэбют паўабаронцы ў чэмпіянаце Нідэрландаў адбыўся 12 верасня 2009 года ў сустрэчы супраць «АДО Дэн Гааг». У сваім першым сезоне за АЗ Эльм правёў 23 матчы і забіў 3 галы. У наступным сезоне 2010/11 ён удзельнічаў у 28 гульнях чэмпіянату і адзначыўся 5 галамі.

### ЦСКА 
У канцы 2011 года з’явілася інфармацыя, што ў паслугах шведскага футбаліста зацікаўлены маскоўскі ЦСКА. Аднак Расмус прыняў рашэнне застацца ў ранейшым клубе. У ліпені 2012 года паведамлялася аб аднаўленні перамоў з нагоды пераходу Эльма ў склад чырвона-сініх. 25 ліпеня стала вядома, што клуб з Расіі дамовіўся з АЗ аб куплі паўабаронцы, сума трансферу меркавана склала больш за 6 млн еўра. 30 ліпеня футбаліст падпісаў з ЦСКА трохгадовы кантракт.

### Вяртанне ў «Кальмар» 
У студзені 2015 года вярнуўся ў «Кальмар». У пачатку 2020 года завяршыў кар’еру і перайшоў на трэнерскую працу ў клубе.

## Міжнародная кар’ера 
У жніўні 2007 года адбыўся дэбют Эльма ў моладзевай зборнай Швецыі, ігрок выйшаў на замену ў матчы з аднагодкамі з Уэльса. Да гэтага ён выступаў у юнацкай зборнай сваёй краіны. У 2009 годзе Расмус прыняў удзел у моладзевым чэмпіянаце Еўропы па футболе, дзе ягоная каманда ў паўфінале прайграла англічанінам у серыі пасляматчавых пенальці. У тым жа годзе трэнер галоўнай зборнай краіны Ларс Лагербек уключыў паўабаронцу ў склад нацыянальнай зборнай на таварыскія гульні. Ён дэбютаваў за зборную ў студзені 2009 года, а 11 лютага забіў свой першы гол у сустрэчы супраць зборнай Аўстрыі.

## Дасягненні 
**«Кальмар»**:
* Чэмпіён Швецыі: 2008
* Уладальнік Кубка Швецыі: 2007
* Уладальнік Суперкубка Швецыі: 2009

**ЦСКА**:
* Чэмпіён Расіі (2): 2013, 2014
* Уладальнік Кубка Расіі: 2013
* Уладальнік Суперкубка Расіі (2): 2013, 2014

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйным сайце «Кальмара»

Катэгорыя:Футбалісты Швецыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Швецыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Кальмар
Катэгорыя:Ігракі ФК АЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК ЦСКА Масква
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Швецыі
Андрэй Мікалаевіч Тур

**Андрэй Мікалаевіч Тур** (, Ленінград, РСФСР — ) — беларускі эканаміст, спецыяліст у галіне эканамічнай тэорыі, дзяржаўны дзеяч. Доктар эканамічных навук (1992), прафесар (1993).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (планава-эканамічны факультэт, 1974; аспірантура, 1978).
    
Працаваў у Беларускім дзяржаўным інстытуце народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (з 1978, кафедра эканамічнай тэорыі і гісторыі эканамічных вучэнняў, у 1982—1988 і 1991—1995 — загадчык кафедры), Гаванскім універсітэце (Куба; 1983—1985, выкладчык-кансультант), Міністэрстве эканомікі Рэспублікі Беларусь (1995—2011, намеснік міністра), Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2011—2013, намеснік главы), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 2013, прафесар кафедры «Эканоміка і права», з 2015 года — загадчык кафедры «Бізнес-адміністраванне»).

Навуковыя інтарэсы: гісторыя эканамічных вучэнняў; фарміраванне палітыкі макраэканамічнай стабілізацыі ў пераходны перыяд; эканамічная бяспека; інавацыйна-інвестыцыйная дзейнасць.

## Бібліяграфія 
* Категориальный аппарат английской политической экономии в аспекте современных проблем развития и изучения экономической теории : автореферат диссертации … доктора экономических наук : 08.00.01 / Тур Андрей Николаевич. — Минск, 1992.
* Современная буржуазная политэкономия Англии о национальном доходе (критический анализ) : автореферат диссертации … кандидата экономических наук : 08.00.01 / Тур Андрей Николаевич. — Минск, 1980.
        

## Літаратура 
* Тур Андрэй Мікалаевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2003. — Т. 16. — С. 33.
* Тур Андрей Николаевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 279.
* Тур Андрей Николаевич // Белорусский государственный экономический университет в биографиях преподавателей и выпускников : 75 лет, 1933—2008. — Минск, 2008. — С. 312.
* Памяти А. Н. Тура // Белорусский экономический журнал. — 2016. — № 2. — С. 154.
 

Катэгорыя:Намеснікі міністра эканомікі Рэспублікі Беларусь
Джозеф Скулінг

**Джозеф Айзек Скулінг** (; нар. , Сінгапур) — сінгапурскі плывец, адзіны алімпійскі чэмпіён з Сінгапура, бронзавы прызёр чэмпіянату свету 2015 года, бронзавы прызёр чэмпіянату свету 2017.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1995 годзе ў Сінгапуры, у сям’і змешанага англійскага і кітайскага паходжання. Пасля заканчэння другога класа Англа-кітайскай сярэдняй школы працягнуў навучанне ў ЗША. Скончыў спартыўную школу-інтэрнат Боліс у Джэксанвіле, Фларыда, і паступіў у Тэхаскі ўніверсітэт у Осціне.

У 2011 годзе стаў чэмпіёнам Гульняў Паўднёваўсходняй Азіі. У 2012 годзе прадстаўляў сваю краіну на Алімпійскіх гульнях у Лондане, але не змог узняцца вышэй за 26-е месца. У 2013 годзе зноў стаў чэмпіёнам Гульняў Паўднёва-Усходняй Азіі. У 2014 годзе стаў сярэбраным прызёрам Гульняў Садружнасці і выйграў Азіяцкія гульні. У 2016 годзе стаў алімпійскім чэмпіёнам на гульнях у Рыа-дэ-Жанейра на дыстанцыі 100 м батэрфляем, апярэдзіўшы ў фінальным заплыве Майкла Фелпса, Чада ле Кло і Ласла Чэха, якія падзялілі другое месца.
Ласла Чэх

**Ла́сла Чэх-малодшы** (венг. Cseh László, нар.  года, Халастэлек) — венгерскі плывец, шасціразовы прызёр Алімпійскіх гульняў, двухразовы чэмпіён свету, 32-разовы чэмпіён Еўропы ў 2003—2016 гадах, 150-разовы чэмпіён Венгрыі. Спецыялізуецца ў комплексным плаванні на дыстанцыі 200 і 400 метраў, плаванні батэрфляем, на спіне і вольным стылем. Экс-рэкардсмен свету на дыстанцыях 200 і 400 метраў комплексным плаваннем у 25-метровых басейнах, шматразовы рэкардсмен Еўропы і Венгрыі на доўгай і кароткай вадзе.

Сын венгерскага плыўца Ласла Чэха-старэйшага (нар. 1952), удзельніка Алімпійскіх гульняў 1968 і 1972 гадоў.
Ганна Аляксандраўна Лягчылава

**Ганна Аляксандраўна Лягчылава** () — расійская і беларуская актрыса тэатра і кіно, кінарэжысёр і сцэнарыст.

## Біяграфія 
Ганна Лягчылава нарадзілася 22 снежня 1969 года ў  Мінску, у сям'і паэта-песенніка Аляксандра Кузьміча Лягчылава. Маці - эканаміст. Бацькі развяліся, калі Ганне было шэсць гадоў і нарадзіўся яе малодшы брат, якому яна стала і нянькай, і выхавальніцай. У школьныя гады вучылася ў мастацкай школе.

У 1991 годзе скончыла тэатральны факультэт Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў у Мінску і пачала працаваць у тэатры. Першыя ролі ў кіно таксама сыграла ў родным горадзе, здымалася ў розных беларускіх фільмах.

Першай сапраўднай кінаработай Ганны Лягчылавай, па яе ўласным прызнанні, можна лічыць музычна-камедыйную меладраму Дзмітрыя Астрахана «Скрыжаванне» (1998), у якой яна знялася разам з Леанідам Ярмольнікам. Роля Алены Марозавай (Лялі) прынесла актрысе шырокую вядомасць.

У 1999 годзе, ва ўзросце амаль трыццаці гадоў, яна прыехала ў Маскву, дзе паступіла на Вышэйшыя курсы сцэнарыстаў і рэжысёраў (ВКСР) (майстэрня рэжысуры ігравога фільма Уладзіміра Іванавіча Хаціненкі, Паўла Канстанцінавіча Фіна, Уладзіміра Аляксеевіча Фенчанкі 2000 годзе.

Іграе ў спектаклях Маскоўскага драматычнага тэатра імя А. С. Пушкіна з 2000 года, калі рэжысёр Дзмітрый Астрахан запрасіў яе на ролю Ірыны ў сваім спектаклі «Падарожнікі ў ночы» паводле п'есы Алега Данілава, прэм'ера якога адбылася 26 студзеня 2001 года. Наступнай прыкметнай працай актрысы ў тэатры стала роля Зінаіды Кашкінай у пастаноўцы Ігара Бочкіна «Мінулым летам у Чулімску» (2006) паводле аднайменнай п'есы Аляксандра Вампілава.
## Зноскі
Аляксандр Мікалаевіч Пыпін

**Аляксандр Мікалаевіч Пы́пін** (; , Саратаў — , Санкт-Пецярбург) — рускі літаратуразнавец, этнограф, фалькларыст, прадстаўнік культурна-гістарычнай школы ў літаратуразнаўстве, акадэмік Пецярбургскай акадэміі навук (10.01.1898, член-карэспандэнт з 07.12.1891, выконваючы абавязкі віцэ-прэзідэнта з 24.07.1904 па 01.09.1904).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Саратаве. У 1842—1849 гадах вучыўся ў Саратаўскай мужчынскай гімназіі. Паступіў у Казанскі ўніверсітэт, потым перавёўся ў Санкт-Пецярбургскі ўніверсітэт на гісторыка-філалагічны факультэт, які скончыў у 1853 годзе. Вучань І. І. Сразнеўскага. У 1858—1860 гадах знаходзіўся ў замежнай камандзіроўцы для падрыхтоўкі да прафесарскага звання. У 1860—1861 гадах — выконваючы пасаду экстраардынарнага прафесара Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта. Выйшаў у адстаўку ў ліку ліберальна настроеных прафесараў ў знак пратэсту супраць захадаў уладаў па спыненні студэнцкіх беспарадкаў. Абгрунтоўваў грамадскую значнасць славяназнаўства, цесную сувязь славістыкі з развіццём нацыянальнай самасвядомасці. Вылучаў задачу культурнага яднання славян, у гэтым вызначальнае месца адводзіў літаратуры.

Рэдактар і перакладчык гісторыка-літаратурных і гістарычных твораў І. Шэра, Г. Гетнера, Д. У. Дрэйпера, У. Уэвел­а, Ф. К. Шлосэра і інш.

Аўтар успамінаў «Мои за­мет­ки» (1910, перавыданне ў 1996).

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
*  

Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Археографы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Перакладчыкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Віцэ-прэзідэнты РАН
Катэгорыя:Аўтары Энцыклапедычнага слоўніка Бракгаўза і Эфрона
Катэгорыя:Панславісты
Катэгорыя:Правадзейныя стацкія саветнікі
Асаф Міхайлавіч Месерэр

**Аса́ф Міха́йлавіч Месерэр́ (Мешоер)** (6 [19] лістапада 1903, Вільня — , ) — савецкі і расійскі артыст балета, , , . Лаўрэат дзвюх Сталінскіх прэмій (1941, 1947). Народны артыст СССР (1976). Прадстаўнік артыстычнай дынастыі Месерэр — Плісецкіх.
Мікаэл Леонавіч Тарывердыеў

**Мікаэл Леонавіч Тарыверды́еў** (; , Тыфліс — , Сочы) — савецкі кампазітар. Народны артыст РСФСР (1986). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1977).

Тарывердыеў напісаў музыку да 132 кінафільмаў і шэрагу спектакляў, а таксама больш за 100 песень і рамансаў, 4 балеты, 5 опер, камерныя вакальныя цыклы, сімфонія, 3 канцэрты для аргана, 2 канцэрты для скрыпкі з аркестрам і канцэрт для альта і струн. Найбольшую вядомасць Тарывердыева прынесла музыка да кінафільмаў, перш за ўсё — «Семнаццаць імгненняў вясны», «Іронія лёсу, альбо З лёгкай парай!».

## Літаратура 
* 
* 
* *Яковлев М. М.* Тариверди́ев Микаэл Леонович // Музыкальная энциклопедия : [в 6 т.] / Гл. ред. Ю. В. Келдыш. — М.: Советская энциклопедия: Советский композитор, 1973—1982. — (Энциклопедии. Словари. Справочники. Изд-во «Советская Энциклопедия», Изд-во «Советский композитор»). — Т. 5: Симон — Хейлер. — 1981. — Стб. 443. — 1056 стб., илл. — 102 200 экз.

Катэгорыя:Кампазітары СССР
Катэгорыя:Кампазітары Расіі
Катэгорыя:Кінакампазітары СССР
Катэгорыя:Кінакампазітары Расіі
Катэгорыя:Кампазітары XX стагоддзя
Усевалад Канстанцінавіч Балабановіч

**Усевалад Канстанцінавіч Балабановіч** (нар. , в. Скорычы, Карэліцкі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі інжынер-цеплаэнергетык. Доктар тэхнічных навук (2000), прафесар (2003).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (1970).
    
Працаваў у Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (1973—2003, энергетычны факультэт, кафедра «Цеплавыя электрычныя станцыі», прафесар), ААТ «Венедикт» (з 2003, намеснік дырэктара па навукова-тэхнічным развіцці)

Навуковыя інтарэсы: тэхналагічнае абсталяванне, схемы і рэжымы работы паратурбінных установак; энергаэфектыўнасць і энергазберажэнне.

## Бібліяграфія 
* Совершенствование схем и режимов работы теплофикационных паротурбинных установок : диссертация … доктора технических наук : 05.14.14 : защищена 00.00.2000 : утверждена 27.12.2000 / Балабанович Всеволод Константинович. ― Минск, 1999.
* Исследование части низкого давления паротурбинных теплофикационных установок при переменных режимах работы : автореферат диссертации … кандидата технических наук : 05.14.14 / Балабанович Всеволод Константинович. ― Минск, 1981.

## Літаратура 
* Балабановіч Усевалад Канстанцінавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 342.
* Балабанович Всеволод Константинович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 179.
* Балабанович Всеволод Константинович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2014. — Т. 4 : Гродненская область : в 2 кн., кн. 1. — С. 28.
Людміла Іванаўна Семяняка

**Людміла Іванаўна Семяняка** (; нар. , , СССР) — савецкая і расійская балерына, балетмайстар, харэограф, балетны педагог, актрыса; народная артыстка СССР (1986). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1977) і прэміі Ленінскага камсамола (1976).

## Біяграфія 
Нарадзілася 16 студзеня 1952 года ў Ленінградзе. Бацька — Семяняка Іван Якаўлевіч, працаваў гравёрам у выдавецтве «Праўда». Маці — Семяняка Марыя Мітрафанаўна, апаратчыца хімічнай лабараторыі. Танцавальныя здольнасці і артыстызм упершыню выявіліся ў харэаграфічным гуртку Палаца піянераў імя Жданава. У 10 гадоў паступіла ў Ленінградскае харэаграфічнае вучылішча (цяпер Акадэмія рускага балета імя А. Я. Ваганавай) у клас Н. В. Белікавай, у 12 — дэбютавала на сцэне Ленінградскага тэатра оперы і балета імя С. М. Кірава ў сольнай партыі маленькай Машы ў балеце «Шчаўкунок» П. І. Чайкоўскага.

У 1969 годзе на Першым Міжнародным конкурсе артыстаў балета ў Маскве была ўдастоена ІІІ прэміі.

З 1970 па 1972 год працавала ў Ленінградскім тэатры оперы і балета імя С. М. Кірава. Працягвала займацца пад кіраўніцтвам І. А. Калпаковай.

У 1972 годзе Ю. М. Грыгаровіч запрасіў яе ў Вялікі тэатр. У тым жа годзе артыстка паспяхова дэбютавала ў спектаклі Вялікага тэатра «Лебядзінае возера». Яе настаўнікам стала легендарная Г. С. Уланава, якая аказала значны ўплыў на творчасць балерыны. Акрамя пастаяннай працы з Г. С. Уланавай, балерына працавала з М. Ц. Сямёнавай, М. В. Кандрацьевай, М. Р. Сімачовым, займалася ў класе А. М. Месерэра.

У 1976 годзе заваявала 1-ю прэмію і залаты медаль I Міжнароднага конкурсу артыстаў балета ў Токіа, а ў Парыжы С. Ліфар уручае ёй Прэмію імя Ганны Паўлавай Парыжскай акадэміі танца.

У Вялікім тэатры выступала з 1972 па 1998 год (у 1972—1992 — у штаце, у 1992—1998 — па кантракце), выканаўшы цэнтральныя партыі ў многіх балетах.
Альбін Экдаль

**Альбін Экдаль** (; нар. 28 ліпеня 1989, Стакгольм, Швецыя) — шведскі футбаліст, паўабаронца клуба «Юргордэн» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Швецыі.

## Клубная кар’ера 
Прафесійную кар’еру Альбін Экдаль пачаў у 2007 годзе ў складзе стакгольмскай «Бромапойкарны». 23 мая 2008 года заключыў 4-гадовы дагавор з турынскім «Ювентусам». Дэбют у Серыі A адбыўся 18 кастрычніка 2008 года ў матчы супраць «Напалі», у якім ён выйшаў на поле на 75-й хвіліне, замяніўшы Крысціяна Поўльсена. 15 ліпеня 2009 года «Сіена» ўзяла Экдаля ў арэнду на сезон. Альбін згуляў у 27 матчах за клуб і забіў 1 гол, аднак клуб тым не менш вылецеў з Серыі A. 28 чэрвеня 2010 года «Ювентус» прадаў 50 % сваіх правоў на Экдаля «Балонні» з умовай, што кожны год абодва клубы будуць узгадняць умовы ягонага выступу ў наступным сезоне. 21 жніўня 2011 года абодва ўладальнікі прадалі Экдаля клубу Серыі А «Кальяры».

У ліпені 2015 года за 4,5 млн еўра перайшоў у нямецкі «Гамбург». У жніўні 2018 года, пасля таго як «Гамбург» страціў месца ў Бундэслізе, далучыўся да «Сампдорыі». У ліпені 2022 года падпісаў двухгадовы кантракт са «Спецыяй». У снежні 2023 года перайшоў у «Юргордэн».

## Міжнародная кар’ера 
Экдаль дэбютаваў за нацыянальную зборную Швецыі 10 жніўня 2011 года ў таварыскім матчы са зборнай Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Швецыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Швецыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Бромапойкарна
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус
Катэгорыя:Ігракі ФК Сіена
Катэгорыя:Ігракі ФК Балоння
Катэгорыя:Ігракі ФК Кальяры
Катэгорыя:Ігракі ФК Гамбург
Катэгорыя:Ігракі ФК Сампдорыя
Катэгорыя:Ігракі ФК Спецыя
Катэгорыя:Ігракі ФК Юргордэн
Вадзім Андрэевіч Анішчанка

**Вадзім Андрэевіч Анішчанка** (нар. , Масква, Расія) — беларускі энергетык, спецыяліст у галіне электрычных станцый, сетак, электраэнергетычных сістэм і кіравання імі. Доктар тэхнічных навук (1997), прафесар (2001).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Электрычныя станцыі», 1961).
    
Працаваў у Інстытуце цепла- і масаабмену, Інстытуце матэматыкі і вылічальнай тэхнікі АН БССР (інжынер, 1961—1964), Беларускім філіяле Маскоўскага энергетычнага інстытута, Беларускім філіяле Усесаюзнага цеплатэхнічнага інстытута (1964—1982, навуковы супрацоўнік), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 1964, энергетычны факультэт, кафедра «Электразабеспячэнне», прафесар).

Навуковыя інтарэсы: электраэнергетыка; надзейнасць сістэм электразабеспячэння; энергаэфектыўнасць прамысловых прадпрыемстваў.

## Узнагароды 
Знак Беларускага дзяржаўнага энергетычнага канцэрна «70 гадоў Беларускай энергасістэме» (2001).

## Бібліяграфія 
* Методы и алгоритмы контроля достоверности и повышения точности измерений на электрических станциях и подстанциях : диссертация … доктора технических наук : 05.14.02 : защищена 11.10.1996 : утверждена 00.00.1997 / Анищенко Вадим Андреевич. — Минск, 1996.

## Літаратура 
* 
* Анищенко Вадим Андреевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 111.
* Анищенко Вадим Андреевич // Кто есть кто : доктора наук, профессора, заслуженные деятели науки и лауреаты премий Белорусской государственной политехнической академии : справочник. — Минск, 2000. — С. 148.
* Анищенко Вадим Андреевич // Кто есть кто в Республике Беларусь, 2004. — Минск, 2004. — С. 17.
* Вадиму Андреевичу Анищенко — 75 лет! // Энергия и менеджмент. — 2013. — № 4/5. — С. 71.
 

Катэгорыя:Энергетыкі СССР
Катэгорыя:Энергетыкі Беларусі
Руслан Іосіфавіч Есьман

**Руслан Іосіфавіч Есьман** (, Мінск — 23 лютага 2024, Мінск) — беларускі спецыяліст у галіне тэрмадынамікі, цеплафізікі і цеплаэнергетыкі. Доктар тэхнічных навук (1993), прафесар (1998).

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскі ваенна-механічны інстытут (спецыяльнасць «Палігонныя ўстаноўкі», 1963).
    
Працаваў у Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (энергетычны факультэт, кафедра «Прамысловая энергетыка і цеплатэхніка», прафесар).

Навуковыя інтарэсы: цеплафізіка спецыяльных энергаэфектыўных тэхналогій машынабудавання і металургіі.

## Бібліяграфія 
* Теоретические и технологические основы управления формированием литых заготовок сложной конфигурации в процессе взаимодействия отливки и металлической формы : автореферат диссертации … доктора технических наук : 05.16.04 / Есьман Руслан Иосифович. — Минск, 1993.
    

## Літаратура 
* 
* Есьман Руслан Иосифович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 509.
* Есьман Руслан Иосифович // Кто есть кто : доктора наук, профессора, заслуженные деятели науки и лауреаты премий Белорусской государственной политехнической академии : справочник. — Минск, 2000. — С. 149—150.
* Есьман Руслан Иосифович // Кто есть кто в энергетике Беларуси : энциклопедический справочник. — Минск, 2006. — С. 362.
 

Катэгорыя:Цеплафізікі
Лоўрэнс Вайнер

**Лоўрэнс Вайнер** (; , Манхэтэн, Нью-Ёрк — , Манхэтэн, Нью-Ёрк) — амерыканскі мастак-канцэптуаліст, працы якога часта прымаюць форму друкарскага тэксту. Жыў і працаваў у Нью-Ёрку і Амстэрдаме.

Раннія працы Вайнера ўключалі эксперыменты з фігурнымі палотнамі, выразаннем квадратаў з дываноў ці сцен. У 1968 годзе, калі Сол Левіт апублікаваў «Paragraphs on Conceptual Art», Вайнер сфармуляваў сваю знакамітую «Дэкларацыю аб намерах» (1968). Вайнер стварыў сваю першую кнігу «Заявы» (Statements) у 1968 — невялікая кніга ў мяккай вокладцы на 64 старонкі з тэкстамі, якія апісваюць працы, была апублікаваная Фондам Луі Кельнера і Seth Siegelaub. Вайнер быў суаўтарам знакамітай «Xeroxbook», таксама апублікаванай Seth Siegelaub у 1968. З пачатку 1970-х насценныя інсталяцыі зрабіліся асноўнымі, Вайнер выстаўляўся ў галерэі Леа Кастэлі.

Лоўрэнс Вайнер — мастак, медыя яго з’яўляецца мова. Яго тэксты апісваюць матэрыяльныя працэсы і фізічныя ўмовы, яны размяжоўваюць прастору і паказваюць месцазнаходжанне. З 1968 г., калі ён прыйшоў да высновы, што фактычнае стварэнне працы не з’яўляецца крытычным, Вайнер стаў аўтарам сотняў тэкставых работ. Да гэтага часу яго матэрыяльным скульптурам папярэднічалі назвы, якія дыктавалі сродкі іх вырабу.
Олафур Эліясан

**Олафур Эліясан** (, , больш правільны варыянт перакладу імя — Оўлавюр Эліясан; нар.  года, , Данія) — сучасны дацка-ісландскі мастак. Адна з самых вядомых яго прац — устаноўка The Weather Project у турбіннай зале Tate Modern у Лондане ў 2003. У тым жа годзе ён прадстаўляў Данію на Венецыянскай біенале.

## Біяграфія 
Олафур Эліясан нарадзіўся 5 лютага 1967 года ў Капенгагене ў сям’і ісландцаў. Яго бацька быў мастаком, а маці — швачкай. Калі Олафуру было 8 гадоў, яго бацькі развяліся, бацька вярнуўся ў Ісландыю. Эліясан вучыўся ў Каралеўскай дацкай акадэміі выяўленчых мастацтваў у Капенгагене з 1985 па 1995. У пачатку кар’еры пераехаў у Германію, заснаваў «Студыю Олафура Эліясана» у Берліне. Мастак жыве і працуе ў Капенгагене і Берліне.

Апроч мастацтва займаецца таксама архітэктурай: бюро Эліясана спраектавала Круглы мост у Капенгагене.
Джэймс Тарэл

**Джэймс Тарэл** (; ) — амерыканскі мастак.

Творчасць Тарэла прысвечана вывучэнню святла і прасторы. Кожная інсталяцыя актывізуе сэнсарнае ўспрыманне, якое спрыяе адкрыццю: што здавалася, напрыклад, кубам, у рэчаіснасці — дзве светлавыя плоскасці праецуемага святла, а чорны квадрат на столі — партал у начное неба. Творчасць Тарэла знаходзіцца недзе паміж лагічным дыскурсам і чыстым назіраннем. Мастак стварае працы, якія сведчаць аб разыходжанні паміж веданнем і ўспрыманнем.

## Зноскі 
Катэгорыя:Мастакі ЗША
Іван Антонавіч Бокун

**Іван Антонавіч Бокун** (нар. , в. Сцяпуры, Капыльскі раён, Мінская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне цеплаэнергетыкі. Доктар тэхнічных навук (1990), прафесар (1992).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (кваліфікацыя «Інжынер-цеплаэнергетык», 1958).
    
Працаваў у Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (энергетычны факультэт, кафедра «Эканоміка і арганізацыя энергетыкі», прафесар).
Навуковыя інтарэсы: энергетыка; экалогія; эканоміка.

## Бібліяграфія 
* Процессы переноса в пульсирующем слое и его теплотехнологическое применение : автореферат диссертации … доктора технических наук : 05.14.04 / Бокун Иван Антонович. — Саратов, 1989.
* Возобновляемые и нетрадиционные источники энергии / И. А. Бокун, А. М. Темичев. — Минск, 2004.
  

## Літаратура 
* Бокун Ян Антонавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1998. — Т. 3. — С. 208.
* Бокун Ян Антонович // Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 438.
Лоры Андэрсан

**Лора Філіпс Андэрсан** (; нар.  года) — амерыканская спявачка, кампазітар і перфармансістка. Адна з найвыдатнейшых прадстаўнікоў эксперыментальнай электроннай музыкі 1960-x — 1970-x. У пачатку 1980-х гадоў яна звяртаецца да эксперыментальнага пост-панку і арт-попу і ўздымаецца на вяршыні хіт-парадаў са сваім а-капэла сінглам «O Superman (For Massenet)», першапачаткова які выйшаў невялікім тыражом на прыватным лэйбле. У 1991 годзе яна была сябрам журы на 41-м Берлінскім міжнародным кінафестывалі.

У 2007 годзе Лоры Андэрсан выйшла замуж за Лу Рыда, які на той момант быў яе партнёрам ужо пятнаццаць гадоў. Іх шлюб быў перарваны смерцю Рыда ў 2013 годзе.

## Дыскаграфія 
### Студыйныя альбомы 
* 1982: *Big Science*
* 1984: *Mister Heartbreak*
* 1986: *Home of the Brave*
* 1989: *Strange Angels*
* 1994: *Bright Red*
* 2001: *Life on a String*
* 2010: *Homeland*
* 2015: *Heart of a Dog*
* 2018: *Landfall* (разам з Kronos Quartet)
* 2010: *Songs from the Bardo* (Разам з Tenzin Choegyal і Jesse Paris Smith)
* 2024: *Amelia*

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Qwartz
Майкл Полані

**Майкл Полані** (таксама **Поляні**, **Поланьі**; , , пры нараджэнні Міхай Полачэк; ,  — , ) — англійскі фізік, хімік і філосаф.

Найбольш вядомы сваімі працамі па фізічнай хіміі і філасофіі навукі. Асноўныя работы прысвечаны хімічнай кінетыцы і вывучэнню крышталічных структур. Вядомы як сааўтар тэорыі абсалютных хуткасцей рэакцый і суадносін Брёнстэда-Полані.

Катэгорыя:Фізікі Англіі
Катэгорыя:Хімікі Англіі
Катэгорыя:Філосафы Англіі
Жыхар

**Жыхар** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Георгій Іосіфавіч Жыхар (нар. 1936) — беларускі спецыяліст у галіне цеплаэнергетыкі. Доктар тэхнічных навук, прафесар.
* Яўген Жыхар (1925— не раней за студзень 1955) — удзельнік беларускага антысавецкага супраціву. Сябра СБМ, БНП і «Чорнага ката».
Ганна Віктараўна Дзягель

**Ганна Віктараўна Дзягель** (нар. , в. Горы, Маларыцкі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі гісторык, аўдыёблогерка. Кандыдат гістарычных навук (2020).

## Біяграфія 
Нарадзілася 25 ліпеня 1988 года ў вёсцы Горы Маларыцкага раёна Брэсцкай вобласці. У 2010 годзе скончыла гістарычны факультэт БДУ па кафедры гісторыі старажытнага свету і сярэдніх вякоў. У 2020 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю па тэме «*Иудейская община в персидской провинции Йехуд (VI—IV вв. до н. э.)*» (). Працуе на кафедры міжнароднага права Міжнароднага ўніверсітэта МІПСА.

## Навуковая дзейнасць 
Сфера навуковых інтарэсаў: гісторыя Старажытнага Усходу, біблеістыка, іўдаіка.

Аўтарка навукова-папулярнага падкаста «Так склалася гістарычна».

## Спасылкі 
* Падкаст «Так склалася гістарычна»

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Падкастары Беларусі
Аляксандр Пятровіч Барушка

**Аляксандр Пятровіч Барушка** (нар. , в. Блудзень, Бярозаўскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі энергетык. Доктар тэхнічных навук (1993), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Цеплаэнергетычныя ўстаноўкі электрастанцый», 1961).
    
Працаваў на Полацкай ЦЭЦ № 2 (1961—1975, з 1969 — галоўны інжынер, з 1972 — дырэктар), Галоўным вытворчам ўпраўленні энергетыкі і электрыфікацыі Беларускай ССР Міністэрства энергетыкі і электрыфікацыі СССР (1975—1979, намеснік галоўнага інжынера па цеплатэхнічнай частцы), Міністэрстве энергетыкі Афганістана (1979—1981, саветнік міністра), Усесаюзным дзяржаўным навукова-даследчым і праектна-канструктарскім інстытуце па прамысловай энергетыцы (Беларускае аддзяленне; 1981—1986, загадчык аддзела, намеснік дырэктара), Сакратарыяце Арганізацыі Аб’яднаных Нацый (Дэпартамент па тэхнічнаму супрацоўніцтву, 1986—1995, эксперт, кансультант па энергетыцы), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 1995, прафесар кафедры «Электразабеспячэнне»).
 
Навуковыя інтарэсы: кіраванне якасцю, рызыкамі і надзейнасцю ў энергетыцы.

## Бібліяграфія 
* Управление надежностью тепловых электрических станций в энергосистеме : диссертация в форме научного доклада … доктора технических наук : 05.14.01 / Борушко Александр Петрович. ― Иркутск, 1993.
* Исследование сжигания сернистого мазута с высоким подогревом и в газификационных горелках котлоагрегатов : автореферат диссертации … кандидата технических наук : 273 / А. П. Борушко. ― Минск, 1972.

## Літаратура 
* Барушка Алксандр Пятровіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 345.
* Борушко Александр Петрович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 478.
* Борушко Александр Петрович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2009. — [Т. 1] : Брестская область : в 2 кн., кн. 1. —С. 120.
* Борушко Александр Петрович // Кто есть кто в энергетике Беларуси : энциклопедический справочник. — Минск, 2004. — С. 344. — Место рождения: г. Минск.
Пётр Антонавіч Пестаў

**Пётр Антонавіч Пестаў** (; , Шагурава, Уральская вобласць — , ) — савецкі і расійскі саліст балета, балетны педагог. Заслужаны артыст РСФСР (1973), заслужаны дзеяч мастацтваў Расійскай Федэрацыі (1994).

## Біяграфія 
Пётр Пестаў пачаў вучыцца танцу ў Свярдлоўскай балетнай школе. У час Вялікай айчыннай вайны пераехаў у Перм, дзе прадоўжыў навучанне ў Пермскім харэаграфічным вучылішчы. Тут яго педагогамі былі прадстаўнікі пецярбургскай балетнай школы Д. Ф. Гушаева, Сафія Тулуб’ева, Кацярына Гейдэнрэйх, а таксама Аляксандр Пушкін, які прыязджаў у Перм.

Пасля заканчэння вучылішча ў 1952—1958 годзе працаваў у Пермскім тэатры оперы і балета, потым пераехаў у Новасібірск, дзе стаў салістам Новасібірскага тэатра оперы і балета. Яго рэпертуар уключаў сольныя партыі: устаўное па дэ дэ («Жызэль»), Бажок («Чырвоны мак»), Блакітная птушка і Кот у ботах («Спячая прыгажуня»), Блазан і па дэ труа («Лебядзінае возера») і іншыя .

У 1958 годзе паступіў на першы набор педагагічнага аддзялення кафедры харэаграфіі ГІТІСа (курс прафесара Мікалая Тарасава). У 1963 годзе скончыў яго, атрымаўшы спецыяльнасць педагог-балетмайстар. У 1964—1996 гады — выкладчык старэйшых класаў Маскоўскага харэаграфічнага вучылішча. Пётр Пестаў — адзін з вядучых рускіх педагогаў мужчынскага танца, які злучыў традыцыі пецярбургскай і маскоўскай школ балета. Сярод яго вучняў прызнаныя зоркі Вялікага тэатра — Аляксандр Багатыроў, Вячаслаў Гардзееў, Валерый Анісімаў, Аляксандр Ветраў, Мікалай Цыскарыдзэ, сусветныя зоркі — Уладзімір Малахаў і Аляксей Ратманскі. Некаторы час у яго займаліся таксама Аляксей Федзеечаў і Саша Радзецкі. Многія з яго вучняў пазней сталі педагогамі і балетмайстрамі.

З 1996 года выкладаў у балетнай школе імя Джона Кранка пры Штутгарцкім балеце.
Георгій Іосіфавіч Жыхар

**Георгій Іосіфавіч Жыхар** (нар. , в. Засулле, Стаўбцоўскі раён, Мінская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне цеплаэнергетыкі. Доктар тэхнічных навук (1991), прафесар (1993).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (кваліфікацыя «Інжынер-цеплаэнергетык», 1960), Леніградскі політэхнічны інстытут (аспірантура, 1966).
    
Працаваў у Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 1967, энергетычны факультэт, кафедра «Цеплавыя электрычныя станцыі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: распрацоўка і ўдасканаленне метадаў павышэння эфектыўнасці спальвання паліва ў парагенератарах і зніжэння шкодных выкідаў у навакольнае асяроддзе.

## Бібліяграфія 
* Физико-химические процессы при циклонном и двухступенчатом сжигании топлива в промышленных газомазутных котлах : диссертация … доктора технических наук : 05.14.04 / Жихар Георгий Иванович. — Киев, 1990.
* Физико-химические процессы в газомазутных котлах / Г. И. Жихар. — Минск, 2002.
* Тепловые электрические станции: укрупненный расчет котла, выбор тягодутьевых машин, охрана окружающей среды : учебное пособие по дипломному и курсовому проектированию для специальностей „Тепловые электрические станции“, „Автоматизация и управление энергетическими процессами“, Теплогазоснабжение, вентиляция и охрана воздушного бассейна» / Г. И. Жихар, Н. Б. Карницкий, И. И. Стриха. — Минск, 2004.
   

## Літаратура 
* Жыхар Георгій Іосіфавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1998. — Т. 6. — С. 475.
* Жихар Георгий Иосифович // Кто есть кто : Доктора наук, профессора, заслуженные деятели науки и лауреаты премий Белорусской государственной политехнической академии : справочник. — Минск, 2000. — С. 150—151.
* Жыхар Георгій Іосіфавіч // Памяць : Стаўбцоўскі раён. — Мінск, 2004. — С. 687.
Чжаа Цзыян

**Чжаа Цзыян**, пры нараджэнні **Чжаа Сюе** (кіт. трад. 趙修業 , кіраўніцтвам. 赵修业 , піньінь Zhào Xiūyè); , Хуасянь, правінцыя Хэнань, Гаміньданаўскі Кітай — , , Кітай) — кітайскі палітычны дзеяч, прэм’ер Дзяржаўнага савета КНР у 1980—1987 гадах, Генеральны сакратар ЦК КПК у 1987—1989. Адзін з самых аўтарытэтных кітайскіх палітыкаў свайго часу.

## Біяграфія 
Быў вядучым рэфарматарам, укараняў у Кітаі рыначную эканоміку, змагаўся з карупцыяй. Зьмешчаны з пасады за падтрымку студэнтаў, якія выступілі на плошчы Цяньаньмэнь у 1989 годзе. Апошнія 15 гадоў жыцця правёў пад хатнім арыштам. Памёр у студзені 2005 года ў адной з пекінскіх бальніц.
Карл Джэрасі

**Карл Джэрасі** (, ; , , Аўстрыя — , , Каліфорнія, ЗША) — амерыканскі вучоны-хімік, пісьменнік, публіцыст, драматург. Першы лаўрэат прэміі Вольфа па хіміі, уладальнік Нацыянальнага навуковага медаля ЗША і Нацыянальнага медаля ЗША ў галіне тэхналогій і інавацый, а таксама больш за 20 розных навуковых медалёў і прэмій, носьбіт 32 ступеняў ганаровага доктара ад універсітэтаў з усіх канцоў Зямлі. Камандор ордэнаў «За заслугі перад Федэратыўнай Рэспублікай Германія» і «За заслугі перад Аўстрыйскай Рэспублікай».

З сям’і балгарскага дэрматолага і аўстрыйскага дантыста. Пасля аншлюсу бег з маці ў Лондан, а затым у Сафію да бацькі. Паступіў у Амерыканскі каледж, дзе вывучыў англійскую мову, а ў 1939 годзе прыехаў разам з маці ў Нью-Ёрк. Па пратэкцыі Элеаноры Рузвельт паступіў у каледж, затым у іншы, а потым і ў трэці, які скончыў у 1942 годзе. Працаваў у кампаніі «Ciba», дзе браў удзел у распрацоўцы антыгістамінных прэпаратаў. У 1945 годзе атрымаў ступень доктара філасофіі ў галіне хіміі ад Вісконсінскага універсітэта ў Мадысане, і тады ж атрымаў амерыканскае грамадзянства. Зноў паступіў на працу ў «Ciba», а ў 1949 годзе перайшоў у «Syntex», атрымаўшы пасаду намесніка дырэктара па даследаваннях. Займаўся працай над сінтэзам картызону на аснове даступнага ямса. У 1951 годзе разам з Джорджам Розенкранцам і Луісам Мірамонтэсам сінтэзаваў нарэтыстэрон, аналаг гармонаў прогестынаў, якія абараняюць жанчын ад авуляцыі падчас цяжарнасці ў якасці натуральнага супрацьзачаткавага сродку. Запатэнтаваўшы разам з калегамі сваё адкрыццё, Джэрасі стаў адным з вынаходнікаў аральных кантрацэптываў, а інакш — асновы першых у свеце супрацьзачаткавых таблетак. Наступныя даследаванні Грэгары Пінкуса і Джона Рока прывялі да адабрэння таблетак у якасці медыкаментаў і першым продажам у ЗША, што паклала пачатак сэксуальнай рэвалюцыі. У наступныя гады Джэрасі стаў вядомы працамі аб выкарыстанні фізічных метадаў у арганічнай хіміі, аб вывучэнні працэсу біясінтэзу, па даследаванні структуры стэроідаў, алкалоідаў, антыбіётыкаў, ліпідаў і тэрпеноідаў, якім прысвяціў некалькі манаграфій і больш за тысячу артыкулаў. Акрамя гэтага, працаваў над прымяненнем штучнага інтэлекту ў медыка-біялагічных даследаваннях, распрацоўваў сродкі па барацьбе з насякомымі-шкоднікамі. Таксама займаўся літаратурнай і выкладчыцкай дзейнасцю.
Спіс кіраўнікоў Камуністычнай партыі Кітая

Ніжэй размешчаны спіс кіраўнікоў Камуністычнай партыі Кітая з моманту заснавання КПК у 1921 годзе і да цяперашняга часу.

## Генеральны сакратар 
З 1921 года па 1943 год кіраўніком Камуністычнай партыі Кітая быў генеральны сакратар.

## Старшыня ЦК КПК 
З 1943 года замест пасады Генеральнага сакратара быў створаны пост старшыні ЦК КП.

## Генеральны сакратар 
З 1982 года Камуністычнай партыяй Кітая зноў кіруе Генеральны сакратар.

## Кіраўнікі КПК дэ-факта 
Дэн Сяапін — пасля смерці Маа (у 1976 годзе) стаў кіраўніком партыі пры непапулярным у палітычнай і ваеннай верхавіны пераемніку Маа — Хуа Гафэн. У снежні 1978 пленум ЦК КПК аформіў галоўную ролю Дэн Сяапіна ў кіраўніцтве КНР. З 28 чэрвеня 1981 па 9 лістапада 1989 — 3-і старшыня Ваенсавета ЦК КПК.

Катэгорыя:Дзяржаўны лад Кітая
Катэгорыя:Камуністычная партыя Кітая
Уладзімір Сямёнавіч Кахановіч

**Уладзімір Сямёнавіч Кахановіч** (, в. Бранавічы, Слуцкі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі спецыяліст у галіне электраэнергетыкі. Доктар тэхнічных навук (1990), прафесар (1991).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Электрычныя станцыі, сеткі і сістэмы», 1953).
    
Працаваў у Інстытуце цепла- і масаабмену АН БССР (1958—1964), Беларускім філіяле Энергетычнага інстытута імя Г. М. Кржыжаноўскага (1964—1981, старшы навуковы супрацоўнік, начальнік аддзела, загадчык сектара, загадчык лабараторыі інфармацыйна-вымяральнай тэхнікі), Беларускай дзяржаўнай політэхнічнай акадэміі (1953—1958 і 1981—1992, энергетычны факультэт, кафедра «Тэарэтычныя асновы электратэхнікі», у 1987—1992 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: распрацоўка і ўкараненне аўтаматызаваных інфармацыйна-вымяральных сістэм уліку і кантролю электрычнай і цеплавой энергіі.

## Узнагароды 
Званне «Заслужаны вынаходнік Беларускай ССР» (1970) і інш.

## Бібліяграфія 
* Единая система автоматизации учета и контроля для управления потоками электрической энергии и теплоты в энергосистемах : автореферат диссертации … доктора технических наук : 05.14.02 ; 05.11.04 / Каханович Владимир Семенович. — Минск, 1989.
* Вопросы автоматизации экономичного режима конденсационных электростанций : автореферат диссертации … кандидата технических наук / В. С. Каханович. — Минск, 1963.
     

## Літаратура 
* Кахановіч Уладзімір Сямёнавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 404.
* Каханович Владимир Семенович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 15.
* Мы горды своими земляками // Земля отцов ― земля святая : Лучники: история, люди, события, факты / В. С. Видлога. ― Минск, 2009. — С. 200—206. — Из содержания: Каханович Владимир Семенович. — С. 202—203.
Раджкот

**Раджкот** () — горад у індыйскім штаце Гуджарат. Чацвёрты па колькасці насельніцтва горад штата, пасля Ахмедабада, Сурата і Вадодары. Раджкот утварае 35-ую па велічыні гарадскую агламерацыю Індыі з насельніцтвам больш за 1,28 мільёна чалавек (2012 год). Раджкот — адзін з найбольш хутка растучых гарадоў свету. Адміністрацыйны цэнтр акругі Раджкот. Размешчаны за 245 км на захад ад сталіцы штата — горада Гандзінагар на берагах рэк Аджы і Ніяры. З 15 красавіка 1948 года па 31 кастрычніка 1956 года Раджкот з’яўляўся сталіцай штата Саўраштра (да яго далучэння да штата Бамбей 1 лістапада 1956 года). З 1 мая 1960 года — у складзе штата Гуджарат.

Катэгорыя:Гарады Гуджарата
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1612 годзе
Аркадзь Дзмітрыевіч Качан

**Аркадзь Дзмітрыевіч Качан** (, в. Вірышча, Карэліцкі раён, Гродзенская вобласць — ) — беларускі спецыяліст у галіне цеплаэнергетыкі. Доктар тэхнічных навук (1992), прафесар (1993).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (1962; аспірантура).
    
Працаваў у Маладзечанскім політэхнічным тэхнікуме (з 1962), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 1965, энергетычны факультэт, кафедра «Цеплавыя электрычныя станцыі», прафесар, у 1975—1983 — загадчык кафедры, 1979—1984 — дэкан факультэта).
 
Навуковыя інтарэсы: аптымізацыя рэжымаў і тэхналагічных працэсаў ЦЭС.

## Бібліяграфія 
* Разработка методов анализа показателей топливоиспользозания, оптимизация режимов и технологических схем ТЭЦ с целью повышения их системной эффективности : автореферат диссертации … доктора технических наук : 05.14.14 / Качан Аркадий Дмитриевич. — Москва, 1992.
* Исследование переменных режимов работы теплофикационных турбин : автореферат диссертации … кандидата технических наук : 273 / А. Д. Качан. — Минск, 1969.

## Літаратура 
* Качан Аркадзь Дзмітрыевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1999. — Т. 8. — С. 194.
* Качан Аркадий Дмитриевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 16.
* Качан Аркадий Дмитриевич // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2014. — Т. 4 : Гродненская область : в 2 кн., кн. 1. — С. 399.
* Качан Аркадий Дмитриевич // Научные направления ученых Белорусской государственной политехнической академии. — Минск, 1998. — С. 104.
* Профессор Качан Аркадий Дмитриевич : [некролог] // Известия высших учебных заведений и энергетических объединений СНГ. Энергетика. — 2004. — № 5. — С. 86—87.

Катэгорыя:Дэканы БНТУ
Катэгорыя:Выкладчыкі Маладзечанскага дзяржаўнага політэхнічнага каледжа
Кулакоў

**Кулакоў** — прозвішча

## Вядомыя носьбіты 
* Генадзь Ціханавіч Кулакоў (нар. 1941) — беларускі спецыяліст у галіне агульнай тэорыі сістэмнага кіравання, энергетыкі, эканамічнай і нацыянальнай бяспекі.
* Уладзімір Панцялеевіч Кулакоў (1936—2022) — беларускі дзяржаўны дзеяч, старшыня Віцебскага абласнога выканаўчага камітэта (1984—1994).
Лаўрэнцій

**Лаўрэнцій** — мужчынскі асабістае імя лацінскага паходжання; ўзыходзіць да  (родны склон — *Laurentis*)- «лаўрэнцкі», гэта значыць жыхар Лаўрэнція, старажытнага горада ў Лацыуме, у якім паводле падання размяшчалася рэзідэнцыя легендарнага цара Лаціна; ў пераносным значэнні — «лацінскі», «рымскі» наогул.

Магчыма, што Лаўрэнт атрымаў сваю назву ад  — «лаўр», але больш верагодным уяўляецца дарымскае паходжанне назвы горада.

Ва ўсходніх славян імя *Лаўрэнцій* было перанесена з святца/месяцслова (), у які яно трапіла пры перакладзе праваслаўных богаслужбовых кніг на стараславянскую мову з кайнэ ().  

У хрысціянскім анамастычным слоўніку імя *Лаўрэнцій* суадносіцца з некалькімі раннехрысціянскімі святымі, сярод якіх найбольш вядомы пакутнік архідыякан Лаўрэнцій Рымскі, пакараны смерцю ў 258 годзе у часы пераследу хрысціян, учыненых імператарам Валерыянам. Аб іншых ранніх святых з імем *Лаўрэнцій* у хрысціянскай традыцыі невядома нічога, акрамя даты памінання.

Старая каляндарная форма імя: **Лаѵрентїй**.

Кароткая форма імя: **Лаўрэн**.

Ад імя *Лаўрэнцій* і яго формаў ўтварыліся прозвішчы Лаўрэнцеў, Лаўрынец і іншыя.

## Імяніны 
Праваслаўны імяніны (*даты прыводзяцца па грыгарыянскі каляндар*):

* 11 студзеня, 2 лютага, 11 лютага, 20 сакавіка, 23 траўня, 29 траўня, 23 жніўня, 29 жніўня, 10 верасня, 4 кастрычніка, 6 лістапада, 25 кастрычніка, 23 снежня.

## Літаратура 
* *Суперанская А. В.* Словарь русских личных имён. — М.: Эксмо, 2006. — (Библиотека словарей). — .
* *Patrick Hanks, Flavia Hodges, Kate Hardcastle.*  (англ.). — 2nd ed.. — Oxford: Oxford University Press, 2006. — .

## Гл. таксама 
* Святы Лаўрэнцій
* Ларэнцэці
* Лорэнц
* Лоўрэнс
Катэгорыя:Імёны лацінскага паходжання
Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Барадзінская вуліца (Мінск)

**Барадзінская вуліца** — вуліца ў Ленінскім раёне Мінска. Знаходзіцца ў раёне былога Козыраўскага прадмесця. Ідзе ад вуліцы Маякоўскага ў раёне ААТ «Камволь» да чыгункі паміж станцыяй Мінск-Паўднёвы і прыпыначным пунктам Лошыца.

## Спасылкі 
* Барадзінская вуліца на АТО.ВУ

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Ленінскі раён (Мінск)
Генадзь Ціханавіч Кулакоў

**Генадзь Ціханавіч Кулакоў** (нар. , с. Чарнігаўка, Чарнігаўскі раён, Прыморскі край, Расія) — беларускі спецыяліст у галіне агульнай тэорыі сістэмнага кіравання, энергетыкі, эканамічнай і нацыянальнай бяспекі. Доктар тэхнічных навук (1992), прафесар (2004). Член Нацыянальнай акадэміі па аўтаматычнаму кіраванню Рэспублікі Беларусь (1995), акадэмік Міжнароднай акадэміі экалогіі (2000).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Цеплаэнергетычныя ўстаноўкі электрастанцый», 1963).

Працуе ў Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (энергетычны факультэт, кафедра «Цеплавыя электрычныя станцыі», прафесар). Інфармацыя на 2023.

Навуковыя інтарэсы: энергетыка; агульная тэорыя сістэмнага кіравання; эканоміка энергетыкі.

## Узнагароды 
Медаль СССР «У азнаменаванне 100-годдзя з дня нараджэння Уладзіміра Ільіча Леніна» (1970).

## Бібліяграфія 
* Теоретические основы экспресс-методов структурно-параметрической оптимизации систем автоматического управления для повышения эффективности использования теплоэлектростанций в переменных режимах : автореферат диссертации … доктора технических наук : 05.13.07 ; 05.14.14 / Кулаков Геннадий Тихонович ; Киевский политехнический институт. — Киев, 1992.

## Літаратура 
* 
* Кулаков Геннадий Тихонович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 343.
* Кулаков Геннадий Тихонович // Кто есть кто : доктора наук, профессора, заслуженные деятели науки и лауреаты премий Белорусской государственной политехнической академии : справочник. — Минск, 2000. — С. 152—153.
* Кулаков Геннадий Тихонович // Кто есть кто в Республике Беларусь. Деловой мир СНГ. — Минск, 2006. — Вып. 3. — С. 206.

Катэгорыя:Кібернетыкі СССР
Катэгорыя:Кібернетыкі Беларусі
Оскар (кінапрэмія, 2021)

**93-я цырымонія ўручэння ўзнагарод прэміі «Оскар»** за заслугі ў вобласці кінематографа за 2020 год адбылася 25 красавіка 2021 года ў Лос-Анджэлесе. Карціна рэжысёра Андрэя Канчалоўскага «» нечакана не ўвайшла ў спіс прэтэндэнтаў у намінацыі «Найлепшы замежны фільм», фільм трапіў толькі ў шорт-ліст з 15 удзельнікаў.

## Спіс лаўрэатаў і намінантаў 
### Асноўныя катэгорыі 
## Заўвагі 
## Спасылкі
2021
Катэгорыя:Кінапрэміі 2021 года
Катэгорыя:Красавік 2021 года
Катэгорыя:Падзеі 25 красавіка
Катэгорыя:2021 год у Каліфорніі
Несцярчук

**Несцярчу́к** — беларускае прозвішча. Утворана ад імя Не́сцер.

## Вядомыя носьбіты 
* Вадзім Уладзіміравіч Несцярчук (1970—2013) — украінскі бізнесовец і аўтагоншчык.
* Леанід Міхайлавіч Несцярчук (нар. 1945) — беларускі гісторык, даследчык гісторыі населеных пунктаў і архітэктурных збудаванняў на Беларусі. Кандыдат гістарычных навук.

## Крыніцы
Трасцянецкая вуліца (Мінск)

**Трасцянецкая вуліца** — вуліца ў Ленінскім раёне Мінска. Ідзе ад вуліцы Леніна ў раёне скрыжавання Аранскай вуліцы і Партызанскага праспекта да скрыжавання вуліцы Ванеева з праспектам Ракасоўскага. Назва ўтвораная праз кірунак на Трасцянец.
## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Ленінскі раён (Мінск)