open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Фёдар Пятровіч Шчэпа

**Фёдар Пятровіч Шчэпа** — баярын клецкага князя Івана Васілевіча і пінскага князя Фёдара Іванавіча Яраславічаў.

## Біяграфія 
Служыў яшчэ клецкаму князю Івану Васілевічу Яраславічу, атрымаў ад яго пацвярджэнне на адну купленую зямлю ў сяле Лукавец і наданні зямлі ў сяле Навадворац, чатырох гарадскіх зямель, дзвюх зямель у сяле Якшычы, трох «чалавек» у іншых частках Клецкага княства, двух «чалавек» у сяле Лукавец.

Шчэпа быў сведкам актаў князёў Івана Васілевіча і Фёдара Іванавіча Яраславічаў у 1507, 1515, 1520 гадах. Пры гэтым яго статус не быў высокі, пасярэдзіне мясцовага баярства, вышэй яго пісаліся баяры Долмат Андрэевіч, Міхайла Дзмітравіч Шарап, Івашка Фёдаравіч Палазовіч, Рыгор Іванавіч Бруяка, а ніжэй — яго брат Алеша, Матфей Грычынавіч і Алехна Някрас.

На Вялікдзень 1511 года князь Фёдар Іванавіч пацвердзіў Шчэпе ўсе бацькоўскія наданні і дадаткова вызваліў аднаго яго «чалавека» ад вартаўнічай павіннасці, даў «зямлю» ў Лукаўцы, сенажаці ў Навадворцы, месца ў Клецкім замку пад будаўніцтва «харом», двор у клецкім вакольным горадзе («у паркане») і гарод каля горада. Гэты дакумент князь Фёдар напісаў уласнаручна. У 1515 годзе князь абмяняў са Шчэпай свае поле і сенажаці ў Навадворцы на яго поле і сенажаці ў Лукаўцы.

На думку Аляксандра Грушы, магчыма, князь Фёдар Іванавіч асабліва ставіўся да Фёдар Шчэпы.

Шчэпа меў маёнткі і ў Пінскім павеце. Частку іх атрымаў ад першай жонкі — Марыны Юхнаўны Анцушкавічоўны — Гогалеў дварэц, двор у Жабчычах з дварышчамі ў розных сёлах, выслужаныя яе продкамі ў вялікіх князёў Вітаўта і Жыгімонта. Пэўны час распараджаўся і маёнткамі другой жонкі — Святохны Грычыны, але яна перажыла Шчэпу і перадала свае маёнткі роднаму брату Гаўрыле Грычыне.

На Попіс 1528 года баярын Фёдар Шчэпа ставіў з сваіх маёнткаў у Пінскім павеце 3 «коней», з маёнткаў у Клецкім — 2 «коней», то-бок меў 40 «службаў» падданых і быў адным з багацейшых баяр у колішніх уладаннях князя Фёдара Іванавіча Яраславіча.

У першым шлюбе меў сына Івана.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Клецка
Таццяна Антонаўна Пятроўская

**Таццяна Антонаўна Пятроўская** (, г. Мінск — ) — беларускі мастак дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва (кераміка).

## Біяграфія 
Скончыла ў 1966 годзе Мінскае мастацкае вучылішча, у 1975 годзе Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Вучылася ў М. Бяляева, В. Гаўрылава, С. Ларчанкі. Удзельніца мастацкіх выставак з 1975 года. 

Член Беларускага саюза мастакоў з 1988 года.

## Творчасць 
Працуе ў галіне дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва (кераміка). Асноўныя творы: дэкаратыўныя пласты для сталовай фабрыкі імя Н. Крупскай, рэльефы «Стары горад», вазы, скульптура, пластыка, свяцільнікі для Дома шлюбаў Цэнтральнага раёна (абодва ў г. Мінску), дэкаратыўныя рэльефы «Музыка» для Палаца культуры, пласты і дэкаратыўныя вазы для аптэкі (абодва ў г. Барысаве); дэкаратыўныя скульптуры «Ля электрычкі», «У разгар чэрвеня», «Канцэрт», «Суседка», «Раніца нядзельная», «Незабудкі»; кампазіцыі «Кветкі з саду», «Кветкі на захадзе сонца»; серыя талерак «Змрок»; вазы «Сінія мроі». 

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, фондах БСМ. 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мастакі-керамісты Беларусі
Зоя Антонаўна Сядая

**Зоя Антонаўна Сядая** (**Галалобава**; 20 мая 1929 — 7 студзеня 2019) — беларускі бібліёграф.

## Біяграфія 
Нарадзілася 20 мая 1929 г. Скончыла ў 1955 г. бібліятэчны факультэт МДПІ. З таго ж года працавала бібліятэкарам у Дзяржаўнай бібліятэцы БССР імя У. І. Леніна, затым старэйшым бібліёграфам, загадчыцай сектарам даведкава-бібліяграфічнага аддзела, з 1983 г. — загадчыцай аддзелам. Працавала і бібліятэцы да 1985 года.

Выбіралася дэпутатам раённага Савета народных дэпутатаў г. Мінска.

Памерла 7 студзеня 2019 года.

## Узнагароды 
Узнагароджана медалём «За доблесную працу», граматамі Вярхоўнага Савета БССР, Міністэрства культуры БССР і БРК прафсаюза працаўнікоў культуры, значком «За выдатную працу».

Катэгорыя:Дэпутаты раённых саветаў Беларусі
Катэгорыя:Бібліёграфы Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі
Канстанцін Якаўлевіч Астраглазаў

**Канстанцін Якаўлевіч Астраглазаў** (1903—1965) — савецкі ваенны, дзяржаўны і палітычны дзеяч, генерал-лейтэнант.

## Біяграфія 
Нарадзіліся ў 1902 годзе на станцыі Добруш. Член КПСС з 1927 года.

З 1919 года — на ваеннай службе, грамадскай і палітычнай працы. У 1919—1960 гадах змагаўся ў грамадзянскай вайне, ваяваў з белымі атрадамі ў Беларускай ССР
* тры ордэна Чырвонага Сцяга (5.11.1944; 26.08.1945; 1950)
* ордэн Чырвонай Зоркі (4.6.1944).

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Остроглазов
* Остроглазов
* Остроглазов
* 
* 

Катэгорыя:Дэлегаты XX з’езда КПСС
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты СССР
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-японскай вайны
Пажар у ГЦ «Green Cozy Cottage»

У ноч на 29 лютага 2024 года ў сяміпавярховым гандлёвым цэнтры, размешчаным на вуліцы Нью-Бейлі-Роўд у горадзе Дака (Бангладэш) здарыўся пажар.

Пажар пачаўся ў 21:50 BST у рэстаране «Kacchi Bhai» на першым паверсе гандлёвага цэнтра «Green Cozy Cottage» і хутка распаўсюдзіўся на іншыя паверхі. На месцы здарэння было задзейнічана 13 разлікаў пажаратушэння. Пажарныя выратавалі з будынка 75 чалавек і з дапамогай крана эвакуявалі людзей з верхняга яруса абгарэлай канструкцыі. Праз дзве гадзіны агонь ліквідаваны.

Прынамсі 46 чалавек загінулі. Як мінімум 22 чалавекі апынуліся ў крытычным стане.

Урад загадаў правесці расследаванне інцыдэнту. Першапачатковай прычынай названы выбух газавага балона.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Люты 2024 года
Катэгорыя:Падзеі 29 лютага
Катэгорыя:Пажары
Чаго хочуць жанчыны

**«Чаго́ хо́чуць жанчы́ны»** () — амерыканскі рамантычны камедыйны фільм з элементамі фантастыкі 2000 года рэжысёра Нэнсі Майерс.

## Сюжэт 
Што рабіць, калі вы лічыце сябе выдатным працаўніком, і чакаеце прасоўвання па службе, а пасада дастаецца іншаму? Што рабіць, калі былая жонка выходзіць замуж, а дарослая дачка ўпэўнена, што вы дрэнны бацька? Што можа змяніць такі расклад? Ніку Маршалу дапамагае няшчасны выпадак, які надзяляе яго ўнікальным дарам — чытаць жаночыя думкі. Гэта здольнасць дае нямала магчымасцяў нашаму герою, уцягваючы яго ў вір любоўных прыгод ды камічных сітуацый, але ці зможа Нік зразумець, чаго сапраўды жадаюць жанчыны.

## У ролях 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы ЗША
Катэгорыя:Кінакамедыі ЗША
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2000 года
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Алан Сільвестры
Катэгорыя:Фільмы кампаніі Paramount Pictures
Калінка (прадпрыемства)

**ЗАТ «Калінка»** — швейнае прадпрыемства канцэрна «Беллегпрам» (г. Салігорск). Фабрыка з’яўляецца вытворцам адзення для жанчын і дзяцей.
## Апісанне
Прадпрыемства выпускае шырокі асартымент для дарослых і дзяцей, пачынаючы з блузак, штаноў, спадніц, жакетаў і заканчваючы ўцепленымі курткамі, паліто і паўпаліто. Штогод у вытворчасць запускаецца амаль 1000 мадэлей. Абнаўленне асартыменту па мадэлях складае звыш 80%. Для выраба ужываюць тканіны: натуральныя (бавоўна, лён), смесовые тканіны, тканіны, якія змяшчаюць эластан, а таксама штучны мех і скуру. Асвоены выпуск адзення з трыкатажу. Для мастацкага аздаблення мадэляў выкарыстоўваюцца пячаткі і вышыўкі. Створана каманда дызайнераў, мадэльераў і канструктараў для распрацоўцы кожнай калекцыі. Штогод прадпрыемства выпускае дзве сезонныя калекцыі: «вясна-лета» і «восень-зіма». Калекцыі складаюцца з некалькі кірункаў: дзелавая (строгая, офісная), casual (вольная, са спартовымі элементамі) і прыбраная.
## Гл. таксама
## Зноскі
## Літаратура
## Спасылкі 
Катэгорыя:Прадпрыемствы Салігорска
Таццяна Васілеўна Арасланава

**Таццяна Васілеўна Арасланава** (нар. , в. Пешчывіцы, Пскоўская вобласць, Расія) — беларуская мастачка дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.

## Біяграфія 
Нарадзілася  года ў вёсцы Пешчывіцы Пскоўскай вобласці. Скончыла ў 1976 годзе мастацка-графічны факультэт Віцебскага педагагічнага інстытута. Вучылася ў А. Арлова, А. Някрасава, Л. Дзягілева. Удзельніца мастацкіх выставак з 1979 года. 

У 1970–1978 гг. працавала мадэльерам на Бабруйскай фабрыцы мастацкіх вырабаў. З 1989 г. мастак дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва камбіната «Мастацтва», з 1991 г. – мастак творчых майстэрняў у Бабруйску. З 1978 г. – выкладчык Бабруйскай дзіцячай мастацкай школы, з 1994 г. – дырэктар, з 2014 года зноў выкладчык школы. 

Член Беларускага саюза мастакоў з 1990 года.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мастакі-габеленісты Беларусі
Таццяна Дзмітрыеўна Рабец

**Таццяна Дзмітрыеўна Рабец** (нар. ) — беларускі этнолаг, фалькларыст. Кандыдат філалагічных навук (2013), дацэнт (2017).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў  годзе. У 1996 годзе скончыла факультэт беларускай філалогіі і культуры Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя М. Танка па спецыяльнасці «настаўнік беларускай мовы і літаратуры», у 2004 годзе — аспірантуру Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

У 2005—2018 гадах навуковы супрацоўнік Цэнтра даследавання беларускай культуры, мовы і літаратуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

У 2013 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю па тэме «Сістэма вобразаў усходнеславянскіх замоў». У 2017 г. прысвоена званне дацэнта па спецыяльнасці «Літаратуразнаўства».

Прайшла курсы павышэння кваліфікацыі ў Рэспубліканскім інстытуце вышэйшай школы па навучальных праграмах «Інтэрактыўныя тэхналогіі працы з моладдзю падчас удасканаленні ідэалагічнай і выхаваўчай працы ва ўстанове вышэйшай адукацыі», «Адукацыйны працэс ва ўмовах мадэрнізацыі сістэмы вышэйшай адукацыі».

## Навуковая дзейнасць 
Асноўны кірунак навуковай дзейнасці — традыцыйная і сучасная духоўная культура ўсходніх славян.

Катэгорыя:Этнолагі Беларусі
Катэгорыя:Фалькларысты Беларусі
Doryctes

**Doryctes** — род наезнікаў сямейства . Навуковая назва роду была ўпершыню абгрунтавана апублікаваная ў 1836 годзе . Халідэй вызначыў *Doryctes* як падрод роду  з відамі , вядомымі ў Германіі і Англіі, і  з Сент-Вінсента.

## Віды 
*Doryctes* — шырока распаўсюджаны род, у якім апісана больш за восемдзесят відаў. У *Еўропе* вядомыя віды:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Браканіды
Таццяна Віктараўна Грыневіч

**Таццяна Віктараўна Грыневіч** (нар. , г. Маладзечна) — беларуская мастачка.

## Біяграфія 
Нарадзілася  года ў Маладзечне. Скончыла ў 1999 годзе Мінскае мастацкае вучылішча імя А. К. Глебава, у 2005 годзе Беларускую дзяржаўную акадэмію мастацтваў.

Член Беларускага саюза мастакоў з 2005 года.

## Творчасць 
Творы знаходзяцца ў Нацыянальным цэнтры сучасных мастацтваў Рэспублікі Беларусь, Гродзенскім дзяржаўным гісторыка-археалагічным музеі, галерэі «Саюз Творчасць», у прыватных калекцыях Беларусі, Расіі, Польшчы, Літвы, Латвіі, Францыі, Германіі, Італіі, ЗША, Кітая.

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Май снежань

**«Ма́й сне́жань»** () — фільм 2023 года амерыканскага рэжысёра Тода Хэйнса, галоўныя ролі ў якім граюць Наталі Портман і Джуліяна Мур. Прэм’ера карціны адбылася ў маі 2023 года на Канскім кінафестывалі.

Фільм атрымаў прызнанне крытыкаў і розныя высокія ацэнкі, у тым ліку чатыры намінацыі на 81-й цырымоніі ўручэння прэміі «Залаты глобус» і быў абраны Амерыканскім інстытутам кінамастацтва адным з дзесяці найлепшых фільмаў 2023 года.

## Сюжэт 
Галоўныя героі фільма — муж і жонка Джо і Грэйсі, якія пазнаёміліся, калі Джо, быўшы падлеткам, вырашыў знайсці падпрацоўку і ўладкаваўся ў зоамагазін, дзе працавала Грэйсі. Зараз пара выхоўвае блізнят, а іх старэйшая дачка вучыцца ў каледжы. Аб іх гісторыі вырашаюць зняць мастацкі фільм. Актрыса, якая павінна сыграць Грэйсі, прыязджае да іх у госці, каб лепш падрыхтавацца да ролі, але яе прыезд ставіць сямейнае шчасце пад пагрозу.

## У ролях 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2023 года
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Крыбрарыя пурпурная

**Крыбрарыя пурпурная** (*Cribraria purpurea*) — від слізевікоў сямейства .

## Апісанне 
Адносна прыкметны від, спаракарпы якога часта растуць шматлікімі групамі, маюць вышыню да 3 мм і афарбаваны ў пурпурны колер. Спаратэка (фертыльная частка) да 1,2 мм у дыяметры. Сцябло да 65 % ад агульнай вышыні пладовых тэл. Перыдыяльная сетка няправільнай формы, не патоўшчаная. Споры амаль гладкія 5 — 6,5(-7,5) мкм у дыяметры. Плазмодый пурпурны, пазней пунсовы.

## Экалогія 
Від сустракаецца пераважна ў натуральных парасніках ляснога тыпу. Верагодна, аддаюць перавагу драўніне іглічных парод. Аднак неабходна нагадаць, што, паводле сучасных ведаў, слізевікі не раскладаюць драўніну. Такім чынам, перавага іх субстрата, відаць, заснавана на наяўнасці бактэрый, дрожджаў і прасцейшых, якімі яны харчуюцца.

## Спасылкі 
* Řešetovka purpurová 

Катэгорыя:Крыбрарыя
Прэмія Лорэнса Аліўе

**Прэмія Лорэнса Аліўе** () — самая прэстыжная тэатральная ўзнагарода Вялікабрытаніі, якая ўручаецца Таварыствам Лонданскага тэатра (заснаваным у 1908 годзе як Таварыства тэатраў Уэст-Энда) з 1977 года. У 1984 годзе прэмія была названая ў гонар брытанскага акцёра Лорэнса Аліўе (1907-1989).

## Катэгорыі 
### Драма 
* Найлепшая новая драма
* Найлепшы адноўлены спектакль
* Найлепшы камедыйны спектакль
* Найлепшы акцёр
* Найлепшая актрыса
* Найлепшае выкананне ролі другога плана
** Найлепшы акцёр у ролі другога плана
** Найлепшая актрыса другога плана

### Мюзікл 
* Найлепшы новы мюзікл
* Найлепшы адноўлены мюзікл
* Найлепшая мужчынская роля ў мюзікле
* Найлепшая жаночая роля ў мюзікле
* Найлепшая роля другога плана ў мюзікле
** Найлепшая мужчынская роля другога плана ў мюзікле
** Найлепшая жаночая роля другога плана ў мюзікле
* Найлепшая арыгінальная музыка або новая аркестроўка

### Сцэнічная вытворчасць 
* Найлепшы рэжысёр
* Найлепшы харэограф тэатра
* Найлепшы мастак па касцюмах
* Найлепшы дэкаратар
* Найлепшая пастаноўка святла
* Найлепшая пастаноўка гуку

### Балет і опера 
* Найлепшая новая пастаноўка балета
* Найлепшая новая пастаноўка оперы
* За выдатныя заслугі ў балеце
* За выдатныя заслугі ў оперы

### Іншыя 
* Спецыяльная ўзнагарода
* Найлепшыя забавы і сям’я
* За асаблівыя заслугі ў галіне тэатра

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Тэатральныя прэміі
Macracantha arcuata

**Macracantha arcuata** — від аранеаморфных павукоў сямейства . Адзіны від роду.

## Распаўсюджанне 
Жывуць у Паўднёва-Усходняй Азіі, Паўднёвай Азіі і Кітаі ў правінцыі Юньнань.
, Тайланд. Люты 2013 года.]]
у]]

## Літаратура 
* Fabricius, 1793 : *Entomologiae systematica emendata et aucta, secundum classes, ordines, genera, species adjectis synonimis, locis, observationibus, descriptionibus.* Hafniae, vol. 2, p.&nbsp;407-428.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Павукі-кругапрады
Катэгорыя:Павукападобныя Азіі
Прэмія Амерыканскага інстытута кінамастацтва (2023)

**Прэмія Амерыканскага інстытута кінамастацтва за 2023 год** была абвешчана 7 снежня 2023 года. Урачыстая цырымонія адбылася 12 студзеня 2024 года ў Лос-Анджэлесе.

## 10 найлепшых фільмаў 
* Амерыканскае чытво / American Fiction
* Барбі / Barbie
* Бедныя-няшчасныя / Poor Things
* Забойцы кветкавага месяца / Killers of the Flower Moon
* Май снежань / May December
* Маэстра / Maestro
* Мінулыя жыцці / Past Lives
* Опенгеймер / Oppenheimer
* Пакінутыя / The Holdovers
* Чалавек-павук: Скрозь сусветы / Spider-Man: Across the Spider-Verse

## 10 найлепшых тэлевізійных праграм 
* Апошнія з нас / The Last of Us
* Быць прысяжным / Jury Duty
* Забойствы ў адным будынку / Only Murders in the Building
* Мядзведзь / The Bear
* Пачатковая школа Эбат / Abbott Elementary
* Покерфэйс / Poker Face
* Ранішняе шоу / The Morning Show
* Сабакі рэзервацыі / Reservation Dogs
* Сварка / Beef
* Спадкаемцы / Succession

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Кінапрэміі 2023 года
Катэгорыя:Тэлевізійныя прэміі 2023 года
Катэгорыя:Снежань 2023 года
Апарфінавыя алкалоіды

**Апарфінавыя алкалоіды** ўяўляюць сабой прыродныя хімічныя злучэнні з групы алкалоідаў. Пасля бензілізахіналінавых алкалоідаў яны з'яўляюцца другой па велічыні групай ізахіналінавых алкалоідаў.

Прынамсі 85 алкалоідаў апарфіну вылучана з 15 сямействаў раслін. Самы вядомы прадстаўнік — апамарфін. Апарфінавыя алкалоіды ўяўляюць цікавасць у асноўным з-за іх падабенства з марфінам.

## Знаходжанне 
*]]
*]]
Апарфінавыя алкалоіды часцей за ўсё сустракаюцца ў раслінах. Напрыклад, изабалдын утрымліваецца ў раслінах родаў *Beilschmiedia*, *Nandina* ( *Nandina domestica* ), *Glaucium* (мак рагавы) і іншых. Як вынікае з назвы, упершыню глаўцын быў знойдзены ў рагавым маку (Glaucium), бо звычайна назва алкалоідаў паходзіць ад раслін, у якіх яны ўпершыню былі знойдзены.

Карыдзін, яшчэ адзін прадстаўнік алкалоідаў апарфіну, сустракаецца ў *чубатцы* (жаўрук), *дыцэнтры* (сэрцакветках), а таксама ў маку рагавым.

## Біясінтэз 
Метад, якім цэнтральная апарфінавая кальцавая структура будуецца ў прыродзе, праілюстраваны на прыкладзе біясінтэза бульбакарпіна. Спачатку рэтыкулін **1** акісляецца, у выніку чаго ўтвараецца мезаметрычна стабілізаваны дырадыкал з межавымі структурамі **2a** і **2b**. Цыклізацыя прыводзіць да ўзнікнення чацвёртага шасцічленнага кальца, карытуберыну **3**, які затым дэгідруецца да бульбакапніна **4**.

## Хімія 
Апарфінавыя алкалоіды ўяўляюць асаблівую цікавасць з-за іх блізкасці да марфіну і бензілізахіналінавых алкалоідаў. Напрыклад, як вынікае з назвы, марфін можа быць выкарыстаны для ўтварэння апамарфіну. Гэта можна зрабіць, дадаўшы кіслату пад уздзеяннем цяпла.

Праапарфінавыя і апарфінавыя алкалоіды маюць каркасную ізамерыю.

Апарфінавыя алкалоіды звычайна маюць стэрэацэнтр .

(R)-канфігураваны глаўцын можа быць сінтэзаваны з (S)-глаўцыну.

## Выкарыстанне 
Апамарфін зніжае крывяны ціск, а таксама з'яўляецца моцным ванітавым сродкам. Выкарыстоўваўся для лячэння сімптомаў хваробы Паркінсона з-за здольнасці стымуляваць рэцэптары дафаміну.

*Cassytha filiformis*, расліна, якая выкарыстоўваецца ў афрыканскай традыцыйнай медыцыне, змяшчае шмат алкалоідаў апарфіну, тры асноўныя з іх — 

актынадафнін, касіцін і дыцэнтын — аказваюць *in vitro* дзеянне на ракавыя клеткі.

Катэгорыя:Алкалоіды
Пачатковая школа Эбат (тэлесерыял)

**«Пачатко́вая шко́ла Эбат»** () — амерыканскі сіткам у жанры мак’юментары, прэм’ера якога адбылася 7 снежня 2021 года на амерыканскім тэлеканале ABC.

Серыял быў высока ацэнены крытыкамі. Ён быў намінаваны на 15 прэмій Эмі, чатыры з якіх выйграў. *«Пачатковая школа Эбат»* таксама выйграла тры прэміі «Залаты глобус» і прэмію Гільдыі кінаакцёраў ЗША. Амерыканскі інстытут кінамастацтва некалькі разоў выбіраў серыял у дзясятку найлепшых тэлевізійных праграм года.

## Сюжэт 
Некалькі самаадданых настаўнікаў працуюць у адной з найгоршых дзяржаўных школ Філадэльфіі. Нягледзячы на недастатковае фінансаванне школы, выкладчыкі спрабуюць дапамагчы дзецям дабіцца поспеху ў жыцці.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* 

Катэгорыя:Тэлесерыялы на англійскай мове
Катэгорыя:Тэлесерыялы 2021 года
Мак’юментары

**Мак’юментары** () — тэлевізійны і кінематаграфічны жанр, які паказвае выдуманыя падзеі, але прадстаўлены ў выглядзе дакументальнага фільма.

Гэтыя пастаноўкі часта выкарыстоўваюцца для аналізу або каментавання бягучых падзей і праблем з дапамогай выдуманай абстаноўкі або для пародыі самай дакументальнай формы.

У адрозненне ад псеўдадакументальнага фільма, мак’юментары заўсёды задуманы як сатыра або гумар.

У беларускім сучасным мастацтве прыклады мак’юментары найчасцей сустракаюцца ў выглядзе кароткаметражных стужак на фестывалях незалежнага кіно. Найчасцей яно прымяняецца да кінаэксперыментаў, але ў астатніх відах мастацтва яго можна разглядаць як сінонім містыфікацыі.

## Прыклады 
*Пачатковая школа Эбат — амерыканскі сіткам у жанры мак’юментары.
*1670 — польскі камедыйны серыял.

## Зноскі 
Катэгорыя:Жанры кіно
Катэгорыя:Тэлевізійныя жанры
Анатоль Уладзіміравіч Отчык

**Анатоль Уладзіміравіч Отчык** (нар. , в. Шыічы, Гомельская вобласць) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў вёсцы Шыічы Гомельскай вобласці. Скончыў у 1972 годзе Пензенскае мастацкае вучылішча, у 1977 годзе Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Вучыўся ў Л. Скарабагатава, Э. Іадэніса, А. Хадыкі. Удзельнік мастацкіх выставак з 1978 года.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1986 года.

Жонка — Таццяна Іванаўна Отчык, (нар. 1952), беларускі скульптар.

Сын — Глеб Анатолевіч Отчык, 1983 года нараджэння, таксама мастак, старшыня Беларускага саюза мастакоў.

Жыве ў Гомелі.

## Творчасць 
Працуе ў плакаце, жывапісе, афармленні архітэктурнага асяроддзя. Асноўныя творы: плакаты «Людзі, не дапусціце самазнішчэння!», «9 мая 1945», «Максім Багдановіч. 1891—1991», «Міністэрства аховы здароўя СССР папярэджвае», «Ці прыляцяць буслы на Палессе?»; карціны «Падаючы», «Пад крыламі», «Лясная бліскавіца», «Узлёт», «Зімовы сон»; роспіс фасада і вітраж у радыелагічным корпусе анкалагічнага дыспансера; роспіс у вестыбюлі прафілакторыя вытворчага аб’яднання «Гомсельмаш» (абодва ў г. Гомелі).

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, фондах БСМ, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, Гомельскім абласным краязнаўчым музеі.

## Сям'я 
У шлюбе са скульптарам Таццянай Отчык (нар. 1952) мае сына Глеба (нар. 1983), таксама мастака.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мастакі-плакатысты Беларусі
Таццяна Іванаўна Отчык

**Таццяна Іванаўна Отчык** (нар. , г. Пенза, Расія) — беларускі скульптар.
## Біяграфія 
Нарадзілася  года ў Пензе, Расія. Скончыла ў 1973 годзе Пензенскае мастацкае вучылішча. Удзельніца мастацкіх выставак з 1976 года. 

Член Беларускага саюза мастакоў з 1991 года.  

Жыве ў г. Гомелі. 

## Творчасць 
Працуе ў скульптуры, медальерным мастацтве. Асноўныя творы: кампазіцыі «Разлом», «Памяць», «Наступствы», «Сожскі карагод»; медалі "Міжнародны фестываль харэаграфіі «Сожскі карагод», «Чарнобыль», «Францыск Скарына»; серыя медалёў «Чалавек і экалогія».

Творы знаходзяцца ў Гомельскім абласным краязнаўчым музеі.

## Сям’я 
У шлюбе з мастаком Анатолем Отчыкам (нар. 1949) мае сына Глеба (нар. 1983), таксама мастака.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Медальеры Беларусі
Катэгорыя:Скульптары Беларусі
Глеб Анатолевіч Отчык

**Глеб Анатолевіч Отчык** (нар. , г. Гомель) — беларускі мастак манументальна-дэкаратыўнага мастацтва.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў Гомелі ў сям’і мастакоў Анатоля і Таццяны Отчыкаў.

Скончыў у 2007 годзе аддзяленне манументальна-дэкаратыўнага жывапісу Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў. Вучыўся ў Віктара Альшэўскага. У 2018 годзе прайшоў павышэнне кваліфікацыі па педагагічнай дзейнасці ў Беларускім дзяржаўным педагагічным універсітэце імя Максіма Танка), узнагароджаны медалём Францыска Скарыны (2021).

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Ганаровыя замежныя члены Расійскай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Мастакі-манументалісты Беларусі
Отчык

**Отчык** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анатоль Уладзіміравіч Отчык (нар. 1949) — беларускі мастак.
* Глеб Анатолевіч Отчык (нар. 1983) — беларускі мастак.
* Таццяна Іванаўна Отчык (нар. 1952) — беларускі скульптар.
Іван Васілевіч Яраславіч

**Іван Васілевіч Яраславіч** () — маскоўскі і вялікалітоўскі арыстакрат.

З роду нашчадкаў вялікага князя маскоўскага Івана Каліты, старэйшы сын апошняга ўладарнага серпухоўскага князя Васіля Яраславіча з яго першага шлюбу. Прадзед Васіля Яраславіча — Уладзімір Храбры, быў жанаты з дачкой вялікага князя літоўскага Альгерда — Аленай, то Іван Васілевіч даводзіўся Альгерду прапраўнукам, наогул гэтая галіна роду маскоўскіх князёў была «сваёй» для Ягелонаў. Вялікім князям літоўскім пэўны час (1415—1421) служыў дзед Яраслаў, а Васіль Яраславіч нарадзіўся ў Вялікім княстве Літоўскім.

У першы ад’езд да Вялікага княства Літоўскага ў 1446 годзе Васіль Яраславіч атрымаў «у вотчыну» Бранск, Гомель, Старадуб, Мсціслаў і «іншыя многія месцы» — значныя ўладанні з адмысловымі ўмовамі надання. Іван Васілевіч у гэты час быў з бацькам.

У 1456 годзе загадам вялікага князя маскоўскага Васіля Цёмнага серпухаўска-бораўскі князь Васіль Яраславіч зняволены і пазбаўлены ўладанняў. Тое самае напэўна чакала яго другую жонку і сыноў. Малодшыя сыны з другога шлюбу таксама трапілі ў маскоўскую няволю. Жонка са сваім пасынкам — княжычам Іванам Васілевічам збеглі ў Вялікае Княства Літоўскае. Вядома, з улікам свайго статусу, сваяцтва і ранейшай гісторыі сувязяў, яны разлічвалі і мелі добразычлівы прыём.

Іван Васілевіч атрымаў ад вялікага князя Казіміра спачатку Клецк (не раней за кастрычнік 1456), затым Гарадок Давыдаў (не раней жніўня 1483, пасля смерці ўдавы Свідрыгайла — Ганны, якая трымала гэта ўладанне) і Рагачоў.

Спачатку Іван Васілевіч разглядаў сваё быццё ў Вялікім княстве Літоўскім як часовае і разам з таксама збеглым мажайскім князем Іванам Андрэевічаў меў планы вызвалення бацькі і вяртання ўдзела. Аднак, у пачатку сакавіка 1462 года гэтыя намеры выкрылі, з прыхільнікамі Васіля Яраславіча расправіліся, планы былі адкладзены на час або назаўсёды. Прынамсі з наступных гадоў нічога не вядома пра спробы іх ажыццяўлення, хоць, бацька быў у зняволенні амаль 30 гадоў.

Паміж 1463 і 1471 гадамі ў Клецку нарадзіўся сын Фёдар.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Князі клецкія
Руіны Ніі

**Руіны Ніі** (, *Níyǎ Yízhǐ*) ― месца археалагічных раскопак, размешчанае прыблізна ў 115 км на поўнач ад сучаснага  на паўднёвым краі Тарымскай упадзіны ў Сіньцзян-Уйгурскім аўтаномным раёне Кітая. Старажытнае месца было вядома спрадвеку на мове мясцовых жыхароў як «Кадота» (**Caḍ́ota**) і на кітайскай мове ў часы дынастыі Хань — як «Цзінцзюэ». На месцы раскопак былі выяўленыя шматлікія старажытныя артэфакты.

Нія некалі была буйным гандлёвым цэнтрам у аазісе на адгалінаванні Вялікага шаўковага шляху ў паўднёвай частцы пустыні Такла-Макан. У старажытныя часы тут праходзілі вярблюджыя караваны, якія перавозілі тавары з Кітая ў Сярэдняю Азію.

## Гісторыя 
У «Ханьшу» згадваецца незалежная аазісная дзяржава пад назвай , якая звычайна атаясамліваецца з Ніяй.

Нія стала часткай царства Лоўлань у III стагоддзі н. э. Да канца IV стагоддзя яна перайшла пад Кітайскі сюзерэнітэт, а пазней была заваявана Тыбетам.

## Раскопкі 
 знайшоў драўляныя таблічкі]]
У 1900 годзе венгерскі этнограф Аўрэль Стэйн адправіўся ў экспедыцыю ў Заходні Кітай і пустыню Такла-Макан. У Ніі ён раскапаў некалькі груп старажытнага жылля і знайшоў сотню драўляных таблічак, напісаных у 105 г. н.э. На гэтых таблічках былі выяўленыя гліняныя пячаткі, яны ўтрымлівалі афіцыйныя загады і лісты, напісаныя на кхароштхі — раннім індыйскім пісьме, датаваным часам Кушанскага царства. Сярод іншых знаходак былі манеты і дакументы, якія адносіліся да дынастыі Хань, рымскія манеты, старажытная пастка, кій, частка гітары, смык у працоўным стане, разьбяны зэдлік, багата вышываны кілімок і іншыя фрагменты тэкстылю, а таксама многія іншыя прадметы хатняга ўжытку, такія як драўляная мэбля з майстэрскай разьбой, кераміка, кітайскі плецены і лакавы посуд. Аўрэль Стэйн усяго наведаў Нію чатыры разы ў перыяд з 1901 па 1931 год.
]]
Афіцыйнае адабрэнне сумесных кітайска-японскіх археалагічных раскопак на месцы было дадзена ў 1994 годзе. У цяперашні час даследчыкі выявілі астанкі чалавечага жылля, у тым ліку каля сотні жытловых пабудоў, месцаў пахаванняў, навесаў для жывёл, садоў і сельскагаспадарчых палёў. Яны таксама знайшлі ў селішчах добра захаваныя прылады працы, такія як жалезныя сякеры і сярпы, драўляныя дубінкі, керамічныя скрыні і банкі з кансерваванымі пасяўнымі культурамі. Знойдзеныя там чалавечыя парэшткі паслужылі адпраўной кропкай для здагадак аб паходжанні гэтых народаў.

Некаторыя археалагічныя знаходкі з руінаў Ніі знаходзяцца ў Такійскім нацыянальным музеі.

## Спасылкі 
* Finding Niya artifacts
* Niya Maps on Toyo Bunko Digital Silk Road Project
* Valerie Hansen. Religious Life in a Silk Road Community: Niya During the Third and Fourth Centuries

Катэгорыя:Аазісы
Катэгорыя:Археалогія ў Кітаі
Катэгорыя:Гісторыя Кітая
Брашэ

**Брашэ** ( = прышпілены) — тканіна з узорамі, якія імітуюць вышыўку.

Вырабляецца з баваўняных, шарсцяных і сінтэтычных нітак.

Брашэ вырабляецца на спецыяльных ткацкіх станках, на якіх, акрамя чаўнакоў асновы і ўтку, кіраваных жакардавай прыладай, устаўлялі яшчэ адзін дадатковы ў*ток*. Для навядзення і ваджэння чаўнакоў выкарыстоўваўся дадатковыя, так званыя працяжныя набіліцы, таксама маглі стварацца ўзоры рознакаляровымі ўткамі на правым або на абодвух баках тканіны.

Паўтаральныя ўзоры таксама ўтвараліся рознакаляровымі ўткамі на правым баку тканіны (*паўбрашэ*) або з абодвух (*поўнае брашэ*) бакоў тканіны. Ніткі, якія злучалі астраўкі брашэ на тканіне, пазней абрываліся. Нерэгулярныя ўзоры, аднак, могуць быць створаны толькі з ручным нанясеннем утка.

Практычнае выкарыстанне гэтых машын не было вядома прыкладна з апошняй трэці XX стагоддзя.

Імітацыю брашэ ткалі на станках (ручных або механічных) з дадатковымі вышывальнымі набіліцамі або жалезным бруском з вышывальнымі грабеньчыкамі. Вышываныя ніткі на імітацыях не ішлі паралельна асноўнай аснове або ўтку, што робіць іх адрознымі ад сапраўднага брашэ. Вытканых у гэтай тэхніцы вырабаў не было на рынку прыкладна з сярэдзіны XX стагоддзя.

Аматарскія тканіны брашэ выконваюцца на ручных ткацкіх станках. Уток тканіны-асновы пакрываюць чаўнаком, уток узору намотваюць на верацяно ў выглядзе шыпа або змотваюць у , нітку абразаюць у адпаведным месцы абвязкі. У XXI стагоддзі апісанне тэхнікі і інструкцыі па выкананні вядомыя толькі са старых публікацый.

## Літаратура 
* Lethaby: *Handloom Weaving*, Isaac Pitman & Sons 1920
* Kießling/Matthes: *Textil-Fachwörterbuch*, Берлін 1993, ISBN 3-7949-0546-6

## Спасылкі 
* Броше 

Катэгорыя:Тканіны
Physarum rigidum

**Physarum rigidum** — від міксаміцэтаў сямейства .

## Асаблівасці 
Пладовыя целы маюць хвосцікі і аднааскавую форму (асобныя пладовыя целы незалежныя) і сустракаюцца ў гронках. Пладовыя целы да 2 мм у вышыню. Аскі маюць форму лінзы, але верхняя паверхня часта ўвагнутая ў цэнтры і мае форму пупка. Колер паверхні вагаецца ад жоўтага да цьмяна-аранжавага, але часам здаецца залацістым або серабрыстым. Сцябло зверху аранжавае да жоўтага колеру, але больш цёмнае ў аснове. Унутраная структура аскі не мае восі, а злучальныя ніткі доўгія і мала разгаліноўваюцца. Вапнавыя вузлы доўгія і ад жоўтага да аранжавага колеру. Споры выглядаюць цёмна-карычневымі ў праходным святле, маюць тонкія шыпы па ўсёй паверхні і маюць дыяметр 10-12 мкм.

Плазмодый жоўтага колеру. Калі ўмовы становяцца неспрыяльнымі, ён застывае і ўтварае склероцыі, але вядомы выпадак, калі склероцыі гэтага віду, якія ўтварыліся ў няволі, захоўваліся сем з паловай гадоў і было пацверджана іх аднаўленне. У гэтым прыкладзе яны захоўваліся ў агароднінным аддзяленні халадзільніка.

## Экалогія 
Даволі распаўсюджаны від, які з’яўляецца на гнілых дрэвах і грыбах з вясны да восені. Вядома некалькі міксаміцэтаў, якія выкарыстоўваюць грыбы ў якасці крыніцы харчавання, і гэты від адносіцца да такіх.

## Значэнне 
Як згадвалася вышэй, гэты від часта харчуецца грыбамі, а таксама можа з’яўляцца пры вырошчванні грыбоў (напрыклад, шыітаке), што робіць яго шкодным.

## Літаратура 
* Henney, H. R.; Henney, Mary R. (1968), «Nutritional Requirements for the Grouth in Pure Culture of the Myxomycete Physarum rigidum and Related species.», J. gen. Microbiol 53: 333—339, doi:10.1099/00221287-53-3-333 
* Henney Jr., Henry R.; Lynch, Thomas (1969), «Growth of Physarum flavicomum and Physarum rididum in Chemically Defined Minimal Media.», Journal of Bacteriology 99 (2): 531—534, doi:10.1128/jb.99.2.531-534.1969,  

Катэгорыя:Фізаравыя
Basiliscus plumifrons

**Basiliscus plumifrons** — від яшчарак з роду васіліскаў.

## Арэал 
Прыродны арэал гэтага віду распасціраецца ад Мексікі на поўначы да Эквадора на поўдні.

## Таксанамія і паходжанне назвы 
Родавая назва звязана з тым, што грэбень гэтай яшчаркі выклікаў асацыяцыю з міфічнай істотай васіліскам (персанаж грэчаскай міфалогіі, здольны сваім поглядам ператварыць чалавека ў камень). Па-грэчаску *басіліскас* (βασιλίσκος) азначае «маленькі цар». Гэты эпітэт быў прысвоены яшчарцы Лінеем.

## Апісанне 
*Basiliscus plumifrons* маюць ярка-зялёную афарбоўку, з маленькімі сіняватымі плямкамі ўздоўж спіннога грэбня. Гэтыя адносна буйныя яшчаркі могуць дасягаць метра ў даўжыню (уключаючы хвост). У сярэднім даўжыня гэтых яшчарак каля 60 см. У самцоў маецца 3 грэбні (на галаве, на спіне і на хвасце), а ў самак толькі адзін грэбень (на галаве).

## Рацыён 
*Basiliscus plumifrons* усяедныя. Яны харчуюцца насякомымі, дробнымі сысунамі (напрыклад грызунамі), драбнейшымі яшчаркамі, а таксама садавіной і кветкамі.

## Драпежнікі 
*Basiliscus plumifrons* становяцца ахвярамі драпежных птушак, апосумаў і змей.

## Размнажэнне 
Самкі *Basiliscus plumifrons* адкладаюць ад 5 да 15 яец у цёплы і вільготны пясок або глебу. Інкубацыйны перыяд працягваецца ад 8 да 10 тыдняў. Яшчаркі, якія вылупіліся з яец, цалкам самастойныя.

## Паводзіны 
 ў Коста-Рыцы]]
Самцы *Basiliscus plumifrons* адрозніваюцца павышаным пачуццём тэрытарыяльнасці. Адзіны самец можа дамінаваць на тэрыторыі з вялікай колькасцю самак, з якімі ён спарваецца.

Як правіла, васіліскі палахлівыя і не дазваляюць сябе чапаць.

*Basiliscus plumifrons*, як і іншыя васіліскі, а таксама , можа перабягаць невялікія ўчасткі па вадзе, выкарыстоўваючы адначасова канечнасці і хвост для падтрымкі. У Коста-Рыцы з-за гэтай здольнасці *Basiliscus plumifrons* атрымала назву «яшчарка Ісуса Хрыста» (). Акрамя таго, *Basiliscus plumifrons* выдатна плавае і можа трымацца пад вадой да 30 хвілін.

## Спасылкі 
* 
* Green Basilisk // Honolulu Zoo web site 
* Plumed basilisk — digital photography by Ted Szukalski 

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1876 годзе
Катэгорыя:Яшчаркі
Ігар Уладзіміравіч Голубеў

**І́гар Уладзі́міравіч Го́лубеў** () — беларускі скульптар.

## Біяграфія 
У 1990 годзе скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут, вучыўся ў Анатоля Анікейчыка, Анатоля Арцімовіча. Удзельнік мастацкіх выставак з 1992 года. З 1996 года — сябра Беларускага саюза мастакоў.

Жыў і працаваў у Мінску. Пахаваны на Мазурынскіх могілках у Віцебску.

## Творчасць 
.]]
Працаваў у манументальнай і станковай скульптуры. Стварыў помнікі Язэпу Драздовічу (1993), «Архангел Міхаіл, які перамагае дракона» (1996), Ефрасінні Полацкай (1999; усе ў Мінску), Напалеону Орду ў Іванаве (1997), Уладзіміру Караткевічу ў Оршы, Ефрасінні Полацкай у Полацку, Васілю Цяпінскаму і Сымону Буднаму ў дворыку БДУ ў Мінску, выканаў бюст Мікалая II для Старой Русы (Расія). Выканаў скульптуры «Бабёр, які сядзіць на лаўцы» ў Бабруйску (2005), «Андрэй Полацкі» ў Полацку (2008), «Русалка» ў Лепелі (2009), «Скабар» у Пскове (2014), «Маці Божая» ў Мёрах, «Закаханыя» (разам з Сяргеем Сотнікавым) на станцыі Багушэўская ў Багушэўску (2024). Аўтар станковых кампазіцый «Памяці загінуўшых у гады Вялікай Айчыннай вайны прысвячаецца» (1992), «Пісьмо з фронту» (1992), «Грунвальдаская бітва» (1993) і іншых.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Скульптары Беларусі
Тросліўка (значэнні)

Назву **Тро́сліўка** маюць:

*Тросліўка — рака ў Чэрыкаўскім і Слаўгарадскім раёнах.
*Тросліўка — былая вёска ў Слаўгарадскім раёне.
Таццяна Паўлаўна Белавусава-Пятроўская

**Таццяна Паўлаўна Белавусава-Пятроўская** (нар. , г. Мінск) — беларуская мастачка дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1950 годзе ў Мінску. Скончыла Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1972 годзе. Вучылася ў А. Бельцюковай. Удзельніца мастацкіх выставак з 1967 года.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1980 года.

Жыве ў г. Мінску.

## Творчасць 
Працуе ў галіне дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва (габелен). Асноўныя творы: габелен-заслона для Палаца культуры Новалукомскай ДРЭС, трыпціх «Вясна» для рэстарана ў г. Барысаве, габелен «Азёрны» для рэстарана «Беларусь», «Каляровае паветра» для хола гасцініцы прафсаюзаў (абодва ў г. Гомелі); габелены «Кантрасты», «Лялька», «Эксперыментальны». Творы знаходзяцца ў фондах БСМ.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мастакі-габеленісты Беларусі
Таццяна Паўлаўна Беразенская

**Таццяна Паўлаўна Беразенская** (нар. , г. Каламыя, Івана-Франкоўская вобласць, Украіна) — беларуская мастачка.

## Біяграфія 
Нарадзілася  года ў г. Каламыя Івана-Франкоўскай вобласці (Украіна). У 1970 г. скончыла мастацкую гімназію ў Будапешце (Венгрыя). З 1974 г. жыве і працуе ў Беларусі. З 1971 г. удзельніца рэспубліканскіх, усесаюзных і міжнародных выставак. Стартам творчых поспехаў многіх вядомых мастакоў, у тым ліку і Т. Беразенскай, стаў росквіт выдавецтва «Юнацтва», якое ў 1980-я гг. штогод выпускала больш за 150 назваў кніг.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1988 года.

## Творчасць 
Творчасць Беразенскай звязана ў асноўным з кніжнай графікай. Створаныя ёю ілюстрацыі заўсёды арганічна пераплятаюцца з непасрэдным тэкставым матэрыялам. Аформленыя мастаком кнігі (многія выйшлі ў перакладзе на замежныя мовы) вылучаюцца запамінальнымі вобразамі, яркай дэкаратыўнасцю.

З ранніх работ графіка вылучаюцца ілюстрацыі да беларускіх народных казак «Лісіца-хітрыца» (1978), «Сядзіць мядзведзь на калодзе» (1981).

У 1980-х — пачатку 1990-х гг. яна аформіла кнігі «Беларускія народныя казкі», «Мама мышка сушыла шышкі», «Жаронцы», «Беларускія народныя скорагаворкі», «Грузінскія народныя казкі», «Ох і залатая табакерка», «Цягнік-працаўнік» А. Дзеружынскага, «Хата, поўная гасцей» В. Зуёнка, «Азбука Васі Вясёлкіна» В. Віткі, «Казка пра цара Салтана» А. Пушкіна і інш.

З работ апошняга часу адметным з’яўляецца афармленне кніг для выдавецтва «Мастацкая літаратура». Гэта «Аз+Букі» (2004), дзе сабраны некалькі паэтычных цыклаў, якія ўяўляюць сабой вершаваныя азбукі, фактычна восем асобных кніг розных аўтараў. Цікавай з’яўляецца таксама аформленая Беразенскай кніга прыказак і прымавак «Мудрасць жыцця» (2007).

Працягвае займацца ілюстраваннем менавіта казачнай літаратуры. Творчымі ўдачамі можна лічыць афармленне такіх кніг, як «Залатая яблынька» і «Вежа міру» (абедзве 2007).

Удзельнічае ў афармленні часопіса «Вясёлка», стварае вокладкі для кожнага нумара выдання.

Работы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, фондах БСМ, прыватных калекцыях за мяжой.

## Узнагароды 
Узнагароджана шматлікімі дыпломамі рэспубліканскіх і міжнародных конкурсаў мастацтва кнігі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Stemonitis splendens

**Stemonitis splendens** — від міксаміцэтаў сямейства .

## Апісанне 
 буйным планам]]

### Пладовае цела 
Спарангіі цёмна-пурпурна-карычневыя, гладкія, сухія, 10—20 мм вышынёй і 1—2 мм у дыяметры. Сцябло чорнае, 3—5 мм у даўжыню і менш за 1 мм таўшчынёй.

## Зноскі 
Катэгорыя:Стэманітальныя
Васіль Усцінавіч Забродскі

**Васіль Усцінавіч Забродскі** (,  — ) — беларускі ўрач. Заслужаны ўрач БССР.

## Біяграфія 
Скончыў Віцебскі медыцынскі інстытут, Свярдлоўскую ваенна-медыцынскую акадэмію. У гады Вялікай Айчыннай вайны праводзіў аперацыі параненым партызанам. Узначальваў санітарную службу партызанскай брыгады асобага прызначэння імя У. І. Леніна.

Пасля вайны Васіль Усцінавіч быў накіраваны ў Шаркаўшчынскі раён. У 1946—1957 гг. — галоўны ўрач Шаркаўшчынскай раённай бальніцы, у 1957—1971 гг. — галоўны ўрач Шаркаўшчынскага раёна.

Неаднаразова выбіраўся дэпутатам раённага і абласнога Саветаў дэпутатаў. Узнагароджаны граматамі Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР 1948 і 1968 гг. «Заслужаны ўрач БССР», «Выдатнік аховы здароўя СССР».

Памёр Васіль Усцінавіч у 1987 годзе.

## Літаратура 
* Забродскі Васіль Усцінавіч // Памяць: Віцебск : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; склад. А. І. Мацяюн; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : БелЭн, 2003. — Кн. 2. — С. 529.
Пётр Андрэевіч Кісялёў

**Пётр Андрэевіч Кісялёў** (нар.  года ў в. Латыгава, Сенненскі раён) — беларускі вучоны ў галіне біяарганічнай хіміі.

Доктар хімічных навук (1990). Прафесар (2003).

## Біяграфія 
У 1972 годзе скончыў хімічны факультэт універсітэта імя М. Лютэра (г. Гале, Германія). 3 1972 года — у Інстытуце біяарганічнай хіміі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (з 1980 года — загадчык лабараторыі). Адначасова з 1994 года — у Міжнародным інстытуце радыёэкалогіі імя А. Д. Сахарава.

У 1976 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю «Хімічныя мадэлі монаоксігеназ» па спецыяльнасці «Хімічная кінетыка і каталіз». У 1990 годзе абараніў доктарскую дысертацыю «Структура, дынаміка і каталітычныя ўласцівасці цытахром Р-450-змяшчаючых мадэльных мембран» па спецыяльнасці «Біяарганічная хімія».

Аўтар навуковых прац па вывучэнні прынцыпаў рэгуляцыі функцыянальнай актыўнасці мембраназвязаных бялкоў і ферментаў. Даследаваў новую разнавіднасць фосфаліпідаў з высокай стымулюючай актыўнасцю ў адносінах да монаоксігеназных ферментных сістэм уласцівасці ізаэнізмаў цытахрому Р-450 чалавека.

Сааўтар навуковых публікацый з вучонымі Германіі, ЗША, Аўстраліі, Фінляндыі.

## Літаратура 
* Киселёв Пётр Андреевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.] / редкол.: Г. П. Пашков [и др.]. — Минск : БелЭн, 2007. — Т. 4 : Картография-Миноговые. — С. 51-52.
* Киселёв Пётр Андреевич // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2010. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн. 1. — С. 486—487.
* Кісялёў Пётр Андрэевіч // Памяць: Сенненскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: У. С. Богаў [і інш.]; уклад. С. В. Шайко; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Паліграфафармленне, 2003. — С. 540.
* Кісялёў Пётр Андрэевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мінск : БелЭн, 1999. — Т. 8 : Канто-Кулі. — С. 295.
Марка Лукіч Карнавухаў

**Марка Лукіч Карнавухаў** (, в. Гор’е, Дрысенскі павет (зараз Верхнядзвінскі раён) — ?) — савецкі военачальнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і сялян. У 1937 годзе скончыў Ваенна-транспартную акадэмію. У Чырвонай Арміі з 1919 года. У ліпені 1919 — чэрвені 1920 гг. на Заходнім фронце — памочнік начальніка, начальнік чыгуначнай станцыі. З 1937 года — начальнік факультэта акадэміі. У Айчынную вайну на Паўднёва-Заходнім, 2-м і 3-м Прыбалтыйскім франтах — камандзір чыгуначнай брыгады. З 1948 года — камандзір злучэння. Генерал-маёр тэхнічных войск (1949).

З 21 ліпеня 1955 года ў адстаўцы. Узнагароджаны ордэнам Леніна, 5 іншымі ордэнамі, медалямі.

## Літаратура 
* 3. Карнавухаў Марка Лукіч // Беларуская Савецкая Энцыклапедыя : у 12 т. / рэдкал.: П. У. Броўка [і інш.]. — Мінск, 1972. — Т. 5 : Зуйкі-Кішы. — С. 447.

## Спасылкі 
* Карнавухаў Марка Лукіч // Прыдзвінскі край: гісторыя і сучаснасць
* Карноухов Марк Лукич // Праект «Память народа»

Катэгорыя:Генерал-маёры СССР
Карнавухаў

**Карнавухаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Марка Лукіч Карнавухаў — савецкі военачальнік
* Яўген Аляксандравіч Карнавухаў — савецкі акцёр
Давід Абрамавіч Шлюглейт

**Давід Абрамавіч Шлюглейт** ( — ) — савецкі кінааператар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 29 студзеня 1899 года. У 1923 годзе скончыў кінашколу «Пралеткіно». Першая самастойная аператарская праца — фільм «Першыя агні» (1925).

У 1926—1941 гадах працаваў на студыі «Савецкая Беларусь» (мастацкія фільмы «Лясная быль», 1927; «Маё каханне», 1940 і інш.)

З 1941 года працаваў на Стужкахфільме. Сярод лепшых работ — «Механік Іван Кулібін» (1950), «Фітанцыды» (1953, каляровы). Браў удзел у здымках фільма «Спартыўная гімнастыка» (1958).

## Фільмаграфія 
* (1925) «Першыя агні»
* (1926) «Лясная быль»
* (1929) «Да заўтра»
* (1929) «У агні народжаная»
* (1929) «Чатырыста мільёнаў»
* (1937) «Дняпро ў агні»
* (1938) «Маска»
* (1940) «Маё каханне»
Лубянка (прыток Нямыльні)

**Лубя́нка** — рака (ручай) ў Гомельскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі і часткова на мяжы з Украінай, правы прыток ракі Нямыльня (басейн Сажа).

Рака пачынаецца за 1,2 км у напрамку на паўднёвы ўсход, упадае ў Нямыльню за 4 км на захад ад вёскі Глыбоцкае. Перад вусцем на рацэ плаціна і сажалка.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-36-135. Выданне 1989 года. Стан мясцовасці на 1985 год.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Гомельской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Гомельскага раёна
Катэгорыя:Басейн Сажа
Катэгорыя:Памежныя рэкі
Пінокіа Гільерма дэль Тора

**«Пінокіа Гільерма дэль Тора»** ці проста **«Пінокіа»** () — амерыканскі пакадрава-анімацыйны музычны цёмна-фэнтэзійны драматычны фільм рэжысёраў Гільерма дэль Тора і Марка Густафсана, зняты па сцэнары дэль Тора і Патрыка Макхейла і па сюжэце дэль Тора і Мэцью Робінсана на аснове казкі італьянскага аўтара Карла Калодзі «Прыгоды Пінокіа».

Сусветная прэм’ера «Пінокіа Гільерма дэль Тора» адбылася 15 кастрычніка 2022 года на Лонданскім кінафестывалі. 9 лістапада 2022 года фільм выйшаў у выбраных кінатэатрах, а 9 снежня прэм’ера адбылася на Netflix.

Праект атрымаў мноства кінапрэмій, у тым ліку прэмію «Оскар» у катэгорыі «Найлепшы анімацыйны фільм» і прэмію «Залаты глобус» у катэгорыі «Найлепшы анімацыйны фільм».

## Сюжэт 
Дзеянне новай экранізацыі казкі Карла Калодзі перанясецца ў фашысцкую Італію 1930-х. З Пінокіа захочуць зрабіць ідэальнага салдата.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* 

Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Мультфільмы 2022 года
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы 2022 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2022 года
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы Мексікі
Катэгорыя:Мультфільмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы Гільерма дэль Тора
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Гільерма дэль Тора
Катэгорыя:Фільмы пра Першую сусветную вайну
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Аляксандр Дэспла
Каруза

**Каруза** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Павел Іосіфавіч Каруза — беларускі фалькларыст, этнамузыколаг
* Энрыка Каруза — італьянскі оперны спявак
Якаў Ягоравіч Касалапаў

**Якаў Ягоравіч Касалапаў** (,  — ) — беларускі кампазітар.

## Біяграфія 
У 1966 г. скончыў Беларускую кансерваторыю (клас А. Багатырова). Выкладаў музычна-тэарэтычныя дысцыпліны ў Віцебскім музычным вучылішчы. Працаваў у розных жанрах. Значную ўвагу аддаваў музыцы для народных інструментаў, харавой, дзіцячай. Адметнасць яго стылю — актыўная распрацоўка музычнага фальклору Віцебшчыны.

Аўтар вакальна-сімфанічнай паэмы «Белавежа» (словы Я. Пушчы, 1966), кантаты «Нараджэнне дзяржавы» (словы П. Макаля, М. Калачынскага, М. Хведаровіча, А. Бачылы, 1967), п’есы «Успенская горка» (1968) для сімфанічнага аркестра, фантазіі на тэму беларускай народнай песні для камернага аркестра (1971), «Беларускай уверцюры» для аркестра народных інструментаў (1971), цыкла апрацовак беларускіх народных песень «Аршанскі вяночак» (1979) для фартэпіяна і інш. Пісаў таксама музыку да тэатральных пастановак.

Памёр 8 ліпеня 1982 года.

## Літаратура 
* Касалапаў Якаў Ягоравіч // Кампазітары Беларусі / Т. Г. Мдзівані, Р. І. Сергіенка. — Мінск : Беларусь, 1997. — С. 134—136.
* Касалапаў Якаў Ягоравіч // Памяць: Орша. Аршанскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]; склад. Т. Г. Ігнацьева [і інш.]; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : БелЭн, 2000. — Кн. 2. — С. 430.
* Косолапов Я. Е. // Союз композиторов БССР : краткий биобиблиографический справочник / Д. Н. Журавлев. — Минск : Беларусь, 1978. — С. 122—126.
Касач (значэнні)

* **Касач**

## Прозвішча 
* Аляксандр Канстанцінавіч Касач — беларускі гісторык медыцыны
* Павел Мікалаевіч Касач — беларускі дзеяч самадзейнага мастацтва