open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Алег Уладзіміравіч Антоненка

**Алег Уладзіміравіч Антоненка** (нарадзіўся 1 ліпеня 1971, Мінск) — беларускі хакеіст. Заслужаны майстар спорту Беларусі. Выступае за хакейны клуб «Дынама» (Мінск).

Выхаванец хакейнай школы «Юнацтва». Скончыў інстытут фізічнай культуры і спорту ў Набярэжных Чаўнах, Расія.

Выступаў за каманды «Прагрэс»-ШВСМ (Гродна), «Дынама» (Мінск), «Цівалі» (Мінск), «Северсталь» (Чарапавец, Расія), «Нафтахімік» (Ніжнекамск, Расія), «Ак Барс» (Казань, Расія), «Слаўнафт» (Всецін, Чэхія), «Тарпеда» (Ніжні Ноўгарад, Расія), «Металург» (Навакузнецк, Расія), «Гомель», МВД (Маскоўская вобл., КХЛ), «Аўтамабіліст» (Екацерынбург, КХЛ), «Дынама» (Мінск, КХЛ).

Чэмпіён СССР сярод моладзі (1990). Чэмпіён Расіі (1998). Чэмпіён Беларусі (1993—1995, 2007), срэбраны прызёр (2006). Пераможца Кубка Беларусі (2006). Лепшы хакеіст Беларусі (2007). Удзельнік ЧС-94, −97, −98, −99, −01, −02, −04, −06, −07, −08, −09, ОГ-98, −02, −10.

За зборную Беларусі згуляў 145 гульняў, набраў 101 (51+50) пункт, атрымаў 105 хвілін штрафу. Нёс дзяржаўны сцяг на цырымоніі адкрыцця Зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 .

## Спасылкі 
* Профіль на сайце «Свет хакея Беларусі»
* 
* 
* Статыстыка выступленняў у чэмпіянатах Расіі на сайце «Глобал Спорт Кансалтынг» 

Катэгорыя:Хакеісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Цівалі Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Северсталь
Катэгорыя:Ігракі ХК Нафтахімік Ніжнякамск
Катэгорыя:Ігракі ХК Ак Барс
Катэгорыя:Ігракі ХК Усецін
Катэгорыя:Ігракі ХК Тарпеда Ніжні Ноўгарад
Катэгорыя:Ігракі ХК Металург Новакузнецк
Катэгорыя:Ігракі ХК Гомель
Катэгорыя:Ігракі ХК МУС
Катэгорыя:Ігракі ХК Аўтамабіліст Екацярынбург
Катэгорыя:Ігракі ХК Молат-Прыкам’е
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па хакеі
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Сцяганосцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Маньерызм

. *Зняцце з крыжа*. 1526—1528. Фларэнцыя, Санта Фелічыта]]

 — Від Таледа. 1604—1614. Музей Метраполітэн, Нью-Ёрк]]
**Маньеры́зм** (ад  — *стыль*, *манера*) — стыль і мастацкі кірунак у еўрапейскім мастацтве, архітэктуры і літаратуры ў перыяд пераходу ад Адраджэння да Новага часу. Маньерызм узнік у Італіі, дзе развіваўся ў рамках Позняга Адраджэння з 1520-х гг., у большасці еўрапейскіх краін прыйшоўся на сярэдзіну і другую палову XVI — пачатак XVII стагоддзя; сфарміраваў перадумовы для складання барока. Яму ўласціва страта рэнесансавай гармоніі паміж цялесным і духоўным, прыродай і чалавекам. Некаторыя даследчыкі (асабліва літаратуразнаўцы) не схільныя лічыць маньерызм самастойным стылем і разглядаюць у ім ранейшую фазу барока. Існуе і пашыранае тлумачэнне паняцця «маньерызм», як выражэнне форматворчага, «прэтэнцыёзнага» пачатку ў мастацтве на розных стадыях культурнага развіцця — ад антычнасці да сучаснасці.

## Тэрмін 
Маньерызм адлюстроўвае агульны стан «браджэнне розуму» у эпоху, калі ідэалы гарманічнай светабудовы саступаюць месца канфліктнаму ўспрыманню свету, усведамленню нікчэмнасці чалавечага Я перад лёсам (Джардана Бруна, , Мішэль дэ Мантэнь). На змену рацыяналістычнаму пазнанню прыходзіць захапленне герменеўтыкай, акультызмам і магіяй (Агрыпа Нетэсгаймскі); містыцызм і экзальтацыя суіснуюць з натуральна-навуковай думкай, арыентаванай на эмпірычны вопыт. Змяненне эстэтычных пераваг знайшло адлюстраванне ў стаўленні да антычнай спадчыны: элінізм, мастацтва этрускаў прыцягваюць больш, чым класіка; узрастае ўплыў неаплатонікаў і )

Адметнасцю беларускага маньерызму з’яўляецца яго другі віток у сярэдзіне XVIII ст. у перыяд позняга альбо віленскага барока, які атрымаў назву *псеўдаманьерызму*, стылістычны працэс якога вярнуўся да свайго пачатку ўжо на новым, якасным узроўні. Аднак псеўдаманьерыстычныя рысы не насілі ўсёабдымнага характару і не ахоплівалі цалкам мастацкую практыку. Зыходзячы з мастацкіх прац беларускіх мастацтвазнаўцаў можна адзначыць, што рысы псеўдаманьерызму былі ўласцівыя болей культаваму мастацтву, чым творам, арыентаваным на свецкія колы. Прыклады такіх рысаў можна заўважыць у абразах (працы манаграміста М. В.: «Мікола», «Пакроў», абодва — 1751), партрэтах (партрэт Януша Антонія Вішнявецкага, 1750-я гады) і ў пластыцы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Hocke G.R.* Die Welt als Labyrinth. Manier und Manie in der europaischen Kunst. — Hamburg, 1957—1959. — T. 1-2.
* *Briganti G.* La Maniera italiana. — Roma, 1961.
* *Shearman J.* Mannerism. — Harmondsworth, 1967.
* *Würtenberger F.* Der Manierismus. Der europäische Stil des sechzehnten Jahrhunderts. — Wien, 1979.
* *Pinelli A.* La bella maniera. — Torino, 1993.
* *Barilli R.* Maniera moderna e manierismo. — Milano, 2004.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мастацкія кірункі
Павел Апалонавіч Туткоўскі

**Павел Апалонавіч Туткоўскі** (, г.п. Ліпавец, цяпер Вінніцкая вобласць, Украіна — ) — украінскі геолаг. Акадэмік АН Украіны (1919). Акадэмік АН Беларусі (1928).

## Біяграфія 
Скончыў Кіеўскі ўніверсітэт (1882). У 1884—1895 гадах хавальнік мінералагічнага і геалагічнага кабінетаў Кіеўскага ўніверсітэта, з 1914 года прафесар гэтага ўніверсітэта, з 1924 года загадчык кафедры, з 1926 года дырэктар Інстытута геалогіі АН Украіны.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па мінералогіі, петраграфіі, гідралогіі, палеанталогіі, рэгіянальнай чацвярцічнай геалогіі, геамарфалогіі. Распрацаваў мікрапалеанталагічны метад вывучэння асадкавых горных парод. Прапанаваў новую эолавую тэорыю паходжання лёсаў. Даследаваў геамарфалогію Беларускага Палесся і геалагічную будову Беларусі.

## Бібліяграфія 
* Геологический очерк Минской губернии. Ч. 1. Киев, 1915;
* Геологические исследования на территории быв. Минской губернии. Ч. 2. Витебск, 1925.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Павел Апалонавіч Туткоўскі ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Геолагі Беларусі
Катэгорыя:Акадэмікі Акадэміі навук Беларускай ССР
Катэгорыя:Геолагі Украіны
Катэгорыя:Акадэмікі АН УССР
Катэгорыя:Выкладчыкі Кіеўскага ўніверсітэта
Томі Сала

**Томі Са́ла** (швед. Tommy Salo; ) — шведскі хакеіст, брамнік. Алімпійскі чэмпіён 1994 года, чэмпіён свету 1998 года. Выступаў у НХЛ, «Нью-Ёрк Айлендэрс», «Эдмантан Ойлерс», «Каларада Эвеланш».

Найбольш яркія моманты яго кар’еры — выйгрыш серыі булітаў ў фінале Алімпійскіх гульняў-1994 супраць зборнай Канады, які прынёс шведам першыя ў іх гісторыі залатыя медалі Алімпійскіх гульняў, і прапушчаная шайба ад зборнай Беларусі (Уладзімір Копаць) ў чвэрцьфінале Алімпіяды-2002, якая ў выніку прынесла беларусам сенсацыйную перамогу.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Статыстыка на сайце www.eurohockey.net

Катэгорыя:Удзельнікі матчаў усіх зорак НХЛ
Катэгорыя:Хакеісты Швецыі
Катэгорыя:Ігракі ХК Вестэрос
Катэгорыя:Ігракі «Нью-Ёрк Айлендэрс»
Катэгорыя:Ігракі «Юта Грызліс»
Катэгорыя:Ігракі «Эдмантан Ойлерз»
Катэгорыя:Ігракі «Каларада Эвеланш»
Катэгорыя:Ігракі ХК МОДА
Катэгорыя:Ігракі ХК Фролунда
Катэгорыя:Ігракі зборнай Швецыі па хакеі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Швецыі
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 1994 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1994 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Хакейныя варатары
Кары Хейкіля

**Кары Хейкіля** (; , , Фінляндыя) — фінскі хакеіст, трэнер. З 16 жніўня 2011 г — галоўны трэнер зборнай Беларусі.

## Клубная кар’ера ў якасці гульца 
Як гулец выступаў за клубы: «Калгары» (фарм-клуб, WHL) (1978—1979), «Ільвес» (Тамперэ, Фінляндыя) (1980—1983, 1987—1989, 1992), Лулу (Швецыя) (1984—1986), «Віта Хястэн» (Швецыя) (1990—1991), «Фаса» (Італія) (1993—1994).

Двухразовы бронзавы прызёр чэмпіянату Фінляндыі, у якім правёў 277 гульняў і набраў 120 ачкоў (37 + 83).

## Клубная кар’ера ў якасці трэнера 
* «Сундсваль» (Швецыя) (1995—1996)
* «Бодэн» (Швецыя) (1997)
* HPK (Хаменліна, Фінляндыя) (1998)
* «Васа спорт» (Фінляндыя) (1999—2000)
* «Кэрпэт» (Оулу, Фінляндыя) (2001—2004)
* «Лакаматыў» Яраслаўль, Расія (2004—2005, 2007—2010)
* «Металург» Магнітагорск, Расія (2010—2011)
* Зборная Беларусі (з 16 жніўня 2011).

## Трэнерскія дасягненні 
* Золата чэмпіянату Фінляндыі — 2004
* Серабро чэмпіянату Фінляндыі — 2005 г.
* Бронза чэмпіянату Расіі — 2005 г.
* Серабро чэмпіянату Расіі — 2008 г.
* Серабро КХЛ — 2009

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Хакеісты Фінляндыі
Катэгорыя:Хакейныя трэнеры Фінляндыі
Катэгорыя:Ігракі ХК Ільвес
Катэгорыя:Ігракі ХК Лулеа
Катэгорыя:Ігракі ХК Фаса
Катэгорыя:Трэнеры ХК Лакаматыў Яраслаўль
Катэгорыя:Трэнеры ХК Металург Магнітагорск
Катэгорыя:Галоўныя трэнеры зборнай Беларусі па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Трэнеры ХК Дынама Мінск
Васілёк падбелены

**Васілёк падбелены** (*Psephellus dealbatus*) — від шматгадовых травяністых лугавых раслін сямейства  родам з Каўказа. Шырока культывуецца як дэкаратыўная расліна.

## Апісанне 
[thumb|250px|left|Васілёк падбелены на клумбе ў [Мінску]]
Кветкі васілька падбеленага нагадваюць  колерам і формай, кампазітнае суквецце мяняе колер ад цёмна-ружовага знешняга абадка да крэмавага кружка ў цэнтры, акружана лускатым прыкветкам на тонкім сцябле ад 30-80 см у даўжыню. Квітнее ў пачатку лета.

## Вырошчванне 
Васілёк падбелены шырока культывуецца як дэкаратыўная расліна, хоць яна і не так добра вядома, як некаторыя іншыя члены роду. Яна добра адаптыруецца і засухаўстойлівая. Кветкі прыцягваюць матылькоў і пчол. Размнажаецца насеннем.

Вядома некалькі сартоў.

## Літаратура 
* *Кудрашова М. Г.*, *Пашына Г. В.* . — С. 418—419

Катэгорыя:Васілёк
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Андрэй Леанідавіч Стась

**Андрэй Леанідавіч Стась** (нарадзіўся 18 кастрычніка 1988 г., у Мінску) — беларускі хакеіст, цэнтральны нападнік каманды «Авангард» (Омск), якая выступае ў КХЛ.

## Кар'ера 
Выступаў раней за два мінскія клубы: «Юнацтва-Мінск» і «Керамін».

У складзе нацыянальнай зборнай Беларусі правёў 23 матчы, адзначыўся двума галявымі перадачамі. Удзельнік зімовых Алімпійскіх гульняў 2010, удзельнік чэмпіянатаў свету 2009, 2010 і 2011 гг. У складзе моладзевай зборнай Беларусі ўдзельнік чэмпіянатаў свету 2007 і 2008 гг. (дывізіён I). У складзе юнацкай зборнай Беларусі ўдзельнік чэмпіянатаў свету 2005 (дывізіён I) і 2006 гг.

Уладальнік Кубка Шпенглера (2009).

Лепшы гулец года Беларусі (2016)

## Спасылкі 
* 
* Профіль на сайце КХЛ 

Катэгорыя:Хакеісты Беларусі
Катэгорыя:Хакеісты КХЛ
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па хакеі
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Ігракі ХК Юніёр Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Юнацтва-Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Керамін Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Авангард Омск
Катэгорыя:Ігракі ХК Нафтахімік Ніжнякамск
Катэгорыя:Ігракі ХК ЦСКА Масква
Эдуард Канстанцінавіч Занкавец

**Эдуард Канстанцінавіч Занкавец** (, Лышча, Пінскі раён, Брэсцкая вобласць, БССР) — беларускі хакеіст і трэнер.

## Клубная кар’ера 
Пачаў кар’еру ў 1986 годзе за мінскае «Дынама». У 1986-88 выступаў у першай лізе чэмпіянату СССР, а ў 1988-91 ў вышэйшай лізе. Пасля распаду СССР працягваў выступ за «Дынама» (а затым у 1993-94 за «Цівалі») у МХЛ і Беларускай экстралізе. У 1994-96 выступаў у МХЛ за омскі «Авангард». У 1996-98 выступаў у 2-й бундэслізе, у 1998-99 — у 1-й. У 1999—2000 гуляў у ГЛ-лізе. У 2000-01 гуляў у адной з найнізкіх ліг Паўночнай Амерыкі. Завяршыў кар’еру ў чэмпіянаце Расіі за ніжагародскае «Тарпеда». Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь (2002).

## Дасягненні 
* 1988 — перамога ў вышэйшай лізе чэмпіянату СССР.
* 1993 — чэмпіён Беларусі.
* 1994 — чэмпіён Беларусі.
* 1996 — бронзавы прызёр МХЛ.
* 2002 — 4-е месца на Алімпійскіх гульнях.

## Кар’ера трэнера 
У 2010—2011 гадах узначальваў нацыянальную зборную Беларусі па хакеі з шайбай.

## Спасылкі 
* Профіль на EuroHockey
* Профіль на сайце «Авангарда» 

Катэгорыя:Хакеісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Цівалі Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Авангард Омск
Катэгорыя:Ігракі ХК Сайпа
Катэгорыя:Ігракі «Рокфард АйсХогс»
Катэгорыя:Ігракі ХК Сібір Новасібірск
Катэгорыя:Ігракі ХК Тарпеда Ніжні Ноўгарад
Катэгорыя:Ігракі ХК Керамін Мінск
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па хакеі
Катэгорыя:Хакейныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Трэнеры ХК Дынама Мінск
Катэгорыя:Галоўныя трэнеры зборнай Беларусі па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Трэнеры ХК Авангард Омск
Рустам Абдэлсаматавіч Валіулін

**Рустам Абдэлсаматавіч Валіулін** (; нар. 24 чэрвеня 1976, Ульянаўск) — беларускі біятланіст. Займаецца біятлонам з 1985 года. Член алімпійскай зборнай каманды Беларусі па біятлоне на Алімпіядах у Ванкуверы (2010), Алімпіядах у Турыне (2006) і Солт-Лэйк-Сіці (2002). Этнічны татарын. Жыве ў Мінску.

## Спасылкі 
* Профіль IBU
* Профіль на Беларускай федэрацыі біятлона 

Катэгорыя:Біятланісты паводле алфавіта
Катэгорыя:Біятланісты Беларусі
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па летнім біятлоне
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па біятлоне
Яўген Сяргеевіч Абраменка

**Яўге́н Сярге́евіч Абра́менка** (нар. , Віцебск) — беларускі біятланіст. Займаецца біятлонам з 1996 года. Член алімпійскай зборнай каманды Беларусі па біятлоне на Алімпіядзе ў Ванкуверы. Жыве ў Віцебску.

## Дасягненні 
* Чэмпіён свету сярод юніёраў у індывідуальнай гонцы на 15 км Валь-Мартэла 2007
* Бронзавы прызёр чэмпіянату свету сярод юніёраў у эстафеце Прэск Айл 2006

## Кубак свету 
Вышэйшая месца:
* 70-е месца ў агульным заліку ў сезоне 09-10
* Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2010.

## Спасылкі 
* Профіль IBU
* Профіль на www.biastat.com
* Прафайл спартсмена на сайце Беларускай федэрацыі біятлона 
* Прафайл спартсмена на сайце Украінскай федэрацыі біятлона

Катэгорыя:Біятланісты Беларусі
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Сяргей Валянцінавіч Новікаў

{{Спартсмен
 |выява               = Sergei Novikov.jpg
 |шырыня              = 
 |апісанне выявы      = Сяргей Новікаў на паштовай марцы Беларусі
 |медалі              = 

{ Style = "background:transparent"
 
}
}}

**Сярге́й Валянці́навіч Но́вікаў** (нар. , , Магілёўская вобласць) — беларускі біятланіст, сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2010 года ў індывідуальнай гонцы, трохразовы чэмпіён зімовай універсіяды, двухразовы чэмпіён Еўропы. Займаецца біятлонам з 1991. Дакладнасць стральбы па дадзеных за 2009-10 — 91 %. Жыве ў Магілёве. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь (2010).

## Дасягненні 
* Чэмпіянаты свету:
** 4-е месца, эстафета — 2005
** Сярэбраны медаль, змешаная эстафета — 2008
* Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2006 года.
* Алімпійскія гульні 2010 (Ванкувер):
** 2-е месца, індывідуальная гонка 20 км

## Агульны залік кубка свету 
* 2002—2003 — **60-е месца** (26 ачкоў)
* 2003—2004 — **74-е месца** (7 ачкоў)
* 2004—2005 — **61-е месца** (37 ачкоў)
* 2005—2006 — **44-е месца** (79 ачкоў)
* 2006—2007 — **57-е месца** (33 ачка)
* 2007—2008 — **50-е месца** (58 ачкоў)
* 2008—2009 — **42-е месца** (182 ачка)
* 2009—2010 — **26-е месца** (346 ачкоў)
* 2010—2011 — **86-е месца** (27 ачкоў)
* 2011—2012 — **51-е месца** (105 ачкоў)
* 2012—2013 — **75-е месца** (26 ачкоў)

## Палітычныя погляды 
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля здушэння народных пратэстаў у 2020 годзе.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Анкета на сайце Беларускай Федэрацыі біятлона

Катэгорыя:Біятланісты паводле алфавіта
Катэгорыя:Біятланісты Беларусі
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па біятлоне
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выпускнікі Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Аркадзя Куляшова
Катэгорыя:Дэпутаты Магілёўскага гарадскога Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 28-га склікання
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Чавускага раёна
Ільдэфонс Таледскі

[thumb|250px|Ільдэфонс Таледскі на карціне [Эль Грэка]]
**Святы Ільдэфонс Таледскі** (;  — ) — святы, архіепіскуп Таледскі (657—667), абат Таледскага бенедыкцінскага манастыра непадалёк ад Аглі.

Многія населеныя пункты ў іспана- і партугаламоўных краінах носяць імя Сан-Ільдэфонса ў гонар гэтага святога.

## Цуды 
Яму прыпісваюць шмат цудаў. Паводле падання, ён атрымаў рызу з рук святой Дзевы. Яго бачанне Дзевы Марыі адлюстроўваецца ў іспанскім жывапісу. Паданне абвяшчае, што ён бачыў Дзеву Марыю са спадарожнымі ёй анёламі, якая сядзіць на яго епіскапскім троне месца ў кафедральным саборы. Калі ён наблізіўся, яна надзела на яго рызу, узятую з неба.

## Працы 
Сачыненні, якія прыпісваюцца яму, выдадзены ў 1576. Спрыяў развіццю культу Маці Божай у Іспаніі і напісаў «», дзе ён даказвае прыснадзявоцтва Маці Божай. Акрамя таго, Ільдэфонса пакінуў яшчэ два працы: працяг сачынення Ісідора «», дзе ён дае біяграфіі Рыгора Вялікага, сямі таледскіх і пяці іншых епіскапаў і заснавальніка манастыра Даната, і «», якое мае важнае значэнне для гісторыі абвяшчэння і хрышчэння. Усе творы Ільдэфонса выдадзены Мінем, у  (т. 96).

## Спасылкі 
* Статья в Католической Энциклопедии

Катэгорыя:Каталіцкія святыя
Леанід Леанідавіч Карніенка

**Леанід Карніенка**; , Клімавічы, Магілёўская вобласць) — беларускі лыжны гоншчык. Удзельнічае ў спаборніцтвах з 2005 года. Леанід стаў першым беларусам, які заваяваў медаль на чэмпіянатах свету па лыжных гонках: на чэмпіянаце 2007 года ён выйграў срэбра ў гонцы на 15 кіламетраў з раздзельным стартам (каньковы ход). Жыве ў Мінску.

## Спасылкі 
* Профіль FIS 

Катэгорыя:Лыжнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Лыжнікі Беларусі
Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Атручэнне свінцом

**Атручэнне свінцом** (сатурнізм, ад  (ад назвы планеты) — свінец) — найбольш распаўсюджаны від атручэння цяжкімі металамі. Звычайна захворванне назіраецца ў дзяцей ад года да пяці гадоў. Свінец, як правіла, трапляе ў арганізм чалавека пры ўдыханні свінцоваўтрымальнага пылу, курава і пароў, што выклікае псіхатропнае, нейратаксічнае і гемататаксічнае дзеянне. Трапляючы ў арганізм, арганічныя злучэнні металу ператвараюцца ў неагранічныя, аказваючы такім чынам сімптомы хранічнай інтаксікацыі. Характарызуецца пашкоджаннем усіх аддзелаў галаўнога мозгу.

## Зноскі 
Катэгорыя:Свінец
Катэгорыя:Таксікалогія
Катэгорыя:Ахова працы
Катэгорыя:Парушэнні пігментацыі
Катэгорыя:Прафесійныя захворванні
Катэгорыя:Псіхапаталогіі
Аляксандр Валянцінавіч Сыман

**Аляксандр Валянцінавіч Сыман** (, Капыль, Мінская вобласць) — беларускі біятланіст, трохразовы чэмпіён Універсіяды, сярэбраны прызёр чэмпіянату свету 2001 года ў эстафеце, двухразовы чэмпіён Еўропы, двухразовы чэмпіён свету па летнім біятлоне. Займаўся біятлонам з 1991 года. Завяршыў кар’еру вясной 2011 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 26 ліпеня 1977 года ў Капылі. Скончыў сярэднюю школу № 2 Капыля імя Цішкі Гартнага.

## Кубак свету 
* 2000—2001 — 74-е месца (7 ачкоў)
* 2001—2002 — 90-е месца (2 ачкі)
* 2002—2003 — 80-е месца (1 ачко)
* 2003—2004 — 59-е месца (24 ачкі)
* 2004—2005 — 35-е месца (145 ачкоў)
* 2005—2006 — 91-е месца (1 ачко)
* 2006—2007 — 59-е месца (32 ачкі)
* 2007—2008 — 81-е месца (10 ачкоў)
* 2008—2009 — 66-е месца (73 ачкі)
* 2009—2010 — 74-е месца (45 ачкоў)

## Дасягненні 
### Чэмпіянаты свету 
* Сярэбраны медаль, эстафета — 2001
* 4-е месца, эстафета — 2005

### Кубак свету 
Вышэйшая месца:
* 35-е месца ў агульным заліку ў сезоне 04-05
Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2002 года, 2006 года і 2010 года.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Капылі
Катэгорыя:Біятланісты Беларусі
Андрэй Уладзіміравіч Скабелка

**Андрэй Уладзіміравіч Скабелка** (нар. 20 студзеня 1971 года, Мінск, БССР) — беларускі хакеіст, правы крайні нападнік. Зараз галоўны трэнер хакейнага клуба «Барыс». Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь (2002).

Выступаў за ЦСКА (Масква), СКА (Хабараўск), «Дынама» (Мінск), «Цівалі» (Мінск), «Тарпеда» (Яраслаўль), «Ак Барс» (Казань), «Лада» (Тальяці), «Салават Юлаеў (Уфа)», «Юнацтва » (Мінск) і "Сібір" (Новасібірск).

У складзе нацыянальнай зборнай Беларусі правёў 133 матчы (49 галоў, 65 перадач), удзельнік зімовых Алімпійскіх гульняў 1998 і 2002, удзельнік кваліфікацыйных турніраў зімовых Алімпійскіх гульняў 1998 і 2002; удзельнік чэмпіянатаў Свету 1994 (група C), 1995 (група C), 1996 (група B), 1997 (група B), 1998 (група C), 1999, 2000, 2001, 2002 (дывізіён I), 2004 (дывізіён I), 2005 і 2006.

## Спасылкі 
* 
* 
* Профіль  на Свет хакея Беларусі 

Катэгорыя:Хакеісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ХК ЦСКА Масква
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Цівалі Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Лакаматыў Яраслаўль‏
Катэгорыя:Ігракі ХК Ак Барс
Катэгорыя:Ігракі ХК Лада Тальяці
Катэгорыя:Ігракі ХК Салават Юлаеў
Катэгорыя:Ігракі ХК Юнацтва-Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Сібір Новасібірск
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па хакеі
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Хакейныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Трэнеры ХК Гомель
Катэгорыя:Галоўныя трэнеры зборнай Беларусі па хакеі з шайбай
Дзьёрдзь фон Бекешы

**Дзьёрдзь фон Бе́кешы (Джордж)** ; ; 3 чэрвеня 1899, Будапешт — 13 чэрвеня 1972, Ганалулу, штат Гаваі, ЗША) — амерыканскі фізік, біяфізік і фізіёлаг, член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША, Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук. Сябра германскай акадэміі прыродазнаўцаў «Леапальдзіна». Па нацыянальнасці венгр.

## Біяграфія 
Вучыўся ва ўніверсітэце Берна, скончыў універсітэт у Будапешце (1923), працаваў у Будапешце, Берліне, Стакгольме. З 1947 у ЗША.

## Нобелеўская прэмія 
Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне (1961).

## Творы 
* Experiments in hearing, N. Y., 1960
* Sensory inhibition, N. Y., 1967

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах, Т.18, кн.1, Мн., 2004, С.347

Катэгорыя:Фізікі ЗША
Катэгорыя:Фізіёлагі ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па медыцыне
Катэгорыя:Члены Венгерскай акадэміі навук
Беларус (карціна)

**Беларус** — карціна Ільі Яфімавіча Рэпіна, напісаная алеем у 1892 годзе ў Здраўнёве.

## Перадгісторыя стварэння 
У суседняй са Здраўнёва вёсцы Сахарава жыла шматдзетная сям’я. Старэйшага сына звалі Сідарам. У дзяцінстве ён захварэў, на твары выступілі нарывы, якія не ўдавалася вылечыць. Маці Сідара пасля наведвання мясцовай знахаркі намазала сынаў твар ртуццю. Відавочна, ад пары ядавітага метала хлопец аслеп. У 1892 годзе, прыкладна праз 10 год, зрок без аніякага лячэння вярнуўся. Гэтая гісторыя разышлася па ваколіцах. Рэпін захацеў пабачыць Сідара.

## Гісторыя стварэння і далейшы лёс 
Карціна напісана летам 1892 года за тры дні.

Рэпін пісаў пра сваю мадэль: .

На сённяшні дзень карціна захоўваецца ў Рускім музеі Санкт-Пецярбурга.

## Карціна на паштовай марцы 
31 кастрычніка 1994 года Белпошта выпусціла марку-счэпку з выявай карціны наміналам 1000х2 беларускіх рублёў. № маркі каталога Рэспубліцы Беларусь — 82-82, № каталога Michel 76-77.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Карціны Ільі Рэпіна
Катэгорыя:Карціны са збораў Дзяржаўнага Рускага музея
Шахдагскі нацыянальны парк

**Шахдагскі нацыянальны парк** () — адзін з нацыянальных паркаў Азербайджана. Заснаваны ў 2006 г. Размешчаны на поўначы краіны, на паўднёвым схіле Вялікага Каўказскага хрыбта, на мяжы з Грузіяй і Расіяй. Агульная плошча парку 130 508,1 гектара (1305,081 км²). Гара Базардзюзю — найвышэйшы пункт Азербайджана (і самы паўднёвы пункт Расіі) знаходзіцца ў Шахдагскім нацыянальным парку.

Указ аб стварэнні парка падпісаны прэзідэнтам Азербайджана 8 снежня 2006 г. Парк быў створаны ў 2008 г. на тэрыторыі Ісмаілінскага і Піргулінскага запаведнікаў. Мяркуецца, што яго тэрыторыя будзе ў далейшым істотна пашырана, так што ён стане самым вялікім нацыянальным паркам краіны і будзе знаходзіцца на тэрыторыі шасці раёнаў Азербайджана: Ісмаілінскага, Губінскага, Кусарскага, Габалінскага, Агузскага і Шамахінскага.

## Гл. таксама 
* Спіс нацыянальных паркаў Азербайджана

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Шахдагскі нацыянальны парк — Міністэрства экалогіі і прыродных рэсурсаў Азербайджана 
* Шахдагскі нацыянальны парк — Міністэрства экалогіі і прыродных рэсурсаў Азербайджана  
* Нацыянальныя паркі Азербайджана  

Катэгорыя:Нацыянальныя паркі Азербайджана
Качыныя

**Качыныя** (*Anatidae*) — сямейства вадаплаўных птушак атрада гусепадобных.

## Апісанне 
Падзяляюцца на 3 падсямействы, 47 родаў, 146 відаў. Пашыраны ўсюды, акрамя Антарктыды. Большасць пералётныя птушкі, ёсць нелятаючыя віды. На Беларусі 2 падсямействы, 34 віды (у т.л. крыжанка, гогаль, лебедзь-шыпун, свіязь, шылахвостка і інш.).

Даўжыня 29—150 см, маса 0,2—13 кг. Дзюба шырокая, краі надцзюб'я і падцзюб'я ўтвараюць цадзільны апарат. Шыя доўгая, цела пранікападобнае, апярэнне шчыльнае, густое, з пухам. Ліняюць 2 разы на год. Крылы доўгія, завостраныя, хвост кароткі. Маюць 4 пальцы, 3 пярэднія злучаны плавальнай перапонкай. Многія качыныя добра ныраюць, здабываюць раслінны і жывёльны корм у вадзе ці на дне вадаёмаў. Харахтэрны палавы дымарфізм.

Манагамы. Гнёзды робяць на зямлі, у расколінах скал, дуплах або норах. Нясуць 2—16 яец. Птушаняты вывадковыя.

Аб'ект спартыўнага і прамысловага палявання.

## Гл. таксама 
* Маранка
* Мандарынка

## Літаратура 
* Качыныя // БелЭн у 18 т. Т. 13. — Мн., 2003.


Катэгорыя:Сямействы птушак
Махалія Джэксан

**Махалія Джэксан** (Mahalia Jackson; , Новы Арлеан — , ) — амерыканская , якая шмат у чым вызначыла сучаснае гучанне музыкі ў жанрах госпел і спірычуэлс, і кампазітар.

## Біяграфія 
Махалія Джэксан нарадзілася 26 кастрычніка 1911 г на Вотер Стрыт у Новым Арлеане, штат Луізіяна. Махалія была трэцяй з шасці дзяцей Чарыці Кларк і Джоні Джэксан. Кіраўнік вялікага сямейства працаваў партовым грузчыкам днём і цырульнікам увечары. А па нядзелях ён рабіўся прапаведнікам, асабліва паважаным чалавекам у негрыцянскай абшчыне.

## Дыскаграфія 
* Спявачка запісала больш за 320 песень.
* Выпушчана больш за 108 найменняў Доўгайграючы пласцінак (LP)
* Выпушчана пасля больш за 140 розных кампакт дыскаў (CD)
* Запісана пасля 8 DVD

## Фільмаграфія 
* (1958) St. Louis Blues
* (1959) Jazz On A Summer’s Day
* (1959) Imitation Of Life
* (1964) The Best Man

## Узнагароды 
Грэмі (Grammy)
* 1976 «How I Got Over»
* 1972 Grammy Lifetime Achievement Award
* 1962 «Great Songs Of Love And Faith»
* 1961 «Everytime I Feel the Spirit»

У 1998 годзе Махалія Джэксан удастоена запісу ў Зале Славы Рок-н-Рола за выкананне «Move On Up A Little Higher»

## Спасылкі 
* Поўная дыскаграфія
* Старонка Doug Dornbos пра Махаліі Джэксан 
* Dominik Aulfes пра Махалію Джэксан 
* Песня «Come sunday»
* Кліп «Nobody Knows the Trouble i’ve Seen» на YouTube
* Песня «Guardian Angels» на YouTube
* Поўная дыскаграфія і тэксты песень
* «ALLMUSIC.COM»
* «WOMEN IN HISTORY» 
* Rock and Roll Hall of Fame and Museum Inductee: Mahalia Jackson
* Musician Guide
* Gale Encyclopedia of Popular Culture by Willie Collins

Катэгорыя:Выканаўцы госпел
Катэгорыя:Выканаўцы, уключаныя ў Залу славы рок-н-рола
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Дзяржаўны Рускі музей

**Дзяржаўны Рускі музей** (; да 1917 года «Рускі Музей Імператара Аляксандра III») — самы шырокі буйны музей рускага мастацтва ў свеце. Знаходзіцца ў Санкт-Пецярбургу, у будынку Міхайлаўскага палаца. Філіялы музея размешчаны ў Міхайлаўскім замку, у Мармуровым і Строганаўскім палацы. У вядзенні музея знаходзяцца таксама Міхайлаўскі і Летні сад з Летнім палацам Пятра I, а таксама Дамок Пятра I. Дырэктар музея — Уладзімір Аляксандравіч Гусеў.

## Гісторыя стварэння 
Заснаваны расійскім імператарам Мікалаем II у памяць аб сваім бацьку — імператару Аляксандры III. Кіраванне справай стварэння музея было ўскладзена на вялікага князя Георгія Міхайлавіча, на імя якога 7 сакавіка 1898 года (у дзень адкрыцця музея) быў дадзены найвысокі рэскрыпт-падзяка.

Адкрыты 7 (19) сакавіка 1898 года ў вышэйшай прысутнасці.

## Вядомыя карціны 
* Беларус
* Смерць Нерона

## Сябры Рускага музея 
19 сакавіка 1997 года заснавана міжнароднае таварыства «Сябры Рускага музея», станам на 2023 год у ліку сяброў 400 чалавек, 85 фірм і арганізацый. Таварыства аб’ядноўвае тых, хто аказвае музею фінансавую, тэхнічную і арганізацыйную дапамогу. Апякунскі савет узначальвае В. П. Еўтушэнкаў.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт музея
* Віртуальная экскурсія па музеі


Катэгорыя:Мастацкія музеі Расіі
Катэгорыя:Музеі Санкт-Пецярбурга
Кіеўская гарадская электрычка

**Кіеўская гарадская электрычка** () — від грамадскага чыгуначнага транспарту ў сталіцы Украіны, Кіеве. Адкрытая 2 верасня 2009 года з двума прыпынкамі — «Пятроўка» і «Траешчына». Ад 4 кастрычніка 2011 года маршрут быў пашыраны, цяпер гарадская электрычка ўключае 14 прыпынкаў, а рух арганізаваны па кольцы. Электрычка працуе толькі ранкам і ўвечары. Інтэрвал руху — 14-17 хвілін. У выходныя дні — інтэрвал павялічваецца ўдвая. Пазней была адкрыта яшчэ адна станцыя — «Траешчына 2», такім чынам агулам гарадская электрычка налічвае 15 прыпынкаў.

## Спасылкі 
* Афіцыйный сайт «Південно-Західної залізниці»: Південно-Західна залізниця спільно з Київською міською адміністрацією відкрила рух міської електрички залізничним кільцем! 
* «Сьогодні у Києві почала курсувати міська електричка», УНІАН-Київ 
* «Відкрито рух першої міської електрички від Троєщини до станції Київ-Петрівка», «Українські залізниці» — офіційний сайт Укрзалізниці 
* Інформаційна довідка щодо реалізації проекту «Міська електричка»
* Міська інтернет-газета «The Village»: Округлі форми: Київська кільцева надземного метро
* Розклад руху київської міської електрички: за годинниковою стрілкою , проти годинникової стрілки 
* Неафіцыйны сайт Кіеўскай гарадской электрычкі 

Катэгорыя:Транспарт Кіева
Катэгорыя:З’явіліся ў 2009 годзе
Катэгорыя:2009 год ва Украіне
Катэгорыя:Гарадскі цягнік
Тэрміты

**Тэрміты** (*Isoptera*) — атрад насякомых. Найбольш прымітыўная група сярод грамадскіх насякомых.

Пашыраны пераважна ў тропіках. Жывуць сем'ямі ў гнёздах у глебе або драўніне, некаторыя віды — у тэрмітніках (надземных гнёздах вышынёю да 15 м). У Бразіліі знайшлі вялізныя гарады тэрмітаў, узрост якіх можа перавышаць 4 тысячы гадоў; агульная колькасць «домікаў», у якіх былі выяўленыя калоніі тэрмітаў, складае каля 200 мільёнаў, што ў тэорыі дазваляе зрабіць выснову аб наяўнасці тут мільярднай калоніі тэрмітаў *Syntermes dirus*.

]]
Рыючая дзейнасць тэрмітаў — важны фактар глебаўтварэння. Яны асноўныя разбуральнікі раслінных рэшткаў у тропіках; некаторыя віды шкодзяць раслінам, разбураюць драўляныя збудаванні і інш. Найбольш небяспечны паўднёваафрыканскі тэрміт усёразбуральны.

Сям'я складаецца з некалькіх кастаў: здольныя да размнажэння самка («царыца», даўжыня да 14 см, з гіпертрафіраванымі яечнікамі) і самец (значна меншы); бяскрылыя стэрыльныя рабочыя асобіны, знешне падобныя да лічынак, буйныя і дробныя (даўжыня да 1,5 см; асноўная, найбольш шматлікая частка сям'і), нарыхтоўваюць корм, кормяць самку, клапоцяцца аб патомстве; «салдаты» (даўжыня да 2 см), што абараняюць сям'ю ад ворагаў — іншых відаў тэрмітаў, мурашак. У крылатых асобін дзве пары аднолькавых перапончатых крылаў, якія пасля раення і спароўвання абломліваюцца. Бяскрылыя асобіны светлыя (адсюль устарэлая назва — белыя мурашкі). У рабочых асобін і «салдатаў» вочы недаразвітыя або адсутнічаюць, ротавыя органы грызучыя.

Кормяцца расліннымі рэшткамі, пэўнымі грыбамі, што вырошчваюць у т.зв. «грыбных садах». Засваенне корму (клятчаткі) адбываецца з дапамогай сімбіятычных кішэчных прасцейшых (жгуцікавых).

Ператварэнне няпоўнае.

## Літаратура 
* *Петрыкаў А.* Тэрміты //
Бернскі ўніверсітэт

**Бернскі ўніверсітэт** () — навучальная ўстанова ў сталіцы Швейцарыі Берне. Заснаваны ў 1834 годзе. Агульная колькасць студэнтаў: каля 13000, колькасць факультэтаў: 8.

Універсітэт фінансуецца і кіруецца ўладамі кантона Берн. Рэйтынг, апублікаваны ў часопісе «Times Higher Education» (2007 год), ставіць Бернскі ўніверсітэт на 7-е месца ў Швейцарыі і 214-е месца ў свеце. Акадэмічны рэйтынг універсітэтаў свету дае блізкія ацэнкі: 6-е месца ў Швейцарыі, 57-80-е месца ў Еўропе, 151-202-е месца ў свеце.

## Вядомыя выпускнікі і выкладчыкі 
* Іосіф Бенцыянавіч Сіманоўскі, беларускі бібліёграф, перакладчык, 1-ы дырэктар Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі.
* Майсей Анісімавіч Хазанаў, беларускі вучоны ў галіне неўрапаталогіі

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт , , 
* Бернскі ўніверсітэт 

Катэгорыя:Берн
Катэгорыя:Берн (кантон)
Катэгорыя:Універсітэты Швейцарыі
Ферэнц Мадл

{{Дзяржаўны дзеяч
| беларускае імя        = Ферэнц Мадл
| арыгінальнае імя   = Ferenc Mádl
| партрэт            = Ferenc Mádl.jpg
| подпіс            = 
| шырыня партрэта    = 
| тытул              = прэзідэнт Венгрыі
| парадак            = 2
| сцяг               = Flag of the President of Hungary.svg
| перыядпачатак       = 4 жніўня 2000
| перыядканец        = 5 жніўня 2005
| папярэднік     = Арпад Гёнц
| пераемнік           = Ласла Шоям
| дата нараджэння      = 
| месца нараджэння     = 
| дата смерці        = 
| месца смерці       = 
| пахаваны          = 
| бацька               = 
| маці               = 
| муж             = 
| жонка            = 
| дзеці               = 
| партыя             = ФІДЭС
| дзейнасць       = 
| прафесія          = 
| адукацыя        = 
| навуковая ступень     = 
| узнагароды            = 
{

-

}
| аўтограф =
| манаграма =
| сайт =
| Commons =
}}
**Ферэнц Мадл** (, 29 студзеня 1931, вёска Банд, Веспрэм — 29 мая 2011) — венгерскі дзяржаўны і палітычны дзеяч.

Працаваў як вучоны-прававед, акадэмік Венгерскай акадэміі навук з 1993 года. Выкладаў у вышэйшых навучальных установах. Беспартыйны. Міністр без партфеля ў 1990—1993 гадах. Таксама займаў пасады кіраўніка шэрагу ўрадавых фондаў і камісій. Адказваў як за прававыя, так і за эканамічныя аспекты шэрагу напрамкаў знешняй і ўнутранай палітыкі. У 1995 годзе няўдала балатаваўся на пасаду прэзідэнта Венгрыі ад ФІДЭС. У 2000 годзе балатаваўся другі раз, ізноў ад ФІДЭС, і на гэты раз атрымаў перамогу. Прэзідэнт Венгрыі ў 2000—2005 гадах.

Катэгорыя:Міністры Венгрыі
Катэгорыя:Прэзідэнты Венгрыі
Катэгорыя:Члены партыі «Фідэс»
Катэгорыя:Выпускнікі Будапешцкага ўніверсітэта
Катэгорыя:Члены Венгерскай акадэміі навук
Універсітэт Лоранда Этвеша

thumb|300px|Карпусы ўніверсітэта на беразе Дуная
thumb|300px|Корпус факультэта права і палітычных навук
**Універсітэт Ло́ранда Э́твеша** — найбуйнейшы ўніверсітэт Венгрыі.

## Гісторыя 
У 1635 годзе ў Трнаве (сучасная Славакія) кардынал Петэр Пазмань заснаваў універсітэт з двума факультэтамі — вольных мастацтваў і тэалогіі. У 1667 годзе быў створаны юрыдычны факультэт. У 1777 годзе ўніверсітэт з Трнавы быў пераведзены ў Буду, а ў 1784 годзе — у Пешт. Да 1844 года выкладанне ва ўніверсітэце вялося на лацінскай мове. З 1895 года ва ўніверсітэце атрымалі магчымасць навучацца і жанчыны. У 1921—1950 універсітэт насіў імя свайго заснавальніка Петэра Пазманя, а ў 1950 годзе быў названы ў гонар фізіка Лоранда Этвеша.

## Склад 
### Факультэты 
Па стане на пачатак 2011 года існуюць 8 факультэтаў:
* Факультэт права і палітычных навук
* Факультэт сацыяльных навук
* Факультэт гуманітарных навук
* Факультэт прыродазнаўчых навук
* Факультэт інфарматыкі
* Факультэт адмысловага навучання
* Факультэт педагогікі і псіхалогіі
* Факультэт педагогікі пачатковай школы

### Філіялы 
### Кафедры 
### Вядомыя выпускнікі 
* Міхай Бабіч — венгерскі паэт, пісьменнік і перакладчык
* Золтан Кодай — венгерскі кампазітар, музыкант і тэарэтык музыкі
* Андраш Золтан — венгерскі беларусіст, старшыня Венгерскай асацыяцыі беларусістаў
* Дзьёрдзь Літван — венгерскі гісторык, палітык і дзяржаўны дзеяч

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт універсітэта   

Катэгорыя:Універсітэты Будапешта
Катэгорыя:1635 год у Еўропе
Катэгорыя:XVII стагоддзе ў Будапешце
Скоці Піпен

**Скоці Морыс Піпен** (анг. Scottie Maurice Pippen,  ў Хамбергу, штат Арканзас, ЗША) — знакаміты амерыканскі баскетбаліст, лёгкі форвард, шасціразовы чэмпіён НБА (1991—1993, 1996—1998) у складзе «Чыкага Булз», двухразовы алімпійскі чэмпіён у складзе зборнай ЗША (1992 і 1996).

## Спасылкі 
* Скоці Піпен на сайце НБА 
* Статыстыка Піпена за ўсе сезоны ў НБА 
* 

Катэгорыя:Баскетбалісты ЗША
Катэгорыя:Ігракі зборнай ЗША па баскетболе
Катэгорыя:Баскетбалісты НБА
Катэгорыя:Ігракі «Чыкага Булз»
Катэгорыя:Ігракі «Х’юстан Рокетс»
Катэгорыя:Ігракі «Портленд Трэйл Блэйзерс»
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па баскетболе
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1992 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1996 года
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 1992 года
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 1996 года
Дэніс Родман

**Дэніс Родман** (нар. , Трэнтан, штат Нью-Джэрсі) — амерыканскі баскетбаліст, гулец НБА, кінаакцёр.

Вядомы сваім стылем: актыўная барацьба на падборы. На сённяшні дзень Дэніс Родман мае найбольшую колькасць падбораў ў матчах плэй-оф (1676 — лепшы вынік сярод усіх, хто працягвае выступаць ў НБА) і найбольшая колькасць падбораў за гульню (13,1). Скончыў прафесійную спартыўную кар’еру. 4 красавіка 2011 г. Родман быў уведзены ў Залу баскетбольнай славы.

Катэгорыя:Баскетбалісты ЗША
Катэгорыя:Баскетбалісты НБА
Качка свойская

**Ка́чкі свойскія** (*Anas domestica*) — сельскагаспадарчыя птушкі.

Паходзяць ад дзікай качкі — крыжанкі (*Anas platyrhynchos*), прыручанай у старажытнасці ў Еўразіі, Паўночнай Амерыцы і Паўночнай Афрыцы. Падзяляюць на мясныя (пекінскія, шэрыя ўкраінскія, чорныя белагрудыя і інш.), мяса-яечныя або яечна-мясныя (хаю-кэмпбел, люстраныя і інш.) і яйцаноскія (індыйскія бегуны).

Маса качара да 4, качкі да 3,5 кг. Пачынаюць несціся ва ўзросце 160—180 дзён, за год даюць больш за 200 яец. Качка за год дае каля 140 качанят агульнай масай да 350 кг. Максімальная працягласць племяннога выкарыстання 4—5 гадоў. Затрата корму на 100 кг прыбаўлення ў масе 350—400 кармавых адзінак. Выхад выпатрашанай тушкі да 60%, тлушчу ў мясе да 30%. Яйцы выкарыстоўваюцца для інкубацыі, у харчовай прамысловасці (меланж, яечны парашок, кандытарскія вырабы).

Найбольшае пагалоўе свойскіх качак у Кітаі.

## Літаратура 
* Энцыклапедыя сельскага гаспадара. — Мн.: БелЭн, 1993.

Катэгорыя:Качыныя
Катэгорыя:Птушкагадоўля
Катэгорыя:Свойскія жывёлы
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Дуайт Ховард

**Дуайт Дэвід Ховард** (; , Атланта, штат Джорджыя —) — амерыканскі прафесійны баскетбаліст, які выступае за каманду Нацыянальнай баскетбольнай асацыяцыі «Арланда Мэджык».

## Спартыўная кар'ера 
Ховард звычайна гуляе на пазіцыі цэнтравога, у пачатку кар’еры гуляў на пазіцыі цяжкага форварда. Пяць разоў удзельнічаў у Матчы усіх зорак НБА, чатыры разы абіраўся ў сімвалічную зборную усіх зорак НБА і тройчы — у зборную усіх зорак абароны, у 2009, 2010 і 2011 гадах быў прызнаны лепшым абарончым гульцом НБА.

Катэгорыя:Баскетбалісты ЗША
Катэгорыя:Баскетбалісты НБА
Кевін Лаў

**Кевін Уізлі Лаў** (; нар. 7 верасня 1988, Санта-Моніка, штат Каліфорнія) — амерыканскі прафесійны баскетбаліст, які выступае за каманду Нацыянальнай баскетбольнай асацыяцыі «Кліўленд Кавальерс». Быў абраны 5-м нумарам на драфце НБА 2008 камандай «Мэмфіс Грызліс». У складзе зборнай ЗША стаў чэмпіён свету па баскетболе ў 2010 годзе. У сезоне 2010/11 стаў першым баскетбалістам у гісторыі НБА пасля яе аб’яднання з АБА, які набраў 53 дабл-дабл запар.

## Спасылкі 
* Лаў на афіцыйным сайце НБА 
* Кевін Лаў на сайце драфта НБА 
* Статыстыка Кевіна Лава на сайце http://www.basketball-reference.com 
* Біяграфія Кевіна Лава  
* Memo to Timberwolves: Love is a talent worth developing  

Катэгорыя:Баскетбалісты ЗША
Катэгорыя:Баскетбалісты НБА
Катэгорыя:Ігракі «Кліўленд Кавальерс»
Катэгорыя:Ігракі «Мінесота Тымбервулвз»
Катэгорыя:Ігракі зборнай ЗША па баскетболе
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па баскетболе
Біенале

**Біена́ле** (, паходзіць ад лацінскіх слоў *bis* — двойчы і *аnnus* — год) — мастацкая выстаўка, кінафестываль ці музычны конкурс, якія праходзяць кожныя два гады.

Старэйшае біенале — выстаўка сучаснага мастацтва ў Венецыі (з 1895). Праводзяць біенале: сучаснага мастацтва (з 1951) і архітэктуры (з 1957) у Сан-Паўлу, жывапісу ў Токіа (з 1951), мастацтва ў Александрыі (з 1955), «маладых» у Парыжы (з 1959), экслібрыса ў Мальбарку (з 1965), плаката ў Варшаве (з 1966), прыкладной графікі ў Брно (з 1966) і інш.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Мастацкія выстаўкі
Катэгорыя:Выстаўкі сучаснага мастацтва
Катэгорыя:Мастацтва
Патрык Юінг

**Патрык Алоізіус Юінг** (; нар. , , Ямайка) — амерыканскі баскетбаліст, цэнтравы, гулец НБА.

## Спасылкі 
* Upward Bound
* nba.com/historical/playerfile
* Дасье Патрыка Юінга NBA.com
* NBA.com Гісторыя Патрыка Юінга 
* Статыстыка Патрыка Юінга   на basketball-reference.com 
* Статыстыка Патрыка Юінга   на knicksonline.com 

Катэгорыя:Баскетбалісты ЗША
Катэгорыя:Баскетбалісты НБА
Катэгорыя:Ігракі «Нью-Ёрк Нікс»
Катэгорыя:Ігракі «Сіэтл Суперсонікс»
Катэгорыя:Ігракі «Арланда Мэджык»
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па баскетболе
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1984 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1992 года
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 1984 года
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 1992 года
Катэгорыя:Члены баскетбольнай Залы славы
Катэгорыя:Трэнеры «Х’юстан Рокетс»
Катэгорыя:Ігракі зборнай ЗША па баскетболе
Катэгорыя:Чэмпіёны Амерыкі па баскетболе
Унцыя

**У́нцыя** () — назва некалькіх адзінак вымярэння масы, а таксама двух мер аб’ёму вадкіх цел і адной адзінкі вымярэння сілы ў англійскай сістэме мер і ў рускай сістэме мер.

* 1 унцыя (uncia, oz) = 16 драхмам = 437,5 гранам, 28,3495231 грамам.
* 1 унцыя вадкая англ. (fl oz) = 28,413 мл (см³)
* 1 унцыя вадкая амер. (fl oz)= 29,56 мл (см³)
* 1 аптэчная, або тройская унцыя ў англійскай сістэме мер = 8 драхмам = 480 гранам = 31,103&nbsp;476&nbsp;382&nbsp;679&nbsp;4 грамам.
* 1 аптэчная, або тройская унцыя ў старой рускай сістэме мер да 1927 г. = 8 драхмаў = 29,860 г
* У Старажытным Рыме унцыя (uncia, мн. л. unciae) ураўноўвалася прыкладна 27,3 грамам. Слова uncia азначала «адна дванаццатая». Унцыя складала адну дванаццатую лібры (libra) і адну дванаццатую аса (as). Лібра выкарыстоўвалася ў гандлі, а ас — у манетарнай сістэме.
* Унцыя Марыі Тэрэзы раней выкарыстоўвалася ў Эфіопіі і ў некаторых еўрапейскіх краінах. Яна ўраўноўвалася 31,1025 грамам.
* У Нідэрландах, пры пераходзе на метрычную сістэму мер, унцыя (ons на галандскай мове) была перавызначаная як 100 грам.

Катэгорыя:Адзінкі вымярэння масы
Катэгорыя:Руская сістэма мер
Сцяг Сярэдняй Літвы

**Сцяг Сярэдняй Літвы** – прамавугольнае палотнішча тканіны чырвонага колеру, на якім пасярэдзіне былі змешчаныя выявы Арла i Пагоні без гербавай тарчы. Сцяг ужываўся ў дзяржаве Сярэдняя Літва ў 1920–1922 гадах. Быў уведзены *Дэкрэтам Найвышэйшага Даводцы Войскаў з 12 кастрычніка 1920 года*, апублікаваным у *Сярэдняя Літва. Урадавы Дзённік Часовай Кіраўнічай Камісіі* у № 1 17 лістапада 1920 года, арт. 5 і 6.

## Літаратура 
* Kuczyński S. K., *Polskie herby ziemskie*, Warszawa 1993.

Катэгорыя:Сярэдняя Літва
Сярэдняя Літва
Катэгорыя:Гістарычныя сцягі
Венецыянская біенале

**Біенале ў Венецыі** () — самая вядомая ў свеце біенале мастацтваў, якая праходзіць у Венецыі пачынаючы з 1895 года.

## Гісторыя 
Першапачаткова выстаўка дэкаратыўнага мастацтва Італіі. З 1907 — міжнародная. З 1930 патранаж выстаўкі пераходзіць ад муніцыпалітэту да ўраду Італіі.

У 1930 у межах біенале заснаваны Фестываль музыкі, у 1932 — Міжнародны фестываль кіно, у 1934 — Тэатральны фестываль.

З 1968 спынена правядзенне персанальных, а праводзяцца тэматычныя выстаўкі.

У 1975 заснавана Міжнародная выстаўка архітэктуры.

## Удзел беларускіх мастакоў 
**24 Біенале 1948**.
* Марк Шагал (прадстаўляў Францыю; гран-пры ў раздзеле графікі за афорты да «Мёртвых душ» Мікалая Гогаля)

**49 Біенале 2001**.
* Лявон Тарасевіч (прадстаўляў Польшчу)

**51 Біенале 2005**.
Беларусь прадстаўлена ўпершыню. Існаваў нацыянальны павільён.

Мастакі:
* Ізраіль Басаў
* Руслан Вашкевіч
* Сяргей Войчанка
* Андрэй Задорын
* Наталля Залозная
* Тамара Сакалова
* Леанід Хобатаў
* Ігар Цішын
* Уладзімір Цэслер
* Валерый Шкаруба

Камісар: Энца Фарнара.

**53 Біенале 2009**.
Існаваў нацыянальны павільён.

Мастакі:
* Артур Клінаў
**54 Біенале 2011**.
Існаваў нацыянальны павільён.

Мастакі:
* Артур Клінаў

## Гл. таксама 
* Рымская квадрыенале
Куратары: Энца Фарнара, Ларыса Міхневіч, Наталля Шаранговіч.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Выстаўкі сучаснага мастацтва Італіі
Катэгорыя:Міжнародныя выстаўкі
Катэгорыя:Венецыя
Катэгорыя:Біенале
Дэрык Роўз

**Дэрык Мартэл Роўз** (; нар. 4 кастрычніка 1988, Чыкага, штат Ілінойс) — амерыканскі прафесійны баскетбаліст, які выступае за каманду Нацыянальнай баскетбольнай асацыяцыі «Дэтройт Пістанс» і нацыянальную зборную ЗША. Гуляе на пазіцыі разыгрывальнага абаронцы. Быў абраны пад першым нумарам на драфце НБА 2008 года. Чэмпіён свету 2010 года. Лепшы пачатковец 2009 года. У сезоне 2010/2011 Роуз быў прызнаны самым каштоўным гульцом, стаўшы ва ўзросце 22 гадоў самым маладым уладальнікам гэтага прыза.

## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйныя сайце НБА 

Катэгорыя:Баскетбалісты НБА
Катэгорыя:Баскетбалісты ЗША
Катэгорыя:Ігракі «Чыкага Булз»
Катэгорыя:Ігракі «Нью-Ёрк Нікс»
Катэгорыя:Ігракі «Кліўленд Кавальерс»
Катэгорыя:Ігракі «Мінесота Тымбервулвз»
Катэгорыя:Ігракі «Дэтройт Пістанс»
Катэгорыя:Ігракі зборнай ЗША па баскетболе
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па баскетболе
Капялюш

**Капялюш** — галаўны ўбор, які складаецца з тульі — якая пакрывае галаву — і палёў. Капялюшы могуць упрыгожвацца пёрамі, пудзіламі, стужкамі і г. д.

Капялюш можа выкарыстоўвацца як сродак абароны галавы і валасоў (ад ападкаў, ветру, сонца), а таксама можа выконваць і дэкаратыўную функцыю.

## Гл. таксама 
* Аблавуха
* Беларускія нацыянальныя галаўныя ўборы
* Брыль (капялюш)
* Панама (капялюш)
* Строй

Катэгорыя:Галаўныя ўборы
Катэгорыя:Аксесуары
Брыль (капялюш)

**Брыль** — капялюш з шырокімі палямі, традыцыйны мужчынскі галаўны ўбор беларусаў і ўкраінцаў.

Плеценыя з саломы, мятліцы, лазы, чароту брылі насілі летам, валеныя, лямцавыя — у кожную пару года. Разнастайнасцю прыёмаў пляцення, тонкасцю паверхневай структуры вызначаліся саламяныя брылі, якія плялі звычайна са сцёблаў жыта (у зубчыкі ці прама) і прашывалі суравымі ніткамі ці конскім воласам. Святочныя брылі паверх палёў абвязвалі каляровай тасьмой і ўпрыгожвалі штучнымі кветкамі. Валеныя, лямцавыя брылі формай і памерамі амаль не адрозніваліся ад саламяных, аднак аздабленне іх было больш сціплае.

## Гл. таксама 
* Беларускія нацыянальныя галаўныя ўборы
* Панама (капялюш)

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Галаўныя ўборы
Катэгорыя:Галаўныя ўборы ўсходніх славян
Катэгорыя:Аксесуары
Спіс еўрапейскіх фондавых біржаў

Гэта спіс **еўрапейскіх фондавых біржаў**.

У Еўропе размяшчаюцца дзве галоўныя пан’еўрапейскія біржы:
* Euronext. Штаб-кватэра біржы размяшчаецца ў Парыжы. Была створана ў выніку зліцця Брусельскай, Парыжскай, Амстэрдамскай, Партугальскай біржаў і біржай LIFFE. З’яўляецца другім па велічыні фондавым рынкам у Еўропе (а разам з NYSE Group утворае першую глабальную біржу).
* NASDAQ OMX. Складаецца са Скандынаўскай і Балтыйскай біржаў, а таксама біржы ў Арменіі.

* Найменні біржаў, падсвечаныя зялёным колерам, уваходзяць у склад NASDAQ OMX Group.
* Найменні біржаў, падсвечаныя каралавым колерам, уваходзяць у МАБ СНД.

Катэгорыя:Еўрапейскія фондавыя біржы
Катэгорыя:Спісы
Портсмут

**По́ртсмут** — горад і унітарнае адзінка ў брытанскім цырыманіяльным графстве Гемпшыр на беразе праліва Солент, які адзяляе Англію ад вострава Уайт. Асноўная частка гарадскога насельніцтва сканцэнтравана на востраве Портсі. Тут здаўна размешчана адна з галоўных баз брытанскага ВМФ. Насельніцтва — каля 200 тысяч чалавек (2008)

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Горад Портсмут 

Катэгорыя:Гарады Англіі

Катэгорыя:Парты Вялікабрытаніі