open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Окленд (астравы)

**Астравы Окленд** (анг. *Auckland Islands*, маары *Maungahuka*) — архіпелаг на поўдні Ціхага акіяна ў 465 км на поўдзень ад Новай Зеландыі. Уваходзіць у склад гэтай краіны. Агульная плошча — 625 км². Сталага насельніцтва няма.

## Гісторыя 
Першаадкрывальнікамі астравоў Окленд былі палінезійцы. Знойдзены рэшткі іх паселішча XIII ст. Аднак, калі ў 1806 г. адбылося новае адкрыццё кітабоем А. Брыстау, то астравы ўжо былі бязлюднымі. У 1807 г. іх анексіравала Вялікабрытанія. Пазней увайшлі ў склад Новай Зеландыі.

Доўгі час астравы Окленд прыцягвалі да сябе кітабояў, рыбакоў і паляўнічых на ластаногіх, якія стваралі сезонныя паселішчы. У 1839 г. мясцовыя землі даследаваў Ж. С. Дзюмон-Дзюрвіль.

У 1842 г. на астравы Окленд перабралася каля 150 маары і палонных імі марыоры з астравоў Чатэм. Яны займаліся кітабойным промыслам, паспяхова вырошчвалі лён. Улетку 1849 г. была заснавана брытанская калонія Хардвік, якая праіснавала да 1852 г. і была ліквідавана з-за адсутнасці прыбытковасці. У 1854 г. Окленд пакінулі і маары. У 1941—1945 гг. тут працавала новазеландская метэаралагічная станцыя.

У другой палове XX ст. астравы набылі запаведны статус. У 1998 г. трапілі ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Астравы Окленд часта наведваюцца вучонымі, але прыбыццё турыстаў абмежавана.

## Геаграфія 
Архіпелаг складаецца з 7 астравоў і мноства скал вулканічнага паходжання. Паверхня ўзгорыстая, сфармаваная базальтамі. Найвышэйшая кропка — гара Дык на самым паўднёвым востраве Адамс (705 м). На ўсходнім узбярэжжы шмат фіёрдаў. З гор сцякае мноства ручаёў і рэк.

Клімат субантарктычны вільготны. У сярэднім 27 дзён у месяц дажджлівыя. Сярэднегадавая тэмпература каля 11&nbsp;°C.

## Прырода 
Астравы Окленд маюць некалькі прыродных зон. Бліжэй да мора знаходзяцца лугі. Вышэй за іх — лясы з вычварнымі ад сталых антарктычных вятроў стваламі паўднёвых міртавых дрэў (*Metrosideros umbellata*) і так званых «рамонкавых» хмызнякоў (*Olearia lyallii*). Іх кроны ствараюць амаль непрыступны спад. Яшчэ вышэй пачынаецца зона субальпійскіх лугоў з астраўкамі хмызнякоў і балот. Самую высокую альпійскую зону займае субантарктычная тундра з рэдкімі купінамі траў.

Астраўная фаўна адрозніваецца пэўнай разнастайнасцю. Налічваецца больш за 200 відаў мясцовых насякомых, 2 віды ластаногіх сынуноў, 1 від прэснаводных рыбін, але галоўнае прыроднае багацце складаюць мясцовыя птушкі — пінгвіны, буравеснікападобныя, сокалы і г. д.

У XIX ст. на астравы былі выпушчаны козы, свінні, трусы, самастойна трапілі каты, мышы і сабакі. Гэта прывяло да вымірання некалькіх мясцовых відаў. Аднак з 1990-ых гг. вядзецца ліквідацыя інтрадуцыраваных жывёл. Пакуль захоўваецца невялікае пагалоўе свінняў, катоў і мышэй.

## Спасылкі 
* UNESCO: New Zealand Sub-Antarctic Islands
* The Auckland Islands:Marihuku 
* Auckland Island Pigs Rescue
* J. F. DE LISLE, THE CLIMATE OF THE AUCKLAND ISLANDS, CAMPBELL ISLAND AND MACQUARIE ISLAND

О
О
О
О
О
О
Герб Бразіліі

**Герб Бразіліі** быў зацверджаны 19 лістапада 1889 г., праз 4 дні пасля таго, як Бразілія стала рэспублікай. Герб складаецца з цэнтральнай эмблемы, апраўленай галінамі кававага дрэва з левага боку і тытуню з правага, гэта важныя сельскагаспадарчыя культуры Бразіліі. У блакітным крузе ў цэнтры намалявана сузор'е Паўднёвы крыж. 27 зорак каля яго азначаюць 26 штатаў Бразіліі і Федэральную акругу. Блакітная стужка змяшчае поўную афіцыйную назву дзяржавы (República Federativa do Brasil - Федэратыўная Рэспубліка Бразілія) у першым шэрагу. У другім указана дата заснавання федэратыўнай рэспублікі (15 лістапада 1889).

## Гісторыя герба 
## Глядзі таксама 
Сцяг Бразіліі

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Бразіліі
Бразілія
Бразільскае нагор’е

**Бразільскае нагор’е** () — шырокі геаграфічны рэгіён, які пакрывае значную частку ўсходу, поўдня і цэнтра Бразіліі. Па плошчы нагор’е дасягае практычна паловы яе тэрыторыі, каля 4 млн км². Акрамя таго, пераважная большасць насельніцтва краіны (больш за 95 %) жыве на гэтым нагор’і або на вузкай прыбярэжнай паласе побач з ім. Даўжыня і па шыраце, і па мерыдыяне больш за 3200 км. Вышыні ўзрастаюць ад 500 м на захадзе да 2000 м і больш на ўсходзе. Найвышэйшы пункт — гара Бандэйра (2890 м). Найбольш высокія часткі нагор’я ўтвараюць хрыбты: Сера-ду-Мар, Сера-ду-Эспіньясу, Сера-Дарада. На ўзбярэжжы тыповыя асобныя горы ў выглядзе вежаў, конусаў (т. зв. Цукровыя галовы).

Бразільскае нагор’е вядома дзякуючы вялікай прыроднай разнастайнасці: на ім існуюць некалькі розных біёмаў, шырокі спектр кліматычных умоў, розныя тыпы глебы і тысячы відаў жывёл і раслін.

З-за вялікай разнастайнасці характарыстык Бразільскае нагор’е падзяляюць на тры часткі:
* Атлантычнае плато;
* Цэнтральнае плато;
* Паўднёвае плато.

Катэгорыя:Нагор’і
Катэгорыя:Горы Бразіліі
Катэгорыя:Плато
Меркасур

thumb|Сцяг Меркасур
thumb|left|
[міні|Паўнапраўныя члены Меркасура: [Аргенціна, Бразілія, Уругвай, Венесуэла і Парагвай (членства прыпынена).]]

**Mercosur** або **Mercosul** (, , , )  — агульны рынак краін Паўднёвай Амерыкі, эканамічнае і палітычнае пагадненне паміж Аргенцінай, Бразіліяй, Уругваем, Парагваем (членства прыпынена 29.06.2012 да красавіка 2013), і Венесуэлай. Заснаваны ў 1991 годзе на падставе Асунсьёнскага дагавора, які быў пазней зменены і абноўлены ў 1994 годзе дагаворам у Ору-Прэту, які ў сваю чаргу вызначыў структуру МЕРКАСУР.

Мэта пагаднення — садзейнічанне свабоднаму гандлю, гнуткаму руху тавараў, насельніцтва і валюты краін-удзельніц аб'яднання.  Гуарані, партугальская і іспанская мовы прызнаныя афіцыйнымі. МЕРКАСУР і Андская супольнасць нацый у цяперашні час - асноўныя мытныя саюзы, звязаныя з саюзам нацый, якія спрыяюць працэсам эканамічнай інтэграцыі ў Паўднёвай Амерыцы.  

МЕРКАСУР паўстаў у 1985 годзе, калі прэзідэнты Аргенціны Рауль Альфонсін і Бразіліі Жазэ Сарней падпісалі Праграму эканамічнай інтэграцыі і супрацоўніцтва Аргенціна-Бразілія або PICE (парт. Programa de Integração e Cooperação Econômica Argentina-Brasil, ісп. Programa de Integración y Cooperación Económica Argentina-Brasil). Праграма таксама прапанавала Гауча ў якасці валюты для рэгіянальнага гандлю. 

У МЕРКАСУР засяроджана 55,3% насельніцтва краін Лацінскай Амерыкі і Карыбскага басейна (больш за 300 млн чал.), 40% прамых замежных інвестыцый, 33% аб'ёму знешняга гандлю краін рэгіёну. Сукупны аб'ём ВУП удзельнікаў аб'яднання дасягае 3,3 трл.дол. Аб'яднанне ўяўляе сабой па памерах і эканамічнаму патэнцыялу другі пасля ЕС мытны саюз і трэцюю пасля ЕС і НАФТА зону свабоднага гандлю.

## Спасылкі 
* Mercosul — Mercosur 

Катэгорыя:Паўднёвая Амерыка
Катэгорыя:Міжнародныя арганізацыі
Катэгорыя:Гандлёвыя блокі
Прэфікснае дрэва

У інфарматыцы, **прэфікснае дрэва** — гэта ўпарадкаванае дрэва, якое выкарыстоўваецца як мноства ці асацыятыўны масіў, ключамі якога звычайна з’яўляюцца радкі. У адрозненне ад двайковых дрэваў, у вузлах дрэва не захоўваецца ключ, звязаны с вузлом. Замест гэтага кожнаму вузлу адпавядае агульны прэфікс ключоў (і ў вузле захоўваецца толькі адна літара, калі ключы — радкі). Каб атрымаць значэнне прэфікса ці ключа, якое адпавядае дадзенаму вузлу, трэба прайсці шлях ад кораня да гэтага вузла і злучыць усе літары. Адпаведна, усе нашчадкі вузла маюць агульны прэфікс, звязаны з гэтым вузлом. Корань дрэва звязаны з пустым радком. Звычайна значэнні звязаны толькі з лістамі дрэва і з некаторымі ўнутранымі вузламі, якія адпавядаюць поўным ключам, а не проста прэфіксам.

## Спасылкі 
* Рэалізацыя прэфікснага дрэва на Java 

Катэгорыя:Радковыя алгарытмы
Катэгорыя:Структуры даных
Ordem e Progresso

thumb|Дэвіз на дзяржаўнай пячатцы Бразіліі
**Ordem e Progresso** () — нацыянальны дэвіз Бразіліі, які выкарыстоўваецца з моманту яе ўтварэння. Дэвіз з'яўляецца выразам палітычных ідэй пазітывізму ў скарочанай форме ад выказвання Агюста Конта "любоў як прынцып, парадак як аснова, прагрэс як мэта» (фр. L'amour pour principe et l'ordre pour base; le progrès pour but). Дэвіз размешчаны на дзяржаўным сцягу краіны.

Сэнс выраза — дзяржава імкнецца да рэспубліканскіх ідэалаў: забеспячэння роўнасці грамадзян перад законам, сацыяльнай адказнасці, а таксама да развіцця маральных і інтэлектуальных якасцей народа і дзяржавы.

## Спасылкі 
* BRAZIL: Order and Progress, Ronald Hilton, World Association of International Studies Forum Q&A
* Нацыянальная пячатка Бразіліі

Катэгорыя:Дэвізы
Катэгорыя:Фразеалагізмы
Катэгорыя:Бразілія
Лютэфіск

**Лютэфіск** (, , літаральна: *рыба ў шчолачы*) — традыцыйная скандынаўская рыбная страва, гатуюць звычайна з траскі. Папулярны ласунак у Нарвегіі, Швецыі і некаторых раёнах Фінляндыі.

Для падрыхтоўкі сушаную рыбу замочваюць у шчолачным растворы каўстычнай соды (г.зн. гідраксіду натрыю; раней замест яго выкарыстоўвалі бярозавы попел, таксама валодае шчолачнымі ўласцівасцямі з прычыны ўтрымання поташа) на трое сутак, — пасля чаго вымочваюць некалькі дзён у вадзе.

З прычыны хімічнай рэакцыі рыбных бялкоў з шчолаччу рыба набывае далікатную жэлепадобную кансістэнцыю і спецыфічны востры пах. Далей лютэфіск падлягае цеплавой апрацоўцы.

Страву ставяць на стол з гарохавым пюрэ, беконам, адваранай бульбай або бруностам. У якасці заправы прапануюць гарчыцу і сыр з казінага малака. З алкагольных напояў да лютэфіску — нарвежская гарэлка аквавіт (акевіт), піва. Лютэфіск — традыцыйны зімовы, калядны далікатэс, і цяпер досыць папулярны ў народаў Скандынавіі, нягледзячы на свой незвычайны смак (за 2001 год у Нарвегіі было з’едзена больш за 2600 т гэтай стравы).

## Спасылкі 
* Ода лютэфіску // hymnsandcarolsofchristmas.com  

Катэгорыя:Нарвежская кухня
Катэгорыя:Стравы з траскі
Катэгорыя:Шведская кухня
Катэгорыя:Калядная ежа
Коста-рыканскі калон

**Коста-рыканскі калон** — грашовая адзінка Коста-Рыкі.

Коста-рыканскі калон складаецца з 100 сентыма, уведзены замест калумбійскага песа ў 1896 годзе.

У грашовым абарачэнні знаходзяцца банкноты вартасцю 1000, 2000, 5000, 10 000, 20 000 і 50 000 калон. У грашовым абарачэнні краіны ўдзельнічаюць манеты наміналам у 500, 100, 50, 25, 20, 10, 5, 2 і 1 калон.

## Спасылкі 
* Коста-рыканскі калон (Банкноты)   

Катэгорыя:Калон
Катэгорыя:Грошы Коста-Рыкі
Катэгорыя:Паўночнаамерыканскія валюты
Ісідар Рыгоравіч Блох

**Ісідар Рыгоравіч Блох** (, г. Варшава — ) — беларускі вучоны ў галіне тарфяной прамысловасці. Член-карэспандэнт АН БССР і прафесар з 1940.

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскае вышэйшае тэхнічнае вучылішча ў 1916 годзе.

### Навуковыя работы 
Аўтар больш за 30 навуковых прац, у тым ліку манаграфіі:

* Некоторые вопросы теории и расчета устройств, использующих цепь в качестве тягового органа. Мн., 1939.
* Определение удельного давления колёсных машин. — Торфяная промышленность, 1946, № 4

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Леніна, «Знак Пашаны», медалямі.

## Літаратура 
* Торфяная промышленность. 1958. № 2.

## Спасылкі 
* Член-карэспандэнт БЛОХ Ісідар Рыгоравіч 
* Ісідар Рыгоравіч Блох у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Вучоныя Беларусі
Сальвадорскі калон

**Сальвадорскі калон** () — валюта Сальвадора з 1919 па 2004 год. У адным калоне — 100 сентава.

Названы ў гонар Хрыстафора Калумба. На ўсіх без выключэння выпушчаных купюрах на адваротным баку змяшчаўся партрэт маладога або пажылога Калумба.

## Гісторыя 
У пачатку 1890-х гадоў на тэрыторыі Сальвадора знаходзіліся ў абароце манеты рознага паходжання і формы, непастаяннай вагі і пробы (moneda macuquina, moneda vencilla), а таксама грашовыя сродкі іншых дзяржаў — «паўночнаамерыканскі долар, чылійскія, перуанскія манеты, гватэмальская залатая манета».

1 кастрычніка 1892 г. урадам краіны было прынята рашэнне аб вывадзе з XIX стагоддзя па 1919 сальвадорскага песа, аднак грашовая рэформа адбылася ў 1919 годзе. Першапачатковы абменны курс быў устаноўлены на ўзроўні 2 калона = 1 долар ЗША. Акрамя таго, да 1920-х гадоў у абароце заставаліся залатыя і срэбныя манеты «тастоны» (tostón).

У 1921 годзе ўрад правёў фінансавую рэформу, у адпаведнасці з якой з абарачэння выводзілі старадаўнія манеты: «куартылас», «расіёнес», «медыяс» і «рэалес».

Катэгорыя:Калон
Катэгорыя:Грошы Сальвадора
Катэгорыя:Паўночнаамерыканскія валюты
Дыска

**Востраў Дыска** або **Кекертарсуак** (, у перакладзе — Вялікі востраў) — востраў, размешчаны на заходнім узбярэжжы вострава Грэнландыя ў Моры Бафіна. Уладанне Даніі.

## Агульныя звесткі 
Плошча вострава 8578 км². Максімальная шырыня 160 км. Сярэдняя вышыня над узроўнем мора 975 метраў, найвышэйшы пункт — 1919 метраў над узроўнем мора. Насельніцтва 1100 чалавек. Востраў уваходзіць у сотню самых вялікіх астравоў Зямлі па плошчы. 1/5 плошчы вострава пакрыта ледавікамі. Уяўляе сабой раздзеленае базальтавае плато.

На поўдні вострава размешчаны партовы горад Кекертарсуак або Годхаўн (), насельніцтва 1032 чалавек (2005 год), горад з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам аднайменнага муніцыпалітэта Заходняй Грэнландыі. На востраве — радовішчы бурага вугалю, жалезнай руды.

## Гісторыя 
Упершыню быў знойдзены нарвежцам Эйрыкам Рыжым паміж 982 і 985 гадамі, і выкарыстоўваўся для палявання і рыбнай лоўлі.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Астравы Грэнландыі
Катэгорыя:Астравы мора Бафіна
Людміла Раманаўна Ганестава

**Людміла Раманаўна Гане́става** (, Калышкі, Лёзненскі раён, Віцебская вобласць — 16 лістапада 2009) — беларуская артыстка оперы. Заслужаная артыстка БССР (1964).

## Біяграфія 
У гады вайны сувязіст штаба 2-й паветранай арміі. Скончыла Беларускую кансерваторыю (1955, клас Вольгі Несцярэнка). З 1949 г. артыстка хору Беларускага радыё, у 1957—1980 гг. салістка Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі. У 1988—1994 выкладала ў школах.

## Творчасць 
У операх беларускіх кампазітараў стварыла яркія вобразы: Марысі («Міхась Падгорны» Я. Цікоцкага), Аксаны («Калі ападае лісце» Ю. Семянякі). Выканала партыі ў класічных операх: Наташа («Русалка» А. Даргамыжскага), Аіда, Леанора, Амелія, Дэздэмона («Аіда», «Трубадур», «Баль-маскарад», «Атэла» Дж. Вердзі), Марыя, Настасся («Мазепа», «» П. Чайкоўскага), Маргарыта («Фаўст» Ш. Гуно), Чыа-Чыа-сан («Чыа-Чыа-сан» Дж. Пучыні) і інш.

## Літаратура 
* 
* *Бельченкова, А.* Людмила Романовна Ганестова / А. Бельченкова, И. Соколова // Сцяг Перамогі (Лёзна). — 2006. — 19 верасня.
* Ганестава Людміла Раманаўна // Тэатральная Беларусь : энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал. Г. П. Пашкоў [і інш.]; пад рэд. А. В. Сабалеўскага. — Мн., 2002. — Т. 1. — С. 246—247.
* *Лампицкая, А.* И вся жизнь песня / А. Лампицкая // Сцяг Перамогі (Лёзна). — 2003. — 19 ліпеня.
* *Рудабельская, В.* Яны вучыліся ў нашай школе / В. Рудабельская // Сцяг Перамогі (Лёзна). — 2005. — 26 лістапада.

Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Сапрана
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лёзненскім раёне
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Катэгорыя:Постаці Вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь
Уладзімір Яфімавіч Бабкоў

**Уладзімір Яфімавіч Бабкоў** ( (?), г. Быхаў — ) — удзельнік рэвалюцыйнага руху.

## Біяграфія 
У 1896 годзе за ўдзел у дэманстрацыі пратэсту з нагоды  выключаны з Маскоўскага ўніверсітэта і на год высланы ў Быхаў пад нагляд паліцыі. У канцы 1890-х гадоў член Харкаўскай арганізацыі РСДРП. У 1900 годзе арыштаваны і зноў высланы пад нагляд паліцыі ў Быхаў, дзе вёў рэвалюцыйную прапаганду сярод рабочых, стварыў нелегальны гурток, пад уплывам якога адбыліся першыя стачкі мясцовых рабочых.

17 лістападзе 1901 года арыштаваны і заключаны ў Магілёўскую турму. Увесну 1902 сасланы ў Енісейскую губерню.

Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Беларусі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Расіі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Украіны
Праліў Нэрса

thumb|left
**Праліў Нэрса** (, ) — праліў у Паўночным Ледавітым акіяне, падзяляе паўночны захад Грэнландыі і востраў Элсмір і злучае мора Бафіна з морам Лінкальна.

Праліў складаецца з серыі малых праліваў і «заліваў» (больш пашыраныя месцы праліва): праліў Сміта, заліў Кейна, праліў Кенэдзі, заліў Хола і праліў Рабесана, агульнай даўжынёй больш за 500 км. У самым вузкім месцы яго шырыня складае каля 18 км, гэта найменшая адлегласць не толькі паміж Канадай і Грэнландыяй, але і ў палітычным плане паміж Еўропай і Паўночнай Амерыкай. У праліве Кенэдзі размешчаны востраў Ганса, які аспрэчваюць Канада і Данія-Грэнландыя.

Сваю назву праліў атрымаў у гонар брытанскага марскога афіцэра і палярнага даследчыка Джорджа Нэрса, у 1870-я гады даследаваў гэты раён. У 1964 годзе дацкім і канадскім урадам было канчаткова ўрэгулявана найменне праліва.

Катэгорыя:Пралівы Паўночнага Ледавітага акіяна
Катэгорыя:Геаграфія Грэнландыі
Катэгорыя:Геаграфія Нунавута
Катэгорыя:Пралівы Канады
Паданская раўніна

**Паданская (Падана-Венецыянская) раўніна** (ад  — назва ракі По ў старажытных рымлян; італ. Pianura Padana або Val Padana, эміл.-рам. Pianûra Padâna) — раўніна на поўначы Італіі.

Размешчана паміж Альпамі, Апенінамі і Адрыятычным морам, пераважна ў басейне ракі По. Даўжыня каля 500 км, шырыня да 200 км (на ўсходзе).

## Прырода 
Утварылася на месцы марскога заліва, размешчанага ў тэктанічным прагіне, у выніку запаўнення яго марскімі, рачнымі і флювіягляцыяльнымі адкладамі магутнасцю больш за 8 км. Паверхня пераважна плоская, паступова паніжаецца з захаду на ўсход ад 300—400 м да ўзроўню мора. У цэнтры Паданскай раўніны — гліністыя нізкія раўніны з урадлівымі алювіяльнымі глебамі, па краях — пясчана-галечныя высокія раўніны. У нізоўях ракі По асобныя ўчасткі ляжаць ніжэй за ўзровень мора.

Клімат пераходны ад субтрапічнага да ўмеранага. Сярэдняя тэмпература студзеня ад 0 да 4 °C, ліпеня ад 22 да 24 °C. Ападкаў 600—1000 мм у год, максімумы вясной і ў пачатку лета, а таксама восенню. Устойлівае снежнае покрыва не ўтвараецца. Густая сетка рэк басейна По, Адыджэ, Брэнта і інш.

Важнейшая рака — По. Густая сетка арашальных, асушальных і суднаходных каналаў.

Шырокалістыя (дуб, каштан, ліпа, бук, вяз) і поймавыя (таполя, вярба) лясы, якія пакрывалі раней Паданскую раўніну, зараз высечаны. Лепш захавалася расліннасць трысняговых балот і тарфянішчаў (асабліва ў дэльтавых раёнах).

## Насельніцтва і гаспадарка 
Паданская раўніна — жытніца Італіі; асноўныя сельскагаспадарчыя культуры — пшаніца, кукуруза, рыс; вінаграднікі, фруктовыя сады.

Асноўныя гарады: Мілан, Турын, Венецыя, Балоння.

## Гл. таксама 
* Венецыянская нізіна
* Ламбардская нізіна

Катэгорыя:Раўніны Еўропы
Катэгорыя:Геаграфія Італіі
Праліў Сміта

210px|left|thumb|Праліў Сміта на карце
**Праліў Сміта** () — праліў у Паўночным Ледавітым акіяне, падзяляе астравы Грэнландыя і Элсмір. З’яўляецца паўночнай часткай праліва Нэрса. Злучае мора Бафіна на поўдні і заліў Кейна — на поўначы.

Быў названы Уільямам Бафінам у 1616 годзе ад імя англійскага дыпламата Томаса Сміта. Прычым сам Бафін, як і некаторыя яго паслядоўнікі, выкарыстаў назву *Заліў сэра Томаса Сміта* (Sir Thomas Smith’s Bay), бо лічыў што гэта заліў, які вядзе да горнага ланцуга, які ён назваў пагоркі Крокера (Crocker Hills).

Катэгорыя:Пралівы Паўночнага Ледавітага акіяна
Катэгорыя:Пралівы Канады
Нінэль Міронаўна Бабкова

**Нінэль Міронаўна Бабкова** (, г. Смаленск) — беларускі савецкі вучоны ў галіне тэхналогіі сілікатаў. Доктар тэхнічных навук (1970), прафесар (1973). Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі БССР (1980).

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1953 годзе. З 1957 г. выкладчык у ім, адначасова ў 1964—1973 гг. навуковы кіраўнік праблемнай лабараторыі шкла і сілікатаў БПІ. З 1976 года загадчык кафедры тэхналогіі сілікатаў ў Беларускім тэхналагічным інстытуце.

## Навуковая дзейнасць 
Работы прысвечаны стварэнню новых сілікатных матэрыялаў, вывучэнню будовы і ўласцівасцяў шклопадобных рэчываў.

## Бібліяграфія 
* Фізічная хімія тугаплаўкіх неметалічных і сілікатных матэрыялаў: Падручнік для студэнтаў спецыяльнасці «Хім.тэхналогія вытворчасці і перапрацоўкі неарган. матэрыялаў». 1997
* ИК-спектры и кривые ДТА сырьевых и силикатных материалов: Учеб. пособие по курсам «Хим. технология стекла и ситаллов» и «Хим. технология керамики и огнеупоров» для студентов специальности Т.15.01.00 / И. А. Левицкий, Н. М. Бобкова, Е. М. Дятлова; Бел. гос. технол. ун-т. 1999
* Химическая технология стекла и ситаллов: практикум: учеб. пособие для студентов специальности «Хим. технология неорган. веществ, материалов и изделий» учреждений, обеспечивающих получение высш. образования / Н. М. Бобкова, Л. Ф. Папко; Бел. гос. технол. ун-т. 2005
* Влияние цезия на некоторые свойства силикатных и борных стекол: автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата технических наук / Н. М. Бобкова; Министерство высшего образования СССР, Белорусский политехнический институт. 1957
* Бесщелочные ситаллы и стеклокристаллические материалы / Н. М. Бобкова, Л. М. Силич; [научный редактор Л. А. Башкиров]. 1992
* Теоретические основы стеклообразования. Строение и свойства стекол: Учеб. пособие для студентов вузов по специальности «Хим. технология неорган. веществ, материалов и изделий» / Бел. гос. технол. ун-т. 2003

Катэгорыя:Вучоныя Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі і тэхнікі БССР
Рэвілья-Хіхеда

**Рэві́лья-Хіхе́да** () — група астравоў у Ціхім акіяне, адміністрацыйна належаць да мексіканскага штата Каліма. Агульная плошча — 169 км². Насельніцтва (2005 г.) — 60 чал.

## Геаграфія 
Архіпелаг Рэвілья-Хіхеда знаходзіцца ў Ціхім акіяне ў 580 км на захад ад узбярэжжа Мексікі і складаецца з 4 астравоў, а таксама мноства дробных скал.

Астравы Сакора, Сан-Бенедыкта і Рока-Партыда размешчаны бліжэй да мацерыка і маюць назву Унутраных астравоў. Яны належаць да часавога пояса UTC-7 (у той час, як штат Каліма да UTC-6). Востраў Кларыён аддалены амаль на 380 км на захад і належыць да часавога пояса UTC-8.

Архіпелаг Рэвілья-Хіхеда мае вулканічнае паходжанне. Прычым, на некаторых астравах вулканы захоўваюць сваю актыўнасць і ў нашы дні.

Клімат марскі трапічны. Улетку колькасць ападкаў дасягае 313,8 мм у месяц. Зімы засушлівыя. Сярэдняя тэмпература жніўня +27,5° С. Сярэдняя тэмпература студзеня +22° C. Аднак надвор'е звычайна вельмі зменлівае, паколькі астравы адкрыты для ўраганаў з поўдня і халодных паветраных мас з поўначы.

## Прырода 
На астравах пераважае флора, прыстасаваная да трапічнага засушлівага клімата, блізкая да расліннага света Паўднёвай Каліфорніі, аднак маюцца і эндэмічныя віды. Сушу насяляе 133 віды птушак. Значную цікавасць уяўляе багатая прырода падводнай часткі астравоў — разнастайныя каралы, малюскі, рыбы і г. д. Сезонна воды Рэвілья-Хіхеда наведваюць кітападобныя.

У 1996 г. архіпелаг быў абвешчаны ахоўваемай прыроднай зонай. У 2008 г. — біясферным запаведнікам. У тым жа годзе Рэвілья-Хіхеда ўнесены ў папярэдні спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Гісторыя 
Астравы Рэвілья-Хіхеда былі адкрыты на працягу 1533—1779 гг. іспанскімі мараплаўцамі. Названы ў гонар аднаго з віцэ-каралёў Мексікі. У XIX ст. іх наведаў шэраг навуковых экспедыцый, у тым ліку з удзелам Аляксандра фон Гумбальта (1811 г.).

24 студзеня 1868 г. архіпелаг анексаваны Мексікай. Планавалася пабудаваць на адным з астравоў турэмнае паселішча, але план хутка быў забыты. У 1869 г. востраў Сакора быў каланізаваны групай аўстралійцаў і канадцаў, якія прывезлі з сабою кароў і авечак. Аднак вопыт каланізацыі не меў поспеху. Каровы і частка людзей загінулі. Астатнія былі эвакуіраваны. Затое авечкі захаваліся.

З 1996 г. астравы знаходзяцца пад аховай. На востраве Сакора дзейнічае невялікая мексіканская ваенная база. У 2008 г. архіпелаг унесены ў папярэдні спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Спасылкі 
* UNESCO: Archipelago of Revillagigedo
* W. BOTTING HEMSLEY, The Flora of the Revillagigedo Islands
* Conoces las Islas Revillagigedo

Катэгорыя:Астравы Мексікі
Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Аляксандр Раманавіч Бобрык

**Аляксандр Раманавіч Бобрык** (, в. Готкавічы, Маладзечанскі раён) — Герой Сацыялістычнай Працы (1971).

З 1957 шафёр, з 1963 брыгадзір паляводчай брыгады, з 1978 намеснік начальніка вытворчага ўчастка № 1 калгаса «Светлы шлях» Маладзечанскага раёна. Званне Героя прысвоена за поспехі ў развіцці сельскагаспадарчай вытворчасці.
Міхал Леан Абуховіч

**Міхал Леў Абуховіч** (каля 1630 — ) — вялікалітоўскі дыпламат, пісьменнік-мемуарыст.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Абуховічаў герба «Абуховіч». Сын Піліпа Казіміра Абуховіча.

Падкаморы мазырскі прыкладна з 1662 года і новагародскі з 1665 года, стражнік вялікі літоўскі у 1668 годзе; стараста гожаўскі, цырынскі і пераломскі; пасол на соймы 1664—1665 і 1665 гадоў. У 1645 годзе вучыўся ў Віленскай акадэміі. Пасля пакаёвы дваранін караля Яна II Казіміра Вазы. Дыпламатычны ганец у Маскву ў 1650 годзе і двойчы ў 1653 годзе. У 1651 годзе суправаджаў караля ў Берасцечкаўскай выправе, у 1656 годзе ўдзельнічаў у баях са шведамі за Варшаву, у ходзе якіх пасля смерці бацькі стаў камандзірам яго палка. У 1660 годзе ваяваў на Берасцейшчыне з атрадамі маскоўскага ваяводы І. А. Хаванскага. Быў узяты ў палон і адпраўлены ў Маскву, у 1662 годзе абменены ў Смаленску на маскоўскіх военачальнікаў. У 1664 годзе ўдзельнічаў са сваім палком у выправе на Северскую зямлю. Валодаў маёнткамі ў Смаленскім ваяводстве, Ятрай у Новагародскім ваяводстве, Буховічамі ў Кобрынскай эканоміі, Суражам, Казянамі і Тарапчанамі ў Віцебскім ваяводстве, Ясудавам і Свяцкам у Гарадзенскім павеце.

Пахаваны ў Новагародскім касцёле езуітаў.

## Творчасць 
Пакінуў 2 сціслыя дыярыушы: за 1660—1662 гады (пра знаходжанне ў Маскве) і за 1663—1665 гады. Дыярыушы, якія, апроч фактаў жыцця і палітычнай гісторыі, змяшчаюць замалёўкі побыту — з’яўляюцца каштоўнай гістарычнай крыніцай.

## Літаратура 
* 

Міхал Леан
Катэгорыя:Стражнікі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Падкаморыя мазырскія
Катэгорыя:Падкаморыя новагародскія
Катэгорыя:Аўтары знакамітых дзённікаў
Катэгорыя:Старосты ожскія і пераломскія
Катэгорыя:Старосты цырынскія
Катэгорыя:Дэпутаты Сойма Рэчы Паспалітай
Іван Іванавіч Баброў

**Іван Іванавіч Баброў** (сакавік , в. Малыгіна, Кашынскі раён,  — , ) — адзін з кіраўнікоў камуністычнага падполля і партызанскага руху на тэрыторыі Брэсцкай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Член КПСС з 1925. Скончыў Вышэйшую школу партарганізатараў пры ЦК ВКП(б) (1940). З сакавіка 1940 года загадчык аддзела, з сакавіку 1941 года сакратар Брэсцкага абкама КП(б)Б. У пачатку Вялікай Айчыннай вайны палітработнік на Заходнім фронце, выкладчык у ваеннай школы.

Са жніўня 1942 г. у аддзеле кадраў ЦШПР, з лістапада 1942 г. у распараджэнні БШПР. З сакавіка 1943 памочнік упаўнаважанага БШПР па Брэсцкай вобласці, сакратар Брэсцкага падпольнага абкама КП(б)Б, адначасова намеснік камандзіра Брэсцкага партызанскага злучэння. Загінуў у баі з нямецка-фашысцкімі захопнікамі ў в. Бялавічы Івацэвіцкага раёна.

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Сакратары Брэсцкага абкама КПБ
Марыя Аляксандраўна Баброва

**Марыя Аляксандраўна Баброва** (сапраўднае прозвішча **Броніна**; , в. Локшы, Віцебская губерня — ) — адзін з кіраўнікоў партызанскага падполля і партызанскага руху ў Бабруйску і Бабруйскім павеце ў гады Грамадзянскай вайны і ваеннай інтэрвенцыі 1919-20 гадоў. Член КПСС.

## Біяграфія 
У пачатку 1920 накіравана ЦК КП(б)ЛіБ на ўмацаванне Бабруйскага падпольнага камітэта КП(б)ЛіБ. 25 красавіка 1920 г. арыштаваная польскімі ўладамі падчас павятовай падпольнай партыйнай канферэнцыі, якая праходзіла ў Бабруйску на яе кватэры. Была хворая на тыф. Пасля катаванняў расстраляна. Яе імем названа вуліца ў Бабруйску.

## Спасылкі 
* БАБРОВА Марыя Аляксандраўна

Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Расстраляныя ў Беларусі
Дваранства

**Дваранства** — прывілеяваны стан у Маскоўскай дзяржаве і Расійскай імперыі.

Паняцце «дваранін» у значэнні «служыцель [княжацкага/баярскага] двара», «чалавек з [княжацкага/баярскага] двара» або «прыдворны» з’явілася даўно, з XV ст. у Маскоўскай дзяржаве «слугі» двара вялікага князя — «дваране» сталі асновай прывеліяванага стану, а 2-й паловы XVII ст. асноўнай назвай гэтага стану. Ранейшая асноўная назва прывілеяванага стану, успадкаваная ад часоў Русі — «баярства», у Маскоўскай дзяржава даволі рана стала разумецца як назва толькі вышэйшага яго слою.

Радавая знаць называлася «стаўбавымі дваранамі», тыя хто могу даказаць сваё дваранства на працягу больш за 100 гадоў (такім стаўбавымі дваранамі былі, напрыклад Еропкін, Скрабін, Травін і інш.).

У Расійскай імперыі ў 1722 годзе указам Пятра I была скасавана сістэма старых тытулаў і ўведзена сістэма на ўзор заходнееўрапейскіх, з’явіліся тытулы баронаў і графаў, якія раней не ўжываліся. Былі ўстаноўлены строгія правілы набыцця новага дваранства (напрыклад званне старшага афіцэра ў арміі і флоце аўтаматычнага надавала «асабістае дваранства», званне палкоўніка або марскога капітана — «спадчыннае дваранства». Тым жа часам абмежаваны абавязкі дваранства, абавязковая ваенная служба стала тычыцца толькі дваран, якія маюць маёнтак, яны таксама атрымалі поўную ўладу над сялянамі (пераследу і продажу) да адмены прыгоннага права Аляксандрам II ў 1861 годзе.

У Расіі дваранства надавалася тым, хто выйшлі на пенсію (вайскоўцам), як заахвочванне. Характэрны прыклад, бацька збройніка Сяргея Іванавіча Мосіна — сірата, прасталюдзін, адстаўны вайсковец, даслужыўся да падпаручніка, набілітаваны разам з двума сынамі ў дваранства па хадайніцтве Варонежскага дваранскага сходу ў 1860 годзе.

Дзяржаўны пераварот 1917 года адмяніў прывілеі дваранства, бальшавікамі быў арганізаваны тэрор (рэпрэсіі). Вялікая частка дваранства імігравала. Іншыя частка цяжка спрабавалі прыстасавацца да новай рэчаіснасці ў дзяржаве, супрацоўнічала з савецкай уладай, рабілі кар’еру (напрыклад Фелікс Дзяржынскі, Радзівон Якаўлевіч Маліноўскі, Рыгор Катоўскі, Надзея Крупская і інш.). Камуністычная прапаганда абясцэньвала дваран ў афіцыйнай гісторыі, у кіно і літаратуры. Пасля распаду Савецкага Саюза пачалося адраджэнне дваранскіх традыцый, вывучэнне генеалогіі грамадствам. Ёсць нават мода на высакароднае паходжанне, што спрыяе камерцыйнай дзейнасці, і з’яўленню прэтэндэнтаў на сталец Расійскай імперыі. Усе падыходзяць з усёй сур’ёзнасцю.

## Гл. таксама 
* Дваранская радаводная кніга
* Спіс дваранскіх родаў Магілёўскай губерні
Мішэл Тэмер

**Мішэ́л Міге́л Элі́яс Тэ́мер Лулі́а** (; , Тыетэ, Сан-Паўлу, Бразілія) — бразільскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, адвакат, доктар юрыдычных навук, старшыня Партыі бразільскага дэмакратычнага руху. З 2011 года займаў пасаду віцэ-прэзідэнта Бразіліі, а пасля імпічменту прэзідэнту Дылме Русеф у жніўні 2016 года стаў выконваючым абавязкі прэзідэнта краіны і 37-м кіраўніком дзяржавы.

## Біяграфія 
Сям’я Тэмера паходзіць з паўночна-ліванскай вёскі Бтаабура, размешчанай непадалёк ад горада Трыпалі і населенай пераважна хрысціянскім насельніцтвам. Такім чынам, ён з’яўляецца другім віцэ-прэзідэнтам Бразіліі ліванскага паходжання пасля Жазэ Марыі Алкміна.

Мішэль Тэмер скончыў Юрыдычны факультэт універсітэта Сан-Паўлу. У 1983 годзе быў прызначаны генеральным пракурорам горада, затым узначальваў сакратарыят па грамадскай бяспецы ў прэфектуры.

З 1987 па 2010 год Тэмер шэсць разоў абіраўся дэпутатам ад штата Сан-Паўлу. Больш за тое, у 1997—2001, а таксама 2009—2010 гады ён быў спікерам Палаты дэпутатаў краіны.

З 2001 года Тэмер узначальвае Партыю бразільскага дэмакратычнага руху.

17 снежня 2010 года Тэмеру давялося пакінуць Палату дэпутатаў у сувязі з яго выбраннем віцэ-прэзідэнтам Бразіліі.

12 мая 2016, пасля пачатку працэдуры імпічмента прэзідэнта Дылмы Русеф, прызначаны в. а. Прэзідэнта Бразіліі.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты дэпутатаў Бразіліі 

Катэгорыя:Палітыкі Бразіліі
Катэгорыя:Прэзідэнты Бразіліі
Катэгорыя:Віцэ-прэзідэнты Бразіліі
Катэгорыя:Юрысты Бразіліі
Катэгорыя:Дактары юрыдычных навук
Баброўскі

**Баброўскі** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Міхаіл Кірылавіч Баброўскі (1784—1848) — славіст, арыенталіст, багаслоў, канонік Брэсцкага капітула
* Павел Восіпавіч Баброўскі (1832—1905) — расійскі генерал ад інфантэрыі, сенатар, гісторык і этнограф
* Рыгор Міхайлавіч Баброўскі (1873—1942) — расійскі савецкі жывапісец і педагог

## Тапонімы 
* Баброўскі — былы пасёлак у Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці.

## Гл. таксама 
* Бароўскі
Баброва

Назву **Бабро́ва** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Баброва — вёска ў Гарадоцкім раёне
** Баброва — аграгарадок у Дубровенскім раёне
** Баброва — аграгарадок у Лепельскім раёне
** Баброва — вёска ва Ушацкім раёне

* Магілёўская вобласць:
** Баброва — вёска ў Дрыбінскім раёне
** Баброва — пасёлак у Княжыцкім сельсавеце Магілёўскага раёна
** Баброва — вёска ў Махаўскім сельсавеце Магілёўскага раёна

* Мінская вобласць:
** Баброва 1 — вёска ў Лагойскім раёне
** Баброва 2 — вёска ў Лагойскім раёне
### Казахстан 
* Баброва (Паўладарская вобласць)
### Расія 
#### Пскоўская вобласць 
* Баброва (Усвяцкі раён)

#### Смаленская вобласць 
* Баброва (Сычоўскі раён)
* Баброва (Ярцаўскі раён)

## Азёры 
* Баброва — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці
* Баброва — возера ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці

## Прозвішча 
* Алена Уладзіміраўна Баброва (нар. 1967) — беларускі эканаміст, дзяржаўны дзеяч у галіне культуры.
* Анастасія Леанідаўна Баброва (нар. 1982) — беларуская актрыса тэатра і кіно.
* Марыя Аляксандраўна Баброва (1897—1920) — адзін з кіраўнікоў партызанскага падполля і партызанскага руху ў Бабруйску і Бабруйскім павеце ў гады Грамадзянскай вайны і ваеннай інтэрвенцыі 1919—1920 гадоў.

## Гл. таксама 
* Бабровічы
* Бобр
Озія (цар іўдзейскі)

, 1635.]]
**Озія** (, што значыць *Мая моц — Іегова*; ; ), таксама вядомы як **Азарыя** ( ; ) — дзясяты цар Іўдзейскага царства, сын Амасіі. Паводле Бібліі, стаў царом ва ўзросце 16 год і панаваў на працягу 52 год, гады яго кіравання Іўдзеяй — з 791 па 740 да н.э. У гады яго валадарства Іўдзейскае царства дасягнула перыяду росквіту.

## Біяграфія 
Озія характарызуецца як богабаязны цар, які падтрымліваў служэнне Адзінаму Богу. Падчас эканамічнага ўздыму краіны сабраў вялізнае па тых часах войска ў 300 000 чалавек, з якім скарыў суседнія варожыя народы: Філістымлян, Аравіцян, Аманіцян. Адбудаваў вежы Іерусаліма, а таксама шматлікія вежы і замкі па ўсяму царству. Адначасова падтрымліваў земляробства ў краіне. У Іерусаліме цар назапасіў вялікую колькасць ваеннай амуніцыі, а таксама пабудаваў ваенныя машыны. Слава пра яго багацце і моц распаўсюдзілася далёка за межы Палесціны.

У апошнія гады жыцця з-за вялікай славы яго сэрца ўзганарылася. Цар уздумаў у Іерусалімскім Храме прынесці ахвяру, для чаго ўвайшоў у Святое Храма, што маглі рабіць толькі першасвятары. Іўдзейскія святары малілі цара не рабіць такога бясчынства, але цар з ахвярніцай увайшоў у Святое. У гэты момант Озія быў паражоны праказай. Апошнія гады свайго жыцця, у адпаведнасці з ізраільскімі законамі наконт праказы, цар жыў у асобным доме, у той час як краінай кіраваў яго сын Іяфам.

Пахаваны цар у Іерусаліме, але асобна ад магіл продкаў, таму што гаварылі, што «ён пракажоны». У год смерці Озіі быў пакліканы на служэнне прарок Ісая.

Прарок Амас паведамляе, што падчас валадарання Озіі ў Іўдзеі адбылося землетрасенне. Згодна з археалагічнымі даследаваннямі, землетрасенне магло адбыцца ў Палесціне каля 760 г. да н.э.

У 1931 была знойдзена так званая «таблічка Озіі». На ёй на старажытнаяўрэйскай мове напісана: «Тут ляжаць косці Озіі. Не адчыняць». Вучоныя адносяць таблічку да 30-70 гадоў н.э. і звязваюць яе напісанне з перапахаваннем Озіі падчас перабудовы другога Храма.

Катэгорыя:Цары іўдзейскія
Гвіянскае нагор’е

250px|thumb|Межы Гвіянскага шчыта
**Гвіянскае нагор’е** або **Гвіянскае пласкагор’е** — гарыстае пласкагор’е, даўжынёй каля 1930 км і вышынёй 300—1000 м, якое знаходзіцца на поўначы Паўднёвай Амерыкі, паміж басейнамі рэк Арынока і Амазонка, і берагавой Гвіянскай нізінай. Тэрыторыя пласкагор’я падзелена паміж Венесуэлай, Гаянай, Сурынамам, Французскай Гвіянай і Бразіліяй. Горы Пакарайма, найвышэйшая вяршыня — гара Рарайма (вышыня 2810 м) на мяжы Венесуэлы, Бразіліі і Гаяны, фармуюць вышэйшую частку пласкагор’я.

Геалагічна Гвіянское нагор’е — шчыт, складзены з дакембрыйскіх парод, падобных з Бразільскім нагор’ем. Яно складаецца з шырокіх плато старажытных крышталічных скал, пакрытых геалагічна нядаўнім пясчанікам і пластом лавы. Плато паднімаюцца адно за адным у выглядзе каласальных лесвіц з прыступкамі, якія дасягаюць сотняў метраў. Шматлікія рэкі (напр.рака Карантэйн), якія сілкуюцца вялікай колькасцю ападкаў, пачынаюцца ў пласкагор’і і сцякаюць з яго краёў, ствараючы глыбокія каньёны і вадаспады. 979-метровы вадаспад Анхель у Венесуэле — найвышэйшы вадаспад у свеце.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Горы Бразіліі
Катэгорыя:Горы Венесуэлы
Катэгорыя:Геаграфія Гаяны
Катэгорыя:Геаграфія Сурынама
Катэгорыя:Геаграфія Французскай Гвіяны
Аргенцінскае Міжрэчча

thumb|Аргенцінскае Міжрэчча
**Аргенцінскае Міжрэчча**, або **Аргенцінская Месапатамія** () — геаграфічны рэгіён у Аргенціне, які ўключае правінцыі Місьёнес, Карыентэс і Энтрэ-Рыас, частку Лаплацкай нізіны. Натуральнымі межамі Месапатаміі (гэта значыць «Міжрэчча») з'яўляюцца рэкі Парана, Уругвай, Ігуасу, Сан-Антоніа і Пепіры-Гуасу.

Да гэтага часу працягваецца спрэчка аб правамернасці аб'яднання трох правінцый пад агульным геаграфічным тэрмінам, бо са старажытных часоў і да гэтага часу яны вельмі розныя ў плане культуры і традыцый.

Міжрэчча
Сэмюэль Уоліс

**Сэмюэль Уоліс** (, 23 красавіка 1728 г. — 21 студзеня 1795 г.) — брытанскі мараплавец, даследчык Ціхага акіяна.

## Біяграфія 
Сэмюэль Уоліс нарадзіўся 23 красавіка 1728 г. у парафіі Лантэглас каля мястэчка Кэмелфорд у Карнуоле ў беднай шляхетнай сям’і. У 1744 г. пачаў кар’еру ў ваенна-марскім флоце Вялікабрытаніі ў якасці мічмана (гл. Ад’ютант). Удзельнічаў у войнах 1744—1749 і 1756—1763 гг. з Францыяй, даслужыўся да звання капітана.

У 1766 г. быў адазваны з ваеннай службы для ўдзелу ў экспедыцыі ў Ціхі акіян як капітан судна «Дэльфін», якое павінна было суправаджаць карабель «Ластаўка» на чале з больш вопытным мараплаўцам Філіпам Картэрэтам. Абодва капітаны мелі патаемны загад шукаць кантынент Terra Australis Incognita.

«Дэльфін» і «Ластаўка» пакінулі Плімут у жніўні 1766 г., перасеклі Атлантычны акіян і ў красавіку 1767 г. праз Магеланаў праліў увайшлі ў Ціхі акіян. З-за дрэннага надвор’я караблі разышліся, і Уоліс быў вымушаны весці далейшыя даследаванні самастойна.

18 чэрвеня 1767 г. на гарызонце з’явіліся захмараныя горы. Маракі прынялі іх за кантынент, які шукалі. Аднак гэта быў адкрыты імі востраў Таіці. У выніку непаразумення паміж камандай «Дэльфіна» і тубыльцамі ўзнікла сутычка, пад час якой Уоліс аддаў загад страляць з гармат. Але пасля прымірэння брытанцы здолелі сысці на бераг і атрымаць шчыры прыём ад таіцян.

Image:The Natives of Otaheite Attacking Captain Wallis retouched.jpg|Сутычка з таіцянамі
Image: Queen Oberea welcoming Captain Wallis. Tahiti, Le Costume Ancien et Moderne by Giulio Ferrario, 1827.jpg|Шчыры прыём на Таіці

Пасля даследавання Таіці і суседняга Мурэа Уоліс накіраваў судна да Марыянскіх астравоў. 16 жніўня 1767 г. адкрыў востраў Увеа, які атрымаў яго імя.

Падарожжа па Ціхаму акіяну скончылася візітам у Галандскую Ост-Індыю (сучасную Інданезію). У Батавіі сярод экіпажа пачалася эпідэмія дызентэрыі, што вымусіла спыніцца на больш працяглы час, чым меркавалася. Праз Індыйскі акіян, мыс Добрай Надзеі і Атлантычны акіян Уоліс і яго судна вярнуліся ў Вялікабрытанію.

Пасля экспедыцыі Уоліс адышоў ад спраў. У канцы жыцця працаваў дробным чыноўнікам у Адміралцействе. Памёр 21 студзеня 1795 г. у Лондане.

## Адкрыцці 
* Некалькі атолаў Маршалавых астравоў
* Востраў Таіці
* Востраў Мурэа
* Астравы Уоліс

Місія Сэмюэля Уоліса стала вызначальнай для далейшых даследаванняў і пошукаў на поўдні Ціхага акіяна. На аснове яго рапартаў была падрыхтавана экспедыцыя Джэймса Кука.

## Памяць 
Імя Уоліса носіць адкрыты ім востраў у Ціхім акіяне.

## Спасылкі 
* Samuel Wallis, discovered Tahiti and Wallis Island
* Pacific Explorers Library

Катэгорыя:Памерлі ў Лондане
Катэгорыя:Падарожнікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Мараплаўцы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Даследчыкі Ціхага акіяна
Катэгорыя:Даследчыкі Аўстраліі і Акіяніі
Катэгорыя:Постаці Корнуала
Катэгорыя:Гісторыя XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Удзельнікі кругасветных падарожжаў
Мар-Чыкіта

**Мар-Чыкі́та** ( — «маленькае мора») — буйное бяссцёкавае салёнае возера, размешчанае ў паўночна-заходняй частцы Пампы аргенцінскай правінцыі Кордава. З’яўляецца найбуйнейшым натуральным салёным возерам у Аргенціне.

Возера займае паўднёвую частку западзіны памерам 80 (поўнач-поўдзень) на 45 (захад-усход) км. Паколькі глыбіня возера невялікая (каля 10 м), яго плошча моцна вагаецца ад 2 да 4,5 тыс. км², што адпавядае вышыні над узроўнем мора 66—69 м.

У асноўным Мар-Чыкіта сілкуецца салёнымі водамі ракі Рыа-Дульсэ, якая цячэ з правінцыі Сант’яга-дэль-Эстэра, зліваючыся на поўначы з Рыа-Саладыльё. Тэрыторыя ў ніжнім працягу Рыа-Дульсэ і Мар-Чыкіты забалочаная і населена шматлікімі відамі жывёл, асабліва вадаплаўнымі птушкамі. З паўднёва-заходняга боку возера нерэгулярна падсілкоўваецца рэкамі Рыа-Прымера і Рыа-Сегунда, якія сцякаюць з гор Сьерас-дэ-Кордава, а таксама некалькімі ручаямі. Салёнасць возера Мар-Чыкіта моцна вагаецца — ад 250 г/л падчас нізкай вады да 40 г/л у вільготныя гады (напрыклад, у 1980-я).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Гідраграфія правінцыі Кордава  
* Урад правінцыі Кордава — аддзел вод і санітарыі  

Катэгорыя:Азёры Аргенціны
Катэгорыя:Кордава (правінцыя, Аргенціна)
Катэгорыя:Бяссцёкавыя азёры
Катэгорыя:Бяссцёкавыя басейны Паўднёвай Амерыкі
Сяргей Пятровіч Кавальчук

**Сяргей Кавальчук** (нар. , ) — беларускі футбаліст і трэнер. Вядомы па працы ў брэсцкім «Дынама», дзе правёў 26 гадоў, спачатку ў якасці футбаліста, а пасля на розных трэнерскіх і адміністрацыйных пазіцыях.

## Кар’ера футбаліста 
Гуляў за клуб «Брэстбытхім», які пазней быў перайменаваны ў «Кобрын». З 1996 года ў складзе брэсцкага «Дынама», дзе і завяршыў ігравую кар’еру ў 2004 годзе.

## Кар’ера трэнера 
У 1997 годзе скончыў Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт.

У 2005 годзе перайшоў на трэнерскую працу ў брэсцкім клубе. У 2011 годзе стаў галоўным трэнерам «Дынама» (у 2012 годзе клуб атрымаў новую назву — «Брэст»). У ліпені 2012 года пакінуў пасаду галоўнага трэнера, але застаўся працаваць у клубе ў якасці старшага трэнера. У лютым 2013 года стаў галоўным трэнерам дубля. 24 верасня 2013 года зноў быў прызначаны галоўным трэнерам «Дынама-Брэст».

Застаўся ў камандзе ў пачатку 2016 года, калі з-за фінансавых праблем клуб пакінула большасць ігракоў асновы. Па заканчэнні сезона 2016, ужо пасля прыходу ў «Дынама» замежных інвестараў, перайшоў на пасаду спартыўнага дырэктара клуба.

У маі 2018 года, пасля адстаўкі чэшскага спецыяліста Радаслава Латала, быў прызначаны выканаўцам абавязкаў галоўнага трэнера каманды. У гэтай якасці 19 мая выйграў Кубак Беларусі 2018, калі ў фінальным матчы «Дынама» перамагло БАТЭ з лікам 3:2. У чэрвені 2018 года саступіў пасаду галоўнага трэнера Аляксею Шпілеўскаму.

31 снежня 2019 года было абвешчана, што ў новым сезоне Кавальчук зноў стане галоўным трэнерам «Дынама». Застаўся на пасадзе і ў 2021 годзе, калі клуб пакінулі інвестары і ён быў перададзены гораду, з-за чаго амаль цалкам абнавіўся склад. Пасля няўдалага пачатку сезона 2022 (4 ачкі пасля 9 тураў) у маі 2022 года пакінуў пасаду галоўнага трэнера.

У кастрычніку 2022 года вярнуўся ў «Дынама», узначаліўшы дубль клуба. Пакінуў пасаду галоўнага трэнера дубля ў сакавіку 2023 года.

У студзені 2015 года атрымаў трэнерскую ліцэнзію катэгорыі PRO.

## Трэнерскія дасягненні 
*  Уладальнік Кубка Беларусі: 2018

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Кобрын
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Футбольныя функцыянеры Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна
Стагадовае яйка

**«Стагадовае яйка»** (; варыянт назвы — «Тысячагадовае яйка») — папулярная закуска кітайскай кухні; уяўляе сабой яйка, вытрыманае некалькі месяцаў у спецыяльнай сумесі без доступу паветра. Верагодна, правобразам «стагадовых яек» паслужылі яйкі, якія ў мэтах працяглага захоўвання засыпалі шчолачнай глінай.

## Гатаванне 
Для гатавання «стагадовых яек» выкарыстоўваюцца, як правіла, качыныя або курыныя яйкі, часам таксама выкарыстоўваюцца і перапяліныя. Існуе цэлы шэраг варыянтаў іх гатавання, але ўсе яны зводзяцца да таго, каб пагрузіць яйкі ў асяроддзе з моцна шчолачнай рэакцыяй і цалкам ізаляваць ад паступлення паветра. Свежыя качыныя, курыныя або перапяліныя яйкі абмазваюць сумессю з чаю, вапны, солі, попелу і гліны, пасля чаго загортваюць у рысавае шалупінне і салому, змяшчаюць у кош і закопваюць у зямлю. У бытавых умовах для падрыхтоўкі шчолачнай абмазкі рэкамендуецца выкарыстоўваць шчолач — гідраксід натрыю, а для ізаляцыі ад паветра — палімерную плёнку.

У выніку складаных хімічных працэсаў бялок і жаўток яйка набываюць моцна шчолачную рэакцыю — іх pH павышаецца да 9 і нават 12 (амаль як паказчык для мыла). Працэс падрыхтоўкі яек займае прыкладна 15—20 дзён у залежнасці ад пары года (узімку даўжэй), але часта яйкі вытрымліваюць 3-4 месяцы.
 
У правільна прыгатаваных яек бялок набывае пругкую кансістэнцыю і робіцца цёмна-карычневага колеру, напаўпразрыстым. Жаўток робіцца крэмападобным, цёмнага колеру (ад светла-шэрага да практычна чорнага з зеленаватым адценнем), мае моцны аміячны пах. На паверхні вычышчанага ад шкарлупіны гатовага яйкі нярэдка можна заўважыць узоры, якія нагадваюць шэрань на акне, якія ўтвараюцца мікраскапічнымі крышталямі рэчываў, якія вылучаюцца з яйка. Гэта паслужыла прычынай іншай назвы дадзенай закускі ў кітайскай мове — «сасновыя яйкі», або «яйкі хваёвай ігліцы».

«Стагадовыя яйкі» адрозніваюцца добрай устойлівасцю ў захоўванні — калі іх пакінуць у абмазцы, яны могуць захоўвацца да некалькіх гадоў.

## Гл. таксама 
* Лютэфіск

## Спасылкі 
* Экстремальная кулинария: экзотические яства, которые обязательно нужно попробовать 

Катэгорыя:Кітайская кухня
Катэгорыя:Закускі
Катэгорыя:Яйка
Катэгорыя:Стравы з курынага яйка
Уэчулафкен

**Уэчулафкен** — возера ў правінцыі Неўкен, у Патагоніі, у Аргенціне. Гэта ледавіковае возера знаходзіцца ў Андах на тэрыторыі Нацыянальнага парку Ланін у 25 кіламетрах ад горада Хунін-дэ-лос-Андэс і ў 60 кіламетрах ад горада Сан-Марцін-дэ-лос-Андэс. Гэта адно з найбольш важных азёр Андаў у Аргенціне, падсілкоўваецца з азёр Паймун і Эпулафкен, а таксама талымі водамі.

Возера мае памеры каля 30 км у даўжыню і 5 км у шырыню, плошча 104 км². Адсюль і назва возера: на арауканскай мове huechu азначае «вялікае, доўгае», laufquen — возера.

Катэгорыя:Азёры Аргенціны
Эліа дзі Рупо

**Эліа дзі Рупо** (; нар. 18 ліпеня 1951, Марланвель, правінцыя Эно, Бельгія) — бельгійскі палітык, прэм’ер-міністр Бельгіі з 6 снежня 2011 па 11 кастрычніка 2014, лідар франкафонскай Сацыялістычнай партыі, мэр Монса.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў шматдзетнай сям’і імігрантаў з Італіі, бацька памёр, калі Эліа быў адзін год. Дзі Рупо скончыў Універсітэт Монс-Эно па спецыяльнасці «хімія», пазней абараніў дысертацыю па хіміі і працаваў ва ўніверсітэце па спецыяльнасці.

Пасля чарговага паражэння Сацыялістычнай партыі на выбарах у 1999 годзе быў абраны яе лідарам. У тым жа годзе ўпершыню стаў міністрам-прэзідэнтам Валоніі (займаў пасаду да 2000 года). З 2000 года — мэр Монса. У 2005-07 зноў быў міністрам-прэзідэнтам Валоніі; сышоў у адстаўку з гэтай пасады пасля перавыбараў лідара партыі, незадоўга да якіх ранейшы лідар сацыялістаў заклікаў яго выбраць паміж партыйнай і адміністрацыйнай дзейнасцю. На парламенцкіх выбарах 13 чэрвеня 2010 яго партыя заняла другое месца па колькасці галасоў і дэпутацкіх мандатаў. 16 мая 2011 года, пасля 337 дзён перамоў аб стварэнні ўрада Бельгіі, кароль Альберт II даручыў яго фарміраванне дзі Рупо. Чакаецца, што ў новы склад кабінета ўвойдуць абедзве сацыялістычныя партыі краіны (франкафонаў і фламандцаў), ліберальны франкафонскі Рэфарматарскі рух, партыя Адкрытыя фламандскія лібералы і дэмакраты, партыя зялёных франкафонаў Экола.

## Спасылкі 
* Афіцыйны блог Эліа дзі Рупо 

Катэгорыя:Палітыкі Бельгіі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Бельгіі
Катэгорыя:Члены Сацыялістычнай партыі Французскай супольнасці Бельгіі
Катэгорыя:Сацыялісты Бельгіі