open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Чэмпіянат Польшчы па футболе 1922

**Чэмпіянат Польшчы па футболе 1922 года** -  чэмпіянат Польшчы па футболе сярод мужчын. Папярэдні чэмпіянат Польшчы 1920 года быў перапынены польска-савецкай вайной. Турнір быў арганізаваны Польскім футбольным саюзам (PZPN). Усё суперніцтва праходзіла па змешанай (квазілігавай) сістэме ў каляндарным 1922 годзе, як сезон (так званы цыкл «вясна-восень»).

Барацьба вырашальнай фазы чэмпіянату працягвалася 85 дзён - з 29 ліпеня 1922 года па 22 кастрычніка 1922 года. У 26 гульнях (25 вырашаных і 1 нічыя).Тытул чэмпіёна Польшчы заваявала (польск.) Pogoń Lwów.  .

У пачатку студзеня 1922 года ў Польшчы існавала ўжо восем Рэгіянальных футбольных саюзаў. Да пяці існаваўшых раней акруг (Кракаў, Львоў, Лодзь, Познань і Варшава) далучыліся яшчэ тры: Верхнесілезская (тады называлася Сілезія), Люблінская і Віленская. Гэта прывяло да павелічэння колькасці рэгіянальных чэмпіянатаў класа А, такім чынам і колькасці каманд, якія непасрэдна змагаюцца за тытул чэмпіёна Польшчы (з пяці да васьмі). Як і ў папярэднія два сезоны, прадугледжвалася барацьба за чэмпіёнскі тытул у цыкле «вясна-восень» і ў два этапы: першынство вобласці ў класе «А» і фінальны турнір. У абедзвюх гулялі па лігавай сістэме - "кругавая сістэма, матч і рэванш". Адрозненне ад папярэдніх гадоў заключалася ў тым, што ад цэнтральных чэмпіянатаў класа B адмовіліся (з-за вялікіх выдаткаў), а фінальны турнір быў арганізаваны ў дзвюх роўных групах (Поўнач і Поўдзень). Непазбежна яшчэ адной навінкай стала неабходнасць правядзення дадатковых фінальных матчаў паміж пераможцамі кожнай групы (у формуле на выбыванне «дома і ў гасцях»). Выйгрыш тытула чэмпіёна Польшчы не даваў права выступіць у фінальнай фазе наступнага выпуску , бо падчас 3-й *Генеральнай асамблеі Польскага футбольнага саюза* адхілялася заяўка на допуск у фінальную частку чэмпіянату Польшчы абаронцу тытула, калі ён заняў 2-е месца ў чэмпіянаце свайго раёна. Замест гэтага было вырашана стварыць цэнтральную картатэку футбалістаў-членаў асацыяцыі і клубаў, аснову якой складала заяўка .

## Элімінацыйны этап 
## Этапы 
### Першы этап 
#### Паўночная група 
#### Паўднёвая група 
### Фінал 
Фінальны матч за тытул чэмпіёна Польшчы 1922 года паміж пераможцамі ў фінальнай фазе:
**Пераможцам 1922 г. стала Pogoń Lwów.**

## Лепшыя бамбардзіры 
## Цікавыя факты 
* Для віленскай каманды ўдзел у фінальнай фазе чэмпіянату Польшчы сезона 1922 года стаў першым і апошнім на гэтай стадыі турніру  ;
* У фінальнай фазе чэмпіянату Польшчы ў 1922 годзе каманда Pogoń Lwów забівала ў сярэднім 5,25 мячы за гульню.

## Медальная класіфікацыя пасля матчу 1922 г 
*

## Зноскі 

## Бібліяграфія 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:1922 год у футболе
Катэгорыя:Польская Рэспубліка (1918—1939)
Катэгорыя:Футбол у Польшчы
Мікалай Барысавіч Соцкі

**Мікалай Барысавіч Соцкі** (нар. , Мінск) — беларускі фізік, педагог, спецыяліст у галіне біямеханікі спорту, спартсмен (грэка-рымская барацьба). Доктар педагагічных навук (2020), дацэнт (1989), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Фізіка», 1977; аспірантура, 1986).
    
Працаваў у Інстытут электронікі АН БССР (з 1977, малодшы навуковы супрацоўнік), Беларускім дзяржаўным універсітэце фізічнай культуры (з 1983, спартыўна-педагагічны факультэт спартыўных гульняў і адзінаборстваў, кафедра біямеханікі, загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: мадэляванне рухаў чалавека; трэнажорныя тэхналогіі для спорту.

## Узнагароды 
Ордэн Леапольда II (ступень афіцэра; Каралеўства Бельгія), ордэн Леапольда II (ступень камандора; Каралеўства Бельгія).

## Бібліяграфія 
* Теоретические и экспериментальные основы разработки фрикционных тренажеров со многими степенями свободы для сферы физической культуры : диссертация … доктора педагогических наук : 05.11.19 : защищена 28.01.2020 : утверждена 01.07.2020 / Сотский Николай Борисович. — Минск, 2019.
* Программирование обучения технике классической борьбы на основе механико-математического моделирования : диссертация … кандидата педагогических наук : 13.00.04 : защищена 00.00.1987 : утверждена 27.01.1988 / Сотский Николай Борисович. — Минск, 1987.
* Биомеханика : учебник для студентов специальности «Спортивно-педагогическая деятельность» учреждений высшего образования / Н. Б. Сотский. — Минск, 2005.

## Літаратура 
* Сотский Николай Борисович // Кто есть кто в Республике Беларусь. Спорт : энциклопедия. — Минск, 1999. — С. 203.

Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Катэгорыя:Барцы СССР
Катэгорыя:Выкладчыкі спартыўна-педагагічнага факультэта спартыўных гульняў і адзінаборстваў БДУФК
Васіль Васілевіч Рудзянок

**Васіль Васілевіч Рудзянок** (нар. 1963) — беларускі вучоны, спецыяліст у галіне анатоміі, гісталогіі і клетачнай біялогіі. Доктар медыцынскіх навук (2003), прафесар (2004).

## Біяграфія 
Прарэктар па міжнародных сувязях, прафесар кафедры нармальнай анатоміі Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы ў галіне нейраімунных адносін, нейратрансмітарнай пластычнасці ў норме і паталогіі.

## Літаратура 
* Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.] Т. 6. — Минск, 2008. — С. 522.
* 

## Спасылкі 
* Руденок Василий Васильевич  

Катэгорыя:Гістолагі СССР
Катэгорыя:Анатамы СССР
Катэгорыя:Гістолагі Беларусі
Катэгорыя:Анатамы Беларусі
Браніслаў Алегавіч Галяшэвіч

**Браніслаў Алегавіч Галяшэвіч** (нар. , в. Рамшына, Шклоўскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі педагог, спецыяліст у галіне агульнай і музычнай педагогікі. Доктар педагагічных навук (2012), дацэнт (2004).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. М. Горкага (спецыальнасць «Музыка і спевы», 1986), Магілёўскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. А. Куляшова (аспірантура, 1995), Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя М. Танка (дактарантура, 2009).
    
Працуе ў Магілёўскім дзяржаўным універсітэце імя А. А. Куляшова (з 1989, факультэт пачатковай і музычнай адукацыі, кафедра музыкі і эстэтычнай адукацыі, з 2020 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: музычная адукацыя школьнікаў.

## Узнагароды 
Грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2013).

## Бібліяграфія 
* Эвристические основы музыкального образования школьников : диссертация… доктора педагогических наук : 13.00.01: защищена 10.04.2012 : утверждена 28.11.2012 / Голешевич Бронислав Олегович. — Минск, 2011.
* Воспитание культуры музыкального восприятия у младших школьников : учебно-методическое пособие / Б. О. Голешевич. — Могилев, 2000.
* Эвристические основы педагогики общего музыкального образования / Б. О. Голешевич. — Могилев, 2009.

## Літаратура 
* Голешевич Бронислав Олегович // Ученые МГУ имени А. А. Кулешова : биобиблиографический справочник. — Могилев, 2013. — С. 57—58.

## Спасылкі 
* Голешевич Бронислав Олегович 

Катэгорыя:Музычныя педагогі СССР
Катэгорыя:Музычныя педагогі Беларусі
Забастовачны рух у Польшчы 1988 года

**Забастовачны рух у Польшчы 1988 года** — масавыя забастоўкі, якія праходзілі ў ПНР вясна-летай 1988 года.

## Ход падзей 
У 1988 годзе на фоне паглыбленага эканамічнага крызісу ў Польскай Народнай Рэспубліцы аднавілася дзейнасць апазіцыйных кіруючаму камуністычнаму рэжыму арганізацый. Фактычна аднавіла сваю дзейнасць Незалежная студэнцкая асацыяцыя, Лех Валенса стварыў нацыянальны выканаўчы камітэт нелегальнай «Салідарнасці», рэзка актывізавалася дзейнасць Канфедэрацыі незалежнай Польшчы. Непасрэднай падставай для забастовак стала рэкорднае з 1982 года павышэнне коштаў. Непасрэднай падставай для забастовак стала рэкорднае з 1982 павышэнне коштаў.

21 красавіка пачалася забастоўка пяці тысяч металургаў камбіната Гута ў Сталёва Воля. 25 красавіка забастоўку металургаў падтрымалі транспартныя рабочыя Быдгашча і Інаўроцлава, 26 красавіка забаставаў металургічны камбінат імя Леніна ў Кракаве. 1 мая польскія працоўныя выйшлі на дэманстрацыю, а 2 мая страйк распачала Гданьская суднаверф. Страйкі задушылі толькі да 10 мая ўзброеныя атрады ЗОМО.

Страйкі аднавіліся толькі ў жніўні. 15 жніўня забаставалі шахты Верхняй Сілезіі, услед за шахцёрамі зноў забаставалі металургі камбіната Гута. З 17 жніўня пачалі баставаць Гданьская суднаверф і порт Шчэціна.

## Вынікі 
Польскі ўрад, які ўжо не мог разлічваць на падтрымку СССР, як у 1980 годзе, вырашыў пайсці на перамовы з апазіцыяй.

28 жніўня 1988 года ЦК ПАРП санкцыянаваў перамовы камуністычнага ўрада з антыкамуністычным прафсаюзам. 1 верасня Лех Валенса даў справаздачу пра гэта на шматтысячным працоўным мітынгу. 16 верасня пачаліся перамовы ў Магдаленцы, на якіх былі дасягнуты дамоўленасці аб правядзенні Круглага стала.

Канчатковым вынікам забастовак 1988 года стала ўсеагульная перабудова і змена ўлады і ўсяго грамадскага ладу Польшчы.

## Спасылкі 
* Как поляки гнали «врону», Rufabula
* Солидарность в возрасте Христа. Победа , solidarizm.ru

Катэгорыя:Забастоўкі ў Польшчы
Катэгорыя:Канфлікты 1988 года
Катэгорыя:Гісторыя Польшчы
Алена Іванаўна Снапкова

**Алена Іванаўна Снапкова** (нар. , Магілёў) — беларускі педагог, спецыяліст у галіне агульнай педагогікі, гісторыі педагогікі і адукацыі. Доктар педагагічных навук (2021), дацэнт (2005), прафесар (2022).

## Біяграфія 
Скончыла Магілёўскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. А. Куляшова (спецыяльнасць «Гісторыя, грамадазнаўства і савецкае права», 1990), Акадэмію паслядыпломнай адукацыі (аспірантура, 2002).
    
Працавала ў СШ № 40 г. Магілёва (з 1990), Магілёўскім абласным інстытуце павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кіруючых работнікаў і спецыялістаў адукацыі (з 2000), Магілёўскім дзяржаўным універсітэце імя А. А. Куляшова (з 2002, кафедра педагогікі, з 2003 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: педагогіка вышэйшай школы; дыдактыка; сучасныя адукацыйныя тэхналогіі.

## Узнагароды 
Нагрудны знак «Выдатнік адукацыі» (2013) і інш.

## Бібліяграфія 
* Теоретические и организационно-методические основы развития методологической культуры педагога в процессе непрерывного педагогического образования : диссертация … доктора педагогических наук : 13.00.01 : защищена 12.11.2020 : утверждена 24.03.2021 / Снопкова Елена Ивановна. — Минск, 2020.
* Аксиологические ориентиры моделирования процесса повышения квалификации педагогических кадров : диссертация … кандидата педагогических наук : 13.00.01 : защищена 26.03.2002 : утверждена 26.03.2003 / Снопкова Елена Ивановна. — Минск, 2002.
* Евгений Иванович Сермяжко: библиографический указатель / авт.-сост. Е. И. Снопкова, С. Н. Новикова; Могилёвский государственный университет имени А. А. Кулешова — Могилёв : МгГУ, 2015. — 33, [2] с. : ил., портр., факсим. ; 20 см.

## Літаратура 
* Снопкова Елена Ивановна // Ученые МГУ имени А. А. Кулешова : биобиблиографический справочник. — Могилев, 2013. — С. 130—132.

Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Гугнін

**Гугнін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Аляксандравіч Гугнін (1941—2021) — беларускі і расійскі вучоны ў галіне літаратуразнаўства, крытык, перакладчык, педагог.
* Мікалай Аляксандравіч Гугнін (1946—1922) — беларускі мастацтвазнавец, педагог, графік.
Юрый Захаравіч Кушнер

**Юрый Захаравіч Кушнер** (, Пугачоў, Саратаўская вобласць, Расія — ) — беларускі педагог, спецыяліст у галіне агульнай педагогікі, гісторыі педагогікі і адукацыі. Доктар педагагічных навук (1996), прафесар (1999).

## Біяграфія 
Скончыў Гур’еўскі педагагічны інстытут (спецыяльнасць «Руская мова і літаратура», 1959), Акадэмію педагагічных навук СССР (аспірантура, 1972).
    
Працаваў у Магілёўскім дзяржаўным універсітэце імя А. А. Куляшова (1981—2015, факультэт педагогікі і псіхалогіі дзяцінства, кафедра псіхалогіі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: прафесійная і школьная педагогіка; метадалогія педагогікі; тэорыя і практыка выхавання навучэнцаў ПТВ; тэорыя і тэхналогія выхавання і навучання; праблемы сучаснай адукацыі; праблемы сямейнай педагогікі.

## Узнагароды 
Званні «Выдатнік адукацыі СССР» (1969), «Выдатнік прафесійна-тэхнічнай адукацыі Казахскай ССР» (1979); граматы Міністэрства асветы Казахскай ССР, Міністэрства асветы Беларускай ССР і інш.

## Бібліяграфія 
* Педагогические основы деятельности мастера производственного обучения профтехучилища : автореферат диссертации … доктора педагогических наук : 13.00.01 / Кушнер Юрий Захарович. — Москва, 1995.
* Методология и методы педагогического исследования : учебное пособие / Ю. З. Кушнер. — Могилев, 2001.

## Літаратура 
* 
* Кушнер Юрий Захарович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 386.
* Кушнер Юрий Захарович // Ученые МГУ имени А. А. Кулешова : биобиблиографический справочник. — Могилев, 2013. — С. 124—127.
 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Саратаўскай вобласці
Катэгорыя:Педагогі СССР
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Запруда

**Запруда**:

## Беларусь 
* Запруда (рака)

## Расія 
* Запруда (Ямільчынскі раён)
Валерый Інакенцьевіч Загрэўскі

**Валерый Інакенцьевіч Загрэўскі** (нар. , Томск, Расія) — педагог, спецыяліст у галіне біямеханікі, тэорыі і методыкі фізічнага выхавання, спартыўнай трэніроўкі. Доктар педагагічных навук (1995), прафесар (2011). Член-карэспандэнт Акадэміі адукацыі Рэспублікі Беларусь (2001), Беларускай інжынернай акадэміі (2002).

## Біяграфія 
Скончыў Дзяржаўны інстытут фізічнай культуры імя Ф. Ф. Лесгафта (спецыяльнасць «Фізічная культура і спорт», кваліфікацыя «Трэнер-педагог па гімнастыцы», 1970; аспірантура, 1978), Расійскую дзяржаўную акадэмію фізічнай культуры (дактарантура, 1994).
    
Працаваў у Томскім дзяржаўным педагагічным інстытуце (1973—1995); Магілёўскім дзяржаўным універсітэце імя А. А. Куляшова (з 1995, факультэт фізічнага выхавання, кафедра тэорыі і методыкі фізічнага выхавання, прафесар, у 1997—2008 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: тэхніка спартыўных практыкаванняў.

## Узнагароды 
Нагрудны знак «Выдатнік адукацыі» (2003), Ганаровая грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2009) і інш.

## Бібліяграфія 
* Программирование обучающей деятельности спортсменов на основе имитационного моделирования движений человека на ЭВМ : автореферат диссертации … доктора педагогических наук : 01.02.08 ; 13.00.04 / Загревский Валерий Иннокентьевич. — Москва, 1994.
* Биомеханика физических упражнений : учебное пособие / В. И. Загревский, О. И. Загревский. — Томск, 2007.
 

## Спасылкі 
* Загревский Валерий Иннокентьевич
 

Катэгорыя:Педагогі СССР
Катэгорыя:Педагогі Расіі
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Постаці спорту
Катэгорыя:Выкладчыкі Томскага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта
Андрэй Сямёнавіч Збаражскі

**Андрэй Сямёнавіч Збаражскі** (? — пасля 1528) — князь.

## Біяграфія 
Паходзіў з княжацкага роду Збаражскіх герба «Карыбут». Нарадзіўся ў сям’і Сямёна Васілевіча Збаражскага.

Удзельнічаў у Вішнявецкай бітве 1512 года з татарамі. У 1528 годзе ставіў у войска ВКЛ 14 коннікаў.

## Сям’я 
У шлюбе з Геленай-Ганнай з Гербуртаў меў сыноў Мікалая, Стафана, Юрыя, Уладзіслава, Міхаіла.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*
Дзімітрыяс Хрыстадулу

**Дзімітрыяс Хрыстадулу** (; нар. ) — грэчаскі матэматык і фізік, вядомы сваімі дасягненнямі ў галіне тэорыі нелінейных ураўненняў матэматычнай фізікі, у прыватнасці, доказам нелінейнай стабільнасці прасторы Мінкоўскага ў агульнай тэорыі адноснасці без касмалагічнага члена (разам з Серджыу Клайнерманам), і доказам устойлівасці фармавання пасткавых паверхняў, а такім чынам, чорных дзір і гравітацыйных сінгулярнасцей, пры эвалюцыі прасторы-часу. З’яўляецца таксама адным з аўтараў канцэпцыі непрыводнай масы чорнай дзіркі.

## Біяграфія 
Хрыстадулу нарадзіўся ў Афінах, а ступень PhD атрымаў у Прынстанскім універсітэце ў 1971 годзе пад навуковым кіраўніцтвам Джона Арчыбальда Уілера. У 1971—1972 гадах працаваў у Калтэху, у 1972—1973 гадах быў прафесарам фізікі ў Афінскім універсітэце. У 1973—1974 гадах быў запрошаны ў CERN, а ў 1975—1976 гадах — у Міжнародным цэнтры тэарэтычнай фізікі ў Трыесце. З 1976 па 1981 гады Хрыстадолу — атрымальнік стыпендыі Гумбальта ў Інстытуце Макса Планка ў Мюнхене, а ў 1981—1983 гадах — запрошаны член Курантаўскага інстытута, затым, у 1983—1985 гадах — прафесер фізікі ў Сіракузскім універсітэце. У 1985—1987 гадах — прафесар матэматыкі там жа. З 1988 па 1992 гады — прафесар матэматыкі Курантаўскага інстытута, затым па 2001 год — Прынстанскага ўніверсітэта. З 2016 года працуе прафесарам матэматыкі і фізікі ў Швейцарскай вышэйшай тэхнічнай школе Цюрыха.

Мае падвойнае грамадзянства: Грэцыі і ЗША.

Катэгорыя:Матэматыкі Грэцыі
Катэгорыя:Матэматыкі ЗША
Катэгорыя:Фізікі Грэцыі
Катэгорыя:Фізікі ЗША
Катэгорыя:Матэматыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Матэматыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Фізікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Фізікі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Шаа
Катэгорыя:Выкладчыкі Афінскага ўніверсітэта
Сіракузскі ўніверсітэт

**Сіракузскі ўніверсітэт** (Сірак’юскі ўніверсітэт; ) — прыватны даследчы ўніверсітэт ЗША, размешчаны ў горадзе Сірак’юс, штат Нью-Ёрк.

Яго гісторыя пачынаецца з Каледжа Джынесі, заснаванага метадысцкай царквой, які ў 1866 годзе быў перамешчаны з горада Ліма ў штаце Нью-Ёрк у Сірак’юс, а 24 сакавіка 1870 года тут быў заснаваны Сіракузскі ўніверсітэт.

У 1966 годзе ўвайшоў у Асацыяцыю амерыканскіх універсітэтаў. У 2015 годзе Сіракузскі ўніверсітэт заняў 58-ю пазіцыю ў рэйтынгу «Нацыянальныя ўніверсітэты» выдання U.S. News & World Report, а таксама пазіцыю ў дыяпазоне ад 301 да 400 у Акадэмічным рэйтынгу ўніверсітэтаў свету.

Катэгорыя:Універсітэты штата Нью-Ёрк
Катэгорыя:Сірак’юс
Катэгорыя:Асацыяцыя амерыканскіх універсітэтаў
Джэфры Фрыдман

**Джэфры М. Фрыдман** (; нар. , Арланда, Фларыда) — амерыканскі вучоны, генетык. Лаўрэат найпрэстыжных прэмій. Атрымаў вядомасць як даследчык гармону лептыну і яго ролі ў рэгуляванні вагі чалавека, узнікненні атлусцення.

Член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША і Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук (2013), замежны член Шведскай каралеўскай акадэміі навук і Лонданскага каралеўскага таварыства (2018).

У 1986 годзе атрымаў ступень доктара філасофіі ў Ракфелераўскім універсітэце, дзе працуе з 1980 года і цяпер імянны прафесар (Marilyn M. Simpson Professor) і загадчык лабараторыі малекулярнай генетыкі. З 1986 года быў даследчыкам Медыцынскага інстытута Говарда Х’юза.

Катэгорыя:Дактары медыцыны
Катэгорыя:Генетыкі ЗША
Рычард Гамільтан (матэматык)

**Рычард Стрэйт Гамільтан** (; нар. ) — прафесар матэматыкі Калумбійскага ўніверсітэта, член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (з 1999 года), Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук (з 2003).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1943 годзе. У 1963 годзе атрымаў ступень бакалаўра матэматыкі ў Ельскім універсітэце. У 1966 годзе пад кіраўніцтвам Роберта Ганінга абараніў ступень Ph.D. па матэматыцы ў Прынстанскім універсітэце. Галіна навуковых інтарэсаў — дыферэнцыяльная геаметрыя і тапалогія. Гамільтан, у сваіх даследаваннях па тапалогіі мнагастайнасці, упершыню ўвёў у разгляд т. зв. патокі Рычы.

Менавіта Гамільтанам была прапанавана, але не завершана праграма даследаванняў, якую ў далейшым развіў Рыгор Перэльман, які даказаў гіпотэзу Пуанкарэ.

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Шаа
Катэгорыя:Матэматыкі ЗША
Катэгорыя:Матэматыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Матэматыкі XXI стагоддзя
Гібанс

**Гібанс** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іэн Гібанс — брытанскі біяфізік
* Седрык Гібанс — амерыканскі арт-дырэктар, мастак-пастаноўшчык і архітэктар
Стэнлі Норман Коэн

**Стэнлі Норман Коэн** (; нар. , Пэрт-Амбой, Нью-Джэрсі, ЗША) — амерыканскі генетык. Прафесар Стэнфардскага ўніверсітэта, член НАН ЗША (1979). Удастоены Нацыянальнага навуковага медаля (1988), лаўрэат прэміі Вольфа (1981).

Выпускнік Ратгерскага ўніверсітэта, Коэн атрымаў вучоную ступень доктара ў Школе медыцыны Універсітэта Пенсільваніі ў 1960 г. Пасля далейшай падрыхтоўкі ў розных установах, у тым ліку ў Нацыянальных інстытутах аховы здароўя ЗША, ён у 1968 годзе далучыўся да выкладчыцкага складу Стэнфардскага ўніверсітэта.

Менавіта там Коэн пачаў даследаваць бактэрыяльныя плазміды. Ён хацеў зразумець, як гены плазмід могуць рабіць бактэрыі ўстойлівымі да антыбіётыкаў. Даследаванні Коэна ў 1972 годзе, у спалучэнні з даследаваннямі Пола Берга і Герберта Боера, прывялі да распрацоўкі метадаў для аб’яднання генаў і геннай трансплантацыі. Гэта адкрыццё адзначыла нараджэнне геннай інжынерыі, за што Коэн атрымаў у 1988 годзе Нацыянальны навуковы медаль ЗША. Суаўтар прапановы аб адзінай наменклатуры бактэрыяльных плазмід.

Сёння Коэн з’яўляецца прафесарам генетыкі і медыцыны ў Стэнфардскім універсітэце, дзе ён працуе над цэлым шэрагам навуковых праблем, у тым ліку рост і развіццё клетак. Сябра National Academy of Inventors (2017).

Катэгорыя:Выпускнікі Пенсільванскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Шаа
Катэгорыя:Генетыкі ЗША
Катэгорыя:Медыкі ЗША
Катэгорыя:Члены Нацыянальнай залы славы вынаходнікаў
Катэгорыя:Дактары медыцыны
Кліфард Таўбес

**Кліфард Генры Таўбес** (; нар. , Рочэстэр, ЗША) — амерыканскі матэматык, доктар філасофіі з фізікі, прафесар Гарвардскага ўніверсітэта. Займаецца матэматычнай фізікай, у прыватнасці калібровачнай тэорыяй поля, дыферэнцыяльнай геаметрыяй і тапалогіяй.

## Біяграфія 
У 1975 годзе скончыў Карнельскі ўніверсітэт, а затым правёў год у якасці аспіранта на факультэце астраноміі Прынстанскага ўніверсітэта. Адтуль перавёўся ў аспірантуру факультэта фізікі Гарвардскага ўніверсітэта, якую скончыў у 1980 годзе, атрымаўшы навуковую ступень доктара філасофіі ў галіне фізікі. Дысертацыя Таўбеса была прысвечана структуры статычных эўклідавых калібровачных палёў ().

Першым дасягненнем вучонага, атрыманым яшчэ ў 1978 годзе ў аспірантуры, стаў доказ існавання рашэнняў віхравых ураўненняў з мадэлі Гінзбурга-Ландау для звышправодных віхуроў.

У 2009 годзе разам з Сайманам Дональдсанам быў узнагароджаны прэміяй Шаа за надзвычайны ўклад у геаметрыю трох- і чатырохмернай прасторы ().

Катэгорыя:Матэматыкі ЗША
Катэгорыя:Матэматыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Матэматыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Дактары філасофіі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Шаа
Боер

**Боер** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Герберт Боер — амерыканскі біяхімік
* Пол Боер — амерыканскі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі
Іэн Гібанс

**Іэн Гібанс** (; , Вялікабрытанія — , ЗША) — брытанскі біяфізік і клетачны біёлаг. Член Лонданскага каралеўскага таварыства (1983), доктар філасофіі (1957), даследчык Каліфарнійскага ўніверсітэта ў Берклі, да 1997 года прафесар Гавайскага ўніверсітэта, лаўрэат прэміі Шаа (2017, сумесна з Рональдам Вейлам). Першаадкрывальнік дынеіну.

У Кембрыджскім універсітэце атрымаў ступені бакалаўра фізікі (1954) і доктара філасофіі па біяфізіцы (1957). У 1957—1958 гадах постдок у Пенсільванскім універсітэце. У 1958—1967 гадах працаваў у Гарвардзе: даследчы фэла, лектар, асістэнт-прафесар кафедры біялогіі. У 1967—1969 гадах асацыіраваны прафесар, у 1969—1997 гадах прафесар біяфізікі Гавайскага ўніверсітэта, адкуль у 1997 годзе сышоў у адстаўку і перабраўся ў Каліфарнійскі ўніверсітэт у Берклі, у якім у 1997—2009 гадах вучоны-даследчык (працаваў у лабараторыі эмерыт-прафесара Бета Бёрнсайда, якая закрылася ў 2009 годзе), а з 2009 года запрошаны даследчык. У 1993—1996 гадах кіраваў марской лабараторыяй Kewalo Marine Lab Гавайскага універсітэта ў Манаа.

Катэгорыя:Дактары філасофіі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Шаа
Катэгорыя:Выпускнікі Кембрыджскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Малекулярныя біёлагі
Катэгорыя:Біяфізікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Цытолагі
Кэмпбел

**Кэмпбел**:
* Кэмпбел (астравы)
* Кэмпбел (востраў)
* Кэмпбел (Каліфорнія)
## Прозвішча 
* Брус Кэмпбел,  амерыканскі акцёр, прадзюсар і рэжысёр
* Глен Кэмпбел, амерыканскі акцёр, спявак і гітарыст
* Джозеф Кэмпбел, амерыканскі даследчык міфалогіі
* Кім Кэмпбел, першая жанчына ў гісторыі Канады міністр юстыцыі і прэм’ер-міністр
* Маркус Кэмпбел, шатландскі прафесійны гулец у снукер
* Нів Кэмпбел, канадская актрыса
Герберт Боер

**Герберт Боер** (; нар. , ЗША) — амерыканскі біяхімік. Прафесар біяхіміі Каліфарнійскага ўніверсітэта ў Сан-Францыска. Заснавальнік кампаніі Genentech.

## Узнагароды 
* 1980 — Прэмія Альберта Ласкера за фундаментальныя медыцынскія даследаванні.
* 1983 — IRI Achievement Award.
* 1989 — Нацыянальны медаль ЗША ў галіне тэхналогій і інавацый.
* 1990 — Нацыянальны навуковы медаль ЗША.
* 1996 — Прэмія Лемельсана.
* 2000 — Biotechnology Heritage Award.
* 2004 — Прэмія медыцынскага цэнтра Олбані
* 2004 — Прэмія Шаа ў медыцыне і навуках аб жыцці.
* 2005 — Медаль Уінтрапа-Сірса.
* 2007 — Медаль Перкіна.
* 2009 — Double Helix Medal.
Член Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук (1979), Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1985).

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Шаа
Катэгорыя:Біяхімікі ЗША
Мядовыя гады

**«Мядовыя гады»** () — польскі , які трансляваўся на  з 13 кастрычніка 1998 года па 20 снежня 2003 года, заснаваны на амерыканскім арыгінале пад назвай «» і «Шоу Джэкі Глісан».

Эпізоды серыяла запісваліся ў , на сцэне, якая круцілася, дзякуючы чаму можна было хутка мяняць дэкарацыі паміж сцэнамі.

Серыял уключае адаптацыі арыгінальных амерыканскіх сцэнарыяў («The Honeymooners — Classic» 39: эпізоды 1, 3—32, 34—35, 37—39, 46, 50, «The Honeymooners — The Lost Episodes»: 2, 33, 36, 41—42, 44, 47—49, 51—54, 56—57, 59—60, 70—71, 74, 78—80, 83—84, 90), а таксама аўтарскія эпізоды (астатнія).

За серыялам рушыў услед 17-серыйны працяг серыяла пад назвай «», які выйшаў у эфір восенню 2004 года ў крыху змененай канвенцыі.

Катэгорыя:Тэлесерыялы 1998 года
Катэгорыя:Тэлесерыялы Польшчы
Катэгорыя:Сітуацыйная камедыя
Майкл Берыдж

Сэр **Майкл Бэрыдж** (; , Гатума, цяпер Кадома, Зімбабвэ — ) — брытанскі фізіёлаг і біяхімік. Доктар філасофіі (1965), ганаровы прафесар Кембрыджа. Член Лонданскага каралеўскага таварыства (1984), замежны член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1999) і Амерыканскага філасофскага таварыства (2007). Рыцар-бакалаўр (1998). Лаўрэат прэстыжных узнагарод, у прыватнасці прэмій Ласкера (1989) і Вольфа (1995), Thomson Reuters Citation Laureate (2002). Найбольш вядомы адкрыццём іназітолтрыфасфата.

Скончыў Універсітэт Зімбабвэ, атрымаўшы ступень бакалаўра з першакласным адрозненнем (1960). Затым адправіўся ў Англію, займаўся ў В. Уіглсуорта ў Кембрыджскім універсітэце і ў 1965 годзе атрымаў там ступень доктара філасофіі. З’яўляўся постдокам у ЗША. У 1969—1990 гадах і з 1994 года працаваў у Кембрыджскім універсітэце. Фэла Трыніці-каледжа (1972). Атрымаў вядомасць як даследчык перадачы сігналу.

Член Еўрапейскай акадэміі (1989) і EMBO (1991), замежны член Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук (1999).

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Шаа
Катэгорыя:Фізіёлагі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Біяхімікі Вялікабрытаніі
Вядомыя асобы Томска

[thumb|200px|[Герб Томска]]
Вядомыя ўраджэнцы Томска:

__NOTOC__
[thumb|175px|[Міхаіл Сяргеевіч Башылаў|Міхаіл Башылаў]]
[thumb|175px|[Анатоль Мікалаевіч Пепяляеў|Анатоль Пепяляеў]]

## А 
* Віктар Васільевіч Асепчугаў (1906—1994) — вучоны, канструктар аўтамабіляў і арганізатар вытворчасці.

## Б 
* Міхаіл Сяргеевіч Башылаў (нар. 1993) — расійскі футбаліст, абаронца.

## Г 
* Анастасія Сяргееўна Грушэцкая (нар. 1984) — расійская і беларуская біятланістка, Майстар спорту Расіі.

## Д 
* Георгій Францавіч Дэбец (1905—1969) — вучоны, археолаг і антраполаг.

## З 
* Валерый Інакенцьевіч Загрэўскі (нар. 1948) — педагог, спецыяліст у галіне біямеханікі, тэорыі і методыкі фізічнага выхавання, спартыўнай трэніроўкі.

## К 
* Андрэй Капітонавіч Красін (1911—1981) — савецкі фізік. Доктар фізіка-матэматычных навук (1955), прафесар (1957).
* Уладзімір Уладзіміравіч Кумельскі (1884—1939) — беларускі актор, рэжысёр, Заслужаны артыст Беларускай ССР, Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі.

## М 
* Віктар Аляксандравіч Манохін (1911—1972) — адзін з кіраўнікоў партыйнага падполля і партызанскага руху ў Вілейскай вобласці.
* Васіль Іванавіч Мялешка (1921-?) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (1972), прафесар (1990).

## П 
* Анатоль Мікалаевіч Пепяляеў (1891—1938) — рускі военачальнік. Удзельнік Першай сусветнай вайны і Грамадзянскай вайны на Усходнім фронце.
* Генадзь Афанасьевіч Пяшкоў (нар. 1939) — беларускі архітэктар.

## Р 
* Шаміль Саідавіч Рахматулін
* Мікалай Мікалаевіч Рукавішнікаў
* Валянцін Барысавіч Рыбакоў

## Т 
* Павел Маркавіч Трасучаў

## Х 
* Аляксей Юр’евіч Харын

Катэгорыя:Постаці Томска
Іэн Уілмут

**Іэн Уілмут** (; нар. , , Шатландыя) — брытанскі эмбрыёлаг. Доктар навук у галіне біялогіі, медыцыны і генетыкі. У цяперашні час прафесар-эмерыт MRC Цэнтра рэгенератыўнай медыцыны Эдынбургскага ўніверсітэта. Найбольш вядомы як лідар даследчай групы, якая ў 1996 годзе ўпершыню кланавала сысуна з дарослых саматычных клетак.

Член Лонданскага каралеўскага таварыства (2002), Каралеўскага таварыства Эдынбурга, Акадэміі медыцынскіх навук Вялікабрытаніі. Замежны член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (2004).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1944 годзе ў Шатландыі. Маці — медсястра. Бацька — хірург.

Іэн Уілмут навучаўся ў Нотынгемскім і Кембрыджскім універсітэтах. У 1971 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Крыякансервацыя спермы кабана» («Deep Freeze Preservation of Boar Semen») пад кіраўніцтвам Крыстафера Полджа.

Іэн Уілмут вядомы такімі эксперыментамі як міжвідавае скрыжаванне, кланаванне цеплакроўных жывёл. У 1996 годзе група, якая працавала пад яго кіраўніцтвам у Раслінскім інстытуце, паведаміла аб паспяховым кланаванні авечкі з выкарыстаннем культываваных in vitro эмбрыянальных клетак. Годам пазней гэтая ж група ўпершыню змагла кланаваць авечку (авечка Долі) пры дапамозе ўнясення ядра клеткі дарослай жывёлы ў пазбаўленую ядра яйцаклетку.

Катэгорыя:Выпускнікі Кембрыджскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Шаа
Катэгорыя:Эмбрыёлагі
Катэгорыя:Біёлагі Вялікабрытаніі
Прыёмная сям’я (тэлесерыял)

**«Прыёмная сям’я»** (у 2004–2009 гадах як «Прыёмная сям’я плюс») ― польскі драматычна- серыял, які трансляваўся на «» з 23 лютага 1999 года па 20 снежня 2009 года. Гэта адзін з самых працяглых польскіх серыялаў ― усяго было выпушчана 329 серый у 18 сезонах.

У пачатковай застаўцы серыяла і ў канчатковых тытрах выкарыстана песня пад назвай «Tkanina», для якой тэкст напісаў , а музыку стварыў , які таксама выканаў гэты твор. 26 лістапада 2009 года «» абвясціла аб завяршэнні працы над серыялам.

Катэгорыя:Тэлесерыялы 1999 года
Катэгорыя:Тэлесерыялы Польшчы
Катэгорыя:Драматычныя тэлесерыялы
Рычард Дол

**Уільям Рычард Шэба Дол** (;  — ) — брытанскі фізіёлаг і эпідэміёлаг. Правёў маштабныя навуковыя даследаванні, якія ўстанавілі прамую сувязь курэння і стану здароўя чалавека.

Сумесна з Эрнстам Віндэрам, Брэдфардам Хілам і Эвартсам Грэмам даказаў, што курэнне выклікае рак лёгкага і павялічвае рызыку захворванняў сэрца. Гэтая сувязь была выяўлена раней у даследаваннях, праведзеных у Германіі ў 1930-х гадах, аднак праца не была шырока вядома ў навуковых колах.

Рычард Дол таксама ўстанавіў, што радыяцыя спрыяе развіццю лейкозаў, уздзеянне азбесту спрыяе развіццю раку лёгкіх і што алкаголь спрыяе развіццю раку малочнай залозы.

## Узнагароды і прызнанне 
* 1970 — Міжнародная прэмія Гайрднера
* 1972 — Buchanan Medal
* 1979 — Прэмія Чарльза Мота
* 1986 — Каралеўскі медаль
* 1992 — Прэмія Прынца Махідола
* 2000 — Winslow Award, Yale School of Public Health, Ельская школа медыцыны (першы ўдастоены)
* 2004 — Прэмія Шаа
* 2005 — Міжнародная прэмія караля Фейсала
Член Лонданскага каралеўскага таварыства (1966), замежны член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (2001).

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Шаа
Катэгорыя:Фізіёлагі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Эпідэміёлагі
Катэгорыя:Выпускнікі Лонданскага ўніверсітэта
1998 год у гісторыі тэлебачання

**1998** год быў адзначаны шэрагам падзей у тэлебачанні.

## Падзеі 
## Узнагароды 
## З’явіліся 
### Тэлевізійныя праграмы 
### Тэлевізійныя каналы 
* 17 красавіка — «Disney Channel».

### Серыялы 
*13 кастрычніка ― «Мядовыя гады».

## Нарадзіліся 
### Беларусь 
## Памерлі 
### Беларусь 
## Спасылкі
Тэлебачанне
Катэгорыя:Гады ў тэлебачанні
Фаўра

**Фаўра** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джон Фаўра, амерыканскі акцёр кіно і тэлебачання
* Оскар Фаўра, іспанскі кінааператар
Мікалай Ліхачоў

**Мікалай Ліхачоў**:
* Мікалай Пятровіч Ліхачоў (1862—1936) — расійскі гісторык і мастацтвазнавец.
* Мікалай Ягоравіч Ліхачоў (нар. 1941) — беларускі сацыёлаг, філосаф.
Фрыда Торэсбланка

**Фрыда Торэсбланка** — мексіканска-амерыканская незалежная кіна- і тэлепрадзюсарка, вядомая сваёй працай з Альфонса Куаронам і Гільерма дэль Тора.

Фрыда спрадзюсіравала мноства незалежных фільмаў, у тым ліку «» з Шонам Пенам і Наомі Уотс у галоўных ролях, «» Джона Малкавіча з Хаўерам Бардэмам у галоўнай ролі, «», «», «», «» і аскараносны фільм Гільерма дэль Тора «Лабірынт фаўна». У 2010 годзе Фрыда адкрыла сваю прадзюсарскую кампанію «Braven Films», чый першы фільм «» з Майклам Сера ў галоўнай ролі выйшаў у 2013 годзе.

## Выбраная фільмаграфія 
* «» (2001)
* «» (2004)
* «» (2004)
* «Лабірынт фаўна» (2006)
* «» (2008)
* «» (2010)
* «» (2013)

## Спасылкі 
* Фрыда Торэсбланка на сайце «*Internet Movie Database*»

Катэгорыя:Кінапрадзюсары Іспаніі
Ходжэс

**Ходжэс** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джоні Ходжэс, амерыканскі музыкант, саксафаніст
* Кортні Хікс Ходжэс, амерыканскі военачальнік часоў Другой сусветнай вайны
* Майк Ходжэс, брытанскі кінарэжысёр
* Уільям Ходжэс, англійскі мастак
Оскар Фаўра

**Оскар Фаўра** (; нар. , ) — іспанскі кінааператар. Вядомы па фільмах «», «», «Гульня ў імітацыю».

## Выбраная фільмаграфія 
* «» (2007)
* «» (2012)
* «» (2012)
* «Гульня ў імітацыю» (2014)
* «» (2016)

## Спасылкі 
* Оскар Фаўра на сайце «*Internet Movie Database*»

Катэгорыя:Кінааператары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Кінааператары Іспаніі
Мікалай Ягоравіч Ліхачоў

**Мікалай Ягоравіч Ліхачоў** (нар. , с. Наванежына, Шкотаўскі раён, Прыморскі край, Расія) — беларускі сацыёлаг, філосаф. Доктар сацыялагічных навук (2008), кандыдат філасофскіх навук (1978), дацэнт (1981).

## Біяграфія 
Скончыў Магілёўскі дзяржаўны педагагічны інстытут (спецыяльнасць «Гісторыя і грамадазнаўства», 1969), Беларускі політэхнічны інстытут (аспірантура, 1974).
    
Працаваў у Магілёўскім тэхналагічным інстытуце (1975—1990, з 1980 — загадчык кафедры), Магілёўскім дзяржаўным універсітэце імя А. А. Куляшова (з 1990, факультэт эканомікі і права, кафедра паліталогіі і сацыялогіі, прафесар, у 1999—2007 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: праблемы сяла і працэсы сацыяльна-эканамічнай трансфармацыі; рэгіянальная сацыяльная палітыка.

## Бібліяграфія 
* Динамика социально-экономических преобразований в аграрной сфере Республики Беларусь (социологический анализ) : диссертация … доктора социологических наук : 22.00.03 : защищена 18.09.2008 : утверждена 17.12.2008 / Лихачев Николай Егорович. — Минск, 2008.
* Белорусское село в социальном измерении / Н. Е. Лихачев. — Минск, 2007.
* Малые города Беларуси: социально-экономическое положение и перспективы развития (на материалах социсследований в Могилевской области Республики Беларусь) / Н. Е. Лихачев. — Минск, 2006.
* Социология белорусского села: вопросы институализации / Н. Е. Лихачев // Социология. — 2011. — № 4. — С. 34—39.

## Літаратура 
* Лихачев Николай Егорович // 50 лет Могилевскому государственному университету продовольствия. — Минск, 2013. — С. 104.
* Лихачев Николай Егорович // Ученые МГУ имени А. А. Кулешова : биобиблиографический справочник. — Минск, 2013. — С. 206—207.
* Слово о Н. Е. Лихачеве / А. Н. Данилов // Социология. — 2011. — № 4. — С. 33.
 

Катэгорыя:Сацыёлагі СССР
Катэгорыя:Сацыёлагі Беларусі
Макоўская

**Макоўская** — жаночая форма прозвішча Макоўскі.

## Вядомыя носьбіты: 
* Алена Паўлаўна Макоўская (нар. 1970) — беларуская грамадская дзяячка, кіраўнік Згуртавання беларусаў свету «Бацькаўшчына» з 2009 года.
* Наталля Уладзіміраўна Макоўская (нар. 1972) — беларуская эканаміст, спецыяліст у галіне рынка працы і працоўных адносін.
Гільерма Навара

**Гільерма Навара** (; нар. , ) — мексіканскі кінааператар і рэжысёр. Лаўрэат прэміі «Оскар» за  ў фільме «Лабірынт фаўна».

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1955 годзе ў Мехіка. У 13 гадоў захапіўся фотаздымкай і запісаўся на семінары, якія праходзілі ў сярэдняй школе. Пасля школы вучыўся ў Нацыянальным аўтаномным універсітэце Мексікі на факультэце сацыялогіі.

## Выбраная фільмаграфія 
* «''*» (1993)
* «*Хрыбет д’ябла*» (2001)
* «**» (2004)
* «*Лабірынт фаўна*» (2006)
* «**» (2008)

## Спасылкі 
* Гільерма Навара на сайце «*Internet Movie Database''»

Катэгорыя:Кінааператары XX стагоддзя
Катэгорыя:Кінааператары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Кінааператары Мексікі
Катэгорыя:Кінааператары ЗША
Катэгорыя:Кінарэжысёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Кінарэжысёры ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар» за «Найлепшую работу аператара»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Незалежны дух»
Туркменскія брыгады

**Туркменскія брыгады** — узброеныя фармаванні са складу кааліцыі «Сілы народнай мабілізацыі», набраныя з ліку іракскіх туркменаў.

## Гісторыя 
Брыгады іракскіх туркменаў узніклі ў 2014 годзе.

У 2015 годзе партыя «Іракскі туркменскі фронт» прапанавала брыгадам сфармаваць адзінае туркменскае апалчэнне, але камандзір атрадаў Саід Ылмаз Некароглу адмовіўся.

## Адносіны 
Туркменскія брыгады вялі барацьбу супраць ІДІЛ. У гэтай справе яны супрацоўнічалі з групоўкай «Куват аш-Шахід ас-Садр» (баявое крыло партыі «Дава») і баявой дывізіяй аль-Абас. З курдскім апалчэннем «Пешмерга» атрады мелі складаныя адносіны, выступаючы то як саюзнікі, то як праціўнікі.

## Кіраўніцтва
Лідарам туркменскіх брыгад стаў Саід Ылмаз Некароглу. Сярод уплывовых камандзіраў у фарміраваннях вылучыліся Шэхбаз Ылмаз Некароглу і Фаціх Ылдын. Прэс-сакратаром апалчэння з’яўляўся Сеід Алі аль-Хусейні.

## Гл. таксама 
* Спіс узброеных груповак грамадзянскай вайны ў Іраку (2011—2017)

Катэгорыя:Іракскія групоўкі, якія змагаюцца супраць ІДІЛ
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2014 годзе
Залатарова

**Залатарова** — жаночая форма прозвішча Залатароў.

## Вядомыя носьбіты 
* Вольга Аляксандраўна Залатарова (нар. 1964) — беларускі эканаміст. Доктар эканамічных навук (2015), дацэнт (2001), прафесар.
* Марыя Міхайлаўна Залатарова (1907—1979) — беларускі афтальмолаг, кандыдат медыцынскіх навук (1941), доктар медыцынскіх навук (1951), прафесар (1952).
Капліца Святога Рафаіла (Скокі)

**Капліца Святога Рафаіла** — каталіцкая капліца ў в. Скокі Брэсцкага раёна. Размешчана за 1,5 км на паўночны захад ад вёскі, у полі. Пабудавана ў канцы XVIII стагоддзя з цэглы на месцы сядзібы Нямцэвічаў XVII стагоддзя (не захавалася).

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры класіцызму. Вырашана накрытай шатром калонай, узнятай на кубападобны пастамент, грані якога крапаваны прамавугольнымі нішамі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Скокі
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Брэсцкага раёна
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў XVIII стагоддзі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі класіцызм
Катэгорыя:Капліцы Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Калоны Беларусі
Наталля Уладзіміраўна Макоўская

**Наталля Уладзіміраўна Макоўская** (нар. , Магілёў) — беларуская эканамістка, спецыялістка ў галіне рынку працы і працоўных адносін. Доктар эканамічных навук (2012), дацэнт (2003), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыла Магілёўскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. А. Куляшова (спецыяльнасць «Гісторыя», 1994), Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт (аспірантура, 1999; дактарантура, 2010).
    
Працуе ў Магілёўскім дзяржаўным універсітэце імя А. А. Куляшова (з 1995, факультэт эканомікі і права, кафедра эканомікі і кіравання, прафесар, у 2010—2017 — загадчык кафедры, з 2020 — прарэктар па навуковай рабоце).

Навуковыя інтарэсы: рынак працы; эканамічная тэорыя працы; занятасць насельніцтва; унутраны рынак працы ўстановы; упраўленне працоўнымі рэсурсамі.

## Узнагароды 
Падзяка Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь (2006), стыпендыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2014) і інш.

## Бібліяграфія 
* Внутренние рынки труда: методология, регулирование и условия функционирования в Республике Беларусь : диссертация … доктора экономических наук : 08.00.01 : защищена 26.04.2012 : утверждена 17.10.2012 / Маковская Наталья Владимировна. — Минск, 2011.
* Формирование спроса на внутренних рынках труда организаций в Республике Беларусь : монография / Н. В. Маковская. — Минск, 2012.
     

## Літаратура 
* Маковская Наталья Владимировна // Ученые МГУ имени А. А. Кулешова : биобиблиографический справочник. — Могилев, 2013. — С. 209—210.
* Наталья Владимировна Маковская : биобиблиографический указатель / [составитель Ю. Г. Чубкова]. ― Могилев : МГУ, 2021.
 

Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Вольга Аляксандраўна Залатарова

**Вольга Аляксандраўна Залатарова** (нар. , Гомель) — беларуская эканамістка. Доктар эканамічных навук (2015), дацэнт (2001), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Палітычная эканомія», 1988; аспірантура, 2004), Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт (дактарантура, 2014).
    
Працавала ў Гомельскім дзяржаўным універсітэце імя Ф. Скарыны (1988—2008, выкладчык кафедры эканамічнай тэорыі, дацэнт кафедры бухгалтарскага ўліку, кантролю і аналізу гаспадарчай дзейнасці), Палескім дзяржаўным універсітэце (з 2008, факультэт банкаўскай справы, кафедра банкаўскай справы, прафесар, у 2008—2011 і 2014—2016 — загадчык кафедры, у 2008—2011 — дэкан факультэта, з 2016 — прарэктар па вучэбнай рабоце і адначасова з сакавіка 2020 — факультэт эканомікі і фінансаў, кафедра банкінгу і фінансавых рынкаў, прафесар).
 
Навуковыя інтарэсы: макраэканоміка; грашова-крэдытная палітыка; фінансавыя рынкі.

## Бібліяграфія 
* Развитие институциональных основ государственной монетарной политики (на примере Республики Беларусь) : автореферат диссертации … доктора экономических наук : 08.00.10 / Золотарева Ольга Александровна. — Санкт-Петербург, 2015.
* Механизм денежно-кредитного регулирования рыночной экономики : автореферат диссертации … кандидата экономических наук : 08.00.01 / Минченко Ольга Александровна. — Минск, 1994.
    

## Літаратура 
* Золотарева Ольга Александровна // Путь в науку. — Гомель, 2007. — Вып. 4 : Кандидаты наук вузов и НИИ Гомельщины. — С. 110.
 

Катэгорыя:Дэканы ПалесДУ
Катэгорыя:Эканамісты СССР
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Міхаіл Васілевіч Машчанка

**Міхаіл Васілевіч Машчанка** (, Мікалаеў, Украіна — ) — беларускі фізіёлаг. Доктар біялагічных навук (1986), прафесар (1987).

## Біяграфія 
Скончыў Растоўскі дзяржаўны педагагічны інстытут у Растове-на-Доне (спецыяльнасць «Біялогія і хімія», 1967; аспірантура, спецыяльнасць «Фізіялогія», 1969); Акадэмію педагагічных навук СССР (дактарантура, спецыяльнасць «Фізіялогія», 1985).
    
Працаваў у Магілёўскім дзяржаўным універсітэце імя А. А. Куляшова (факультэт фізічнага выхавання, кафедра анатоміі і фізіялогіі чалавека, прафесар, у 1983—2008 — загадчык кафедры, у 1986—1998 — прарэктар па навуковай рабоце).

Навуковыя інтарэсы: фізіялогія спорту; выкладанне біялогіі ў школе; узроставая фізіялогія; фізіялогія стрававання.

## Бібліяграфія 
* Морфофункциональная характеристика гепатобилиарной системы в постнатальном онтогенезе : экспериментальные исследования : диссертация … доктора биологических наук : 03.00.13 : защищена 02.06.1985 : утверждена 21.11.1986 / Мащенко Михаил Васильевич. — Москва, 1986.
* Биология : учебное пособие для 9-го класса учреждений, обеспечивающих получение общего среднего образования, с русским языком обучения с 12-летним сроком обучения (базовый и повышенный уровни) / М. В. Мащенко, О. Л. Борисов. — Минск, 2006.
* Биология : полный школьный курс / Н. Д. Лисов [и др.]. — Минск, 2006.
* Біялогія : вучэбны дапаможнік для 9-га класа ўстаноў, якія забяспечваюць атрыманне агульнай сярэдняй адукацыі, з беларускай мовай навучання з 12-гадовым тэрмінам навучання (базавы і павышаны ўзроўні) / М. В. Машчанка, А. Л. Барысаў. — Мінск, 2006.
    

## Літаратура 
* 
* Мащенко Михаил Васильевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 684.
* Мащенко Михаил Васильевич // Ученые МГУ имени А. А. Кулешова : биобиблиографический справочник. — Могилев, 2013. — С. 198—199.
 

Катэгорыя:Фізіёлагі СССР
Катэгорыя:Фізіёлагі Беларусі
Спіс самых вялікіх паветраных суднаў

**Спіс самых вялікіх паветраных суднаў** прадстаўлены ніжэй.

## Самалёты 
### Грамадзянскія 
### Ваенныя 
## Верталёты 
## Дырыжаблі 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* Top 50 Largest Aircraft at Global Aircraft
* Largest Plane in the World at Aerospaceweb
Сары Каранавіч Каранаў

**Сары Каранавіч Каранаў** (1909—1988) — савецкі гаспадарчы, дзяржаўны і палітычны дзеяч, урач-афтальмолаг. Доктар медыцынскіх навук, акадэмік АН Туркменскай ССР.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1909 годзе ў сяле . Член КПСС.

З 1936 года — на гаспадарчай, грамадскай і палітычнай працы. У 1936—1970 гг. — ардынатар, малодшы навуковы супрацоўнік Туркменскага навукова-даследчага трахаматознага інстытута, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, аспірант, загадчык кафедры, выканаўца абавязкаў дырэктара, намеснік дырэктара па навуковай рабоце Туркменскага навукова-даследчага трахаматознага інстытута.

Абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Туркменскай ССР.

Памёр у Ашхабадзе ў 1988 годзе.

## Спасылкі 
* Каранаў
* Корифеи отечественной науки: к 110-летию со дня рождения Сары Каранова 

Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Афтальмолагі СССР
Катэгорыя:Медыкі Туркменістана
Катэгорыя:Акадэмікі АН Туркменскай ССР
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Туркменістане
Каранаў

**Каранаў** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Сары Каранавіч Каранаў — туркменскі ўрач-афтальмолаг. Акадэмік АН Туркменскай ССР
* Яфрэм Каранаў — балгарскі фалькларыст, перакладчык і гісторык. Акадэмік Балгарскай акадэміі навук
Кіевіч

**Кіевіч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алена Мікалаеўна Кіевіч (нар. 1987) — беларуская лёгкаатлетка. Спецыялізуецца ў эстафеце 4×400 метраў. Майстар спорту Беларусі міжнароднага класа.
* Аляксандр Уладзіміравіч Кіевіч (нар. 1964) — беларуская эканаміст, спецыяліст у галіне фінансаў, грашовага абарачэння і крэдыту, сусветнай эканомікі.
Хангельды Агаханавіч Агаханаў

**Хангельды Агаханавіч Агаханаў** (28 студзеня 1916 — 15 снежня 2000) — савецкі і туркменскі . Заслужаны дзеяч мастацтваў Туркменскай ССР (1966).

## Біяграфія 
Працаваць у кіно пачаў у 1934 годзе ў якасці памочніка рэжысёра, вучыўся ў кінатэхнікуме пры студыі «Туркменфільм». З 1938 года працаваў як рэжысёр дубляжу, затым як рэжысёр-пастаноўшчык.

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

У 1963—1964 гадах — старшыня праўлення Саюза кінематаграфістаў Туркменістана. У 1967—1971 гадах — першы сакратар Саюза кінематаграфістаў Туркменістана. У 1967—1991 гадах — член калегіі Дзяржкіно Туркменістана. Заслужаны дзеяч мастацтваў Туркменскай ССР (1966).

Сын  — выкладчык МФТІ.

## Творчасць 
З 1938 года вырабіў дубляж на туркменскую мову больш за 1000 мастацкіх і дакументальных фільмаў.

У якасці рэжысёра паставіў фільмы: «Першы экзамен» (1959, сумесна з П. Сыровым), «Дзесяць крокаў на ўсход» (1961, сумесна з В. Закам), «Апошняя дарога» (1963), «Певень» (1966, сумесна з ). Зняў дакументальны фільм «Па Туркменіі» (1961, сумесна з Л. Чаранцовым) і іншыя.

## Спасылкі 
* ХАНГЕЛЬДЫ АГАХАНОВ 

Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Туркменскай ССР
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Нячаева

**Нячаева** — шматзначны тэрмін.

## Вядомыя асобы 
* Галіна Рыгораўна Нячаева — беларуская мастацтвазнаўца, заслужаны дзеяч культуры Беларусі
* Ніна Трафімаўна Нячаева — савецкі і расійскі геабатанік, эколаг, пустыназнаўца, акадэмік АН Туркменскай ССР

## Гл. таксама 
* Нячаеў
Сонечнае зацьменне 25 кастрычніка 2022 года

**Сонечнае зацьменне 25 кастрычніка 2022 года** — частковае сонечнае зацьменне 124 сараса.

Зацьменне мела велічыню 0,8619 і дасягнула свайго максімуму ў 11:01:20 UTC у пункце з каардынатамі 62° пн. ш. 77° у. д..

Зацьменне 25 кастрычніка 2022 года стала 2-м сонечным зацьменнем у 2022 годзе і 48-ым у XXI стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 30 красавіка 2022 года, наступнае — 20 красавіка 2023 года.

## Звязаныя зацьменні 
## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XXI стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 2001 — 2100
* Каталог сонечных зацьменняў 124 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення
* Вялікая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення
* Сонечнае зацьменне 25 кастрычніка 2022 года на сайце «*EclipseWise.com*»

Катэгорыя:2022 год у астраноміі
2022-10-25
2022-10-25
2022-10-25
Катэгорыя:Падзеі 25 кастрычніка
Катэгорыя:Кастрычнік 2022 года