open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Анатоль Аляксандравіч Малафееў

**Анато́ль Алякса́ндравіч Малафе́еў** (, Гомель — ) — беларускі палітык, дзяржаўны дзеяч, першы сакратар ЦК Камуністычнай партыі Беларусі (1990—1991), старшыня Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь (1996—2000).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 14 мая 1933 года ў Гомелі.

Скончыў Інстытут народнай гаспадаркі (Мінск), потым — завочную Вышэйшую партыйную школу пры ЦК КПСС. Працаваў слесарам на Мінскім і Гомельскім вагонарамонтных заводах. З 1962 года займаў ніжэйшыя пасады партыйных органаў у Гомелі, а ў 1970 годзе стаў інструктарам аддзела хіміі і лёгкай прамысловасці ЦК КПБ. Адтуль Малафееў быў накіраваны на пасаду Першага сакратара Мазырскага гаркама партыі. З Мазыра ён паехаў у Гомель на пасаду старшыні аблвыканкаму, аднак хутка узначаліў Гомельскі, а потым і Мінскі абкамы кампартыі. Пад час яго кіравання Мінскім абкамам, адбылася першае шэсце «Дзяды». На наступны дзень пасля бойкі адбыўся тэрміновы сход беларускага Саюза пісьменнікаў, а 4 лістапада закрыты сход пісьменнікаў, якія былі членамі КПБ. На апошняе мерапрыемства, акрамя іншых партыйных чыноўнікаў прыехаў і Анатоль Малафееў.

У 1990 годзе А. Малафеева выбралі дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР, а з 1991 года — Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь. У 1990 годзе ён узначаліў Камуністычную партыю рэспублікі і стаў апошнім кіраўніком КПБ. Ён стаў адным з нешматлікіх партыйных кіраўнікоў, якія падтрымалі жнівеньскі путч 1991 года.

Пасля забароны дзейнасці КПСС на тэрыторыі Беларусі Анатоль Малафееў пачаў працаваць у Галоўным упраўленні па дзяржаўных матэрыяльных рэсурсах. З сакавіка 1996 года стаў намеснікам старшыні Пастаяннай камісіі ВС Рэспублікі Беларусь па эканамічнай палітыцы і рэформах. З лістапада 1996 года быў прызначаны Старшынём Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь (да 2000 года). У 2004—2008 гадах узначальваў Пастаянную камісію Савета Рэспублікі Нацыянальнага Сходу Рэспублікі Беларусь па рэгіянальнай палітыцы і мясцовым самакіраванні.

Памёр 19 студзеня 2022 года. Пахаваны на Усходніх могілках Мінска.

## Спасылкі 
* Беларускае Тэлеграфнае Агенцтва

Катэгорыя:Першыя сакратары ЦК КПБ
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР
Катэгорыя:Старшыні Гомельскага абласнога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Старшыні Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання
Катэгорыя:Выпускнікі БДЭУ
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 1-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га склікання
Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га склікання
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Гомеля
Катэгорыя:Народныя дэпутаты СССР ад акруг Беларусі
Катэгорыя:Першыя сакратары Мазырскага гаркама КПБ
Катэгорыя:Дэпутаты Савета Саюза Вярхоўнага Савета СССР ад акруг Беларусі
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Мазыра
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2007

**Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2007** (17-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе ў Вышэйшай лізе) — чэмпіянат па футболе сярод беларускіх каманд 2007 года.

У турніры, які праходзіў у два кругі, прымалі ўдзел 14 каманд. Чэмпіёнскі тытул даволі ўпэўнена заваяваў барысаўскі БАТЭ (чацвёрты тытул у гісторыі клуба).

## Змены ў параўнанні з папярэднім сезонам 
### Клубы, якія выйшлі ў Вышэйшую лігу з Першай лігі 
* ФК «Мінск»
* ФК «Смаргонь»

### Клубы, якія страцілі месца ў Вышэйшай лізе па выніках сезона 2006 
* ФК «Лакаматыў» (Мінск)
* ФК «Белшына» (Бабруйск)

### Змена назвы клуба 
* ФК «Лакаматыў» (Віцебск) быў перайменаваны ў ФК «Віцебск»

## Клубы-ўдзельнікі 

### Прадстаўніцтва па рэгіёнах 
У турніры прымалі ўдзел клубы з усіх абласцей краіны.

## Турнірная табліца 
## Вынікі матчаў 
Заўвагі. **1**. Пры роўнай колькасці ачкоў «Віцебск» змешчаны ў турнірнай табліцы вышэй за мінскае «Дынама», а «Дарыда» — вышэй за брэсцкае «Дынама» дзякуючы большай колькасці перамог. 
**2**. Пры роўнай колькасці ачкоў, перамог і выніках вочных паядынкаў «Гомель» змешчаны ў турнірнай табліцы вышэй за «Шахцёр», а «Нёман» — вышэй за «Нафтан» дзякуючы лепшай агульнай розніцы забітых і прапушчаных мячоў. 
**3**. У радках паказаны вынікі хатніх матчаў камандаў, у слупках — гасцявых.

## Бамбардзіры 
2007
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2007 годзе
Катэгорыя:2007 год у футболе
Яфрэм Яўсеевіч Сакалоў

**Яфрэ́м Яўсе́евіч Сакало́ў** (, Равячына, Паршынскі сельсавет, Горацкі раён, Аршанская акруга, БССР — ) — савецкі партыйны дзеяч, першы сакратар ЦК КПБ (1987—1990), член Палітбюро ЦК КПСС (1990), Герой Сацыялістычнай Працы (1986).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 25 красавіка 1926 года ў в. Равячына Горацкага раёна Аршанскай акругі (цяпер — Горацкі раён Магілёўскай вобласці) ў сялянскай сям’і. У 1944—1950 гадах служыў у Савецкай Арміі. У 1955 годзе ўступіў у КПСС. У 1956 годзе скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію, а ў 1961 годзе Вышэйшую партыйную школу пры ЦК КПСС. У 1965 годзе стаў кіраўніком Брэсцкага абкама прафсаюзу працоўных і служачых сельскай гаспадаркі і нарыхтовак, а потым, у 1967 годзе быў прызначаны першым сакратаром Іванаўскага райкама партыі Брэсцкага вобласці. З 1969 года Яфрэм Сакалоў працаваў у цэнтральным апараце КПБ, быў намеснікам, а ў 1975 годзе ўзначаліў сельскагаспадарчы аддзел КПБ . У 1977 годзе Сакалоў стаў першым сакратаром Брэсцкага абкама КПБ.

У 1981—1986 гадах Сакалоў быў кандыдатам ў члены ЦК КПСС, а ў 1986 годзе стаў членам ЦК КПСС.

З 1987 да 1990 года быў першым сакратаром ЦК КПБ. З 14 ліпеня па 11 снежня 1990 года ўваходзіў у склад Палітбюро ЦК КПСС. Быў дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР 12-га склікання. З 1990 года — персанальны пенсіянер саюзнага значэння.

Я. Сакалоў узначальваў Савет Кампартыі Беларусі, з’яўляўся членам рэспубліканскага Савета ветэранаў вайны і працы, Узброеных Сілаў і праваахоўных органаў.

Памёр 5 красавіка 2022 года. Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках (26 участак).

## Узнагароды 
* Ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі (1967),
* тры ордэны Працоўнага Чырвонага Сцяга (1971, 1973, 1982),
* Герой Сацыялістычнай Працы (1986),
* ордэн Леніна (1986),
* знак «Ганаровы работнік юстыцыі Беларусі»,
* ганаровы грамадзянін Брэсцкай вобласці.

Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Першыя сакратары ЦК КПБ
Катэгорыя:Члены ЦК КПСС
Катэгорыя:Члены Палітбюро ЦК КПСС
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 9-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 10-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 11-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Народныя дэпутаты СССР ад акруг Беларусі
Катэгорыя:Першыя сакратары райкамаў КПБ
Катэгорыя:Члены Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР
Катэгорыя:Персанальныя пенсіянеры саюзнага значэння
Самсон Годвін

**Самсон Годвін** (, нар. , Вары, Нігерыя) — нігерыйскі футбаліст, паўабаронца.

## Кар’ера 
### Клубная 
Пачаў кар’еру ў Нігерыі, потым правёў два гады ў ніжэйшых лігах Польшчы. У 2002 годзе трапіў у львоўскія «Карпаты», дзе гуляў з перапынкамі 10 гадоў. Увайшоў у гісторыю львоўскага клуба як легіянер, які правёў за клуб найбольшую колькасць гульняў. 
У 2009 падаў дакументы на атрыманне пашпарта Украіны.

У чэрвені 2012 года перайшоў у «Мінск», дзе гуляў да канца сезону. У красавіку 2013 года стаў іграком мазырскай «Славіі». Быў адным з лідараў мазырскага клуба. Па заканчэнні кантракта ў ліпені 2013 года пакінуў Мазыр і вярнуўся ў «Карпаты».

У студзені 2014 года абвясціў аб завяршэнні кар’еры.

### Міжнародная 
У 2003 згуляў адзін матч за зборную Нігерыі, але больш у зборную сваёй краіны не выклікаўся.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Нігерыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Нігерыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Карпаты Львоў
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Мазыр
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Валынь Луцк
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр Караганда
Катэгорыя:Ігракі ФК Карпаты-2 Львоў
Катэгорыя:Ігракі ФК Галічына-Карпаты
Катэгорыя:Ігракі ФК ГКС Катавіцы
Катэгорыя:Ігракі ФК Падбяскідзе Бельска-Бяла
Спіс тэлеканалаў Беларусі

## Першы мультыкомплекс 
### Тэлеканалы 
### Радыёканалы 
## Астатнія тэлеканалы 

Беларусь
Катэгорыя:Спісы:Беларусь
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2008

**Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2008** (18-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе ў Вышэйшай лізе) — чэмпіянат па футболе сярод беларускіх каманд 2008 года.

У турніры, які праходзіў у два кругі, прымалі ўдзел 16 каманд. Тым самым, ліга пашырылася ў параўнанні з 14 камандамі папярэдняга сезона, а пачынаючы з наступнага колькасць удельнікаў скарачалася, таму па выніках 2008 года Вышэйшую лігу пакідалі тры каманды.

Што датычыцца турнірнай барацьбы, то мінскае «Дынама» разам з новым трэнерам Славалюбам Мусліным намеравалася адабраць чэмпіёнства ў барысаўскага БАТЭ, але мінскі клуб так і не здолеў спраўдзіць надзей сваіх аматараў. У выніку, чэмпіёнскі тытул чарговы раз заваявалі барысаўчане (пяты тытул у гісторыі клуба і трэці запар).

## Змены ў параўнанні з папярэднім сезонам 
### Клубы, якія выйшлі ў Вышэйшую лігу з Першай лігі 
* ФК «Савіт» (Магілёў)
* ФК «Граніт-Мікашэвічы»
* ФК «Лакаматыў» (Мінск)

### Клубы, якія страцілі месца ў Вышэйшай лізе па выніках сезона 2007 
* ФК «Мінск»
* ФК «Белшына» (Бабруйск)

## Клубы-ўдзельнікі 

### Прадстаўніцтва па рэгіёнах 
У турніры прымалі ўдзел клубы з усіх абласцей краіны. Пры гэтым, упершыню за гісторыю Вышэйшай лігі 
прысутнічалі дзве каманды з Брэсцкай вобласці (да таго вобласць заўсёды мела толькі аднаго прадстаўніка — брэсцкае  «Дынама»)

## Турнірная табліца 
## Вынікі матчаў 
Заўвагі. **1**. Пры роўнай колькасці ачкоў «Шахцёр» змешчаны ў турнірнай табліцы вышэй за мінскае «Віцебск», а «Гомель» — вышэй за «Нёман» дзякуючы большай колькасці перамог. 
**2**. У матчы «Дарыда»  —  «Граніт-Мікашэвічы» гаспадарам прысуджана тэхнічнае паражэнне (0:3) за няяўку. 
**3**. У радках паказаны вынікі хатніх матчаў камандаў, у слупках — гасцявых.

## Бамбардзіры 
2008
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2008 годзе
Катэгорыя:2008 год у футболе
Анучына

**Востраў Ану́чына** (, ) — востраў у Малой градзе Курыльскіх астравоў. Адміністрацыйна ўваходзіць у склад Сахалінскай вобласці Расіі. На востраў таксама прэтэндуе Японія. Плошча — 2,35 км².

Востраў мае вулканічнае паходжанне. Знаходзіцца ў атачэнні падводных рыфаў і скал. Паверхня нізкая, складзеная з пуцаланаў і пясчанікаў. Часам сустракаюцца ўзгоркі. Вышыня да 33 м. Характэрна травяная і хмызняковая расліннасць. Шмат птушак.

Да XIX стагоддзя востраў быў населены айнамі, якія называлі яго **Акію́ры** («каля Юры»). Пазней яны перасяліліся на поўнач Хакайда. У другой палове XIX стагоддзя было заснавана японскае рыбацкае паселішча Утамуэ. У 1855 годзе востраў афіцыйна ўвайшоў у склад Японіі. У 1945 годзе заняты савецкімі войскамі і пазней уключаны ў склад РСФСР. Названы ў гонар расійскага географа і этнографа Дз. М. Анучына (1843—1923).

На востраве захаваліся рэшткі рыбацкага паселішча. Існуе часовая расійская памежная застава, але сталага насельніцтва няма. Востраў з’яўляецца часткай прыроднага заказніка «Малыя Курылы».

## Спасылкі 
* Курыльскі запаведнік
* 歯舞群島（はぼまいぐんとう）

Катэгорыя:Малая Курыльская града
Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Cal

`**cal**` (ад ) — UNIX‐утыліта, што друкуе ў стандартны вывад просты каляндар. Калі аргументы не пазначаны, то друкуецца каляндар на бягучы месяц.

## Ужыванне 
`
 cal [-smjy13] [[month] year]`

Магчымы наcтупныя опцыі:
;-1
: Друкуе каляндар толькі на одзін месяц. (Лічыцца па-змоўчванню.)
;-3
: Друкуе каляндар на папярэдні/бягучы/наступны месяцы.
;-s
: Друк фармуецца з улікам, што нядзеля — першы дзень тыдня. (Лічыцца па-змоўчванню.)
;-m
: Лічыць панядзелак першым днём тыдня.
;-j
: Друкуе Юліянскі каляндар (дні, пачынаючы з 1, ад 1 студзеня.)
;-y
: Друкуе каляндар на бягучы год.

## Асаблівасці 
 $ **cal 9 1752**
   Верасень 1752
 Па Аў Ср Чц Пя Су Ня
    1  2  14 15 16 17
 18 19 20 21 22 23 24
 25 26 27 28 29 30 

Мяркуецца, што Грыгарыянская Рэфармацыя адбылася 3 верасня 1752 года. У гэты час большасць краін прыняла Рэфармацыю (хоць некаторыя не прызнавалі яе аж да пачатку 1900-х гадоў). Дзесяць дзён, наступных за гэтай датай, з-за Рэфармацыі былі выдалены, таму каляндар на гэты месяц выглядае крыху дзіўна.

## Спаылкі
* 
* 

Катэгорыя:Утыліты UNIX
Ястрабец (герб)

thumb|Герб «Ястрабец»

**Ястрабе́ц** () — герб польскай і вялікалітоўскай шляхты.
Адзін з найбольш распаўсюджаных гербаў, яго ўжывалі да 1740 шляхецкіх родаў.

Найранейшая выява — 1319 год, пячатка Адама з Каменя.
Першая вядомая пісьмовая ўзгадка — 1335 год.
Спачатку быў распаўсюджаны ў Малапольшчы і Мазовіі.
На шляхту ВКЛ быў распаўсюджаны згодна з Гарадзельскім прывілеем 1413 года.
Пры заключэнні уніі гэты герб прыняў полацкі намеснік Ян Няміра ад кракаўскага біскупа . Апрача біскупа Войцеха, род Ястрабцоў прадстаўляў таксама Марцін з Любеніцы, які
выступаў у ролі сведкі.
Найстарэйшыя вядомыя вялікалітоўскія пячаці з выявай «Ястрабца» належаць Андрэю Няміровічу, выявы 1431 і 1434 гадоў.

## Апісанне 
На шчыце на блакітным полі залатая падкова, павернутая канцамі ўверх, у яенай сярэдзіне залаты (часам срэбны) Крыж. Шчыт увянчаны шляхецкім шоламам са шляхецкаю каронай. Над Каронай Ястраб з прыўзнятымі крыламі, які глядзіць направа ад шчыта. На лапах — бразготкі, у кіпцюрах правай лапы трымае такую ж падкову з Крыжом, як і на шчыце. Часам тая ж падкова змяшчаецца на грудзях арла. Герб мае адзінаццаць адменнікаў, апісаных у Гербоўніку шляхецкіх родаў Царства Польскага.

## Легенда пра паходжанне герба 
Герб Ястрабец абавязаны назваю рыцару Ястрэбчыку. Існуе легенда (па Б. Папроцкаму). У адным з набегаў паганцаў (каля 999 года) была захоплена Лысая гара, названая пазней гарой Святога Крыжа. Гара была ператворана ў выдатна ахаваную крэпасць дзякуючы таму, што яе крутыя ледзяныя схілы былі неадольнымі для конніцы. Язычнікі, ведаючы сваю непаражальнасць і бачачы разгубленасць праціўніка, пагардліва насміхаліся над ляшскімі ваярамі, запрашаючы на паядынак за Хрыста любога з іх. Выклік прыняў рыцар Ястрэбчык, «натхнёны верай і славай Божай». Ён, як сцвярджае аўтар, прыдумаў падковы на конскія капыты, падкаваў свойго боявога каня і, дзякуючы гэтаму вынаходніцтву, пераадолеў непрыступныя схілы гары, сышоўся ў паядынкў з пагардлівым асілкам-паганцам і ўзяў яго ў палон. А пасля доставіў няўдачлівага супраціўніка каралю Баляславу Харобраму. Тым самым, рыцарь Ястрэбчык падаў прыклад іншым ваярам польскай конніцы, якія, падкаваўшы коней, імкліва адолелі слізкую гару і выбілі ворага. Перамога была поўнай. У якасці ўзнагароды за свой гераічны ўчынак рыцар атрымаў ад караля змену ў гербе. На яго щыт дадалі падкову з Крыжом, а на шолам быў змешчаны ястраб.

З легендай наконт вынаходніцтва падковы не згаджаецца К. Нясецкі. Ён піша, што не можа згадзіцца з гэтымі аўтарамі наконт таго, што Ястрэбчык першы тут, у Польшчы, толькі ў 999 годзе вынайшаў падкову і мастацтва каваць коней. Нясецкі прыводзіць і іншыя неадпаведнасці, але пры гэтым падкрэслівае, што ўсе гісторыкі згодныя з тым, што род гэты старажытны і квітнеў у Польшчы яшчэ ў часы язычніцтва.

thumb|Пячатка Адама з Каменя, 1319 г.
thumb|Пячатка  (найстаражытнейшая выява з навершам), 1436 г.

## Зноскі 
## Літаратура 
* Ястрабец //  С. 312.
* Herbarz polski K. Niesieckiego … Т. 4. С. 462.

## Спасылкі 
*  
*  
* Апісанне герба на рускай мове 
* Выявы гербоў

Ястрабец
Tail

**tail** — утыліта UNIX; друкуе некалькі (калі не ўказана іншае, то 10) апошніх радкоў з файла ці ўваходнага канала.

## Сінтаксіс 
```bash
tail [параметры] імя_файла
```

Ключ -n  (ці проста -) дазваляе змяніць колькасць друкаваных радкоў:

```bash
tail -20 /var/log/messages
```

Каманда часта ужываецца ў якасці элемента канвеера апрацоўкі тэксту разнастайнымі ўтылітамі:
 df | head -n 2 | tail -n 1 | column -t | cut -d" " -f1

Катэгорыя:Прылады Unix для апрацоўкі тэксту
Каляда (герб)

**Каляда**, у паланізаваным варыянце **Календа** () — вялікалітоўскі, пазней і польскі шляхецкі герб.

Лічыцца адменай герба «Бэлты». Аднак, пэўна не вядома ці ўзнік «Каляда» менавіта праз змяненне «Бэлт», або яны ўзніклі незалежна і толькі пазней праз падабенства «Каляда» прылічаны да адменнікаў «Бэлт».

## Апісанне 
На чырвоным полі тры стралы вастрыямі ўніз, скрыжаваныя так, што ўтвараюць зорку. Над сярэдняй стралой змешчаны крыж. У кароне пер’е павы.

## Беларуская назва гербу 
Наймаверней, у старажытнасці слова 'Каляда' запісвалася як 'Колѧда', дзе літара ѧ (малы юс) абазначала насавы галосны. Ва ўсходнеславянскіх мовах насавыя галосныя зніклі, пры гэтым гук /ѧ/ перайшоў у залежнасці ад мясцовых асаблівасцей у гукі /е/ ці /я/. Адсюль атрымаліся варыянты Коледа, Коляда, Каляда. Тым часам у польскай мове насавыя часткова захаваліся, і гук /ѧ/ перайшоў у /ę/ (можа перадавацца спалучэннем /en/), такім чынам атрымаліся польскія варыянты Kolenda, Kolęda.

Першыя вядомыя прадстаўнікі роду Календаў паходзілі з праваслаўнай вялікалітоўскай шляхты і даволі часта ўжывалі форму прозвішча 'Коледа', або 'Коляда'. Тым часам як паланізаваная форма 'Календа' замацавалася з часоў уніяцкага мітрапаліта Гаўрыіла Календы.

## Роды, якія карыстаюцца гербам 
;4 роды: Kolada, Kolenda, Kolendowski, Kolęda

## Літаратура 
* 
* 

Каляда
Uname

**uname** — кансольная UNIX‐утыліта, якая друкуе інфармацыю аб сістэме.

## Прыклады 
На Red Hat GNU/Linux
 # uname
 Linux
 # uname -a
 Linux HOST.domain.com 2.6.9-55.ELsmp #1 SMP Fri Apr 20 17:03:35 EDT 2007 i686 i686 i386 GNU/Linux
На Kubuntu
 # uname
 Linux
 # uname -a
 Linux norrius-desktop 2.6.32-22-generic #33-Ubuntu SMP Wed Apr 28 13:27:30 UTC 2010 i686 GNU/Linux
На HP-UX
 # uname -a
 HP-UX HOSTNAME B.11.23 U 9000/800 105901597 unlimited-user license
На Solaris
 # uname
 SunOS sparc 5.11 snv_98 sun4u sparc SUNW,Sun-Blade-1000
На Mac OS X
 # uname
 Darwin
 # uname -a
 Darwin macmini 10.6.0 Darwin Kernel Version 10.6.0: Wed Nov 10 18:13:17 PST 2010; root:xnu-1504.9.26~3/RELEASE_I386 i386
На Gentoo
 # uname
 Linux
 # uname -a
 Linux lenovo 2.6.36-gentoo-r5-libre #2 SMP PREEMPT Mar 15 23:04:54 MSK 2011 x86_64 Intel(R) Atom(TM) CPU N455 @ 1.666&nbsp;GHz GenuineIntel GNU/Linux

На Android
 # uname -a
 Linux localhost 2.6.32.9 #82 PREEMPT Sun Apr 10 15:28:28 EEST 2011 armv61 GNU/Linux

## Спасылкі 
*  (гл. GNU Coreutils)
* 
* 

Катэгорыя:Утыліты UNIX
Старуха

**Старуха** — гідронім.

## Гомельская вобласць 
* Возера Старуха, Нараўлянскі раён
* Возера Старуха, Петрыкаўскі раён

## Гл.таксама 
* Старык
Старуха (возера, Петрыкаўскі раён)

**Стару́ха** — возера ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі на левабярэжнай пойме ракі Прыпяць, за 25 км на захад ад горада Петрыкаў, за 3 км на паўднёвы захад ад аграгарадка Ляскавічы.

Плошча паверхні возера 0,4 км². Даўжыня 3,05 км, найбольшая шырыня 0,14 км. Даўжыня берагавой лініі 6,68 км. Катлавіна возера старычнага тыпу, у форме сярпа, моцна выцягнутая. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі вышынёй да 0,8 м, часткова пад хмызняком. Возера Старуха злучана ручаём з Прыпяццю.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-141. Выданне 1987 года. Стан мясцовасці на 1984 год.

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Гомельской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Морфометрические параметры озёр Гомельской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Петрыкаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Прыпяці
Карно

**Карно** — французскае прозвішча:
* Ален Карно — французскі кінарэжысёр
* Лазар Карно — французскі дзяржаўны дзеяч і навуковец
* Мары Франсуа Садзі Карно — французскі інжынер і палітык, прэзідэнт Францыі ў 1887—1894 гг.
* Нікала Леанар Садзі Карно — французскі фізік і матэматык

## Гл. таксама 
* Цыкл Карно
Старшы матрос

**Ста́ршы матро́с** — воінскае званне ў ВМФ (ВМС) шэрагу дзяржаў, у тым ліку ў Рэспубліцы Беларусь.

Прысвойваецца за ўзорнае выкананне службовых абавязкаў і ўзорную вайсковую дысцыпліну старшым і лепшым матросам, якія ў перыяд адсутнасці камандзіраў аддзяленняў замяняюць іх.

Ва Узброеных сілах Беларусі і Узброеных сілах Расіі званню *старшы матрос* адпавядае званне *яфрэйтар*.

У Ваенна-марскім Флоце СССР і марскіх часцях пагранічных войскаў званне існавала з 1946 года.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ваенна-марскія званні
Катэгорыя:Воінскія званні Узброеных сіл СССР
Катэгорыя:Воінскія званні Узброеных сіл Расіі
Катэгорыя:Воінскія званні Узброеных сіл Беларусі
Катэгорыя:Воінскія званні Узброеных сіл Польшчы
Старшы лейтэнант

[thumb|100px|[Пагон паручніка Рускай Імператарскай Арміі]]
[thumb|100px|[Пагон старшага лейтэнанта Савецкай Арміі]]
[thumb|100px|[Пагон першага лейтэнанта арміі ЗША]]
**Ста́ршы лейтэна́нт** ( — намеснік, ад *lieu* — месца і *tenant* — займае) — воінскае званне малодшага афіцэрскага саставу ва ўзброеных сілах і сілавых структурах шэрагу дзяржаў, уключаючы Рэспубліку Беларусь.

У арміі Вялікага Княства Літоўскага адпавядала званню «паручнік». У Расійскай імперыі званне існавала толькі на флоце ў 1907—1917 гадах. У СССР было ўведзена ў 1935 годзе і адпавядала званню «палітрук». Ва ўзброеных сілах Рэспублікі Беларусь надаецца лейтэнантам пры адпаведнасці службовай катэгорыі, па заканчэнні вызначанага тэрміну выслугі ў папярэднім званні і інш.

## Літаратура 
* 
* *Чаропка Станіслаў.* Станаўленне сістэмы знакаў адрознення ў арміі ВКЛ // Актуальные проблемы в изучении и преподавании общественно-гуманитарных дисциплин: сб. статей. — Витебск, 2012.

Катэгорыя:Воінскія званні
Катэгорыя:Воінскія званні Узброеных сіл Беларусі
Катэгорыя:Воінскія званні Узброеных сіл Расіі
Катэгорыя:Воінскія званні Узброеных сіл ЗША
Катэгорыя:Воінскія званні Узброеных сіл СССР
Старшы сяржант

[thumb|100px|[Пагон фельдфебеля Рускай Імператарскай Арміі]]
[thumb|100px|[Пагон старшага сяржанта Савецкай Арміі]]
**Ста́ршы сяржа́нт** — воінскае званне ва Узброеных Сілах Рэспублікі Беларусь і шэрагу іншых краін, па рангу вышэй за сяржанта і ніжэй за старшыну.

Ва Узброеных сілах СССР званне існавала з 1940 года. У Ваенна-марскім флоце яму адпавядала званне *галоўны старшына*.
Ва Узброеных Сілах Рэспублікі Беларусь надаецца лепшым сяржантам, якія праслужылі на сяржанцкіх пасадах не менш за год і пры прызначэнні на пасады, на якіх штатам прадугледжана званне старшага сяржанта.

Перад воінскім званнем ваеннаслужачага, які праходзіць ваенную службу ў гвардзейскай воінскай часці, на гвардзейскім караблі, дадаецца слова «гвардыі».
 
Да воінскага звання вайскоўца або грамадзяніна, які знаходзіцца ў запасе, які мае ваенна-ўліковую спецыяльнасць юрыдычнага або медыцынскага профілю, дадаюцца адпаведна словы «юстыцыі» або «медыцынскай службы».

## Вядомыя старшыя сяржанты 
* Андрэй Мікалаевіч Жук
* Мікалай Пятровіч Чэпік

## Літаратура 
* 
* Сержа́нт сяржа́нт // Русско-белорусский словарь для военных // Н. Н. Кривко, В. В. Пупко, В. К. Романцевич, С. Е. Танана; Под. ред. В. В. Язепчика, Н. Н. Кривко. — Мн.: БелЭн, 1996. — С. 375. — 447 с. — ISBN 985-11-0047-1.

Катэгорыя:Воінскія званні
Катэгорыя:Воінскія званні Узброеных сіл Беларусі
Катэгорыя:Воінскія званні Узброеных сіл Расіі
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2004

**Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2004** (14-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе ў Вышэйшай лізе) — чэмпіянат па футболе сярод беларускіх каманд 2004 года.

У турніры, які праходзіў у два кругі, удзельнічалі 16 каманд.

Чэмпіёнскі тытул упершыню пасля сямігадовага перапынку заваяваў клуб «Дынама» з Мінска (сёмы тытул у гісторыі клуба).

## Змены ў параўнанні з папярэднім сезонам 
### Клубы, якія выйшлі ў Вышэйшую лігу з Першай лігі 
* ФК «Лакаматыў» (Віцебск)
* ФК МТЗ-РІПА (Мінск)

### Клубы, якія страцілі месца ў Вышэйшай лізе па выніках сезона 2003 
* ФК «Лакаматыў» (Мінск)
* ФК «Маладзечна»

## Клубы-ўдзельнікі 

### Прадстаўніцтва па рэгіёнах 
У турніры прымалі ўдзел клубы з усіх абласцей краіны.

## Турнірная табліца 
## Вынікі матчаў 
Заўвагі. **1**. Пры роўнай колькасці ачкоў «Нафтан» змешчаны ў турнірнай табліцы вышэй за «Дарыду» дзякуючы большай колькасці перамог. 
**2**. Пры роўнай колькасці ачкоў МТЗ-РІПА змешчаны ў турнірнай табліцы вышэй за «Лакаматыў» па выніках дадатковага матча (4:1).
**3**. Пры роўнай колькасці ачкоў і перамог «Гомель» змешчаны ў турнірнай табліцы вышэй за «Тарпеда-СКА» дзякуючы перавазе ў вочных паядынках. 
**4**. У матчы «Зорка-ВА-БДУ» — МТЗ-РІПА (0:3) гасцям залічана тэхнічнае паражэнне (3:0) за ўдзел у гульні дыскваліфікаванага футбаліста.
**5**. У радках паказаны вынікі хатніх матчаў камандаў, у слупках — гасцявых.

### Дадатковы матч за права застацца ў Вышэйшай лізе 
Паколькі МТЗ-РІПА і «Лакаматыў» набралі аднолькавую колькасць ачкоў і толькі адна з іх павінна была пакінуць Вышэйшую лігу, 
то за права застацца ў Першай лізе быў праведзены адмысловы матч. У выніку, перамогу з лікам 4:1 атрымаў клуб МТЗ-РІПА і захаваў месца ў Вышэйшай лізе. 
«Лакаматыў» па выніках сезона страціў месца ў Вышэйшай лізе і адправіўся ў Першую лігу.

## Бамбардзіры 
2004
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2004 годзе
Катэгорыя:2004 год у футболе
Старшы прапаршчык

[thumb|100px|[Пагон заўрад-прапаршчыка Рускай Імператарскай Арміі]]
[thumb|100px|[Пагон старшага прапаршчыка Савецкай Арміі]]
**Ста́ршы пра́паршчык** — воінскае званне ва Узброеных Сілах Рэспублікі Беларусь (з 1992 года), а таксама ў войсках шэрагу дзяржаў, па рангу вышэй за прапаршчыка, але ніжэй афіцэраў.

Надаецца лепшым прапаршчыкам, якія праслужылі 5 гадоў, у тым ліку не менш як 1 год на пасадзе старшага прапаршчыка або афіцэра, а таксама за бездакорную службу прапаршчыкам на працягу 15 гадоў незалежна ад займаемай пасады. У Савецкай Арміі, берагавых частках і авіяцыі ВМФ СССР, пагранічных і ўнутраных войсках воінскае званне старшы прапаршчык уведзена ў 1981 годзе.

У арміі Вялікага Княства Літоўскага адпавядала званням *намеснік* або *таварыш*.

## Гл. таксама 
* Заўрад-прапаршчык

## Літаратура 
* 
* *Станіслаў Чаропка* Станаўленне сістэмы знакаў адрознення ў арміі ВКЛ // Актуальные проблемы в изучении и преподавании общественно-гуманитарных дисциплин: сб. статей. — Витебск, 2012.

Катэгорыя:Ваеннае кіраванне
Катэгорыя:Ваенная гісторыя
Катэгорыя:Воінскія званні
Катэгорыя:Воінскія званні Узброеных сіл Беларусі
Катэгорыя:Воінскія званні Узброеных сіл Расіі
Колер з іншых светаў

**«Колер з іншых светаў»** (, таксама «Касмічны колер», «Колер з космасу», «Ззянне звонку») — напісанае ў сакавіку 1927 года апавяданне амерыканскага пісьменніка Говарда Філіпса Лаўкрафта. Твор сумяшчае ў сабе элементы жахаў і навуковай фантастыкі. Сам Лаўкрафт лічыў «Колер…» сваім лепшым творам. Апавяданне было ўпершыню апублікавана праз паўгода пасля напісання — у вераснёвым нумары часопіса Amazing Stories.

Твор апісвае жудасныя падзеі, якія здарыліся з сям'ёй амерыканскіх фермераў пасля падзення загадкавага метэарыта. Асноўны прыём апавядання — колер, нябачаны раней для чалавецтва (адгэтуль і назва). Гэта адлюстроўвае адну з галоўных ідэй Лаўкрафта — наяўнасць нейкіх рэчаў за гранню людскага разумення і пазнання і мізэрнасць чалавечых ведаў пра Сусвет.

## Спасылкі 
* Арыгінальны тэкст 

Катэгорыя:Кнігі 1927 года
Катэгорыя:Апавяданні
Катэгорыя:Літаратурныя творы на англійскай мове
Эсперанта-бібліятэкі

**Эсперанта-бібліятэка** — зборы кніг, брашур, часопісаў, а таксама іншых носьбітаў інфармацыі (такіх як відэакасеты, аўдыёзапісы і іншае) на мове эсперанта, дасягальныя для карыстання і вывучэння прыватнымі асобамі. Часцей за ўсё падобныя бібліятэкі ўзнікаюць з прыватных калекцый.

Улічваючы адносна слабае развіццё рынка літаратуры на эсперанта і значную распаўсюджанасць яго носьбітаў па ўсім свеце (што часта робіць складаным доступ да неабходнай літаратуры), эсперанта-бібліятэкі граюць важную ролю ў эсперанта-руху, як для прадастаўлення доступу да асобных рэдкіх выданняў, так і для ажыццяўлення навуковых даследаванняў у галіне эсперанталогіі і гісторыі эсперанта.

## Гл. таксама 
* Бібліятэка Гектара Ходлера

Катэгорыя:Эсперанта
Катэгорыя:Літаратура на эсперанта
Старуха (возера, Нараўлянскі раён)

**Старуха** — возера ў Нараўлянскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі на правабярэжнай пойме ракі Прыпяць, за 7 км на паўднёвы ўсход ад горада Нароўля, каля вёскі Канатоп.

Плошча паверхні 0,42 км². Даўжыня 3,07 км. Найбольшая шырыня 0,15 км. Даўжыня берагавой лініі 7,3 км. Катлавіна возера з’яўляецца часткай старарэчча Прыпяці, серпападобнай формы, моцна выцягнутая. Схілы катлавіны вышынёй 2—3 м, пад хмызняком. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі нізкія, вышынёй 0,2 м. Пратокамі злучана з возерам Бярозавы Старык і ракой Прыпяць.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, лешч, гусцяра, плотка, краснапёрка, лінь, уюн звычайны, акунь, судак і іншыя віды рыб. Расце вадзяны арэх плывучы, занесены ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Ліст карты М-35-12. Выданне 1989 года. Стан мясцовасці на 1986 год.

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Гомельской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Морфометрические параметры озёр Гомельской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Нараўлянскага раёна
Катэгорыя:Басейн Прыпяці
Музычная культура эсперанта

**Музычная культура эсперанта** — песні, якія напісаны, запісаны і выкананы на эсперанта. Веданне мовы і музычны ўзровень эсперанта-артыстаў вельмі адрозніваюцца. Некаторыя з іх, не размаўляючы на мове, пяюць, вывучыўшы тэкст на памяць. Таксама магчыма сустрэць эсперанта ў папулярнай музыцы.

## Вядомыя эсперанта-групы 
* Dolchamar
* Kaj Tiel Plu
* Persone

## Вядомыя песні 
* *Ĉu vi pretas?!* — Dolchamar, якая стала першай афіцыйна запісанай хіп-хоп песняй на эсперанта.
* La espero — традыцыйны гімн эсперанта-руху, у аснове якога ляжыць аднайменны верш Людвіга Заменгофа.
* *La bamba* — перакладзеная на эсперанта мексіканская народная песня, папулярная сярод эсперантыстаў падчас моладзевых эсперанта-сустрэч. Падчас яе выканання танцуючыя, абняўшы за плечы суседзяў, ствараюць круг і шагаюць улева ці ўправа. У сярэдзіне круга таксама танчаць некалькі чалавек, і дзеля таго каб ім самім стаць у круг, неабходна тры разы пацалаваць выбранага чалавека з гэтага круга, пасля чаго яны мяняюцца месцамі. Танец нарадзіўся ў 1982 годзе падчас 38 Міжнароднага моладзевага кангрэса эсперанта. Папулярнасць песні стала прычынай яе зацвярджэння як афіцыйнага гімна TEJO у 1990 годзе. Але пазней гэтае рашэнне было анулявана.

## Арганізацыі 
* EUROKKA (Esperanto-Universala-Rok-Organizo, Kolektiva Komunik-Asocio; Сусветная эсперанта-асацыяцыя рок-музыкі) — эсперантысцкая арганізацыя рок-музыкі.
* Vinilkosmo — лэйбл эсперанта-музыкі.

## Спасылкі 
### Эсперанта-музыка 
*  Kantaro-Vikio — вікі збораў песень на эсперанта
*  Эсперанта-музыка ў сеціве
*  Эсперанта-музыка
*  Этнічная музыка па эсперанта 
* Эсперанта-музыка ТБ 
* Эсперанта-музыка на lernu.net 

### Арганізацыі 
* Старонка EUROKKA
* Старонка Vinilkosmo

### Іншыя 
* Парады па перакладу песень на эсперанта

Катэгорыя:Эсперанта
Катэгорыя:Культура эсперанта
Пухавічы

Назву **Пу́хавічы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Пухавічы — вёска ў Віцебскім раёне
* Гомельская вобласць
** Пухавічы — вёска ў Жыткавіцкім раёне
* Мінская вобласць
** Пухавічы — вёска ў Пухавіцкім раёне

## Іншае 
* Пухавічы — чыгуначная станцыя ў горадзе Мар’іна Горка
Марат Генадзьевіч Жылінскі

**Мара́т Гена́дзьевіч Жылі́нскі** (нар. , в. Ухвала, ) — кандыдат гістарычных навук, дацэнт, рэктар Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (2014—2018), дэпутат Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага Сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання.

## Біяграфія 
У 1994 годзе паступіў у Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя М. Горкага на гістарычны факультэт па спецыяльнасці «гісторыя і сацыяльна-палітычныя дысцыпліны».

У 1998 годзе паступіў у аспірантуру БДПУ імя М.Танка і паспяхова скончыў яе ў 2001 годзе. Абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму: «Адукацыя на акупаванай тэрыторыі Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны (чэрвень 1941 — ліпень 1944 гг.)» (2002), мае званне дацэнта (2006). Марат Жылінскі займаў наступныя пасады: асістэнт кафедры айчыннай і сусветнай гісторыі БДПУ імя М.Танка (2001—2003), намеснік дэкана па навучальнай працы БДПУ імя М.Танка (2003—2004), дацэнт кафедры айчыннай і сусветнай гісторыі БДПУ імя М.Танка (2004—2006), навуковы сакратар Інстытуту гісторыі НАН Беларусі (2006—2011). У красавіку 2011 года Жылінскі прызначаны на пасаду намесніка дырэктара Інстытута гісторыі НАН Беларусі па навуковай працы. 24 верасня 2012 года абраны дэпутатам Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага Сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання па Каліноўскай выбарчай акрузе № 108 горада Мінска.

З 2022 года рэктар Універсітэта НАН Беларусі.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковая дзейнасць Марата Жылінскага накіравана на вывучэнне гісторыі Беларусі ў гады Другой сусветнай і Вялікай Айчыннай войнаў. За падрыхтоўку ў складзе аўтарскага калектыву навучальнага дапаможніка для агульнаадукацыйнай і вышэйшай школы «Великая Отечественная война советского народа (в контексте Второй мировой войны)» стаў лаўрэатам стыпендыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2006). У 2009 годзе ўзнагароджаны Граматай Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь. Узнагароджаны юбілейным медалём «65 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» (2011).
Марат Жылінскі — Аўтар 86 навуковых публікацый, у тым ліку 7 манаграфіяў (з іх 6 у сааўтарстве), 2 зборнікаў дакументаў, 7 падручнікаў і вучэбных дапаможнікаў (у сааўтарстве).

Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання
Катэгорыя:Вучоныя Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі БДПУ імя Максіма Танка
Катэгорыя:Рэктары Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь
Марк Фурый Каміл

[thumb|200px|злева|Партрэт са зборніка біяграфій[Promptuarii Iconum Insigniorum (1553)]]
**Марк Фурый Каміл** (; каля 446—365 да н.э.) — рымскі вайскавод, патрыцый з паходжання. Паводле Лівія і Плутарха, быў чатыры разы ганараваны трыумфам, пяць разоў быў дыктатарам, а за перамогу над галамі быў названы «другім заснавальнікам Рыма».

Катэгорыя:Палітыкі Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Военачальнікі Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Памерлі ад чумы
Катэгорыя:Фурыі
Катэгорыя:Рымскія дыктатары
Старое Сяло (Віцебскі раён)

**Старое Сяло** — вёска ў Лятчанскім сельсавеце Віцебскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 24 кіламетры ў напрамку на паўночны захад ад Віцебска, на аўтамабільнай дарозе  Віцебск — Шуміліна; Чыгуначная станцыя Старое Сяло на лініі Віцебск — Полацк.

## Гісторыя 
У пачатку XVI стагоддзя вядома як баярская ўласнасць у Віцебскім павеце Вялікага Княства Літоўскага. У 1523 годзе баярыня А. Мастычына і яе сын Ю. Сянкевіч прадалі Старое Сяло віцебскаму ваяводу і каралеўскаму маршалку І. Б. Сапегу. З XVIII стагоддзя маёнтак Лускінаў, у склад якога ўваходзілі таксама вёска Плетніца і Запруддзе. У 1846 годзе ў Старым Сяле дзейнічала крупадзёрка, вадзяны млын, кузня, карчма, штогод адбываліся кірмашы, з 1865 года — народнае вучылішча, з 1886 года — валасное праўленне, паштовая станцыя, школа.

З 20 жніўня 1924 года цэнтр Старасельскага сельсавета Лосвідскага раёна, з 29 кастрычніка 1924 года ў Кузняцоўскім раёне, з 26 сакавіка 1927 года ў Віцебскім раёне.

У часы Вялікай Айчыннай вайны пад нямецкай акупацыяй. З лета 1941 года  ў вёсцы дзейнічала група падпольшчыкаў на чале з П. К. Ляхоўскім.

З 22 жніўня 1960 года Старое Сяло ў складзе Лятчанскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 481 жыхар, 125 двароў (1941)
* 611 жыхароў, 245 двароў (1969)
* 534 жыхары, 224 двары (2001)

## Інфраструктура 
* Сярэдняя школа
* Клуб
* Аддзяленне сувязі

## Помнікі гісторыі і культуры 
* Помнік землякам, якія загінулі ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
* Каля вёскі археалагічны помнік Старое Сяло — гарадзішча днепра-дзвінскай культуры, селішча і 3 курганныя могільнікі. — , 

## Вядомыя асобы 
* Генадзь Якаўлевіч Бяляеў (нар. 1939) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі машынабудавання. Кандыдат тэхнічных навук (1975), дацэнт (1978), прафесар (1998).

## Літаратура 
* 
* Список населённых мест Витебской губернии / Под ред. А. П. Сапунова. — Витебск: Витеб. губ. стат. ком. и Губ. типо-лит., 1906.
* 
*  Ліст карты N-36-36. Выданне 1991 года. Стан мясцовасці на 1987 год.

Катэгорыя:Населеныя пункты Віцебскага раёна
Спіс дэпутатаў Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання

**Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь пятага склікання** — беларускі парламент, абраны на парламенцкіх выбарах 23 верасня 2012 года. У гэты дзень былі абраныя 109 дэпутатаў з 110. У Навабеліцкай акрузе (№36) адзіны кандыдат не набраў неабходнай колькасці галасоў, дэпутат ад гэтай акругі быў даабраны пазней.

5
Фазан звычайны

**Фазан**, таксама **Бажан** (*Phasianus colchicus*) — птушка з сямейства фазанавых, атрада курападобныя. Адносіцца да адамашненых птушак і з’яўляецца распаўсюджаным аб’ектам палявання.

## Апісанне 
Самцы буйнейшыя за самак. Даўжыня цела 53—89 см (у самцоў больш за 66 см), хвост 20—47 см (у самцоў больш за 35 см), размах крылаў 70—90 см (у самцоў больш за 80 см), маса да 1,7—2,0 кг. У абодвух полаў доўгі хвост, які звужаецца на канцы, больш доўгі ў самца. Розныя асобіны могуць адрознівацца тонам апярэння, а ў самца можа быць або адсутнічаць белы ашыйнік. На галаве звычайнага фазана, у адрозненне ад астатніх родаў фазанаў, застаецца без пер’я толькі кольца вакол вачэй. Вельмі доўгі, клінаваты хвост — з 18 звужаных да канца пёраў.

## Пашырэнне 
Насяляе адкрытыя ландшафты з купінамі расліннасці, палі і цалінныя лугі, рачныя даліны з густымі зараснікамі, зарослыя яры і ўскрайкі невялікіх дрэвастояў з густым падлескам паблізу вадаёмаў. У горы пранікае па рачных далінах да вышыні 500—700 м.

Першапачаткова азіяцкі від, інтрадуцыраваны ў іншых частках свету. Прыродны арэал — ад Каўказа і Малой Азіі да даліны Амура, Японіі і Тайваня. Інтрадуцыраваны таксама ў Еўропе, Паўночнай Амерыцы, на Гаваях і ў Новай Зеландыі.

## Асаблівасці біялогіі 
Харчуюцца на зямлі, часта адпачываюць і начуюць на дрэвах.

Гняздо ў ямцы пад прыкрыццем травы альбо галін, высцілка з сухой травы (тоўстай у аснове і тонкай у высцілцы). У пачатку выседжвання даволі правільнай формы, але матэрыял выступае за гняздо. Выпадкова гняздзіцца на мурах руін, парослых расліннасцю, вельмі рэдка — у гнёздах іншых птушак або вавёрак, на дрэвах.

Яйкі (звычайна 8-12, вялікія кладкі могуць быць знесены 2 самкамі), крыху падоўжаныя з завостраным вузейшым канцом, без плям, аліўкава-карычневыя, аліўкавыя, карычневыя або шэрыя. Памеры: 45 х 36 мм.

## Падвіды 
* *Ph. c. colchicus* — Малая Азія і Каўказ;
* *Ph. c. septentrionalis* — ад Паўночнага Каўказа да Каспійскага мора, дэльты Волгі і Урала;
* *Ph. c. talischensis* — ад паўночна-ўсходніх раёнаў Каўказа да паўднёва-заходніх берагоў Каспійскага мора;
* *Ph. c. torguatus* (*P. c. pallasi*) — усходняя і паўднёвая часткі Кітай.

Гібрыды розных азіяцкіх падвідаў (адрозніваюць 9) сустракаюцца ў Еўропе.

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X

Катэгорыя:Птушкі Еўразіі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Птушкі на марках
Катэгорыя:Фазанавыя
Шэрая курапатка

**Шэрая курапатка** (*Perdix perdix*) — шырока распаўсюджаны від з роду курапатак. Цяжка адрозны ад іншага віду, барадатай курапаткі. Аб’ект палявання.

## Апісанне 
Прадстаўнікі віду — сярэдняй велічыні курапаткі. Даўжыня цела 28-35 см, размах крылаў 45-55 см.

Дзюба і ногі цёмнага колеру. Верхняя частка апярэння рабая, карычневага колеру, бакі і хвост рудыя. Шпоры на нагах адсутнічаюць. Палавыя адрозненні зводзяцца толькі да таго, што самкі афарбаваныя крыху святлей. Каштанавага колеру пляма на грудзях больш выразная ў самцоў і адсутнічае ў маладых. У палёце бачныя рулявыя пёры ржавага колеру.

## Пашырэнне 
Арэал: Еўропа (акрамя поўначы і цэнтральна-паўднёвай часткі Пірэнейскага паўвострава), Малая Азія, Цэнтральная Азія. Насяляе палі (ахвотней з групамі кустоў на межах), лугі і ўзгоркі з высокай расліннасцю, стэпы і лесастэпы, маладыя лясы (5-15 гадоў), дзюны, берагі рэк і азёр. На Каўказе пранікае далінамі ў горы да вышыні каля 2700 м. На Беларусі звычайны аселы і часам качуючы від, але з вельмі зменлівай колькасцю па гадах.

## Асаблівасці біялогіі 
Гняздо ў ямцы, высланай сухой травой і лісцем (спарадычна пер’ем самкі) у выглядзе правільнага паўшар’я, схаванае сярод раслін (у сельскагаспадарчых пасевах звычайна на межах, у канюшыне, люцэрне, радзей у збожжы).

На асцерагаючы, прарэзлівы крык усе птушкі чародкай узлятаюць амаль адначасова. Калі небяспеку відаць здаля, хутка і скрытна адбягаюць.

Яйкі (звычайна 10-20; кладкі, большыя за 24 яйкі, — ад 2 самак) крыху падоўжаныя з завостраным вузейшым канцом, шэра-аліўкавыя альбо карычнева-аліўкавыя з моцным бляскам. Памеры: 35 х 27 мм.

## Падвіды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X

Катэгорыя:Курапаткі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Дзічына
Фламінга звычайны

**Фламінга звычайны**, фламінга ружовы (*Phoenicopterus roseus*) — птушка з роду фламінга.

## Апісанне 
Даўжыня цела 120—145 см, размах крылаў 130—165 см. Птушкі дасягаюць масы 3,4-4 кг. Самка меншая за самца.

Апярэнне ў дарослых самцоў і самак пяшчотна-ружовага колеру, крылы пурпурова-чырвоныя, махавыя — чорныя. Без пер’я — аброць і кольца вакол вачэй — чырвоныя. Дзюба ў асноўнай частцы — ружовая, на канцы — чорная. Маладыя птушкі бруднавата-шэрыя, з ружовым налётам. На кожнай назе па 4 пальцы. У палёце выцягвае шыю і ногі. Голас: гучнае, прарэзлівае «крок, грок», крыху падобнае да гогату гусей.

## Пашырэнне 
Арэал разарваны, з лакальнымі калоніямі ў паўднёвых Іспаніі і Францыі, на Сардзініі, узбярэжжах Каспійскага мора, у Малой і Паўднёвай Азіі, на захадзе Пакістана, у Афрыцы, на астравах Зялёнага Мыса, Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыцы, на Антыльскіх і Галапагоскіх а-вах. Сустракаецца ў дэльтах рэк, неглыбокіх, часта салёных азёрах, па берагах марскіх заток або на астравах сярод разліваў вады.

Паўднёвыя папуляцыі — аселыя, еўрапейскія — часткова аселыя, сярэднеазіяцкія — пералётныя, астатнія — аселыя. Залятае ў большасць еўрапейскіх краін, нават у Нарвегію, Швецыю, Фінляндыю. У некаторыя гады сустракаецца часцей (гэта могуць быць птушкі, якія ўцяклі з няволі). На Беларусі вельмі рэдкі, выпадкова залётны від.

Месца зімовак: паўднёвае ўзбярэжжа Каспійскага мора, Блізкі Усход, Паўднёвая Еўропа, Афрыка, Цэнтральная і Паўднёвая Амерыка.

## Асаблівасці біялогіі 
Гняздуе калоніямі. Гняздо — куча, выступаючая з вады, зробленая з ілу і водных раслін. Латок без высцілкі.

Яйкі (2-3) авальна-падоўжаныя з завостраным канцом, аліўкава-зялёныя з налётам вапны. Памеры: 88,5 х 54,5 мм.

## Падвіды 
* *Ph. r. roseus* — Паўднёвая і Усходняя Еўропа, Сярэдняя Азія, Малая Азія, паўднёвы захад Індыі, Афрыка;
* *Ph. r. ruber* — цэнтральная частка Паўночнай Амерыкі, архіпелаг Галапагос.

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X

Катэгорыя:Фламінгавыя
Катэгорыя:Птушкі Еўразіі
Катэгорыя:Птушкі Афрыкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1811 годзе
Эсперанта-фільм

**Эсперанта-фільм** — фільм, зняты на мове эсперанта. Знята вялікая колькасць кароткамятражных фільмаў на эсперанта, але поўнамятражных фільмаў усяго чатыры. Акрамя гэтага, у шэрагу папулярных фільмаў эсперанта ужываецца ў асобных дыялогах.

У 2011 годзе ў Сан-Паўлу адбыўся першы кінафестываль на эсперанта.

## Паўнаметражныя эсперанта-фільмы 
Першы паўнаметражны эсперанта-фільм быў зняты Atelier Mahé у 1964 годзе ў Францыі і называўся «Трывогі» (). Яго працягласць каля адной гадзіны. У сюжэце прысутнічае забойства.

Другім паўнаметражным эсперанта-фільмам стаў «Інкуб»  (), малабюджэтны чорна-белы фільм жахаў. Ён быў зняты ў 1965 годзе ў ЗША. Рэжысёрам быў Леслі Стывенс, вядомы канадскі актор Уільям Шэтнер зыграў галоўную роль у фільме. Эсперантысты прызнаюць мастацкую каштоўнасць фільма, але адзначаюць шэраг памылак у вымаўленні актораў.

Два іншых паўнаметражных фільма зняты ўжо ў XXI стагоддзі: 

«Герда знікла» () — дэтэктыўны фільм 2006 года, заснованы на аднаіменнай кніге Клода Пірона.

«Бацька» () — драматычны фільм 2007 года, заснаваны на творы японскй літаратуры 1907 года. Абодва фільмы зняты бразільскай кінакампаніяй Imagu-Filmo.

## Дакументальныя фільмы 
Пра эсперанта зняты шмат дакументальных фільмаў і кінахронік:

## Відэакурсы 
Створана шмат відэакурсаў дла навучання на эсперанта. Сярод іншых вылучаюцца:
* Мазі ў Гондаландзіі (, 1986) і Мазі вяртаецца (, 1989) — мультыплікацыйны курс для дзяцей, заснаваны на першапачаткова англійскай версіі.
* Пашпарт да ўсяго свету (, 2002) — курс эсперанта, які складаецца з пятнаццаці 30-хвілінных урокаў.

## Зноскі 
## Спасылкі 
*  Эсперанта і кіно
*  Спіс эсперанта-фільмаў
*  *Senmova* — кароткаметражны эсперанта-фільм 2010 год
* Ĉapeloj — першы анімацыйны эсперанта-фільм
* Нямецкі кінафестываль 2013 — прысвечаны 125-годдзю эсперанта.

Катэгорыя:Эсперанта
Катэгорыя:Фільмы на эсперанта
Бакланы

**Бакланы** (*Phalacrocorax*) — род птушак сямейства бакланавых.

Шырока распаўсюджаныя па ўсім свеце з вялікай біялагічнай разнастайнасцю ў трапічным і ўмераным клімаце. Насяляюць марскія узбярэжжы кантынентаў і астравоў, селяцца таксама па берагах рэк, азёр, на забалочаных тэрыторыях.

Сілкуюцца ў асноўным рыбай (мойва, анчоусы, селядцы, сардзіны), але могуць ужываць у ежу малюскаў, ракападобных і галавоногіх. Бакланы, якія жывуць на астравах, сілкуюцца рыбай, жабамі, воднымі насякомымі, марскімі змеямі і чарапахамі.

Марскую птушку, вядомую сваім рыбалоўным майстэрствам, тысячы гадоў сяляне выкарыстоўвалі для лоўлі рыбы ў рэках і азёрах па ўсім Кітаі, перавязваючы ёй горла, каб баклан не змог праглынуць буйную рыбу. Калісьці папулярнае рамяство цяпер ужо страціла сваю актуальнасць і развіваецца як атракцыён для турыстаў. 

## Спасылкі 
* Howard, L. 2003. «Phalacrocoracidae» (On-line), Animal Diversity Web. Accessed November 27, 2006 

Катэгорыя:Бакланавыя
Катэгорыя:Роды птушак
Баклан вялікі

**Вялікі баклан** (*Phalacrocorax carbo*) — марская птушка з роду бакланаў (*Phalacrocorax*).

## Знешні выгляд 
Мажная птушка з перапончатымі лапамі, доўгай шыяй, выгнутай дзюбай і вялікім чорным чубком. Афарбаванне чорнае з зеленаватым адценнем, горла і шчокі белыя. Часам у дарослых галава і шыя шэрыя. Маладыя птушкі шэра-бурыя з белым жыватом.
* Даўжыня цела самцоў ад 88 да 91 см, самак — 80 — 90 см.
* Размах крылаў у самцоў 1,27 — 1,56 м, у самак 1,25 — 1,5 м.
* Даўжыня крыла самца 33 — 38 см, самкі — 32,5 — 36,5 см.
* Даўжыня дзюбы у самца 5,9 — 7,5 см, у самкі — 5,2 — 6,2 см
* Вага птушак ад 1,8 да 3,0 кг.
 
Хвост круглявы, з 14 жорсткіх рулявых пёраў.

## Пашырэнне 
 Беларусі, 1996.]]
Арэал: Ісландыя, Фарэрскія астравы, Ірландыя, Брытанскія, Шэтландскія і Аркадскія астравы, паўночная Францыя, Галандыя, Германія, Данія, Скандынавія, Паўднёвая і Цэнтральная Еўропа, Малая Азія, лакальна сутракаецца ў Цэнтральнай, Усходняй і Паўднёвай Азіі, Індыя, Кітай, Японія, Лабрадор, Грэнландыя, Новая Шатландыя, усходняя частка Паўночнай Амерыкі, большая частка Афрыкі, Аўстралія, Тасманія, Новая Зеландыя, астравы Чатэм. У Беларусі з канца 1980-х гадоў адзначаецца гнездаванне і хуткі рост колькасці.

Сустракаецца на азёрах, рыбных сажалках, вялікіх рэках, лагунах, прыбярэжных вадаёмах мораў. Гнездавыя біятопы: старыя дрэвастоі паблізу вялікіх па плошчы вадаёмаў, астравы, парослыя дрэвамі, часам утварае калоніі на зямлі або скалах.

Рэгулярныя пералёты прадпрымаюць толькі цэнтральна-еўрапейскія, амерыканскія, цэнтральна- і ўсходнеазіяцкія папуляцыі. Астатнія аселыя.

Месца зімовак: басейн Міжземнага мора, Францыя, Галандыя, Швейцарыя, Паўднёвая Азія, Малая Азія, Блізкі Усход.

## Асаблівасці біялогіі 
Добра плавае і нырае. Корміцца рыбай, можа шкодзіць рыбнай гаспадарцы.

Гняздуецца ў калоніі. Гняздо з галін, на высокіх дрэвах або на зямлі, выслана зялёными лістамі дрэў або воднымі раслінамі. Часам займаюць гнёзды чапляў.

Яйкі 3-6, моцна падоўжаныя з тупым вузейшым канцом, бледна-блакітна-зеленаватыя, густа забруджаныя белым вапнавым налётам, а таксама з карычневымі плямкамі ад водных раслін высцілкі. Памеры: 65 х 41 мм.

## Літаратура 
* 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X

Катэгорыя:Бакланавыя
Катэгорыя:Птушкі Еўразіі
Катэгорыя:Птушкі Афрыкі
Катэгорыя:Птушкі Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Птушкі Аўстраліі
Катэгорыя:Птушкі Новай Зеландыі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Птушкі на марках