Віцьба

**Ві́цьба** — рака Беларусі, ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці, левы прыток ракі Дзвіна.

## Назва 
На думку У. Ніканава, гідронім Віцьба можа паходзіць ад слав. *віцца* або ад агульнаіндаеўрап. *ud* «вада».

На думку В. Жучкевіча, у аснове назвы Віцьба тэрмін *віць* «вільготнае месца, багна» у спалучэнні з фармантам *-ба*, які надае прыналежнасць да месца. У тапаніміі Беларусі гэты тэрмін сустракаецца неаднаразова. Прыкладна ў тым жа сэнсе тлумачаць тэрмін у сувязі з наяўнасцю ў Балгарыі такіх жа назваў (р. Віт).

На думку У. Тапарова, назва балцкага паходжання. Найраней засведчаная форма «Відба» дае падставы аднавіць стадыі эвалюцыі гідроніма ў часе: *Відба < *Vid-ъp- < *Vid-up-* «Сярэдняя рака». Назва Віцебска у такім выпадку ўзыходзіла б да словазлучэння тыпу **Vid-ъp-ьskъ gorodъ*. Рэканструяваная форма *Vid-up-, на думку Тапарова, адпавядае літоўскім гідронімам тыпу *Vidupė, Vidupis* (літ. *upė* «рака»), сустракаюцца неаднаразова; *Vidauja, Videnis, Vidinkstas*. За межамі Беларусі такога ж паходжання, што і Віцьба, назва ракі Выцебець (< Віцебець) на Верхнім Павоччы. Сувязь з *vid-* пацвярджае суседства ракі Выцебець з ракой Сярэдняя.

На думку А. Рогалева, у аснове назвы старажытны корань *віт-*, які мае значэнне «вада», «вільгаць» і выяўляецца на прасторах, дзе распаўсюджаны індаеўрапейскія і фіна-угорскія мовы.

На думку У. Васільева, назва ракі паходзіць ад ўсходнеславянскай лексемы **vitьba*: ад праслав. **viti* «віць» з суфіксам *-ьba*.

На думку В. Шадыры і Р. Аўчыннікавай, гідронім Віцьба паходзіць ад фіна-угорскага *віт* «вада».

На думку С. Файнбарка, назва вельмі старажытнага паходжання. Тапааснова і тапафармант звязаныя з уральскім *wetti, иде* «шлях, дарога» і *ба, бі, бу, бы* «рака, вада».

На думку А. Сапунова, рака Віцьба атрымала назву ад лукавін: пры цячэнні паміж ярамі яна мусіла віцца.

На думку Ю. Трусмана, назва ракі паходзіць ад фінскага *viettävä* «спадзісты, спусцісты» або ад ліўскага *viidöb* «павозка, воз», ліўскага *viid*, фінскага *viedä* «вадзіць, весці».

Паводле Ю. Покарнага, ад індаеўрапейскага *ṷeidh-, ṷidh-* «аддзяляць» паходзяць ст.-інд. *vídhyati* «пратыкае», *vidhú-* «самотны», *vihurá-* «асобны», лац. *dīvidō* «аддзяляць», літ., лтш. *vidus* «унутранасць», літ. *vidurys* «сярэдзіна» і інш..

## Гідраграфія 
Даўжыня ракі — 33 км. Пачынаецца за 3 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Паддуб’е, цячэ ў межах паўночна-заходніх схілаў Віцебскага ўзвышша. Асноўныя прытокі: Горнаўка (злева) і Сільніца (справа), у межах Віцебска ўпадае ручай Дунай (злева). У ніжнім цячэнні на працягу 5 км цячэ ў межах Віцебска, дзе і ўпадае ў Заходнюю Дзвіну. У сутоках, паводле Віцебскага летапісу, у 974 годзе быў заснаваны горад. Назва ракі і дала найменне гораду.

Рэчышча Віцьбы звілістае. У межах Віцебска рукавы ўтвараюць 3 астравы. На берагах і астравах ракі створана зона адпачынку, у якую ўваходзіць парк імя Фрунзэ, парк імя 40-годдзя УЛКСМ. На правым беразе размешчаны Батанічны сад. Берагі ракі злучаныя аўтамабільнымі і пешаходнымі мастамі.
thumb|left|Зона адпачынку з астравамі
]]

У пойме ракі вадасховішча Тулава. У басейне ракі знаходзяцца азёры Абухаўскае і Талыні.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Рака Віцьба 
* 

Катэгорыя:Прытокі Заходняй Дзвіны
Катэгорыя:Рэкі Віцебскага раёна