open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Эстадас

**Эстадас** (**Зямля Штатаў**, ) — востраў ва ўсходняй частцы архіпелага Вогненная Зямля. Уваходзіць у склад Аргенціны. Плошча — 530 км². З 1991 г. мае запаведны статус. На Лос-Эстадасе знаходзіцца аргенцінская ваенная база.

## Геаграфія 
Востраў Эстадас знаходзіцца на паўднёвым захадзе Атлантычнага акіяна за 30 км на ўсход ад вострава Вогненная Зямля, за 2291 км на паўднёвы захад ад Буэнас-Айрэса, сталіцы Аргенціны. Даўжыня — 62,6 км. Шырыня — ад 17,5 км да 578 м.

Востраў уяўляе сабою шэраг старажытных горных масіваў вулканічнага паходжання, злучаных кароткімі пярэсмыкамі. Найвышэйшая з гор паднімаецца да 823 м. Берагавая лінія моцна парэзана глыбокімі залівамі, бухтамі і фіёрдамі. Берагі надзвычай стромкія. На востраве ёсць кароткія рэкі і азёры ледавіковага паходжання.

Клімат вострава на поўначы больш мяккі і вільготны, чым на поўдні, што тлумачыцца пануючымі марскімі плынямі. Сярэднегадавая колькасць ападкаў перавышае 2000 мм. Частая смуга стварае дрэнную бачнасць. Узімку на вяршынях гор можа ўтварацца снежны покрыў. Улетку сярэдняя тэмпература трымаецца каля 15 °C.

## Прырода 
Флора вострава адрозніваецца некаторай разнастайнасцю. Схілы гор пакрыты нізкім букавым лесам. Сустракаюцца зараснікі калючых хмызнякоў, у тым ліку барбарысу, папараці, розныя віды моху і лішайнікаў.

Фаўна прадстаўлена пераважна марскімі птушкамі і цюленямі. На поўдні існуе некалькі буйных калоній пінгвінаў. Дзякуючы дзейнасці чалавека на Эстадас трапілі козы і алені.

## Гісторыя 
У 1981 г. падчас раскопак на поўначы вострава было выяўлена старажытнае паселішча, якое існавала ў другой палове 1 тысячагоддзя да н. э. — пачатку 1 тысячагоддзя н. э. Мяркуецца, што яго стварылі перасяленцы з Вогненнай Зямлі. Аднак у пазнейшы перыяд Эстадас быў пакінуты. Зноў адкрыты 25 снежня 1615 галандскай экспедыцыяй на чале з В. К. Схаўтэнам. Першаадкрывальнікі палічылі востраў паўночным ускрайкам невядомай Паўднёвай зямлі. У 1619 г. і 1623 г. абследаваны іспанскай і французскімі экспедыцыямі. Толькі ў 1643 г. было канчаткова ўсталявана, што Эстадас з’яўляецца востравам.

З XVIII ст. востраў прыцягваў здабытчыкаў ластаногіх і пінгвінаў. У 1823 г. аргенцінскі прадпрымальнік адчыніў на Эстадасе лесапільны завод. У 1828 г. аргенцінскі ўрад прыняў пастанову аб каланізацыі Эстадаса і суседніх Фалклендскіх астравоў. Быў пабудаваны невялікі рыбалоўны порт. Але да 1832 г. аргенцінская калонія была пакінута. Новая няўдалая спроба каланізацыі адбылася ў пачатку XX ст. Нягледзячы на гэта, у 1884 г. урад Аргенціны ўключыў востраў у склад сваёй дзяржавы. Тут быў пабудаваны маяк, узгаданы ў адным з твораў Жуля Верна. У 1936 г. Эстадас перададзены пад кіраванне ВМС Аргенціны. На востраве да нашых дзён існуе невялікая ваенная база.

У 1991 г. востраў атрымаў запаведны статус. Улетку наведваецца турыстамі.

## Спасылкі 
* isladelosestados.net 
* La Reserva de la Isla de los Estados 
* Reserva Provincial Isla de los Estados

Катэгорыя:Астравы Атлантычнага акіяна
Катэгорыя:Астравы Аргенціны
Эстадас
Сабор Антверпенскай Божай Маці

**Сабор Антверпенскай Божай Маці** (, ) — рымска-каталіцкая прыходская царква ў Антверпене, Бельгія. Цяпер належыць епархіі Антверпена. Сабор Антверпенскай Маці Божай быў закладзены ў 1352 г., і хоць першы этап быў скончаны ў 1521 годзе, будаўніцтва сабора па гэты дзень лічыцца «незавершаным». Спраектаваны ў гатычным стылі, архітэктарамі Жанам і Петэрам Амелі. Утрымлівае шэраг значных работ вядомага мастака ў стылі барока Пітэра Паўля Рубенса, а таксама карціны такіх мастакоў, як Ота ван Веен, Якаб дэ Бакер і Марцін дэ Вос.

## Гл. таксама 
* «Фландрыйскі сабака»
* Спіс самых высокіх цэркваў свету
* Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Еўропе
* Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Бельгіі

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* План Сабора Антверпенскай Маці Божай
* Галоўная старонка афіцыйнага сайта на чатырох мовах (англ., фр., ням., нід.)
* Фотагалерэя (афіцыйны сайт) 
* Планы, чарцяжы, фота, ілюстрацыі сабора
* Сусветныя шэдэўры храмавай архітэктуры

Катэгорыя:Антверпен
Катэгорыя:Гатычныя саборы
Катэгорыя:Храмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Бефруа
Антверпенскай Маці Божай
Катэгорыя:Саборы Бельгіі
Катэгорыя:Каталіцкія храмы Бельгіі
Катэгорыя:Сусветная спадчына паводле алфавіта
Араматнае

* Вёска Араматнае, Бахчысарайскі раён
* Вёска Араматнае, Белагорскі раён
Білагірскі раён (Крым)

**Білагірскі раён** (, ) — адзін з 14 раёнаў Аўтаномнай Рэспублікі Крым. Знаходзіцца ў цэнтральнай частцы АР Крым. Не мае выхаду да мора.

## Насельніцтва 
### Нацыянальны склад 
## Заўвагі 
## Крыніцы
Магеланаў праліў

**Магеланаў праліў** () — праліў, падзяляе Кантынентальную Паўднёвую Амерыку і архіпелаг Вогненная Зямля, вузкі (мінімальная шырыня - 2,2 км) і ў некаторых месцах вельмі небяспечны для мараплаўства. Даўжыня праліва - 575 км, найменшая глыбіня на фарватэры - 20 м. 

Упершыню быў пераадолены Магеланам падчас яго кругасветнага падарожжа, аднак, ёсць версіі, што праліў быў вядомы і раней, а Вогненная Зямля ў той час лічылася паўночнай часткай Невядомай Паўднёвай зямлі.

## Галерэя 

Выява:StraitOfMagellan.jpg|Спадарожнікавая (MODIS) фатаграфія Магеланава праліва
Image:Strait of magellan decline.jpg|Заход на Магеланавым праліве
Image:NaoVictoria.JPG
Image:Commerson's_dolphins_(Cephalorhynchus_commersonii)_in_the_Strait_of_Magellan.jpg
Image:US_Navy_040621-N-6536T-066_The_Nimitz-class_aircraft_carrier_USS_Ronald_Reagan_(CVN_76)_cruises_through_the_Straits_of_Magellan.jpg

## Спасылкі 
* The Straits of Magellan and Oceanographical Setting 

Катэгорыя:Пралівы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Пралівы Атлантычнага акіяна
Катэгорыя:Пралівы Аргенціны
Катэгорыя:Пралівы Чылі
Катэгорыя:Вогненная Зямля
Ірбенскі праліў

**Ірбенскі праліў** (. Найменшая глыбіня фарватара — 5 м.

У жніўні 1915 года ў водах Ірбенскага праліва адбыўся шэраг марскіх бітваў паміж расійскай эскадрай на чале з браняносцам «Слава» і нямецкім флотам, які ўключаў у сябе лінкары «Позен» і «Насау».

## Гл. таксама 
* Абарона Рыжскага заліва

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Пралівы Балтыйскага мора
Катэгорыя:Пралівы Эстоніі
Катэгорыя:Геаграфія Латвіі
Праліў Дрэйка

**Праліў Дрэйка** (у Іспаніі таксама вядомы пад назвай **мора Хосэса**, ) — праліў, які злучае Атлантычны і Ціхі акіян (часта праліў адносяць да Паўднёвага акіяну), абмежаваны на поўначы архіпелагам Вогненная Зямля, а з поўдня Паўднёвымі Шэтландскімі астравамі (Антарктыда). З’яўляецца самым шырокім пралівам на Зямлі — каля 820 кіламетраў у самай вузкай частцы.

Праз праліў праходзіць магутная «Плынь Заходніх вятроў» — Антарктычная цыркумпалярная плынь. У праліве частыя моцныя штормы, прычым штормы праліва Дрэйка з’яўляюцца аднымі з самых моцных на планеце — вецер больш за 35 м/с і хвалі вышэй за 15 метраў тут не рэдкасць. Таму гэтыя шыроты называюць «Равунскія саракавыя». У праліве Дрэйка сустракаюцца айсбергі, пераважна ў яго паўднёвай частцы.

## Спасылкі 
* 
* Праліў Дрэйка  на сайце Нацыянальнага акіянаграфічнага цэнтра ў Саўтгемптане
* Самы шырокі праліў на Зямлі: пірат усхадзіўся 

Катэгорыя:Пралівы Антарктыды
Катэгорыя:Антарктыка
Катэгорыя:Пралівы Чылі
Катэгорыя:Пралівы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Пралівы Атлантычнага акіяна
Дацкі праліў

thumb|300px|Дацкі праліў паміж астравамі Грэнландыя і Ісландыя
**Да́цкі праліў** (), **Грэнландскі праліў** () — праліў паміж астравамі Грэнландыя і Ісландыя. Злучае Грэнландскае мора з Атлантычным акіянам.

Даўжыня праліва 530 км. Шырыня каля 260 км (287—630 км). Найменшая глыбіня на фарватэры 227 (120) м. найбольшая 1518 м. Уздоўж берагоў Ісландыі, з поўдня на поўнач праходзіць галіна цёплага цячэння Ірмінгера. Уздоўж берагоў Грэнландыі з поўначы на поўдзень праходзіць Усходне-Грэнландская плынь, якая круглы год нясе льды.

## Гл. таксама 
* Дацкія пралівы

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Датский пролив // География. Современная иллюстрированная энциклопедия. / Под редакцией проф. А. П. Горкина. — М.: Росмэн. 2006.

Катэгорыя:Пралівы Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Пралівы Атлантычнага акіяна
Катэгорыя:Пралівы Паўночнага Ледавітага акіяна
Катэгорыя:Геаграфія Грэнландыі
Катэгорыя:Геаграфія Ісландыі
Дацкія пралівы

**Дацкія пралівы** — сістэма праліваў паміж Скандынаўскім і Ютландскім паўвостравам. Уключае пралівы Малы Бельт (найменшая шырыня 0,5 км), Вялікі Бельт (3,7 км), Эрэсун (Зунд) (10,5 км), Катэгат (60 км) і Скагерак (110 км). Дацкія пралівы з'яўляюцца асноўным марскім шляхам, які яднае парты Балтыйскага мора з партамі сусветнага акіяна.

## Глядзі таксама 
* Дацкі праліў
Балі (мора)

**Ба́лі**, **Балійскае мора** () — міжастраўное мора Ціхага акіяна паміж усходняй канцавой часткай вострава Ява і астравамі Кангеан, Балі, Ламбок, Сумбава, Сулавесі і Мадура.

Плошча 40 000 км², сярэдняя глыбіня 411 м, максімальная глыбіня 1589 м (упадзіна Балі). Тэмпература вады 27—28 °C. Салёнасць 33,0—34,0 ‰. Дно высланае асадкавымі пародамі. Прылівы мяшаныя, вышыня — да 1,7 м. Галоўны порт — Сурабая (Інданезія).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна
Юкатанскі праліў

thumb|right|250px|Від Мексіканскага заліва; бачны Юкатанскі праліў
**Юката́нскі праліў** — марскі праліў паміж паўвостравам Юкатан і востравам Куба. Злучае Мексіканскі заліў і Карыбскае мора ў заходняй частцы апошняга.

Найменшая шырыня праліва 217 км — адлегласць паміж мысам Сан-Антоніа на захадзе Кубы і мысам Каточэ, самай паўночнай кропкай паўвострава Юкатан. Даўжыня каля 55 км. Найбольшая глыбіня 2779 м (каля вострава Куба).

Праз Юкатанскі праліў з поўдня на поўнач праходзіць Юкатанскае цячэнне (працяг Карыбскага цячэння), хуткасць якога складае 2—9 км/г. Гэта плынь абумоўлівае ўзняцце ўзроўню Мексіканскага заліва і выклікае плынь з Мексіканскага заліва праз Фларыдскі праліў — пачатак Гальфстрыма.

Юкатанскі праліў мае вялікае значэнне як суднаходны шлях з Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыкі ў ЗША і Мексіку. Асноўныя порты, размешчаныя ў праліве: Канкун (Мексіка) і Ла-Фе (Куба).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Пралівы Карыбскага мора
Амбон (востраў)

**Амбон** — востраў у Інданезіі. Плошча 775 км².
 
Адміністрацыйны цэнтр Амбон. Насельніцтва - 270 тысяч чалавек, з іх 206 тысяч жыхароў у горадзе Амбон.

Каардынаты - -3.7, 128.1666673 ° 42 'пдн. ш. 128 ° 10 'у. в / 3.7 ° пдн. ш. 128.166667 ° у. в (G)

Адміністрацыйны цэнтр - г. Амбон

Найвышэйшы пункт — гара Салахуту, 1225 м над узроўнем мора.

## Спасылкі 
* Інфармацыйны вэбсайт пра востраў
* Human Rights Watch report on the conflict

Катэгорыя:Правінцыя Малуку
Катэгорыя:Малукскія астравы
Катэгорыя:Астравы Інданезіі
Амбон (горад)

**Амбон** () - адміністрацыйны цэнтр правінцыі Малуку Інданезіі. Размешчаны ў паўднёвай частцы вострава Амбон.

Насельніцтва — 428 585 жыхароў (2007).

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1511 г. як партугальская факторыя на Малукскіх астравах. У 1605 г. захоплены галандцамі і пераўтвораны ў галоўны цэнтр Малукаў. У 1610 - 1619 гг. — штаб-кватэра Галандскай Ост-Індскай кампаніі. У 1623 г. атрымаў сумную вядомасць пасля знішчэння галандцамі суседняга англійскага паселішча. З 1950 г. у складзе Інданезіі.

## Эканоміка 
Горад Амбон — важны транспартны цэнтр Інданезіі. Значная частка насельніцтва занята ў адміністрацыйным сектары і абслугоўванні інданезійскіх ваенных баз. Развіваецца турызм.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Гісторыя 
* Эканоміка

Катэгорыя:Гарады Інданезіі
Яванскае мора

**Ява́нскае мора** — міжвостраўнае мора Ціхага акіяна, размешчанае ў сярэдзіне Зондскага архіпелага паміж астравамі Барнэа, Сулавесі, Суматра і Ява. 

Плошча мора 522 тыс. км². Найбольшая глыбіня 1272 м, сярэдняя 111 м. Пераважаюць глыбіні 30—80 м. Салёнасць 29,5—33,5 г/л.

Яванскае мора сфармавалася ў канцы апошняга ледавіковага перыяду. Зондскім пралівам мора злучаецца з Індыйскім акіянам.

Больш за 3 тысячы марскіх відаў. Рыбалоўства і здабыча жэмчугу. Галоўныя парты: Джакарта, Семаранг, Банджармасін. 

## Гл. таксама 
* Бавеян

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Яванское море 
* Інфармацыя на сайце *Geosfera.info*  

Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна
Банда (мора)

**Ба́нда** — міжастраўное мора на захадзе Ціхага акіяна, у Інданезіі, паміж астравамі Малайскага архіпелага (Серам, Селатан-Тымур, Ветар, Сулавесі, Буру і інш.).

Плошча — 714 тыс. км². Працягласць з поўначы на поўдзень 500 км, з усходу на захад — 1000 км. Глыбіня — да 7440 м (западзіна Вебера). Каралавыя рыфы. Сярэднегадавая тэмпература вады 27 °C. Салёнасць 34,5 ‰. Прылівы мяшаныя (да 2,4 м). Водзяцца лятучыя рыбы, васьміногі. Порт — Амбон на востраве Амбон.

## Літаратура 
* 
* Военный энциклопедический словарь / Пред. Гл. ред. комиссии Н. В. Огарков. — М. Воениздат, 1983. — С. 65. — 633 с. с ил., 30 л. ил.
* 

## Спасылкі 
* Banda Sea // Encyclopaedia Britannica

Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна
Катэгорыя:Геаграфія Інданезіі
Хімічнае злучэнне

а]]
**Хімічнае злучэнне** — рэчыва, якое складаецца з хімічна звязаных атамаў двух або болей элементаў. Некаторыя простыя рэчывы таксама могуць разглядацца як хімічныя злучэнні, калі іх малекулы складаюцца з атамаў, злучаных кавалентнай сувяззю (азот, кісларод, ёд, бром, хлор, фтор, меркавана астат).
Склад хімічнага злучэння запісваецца ў выглядзе хімічных формул, а будова часта паказваецца структурнымі формуламі.

Звычайна, структурнай адзінкай хімічнага злучэння з’яўляецца малекула, хімічны склад і будова якой можа вызначацца пэўнай хімічнай формулай. Аднак, у цвёрдацельным стане хімічныя сувязі паміж атамамі розных хімічных элементаў перабудоўваюцца, і, нягледзячы на тое, што цвёрдацельнае рэчыва мае аднолькавы хімічны склад са сваёй газападобнай формай, асобныя малекулы ў ёй не захоўваюцца.

Звычайна хімічныя злучэнні падпарадкоўваецца закону пастаянства складу і закону кратных адносін. Аднак вядомыя і злучэнні пераменнага складу (берталіды), напрыклад:
: PaO2,18—PaO2,21.

Хімічныя злучэнні атрымліваюць у выніку хімічных рэакцый. Складаныя рэчывы могуць раскладацца з утварэннем некалькіх іншых рэчываў. Утварэнне хімічных злучэнняў суправаджаецца вылучэннем (экзатэрмічная рэакцыя) або паглынаннем (эндатэрмічная рэакцыя) энергіі. Фізічныя і хімічныя ўласцівасці хімічных злучэнняў адрозніваюцца ад уласцівасцей рэчываў, з якіх яны атрыманы. Хімічныя злучэнні падзяляюцца на неарганічныя і арганічныя. Вядома больш за 100 тысяч неарганічных і больш за 3 мільёны арганічных злучэнняў. Кожнае хімічнае злучэнне, якое апісана ў літаратуры, мае ўнікальны ідэнтыфікатар — CAS-нумар.

Злучэнне можа быць такім, як вада, калі сувязь утрымліваецца дзякуючы агульнай пары электронаў, гэта значыць існуе кавалентная сувязь, або іоннай, калі сувязь утвараецца дзякуючы прыцягненню процілеглых зарадаў, як хларыд натрыю. Злучэнні могуць быць розных фізічных станаў — цвёрдага, вадкасці, газу або плазмы. Яны могуць распадацца да меншых злучэнняў або да атамаў пры пэўных тэмпературах.

Складаныя рэчывы:
* Аксіды (H2O, CaO, CO2, P2O5 (P4O10) і інш.)
* Асновы (Na(OH), Ca(OH)2, Al(OH)3, Fe(OH)3 і інш.)
* Кіслоты (HCl, HNO3, H2SO4, H3PO4 і інш.)
* Солі (NaCl, KNO3, Fe2(SO4)3, LiBr і інш.)

## Закон пастаянства саставу 
Закон пастаянства саставу, сфармуляваны французскім хімікам Жазэфам Луі Прустам каля 1800 года, сцвярджае, што элементны састаў хімічнага злучэння заўсёды аднолькавы. Напрыклад, чыстая вада заўсёды складаецца з 11 % вадароду і 89 % кіслароду паводле масы.

Такім чынам, хімічныя ўласцівасці злучэння не залежаць ад таго, ці было яно атрымана ў лабараторыі або ўтварылася ў прыродзе натуральным чынам. Уласцівасці матэрыялаў адрозніваюцца толькі тады, калі яны складаюцца з розных рэчываў або маюць розную ступень чысціні.

## Гл. таксама 
* Простыя рэчывы
* Арганічнае рэчыва
* Аддукт

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Пошук інфармацыі пра хімічныя злучэнні

*
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Загарадная

**Загарадная** — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці, уваходзіць у склад Крапівенскага сельсавета.

Знаходзіцца за 1 кіламетр на ўсход ад Оршы. Паблізу праходзіць аўтадарога Орша — Дуброўна.

Катэгорыя:Крапівенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёна
Шпрэе

**Шпрэе**, **Шпрэ** ( [ʃpʁe ː], в.-луж. ніж.-луж. Sprjewja) — рака ва ўсходняй частцы Германіі, левы прыток Хафеля, у басейне Эльбы.

Даўжыня каля 400 км (у шэрагу крыніц паказваюцца іншыя лічбы — 382 км, 398 км, 403 км). Плошча басейна —  км². Сярэдні расход вады каля 40 м³ / с.

Рака бярэ пачатак у Лаўзіцкай горнай вобласці недалёка ад мяжы з Чэхіяй. Яна мае тры прызнаных крыніцы. Цячэ пераважна на поўнач, працякае праз федэральныя землі Саксонія, Брандэнбург і горад Берлін.

Катэгорыя:Рэкі Брандэнбурга

Катэгорыя:Рэкі Саксоніі
Рыкарда Качантэ

**Рыкарда Качантэ** () — італьяна-французскі кампазітар. Нарадзіўся 20 лютага 1946 г. у французскім Індакітаі (цяпер Хашымін). Напісаў музыку да фільма «*Тандэм*».

## Дыскаграфія 
* Mu (1972)
* Poesia (1973)
* Anima (1974)
* L'alba (1975)
* Concerto per Margherita (1976)
* Riccardo Cocciante (1978)
* ... E io canto (1979)
* Cervo a primavera (1980)
* Q Concert (1981)
* Cocciante (1982)
* Sincerità (1983)
* Il mare dei papaveri (1985)
* Quando si vuole bene (1986)
* La grande avventura (1988)
* Viva! (1988)
* Cocciante (also known as Se stiamo insieme; 1991)
* Eventi e mutamenti (1993)
* Il mio nome è Riccardo (1994)
* Un uomo felice (1994)
* Innamorato (1997)
* Istantanea (1998)
* Notre-dame de Paris live Arena di Verona (2002)
* Songs (2005)

## Мюзіклы 
* Notre-Dame de Paris (2001; лібрэта Люк Пламондон)
* Giulietta e Romeo (2007; лібрэта Pasquale Panella)
* Le Petit Prince (musical) (2007; лібрэта Elizabeth Anais)

## Спасылкі 
* Riccardo Cocciante Official Web Site  
* Coccianteworld 
* cocciante.net  
* Біяграфія Рыкарда Качантэ , з Radio France Internationale
* Біяграфія Рыкарда Качантэ , з RAI International

Катэгорыя:Кампазітары Італіі
Катэгорыя:Кампазітары Францыі
Катэгорыя:Аўтары-выканаўцы Італіі
Хафель

**Ха́фель**, або **Га́фель** () — рака ва ўсходняй частцы Германіі, правы прыток Эльбы.

Даўжыня ракі 325 км. Плошча басейна 24 096 км².

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Рэкі Брандэнбурга
Катэгорыя:Прытокі Эльбы

Катэгорыя:Рэкі Мекленбурга-Пярэдняй Памераніі
Парыжская плошча

**Парыжская плошча** () — вядомая плошча ў цэнтры Берліна. Займае каля 1 ½ га, квадратнай формы, знаходзіцца ў гістарычным квартале Даратэенштат у раёне Мітэ цэнтральнай акрузе германскай сталіцы.

Знаходзіцца з усходняга боку Бранденбургскай брамы, Парыжская плошча вянчае бульвар Унтэр-дэн-Ліндэн і з'яўляецца панданам да размешчанай па другі бок Брамы Плошчы 18 сакавіка, дзе заканчваецца вуліца 17 чэрвеня, якая перасякае Вялікі Тыргартэн.

## Літаратура 
* Laurenz Demps: *Der Pariser Platz. Der Empfangsalon Berlins*, Berlin 1995.
* Gerhard Drexel: *Rund um den Pariser Platz*, ISBN 3-930863-83-9
* Matthias Pabsch: *Pariser Platz — Architektur und Technik*, ISBN 3-496012-59-5
* Günter de Bruyn: *Unter den Linden*, Siedler Verlag, Berlin 2002, ISBN 3-88680-789-4

## Гл. таксама 
* Палац Арніма
* Палац Блюхера

## Спасылкі 
Катэгорыя:Плошчы Берліна
Катэгорыя:Мітэ (раён)
Катэгорыя:Славутасці Берліна
Унтэр-дэн-Ліндэн

**Унтэр-дэн-Ліндэн** (ням. Unter den Linden — пад ліпамі) — адзін з галоўных і самы вядомы бульвар Берліна, які атрымаў сваю назву дзякуючы ўпрыгожваючым яго ліпам. «На самай справе, не ведаю больш велічнага віду, чым той, які адкрываецца з моста ў бок „ліп“; адзін раскошны будынак цісне іншы», — пісаў Генрых Гейнэ, які з 1821 па 1823 г. вывучаў у Берліне юрыспрудэнцыю.

Даўжыня вуліцы складае 1390 м, максімальная шырыня — 60 м. Вуліца вядзе ад Парыжскай плошчы да Палацавага моста (ням. Schlossbrücke) цераз раку Шпрэе, дзе Унтэр-дэн-Ліндэн змяняе далей вуліца Карл-Лібкнехтштрасэ (ням. Karl Liebknecht-Straße) .

Ліпы з'явіліся на месцы цяперашняга Унтэр-дэн-Ліндэн у 1647 г. па загадзе Фрыдрыха Вільгельма.

## Гл. таксама 
* Вільгельмштрасэ
* Фрыдрыхштрасэ
* Ліндэнштрасэ
* Ное-Вахе

## Спасылкі 
* Вэб-камера: Від у рэжыме рэальнага часу вуліцы Унтэр-дэн-Ліндэн у Берліне, Германія, уключаючы Брадэнбургская брама

Катэгорыя:Вуліцы Берліна
Катэгорыя:Славутасці Берліна
Катэгорыя:Мітэ (раён)
Чырвоная ратуша

**Чырвоная ратуша** (ням. Rotes Rathaus), **Берлінская ратуша** - гістарычны будынак у цэнтры Берліна, названы за фасад з чырвонай цэглы. Пабудавана ў 1861-1869 гг. у стылі паўрэнесанса, паўготыкі паводле праекта архітэктара Г. Ф. Веземана. Вышыня чатырохвугольнай вежы ратушы - 74 метра.

Падчас Другой сусветнай вайны будынак быў разбураны; адноўлены ў 1951-1958 гадах са змяненнямі ў інтэр'еры. На першым паверсе знаходзяцца гербавая і калонныя залы, якія выконваюць прадстаўнічыя функцыі.

Пасля аднаўлення ў Чырвонай ратушы размяшчаўся магістрат Усходняга Берліна; з 1 кастрычніка 1991 тут знаходзіцца рэзідэнцыя ўрада (Сената) аб'яднанай зямлі Берлін. Тут жа размешчана працоўнае месца мэра горада.

## Спасылкі
* Асаблівасці на CityMayors
* Панарама Чырвонай ратушы 360°

Катэгорыя:Славутасці Берліна
Катэгорыя:Ратушы Германіі
Катэгорыя:Мітэ (раён)
Катэгорыя:1869 год у Берліне
Радзіма-маці (Валгаград)

**Скульптура «Радзіма-маці кліча!»** — кампазіцыйны цэнтр помніка-ансамбля «Героям Сталінградскай бітвы» на Мамаевым кургане ў Валгаградзе.

Твор скульптара Я. В. Вучэціча і інжынера М. В. Нікіціна ўяўляе сабой шматметровую фігуру жанчыны, якая зрабіла крок наперад з узнятым мячом. Статуя з’яўляецца алегарычным вобразам Радзімы, якая кліча сваіх сыноў на бой з ворагам. У мастацкім сэнсе статуя ўяўляе сабой сучасную інтэрпрэтацыю антычнай багіні перамогі Нікі, якая заклікае сваіх сыноў і дачок даць адпор ворагу, працягнуць далейшае наступленне.

Будаўніцтва манумента было пачалося ў маі 1959 года і завершана 15 кастрычніка 1967 года. Скульптура на момант стварэння была самай высокай у свеце статуі. Рэстаўрацыйныя работы на Галоўным мануменце помніка-ансамбля праводзіліся двойчы: у 1972 і 1986 гадах, у прыватнасці ў 1972 годзе быў заменены меч.

## Цікавыя факты 
* Скульптура «Радзіма-маці кліча!» занесена ў кнігу рэкордаў Гінеса як самая вялікая на той момант скульптура-статуя ў свеце. Яе вышыня — 52 метраў, даўжыня рукі — 20 і мяча — 33 метра. Агульная вышыня скульптуры — 85 метраў. Вага скульптуры — 8 тысяч тон, а мяча — 14 тон (для параўнання: Статуя Свабоды ў Нью-Ёрку ў вышыню 46 метраў, Статуя Хрыста-Збавіцеля ў Рыа-дэ-Жанейра 38 метраў). На дадзены момант статуя займае 9 месца ў спісе самых высокіх статуй свету  і з’яўляецца самай высокай нерэлігійнай статуяй у свеце:
[thumb|center|400px|Злева направа параўнанне па вышыні (у тым ліку п’едэстал): [Статуя Адзінства, Буда Вясенняга Храма, Статуя Свабоды, Радзіма-маці, статуя Хрыста-Збавіцеля і «Давід» працы Мікеланджэла.]]
* Скульптура размешчана на гербе і сцягу Валгаградскай вобласці:
70px|center|Герб Валгаградскай вобласці
100px|center|Сцяг Валгаградскай вобласці

## Спасылкі 
Катэгорыя:Славутасці Валгаграда
Катэгорыя:Скульптуры 1967 года
Катэгорыя:1967 год у Валгаградзе
Катэгорыя:Каласальныя статуі
Катэгорыя:Помнікі Вялікай Айчыннай вайны ў Расіі
Калона Перамогі

**Калона Перамогі** (ням. Siegessäule) — помнік гісторыі Германіі і славутасць Берліна. Размешчана ў цэнтры парку Тыргартэн на плошчы Вялікай Зоркі. Калона была пабудавана па загадзе Вільгельма I у гонар перамогаў Прусіі ў Дацкай вайне 1864 года, Аўстра-прускай вайне 1866 года і Франка-прускай вайне 1870—1871 гадоў. На бронзавых рэльефах гранітнага цокалю намаляваныя батальныя сцэны, якія распавядаюць аб бітвах ў гэтых войнах. Калона была адкрыта 2 верасня 1873 г. у трэцюю гадавіну перамогі ў бітве пад Седанам. На вяршыні калоны ўсталяваная скульптура багіні перамогі Вікторыі вышынёй 8,3 метра і вагой 740 цэнтнераў, названая ў народзе «Залатая Эльза» (ням. Goldelse). Каб надаць годны бляск адзенням багіні, бацькі горада выдзелілі ў 1987 годзе кілаграм золата.

## Галерэя 

Выява:Reichstag und Siegessäule um 1900.jpg
Выява:Berlin Siegessaeule Festival Lights.JPG
Выява:Berlijn tiergarten siegesaule.jpg
Выява:Siegessaeule Sonnenuntergang Berlin2007.jpg
Выява:Berliner Siegessäule.jpg
Выява:Siegessäule-strasse des 17.juni.JPG
Выява:Siegessäule nah 2.jpg
Выява:Barack Obama in Berlin.jpg|Барак Абама ў Берліне
Выява:Berliner Siegessaeule verhuellt.jpg|Рэканструкцыя вежы. Май 2010 года

## Панарама Берліна 
1200px|Панарама Берліна(360°) 

## Спасылкі 
* Калона Перамогі 

Катэгорыя:Берлін
Катэгорыя:Славутасці Берліна
Катэгорыя:Калоны Германіі
Катэгорыя:Помнікі Берліна
Катэгорыя:Тыргартэн
Катэгорыя:1873 год у Берліне
Згарда

**Згарда** — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці, уваходзіць у склад Крапівенскага сельсавета.

Знаходзіцца за 3 кіламетры на ўсход ад Оршы. Паблізу праходзіць аўтадарога Орша — Дуброўна.

## Гісторыя 
У 1676 годзе згадваецца як маёнтак у Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.

Перад вайной у вёсцы жыло 172 чалавек у 41 двары.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў чэрвені 1944 года гітлераўцамі было спалена 35 дамоў, забіта 8 чалавек.

Катэгорыя:Крапівенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёна
Мемарыяльная царква кайзера Вільгельма

**Мемарыяльная царква кайзера Вільгельма** (ням. Kaiser-Wilhelm-Gedächtniskirche або каротка Gedächtniskirche — **Гедэхтніскірхэ**) — пратэстанцкая царква ў Берліне на вуліцы Курфюрстэндам, адзін з сімвалаў сталіцы Германіі і адна з самых любімых цэркваў берлінцаў.

Мемарыяльная царква была пабудавана па праекце архітэктара Франца Швехтэна ў 1891—1895 гадах у гонар першага германскага кайзера Вільгельма I па загадзе яго ўнука, апошняга кайзера Германіі Вільгельма II. Доўгі час яна была самай высокай царквой Берліна (яе вышыня складала 113 м).

Аднак у сярэдзіне XX стагоддзя царкве наканавана было стаць мемарыялам разбурэння і стварэння. 23 лістапада 1943 года ў царкве ішла пропаведзь на тэму «Усе мінае!», а праз некалькі гадзін храм быў разбураны ў выніку бомбавага налёту саюзнікаў.

Калі пасля вайны паўстаў план пабудаваць на месцы разбуранай царквы новы будынак, толькі адна з шматлікіх берлінскіх газет атрымала больш за 47 тысяч гнеўных лістоў пратэсту.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктура Берліна
Катэгорыя:Храмы Берліна
Катэгорыя:Славутасці Берліна
Катэгорыя:Лютэранскія храмы Германіі
Катэгорыя:Шарлотэнбург (раён Берліна)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1895 годзе
Катэгорыя:1895 год у Берліне
Катэгорыя:Збудаванні ў неараманскім стылі
Французскі сабор

**Французскі сабор** (ням. Französischer Dom) - распаўсюджаная назва французскай Рэфарматарскай царквы Фрыдрыхштадта (ням. Französische Friedrichstadtkirche), размешчанай на берлінскай плошчы Жандармэнмаркт насупраць Нямецкага сабора, адна з славутасцяў горада. Будынак называецца саборам, хаця тут ніколі не знаходзілася епіскапская кафедра.

У пачатку XVIII стагоддзя французскія гугеноты складалі чвэрць насельніцтва Берліна. У 1701 г. яны пачалі будаўніцтва ўласнага будынка, якое было завершана ў 1705 г.. Будаўніцтвам кіравалі Луі Каяр і Абрагам Кеснэй, за ўзор была ўзятая разбураная гугеноцкая царква ў Шарантон-Сен-Морыс.

Катэгорыя:Славутасці Берліна
Катэгорыя:Храмы Берліна
Катэгорыя:Саборы Германіі
Катэгорыя:Мітэ (раён)
Катэгорыя:Кальвінісцкія цэрквы
Катэгорыя:Збудаванні Германіі ў стылі класіцызм
Катэгорыя:Збудаванні Германіі ў стылі барока
Пашына

**Пашына** — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, уваходзіць у склад Крапівенскага сельсавета.

Вёска з’яўляецца прыгарадам Оршы. Размешчана на левым беразе Дняпра ў 1 км ад аўтадарогі .

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1642 годзе як вёска ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.

## Славутасці 
* Пашынскія валуны

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Крапівенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёна
Шатравіна

**Шатра́віна** (, ) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Крапівенскага сельсавета. Знаходзіцца за 10 км на ўсход ад Оршы і за 1 км на поўдзень ад аўтадарогі Орша — Дуброўна — .

## Гісторыя 
Колішняе ўладанне Льва Сапегі ў складзе маёнтка Дуброўна ў Аршанскім павеце. У канцы XVIII стагоддзя была вядома як *Шатровіна (Шетравіна)*. Пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай — у складзе Аршанскага павета Магілёўскай губерні Расійскай імперыі, належала Кацярыне Грынкевіч (Грыневіч?), 1783 год — 4 двары, 11 рэвізскіх душ мужчынскага і 11 жаночага полу.
* **XIX стагоддзе**: 1857 год — 59 сялян ;1881 год — 27 сялян.
* **XX стагоддзе**: 1910 год — 20 двароў, 127 жыхароў; 1915 год — 20 двароў, 130 жыхароў; 1926 год — 30 двароў, 151 жыхар; 1959 год — 167 жыхароў; 1998 год — 21 двор, 39 жыхароў; 1999 год — 47 чалавек.
* **XXI стагоддзе**: 2009 год — 37 чалавек; 2017 год — 37 гаспадарак, 21 пастаянны жыхар; 2020 год — 37 гаспадарак, 18 пастаянных жыхароў

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Крапівенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёна
Трэптаў-парк

**Трэптаў-парк** (ням. Treptower Park) — знакаміты парк Берліна, знаходзіцца ва ўсходняй частцы горада на беразе Шпрэе ў раёне Альт-Трэптаў у акрузе Трэптаў-Кепенік, пандан размешчанага ў заходняй частцы Берліна Вялікаму Тыргартэну.

## Гісторыя 
Парк плошчай 88,2 га быў закладзены ў 1876—1888 гадах па праекце дырэктара гарадскіх садоў Іагана Генрыха Густава Маера.

## Памяць 
У цэнтральнай частцы парку на вялікім лузе знаходзіцца манумент Воіну-вызваліцелю, усталяваны ў 1946—1949 гг. — месца пахавання больш за 5 тысяч савецкіх салдат, загінулых у Другую сусветную вайну. Помнік з’яўляецца не абстрактным манументам, гэта помнік сяржанту з Мінска Мікалаю Масалаву, які рэальна выратаваў нямецкую дзяўчынку.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сады і паркі Берліна
Катэгорыя:Мемарыяльныя комплексы Германіі
Катэгорыя:Трэптаў-Кёпенік
Рымкі

Назву **Рымкі** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Ры́мкі — вёска ў Аршанскім раёне
** Ры́мкі — вёска ў Пастаўскім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Рымкі́ — вёска ў Шчучынскім раёне
Гёта-Эльв

**Гёта-Эльв** () — рака ў паўднёвай частцы Швецыі.

Даўжыня ракі — 575 км, плошча басейна 50,2 тыс. км². Гёта-Эльв бярэ пачатак з возера Венерн, працякае ў паўднёва-заходнім напрамку да праліва Катэгат. Сярэдні расход вады 575 м³/с. У верхнім цячэнні маюцца вадаспады і парогі. Частка ракі разам з Абводным каналам — суднаходныя (частка сістэмы Гёта-канал).

На вадаспадзе Гёта-Эльв знаходзіцца ГЭС. Побач з вусцем размешчаны марскі порт Гётэбарг.

## Гл. таксама 
* Рэкі Швецыі

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рэкі Швецыі
Тохмаёкі

**Тохмаёкі** (фін. Tohmajoki) — рака ў Рэспубліцы Карэлія і Фінляндыі. Працякае праз населеныя пункты: Саханкоскі, Рускеала, Руцю, Хелюля. Выток ракі знаходзіцца ў Фінляндыі (возера Тохмаярві).

Катэгорыя:Рэкі Фінляндыі
Катэгорыя:Рэкі Карэліі
Оўлуёкі

**Оўлуёкі** () — рака ў Фінляндыі.

Выцякае з возера Оўлуярві, упадае ў Батнічны заліў Балтыйскага мора.

Даўжыня ракі 107 км, у вусці — марскі порт Оўлу. Плошча басейна — 22853 км ².

Катэгорыя:Рэкі Фінляндыі
Піеліс’ёкі

**Піеліс’ёкі** () — рака ў Фінляндыі.

Даўжыня — 67 км. Рака працякае па тэрыторыі Усходняй Фінляндыі, злучаючы сістэмы найбуйнейшых азёр Паўночнай Карэліі, Піелінен і Пюхяселькя і ўпадае ў паўночную частку возера Сайма, з’яўляючыся часткай басейна Нявы (Сайма-Вуокса-Ладажскае возера-Нява). Плынь ракі для Фінляндыі параўнальна хуткая (6-е месца ў краіне па хуткасці патоку). Рэчышча ракі было сфарміравана неўзабаве пасля адступлення апошняга ледавіка.

## Прытокі 
* Рака Койтаёкі

Катэгорыя:Рэкі Фінляндыі
Катэгорыя:Басейн Вуоксы
Шугайлава (Аршанскі раён)

**Шугайлава** — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці, уваходзіць у склад Крапівенскага сельсавета.

Знаходзіцца за 3 кіламетры на ўсход ад Оршы. Паблізу праходзіць аўтадарога Орша — Дуброўна.

Катэгорыя:Крапівенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёна
Яніс’ёкі

**Яніс’ёкі** (, ) — рака, якая працякае па тэрыторыі Расіі і Фінляндыі.

Бярэ пачатак у возеры Айтаярві і ўпадае ў Ладажскае возера. Працякае праз пасёлкі: Хямекоскі, Харлі, Ляскеля. На рацэ шмат парогаў, але асноўны перапад засяроджаны на некалькіх плацінах. Упадае ў заліў Хійдэнселькя Ладажскага возера.

Катэгорыя:Басейн Ладажскага возера
Катэгорыя:Рэкі Фінляндыі
Катэгорыя:Рэкі Карэліі
Лота (рака)

**Лота** (фін. Luttojoki) — рака ў Мурманскай вобласці і Фінляндыі.

Даўжыня 190 км. Выток ракі размешчаны на выхадзе з невялікага возера Лута ў горным масіве Саарыселька, упадае ў Верхнетуломскае вадасховішча. Да ўтварэння вадасховішча ўпадае ў Натвозера, якое знаходзіцца ў яго падпор’і. Па большай частцы раўнінная рака, сустракаюцца парогі. Сілкаванне ў асноўным снегавое. Найбуйнейшыя прытокі Акім і Кааланёкі. На рацэ размешчаны населены пункт Светлы.

Катэгорыя:Басейн Баранцава мора
Катэгорыя:Рэкі Фінляндыі
Катэгорыя:Рэкі Мурманскай вобласці
Вуокса

* Возера Вуокса — возера на Карэльскім перашыйку ў Прыазёрскім раёне Ленінградскай вобласці. 
* Рака Вуокса — азёрна-рачная сістэма, якая ўключае сістэму азёр і пратокаў у Фінляндыі і Расіі
Оўланкаёкі

**Оўланкаёкі** — рака ў Фінляндыі і Расіі. Даўжыня 79 км. Бярэ пачатак у балотах каля Сала, цячэ ва ўсходнім напрамку, у высакагорным рэгіёне на поўдзень ад Куусама. Цячэ праз азёры, рэчышча ракі даволі звілістае. У раёне нацыянальнага парка Аланка рака прарываецца праз каньён Фельсдурхьбрухе. Упадае ў возера Паанаярві на тэрыторыі Расіі.

Катэгорыя:Рэкі Карэліі
Катэгорыя:Рэкі Фінляндыі
Сільян

* Возера Сільян - возера ў Швецыі.
* Сільян (Іспанія) - муніцыпалітэт у Іспаніі, уваходзіць у правінцыю Авіла ў складзе аўтаномнай супольнасці Кастылія і Леон.
* Сільян (Нарвегія) - камуна ў лене Телемарк ў Нарвегіі.
Іякі

**Іякі** () — рака ў Фінляндыі.

Бярэ пачатак з возера Іярві, у Куусама, упадае ў Батнічны заліў Балтыйскага мора.
На рацэ сустракаюцца некалькі вялікіх парогаў. Вясною, выходзіць з сваіх берагоў, ствараючы павадкі.

Даўжыня ракі 370 км. Плошча басейна — 14191 км².

## Спасылкі 
* http://www.iijoki.fi/

Катэгорыя:Рэкі Фінляндыі
Сільян (возера)

**Сільян** — возера ў Швецыі. Знаходзіцца ў цэнтральнай частцы краіны і з'яўляецца 6-м па велічыні.

Займае плошчу 354 км², максімальная глыбіня 121 м. Высата над узроўнем мора складае 161 м. На возеры прысутнічаюць вялікая колькасць астравоў.

Возера паўстала ў выніку падзення мецеарыта. На беразе возера размешчаны горад Мура.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Азёры Швецыі
Катэгорыя:Азёры паводле алфавіта
Стора

**Стора** () — рака на поўначы Еўропы.

Працякае па цэнтральнай частцы Даніі. Належыць да басейна Паўночнага мора. Даўжыня ракі 104 км, плошча басейна 1565 км², сярэдні расход вады 16,1 м³/сек. Другая па велічыні рака ў Даніі. Рака не суднаходная.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі Даніі
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Паўночнае мора
Одэнсэ (рака)

**Одэнсе** () — рака ў Даніі.

Знаходзіцца на востраве Фюн у цэнтральнай частцы Даніі. На беразе ракі стаіць горад Одэнсе. Рака належыць да басейна Балтыйскага мора. Даўжыня — 60 км.

Штогод на рацэ праводзіцца аднайменная рэгата. Таксама па рацэ ёсць экскурсіі на лодках.

Катэгорыя:Рэкі Даніі
Ск’ерн

'''Ск'ерн''' () — рака ў Даніі. Працякае па цэнтральнай частцы Даніі. Належыць да басейна Паўночнага мора. Даўжыня — 94 км, плошча басейна 2 100 км², сярэдні расход вады 36 м³/сек. Упадае ў Паўночнае мора недалёка ад горада Ск'ерн. Рака не суднаходная.

Катэгорыя:Рэкі Даніі
Суса

**Суса** (Susåen) — найбуйнейшая рака вострава Зеландыя (Данія), а таксама самая доўгая рака, якая ўпадае ў возера Tystrup, восьмая па велічыні ў Даніі.

Катэгорыя:Рэкі Даніі
Конгеа

**Конгеа** () — рака ў Даніі, вызначае мяжу паміж Паўночнай і Паўднёвай Ютландыяй.

У 1864—1920 гадах з’яўлялася (за выключэннем раёна Паўночнага мора) мяжой паміж Даніяй і Германіяй.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рэкі Даніі
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Паўночнае мора
Гудэна

**Гудэна** () — рака на ўсходзе Ютландскага паўвострава, самая доўгая рака ў Даніі. На ёй размешчаныя гарады Ранерс (у вусці) і Сількебарг (у даліне), чыгуначная станцыя Ланго.

Гудэна працякае цераз шэраг азёр, упадае ў праліў Катэгат. У адрозненне ад большасці рэк Даніі, суднаходная.

Катэгорыя:Рэкі Даніі
Віда

**Віда** (, паўн.-фрыз. *Widuu*) — рака ў Ютландыі (Данія). Пачынаецца на ўсход ад Тондэра і цячэ на захад, вусце ў Паўночным моры. Віда часткова цячэ на мяжы паміж Германіяй і Даніяй.

Катэгорыя:Рэкі Даніі
Катэгорыя:Памежныя рэкі
Кокалан’ёкі

**Кокалан’ёкі** () — рака ў Фінляндыі і Расіі. Рака працякае па тэрыторыі Усходняй Фінляндыі. Цячэ ў паўднёвым кірунку. Таксама яна праходзіць па тэрыторыі Расіі, рэчышча даволі звілістае. Бярэ пачатак з возера Сімпелеярві. У Расіі яна ўпадае ў Ладажскае возера. Агульная працягласць ракі 53 км (з іх па Расіі — 45 км), плошча басейна — 1415 км².

На тэрыторыі Фінляндыі ў 1920 годзе на рацэ пабудавана ГЭС.

Катэгорыя:Рэкі Фінляндыі
Катэгорыя:Рэкі Карэліі
Каяні (рака)

**Каяані** (фін. Kajaaninjoki, швед. Kajana älv) - рака ў Фінляндыі, у ляні Оўлу.

Рака працякае ад возера Нуасярві да возера Оўлуярві і дае назву гораду Каяні.

Катэгорыя:Рэкі Фінляндыі
Кеміякі

**Кеміякі** (фін. Kemijoki, швед. Kemi älv) — самая доўгая рака ў Фінляндыі, яе даўжыня 550 км. Цячэ праз кунты Кеміярві і Раваніемі, упадае ў Батнічны заліў Балтыйскага мора каля горада Кемі.

Ля горада Раваніемі зліваецца з ракой Оўнас'ёкі.

Катэгорыя:Рэкі Фінляндыі
Радзіма-маці

**Радзіма-маці** — вобраз сусветнай культуры.

## Скульптуры 
* Радзіма-маці (Валгаград)
* Радзіма-маці (Кіеў)

## Выкарыстанне вобраза 
* Радзіма-маці (Маці-Радзіма) згадана ў дзяржаўным гімне Беларусі.
* У Азербайджане ёсць партыя Ana Vətən (Радзіма-маці).
* Падачас 2-й сусветнай вайны шырокаўжываны ў СССР.
* Валгаградская скульптура выяўлена на юбілейным медалі «Трыццаць гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» і на гербе Валгаградскай вобласці.
* Радзіма-маці выяўлена на стэле «Манумент Перамогі» ў Барнауле.
* Барэльеф з выявай Радзімы-маці ёсць на плошчы Славы ў Самары.
* Радзіма-маці выяўлена на пано станцыі «Камсамольская» Маскоўскага метрапалітэна.
Кюміякі

**Кюміякі** (фін. , ) — рака ў Фінляндыі.

Выток ракі Кюміякі знаходзіцца ў возеры Пяянэ, у цэнтральнай Фінляндыі. Даўжыня ракі — 204 кіламетры. Цячэ Кюміякі ў паўднёвым кірунку. На адлегласці 12 кіламетраў ад вусця рэчышча раздвойваецца і затым, каля горада Котка, Кюміякі ўпадае пяццю рукавамі ў Фінскі заліў Балтыйскага мора.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рэкі Фінляндыі
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Балтыйскае мора
Ліексан’ёкі

**Ліексан’ёкі** — рака ў Фінляндыі і Расіі.

Бярэ пачатак у Карэліі на тэрыторыі Расіі. Рака працякае па тэрыторыі Фінляндыі. Упадае ў возера Піелінен у Паўночнай Карэліі, на тэрыторыі Фінляндыі.

Катэгорыя:Рэкі Фінляндыі
Катэгорыя:Рэкі Карэліі
Ільмен’ёкі

**Ільмен’ёкі** (фін. Ilmeenjoki) — рака ў Фінляндыі, Лахдэнпохскам раёне Карэліі і Выбаргскім і Прыазерскім раёнах Ленінградскай вобласці. У ніжняй частцы рака носіць назву Бегуноўка. Бярэ пачатак у Фінляндыі ў невялікім возеры недалёка ад расійска-фінскай мяжы. Далей цячэ на паўднёвы ўсход, утвараючы мяжу паміж Карэліяй і Ленінградскай вобласцю. Затым, перасякаючы чыгуначную лінію Хійтала — Ояярві недалёка ад а. п. Пукініемі, рака цячэ па тэрыторыі Прыазёрскага раёна Ленінградскай вобласці.

Катэгорыя:Рэкі Фінляндыі
Катэгорыя:Рэкі Карэліі
Катэгорыя:Басейн Вуоксы
Койтаёкі

**Койтаёкі** () — рака, якая працякае ў Фінляндыі і Расіі.

Рака працякае па тэрыторыі Усходняй Фінляндыі. Цячэ ў паўднёвым, а потым у заходнім напрамку, у верхняй частцы па ёй праходзіць дзяржаўная мяжа. Таксама яна праходзіць па тэрыторыі Расіі затым паварочвае ў Фінляндыю, рэчышча даволі звілістае. З’яўляецца прытокам Піеліс’ёкі.

Катэгорыя:Рэкі Фінляндыі
Катэгорыя:Рэкі Карэліі
Кокемяэн’ёкі

'''Кокемяэн'ёкі** (фін. Kokemäenjoki), **Кумо''' (швед. Kumo älv) — рака ў заходняй частцы Фінляндыі. Даўжыня — 121 кіламетр. Басейн ракі роўны 27,046 км ² і ўключае ў сябе тэрыторыю размяшчэння азёр у паўднёвай Фінляндыі.

Вытокі Кокемяэн'ёкі знаходзяцца блізу горада Вамала — рака выцякае з возера Ліэкавесі і цячэ на захад праз рэгіёны Пірканма і Сатакунта. Рака ўпадае ў Батнічны заліў Балтыйскага мора каля горада Поры.

Катэгорыя:Рэкі Фінляндыі
Банак

**Банак** () — возера ў Нарвегіі.

Знаходзіцца ў муніцыпалітэтах Kviteseid і Tokke. Плошча паверхні возера 26,4 км². Размешчана на вышыні 72 м над узроўнем мора. Найбольшая глыбіня 325 м. Агульная даўжыня берагавой лініі — 60,16 км.

Воды возера выкарыстоўваюцца мясцовай гідраэлектрастанцыяй для вытворчасці энергіі.

Катэгорыя:Азёры Нарвегіі
Брэймсватн

**Брэймсватн** (нарв.: Breimsvatn) — возера ў Нарвегіі.

Знаходзіцца ў муніцыпалітэце Gloppen. Плошча 22,52 км². Размешчана на вышыні 62 м над узроўнем мора. Найбольшая глыбіня 278 м. Агульная даўжыня берагавой лініі — 42,97 км.

Катэгорыя:Азёры Нарвегіі
Манмартр

**Манмартр** (, літар. *Гара Мучанікаў*) — назва 130-метровага ўзгорка на поўначы Парыжа і старажытнарымскага паселішча. У 1860 раён зрабіўся часткай горада, даў назву 18-й муніцыпальнай акрузе.

Узгорак Манмартр — самы высокі пункт Парыжа. На вяршыні ўзгорка знаходзіцца базіліка Сакрэ-Кёр, адна з самых папулярных славутасцяў французскай сталіцы. Узысці на Манмартр можна па знакамітай лесвіцы або з дапамогай фунікулёра.

15 кастрычніка 2000 года на Манмартры адкрылі «Сцяну Кахання», на якой на 311 мовах напісана «Я цябе кахаю».

У 2001 на вялікія экраны выйшаў фільм «Неверагодны лёс Амэлі Пулен», месцам дзеяння якога стаў Манмартр. Гэта прыцягнула сюды новую хвалю турыстаў.

Катэгорыя:Кварталы Парыжа
Кродэрэн

**Кродэрэн** (нарв.: Krøderen) — возера ў Нарвегіі.

Знаходзіцца на поўначы ад аднайменнага пасёлка. Плошча 42 км². Размешчана на вышыні 132 м над узроўнем мора. Найбольшая глыбіня 119 м. Агульная даўжыня берагавой лініі — 113,81 км. Найбуйнейшым прытокам з’яўляецца рака Hallingdal, найбуйнейшай выцякаючай ракой — Snarumselva.

Катэгорыя:Азёры Нарвегіі
Клістэрватн

**Клістэрватн** (нарв.: Klistervatnet) — возера на мяжы Нарвегіі і Расіі ў даліне ракі Паз. Адміністрацыйна ўваходзіць у Мурманскую вобласць Расіі і камуну Сёр-Варангер Нарвегіі. Плошча 17,2 км², з іх 12,75 ў Нарвегіі. Размешчана на вышыні 21 м над узроўнем мора.

Адносіцца да басейна Баранцава мора, злучаецца з ім ракой Паз. Сілкаванне возера ў асноўным снегавое і дажджавое. Рэльеф берага разнастайны: ад раўніннага да вышынь на 120 м ад узроўню возера (гара Іёраффінтунтуры).

Катэгорыя:Азёры Нарвегіі
Катэгорыя:Азёры Мурманскай вобласці
Ломіватн

**Ломіватн** (нарв.: Låmivatnet) — возера ў камуне Фёўске, фюльке Нурлан, Нарвегія.

Плошча 11,43 км². Знаходзіцца на вышыні 709 м над узроўнем мора. Агульная даўжыня берагавой лініі — 21,95 км.

Катэгорыя:Азёры Нарвегіі
Мёсватн

**Мёсватн** () — адно з найбуйнейшых азёр на паўднёвым усходзе Нарвегіі, плошчай больш за 78 кв. км. Знаходзіцца на тэрыторыі фюльке Тэлемарк.

Па берагах вадаёма раскідана некалькі археалагічных помнікаў у выглядзе стаянак старажытнага чалавека эпохі каменнага стагоддзя. Воды возера выкарыстоўваюцца мясцовай гідраэлектрастанцый для вытворчасці энергіі.

Катэгорыя:Азёры Нарвегіі
Тутак

**Тутак** (нарв.: Totak) — возера ў Нарвегіі.

Знаходзіцца ў муніцыпалітэце Він’е. Плошча 36,59 км². Размешчана на вышыні 687 м над узроўнем мора. Найбольшая глыбіня 306 м. Агульная даўжыня берагавой лініі — 70,48 км. Дадзенае возера з’яўляецца 10-м па глыбіні возерам Нарвегіі.

Катэгорыя:Азёры Нарвегіі
Сперылен

**Сперылен** (нарв.: Sperillen) — возера ў Нарвегіі.

Знаходзіцца ў муніцыпалітэце Ringerike ў графстве Buskerud. Плошча 37 км². Размешчана на вышыні 150 м над узроўнем мора. Найбольшая глыбіня 123 м. Агульная даўжыня берагавой лініі — 68 км.

Катэгорыя:Азёры Нарвегіі
Турнеэльвен

**Турнеэльвен** () або **Торніён’ёкі** () — Рака на поўначы Швецыі і Фінляндыі. Сустракаюцца варыянты напісання Турнээльв, Турнээльвен, Торнээльв (швед.), Торніёёкі, Торн-Ёкі (фін.).

Даўжыня ракі — 565 км, плошча вадазбору 40,2 тыс. км². Турнеэльвен бярэ пачатак з возера Турнетрэск у Скандынаўскіх гарах на мяжы Швецыі і Нарвегіі і працякае ў паўднёва-ўсходнім напрамку праз Лапландскае пласкагор'е да Батнічнага заліва. У верхнім цячэнні маюцца вадаспады, парогі і шматлікія азёры. Замярзае з лістапада па май. Сярэдні гадавы расход вады 380 м³/с. Каля вусця — марскія парты Торніа (Фінляндыя), Хапаранда (Швецыя).

У ніжнім цячэнні па рацэ праходзіць мяжа Швецыі і Фінляндыі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рэкі Фінляндыі
Катэгорыя:Рэкі Швецыі
Катэгорыя:Памежныя рэкі
Недрэватн

**Недрэватн** () — возера ў камуне Феуске, фюльке Нурлан, Нарвегія.

Плошча 4,80 км². Размешчана на вышыні 0 м над узроўнем мора. Агульная даўжыня берагавой лініі — 14,06 км.

Катэгорыя:Азёры Нарвегіі
Нямецкі сабор

**Нямецкі сабор** (ням. Deutscher Dom) — сабор на берлінскай плошчы Жандармэнмаркт, адна са славутасцяў горада. «Нямецкая сабор» — у вузкім сэнсе назва пабудаванай у 1780-1785 гг. купальнай вежы над Нямецкай царквой, якая зрэшты ніколі не выконвала сакральных функцый, а ў шырокім сэнсе — назва ўсяго архітэктурнага комплексу Нямецкай царквы і купальнай вежы.

Нямецкая царква ў стылі барока была пабудавана ў 1701-1708 гг. па праекце Марціна Грюнберга на швейцарскіх могілках лютэранскай абшчыны берлінскага Фрыдрыхштата.

## Літаратура 
* J. Christoph Bürkle, Ivan Nemec, Jürgen Pleuser: *Der Deutsche Dom in Berlin. Kirche, Stadtzeichen, Ausstellungsbau*. Niggli, Sulgen/Thesen 1997, ISBN 3-7212-0302-X.
* Sibylle Badstübner-Gröger: *Französischer und Deutscher Dom Berlin*. 3., überarb. Auflage. Schnell und Steiner, Regensburg 2005, ISBN 3-7954-5571-5.

## Спасылкі 
* Выстава германскага бундэстага ў Нямецкім саборы 

Катэгорыя:Славутасці Берліна
Катэгорыя:Храмы Берліна
Катэгорыя:Збудаванні Германіі ў стылі барока
Катэгорыя:Збудаванні Германіі ў стылі класіцызм
Катэгорыя:Саборы Германіі
Этран

**Этран** () — рака ў Швецыі. Этран упадае ў праліў Катэгат недалёка ад горада Фалькенберг.

Уздоўж ракі праходзіць дарога, пабудаваная больш за тысячу гадоў таму. У Сярэднявеччы ля ўзбярэжжа ракі Этран адбылося некалькі бітваў.

Катэгорыя:Рэкі Швецыі
Бюглансфіёрд

**Бюглансфіёрд** (нарв.: Byglandsfjorden) — возера ў Нарвегіі.

Размешчана ў муніцыпалітэце Bygland. Плошча 32,49 км². Размешчана на вышыні 203 м над узроўнем мора. Агульная даўжыня берагавой лініі — 87,57 км.

Катэгорыя:Азёры Нарвегіі
Прада

**Мадрыдскі музей Прада** () — адзін з найбуйнейшых і значных музеяў еўрапейскага выяўленчага мастацтва. Будынак музея ўяўляе сабой выдатны ўзор позняга іспанскага класіцызму.

## Калекцыя 
У калекцыі музея захоўваюцца адзін з найбольш поўных збораў Босха, Веласкеса, Гоі, Мурылья, Сурбарана і Эль Грэка.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт музея
* Жывапіс з музея Прада ў найвышэйшым разрозненні на Google Earth 

Катэгорыя:Музеі Мадрыда

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Іспаніі
Катэгорыя:Мастацкія музеі Іспаніі
Катэгорыя:1819 год у Еўропе
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Іспаніі
Крык (карціна)

**«Крык»** (; 1893—1910) — група карцін, выкананых у жанры экспрэсіянізму нарвежскім мастаком Эдвардам Мункам, які намаляваў напоўненую адчаем фігуру на фоне крывава-чырвонага неба. Пейзаж на фоне — від Осла-фіёрда з пагорка Экеберг, у горадзе Осла, Нарвегія.

Мунк стварыў некалькі версій «Крыку», а менавіта 4, выкарыстоўваючы розныя тэхнікі. У музеі Мунка прадстаўлены адзін з двух варыянтаў, выкананых алеем, і адна пастэль. Нарвежскі Нацыянальны музей мастацтва, архітэктуры і дызайну змяшчае ў сваёй галерэі другую версію, выкананую алеем. Чацвёртая версія, выкананая пастэллю, належыць нарвежскаму мільярдэру Петэру Олсену. Мунк таксама стварыў літаграфіі (1895) гэтага твора.

Крык зрабіўся мішэнню некалькіх крадзяжоў. У 1994 годзе карціна была скрадзена з нацыянальнай галерэі. Некалькімі месяцамі пазней яна была вернутая на сваё месца. «Крык» і іншы вядомы твор мастака «Мадонна» былі скрадзеныя з музея Мунка. Абедзве карціны былі вернутыя ў 2006 годзе. Атрымаўшы некаторыя пашкоджанні, карціны зноў былі выстаўленыя на паказ у маі 2008, пасля рэстаўрацыі.

Катэгорыя:Карціны
Катэгорыя:Карціны Эдварда Мунка