open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Канстанцін Аркадзевіч Райкін

**Канстанцін Аркадзевіч Райкін** (; нар. , , РСФСР) — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно, тэатральны педагог і рэжысёр, танцор, прафесар; народны артыст Расійскай Федэрацыі (1992), лаўрэат дзвюх Дзяржаўных прэмій Расійскай Федэрацыі (1995, 2002). З 1988 года — мастацкі кіраўнік Расійскага дзяржаўнага тэатра «Сатырыкон» імя Аркадзя Райкіна.

Сын акцёра, народнага артыста СССР Аркадзя Райкіна (1911—1987).

## Біяграфія 
У 1971 годзе быў запрошаны Галінай Барысаўнай Волчак у трупу Маскоўскага тэатра «Сучаснік», на сцэне якога граў дзесяць гадоў.

За гэты час Канстанцін Райкін сыграў у тэатры 38 роляў, з іх 15 галоўных у спектаклях: «Валянцін і Валянціна» М. Рошчына, «І пайду… і пайду…» паводле Ф. Дастаеўскага (рэжысёр В. Фокін), «Манумент» Э.Ветэмаа (рэжысёр В. Фокін), «Балалайкін і К» паводле Салтыкава-Шчадрына (рэжысёр Р. Таўстаногаў), «Дванаццатая ноч» У. Шэкспіра (рэжысёр П. Джэймс) і іншыя.

Шырокую вядомасць Канстанціну прынеслі ролі ў фільмах «Шмат шуму з нічога» (1973) і «Свой сярод чужых, чужы сярод сваіх» (1974). Прычым падчас здымак другога ўсе трукі акцёр выконваў сам, без дублёра.

У 1981 годзе перайшоў у Ленінградскі тэатр мініяцюр пад кіраўніцтвам Аркадзя Райкіна. У 1982 годзе тэатр пераехаў у Маскву, і Канстанцін Аркадзевіч стаў кіраўніком Дзяржаўнага тэатра мініяцюр, а з 1987 года — Маскоўскага тэатра «Сатырыкон».

У 1985 годзе Канстанціну Райкіну было прысвоена ганаровае званне «Заслужаны артыст РСФСР».

З 1988 года па цяперашні час Канстанцін Райкін з’яўляецца мастацкім кіраўніком Расійскага дзяржаўнага тэатра «Сатырыкон» імя Аркадзя Райкіна ў Маскве.

Канстанцін Райкін быў адным з удзельнікаў апошняга выпуску праграмы «Поле цудаў» з Уладам Лісцьевым у ролі вядучага. Эфір перадачы адбыўся 25 кастрычніка 1991 года. 8 снежня 1992 года Канстанціну Райкіну прысвоена ганаровае званне «Народны артыст Расійскай Федэрацыі».

У 2001 годзе Канстанцін Райкін пачаў выкладчыцкую дзейнасць, стаўшы кіраўніком курса на акцёрскім факультэце Школы-студыі (інстытута) МХАТ імя Ул. І. Неміровіча-Данчанкі пры МХТ імя А. П. Чэхава. За гэты час выхаваў у гэтым інстытуце тры пакаленні маладых артыстаў, выпусціўшы тры акцёрскія курсы — у 2005, 2009 і 2013 гадах.

У 2002 годзе ён сыграў знакамітага бельгійскага шпіка Эркюля Пуаро ў міні-серыяле «Няўдача Пуаро» рэжысёра Сяргея Урсуляка.
Пячоры Кізілгаха

**Пячоры Кізілгаха** () — будыйскія храмы ў пячорным комплексе, 112 штучных пячорах, высечаных у скалах, паблізу горада , Сіньцзян, Кітай. Роспісы ў пячорах адносяцца да V стагоддзя нашай эры.

Іншымі вядомымі славутасцямі паблізу з’яўляюцца , , , храм Субашы і .

## Галерэя 

Файл:Kizilgaha beacon tower.jpg|Сігнальная вежа Кізілгаха
Файл:Donors, Kizilgaha cave 14, Kucha.jpg|Людзі ў тахарскім адзенні, пячора Кізілгаха 14, Куча
Файл:Kizilgaha, cave 30.jpg|Людзі ў тахарскім адзенні, пячора Кізілгаха 30.

Катэгорыя:Сіньцзян-Уйгурскі аўтаномны раён
Катэгорыя:Храмы Кітая
Катэгорыя:Пячоры Кітая
Субашы (будыйскі храм)

**Храм Субашы** — разбураны будысцкі храм каля  ў пустыні Такла-Макан, на старажытным Шаўковым шляху, у Сіньцзяне, Заходні Кітай. Горад быў часткова раскапаны японскім археолагам графам Атані.

Іншыя вядомыя месцы паблізу — гэта , пячоры Кізілгаха, ,  і . Гэтыя і іншыя месцы ўздоўж Шаўковага шляху былі ўнесены ў 2014 годзе ў Спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА як аб’ект Сусветнай спадчыны «».

, скрынка з будысцкімі рэліквіямі VI—VII стагоддзяў, выяўленая ў Субашы, паказвае цэнтральнаазіяцкіх мужчын у доўгіх туніках, якія нагадваюць фрызы, зробленыя тахарамі.

«Ведзьма Субашы» — яшчэ адзін знакаміты археалагічны артэфакт, мумія жанчыны з вялізным завостраным капелюшом, якая лічыцца прадстаўніцай ранняга каўказскага насельніцтва, якое жыло ў рэгіёне прыкладна ў пачатку нашай эры.

Файл:Subashi Buddhist Temple Ruins - West.jpg|Руіны храма Субашы - Заходняя пляцоўка
Файл:SariraCasket.jpg|Скрынка  з Субашы. Дрэва пакрытае пянькой і пафарбаванае. VI-VII стагоддзі. Калекцыя Атані. Такійскі нацыянальны музей.
Файл:Subashi reliquary men in caftan.jpg|Цэнтральнаазіяцкія мужчыны, дэталі скрынкі шарыра
Файл:BoxDetail6.jpg|alt=|Цэнтральнаазіяцкія мужчыны, дэталі скрынкі шарыра
Файл:Subashi painting, 6th-7th century CE.jpg|Малюнкі з Субашы, VI-VII стагоддзі
Файл:Male torso, Subashi (western area), Xinjiang, China, end of 6th-early 7th century CE, Guimet Museum (MG 23751).jpg|Мужчынскі торс, Субашы (заходняя пляцоўка, VI-VII стагоддзі,  (MG 23751)

## Спасылкі 
* Скрынка з Субашы ў Такійскім нацыянальным музеі 

Катэгорыя:Будыйскія храмы і манастыры Кітая
Катэгорыя:Славутасці Кітая
Катэгорыя:Будызм у Кітаі
Катэгорыя:Вялікі шаўковы шлях
Ключэўскі раён

**Ключэўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (сельскі раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Алтайскім краі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Ключы, размешчанае за 383 км ад Барнаула.

## Геаграфія 
Раён размешчаны ў заходняй частцы края і мяжуе на захадзе з Паўладарскай вобласцю Казахстана, на поўначы з Кулундзінскім раёнам, на ўсходзе з Родзінскім раёнам, на паўднёвым усходзе з Ваўчыхінскім раёнам, на поўдні з Міхайлаўскім раёнам.

Плошча — 3043 км². Займае 23-е месца па плошчы сярод раёнаў Алтайскага края.

Рэльеф — раўнінны. Абсалютныя вышыні 125—160 м. Клімат рэзка кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −18,6&nbsp;°C, ліпеня +20,8&nbsp;°C. Гадавая колькасць атмасферных ападкаў 270 мм. На тэрыторыі раёна 26 азёр. Глебы каштанавыя. Растуць бяроза, асіна, таполя, вяз, клён, хвоя, стэпавае разнатраўе. Фаўна — ліса, заяц, карсак, андатра, тхор, лось, казуля, вавёрка, рысь.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Алтайскага края
Кур’інскі раён

**Кур’інскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (сельскі раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Алтайскім краі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Кур’я, размешчанае за 279 км ад Барнаула.

## Геаграфія 
Раён размешчаны на поўдні края ў перадгор’ях Алтая. Працягласць раёна з поўначы на поўдзень 97 км, з захаду на ўсход 47 км. Поўнач раёна — стэп, сярэдняя частка раёна — перадгор’е, паўднёвая яго частка — гэта горы (найвышэйшы пункт — гара Сінюха, 1210 м). Плошча — 2500 км².

На тэрыторыі раёна знаходзяцца азёры: Белае і Махавое; рэкі: Чарыш, Белая (прыток Чарыша), Белая (прыток Локцеўкі), Локцеўка і іншыя. Клімат кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −19&nbsp;°C, ліпеня +20&nbsp;°C. Гадавая колькасць атмасферных ападкаў — 350—370 мм. Глебы — чарназёмы звычайныя, вышчалачаныя і горныя. Здабываецца жвір, пясок, гліна, вапняк, граніт, мармур, яшма. Разведаны радовішчы вальфраму, золата, срэбра, медзі.

Горы пакрыты лісцевымі і хваёвымі лясамі. Растуць бяроза, таполя, хвоя, піхта, лістоўніца, татарская бружмель, вярба, клён.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Алтайскага края
Юэяцюань

**Юэяцюань** () — возера ў форме паўмесяца ў аазісе Дуньхуан, за 5 км на паўднёвы захад ад горада Дуньхуан (правінцыя Ганьсу, КНР).

Паводле вымярэнняў, праведзеных у 1960 годзе, сярэдняя глыбіня возера тады складала ад 4 да 5 м, максімальная глыбіня — 7,5 м. З таго часу глыбіня возера пастаянна памяншалася. Да пачатку 1990-х люстэрка возера скарацілася да ўсяго 5500 м², а сярэдняя глыбіня — да 0,9 м (максімальная — 1,3 м). Хоць мясцовы ўрад меў намер папоўніць возера вадой, недахоп фінансавання не дазволіў ажыццявіць гэтыя планы.

Возера і пустыня вакол яго карыстаюцца вялікай папулярнасцю сярод турыстаў.

## Гісторыя 
Возера атрымала сваю назву ў перыяд дынастыі Цын. Вандроўніцы і місіянеркі  і  наведалі возера ў пачатку XX стагоддзя падчас іх падарожжа ў рэгіёне і апісалі свае ўражанні ў кнізе «Пустыня Гобі»:Усё, што мы ўбачылі вакол нас, — гэта шматлікія ярусы высокіх пясчаных пагоркаў. Мы ўжо засумняваліся ў вернасці нашых пошукаў, але калі, з апошнім адчайным высілкам, мы выбраліся за апошні хрыбет і паглядзелі ўніз на тое, што ляжала на яго мяжы, мы ўбачылі возера, і яго прыгажосць ап’яніла нас.

Выдмы абараняюць возера Юэяцюань ад пясчаных бур і вятроў. Нягледзячы на такую натуральную «ахову», гэтая прыродная славутасць, размешчаная ў адным з самых засушлівых месцаў на планеце, знаходзіцца пад пагрозай знікнення. У 1960-х гадах глыбіня возера складала ад чатырох да пяці метраў, у самым глыбокім месцы дасягаючы сямі метраў. А ў пачатку 1990-х гадоў — усяго 90 см. Абмяленне было выклікана будаўніцтвам плаціны на рацэ Данг, з-за чаго пацярпела экасістэма пустыні Гобі, а кірунак плыні падземных вод, якія сілкавалі возера Юэяцюань, быў парушаны. Другая прычына ў тым, што павялічылася колькасць насельніцтва горада Дуньхуан. Вырасла патрэба ў пітной вадзе, а галоўная крыніца — гэта падземныя воды.

У 2006 годзе кітайскія ўлады сумесна з эколагамі распрацавалі план аднаўлення такога ўнікальнага возера. Ім удалося прадухіліць яго поўнае абмяленне: забарона на бурэнне свідравін і любую сельскагаспадарчую дзейнасць аказаліся дзейснымі.

Возера Юэяцюань уваходзіць у склад Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Турыстам прапануюць турпаездкі на вярблюдах або джыпах.

## Галерэя 

Файл:Crescent lake june 2006-yw.png|alt=|Возера і павільён на ягоным беразе ў чэрвені 2006 года. Тое, што засталося ад возера, відаць справа.
Файл:Mondsichelsee-01.JPG|Юэяцюань (2009)
Файл:China-Crescent-Lake.jpg|alt=|Ваколіцы возера
Файл:Monsichelsee-05.JPG|alt=|Квітнеючае возера Юэяцюань
Файл:Mondsichelsee.JPG|alt=|Юэяцюань у Дуньхуане (2009)
Файл:Dunhuang Gisela Brantl 04.JPG|alt=|Від на возера з суседняй выдмы
Файл:Mondsichelsee.JPG|alt=|2009 год
Файл:Sunset Crescent Lake.jpg|alt=|Заход сонца
Файл:Crescent Spring.JPG|alt=|Вясной
Файл:Yueya Quan (China).jpg|alt=|Возера і пагада ў пустыні

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Кітая
Катэгорыя:Ганьсу
Жоўцевыя пігменты

**Жо́ўцевыя пігменты**, таксама **біліны** — азоцістыя прадукты распаду гемаглабіну і іншых гемазмяшчальных рэчываў, якія ўваходзць у склад жоўці і надаюць ёй характэрную афарбоўку.

Па хімічнай будове — лінейныя гетэрапірольныя злучэнні з рознай колькасцю і лакалізацыяй падвойных сувязей і замяшчальнікаў. У чалавека і жывёл утвараюцца пераважна ў печані, выдзляюцца ў выглядзе білірубіну і білівердзіну, выводзяцца з арганізма з калам і мачой.

Пры некаторых відах паталогіі (гепатыт, гемалітычная хвароба нованароджаных і інш.) назапашваюцца ў асобных тканках і органах, служаць іх дыягнастычнай прыкметай.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Біялагічныя пігменты
Animator vs. Animation

**Animator vs. Animation** (*AVA*) — серыя вэб-анімацый на YouTube і Newgrounds, створаная Аланам Бекерам.

Першапачаткова, «Animator vs. Animation» уяўляў сабой асобную двуххвілінную вэб-анімацыю пра варожасць між аніматарам і аніміраваным . Стваральнік, 17-гадовы мастак Алан Бекер, выклаў відэа на партале Newgrounds 3 чэрвеня 2006 года, а пазней 14 мая 2007 года апублікаваў на відэахостынгу YouTube. Відэа імгненна стала вірусным, што прывяло да стварэння Бекерам шматлікіх працягаў і спін-офаў.

## Эпізоды 
## Узнагароды 
У 2007 годзе «Animator vs. Animation II» атрымаў прыз глядацкіх сімпатый прэміі «Webby».

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны канал аўтара анімацыі
* Short film of the week: Animator vs Animation IV by Alan Becker 

Катэгорыя:З’явіліся ў 2006 годзе
Чжан Дацянь

*Чжан Дацянь*' (; , Нэйцзян, Сычуань, Кітай — , Тайбэй, Тайвань) — кітайскі мастак-жывапісец.

## Біяграфія 
Нарадзіліся 10 мая 1899 года Нэйцзяне правінцыя Сычуань, Кітай, у беднай сям’і. Пераймаючы старэйшаму брату ў раннім узросце стаў займацца каліграфіяй.

Азы малявання атрымаў у школе пры храме Вэньмяа. У 20 гадоў атрымаў вядомасць у родным горадзе, зарабляў на жыццё, выконваючы заказы на перапіс вершаў.

У 21 год пасля смерці нявесты сышоў у манахі, у храм Чаньдзін (павет Сунцзян, правінцыя Цзянсу), аднак, расчараваўшыся ў будызме, праз некаторы час пакінуў храм. Шмат падарожнічаў у пошуках уласнага мастацкага стылю. Набыўшы папулярнасць, стаў займацца жывапісам прафесійна.

У 1926 годзе арганізаваў першую персанальную выстаўку ў Кітаі, выставіўшы больш за 100 сваіх работ. На выстаўцы пазнаёміўся са сваёй будучай жонкай Лі Цюцзюн, якую лічыў сваёй музай. У 1930-х гадах арганізаваў школу жывапісу, і пачаў займацца калекцыянаваннем. У 1938 годзе ў сувязі з пагаршэннем здароўя маці вярнуўся ў родны Нэйцзян.

Падчас японскай акупацыі быў змешчаны пад хатні арышт, пазней працаваў намеснікам рэктара Інстытута мастацтваў у Пекіне. У 1943 годзе з сям’ёй перабраўся ў пячоры Магаа, дзе заняўся вывучэннем старажытных твораў дынастый Суй і Тан і працягваў маляваць.

З 1948 года пачаў падарожнічаць па свеце, некаторы час жыў у Бразіліі (муніцыпалітэт Мажы-дас-Крузіс), Аргенціне (Мендоса), затым у ЗША (Каліфорнія). У сярэдзіне 1950-х гадоў сустрэўся з Пабла Пікаса, пасля чаго паспрабаваў асвоіць манеру жывапісу мадэрну і экспрэсіянізму і нават увёў гэтыя элементы ў кітайскі жывапіс.

У 1965 годзе вынайшаў тэхніку перарывістай тушы і шырокіх мазкоў. У 1978 годзе пераехаў у Тайвань.

Памёр 2 красавіка 1983 года ў Тайбэі, Тайвань.

## Спадчына 
У 2011 годзе працы мастака прынеслі самую вялікую выручку аўкцыённым дамам па выніках года — 506,7 мільёна долараў, Чжан Дацянь зрушыў з першага месца Пабла Пікаса, які ўтрымліваў лідарства па продажах з 1997 па 2010 год, з перапынкам у адзін год.

## Спасылкі 
* Статья о художнике
* Биография великого мастера
* Галерея работ художника на сайте China Online Museum (Китай)
* Галерея работ художника на сайте National Palace Museum (Тайвань)

Катэгорыя:Мастакі Кітая
Фаўстына Ампах

**Фаўстына Ампах** (нар. , Акра, Гана) — ганская футбалістка, паўабаронца. Выступала за зборную Ганы.

## Клубная кар’ера 
Пачала сваю прафесійную футбольную кар’еру ў Гане ў клубе «Blessed Ladies», пазнее перайшла на правах арэнды ў чэшскую «Лакаматыву Брно». Выступала за каманду ЖФК «Мінск» у жаночай Лізе чэмпіёнаў УЕФА 2017-18.

У студзені 2023 стала памочнікамм трэнера ў ФК «Рідж Сіці».

## Дасягненні 
*   Чэмпіёнка Беларусі (2):2017, 2018
*  Уладальніца Кубка Беларусі (2): 2017, 2018
*  Уладальніца Суперкубка Беларусі: 2018
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісткі Ганы
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Ганы па футболе
Спіс універсітэтаў штата Паўночная Караліна

У штаце Паўночная Караліна (ЗША) дзейнічаюць дзяржаўныя і прыватныя ўніверсітэты.

## Дзяржаўныя 
* Апалацкі дзяржаўны ўніверсітэт
* Дзяржаўны ўніверсітэт у Элізабэт-Сіці
* Заходне-Каралінскі ўніверсітэт
* Паўночна-Каралінскі дзяржаўны аграрна-тэхнічны ўніверсітэт
* Паўночна-Каралінскі дзяржаўны ўніверсітэт
* Паўночна-Каралінскі ўніверсітэт ва Уілмінгтане
* Паўночна-Каралінскі ўніверсітэт у Грынсбара
* Паўночна-Каралінскі ўніверсітэт у Пембруку
* Паўночна-Каралінскі ўніверсітэт у Чапел-Хіл
* Паўночна-Каралінскі ўніверсітэт у Шарлаце
* Паўночна-Каралінскі ўніверсітэт у Эшвіле
* Паўночна-Каралінскі цэнтральны ўніверсітэт
* Уінстан-Сейлемскі дзяржаўны ўніверсітэт
* Усходне-Каралінскі ўніверсітэт
* Феетвілскі дзяржаўны ўніверсітэт

## Прыватныя 
* Іланскі ўніверсітэт
* Каралінскі ўніверсітэт
* Марс-Хілскі ўніверсітэт
* Маунт-Аліўскі ўніверсітэт
* Метадысцкі ўніверсітэт
* Паўночна-Каралінскі ўэсліянскі ўніверсітэт
* Сярэднеатлантычны хрысціянскі ўніверсітэт
* Уінгейцкі ўніверсітэт
* Універсітэт Гарднер-Уэб
* Універсітэт Джонсана і Уэльса
* Універсітэт Джонсана Сміта
* Універсітэт імя В. Дзюка
* Універсітэт Кэмпбэл
* Універсітэт Ленуар-Рэйн
* Універсітэт Манна
* Універсітэт Пфайфер
* Універсітэт святога Андрэя
* Універсітэт святога Аўгусціна
* Універсітэт Уільяма Піса
* Універсітэт Уэйк Форэст
* Універсітэт Чаван
* Універсітэт Шоу
* Хай-Пойнцкі ўніверсітэт
* Шарлацкі каралеўскі ўніверсітэт

Паўночная Караліна
MUC1

**MUC1** — ,  з групы муцынаў. Сінтэзуецца апікальнай паверхняй эпітэліяльных клетак і забяспечвае іх ахову ад бактэрый і ферментаў. Звышэкспрэсія MUC1 часта звязана з ракам тоўстай кішкі, малочнай залозы, яечнікаў, лёгкіх і падстраўнікавай залозы.  ідэнтыфікавала і ахарактарызавала антыген падчас сваёй працы з пухлінамі малочнай залозы і яечнікаў.

Катэгорыя:Бялкі чалавека
Старабільскі раён (1923—2020)

**Старабільскі раён** () — колішняя адміністрацыйная адзінка ў складзе Луганскай вобласці Украіны, існавала ў 1923—2020 гадах. Адміністрацыйны цэнтр — Старабільск ().

Насельніцтва раёна на 1 студзеня 2015 года складала 45 695 чалавек, плошча — 1580&nbsp;км².

У 2020 годзе ў ходзе адміністрацыйнай рэформы раён быў скасаваны, яго тэрыторыя ўвайшла ў склад новага Старабільскага раёна.

## Адміністрацыйны падзел 
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складалася з 1 гарадскога і 21 сельскага саветаў.

## Населеныя пункты 
На тэрыторыі раёна размяшчаліся 1 горад раённага значэння, 1 пасёлак сельскага тыпу і 57 вёсак.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Луганскай вобласці
Asus

**ASUSTek Computer Inc.** (, , , ; кіт. 華碩電腦股份有限公司; піньінь *Huáshuò Diànnǎo Gǔfèn Yǒuxiàn Gōngsī*) скарочана **ASUSTeK** або **ASUS** — тайваньскі  транснацыянальны вытворца камп’ютараў, тэлефоннага абсталявання і электронікі са штаб-кватэрай у раёне Бэйтоу, Тайбэй, Тайвань. Яго прадукцыя: настольныя камп’ютары, ноўтбукі, нэтбукі, мабільныя тэлефоны, сеткавае абсталяванне, маніторы, маршрутызатары Wi-Fi, праектары, мацярынскія платы, відэакарты, мультымедыйныя прадукты, перыферыйныя прылады, серверы, працоўныя станцыі і планшэтныя ПК. Кампанія таксама з’яўляецца вытворцам арыгінальнага абсталявання (OEM).

## Назва 
На кітайскай мове кампанію звычайна называюць **ASUS** або **Huáshuò** (кіт. трад. 華碩 спр. 华硕). Як паведамляе вэб-сайт кампаніі, назва *Asus* паходзіць ад Пегаса, крылатага каня з грэчаскай міфалогіі. Толькі чатыры апошнія літары слова былі выкарыстаны, каб надаць назве высокае месца ў алфавітных спісах. Як маркетынгавыя слоганы Asus выкарыстала *Rock Solid.* *Heart Touching* (2003—2009), а потым *Inspiring Innovation Persistent Perfection* (2009—2013). З 2013 года лозунг кампаніі *-- «У пошуках неймавернага».*

## Прадукцыя 
Прадукцыя Asus: ноўтбукі, планшэтныя камп’ютары, персанальныя камп’ютары, смартфоны, персанальныя лічбавыя памочнікі (ПЛП), серверы, камп’ютарныя маніторы, мацярынскія платы, відэакарты, гукавыя карты, DVD-прывады, камп’ютарныя сеткавыя прылады, камп’ютарныя карпусы, камп’ютарныя кампаненты і сістэмы ахаладжэння камп’ютараў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Кампаніі, якія раней мелі лістынг акцый на Лонданскай біржы
Катэгорыя:Тайвань
Катэгорыя:Камп'ютарная перыферыя
Катэгорыя:Ноўтбукі
Катэгорыя:Asus
Hericium

**Hericium** — род ядомых грыбоў сямейства .

## Апісанне 
Віды гэтага роду белыя і мясістыя, растуць на мёртвай або адміраючай драўніне; пладовыя целы нагадваюць масу далікатных падвесных шыпоў, падвешаных альбо да разгалінаванай апорнай рамы, альбо да моцнай, неразгалінаванай тканкавай падушкі. Гэтая адметная структура прынесла відам роду мноства народных назваў у розных мовах, напрыклад, *галава малпы*, *ільвіная грыва* і *галава мядзведзя*. Таксанамічна гэты род раней быў аднесены да парадку , але нядаўнія малекулярныя даследаванні аднеслі яго да . *Hericium* на латыні азначае «вожык».

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Галерэя 
Прадстаўнікі роду:
Файл:Ästiger_Stachelbart.jpg|
Файл:Dorniger_Stachelbart7.jpg|
Файл:Hericium_alpestre_G7_(1).JPG|
Файл:Igelstachelbart,_Hericium_erinaceus.jpg|

Катэгорыя:Ядомыя грыбы
Катэгорыя:Сыраежкавыя (парадак)
Катэгорыя:Роды грыбоў
Clathrus archeri

**Clathrus archeri**&nbsp;— грыб сямейства . Карэнны від на мацерыковай частцы Аўстраліі і Тасманіі, а ў Еўропе і Паўночнай Амерыцы ён інтрадукаваны. У мовах краін, дзе расце гэты грыб, яго назва асацыюецца з васьміногам (), каракаціцай (, ) ці ж з кветкай (, , ). Грыб сустракаецца ў Заходняй Украіне. Занесены ў Чырвоную кнігу Украіны.

## Апісанне 
Маладыя пладовыя целы груша- або яйцападобныя, 3—5&nbsp;см у дыяметры, пакрытыя белым перыдыем. У маладым узросце (на стадыі яйца) грыб можна зблытаць з , ад якой ён адрозніваецца чырвонымі рызаморфамі, а таксама ружовымі сасудамі ў разрэзе. З часам рецептакул раздзірае абалонку, і прарастае ў выглядзе 4—6 лопасцяў. Лопасці першапачаткова злучаныя пры вяршыні, але хутка раз’ядноўваюцца і рассцілаюцца, з прычыны чаго грыб набывае зоркападобны выгляд, нагадваючы кветку дыяметрам 10—15&nbsp;см. Дарослы грыб мае моцны, непрыемны пах падлы, што прыцягвае насякомых, якія дапамагаюць распаўсюджваць споры. Споры 6,5 × 3 мкм, вузкацыліндрычныя. Споравы парашок аліўкавага колеру.

## Экалогія і распаўсюджанне 
Clathrus archeri&nbsp;— сапратроф. Расце на кіслых глебах у лісцевых і змешаных лясах. Зрэдку сустракаецца на лугах ці ў парках. Пладовыя целы фармуе з ліпеня да верасня.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Arora D., Burk WR. 1982. *Clathrus archeri*, a stinkhorn new to North America. *Mycologia* 74:501-504.

## Спасылкі 
* Атлас грыбоў Польшчы
* Грыбы Калужскай вобласці
* Clathrus archeri ў Чырвонай кнізе Украіны

Катэгорыя:Грыбы Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Грыбы Еўропы
Катэгорыя:Грыбы Аўстраліі
Катэгорыя:Фаляльныя
Parasa pastoralis

**Parasa pastoralis** — начны матылёк сямейства . Навуковая назва віду была ўпершыню абгрунтавана апублікаваная ў 1885 годзе Батлерам.

Катэгорыя:Матылі
Воўк і сямёра казлянят

«**Воўк і сямёра казлянят**» () — казка братоў Грым, апублікаваная ў складзе цыкла казак у 1812—1815 годзе. Паводле  мае нумар 123 («Воўк і казляняты») і наступнае кароткае апісанне сюжэту: «у адсутнасць маці воўк з’ядае казлянят; малодшая казляня ратуецца і ўсё распавядае; каза распорвае ваўку жывот, адкуль выходзяць казляняты».

Атрымала распаўсюджанне ў Расійскай імперыі ў XIX стагоддзі, увайшла ў вусную народную творчасць і з некаторым змяненнем у сюжэце атрымала статус «». У такой якасці выдавалася ў . Вядома  варыянтаў — 20,  — 4, беларускіх — 3.

## Сюжэт 
Маці-каза, адлучаючыся з дому, папярэджвае сваіх казлянят сцерагчыся ваўка, блукаючага непадалёк. Воўк, скарыстаўшыся зручным момантам, стукаецца да казлянят і спрабуе выдаць сябе за іх маці. Тыя ў адказ кажуць, што ў іх маці голас мяккі, а ў яго — грубы. Воўк з’ядае кавалак крэйды, каб змякчыць свой голас. Па іншай версіі, каваль выкоўвае ваўку новае — пявучае — горла. Аднак казляняты ўсё роўна не пускаюць яго: запатрабаваўшы прасунуць у шчыліну кончык пярэдняй лапы, яны заяўляюць, што ў іх маці поўсць белая, а не чорная, як у яго на лапах. Той ідзе на млын і пэцкае лапы ў муцэ. Цяпер казляняты ўпускаюць ваўка, які тут жа з’ядае іх усіх, акрамя самага маленькага, які схаваўся ў печы (у англійскай версіі казкі — у футляры гадзінніка).

Вярнуўшыся дадому, маці-каза бачыць разгром, учынены ваўком, і выратаванага самага маленькага казляня, якое распавядае ёй пра тое, што адбылося. Яна адпраўляецца за ваўком і знаходзіць яго, спячага з набітым страўнікам, у якім нешта корпаецца. Маці-каза распорвае ваўку жывот, адкуль з’яўляюцца жывымі і цэлымі шэсць казлянят, пасля чаго запаўняе жывот камянямі. На наступную раніцу каза, сустрэўшы ваўка, прапануе яму паспаборнічаць у скачках праз вогнішча. Той згаджаецца. Каза пераскоквае праз полымя, а воўк, абцяжараны камянямі, не можа— ён валіцца проста ў агонь і згарае. Яшчэ адзін варыянт фіналу: воўк, прачнуўшыся з камянямі ў страўніку, адчуў смагу, адправіўся да ракі напіцца, на беразе паслізнуўся, упаў у ваду, пад цяжарам камянёў адразу пайшоў на дно і патануў.

## Экранізацыі 
*  (1957) — савецкі маляваны мультфільм .
*  (1975) — савецкі лялечны музычны мультфільм .
*  (1976) — савецка-румынска-французскі музычны фільм .
*  (1982) — албанскі маляваны мультфільм Нацыянальнага цэнтра кінематаграфіі Артура Даўці.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Читать сказку «Волк и семеро козлят»
* Текст сказки «Волк и семеро козлят» на русском языке братьев Гримм в Викитеке
* Текст сказки «Волк и семеро козлят» братьев Гримм на немецком языке в Викитеке

Катэгорыя:Казкі братоў Грым
Катэгорыя:Рускія казкі
Катэгорыя:Беларускія казкі
Катэгорыя:Украінскія казкі
Monotropa uniflora

**Monotropa uniflora** — від  кветкавых раслін роду  сямейства ; тыпавы від роду.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Від сустракаецца ў Гімалаях, Усходняй Азіі, а таксама ў Паўночнай і Цэнтральнай Амерыцы ад Аляскі да Панамы, а таксама на поўначы Паўднёвай Амерыкі (у Калумбіі), пры гэтым арэал віду мае значныя парывы. Расліна даволі рэдкая.

Расце ў імшыстых цёмнахвойных лясах.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая  расліна з дробна і густа разгалінаваным карэнішчам і надземным сцяблом вышынёй 10-20 см, пакрытым чарговымі, белымі, шматлікімі ланцэтнымі або авальна-ланцэтнымі лускамі.

Лісце адсутнічае.

Кветка адзіночная, верхавінная, даўгавата-званочкавая, ніцая. Вяночак белы, даўжэй тычынак, з 5—6 пялёсткаў. Тычынка у ліку 10—12, з валасістымі ніткамі і памяранцава-жоўтымі пылавікамі. Завязь яйцападобная, з буйным варонкападобным рыльцам дыяметрам 6-8 мм і песцік даўжынёй каля 2 мм.

Плод — амаль прамая, шарападобная каробачка дыяметрам каля 2—2,5 см.

Цвіценне у чэрвені-ліпені. Плоданашэнне ў жніўні-верасні.

## Таксанамія 
Від **Monotropa uniflora** ўваходзіць у род  трыбы  падсямейства  сямейства  парадку .

## Літаратура 
* 
* Кожевников Ю. П. Порядок вересковые (Ericales) // Жизнь растений : в 6 т. / гл. ред. А. Л. Тахтаджян. — М. : Просвещение, 1981. — Т. 5. Ч. 2 : Цветковые растения / под ред. А. Л. Тахтаджяна. — С. 91. — 512 с. — 300 000 экз.

## Спасылкі 
* *Monotropa uniflora* ў раздзеле Флора Кітая сайта eFloras Праверана 3 лютага 2009 г.

Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Верасовыя
Энэртэнэма

**Энэртэнэ́ма** (*Enerthenema*)&nbsp;— род грыбападобных арганізмаў сямейства . Назва ўпершыню апублікавана ў 1830 годзе.

## Апісанне 
Спарафоры ў энэртэнэмы — гэта спарангіі цёмна-карычневага колеру на ножках (вышыня 0,8–2 мм, дыяметр 0,4–0,7 мм). Ножка пашырана каля асновы, валакністая. Калонка з’яўляецца працягам ножкі, дасягае верху і заканчваецца пашырэннем, падобным на бліскучы дыск. Капіліцый адыходзіць ад краёў дыска ў выглядзе простых, доўгіх і слаба разгалінаваных валаконцаў. Перыдый цалкам разбураецца пры выспяванні спарангія. Споры карычневыя, цёмна-карычневыя, чорныя ў згуртаванні і светла-жаўтлява-карычневыя, карычневыя, аліўкавыя ў праходзячым святле. Па форме шарападобныя, размяшчаюцца паасобку або часам згуртаваныя і арнаментаваныя маленькімі шыпамі. Дыяметр спор 10–14 мкм.

Субстрат: кара жывых дрэў і кустоўя, раслінныя рэшткі. На Беларусі адзначаны адзін від: .

## Віды 
Да роду *Enerthenema* адносяць 8 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Стэманітальныя
Народна-вызваленчы рух Судана–Поўнач

**Народна-вызваленчы рух Судана–Поўнач** ( ) — палітычная партыя і баявая арганізацыя ў Рэспубліцы Судан, якая базуецца ў штатах Блакітны Ніл і Паўднёвы Кардафан. На 2017 год фактычна распалася на  дзве варагуючыя фракцыі.

## Гісторыя і раскол 
Групоўка заснавана асобнымі прадстаўнікамі Народна-вызваленчага руху. Арганізацыя разгарнула ўзброеную барацьбу з цэнтральнай уладай. Баевікі распаўсюдзілі сваю дзейнасць на штаты Блакітны Ніл і Паўднёвы Кардафан.

У сярэдзіне 2017 года групоўка раскалолася. Адзін лагер узначаліў Абдэлазіз аль-Хілу, а іншы — Малік Агар. Першы настойваў на стварэнні свецкай дзяржавы і перамовы з урадам аль-Башыра, на што Агар не пагаджаўся.

У 2020 годзе, ужо пасля звяржэння Башыра і ўсталяванні новага ўрада, фракцыі Агара і Хілу падпісалі ўсёабдымнае мірнае пагадненне з пераходным урадам. Паводле дамовы, яны абавязаліся ўдзельнічаць у пераходзе да дэмакратыі ў Судане мірнымі сродкамі.

## Падзеі 2023 года 
З пачаткам канфлікту 2023 года арганізацыя заклікала да перамоваў і спынення агню, а некаторыя лідары папярэдзілі аб магчымым другім падзеле Судана. 

Агар падтрымаў генерала Абдэля Бурхана і быў прызначаны намеснікам старшыні Пераходнага суверэннага савета Судана.

У сваю чаргу аль-Хіла стаў саюзнікам Сіл аператыўнай падтрымкі. Саюз фракцый быў неафіцыйным.

## Мэты і ідэалогія 
Партыя, як афіцыйна заяўлялася яе прадстаўнікамі, *«імкнецца змяніць палітыку цэнтра ў Хартуме і пабудаваць новы цэнтр на карысць усіх суданцаў, незалежна ад іх рэлігіі, полу або этнічнай прыналежнасці»*. 

## Гл. таксама 
* Канфлікт у Паўднёвым Кардафане і Блакітным Ніле
* Сутыкненні ў Блакітным Ніле (2022)

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* 
*Save Jalila - Website raising awareness of Jalila Khamis Koko

Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 2011 годзе
Катэгорыя:Забароненыя палітычныя партыі
Катэгорыя:Узброеныя групоўкі ў Судане
Эрнэсціна Абамбіла

**Эрнэсціна Абамбіла** (нар. , Секанды-Такарады, Гана) — ганская футбалістка, нападаючы. Выступала за зборную Ганы.

## Клубная кар’ера 
Пачынала сваю футбольную кар’еру ва ўніверсітэцкіх камандах ЗША. Гуляючы за ЖФК «Мінск», дзе стала першай футбалісткай у гісторыі Ганы, якая забіла гол у Лізе чэмпіёнаў.

Выступала за зборную Ганы WU-17 (2014) і WU-20 (2016—2018). У 2017 годзе дэбютавала за зборную Ганы.

## Дасягненні 
*   Чэмпіёнка Беларусі: 2017
*  Уладальніца Кубка Беларусі: 2017
*   Экстраліга: 2022/2023
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісткі Ганы
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Арыс Салонікі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Асі Рысегрунд
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Ганы па футболе
Ostriv

**Ostriv** () — украінская камп’ютарная гульня ў жанры эканамічнай стратэгіі, прысвечаная развіццю украінскага асадніцтва 18 стагоддзя. 19 сакавіка 2020 года гульня перайшла ў ранні доступ на платформах Steam і GOG. Гульня хутка сабрала больш за сотню аглядаў, каля 90&nbsp;% працэнтаў з якіх спрыяльныя.

## Апісанне гульні 
У цяперашні час у гульні больш за два дзясяткі пабудоў, сельская гаспадарка і жывёлагадоўля, рамёствы, дынамічная змена сезонаў, асноўны гандаль. Даступныя ангельская і украінская лакалізацыі. Пазней плануецца дадаць у гульню сюжэтную кампанію, будынкі сфер адукацыі, рэлігіі, забаў і правасуддзя.

Асаблівасцю гульні з'яўляецца дынамічнае мадэляванне пратаптаных жыхарамі дарожак і адсутнасць прывязкі будынкаў да клеткі на ландшафце.

Гульню суправаджае традыцыйная украінская музыка, у прыватнасці кобза.

### Абстаноўка 
Гульня пачынаецца з 1721 года, гэта значыць з пачатку другой хвалі каланізацыі Слабідскай Украіны. Аднак паселішча гульца знаходзіцца на выдуманым востраве (адсюль і назва гульні) разам з некалькімі рэальнымі слобажанскімі гарадамі, такімі як Дэргачы.

## Гісторыя развіцця 
Распрацоўка Ostriv пачалася вясной 2014 года. Спачатку гульня распрацоўвалася ў вольны час адным чалавекам&nbsp;— ананімны Яўген з Харкава. З 2018 года гульня распрацоўвалася камандай з 4 чалавек.

Выбар тэматыкі гульні шмат у чым быў абумоўлены пачаткам вайны на Данбасе.

За гады распрацоўкі Яўген паспеў наведаць мноства гарадоў, музеяў і зафіксаваць мноства краявідаў. Усе тэкстуры ў гульні заснаваныя на фотаздымках, зробленых падчас гэтых паездак. Дызайн будынкаў у асноўным прыдуманы, так як з пункту гледжання гульні неабходная пазнавальнасць прызначэння будынка. Аднак усе выдуманыя праекты грунтуюцца на існуючых архітэктурных традыцыях і складаюцца з частак рэальных будынкаў.

Закрытае тэставанне гульні пачалося ў ліпені 2017 года, а з 18 кастрычніка таго ж года з'явілася магчымасць набыць альфа-версію гульні праз афіцыйны сайт. Так, на момант ранняга доступу на платформах Steam і GOG гульню паспелі купіць 20 000 гульцоў.

### Альфа-версія 
Alpha 5 была выпушчана 25 сакавіка 2023 года.

## Водгукі 
Рэцэнзент Крыстафер Лівінгстан з PC Gamer адзначае, што сімулятар на здзіўленне добры для альфа-версіі. Ён называе гэта заблытаным, складаным, але займальным. І прызнаецца, што Ostriv ужо стаў адным з яго любімых горадабудаўнічых сімулятараў.

На думку аглядальніцы інтэрнэт-парталу Root Nation Аксаны Сьмірновай, «Востраў» — лепшая гульня пра Ўкраіну, якая папулярызуе ўкраінскую культуру і эстэтыку.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Steam-гульні
Катэгорыя:Гульні для Windows
Катэгорыя:Горадабудаўнічыя сімулятары
Лада Яраславаўна Клімуць

**Лада Яраславаўна Клімуць** — беларускі гісторык. Спецыяліст па ідэалогіі сарматызму ў Беларусі ў XVI—XVIII стагоддзях. Кандыдат гістарычных навук (2009), дацэнт.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і беларускага літаратуразнаўца Яраслава Клімуця.

Скончыла гістарычны факультэт МДУ імя М. В. Ламаносава па спецыяльнасці «гісторыя мастацтва», пасля магістратуру Цэнтральна-Еўрапейскага ўніверсітэта ў Будапешце (Венгрыя) па спецыяльнасці «гісторыя». У 2009 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю па тэме «Ідэалогія сарматызму ў грамадскім і культурным жыцці беларускіх зямель Рэчы Паспалітай у XVI—XVIII стст.».

Працавала на гісторыка-філалагічным факультэце МДУ імя А. А. Куляшова: дацэнт кафедры ўсеагульнай гісторыі, дацэнт кафедры гісторыі і філасофіі.

Магістр Нью-Ёркскага ўніверсітэта (ЗША).

## Творчасць 
Напрамкі даследаванняў: грамадска-палітычнае і культурнае жыццё Рэчы Паспалітай у XVI—XVIII стагоддзях, сарматызм у яе ідэалогіі, культуры,
мастацтве; менталітэт шляхты; асаблівасці і супярэчнасці сармацкай ідэалогіі ў Вялікім Княстве Літоўскім; генезіс, мадыфікацыя, рысы сармацкай культуры на тэрыторыі Беларусі.

## Бібліяграфія 
* История исторической мысли: курс лекций. Ч. 1: Древний мир. Могилев, 2018.
* История исторической мысли: курс лекций : в 3 ч. Ч. 2: Средние века и Раннее Новое время. Могилев, 2020.
* Сармацкая культура беларускай шляхты ў XVI—XVIII стст. Мінск, 2013.
* Сарматызм у культуры беларускіх зямель Рэчы Паспалітай : дапаможнік. Магілёў, 2006.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага
Серафін Міхалеўскі

**Серафі́н Ко́рчак-Міхале́ўскі** (; 18 мая 1923, Брэст-над-Бугам — 15 студзеня 2006, Варшава) — беларускі і польскі філосаф, філолаг, паэт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і прадстаўнікоў старога шляхецкага роду. Дзяцінства правёў у вёсцы Росахі (цяпер Пружанскі раён). Скончыў у 1939 годзе польскую гімназію імя Адама Міцкевіча, а ў 1941 годзе — беларускую сярэднюю школу № 1 у Пружанах.

У 1941 сям’я вывезеная ў Сібір, дзе Серафін паступіў у Новасібірскі педагагічны інстытут, займаўся германскімі мовамі. З 1943 — на службе ў Войску Польскім, скончыў афіцэрскую артылерыйскую школу ў Кастраме. Камандаваў батарэяй у складзе  . Удзельнічаў у вызваленні Варшавы, баях пад Берлінам. Тройчы быў паранены, стаў інвалідам. Узнагароджаны ордэнам Віртуці Мілітары, медалямі.

Пасля вайны навучаўся ва ўніверсітэтах Лодзі, Уроцлава, Варшавы. Атрымаў дыпломы магістра па філасофіі і англійскай філалогіі. Працаваў навуковым супрацоўнікам у Нацыянальнай бібліятэцы ў Варшаве, у Інстытуце матэматычных лічбавых машын, у бібліятэцы Акадэміі навук, у рэдакцыі футуралогіі.

Рукапакладзены ў дыяканы, парафіянін варшаўскае праваслаўнае .

## Дзейнасць 
Займаўся навукова-даследчай дзейнасцю ў галіне філасофіі, рэлігіі, філалогіі.

Напісаў тэарэтычную працу «Уводзіны да трансцэндэнтальнай медытацыі» і каля дзесяці навуковых рэфератаў, прысвечаных рэлігійна-філасофскаму вучэнню старажытнай Індыі — ёзе. У Варшаўскім універсітэце наладзіў дзве першыя ў Еўропе выстаўкі, прысвечаныя вучэнню ёгі.

Яму належыць тлумачэнне дагмата пра Святую Тройцу і тэадыцэю, устанаўленне сапраўднага аблічча Багародзіцы і Збавіцеля. Серафін Міхалеўскі пераклаў на польскую мову праваслаўную імшу святога Яна Златавуснага.

Аўтар шматлікіх прац па лінгвістыцы. Склаў два санскрыцка-польскія слоўнікі, селектыўную біяграфію па 900 мовах (слоўнікі і граматыкі), бібліяграфію караімскіх кніг. Распрацаваў праект рэформы кітайскага іерагліфічнага пісьма. Афіцыйна засведчанае яго валоданне 17 мовамі, «Białowieżanin») і на радзіме паэта, у пружанскай газеце «Раённыя будні». У Музеі славутых паэтаў () адна з экспазіцый прысвечаная Серафіну Міхалеўскаму.

## Сям’я 
Меў брата Ежы (? — 1989, Польшча) і сястру Варвару (жыла і памерла ў Пружанах).

## Спасылкі 
* Беларусы ў свеце
* Цытаты Серафіна Корчак-Міхалеўскага

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Брэсце
Катэгорыя:Навучэнцы гімназіі імя Адама Міцкевіча (Пружаны)
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты
Катэгорыя:філолагі Польшчы
Катэгорыя:Філосафы Польшчы
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Сасланыя ў Сібір
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Памерлі ў Варшаве
Катэгорыя:Паліглоты
Абдэлазіз аль-Хілу

**Абдэлазіз Адам аль-Хілу** (; нар. ) — палявы камандзір Народнай арміі вызвалення Судана, адзін з лідараў партыі «Народна-вызваленчы рух Судана–Поўнач».

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў н. п. Аль-Файд Ум Абдула, Паўднёвы Кардафан.

Пачатковую адукацыю атрымаў у школе Даламі, сярэднюю — у Аль-Далінг і Кадуглі. Вывучаў эканоміку ў Хартумскім універсітэце, які скончыў у 1979 годзе. Пасля працаваў фінансавым і адміністрацыйным служачым Нацыянальнага ўпраўлення электра- і водазабеспячэння Хартума.

Яшчэ падчас вучобы ў Хартумскім універсітэце ўліўся ў шэрагі апазіцыі. Далучыўся да Народнай арміі вызвалення Судана.

Пасля завяршэння грамадзянскай вайны ў Судане далучыўся да баявой арганізацыі «Народна-вызваленчы рух Судана–Поўнач», у складзе якой ваяваў супраць цэнтральных уладаў у Паўднёвым Кардафане. У 2017 годзе арганізацыя распалася. Адну з фракцый узначаліў Аль-Хілу. Настойваў на стварэнні свецкай дзяржавы і перамовах з урадам аль-Башыра.

Пасля суданскай рэвалюцыі абвясціў аб часовым аднабаковым спыненні агню. Пайшоў на перамовы з новай уладай.

У чэрвені 2023 года падтрымаў Сілы аператыўнай падтрымкі ў барацьбе з ваеннай хунтай генерала Абдэля Бурхана. Саюз фракцый быў неафіцыйным.

## Гл. таксама 
* Малік Агар

## Крыніцы 
Катэгорыя:Палітыкі Судана
Катэгорыя:Правадыры паўстанняў
Катэгорыя:Постаці трэцяй грамадзянскай вайны ў Судане
Студзяні

**Студзяні́** — структураваныя (падобныя на цвёрдыя) сістэмы палімер—растваральнік. Для гэтых сістэм часам ужываюць тэрмін «гелі», які ў калоіднай хіміі пазначае скаагуліраваныя золі.

Студзяні складаюцца з высокамалекулярных злучэнняў і вадкасцей. Характэрныя ўласцівасці студзянёў — адсутнасць цякучасці, здольнасць захоўваць форму, трываласць і пругкасць. Гэтыя ўласцівасці абумоўлены наяўнасцю прасторавай сеткі макрамалекул, злучаных у асобных «вузлах» сіламі міжмалекулярнага ўзаемадзеяння або хімічнымі сувязямі рознай прыроды.

Студзяні ўтвараюцца пры набраканні сеткавых палімераў у вадкасці (студзяні I тыпу) ці з раствораў палімераў пры змяненні тэмпературы і складу (студзяні II тыпу). Тыповыя студзяні — аморфныя гамагенныя сістэмы, якія часам утрымліваюць у вузлах структурнай сеткі драбнюткія крышталічныя вобласці — крышталіты.

У студзянях I тыпу вузлы прасторавай сеткі ўтвораны моцнымі папярочнымі хімічнымі сувязямі. Іх абарачальная дэфармацыя абумоўлена энтрапійным эфектам выпроствання і абнаўлення канфігурацыі скручаных участкаў макрамалекулярных ланцугоў паміж «вузламі». Студзяні II тыпу — гетэрагенныя структуры, якія ўзнікаюць пры распадзе гамагенных раствораў палімераў на канцэнтраваную фазу і фазу з нізкай канцэнтрацыяй палімера. Фазавы распад абумоўлены зменай актыўнасці растваральніка пры ўвядзенні ў раствор асаджальніка або рэзкай змены тэмпературы раствору.

Утварэнне студзянёў шырока выкарыстоўваецца ў тэхналогіі пластмас, вытворчасці гумы, хімічных валокнаў, харчовых прадуктаў і распаўсюджана таксама ў біялагічных працэсах.

## Гл. таксама 
* Сінерэзіс

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Громаков Н. С.* Дисперсные системы и их свойства: Учебное пособие по коллоидной химии / Н. С. Громаков. — Казань: Изд-во Казанск. гос. архитект.-строит. ун-та, 2015. — 91 с.  — ISBN 978-5-7829-0515-6.

Катэгорыя:Калоідная хімія
Катэгорыя:Фізічная хімія
Катэгорыя:Хімія палімераў
Акамтун

**Акамтун** (; з  мовы мая — «каменная калона») — археалагічны помнік, размешчаны на тэрыторыі экалагічнага запаведніка Баламку ў муніцыпалітэце Калакмуль, штат Кампечэ, Мексіка. Прадстаўляе сабой рэшткі горада, раскінутыя на тэрыторыі больш за 50 гектараў. Быў знойдзены ў чэрвені 2023 года групай археалагічных даследаванняў пад кіраўніцтвам Івана Шпрайца з дапамогай аэрафотаздымкі і лазернага сканавання.

## Гісторыя 
У класічны перыяд цывілізацыі мая (250—1000 гг.н. э.) Акамтун быў важным рэгіянальным цэнтрам рэгіёну Tierras Bajas Centrales. Тут выяўлены керамічныя рэшткі, датаваныя познім класічным перыядам (600—800 гг. н. э.). Прыкладна ў 800—1000 гадах горад перажыў дэмаграфічны крызіс.

У чэрвені 2023 года Акамтум выяўлены навукоўцамі. Знаходка стала вынікам першага палявога сезона праекта пад назвай «Пашырэнне археалагічнай панарамы Цэнтральнай нізіны мая», ухваленага , які знаходзяцца ў падпарадкаванні Міністэрства культуры ўрада Мексікі. Кіраваў і каардынаваў мерапрыемствам археолаг Іван Шпрайц з Даследчага цэнтра славенскай акадэміі навук і мастацтва.

У склад групы ўваходзілі таксама спецыяліст па эпіграфіцы мая Актавіа Эспарса Ольгін, геадэзіст Алеш Марсеціч, настаўнік Атаста Флорэс Эсківель, археолагі Квінцін Эрнандэс Гомес і Вітан Вуяновіч, а таксама некалькі рабочых з бліжэйшых раёнаў і Нацыянальнага цэнтра паветрана-дэсантных даследаванняў. Рэшткі горада выяўлены пры даследаванні мясцовасці з дапамогай лазернага сканавання з паветра.

## Апісанне 
Аб’ект размешчаны на высокім плато, акружаным шырокімі забалочанымі тэрыторыямі, асноўная плошча складае больш за 50 га. Тут размешчаны вялікія пабудовы з пірамідамі вышынёй больш за 15 метраў. Ёсць шматлікія круглыя каменныя калоны, якія меркавана былі часткай уваходаў у верхнія пакоі буйных будынкаў. Пабудовы акружаны рознымі групамі ўнутраных панадворкаў. Паміж двума асноўнымі будынкамі знаходзіцца комплекс, які складаецца з розных нізкіх і падоўжаных пабудоў, і пляцоўкі для гульні ў мяч.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Descubren antigua ciudad maya en Campeche; la nombran Ocomtún, «columna de piedra»

Катэгорыя:Гарады мая
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Мексіцы
Катэгорыя:2023 год у навуцы
Назима

**Назіма Жанібекава**, больш вядомая пад псеўданімам **Назима** () (часта стылізуецца як **НАZІМА** або **Наziма**; нар. 21 кастрычніка 1990, Шымкент) — расійская , якая працуе ў жанры хіп-хоп. Фіналістка першага сезона тэлевізійнага шоу «Песні» на ТНТ. Артыстка лэйбла Black Star Inc. Фіналістка першага сезона тэлевізійнага шоу «Песня» на ТНТ.
Том Холанд

**Томас Стэнлі Холанд** (; ) — англійскі акцёр. Яго ўзнагароды ўключаюць Прэмію Брытанскай кінаакадэміі і тры прэміі «Сатурн».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Кінаакцёры Англіі
Катэгорыя:Акцёры тэлебачання Англіі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сатурн»
Катэгорыя:Дзеці-акцёры Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Акцёры XXI стагоддзя
Bosorka

**Bosorka** — камп’ютарная гульня 2023 года у жанры roguelike і тыпу «shoot 'em up», распрацаваная і выпушчаная ўкраінскай студыяй Sengi Games 14 красавіка 2023 года у Steam і дыстрыб’ютарамі відэагульняў Epic Games Store. Гульня была анансаваная 11 кастрычніка 2022 года.

## Імя 
Праект быў названы ў гонар персанажа з міфалогіі карпацкіх народаў — басорка/босоркані.

## Геймплэй 
Bosorka — гэта ролевая экшан-гульня з камбінацыяй жанраў roguelike і shoot 'em up са стылізаванай 3D-графікай зверху ўніз і цёмным фэнтэзі. Гулец кіруе ведзьмай па імі Горпіна, якая лётае на мятле, знішчае супернікаў загаворамі і перамагае босаў. У гульні ёсць выбар мётлаў, дэманаў-кампаньёнаў і загавораў. Мятла мае тры рэжыму перамяшчэння: на клавішах WASD яна проста ляціць, на «Shift» паскараецца, а на «Прабел» робіць рывок у тым кірунку, які вы ёй задалі.

## Сюжэт 
Відэагульня распавядае пра рыжавалосую маладую чараўніцу Гарпіну, якая не магла справіцца з бязладзіцай, якую натварыла з дапамогай старажытнага грымуара. Дзякуючы няўдаламу вядзьмарству дзяўчыны кніга вяртаецца з апраметнай, нястомна выклікаючы ворагаў. Гарпіна павінна спыніць грымуар і выратаваць свет.

## Распрацоўка 
Босорка распрацавана ўкраінскай студыяй Sengi Games, якая базуецца ў горадзе Роўна. 11 кастрычніка 2022 года на іх афіцыйным YouTube-канале быў апублікаваны тызер-трэйлер, дзякуючы якому была анансаваная гульня. У відэа было сказана, што гульня выйдзе 14 красавіка у Steam і Epic Games Store, што і адбылося.

## Водгукі 
Па стане на 3 чэрвеня 2023 года Bosorka мае 188 аглядаў гульцоў у Steam, 93 % з якіх станоўчыя.

Па словах Алекса Дзёміна з Root Nation, гульня «дынамічная і стыльная, з добрым саўндтрэкам» і «спадабаецца геймерам, якім падабаюцца гульні roguelike».

Марыя Р. з Expert Game Reviews пракаментаваў, што агульнае ўражанне ад *Bosorka* вельмі пазітыўнае, нягледзячы на некаторыя спрэчныя гульнявыя моманты: «не выклікае эмоцый гневу, калі нешта не атрымліваецца, а заахвочвае справіцца і прайсці ўсе ўзроўні. Вось якой, на мой сціплы погляд, павінна быць індзі-ролевая гульня».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
*  
*  у Twitter 
*  у Steam
*  в Epic Games Store 

Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні з трохмернай графікай
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2023 года
Катэгорыя:Гульні для Windows
Сюй Чунсі

**Сюй Чунсі** (; каля 999&nbsp;— пасля 1057)&nbsp;— кітайскі мастак-пейзажыст перыяду Паўночнай Сун.

## Біяграфія 
Ён паходзіў з сям’і мастакоў Сюй. Нарадзіўся каля 999 года. Быў унукам вядомага мастака Сюй Сі. Пра яго жыццё ёсць толькі адрывістыя звесткі. Вучыўся спачатку ў бацькі Сюй Сісуня, потым развіў уласныя тэхнікі. Часта працаваў з братамі Чунсюнем і Чанджу.

## Творчасць 
Спадчына складае 142 карціны-скруткі. Спачатку пераймаў стылю дзеда&nbsp;— «се-і» (*маляваць ідэю*). Потым захапіўся стылем Хуан Цюаня&nbsp;«гунбі» (*дбайны пэндзаль*). У рэшце рэшт авалодаў і развіў стыль «магу» (*без костак*), калі малюнак ствараўся чарніламі і каляровымі мазкамі, без нанясення папярэдніх контураў малюнка. Яго ўласны стыль атрымаў назву магу-ту. Спрыяў распаўсюджанню яго пры імператарскім двары.

Увайшоў у кола прызнаных майстроў хуа-няа (выява кветак, насякомых, пладоў, птушак, рыб, коканы шаўкапрада) першай паловы эпохі Паўночная Сун. Працаваў у жанры шань-шуй.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 徐崇嗣
* «Кулінарныя складнікі». Скрутак Сюй Чунсі

Катэгорыя:Мастакі Кітая
Катэгорыя:Мастакі XI стагоддзя
Хуан Цюань

**Хуан Цюань** (, 900—981) — кітайскі мастак. Родам з Чэнду у Сычуані. Вучыўся ў танскага майстра Дзяа Гуан’іня, які быў паслядоўнікам Бянь Луаня. Займаў высокую прыдворную пасаду пры двары апошняга кіраўніка  (аднаго з так званых ). Быў выдатным майстрам жанру кветкі і птушкі, чыя творчасць паслужыла асновай для зацвярджэння гэтага жанру.

У эпоху імперыі Тан ўжо былі створаны асноўныя каноны і традыцыі гэтага жанру. Ён фігуруе ў многіх літаратурных крыніцах, якія ўздымаюць яго вартасці, але канкрэтных апісанняў яго работ мала, а сапраўдных работ да нас амаль не дайшло. Яго лічылі заснавальнікам «маляўнічага стылю», гэта значыць для яго каларыстычнае рашэнне гуляла ролю не меншую, чым кампазіцыя. Хуан Цюань быў заснавальнікам метаду бясконтурнага жывапісу, гэта значыць такой тэхнікі, калі жывапісу не папярэднічае манахромны малюнак. Выкарыстоўваючы тонкія нюансы фарбы, ён умела мадэляваў форму. У кампазіцыю ён ўводзіў фон.

Захавалася ўказанне аб карцінах «Жураўлі» і «Фазаны», якіх паводле падання паляўнічыя сокалы прымалі за сапраўдных птушак. У 944 годзе Хуан Цюань стварыў сцянны роспіс палацавай залы, па якой і сам палац быў названы «Палац шасці жураўлёў». Імператар быў да такой ступені захоплены працай мастака, што загадаў выкладчыку Акадэміі Ауян Цзюю стварыць трактат аб дэкаратыўна-манументальным мастацтве на аснове жывапісу Хуан Цюаня.

Аб гэтых роспісах мы можам судзіць толькі па захаваных копіях Чжаа Цзі. Гэта самастойныя кампазіцыі з выявай толькі адной птушкі на гладкім фоне.

Скрутак «Птушкі на беразе, абсаджаным вербамі» вядомы па копіі XI стагоддзя. Гэта дэкаратыўная плоская кампазіцыя з выявай куста, кветак, птушак. Кампазіцыя пазбаўленая прасторавай глыбіні, а элементы яе статычныя.

У Пекінскі Гугуне захаваўся ліст сапраўдных эцюдаў майстра. Накіды птушак і насякомых выкананы з вялікай жвавасцю і майстэрствам.

## Літаратура 
* *Т. А. Пострелова* «Академия живописи в Китае в X—XIII вв.» — Москва: «Наука», 1976.

Катэгорыя:Мастакі Кітая
Лу Чжы

**Лу Чжы** (陸治, 1496&nbsp;—1576)&nbsp;— кітайскі мастак часоў дынастыі Мін, прадстаўнік школы У.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1496 годзе ў г. Сучжоў (правінцыя Цзянсу). Паходзіў з сям’і сярэдняга стану. Спрабаваў зрабіць чыноўніцкую кар’еру, але не змог здаць правінцыйныя экзамены, пасля гэтага стаў вучнем Вэнь Чжэнміна. Амаль усё жыццё прысвяціў маляванню. За кошт продажу сваіх карцін і існаваў. Зрэшты з прычыны шматлікіх прадстаўнікоў школы У ў Сучжоў Лу Чжы не меў значных прыбыткаў да канца жыцця. З часам стаў весці жыццё пустэльніка. Памёр у 1576 годзе.

## Творчасць 
Працаваў у жанры «птушкі і кветкі», а таксама займаўся ландштафтным жывапісам. У самай вядомай карціне-скрутку манера пісьма Лу Чжы простая і чыстая. Мастак выключна выкарыстаў амаль «сухую» туш і толькі невялікае «размыццё». Прымяненне колеру адпавядае стылю «сініх вод і зялёных гор у малым маштабе», тут па-майстэрску спалучаецца «цеплыня і гарманічнасць» са «старэчай і сілай».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* http://www.china-on-site.com/pages/painter/1052.php 

Катэгорыя:Мастакі Кітая XVI стагоддзя