Беларускі рубель

**Беларускі рубель** (код ISO — *BYN*, да 1 студзеня 2000 года — *BYB*, з 1 студзеня 2000 года па 1 ліпеня 2016 года — *BYR*) — афіцыйная валюта Беларусі. Знак — **Br**. У абарачэнні маюцца банкноты ўзору 2009 года наміналам 5, 10, 20, 50, 100, 200 і 500 рублёў, а таксама манеты наміналам 1, 2, 5, 10, 20 і 50 капеек, 1 і 2 рублі ўзору 2009 года.

З 4 лютага 2026 года ўстаноўлены графічны знак афіцыйнай грашовай адзінкі – беларускага рубля, і пытанне было разгледжана на Прэзідыуме Вярхоўнага Савета, аднак з усіх прысутных за талер выказаўся толькі Ніл Гілевіч.

## Гісторыя 
### Сітуацыя пасля распаду СССР 
Напачатку 1992 года, падчас распаду агульнасавецкай грашовай сістэмы, у Беларусі была ўведзена купонная сістэма, затым — разліковыя білеты Нацыянальнага банка. Афіцыйны абменны курс складаў адзін разліковы білет за 10 савецкіх рублёў.

З 1 ліпеня 1992 года пачалі праводзіцца аперацыі ў безнаяўных беларускіх рублях. У канцы ліпеня 1993 года пачаўся вывад з абарачэння савецкіх рублёў. Беларускі рубель стаў адзіным законным сродкам плацяжоў на тэрыторыі краіны. І нягледзячы на тое, што ў верасні Казахстан, Арменія, Расія, Узбекістан і Таджыкістан падпісалі новую дамову аб стварэнні рублёвай зоны новага тыпу, дадзеная ідэя не атрымала развіцця, і беларускі рубель так і застаўся нацыянальнай валютай.

### Дэнамінацыі 
Першапачаткова ў 1992—1994 гадах беларускі рубель быў уведзены ў суадносінах 1 беларускі рубель (1992 года выпуску) за 10 савецкіх рублёў.

20 жніўня 1994 года была праведзена дэнамінацыя беларускага рубля ў 10 разоў.

1 студзеня 2000 года ў Беларусі была праведзена яшчэ адна дэнамінацыя рубля (у 1000 разоў), закліканая, у тым ліку, стабілізаваць нацыянальную валюту. Рубель, уведзены ў 2000 годзе, не меў разменных грашовых адзінак.

1 ліпеня 2016 года праведзена дэнамінацыя беларускай валюты ў 10 000 разоў, пры гэтым была ўведзена разменная грашовая адзінка — капейка.

### Эканамічны агляд за 2000—2015 гады 
Прыярытэтам палітыкі Нацбанка стала падтрыманне курса рубля — такія былі патрабаванні расійскага боку. Быў дазволены продаж долараў у абменных пунктах. Быў адкрыты доступ банкаў-нерэзідэнтаў на ўнутраны валютны рынак і зняты абмежаванні па выкарыстанні беларускага рубля ў знешнеэканамічных аперацыях. Палітыка Нацыянальнага Банка і спрыяльныя знешнія фактары прывялі да стабілізацыі курса беларускага рубля. На фоне пазітыўных змен у эканоміцы і падатковай сферы (зніжэнне ПДВ з 20 % да 18 %, падатку з абароту з 4,5 % да 4,15 % і г. д.), ад пачатку 2004 года і да канца 2008 года курс беларускага рубля ў адносінах да долара ЗША і расійскага рубля заставаўся фактычна нязменным. На працягу 2005 года назіраўся сталы рост банкаўскіх дэпазітаў у нацыянальнай валюце. Тэмпы інфляцыі некаторы час пастаянна змяншаліся, так у 2002 годзе яна склала 34,8 %, у 2003 — 25,4 %, у 2004 — 14,4 %, у 2005 — 8,0 %, у 2006 — 6,6 %. Афіцыйны курс валюты цалкам зраўнаваўся з ценявым, як следства ценявы валютны рынак практычна знік.

16 сакавіка 2006 французскі банк BNP Paribas пачаў каціраваць беларускі рубель у адносінах да амерыканскага долара на міжбанкаўскім рынку. Банк выставіў двухбаковую каціроўку — ён прадае і купляе беларускую валюту ў адносінах да долара ЗША. Намеснік старшыні праўлення Нацбанка Васіль Мацюшэўскі назваў дадзены факт досыць знакавай падзеяй: Гэта кажа пра тое, што вядучыя сусветныя фінансавыя інстытуты з цікавасцю назіраюць за стабілізацыяй нашай крэдытнай палітыкі ў цэлым, і ў тым ліку беларускага рубля. З’яўляецца цікавасць да беларускага рубля як аб’екта інвеставання

Паводле слоў старшыні праўлення Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь Пятра Пракаповіча, беларускі рубель павінен быў стаць цалкам канверсоўным у 2010 годзе.

Інфляцыя ў студзені-красавіку 2010 года 3,1 % (6,5 % за аналагічны перыяд 2009 года).

З 2 студзеня 2009 года Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь перайшоў да механізма прывязкі курса беларускага рубля да кошыка замежных валют, адначасова дэвальваваўшы яго на 20,5 % у адносінах да долара ЗША.

Аб’ём чыстай куплі замежнай валюты суб’ектамі гаспадарання — рэзідэнтамі ў студзені—сакавіку 2010 склаў 1 млрд 497,1 млн долараў ЗША (значна вышэй, чым за аналагічны перыяд 2009 года — 955,4 млн долараў ЗША).

З прычыны фінансавага крызісу 2011 года макраэканамічныя паказчыкі значна пагоршыліся: інфляцыя дасягнула 108,7 %, стаўка рэфінансавання была павышана з 10 % да 45 % (гл. ніжэй). Пачынаючы з восені курс рубля пачаў вызначацца паводле вынікаў гандлю на Беларускай валютна-фондавай біржы. Курс беларускага рубля зменшыўся ў адносінах да долара ЗША з 3000 рублёў 31 снежня 2010 да 11 900 рублёў 31 снежня 2014 года (з улікам 20%-ай камісіі на куплю валюты насельніцтвам — больш за 14 тысяч рублёў).

Па выніках 2014 года інфляцыя ў Рэспубліцы Беларусь склала 16,2 %.

#### Пытанне валютнай інтэграцыі з Расіяй 
З пачатку свайго кіравання прэзідэнт А. Лукашэнка пачаў актыўна дзейнічаць у кірунку інтэграцыі з РФ. З самага пачатку ішла гаворка і пра ўвядзенне адзінай беларуска-расійскай валюты. Артыкул 13 падпісанага ў 1999 годзе «Дагавора аб стварэнні Саюзнай Дзяржавы» прадугледжваў увядзенне адзінай грашовай адзінкі. 30 лістапада 2000 у Мінску было падпісана Міждзяржаўнае пагадненне паміж Рэспублікай Беларусь і Расіяй аб увядзенні адзінай грашовай адзінкі і фарміраванні адзінага эмісійнага цэнтра Саюзнай дзяржавы. Яно прадугледжвала, што ролю адзінай грашовай адзінкі з 1 студзеня 2005 года павінен быў выконваць расійскі рубель, а з 1 студзеня 2008 года павінна быць уведзена адзіная грашовая адзінка Саюзнай дзяржавы. Вакол размяшчэння і кантролю за гэтым цэнтрам разгарэлася доўгая дыскусія — ці павінна гэта быць Масква, Мінск або які-небудзь трэці горад.

У верасні 2005 года пасля правядзення пасяджэння Саўміна Саюзнай Дзяржавы прэм'ер-міністр Расіі Міхаіл Фрадкоў заявіў журналістам, што Расія і Беларусь не гатовыя да ўвядзення адзінай валюты з 2006 года і не гатовыя назваць новыя тэрміны датуль, пакуль не будуць створаны эканамічныя ўмовы для гэтага рашэння, у прыватнасці, маецца на ўвазе рашэнне пытанняў па эмісійным цэнтры і па выраўноўванні эканамічных умоў у нашых краінах. Фрадкоў адзначыў: З парадку дня гэта тэма не здымаецца, пытанне актуальна, больш таго, узнікае разуменне комплекснасці і неабходнасці рашэнняў, якія прадвызначаюць умовы для таго, каб адзіная валюта запрацавала ў інтарэсах і Расіі, і Беларусі, і Саюзнай дзяржавы ў цэлым

На сённяшні дзень расійскі рубель так і не ўведзены ў Беларусі ў якасці адзінай валюты. Эксперты разыходзяцца ў адзнаках адносна таго, ці будзе гэта зроблена ў далейшым і калі менавіта.

#### Золатавалютныя рэзервы 
Па метадалогіі МВФ, міжнародныя рэзервовыя актывы Беларусі за 2004 год павялічыліся на 54,4 % і склалі на 1 студзеня 2005 года $ 770,2 млн. У 2004 годзе золатавалютныя рэзервы ў нацыянальным вызначэнні выраслі на 17,1 % да $ 1,047 млрд. Па стане на 1 студзеня 2006 года аб’ём міжнародных рэзервовых актываў Беларусі ў вызначэнні спецыяльнага стандарту распаўсюджвання даных МВФ складаў $ 1296,5 млн. Валавыя актывы Нацбанка ў замежнай валюце, каштоўных металах і камянях складалі $ 1629,6 млн, павялічыўшыся за год на $ 449,7 млн. Залаты запас краіны складаў 25,02 тоны (у валютным эквіваленце — $ 412,7 млн). Міжнародныя рэзервовыя актывы Беларусі, разлічаныя па методыцы МВФ па стане на снежань 2007, склалі $ 4182,2 млн, павялічыўшыся з пачатку года на 202,4 %. Міжнародныя рэзервовыя актывы Беларусі ў нацыянальным вызначэнні склалі $ 4997,6 млн, павялічыўшыся з пачатку года на 185 %. Па стане на 1 сакавіка 2008 года, міжнародныя рэзервовыя актывы Беларусі, разлічаныя па методыцы МВФ, склалі $ 4 млрд 352,9 млн, павялічыўшыся з пачатку года на 4,1 %. Міжнародныя рэзервовыя актывы ў нацыянальным вызначэнні павялічыліся за гэты ж перыяд на 9,1 %, да $ 5 млрд 446,6 млн. На 1 студзеня 2015 года міжнародныя рэзервовыя актывы склалі 5 059 млн USD.

Міжнародныя рэзервовыя актывы Рэспублікі Беларусь, разлічаныя па метадалогіі МВФ на 1 студзеня кожнага года (у млн. USD):

ImageSize = width:460 height:400
PlotArea = left:70 right:20 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.9,0.2,0.2)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:9600
ScaleMajor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:linegrey
PlotData =
  color:cobar width:24 align:left
  bar:2003 from:0 till:477
  bar:2004 from:0 till:498
  bar:2005 from:0 till:770
  bar:2006 from:0 till:1296
  bar:2007 from:0 till:1383
  bar:2008 from:0 till:4182
  bar:2009 from:0 till:3061
  bar:2010 from:0 till:5652
  bar:2011 from:0 till:5030
  bar:2012 from:0 till:7915
  bar:2013 from:0 till:8095
  bar:2014 from:0 till:6650
  bar:2015 from:0 till:5059
  bar:2016 from:0 till:4176
PlotData=
  textcolor:black fontsize:S
  bar:2003 at: 2 text: 477 shift:(-11,4) 
  bar:2004 at: 2 text: 498 shift:(-11,4) 
  bar:2005 at: 2 text: 770 shift:(-11,4) 
  bar:2006 at: 2 text: 1296 shift:(-11,4) 
  bar:2007 at: 2 text: 1383 shift:(-11,4) 
  bar:2008 at: 2 text: 4182 shift:(-11,4) 
  bar:2009 at: 2 text: 3061 shift:(-11,4) 
  bar:2010 at: 2 text: 5652 shift:(-11,4) 
  bar:2011 at: 2 text: 5030 shift:(-11,4) 
  bar:2012 at: 2 text: 7915 shift:(-11,4) 
  bar:2013 at: 2 text: 8095 shift:(-11,4) 
  bar:2014 at: 2 text: 6650 shift:(-11,4) 
  bar:2015 at: 2 text: 5059 shift:(-11,4) 
  bar:2016 at: 2 text: 4176 shift:(-11,4) 

20 кастрычніка 2011 года старшыня праўлення Нацбанка Надзея Ермакова паведаміла, што 74 % золатавалютных рэзерваў Нацбанка (3,5 з 4,7 млрд долараў) — гэта доўг перад банкамі па здзелках СВОП. Такім чынам, рэальныя золатавалютныя рэзервы складаюць толькі 1,2 млрд долараў.

Паводле даных на 1 студзеня 2013 года залаты запас Нацыянальнага банка Беларусі вырас на 1,6 т за 2012 год і склаў 33,3 тоны. На 1 студзеня 2016 года залаты запас склаў 38,1 т.

#### Стаўка рэфінансавання 
Па меры зніжэння інфляцыі ў 1990-х і першай палове 2000-х гадоў Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь паступова змяншаў і стаўку рэфінансавання, каб стымуляваць рост эканомікі. Да прыкладу, на пачатак 2004 года яна складала 28 %, на пачатак 2005 — 17 %, на пачатак 2006 — 11 %, на пачатак 2007 — 10 %. З 1 ліпеня 2008 года стаўка рэфінансавання была зноў павышана да 10,25 %. У 2011 годзе з прычыны фінансавага крызісу стаўка рэфінансавання была рэзка павышана ў некалькі этапаў да 45 %. Затым Нацыянальны банк пачаў змяншаць стаўку рэфінансавання, але 9 студзеня 2015 года з-за чарговага абвастрэння сітуацыі на фінансавым рынку падняў яе да 25 %. Затым стаўка рэфінансавання паступова змяншалася да ўзроўню 7,75 %, але 21 красавіка 2021 года Нацыянальны банк прыняў рашэнне пра павышэнне стаўкі да 8,5 %.

#### Дэвальвацыя 2009 года 
2 студзеня 2009 года Нацыянальным банкам Рэспублікі Беларусь курс беларускага рубля быў адначасова зніжаны (дэвальваваны) на 20 %. Так, курс долара ЗША быў усталяваны на ўзроўні Br2650, еўра — Br3703, расійскага рубля — Br90,16.

Курсы змяніліся такім чынам (у дужках для параўнання — на 1 студзеня):
* 1 долар ЗША — 2650 (2200)
* 1 еўра — 3703 (3077,14)
* 1 расійскі рубель — 90,16 (76,89)
* 1 украінская грыўня — 329,19 (273,29)

#### Дэвальвацыя 2011 года 
24 мая 2011 года Нацыянальным банкам Рэспублікі Беларусь курс беларускага рубля быў паўторна дэвальваваны да Br4930 за даляр ЗША, гэта значыць прыкладна на 56 %. Таксама курс еўра быў усталяваны на ўзроўні Br6914,82, расійскага рубля — Br173,95.

Курсы змяніліся наступным чынам (у дужках для параўнання — на 23 мая):
* 1 долар ЗША — 4930,00 (3155,00)
* 1 еўра — 6914,82 (4516,00)
* 1 расійскі рубель — 173,95 (113,02)
* 1 украінская грыўня — 616,67 (394,97)

##### Падзенне курса 20 кастрычніка 2011 года 
У адпаведнасці з планам мерапрыемстваў Урада і Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь па выхаду на адзіны раўнаважны курс беларускага рубля 20 кастрычніка 2011 года курс нацыянальнай валюты зваліўся на 52 %, што фактычна азначае паўторную дэвальвацыю за перыяд з 24 мая 2011 года.

Курсы Br з 21 кастрычніка 2011 года (у дужках для параўнання — на 20 кастрычніка):
* 1 долар ЗША — 8680,00 (5712,00)
* 1 еўра — 11 900,00 (7892,84)
* 1 расійскі рубель — 277,00 (184,70)
* 1 украінская грыўня — 1084,93 (713,91)

Такім чынам беларускі рубель з пачатку 2011 года абясцэніўся ў адносінах да асноўных валют амаль у 3 разы.

#### Снежань 2014 года 
На працягу 2012—2014 гадоў беларускі рубель аслабляўся ў адносінах да долара не больш чым на 10 рублёў за дзень. У снежні 2014 года ўслед за хуткім падзеннем расійскага рубля ў абменных пунктах стаў расці курс долара і еўра да беларускага рубля, у той час як курс, які ўсталёўваецца Нацыянальным банкам, практычна не рос. Да 19 снежня мінімальны курс продажу долара насельніцтву ў Мінску вырас да 11 500 рублёў, максімальны — да 11 990 пры афіцыйным курсе ў 10 890 рублёў. У Гомелі курс продажу долара ў абменных пунктах вырас да 13 000 рублёў.

Насуперак запэўненням Аляксандра Лукашэнкі і Пятра Пракаповіча пра немагчымасць новай дэвальвацыі, днём 19 снежня Нацыянальны банк увёў «часовую» камісію ў 30 % на продаж валюты насельніцтву.

29 снежня Нацыянальны банк зменшыў камісію да 20 %, адначасова дэвальваваўшы рубель на 7 %.

За 2014 год агульная дэвальвацыя склала 24,7 %

#### Студзень 2015 года 
5 студзеня зноў была праведзена дэвальвацыя на 7,1 %. Адначасова камісія зніжана да 10 %.

Курсы Br з 6 студзеня 2015 года (у дужках для параўнання — на 5 студзеня):
* 1 долар ЗША — 12 740,00 (11 900,00)
* 1 еўра — 15 230,00 (14 460,00)
* 1 расійскі рубель — 218,00 (207,00)

8 студзеня праведзена чарговая дэвальвацыя на 7,5 %. Камісія за куплю валюты адменена:

Курсы Br з 9 студзеня 2015 года (у дужках для параўнання — на 8 студзеня):
* 1 долар ЗША — 13 760,00 (12 800,00)
* 1 еўра — 16 240,00 (15 300,00)
* 1 расійскі рубель — 221,00 (209,50)

9 студзеня беларускі рубель дэвальваваны на 2,18 %. Нацбанк аднавіў выкарыстанне механізма прывязкі курса рубля да кошыка замежных валют. У структуры кошыка доля расійскага рубля павялічана да 40 працэнтаў, а долі еўра і долара ЗША зніжаны да 30 працэнтаў кожная..

ImageSize = width:800 height:430
PlotArea = left:60 right:20 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.9,0.2,0.2)
  id:cobar2 value:rgb(0.2,0.2,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:21000
ScaleMajor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:linegrey
PlotData =
  color:cobar width:30 align:left
  bar:1995 from:0 till:12
  bar:1996 from:0 till:16
  bar:1997 from:0 till:31
  bar:1998 from:0 till:107
  bar:1999 from:0 till:320
  bar:2000 from:0 till:1180
  bar:2001 from:0 till:1580
  bar:2002 from:0 till:1920
  bar:2003 from:0 till:2156
  bar:2004 from:0 till:2170
  bar:2005 from:0 till:2152
  bar:2006 from:0 till:2140
  bar:2007 from:0 till:2150
  bar:2008 from:0 till:2200
  bar:2009 from:0 till:2863
  bar:2010 from:0 till:3000
  bar:2011 from:0 till:8350
  bar:2012 from:0 till:8570
  bar:2013 from:0 till:9510
  bar:2014 from:0 till:11850
  bar:2014 from:11850 till:14000 color:cobar2
  bar:2015 from:0 till:18569
  bar:2016 from:0 till:20053
PlotData=
  textcolor:black fontsize:S
  bar:1995 at: 2 text: 11,5 shift:(-6,4) 
  bar:1995 at: 1000 text: (0,00) shift:(-13)
  bar:1996 at: 2 text: 15,5 shift:(-6,4) 
  bar:1996 at: 1000 text: (0,00) shift:(-13)
  bar:1997 at: 2 text: 30,7 shift:(-6,4) 
  bar:1997 at: 1000 text: (0,00) shift:(-13)
  bar:1998 at: 2 text: 107 shift:(-7,4) 
  bar:1998 at: 1000 text: (0,01) shift:(-13)
  bar:1999 at: 2 text: 320 shift:(-7,4) 
  bar:1999 at: 1000 text: (0,03) shift:(-13)
  bar:2000 at: 2 text: 1180 shift:(-11,4) 
  bar:2000 at: 1000 text: (0,12) shift:(-13)
  bar:2001 at: 2 text: 1580 shift:(-11,4)
  bar:2001 at: 1000 text: (0,16) shift:(-13) 
  bar:2002 at: 2 text: 1920 shift:(-11,4) 
  bar:2002 at: 1000 text: (0,19) shift:(-13)
  bar:2003 at: 2 text: 2156 shift:(-11,4) 
  bar:2003 at: 1000 text: (0,22) shift:(-13)
  bar:2004 at: 2 text: 2170 shift:(-11,4) 
  bar:2004 at: 1000 text: (0,22) shift:(-13)
  bar:2005 at: 2 text: 2152 shift:(-11,4) 
  bar:2005 at: 1000 text: (0,22) shift:(-13)
  bar:2006 at: 2 text: 2140 shift:(-11,4) 
  bar:2006 at: 1000 text: (0,21) shift:(-13)
  bar:2007 at: 2 text: 2150 shift:(-11,4) 
  bar:2007 at: 1000 text: (0,22) shift:(-13)
  bar:2008 at: 2 text: 2200 shift:(-11,4) 
  bar:2008 at: 1000 text: (0,22) shift:(-13)
  bar:2009 at: 2 text: 2863 shift:(-11,4) 
  bar:2009 at: 1000 text: (0,29) shift:(-13)
  bar:2010 at: 2 text: 3000 shift:(-11,4)
  bar:2010 at: 1000 text: (0,30) shift:(-13) 
  bar:2011 at: 2 text: 8350 shift:(-11,4) 
  bar:2011 at: 1000 text: (0,84) shift:(-13)
  bar:2012 at: 2 text: 8570 shift:(-11,4) 
  bar:2012 at: 1000 text: (0,86) shift:(-13)
  bar:2013 at: 2 text: 9510 shift:(-11,4)
  bar:2013 at: 1000 text: (0,95) shift:(-13) 
  bar:2014 at: 2 text: 11850 shift:(-15,4)
  bar:2014 at: 13000 text: каля_14000_(+20%_камісія) shift:(-145,0)
  bar:2014 at: 1000 text: (1,19) shift:(-13)
  bar:2015 at: 2 text: 18569 shift:(-15,4) 
  bar:2015 at: 1000 text: (1,86) shift:(-13)
  bar:2016 at: 2 text: 20053 shift:(-15,4)
  bar:2016 at: 1000 text: (2,01) shift:(-13) 

## Манеты 
Выпуск памятных манет пачаты 27 снежня 1996 года. Памятныя манеты з каштоўных і некаштоўных металаў чаканяцца, у сувязі з адсутнасцю ўласнага манетнага двара, за мяжой (у Германіі, Літве, Польшчы, Расіі і інш. краінах).

Па ўмовах дэнамінацыі 2016 года выпушчаныя раней памятныя манеты не падлягаюць абмену і падлягаюць прыёму ва ўсе віды плацяжоў па намінальным кошце.

### Манеты ўзору 2009 года (выпушчаны ў 2016 годзе) 
З 1 ліпеня 2016 года, упершыню за ўсю гісторыю беларускага рубля, у сувязі з дэнамінацыяй у абарачэнне ўводзяцца манеты. Раней Беларусь была адной з нешматлікіх краін у свеце, дзе выпускаліся толькі памятныя манеты, якія фактычна не выкарыстоўваліся ў абарачэнні.

Манеты былі адчаканены на Літоўскім манетным двары і Манетным двары Крэмніцы. Усе манеты вырабленыя са сталі. Манеты да 5 капеек пакрытыя меддзю; 10, 20, 50 капеек — меддзю і латунню; 1 рубель — меддзю і нікелем. Манета вартасцю 2 рублі — біметал, цэнтр пакрыты меддзю і нікелем, кольца — меддзю і латунню. На аверсе ўсіх манет размешчаны відарыс герба Рэспублікі Беларусь (узору 1995 года, на якім памылкова быў выяўлены шасціпялёсткавы лён), надпіс «БЕЛАРУСЬ» і год чаканкі. На рэверсе — намінал манеты разам з рознымі арнаментамі.

## Банкноты 
### Банкноты ўзору 1992—1999 гадоў 
### Банкноты ўзору 2000 года 
### Банкноты ўзору 2000 года (мадыфікацыя 2010 года) 
У 2010 годзе, пасля прыняцця новай арфаграфіі, на 50-рублёвай і 50 000-рублёвай банкнотах узору 2000 года слова *пяцьдз**е**сят* стала змяшчаць арфаграфічную памылку, варта пісаць *пяцьдз**я**сят*.

Для прывядзення надпісаў на гэтых банкнотах у адпаведнасць з новымі правіламі беларускай арфаграфіі 29 снежня 2010 года былі ўведзены ў абарачэнне банкноты Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь наміналам 50 і 50 000 рублёў узору 2000 года мадыфікацыі 2010 года. Малюнак пярэдняга і адваротнага бакоў, каляровая гама і памер новых мадыфікаваных банкнотаў засталіся такімі ж, як і ў банкнотаў адпаведнага наміналу ўзору 2000 года.

Новыя банкноты маюць наступныя адрозненні: абазначэнне наміналу, размешчанае на пярэднім і адваротным баках банкнота, надрукавана па новых правілах беларускай арфаграфіі — *пяцьдз**я**сят* замест *пяцьдз**е**сят*. На банкноце наміналам 50 рублёў адсутнічае палімерная празрыстая нітка з тэкстам «НБРБ». На банкноце наміналам 50 000 рублёў палімерная празрыстая нітка з тэкстам «НБРБ» была заменена металізаванай ахоўнай ніткай. Пры разглядзе банкнота на прасвет ахоўная нітка мае выгляд скразной цёмнай паласы.

Выпушчаныя раней банкноты ўзору 2000 года па-ранейшаму застаюцца законным плацежным сродкам Рэспублікі Беларусь і абавязковыя да прыёму па намінальным кошце.

### Банкноты ўзору 2000 года (мадыфікацыя 2011 года) 
З мэтай узмацнення ахоўных прыкмет і ўдасканалення візуальных элементаў абароны на банкнотах Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь наміналам 500, 1000, 10 000 і 20 000 рублёў узору 2000 года 15 сакавіка 2011 года ўводзяцца ў абарачэнне банкноты Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь наміналам 500, 1000, 10 000 і 20 000 рублёў, 25 ліпеня 2011 года — банкнот наміналам 5000 рублёў, 5 верасня 2011 года — банкнот наміналам 100 рублёў узору 2000 мадыфікацыі 2011 года.

Малюнак пярэдняга і адваротнага бакоў, каляровая гама і памер новых мадыфікаваных банкнотаў засталіся такімі ж, як і ў банкнотаў адпаведнага наміналу ўзору 2000 года.

Новыя банкноты (акрамя 100 рублёў) маюць наступныя адрозненні: замест палімернай празрыстай ніткі з тэкстам «НБРБ» у паперу ўведзена металізаваная ахоўная нітка. Пры разглядзе банкнота на прасвет ахоўная нітка мае выгляд скразной цёмнай паласы. Менавіта таму банкноты новага ўзору не апазнаюцца кававымі апаратамі. У масе паперы банкнота наміналам 100 рублёў ахоўная нітка была прыбрана.

Мадыфікаваныя банкноты, якія ўводзяцца ў абарачэнне, з’яўляюцца законным плацежным сродкам Рэспублікі Беларусь і абавязковыя да прыёму па намінальным кошце ва ўсе віды плацяжоў без усякіх абмежаванняў. Банкноты Нацыянальнага банка ўзору 2000 года наміналам 100, 500, 1000, 5000, 10 000 і 20 000 рублёў нароўні з мадыфікаванымі банкнотамі застаюцца ў абарачэнні на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь.

### Банкноты ўзору 2009 года (выпушчаны ў 2016 годзе) 
У сувязі з правядзеннем дэнамінацыі з 1 ліпеня 2016 года ўводзяцца банкноты новага ўзору.

Кожны банкнот прысвечаны адной з абласцей Беларусі і гораду Мінску. Адпаведнасць вобласці наміналу банкнотаў вызначана ў алфавітным парадку. Выява банкнота наміналам 5 рублёў прысвечана Брэсцкай вобласці, 10 рублёў — Віцебскай вобласці, 20 рублёў — Гомельскай вобласці, 50 рублёў — Гродзенскай вобласці, 100 рублёў — Мінскай вобласці, 200 рублёў — Магілёўскай вобласці, 500 рублёў — гораду Мінску. Купюры аддрукаваны фірмай «Thomas De La Rue». Хоць на сайце Нацбанка Рэспублікі Беларусь у частцы, дзе растлумачваецца, як выглядае грашовы знак, паказаны мікратэкст «МІРСКІ ЗАМАК». Таксама вядома, што арфаграфічная памылка не можа з’яўляцца графічнай пасткай.
* Малюнак будынка, намаляванага на 10-рублёвай банкноце ўзору 2000 года, падпісаны як Нацыянальная бібліятэка, хоць такім ужо і не з’яўляецца (з 2006 года).
* Да моманту прыняцця рашэння аб зацвярджэнні «ўласнага… арыгінальнага, вядомага і запамінальнага» графічнага знака беларускага рубля якраз такі самы знак (**Br**) ужо выкарыстоўваўся для абазначэння эфіопскага быра.
* На банкноце наміналам у 100 000 рублёў 2000 года на рэверсе намалявана рэпрадукцыя карціны Напалеона Орды «Нясвіжскі замак». Спачатку замак на банкноце малявалі з праваслаўнымі крыжамі на даху замка, хоць на арыгінале карціны Напалеона Орды былі намаляваны радавыя арлы. Пасля таго як баністы паказалі на недакладнасць, Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь выправіў памылку.
* На купюры ў 50 рублёў 1992 года намаляваны мядзведзь барыбал, які ў Беларусі ніколі не вадзіўся.
* У 2016-м годзе на буйным амерыканскім аўкцыёне, які праводзіцца Stack’s Bowers Galleries быў выстаўлены ўнікальны лот, які з’яўляецца своеасаблівай гістарычнай рэліквіяй для Беларусі. Са стартам $6000 быў выстаўлены поўны набор банкнот-узораў беларускіх банкнот з партрэтам Янкі Купалы і Францыска Скарыны, гербам Пагоня і Бел-чырвона-белым сцягам. Гэтыя банкноты былі надрукаваныя ў 1994 годзе ў Германіі кампаніяй Giesecke & Devrient, але з-за змены дзяржаўнай сімволікі ў 1995-м годзе тыраж гэтых банкнот быў знішчаны.
 

## Рэжым валютнага курса 
З 2009 года для падтрымання курса нацыянальнай валюты выкарыстоўваецца рэжым, пры якім беларускі рубель прывязаны да валютнага кошыка (долар ЗША, еўра, расійскі рубель) у суадносінах 3891:1. Дапушчальны дыяпазон ваганняў курса складае +/- 5 %.

## Гл. таксама 
* Памятныя манеты Беларусі
* Эканоміка Беларусі
* Рублёвая зона

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Нацыянальны Банк Рэспублікі Беларусь
* Афіцыйны курс беларускага рубля ў адносінах да замежных валют, які ўстанаўліваецца Нацыянальным банкам Рэспублікі Беларусь штодзённа(даступны архіў)
* Індэксы коштаў па асобных галінах эканомікі — Міністэрства статыстыкі і аналізу Рэспублікі Беларусь
* Расследаванне «КП»: беларускага «зайчыка» спісалі з дзіцячай кніжкі!
* Беларуская баністыка 

Катэгорыя:Эканоміка Беларусі
Катэгорыя:Валюты
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (пасля 1990 года)
Катэгорыя:Грошы Беларусі