Аддзяленне філасофіі гістарычнага факультэта БДУ

**Аддзяленне філасофіі гістарычнага факультэта БДУ**, або **філасофскае аддзяленне гістарычнага факультэта БДУ** — аддзяленне, якое існавала ў 1947—1989 гадах у складзе гістарычнага факультэта БДУ і адыграла ключавую ролю ў станаўленні ўніверсітэцкай філасофскай, псіхалагічнай і сацыялагічнай адукацыі ў Беларусі. У 1989 на базе аддзялення філасофіі, аддзялення палітэканоміі і аддзялення сацыялогіі быў створаны філасофска-эканамічны факультэт БДУ.

## Гісторыя 
1 лістапада 1921 г. на трох факультэтах Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта — рабочым, медыцынскім і грамадскіх навук — пачаліся рэгулярныя заняткі для 1390 студэнтаў. Факультэт грамадскіх навук меў задачай рыхтаваць высокакваліфікаваных спецыялістаў у галіне гаспадаркі, педагогікі, права і мовазнаўства. Вядома пра існаванне кафедр: рускай гісторыі; гісторыі Беларусі; усеагульнай гісторыі; гісторыі рэлігіі; гісторыі літаратуры рускай і беларускай; псіхалогіі і педагогікі; *філасофскіх навук*; гісторыі рускай мовы; *гісторыі матэрыялізму*; эканамічных навук; гісторыі мастацтва; юрыдычных навук; гісторыі яўрэяў; яўрэйскай літаратуры і мовы; беларускай мовы.

У 1922 годзе са складу факультэта грамадскіх навук быў утвораны педагагічны факультэт БДУ, а на самім факультэце засталіся эканамічнае і прававое аддзяленні. Вядома пра існаванне кафедр: *дыялектычнага матэрыялізму*; грамадзянскага права і грамадзянскага працэсу; адміністрацыйнага права; дзяржаўнага права; таваразнаўства; міжнароднага права; эканамічнай палітыкі; *сацыялогіі і першабытнай культуры*; гісторыі народнай гаспадаркі Заходняй Еўропы; статыстыкі; народнай гаспадаркі Расіі і Беларусі; гісторыі расійскага і літоўска-беларускага права; крымінальнага права; крымінальнага працэсу; гісторыі інстытутаў прыватнага права; бухгалтэрыі і рахунказнаўства; прыкладной эканомікі; палітычнай эканоміі; агульнай тэорыі права; гісторыі права.

У 1924 годзе было прынята рашэнне аб закрыцці факультэта грамадскіх навук. 25 жніўня 1925 года факультэт грамадскіх навук быў рэарганізаваны ў факультэт права і гаспадаркі БДУ (прававое і эканамічнае аддзяленні).

У 1927 годзе ў складзе педагагічнага факультэта БДУ былі кафедры: фізікі; агульнага мовазнаўства і гісторыі беларускай мовы; неарганічнай, аналітычнай і фізічнай хіміі; *дыялектычнага матэрыялізму*; *педалогіі*; батанікі; расійскай гісторыі; гісторыі Беларусі; расійскай літаратуры; заходнееўрапейскай літаратуры; *псіхалогіі*; старажытнай гісторыі; новай гісторыі; агульнай гісторыі; астраноміі; гісторыі рэлігіі і гісторыі Усходу; гісторыі народнай гаспадаркі Беларусі; арганічнай хіміі; старай беларускай пісьменнасці; геалогіі і мінералогіі; методыкі матэматыкі; вышэйнай матэматыкі; агульнай хіміі; заалогіі; методыкі фізікі; параўнальнага мовазнаўства; метэаралогіі; *методыкі грамадазнаўства*; беларускай мовы.

У 1934 у складзе БДУ быў утвораны **гістарычны факультэт**.

Па стане на 1 сакавіка 1941 на гістарычным факультэце БДУ існавалі чатыры гістарычныя кафедры — гісторыі старажытнага свету (утворана ў 1938 г.), гісторыі сярэдніх вякоў (1938 г.), гісторыі новага часу (1937 г.), гісторыі СССР (1937 г.) і тры сацыяльна-эканамічныя кафедры — асноў марксізму-ленінізму (1938 г.), палітычнай эканоміі (1940 г.), філасофіі (створана ў пачатку 1941 г.).

У 1946 г. ва ўніверсітэце была адкрыта кафедра *педагогікі і псіхалогіі*, якую ўзначаліў дацэнт Л. В. Шашкоў, а з 1947 г. на аддзяленні логікі, псіхалогіі і рускай мовы філалагічнага факультэта пачынаецца падрыхтоўка псіхолагаў (першы выпуск прайшоў у 1950 г. і складаўся з 25 чалавек). Таксама супрацоўнікі кафедры забяспечвалі выкладанне псіхалогіі на розных факультэтах БДУ. На аддзяленні логікі, псіхалогіі і рускай мовы працаваў студэнцкі гурток, вялася актыўная навуковая праца студэнтаў, а ў 1949 г. упершыню была адкрыта аспірантура па псіхалогіі. Аддзяленне і аспірантура зачынены ў 1955 годзе, кафедра працягвала існаваць.

У 1947 на гістарычным факультэце было адкрыта *аддзяленне філасофіі* 

У 1950 годзе створана *кафедра гісторыі філасофіі і логікі* (загадчык — дацэнт І. С. Чымбург).

У 1964 арганізавана *кафедра навуковага камунізму* (загадчык — дац. М. Р. Круцько).

У 1956/57 навучальным годзе акадэмік АН СССР Г. Ф. Аляксандраў прачытаў для студэнтаў чацвёртага і пятага курсаў гістарычнага і юрыдычнага факультэтаў Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта курс лекцый «Гісторыя сацыялагічных вучэнняў». У 1958 г. у БДУ выйшла яго кніга «Гісторыя сацыялогіі як навука». Пасля прыняцця ў лістападзе 1965 г. Пастановы ЦК КПБ «Аб арганізацыі канкрэтна-сацыялагічных даследаванняў у рэспубліцы» сталі стварацца навуковыя структуры ў АН БССР і ВНУ. У адпаведнасці з гэтай пастановай у 1967 г. у БДУ ствараецца Праблемная навукова-даследчая лабараторыя сацыялагічных даследаванняў (ПНДЛСІ), якую ў розныя гады ўзначальвалі член-карэспандэнт АН БССР, прафесар І. М. Лушчыцкі; дацэнты С. І. Дзерышаў, І. І. Зубаў; прафесары М. Р. Юркевіч, Г. П. Давідзюк, С. Д. Лапцёнак.

У 1969 свет пабачыў першы нумар навуковага часопіса «Веснік Беларускага ўніверсітэта імя У. І. Леніна». Выданне пачынае серыя «Гісторыя, філасофія, эканоміка, права». Усяго запланавана 4 серыі.

З пачатку 1974/75 навучальнага года на філасофскім аддзяленні гістарычнага факультэта БДУ па ініцыятыве прафесара Г. П. Давідзюка была адкрыта спецыялізацыя па прыкладной сацыялогіі. У 1977 г. адбыўся першы выпуск спецыялістаў у галіне прыкладной сацыялогіі, якія былі размеркаваны на прадпрыемствы ў якасці сацыёлагаў, трое прыняты ў аспірантуру БДУ па спецыяльнасці «Прыкладная сацыялогія». Да пачатку 1980-х гг. у аспірантуры на кафедры філасофіі навучалася каля дваццаці чалавек па дадзенай спецыяльнасці.

У 1976 у выніку падзелу кафедры педагогікі і псіхалогіі ствараецца *кафедра псіхалогіі* (загадчык дацэнт Р. І. Вадэйка. У 1978 пры кафедры зноў адкрываецца аспірантура.

У лістападзе 1979 года кафедру філасофіі прыродазнаўчых факультэтаў узначаліла доктар філасофскіх навук, прафесар І. І. Жбанкова, у далейшым, з 1987 па 1989 год, ёю кіраваў доктар філасофскіх навук, прафесар А. М. Елсукоў, і з 1989 па 1991 — доктар філасофскіх навук, прафесар П. С. Карака. У гэты час кафедра паспяхова забяспечвала навучальны працэс на прыродазнаўчых факультэтах БДУ, вяла падрыхтоўку аспірантаў і ажыццяўляла распрацоўку навуковых праблем у галіне тэорыі пазнання, сацыяльнай філасофіі і філасофіі навукі.

У 1981 годзе кафедру філасофіі гуманітарных факультэтаў узначальвае доктар філасофскіх навук, прафесар В. С. Сцёпін. Пад ягоным кіраўніцтвам калектыў кафедры дабіваецца значных поспехаў як у педагагічнай дзейнасці, так і ў развіцці навуковых даследаванняў. У гэты перыяд на сістэмнай прафесійнай аснове была разгорнута падрыхтоўка студэнтаў і аспірантаў у галіне філасофіі, створаны і паспяхова заявілі аб сабе даследчыя калектывы і навуковыя школы. Адмысловае месца сярод іх заняла «Мінская школа» у вобласці філасофіі і метадалогіі навукі, творчыя дасягненні якой сталі шырока вядомыя не толькі ў Беларусі, але і ў шматлікіх краінах свету.

У 1987 годзе кафедру філасофіі гуманітарных факультэтаў БДУ узначаліў доктар філасофскіх навук, прафесар Анатоль Ізотавіч Зелянкоў. Пад яго кіраўніцтвам кафедра працягнула традыцыю навуковых даследаванняў у галіне філасофіі і метадалогіі навукі і дабілася значных вынікаў, былі апублікаваны сур’ёзныя манаграфічныя даследаванні, арганізаваны і праведзены на базе кафедры буйныя ўсесаюзныя і міжнародныя навуковыя канферэнцыі.

У 1989 годзе адкрываецца *аддзяленне сацыялогіі* і *кафедра сацыялогіі*. На базе аддзялення філасофіі, аддзялення палітэканоміі і аддзялення сацыялогіі ствараецца **філасофска-эканамічны факультэт БДУ.**

## Вядомыя выпускнікі 
* Яўген Міхайлавіч Бабосаў
* Андрэй Андрэевіч Ракаў
* Анатоль Ізотавіч Зелянкоў
* Таццяна Герардаўна Румянцава
* Мікалай Астапавіч Алексютовіч
* Леанід Фёдаравіч Яўменаў
* Ігар Міхайлавіч Бабкоў
* Вячаслаў Сямёнавіч Сцёпін
* Васіль Васілевіч Бушчык
* Ядвіга Станіславаўна Яскевіч
* Альберт Мікалаевіч Елсукоў
* Давід Генрыхавіч Ротман
* Святлана Генадзьеўна Карасёва
* Анатоль Міхайлавіч Сідарэвіч
* Віктар Аляксандравіч Адзіночанка
* Аляксандр Сямёнавіч Кляўчэня
* Анатоль Яфімавіч Тарас
* Уладзімір Леанідавіч Абушэнка
* Антон Іванавіч Савасцюк
* Ларыса Рыгораўна Цітарэнка
* Валерый Барысавіч Евароўскі
* Максім Расціслававіч Жбанкоў
* Алесь Камоцкі

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* ФАКУЛЬТЭТ ФIЛАСОФII I САЦЫЯЛЬНЫХ НАВУК — факультэт, які фарміруе сэнсы
* История и современное состояние кафедры социальной и организационной психологии

Катэгорыя:Гістарычны факультэт БДУ
Катэгорыя:Філасофія Беларусі
Катэгорыя:Псіхалогія ў Беларусі
Катэгорыя:Сацыялогія ў Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1947 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1989 годзе
Катэгорыя:1947 год у Мінску