Другая чачэнская вайна

**Другая чачэнская вайна** — баявыя дзеянні паміж Расійскай Федэрацыяй і ўзброенымі фарміраваннямі сепаратыстаў на Паўночным Каўказе.

## Перадумовы вайны 
Пасля заканчэння Першай чачэнскай вайны Расійская Федэрацыя цалкам страціла кантроль над тэрыторыяй, на якой існавала непрызнанае дзяржаўнае ўтварэнне Чачэнская Рэспубліка Ічкерыя.

У непрызнанай рэспубліцы квітнела арганізаваная злачыннасць. Дзейнасць банд ўключала крадзяжы нафты і нафтапрадуктаў з трубаправодаў, саматужную здабычу нафты, выкраданні людзей на тэрыторыі Чачні і за яе межамі, каб атрымаць выкуп, фальшываманецтва, вымагальніцтва і іншае.

На тэрыторыі Чачні распаўсюдзіліся радыкальныя ісламісцкія вучэнні (ва ўжытку прыхільнікаў гэтага вучэння называюць «вахабітамі», больш дакладная назва — салафіты), на сродкі міжнародных тэрарыстычных арганізацый ствараліся лагеры для навучання тэрарыстаў.

У 1999 годзе некалькі буйных палявых камандзіраў (Шаміль Басаеў, Хатаб, Баўдзі Бакуеў і інш.) вырашылі ажыццявіць напад на Дагестан, каб захапіць уладу ў рэспубліцы. Адначасова падняло мяцеж салафіцкае падполле ўнутры Дагестана.

## Баявыя дзеянні на поўначы Чачні 
З 23 верасня 1999 года Расія ўвяла «Рэжым контртэрарыстычнай аперацыі на Паўночным Каўказе», для якой была створана *Аб’яднаная групоўка войскаў* (АГВ) з вайсковых падраздзяленняў і сіл МУС. У той жа дзень расійская авіяцыя пачала бамбардзіроўкі Грознага, сталіцы Чачні, і яго ваколіц.

30 верасня пачалася наземная аперацыя — бранятанкавыя падраздзяленні расійскай арміі з боку Стаўрапольскага краю і Дагестана ўвайшлі на тэрыторыю Наурскага і Шаўкоўскага раёнаў рэспублікі ў агульным кірунку на Грозны.

Аб’яднанай групоўцы расійскіх войскаў супрацьстаялі ўзброеныя фарміраванні ЧРІ агульнай колькасцю каля 20 тысяч чалавек. На іх узбраенні было 15 танкаў, 3 самаходныя артылерыйскія ўстаноўкі, 5 рэактыўных сістэм залпавага агню, 16 зенітных самаходных установак, 40 пераносных зенітна-ракетных комплексаў, каля 500 розных супрацьтанкавых сродкаў.

## Баі ў гарах 
Вясной 2000 года жорсткія баі разгарнуліся ў горных раёнах Чачні, дзе федэральным сілам аказвалі супраціў звыш трох тысяч баевікоў. У выніку асноўныя сілы ваенізаваных фарміраванняў сепаратыстаў былі знішчаны, іх рэшткі перайшлі да метадаў дыверсійна-міннай вайны, канфіскавана 7,5 тыс. асобнікаў агнястрэльнай зброі і 16 тыс. розных боепрыпасаў. Акрамя таго, ліквідавана каля 200 міні-заводаў па перагонцы нафты.

Расійскія ўлады засяродзіліся на зацвярджэнні лаяльнай адміністрацыі Ахмата Кадырава, аднаўленні Чачні, фарміраванні з чачэнцаў (уключаючы баевікоў, якія здаліся) сіл МУС (гл. Кадыраўцы), а таксама на ліквідацыі груповак, якія пайшлі ў падполле.

## Партызанска-тэрарыстычная вайна ў 2000—2006 гг. 
На першым этапе партызанскай вайны баевікі нападалі на гарнізоны і вайсковыя калоны, пастаянна здзяйснялі падрывы на дарогах. Затым баевікі пачалі актыўна звяртацца да тэрактаў з выкарыстаннем смяротнікаў як на тэрыторыі самой Чачні, так і за яе межамі. Тэрарыстычная кампанія дасягнула піку ў 2004 годзе, калі адбылася цэлая серыя тэрактаў, сярод якіх: 9 мая ў выніку выбуху быў забіты прэзідэнт Чачэнскай Рэспублікі Ахмат Кадыраў, а 1—3 верасня адбыўся тэрарыстычны акт у Беслане — найбуйнейшы тэракт у гісторыі Расіі.

Далейшыя падзеі характарызаваліся падзеннем актыўнасці баевікоў унутры Чачні. Мэта барацьбы за стварэнне асобнай чачэнскай дзяржавы памянялася на імкненне стварыць тэакратычную дзяржаву на тэрыторыі Паўночнага Каўказа. У 2005 годзе быў забіты Аслан Масхадаў, які ўвасабляў праект «Рэспублікі Ічкерыя», 10 ліпеня 2006 года загінуў Шаміль Басаеў. До́ку Умараў, які стаў лідэрам каўказскіх баевікоў абвясціў пра скасаванне ЧРІ і стварэнне тэакратычнай салафіцкай дзяржавы «Імарат Каўказ».

На завяршальным этапе баявых дзеянняў на Каўказе баевікі перайшлі да дзеянняў малымі заканспіраванымі групамі, у асноўным на тэрыторыі Дагестана, Кабардзіна-Балкарыі, Інгушэціі і Чачні. У большасці выпадкаў яны здзяйснялі невялікія тэракты супраць сілавікоў або атакавалі грамадзянскіх асоб і аб’екты, як пры дапамозе смяротнікаў, так і з дапамогай звычайных выбуховых прылад.

## Далейшая барацьба з тэрарызмам на Паўночным Каўказе 
З 16 красавіка 2009 года ў Чачэнскай Рэспубліцы быў адменены рэжым контртэрарыстычнай аперацыі. Баявыя дзеянні ў рэспубліцы афіцыйна завяршыліся. Тым не менш барацьба супраць цэнтралізаванага ўзброенага падполля працягвалася прынамсі да 2015 года, калі спыніў існаванне «Імарат Каўказ». Спарадычныя вылазкі экстрэмістаў на Паўночным Каўказе працягваліся і пасля 2016 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Чачэнскі канфлікт

Катэгорыя:Вайна супраць тэрарызму
Катэгорыя:Войны Расіі
Катэгорыя:Контртэрарыстычныя аперацыі
Катэгорыя:Аперацыі расійскіх спецслужбаў