Абалонка аперацыйнай сістэмы

з камандным радком, куды карыстальнік можа ўводзіць каманды для абалонкі. Сучасныя камп’ютары выкарыстоўваюць праграмы-эмулятары тэрміналаў, дзе запускаецца абалонка, такая як bash, zsh ці іншыя.]]
**Абалонка аперацыйнай сістэмы** () — камп’ютарная праграма, якая дазваляе карыстальніку ці іншым праграмам узаемадзейнічаць з сэрвісамі аперацыйнай сістэмы. У залежнасці ад сістэмы і абставін выкарыстання, узаемадзеянне можа адбывацца праз інтэрфейс каманднага радка (CLI) або праз графічны інтэрфейс (GUI). Атрымала такую назву, бо з’яўляецца вонкавым слоем аперацыйнай сістэмы.

## Агульныя звесткі 
Аперацыйныя сістэмы маюць шэраг даступных карыстальнікам аперацый, напрыклад кіраванне файламі, кіраванне працэсамі (запуск і спыненне праграм), , а таксама маніторынг і канфігураванне аперацыйнай сістэмы.

Абалонкі выкарыстоўваюць API ядра аперацыйнай сістэмы для забеспячэння ўзаемадзеяння карыстальнікаў з сістэмай. Абалонка прапануе карыстальніку ўводзіць даныя, інтэрпрэтуе ўвод, а затым перадае адказ ад аперацыйнай сістэмы карыстальніку. У большасці аперацыйных сістэм абалонку можна лёгка замяніць іншай падобнай прыкладной праграмай.

Акрамя лакальнага ўзаемадзеяння існуе аддалены доступ, або аддаленае адміністраванне, што дазваляе карыстальнікам падключацца і кіраваць камп’ютарамі на адлегласці. Гэтая канцэпцыя пачалася з мэйнфрэймаў, дзе шматлікія карыстальнікі маглі ўзаемадзейнічаць з цэнтральным камп’ютарам з дапамогай тэкставых тэрміналаў. Сёння такая магчымасць даступна на розных сістэмах, напрыклад Windows і Unix-падобных. На Unix-падобных сістэмах бяспечны тэкставы аддалены доступ забяспечвае пратакол SSH, у той час як спецыяльныя тунэльныя тэхнікі дазваляюць аддалена выкарыстоўваць графічныя інтэрфейсы. Windows прапануе Remote Desktop Protocol для графічнага аддаленага доступу, а больш новыя версіі ўключаюць PowerShell Remote для ўзаемадзеяння праз камандны радок. У Windows 10 з’явілася таксама натыўная падтрымка SSH.

## Тыпы абалонак 
Большасць абалонак аперацыйных сістэм адносяцца да адной з дзвюх катэгорый — камандна-радковай і графічнай. Камандна-радковыя абалонкі забяспечваюць камандна-радковы інтэрфейс (CLI) для аперацыйнай сістэмы, у той час як графічныя абалонкі забяспечваюць графічны карыстальніцкі інтэрфейс (GUI). Іншыя магчымасці, хоць і не такія распаўсюджаныя, уключаюць галасавы карыстальніцкі інтэрфейс і розныя рэалізацыі тэкставага карыстальніцкага інтэрфейсу (TUI), якія не з’яўляюцца CLI, напрыклад, тэкставыя меню-сістэмы. Многія карыстальнікі камп’ютараў выкарыстоўваюць адразу некалькі тыпаў абалонак у залежнасці ад задачы, якую трэба выканаць.

### Камандна-радковыя абалонкі 
 — камандна-радковая абалонка Windows.]]
Камандна-радковыя абалонкі дазваляюць карыстальнікам узаемадзейнічаць з камп’ютарам шляхам уводу тэкставых каманд на клавіятуры. Замест таго, каб націскаць на графічныя элементы, карыстальнікі даюць інструкцыі праз надрукаваныя літары і лічбы, якія затым інтэрпрэтуюцца абалонкай.

Такія абалонкі часта даюць магчымасць захоўваць паслядоўнасці каманд у выглядзе файлаў (скрыптоў) для аўтаматызацыі рэгулярных задач, і могуць уключаць праграмныя структуры, такія як  і зменныя. Сучасныя камандна-радковыя абалонкі звычайна маюць дадатковыя карысныя функцыі, такія як аўтадапаўненне, якое прапануе магчымыя каманды на аснове некалькіх уведзеных сімвалаў, і функцыю гісторыі, якая дазваляе карыстальнікам праглядаць і паўторна выкарыстоўваць раней уведзеныя каманды.

Камандна-радковыя абалонкі застаюцца каштоўнымі інструментамі для сістэмнага адміністравання і праграмавання, нягледзячы на распаўсюджанасць графічных інтэрфейсаў.

### Графічныя абалонкі 
 і Konqueror ад KDE.]]
Графічныя абалонкі дазваляюць карыстальнікам кіраваць камп’ютарнымі праграмамі праз графічныя элементы, а не праз набраныя каманды. Яны звычайна выкарыстоўваюць метафару «электроннага працоўнага стала», прадстаўляючы файлы як дакументы, а праграмы як візуальныя значкі, а не як назвы камандаў. Такі інтэрфейс дазваляе карыстальнікам кіраваць праграмамі, адкрываючы, закрываючы, перамяшчаючы і змяняючы памеры вокнаў, а таксама пераключацца паміж рознымі праграмамі.

Розныя аперацыйныя сістэмы маюць адрозныя рэалізацыі графічнага інтэрфейсу. macOS выкарыстоўвае Quartz Compositor у якасці аконнай сістэмы, а абалонка складаецца з такіх кампаненатў як Finder і Dock. Сістэмы на базе Linux могуць выкарыстоўваць X Window System ці Wayland. Microsoft Windows выкарыстоўвае Windows Shell, што забяспечвае асяроддзе працоўнага стала, галоўнае меню і панэль задач. Карыстальнікі, незадаволеныя сваёй стандартнай графічнай абалонкай, часта могуць наладжваць яе з дапамогай старонніх праграм, такіх як WindowBlinds, ці цалкам замяняць яе альтэрнатывамі, такімі як LiteStep.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Тэхналогіі ў аперацыйных сістэмах