Евангеліярый

**Евангеліярый** () — адна з літургічных кніг лацінскага абраду, якая ўжываецца ў набажэнствах Рымска-каталіцкай Царквы.

Евангеліярый утрымлівае асобныя фрагменты тэкстаў Евангелля і з'яўляецца разнавіднасцю альбо складнікам лекцыянарыя — літургічнага зборніка фрагментаў тэкстаў Святога Пісання, размеркаваных згодна з парадкам літургічнага году. У практыцы паўднёваславянскіх і ўсходнеславянскіх вытворных візантыйскага абраду аналагам евангеліярыя з'яўляецца апракас.

## Гісторыя 
З ранніх хрысціянскіх часоў чытанне Бібліі было абавязковым момантам літургічных абрадаў. На кожным набажэнстве чыталіся біблійныя, у першую чаргу, новазапаветныя тэксты. Паслядоўнасць такіх чытанняў у раннія часы адпавядала структуры саміх тэкстаў. Яны чыталіся ад пачатку да канца (лац. *lectio continua*). Такім чынам, раннія хрысціяне наследавалі сінагагальную практыку, паводле якой чытанне кожнага новага ўрыўка з Закона пачыналася там, дзе скончыў папярэдні ўдзельнік набажэнства. Адной з прычынаў такога спосабу чытання Бібліі з'яўляўся той факт, што тэкст быў запісаны на папірусных і пергаментных скрутках, у сувязі з чым пошук канкрэтнага месца Пісання быў ускладнены. Евангеліярыі канкрэтнай лакальнай царквы проста перадавалі той пераклад Евангелля, які ўжо быў прыняты ў гэтай царкве.

## Ілюстрацыі 
]]

Прынцыпы ўпрыгожвання зборнікаў евангельскіх тэкстаў не адрозніваліся ад аналагічных для рэлігійных рукапісаў іншага прызначэння. На Захадзе значнага ўзрозню дасягнула мастацтва ілюстрацыі ў евангеліярыях оттанаўскага перыяду, сярод якіх Кодэкс Эгберта, Перыкопа Генрыха II. Таксама вядомыя ўпрыгожаныя евангеліярыі іншага часу, як, напрыклад, каралінгскі евангеліярый Гадэскалька. Ад Візантыі таксама захавалася значная колькасць ілюстраваных манускрыптаў евангеліярыяў. Асабліва іх колькасць павялічылася з другой паловы XI стагоддзя да першай паловы XII стагоддзяў. Сярод іх можна адзначыць лекцыянарый з афонскага манастыра Дыянісіята, лекцыянарый 120, евангеліярый з Гістарычнага музея ў Маскве.

## Сучаснае выкарыстанне 
У сучаснай практыцы Каталіцкай царквы евангеліярый выкарыстоўваецца для трэцяга, евангельскага чытання на Літургіі слова. Евангельскае чытанне — галоўнае сярод усіх чытанняў імшы, таму яно суправаджаецца пабожным стаўленнем, напрыклад, падчас гэтага чытання веруючыя стаяць. Вынас евангеліярыя таксама ўрачысты — яго суправаджаюць свечкі, перад чытаннем часта адбываецца акаджэнне кнігі, чытае Евангелле дыякан альбо святар, які пасля чытання цалуе кнігу. Евангеліярый таксама выкарыстоўваецца падчас працэсій і на набажэнствах з удзяленнем сакрамэнту святарства. Пры адсутнасці евангеліярыя евангельскае чытанне гэтага дня чытаецца з лекцыянарыя ці Бібліі, пры гэтым апісаны вышэй жэсты пашаны застаюцца ў сіле.

## Гл. таксама 
* Апракас

## Зноскі 
## Літаратура 
* Евангелиарий // Католическая энциклопедия. Т. 1. Ст. 1746—1748. М.: Изд. францисканцев, 2002
*  J.M. Plotzek. *Evangeliar: I. Frühchristentum, frühbyzantinische Zeit, Okzident*. In: *Lexikon des Mittelalters*. Bretscher-Gisinger, Charlotte/Meier, Thomas (Hrsg.). J.B. Metzler Verlag, Stuttgart u.a 2000. ISBN 3-476-01819-9.

## Спасылкі 
* 
* «Evangeliaria» // Catholic Encyclopedia. 1913
* «Евангелиарий» // Православная энциклопедия. Т. 16, С. 585

Катэгорыя:Літургічныя кнігі