open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Зялёны Дуб

* «Зялёны дуб», «Беларуская сялянская партыя Зялёнага дуба» — беларуская палітычная арганізацыя, якая з 1919 да пач. 1930-х гадоў кіравала антыбальшавіцкім сялянскім рухам
* Пасёлак Зялёны Дуб, Ліпініцкі сельсавет
* Пасёлак Зялёны Дуб, Марозавіцкі сельсавет
Новы Шлях

Назву **Но́вы Шлях** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Магілёўская вобласць:
** Новы Шлях — былая вёска ў Бялыніцкім раёне

* Мінская вобласць:
** Новы Шлях — былая вёска ў Крупскім раёне

## Часопісы 
* Новы шлях (1933) — часопіс, орган Беларускай нацыянал-сацыялістычнай партыі (БНСП)
* Новы шлях (1942) — часопіс, выдаваўся ў Рызе ў студзені 1942 — маі 1944 з дазволу германскіх акупацыйных уладаў

## Гл. таксама 
Новы Пуць
Ліпініцкі сельсавет

**Лі́пініцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Ліпінічы.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Бабруйскай акругі БССР. З 27 кастрычніка 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Буда-Кашалёўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 13 лютага 1958 года ў склад сельсавета з Буда-Люшаўскага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Дубраўка, Люшаў, Негаўка і Салтанаўка). 26 чэрвеня 1969 года скасаваны пасёлак Пад’ясень. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Ліпініцкага сельсавета 21 населены пункт. 4 лістапада 1982 года скасаваны пасёлак Пяцідворка, у 1989 годзе — пасёлак Барок. 1 снежня 2009 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Будалюшаўскага сельсавета (9 населеных пунктаў: вёскі Буда Люшаўская, Любавін, Новы Любавін, Слабада Люшаўская, Хмяльное, Шутнае і пасёлкі Зарэчча, Перагрузачны, Рошча).

## Склад 
У склад Ліпініцкага сельсавета ўваходзілі населеныя пункты, якія зараз не існуюць: да 1969 года — пасёлак Пад’ясень, да 1982 года — пасёлак Пяцідворка, да 1989 года — пасёлак Барок, да 1997 года — пасёлкі Дубраўка і Зялёная Рошча.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (10 населеных пунктаў) — 947 чалавек, з іх 96,1 % — беларусы, 1,6 % — рускія, 1,2 % — украінцы, 1,1 % — армяне; паводле перапісу 2019 года (19 населеных пунктаў) — 1308 чалавек.

## Вядомыя асобы 
* Антон Ігнатавіч Казлоўскі (1899—1972) — вучоны ў галіне селекцыі сельскагаспадарчых раслін, доктар сельскагаспадарчых навук, прафесар;
* Аляксей Сцяпанавіч Кейзараў (4.10.1928 — 22.11.1994) — беларускі пісьменнік;
* Валянціна Міхайлаўна Крыловіч (нар. 1951) — заслужаная артыстка БССР (1988);
* Мікалай Мікалаевіч Чарняўскі (нар. 1943) — беларускі паэт.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Мікольск

Назву **Міко́льск** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць:
** Мікольск — былы пасёлак у Глазаўскім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна
** Мікольск — былы пасёлак у Шырокаўскім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна
** Мікольск — пасёлак у Гомельскім раёне
** Мікольск — былы пасёлак у Кармянскім раёне
** Мікольск — былы пасёлак у Німікавіцкім сельсавеце Чачэрскага раёна
** Мікольск — пасёлак у Роўкавіцкім сельсавеце Чачэрскага раёна
* Магілёўская вобласць:
** Мікольск — былы пасёлак у Горацкім раёне
** Мікольск — вёска ў Дрыбінскім раёне

## Гл.таксама 
* Нікольск
Красін (Буда-Кашалёўскі раён)

**Кра́сін** (, ) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Камунараўскага сельсавета.

## Месцазнаходжанне 
У 22 км на паўднёвы ўсход ад Буда-Кашалёва, 1 км ад чыгуначнай станцыі Уза (на лініі Жлобін — Гомель), 27 км ад Гомеля.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, затым па шашы Доўск — Гомель. Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад. Забудова двухбаковая, драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснаваны напачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1929 г. жыхары мястэчка ўступілі ў калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны акупанты спалілі 9 двароў, 9 жыхароў вёскі загінулі на фронце. З 1959 г. — у складзе міжгаспадарчага аб'яднання «Асобіна» (цэнтр — Асобіна).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 26 гаспадарак, 45 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1940 год — 33 двары, 168 жыхароў.
* 1959 год — 166 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 26 гаспадарак, 45 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Камунараўскі сельсавет (Буда-Кашалёўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Кавалёва

**Кавалёва** — жаночая форма прозвішча Кавалёў, тапонім.

## Прозвішча 
* Аляксандра Сяргееўна Кавалёва — беларуская плыўчыха.
* Валянціна Іванаўна Кавалёва (нар. 1957) - беларускі палітык.
* Ніна Дзмітрыеўна Кавалёва — беларуская паэтэса.
* Ніна Іванаўна Кавалёва (1931—2003) — беларускі мовазнавец.
* Марыя Цімафееўна Кавалёва (нар. 1929) — беларускі мовазнавец і педагог.

## Тапонім 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Кавалёва — былая вёска, цяпер частка Брэста
* Віцебская вобласць:
** Кавалёва — вёска ў Варонаўскім сельсавеце Віцебскага раёна
** Кавалёва — вёска ў Запольскім сельсавеце Віцебскага раёна
** Кавалёва — вёска ў Гарадоцкім раёне
** Кавалёва — вёска ў Мёрскім раёне
** Кавалёва — хутар у Пастаўскім раёне
** Кавалёва — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне
* Гомельская вобласць:
** Кавалёва — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне
* Мінская вобласць:
** Кавалёва — былая вёска ў Пухавіцкім раёне
Зялёная Дуброва

Назву **Зялё́ная Дубро́ва** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць:
** Зялёная Дуброва — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Зялёная Дуброва — былая вёска ў Асіповіцкім раёне
** Зялёная Дуброва — вёска ў Круглянскім раёне
** Зялёная Дуброва — былая вёска ў Мсціслаўскім раёне
* Мінская вобласць:
** Зялёная Дуброва — вёска ў Старадарожскім раёне
** Зялёная Дуброва — былы пасёлак ва Уздзенскім раёне

## Гл. таксама 
* Зялёная Дубрава
Новая Буда

Назву **Но́вая Бу́да** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць
** Новая Буда — былы пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне
** Новая Буда — вёска ў Гомельскім раёне
### Расія 
* Новая Буда (Хіславіцкі раён)
Пабядзіцель

Назву **Пабядзі́цель** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць
** Пабядзіцель — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне
** Пабядзіцель — пасёлак у Лоеўскім раёне
* Мінская вобласць
** Пабядзіцель — вёска ў Вілейскім раёне
Новы Свет (значэнні)

* Новы Свет — назва Амерыкі, дадзеная еўрапейцамі ў канцы XV стагоддзя

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Новы Свет — вёска ў Баранавіцкім раёне
* Гомельская вобласць:
** Новы Свет — пасёлак у Марозавіцкім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна
** Новы Свет — былы пасёлак у Старабудскім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна
** Новы Свет — былы пасёлак у Шырокаўскім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна
** Новы Свет — былы пасёлак у Рэчыцкім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Новы Свет — гістарычны раён Гродна
** Новы Свет — вёска ў Іўеўскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Новы Свет — вёска ў Быхаўскім раёне
** Новы Свет — пасёлак у Краснапольскім раёне
** Новы Свет — пасёлак у Чэрыкаўскім раёне
### Расія 
* Новы Свет (Клімаўскі раён)

## Фільмы 
* «Новы Свет» — фільм 2005 года рэжысёра Тэрэнса Маліка.
Юрчонкі

**Юрчонкі** — вёска ў Вымнянскім сельсавеце Віцебскага раёна. За 15 км на паўночны ўсход ад Віцебска, 21 км ад чыгуначнай станцыі Віцебск.

## Гісторыя 
Вядома з XIX ст. у Вымнянскай воласці Віцебскага павета і губерні. У 1905 г. вёска (7 двароў, 37 жыхароў) належала Манулкаўскаму сельскагаспадарчаму таварыству, якое мела 48 дзесяцін зямлі.

З 20 жніўня 1924 г. вёска ў Войтаўскім сельсавеце Віцебскага раёна і акругі, з 27 чэрвеня 1930 г. — Віцебскага раёна, з 15 лютага 1931 г. — Суражскага раёна, з 20 лютага 1938 г. гэтага ж раёна Віцебскай вобласці.

У 1933 г. у Юрчонкі пераселены жыхары паселішча Пракуды, у 1938 г. — Папелы. З ліпеня 1941 па чэрвень 1944 гг. Юрчонкі акупіраваны нямецкімі войскамі. З 22 снежня 1960 г. вёска ў Вымнянскім сельсавеце. На 1 студзеня 2003 г. 14 двароў, 17 жыхароў. Вёска ў складзе сельскагаспадарчага вытворчага кааперытава «Войтава»
## Насельніцтва 
* 7 двароў, 37 жыхароў (1905)
* 16 гаспадарак, 24 жыхары (1997)
* 14 гаспадарак, 17 жыхароў (2003)
* 5 гаспадарак, 8 жыхароў (2018)
## Літаратура 
* 
* З гісторыі населеных пунктаў / Падр. В. В. Віталева // Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Віцебскага раёна / Рэдкалегія: А. П. Красоўскі і інш.; Уклад. У. І. Мезенцаў; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: Маст. літ., 2004. — 772 с.: іл. — С. 767.

Катэгорыя:Населеныя пункты Віцебскага раёна
Шырокаўскі сельсавет

**Шыро́каўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Шырокае.

## Гісторыя 
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года **Ліпскі сельсавет** у складзе Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Ліпа. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Лугініцкага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ва Уваравіцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. З 17 красавіка 1962 года ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна. 8 снежня 1966 года ў склад Акцябрскага сельсавета перададзены 10 населеных пунктаў (Баявы, Волкаў, Гарадзец, Герой, Зацішша, Ліпа, Лугінічы, Лук’янаў, Новая Ліпа і Уютны), наўзамен у склад сельсавета з Акцябрскага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Аляксандраўка, Краснагорск, Міхалёўка і Чараты), цэнтр сельсавета перанесены ў пасёлак Шырокі, сельсавет перайменаваны ў Шырокаўскі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Шырокаўскага сельсавета 17 населеных пунктаў. 20 верасня 2002 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Забалоцкага сельсавета (4 населеныя пункты: вёскі Забалоцце, Харошаўка, пасёлкі Кучынск і Мікольск).

## Склад 
У склад Шырокаўскага сельсавета ўваходзілі населеныя пункты, якія зараз не існуюць: да 1996 года — вёска Андрэеўка, да 1998 года — пасёлкі Салаўёў і Новы Свет, да 2005 года — пасёлак Мікольск.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1082 чалавекі, з іх 89,1 % — беларусы, 8,9 % — рускія, 1,7 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 956 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Уваравіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Фіялкавыя

**Фіялкавыя** (*Violaceae*, таксама *Alsodeiaceae, Leoniaceae, Retrosepalaceae*) — сямейства кветкавых двухдольных раслін з парадку фіялкакветных, да якога адносяць каля 800 відаў у 21 родзе. Раней сямейства ўключалася ў парадак , але цяпер батанікі адносяць яго да парадку .

На Беларусі 18 відаў аднаго рода .

## Роды 
* Падсямейства 
*::: 
* Падсямейства 
*::: 
* Падсямейства 
*: Трыба 
*:: Падтрыба 
*::: 
*::: 
*:: Падтрыба 
*::: 
*:: Падтрыба 
*::: 
*::: 
*::: 
*:: Падтрыба 
*::: 
*::: 
*::: 
*::: 
*::: 
*: Трыба 
*::: 
*::: 
*::: 
*::: 
*::: 
*::: 
*::: 
*::: 
*::: 
*::: 

## Спасылкі 
*
Ніва

Назву **Ні́ва** маюць:

* Ніва — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі
* Ніва — былы пасёлак у Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі
* Ніва — тыднёвік беларусаў у Польшчы
* Ніва — рака на Кольскім паўвостраве, у Мурманскай вобласці Расіі
Шульцава

**Шульцава** — вёска ў Беларусі, у Акцябрскім сельсавеце Віцебскага раёна Віцебскай вобласці.

## Гісторыя 
У другой палове XVIII ст. вядома як цэнтр маёнтка ў Віцебскім ваяводстве Вялікага Княства Літоўскага.

Пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай вёска ў Віцебскім павеце Расійскай імперыі. У 1788 годзе маёнтак здадзены ў арэнду графу Мінхіну, які меў больш за 878 дзесяцін зямлі. Тут была саладоўня, лядоўня, у якой лёд захоўваўся круглы год. У гэты ж час у вёсцы была праваслаўная царква.

У 1826 годзе маёнтак за 11 551 руб. серабром быў прададзены стацкаму саветніку Віцебскага павета Сцяпану Восіпаву. У 1831 годзе ў вёсцы і наваколлі лютавала эпідэмія халеры, у выніку якой памерла шмат людзей. У 1834 годзе тут 145 рэвізскіх сялянскіх душ. Гаспадарка мела саладоўню, збожжазапасны магазін, з якога выдавалася збожжа па 4 гарцы на кожную рэвізскую сялянскую душу для пракорму сямей. У 1846 годзе ў складзе маёнтка 7 вёсак, 159 сялянскіх душ. Сяляне ў асноўным займаліся земляробствам, спалучаючы яго з адыходніцтвам — сплавам лесу і продажам дроў. Гаспадарскі сядзібны дом быў драўляны, на каменным падмурку, з мезанінамі на абодва бакі. Пры доме — драўляны двухпавярховы флігель, цагляная капліца, вялікі фруктовы сад. Дзве карчмы: адна на Бабініцкім, другая на Лёзненскім тракце. У 1878 г. маёнтак — уласнасць памешчыка Ф. А. Альдэнберга, які меў 550 дзесяцін зямлі, у 1883 годзе маёнтак (11 двароў) — у Сялюцкай воласці Віцебскага павета.

З 20 жніўня 1924 года вёска ў Сялюцкім сельсавеце Віцебскага раёна і акругі, з 20 лютага 1938 г. Віцебскага раёна і вобласці. У 1924 годзе сялянскія дзеці наведвалі школу ў вёсцы Абухава. У 1926 годзе ў вёсцы 39 двароў, 157 жыхароў. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Войкава», у якім працавала кузня. У 1935 годзе ў Шульцава пераселены жыхары населенага пункта Цартылі, у 1936 годзе — Уруб, у 1939 годзе — паселішчаў Бусава, Гацішча, Шчарбіна.

У 1941 годзе ў вёсцы 80 двароў, 400 жыхароў. З ліпеня 1941 па чэрвень 1944 года Шульцава акупіравана нямецкімі войскамі. У кастрычніку 1943 года нямецкія акупацыйныя ўлады знішчылі тут 79 двароў. За 1,2 км на паўночны ўсход ад вёскі 5 чэрвеня 1944 года воіны 17-й гвардзейскай стралковай дывізіі і іншых часцей 39-й арміі штурмам авалодалі вышынёй 222,9 і адкрылі шлях да вызвалення Віцебска. З 16 ліпеня 1954 года вёска ў Акцябрскім сельсавеце. У 1969 годзе тут 54 двары, 131 жыхар. У 1976 годзе на вышыні 222,9 у гонар савецкіх воінаў пастаўлены мемарыяльны знак.

На 1 студзеня 2003 года 28 двароў, 51 жыхар. Вёска ў складзе камунальнага ўнітарнага сельгаспрадпрыемства «Сялюты».

## Літаратура 
* 
* З гісторыі населеных пунктаў / Падр. В. В. Віталева // Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Віцебскага раёна / Рэдкалегія: А. П. Красоўскі і інш.; Уклад. У. І. Мезенцаў; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: Маст. літ., 2004. — 772 с.: іл. — С. 766—767.

Катэгорыя:Населеныя пункты Віцебскага раёна
VI Усебеларускі з’езд Саветаў

**Шосты Усебеларускі з’езд Саветаў** *(надзвычайны) рабочых, сялянскіх і чырвонаармейскіх дэпутатаў*. Адбыўся 13 — 16 сакавіка 1924 г. у Мінску. 

## Прадстаўніцтва на з’ездзе 
Прысутнічала 249 дэлегатаў з рашаючым і 156 з дарадчым голасам. 

## Парадак дня 
* міжнароднае і ўнутранае становішча СССР (М. І. Калінін);
* расшырэнне межаў БССР і задачы савецкага будаўніцтва (А. Р. Чарвякоў);
* адміністрацыйна-гаспадарчы падзел БССР (А. І. Адамовіч);
* заснаванне Беларускага сельскагаспадарчага банка (Н. Л. Аксючыц);
* пытанні Канстытуцыі БССР (А. Х. Гетнер);
* выбары ЦВК БССР (В. А. Багуцкі).

## Рашэнні з’езда 
З’езд сабраўся ў надзвычайным парадку для вызначэння шляхоў развіцця рэспублікі пасля 1-га ўзбуйнення БССР. Меў важнае прапагандысцкае міжнароднае значэнне і павінен быў, паводле слоў Чарвякова, прадэманстраваць, «якім чынам ва ўмовах Савецкай дзяржавы вырашаюцца пытанні, невырашальныя ва ўмовах буржуазнай дзяржавы». З’езд намеціў чарговыя задачы: правядзенне па ўсёй тэрыторыі БССР адзінага закона аб землекарыстанні, павышэнне прадукцыйнасці працы ў сельскай гаспадарцы, ліквідацыя непісьменнасці дарослага насельніцтва і інш. Разгледжана пытанне аб новым адміністрацыйнам падзеле БССР, даручана ЦВК рэспублікі ажыццявіць раянаванне не пазней пачатку новага бюджэтнага года (1 кастрычніка 1924 г.). З’езд даручыў ЦВК унесці на разгляд VII Усебеларускага з’езда Саветаў праект новай Канстытуцыі БССР, змяніў некаторыя канстытуцыйныя нормы, у прыватнасці, адмяніў сумяшчэнне ў адной асобе пасад старшынь ЦВК і СНК БССР, устанавіў склад Прэзідыума ЦВК БССР з 9 чалавек. Прыняў пастановы «Аб беларускім сельскагаспадарчым банку», «Аб амністыі», «Аб увекавечанні памяці У.І.Леніна». З’езд выбраў ЦВК БССР з 120 членаў і 30 кандыдатаў.

## Літаратура 
* VI Всебелорусский чрезвычайный  съезд Советов рабочих, крестьянских и красноармейских депутатов: Стенографический отчет. — Мн., 1924.

Катэгорыя:Усебеларускія з’езды Саветаў
Катэгорыя:Сакавік 1924 года
Катэгорыя:Падзеі ў Мінску
Катэгорыя:1924 год у Мінску
IV Усебеларускі з’езд Саветаў

**Чацвёрты Усебеларускі з’езд Саветаў** *рабочых, сялянскіх і чырвонаармейскіх дэпутатаў*. Адбыўся 14 — 18 снежня 1922 г. у Мінску.

## Прадстаўніцтва 
На з’ездзе прысутнічалі 250 дэлегатаў з рашаючым і 43 з дарадчым голасам (паводле іншых звестак адпаведна 226 і 24). 

## Парадак дня: 
* аб дзейнасці ўрада ССРБ (А. Р. Чарвякоў);
* аб утварэнні СССР (А. Р. Чарвякоў);
* прыняцце і зацвярджэнне Канстытуцыі СССР (РСФСР, Украіны, Беларусі, ЗСФСР);
* аб становішчы народнай адукацыі (А. В. Баліцкі, У. М. Ігнатоўскі, У. І. Пічэта, А. Т. Кірсанаў);
* аб рабоце Наркамзема (А. С. Славінскі);
* аб харчпадатку (І. А. Адамайціс);
* аб рабоце Наркамфіна (С. Я. Талунціс);
* аб рэарганізацыі савецкага дзяржаўнага апарату (В. А. Нодэль);
* даклад Прэзідыума СНГ ССРБ аб становішчы прамысловасці (А. С. Карпешын);
* даклад Цэнтрбелсаюза аб кааперацыі (Я. Л. Дыла);
* судовы лад;
* выбары ЦВК БССР і дэлегатаў на X-ы з’езд Саветаў.

## Рашэнні з’езда 
З’езд падкрэсліў значэнне адзінства савецкіх рэспублік у барацьбе за ўсталяванне новага ладу і ўзмацненне братэрскіх сувязей працоўных усіх рэспублік, падтрымаў ідэю добраахвотнага і раўнапраўнага аб’яднання рэспублік у адзінай дзяржаве, зацвердзіў асноўныя пункты Канстытуцыі СССР, якія былі ўхвалены ЦК РКП(б) яшчэ 30 лістапада 1922 г. Асаблівая ўвага звернута на аднаўленне сельскай гаспадаркі і прамысловасці рэспублікі. Канстатавалася ў асноўным станоўчая дынаміка развіцця народнай гаспадаркі ССРБ у 1921 — 1922 гг., адначасова падкрэсліваліся крызісныя моманты ў параўнанні з дарэвалюцыйным часам. З’езд выбраў ЦВК БССР, 27 дэлегатаў на 10-ы Усерасійскі з’езд Саветаў. 18 снежня 1922 г. на 1-й сесіі ЦВК БССР выбраны Прэзідыум ЦВК з 7 чалавек і СНК БССР з 15 членаў.

## Літаратура 
* Доклад правительства ССР Белоруссии 4-му Всебелорусскому съезду Советов: [Стенографический отчет]. — Мн., 1922.

Катэгорыя:Усебеларускія з’езды Саветаў
Катэгорыя:Падзеі ў Мінску
Катэгорыя:1922 год у Мінску
Камунараўскі сельсавет (Буда-Кашалёўскі раён)

**Камуна́раўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2009 года пасёлак) Камунар.

## Гісторыя 
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года **Блюдніцкі сельсавет** у складзе Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Блюдніца. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Асобінскага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ва Уваравіцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Лапіцкага сельсавета. З 17 красавіка 1962 года ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна. 28 чэрвеня 1973 года цэнтр сельсавета перанесены ў пасёлак Камунар, сельсавет перайменаваны ў Камунараўскі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Камунараўскага сельсавета 15 населеных пунктаў. 1 кастрычніка 1976 года скасаваны пасёлак Чыстая Лужа. 17 лістапада 1980 года ў склад сельсавета з Калінінскага сельсавета перададзены 2 населеныя пункты (пасёлкі Макаўе і Падсямёнаўка). 13 лістапада 1987 года скасаваны пасёлак Беразіна. У 2007 годзе Камунараўскі сельсавет аднесены да прыгараднай зоны Гомеля.

## Склад 
Станам на 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 15 населеных пунктаў.
У склад Камунараўскага сельсавета ўваходзілі населеныя пункты, якія зараз не існуюць: да 1967 года — пасёлак Высокі, да 1968 года — пасёлак Папаратны, да 1969 года — вёска Селішча, да 1976 года — пасёлак Чыстая Лужа, да 1987 года — пасёлак Беразіна.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2716 чалавек, з іх 92,3 % — беларусы, 4,7 % — рускія, 1,3 % — цыганы, 1,2 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 2622 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Уваравіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Касцёл Святога Юрыя (Паланечка)

**Касцёл Святога Юрыя** — рымска-каталіцкі касцёл з рысамі неаготыкі і мадэрну ў в. Паланечка (Баранавіцкі раён, Брэсцкая вобласць). Належыць да Баранавіцкага дэканату Пінскай дыяцэзіі.

## Гісторыя 
Пабудаваны на пагорку, непадалёк ад былога палаца Радзівілаў. Першы драўляны касцёл быў пабудаваны ў 1751 годзе па фундацыі біскупа Жалкоўскага і асвечаны ў 1759 г. Перабудоўваўся ў 1827 і 1897 гадах.

## Архітэктура 
Касцёл спалучае рысы як неаготыкі, так і мадэрну.

## Літаратура 
* Кулагін А. М. Каталіцкія храмы на Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; маст. І. І. Бокі. — Мн., 2000. — 215 с.

## Спасылкі 
* Касцёл Святога Юр'я на Radzima.org
* Паланэчка — парафія Святога Юрыя на Catholic.by

Катэгорыя:Касцёлы Баранавіцкага раёна
Катэгорыя:Паланечка
Катэгорыя:1751 год у Беларусі
Катэгорыя:Касцёлы Пінскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Храмы Святога Георгія
Чарэйскі раён

**Чарэ́йскі раё́н** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка БССР у 1924—1931 гадах. Цэнтр — мястэчка Чарэя.

Раён утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Барысаўскай акругі БССР. Цэнтр — мястэчка Чарэя. 20 жніўня 1924 года падзелены на 12 сельсаветаў: Абчугскі, Вялікахальнявіцкі (Хальнявіцкі), Вяцерскі, Гільскі (Гілянскі), Дубоўскі, Заборскі, Замацкі, Лукомльскі, Слідчанскі, Смародзінскі (Смардзянскі), Стражэвіцкі і Чарэйскі. З 9 чэрвеня 1927 года раён у складзе Аршанскай акругі. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года раён у прамым падпарадкаванні БССР. 8 ліпеня 1931 года раён скасаваны: Абчугскі, Вялікахальнявіцкі (Хальнявіцкі), Дубоўскі, Заборскі, Смародзінскі (Смардзянскі) сельсаветы перададзены Крупскаму раёну; Вяцерскі, Гільскі (Гілянскі), Замацкі, Лукомльскі, Слідчанскі, Стражэвіцкі, Чарэйскі сельсаветы — Чашніцкаму раёну.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А. И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1931 годзе
Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Крупскага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Чашніцкага раёна
Часовае беларускае бюро ЦК РКП(б)

**Часо́вае белару́скае бюро́ ЦК РКП(б)** — часовы кіруючы орган Кампартыі Беларусі. Створана паводле рашэння Прэзідыума ЦК РКП(б) ад 4 лютага 1924 г. для правядзення арганізацыйных і палітычных мерапрыемстваў, звязаных з вяртаннем у склад БССР усходне-беларускіх тэрыторый.

## Гісторыя 
Бюро выконвала функцыі Цэнтральнага бюро КП(б)Б. Дзейнічала да 12 мая 1924 г. Яго паўнамоцтвы распаўсюджваліся на тэрыторыі пашыранай БССР, і галоўнай задачай было прадухіленне канфліктаў, якія ўзнікалі ў ходзе ўзбуйнення БССР паміж кіраўніцтвам рэспублікі і партыйнымі арганізацыямі губерняў.

## Склад 
У склад Часовага беларускага бюро ўвайшлі прадстаўнік ЦК РКП(б) і сакратар Часовага беларускага бюро А. М. Асаткін-Уладзімірскі, 5 прадстаўнікоў ад ЦБ КП(б)Б (Я. А. Адамовіч, В. А. Багуцкі, В. А. Нодэль, Ш. Ш. Ходаш, А. Р. Чарвякоў), 4 — ад Віцебскай губерні (В. У. Дзякаў, Э. М. Мендэ, Д. Ф. Прышчэпаў, В. П. Трунтаеў), 2 — ад Гомельскай губерні (Ф. А. Браўковіч, А. Б. Рыськін), 1 — ад Смаленскай губерні (Г. Л. Брандбург, з 4 мая 1924 г. М. М. Галадзед).

## Структура 
Для аператыўнага кіраўніцтва справамі быў створаны і дзейнічаў Прэзідыум Часовага беларускага бюро ЦК РКП(б). Часовае беларускае бюро ўключала аддзелы: 
* арганізацыйна-інструктарскі;
* агітацыйна-прапагандысцкі;
* Польскае Бюро;
* Галоўнае Бюро яўрэйскіх секцый;
* аддзел работніц і сялянак.

## Літаратура 
* Отчет Временного Белорусского Бюро ЦК РКП(б): (за время февраль — май 1924 г.). — Мн., 1924.

Катэгорыя:Камуністычная партыя Беларусі
Бруханогія малюскі

**Бруханогія малюскі**, або **гастраподы**, або **слімак** (*Gastropoda* ад  —"бруха" і  — «нага») — самы шматлікі клас у складзе тыпу Mollusca.

Асноўнай прыкметай бруханогіх малюскаў з’яўляецца торс, гэта значыць паварот вантробнага мяшка на 180°. Акрамя таго, для большасці гастрапод характэрнай прыкметай з’яўляецца наяўнасць турбаспіральнай ракавіны. Адрозніваюцца задняшчэлепныя, пярэдняшчэлепныя і лёгачныя бруханогія.

## Апісанне 
Цела асіметрычнае, укрыта ракавінай розных памераў (вышыня 0,5 мм — 70 см) і формаў (высокаканічныя, плоскаспіральныя, сподачкападобныя), складаецца з галавы, вантробнага мяшка са скурнай складкай-мантыяй, нагі. Галаву ўцягваюць у ракавіну. Нага з поўзальнай падэшвай; плаўнае слізганне па субстраце аблягчаецца сліззю. Органы дыхання — шчэлепы або лёгачныя мяшкі. Стрававальны тракт — рот з цёркай (радула), стрававод, страўнік са страўнікавай залозай, кішка з анальнай адтулінай. Сэрца мае жалудачак і 1—2 перадсэрдзі. Крывяносная сістэма незамкнёная, нервовая складаецца з 5 пар нервовых гангліяў (вузлоў). Ёсць органы зроку, раўнавагі, дотыку (шчупальцы), хімічнай адчувальнасці.

## Пашырэнне 
Клас уключае каля 60 000-75 000 відаў; на Беларусі — 51 від, найбольш пашыраны , , , , , , смаўжы, .

## Асаблівасці біялогіі 
Раздзельнаполыя або гермафрадыты; ганада адна, апладненне ўнутранае. Расліннаедныя, дэтрытаедныя, драпежнікі і паразіты.

## Значэнне ў прыродзе 
Водныя бруханогія — корм для рыб; удзельнічаюць у біялагічным ачышчэнні вадаёмаў, прамежкавыя гаспадары паразітычных чарвей. Некаторыя — аб’ект промыслу, наземныя бруханогія — шкоднікі сельскагаспадарчых культур.

## Галерэя 

Слімак.jpg |Слімак у гарадскім ландшафце. Цэнтр Мінска, чэрвень 2017
Слімак-2.jpg |Слімак у гарадскім ландшафце. На прыступках дома, ліпень 2017

## Гл. таксама 
* Букцынум
* Марскі анёл
* Марскія сподачкі
* Рапаны
* Ахаціна звычайная
* Jorunna

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Класы жывёл
Брыганціна

thumb|200px|Паруснае ўзбраенне брыганціны
**Брыганціна** ( — шхуна-брыг, brigantina - бізань) — двухмачтавае паруснае судна са змяшаным парусным узбраеннем - прамымі парусамі на пярэдняй мачце (фок-мачта) і з касымі на задняй (грот-мачта). Першапачаткова брыганціны абсталёўваліся вёсламі.

У XVI-XIX стагоддзях двухмачтавыя брыганціны, як правіла, выкарыстоўваліся піратамі (італ. brigante - разбойнік, пірат). Былі распаўсюджаныя ва ўсіх рэгіёнах - ад Міжземнага мора да Ціхага акіяна. Узбраенне брыганціны не перавышала 20 гармат. Сучасныя брыганціна — двухмачтавае паруснае судна з фок-мачтай, якая мае ўзбраенне, як у брыга, і грот-мачтай з касымі парусамі, як у шхуны - грота-трыселем і топселем. Брыганціны з бермудскім гротам ў наш час, відаць, не існуюць, хоць спасылкі на сам факт іх існавання сустракаюцца.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тыпы парусных суднаў
Катэгорыя:Тыпы ваенных караблёў
Смоўж

**Смоўж** — агульнаўжывальная назва бруханогіх малюскаў, якія на працягу эвалюцыйнага развіцця зведалі рэдукцыю ці поўную страту ракавіны. Смаўжы супрацьпастаўляюцца бруханогім з добра развітой ракавінай (слімакам). Форма смаўжа незалежна ўзнікла ў некалькіх групах водных і наземных бруханогіх малюскаў, таму сукупнасць усіх відаў разглядаюць не як таксон, а як *экалагічную форму.* Часам смаўжоў, якія захавалі рудыментарную ракавіну, называюць **паўсмаўжамі** ().

Мяркуюць, што рэдукцыя і далейшая страта ракавіны мела экалагічныя прадпасылкі і адбывалася, напрыклад, пры пераходзе да пражывання ў густых зарасніках водных раслін ці лясным подсціле. Згодна з іншай гіпотэзай, прычынай стаў дэфіцыт неабходнага для пабудовы ракавіны кальцыю ў рэгіёнах, дзе фарміраваліся групы, у якіх узнікла форма смаўжа. Важным наступствам слабага развіцця ці адсутнасцi ракавіны аказваецца няздольнасць ізалявацца ад навакольнага асяроддзя пры нападзе драпежніка або наступленні неспрыяльных (напрыклад, засушлівых) умоў.

Некаторыя наземныя смаўжы — шкоднікі, здольныя зрабіць сур’ёзную псоту сельскай гаспадарцы.

.]]

## Літаратура 
* Вялікі энцыклапедычны слоўнік «Біялогія» / пад рэд. М. З. Гілярова. М.: Вялікая Расійская энцыклапедыя, 1998.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Артыкулы са спасылкамі на Вікіслоўнік
Смоўж
Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Ружанцовай (Гарадзішча)

**Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі Ружанцовай** — рымска-каталіцкі касцёл у гарадскім пасёлку Гарадзішча Баранавіцкага раёна. Размяшчаецца па вул. Міцкевіча, на ўзгорку на былой рыначнай плошчы, за савецкім часам від на яго забудаваны райвыканкамам. Пабудаваны ў стылі барока.

## Гісторыя 
Першы драўляны касцёл пабудаваны ў 1494 г. ў гонар Найсвяцейшай Дзевы Марыі па фундацыі Некраша Валадковіча. Паводле іншых звестак, першы храм быў заснаваны Хадкевічамі на ўсход ад старажытнага замка. У цэнтры мястэчка на пагорку была пастаўлена Троіцкая царква. У 1640 (1662?) годзе з цэглы пабудавана ўніяцкая царква па фундацыі ваяводы Яна Камінскага.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Гарадзішча
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі барока
Катэгорыя:Гарадзішча (Баранавіцкі раён)
Катэгорыя:Касцёлы Баранавіцкага раёна
Катэгорыя:Касцёлы Пінскай дыяцэзіі
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Беларусі
Нахічэвань (горад)

**Нахічэва́нь**, **Нахчыва́н** ( [Нахчыван],  [Нахіджэван],  [Наксуана]) — горад у Азербайджане, сталіца Нахічэванскай Аўтаномнай Рэспублікі. Размешчаны на правым беразе ракі Нахічэванчай (прыток Аракса). Чыгуначная станцыя, аўтадарожны вузел, аэрапорт.

## Вядомыя асобы 
* Кеміль Гусейнавіч Асадаў (нар. 1938) — беларускі мастак.
* Асмік
* Ніджат Мамедаў

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Азербайджана
Анаграма

**Анаграма** ( «ізноў» і  — «літара») — вынік перастаноўкі літар у слове ці выразе з мэтай атрымаць новае слова ці выраз (напрыклад, *кума* — *мука*).

Лічыцца, што анаграмы былі вынайдзены старажытнагрэчаскім паэтам і граматыкам Лікафронам, які жыў у III стагоддзі да н.э., але ўсе звесткі аб гэтым ідуць ад Іаана Цеца, які жыў у XII стагоддзі. Паводле Цеца, Лікафрон з імені цара Пталамея склаў першую з вядомых нам анаграм (*Ptolemaios — Аро Melitos*, што ў перакладзе азначае «з мёду»), таксама з імені царыцы Арсіноі (*Arsinoe — Ion Eras*, «фіялка Геры»).

Катэгорыя:Літаратурныя гульні
Катэгорыя:Славесныя гульні
Леў Барысавіч Алімаў

**Леў Барысавіч Алімаў** (нар. , ) — беларускі мастак-графік, кніжны ілюстратар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў г. Брэсце (Беларусь). Скончыў у 1970 годзе Маскоўскае мастацкае вучылішча памяці 1905 года. Удзельнік мастацкіх выставак з 1970 года.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1989 года. Жыве ў г. Брэсце.

Выява:Autumn Salon BelGazPromBank 8.10.2015 Valery Slauk Lev Alimov.JPG|Валерый Славук і Леў Алімаў у дзень атрымання ганаровых званняў Заслужаных дзеячаў мастацтва Беларусі. 8 кастрычніка 2015 года, «Восеньскі салон» з Белгазпрамбанкам
Выява:Lev Alimov Autumn Salon BelGazPromBank 8.10.2015 02.JPG| Палац мастацтва, 8 кастрычніка 2015 года, «Восеньскі салон» з Белгазпрамбанкам

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Графікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выпускнікі Маскоўскага дзяржаўнага акадэмічнага мастацкага вучылішча памяці 1905 года
Канстанцін Антонавіч Абазоўскі

**Канстанцін Антонавіч Абазоўскі** () — Герой Савецкага Саюза, камандзір звяна 190-га штурмавога авіяцыйнага палка, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, лейтэнант.

## Даваенная біяграфія 
Канстанцін Антонавіч Абазоўскі нарадзіўся 1 кастрычніка 1919 года ў вёсцы Абухава Лепельскага павета Віцебскай губерні РСФСР (сучасны Бешанковіцкі раён Віцебскай вобласці Беларусі).

Скончыўшы ў 1938 годзе Віцебскі настаўніцкі інстытут, Канстанцін Антонавіч Абазоўскі выкладаў гісторыю ў Пліскай няпоўнай сярэдняй школе Бешанковіцкага раёна.

## Удзел у Вялікай Айчыннай вайне 
Быў прызваны ў рады РСЧА у 1940 годзе.

Скончыў ваенна-авіяцыйнае вучылішча.

Прымаў удзел у баях за вызваленне Паўночнага Каўказа, Крыма і Прыбалтыкі з 1943 года.

6 мая 1944 года звяно штурмавікоў пад камандаваннем Канстанціна Антонавіча Абазоўскага ў паветраным баю ля Севастопаля збіла пяць варожых знішчальнікаў, спаліла на зямлі восем самалётаў і два склады праціўніка з боепрыпасамі
* У вёсцы Плісы ўстаноўлена мемарыяльная дошка.
* Імя Героя носіць Пліская школа.
* Быў залічаны ў калектыў Рыжскага марскога гандлёвага порта.

## Літаратура 
* 
* 
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Героі Савецкага Саюза
Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Крайняя плоць

thumb|Крайняя плоць
**Кра́йняя плоць** (; ) — скура, якая пакрывае ў мужчын і некаторых жывёл галоўку палавога члена. Падчас эрэкцыі звычайна ссоўваецца — менавіта таму галоўка члена агаляецца. У некаторых выпадках крайняя плоць даволі кароткая — тады галоўка члена заўсёды будзе голая. З галоўкай палавога члена крайняя плоць звязваецца з дапомогай вуздэчкі крайняй плоці. Адпаведна з нормамі некаторых рэлігій (напрыклад, ісламу і іўдаізму) крайняя плоць абразаецца.

## Захворванні 
* **Фімоз** — звужэнне крайняй плоці палавога члена, пры якім галоўка члена не агаляецца ці агаляецца насілу і з адчуваннем болю.

Катэгорыя:Палавыя органы
Катэгорыя:Пеніс
Антаніна Іванаўна Абрамава

**Антаніна Іванаўна Абрамава** (, с. Канскае, Прыморскі край) — беларускі мастак у галіне прыкладнога мастацтва (мастацкае шкло).

## Біяграфія 
У 1953 годзе скончыла Ленінградскае вышэйшае мастацка-прамысловае вучылішча імя Мухінай. Вучылася ў Аляксандра Дэйнекі, Уладзіміра Фаворскага. 

Дыпломная праца — вітраж для будынка вакзала ў Валгаградзе. Распрацавала новую грань, што дазволіла з большай дакладнасцю перадаваць выяўленчыя кампазіцыі ў таўстасценных дэкаратыўных вазах і стравах («Беларуская сюіта»). Першая ўжыла метад штампа ў масавых шкляных вырабах.

Антаніна Абрамава брала ўдзел у выстаўках з 1955 года.

## Сям'я 
Сын — Мікалай Канстанцінавіч Абрамаў (нар. 1956), таксама мастак.

## Літаратура 
* 
* 
* Беларускае мастацкае шкло: [Альбом]. Мн., 1978.
* т. 5. Биографический справочник. Мн: Издательство «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. 29 с.

## Спасылкі 
* Абрамова Антонина Ивановна (з фота)  

Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Майстры мастацкага шкла Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Прыморскім краі
Зубчастае кола

**Зубчастае кола** — звяно зубчастых перадач, якое мае выступы (зубы) для перадачы руху праз счапленне з выступамі другога звяна. Бываюць цыліндрычныя, канічныя і чарвячныя; з прамымі, касымі і крывалінейнымі зубамі. Робяць са сталі, чыгуну, сплаваў каляровых металаў, пластмас.

Шасцярня ў зубчастай перадачы — кола з меншым лікам зубоў, а пры роўнай іх колькасці — вядучае зубчастае кола.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Дэталі машын і механізмаў
Іосіф Самуілавіч Абраміс

**Іо́сіф Самуі́лавіч Абра́міс** (,  — , ) — беларускі савецкі , . Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1964). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Cкончыў Беларускую кансерваторыю па класах валторны (1941) і сімфанічнага дырыжыравання (1950).

У 1936-41 і 1945-48 артыст аркестра, з 1948 хормайстар, у 1951-79 дырыжор Дзяржаўнага тэатра оперы і балета БССР. Кіраваў пастаноўкай опер і балетаў «Баль-маскарад» і «Атэла» Джузепе Вердзі (1961 і 1963), «Князь Ігар» Аляксандра Барадзіна (1967), «Марынка» Рыгора Пукста (1955), «Калі ападае лісце» Юрыя Семянякі (1968), «Спячая прыгажуня» Пятра Чайкоўскага (1954), «Спартак» А. Хачатурана (1964). У 1979—1982 галоўны дырыжор Дзяржаўнага тэатра музычнай камедыі БССР, дзе кіраваў пастаноўкай «Несцеркі» Р. Суруса (1979). З 1982 года выкладаў у Беларускай кансерваторыі.

## Літаратура 
* 
* Абраміс Іосіф Самуілавіч // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя. У 2 т. Т. 1. — Мн.: БелЭН., 2002. — С. 15.
* 

## Спасылкі 
* Наш незабыўны маэстра 
* Иосиф Абрамис, заслуженный деятель искусств БССР (1980 г., Тэатральны Мінск) (с выявай) 
* Абрамис Иосиф Самуилович. Балет. Энциклопедия, СЭ, 1981 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Беларускай ССР
Катэгорыя:Выкладчыкі Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі
Мікалай Іванавіч Абрамчук

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя     = Мікалай Іванавіч Абрамчук
 |дата нараджэння  = 20.11.1912 (7)
 |дата смерці    = 1.02.1974
 |месца нараджэння =  
 |месца смерці   = 
 |партрэт        = 
 |подпіс        =  
 |мянушка       = 
 |прыналежнасць = 
 |гады службы= 
 |званне=  
 |род войскаў=  Войскі СПА
 |камандаваў= эскадрылляй
 |частка=  894-ы знішчальны авіяцыйны полк
 |бітвы= 
 |узнагароды=  { style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
       
}
медалі
}}
**Мікалай Іванавіч Абрамчук** (7 (20) лістапада 1912 — ) удзельнік Вялікай Айчыннай вайны (капітан, камандзір эскадрыллі 894-га знішчальнага авіяцыйнага палка 101-ай знішчальнай авіяцыйнай дывізіі СПА СССР), Герой Савецкага Саюза (1943), падпалкоўнік (1954).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 20 лістапада 1912 года ў с. Раманаўка Гродзенскай губерні (цяпер — Ваўкавыскага раёна Гродзенскай вобласці) у сям'і селяніна. Рускі. Член КПСС з 1938 года. Працаваў кацельшчыкам Астраханскага суднарамонтнага завода. У 1926 годзе скончыў школу ФЗУ. Вучыўся на рабфаку Інстытута інжынераў воднага транспарту. У Савецкай Арміі з 1932 года. У 1936 годзе скончыў Энгельсскую ваенную авіяцыйную школу.

На фронце з чэрвеня 1941 года. Камандзір эскадрыллі 894-га знішчальнага авіяцыйнага палка (101-я знішчальная авіяцыйная дывізія СПА тэрыторыі краіны) капітан Абрамчук да чэрвеня 1943 года здзейсніў 239 паспяховых баявых вылетаў, асабіста збіў 11 самалётаў суперніка. Званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» (№ 1239) М. І. Абрамчуку прысвоена 9 кастрычніка 1943 года.

Пасля вайны М. І. Абрамчук служыў у рэактыўнай авіяцыі. З 1954 года падпалкоўнік Абрамчук — у запасе. Жыў у г. Кіеў. Памёр 1 лютага 1974 года. Пахаваны ў Кіеве.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Леніна, 2 ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнам Чырвонай Зоркі, медалямі.

## Літаратура 
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Лётчыкі СССР
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ваўкавыскім раёне
Аўдзееў

**Аўдзе́еў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алег Ціханавіч Аўдзееў (1926—2025) — беларускі кінааператар, заслужаны работнік культуры Беларускай ССР (1976).
* Валянцін Мікалаевіч Аўдзееў (1915—1972) — савецкі вучоны, спецыяліст у галіне электронікі.
* Ігар Алегавіч Аўдзееў (нар. 1959) — кінавед, кінакрытык.
* 

## Гл. таксама 
* Аўдзеева (значэнні)
II з’езд Саветаў Заходняй вобласці

**Другі з’езд Саветаў Заходняй вобласці**. Адбыўся 10 — 14 красавіка 1918 г. у Смаленску. Прысутнічалі 429 дэлегатаў, з іх 277 бальшавікоў, 69 эсэраў (апошнія пакінулі з’езд у канцы яго работы). Парадак дня: аб бягучым моманце; аб дзейнасці Аблвыкамзаха і СНК вобласці; аб пашырэнні тэрыторыі вобласці; аб арганізацыі Чырвонай Арміі; выбары. З’езд вырашыў уключыць у Заходнюю вобласць Смаленскую губерню з цэнтрам у Смаленску. Такое рашэнне матывавалася неабходнасцю мець моцны абласны цэнтр, які мог бы ўзяць на сябе задачу «аднаўлення разбуранга гаспадарчага апарату» і кіраўніцтва эканамічным жыццём гэтага раёна. Прыняў пастанову аб арганізацыі савецкай улады, у якой падкрэслівалася, што рабочыя, сяляне, салдаты і батракі ўваходзяць у адзін агульны савет. У межах вобласці існуюць Саветы некалькі тыпаў: вясковыя, валасныя, павятовыя, губернскія і абласны. Меркавалася, што з’езд Саветаў Заходняй вобласці, будзе склікацца праз кожныя 3 месяцы. Ён быў аб’ўлены вярхоўным органам савецкай улады Заходняй вобласці і з’яўляўся яе вышэйшым заканадаўчым органам паміж з’ездамі, хоць на справе эаканадаўчыя функцыі маглі належаць толькі цэнтральным дзяржаўным органам. У сваёй дзейнасці Аблвыкамзах кіраваўся ўказаннямі і распараджэннямі цэнтральнай савецкай улады. З’езд пастанавіў ліквідаваць у межах вобласці ўсялякія камісарыяты і Саветы народных камісараў і замяніць іх аддзеламі, пачынаючы з валаснога і канчаючы абласным узроўнем. Прыняў спецыяльную дэкларацыю, у якой асудзіў палітыку і дзейнасць Рады БНР, накіраваную на стварэнне самастойнай і незалежнай дзяржавы, ахарактарызаваў іх як контррэвалюцыйныя. У дэкларацыі адзначалася, што «рада, якая засядае ў Мінску, спрабуе стварыць нацыянальную буржуазную дзяржаву пад апякунствам Германіі» і «робіць чорную справу здрады і прадажніцтва агульнарасійскіх сацыялістычных інтарэсаў». З’ездам была прынята пастанова аб арганізацыі «сацыялістычнай класавай Чырвонай Арміі» і вызначаны прынцыпы яе стварэння, падпарадкавання і дзейнасці. Пастанавіў стварыцб Савет народнай гаспадаркі вобласці, на які ўскладалася задача арганізацыі і рэгулявання ўсяго эканамічнага жыцця рэгіёна; прыняў рэзалюцыю па харчовым пытанні. Выбраў выканаўчы камітэт (75 чалавек), 16 красавіка 1918 г. на 1-м пасяджэнні яго старшынёй абраны А.Ф.Мяснікоў, намеснікамі — В.Собалеў і С.Іваноў.

## Літаратура 
* 2-ой съезд Советов Западной области. – Смоленск, 1918.
* Борьба за Советкую власть в Белоруссии, 1918 – 1920 гг.: Сборник документов и материалов. Т. 1. – Мн., 1968.
* Нестеренко, Е.И., Осмоловский, В.П. Советы Белоруссии, октябрь 1917 — январь 1919 г. – Мн., 1989.
* Установление и упрочение Советской власти в Смоленской губернии: Сборник документов. – Смоленск, 1957.

Катэгорыя:З’езды Саветаў
Дрэтунскі раён

**Дрэ́тунскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1924—1925 гг. Цэнтр — вёска (станцыя) Дрэтунь.

Раён утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Полацкай акругі БССР. 20 жніўня 1924 года падзелены на 11 сельсаветаў: Алёсаўскі, Арлейскі, Васільеўскі (Васілёўскі), Дрэтунскі, Круцікаўскі, Маласітнянскі, Паповалуцкі, Старадворскі, Тродавіцкі, Чырванаборскі, Шнітаўскі. 3 ліпеня 1925 года перайменаваны ў Краснапольскі раён.

Плошча раёна складала 1265 км², насельніцтва (на 1 студзеня 1925 г.) —  чалавек, 438 населеных пунктаў.

## Гл. таксама 
* Дрэтунскі палігон

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.
* 
* 
* 

Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1925 годзе
Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Полацкага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Расонскага раёна
Катэгорыя:Дрэтунь
Неонавая лямпа

**Неонавая лямпа** — газаразрадная лямпа з тлеючым разрадам, запоўненая неонам. У мэтах атрымання больш якаснага святла лямпы запаўняюць неонам у сумесі з геліем пад ціскам 2500—4000&nbsp;Па.

Неонавыя лямпы вырабляюцца двухэлектроднымі і шматэлектроднымі. У двухэлектродных электроды робяцца аднолькавай формы для ланцугоў пераменнага току і рознай формы для работы ў ланцугах пастаяннага току. У шматэлектродных лямп катодам надаецца форма лічбаў, літар і іншых знакаў.

Патэнт на неонавую лямпу атрымаў Жорж Клод.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Крыніцы святла
Катэгорыя:Неон
Катэгорыя:Святлатэхніка
Мініяцюра

, Іван Голікаў, 1929]]
**Мініяцюра** (ад  — чырвоныя фарбы, ужывальныя ў афармленні рукапісных кніг) — у выяўленчым мастацтве жывапісныя, скульптурныя і графічныя творы малых формаў, а таксама мастацтва іх стварэння.

Мініяцюрны жывапіс распаўсюджаны таксама на ўсходзе. У Індыі ў часы імперыі Вялікіх Маголаў атрымала распаўсюджванне раджастханская мініяцюра. Яна з’явілася сінтэзам сумеснай творчасці індыйскіх і персідскіх майстроў.

*
Нахічэванская Аўтаномная Рэспубліка

**Нахічэванская Аўтаномная рэспубліка** () — эксклаў Азербайджанскай Рэспублікі, які з’яўляецца, у адпаведнасці з Канстытуцыяй Азербайджана і ўласнай канстытуцыяй, аўтаномнай дзяржавай у складзе Азербайджанскай Рэспублікі.

Тэрыторыя — 5502,75 км². Насельніцтва — 435 367 чалавек (2014), 99,1 % (2009) азербайджанцы.

## Геаграфія 
Размешчана ў паўднёвай частцы Закаўказзя. На поўдні — раўніна, на ўсходзе — Зангезурскі хрыбет. Сярэднія тэмпературы студзеня ад −3 °C на раўніне да −14 °C у гарах; ліпеня адпаведна +28 і +25 °C (на вяршынях да +5 °C). Ападкаў у год ад 200 мм на раўніне да 600 мм у гарах. Галоўная рака — Аракс.

## Гл. таксама 
* Нахічэванская Аўтаномная Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка
* Горад Джульфа

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Каўказ
Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Азербайджана
Катэгорыя:Геаграфія Азербайджана
Катэгорыя:Эксклавы
Джульфа (Азербайджан)

**Джульфа** (азерб. *Culfa*, арм. *Ջուղա*, перс. جلفا) — горад у Азербайджане, у Нахічэванскай Аўтаномнай Рэспубліцы, адміністрацыйны цэнтр Джульфінскага раёна. У мінулым армянскі пасёлак, буйны гандлёвы цэнтр.

Чыгуначны вузел Джульфа (лінія Аляты — Гюмры, галіна на Тэбрыз) Азербайджанскай чыгункі. Размешчаны на рацэ Аракс.

Катэгорыя:Гарады Азербайджана
Урмія (возера)

**У́рмія**, раней **Рэзайе** ( — *Дар’ячэ-е Оруміе*, ,  или Կապուտան (Капутан), ) — бяссцёкавае салёнае возера на Армянскім нагор’і, на паўночным захадзе Ірана, найбуйнейшае возера Блізкага і Сярэдняга Усходу.

Плошча паверхні каля 5 800 км². Глыбіня да 15.

## Літаратура 
*  — С. 252.
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Ірана
Катэгорыя:Салёныя азёры
Катэгорыя:Бяссцёкавыя азёры
Катэгорыя:Біясферныя рэзерваты Ірана
Курдская мова

**Курдская мова** (كوردی, *Kurdî*, *Köpди*) — мова курдаў, адна з прадстаўніц паўночна-заходняй падгрупы іранскіх моў у складзе індаеўрапейскай моўнай сям’і. Распаўсюджаная ў рэгіёне, неафіцыйна званым Курдыстан.

Фактычна ўяўляе сабой некалькі моў (традыцыйна званых дыялектамі): курманджы (паўночнакурдская), сарані (цэнтральнакурдская), лакі, зазакі, гарані (два апошнія дыялекты, падобныя адзін да аднаго, істотна адрозніваюцца ад папярэдніх). Адрозненні ў фанетыцы і каранёвым складзе паміж імі нязначныя, аднак маюцца значныя адрозненні ў марфалогіі, таму паразуменне паміж носьбітамі названых дыялектаў амаль цалкам згублена. Гэта звязана з марфалагічнай перабудовай, якой падвергнулася ў Сярэднявеччы большасць іранскіх моў.

У цяперашні час пад «курдскай мовай» часцей за ўсё разумеюць тры дыялекты:

* курманджы, або паўночнакурдская (Турцыя, Сірыя, Ірак, Іран, краіны постсавецкай прасторы, ЕС);
* сарані, або цэнтральнакурдская (усходні Ірак, Іран);
* пехлевані, або паўднёвакурдская (паўднёва-ўсходні Ірак, заходні Іран).

На дыялекце макрыяні, адным з варыянтаў сарані, размаўляюць у Піраншахры і Біджары. Мову лакі часта разглядаюць як разнавіднасць паўднёвакурдскай. Носьбіты моў зазакі (таксама вядомай як дымілі) і гарані ідэнтыфікуюць сябе як курды, але лінгвістамі гэтыя мовы часцей разглядаюцца як роднасныя курдскай.

Катэгорыя:Курдскія мовы
Катэгорыя:Мовы Арменіі
Катэгорыя:Мовы Ірака
Катэгорыя:Мовы Ірана
Катэгорыя:Мовы Сірыі
Катэгорыя:Мовы Турцыі