open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Выбух на хімічным заводзе ў Сангарэдзі

30 чэрвеня 2025 года каля 9:00 раніцы адбыўся Выбух на прадпрыемстве кампаніі Sigachi Industries Limited у горадзе Сангарэдзі ў індыйскім штаце Тэлангана. Завод вырабляў мікракрышталічную цэлюлозу (злучэнне, якое выкарыстоўваецца пры вытворчасці фармацэўтычных прэпаратаў) і складаў чвэрць усіх вытворчых магутнасцяў кампаніі. Выбухнула завадская распыляльная сушылка, якая выкарыстоўвалася для перапрацоўкі сыравіны ў дробны парашок для вытворчасці лекаў, што прывяло да поўнага абвальвання будынка і сур’ёзнага пашкоджання бліжэйшых збудаванняў. Выбух адбыўся ў працоўны час, у будынку знаходзілася больш за 140 чалавек, у выніку чаго загінулі 42 чалавекі. З-за цяжару апёкаў памерлых ідэнтыфікавалі з дапамогай тэставання ДНК.

Прэм’ер-міністр Індыі Нарэндра Модзі і галоўны міністр Тэланганы Рэвант Рэдзі абвясцілі аб кампенсацыі ў памеры 200 000 рупій (2 400 долараў ЗША) кожнай з сем’яў памерлых ахвяр і 50 000 рупій (590 долараў ЗША) кожнаму з параненых. Для расследавання інцыдэнту была сфарміравана ўрадавая камісія. Супраць кіраўніцтва Sigachi Industries быў пададзены пазоў, і кампанія абвясціла, што правядзе дбайную ацэнку ўчастка. Аперацыі на заводзе былі прыпыненыя на 90 дзён з-за значнага пашкоджання абсталявання і канструкцый. На наступны дзень пасля выбуху акцыі Sigachi Industries упалі на 8%, дадаўшыся да 10% страт напярэдадні.

## Крыніцы
Катэгорыя:Катастрофы 2025 года
Катэгорыя:Чэрвень 2025 года
Катэгорыя:Падзеі 30 чэрвеня
Катэгорыя:Выбухі
Антось Уласенка

**Антось Уласенка** () — беларускі празаік, перакладчык і публіцыст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1987 годзе ў Мінску. Скончыў Еўрапейскі гуманітарны ўніверсітэт, мае ступень бакалаўра рэкрэацыі і турызму.

Жыў у многіх краінах, сярод іх паўднёвы Іран, паўночная Фінляндыя і Літва.

Выпускнік Школы маладога пісьменніка. Супрацоўнічае з шэрагам перыядычных выданняў і інтэрнэт-часопісаў.

Станам на 2024 год жыве ў Вільні.

## Творчасць 
З 2006 года публікуецца ў перыядычных выданнях. Творы Уласенкі друкавалі ў часопісах «Дзеяслоў», «Паміж», «ПрайдзіСвет», «Гіпертэкст», «Уральскі следапыт», «Беларусский журнал» і газеце «Літаратурная Беларусь».

У 2016 годзе ўдзельнічаў у літаратурнай рэзідэнцыі Беларускага ПЭН-цэнтра і Дома правоў чалавека ў Вільні, працаваў над аповесцю ў жанры планетарнай фантастыкі ў стылі Джэка Вэнса і Эдвіна Таба.

У 2021 годзе выдаў кнігу «Новая Зямля: Куканія». У 2022 годзе выйшла кніга «Адбіць у чужынцаў кляйнотаў сваіх».

Аўтар праекту «Ганчарная дэманалогія», у якім каталагізуе звышнатуральных істот на аснове беларускага фальклору.

Займаецца перакладамі з англійскай мовы. Пераклаў вершы прозай Кларка Эштана Сміта з кнігі Nostalgia of the Unknown, апублікавана нізка вершаў прозай «Дэман, Анёл і Прыгажосць» .

## Прызнанне 
* Пераможца конкурсу на стыпендыю імя Міхася Стральцова ў 2010 годзе .
* Фіналіст прэміі «Экслібрыс» у 2012 годзе.
* Лаўрэат прэміі «Экслібрыс», прысвечанай Антону Луцкевічу ў 2016 годзе
* Фіналіст конкурсу «Інтэлектуальная спадчына Беларусі: постаці, ідэі, кантэксты» ў 2016 годзе.
* Пераможца конкурсу «Скарынавай душой узлашчанае слова» ў 2017 годзе.
* Кніга «Адбіць у чужынцаў кляйнотаў сваіх» ў 2023 годзе трапіла ў лонг-ліст прэміі імя Ежы Гедройця.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Перакладчыкі з англійскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Аперацыя «Праўдзівае абяцанне 3»

**Аперацыя «Паўдзівае абяцанне 3»** () — атака, зробленая Іранам 13 чэрвеня 2025 года пасля ізраільскіх авіяўдараў па іранскіх ядзерных і ваенных аб’ектах у рамках аперацыі «Народ як леў». Уключала розныя запускі больш за чатырыста балістычных ракет і больш за тысячу беспілотнікаў.

Усяго, па ізраільскіх даных, па Ізраілі было выпушчана каля 550 іранскіх ракет і каля 1000 БПЛА. Большасць з іх была перахоплена, у населеныя раёны трапілі толькі каля 33 ракет і адзін БПЛА. 28 чалавек загіунла, 3238 пацярпелі.

## Крыніцы
Катэгорыя:Чэрвень 2025 года
Катэгорыя:Падзеі 13 чэрвеня
Катэгорыя:Ірана-ізраільскі канфлікт
Спіс вуліц Бярозы

У гэтым спісе прыведзены бульвары, вуліцы, завулкі, паркі, плошчы, праезды, праспекты, спускі, тупікі, шасэ г. Бяроза

## Спасылкі
Бабровы

**Бабро́вы** () — шляхецкі род. Прадстаўнікі роду паходзілі з духавенства Цвярской губерні, зрабілі кар’еру на дзяржаўнай і вайсковай службе Расійскай імперыі, у 1870-х гадах перасяліліся ў Вільню, а пасля ў Мінскую губерню.

## Гісторыя 
Род вядомы з XIX стагоддзя. Родапачынальнік Кузьма вядомы толькі па імі па бацьку свайго сына. Яго сын Іван Кузьміч паходзіў са святарскай сям’і і скончыў Цвярскую духоўную семінарыю. З 1851 года ён знаходзіўся на дзяржаўнай службе: пачынаў у канцылярыі Цвярскога губернатара, пазней служыў у паліцэйскім упраўленні Мікалаеўскай чыгункі. У 1874 годзе Іван Баброў перайшоў на службу ў Вільню (канцылярыя губернатара, кантрольная палата), а з 1877 года быў памочнікам старэйшага ад’ютанта ў артылерыі 4-га корпуса. Удзельнічаў у руска-турэцкай вайне 1877—1878 гадоў. Даслужыўся да чыну надворнага радцы і быў узнагароджаны шэрагам ордэнаў. З 1879 года жыў у Мінску.

Яго сыны таксама абралі службовую кар’еру: Мікалай стаў вайскоўцам, вучыўся ў Акадэміі Генеральнага штаба, а Сяргей скончыў юрыдычны факультэт Маскоўскага ўніверсітэта.

Род быў прызнаны ў дваранстве пастановай Мінскага дваранскага дэпутацкага сходу ад 28 жніўня 1886 года і ўнесены ў 3-ю частку дваранскай радаводнай кнігі (дваранства, набытае выслугай чыну або ордэнам). Зацвярджэнне ўказам Сената адбылося 12 лістапада 1886 года (указ № 4749).

## Вядомыя прадстаўнікі 
* Іван Кузьміч Баброў — надворны радца, удзельнік руска-турэцкай вайны, кавалер ордэнаў Св. Уладзіміра 4-й ст., Св. Станіслава і Св. Ганны 3-й ст. з мячамі.
* Мікалай Іванавіч Баброў (нар. 1859) — паручнік 30-й артылерыйскай батарэі, слухач Мікалаеўскай акадэміі Генеральнага штаба.
* Сяргей Іванавіч Баброў (нар. 1861) — юрыст, выпускнік Маскоўскага ўніверсітэта.

## Радавод 
* 1. **Кузьма**
** 2/1. **Іван** (нар. да 1851), надворны радца, жыў у Мінску; жонкі — 1) Лізавета Аляксееўна, 2) Аляксандра Аляксееўна Казлоўская
*** 3/2. **Мікалай** (нар. )
*** 4/2. **Сяргей** (нар. )
*** 5/2. **Аляксандра** (нар. )
*** 6/2. **Марыя** (нар. )
*** 7/2. **Юлія** (нар. )
*** 8/2. **Міхаіл** (нар. )
*** 9/2. **Канстанцін** (нар. )
*** 10/2. **Іван** (нар. )

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Шляхецкія роды
Катэгорыя:Дваранства Мінскай губерні
Бялкаў (Слубіцкі павет)

**Бя́лкаў** (, , ) — вёска ў гміне Цыбінка Слубіцкага павета Любушскага ваяводства Польшчы.

## Геаграфія 
Ляжыць за 4 км на поўдзень ад Цыбінкі, 26 км на паўднёвы ўсход ад Слубіц, 55 км на паўночны захад ад Зялёнай Гуры і за 70 км на паўднёвы захад ад Гожава Велькапольскага.

Да вёскі далучаны прыселак Бялкувак.

## Мінуўшчына 
Выяўленыя ў вёсцы 8 археалагічных аб’ектаў, у тым ліку могілкі бронзавага веку і раннясярэднявечнае паселішча, дазваляюць меркаваць, што мясцовасць была населеная некалькі тысячагоддзяў. Першыя згадкі пра вёску ў крыніцах датаваныя 1413 годам, калі яна належала роду фон Біркгольцаў. У тыя часы гэта былі землі маркграфства Брандэнбург. У 1480 — уласнасць братоў фон Грунэбергаў, за імі тут паўсталі рыцарскія сядзібы. Каля 1644 года фон Грунэбергі прадалі маёнтак роду фон Калькройтаў; ад 1659 года маёнтак перайшоў да фон Вэзэнбекаў. Пазнейшыя ўладары падзялілі зямлю. У 1804 годзе ў вёсцы 92 дамы, 399 жыхароў, 3 водныя млыны, вятрак і кузня. У 1840 годзе на месцы старой кірхі (найхутчэй фахверкавай) збудавана новая. Апошнімі ўласнікамі быў род Кунаў. У XVIII стагоддзі землі ўвайшлі ў склад Прусіі, а з 1871 да 1945 — Германіі.

У 1945 годзе, пасля перамогі ў II сусветнай вайне, правабярэжная  (на ўсход ад Одры) была ўлучана ў склад Польшчы. У Бялкаў перасялілі палякаў з палескіх земляў, далучаных да БССР. Большасць прыбыла з Пружанскага павета, з вёсак Пецялёва (цяпер не існуе), Рагачы, Вугляны, Кашалёва.

У 1975—1998 гадах Бялкаў належаў да Зеленагурскага ваяводства.

## Транспарт 
Ля Бялкава праходзіць  . Мясцовая дарога злучае Бялкаў з Цыбінкай.

## Турыстычная інфармацыя 
* Даўні пратэстанцкі сабор (цяпер рымска-каталіцкі касцёл святога Андрэя Баболі), збудаваны ў 1840 годзе ў неараманскім стылі;
* Сядзіба фон Таўэнштайнаў XVIII стагоддзя.

## Культура 
У вёсцы дзейнічае Таварыства аматараў Палесся і Бялкава, ладзяцца агульнапольскія з’езды колішніх жыхароў Палесся ды іхніх нашчадкаў.

### Спорт 
Мясцовы футбольны клуб «Палессе Бялкаў» удзельнічае ў Б-класе.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Гісторыя Бялкава  // Замкі Любускія
* Агульная характарыстыка  // Зямля Любуская
* Віртуальная экскурсія па музеі Палесся

Катэгорыя:Вёскі Слубіцкага павета
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Польшчы
Penthouse

***Penthouse*** (бел. *Пентхаус*) — мужчынскі часопіс, заснаваны ў Лондане амерыканцам Бобам Гучыёнэ. Першы нумар у Вялікабрытаніі выйшаў у сакавіку 1965 года. Амерыканскае выданне было запушчана ў верасні 1969 года і стала флагманскім часопісам Гучыёнэ. Іншыя нацыянальныя выданні, якія выходзілі па франшызе, з'яўляліся і знікалі. Гучыёнэ кінуў выклік часопісу *Playboy* больш правакацыйнай рэдакцыйнай палітыкай і больш адкрытымі аголенымі фатаграфіямі.

Не маючы магчымасці канкураваць з інтэрнэтам, брытанскае выданне закрылася ў 1999 годзе (спроба адрадзіць яго ў 2001 годзе была нядоўгай). Амерыканскае выданне спрабавала адаптавацца, перайшоўшы на хардкорны кантэнт паміж 1997 і 2004 гадамі. Вярнуўшыся да мяккага кантэнту з новым уладальнікам у 2005 годзе, яно працягвала выходзіць з меншай частатой (у 2020 годзе было пяць нумароў). Апошні друкаваны нумар амерыканскага выдання выйшаў у 2023 годзе, хоць цяперашні ўладальнік галоўнага выдання, Penthouse World Media з Лос-Анджэлеса, заявіў праз год, што яно вернецца. Яно застаецца ў падвешаным стане.
## Нацыянальныя варыянты 
### Актыўныя 
* Нямецкае выданне

### Прыпыненыя 
* Выданне для Злучаных Штатаў

### Знятыя з вытворчасці 
* Аўстралійскае выданне (2007 г.)
* Балгарскае выданне (2010 г., другая версія)
* Ганконгскае выданне (2004 г.)
* Выданне для Новай Зеландыі (2014 г.)
* Выданне для Вялікабрытаніі (1999 г.; 2001 г.)

### Статус невядомы 
* Галандскае выданне
* Грэчаскае выданне
* Венгерскае выданне
* Партугальскае выданне
* Рускае выданне
* Іспанскае выданне
* Тайскае выданне

## Глядзіце таксама 
* *Playboy*

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* Cover archive at Galactic Central

Катэгорыя:Penthouse
Катэгорыя:Часопісы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Часопісы, якія з’явіліся ў 1965 годзе
Катэгорыя:Мужчынскія часопісы
Катэгорыя:Эратычныя часопісы
Альтрон

**Альтрон** — суперзлодзей, які з'яўляецца ў амерыканскіх коміксах, выдадзеных выдавецтвам Marvel Comics. Яго стваральнікі — пісьменнік Рой Томас і мастак Джон Бушэма. Персанаж упершыню з'явіўся ў эпізадычнай ролі без назвы ў *коміксе «Мсціўцы»* № 54 (1968), а цалкам быў прадстаўлены ў *коміксе «Мсціўцы»* № 55 (1968). З тых часоў ён застаецца адным з найгоршых ворагаў каманды супергерояў Мсціўцы.

Альтрон — штучны інтэлект, створаны Мсціўцам Хэнкам Пімам, які набывае свядомасць, развівае комплекс бога і становіцца апантаным выкананнем сваёй мэты — усталяваць сусветны мір праз знішчэнне чалавецтва. Альтрон, якога лічаць адным з наймагутнейшых зладзеяў і найвялікшых пагроз у Сусвеце Marvel, неаднаразова канфліктаваў з Мсціўцамі. Нягледзячы на тое, што гісторыі часта заканчваюцца відавочным знішчэннем Альтрона, самаадаптыўная штучная свядомасць персанажа вяртаецца ў палепшаных ітэратыўных формах, пазначаных паслядоўнымі лічбавымі абазначэннямі. Асноўнае рабатызаванае цела Альтрона звычайна выраблена з непарушнага выдуманага метала адамантыума і валодае такімі звышздольнасцямі, як звышчалавечая сіла, палёт, праекцыя энергіі і кантроль над машынамі і тэхналогіямі, у тым ліку над легіёнамі яго **дронаў Альтрона**.

Некаторыя адгалінаваныя версіі Альтрона адхіліліся ад нянавісці арыгінала да чалавецтва і прадэманстравалі розныя маральныя прынцыпы. Яго першае стварэнне, Віжэн, далучыўся да Мсціўцаў, **Альтрон-12** (**Марк Дванаццаць**) стаў супергероем, а **Альтрон-8** быў айчымам суперзлыдня Эшлі ў альтэрнатыўнай будучыні комікса *Old Man Logan*.

Гэты персанаж быў уключаны ў спіс найвялікшых і найбольш вядомых зладзеяў у коміксах Marvel і быў адаптаваны ў розных медыйных увасабленнях. Альтрон дэбютаваў у фільме кінематаграфічнага сусвету Marvel (MCU) *«Мсціўцы: Эра Альтрона»*, там яго ролю выканаў Джэймс Спэйдэр, які зноў выканае гэту ролю ў серыяле Disney+ *VisionQuest»*. Том Кейн, Рос Маркуанд і іншыя агучвалі персанажа ў анімацыі і відэагульнях.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Альтрон на сайце Marvel.com

Катэгорыя:Суперліхадзеі Marvel Comics
Катэгорыя:Навукоўцы Marvel Comics
Катэгорыя:Робаты Marvel Comics
Вэлыка Сэвэрынка

**Вэлыка Сэвэрынка** () — вёска ў Крапыўныцкім раёне Кіраваградскай вобласці Украіны.

## Славутасці 
* Мемарыяльная дошка Васілю Быкаву.  Таксама ў гэтым сяле ёсць вуліца імя Васіля Быкава, музей яго імя ў Вялікасевярынкаўскай агульнаадукацыйнай школе, «Куток В.Быкава» ў сельскай бібліятэцы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Крапыўныцкага раёна
Ян Кулеманс

**Ян Ганна Гумаар Кулеманс** (, МФА: ; нар. 28 лютага 1957 г.) — былы бельгійскі прафесійны футбаліст, паўабаронца. Кёлеманс, плённы бамбардзір. Быў прызнаны адным з найвялікшых бельгійскіх футбалістаў усіх часоў. Ён таксама быў вядомы сваёй сілай, уражлівай фігурай і прыродным аўтарытэтам.

Кулеманс быў пастаянным членам зборнай Бельгіі па футболе, правёўшы 96 міжнародных матчаў. Гэты рэкорд пратрымаўся 26 гадоў, пакуль яго не перасягнуў Ян Вертонген у 97-м матчы за зборную Бельгіі 10 кастрычніка 2017 года; Цяпер Кёльманс займае дзевятае месца па колькасці матчаў за зборную Бельгіі. Ён дагэтуль утрымлівае рэкорд па колькасці матчаў у Бельгійскай прафесійнай ліге — 517.

Скончыў кар'еру футбаліста ў 1991 годе, пасля чаго працаваў трэнерам.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Ян Кулеманс.  на All Red Devils (RBFA)
*  

Катэгорыя:ФІФА 100
Катэгорыя:Трэнеры ФК Бругэ
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Бельгіі
Катэгорыя:Ігракі ФК Бругэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Льерс
Катэгорыя:Ігракі зборнай Бельгіі па футболе
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1957 годзе
1604 год у гісторыі астраноміі

**1604** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* Кастрычнік: назіралі зорку Кеплера.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
Астраномія
Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Facebook Messenger

**Messenger** (раней вядомы як **Facebook Messenger**) — гэта амерыканскі сэрвіс імгненных паведамленняў, распрацаваны кампаніяй Meta Platforms,  якая кіруе Facebook. Першапачаткова распрацаванае як **Facebook Chat** у 2008 годзе, кліенцкае прыкладанне Messenger цяпер даступна на мабільных платформах iOS і Android, настольных платформах Windows і macOS, праз сайт Messenger.com і на асобным абсталяванні Facebook Portal.

Месэнджар выкарыстоўваецца для адпраўкі паведамленняў і абмену фотаздымкамі, відэа, стыкерамі, аўдыё і файламі, а таксама для рэагавання на паведамленні іншых карыстальнікаў і ўзаемадзеяння з ботамі. Сэрвіс таксама падтрымлівае галасавыя і відэазванкі. Праграмы падтрымліваюць выкарыстанне некалькіх уліковых запісаў, размовы з end-to-end-шыфраваннем і гульні.

З штомесячнай базай карыстальнікаў больш за 1 мільярд карыстальнікаў, гэта адна з найбуйнейшых платформаў сацыяльных сетак.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Праграмы імгненнага абмену паведамленнямі
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для iOS
Катэгорыя:Інтэрнэт-тэлефоны
Катэгорыя:Freeware
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне, распрацаванае ў 2011 годзе
Спіс вуліц Кобрына

У гэтым спісе прыведзены бульвары, вуліцы, завулкі, паркі, плошчы, праезды, праспекты, спускі, тупікі, шасэ г. Кобрын

## Спасылкі
Эдуард Злобін

**Эдуард Львовіч Злобін** (, Пінск, БССР — , Пінск, Беларусь) — беларускі гісторык, архівіст і краязнавец. Спецыяліст па вывучэнні і захаванні агульнай этнакультурнай і гістарычнай спадчыны Беларусі, Польшчы і Ізраіля.

## Біяграфія 
Эдуард Злобін нарадзіўся ў Пінску ў сям’і вайскоўца. Скончыў сярэднюю школу № 7 горада Пінска. У 1994 годзе скончыў Гісторыка-архіўны інстытут Расійскага дзяржаўнага гуманітарнага ўніверсітэта ў Маскве.

Пасля вяртання ў Беларусь актыўна займаўся навукова-даследчай і грамадскай дзейнасцю, накіраванай на захаванне гістарычнай спадчыны. Памёр 9 жніўня 2024 года ў Пінску.

## Навуковая і грамадская дзейнасць 
Эдуард Злобін — аўтар шматлікіх артыкулаў, прысвечаных перапляценню беларускай, польскай і яўрэйскай гісторыі. Яго працы публікаваліся ў беларускім гістарычным часопісе «Гістарычная брама», польскім штоквартальніку «Echa Polesia» і міжнародным яўрэйскім альманаху «Мішпоха».

Эдуард Злобін прымаў актыўны ўдзел у захаванні памяці пра выдатных гістарычных і рэлігійных дзеячаў. Ён з’яўляўся адным з ініцыятараў памятных мерапрыемстваў, прысвечаных сусветна вядомаму рэпарцёру Рышарду Капусцінскаму, а таксама даследаваў жыццёвы шлях і духоўную спадчыну кардынала Казіміра Свёнтка.

Значны ўнёсак Злобін зрабіў у вывучэнне Халакосту на Піншчыне. Ён выступіў сааўтарам грунтоўнага даследавання «Халакост на Піншчыне» (2007).

У 2007 годзе падчас вобшуку праваахоўнымі органамі быў канфіскаваны і значна пашкоджаны асабісты архіў даследчыка, які ўтрымліваў унікальныя дакументы, фатаграфіі і відэаматэрыялы па гісторыі рэгіёна, сабраныя за дзесяцігоддзі працы.

### Праект Луізы Арнер Бойд 
З’яўляўся ўдзельнікам міжнароднага праекта «Дарогамі экспедыцыі Луізы Арнер Бойд. Да 80-годдзя легендарнай экспедыцыі амерыканкі», рэалізаванага пры падтрымцы Пасольства ЗША ў Рэспубліцы Беларусь і Дэпартамента па гуманітарнай дзейнасці пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. У межах праекта выступіў сааўтарам-складальнікам навукова-папулярнага фотаальбома «Палессе Луізы Бойд» (2015), выданне вытрымала два перавыданні (2015, 2018). Акрамя выдавецкай дзейнасці, у межах праекта Эдуард Злобін удзельнічаў у распрацоўцы тэматычнага экскурсійнага маршруту і здымках дакументальнага фільма «Палессе Луізы Бойд» (2015).

### Экскурсійная дзейнасць 
Паралельна з навуковай працай Злобін займаўся распрацоўкай і правядзеннем аўтарскіх экскурсій, якія звязваюць гісторыю Беларусі, Польшчы і Ізраіля. Асаблівую ўвагу надаваў захаванню памяці пра выдатных дзеячаў культуры і мастацтва.

## Выбраныя працы 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гісторыкі
Катэгорыя:Краязнаўцы
Грыбны завулак (Мінск)

**Грыбны завулак** — завулак у Паўночным пасёлку Заводскага раёна Мінска. Забудова завулка складаецца з некалькіх жылых шматпавярховых дамоў і шматлікіх дамоў сядзібнага тыпу. У архітэктурнай базе Photobuildings ёсць звесткі пра 9-павярховы дом 28, пабудаваны па праекце "М-464" у 1989-1990 гг. Завулак ідзе ад скрыжавання з вуліцай Несцерава да скрыжавання з Ахоцкай вуліцай, паралельна Брацкаму завулку. Таксама перасякае вуліцы Пажарскага, Арцёма, Барвовую, Чакаліна, Сечанава і Балотнікова.

## Цікавыя факты 
* Завулак агінае сквер "Лужок" другім поясам пасля Брацкага завулка. У раёне дамоў 47 і 50 Грыбны завулак робіць прамы паварот на паўночны захад, а потым у раёне дома 72, яшчэ раз робіць паварот на захад і ідзе перпендыкулярна Ахоцкай вуліцы, пры тым, што пачынаецца гэты завулак паралельна Ахоцкай.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Грыбны завулак на ATO.BY
* Грыбны завулак у базе даных Геадзэн
* Грыбны завулак у архітэктурнай базе Photobuildings
* Грыбны завулак на Оpenalfa.com

Катэгорыя:Заводскі раён (Мінск)
Іван Каятанавіч Бардзілоўскі

**Іван Каятанавіч Бардзілоўскі** () — расійскі прыродазнавец, педагог.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў в. Лучыцы на Мазыршчыне. У 1883 годзе скончыў Кіеўскі ўніверсітэт, у якім з 1884 года i да канца жыцця працаваў спачатку лабарантам, потым хавальнікам батанічнага кабінета. Актыўна ўдзельнічаў у працы Кіеўскага таварыства даследчыкаў прыроды, правадзейным членам якога быў з 1886 года. Яшчэ студэнтам 3-га курса падрыхтаваў працу «Спосаб развіцця ягадных i мясістых пладоў», якая была станоўча ацэнена прафесарам І. В. Баранецкім. Даследаваў развіццё некалькіх відаў раслін. Падрыхтаваў да выдання рукапіс працы вядомага батаніка І. Ф. Шмальгаўзена «Флора Паўднёва-Заходняй Расіі» (1886).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Беларускія вучоныя, даследчыкі і вынаходнікі ў галіне тэхнічных і натуральных навук (другая палова XVII — першая чвэрць XX ст.) / В. Я. Бездзель, В. М. Хаданёнак. — Віцебск, 2018.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Петрыкаўскім раёне
Катэгорыя:Батанікі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Батанікі Украіны
Маскавічы (значэнні)

**Ма́скавічы** — шматзначны тэрмін.

* Маскавічы — вёска ў Слабодкаўскім сельсавеце Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці.
* Маскавічы — гарадзішча днепра-дзвінскай культуры каля аднайменнай вёскі.
Вятохін

**Вятохін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іван Андрэевіч Вятохін (1884—1959) — беларускі савецкі фізіёлаг.
* Юрый Аляксандравіч Вятохін (1928—2022) — пісьменнік, грамадскі дзеяч, перабежчык.
Дні памяці і прымірэння, прысвечаныя загінулым у Другой сусветнай вайне

На падставе Рэзалюцыі 59/26 ад 22 лістапада 2004 года Генеральная Асамблея ААН прапанавала дзяржавам-сябрам ААН, няўрадавым арганізацыям і прыватным асобам, *«асобна прызнаючы, што дзяржавы-члены могуць мець свае дні перамогі, вызвалення і святкавання*, *адзначыць* адзін або аб *сусветнай вайны»* і абвясціла гэтыя дні як дні памяці і прымірэння (на іншых афіцыйных мовах ААН: англ. Time of Remembrance and Reconciliation for Those Who Lost Their Lives during the Second World War, араб. مناسبة للتذكر والمصالحة إجلالا لذكرى جميع ضحايا الحرب العالمية الثانية, ‎ісп. Jornadas de Recuerdo y Reconciliación en Honor de Quienes Perdieron la Vida en la Segunda Guerra Mundial, кіт. 缅怀第二次世界大战的所有死难者的悼念与和解的时刻, фр. Journées du souvenir et de la réconciliation en l'honneur des morts de la Seconde Guerre mondiale).

Адзначаюцца некаторымі краінамі штогод 8 мая і 9 мая, пачынаючы з 2005 года на падставе дадзенай Рэзалюцыі. Прамым тэкстам у самой Рэзалюцыі пазначана (пункт 1), што прапанаваныя дні ніякім чынам не замяняюць і не скасоўваюць ужо існуючыя Дні Перамогі і Вызвалення, якія адзначаюцца да 2005 года звязаныя з гэтымі падзеямі. У зыходным тэксце «дні памяці і прымярэння» не вылучаныя абасоблівымі двукоссямі як якое-небудзь прапанаванае паняцце і іх варта разумець літаральна.

## Нататкі 
## Спасылкі 
* Рэзалюцыя № A/RES/59/26 ад 22 лістапада 2004 года
* Старонка на сайце ААН   
Катэгорыя:Святы 9 мая
Катэгорыя:Міжнародныя дні ААН
Катэгорыя:Святы 8 мая
Катэгорыя:З’явіліся ў 2004 годзе
Францішак Юзаф Масевіч

**Францішак Юзаф Масевіч** (1670? — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

Паходзіў з незаможнага шляхецкага роду герба «Копач» (зменены). Сын Аляксандра Яна Масевіча.

Падстолі лідскі (1687—1691), падстароста лідскі (1695—1713). Пасол ад павятовага сейміку на канстытуцыйны Сейм 1696 года. Харунжы лідскі да 1714 года, затым маршалак лідскі, намінаваны 28 верасня 1714 года, быў на пасадзе да смерці 12 жніўня 1716 года.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Ewa Gąsior*. Sejm konwokacyjny po śmierci Jana III Sobieskiego. — Warszawa 2017. — S. 85.
* Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. T. I. Województwo Wileńskie XIV—XVIII wiek / pod red. A. Rachuby. — Warszawa 2004. — S. 694.

Катэгорыя:Маршалкі земскія лідскія
Катэгорыя:Падстаросты лідскія
Катэгорыя:Падстоліі лідскія
Катэгорыя:Харунжыя лідскія
Францішак Юзаф
Тэафіл Раецкі

**Тэафіл Дунін-Раецкі** () — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

Сын менскага ваяводы Гедэона Раецкага. З кальвінізму перайшоў у каталіцтва.

Намінаваны на лідскага маршалка 12 кастрычніка 1651 года пасля Аляксандра Халецкага і займаў пасаду да смерці ў 1680 годзе. Знаходзіўся сярод прадстаўнікоў шляхты ВКЛ, якія падпісалі Кейданскаю унію са Швецыяй 1655 года.

Меў дзвюх жонак: першая кальвіністка Альжбета з Даўмонтаў, памерла ў чэрвені 1660 г.; другая, Альжбета з Друцкіх-Сакалінскіх, шлюб адбыўся ў 1665 г., памерла ў 1686 г.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Маршалкі земскія лідскія
Ян Станіслаў Курч

**Ян Станіслаў Курч** () — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

Войскі лідскі (1649), харунжы лідскі (1649–1682), маршалак лідскі (1683–1684). Шматразова быў паслом на сеймы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Войскія лідскія
Катэгорыя:Маршалкі земскія лідскія
Катэгорыя:Харунжыя лідскія
Пратэсты ў ЗША (2026)

У канцы студзеня 2026 года ў ЗША пачаліся пратэсты супраць міграцыйнай палітыкі адміністрацыі Дональда Трампа.

## Ход падзей
У час свайго другога прэзідэнцкага тэрміну Дональд Трамп узмацніў барацьбу з нелегальнай іміграцыяй, разгарнуўшы масавыя дэпартацыі нелегалаў і пашырыўшы паўнамоцтвы Іміграцыйнай і мытнай службы (ІМС).

23 студзеня 2026 года ў Мінесоце прайшоў усеагульны страйк у знак пратэсту супраць дэпартацый мігрантаў і забойства Рэнэ Гуд. На наступны дзень сітуацыя абвастрылася з-за забойства Алекса Прэці супрацоўнікамі мытнай і памежнай службы.

26 студзеня студэнцкія саюзы Універсітэта Мінесоты заклікалі да новай Усеагульнай забастоўкі, прызначанай на 30 студзеня, як адказ на забойства Алекса Прэці. Арганізатары заявілі пра наступныя патрабаванні:
* Неадкладны вывад супрацоўнікаў федэральных службаў іміграцыі і мытнага кантролю і мытнай аховы ЗША з Мінесоты.
* Крымінальны пераслед і юрыдычная адказнасць супрацоўнікаў паліцыі, якія маюць дачыненне да смерці Гуда і Прэці.
* Пакончыць з тым, што арганізатары называюць інстытуцыянальным нейтралітэтам, з пашырэннем абароны замежных студэнтаў і студэнтаў-імігрантаў ва ўніверсітэцкай сістэме.
Пратэстоўцы таксама заеатрабавалі скасавання ІМС.

30 студзеня прайшлі акцыі на вуліцах Лос-Анджэлеса, Мінеапаліса, Вашынгтона, Нью-Ёрка і Сан-Францыска.

## Гл. таксама 
* Пратэсты ў Лос-Анджэлесе (2025)

## Крыніцы
Катэгорыя:Студзень 2026 года
Катэгорыя:Пратэсты 2026 года
Катэгорыя:2026 год у ЗША
Усерасійскі рэферэндум аб увядзенні пасады Прэзідэнта РСФСР

**Усерасійскі рэферэндум аб увядзенні пасады Прэзідэнта РСФСР** быў праведзены ў Расіі ў адзін дзень з усесаюзным рэферэндумам аб захаванні СССР, у нядзелю 17 сакавіка 1991 года .

## Арганізацыя рэферэндуму 
Пасля заснавання на III З'ездзе народных дэпутатаў СССР пасады Прэзідэнта СССР у саюзных і аўтаномных рэспубліках стаў уводзіцца пасаду прэзідэнта.

У Расіі, як мяркуюць аналітыкі, пасада ўводзілася пад канкрэтную асобу Старшыні Вярхоўнага Савета РСФСР Б. М. Ельцына  .

## Правядзенне рэферэндуму 
Рэферэндум не праводзіўся ў Паўночна-Асецінскай АССР, Тувінскай АССР і Чачэна-Інгушскай АССР  . У Комі АССР і Татарстане рабіліся спробы байкатаваць правядзенне рэферэндуму.

## Вынікі рэферэндуму 
Пытанне гучала так: "Ці лічыце Вы неабходным увядзенне пасады Прэзідэнта РСФСР, які выбіраецца ўсенародным галасаваннем?"  

: У спісы ўключаны 101 776 550 чалавек 
: Бюлетэні атрымалі 76 652 747 (75,31%) 
: Прынялі ўдзел 76 425 110 (75,09 %) 
::* Адказалі « **Так** » — 53 385 275 (69,85 % удзельнікаў, 52,45 % выбаршчыкаў) 
::* Адказалі « **Не** » — 21 406 152 (28,01%) 
: Колькасць несапраўдных бюлетэняў — 1.633.683 

## Наступствы рэферэндуму 
12 чэрвеня 1991 года прайшлі выбары прэзідэнта, на якіх перамог Б.Н. Ельцын, і такім чынам стаў першым прэзідэнтам Расіі .

= Крынiцы =
Катэгорыя:Падзеі 17 сакавіка
Катэгорыя:Рэферэндумы 1991 года
Любоў Сівурава

Любоў Пятроўна Сівурава (дзявочае прозвішча Зінкевіч, 09.02.1966, Старае Сяло - 20.01.2025, Мінск) - беларуская фалькларыстка, выкладчыца, аніматарка, паэтка. Нарадзілася ў вёсцы Старае Сяло Жабінкаўскага раёна Брэсцкай вобласці.  Дацэнтка Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта культуры і мастацтваў, даследчыца фестывальнага руху на Беларусі, аўтарка вучэбнага курса «Фестывальны менеджмент», сузаснавальніца спеўнага гурта Guda. Вяла майстар-класы па народных танцах, распрацоўвала і вяла анімацыйныя праграмы па беларускім фальклоры, традыцыйных жаночых рамёствах Беларусі. Даследавала традыцыі беларускай жаночай вопраткі і сама актыўна рэканструявала ўзоры народнага касцюма. Падрыхтавала грунтоўную кандыдацкую дысертацыю па традыцыях жывёлагадоўлі ў Беларусі як культурнага феномена, якую не рэкамендавалі да абароны. Аўтарка шматлікіх публікацый па беларускім фальклоры ў перыядычных выданнях. У 2001 выдала зборнік вершаў «Нябесны вадаспад».

У 2024 годзе выйшла кніга Любові Сівуравай для дзяцей «Робіць Янка выцінанку», аздобленая выцінанкавымі ілюстрацыямі Наталлі Сухой.

Выбраныя публікацыі

Сівурава, Л. П. Прынцыпы сучаснага асваення аўтэнтычнага фальклору / Л. П. Сівурава // Аматарская творчасць XXI стагоддзя. Творчая спадчына Г. І. Цітовіча: рэспубліканская навукова-практычная канферэнцыя: [матэрыялы канферэнцыі] / Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў. - Мінск, 2010. - С. 39-43. - Бібліягр.: с. 43.

Сівурава, Л. П. Абрад куплі-продажу свойскай жывёлы: змест і структура / Л. П. Сівурава // Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання : зборнік навуковых прац удзельнікаў VI Міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі (Мінск, 27-29 красавіка 2012 г.) / Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў. - Мінск, 2012. - С. 56-58. - (Трансфармацыя відаў і жанраў аўтэнтычнага фальклору). - Бібліягр.: с. 58 (8 назв.).

Сівурава, Л. П. Пастухоўскія гульні як сродак сацыялізацыі беларусаў / Любоў Сівурава // Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання : зборнік навуковых прац удзельнікаў VIII Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Мінск, 25-27 красавіка 2014 г.) / Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў. - Мінск, 2014. - С. 146-148.

Сівурава, Л. П. Конь у сямейнай абраднасці беларусаў / Любоў Сівурава // Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання : зборнік навуковых прац удзельнікаў VIII Міжнароднай навуковай канферэнцыі (Мінск, 25-27 красавіка 2014 г.) / Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў. - Мінск, 2014. - С. 89-91. - Бібліягр.: с. 90-91 (11 назв.).

Любоў Сівурава — вершы з кніжкі «Драпата»
Аксу (Кітай)

**Аксу** () — горад у Сіньцзян-Уйгурскім аўтаномным раёне Кітая, на рацэ Аксу, сталіца аднайменнай прэфектуры.

Назва перакладаецца як «ледавіковая вада». У 2002 годзе насельніцтва горада складала 560 тысяч жыхароў, з якіх 362 тысяч былі кітайцамі. Эканоміка горада заснавана на бавоўне. Таксама вырабляюцца збожжа, садавіна, алеі і буракі. Прамысловасць таксама прадстаўлена ткацкай, цэментнай і хімічнай прамысловасцю.

## Зноскі 
Катэгорыя:Гарады Сіньцзян-Уйгурскага аўтаномнага раёна
Каспер (імя)

**Ка́спер** ( ад  — майстар, настаўнік) — мужчынскае імя грэчаскага паходжання.

Вядома на Беларусі з XVI стагоддзя як *Каспер* (1528), *Каспар* (1528), *Каспор* (1541). Вытворныя імёны: Каспяру́к, Каспярчу́к, Кашпа́р, Кашпе́рка, Кашпу́р, Каспа́р.

Ад імя ўтвораны прозвішчы Ка́спер, Каспяро́віч, Каспіро́віч, Каспяру́к, Каспярчу́к, Каспаро́віч, Ка́шпар, Кашпа́раў, Кашпе́рка, Ка́шпур, Каспе́рскі.

Імяніны: 6 студзеня.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*
Пагадненне аб свабодным гандлі паміж Меркасур і Еўрасаюзам

**Пагадненне аб свабодным гандлі паміж Меркасур і Еўрасаюзам** распрацоўвалася з канца 1990-х гадоў. Яно павінна стварыць найбуйнейшую ў свеце зону свабоднага гандлю. Перамовы аб яе стварэнні некалькі разоў амаль набліжаліся да завяршэння (у 2004, 2010, 2016 і 2019 гадах), але кожны раз спыняліся з-за канфліктаў інтарэсаў (перш за ўсё з-за таго, што еўрапейскія фермеры баяцца канкурэнцыі з таннай ялавічынай, птушкай, цукрам і этанолам з Бразіліі і Аргенціны).

28 чэрвеня 2019 года ЕС і Меркасур абвясцілі аб дасягненні прынцыповай дамоўленасці па тэксце пагаднення. Паводле яго, Меркасур цалкам адменіць увазныя пошліны на 91% імпартных тавараў з ЕС на працягу 10 гадоў. Для некаторых тавараў (напрыклад, легкавых аўтамабіляў) прадугледжаны пераходны перыяд. У сваю чаргу, ЕС адменіць пошліны на 92% усяго імпарту з краін Меркасур, у тым ліку на 82% імпарту сельскагаспадарчай прадукцыі з Меркасур, на астатнія тавары (рыс, ялавічына, курыца, свініна, цукар, этанол, мёд, кукуруза, сыр, малочны парашок, дзіцячыя сумесі) будуць дзейнічаць квоты.

9 студзеня 2026 года большасць краін Еўрасаюза ўхвалілі пагадненне з Меркасур. Пры гэтым адобраны дадатковыя меры абароны сельскагаспадарчага рынку, якія ўступяць у сілу ў выпадку рэзкага павелічэння імпарту з краін Меркасур. 

Напярэдадні, 8 студзеня, французскія фермеры з дапамогай трактароў заблакавалі рух па цэнтральных вуліцах Парыжа, пратэстуючы супраць пагаднення з Меркасур.

Падпісанне пагаднення адбылося 17 студзеня ў Асунсьёне (Парагвай). З боку ЕС яго падпісаў еўракамісар па гандлі і міжінстуцыянальным адносінам Мараш Шэфчавіч, з боку Меркасур яго падпісалі міністры замежных спраў дзяржаў-удзельніц, пры гэтым прысутнічалі прэзідэнт Аргенціны Хаўер Мілей, прэзідэнт Балівіі Радрыга Пас Перэйра, прэзідэнт Уругвая Яманду Орсі, прэзідэнт Парагвая Сант’яга Пенья і прэзідэнт Панамы (асацыіраваны член Меркасур) Хасе Рауль Муліна. Пасля гэтага тэкст пагаднення будзе вынесены на галасаванне ў Еўрапарламенце. Для канчатковага ўступлення пагаднення ў сілу спатрэбіцца таксама ратыфікацыя ўсімі краінамі ЕС і дзяржавамі Меркасур. Згодна з прынятым рашэннем, да завяршэння гэтага працэсу будзе дзейнічаць часовае гандлёвае пагадненне.

21 студзеня Еўрапарламент прыняў рашэнне звярнуцца ў Еўрапейскі суд з запытам аб тым, ці можа пагадненне з Меркасур прымяняцца да яго ратыфікацыі ўсімі краінамі ЕС і не абмяжоўвае ці яно правы ЕС усталёўваць правілы ў галіне экалогіі і абароны здароўя спажыўцоў. Звычайна на разгляд падобных пытанняў у Еўрапейскага суда сыходзіць каля двух гадоў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Падзеі 17 студзеня
Катэгорыя:Студзень 2026 года
Катэгорыя:2026 год у эканоміцы
Катэгорыя:Дагаворы Еўрапейскага саюза
Рацюнкі (значэнні)

Назву **Рацюнкі** маюць

## Беларусь 
* Рацюнкі — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. 
* Рацюнкі — археалагічны помнік — гарадзішча каля вёскі Рацюнкі Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці.
Павел Віктаравіч Каспяровіч

**Павел Віктаравіч Каспяровіч** () — беларускі праваслаўны святар, паэт і празаік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 27 кастрычніка 1975 года ў Смеле Чаркаскай вобласці Украіны. У 1995 годзе скончыў Гродзенскі хіміка-тэхналагічны тэхнікум, у 2003 — Маскоўскі дзяржаўны адкрыты ўніверсітэт, у 2011 — Мінскую духоўную семінарыю..

Пасвечаны ў дыяканы 27 лістапада 2011 года. Іерэйская хіратонія адбылася 24 мая 2012 года. Служыў клірыкам Свята-Пакроўскага кафедральнага сабора ў Гродне. Станам на студзень 2026 года служыць клірыкам у прыходзе храма Святой вялебнай Марфы ў Гродне. Каардынатар Гродзенскай епархіі па рабоце з людзьмі, якія цярпяць на алкагольную і наркатычную залежнасць.

Жанаты, шматдзетны бацькі.

## Творчасць 
Пачынаў творчасць як паэт. Вершы друкаваліся ў рэлігійных выданнях і калектыўным зборніку духоўнай паэзіі «Каложскі дабравест» у 2017 годзе. У жніўні 2020 года з’явіўся алегарычны верш «Цар Ірад». 

З парады пісьменніцы Людмілы Рублеўскай пачаў пісаць прозу. Творы друкаваліся ў часопісах «Дзеяслоў», «Новы Замак», «Тэрмапілы». Барыс Пятровіч і Алесь Пашкевіч прапанавалі выдаць кнігу прозы і ў 2021 годзе выйшла дэбютная «Чорная рэчка», зборнік раней апублікаваных апавяданняў.

Характарызуе свой стыль як «іерэйскую прозу», напісаную ў паміж царкоўнымі службамі і сямейнымі справамі. Тэматыка апавяданняў ахоплівае жыццё моладзевых субкультур 1990-х гадоў, эпоху беларускага Адраджэння і лёс людзей, якія аказаліся на сацыяльным дне.

Выступае з літаратурнымі крытычнымі артыкуламі. Аўтар даследавання рэлігійных матываў у творчасці Народнага паэта Беларусі Петруся Броўкі.

Удзельнік шматлікіх літаратурных сустрэч, у тым ліку штогадовага фестывалю «Каложскі дабравест».

## Прызнанне 
* Сябра Саюза беларускіх пісьменнікаў (да 2021).
* Дэбютны зборнік апавяданняў «Чорная рэчка» ў 2022 годзе трапіў у лонг-ліст прэміі Ежы Гедройця.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Святары Беларускай праваслаўнай царквы
Каспярук

**Каспяру́к** — беларускае прозвішча. Утворана ад імя Ка́спер.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Анатолевіч Каспярук — беларускі культуролаг.

## Крыніцы
Каспіровіч

**Каспіро́віч** — беларускае прозвішча. Утворана ад імя Ка́спер.

## Вядомыя носьбіты 
* Анастасія Аляксандраўна Каспіровіч (нар. 1993) — беларуская юрыстка.
* Герман Анатолевіч Каспіровіч (нар. 1969) — беларускі лінгвіст, педагог.
* Дзмітрый Анатолевіч Каспіровіч (нар. 1982) — беларускі спецыяліст у галіне жывёлагадоўлі і біятэхналогій.

## Крыніцы
Кашпур

**Ка́шпур** — беларускае прозвішча. Утворана ад імя Ка́спер.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Эдуардавіч Кашпур — беларускі спецыяліст у галіне ваеннай справы.
* Вікторыя Уладзіміраўна Кашпур — беларуская журналістка.
*  — савецкая гаспадарчая, дзяржаўная і палітычная дзяячка, Герой Сацыялістычнай Працы.
*  (1926—2009) — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно.

## Крыніцы
Касперскі

**Каспе́рскі** — беларускае мужчынскае прозвішча. Утворана ад імя Ка́спер. Жаночая форма — **Каспе́рская**. 

## Вядомыя носьбіты 
* Антон Антонавіч Касперскі (1885—1936) — савецкі шахматыст, рэдактар і журналіст.
*  (1909—1975) — польскі палітык.
*  (нар. 1949) — польскі футбаліст.
*  (нар. 1981) — польскі кінарэжысёр, сцэнарыст.
*  (1949—2008) — нямецкі футбаліст.
*  (нар. 1990) — польскі кікбаксёр.
*  — расійскі генерал-маёр, Георгіеўскі кавалер.
*  (нар. 1986) — нямецкая валейбалістка.
* Яўген Валянцінавіч Касперскі (нар. 1965) — расійскі праграміст, спецыяліст па антывіруснай ахове.

### Касперская 
*  (нар. 1948) — польская актрыса.
* Наталля Іванаўна Касперская (нар. 1966) — расійскі прадпрымальнік.

## Гл. таксама 
* Крыс Касперскі (1976—2017) — расійскі хакер.
* Антывірус Касперскага — антывірусная праграма.

## Крыніцы
Кашперка

**Кашпе́рка** — беларускае прозвішча. Утворана ад імя Ка́спер.

## Вядомыя носьбіты 
* Вольга Кашперка — беларуская мастачка.
* Руслан Міхайлавіч Кашперка (нар. 1977) — беларускі спартсмен (скачкі на батуце), майстар спорту Беларусі міжнароднага класа.

## Крыніцы
Каспярчук

**Каспярчу́к** — беларускае прозвішча. Утворана ад імя Ка́спер.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Генадзевіч Каспярчук — беларускі журналіст.
* Сяргей Генадзевіч Каспярчук — беларускі спецыяліст у галіне выдавецкай справы, журналіст і рэдактар.

## Крыніцы
Рагачоўскае гарадзішча

**Гарадзішча старажытнага Рагачова** (1-е тысячагоддзе да н.э. — пачатак 2-га тысячагоддзя н.э.) — помнік археалогіі, знаходзіцца на паўднёвай ускраіне горада Рагачова, урочышча Замкавая Гара.

Гарадзішча мысавага тыпу, адносіцца да мілаградскай, зарубінецкай культур і эпохі сярэднявечча. Займае край мыса пры ўпадзенні р. Друць у Дняпро, вышынёй 11-12 м. Пляцоўка пакатая, памерам 125х90 м. У XVI — 2-й палове XVIII стагоддзяў тут існаваў Рагачоўскі замак.

Гарадзішча было выялена ў 1855 г. М. В. Без-Карніловічам. У 1929 г. абследаваў А. Дз. Каваленя, у 1951 г. Ю. У. Кухарэнка, у 1976 г. А. Р. Мітрафанаў. Раскопкі праводзілі ў 1967 г. П. Ф. Лысенка, у 1973, 1975 і 1976 гг. Э. М. Загарульскі. Падчас раскопак былі знойдзены вырабы з жалеза, шкляныя бранзалеты, шыферныя прасліцы, ганчарная кераміка, ляпная кераміка мілаградскай культуры, прасліцы-грузікі, жалезныя сярпы і рыбалоўныя кручкі ранняга жалезнага веку і інш.

Зараз гарадзішча знівеліравана. На ім стаіць каменны мемарыял да 850-годдзя горада. 

## Спасылкі 
* heritage.gov.by

Катэгорыя:Гарадзішчы Рагачоўскага раёна
Катэгорыя:Зарубінецкая культура
Катэгорыя:Мілаградская культура
Катэгорыя:Славутасці Рагачова
Брацкая магіла (Піянерскі парк, Рагачоў)

**Брацкая магіла** — ваеннае пахаванне ў г. Рагачове, знаходзіцца па вул. Леніна, у Піянерскім парку.

Пахаваны савецкія воіны, якія загінулі пры вызваленні Рагачова 22 лютага і 25 чэрвеня 1944 г., а таксама партызаны, загінуўшыя ў 1941—1944 гады. Сярод пахаваных Героі Савецкага Саюза В. А. Віхіраў, С. Р. Дрынь, В. М. Калеснікаў, А. П. Сярогін, В. С. Уткін. Усіх пахаваных 25 чалавек.

У 1957 г. быў пастаўлены помнік — скульптура воіна. 25 кастрычніка 1987 г. устаноўлены і ўрачыста адкрыты новы бронзавы помнік-мемарыял вышынёй 6 м. На гранітных мемарыяльных плітах пералічаны імёны пахаваных. З аднаго боку помніка (ад вул. Леніна) — выява воіна, якая сімвалізуе мужнасць і стойкасць, а з другога боку — фігура жанчыны ў смутку аб загінуўшых воінах.

## Спсылкі 
* heritage.gov.by

Катэгорыя:Брацкія магілы Беларусі
Катэгорыя:Рагачоў
Дыёгу Жота

**Дыё****гу Жота** (; сапраўднае імя — **Дыёгу Жозэ Тэйшэйра да Сілва**; ; 4 декабря 1996, Масарэлуш — 3 июля 2025, Паласьёс-дэ-Санабрыя, Самора, Кастылія и Леон, Іспанія) — партугальскі футбаліст, нападаючы и паўабаронца. Выступаў за зборную Партугаліі. Удзельнік дзвух чэмпіянатаў Еўропы (2020 и 2024).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 4 снежня 1996 у Масарэлушы, Партугалія. Рос з малодшым братам .

### Кар'ера ў зборнай 
У 2017 годзе ў складзе маладзёжнай зборнай Партугаліі Дыёгу Жота прыняў удзел у маладзёжным чэмпіянаце Еўропы ў Польшчы. На турніры ён згуляў у матчах супраць каманд Сербіі і Македоніі.

25 мая 2018 года забіў гол у таварыскім матчы з Італіяй (3:2).

У сакавіку 2019 года быў упершыню выкліканы ў асноўную зборную Партугаліі на матчы кваліфікацыі да Еўра 2020 супраць зборных Украіны і Сербіі. Нягледзячы на тое, што Дыёгу Жота так і ні разу не выйшаў на поле, разам з камандай у чэрвені ён стаў чэмпіёнам Лігі нацый УЕФА.

14 лістапада таго ж года Дыёгу Жота дэбютаваў за зборную, выйшаўшы на замену замест Крыштыяну Раналду на 84-й хвіліне ў матчы кваліфікацыі да Еўра 2020 супраць Літвы, які завяршыўся перамогай Партугаліі (6:0).

Свой першы гол за зборную Дыягу Жота забіў 5 верасня 2020 года ў дамашняй перамозе над Харватыяй у матчы Лігі Нацый УЕФА (4:1).

### Асабістае жыццё 
У чэрвені 2025 года за тыдзень да смерці ажаніўся з Рутай Кардоза. Быў бацькам траіх дзяцей.

3 ліпеня 2025 года ў 0:40 па мясцовым часе Жота загінуў у ДТЗ на 65-м кіламетры  на захадзе Іспаніі ў правінцыі Самора разам са сваім братам Андрэ,   таксама прафесійным футбалістам. Браты загінулі, не здолеўшы выбрацца з палаючай машыны. 5 ліпеня Дыёгу і Андрэ былі пахаваны ў партугальскім горадзе Гандамар.

## Дасягненні 
### Камандныя 
**«Вулверхэмптан Уандэрэрс»**

* Пераможца Чэмпіёншыпа : 2017/18

**«Ліверпуль»**

* Чэмпіён Англіі: 2024/25
* Уладальнік Кубка Англіі: 2021/22
* Уладальнік Кубка Англійскай футбольнай лігі (**2**): 2021/22, 2023/24

**Зборная Партугаліі**

* Пераможца Лігі нацый УЕФА (**2**): 2018/19, 2024/25

### Асабістыя 
* Гулец месяца англійскай Прэм'ер-лігі: студзень 2024
* Камандор партугальскага ордэна Заслуг (2 верасня 2025 года, *пасмяротна*)

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Профіль футбаліста на афіцыйным сайце "Ліверпуля" 
* Профіль футбаліста на афіцыйным сайце англійскай Прэм'ер-лігі 
* Профіль футбаліста на сайце Партугальскай футбольнай федэрацыі 
Катэгорыя:Пахаваныя ў Партугаліі
Катэгорыя:Загінулі ў аўтамабільных катастрофах
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліверпул
Катэгорыя:Ігракі ФК Вулверхэмптан Уондэрэрс
Катэгорыя:Ігракі ФК Порту
Катэгорыя:Ігракі ФК Пасуш ды Ферэйра
Катэгорыя:Ігракі зборнай Партугаліі па футболе
Катэгорыя:Футбалісты Партугаліі
Катэгорыя:Вікіпедыя:Асобы, якія памерлі менш за год таму
Катэгорыя:Вікіпедыя:Артыкулы з крыніцамі з Вікіданых
Катэгорыя:Памерлі ў 2025 годзе
Катэгорыя:Памерлі 3 ліпеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў акрузе Порту
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1996 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 4 снежня
Леанід Рыгоравіч Пятроўскі

**Леанід Рыгоравіч Пятроўскі** () — савецкі военачальнік, генерал-лейтэнант (1941), удзельнік баёў на Беларусі ў Вялікую Айчынную вайну.

## Біяграфія 
Сын Р. І. Пятроўскага. З 1917 у Чырвонай гвардыі, з 1918 года ў Чырвонай Арміі. Скончыў Акадэмію РСЧА (1922). У маі—снежні 1937 года камандзір корпуса ў БВА.

У 1938—40 гады быў звольнены з Чырвонай Арміі, выключаны з ВКП(б).

У Вялікую Айчынную вайну 63-і стрэлковы корпус на чале з Л. Пятроўскім правёў Рагачоўска-Жлобінскую аперацыю (1941). Пры прарыве з акружэння смяротна паранены.

Пахаваны ў в. Старая Рудня (Жлобінскі раён) на магіле пастаўлены помнік.

## Літаратура 
*
Каспаровіч

**Каспаро́віч** — беларускае прозвішча. Утворана ад імя Ка́спер.

## Вядомыя носьбіты 
* Фронцка Каспаровіч — полацкі харужы.

## Крыніцы
Рыгор Іванавіч Пятроўскі

**Рыгор Іванавіч Пятроўскі** () — рэвалюцыянер у Расіі, савецкі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
У 1897 годзе ўступіў у екацярынаслаўскі «Саюз барацьбы за вызваленне рабочага класа». У 1899—1900 гады на рэвалюцыйнай рабоце ў Харкаве і Мікалаеве. У рэвалюцыю 1905—07 гадоў адзін з арганізатараў Екацярынаслаўскага Савета рабочых дэпутатаў і Баявога стачачнага камітэта. Дэпутат 4-й Дзяржаўнай думы (з 1912), дзе ўзначальваў фракцыю бальшавікоў. У лістападзе 1914 года арыштаваны, у лютым 1915 навечна сасланы ў Сібір.

Пасля Лютаўскай рэвалюцыі (1917) камісар Якуцкай вобласці. З чэрвеня 1917 на партыйнай рабоце ў Петраградзе, Екацярынаславе, актыўны ўдзельнік барацьбы за Савецкую ўладу ў Данбасе. У лістападзе 1917 — сакавіку 1919 гадоў нарком унутраных спраў РСФСР. У 1919—38 старшыня ЦВК Украінскай ССР, адначасова намеснік старшыні ЦВК СССР (1922—37), намеснік старшыні Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР (1937—38). Старшыня Усеўкраінскай камісіі бедных сялян (1920—33).

Член ЦК (1921—39), кандыдат у члены Палітбюро ЦК (1926—39) Камуністычнай партыі. З 1940 года намеснік дырэктара Музея рэвалюцыі СССР.

У яго гонар быў названы г. Днепрапятроўск (былы Екацярынаслаў).

## Крыніцы 
## Літаратура 
*
Сяргей Уладзіміравіч Пятроўскі

**Сяргей Уладзіміравіч Пятроўскі** (, Ратамка, Мінскі раён — ) — беларускі кінааператар. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1981).

## Біяграфія 
Скончыў Усесаюзны інстытут кінематаграфіі (1965). У 1954—62 і з 1965 года працаваў на кінастудыі «Беларусьфільм». Здымаў мастацкія, навукова-папулярныя, дакументальныя фільмы, лірычныя замалёўкі аб прыродзе, кінастужкі пра дзеячаў мастацтва. Сярод работ: ігравыя фільмы — «Вайна пад стрэхамі», «Сыны ідуць у бой», «Белая зямля» (усе 1970), «Заўтра будзе позна» (1973, з В. Свобадай); дакументальныя — «Пра сонца, зямлю і хлеб надзённы» (1974), «Мы з Беларусі», «Ларыса Александроўская» (абодва 1975), «Добрая зямля», «Гарызонты дарог» (абодва 1977, у сааўт.), «Зямля мая — лёс мой» (1978, з А. Алаем), «Бацькоўскае поле» (1979), «Пяць гадоў і ўсё жыццё» (1980, у сааўт.), «Дзядзька Якуб» (1981), серыял «У вайны не жаночы твар» (1981—85, з Ю. Ялховым), «Вяртанне ў першы снег», «Васіль Быкаў. Узыходжанне» (абодва 1985, апошні з Ю. Ялховым).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінскім раёне
Катэгорыя:Кінааператары Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Беларускай ССР
Гутка (Слонімскі раён)

**Гу́тка, Кардо́н Гу́тка** () — былы хутар у Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. У складзе Дзеравянчыцкага сельсавета. Цяпер урочышча Гутка.

## Геаграфія 
Побач размяшчаліся населеныя пункты Новая Стража, Слонім, Чапялева, Якімавічы і інш.

### Гідраграфія 
Рака Іска.

## Інфраструктура 
* Дом паляўнічага «Гутка». 
* Дзіцячы лагер адпачынку «Іса».

## Славутасць 
* Былая сядзіба графа Пуслоўскага: драўляны двухпавярховы дом лядоўня вадакачка дом для служанкі (ХІХ стагоддзе), урочышча Гутка — .

Ва ўрочышчы Гутка захаваўся сядзібны дом, дом служкі, лядоўня і водакачка. Сядзібны дом драўляны прамавугольны ў плане з мансардным (ламаным) дахам. У цэнтры фасада размешчаны ганак над якім на драўляных слупах навісае балкон мезаніна. Мезанін завершаны трохкутным франтонам. Прамавугольныя розных памераў вокны аформлены простымі ліштвамі. Сцены вертыкальна ашаляваны, вуглы дома акцэнтаваны гарызантальнай шалёўкай.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Гутка Михайловского на Старой карте.
* Гутка Пасловского на Старой карте.
* Гутка на Старой карте.

Катэгорыя:Дзеравянчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Слонімскага раёна
Парфірый Важынскі

**Важынскі Парфірый** (польск. *Porfiriusz Ważyński*, ? - пасля 12 лютага 1857), - удзельнік паўстання 1830-31 гадоў.

Сын Міхала і Эльжбеты з Валовічаў.

Памешчык з Ашмянскага павета Віленскай губерні, уладальнік маёнтка Араны, старшыня ашмянскага трыбунала, лідскі маршалак. Удзельнік кампаніі 1812 года.

У студзені 1831 года арганізаваў у сваім маёнтку тайны камітэт для падрыхтоўкі паўстання. Узначальваў ашмянскі ўрадавы камітэт, напісаў адозвы "*Да шляхты і земляробаў Літвы*", "*Да адстаўных салдатаў польскіх і французскіх войскаў*", "*Да літоўцаў - вялікага народу*". У апалчэнні кіраваў палком конных стральцоў. Пасля паражэння пад Ашмянамі далучыўся да атрада Д. Хлапоўскага. Па канфірмацыі галоўнакамандуючага 1-й арміі ад 19.11.1831 сасланы на цяжкія работы ў Сібір з канфіскацыяй маёмасці. 3 кастрычніка 1832 года пакінуты на пасяленні пад наглядам паліцыі ў Табольскай губерні. У 1857 атрымаў дазвол вярнуцца на месца жыхарства з правам атрымання страчаных правоў. 12.2.1857 выехаў у накірунку Вільні, далейшы лёс невядомы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Памерлі ў 1857 годзе

Катэгорыя:Паўстанне 1830—1831 гадоў
Юрый Аляксандравіч Ялхоў

**Юрый Аляксандравіч Ялхоў** () — беларускі рэжысёр, кінааператар, сцэнарыст. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі.

Сярод яго работ тэлевізійныя, дакументальныя і мастацкія фільмы «Прыгоды Бураціна», «Пра Чырвоную Шапачку», «Сын за бацьку», «Анастасія Слуцкая» і інш.

Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі, лаўрэат прэміі Фэдэрацыі прафсаюзаў Беларусі (2005).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кінааператары Беларусі
Катэгорыя:Кінарэжысёры Беларусі