open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сімфанічны аркестр Белрадыёцэнтра

**Сімфанічны аркестр Белрадыёцэнтра** або **сімфанічны аркестр Белрадыёкамітэта** — сімфанічны аркестр 1928—1937 гадоў у Мінску. Створаны на аснове сімфанічных аркестраў БДТ-1 і Беларускага дзяржаўнага музычнага тэхнікума.

У 1928 годзе ў складзе 50 чалавек. У розныя часы ў склад аркестра ўваходзілі музыканты С. Жыў (1-я скрыпка), Ю. Дрэйзін (2-я скрыпка), К. Бянеўскі (альт), М. Арлоў (віяланчэль), М. Славачэўскі (кантрабас), Б. Трызна (флейта), Б. Паграбняк (габой), Г. Эльтэрман (кларнет), М. Паграбняк (фагот), Я. Сцягенны (валторна), М. Штэйман (труба), І. Рыбкін (трамбон), М. Казакоў (туба), С. Маркоўскі (літаўры); дырыжоры А. Бяссмертны, І. Гітгарц, М. Міхайлаў (выпускнік Ленінградскай кансерваторыі па класе Э. Купера), К. Арлоў, Л. Штэйнберг.

Рэпертуар складалі творы кампазітараў розных эпох і кірункаў. Быў папулярызатарам беларускага музычнага мастацтва: праводзіў творчыя радыёвечары, справаздачныя канцэрты беларускіх кампазітараў. У яго выкананні гучалі творы М. Аладава, В. Залатарова, Р. Пукста, А. Туранкова, М. Чуркіна, А. Багатырова, М. Крошнера, Р. Самохіна, П. Падкавырава. З 1937 года ў складзе Беларускай філармоніі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Загородний Г. Н. Музыки высокое призвание. 2 изд. Мн., 1988;
* Загородний Г. Н. Белорусская государственная филармония Мн., 1981.

Катэгорыя:Сімфанічныя аркестры Беларусі
Катэгорыя:Культура Мінска
Катэгорыя:1928 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1928 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1937 годзе
Таццяна Герасімаўна Мдывані

**Таццяна Герасімаўна Мдыва́ні** або **Мдзівані**, па нараджэнні **Вараб’ёва** (, г. Полацк, Віцебская вобласць) — беларускі музыказнавец, педагог. Доктар мастацтвазнаўства (2005), дацэнт (1988).

## Біяграфія 
Нарадзілася  года ў г. Полацку ў сям’і беларуса Герасіма Аляксандравіча Вараб’ёва і рускай.

## Узнагароды 
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у галіне літаратуры, мастацтва і архітэктуры (1998, у сааўтарстве) — *за даследаванне «Музычны тэатр Беларусі» ў 3-х тамах, апублікаванае ў 1993—1997 гадах*. Узнагароджана Нагрудным знакам «За ўклад у развіццё культуры Беларусі» Міністэрства культуры РБ (№ 543).

## Сям’я 
Прыкладна з 1972 года ў шлюбе з кампазітарам Андрэем Мдывані.

## Творы 
* К. Пендерецкий. «Заутреня»: Вопр. композиции // Laudamus. М., 1992;
* Музычны тэатр Беларусі. [Кн. 2—3]. Мн., 1993—1996 (у сааўт);
* Э. Денисов. «Пять историй господина Кейнера по Бертольду Брехту»: Вопр. композиции // Теоретические проблемы современной музыки. Мн., 1992;
* Кампазітары Беларусі. Мн., 1997 (раэам з Р. І. Сергіенка);
* Музычны слоўнік беларуска-рускі = Музыкальный словарь русско-белорусский. Мн., 1999 (у сааўтарстве).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Музыказнаўцы Беларусі
Партрэт Януша Радзівіла

* Партрэт Януша Радзівіла (Стробель)
* Партрэт Януша Радзівіла (Шульц)
Лоўрэнс Аравійскі (фільм)

«**Лоўрэнс Аравійскі**» () — эпічны кінафільм 1962 года рэжысёра Дэвіда Ліна аб Т. Э. Лоўрэнсе і падзеях Арабскага паўстання 1916—1918 гадоў, ганараваны сямі прэмій «Оскар», у тым ліку за найлепшы фільм. Фільм зрабіў пачаткоўцаў акцёраў Пітэра О’Тула і Амара Шарыфа сусветнымі кіназоркамі.

У ходзе апытання, праведзенага часопісам *Empire*, карціна заняла першае месца ў спісе «Сто найлепшых брытанскіх фільмаў усіх часоў». Брытанскі інстытут кіно адвёў ёй трэцяе месца. Стывен Спілберг называў гэты фільм сваім самым улюбёным, які шмат у чым натхніў яго на кар’еру кінарэжысёра.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залаты глобус» за найлепшы фільм — драма
Партрэт Альбрэхта Станіслава Радзівіла

**Партрэт Альбрэхта Станіслава Радзівіла**, дзяржаўнага дзеяча Рэчы Паспалітай, аўтарства ананімнага мастака. Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь.

Параўнанне з творамі  дазваляе прыпісаць партрэт з мінскай калекцыі мастакам яго кола.

## Гісторыя 
Паходзіць з калекцыі Радзівілаў у Нясвіжы (№ 74; да 1941). Захоўваўся ў Дзяржаўнай карціннай галерэі БССР да 1941 года, фондах Музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны (з 1948), у Дзяржаўным музеі БССР (з 1957 да 1968 года).

Рэстаўрыраваны ў Нясвіжы ў XIX стагоддзі, у Дзяржаўным Рускім музеі М. М. Маркавым у 1968—1975 гадах (Ленінград).

Захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі (Мінск).

## Апісанне 
Альбрэхт Станіслаў апрануты ў французскі палацавы касцюм па іспанскай модзе (). Ён складаецца з кароткага чорнага каптана, які аблягае стан і па засцежцы да таліі аздоблены вузкай паскай белага шоўку, і кароткіх да каленяў штаноў, калашыны якіх заканчваюцца фестонамі. На каптан апрануты кароткі шырокі плашч-накідка, паверх якога выпушчаны блакітны адкладны каўнер, абшыты белымі карункамі. Манжэтамі з блакітнага шоўку з карункамі аздоблены і рукавы каптана.

На нагах Альбрэхта Станіслава абуты чорныя тупаносыя боты з залатымі шпорамі і вялізнымі адваротамі, запоўненымі белымі карункамі.

## Выстаўкі 
* Другое нараджэнне партрэтаў з Нясвіжа і Гродна. Мінск. 1982
* Партрэты з Нясвіжа і Гродна. Каўнас. Яраслаўль. 1983
* Рэстаўрацыя музейных каштоўнасцей у БССР. Мінск. 1985
* Партрэты знакамітых постацяў даўняй Рэчы Паспалітай у мінскіх зборах. Кракаў. 1991
* Мастацтва барока ў Беларусі. Мінск. 1991
* Дзе Усход сустракаецца з Захадам. Варшава. 1993
* Партрэты XVI—XVIII стст. з Нясвіжа. Мінск. 1994

## Літаратура 
* *Бялявіна, В. М.* Беларускі касцюм / В. М. Бялявіна, Л. В. Ракава. — Мінск : Беларусь, 2017. — 463 с. : іл. ISBN 978-985-01-1241-5
* 

Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Карціны XVII стагоддзя
Катэгорыя:Радзівілы
Катэгорыя:Партрэты
Сімфанічны аркестр БДТ-1

**Сімфанічны аркестр Беларускага першага дзяржаўнага тэатра** — сімфанічны аркестр, які існаваў у 1920—1928 гадах у Мінску пры БДТ-1. 

Аркестр узначальвалі дырыжоры В. Хаэнт, А. Ягораў, В. Субашэеў, М. Купер. У складзе аркестра каля 24 музыкантаў: І. Фідлон (канцэртмайстар), С. Жыў (пам. канцэртмайстра), М. Саламонаў, Л. Маркевіч (усе скрыпка), З. Гінзбург і А. Бародкін (2-я скрыпка), М. Гітліц і М. Голанд (альт), С. Фішкоў (віяланчэль), Я. Цымбал (кантрабас), Я. Саламонаў (флейта), Г. Эльтэрман і М. Бусловіч (кларнет), Б. Паграбняк (габой), Б. Яўзераў (фагот), Я. Сцягенны і А. Буры (валторна), М. Фідлон (труба), Я. Штэйман (трамбон), У. Докун (ударныя), Я. Жыў і А. Ягораў (фартэпіяна), Я. Жыдовіч (цымбалы) і інш. 

Аркестр удзельнічаў у пастаноўках тэатра, у т. л. балетных «Фея лялек» І. Баера, «Зачараваны лес» Р. Дрыга (абедзве 1922), «Капелія» Л. Дэліба (1923) і оперных «Русалка» А. Даргамыжскага (1927) і інш. Штотыднёва ладзіў адкрытыя канцэрты сімфанічнай музыкі. У канцэртным рэпертуары творы рускай і заходне-еўрапейскай класікі, у т. л. амаль усе сімфоніі Л. Бетховена. На базе аркестра створаны сімфанічны аркестр Белрадыёцэнтра.

## Літаратура 
* 
* Некрашэвіч А. Беларускі першы дзяржаўны тэатр, 1920—1930. Мн., 1930;
* Алексютович Л. К. Балетмейстер Константин Алексютович. Мн., 1984.

Катэгорыя:Нацыянальны акадэмічны тэатр імя Янкі Купалы
Катэгорыя:Сімфанічныя аркестры Беларусі
Катэгорыя:Культура Мінска
Катэгорыя:1920 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1920 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1928 годзе
Пётр Пятровіч Падкавыраў

**Пётр Пятровіч Падкавыраў** (, г. Чалябінск, Расія — ) — беларускі кампазітар, педагог. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР (1957).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1910 годзе ў Чалябінску. У школьныя гады іграў на народных інструментах, кіраваў кружкамі мастацкай самадзейнасці, акампанаваў хору. Выпускнік чалябінскай школы-дзевяцігодкі Падкавыраў па пуцёўцы камсамола ў 1928 годзе быў накіраваны на вучобу ў Свярдлоўскі музычны тэхнікум. Навучаючыся там ігры на народных інструментах, ён адначасова займаецца і кампазіцыяй.

У 1933 годзе прыехаў у Менск. Член Беларускага саюза кампазітараў з 1934 года. У 1935—1936 гг. — інспектар Рэперткама БССР. У 1936—1938 гг. — інспектар музычнага аддзела Упраўлення па справах мастацтваў пры Саўнаркаме БССР.

Скончыў у 1937 годзе Беларускую кансерваторыю (клас В. Залатарова).

Вайна заспела Петра Пятровіча ў Крыме. Прасіўся на фронт, аднак яго не ўзялі з прычыны дрэннага зроку. У 1943—1944 гг. — выкладчык музычнай школы ў Майкопе. У 1944 годзе вярнуўся ў Мінск.

з 1948 года выкладаў у Беларускай кансерваторыі, з 1969 года дацэнт.

Памёр 25 кастрычніка 1977 года. Пахаваны на Чыжоўскіх могілках Мінска.

## Творчасць 
Яго творчая індывідуальнасць найбольш выявілася ў інструментальнай музыцы, якой уласцівы перавага лірыка-драматычная вобразнасці, інтанацыйная характарнасць, маляўнічасць музычнай мовы. Лепшыя творы вылучаюцца светлым, аптымістычным гучаннем, глыбокім драматызмам, меладызмам, пабудаваным пераважна на інтанацыях беларускай народнай песні. У музыцы для дзяцей (кантата, песня, фартэпіянныя п’есы) паказаў тонкае разуменне асаблівасцей дзіцячага светаўспрымання.

Сярод твораў: опера «Павел Карчагін» (1941, 2-я рэд. 1958, пастаўлена ў Опернай студыяй Беларускай кансерваторыі ў 1967), кантаты «Ваявода» (1937, на вершы А. Пушкіна), «Балада аб чатырох заложніках» (1954, на вершы А. Куляшова); 5 сімфоній (1940—1977), канцэрты для фартэпіяна (1965), скрыпкі (1941, 1955, 1975), віяланчэлі (1966) з аркестрам; сімфаньета для фартэпіяна з аркестрам «Родныя напевы» (1969, 2-я рэд. 1972), «Беларуская рапсодыя» (1948) для аркестра беларускіх народных інструментаў, 5 струнных квартэтаў (1941—1975), квінтэты фартэпіяна (1946) і для духавых інструментаў (1960), фартэпіяна цыклы «24 прэлюдыі», «У піянерскім лагеры»; фантазіі, уверцюры, маршы, песні, вакальныя цыклы для голасу з фартэпіяна, музыка да драматычных спектакляў і інш.

Сярод вучняў: А. Залётнеў, В. Іваноў, В. Карэтнікаў, В. Помазаў і інш.

## Літаратура 
* 
* 
* *Жураўлёў Дз. М.* Пётр Падкавыраў. — Мн., 1971.

Катэгорыя:Кампазітары СССР
Катэгорыя:Музычныя педагогі СССР
Катэгорыя:Кампазітары Беларусі
Катэгорыя:Музычныя педагогі Беларусі
Катэгорыя:Музычныя педагогі XX стагоддзя
Гэта крык, што жыве Беларусь

**«Гэта крык, што жыве Беларусь»** — верш Янкі Купалы, напісаны ў 1905—1907 гадах.

Упершыню апублікаваны ў 1908 годзе ў зборку «Жалейка». Верш уключаўся таксама ў Зборнік твораў (1925, т. 1) і Зборнік твораў (1928, т. 1).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вершы на беларускай мове
Катэгорыя:Вершы Янкі Купалы
Катэгорыя:Творы 1907 года
Аляксандр Януш Заслаўскі

**Аляксандр Януш Заслаўскі-Астрожскі** (, 1650—1682) — найбуйнейшы польскі і вялікалітоўскі магнат, апошні князь Заслаўскі (1656—1682) і  (1656—1682), адзіны сын князя Уладзіслава Дамініка Заслаўскага (1616—1656), ваяводы сандамірскага (1645—1649) і кракаўскага (1649—1656), 3-га ардыната Астрожскага (1629—1656), ад шлюбу з Кацярынай Сабескай (1634—1694). Апошні мужчынскі прадстаўнік княжацкага роду Заслаўскіх.

## Біяграфія 
У маі 1656 года пасля смерці свайго бацькі Уладзіслава Дамініка Заслаўскага малалетні Аляксандр Януш атрымаў у спадчыну вялікія ўладанні князёў Заслаўскіх і Астрожскіх (). Знаходзіўся пад апекай сваёй маці Катарыны Сабескай і яе брата, будучага караля Рэчы Паспалітай Яна Сабескага. У чэрвені 1658 года Кацярына Сабеская, маці Аляксандра Януша, другі раз выйшла замуж за вялікага падчашага літоўскага князя Міхаіла Казіміра Радзівіла (1625—1680).

У 1669 годзе князь-магнат Аляксандр Заслаўскі Януш  Рэчы Паспалітай. У 1660 годзе на Львоўшчыне заснаваў горад Александрыю (Сколэ). У 1670 годзе заснаваў юрыдычную акадэмію ў Варшаве, названую Александрыяй.

У 1682 годзе бяздзетны Аляксандр Януш Заслаўскі памёр. Не быў жанаты і не пакінуў пасля сябе нашчадкаў. Пасля смерці Аляксандра Януша Астрожскую ардынацыю атрымала ў спадчыну яго малодшая сястра  (1654—1709), жонка вялікага гетмана кароннага князя Дымітра Ежы Вішнявецкага.

## Літаратура 
* Наталя Яковенко, *Українська шляхта з кінця XIV до середини XVII століття. Волинь і Центральна Україна*, Київ 2008, ISBN 966-8978-14-5

## Спасылкі 
* 

Аляксандр Януш
Партрэт Януша Радзівіла (Шульц)

**Партрэт Януша Радзівіла**, гетмана вялікага літоўскага, намаляваны прыдворным мастаком польскіх каралей . Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь.

Рэстаўрыраваны ў 4 чвэрці XIX стагоддзя, потым у Дзяржаўным Рускім музеі М. М. Маркавым і А. Б. Брындаравым у 1966—1976 (Ленінград). Жупан падперазаны мяккім персідскім ці кітайскім поясам у тон жупану, зверху накінута на плечы ярка-чырвоная, падбітая чорным футрам дэлія, сашчэпленая пад горлам круглай залатой чапрагай, якая дапаўняецца шырокім залатым з камянямі ланцугом з фігурнай засцежкай.

На нагах саф’янавыя боты жоўтага колеру з вострым наском і невялікім (на палову пяты) слоеным скураным абцасам. Галава Януша Радзівіла па шляхецкім звычаі высока падбрыта, толькі на макушцы пакінуты традыцыйны чуб. Збрытая і бародка, замест яе — доўгія вусы.

## Копіі 
У Нацыянальным музеі ў Варшаве (інв. 1851) ёсць копія «» з серыі партрэтаў у лаўровым вянку, які да 1950 года захоўваўся у МГВАВ.

## Выстаўкі 
* Другое нараджэнне партрэтаў з Нясвіжа і Гродна. Мінск. 1982
* Партрэты з Нясвіжа і Гродна. Каўнас. Яраслаўль. 1983
* Рэстаўрацыя музейных каштоўнасцей у БССР. Мінск. 1985
* Партрэты знакамітых постацяў даўняй Рэчы Паспалітай у мінскіх зборах. Кракаў. 1991
* Мастацтва барока ў Беларусі. Мінск. 1991
* Дзе Усход сустракаецца з Захадам. Варшава. 1993
* Партрэты XVI—XVIII стст. з Нясвіжа. Мінск. 1994

## Літаратура 
* *Бялявіна, В. М.* Беларускі касцюм / В. М. Бялявіна, Л. В. Ракава. — Мінск : Беларусь, 2017. — 463 с. : іл. ISBN 978-985-01-1241-5
* 

Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Карціны XVII стагоддзя
Катэгорыя:Радзівілы
Катэгорыя:Серыя партрэтаў у лаўровым вянку
Ворагам Беларушчыны

**Ворагам Беларушчыны** — верш Янкі Купалы, напісаны ў 1907 годзе, як удакладняе паэт, «пры перагонным і кантрольным апараце ў вінакурным заводзе, калі я павінен быў назіраць за гэтым апаратам, каб рэгулярна паступаў у яго спірт». Верш напісаны ямбам.

Упершыню надрукаваны ў газеце «Наша ніва» (№ 12)  года, з подпісам *Янук Купала*. Пад загалоўкам
верша адзначана: «Да № 9 „Нашае Нивы“». У гэтым нумары газеты быў змешчаны артыкул рэдактара газеты А. Уласава ў абарону беларускай мовы і літаратуры.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вершы на беларускай мове
Катэгорыя:Вершы Янкі Купалы
Катэгорыя:Творы 1907 года
Катэгорыя:Беларусафобія
Франсуа-Жорж Аўдэрн

Айцец *Франсуа-Жорж Аўдэрн* — французскі святар, гісторык і археолаг, нарадзіўся ў Сарла 4 студзеня 1798 г. і памёр у Парыжы 23 кастрычніка 1891 г. (93 гады).

У 1817 годзе епіскапам Перыге быў прызначаны Александр-Шарль-Луі-Роза з Лостанж-Сент-Альвэра. У 1821 годзе біскуп паклікаў ксяндза Аўдэрна ў Перыге ў якасці сакратара і яго капелана. У перыяд з 1824 па 1828 гады і ў 1830 годзе біскуп папрасіў яго арганізаваць пачатковую адукацыю ў дыяцэзіі.
Каміл Беднарж

**Ка́міл Бе́днарж** (; 4 ліпеня 1912, Прага — 23 мая 1972, Мельнік) — чэшскі паэт, перакладчык.

## Біяграфія 
Прадстаўнік паэтычнага пакалення, чыя творчасць мужнела ў панурай атмасферы акупаванай краіны. З 1931 г. вучыўся ў Карлавым універсітэце, дзе вывучаў права і гісторыю літаратуры. Выдаў некалькі зборнікаў трагічнай лірыкі: «Камень у тратуары» (1937), «Плач каменя» (1939) і інш. У 1938—1939 гг. рэдагаваў машынапісны часопіс «Noc», у якім друкавалі свае вершы маладыя дэкадэнцкія паэты. Пасля закрыцця акупацыйнымі ўладамі ўсіх чэшскіх вышэйшых навучальных устаноў у 1939 г. працаваў спачатку рэдактарам у выдавецтве Мелантрых, а затым — В. Петра.

У 1940 г. апублікаваў зборнік «Вялікі мярцвяк» і брашуру «Слова да маладых», у якой, выражаючы пачуццё горкага скепсісу і недаверу да ўсіх формаў грамадскага ладу, заклікаў у сутнасці пісьменнікаў замкнуцца ў вузкім свеціку свайго «я». Вакол гэтага маніфеста склалася група аўтараў, якія імкнуліся дыстанцавацца ад папярэдніх, паводле іх меркавання, «ідэалагічных» і неапраўдана аптымістычных пакаленняў. Падчас вайны паралельна з асноўнай трагічнай тэмай у творчасці К. Беднаржа ўзнікла тэма сямейнага шчасця, кахання і гармоніі, ён пачаў пісаць казкі для дзяцей: у 1943 г. выйшаў зборнік вершаў паэта «Магія і шляхі доктара Фаўста» і кніга казак для дзяцей «Пра Фаўста, Маргарыту і д’ябла», у 1944 г. — зборнік лірыкі «Песня кахання».

У 1947 г. К. Беднарж быў сярод заснавальнікаў суполкі маладых паэтаў «Ohnice» («Агеньчык»), выпусціў два аднайменныя альманахі суполкі. З 1949 г. працаваў у выдавецтве «Československý spisovatel». Выйшлі зборнікі яго вершаў: «Прага пад крыламі вайны» (1945) «Душы арлоў» (1946), «Успаміны байцоў» (1948), «Гісторыя сэрца» (1957) і інш. У 1959 г. К. Беднарж сышоў з выдавецтва і цалкам прысвяціў сябе творчасці. Публікаваўся ў часопісах «Tvorba», «Kritický měsíčník», у газеце «Literární noviny» і інш. У 1967 г. удзельнічаў у стварэнні літаратурнай суполкі «Pevný bod» («Нерухомы пункт»).

Перакладаў са шматлікіх моў свету, у тым ліку з беларускай Янку Купалу. Асабліва крытыкі адзначалі яго «наватарскія пераклады» твораў амерыканскага паэта, драматурга і натурфілосафа Р. Джэферса.

Шмат пісаў для дзяцей, выдаў кнігі «Маляванне жывёл» (1961), «Дзяўчына з Італіі» (1962), «Што здарылася з дзядзьком яйка» (1964), «Казкі за заслонай» (1966), «Фартэпіяна едзе ў свет» (1967) і інш., пераказаў казкі «Чырвоны Капялюшык» (1969), «Кот у ботах» (1972) і інш. Апублікаваў зборнікі лірыкі: «Незабыўны час», «Сад у Атлантыдзе» (абодва — 1971), «Галавакружэнне ад вяртання» (1973) і інш. У 1971 г. выдаў кнігу ўспамінаў «Сяброўства праз акіян».

## Сям’я 
Каміл Беднарж — бацька драматурга, акцёра Іржы Беднаржа (нар. 1941) і рэжысёра, драматурга, сцэнарыста Івана Беднаржа (нар. 1945).

## Спасылкі 
* Камил Бэднарш 
* Kamil BEDNÁŘ 

Катэгорыя:Паэты Чэхіі
Катэгорыя:Чэшскамоўныя паэты
Катэгорыя:Пісьменнікі-фантасты Чэхіі
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі Чэхіі
Катэгорыя:Перакладчыкі Чэхіі
Катэгорыя:Перакладчыкі на чэшскую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі з рускай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з беларускай мовы
Чырвоны шлях

**«Чырвоны шлях»** — беларускі грамадска-палітычны і літаратурны часопіс. Выдаваўся ў Петраградзе ў 1918 годзе.

## Гісторыя 
Выдаваўся Беларускім аддзелам Наркамата па справах нацыянальнасцей  ў ліпені — снежні 1918 года. Тэксты публікаваліся часткова па-руску, часткова па-беларуску.

Асвятляў дзейнасць Белнацкама, беларускіх секцый РКП (б), пытанні гісторыі, культуры, палітычнага і эканамічнага жыцці Беларусі. Публікаваў працы беларускіх навукоўцаў і творы беларускіх пісьменнікаў. З часопісам супрацоўнічалі Янка Купала, Якуб Колас, Цішка Гартны. Аляксандр Сержпутоўскі (пад псеўданімам Навум Смага) апублікаваў серыю нарысаў «Малюнкі Беларусі» пра цяжкі побыт беларусаў. Генерал Канстанцін Аляксееўскі апублікаваў «Успаміны пра Усебеларускі з’езд у месце Менску», дзе пакінуў зварот да беларускай моладзі «*[няхай жыве на вякі вольная Беларусь]*».

Выдаваўся 2 разы ў месяц. Агулам выйшла 10 нумароў, у асноўным здвоеных.

## Літаратура 
* Беларуская дыяспара як пасрэдніца ў дыялогу цывілізацый: Матэрыялы III Міжнар. кангрэса беларусістаў «Беларуская культура ў дыялогу цывілізацый». — : «Беларускі кнігазбор», 2001. .

## Спасылкі 
* Чырвоны шлях, 1918 , Нацыянальная бібліятэка Беларусі

Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1918—1939)
Катэгорыя:Часопісы Расіі
Катэгорыя:Культура Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Беларусы ў Санкт-Пецярбургу
Сціна Вірсэн

**Cціна Вірсэн** (; 5 чэрвеня 1968, Стакгольм) — шведская мастачка, графік, ілюстратар і пісьменніца.

## Біяграфія 
У 1992 годзе скончыла каледж мастацтваў, рамёстваў і дызайну. Працавала прафесійным ілюстратарам.

З'яўляецца галоўным мастаком найбуйнейшай шведскай газеты *«Dagens Nyheter».*

З 2000 года праводзіць лекцыі і семінары на міжнародным узроўні.

## Творчасць 
Зараз Сціна Вірсэн з'яўляецца адной з самых вядомых мастачак-ілюстратараў Швецыі. Напісала і праілюстравала шэраг дзіцячых кніг, аўтар анімацыйных фільмаў, займаецца стварэннем розных модных брэндаў, рэклам для ўнівермагаў і рэстаранаў, газет і часопісаў, рэкламных кампаній.

Працавала з дзецьмі ў розных краінах і гарадах свету, напрыклад, у Абу-Дабі, Токіа, Балонні, Умеа, Стакгольме і іншых.

Яе малюнкі, драматычныя і ў той жа час пацешныя, у дакладнасці адлюстроўваюць атмасферу кніг і настрой герояў.

#### Сярод работ Вірсэн: 
* Стварэнне серыі з 8 паштовых марак для пошты Швецыі, якія паказваюць вырабы розных шведскіх мадэльераў;
* Стварэнне серыі графічных ілюстрацый для ААН, прысвечанай правам чалавека;

*Серыя была выстаўленая ў штаб-кватэры ААН у Нью-Ёрку да 50-гадовага юбілею двух міжнародных пактаў аб правах чалавека.*

* Ілюстрацыя Google Doodle, апублікаваная на галоўнай старонцы Google ва ўсім свеце ў Нацыянальны Дзень Швецыі ў 2015 годзе.

Вірсэн паказвала свае працы на выставах у Нацыянальным музеі Швецыі ў Стакгольме, у Мастацкім музеі касцюма Свена Гарыса (Стакгольм), цэнтры мастацтва (Гоа, Індыя), шведскім музеі танца (Dansmuseet), у пасольстве Швецыі ў Токіо і ў Konstnärshuset (Стакгольм).

## Узнагароды 
* Прэмія таварыства газетнага дызайну (1997)
* Прэмія таварыства скандынаўскіх ілюстратараў (2001)
* *Expressen Heffaklump Award* за дзіцячую літаратуру
* *Stockholms Stads Kulturpris*
* Nordiska Tecknares Pris
* *Elsa Beskow-plaketten 2000* за *«Rut och Knut ställer ut»*
* *Expressens Heffaklump 2007* за *«Supershow med Rut och Knut»*

Катэгорыя: Жанчыны Швецыі
Катэгорыя: Мастакі Швецыі
Партрэт Аляксандра Астрожскага

**Партрэт Аляксандра Януша Астрожскага**, князя Заслаўскага, намаляваны мастаком барока . Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь.

Рэстаўрыраваны ў Дзяржаўным Рускім музеі А. Б. Брындаравым у 1969—1975 (Ленінград). На ім моднага карычнева-табачнага колеру бескаўняровы  са шчыльным радам дробных залатых гузікаў ад шыі да ніжняга краю правай палы, а па краю левай — такім жа радам праразных петляў, аздобленых залатой ніццю. Па парыжскай прыдворнай модзе жустакор зашпілены толькі да сярэдзіны грудзей. Вельмі нізка размешчаныя і коса прарэзаныя кішэні з клапанамі таксама аздоблены радам гузікаў.

З-пад жустакора відаць расшытая залатымі і сярэбранымі ніткамі частка доўгай весты (). Вельмі пышныя, пашыраныя ўніз рукавы тонкай белай кашулі завязаны вышэй запясця зялёнымі і чырвонымі стужкамі. Петлямі з такіх жа стужак перахоплены рукавы кашулі вышэй локця. Канцы стужак заканчываюцца металічнымі наканечнікамі («»). Пучкамі такіх жа стужак упрыгожаны плечы і падвязкі панчох. З-пад кароткіх рукавоў жустакора выпушчана палоска , сплеценых з залатых ніцей. Пучком стужак упрыгожаны мяккі стаячы каўнер кашулі з карункавым , выкладзеным зверху жустакора.

Штаніны нагавіц, якія нагадваюць падушкі, для захавання формы ў такім касцюме набівалі , . На нагах у Астрожскага надзеты пашытыя з такога ж карычнева-табачнага сукна панчохі, падвязаныя пад каленямі пучкамі стужак, і светла-карычневага колеру глыбокія туфлі на высокіх абцасах з усечаным наском, якія зашпілены на пад’ёме засцежкай у выглядзе вострага банта.

На галаве ў Астрожскага пышны , а злева, з проразі жустакора праглядвае эфес шаблі. Справа на століку ляжыць капялюш з шырокімі загнутымі палямі, краі якога аздоблены залатым пазументам.

## Выстаўкі 
* Другое нараджэнне партрэтаў з Нясвіжа і Гродна. Мінск. 1982
* Партрэты з Нясвіжа і Гродна. Каўнас. Яраслаўль. 1983
* Рэстаўрацыя музейных каштоўнасцей у БССР. Мінск. 1985
* Партрэты знакамітых постацяў даўняй Рэчы Паспалітай у мінскіх зборах. Кракаў. 1991
* Мастацтва барока ў Беларусі. Мінск. 1991
* Дзе Усход сустракаецца з Захадам. Варшава. 1993
* Партрэты XVI—XVIII стст. з Нясвіжа. Мінск. 1994

## Літаратура 
* *Бялявіна, В. М.* Беларускі касцюм / В. М. Бялявіна, Л. В. Ракава. — Мінск : Беларусь, 2017. — 463 с. : іл. ISBN 978-985-01-1241-5
* 

Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Карціны XVII стагоддзя
Катэгорыя:Заслаўскія
Ула Лёвен

**Ула Маргарэта Лёвен** (Ulla Margareta Löfvén; нар. 29 мая 1951 года, Стура-Мальм, Катрынегольм, Сёдэрманланд, Швецыя) — шведскі палітык, сябра Сацыял-дэмакратычнай партыі, жонка прэм’ер-міністра Швецыі Стэфана Лёвена.

## Біяграфія 
Нарадзілася 29 мая 1951 года ў Стура-Мальме, камуна Катрынегольм, лен Сёдэрманланд.

На працягу некалькіх гадоў Ула працавала ў Стакгольмскім муніцыпалітэце. Да студзеня 2012 года, да таго як Стэфан Лёвен быў абраны старшынёй сацыял-дэмакратычнай партыі, Ула працавала ў адміністрацыі партыйнага раёна «S» у Стакгольме памочнікам сакратара партыі. Яна адказвала за сувязі з царквой.

Катэгорыя:Палітыкі Швецыі
Катэгорыя:Прафсаюзныя дзеячы Швецыі
Павукі-бакаходы

**Павукі-бакаходы**, **павукі-крабы** (*Thomisidae*) — сямейства паувкоў.

## Апісанне 
Галавагрудзі кароткія і шырокія. Брушка акруглае ці авальнае, часам прадаўгаватае, з завостраным, клінападобным або закругленым заднім краем. У шэрагу відаў выразны полавы дымарфізм. Цела ўкрыта валаскамі. Афарбоўка зменлівая — зялёная. белая, жоўтая, ружовая. Ногі доўгія, накіраваныя ў бакі, даюць магчымасць рухацца ўперад бокам (адсюль назва).

## Пашырэнне 
Пашыраны па ўсім зямным шары. У сусветнай фаўне вядома звыш 2 тыс. відаў. На Беларусі каля 20 відаў з родаў , , , , ,  і інш.

Вандроўныя павукі. Жывуць ва кветках, траве, ствалах дрэў, камоплі, глебе. Многія — эўрыбіёнты, трапляюцца ў разнастайных біятопах, часта канцэнтруюцца ў пасевах збожжавых, траў.

## Асаблівасці біялогіі 
Лоўчых сетак не будуюць, здабычу ловяць пярэднімі нагамі. Спрыяюць палявапвю ахоўная афарбоўка, здольнасць імітаваць форму нерухомых прадметаў (галінак, сучкоў, пупышак і інш.). Знішчаюць шкодных насякомых (тлі, мухі, даўганосікі, клапы і інш.).

Размнажаюцца пераважна ў канцы вясны — летам. Спароўванне суправаджаецца т. зв. «шлюбнымі танцамі» самцоў. Сачавіцападобныя коканы для яец падвешваюць на ніцях павуціны або прымацоўваюць да лісця, ствалоў дрэў, камянёў.

## Класіфікацыя 
У сямействе паукоў-бакаходаў 175 родаў з 2103 відамі:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Гл. таксама 
* Мізумена звычайная
* Oxytate bhutanica
* Lysiteles bhutanus
* Camaricus nigrotesselatus

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Сямействы павукападобных
Павукі-ваўкі

**Павукі-ваўкі**, **ліказіды** (*Lycosidae*) — сямейства павукоў.

## Апісанне 
Памеры (5—7 мм) і форма цела ў самцоў і самак амаль аднолькавыя. Афарбоўка цёмная, пад колер глебы. Пярэдняя частка цела павука авальная, крыху звужаная на ўзроўні 2-й пары ног. Галава прыўзнята над грудзьмі. 8 вачэй (т. зв. «дзённых») размешчаны ў 3 рады. Ногі доўгія, дужыя, з шматлікімі валаскамі, шчацінкамі ці шыпамі. Брушка звычайна пляскатае, акруглае або яйцападобнае. 

## Пашырэнне 
У сусветнай фаўне звыш 2 тыс. відаў. На Беларусі адзначана каля 30 відаў з родаў , , , ,  і інш. Жывуць па глебе, дрэвах, кустах, каля берагоў вадаёмаў, могуць бегаць па паверхні вады.

## Асаблівасці біялогіі 
Лоўчых сетак не будуюць, многія не робяць і гнёздаў. Вандроўныя павукі палююць днём, здабычу даганяюць скачкамі. Павукі-норнікі жывуць у норках, здабычу ловяць ноччу.

Большасць вандроўных павукоў мае аднагадовы цыкл развіцця. Павукі-норнікі размнажаюцца ўвосень, цыкл развіцця 2-гадовы. Зімуюць аплодненыя самкі або маладыя павукі.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Сямействы павукападобных
Жаночая зборная Швецыі па футболе

**Жаночая зборная Швецыі па футболе** () — нацыянальная зборная Швецыі па футболе, якая выступае на футбольных турнірах сярод жанчын. Выступае пад кіраўніцтвам шведскага футбольнага саюза. Вядомая тым, што выйграла чэмпіянат Еўропы 1984 года сярод жанчын, а на першынстве свету 2003 года дайшла да фіналу. Таксама ў 1996, 2008 і 2012 гадах прымала ўдзел у летніх Алімпіядах. Сярэбраны прызёр (жанчыны) / Алімпійскіх гульнях 2016 года.

## Статыстыка 
### Чемпіянаты свету 
: **Чырвоным вызначаны хатнія чэмпіянаты.

### Чэмпіянаты Еўропы 
: **Чырвоным вызначаны хатнія чэмпіянаты.

### Летнія Алімпійскія гульні 
### Рэкорды 
: ''*Статыстыка на 23 лютага 2021.

### Топ бамбардзіры 
### Цяперашні склад 
|}

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Шведскага футбольнага саюза
А хто там ідзе?

**«А хто там ідзе?»** — верш Янкі Купалы, напісаны ў 1905—1907 гадах у прыватным маёнтку пана Аляксандра Янавіча Любанскага (1863—1932) Яхімоўшчыне, дзе паэт працаваў памочнікам вінакура Сасноўскага на бровары. Упершыню апублікаваны ў зборніку «Жалейка» (1908). Белавы аўтограф без загалоўка, без подпісу, захаваўся добра. Верш напісаны лагаэдам, надзвычай рэдкай разнавіднасцю ўсходнеславянскага верша, што ўзнікла як пераходная форма ад народнай тонікі да сілаба-танічнай сістэмы вершаскладання:

## Змест 

А хто там ідзе, а хто там ідзе
У агромністай такой грамадзе?
            — Беларусы.

А што яны нясуць на худых плячах,
На руках ў крыві, на нагах у лапцях?
            — Сваю крыўду.

А куды ж нясуць гэту крыўду ўсю,
А куды ж нясуць на паказ сваю?
            — На свет цэлы.

А хто гэта іх, не адзін мільён,
Крыўду несць наўчыў, разбудзіў іх сон?
            — Бяда, гора.

А чаго ж, чаго захацелась ім,
Пагарджаным век, ім, сляпым, глухім?
            — Людзьмі звацца.

## Ацэнкі 
У 1910 годзе па просьбе рускага пісьменніка Максіма Горкага (ліст напісаны не пазней 26 (13) верасня 1910 г.) газета «Наша ніва» надаслала пісьменніку, які жыў у гэты час на Капры, тэкст купалаўскага верша з нотамі. Захаваўся водгук М. Горкага, які ў пісьме да М. М. Кацюбінскага ад 7 (20) лістапада 1910 г. пісаў:

Неўзабаве верш быў перакладзены М. Горкім на рускую мову і змешчаны ў артыкуле пісьменніка «Пра пісьменнікаў-самавукаў», надрукаваным у часопісе «» (1911, № 2, с. 208) з каментарыем аўтара.

## У культуры 
. Ілюстрацыя да верша «А хто там ідзе?». 1976. ДзЛМЯнК. Літаграфія ўяўляе сабой у пэўным сэнсе трыпціх, дзе ў цэнтры выяўлены беларускія творцы — уласна сам Янка Купала, а таксама Францыск Скарына, Кастусь Каліноўскі, Якуб Колас, Францішак Багушэвіч, Васіль Цяпінскі, Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч, Максім Багдановіч ды іншыя. Злева *«беларусы, што на худых плячах нясуць сваю крыўду»*, а справа — тыя, хто хоча *«людзьмі звацца»* ў вобразе касінераў. ]]
Як харал твор выконваўся, у прыватнасці, у трупе Ігната Буйніцкага (пытанне спяваў саліст, адказваў хор). У 1910 годзе кампазітар Л. Рагоўскі паклаў верш на музыку, і яго як неафіцыйны беларускі гімн выконвалі да Кастрычніцкай рэвалюцыі, а ў Заходняй Беларусі да 1939 года. Верш Я. Купалы з нотамі Л. М. Рагоўскага газета «Наша ніва» надрукавала асобнай лістоўкай (Вільня, 1910) на беларускай мове і лацінкай. Верш Купалы з нотамі Л. М. Рагоўскага быў надрукаваны таксама ў «Беларускім календары „Нашай нівы“» на 1910 г.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вершы на беларускай мове
Катэгорыя:Вершы Янкі Купалы
Катэгорыя:Творы 1907 года
Валерый Іванавіч Карэтнікаў

**Валерый Іванавіч Карэтнікаў** (нар. , в. Місяш, Чабаркульскі раён, Чалябінская вобласць, РСФСР) — беларускі кампазітар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1970 годзе Беларускую кансерваторыю (клас П. Падкавырава). З 1970 года выкладчык Магілёўскага, з 1976 года Маладзечанскага музычнага вучылішчаў, з 1989 года — музычнага каледжа пры Беларускай акадэміі музыкі.

Член Беларускага саюза кампазітараў з 1979 года.

## Творчасць 
Працуе пераважна ў камерна-інструментальных жанрах і музыкі для дзяцей. Сярод твораў: вакальна-інструментальная лірычная паэма «Флейтыст» на вершы Э. Агняцвет (для сапрана і інструментальнага квінтэта, 1996); сімфонія (1970); канцэрты для фартэпіяна з аркестрам (1978, 1993); п’есы для фартэпіяна; 4 трыа для скрыпкі, віяланчэлі і фартэпіяна; санаты, у т.л. для альта, для альта і фартэпіяна, для 2 скрыпак і фартэпіяна; струнны (1977, 2-я рэд. 1991) і фартэпіянны (1996, 1997) квартэты; варыяцыі на тэму «З Полацкага сшытка» для скрыпкі, альта і фартэпіяна (1992); рамансы, песні на словы беларускіх паэтаў. Рэдактар і складальнік (разам з В. Дабравольскай) зборніка твораў беларускай харавой музыкі ў 2 т. (т. 1, 1998).

## Узнагароды 
Лаўрэат прэміі Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі (2003).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кампазітары СССР
Катэгорыя:Кампазітары Беларусі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі
Шасціпрамянёвыя каралы

**Шасціпрамянёвыя каралы** {*Hexacorallia*) — падклас каралавых паліпаў.

## Апісанне 
У выкапнёвым стане вядомы з сярэдняга ардовіка (магчыма, раней). Валодаюць шасціпрамянёвай сіметрыяй цела (адсюль назва). Паліпы буйныя адзінкавыя або дробныя каланіяльныя. Колькасць шчупальцаў звычайна роўная або кратная 6. Гастральная поласць мае не менш за 12 папарна набліжаных першасных перагародак. У большасці ёсць вонкавы шкілет, часта вельмі масіўны, вапняковы, арганічны або мяшаны. Вядома 4300 відаў з 6 сучасных атрадаў, у т.л. актыніі.

## Зноскі
Сцяпан Пятровіч Шупеня

**Сцяпан Пятровіч Шупеня** (10 лістапада 1896, в. Нача, Крупскі раён — 10 жніўня 1979) — адзін з кіраўнікоў партыйнага падполля і партызанскага руху ў Баранавіцкай вобласці.

## Біяграфія 
Член КПСС з 1926 года. З 1918 года ў Чырвонай Арміі, удзельнік грамадзянскай вайны. У 1935 годзе скончыў Камуністычны універсітэт нацыянальных меншасцей Захаду імя Мархлеўскага. У 1940—1941 гадах — першы сакратар Шчучынскага РК КП(б)Б.

З ліпеня 1941 года ў тыле ворага. З 1942 года — упаўнаважаны ЦК КП(б)Б і ЦШПР па Шчучынскаму раёну; у красавіку — снежні 1943 года — кіраўнік Шчучынскага падпольнага міжрайпартцэнтра, у лістападзе 1943 — ліпені 1944 гадоў — сакратар Шчучынскага падпольнага РК КП(б)Б, адначасова з красавіка 1943 года — камандзір Шчучынскага партызанскага злучэння. З 19 сакавіка 1943 да ліпеня 1944 — член Баранавіцкага падпольнага абкама КП(б)Б.

З 1944 года на партыйнай і савецкай рабоце. Член ЦК КПБ у 1949—1956 гадах, кандыдат у члены ЦК КПБ у 1956—1960 гадах. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1947—1959), Вярхоўнага Савета СССР (1954—1960).

## Памяць 
Яго імя прысвоена сярэдняй школе вёскі Орля Шчучынскага раёна; на будынку школы ўстаноўлена мемарыяльная дошка. Ганаровы грамадзянін горада Шчучын.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 3-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 4-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 3-га склікання
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Шчучына
Эстрыд Эрыксан

**Эстрыд Марыя Эрыксан** (; 16 верасня 1894 — 1 снежня 1981) —  шведская дызайнер і прадпрымальніца, заснавальніца кампаніі *Svenskt Tenn.*

## Біяграфія 
Нарадзілася 16 верасня 1894 года ў Эрыгрундзе бліз Упсалы, але вырасла ў горадзе Ю на беразе возера Ветэрн. Яе бацькі кіравалі гатэлем; пасля іх смерці Эстрыд і тры яе сястры ўзялі на сябе кіраванне кампаніяй.

Ва ўзросце дзевятнаццаці гадоў, калі Эстрыд скончыла вучобу, яна пераехала ў Стакгольм і паступіла ў мастацкую школу, дзе спецыялізавалася на вырабе выкраек і была аднакласніцай мастачкі па тэкстылю Тайры Лундгрэн.

Па заканчэнні навучання некаторы час працавала настаўнікам мастацтваў у Ю, пасля чаго Эстрыд прапанавалі працу ў Шведскай асацыяцыі рамеснікаў — кампаніі па вытворчасці дэкаратыўна-прыкладных прадметаў.  Яна пачала працаваць у аддзеле дома і мэблі.

 Затым Эстрыд пачала працаваць кансультантам па мэбліроўцы дома ў сваёй былой настаўніцы Эльзы Гулберг. Там яна пазнаёмілася са скульптарам і дэкаратарам Нільсам Фугстэдам, які пасля стаў яе партнёрам у кампаніі *Svenskt Tenn* у 1924 годзе.

Гэта прадпрыемства Эстрыд Эрыксан стварыла дзякуючы невялікай спадчыне свайго бацькі. Кампанія была сканцэнтравана на стварэнні сучасных дэкаратыўных прадметаў, якія Эстрыд распрацоўвала як самастойна, так і разам з Фугстэдам і яшчэ двума іншымі супрацоўнікамі.

Прадукцыя *Svenskt Tenn* экспанавалася на Сусветнай выстаўцы 1925 года ў Парыжы, а таксама на іншых выстаўках у Швецыі і Еўропе.

Катэгорыя:Мастакі Швецыі
Катэгорыя:Прадпрымальнікі Швецыі
Уладзімір Іванавіч Нічыпаровіч

**Уладзімір Іванавіч Нічыпаровіч** (2 сакавіка 1900, сяло Багародскае, Загорскі раён, Маскоўская вобласць — 31 студзеня 1945) — адзін з арганізатараў і кіраўнікоў партызанскага руху на Беларусі. Генерал-маёр (1943). Член КПСС з 1928 года.

## Біяграфія 
Удзельнік Кастрычніцкай рэвалюцыі ў Маскве. З 1917 года ў Чырвонай гвардыі, з 1918 года ў  Чырвонай Арміі, удзельнік грамадзянскай вайны. З 1924 года на камандных пасадах у Беларускай ваенай акрузе. У пачатку Вялікай Айчыннай вайны на фронце, камандаваў дывізіяй. Удзельнік Мінскага партыйнага падполля. З канца 1941 года ў партызанах, адзін з ініцыятараў стварэння і камандзір 208-га партызанскага палка. У красавіку — верасні 1942 года — камандзір Клічаўскага аператыўнага цэнтра. У верасні 1942 года быў адазваны ў Маскву і прызначаны намеснікам камандзіра 4-га гвардзейскага кавалерыйскага корпуса. У 1943 годзе быў арыштаваны. Рэабілітаваны ў 1952 годзе.

## Памяць 
У Пружанах яго імем названа вуліца, устаноўлена мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Ваяводскі мундзір

**Ваяводскі мундзір** — святочны строй польскай шляхты, які мусілі насіць падчас з’ездаў сеймікавых і сеймавых паслы кожнага ваяводства і павета. Быў прыняты пастановай на сейме Рэчы Паспалітай у 1776 годзе, выкарыстоўваўся ў 1776—1795 гадах.

## Гісторыя 
 рэкамендаваў шляхце кожнага ваяводства насіць аднастайныя строі, выкананыя абавязкова з мясцовага сукна, якія павінны былі стаць элементам, які адрозніваў і вызначаў дэпутатаў ад дадзенага рэгіёна. Нягледзячы на тое, што канстытуцыя Сейма не ўказвала знешні выгляд уніформы і ўводзіла свабоду іх нашэння, рэкамендацыі Сейма былі практычна неадкладна выкананы, і асобныя сеймікі прынялі ўласныя колеры адзення, жупанаў і паясоў. Паны прыехалі на Сейм у 1778 годзе ў ваяводскіх мундзірах. Некаторыя ваяводствы (у тым ліку  і ) таксама ўвялі асобную сеймавую форму, адрозную ад адзення на сейміках. Закон аб ваяводскіх мундзірах быў пацверджаны , адначасова забараняючы насіць з імі любыя ўпрыгажэнні.

Ваяводскія мундзіры, якія ўзніклі на хвалі супраціву кансерватыўна настроенай шляхты супраць французскай моды, унеслі свой уклад у абуджэнне нацыянальнай самасвядомасці і згулялі сваю ролю ў працэсе стварэння польскага нацыянальнага касцюму. На яго спаслаўся сейм Герцагства Варшаўскага, увёўшы для шляхты па ўсёй краіне адзіны цэласны строй.

## Прыклады 
* ваяводства Брацлаўскае: кунтуш ясна-шафіравы, вылогі шкарлатныя, жупан белы
* ваяводства Віленскае: кунтуш гранатавы, вылогі і жупан кармазінавыя
* павет Ашмянскі: кунтуш, вылогі і жупан зялёныя

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Mundury wojewódzkie a renesans polskiego stroju narodowego w epoce stanisławowskiej 

Катэгорыя:Ваяводствы Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Адзенне
Катэгорыя:Уніформа
Чытанне маршалкам папскай булы на будаўніцтва манастыроў у Магілёве ў XVIII стагоддзі

**Чытанне маршалкам папскай булы на будаўніцтва манастыроў у Магілёве ў XVIII стагоддзі** — адна з магілёўскіх барочных фрэсак. Створана мастаком Паўлом Пятроўскім каля 1765 года на паўднёвай сцяне Станіславаўскага кармеліцкага касцёла ў Магілёве.

## Гісторыя 
1-й і 24-й экспедыцыямі Дзяржаўнага мастацкага музея БССР былі знойдзены надпісы, размешчаныя на хорах касцёла Святога Станіслава ў Магілёве з датамі — 1752, 1765, якія сведчылі аб перабудове касцёла і размалёўцы яго мастаком Паўлом Пятроўскім. Былі выяўлены 14 кампазіцый са Старога і Новага Запаветаў і гісторыі місіянерскай дзейнасці кармелітаў у Беларусі.

Рэстаўрацыя праведзена брыгадай рэстаўратараў арэнднага прадпрыемства «Мінскрэстаўрацыя» пад кіраўніцтвам А. М. Залатухі і брыгадай рэстаўратараў пад кіраўніцтвам В. А. Лукашэвіча ў 1980—1995. На нагах белыя туфлі без абцасаў, завязаныя на пад’ёме стужкамі, і белыя панчохі, падвязаныя пад каленкамі жоўтымі шаўковымі .

Справа на фрэсцы намалявана фігура шляхціца ў сучасным мастаку «сармацкім» касцюме: блакітным ордаравым кунтушы-чэхмане 1750-ых гадоў з разразнымі рукавамі, якія насілі надзетымі нармальна, а не звісаючымі, і вышытым злева на грудзях ордэнам. 3-пад кунтуша знізу і ў разрэзы рукавоў відаць гранатавага колеру жупан. На шыі з-пад кунтуша выступае стаячы каўнер белай кашулі. Кунтуш падпяразаны залататканым слуцкім або персідскім поясам. 3 левага боку на залацістай тасьме замацавана багата аздобленая шабля-карабеля. На высока падбрытай галаве шляхціца надзеты высокі блакітны капялюш з шэрым футраным аколышам, на нагах — чырвоныя боты. На парадных партрэтах гэтага часу было модным маляваць магнатаў у ваенізаваным касцюме, каб падкрэсліць іх «сармацкае» паходжанне.

На нагах саф’янавыя боты жоўтага колеру з вострым наском і невялікім (на палову пяты) слоеным скураным абцасам. Галава Януша Радзівіла па шляхецкім звычаі высока падбрыта, толькі на макушцы пакінуты традыцыйны чуб. Збрытая і бародка, замест яе — доўгія вусы.

## Літаратура 
* *Бялявіна, В. М.* Беларускі касцюм / В. М. Бялявіна, Л. В. Ракава. — Мінск : Беларусь, 2017. — 463 с. : іл. ISBN 978-985-01-1241-5
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Сабор Святога Станіслава (Магілёў)
Катэгорыя:Творы XVIII стагоддзя
Міхаіл Афанасьевіч Дружына

**Міхаіл Афанасьевіч Дружы́на** (, в. Курылаўка, Днепрапятроўская вобласць, УССР — 2013, Мінск) — беларускі спявак (бас). Заслужаны артыст Беларускай ССР (1982).

У старэчым узросце ў спевака заставаліся партыі Шляхціча («Дзікае паляванне караля Стаха»), Сабакіна («Царская нявеста»), Анжэлоці («Тоска»).

За вернасць беларускаму нацыянальнаму тэатру і шматгадовую творчасць узнагароджаны «Крыштальнай Паўлінкай» (2008).

## Сям’я 
Быў у шлюбе са спявачкай Палінай Дружына, з якой меў сына Аляксандра, які працаваў на тэхнічных пасадах у Тэатры музычнай камедыі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Басы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Днепрапятроўскай вобласці
Паліна Васілеўна Дружына

**Паліна Васілеўна Дружына** (у дзявоцтве **Галачэва**; , в. Палоева, Чавускі раён, Магілёўская вобласць — жнівень 2000) — беларуская спявачка (мецца-сапрана). Заслужаны артыст Беларускай ССР (1964).

## Біяграфія 
Скончыла ў 1955 годзе Беларускую кансерваторыю (клас Я. Віцінга). З 1955 года салістка Беларускай філармоніі, у 1957—1983 гадах — Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі.

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1959 года.

## Творчасць 
Валодае моцным прыгожым голасам вялікага дыяпазону. Найбольш блізкія ёй ролі лірыка-драматычнага плана. Сярод партый у нацыянальных операх: Марына («Яснае світанне» А. Туранкова), у класічных — Марына Мнішак («Барыс Гадуноў» М. Мусаргскага), Канчакоўна («Князь Ігар» А. Барадзіна), Любаша, Любава («» і «» М. Рымскага-Корсакава), Графіня і Паліна, Княгіня («Пікавая дама», «» П. Чайкоўскага), Княгіня («Русалка» А. Даргамыжскага), Амнерыс, Ульрыка, Азучэна («Аіда», «Баль-маскарад», «Трубадур» Дж. Вердзі), Лаура і Сляпая («» ). У канцэртным рэпертуары творы бел. кампазітараў, кампазітараў-класікаў, бел. нар. песні.

## Сям’я 
Была ў шлюбе са спеваком Міхаілам Дружынам, з якім мела сына Аляксандра, які працаваў на тэхнічных пасадах у Тэатры музычнай камедыі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Беларусі
Руслан Уладзіміравіч Акостка

**Руслан Уладзіміравіч Акостка** (нар. 17 мая 1990) — беларускі палітвязень, абвінавачаны і асуджаны пад час пратэстаў у Беларусі ў 2020 годзе.

## Храналогія пераследу 
Руслан Акостка стаў вядомы пасля таго, як 15 лістапада 2020 г. здолеў прайсці амаль праз увесь горад з бел-чырвона-белым сцягам. Такім чынам ён адзначыў акцыю ў памяць пра забітага Рамана Бандарэнку. Быў затрыманы супрацоўнікамі міліцыі і змешчаны ў ізалятар. 30 лістапада 2020 г. была распачата крымінальная справа за супраціў падчас затрымання супрацоўнікам РАУС і нанясенне цялесных пашкоджанняў, якія не панеслі за сабой цяжкіх наступстваў і шкоды здароўю супрацоўніку РАУС. Абвінавачваны віну ў здзяйсненні супраціву супрацоўніку міліцыі з ужываннем гвалту не прызнаў. Суддзя Алеся Серадзенка вынесла прысуд: тры гады пазбаўлення волі ў калоніі агульнага рэжыму і матэрыяльная кампенсацыя ў памеры 2 000 рублёў.

Катэгорыя:Рэпрэсаваныя рэжымам Лукашэнкі
Катэгорыя:Асобы, прызнаныя палітычнымі зняволенымі праваабарончым цэнтрам «Вясна»
Сяргей Міхайлавіч Кастраміцкі

**Сяргей Міхайлавіч Кастраміцкі** (нар. , г. Харкаў, Украіна) — беларускі вучоны ў галіне радыёфізікі. Член-карэспандэнт (2014), доктар тэхнічных навук (1993), прафесар (1994).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскае вышэйшае інжынернае зенітнае ракетнае вучылішча СПА (1977).

У 1972—1998 гадах служыў ва Узброеных Сілах СССР і Рэспублікі Беларусь. З 1998 года намеснік дырэктара дзяржаўнага прадпрыемства «СКБ Камертон». З 2006 года дырэктар навукова-вытворчага рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства «КБ Радар». З 2016 года дырэктар Рэспубліканскага навукова-вытворчага прадпрыемства «Цэнтр радыётэхнікі НАН Беларусі».

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Пашаны (2014).

## Навуковая дзейнасць 
Распрацаваў тэорыю і прынцыпы пабудовы шматпрамянёвых адаптыўных антэнных рашотак, якія выкарыстоўваюцца ў сістэмах перадачы інфармацыі, радыёлакацыі і канцэнтрацыі сверхвысокочастотных (ЗВЧ) электрамагнітных палёў. Вывучыў фізічныя ўласцівасці вядомай з’явы факусоўкі ЗВЧ-энергіі з перавыпраменьваннем на аснове звароту хвалевага фронту, тэарэтычна і эксперыментальна ацаніў перспектывы і спосабы яго практычнага выкарыстання ў задачах накіраванай перадачы ЗВЧ-энергіі, радыёлакацыі і сістэмах перадачы інфармацыі. Вызначыў колькасныя характарыстыкі эфектыўнасці аўтакагерэнтнай прасторавай апрацоўкі сігналаў на вялікіх і звышвялікіх апертурах.

Аўтар больш за 500 навуковых прац, у тым ліку 3 манаграфій, 75 аўтарскіх пасведчанняў.

### Бібліяграфія 
*Радиационные эффекты в полупроводниковых приборах. Минск, 1978 (в соавт.).

*Проникающие излучения в технологии полупроводниковых приборов и интегральных микросхем // Вестн. АН СССР. 1982. № 11.

*Воздействие радиации на интегральные микросхемы. Минск, 1986 (в соавт.).

## Спасылкі 
* Момент истины
* Сяргей Міхайлавіч Кастраміцкі ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Катэгорыя:Радыёфізікі
Алена Якаўлеўна Ракава

**Алена Якаўлеўна Ра́кава** (нар. , Менск) — беларускі музыказнавец.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1952 годзе Беларускую кансерваторыю. У 1951—1963 гадах выкладчык Мінскай музычнай школы. У 1962—1969 гадах кансультант Саюза кампазітараў Беларусі. З 1982 года лектар Беларускай дзяржаўнай філармоніі. З 1994 года за мяжой.

Член Беларускага саюза кампазітараў з 1958 года, член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1967 года.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар артыкулаў пра творчасць беларускіх кампазітараў, канцэртных і тэатральных рэцэнзій, сцэнарыяў тэле- і радыёперадач

## Творы 
* Тема партизанской борьбы в творчестве белорусских композиторов. Мн., 1961;
* Краіна До-рэ-мі… Мн., 1964;
* Яўгеній Глебаў. Мн., 1971;
* Патриотическая тема в песенном творчестве белорусских композиторов // Музыкальная культура Белорусской ССР. М., 1977;
* Государственный народный оркестр БССР им. И. И. Жиновича. Мн., 1978.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Музыказнаўцы Беларусі
Ігнат Зіноўевіч Ізох

**Ігнат Зіноўевіч Ізох** (24 снежня 1906, Клічаў — 9 жніўня 1977) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Магілёўскай вобласці.

## Біяграфія 
Член КПСС з 1930 года. У 1936 годзе скончыў Вышэйшую камуністычную сельскагаспадарчую школу Беларусі. З 1936 года на гаспадарчай і педагагічнай рабоце. У партызанах з ліпеня 1941 года: камандзір, камісар атрада, з лістапада 1942 года камісар, у снежні 1942 — маі 1943 гадоў камандзір 2-й Клічаўскай партызанскай брыгады, у верасні 1943 — маі 1944 гадоў камандзір 277-га партызанскага палка, адначасова ў ліпені 1943 — маі 1944 гадоў камандзір Клічаўскай ваенна-аператыўнай групы, член Клічаўскага РК КП(б)Б. З 1945 года на савецкай і гаспадарчай рабоце.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС