open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Баі пад Горкамі

**Баі пад Горкамі** — шэраг узброеных сутыкненняў паміж беларускімі паўстанцамі і рэгулярнымі войскамі Расійскай імперыі, што адбыліся падчас паўстання 1863 года ў наваколлях вёскі Горкі.

## Перадгісторыя 
У канцы красавіка 1863 года ў наваколлях вёскі Горкі з’явіўся паўстанцкі атрад з Кобрына колькасцю ад 200 да 400 чалавек пад камандаваннем генерала Рамуальда Траўгута. Даведаўшыся пра гэта, рэгулярныя войскі Расіі вырашылі неадкладна дзейнічаць.

## Бой 5 (17) мая 1863 
Раніцай  года ў раёне дамбы ў ваколіцах Горак з’явіўся першы атрад рэгулярных войскаў агульным лікам у адну роту пяхоты (120 чалавек) і 40 казакоў пад камандаваннем паручніка Пракоф’ева. Паўстанцам атрымалася зладзіць засаду на дамбе і атачыць рускія войскі. Падчас цяжкага бою тыя панеслі значныя страты ў 4 забітых і 20 параненых і былі змушаны паспешна адступіць за падмацаваннем.

## Бой 9 (21) мая 1863 
У сярэдзіне дня да месца дыслакацыі паўстанцкага атрада падышлі 2 роты пяхоты рэгулярных войскаў (240 салдат) пры трох гарматах пад камандаваннем палкоўніка Эрнберга. Падчас двухгадзіннага бою ў гушчы лесу рэгулярныя войскі страцілі 2 чалавек забітымі і 12 параненымі і былі змушаны зноў адступіць. Тым не менш, нягледзячы на перамогу, паўстанцам прыйшлося перанесці свой лагер глыбей у гушчар лесу.

## Бой 13 (25) мая 1863 
Нарэшце, досвіткам  года паўстанцкі лагер у гушчары лесу быў атакаваны адразу з двух бакоў аб’яднанымі сіламі палкоўніка Эрнберга і генерал-маёра Артура Эгера, якія налічвалі 4 роты (480 салдат) пяхоты і не меней 4 гармат. Падчас цяжкага трохгадзіннага бою паўстанцы былі падзелены, частка з іх здолела прарвацца да рачной дамбы, аднак там яны былі акружаны і знішчаны або ўзяты ў палон. Другая частка разам з Траўгутам вырвалася з акружэння і была змушана паспешна адступіць. Вядома, што не меней 3 паўстанцаў прарваліся ў саму вёску, дзе былі схоплены самімі ж сялянамі і выдадзены рускім войскам за грашовую ўзнагароду. Вынікам трэцяга боесутыкнення стала поўнае знішчэнне мяцежнага атрада, які страціў больш за 70 чалавек забітымі і яшчэ каля 50 палоннымі, у тым ліку 20 вершнікаў. Рускія страты ў апошнім баі склалі: 3 забітых і 10 параненых. Тым не менш, сам Траўгут і купка паўстанцаў здолелі пазбегнуць плянення.

Катэгорыя:Бітвы паўстання 1863—1864 гадоў
Павел Кадаржабек

**Павел Ка́даржабек** (; нар. , Прага) — чэшскі футбаліст, правы абаронца нямецкага клуба «Гофенгайм» і нацыянальнай зборнай Чэхіі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйным сайце «Гофенхайма» 

Катэгорыя:Футбалісты Чэхіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Чэхіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Гофенгайм
Катэгорыя:Ігракі ФК Спарта Прага
Катэгорыя:Ігракі ФК Вікторыя Жыжкаў
Мікель Сан Хасэ

**Мікель Сан Хасэ Дамінгес** (; нар. , Памплона, Навара, Іспанія) — іспанскі футбаліст (паводле нацыянальнасці з’яўляецца баскам), цэнтральны абаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Іспаніі (2014—2016).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль і статыстыка на LFCHistory.net
* Профіль на Liverbird.ru

Катэгорыя:Футбалісты Іспаніі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Іспаніі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліверпул
Катэгорыя:Ігракі ФК Атлетык Більбаа
Катэгорыя:Ігракі ФК Бірмінгем Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Амарэб’ета
Арыц Адурыс

**Арыц Адурыс Субельдыя** (; нар. , Сан-Себасцьян, Гіпускаа, Іспанія) — іспанскі футбаліст (паводле нацыянальнасці з’яўляецца баскам), нападнік. Ігрок нацыянальнай зборнай Іспаніі (2010—2017).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на BDFutbol
* 

Катэгорыя:Футбалісты Іспаніі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Іспаніі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Атлетык Більбаа
Катэгорыя:Ігракі ФК Валенсія
Катэгорыя:Ігракі ФК Мальёрка
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Вальядалід
Катэгорыя:Ігракі ФК Бургас
Катэгорыя:Ігракі ФК Більбаа Атлетык
Катэгорыя:Ігракі ФК Аўрэра Віторыя
Даніэл Пудыл

**Да́ніэл Пу́дыл** (; нар. , Прага, Чэхаславакія) — чэшскі футбаліст, левы абаронца клуба «Вікторыя Жыжкаў» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Чэхіі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на сайце Футбольнай асацыяцыі Чэхіі 
* 
* Статыстыка на сайце *eu-football.ru* 

Катэгорыя:Футбалісты Чэхіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Чэхіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Вікторыя Жыжкаў
Катэгорыя:Ігракі ФК Млада-Болеслаў
Катэгорыя:Ігракі ФК Шэфілд Уэнсдэй
Катэгорыя:Ігракі ФК Уотфард
Катэгорыя:Ігракі ФК Чэзена
Катэгорыя:Ігракі ФК Гранада
Катэгорыя:Ігракі ФК Генк
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Прага
Катэгорыя:Ігракі ФК Слован Ліберац
Катэгорыя:Ігракі ФК Хмел Блшаны
Мілан Шкода

**Мілан Шко́да** (; нар. , Прага, Чэхаславакія) — чэшскі футбаліст, нападнік клуба «Славія B» з Прагі і былы ігрок зборнай Чэхіі. Гуляў таксама на пазіцыі цэнтральнага абаронцы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйным сайце «Славіі» 
* Профіль на афіцыйным сайце Футбольнай асацыяцыі Чэхіі 

Катэгорыя:Футбалісты Чэхіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Чэхіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Багеміянс 1905
Катэгорыя:Ігракі ФК Млада-Болеслаў
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Прага
Катэгорыя:Ігракі ФК Рызеспор
Малатоўка (прыток Мышанкі)

**Малато́ўка** — рака ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Мышанка (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 21 км, плошча вадазбору 197 км². Выток ракі каля вёскі Сваяшкі. Рэчышча на працягу 12 км каналізаванае. Асноўны прыток — рака Навасадка. На рацэ маецца сажалка.

## Літаратура 
*  — С. 13.
*  — С. 281.

Катэгорыя:Рэкі Баранавіцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Шчары
Томаш Коўбек

**То́маш Ко́ўбек** (; нар. , , Чэхаславакія) — чэшскі футбаліст, брамнік нямецкага клуба «Аўгсбург» і нацыянальнай зборнай Чэхіі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйным сайце «Слована» 
* Профіль на сайце Футбольнай асацыяцыі Чэхіі 

Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Чэхіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Чэхіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Аўгсбург
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэн
Катэгорыя:Ігракі ФК Спарта Прага
Катэгорыя:Ігракі ФК Слован Ліберац
Катэгорыя:Ігракі ФК Градзец-Кралавэ
Лаўровы лес Мадэйры

**Лаўровы лес Мадэйры** () — субтрапічны лес, характэрны для горных раёнаў вострава Мадэйра. Занесены ў Спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Агульная плошча - 15 тысяч га.

Лаўровы лес — тып субтрапічнага лесу, распаўсюджаны ў вільготных рэгіёнах з мяккім кліматам. Звычайна ён сустракаецца ў гарах, дзе высокія вяршыні затрымліваюць больш вільгаці, чым на раўніне. У трацічны перыяд лаўровыя лясы ахоплівалі ўвесь поўдзень Еўропы, аднак падчас наступлення ледавіка зніклі і захаваліся толькі ў Макаранезіі. 

Для Мадэйры характэрна тое, што мясцовы лаўровы лес да XV ст. не ведаў уздзеяння чалавека. Асноўныя віды раслін, якія фарміруюць мясцовую флору — рэліктавыя персея, піконія, апалонія, клетра, драцэна, папараці і інш. Пасля каланізацыі Мадэйры плошча лесу значна скарацілася. У наш час лаўровы лес, падобна субтрапічным лясам на Канарскіх астравах, складае асобны пояс *монтэвердэ*. Гэта месца насяляюць рэдкія віды казурак, малюскаў, птушак, кажаноў.

## Спасылкі 
* Сайт ЮНЕСКА
* Сайт аховы птушак Мадэйры
* Вечназялёныя лясы Мадэйры

Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Партугаліі
Катэгорыя:Сусветная спадчына паводле алфавіта
Катэгорыя:Мадэйра
Іржы Скалак

**Іржы Ска́лак** (; нар. , Пардубіцы, Чэхаславакія) — чэшскі футбаліст, паўабаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Чэхіі (2015—2018).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйным сайце Футбольнай асацыяцыі Чэхіі 

Катэгорыя:Футбалісты Чэхіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Чэхіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Спарта Прага
Катэгорыя:Ігракі ФК Ружамберак
Катэгорыя:Ігракі ФК Словацка
Катэгорыя:Ігракі ФК Зброяўка Брно
Катэгорыя:Ігракі ФК Млада-Болеслаў
Катэгорыя:Ігракі ФК Брайтан энд Хоўв Альбіён
Катэгорыя:Ігракі ФК Мілуал
Пэлхаўка

**Пэлхаўка** — рака ва ўсходняй Польшчы даўжынёй каля 32 км, левы прыток Нурца. Пэлхаўка упадае ў Нурэц у 3,6 км ад вусця таго. Працякае па Драгічынскаму ўзвышшу, што ў Падляскім ваяводстве.

Рака бярэ пачатак у ваколіцах вёскі Невярова-Сохі, на вышыні каля 180 м над узроўнем мора і ўпадае ў Нурэц на вышыні 106,3 м над узроўнем мора ніжэй вёскі Вайтковічы Старыя, на поўдзень ад Цеханаўца.

На працягу большай часткі сваёй даўжыні цячэ па натуральнаму звілістаму рэчышчу. Берагі Пэлхаўкі засаджаны рознымі дрэвамі, што зацяняюць да 90 % паверхні вады. Дно месцамі моцна зарослае сасудзістай расліннасцю. Субстрат разнастайны, а камяні і валуны складаюць на асобных участках да 40 % паверхні дна.

Правы прыток Пэлхаўкі: Месцёўка.

Вёскі на Пэлхаўцы: Пэлх, Тварогі Ляцке, Тварогі Руске, Лешчка Мала, Лешчка Дужа, Перлеева, Вайтковічы Старыя.

Катэгорыя:Рэкі Падляскага ваяводства
Катэгорыя:Басейн Буга
Томаш Вацлік

**То́маш Ва́цлік** (; нар. , Острава) — чэшскі футбаліст, брамнік іспанскага клуба «Альбасетэ» і нацыянальнай зборнай Чэхіі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Чэхіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Чэхіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Віткавіцы
Катэгорыя:Ігракі ФК Вікторыя Жыжкаў
Катэгорыя:Ігракі ФК Спарта Прага
Катэгорыя:Ігракі ФК Базель
Катэгорыя:Ігракі ФК Севілья
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпіякос Пірэй
Катэгорыя:Ігракі ФК Хадэрсфілд Таўн
Катэгорыя:Ігракі ФК Нью-Інглэнд Рэвалюшн
Катэгорыя:Ігракі ФК Альбасетэ
Марак Сухі

**Марак Сухі** (; нар. , Прага) — чэшскі футбаліст, абаронца клуба «Млада-Болеслаў». Ігрок нацыянальнай зборнай Чэхіі (2010—2019).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на сайце Футбольнай асацыяцыі Чэхіі 

Катэгорыя:Футбалісты Чэхіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Чэхіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Прага
Катэгорыя:Ігракі ФК Спартак Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Базель
Катэгорыя:Ігракі ФК Аўгсбург
Катэгорыя:Ігракі ФК Млада-Болеслаў
Ёсеф Шурал

**Ёсеф Шу́рал** (; нар. , Густапечэ, Чэхаславакія) — чэшскі футбаліст, нападнік. Ігрок нацыянальнай зборнай Чэхіі (2013—2018).

29 красавіка 2019 года трапіў у ДТЗ на аўтобусе «Аланьяспора» пры вяртанні з гульні з «Кайсерыспорам», пазней ад траўм памёр у бальніцы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на сайце Футбольнай асацыяцыі Чэхіі 
* Профіль на сайце *eu-football.ru* 

Катэгорыя:Футбалісты Чэхіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Чэхіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Зброяўка Брно
Катэгорыя:Ігракі ФК Слован Ліберац
Катэгорыя:Ігракі ФК Спарта Прага
Катэгорыя:Ігракі ФК Аланьяспор
Катэгорыя:Загінулі ў аўтамабільных катастрофах
Герб Брэста

**Герб Брэста** — адзін з афіцыйных сімвалаў горада Брэста. Герб Брэста адносіцца да гісторыка-геральдычных помнікаў Беларусі.
Зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 1 чэрвеня 1994 г. № 1.

Апісанне герба:
«У блакітным полі барочнага шчыта сярэбраны лук са стралою, накіраванаю наканечнікам уверх».

## Гісторыя 
У 1390 годзе Берасце атрымала прывілей на магдэбургскае права, аднак дакладна невядома, які герб выкарыстоўваўся на гарадскіх пячацях да сярэдзіны 16 ст..

Згодна з прывілеем вялікага князя Жыгімонта ІІІ 1554 года, Берасце атрымала права карыстацца гербавай пячаццю з выявай чатырохвугольнай вежы на чырвоным полі на сутоках двух рэк (Буга і Мухаўца). Гэты герб зафіксаваны на пячатцы войтаўска-лаўніцкай калегіі гарадскога магістрата.

Акрамя гэтага Берасце мела іншую пячатку, пра якую ўпамінае ў сваім зборніку гербаў 1584 года Барташ Папроцкі:

У 1742—1775 гг. гербам Берасця з'яўляўся фігурны картуш, на якім адлюстраваны лук з нацягнутай цецівой з накіраванай уверх стралой. Над картушам — карона.

Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе, Берасце стала павятовым горадам Гарадзенскай губерні, і стары герб быў скасаваны. Новы герб Берасця быў зацверджаны расійскімі ўладамі 6 красавіка 1845 года разам з іншымі гарадамі Гарадзенскай губерні. Гэты варыянт герба быў утвораны на аснове герба 1554 года. Новы герб меў наступнае апісанне:

У канцы ХІХ ст. быў створаны праект новага герба Брэст-Літоўска: «*У лазуровым шчыце перакулены вілападобны сярэбраны крыж. У вольнай частцы герб Гродзенскай губерні*». Аднак ён не быў зацверджаны афіцыйна.

Сучасны герб горада быў зацверджаны Рашэннем Брэсцкага гарадскога Савета народных дэпутатаў 26 студзеня 1991 года: «*На блакітным полі барочнага шчыта сярэбраны лук з нацягнутай цецівой і страла, накіраваная ўверх*». Зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 1 чэрвеня 1994 г. № 1.

POL Brześć nad Bugiem COA.svg|Герб з пячаці войта (паводле прывілея 1554 года)
Bieraście. Берасьце (1840-49).jpg|Герб узору 1792 года
Brest-Litovsk COA (Grodno Governorate) (1845).png|Герб Брэста ўзору 1845 года
Coat of Arms of Brest, Belarus.svg|Сучасны герб Берасця з 1991 года

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Герб Брэста  // сайт Брэсцкага гарадскога выканкама.
* Герб Берасця // сайт «Геральдикум».

Катэгорыя:Брэст
Брэст
Катэгорыя:1991 год у Брэсце
Даніэл Коларж

**Да́ніэл Ко́ларж** (; нар. , , Чэхаславакія) — чэшскі футбаліст, паўабаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Чэхіі (2009—2016).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйным сайце «Вікторыі» 
* 
* Профіль на сайце Футбольнай асацыяцыі Чэхіі 
* Статистика на сайте *eu-football.ru* 

Катэгорыя:Футбалісты Чэхіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Чэхіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Вікторыя Пльзень
Катэгорыя:Ігракі ФК Газіянтэпспор
Катэгорыя:Ігракі ФК Спарта Прага
Катэгорыя:Ігракі ФК Хмел Блшаны
Катэгорыя:Ігракі ФК Словацка
Цехановец

**Цехано́вец** () — горад у Падляскім ваяводстве Польшчы. Уваходзіць у склад Высокамазавецкага павета, цэнтр вяскова-гарадской гміны Цехановец.

## Гісторыя 
У 1940—1944 — цэнтр раёна Беластоцкай вобласці БССР.

## Вядомыя асобы 
* Ірэна Марыняк (нар. 1931) — польскі мовазнавец.
* Ян Кшыштаф Клюк (1739—1796) — польскі натураліст, энтамолаг, аграном, каталіцкі святар
* Аляксандр Леанідавіч Чыжэўскі (1897—1964) — біяфізік, адзін з заснавальнікаў геліябіялогіі.

## Спасылкі 
* Ciechanowiec Online
Павел Врба

**Павел Врба** (; нар. , ) — чэхаславацкі футбаліст, пазней — чэшскі футбольны трэнер. У цяперашні час з’яўляецца галоўным трэнерам остраўскага «Баніка». У 2014—2016 гадах — галоўны трэнер нацыянальнай зборнай Чэхіі.

Катэгорыя:Футбалісты Чэхаславакіі
Катэгорыя:Ігракі ФК Пршэраў
Катэгорыя:Ігракі ФК Гавіржаў
Катэгорыя:Ігракі ФК Банік Острава
Катэгорыя:Ігракі ФК Нырска
Катэгорыя:Ігракі ФК Сушыцы
Катэгорыя:Ігракі ФК Гвезда Хеб
Катэгорыя:Ігракі ФК Просцеёў
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Чэхіі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Банік Острава
Катэгорыя:Трэнеры ФК Спарта Прага
Катэгорыя:Трэнеры ФК Лудагорац Разград
Катэгорыя:Трэнеры ФК Вікторыя Пльзень
Катэгорыя:Трэнеры ФК Анжы
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Чэхіі па футболе
Катэгорыя:Трэнеры ФК Жыліна
Катэгорыя:Трэнеры ФК Пухаў
Катэгорыя:Трэнеры ФК Пршэраў
Васіль Іванавіч Зражэўскі

**Васіль Іванавіч Зражэ́ўскі** ( — ) — беларускі архітэктар. Прадстаўнік класіцызму. Скончыў у 1797 годзе Пецярбургскую акадэмію мастацтваў. У 1805—1812 гадах Магілёўскі губернскі архітэктар.

## Творчасць 
 Магілёўскай духоўнай семінарыі. Чарцёж]]

Аўтар праектаў у Магілёве:

* праект астрога (1808)
* праект дома для рэктара і прэфекта (тып гарадскога жылога дома; 1808)
* праекты мураваных цэркваў

У іншых населеных пунктах:

* у Мсціславе — праект Троіцкага сабора (каля 1810).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Магілёва
Катэгорыя:Магілёўскія губернскія архітэктары
Катэгорыя:Архітэктары класіцызму
Катэгорыя:Архітэктары XVIII стагоддзя
Рафаэл Герэйру

**Рафаэл Адэліну Жазэ Герэйру** (; нар. , , Іль-дэ-Франс, Францыя) — партугальскі футбаліст, абаронца нямецкага клуба «Баварыя» з Мюнхена і нацыянальнай зборнай Партугаліі.

Рафаэл нарадзіўся ў сям’і францужанкі і выхадца з Партугаліі.

## Дасягненні 
**«Барусія» Дортмунд**
* Уладальнік Кубка Германіі (2): 2017, 2021
* Уладальнік Суперкубка Германіі: 2019

**Партугалія**
* Чэмпіён Еўропы: 2016
* Пераможца Лігі нацый УЕФА: 2018/19

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на сайце *foot-national.com* 

Катэгорыя:Футбалісты Партугаліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Партугаліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Кан
Катэгорыя:Ігракі ФК Лар’ян
Катэгорыя:Ігракі ФК Барусія Дортмунд
Катэгорыя:Ігракі ФК Баварыя Мюнхен
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па футболе
Жазэ Фонты

**Жазэ́ Міге́л да Ро́ча Фо́нты** (; нар. , Пенафіел, Партугалія) — партугальскі футбаліст, абаронца клуба «Брага» і нацыянальнай зборнай Партугаліі.

## Дасягненні 
* Чэмпіён Еўропы: 2016
* Пераможца Лігі нацый: 2018/19
* Чэмпіён Францыі: 2021
* Уладальнік Суперкубка Францыі: 2021

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Партугаліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Партугаліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Спортынг B Лісабон
Катэгорыя:Ігракі ФК Фелгейраш
Катэгорыя:Ігракі ФК Віторыя Сетубал
Катэгорыя:Ігракі ФК Бенфіка Лісабон
Катэгорыя:Ігракі ФК Пасуш ды Ферэйра
Катэгорыя:Ігракі ФК Эштрэла Амадора
Катэгорыя:Ігракі ФК Крыстал Пэлас
Катэгорыя:Ігракі ФК Саўтгемптан
Катэгорыя:Ігракі ФК Вест Хэм Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Далянь Прафешнл
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліль
Катэгорыя:Ігракі ФК Брага
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па футболе
Іван Зэйдэль

**Іван Зэ́йдэль** (**Іаган Георг**; ? — пасля 1787) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
У 1764—1767 гадах кіраваў будаўніцтвам Рундальскага палаца, узведзенага ў 1736—1740 гадах у стылі барока архітэктарам В. Растрэлі каля г. Баўска (Латвія). У 1777—1786 гадах магілёўскі губернскі архітэктар. У 1778—1784 гадах пад яго кіраўніцтвам ажыццёўлена забудова галоўнай плошчы горада — Губернатарскай. У 1774—1775 гадах стварыў праект будынка павятовых устаноў для гарадоў Магілёўскай губерні: Оршы, Рагачова і Мсціслава (узведзены ў 1780). Распрацаваў тыпавыя праекты правіянцкага склада, правіянцкай і саляной крам для гарадоў Магілёўскай і Полацкай губерняў.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Магілёва
Катэгорыя:Магілёўскія губернскія архітэктары
Катэгорыя:Архітэктары XVIII стагоддзя
Эдуарду Карвалью

**Эдуа́рду душ Рэйш Карва́лью** (; нар. , Мірандэла, Партугалія), ці проста **Эдуа́рду** — партугальскі футбаліст, брамнік клуба «Брага» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Партугаліі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Партугаліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Партугаліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Брага
Катэгорыя:Ігракі ФК Вітэс
Катэгорыя:Ігракі ФК Чэлсі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Заграб
Катэгорыя:Ігракі ФК Істанбул Башакшэхір
Катэгорыя:Ігракі ФК Бенфіка Лісабон
Катэгорыя:Ігракі ФК Джэноа
Катэгорыя:Ігракі ФК Віторыя Сетубал
Катэгорыя:Ігракі ФК Бейра-Мар
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па футболе
Не йди

**«Не йди»** — песня ўкраінскага гурта Океан Ельзи, якая з’явілася 20 красавіка 2016 года ў выглядзе відэакліпа на канале YouTube. Уваходзіць у альбом Без меж.

## Кампазіцыя 
Святаслаў Вакарчук, лідар ОЕ, аўтар песні «Не йди» пра кліп:

Ігар Стэкаленка, рэжысёр:

Асноўныя здымкі праходзілі ў Грузіі, а вось кадры з удзелам музыкаў ОЕ здымалі ва Украіне, пад Кіевам.

## Музыканты 
### Океан Ельзи 
* Святаслаў Вакарчук — музыка і словы, вакал
* Уладзімір Апсеніца — гітара
* Дзяніс Дудко — бас-гітара
* Мілаш Еліч — клавішы, аражэраванне струнных
* Дзяніс Глінін — барабаны

### Запрошаныя музыкі 
* Віталь Целезін — сінтэзатар, праграмаванне
* Нацыянальны камерны ансамбль «Київські солісти»,
* мастэрынг — Gateway Mastering Studios, інжынер мастэрынгу Bob Ludwig (ЗША)

Катэгорыя:Океан Ельзи
Катэгорыя:Песні 2016 года
Катэгорыя:Песні на ўкраінскай мове
Седрык Суарыш

**Седрык Рыкарду Алвіш Суарыш** (нар. , Зінген, Германія) — партугальскі футбаліст нямецкага паходжання, правы абаронца англійскага клуба «Арсенал» з Лондана і былы ігрок нацыянальнай зборнай Партугаліі.

## Дасягненні 
* Чэмпіён Еўропы: 2016
* Уладальнік Кубка Партугаліі: 2012, 2015
* Уладальнік Суперкубка Англіі: 2020

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Партугаліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Партугаліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Спортынг Лісабон
Катэгорыя:Ігракі ФК Акадэміка Каімбра
Катэгорыя:Ігракі ФК Спортынг B Лісабон
Катэгорыя:Ігракі ФК Саўтгемптан
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэрнацыянале Мілан
Катэгорыя:Ігракі ФК Арсенал Лондан
Катэгорыя:Ігракі ФК Фулхэм
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па футболе
Давід Павелка

**Давід Павелка** (; нар. , Прага, Чэхаславакія) — чэшскі футбаліст, паўабаронца пражскай «Спарты» і нацыянальнай зборнай Чэхіі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на сайце Футбольнай асацыяцыі Чэхі 

Катэгорыя:Футбалісты Чэхіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Чэхіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Спарта Прага
Катэгорыя:Ігракі ФК Касымпаша
Катэгорыя:Ігракі ФК Слован Ліберац
Катэгорыя:Ігракі ФК Словацка
Рэгуляцыя дыхання

**Регуляцыя дыхання** - узгодненае  нейрагумаральнае кіраванне дыхальнымі мышцамі, якія паслядоўна здзяйсняюць дыхальныя цыклы - удых і выдых. 
Вядучая роля ў рэгуляцыі дыхання належыць *дыхальнаму цэнтру (ДЦ)*. Па сучасных прадстаўленнях **дыхальны цэнтр** - гэта складаная шматузроўневая сукупнасць нейронаў, якія забяспечваюць аўтаматычную і адвольную рэгуляцыю дыхання і яго прыстасаванне да ўмоў існавання. ДЦ падзяляюць на чатыры ўзроўні арганізацыі - аддзелы мозга. Яго функцыі даследаваў у 1885 годзе М.А. Міслаўскі, а у 1923 годзе Лумсдан даказаў, што у вобласці ДЦ прадаўгаватага мозгу размешчаны інспіратарны (адказвае за ўдых) і экспіратарны (адказвае за выдых) аддзелы, а ў вобласці варола моста - цэнтр рэгуляцыі іх актыўнасці.

## Узроўні рэгуляцыі дыхання 
## Сайты па тэме 
http://kineziolog.bodhy.ru/content/regulyaciya-dyhaniya

*
Катэгорыя:Клінічныя раздзелы медыцыны
Давід Лафата

**Да́від Ла́фата** (; нар. , Чэске-Будзеёвіцы, Чэхаславакія) — чэшскі футбаліст, нападнік. Ігрок нацыянальнай зборнай Чэхіі (2006—2016).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Статыстыка на сайце Футбольнай асацыяцыі Чэхіі 

Катэгорыя:Футбалісты Чэхіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Чэхіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Спарта Прага
Катэгорыя:Ігракі ФК Ябланец
Катэгорыя:Ігракі ФК Аўстрыя Вена
Катэгорыя:Ігракі ФК Ксанці
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Чэске-Будзеёвіцы
Катэгорыя:Ігракі ФК Высачына Іглава
Адрыен Сілва

**Адрыен Себасцьян Перучэт Сілва** (; нар. , , Францыя) — партугальскі футбаліст, паўабаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Партугаліі (2014—2018).

Адрыен нарадзіўся ў Францыі ў сям’і партугальца і францужанкі.

## Кар’ера 
31 жніўня 2017 года «Спортынг» дамовіўся з «Лестэр Сіці» аб продажы іграка за 22 млн еўра, але праз спазненне ў 14 секунд трансфер не быў здзейснены да закрыцця трансфернага акна, а Сілва згубіў права выступаць за любы клуб да студзеня 2018 года.

31 студзеня 2019 года быў арандаваны «Манака», у той час як у адваротным кірунку перайшоў Юры Тылеманс. Па заканчэнні сезона 2018/19 вярнуўся з арэнды ў «Лестэр Сіці», аднак у жніўні 2019 года зноў далучыўся да манегаскаў, гуляў за «Манака» да чэрвеня 2020 года.

У кастрычніку 2020 года разарваў кантракт з «Лестэр Сіці» і падпісаў двухгадовае пагадненне з «Сампдорыяй». Пакінуў клуб у студзені 2022 года і хутка стаў іграком «Аль-Вахды» з ААЭ, дзе выступаў да канца сезона 2022/23.

## Дасягненні 
* Чэмпіён Еўропы: 2016
* Чэмпіён Ізраіля: 2011
* Уладальнік Кубка Партугаліі (3): 2008, 2012, 2015

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Партугаліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Партугаліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Спортынг Лісабон
Катэгорыя:Ігракі ФК Акадэміка Каімбра
Катэгорыя:Ігракі ФК Макабі Хайфа
Катэгорыя:Ігракі ФК Лестэр Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Манака
Катэгорыя:Ігракі ФК Сампдорыя
Катэгорыя:Ігракі ФК Аль-Вахда Абу-Дабі
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па футболе
Адам Ідзкоўскі

**Адам Ідзкоўскі (Ідзькоўскі)** (); , в. , Вышкоўскі павет,  — , пгт. Літын, цяпер , Вінніцкая вобласць, Украіна) — польскі архітэктар, тэарэтык архітэктуры, прадстаўнік позняга класіцызму.

## Біяграфія 
Скончыў будаўнічае аддзяленне Варшаўскага ўніверсітэта ў 1824 г. Яшчэ падчас вучобы таленавіты студэнт звярнуў на сябе ўвагу міністра фінансаў, князя Ф. К. Друцкага-Любецкі, дзякуючы якому атрымаў дзяржаўную стыпендыю для далейшага навучання ў Італіі ў , членам якой ён стаў у далейшым.

Пасля вяртання на радзіму быў прызначаны асэсарам па будаўніцтву пры Камісіі веравызнанняў і грамадскай асветы. Вучань і паслядоўнік .

У 1840-я гады працаваў на пасадзе архітэктара і будаўніка імператарскага замка і палацаў у Варшаве і Скернявіцах.

## Абраныя работы 
Аўтар праектаў шмат якіх з палацаў у Літве, Беларусі, Мазовіі і іншых месцах Царства Польскага і Расійскай імперыі.

* У 1837 архітэктар Адам Ідзкоўскі распрацаваў праект перабудовы Саксонскага палаца. Замест разбуранай сярэдняй часткі архітэктар пабудаваў у 1839—1842 каланаду на адзінаццаці аркадах. Фасады палаца былі перабудаваны ў стылі класіцызму.
* перабудаваў Сабор святога Яна Хрысціцеля ў Варшаве ў стылі  (1836—1840)
* У 1840-я гады па праектам Адама Ідзкоўскага да цэнтральнай часткі гомельскага палаца, узведзенага пры П. А. Румянцаве-Задунайскім і набытага І. Паскевічам, былі прыбудаваны флігель і вежа, адначасова быў створаны пышны парк. Цяпер архітэктурна-паркавы ансамбль — візітная картка Гомеля.
* спраектаваў варшаўскую бальніцу св. Лазара,
* праект імператарскага палаца на Павонзках,
* перабудаваў  ў Варшаве ў царкву Уладзімірскай іконы Божай Маці ў 1841.
* аўтар  (скульптар Торвальдсен)
* у 1828 годзе распрацаваў праект пабудовы тунэля пад ракой Вісла для злучэння Варшавы з Прагай, гістарычным раёнам польскай сталіцы — прадмесцем, якое знаходзіцца на правым беразе ракі (праект не быў рэалізаваны з-за адсутнасці сродкаў).
* у 1843 распрацаваў праект маўзалея для імператара Напалеона.

Файл:Obel2.jpg|Саксонскі палац каля 1890 года
Файл:Katedra p.w. św. Jana.jpg|Сабор святога Яна Хрысціцеля, Варшава
Файл:POL Warsaw Sw wawrzyniec.jpg|Касцёл св. Лаўрэнція ў Варшаве (былая царква Уладзімірскай іконы Божай Маці
Файл:The Royal Castle in Warsaw, project from 1843 (61776790).jpg| Праект перабудовы каралеўскага палаца ў Варшаве
Файл:Homiel. Гомель (1877).jpg|Палац Румянцавых — Паскевічаў

## Літаратура 
* Encyklopedia Warszawy. wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994, s. 270. ISBN 83-01-08836-2.

## Спасылкі 
* Adam Idźkowski  
* Палац Румянцавых і Паскевічаў
* Warszawa według Adama Idźkowskiego 

Катэгорыя:Архітэктары Польшчы
Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары класіцызму
Кай

**Кай** () — архіпелаг на захадзе Ціхага акіяна. Уваходзіць у склад інданезійскай правінцыі Малуку. Плошча — 1438 км². 

## Геаграфія 
Архіпелаг Кай месціцца на мяжы Арафурскага мора і мора Банда. Усяго налічвае 77 астравоў, аднак населены толькі 13. Найбуйнейшы востраў Кай-Бесар займае плошчу каля 550 км². 

Архіпелаг мае складаную геалагічную пабудову. Аснова буйных астравоў складаецца з метамарфічных горных парод. Назіраюцца шырокія пласты мергелю і гліны. Для ўзбярэжжаў і малых астравоў характэрны вапняковыя глебы каралавага паходжання. Астравы знакаміты сваімі белымі пляжамі. Архіпелаг знаходзіцца ў зоне частых землятрусаў.

Клімат трапічны вільготны. Сярэдняя тэмпература на працягу года вагаецца ад +23°C да +31°C. Найбольш вільготны месяц — студзень, калі колькасць ападкаў дасягае 373 мм.

## Спасылкі 
* Indonesia: The Kai Islands (Kei Islands)
* The Kei Islands: Perfect Paradise?
* BAB I PENDAHULUAN 

Кай
Кай
Кай
Эдэрзіту

**Эдэрзіту Антоніу Машэду Лопіш** (; нар. , ) — партугальскі футбаліст гвінейскага паходжання, нападнік саудаўскага клуба «Аль-Раед». Ігрок нацыянальнай зборнай Партугаліі (2012—2018).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Партугаліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Партугаліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Аль-Раед
Катэгорыя:Ігракі ФК Лакаматыў Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліль
Катэгорыя:Ігракі ФК Суонсі Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Брага
Катэгорыя:Ігракі ФК Акадэміка Каімбра
Катэгорыя:Ігракі ФК Турызенсі
Катэгорыя:Ігракі ФК Алівейра Ошпітал
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па футболе
Рафа Сілва

**Рафаэ́л Алеша́ндры Ферна́ндыш Ферэйра Сілва** (; нар. , Форты-да-Каза) — партугальскі футбаліст, паўабаронца клуба «Бенфіка» і нацыянальнай зборнай Партугаліі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Партугаліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Партугаліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Бенфіка Лісабон
Катэгорыя:Ігракі ФК Брага
Катэгорыя:Ігракі ФК Брага B
Катэгорыя:Ігракі ФК Фейрэнсі
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па футболе
Элізеу

**Элізеу Перэйра душ Сантуш**, больш вядомы як **Элізеу** (; нар. , Ангра-ду-Эраіжму, Партугалія) — партугальскі футбаліст, левы вінгер. Ігрок нацыянальнай зборнай Партугаліі (2009—2017).

Бацька быў кіроўцам хуткай дапамогі, а ў маці быў свой рэстаран. Бацькі развяліся, калі Элізеу быў падлеткам.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Партугаліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Партугаліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Бенфіка Лісабон
Катэгорыя:Ігракі ФК Малага
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Сарагоса
Катэгорыя:Ігракі ФК Лацыа
Катэгорыя:Ігракі ФК Белененсіш
Катэгорыя:Ігракі ФК Варзім
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па футболе
Віейрынья

**Адэліна Андрэ Віейра Фрэйташ** (; нар. , , Партугалія), больш вядомы як **Віейрынья**, — партугальскі футбаліст, паўабаронца грэчаскага клуба ПАОК і нацыянальнай зборнай Партугаліі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Партугаліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Партугаліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК ПАОК
Катэгорыя:Ігракі ФК Вольфсбург
Катэгорыя:Ігракі ФК Лейшойнш
Катэгорыя:Ігракі ФК Порту
Катэгорыя:Ігракі ФК Марку
Катэгорыя:Ігракі ФК Порту B
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па футболе
Рэнату Саншыш

**Рэнату Жуніяр Луш Саншыш** (; нар. , , Партугалія) — партугальскі футбаліст, паўабаронца італьянскага клуба «Рома» (у арэндзе з «Пары Сен-Жэрмен») і нацыянальнай зборнай Партугаліі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Партугаліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Партугаліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Бенфіка B Лісабон
Катэгорыя:Ігракі ФК Бенфіка Лісабон
Катэгорыя:Ігракі ФК Баварыя Мюнхен
Катэгорыя:Ігракі ФК Суонсі Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліль
Катэгорыя:Ігракі ФК Пары Сен-Жэрмен
Катэгорыя:Ігракі ФК Рома
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па футболе
Герб Драгічына

**Герб Драгічына** — адзін з афіцыйных сімвалаў горада Драгічына, раённага цэнтра ў Брэсцкай вобласці Беларусі. Распрацаваны галоўным архітэктарам раёна В. Г. Міхнюком.

Герб зацверджаны 19 мая 1998 года рашэннем Драгічынскага гарадскога савета № 310.

9 чэрвеня 1998 года герб занесены ў Гербавы матрыкул Рэспублікі Беларусь пад нумарам 15.

## Апісанне герба 
У блакітным полі варажскага шчыта, у верхняй частцы размешчаны два сярэбраныя галубы, павернутыя галовамі адзін да аднаго. Пад імі сярэбраны нацягнуты лук са стралой наканечнікам уверх. З абодвух бакоў лука размешчаныя дзве пары сярэбраных жалудоў.

## Сімволіка герба 
* Галубы ўвасабляюць Грамніцы (Стрэчанне), у горадзе некалі існавала царква ў гонар Стрэчання Гасподняга.
* Нацягнуты лук (як элемент гербаў Брэста і Пінска) паказвае на прыналежнасць да Брэсцкай вобласці і гістарычнай Піншчыны.
* Жалуды сімвалізуюць некалі размешчаныя на месцы Драгічына векавыя дубровы.

## Гісторыя 
Вядомы незацверджаны праект герба Драгічына, калі горад уваходзіў у Кобрынскі павет Гродзенскай губерні. Праект герба быў састаўлены ў другой палове XIX стагоддзя (1868) і меў наступны выгляд: у сярэбраным полі лазурковы хвалісты пояс, які суправаджаецца зверху і знізу барвовымі шарамі. У вольнай частцы герб Гродзенскай губерні.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Сімволіка г. Драгічына  // сайт Драгічынскага раённага выканаўчага камітэта.
* Герб Драгічына // сайт «Геральдика.by».
* Герб Драгічына // сайт «Геральдикум».
* Герб горада Драгічына.
 

Драгічын
Антоні Лопіш

**Антоні Лопіш** (; нар. , Жывор, Францыя) — партугальскі футбаліст, брамнік французскага клуба «Алімпік Ліён» і нацыянальнай зборнай Партугаліі. Пачаў гуляць у футбол у акадэміі «Ліёна».

16 снежня 2012 года дэбютаваў за асноўную каманду ў матчы Лігі Еўропы супраць «Хапаэля». Свой першы матч у чэмпіянаце Францыі згуляў супраць «Сент-Эцьена».

## Дасягненні 
* Чэмпіён Еўропы: 2016

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профиль на сайце *eurosport.ru* 

Катэгорыя:Футбалісты Партугаліі
Катэгорыя:Футбалісты Францыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Партугаліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпік Ліён
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па футболе
Данілу Перэйра

**Данілу Луіш Эліу Перэйра** (; нар. , , Гвінея-Бісау) — партугальскі футбаліст, паўабаронца французскага клуба «Пары Сен-Жэрмен» і нацыянальнай зборнай Партугаліі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Партугаліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Партугаліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Парма
Катэгорыя:Ігракі ФК Арыс Салонікі
Катэгорыя:Ігракі ФК Рода
Катэгорыя:Ігракі ФК Марытыму
Катэгорыя:Ігракі ФК Порту
Катэгорыя:Ігракі ФК Пары Сен-Жэрмен
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па футболе
Вільям Карвалью

**Вільям Сілва ды Карва́лью** (; нар. , , Ангола) — партугальскі футбаліст, апорны паўабаронца іспанскага клуба «Рэал Бетыс» і нацыянальнай зборнай Партугаліі.

## Дасягненні 
**«Спортынг»**:
* Уладальнік Кубка Партугаліі: 2015
* Уладальнік Кубка партугальскай лігі: 2018

**«Рэал Бетыс»**:
* Уладальнік Кубка Іспаніі: 2022

**Зборная Партугаліі**:
* Чэмпіён Еўропы: 2016
* Пераможца Лігі нацый УЕФА: 2018/19

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Партугаліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Партугаліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Спортынг Лісабон
Катэгорыя:Ігракі ФК Фатыма
Катэгорыя:Ігракі ФК Серкль Бругэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Бетыс
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па футболе
Андрэ Гоміш

**Андрэ Філіпі Таварыш Гоміш** (; нар. , Грыжо, Партугалія) — партугальскі футбаліст, паўабаронца англійскага клуба «Эвертан» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Партугаліі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Партугаліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Партугаліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Бенфіка Лісабон
Катэгорыя:Ігракі ФК Валенсія
Катэгорыя:Ігракі ФК Барселона
Катэгорыя:Ігракі ФК Эвертан
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліль
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па футболе
Фернанду Сантуш

**Ферна́нду Мануэ́л Ферна́ндыш ды Ко́шта Са́нтуш** (; нар. , , Партугалія) — партугальскі футбаліст (абаронца) і трэнер. У цяперашні час працуе галоўным трэнерам турэцкага клуба «Бешыкташ».

## Дасягненні 
* Чэмпіён Еўропы: 2016
* Чэмпіён Партугаліі: 1999
* Уладальнік Кубка Партугаліі: 2000, 2001
* Уладальнік Кубка Грэцыі: 2002

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Партугаліі
Катэгорыя:Ігракі ФК Бенфіка Лісабон
Катэгорыя:Ігракі ФК Эштарыл-Прая
Катэгорыя:Ігракі ФК Марытыму
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Партугаліі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Эштарыл-Прая
Катэгорыя:Трэнеры ФК Эштрэла Амадора
Катэгорыя:Трэнеры ФК Порту
Катэгорыя:Трэнеры ФК АЕК Афіны
Катэгорыя:Трэнеры ФК Панатынаікос
Катэгорыя:Трэнеры ФК Спортынг Лісабон
Катэгорыя:Трэнеры ФК Бенфіка Лісабон
Катэгорыя:Трэнеры ФК ПАОК
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Грэцыі па футболе
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Партугаліі па футболе
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Польшчы па футболе
Катэгорыя:Трэнеры ФК Бешыкташ
Жуан Марыу

**Жуан Марыу Навал да Коста Эдуарду** (; нар. , Порту, Партугалія) — партугальскі футбаліст, паўабаронца лісабонскай «Бенфікі» і нацыянальнай зборнай Партугаліі.

## Дасягненні 
* Чэмпіён Еўропы: 2016
* Чэмпіён Партугаліі (2): 2021, 2023
* Уладальнік Кубка Партугаліі: 2015
* Уладальнік Кубка партугальскай лігі: 2021
* Уладальнік Суперкубка Партугаліі: 2015

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Партугаліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Партугаліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Спортынг B Лісабон
Катэгорыя:Ігракі ФК Спортынг Лісабон
Катэгорыя:Ігракі ФК Віторыя Сетубал
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэрнацыянале Мілан
Катэгорыя:Ігракі ФК Вест Хэм Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Лакаматыў Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Бенфіка Лісабон
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па футболе
Заслаўскі раён

**Засла́ўскі раё́н** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Беларускай ССР, якая існавала у 1924—1959 гадах. Цэнтр — мястэчка (пазней — гарадскі пасёлак) Заслаўе.

## Гісторыя 
Заслаўскі раён быў утвораны з Заслаўскай воласці Менскага павета 17 ліпеня 1924 года ў складзе Менскай акругі БССР. 20 жніўня 1924 года падзелены на 12 сельсаветаў: Анусінскі, Бараўскі, Бардынскі, Гатовінскі, Заслаўскі, Навадворскі, Ратамскі, Сёмкаў-Гарадоцкі, Слабадскі, Старасельскі, Траскоўшчынскі (Траскоўскі), Шаршунскі. Паводле даных 1926 года раён меў плошчу 638 км², насельніцтва — 31,0 тыс. чал. 24 верасня 1926 года Заслаўскі сельсавет скасаваны. 13 чэрвеня 1929 года Навадворскі сельсавет перайменаваны ў Рагаўскі. 

Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года раён у прамым падпарадкаванні БССР. 18 студзеня 1931 года да раёна далучаны Шапялёўскі сельсавет скасаванага Астрашыцка-Гарадоцкага раёна, Бараўскі і Ратамскі сельсаветы ўключаны ў гарадскую рысу горада Менска. 9 сакавіка 1932 года Бардынскі сельсавет скасаваны, замест яго ўтвораны Гуцянскі і Навадворшчынскі нацыянальныя польскія сельсаветы, якія 14 мая 1936 года аб’яднаны ў адзін беларускі Навадворскі сельсавет. 31 ліпеня 1937 года да раёна далучаны Навасадскі, Нарэйкаўскі, Путчынскі нацыянальны польскі, Сталінскі сельсаветы скасаванага Дзяржынскага раёна. 23 жніўня 1937 года Путчынскі нацыянальны польскі сельсавет рэарганізаваны ў беларускі сельсавет. 

З 20 лютага 1938 года раён у складзе Менскай вобласці. 27 верасня 1938 года Заслаўе атрымала статус гарадскога пасёлка. 4 лютага 1939 года Навасадскі, Нарэйкаўскі, Путчынскі, Сталінскі сельсаветы перададзены зноў утворанаму Дзяржынскаму раёну. Станам на 1 студзеня 1947 года раён меў плошчу 1,1 тыс. км². У яго склад уваходзілі гарадскі пасёлак Заслаўе і 10 сельсаветаў: Анусінскі (цэнтр — станцыя Радашковічы), Гатовінскі (цэнтр — в. Буцэвічы), Навадворскі (цэнтр — в. Затычына), Рагаўскі, Сёмкаў-Гарадоцкі, Слабадскі, Старасельскі, Траскоўшчынскі, Шапялёўскі, Шаршунскі. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Навадворскі, Траскоўшчынскі і Шапялёўскі сельсаветы, утвораны Гаранскі сельсавет. 8 жніўня 1959 года раён скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Мінскага раёна.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* 
* 

Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1959 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Мінскага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Дзяржынскага раёна
Сямвозера

**Сямвозера** (, , ) — возера ў Расіі, у паўднёвай частцы Рэспублікі Карэлія. Знаходзіцца за 70 км на захад ад Анежскага возёра і сталіцы Рэспублікі Карэлія, горада Петразаводска. Сямвозера ўваходзіць у басейн ракі Шуя.

Вялікая частка берагавой лініі адносіцца да Пражынскага раёна, заходні бераг возера — да Суаярвскага раёна.

Плошча паверхні возера 266 км². Даўжыня 24,6 км, найбольшая шырыня 15,1 км. Найбольшая глыбіня возера 24,5 м, сярэдняя 6,7 м. Плошча вадазбору 1580 км². Аб’ём вады ў возеры 1,79 км³.

Як і большасць азёр Карэліі, Сямвозера мае ледавіковае паходжанне, пра што кажа багацце астравоў, заліваў, праліваў і адносна невялікая глыбіня. Замярзае ў кастрычніку—снежні, вызваляецца ад лёду ў красавіку—маі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Государственный водный реестр РФ
* Озеро Сямозеро // Институт Озероведения РАН (ИНОЗ РАН) 
* А. В. Измайлова Сямозеро // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Азёры Карэліі
Мація Дэ Шылья

**Мація Дэ Шылья** (; нар. , , Італія) — італьянскі футбаліст, абаронца турынскага «Ювентуса» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Італіі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Італіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Італіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпік Ліён
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус
Катэгорыя:Ігракі ФК Мілан
Матэа Дарміян

**Матэа Дарміян** (; нар. , Леньяна, правінцыя Мілан, Ламбардыя) — італьянскі футбаліст, крайні абаронца клуба «Інтэрнацыянале» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Італіі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Італіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Італіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэрнацыянале Мілан
Катэгорыя:Ігракі ФК Парма
Катэгорыя:Ігракі ФК Манчэстэр Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарына
Катэгорыя:Ігракі ФК Палерма
Катэгорыя:Ігракі ФК Падова
Катэгорыя:Ігракі ФК Мілан
Сімонэ Дзадза

**Сімонэ Дзадза** (; нар. , Палікора, Італія) — італьянскі футбаліст, нападнік. Ігрок нацыянальнай зборнай Італіі (2014—2018).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Игра в открытую (интервью Симоне Дзадза)  
* В футболе слишком много фальши (интервью Симоне Дзадза)  

Катэгорыя:Футбалісты Італіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Італіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Аталанта
Катэгорыя:Ігракі ФК Сампдорыя
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювэ Стабія
Катэгорыя:Ігракі ФК В’ярэджа
Катэгорыя:Ігракі ФК Асколі
Катэгорыя:Ігракі ФК Сасуола
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус
Катэгорыя:Ігракі ФК Вест Хэм Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Валенсія
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарына
Алесандра Фларэнцы

**Алесандра Фларэнцы** (; нар. , Рым, Італія) — італьянскі футбаліст, паўабаронца клуба «Мілан» і нацыянальнай зборнай Італіі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Італіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Італіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Мілан
Катэгорыя:Ігракі ФК Пары Сен-Жэрмен
Катэгорыя:Ігракі ФК Валенсія
Катэгорыя:Ігракі ФК Рома
Катэгорыя:Ігракі ФК Кратонэ
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па футболе
Дэнамінацыя ў Беларусі 2016 года

Дэнамінацыя нацыянальнай грашовай адзінкі Беларусі адбылася 1 ліпеня 2016 года. Да канца года ў звароце будуць знаходзіцца беларускія рублі старога і новага ўзору. Суадносіны абмену складуць 1 да 10 тысяч. Пры гэтым памятныя і зліткавыя (інвестыцыйныя) манеты, выпушчаныя ў зварот рэгулятарам, падлягаюць прыёму па намінальным кошце пры ўсіх відах плацяжоў без абмежаванняў.

### Новыя манеты (узору 2009 года) 
З 1 ліпеня 2016 года, упершыню за ўсю гісторыю беларускага рубля, у сувязі з дэнамінацыяй у зварот уводзяцца манеты. Раней Беларусь была адной з нешматлікіх краін у свеце, дзе выпускаліся толькі памятныя манеты, якія фактычна не ўжываліся ў звароце.

Манеты былі адчаканены на Літоўскім манетным двары і Манетным двары Крэмніцы. Усе манеты зроблены са сталі. Манеты да 5 капеек пакрыты меддзю; 10, 20, 50 капеек — меддзю і латунню; 1 рубель — меддзю і нікелем. Манета вартасцю 2 рублі — біметал, цэнтр пакрыты меддзю і нікелем, кальцо — меддзю і латунню. На аверсе ўсіх манет намаляваны герб Рэспублікі Беларусь, надпіс «БЕЛАРУСЬ» і год чаканкі. На рэверсе намаляваны намінал манеты ў суправаджэнні розных арнаментаў.

### Новыя банкноты (узору 2009 года) 
У сувязі з правядзеннем дэнамінацыі з 1 ліпеня 2016 года ўводзяцца банкноты новага ўзору.

Кожная банкнота прысвечана адной з абласцей Беларусі і гораду Мінску. Адпаведнасць вобласці наміналу банкнот вызначана ў алфавітным парадку. Выява банкноты наміналам 5 рублёў прысвечана Брэсцкай вобласці, 10 рублёў — Віцебскай вобласці, 20 рублёў — Гомельскай вобласці, 50 рублёў — Гродзенскай вобласці, 100 рублёў — Мінскай вобласці, 200 рублёў — Магілёўскай вобласці, 500 рублёў — гораду Мінску. Купюры аддрукаваны фірмай «Thomas De La Rue» — адным з сусветных лідараў валютнай індустрыі па вытворчасці банкнот, каштоўных папер, банкаўскага абсталявання ў Вялікабрытаніі. Новыя грошы былі гатовыя яшчэ ў 2008—2009 гадах, але тады ўвесці іх у зварот не дазволіў крызіс. Вырабленыя грашовыя знакі былі перададзены ў Цэнтральнае сховішча Нацыянальнага банка.

З улікам часу выраба, новыя беларускія рублі маюць вызначаныя асаблівасці. У прыватнасці, на выпусканых у зварот банкнотах узору 2009 года змесцавана факсіміле подпісу тагачаснага Старшыні Праўлення Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь П. П. Пракаповіча.

Акрамя таго, на новай банкноце наміналам 50 рублёў размешчаны надпіс «пяцьдзесят», які не адпавядае дзейсным правілам беларускай арфаграфіі. У адпаведнасці з Законам Рэспублікі Беларусь ад 23 ліпеня 2008 года № 420-З «Пра правілы беларускай арфаграфіі і пунктуацыі» гэта слова павінна пісацца праз літару «я» ў другім складзе — «пяцьдзясят». Пры ажыццяўленні Нацыянальным банкам наступных замоў на выраб новых банкнот паказаныя неадпаведнасці будуць выпраўлены.

## Спасылкі 
* Дэнамінацыя – 2016 на сайце НБРБ
* Дэнамінацыя - Канвертар Валют

Катэгорыя:Грошы Беларусі
Катэгорыя:2016 год у Беларусі
Катэгорыя:Падзеі 1 ліпеня
Пётр Іванавіч Кальнін

**Пётр Іванавіч Кальнін** (, г. , цяпер Украіна — пасля 1917) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1896 годзе Пецярбургскі інстытут грамадзянскіх інжынераў. Працаваў у Магілёўскім губернскім праўленні, з 1906 года гарадскі, у 1907—1917 гадах Магілёўскі губернскі архітэктар.

## Творчасць 
 ў Магілёве]]
 у Магілёве]]
Паводле яго праектаў у Магілёве ўзведзены будынкі дваранскага банка, крэдытнага таварыства, царква Трох Свяціцеляў; у Шклове — гарадская бойня і будынак папярова-кардоннага завода. Выкананыя ім 2 эскізныя праекты будынка Магілёўскага пазямельна-сялянскага банка выкарыстаны архітэктарам А. Друкерам; паводле яго эскізаў выкананы інтэр'еры асобных памяшканняў. Распрацаваў у 1913 годзе праекты будынкаў земства і рамеснай школы для Быхава, гандлёвых крам для Оршы, астрога для Рагачова, яўрэйскай гімназіі для Магілёва, рамеснай школы для Клімавіч.

## Адрасы 
У Магілёве жыў ва ўласным доме па вул. Малай Садовай (цяпер Піянерская). Гэты аднапавярховы прыватны дом існаваў да 1972 года, а потым быў знесены.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Магілёўскія губернскія архітэктары
Катэгорыя:Архітэктары Магілёва
Катэгорыя:Памерлі ў XX стагоддзі
Грацыяна Пеле

**Грацыяна Пеле́** (; нар. , Сан-Чэзарыа-дзі-Лечэ, Італія) — італьянскі футбаліст, нападнік. Ігрок нацыянальнай зборнай Італіі (2014—2016).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Італіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Італіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Парма
Катэгорыя:Ігракі ФК Шаньдун Лунэн
Катэгорыя:Ігракі ФК Саўтгемптан
Катэгорыя:Ігракі ФК Феенорд
Катэгорыя:Ігракі ФК Сампдорыя
Катэгорыя:Ігракі ФК АЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК Чэзена
Катэгорыя:Ігракі ФК Кратонэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Лечэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Катанія
Чыра Імобіле

**Чыра Імо́біле** (; нар. , Торэ-Анунцыята, правінцыя Неапаль, Кампанія, Італія) — італьянскі футбаліст, нападнік клуба «Лацыа» і нацыянальнай зборнай Італіі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Італіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Італіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Лацыа
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарына
Катэгорыя:Ігракі ФК Севілья
Катэгорыя:Ігракі ФК Барусія Дортмунд
Катэгорыя:Ігракі ФК Джэноа
Катэгорыя:Ігракі ФК Пескара
Катэгорыя:Ігракі ФК Грасета
Катэгорыя:Ігракі ФК Сіена
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па футболе
Садаводства

]]
**Садаводства** ці ***садоўніцтва*** — практыка вырошчвання і культывавання раслін у якасці галіны раслінаводства. У садках дэкаратыўныя расліны часта вырошчваюцца з-за кветак, лісця або з-за агульнага выгляду; карысныя расліны, такія як карняплоды, ліставую гародніну, садавіну і травы вырошчваюць для ўжывання ў ежу, для выкарыстання ў якасці фарбавальнікаў, або для медыцынскага ці касметычнага прымянення. Садоўніцтва лічыцца расслабляльнай дзейнасцю для многіх людзей.

Дыяпазоны садаводства праціраюцца ад фруктовых садоў і працяглых бульварных насаджэнняў з адным ці некалькімі рознымі відамі хмызнякоў, дрэў і травяністых раслін, да вырошчвання на жылых дварах газонаў і на падмурках, у вялікіх ці маленькіх кантэйнерах, размешчаных унутры ці звонку. Садоўніцтва можа быць вельмі спецыялізаваным: з вырошчваннем толькі аднаго тыпа расліны ці гадаваннем вялікай колькасці розных раслін у змешаных пасадках. Садаводства ўключае ў сябе актыўны ўдзел у вырошчванні раслін і звычайна з'яўляецца даволі працаёмкім працэсам, што адрознівае яго ад сельскай і лясной гаспадаркі.

## У Беларусі 
Паводле «Апісанне Крычаўскага графства або былога староства» (1786) Андрэя Меера, пра сады сялян і мяшчан староства:

«З пладовых і іншых дрэваў займаюць у іх садах першае месца , , , простая чорная ,  і , па-мясцоваму „колоколуша“; а з кустоў ,  і , , а ў Забычанскім войтаўстве ў некаторых і  і .

З кветак пераважаюць перад усімі: , , , , ;  ці па-мясцоваму „каптурыкі“, ,  і . У многіх можна знайсці некалькі загончыкаў з  і .

Акрамя гэтых мяшчанскіх садоў ёсць у мястэчку Крычаў закладзены гасподскі сад…»

Катэгорыя:Раслінаводства
Вюртэмберг-Гогенцолерн

**Вюртэмберг-Гогенцолерн** () — былая зямля ў ФРГ, створаная ў 1945 годзе з паўднёвай часткі  і прускай правінцыі Гогенцолерн. Сталіца — горад Цюбінген. У 1952 годзе зямля Вюртэмберг-Гогенцолерн разам з дзвюма іншымі землям была аб'яднана ў зямлю Бадэн-Вюртэмберг.

## Гісторыя 
У 1945 годзе ў паўднёвай частцы былога  і былой прускай правінцыі Гогенцолерн, якія апынуліся пасля вайны ў французскай зоне акупацыі, была створана зямля Вюртэмберг-Гогенцолерн са сталіцай у горадзе Цюбінген. Пры гэтым на паўночнай частцы былога Вюртэмберга і паўночнай частцы былой Рэспублікі Бадэн, якія апынуліся ў амерыканскай зоне акупацыі, была створана зямля Вюртэмберг-Бадэн. З паўднёвай часткі былой Рэспублікі Бадэн, якая таксама апынулася ў французскай зоне, была створана зямля Бадэн.

У 1947 годзе Вюртэмберг-Гогенцолерн прыняў канстытуцыю, а ў 1949 годзе на правах федэральнай зямлі ўвайшоў у наваствораную дзяржаву — Федэратыўную Рэспубліку Германіі. У 1952 годзе адбылося аб'яднанне трох зямель ФРГ — Бадэна, Вюртэмберг-Бадэна і Вюртэмберг-Гогенцолерна ў зямлю Бадэн-Вюртэмберг, якая існуе дагэтуль.

## Спасылкі 
* Канстытуцыя зямлі Вюртэмберг-Гогенцолерн (1947)  

Катэгорыя:Скасаваныя землі Германіі
Катэгорыя:ФРГ
Катэгорыя:Гісторыя Бадэн-Вюртэмберга