Вольга Такарчук

**Вольга Навоя Такарчук** (; нар. 29 студзеня 1962, Сулехаў) — польская пісьменніца, эсэістка, аўтарка сцэнарыяў, паэтэса. Адна з самых чытаных польскіх пісьменніц. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (2018) «за апавядальнае ўяўленне, якое з энцыклапедычным запалам паказвае перасячэнне мяжы як форму жыцця».

## Біяграфія 
Навучалася ў Варшаўскім універсітэце (псіхалогія). Падчас навучання працавала валанцёрам з псіхічна хворымі падлеткамі. Пасля заканчэння ўніверсітэта ў 1985 годзе пераехала ва Уроцлаў, а потым у Валбжых, дзе працавала псіхатэрапеўтам. Вольга Такарчук лічыць сябе паслядоўніцай Карла Густава Юнга і называе яго псіхалогію адной з крыніц сваёй творчасці.

У студзені 1998 года адна з падпісантаў Беларускай дэкларацыі свабоды. Сябра польскай партыі «зялёных».

Жыве ва Уроцлаве. Мае невялікі вясковы дом у Новай Рудзе пад Уроцлавам, купіла яго, каб быць бліжэй да сваіх любімых мясцін — гор. У Новай Рудзе ладзіць штогадовы фестываль «Горы літаратуры».

## Творчасць 
У друку дэбютавала ў 1979 годзе апавяданнем пад псеўданімам Наташа Баровін (*Natasza Borowin*). А ў 1989 годзе пабачыла свет яе першая кніга — зборнік вершаў «Гарады ў люстэрках» (*Miasta w lustrach*). Дэбютная кніга прозы — раман «Шлях людзей Кнігі» (*Podróż ludzi Księgi*) — выйшла ў 1993 годзе, за яе Такарчук атрымала ўзнагароду Польскага таварыства кнігавыдаўцоў.

Аўтар некалькіх раманаў і зборнікаў ападяданняў. Стварыла перапляценне рэальнай гісторыі і нацыятворчага міфу. Кніга «Правек і іншыя часы» (*Prawiek i inne czasy*, 1996) стала ўвасабленнем гісторыі Польшчы і адначасова ўвасабленнем гісторыі аднаго чалавека. Цераз прызму аднаго чалавека, аднаго роду, адной вёсачкі ёй атрымалася перадаць гісторыю ўсяго польскага народа і ўсёй Еўропы.

Польская назва кнігі *Bieguni* (2007) азначае старавераў, «бегуноў» або «бежанцаў», якія верылі, што свет прасякнуты злом і што адзінай магчымасцю ўцячы ад гэтага зла — быць у пастаянным руху. Галоўная тэма раману — экзістэнцыяльная сітуацыя чалавека, які падарожнічае. *Bieguni* — гэта метафара сучасных вандроўнікаў. Над кнігаю аўтарка працавала тры гады і пісала яе пераважна ў дарозе.

Раман «Вядзі свой плуг праз косткі мёртвых» (*Prowadź swój pług przez kości umarłych*, 2009) — дэтэктыў без традыцыйнага следства. Галоўная гераіня — інжынерка на пенсіі, настаўніца англійскай мовы, экзальтаваная абаронца жывёльнага свету — ад самага пачатку ўпэўненая, што ведае, чаму ў акрузе адбываюцца забойствы мужчын, якія захапляюцца паляваннем. Але ёй ніхто не верыць: ні суседзі, ні паліцыя, ні будучыя ахвяры.

Некаторыя творы пісьменніцы экранізаваныя. У прыватнасці, рэжысёрка Агнешка Холанд зняла фільм «Pokot» паводле рамана Такарчук «Вядзі свой плуг праз косткі мёртвых», прэм’ера адбылася на Берлінскім кінафестывалі ў 2017 годзе.

## Творы 
* *Miasto w lustrach* (1989 — зборнік вершаў)
* *Podróż ludzi Księgi* (1993)
* *E. E.* (1995)
* *Prawiek i inne czasy* (1996)
* *Szafa* (1997)
* *Dom dzienny, dom nocny* (1998)
* *Opowieści wigilijne* (разам з Ежы Пільхам і Анджэем Стасюком) (2000)
* *Lalka i perła* (2000)
* *Gra na wielu bębenkach* (2001)
* *Ostatnie historie* (2004)
* *Anna In w grobowcach świata* (2006)
* *Bieguni* (2007)
* *Prowadź swój pług przez kości umarłych* (2009)
* *Moment niedźwiedzia* (2012)
* *Księgi Jakubowe* (2014)
* *Opowiadania bizarne* (2018)
* *Profesor Andrews w Warszawie. Wyspa* (2018)

## Беларускія пераклады 
### Раманы 
* Правек ды іншыя часы — пер. Марына Шода, 2010
* Вядзі свой плуг праз косткі мёртвых — пер. Марына Шода, 2018
* Кнігі Якуба — пер. Марына Шода, 2025

### Апавяданні 
* *Прачынайся ты забіты* (пер. Ганна Пазюк) // 20 польскіх апавяданняў, Мінск, 2007, выдавецтва Логвінава
* *Прафесар Эндрус у Варшаве* (пер. Марына Шода) // 20 польскіх апавяданняў, Мінск, 2007, выдавецтва Логвінава
* *Самая брыдкая жанчына ў свеце* (пер. Андрэй Хадановіч) // 20 польскіх апавяданняў, Мінск, 2007, выдавецтва Логвінава
* *CHE GUEVARA* (пер. Юльян Гайдук) // часопіс ПАМІЖ, № 6-2007

## Узнагароды 
* Прэмія Польскага таварыства кнігавыдаўцоў, 1993
* Прэмія Фонду імя Касцельскіх, 1997
* Літаратурная ўзнагарода «Ніке», 2008, 2015
* Міжнародны Букер і Нобелеўская прэмія па літаратуры, 2018

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка Вольгі Такарчук 
* prajdzisvet.org
** Правек ды іншыя часы. Урывак з рамана
** Ігра на некалькiх барабанах 
** Жаданне Сабіны
** Прачынайся, ты забіты

Катэгорыя:Драматургі Польшчы
Катэгорыя:Пісьменніцы Польшчы
Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Выпускнікі факультэта псіхалогіі Варшаўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па літаратуры
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Кракава
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне гарадоў Польшчы