open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Паліна Уладзіміраўна Гельман

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Паліна Уладзіміраўна Гельман
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці      =
 |месца смерці     =
 |партрэт          = 
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    =  
 |гады службы      = 1941—1957
 |званне           = дэмабілізаваўся маёрам, пасля прысвоена званне падпалкоўніка, у гады вайны — старшы лейтэнант
 |род войскаў      = ВПС
 |камандаваў       = 
 |частка           = 
 |бітвы            = 
* Бітва за Каўказ
* Крымская аперацыя
* Усходне-Пруская аперацыя
* Бітва за Берлін
 |узнагароды       = 
{ style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
-
       
-
       
-
       
-
       
-
       
}
 |Commons        = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = выкладчык, навуковы работнік
 |роспіс         = 
}}

**Паліна Уладзіміраўна Гельман** ( — ) — начальнік сувязі авіяцыйнай эскадрыллі  325-й начной бамбардыровачнай авіяцыйнай дывізіі  2-га Беларускага фронту, гвардыі старшы лейтэнант. Здзейсніла 860 . Герой Савецкага Саюза.

## Біяграфія 
Нарадзілася 24 кастрычніка 1919 года ў горадзе Бярдычаў (цяпер Жытомірскай вобласці Украіны) у сям’і рабочага. Маці — яўрэйка, бацька — рускі. Пасля гібелі бацькі ад рук пятлюраўцаў пераехала з маці Аленай Львоўнай Гельман ў 1920 годзе ў Гомель.

## Літаратура 
* Гельман Полина Владимировна // Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — С. 317. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
* *Аронова Р.* Тревожные ночи // Героини: очерки о женщинах — Героях Советского Союза / ред.-сост. Л. Ф. Торопов; предисл. Е. Кононенко. — Вып. 1. — М.: Политиздат, 1969. — 447 с.
* Гельман П.В., Герой Советского Союза. О боях, пожарищах и друзьях-товарищах... М.: Финансовая академия, 2002. 52 с. УДК 947.0844.8, ББК 63.3(2) 722 Г32.
* МОСКОВСКИЙ УНИВЕРСИТЕТ В Великой Отечественной войне. — 4-е, переработанное и дополненное. — М.: Издательство Московского университета, 2020. — С. 167,

## Спасылкі 
* 
* Гельман Поліна Володимирівна 
* КРЫЛАТАЯ ГВАРДИЯ — галерея изображений 
* Ночные ведьмы — Гельман Полина
* Гельман Полина Владимировна
* Военный штурман
* Назвала дочь в честь погибшей подруги. Чем жила после войны Герой Советского Союза Полина Гельман?. БелТА.

Катэгорыя:Жанчыны ў войнах
Катэгорыя:Жанчыны-авіятары
Катэгорыя:Лётчыкі СССР
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Постаці Гомеля
Згуртаванне прыхільнікаў Канстытуцыі

**Згуртаванне прыхільнікаў Канстытуцыі** () — палітычны клуб з прыкметамі палітычнай партыі прыхільнікаў Канстытуцыі 3 мая 1791 года, члены якога абавязваліся дбаць пра захаванне Канстытуцыі і выкананні яе норм.

Па факце ўзнікла 2 мая 1791 года ў абмежаваным коле тых, хто рыхтаваў Канстытуцыю. Пасля 3 мая згуртаванне стала публічным і пачало актыўна расці.

Агулам у клубе было 215 членаў, з іх 14 сенатараў, 125 паслоў, 74 чалавека іншай шляхты. Адбылося 21 пасяджэнне (сесія) у маі-снежні 1791 года.

Шмат якія пытанні, прынятыя на Сойме, спачатку абмяркоўваліся і ўзгадняліся на гэтых пасяджэннях. Такім чынам Згуртаванне мела вялікі ўплыў на рэфарматарскія працэсы на працягу 1791 года.

## Літаратура 
* *Kowecki, E.* Konstytucja 3 maja 1791. Statut Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji / E. Kowecki. — Warszawa : PWN, 1991. — 151 s.
* *Skałkowski, A.* Towarzystwo Przyjaciół Konstytucji 3 maja / A. Skałkowski // Pamiętnik Biblioteki Kórnickiej. — 1930.


Катэгорыя:Чатырохгадовы сойм
Камп’ютарны вірус

**Камп’ютарны вірус** — камп’ютарная праграма, якая можа ўбудоўвацца ў сістэму, капіраваць сябе і інфіцыраваць камп’ютар, тым самым замінаючы працы камп’ютара. Тэрмінам «вірус» таксама памылкова называюць іншыя віды шкодных праграм, у ліку якіх adware і spyware, якія не маюць самааднаўляльнай функцыянальнасці. Сапраўдны вірус можа распаўсюджвацца ад камп’ютара да камп’ютара (у форме выканальнага коду) праз лакальную сетку ці Інтэрнэт, а таксама на носьбітах інфармацыі, такіх як дыскеты, CD- і DVD-дыскі і USB-флэш-накапляльнікі.

Больш шанцаў на распаўсюджванне ў тых вірусаў, якія інфіцыруюць іншыя файлы ў сеткавай файлавай сістэме, ці на раздзелах, з якімі працуюць іншыя камп’ютары.

## Спасылкі 
*
Найвышэйшая Літоўская Рада

**Найвышэйшая Літоўская Рада** — начасны рэвалюцыйны ўрад, орган найвышэйшай выканаўчай улады Вялікага Княства Літоўскага ў Рэчы Паспалітай падчас Паўстання 1794 года. Дзейнічала з 24 красавіка да 11 чэрвеня 1794 года ў Вільні.

## Гісторыя 
Найвышэйшая Літоўская Рада была ўтворана ў Вільні 24 красавіка 1794 года пасля перамогі там паўстання. Асобы, якія ўвайшлі ў склад Рады, асобным *Актам Паўстання Літоўскага Народа* ўрачыста прысягнулі на абарону сваю і Айчыны. Акт аб пачатку паўстання ў ВКЛ быў зачытаны Ежы Белапятровічам у той самы дзень на гарадскім рынку ў Вільні.

Таксама 24 красавіка Рада выдала Маніфест пра далучэнне да паўстання ў Польшчы, заклікаючы зброяй здабываць свабоду і грамадзянскую роўнасць.

Рада складалася з чатырох дэпутацыяў:
* Крымінальны суд (займаўся караннем здраднікаў Айчыны);
* Дэпутацыя забеспячэння (займаўся патрэбамі паўстання);
* Дэпутацыя публічнай бяспекі (займалася прадухіленнем перашкодаў паўстанню);
* Дэпутацыя публічнага скарбу (заведвала публічным скарбам і выконвала ўскладзеныя правам на скарбавую камісію абавязкі).

Упаўнаважаным друкаваным сродкам Рады была газета «Gazeta Narodowa Wileńska».

Найвышэйшая Літоўская Рада імкнулася весці незалежную літоўскую нацыянальную палітыку, што прывяло да паступовага расчаравання паўстанцаў. Якуб Ясінскі, які 3 мая быў прызначаны Радай камендантам арміі ВКЛ (то бок стаяў на чале збройных сіл паўстанцаў), меў рэвалюцыйную праграму і намер аднавіць дзяржаўную незалежнасць Вялікага Княства Літоўскага. З-за адсутнасці адзінства ў паўстанцкім кіраўніцтве напалоханы радыкалізмам Ясінскага Касцюшка адхіліў яго ад камандавання. Найвышэйшая Літоўская Рада была абвінавачана ў сепаратызме і распушчаная.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 25 красавіка 1794 г. Універсал у ваяводствы, паветы і вольныя месцы ВКЛ аб пачатку дзейнасці вярхоўнага кіраўніцтва паўстаннем 
* 9 мая. Універсал літоўскай рады аб рэкруцкім паборы


Катэгорыя:Гісторыя Вільні
Катэгорыя:Паўстанне 1794 года
Катэгорыя:1794 год у Вільні
Юзаф Коцел

**Юзаф Коцел** герба «Пелікан» (;  — ) — палкоўнік войска Вялікага Княства Літоўскага, пасол першай кадэнцыі на Чатырохгадовым Сойме, адзін з кіраўнікоў паўстання 1794 года, эміграцыйны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 20 верасня 1764 года ў сям’і Тадэвуша Коцела — ашмянскага старосты, генерала-маёра войскаў Вялікага Княства Літоўскага і Ганны з Тышкевічаў.

Быў дзедзічам Гарадзілова і Юзафполя, болніцкім і яльніцкім старостам. Кавалер ордэнаў: Белага Арла і Св. Станіслава (1791).

У 1788 годзе пры падтрымцы бацькі стаў паслом на Вальны Сойм ад Ашмянскага павета. Удзельнічаў у Дэпутацыі па праверцы дзейнасці Пастаяннай Рады. У 1791 годзе належаў да Згуртавання прыхільнікаў урадавай канстытуцыі.

У 1794 годзе ўвайшоў у склад Найвышэйшай Літоўскай Рады. У ліпені ўвайшоў у Найвышэйшую Нацыянальную Раду, хаця Тадэвуш Касцюшка крытыкаваў яго за бяздзейнасць.

Належаў да правага крыла кіраўнікоў паўстання, моцна крытыкаваў Якуба Ясінскага за яго «левую» дзейнасць.

Пасля паўстання эміграваў у Вену. Памёр 18 кастрычніка 1810 года. Пахаваны быў у в. Беніца.

Юзаф
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікага Сойма 1788—1792
Катэгорыя:Члены Згуртавання прыхільнікаў Канстытуцыі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Белага арла (Рэч Паспалітая)
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога Станіслава (Польшча)
Катэгорыя:Члены Найвышэйшай Літоўскай Рады
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1794 года
Беніца (значэнні)

Назву **Бе́ніца** маюць:

* Беніца — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці
* Беніца — рака ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці
Дубінкі (Літва)

**Дубінкі**, таксама **Дубінгей** () — мястэчка ў Маляцкім раёне Уцянскага павета Літвы, на беразе возера Асвяя. Адміністрацыйны цэнтр Дубінкаўскай сянюніі.

Месцяцца за 20 км на поўдзень ад Малятаў, за 50 км на паўночны ўсход ад Вільні. Згодна з сучаснай афіцыйнай літоўскай класіфікацыяй мястэчка належыць да этнаграфічнага рэгіёну Аўкштота.

## Гісторыя 
Дубінкаўская зямля ўпершыню згадваецца ў 1334 годзе. У 1373 і 1377 гадах Дубінкі пацярпелі ад нападаў крыжакоў. У пачатку XV стагоддзя вялікі князь Вітаўт збудаваў каля Дубінак драўляны замак, у якім заснаваў касцёл Святога Духа.

У канцы XV стагоддзя вакол замка ўтварылася мястэчка. Да пачатку XVI стагоддзя Дубінкі разам з Майшаголай кіраваліся каралеўскімі намеснікамі, пасля сталі ўласнасцю Радзівілаў, а Юрый Радзівіл распачаў тут узводзіць мураваны замак. Па яго смерці ў 1541 годзе мястэчка перайшло да яго сына Мікалая Радзівіла «Рудага», які ў 1564 годзе прыняў кальнівісцкае веравызнанне і перарабіў касцёл на кальвінскі збор. Той зрабіўся месцам пахавання біржанска-дубінкаўскай лініі роду Радзівілаў.

У другой палове XVI—XVII стагоддзях цэнтр Дубінкаўскага княства. У 1547—1548 гадах тут жыла Барбара Радзівіл. У XVII стагоддзі Дубінкі складаліся з дзвюх частак на розных берагах возера — Ціванішак і Лаўрыканцаў. У 1651 годзе ў мястэчку было 67 дымоў (каля 450 жыхароў), аднак у 1661 годзе ў выніку ваенных спусташэнняў іх колькасць скарацілася да 12.

У 1682 годзе ў Дубінках адбыўся сінод кальвінісцкай царквы Вялікага Княства Літоўскага. У 1777 годзе ў мястэчку адкрылася парафіяльная школа.
]]
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай 1795 года мястэчка апынуліся ў складзе Расійскай імперыі. З 1808 года — ва ўладанні Тышкевічаў.

З 1918 года — у складзе Літвы, летняя рэзідэнцыя прэзідэнта Антанаса Смятоны.

23 чэрвеня 1944 годзе мясцовае падраздзяленне Арміі Краёвай ўчыніла гвалт над больш чым 20 жыхарамі-літоўцамі ў адказ за ранейшыя адпаведныя дзеянні да польскіх жыхароў Гліцішкаў літоўскімі калабарацыяністамі.

## Насельніцтва 
* 1866 — 363 чал., з іх 241 каталік, 102 іўдзеі, 20 праваслаўных.
* 1897 — 363 чал.
* 1923 — 265 чал.
* 1959 — 102 чал.
* 1970 — 130 чал.
* 1989 — 253 чал.
* 2001 — 229 чал.
* 2011 — 208 чал.

## Славутасці 
* Замчышча, падмуркі збору (XVII ст.)
* Могілкі каталіцкія, званіца касцёла (1672)

### Страчаная спадчына 
* Касцёл Св. Георгія (1672)

## Галерэя 

Выява:Dubingiai1.JPG|Мост да Замчышча
Выява:Radvilos Church.jpg|Падмуркі збору
Выява:IMG 6033.jpg|Званіца

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* Mirosław Gajewski. Dubinki: w krainie niebieskich jezior  // «Magazyn Wileński» № 2, 2003.

## Спасылкі 
* г. п. Дубінкі на Radzima.org

Катэгорыя:Радзівілы
Катэгорыя:Тышкевічы
Дубінкі

Назву **Дубі́нкі** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Дубінкі — вёска ў Шумілінскім раёне
* Мінская вобласць
** Дубінкі — вёска ў Мінскім раёне
### Літва 
* Дубінкі — мястэчка ва Уцянскім павеце
Кармелава

**Кармелава** або **Кармя́лаў** () — мястэчка ў Ковенскім раёне Літвы, на рацэ Вілія. Адміністрацыйны цэнтр Кармелаўскай сянюніі. Месціцца за 14 км на паўночны ўсход ад Коўні. Згодна з сучаснай афіцыйнай літоўскай класіфікацыяй мястэчка належыць да этнаграфічнага рэгіёну Аўкштота.

У Кармелаве месціцца аэрапорт «Коўна».

## Гісторыя 
Першыя пісьмовыя згадкі пра Кармялаў (*Kremilow*) з’яўляюцца з канца XIV стагоддзя ў апісанні шляхоў крыжацкіх наездаў.

У 1529 годзе вялікі князь Жыгімонт I Стары фундаваў у Кармелаве касцёл (перабудаваны ў 1763 годзе віцебскім кашталянам Шыманам Сіруцем). На Радзівілаўскай карце (1613) значыцца як мястэчка. У 1663 годзе згадваецца парафіяльная школа.

Быў цэнтрам нягродавага староства ў складзе Ковенскага павета, якое трымалі Агінскія, потым Сіруці; на сойме 1773—1775 гадоў староства перадалі ковенскаму скарбніку Юзафу Кончу.

2 мая 1792 года кароль і вялікі князь Станіслаў Аўгуст Панятоўскі надаў Кармелаву Магдэбургскае права і герб.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай 1795 года мястэчка апынуўся ў складзе Расійскай імперыі.

З 1918 года — у складзе Літвы.

## Славутасці 
* Касцёл Святой Ганны (1945)

## Літаратура 
* 
* Kormiałów //  S. 403—404

## Спасылкі
Жослі

**Жо́слі**, таксама **Жаслей** () — мястэчка ў Кайшадорыскім раёне Ковенскага павета Літвы, на беразе возера Жослі. Адміністрацыйны цэнтр Жаслейскай сянюніі.

Месцяцца за 9 км ад Кайшадорыса. Згодна з сучаснай афіцыйнай літоўскай класіфікацыяй мястэчка належыць да этнаграфічнага рэгіёну Аўкштота.

## Гісторыя 
Паводле падання, запісанага Мацеем Стрыйкоўскім, легендарны князь Кукавойт паставіў каля возера Жослі на ўспамін пра сваю маці Паяту яе драўляную фігуру, якую мясцовы люд лічыў багіняй; калі фігура спарахнела, на тым месцы выраслі ліпы, якія таксама лічыліся богам.

У XV стагоддзі — ва ўладанні Нацаў. Ян Нац заснаваў парафіяльны касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі, Святых Яна і Барбары. Відаць, у канцы стагоддзя перайшлі да Гаштольдаў. У 1557 годзе згадваецца як гаспадарскае ўладанне, цэнтр воласці Троцкага павета. У 1582 годзе вялікі князь перадаў Жосленскую дзяржаву ў валоданне Лукашу Ленскаму. На Радзівілаўскай карце (1613) пазначана як мястэчка. У XVIII стагоддзі — цэнтр нягродавага староства, якое перадавалася ў трыманне магнатам. У другой палове стагоддзя Жослямі валодаў канцлер Яхім Храптовіч.

12 студзеня 1792 года атрымалі Магдэбургскае права і герб з выявай снапа пшаніцы, над ім два анёлы, што трымаюць лаўровы вянок, у сярэдзіне якога дэвіз «Ex mancipio libertas».

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай 1795 года апынуліся ў складзе Расійскай імперыі.

З 1918 года — у складзе Літвы.

## Насельніцтва 
* 1865 — 1042 чал., у тым ліку 7 праваслаўных, 371 каталік, 22 стараверы і 653 іўдзеі
* 1897 — 1955 чал.
* 1957 — 867 чал.
* 2001 — 818 чал.
* 2021 — 536 чал.

## Турыстычная інфармацыя 
### Славутасці 
* Гістарычная забудова мястэчка
* Касцёл Святога Георгія (1912)

## Вядомыя асобы 
* Леапольд Гадоўскі (1870—1938) — амерыканскі піяніст, педагог і кампазітар.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Żośle //  S. 836
* 

## Спасылкі
Другі трыумвірат

Трыумвірат — У гады падзення рымскай рэспублікі ўлада двойчы пераходзіла ад сената і магістратаў да тройкі людзей (дзе кожны раз трэці ўдзельнік быў слабейшы за двух асноўных супернікаў).

У кастрычніку 43 г. да н.э. Марк Антоній, Актавіян і Марк Эмілій Лепід, якія аб'ядналіся супраць забойцаў Юлія Цэзара — Марка Юнія Брута і Гая Лонгіна Касія, у суправаджэнні войскаў, сустрэліся на рацэ Рэно каля горада Баноніі ў Паўночнай Італіі і заключылі пагадненне, вядомае пад назвай *другога трыумвірата*.

Гэты саюз праіснаваў з 43 па 36 г. (фармальна да 31 да н.э.), і быў, у адрозненне ад Першага Трыумвірата, зацверджаны каміцыямі, і трыумвіры атрымалі надзвычайныя паўнамоцтвы «для вырашэння дзяржаўных спраў». Такім чынам, другі трыумвірат быў не проста пагадненнем прыватных асоб (як першы), а публічна-прававым органам (звычайна яго адносяць да экстраардынарных магістратур). Сваю ўладу яны выкарыстоўвалі для размеркавання паміж сабой правінцый і арганізацыі праскрыпцый супраць палітычных праціўнікаў.
Пасля бітвы пры Філіпах (42 г. да н.э.) Лепід атрымаў пры падзеле правінцый толькі Афрыку, а ў 36 г. да н.э., пасля перамогі Актавіяна над Секстам Пампеем быў цалкам адхілены ад дзяржаўных спраў.

Распаўся саюз у выніку супярэчнасцей паміж трыумвірамі, галоўным чынам паміж Актавіянам і Маркам Антоніем, што прывяло ў 31 г. да н.э. да новай кровапралітнай грамадзянскай вайны. У бітве ля мыса Акцый 2 верасня 31 г. да н.э. палкаводзец Актавіяна Агрыпа нанёс Антонію вырашальнае паражэнне. У 30 г. да н.э., пасля самагубства Антонія і яго апошняй жонкі, егіпецкай царыцы Клеапатры VII Актавіян застаўся аднаасобным уладаром Рымскай імперыі.

## Гл. таксама 
* Першы трыумвірат.

## Літаратура 
* 
* 
* Rowell, Henry Thompson. (1962). *The Centers of Civilization Series: Volume 5; Rome in the Augustan Age*. Norman: University of Oklahoma Press. ISBN 0-8061-0956-4
* 
*  The classic revisionist study of Augustus

Катэгорыя:Палітыка Старажытнага Рыма
Катэгорыя:I стагоддзе да н.э.
Катэгорыя:43 да н.э.
Лукомскі цмок

ля вёскі Гогалеўка]]
**Лукомскі цмок** — міфічная пачвара, якую паданні звязваюць з валуном ля вёскі Гогалеўка Чашніцкага раёна.

Камень раней быццам меў адтуліну-акно, і цмок жыў унутры. Людзі прыносілі да валуна невялічкія грошы і прасілі цмока пашыць адзенне. А на другі дзень ужо забіралі гатовую вопратку. Звонку цмок выглядаў як чалавек, але часам прымаў выгляд вясёлкі і падымаўся над Лукомскім возерам, смактаў з яго ваду і перапампоўваў на неба. Аднойчы ён паклаў вока на дзяўчыну, якая яго не любіла і баялася. І людзі навучылі яе, як расправіцца з істотай. Цмок асцерагаўся маланак. І аднойчы, перад тым як заснуць на полі, ён папярэдзіў дзяўчыну, каб тая пабудзіла яго, калі пачнецца навальніца. Сабраліся хмары, зазіхацелі маланкі, але дзяўчына не будзіла цмока. Раптам ён сам прачнуўся і, зразумеўшы здраду, пляснуў дзяўчыну далонню па твары, з-за чаго ў яе назаўсёды застаўся след. У наступнае імгненне цмока забіла маланка.

І раптам пачалася страшэнная залёва. З-за сцяны дажджу не было відаць белага свету. Людзі даведаліся, што трэба хутчэй закапаць цмока — і бедствы скончацца. Так і зрабілі. Але падняўся вецер, які выдзьмуў цела забітага з-пад зямлі. Набліжаўся сусветны патоп. І толькі тады людзі ўспомнілі, што трэба, каб зямлю насілі маленькія дзеці ў торбачках. Так цмока пахавалі ў другі раз, і залёвы нарэшце спыніліся.

У паданні цмок паўстае адным з даглядчыкам прыроднага балансу, размеркавальнікам раўнавагі паміж зямной вадой і нябеснай. Таму яго смерць выклікае прыродную катастрофу. Як уладар воднай стыхіі ён супрацьпастаўляцца маланкам. Гэта паказвае на сувязь персанажа з вобразам язычніцкага бога Вялеса, які мог быць супернікам грамабоя Пяруна.

## Цікавыя факты 
Валун, аб якім гаворыцца ў паданні, існуе і ў нашыя дні і вядомы як Змееў камень. Гэта адзін з самых вялікіх валуноў у Беларусі: яго даўжыня — 9,8 м, вышыня — 2,4 м.

## Літаратура 
* Свяці, свяці, сонейка: Творы беларускага фальклору / Укладальнік І. К. Цішчанка; Уступны артыкул А. Грачанікава; Рэд. — Мн.: Юнацтва, 1997.

Катэгорыя:Беларуская міфалогія
Антоні Ануфрый Гелгуд

**Антоні Ануфрый Гелгуд** (; каля 1720 — пасля 1795) — вялікалітоўскі ўраднік. Кашталян жамойцкі (1776—1783) і апошні староста жамойцкі (1783—1795).

## Біяграфія 
Быў цівуном цверскім, з 1767 года — харунжы жамойцкі. У 1774 годзе стаў вялікім літоўскім абозным, але ў тым жа годзе перайшоў на ўрад вялікага літоўскага стражніка. У 1776 годзе дасягнуў сенатарскай годнасці, стаўшы кашталянам, а потым і старостам жамойцкім.

У 1766 годзе быў паслом на сойм ад Жамойці. У 1775—1776 гадах быў маршалкам Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага. Член канфедэрацыі Анджэя Макраноўскага ў 1776 годзе. Быў членам канфедэрацыі Чатырохгадовага сойма.

Быў членам трох віленскіх масонскіх ложаў ў 1781 годзе.

У 1777 годзе ўзнагароджаны Ордэн Белага Арла, у 1774 годзе стаў кавалерам Ордэна Святога Станіслава.

## Сям’я 
Сын Андрэя Гелгуда, старосты алькеніцкага, і невядомай з імя дачкі менскага кашталяна Андрэя Пузыны.

Жанаты быў першы раз з Барбарай з Юдзіцкіх, дачкой менскага кашталяна Міхала Юдзіцкага, другі раз — з Каралінай Тэадорай з Аскерак, дачкой вялікага рэферэндара літоўскага Гервазыя Людвіка Аскеркі.

У першым шлюбе меў сына Міхала і дачку Антаніну (жонка Фелікса фон Ронэ), у другім — сыноў Ігнацыя і Людвіка.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705—2008, 2008
* Станіслаў Малахоўскі-Лемпіцкі, Wykaz polskich lóż wolnomularskich oraz ich członków w latach 1738—1821, w: Archiwum Komisji Historycznej, т. XIV, Кракаў, 1930

Антоні Ануфры
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Старосты жамойцкія
Катэгорыя:Кашталяны жамойцкія
Катэгорыя:Стражнікі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Абозныя вялікія літоўскія
Катэгорыя:Харунжыя жамойцкія
Катэгорыя:Цівуны цверскія
Катэгорыя:Маршалкі Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Канфедэраты Анджэя Макраноўскага
Катэгорыя:Канфедэраты Чатырохгадовага сойма
Вуліца Яна Чачота (Мінск)

**Вуліца Яна Чачота** — вуліца у мікрараёне Брылевічы Маскоўскага раёна Мінска. Названа ў гонар беларускага паэта, этнографа, фалькларыста і мовазнаўцы Яна Чачота (1796—1847).

## Назва 
Вуліца атрымала сваю назву ў адпаведнасці з рашэннем гарадскіх уладаў ад 29 чэрвеня 2007 

## Апісанне 
Вуліца бярэ пачатак ад скрыжавання з праспектам Дзяржынскага і вуліцай Ясеніна, перасякаецца з вуліцай Каралінскай і канчаецца скрыжаваннем з вуліцай Напалеона Орды.

### Транспарт 
У пачатку вуліцы знаходзіцца станцыя метро «Малінаўка». На працягу вуліцы грамадскі транспарт прадстаўлены аўтобусамі №№ 6, 35с, 97, 103, 147, 150 ды маршрутнымі таксі №№ 1130, 1230, 1259.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Струга (значэнні)

* Вёска Струга
* Горад Струга
* Ручай Струга
* Рака Струга
Васіль Іванавіч Чапаеў

**Васіль Іванавіч Чапаеў** ( — ) — начальнік дывізіі Чырвонай арміі, удзельнік Першай сусветнай і Грамадзянскай войнаў.

## Біяграфія 
Васіль Чапаеў нарадзіўся 28 студзеня (9 лютага) 1887 года у вёсцы Будайка Чабаксарскага павета Казанскай губерні ў рускай сялянскай сям'і. Васіль быў шостым дзіцём у сям'і Івана Сцяпанавіча Чапаева (1854—1921).

Восенню 1908 года Васіль быў прызваны на службу ў армію і накіраваны ў Кіеў. Але ўжо вясной наступнага года, па невядомых прычынах, Чапаева звольнілі з войска ў запас і перавялі ў ратнікі апалчэння першага разраду. C 1912 па 1914 гады Чапаеў з сям'ёй жыў у горадзе Мелякеск (цяпер Дзімітраўград Ульянаўскай вобласці). З пачаткам вайны, 20 верасня 1914 года, Чапаеў быў прызваны на ваенную службу і накіраваны ў 159-ы запасны пяхотны полк у горад Аткарск.

На фронт Чапаеў трапіў у студзені 1915 года. Ваяваў у 326-м Белгорайскім пяхотным палку 82-й пяхотнай дывізіі ў 9 арміі Паўднёва-Заходняга фронту на Валыні і ў Галіцыі. Быў паранены. У ліпені 1915 года скончыў вучэбную каманду, атрымаў званне малодшага унтэр-афіцэра, а ў кастрычніку — старэйшага. Вайну скончыў у чыне фельдфебеля. За праяўленую адвагу быў узнагароджаны Георгіеўскім медалём і салдацкімі Георгіеўскімі крыжамі трох ступеняў.

Лютаўскую рэвалюцыю сустрэў у шпіталі ў Саратаве. 28 верасня 1917 года уступіў у РСДРП(б). Быў абраны камандзірам 138 пяхотнага запаснога палка, які стаяў у Мікалаеўске. 18 снежня на павятовым з'ездзе саветаў абраны ваенным камісарам Мікалаеўскага павета. У гэтай пасадзе кіраваў разгонам Мікалаеўскага павятовага земства. Удзельнічаў у паходзе супраць генерала Каледзіна (пад Царыцыным), затым (увесну 1918) у паходзе Асаблівай арміі на Уральск.

19 верасня 1918 года прызначаны камандзірам 2-й Мікалаеўскай дывізіі. З лістапада 1918 года па люты 1919 года — у акадэміі Генеральнага штаба. Затым — камісар унутраных спраў Мікалаеўскага павета. З мая 1919 года — камбрыг Асаблівай Александрава-Гайскай брыгады, з чэрвеня — начальнік 25-й стралковай дывізіі, якая ўдзельнічала ў Бугульмінскай і Белебееўскай аперацыях супраць арміі Калчака. Пад кіраўніцтвам Чапаева гэтая дывізія 9 чэрвеня 1919 года заняла Уфу, а 11 ліпеня — Уральск. Падчас узяцця Уфы Чапаеў быў паранены ў галаву чаргой з авіякулямёта.

Дагэтуль абставіны смерці В. І. Чапаева дакладна невядомыя. Лічыцца, што ён загінуў 5 верасня 1919 года у выніку глыбокага рэйду казакоў (каля 300 шабель) у глыбокім тыле — сяло Лбішчэнскі (цяпер сяло Чапаеў Заходне-Казахстанскай вобласці Казахстана), дзе знаходзіўся штаб 25-й дывізіі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Прататыпы літаратурных персанажаў
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Загінулі ў Грамадзянскую вайну ў Расіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чэбаксарах
Альманы

**Альма́ны** (, ) — вёска ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Стружскага сельсавета. Размешчаны за 14 км на паўднёвы ўсход ад Стругі, на захад ад ландшафтнага заказніка Альманскія балоты.

## Славутасці 
* Васкрасенская царква (1888—93)
* Пратэстанцкая царква (пасля 1990)

## Спасылкі 
* Альманы на Radzima.org
* Рэальны прагноз надвор'я ў вёсцы Альманы
* 

Катэгорыя:Стружскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Столінскага раёна
Гай (юрыст)

**Гай** () — адзін з самых уплывовых рымскіх юрыстаў. Жыў пры Адрыяне. Імператар Валентыніян III прызнаў яго меркаванні нароўні з меркаваннямі Папініяна, Ульпіяна, Мадэсціна і Паўла крыніцай рымскага права, якім павінны былі карыстацца суддзі пры вынясенні рашэнняў.

Гай склаў каментарый да Законаў дванаццаці табліц, трактат пра прэтарскае права і Інстытуцыі () — падручнік для тых, што вывучае права. У Сярэднявеччы інстытуцыі Гая былі вядомыя толькі па іх выкладзе ў Баэцыя і ў Брэвіярыі Аларыха. Сапраўдны тэкст быў выяўлены Нібурам у 1816 годзе ў веронскай бібліятэцы пад сачыненнем Св. Ераніма.

## Інстытуцыі Гая 
Для рымскіх юрыдычных школ «Інстытуцыі» Гая служылі ўзорным дапаможнікам пры вывучэнні права: сістэматычнасць, сцісласць, зразумеласць і дакладнасць выкладу, які суправаджаецца ў цяжкіх месцах шматлікімі тлумачэннямі ў відзе прыкладаў з судовай практыкі, чысціня лацінскай мовы і багацце гістарычных звестак — вось адметныя якасці гэтага падручніка.

Гаевы Інстытуцыі паслужылі ўзорам і галоўнай крыніцай для складзенага, па загадзе Юстыніяна, афіцыйнага падручніка таго ж імя, які ўвайшоў у Corpus juris civilis, прычым многія пасажы з сачынення Гая былі паўтораны даслоўна. Сістэма Гая, якая адрозніваецца прастатой і зручнасцю ў размеркаванні матэрыялу, да XIX стагоддзя панавала ў выкладзе права на Захадзе.

Інстытуцыі Гая — адзіны помнік поўнай старажытнарымскай навуковай сістэмы права і каштоўная крыніца звестак пра стан рымскага права на ранніх ступенях яго развіцця.

## Пераклады 
* Институции Гая. / Текст и пер. Ф. Дыдынского. Варшава, 1892. XL, 540 стр.
* Законы XII таблиц. Институции Гая. / Пер. Ф. Дыдынского. Дигесты Юстиниана. (Серия «Памятники римского права»). М.: Зерцало. 1997. 608 стр.
* У серыі «Collection Budé»: *Gaius*. Institutes. Texte établi et traduit par J. Reinach. XIX, 380 p.

## Літаратура 
* 

### Даследаванні 
* *Гурлянд И. Я.* Римский юрист Гай и его сочинения. Ярославль, 1894. 153 стр.

## Спасылкі 
* Інстытуцыі Гая
* Лацінскі тэкст
* Інстытуцыі Гая 

Катэгорыя:Юрысты Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Постаці навукі II стагоддзя да н.э.
Катэгорыя:Рымскае права
Лынькоў

**Лынькоў** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Міхась Лынькоў, беларускі пісьменнік
* Рыгор Ціханавіч Лынькоў, беларускі паэт
Moon Landing

**Moon Landing** — чацвёрты студыйны альбом брытанскага спевака і аўтара песень Джэймса Бланта, які ўбачыў свет 18 кастрычніка 2013 года. Ён з’яўляецца працягам альбома Some Kind of Trouble, які быў выпушчаны ў 2010 годзе. У альбом увайшоў матэрыял за тры гады творчасці Бланта. Прадзюсарамі альбома сталі Том Ротрак, Стыў Мак, Стыў Робсан, Дэн Уілсан, Раян Тэдэр.

Першы сінгл з альбома Bonfire Heart дэбютаваў на 6-ым месцы ў UK Singles Chart, і здолеў падняцца да 4-га месца. У Германіі, Швейцарыі і Аўстрыі сінгл узначаліў чарты.

15 верасня 2014 года было аб’яўлена, што альбом будзе перавыдадзены пад назвай Moon Landing: Apollo Edition, туды таксама войдуць 5 новых песень Бланта. Выхад яго плануецца на 3 лістапада 2014 года.

## Трэк-ліст 
## Прома-тур 
У падтрымку альбома Джэймс Блант даў сусветны тур, падчас якога выступіў і ў Мінску.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Джэймса Бланта

Катэгорыя:Альбомы Джэймса Бланта
Катэгорыя:Альбомы 2013 года
Астроўкі (Нясвіжскі раён)

**Астро́ўкі** (, ) — аграгарадок у Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Гарадзейскага сельсавета.

## Геаграфія 
Аграгарадок знаходзіцца за 24 км у напрамку на паўночны захад ад горада Нясвіж, за 114 км на паўднёвы захад ад Мінска, за 10 км ад чыгуначнай станцыі Гарадзея, каля аўтамагістралі  (). Прыкладна за 1 км на паўднёвы захад ад аграгарадка працякае рака Уша.

## Насельніцтва 
* 1994 год — 493 жыхары, 192 двары.

## Гісторыя 
Згадваюцца ў 1530 годзе.

## Славутасць 
* Царква Святога Георгія (1844 год), вул. Зяленая,1а (інв.№ 621/ С-1091) — .

## Вядомыя землякі 
* Барыс Ясінскі — праваслаўны святар, старшыня Ваўкавыскага валаснога камітэта Беларускай народнай самапомачы

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Астроўкі на Radzima.org
* 

Катэгорыя:Гарадзейскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Інстытуцыі Юстыніяна

[thumb|250px|Юстыніян I. [Мазаіка царкве Сан-Вітале ў Равене]]

**Інстытуцыі Юстыніяна** — першая частка грандыёзнай кадыфікацыі рымскага права «Corpus iuris civilis», ажыццёўленай у Візантыйскай імперыі ў VI стагоддзі па загадзе імператара Юстыніяна I.

У аснову тэксту былі пакладзены «Інстытуцыі» Гая, напісаныя ў II стагоддзі, аднак аўтары таксама выкарыстоўвалі «Інстытуцыі» Ульпіяна, Марцыяна і Фларэнціна. Кніга была складзена Трыбаніянам і прафесарамі Феафілам і Дарафеем і прадстаўлена імператару 21 лістапада 533 года. Мяркуецца, што Дарафей быў аўтарам I кнігі, Феафіл — II, а Трыбаніян — III і IV.

Інстытуцыі з'яўляліся падручнікам для студэнтаў першага курсу, якія вывучалі рымскае права, але пры гэтым (у адрозненне ад падручніка Гая) ім была нададзена непасрэдная юрыдычная сіла. Падзел на 4 кнігі і асноўная структура былі запазычаны ў Гая. Кнігі падзелены на тытулы, а ў сучасных выданнях на параграфы. Неўзабаве пасля кадыфікацыі Феафілаў напісаў грэчаскі парафраз «Інстытуцый», з дапамогай якога студэнты, якія не валодалі лацінскай мовай, маглі засвоіць асновы рымскага права.

## Гл. таксама 
* Парафраз Феафіла
* Інстытуцыйная сістэма

## Выданні 
* Лацінскі тэкст 
* Институции Юстиниана. / Пер. Д. Расснера. (Серия «Памятники римского права»). М.: Зерцало. 1998. 400 стр.

## Літаратура 
* *Покровский И. А.* История римского права. СПб, 1998. С.234-235.
* *Альбрехт М. фон*. История римской литературы. В 3 т. Т.3. М., 2005. С.1658-1659.
* Культура Византии. В 3 т. Т.1. М., 1984. С.362, 364.

Катэгорыя:Рымскае права
Катэгорыя:Кнігі VI стагоддзя
Катэгорыя:Заканадаўства Юстыніяна I
General Cup 2012 (снукер)

**General Cup 2012** — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 11 па 14 верасня 2012 года ў General Snooker Club, у Ганконгу. Турнір стаў чацвёртым розыгрышам General Cup, які праходзіў у 2004, 2009 і 2011 гадах.

Спаборніцтва ўключала ў сябе чатыры матча ўайлдкард-раўнда з удзелам 4 прафесіяналаў і 4 ганконгскіх аматараў, пераможцы якіх далучыліся да 2 іншых прафесійных снукерыстаў і разам з імі былі разбітыя на 2 групы па 3 удзельніка, згуляўшы адзін з адным па аднаму разу ў групавым этапе. Пасля гэтага лідары груп сустрэліся ў фінальным двубоі.

Пераможцам турніру стаў Ніл Робертсан, які перайграў у групавым этапе кітайца Ляна Вэньбо (5:2) і саступіў ганконгскаму аматару Фуну Квоку Ваю (3:5), выйшаўшы ў фінал законт лепшай розніцы ў фрэймах, пасля чаго перамог у фінале Рыкі Уолдэна з лікам 7:6.

## Турнір 
]]
General Cup 2012 года стаў чацвёртым розыгрышам гэтага турніру, які быў заснаваны ў 2004 годзе, пасля чаго праходзіў у 2009 і ў 2011 гадах. З самога заснавання General Cup праходзіць у General Snooker Club у Ганконгу.

## Уайлдкард раўнд 
Чатыры ганконгскіх аматара атрымалі ўалдкард ад арганізатараў турніру: Чэнь Йінь Лун, Лау Ка Лам, Фун Квок Вай і Чэн Ка Кін. Яны гулялі ў папярэднім раўндзе за права выступаць у групавым раўндзе супраць чацвярых прафесіянальных гульцоў: Ляна Вэньбо, Цяня Пэнфэя, Бары Хокінса і Марка Дэвіса.

## Групавы раўнд 
### Група A 
#### Матчы 
#### Табліца 
### Група B 
#### Матчы 
#### Табліца 
## Фінал 
|-
| colspan="3" align="center" | 

|}

## Статыстыка турніру 
### Статыстыка ігракоў 
Катэгорыя:General Cup (снукер)
Катэгорыя:Верасень 2012 года
Royal Plaza

**Royal Plaza** — хмарачос на праспекце Пераможцаў у Мінску (Беларусь). Будынак знаходзіцца на адным з галоўных праспектаў Мінска на месцы былога кафэ «Рэчанька» каля крамы «Рамонак».

## Гісторыя будаўніцтва 
Будаўніцтва аб’екта пачалося ў 2009 годзе. Аднак у самым яго пачатку, адбылося падзенне крана. Суседнія крамы не пацярпелі, бо ўдар прайшоў па датычнай. Прычына падзення — адмова сістэмы аўтаматычнай абароны.

У кастрычніку — лістападзе 2011 года будаўніцтва было спынена, бо была праблема з пастаўкай шкла з Літвы. У студзені 2012 года заставалася заліць два паверхі і змантаваць шпіль. Планавалася здаць аб’ект у канцы 2012 года. Пазней ад літоўскай кампаніі было заяўлена, што пастаўка шкла ажыццяўляецца па графіку.

Вонкавы фасад вежы і прылеглая тэрыторыя былі гатовыя па просьбе ўлад да 3 ліпеня 2012 года. Шкленне вежы гатовае на 70 %.

15 сакавіка 2013 года ў Мінску бушаваў ураган «Хаўер», які закрануў і будоўлю хмарачоса. Ад вежы з вышыні 22 паверху адваліўся кавалак сцяны і зваліўся на дах крамы. Супрацоўнікі і наведвальнікі крамы не пацярпелі, таксама супрацоўнікі дадалі, што гэта не першы выпадак падзення будаўнічых матэрыялаў на краму.

## Характарыстыка 
Будынак пабудаваны ў адзіным архітэктурным стылі постмадэрнізму. На 1 паверсе плануецца размясціць прасторны вестыбюль, на 2 — гандлёвыя памяшканні, на 4—30 — офісы. Таксама на 28 паверсе запланаваны рэстаран з панарамным відам на горад. Каркас будынка бязрыгельны маналітны. Фасад — шкло (празрыстае і вентыляванае), керамаграніт і граніт.

## Крытыка 
Вежа прызнана дысгарманічнай будовай. Яна парушае цэласнасць гістарычных ансамбляў. Аднак намміністр архітэктуры Мінска заўважыў, што на праспекце Пераможцаў трэба пабудаваць цэлы комплекс хмарачосаў .

## Гл. таксама 
* Ветразь

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Royal Plaza 
* Royal Plaza на skyscrapercenter.com
* Royal Plaza на Новабудоўлі Беларусі

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Небаскробы Беларусі
Катэгорыя:Небаскробы вышынёй ад 100 да 149 метраў
Катэгорыя:Праспект Пераможцаў (Мінск)
Катэгорыя:З’явіліся ў 2014 годзе
Катэгорыя:2014 год у Мінску
Лошыцкі яр

thumb|Крыж ахвярам сталінскіх рэпрэсій у Лошыцкім яры
**Лошыцкі яр**, або **Чорны Яр** — урочышча каля былой вёскі Лошыца 1-я на паўднёвых ваколіцах Мінска, дзе па словах Зянона Пазняка ў 1937—1941 гадах у яры органы НКУС праводзілі масавыя расстрэлы. Колькасць ахвяр пэўна не вядома, паводле ацэнак Пазняка, тут знаходзяцца рэшткі 7-10 тысяч рэпрэсаваных.

## Гісторыя 
Па словах Зянона Пазняка, у 1988 годзе, каб схаваць сляды сталінскіх рэпрэсій, Лошыцкі яр часткова засыпалі, потым на яго месцы пабудавалі гаражны кааператыў. Спроба з дапамогай валанцёраў пракапаць насыпны слой грунту (канец 1980-х гадоў) не мела поспеху.

З успамінаў Пазняка: «*У гэтым жа годзе, пасля раскопак у Курапатах я падрыхтаваўся да раскопак у Лошыцы. Але калі я летам перад раскопкамі прышоў сюды, то ўбачыў, што велізарны яр засыпаны, а вакольныя ўзгоркі, на якіх рос сад, скапаныя і грунт ссунуты ў яр*» .

У 1990-х гадах высілкамі грамадскасці ў Лошыцкім яры ўсталяваны Крыж мучанікам. Штогод на Дзяды ў Мінску праходзяць шэсці да месцаў пахавання ахвяр сталінскіх рэпрэсій, у тым ліку да памятнага крыжа ў Лошыцкім яры.

У 2009 годзе ў сувязі з будаўніцтвам мікрараёна Лошыца гарадскія ўлады Мінска планавалі цалкам засыпаць Лошыцкі яр і правесці праз яго аўтадарогу, аднак гэтыя планы выклікалі супраціўленне з боку грамадскасці і не былі рэалізаваны.

## Гл. таксама 
* Бабін яр

## Спасылкі 
* Валерый Буйвал. Гісторыя Лошыцкага яру

Лошыцкі яр
Катэгорыя:Геаграфія Мінска
Баляслаў V Сарамлівы

**Баляслаў V Сарамлівы** (*Калішскі*; ;  — ) — польскі князь (1243—1279), прадстаўнік дынастыі Пястаў. Сын Лешка Белага і Гржыміславы Луцкай.

## Біяграфія 
У 13-гадовым узросце ажаніўся з 15-гадовай Кунігундай (Кінгай), дачкой венгерскага караля Белы IV. Кунігунда вылучалася надзвычайнай набожнасцю і ўстрымлівалася ад шлюбных адносін. Рэлігійныя перакананні Баляслава не дазвалялі яму мець па-за шлюбную сувязь, таму дзяцей у яго не было. Менавіта з гэтай прычыны Баляслаў атрымаў мянушку «Сарамлівы».

З 9-гадовага ўзросту валадар Малой Польшчы сярод дзяржавы, якая распалася на ўдзелы. Узыйшоў на прастол пад апекай князя Вялікай Польшчы (Гнезна) Генрыха Барадатага. У 1241 годзе пасля бітваў з манголамі пры Хмельніку і пры Легніцы і выгнання з Кракава свайго дзядзькі Конрада Мазавецкага стаў кракаўскім князем, гэта значыць заняў дамінуючую пазіцыю сярод удзельных князёў. Кракаў, разбураны татарамі, быў ізноў адбудаваны. У 1245 годзе Баляслаў V паслаў войскі на дапамогу венграм, але яны былі разбіты ў Яраслаўскай бітве. У 1259-60 гадах манголы на чале з Бурундаем ізноў уварваліся ў Польшчу разам з войскамі галіцка-валынскіх князёў, якія аддалі перавагу супраціўленню сумесны паход на захад.

Эпоха Баляслава V адзначылася не толькі вайной з манголамі, але і аддзяленнем Сілезіі ад Польшчы, унутранымі разладамі, у выніку якіх вельмі аслабела княжацкая ўлада, а ўплыў арыстакратыі і духавенства, наадварот, узмацніўся. У выніку ўнутранай бязладзіцы і знешняй пагрозы Баляславу V прыйшлося бегчы з краіны.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Пясты
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1226 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1279 годзе
Катэгорыя:Князі польскія
Арыярат II

**Арыярат II** (; пам. 280 да н.э.) — цар Кападокіі, які кіраваў у 301—280 да н.э.

У 322 да н.э. пасля забойства свайго дзядзькі, Арыярата I македонцамі, Арыярат бег у Арменію і жыў там у выгнанні да 301 да н.э. Неўзабаве ён змог вярнуць сабе паўднёвую і цэнтральную частку Кападокіі, але быў вымушаны прызнаваць над сабой уладу Селеўкідаў. Пасля яго смерці, улада ў краіне перайшла да яго старэйшага сына Арыярамна.

## Бібліяграфія 
* Hazel, John; *«Who’s who in the Greek World»,* «Ariarathes II», (2000)
* Габелко О. K. К династической истории эллинистической Каппадокии: царский дом Ариаратидов // Античный мир и археология. — Саратов, 2009. — В. 13.

Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі III стагоддзя да н.э.
Катэгорыя:Цары кападакійскія
Арыярат I

**Арыярат I** () — цар Кападокіі, які кіраваў у 350 да н.э. — 322 да н.э.

## Біяграфія 
Першапачаткова Арыярат быў персідскім сатрапам Кападокіі і супрацьстаяў войскам Аляксандра Вялікага. Пасля смерці цара Дарыя III і распаду Персідскай імперыі, Арыярат абвясціў незалежнасць Кападокіі.

Можна выказаць здагадку, Аляксандр дазволіў Арыярату кіраваць у сваім царстве. Аднак праз год пасля смерці Аляксандра, у 322 да н.э. Арыярат быў палонены і забіты дыядохам Пердыкам.

## Бібліяграфія 
* Hazel, John; *«Who’s who in the Greek World»,* «Ariarathes I», (2000)
* 

Катэгорыя:Цары кападакійскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі IV стагоддзя да н.э.
Віганд Альгердавіч

**Віганд**, або **Вігант** (каля 1372 — 28 чэрвеня 1392) — князь кернаўскі, сын вялікага князя літоўскага Альгерда Гедзімінавіча ад другой шлюбу з Ульянай Цвярской (пам. 1393), малодшы брат і паплечнік вялікага князя літоўскага Ягайлы.

## Біяграфія 
Паводле Л. Вайтовіча, пры нараджэнні Віганд быў хрышчоны па праваслаўным абрадзе пад імем Фёдар.

Віганд атрымаў ва ўдзельнае валоданне ад свайго старэйшага брата, вялікага князя літоўскага Ягайлы, гарады Кернава, Чачэрск і Біюцішкі. Таксама меў значныя ўладанні ў Польшчы — Быдгашч, Інаўроцлаў і інш.

У 1385 годзе князь кернаўскі Віганд падтрымаў свайго старэйшага брата Ягайлы пры падпісанні ў Крэве уніі паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім. У 1386 годзе Віганд разам з іншымі братамі суправаджаў Ягайлу падчас яго паездкі ў Польшчу. У Кракаве Ягайла перайшоў ў каталіцтва і прыняў польскую карону. Большасць яго братоў, сваякоў і саноўнікаў таксама прынялі каталіцкае хрышчэнне. Пры хрышчэнні Віганд атрымаў імя Аляксандр. У 1390 годзе ён ажаніўся з Ядвігай Апольскай, дачкой сілезскага князя Уладзіслава Апольскага.

Падчас грамадзянскай вайны ў Вялікім Княстве Літоўскім 1389—1392 гадоў паміж Вітаўтам Кейстутавічам і Скіргайла Альгердавічам Віганд падтрымліваў апошняга. У 1390 годзе Скіргайла і Віганд пацярпелі паражэнне ад аб’яднаных сіл Вітаўта і тэўтонскіх крыжакоў. У 1391 годзе Віганд узначаліў паход літоўскага войска на Прусію, дзе літоўцы няўдала аблажылі замак Нойгартэн. Віганд карыстаўся любоўю і прыхільнасцю свайго старэйшага брата Ягайлы. У чэрвені 1392 года Віганд раптоўна памёр. Хадзілі чуткі, што Віганд быў атручаны па распараджэнні Вітаўта.

## Спадчыннікі 
Таксама літоўскае язычніцкае імя Вінгальт прыпісваецца брату Аляксандра Андрэю Альгердавічу, князю пскоўскаму і полацкаму, пачынаючы з прац Тэадора Нарбута, аднак па захаваных летапісах яно невядома. Аднак ад нейкага Вігунта выводзіць свой род княжацкі род Палубінскіх герба «Ястрабец».

## Літаратура 
* *Гудавичюс Э.* История Литвы с древнейших времен до 1596 года. — М., 2005.
* *Барбашев А. И.* Витовт и его политика до Грюнвальдской битвы (1410 г.). — СПб.: Типография Н. Н. Скороходова, 1885.

Катэгорыя:Гедзімінавічы
Катэгорыя:Князі кернаўскія
Арыярат VI

**Арыярат VI** (стар.-грэч. *Ἀριαράθης Ἐπιφανής Φιλοπάτωρ*, кіраваў у 130—116 ці 126—111 гадах да н.э.) — кіраўнік Кападокіі, малодшы сын Арыярата V і Нузы Кападакійскай.

## Біяграфія 
Валадарыў каля 14 гадоў; на момант узыходжання на прастол быў дзіцем, таму рэальная ўлада спачатку належала яго маці. Лічыцца, што яго маці атруціла пецярых яго братоў, але малалетні Арыярат быў выратаваны лаяльнымі дынастыі людзьмі, якія забілі Нузу. Гэтыя падзеі сталі добрай нагодай для кіраўніка Понта Мітрыдата V Эвергета, дзядзькі Арыярата па маці, паспрабаваць усталяваць кантроль над Кападокіяй. Для гэтага ён выдаў замуж за Арыярата яго стрыечную сястру па маці і сваю першую дачку Лаадыку, якая нарадзіла яму траіх дзяцей: дачку і двух сыноў, у тым ліку будучыні Арыярата VII.

Тым не менш, гэтага апынулася недастаткова, каб падпарадкаваць Кападокію Понту, таму Мітрыдат VI, сын Мітрыдата V, арганізаваў забойства Арыярата з дапамогай кападакійскага вяльможы Гордыя. Пасля яго смерці кіраванне дзяржавай на час перайшло да яго ўдавы, а затым да кіраўніка Віфініі Нікамеда III, які ажаніўся з Лаадыкай. Нікамед III быў неўзабаве выгнаны Мітрыдатам VI, які ўзвёў на кападакійскі трон Арыярата VII.

## Бібліяграфія 
* Hazel, John; *Who’s Who in the Greek World*, «Ariarathes VI», (1999)
* Head, Barclay; *Historia Numorum*, «Cappadocia», (1911)
* Justin; *Epitome of Pompeius Trogus*, John Selby Watson (translator); London, (1886)
* Smith, William (editor); *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, «Ariarathes VI» , Boston, (1867)
* Габелко О. K. К династической истории эллинистической Каппадокии: царский дом Ариаратидов // Античный мир и археология. — Саратов, 2009. — В. 13.

Катэгорыя:Цары кападакійскія
Арыярат VIII

**Арыярат VIII Эпіфан** (, Ariaráthēs Epiphanḗs; кір. 101 — 96 гг. да н.э. і ў 95 г. да н.э.), — цар Кападокіі.

## Паходжанне 
З’яўляўся другім сынам Арыярата VI і Лаадыкі Кападакійскай. Меў старэйшую сястру Нісу і брата Арыярата VII.

## Барацьба за ўладу 
Арыярат VIII упершыню здабыў уладу калі кападакійцы паўсталі супраць сына пантыйскага кіраўніка Мітрыдата VI Арыярата IX. Аднак нашчадак мясцовай царскай дынастыі быў хутка выправаджаны з краіны сіламі Мітрыдата, пасля чаго памёр звычайнай смерцю. Пасля гібелі Арыярат VII і Арыярата VIII дынастыя Арыяратыдаў канчаткова згасла.

## Спадчына 
Пасля гібелі Арыярат VII і Арыярат VIII улада ў Кападокіі зноў перайшла ў рукі Арыярата IX, якому тады было восем гадоў.

Кіраўнік Віфініі Нікамед III адправіў пасольства ў Рымскую рэспубліку, якое абвясціла пра наяўнасць трэцяга сына Арыярата VI і Лаадыкі. Мітрыдат VI таксама адправіў сваіх прадстаўнікоў у Вечны горад, якія павінны былі даказаць сенатарам, што яго сын быў нашчадкам Арыярата V. Рымскі сенат абвясціў кападакійцаў свабодным народам, і ў 95 годзе да н.э. загадаў зрынуць Арыярата IX.

Пасля гэтага рымляне падалі мясцоваму насельніцтву права выбраць свайго новага кіраўніка, якім стаў Арыябарзан I.

## Літаратура 
* Hazel, John; *Who’s Who in the Greek World*, «Ariarathes VIII», (1999)
* Head, Barclay; *Historia Numorum*, «Cappadocia», (1911)
* William Smith; *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, «Ariarathes VIII» , Boston, (1867)

Катэгорыя:Цары кападакійскія
General Cup International 2011 (снукер)

**General Cup International 2011** — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 4 па 7 ліпеня 2011 года ў «General Snooker Club», у Ганконгу. Турнір стаў трэцім розыгрышам «General Cup International», які праходзіў у 2004 і 2009 гадах.

Спаборніцтва ўключала ў сябе групавы раўнд з удзелам 4 прафесіяналаў і 2 тайскіх аматараў, якія былі разбітыя на 2 групы па 3 удзельніка, згуляўшы адзін з адным па аднаму разу ў групавым этапе. Пасля гэтага лідары груп сустрэліся ў фінальным двубоі.

Пераможцам турніру стаў Стывен Лі, які перайграў на групавым этапе тайца Цепчаю Ун-Нуха (5:3) і Тома Форда (5:0), пасля чаго перамог у фінале Рыкі Уолдэна з лікам 7:6.

## Турнір 
]]
General Cup International 2011 года стаў трэцім розыгрышам гэтага турніру, які быў заснаваны ў 2004 годзе, пасля чаго праходзіў у 2009. З самога заснавання General Cup International праходзіць у General Snooker Club у Ганконгу.

## Прызавыя грошы 

## Групавы раўнд 
### Група A 
#### Матчы 
#### Табліца 
### Група B 
#### Матчы 
#### Табліца 
## Фінал 
|-
| colspan="3" align="center" | 

|}

## Статыстыка турніру 
### Статыстыка ігракоў 
Катэгорыя:General Cup (снукер)
Катэгорыя:Ліпень 2011 года
Арыябарзан II Філапатр

**Арыябарзан II Філапатар** (, *які любіць свайго бацьку*) — цар Кападокіі з 63/62 па 51 год да н.э.

## Паходжанне 
З'яўляўся сынам цара Арыябарзана I і Афінаіды Філасторгіі I. Яго родная сястра Філасторгія была жонкай цара Камагены Антыёха I. Арыябарзан II меў персідскія і грэчаскія карані.

## Кіраванне 
Для ўтрымання ўлады ў краіне, цар выкарыстаў у 57 годзе да н.э. дапамогу Рымскай рэспублікі. На працягу наступных некалькіх гадоў ён паспяхова кіраваў краінай, пакуль не быў забіты стаўленікамі Парфіі. Спадчыннікам стаў Арыябарзан III.

## Сям'я 
Арыябарзан II ажаніўся з дачкой пантыйскага цара Мітрыдата VI Афінаідай Філасторгіяй II. Яна нарадзіла яму двух сыноў: Арыябарзана III і Арыярата X.

Катэгорыя:Забітыя манархі
Катэгорыя:цары кападакійскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі I стагоддзя да н.э.
Арыябарзан III

**Арыябарзан III Эўсеб Філароман** (, *«Эўсеб»* — *«набожны»*, *«Філароман»* — *«які любіць Рым»*, пам. каля 42 да н.э.) — цар Кападокіі з 51 па 42 гады да н.э.

## Здабыццё прастола 
Пасля гібелі Арыябарзана II, рымскі сенат ухваліў прызначэнне кіраўніком яго старэйшага сына. Сярод праціўнікаў новага цара апынулася яго маці Афінаіда II, але з дапамогай намесніка Кілікіі Марка Цыцэрона мяцеж быў хутка падушаны.

Аказваючы актыўную дапамогу Гнею Пампею, цар змог атрымаць перавагу і пасля перамогі яго праціўніка — Гая Юлія Цэзара. Да Кападокіі была далучана Малая Арменія, пасля чаго Арыябарзан пачаў падумваць пра здабыццё поўнай незалежнасці ад Рыма. Па гэтай прычыне ён і быў забіты ў 42 г. да н.э. рымскім сенатарам Гаем Касіем Лонгінам. Новым кіраўніком стаў брат нябожчыка Арыярат X.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Забітыя манархі
Катэгорыя: цары кападакійскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі I стагоддзя да н.э.
Катэгорыя:Памерлі ў 42 годзе да н.э.
Арыярат X

**Арыярат X Эўсеб Філадэльф** — цар Кападокіі.

Арыярат X быў сынам цара Кападокіі Арыябарзана II. У выніку змовы ў 52/51 годзе да н.э. яго спадчыннікам стаў яго старэйшы сын Арыябарзан III. Гай Юлій Цэзар у 47 годзе да н.э. наладзіў адносіны з Кападокіяй. Ён, магчыма, узвёў Арыярата на прастол у 42 годзе да н.э. пасля забойства Арыябарзана Гаем Касіем Лонгінам. Арыярат стаў царом, але яго правы аспрэчваў нейкі Архелай. 

Пасля таго, як забойцы Цэзара былі разбіты ў бітве пры Філіпах (кастрычнік 42 годзе да н.э.) трыумвірамі Актавіянам і Маркам Антоніем, апошняму ў валоданне дасталіся ўсходнія правінцыі пасля перадзелу тэрыторыі Рымскай дзяржавы трыумвіратам. 

Марк Антоній зрынуў Арыярата ў 36 годзе да н.э., і пасля няўдалай армянскай вайны ўзвёў на прастол Архелая.

## Літаратура 
* Benedikt Niese: Ariarathes 10). In: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). Band II,1, Stuttgart 1895, Sp. 820—821.

Катэгорыя: цары кападакійскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі I стагоддзя да н.э.
Шыракаван

**Шыракаван** (, таксама вядомы як **Еразгаворс**, ) — сярэднявечны армянскі горад, які з IX стагоддзя з'яўляўся сталіцай царства армянскіх Баграцідаў. Да канца XIX стагоддзя паселішча ператварылася ў невялікае армянскае сяло Башсурэгел. Знаходзіцца на тэрыторыі сучаснай Турцыі. Магчыма, часткова затоплены водамі Ахуранскага вадасховішча.

## Гл. таксама 
* Спіс сталіц армянскіх дзяржаў
* Шырак, гавар

## Спасылкі 
* Царква ў Шыракаване

Катэгорыя:Сталіцы Арменіі
Катэгорыя:Гісторыя Арменіі