Беларуская народная самапомач

thumb|right|250px|Дакументы членаў Беларускай народнай самапомачы.
**Беларуская народная самапомач** (БНС) — грамадская нацыянальная арганізацыя, якая дзейнічала ва ўмовах нацысцкай акупацыі ў Генеральнай акрузе «Беларусь». Паводле нямецкай задумы, арганізацыя мусіла пераняць усе функцыі Чырвонага Крыжа.

## Гісторыя 
Беларуская народная самапомач была створана 13 кастрычніка 1941 паводле загаду генеральнага камісара Беларусі В. Кубэ.

БНС узначальвалі І. Ермачэнка (22.10.1941 — красавік 1943), В. Іваноўскі (30.6.1943 — лістапад 1943), Ю. Сабалеўскі (лістапад 1943 — 1.2.1944). Кіруючы орган — Цэнтральная рада (Цэнтраль, складалася з 13 аддзелаў-рэфератаў), якой падпарадкоўваліся акруговыя, раённыя і валасныя аддзелы.

БНС дзейнічала пад кантролем і кіраўніцтвам нямецкіх акупацыйных улад. Склад цэнтральнай рады зацвярджаў Кубэ, праўленні акруговых, раённых і старшыняў валасных аддзелаў прызначалі адпаведныя гібетскамісары, раённыя і валасныя нямецкія кіраўнікі.

Статут БНС абвяшчаў яе як дабрачынную народную арганізацыю, якая ставіць за мэту «памагаць пацярпелым беларусам ад ваенных дзеянняў, бальшавіцкага і польскага панавання, памагаць адбудаваць зруйнаваны чужынцамі беларускі край, пашырыць і развіць беларускую культуру». БНС займалася зборам грашовых і матэрыяльных каштоўнасцей, прадуктаў харчавання, абутку і зімовай вопраткі, аказвала матэрыяльную дапамогу пацярпелым ад вайны, займалася арганізацыяй устаноў аховы здароўя, дастаўкай друкаваных выданняў у акругі і паветы (напрыклад, газеты для сялян «Голас вёскі»).

У пачатку 1942 быў праведзены з’езд усіх лекараў Беларусі. На ім было пастаноўлена стварыць беларускую лекарскую прафесійную арганізацыю, адкрыць беларускі медыцынскі ўніверсітэт і арганізаваць матэрыяльную дапамогу мясцовым дактарам у цяжкі ваенны час.

БНС утрымлівала многія шпіталі, праводзіла рассяленне дзяцей у прытулкі, арганізаваныя на базе савецкіх санаторый (да 10000 дзяцей).

Члены БНС удзельнічалі ў гвалтоўным медыцынскім аглядзе для высылання рабочай сілы ў Германію.

З’езд кіраўнікоў БНС (ліпень 1942), у якім удзельнічалі Мужы Даверу, кіраўнікі БНС з акруг і вядучыя бурмістры і кіраўнікі беларускай паліцыі, дамагаўся ўнясення змен у статут БНС і прызнання за ёй права самакіравання. На з’ездзе Цэнтральнай рады і акруговых кіраўнікоў БНС (сакавік 1943) быў выпрацаваны мемарандум, які патрабаваў поўнай аўтаноміі Беларусі, стварэнне беларускага ўрада і войска. Падкрэслівалася, што «ўрад абвясціць аддзяленне Беларусі ад СССР і аб’явіць яму вайну, як ворагу беларускага народа». Пры садзейнічанні БНС ствараўся Беларускі корпус самааховы. Аднак нямецкая акупацыйная адміністрацыя распараджэннем ад 18.3.1943 абмежавала дзейнасць БНС толькі аховай здароўя і матэрыяльнай дапамогай насельніцтву. І. Ермачэнка быў зняты з пасады кіраўніка БНС і высланы з Беларусі.

У чэрвені 1943 БНС рэарганізавана ў Беларускую самапомач, дзейнасць якой у адпаведнасці з новым статутам была абмежавана зборам ахвяраванняў, матэрыяльнай дапамогай, вярбоўкай новых членаў. Кіраўніком арганізацыі стаў Юрый Сабалеўскі, былы пасол у польскім сейме.

1 сакавіка 1944 БНС перададзеная ў падпарадкаванне Беларускай цэнтральнай рады.

Вядомыя асобы-дзеячы БНС: Ян Станкевіч (намеснік кіраўніка), Вінцэнт Гадлеўскі, Радаслаў Астроўскі, архіепіскап Філафей (Нарко), Вацлаў Іваноўскі, Антон Адамовіч, Уладзіслаў Казлоўскі, Іван Касяк, Юльян Саковіч (сябры Галоўнай Рады), Надзея Абрамава (узначальвала дзіцячы сектар).

## Члены Цэнтральнай рады 
* Іван Ермачэнка
* Антон Адамовіч
* кс. Вінцэнт Гадлеўскі
* Грынкевіч
* Вацлаў Іваноўскі
* Сымон Кандыбовіч
* Уладзіслаў Казлоўскі
* архіепіскап Філафей (Нарко)
* Нікалаевіч
* Язэп Найдзюк
* Юліян Саковіч
* Ян Станкевіч
* Павел Свірыд

## Колькасць членаў 
Колькасць членаў БНС (канец 1942)

## Літаратура 
* Найдзюк Я., Касяк І. Беларусь учора і сяньня: Папулярны нарыс з гісторыі Беларусі / Пасьляслоўе А. Грыцкевіча; Уклад. Н. Дашкевіч. — Мн.: Навука і тэхніка, 1993. — 414 с.: іл.
* Сервачынскі, І. Беларуская народная самапомач (з гісторыі калабарацыянізму на Беларусі)  // Веснік Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Серыя 3. Гісторыя, філасофія, палітыка, сацыялогія, эканоміка, права. — 1997. — № 3. — С. 11-14.
* Туронак Ю. Беларусь пад нямецкай акупацыяй / пераклад з польскага В. Ждановіч; каментарыі А. М. Літвіна. — Мн.: Беларусь, 1993. — 236 с.
* Рудак А., Вайна пасля вайны // Наша гісторыя, № 2, 2018, с. 16-17. ISBN 2617—2305

## Спасылкі 
* О. Романько. «Части охраны правопорядка: от самообороны до белорусской полиции»

Катэгорыя:Нямецкая акупацыя Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1941 годзе