open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Карэйскі жывапіс

, Нью-Ёрк]]
, Нью-Ёрк]]

**Карэйскі жывапіс** — адзін з карэйскіх відаў мастацтваў. Характарызуецца разнастайнасцю жанраў і стыляў.

## Гісторыя 
Гісторыя карэйскага жывапісу пачынаецца з насценных малюнкаў на сценах грабніц, створаных на працягу VI стагоддзя. Многія карэйскія мастакі адправіліся ў Кітай для вывучэння стыляў і тэхнік жывапісу.

У перыяд Трохцарства Карэя складалася з трох асобных дзяржаў — Кагуро, Пэкчэ і Сілы, у кожнай з якіх развіўся свой унікальны стыль жывапісу. Зараджаецца рух ‘’Сільхак’’, які грунтуецца на навучанні жывапісу на практыцы і назіраннях. З’яўляюцца творы з выявай сцэн з жыцця звычайных людзей; свой уласны стыль набываюць і карціны з раслінамі і жывёламі. У Карэі тыгр рэдка адлюстроўваўся злым і лютым, часцей — смешнай і часам дурной жывёлай. Жанр пераважна развіваўся з другой паловы XVIII стагоддзя па першую палову XX стагоддзя.


Катэгорыя:Культура Карэі
Камчацкая вобласць (Расійская імперыя)

**Камчацкая вобласць** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Расійскай імперыі.

Упершыню Камчацкая вобласць у складзе Іркуцкай губерні была ўтворана 11 (23) жніўня 1803 года. Цэнтрам вобласці быў прызначаны Верхне-Камчацк, 9 (21) красавіка 1812 года кіраванне вобласці перанесена ў Петрапаўлаўскую гавань. У 1822 годзе вобласць была скасавана. Замест яе ў складзе Іркуцкай губерні было створана Камчацкае прыморскае кіраванне з цэнтрам у Петрапаўлаўску.

У 1849 годзе з Камчацкага прыморскага кіравання і Гіжыгінскай акругі Ахоцкага прыморскага кіравання была зноў створана Камчацкая вобласць. Аднак ужо ў 1856 годзе Камчацкая вобласць была скасавана, а яе тэрыторыя ўвайшла ў склад Прыморскай вобласці.

Законам ад 17 (30) чэрвеня 1909 года Камчацкая вобласць была створана ў трэці раз. У склад вобласці ўвайшлі Петрапаўлаўскі, Ахоцкі, Гіжыгінскі, Анадырскі паветы і Камандорскія астравы, вылучаныя з Прыморскай вобласці. Адначасна на тэрыторыі Чукоткі (частка Анадырскага павета) утвораны Чукоцкі павет. У 1922 годзе Камчацкая вобласць была ператворана ў Камчацкую губерню.

## Апісанне герба 
«У срэбным шчыце тры сопкі ці чорныя агнядышныя горы (сярэдняя наперадзе двух іншых) з барвовым полымем і дымамі над імі. Шчыт каранаваны старажытнай Царскай каронай і аточаны залатым дубовым лісцем, злучаным Аляксандраўскай стужкай».

## Насельніцтва 
Насельніцтва Камчацкай вобласці паводле дадзеных перапісаў 1897 года — малаліка, пра што кажа і шчыльнасць насельніцтва, выразна вылучаецца сярод агульных акруг Камандорская акруга, у якой у 10 разоў прыкладна больш сярэдняя шчыльнасць насельніцтва.

Насельніцтва акруг Камчацкай вобласці на 1897 год

## Кіраўніцтва вобласці 
### I перыяд (1803—1822) 
;Уладнікі

### II перыяд (1849—1856) 
;Вайсковы губернатар

### III перыяд (1909—1922) 
;Губернатары

;Віцэ-губернатары

Катэгорыя:Вобласці Расійскай імперыі
Энергія іанізацыі

**Энергія іанізацыі** — энергія, неабходная для адарвання самага слаба звязанага электрона ад атама. Яна звычайна выражаецца ў электрон-вольтах. Пры адарванні электрона ад атама ўтвараецца адпаведны катыён.

Чым больш электронаў на вонкавым электронным слоі, тым больш энергія іанізацыі. З павелічэннем радыуса атама энергія іанізацыі памяншаецца. Гэтым тлумачыцца памяншэнне металічных уласцівасцей у перыяд злева направа і павелічэнне металічных уласцівасцей у групах зверху ўніз. Цэзій (Cs) — самы актыўны метал.

Энергія роднасці атама да электрона (мера праявы неметалічных уласцівасцей) — энергія, якая вылучаецца ў выніку далучэння электрона да атама (Сl0 + 1е- → Сl- + Н). З павелічэннем колькасці электронаў на вонкавым электронным слоі энергія роднасці да электрона павялічваецца, а з павелічэннем радыуса атама — памяншаецца. Гэтым тлумачацца павелічэнне неметалічных уласцівасцей у перыядах злева направа і памяншэнне неметалічных уласцівасцей у галоўных падгрупах зверху ўніз.

Катэгорыя:Агульная хімія
Катэгорыя:Энергія
Катэгорыя:Іанізацыя
Марцін Фляшчынскі

**Марцін Фляшчынскі** (; 10 лістапада 1724, Мазовія — 24 снежня 1761, Вільня) — езуіцкі святар і педагог.

Пасля навучання ў музычнай бурсе пры Пінскім езуцікім калегіуме ўступіў 3 верасня 1740 г. у Таварыства Ісуса. Скончыўшы навіцыят, пад кіраўніцтвам прафесара Станіслава Растоўскага займаўся ў настаўніцкай семінарыі пры Слуцкім езуіцкім калегіуме. Вывучаў філасофію ў Полацкім езуіцкім калегіуме (1643—1646). Выкладаў у Гродна (1746—1748) і Ломжы (1749—1750). Курс філасофіі прайшоў у Пінскім езуіцкім калегіуме (1750—1754).

Пасля высвячэння на ксяндза стаў прыдворным прапаведнікам (1756—1757), Прафесар рыторыкі для семінарыстаў-езуітаў у настаўніцкай семінарыі, якая знаходзілася ў пры віленскім касцёле Св. Рафала (1759—1761). У Бібліятэцы Віленскага ўніверсітэта захоўваюцца рукапісы яго лекцый па рыторыцы за 1759—1761 гг.

## Літаратура 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Królikowska, A. Profesorowie jezuickich seminariów nauczycielskich od XVI do XVIII wieku. Słownik biograficzny / A.Królikowska. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie -Wydawnictwo WAM, 2017. — 188 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выпускнікі Пінскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Гродзенскага езуіцкага калегіума
Бабруйскі дзяржаўны аўтатранспартны каледж

**Бабруйскі дзяржаўны аўтатранспартны каледж** — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў Бабруйску. З’яўляецца філіялам БНТУ.

## Гісторыя 
У адпаведнасці з пастановай Савета Народных Камісараў Беларускай ССР ў 1930 годзе быў створаны **Мінскі аўтатранспартны тэхнікум**. У першы год да заняткаў прыступілі 60 навучэнцаў. У даваенны перыяд тэхнікум знаходзіўся ў Мінску па вуліцы Камсамольскай і рыхтаваў спецыялістаў па эксплуатацыі аўтатранспарту. Але вайна перапыніла вучобу. Выпускнікі, навучэнцы і выкладчыкі былі адпраўленыя на фронт.

Пасля вызвалення Беларусі па пастанове Савета Народных Камісараў Беларускай ССР № 934 у 1945 годзе дзейнасць Мінскага аўтатранспартнага тэхнікума была адноўлена ў горадзе Бабруйску. У снежні 1948 года навучальная ўстанова была перайменавана ў **Бабруйскі аўтатранспартны тэхнікум**. У 1949 годзе адбыўся першы выпуск маладых спецыялістаў. Большасць з іх было накіравана на працу на Мінскі аўтамабільны і трактарны заводы.

У кастрычніку 1952 года было адкрыта завочнае аддзяленне, а ў лютым 1962 года курсы павышэння кваліфікацыі інжынерна-тэхнічных работнікаў аўтатранспарту.

Загадам Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь ад 17 чэрвеня 1999 года тэхнікум пераўтвораны ў **Бабруйскі дзяржаўны аўтатранспартны каледж**.

## Спецыяльнасці 
Каледж праводзіць навучанне па наступных спецыяльнасцях сярэдняй спецыяльнай адукацыі:
* Тэхнічная эксплуатацыя аўтамабіляў (вытворчая дзейнасць)
* Аўтасэрвіс
* Арганізацыя перавозак і кіраванне на аўтамабільным і гарадскім транспарце
* Бухгалтарскі ўлік, аналіз і кантроль

Катэгорыя:Беларускі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт
Катэгорыя:Каледжы Бабруйска
Катэгорыя:1930 год у Бабруйску
Правіла Фостэра

**Правіла Фостэра** (вядомае таксама як **астраўное правіла** або&#x20;**астраўны эфект**) — гэта экагеаграфічнае правіла ў эвалюцыйнай біялогіі, якое кажа, што прадстаўнікі відаў памяншаюцца або павялічваюцца ў памерах у залежнасці ад рэсурсаў, даступных у іх асяроддзі. Напрыклад, вядома, што  эвалюцыянаваў са звычайнага маманта на малых астравах. Падобныя эвалюцыйныя шляхі назіраюць сярод сланоў, бегемотаў, удаваў, аленяў і людзей. Першым гэта адзначыў Брысталь Фостэр у артыкуле «Эвалюцыя млекакормячых на астравах» часопіса . У ёй ён даследаваў 116 астраўных відаў і параўнаў іх з іх мацерыковым разнавіднасцямі. Фостэр выказаў здагадку, што пэўныя астраўныя жывёлы эвалюцыянавалі да вялікіх версій саміх сябе. Яго простым тлумачэннем было тое, што меншыя жывёлы становяцца вялікімі, калі ціск драпежнікаў саслабляецца (з-за адсутнасці некаторых драпежнікаў на мацерыку), а вялікія становяцца менш ва ўмовах абмежаваных харчовых рэсурсаў (з-за абмежавання прасторы).

Пасля ідэю пашырылі выданнем кнігі *Тэорыя астраўной біягеаграфіі* аўтараў  і Эдварда Осбарна Уілсана. А таксама, у 1978 годзе Тэд Кейс выдаў значна больш доўгую і складаную працу па гэтай тэме ў часопісе . Кейс таксама паказаў, што зыходная здагадка Фостэра адносна прычын з’явы была занадта спрошчанай і не цалкам правільнай.

## Зноскі 
Катэгорыя:Эвалюцыйная біялогія
Катэгорыя:Экалогія
Кірстэн Німвэй

**Кірстен Німвэй** (нар. 23 сакавіка 1990 года) — пісьменніца, ілюстратар і мастачка з Філіпін.

## Біяграфія 
Нарадзілася 23 сакавіка 1990 года ў Маніле ў сям’і філіпінцаў.

Як пісьменніца працуе ў жанры фэнтэзі. З’яўляецца пераможніцай конкурсу раманістаў NaNoWriMo 2014 і 2015 гадоў. з падзагалоўкам «King Maximillian».

Як мастачка і ілюстратар у дадатак да малявання персанажаў сваіх кніг з 2015 года прымае ўдзел у аздабленні старонак выпускаў бібліі-размалёўкі «Mr. Mac Bible».

## Выдадзеныя кнігі 
* The Explorers (Tagalog Edition) (Том 1) (2014)
* The Explorers (English Edition) (Том 1) (2014)
* The Explorers: King Maximillian (Tagalog Edition) (Том 2) (2015)
* Silent Shadows (Tagalog Edition) (2016)
* Bullet With A Name (Tagalog Edition) (2018)

## Рознае 
Вольны час бавіць агучваннем анімэ. Старэйшая сястра Харкін Дэксімірэ.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт пісьменніцы і ілюстратара 
* Старонка на Deviantart
* Старонка на Facebook
* Старонка ў Twitter

Катэгорыя:Навелісты
Катэгорыя:Пісьменнікі Філіпінаў
Катэгорыя:Пісьменнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Мастакі Філіпінаў
Катэгорыя:Жанчыны-мастакі
Японская шырма

», Агата Карын, пасля 1709. Метраполітэн-музей, Нью-Ёрк]]

**Японская шырма** (таксама **бёбу**; , *бё:бу*, літаральна — *сцяна ад ветру*) — невялікая партатыўная перагародка, зробленая з некалькіх панэляў з выкарыстаннем роспісу і каліграфіі, прызначаная для аддзялення часткі пакоя і арганізацыі інтэр’ера. Жывапіс на шырмах атрымаў у Японіі вельмі шырокае распаўсюджванне і адыгрывае значную ролю ў гісторыі мастацтва Японіі.

## Асаблівасці вырабу і роспісу японскай шырмы 
», Судзукі Кііцу, пачатак XIX стагоддзя. Метраполітэн-музей, Нью-Ёрк]]
», Хасэгава Тохаку, XVI стагоддзе. Такійскі нацыянальны музей]]
», Агата Карын, каля 1704. Метраполітэн-музей, Нью-Ёрк]]

Як і многія прадметы побыту і віды мастацтва Японіі, японскія шырмы сыходзяць каранямі ў Кітай; прататыпы шырмаў датуюцца часам праўлення Імперыі Хань. Слова *бёбу* літаральна азначае «абарона ад ветру», за кошт чаго можна меркаваць, што гэта першапачатковае прызначэнне шырмаў. Яны ставіліся перад дзвярыма, абараняючы дом ад злых духаў.

У Японіі вырабляліся двухстворкавыя шырмы, сустракаліся таксама шырмы з шасці і васьмі створак. Вышыня японскіх шырмаў звычайна прыкладна 150—160 см, а даўжыня можа даходзіць да 360 см. Для вырабу шырмы выкарыстоўвалася трывалая папера «гампі», а таксама пазалочаная папера і шоўк. Майстры рабілі роспіс на асобных лістах, затым лісты змацоўваліся на ўнутранай і знешняй рамах.

Перыяд Адзуці-Мамаяма (1568—1600) і пачатак перыяду Эда (1600—1868) характарызуецца ростам папулярнасці шырмаў. Яны сталі з’яўляцца ў селішчах самураяў, становячыся сімвалам іх сілы і багацця. У працэсе вырабу шырмаў і ў тэматыцы роспісу адбыліся некаторыя змены. У сувязі з тым, што шырма стала несці ў сабе сімвал багацця, роспіс часта рабілі на залатым фоне яркімі фарбамі, сярод сюжэтаў з’явіліся карціны з паўсядзённага жыцця (сярод якіх можна вылучыць Тагасодэ), а таксама эпічныя сцэны, пейзажы з чатырма порамі года, жывёлы і расліны. У цяперашні час працэс вырабу шырмаў часта аўтаматызаваны, некаторыя сем’і, якія перадаюць сваё рамяство з пакалення ў пакаленне, працягваюць традыцыі ручнога вырабу бёбу.

## Мастакі, якія працавалі з шырмамі 
* Сюбун (1414—1463)
* Сэсю (1420—1506)
* Кано Эйтоку (1543—1590)
*  (1600—1643)
* Агата Карын (1658—1716)
*  (1761—1828)
*  (1796—1858)
* Сэка Камісака (1866—1942)

ш
ш
Катэгорыя:Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва
Катэгорыя:Інтэр’ер
Міхал Карвоўскі

**Міхал Карвоўскі** (; 27 верасня 1652, Прусія – 24 студзеня 1706, Нясвіж) – езуіцкі святар і педагог.

Уступіў у Таварыства Ісуса 20 жніўня 1671 г. у Вільні. Прайшоўшы выпрабаванні ў навіцыяце (1671–1673), выкладаў у Полацкім езуіцкім калегіуме ў класах інфімы, паэтыкі і рыторыкі (1673–1676). Вывучаў філасофію (1676–1679) і тэалогію (1680–1684) у Віленскай акадэміі. У Вільні быў высвечаны на ксяндза.

Прафесар рыторыкі для экстэрнаў (1685–1687) і этыкі (1687–1688) у Віленскай акадэміі, прафесар філасофіі ў Полацкім езуіцкім калегіуме (1688–1691). У 1687 г. атрымаў у Віленскай акадэміі ступень магістра філасофіі і вольных навук, роўную доктарскай ступені.

Згодна з некралогам меў намер выдаць ўласныя панегірычныя творы у гонар каралёў і магнатаў. У віленскіх бібліятэках захоўваюцца рукапісы лекцый па рыторыцы (Віленская акадэмія, 1685/1686 навучальны год; настаўніцкая семінарыя ў Пінску, 1691/1692), а таксама па логіцы і фізіцы (Полацкі езуіцкі калегіум, 1688/1689 і 1689/1690).

## Літаратура 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564–1995 / oprac. L. Grzebień. – Kraków: Wyd-wo WAM, 1996. – 882 s.
* Królikowska, A. Profesorowie jezuickich seminariów nauczycielskich od XVI do XVIII wieku. Słownik biograficzny. / A.Królikowska. – Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie –Wydawnictwo WAM, 2017. – 188 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Пінскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Нясвіжскага езуіцкага калегіума
Сімбірская губерня

**Сімбірская губерня** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Расійскай імперыі, Расійскай рэспубліцы і РСФСР. Існавала з 1796 па 1928 год. У 1897 годзе ў губерні жыло 1 527 848 чалавек.
Мацей Кунцэвіч

**Мацей Кунцэвіч** (; каля 1620, Літва — каля 1655) — езуіцкі святар і педагог.

Уступіў у Таварыства Ісуса 25 ліпеня 1637 г. у Вільні. Пасля навіцыяту, верагодна, авалодваў педагагічным майстэрствам пад кіраўніцтвам Яна Вышковіча ў настаўніцкай семінарыі пры Полацкім езуіцкім калегіуме (1639—1640). Вывучаў філасофію (1641—1644) і тэалогію (1647—1651) у Віленскай акадэміі. У 1640—1641 і 1644—1647 гг. у езуіцкіх школах выкладаў сам.

Пасля высвячэння на ксяндза тры гады выкдладаў граматыку, паэтыку і рыторыку. Скончыў курс ордэнскай духоўнасці (ІІІ прабацыя) у Нясвіжы і заняў пасаду прафесара рыторыкі ў настаўніцкай семінарыі для езуітаў у Навагрудку (1653—1654). Лёс пасля 1654 г. невядомы. Верагодна, разам з іншымі навагрудскімі езуітамі загінуў у час вайны з Расійскай дзяржавай.

## Літаратура 
* Królikowska, A. Profesorowie jezuickich seminariów nauczycielskich od XVI do XVIII wieku. Słownik biograficzny. / A.Królikowska. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie -Wydawnictwo WAM, 2017. — 188 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага езуіцкага калегіума
Вяцкая губерня

**Вяцкая губерня** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Расійскай імперыі, Расійскай рэспублікі і РСФСР. Існавала з 1796 па 1929 гады. Адміністрацыйны цэнтр — Вятка. У 1897 годзе у губерні жыло 3 030 831 чалавек.

## Крыніцы
Аланецкая губерня

**Аланецкая губерня** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Расійскай імперыі, Расійскай рэспублікі і РСФСР. Створаная ў 1801 у межах ранейшага Аланецкага намесніцтва, скасаваная ў 1922.


Катэгорыя:Гісторыя Карэліі
Андрэй Дындовіч

**Андрэй Дындовіч (Дэндовіч)** (; каля 1606, Мазовія — 27 верасня 1659, Воўчын) — езуіцкі святар і педагог.

Уступіў у Таварыства Ісуса 19 жніўня 1624 г. у Вільні. Пасля выпрабаванняў у навіцыяце авалодваў педагагічным майстэрствам пад кіраўніцтвам слынных прафесараў Валенція Кёльнскага і Мацея Сарбеўскага ў настаўніцкай семінарыі пры Полацкім езуіцкім калегіуме (1626—1627). У 1627—1630 гг. вывучаў філасофію ў Пултуску. Выкладаў у шэрагу навучальных устаноў езуітаў, у тым ліку ў Гродзенскім калегіуме. Скончыў курс тэалогіі ў Віленскай акадэміі (1633—1637) і быў высвечаны ў сталіцы на ксяндза.

Прафесар рыторыкі для семінарыстаў-езуітаў у настаўніцкай семінарыі пры Віленскай акадэміі (1642—1643). Прафесар маральнай тэалогіі і прэфект школ у Аршанскім езуіцкім калегіуме (1643—1644), прэфект школ і прэфект музычнай бурсы у Смаленскім (1644—1646), Полацкім (1648—1649) і Пултускім (1652—1653) езуіцкіх калегіумах. Узначальваў калегіум у Оршы (1653—1655). Пад час ваенных падзей другой паловы 1650-х гг. займаўся місіянерскай дзейнасцю у вёсках, а таксама быў прыдворным прапаведнікам і вайсковым капеланам скарбніка ВКЛ (1655—1659).

## Літаратура 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Królikowska, A. Profesorowie jezuickich seminariów nauczycielskich od XVI do XVIII wieku. Słownik biograficzny / A.Królikowska. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie -Wydawnictwo WAM, 2017. — 188 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Аршанскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Памерлі ў Камянецкім раёне
Пермская губерня

**Пермская губерня** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Расійскай імперыі, Расійскай рэспублікі і РСФСР. Утвораная ў 1796 пры падзеле Пермскага і Табольскага генерал-губернатарства, скасаваная ў 1923.
Павел Ідзькоўскі

**Павел Ідзькоўскі** (; каля 1607, Падляшша — 19 лістапада 1669, Нясвіж) — езуіцкі святар і педагог.

Уступіў у Таварыства Ісуса 25 жніўня 1625 г. у Вільні. Скончыўшы навіцыят, пад кіраўніцтвам прафесара Валенція Кёльнскага займаўся ў настаўніцкай семінарыі пры Полацкім езуіцкім калегіуме (1627—1629). Вывучаў філасофію ў Нясвіжскім езуіцкім калегіуме (1629—1632), а тэалогію — у Вільні (1636—1640), дзе быў таксама высвечаны на ксяндза.

Выкладаў экстэрнам у сярэдніх езуіцкіх школах, а потым працаваў прафесарам рыторыкі для семінарыстаў-езуітаў у настаўніцкай семінарыі ў Вільні (1643—1646). (Адным з яго вучняў быў Андрэй Младзяноўскі). Прэфект сярэдніх школ у Полацку (1646—1647), суперыёр рэзідэнцыі ў Навагрудку (1647—1650), прэфект будаўніцтва ў Пінскім езуіцкім калегіуме (1652—1653), суперыёр рэзідэнцый ў Бабруйску (1654—1655) і Мінску (1657—1662) і, нарэшце, рэктар Нясвіжскага езуіцкага калегіума (1665—1668). Пад канец жыцця служыў прыдворным прапаведнікам князёў Радзівілаў у Клецку (1668—1669).

## Літаратура 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Królikowska, A. Profesorowie jezuickich seminariów nauczycielskich od XVI do XVIII wieku. Słownik biograficzny / A.Królikowska. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie -Wydawnictwo WAM, 2017. — 188 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Нясвіжскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Пінскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Нясвіжскага езуіцкага калегіума
Пецярбургская акадэмія навук

**Пецярбургская акадэмія навук** — прынятая ў літаратуры абагульненая назва вышэйшай навуковай установы Расійскай імперыі ў 1724–1917 гадах. Заснаваная Пятром I.

Афіцыйныя назвы ў розныя перыяды:
* з 1724 — Акадэмія навук і мастацтваў у Санкт-Пецярбургу
* з 1747 — Імператарская акадэмія навук і мастацтваў у Санкт-Пецярбургу
* з 1803 — Імператарская акадэмія навук
* з 1836 — Імператарская Санкт-Пецярбургская акадэмія навук.

## Гл. таксама 
* Расійская акадэмія навук

Катэгорыя:Нацыянальныя акадэміі
Саратаўская губерня

**Саратаўская губерня** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Расійскай імперыі, Расійскай рэспублікі і РСФСР. Створаная ў 1797, скасаваная у 1928.
Цімурыдскае мастацтва

**Цімурыдскае мастацтва** — гэта мастацкі стыль, які ўтварыўся ў час праўлення дынастыі Цімурыдаў (1370—1507). Цімурыдскае мастацтва адметнае тым, што яно выкарыстоўвала і персідскі, і кітайскі стылі; мастацтва іншых цывілізацый Цэнтральнай Азіі таксама паўплывала на яго. Пасля заняпаду імперыі Цімурыдаў мастацтва гэтай цывілізацыі працягвала аказваць уплыў на іншыя культуры Пярэдняй і Цэнтральнай Азіі.

### Ілюстрацыі 
Цімурыдскае мастацтва ўвабрала і палепшыла традыцыйную персідскую канцэпцыю «Мастацтваў Кнігі». Рукапісы новых цімурыдскіх мастацкіх твораў рабіліся на ілюстраванай паперы (а не на пергаменце) і ствараліся мастакамі імперыі. Гэтыя ілюстрацыі былі адметныя сваімі багатымі колерамі і вытанчаным дызайнам. Дзякуючы якасці мініяцюр у гэтых рукапісах, «гератская школа [ілюстрацыі рукапісаў] часта лічыцца апагеем персідскага жывапісу», як заўважыла С’юзэн Елман з Метраполітэн-музея. Хаця тэмы гэтых твораў былі запазычаныя з іншых культур, цімурыдскія муралы у рэшце рэшт атрымалі свой унікальны стыль. Мангольскія мастацкія традыцыі не былі поўнасцю выцесненыя: моцна стылізаваныя выявы чалавечых фігур у цімурыдскім мастацтве XV стагоддзя паходзяць ад гэтай традыцыі.

### Металічныя вырабы, кераміка, мастацкая разьба 
У Цімурыдскай імперыі выраблялі якасныя металічныя вырабы. У якасці матэрыяла часта бралі сталь, жалеза, латунь ці бронзу. Часта сцвярджаецца, што цімурыдская сталь, інкруставаная срэбрам, мае асабліва высокую якасць. Пасля краху імперыі цімурыдскія металічныя вырабы сталі часткай некаторых іранскіх і месапатамскіх культур.

## Галерэя 

File:Sword Guard in the Form of Confronted Dragons.jpg|Выразаны з жаду эфес. Эпоха Цімурыдаў. Метраполітэн-музей, Нью-Ёрк
File:Timurid Anthology Zhertva.jpg|Ахвяраванне Ібрахіма. Шыраз, 1410. Музей Галуста Гюльбенкяна, Лісабон
File:TimuridTankard.jpg|Кружка эпохі Цімурыдаў. Герат, XV стагоддзе. Музей турэцкага і ісламскага мастацтва, Стамбул

## Спасылкі 
м
Катэгорыя:Мастацтва гістарычных дзяржаў
Гу (чаша для віна)

, Нью-Ёрк]]
**Гу** (кіт. 觚) — чаша для віна, якая адносіцца да старажытнакітайскага рытуальнага посуду. Чашы гу выкарыстоўваліся ў якасці сасудаў для пітва, а таксама для паднашэнняў падчас рытуалаў і цырымоній у перыяд дынастый Шан (1600 да н. Э. — 1027 да н. э.) і Чжоу (1046 год да н. э. — 256 год да н. э.).

## Выгляд 
Гу выглядае як высокая вузкая пасудзіна з бронзы, якая злёгку пашыраецца ў ніжняй частцы, звужаецца пасярэдзіне і моцна пашыраецца зверху. На ўнутранай частцы наносіліся надпісы, а знешняя паверхня гу часта ўпрыгожвалася таатэ. Гу з квадратнай асновай называюцца фанг гу (кіт. 方 觚).

## Выкарыстанне 
Чаша гу, як і іншыя прадметы рытуальнага посуду, была вядомая яшчэ да наступлення бронзавага веку, а яе асаблівая форма да пачатку бронзавага веку ўжо ўстаялася. Хоць гу выраблялі з бронзы, сустракаюцца падобныя да гу чашы для віна, выкананыя задоўга да наступлення бронзавага веку з гліны і дрэва. У магільніках перыяду дынастыі Шан у Аньяне былі знойдзеныя чашы з мяккай слаба абпаленай керамікі, якія імітуюць гу і цзюе і якія служылі заменай для дарагіх бронзавых кубкаў. Гэтыя сасуды выкананыя груба і не падыходзяць для лібацыі ці піцця.
, Нью-Ёрк]]

У ранні перыяд дынастыі Шан часта выраблялі керамічныя гу. Чашы гу у адрозненне ад кубкаў цзюе адносна позна сталі часткай бронзавага рытуальнай посуду, застаючыся доўгі час керамічным сасудам. Так, у культуры Эрлітоу поруч з бронзавымі чашамі былі знойдзеныя керамічныя гу, якія, на думку археолагаў, выкарыстоўваліся менш прывілеяванымі слаямі грамадства. Бронзавыя гу амаль не сустракаюцца ў культуры Эрліган, у той час як у магільніках ў Аньяне бронзавыя гу такія ж частыя, як і цзюе. Такім чынам, гэтыя чашы з’яўляюцца своеасаблівым маркерам сацыяльнага становішча: калі на археалагічным участку была знойдзена чаша гу, то дадзенае пахаванне належыць арыстакратычнай сям’і. Зыходзячы з якасці апрацоўкі артэфакта, таксама можна меркаваць пра дастатак і становішча сям’і ў складанай сістэме рангаў кітайскай знаці.

Чашы гу разам з кубкамі цзюе — найбольш часта сустраканыя вінныя чашы сярод прадметаў рытуальнага посуду ў перыяд Шан. З надыходам эпохі Чжоу іх колькасць рэзка падае і іх месца займаюць ахвярныя чашы цзун, ху, збан ю і чжы.

Катэгорыя:Рэлігійны культ
Катэгорыя:Бронза
Катэгорыя:Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва Кітая
Катэгорыя:Азія бронзавага веку
Катэгорыя:Посуд
Крыўлянскі сельсавет

**Крыўля́нскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жабінкаўскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок Крыўляны.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Глыбокаўскі сельсавет** у складзе Жабінкаўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Глыбокае. 16 ліпеня 1954 года сельсавет перайменаваны ў Крыўлянскі, цэнтр перанесены ў вёску Крыўляны. 20 мая 1957 года ў склад сельсавета з Мацеевіцкага сельсавета перададзены 2 населеныя пункты (вёскі Пруск і Якаўчыцы). З 8 жніўня 1959 года ў складзе Камянецкага раёна. 13 кастрычніка 1961 года ў склад сельсавета з Якаўчыцкага сельсавета перададзены вёскі Багны, Баляўшчына, Вялікія Сяхновічы (з крухмальным заводам), Грыцэвічы (з канторай нарыхтоўкі жывёлы), Карды, Мацеевічы, Новыя Дворы, Семенаўцы, у склад Якаўчыцкага сельсавета перададзены вёскі Агароднікі, Барздзілы, Вандалін, Вежкі, Мацясы, Пруск, Свішчы, Стаўпы, Якаўчыцы. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Кобрынскага раёна. 4 студзеня 1965 года ў склад сельсавета са Сцяпанкаўскага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (Арэпічы, Вярхі, Налезнікі, Рэчыца і Селішчы), якія 31 сакавіка 1965 года вернуты ў склад Сцяпанкаўскага сельсавета Брэсцкага раёна. З 30 ліпеня 1966 года сельсавет у складзе адноўленага Жабінкаўскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 15 населеных пунктаў. 11 мая 2012 года да сельсавета далучана частка тэрыторыі скасаванага Якаўчыцкага сельсавета (8 населеных пунктаў: вёскі Агароднікі, Барздзілы, Вандалін, Вежкі, Малыя Якаўчыцы, Мацясы, Свішчы, Стаўпы).

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (16 населеных пунктаў) — 1362 чалавекі, з іх 87,4 % — беларусы, 8,1 % — украінцы, 3,2 % — рускія, 0,6 % — палякі; паводле перапісу 2019 года (24 населеныя пункты) — 1765 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Камянецкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Кобрынскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Андрэй Сцепанюк

**Андрэ́й Сцепаню́к** (; нар. , Бельск Падляскі, Польшча) — беларускі паэт, педагог і польскі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Беларус. Выпускнік Беларускай філалогіі Варшаўскага ўніверсітэта (выкладчык беларускай мовы). Працаваў выхавальнікам, настаўнікам і бурмістрам Бельска Падляскага (1994—2002). З года 2004 года працуе дырэктарам II Агульнаадукацыйнага ліцэя з беларускай мовай навучання імя Браніслава Тарашкевіча ў Бельску-Падляшскім. У 2006—2010 гадах — старшыня Рады горада Бельск Падляскі.

Жыве ў Бельску Падляскім.

## Творчасць 
Друкаваўся у студэнцкіх «Сустрэчах», тыднёвіку «Ніва», альманахах «Белавежа», «Тэрмапілы», «Mae песні Табе дару» i «Bielskie spotkania z poezją». Намінаваны на прэмію «Залаты апостраф» за публікацыю вершаў у мінскім часопісе «Дзеяслоў» у 2015 годзе.

## Узнагароды 
* Сярэбраны «Крыж Заслугі».

## Спасылкі 
* Андрэй Сцепанюк. Kamunikat.org

Катэгорыя:Бурмістры Бельска Падляскага
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Польшчы
Катэгорыя:Педагогі Польшчы
Хмелеўскі сельсавет

**Хме́леўскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жабінкаўскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок Хмелева.

Утвораны 16 ліпеня 1954 года як **Сакскі сельсавет** у складзе Жабінкаўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Сакалоўскага і Сцяброўскага сельсаветаў з цэнтрам у вёсцы Сакі.. 20 мая 1957 года ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Жабінкаўскага пассавета перададзены 6 населеных пунктаў (вёскі Навасады, Нагараны, Непакойчыцы, Пшанаі, Салейкі і Сцяброва). З 8 жніўня 1959 года ў складзе Камянецкага раёна, з 25 снежня 1962 года — у складзе Кобрынскага раёна, з 4 студзеня 1965 года — у складзе Брэсцкага раёна (у складзе 8 населеных пунктаў: Козіч, Рачкі, Рудка, Сакалова, рыбгас Сакалова, Сакі, Селішчы і Хмелева), з 30 ліпеня 1966 года — у складзе адноўленага Жабінкаўскага раёна. 17 верасня 1966 года ў склад сельсавета ўключаны 4 населеныя пункты (Багдзюкі, Дзяменічы, Лясоты і Падлессе), якія былі перададзены з Камянецкага раёна ў склад Жабінкаўскага раёна падчас яго аднаўлення. 3 ліпеня 1972 года сельсавет перайменаваны ў Хмелеўскі, цэнтр перанесены ў вёску Хмелева. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 11 населеных пунктаў. 22 снежня 1999 года ў склад Жабінкаўскага сельсавета перададзена вёска Рачкі.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1313 чалавек, з іх 80,9 % — беларусы, 7,8 % — палякі, 6,4 % — украінцы, 4,9 % — рускія; паводле перапісу 2019 года — 1239 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Камянецкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Кобрынскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Брэсцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе
Андрэй Казімір Пагажэльскі

**Андрэй Казімір Пагажэльскі** (; каля 1616, Мазовія — 10 ліпеня 1684, Вільня) — езуіцкі святар і педагог.

Уступіў у Таварыства Ісуса 12 жніўня 1637 г. у Вільні. Пасля навіцыяту, верагодна, авалодваў педагагічным майстэрствам пад кіраўніцтвам Яна Вышковіча ў настаўніцкай семінарыі пры Полацкім езуіцкім калегіуме (1639—1640). Вывучаў філасофію (1641—1644), а потым выкладаў рыторыку (1644—1645) ў Нясвіжскім езуіцкім калегіуме. У Вільні вывучаў тэалогію (1645—1649) быў высвечаны на ксяндза.

Прэфект сярэдніх школ у Дынабургу (1649—1650), прафесар рыторыкі для семінарыстаў-езуітаў у настаўніцкай семінарыі пры Нясвіжскім езуіцкім калегіуме (1650—1653), прафесар філасофіі ў Полацкім езуіцкім калегіуме (1653—1655). У 1655—1658 гг. выконваў абавязкі прыдворнага прапаведніка люблінскага кашталяна, а потым узначальваў калегіум у Плоцку (1661—1664). У 1664 г. атрымаў у Віленскай акадэміі ступень магістра філасофіі і вольных навук, роўную доктарскай ступені. Прафесар палемічнай і пазітыўнай тэалогіі ў Браневе (1665—1666). З 1666 па 1670 гг. — рэгент Папскай семінарыі і прафесар палемічнай тэалогіі і Св. Пісання ў Віленскай акадэміі, дзе ў 1670 г. атрымаў ступень доктара тэалогіі.

Рэктар і магістр навіцыяту (пры касцёле Св. Ігнація) у Вільні (1671—1673), рэктар калегіума ў Рэшалі (1673—1676), прэфект школ духоўнай семінарыі ў Пултуску (1676—1677), рэгент Папскай семінарыі ў Вільні (1677—1680), рэктар калегіума ў Крожах (1680—1683). У рукапісах захаваліся яго лекцыі па філасофіі.

## Літаратура 
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Królikowska, A. Profesorowie jezuickich seminariów nauczycielskich od XVI do XVIII wieku. Słownik biograficzny. / A.Królikowska. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie -Wydawnictwo WAM, 2017. — 188 s.

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Нясвіжскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Нясвіжскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Дынабургскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскага ўніверсітэта
Роберт Іванавіч Роланд

**Роберт Іванавіч Роланд** (; ? — ) — урач губернскай управы горада Магілёва, магілёўскі губернскі ўрачэбны інспектар.

## Біяграфія 
З сакавіка 1853 года і прынамсі да 1876 года працаваў магілёўскім губернскім урачэбным інспектарам.

## Сям’я 
Быў жанаты з Антанінай Пятроўнай, народжанай фон Фетынг (?-1881).

Мелі прынамсі дзвюх дачок:

* Адэлаіда (1853—1930) - стала жонкай Фёдара Аляксандравіча Дзюбюка, расійскага ваеннага дзеяча і сына кампазітара 
** Яўген (1876—1941) — статыстык, гісторык і партыйны дзеяч
** Аляксандр — суддзя ў Пераяслаўлі-Залескім
** Лідзія (1883—1908)
** Аляксандра Дзюбюк-Валчанецкая
* Надзея Дзюбюк-Шымкова (?-1945)
* Антуанета (1862-?) - стала жонкай інжынера Міхаіла Адольфавіча Бенземана (1833—1916)
* Сафія - стала жонкай Пятра Пятровіча Фетынга
** Эмілія Фетынг
** Артур Фетынг

## Адрасы 
У Магілёве ў 1861 годзе жыў на Ветранай вуліцы, у доме купца Гіршы Шура.

Валодаў маёнткам Горадня ў Віцебскай губерні.

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Катэгорыя:Магілёўскія губернскія ўрачэбныя інспектары
1932 год у гісторыі астраноміі

**1932** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 2—9 верасня — IV Генеральная асамблея Міжнароднага астранамічнага саюза ў Кембрыджы, штат Масачусетс.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
* 15 сакавіка — **Алан Лаверн Бін**, амерыканскі астранаўт, , які пабываў на Месяцы (пам. 26.05.2018).

## Памерлі 
* 3 кастрычніка — **Макс Вольф**, нямецкі астрафізік (нар. 21.06.1863).

## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
1928 год у гісторыі астраноміі

**1928** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 17 чэрвеня — частковае сонечнае зацьменне паклала пачатак серыі зацьменняў 155 сараса.
* 5—13 ліпеня — III Генеральная асамблея Міжнароднага астранамічнага саюза ў Лейдэне.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
* 14 сакавіка — **Фрэнк Борман**, амерыканскі астранаўт, адзін з , якія ўдзельнічалі ў палётах да Месяца.
* 25 сакавіка — **Джэймс Артур Ловел**, амерыканскі астранаўт, адзін з , якія ўдзельнічалі ў палётах да Месяца.
* 28 красавіка — **Юджын Шумейкер**, амерыканскі геолаг, адзін з заснавальнікаў  (пам. 18.07.1997).

## Памерлі 
## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Говараў

**Говараў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Леанід Аляксандравіч Говараў (1897—1955) — Маршал Савецкага Саюза, Герой Савецкага Саюза
* Уладзімір Леанідавіч Говараў (1924—2006) — савецкі ваенны дзеяч
* Фёдар Іванавіч Говараў (1919—1943) — Герой Савецкага Саюза
Тур’я (правы прыток Прыпяці)

**Тур’я** ()&nbsp;— рака ва Украіне, у межах Валынскай вобласці. Правы прыток Прыпяці (басейн Дняпра).

Даўжыня 184 км, плошча басейна 2900 км². Бярэ пачатак у забалочанай лагчыне не паўночных схілах Валынскага ўзвышша. Даліна пераважна трапецыяпадобная, шырынёй да 2 км, у ніжнім цячэнні расшыраецца, становіцца невыразнай. Пойма двухбаковая, шырокая, ад 0,3—0,8 км у вярхоўі да 3—4 км паблізу вусця, на значным працягу забалочаная, ёсць старыцы і азёры. Рэчышча звілістае, на працягу 45 км паглыбленае і расшыранае. Шырыня ракі ад 8—10 м да 25 м і больш, глыбіня да 1,5—3,5 м — на плёсах і паглыбленых участках. Нахіл ракі 0,37 м/км. Асноўны прыток — Рудка (злева).

Жыўленне мяшанае, з перавагай снегавога, звыш 60 % рачнога сцёку прыпадае на весну. Замярзае на пачатку снежня, вызваляецца ад лёду ў сярэдзіне сакавіка.

Басейн Тур’і ў значнай ступені забалочаны, залесены, са шматлікімі азёрамі і штучнымі вадаёмамі. Каля 20 % басейна меліяравана (асушальныя сістэмы). На рацэ горад Ковель.

## Літаратура 
* *Коротун І.* Турія // Географічна енциклопедія України: В 3-х т. / Редкол.: О. Маринич (відп. ред.) та ін. — К.: «Українська енциклопедія» ім. М. П. Бажана, 1989—1993. Т. 3: П—Я. — 480 с. ISBN 5-88500-020-4

Катэгорыя:Прытокі Прыпяці
Катэгорыя:Рэкі Валынскай вобласці
Віктар Аляксеевіч Цярэшчанка

**Віктар Аляксеевіч Цярэшчанка** (, сяло Тоўста, Білапільскі раён, Сумская вобласць, УССР — ) — беларускі прадпрымальнік.

## Біяграфія 
У 1956 годзе скончыў Харкаўскае тэхнічнае вучылішча №1, у 1962 годзе — Харкаўскі політэхнічны інстытут імя У. І. Леніна.

У ТОП 200 паспяховых і ўплывовых бізнесменаў Беларусі 2018 года, падрыхтаваны інтэрнэт-парталам «Ежедневник», заняў 65 месца.

Утрымліваў футбольную каманду «Беліта-Вітэкс».

## Актывы 
Валодае ТАА СП «Беліта», ЗАТ «Вітэкс», Гандлёвым домам Беліта-Вітэкс-З (Расія), Гандлёвым домам Беліта-Вітэкс-Валгавят (Расія), Euro B&V (Латвія), займаецца вытворчасцю і дыстрыбуцыяй касметыкі ў Беларусі, СНД і Цэнтральнай Еўропе. Валодае магазінамі Свет касметыкі Беліта-Вітэкс у Беларусі, а таксама ў Расіі, Украіне, Казахстане, Малдове, Таджыкістане, Латвіі, салонамі прыгажосці Беліта-Вітэкс у Беларусі, сельскагаспадарчым філіялам ва Уздзенскім раёне.

## Узнагароды 
Заслужаны работнік прамысловасці Рэспублікі Беларусь, Ордэнам Айчыны ІІІ ступені.

Як член БСПН імя Куняўскага за арыгінальнае ўключэнне сельскагаспадарчай вытворчасці ў прамысловую ўзнагароджаны Дыпломам Бізнес-саюза.

Катэгорыя:Памерлі ад каранавіруснай інфекцыі COVID-19
Мікалай Мартынавіч Мандэльштам

**Мікалай Мартынавіч (Нахім Мендэлевіч) Мандэльштам** ( — ) — беларускі і расійскі акушэр-гінеколаг, вучоны-медык, заснавальнік і дырэктар Магілёўскай цэнтральнай павівальнай і фельчарскай школ.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Коўне. У 1826 годзе скончыў медыцынскі факультэт Дэрпцкага ўніверсітэта. Працаваў урачом у Магілёўскай губерні.

Прынамсі з 1863 года штатны ардынатар пры падведамных Прыказу Магілёўскіх богаўгодных установах.

З 1863 года займаў пасаду сакратара, а пазней і прэзідэнта Таварыства ўрачоў Магілёўскай губерні.

З 15 студзеня 1864 года займаў пасаду акушэра пры магілёўскім губернскім праўленні.

З 11 студзеня 1870 года заняў пасаду памочніка ўрачэбнага інспектара там жа.

З 19 чэрвеня 1874 адначасова з пасадай памочніка ўрачэбнага інспектара ўзначаліў заснаваную ім самім Цэнтральную фельчарскую школу ў Магілёве.

## Сям’я 
Быў жанаты з Верай Восіпаўнай Іофе.

Мелі чатырох сыноў і дачку:

*  (1872—1947) — савецкі партыйны дзеяч, гісторык, рэвалюцыянер
* Аляксей (1881—?) — урач. Яго сын — Леў Аляксеевіч Мандэльштам, прафесар .
* Мікалай (1879—1929), рэвалюцыянер і партыйны дзеяч, загадчык аргаддзела Баўманскага райкама РКП(б) Масквы (1922), загадчык аддзела агітацыі і прапаганды Маскоўскага камітэта ВКП(б) (1926—1928), адзін з арганізатараў Галоўэлектра.
*  — юрыст, дыпламат, спецыяліст у галіне міжнароднага права.
* Яўгенія — урач, у гады Грамадзянскай вайны служыла ў белых войсках Паўночнага фронту (да 25 жніўня 1919 г. пры штабе Галоўнакамандуючага войскамі Паўночнай вобласці), затым праз Нарвегію эмігравала ў Францыю.

Пляменнік М. Мандэльштама, Леапольд Эмільевіч Мандэльштам (, 1839—1913) — рыжскі ўрач-афтальмолаг і вучоны-медык.

## Літаратура 
* Мандельштам Николай Мартынович [Нахим Менделевич], акушер : список трудов и лит. о нём / сост. А. А. Кузнецов ; ГПБ им. М. Е. Салтыкова-Щедрина, Справ.-библиогр. отдел. - Л., 1971. - 2 с. - 9 зап. - рус.
* Жизнь и деятельность Н. М. Мандельштама // К. Ш. Кугель // Материалы 10-й Республиканской конференции по истории медицины и здравоохранения Минск, 23 сентября 2004 г. ― Минск, 2004. — С. 84—85.

Катэгорыя:Акушэры Беларусі
Катэгорыя:Постаці расійскага акушэрства
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Гархвал

thumb|Сучасны рэгіён Гархвал у складзе Утаракханда
**Гархва́л** () — гістарычная вобласць у Паўночных Гімалаях. У наш час вылучаецца раён Гархвал у складзе індыйскага штата Утаракханд, населены пераважна народам гархвалі. Агульная плошча — 28 510 км². Галоўны цэнтр — горад Паўры.

Назва **Гархвал** літаральна значыць «крэпасці». Традыцыйна жыццё індаарыйскіх перасяленцаў з захаду засяроджвалася вакол далін, якія кантраляваліся пэўнымі родамі. Для абароны навакольных зямель узводзіліся родавыя ўмацаванні. У мінулым налічвалася 52 крэпасці. У 823 г. раджпуты заснавалі манархічную дзяржаву Гархвал. У XI ст. яна трапіла пад уплыў суседняга Кумаона, аднак працягвала фармальна існаваць да канца 1802 г. 

У 1814 г. рэгіён трапіў у склад Брытанскай Індыі, быў падзелены на 2 адміністрацыйныя часткі, кожная з якіх захавала назву Гархвал. Адна падпарадкоўвалася непасрэдна каланіяльнай адміністрацыі, другая — гархвальскай дынастыі манархаў. У 1949 г. індыйскі ўрад ліквідаваў манархічнае кіраванне.  

Большую частку Гархвала займаюць горы (да 7816 м). Тут бярэ пачатак рака Алакнанда, што фарміруе ў ніжняй плыні раку Ганг. 

Каардынаты: .

## Спасылкі 
* Garhwal Division, Uttarakhand

Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Азіі
Катэгорыя:Утаракханд
Даўлетаў

**Даўлетаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Абдраўф Ганеевіч Даўлетаў (1916—1943) — Герой Савецкага Саюза
* Баян Яркеевіч Даўлетаў (1924—1943) — Герой Савецкага Саюза
Фёдар Іванавіч Говараў

**Фёдар Іванавіч Говараў** (1919—1943) — старшы лейтэнант Рабоча-сялянскай Чырвонай арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Фёдар Говараў нарадзіўся 24 чэрвеня 1919 года ў вёсцы Підгайці (цяпер — Крапыўныцкі раён Кіраваградскай вобласці Украіны) у сялянскай сям’і. У 1935 годзе скончыў восем класаў школы, затым школу фабрычна-заводскага вучнёўства, пасля чаго працаваў токарам на заводзе «Чырвоная Зорка» у Кіраваградзе. У 1939 годзе Говараў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У 1942 годзе скончыў паскораны курс Растоўскага ваеннага артылерыйскага вучылішча. З красавіка таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Прымаў удзел у баях на Цэнтральным і Беларускім франтах. Да кастрычніка 1943 года гвардыі старшы лейтэнант Фёдар Говараў камандаваў агнявым узводам 276-га гвардзейскага лёгкага артылерыйскага палка 23-й лёгкай гвардзейскай артылерыйскай брыгады 5-й артылерыйскай дывізіі 4-га артылерыйскага корпуса прарыву 61-й арміі. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро.

23 кастрычніка 1943 года ўзвод Говарава прыняў на сябе асноўны ўдар нямецкай контратакі ў раёне вёскі Красны Рог Лоеўскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР і знішчыў вялікую колькасць салдат і афіцэраў праціўніка. Калі праціўнік блізка падышоў да пазіцый, Говараў кінуўся з гранатай наперад і павёў за сабой байцоў разлікаў гармат і пехацінцаў, што дазволіла адбіць контратаку. У тым баі ён загінуў. Пахаваны ў брацкай магіле ў парку на Вале ў Чарнігаве.

Быў таксама узнагароджаны ордэнамі Леніна і Чырвонай Зоркі, медалём.

## Літаратура 
* 
* Церковный М. Ф., Шиганов А. Д., Юрьев Б. Ф. Героев подвиги бессмертны. — Киев, 1982.

Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Міхась Кожыч

*Міхась Кожыч (сябар СЗНБ) (нар. 1915) — сябар падпольнай арганізацыі Саюз змагання за незалежнасць Беларусі (1946—1949)
*Міхась Кожыч (сябар СВБ) (нар. 1928) — сябар падпольнай арганізацыі Саюз вызвалення Беларусі (1946—1947)
Гархвалі

**Гархва́лі** (дэванагары: *गढ़वळि मन्खि*) — індаарыйскі народ, асноўнае насельніцтва рэгіёна Гархвал у Гімалаях. Агульная колькасць (2026) — 2,500,000 чалавек.

## Гісторыя 
Гархвалі — нашчадкі перасяленцаў з тэрыторыі сучаснага штата Хімачал-Прадэш, якія прыбылі ў 1 тысячагоддзі да н. э. Яны засяроджвалі свае паселішчы вакол далін, што кантраляваліся пэўным родам. Цэнтрам такіх родавых уладанняў была крэпасць. У мінулым налічвалася 52 крэпасці, і сама назва краіны літаральна значыла «крэпасці». У II ст. яна ўвайшла ў склад дзяржавы Кунінда. У 823 г. раджпут Канак Паль заснаваў дзяржаву Гархвал, дзе ў далейшым кіравала створаная ім дынастыя Панвараў.

У XI ст. дзяржава Гархвал была ўключана ў склад дзяржавы Кумаон, аднак Панвары захоўвалі аўтаномію. Выхадцы з Гархвала былі вядомы як выдатныя воіны, што наймаліся ў арміі суседніх дзяржаў. У канцы 1802 г. армія Гархвала атрымала паразу ў вайне з гуркхамі. У 1814 г. рэгіён трапіў у склад Брытанскай Індыі. На частцы тэрыторыі кіраванне Панвараў было ўзноўлена і працягвалася да ліквідацыі ўрадам незалежнай Індыі ў 1949 г.

Салдаты гархвалі ўдзельнічалі ў I Сусветнай вайне і II Сусветнай вайне. У знак падзякі апошні гархвальскі манарх Раджа Нарэндра Шах атрымаў тытул махараджы і рыцарскае званне.

## Асаблівасці культуры 
Галоўнымі заняткамі гархвалі здаўна былі адгонная жывёлагадоўля і земляробства. Яны займаліся вытворчасцю воўны і збожжа, актыўна гандлявалі з Тыбетам, суседнімі раёнамі Індыі і Непала. Распаўсюджаныя рамёствы: ткацтва, апрацоўка скуры, будаўніцтва.

Захаваліся толькі некаторыя элементы жаночай народнай вопраткі: пояс *камарбандтх* і галаўное покрыва *джулка*. Распаўсюджаны ювелірныя ўпрыгожванні, у тым ліку насавыя.

Для гархвальскай кухні характэрна вялікая колькасць мясных страў. Мяса ўжываюць нават брахманы. Папулярны пшанічныя аладкі *роты* і вараны рыс з агародніннымі і бабовымі падлівамі.

Асновай сацыяльнага ладу з’яўляецца вялікая пашыраная сям'я на чале найстарэйшага мужчыны. У мінулым былі вядомы палігінія і паліандрыя. Пашыраныя сем’і аб’ядноўваюцца ў палігамныя роды. Кожны род мае свой статус, які вызначаецца паходжаннем, каставай прыналежнасцю, эканамічным становішчам. Прадстаўнікі ніжэйшых родаў *харыджані* лічыліся падначаленымі ў адносінах да вышэйшых. На вяршыні сацыяльнай лесвіцы стаялі так званыя гархвальскія раджпуты. З іх вылучаліся выхадцы з манархічнага роду Панвараў. Яны шанавалі асобнае бажаство, свайго заступніка Раджа-Раджэшвары. Да пачатку XIX ст. практыкавалася рабства.

Гархвальскі фальклор вядомы рэлігійнымі песнямі і танцамі, чарадзейнымі казкамі, гістарычнымі паданнямі.

## Мова 
Родная мова гархвалі адносіцца да індаеўрапейскай сям’і моў. У нашы дні шырока распаўсюджана мова хіндзі, якая мае афіцыйны характар.

## Рэлігія 
Большасць вернікаў — індуісты. Гархвалі захоўваюць шанаванне мясцовых бажаствоў, якіх лічаць аватарамі індуісцкіх багоў, вераць у магію і злых духаў. Шырока распаўсюджаны культ змеяў.

## Спасылкі 
* Garhwal — The land of Forts Uttarakhand Garhwali Culture 
* Culture & Heritage
* HISTORY OF GARHWAL
* The People

Катэгорыя:Індаеўрапейскія народы
Катэгорыя:Народы Індыі
Катэгорыя:Утаракханд
Герман Іванавіч Экерт

**Герман Іванавіч Экерт** (;  — ) — беларускі ўрач, доктар медыцыны.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1835 годзе. Пачатковую адукацыю атрымаў у . Пасля гэтага скончыў Дэрпцкі ўніверсітэт.

З 18 жніўня 1862 года звышштатны, пазней штатны ардынатар пры падведамных Прыказу Магілёўскіх богаўгодных установах.

З 19 сакавіка 1866 года выконваў абавязкі аператара (хірурга) у магілёўскай губернскай урачэбнай управе.

Адначасова выконваў абавязкі ўрача Магілёўскай духоўнай семінарыі і ардынатара пры яўрэйскім шпіталі.

## Сям’я 
Быў жанаты з  (Lina Körber; 1845—1930), дачкой .

Мели пяць дзяцей:

* Луіза (1865-?)
* Ядвіга (1867-69)
* Герман (1868-69)
* Марыя (1869-?)
* Аліса Эрміна (1871-?)

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Хірургі Беларусі