open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ліпаў

**Лі́паў** (, ) — аграгарадок у Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Ліпаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Аграгарадок знаходзіцца за 45 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Калінкавічы, за 122 км ад Гомеля. Каля аграгарадка пачынаецца Ліпаўскі канал (прыток ракі Ведрыч).

## Гісторыя 
Знаходзіўся ва ўладанні землеўласніка Ігната Тадэвушавіча Горвата. Пасля яго смерці, перайшоў у распараджэнне ягоных сыноў. У 1826 годзе ў спісе дваран Рэчыцкага павета маёнтак Ліпаў значыўся супольным уладаннем паўналетніх братоў Аляксандра і Станіслава Ігнатавічаў Горватаў. 31 сакавіка 1828 года падзельчым актам зямельнай спадчыны маёнтак перайшоў ва ўладанне іхняга малодшага брата — Атона Ігнатавіча Горвата.

## Насельніцтва 
* 1999 год — 790 жыхароў у 309 дварах.

## Памятныя мясціны 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан.
* Помнік землякам, загінуўшым у Вялікую Айчынную вайну.

## Вядомыя асобы 
* Ігнат Тадэвушавіч Горват (1764—к.1826), буйны землеўласнік Расійскай імперыі, пачынальнік узвышэння роду Горватаў, мазырскі гродскі суддзя (1782—1795), дэпутат дваранства (вывадовы дэпутат) Рэчыцкага павета (1795—1801)
* Атон Ігнатавіч Горват (1809—1894), буйны землеўласнік Расійскай імперыі, мінскі губернскі маршалак (1847—1853)
* Станіслаў Аляксандравіч Горват (1866—1930), буйны землеўласнік Расійскай імперыі, «краёвец», дэпутат I Дзяржаўнай думы ад Кіеўскай губерні (1906) і член дэпутацкага «Краёвага кола Літвы і Русі», дэпутат (1910—1913) Дзяржаўнага Савета Расійскай імперыі ад Кіеўскай губерні

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Ліпава //  — С. 271.
* 

## Спасылкі 
* *Горват, А.* Усадьба Горваттов. Имение Липово / А. Горват // Radzima.org
* Так хочется, чтобы жизненный путь моей малой родины не прекращался!  // knews.by

Катэгорыя:Ліпаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Калінкавіцкага раёна
Катэгорыя:Горваты
Залатуха

**Залату́ха** (, ) — аграгарадок у Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Чкалаўскага сельсавета.

У 1924—1954 гадах цэнтр Залатушскага сельсавета.

## Геаграфія 
Аграгарадок знаходзіцца за 50 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Калінкавічы, за 98 км ад Гомеля, за 12 км ад чыгуначнай станцыі Васілевічы. На поўнач ад аграгарадка працякае рака Ведрыч.

## Насельніцтва 
* 1997 год — 661 жыхар, 288 двароў.

## Памятныя мясціны 
* Помнік землякам, загінуўшым у Вялікую Айчынную вайну.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 511.
* 
* Ліст карты N-35-144. выданне 1976 г.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Чкалаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Калінкавіцкага раёна
Навінкі (Калінкавіцкі раён)

**Наві́нкі** (, ) — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чкалаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 46 км у напрамку на паўночны ўсход ад горад Калінкавічы, за 89 км ад Гомеля.

## Гісторыя 
У 1926—1927 гадах цэнтр Навінкаўскага сельсавета.

У часы Вялікай Айчыннай вайны пад нямецкай акупацыяй. Са жніўня 1941 года да лістапада 1943 года ў вёсцы дзейнічала група падпольшчыкаў.

Да 29 красавіка 1950 года вёска ўваходзіла ў склад Васілевіцкага сельсавета, пасля — у склад Залатушскага сельсавета. Да 16 верасня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Васілевіцкага сельсавета Васілевіцкага раёна.

## Насельніцтва 
* 1999 год — 672 жыхары ў 281 двары.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Чкалаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Калінкавіцкага раёна
Сухавічы

**Су́хавічы** (, ) — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Шыіцкага сельсавета.

У 1924—1939 гадах цэнтр Сухавіцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Шыіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Калінкавіцкага раёна
Града (Калінкавіцкі раён)

**Града́** (, ) — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Юравіцкага сельсавета.

У 1926—1927 гадах цэнтр Градскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Юравіцкі сельсавет (Калінкавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Калінкавіцкага раёна
Садкі (Калінкавіцкі раён)

**Садкі́** (, ) — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Капліцкага сельсавета.

Да 10 студзеня 2026 года вёска ўваходзіла ў склад Якімавіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Капліцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Калінкавіцкага раёна
Забалацкае

**За́балацкае** (, ) — былы пасёлак у Кармянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Ліцвінавіцкага сельсавета.

Да 1 снежня 2009 года пасёлак уваходзіў у склад Акцяброўскага сельсавета. Ліквідаваны 3 лютага 2012 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Косель (Кармянскі раён)

**Ко́сель** (, ) — былая вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Ліцвінавіцкага сельсавета.

## Гісторыя 
Да 1 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Акцяброўскага сельсавета. Ліквідавана 30 снежня 2009 года.

## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Андрэевіч Кулажанка (1926 — 2013) — навуковец-эканаміст.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Бялёў (Кармянскі раён)

**Бялёў** (, ) — вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Барсукоўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Барсукоўскі сельсавет (Кармянскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Кармянскага раёна
Барсукі (Кармянскі раён)

**Барсукі́** (, ) — аграгарадок у Кармянскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Барсукоўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Аграгарадок знаходзіцца за 5 км у напрамку на захад ад гарадскога пасёлка Карма, за 86 км ад Гомеля, за 48 км ад чыгуначнай станцыі Рагачоў, на аўтамабільнай дарозе .

## Насельніцтва 
* 1995 год — 593 жыхары, 194 двары.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 318.
* 
* Ліст карты N-36-98. Выданне 1979 г.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Барсукоўскі сельсавет (Кармянскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Кармянскага раёна
Леанід Аляксандравіч Дземідовіч

**Леанід Аляксандравіч Дземідовіч** (, Казань — ) — беларускі геолаг. Доктар геолага-мінералагічных навук (1981), прафесар (1989).

## Біяграфія 
Скончыў Казанскі ўніверсітэт у 1959 годзе. З 1959 года ў Беларускім геолага-разведачным НДІ (з 1970 года намеснік дырэктара, у 1975—1983 гадах дырэктар). З 1983 года ў БДУ. Навуковыя працы ў галіне геалогіі, пошуку і разведкі нафтавых і газавых радовішчаў. Стварыў схемы класіфікацыі парод-калектараў, стадый і этапаў літагенезу.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Геолагі СССР
Катэгорыя:Геолагі Беларусі
Арышт

**Арышт** (, ад  — судовая пастанова):
* **Арышт у крымінальным працэсе** — мера стрымання; часовае пазбаўленне волі, узяцце пад варту абвінавачанага (падсуднага) паводле санкцыі пракурора або рашэння суда;
* **Арышт дысцыплінарны** — мера дысцыплінарнага спагнання, якая ўжываецца да ваеннаслужачых і супрацоўнікаў унутраных спраў за наўмыснае парушэнне службовай дысцыпліны і інш.;
* Арышт адміністрацыйны — мера адміністрацыйнага спагнання, якое назначае раённы суд або суддзя за асобныя віды адміністрацыйных правапарушэнняў;
* **Арышт маёмасці** — забарона распараджацца маёмасцю; прымусовая мера, якую выкарыстоўваюць органы следства і суда для забеспячэння цывільнага іску і канфіскацыі;
* **Арышт Ісуса**

## Літаратура 
*
Глушэц (возера)

**Глушэ́ц** — возера ў Гомельскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі на пойме ракі Сож, за 20 км у напрамку на поўдзень ад Гомеля, за 1,2 км на паўночны захад ад вёскі Старыя Дзятлавічы.

Плошча паверхні возера 0,48 км². Даўжыня 4,77 км, найбольшая шырыня 0,15 км, даўжыня берагавой лініі 9,7 км.
Катлавіна возера старычнага тыпу, выгнутая ў форме падковы. Схілы катлавіны пясчаныя, стромкія, вышынёй 5—6 м. Берагавая лінія слабазвілістая. У паўночнай частцы ў возера ўпадае рака Случ-Мільча. На ўсходзе выцякае ручай у Сож.

У возеры водзяцца лешч, шчупак звычайны, акунь, плотка, язь, лінь, краснапёрка і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
*  — С. 83.
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Иванов-Смоленский В. Г.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 2.

Катэгорыя:Азёры Гомельскага раёна
Яўген Іосіфавіч Бугаёў

{{Дзяржаўны дзеяч
| імя              = Яўген Іосіфавіч Бугаёў
| выява            =
| шырыня           = 
| тытул            = Старшыня Вярхоўнага Савета БССР
| парадак          = 3
| сцяг             = Flag of the Byelorussian Soviet Socialist Republic.svg
| сцяг2            = 
| перыядпачатак    = 17 сакавіка 1948
| перыядканец      = 14 красавіка 1949
| папярэднік       = 
| пераемнік        = Іосіф Аляксандравіч Бельскі
| дата нараджэння  = 
| месца нараджэння = 
| дата смерці      = 
| месца смерці     = 
| пахаваны         = 
| партыя           = ВКП(б)-КПСС з 1939 года
| адукацыя         =
| узнагароды       =
{
     
}
}}
**Яўге́н Іо́сіфавіч Бугаё́ў** (, в. Красова, Віцебская губерня, Расійская імперыя — , ) — беларускі партыйны і дзяржаўны дзеяч, гісторык, публіцыст. Доктар гістарычных навук (1971).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 11 снежня 1912 года ў в. Красова (цяпер — Верхнядзвінскі раён Віцебскай вобласці).

У 1940 годзе скончыў Маскоўскі інстытут гісторыі, філасофіі і літаратуры імя М. Г. Чарнышэўскага.

З 1942 года ў апараце ЦК ВКП(б). З 1944 года сакратар Гомельскага абкама, 1-ы сакратар Мінскага абкама і гаркама КП(б)Б, сакратар Омскага абкама ВКП(б). З 1954 года ў часопісе «Партийная жизнь», «Проблемы мира и социализма», галоўны рэдактар «Вопросы истории КПСС» у 1960-61 гадах, «Партийная жизнь» у 1961—1966 гадах, намеснік галоўнага рэдактара часопіса «Коммунист» у 1966—1986 гадах. Адначасова з 1943 года выкладаў у ВНУ. У 1972—1987 гадах — прафесар Акадэміі грамадскіх навук пры ЦК КПСС.

Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1947—1951 гадах, яго старшыня ў 1948—1950 гадах. Аўтар прац па гісторыі КПСС і КПБ. Упершыню ўвёў у гістарычную навуку невядомыя раней дакументы з архіва ЦК КПСС пра ўтварэнне БССР і КПБ.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 2-га склікання
Катэгорыя:Старшыні Вярхоўнага Савета БССР
Катэгорыя:Першыя сакратары Мінскага гаркама КП Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Верхнядзвінскім раёне
Бугаёў

**Бугаёў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Уладзіміравіч Бугаёў (нар. 1957) — беларускі эканаміст, спецыяліст у галіне бухгалтарскага ўліку і аналізу.
* Дзмітрый Якаўлевіч Бугаёў (1929—2017) — беларускі крытык, літаратуразнавец.
* Яўген Іосіфавіч Бугаёў (1912—1997) — беларускі гісторык, дзяржаўны дзеяч.
Акцяброва

**Акцябро́ва** (, ) — вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ліцвінавіцкага сельсавета.

Вёска ўтворана 30 ліпеня 1964 года шляхам зліцця суседніх вёсак Новая Быч і Старая Быч. Да 1 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Акцяброўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1913 г. дзейнічала царкоўна-прыходская школа.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Іванавіч Міроненка (нар. 1942) — беларускі матэматык.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ліцвінавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Кармянскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Смаглаў

**Сма́глаў** (, ) — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Дудзіцкага сельсавета.

Да 21 кастрычніка 1968 года вёска ўваходзіла ў склад Дудзіцкага сельсавета, да 15 студзеня 1996 года — у склад Гарочыцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Дудзіцкі сельсавет (Калінкавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Калінкавіцкага раёна
Калінкавіцкі скарб

**Калінкавіцкі скарб** — скарб, знойдзены ў 1961 годзе ў г.Калінкавічы. Ухаваны ў 2-й палове 17-1-й палове 18 стагоддзя. У тканіне было загорнута больш за 2,5 тысяч манет, сярод якіх некалькі срэбраных паўтаракаў Рэчы Паспалітай і герцагства Прусіі 1620-х гадоў, медныя соліды Рэчы Паспалітай. Захавалася 2051 медная манета, у тым ліку 78 фальшывых (падробкі солідаў ВКЛ і Каралеўства Польскага). Адна з найбольшых знаходак Яна Казіміра Вазы. Захоўваецца ў Мазырскім краязнаўчым музеі, 513 манет перададзены ў музей мясцовай школы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Скарбы Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Калінкавічаў
Катэгорыя:Мазырскі аб'яднаны краязнаўчы музей
Калінкавіцкія ручнікі

, 1910-я]]
**Калінкавіцкія ручнікі** — традыцыйныя тканыя ручнікі, якія вырабляюцца пераважна ў Калінкавіцкім, Светлагорскім, Жлобінскім раёнах. Вядомы з сярэдзіны ХІХ ст. Даўжыня 310—400 см, шырыня 26 — 30 см. Ткуць у 2 — 4 ніты. Кампазіцыя ручнікоў бывае 2 відаў: у адных папярочныя вузкія палосы аднолькавай шырыні запаўняюць усё поле ручніка, у другіх — шырокія папярочныя шчыльна запоўненыя ўзорыстыя палосы па канцах ручніка паступова пераходзяць у вузейшыя да сярэдзіны і раствараюцца ў яго асноўным фоне. Пераважае старадаўні геаметрычны арнамент у выглядзе ромбаў, квадратаў, трохвугольнікаў, крыжыкаў і інш. Для калінкавіцкіх ручнікоў характэрна выразнае рытмічнае чаргаванне ўзорыстых каляровых і белых палос. Каляровая гама ручнікоў стрыманая чырвона-белая, радзей чырвона-бела-чорная. Ткуць з ільняных і баваўняных (белька, горынь, забалач) нітак.

Акрамя ўзорыстага ткацтва (тэхніка бранага, шматнітовага ткацтва), аздабляюць вязанымі кручком карункамі, вышыўкай (процяг, падліковая гладзь), паскамі (кавалкі задрапіраванага ў складкі белага паркалю), махрамі. У дэкоры калінкавіцкіх ручнікоў шмат агульнага з калінкавіцкім строем.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Усходняе Палессе
Катэгорыя:Культура Калінкавіцкага раёна
Катэгорыя:Культура Светлагорскага раёна
Катэгорыя:Культура Жлобінскага раёна
Катэгорыя:Беларускае народнае ткацтва
Калніньш

**Калніньш** () — латышскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Альберт Пятровіч Калніньш, беларускі архітэктар
* Эдуардс Калніньш, латышскі жывапісец-марыніст
* Яніс Калніньш, латышскі пісьменнік
Гліна (значэнні)

**Глі́на**:

* Гліна — дробназярністая асадкавая горная парода
* Гліна (горад)
* Гліна — рака ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Ліпа
* Гліна — рака ў Рагачоўскім і Чачэрскім раёнах Гомельскай вобласці, левы прыток ракі Дулепа
Сяргей Міхайлавіч Кавалюк

**Сяргей Міхайлавіч Кавалюк** () — беларускі футбаліст, паўабаронца.

Сын, Кірыл Кавалюк, таксама футбаліст.

## Кар’ера 
Выхаванец брэсцкай СДЮШАР-5, выступаў за рэзервовыя каманды брэсцкага «Дынама», а з 2002 года трывала замацаваўся ў аснове. У 2005 годзе гуляў у Першай лізе за «Граніт» і «Баранавічы», а з 2006 года зноў гуляў у элітным дывізіёне за гродзенскі «Нёман», брэсцкае «Дынама» і жодзінскае «Тарпеда».

Пасля 2010 года гуляў пераважна ў беларускай Першай лізе, пераможцам якой стаў у сезоне 2012 разам з магілёўскім «Дняпром». У другой палове 2011 года выступаў за клуб «Крэсовія» (Семятычы) з пятай польскай лігі.

Узімку 2015 года спрабаваў вярнуцца ў элітны дывізіён, але прагляд у брэсцкім «Дынама» скончыўся безвынікова. У хуткім часе апынуўся ў складзе «Ліды» і ў лютым 2015 года падпісаў з гэтым клубам кантракт. У складзе лідскага клуба стаў адным з лідараў, у многім дзякуючы Кавалюку лідскі клуб апынуўся ў верхніх радках табліцы Першай лігі.

У чэрвені 2015 года знаходзіўся на праглядзе ў гродзенскім «Нёмане», і 10 ліпеня падпісаў кантракт з клубам. У складзе «Нёмана» замацаваўся на пазіцыі атакуючага паўабаронцы. У студзені 2016 года падоўжыў кантракт з гродзенцамі на бліжэйшы сезон, аднак у ліпені разарваў кантракт і перайшоў у «Граніт». Стаў капітанам мікашэвіцкага клуба, у 13 матчах забіў 3 галы, але не здолеў выратаваць каманду ад вылету ў Першую лігу.

У лютым 2017 года стала вядома, што Сяргей стаў іграком «Смалявічаў-СТІ». Дапамог смалявіцкаму клубу па выніках сезона 2017 выйсці ў Вышэйшую лігу. У студзені 2018 года вярнуўся ў «Ліду». У ліпені 2018 года завяршыў прафесійную кар’еру і перайшоў на трэнерскую працу ў акадэмію брэсцкага «Дынама». У жніўні 2018 года быў таксама заяўлены за каманду «Рух» у Другой лізе і дапамог ёй атрымаць перамогу ў турніры. У сезоне 2019 трапіў у заяўку «Руха» ў Першай лізе, аднак на полі не з’яўляўся.

У пачатку 2020 года далучыўся да клуба «Дынама-Брэст-1960» з Другой лігі, які на наступны год быў перайменаваны ў «Маларыту». Гуляў у камандзе да канца сезона 2021.

## Дасягненні 
*  Праможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі: 2012
*  Пераможца Другой лігі чэмпіянату Беларусі: 2018

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Маларыта
Катэгорыя:Ігракі ФК Рух Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліда
Катэгорыя:Ігракі ФК Смалявічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Граніт Мікашэвічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Нёман Гродна
Катэгорыя:Ігракі ФК Смаргонь
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Крэсовія Семятычы
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Баранавічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама-2 Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Бераст Брэст
Валерый Аляксеевіч Чалы

**Валерый Аляксеевіч Чалы** (1970, Вінніца) — украінскі дыпламат. Намеснік Кіраўніка Адміністрацыі Прэзідэнта Украіны (2014—2015). Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Украіны ў ЗША (з 2015).

## Адукацыя 
* Вінніцкі дзяржаўны педагагічны інстытут, гістарычны факультэт (1992);
* Аспірантура Інстытута міжнародных адносін Кіеўскага нацыянальнага універсітэта імя Т. Шаўчэнкі, факультэт міжнароднага права (1995).

## Праца 
У 1995 годзе — старэйшы кансультант групы памочнікаў і рэферэнтаў Прэзідэнт Украіны.

З 1995—1997 — дырэктар міжнародных прававых праграм Цэнтра Разумкова.

З 1997—1999 — памочнік намесніка Сакратара Савета нацыянальнай бяспекі і абароны Украіны.

З снежня 1999 года — дырэктар міжнародных праграм Цэнтра Разумкова.

З мая 2000 года — пазаштатны кансультант Камітэта па замежных справах Вярхоўнай Рады Украіны.

З студзеня 2002 года — член Навуковага савета МЗС Украіны.

З снежня 2002 года — член Навукова-экспертнага савета пры Камітэце Вярхоўнай Рады Украіны па пытаннях еўрапейскай інтэграцыі.

З лістапада 2006 года — намеснік генеральнага дырэктара Цэнтра Разумкова, дырэктар міжнародных праграм.

З лістапада 2009 года — намеснік Міністра замежных спраў Украіны.

З мая 2010 года — намеснік генеральнага дырэктара Цэнтра Разумкова

23 жніўня 2014 года прысвоены дыпламатычны ранг Надзвычайнага і Паўнамоцнага Пасла.

З 19 чэрвеня 2014 па 10 ліпеня 2015 — намеснік Кіраўніка Адміністрацыі Прэзідэнта Украіны.

З 10 ліпеня 2015 года года — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Украіны ў ЗША.

## Дыпламатычны ранг 
Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Украіны (2014).

## Спасылкі 
* Досьє на сайті Центру Разумкова  
* Валерий Чалый: переговоры в Минске могут продлиться еще 5-6 часов

Катэгорыя:Выпускнікі Кіеўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Дыпламаты Украіны
Катэгорыя:Паслы Украіны ў ЗША
Аляксандр Іванавіч Гаўрылаў

**Аляксандр Іванавіч Гаўры́лаў** (, Сласцёны Магілёўская губерня Расійская імперыя, цяпер  Магілёўскай вобласці Беларусі — ) — вучоны ў галіне ветэрынарыі. Доктар ветэрынарных навук (1953). Прафесар (1955).

У 1929 годзе скончыў Віцебскі ветэрынарны інстытут. Працаваў у ім у 1930—1941 і 1944—1954 гадах. Займаў пасады намесніка дырэктара, дэкана ветэрынарнага факультэта, загадчыка кафедры паталагічнай анатоміі.

Займаўся даследаванні ў галіне паталагічнай анатоміі, патагенезу, дыягностыкі чумы і паратыфу свіней, паратыфу цялят, шаленства жывёл і інш.

## Літаратура 
* 
* Витебская ордена «Знак почёта» Государственая академия ветеринарной медицины: история и современность (к 85-летию со дня основания). — Витебск, 2009.
* 

## Спасылкі 
* Гісторыя кафедры паталагічнай анатоміі і гісталогіі ДУА «Віцебская ордэна „Знак Пашаны“ дзяржаўная акадэмія ветэрынарнай медыцыны» 

Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны
Катэгорыя:Выкладчыкі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны
Катэгорыя:Члены КПСС
Rise, O Voices of Rhodesia

**Rise, O Voices of Rhodesia** () — нацыянальны гімн непрызнаных дзяржаў Радэзія і Зімбабвэ-Радэзія ў 1974-1979.

Неабходнасць стварэння новага гімна з'явілася пасля пераходу да рэспубліканскай формы кіравання ў 1970, паколькі да гэтага моманту Радэзія, хоць і аднабакова абвясціла незалежнасць ад Вялікабрытаніі, але прызнавала брытанскую каралеву Лізавету II сваім суверэнам і выкарыстоўвала каралеўскі гімн *God Save the Queen* (). Спачатку была абраная мелодыя - "Ода да радасці" Людвіга ван Бетховена, на напісанне тэксту да якой быў абвешчаны нацыянальны конкурс. Пераможцам яго стала паўднёваафрыканка Мэры Блум з горада Гвела, якая прадставіла сваю прапанову пад назвай *Voices of Rhodesia* (), але потым назва песні змянілася па яе першаму радку.

У 1980 новыя ўлады Зімбабвэ змянілі гімн на *Ishe Komborera Africa* - пераклад вядомага рэлігійнага гімна на коса ''Nkosi Sikelel' iAfrika'' (Пане, дабраславі Афрыку), які таксама з'яўляецца гімнам Танзаніі і часткай гімна Паўднёвай Афрыкі.

## Тэкст 
Радэзія
Катэгорыя:Радэзія
Віленская вобласць

**Віленская вобласць** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Літоўскай ССР, якая існавала ў 1950—1953 гадах. Адміністрацыйны цэнтр — горад Вільня.

Віленская вобласць (разам з трыма іншымі абласцямі рэспублікі) была ўтворана 20 чэрвеня 1950 года ў ходзе эксперыменту па ўвядзенні абласнога дзялення ўнутры саюзных рэспублік Прыбалтыкі. Віленская вобласць размяшчалася ва ўсходняй і паўднёва-ўсходняй частках Літвы. Праз тры гады эксперымент быў прызнаны няўдалым, і вобласць скасавалі (Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 28 мая 1953 года).

Вобласць была падзелена на 24 раёны:
* Анікшчэйскі
* Варэнскі
* Віевіскі
* Віленскі
* Даўгайскі
* Друскінінкайскі
* Дукштаскі
* Дусятаскі
* Зарасайскі
* Ігналінскі
* Каварскаскі
* Малетайскі
* Наўёйска-Вільняўскі
* Нямянчынеўскі
* Пабрадзеўскі
* Смелейскі
* Тракайскі
* Укмяргскі
* Уцянскі
* Шальчынінкайскі
* Швянчонелейскі
* Швянчонскі
* Шырвінтаскі
* Эйшышкескі

Катэгорыя:З’явіліся ў 1950 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1953 годзе
Катэгорыя:Былыя вобласці
Катэгорыя:Літоўская ССР
Катэгорыя:Гісторыя Літвы
Гепатыт А

**Гепатыт A**, або **Хвароба Боткіна** — шырока распаўсюджанае інфекцыйнае захворванне з фекальна-аральным механізмам перадачы.

**Гепатыт А** (раней вядомы як **інфекцыйны гепатыт**) — вострая інфекцыйная хвароба печані, якая выклікаецца вірусам гепатыту A (HAV). У многіх выпадках сімптомы нязначныя ці адсутнічаюць, асабліва ў маладых людзей. Наяўныя сімптомы звычайна прысутнічаюць на працягу васьмі тыдняў і ўключаюць наступнае: моташнасць, ванітаванне, дыярэю, пажаўценне скуры, ліхаманку і боль у жываце. Недастаткова прыгатаваныя малюскі часта з'яўляюцца крыніцай заражэння. Таксама хвароба можа распаўсюджвацца праз блізкі кантакт з інфікаванай асобай. Для правядзення дыягностыкі неабходны аналіз крыві, паколькі сімптомы супадаюць з сімптомамі некалькіх іншых захворванняў. У некаторых краінах яе стандартна рэкамендуюць дзецям і асобам, што не былі вакцынаваныя раней, на якіх распаўсюджваецца высокая рызыка. Хвароба часцей сустракаецца ў рэгіёнах з кепскімі санітарнымі ўмовамі і недахопам вады, бяспечнай для спажывання. У краінах на шляху развіцця прыблізна 90 % дзяцей былі інфікаваны ва ўзросце да 10 гадоў і такім чынам атрымалі імунітэт. Штогод 28 ліпеня адзначаецца Cусветны дзень барацьбы з гепатытам для распаўсюджання звестак пра вірусны гепатыт.

## Літаратура 
* Слоўнік па агульнай і медыцынскай вірусалогіі / Уклад. А. Красільнікаў, Л. Цітоў, Н. Казак. — Мн.: Вышэйшая школа, 1995. ISBN 985-06-0048-9

Катэгорыя:Вірусныя інфекцыі
Яўген Феліксавіч Шунейка

**Яўген Феліксавіч Шуне́йка** (нар. , г. Гродна) — беларускі мастацтвазнавец, мастак дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва. Кандыдат мастацтвазнаўства.

## Біяграфічныя звесткі 
Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (1978). 3 1980 працаваў у Гродзенскім абласным навукова-метадычным цэнтры народнай творчасці, выкладаў у Рэспубліканскай школе-інтэрнаце па музыцы і выяўленчым мастацтве, з 1986 загадчык аддзела Беларускага фонду культуры. 3 1989 выкладае ў Беларускай акадэміі мастацтваў (з 1999 дацэнт, затым прафесар кафедры гісторыі і тэорыі мастацтваў).

Даследуе тэорыю і гісторыю, сучаснае беларускае мастацтва, у т.л. народнае (набіўныя тканіны). Выканаў габелены: «М. Багдановіч» (1981, Дом-музей М. Багдановіча ў Гродне), «Нараджэнне паэтаў» (1983, Дом літаратараў у Мінску), «Вясна Панямоння» (1986, гарадская бібліятэка імя Карскага ў Гродне) і інш. Адрэстаўрыраваў 200 арнаментальных матываў беларускіх народных набіванак канца XIX — пач. XX ст.

Аўтар шматлікіх мастацтвазнаўчых публікацый па праблемах асэнсавання спадчыны беларускіх мастакоў у еўрапейскім кантэксце, па пытаннях асаблівасцей мастацкага аздаблення беларускага тэкстылю, спецыфіцы мастацтва усходніх краін. Удзельнік радыё і тэлевізійных перадачах па праблемах сучаснага беларускага і замежнага мастацтва.

## Выбраная бібліяграфія 
* Арганізацыя вытворчасці беларускіх набіванак з XVI—XVII ст. // Помнікі мастацкай культуры Беларусі: Новыя адкрыцці. Мн., 1989.
* Беларускiя набiваныя тканiны XVIII–XX стагоддзяў: дысертацыя на атрыманне навуковай ступені кандыдата мастацтвазнаўства / Шунейка Яўген Феліксавіч. — Мінск, 2005.
 * Известная и неизвестная белорусская культура. Основные пути Республики Беларусь к расширению и углублению международного культурного сотрудничества / Евгений Шунейко // Запіскі Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў. — Мінск, 2006. — Вып. 5. — С. 79—81.
 * Пачатак новага перыяду ў развіцці сучаснага беларускага мастацтва / Я. Ф. Шунейка // Сучаснае мастацтва Беларусі: панарама, перспектывы: матэрыялы Рэспубліканскай навукова-практычнай канферэнцыі, Мінск, 30 красавіка 2009 г. — Мінск, 2010. — С. 17—20.

## Літаратура 
* Шунейка // 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гродне
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Выкладчыкі Беларускай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі
Гемарагічныя ліхаманкі

**Гемарагі́чныя ліхама́нкі** — трансмісійныя прыродна-ачаговыя вірусныя захворванні з гемарагічным сіндромам.

Вядомы гемарагічныя ліхаманкі з ныркавым сіндромам, омская гемарагічная ліхаманка, якая выклікаецца флавівірусам, балівійская гемарагічная ліхаманка, якая выклікаецца арэнавірусам Мачупа, крымская гемарагічная ліхаманка, якая выклікаецца буньявірусам, аргентынская гемарагічная ліхаманка, якая выклікаецца арэнавірусам Хунін. З гемарагічным сіндромам працякаюць жоўтая ліхаманка, ліхаманка Дэнге, ліхаманка Ласа, ліхаманка Эбола.

## Літаратура 
* Слоўнік па агульнай і медыцынскай вірусалогіі / Уклад. А. Красільнікаў, Л. Цітоў, Н. Казак. — Мн.: Вышэйшая школа, 1995. ISBN 985-06-0048-9

Катэгорыя:Вірусныя інфекцыі
Гепаднавірусы

**Гепаднавірусы** (*Hepadnaviridae*) — сямейства складаных ДНК-геномных вірусаў — паразітаў млекакормячых, птушак, паўзуноў.

Вірыёны гепаднавірусаў чалавека маюць сферычную форму, памер 42 нм. Вірусная ДНК двухнітачная з дэфектам плюс-ніткі, асацыявана з сярэдзінным бялком і полімеразай. Капсід пабудаваны па кубаідальным тыпе і акружаны двухслойнай ліпіднай абалонкай, у якую ўбудаваны ў выглядзе выступаў HBs-антыген і бялкі пры S-вобласці. HBs-антыген часта выяўляецца ў свабодным стане ў крыві хворых і носьбітаў у форме нітачных або сферычных часцінак дыяметрам 16-25 нм. Выдзяляюць два варыянты гэтага антыгену. У складзе віруса гепатыту B ёсць таксама HBc-антыген, трывала звязаны з нуклеакапсідам, і HBe-антыген, таксама лакалізаваны ў нуклеакапсідзе, але выяўляецца і ў свабодным стане. Размнажэнне віруса адбываецца ў клетках печані па інтэгральным тыпе. Выклікае ў чалавека гепатыт B.

## Літаратура 
* Слоўнік па агульнай і медыцынскай вірусалогіі / Уклад. А. Красільнікаў, Л. Цітоў, Н. Казак. — Мн.: Вышэйшая школа, 1995. ISBN 985-06-0048-9

Катэгорыя:Вірусы
Гепатыт B

**Гепатыт B** — інфекцыйнае захворванне з пераважным паражэннем печані і ятрагенным механізмам перадачы, якое выклікаецца гепаднавірусамі.

Захворванне развіваецца праз 3-6 месяцаў пасля заражэння. Клінічная карціна вызначаецца пашкоджаннем гепатацытаў, у якіх адбываецца размнажэнне віруса па інтэгральным спосабе. Захворванне працякае цяжка, з гарачкай, інтаксікацыяй, жаўтухай; часта пераходзіць у хранічную форму і працяглае носьбіцтва HBs-антыгену, дае высокую лятальнасць, звычайна звязаную з развіццём вострай дыстрафіі печані. Можа прывесці да развіцця першаснага раку печані. У працэсе захворвання ў большасці людзей фармуецца актыўны T-клетачны і гумаральны імунітэт. Этыялагічная дыягностыка заключаецца ў выяўленні антыгенаў узбуджальніка і антыцел супраць іх у крыві хворых і носьбітаў у РПГА, ІФА і імунапрэцыпітацыі ў агары.

## Літаратура 
* Слоўнік па агульнай і медыцынскай вірусалогіі / Уклад. А. Красільнікаў, Л. Цітоў, Н. Казак. — Мн.: Вышэйшая школа, 1995. ISBN 985-06-0048-9

Катэгорыя:Вірусныя інфекцыі
Нес (міфалогія)

.]]
**Нес** () — у старажытнагрэчаскай міфалогіі кентаўр, які атруціў Геракла сваёю крывёю.

Сын Іксіёна і Хмары. Пасля першай бітвы з Гераклам бег да ракі Евену. Забіты Гераклам каля ракі Евен, з-за таго, што спрабаваў згвалтаваць Дэяніру. Паміраючы, прасіў Дэяніру сабраць яго кроў і семя і змяшаць, абяцаючы, што гэта сумесь будзе нагаворным зеллем і забяспечыць Дэяніры каханне Геракла. Гэта згадваюць Архілох і Вакхілід.

Паводле версіі, бег у зямлю локраў і там памёр, яго труп стаў гнісці і распаўсюджваць смурод (*осмэ*), з-за чаго локраў назвалі азольскімі. Магіла Неса і кентаўраў ва ўзгорку Тафіяс ля Халкіды (Этолія).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кентаўры
Катэгорыя:Міфы Фесаліі
Катэгорыя:Міфы пра Геракла
Катэгорыя:Персанажы «Боскай камедыі»
Усесаюзны фестываль польскай песні ў Віцебску

**Усесаюзны фестываль польскай песні ў Віцебску** () — музычны фестываль, які праводзіўся ў 1988 і 1990 гадах у Віцебску. Мерапрыемства сабрала маладых выканаўцаў польскай музыкі з усіх савецкіх рэспублік і выканаўцаў з Польшчы. Ён быў задуманы як аналаг фестывалю савецкай песні ў Зялёнай Гуры. Месцазнаходжанне фестывалю польскай песні было звязана з Пагадненнем аб партнёрстве паміж Віцебскам і Зялёнай Гурай.

Для мэт польскага фестывалю песні быў пабудаваны ў 1988 годзе амфітэатр, разлічаны на 5 тыс. гледачоў, у якім праходзіць з 1992 года фестываль «Славянскі Базар». Фестываль польскай песні праводзіўся двойчы: у 1988 і 1990 г.

Першы «Фестываль польскай песні ў Віцебску» прайшоў з 17 па 22 ліпеня 1988 года на сама высокім узроўні. У Віцебск прыехала шмат польскіх гасцей, а свае віншаванні ўдзельнікам накіравалі тагачасныя кіраўнікі Польшчы і СССР Войцех Ярузельскі і Міхаіл Гарбачоў. Пасля першага фестывалю кампанія з СССР «Мелодыя» выпусціла альбом спеваў з конкурсу (Усесаюзны фестываль польскай песні — «Мелодыя», 1989). Адной з найболей вядомых удзельніц з польскага боку была Марыля Радовіч.

Другі фестываль польскай песні адбыўся ў Віцебску ў 1990 годзе. У гэтым жа годзе спыніў сваё існаванне «Фестываль савецкай песні» у Зялёнай Гуры, што аўтаматычна зрабіла другі фестываль польскай песні таксама апошнім. У спадчыну Віцебску засталася буйная канцэртная пляцоўка і досвед арганізацыі міжнародных фестываляў.

## Гл. таксама 
* Славянскі Базар у Віцебску

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Музычныя конкурсы
Катэгорыя:Музычныя мерапрыемствы
Катэгорыя:Культура Віцебска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1988 годзе
Катэгорыя:1988 год у Віцебску
Катэгорыя:1990 год у Віцебску
Аляксандр Анікеевіч Чарнушэвіч

**Алякса́ндр Аніке́евіч Чарнушэ́віч** (, Капыль — , Менск, НКУС) — палітычны дзеяч БССР.

## Біяграфія 
З беларускай сялянскай сям’і. Удзельнік савецкага партызанскага руху на Беларусі ў грамадзянскую вайну, потым барацьбы з бандытызмам. 3 1922 года на партыйнай рабоце: сакратар Грэскага райкама КП(б)Б, загадчык аддзелаў Бабруйскага і Віцебскага акруговых камітэтаў КП(б)Б, культуры і прапаганды ЦК КП(б)Б. 3 кастрычніка 1932 года сакратар Менскага гаркама КП(б)Б. У сакавіку 1933 — лютым 1936 — наркам асветы БССР, потым загадчык аддзела забеспячэння Беларускай геалагічнай разведкі. У 1933 годзе быў сябрам Палітычнай камісіі для перагляду расійска-беларускага слоўніка і новых правіл беларускай мовы.

Член ЦК КП(б)Б у 1929—1936 гадах, член Бюро ЦК КП(б)Б у 1931—1934 гадах, кандыдат у члены Бюро ЦК КП(б)Б у 1935—1936 гадах.  Член ЦВК БССР у 1931—1936, член Прэзідыума ЦВК БССР у 1933—1936 гадах.

19 чэрвеня 1937 года арыштаваны органамі НКУС БССР і 28 кастрычніка 1937 года Ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР «як удзельнік нацыянал-фашысцкай арганізацыі» асуджаны да вышэйшай меры пакарання, расстраляны. Пасмяротна рэабілітаваны 15 снежня 1956 года.

## Сям’я 
Быў жанаты з Марыяй Лукінічнай Чарнушэвіч (1902—?). Марыя Чарнушэвіч была арыштаваная 4 лістапада 1937 года ў Менску, 28 лістапада 1937 года асобай нарадай пры НКУС асуджаная як «член сям’і здрадніка радзімы» да 8 гадоў лагераў, этапаваная ў Карагандзінскі лагер НКУС Казахскай ССР (Акмолінскі лагер жонак здраднікаў Радзімы). Рэабілітаваная 26 чэрвеня 1956 года.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Расстраляныя ў СССР
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Члены бюро ЦК КПБ
Катэгорыя:Члены Прэзідыума ЦВК БССР
Катэгорыя:Народныя камісары асветы БССР
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Дзмітрый Сілыч Чарнушэвіч

**Дзмітрый Сілыч Чарнушэвіч** (1(13).11.1882, мяст. Капыль Слуцкага пав. Мінскай губ., цяпер горад Капыль — ) — рэвалюцыянер, дзяржаўны дзеяч БССР.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1882 годзе ў Капылі.

3 1901 года працаваў у канцылярыях станавых прыставаў у Брагіне, Капылі, Юравічах. 3 1904 года ў эміграцыі ў Амерыцы, чорнарабочы. У 1906—1907 і ў 1914—1917 у арміі, у 1908—1914 гадах канторшчык страхавога таварыства «Расія». Са студзеня 1918 года сакратар Слуцкага павятовага аб’яднання кааператываў, у сакавіку—маі 1918 года ў канцлагеры за бальшавіцкую прапаганду сярод нямецкіх салдат. 3 верасня 1918 года рэдактар, намеснік загадчыка, загадчык аддзела Белнацкома. У студзені — лютым 1919 года камісар сацыяльнага забеспячэння ў Часовым рэвалюцыйным рабоча-сялянскім урадзе БССР. 3 сакавіка 1919 года член калегіі Наркамата сацыяльнага забеспячэння Літоўска-Беларускай ССР, з мая старшыня Капыльскага і Клецкага валасных выканкамаў. 3 верасня 1919 года сакратар павятовага выканкама і адначасова сакратар рэўкама, старшыня павятовага камітэта партыі, загадчык зямельнага аддзела горада Духаўшчына Смаленскай губерні. 3 лютага 1922 года старшыня Ігуменскага павятовага выканкама, з верасня 1923 сакратар Ігуменскага павятовага камітэта партыі бальшавікоў. 3 сакавіка 1924 года — наркам унутраных спраў БССР, са жніўня 1924 года сакратар ЦВК БССР, адначасова старшыня Нацыянальнай камісіі пры ЦВК БССР, са жніўня 1927 года — старшыня Упраўлення дзяржаўнага страхавання БССР. 3 пачатку 1930-х гадоў — намеснік дырэктара Інстытута літаратуры, мастацтва і мовы АН БССР, пазней картатэкар Мінскага аддзела Беларускай канторы Усесаюзнага акцыянернага таварыства па забеспячэнні сельскай гаспадаркі сродкамі вытворчасці.

Кандыдат у члены Кантрольнай камісіі КП(б)Б у 1923—1924 гадах, член Рэвізійнай камісіі КП(б)Б у 1925—1927, член ЦК КП(б)Б у 1929—30. Член ЦВК БССР у 1919, 1921—1931 гадах, член Прэзідыума ЦВК БССР у 1924—1927 гадах. Член ЦВК Літоўска-Беларускай ССР (1919).

25 студзеня 1938 года арыштаваны, 28 чэрвеня 1938 года асуджаны Ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР «як агент германскіх і польскіх разведорганаў» да вышэйшай меры пакарання, расстраляны. Рэабілітаваны ў снежні 1958 года.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Члены Прэзідыума ЦВК БССР
Катэгорыя:Члены Рэвізійнай камісіі КПБ
Катэгорыя:Народныя камісары ўнутраных спраў БССР
Катэгорыя:Часовы рабоча-сялянскі савецкі ўрад Беларусі
Катэгорыя:Народныя камісары сацыяльнага забеспячэння БССР
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Рагачоўскі манетны скарб

**Рагачоўскі манетны скарб** — скарб, знойдзены ў 1971 годзе ў г.Рагачоў. Найбольш верагодны час ухавання — 1832 год. Змяшчаў каля 1000 манет, з іх 462 медныя са слядамі серабрэння: падробкі пад 1/12 талера Прусіі 1766 года (127 экземпляраў), 10-грашовікі Польшчы 1831 года (72 экземпляры). 10-грашовікі абложанай Варшавы 1831 года (263 экзэмпляры). Захоўваецца ў нумізматычным кабінеце БДУ.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Скарбы Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Рагачова
Катэгорыя:Нумізматычны кабінет БДУ
Катэгорыя:1971 год у Беларусі
Рэгата

**Рэга́та** (, ад *riga* — шэраг, лінія; стартавая лінія) — буйное, звычайна традыцыйнае спаборніцтва па парусным спорце, вяслярным спорце, часам спаборніцтвы па водна-маторным спорце. Складаецца з серыі гонак для суднаў розных класаў.

Адна з першых рэгат (Венецыянская рэгата гандальераў) адбылася ў 1740 годзе. З сярэдзіны 19 стагоддзя праводзяцца ў Бельгіі, Вялікабрытаніі, Іспаніі, Італіі, Францыі, Швейцарыі, з канца 19 стагоддзя — у ЗША, Канадзе, краінах Лацінскай Амерыкі. Найбольш вядомыя — Хенлейская каралеўская рэгата па акадэмічным веславанні (з 1839 года на рацэ Тэмза паблізу Лондана), Кільская парусная рэгата (1897, Кільская бухта Балтыйскага мора, Германія). На Алімпійскіх гульнях праводзяцца рэгаты па парусным спорце (серыя з 7 гонак) і перадалімпійскія спаборніцтвы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Парусны спорт
Дэяніра

[thumb|[Гвіда Рэні. «Выкраданне Дэяніры». Луўр]]
**Дэяніра** (, ) — у грэчаскай міфалогіі дачка калідонскага (або з Плеўрона) цара Айнея і Алфеі (або дачка Дыяніса), сястра Мелеагра, жонка Геракла, маці Гераклідаў.

## Дэяніра і Мелеагр 
З ранніх гадоў Дэяніра ўмела абыходзілася са зброяй і кіравала калясніцай. Яе называюць ваяўніцай. Пасля гібелі Мелеагра ўсе яго сёстры з гора ператварыліся ў птушак-цацарак, толькі Дэяніра і яшчэ адна сястра Горга захавалі чалавечае аблічча дзякуючы ўмяшанню Дыяніса.

## Геракл і Дэяніра 
 . Дэяніра]] 
Геракл, спусціўшыся ў царства мёртвых за Керберам, сустрэў там Мелеагра, які прасіў яго ўзяць у жонкі Дэяніру. Вярнуўшыся на Зямлю, Геракл прыёшоў да Айнея прасіць рукі яго дачкі. Аднак у Калідоне ў Геракла з'явіўся супернік - рачны бог Ахелой. Айней вырашыў, што руку Дэяніры атрымае той, хто выйдзе пераможцам у барацьбе. У бітве Ахелой звяртаўся да хітрыкаў, ператвараўся ў змяю і быка. Аднак, калі Геракл адламаў рог Ахелою ў абліччы быка, той быў пераможаны. У выніку Айней аддаў Гераклу Дэяніру ў жонкі. Пакінуўшы палац Айнея, Дэяніра і Геракл шмат падарожнічалі.

Калі на Геракла напалі дрыёпы Феадаманта, Дэяніра білася побач з ім і была паранена ў грудзі.

Ад Геракла яна нарадзіла чатырох сыноў — Гіла, Ктэсіпа, Глена, Аніта (паводле Дыядора, трох: Гіла, Гленея і Гадыта) і дачку — Макарыю.

## Нес і Дэяніра 
Аднойчы Геракл прыйшоў з жонкай да ракі Эвен. Цераз гэту бурную раку перавозіў за плату падарожнікаў на сваёй шырокай спіне кентаўр Нес. Нес прапанаваў перанесці Дэяніру на іншы бераг, і Геракл пасадзіў яе на спіну кентаўра. Сам жа Геракл пераплыў бурную раку, але як толькі ён выйшаў на бераг, пачуў крык Дэяніры, якая клікала на дапамогу. Кентаўр, захоплены яе прыгажосцю, хацеў яе выкрасці. Геракл смяротна параніў яго стралой з лука. Нес, паміраючы і жадаючы адпомсціць, параіў Дэяніры сабраць яго кроў, бо яна нібы дапаможа ёй захаваць каханне Геракла.

Аднойчы, даведаўшыся, што Геракл сабраўся ажаніцца з захопленай ім у Эхаліі Іолай, Дэяніра прапітала крывёй Неса хітон і паслала яго Гераклу. Аднак кроў Неса, які загінуў ад стралы Геракла, змазанай жоўцю лернейскай гідры, апынулася ядам, ад якога ў страшных муках Геракл загінуў. Даведаўшыся пра тое, што выклікала смерць мужа, Дэяніра скончыла жыццё самагубствам, закалоўшыся мячом; або павесіўшыся. Яна памерла каля Трахіна, яе магіла каля Гераклеі пад гарой Этай; таксама магілу паказвалі ў Аргасе.

Дзеючая асоба трагедыі Сафокла «Трахінянкі» і трагедыі Сенекі «Геркулес на Эце». Авідзій склаў ліст Дэяніры да Геракла (Гераіды IX).

У гонар Дэяніры названы астэроід (157) Дэяніра, адкрыты ў 1875 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гераіні старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Міфы Этоліі
Катэгорыя:Геракл
Валынцы (Кармянскі раён)

**Валы́нцы** (, ) — вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Кароцькаўскага сельсавета.

Да 26 верасня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Валынецкага сельсавета.

## Геаграфія 
Вёска знаходзіцца за 16 км у напрамку на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Карма, за 126 км ад Гомеля, каля правага берага ракі Кляпінка.

## Насельніцтва 
* 1995 год — 208 жыхароў, 101 двор.

## Памятныя мясціны 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 489.
* 
* Ліст карты N-36-98. Выданне 1979 г.

## Спасылкі 
.

.

Катэгорыя:Кароцькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Кармянскага раёна
Жавуніца

**Жаву́ніца** (, ) — былая вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Кароцькаўскага сельсавета.

Да 26 верасня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Валынецкага сельсавета. Ліквідавана 4 лютага 2011 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Кляпін

**Кля́пін** (, ) — вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Кароцькаўскага сельсавета. Праз вёску працякае рака Кляпінка.

Да 26 верасня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Валынецкага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кароцькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Кармянскага раёна
Ворнаўка (Кармянскі раён)

**Во́рнаўка** (, ) — вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Кароцькаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Вёска знаходзіцца за 13 км у напрамку на поўдзень ад гарадскога пасёлка Карма, за 80 км ад Гомеля.

## Насельніцтва 
* 1996 год — 485 жыхароў, 196 двароў.

## Памятныя і гістарычныя мясціны 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў.
* Ва ўрочышчы Грэнск каля вёскі — гарадзішча ранняга жалезнага веку.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 274.
* 
* Ліст карты N-36-98. Выданне 1979 г.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кароцькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Кармянскага раёна
Добрыч (Кармянскі раён)

**До́брыч** (, , да 1963 — **Но́вы Млын**) — вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Кароцькаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Да 8 красавіка 1957 года вёска ўваходзіла ў склад Кароцькаўскага сельсавета, 10 студзеня 2026 года — у склад Ворнаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кароцькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Кармянскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Енцы

**Е́нцы** () — вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Кароцькаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1563 годзе вялікі князь Жыгімонт Аўгуст за вайсковыя заслугі надаў Сідару Акіншыцу тры «пустаўшчызны» ва ўрочышчы Енцы пры Лужку Чачэрскага староства.

Да 10 студзеня 2026 года вёска ўваходзіла ў склад Ворнаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Мікалай Дзмітрыевіч Несцяровіч (1903—1984) — батанік-дэндролаг. Акадэмік Акадэміі навук БССР (1956), доктар біялагічных навук, заслужаны дзеяч навукі БССР.
* Павел Уладзіміравіч Несцяровіч (1913—1974) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кароцькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Кармянскага раёна
Халапаўка

**Хала́паўка** (, ) — былая вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Ворнаўскага сельсавета.

Да 8 красавіка 1957 года вёска ўваходзіла ў склад Кароцькаўскага сельсавета.

Ліквідавана 3 лютага 2012 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Бор (Кармянскі раён)

**Бор** () — вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Барсукоўскага сельсавета.

Да 27 снежня 2022 года вёска ўваходзіла ў склад Каменскага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Барсукоўскі сельсавет (Кармянскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Кармянскага раёна
Дыміні

**Дымі́ні** — балканская неалітычная культура IV—III тысячагоддзяў да н.э. Названа па назве грэчаскага сяла ў Фесаліі, дзе былі праведезны першыя раскопкі. Культура прадстаўлена ўмацаваным паселішчам на ўзгорку (акропалем), разнастайнай керамікай і шліфаванымі каменнымі сякерамі. З'яўлялася паўднёвай экспансіяй культуры Вінча.

Паводле «тэорыі ўварвання», людзі культуры Дыміні знішчылі культуру Сескла каля 5000 года да н.э. І. Лірыцыс прапанаваў альтэрнатыўную тэорыю адносін паміж дзвюма культурамі. Ён разам з Р. Галаўэем правёў параўнальны аналіз керамікі з Дыміні і Сескла з выкарыстаннем тэрмалюмінесцэнтнага датавання, і высвятліў, што паселішча Дыміні ўзнікла каля 4800 г. да н.э., за 4 стагоддзі да знікнення культуры Сескла (каля 4400 г. да н.э.). Паводле меркавання Лірыцыса, абедзве культуры суіснавалі некаторы час.

Тут жа, у Дыміні, у 1886 годзе выяўлена грабніца-толас эпохі Мікенскай Грэцыі. У 1901 годзе яшчэ адзін толас быў выяўлены на ўзгорку, пад якім знаходзілася паселішча эпохі неаліту. У 2001 годзе падчас раскопак быў выяўлены горад Мікенскай эпохі і палацавы комплекс — частка старажытнага Іолка. .

## Літаратура 
* Титов В. С., Неолит Греции, Периодизация и хронология, М., 1969
## Спасылкі 
* Pelasgues Diminiens

Катэгорыя:Балканскі неаліт
Катэгорыя:Эгейская цывілізацыя
Катэгорыя:Дагістарычная Грэцыя
Сескла

**Се́скла** () — адно з першых вядомых неалітычных паселішчаў Еўропы, VII—VI тыс. да н.э. Названа па імі сучаснага арумынскага населенага пункта ў Фесаліі, Грэцыя, дзе ў XIX ст. упершыню былі праведзены раскопкі.

Найстаражытныя знаходкі датуюцца прыкладна 6850 г. да н.э. з хібнасцю да 660 гадоў. Яны належаць да двух розных культур, прота-Сескла і прэ-Сескла. Апошняя прадстаўлена другаснымі паселішчамі, якія прылягаюць да галоўнага паселішча прота-Сескла, і адносіцца да ўварванцаў старчава-крышскай культуры, геаграфічна распаўсюджанай на поўнач ад Фесаліі на берагах Дуная. Для культуры прэ-Сескла была характэрна штампаваная кераміка, якая, аднак, даволі хутка знікае. Абедзве культуры земляробчыя. Дамы спачатку маленькія, з аднаго-двух пакояў, з дрэва або з сырцовай цэглы на каменным падмурку, будавалі на схілах узгоркаў, якія прылягаюць да ўрадлівых далін, дзе вырошчвалі пшаніцу і ячмень. Акрамя таго, разводзілі коз, авечак, буйную рагатую жывёлу, сабак. У VI тысячагоддзі да н.э. з'яўляюцца двухпавярховыя дамы і мегароны (будынкі з калонамі). У паселішчы Сескла жыло каля 3 тыс. чалавек, што дазваляе супаставіць яго з неалітычнымі гарадамі Блізкага Усходу (Чатал-Гююк) і лічыць першым вядомым горадам Еўропы. Больш старажытныя неалітычныя культуры Грэцыі ў гэту эпоху яшчэ жылі ў пячорах (Франхты).

У цэлым неалітычны комплекс прота-Сескла адпавядае сучаснаму яму блізкаўсходняму, але буйная рагатая жывёла была, відаць, прыручана ў Фесаліі, дзе з'явілася на некалькі стагоддзяў раней, чым у Чатал-Гуюку. Першыя жыхары прота-Сескла не былі знаёмыя з керамікай, што таксама збліжае іх з носьбітамі блізкаўсходніх культур дакерамічнага неаліту. Пазней з'яўляюцца вытанчаныя паліваныя кубкі і чашы, дэкараваныя геаметрычным узорам чырвонага і карычневага колераў. У самы позні перыяд арнамент эвалюцыянуе да матываў, якія нагадваюць языкі полымя. Аналагічная кераміка вядомая таксама ў заходняй Македоніі, але адрозніваецца ад малаазіяцкай.

Акрамя посуду, знойдзены статуэткі жанчын, часта цяжарных, якія лічацца прыкметай культу Багіні-маці, што, зрэшты, характэрна не толькі для культур Сескла, але для ўсяго Балканскага паўвострава і Падунаўя.

Культуры Сескла лічацца матчынымі для іншых балканскіх неалітычных культур, якія ўзніклі пазней, у прыватнасці старчава-крышскай. Пад іх уплывам складаецца таксама культура кардыяльнай керамікі. У V тысячагоддзі да н.э. паселішча Сескла было заваявана суседняй культурай Дыміні.

## Спасылкі 
* Титов В. С., Неолит Греции. Периодизация и хронология, М., 1969
* [Aegean Catchment](http://www.canew.org/files/CANeW%20Aegean%20C14%20dbase%20(June2005).pdf) 
* Sesklo Neolithic settlement
* Sesklo photos (site in Greek) 
* Sesklo (in Greek) 
* Petralona Cave, Greece
* Argissa Tombs, Greece 
* Mapquest — Sesklo, Street map not yet available.
* Les Seskliens
* Coordinates: 

Катэгорыя:Балканскі неаліт
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Грэцыі
Катэгорыя:Дагістарычная Грэцыя
Багданавічы

**Багда́навічы** (, ) — вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Кароцькаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Іван Іванавіч Акінчыц (нар. 1941) — рэлігіязнавец, доктар філасофскіх навук, грамадскі дзеяч.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кароцькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Кармянскага раёна
Бервяны

**Бервяны́** (, ) — былая вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Кароцькаўскага сельсавета.

Ліквідавана 30 снежня 2009 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Беларусі, адселеныя пасля Чарнобыльскай катастрофы
Вынашаўка

**Вы́нашаўка** (, ) — вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Кароцькаўскага сельсавета.

Да 26 сакавіка 1987 года вёска знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Кармянскага пассавета.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кароцькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Кармянскага раёна
Кароцькі

**Каро́цькі** (, ) — аграгарадок у Кармянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Кароцькаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Мікалай Аляксандравіч Караткевіч (нар. 1929) — Герой Сацыялістычнай Працы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кароцькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Кармянскага раёна