open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ірацыянальны лік

**Ірацыяна́льны лік** (ад  — *неразумны*) — усе рэчаісныя лікі, якія не з’яўляюца рацыянальнымі \mathbb I = \R \setminus \Q (адніманне мностваў рэчаісных і рацыянальных лікаў), — то бок, іх нельга запісаць у выглядзе \frac{m}{n}, дзе m — цэлы лік, а n — натуральны, n \ne 0. Ірацыянальны лік раскладваецца ў бясконцы неперыядычны дзесятковы дроб, і гэтая яго ўласцівасць можа быць прынятая за азначэнне ірацыянальнага ліку.

Пра існаванне ірацыянальных лікаў (дакладней адрэзкаў, несувымерных з адрэзкам адзінкавай даўжыні), ведалі ўжо старажытныя матэматыкі: ім была вядомая, напрыклад, несувымернасць дыяганалі і бока квадрата, што раўнасільна ірацыянальнасці ліку \sqrt 2.

Ірацыянальнымі з’яўляюцца, сярод іншых, адносіны даўжыні акружнасці да дыяметра круга (лік π), аснова натуральнага лагарыфма *e*, залатое сячэнне *φ*, квадратны корань з двух. Усе квадратныя карані натуральных лікаў, акрамя поўных квадратаў, ірацыянальны.

Ірацыянальныя лікі таксама могуць разглядацца праз бясконцыя непарыўныя дробы. Следствам доказу Кантара з’яўляецца тое, што рэчаісныя лікі не злічальны, а рацыянальныя — злічальны, адсюль вынікае, што амаль усе рэчаісныя лікі ірацыянальны.

## Уласцівасці 
* Сума двух дадатных ірацыянальных лікаў можа быць рацыянальным лікам.
* Ірацыянальныя лікі вызначаюць дэдэкіндава сячэнне ў мностве рацыянальных лікаў, у якіх у ніжнім (левым) класе няма найбольшага, а ў верхнім (правым) — найменшага ліку.
* Мноства ірацыянальных лікаў усюды шчыльна на лікавай прамой: паміж любымі двума рознымі лікамі маецца ірацыянальны лік.

### Алгебраічныя і трэнсцэндэнтныя лікі 
Кожны ірацыянальны лік з’яўляецца або алгебраічным лікам, або трансцэндэнтным лікам (неалгебраічным). Мноства алгебраічных лікаў з’яўляецца злічальным мноствам. Паколькі мноства рэчыўных лікаў незлічальна, то мноства ірацыянальных лікаў таксама незлічальна.

Кожны рэчаісны трансцэндэнтны лік з’яўляецца ірацыянальным; алгебраічны лік можа быць як рацыянальным, так і ірацыянальным.

Мноства ірацыянальных лікаў з’яўляецца мноствам другой катэгорыі.

### Ірацыянальныя лікі і непарыўныя дробы 
Ірацыянальныя лікі прадстаўляюцца бясконцым непарыўным дробам. Прыклад, лік e:

e = [2; 1, 2, 1, 1, 4, 1, 1, 6, 1, \ldots, 1, 2n, 1, \ldots].

Квадратычным ірацыянальнасцям адпавядаюць перыядычныя бесперапынныя дробы.

\phi=\frac{1+\sqrt{5}}{2} = [1;1,1,1,1,\dots].

## Прыклады 
Ірацыянальнымі з’яўляюцца:

* \sqrt{n} для любога натуральнага n, які не з’яўляецца дакладным квадратам.
* Лік e, а таксама e^x для любога рацыянальнага x\ne 0.
* \ln x для любога дадатнага рацыянальнага x\ne 1.
* Лік \pi, а таксама \pi^x для любога рацыянальнага x \ne 0.

## Літаратура 
* Матэматычная энцыклапедыя / Пад рэд. В. Берніка. Мн.: Тэхналогія, 2001.
* 
* 
* Kline, M. (1990). *Mathematical Thought from Ancient to Modern Times*, Vol. 1. New York: Oxford University Press. (Original work published 1972).
* 
* 
* Адрыен Мары Лежандр, *Éléments de Géometrie*, Note IV, (1802), Парыж
* Rolf Wallisser, «On Lambert’s proof of the irrationality of π», in *Algebraic Number Theory and Diophantine Analysis*, Franz Halter-Koch and Robert F. Tichy, (2000), Walter de Gruyer

Катэгорыя:Лікі
Салавецкія астравы

**Салав́ецкія астравы** — архіпелаг у Белым моры на ўваходзе ў Анежскую губу. Плошча — 347 км ². Гэта самы вялікі па плошчы архіпелаг Белага мора. Салавецкія астравы складаюцца з шасці буйных астравоў:

* Салавецкі (Вялікі Салавецкі) востраў — 246 км ²
* Анзерскі востраў, або *Анзер* — 47 км ²
* Вялікая Муксалма — 17 км ²
* Малая Муксалма — 0,57 км ²
* Вялікі Заяцкі востраў — 1,25 км ²
* Малы Заяцкі востраў — 1,02 км ²

У архіпелаг ўваходзіць таксама больш за 100 малых астраўкоў.

У 1992 г. архітэктурна-культурны комплекс Салавецкіх астравоў ўключаны ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Гл. таксама 
* Салавецкі манастыр

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* unesco.org
* Салаўкі — Салавецкі музей-запаведнік, афіцыйны сайт
* Solovki.ca Сайт пра Саловак (на рускай мове)
* Вэбкамеры на салаўках 
** Салавецкі манастыр 
** Спаса-Праабражэнскі сабор 
* Салаўкі. Інфармацыйны Партал 


Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Расіі
Салавецкі манастыр

**Салавецкі манастыр** — стаўрапігіяльны мужчынскі манастыр Рускай праваслаўнай царквы, размешчаны на Салавецкіх астравах у Белым моры.
 Расіі]]
Паўстаў у 1420—1430-я гады, адбудаваны ў камені працамі св. Філіпа (Калычова), у дапятроўскі час лічыўся сярод найбуйнейшых землеўладальнікаў дзяржавы. У 1669—1676 гг. абложаны царскімі войскамі як адзін з агменяў супраціву ніканіянскім пераўтварэнням.

Пры савецкай уладзе на тэрыторыі манастыра дзейнічаў першы ў краіне , будынкі планамерна руйнаваліся. 25 кастрычніка 1990 года Свяшчэнны Сінод пастанавіў вярнуць да жыцця Спаса-Праабражэнскі стаўрапігіяльны мужчынскі манастыр.

У 1992 годзе комплекс помнікаў  быў унесены ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА, у 1995 годзе — у Дзяржаўны звод асабліва каштоўных аб’ектаў культурнай спадчыны народаў Расійскай Федэрацыі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт манастыра
* Спаса-Праабражэнскі Салавецкі стаўрапігіяльны манастыр. Навукова-гістарычны аддзел 
* Салавецкі манастыр на сайце Arhit.ru — Архітэктура і традыцыі 

Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Расіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1429 годзе
Катэгорыя:Аб’екты на банкнотах
Катэгорыя:Руская архітэктура XVI стагоддзя
Катэгорыя:Мужчынскія манастыры
Катэгорыя:Крэпасці Расіі
Катэгорыя:Салавецкія астравы
Катэгорыя:Гістарычныя музеі Расіі
Катэгорыя:Храмы Праабражэння
Катэгорыя:Манастыры Рускай праваслаўнай царквы
Катэгорыя:Манастыры Расіі
Катэгорыя:Колішнія турмы
Катэгорыя:Аб’екты на марках
Спіс краін паводле насельніцтва

thumb|300px|Краіны па насельніцтве ў 2011 годзе
Гэты артыкул утрымлівае **спіс дзяржаў і залежных тэрыторый, прыведзеных у стандарце ISO 3166-1, адсартаваных па колькасці насельніцтва** ў парадку змяншэння. У спісе, а таксама ў дадзеных, якія ў ім прадстаўлены, не ўлічваюцца параметры залежных тэрыторый.

		

Антарктыка не мае сталага насельніцтва, аднак лік даследчыкаў на кантыненце складае прыблізна ад 1 тыс. у зімовы час да 5 тыс. у летні час.

## Цікавыя факты 
* У першых 17 краінах па колькасці насельніцтва жыве больш 4,7 млрд чалавек, што складае 2/3 насельніцтва Зямлі. Усяго на планеце Зямля пражывае больш за 7 000 000 000 чалавек.
* У першых дзвюх краінах спісу — Кітай і Індыя — жыве больш 1/3 усяго насельніцтва Зямлі.

## Гл. таксама 
* Спіс краін ЕС паводле колькасці насельніцтва
* Спіс краін і залежных тэрыторый па плошчы
* Спіс краін паводле шчыльнасці насельніцтва
* Спіс краін, сартаванне па ліку гарадоў-мільянераў
* Спіс моў, сартаванне па колькасці размаўлялых
* Насельніцтва краін свету ў 1900 годзе

* Гарады свету паводле колькасці насельніцтва
* Найбуйнейшыя гарадскія агламерацыі
* Насельніцтва Зямлі
* Гісторыя насельніцтва Зямлі

## Спасылкі 
* United Nations Analytical Report for the 2004 revision of World Population Prospects (the analytical report for the 2006 revision is not available online) — includes details of methodology and sources used for the population estimates above. 
* Лічыльнік насельніцтва Расіі
* CIA. The World Factbook. Country Comparison: Population 
* World Gazetteer: World — profile of geographical entity including name variants

Насельніцтва
Катэгорыя:Дэмаграфія
Казанскі крэмль

**Казанскі крэмль** () — гістарычная крэпасць і сэрца Казані. Гісторыка-архітэктурны і культурны помнік, які спалучае ў сваім абліччы мусульманскія і праваслаўныя, татарскія і рускія матывы. Аб’ект Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА з 2000 года. Губернатарскі палац у крамлі з’яўляецца рэзідэнцыяй Прэзідэнта Татарстана.

Казанскі крэмль размешчаны на мысе высокай тэрасы левага берага Казанка. Казанскі крэмль уяўляе сабой комплекс архітэктурных, гістарычных і археалагічных помнікаў, якія раскрываюць яго шматвяковую гісторыю: археалагічныя рэшткі першага (XII—XIII стст.), другога (XIV—XV стст.) і трэцяга гарадзішчаў (XV—XVI стст.); пабудаваны з волжскага вапняка і цэглы крэмль, шэраг храмаў і будынкаў, якія маюць вялікую гісторыка-архітэктурную і культурную каштоўнасць. Тэрыторыя крамля ўяўляе ў плане няправільны шматвугольнік, які паўтарае абрысы крамлёўскага пагорка, выцягнуты з паўночнага захаду, ад ракі Казанка, на паўднёвы ўсход, да Плошчы 1 мая (былая: Іванаўская) і будынка Гасцінага двара (цяпер музей РТ). Агульная плошча крамля — 1500 м², акружнасць 1800 м.

File:Kazan Kremlin exterior view 08-2016 img3.jpg
File:Ночной вид Казанского Кремля.jpg

## Гісторыя 

File:Casan Tartarorum by Olearius (1883634).jpg
File:Э. Турнерелли. Казанская крепость.jpg
File:3Preobrazhensky.jpg
File:%D0%9E%D0%B1%D1%89%D0%B8%D0%B9_%D0%B2%D0%B8%D0%B4_%D0%9A%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%BB%D1%8F._%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D0%BD%D1%8C.2.1894.jpg

Image:Blagovesh.jpg
Image:Nikola Kiprian.jpg
Image:Kreml Ivanovskiy.jpg

## Аб’екты 

File:Kazan Kremlin Qolsharif Mosque 08-2016 img2.jpg|Мячэць Кул-Шарыф
File:Kazan Kremlin Soyembika Tower 08-2016 img2.jpg|Вежа Сююмбіке
File:Kazan Kremlin Annunciation Cathedral 08-2016.jpg|Дабравешчанскі сабор
File:Kazan Kremlin House church.jpg|Палацавая царква

File:Transfiguration_tower.jpg|Праабражэнская вежа
File:Kazan Kremlin Taynitskaya Tower 08-2016.jpg|Тайніцкая вежа
File:Консисторская башня Казанского кремля.jpg|Кансісторская вежа
File:South-Western Tower of Kazan Kremlin.JPG|Паўднёва-заходняя вежа
File:Soth-Eastern Tower of Kazan Kremlin.JPG|Паўднёва-усходняя вежа

File:Kazan Kremlin Spasskaya Tower 08-2016 img1.jpg|Спаская вежа
File:Kazan Kremlin Presidential Palace 08-2016.jpg|Брама Прэзідэнцкага палаца
File:Северный корпус Пушечного двора (Казань).jpg|Брама Кансісторскага палаца
File:Татарстан. Казань. Кремль. Пушечный двор.jpg|Галоўны будынак Гарматнага двара
File:The_eastern_wall_of_the_Kazan_Kremlin.jpg|Усходняя сцяна
File:Могилы казанских ханов в Кремле; 2009.jpg|thumb|Ханскія руіны
File:Kazan_kremlin_at_night.JPG|Мячэць Кул-Шарыф

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Музея-Запаведніка «Казанскі Крэмль»
* Казанскі Крэмль на wikimapia (від са спадарожніка)
* Шпацыры па Казані. Казанскі Крэмль (фота і відэа)
* Віртуальны тур па Казані. Падарожжа па Крамлі
* Фатаграфіі казанскага крамля XIX—XX стагоддзя
* 3D-стэрэа від Крамля 

Катэгорыя:Руская архітэктура XVI стагоддзя
Катэгорыя:Крэпасці Расіі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Казані
Катэгорыя:Крамлі
Казанскі метрапалітэн

{{Метро
|Назва    = Казанскі метрапалітэн
|Назва на мове арыгінала = Казан метросы
|Лагатып     = 
|Краіна      = 
|Горад = 15px Казань
|Адкрыццё = 27 жніўня 2005
|Даўжыня = 16,7 км
|Станцыі = 11
|Лініі = 1
|Пасажыры = 73,5 тыс. чал. (2012, сярэдні)
|Пасажыры1 = 26,9 млн (2012)
|Схема ліній 
|Старонка на Вікісховішчы = Kazan Metro
}}
**Казанскі метрапалітэн** () — сістэма ліній метрапалітэна ў Казані (Расія, Татарстан).

Быў адкрыты 27 жніўня 2005 г. падчас святкавання тысячагоддзя Казані і стаў першым метрапалітэнам у Расіі, які быў пабудаваны пасля распаду СССР, — праз 14 гадоў пасля адкрытага ў 1991 годзе метро ў Свярдлоўску (цяпер Екацярынбург). Казанскі метрапалітэн стаў сёмым па ліку ў РФ і пятнаццатым у СНД.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Метрапалітэны Расіі
Катэгорыя:Транспарт Казані
Катэгорыя:З’явіліся ў 2005 годзе
Катэгорыя:2005 год у Казані
Філіп (герцаг Эдынбургскі)

**Прынц Філіп, герцаг Эдынбургскі** (, , Корфу, Грэцыя — , Лондан, Вялікабрытанія) — муж каралевы Вялікабрытаніі Елізаветы II.

## Вайсковыя званні 
Прынц Філіп завяршыў службу на Ваенна-марскім флоце ў 1951 у званні лейтэнант-камандора (капітана 2-га рангу). У 1952 яму было прысвоена званне камандора (капітана 1-га рангу). У далейшым яму прысвойваліся толькі ганаровыя вайсковыя званні.

Вялікабрытанія:
* фельдмаршал (1953);
* маршал Каралеўскіх ВПС (1953);
* генерал-капітан Каралеўскай Марской Пяхоты (1 чэрвеня 1953);
* Лорд - Вышэйшы адмірал (2011);

Аўстралія:
* фельдмаршал (1 красавіка 1954);
* маршал Каралеўскіх Аўстралійскіх ВПС (1 красавіка 1954);
* адмірал флота (1 красавіка 1954);

Новая Зеландыя:
* фельдмаршал (11 чэрвеня 1977);
* адмірал флота (11 чэрвеня 1977);
* маршал Каралеўскіх Новазеландскіх ВПС (11 чэрвеня 1977);

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прынцы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Прынцы Грэцыі
Катэгорыя:Мужы і жонкі манархаў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Глюксбургі
Катэгорыя:Фельдмаршалы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Члены Брытанскага каралеўскага дому
Катэгорыя:Члены каралеўскага дому Грэцыі
Катэгорыя:Члены Тайнага савета Каралевы для Канады
Катэгорыя:Прэзідэнты Футбольнай асацыяцыі Англіі
Сафі (герцагіня Эдынбургская)

**Сафі, герцагіня Эдынбургская**, Дама Вялікага Крыжа (, у дзявоцтве **Рыс-Джонс**, ; нарадзілася 20 студзеня 1965) — жонка прынца Эдварда, графа Уэсекскага, малодшага сына Лізаветы II і прынца Філіпа, герцага Эдынбургскага. Выйшла замуж у 1999 годзе. Да 2002 года працавала ў сферы сувязі з грамадскасцю, у цяперашні час падтрымлівае мужа ў каралеўскіх справах. Як член каралеўскай сям’і мае ўласны герб, заснаваны на дзяржаўным гербе Вялікабрытаніі.

У Сафі і прынца Эдварда двое дзяцей: лэдзі Луіза Віндзар і Джэймс, віконт Северн.

## Гл. таксама 
* Брытанская каралеўская сям’я

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Пэрства і дваранства

Катэгорыя:Члены Брытанскага каралеўскага дому
Катэгорыя:Віндзорская дынастыя
Катэгорыя:Прынцэсы Вялікабрытаніі
Касіні (касмічны апарат)

thumb|right|360px|Спецыялісты Лабараторыі рэактыўнага руху НАСА тэстуюць «Касіні».
[thumb|right|360px|Чатыры [Спадарожнікі Сатурна|спадарожніка і кольцы Сатурна.]]
**«Касіні»** — аўтаматычная міжпланетная станцыя. Названа ў гонар італьянска-французскага астранома Джавані Касіні. Частка касмічнай праграмы Касіні-Гюйгенс.

Апарат запушчаны 15 кастрычніка 1997 года. Бюджэт праекта больш $3 млрд.

Для разгону апарат выкарыстоўваў гравітацыйнае поле трох планет. Ён два разы праляцеў побач з Венерай — у 1998 і 1999 гадах, затым, у жніўні 1999 года са скорасцю 69 тыс. км/г прайшоў каля Зямлі, зімою 2000 года праляцеў міма Юпітэра, перадаўшы на Зямлю яго фатаграфіі. На гэты момант сістэма арыентацыі стала даваць збоі, аднак праз некаторы час усё наладзілася. Спецыялісты палічылі, што ў махавікі ненадоўга патрапіла смецце.

Станцыя прыбыла да Сатурна 30 чэрвеня 2004 года і стала першым штучным спадарожнікам гэтай планеты. Арбітальная скорасць спадарожніка склала 15 км/с.

## Камп’ютар 
Апарат утрымлівае ўнушальнае камп’ютарнае начынне. Фактычна кожны навуковы інструмент забяспечаны ўласным мікракамп’ютаром, а ўсе інжынерныя сістэмы — двума (з мэтай павышэння надзейнасці). Асноўны камп’ютар — вытворчасці фірмы IBM. Камп’ютар спраектаваны для выкарыстання ў авіяцыі і раней даказаў сваю высокую надзейнасць у экстрэмальных умовах эксплуатацыі. Камп’ютарная сістэма мае многаступеньчатую сістэму абароны ад памылак і збояў. Захоўванне навуковай і службовай інфармацыі ажыццяўляецца з дапамогай флэш-памяці, якая не мае рухомых частак (на папярэдніх апаратах выкарыстоўвалася магнітная стужка).

## Задачы 
* Даследаванне Сатурна
* Вывучэнне кольцаў Сатурна
* Вывучэнне спадарожнікаў Сатурна
* Дастаўка спускальнага апарата «Гюйгенс» на Тытан

## Гл. таксама 
* Касіні-Гюйгенс
* Гюйгенс

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* [Місія «Касіні—Гюйгенс» на сайце НАСА(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%90)]
* Saturn: Lord of the Rings — фільм Бі-бі-сі, 2005
* Лепшыя 30 здымкаў АМС «Касіні»

Катэгорыя:Касіні-Гюйгенс
Беламорска-Балтыйскі канал

thumb|Ход Беламорска-Балтыйскага канала
**Беламорска-Балтыйскі канал** (скарочана **Беламорканал**, **ББК**, да 1961 г. - *Беламорска-Балтыйскі канал імя Сталіна*) — канал, які злучае Белае мора з Анежскім возерам і які мае выхад у Балтыйскае мора і да Волга-Балтыйскага воднага шляху.

Пабудаваны паміж 1931 і 1933 гадамі ў рэкордна кароткі тэрмін. Адкрыты 2 жніўня 1933 г.. У будаўніцтве ўдзельнічалі зняволеныя ГУЛАГу. Гэта была адна са значных будоўляў першай пяцігодкі і першае ў СССР цалкам лагернае будаўніцтва.

Агульная працягласць канала - 227 кіламетраў. Уключае 19 шлюзаў. Узнагароджаны Ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга ў 1983 годзе. Лічыцца гонарам першай пяцігодкі (1929-1932), але да ліку «Вялікіх будоўляў камунізму» не адносіцца.

## Вядомыя беларусы - ахвяры 
* Станіслаў Шабунеўскі (Скароднае, цяпер Ельскі раён, Гомельская вобласць— пасля 1937, Беламорканал, ГУЛАГ) — беларускі архітэктар, аўтар значнай часткі забудовы Гомеля пачатку XX стагоддзя

## Спасылкі 
* ФДК «Беламорска-Анежскае дзяржаўнае басейнавае кіраванне водных шляхоў і суднаходства» (ФДК «Беламорканал») , афіцыйны сайт
* Інтэрактыўная карта Беламорска-Балтыйскага канала 
* Нацыянальны архіў Рэспублікі Карэлія: Беламорска-Балтыйскі канал  (фотавыстава)
* Неафіцыйны сайт
* Водна-транспартная характарыстыка канала 
* Дзейнасць канала ў паваенныя гады 
* Les eaux glacees du Belomorkanal на сайце Ганны Брунсвік 

Катэгорыя:Каналы Расіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1933 годзе
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Сталіна
Катэгорыя:Басейн Анежскага возера
Катэгорыя:Басейн Белага мора
Чайнік Расела

**Чайнік Расела**, які часам называюць **нябесным чайнікам** або **касмічным чайнікам**, з’яўляецца аналогіяй, упершыню прыдуманай Бертранам Раселам (1872—1970) для дэманстрацыі ідэі пра тое, што філасофскі цяжар доказу ляжыць на тым, хто робіць навукова нефальсіфікавальныя сцвярджэнні, а не на тых, хто сумняваецца ў гэтых сцвярджэннях, што асаблівым чынам тычыцца рэлігіі.

У сваім артыкуле «Ці ёсць Бог?» («Is There a God?») Расел пісаў:

Многія прававерныя кажуць, нібыта гэта справа скептыкаў абвяргаць прынятыя догмы, а не справа дагматыкаў іх даказваць. Гэта, канечна, памылка. Калі б я выказаў здагадку, што паміж Зямлёй і Марсам існуе фарфоравы чайнік, які круціцца па эліптычнай арбіце вакол Сонца, ніхто б не быў здольны аспрэчыць маё сцверджанне, пры ўмове, калі я прадбачліва дадам, што чайнік настолькі малы, што нават нашы наймагутнейшыя тэлескопы не ў сілах яго убачыць. Але калі б я затым сказаў, што паколькі маё сцверджанне не можа быць аспрэчана, то сумненне ў ім ёсць недапушчальнае нахабства з боку чалавечага мыслення, усе б палічылі, што я кажу бязглуздзіцу.
Аднак калі б існаванне такога чайніка пацвярджалася ў старажытных кнігах, падавалася як святая ісціна штонядзелю і ўбівалася ў галовы дзяцей у школе, то сумненне ў яго існаванні стала б прыкметай эксцэнтрычнасці і прыцягнула б да скептыка ўвагу псіхіятра ў эпоху Асветніцтва або інквізітара ў больш раннія часы.

У 1958, Расел канкрэтызаваў аналогію як прычыну ўласнага атэізму:

## Контраргументы 
Адзін з контраргументаў, выстаўлены філосафам Эрыкам Рэйтанам , кажа, што вера ў Бога іншая, чым вера ў чайнік, таму што чайнікі матэрыяльныя, а, значыць, паддаюцца праверцы, і ўлічваючы тое, што мы ведаем пра фізічны свет, у нас няма падстаў думаць, што вера ў чайнік Расела абгрунтавана ці, прынамсі, ёсць некаторыя падставы думаць, што неабгрунтавана.

Тэолаг Пол Чэмберлен кажа, што сцвярджэнне таго, што «пазітыўныя» праўдзівыя сцверджанні нясуць цяжар доказу, а «негатыўныя» праўдзівыя сцверджанні — не, з’яўляецца лагічнай памылкай. Ён кажа, што «ўсе» праўдзівыя сцверджанні нясуць цяжар доказу, і на ўзор Матухны Гускі ці зубной феі, чайнік нясе большы цяжар не толькі з-за яго адмоўнасці, але і з-за яго несур’ёзнасці, аргументуючы наступным: «Калі мы заменім звычайных, сур’ёзных асоб, такіх як Платон, Нерон, Уінстан Чэрчыль, ці Джордж Вашынгтон гэтымі казачнымі персанажамі, стане ясна, што любы, хто адмаўляе існаванне гэтых персанажаў, нясе цяжар доказу роўны, а ў некаторых выпадках і большы за таго, хто сцвярджае пра іх існаванне.»  Гэты контраргумент эквівалентны адмаўленню argumentum ad ignorantiam як лагічнай памылкі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Russell’s Teapot, гумарыстычны вэб-сайт, які выкрывае розныя рэлігійныя вераванні

Катэгорыя:Атэізм
Катэгорыя:Крытыка рэлігіі
Катэгорыя:Персанажы ўяўных эксперыментаў
Катэгорыя:Уяўныя эксперыменты
Катэгорыя:Навуковы гумар
Hewlett-Packard

**Hewlett-Packard** (HP, вымаўляецца Х’юлет-Пакард, Эйч-Пі) — буйная амерыканская кампанія ў сферы інфармацыйных тэхналогій, пастаўшчык апаратнага і праграмнага забеспячэння для арганізацый і індывідуальных спажыўцоў. Штаб-кватэра кампаніі размешчана ў Пала-Альта (штат Каліфорнія, ЗША).

Кампанія прадастаўляе рашэнні ў галіне ІТ-інфраструктуры, персанальных вылічальных сістэм і прылад доступу, паслугі па сістэмнай інтэграцыі, сэрвіснай падтрымцы і аўтсорсінгу, а таксама прылады друку і сродкі вываду выяў.

Заснавана 1 студзеня 1939 года Уільямам Х’юлетам і Дэвідам Пакардам. Назва кампаніі была складзена з прозвішчаў заснавальнікаў.

1 лістапада 2015 года падзелена на дзве кампаніі: HP Inc. і Hewlett Packard Enterprise.

## Прадукты кампаніі 
Найбольш вядомыя лінейкі прадуктаў кампаніі:
* прынтары:
** *LaserJet*, *Color LaserJet* — сямействы манахромных і каляровых лазерных прынтараў адпаведна;
** *PSC* (Printer — Scanner — Copier) і *Photosmart* — сямействы прылад «усё ў адным»;
** *OfficeJet* — сямейства прынтараў «усё ў адным»;
** *DeskJet* — настольныя струменевыя прынтары;
** *DesignJet* — сямейства прынтараў для шырокафарматнага друку;
* лічбавыя друкарскія машыны *Indigo Press* — сямейства машын камерцыйнага і прамысловага прызначэння, у аснове тэхналогіі ляжыць так званая лічбавы афсетны друк;
* лічбавыя камеры *Photosmart*;
* сканеры *ScanJet*;
* кішэнныя персанальныя камп’ютары *iPAQ*, *Lx*, *Jornada*, *OmniGo*;
* настольныя і кішэнныя калькулятары, у тым ліку HP 50g;
* настольныя персанальныя камп’ютары *Elite* , *Kayak*, *Vectra*, *HP Brio*, а таксама серыя манаблокаў *TouchSmart*;
* наўтбукі *Omnibook*, *G 62*, *Pavilion*, *Compaq Evo*, *ProBook*, *EliteBook*, *Envy*, *Folio*, серыя нетбукаў *Mini*;
* працоўныя станцыі і серверы на базе працэсараў Itanium, PA-RISC (да 2008 года), Alpha (да 2007 года), а таксама серверы  і x86-серверы лінейкі ProLiant;
* сеткавае абсталяванне ProCurve, у тым ліку камутатары ядра, камутатары доступу, пункты доступу, кантролеры бесправоднага доступу і праграмныя сістэмы кіравання сеткай;
* сістэмы захоўвання даных.

Image:HP 9100A Calculator 1968.jpg|Калькулятар  9100A 
Image:HP Digital Sender 9200c.JPG|Сканар Digital Sender 9200c
Image:HP R707.jpg|Фотаапарат R707
Image:HP Pre3.jpg|Смартфон Pre 3
Image:HP Mini 1000.jpg|Mini 1000
|TouchPad

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 1939 годзе
Катэгорыя:ІТ-кампаніі ЗША
Катэгорыя:Вытворцы побытавай тэхнікі ЗША
Катэгорыя:Вытворцы камп’ютараў ЗША
Катэгорыя:Вытворцы камп’ютараў
Катэгорыя:Транснацыянальныя карпарацыі
Катэгорыя:Пала-Альта
Уільям Х’юлет

**Уільям Рэдынгтан Х’юлет** (;  — ) — амерыканскі інжынер, сузаснавальнік кампаніі «Hewlett-Packard» (HP, разам з Дэвідам Пакардам).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Інжынеры ЗША
Катэгорыя:Прадпрымальнікі ЗША
Катэгорыя:Супрацоўнікі Hewlett-Packard
Людміла Андрэеўна Вядзернікава

Сэнсэй **Людміла Андрэеўна Вядзернікава** (нар. , Мінск) — майстар баявых мастацтваў (3 Дан Gosoku Ryu, Battodo, Kubojutsu і інш.), тэхнічны дырэктар International Karate Association of Belarus.

## Біяграфія 
Вывучае каратэ з 3-гадовага ўзросту. У 2012 годзе скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (факультэт міжнародных адносін, кафедра міжнароднага права).

Настаўнікам баявых мастацтваў Сэнсэя Людмілы Андрэеўны Вядзернікавай з’яўляецца Сіхан Андрэй Сяргеевіч Вядзернікаў.

## Гл. таксама 
* Сокэ Кубота Такаюкі
* Кёсі Куратомі
* Сіхан Вядзернікаў
* Куботан
* Black Belt
* Nisei Week
* Дзюкэндо
* Хацімакі

## Спасылкі 
* Афіцыйны канал на YouTube

Катэгорыя:Майстры баявых мастацтваў
Катэгорыя:Каратэкі
Акадэмічная вуліца (Гродна)

**Акадэмічная** — вуліца ў цэнтральнай частцы горада Гродна.

Працягласць — каля 500 метраў. Знаходзіцца паміж вуліцай 17 верасня і вуліцай Ажэшка, перасякае вуліцу Першага мая.

Назва вуліцы — гістарычная, звязана з будынкам медыцынскай акадэміі, створанай у канцы XVIII стагоддзя на скрыжаванні з вуліцай Ажэшка. Забудова сфарміравалая ў канцы XIX — пачатку XX стагоддзяў пераважна 2-3 павярховымі жылымі дамамі.

## Будынкі 
На вуліцы знаходзіцца помнік архітэктуры — лютэранская кірха, адзін з карпусоў сельскагаспадарчага ўніверсітэта (на скрыжаванні з вуліцай 1 мая). У 1970-ых на вуліцы праводзілася рэканструкцыя, на вуліцы быў пабудаваны адміністрацыйны будынак. Грамадскі транспарт па вуліцы не ходзіць.

* № 3 —  УУС Гродзенскага аблвыканкама (архітэктары У. Праабражэнскі, В. Клепікаў, В. Давыдзёнак).
* № 13. Пабудаваны ў 1913 годам урачом Канстанцінам Бялецкім. Будынак быў аднапавярховым, з бляшаным дахам і меў два ўваходы. Праз адзін з вуліцы прыходзілі пацыенты, а праз другі — жыхары дома. У 1970 гадах быў прыбудаваны другі паверх.

## Літаратура 
* Гродно. Энциклопедический справочник / Белорус. Сов. Энцикл.; Редкол.: И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1989. — 438 с., [12] л. ил.: ил.

## Спасылкі 
* Виртуальная экскурсия по Гродно: улица Академическая
Землетрасенне ў Эміліі-Раманьі (2012)

**Моцнае землетрасенне ў Паўночнай Італіі** магнітудай 6,0, якое адбылося 20 мая 2012 года ў 04 гадзіны 03 хвіліны раніцы па мясцовым часе. Эпіцэнтр землетрасення знаходзіўся ў 36 км на паўночны ўсход ад адміністрацыйнага цэнтра вобласці Эмілія-Раманья — Балоння, а гіпацэнтр залягаў на глыбіні 5 км на тэрыторыі італьянскай камуны Фінале-Эмілія па адрасе вуліца Казоні дзі-Сопра, 11-19.

## Наступствы 
Шматлікім гістарычным будынкам былі нанесены страты, а некаторыя больш старажытныя цэрквы і будынкі цалкам былі разбураны: так, напрыклад, царкоўны звон абрынуўся ў Ферары, у Фінале-Эміліі царкоўны шпіль атрымаў пашкоджанні, у Сан-Фелічэ-Прана абрынуўся фрагмент замка, царква Фелоніка ў Мантуі была пашкоджана, Венецыянскі Палац — гістарычны будынак у Фінале-Эміліі, атрымаўшы сур’ёзныя пашкоджанні, часткова абрынуўся, аднак 11 чалавек з трох сем’яў, якія жылі ў палацы, былі выратаваны.

## Ахвяры і пацярпелыя 
У выніку землетрасення загінулі 6 чалавек: двое італьянскіх рабочых керамічнага завода ў правінцыі Ферара загінулі ў выніку абвальвання даху, 1 мараканскі рабочы — на тэрыторыі палістыролавай кампаніі ў Бандэна ў выніку падзення на яго галаву апорнай бэлькі, цела 1 рабочага было знойдзена пад руінамі ліцейнага завода Tecopress S.P.A. у Сант-Агасціна ў правінцыі Ферара; яшчэ 2 ахвяры — хворая жанчына ва ўзросце 37 гадоў і 100-гадовы мужчына, якія сканалі ў выніку сардэчных прыступаў.

## Выратавальная аперацыя 
2 верталёты італьянскай паліцыі здзяйснялі палёты над тэрыторыямі, закранутымі землетрасеннем, карэктуючы пошукава-выратавальныя службы ў плане патэнцыйна-магчыма разбураных ці сур’ёзна разбураных будынкаў. Гэтыя верталёты асабліва прыглядаліся да старых, закінутых дамоў, у якіх часта жывуць бедныя сем’і.

Катэгорыя:Землетрасенні 2012 года
Катэгорыя:Землетрасенні ў Італіі
2012
Катэгорыя:Май 2012 года
Катэгорыя:2012 год у Італіі
Аляксандр Мікалаевіч Вярцінскі

**Аляксандр Мікалаевіч Вярцінскі** (; ) — рускі і савецкі артыст, , , паэт,  украінскага паходжання, кумір эстрады ў першай палове XX стагоддзя, лаўрэат Сталінскай прэміі другой ступені (1951). Бацька актрыс Мар’яны і Настассі Вярцінскіх.

## Спасылкі 
* 
* Кароткая біяграфія на сайце peoples.ru
* Кароткая біяграфія на сайце library.ru

Катэгорыя:Паэты Расіі
Катэгорыя:Рускамоўныя паэты
Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў Францыі
Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў Кітаі
Катэгорыя:Сярэбраны век
Катэгорыя:Лаўрэаты Сталінскай прэміі
Катэгорыя:Выканаўцы рамансаў
Катэгорыя:Выканаўцы рускіх народных песень
Катэгорыя:Выканаўцы рускага шансона
Катэгорыя:Памерлі ад сардэчнай недастатковасці
Катэгорыя:Пахаваныя на Новадзявочых могілках
Землетрасенне ў Мексіцы (2012)

**Землетрасенне ў Мексіцы** — землетрасенне магнітудай 7,4, якое адбылося 20 сакавіка 2012 года ў 12:02 па мясцовым часе (21:02 па мінскім) у паўднёва-усходняй частцы Мексікі. Эпіцэнтр землетрасення размяшчаўся каля Аметэпека. Пры невялікай глыбіні гіпацэнтра (10-20 км) землетрасенне выклікала моцныя штуршкі ў штатах Герэра і Аахака, а таксама ў раёне ціхаакіянскай берагавой лініі. Значныя падземныя штуршкі адчуваліся на адлегласці ў сотні кіламетраў, у тым ліку ў Мехіка і Гватэмале.

У выніку землетрасення было разбурана каля 200 дамоў, пацярпелі як мінімум 11 чалавек, двое загінула, 2,5 мільёна чалавек засталіся на час без электрычнасці.

Катэгорыя:Падзеі 20 сакавіка
Катэгорыя:Сакавік 2012 года
Катэгорыя:2012 год у Мексіцы
Катэгорыя:Землетрасенні ў Мексіцы
Катэгорыя:Землетрасенні 2012 года
Мікалай Мікалаевіч Чуркін

**Мікалай Мікалаевіч Чуркін** (, Сцепанаван, Арменія — ) — беларускі кампазітар і фалькларыст, адзін з заснавальнікаў беларускай прафесійнай музыкі. Народны артыст Беларусі (1949).

## Біяграфія 
Скончыў музычнае вучылішча Рускага музычнага таварыства ў Тыфлісе  (1892, клас М. Іпалітава-Іванава), Пецярбургскую АМ (1899). Настаўнічаў, выкладаў музыку і маляванне, кіраваў аматарскімі харавымі калектывамі ў Баку, Коўне (з 1903), Вільні (з 1905). На Беларусі з 1914, педагог настаўніцкай семінарыі і агульнаадукацыйных школ, загадчык музычнай падсекцыі павятовага выканкома, арганізатар мастацкай самадзейнасці ў г. Мсціслаў, з 1924 выкладчык педагагічнага тэхнікума ў Магілёве, з 1935 у Менску.

## Дзейнасць 
Сабраў больш за 3 тыс. мелодый песень і танцаў розных народаў (беларускіх, грузінскіх, армянскіх, азербайджанскіх, польскіх, літоўскіх, таджыкскіх). 53 беларускія мелодыі ў яго запісе і апрацоўцы змешчаны ў «Беларускім зборніку» Е. Раманава (вып. 7, 1910); склаў зборнікі «Беларускія народныя песні і танцы» (1949) і «Беларускія народныя песні» (1959).

Адзін з заснавальнікаў беларускай прафесійнай музыкі, пачынальнік нацыянальнага жанравага сімфанізму, музыкі для дзяцей. Яго музыка адметная аптымізмам, строгай класічнай формай, меладычнасцю, апорай на беларускі музычны фальклор. Сярод твораў: оперы «Вызваленне працы» (паст. 1922), «Раскіданае гняздо» паводле Я. Купалы (клавір, 1959—64), радыёопера для дзяцей «Рукавічка» (паст. 1948); музычныя камедыі «Кок-сагыз» (паст. 1939), «Песня Бярэзіны» (паст. 1947); 3 сімфаньеты (1925, «Беларускія карцінкі»; 1949, 1955), 4 сімфанічныя сюіты; 4 сюіты і уверцюра «Памяці Янкі Купалы» (1952) для аркестра беларускіх народных інструментаў; 11 струнных квартэтаў, хары, рамансы; музыка для драматычных спектакляў; апрацоўкі народных песень і танцаў, песні для дзяцей на словы беларускіх паэтаў.

## Творы 
### Оперы 
* Вызваленне працы (паст.1922)
* Раскіданае гняздо (клавір, 1959-64)
* радыёопера для дзяцей «Рукавічка» (паст.1948)
### Уверцюры 
* Памяці Янкі Купалы (1952)

## Ушанаванне памяці 
На доме па вуліцы Кісялёва, 3 у Мінску, дзе Мікалай Чуркін пражываў у 1957—1964 гадах, устаноўлена мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
* Жураўлёў Дз. Чуркін // БЭ ў 18 тамах. Т. 17. Мн., 2003. С. 291.
* Журавлев Д. Большая дорога: Народный артист БССР Н.Н. Чуркин. Мн., 1964.

Катэгорыя:Кампазітары Беларусі
Катэгорыя:Фалькларысты Беларусі
Катэгорыя:Народныя артысты Беларускай ССР
Землетрасенне ў Інданезіі (2012)

**Землетрасенне разбуральнай сілы ля заходняга ўзбярэжжа Паўночнай Суматры** магнітудай 8,6 адбылося 11 красавіка 2012 года ў 14 гадзін 38 хвілін па мясцовым часе. Эпіцэнтр землетрасення знаходзіўся ў 435 км на паўднёвы захад ад Банда-Ачэх, а гіпацэнтр залягаў у Індыйскім акіяне на глыбіні 23 км. Праз 125 хвілін адбыўся магутны афтэршок магнітудай 8,2 у 615 км на паўднёвы захад ад Банда-Ачэх на глыбіні 16 км. Землетрасенне стала 11-м па магнітудзе з 1900 года, маючы сілу, нетыповую для ўнутрыплітавых землетрасенняў.

## Наступствы 
thumb|right|260px|Карта інтэнсіўнасці землетрасення
Нягледзячы на значную сілу, землетрасенне не нанесла моцнай шкоды. У першыя гадзіны пасля асноўнага штуршку адбылося адключэнне электрычнасці. Пяць чалавек памерлі ад сардэчнага прыступу, 4 чалавека пацярпелі ад транспартных сродкаў у правінцыі Ачэх — самай блізкай да эпіцэнтра.. Невялікія хвалі (каля 20 см) былі адзначаны ля вострава Вялікі Нікабар, 10-сантыметровыя хвалі былі адзначаны ў Тайландзе. *Інданэзійскае агенцтва метэаралогіі, кліматалогіі і геафізікі* паведаміла пра тры невялікія цунамі на ўзбярэжжы правінцыі Ачэх (да 80 см). Хвалі вышынёй 1 м дасягнулі Сімёлуэ, шкоды не зарэгістравана.

## Дапамога 
Інданезія ужо накіравала выратавальныя каманды ў Банда-Ачэх

## Крыніцы 
Катэгорыя:Землетрасенні 2012 года
Катэгорыя:Землетрасенні ў Інданезіі
2012
Катэгорыя:Красавік 2012 года
Катэгорыя:2012 год у Інданезіі
Каліфарнійскі заліў

**Каліфарнійскі заліў** (), вядомы таксама як **Мора Картэса** () — заліў, які аддзяляе паўвостраў Каліфорнія ад мексіканскага кантынентальнага ўзбярэжжа Ціхага акіяна. Воды заліва абмываюць узбярэжжы мексіканскіх штатаў Ніжняя Каліфорнія Паўночная, Ніжняя Каліфорнія Паўднёвая, Санора і Сіналоа. У заліва ўтварыўся выхад да мора каля 5,3 млн гадоў назад, пасля чаго рака Каларада атрымала выхад да акіяна.

## Астравы 
У Каліфарнійскім заліве два буйных вострава: Анхель-дэ-ла-Гуарда і Тыбурон, а таксама 35 дробных астравоў, у тым ліку Ісла-Эспірыту-Санта і Ісла-Партыда, якія злучаны паміж сабою вузкім перасмыкам.

## Глыбіні 
Акустычнае праслухоўванне вызначыла глыбіню пачынаючы ад глыбіні броду ў эстуарыі каля горада Юма ў Арызоне да глыбінь звыш 3000 м у самых глыбокіх месцах.

## Літаратура 
* 
## Спасылкі 
* Exploring the Sea of Cortez, by Ron Mader
Эверы Брукс

**Эверы Брукс** (; нар. 2 кастрычніка 1948) — амерыканскі , які сыграў ролю камандуючага касмічнай станцыяй Бенджаміна Лафаета Сіска ў тэлевізійным серыяле «Зорны шлях: Глыбокі космас 9».

## Біяграфія 
Эверы Брукс нарадзіўся 2 кастрычніка 1948 у Індыяне.

## Фільмаграфія 
* 15 хвілін славы (2001) 15 Minutes … Леон Джэксан
* Афрыка: Каралеўства сланоў / Africa's Elephant Kingdom / (1998) … голас за кадрам
* Вялікае справа (1998) Big Hit … Пэрыс
* Амерыканская гісторыя Ікс (1998) American History X … доктар Боб Суіні
* Зорны шлях: Глыбокі космас 9 (ТБ-серыял) (1993) Star Trek: Deep Space Nine … Бенджамін Лафает Сіска
* Спенсер: Цырымонія … Ястраб

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Акцёры ЗША
Краёва

**Краёва** () — горад у Румыніі, у рэгіёне Алтэнія, адміністрацыйны цэнтр жудзеца Долж.

## Насельніцтва 
Насельніцтва муніцыпіі — 304,142 тыс. жыхароў (2005). Па дадзеных перапісу 2002 года 97,48 % насельніцтва — румыны, 1,5 % — цыганы, 1 % — іншыя нацыянальнасці. Большасць жыхароў праваслаўныя хрысціяне.

## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Ірына Аляксееўна Леснякова (нар. 1947) — беларускі архітэктар.
* Нікалае Петрэску (1871—1931) — румынскі карыкатурыст.
* Нікалае Тытулеску (1882—1941) — румынскі дыпламат і палітык.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Славутасці 
Катэгорыя:Гарады Румыніі
Крысціян Крог

**Крысціян Крог** (,  — ) — нарвежскі жывапісец і пісьменнік, адзін з найбуйнейшых нарвежскіх прадстаўнікоў рэалізму.

## Галерэя 

Выява:Christian Krohg - Babord litt.jpg| Трохі на бакборт (1879). Нацыянальны музей мастацтва, архітэктуры і дызайну, Осла
Выява:Christian Krohg - Portrait of the Painter Oda Krohg, b. Lasson - Google Art Project.jpg| Партрэт Оды Крог (1886). Нацыянальны музей мастацтва, архітэктуры і дызайну
Выява:Christian Krogh-Albertine i politilægens venteværelse2.jpg| Альберціне ў прыёмнай паліцэйскага доктара (1887). Нацыянальны музей мастацтва, архітэктуры і дызайну
Выява:Christian Krohg-Kampen for tilværelsen 1889.jpg| Барацьба за існаванне (1889).

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах. Т.8, Мн., 1999, С.474-475

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мастакі Нарвегіі
Катэгорыя:Пісьменнікі Нарвегіі
Катэгорыя:Скагенскія мастакі
Цячэнне Кромвела

**Цячэнне Кромвела**  — халоднае падпаверхневае супрацьцячэнне ў Ціхім акіяне.

Працякае пад Паўднёвым Пасатным цячэннем ад 154 ° -150 ° з. в. да раёна астравоў Галапагас, працягласць - больш за 6500 км.

Хуткасць цячэнне вагаецца ад каля 70 см/с да 150 см/с. Шырыня цячэння Кромвела складае каля 300 км.

Цячэнне было адкрыта ў 1952 годзе экспедыцыяй ЗША пад кіраўніцтвам акіянографа Т. Кромвела, ад імя якога і было названа.

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах. Т.8, Мн., 1999, С.475-476

Катэгорыя:Цячэнні Ціхага акіяна
Файруза Балк

**Файруза Балк** (англ. Fairuza Balk, нар. 21 мая 1974 года, Каліфорнія, ЗША) — амерыканская актрыса. Самыя вядомыя фільмы з удзелам Файрузы Балк — «Вяртанне ў краіну Оз», «Востраў доктара Мора», «Вядзьмарства» і «Амерыканская гісторыя Ікс».

## Біяграфія 
Нарадзілася 21 мая 1974 года ў Каліфорніі. Яе бацька, Саламон Фелдхаўз, займаўся фолк-музыкай, некаторы час жыў у Турцыі, вывучаючы культуру і мову гэтай краіны. Збольшага пад уплывам ўсходняй культуры ён абраў і імя для дачкі — Файруза (біруза).

## Творчасць 
У 1985 годзе Файруза была зацверджана на ролю Дораці Гейл ў фільме «Вяртанне ў краіну Оз», пасля чаго да яе прыйшла шырокая вядомасць. За сваю акцёрскую кар'еру яна знялася больш чым у сарака фільмах і серыялах. У 1997 годзе бойка, якую Файруза Балк і Робін Тані выканалі ў канцы фільма «Вядзьмарства», была прызнана лепшай кінабойкай года і ўзнагароджана адпаведнай прэміяй. У 1999—2000 годзе Файруза разам з актрысай Крысцінай Рычы знялася ў відэакліпе на песню «Natural Blues» амерыканскага дыджэя Moby. Гэты відэакліп быў намінаваны на прэмію MuchMusic Video Awards, якія ўручаюцца ў Таронта, як «Лепшае міжнароднае відэа».

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Незалежны дух»
Леапольд Кронекер

**Леапольд Кронекер** (; , Лігніц, Германія, цяпер Лягніца, Польшча — , , Германія) — нямецкі матэматык. Брат вядомага фізіёлага Гуга Кронекера (1830—1914). Нарадзіўся ў яўрэйскай сям'і, за год да смерці прыняў хрысціянства.

Замежны член-карэспандэнт Пецярбургскай Акадэміі навук (1872), член Берлінскай АН (1861), прафесар універсітэта ў Берліне. Асноўныя працы па алгебры і тэорыі лікаў, дзе ён працягнуў працы свайго настаўніка Э. Кумера па тэорыі квадратычным формаў і тэорыі груп. Вялікае значэнне маюць яго даследаванні па арыфметычнай тэорыі алгебраічных велічынь.

## Аб'екты, названыя ў гонар Кронекера 
* Сімвал Кронекера
* Здабытак Кронекера
* Лема Кронекера
* Тэарэма Кронекера ў тэорыі лікаў
* Тэарэма Кронекера — Вебера ў тэорыі лікаў
* Метад Кронекера
* Тэарэма Кронекера — Капелі ў алгебры
* а таксама іншыя матэматычныя аб'екты.

## Літаратура 
*  — С. 476.
* *Frobenius G.* Genachtnissrede auf Leopold Kronecker. — Berlin, 1893.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Матэматыкі Германіі
Катэгорыя:Матэматыкі ў тэорыі лікаў
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук
Катэгорыя:Матэматыкі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Іўдзеі, якія прынялі хрысціянства
Сцепанаван

**Сцепанаван** () — горад у цэнтры марза Лары ў Арменіі.

Горад названы імем Сцяпана Георгіевіча Шаўмяна.

## Геаграфія 
Размешчаны на рацэ Дзорагет на поўнач ад Базумскага хрыбта на Ларыйскім плато. Адлегласць да Ерэвана - 144 км, да Ванадзора - 30 км.

## Клімат 
Сярэдняя тэмпература студзеня роўная -4,2&nbsp;°C, ліпеня — 16,7&nbsp;°C, сярэднегадавая колькасць ападкаў — 683 мм.

## Вядомыя асобы 
* Юрый Іванавіч Раманаў (нар. 1949) — беларускі архітэктар.
* Мікалай Мікалаевіч Чуркін (1869—1964) — беларускі кампазітар.

## Спасылкі 
* Інфармацыйны сайт пра горад Сцепанаван 
* Сайт мэрыі горада Сцепанаван 
* Профіль на geonames 
* Профіль на World Gazetteer 

Катэгорыя:Гарады Арменіі
Катэгорыя:Населеныя пункты марза Лары
Арчыбальд Кронін

**Арчыбальд Джозеф Кронін** (анг. Archibald Joseph Cronin; 19 ліпеня 1896 — 6 студзеня 1981) — шатландскі пісьменнік, урач. Яго найбольш вядомыя раманы: «Замак Броўдзі», «Зоркі глядзяць ўніз», «Цытадэль», «Юныя гады», «Шлях Шэнана», «Помнік крыжаку».

## Бібліяграфія 
* 1931 — Замак Броўдзі/Hatter's Castle
* 1932 — Three Loves
* 1933 — Kaleidoscope in «K»
* 1933 — Гран Канарыя/Grand Canary
* 1935 — Country Doctor
* 1935 — Зоркі глядзяць уніз/The Stars Look Down
* 1937 — Цытадэль/The Citadel
* 1939 — Vigil in the Night
* 1940 — Jupiter Laughs (п'еса)
* 1940 — The Valorous Years
* 1941 — Ключы ад Царства Нябеснага/The Keys of the Kingdom
* 1943 — Adventures of a Black Bag
* 1944 — Юныя гады/The Green Years
* 1948 — Шлях Шэнана/Shannon's Way
* 1950 — Іспанскі садоўнік/The Spanish Gardener
* 1952 — Прыгоды ў двух светах (аўтабіяграфічная аповесць)/Adventures in Two Worlds
* 1953 — Выкраслены з жыцця/Beyond This Place
* 1956 — Помнік крыжаку/A Thing of Beauty
* 1958 — Паўночнае святло/The Northern Light
* 1958 — The Innkeeper's Wife
* 1958 — The Cronin Omnibus
* 1959 — The Native Doctor, таксама друкуецца пад назвай «An Apple in Eden»
* 1961 — The Judas Tree
* 1964 — A Song of Sixpence
* 1966 — Further Adventures of a Black Bag
* 1969 — A Pocketful of Rye
* 1975 — Desmonde, таксама друкуецца пад назвай «The Minstrel Boy»
* 1976 — Lady with Carnations
* 1978 — Gracie Lindsay
* 1978 — Doctor Finlay of Tannochbrae

## Літаратура 
*  — С. 476—477.

## Спасылкі 
* 
* [артыкул пра Арчыбальда Кроніна на сайце Нацыянальнай Службы аховы здароўя Шатландыі(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%B0%D1%86%D1%8B%D1%8F%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%A1%D0%BB%D1%83%D0%B6%D0%B1%D0%B0_%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2%D1%8B_%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%9E%D1%8F_%D0%A8%D0%B0%D1%82%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D1%96)]

Катэгорыя:Пісьменнікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Пісьменнікі Шатландыі
Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі-ўрачы
Мішэль Ленц

**Мішэль Ленц** (; 21 мая 1820, Люксембург, Вялікае Герцагства Люксембург — 8 верасня 1893, Люксембург, Вялікае Герцагства Люксембург) — люксембургскі , аўтар слоў да гімна Люксембурга «Ons Hémécht».

## Біяграфія 
Мішэль Ленц нарадзіўся 21 мая 1820 года ў горадзе Люксембургу ў сям’і пекара Жан-П’ера Ленца (ням.: Jean-Pierre Lentz) і яго жонкі Маргерыт Спрэсэ (). Скончыўшы пачатковую школу, ён працягнуў адукацыю ў ліцэі, які скончыў у 1840 годзе, атрымаўшы атэстат сталасці. Праз год навучання філалогіі ў Брусельскім свабодным універсітэце ён паступае на службу ў дзяржаўны сакратарыят.

10 верасня 1851 г. Мішэль Ленц пабраўся шлюбам з Жанай Рэйтэр (ням. ). У іх было трое дзяцей: Мацільда, Эліза і П’ер Матыс-Эдманд.

Усё жыццё да выхаду на пенсію ў 1892 годзе ён прапрацаваў на дзяржаўнай службе. Да моманту смерці, 8 верасня 1893, ён быў ужо амаль цалкам сляпы. 10 верасня 1893 года адбылося афіцыйнае пахаванне Мішэля Ленца, на якім дзяржаўны міністр Поль Эйшэн асабіста прачытаў надмагільную прамову.

## Літаратура 
* Josy Birsens Du collège jésuite au collège municipal 1603—1815. — Люксембург: Ed. Saint Paul, 2003. — С. 277—278. — 287 с. — ISBN 2879634199, 9782879634197
* Xavier Maugendre L’Europe des hymnes dans leur contexte historique et musical. — Editions Mardaga, 1996. — С. 66—68. — 456 с. — ISBN 2870096321, 9782870096321

Катэгорыя:Люксембургскамоўныя паэты
Джэймс Уотсан Кронін

**Джэймс Уотсан Кронін** (анг. James Watson Cronin; 29 верасня 1931, Чыкага, ЗША — 25 жніўня 2016, Сент-Пол, ЗША) — амерыканскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1980), сумесна з Валам Логсдэнам Фічам, «за адкрыццё парушэнняў фундаментальных прынцыпаў сіметрыі ў распадзе нейтральных K-мезонаў».

## Біяграфія 
Нарадзіўся 29 верасня 1931 года ў Чыкага (ЗША). У 1951 годзе скончыў Паўднёвы метадысцкі ўніверсітэт і працягнуў адукацыю ў Чыкагскім універсітэце, дзе ў 1955 г. атрымаў ступень доктара філасофіі. Пасля гэтага ён працаваў у Брукхэвенскай нацыянальнай лабараторыі. З 1958 г. па 1971 г. працаваў у Прынстанскім універсітэце, пасля чаго стаў прафесарам у Чыкагскім універсітэце.

Кронін працаваў над распадам гіперонаў і вытворчасцю мюонаў. Ён вызначыў поўнае эфектыўнае сячэнне рассеяння піонаў на пратоны і ўдасканаліў іскравыя камеру, якую ён першым з фізікаў пачаў ужываць для рэгістрацыі часціц па фатаграфіях іскраў.

Да самай смерці працаваў у галіне фізікі элементарных часціц над эфектам Кроніна.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Інфармацыя з сайта Нобелеўскага камітэта

Катэгорыя:Фізікі ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па фізіцы
Катэгорыя:Члены і члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Катэгорыя:Замежныя члены РАН
Яан Крос

**Я́ан Крос** (эст. Jaan Kross; 19 лютага 1920, Талін, Эстонія - 27 снежня 2007, Талін, Эстонія) — эстонскі пісьменнік, пераклаў на эстонскую мову  творы Янкі Купалы.

## Біяграфія 
Скончыў юрыдычны факультэт Тартускага ўніверсітэта ў 1945 годзе. У 1944 годзе арыштоўваўся немцамі, правёў у зняволенні паўгода. Затым выкладаў у Тартускім універсітэце. У 1946 годзе арыштаваны савецкімі ўладамі, знаходзіўся ў зняволенні ў лагеры ў Комі АССР і на пасяленні ў Краснаярскім краі. Вярнуўся ў Эстонію ў 1954 годзе і стаў прафесійным пісьменнікам. Аўтар зборнікаў вершаў «Каменныя скрыпкі» (1964), «Песні на баку» (1966), «Цудоўныя справы творыць дождж» (1969), «Паток і трызубец» (1971; літаратурная прэмія ім. Ю. Смуула, 1971).

## Сачыненні 
* Kolme katku vahel (Тры павевы, часткі 1-4, 1970—1980)
* Keisri hull (Імператарскі вар’ят, 1978)
* Professor Martensi ärasõit (Сыход прафесара Мартэнса, 1984)
* Wikmani poisid (Гімназісты Вікмана, 1988)
* Väljakaevamised (Excavations, 1990)
* Mesmeri ring (Mesmer’s Circle, 1995)
* Палёт на месцы. Раман Ула Паэранда. (1998)
* Tahtamaa (2001)
* Paigallend (Treading Air, 2002)
* Kallid kaasteelised (Dear Co-travellers, 2003)
* Omaeluloolisus ja alltekst (Autobiographism and Subtext, 2003)
* Vandenõu (The Conspiracy and other stories)

## Беларускія пераклады 
Верш «Па пяску выдмаў прабягаючы…» на беларускую мову пераклаў Лявон Баршчэўскі.

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах. Т.8, Мн., 1999, С.477

Катэгорыя:Аўтары гістарычных раманаў
Катэгорыя:Пісьменнікі Эстоніі
Катэгорыя:Перакладчыкі Эстоніі
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Эстонскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Выпускнікі Тартускага ўніверсітэта
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Кавалеры венгерскага ордэна Заслуг
Дораці Кроўфут-Ходжкін

{{Вучоны
| Імя                  = Дораці Кроўфут-Ходжкін
| Арыгінал імя       = Dorothy Mary Crowfoot Hodgkin
| Месца нараджэння       = , Егіпет
| Навуковая сфера        = хімія
| Месца працы         = Кембрыджскі ўніверсітэт
| Альма-матэр          = Оксфардскі ўніверсітэт
| Узнагароды і прэміі     =  Нобелеўская прэмія па хіміі (1964)
{ style="background:transparent"
  Вялікі залаты медаль імя М.&nbsp;В.&nbsp;Ламаносава&nbsp;(1985)
}
{ style="background:transparent"
  
}
}}
**Дораці Мэры Кроўфут-Ходжкін** (анг. Dorothy Mary Crowfoot Hodgkin, Дораці Ходжкін; ,  — ) — англійская хімік і біяхімік, член Лонданскага каралеўскага таварыства (з 1947). Лаўрэатка Нобелеўскай прэміі па хіміі (1964).

## Біяграфія і працы 
Вучылася ў Оксфардскім універсітэце (1928—1932), дзе пачала спецыялізавацца па рэнтгенаструктурным аналізе. З 1932 года працуе ў Кембрыджскім універсітэце. У супрацоўніцтве з Дж. Берналь даследавала структуру стэрынаў, пептыдаў і амінакіслот. Ажыццявіла рэнтгенаструктурны аналіз пеніцыліну (1946) і вітаміна B12 (1956), які прывёў да высвятлення яго будовы. Упершыню ўсталявала ў металаарганічным злучэнні (адным з В12-каферментаў) непасрэдную сувязь паміж металам (кобальтам) і вугляродам (1961).

Член шэрагу акадэмій навук, у тым ліку замежны член Акадэміі навук СССР (1976), Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1971).

## Узнагароды 
* 1964 — Нобелеўская прэмія па хіміі
* 1965 — Ордэн заслуг
* 1976 — Медаль Коплі
* 1985 — Вялікі залаты медаль імя М. В. Ламаносава Акадэміі навук СССР
* 1987 — Міжнародная Ленінская прэмія «За ўмацаванне міру паміж народамі»

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах. Т.8, Мн., 1999, С.478

## Спасылкі 
* Інфармацыя на сайце Нобелеўскага камітэта. 

Катэгорыя:Біёлагі XX стагоддзя
Катэгорыя:Біяхімікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Выпускнікі Оксфардскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Вучоныя Кембрыджскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па хіміі
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Коплі
Катэгорыя:Члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Члены і члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Катэгорыя:Замежныя члены АН СССР
Катэгорыя:Замежныя члены РАН
Мікіта Конанавіч Круглікаў

**Мікіта Конанавіч Круглікаў** (, вёска Залессе, Чачэрскі раён, Гомельская вобласць — ) — Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Скончыў Харкаўскае танкавае вучылішча (1943). У Вялікую Айчынную вайну на фронце з ліпеня 1943 года. Танкавы ўзвод на чале з лейтэнантам Круглікавым вызначыўся 4 лістапада 1943 пад Кіевам у баях пры вызваленні пасёлка Святошына, дзе адрэзаў шлях адступлення ворагу на шашы Кіеў-Жытомір. Загінуў у баі.

## Літаратура 
* БЭ ў 18 тамах. Т.8, Мн., 1999, С.482

Катэгорыя:Героі Савецкага Саюза