Шаркаўшчына

**Ша́ркаўшчына**.

На думку А. Рогалева, у аснове назвы мянушка або прозвішча *Шаркі* ці *Шарка, Шарко*, якія можна супаставіць з дзеясловам *шаркаць* і тлумачыць у значэннях «той, хто шаркае нагамі» ці «чалавек, які зневажальна ставіцца да іншых», «непрыемны чалавек, які мае схільнасць зласловіць, абгаворваць».

На думку У. Юрэвіча, назву пасёлку даў дзяслоў *шаркаць*, якім выяўляецца звычка шляхты для праявы пашаны пры вітанні адводзіць правую нагу ўбок, і шаркаючы, прыстаўляць да левай.

На думку А. Адамковіча, айконім утварыўся па беларускай словаўтваральнай мадэлі: літоўскі антрапонім *Šarkа* «сарока»  + патранімічны суфікс *-шчына*. У раёнах па абодва бакі беларуска-літоўскай мяжы дастаткова шмат населеных пунктаў з назвамі тыпу Шаркішкі (Браслаўскі р-н), Шаркуці (Іўеўскі р-н), Шаркамедзь (Ашмянскі р-н), таксама шмат літоўскіх антрапонімаў тыпу *Šarka*. Апроч таго, тапонімы з асновай *Шарк-* звязвалі з эстонскім *särg* «плотка», фінскім *särki* «тое самае», ліўскім *särg* «чырвонае ці рыжае вока».

## Гісторыя 
Вядома з 1503 года ў ВКЛ як маёнтак Зяновічаў, пазней належала Сапегам, Дамброўскім, Лапацінскім. У 1767 годзе побач на правым беразе Дзісны ўзнікла мястэчка Новая Шаркаўшчына, якое ў пачатку ХХ стагоддзя злілося са Старой Шаркаўшчынай. З 1793 года ў складзе Расійскай імперыі, мястэчка Дзісненскага павета. З 1921 года ў складзе Польшчы. У пачатку Другой сусветнай вайны ў 1939 годзе занята Чырвонай Арміяй і далучана да БССР, з 15 студзеня 1940 года цэнтр Шаркаўшчынскага раёна, з 12 кастрычніка 1940 года — гарадскі пасёлак. З 30 чэрвеня 1941 да 1 ліпеня 1944 года акупіраваны нацыстамі, якія загубілі ў Шаркаўшчыне 865 жыхароў. З 20 студзеня 1944 года ў Полацкай, з 8 студзеня 1954 года ў Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 года Віцебскай вобласці. У 1962—1966 гадах у Мёрскім раёне, з 30 ліпеня 1966 года зноў цэнтр раёна.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1866 — 0,5 тыс. чал. у *Новай Шаркоўшчыне*, 150 чал. у *Старой Шаркоўшчыне*; 1881 — 215 чал. у *Старой Шаркоўшчыне*; 1897 — 1038 чал. у *Новай Шаркоўшчыне*, 127 чал. у *Старой Шаркоўшчыне*
* **XX стагоддзе**: 1939 — 1802 чал.; 1995 — 8,7 тыс. чал.
* **XXI стагоддзе**: 2005 — 7,3 тыс. чал.; 2006 — 7,2 тыс. чал.; 2008 — 7,0 тыс. чал.; 2009 — 6,9 тыс. чал.; 2010 — 6,9 тыс. чал.; 2016 — 6424 чал.; 2017 — 6330 чал.

## Эканоміка 
Прадпрыемствы харчовай і будаўнічых матэрыялаў прамысловасці. Гасцініца.

Буйнейшыя прадпрыемствы:
* Шаркаўшчынскі кансервава-агароднінасушыльны завод
* Шаркаўшчынскі камбінат кааператыўнай прамысловасці

## Адукацыя і культура 
У Шаркаўшчыне працуюць 2 сярэднія, спартыўная дзіцяча-юнацкая, дзіцячая школа мастацтваў.

Дзейнічаюць 2 бібліятэкі, дом культуры, цэнтр рамёстваў.

## Дажынкі 
29-30 верасня 2023 г. у Шаркаўшчыне прайшоў абласны фестываль-кірмаш «Дажынкі».

## Славутасці 
* Царква Усіх Смуткуючых Радасць (1897)
* Шаркаўшчынскі сядзібны дом
* Свята-Успенская царква (1912)
* Касцёл Узвіжання Святога Крыжа

## Вядомыя асобы 
* Павел Міхайлавіч Верхаловіч — савецкі военачальнік.
* Віктар Гардзеевіч Гінько — беларускі лёгкаатлет.
* Герман Кірылаў — беларускі пісьменнік.
* Вінцэнт Ключынскі — каталіцкі царкоўны дзеяч, Архібіскуп Магілёўскі.
* Міхаіл Пятроўскі — ксёндз, служыў у Шаркаўшчыне ў 1917—1919, падтрымліваў беларускі рух.
* Павел Сямёнавіч Грынчук (нар. 1976) — беларусі вучоны ў галіне цеплафізікі, стварэння энергаэфектыўных тэхналогій. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2017), доктар фізіка-матэматычных навук (2014).
*  (1895—1945) — французскі бізнесмен.

У Шаркаўшчыне памёр і пахаваны дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага Ян Нікадзім Лапацінскі (1747—1810).

## Гл. таксама 
* Пасёлкі гарадскога тыпу Віцебскай вобласці
* Пасёлкі гарадскога тыпу Беларусі

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Шаркаўшчына — westki.info 
* Здымкі на Radzima.org
*  
* Шаркаўшчына сустракае абласны фестываль-кірмаш "Дажынкі-2023"


Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства