open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Юстэн Таўэр

thumb|Юстэн Таўэр у 2004 годзе

**Юстэн Таўэр** () — лонданскі небаскроб, які знаходзіцца на **Юстэн Роўд 286** блізка ад скрыжавання з *Тотэнхэм Корт Роўд* і на паўднёвы ўсход ад Рыджэнтс-парк. У гэтым будынку размешчаны офісы такіх кампаній, як Santander, JP Morgan, Atos Origin, Elexon і шэрагу іншых. Галоўным архітэктарам небаскроба лічыцца Сідней Кей. Юстэн Таўэр са сваім захклённымі сценамі з'яўляецца прыкладам міжнароднага стылю небаскробаў. Вышыня 36-павярховага будынка — 124 метра.

## Спасылкі 
* Сайт небаскроба  

Катэгорыя:Небаскробы вышынёй ад 100 да 149 метраў
Катэгорыя:Небаскробы Лондана
The Shard

**The Shard** (**The Shard London Bridge**, у перакладзе *«Асколак шкла»* або проста *«Асколак»*) — самы высокі небаскроб у Еўропе, пабудаваны ў 2012 годзе на месцы Southwark Towers, 25-павярховага офіснага цэнтра, пабудаванага ў 1975 годзе. Цырымонія адкрыцця адбылася 5 ліпеня 2012 года.

## Апісанне 
30 сакавіка 2012 года будынак дасягнуў сваёй верхняй адзнакі ў 310 метраў, стаўшы не толькі самым высокім будынкам у Лондане, але і самым высокім будынкам у Еўрапейскім саюзе і 45-м у свеце.
На апошнім паверсе будынка размешчаны найвышэйшыя ў Вялікабрытаніі назіральная пляцоўка і галерэя. Форма будынка была распрацавана ў выглядзе нерэгулярнай піраміды, абліцаванай шклом. 95 паверхаў з офісамі, кватэрамі, кветнікамі і тэхнічнымі памяшканнямі: італьянскі архітэктар Рэнца Піяна заве сваё тварэнне «вертыкальным горадам». Небаскроб названы «Shard», што ў перакладзе азначае «асколак» і абліцаваны тысячамі шкляных панэляў, якія ззяюць на сонцы. Турыстаў на пабудаваную галоўным чынам на сродкі Катара піраміду пачнуць пускаць толькі ў лютым 2013 года.

## Будаўніцтва 

File:Shard-feb-2010-wikipedia.jpg|Будаўніцтва (20 лютага 2010 года)
File:Shard London Bridge July 2010.jpg|Узвядзенне першых паверхаў будынка (17 ліпеня 2010 года)
File:LondonShardSeptember2010.jpg|18 верасня 2010 года
File:The Shard 23rd December 2010.JPG|23 снежня 2010 года
File:Shard London Bridge January 2011.jpg|26 студзеня 2011 года
File:Shard London Bridge, April 2011.jpg|3 красавіка 2011 года
File:Shard London Bridge July 2011.jpg|14 ліпеня 2011 года
File:Shard London Bridge august 2011.jpg|15 жніўня 2011 года
File:Shard London Bridge October 27 2010.jpg|27 кастрычніка 2011 года
File:Shard on 12 March 2012.JPG|12 сакавіка 2012 года
File:Construction in April 2012.jpg|Завяршаючыя этапы будаўніцтва (1 красавіка 2012 года)
File:Shard London Bridge May 2012.JPG|Дабудаваны небаскроб (15 мая 2012 года)

## Спасылкі 
* Shard London Bridge
* Самы высокі небаскроб Еўропы адкрылі ў Лондане Погляд дзелавая газета (6 ліпеня 2012, 02:45)
* 

Катэгорыя:Небаскробы Лондана
Катэгорыя:З’явіліся ў 2012 годзе
Катэгорыя:Звышвысокія будынкі
Соха

: *Пра аднайменны квартал Нью-Ёрка гл. Соха, Манхэтэн*.
thumb|Карта Соха
**Со́ха** () — гандлёва-забаўляльны квартал у цэнтральнай частцы лонданскага Вест-энда. Квартал абмежаваны Оксфард-стрыт з поўначы, Рыджэнт-стрыт з захаду, Лестэр-сквер і плошчай Пікадзілі з поўдня і Чарынг-Крос-роўд з усходу. У паўднёвай частцы раёна размешчаны лонданскі Чайна-таўн. На захадзе ад Соха знаходзіцца эксклюзіўны квартал Мэйфэр.

## Гісторыя 
Раней на месцы Соха была невялікая вёсачка, пакуль Генрых VIII не загадаў разбіць у 1536 годзе каралеўскі парк у рэзідэнцыі Уайтхол. Назва Соха замацавалася за мястэчкам у XVII стагоддзі; гісторыкі лічаць, што назва пайшла ад паляўнічага кліку.

У адрозненне ад прэстыжных суседніх кварталаў Мэйфэр, Блумсберы і Мэрылебан, у Соха сяліліся галоўным чынам імігранты і ніжэйшыя пласты насельніцтва. У XIX стагоддзі заможныя гараджане канчаткова пакінулі квартал, Соха стаў прыстанкам публічных дамоў, невялікіх тэатраў і іншых забаўляльных устаноў. У сярэдзіне XIX стагоддзя ў Соха ўспыхнула эпідэмія халеры, якая панесла жыцці 14 000 чалавек. Дзякуючы даследаванням Джона Сноу ў 1854 годзе было ўстаноўлена, што віной таму з’яўляюцца сцёкавыя воды, якія сцякалі наўпрост у Тэмзу. Пасля перакрыцця водапомпы эпідэмія пайшла на спад.

У першай палове XX стагоддзя недарагія кафэ сталі месцам сустрэч прадстаўнікоў багемы — пісьменнікаў, мастакоў, інтэлектуалаў. З сярэдзіны XX стагоддзя асабліва актыўна стала развівацца музычнае жыццё Лондана, асаблівую папулярнасць заваявалі джаз і пазней рок. У 1960-х Карнабі-стрыт стала сэрцам «свінгуючага Лондана». Таксама Соха быў цэнтрам лонданскай біт-культуры.

## Цяперашні час 
У наш час Соха лічыцца галоўным гандлёва-забаўляльным кварталам Лондана з вялікай колькасцю тэатраў і кінатэатраў, начных клубаў, пабаў, публічных дамоў і секс-шопаў. Апроч гэтага ў Соха абгрунтавалася гей-вёска, большасць прадстаўнікоў нетрадыцыйнай арыентацыі пражываюць у раёне Олд-Комптан-стрыт.

## Галерэя 

Выява:Carnaby street sept 28 05.jpg|Карнабі-стрыт
Выява:Windmill-Theatre.jpg|Начное жыццё ў Соха
Выява:Chinatown view crowd.JPG|Чайна-таўн
Выява:AdmiralDuncan.jpg|Гей-бар

## Гл. таксама 
* Спіс гей-кварталаў

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Вэстмінстэр
Катэгорыя:Раёны Лондана
Катэгорыя:Гей-кварталы
Катэгорыя:ЛГБТ у Вялікабрытаніі
Мейфэр

[thumb|Старадаўні [Пасаж, магазіны|пасаж на Бонд-стрыт.]]
**Ме́йфэр** або **Ме́йфэйр** (*Mayfair*) — квартал офісных будынкаў у Вэстмінстэры, абмежаваны з поўдня Грын-паркам і Пікадзілі, з усходу — Рыджэнт-стрыт, з поўначы — Оксфард-стрыт і з захаду — Гайд-паркам, а таксама жылым кварталам Белгравія. Офісная арэндная плата тут адна з самых высокіх у Вялікабрытаніі.

Раён бярэ назву ад майскага кірмаша, які пераехаў сюды з Хеймаркета ў 1686 годзе і быў ліквідаваны па патрабаванні мясцовых жыхароў у 1764 годзе. У XVIII стагоддзі забудовай квартала займаліся герцагі Вэстмінстэры з роду Гросвенараў; іх імя ўшанавана ў назве цэнтральнай плошчы Гросвенар-сквер, на якой стаіць пасольства ЗША.

Сярод славутасцяў квартала — вуліца фешэнэбельных магазінаў Бонд-стрыт, Каралеўская акадэмія мастацтваў і дом-музей Гендэля. Цэнтрам грамадскага жыцця раёна можна назваць плошчу Пікадзілі.

Катэгорыя:Вэстмінстэр
Катэгорыя:Раёны Лондана
Марылебан

]]
**Марылебан** (*Marylebone*) — заможны квартал на поўначы Вэстмінстэра, які бярэ назву ад прыхадской царквы Дзевы Марыі. Забудоўваўся на працягу ўсяго XIX стагоддзя. Яго абслугоўвае Марылебанскі вакзал (1899) — самы маленькі ў Лондане.

У сучасным разуменні c Марылебанам мяжуюць наступныя кварталы: з поўдня — Мэйфэр, з паўднёвага ўсходу — Соха, з усходу — Фіцровія, з паўночнага ўсходу — Рыджэнтс-парк, з поўначы — Сент-Джонс-Вуд, з паўночнага захаду — Кілбёрн, з захаду — Падзінгтан, з паўднёвага захаду — Гайд-парк.

З боку Рыджэнтс-парку па квартале праходзіць Бейкер-стрыт, вядомая домам-музеем Шэрлака Холмcа і музеем мадам Цюсо. Іншыя славутасці — сход Уолеса, найстарэйшая ў Брытаніі праваслаўная царква і штаб-кватэра Бі-Бі-Сі.

Як жылы квартал Марылебан адносіцца да ліку самых прэстыжных у Лондане. У розны час тут жылі Піт Старэйшы, лорд Байран, Герберт Уэлс, Джон Ленан, Пол Макартні, Рынга Стар, Ёка Она і Мадонна.

Катэгорыя:Вэстмінстэр
Катэгорыя:Раёны Лондана
Падзінгтан

міні|Падзінгтан
**Па́дзінгтан** або **Пэ́дзінгтан** () — раён Лондана, аднайменная перасадкавая станцыя метро і лонданскі вакзал. Назва была зарэгістравана ў 1056 годзе як Пэдзінгтан. Пэдзінгтан азначае «памесце Пэдзі», дзе Пэдзі з'яўляецца стараанглійскім варыянтам імя Патрык. Станцыя Пэдзінгтан — найбуйнейшы перасадкавы вузел лонданскага метро, звязана з 4-ма лініямі. З вакзала Пэдзінгтан адпраўляюцца цягнікі далёкага накіравання (заходняя частка краіны, Брысталь, Бат і паўднёвы Уэльс) і прыгарадны пасажырскі транспарт (да захаду ад Лондана).

## Гл. таксама 
* Медзведзяня Падзінгтан

## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Лондана
Айдын Гусейнаў

**Айдын Гусейнаў** (,  — ) — азербайджанскі шахматыст, гросмайстар (1998).

У складзе зборнай Азербайджана ўдзельнік 33-й Алімпіяды (1998) у Элісце.

## Спасылкі 
* 
* Асабістая картка Айдын Гусейнава на сайце 365chess.com
* Асабістая картка Айдын Гусейнава на сайце OlimpBase.org

Катэгорыя:Шахматысты СССР
Катэгорыя:Шахматысты Азербайджана
Стральба з лука

**Стральба́ з лу́ка** — від спорту, а таксама мастацтва або практычнае ўменне па стральбе ў цэль (альбо на адлегласць) з выкарыстаннем лука і стрэл.

## Гістарычныя звесткі 
Мастацтва стральбы з лука ўзнікла ў эпоху позняга палеаліту альбо ранняга мезаліту. Самыя старыя знаходкі, звязаныя са стральбой з лука, датуюцца VIII—IX стагоддзямі да нашай эры. Гістарычна стральба з лука выкарыстоўвалася для палявання і баявых дзеянняў. Лук выкарыстоўваўся з такой мэтай практычна паўсюдна. Адзіным рэгіёнам, дзе мастацтва стральбы з лука не было вядома да XIX стагоддзя, з’яўляецца Аўстралія і Акіянія. У буйных баявых дзеяннях лук апошні раз выкарыстоўваўся ў пачатку XIX стагоддзя.

## Спартыўныя спаборніцтвы 
Спаборніцтвы па стральбе стрэламі па мішэнях — адзін з найбольш старажытных відаў спорту. Мэта — трапіць у мішэнь найбліжэй да яе цэнтра. Страляюць са спартыўнага лука, які складаецца з дрэўка (драўлянае, металічнае, з сінтэтычных матэрыялаў або камбінаванае) і цецівы (сінтэтычныя валокны). Маса лука ў мужчын 22 кг, у жанчын каля 15 кг. Страла — драўляны, металічны ці пластмасавы стрыжань з наканечнікам і апярэннем. Спаборніцтвы праводзяцца на дыстанцыях 30, 50, 70 і 90&nbsp;м для мужчын і 30, 50, 60 і 70&nbsp;м для жанчын. Дыяметр мішэні 80 і 122&nbsp;см.

Спаборніцтвы па стральбе з лука вядомы з XV стагоддзя (Швейцарыя). Міжнародная федэрацыя заснавана ў 1931 годзе. Чэмпіянаты свету праводзяцца з 1931 года (штогод, з 1960 праз год), Еўропы — з 1968, у асабістым і камандным заліках. У праграме Алімпійскіх гульняў — з 1904 года.

## Літаратура 
* 
* Ford, Horace (1887) The Theory and Practice of Archery London: Longmans, Green

## Спасылкі 
* English version of Traditional Shooting Manual 
* Падручнік па стральбе з традыцыйнага лука 

Катэгорыя:Сярэдневяковая зброя
Катэгорыя:Алімпійскія віды спорту
Раян Лохтэ

**Раян Стывен Лохтэ** (, 3 жніўня 1984, Канандайгуа, штат Нью-Ёрк, ЗША) — амерыканскі плывец, чатырохразовы алімпійскі чэмпіён. Уладальнік 26 залатых медалёў чэмпіянатаў свету, 12 з якіх перамог у 50-метровых басейнах і 14 — на кароткай вадзе. Перамог у агульнай складанасці 58 медалёў на буйных міжнародных спаборніцтвах: 38 залатых, 11 срэбраных і 9 бронзавых, якія ахопліваюць Алімпійскія гульні, чэмпіянаты свету ў 50-метровых басейнах і на кароткай вадзе, панамерыканскія гульняў і чэмпіянат Pan Pacific.

З’яўляецца ўніверсальным плыўцом, спецыялізуючыся ў плаванні вольным стылем на 100 і 200 метраў, на спіне і ў комплексным плаванні. За кар’еру ўсталяваў больш за 10 сусветных рэкордаў як у доўгіх, гэтак і ў кароткіх басейнах. Раян з’яўляецца дзеючым рэкардсменам свету на дыстанцыі 200 метраў комплексным плаваннем.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Статыстыка  на Sports-Reference.com

Катэгорыя:Плыўцы ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па плаванні
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2004 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2004 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Плыўцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Плыўцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Плыўцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па плаванні
Катэгорыя:Уладальнікі дзеючых алімпійскіх рэкордаў
Скачкі ў ваду

**Скачкі ў ваду** — спаборніцтвы сярод мужчын і жанчын па скачках з вышкі і трампліна ў ваду.

Складаюцца з серый абавязковых і адвольных скачкоў з трампліна (вышыня 1 і 3 м) і вышкі (5, 7,5 і 10 м). Існуюць 6 афіцыйных катэгорый скачкоў: з пярэдняй стойкі ўперад і назад, з задняй стойкі ўперад і назад, з вінтамі і са стойкі на руках (толькі з вышак). Скачкі ацэньваюцца па 10-бальнай шкале.

Як від спорту ўзніклі ў сярэдзіне ХІХ ст. у Германіі. У праграме Алімпійскіх гульняў з 1904 (мужчыны) і 1912 (жанчыны). Першы чэмпіянат Еўропы праведзены ў 1926, чэмпіянат свету  — у 1973.

Найбольш пашыраны ў Кітаі, ЗША, Германіі, Італіі, Мексіцы, Расіі і інш.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт FINA

*
Катэгорыя:Алімпійскія віды спорту
Рута Мейлуціце

**Ру́та Мейлуці́це** (, 19 сакавіка 1997, Каўнас, Літва) — літоўская плыўчыха, алімпійская чэмпіёнка 2012 года ў Лондане. На гульнях Рута стала ўладальнікам еўрапейскага рэкорду ў плаванні на 100 метраў брасам. З 13 гадоў Мейлуціце жыве і трэніруецца ў Вялікабрытаніі, у марскім горадзе Плімут.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* Профіль на сайце London 2012 
* Профіль на сайце I-Swimmer.ru 

Катэгорыя:Плыўцы Літвы
Катэгорыя:Плыўцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Літвы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па плаванні
Кімберлі Роўд

**Кімберлі Сьюзан Роўд** (; 16 ліпеня 1979 г.) — амерыканская спартсменка, трохразовая алімпійская чэмпіёнка па стральбе. Шматразовая чэмпіёнка свету, уладальніца сусветнага і алімпійскага рэкордаў у скіце, апошні раз абнавіла рэкорд 29 ліпеня 2012 года на Алімпійскіх гульнях 2012 года ў Лондане. Стала першай амерыканскай спартсменкай, якая заваявала алімпійскія медалі на пяці алімпіядах запар.

## Спасылкі 
* Профіль на сайце London 2012 

Катэгорыя:Стралкі ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па стралковым спорце
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1996 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2004 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2000 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1996 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Кенвуд-хаус

**Кенвуд-хаус** (*Kenwood House*) — рэзідэнцыя Уільяма Мюрэя, 1-га графа Мэнсфілда (1705—1793), размешчаная ў лонданскім раёне Хэмпстэд. Камісія па кіраванні нацыянальным здабыткам падтрымлівае Кенвуд-хаус у ідэальным стане. Штогод сядзібу наведвае да мільёна турыстаў.

## Гісторыя 
Архітэктурна-паркавы ансамбль Кенвуд-хауса сфармаваўся ў XVII—XVIII стагоддзях. Сам асабняк быў пабудаваны ў эпоху Рэстаўрацыі, у 1700 годзе да яго была прыбудавана аранжарэя. Пасля набыцця Мюрэем у 1754 годзе інтэр’еры былі цалкам пераабсталяваны (у 1764—1779 гг.) у стылі класіцызму па праекце Роберта Адама. Вялікі архітэктар прыбудаваў да асабняка бібліятэку і іанічны порцік. У 1793-96 гг. Джордж Сондэрс завяршыў перабудову, дабудаваўшы два флігеля з паўночнага боку будынка.

Англійскі парк вакол Кенвуд-хауса, вядомы гняздоўямі кажаноў, прыпісваецца выбітнаму майстру садовага мастацтва, Хамфры Рэптану (1752—1818). На яго тэрыторыі выстаўлены творы Генры Мура, Барбары Хепуарт і іншых сучасных скульптараў.

У 1909 годзе ў спадчыннікаў Мюрэя сядзібу арандаваў вялікі князь Міхаіл Міхайлавіч з жонкай Сафіяй Мікалаеўнай (унучка Пушкіна). У 1925 годзе яе набыў ва ўласнасць лорд Айві (Iveagh) з сямейства півавараў Гінесаў. Ён перавёз у асабняк, які да таго часу страціў сваё мэбляванне, уласны збор карцін, уключаючы творы Вермера і Рэмбранта. У 1927 г. лорд Айві паднёс Кенвуд-хаус з яго мастацкім зборам у дарунак брытанскай нацыі.

## Літаратура 
* Кудрявцев Б. В. Художественные музеи Лондона: Галерея Тейт. Галерея Института Курто. Коллекция Уоллес. Картинная галерея Далидж-Колледжа и Галерея Кенвуд-Хауса / Рецензент И. А. Кузнецова; Художник серии Н. И. Васильев. — М.: Искусство, 1994. — 224 с. — (Города и музеи мира). — 25 000 экз. — ISBN 5-210-02545-4 (в пер.)

## Спасылкі 
* Кенвуд-хаус на сайце English Heritage
* Парк Кенвуд-хауса на сайце English Heritage

Катэгорыя:Музеі Лондана
Катэгорыя:Палацы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Палацава-паркавыя ансамблі
Марына Іванаўна Шкерманкова

**Марына Іванаўна Шкерманкова** (нар. , ) — беларуская цяжкаатлетка.

Двухразовая чэмпіёнка Еўропы сярод юніёраў (2009, 2010), срэбны прызёр маладзёжнага чэмпіяната Еўропы-2009, бронзавы прызёр маладзёжнага чэмпіяната Еўропы-2011. Сярэбраны прызёр Чэмпіянату Беларусі 2012 года ў вагавай катэгорыі да 69 кг.

## Біяграфія 
Выхоўвалася ў сям'і рабочых. Распачынала вучобу ў Глыбокім. На пачатку спартыўнай кар'еры займалася лёгкай атлетыкай у мясцовай ДЮСШ. Займала прызавыя месцы ў абласных і рэспубліканскіх спаборніцтвах па трайным скачку і кіданні кап'я. Затым паступіла ў вучылішча алімпійскага рэзерву, куды паехала як лёгкаатлетка. Аднак, з'ехаўшы ў Віцебск, пачала займацца цяжкай атлетыкай (трэнер — Віктар Віннік). Вучыцца ў Віцебскім дзяржаўным універсітэце імя П. М. Машэрава на факультэце фізічнай культуры (завочна). Сваю спартыўную падрыхтоўку працягвае ў абласной школе вышэйшага спартыўнага майстэрства пад кіраўніцтвам трэнера Віктара Вінніка.

Марына Шкерманкова атрымала бронзавы медаль на Летніх Алімпійскіх гульнях у Лондане ў цяжкай атлетыцы сярод жанчын (вага да 69 кг.) — першы медаль беларускай зборнай на гэтых гульнях. Але пасля пераправеркі допінг-пробаў у яе былі выяўлены забароненыя анабалічныя стэроіды, і яна была пазбаўлена медаля.

## Спартыўныя дасягненні 
* 1-е месца. Чэмпіянат Еўропы па цяжкай атлетыцы (2009, 2010, сярод жанчын вагой да 69 кг.)
* 5-е месца. Чэмпіянат свету па цяжкай атлетыцы (2011, сярод жанчын вагой да 69 кг.)

## Спасылкі 
* 
* Sportpanorama.by — інтэрв'ю 13 чэрвеня 2012  

Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Цяжкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Цяжкаатлеты Беларусі
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па цяжкай атлетыцы
Грынвіцкі пешаходны тунэль

thumb|Унутры тунэля
[thumb|Шкляны купал над паўднёвым уваходам у тунэль. На пярэднім плане — насавая фігура кліпера «[Каці Сарк».]]

**Грынвіцкі пешаходны тунэль** — пешаходны тунэль пад Тэмзай ва ўсходнім Лондане, які злучае Грынвіч на поўдні з Сабачым востравам на поўначы.

Будаўніцтва пачалося ў чэрвені 1899 года, адкрыццё адбылося 4 жніўня 1902 года. Даўжыня — 370 метраў. У наш час тунэль знаходзіцца на рэстаўрацыі, заканчэнне якой запланавана на верасень 2011 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Транспарт Лондана
Ілінг (бора)

**Ілінг** () — раён (бора) на захадзе Вялікага Лондана, Вялікабрытанія. Як бора Ілінг быў утвораны 1 красавіка 1965 года. Плошча бора 55,53 квадратных кіламетра.

## Геаграфія 
Бора мяжуе з Харау на поўначы, Брэнтам на паўночным усходзе, Хамерсмітам і Фулхэмам на ўсходзе, Хаўнслау на поўдні, Хілінгданам на захадзе і паўночным захадзе.

## Дэмаграфія 
Па даных за 2008 год у раёне пражывала 309000 чалавек. З іх: 45,5 % — белыя англічане, ірландцы, 9,5 % — іншае белае насельніцтва, 15 % — індыйцы, 3,9 % — пакістанцы, 1,4 % — кітайцы.

## Гарады-пабрацімы 
*  Бяляны, Польшча
*  Марк-ан-Барэль, Францыя
*  Штайнфурт, Германія

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Расавы склад 

Катэгорыя:З’явіліся ў 1965 годзе
Катэгорыя:Бора Лондана
Шкала

**Шкала** — гэта знакавая сістэма, для якой зададзена гамаморфнае адлюстраванне, якое ставіць у адпаведнасць рэальным аб'ектам той ці іншы элемент шкалы. Фармальна шкалой называюць картэж (па-руску), , дзе X — рэальны аб'ект, φ — адлюстраванне, Y — знакавая сістэма..
Розныя тыпы вымяральных шкал шырока выкарыстоўваюцца ў фізіцы, тэхніцы, эканоміцы, психометрии, сацыялогіі і іншых прыкладных навуках .

## Некаторыя распаўсюджаныя шкалы 
* Тэмпературныя шкалы розных краін і часоў (Цэльсія, Фарэнгейта, Кельвіна і інш.)
* Шкала Рыхтара — шкала інтэнсіўнасці землетрасенняў.
* Шкала Бафорта — шкала хуткасці ветра.
* Шкала Моаса — шкала цвёрдасці мінералаў.
* Каляровая палітра, Атлас колераў.
* Шкала Кінсі — шкала ацэнкі сексуальнай арыентацыі.
* Шкала Фуджыты — шкала для класіфікацыі тарнада.

!
!
Катэгорыя:Якасць прадукцыі
Воксхальскі мост

**Воксхальскі мост** () — аркавы мост праз Тэмзу ў Лондане, уяўляе сабой канструкцыю са сталі і граніту.

Мост быў здадзены эксплуатацыю 26 мая 1906 года, злучаючы Воксхал на паўднёвым беразе і Вэстмінстэр на паўночным. Да сучаснага моста на яго месцы існаваў жалезны Рэгенцкі мост, пабудаваны ў 1809—1816 гадах, які пазней стаў называцца Воксхальскім. Мост мае 4 апоры і пяць пралётаў, афарбаваны ў чырвоны і жоўты колеры.

На апорах абапал моста размешчана 8 скульптур, якія сімвалізуюць сабой ганчарную справу, тэхніку, архітэктуру, сельскую гаспадарку, навукі, вытанчаныя мастацтвы, мясцовыя ўлады і ўтварэнне.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Масты Лондана
Катэгорыя:Масты праз Тэмзу
Джон Традэскант малодшы

**Джон Традэскант малодшы** (, 4 жніўня 1608 — 22 красавіка 1662) — англійскі.

Джон Традэскант малодшы ездзіў за раслінамі для Ламбецкага саду ў Віргінію (ЗША).

## Літаратура 
* Prudence Leith-Ross, *The John Tradescants: Gardeners to the Rose and Lily Queen*, 1984. ISBN 0-7206-0612-8.
* Arthur MacGregor (Editor), ''Tradescant's Rarities: Essays on the Foundation of the Ashmolean Museum*, 1983. ISBN 0-19-813405-3.
* John Tradescant der Jüngere ist Gegenstand des Romans *Der Herr der Rosen* von Philippa Gregory, übersetzt von Justine Hubert, Aufbau-Taschenbuch-Verlag, Berlin 2003, ISBN 3-7466-1956-4 (engl. Original: *Virgin Earth'', HarperCollins Publishers, London 1999).

## Спасылкі 
* DNB, Katalog der Deutschen Nationalbibliothek: John Tradescant
* Encyclopædia Britannica: John Tradescant

Катэгорыя:Батанікі Англіі
Катэгорыя:Батанікі Вялікабрытаніі
Ламбецкі мост

**Ламбецкі мост** () — стальны аркавы мост праз Тэмзу ў Лондане, размешчаны паміж Воксхальскім і Вэстмінстэрскім мастамі, злучае раёны Мілбанк і Ламбет.

Ламбецкі мост быў адкрыты 19 ліпеня 1932 года на месцы вісячага пешаходнага моста, які існаваў раней.  Мае 4 апоры, нагадвае па канструкцыі Воксхальскі мост, але ў ім пераважае чырвоны колер, сімвалізуючы колер лаў у Палаце Лордаў. У абодвух канцах моста знаходзяцца скульптуры ананасаў у гонар Дж. Традэскантэ-малодшага, першым, хто здолеў выгадаваць ананасы ў Англіі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Масты Лондана
Катэгорыя:Масты праз Тэмзу
К’ю (мост)

'''Мост К'ю''' () — мост праз Тэмзу ў Лондане.

## Апісанне 
Мост злучае раёны К'ю і *Strand-on-the-Green* (***Зялёны Стрэнд***) у Чысуіку ў заходнім Лондане.

Мост К'ю перабудоўваўся некалькі разоў. Сучасны варыянт мост уяўляе сабой стварэнне Джона Вулф-Бары, дабудаванае ў 1903 годзе. Першы ж варыянт моста датаваны 1759 годам.

У наш час мост з'яўляецца месцам начлегу некаторых беспрацоўных, пераважна сацыял-камуністычных перакананняў.

 
Катэгорыя:Масты Лондана
Катэгорыя:Масты праз Тэмзу
Чызік

[thumb|[Чызік-хаус]]
thumb|Чызікская чыгуначная станцыя.
**Чы́зік** (*Chiswick* ; таксама *Чызвік* і *Чызуік*) — гістарычнае лонданскае прадмесце, цяпер у складзе гарадскога раёна (бора) Хаўнслау, размешчаны на захадзе Вялікага Лондана, на ўсходзе мяжуе з Хамерсмітам, на поўначы з Эктанам і К'ю на паўднёвым захадзе.

Да XX стагоддзя Чызік уяўляў сабой вёску ў графстве Мідлсекс, у назве якой ушанавана асноўны занятак жыхароў — вытворчасць сыра. Найбольш вядомы чызуікец — мастак Уільям Хогарт. У 1720-я гг. граф Бёрлінгтан пабудаваў у Чызуіку паладыянскую вілу, Чызуік-хаус, якая лічыцца вяхой у станаўленні класіцызму. У 1998 г. у Ганерсберы была асвечана руская праваслаўная царква.

## Літаратура 
* *Chiswick: Growth* , A History of the County of Middlesex: Volume 7: Acton, Chiswick, Ealing and Brentford, West Twyford, Willesden, (1982)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Лондана
Кэмдэн (бора)

**Ка́мдэн** або **Кэмдэн** () — з 1965 года адзін з бора Лондана, які займае частку горада на поўнач ад Вэстмінстэра і Сіці. Займае плошчу ў 21 кв. км. і цягнецца ад Хай-Холбарна да парку Хэмпстэд-хіт. Гістарычным цэнтрам з’яўляецца раён Кэмдэн-таўн, які носіць імя 1-га графа Кемдэна.

Даўней тэрыторыя Кэмдэна была заселена рамеснікамі. Тут рабілі гадзіннікі (у Клеркенвеле), фартэпіяна, мэблю і ювелірныя вырабы. Пры Гановерскай дынастыі раён Блумсберы стаў зменьвацца. Брытанскія арыстакраты ахвотна ўкладвалі сродкі ў забудову, каб затым здаваць нерухомасць у арэнду. Так узніклі Квін-сквер, Расел-сквер, Фіцрой-сквер, Блумсберы-сквер і Бедфард-сквер — квадратныя плошчы з садкамі пасярэдзіне, якія дагэтуль захоўваюць першапачатковую геаргіянскую забудову.

Напачатку XIX стагоддзя, у эпоху Рэгенцтва, Лондан працягваў расці на поўнач. Архітэктар Джон Нэш па просьбе прынца-рэгента разбіў на поўдні Кэмдэна шырокі Рыджэнтс-парк, адкуль на поўнач быў пракапаны канал Рыджэнтс. Яго наваколлям Роберт Браўнінг даў мянушку «маленькая Венецыя». Дасведчаны забудоўшчык Томас К'юбіт стварыў новыя кэмдэнскія плошчы — Гордан-сквер і Уоберн-сквер.

Поспехі К’юбіта і іншых горадабудаўнікоў стварылі перадумовы для хуткага росту насельніцтва Кэмдэна ў віктарыянскую эпоху. Менавіта тут размясціліся Брытанскі музей і Лонданскі ўніверсітэт, былі выбудаваны гіганцкія вакзальныя комплексы Кінгс-Крос і Сент-Панкрас (апошні названы ў гонар царквы Св. Панкрація, адной з найстарэйшых у Лондане). У 1960-я гады ў Кэмдэне з’явіліся небаскробы Юстэн Таўэр і BT Tower — самы высокі будынак Лондана.

У наш час фешэнэбельныя кварталы Кэмдэна суседнічаюць з даволі дэмакратычнай забудовай. Сярод лонданцаў асаблівай папулярнасцю карыстаюцца блышыныя рынкі Кэмдэна, а таксама сквер Лінкальнс-Ін-Філдс — самая вялікая плошча Лондана і прататып манхэтэнскага Цэнтральнага парку.

Катэгорыя:Бора Лондана
Чызік-хаус

**Чызік-хаус** (*Chiswick House*) — невялікі летні палац на манер паладыевай вілы Ратонда, збудаваны ў лонданскім прадмесце Чызік у 1720-я гады графам Бёрлінгтанам у садружнасці з Уільямам Кентам.

Віла прызначалася Бёрлінгтанам для размяшчэння яго калекцыі антыкаў, а не для пражывання, таму ў будынку няма ні сталовай, ні спальні. Масонскія сімвалы сведчаць пра тое, што ў Чызік-хаусе маглі праходзіць сходы масонскай ложы, да якой належаў яе ўладальнік.

Успадкаваўшы вілу пасля смерці графа, герцаг Дэваншырскі даручыў Джэймсу Уаету прыбудаваць да яе два флігеля; яны былі знесены ў 1952 годзе. З праектаў Уаета ў Чызіку захаваліся разнастайныя садовыя павільёны. Брама была перанесены ў 1738 годзе з Чэлсі; яе спраектаваў у 1621 годзе Ініга Джонс.

У 1813 годзе на тэрыторыі Чызікскай сядзібы была пабудавана 96-мятровая аранжарэя, найбуйнейшая ў Англіі, якая славіцца сваімі камеліямі. The Beatles здымалі тут відэаматэрыял да песень «Rain» і «Paperback Writer».

## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны сайт Чызік-хауса

Катэгорыя:Вілы
Катэгорыя:Збудаванні Вялікабрытаніі ў стылі класіцызм
Катэгорыя:Палацы Лондана
Катэгорыя:Палацава-паркавыя ансамблі
Катэгорыя:Музеі Лондана
Катэгорыя:З’явіліся ў 1729 годзе
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Лондане
Катэгорыя:1729 год у Еўропе
Мецэнат

**Мецэна́т** — асоба, якая дапамагае, спрыяе развіццю мастацтваў, навук і аказвае ім фінансавую падтрымку. Назва паходзіць ад імя рымскага дзяржаўнага дзеяча I ст. да н.э. Гая Цыльнія Мецэната (Мекената), які праславіўся заступніцтвам, дапамогай паэтам і мастакам.

## Гл. таксама 
* Фундатар
* Заступнік
* Філантроп

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Дабрачыннасць
Рэбека Соні

**Рэбека Соні** (; нар. , Фрыхолд, Нью-Джэрсі, ЗША) — амерыканская плыўчыха, алімпійская чэмпіёнка, шматразовая чэмпіёнка свету, чэмпіёнка ЗША, рэкардсменка свету. Спецыялізуецца ў плаванні брасам на кароткія дыстанцыі.

## Біяграфія 
Нарадзілася 18 сакавіка 1987 года ў невялікім горадзе Фрыхалд, штат Нью-Джэрсі, у сям’і выхадцаў з Венгрыі, якія эмігравалі ў ЗША з Румыніі ў 1980-х гадах. Бацька займаўся нерухомасцю, маці працавала медсястрой. У дзяцінстве вывучыла венгерскую мову. Першапачаткова займалася спартыўнай гімнастыкай, у плаванне перайшла ва ўзросце дзесяці гадоў. Скончыла школу, затым Універсітэт Паўднёвай Каліфорніі, прафесія — спецыяліст па камунікацыях. Першыя сур’ёзныя поспехі ў плаванні прыйшлі падчас навучання ва ўніверсітэце. У 17-гадовым узросце прыняла ўдзел у кваліфікацыйных спаборніцтвах на адбор у Алімпійскую зборную ЗША да гульняў у Афінах, паказала 11 і 15 месца ў заплывах на 100 і 200 метраў брасам, адбор не прайшла. У 2005 годзе дамаглася першай міжнароднай перамогі ў заплыве на 100 метраў брасам на Універсіядзе. У 2006 годзе паказала чацвёрты вынік на Чэмпіянаце свету на двухсотметровай дыстанцыі. У 2008 годзе без праблем прайшла адбор у Алімпійскую зборную ЗША, на гульнях у Пекіне выйграла залаты медаль у заплыве на 200 м, устанавіўшы пры гэтым рэкорд свету 2:22.05, таксама выйграла дзве сярэбраныя ўзнагароды ў заплыве на 100 м і камбінаванай эстафеце 4 па 100 метраў у складзе зборнай. На чэмпіянаце свету 2009 года была лепшай у заплыве на 100 метраў. У 2010 годзе выйграла тры залатыя ўзнагароды на Чэмпіянаце свету па плаванні на кароткай вадзе. У 2011 годзе зноў стала чэмпіёнкай свету на стометровай дыстанцыі.

## Асабістыя рэкорды 
*(даныя на 6 студзеня 2012 года)*

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  
* 

Катэгорыя:Плыўцы ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Плыўцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Плыўцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па плаванні
Генры Ліф

**Генры Мерэдыт Ліф** (; , Скарбара, Паўночны Ёркшыр — , ) — брытанскі ігрок у рэкетс, прызёр летніх Алімпійскіх гульняў.

Ліф удзельнічаў у адзіночным і парным турнірах па рэкетсу на летніх Алімпійскіх гульнях 1908 у Лондане. У адзіночным разрадзе ён адразу выйшаў у фінал і перамог там Генры Бругхэма, аднак у тым матчы ён пашкодзіў руку і не стаў спаборнічаць у фінале з Эванам Ноэлем, стаўшы сярэбраным прызёрам. Затым разам яны з паўфінала пачалі парны турнір, але прайгралі ў ім, заняўшы трэцяе месца.

## Спасылкі 
* Генры Ліф на sports-reference.com  

Катэгорыя:Ігракі ў рэкетс Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1908 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1908 года
Катэгорыя:Ігракі ў рэкетс на летніх Алімпійскіх гульнях 1908 года
Лінія Вікторыя

**Лінія Вікторыя** () — лінія Лонданскага метрапалітэна, пазначаная на схеме блакітным колерам. Дзейнічае з 1 верасня 1969 года, афіцыйная цырымонія адкрыцця адбылася 7 сакавіка 1969 года. Цягнікі ідуць з інтэрвалам ад дзвюх да дзвюх з паловай (у самы пік) хвілін ад станцыі «Брыкстан» да станцыі «Севен Сістэрз», у астатні час да трох хвілін, прыкладна два цягнікі з трох ідуць далей да станцыі «Уолтэмстау Сентрал». Усё 16 станцый лініі знаходзяцца пад зямлёй.

## Схема 
500px|center|Геаграфічна дакладная схема лініі «Вікторыя»

*
Катэгорыя:З’явіліся ў 1969 годзе
Лінія Пікадзілі

**Лінія Пікадзілі** () — лінія Лонданскага метрапалітэна. Яна пазначаецца цёмна-сінім колерам на схемах. З 53 станцый 25 знаходзяцца пад зямлёй.
## Схема 
500px|center|Геаграфічна дакладная схема лініі «Пікадзілі»

## Спасылкі 
* Piccadilly Line.  (Сайт лонданскага метрапалітэна)

*
Move to the beat

**Move To The Beat** () — маштабная кампанія па падтрымцы трыццатых Алімпійскіх гульняў у Лондане разгорнутая карпарацыяй The Coca-Cola Company увосень 2011 года.

На мерапрыемстве прымеркаванаму да старту гэтай кампаніі выступалі Марк Ронсан і Katy B. У сваім выступе музыканты выканалі адзін з афіцыйных гімнаў трыццатай Алімпіяды — «Anywhere In The World».

Падзея здымалася на відэа, і ў лютым 2012 года Coca-Cola прадставіла першы са створаных на яго аснове ролікаў, якія і склалі аснову яе алімпійскай кампаніі. Усяго  агенцтва «Mother London», якая распрацоўвала яе, стварыла чатыры роліка працягласцю 30-60 секунд і два на 2 і 4 хвіліны. У цэнтры сюжэту кожнага з іх ляжыць гімн «Anywhere in the World», у напісанні якога выкарыстоўваліся гукі, якія выдаюцца спартсменамі пры выкананні спартыўных заданняў.

Катэгорыя:Летнія Алімпійскія гульні 2012
Хамфры Рэптан

**Хамфры Рэптан** (*Humphry Repton*; 1752—1818) — англійскі ландшафтны архітэктар, прадстаўнік трэцяга (пасля У. Кента і Л. Браўна) і апошняга пакалення майстроў англійскага пейзажнага парку.

Рэптан паходзіў з заможнага сямейства і рыхтаваўся стаць негацыянтам, калі, падчас знаходжання ў сваім памесці, захапіўся садаводствам і акварэльнымі пейзажамі. У 1788 г. пры садзейнічанні герцагаў Портланда і Норфалка ён адкрыў уласную справу. Рэптан не ўхваляў адкрытыя прасторы, імкнучыся засаджваць іх групамі дрэў. Ён не браўся за перапланоўку такіх грандыёзных па плошчы паркаў, як яго папярэднік Браўн, і імкнуўся згладжваць пераход паміж сядзібным домам і паркам за кошт складанай сістэмы лесвіц і тэрас.

Садоўніцкая практыка Рэптана добра вядомая дзякуючы яго ўласным манаграфіям, а таксама факсімільным ілюстрацыям яго рукапісаў, якія было выдадзены ў 4 тамах у 1970-я гады. Перад распрацоўкай праекта «паляпшэнняў» таго ці іншага парку Рэптан выязджаў на мясцовасць, з якой здымаў акварэльныя малюнкі. На іх ён накладваў выяву меркаваных змен і накіроўваў для зацвярджэння землеўладальніку. З архітэктарамі ён часцяком не ладзіў, а з Джонам Нэшам і зусім пасварыўся, абвінаваціўшы яго ў «крадзяжы» ўласнага праекта Каралеўскага павільёна ў Брайтане.

## Спасылкі 
* Біяграфія Рэптана ў Брытанскай энцыклапедыі 

Катэгорыя:Ландшафтныя архітэктары
Катэгорыя:Архітэктары Англіі
Данка Бартакава

**Да́нка Ба́ртакава** (; 19 кастрычніка 1984, Трэнчын, Чэхаславакія) — славацкая спартсменка, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2012 года па стральбе. Уладальніца сусветнага рэкорду ў скіце.

## Спасылкі 
* Профіль на сайце London 2012 

Катэгорыя:Стралкі Славакіі
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Лупалаўскі лагер смерці

**Лупалаўскі лагер смерці** (шталаг № 813) створаны нямецкімі акупантамі ў жніўні 1941 года на ўскраіне Магілёва — у раёне Лупалава для масавага знішчэння савецкіх ваеннапалонных.

Лагер быў абнесены калючым дротам, па якім прапускаўся электрычны ток. Вязняў ўтрымлівалі ў антысанітарных умовах (лютаваў тыф), катавалі, марылі голадам, расстрэльвалі. За час існавання лагера да 1943 года знішчана больш за 40 тысяч чалавек, вядомыя імёны толькі 389 з іх

На тэрыторыі былога лагера смерці знаходзіцца брацкая магіла савецкіх воінаў. У ёй пахаваныя 53 воіна, якія загінулі ў чэрвені 1944 года ў баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў на подступах да Магілёва ў раёне Лупалава. Сярод іх воіны 238-й дывізіі 121-га стралковага корпуса 50-й арміі і 369-й дывізіі 62-га стралковага корпуса 49-й арміі 2-га Беларускага фронту.

У памяць аб вязнях лагера смерці і воінах Чырвонай Арміі, якія загінулі ў 1944 годзе ў раёне Лупалава, узведзены мемарыяльны комплекс.

Катэгорыя:Лагеры смерці Трэцяга рэйха
Катэгорыя:Лупалава
Катэгорыя:Магілёў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Праспект Шміта (Магілёў)
Гай Цыльній Мецэнат

**Гай Цыльній Мецэнат** (; 70 да н.э.–кастрычнік 8 да н.э.) — рымскі палітык са старога этрускага рода, сябар і паплечнік Актавіяна Аўгуста. Быў патронам Вергілія, Гарацыя, Праперцыя і шэрагу іншых паэтаў, і ягонае імя зрабілася назоўным для апекуноў мастацтва.

Ад уласных твораў Мецэната захаваліся толькі ўрыўкі.

Катэгорыя:Палітыкі Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Мецэнаты
Катэгорыя:Асобы
Бермуды на летніх Алімпійскіх гульнях 2008

**Бермуды** бралі ўдзел у Летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года ў Пекіне (Кітай) у сямнаццаты раз за сваю гісторыю, але не заваявалі ніводнага медаля. Зборную краіны прадстаўлялі 4 жанчыны.

## Спасылкі 
* База МАК
* Афіцыйныя алімпійскія справаздачы 
* www.sports-reference.com 

2008
Катэгорыя:Краіны на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Палац спорту «Пралетарый» (Пекін)

thumb|300px|Пекінскі палац спорту «Пралетарый»
**Пекінскі палац спорту «Пралетарый»** () знаходзіцца ў пекінскім раёне Чааян, на захадзе ад стадыёна «Пралетарый». Умяшчальнасць — 13.000 чалавек.

Палац спорту быў пабудаваны да 1961 годзе для правядзення 26-га чэмпіянату свету па настольным тэнісе. Да 2008 годзе ён быў падвергнуты рэканструкцыі, і падчас Летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года ў ім праходзілі спаборніцтвы па боксе, а падчас Летніх Параалемпійскіх гульняў 2008 года — спаборніцтвы па дзюдо.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Спартыўныя збудаванні Кітая
Катэгорыя:Спорт у Пекіне
Катэгорыя:З’явіліся ў 1961 годзе
Катэгорыя:Летнія Алімпійскія гульні 2008
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Пекіна
Белае (возера, Бешанковіцкі раён, басейн Заходняй Дзвіны)

**Бе́лае** — возера ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Заходняя Дзвіна ў 29 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Бешанковічы, ў 4 км на паўночны ўсход ад аграгарадка Астроўна.

Плошча паверхні возера 0,67 км². Даўжыня 1,94 км, найбольшая шырыня 500 метраў. Найбольшая глыбіня дасягае 22 метраў. Катлавіна Белага возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны вышынёй да 12 м. Берагі высокія. Мелкаводдзе пясчанае, глыбей дно выслана сапрапелем. Возера зарастае слаба.

Каля возера вёскі Белае і Пушкары.

## Літаратура 
* 
*

## Спасылкі 
* Республиканская комплексная схема размещения рыболовных угодий 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Бешанковіцкага раёна
Густата рачной сеткі

**Густата́ рачной сеткі** — адзін з гідраграфічных паказчыкаў вадазборнага басейна або тэрыторыі.

З'яўляецца паказчыкам паверхневага сцёку. Вылічваецца як адносіна даўжыні ўсіх рэк басейна або тэрыторыі да плошчы гэтага басейна або тэрыторыі. Вызначаецца ў кіламетрах на квадратны кіламетр (км/км²).

Густата рачной сеткі залежыць ад рэльефу мясцовасці, колькасці атмасферных ападкаў, шчыльнасці паверхні і расліннага покрыва. 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гідраграфія
Джордж Кетлін

**Джордж Кетлін** (; 1796, Уілкс-Барэ — 1872, Джэрсі-Сіці) — амерыканскі падарожнік і жывапісец.

На працягу 8 лёт вывучаў жыццё 48 індзейскіх плямёнаў. Надрукаваў: «Illustrations of the manners, customs and condition of the North American Indians» (з 300 гравюрамі, Лондан, 1841; 1876). У 1844 годзе Кетлін выдаў партфель рысункаў з 25 паляўнічымі сцэнамі з жыцця Захаду. У 1848 годзе з'явіліся яго: «Notes of eight years travels and residence in Europe», у 1867 годзе — «Last rambles amongst Indians, Rocky Mountains and Andes» (Лондан).

У гонар Кетліна названы катлініт — свяшчэнны для індзейцаў Вялікіх Раўнін мінерал, з якога як мінімум з XVII стагоддзя было прынята вырабляць трубкі міру.

## Гл. таксама 
* Мэры Істмен

## Спасылкі 
Катэгорыя:Падарожнікі ЗША
Катэгорыя:Мастакі ЗША
Катэгорыя:Мастакі-індзеаністы
*
Ніджат Мамедаў

**Ніджат Мамедаў** (, , Нахічэвань) — азербайджанскі шахматыст, гросмайстар (2006).

У складзе зборнай Азербайджана ўдзельнік 34-й Алімпіяды (2000) ў Стамбуле.

## Спасылкі 
* 
* 
* Асабістая картка Ніджат Мамедава на сайце 365chess.com
* Асабістая картка Ніджат Мамедава на сайце OlimpBase.org

Катэгорыя:Шахматысты Азербайджана
Вожык у клетцы

**Вожык у клетцы** () — механічная галаваломка, папулярная ў Чэхіі, займае цэнтральнае месца ў кнізе *Таямніца галаваломкі* (*Zahada hlavolamu*) «Трушчобнай трылогіі» прыгодніцкіх апавяданняў Яраслава Фоглара. Галаваломка складаецца з невялікага шарыка, якія знаходзіцца ў цыліндры з адтулінамі розных памераў, і з якога тырчаць шыпы рознай даўжыні. Сутнасць галаваломкі складаецца ў тым, каб выцягнуць шарык (вожыка) з цыліндру (клеткі).

## Гл. таксама 
* Таямніца галаваломкі
* Яраслаў Фоглар

## Спасылкі 
* Сайт пра галаваломку Вожык у клетцы 
* У Чэхіі вожыкаў не мучаць 

Катэгорыя:Механічныя галаваломкі
Катэгорыя:Культура Чэхіі
Венера Гальгенбергская

**Венера Гальгенбергская** — «палеалітычная Венера» арыньякскай культуры ўзростам каля 30000 гадоў. Выяўлена ў 1988 г. непадалёк ад г. Штратцынг у Аўстрыі, дзе непадалёк раней была выяўлена Венера Вілендорфская. Вышыня фігуркі складае 7,2 см, маса 10 г. Яна выраблена з зялёнага серпенціну.
## Літаратура 
* *Das neolithische Fundmaterial von St.Pölten/Galgenleithen.* in: *Mitteilungen der Anthropologischen Gesellschaft in Wien.* Wien 108.1978, 50ff. 
* *Zur altsteinzeitlichen Besiedlungsgeschichte des Galgenberges von Stratzing/Krems — Rehberg.* in: *Archäologie Österreichs.* Mitteilungen der Österreichischen Gesellschaft für Ur- und Frühgeschichte. Bd 18. Wien 4.1993,1,10 ff. 
* Bednarik, Robert (1989) The Galgenberg figurine from Krems, Austria. *Rock Art Research*. 6. 118-25

## Спасылкі 
* Venus vom Galgenberg from the Aeiou Encyclopedia.

Гальгенберг
Катэгорыя:Археалогія ў Аўстрыі
Катэгорыя:1988 год у навуцы
Петэр Гензель

**Пе́тэр Ге́нзель** (; , , (правінцыя Сілезія) — , , Аўстрыя) — нямецка-аўстрыйскі кампазітар і скрыпач.

## Біяграфія 
Петэр Гензель вучыўся музыцы ў свайго дзядзькі. У 1787 годзе ўступіў у пецярбургскі аркестр графа Рыгора Аляксандравіча Пацёмкіна. З 1791 года працаваў канцэртмайстарам польскай дваранкі Ізабелы Любамірскай у Вене. Гензель браў урокі ў Іозефа Гайдна, у 1802 годзе ездзіў у Парыж.

Петэр Гензель з’яўляецца аўтарам 35 струнных квартэтаў, 4 квінтэтаў, 3 квартэтаў для флейты і кларнета, 9 дуэтаў для скрыпкі, а таксама розных паланэзаў, ронда, маршаў і г. д.

## Спасылкі 
*  
* 

Катэгорыя:Кампазітары паводле алфавіта
Катэгорыя:Кампазітары Аўстрыі
Катэгорыя:Памерлі ад халеры
Эрнст Герц

**Эрнст Герц** () — фігурыст з Аўстрыі, бронзавы прызёр чэмпіянату свету 1909 года, чэмпіён Еўропы 1908 года, чэмпіён Аўстрыі 1907 года ў мужчынскім адзіночным катанні.

## Спартыўныя дасягненні 
### Мужчыны 
Катэгорыя:Фігурысты Аўстрыі
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па фігурным катанні
Ламбет (бора)

thumb|285px|Начны Ламбет
**Ламбет** (*Lambeth*) — бора Лондана, размешчаны на паўднёвым беразе Тэмзы, уверх па цячэнню ад Саўтварка, насупраць Вэстмінстэрскага палаца. З Мілбанкам яго злучае Ламбецкі мост, а з Вэстмінстэрам — мост Ватэрлоа, а на набярэжнай стаіць аднайменны вакзал, адкуль адыходзяць цягнікі ў Еўропу. Адсюль паходзіць нефармальная назва Ламбета — **Ватэрлоа** (*Waterloo*).

Гісторыя Ламбета цесна пераплецена з імёнамі архібіскупаў Кентэрберыйскіх — тут размешчана іх галоўная рэзідэнцыя, Ламбецкі палац. Да 1889 года Ламбет як вёска ў складзе графства Сурэй знаходзіўся па-за межамі горада. Тым не менш шырокую вядомасць атрымалі тутэйшыя паркі для гулянняў — у Кенінгтоне (з 1724 года тут праводзяцца крыкетныя матчы) і Воксхал (ад яго паходзіць беларускае слова «вакзал»).

Апроч пампезнага адміністрацыйнага комплексу Каўнці-хол і гістарычнай бальніцы Св. Фамы, у лік славутасцяў Ламбета ўваходзяць Каралеўская фестывальная зала 1951 года пабудовы, Каралеўскі нацыянальны тэатр спрэчнай бруталісцкай архітэктуры (прынц Чарлз заве яго «бясформавай грудай бетону» і «атамнай станцыяй у цэнтры Лондана») і гіганцкае кола агляду «Лонданскае вока».
Гаспар Бесера

**Гаспа́р Бесе́ра** (; , Баэса — , ) — іспанскі мастак, скульптар і архітэктар эпохі Адраджэння.

Бесера паехаў вучыцца ў Рым, дзе вывучаў творчасць Рафаэля і Мікеланджэла і працаваў пад кіраўніцтвам Джорджа Вазары над фрэскамі ў залах Палаца канцылярыі. У 1556 годзе абгрунтаваўся ў Сарагосе. Неўзабаве паступіў на службу да караля Філіпа II, дзе ён працаваў у палацы Эль-Парда і Мадрыдскім алькасары. У 1562 годзе прызначаны прыдворным скульптарам, а з 1563 года — каралеўскім мастаком.

## Спасылкі 
* Европейское искусство: Живопись. Скульптура. Графика: Энциклопедия: В 3 т. — М.: Белый город, 2006.

Катэгорыя:Архітэктары Іспаніі
Катэгорыя:Скульптары Іспаніі
Катэгорыя:Мастакі Іспаніі
Катэгорыя:Архітэктары Адраджэння
Катэгорыя:Скульптары Адраджэння
Катэгорыя:Мастакі Адраджэння
Васіф Дурарбейлі

**Васіф Дурарбейлі** (, 24 лютага 1992, Сумгаіт) — азербайджанскі шахматыст, гросмайстар (2010).

У складзе зборнай Азербайджана ўдзельнік 37-й Алімпіяды (2006) у Турыне.

## Спасылкі 
* 
* 
* Асабістая картка Васіф Дурарбейлі на сайце 365chess.com
* Асабістая картка Васіф Дурарбейлі на сайце OlimpBase.org

Катэгорыя:Шахматысты Азербайджана
Каралеўскі каледж музыкі

**Каралеўскі каледж музыкі** () — брытанская вышэйшая музычная навучальная ўстанова, размешчаная ў Лондане. Заснаваны ў 1882 годзе пад патранатам Прынца Уэльскага (будучага караля Эдуарда VII) і ўвесь час знаходзіцца пад найяснейшым заступніцтвам (з 1993 года прэзідэнтам каледжа з’яўляецца Чарлз, прынц Уэльскі). Заняткі пачаліся ў 1883 годзе. Непасрэдным папярэднікам каледжа была Нацыянальная школа навучання музыцы (), якая працавала ў 1875—1882 гг. Будынак каледжа, пабудаваны ў 1894 годзе па праекце Артура Бломфілда, размешчаны на Прынс Консарт Роўд у Паўднёвым Кенсінгтоне, насупраць Альберт-хола.

Апроч навучальнай часткі, каледж мае значны музейна-архіўны складнік, аснова якога была закладзена, першым чынам, адным з заснавальнікаў каледжа Джорджам Гроўвам. У каледжы ёсць Музей музычных інструментаў, які ўключае больш за 800 экспанатаў ад XV стагоддзя да нашых дзён, калекцыя нотных аўтографаў, калекцыя партрэтаў (больш 300 маляўнічых арыгіналаў, сярод якіх, напрыклад, апошні прыжыццёвы партрэт Карла Марыі фон Вебера пэндзля Джона Коўза, і каля 10 000 літаграфаваных партрэтаў, фатаграфій і інш.). Больш за 600 000 экспанатаў налічвае збор канцэртных праграмак з 1730 г. да сённяшняга дня.
thumb|Джон Коўз. Партрэт Карла Марыі Вебера са збору Каралеўскага каледжа музыкі.

## Вядомыя выкладчыкі 
* Джэні Лінд
* Х'юберт Пэры
* Чарлз Вільерс Стэнфард

## Вядомыя студэнты 
* Джон Айрленд, кампазітар
* Томас Ален, оперны спявак
* Артур Бліс, кампазітар
* Джуліян Брым, гітарыст і лютніст
* Бенджамін Брытэн, кампазітар
* Джэймс Голуэй, флейтыст
* Юджын Гусенс, дырыжор
* Эн Дадлі, кампазітар
* Бары Дуглас, піяніст
* Колін Дэвіс, дырыжор
* Ванеса-Мэй, скрыпачка, кампазітар
* Гвінет Джонс, спявачка
* Тэа Кінг, кларнетыстка
* Сэмюэл Кольрыдж-Тэйлар, кампазітар
* Джон Ліл, піяніст
* Невіл Марынер, дырыжор
* Трэвар Пінак, клавесініст
* Джаан Сазерленд, спявачка
* Леапольд Стакоўскі, дырыжор
* Марк-Энтані Цёрнедж, кампазітар
* Майкл Тыпет, кампазітар
* Ралф Воан Уільямс, кампазітар
* Эндру Лойд Уэбер, кампазітар
* Рык Уэйкман, рок-музыкант
* Джэймс Фрыскін, піяніст і музыкавед
* Густаў Холст, кампазітар

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Кансерваторыі паводле алфавіта
Катэгорыя:Кансерваторыі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1882 годзе
Катэгорыя:Адукацыя ў Лондане
Катэгорыя:1882 год у Еўропе
Вугар Расулаў

**Вугар Расулаў** (, 5 красавіка 1991) — азербайджанскі шахматыст, гросмайстар (2011).

## Спасылкі 
* 
* 
* Асабістая картка Вугар Расулава на сайце 365chess.com

Катэгорыя:Шахматысты Азербайджана
Катэгорыя:Нарадзіліся 5 красавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1991 годзе
Сі-о-Се-Поль

**Сі-о-Се Поль ці мост Алавердзі-хана** (ў перакладзе з мовы фарсі: «мост трыццаці трох арак») — адзін з адзінаццаці мастоў Ісфахана.

Пабудаваны ў 1602 годзе, звязаў горад Ісфахан з армянскай калоніяй Джульфа. На мосце знаходзіцца традыцыйная чайхана.

## Зноскі 
Катэгорыя:Масты Ірана
Фархад Тахіраў

**Фархад Тахіраў** (, 12 красавіка 1987) — азербайджанскі шахматыст, гросмайстар (2002).

## Спасылкі 
* 
* 
* Асабістая картка Фархад Тахірава на сайце 365chess.com

Катэгорыя:Шахматысты Азербайджана
Азер Мірзоеў

**Азер Мірзоеў** (, 20 сакавіка 1978, Баку) — азербайджанскі шахматыст, гросмайстар (2001).

У складзе зборнай Азербайджана ўдзельнік 2-х Алімпіяд (1998—2000).

## Спасылкі 
* 
* 
* Асабістая картка Азер Мірзоева на сайце 365chess.com
* Асабістая картка Азер Мірзоева на сайце OlimpBase.org

Катэгорыя:Шахматысты Азербайджана
Катэгорыя:Нарадзіліся 20 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1978 годзе
Першацвет высокі

**Першацвет высокі**, **Ключыкі высокія** (*Primula elatior*) — шматгадовая травяністая расліна від роду  сямейства .

Жоўтыя кветкі гэтай расліны служаць адной з ранніх прыкмет вясны, з’яўляючыся аднымі з першых на вільготных лугах, па берагах ручаёў і ў поймах рэк.

## Сінонімы 
* 
* 
* 

## Апісанне 
Невысокая шматгадовая расліна вышынёй ад 10 да 40 см Лісце 5-15 см даўжынёй і 2-6 см шырынёй сабрана ў прыкаранёвую разетку і пакрытыя валасінкамі з абодвух бакоў. Кветкі светла-жоўтага колеру памерам 9-15 мм, сабраныя ў суквецце па 10-30 на адным сцябле. З’яўляюцца кветкі ранняй вясной, квітнеюць з красавіка па май.

Сярод ранневеснавых раслін першацвет высокі заквітае адным з першых.

Раслінай харчуюцца вусені матылькоў віду .

## Распаўсюджванне і асяроддзе пасялення 
Арэал пакрывае ўсю Еўропу ад Даніі і поўдня Швецыі да Кольскага паўвострава. На Брытанскіх астравах сустракаецца толькі ва Усходняй Англіі.

Расліна пранікла ў Малую Азію і Закаўказзе, сустракаецца на тэрыторыі Усходняй Турцыі і Паўночнага Ірана, дайшло да поўдня Сібіры і ўсходніх раёнаў Алтая.

У дзікай прыродзе расце на вільготных пажыўных друзлых глебах, аддае перавагу цяністым участкам, сустракаецца паблізу населеных пунктаў. Часам культывуецца як дэкаратыўная садовая расліна.

Скарачэнне колькасці ў дзікай прыродзе звязана з асушэннем зямель і касьбой.

### У філатэліі 

Файл:2011. Stamp of Belarus 46-2010-12-27-m1.jpg|Паштовая марка Беларусі

## Літаратура 
* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: БелЭн, 1993. ISBN 5-85700-095-5
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Першакветныя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Расліны на марках