open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ігар Якаўлевіч Стэчкін

{{Персона
 |імя                  = Ігар Якаўлевіч Стэчкмн
 |арыгінал імя       = 
 |выява          = I Y Stechkin.jpg
 |шырыня               = 200px
 |апісанне выявы = 
 |апісанне             = Ігар Якаўлевіч Стэчкмн
 |імя пры нараджэнні     = 
 |род дзейнасці     = Канструктар стралковай зброі
 |дата нараджэння        = 
 |месца нараджэння       = 
 |грамадзянства          =  
 |падданства           = 
 |дата смерці          = 
 |месца смерці         = 
 |бацька                 = 
 |маці                 = 
 |муж               = 
 |жонка              = 
 |дзеці                 = 
 |узнагароды і прэміі     = { style="background:transparent"
 
-

}
{
 
}
 |сайт                 = 
 |вікісховішча            = 
}}
**Ігар Якаўлевіч Стэчкін** (, Алексін, Тульская губерня, СССР — , Тула, Расія) — савецкі і расійскі канструктар стралковай зброі.

## Біяграфія 
З 1971 года да 2011 года працаваў у Цэнтральным канструктарска-даследчым бюро спартыўнай і паляўнічай зброі ў Туле.

Распрацоўшчык аўтаматычнага пісталета, які атрымаў яго імя (АПС), а таксама ўдзельнік шматлікіх распрацовак і тэм у вобласці стралковага і ракетнага ўзбраення, удзельнік конкурсу на распрацоўку новага аўтамата («Абакан»). Стэчкін таксама ўдзельнічаў у стварэнні процітанкавых кіраваных ракет «Фагот» і «Конкурс», сярод яго распрацовак — аўтаматы «Мадэрн», «Абакан», рэвальвер «Кобальт» і іншая зброя. У апошнія гады распрацаваў некалькі мадэляў пісталетаў («Бярдыш», «Пернач»), якія прапаноўваліся для замены пісталета Макарава ў расійскім войску. У агульнай колькасці на рахунку канструктара — больш 60 распрацовак і звыш 50 вынаходстваў.

З’яўляецца пляменнікам акадэміка Барыса Сяргеевіча Стэчкіна

## Узнагароды 
* Лаўрэат Сталінскай прэміі другой ступені (1952),
* Працоўнага Чырвонага Сцяга,
* «Знак Пашаны» і медалі,
* «Заслужаны канструктар Расійскай Федэрацыі» (2012).

Катэгорыя:Лаўрэаты Сталінскай прэміі
Катэгорыя:Канструктары стралковай зброі
Маўрысіа Ісла

**Маўрысіа Анібаль Ісла** (; нар. , , Чылі) — чылійскі футбаліст, паўабаронца клуба «Універсідад Католіка» і нацыянальнай зборнай Чылі.

## Клубная кар’ера 
Ісла — выхаванец чылійскага клуба «Універсідад Католіка». Быў заўважаны скаўтамі «Удзінезэ» пасля моладзевага чэмпіянату свету 2007, дзе Ісла і яго зборная прадэманстравалі запамінальную гульню. Падпісаўшы маладога паўабаронцу, «Удзінезэ» аддаў яго ў арэнду швейцарскаму «Лакарна», дзе той не правёў ніводнага матча. Усё ў тым жа 2008 годзе ён вярнуўся ў «Удзінезэ», паступова пачаўшы атрымліваць гульнявую практыку, а ў сезоне 2008/09 стаў іграком асновы (32 матчы).

Улетку 2012 года далучыўся да «Ювентуса». У афіцыйных матчах за «Старую Сеньёру» дэбютаваў 19 верасня таго ж года, выйшаўшы на замену ў гульні групавога этапу Лігі чэмпіёнаў супраць лонданскага «Чэлсі».

2 жніўня 2014 года адправіўся ў гадавую арэнду ў англійскі «Куінз Парк Рэйнджэрс», у якім правёў сезон 2014/15. 31 жніўня 2015 года на правах арэнды далучыўся да французскага «Марселя». У жніўні 2016 года перайшоў у «Кальяры», падпісаўшы трохгадовы кантракт.

У ліпені 2017 года перабраўся ў турэцкі клуб «Фенербахчэ». У чэрвені 2020 года разарваў кантракт са стамбульскім клубам.

У жніўні 2020 года далучыўся да «Фламенгу». У чэрвені 2022 года вярнуўся ва «Універсідад Католіка», дзе пачынаў кар’еру.

## Міжнародная кар’ера 
Ісла — бронзавы прызёр моладзевага чэмпіянату свету 2007. У дарослай зборнай дэбютаваў 7 верасня 2008 года, у таварыскім матчы зборных Чылі і Швейцарыі. Удзельнічаў у чэмпіянатах свету 2010 і 2014. У 2015 разам са зборнай Чылі стаў пераможцам Кубка Амерыкі.

## Дасягненні 
**«Ювентус»**:
* Чэмпіён Італіі (2): 2013, 2014
* Уладальнік Суперкубка Італіі (3): 2012, 2013, 2015

**«Фламенгу»**:
* Чэмпіён Бразіліі: 2020
* Уладальнік Суперкубка Бразіліі: 2021
* Пераможца Лігі Карыёка: 2021

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Чылі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Чылі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Удзінезэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус
Катэгорыя:Ігракі ФК Куінз Парк Рэйнджэрс
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпік Марсель
Катэгорыя:Ігракі ФК Кальяры
Катэгорыя:Ігракі ФК Фенербахчэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Фламенгу
Катэгорыя:Ігракі ФК Універсідад Католіка
Катэгорыя:Чэмпіёны Паўднёвай Амерыкі па футболе
Эдзіт Піяф

**Эдзіт Піяф** (, імя пры нараджэнні *Édith Giovanna Gassion*; 19 снежня 1915, Парыж — 11 кастрычніка 1963) — папулярная французская эстрадная -шансанье.

3 1930 выступала ў кабарэ і эстрадных тэатрах, з 1956 у тэатры «Алімпія» ў Парыжы. Валодала багатым адценнямі голасам. Яе выканальніцкую манеру вылучалі экспрэсія ў спалучэнні з прастатой. Стварыла лірычную песню-споведзь, працягвала традыцыю стылю «песнь французскай вуліцы», у які прыўнесла трагічныя матывы, была аўтарам многіх з іх. Знялася ў фільмах «Безыменная зорка», «Парыж працягвае спяваць», «Фрэнч-канкан» і інш. Найбольш вядомыя песні ў яе выкананні: «La Vie en Rose» (1946), «Hymne à l'Amour» (1949), «Milord» (1959), «Non, Je Ne Regrette Rien» (1960), «l'Accordéoniste» (1955), «Padam… Padam…» (1951), і «La Foule» (1957).

Аўтар мемуараў.

## Гл. таксама 
* Марыён Каціяр

## Спасылкі 
* В. Буколік. Эдзіт Джавана Гасьён 

Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Beretta

**Beretta** (поўная назва ) — адна з галоўных італьянскіх кампаній па вытворчасці зброі. Яе прадукцыя стаіць на ўзбраенні паліцыі і войск у шматлікіх краінах свету, шырока выкарыстоўваецца для самаабароны грамадзянскімі асобамі.

## Гісторыя 
Берэта — адна з найстарэйшых кампаній свету. Належыць адной самай сям’і ўжо амаль 500 гадоў.

Італьянскі рэгіён Валь-Тромпія (правінцыя Брэшыя) славіўся здабычай жалезнай руды з часоў Рымскай імперыі, на сярэдзіну XVI ст. тут налічвалася 8 чыгуналіцейных прадпрыемстваў і прыкладна 40 жалезаапрацоўчых заводаў. Родная вёска Барталамеа Берэты — Гардонэ-Валь-Тромпі — размешчана прыкладна ў цэнтры Валь-Тромпіі.

Будучая кампанія Beretta заснавана 1526 годзе, калі Барталамеа Берэта () атрымаў 296 дукатаў за 185 руляў для аркебуз (рахунак за гэтую здзелку захаваўся ў архіве кампаніі).

У 1918 годзе Beretta Model 1918 стаў другім пісталетам-кулямётам у італьянскай арміі.

Пасля далучэння Італіі да Антыкамінтэрнаўскага пакта ў лістападзе 1937 года актывізавалася ваеннае супрацоўніцтва Італіі з Японскай імперыяй. У 1938 годзе Японія заключыла кантракт з трыма італьянскімі фірмамі, уключаючы Берэту, на пастаўку магазінных вінтовак Carcano M1891 (пад японскі вінтовачны патрон 6,5 × 50 мм) для японскага ваеннага флоту.

## Зброя, вырабляная Берэтай 
### Пісталеты 
* Beretta M1915
* Beretta M1934 / Beretta 1935
* Beretta M1951
* Beretta Mini Pistols
* Beretta 70
* Beretta 80
* Beretta 90
* Beretta 92
* Beretta 84
* Beretta 96
* Beretta 8000
* Beretta 9000
* Beretta Px4 Storm
* Beretta 90-TWO
* Beretta M9A1
* Beretta 93R
* M9 пісталет

### Малыя пісталеты 
* Beretta 21 Bobcat
* Beretta 950 Jetfire
* Beretta 950 Minx
* Beretta 3032 Tomcat

### Стрэльбы 
[thumb|[Beretta 38]]
* Beretta 1201FP
* Beretta DT-10
* Beretta 682
* Beretta 686
* Beretta Silver Pigeon Series
* Beretta AL391 Urika і Teknys (Semi-Auto)
* Beretta SO4 і SO5
* Beretta Xtrema
* Beretta Xtrema 2
* Beretta 687
* Beretta Model A series
* Beretta ES-100

### Пісталеты-кулямёты 
* Beretta Model 1918
* Beretta Model 38/42
* Beretta Model 3 — пасля-ваенная мадыфікацыя 38/42
* Beretta Model 12

### Кулямёты 
* FN Minimi, ажыцяўляецца па ліцэнзіі Fabrique Nationale de Herstal для італьянскай арміі.

### Пнеўматычныя пісталеты 
* Beretta Air Pistol Model M92N
* Beretta Air Pistol Model M92B
* Beretta XX-TREME Air Pistol- Tactical
* Anics A-9000S Beretta Air Pistol
* Beretta Elite II BB Pistol

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Берэты
* Стрэльбы Beretta 
* Карабіны Beretta 

Катэгорыя:Кампаніі Італіі

Катэгорыя:Вытворцы зброі
Гаэтана Д’Агасціна

**Гаэтана Д’Агасціна** (; нар. , , Італія) — італьянскі футбаліст, паўабаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Італіі (2009). У цяперашні час з’яўляецца галоўным трэнерам клуба «Віртус Франкавіла».

## Кар’ера 
### Клубная 
Д’Агасціна пачаў займацца футболам у школе «Палерма» з яго роднага горада. Пасля таго, як у адным з сезонаў Гаэтана забіў больш за 100 мячоў, на яго звярнулі ўвагу скаўты сталічнай «Ромы», і ў 16 гадоў ён апынуўся ў яе школе. І пры Здэнеку Земане, і пры Фабіа Капэла ён нярэдка прыцягваўся да трэніровак з асноўным складам. Дэбютаваў у Серыі А Гаэтана ў 2000 годзе ў матчы з «Брэшыяй». У тым сезоне «Рома» стала чэмпіёнам Італіі і Д’Агасціна, які акрамя матчу з «Брэшыя» больш не гуляў, таксама стаў часткай чэмпіёнскага складу, а ўлетку 2009 быў блізкі да пераходу ў «Ювентус» або «Рэал», але абодва клуба палічылі суму, запрошаную «Удзінезэ» за гульца занадта вялікай і набылі іншых футбалістаў, «Ювентус» падпісаў бразільца Феліпі Мелу, а «Рэал» — Хабі Алонса.

7 чэрвеня 2010 года Д’Агасціна ўсё ж пакінуў «Удзінезэ», перайшоўшы ў «Фіярэнціну», якая выкупіла палову правоў на футбаліста. У сваім апошнім сезоне у складзе клуба з Удзінэ ён правёў 20 матчаў і забіў адзін гол.

З 2011 года выступаў за «Сіену», пакуль тая не збанкрутавалася і спыніла існаванне ўлетку 2014 года. Пасля стаў гуляць ў клубах ніжэйшых дывізіёнаў Італіі. У 2016 годзе завяршыў кар’еру футбаліста і перайшоў на трэнерскую працу.

### Міжнародная 
У 2004 годзе Д'Агасціна стаў чэмпіёнам Еўропы у складзе моладзевай зборнай Італіі.

18 лістапада 2008 года Марчэла Ліпі выклікаў Д’Агасціна ў першую зборную на матч з камандай Грэцыі, аднак гулец на полі не з’явіўся. Дэбютаваў у складзе «скуадры адзуры» 6 чэрвеня 2009 года ў таварыскім матчы са зборнай Паўночнай Ірландыі.

## Дасягненні 
**«Рома»**
* Чэмпіён Італіі: 2001

**Моладзевая зборная Італіі**
* Чэмпіён Еўропы: 2004

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Італіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Італіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Лупа Рома
Катэгорыя:Ігракі ФК Беневента
Катэгорыя:Ігракі ФК Фідэліс Андрыя
Катэгорыя:Ігракі ФК Сіена
Катэгорыя:Ігракі ФК Пескара
Катэгорыя:Ігракі ФК Фіярэнціна
Катэгорыя:Ігракі ФК Удзінезэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Месіна
Катэгорыя:Ігракі ФК Рома
Катэгорыя:Ігракі ФК Бары
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Італіі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Віртус Франкавіла
Катэгорыя:Трэнеры ФК Анцыа
Nemdis

**Nemdis** — беларускі мелодык-дэз-метал гурт заснаваны ў 2008 годзе.

## Гісторыя
Гісторыя гурта «Nemdis» бярэ свой пачатак у 2003 годзе, калі Дзяніс (бас-гітара) і Яўген (вакал) стварылі праект «DETRIMENTUM». Пад такой назвай у студзені 2004 г. выйшаў у свет дэма-альбом «Awaiting the end», які атрымаў станоўчыя адзнакі ў найбуйнейшых метал-выданнях і фэнзінах на тэрыторыі СНД. 13 студзеня 2004 года ў прамым эфіры радыёшоу «Затерянный мир» на Міждзяржаўнай тэлерадыёстанцыі «МИР» адбылася прэзентацыя дэма-альбома. На гэтым непрацяглая гісторыя праекта «DETRIMENTUM», не ўлічваючы некалькіх інтэрв’ю і ўключэння некаторых песень у розныя складанкі, была скончана. Склад праекта выглядаў наступным чынам: Яўген Скварчэўскі (вакал), Дзяніс Буглай (бас-гітара), Мікалай Патапенка (сола-гітара), Валерый Пуціс (рытм-гітара) і Усевалад Календа (барабаны).
У траўні 2008 года касцяк былога праекта «DETRIMENTUM», у асобах Дзяніса, Яўгена і Мікалая, сабраўся разам, каб аднавіць сумесную творчую дзейнасць. Ранейшы калектыў абраў сабе новую назву «Nemdis». Улетку 2008 года да гурта далучыўся адзін з найлепшых барабаншчыкаў Беларусі Аляксей Гладыш. 
Да канца 2008 г. матэрыял для першага альбома быў падрыхтаваны і з лютага 2009 года пачаўся запіс, які праходзіў у трох студыях. Барабанныя партыі былі запісаны ў студыі «SUPER 8» (г. Мінск, Беларусь) пры ўдзеле гукарэжысёра Зміцера Дзямідава. Запіс бас-гітары, сола-гітары, клавіш і вакалу праходзіў з гукарэжысёрам Андрэем Старавойтавым у студыі «ELF» (г. Мінск, Беларусь). Рытм-гітары запісваліся ў студыі «Navahohut Sound» (г. Масква, Расія), у якой таксама рабілася звядзенне альбома адным з вядучых гукарэжысёраў Расіі Аркадзем Навахам. Над мастэрынгам у студыі «Tonteknik Recording» (г. Умеа, Швецыя) працаваў Пеле Хенрыксан (Pelle Henricsson), вядомы па супрацы з гуртамі «Hell is for Heroes», «In Flames», «Meshuggah» і інш. 
Такім чынам, у лютым 2010 года праца над першым паўнавартым альбомам была скончана. Альбом атрымаў назву «Against the current».

## Склад гурта
* Яўген Скварчэўскі — вакал
* Дзяніс Буглай — бас-гітара
* Мікалай Патапенка — гітары
* Аляксей Гладыш — барабаны

## Дыскаграфія
**Альбомы**
* Awaiting the end (demo by Detrimentum) (2004)
* Against the Current (2010)
**Сінглы**

* May the Truth Be with You (2019)
* Awake! Get a Life! (2019)
* False Dopamine (2019)
* The Unconscious (2019)
* Unlimited Truth (2023)

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка гурта на сайце MySpace

Катэгорыя:Метал-гурты Беларусі
Катэгорыя:Дэз-метал-гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2008 годзе
Мастацкая літаратура

**Мастацкая літаратура** — від мастацтва, які выкарыстоўвае ў якасці адзінага матэрыялу словы і канструкцыі натуральнае мовы. Спецыфіка мастацкай літаратуры выяўляецца ў супастаўленні, з аднаго боку, з відамі мастацтва, якія выкарыстоўваюць іншы матэрыял замест славесна-моўнага (музыка, выяўленчае мастацтва) альбо ў шэрагу з ім (тэатр, кіно, песня, візуальная паэзія), з іншага боку — з іншымі тыпамі славеснага тэксту: філасофскім, публіцыстычным, навуковым і іншымі. Акрамя таго, мастацкая літаратуры, як і іншыя віды мастацтва, аб'ядноўвае аўтарскія (уключаючы і ананімныя) творы ў адрозненні ад прынцыпіяльна не маючых аўтара твораў фальклору.

## Структырныя тыпы 
У самым агульным сэнсе літаратура падзяляецца на паэзію і прозу.

### Проза 
Празаічным лічыцца літаратурны тэкст, у якім асобны, незалежны ад моўнага рытм не ўмешваецца ў моўны склад і не ўплывае на змест. Аднак вядома шмат памежных з'яў, як многія празаікі свядома даюць сваім творам некаторыя прыкметы вершаваных, як рытмізаваныя фрагметы прозы Джэймса Джойса ці зарыфмаваныя фрагменты ў рамане Уладзіміра Набокава «Дарунак».

Проза шырока выкарыстоўваецца ў белетрыстыцы. Гэта мова раманаў, кароткіх гісторый і іншых тыпаў твораў. Асобныя прыклады гэтых твораў вядомыя ўжо шмат стагоддзяў, аднак у самастойную форму літаратурных твораў яны развіліся адносна нядаўна.

### Паэзія 
У агульным выпадку, верш з'яўляецца літаратурным творам, які надзелены асаблівай рытмічнай структурай, не вынікае з натуральнага рытму гаворкі. Характар гэтага рытму можа быць розным у залежнасці ад уласцівасцей самой мовы, гэтак, для моў, у якіх вялікае значэнне мае адрозненне галосных гукаў паводле даўжыні, натуральным было ўзнікненне вершаванага рытму, пабудаванага на добраўпарадкаванных складах па прыкмеце даўгаты/сцісласці, а для моў, у якіх галосныя адрозніваюцца толькі сілай выдыху, як пераважная большасць сучасных еўрапейскіх моў, натуральна выкарыстанне такога вершаванага рытму, які парадкуе склады па прыкмеце націску.

## Спасылкі 
* Мова мастацкай літаратуры . Ганцавіцкі краязнаўча-інфармацыйны партал


Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Чарняўка (прыток Дзітвы)

**Чарня́ўка** — рака ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Дзітва.

Даўжыня ракі 13 км. Плошча вадазбору 115 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,4 м/км.

Пачынаецца каля вёскі Бабоўцы. Цячэ ў межах Лідскай раўніны. Упадае ў Дзітву за 1 км на паўночны захад ад вёскі Дзітрыкі. Рэчышча на працягу 9,3 км каналізаванае.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Гродненской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Прытокі Дзітвы
Катэгорыя:Рэкі Лідскага раёна
Аўтаматычны пісталет Стэчкіна

**Аўтаматычны пісталет Стэчкіна** (**АПС**) — аўтаматычны пісталет распрацаваны ў 1948 годзе канструктарам І. Я. Стэчкіным, прыняты на ўзбраенне ўзброеных сілаў СССР у 1951 годзе. Прызначаны для ўзбраення афіцэраў, якія прымаюць непасрэдны ўдзел у баявых дзеяннях, а таксама для салдат і сяржантаў некаторых спецыяльных падраздзяленняў.

На ўзбраенне паступіў разам з пісталетам Макарава, але ў адрозненні ад яго можа страляць чэргамі.

## Эксплуатанты 
* : 3 снежня 1951 года АПС быў прыняты на ўзбраенне экіпажаў баявых машын, першых нумароў разлікаў цяжкай зброі (артылерыйскіх гармат, станковых супрацьтанкавых гранатамётаў, станковых кулямётаў), а таксама як зброя індывідуальнай самаабароны афіцэраў, якія непасрэдна ўдзельнічаюць у баявых дзеяннях. Пасля таго, як на ўзбраенне быў прыняты скарочаны аўтамат АКС-74У, з 1981 года ў падраздзяленнях пачалася актыўная замена пісталетаў АПС на аўтаматы АКС-74У, і да пачатку 1990-х гадоў ва Узброеных Сілах СССР АПС застаўся толькі ў падраздзяленнях вайсковай разведкі, таксама быў на ўзбраенні спецпадраздзяленняў КДБ СССР і МУС СССР.
* : на ўзбраенні МУС і супрацоўнікаў СНБ.
* : на ўзбраенні АМАП, САХР, спецназа ССА і мытных органаў.
* : па даных амерыканскага зброязнаўца Ніка Стэдмена, некаторая колькасць пісталетаў АПС была пастаўлена з СССР у Народную Рэспубліку Балгарыю, і пасля 1990 года яны захаваліся на ўзбраенні Балгарыі.
* : пасля аб’яднання Германіі некаторая колькасць пісталетаў АПС была закуплена нямецкай кампаніяй «Transarms» для нямецкай паліцыі
* 
* : на ўзбраенні супрацоўнікаў Дзяржаўнай фельд’егерскай службы Рэспублікі Казахстан.
* : Народная ўзброеная міліцыя Кітая
* : выкарыстоўваецца спецпадраздзяленнем «Чорныя восы»
* : прыняты на ўзбраенне ФСБ, ФСА і ФСВНГ РФ (выкарыстоўваецца спецпадраздзяленнямі АМАП і САХР), ФСВП, інкасатараў і пракуратуры РФ як зброя для асабістай абароны пракурораў і следчых. Выкарыстоўваецца як зброя самаабароны лётчыкаў франтавой авіяцыі.
* 
* : на ўзбраенні спецпадраздзяленняў МУС Украіны
* : пасля абвяшчэння незалежнасці ў 1991 годзе савецкі АПС застаўся ў распараджэнні МУС Эстоніі, але ў 1992—1994 гадах яны зняты з узбраення і прададзены.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Пісталеты СССР
Кароль Антоні Жэра

**Кароль Антоні Жэра** (; , в. Тварогі-Выпыхі, Падляскае ваяводства, Карона Польская — 1802, Драгічын-Надбужскі) — польскі і беларускі пісьменнік, манах-францішканін.

## Біяграфія 
Паходзіў з сям’і дробнага шляхціца. У 1751 годзе пачаў вучыцца грамаце ў бацькі, з 1754 года — у Драгічынскай езуіцкай калегіі. У 1765 годзе у Пінскім францысканскім кляштары ўступіў у ордэн францысканцаў пад імем Гаўдэнцій. Доўгі час жыў у Сянне на Віцебшчыне, працаваў выкладчыкам у канвенце бернардзінцаў.

## Творчасць 
Аўтар зборніка беларускіх, польскіх і лацінскіх фацэцый (анекдотаў) «Безліч рэчаў, торба смеху, гарох з капустай, а кожны сабака з другой вёскі…» (складзены ў 1773—1798 гадах, распаўсюджваўся ў рукапісах). У зборніку 223 анекдатычныя, пацешныя і павучальныя гісторыі, некаторыя з якіх маюць антыклерыкальны і антыпрыгонніцкі змест. Многія анекдоты запісаны на Беларусі і на беларускай мове. Паводле аднаго са спісаў зборнік К.-А. Жэры выдадзены З. Глогерам (Варшава, 1893).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Krzyżanowski J.* Dawna facecja polska. Warszawa, 1960. 
* *Артымовіч Е.* Кароль Жэра // Ніва. 11.11.1984.
* *Мальдзіс А.* «Торба смеху» Кароля Жэры / А. Мальдзіс // З літаратуразнаўчых вандраванняў: нарысы, эсэ, дзённікі — Мінск, 1987. — С. 39–50.
* 
* 

## Спасылкі 
* Торба смеху

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Польшчы
Катэгорыя:Францысканцы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Семятыцкім павеце
Луч (абутковая фабрыка)

**Луч** () — беларуская абутковая фабрыка, знаходзіцца ў Мінску. Форма — адкрытае акцыянернае таварыства. Вытворчасць і продаж паўсядзённага, мадэльнага абутку, абутку адмысловага прызначэння. МА ААТ «ЛУЧ» з’яўляецца дыстрыбутарам кампаній СП «Ле Гранд» ТАА, ЗАТ «Сивельга», ЗАТ СП «Отико», СП «Рейлит» ТАА, СП «Чевляр» ТАА — буйных вытворцаў мужчынскага, жаночага і дзіцячага абутку.

## Гісторыя 
Мінскае абутковае адкрытае акцыянернае таварыства «Луч» вядзе сваю гісторыю з 1924 года з моманту адкрыцця механічнага струменя па вытворчасці абутку ў будынку былой абіўной фабрыкі на беразе Нямігі.

У 1933—1938 гадах пабудаваны асноўныя вытворчыя карпусы абутковых фабрык імя Тэльмана і імя Калініна, якія сталі ядром будучага абутковага аб’яднання «Луч», створанага ў 1963 годзе. У 1990 годзе аб’яднанне стала арэндным прадпрыемствам, а ў 1994 годзе акцыянерным таварыствам.

Заснавальнікамі МА ААТ «Луч» выступілі Міндзяржмаёмасць Рэспублікі Беларусь і чальцы працоўнага калектыву арэнднага прадпрыемства «Мінскае вытворчае абутковае аб’яднанне „Луч“».

## Гл. таксама 
* Беллегпрам

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  

Катэгорыя:Кампаніі Мінска
Катэгорыя:Прадпрыемствы Мінска
Катэгорыя:Вытворцы адзення і абутку Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1924 годзе
Катэгорыя:1924 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1938 годзе
Катэгорыя:1938 год у Мінску
Зборная Італіі па футболе

**Зборная Італіі па футболе** прадстаўляе Італію на міжнародных футбольных турнірах і ў таварыскіх матчах. Кіруецца Італьянскай федэрацыяй футбола. Чатырохразовы чэмпіён свету (1934, 1938, 1982, 2006). Мянушка: «Squadra Azzurra» — «Блакітная каманда».

## Стыль гульні 
Італьянскі футбол традыцыйна лічыцца абарончым. Каманда гуляе на контратаках, пры гэтым як правіла не забіваючы шмат галоў, але і не прапускаючы. Італьянцы, вядучы ў ліку, кантралююць матч, прымушаючы суперніка расчыняць пазіцыі. Вароты зборнай абараняюць майстры высокага класа. Абарончая тактыка італьянцаў 1960-х гадоў, званая «Катэнача», з'яўлялася прыкладам для пераймання для шматлікіх каманд. У цяперашні час яна ўжываецца рэдка, але калі зірнуць на малюнак гульні нацыянальнай каманды, можна ўбачыць карані гэтай сістэмы. Занадта вялікае захапленне абаронай часта прыводзіла каманду да правалаў на буйных першынствах. Аднак, у спалучэнні з бліскучай атакай, гульня ад абароны занесла Італію ў спісы наймацнейшых каманд (другое месца пасля Бразіліі па дасягненнях на чэмпіянатах свету).

Італьянцы лічацца дрэннымі выканаўцамі пенальці. Пасляматчавыя 11-метровыя каштавалі італьянцам паражэнняў на чэмпіянатах свету 1990, 1994, 1998 гадоў. Аднак менавіта за кошт упэўнена прабітых пенальці зборная змагла выйграць у 2006 годзе ў фінале чэмпіянату свету ў Францыі, пасля таго, як матч завяршыўся нічыйным вынікам 1:1

## Дасягненні 
Чатырохразовы чэмпіён свету (1934, 1938, 1982, 2006). 

Двухразовы чэмпіён Еўропы (1968, 2020).

6 верасня 2021 года Італія ўсталявала сусветны рэкорд па матчах без паражэнняў — 36 гульняў запар. 

## Чэмпіянат свету 
300px|thumb|left|Зборная Італіі па футболе
* 1930 — *не брала ўдзелу*
* 1934 — **чэмпіён**
* 1938 — **чэмпіён**
* 1950 — групавы этап
* 1954 — групавы этап
* 1958 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 1962 — групавы этап
* 1966 — групавы этап
* 1970 — другое месца
* 1974 — групавы этап
* 1978 — чацвёртае месца
* 1982 — **чэмпіён**
* 1986 — ⅛ фіналу
* 1990 — трэцяе месца
* 1994 — другое месца
* 1998 — чвэрцьфінал
* 2002 — ⅛ фіналу
* 2006 — **чэмпіён**
* 2010 — групавы этап
* 2014 — групавы этап
* 2018 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 2022 — *не прайшла кваліфікацыю*

## Чэмпіянат Еўропы 
* 1960 — *не брала ўдзелу*
* 1964 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 1968 — **чэмпіён**
* 1972 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 1976 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 1980 — чацвёртае месца
* 1984 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 1988 — паўфінал
* 1992 — *не прайшла кваліфікацыю*
* 1996 — групавы этап
* 2000 — другое месца
* 2004 — групавы этап
* 2008 — чвэрцьфінал
* 2012 — другое месца
* 2016 — чвэрцьфінал
* 2020 — **чэмпіён**

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Італьянскай федэрацыі футбола
Фелікс Баторын

**Фелікс Баторын** (сапраўднае імя **Фелікс Барысавіч Хаймовіч**; нар. , ) — беларускі паэт і перакладчык. Член Саюза беларускіх пісьменнікаў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 5 лютага 1948 года ў Мінску ў сям’і служачых. Бацькі перад Вялікай Айчыннай вайной жылі ў Беластоку, з якога іх выгнала вайна. Бацька быў удзельнікам беларускага партызанскага руху, камісарам партызанскага атрада. Яго ўспаміны пакладзены ў аснову дакументальнае аповесці «Чорны год», што выйшла з друку ў 2011 годзе. Маці — настаўніца.

## Сям’я 
Жанаты, мае сына і дачку.

Перакладае на беларускую мову вершы нямецкіх, яўрэйскіх, польскіх, рускіх паэтаў, у тым ліку творы Гётэ, Гейнэ, Бергера, Красіцкага, Хаіма Ленскага, Мандэльштама, Акуджавы, Кульбака, Рэлеса, А. Дрыза.

Паэзія Фелікса Баторына вызначаецца гнуткасцю, спеўнасцю мовы, глыбокім філасофскім роздумам, назіральнасцю. У творчасці пераважаюць вершы філасофскай, пейзажнай і інтымнай лірыкі. Сярод твораў на гістарычную тэматыку можна згадаць паэмы і балады «Рыцар фон Рабенштайн», «Граф Тышкевіч» і інш.

У лірыцы Баторына з сярэдзіны 1980-х гадоў усё часцей можна заўважыць незвычайную засяроджанасць на сённяшнім і заўтрашнім дні Бацькаўшчыны, бясконцыя спробы пошукаў адказаў на набалелыя пытанні, пільнае ўзіранне ў чалавека з надзеяй разгадаць таямніцы яго душы, матывы яго ўчынкаў, спробы спазнаць логіку існавання чалавека на Зямлі. Усё часцей паэт звяртаецца да біблейскіх матываў (асабліва ў зборніках «Паглядам акідваю шлях» і «На вуліцы Максіма Багдановіча»).

Сярод любімых паэтаў у 1999 годзе называў Анатоля Вярцінскага, Уладзіміра Паўлава, Міхася Стральцова.

## «Чорны год» 
Дакументальная аповесць «Чорны год» (2011) знаёміць чытача з рэальнымі падзеямі, што адбываліся на Беларусі ў чэрвені-снежні 1941 года. Героі аповесці, з першых дзён вайны трапіўшы ў яе бязлітасны калаўрот, спазналі кашмар нямецкіх бамбардзіровак і абстрэлаў, горыч і нягоды акружэння і палону. У жудасных умовах Мінскага гета яны не страцілі чалавечай годнасці і імкнення змагацца, стварылі падпольную групу супраціву і здолелі вырвацца за калючы дрот, каб у партызанскіх лясах змагацца з варожаю навалай.

Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты на ідыш
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Заходняя Прусія

**Заходняя Прусія** () — правінцыя Каралеўства Прусіі на абодвух берагах ніжняга цячэння ракі Вісла са сталіцай у Данцыгу. Існавала з 1773 па 1829 і з 1878 па 1919.

Утворана 1772/1793 з тэрыторый, якія Прусія заваявала ў Раздзелах Рэчы Паспалітай.
Фрыдрых II загадаў, каб новая правінцыя атрымала назву «Заходняя Прусія» і каб Герцагства Прусія, аб’яднанае з Эрмландам (Варміяй) насіла назву «Усходняя Прусія».

Назва «Заходняя Прусія» азначае захад гістарычнай прыбалтыйскай вобласці Прусія, а не узніклага ў 1701 аднайменнага каралеўства са сталіцай у Берліне (зямлі былога курфюрства Брандэнбург, якія сталі цэнтрам прускай дзяржавы Гогенцолернаў, знаходзяцца заходней Заходняй Прусіі). На працягу XIX стагоддзя з ходам тэрытарыяльнай экспансіі каралеўства Прусія на захад такая назва стала яшчэ больш умоўнай. Такі ж сэнс (адносна прыбалтыйскай тэрыторыі) мае і назва Усходняя Прусія (былое герцагства).

У 1939 годзе пасля ўключэння вольнага горада Данцыга ў склад Трэцяга рэйха была ўтворана рэйхсгау Данцыг-Заходняя Прусія.

Пасля 1945 года дзяржава Прусія была ліквідавана (фармальна ў лютым 1947 года), Заходняя Прусія і дзве траціны Усходняй Прусіі сталі часткай Польшчы (гл. Паморскае ваяводства), а адна трэць Усходняй Прусіі адышла да СССР.

Катэгорыя:Гісторыя Польшчы
Катэгорыя:Правінцыі Прусіі
Playing with Fire

**Playing with Fire** (), румынская песня, напісаная Авідзью Чэрнаўцьяну і выкананая ім разам з Паўлай Селінг на конкурсе Еўрабачанне 2010 (выніковае 3-е месца). Песня напісаная ў жанры поп (еўрапоп) атрымала пераважна добры прыём як ад шырокай аўдыторыі, так і ад прафесійнага журы.

Катэгорыя:Румынія на конкурсе песні Еўрабачанне
Аляксей Яўгенавіч Юрын

**Аляксей Яўгенавіч Юрын** (, Чаркасы) — украінскі паэт, педагог, перакладчык, літаратуразнаўца.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 14 красавіка 1982 года ў горадзе Чаркасы. Вучыўся ў фізіка-матэматычным ліцэі пры чаркаскай школе № 17, потым — у Чаркаскім нацыянальным універсітэце ім. Б. Хмяльніцкага на факультэце рамана-германскай філалогіі. З 2004 — настаўнік замежных моў і літаратуры, з 2005 па 2008 г. — намеснік дырэктара Чаркаскага гуманітарна-прававога ліцэя. У 2008 г. працаваў у Корпусе міра пры пасольстве ЗША ва Украіне.
З лютага 2009 — зноў на педагагічнай працы. Мае статус настаўніка 1 катэгорыі.

## Творчасць 
Першыя паэтычныя спробы былі зроблены ў 7 гадоў. У школьныя гады на ўроках літаратуры пісаў творы ў вершаванай форме. Пад час навучання ва ўніверсітэце стварыў некалькі п'ес, якія былі пастаўлены на ўніверсітэцкай сцэне. Найвядомейшая — сучасная стылізацыя пушкінскага Яўгенія Анегіна. У п'есах сам граў галоўныя ролі.

На пачатку 2008 г. сур'ёзна захапіўся паэзіяй і ўжо за паўгода стаў сааўтарам зборкі вершаў «На себе». У лістападзе 2008 г. стаў адным з пераможцаў усеўкраінскага конкурсу «Слава Нації». У 2010 — пераможцам чаркаскага абласнога конкурсу паэзіі. Таксама піша на англійскай мове.

На станаўленне паэзіі А. Юрына паўплывала творчасць такіх паэтаў як: В. Стус, У. Маякоўскі, У.-Х. Адэн, І. Бродскі. Паэзія А. Юрына вылучаецца сваёй эмацыянальнасцю, філасофіяй, нестандартнасцю вобразаў і рыфмавання.

## Цікавыя факты 
У 2006 г. украінамоўны варынт песні на словы А. Юрына «Човник» у выкананні юнай чаркаскай спявачкі Марыі Ярэменка стаў фіналістам украінскага адбору Дзіцячага Еўрабачання.

## Спасылкі 
* Авторський сайт поета Олексія Юріна
* У обласному конкурсі поезії переміг черкаський вчитель 
* На Черкащині видадуть збірку творів талановитих дітей, які навчаються у школах-інтернатах
* Встреть День Поэзии с лучшими поэтами!
Гуанчжоу

**Гуанчжо́у** або **Гуанчжо́ў**, раней **Канто́н** — горад субправінцыйнага значэння Кітайскай Народнай Рэспублікі, сталіца правінцыі Гуандун, палітычны, эканамічны, навукова-тэхнічны, адукацыйны, культурны і транспартны цэнтр паўднёвага Кітая. Гуанчжоу з насельніцтвам каля 10 млн чалавек з’яўляецца трэцім паводле насельніцтва горадам Кітая, саступае толькі Пекіну і Шанхаю. Плошча горада 7434,4 км² на сушы і 744 км² на моры.

## Геаграфія 
Гуанчжоу ляжыць у субтропіках. Клімат цёплы і вільготны, у любую пару года ў горадзе шмат кветак. Гуанчжоу — добра вядомы культурна-гістарычны горад Кітая, з’яўляецца найбуйнейшым у Паўднёвым Кітаі гандлёва-прамысловым горадам і марскім замежнагандлёвым портам.

Гуанчжоу знаходзіцца ў паўднёвай частцы кантынентальнага Кітая, на поўнач ад дэльты ракі Чжуцзян («жамчужная рака»), побач з узбярэжжам Паўднёва-Кітайскага мора, Ганконгам і Макаа. Самая высокая гара ў Гуанчжоу — Бай-юнь-Шань. Горад перасякае рака Чжуцзян, якая, прыняўшы воды прытокаў — Дунцзян («усходняя рака»), Сіцзян («заходняя рака») і Бэйцзян («паўночная рака»), упадае ў Паўднёва-Кітайскае мора. Агульная плошча тэрыторыі горада складае 7434,4 км².

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
*  Фукуока, Японія (май 1979)
*  Лос-Анджэлес, ЗША (2 сакавіка 1982)
*  Маніла, Філіпіны (лістапад 1982)
*  Ванкувер, Канада (сакавік 1985)
*  Сідней, Аўстралія (май 1986)
*  Бары, Італія (лістапад 1986)
*  Франкфурт-на-Майне, Германія (11 красавіка 1988)
*  Ліён, Францыя (лістапад 1988)
*  Окленд, Новая Зеландыя (люты 1989)
*  Кванджу, Паўднёвая Карэя (кастрычнік 1996)
*  Лінчэпінг, Швецыя (лістапад 1997)
*  Дурбан, Паўднёвая Афрыка (ліпень 2000)
*  Брысталь, Вялікабрытанія (май 2001)
*  Екацярынбург, Расія (10 ліпеня 2002)
*  Арэкіпа, Перу (27 кастрычніка 2004)
*  Бірмінгем, Вялікабрытанія (снежань 2006)
*  Дубай, ААЭ

## Славутасці 
]]
* Вежа CITIC
* Тэлевежа Гуанчжоу

## Вядомыя асобы 
* Бэй Юймін (1917—2019) — амерыканскі архітэктар.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады правінцыі Гуандун

Катэгорыя:Гарады субправінцыйнага значэння КНР
Уладзімір Максімавіч Дамашэвіч

**Уладзімір Максімавіч Дамашэвіч** (, в. Вадзяціна Ляхавіцкага раёна — , Мінск) — беларускі , нарысіст. Заслужаны работнік культуры Беларусі (1992). Лаўрэат літаратурнай прэміі імя І. Мележа (1992).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў філалагічны факультэт БДУ (1953). У 1953—1967 гадах працаваў у выдавецтвах «Народная асвета» і «Беларусь», у 1965 годзе на Беларускім радыё, у 1967—1972 гадах літсупрацоўнікам часопісу «Полымя», у 1973—1977, 1978—1988 — загадчыкам аддзела прозы часопіса «Маладосць», у 1977 — рэдактарам выдавецтва «Мастацкая літаратура»., не былі апублікаваны. Творы У. М. Дамашэвіча паракладзены на некалькі моў.

Займаўся рэдактурай і перакладам з рускай, польскай, азербайджанскай, армянскай і іншых моў. Сярод яго перакладаў раман Е. Путраманта «Верасень», перакладзены з польскай разам з Я. Міско.

## Прызнанне 
* Заслужаны работнік культуры Рэспублікі Беларусь (1992).
* Лаўрэат Літаратурнай прэміі імя І. Мележа (1992)

## Сям’я 
Жонка — па першым мужы, праўнуку расійскага навукоўца Д. І. Мендзялеева — Мендзялеева. Яе ўнучка, Крысціна Мендзялеева — «Рок-Князёўна’97», былая вакалістка беларускага рок-гурту «Hasta La Fillsta»; цяпер жыве ў Бельгіі, працуе ў сферы кінематографа, зняла дэбютны фільм.

## Літаратура 
* Вянок памяці: Уладзімер Дамашэвіч // Радыё Свабода — svaboda.org, 05.05.2014, 22:23
* 
* 

## Спасылкі 
* Выстава, прысвечаная 80-годдзю Уладзіміра Максімавіча Дамашэвіча ;
* Некралог  на сайце Саюза беларускіх пісьменнікаў

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Заслужаныя работнікі культуры Рэспублікі Беларусь
Алёхаўка

**Алёхаўка** — рака ў Дзяржынскім і Уздзенскім раёнах Мінскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Уздзянка (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 17 км. Плошча вадазбору 100 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,3 м/км. Пачынаецца за 0,8 км на поўнач ад вёскі Малое Гарохавішча Дзяржынскага раёна, цячэ на паўднёва-заходніх схілах Мінскага ўзвышша. Упадае ва Уздзянку за 1,4 км на паўночны ўсход ад вёскі Чурылава Уздзенскага раёна. На ўсім працягу каналізаваная. Прымае сцёк з меліярацыйных каналаў.

Каля ракі вёскі Пахомаўшчына, Валярова (Дзяржынскі раён) і Алёхаўка (Уздзенскі раён).

## Літаратура 
* Блакітны скарб Беларусі: Рэкі, азёры, вадасховішчы / Маст.: Ю. А. Тарэеў, У. І. Цярэнцьеў — Мн.: БелЭн, 2007. — 480 с.
* 
* 
* Ліст карты N-35-91. Выданне 1979 г.

Катэгорыя:Рэкі Дзяржынскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Уздзенскага раёна
Катэгорыя:Басейн Усы (верхні прыток Нёмана)
Жако

**Жако**, таксама **шэры папугай** (*Psittacus erithacus*) — птушка сямейства папугаевых. Адзіны від рода.

## Апісанне 
Даўжыня птушкі дасягае 30-35 см, размах крылаў 65, даўжыня крыла 22, а хваста 8 см. У жако чорная загнутая дзюба, ногі свінцова-шэрыя. Ноздры, васковіца, абадок вакол вачэй ў яго пакрытыя скурай. У доўгіх крылаў жако добра развітыя канцы, хвост сярэдняй даўжыні, роўнай зрэзанай формы. У апярэнні жако два асноўныя колеры — пёры попельна-шэрага колеру з крыху больш светлымі бакамі і пурпурна-чырвоны колер пёраў хваста.

## Распаўсюджанне 
Арэал пражывання шэрага папугая — Заходняя Афрыка (Ангола, Конга, Гвінея, Сьера-Леонэ, Ліберыя), супадае з вобласцю, дзе расце алейная пальма. Жывуць жако ў тых раёнах, дзе ёсць лясныя гушчары.

## Спосаб жыцця 
Жако выбіраюць для начлегу высокія дрэвы і збіраюцца на іх кожны вечар. На досвітку папугаі вылятаюць, каб здабыць сабе харчаванне. Жако сілкуюцца пладамі пальмавага дрэва, насеннем (могуць здзяйсняць набегі на палі), садавіной, лісцевай масай.

Катэгорыя:Папугаевыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Какаду філіпінскі

**Філіпінскі какаду** (*Cacatua haematuropygia*, сін. *Kakatoe haematuropygia*) — птушка сямейства какаду. Жыве на Філіпінскіх астравах і востраве Палаван.

## Апісанне 
Даўжыня цела 32 см, хваста 11,5 см, крыла 33 см, дзюбы 3,2 см; маса 280—300 г. Афарбоўка апярэння белая. Шчокі бледна-ружовыя. Чубок кароткі, усярэдзіне чырванавата-жоўтага колеру, зверху белы. Ніжні бок крылаў і рулявыя пёры маюць жаўтлявае адценне. Ніжнія покрыўныя пёры хваста светла-чырвоныя. Дзюба высокая, каля асновы цёмная, на канцы белая. Кольцы вакол вачэй без пёраў, белага колеру. Лапы і кіпцюры цёмна-шэрыя. Радужка ў самца ад цёмна-карычневага да чорнага, у самкі ад крывава-чырвонага да карычневага. Здзяйсняюць спусташальныя набегі на пасевы кукурузы і рысу.

## Спосаб жыцця 
Жывуць у лясах, на ўскраіах лесу, узлесках, у гарах, акультураных ландшафтах, нізінах, прыбярэжных мангравых зарасніках, да вышыні 1100 м над узроўнем мора. Трымаюцца дробнымі зграямі (4-12 асобін). Начуюць у мангравых зарасніках або на какосавых пальмах. Перыядычна вандруюць. Сілкуюцца кветкамі, пладамі (мангравае дрэва, гуава, дзікія бананы), збожжам (маладая кукуруза, рыс), насеннем.

Катэгорыя:Какаду
Алёшня

**Алёшня** — рака ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласці, правы прыток ракі Беседзь (басейн Дняпра). Даўжыня 41 км. Плошча вадазбору 276 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8 ‰. Пачынаецца на захадзе ад вёскі Самацевічы, цячэ часткова па Бранскай вобласці Расіі, дзе і ўпадае ў Беседзь. Водазабор у асноўным на Аршанска-Магілёўскай раўніне. У вярхоўі рака каналізаваная на працягу 7,6 км.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Беседзі
Катэгорыя:Рэкі Касцюковіцкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Бранскай вобласці
Оксфард

**Оксфард** () — горад у Вялікабрытаніі, сталіца графства Оксфардшыр. Вядомы дзякуючы найстарэйшаму ў англамоўных краінах і аднаму са старэйшых у Еўропе вышэйшых навучальных устаноў — Оксфардскаму ўніверсітэту. Гэты ўніверсітэт — другі па рэйтынгу (пасля Кембрыджа) у Вялікабрытаніі. У ім навучаліся больш 50 нобелеўскіх лаўрэатаў.

Оксфард размяшчаецца на беразе Тэмзы. Прамежак ракі, якая працякае праз горад (10 міль) называюць *The Isis*. У 2007 у ім пражывала 151 000 чалавек.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Выбітныя ўраджэнцы і жыхары 
* Джон Коўдэры Кендру (1917—1997) — англійскі біяхімік.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Англіі
Альшоўка

**Альшоўка** () — рака ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі і Ершыцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі, левы прыток ракі Беседзь (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 28 км, з іх 14 км у Хоцімскім раёне. Плошча вадазбору 164 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,1 м/км. Пачынаецца з сеткі меліярацыйных каналаў у Ершыцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі (каля 14 км). Вадазбор нізінны на ўскраіне Аршанска-Магілёўскай раўніны. Упадае ў Беседзь у гарадскім пасёлку Хоцімск.

Прытокі — Карэнная, Рышт, ручаі. Каля вёскі Альшоў 1 (Хоцімскі раён) на рацэ плаціна і вадасховішча.

## Літаратура 
* Блакітны скарб Беларусі: Рэкі, азёры, вадасховішчы/ Маст.: Ю. А. Тарэеў, У. І. Цярэнцьеў — Мн.: БелЭн, 2007. — 480 с.
*  — С. 80.
* 
* Ліст карты N-35-90. Выданне 1989 г. Стан мясцовасці на 1985 г.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Могилёвской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Смаленскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Хоцімскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Беседзі
Паўночна-Каўказская федэральная акруга

thumb|250px|right|Паўночна-Каўказская федэральная акруга на карце Расіі
**Паўночна-Каўказская федэральная акруга** — адна з федэральных акруг Расійскай Федэрацыі. Створана згодна з ўказам Прэзідэнта РФ 19 студзеня 2010 шляхам вылучэння часткі тэрыторыі са складу Паўднёвай федэральнай акругі.

Паўночна-Каўказская федэральная акруга ўключае 6 рэспублік, 1 край. Яе плошча — 172 360 км² (1 % тэрыторыі Расіі).

## Склад акругі 
## Спасылкі 
* СКФО.РУ – региональный информационно-развлекательный портал
Леванеўскі

**Леванеўскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Валерый Станіслававіч Леванеўскі — беларускі грамадскі дзеяч
* Сігізмунд Аляксандравіч Леванеўскі — Герой Савецкага Саюза
Апівардка

**Апівардка** — рака ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці, у басейне Заходняй Дзвіны.

Даўжыня 8,5 км. Выцякае з возера Апіварда, цячэ па мяжы з Літвой, упадае ў возера Дрысвяты з поўдня. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае (ніжняе цячэнне – былое рэчышча ракі Дрысвята).

## Літаратура 
* 
* Блакітны скарб Беларусі: Рэкі, азеры, вадасховішчы / Маст.: Ю. А. Тарэеў, У. І. Цярэнцьеў — Мн.: БелЭн, 2007. — 480 с.

Катэгорыя:Басейн Дрысвяты
Катэгорыя:Рэкі Браслаўскага раёна
Апіта (рака)

**Апі́та** — рака ў Іўеўскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Гаўя (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 23 км. Плошча вадазбору 133 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,7 ‰. Пачынаецца каля вёскі Кракуны, упадае ў Гаўю на ўсходзе ад аграгарадка Ліпнішкі. На працягу 5 км каналізаваная (ад вытоку да вёскі Меліхі). На рацэ каля вёсак Кузмічы і Ліпнішкі сажалкі.

## Літаратура 
* Блакітны скарб Беларусі: Рэкі, азёры, вадасховішчы / Маст.: Ю. А. Тарэеў, У. І. Цярэнцьеў — Мн.: БелЭн, 2007. — 480 с.
*  — С. 427.
*  — С. 108.

Катэгорыя:Рэкі Іўеўскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Гаўі (прыток Нёмана)
Ардзянка

**Ардзянка**, **Сваятыцкі ручай** — рака ў Нясвіжскім і Клецкім раёнах Мінскай вобласці і Ляхавіцкім раёне Брэсцкай вобласці, левы прыток ракі Ведзьма.

## Гідраграфія 
Даўжыня 14 км. Пачынаецца на поўдзень ад вёскі Арда Клецкага раёна, вусце ў вёсцы Сваятычы Ляхавіцкага раёна. Рэчышча каналізаванае на працягу 5 км (ад вёскі Грыцкевічы Нясвіжскага раёна да вусця). Каля вёсак Грыцкевічы і Сваятычы на рацэ створаны сажалкі.

## Зноскі 
## Літаратура 
* Блакітны скарб Беларусі: Рэкі, азеры, вадасховішчы/ Маст.: Ю. А. Тарэеў, У. І. Цярэнцьеў — Мн.: БелЭн, 2007. — 480 с.
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Басейн Шчары
Катэгорыя:Рэкі Клецкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Ляхавіцкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Нясвіжскага раёна
Ардышэўка

**Ардышэ́ўка** — рака ў Сенненскім і Лёзненскім раёнах Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Лучоса (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня 16 км. Плошча вадазбору 93 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,6 ‰. Выцякае з возера Ардышэва, цячэ па Лучоскай нізіне.

Упадае ў Лучосу каля вёсак Кучыншчына, Вялікія Калінавічы і Малыя Калінавічы Лёзненскага раёна.

## Літаратура 
* Блакітны скарб Беларусі: Рэкі, азёры, вадасховішчы. / Маст.: Ю. А. Тарэеў, У. І. Цярэнцьеў. — Мн.: БелЭн, 2007. — 480 с.
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Рэкі Сенненскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Лёзненскага раёна
Катэгорыя:Басейн Лучосы
Ардзяжанка

**Ардзяжанка** — рака ў Лёзненскім і Віцебскім раёнах Беларусі, левы прыток ракі Сухадроўка (басейн Заходняй Дзвіны). 

Даўжыня ракі 16 км, з іх 11 км у Лёзненскім раёне. Плошча вадазбору 81 км². Сярэдні ўхіл воднай паверхні 1,5 м/км. Пачынаецца прыкладна за 2 км на поўдзень ад вёскі Касцяёва ў Лёзненскім раёне, цячэ па Лучоскай нізіне. Упадае ў Сухадроўку каля вёскі Ільічоўка Віцебскага раёна. Вадазбор нізінны. Каля ракі вёска Ордзеж.

## Літаратура 
* 
* Блакітны скарб Беларусі : энцыклапедыя / рэдкал. Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 2007. — С. 470.
* Природа // Лиозненский район : альбом / отв. за выпуск Н. Б. Борщ. – Витебск, 2006. — С. 4—5.
* 
* Ліст карты N-36-38. Выданне 1985 г. Стан мясцовасці на 1981 г.
* Ліст карты N-36-37. Выданне 1986 г. Стан мясцовасці на 1981 г.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Лёзненскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Віцебскага раёна
Катэгорыя:Басейн Лучосы
Ян Цепляк

**Ян Це́пляк** (; , Дамброва, Польшча — , Пасейк, Нью-Джэрсі, ЗША) — рымска-каталіцкі царкоўны дзеяч Літвы і Беларусі. Доктар тэалогіі (1901).

## Біяграфія 
Скончыў Келецкую духоўную семінарыю (1878), Пецярбургскую каталіцкую духоўную акадэмію (1882, выкладаў у ёй да 1908). У 1881 пасвячоны ў ксяндзы. У 1900 рэдагаваў Пецярбургскі рымска-каталіцкі калядар. 3 1908 тытулярны біскуп і суфраган магілёўскі. Член, у 1909-10 старшыня Рымска-Каталіцкай духоўнай калегіі ў Пецярбургу. Упершыню ажыццявіў візітацыю ў Сібір, на Сахалін (1908) і іншыя рэгіёны Расіі. Візітацыя Мінскай дыяцэзіі прыпынена царскімі ўладамі ў 1910, а сам Я. Цепляк пазбаўлены выканаўчых функцый у Духоўнай калегіі. У 1914-17 як генеральны вікарый кіраваў Магілёўскай архідыяцэзіяй, адначасова апостальскі адміністратар Мінскай дыяцэзіі. Спрыяў узнікненню ў Пецярбургу «Таварыства хрысціянскіх рабочых». Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 склаў мемарыял аб свабодзе касцёла, ствараў новыя парафіі. 3 29 красавіка 1919 тытулярны архібіскуп. Пасля арышту ў 1919 магілёўскага мітрапаліта Э. Ропа зноў кіраваў Магілёўскай архідыяцэзіяй.

За абарону правоў касцёла праследаваўся савецкімі ўладамі, быў арыштаваны і зняволены ў 1920 і 1922. На працэсе 21-25 сакавіка 1923 засуджаны да смяротнага пакарання, якое заменена на 10 гадоў зняволення. У 1924 дэпартаваны ў Латвію, адкуль выехаў у Польшчу, потым у Рым. Па даручэнні папы Пія XI ў кастрычніку 1925 выехаў у ЗША для візітацыі польскіх парафій. Там атрымаў паведамленне аб прызначэнні на віленскую мітраполію, але напярэдадні ўрачыстага прыняцця кафедры памёр.

Пахаваны ў кафедральным касцёле Св. Станіслава ў Вільні.

## Спасылкі 
* Биография
* Polski Słownik Biograficzny, tom IV
* Catholic-hierarchy.org

Катэгорыя:Архібіскупы магілёўскія
Катэгорыя:Постаці расійскага каталіцтва
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Апостальскія адміністратары
Катэгорыя:Памерлі ў Пасейку
Францішак Дзеружынскі

**Францішак Дзеружынскі** (, ; , г. Орша — , г. Фрэдэрык, штат Мэрыленд) — беларускі рэлігійны дзеяч, адзін з пачынальнікаў адукацыйнай сістэмы каталіцкай царквы ў ЗША, педагог.

13 жніўня 1794 г. у Полацку ўступіў у Таварыства Ісуса і на працягу двух гадоў праходзіў выпрабаванні ў мясцовым навіцыяце (1794—1796). У 1796—1797 гг. вывучаў рыторыку ў Аршанскім езуіцкім калегіуме. Выкладаў інфіму і рускую мову (1797—1798) і французскую мову (1798—1799) у Магілёўскім езуіцкім калегіуме, французскую мову (1799—1800) у Мсціслаўскім езуіцкім калегіуме. Прайшоў курс філасофіі (1800—1802), матэматыкі (1802—1803) і адначасова быў памочнікам прэфекта музею (1801—1803; пазней яшчэ і ў 1807—1810) ў Полацкім езуіцкім калегіуме, а таксама сакратаром Акадэміі (1817—1818).

Пасля выгнання езуітаў з Расійскай імперыі (1820) перабраўся ў ЗША (1821), дзе як суперыор паўночнаамерыканскай місіі езуітаў (1823—1830) і правінцыял Мэрыленда (1840—1843) стаў адным з кіраўнікоў сістэмы адукацыі каталіцкай царквы ў краіне. Браў удзел у стварэнні езуіцкай школы ў Сент-Луісе, штат Місісіпі, а таксама *St.John’s College* у г. Фрэдэрык, штат Мэрыленд (*Frederick*, *Maryland*) i *Holy Cross College* у г. Вустер, штат Масачусетс, (*Worcester*, *Massachusetts*). Прафесар маральнай філасофіі (1821—1825) і тэалогіі (1825—1838), віце-прэзідэнт і скарбнік Джорджтаўнскага ўніверсітэта.

## Літаратура 
* Domański, F. *Patriarcha jezuitów amerykańskich, o. Franciszek Dzierożyński*, Sacr. Pol. Mill. VIII 459—530.
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Giżycki, J.M. Materyały do dziejów Akademii Połockiej i szkół odniej zależnych / J.M. Giżycki. — Kraków: Druk. W. Anczyca i spółki, 1905. — 288 s.
* Kuzniewski, Anthony J. Francis Dzierozynski and the Jesuit Restoration in the United States / The Catholic Historical Review, Vol. 78, No. 1 (Jan., 1992), pp. 51-73.
* Rutkowska, N. *A Polish Pioneer in America. Polish American Studies* 3 (1946) 

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Аршанскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выпускнікі Полацкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Мсціслаўскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Магілёўскага езуіцкага калегіума
Аржаніца

**Аржа́ніца** — рака ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці, левы прыток ракі Бярозаўка (басейн Заходняй Дзвіны). 

Пачынаецца ў балотах за 2 км на паўночны ўсход ад аграгарадка Крулеўшчына на мяжы Докшыцкага і Глыбоцкага раёнаў. Цячэ ў межах Свянцянскіх градаў. Працякае праз возера Чачалёўскае. Упадае ў Бярозаўку каля вёскі Русакі.
Даўжыня Аржаніцы 35 км. Плошча вадазбору 130 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 0,8 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,3 ‰.
Даліна трапецападобная, шырыня ад вытоку да возера Чачалёўскае 0,4—1 км, ніжэй 2—2,5 км. Рэчышча ў высокай і сярэдняй плыні на працягу 18,8 км каналізаванае, на непарушанай дзялянцы ягоная шырыня 12—16 м. Пойма пераважна адкрытая.

Рака выкарыстоўваецца як водапрыёмнік меліярацыйных сістэм.

## Літаратура 
* 
* Блакітны скарб Беларусі: Рэкі, азеры, вадасховішчы/ Маст.: Ю. А. Тарэеў, У. І. Цярэнцьеў — Мн.: БелЭн, 2007. — 480 с.
* 

## Спасылкі 
* Аржаніца 

Катэгорыя:Басейн Дзісны
Катэгорыя:Рэкі Глыбоцкага раёна
Марчэла Мастраяні

{{Кінематаграфіст
| Імя = Марчэла Мастраяні
| Арыгінал імя = Marcello Mastroianni
| Фота = Mastroianni 1991.2.jpg
| Шырыня = 
| Подпіс = У 1991 годзе
| Прафесія = 
| Гады актыўнасці = 1947—1996
| Узнагароды = { style="background: transparent"
  
}
}}
**Марчэ́ла Вінчэ́нца Даме́ніка Мастрая́ні** (, 28 верасня 1924 — ) — італьянскі акцёр.

Дачка — К’яра Мастраяні.

## Фільмаграфія 
* 1956 — «Шчасце быць жанчынай»
* 1957 — «Белыя ночы» — Марыа
* 1960 — Салодкае жыццё — Марчэла Рубіні
* 1963 — «Восем з паловай» — Гвіда Ансельмі
* 1963 — «Учора, сёння, заўтра»
* 1964 — «Шлюб па-італьянску»
* 1970 — «Сланечнікі»
* 1972 — «Што?»
* 1972 — «Рым» — камеа
* 1980 — «Горад жанчын»
* 1986 — «Джынджэр і Фрэд» — Піпа Батычэла («Фрэд»)
* 1987 — «Інтэрв’ю» — камеа
* 1993 — «Раз, два, тры... замры!»

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Classic Movies (1939—1969): Marcello Mastroianni 
* Некралог у CNN
* Chris Fujiwara, «Dream lover: Marcello Mastroianni at the MFA»
* Марчэла Мастраяні — Біяграфія. Фільмаграфія на Oldcinema  
* Факт з жыцця Марчэла Мастраяні
* Біяграфія Марчэла Мастраяні ў часопісе GQ 

Катэгорыя:Памерлі ад раку падстраўнікавай залозы
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Кубак Вальпі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сезар»