Віктар Цімафеевіч Тураў

**Ві́ктар Цімафе́евіч Ту́раў** () — беларускі ,  і . Народны артыст Беларусі (1979), Народны артыст СССР (1986).

## Біяграфія 
Бацьку В. Турава ў час Вялікай Айчыннай вайны расстралялі як партызана, сам В. Тураў разам з маці быў вязнем «сямейнага» канцлагера на Рэйне. З 1959 — рэжысёр кінастудыі «Беларусьфільм», аўтар шэрагу дакументальных фільмаў і сюжэтаў у кіначасопісе «Савецкая Беларусь». Скончыў рэжысёрскі факультэт Усесаюзнага дзяржаўнага інстытута кінематаграфіі (Масква, 1961, майстэрня А. Даўжэнкі і М. Чыяўрэлі). Працаваў выкладчыкам Беларускай акадэміі мастацтваў. У 1976—1981 — першы сакратар праўлення Саюза кінематаграфістаў Беларусі.

## Творчасць 
Этапнымі работамі В. Турава былі экранізацыі «Палескай хронікі» І. Мележа «Людзі на балоце» (1981), «Подых навальніцы» (1982), тэлефільм паводле апавядання І. Тургенева «Жыццё і смерць двараніна Чартапханава». Сярод іншых фільмаў, прысвечаных тэме вайны і гісторыі, — «Я родам з дзяцінства» (1966), «Сыны ідуць у бой» (1969), «Пераправа» (1987), «Чорны бусел» (1993), «Шляхціц Завальня, ці Беларусь у фантастычных расказах» (1994) і іншыя. Мастацкія стужкі В. Турава неаднаразова атрымлівалі ўзнагароды на ўсесаюзных і замежных кінафестывалях. Здымаў фільмы з удзелам Уладзіміра Высоцкага, з якім сябраваў. Творчай манеры Турава ўласцівы эпічная глыбіня, востры драматызм у спалучэнні з лірычнымі інтанацыямі, імкненне да разнастайнасці жанраў.

## Фільмаграфія 
* (1962) «Зорка на спражцы»
* (1964) «Цераз могілкі»
* «Высокая кроў»
* «Чорны бусел»
* (1966) «Я родам з дзяцінства»
* «Сыны ідуць у бой»
* (1974) «Час яе сыноў»
* (1994) «Шляхціч Завальня»

## Узнагароды і прэміі 
 Віктару Тураву на будынку Беларусьфільма|303x303пкс]]
* Дыпламант кінафестывалю рэспублік Прыбалтыкі, Беларусі і Малдавіі (1965, дыплом II ступені і прыз рэжысёру) за лепшы дэбют, фільм «Цераз могілкі».
* Лаўрэат прэміі кінафестывалю рэспублік Прыбалтыкі, Беларусі і Малдавіі (1967) за лепшую рэжысёрскую працу, фільм «Я родам з дзяцінства».
* Дыпламант Усесаюзнага кінафестывалю (1977, спецыяльны дыплом) за рэжысуру, фільм «Нядзельная ноч».
* Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1984) за фільм «Людзі на балоце».
* Лаўрэат прэміі Міністэрства абароны ПНР (1989) за фільм «Пераправа»
* Лаўрэат прэміі Беларускай праваслаўнай царквы (1989) за фільм «Высокая кроў».
* Узнагароджаны прызам міжнароднага кінафестывалю славянскіх і праваслаўных народаў «Залаты Віцязь» (1993) за рэжысуру, фільм «Чорны бусел».
* У сувязі са 100-годдзем кінематаграфіі (1994) фільм «Праз могілкі» рашэннем ЮНЕСКА быў унесены ў спіс 100 найбольш значных фільмаў свету.
* Уключаны ЮНЕСКА (1995) у лік 50 кінематаграфістаў свету, з якіх складаўся Ганаровы камітэт па святкаванню 100-годдзя кінематаграфіі.
* Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у галіне літаратуры, мастацтва і архітэктуры (1996, пасмяротна) — *за вялікі ўклад у кінематаграфію*.

## Памяць 
* Імем Віктара Турава названы вуліцы ў Мінску і Магілёве.
* У Магілёве на фасадзе будынка кінатэатра «Радзіма» адкрыта памятная дошка кінарэжысёра.
* Мемарыяльная дошка ў гонар Віктара Турава ўстаноўлена ў Мінску на доме № 145 на праспекце Незалежнасці, дзе рэжысёр пражыў 21 год.
* Штогод у канцы восені «Магілёўаблкінавідэапракат» і Магілёўскае абласное аддзяленне Саюза кінематаграфістаў Рэспублікі Беларусь праводзяць «Тураўскую восень» — цыкл мерапрыемстваў, прысвечаных кінарэжысёру.
* У Беларусі заснаваны творчыя ўзнагароды імя Віктара Турава — на Міжнародным кінафестывалі «Лістапад» уручаецца прыз «За лепшы фільм конкурсу маладога кіно» імя народнага артыста СССР В. Т. Турава, на Рэспубліканскім фестывалі беларускіх фільмаў, які традыцыйна праходзіць у Брэсце адзін раз на два гады, — прыз імя Віктара Турава за лепшы дэбют у кінарэжысуры.
* Імем Віктара Турава названы прыпыначны пункт пры адпаведнай вуліцы ў Мінску (2025).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Віктар Пташук // Культуралогія: Энцыклапедычны даведнік. Уклад. Дубянецкі Э. — Мн.: БелЭн, 2003. ISBN 985-11-0277-6
* Казько В. Так на Беларусі хаваюць Прарокаў // Эсэ, публіцыстыка. — Мінск: Кнігазбор, 2009. — 360 с. ISBN 978-985-6930-32-7

## Спасылкі 
* 25 кастрычніка — 70 год з дня нараджэння В. Ц. Турава (1936—1996), кінарэжысёра, народнага артыста Беларусі і СССР 
* Афіцыйны сайт прысвечаны творчасці Віктара Турава 
* Віктар Тураў на сайце Кіно-Тэатр

Катэгорыя:Народныя артысты Беларускай ССР
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Члены Саюза кінематаграфістаў СССР
Катэгорыя:Беларусьфільм