Казлавы кран

]]
**Казлавыя краны** — краны маставога тыпу, мост (пралётныя збудаванні) якіх устаноўлены на апоры, што перамяшчаюцца па рэйках, усталяваных на бетонныя падмуркі. Вонкава падобныя да козлаў, адсюль і назва.

## Апісанне 
Казлывы кран складаецца з наступных элементаў:
* металічны мост;
* каляска, устаноўленая або падвешаная на мосце і здольная па ім перасоўвацца;
* дзве апоры, кожная з якіх ўключае адну або дзве стойкі;
* платформы апор для перамяшчэння па падкранаваму пуці;
* механізм уздыму грузу;
* механізм перамяшчэння каляскі;
* механізм перамяшчэння крана.
Казлавыя краны паводле прызначэння падраздзяляюць на:
* перагрузачныя (агульнага прызначэння);
* будаўніча-мантажныя;
* краны спецыяльнага прызначэння (напрыклад, краны для гідратэхнічных збудаванняў).

Паводле канструкцыі моста казлавыя краны дзеляць на:
* краны з аднабэлечным мостам;
* краны з двухбэлечным мостам.
Па колькасці стоек казлавыя краны падзяляюць на:
* краны з аднастоечнымі апорамі;
* краны з двухстоечнымі апорамі.
Найбольш распаўсюджаныя казлавыя краны з двухстоечнымі апорамі. Адна з апор можа быць жорстка злучаная з мостам (цвёрдая ці прасторавая апора), а другая — шарнірна (гнуткая або плоская апора). У казловых кранаў з пралётам менш за 25 м абедзве апоры выконваюць жорсткімі. Рэйкавы пуць кожнай з апор цяжкага крана (грузападымальнасцю 1000 т і больш) можа складацца з 2-х і больш рэек. Хадавыя каляскі маюць у гэтым выпадку прасторавую балансірную падвеску. У некаторых выпадках рэйкі ўкладваюць на розных узроўнях пры рознай вышыні апор.

Кран называюць **паўказлавым**, калі мост адным бокам абапіраецца на падкранавы пуць, а другі — на апорныя стойкі.

Грузавая каляска перамяшчаецца па мосце крана. Механізм перамяшчэння каляскі, як і механізм уздыму, можа быць усталяваны на калясцы (аўтаномная грузавая каляска) або на металічнай канструкцыі моста. Нярэдка механізм ўздыму усталяваны на металаканструкцыі, а каляска толькі забяспечаная механізмам перамяшчэння.

Грейферныя казлавыя краны (гл. грэйфер (грузазахват)) абсталяваныя спецыяльнай грэйфернай лябёдкай і пры наяўнасці механізму ўздыму маюць механізм замыкання грэйфера.

Калі маецца неабходнасць арыентацыі грузу, то каляску забяспечваюць паваротнай часткай, як каляску металургічных кранаў.

Для памяншэння разгойдвання грузу можа быць выкарыстаны жорсткі подвес грузазахватнай прылады.

Двухконсольные казлавыя краны маюць двухстоечныя апоры, аднабэлечныя або радзей — двухбэлечныя масты. Па канструктыўнай схеме выпускаюць большасць казловых кранаў спецыяльнага прызначэння.

Казловыя краны з электраталямм (грузападымальнасцю ад 8 да 12.5 т і пралётам да 20-25 м) звычайна выконваюць з трубчастым або скрынкавым мостам, часам узмацняемым шпрэнгельнай сістэмай. Казловыя краны грузападымальнасцю ад 12.5 да 32 т і пралётам 25-32 м, у асноўным, вырабляюць з рашотчатай металаканструкцыяй.

Пераважнае распаўсюджванне атрымалі казловыя краны агульнага прызначэння, у першую чаргу, краны з гнуткай падвескай грузазахватнай прылады:
* грэйферныя;
* крюковыя;
* магнітныя.
Параметры казловых кранаў агульнага прызначэння грузападымальнасцю 3.2-32 т з пралётамі 10-32 м і вышынёй ўздыму 7.1; 8.0; 9.0 і 10 м устанаўліваецца згодна з ДАСТ 7352-81.

**Казловыя аднабэлечныя краны**. Казловыя краны з аднабэлечнымі мастамі і аднастоечнымі апорамі ўжываюць рэдка, што ў значнай меры тлумачыцца адноснай складанасцю кансольнай грузавой каляскі.

**Казловыя двубалочные краны**. Казловыя краны з двухбалочным мостам больш мэталаёмкае; асноўным іх перавагай з'яўляецца магчымасць прымянення тыпавых грузавых калясак ад маставых кранаў і выраб каробчатых бэлек пралётных па адпрацаванай тэхналогіі.

## Прылада 
Металічная канструкцыя казловага крана ўключае:
* мост (пралётнае збудаванне):
** без кансоляў;
** з адной кансоллю (аднабэлечны мост);
** з дзвюма кансолямі (двухбэлечны мост);
* дзве апоры:
** з адной стойкай кожная;
** з двума стойкамі кожная.
Часта мост крана ўяўляе сабой прасторавую канструкцыю, якая складаецца з двух, звязаных паміж сабой ферм. Аднабэлечныя масты больш характэрныя для кранаў грузападымальнасцю 5-10 т. У якасці каляскі ў гэтым выпадку выкарыстоўваюць электраталі.

Казловыя краны вялікай грузападымальнасці выконваюць з двухбэлечнымі мастамі. Рэйкі для перамяшчэння калясак ў гэтых кранах звычайна ўсталёўваюцца на верхняй частцы галоўных бэлек. Грузавыя канаты праходзяць паміж галоўнымі бэлькамі.

Падвесная грузавая каляска ў казловых кранаў бывае двух тыпаў:
* **манарэйкавая**. У манарэйкавай канатнай каляскі для памяншэння выгінальнага моманту, выгінальнага манарэйка, падвескі, рамы блокаў выкананы са сферычнымі апорнымі элементамі. Акрамя абмежаванага тэрміну службы манарэйкі, адзначаецца няўстойлівае становішча каляскі і кабіны ў папярочным кірунку. Бакавое разгойдванне каляскі і перасоўнай кабіны, якое не ўстараняецца ужываннем зацятых ролікаў, адмоўна ўплывае на ўмовы працы кранаўшчыка. Пры дзеянні на каляску бакавых нагрузак або пры ўзнікненні эксцэнтрысітэту у механізмах з траверсай пры ўздыме грузаў упартыя ролікі аказваюць ўздзеянне на ніжнія пояса моста. У некаторых выпадках для перамяшчэння кабіны прадугледжваюць дадатковыя манарэйкі, што павялічвае металаёмістасць канструкцыі. Краны вырабляюцца пераважна крукавымі або са адмысловымі грузозахватными прыладамі. Пралёты кранаў агульнага прызначэння звычайна 4-40 м; пры абслугоўванні суднабудаўнічых стапеляў да 170 м. Грузападымальнасць такіх кранаў складае 3-50 т, а пры абслугоўванні гідраэлектрастанцый і стапеляў дасягае 400-800 т (у асобных выпадках 1600 т — дзве каляскі з грузападымальнасцю па 800 т). Перамяшчэнне кранаў (хуткасць 20-100 м/мин) часта з'яўляецца рабочым рухам; пры малых грузоподъемностях ў якасці грузавы каляскі выкарыстоўваюцца самаходныя электрычныя талі. Для мантажу буйных вырабаў (напрыклад, у суднабудаванні) ужываюць краны з двума грузавымі каляскамі, якія дазваляюць кантаваць груз на вазе. Краны будаўнічага прызначэння, якія маюць пераменнае месца працы, выконваюцца самоманціруючыміся.

**Казловыя краны для ГЭС**. Спецыяльныя краны, предназначеные для мантажу і абслугоўвання машынных залаў ГЭС, адрозніваюцца вялікай грузападымальнасцю (100-500 т) пры адносна малых пралётах. Падпадзяляюцца на:
* краны для машынных залаў;
* краны для плацін.
Могуць быць:
* бесконсольными;
* кансольнымі;
* стрэлавымі;
* паўказловымі.
Аперацыі, якія праводзяцца на ГЭС з дапамогай казловых кранаў:
* сінхранізаваны ўздым засавак плацін (вялікі шырыні) некалькімі кранамі;
* ўздым ротара генератара каўпака над ім, засавак, рашотак і інш.

## Мантаж, дэмантаж 
### Мантаж кранаў з двухстоечными апорамі 
Агульным патрабаваннем мантажу казловых кранаў з'яўляецца забеспячэнне мінімальнай працаёмкасці і кошту. А таксама часта прад'яўляюць патрабаванні ўздыму цалкам сабраных на мантажнай пляцоўцы ў працоўнае становішча.
Казловыя краны з двухстоечными апорамі звычайна выконваюць з шарнірным мацаваннем стоек да моста. Гэта дазваляе ажыццяўляць самоподъем крана метадам сцягвання падстаў стоек мантажнымі полиспастами. Раней для кранаў грузападымальнасцю 5-12.5 т гэтую аперацыю імкнуліся выконваць без прымянення іншых механізмаў: для гэтага хадавыя каляскі забяспечвалі ліннымі барабанамі і прыстасаваннямі, якія дазваляюць на перыяд мантажу падключаць гэтыя барабаны да прывада.

У апошні час такія барабаны прадугледжваюць толькі ў кранах прызначаных для будаўнічых работ (частыя перебазировки). Часам на стойках ўсталёўваюць абоймы мантажных паліспастаў, але ў асноўным, абмяжоўваюцца прыладай вушэй для іх злучэння. Для сцягвання паліспастаў выкарыстоўваюць іншыя лябёдкі або трактары.

У сувязі з шырокім распаўсюджваннем стрэлавых самаходных кранаў, у тым ліку вялікай грузападымальнасці (100-250 т), ўздым моста казловых кранаў ўсё часцей вырабляюць двума стрэлавымі самаходнымі кранамі, а пры пралёце 16-25 м адным стрэлавым кранам, прычым хадавыя колы, прымацаваныя да стоек, якія шарнірна злучаныя з мостам, пры ўздыме перамяшчаюцца па падкранавым пуцям. Мантаж казловых кранаў павінен выконвацца метадам сцягвання апор або з выкарыстання іншых кранаў. Для кранаў з адносна вялікай вышынёй ўздыму (12-13 м) гэтыя спосабы не заўсёды прымальныя. Значная даўжыня стоек апор, якія маюць у пачатковы перыяд мантажу кут нахілу, абцяжарвае іх сцягванне.

У шэрагу выпадкаў (на складах лесапрамысловых прадпрыемстваў) не маецца магчымасці выкарыстання страловых кранаў з неабходнымі параметрамі. У гэтым выпадку можа быць выкарыстаны метад мантажу з першапачатковым уздымам апор ў працоўнае становішча, у якім яны ўтрымліваюцца сістэмай расчалаў. Затым з дапамогай паліспастаў, верхнія абоймы якіх прымацаваныя да рыгеля апор, апоры падымаюць і да іх мацуюць загадзя сабраны на нулявой адзнацы мост.

### Мантаж кранаў з аднастоечнымі апорамі 
Мантаж аналагічна двухстоечным. У такіх кранаў прадугледжваюць таксама шарнірна злучэнне стоек з апорнымі бэлькамі. Гэта дазваляе з дапамогай мантажных мачтаў або кранаў разгортваюць стойкі сумесна з прымацаваным да іх мостам у працоўнае становішча.

### Дэмантаж 
Дэмантаж ажыццяўляецца ў парадку, процілеглым мантажы.

## Гл. таксама 
* Пад'ёмны кран
* ГЭС

## Спасылкі 
* 
* (руск.)&nbsp;. Архівавана з першакрыніцы 15 верасня 2013. Праверана 20 ліпеня 2010.
* (руск.)&nbsp;.  з першакрыніцы 3 мая 2012. Праверана 20 июля 2010.
* http://www.kranvologda.ru

Катэгорыя:Краны