Царква Грэцыі

**Эладская** (**Грэчаская**) **праваслаўная царква** (**Царква Элады**, ) — аўтакефальная памесная праваслаўная Царква, якая займае 11-е месца ў дыпціху аўтакефальных памесных цэркваў; мае дзяржаўны статус. У наш час прытрымліваецца новаюліянскага календара.

## Гісторыя адасаблення 
Гістарычна праваслаўнае насельніцтва цяперашняй Грэцыі ўваходзіла ў межы юрысдыкцыі Канстанцінопальскай праваслаўнай царквы.

Пасля здабыцця незалежнасці ў 1822 годзе і ўтварэння Грэчаскага каралеўства ў 1832 годзе такое становішча стала палітычна немагчымым; у 1833 годзе паводле рашэння баварскіх рэгентаў, ад імя малалетняга караля Атона I, спецыяльнай дэкларацыяй ад 23 ліпеня была абвешчана аўтакефалія Царквы на тэрыторыі каралеўства. Главой Царквы аб'яўляўся кароль. Такое аднабаковае, у парушэнне царкоўнага права, абвяшчэнне юрысдыкцыйнай незалежнасці не было прызнана кірыярхальнай Канстанцінопальскай Царквой, а таксама іншымі памеснымі цэрквамі. Узнікла схізма, якая доўжылася 17 гадоў.

29 чэрвеня 1850 года томасам Патрыярха Анфіма IV Царква ў Эладзе была прызнана Сусветнай Патрыярхіяй, якая, аднак, зафіксавала шэраг умоў, якія забяспечваюць асобы статус «Маці-Царквы» (Сусветнай Патрыярхіі) у Эладзе.

У 1924 годзе царква перайшла на новаюліянскі каляндар, што выклікала пратэст у часткі вернікаў і клірыкаў. У 1935 годзе тры епіскапы абвясцілі пра стварэнне так званай «Царквы сапраўдных праваслаўных хрысціян» (). У выніку аформілася старастыльны рух (), які не прызнаецца іншымі праваслаўнымі цэрквамі. З 1940-х старастыльнікі сталі разбівацца на драбнейшыя групоўкі.

### Прылада і кіраванне 
Вышэйшая ўлада ў Эладскай Царкве належыць *Свяшчэннаму Сіноду Іерархаў* (Ιερά Σύνοδο της Ιεραρχίας) які складаецца з усіх епархіяльных архірэяў. Апошнія ўсе маюць тытул мітрапалітаў і прызначаюцца ўрадам Рэспублікі. На чале Сінода стаіць Архіепіскап Афінскі і ўсёй Элады (Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος), які выбіраецца, паводле Статутнай хартыі Грэчаскай Царквы 1977 года, Сінодам з ліку грэчаскіх мітрапалітаў (епархіяльных архірэяў), якія знаходзяцца на службе. Пасля абрання, на працягу 5 дзён, прэзідэнт Грэцыі выдае ўказ пра яго прызнанне, пасля чаго здзяйсняецца інтранізацыя новаабранага.

*Пастаянны Свяшчэнны Сінод* (Διαρκής Ιερά Σύνοδος), які займаецца паўсядзённымі пытаннямі агульнацаркоўнага кіравання, складаецца з Архіепіскапа і 12-ці мітрапалітаў, кожны з якіх займае пасаду члена Пастаяннага Сінода адзін тэрмін на зменнай аснове.

### Сучасны стан 
Уключае 81 епархію, 30 з якіх у Паўночнай Грэцыі і буйных астравах Поўначы (т.зв. Новыя тэрыторыі) намінальна — у юрысдыкцыі Сусветнага Патрыярха. 6 з 12 мітрапалітаў Пастаяннага Сінода прадстаўляюць Новыя тэрыторыі.

Епархіі Крыта і Дадэканеса, а таксама ўсе манастыры Афона — пад прамой юрысдыкцыяй Сусветнага Патрыярха і не лічацца часткай Царквы Грэцыі.

Мае 200 манастыроў; налічвае каля 8 млн вернікаў (з 10,6 млн усяго насельніцтва Грэцыі).

На 31 снежня 2010 года колькасць святароў на тэрыторыі Грэцыі складала 10 368 чалавек з якіх 9117 належалі да юрысдыкцыі Эладскай праваслаўнай царквы, 1007 — Крыцкай царквы, 228 — мітраполіяй Дадэканескіх астравоў і 16 — Патмаскага экзархата, якія належаць да Канстанцінопальскаму патрыярхату.

## Старшыні Свяшчэннага Сінода Эладскай Праваслаўнай Царквы 
[thumb|250px|[Царква Святых Феадораў, Афіны]]
thumb|250px|Старая царква «Καλαμιώτου» на вул. Эрмо, Афіны

[thumb|200px|Юрысдыкцыі праваслаўных цэркваў на тэрыторыі Грэцыі (Эладская, [Канстанцінопальскі патрыярхат|Канстанцінопальская, Афон, Крыцкая)]]

; Мітрапаліты Афінскія
* Неафіт V (Метаксас) (1833—1861)
*  (1861—1862)
*  (1862—1873)
*  (1874—1889)
*  (19 ліпеня 1889 — 18 студзеня 1896)
*  (11 кастрычніка 1896 — 8 лістапада 1901)
*  (1902—1917)
* Мялецій III (Метаксакіс) (1918—1920)
*  (1920—1922) *повторно*

**Архіепіскапы афінскія** (з 31 снежня 1923)
*  (8 сакавіка 1923 — 22 кастрычніка 1938)
* Хрысанф (Філіпідыс) (12 снежня — 2 чэрвеня 1941)
* Дамаскін (Папандрэу) 2 чэрвеня 1941 — 20 мая 1949)
* Спірыдон (Влахас) (4 чэрвеня 1949 — 21 сакавіка 1956)
* Дарафей III (Катарас) (1 красавіка 1956 — 26 ліпеня 1957)
* Феакліт II (Панагіятопулас) (1957 — 8 студзеня 1962)
*  (13 студзеня 1962 — 25 студзеня 1962)
* Хрызастом II (Хатзістаўру) (14 лютага 1962 — 11 мая 1967)
* Еранім I (Кацоніс) (14 мая 1967 — 12 снежня 1973)
* Серафім (Тыкас) (12 студзеня 1973 — красавік 1998)
* Хрыстадул (Параскеваідыс) (28 красавіка 1998 — 28 студзеня 2008)
* Еранім II (Ліяпіс) (з 7 лютага 2008)

### Мітраполіі Эладскай праваслаўнай царквы 
* Александрупальская мітраполія
* Аргалідская мітраполія
* Арцкая мітраполія
* Атыкійская мітраполія
* Афінская архіепархія
* Верыйская, Наўская і Камбанійская мітраполія
* Гіфійская і Ітылская мітраполія
* Гліфадская мітраполія
* Гортынская і Мегалопальская мітраполія
* Грэвенская мітраполія
* Гуменісійская, Аксіупальская і Палікастронская мітраполія
* Дыдыматыхская і Арэстыядская мітраполія
* Дымітрыядская і Алміраская мітраполія
* Драмская мітраполія
* Дрыинупальская, Паганіянійская і Каніцыйская мітраполія
* Закінфская мітраполія
* Зіхнская і Неўракапійская мітраполія
* Ідрская, Спецкая і Эгінская мітраполія
* Іерысаская, Святой Гары і Ардамерыёнская мітраполія
* Ілійская мітраполія
* Іаанінская мітраполія
* Калаўрыцкая і Эгіялійская мітраполія
* Карыстыйская і Скіраская мітраполія
* Карпенісіёнская мітраполія
* Касандрыйская мітраполія
* Кастарыйская мітраполія
* Керкірская, Паксійская і Дыяпантыйскіх астравоў мітраполія
* Кесарыянійская, Віронская і Імітаская мітраполія
* Кефалінійская мітраполія
* Кітраская, Катэрынінская і Платамонская мітраполія
* Кіфірская мітраполія
* Карынфская, Сікіёнская, Земенанская, Тарская і Паліфенгаская мітраполія
* Ксанфійская і Перыфеарыйская мітраполія
* Ланкадаская мітраполія
* Ларыская і Тырнаваская мітраполія
* Леўкаская і Іфакійская мітраполія
* Лімнаская і Святога Еўстрація мітраполія
* Мантынійская і Кінурыйская мітраполія
* Маранійская і Каматынійская мітраполія
* Мегарская і Саламінская мітраполія
* Месагейская і Лаўрэатыкійская мітраполія
* Месінійская мітраполія
* Мітылінская, Эрэсаская і Пламарыёнская мітраполія
* Міфімнійская мітраполія
* Манемвасійская і Спарцкая мітраполія
* Наўпакцкая і Святога Уласія мітраполія
* Неапальская і Стаўрупальская мітраполія
* Нікейская мітраполія
* Нікопальская і Прэвезійская мітраполія
* Нова-Іанійская і Філадэльфійская мітраполія
* Нова-Крынійская і Каламарыйская мітраполія
* Нова-Смірнская мітраполія
* Параміфійская, Філіятэская, Гірамерыйская і Паргская мітраполія
* Паранаксійская мітраполія
* Патрская мітраполія
* Перыстэрыёнская мітраполія
* Пірэйская мітраполія
* Паліянійская і Кілкісійская мітраполія
* Самоская і Ікарыйская мітраполія
* Сервійская і Казанійская мітраполія
* Серская і Нігрыцкая мітраполія
* Сідыракастронская мітраполія
* Сіраская, Тынаская, Андраская, Кеаская і Мілаская мітраполія
* Сісаніёнская і Сіятысцкая мітраполія
* Стагонская і Метэорская мітраполія
* Трыкійская і Стагонская мітраполія
* Трыфілійская і Алімпійская мітраполія
* Фесаліятыдская і Фанарыаферсальская мітраполія
* Фесаланікійская мітраполія
* Фіўская і Левадыйская мітраполія
* Філіпійская, Неапальская і Тасаская мітраполія
* Фірская, Амаргаская і Астравоў мітраполія
* Фларынская, Прэская і Эардэйская мітраполія
* Факідская мітраполія
* Фтыятыдская мітраполія
* Халкідская мітраполія
* Хіёская, Псарыйская і Інуская мітраполія
* Эдэская, Пельская і Алмапійская мітраполія
* Эласонская мітраполія
* Элеўферупальская мітраполія
* Эталійская і Акарнанійская мітраполія

## Гл. таксама 
* Грэчаскае праваслаўе

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Эладскай Праваслаўнай Царквы