open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Апанас Фёдаравіч Кавалёў

**Апана́с Фё́даравіч Кавалё́ў** (, в.  — ) — беларускі палітычны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў шматдзетнай сялянскай сям'і. Скончыў Віцебскі кааператыўны тэхнікум (1931), Вышэйшыя педагагічныя курсы ў Ленінградзе (1932), Маскоўскі завочны інстытут савецкага гандлю.

Змалку прывучаны да нялёгкай працы на зямлі, ён прадаўжаў свой працоўны шлях на станцыі Прыяміна: рамантаваў пуці, грузіў шпалы, загадваў складам лесаматэрыялаў. Вёў актыўную камсамольскую работу, у 1926 годзе ўступіў у партыю.

Займаў розныя партыйныя пасады ў Віцебску.

З верасня 1937 па ліпень 1938 года ўзначаліў Савет Народных Камісараў БССР. Ва ўмовах дэфіцыту кваліфікаваных кадраў вёў напружаную работу па наладжванню народнай гаспадаркі.

З ліпеня 1938 года і да свайго арышту быў Старшынёй Арганізацыйнага камітэта Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР па Мінскай вобласці. Па сфабрыкаванай справе «ворагаў народа» быў арыштаваны і больш трох гадоў правёў у турмах Мінска, Масквы, Полацка, Табольска.
 
Пасля рэабілітацыі ў 1943 годзе працаваў у сістэме спажывецкай кааперацыі ў Омскай вобласці, Малдове, Беларусі. З роднай Лошніцай сувязі не губляў да смерці (20 ліпеня 1993 г.).

У 1937—38 гадах быў членам Бюро ЦК КП(б)Б, членам ЦК КП(б)Б.

## Творчасць 
* Кніга-ўспаміны «Звон мой — праўда» (Мінск, 1989)
* «Зялёнае і чорнае» (1990)

## Спасылкі 
* Міхась Мацельскі, Іван Белы, Вольга Вальгуцкая, Гоман Барысаўшчыны, Старажытнае мястэчка — Лошніца 

Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 1-га склікання
Катэгорыя:Члены бюро ЦК КПБ
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Старшыні СНК БССР
Катэгорыя:Першыя сакратары Віцебскага гаркама КПБ
Катэгорыя:Дэпутаты Савета Саюза Вярхоўнага Савета СССР ад акруг Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 1-га склікання
Максім Львовіч Выдрын

**Максім Львовіч Выдрын** або **Маісей Выдрын** (, , паводле іншых звестак, г.  — ) — беларускі вучоны ў галіне акушэрства і гінекалогіі. Доктар медыцынскіх навук, прафесар (1923). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1938). Заснавальнік і кіраўнік першай у Беларусі кафедры акушэрства і гінекалогіі

### Бібліяграфія 
* Падручнік па акушэрству / М. Л. Выдрын, 1933
* Гінекалогія : Падруч. для студэнтаў мед. ін-та / М. Л. Выдрын; Бел. дзярж. мед. ін-т

## Узнагароды 
Дзейнасць Максіма Львовіча высока ацэненая дзяржавай: яму прысвоена ганаровае званне «Заслужаны дзеяч навукі БССР» (19З8), ён узнагароджаны ордэнам Леніна (1945), двума ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга, медалём «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», а таксама Ганаровымі граматамі Саўнаркама БССР (19З0), Вярхоўнага Савета БССР (1944 г.) і іншымі.

## Літаратура 
*  — С. 306.
* Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.]. Т. 2. — Минск, 2006

## Спасылкі 
* Максим Львович Выдрин (1870—1951) — основатель и руководитель первой в Беларуси кафедры акушерства и гинекологии  

Катэгорыя:Акушэры СССР
Катэгорыя:Гінеколагі СССР
Катэгорыя:Акушэры Беларусі
Катэгорыя:Гінеколагі Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі руска-японскай вайны
Бельмонт

**Бельмонт** — частка Вільні, якая знаходзіцца на ўсход ад цэнтра горада і Зарэчча на правым беразе ракі Вільні.

У Бельмонце знаходзіцца вядомы парк, па якім пракладзены шасцікіламетровы маршрут для прагулак. Таксама тэрыторыя прыстасаваная для актыўнага адпачынку, у тым ліку з дзецьмі. На тэрыторыі парка маюцца стайні.

File:Belmontas1.JPG|Надпіс пры ўездзе ў Бельмонт

## Гісторыя 
У XVI стагоддзі кароль Жыгімонт I Стары дазволіў пабудаваць млын на рацэ Вільні. Спачатку гэты млын належаў гаспадарам маёнтка «Лявонішкі», а ў 1838—1842 гг. тэрыторыю ўзяў у арэнду француз Карл дэ Вім.

Карл дэ Вім перабудаваў млын, збудаваў гаспадарчыя пабудовы і задумаў адкрыць тут гатэль з рэстаранчыкам. Але планам дэ Віма не было наканавана спраўдзіцца. Тагачасныя муніцыпальныя ўлады не дазволілі рэалізаваць ідэю з гатэлем. Пасля смерці дэ Віма зямля змяніла гаспадароў і доўгі час заставалася ў запусценні.

У пачатку 1990-х гадоў пад кіраўніцтвам літоўскага архітэктара Рычардаса Стульпінаса ў гэтых краях літаральна за некалькі гадоў быў створаны парк адпачынку, які з’яўляецца любімым месцам адпачынку як жыхароў, так і гасцей горада.

## Этымалогія назвы 
Назва паходзіць не з літоўскай мовы, а з лаціны: выраз *bellus mons* перакладаецца як «прыгожы пагорак».

## Цэнтр забаў і адпачынку 
Шырокі спектр паслуг прапануецца наведвальнікам, для якіх працуе 12 залаў рознага прызначэння і памеру (ад 50 да 250 месцаў), у іх можа размясціцца да 1000 чалавек. Таксама на тэрыторыі пабудавана дзіцячая пляцоўка, месцы ціхага адпачынку, кветнікі з дэкаратыўнымі раслінамі, а таксама экспазіцыі старадаўніх гармат і механізмаў, пляцоўкі для агляду ландшафту і гістарычных будынкаў.

## Парк 
Парк займае тэрыторыю каля 2 гектараў. Асаблівасцю пешаходнага маршрута з’яўляюцца шматлікія спускі і ўздымы, а таксама багацце водных аб’ектаў. Увагу наведвальнікаў заўсёды прыцягвае абрыў, над якім зроблена назіральная пляцоўка.

File:Krioklys Belmonte.jpg|Вадаспад у Бельмонце
File:Belmonto parkas.jpg|Млын з боку парка
File:Belmonto gatvė.JPG|Дарога ў Бельмонт

## Спасылкі 
* Belmonto panoraminės nuotraukos 
* Belmontas žemėlapyje 
* Цэнтр забаў і адпачынку
Ота Месмер

**Ота Геранімавіч Месмер** (, ; ) — расійскі рымска-каталіцкі дзеяч, кіраўнік езуітаў краін СНД (2002—2008).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 14 ліпеня 1961 года ў Карагандзе (Казахская ССР) у шматдзетнай каталіцкай сям’і нямецкага паходжання. 

1 верасня 1982 года ў Вільні ўступіў у ордэн езуітаў. 29 мая 1988 года рукапакладзены ў святары. У ліпені 1988 года пасля сканчэння Рыжскай вышэйшай каталіцкай духоўнай семінарыі па накіраванні кардынала Юліяна Вайвадса прыехаў служыць у Цалінаград (цяпер — Астана). Затым быў рэктарам Новасібірскай каталіцкай перадсемінарыі. Вечныя шлюбы склаў 2 кастрычніка 2001 года. Ад 2002 года — старшыня Незалежнага Расійскага рэгіёна Таварыства Ісуса.

28 кастрычніка 2008 года быў знойдзены забітым у Маскве разам з эквадорскім святаром Вікторам Бетанкурам.

## Спасылкі 
* Два священника ордена иезуитов убиты в Москве
* Убиты два священника Общества Иисуса
* Убийство иезуитов в Москве: следствие ищет близкого друга одного из священников
* Четырнадцать лет за убийство иезуита

Катэгорыя:Рэлігійныя дзеячы Расіі
Катэгорыя:Езуіты Расіі
Катэгорыя:Рэлігійныя дзеячы Казахстана
Яніс Пуятс

Яго Высокапраасвяшчэнства кардынал **Яніс Пуятс** (; , Пуяты, Латвія) — латвійскі кардынал. Архібіскуп рыжскі з 8 мая 1991 па 19 чэрвеня 2010. Кардынал-святар *in pectore* з тытулам царквы *S. Silvia* з 21 лютага 1998, абвешчаны на кансісторыі ад 21 лютага 2001.

## Біяграфія 
У 1948 годзе скончыў школу ў Рэзэкнэ і паступіў у каталіцкую семінарыю ў Рызе. 29 сакавіка 1951 года пасвечаны на святара. Працаваў у прыходах Рыгі. Выкладаў у Духоўнай семінарыі і быў кансультантам Архібіскупа рыжскага і сакратаром літургічнай камісіі.

З 1972 года — капелан Яго Святасці. У 1979—1984 гадах — генеральны вікарый у курыі Рыжскай дыяцэзіі. У 1984 годзе, па патрабаванні савецкіх улад, пакінуў пасаду ў курыі і працаваў простым святаром. 8 мая 1991 года прызначаны Архібіскупам рыжскім.

1 чэрвеня 1991 года пасвечаны ў архібіскупы. 21 лютага 1998 года ўзведзены ў санкардыналы *in pectore*. 21 лютага 2001 года абвешчаны на кансісторыі. Кардынал-святар з тытулам царквы *S. Silvia*. Удзельнік канклава 2005 года.

У дадатак да латышскай мовы, валодае рускай, польскай, літоўскай, нямецкай і лацінскай мовамі.

19 чэрвеня 2010 года было абвешчана пра адстаўку кардынала Пуятса з пасады Архібіскупа рыжскага, і яго пераемнікам высунуты Збігнеў Станкевіч — дырэктар Рыжскага вышэйшага інстытута рэлігійных навук і духоўнай семінарыі Рыжскай мітраполіі. Да 21 жніўня 2010 года — дня інтранізацыі Збігнева Станкевіча, кардынала Пуятс заставаўся апостальскім адміністратарам Рыгі.

14 лістапада 2010 года кардыналу Пуятсу споўнілася 80 гадоў і ён страціў права ўдзельнічаць у Канклавах.

## Узнагароды 
* Вялікі афіцэр ордэна Трох зорак
* Вялікі афіцэр ордэна «За заслугі перад Італьянскай Рэспублікай» (19 красавіка 2004 года)
* Камандор з зоркай ордэна Заслуг перад Рэспублікай Польшча (12 ліпеня 2005 года).

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Ватыкана
* Біяграфія на сайце catholic-hierarchy.org
* Біяграфія на сайце katolis.lv 
* Біяграфія Я. Пуятса 
* Я. Пуятс пра «Код да Вінчы» 
* Я. Пуятс пра школьную рэформу
* Я. Пуятс пра гомасексуалізм 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Капеланы
Катэгорыя:Кардыналы Латвіі
Катэгорыя:Каталіцкія біскупы Латвіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Латвіі
Юліян Вайвадс

{{Іерарх
| імя                = Юліян Вайвадс
| арыгінал імя     = Julijans Vaivods
| імя пры нараджэнні   = 
| выява        = 19950818 8sant Latvia Postage Stamp.jpg
| шырыня             = 
| апісанне выявы = Кардынал-святар з тытулам царквы Санці-Куатра-Каранаці.
| прыняцце манаства = 
| сан                 = 7 красавіка 1918 года
| хіратонія           = 18 лістапада 1964 года
| кардынал            = 2 лютага 1983 года
| узнагароды             = { style="background:transparent"
     
}
}}
Яго Высокапраасвяшчэнства кардынал **Юліян Вайвадс** (), (10 жніўня 1895, вёска Варкава, Дзвінскі павет Віцебская губерня, Расійская імперыя, цяпер у Латвійскай Рэспубліцы — 23 мая 1990, Рыга, Латвія, СССР) — латвійскі кардынал. Апостальскі адміністратар Рыжскай архідыяцэзіі з 10 лістапада 1964 па 23 мая 1990. Старшыня Канферэнцыі каталіцкіх біскупаў Латвіі ў 1970—1990. Кардынал-святар з тытулам царквы *Санці-Куатра-Каранаці* з 2 лютага 1983.

## Раннія гады і святарства 
Скончыў Семінарыю ў Санкт-Пецярбургу і тэалагічны факультэт Латвійскага ўніверсітэта. 7 красавіка 1918 года пасвечаны ў святары. У 1918—1944 гадах служыў у Ліепаі ў якасці епархіяльнага канцлера курыі і суддзі курыі.
У 1944—1958 гадах — вікарый у Ліепаі. З 4 ліпеня 1949 года — прэлат Яго Святасці.

## Служэнне пры савецкай уладзе 
У 1958—1960 гадах — асуджаны і прысуджаны да двух гадоў зняволення, якія адбываў у мардоўскіх лагерах. У 1960—1962 гады — пастырскае служэнне. У 1962—1964 гады — вікарый у Рызе. Па запрашэнні Папы Рымскага прыняў удзел у працы Другога Ватыканскага сабору 1964 года. 10 лістапада 1964 года прызначаны апостальскім адміністратарам Рыгі і тытулярным біскупам *Macriana Maior*. 18 лістапада 1964 года пасвечаны ў сан біскупа. З 1970 года па 1990 год з’яўляўся старшынёй Канферэнцыі каталіцкіх біскупаў Латвіі.

## Кардынал 
Са 2 лютага 1983 года пасвечаны ў кардынала-святара з тытулам царквы *Санці-Куатра-Каранаці*. Не ўвайшоў у лік кардыналаў-выбаршчыкаў па ўзросце, у момант атрымання кардынальскага звання яму было 88 гадоў.

## Узнагароды 
* Ордэн Святога роўнаапостальнага вялікага князя Уладзіміра I ступені (РПЦ)
* Ордэн Святога роўнаапостальнага вялікага князя Уладзіміра I ступені (РПЦ)
* Ордэн Святога роўнаапостальнага вялікага князя Уладзіміра II ступені (РПЦ)

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце catholic-hierarchy.org
* Біяграфія на сайце gcatholic.com
* The Cardinals of the Holy Roman Church. Biographical Dictionary (1903—2009) — V 
* О мерах в связи с посвящением Ватиканом гражданина СССР (епископ ВАЙВОДС) в сан кардинала. Записка МИД и КГБ СССР № 535-Ч от 14.03.83 

Катэгорыя:Кардыналы Латвіі
Катэгорыя:Апостальскія адміністратары
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дзвінскім павеце
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Варкаўскім краі
Катэгорыя:Асобы на марках
Канстанцін Якаўлевіч Ваншэнкін

{{Пісьменнік
 |Імя                  = Канстанцін Ваншэнкін
 |Выява          = 
 |Шырыня               = 250px
 |Апісанне выявы = 
 |Месца нараджэння       = , СССР
 |Месца смерці         = , Расійская Федэрацыя
 |Грамадзянства          = 
 |Род дзейнасці     = , празаік
 |Гады актыўнасці      = 
 |Кірунак          = сацыялістычны рэалізм
 |Жанр                 = верш, песня, паэма, апавяданне
 |Мова твораў    = 
 |Прэміі               = 
 |Узнагароды              = { style="background: transparent"
 
}
{ style="background: transparent"
 
-
 
}
 |Вікісховішча            = 
 |Вікікрыніца             = 
}}

**Канстанцін Ваншэнкін** (; ,  — , ) — савецкі і расійскі паэт, аўтар слоў да песні «Я люблю цябе, жыццё».

## Біяграфія 
У 1942 годзе пайшоў на фронт. Пасля нямецка-савецкай вайны ўступіў у геолагаразведачны інстытут, але потым перавёўся ў літаратурны, які скончыў у 1953 годзе.

Аўтар вершаў да папулярных песень «Я люблю цябе, жыццё», «Алёша», «Вальс растання», «Жэнька», «Як праваджаюць параходы» і іншых. Большасць песень на вершы паэта напісалі кампазітары Эдуард Калманоўскі і Ян Фрэнкель.

Выпусціў больш за 30 кніг, у тым ліку некалькі зборнікаў аўтабіяграфічнай прозы. У 2001 годзе за зборнік вершаў «Хвалістае шкло» быў удастоены Дзяржаўнай прэміі Расійскай Федэрацыі і ўзнагароджаны ордэнам «За заслугі перад Айчынай» IV ступені.

## Спасылкі 
* Памёр расійскі паэт Канстанцін Ваншэнкін

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Постаці Паветрана-дэсантных войскаў СССР і Расіі
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі РФ у вобласці літаратуры і мастацтва
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Катэгорыя:Паэты-песеннікі Расіі
Катэгорыя:Паэты-песеннікі СССР
Катэгорыя:Рускамоўныя паэты
Катэгорыя:Пісьменнікі-сацрэалісты
Катэгорыя:Выпускнікі Літаратурнага інстытута імя А. М. Горкага
Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі
Катэгорыя:Пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Ваенная проза
Прапаршчык

[thumb|100px|[Пагон прапаршчыка Рускай Імператарскай Арміі]]
[thumb|100px|[Пагон прапаршчыка Савецкай Арміі]]

**Прапаршчык** — воінскае званне ва Узброеных Сілах Рэспублікі Беларусь (з 1992), а таксама ў войсках шэрагу дзяржаў, па рангу вышэй за салдацкія званні, але ніжэй афіцэраў. Паходзіць ад старажытнаславянскага *прапар* - сцяг, палотнішча.

У Савецкай Арміі, берагавых частках і авіяцыі ВМФ, памежных і ўнутраных войсках ўведзена воінскае званне прапаршчык у 1972 годзе.

## Літаратура 
*  с.15

Катэгорыя:Ваенная гісторыя
Катэгорыя:Воінскія званні
Катэгорыя:Воінскія званні Узброеных сіл Беларусі
Катэгорыя:Воінскія званні Узброеных сіл Расіі
Царква Святой Марыі Магдаліны (Мінск)

**Царква́ Свято́й Мары́і Магдалі́ны** ў Мінску — праваслаўны храм, пабудаваны ў 1847 годзе з цэглы на паўночнай ускраіне горада на былых Старажоўскіх (Пярэспінскіх) могілках. Размяшчаецца на вуліцы Кісялёва.

## Гісторыя 
У 1623 годзе менскі суддзя Марцін Валадковіч ахвяраваў Свята-Петра-Паўлаўскаму манастыру фальварак Пярэспа. У 1804 годзе паводле хадайніцтва архімандрыта Свята-Петра-Паўлаўскага манастыра Лазара на Пярэспінскіх могілках узведзена невялікая драўляная царква, пры якой існавала багадзельня. У 1835 годзе храм згарэў. Новая мураваная царква была ўзведзена на ахвяраванні гараджан. Будаўніком царквы лічыцца протаіерэй кафедральнага сабора айцец Пётр Яліноўскі, які памёр у 1870 годзе і быў пахаваны ў крыпце пад апсідай. Новая царква была пабудавана ў 1847 годзе. У 1879 годзе царква набыла статус прыхадской. У 1903—04 гг. пры храме пабудавана царкоўная школа, пагост абнесены мураванай агароджай з брамай. У 1932—1933 гг. пасля закрыцця Старажоўскіх могілак закрыты і храм, але ў 1934 годзе быў зноў вернуты прыхаджанам. Адзіны адкрыты храм набыў значнасць кафедральнага сабора. У 1937 годзе храм ізноў закрыты і пераўтвораны ў сталярную майстэрню. Да прамавугольнага ў плане асноўнага аб'ёму з усходняга боку далучаны з усходняга боку — нязначна выступаючая апсіда, з заходняга — вялікая прыбудова. Пры рэканструкцыі храма ў 1950-я апсіда закрыта чатырохкалонным порцікам, пастаўленым на высокі цокаль. У выніку аднаўлення ў 1990-я гт. царква набыла рысы рэтраспектыўна-рускага стылю — над прытворам узведзена шатровая васьмігранная званіца, над малітоўнай залай — цыбулепадобны купал на светлавым барабане. Інтэр’ер зальны трохнефны. Перакрыцці крыжовыя і цыліндрычныя.

### Брама 
Старажоўская брама размяшчаецца перад царквой. Пабудавана ў канцы 19 ст. з цэглы. Брама аднапралётная, манументальная, кампазіцыйна падкрэслівае галоўны ўваход у будынак. Плоскасць дэкаравана пілястрамі, арачнымі нішамі, бакавымі валютамі, завершана развітым шматпрафіляваным карнізам. Над цэнтральным арачным праёмам узвышаецца дэкаратыўны атык, увянчаны невялікай лучковай галоўкай. Збераглася частка агароджы. Брама вырашана ў эклетычных формах.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Мінска
Катэгорыя:Старажоўскія могілкі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1847 годзе
Катэгорыя:1847 год у Мінску
Катэгорыя:Збудаванні Мінска ў стылі класіцызм
Катэгорыя:Храмы Мінскай епархіі
Рыбаводства

[thumb|280px|Рыбная гаспадарка ([2011 г., Харватыя)]]
**Рыбаводства** — развядзенне і гадоўля рыбы праз павелічэнне і паляпшэнне якасці рыбных запасаў у прыродных і штучных вадаёмах. Бывае сажалкавае, садковае і прамысловае. Кірункі: меліярацыя і ўгнаенне сажалак для ўзмацнення іх прыроднай асновы, удасканаленне спосабаў кармлення рыбы, адбор высокапрадукцыйных парод, вырошчванне полікультур рыб. Найбольшае развіццё атрымала ў краінах з выхадам да мора і акіяна і буйнымі ўнутранымі вадаёмамі і сажалкамі (Японія, Кітай, ЗША, Расія, Данія, Канада, Швецыя, Нарвегія і Брытанія — сумарная гадавая вытворчасць звыш 10 млн. тонаў).

## Спасылкі 
*
Найдзен Вылчаў

**Найдзен Вылчаў** (; ) — балгарскі ,  і .

## Біяграфія 
Пасля пачатковай адукацыі ў родным сяле, скончыў гімназію ў Плевене і юрыдычны ўніверсітэт Сафійскага ўніверсітэта ў 1951 годзе.

У 1954—1955 гадах быў рэдактарам часопіса «Български воин» і газеты «Народна армия», 1956—1983 — у часопісе «Септември», 1983—1988 — у часопісе «»; 1988—1989 — рэдактар часопіса «Дарители». У 1996—1997 гадах — дыпламат. Прэзідэнт  ў 1989—1991 гадах.

Памёр 3 снежня 2025 года.

## Творчасць 
Друкавацца пачаў у апошнім класе Плевенскай мужчынскай гімназіі. Яго першы зборнік вершаў «На южната граница» (1953) — зборнік вершаў салдата трохгадовай тэрміновай службы ў аддаленным невялікім гарнізоне. На працягу наступных дзесяцігоддзяў выйшла дваццаць кніг вершаў: «Малка повест» 1954, «Пъстра палитра» 1960, «Северна светлина» 1965, «Лунапарк» 1970, «Синьо цвете, влак, жена» 1975, «Златен август» 1977, «Написано на кленов лист» 1984, «Гигантски слалом» 1986, «Младата луна и старата луна» 2001, «Рай за грешни» 2003.

Пісаў для дзяцей пад псеўданімам Чык Чырык (): «Българска земя» 1963, «Звъни, звънче» 1968, «Фото Есперанто» 1983, «Жълъдче със шапка» 2004.

У сваіх творах адлюстроўвае мінулае і сучаснае Балгарыі, прыгажосць роднай зямлі, сяброўства з Савецкім Саюзам. Для паэзіі Найдзена Вылчава характэрны душэўнасць, чысціня эмацыйнай атмасферы, блізкасць да фальклорна-песенных матываў.

### Бібліяграфія 
* Бел. пер. — Белая чайка. — Мн., 1968
* Беларуската моя тетрадка : избрани преводи [от белоруски] / Найден Вълчев. — Мінск, 2000

## Узнагароды 
Узнагароджаны нацыянальнай узнагародай Дзімча Дзебелянава, прызамі  і Саюза перакладчыкаў у Балгарыі, высокімі расійскімі і беларускімі ўзнагародамі, адзначаны на фестывалі .

З урадавых узнагарод Балгарыі атрымаў другі па значнасці ў краіне .

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* *Гілевіч Н.* Верныя вялікім запаветам — Мн., 1977

## Спасылкі 
* Найдзен Вылчаў. Пераклады з беларускай

Катэгорыя:Балгарскамоўныя паэты
Катэгорыя:Балгарскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі
Юрый Мікалаевіч Цвяткоў

**Ю́рый Мікала́евіч Цвятко́ў** () — беларускі рэжысёр і сцэнарыст. Заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь (1991).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Дворышчы (цяпер Себежскі раён Пскоўскай вобласці Расіі) у сям’і вайскоўца. Скончыў Усесаюзны інстытут кінематаграфіі (1963), пасля якога працаваў на кінастудыі «Беларусьфільм» (у 1993—1996 — кіраўнік). У 1989—1993 гадах быў кіраўніком «Белвідэацэнтра». У 1996—2000 гадах намеснік міністра культуры Беларусі. У 2001—2005 гадах начальнік Дзяржаўнага рэгістру кінавідэафільмаў і кінавідэапраграм Беларусі. У 2006—2008 гадах старшыня Беларускага саюза кінематаграфістаў.

## Працы 
Зняў мастацкія фільмы «Іду шукаць» (1966, з Ігарам Рамішэўскім) і «Анюціна дарога» (1968). Рэжысёр фільмаў: «Памяць каменя» (1966), «Песня Палесся» (1968), «Спяшайся будаваць дом» (1970), «Веснавая казка» (1971), «Пасля кірмашу» (1972), «Гэта вясёлая планета» (1973), «Ясь і Яніна» (1974), «Леташняя кадрыля» і «Марынка, Янка і таямніцы каралеўскага замка» (1978), «Хутка і чаго б гэта ні каштавала» (1980), «Пад чужым імем» (1981), «Гісторыя адной тэлеграмы» і «Чарвякову тэрмінова Ленін» (1982), «50-ы сезон» і «Мост» (1983), «Рэвалюцыя дае нам права» і «Сустрэча, якая вызначыла лёс» (1985), «Чырвоны гваздзік» (1986), «Цішка Гартны» (1988), «Быў. Ёсць. Буду - У. Караткевіч» (1989), «Алесь Гарун» (1990), «Кадыш» (1993), «Чарнобыль і Беларусь» (1994), «Кінарэжысёр Віктар Тураў» (1995).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза кінематаграфістаў
Катэгорыя:Пахаваныя на Паўночных могілках
Якуб Дадэрка

**Якуб Ігнацы Дадэрка** (; , Вількамірскі павет — ) — рымска-каталіцкі дзеяч, менскі біскуп (1798—1816).

Кавалер ордэнаў Св. Станіслава (1789), Белага Арла (1794), Св. Ганны І ступені (1808), Св. Уладзіміра II ступені (1812).

## Біяграфія 
Прадстаўнік шляхецкага роду Дадэркаў герба «Дадэркала», сын Караля, скарбніка драгіцкага, і Клары з Міравіцкіх.

Па навучанні ў Віленскай акадэміі 14 жніўня 1770 уступіў у Таварыства Ісуса. Па скасаванні ордэна выехаў у Польшчу.

У 26 жніўня 1776 беларускі суфраган-біскуп Фелікс Тавянскім пасвяціў яго ў свецкія святары. Канонік Віленскае кафедры (1781), дэпутат літоўскага духоўнага трыбуналу (1783, 1786, 1788, 1791), інфулят алыцкі (1789).

Дзякуючы пратэкцыі караля і вялікага князя Станіслава Аўгуста Панятоўскага ў 1789 прызначаны луцкім біскупам, але з прычыны падкопаў таргавіцкіх канфедэратаў яму не ўдалося атрымаць намінацыі.

Па акупацыі Вялікага Княства Літоўскага войскамі Расійскай імперыі ў 1793 сустракаўся з генералам М. Крачэтнікавым як дэлегат Віленскае і Луцкае капітулаў, а таксама Алыцкае калегіяты (1795). У наступным годзе ў той жа якасці накіраваўся да Паўла І.

У верасні 1798 прызначаны першым біскупам менскім. Прыкладаў вялікія намаганні дзеля адбудовы і аздаблення Мінскай кафедры. Заклаў у 1810 у Мінску Таварыства дабрачыннасці для бяздомных, сіротаў, жабракоў і невылечна хворых.

У французска-расійскую вайну 1812 года выступіў супраць Расіі і 19 ліпеня абвясціў з амбона кафедры «Мінскую канфедэрацыю» і адпраўлены з Мінска ў Алыку на Валыні, дзе ён заставаўся пад наглядам луцкага біскупа да самай смерці.

## Пячаткі 
thumb|Малая пячатка біскупа Якуба Дадэркі

У фондах Нацыянальнага гістарычнага архіву Беларусі захоўваюцца дзве пячаткі, якія належалі Яго Эксцэленцыі

* Малая пячатка: у полі пячаткі французскі чатырохчастковы шчыт з выявамі наступных гербаў: «Дадэркала» (родавы герб біскупа Дадэркі), «Бродзіц» (герб маці — Клары з Міравіцкіх), «Трубы» (герб бабкі па бацьку — Ружы з Войнаў), «Равіч» (герб бабкі па маці — прозвішча не ўдакладнена). У сэрцавым шыльду манаграма ІД. Над шчытом — шляхецкая карона. З абодвух бакоў — мітра і біскупскі посах. Пад шчытом на стужках — ордэны Св. Станіслава і Белага Арла. Усё ў аблямаванні святарскага капелюша і 6 кутасоў на шнурах у тры шэрагі з кожнага боку (1, 2, 3).

Сургуч, чырвоны, шырыня 30 мм.

## Літаратура 
* 
* Андрэй Шпунт. Невядомыя пячаткі // «Наша Вера» № 2 (5), 1998.
* 

## Спасылкі 
* Bishop Jakub Ignacy Dederko †

Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Біскупы Мінскай дыяцэзіі
Якуб
Тэатр Абацтва

thumb|300px|Уваход у тэатр
**Тэатр Абацтва** () — нацыянальны ірландскі тэатр, заснаваны ў 1904 годзе, знаходзіцца ў Дубліне. Тэатр упершыню адкрыў свае дзверы 27 снежня 1904 года. У вытокаў стаялі Уільям Батлер Ейтс і лэдзі Агаста Грэгары.

Пачынаючы з 1925 года Тэатр Абацтва існуе за кошт Ірландскай Свабоднай дзяржавы. Асноўны будынак тэатра згарэў пры пажары 1951 года. З ліпеня 1966 года тэатр размяшчаецца па адрасе *26 Lower Abbey Street, Dublin*.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Драматычныя тэатры
Катэгорыя:Тэатры Ірландыі
Катэгорыя:Культура Дубліна
Катэгорыя:Славутасці Дубліна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1904 годзе
Hipparchia

**Hipparchia**  — род дзённых матылёў сямейства аксамітніц.

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Цуды Ісуса Хрыста

**Цуды Ісуса Хрыста** — звышнатуральныя справы, якія рабіў Ісус Хрыстос і якія запісаны ў тэкстах Новага Запавету.

Паводле Евангелля ад Яна, толькі некаторыя з цудаў былі запісаныя. Усе цуды былі класіфікаваны на чатыры групы: цуды, якіх Хрыстос вылечваў, калі Ён выганяў бесаў, уваскрашаў мёртвых, і цуды кантролю над прыродай. У сінаптычных Евангеллях апісваецца, што Ісус адмаўляецца зрабіць нейкі цуд ці даць знак, каб даказаць Сваю ўладу. Лічыцца, што ў Евангеллі ад Яна Ісус здзейсняе сем цудаў, якія характарызуюць Яго служэнне, пачынаючы ад пераўтварэння вады ў віно ў пачатку Свайго служэння да ўваскрашэння з мёртвых Лазара у канцы. 

Для большасці хрысціян і мусульман, цуды з'яўляюцца фактычнымі гістарычнымі падзеямі. Некаторыя хрысціянскія навукоўцы прадставіць аргументы для доказу гістарычнасці цудаў, аднак некаторыя ліберальныя хрысціяне разглядаюць гэтыя гісторыі вобразна, алегарычна. Сучасныя навукоўцы, як правіла, скептычна ставяцца да апісання цудаў. 


Катэгорыя:Жыццё Ісуса Хрыста
Валерый Сяргеевіч Дайнэка

**Вале́рый Сярге́евіч Дайнэ́ка** (, ) — заслужаны артыст Рэспублікі Беларусь, вакаліст і аранжыроўшчык. З 1977 да 1992 года і з 1998 да нашых дзён прымае ўдзел у вакальна-інструментальным ансамблі «Песняры».

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў музычнай сям’і (бацька — харавік-дырыжор, былы дырэктар музычнай школы, маці — спявачка, брат — піяніст). У 1959 годзе паступіў у музычную школу пры кансерваторыі па класе скрыпкі, але скончыў яе як альтыст. У часы вучобы ў школе захапляўся джазавай музыкай і ў старшых класах удзельнічаў у групе «*Менестрэлі*», творчасць якой кіравалася на творы стылю рок-н-рол і рытм-энд-блюз.

У 1970 годзе Дайнэка не змог паступіць у кансерваторыю і быў прыняты на трэці курс менскага Музычнага вучылішча. У гэты час, паралельна з працай у групе «Менестрэлі», Валерый працаваў у эстрадна-джазавым вакальным квартэце на радыё і аркестры Райскага.

З 1972 да 1976 года Валерый Дайнэка працаваў у ансамблях «*Равеснікі*» і групе Бадзьярава. У 1976 годзе працаваў ва Украіне ў Чарнаўцах у групе «*Чырвона Рута*» разам з Сафіяй Ратару.

З 1977 да 1992 года Дайнэка працаваў у ансамблі «Песняры». У 1980-я гады скончыў Інстытут культуры па спецыяльнасці дырыжор-харавік.

З 1993 да 1997 года працаваў у Дзяржаўным аркестры Беларусі пад кіраўніцтвам Міхаіла Фінберга.

З 1998 года і да нашых дзён працуе ў ансамблі «Беларускія Песняры», жыве ў Маскве.

## Спасылкі 
* Валерый Дайнэка на pesnyary.com

Катэгорыя:Песняры
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Аўстрыя на конкурсе песні Еўрабачанне

**Аўстрыя на конкурсе песні Еўрабачанне** выступала 52 разs, практычна з самага моманту яго заснавання. За ўсю гісторыю свайго ўдзелу, Аўстрыя атрымала 2246 балы ў фінале.

Краіна тройчы станавілася пераможцай — у «Еўрабачанне 1966» з песняй «Merci, Chérie» у выкананні Уда Юргенса, у «Еўрабачанне 2014» з песняй *«Rise Like a Phoenix»* у выкананні Канчыты Вурст і ў «Еўрабачанне 2025» з песняй *«Wasted love»* у выкананні Ёханеса Піча. У цэлым жа выступы ад гэтай краіны рэдка былі паспяховымі — восем разоў яна фінішавала апошняй, прычым тройчы — без адзінага бала.

Аўстрыйская тэлерадыёкампанія таксама часта байкатавала песенны конкурс — па палітычных прычынах або ў якасці пратэсту супраць недасканалай сістэмы галасавання.

## Удзельнікі Еўрабачання ад Аўстрыі 
**Легенда**
: *Пераможца*
: *Другое месца*
: *Трэцяе месца*
: *Апошняе месца*
: *Аўтаматычна праходзіць у фінал*
: *Не прайшла ў фінал*
: *Не ўдзельнічала або была дыскваліфіцыравана*


Катэгорыя:Краіны на конкурсе песні Еўрабачанне
Свята-Параскевіцкая царква (Сычы)

**Свята-Параскевіцкая царква** — праваслаўная царква, знаходзіцца ў вёсцы Сычы, Брэсцкі раён, Брэсцкая вобласць. Пабудавана ў 1822 годзе, паводле іншых звестак, у 1881 годзе. Занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння.

## Архітэктура 
Архітэктура вылучаецца спрошчанасцю: кампактны прамавугольны ў плане асноўны аб'ём накрыты двухсхільным дахам з вальмай над алтарнай часткай. Над ім у цэнтры ўзвышаецца цыбулепадобная галоўка на васьмігранным барабане. Такое ж самае завяршэнне мае ўзведзеная над галоўным уваходам трох'ярусная шатровая званіца. Плоскасныя фасады расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі і пілястрамі ў прасценках, апяразаны прафіляваным карнізам.

## Літаратура 
*  *Кулагін А. М.* Праваслаўныя храмы на Беларусі. — Мн.: БелЭн, 2001;
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Брэсцкага раёна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1822 годзе
Катэгорыя:Храмы Святой Параскевы Пятніцы
Катэгорыя:Сычы (Брэсцкі раён)
Катэгорыя:Колішнія ўніяцкія храмы Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Храмы Брэсцкай і Кобрынскай епархіі
Катэгорыя:1822 год у Беларусі
Жырафа Медычы

. Раздача манны нябеснай. 1540. На карціне намалявана жырафа Медычы]]
**Жырафа Медычы** — жырафа, падораная кіраўніку Фларэнцыі Ларэнца Медычы ў 1486 г. егіпецкім султанам Кайт-беем у знак усталявання дружалюбных адносін паміж Фларэнцыяй і Егіптам.

З'яўленне ў Фларэнцыі жырафы выклікала вялікі ажыятаж: гэта была першая жывая жырафа, якая з'явілася ў Італіі з часоў Старажытнага Рыма. Аднак у Фларэнцыі жырафа пражыла нядоўга, і ў наступныя тры стагоддзі жыраф у Еўропе не было.

## Гісторыя 
У 46 г да н.э. у гонар перамог Юлія Цэзара ў Егіпце па яго вяртанні ў Рыме быў створаны звярынец, дзе галоўнае месца займала жырафа, якая ўпершыню з'явілася ў Еўропе. Рымляне звалі жывёлу *«камелапардам»* (), паколькі ў іх вачах жырафа аб'ядноўвала ў сабе рысы вярблюда і леапарда. Цэзар аддаў жырафу на разарванне львам, верагодна для таго, каб прадэманстраваць сваю ўладу. Ларэнца Медычы была вядомая гэта гісторыя з жырафай і, падобна Цэзару, ён жадаў таксама ўмацаваць сваю ўладу ў Фларэнцыі. Каб атрымаць дадатковыя палітычныя дывідэнды, Ларэнца заявіў, што падорыць жывёлу каралеве Францыі Ганне. Аднак жырафа Медычы неўзабаве памерла, скруціўшы сабе шыю ў выніку няшчаснага выпадку.

## Гл. таксама
* Леў Афрыканскі, раб, у будучыні знакаміты географ, якога падарылі Льву X разам з жырафай.

## Літаратура 
* 
* M.Mosco. Natura viva in Casa Medici: Dipinti di animali dai depositi di Palazzo Pitti con esemplari del Museo zoologico «La Specola» : Firenze, Palazzo Pitti, 1986

Катэгорыя:Гісторыя Фларэнцыі
Катэгорыя:Знакамітыя жырафы
Катэгорыя:Будынкі і калекцыі роду Медычы
Катэгорыя:Жывёлы, названыя ў гонар людзей
Вялікі тэатр (Варшава)

**«Вялікі тэатр — Нацыянальная опера»** ( або *Teatr Wielki w Warszawie*, *Вялікі тэатр у Варшаве*) — нацыянальная тэатральна-оперны комплекс, размешчаны на гістарычнай Тэатральнай плошчы ў цэнтры Варшавы (Польшча). У Вялікім тэатры базуецца Польскі нацыянальны балет. З’яўляецца адной з найбуйнейшых тэатральных пляцовак у свеце, колькасць месцаў у якой перавышае 2 тысячы.

Тэатр быў урачыста адкрыты 24 лютага 1833 года пастаноўкай *«Севільскі цырульнік»* аўтарства Джаакіна Расіні. Акрамя таго, пад кіраўніцтвам Станіслава Манюшкі побач быў пабудаваны драўляны Летні тэатр на 1065 месцаў у Саксонскім садзе. Летнія спектаклі даваліся штогод з рэпертуараў Вялікага і Эстраднага тэатраў. Юзаф Шчублеўскі піша, што нават у той час, не зважаючы на тое, што Польшча не існавала як краіна і была падзелена паміж суседзямі, тэатр квітнеў, бо балет выклікаў захапленне замежных наведвальнікаў. У тэатры былі прадстаўлены оперы Уладзіслава Жаленскага, Ігнацы Яна Падарэўскага, Караля Шыманоўскага і іншых польскіх кампазітараў, а таксама балетныя пастаноўкі, выкананыя харэографамі Раманам Турчыновічам, Пётрам Зайлічам і Фелікс Парнелем. У той жа час у рэпертуары былі асноўныя сусветныя класічныя творы оперы і балету ў выкананні найбольш вядомых польскіх і замежных спевакоў і танцораў.

Арыгінальны будынак, пабудаваны ў 1825—1833 гадах, быў спраектаваны ў неакласічным стылі архітэктарамі Антоніа Караці і Крысціянам Пётрам Айгнерам.
Пасля бамбардзіроўкі і амаль поўнага знішчэння будынка ў перыяд Другой сусветнай вайны ён быў адноўлены Багданам Пнеўскім і зноў адкрыты 19 лістапада 1965 года пасля перыяду пуставання на працягу больш за дваццаці гадоў. Тэатр мае дзве залы — вялікую на 1841 месца і малую — на 200 месцаў, у якой таксама праходзяць прадстаўленні. У залах тэатру ставяць оперы, балеты, праходзяць канцэрты і іншыя ўрачыстасці.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Тэатры паводле алфавіта
Катэгорыя:З’явіліся ў 1833 годзе
Катэгорыя:Тэатры Польшчы
Катэгорыя:Культура Варшавы
Катэгорыя:Славутасці Варшавы
Біскупы Мінскай дыяцэзіі

**Біскупы мінскія рымска-каталіцкага абраду**

## Кіруючыя біскупы 
*1798—1829 Якуб Ігнацы Дадэрка, біскуп
*1816—1824 Стэфан Пазняк, прэлат
*1824—1827 Юзаф Камінскі, прэлат
*1831—1839 Матэвуш Ліпскі, біскуп, прэлат ад 1827
*1839—1853 Павел Рава, прэлат
*1853—1869 Адам Вайткевіч
*1899—1901 Караль Недзялкоўскі (адміністратар)
*1917—1925 Зыгмунт Лазінскі
*1926—1981 Баляслаў Слосканс (адміністратар)
*1989—1991 Тадэвуш Кандрусевіч (адміністратар)

## Дапаможныя біскупы 
*1814—1836 Жан Батыст Луі Масле
*1818—1828 Адрыян Галаўня

## Гл. таксама 
* Біскупы мінска-магілёўскія
* Мінская дыяцэзія


Катэгорыя:Спісы:Рэлігія
Катэгорыя:Спісы:Беларусь
Катэгорыя:Спісы асоб
Лускалы

**Лу́скалы** (, ) — вёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Войскага сельсавета. У складзе калектыўнага сялянскага аб'яднання «Колас».

## Назва 
Назва мяркуецца ад старажытнабалцкага двухасноўнага імені тыпу *Lus-kalas*.

## Геаграфія 
Па правым беразе Крывулі за 100&nbsp;м ад рэчышча, за 1,5&nbsp;км на поўдзень ад аўтадарогі Высокае&nbsp;—&nbsp;Кобрын (), за 16&nbsp;км на захад ад Каменца, за 52&nbsp;км на поўнач ад Брэста, за 20&nbsp;км на ўсход ад чыгуначнай станцыі Высока-Літоўск на лініі Брэст&nbsp;—&nbsp;Беласток.

## Гісторыя 
* 1833: паводле 8-й рэвізіі ў вёсцы 80 рэвізскіх душ.
* 1845: паводле інвентара вёска ў складзе маёнтка Бучамля.
* канец XIX ст.: вёска ў Войскай воласці Брэсцкага павета Гродзенскай губерні Расійскай імперыі.
* 1890: Лускалыўская сельская грамада мела 217 дзесяцін зямельных угоддзяў.
* 1897: паводле перапісу ў вёсцы 22 двары, 158 жыхароў, хлебазапасны магазін, ветраны млын, 2 кузні.
* 1905: 245 жыхароў.
* 1921: у выніку Польска-савецкай вайны ў складзе Польшчы.
* 1923: у Войскай гміне Брэсцкага павету Палескага ваяводства, 12 жылых і 4 нежылыя двары, 79 жыхароў.
* 1928: у Ратайчыцкай гміне таго ж павету і ваяводства міжваеннай Польшчы.
* 1939: у выніку Пакту Молатава-Рыбентропа ў складзе Брэсцкай вобласці БССР.
* 1940: у складзе Войскага сельсавета Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці, у вёсцы 32 двары, 162 жыхары.
* 1949: арганізаваны калгас «Чырвоная Зорка».
* 1950: 28 гаспадарак, 117 жыхароў.
* 1954: у Агародніцкім сельсавеце.
* 1964: зноў у Войскім сельсавеце.
* 1970: 91 жыхар, у калгасе «Беларусь».

## Літаратура 
*  С.&nbsp;59.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Войскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёна
Вячаслаў Францавіч Заганек

**Вячаслаў Францавіч Заганек** (, , — ) — рускі савецкі жывапісец. Народны мастак СССР (1985). Сапраўдны член АМ СССР, член Санкт-Пецярбургскага Саюза мастакоў (да 1992 года — Ленінградскай арганізацыі Саюза мастакоў РСФСР), майстар пейзажу.

## Узнагароды і прэміі 
* Заслужаны мастак РСФСР (1963)
* Заслужаны дзеяч мастацтваў РСФСР (1968)
* Народны мастак РСФСР (1979)
* Народны мастак СССР (1985)
* Дзяржаўная прэмія РСФСР імя І. Я. Рэпіна (1977) — за карціны «Марозная раніца», «Май», «Раніца»
* Срэбны медаль АМ СССР (1965)

## Літаратура 
* *Связь времён. 1932—1997. Художники — члены Санкт-Петербургского Союза художников России. Каталог выставки.* — Санкт-Петербург: ЦВЗ «Манеж», 1997. — С.288.
* *Григорьева Т. Вячеслав Францевич Загонек. Страницы творчества // Петербургские искусствоведческие тетради. Вып. 3*. СПб, 2001. С. 58—74.
* *Время перемен. Искусство 1960—1985 в Советском Союзе.* — Санкт-Петербург: Государственный Русский музей, 2006. — С.130,164.
* *Иванов С. Неизвестный соцреализм. Ленинградская школа.* СПб., НП-Принт, 2007. С.9, 15, 19-21, 190, 205, 344, 350, 360, 384, 388—399, 401—403, 404, 406, 407, 445. ISBN 5-901724-21-6, ISBN 978-5-901724-21-7.
* *Юбилейный Справочник выпускников Санкт-Петербургского академического института живописи, скульптуры и архитектуры имени И. Е. Репина Российской Академии художеств. 1915—2005.* — Санкт Петербург: «Первоцвет», 2007. — С.62.
* *Романычева И. Г. Академическая дача. История и традиции.* — Санкт-Петербург: Петрополь, 2009. — С.57, 73, 93, 112.
* *Академическая дача. Каталог выставки*. — Санкт-Петербург: Санкт-Петербургский Союз художников, 2009. — С.2,7.

## Спасылкі 
* *Загонек Вячеслав Францевич на сайте «Неизвестный соцреализм. Поиски и открытия»*
* *Иванов С. В. Ленинградская школа живописи. Очерк истории.*
* *Хронология Ленинградской школы живописи.*

Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі Расіі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Мастакі Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі РСФСР імя І. Я. Рэпіна
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты Расіі
Катэгорыя:Мастакі-жанрысты Расіі
Катэгорыя:Мастакі-рэалісты
Катэгорыя:Члены Саюза мастакоў СССР
Катэгорыя:Выпускнікі ленінградскай СМШ
Катэгорыя:Выпускнікі Інстытута імя Рэпіна
Катэгорыя:Сапраўдныя члены Акадэміі мастацтваў СССР
Катэгорыя:Пахаваныя на Літаратарскіх мастках
Катэгорыя:Жывапісцы Ленінградскага Саюза мастакоў
Праваразуменне

**Праваразуменне** — зыходная ступень у пазнанні прававой рэчаіснасці. Разуменне, асэнсаванне права фармуе асновы прававой культуры. Прававая культура грамадства, як і культура ў цэлым, служыць адным з паказчыкаў яго цывілізаванасці: працэс ўзнікнення і развіцця права працякае ў кантэксце развіцця прыроды грамадства.

## Праваразуменне ў сучаснай навуцы 
Сучасная дыскусія пра праблемы праваразумення ў юрыдычнай навуцы постсавецкай прасторы характарызуецца пераходам ад **маністынага падыходу** да тэарэтычнага даследавання, які патрабуе прызнання праўдзівасці і ўніверсальнасці агульнага метаду пазнання рэчаіснасці (матэрыялістычнай дыялектыкі), да **плюралістычнага**, які дапускае разнастайнасць пазнавальных сістэм адпаведна светапоглядным устаноўкам даследчыка. Таму ў абставінах своеасаблівай творчай свабоды ў прававой навуцы склаліся *розныя напрамкі ў тэорыі праваразумення (маральнае, нарматыўнае, сацыялагічнае, інтэгратыўнае і інш.)*, замяніўшыя традыцыйнае для савецкай дактрыны «вузканарматыўнае» ўяўленне пра права.

## Суб'екты і аб'екты праваразумення 
'''Суб'ектам''' праваразумення заўсёды выступае канкрэтны чалавек, напрыклад: а) грамадзянін, які валодае мінімальным прававым кругаглядам, альбо грамадзянін, які наўпрост сутыкнуўся з праблемамі правы; б) юрыст-прафесіянал, які мае дастатковыя веды аб праве, здольны ўжываць і тлумачыць прававыя нормы; в) вучоны, чалавек з абстрактным мысленнем, які займаецца вывучэннем права, валодае сумай гістарычных і сучасных ведаў, здольны да інтэрпрэтацыі не толькі нормаў, але і прынцыпаў права, які валодае пэўнай метадалогіяй даследавання. Таму праваразуменне заўсёды з'яўляецца суб'ектыўным, арыгінальным, хоць ўяўленні аб праве могуць супадаць у асобных людзей і розных катэгорый грамадства.

'''Аб'ектам''' праваразумення можа быць права ў планетарным маштабе, права канкрэтнага грамадства, галіна ці інстытут права, асобныя прававыя нормы. Пры гэтым веды аб асобных структурных элементах экстрапалююцца на права ў цэлым. Важную пазнавальную нагрузку тут нясуць навакольнае асяроддзе і грамадскія з'явы, якія ўзаемадзейнічаюць з правам.
 

## Літаратура 
* Соколова А. А. Социальные аспекты правообразования .
* Таранченко Е. Ю. Правопонимание в постсоветскую эпоху: Обзор основных концепций / Е. Ю. Таранченко. // Кодекс info. — 2003.

Катэгорыя:Тэорыя дзяржавы і права
Зімовы пейзаж. Вятка

**Зімовы пейзаж. Вятка (Іншыя вядомыя назвы — «Ратонда ў Аляксандраўскім садзе», «У старадаўнім парку»)** — пейзаж С. Ю. Жукоўскага, напісаная ім у 1921 годзе падчас знаходжання ў Вятцы.

## Месца дзеяння 
 быў створаны восенню 1825 пры губернатары А. І. Рыхлеўскім пасля наведвання Вяткі імператарам Аляксандрам I. Афіцыйнае адкрыццё саду адбылося 30 жніўня 1835 года.

У снежні 1835 з дазволу імператара сад атрымаў назву «Аляксандраўскі» у гонар спадкаемца прастолу, будучага цара Аляксандра II.

Дзве ратонды і іншыя архітэктурныя элементы парку былі спраектаваныя  А. Я. Цімафеевым, але можна сустрэць памылковую інфармацыю, што іх аўтар — .

С. Ю. Жукоўскі разам з сям'ёй пражыў у Вятцы з 1919 года да мая 1921 года, у гэты час і была напісана карціна.

## Апісанне карціны 
Пад яркім, ужо амаль вясновым небам, касыя ярка-блакітныя цені перасякаюць заснежаную паркавую алею з пратаптанымі ў ёй ледзь прыкметнымі сцежкамі. Яркія ў бэзавай смузе галінкі кустоў і дрэў, насычаная і сакавітая зеляніна елак і лёгкае яркае сіняе неба над цішынёй старога парку.

## Іншыя варыянты сюжэту 
У  захоўваецца карціна С. Ю. Жукоўскага, на якім паказана другая ратонда Аляксандраўскага парку. Мастацтвазнаўцы Курскай галерэі пазначаюць дату стварэння карціны 1910 годам, але з уліка звестак пра гады, у якія мастак наведваў Вятку, падаецца, што часам стварэння трэба лічыць прамежак паміж 1919 і 1921 гадамі ці нават пазнейшы час.

## Спасылкі 
* Жуковский С. Ю. В старинном парке. (Вятка. Ротонда в Александровском саду). 1921  
* Иван Есаулков. С. Ю. Жуковский В старинном парке. Вятка 

Катэгорыя:Карціны Станіслава Жукоўскага
Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь
Палаўкі

* Вёска Палаўкі, Ваўкавыскі раён
* Вёска Палаўкі, Ельскі раён
Тахаў

**Та́хаў** ( , был. ) — горад на захадзе Чэшскай Рэспублікі, у Пльзенскім краі. Размешчаны ў 59 кіламетрах на захад ад Пльзеня. З'яўляецца адміністрацыйным цэнтрам раёна Тахаў. Насельніцтва — 12 676 чалавек (2012 год).

## Гісторыя 
Назва горада паходзіць ад імя Татамір (), скарочана Тах (*Tach*).

Першая згадка пра Тахаў датуецца 1115 годам. У 1131 годзе згадваецца пра замак каля вёскі Тахаў. У другой палове XIII стагоддзя, падчас кіравання Пржэмысла Отакара II вакол замка фарміруецца горад Тахау. Каля 1300 года горад быў абнесены крапасной сцяной, якая захаваліся да нашых дзён у досыць добрым стане.

Падчас Гусіцкіх войнаў у сцен горада некалькі разоў адбываліся бітвы каталікоў з іх праціўнікамі. Падчас кіравання сямейства Лосі (*Losy*) стары замак быў перабудаваны ў палац, якім у XVII—XX стст. валодалі Віндзішгрэцы.

У 1869 годзе ў горадзе жыло 5433 чалавекі, большасць з якіх — немцы. У 1874 годзе была пабудавана чыгунка Тахаў&nbsp;— Плана, якая пазней была падоўжана да Домажліцаў. Да 1930 года насельніцтва Тахава павялічылася на 7 000 чалавек.

У 1938 годзе горад у складзе Судэцкай вобласці быў далучаны да Трэцяга рэйха, у 1945 годзе вызвалены амерыканскімі войскамі. Пасля выдання Дэкрэтаў Бенеша горад і яго наваколля пакінула 20 тысяч судэцкіх немцаў; Тахаў практычна спусцеў. У 1950 годзе ў горадзе жыло 4073 чалавекі, а мяжа 1930 года была перасягнута толькі ў 1960-х гадах.

## Насельніцтва 
Дынаміка колькасці насельніцтва горада:

## Славутасці 
]]
*Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў гатычным стылі (XIV стагоддзе) з'яўляецца адной з галоўных славутасцей горада. Касцёл не раз падвяргалася рамонту, якія былі часткова фундаваны еўрапейскімі фондамі.
]]
*Тахаўскі палац - помнік культуры Чэхіі. У 1770 годзе ў палац быў знішчаны, а ўжо ў 1784 годзе быў перабудаваны ў замак у стылі класіцызм. У XX стагоддзі, у канцы 70-х гадоў прайшоў капітальны рамонт замка.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Неафіцыйны сайт 
* Гісторыя горада  

Катэгорыя:Гарады Пльзенскага края
Цыта Бурбон-Пармская

**Цыта Марыя дэль-Грацые Адэльгонда Мікаэла Рафаэла Габрыэла Джузепіна Антонія Луіза Аньеза Бурбон-Пармская** (9 мая 1892 — 14 сакавіка 1989) — апошняя імператрыца Аўстрыі, каралева Багеміі і Венгрыі. Сёмая дачка пармскага герцага Роберта I, які страціў свайго прастола падчас Рысарджымента. Яе роднай сястрой была Марыя-Луіза Бурбон-Пармская, княгіня Балгарыі і маці Барыса III, якая памерла ў 1899 годзе, калі Цыце было сем гадоў.

У 1911 узяла шлюб з эрцгерцагам Карлам, які пасля забойства Франца-Фердынанда стаў спадчыннікам прастола, а ў 1916 — апошнім аўстрыйскім імператарам пад імем Карла I.

Пасля распаду Аўстра-Венгрыі ў 1918 годзе Карл і Цыта з’ехалі ў Швейцарыю, а затым — на Мадэйру, дзе ў 1922 г. імператар сканаў. Цыта Пармская перажыла яго на 67 гадоў, а Аўстрыйскую імперыю — на 71 год. Разам са старэйшым сынам, Ота (1912—2011), яна стаяла на чале дому Габсбургаў.

У першыя гады ўдаўства па прапанове караля Альфонса XIII імператрыца разам з 8 дзецьмі займала мадрыдскі палац Эль-Парда, у 1929 г. пераехала ў Бельгію, падчас Другой сусветнай вайны з’ехала спачатку ў Нью-Ёрк, а затым у Квебек. Пасля вайны пасялілася ў швейцарскім замку Цыцэрс. Пахавана побач з мужам у Імператарскім склепе Капуцынеркірхэ.

У гонар Цыты названы астэроід , адкрыты ў 1909 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Імператрыцы аўстрыйскія
Катэгорыя:Мужы і жонкі манархаў
Катэгорыя:Габсбургі
Катэгорыя:Пармскія Бурбоны
Катэгорыя:Прынцэсы з роду Бурбон-Парма
Чумны слуп

150px|thumb|Чумная калона ў Вене.
**Чумны слуп (Марыянскі слуп)** — распаўсюджаны ў краінах Цэнтральнай Еўропы тып рэлігійнага помніка: калона, як правіла, у стылі барока, якая стаіць пасярэдзіне гарадской плошчы і на якую ўзнята статуя Дзевы Марыі.

Паколькі падобныя калоны ўзводзіліся, як правіла, у знак падзякі за спыненне мору ці перамогу ў вайне, калону са статуяй Богамаці часцяком атачаюць фігуры адпаведных святых — Св. Роха (які падчас вылячэння нямоглых заразіўся чумой), Св. Барбары (нябеснай заступніцы тых, хто памірае), Св. Францыска Ксаверыя, Св. Карла Барамея і Св. Себасцьяна.

Непасрэдным правобразам барочных чумных калон Цэнтральнай Еўропы паслужыла ўвянчаная статуяй Дзевы Марыі калона базілікі Канстанціна, узнятая ў 1614 г. перад фасадам базілікі Санта-Марыя-Маджорэ ў Рыме. Падобныя помнікі былі вядомыя ў Заходняй Еўропе з ранняга Сярэднявечча: напрыклад, у Клермон-Феране такая скульптурная кампазіцыя зафіксавана яшчэ ў X стагоддзі.

## Гл. таксама 
* Абеліск

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Калоны
Катэгорыя:Манументы
Катэгорыя:Барока
Бубонная чума

[thumb|[Чорны пацук — натуральны рэзервуар бубоннай чумы]]

**Бубо́нная чума́** — пераважная форма чумы ў чалавека. Чума — вострае прыродна-ачаговае бактэрыяльнае захворванне, якое выклікаецца бактэрыяй Yersinia pestis і пераносіцца блыхамі, якія паразітуюць на пацуках. Адносіцца да асабліва небяспечных інфекцый. Бубонная чума развіваецца пры пранікненні ўзбуджальніка праз скуру, характарызуецца балючым запаленнем лімфатычных вузлоў («бубонаў»), часцей за ўсё — пахвінных, радзей — падпахавых, праяўляецца ліхаманкай і выяўленай інтаксікацыяй. Інкубацыйны перыяд — 2-6, радзей 1-12 дзён.

Заражэнне ад чалавека да чалавека, як правіла, адбываецца паветрана-кропельным шляхам і прыводзіць да развіцця лёгачнай формы чумы. Таксама да развіцця лёгачнай формы чумы прыводзіць ускладненне бубоннай чумы чумной пнеўманіяй.

Рэгіёны свету, эндэмічныя па чуме: В’етнам, М’янма, Балівія, Эквадор, Туркменістан, Каракалпакія, Кыргызстан.

Традыцыйна бубонная чума лічыцца той хваробай, якая стала прычынай так званай «Чорнай смерці», хоць асобныя навукоўцы аспрэчваюць гэты пункт гледжання. Тым не менш, традыцыйную версію пацвердзілі генетычныя даследаванні рэштак ахвяр «Чорнай смерці».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Захворванні паводле алфавіта
Катэгорыя:Чума