open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ігар Іванавіч Бяланаў

{{Футбаліст
|імя                         = Ігар Бяланаў
|партрэт                     = Ihor_Belanov.jpeg
|памер                       = 300px
|поўнае імя                  = 
|мянушка                     = 
|дата нараджэння             = 
|месца нараджэння            = 
|грамадзянства               =  → 
|рост                        = 
|вага                        = 
|цяперашні клуб              = 
|пазіцыя                     = нападнік
|моладзевыя клубы            = 
|клубы                       = 
| нацыянальная зборная = 
| медалі                 =
 
  

 { style="background:transparent"
     
}
 { style="background:transparent"
 
}
}}
**Ігар Бяланаў** (; ) — савецкі і ўкраінскі футбаліст, нападаючы. Лаўрэат «Залатога мяча» 1986 года і віцэ-чэмпіён Еўропы 1988 года. Уладальнік Кубка кубкаў 1986 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты СССР
Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі зборнай СССР па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Марыупаль
Катэгорыя:Ігракі ФК Чарнаморац Адэса
Катэгорыя:Ігракі ФК Айнтрахт Браўншвайг
Катэгорыя:Ігракі ФК Барусія Мёнхенгладбах
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Кіеў
Катэгорыя:Ігракі ФК СК Адэса
Катэгорыя:Уладальнікі «Залатога мяча»
Яўген Алегавіч Канаплянка

**Яўген Канаплянка** (; нар. , Кіраваград) — украінскі футбаліст, паўабаронца румынскага клуба ЧФР з Клуж-Напокі і нацыянальнай зборнай Украіны.

## Кар’ера 
Пачаў прафесійную кар’еру ў «Дняпры», дзе дэбютаваў у 2007 годзе і правёў 211 матчаў ва ўсіх спаборніцтвах, забіўшы 45 галоў. Дапамог камандзе дайсці да фіналу Лігі Еўропы 2015 года, пасля чаго ў ліпені 2015 года перайшоў у «Севілью». Пасля аднаго сезона ў Іспаніі далучыўся да нямецкага клуба «Шальке 04», спачатку на правах арэнды, пасля на трывалай аснове.

У верасні 2019 года вярнуўся ва Украіну, падпісаўшы кантракт з данецкім «Шахцёрам». У лютым 2022 года перайшоў у польскую «Краковію», гуляў там да канца сезона 2022/23. У ліпені 2023 года папоўніў склад румынскага ЧФР.

Тры разы станавіўся футбалістам года Украіны.

## Дасягненні 
**«Севілья»**:
* Пераможца Лігі Еўропы: 2016

**«Шахцёр»**:
* Чэмпіён Украіны: 2020

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Украіны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Дніпро
Катэгорыя:Ігракі ФК Севілья
Катэгорыя:Ігракі ФК Шальке 04
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр Данецк
Катэгорыя:Ігракі ФК Краковія
Катэгорыя:Ігракі ФК ЧФР
Загад НКУС №00447

**Загад НКУС №00447 (Аператыўны загад народнага камісарыята ўнутраных спраў СССР №00447 «Пра рэпрэсіраванне былых кулакоў, крымінальнікаў і іншых антысавецкіх элементаў»**; ) — таемны загад НКУС ад 30 ліпеня 1937 года. На падставе гэтага загаду, пачынаючы з жніўня 1937 года і да лістапада 1938 года было заключана ад 800000 да 820000 чалавек, з якіх не менш за 350000 былі забіты, астатнія былі адпраўлены ў ГУЛАГ. Такім чынам, устаноўленыя спачатку квоты — заключыць 233700 чалавек і расстраляць 59200 з іх — былі шматкроць перавышаныя. Аперацыя па гэтым загадзе стала самай масавай аперацыяй Вялікага тэрору.

Загад быў абнародаваны толькі ў 1992 годзе. Знойдзеныя дакументы тых часоў аб яго падрыхтоўцы і правядзенні паказваюць на тое, што Камуністычная партыя Савецкага Саюза і яе кіраўніцтва прымалі непасрэдны ўдзел у арганізацыі пераследаў і масавых пакаранняў смерцю.

Абнародаванне інфармацыі пра загад прымусіла перагледзець яшчэ пануючы погляд на Вялікі тэрор, як на пераслед грамадскай эліты. У адрозненне ад адкрытых паказальных працэсаў, ці менш вядомых «нацыянальных аперацый», аперацыя па загадзе №00447 тычылася радавых грамадзян Савецкага Саюза, сярод іх сялян, сельскага духавенства, асацыяльных элементаў, крымінальнікаў і былых членаў апазіцыйных партый. Прысуды выносіліся не звычайны судамі, а тройкамі НКУС.

Катэгорыя:НКУС
Катэгорыя:Афіцыйныя дакументы СССР
Катэгорыя:Вялікі тэрор
Аксана Сяргееўна Баюл

**Аксана Сяргееўна Баюл** (; нар. ) — украінская фігурыстка. Першая алімпійская чэмпіёнка (17-я зімовыя Алімпійскія гульні, Лілехамер, Нарвегія, 1994 год) незалежнай Украіны ў зімовых відах спорта. Срэбны прызёр чэмпіянату Еўропы (1993, 1994), чэмпіёнка свету (1993).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фігурысты Украіны
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па фігурным катанні
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па фігурным катанні
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Украіны
Катэгорыя:Фігурысты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1994 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 1994 года
Рафальскі

**Рафальскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алег Аляксеевіч Рафальскі — украінскі палітык і навуковец.
* Міхаіл Фадзеевіч Рафальскі — яўрэйскі рэжысёр, Народны артыст Беларусі (1934).
Ньён

**Ньён** () — прыгарад Жэневы, размешчаны на Швейцарскай Рыўеры, на паўночным беразе Жэнеўскага возера, у франкамоўным кантоне Во. Тут размешчаны штаб-кватэры Асацыяцыі еўрапейскіх клубаў і Еўрапейскага саюза футбольных асацыяцый (УЕФА).

Катэгорыя:Гарады Швейцарыі
Катэгорыя:Камуны кантона Во
Асацыяцыя еўрапейскіх клубаў

**Асацыяцыя еўрапейскіх клубаў** (**ECA**) — адзіны незалежны орган, які наўпрост прадстаўляе інтарэсы футбольных клубаў на еўрапейскім узроўні. ЕСА існуе для абароны і прасоўвання інтарэсаў еўрапейскага клубнага футбола. Яе мэтай з'яўляецца *«стварэнне новай, больш дэмакратычнай мадэлі кіравання, якая па-сапраўднаму адлюстроўвае вядучую ролю клубаў у футболе»*.

## Заснавальнікі клубаў
* ФК Манчэстэр Юнайтэд
* ФК Чэлсі
* ФК Андэрлехт
* ФК Баварыя Мюнхен
* ФК Алімпіякос Пірэй
* ФК Капенгаген
* ФК Барселона
* ФК Рэал Мадрыд
* ФК Мілан
* ФК Ювентус
* ФК Біркіркара
* ФК Аякс Амстэрдам
* ФК Порту
* ФК Алімпік Ліён
* ФК Дынама Заграб
* ФК Рэйнджэрс

## Беларускія клубы
*Звычайныя члены: ФК БАТЭ, ЖФК Мінск
*Асацыряваныя члены: ФК Арсенал Дзяржынск, ФК Дынама Брэст, ФК Дынама Мінск, ФК Дняпро Магілёў, ФК Энергетык-БДУ, ФК Гомель, ФК Іслач, ФК Нёман Гродна, ФК Шахцёр Салігорск, ФК Слуцк-2024, ФК Смаргонь

Катэгорыя:Футбольныя арганізацыі
Швейцарская Рыўера

.]] 
**Швейцарская** ці **Ваацкая рыўера** — умоўная назва паласы прыбярэжных курортаў, размешчаных уздоўж паўночнага берага Жэнеўскага возера на тэрыторыі кантона Во (паўднёвы бераг з Танонам належыць Францыі). У вузкім сэнсе пад Рыўерай разумеюць толькі курорты на паўночным усходзе возера, на ўсход ад Лазаны.

Альпы абараняюць яе ад халодных паўночных вятроў, таму мікраклімат  носіць амаль субтрапічны характар і набярэжныя часта пасаджаны пальмамі, а навакольныя пагоракі аддадзены пад вінаграднікі. Тэрасныя вінаграднікі Лаво ўваходзяць у спіс аб'ектаў сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Швейцарыі. На возеры шмат вадаплаўных птушак (чайкі, нырцы, лебедзі, качкі).

Неафіцыйная сталіца швейцарскай Рыўеры — невялікае мястэчка Мантро ля ўсходняга ўзбярэжжа возера. Іншыя курорты — Вевэ, Вільнёў, Лютры, Ньён, Верн’е; паміж імі размешчаны больш дробныя гарады і вёскі. Адносна недалёка знаходзяцца горналыжныя курорты — Вілар, Лезэн, Шамперы.

Катэгорыя:Геаграфія Швейцарыі
Міхаіл Фадзеевіч Рафальскі

**Міхаіл Фадзеевіч Рафальскі** (, Кіеў — , Менск, НКУС) — рэжысёр яўрэйскага тэатра, педагог. Народны артыст Беларусі (1934).

## Біяграфія 
З 1908 вучыўся ў драматычнай школе кіеўскага таварыства «Салаўцоў». Працаваў акцёрам у тэатрах Кіева, Харкава, гастраляваў у Мінску і Віцебску. У 1921 годзе з аматараў арганізаваў у Менску яўрэйскую тэатральную трупу, на базе якой была створана яўрэйская секцыя Беларускай драматычнай студыі ў Маскве. З 1922 года кіраўнік гэтай секцыі. З 1926 года кіраўнік Дзяржаўнага яўрэйскага тэатра БССР. Стварыў і ў 1933—35 гадах узначальваў студыю пры тэатры. Член ЦВК БССР (1935—37). Пражываў у кватэры № 87 Дома спецыялістаў па вул. Савецкай у Менску. Арыштаваны і расстраляны ў 1937 годзе. Рэабілітаваны пасмяротна.

15 лютага 1938 года ва ўласнай кватэры арыштавана яго жонка Яўгенія Маркаўна Рафальская (1887-?). 16 мая 1938 асобай нарадай пры НКУС асуджана як «жонка здрадніка радзімы, прыгаворанага да ВМП» да 8 гадоў ППК і этапавана ў Цемнікоўскі канцлагер НКУС Мардоўскай АССР. Вызвалена 24 ліпеня 1943. Далейшы лёс невядомы. Рэабілітавана 18.9.1956 трыбуналам БВА. Асабовая справа № 7157-с захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.

## Творчасць 
Паставіў спектаклі: «На пакаянным ланцугу» І. Перэца (1926), «Ботвін» А. Вевюркі (1928), «Гірш Лекерт» А. Кушнірова (1928), «Глухі» Д. Бергельсона (1929), «На 62-м участку» І. Дабрушына (1931), «Бойтра» М. Кульбака (1937).

## Літаратура 
* 
* Міхаіл Фадзеевіч Рафальскі // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 2003. — Т. 2.
* 

Катэгорыя:Народныя артысты Беларускай ССР
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры паводле алфавіта
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры СССР
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Беларусі
Катэгорыя:Постаці Дзяржаўнага яўрэйскага тэатра БССР
Катэгорыя:Члены ЦВК БССР
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Расстраляныя ў СССР
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Дзмітрый Аляксандравіч Барысаў

**Дзмітрый Барысаў** (нар. ) — беларускі футбаліст, паўабаронца клуба «Мёры».

## Клубная кар’ера 
Дарослую кар’еру пачаў у складзе наваполацкага «Нафтана», дзе выступаў за дубль. Перад сезонам 2016 стаў трэніравацца разам з асноўнай камандай навапалачан. У Вышэйшай лізе дэбютаваў 10 красавіка 2016 года, выйшаўшы на замену другім тайме матча супраць мазырскай «Славіі» (0:1). Неўзабаве замацаваўся ў якасці асноўнага цэнтральнага абаронцы «Нафтана».

Па заканчэнні сезона цікавасць да абаронцы сталі праяўляць клубы расійскай ФНЛ, аднак у снежні 2016 года Барысаў падпісаў трохгадовы кантракт з брэсцкім «Дынама». Не здолеў замацавацца ў аснове «Дынама», выступаў пераважна за дубль, а ў чэрвені 2017 года атрымаў траўму і выбыў да канца сезона. У сезоне 2018 зноў пераважна выступаў за дубль, толькі ў двух апошніх матчах сезона згуляў па 90 хвілін у асноўнай камандзе.

У студзені 2019 года пасля прагляду стаў іграком гродзенскага «Нёмана». Згуляў за асноўную каманду гродзенцаў у першых двух матчах сезона, пасля чаго стаў выступаць толькі за дубль. У ліпені 2019 года па пагадненні бакоў пакінуў гродзенскі клуб і неўзабаве вярнуўся ў «Нафтан». Замацаваўся ў аснове наваполацкай каманды, гуляў пераважна ў стартавым складзе.

У сакавіку 2022 года перайшоў у «Смаргонь», дзе замацаваўся ў аснове і дапамог камандзе вярнуцца ў Вышэйшую лігу. У лютым 2023 года пакінуў смаргонскі клуб.

Сезон 2023 пачаў у складзе «Мёраў» у Другой лізе.

## Міжнародная кар’ера 
У маі 2016 года быў упершыню выкліканы ў моладзевую зборную Беларусі, дзе дэбютаваў 1 чэрвеня ў таварыскім матчы супраць Македоніі (1:1). Усяго за моладзевую зборную правёў 5 матчаў — ва ўсіх матчах праводзіў на полі 90 хвілін на пазіцыі цэнтральнага абаронцы.

## Дасягненні 
*  Уладальнік Кубка Беларусі (2): 2017, 2018
*  Уладальнік Суперкубка Беларусі: 2018

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Нёман Гродна
Катэгорыя:Ігракі ФК Смаргонь
Катэгорыя:Ігракі ФК Мёры
Малдоўская акадэмія эканамічнай адукацыі

**Малдоўская акадэмія эканамічнай адукацыі** () — вышэйшая эканамічная навучальная ўстанова Рэспублікі Малдова, акрэдытаваная дзяржавай. Знаходзіцца ў Кішынёве.

Заснаваны ў 1991 годзе.

Навучанне ва ўніверсітэце вядзецца на румынскай і рускай мовах. Ёсць таксама адмысловыя групы, якім выкладаюць на адной з замежных моў (французскай, англійскай).

## Факультэты 
* Факультэт менеджменту і кіравання.
* Факультэт эканомікі і правы
* Факультэт міжнародных эканамічных адносін
* Факультэт фінансаў
* Факультэт бухгалтарскай справы
* Факультэт эканамічнай кібернетыкі, статыстыкі і інфарматыкі

## Крыніцы 
## Спасылкі 
*
Палітыка Украіны

**Палітыка Украіны** рэалізуецца ў рамках змешанай прадстаўнічай дэмакратычнай рэспублікі і шматпартыйнай сістэмы. Выканаўчая ўлада ажыццяўляецца Прэзідэнтам і Урадам. Заканадаўчая ўлада належыць Вярхоўнай Радзе (парламенту). Навукоўцы апісваюць палітычную сістэму Украіны як «слабую, раздробненую, вельмі асабістую і ідэалагічна беззмястоўную», а таксама што «судовыя органы і сродкі масавай інфармацыі не ў стане заклікаць палітыкаў да адказу» (доктар Тарас Кузё, 2009 год). Украінская палітыка павінна быць аднесена да катэгорыі «празмерна цэнтралізаваных», што выклікана спадчынай сістэмай СССР і страхам перад сепаратызмам. Ва Украіне таксама існуе вельмі моцная карупцыя, што часта называюць вызначальнай характарыстыкай украінскага грамадства, палітычнага жыцця і кіравання.
Мустафа Наем

**Мустафа Наем** (; ) — украінскі журналіст, дэпутат і грамадскі дзеяч пуштунскага паходжання. Раней быў рэпарцёрам у газеце «Коммерсантъ», канале ТВі і выданні Украінская праўда. Таксама ўдзельнічаў у журналісцкім руху «Стоп цэнзуры!» і быў адным з заснавальнікаў і галоўным рэдактарам «Hromadske.TV». На парламенцкіх выбарах 26 кастрычніка 2014 года быў абраны ў Вярхоўную Раду Украіны ад партыі «Блок Пятра Парашэнка», стаўшы народным дэпутатам Украіны 8-га склікання, а пазней намеснікам старшыні фракцыі партыі.

Катэгорыя:Журналісты Украіны
Катэгорыя:Удзельнікі Еўрамайдана
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны VIII склікання
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Вольная прэса Усходняй Еўропы»
Аляксандр Рыгоравіч Новік

**Аляксандр Новік** (нар. ) — беларускі футбаліст, абаронца.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец бярозаўскай ДЮСШ-1, у юнацкім узросце апынуўся ў структуры мінскага «Дынама», гуляў у Другой лізе за фарм-клуб «Дынама-2». Пасля сезона 2012 «Дынама-2» спыніла існаванне, і Новік перайшоў у «Кобрын». У 2014 годзе папоўніў склад першалігавай «Бярозы-2010», але не правёў за яе ніводнага матча. У сакавіку 2015 года знаходзіўся на праглядзе ў «Смаргоні», але не падышоў клубу, і выніку сезон 2015 правёў у камандзе «Колас-Меліяратар-Дружба».

У лютым 2016 года далучыўся да брэсцкага «Дынама», з якім у сакавіку падпісаў кантракт. 10 красавіка 2016 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, згуляўшы ў першым тайме матча супраць «Мінска» (0:3) на пазіцыі апорнага паўабаронцы. У першай палове сезона 2016 быў трывалым іграком асновы брэстчан, аднак 24 чэрвеня ў матчы супраць «Крумкачоў» (1:2) атрымаў траўму. Вярнуўся на поле праз месяц, але страціў месца ў асноўным складзе і стаў выступаць пераважна за дубль.

У студзені 2017 года праходзіў прагляд у мінскім «Дынама», але беспаспяхова. Тады ж стала вядома, што Новік пакіне брэсцкі клуб. У лютым знаходзіўся на праглядзе ў гродзенскім «Нёмане», але не падышоў. У сакавіку 2017 года стаў іграком клуба трэцяга дывізіёна Польшчы «Катвіца» з Калабжэга.

Улетку 2017 года, пакінуўшы «Катвіцу», праходзіў прагляд у наваполацкім «Нафтане», пазней некаторы час правёў у клайпедскім «Атлантасе». У кастрычніку 2017 года далучыўся да клуба беларускай Першай лігі «Слонім-2017».

У пачатку 2018 года праходзіў прагляд у «Крумкачах», аднак клуб не здолеў атрымаць ліцэнзію на ўдзел у Вышэйшай лізе. Пазней беспаспяхова праходзіў прагляд у «Гарадзеі», а ў сакавіку 2018 года стаў іграком «Смаргоні». У ліпені 2018 года пакінуў смаргонскую каманду і накіраваўся на прагляд у жодзінскі «Тарпеда-БелАЗ», з якім у выніку падпісаў кантракт. У складзе жодзінскай каманды стаў выступаць за дубль. У студзені 2019 года па пагадненні бакоў пакінуў жодзінскі клуб.

Пасля зыходу з жодзінскай каманды некаторы час праходзіў прагляд у «Слуцку», а пазней далучыўся да бабруйскай «Белшыны», з якой у сакавіку 2019 года падпісаў кантракт. Спачатку трывала гуляў у стартавым складзе, з лета стаў радзей з’яўляцца на полі. У студзені 2020 года пакінуў бабруйскі клуб.

У пачатку 2020 года далучыўся да наваполацкага «Нафтана», па заканчэнні сезона 2020 пакінуў каманду.

## Дасягненні 
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі: 2019

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама-2 Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Кобрын
Катэгорыя:Ігракі ФК Бяроза-2010
Катэгорыя:Ігракі ФК Колас-Дружба
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Катвіца Калабжэг
Катэгорыя:Ігракі ФК Слонім-2017
Катэгорыя:Ігракі ФК Смаргонь
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Самасёлы

/км²)
зоны пастаяннага кантролю (15—40 Кы/км²)
зоны пэрыядычнага кантролю (5—15 Кы/км²)
1—5 Кы/км²
]]
**Самасёлы зоны адчужэння (самапасяленцы, вяртанцы)** — зборная назва для цывільнага насельніцтва Чарнобыльскай зоны адчужэння, групы людзей, якія вярнуліся на месцы ранейшага пражывання пасля Чарнобыльскай катастрофы.

## Назва 
Самасёламі гэтых людзей упершыню пачалі называць журналісты яшчэ з 1980-х гг. Навукоўцы, удзельнікі гісторыка-этнаграфічных экспэдыцый у зону адчужэння, сярод якіх была паэтка Ліна Кастэнка, лічаць такую назву некарэктнай:

Яны называюць гэтых людзей «вяртанцамі» ().

## Колькасць самасёлаў 
Нягледзячы на існае заканадаўчае абмежаванне пражывання цывільнага насельніцтва ў зоне адчужэння, усё ж такі значная колькасць эвакуяванага насельніцтва вярнулася да сваіх мясцін пасля высялення 1986 года.

Паводле розных крыніц, агульная колькасць насельніцтва, што вярнулася ў зону адчужэння ў 1986 годзе складае каля 1200 чалавек (са ста тысяч эвакуяваных). Станам на пачатак 2007 года іхняя колькасць складала 314 чалавек.

Колькасць пражываючых у зоне адчужэння, пачынаючы з 1987 года, мае наступную тэндэнцыю:

Самасёлы пражываюць не кампактна ў адным сяле альбо горадзе, а з'ўляюцца расселенымі па 11 населеных пунктах зоны адчужэння. Пераважна гэта людзі сталага веку. Сярэдні ўзрост самасёлаў складае 63 гады. Асноўнай прычынай скарачэння колькасці самасёлаў у чарнобыльскай зоне з'яўляецца іх стары ўзрост.

## Зноскі 
Катэгорыя:Зона адчужэння Чарнобыльскай АЭС
Катэгорыя:Постаці Украіны
Віярэл Антонавіч Балаган

**Віярэл Балаган** (ці **Віктар Балаган**) (14 снежня 1971, Кішынёў) — малдоўскі шахматыст, гросмайстар (1991).

## Біяграфія 
Віярэл быў другім дзіцём у сям'і. Усяго ў сям'і было пяць сыноў. Бацька Віярэла — спецыяліст у інфарматыку, яго маці — настаўнік іспанскай мовы.

Віярэл навучыўся гуляць у шахматы ад свайго бацькі ва ўзросце сямі гадоў. У 1981 годзе Віярэл пачаў займацца шахматамі з трэнерам — Іёнам Саланарам. У 1984 годзе Віярэл стаў кандыдатам у майстра. З 1986 года Балаган займаўся з малдрўскім шахматыстам Вячаславам Андрэевічам Чабаненкам.

У 1988 годзе Віярэл скончыў школу з паглыбленым вывучэннем іспанскай мовы. У 1989 годзе ён паступіў і ў 1993 годзе скончыў Расійскую Дзяржаўную Акадэмію Фізічнай Культуры (РДАФК). У 1993 годзе Балаган паступіў у аспірантуру (РДАФК). У 1996 годзе Балаган абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Структура комплекснай падрыхтаванасці шахматыстаў высокай кваліфікацыі». У гэты ж час Балаган пачаў займацца шахматамі з вядомым шахматным трэнерам Маркам Дварэцкім.

Першым значным дасягненнем у шахматнай кар'еры Балагана была дзяльба разам з Барысам Гельфандам і Аляксеем Шыравым 1—3 месцаў на першай дошцы на моладзевых гульнях СССР 1989 года. У 1990 годзе Балаган стаў міжнародным майстрам.

У 1991 годзе Балаган выканаў норму гросмайстра. Званне гросмайстра яму было прысвоена ў кастрычніку 1991 года на Кангрэсе ФІДЭ. У 1991 годзе Віярэл Балаган браў удзел у апошнім чэмпіянаце СССР і заняў 7-е месца.
У студзені 1992 года Балаган быў 52-м у рэйтынг спісе ФІДЭ.

Балаган 7 гадоў гуляў за шахматны клуб Дрэздэна ў Бундэслізе (Германія). У 1993 — 1995 годах Балаган гуляў за французскі клуб Бельфор (Belfort). У 1995 — 1997 годах Балаган гуляў за клуб «Таттрансгаз» (Казань). У складзе гэтага клуба Балаган у 1996 годзе выйграў Кубак еўрапейскіх чэмпіёнаў. У 1993 годзе Балаган выйграў турніры ў Остраве і ў Лас Пальмасе, у 1995 годзе — у Маскве. У 1997 годзе Балаган выйграў «Нью-Ёрк-опен»,

У 1997 годзе Балаган вырашыў скончыць шахматную кар'еру і заняўся бізнесам. Аднак пасля эканамічнага крызісу ў Расіі ў 1998 годзе аднавіў шахматную кар'еру і ў тым жа годзе выйграў турнір у Бурбон-Лансі (Францыя).

## Кнігі 
* Ступени или как стать гроссмейстером. Мемуары шахматиста. Издательство: Издательство Астрель, АСТ, 2006 г., ISBN 5-17-034434-1, 5-271-13052-5, 985-13-6842-3
* Славянская защита. Система Чебаненко. Издательство: Соловьёв Сергей, С.-Петербург, 2008 г., ISBN 5-903609-11-2
* Староиндийская защита. Репертуар за чёрных. Издательство: Соловьёв Сергей, С.-Петербург, 2009, ISBN 978-5-903609-04-8
* Система Россолимо. Сицилианская защита. Издатель: «Андрей Ельков», Москва, 2011, ISBN 978-5-9902352-2-9
* Каталонское начало (репертуар за белых). Издатель: «Андрей Ельков», Москва, 2013, ISBN 978-5-9902352-8-1

## Спасылкі 
* Интернет страница Виорела Бологана
* 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі шахматных алімпіяд
Міністэрства асветы Рэспублікі Малдова

**Міністэрства асветы Рэспублікі Малдова** з'яўляецца адным з шаснаццаці міністэрстваў Урада Рэспублікі Малдова. Адказвае за развіццё сістэмы адукацыі ў краіне.

## Кіраўніцтва 
* Міністр асветы — Міхаіл Буіклы (з 24 ліпеня 2012 года)
* Намеснік міністра асветы — Ларэта Хандрабура (з 20 лістапада 2009 года)
* Намеснік міністра асветы — Ігар Гросу (з 15 жніўня 2012 года)

## Гл. таксама 
* Мая Санду

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзяржаўны лад Малдовы
Малдова
Катэгорыя:Адукацыя ў Малдове
Малдоўскі тэхнічны ўніверсітэт

**Малдоўскі тэхнічны ўніверсітэт** — вышэйшая тэхнічная навучальная ўстанова Рэспублікі Малдова, акрэдытаваная дзяржавай.

Універсітэт заснаваны ў 1964 годзе. Выточная назва — Кішынёўскі політэхнічны інстытут імя Лазо. У першы навучальны год на 5 факультэтах (Механічным, Будаўнічым, Тэхналагічным, Электратэхнічным, Эканамічным) ва ўніверсітэце навучаліся 5140 студэнтаў.

Навучанне ва ўніверсітэце вядзецца на румынскай. Існуюць таксама групы, якім выкладаюць на адной з замежных моў (французскай, англійскай).

## Перыядычныя выданні, якія выдаюцца ў ТУМ 
* Універсітэцкая газета «Mesager»
* Універсітэцкі часопіс «Meridian Ingineresc»

## Факультэты 
* Факультэт энергетыкі і электроинженеринг.
* Факультэт інжынерыі і менеджменту ў машынабудаванні.
* Факультэт інжынерыі і менеджменту ў механіцы.
* Факультэт вылічальнай тэхнікі, інфарматыкі і мікраэлектронікі.
* Факультэт радыёэлектронікі і тэлекамунікацыі.
* Факультэт тэхналогіі і менеджменту ў харчовай прамысловасці.
* Факультэт лёгкай прамысловасці
* Факультэт кадастру, геадэзіі і будавання.
* Факультэт горадабудаўніцтва і архітэктуры.
* Факультэт эканамічнай інжынерыі і бізнесу.

## Геаграфічныя каардынаты 
* Першы корпус — 
* Другі корпус — 
* Трэці—шосты карпусы — 
* Дзявяты і дзясяты карпусы — 

## Спасылкі 
*  Официальный сайт Технического университета Молдовы на русском языке
*  Універсітэцкая газета «Mesager»
*  Універсітэцкі часопіс «Meridian Ingineresc» 

Катэгорыя:Універсітэты Малдовы
Прэзідэнцкія выбары ва Украіне (2004)

**Прэзідэнцкія выбары ва Украіне 2004 года** былі праведзены 31 кастрычніка, 21 лістапада і 26 снежня 2004 года. Прэзідэнцкія выбары былі чацвёртымі выбарамі, якія прайшлі ва Украіне пасля здабыцця незалежнасці ад Савецкага Саюза. На апошніх этапах вынікі былі аспрэчаныя паміж лідарам апазіцыі Віктарам Юшчанкам і тагачасным прэм'ер-міністрам Віктарам Януковічам з Партыі рэгіёнаў. Выбары праходзілі ў вельмі напружанай палітычнай атмасферы, з абвінавачваннямі ў прадузятасці СМІ, запалохванні выбаршчыкаў і атручванні кандыдата Юшчанка.

Паводле выбарчага закону Украіны, для абрання прэзідэнта выкарыстоўваецца сістэма ў два туры, у якіх кандыдат павінен атрымаць большасць (50% і больш) галасоў з усіх пададзеных бюлетэняў. Першы тур галасавання адбыўся 31 кастрычніка 2004 года. Паколькі ні адзін з кандыдатаў не набраў 50% (ці больш) галасоў, другі тур галасавання паміж двума кандыдатамі-лідарамі прэзідэнцкай кампаніі, Віктарам Юшчанкам і Віктарам Януковічам, адбыўся 21 лістапада. Цэнтральная выбарчая камісія абвясціла вынікі 23 лістапада, у другім туры выбараў перамог Віктар Януковіч. Вынікі выбараў былі аспрэчаныя, Віктар Юшчанка і яго прыхільнікі, а таксама многія міжнародныя назіральнікі сцвярджалі, што выбары сфальсіфікаваныя.

Наступныя падзеі прывялі да палітычнага крызісу ва Украіне з шырокай мірнай дэманстрацыяй, якая атрымала назву «Аранжавая рэвалюцыя». Вярхоўны суд Украіны ануляваў афіцыйныя вынікі і загадаў паўтарыць другі тур галасавання.

Канчатковае паўторнае галасаванне адбылося 26 снежня. Віктар Юшчанка быў абвешчаны пераможцам з 52% галасоў і 44% у Януковіча.

Міжнародныя назіральнікі паведамілі, што паўторнае галасаванне лічыцца больш справядлівым, чым папярэдняе.

2004
Катэгорыя:Выбары 2004 года
Катэгорыя:Кастрычнік 2004 года
Катэгорыя:Лістапад 2004 года
Катэгорыя:Снежань 2004 года
Катэгорыя:Падзеі 31 кастрычніка
Катэгорыя:Падзеі 21 лістапада
Катэгорыя:Падзеі 26 снежня
Катэгорыя:Аранжавая рэвалюцыя
Катэгорыя:2004 год ва Украіне
Малдоўскі купон

**Малдоўскі купон** () — часовая грашовая адзінка ў Малдове з 1992 па 1993 год.

Першыя купоны былі выпушчаны ў абарот Нацыянальным банкам Малдовы 10 чэрвеня 1992 года. Яны выкарыстоўваліся ў наяўна-грашовым звароце паралельна з рублём у суадносінах 1:1. З моманту ўводзін у зварот расійскага рубля 9 жніўня 1993 года Нацыянальны банк Малдавіі пачаў самастойна катыраваць купон у адносінах да іншых валют. 29 лістапада 1993 пачаўся памен купонаў на малдаўскі лей па курсе 1000:1, які працягваўся да 2 снежня.

Купоны выпускаліся наміналам 50, 200, 1000 і 5000. Манеты не выпускаліся.

На аверсе намаляваны герб Малдовы, эмблема і назва цэнтральнага банка, намінал, год выпуску і папярэджанне пра падробку, на рэверсе — від на Сарокскую крэпасць, намінал і эмблема НБМ. Вадзяны знак у выглядзе геаметрычнага арнаменту з ромбаў і ламаных ліній.

Серыйныя нумары выгляду А.1234 123456.

## Літаратура 
* 
*  

Катэгорыя:З’явіліся ў 1992 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1993 годзе
Палац Манук-Бея

**Палац Манук-Бея** — будынак, пабудаваны ў 1817 годзе архітэктарам Бернардаццы на заказ Манук-бея Мірзаяна — армяніна па паходжанні, турэцкага дыпламата і рускага разведчыка па сумяшчальніцтве, аднак пажыць у раскошы палаца Манук-бей не паспеў, таму што загінуў 20 ліпеня 1817 года.

## Апісанне 
Будынак знаходзіцца ў горадзе Хынчэшць, у цэнтральнай частцы Малдовы. Ён уваходзіць у склад Сядзібы Манук-Бея, якая, апроч Палаца Манук-Бея, складаецца таксама і з Паляўнічага замка, Бібліятэкі і жылля для слуг. Палац знаходзіцца ў паўднёвай частцы горада на паўночным схіле ўзгорка, на ўскраіне парка. Ад галоўнага ўваходу ля падножжа ўзгорка да палаца праз парк вядзе алея. З-за нахіленага рэльефу з вяршыні ўзгорка бачны толькі два паверхі, а з падножжа — тры. Палац выкананы ў духу французскага класіцызму, з шырокімі проймамі вокнаў і лоджый. На тэрасе, у тоўшчы сцен былі выдзеўбаны нішы, упрыгожаныя фрэскамі, куды змяшчаліся статуі. Сядзіба была аточана крапаснымі сценамі.

Столі палаца распісваў іншы вядомы армянін — Іван Айвазоўскі, аднак на дадзены момант ад роспісу не засталося і следу.

Палац мае вялікае гістарычнае значэнне і быў уключаны ў спіс нацыянальнай спадчыны Малдовы. Цяперашні стан будынка — здавальняючы. Апошняя рэстаўрацыя адбылася ў 2015 годзе.

## Гісторыя 
У часы спадчыннікаў Манук-бея сядзіба ўражвала раскошай. Там білі фантаны, і была невялікая сажалка, што ўжо знікла. Усе будынкі сядзібы злучаліся з палацам шклянымі галерэямі.

Па сканчэнні Другой сусветнай вайны палац быў у спешным парадку рэканструяваны і прыстасаваны пад тэхнікум, а ў канцы 1950-х гадоў на загад начальства былі разбураны крапасныя сцены.

Пасля землятрусу 1986 года будынак прызналі аварыйным, тэхнікуму ў 1991 годзе далі новае памяшканне — недалёка ад старога палаца. У 1993 годзе палацу надалі статус архітэктурнага помніка.

## Падземныя хады 
Ходзяць чуткі, што пад галерэямі былі і падземныя хады.

Пра падземныя хады ад флігеляў да палаца дакладна не вядома, але два вялікія падземныя хады, — сказаў Валерыу Улас, — сапраўды ёсць. Адзін — карацейшы, сканчаецца ля вялікага става, крыху ніжэй за сядзібу. Невядома, ці быў гэты стаў у часы Манук-бея, але падземны ход выходзіць проста да яго.

Іншы падземны ход цягнецца праз увесь горад і праходзіць пад Домам культуры. Аднавіць цалкам падземныя галерэі наўрад ці атрымаецца. Яны прыйшліся дарэчы жыхарам горада Хынчэшць. Многія адмыслова дакопваліся да Манук-бееўскіх падзямелляў, каб зрабіць тут скляпы, але ўсё ж невялікія адрэзкі падземных хадоў адновяць — для экскурсантаў.

## Літаратура 
* G. Bezviconi. Manuc-bei // Din trecutul nostru.
* А. Тораманян. Из истории строительной деятельности армян в Молдавии. Москва: Внешторгиздат, 1991, с. 137.
* Revistă de etnologie, Nr.1.

## Спасылкі 
* Усадьба Манук-Бея
* Статья о Дворце Манук-Бея
* Palatul cu parc a lui Manuc-bei 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Малдовы
Галавінскі

**Галавінскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Кузьміч Галавінскі (1886 — пасля 1937) —  беларускі грамадска-палітычны дзеяч, дыпламат БНР
* Ігнацы Галавінскі (1807—1855) — рымска-каталіцкі дзеяч, архібіскуп магілёўскі, польскі пісьменнік і перакладчык
Дэкларацыя аб незалежнасці Рэспублікі Малдова

**Дэкларацыя пра незалежнасць Рэспублікі Малдова** () ці **Дэкларацыя незалежнасці Малдовы** — дакумент, зацверджаны 27 жніўня 1991 года Парламентам Малдаўскай ССР у законе №691 «Пра дэкларацыю пра незалежнасць» пасля правалу Жнівеньскага путчу ДКНС і аб'яўляў пра выхад Малдовы са складу СССР.

## Змест 
Парламент Рэспублікі Малдова абвяшчаў у гэтай дэкларацыі незалежнасць Рэспублікі Малдова, прымаючы да ўвагі тысячагадовае мінулае малдоўскага народа і яго бесперапынную дзяржаўнасць (пачынаючы з часоў Малдаўскага княства), а таксама падкрэсліваючы поўнае права на падобны крок. Дэкларацыя аб'яўляла несапраўднымі рашэнні Кючук-Кайнарджыйскага (1775) і Бухарэсцкага мірных дагавораў (1812) паміж Расіяй і Турцыяй, вінавацячы абодва бакі ў рассячэнні нацыянальнай тэрыторыі; несапраўднымі таксама былі абвешчаны закон Вярхоўнага Савета СССР ад 2 жніўня 1940 «Пра ўтварэнне саюзнай Малдаўскай ССР» і Пакт Молатава-Рыбентропа ад 23 жніўня 1939 года, бо яны былі прыняты без уліку думкі насельніцтва Бесарабіі, Букавіны і вобласці Герца.

Дэкларацыя незалежнасці спасылалася на дэкларацыю пра суверэнітэт Рэспублікі Малдова ад 23 чэрвеня 1990 года і шэраг апошніх дакументаў Вялікіх Нацыянальных Сходаў у Кішынёве, прынятых у 1989—1991 гадах, а таксама прызнавала поўнае права насельніцтва рэспублікі на байкот рэферэндуму пра захаванне СССР ад 17 сакавіка 1991 года. Гэтыя дакументы складалі глебу для прызнання суверэнітэту і дзяржаўнасці Малдавіі. На глебе Хартыі ААН, у якой гаварылася пра раўнапраўе народаў і іх права на самавызначэнне, а таксама Хельсінкскага апошняга акта Парламент Малдовы афіцыйна абвясціў Рэспубліку Малдову як суверэнную, незалежную і дэмакратычную дзяржаву. Афіцыйнай мовай, паводле Дэкларацыі, аб'яўлялася румынская мова на лацінскай графіцы, прынятая як афіцыйная яшчэ 31 жніўня 1989 года Парламентам Малдовы.

## Афіцыйныя наступствы 
278 дэпутатаў падпісалі гэты дакумент у 1991 годзе, і 27 жніўня стала дзяржаўным святам краіны пад назвай Дзень незалежнасці Рэспублікі Малдова. Прызнанне незалежнасці Малдавіі афіцыйна было адзначана 2 сакавіка 1992 года, калі краіна стала членам ААН.

Арыгінальны дакумент згарэў у 2009 годзе падчас хваляванняў у Малдове, аднак у 2010 годзе тэкст Дэкларацыі атрымалася аднавіць.

## Спасылкі 
* Текст декларации на официальном сайте Президента Молдавии  

Катэгорыя:Гісторыя Малдовы
Малдова
Пасёлкі гарадскога тыпу Беларусі

У Рэспубліцы Беларусь крытэрыі аднясення населеных пунктаў да катэгорый устаноўлены Законам Рэспублікі Беларусь ад 5 мая 1998 г. № 154—З «Аб адміністрацыйна-тэрытарыяльным дзяленні і парадку вырашэння пытанняў адміністрацыйна-тэрытарыяльнага ўладкавання Рэспублікі Беларусь».

Пасёлкі гарадскога тыпу падзяляюцца на наступныя катэгорыі:

* **гарадскія пасёлкі** — населеныя пункты з колькасцю насельніцтва больш за **2 тысячы чалавек**, у якіх ёсць вытворчыя і камунальныя прадпрыемствы, сацыяльна-культурныя ўстановы, прадпрыемствы гандлю, грамадскага харчавання, бытавога абслугоўвання;
* **курортныя пасёлкі** — населеныя пункты з колькасцю насельніцтва не менш за **2 тысячы чалавек**, на тэрыторыі якіх размешчаны санаторыі, дамы адпачынку, пансіянаты, іншыя аздараўленчыя ўстановы, прадпрыемствы гандлю, грамадскага харчавання і бытавога абслугоўвання насельніцтва, культурна-асветныя ўстановы;
* **рабочыя пасёлкі** — населеныя пункты з колькасцю насельніцтва не менш за **500 чалавек**, размешчаныя пры вытворчых прадпрыемствах, электрастанцыях, будоўлях, чыгуначных станцыях і іншых аб’ектах.

## Карта размяшчэння пасёлкаў гарадскога тыпу Беларусі 
Пасёлкі гарадскога тыпу з насельніцтвам:

Зялёным колерам пазначаны пасёлкі гарадскога тыпу, насельніцтва якіх павялічваецца, чырвоным — змяншаецца.

## Колькасць пасёлкаў гарадскога тыпу і іх жыхароў 
На 14 кастрычніка 2009 года (перапіс насельніцтва) ў Беларусі былі 94 пасёлкі гарадскога тыпу, сярод якіх 83 гарадскія пасёлкі, 1 курортны пасёлак, 10 рабочых пасёлкаў, у тым ліку:

14 лютага 2016 года гарадскі пасёлак Касцюкоўка ўвайшоў у межы Гомеля.

На 1 студзеня 2017 года ў Беларусі налічвалася 89 пасёлкаў гарадскога тыпу, у тым ліку 83 гарадскія пасёлкі, 1 курортны пасёлак, 5 рабочых пасёлкаў.

18 студзеня 2017 года перайшлі з катэгорыі гарадскіх пасёлкаў да гарадоў раённага падпарадкавання Бялынічы і Круглае.

Летам 2017 года гарадскі пасёлак Руба ўвайшоў у межы Віцебска.

## Спіс пасёлкаў гарадскога тыпу 
Назвы лацініцай у спісе прыводзяцца адпаведна з афіцыйнымі правіламі транслітарацыі.

## Галерэя 

Файл:Kaścioł - Vidzy - 6.jpg|Відзы
Файл:Hulsk rajvykankam.jpg|Глуск
Файл:Kasciol Sv. Michala Archaniola (Ivianiec).jpg|Івянец
Файл:Loeu centar.jpg|Лоеў
Файл:Belarus Mir Mir Castle Complex 8101 2085.jpg|Мір
Файл:Палац Сапегаў, Ружаны.jpg|Ружаны

## Гл. таксама 
* Пасёлкі гарадскога тыпу Брэсцкай вобласці
* Пасёлкі гарадскога тыпу Віцебскай вобласці
* Пасёлкі гарадскога тыпу Гомельскай вобласці
* Пасёлкі гарадскога тыпу Гродзенскай вобласці
* Пасёлкі гарадскога тыпу Магілёўскай вобласці
* Пасёлкі гарадскога тыпу Мінскай вобласці
* Гарады Беларусі
* Сельскія населеныя пункты Беларусі

## Зноскі 

Катэгорыя:Спісы:Беларусь
Пагадненне аб асацыяцыі паміж Украінай і Еўрапейскім Саюзам

**Пагадненне аб асацыяцыі паміж Украінай і Еўрапейскім Саюзам** — дагавор паміж Еўрапейскім Саюзам, Еўратам, іхнімі 28 дзяржавамі-членамі і Украінай, які ўсталёўвае палітычныя і эканамічныя сувязі паміж бакамі. Бакі абавязаліся супрацоўнічаць і сыходзіцца ў эканамічнай палітыцы, заканадаўстве і рэгуляванні ў шырокім дыяпазоне абласцей, уключаючы роўныя правы для работнікаў, крокі ў кірунку бязвізавага перамяшчэння людзей, абмен інфармацыяй і персаналам у галіне правасуддзя, мадэрнізацыя энергетычнай інфраструктуры Украіны, а таксама доступ да Еўрапейскага інвестыцыйнага банка. Пагадненне таксама ўсталёўвае зону свабоднага гандлю паміж бакамі.

Пагадненне абавязвае Украіны да эканамічнай судовай і фінансавай рэформаў, набліжаючы сваю палітыка і заканадаўства да краін Еўрапейскага Саюза. Украіна імкнецца паступова адпавядаць тэхнічным і спажывецкім стандартам ЕС. ЕС пагаджаецца даць Украіне палітычную і фінансавую падтрымку, доступ да навуковых даследаванняў і ведаў, а таксама прэферэнцыйны доступ на рынкі ЕС. Пагадненне абавязвае абодва бакі садзйнічаць паступоваму набліжэнню Украіны да агульнай палітыкі бяспекі і абароны Еўрасаюза.

Пагадненне ўступае пасля двух дзясяцігоддзяў, падчас якіх бакі імкнуліся ўсталяваць больш цесныя сувязі адзін з адным. Еўрапейскі Саюз хоча забяспечыць, каб імпарту збожжа і прыроднага газу з Украіну, а таксама экспарту тавараў ва Украіну не пагражала нестабільнасць у рэгіёне, мяркуючы, што нестабільнасць у канчатковым рахунку можа быць зніжаша за кошт сацыяльных і палітычных рэформаў у краіне. Украіна хоча павялічыць сваю выгпду ад экспарту, дзякуючы свабоднаму гандлю з Еўрапейскім Саюзам, а таксама прыцягнуць знешнія інвестыцыі. Насельніцтва Заходняй Украіны ўспрымае сяброўства ў ЕС з большым энтузіязмам, чым Усходняя Украіна.

Палітычныя палажэнні дамовы былі падпісаны 21 сакавіка 2014 года, пасля таго, як серыя падзей, з-за якіх застапарылася ратыфікацыя пагаднення, а таксама адмова тагачаснага прэзідэнта Віктара Януковіча ад яго падпісання, завяршыліся рэвалюцыяй ва Украіне і звяржэннем Януковіча. Расія, другі па велічыні гандлёвы партнёр, прадставіла ў якасці альтэрнатывы асацыяцыя з Мытным саюзам Расіі, Беларусі і Казахстана. Новы ўкраінскі прэзідэнт Пётр Парашэнка, які быў абраны 25 мая 2014 года, падпісаў эканамічную частку пагаднення аб асацыяцыі 27 чэрвеня 2014 года і апісаў гэта як «першым, але найбольш вырашальным крокам» Украіны на шляху сяброўства ў ЕС.

Пагадненне павінна афіцыйна ўступіць у сілу пасля яго ратыфікацыі ўсімі падпісантамі.

Катэгорыя:Адносіны Украіны з Еўрапейскім Саюзам
Катэгорыя:Дзяржаўны лад Украіны
Катэгорыя:Палітыка Украіны
Катэгорыя:2013 год ва Украіне
Катэгорыя:2014 год ва Украіне
Катэгорыя:Еўрамайдан
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Украіны
Катэгорыя:2014 год у Еўрапейскім Саюзе
Яўка выбаршчыкаў

**Яўка выбаршчыкаў** — гэта адносіны (выражаныя, як след, у працэнтах) колькасці выбаршчыкаў, якія прынялі ўдзел у выбарах, да агульнай колькасці грамадзян, што маюць права на ўдзел у гэтых выбарах. Заканадаўствам шэрагу краін усталяваны ніжні парог яўкі выбаршчыкаў, пры не дасягненні якога выбары прызнаюцца не адбыўшыміся. З 1960 года існуе тэндэнцыя да зніжэння паказчыкаў яўкі выбаршчыкаў. Высокая яўка лічыцца пазітыўным фактарам і доказам легітымнасці існай сістэмы.

У некаторых краінах пры падліку яўкі выбаршчыкаў улічваюць несапраўдныя бюлетэні.

Катэгорыя:Выбары
Руслан Віктаравіч Федаценка

**Руслан Федаценка** (; ) — украінскі прафесійны хакеіст на пазіцыі крайняга нападніка. У цяперашні час гуляе ў Аёве Уайлд Амерыканскай хакейнай лігі (АХЛ), а па кантракце належыць Мінесоце Уайлд Нацыянальнай хакейнай лігі (НХЛ).

У кар'еры НХЛ гуляў за каманды Філадэльфія Флаерз, Тампа Бэй Лайтнінг, Нью-Ёрк Айлендэрс, Пітсбург Пінгвінз і Нью-Ёрк Рэйнджэрс, два разы выйграўшы Кубак Стэнлі. На міжнародным узроўні гуляў за зборную Украіны на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года.

Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка Стэнлі
Катэгорыя:Хакеісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі «Філадэльфія Флаерз»
Катэгорыя:Ігракі «Тампа Бэй Лайтнінг»
Катэгорыя:Ігракі «Нью-Ёрк Айлендэрс»
Катэгорыя:Ігракі «Пітсбург Пінгвінз»
Катэгорыя:Ігракі «Нью-Ёрк Рэйнджэрс»
Катэгорыя:Ігракі «Мінесота Уайлд»
Аляксей Юр’евіч Лень

**Аляксей Лень** (; нар. ) — украінскі прафесійны баскетбаліст, цэнтравы клуба «Атланта Хокс» Нацыянальнай баскетбольнай асацыяцыі (НБА).

Катэгорыя:Баскетбалісты НБА
Катэгорыя:Баскетбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі «Атланта Хокс»
Катэгорыя:Ігракі «Фінікс Санз»
Катэгорыя:Ігракі «Дніпра» (баскетбол)
Катэгорыя:Ігракі «Вашынгтон Уізардс»
Катэгорыя:Ігракі «Таронта Рэптарс»
Катэгорыя:Ігракі «Сакрамента Кінгз»
Наталля Ярэська

**Наталля Ярэська** (; ) — украінскі грамадскі дзеяч і прадпрымальніца, сузаснавальнік і партнёр-кіраўнік кампаніі «Horizon Capital» з сакавіка 2006 да снежня 2014, прэзідэнт і галоўны выканаўчы дырэктар «Western NIS Enterprise Fund» (WNISEF) з лютага 2001 да снежня 2014, міністр фінансаў Украіны (2 снежня 2014 — 14 красавіка 2016).

У 2011 годзе заняла 44-е месца ў рэйтынгу самых уплывовых жанчын Украіны.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Эканамісты ЗША
Катэгорыя:Эканамісты Украіны
Катэгорыя:Міністры фінансаў Украіны
Ёнас Авіжус

{{Пісьменнік
 |Арыгінал імя       = Jonas Avyžius
 |Выява = 
 |Шырыня = 220
 |Месца нараджэння       =  
 |Род дзейнасці     = празаік, 
 |Гады актыўнасці      = 
 |Кірунак          = сацыялістычны рэалізм
 |Жанр                 = раман
 |Мова твораў    = літоўская
 |Прэміі               = 
 |Узнагароды              = { style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
 
} 
 |Вікікрыніца             = 
}}
**Ё́нас Аві́жус** (; , Ёнішкіскі раён, Літва — 7 ліпеня 1999, Вільнюс, Літва) — літоўскі пісьменнік. Народны пісьменнік Літвы (1986).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Працаваў журналістам. З 1948 года — прафесійны пісьменнік. Народны пісьменнік Літоўскай ССР (1986). У 1996 годзе быў выбраны членам Сойма, быў членам фракцыі Саюза Айчыны — Кансерватараў.

## Творчасць 
Аўтар кніг нарысаў «Першыя барозны» (1948), зборнікаў апавяданняў і аповесцяў «Спадчына» (1949), «Людзі і падзеі» (1954), «Буткус Мсцівец» (1957), «Чалавек застаецца чалавекам» (1960), раманаў «Шкляная гара» (1961), «Вёска на раздарожжы» (1964), «Час, калі пусцеюць сядзібы» (1970, Ленінская прэмія 1976), «Колеры хамелеона» (1976), «Дзягімай» (1981). Асноўныя тэмы — жыццё літоўскай вёскі, падзеі Вялікай Айчыннай вайны, маральна-этычныя праблемы сучаснасці.

## Беларускі пераклад 
Раман Авіжуса «Час, калі пусцеюць сядзібы» на беларускую мову пераклаў вядомы беларускі паэт і перакладчык Алесь Разанаў (1989).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Avyžius, Jonas 

Катэгорыя:Літоўскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі Літвы
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі-сацрэалісты
Катэгорыя:Народныя пісьменнікі Літоўскай ССР
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Члены Саюза Айчыны
Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Ігар Валер’евіч Каламойскі

**Ігар Каламойскі** (; ) — украінска-кіпрыёцка-ізраільскі бізнес-алігарх яўрэйскага паходжання, былы губернатар Днепрапятроўскай вобласці.

Паводле матэрыяльнага стану мультымільянер Каламойскі ацэньваецца як другі альбо трэці самы багаты чалавек ва Украіне (пасля Рыната Ахметава і/альбо Віктара Пінчука) з 2006 года і 377-ы самы багаты чалавек у свеце паводле версіі Forbes станам на 2011 год. У сакавіку 2015 года The Economist ацаніла яго стан на $1,36 мільярдаў. Каламойскі з’яўляецца вядучым партнёрам групы Прыват і фактычна старшынёй футбольнага клуба «Дняпро».

Катэгорыя:Губернатары Днепрапятроўскай вобласці
Катэгорыя:Група Прыват
Катэгорыя:Мільярдэры Украіны
Катэгорыя:ФК Дняпро Дніпро
Катэгорыя:Банкіры Украіны
Рагімантас Адамайціс

{{Кінематаграфіст
 |імя                  = Рагімантас Адамайціс
 |арыгінал імя       = Regimantas Adomaitis
 |выява          = 
 |шырыня               = 
 |апісанне выявы = 
 |імя пры нараджэнні     = 
 |дата нараджэння        = 
 |месца нараджэння       = 
 |дата смерці          = 
 |месца смерці         = 
 |прафесія            = 
 |грамадзянства          =  →  → 
 |гады актыўнасці      = з 1964 года
 |кірунак          = 
 |кінастудыя           = 
 |узнагароды              = 
{ style="background: transparent"

}
{ style="background: transparent"
 
}
{ style="background: transparent"
 
}
}}
**Рагі́мантас Адама́йціс** (; , г. , Літва — ) — літоўскі . Народны артыст СССР (1985).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 31 студзеня 1937 года (па іншых крыніцах — 31 сакавіка) у Шаўляі.

У 1954 годзе паступіў на фізіка-матэматычны факультэт Віленскага ўніверсітэта і ў 1959 годзе скончыў навучанне, але ўжо з 1958 года пачаў вучыцца на акцёрскім аддзяленні Кансерваторыі Літвы. У 1962 годзе атрымаў дыплом акцёра.

У 1962—1963 гадах працаваў у Капсукскім драматычным тэатры (цяпер Марыямпале), у 1963—1967 гадах у Каўнаскага драматычнага тэатра. З 1967 года — акцёр Літоўскага дзяржаўнага акадэмічнага тэатра драмы ў Вільнюсе.

У 1988 годзе ўваходзіў у Ініцыятыўную групу Літоўскага руху за перабудову (Саюдзіс). Народны дэпутат СССР (1989—1991).

Памёр 20 чэрвеня 2022 года.

## Творчасць 
Мастацтва Адамайціс вызначаецца псіхалагічнай глыбінёй, тонкай іроніяй. За ролі Міндаўгаса, Мажвідаса («Міндаўгас», «Мажвідас» Ю. Марцінкявічуса), Йуна («Йун Габрыэль Боркман» Г. Ібсена) у тэатры атрымаў Дзяржаўную прэмію Літвы ў 1982 годзе. У кіно выявіліся яго моцны тэмперамент, здольнасць ствараць складаныя і супярэчлівыя характары: «Ніхто не хацеў паміраць», «Кароль Лір», «Гэта салодкае слова — свабода», «Кентаўры», «Аварыя», «Багач, бядняк» (два апошнія фільмы — тэлевізійныя).
## Фільмаграфія 
* «Кароль Лір» (1970) — *Эдманд*

## Літаратура 
* Адамайціс Рэгімантас. 

## Спасылкі 
* Lietuvos nacionalinis dramos teatras: Regimantas Adomaitis 

Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Літоўскай акадэміі музыкі і тэатра
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Літоўскай ССР
Катэгорыя:Народныя артысты Літоўскай ССР
Катэгорыя:Народныя дэпутаты СССР ад творчых саюзаў
Катэгорыя:Постаці Каўнаскага дзяржаўнага акадэмічнага драматычнага тэатра
Катэгорыя:Постаці Нацыянальнага драматычнага тэатра Літвы
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі Літоўскай ССР
Пасёлкі гарадскога тыпу Мінскай вобласці

У Рэспубліцы Беларусь крытэрыі аднясення населеных пунктаў да катэгорый устаноўлены Законам Рэспублікі Беларусь ад 5 мая 1998 г. № 154—З «Аб адміністрацыйна-тэрытарыяльным дзяленні і парадку вырашэння пытанняў адміністрацыйна-тэрытарыяльнага ўладкавання Рэспублікі Беларусь».

Пасёлкі гарадскога тыпу падзяляюцца на наступныя катэгорыі:

* **гарадскія пасёлкі** — населеныя пункты з колькасцю насельніцтва больш за **2 тысячы чалавек**, у якіх ёсць вытворчыя і камунальныя прадпрыемствы, сацыяльна-культурныя ўстановы, прадпрыемствы гандлю, грамадскага харчавання, бытавога абслугоўвання;
* **курортныя пасёлкі** — населеныя пункты з колькасцю насельніцтва не менш за **2 тысячы чалавек**, на тэрыторыі якіх размешчаны санаторыі, дамы адпачынку, пансіянаты, іншыя аздараўленчыя ўстановы, прадпрыемствы гандлю, грамадскага харчавання і бытавога абслугоўвання насельніцтва, культурна-асветныя ўстановы;
* **рабочыя пасёлкі** — населеныя пункты з колькасцю насельніцтва не менш за **500 чалавек**, размешчаныя пры вытворчых прадпрыемствах, электрастанцыях, будоўлях, чыгуначных станцыях і іншых аб'ектах.

## Карта размяшчэння пасёлкаў гарадскога тыпу Мінскай вобласці 
Пасёлкі гарадскога тыпу з насельніцтвам:

Зялёным колерам пазначаны пасёлкі гарадскога тыпу, насельніцтва якіх павялічваецца, чырвоным — змяншаецца.

## Колькасць пасёлкаў гарадскога тыпу і іх жыхароў 
На 14 кастрычніка 2009 года (перапіс насельніцтва) ў Мінскай вобласці Беларусі было 19 пасёлкаў гарадскога тыпу, сярод якіх 16 гарадскіх пасёлкаў, 1 курортны пасёлак і 2 рабочыя пасёлкі, у тым ліку:

На 1 студзеня 2017 года заставалася 18 пасёлкаў гарадскога тыпу, у тым ліку 16 гарадскіх пасёлкаў, 1 курортны пасёлак і 1 рабочы пасёлак.

## Спіс пасёлкаў гарадскога тыпу Мінскай вобласці 
Назвы лацінкай у спісе прыводзяцца адпаведна з афіцыйнымі правіламі транслітарацыі.

## Галерэя 

Файл:Бобр. Сядзіба Барталамей. Дом для працоўных (01).jpg|Бобр
Файл:Belarus-Haradzeya-Church of Joseph.jpg|Гарадзея
Файл:IMAG0528.jpg|Зялёны Бор
Файл:Івянец. Касцёл Святога Аляксея.jpg|Івянец
Файл:Kryvičy. Крывічы (08.2010).jpg|Крывічы
Файл:Machulischi houses.jpg|Мачулішчы
Файл:Bloki w Kupie.JPG|Нарач
Файл:Pleščanicy. Плешчаніцы (7.07.2008).jpg|Плешчаніцы
Файл:Краявід Радашковічаў.jpg|Радашковічы
Файл:Rudensk.jpg|Рудзенск
Файл:Мікалаеўскі касьцёл..jpg|Свір
Файл:Manor of Maniuszka Smilaviczy Bielarus04.jpg|Смілавічы
Файл:Starobin.jpg|Старобін
Файл:Kholopenichi.jpg|Халопенічы
Файл:Чырвоная Слабада, Салігорскі раён.JPG|Чырвоная Слабада

## Гл. таксама 
* Пасёлкі гарадскога тыпу Беларусі

## Зноскі
Мікалоюс Акялайціс

**Мікалоюс Акяла́йціс**, або **Мікалай Акялевіч** (; , в. , Капсукскі  раён, Літва — ) — літоўскі грамадскі дзеяч, асветнік, пісьменнік.

## Біяграфія 
Пазнаёміўшыся ў 1850-х гг. з В. Дуніным-Марцінкевічам, В. Каратынскім, У. Сыракомлем, А. Кіркорам, распрацаваў у 1859 годзе план выдання кніг для беларусаў і літоўцаў на іх родных мовах. Выдаў літоўскі лемантар, граматыку і дыдактычную аповесць «Квестар» (усе 1860), у 1861 зрабіў літоўскую перапрацоўку беларускай «Гутаркі старога дзеда», напісаў рэцэнзію на 2 часткі «Пана Тадэвуша» А. Міцкевіча, выдаў у беларускім перакладзе Дуніна-Марцінкевіча (апублікаваны ў кнізе «Пачынальнікі», 1977). У час паўстання 1863—1864 гадоў пам. камісара паўстанцкага Часовага ўрада ў Аўгустоўскім ваяводстве. Пасля задушэння паўстання эмігрыраваў у Францыю, дзе і памёр.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Літвы
Катэгорыя:Пісьменнікі Літвы
Катэгорыя:Літоўскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Асветнікі Літвы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Марыямпальскім самакіраванні
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў