МТ-ЛБ

**МТ-ЛБ**, **ШТ-ЛБ** (шматмэтавы транспарцёр (цягач) лёгкі браняваны, , *«Аб’ект 6»*) — савецкі плывучы бронетранспарцёр.
Створаны для транспартавання (перавозкі) людзей і грузаў, таксама шырока выкарыстоўваецца ў ролі артылерыйскага цягача (у некаторых часцях выкарыстоўваецца для перавозкі асабовага складу матарызаваных стралковых падраздзяленняў, хоць і не прызначаўся для гэтай ролі, у адрозненне ад прынятых раней на ўзбраенне БТР-60).

Прыняты на ўзбраенне ў 1964 годзе, выпускаўся на Харкаўскім трактарным заводзе. У наш час у Расійскай Федэрацыі шэраг мадыфікацый МТ-ЛБ вырабляецца на ААТ Мурамцеплавоз і на Рубцоўскім філіяле ААТ НПК «Уралвагонзавод» імя Ф. Э. Дзяржынскага.

МТ-ЛБ ужываўся савецкімі войскамі у Афганскай вайне, а пасля распаду СССР выкарыстоўваўся практычна ва ўсіх буйных узброеных канфліктах на постсавецкай прасторы. У значных колькасцях МТ-ЛБ таксама пастаўляўся саюзнікам СССР і нейтральным краінам, выкарыстоўваўся ў шэрагу рэгіянальных канфліктаў.

Выкарыстоўваўся як база для шэрагу машын спецыяльнага прызначэння, а шасі бронетранспарцёра выкарыстоўвалася для грамадзянскіх усюдыходаў. Хоць з сярэдзіны васьмідзесятых гадоў і сам МТ-ЛБ у варыянце без вежы і кулямётнага ўзбраення з поспехам выкарыстоўваўся ў народнай гаспадарцы ва ўмовах Крайняй Поўначы як усюдыход.

Мае мянушку «маталыга».

Пасля распаду СССР вытворчая база МТ-ЛБ засталася на тэрыторыі Украіны. На шасі гэтай машыны Харкаўскім трактарным заводам распрацаваны і выпускаецца грамадзянскі ўсюдыход ХТЗ-3Н.

## Досвед баявога ўжывання 
У асяроддзі вайскоўцаў, якія маюць ускоснае ўяўленне пра гэту машыну, існуе меркаванне пра яе, як пра машыну нізкахуткаснай, слабаабароненай, са слабой агнявой моцай. Такі падыход да МТ-ЛБ заснаваны на параўнальным аналізе гэтай машыны з БМП і БТР. Хібна негатыўная адзнака МТ-ЛБ мае карані ў параўнанні яго характарыстак як баявой машыны пяхоты. Не прымаецца да ўвагі той факт, што МТ-ЛБ з аднаго боку і БМП, БТР з іншага боку — гэта зусім розныя класы вайсковай тэхнікі. У адрозненне ад БМП, БТР, БМД, пры праектаванні МТ-ЛБ не ставілася задачы стварыць баявую машыну падтрымкі пяхоты. Ён першапачаткова праектаваўся як усюдыход для транспарціроўкі грузаў, артылерыйскіх гармат, а таксама — як санітарная машына. З улікам прад’яўленых патрабаванняў, лёгкая браня і кулямёт Калашнікава разглядаюцца не як недахоп, а як добрая якасць. Фактычна, у адрозненне ад звычайнага армейскага грузавіка, функцыі якога ён выконвае, МТ-ЛБ мае гусенічны ход, што павялічвае яго праходнасць, процікулявую браню і кулямётнае ўзбраенне.

Цягач не прызначаны для выкарыстання ў наступальных мэтах. Кулямётнае ўзбраенне ён мае вылучна для ўласнай абароны. Досвед Афганскай вайны паказаў, што, апроч свайго прамога прызначэння, МТ-ЛБ мог у выпадку неабходнасці эфектыўна абараніць кулямётным агнём не толькі сябе, але і гарматныя разлікі, за якімі машына замацавана як цягач.

## Мадыфікацыі 
### Савецкія і расійскія 
* **МТ-ЛБ (Аб’ект 6)** — базавы варыянт
** **МТ-ЛБВ** — усюдыходны варыянт. Мадыфікацыя мае шырэйшыя тракавыя пасы і паніжаны ўдзельны ціск на грунт. Прызначана для арктычных рэгіёнаў.
*** **МТ-ЛБВ-Н** — шматмэтавы транспарцёр-цягач, адаптаваны для эксплуатацыі ў народнай гаспадарцы.
**** **МТ-ЛБВ-НС «Алтай»** — шматмэтавы транспарцёр-цягач, адаптаваны для эксплуатацыі ў народнай гаспадарцы.
*** **МТ-ЛБВМ** — версія з усталёўкай 12,7-мм зенітнага кулямёта НСВТ.
*** **МТ-ЛБВМК** — версія з усталёўкай 12,7-мм зенітнага кулямёта «Корд». Рухавік ЯМЗ-238ВМ, магутнасцю 
**** **МТ-ЛБВМ1К** — мадыфікацыя, прыстасаваная для працы на высакагор’і, з усталёўкай новага рухавіка ЯМЗ-238БЛ-1, магутнасцю , новай радыёстанцыяй і новым атапляльнікам.
** **МТ-ЛБМ (Аб’ект 6М)** — сучасная мадыфікацыя, распрацавана ў ААТ «Мурамцеплавоз»
*** **Аб’ект 6МА** — варыянт МТ-ЛБМ з вежавай усталёўкай, якая адпавядае бронетранспарцёру БТР-80
**** **Аб’ект 6МА1** — мадэрнізацыя «Аб’екта 6МА» з дадатковай усталёўкай 30-мм аўтаматычнага гранатамёта АГС-17 «Полымя»
***** **Аб’ект 6МА4** — мадэрнізацыя «Аб’екта 6МА1» з усталяваннем 23-мм аўтаматычнай гарматы 2А14 замест кулямёта КПВТ
**** **Аб’ект 6МА2** — мадэрнізацыя «Аб’екта 6МА» з усталяваннем 23-мм аўтаматычнай гарматы 2А14 замест кулямёта КПВТ
*** **Аб’ект 6МА3** — мадэрнізацыя «Аб’екта 6МА» з усталяваннем 4 пускавых усталёвак ПТУР 9М133 «Карнет», 7,62-мм кулямёта ПКТМ і 30-мм аўтаматычнага гранатамёта АГС-30 «Атлант»
*** **Аб’ект 6МБ** — варыянт МТ-ЛБМ з 30-мм гарматай 2А72, вежавая ўсталёўка як у бронетранспарцёра БТР-80А
**** **Аб’ект 6МБ2** — мадэрнізацыя «Аб’екта 6МБ» з дадатковым усталяваннем 30-мм аўтаматычнага гранатамёта АГС-17 «Полымя»
*** **Аб’ект 6МБ3** — варыянт МТ-ЛБМ з усталяваннем 23-мм авіяцыйнай гарматы ГШ-23у, 12,7-мм зенітнага кулямёта «Корд» і 30-мм аўтаматычнага гранатамёта АГС-30 «Атлант»
*** **Аб’ект 6МБ4** — варыянт МТ-ЛБМ з усталяваннем 23-мм авіяцыйнай гарматы ГШ-23к, 12,7-мм зенітнага кулямёта «Корд» і 30-мм аўтаматычнага гранатамёта АГС-30 «Атлант»
*** **МТ-ЛБМ1 (Аб’ект 6М1)** — мадыфікацыя МТ-ЛБ з усталяваннем новага рухавіка ЯМЗ-238БЛ-1, магутнасцю , механічнай трансмісіі з гідрааб’ёмным механізмам кіравання завароткам
**** **МТ-ЛБМ1А7** — варыянт з вежавай усталёўкай, якая адпавядае бронетранспарцёру БТР-80, з усталёўкай 7,62-мм кулямёта ПКТМ, 12,7-мм зенітнага кулямёта «Корд», 30-мм аўтаматычнага гранатамёта АГС-17 «Полымя» і ўсталявана сістэма 902В для пастаноўкі дымавых завес.
**** **МТ-ЛБМ1Б2** — мадыфікацыя МТ-ЛБМ1 з ідэнтычным узбраеннем «Аб’екта 6МБ2»
*** **МТ-ЛБМ2 (Аб’ект 6М2)** — мадыфікацыя МТ-ЛБ ад «Курганмашзавода» з усталяваннем новага рухавіка і трансмісіі.
** **МТ-ЛБ-ЛПТ** — лесапажарны трактар. Вытворца ААТ «Мурамцеплавоз».

### Украінскія 
* **МТ-ЛБР6** — БМП на шасі МТ-ЛБ з баявым модулем «ЗТМ-1». Узбраенне: 30-мм аўтаматычная гармата ЗТМ-1, 7,62-мм кулямёт КТ, дымавыя гранатамёты сістэмы 902Б «Хмара». Абароненасць экіпажа ўзмоцнена за кошт разнесенага бранявання і кевларавага падбівання, хадавая частка прычынена процікумулятыўнымі экранамі. Вытворца — Харкаўскі трактарны завод імя Сэрга Арджанікідзэ.
* **МТ-ЛБР7** — БМП на шасі МТ-ЛБ з баявым модулем «Штурм». Узбраенне: 30-мм аўтаматычная гармата ЗТМ-1, спараны з ёй 7,62-мм кулямёт КТ-7,62, дзве пускавыя ўсталёўкі ПТУР 9М114М «Конкурс-М», 30-мм аўтаматычны гранатамёт, дымавыя гранатамёты. Абароненасць экіпажа ўзмоцнена за кошт разнесенага бранявання і кевларавага падбівання. Вытворца — Харкаўскі трактарны завод імя Сэрга Арджанікідзэ.
* **МТ-ЛБМШ** — БМП на шасі МТ-ЛБ з баявым модулем «Шквал». Узбраенне: 30-мм аўтаматычная гармата ЗТМ-1, спараны з ёй 7,62-мм кулямёт КТ-7,62, дзве процітанкавыя кіраваныя ракеты (ПТРК) «Бар’ер», 30-мм аўтаматычны гранатамёт, дымавыя гранатамёты.

### Польскія 
* **MT-LB** — мадыфікацыя з усталяваннем 12,7-мм кулямёта ДШКМ.

### Швецкія 
* **Pbv 401** — мадыфікацыя з усталяваннем 7,62-мм кулямёта Ksp 58 ці Ksp 95

### Казахстанскія 
* **«Айбат»** — самаходны мінамёт казахстанскай вытворчасці, распрацаваны ізраільскай фірмай «Солтам». Уяўляе сабою МТ-ЛБ, узброены мадэрнізаваным савецкім мінамётам 2Б11.

## Машыны на базе 
### Савецкія і расійскія 
* **МТП-ЛБ** — машына тэхнічнай дапамогі. Вежавая ўсталёўка з кулямётам адсутнічаюць, на даху ўсталявана грузавая платформа
* **МТ-ЛБбу (Аб’ект 10)** — падоўжаная версія, шасі мае 7 коўзанак з кожнага боку.
* **Аб’ект 26** — шасі 122-мм самаходнай гаўбіцы 2С1 «Гваздзік».
* **1РЛ232 «Леапард»** — савецкая станцыя наземнай артылерыйскай выведкі СНАР-10
* **2С24** — самаходнае шасі мінамётнага комплексу 2К32 «Панна»
* **9А34** — баявая машына ЗРК 9К35 «Страла-10СВ» (варыянт без радыёпеленгатара)
* **9А35** — баявая машына ЗРК 9К35 «Страла-10СВ» (варыянт з радыёпеленгатарам)
* **9П149** — баявая машына ПТРК 9К114 «Штурм-З»
* **Да-611** — машына радыяцыйнай выведкі
* **Да-612** — машына радыяцыйнай выведкі
* **АЗМ** — расійская аэратранспартабельная землеройная машына
* **УДЗМ** — расійская ўніверсальная дарожна-землеройная машына
* **РХМ «Кашалот»** — савецкая выведвальная хімічная машына
* **РПМ** — радыяцыйна-пошукавая машына
* **«Тунджа»** — самаходны мінамёт з усталяваннем 120-мм мінамёта М-120
* **«Тунджа-Сані»** — самаходны мінамёт з усталяваннем 120-мм мінамёта 2Б11
* **2К21-2** — самаходны мінамёт з усталяваннем 82-мм мінамёта 2Б14 «Паднос» і 12,7-мм зенітнага кулямёта «Корд»
* **2К32 «Панна»** — самаходны мінамёт з усталёўкай 82-мм мінамёта 2Б24

### Балгарскія 
* **МТ-ЛБ АТ-І** — гусенічны мінны загараджальнік
* **МТ-ЛБ МРХР** — машына радыёхімічнай выведкі
* **МТ-ЛБ СЁЕ** — баявая медыцынская машына
* **МТ-ЛБ ТМХ** — самаходны мінамёт з 82-мм мінамётам М-37М
* **БМП-23** — баявая машына пяхоты, узброеная 23-мм аўтаматычнай гарматай 2А14 і ПТРК 9К11 «Малютка». У канструкцыі хадавой часткі выкарыстоўваюцца элементы МТ-ЛБ і 122-мм самаходнай гаўбіцы 2С1 «Гваздзік»
* **БМП-30** — баявая машына пяхоты з усталяваннем баявога аддзялення савецкай баявой машыны пяхоты БМП-2
* **БРМ «Сава»** — баявая разведвальная машына. Мае тры варыянту выканання:
** **«Сава-1»** — з радыёстанцыяй Р-130М і тэлескапічнай шчоглай
** **«Сава-2»** — з радыёстанцыяй Р-143
** **«Сава-3»** — з РЛС наземнай выведкі 1РЛ133 пераноснай станцыі назірання і выведкі ПСНР-5 «Крэда»
* **КШМ-Р-81 «Дэльфін»** — камандна-штабная машына
* **Р-80** — станцыя наземнай артылерыйскай выведкі

### Польскія 
* **TRI** (*Transporter Rozpoznania Inzynieryjnego*) — інжынерная выведвальная машына
* **WEM Lotos** — баявая медыцынская машына
* **WPT Mors** — машына тэхнічнай дапамогі.
* **R-137T** — перасоўная радыёстанцыя
** **ZWD-1 «Irys»** — камандны пункт аўтаматызаванага комплексу «Irys».
* **MT-LB-23M «Krak»** — зенітная самаходная ўсталёўка, узброеная 23-мм зенітнымі аўтаматамі (не пайшоў у серыю).
* **«Przebisnieg»** — комплекс РЭБ, складаецца з трох машын:
** **SZ** — станцыя радыёперашкод;
** **SR** — станцыя распазнання;
** **WD krel** — камандны пункт
* **«Opal-I»**/**«Opal-II»** — мадэрнізацыя МТ-ЛБ са зменай корпуса, вадамётаў, усталёўкай новага рухавіка SW680/167/1 і вежкі з 12,7-мм зенітным кулямётам НСВТ (не пайшоў у серыю)
* **BWO-40** — баявая машына пяхоты. Узброена 40-мм гарматай (не пайшоў у серыю)

### Украінскія 
* **ХТЗ-3Н** — дэмілітарызаваны МТ-ЛБ. Транспартная гусенічная снегабалотаходавая машына, прызначаная для выканання транспартных і іншых адмысловых прац ва ўмовах бездарожжа і ў цяжкадаступных раёнах. Вытворца — Харкаўскі трактарны завод імя Серго Арджанікідзэ.
* **ТГМ-126** — транспартная гусенічная машына на шасі МТ-ЛБ. Вытворца — Харкаўскі аўтамабільны рамонтны завод.

## Аператары 
### Сучасныя 
]]
*  — 336 МТ-ЛБ, па стане на 2012 год
*  — некаторая колькасць МТ-ЛБ, па стане на 2012 год
*  — 134 МТ-ЛБ, па стане на 2012 год
*  — 50 МТ-ЛБ, па стане на 2012 год
*  — 315 МТ-ЛБ, а таксама 687 адзінак тэхнікі на яго базе, па стане на 2012 год. Складзены кантракт на пастаўку ў Ірак 500 бронетранспарцёраў, з ліку якія здымаюцца з узбраення.
*  — 66 МТ-ЛБ, з іх 21 на захоўванні, па стане на 2012 год
*  — 6 адзінак МТ-ЛБ пастаўлены з Украіны ў 2000 годзе
*  — 61 МТ-ЛБ, па стане на 2012 год
*  — 180 МТ-ЛБ, па стане на 2012 год
*  — 10 МТ-ЛБ, па стане на 2012 год
*  — 10 МТ-ЛБ, па стане на 2012 год
*  — 55 МТ-ЛБ, па стане на 2012 год
*  — 26 МТ-ЛБМШ, па стане на 2012 год
*  — 67 МТ-ЛБ, па стане на 2012 год
*  — некаторая колькасць МТ-ЛБ, па стане на 2012 год
* :
** Сухапутныя войскі Расійскай Федэрацыі — 7000 МТ-ЛБ, з іх 2000 на захоўванні, па стане на 2012 год
** Марская пяхота Расіі — 250 МТ-ЛБ, па стане на 2012 год
** Берагавыя войскі ВМФ Расіі — 400 МТ-ЛБ, па стане на 2012 год
*  — 17 адзінак МТ-ЛБ пастаўлены з ФРГ у 1991 годзе
*  — 3 МТ-ЛБ, па стане на 2012 год
*  — 102 МТ-ЛБВ, па стане на 2012 год
*  — 137 Pbv.401A, з іх 56 Pbv.4020 па стане на 2010 год

### Былыя 
* 
* 
* 
* 

## Служба і баявое ўжыванне 
# Афганская вайна (1979—1989)
# Узброены канфлікт у Прыднястроўе — Некаторая колькасць МТ-ЛБ знаходзіцца на ўзбраенні Прыднястроўскіх узброеных сіл. Удзельнічалі ў сакавіку 1992 года ў баях. Ужываліся таксама і з боку Малдавіі. На некаторыя машыны ўсталёўваліся ўсталёўкі ЗП-23-2
# Другая чачэнская вайна — выкарыстоўваліся Расійскімі войскамі. Па стане на лістапад 1999 года ў Чачэнскай Рэспубліцы было засяроджана 667 адзінак МТ-ЛБ
# Узброены канфлікт у Паўднёвай Асеціі (2008)
# Узброены канфлікт на ўсходзе Ўкраіны (2014)

## Выявы 
**МТ-ЛБВМК** на паказе ваеннай тэхнікі ў Броніцах:

Файл:MT-LBVMK (1).jpg
Файл:MT-LBVMK (2).jpg
Файл:MT-LBVMK (3).jpg
Станцыя засечкі ядзерных выбухаў **К-612-О** на вучэннях часцей і падраздзяленняў войскаў радыяцыйнай, хімічнай і біялагічнай абароны на Шыханскім палігоне:

Файл:K-612-O nuclear explosions detection station.jpg
Файл:K-612-O nuclear explosions detection station (4).jpg
Файл:K-612-O nuclear explosions detection station (2).jpg

## Відэа 
* 
* 

## Гл. таксама 
* Страла-10
* 2С1
* БТР-50

## Літаратура 
* Military Balance 2012
* 

## Спасылкі 
* МТЛБ (ТГМ-5), палепшаная кабіна 
* 
* Russia upgrades firepower for MT-LB. Jane’s, 26 September 2006 
* MT-LB Multipurpose Armoured Vehicle 
* MT-LB Light Armored Multi-purpose Vehicle 

Катэгорыя:Ваенныя машыны