open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Беларуска-партугальскія адносіны

**Беларуска-партугальскія адносіны** — дыпламатычныя адносіны паміж Рэспублікай Беларусь і Партугальскай Рэспублікай устаноўлены 26 студзеня 1992 г. шляхам падпісання Пратакола аб устанаўленні дыпламатычных адносін.

Адносіны захоўваюць пазітыўную дынаміку гандлёва-эканамічных сувязяў, пашырэнне гуманітарных і культурных кантактаў. Беларуска-партугальскае палітычнае супрацоўніцтва развіваецца ў агульным разрэзе ўзаемаадносін з ЕС. 10 сакавіка 2017 года ў Мінску адбыліся першыя беларуска-партугальскія палітычныя кансультацыі на ўзроўні Намесніка міністра замежных спраў з беларускага боку і Палітычнага дырэктара МЗС з партугальскага, якія прадэманстравалі ўзаемную зацікаўленасць бакоў у павышэнні ўзроўню палітычнага дыялогу і актывізацыі супрацоўніцтва па шырокім спектры кірункаў. Палітычны дырэктар МЗС Партугаліі Ф. Д. Лопеш быў прыняты Міністрам замежных спраў Беларусі У. Макеем. У красавіку 2018 года ў Лісабоне праведзены другія беларуска-партугальскія кансультацыі паміж міністэрствамі замежных спраў. Беларускую дэлегацыю ўзначаліў намеснік міністра замежных спраў Беларусі А. Краўчанка, партугальскую дэлегацыю — Палітычны дырэктар П. К. Перэйра. У ходзе кансультацый былі падпісаны міжурадавае пагадненне аб эканамічным супрацоўніцтве і Пратакол аб супрацоўніцтве паміж знешнепалітычнымі ведамствамі.

У 2021 годзе аб’ём узаемнага гандлю склаўся ў памеры 45 млн дол. (137,6 % у параўнанні з 2020 годам). Беларускі экспарт у Партугалiю — 8,7 млн дол. (140,5 %). Імпарт з Партугалiі — 36,3 млн дол. (136,9 %).

Партугалія
Катэгорыя:Знешняя палітыка Партугаліі
Аляксандр Іванавіч Бельскі

**Аляксандр Іванавіч Бельскі** (нар. , в. Цімкавічы, Капыльскі раён, Мінская вобласць) — беларускі літаратуразнавец, пісьменнік. Доктар філалагічных навук (1998), прафесар (2002).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (філалагічны факультэт, спецыяльнасць «Беларуская мова і літаратура, руская мова і літаратура», 1986).
    
Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (філалагічны факультэт, кафедра тэарэтычнага і беларускага літаратуразнаўства, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: гісторыя беларускай літаратуры XX—XXI стст.; літаратурная крытыка.

## Бібліяграфія 
* Пейзаж у беларускай паэзіі (эвалюцыя, паэтыка, сістэма вобразаў) : дысертацыя … доктара філалагічных навук : 10.01.01 : абаронена 14.04.1998 : зацверджана 09.12.1998 / Бельскі Алесь Іванавіч. — Мінск, 1998.
* Галасы і вобразы : літаратурна-крытычныя артыкулы / А. І. Бельскі. — Мінск, 2008.
* Жывая мова краявідаў : пейзаж у беларускай паэзіі / А. І. Бельскі. — Мінск, 1997.
* Сучасная беларуская літаратура : станаўленне і развіццё творчых індывідуальнасцяў (80—90-я гг.) : вучэбна-метадычны дапаможнік для настаўнікаў / А. І. Бельскі. — Мінск, 1997.

## Літаратура 
* 
* Бельский Алесь // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 349.
 

Катэгорыя:Літаратуразнаўцы СССР
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Віктар Якаўлевіч Глухаў

**Віктар Якаўлевіч Глухаў** (1939—2018) — беларускі будаўнік і гаспадарчы дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў пасёлку Чырвоны Прыгорак Бялоўскага раёна Кемераўскай вобласці. З 1957 года па 1962 год вучыўся ў Новасібірскім інжынерна-будаўнічым інстытуце на аддзяленні «Водаснабжэнне і каналізацыя», атрымаў прафесію інжынера-будаўніка.

Працаваў на будоўлях Далёкага Усхода. З 1973 года на Гродзенскім домабудаўнічым камбінаце. З 1983 года ўзначаліў яго. У 1988 годзе Гродзенскі ДБК быў пераўтвораны ў праектнае прамыслова-будаўнічае аб’яднанне індустрыяльнага домабудавання «Гроднажылбуд». Са студзеня 1988 года па студзень 1992 года Віктар Глухаў — начальнік праектна-прамысловага будаўнічага аб’яднання індустрыяльнага домабудавання «Гроднажылбуд». Узначальваў яго да 2006 года.

## Узнагароды 
* Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь
* ордэн Святога роўнаапостальнага князя Уладзіміра III ступені
* ордэн прападобнага Сергія Раданежскага
* занесены ў Кнігу славы горада Гродна (2015)
* імя Глухава прысвоена вуліцы горада Гродна ў мікрараёне Грандзічы

## Спасылкі 
* Глухов Виктор Яковлевич 
* Генеральный директор ОАО «Гродножилстрой» Виктор ГЛУХОВ: «Строителям в ХХI веке безработица не грозит» 

Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кемераўскай вобласці
Валерый Уладзіміравіч Чаканаў

**Валерый Уладзіміравіч Чаканаў** (нар. 1951) — беларускі інжынер і гаспадарчы дзеяч. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2003).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Новасібірску ў 1951 годзе. Там жа скончыў Інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту. Вучыўся на факультэце «Масты і тунэлі» на спецыяльнасці «метрапалітэны». Пасля заканчэння чатыры гады прапрацаваў у Ташкенце.

У 1973—1977 гадах інжынер, старшы інжынер, кіраўнік групы філіяла «Ташметрапраект».

Пазней прыехаў у Мінск. У 1977—1978 гадах — кіраўнік групы філіяла «Мінскметрапраект». У 1978—1984 гадах — галоўны інжынер праектаў, галоўны інжынер. У 1984—1991 гадах — начальнік філіяла «Мінскметрапаект». 1991—2000 года — дырэктар арэнднага прадпрыемства «Мінскметрапраект».

## Спасылкі 
* Валерий Владимирович Чеканов  

Катэгорыя:Інжынеры Беларусі
Катэгорыя:Інжынеры СССР
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Рэспублікі Беларусь
Кірычэнка

**Кірычэнка** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Міхайлавіч Кірычэнка — беларускі акцёр тэатра і кіно
* Пётр Аляксеевіч Кірычэнка — беларускі дзяржаўны дзеяч
Валерый Апанасавіч Кірычэнка

**Валерый Апанасавіч Кірычэнка** — беларускі інжынер і кіраўнік. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2003).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут па спецыяльнасці «аўтамабільныя дарогі» ў 1977 годзе.

Працуе генеральным дырэктарам ААТ «Дарожна-будаўнічы трэст № 5».

Катэгорыя:Інжынеры СССР
Катэгорыя:Інжынеры Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Рэспублікі Беларусь
Мурына (горад)

**Мурына** () — горад (з 2019 года) у Ленінградскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Мурынскага гарадскога паселішча Усевалажскага муніцыпальнага раёна. Адзін з найбуйнейшых па насельніцтве гарадоў-спадарожнікаў Санкт-Пецярбурга. Горад размешчаны ў заходняй частцы раёна на мяжы Санкт-Пецярбурга і Ленінградскай вобласці.

Праз горад праходзяць аўтадарогі 41К-065 (Санкт-Пецярбург — Матакса) і А118 (Кальцавая аўтамабільная дарога вакол Санкт-Пецярбурга). Адлегласць да раённага цэнтра — 23 км. У 1950—1960-х гг. у пасёлку з’явіліся панэльныя дамы тыпавой забудовы. У 1978 годзе была пабудавана станцыя метрапалітэна «Камсамольская» (з 1991 г. — «Дзявяткіна»). У 1988 годзе быў адноўлены і адкрыты храм Святой Кацярыны, які зараз дзейнічае і прызнаны помнікам гісторыі.

Недалёка ад храма на Кааператыўнай вуліцы знаходзяцца Стара-Мурынскія могілкі. На вуліцы Лясной размешчана Нова-Мурынскія могілкі. З канца 2000-х гадоў пачалася актыўная забудова цагляна-маналітнымі дамамі 16—27 паверхаў. Рэзкі рост насельніцтва адбыўся пасля 2010 года.

Катэгорыя:Населеныя пункты Усевалажскага раёна
Катэгорыя:Гарады Ленінградскай вобласці
Лыцін

**Лыцін** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Анатоль Міхайлавіч Лыцін — беларускі дзяржаўны дзеяч
* Дзмітрый Канстанцінавіч Лыцін — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны
Чаканаў

**Чаканаў** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Валерый Уладзіміравіч Чаканаў — беларускі інжынер і гаспадарчы дзеяч
* Валянцін Сяргеевіч Чаканаў — беларускі дзяржаўны дзеяч, былы міністр гандлю Беларусі
Анатоль Міхайлавіч Лыцін

**Анатоль Міхайлавіч Лыцін** (нар. 1955) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Намеснік Міністра транспарту і камунікацый Рэспублікі Беларусь — дырэктар дэпартамента «Белаўтадар» (2006—2012).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут і Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. Спецыяльнасці па адукацыі: аўтамабільныя дарогі, дзяржаўнае кіраванне нацыянальнай эканомікай. Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 30 кастрычніка 2006 г. № 1433 Лыцін А. М. назначаны намеснікам Міністра транспарту і камунікацый Рэспублікі Беларусь — дырэктарам Дэпартамента «Белаўтадар».

## Узнагароды 
З’яўляецца Заслужаным будаўніком Рэспублікі Беларусь, мае Падзяку Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

Катэгорыя:Выпускнікі БНТУ
Катэгорыя:Інжынеры СССР
Катэгорыя:Інжынеры Беларусі
Катэгорыя:Намеснікі міністра транспарту і камунікацый Рэспублікі Беларусь
Глухаў (значэнні)

**Глухаў** — шматзначны тэрмін.

## Тапонімы 
* Глухаў — горад абласнога значэння ў Сумскай вобласці Украіны
* Глухаў — вясковая гміна ў Польшчы

## Вядомыя асобы 
* Віктар Якаўлевіч Глухаў — беларускі будаўнік і гаспадарчы дзеяч
Вікенцій Пятровіч Шабан

**Вікенцій Пятровіч Шабан** (нар. 1945) — беларускі будаўнік і гаспадарчы дзеяч. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2003).

## Біяграфія 
Бацька загінуў на фронце яшчэ да нараджэння сына. Маці памерла ў хуткім часе за ім. Шасцігадовы Вікенцій быў прыняты ў дзіцячы дом. Пасля заканчэння школы скончыў Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум, потым адслужыў тэрміновую службу і паступіў на вячэрняе аддзяленне Беларускага політэхнічнага ўніверсітэта.

Працаваў галоўным інжынерам завода буйнапанэльнага домабудавання № 2 МАПІД, потым узначаліў ДБУ № 40 «Аўтагрэйдэр». Пазней заняў пасаду кіраўніка рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства «Будаўніча-мантажны трэст № 8».

Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Рэспублікі Беларусь
Шэнь Юэ (актрыса)

Катэгорыя:Акцёры паводле алфавіта
Катэгорыя:Актрысы Кітая
**Шэнь Юэ** (; нар. 27 лютага 1997, Вуган, Хунань, Кітай) — кітайская актрыса, спявачка і мадэль. Яна вядомая па сваіх ролях у тэлесерыялах «Каханне такое прыгожае» (2017), «Сад знічак» (2018) і «Ты мне вельмі падабаешся» (2020).

## Дзяцінства і адукацыя 
Шэнь Юэ нарадзілася ў мястэчку Вуган (горад Шааянь, правінцыя Хунань, Кітай). У 2014 годзе яна пачала вывучаць журналістыку і камунікацыі ў Хунаньскам педагагічным універсітэце. Яна таксама нейкі час была стажорам на Хунаньскам спадарожнікавым тэлебачанні. На другім курсе каледжа яе сябар-фатограф выклаў у сетку яе фатаграфію, якая прыцягнула ўвагу яе будучага агенцтва. Потым Шэнь была абраная для ўдзелу ў рэаліці-шоу *Summer Sweetie*, якое транслявалася з дапамогай Hunan Broadcasting System, а пазней стала стажорам у шоу *Happy Camp*.

## Кар’ера 
### Пачатак акцёрскай дзейнасці 
Шэнь Юэ дэбютавала ў якасці актрысы ў кітайскім тэлесерыяле «Восеньскае ўраджайнае паўстанне» у 2017 годзе, пасля чаго стала актрысай другога плана ў навукова-фантастычным камедыйным серыяле «Толькі наперад, Абу!». У тым жа годзе Шэнь атрымала галоўную ролю ва ўніверсітэцкай рамантычнай драме «Каханне такое прыгожае», заснаванай на рамане Чжаа Гангана «Да нашай маленькай прыгажуні», які быў выпушчаны на Tencent Video 9 лістапада 2017 года. Пасля гэтага праекта папулярнасць актрысы пачала расці.

### 2018—наш час: рост папулярнасці 
У 2018 годзе Шэнь Юэ выканала ролю Дон Шаньцай, галоўную жаночую ролю ў тэлесерыяле «Сад знічак», рымейку тайваньскага серыяла 2001 года. Драма стала хітом сярод гледачоў паўднёва-азіятскага рэгіёна і стала першым праектам, які прынёс актрысе славу па-за межамі яе краіны. Пазней Шэнь узяла ўдзел у шоу з музычным выступам, *Phanta City*, разам з яе калегамі па серыяле: Дыланам Ванам, Дарэнам Чэнам, Конарам Лонам ды Цэзарам Ву. Тады ж яна таксама з’явілася на шоу *The Inn 2* разам з калегай па «Саду знічак» Дыланам Ванам.

У 2019 годзе яна выступіла на штогадовым вясновым фестывалі CCTV Gala, выканаўшы скетч «Office's Story (办公室的故事)» разам з іншымі артыстамі. Шэнь Юэ з Чэн Дулінь таксама атрымалі ролі ў тэлесерыяле «Іншая я», заснаваным на фільме «Роднасная душа» (2016).

У 2020 годзе Шэнь Юэ знялася ў рамантычнай камедыі «Ты мне вельмі падабаешся» разам з Джэры Янам.

У 2021 годзе Шэнь Юэ разам з Джасперам Лю знялася ў рамантычнай камедыйнай драме «Карысць майго таленту», якая з’яўляецца рымейкам карэйскай драмы 2018 года «Уборка з запалам». Актрыса дэбютавала на вялікім экране ў фільме «Майстар Ін’ян», які выйшаў у лютым 2021 года. У жніўні Шэнь Юэ атрымала ролю ў падлеткавай камедыі «Будзь сабою», дзе яна сыграла ўпартую дзяўчыну-свавольніцу.
Аляксандр Васілевіч Мінін

**Аляксандр Васілевіч Мінін** (1955—2005) — беларускі дзяржаўны дзеяч, спецыяліст у галіне дарожнага будаўніцтва і транспарту. Кандыдат тэхнічных навук. Заслужаны будаўнік Беларусі (2003).

## Біяграфія 
Працоўную дзейнасць пачаў у 1972 годзе ў якасці слесара Крычаўскага лакаматыўнага дэпо Беларускай чыгункі. Пасля заканчэння ў 1978 годзе Кіеўскага аўтамабільна-дарожнага інстытута па спецыяльнасці «Масты і тунэлі» прыйшоў у дарожную галіну майстрам мостабудаўнічага ўпраўлення № 6 г. Мінска, затым працаваў на адказных пасадах у розных дарожных арганізацыях.

З 1981 года працаваў на пасадзе галоўнага інжынера ў ААТ «Мостабуд» філіял МСУ № 1, г. Магілёў, з 1986 года ўзначаліў гэтае ўпраўленне, у 2002—2005 гадах першы намеснік міністра транспарту і камунікацый ― дырэктар дэпартамента «Белаўтадар».

## Навуковая дзейнасць 
Акадэмік Беларускай інжынернай акадэміі і Міжнароднай інжынернай акадэміі транспарту. Член-карэспандэнт Міжнароднай інжынернай акадэміі.

## Бібліяграфія 
* Повышение долговечности мостов в агрессивных средах за счет использования эффективных химических и эмульсионно-минеральных материалов : автореферат диссертации … кандидата технических наук : 05.23.05 ; 05.23.11 / Минин Александр Васильевич. — Москва, 2002.

## Спартыўная дзейнасць 
Велізарны ўклад Аляксандр Васілевіч унёс у развіццё беларускага міні-футбола.

Стварэнне галіновай каманды «Дарожнік» — вядучага клуба рэспублікі па міні-футболе, шматразовага пераможцы нацыянальных чэмпіянатаў і неаднаразовага ўладальніка Кубка Беларусі — непарыўна звязана з яго імем.

У памяць пра Аляксандра Васілевіча Мініна штогод праводзіцца турнір па міні-футболе сярод каманд дарожнай галіны.

Катэгорыя:Намеснікі міністра архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Намеснікі міністра транспарту і камунікацый Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Інжынеры СССР
Катэгорыя:Інжынеры Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Рэспублікі Беларусь
Kola rycerska

**«Kola rycerska»** — канцэртны альбом гурта «Стары Ольса», выдадзены ў 2016 годзе. Запіс быў зроблены на канцэрце ў Гомелі 27 лістапада 2015 года.

## Спіс песень
## Удзельнікі запісу 
* гукааператар — Анатоль Шаўцоў

## Спасылкі
*Альбом на афіцыйным сайце гурта

Катэгорыя:Альбомы 2016 года
Катэгорыя:Альбомы гурта «Стары Ольса»
Катэгорыя:Канцэртныя альбомы
Бой пры Монтэ-Пелада

**Бой пры Монтэ-Пелада** — адзін з першых баёў грамадзянскай вайны ў Іспаніі, які стаў вядомым дзякуючы ўдзелу ў ім італьянскіх добраахвотнікаў-рэспубліканцаў з батальёна імя Матэоці, калі 28 жніўня 1936 года італьянцы і іспанскія анархісты штурмам захапілі пазіцыю мяцежнікаў на гары Монтэ-Пелада, недалёка ад Уэскі.

## Планы і сілы бакоў 
Монтэ-Пелада ў Арагоне, паміж Уэскай і Альмудэварам, пасля пачатку бунту вайскоўцаў стаў месцам засяроджвання больш за пяцьсот нацыяналістаў. Каталонія і ўсходняя частка Арагона засталіся лаяльнымі Рэспубліцы.

У сталіцы Каталоніі Барселоне сталі фарміравацца калоны добраахвотнікаў для барацьбы з мяцежнікамі, многія з якіх накіроўваліся ў Арагон, каб падтрымаць мясцовых рэспубліканцаў. Чатыры калоны («Ленін», «Карл Маркс», «Аскаса» і «Лос-Агілучас») былі адпраўлены ва Уэску, а астатнія — у напрамку Сарагосы і Тэруэля.

Адной з першых сфармаваных была калона «Аскаса». Яна складалася з вялікага кантынгенту італьянскіх добраахвотнікаў (батальён імя Матэоці), у асноўным з эмігрантаў, праціўнікаў фашысцкага рэжыму Мусаліні, узначаленых вядомым лідарам італьянскай Рэспубліканскай партыі Марыа Анджэлоні. Група была папоўнена каталонскімі анархістамі і камуністамі-антысталіністамі з POUM. Неўзабаве калоны падышлі да Уэскі. Была зроблена спроба аблажыць горад.

## Бой 
28 жніўня, у 12 гадзін, да гары Монтэ-Пелада прыбыла рэспубліканская калона ў складзе каля 1200 італьянцаў і 860 іспанцаў, у суправаджэнні 3 самаробных браняваных машын і пры падтрымцы больш за 10 гармат. Пазіцыя нацыяналістаў была абнесена сцяной з бярвення і ўзмоцнена 6 кулямётамі і 3 невялікімі гарматамі.

У палове першага пачалася атака. На працягу паўтары гадзіны рэспубліканцы атакавалі пазіцыю праціўніка, несучы цяжкія страты. Адзін бранявік быў знішчаны, іншы пашкоджаны, многія апалчэнцы атрымалі раненні, але нацыяналісты трымаліся. Толькі дзякуючы абстрэлу з гармат, у выніку якога загінулі практычна ўсе яе абаронцы, пазіцыя была ўзята. Апошнія 40 выжылых схаваліся ў лагеры, працягнулі супраціў, але затым здаліся. 10 палонных былі расстраляны.

Рэспубліканскі бок таксама панёс значныя страты, уключаючы камандзіра італьянскага батальёна Марыа Анджэлоні.

Захоп Монтэ-Пелада не прывёў да ўзяцця Уэскі.

## Спасылкі 
* Batalla de Monte Pelado http://laguerracivilenaragon.blogspot.com/2014/05/batalla-de-monte-pelado.html
* Mario Angeloni (1896—1936) http://www.estelnegre.org/documents/angeloni/angeloni.html

Катэгорыя:Бітвы і аперацыі грамадзянскай вайны ў Іспаніі
Катэгорыя:Бітвы ў Іспаніі
Катэгорыя:Жнівень 1936 года
Катэгорыя:1936 год у Іспаніі
Катэгорыя:Падзеі 28 жніўня
Катэгорыя:Канфлікты 1936 года
Экстраліга 2020/2021

**Экстраліга 2020/2021** (42-і жаночы чэмпіянат Польшчы па футболе) — чэмпіянат Польшчы па футболе сярод польскіх жаночых каманд у сезоне 2020/2021.

## Турнірная табліца 
|}

## Спасылкі 
*  Сайт пра жаночы футбол у Польшчы
*  Ekstraliga kobiet 2020/2021

2020/2021
Катэгорыя:Спорт у Польшчы ў 2020 годзе
Катэгорыя:Спорт у Польшчы ў 2021 годзе
Катэгорыя:2020 год у жаночым футболе
Катэгорыя:2021 год у жаночым футболе
Чычыбабін

**Чычыбабін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Яўгенавіч Чычыбабін — савецкі хімік-арганік
* Барыс Аляксеевіч Чычыбабін — савецкі паэт
Дрыгула

**«Дрыгула»** — восьмы альбом гурта «Стары Ольса», выдадзены на пачатку лютага 2009 года пры падтрымцы Згуртавання беларусаў свету «Бацькаўшчына». Змяшчае 13 танцавальных мелодый ад позняга Сярэднявечча да ранняга барока. 7 танцаў узялі з нотнага зборніка барочнай музыкі «Полацкі сшытак», які называюць таксама «Астрамечаўскім рукапісам» або «Рукапісам 127/56 ». 6 іншых танцаў былі камернымі творамі кампазітараў-лютністаў Валянціна Бакфарка і , таксама творамі заходнееўрапейскага і венгерскага паходжання. Канцэртная прэзентацыя альбома прайшла 14 лютага ў вялікай канцэртнай залі «Мінск».

## Запіс і вокладка 
Пры выкананні твораў выкарыстоўваліся адпаведныя свайму часу, рэканструяваныя беларускімі майстрамі інструменты. Дзеля чутнасці ўсіх інструментаў альбом давялося перазапісаць двойчы. Цыстра, нямецкая дуда і тромба марына (правобраз кантрабаса) запісваліся ў Беларусі ўпершыню.

Вокладка кружэлкі змяшчала выявы з касцёльнай фрэскі ХVII стагоддзя «Танец смерці», што захоўваецца ў музеі кляштара брыгітак у Гродне.

## Змест 
## Спасылкі 
*Альбом на афіцыйным сайце гурта

Катэгорыя:Альбомы 2009 года
Катэгорыя:Альбомы гурта «Стары Ольса»
Чыяўрэлі

**Чыяўрэлі** — грузінскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Міхаіл Эдышэравіч Чыяўрэлі — грузінскі акцёр, кінарэжысёр
* Сафіко Чыяўрэлі — грузінская актрыса
Чэбаксарскае вадасховішча

**Чэбаксарскае вадасховішча** () — адно з вадасховішчаў Волга-Камскага каскаду, размешчанае на рацэ Волзе, на тэрыторыях Чувашскай Рэспублікі, Рэспублікі Марый Эл і Ніжагародскай вобласці.

Утворана плацінай Чэбаксарскай ГЭС, размешчанай у горадзе Новачэбаксарску (Чувашыя). Запоўнена ў 1980—1982 гадах.

Плошча — 2190 км², даўжыня — 341 км, найбольшая шырыня — 16 км, глыбіня да 21 м.

Буйныя залівы па далінах рэк Кержанец, Сура, Вятлуга. Па вадасховішчы праходзяць цеплаходныя турыстычныя маршруты Масква — Астрахань, Масква — Растоў-на-Доне, Масква — Перм і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вадасховішчы паводле алфавіта
Катэгорыя:Вадасховішчы Расіі
Катэгорыя:Волга
Катэгорыя:Геаграфія Чувашыі
Катэгорыя:Геаграфія Марый Эл
Катэгорыя:Геаграфія Ніжагародскай вобласці
Сафіко Чыяўрэлі

**Сафіко (Соф’я Міхайлаўна) Чыяўрэлі** (; , , Грузінская ССР — , , Грузія) — грузінская актрыса; народная артыстка Грузінскай ССР (1976), народная артыстка Армянскай ССР (1979), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1980).

## Біяграфія 
Нарадзілася 21 мая 1937 года ў Тбілісі ў сям’і рэжысёра Міхаіла Чыяўрэлі (1894—1974) і актрысы Верыко Анджапарыдзэ (1897—1987).

Пасля заканчэння тбіліскай жаночай сярэдняй школы, у 1955 годзе паступіла ва Усесаюзны дзяржаўны інстытут кінематаграфіі (УДІК). З адзнакай скончыла навучальную ўстанову (1960; педагогі: Вольга Пыжова і Барыс Бібікаў). Аднакурснікамі былі Святлана Дружыніна і Леанід Кураўлёў.

Дэбютам у кіно стала роля ў фільме «Наш двор» (1956).

Пасля заканчэння інстытута вярнулася на радзіму. У 1960—1964 гадах і з 1968 года — актрыса акадэмічнага тэатра імя К. Марджанішвілі ў Тбілісі, у 1964—1968 гадах — акадэмічнага тэатра імя Ш. Руставелі.

Жыла ў Тбілісі ў бацькоўскім доме (сучасны адрас — вуліца Верыко Анджапарыдзэ, 16 — цяпер дом-музей В. Анджапарыдзэ і М. Чыяўрэлі).

З 2003 года была мастацкім кіраўніком тэатра «Верыко».

Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР IX склікання (1974—1979).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Актрысы Грузіі
Катэгорыя:Актрысы СССР
Катэгорыя:Актрысы XX стагоддзя
Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя
Катэгорыя:Актрысы тэатра СССР
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 9-га склікання
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Тбілісі
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Поці
Катэгорыя:Памерлі ад раку
Бархфельд (Вера)

**Бархфельд** () — камуна ў Германіі, у зямлі Цюрынгія. Уваходзіць у склад раёна Вартбург. Падпарадкоўваецца ўпраўленню Бархфельд. Насельніцтва — 3192 чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 11,34 км². Афіцыйны код — 16 0 63 004.

Катэгорыя:Камуны Цюрынгіі
Імельборн

**Імельборн** () — камуна ў Германіі, у зямлі Цюрынгія. Уваходзіць у склад раёна Вартбург. Падпарадкоўваецца ўпраўленню Бархфельд. Насельніцтва — 1776 чалавек (на 31 снежня 2006 г.). Плошча — 12,65 км². Афіцыйны код — 16 0 63 041.

Камуна падзяляецца на 3 сельскія акругі.

Катэгорыя:Камуны Цюрынгіі
Сенежскае

**Сенежскае** — возера (водасховішча) у Сонечнагорскім раёне Маскоўскай вобласці Расіі, на Клінска-Дзмітраўскай градзе. Плошча возера — 8,51 км², плошча вадазборнага басейна — 69,2 км², максімальная даўжыня — 5 км, шырыня — да 3,5 км. Найбольшая глыбіня — 6 м (сярэдняя — 2,5-3,5 м). З возера бярэ пачатак рака Сястра.

На карце 1860 г. возера пазначана як «Сенежскае Гушчына». На беразе возера размешчаны горад Сонечнагорск.

Катэгорыя:Азёры Маскоўскай вобласці
Катэгорыя:Басейн Волгі
Катэгорыя:Вадасховішчы Расіі
Хаймэ Угэ

**Хаймэ Угэ** (; , Вальс, каля Тарагоны — , ) — каталонскі мастак перыяду позняй готыкі.

## Біяграфія 
Хаймэ Угэ нарадзіўся ў 1412 годзе ў Вальсе. З сям’і шарстабітаў. Пасля смерці бацькі ў 1419 годзе выхоўваўся ў сямействе дзядзькі, Перэ Угэ, у Тарагоне. Хаймэ атрымаў першыя ўрокі ад дзядзькі, які таксама быў мастаком. Пазней працаваў у Барселоне, паміж 1440 і 1445 гадамі ў Сарагосе і зноў у Тарагоне. Выпрабаваў уплыў фламандскага жывапісу, перш за ўсё, Рагіра ван дэр Вэйдэна. З 1454 года, ажаніўшыся, працаваў у Барселоне, уступіўшы ў найбольш спелы перыяд свайго жывапісу. Мастак памёр у Барселоне ў 1492 годзе.

Некаторыя работы мастака захоўваюцца ў Нацыянальным музеі мастацтва Каталоніі ў Барселоне.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў правінцыі Тарагона
Катэгорыя:Мастакі Каталоніі
Катэгорыя:Мастакі XV стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі готыкі
Людміла Рыгораўна Машчэнская

**Людміла Рыгораўна Машчэнская** (нар. , в. Іванаўскае, Істрынскі раён, Маскоўская вобласць, Расія) — беларускі мовазнавец, спецыяліст у галіне рускага і беларускага мовазнаўства. Доктар філалагічных навук (1992), дацэнт (1984), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыла Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. М. Горкага (1960; аспірантура, 1968).

Працавала ў школах в. Ждановічы (Мінскі раён) і г. Мінска (з 1960, выхавацель, настаўнік), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1969, філалагічны факультэт, кафедра рускай мовы, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: сацыялінгвістыка; гісторыя беларускай і рускай моў; гісторыя іменнага словаўтварэння; сучасныя праблемы беларуска-рускага білінгвізму ў галіне марфалогіі; стылістыка і структура мастацкага тэксту.

## Бібліяграфія 
* Система склонения имен существительных в старобелорусском языке XVI в. (на материале памятников повествовательного жанра) : автореферат диссертации … кандидата филологических наук / Л. Г. Мощенская. ― Минск, 1969.

## Літаратура 
* Мощенская Людмила Григорьевна // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 5. — С. 240.
* 
* Машчэнская Людміла Рыгораўна // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001. — Минск, 2001. — С. 190.
* Людміла Рыгораўна Машчэнская // Веснік Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. Псіхалогія. — 1997. — № 2. — С. 80.

Катэгорыя:Мовазнаўцы СССР
Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Міхаіл Эдышэравіч Чыяўрэлі

**Міхаіл Эдышэравіч Чыяўрэлі** (; 25 студзеня [6 лютага] 1894, Тыфліс, Расійская імперыя — , ) — грузінскі кінаакцёр, рэжысёр тэатра, кіно, мультыплікацыі, мастак-мультыплікатар, сцэнарыст, скульптар, педагог; народны артыст СССР (1948). Лаўрэат пяці Сталінскіх прэмій (1941, 1943, 1946, 1947, 1950).

## Біяграфія 
У 1921 годзе ўдзельнічаў у арганізацыі Тэатра рэвалюцыйнай сатыры пры Грузінскім аддзяленні РОСТ. З 1922 па 1924 гады жыў у Германіі, дзе займаўся ў скульптурных майстэрнях, пасля чаго з 1924 па 1926 гады працаваў як скульптар у Тыфлісе (аўтар першай скульптуры У. Леніна ў Грузіі).

З 1926 па 1928 гады — акцёр і рэжысёр «Рабочага тэатра», «Чырвонага тэатра» пры Пралеткульце. З 1926 па 1941 гады — рэжысёр і мастацкі кіраўнік арганізаванага ім у 1934 годзе сумесна з Давідам Дзнеладзэ Грузінскага тэатра музычнай камедыі імя В. Абашыдзэ на базе перасоўнага музычна-драматычнага тэатра «Кааптэатр», які існаваў з 1926 года.

З 1928 года — рэжысёр трэста АТ «Дзяржкінапрам Грузіі» (з 1938 — Тбіліская кінастудыя, цяпер — «Грузія-фільм»), з 1940 года — мастацкі кіраўнік гэтай студыі. У 1946—1955 гадах — рэжысёр кінастудыі «Масфільм», у 1955—1957 гадах — Свярдлоўскай кінастудыі. Выкладаў у кінаакцёрскай школе пры Тбіліскай кінастудыі, у 1950—1960 гадах — педагог УДІКа (Масква) (з 1951 — прафесар).

Член УКП(б) з 1940 года. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 1-3 скліканняў (1937—1954). Памёр 31 кастрычніка 1974 года на 81-м годзе жыцця ў Тбілісі. Пахаваны ў Пантэоне дзеячаў грузінскай культуры на гары Мтацмінда.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Акцёры Грузіі
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Кінарэжысёры СССР
Катэгорыя:Кінарэжысёры Грузіі
Катэгорыя:Кінарэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры СССР
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Грузіі
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнарысты СССР
Катэгорыя:Сцэнарысты Грузіі
Катэгорыя:Сцэнарысты XX стагоддзя
Катэгорыя:Мультыплікатары СССР
Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі Грузіі
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнографы СССР
Катэгорыя:Сцэнографы Грузіі
Катэгорыя:Педагогі СССР
Катэгорыя:Педагогі Грузіі
Катэгорыя:Скульптары СССР
Катэгорыя:Скульптары Грузіі
Катэгорыя:Скульптары XX стагоддзя
Катэгорыя:Лаўрэаты Сталінскай прэміі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Белага льва (ЧССР)
Катэгорыя:Мастакі-мультыплікатары
Катэгорыя:Мастакі-ілюстратары СССР
Катэгорыя:Тэатральныя мастакі
Катэгорыя:Постаці Масфільма
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 1-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 3-га склікання
Верыко Іўліянаўна Анджапарыдзэ

**Верыко Іўліянаўна Анджапарыдзэ** () — грузінская актрыса тэатра і кіно, тэатральны рэжысёр, педагог. Герой Сацыялістычнай Працы (1979), народная артыстка СССР (1950), лаўрэат трох Сталінскіх прэмій (1943, 1946, 1950). Кавалер чатырох ордэнаў Леніна (1950, 1966, 1971, 1979).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Актрысы СССР
Катэгорыя:Актрысы Грузіі
Катэгорыя:Актрысы XX стагоддзя
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры СССР
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Грузіі
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі СССР
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі Грузіі
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі XX стагоддзя
Аляксей Цімафеевіч Сідараў

**Аляксей Цімафеевіч Сідараў** (нар. 1953) — беларускі будаўнік і гаспадарчы дзеяч. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2003).

## Біяграфія 
Нарадзіўся Аляксей Сідараў 7 ліпеня 1953 года ў вёсцы Нованікалаеўка Клятнянскага раёна Бранскай вобласці. У 1968 годзе скончыў восем класаў Клятнянскай сярэдняй школы № 1, пасля чаго вырашыў прадоўжыць вучобу ў Бранску, дзе паступіў у Бранскі будаўнічы тэхнікум.

У 1972 годзе Аляксей Сідараў быў прызваны ў рады Узброеных Сіл, службу праходзіў у Маскоўскай ваеннай акрузе, у будаўнічых войсках, працуючы нарміроўшчыкам. Дэмабілізаваўшыся, паехаў у госці да сваёй каханай дзяўчыны, якая па размеркаванні працавала ў Салігорску, у будтрэсце № 3. Тут яму спадабалася настолькі, што вырашыў застацца, тым больш што праблем з працаўладкаваннем не ўзнікла: маладога спецыяліста прынялі на працу ў будаўнічае ўпраўленне № 122 будтрэста № 3 на пасаду майстра. Маладыя людзі ажаніліся і засталіся жыць у Салігорску.

У 1977 годзе Аляксея Сідарава прызначылі прарабам СУ-230, затым старшым прарабам СУ-95. Без адрыву ад вытворчасці ён скончыў будаўнічы факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута, атрымаўшы спецыяльнасць «інжынер-будаўнік прамыслова-грамадзянскага будаўніцтва».

У 1982 годзе назначаны на пасаду галоўнага інжынера СУ-137, у 1986 годзе ўзначаліў яго. На працягу 20 гадоў (1986—2006) кіраваў спецыялізаваным аддзелачным упраўленнем № 137 будтрэста № 3.

З 2006 па 2012 гады Аляксей Цімафеевіч працаваў галоўным інжынерам будтрэста № 3, з 2012 года — першым намеснікам генеральнага дырэктара.

## Аб’екты, будаваныя пад кіраўніцтвам А. Сідарава 
Рэспубліканская спелеалячэбніца ў Салігорску, зала мастацкай гімнастыкі «Дынама» ў Мінску, Рэспубліканскі дзіцячы анкагематалагічны цэнтр у в. Лясны, Дом правасуддзя па вул. Сямашкі ў Мінску, Міжнародны адукацыйны цэнтр, рэканструкцыя ІЛК «Мінскаўтагаз», рэканструкцыя дзяржаўнага мемарыяльнага комплексу «Хатынь», падрыхтоўка г. Слуцка да Рэспубліканскага свята працаўнікоў вёскі «Дажынкі-2005», будаўніцтва тэхналагічнай лініі па вытворчасці цэменту сухім спосабам магутнасцю 1,8 млн тон у год у раёне радовішча «Каменка» ААТ «Крычаўцэментнашыфер».

## Грамадская дзейнасць 
Быў дэпутатам Салігорскага гарадскога Савета дэпутатаў 24-га склікання.

Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Дэпутаты Салігорскага гарадскога Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 24-га склікання
Кашынка (рака)

**Кашынка** () — рака ў Цвярской вобласці Расіі, левы прыток Волгі.

Даўжыня ракі — 128 км, плошча вадазборнага басейна — 661 км². Выток знаходзіцца каля вёскі Болдзеева Кесагорскага раёна Цвярской вобласці. На рацэ размешчаны пасёлак Кесава Гара і горад Кашын. Найбуйнейшыя прытокі — Вонжа, Кісць.

Даліна ракі слаба ўрэзаная, вузкая ў вярхоўях, пашыраецца ў сярэднім цячэнні. Шырыня поймы 100—150 м, глыбіня 1—2 м. У верхнім цячэнні шырыня рэчышча 5—10 метраў, перад Кашынам павялічваецца да 30—50 метраў. У ніжнім цячэнні, з-за падпоры Угліцкага вадасховішча на Волзе, шырыня дасягае 500—800 м. Цячэнне слабое, у другой палове лета рака моцна зарастае.

Адкрываецца ў сярэдзіне красавіка, ледастаў у канцы лістапада. Сярэдні гадавы расход вады 4,5 м³/сек.

Катэгорыя:Рэкі Цвярской вобласці
Катэгорыя:Прытокі Волгі
Абдулвагаб Ісакавіч Вагабаў

**Абдулвагаб Ісакавіч Вагабаў** (нар. ) — беларускі інжынер-будаўнік і гаспадарчы дзеяч. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2004).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Дагестане.

Працоўную дзейнасць пачаў у 1974 годзе пасля заканчэння аддзялення гідрамеліярацыі Махачкалінскага сельскагаспадарчага тэхнікума. У 1984 годзе скончыў інжынерны факультэт Усесаюзнага сельскагаспадарчага інстытута ў горадзе Балашыха. У 1993 годзе скончыў Акадэмію кіравання пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь.

З 1974 па 1989 гады працаваў майстрам, прарабам, галоўным інжынерамі і начальнікам перасоўнай механізаванай калоны ў сістэме «Водгаспбуд». З 1989 па 1997 гады ўзначальваў арэндны будаўніча-мантажны трэст № 41 у Смаргоні. З 1997 года працаваў на кіруючых пасадах у ААТ «Гроднапрамбуд». З 2000 года генеральны дырэктар ААТ «Гроднапрамбуд».

## Спасылкі 
* Вагабов Абдулвагаб Исакович
* «Перейдешь порог — пройдешь и горы». Директор «Гроднопромстроя» о формуле успеха  

Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Адлінгтан (Ланкашыр)

**Адлінгтан** () — горад і цывільная акруга ў Ланкашыры, Англія, Вялікабрытанія. Размешчаны прыблізна за 10 км на паўночны захад ад Болтана. Праз горад праходзіць дарога A6 з Манчэстэра ў Прэстан, уздоўж якой таксама знаходзяцца гарады Блэкрад і Чорлі. Побач з горадам працякае рака Дуглас, а праз сам горад праходзіць водны канал Лідс — Ліверпуль.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Ліндсі Хойл, брытанскі палітык

Катэгорыя:Гарады Англіі
Катэгорыя:Ланкашыр
Мікалай Андрэевіч Паўленка

**Мікалай Андрэевіч Паўленка** (, с. Савінка, Паласаўскі раён, Валгаградская вобласць, Расія — , г. Прага, Чэхія) — мовазнавец, спецыяліст у галіне беларускага мовазнаўства. Доктар філалагічных навук (1979). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (аддзяленне рускай мовы і літаратуры, 1954; аспірантура, 1957).
    
Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1957, прафесар кафедры агульнага і славянскага мовазнаўства), Інстытуце рускай мовы імя А. С. Пушкіна (Пражскі філіял; з 1985, дырэктар).

Навуковыя інтарэсы: словаўтварэнне ў беларускай і рускай мовах; тэорыя мовы; гісторыя пісьма.

## Бібліяграфія 
* Развитие белорусского субстантивного словообразования : (Фемининативы. XIV―XX вв.) : автореферат диссертации … доктора филологических наук : 10.02.02 / Павленко Николай Андреевич. ― Минск, 1979.
* Нарысы па беларускаму словаўтварэнню: Жаночыя асабовыя намінацыі ў старабеларускай мове. — Мінск: Выдавецтва БДУ, 1978.
* Словообразование имен существительных при помощи суффиксов -ств-о (-ств-а) и -ость (-осць, -асць) в белорусском языке : автореферат диссертации … кандидата филологических наук / Н. А. Павленко. ― Минск, 1958.

## Літаратура 
* Павленко Николай Андреевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 5. — С. 675.
* 
* Паўленка Мікалай Андрэевіч // Беларуская мова : энцыклапедыя. — Мінск, 1994. — С. 418.
* Паўленка Мікалай Андрэевіч // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001. — Минск, 2001. — С. 217.
* Мікалай Андрэевіч Паўленка (да 60-годдзя з дня нараджэння) / І. К. Германовіч // Веснік Беларускага дзяржаўнага універсітэта імя У. І. Леніна. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. Псіхалогія. — 1986. — № 3. — С. 76.
* Николай Андреевич Павленко / А. Е. Супрун // Веснік Беларускага дзяржаўнага універсітэта імя У. І. Леніна. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. Псіхалогія. — 1987. — № 2. — С. 78.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Валгаградскай вобласці
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Мовазнаўцы СССР
Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Алтэя Гібсан

**Алтэя Гібсан** (; , Сілвер, Паўднёвая Караліна — , Іст-Орындж, Нью-Джэрсі) — амерыканская тэнісістка-аматарка і гальфістка, лідар сусветнага жаночага тэніса ў другой палове 1950-х гадоў.

11-разовая пераможца турніраў Вялікага шлема ў адзіночным, жаночым парным і змешаным парным разрадах у 1956—1958 гадах, першая чарнаскурая пераможца турніраў Вялікага шлема.
«Спартсменка года» па версіі AP (1957). Член Міжнароднай залы тэніснай славы з 1971 года.

Катэгорыя:Тэнісісткі ЗША
Катэгорыя:Гальфісты ЗША
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Аўстраліі па тэнісе ў жаночым парным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Францыі па тэнісе ў жаночым адзіночным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату Францыі па тэнісе ў жаночым парным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Уімблданскага турніру ў жаночым адзіночным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Уімблданскага турніру ў жаночым парным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату ЗША па тэнісе ў жаночым адзіночным разрадзе
Катэгорыя:Пераможцы Адкрытага чэмпіянату ЗША па тэнісе ў змяшаным парным разрадзе
Катэгорыя:Члены Міжнароднай залы тэніснай славы
Іст-Орындж (Нью-Джэрсі)

**Іст-Орындж** () — горад у акрузе Эсэкс, штат Нью-Джэрсі, ЗША. Па дадзеных перапісу насельніцтва ЗША 2010 года, насельніцтва горада - 64 270 чал.

Катэгорыя:Гарады Нью-Джэрсі
Святлоў

**Святлоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Барыс Уладзіміравіч Святлоў — беларускі грамадскі і дзяржаўны дзеяч
* Міхаіл Аркадзевіч Святлоў — савецкі паэт і драматург
Святлана Міхайлаўна Прохарава

**Святлана Міхайлаўна Прохарава** (, Мінск — ) — беларускі мовазнавец, спецыяліст у галіне рускага і беларускага мовазнаўства. Доктар філалагічных навук (1991), прафесар (1994).

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1961).

Працавала ў Савеце Міністраў Беларускай ССР (1961—1967, рэдактар), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1970, філалагічны факультэт, кафедра прыкладной лінгвістыкі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: дыялекталогія; сінтаксіс; кагнітыўная лінгвістыка; балта-славянскія моўныя сувязі; спецыфіка беларускай і рускай моўнай і канцэптуальнай карціны свету; беларуская канцэптуальная журналістыка.

## Літаратура 
* Прохорова Светлана Михайловна // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 6. — С. 308.
* 
* Прохарава Святлана Міхайлаўна // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001. — Минск, 2001. — С. 229.
* Светлана Михайловна Прохорова // Веснік БДУ. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. — Мінск, 2009. — № 1. — C. 108.
* Светлана Михайловна Прохорова : [некролог] // Веснік БДУ. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. — Мінск, 2010. — № 2. — C. 96.

Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Мовазнаўцы СССР
Любоў Іванаўна Фіглоўская

**Любоў Іванаўна Фіглоўская** (, в. Пятровічы, Шумяцкі раён, Смаленская вобласць, Расія — ) — беларускі літаратуразнавец. Доктар філалагічных навук (1957), прафесар (1960).

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1930), АН СССР (аспірантура, 1933).
    
Працавала ў Інстытуце літаратуры АН БССР (1933—1959, навуковы супрацоўнік), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1960, філалагічны факультэт, кафедра рускай савецкай літаратуры, загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: гісторыя рускай і беларускай літаратуры; узаемаўплыў літаратур народаў СССР.

## Узнагароды 
Ордэны Працоўнага Чырвонага Сцяга, «Знак Пашаны» і інш.

## Літаратура 
* Фигловская Любовь Ивановна // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 361. — Дата смерти: 13.10.
* 
*  — Дата смерці: 13.10.
*  — Дата смерці: 13.10.
* Любовь Ивановна Фигловская : [некролог] // Веснік Беларускага дзяржаўнага універсітэта імя У. І. Леніна. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. Псіхалогія. — 1979. — № 3. — С. 88. — Дата смерти: 12.10.
* Научно-организационные связи Академии наук СССР и Академии наук БССР, 1929—1941 гг. : сборник документов. — Минск, 2015. — О Фигловской Л. И.: с. 210.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шумяцкім раёне
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы СССР
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Вячаслаў Аркадзевіч Такарэўскі

**Вячаслаў Аркадзевіч Такарэўскі** (нар. 1948) — беларускі інжынер-будаўнік і гаспадарчы дзеяч. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2004).

## Біяграфія 
Сваю працоўную дзейнасць пачаў у 1966 годзе ў якасці слесара-рамонтніка завода «Гомсельмаш». З 1967 па 1969 гады служыў у шэрагах Савецкай Арміі.

У 1975 годзе скончыў Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту па спецыяльнасці «Будаўніцтва чыгунак, пуць і пуцявая гаспадарка». З 1975 па 1987 год працаваў у будаўнічых арганізацыях Гомельскай вобласці (майстар, прараб, галоўны інжынер, начальнік).

Працоўную дзейнасць у Гомельскім раёне Вячаслаў Аркадзевіч пачаў у 1987 годзе на пасадзе намесніка старшыні па капітальным будаўніцтве калгаса «1 Мая». Чатырнаццаць гадоў працаваў намеснікам старшыні Гомельскага райвыканкама, трыццаць чатыры гады (станам на 2001 год) узначальвае будаўнічую галіну раёна.

## Грамадская дзейнасць 
Неаднаразова абіраўся дэпутатам абласнога і раённага саветаў дэпутатаў. З’яўляецца членам Гомельскага раённага Савета ветэранаў і членам Савета старэйшын Гомельскага раёна.

## Узнагароды 
За высокія паказчыкі ў рабоце Вячаславу Аркадзевічу прысвоена званне «Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь», узнагароджаны нагруднымі знакамі Саюза будаўнікоў Рэспублікі Беларусь «За заслугі ў будаўніцтве» і Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь «Ганаровы будаўнік», райвыканкама, ДП «Гомельскае абласное УКБ».

Рашэннем Гомельскага раённага Савета дэпутатаў ад 25 лістапада 2021 г. № 317 Такарэўскаму Вячаславу Аркадзевічу прысвоена званне «Ганаровы грамадзянін Гомельскага раёна».

Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Дэпутаты Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Дэпутаты Гомельскага раённага Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Гомельскага раёна
Патэрсан (Нью-Джэрсі)

**Патэрсан** — горад у штаце Нью-Джэрсі, акруга Пасейік, ЗША. Трэці па велічыні горад штата. Дзякуючы паспяховаму гандлю шоўкам у XIX стагоддзі атрымаў мянушку *Шаўковы горад*. Размешчаны на плато Підмант. Названы ў гонар У. Патэрсана.

Заснаваны 11 красавіка 1831 года як невялікае мястэчка і спачатку адносіўся да акругі Эсэкс, а з 7 лютага 1837 адносіўся да новаўтворанай акругі Пасейік. 14 красавіка 1851 года, на падставе вынікаў праведзенага рэферэндуму Патэрсан быў пераўтвораны ў горад. Паўторнае пераўтварэнне ў горад было ажыццёўлена 14 сакавіка 1861 года.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Фрэдэрык Райнес, амерыканскі фізік, нобелеўскі лаўрэат

Катэгорыя:Гарады Нью-Джэрсі
Міхаіл Аркадзевіч Святлоў

**Міхаіл Аркадзевіч Святлоў** (; сапраўднае прозвішча — *Шэйнкман*; 4 (17) чэрвеня 1903, Екацярынаслаў — , ) — савецкі паэт, драматург і журналіст, ваенны карэспандэнт. Лаўрэат Ленінскай прэміі (1967, пасмяротна).

## Біяграфія 
Міхаіл Святлоў нарадзіўся ў Екацярынаславе (цяпер Дняпро) у сям’і рамесніка Арона Барухавіча Шэйнкмана (1872 — да 1939), ураджэнца Чаркас, і Рахілі Ільеўны Шэйнкман (народжанай Геранімус, 1873—1949). У яго была сястра Лізавета (у замужжы Ліберзон, 1898—1969). Да 1922 года сям’я жыла ў доме Баранава на Гімнастычнай вуліцы (дом № 7, пасля рэвалюцыі — вуліца Шміта, дом № 23). Публікавацца пачаў у 1917 годзе ў екацярынаслаўскай газеце «Голос солдата». Псеўданім «Святлоў» з’явіўся ў 1919 годзе.

У 1919 годзе быў прызначаны загадчыкам аддзела друку Екацярынаслаўскага губкама камсамола. У 1920 годзе ўступіў добраахвотнікам у Чырвоную армію, прымаў актыўны ўдзел у Грамадзянскай вайне. Нядоўгі час жыў у Харкаве, адкуль у 1922 годзе пераехаў у Маскву. Першы зборнік вершаў «Рэйкі» выйшаў у 1923 годзе ў Харкаве. У 1927—1928 гадах вучыўся ў МДУ.

Згодна з дакументамі НКУС, падтрымліваў Левую апазіцыю, разам з паэтамі Міхаілам Галодным і Іосіфам Уткіным выдаваў нелегальную апазіцыйную газету «Коммунист», прымеркаваную да 7 лістапада 1927 года. Нелегальная друкарня, якая друкавала газету, размяшчалася ў доме ў Святлова. У 1927—1928 гадах, паводле звестак НКУС, Святлоў разам з Галодным ладзіў у Харкаве паэтычныя вечарыны, збор з якіх ішоў на патрэбы апазіцыйнага нелегальнага Чырвонага крыжа, і ў далейшым аказваў матэрыяльную падтрымку сем’ям арыштаваных апазіцыянераў. Знакаміты верш Міхаіла Святлова «Грэнада», напісаны ў 1926 годзе, паклалі на музыку каля 20 кампазітараў розных краін.

У 1931—1962 гадах Міхаіл Святлоў жыў у «Доме пісьменніцкага кааператыва» ў праездзе Мастацкага тэатра (цяпер Камергерскі завулак). На працягу некалькіх гадоў выкладаў у Літаратурным інстытуце.

Катэгорыя:Паэты СССР
Катэгорыя:Паэты Расіі XX стагоддзя
Катэгорыя:Драматургі СССР
Катэгорыя:Драматургі Расіі
Катэгорыя:Драматургі XX стагоддзя
Катэгорыя:Журналісты СССР
Катэгорыя:Журналісты Расіі
Катэгорыя:Журналісты XX стагоддзя
Катэгорыя:Рускамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты-песеннікі СССР
Катэгорыя:Паэты-песеннікі Расіі
Катэгорыя:Асобы, вядомыя пад літаратурнымі псеўданімамі
Катэгорыя:Перакладчыкі паэзіі на рускую мову
Катэгорыя:Трацкісты Расіі
Катэгорыя:Памерлі ад раку лёгкага
Патэрсан

**Патэрсан**:

## Прозвішча 
* Карлі Патэрсан, амерыканская гімнастка
* Кэці Патэрсан, мастачка
* Флойд Патэрсан, амерыканскі баксёр-прафесіянал, алімпійскі чэмпіён 1952 года
* Элінор Патэрсан, аўстралійская скакуха ў вышыню

## Кінематограф 
* Патэрсан (фільм)

## Тапонім 
* Патэрсан (Нью-Джэрсі)
Людміла Мікалаеўна Чумак

**Людміла Мікалаеўна Чумак** (, в. Крамяніца, Зэльвенскі раён, Гродзенская вобласць — ) — беларускі мовазнавец, спецыяліст у галіне рускага і беларускага мовазнаўства. Доктар філалагічных навук (1999), прафесар (2004).

## Біяграфія 
Скончыла Гродзенскі дзяржаўны педагагічны інстытут (спецыяльнасць «Руская мова і літаратура», 1971), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (аспірантура, 1976).
    
Працавала ў Парэцкай СШ (Лідскі раён, Гродзенская вобласць), СШ № 12 г. Гродна, Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1977, філалагічны факультэт, кафедра прыкладной лінгвістыкі, у 1994—2008 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: сінтаксіс сучаснай рускай мовы; руская мова як замежная; сацыялінгвістыка; лінгвакультуралогія.
  

## Літаратура 
* Чумак Людмила Николаевна // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 555.
* Чумак Людмила Николаевна // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2015. — Т. 4 : Гродненская область : в 2 кн., кн. 2. — С. 462.
* 
* Чумак Людміла Мікалаеўна // Людзі культуры з Гродзеншчыны : даведнік / Аляксей Пяткевіч. — Гродна, 2000. — С. 324.
* Людміла Мікалаеўна Чумак // Веснік БДУ. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. — Мінск, 2001. — № 1. — С. 93.
* Кафедра прыкладной лінгвістыкі // Філалагічны факультэт : да 70-годдзя заснавання / Беларускі дзяржаўны універсітэт. — Мінск, 2009. — С. 153—156.

Катэгорыя:Мовазнаўцы СССР
Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Вадзім Міхайлавіч Краўчанка

**Вадзім Міхайлавіч Краўчанка** (1947 —) — беларускі гаспадарчы дзеяч. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2007).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў пасёлку Стрэшын Жлобінскага раёна. Пасля заканчэння васьмілеткі скончыў аўтамабільнае аддзяленне Кішынёўскага аўтамабільна-дарожнага тэхнікума.

Пасля службы арміі вярнуўся на радзіму. Пры паездцы ў Гомель вырашыў застацца там. Пяць гадоў працаваў механікам на аўтабазе № 1, з часам стаў там начальнікам аддела. Праз цікавасць да аўтадарожнай тэмы ў 1974 годзе яго запрасілі працаваць у дарожна-будаўнічы трэст № 2. Праз пяць гадоў там ад інжынера ён зноў стаў начальнікам аддзела. Пасля заканчэння Політэхнічнага інстытута ўзначаліў ДБУ-17 у Гомелі.

У 2002 годзе прызначаны на пасаду генеральнага дырэктара «Гомельаблдарбуда».

Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Свабодная армія Ірака

**Свабодная іракская армія** (, *Аль-Джайш Аль-Іракі Аль-Дур*) — суніцкая паўстанцкая групоўка, сфарміраваная ў заходніх суніцкіх правінцыях Ірака з іракскіх прыхільнікаў баевікоў Свабоднай сірыйскай арміі.

## Дзейнасць 
«Свабодная іракская армія» была актыўна ў правінцыі Анбар (г. Эль-Фалуджа і сірыйская мяжа) і ў Масуле на поўначы Ірака. У жніўні 2014 года яна спыніла сваё існаванне пасля буйнога наступлення ІДІЛ, мяркуючы атрымаць падтрымку ў гэтым з Сірыі, калі сірыйскім паўстанцам удасца зрынуць Башара Асада. Яна выступала таксама супраць «Аль-Каіды ў Іраку» і супраць яе апанентаў з апалчэння «Сахва».

Нягледзячы на тое, што «Свабодная іракская армія» адмаўляла сувязі з «Аль-Каідай», яе абвінавачвалі ў супрацоўніцтве з ёй. Прадстаўнік іракскага агенцтва па барацьбе з тэрарызмам заявіў, што гэта арганізацыя проста выкарыстоўваецца «Аль-Каідай», каб *«заручыцца падтрымкай іракскіх сунітаў, скарыстаўшыся канфліктам у Сірыі»*.

Мелі месца абвінавачванні ў сувязях з баасістамі.

## Гл. таксама
* Спіс узброеных груповак грамадзянскай вайны ў Іраку (2011—2017)

Катэгорыя:Іракскія паўстанцы
Катэгорыя:Іракскія групоўкі, якія змагаюцца супраць ІДІЛ
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2012 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2014 годзе