Звычайны ліс у Беларусі

]]
м]]
**Звычайны ліс** для Беларусі — абарыгенны від сысуноў, прадстаўнік беларускай фаўны сабачых.

## Гісторыя 
]]
Паляўніча-прамысловы звер: у 1924-75 нарыхтоўчымі пунктамі закуплена 445 тысяч шкурак лісоў, з іх у 1970-75 14 тысяч. На пачатак 1980-х гадоў у БССР было каля 25,4 тысяч асобін ліса звычайнага.

## Сучасная папуляцыя 
Колькасць лісоў, якія жылі ў паляўнічых угоддзях Беларусі, на 2014 год складала 29700 асобін.

На 2023 год папуляцыя звычайных лісоў у Беларусі складала 27 306 асобін.

### Дынаміка агульнай колькасці 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:800 height:400
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:50000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:10000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:2005 text:2005 
  bar:2006 text:2006 
  bar:2007 text:2007 
  bar:2008 text:2008 
  bar:2009 text:2009 
  bar:2010 text:2010
  bar:2011 text:2011 
  bar:2012 text:2012 
  bar:2013 text:2013 
  bar:2014 text:2014 
  bar:2015 text:2015 
  bar:2016 text:2016 
  bar:2017 text:2017 
  bar:2018 text:2018 
  bar:2019 text:2019 
  bar:2020 text:2020 
  bar:2021 text:2021 
  bar:2022 text:2022 
  bar:2023 text:2023 
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:2005 from:0 till: 39300
  bar:2006 from:0 till: 47100
  bar:2007 from:0 till: 40000
  bar:2008 from:0 till: 41000
  bar:2009 from:0 till: 46000
  bar:2010 from:0 till: 40300
  bar:2011 from:0 till: 42700
  bar:2012 from:0 till: 37000
  bar:2013 from:0 till: 33800
  bar:2014 from:0 till: 29700
  bar:2015 from:0 till: 27548
  bar:2016 from:0 till: 25500
  bar:2017 from:0 till: 25200
  bar:2018 from:0 till: 25300
  bar:2019 from:0 till: 23819
  bar:2020 from:0 till: 24481
  bar:2021 from:0 till: 25455
  bar:2022 from:0 till: 27125
  bar:2023 from:0 till: 27306
PlotData=
  bar:2005 at: 39300 fontsize:S text: 39300 shift:(-10,5)
  bar:2006 at: 47100 fontsize:S text: 47100 shift:(-10,5)
  bar:2007 at: 40000 fontsize:S text: 40000 shift:(-10,5)
  bar:2008 at: 41000 fontsize:S text: 41000 shift:(-10,5)
  bar:2009 at: 46000 fontsize:S text: 46000 shift:(-10,5)
  bar:2010 at: 40300 fontsize:S text: 40300 shift:(-10,5)
  bar:2011 at: 42700 fontsize:S text: 42700 shift:(-10,5)
  bar:2012 at: 37000 fontsize:S text: 37000 shift:(-10,5)
  bar:2013 at: 33800 fontsize:S text: 33800 shift:(-10,5)
  bar:2014 at: 29700 fontsize:S text: 29700 shift:(-10,5)
  bar:2015 at: 27548 fontsize:S text: 27548 shift:(-10,5)
  bar:2016 at: 25500 fontsize:S text: 25500 shift:(-10,5)
  bar:2017 at: 25200 fontsize:S text: 25200 shift:(-10,5)
  bar:2018 at: 23819 fontsize:S text: 23819 shift:(-10,5)
  bar:2019 at: 23800 fontsize:S text: 23800 shift:(-10,5)
  bar:2020 at: 24481 fontsize:S text: 24481 shift:(-10,5)
  bar:2021 at: 25455 fontsize:S text: 25455 shift:(-10,5)
  bar:2022 at: 27125 fontsize:S text: 27125 shift:(-10,5)
  bar:2023 at: 27306 fontsize:S text: 27306 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:10px pos:(60,340)
  text:Колькасць лісоў у Беларусі (асобін)

### Дынаміка здабычы 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize = width:800 height:150
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:40000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:100000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:2005 text:2005
  bar:2006 text:2006
  bar:2007 text:2007
  bar:2008 text:2008
  bar:2009 text:2009
  bar:2010 text:2010
  bar:2011 text:2011 
  bar:2012 text:2012 
  bar:2013 text:2013 
  bar:2014 text:2014 
  bar:2015 text:2015 
  bar:2016 text:2016 
  bar:2017 text:2017 
  bar:2018 text:2018 
  bar:2019 text:2019 
  bar:2020 text:2020 
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:2005 from:0 till: 22800
  bar:2006 from:0 till: 28000
  bar:2007 from:0 till: 32000
  bar:2008 from:0 till: 25800
  bar:2009 from:0 till: 25300
  bar:2010 from:0 till: 22600
  bar:2011 from:0 till: 18200
  bar:2012 from:0 till: 16900
  bar:2013 from:0 till: 16384
  bar:2014 from:0 till: 15200
  bar:2015 from:0 till: 15411
  bar:2016 from:0 till: 13300
  bar:2017 from:0 till: 17300
  bar:2018 from:0 till: 16700
  bar:2019 from:0 till: 19900
  bar:2020 from:0 till: 19900
PlotData=
  bar:2005 at: 22800 fontsize:S text: 22800 shift:(-10,5)
  bar:2006 at: 28000 fontsize:S text: 28000 shift:(-10,5)
  bar:2007 at: 32000 fontsize:S text: 32000 shift:(-10,5)
  bar:2008 at: 25800 fontsize:S text: 25800 shift:(-10,5)
  bar:2009 at: 25300 fontsize:S text: 25300 shift:(-10,5)
  bar:2010 at: 22600 fontsize:S text: 22600 shift:(-10,5)
  bar:2011 at: 18200 fontsize:S text: 18200 shift:(-10,5)
  bar:2012 at: 16900 fontsize:S text: 16900 shift:(-10,5)
  bar:2013 at: 16384 fontsize:S text: 16384 shift:(-10,5)
  bar:2014 at: 15200 fontsize:S text: 15200 shift:(-10,5)
  bar:2015 at: 15411 fontsize:S text: 15411 shift:(-10,5)
  bar:2016 at: 13300 fontsize:S text: 13300 shift:(-10,5)
  bar:2017 at: 17300 fontsize:S text: 17300 shift:(-10,5)
  bar:2018 at: 16700 fontsize:S text: 16700 shift:(-10,5)
  bar:2019 at: 19900 fontsize:S text: 19900 shift:(-10,5)
  bar:2020 at: 19900 fontsize:S text: 19900 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:10px pos:(60,150)
  text:Колькасць здабытых паляўнічымі лісоў у Беларусі (асобін)

### Утрыманне ў няволі 
]]
Звычайныя лісы жывуць у Гродзенскім, Віцебскім і Мінскім заапарках, у Магілёўскім заасадзе.

## Біялогія 
]]
У Беларусі ва ўсіх раёнах трапляецца падвід , які распаўсюджаны па ўсёй тэрыторыі і з’яўляецца звычайным відам фаўны. Колькасць лісоў з году ў год неаднолькавая. Гэта вызначаецца многімі прычынамі, сярод якіх вызначальнымі з’яўляюцца ваганне колькасці мышападобных грызуноў — іх асноўнага корму, а таксама ўмоў надвор’я, асабліва зімовых.

Месцапражыванні такога пластычнага віду, як лісы, разнастайныя. Яны жывуць як у розных лясных масівах, так і сярод аграландшафтаў, уключаючы ўскраіны паселішчаў чалавека. Ліс аддае перавагу месцам, дзе часта чаргуюцца спрыяльныя па кармавых умовах біятопы: лугі, палі, вадаёмы, балоты, участкі лесу, зараснікі хмызняку. Пазбягае ліс толькі шырокіх моцна забалочаных тэрыторый. Рэдка яго можна сустрэць сярод аднатыпных лясных масіваў, але затое ён ахвотна засяляе іх ўскраіны.

## Навуковыя даследаванні лісоў у Беларусі 
]]
Даследванні лісоў у Беларусі праходзяць у тым ліку ў межах вывучэння распаўсюджання сярод жывёл у прыродзе і ў няволі шаленства і гельмінтозаў або атрымання дадзеных для паспяховага вырошчвання лісоў на зверафермах.

## Ахова 
Лісы ў Беларусі не ахоўваюцца. На іх дазволена паляванне з першай суботы кастрычніка па 31 студзеня

## У культуры 
### У літаратуры і фальклоры 
У энцыклапедычным слоўніку «Беларуская міфалогія» паведамляецца, што ліса на побытавым узроўні з’яўляецца сімвалам хітрасці, кемлівасці, спрытнасці, лісліавсці, падману, зладзеяватасці, помслівасці, прыгажосці і г. д. На міфалагічным узроўні — яна сімвал вітальнасці і, відавочна, урадлівасці і плоднасці. Вядома такое вясельнае пажаданне з тэрыторыі Тураўшчыны: «Перэпiваю лiса, шоб дзецi велiса».

Лічылася, што сустрэча на дарозе з лісой прадказвае няшчасце.

### У філатэліі 

Выява:1999. Stamp of Belarus 0323.jpg|Паштовая марка «Бярэзінскі біясферны запаведнік» 1999 года
Выява:2007. Stamp of Belarus 0684.jpg|Паштовая марка 2007 года
Выява:Stamp of Belarus - 2020 - Colnect 930773 - Fox Cub.jpeg|Паштовая марка «Лісяня»

## Літаратура 
* Дунин В. Ф. «Лисица обыкновенная»/ Звери: Популярный энциклопедический справочник (Животный мир Беларуси). Минск, 2003. С.185-189
* Гричик В. В., Бурко Л. Д. «Животный мир Беларуси. Позвоночные : учеб. пособие» Минск, 2013. −399 с.
* Анисимова Е. И. Формирование гельминтоценозов лисицы (Vulpes vulpes) в ландшафтных подзонах Беларуси / Е. И. Анисимова // Основные достижения и перспективы развития паразитологии : материалы Международной конференции к 125-летию К. И. Скрябина. — М., 2004. — С. 27 — 28.
* Быкова Н. К., Лях Ю. Г., Пальчевская К. И., Ермолаева И. А., Янута Г. Г. «Животный мир»/ Состояние природной среды Беларуси. Экологический бюллетень за 2013 год. Минск, 2014 °C.272-305
* Обзоры результативности экологической деятельности ЕЭК ООН. Беларусь. Третий обзор / Серия обзоров результативности экологической деятельности. Выпуск № 44. Нью-Йорк и Женева, 2016. −445с.
* Сержанин И. Н. «Млекопитающие Белоруссии». Издание 2-е. Минск, 1961. −321с.
* Савицкий Б. П. Кучмель С. В., Бурко Л. Д. «Млекопитающие Беларуси». Минск, 2005. −319с.

## Спасылкі 
* Ресурсы охотничьей фаўны  
* Ресурсы охотничьей фаўны 2015 

Катэгорыя:Сабачыя
Катэгорыя:Сысуны Беларусі