Людвік Шпіцнагель

**Людвік Шпіцнагель** (; псеўд. *U.G.W., U.U.W.*; , , Расійская імперыя — , Сноў, Навагрудскі павет, Расійская імперыя) — польскі паэт эпохі рамантызму, усходазнавец, перакладчык, мовазнавец, сябар Юльюша Славацкага.

## Біяграфія 
### Сям’я і раннія гады 
Нарадзіўся ў сям’і прафесара Віленскага ўніверсітэта Фердынанда Шпіцнагеля і Марыі Ферстэр. Пачатковую адукацыю атрымаў пад апекай свайго бацькі і абраных ім выхавальнікаў. Паводле успамінаў А. Адынца, яшчэ не дасягнуў дзесяцігадовага ўзросту, Людвік ужо займаўся перакладамі.

Сістэматычнае навучанне пачалося толькі ў 1818 годзе, адданы ў чацвёрты клас гімназіі пры Віленскім універсітэце. Таксама падчас навучання Л. Шпіцнагель далучыўся да руху філарэтаў, у 1822—1823 гадах быў актыўным удзельнікам літаратурнага клуба «Касталія», заснаванага Янам Чачотам, куды яго прыахвоцілі Антон Адынец і Аляксандр Ходзька.

### Апошнія месяцы і смерць 
Перад ад’ездам на месца службы ў студзені 1827 года вярнуўся ў Вільню, каб развітацца з сям’ёй і сябрамі, сустрэўся тут у тым ліку з Ю. Славацкім, які прысвяціў Людвіку верш у элегічным настрою («Да Людвіка Шпіцнагеля», 1827), стрэліўшы сабе ў сэрца. Месца яго пахавання невядома высунуў тэорыю, што самазабойства ў Снове было сфабрыкавана з мэтай прыхаваць сапраўднае заданне, якое атрымаў Шпіцнагель у расійскай дыпламатычнай службе. Разам з , усходазнаўцам і калегам з Вільні, ён мог быць тайным агентам у падтрымцы грэчаскага паўстання супраць Асманскай імперыі. Але праўдападобнасць гэтай гіпотэзы вельмі малая.

Карыстаўся прызнаннем філаматаў, між іншым, Кіпрыян Дашкевіч прысылаў «нашаму ўсходазнаўцу» ўсходнія дробязі для вопісу. Верагодна, што ў той самы час паўстала паэма ў 12 песнях, прысвечаная вызваленню Вены, спрыяльна адзначаная Лявонам Бароўскім.

Падчас навучання ва ўніверсітэце Л. Шпіцнагель апублікаваў наступныя творы: *Wiersz o poezji dydaktycznej*, *Mieczysław III. Legenda* і *Zemsta. Powieść*, два апошніх творы былі натхнёныя «Poezjami» Адама Міцкевіча. Яшчэ адзін з апублікаваных твораў прысвячаўся Канстанціну Рдултоўскаму, гэта быў «Do Konstantego Rdułtowskiego, zamierzając z nim podróż na Wschód». Апошні твор паўстаў, верагодна, падчас наведвання Людвікам маёнтку Рдултоўскіх у Снове у ліпені 1824, калі ён закахаўся ў сястру Канстанціна Анэлю.

## Уплыў на культуру 
### Сяброўства з Юльюшам Славацкім 
Людвік быў блізкім сябрам Юльюша Славацкага. У сваім «Дзённіку» Славацкі так адзначыў смерць Шпіцнагеля:

Людвік быў героем ці адрасатам некалькі твораў Славацкага: паэм «Бянёўскі» і «», верша «Да Людвіка Шпіцнагеля» і драмы «».

### П’еса «Крык рабіны» 
Гісторыя кахання Людвіка да Анэлі Рдултоўскай стала асновай для п’есы «Крык рабіны» . Яна была пастаўлена ў 1949 годзе ў Польшчы, а тэкст выйшаў у тым жа годзе некалькімі выданнямі. Дзеянне п’есы адбывалася ў маёнтку Рдултоўскіх на Наваградчыне, г. зн. у Снове, але аўтар памылкова зрабіў каханай не Анэлю, а яе родную сястру Лаўру.

У прэм’ернай пастаноўцы рэжысёра  (1949, Варшава) яго ролю выконваў , у пастаноўцы  (1949, Познань) — Здзіслаў Салабурскі, у пастаноўцы Ежы Ронарда Буянскага (1949, Кракаў) — Казімеж Віткевіч, у пастаноўцы  (1969, Тэатр польскага радыё) — Анджэй Навакоўскі і .

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Wacław Derejczyk: Ludwik Spitznagel. Przyjaciel Juliusza Słowackiego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper, 1994, s. 85. ISBN 83-85810-34-X.
* Stanisław Burkot: Uwikłani w Historię. Szkice o literaturze, autorach i utworach z XIX i XX wieku. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej Kraków, 2008, s. 36-57. ISBN 978-86-7271-496-1.
* Nowy Korbut, IX; — Janowski, Słown. bio-bibliogr. Uniw. Wil.
* Literatura Pol. Enc., II; — Bazylow L., Polacy w Petersburgu, Wr. 1984
* Bobolewski C., Ze spuścizny rękopiśmiennej L. W. Spitznagla, w: Księga pamiątkowa Koła Polonistów Słuchaczy USB w Wilnie 1922—1932, Wil. 1932
* Burkot S., Tajemnice Ludwika Spitznagla, w: Prace ofiarowane Henrykowi Markiewiczowi…, Kr. 1984
* Černobaev V., Ludvik Špicnagel, «Slavia» R. 14: 1935/36 z. 1-2 s. 97-148
* Derejczyk W., Ludwik Spitznagel, przyjaciel Juliusza Słowackiego, Uzup. R. Leszczyński, W. 1994 (bibliogr., wykaz źródeł)
* Kamiński A., Polskie związki młodzieży, W. 1963; Reychman J., Orientalistyka polska w dobie Mickiewiczowskiej, «Przegl. Orientalistyczny» R. 3: 1954 nr 3
* tenże, Podróżnicy polscy na Bliskim Wschodzie w XIX w., W. 1972
* tenże, Z dziejów literatury perskiej w Polsce. Ludwik Spitznagel jako tłumacz Nizamiego, w: Wschód w literaturze polskiej, Wr. 1970
* Rymkiewicz J. M., Do Snowia i dalej…, Kr. 1994
* Hertz, Zbiór poetów pol., Ks. 2
* Korespondencja Juliusza Słowackiego, Oprac. E. Sawrymowicz, Wr. 1962-3 I—II
* Listy z zesłania (Arch. Filomatów), Oprac. Z. Sudolski, W. 1997-9 I, III
* Mickiewicz A., Listy, W. 1955 XIV cz. 1; Odyniec A. E., Listy z podróży, W. 1961 I—II 259
* tenże, Wspomnienia z przeszłości opowiadane Deotymie, W. 1884 s. 72, 103, 168, 459
* W kręgu bliskich poety. Listy rodziny Juliusza Słowackiego, Oprac. S. Makowski, Z. Sudolski, W. 1960
* B. Narod.: sygn. II 7861, Janowski L., Notatki biobibliogr. dot. ludzi z kresów, XI

## Спасылкі 
* Ludwik Ferdynand Spitznagel w internetowym Polskim Słowniku Biograficznym 
* Верш «Garść snowskiej ziemi», чытае 

Катэгорыя:Памерлі ў Нясвіжскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Самазабойцы
Катэгорыя:Усходазнаўцы Польшчы
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты