Валдас Адамкус

**Валдас Адамкус** (; пры нараджэнні і да 1955 года **Вальдэмарас Адамкавічус**, ; , Каўнас) — прэзідэнт Літвы з 26 лютага 1998 да 25 лютага 2003 і з 12 ліпеня 2004 да 12 ліпеня 2009.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 3 лістапада 1926 года ў Каўнасе. Падчас Другой сусветнай вайны ўдзельнічаў у руху супраціўлення. Падчас Нацысцкай акупацыі выдаваў падпольную газету. Пасля вяртання Саветаў працягнуў барацьбу супраць іх. У ліпені 1944 года з бацькамі з’ехаў у Германію, дзе наведваў лекцыі на факультэце прыродазнаўчых навук Мюнхенскага ўніверсітэта Людвіга-Максіміліяна. У 1948 годзе заваяваў два залатыя і два сярэбраныя медалі на Алімпійскіх гульнях сярод падняволеных нацый. У 1949 годзе разам з сям’ёй эміграваў у ЗША. Пасяліўся ў літоўскай абшчыне ў Чыкага і спачатку працаваў рабочым на аўтазаводзе. У 1951 годзе ажаніўся з Альмай Нутаўрайтэ (Alma Nutautaitė). У 1951 заснаваў акадэмічны спартыўны клуб літоўцаў ЗША «Lituanica». У 1960 годзе скончыў Ілінойскі інстытут тэхналогій па спецыяльнасці будаўніцтва. У 1950-я — 1960-я быў актыўным дзеячам эмігранцкай палітыкі. Ад 1958 да 1965 году быў намеснікам старшыні літоўскай эмігранцкай арганізацыі Santara-Šviesa. У 1967 годзе абраны старшынёй гэтай арганізацыі. Падчас свайго жыцця ў ЗША быў актывістам акцый пратэсту супраць далучэння Літвы да СССР, ініцыяваў збор подпісаў пад шэрагам петыцый. У 1970 годзе пачаў працаваць у Федэральнам Агенцтве ЗША па абароне навакольнага асяроддзя (), якая тады адчынілася. Спачатку ўзначальваў цэнтр даследавання навакольнага асяроддзя. У 1971 г. абраны намеснікам старшыні па Сярэднім Захадзе ЗША, праз 10 гадоў стаў старшынёй па гэтым рэгіёне. Сярод ягоных дасягненняў падчас гэтай працы было паляпшэнне якасці вады ў Вялікіх азёрах. Таксама дапамагаў у вырашэнні праблем навакольнага асяроддзя ва Усходняй Еўропе, рабіў кансультатыўныя і іншыя паслугі. На момант свайго звальнення з Агенцтва па абароне навакольнага асяроддзя ў 1997 годзе працаваў там даўжэй за ўсіх кіраўнікоў.

У 1997 годзе аб’явіў пра свой намер вярнуцца ў Літву, атрымаць літоўскае грамадзянства і балатавацца ў прэзідэнты. Не ўсе літоўцы прынялі гэтую заяву прыязна. Іншыя ўспрынялі яго як сына літоўскай зямлі, які вяртаўся дадому. Ён атрымаў паразу ў першым туры выбараў прэзідэнта Летувы, які адбыўся пад канец 1997 года. Але ў другім туры, які адбыўся 4 студзеня 1998 года, ён перамог з перавагай менш за 1 працэнт. Заступіў на пасаду 26 лютага 1998 года. Ён выступаў за далучэнне Літвы да НАТА і Еўрасаюза, але адначасова працаваў над змякчэннем напружанасці з Расіяй і ўсталявання сяброўскіх стасункаў з астатнімі суседзямі Літвы. Ён сутыкнуўся з далейшымі складанасцямі постсавецкай эканомікі, але здолеў павялічыць эканамічны рост і паменшыць беспрацоўе. У 2003 годзе Адамкус не быў пераабраны, атрымаўшы паразу ад Раландаса Паксаса. Стаў амбасадарам добрай волі ЮНЕСКА. У гэтай сферы ЮНЕСКА займаецца распаўсюджваннем Інтэрнэту, мадэрнізацыяй бібліятэк, укараненнем інфармацыйных тэхналогій у сістэму асветы. Быў старшынёй аргкамітэта першых Сусветных гульняў літоўцаў (1983). На пазачарговых выбарах у 2004 годзе пасля імпічменту Паксаса быў пераабраны прэзідэнтам Літвы.

## Узнагароды 
# Вялікі Крыж Ордэна Ісляндскага Сокала, 1998
# Вялікі Крыж Ордэна Святога Олафа, Нарвегія, 1998
# Ордэн князя Яраслава Мудрага I ступені, Украіна, 1998
# Ордэн Крыжа зямлі Марыі, Эстонія, 1999
# Кавалер Вялікага крыжа Грэцкага ордэна збавіцеля, 1999
# Рыцар ордэна «За заслугі перад Італьянскай Рэспублікай», 1999
# Ордэн Белага арла, Польшча, 1999
# Кавалер pro Merito Melitensi, Мальта, 1999
# Кавалер ордэна Заслугаў, Венгрыя, 1999
# Вялікі Крыж Ордэна Сяброўства, Казахстан, 2000
# Кавалер ордэна Трох Зорак, Латвія, 2001
# Кавалер Вялікага Крыжа Ордэна Ганаровага легіёна, Францыя, 2001
# Кавалер ордэна Зоркі Румыніі, 2001
# Ордэн Св. Мясропа Маштоца, Арменія, 2002
# Вялікі Крыж Ордэна Белай Ружы з Зоркай, Фінляндыя, 2002
# Ордэн «За Асаблівыя заслугі», Узбекістан, 2002
# Кавалер ордэна Вітаўта Вялікага, Літва, 2003
# Ордэн Белай Зоркі з ланцугом, Эстонія, 2004
# Кавалер Ордэна Ізабелы Каталічкі з ланцугом, Каралеўства Іспанія, 2005
# Вялікі Крыж Асаблівай ступені Ордэна «За заслугі», Германія, 2005
# Ордэн Падвойнага белага крыжа I ступені, Славакія, 2005
# Вялікі Крыж Ордэна Леапольда I, Каралеўства Бельгія, 2006
# Вялікі Крыж з Ланцугом Ордэна Заслугаў Рэспублікі Венгрыя, 2006
# Ордэн Бані, Вялікабрытанія, 2006
# Ордэн «За заслугі» I ступені, Украіна, 2006
# Ордэн «Маці Тэрэза», Албанія, 2007
# Вялікая стужка Найвышэйшага Ордэна Хрызантэмы, Японія, 2007
# Вялікі Ланцуг Ордэна Інфанта Дона Энрыке, Партугалія, 2007
# Ордэн Перамогі імя Св. Георгія, Грузія, 2007
# Вялікі Крыж Ордэна Нідэрландскага ільва, 2008
# Ланцуг Ордэна Заслугаў, Рэспубліка Чылі, 2008
# Вялікая Зорка Ганаровага знаку «За заслугі перад Аўстрыйскай Рэспублікай», 2009
# Ордэн «Стара планіна», Рэспубліка Балгарыя, 2009
# Вялікі Крыж Ордэна адраджэння Польшчы, Рэспубліка Польшча, 2009
# Ордэн Свабоды, Украіна, 2009

## Званні ганаровага доктара 
# Вільнюскі ўніверсітэт, 1989
# Indiana St. Joseph’s College, ЗША, 1991
# Northwestern University, ЗША, 1994
# Kauno technologijos universitetas, 1998
# The Catholic University of America, ЗША, 1998
# Aleksandro Stulginskio universitetas, 1999
# Ілінойскі інстытут тэхналогій, ЗША, 1999
# Инновациялық Еуразия университеті, Казахстан, 2000
# DePaul University, ЗША, 2001
# Mykolo Romerio universitetas, 2001
# Vytauto Didžiojo universitetas, 2002
# Lietuvos sporto universitetas, 2004
# Ерэванскі дзяржаўны ўніверсітэт, Арменія, 2006
# Бакінскі дзяржаўны ўніверсітэт, Азербайджан, 2006
# University of Notre Dame, ЗША, 2007
# Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Польшча, 2007
# Талінскі ўніверсітэт, Эстонія, 2008
# Універсітэт Чылі, 2008
# Доктар honoris causa Люблінскага каталіцкага ўніверсітэта Яна Паўла II, Польшча, 2009

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Канал Валдаса Адамкуса на www.youtube.com
* Valdas Adamkus. (2016). In Encyclopædia Britannica. Retrieved from http://www.britannica.com/biography/Valdas-Adamkus
* President of the Republic of Lithuania 

Катэгорыя:Прэзідэнты Літвы
Катэгорыя:Ганаровыя дактары Люблінскага каталіцкага ўніверсітэта