open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Акула-бык

**Акула-бык** або **Тупарылая акула** (*Carcharhinus leucas*) — від акул з атраду кархарынападобных (*Carcharhiniformes*).

## Арэал 
Гэтыя акулы распаўсюджаныя паўсюдна і часта заходзяць у рэкі. Часам падымаюцца на многія кіламетры уверх па цячэнні. Яны пранікаюць, у прыватнасці, у Ганг, Замбезі і многія іншыя ракі Азіі, Афрыкі, Амерыкі і Аўстраліі (напрыклад, у раку Кларэнс), назіралася ў Амазонцы (каля горада Ікітас, за 4000 км ад вусця), у рацэ Місісіпі (аж да Сент-Луіса і ракі Ілінойс), возеры Мічыган. Пастаянна жыве ў возеры  Нікарагуа.

Катэгорыя:Акулы
Нікарагуа (возера)

**Нікарагуа** () — буйное прэснаводнае возера ў дзяржаве Нікарагуа, мае тэктанічнае паходжанне.

Маючы плошчу 8624 км², Нікарагуа — першае па велічыні прэснаводнае возера ў Лацінскай Амерыцы, другое па плошчы наогул (саступаючы толькі некалі прэснаводнаму, а цяпер саланаватаму возера Маракайба), і 20-е ва ўсім свеце.

З возера выцякае рака Сан-Хуан.

Катэгорыя:Азёры Нікарагуа
Парафін

**Парафі́н** (ад  — мала і  — роднасны) — сумесь насычаных вуглевадародаў (алканаў) саставу ад С18Н38 да С35Н72. Можа ўтрымліваць цыклічныя вуглевадароды.

Адкрывальнікам парафіну быў Карл фон Райхенбах.

## Уласцівасці 
Бясколернае крышталічнае рэчыва, тлустае навобмацак, без паху. Шчыльнасць 0,880—0,915 г/см³ (пры 15 °C). Тэмпература плаўлення 40—65 °C. Не раствараецца ў вадзе і этаноле, раствараецца ў большасці арганічных растваральнікаў, мінеральных маслах. У звычайных умовах устойлівы да кіслот, шчолачаў, галагенаў. Акісляецца азотнай кіслатой, кіслародам паветра (пры 140 °C) у прысутнасці каталізатараў да тлустых кіслот. Рэагуе з хлорам з утварэннем хлорпарафінаў.

Парафін — гаручае рэчыва (тэмпература ўспышкі не ніжэй 160 °C, тэмпература самазагарання не ніжэй 300 °C).

## Атрыманне 
Парафін атрымліваюць з нафты, азакерыту, аднаўленнем аксіду вугляроду (II) вадародам. Па ступені ачысткі падзяляецца на высокаачышчаны, ачышчаны і неачышчаны. Усе гатункі парафіну не павінны мець паху і ўтрымліваць бензапірэн.

## Выкарыстанне 
Парафін выкарыстоўваецца ў вытворчасці карбонавых кіслот, паперы, гумавых вырабаў, свечак, алоўкаў, тавараў бытавой хіміі, пластычных змазак, у якасці электраізаляцыйнага матэрыялу і інш. Таксама парафін выкарыстоўваецца ў медыцыне, харчовай прамысловасці.

## Зноскі 
## Літаратура 
* Парафін //  С. 93—94.
* 
* ГОСТ 23683-89 Парафины нефтяные твердые. Технические условия. 
* 

## Спасылкі 
* Артыкул на сайце ХиМиК.ру 
* 
* 

Катэгорыя:Воскі
Катэгорыя:Алканы
Катэгорыя:Нафтапрадукты
Крымскія татары

**Кры́мскія тата́ры** (саманазва: *qırımtatarlar, къырымтатарлар*) — цюркамоўны народ, які насяляе Крым. У выніку міграцыйных працэсаў і прымусовага перасялення ў савецкі час буйныя абшчыны крымскіх татар узніклі ў краінах Цэнтральнай Азіі, Румыніі, Балгарыі, Турцыі і г. д. Агульная колькасць (на 2013 г.) — 452 тысячы чал.

Крымскія татары адыгралі значную ролю ў фарміраванні беларускіх татар. У 2009 годзе ў Беларусі жыло 12 чалавек, якія вызначалі сваю тоеснасць як крымскія татары.

## Рассяленне 
Пражываюць у асноўным у Крыме (каля 253 тыс. у 2001 г) і прылеглых раёнах Украіны, а таксама ў Турцыі, Румыніі (20,3 тыс. у 2011 годзе), Узбекістане (90 тыс., ацэнкі ад 10 тыс. у 2000 г. да 100 тыс.), Расіі (2449 у 2010 г., у асноўным у Краснадарскім краі), Балгарыі (3 тыс.).

## Мова 
Размаўляюць на крымскататарскай мове.

## Этнагенез 
Этнагенез крымскіх татар праходзіў незалежна ад волжскіх татар.

Крымскія татары сфарміраваліся як народ у Крыме і з’яўляюцца нашчадкамі розных народаў, якія мігравалі на тэрыторыю паўвострава. Асноўныя этнічныя групы, якія засялялі ў розныя часы Крым і якія прынялі ўдзел у фарміраванні крымскага народа — гэта таўры, скіфы, сарматы, аланы, булгары (протабалгары), грэкі, готы, хазары, печанегі, полаўцы, італьянцы, чаркесы, малаазійскія туркі.

Пасля прыняцця ханам Узбекам ісламу ў якасці дзяржаўнай рэлігіі, мусульманства стала актыўна распаўсюджвацца ў Крыме.

У выніку перавагі на тэрыторыі паўвострава атрымаў імя «татары» палавецкамоўнага насельніцтва і ісламскай рэлігіі пачаліся працэсы асіміляцыі і кансалідацыі стракатага этнічнага кангламерату ў адзіную крымскую нацыю. На працягу некалькіх стагоддзяў склалася сучаснае нацыянальнае аблічча крымскіх татараў і крымскататарская мова на аснове палавецкай мовы.

Крымскататарскі народ складаецца з трох субэтнасаў: таты (цэнтральны Крым), ялыбойцы (паўднёвы бераг Крыма) і нагаі (стэпавы Крым). Гэтыя субэтнасы размаўляюць на розных дыялектах крымскататарскай мовы, якія належаць да розных груп цюркскай сям’і.

Катэгорыя:Цюркскія народы
Катэгорыя:Народы Еўропы
Катэгорыя:Народы Украіны
Катэгорыя:Народы Крыма
Катэгорыя:Дэпартаваныя народы
Алег Кашавы

{{Персона
 |імя                  = Алег Кашавы
 |арыгінал імя       = 
 |выява          =
 |шырыня               = 190 px
 |апісанне выявы = 
 |імя пры нараджэнні     = 
 |род дзейнасці     = 
 |дата нараджэння        = 8.6.1926
 |месца нараджэння       = ,  ,  
 |грамадзянства          = 
 |падданства           = 
 |дата смерці          = 9.2.1943
 |месца смерці         = каля горада Ровенькі,  
 |бацька                 = 
 |маці                 = 
 |муж               = 
 |жонка              = 
 |дзеці                 = 
 |узнагароды і прэміі     = { style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
   
}
 |сайт                 = 
 |вікісховішча            = 
}}
**Алег Васільевіч Кашавы́**&nbsp;(8 чэрвеня 1926, Прылукі, цяпер Чарнігаўская вобласць — 9 лютага 1943, каля горада Ровенькі) — удзельнік, адзін з арганізатараў падпольнай антыфашысцкай арганізацыі «Маладая гвардыя».

## Памяць 
У 1953 годзе вуліца ў Партызанскім раёне атрымала імя А. Кашавога. Устаноўлены бюст
(1971) і мемарыяльная дошка.

## Спасылкі 
* Маладая Гвардыя

Катэгорыя:Маладая гвардыя
Катэгорыя:Расстраляныя
Катэгорыя:Прататыпы літаратурных персанажаў
Заслужаны вынаходнік Рэспублікі Беларусь

**«Заслужаны вынаходнік Рэспублікі Беларусь»** — ганаровае званне.

Ганаровае званне «Заслужаны вынаходнік Рэспублікі Беларусь» прысвойваецца аўтарам укаранёных у вытворчасць вынаходcтваў, якія зрабілі істотны ўнёсак у тэхнічны прагрэс і мелі важнае дзяржаўнае значэнне, а таксама за шматгадовую вынаходніцкую дзейнасць.

## Гл. таксама 
* Спіс заслужаных вынаходнікаў Беларусі

## Спасылкі 
* Почетные звания Республики Беларусь. Афіцыйны інтэрнэт-партал Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Ганаровыя званні Рэспублікі Беларусь
Заслужаны дзеяч культуры Рэспублікі Беларусь

**«Заслужаны дзеяч культуры Рэспублікі Беларусь»** — ганаровае званне.

Ганаровае званне «Заслужаны дзеяч культуры Рэспублікі Беларусь» прысвойваецца высокакваліфікаваным працаўнікам устаноў культуры, паліграфіі, друку, радыё і тэлебачання, іншых арганізацый, у тым ліку дзяржаўных органаў, якія ажыццяўляюць кіраванне і рэгуляванне ў сферы культуры, а таксама пісьменнікам, паэтам, удзельнікам самадзейнай творчасці, якія працуюць у сферы культуры пятнаццаць і больш гадоў, за заслугі ў развіцці культуры.

## Гл. таксама 
* Спіс заслужаных дзеячаў культуры Беларусі

## Спасылкі 
* Почетные звания Республики Беларусь. Афіцыйны інтэрнэт-партал Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Ганаровыя званні Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Узнагароды паводле алфавіта
Букча

**Бу́кча** (, ) — вёска ў Лельчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Букчанскага сельсавета.

## Геаграфія 
Размешчана за 18 км на паўночны захад ад шашы , за 14 на паўночны ўсход ад Дзяржынска, за 12 км на паўднёвы захад ад Тонежа. У складзе камунальнага сельскагаспадарчага прадпрыемства «Прыбалавічы».

Тонежскае радовішча бурага вугалю знаходзіцца паміж аграгарадком Тонеж і вёскай Букча. Вугляносная тоўшча аднесена да ніжняга неагену і прымеркавана да Тонежскай дэпрэсіі Прыпяцкага прагіну.

## Гісторыя 
Вядома па пісьмовых крыніцах XVI ст. як прыватнае сяло ў складзе Вялікага Княства Літоўскага.

У ліпені 1654 года казакі, наляцеўшы на вёскі і мястэчкі Тураўшчыны, «сялян мучылі, насмерць забівалі, маёмасць іх усю забіралі, іншыя вёскі агнём палілі…» Пазней сюды прыходзіў казацкі полк нейкага Грышкі Чорнага. Чаркасы з'яўляліся тут і разам з маскоўскімі ратнікамі. У верасні 1654 года на Тураўскую і Смядынскую (ніжэй па Прыпяці) воласці напала маскоўскае войска. Паводле заявы тураўскага падстаросты Хведара Ляўковіча, чужынцы «ня толькі ў дамах сялянскіх што змаглі адшукаць забралі, але, сялян у лясах знаходзячы, некаторых насмерць пазамучвалі…» 24 верасня яны «да апошняй халупы» спалілі вёску і спустошылі дзесяткі іншых.

3 1793 года ў складзе Расійскай імперыі, сяло Тонежскай воласці Мазырскага павета Мінскай губерні.

3 20 жніўня 1924 года цэнтр сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1886 год — 47 двароў, 259 жыхароў.
* 1909 год — 128 двароў, 800 жыхароў.
* 1917 год — 157 двароў, 913 жыхароў, у тым ліку 762 беларусы, 151 яўрэй.
* 1940 год — 220 двароў, 875 жыхароў.
* 1970 год — 416 двароў, 1742 жыхары.
* 1995 год — 1109 жыхароў, 394 двары.
* 1998 год — 362 двары, 941 жыхар.
* 2000 год — 388 двароў, 891 жыхар.
* 2009 год — 657 жыхароў.

## Інфраструктура 
Механічныя майстэрні, лясніцтва, сярэдняя школа, дзіцячы сад, клуб, бібліятэка, аддзяленне сувязі, аўтаматычная тэлефонная станцыя, фельчарска-акушэрскі пункт, 3 крамы.

### Страчаная спадчына 
* Уваскрасенская царква

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
*  — С. 326.

## Спасылкі 
* Букча
* Помнить историю своего края  // Лельчыцкая раённая газета «Светлае жыццё»

Катэгорыя:Букчанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лельчыцкага раёна
Букчанскі сельсавет

**Букча́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лельчыцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Букча.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Тураўскага раёна Мазырскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Тураўскім раёне БССР. 25 снежня 1930 года з часткі сельсавета ўтвораны Радзілавіцкі сельсавет. З 21 чэрвеня 1935 года ў Тураўскім раёне Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. Пасля скасавання Тураўскага раёна 17 красавіка 1962 года ўвайшоў у склад Лельчыцкага раёна. З 25 снежня 1962 года па 6 студзеня 1965 года ў складзе Мазырскага раёна.

На 1 студзеня 1933 — 19 населеных месцаў, 167 гаспадарак, 842 жыхары.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 669 чалавек, з іх 99,6 % — беларусы; паводле перапісу 2019 года — 471 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* «Памяць»: Гіст.-дакум. хроніка Жыткавіц. р-на / П15 Рэд.-укл. В. Р. Феранц. — Мн.: Ураджай, 1994. — 767 с., [8] л. іл. ISBN 5-7860-0614-X.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Тураўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мазырскага раёна
Маўрыкійская рупія

**Маўрыкі́йская рупія** (, код ISO 4217: *MUR*) — афіцыйная валюта Рэспублікі Маўрыкій. Дзеліцца на 100 цэнтаў.

Рупія была прынятая ў якасці мясцовай маўрыкійскай валюты ў 1876 годзе. Рупія была выбрана з-за прытоку індыйскай рупіі разам з масавай іміграцыяй з Індыі. З мэтай замены індыйскай рупіі і была ўведзена мясцовая валюта. Маўрыкійская валюта ўжывалася ў на Сейшэлах да 1914 года, калі была там заменена на Сейшэльскую рупію.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Афрыканскія валюты
Катэгорыя:Эканоміка Маўрыкія
Сейшэльская рупія

**Сейшэ́льская рупія** (код ISO 4217: *SCR*) — афіцыйная валюта Сейшэлаў, дзеліцца на 100 цэнтаў. Валюта была ўведзеная 1914 годзе, для замены Маўрыкійскай рупіі, якая абарачалася на Сейшэлах з 1877 года. У штодзённым жыцці рупія звычайна скарачаецца да «*SR*» ці «*SRe*».

Першапачаткова, ў 1914 годзе рупія была ўведзена толькі ў банкнотах. Манеты былі ўведзеныя ў 1939 годзе.

## Манэты 
У 1939 годзе былі ўведзены манеты вартасцю 10, 25 цэнтаў, ½ і 1 рупія. У 1948 годзе да іх былі дададзены яшчэ манеты вартасцю 1, 2 і 5 цэнтаў. Усе манеты былі аднаго памеру і вельмі падобнага дызайну.

Некаторыя змены ў складзе і выглядзе манет былі ўведзеныя ў 1951, *1953* і 1954 г.г. У 1982 годзе была ўведзена манета вартасцю 5 рупій. У 1992 годзе манета ў 1 цэнт была выведзеная з абарачэння.

## Банкноты 
У 1914 годзе, урад Сейшэлаў увёў у абарачэнне банкноты вартасцю 50 цэнтаў, 1, 5 і 10 рупій. У 1928 годзе да іх дадалі банкноту вартасцю 50 рупій. Банкноты вартасцю 50 цэнтаў і 1 рупія былі заменены манетамі ў 1951 годзе, а ў 1968 замянілі і 5 рупій. Банкноты вартасцю 20 і 100 рупій былі ўведзены ў 1968 годзе.

У 2005 годзе была ўведзена банкноты вартасцю 500 рупій.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Валюты
Катэгорыя:Афрыканскія валюты
Катэгорыя:Сейшэльскія астравы
Радамышльскі раён

**Радамышльскі раён** () — адміністрацыйная адзінка на ўсходзе Жытомірскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Радамышль ().

Утвораны ў 1923 годзе. Насельніцтва раёна на  года складае 38275 чалавек, плошча — 1297&nbsp;км².

## Адміністрацыйны падзел 
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 гарадскога, 2 пасялковых і 28 сельскіх саветаў.

## Населеныя пункты 
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад раённага значэння, 2 пасёлкі гарадскога тыпу і 80 сёлаў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Жытомірскай вобласці
Ружынскі раён

**Ружынскі раён** () — адміністрацыйная адзінка на паўднёвым усходзе Жытомірскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Ружын ().

Утвораны ў 1923 годзе. Насельніцтва раёна на  года складае 27575 чалавек, плошча — 1002&nbsp;км².

## Адміністрацыйны падзел 
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 пасялковага і 31 сельскага саветаў.

## Населеныя пункты 
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 пасёлак гарадскога тыпу, 4 пасёлкі сельскага тыпу і 45 сёлаў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Жытомірскай вобласці
Scorpions

**«Scorpions»** — музычны гурт з Германіі, грае ў стылях хард-рок і хэві-метал. Найбольш вядомы сваімі песнямі «Rock You Like a Hurricane», «No One Like You», «Send Me an Angel», «Still Loving You» і «Wind of Change». Выхад чарговага студыйнага, 17-га па ліку, альбома гурта адбыўся у сакавіку 2010 года.

## Гіcторыя 
24 студзеня 2010 году гурт аб’явіў пра завярэшенне музычнай кар’еры — альбом *Sting in the Tail* будзе апошнім у дыскаграфіі гурта, а па выхадзе альбома распачнецца развітальнае турнэ. Плануецца, што сусветны тур завершыцца ў 2012 годзе.

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* *Lonesome Crow* (1972)
* *Fly to the Rainbow* (1974)
* *In Trance* (1975)
* *Virgin Killer* (1976)
* *Taken by Force* (1977)
* *Tokyo Tapes* (1978, жывы гук)
* *Lovedrive* (1979)
* *Animal Magnetism* (1980)
* *Blackout* (1982)
* *Love at First Sting* (1984)
* *World Wide Live* (1985, жывы гук)
* *Savage Amusement* (1988)
* *Crazy World* (1990)
* *Face the Heat* (1993)
* *Live Bites* (1995, жывы гук)
* *Pure Instinct* (1996)
* *Eye II Eye* (1999)
* *Moment of Glory* (разам з Берлінскім філарманічным аркестрам, 2000)
* *Acoustica* (2001, акустыка)
* *Unbreakable* (2004)
* *Humanity: Hour I* (2007)
* *Sting in the Tail* (2010)
* *Comeblack* (2011)
* *Return to Forever* (2015)
* *Rock Believer* (2022)

## Удзельнікі 
* Клаўс Майнэ: спеў (з 1970)
* Матыяс Ябс: гітары, дадатковы спеў (з 1978)
* Рудольф Шэнкер: гітары, дадатковы спеў (з 1965)
* Павел Манцівода: бас-гітара, дадатковы спеў (з 2003)
* Джэймс Котак: бубны, дадатковы спеў (з 1996)

## Спасылкі 
* 
* Scorpions на Encyclopaedia Metallum

Катэгорыя:Рок-гурты Германіі
Катэгорыя:Хард-рок-гурты
Катэгорыя:Хэві-метал-гурты Германіі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1965 годзе
Катэгорыя:Музычныя калектывы 1960-х
Катэгорыя:Музычныя калектывы 1970-х
Катэгорыя:Музычныя калектывы 1980-х
Катэгорыя:Музычныя калектывы 1990-х
Катэгорыя:Музычныя калектывы 2000-х
Катэгорыя:Музычныя калектывы 2010-х
Катэгорыя:Квінтэты
Катэгорыя:Хэві-метал-гурты
Эстамп

»**, японскі мастак Кацусіка Хакусай]]
**Эста́мп'* (, ад ) — графічны твор мастацтва зроблены спосабам друкаванага адбітку. Паводле спосаба выканання падзяляецца на высокі, глыбокі, плоскі (гл. Літаграфія) і трафарэтны друк (шаўкаграфія).

У Еўропе тэхнікі эстампа сталі вядомыя з XV стагоддзя. Спачатку не як самастойны раздзел выяўленчага мастацтва, а толькі як тэхнічны прыём размнажэння выяў. Першыя адбіткі рабіліся з гравіраваных драўляных дошак. Набываліся яны тымі, хто не мог сабе дазволіць унікальныя працы.

## Літаратура 
* *Парыгин А. Б.* Искусство шелкографии. ХХ век (история, феноменология. техники, имена). — СПб, 2010. — 304 с., ил. (рус).
* *Поляков* Европейская тиражная графика от Гойи до Пикассо. — Москва, 2002. 284 с., ил. (рус).
* *Флекель М. И.* От Маркантонио Раймонди до Остроумовой-Лебедевой. Очерки по истории и технике репродукционной гравюры XVI—XX веков. — М.: Искусство, 1987. — 368 с., ил. (рус).
* *Ковтун Е.* Что такое эстамп. — Л.: Художник РСФСР, 1963. — 94 с., ил. (рус).
* *Герценберг В. Р.* Современный советский эстамп (альбом). М., 1960. (рус).
* *Кристеллер П.'' История европейской гравюры. XV—XVIII века. — Л.: Искусство, 1939. — 518 с. ил. (рус).

Катэгорыя:Графіка
Катэгорыя:Папяровае мастацтва
Катэгорыя:Гравюра
Высокі друк

[thumb|[Наборная вярстатка на шрыфткасе]]
**Высо́кі дру́к**.

1) Тэхналогія вытворчасці гравюры, пры якой паверхню друкарскай формы гравіруюць (выразаюць канаўкі). На паверхню валікам альбо тампонам наносіцца фарба, якая не патрапляе ў канаўкі. Да формы прыціскаецца папера, на якой атрымоўваецца адбітак паверхні пакрыты незафарбаванымі лініямі.

Па гэткай тэхналогіі ствараецца дрэварыт, лінагравюра, гравюра на гіпсе, гравюра на картоне і цынкагравюра.

2) У паліграфіі адзін са спосабаў друку, пры якім адбітак друкуецца з формы, якая мае выступаючыя (друкуючыя) і паглыбленыя (прабельныя) элементы. Да пачатку 1990-х найбольш пашыраны спосаб друку кніг, часопісаў і газет, пры якім тэкст набіраўся з літар.

## Гл. таксама 
* Альбумінавы друк
* Плоскі друк
* Глыбокі друк
* Літаграфія
* Афсетны друк
* Паладыевы друк
* Плацінавы друк
* Пішучая машынка
* Трафарэтны друк
* Флексаграфія

## Крыніцы 
Катэгорыя:Паліграфія
Катэгорыя:Спосабы друку
Кампрадор

**Кампрадор** ( — *пакупнік*) — спосаб вядзення бізнесу, пры якім прыбытак здабываецца ў выніку дзейнасці, якая падрывае сваю нацыянальную эканоміку і памяншае яе здольнасць да росту і развіцця.

Прыкладамі такой дзейнасці з’яўляюцца, напрыклад, абслугоўванне інтарэсаў замежнага капіталу ў сваёй краіне і аказанне дапамогі замежнаму капіталу ў яго канкурэнцыі з нацыянальным капіталам. Таксама такой дзейнасцю з’яўляецца гандаль прыроднымі рэсурсамі сваёй краіны на сусветных рынках з вывазам атрыманага прыбытку ў замежныя дзяржавы. Таксама такой дзейнасцю з’яўляецца  алюмінія, які ёсць прыхаванай формай экспарту электраэнергіі і атрымання прыбытку з заніжанай урадам (у параўнанні з сусветнай) цаны на яе, зніжанай з меркаванняў дапамогі развіццю нацыянальнай эканоміцы.

Сваёй дзейнасцю кампрадоры набліжаюць сітуацыю, калі ў краіне адсутнічае нацыянальны капітал, і ўсе інфраструктурныя і прамысловыя аб’екты належаць замежнаму капіталу.

Катэгорыя:Бізнес
Катэгорыя:Міжнародны гандаль
Катэгорыя:Эканамічныя тэрміны
Катэгорыя:Каланіялізм
Бізнес

**Бізнес** ( — справа) — прадпрымальніцкая, камерцыйная або іншая дзейнасць, якая не супярэчыць закону і накіраваная на атрыманне прыбытку.

Адзін з асноўных заняткаў ва ўмовах рыначнай эканомікі, крыніца эканамічнага і сацыяльнага развіцця грамадства. Ахоплівае вытворчую, камерцыйную, кансультацыйную, банкаўскую і іншыя сферы дзейнасці. Паводле колькасці работнікаў, аб’ёму вытворчасці прадукцыі, умоў дзейнасці вылучаюць малы, сярэдні і буйны бізнес. Самы масавы — малы бізнес: як правіла, гэта невялікія прадпрыемствы, якія выпускаюць аднародную прадукцыю і займаюць невялікую ўдзельную вагу на рынку. У развітых краінах існуе сістэма дзяржаўнай падтрымкі такога бізнесу, бо ён задавальняе штодзённыя дробныя патрэбы людзей.

Чалавек, які займаецца бізнесам, — бізнесмен. Ён можа быць уласнікам прадпрыемства або нанятым прадпрымальнікам для работы ў сферы менеджменту, маркетынгу, фінансаў і інш. Для прыняцця аптымальных рашэнняў ён павінен мець адпаведныя здольнасці, каб вызначаць галоўныя канцэпцыі і тэндэнцыі рынку, апрацоўваць вялікія інфармацыйныя масівы з выкарыстаннем камп’ютарнай і іншай сучаснай тэхнікі. У цывілізаваных краінах усё больш узрастае і роля маральна-этычных прынцыпаў бізнесу — захавання дзелавой этыкі, сумленных метадаў канкурэнтнай барацьбы, выканання фармальных і нефармальных абавязацельстваў. Сацыяльны і эканамічны статус бізнесмена залежыць не толькі ад росту яго прыбытку, а і ад удзелу ў вырашэнні сацыяльных праблем грамадства — у стварэнні новых рабочых месцаў, добраўпарадкаванні населеных пунктаў, дапамозе маламаёмным і г.д.

## Гл. таксама 
* Кампрадор

## Літаратура 
* Чалавек і грамадства: Энцыкла. даведнік. — Мн: БелЭн, 1998. ISBN 985-11-0108-7

Катэгорыя:Эканоміка
Тыянептын

**Тыянептын** () — атыповы трыцыклічны антыдэпрэсант рэдынамізіўнага (энергізіўнага) дзеяння. Ужываецца ў выглядзе натрыевай солі. Вядомы пад гандлёвай маркай "кааксіл". 

## Фармакакінетыка 
Пасля прыёму ўнутр хутка і цалкам абсарбіруецца ў СКТ, раўнамерна размяркоўваецца ў арганізме. Біядасяжнасць 70-99%. Сувязь з бялкамі плазмы - каля 94%. Лёгка пранікае праз гістагематычныя бар'еры, уключаючы ГЭБ. Метабалізуецца ў печані шляхам бэта-акіслення і N-дэметыліравання. Выводзіцца ныркамі (8% у нязменным выглядзе). T ½ 2,5-3,5 ч. Пры ХПН, а таксама ў пацыентаў старэйшыя за 70 гадоў T ½ павялічваецца на 1 г. Пры пячоначнай недастатковасці фармакакінетыка істотна не змяняецца (нават пры наяўнасці цырозу печані ў хворых на хранічны алкагалізм).

## Прызначэнне 
* Дэпрэсіўныя станы нязначнай, сярэдняй і цяжкай ступені (у тым ліку ў пажылых асоб і ў хворых на хранічны алкагалізм ў абстынентны перыяд); трывожна-дэпрэсіўны стан (з саматычнымі скаргамі) 
* Арганічныя дэпрэсіўныя і трывожныя разлады 
* Вострая рэакцыя на стрэс і посттраўматычныя стрэсавыя разлады 
* Неўрастэнія

## Проціпаказанне 
Гіперчуллівасць, дзіцячы ўзрост (да 15 гадоў), цяжарнасць, перыяд лактацыі. 

## Дазіроўка 
Унутр, перад  ежай, па 12.5 мг 3 разы на дзень. У пацыентаў старэйшых за 70 гадоў і пры выражанай ХПН - па 12.5 мг 2 разы ў суткі. У хворых на хранічны алкагалізм (з цырозам печані або без яго) карэкцыя рэжыму дазіроўкі не патрабуецца.

## Наркатычныя ўласцівасці 
Пры рэгулярным ужыванні ў дозах, якія перавышаюць рэкамендаваныя ўрачом, выклікае цяжкую лекавую залежнасць. На тэрыторыі Рэспублікі Беларусь на дадзены момант занесены ў спіс ПКУ (прадметна-колькаснага ўліку) з прычыны злоўжывання ў якасці наркатычнага сродку. 

Катэгорыя:Антыдэпрэсанты
Катэгорыя:Пералік ЖННЛС
Мікраметр

**Мікраметр** (мкм, µm) — адзінка вымярэння даўжыні, роўная 10−6 метра. Раней таксама выкарыстоўвалася назва *мікрон* (мк, µ).

Катэгорыя:Адзінкі вымярэння адлегласці
Наша Жыццё

**«Наша Жыццё»** (30 мая 1923 — 25 чэрвеня 1923) — беларуская грамадска-палітычная і літаратурная газета Заходняй Беларусі. Выдавалася ў Вільні.

Наступніца зачыненай газеты «Наша Будучыня».

Выйшла 6 нумароў, некаторыя з іх былі сканфіскаваныя.

## Літаратура 
* Кароткі нарыс беларускага пытання, Варшава 31 студзеня 1928 // ARCHE 11-2007

Катэгорыя:Газеты Вільні на беларускай мове
Катэгорыя:Газеты Заходняй Беларусі
Катэгорыя:1923 год у Вільні
Выканаўчая ўлада

**Выкана́ўчая ўла́да** — адна з галін улады, асноўная задача якой — непасрэднае кіраванне краінай на падставе заканадаўства, створанага заканадаўчай уладай.

Часцей за ўсё выканаўчая ўлада прадстаўлена прэзідэнтам ці кабінетам міністраў, узначаленым прэм'ер-міністрам. На больш нізкім узроўні выканаўчая ўлада прадстаўлена мясцовымі органамі ўлады (на Беларусі гэта аблвыканкамы). Выканаўчая ўлада павінна забяспечваць штодзённае функцыянаванне жыцця краіны, але заканадаўчая і судовая ўлады не павінны быць залежнымі ад яе, таму што ў такім выпадку страчваецца кантроль над дзеяннямі чыноўнікаў з боку грамадства.

## Гл. таксама 
* Заканадаўчая ўлада
* Судовая ўлада
* Уотэргейцкі скандал

Катэгорыя:Дзяржаўная ўлада
Глыбокі друк

thumb|right|Глыбокі друк. Верхняя лінія — ліст паперы, ніжняя — матрыца
**Глыбо́кі дру́к** — спосаб пры якім друкуючыя элементы заглыблены.

1) У эстампе на вырытай пласціне фарбай запаўняюцца канаўкі, а з паверхні фарба змываецца. Чым глыбей канаўкі, тым больш больш фарбы пераходзіць з пласціны на адбітак. Добра перадае паўтаны. Гэткім чынам ствараюцца наступныя віды гравюры: аквацінта, афорт, белы штрых, лавіс, меца-цінта, мяккі лак, пункцірная гравюра, разцовая гравюра, сухая іголка, траўлёны штрых, рэзерваж.

2) У паліграфіі скарыстоўваўся пераважна для друка ілюстраваных часопісаў, фотаальбомаў, партрэтаў.

## Гл. таксама 
* Альбумінавы друк
* Плоскі друк
* Высокі друк
* Літаграфія
* Афсетны друк
* Паладыевы друк
* Плацінавы друк
* Пішучая машынка
* Трафарэтны друк
* Флексаграфія

Катэгорыя:Паліграфія
Катэгорыя:Спосабы друку
Судовая ўлада

У адпаведнасці з прынцыпам падзелу ўлад адна з трох (нараўне з заканадаўчай і выканаўчай уладай) асноватворных і самастойных функцый прававой дзяржавы. Органы судовай улады дазваляюць вырашаць прававыя спрэчкі (цяжбы) паміж пэўнымі асобамі, а таксама разглядаюць справы аб аспрэчванні прававых загадаў на прадмет адпаведнасці правілам больш высокай сілы (законаў — канстытуцыі, падзаконных нарматыўных актаў — законам, так званы нармакантроль), у асобных выпадках даюць тлумачэнне прававым нормам (у асноўным нормам канстытуцыі краіны) па-за сувяззю з пэўнай спрэчкай. Суды таксама выконваюць асобныя засвядчальныя функцыі (прызнанне фактаў, у асобных дзяржавах — умацаванне правоў), калі для пасведчання патрабуецца даказванне, якое па складанасці выходзіць за кампетэнтнасць натарыусаў.

## Судовая ўлада ў Беларусі 
### Прыкметы 
# Ажыццяўляецца толькі судамі
# Мае поўную самастойнасць
# Ажыццяўляецца пасродкам канстытуцыйнага, грамадзянскага, арбітражнага, адміністрацыйнага і крымінальнага судаводства
# Падзаконнасць — кіраўніцтва законамі пры прыняцці рашэнняў.
# Праваўжывальны характар.
# Вынятковасць — не дапушчаецца магчымасць другаснага разгляду дазволеных спраў.
# Адзінства судовай сістэмы Рэспублікі Беларусь:
:# Усталяванне судовай сістэмы Канстытуцыяй і РКЗ «Аб судовай сістэме Рэспублікі Беларусь».
:# Захаванье ўсімі судамі законаў Рэспублікі Беларусь.
:# Прызнанне абавязковасці рашэнняў
:# Адмысловы статус суддзяў
:# Фінансаванне суддзяў з рэспубліканскага бюджэту.

### Органы судовай улады 
## ЗША 
* Вярхоўны Суд ЗША

## Судовая ўлада ў мусульманскіх краінах 
У некаторых мусульманскіх краінах судовая ўлада ажыццяўляецца на аснове шарыяту.

## Гл. таксама 
* Заканадаўчая ўлада
* Выканаўчая ўлада
* Падзяленне ўлады
* Уотэргейцкі скандал

Катэгорыя:Дзяржаўная ўлада
Катэгорыя:тэорыя дзяржавы і права
Катэгорыя:Правасуддзе
Гайнаўскі павет

**Гайнаўскі павет** () — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Падляскага ваяводства. Утвораны ў 1999 годзе. Цэнтр павета — горад Гайнаўка. Займае плошчу 1623,65 км². Насельніцтва павета складае 44 322 чалавек (на 30 чэрвеня 2016 года).

## Адміністрацыйны падзел 
* гарады: Гайнаўка, Кляшчэле
* гарадскія гміны: Гайнаўка
* вяскова-гарадскія гміны: Кляшчэле
* вясковыя гміны: Белавежа, Гайнаўка, Дубічы Цэркеўнэ, Нараў, Нарэўка, Чарэмха, Чыжы

## Ураджэнцы 
* Ніна Баршчэўская (нар. 1956) — беларускі мовазнавец, грамадскі і культурны дзеяч.
* Ігар Неверлі (1903—1987) — польскі пісьменнік і педагог.
* Іакаў (Касцючук)

## Спасылкі
Звярынец (Польшча)

**Звярынец**  () — хутар у Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводства Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Белавежа. У населеным пункце дзейнічае рэзерват па гадаванню зубраў.

## Ураджэнцы 
* Ігар Неверлі (1903—1987) — польскі пісьменнік і педагог.

## Крыніцы
Ганьча (вёска)

**Ганьча**, таксама **Старая Ганьча** () — вёска ў Польшчы ў Падляскім ваяводстве. Знаходзіцца ў складзе гміны Пшэрасль Сувальскага павета. Назва паходзіць ад аднайменнага возера.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*
Гравюра

]]
**Гравюра** ад французскага *graver* — выразаць, ствараць рэльеф) — від графічнага мастацтва, стварэнне выяў, якія можна дубляваць кантактным друкам з рельефных паверхняў ці праз трафарэт. Кожны адбітак лічыцца аўтарскім творам.

## Класіфікацыя 
У залежнасці ад матэрыялу формы выдзяляюць некалькі відаў гравюры — гравюра на метале, лінагравюра, ксілаграфія, літаграфія, гравюра на картоне, воску і г. д.

У залежнасці ад спосабу апрацоўкі формы гравюра на метале яшчэ раздзяляецца на віды: гравюра разцом на медзі, афорт, мецца-цінта, аквацінта, сухая ігла і інш. Для стварэння рельефа ў гэтых выпадках выкарыстоўваецца або механічны спосаб (разьба іглой, разцом і да т. п.), або хімічны (траўленне кіслатой).

## Вядомыя мастакі, якія рабілі рыціны 
* Альбрэхт Дзюрэр (1471—1528)
* Францішак Скарына (1490—1551)
* Уільям Хогарт (1697—1764)

## Літаратура 
* A. Gross (1970). Etching, Engraving, and Intaglio Printing.
* G. Duplessis (1989). Wonders of Engraving.
* Гравюры Францыска Скарыны = Гравюры Франциска Скорины / Навук. рэд. А. І. Жураўскі і інш.; Уступ. артыкул Л. Баразны. — Мінск: Беларусь, 1972. — 42с.
* Агіевіч, Уладзімір Уладзіміравіч. Сімволіка гравюры Скарыны / У. У. Агіевіч; НАН Беларусі. — Мінск: Бел.навука, 1999. — 320с. — ISBN 985-08-0303-7
* Шматаў, Віктар Федаравіч. Беларуская кніжная гравюра ХУІ-ХУІІІ стагоддзяў / АН БССР,Ін-т маст.,этнаграфіі і фальклору

## Спасылкі 
* Спасылкі на тысячы фатаграфій гравюр з розных музеяў у інтэрнэце 
* Азначэнне гравюры на Slounik.org


Катэгорыя:Графіка
Катэгорыя:Папяровае мастацтва
Заканадаўчая ўлада

400px|thumb|

**Заканада́ўчая ўла́да** — адна з галін улады, асноўная задача якой — стварэнне і ўдасканаленне заканадаўства краіны.

У большасці сучасных дэмакратычных краін фарміраванне заканадаўства — абавязак парламента, але гэта не адзіны орган улады, які гэтым займаецца. Парламент з'яўляецца адзіным органам, які займаецца стварэннем асноўных прававых актаў — заканадаўства, на падставе якога фарміруюцца іншыя прававыя акты. Такім чынам парламент уплывае на кірунак развіцця дзяржавы і на жыццё грамадзян.

Пры парламенцкай форме кіравання заканадаўчы орган уяўляе сабой вярхоўную ўладу. Адна з яго функцый — прызначэнне (выбары) прэзідэнта, які выконвае ў асноўным прадстаўнічыя функцыі і не мае рэальнай улады.

Пры прэзідэнцкай форме кіравання прэзідэнт і парламент абіраюцца незалежна адзін ад аднаго. Законапраекты, якія прайшлі праз парламент, сцвярджаюцца галавой дзяржавы — прэзідэнтам, які мае права роспуску парламента.

## Гл. таксама 
* Выканаўчая ўлада
* Судовая ўлада
* Прадстаўнічая дэмакратыя
* Падзяленне ўлады
* Уотэргейцкі скандал
* Федэральны Сход

Катэгорыя:Дзяржаўная ўлада
Катэгорыя:Тэорыя дзяржавы і права
Афорт

**Афо́рт** ( — азотная кіслата, літаральна — «дужая вада»), таксама **аквафортэ** (), медзярыт — разнавіднасць гравюры на метале, тэхніка станковай графікі глыбокага друку, якая дазваляе атрымліваць адбіткі з друкарскіх форм («дошак»), у працэсе стварэння выявы праводзіцца траўленне іх паверхні кіслотамі. Вядомы з пачатку XVI стагоддзя. У тэхніцы афорта працавалі Альбрэхт Дзюрэр, Жак Кало, Рэмбрандт і шматлікія іншыя.

Сучасным майстрамі беларускага афорта з’яўляюцца мастакі Юрый Якавенка ды Сяргей Балянок.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* Офо́рт // Популярная художественная энциклопедия. Архитектура. Живопись. Скульптура. Графика. Декоративное искусство. В 2 т. / Под ред. Полевого В. М. Ред. кол.: В. Ф. Маркузон, Д. В. Сарабьянов, В. Д. Синюков (зам. гл. ред.) — М.: Издательство «Советская энциклопедия», 1986. — Книга II. М—Я, 1986. — С. 91—92. — 432 с, ил., 32 л. ил. — 200 000 экз.
* Офо́рт // *Атанасова Иванка*. Словарь терминов изобразительного искусства — Велико Тырново: Великотырновский университет им. Кирилла и Мефодия, Филологический факультет, Кафедра русистики, 2006. — 142 с. — ISBN 954-775-578-1, ISBN 978-954-775-578-9.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гравюра
Ігар Неверлі

{{Пісьменнік
 |Імя                  = Ігар Неверлі
 |Арыгінал імя       = 
 |Выява          = Igor Newerly.jpg
 |Шырыня               = 250px 
 |Апісанне выявы = 
 |Імя пры нараджэнні     = Ігар Мікалаевіч Абрамаў
 |Псеўданімы           = Ежы Абрамаў,Ігар Абрамаў-Неверлі
 |Месца нараджэння       = 
 |Месца смерці         = 
 |Грамадзянства          =  
 |Род дзейнасці     = , , , 
 |Гады актыўнасці      = 1932–1987
 |Кірунак          = рэалізм
 |Жанр                 = раман, аповесць, артыкул, сцэнарый
 |Мова твораў    = польская
 |Дэбют                = 
 |Прэміі               = 
 |Узнагароды              = {

-

}
 |Роспіс              = 
 |Lib                  = 
 |Вікікрыніца             = нельга
 |Вікіцытатнік         = 
 }}
**Ігар Неверлі**, **Ігар Абрамаў-Неверлі** (, , Звярынец, цяпер Гайнаўскі павет Польшчы — , Варшава, ПНР) — польскі пісьменнік і педагог.

thumb|300px|Магіла Ігара Неверлі напярэдадні Дня Усіх Святых, Варшава 2021 г.

## Працы 
* *Chłopiec z Salskich Stepów* 1948
* *Archipelag ludzi odzyskanych* 1950
* *Pamiątka z Celulozy* 1952
* *Leśne Morze* 1960
* *Żywe wiązanie* 1966
* *Rozmowa w sadzie piątego sierpnia*, Warszawa, Czytelnik 1978
* *Za Opiwardą, za siódmą rzeką…*, Warszawa, Czytelnik, ISBN 83-07-01165-5 1985
* *Wzgórze błękitnego snu*, Warszawa, Czytelnik, ISBN 83-07-01369-0 1986
* *Zostało z uczty bogów*, Paryż, Instytut Literacki, ISBN 2-7168-0085-5 1986

## Спасылкі 
* Ігар Неверлі - Сайт Яд ва-Шэм  

Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі Польшчы
Катэгорыя:Выжылі ў канцлагеры Асвенцім
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гайнаўскім павеце
Катэгорыя:Праведнікі народаў свету
Добра

**Добра** (код ISO 4217: *STD*) — афіцыйная валюта Сан-Тамэ і Прынсіпі. Дзеліцца на 100 сентыма, якія ў наш час не ўжываюцца. Добра была ўведзена ў 1977 годзе пасля атрымання краінай незалежнасці каб замяніць партугальскі эскуда.

## Манеты 
У 1977 годзе былі ўведзеныя манеты вартасцю 50 сентыма, 1, 2, 5, 10 і 20 добра. У 1990 годзе была ўведзеная манета 50 добра. У 1997 годзе, у сувязі з інфляцыяй да іх былі дададзеныя манеты вартасцю 100, 250, 500, 1000 і 2000 добра. На ўсіх манетах маецца выява дзяржаўнага гербу краіны і тэкст: «*Aumentemos a Produção*».

## Банкноты 
У 1977 годзе ў абарачэнне былі ўведзеныя банкноты вартасцю 50, 100, 500 і 1000 добра. У 1996 годзе да іх дадалі банкноты вартасцю 5000, 10 000, 20 000 і 50 000 добра. Банкноты меншай вартасці былі замененыя манетамі ў 1997 годзе. У 2006 годзе ў банкнотах былі ўведзены дадатковыя ступені абароны. Усе банкноты маюць выяву Рэі Амадора.

Катэгорыя:Афрыканскія валюты
Ангеданія

**Ангеданія** ( — адмоўная прыстаўка і  — асалода) — няздольнасць да прыемнага самаадчування, адчування забеспячанасці, страта цікавасці ва ўсіх галінах дзейнасці, якія звычайна прыносяць задавальненне. Ангеданія — ненармальны стан псіхікі. Звычайна сустракаецца пры псіхічных разладах, такіх як дэпрэсія, трывога, шызафрэнія і некаторых іншых разладах асобы. Пры кожным разладзе ангеданія мае свае характэрныя асаблівасці.

## Гл. таксама 
* Дыстымія
* Нігрэда
* Сексуальная ангеданія

Катэгорыя:Псіхіятрыя
Катэгорыя:Псіхічныя станы
Мецікал

**Меціка́л** () — афіцыйная валюта Мазамбіка, уведзеная ў абарачэнне ў 1976 годзе для замены партугальскага эскуда. Мецікал дзеліцца на 100 цэнтава. 

Назва «мецікал» паходзіць ад арабскага слова *цяжар*. У ХІХ ст. гэтае слова ўжывалася як альтэрнатыўнае імя залатога дынара, што быў плацёжным сродкам на большай частцы Афрыкі.

У абарачэнні знаходзяцца манеты вартасцю 1, 5, 10, 20, 50 цэнтава і 1, 2, 5, 10 мецікалаў. Усе манеты выкананы з медзь-нікелевага сплаву ці алюмінія. Малюнак на ўсіх манетах падобны, адлюстроўвае культурныя і гістарычныя месцы і падзеі, на адваротным боку змешчаны дзяржаўны герб Мазамбіка.

Банкноты друкуюцца ў Вялікабрытаніі, маюцца наміналы: 100, 500, 1000, 5000, 10 000 мецікалаў, малюнкі падобныя да малюнкаў на манетах.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Афрыканскія валюты
Катэгорыя:Мазамбік
Раздан (рака)

**Разда́н** (, таксама За́нгу) — найбуйнейшая рака Арменіі, левы прыток Аракса (басейн ракі Кура) на мяжы з Турцыяй. Раздан працякае праз усю краіну з поўначы на поўдзень. Даўжыня 141 км, плошча басейна з басейнам возера Севан 7310 км², плошча басейна самога Раздана — 2560 км². Працякае праз сталіцу Арменіі Ерэван. На рацэ размешчана гідраэлектрастанцыя.

Раздан выцякае з возера Севан у яго паўднёва-ўсходняй частцы, непадалёку ад горада Севан. У вярхоўях рака цячэ па горнай даліне (непадалёк ад патухлага вулкана Ара лер) на поўдзень, да Ерэвана. У наваколлі Ерэвана Раздан робіць некалькі крутых згібаў. У нізоўях рака цячэ па Арарацкай раўніне, і нарэшце ўпадае ў Аракс на мяжы з Турцыяй.

Паміж 1932 і 1962 гадамі на рацэ быў узведзены каскад з шасці гідраэлектрастанцый.

Катэгорыя:Рэкі Арменіі
Катэгорыя:Басейн Куры
Беларусь (тып судна)

**Судна на падводных крылах «Беларусь»** — цеплаход, прызначаны для пасажырскіх перавозак на прыгарадных мясцовых лініях ў вярхоўях рэк, працягласцю да 320 км.

Судны тыпу «Беларусь» будаваліся на Гомельскім суднабудаўнічым заводзе (г. Гомель, Беларусь). Пабудавана 28 адзінак. У 1980-х гадах былі заменены больш сучаснымі СПК праекта 17091 «Палессе».

## Літаратура 
* Н. А. Зайцев, А. И. Маскалик. Отечественные суда на подводных крыльях. Ленинград: Судостроение, 1967. С. 225, 280.

Катэгорыя:Цеплаходы
Палессе (тып судна)

ы (Хабараўск, Расія)]]
**Пале́ссе** (праект 17091) — тып пасажырскага судна для неглыбокіх вадаёмаў, прызначаны для хуткасных пасажырскіх перавозак у светлы час сутак з працягласцю рэйса да 8 гадзін. Будаваліся на Гомельскім суднабудаўнічым заводзе (г. Гомель). 

Вытворчасць пачалася ў 1983 годзе. Апошняе судна было пабудавана ў 1996 годзе. Усяго выраблена больш за 100 цеплаходаў. Эксплуатуюцца ў Кітаі, Нікарагуа, Расіі, В’етнаме, Венгрыі, Польшчы, Германіі, Украіне.

Цеплаходы «Палессе», якія эксплуатуюцца ў Кітаі, носяць назву **Лунтан** (*Longteng*). Асноўнае адрозненне кітайскага цеплахода «Лунтан» ад «Палесся» заключаецца ў кампаноўцы салона. На «Лунтане» адсутнічаюць сталочкі, замест іх устаноўленыя дадатковыя шэрагі крэслаў. 

## Тэхнічныя характарыстыкі 
* Маса поўная: 18,8 т;
* Маса пустая: 12,8 т;
* Габарыты: 21,25 × 5,0 × 2,6 м;
* Асадка на плаву: 0,9 м;
* Асадка на крылах: 0,4 м;
* Магутнасць максімальная: 810 кВт;
* Магутнасць эксплуатацыйная: 590 кВт;
* Хуткасць максімальная: 65 км/г;
* Хуткасць эксплуатацыйная: 60 км/г;
* Далёкасць ходу (з эксплуатацыйнай хуткасцю): 400 км;
* Колькасць пасажыраў: 50 чал.

Высокаабаротныя дызельны рухавікі для цеплахода пастаўляліся Леніградскім заводам «Зорка». 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Судны і караблі
Юглскае возера

**Юглскае возера** () знаходзіцца ва ўсходняй частцы Рыгі. На поўначы возера размешчаны этнаграфічны музей, на паўночным усходзе — пасёлак Берг, на паўднёвым усходзе — пасёлак папяровай фабрыкі «Югла», на захадзе — жылы масіў Югла.

Плошча возера 5,7 км², даўжыня 4,6 км, шырыня да 2,1 км, глыбіня да 2,5 м. У возера ўпадаюць рэкі: Ліела-Югла, Пікюрга. Дно пясчанае, над ім слой глею, а ў раёне былой папяровай фабрыкі слой цэлюлозы. На поўдні размешчаны невялікі востраў Судрабсаліня, пакрыты густым лесам.

Катэгорыя:Азёры Латвіі
Разна

**Разна** () — другое па велічыні возера ў Латвіі. Знаходзіцца ва ўсходняй частцы Латвіі — Латгаліі, якую называюць краем блакітных азёр, недалёка ад мяжы з Беларуссю і Расіяй (Пскоўскай вобласцю). Максімальная глыбіня дасягае 17 м. На возеры 10 астравоў агульнай плошчай 24,6 га, самы буйны з іх — Апшу. Характар дна разнастайны: ад камяністага да гліністга і пясчанага. 15 лістапада 2006 г. быў створаны Нацыянальны парк Разна.

Катэгорыя:Азёры Латвіі
Транспарт Віцебска

**Віцебск** — буйны транспартны вузел на паўночным усходзе Беларусі. За 5 км на ўсход праходзіць магістраль . У самім горадзе знаходзіцца скрыжаванне наступных аўтамабільных дарог: магістраль  (Мінск — Віцебск), дарогі:  (Віцебск — Полацк — пункт пропуску Бігосава (граніца Латвіі)),  (Віцебск — Лёзна — Завольша),  (Віцебск — Сянно — Талочын),  (Віцебск — Орша),  (Віцебск — Сураж — Стайкі),  (Віцебск — Гарадок). У наш час вядзецца будова заходняга ўчастка аб'язной кальцавой аўтамабільнай дарогі.

## Чыгуначны транспарт 
Станцыя Віцебск з'яўляецца вузлом чыгунак на Смаленск, Санкт-Пецярбург, Гомель, Полацк. Чыгуначны вакзал абслугоўвае пасажыраў як далёкага, так і прыгараднага кірункаў.

## Гарадскі транспарт 
Гарадскі грамадскі транспарт прадстаўлены 9-ю трамвайнымі (Гл. Віцебскі трамвай) (першы трамвай пушчаны ў 1898 годзе), 10-ю тралейбуснымі (Гл. Віцебскі тралейбус), 44-ю аўтобуснымі (Гл. Віцебскі аўтобус), 6-ю хуткаснымі аўтобуснымі маршрутамі. Таксама дзейнічаюць маршрутныя таксі, якія ажыццяўляюць рух па 41 маршруце. Трамвайны транспарт паступова скарачаецца, так, напрыклад, па вул. Гагарына плануецца замяніць трамвайная лінія на тралейбусным.

## Авіятранспарт 
За 10 км на ўсход ад горада знаходзіцца аэрапорт Віцебск. У мінулым з яго ажыццяўляліся рэгулярныя авіярэйсы на Мінск і Маскву.

## Рачны порт 
На заходняй ускраіне горада знаходзіцца рачны порт «Віцрачтранс». У апошнія гады з-за нізкага ўзроўню вады ў рацэ рачны транспарт не ходзіць, але ідуць работы па паглыбленні ракі і набыцці трох водных трамваяў.
Ханіяра

**Ханіяра** () — сталіца Саламонавых Астравоў, адначасова з'яўляецца сталіцай правінцыі Гуадалканал. Колькасць насельніцтва налічвае 54,6 тыс. чалавек. Сталічны статус горад атрымаў у 1976 годзе, калі Саламонавыя астравы атрымалі аўтаномію, а ў 1978 годзе горад стаў сталіцай незалежнай краіны.

Ханіяра з'яўляецца партовым горадам, які знаходзіцца на ўзбярэжжы вострава Гуадалканал, на якім акрамя шырокай узбярэжнай нізіны знаходзіцца самая высокая кропка Саламонавых астравоў — гара Маракамбуру (2330 м).

Клімат у горадзе субэкватарыяльны, спякотны і вільготны. Тэмпература на працягу году амаль не змяняецца і вагаецца вакол +25 °C. Спякотны і вільготны сезон цягнецца са студзеня да красавіка, калі на Саламонавых астравах пануюць паўночна-заходнія мусоны. З красавіка да лістапада надвор'е сухое і больш прахалоднае, дзякуючы паўднёва-ўсходнім пасатам. Ападкаў выпадае каля 2250 мм у год.

Насельніцтва горада складаецца ў асноўным з меланезійцаў. Афіцыйнай мовай з'яўляецца англійская, але жыхары размаўляюць на піджын інгліш — мясцовым дыялекце англійскай мовы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Саламонавы Астравы
Катэгорыя:Гарады Аўстраліі і Акіяніі
Катэгорыя:Сталіцы дзяржаў
Рыжскі Домскі сабор

**Рыжскі Домскі сабор** (латыш. Rīgas Doms, ням. Dom zu Riga) — кафедральны сабор горада Рыгі, яго сімвал і адна з галоўных славутасцяў.

З’яўляецца найбуйнейшым з сярэдневечных храмаў краін Балтыі. Назва сабора паходзіць ад лацінскіх выразаў — «Domus Dei» («Дом Бога») і «D.О.М.» (скарачэнне ад Deo Optimo Maximo, «Найлепшаму найвялікшаму Богу»). У цяперашні час — галоўны царкоўны будынак Евангелічна-Лютэранскай Царквы Латвіі.

## Спасылкі 
* Сайт, прысвечаны гісторыі Домскага сабора (па-руску)
* Артыкул пра Домскі сабор на інфармацыйна-навінавым сайце Латвіі Pribalt.info 

Катэгорыя:Лютэранскія храмы Латвіі
Катэгорыя:Храмы Рыгі
Катэгорыя:Саборы Латвіі
Катэгорыя:Славутасці Рыгі
Катэгорыя:Збудаванні Латвіі ў гатычным стылі
Лубанс

**Лубанс** або **Лубанскае возера** () — возера, якое знаходзіцца ў цэнтры нізіны на ўсходзе Латвіі, самае буйное ў Латвіі. Гэта дробнае праточнае возера, у якое ўпадаюць рэкі Рэзэкнэ, Малта, Малмута і Лісін, а таксама некалькі ручаёў. З возера выцякае рака Айвіекстэ, якая ўпадае ў Даўгаву.

Пасля вясновых паводак у 1926 былі збудаваны некалькі плацін і дранажных каналаў. Зрэз вады ў возеры можа штучна змяняцца ад 90 да 93 метраў над узроўнем мора. Пры зрэзе вады ў 90,75 м возера мае плошчу 25 км², плошча павялічваецца да 100 км² пры зрэзе вады 92,75 м.

Катэгорыя:Азёры Латвіі
Раёны Беларусі

[thumb|300px|right|[Адміністрацыйны падзел Беларусі.]]
**Раё́н** — адміністрацыйная адзінка другога парадку (базавага ўзроўню) у Беларусі.

Агулам у Беларусі ёсць 118 раёнаў. Кожны з раёнаў уваходзіць у склад адной з шасці абласцей (ад 16 да 22 у кожнай вобласці). Мінск вылучаны ў асобную адміністрацыйную адзінку (горад рэспубліканскага падпарадкавання, не ўваходзіць у склад Мінскага раёна Мінскай вобласці), падзелены на 9 гарадскіх раёнаў.

Раёны ў падзяляюцца на тэрыторыі сельсаветаў, пасёлкаў гарадскога тыпу як адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак і гарадоў раённага падпарадкавання.

## Пералік раёнаў 
## Аналагі 
Раёны ў Беларусі падобныя да раёнаў у Расіі і федэральнай акругі ЗША. Буйныя гарады Мінск, Гомель, Магілёў, Віцебск, Гродна, Брэст, Бабруйск падзяляюцца на гарадскія раёны.

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Беларусі
Lo-Fi

**Lo-Fi** (Лоў Фай) (ад англійскага *Low Fidelity* — нізкая якасць) — у гуказапісе тэхналогія, пры якой запісаны гук намерана змяшчае шматлікія скажэнні і шумы. Таксама ўжываецца ў адносінах да запісаў з заніжаным частотным дыяпазонам. Супрацьлеглае Hi-Fi (Хай Фай, *High Fidelity*) — высокая якасць).

Найбуйнейшыя прадстаўнікі гэтага жанру — Амон Тобін , Bonobo і Portishead.

## Спасылкі 
* Радыёперадача пра музыку lo-fi 

Катэгорыя:Гуказапіс
Катэгорыя:Музычныя жанры
Яўген Мечыслававіч Сідаровіч

**Яўген Мечыслававіч Сідаровіч** (, Мінск) — беларускі навуковец у галіне будаўнічай механікі. Доктар тэхнічных навук (2001). Скончыў Беларускі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт (1962), дзе і працуе (з 2001 прафесар). Навуковыя працы па тэорыі нелінейна дафармуемых сістэм, статычнай і дынамічнай устойлівасці збудаванняў.

## Працы 
* Нелинейное деформирование, статическая и динамическая устойчивость пространственных стержневых систем. Мн., 1995;
* Работа деформируемых систем при сидящих, ветровых и гидростатических нагрузках. // Механика разрушения композициооных материалов. Мн., 1997

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т.: А — Аршын / Рэд кал.: Г. П. Пашкоў і інш. -Мінск: БелЭн, 1996

Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Катэгорыя:Дактары тэхнічных навук
Сцяг Босніі і Герцагавіны

**Сцяг Босніі і Герцагавіны** зацверджаны 4 лютага 1998 года.

Гэты сцяг Босніі і Герцагавіны быў адзін з трох, прадстаўленых парламенту, прызначанай адмысловым прадстаўніком ААН. Усе сцягі выкарыстоўвалі адныя і тыя ж колеры: блакітны — колер Арганізацыі Аб’яднаных нацый, але ён быў заменены на больш цёмны. Зоркі ўяўляюць Еўропу. Трохкутнік сімвалізуе тры асноўныя групы насельніцтва краіны (мусульманаў, харватаў і сербаў) і абрысы краіны на карце.

## Праекты сцяга 
Пасля Дэйтанскага пагаднення ўзнікла пытанне выбару новага сцяга краіны. Гэта было выклікана незадаволенасцю выкарыстаннем сімволікі Рэспублікі Боснія і Герцагавіна з боку сербаў і харватаў, якая, як яны лічылі прадстаўляе толькі мусульман. У ліку іншых былі прадстаўлены наступныя варыянты:

; Праект 1: «Чэшскі ўзор» — сцяг накшталт сцяга Чэхіі, колеры якога адлюстроўваюць 3 асноўныя нацыі Босніі і Герцагавіны.
; Праект 2: Галіна лаўра на светла-блакітным фоне, галіна лаўра і колер сцяга сімвалізуюць Арганізацыю Аб’яднаных Нацый.
; Праект 3: Контуры краіны на светла-блакітным фоне.
; Праект 4: Чырвона-бела-сіні сцяг, накшталт сцяга Рэспублікі Конга, з картай краіны ў акружэнні зорак на белай паласе.
; Праект 5: Праект, які пасля стаў афіцыйным сцягам Босніі і Герцагавіны, таксама падчас выбару парламентам сцяга, альтэрнатыву яму складалі праект 6 і праект 7.

Выява:BiH_flag_proposal_(three_nations).svg|Праект 1
Выява:Flag of BiH (first set of proposals 2).svg|Праект 2
Выява:Flag of BiH (First set of proposal 3).svg|Праект 3
Выява:B&H First Alternative Flag of Second Proposal.svg|Праект 4
Выява:First Westendorp Proposal of BiH flag.svg|Праект 5
Выява:Second Westendorp Proposal of BiH flag.svg|Праект 6
Выява:Flag of BiH (third Westendorp proposal).svg|Праект 7

## Гл. таксама 
* Герб Босніі і Герцагавіны
* Гімн Босніі і Герцагавіны

Боснія і Герцагавіна
Сцяг
Дэменцыя

**Дэме́нцыя** () — набытая слабаразумовасць, устойлівае зніжэнне пазнавальнай дзейнасці са стратай у той ці іншай ступені раней засвоеных ведаў і практычных навыкаў і цяжкасцю або немагчымасцю набыцця новых. У адрозненне ад разумовай адсталасці (алігафрэніі), слабаразумовасці прыроджанай або набытай у маленстве, якая прадстаўляе сабой недаразвіццё псіхікі, дэменцыя — гэта распад псіхічных функцый, якія адбываюцца ў выніку паражэнняў мозгу, найбольш часта — у старасці.

## Крыніцы 

Катэгорыя:Дэфекталогія
Урэмія

**Урэмія** — вострае або хранічнае самаатручванне арганізма, абумоўленае ныркавай недастатковасцю; назапашванне ў крыві галоўным чынам таксічных прадуктаў азоцістага абмену (азотэмія), парушэнні кіслотна-шчолачнай і асматычнай раўнавагі.

Праявы: млявасць, галаўны боль, ваніты, панадворак, скурны зуд, сутаргі, кома і інш.

 

Катэгорыя:Нефралогія
Гімн Босніі і Герцагавіны

**Intermezzo** (Intermeco) — нацыянальны гімн Босніі і Герцагавіны. Гімн быў прыняты 10 лютага 1998 года разам з іншымі дзяржаўнымі сімваламі.

Душан Дэшстыч напісаў музыку да гімну, словаў гімн не мае.

## Спасылкі 
* Himna BiH — Intermezzo 

Катэгорыя:Гімны
Катэгорыя:Боснія і Герцагавіна