open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Хенрык Седзін

**Хенрык Седзін** (шв. Henrik Sedin;  года, горад Эрншэльдсвік, Швецыя) — шведскі хакеіст, цэнтральны нападнік. Выступае за каманду НХЛ «Ванкувер Кэнакс». З'яўляецца капітанам каманды. Пераможца Алімпійскіх Гульняў 2006 года ў складзе зборнай Швецыі. Уладальнік «Харт Мемарыял Трофі» і «Арт Рос Трофі» у сезоне 2009/2010 як самы каштоўны гулец і лепшы бамбардзір НХЛ адпаведна.

На драфце НХЛ 1999 года быў абраны ў першым раўндзе пад агульным 3-м нумарам камандай «Ванкувер Кэнакс».

На працягу ўсёй сваёй кар'еры гуляе ў адным звяне са сваім братам-блізнюком Даніэлем. У цяпераўні момант займае сёмае месца ў спісе гульцоў НХЛ усіх часоў, якія правялі найбольшая колькасць матчаў рэгулярнага сезона НХЛ запар - 581 гульня.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Эрншэльдсвіку
Катэгорыя:Хакеісты Швецыі
Катэгорыя:Хакеісты НХЛ
Катэгорыя:Ігракі зборнай Швецыі па хакеі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Швецыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Ігракі ХК МОДА
Катэгорыя:Ігракі «Ванкувер Кэнакс»
Катэгорыя:Уладальнікі Харт Трофі
Катэгорыя:Блізняты паводле алфавіта
Катэгорыя:Удзельнікі матчаў усіх зорак НХЛ
Пер-Юхан Аксельсан

**Пер-Юхан Аксельсан** (; нар. , Кунгэльв, Вестра-Гёталанд) — прафесійны шведскі хакеіст. Амплуа - крайні нападнік. Мянушка - «Пі-Джэй».

На драфце НХЛ 1995 быў абраны ў 7 раўндзе пад агульным 177 нумарам камандай «Бостан Бруінз».

## Узнагароды 
* Алімпійскі чэмпіён, 2006 (зборная Швецыі)
* Віцэ-чэмпіён свету 2003 і 2004

Катэгорыя:Хакеісты Швецыі
Матс Сундзін

**Матс Юхан Сундзін** (;  года, Брома / Салентун, Швецыя) — знакаміты шведскі хакеіст, цэнтральны нападнік, алімпійскі чэмпіён і трохразовы чэмпіён свету. Трэці бамбардзір у гісторыі НХЛ сярод еўрапейцаў (пасля чэха Яраміра Ягра і фіна Яры Куры). Завяршыў кар'еру ў 2009 годзе.

Першы ў гісторыі еўрапеец, абраны на драфце НХЛ пад першым нумарам (1989, «Квебек Нордыкс»). Да гэтага часу застаецца адзіным шведам, абраным на драфце НХЛ пад агульнай першым нумарам.

## Узнагароды 
* Чэмпіён свету - 1991, 1992 і 1998
* Алімпійскі чэмпіён 2006 (зборная Швецыі)
* Удзельнік матчу «Усіх зорак» НХЛ (9 разоў)

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 
* Матс Сундзін  — профіль на Hockey-Reference.com  
* Матс Сундзін — біяграфія на сайце Legends of Hockey 
* Матс Сундзін  на сайце залы хакейнай славы 

Катэгорыя:Хакеісты Швецыі
Катэгорыя:Хакеісты НХЛ
Катэгорыя:Ігракі ХК Юргордэн
Катэгорыя:Ігракі «Квебек Нордыкс»
Катэгорыя:Ігракі «Таронта Мейпл Ліфс»
Катэгорыя:Ігракі «Ванкувер Кэнакс»
Катэгорыя:Удзельнікі матчаў усіх зорак НХЛ
Катэгорыя:Ігракі зборнай Швецыі па хакеі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Швецыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Зала славы хакея з шайбай
Шведская элітная серыя

**Шведская элітная серыя** (шв. Svenska Hockeyligan) — самая моцная шведская хакейная ліга. Такую назву ліга атрымала ў сезоне 1975/76. Часцей за іншых чэмпіёнскі тытул выйграваў стакгольмскі «Юргордэн ІФ» — 16 разоў. Рэкардсменамі Швецыі па колькасці залатых медалёў сярод гульцоў з'яўляюцца Ласэ Б'ёрн («Юргордэн ІФ») і Турда Лундстром («Брунес ІФ») — па 9.

## Фармат 
12 каманд лігі гуляюць 50 гульняў у кругавым турніры. З геаграфічна больш блізкімі камандамі праводзіцца больш гульняў.

З 1999 года кожная гульня гуляецца да перамогі аднаго з супернікаў. Ачкі налічваюцца па наступнай сістэме:
* За выйгрыш у асноўны час — 3 ачкі
* За выйгрыш ў овертайме ці па булітах — 2 ачкі
* За пройгрыш у овертайме ці па булітах — 1 ачко
* За пройгрыш у асноўны час — 0 ачкоў.

Пасля завяршэння рэгулярнага чэмпіянату восем лепшых каманд у серыі плейоф да чатырох перамог выяўляюць пераможца чэмпіянату. Каманда, якая выйграла рэгулярны чэмпіянат, атрымлівае перавагу ў выглядзе адной лішняй гульні на сваім лёдзе ў кожнай серыі матчаў плейоф. 9 і 10 каманда ў плейоф не ўдзельнічаюць і завяршаюць сезон. 11 і 12 каманды гуляюць у кваліфікацыйным раўндзе за права застацца ў Элітнай серыі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хакей у Швецыі
Катэгорыя:Хакейныя лігі
Энгельхольм

**Энгельхольм** () — горад і аднайменная камуна (муніцыпалітэт) у Швецыі, на паўночным захадзе самага паўднёвага лена Швецыі — Сконэ.

Энгельхольм — старадаўні горад, адзін з 133 гістарычных гарадоў Швецыі. Насельніцтва — 22 532 чалавекі ў самым Энгельхольме (2005) і 38682 у муніцыпалітэце ў цэлым (2006).

## Выбітныя ўраджэнцы і жыхары 
* Кені Ёнсан, шведскі хакеіст

Катэгорыя:Гарады Швецыі
Маціяс Олунд

**Маціяс Олунд** (шв. Mattias Öhlund; нар. , Пітэа, Швецыя) — прафесійны шведскі хакеіст, абаронца. У Нацыянальнай хакейнай лізе гуляе з 1997 года. Цяпер выступае за клуб Тампа Бэй Лайтнінг. Алімпійскі чэмпіён 2006 года.

На драфце 1994 Олунда абрала ў першым раўндзе пад агульным 13 нумарам каманда Ванкувер Кэнакс. Але тры наступныя гады, з-за рознагалоссяў свайго агента з галоўным трэнерам Пэтам Куінам «Кэнакс» з нагоды кантракту, ён гуляў у сябе на радзіме ў камандзе Лулеа. У НХЛ Олунд дэбютаваў у сезоне 1997/1998, і гуляе там да гэтага часу.

За зборную Швецыі Олунд гуляў на трох Алімпійскіх гульнях (1998, 2002, 2006), а таксама трох юніёрскім чэмпіянаце і на двух дарослых.

## Дасягнення 
* Алімпійскі чэмпіён 2006
* Чэмпіён свету 1998
* Сярэбраны прызёр ЧС-1997
* Бронзавы прызёр ЧС-2001

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Хакеісты Швецыі
Катэгорыя:Хакеісты НХЛ
Катэгорыя:Удзельнікі матчаў усіх зорак НХЛ
Катэгорыя:Ігракі ХК Пітэа
Катэгорыя:Ігракі ХК Лулеа
Катэгорыя:Ігракі «Ванкувер Кэнакс»
Катэгорыя:Ігракі «Тампа Бэй Лайтнінг»
Катэгорыя:Ігракі зборнай Швецыі па хакеі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Швецыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па хакеі з шайбай
Крысціян Абадо

**Крысціян Абадо** (, нар. , Вары, Нігерыя) — нігерыйскі футбаліст, паўабаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Нігерыі (2004—2008).

## Клубная кар’ера 
Пачынаў кар’еру ў Нігерыі, але ўжо ў маладым узросце трапіў у італьянскую «Перуджу», дзе хутка замацаваўся ў аснове. З 2005 года доўгі час выступаў за «Удзінезэ». У 2010—2012 гадах аддаваўся ў арэнду, а другую палову 2012 года правёў без клуба ў статусе свабоднага агента.

У лютым 2013 года падпісаў кантракт з мінскім «Дынама». З-за траўмы прапусціў пачатак сезона 2013. Адзіны раз з’явіўся на полі 22 мая 2013 года ў матчы супраць «Белшыны». Пазней зноў трапіў у лазарэт, і імя Абадо з’яўлялася ў асноўным у сувязі са скандаламі. У кастрычніку 2013 года кантракт з «Дынама» быў разарваны.

У лютым 2014 стаў іграком партугальскага клуба «Альяненсі». Улетку 2014 года перайшоў у чэмпіянат Грэцыі.

## Міжнародная кар’ера 
Гуляў за нацыянальную зборную Нігерыі. У 2006 у яе складзе трапіў на Кубак афрыканскіх нацый, дзе атрымаў бронзавы медаль.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Нігерыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Нігерыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Апалон Смірніс
Катэгорыя:Ігракі ФК Пандурый
Катэгорыя:Ігракі ФК Канкордыя К’яжна
Катэгорыя:Ігракі ФК Ксанці
Катэгорыя:Ігракі ФК Альяненсі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Лечэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарына
Катэгорыя:Ігракі ФК Удзінезэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Фіярэнціна
Катэгорыя:Ігракі ФК Перуджа
Мікаэль Тэлквіст

**Мікаэль Тэлквіст** (; , Сундбюберг) — шведскі хакеіст, брамнік. Выхаванец клуба «Ерфела». У цяперашні час з’яўляецца гульцом рыжскага «Дынама», якое выступае ў КХЛ.

## Дасягненні 
* Алімпійскі чэмпіён 2006.
* Уладальнік Кубка Надзеі 2013 года ў складзе «Дынама Рыга».
* Сярэбраны прызёр чэмпіянату міру 2003.
* Бронзавы прызёр чэмпіянату свету 2001 года.
* Чэмпіён Швецыі (2): 2000, 2001.
* Член сімвалічнай зборнай чэмпіянату Швецыі (2): 2000, 2001.
* Найлепшы пачатковец чэмпіянату Швецыі 2000.
* Найлепшы каэфіцыент надзейнасці ў чэмпіянаце Швецыі 2001 года

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Хакейныя варатары
Катэгорыя:Хакеісты Швецыі
Катэгорыя:Хакеісты НХЛ
Катэгорыя:Хакеісты КХЛ
Катэгорыя:Ігракі ХК Юргордэн
Катэгорыя:Ігракі ХК Худынгэ
Катэгорыя:Ігракі «Сент-Джонс Мейпл Ліфс»
Катэгорыя:Ігракі «Таронта Мейпл Ліфс»
Катэгорыя:Ігракі «Таронта Марліс»
Катэгорыя:Ігракі «Арызона Каёціс»
Катэгорыя:Ігракі «Бафала Сейбрз»
Катэгорыя:Ігракі ХК Ак Барс
Катэгорыя:Ігракі ХК Лука
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама Рыга
Катэгорыя:Ігракі ХК МОДА
Катэгорыя:Ігракі зборнай Швецыі па хакеі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Швецыі
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Даніэль Т’ернквіст

**Даніэль Т’ернквіст** (; нар. , Умеа, Швецыя) — шведскі хакеіст, абаронца. Алімпійскі чэмпіён 2006 года ў складзе зборнай Швецыі, 4-разовы прызёр чэмпіянатаў свету.

Малодшы брат Даніэля Маціяс Т’ернквіст (нар. 1979) таксама гуляе ў хакей на пазіцыі форварда і разам з братам выйграў 2 срэбра на чэмпіянатах свету 2003 і 2004 гадоў.

## Спартыўная кар’ера 
Т’ернквіст лічыцца разумным хакеістам, якія аддаюць перавагу гуляць як мага надзейней.

У 1995 годзе Даніэль быў абраны клубам «Фларыда Пантэрз» ў чацвёртым раўндзе драфта НХЛ пад агульным 88-м нумарам, аднак, так і не правёў ніводнай гульні за каманду. Пасля некалькіх сезонаў у Швецыі Т’ернквіст правёў тры сезоны ў «Атланта Трэшэрз» у НХЛ і яшчэ па адным сезону ў «Мінесота Уайлд» і «Эдмантан Ойлерз»

2007-08 сезон Даніэль правёў у КХЛ, выступаючы за «Лакаматыў», пасля чаго вярнуўся ў НХЛ, падпісаўшы з «Каларада Эвеланш» кантракт на адзін год.

24 мая 2009 года Т’ернквіст зноў апынуўся ў «Лакаматыве». 19 лістапада 2010 г. атрымаў у ходзе гульні цяжкае страсенне мозгу, пасля якога аднаўляўся больш за тры месяцы.

Па стане на 29 верасня 2009 года Даніэль Т’ернквіст ў агульнай складанасці правёў 53 матчы за дарослую нацыянальную каманду Швецыі, забіўшы 8 шайбаў і зрабіўшы 13 перадач.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Хакеісты Швецыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Швецыі па хакеі
Катэгорыя:Хакеісты НХЛ
Катэгорыя:Хакеісты КХЛ
Катэгорыя:Ігракі ХК Рогле
Катэгорыя:Ігракі ХК Ёкерыт
Катэгорыя:Ігракі ХК Юргордэн
Катэгорыя:Ігракі «Атланта Трэшэрз»
Катэгорыя:Ігракі «Мінесота Уайлд»
Катэгорыя:Ігракі «Эдмантан Ойлерз»
Катэгорыя:Ігракі «Каларада Эвеланш»
Катэгорыя:Ігракі ХК Лакаматыў Яраслаўль
Катэгорыя:Ігракі ХК Кёльнер Хае
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Швецыі
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Петэр Форсберг

**Петэр Маціяс Форсберг** (; нар. , Эрншэльдсвік) — выбітны шведскі хакеіст, цэнтральны нападнік. Двухразовы алімпійскі чэмпіён, двухразовы чэмпіён свету і двухразовы ўладальнік Кубка Стэнлі. Адзін з трох хакеістаў за ўсю гісторыю, хто здолеў выйграць кожны з гэтых трох турніраў не менш за 2 раз (акрамя Форсберга — Вячаслаў Фяцісаў і Ігар Ларыёнаў).

Уладальнік Арт Рос Трофі (лепшаму бамбардзіру) і Харт Мемарыял Трофі (самаму каштоўнаму гульцу рэгулярнага чэмпіянату). Таксама ў 1995 годзе атрымаў Колдэр Трофі (лепшага пачаткоўцу). Пяць разоў удзельнічаў у «Матчы ўсіх зорак НХЛ».

6 лютага 2011 года абвясціў аб аднаўленні кар’еры і падпісанні кантракта з «Каларада Эвеланш». Аднак пасля двух праведзеных матчаў, 14 лютага 2011 года абвясціў аб канчатковым спыненні хакейнай кар’еры.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* Вадзім Кузняцоў. «Петэра тварэння» — *sports.ru, 7 лютага 2011*
* Peter Forsberg stamp

Катэгорыя:Хакеісты Швецыі
Катэгорыя:Хакеісты НХЛ
Катэгорыя:Удзельнікі матчаў усіх зорак НХЛ
Катэгорыя:Ігракі ХК МОДА
Катэгорыя:Ігракі «Квебек Нордыкс»
Катэгорыя:Ігракі «Каларада Эвеланш»
Катэгорыя:Ігракі «Філадэльфія Флаерз»
Катэгорыя:Ігракі «Нэшвіл Прэдатарз»
Катэгорыя:Ігракі зборнай Швецыі па хакеі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Швецыі
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 1994 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1994 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Сцяганосцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка Стэнлі
Катэгорыя:Уладальнікі Харт Трофі
Катэгорыя:Зала славы хакея з шайбай
Кені Ёнсан

**Кені Ёнсан** (шв.: Kenny Jönsson; нар. , Энгельхольм, Швецыя) — прафесійны шведскі хакеіст, абаронца; брат іншага вядомага шведскага хакеіста Ёргена Ёнсана.

## Дасягненні 
* Чэмпіён Алімпійскіх гульняў, 1994, 2006
* Чэмпіён свету, 2006
* Лепшы абаронца на Алімпійскіх гульнях 2006

## Спасылкі 
* Кені Ёнсан на The Internet Hockey Database 
* Статыстыка на сайце www.eurohockey.net
* Браты Ёнсаны пакінулі лёд

Катэгорыя:Хакеісты Швецыі
Катэгорыя:Хакеісты НХЛ
Катэгорыя:Ігракі ХК Рогле
Катэгорыя:Ігракі «Таронта Мейпл Ліфс»
Катэгорыя:Ігракі «Нью-Ёрк Айлендэрс»
Катэгорыя:Ігракі зборнай Швецыі па хакеі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Швецыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 1994 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1994 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Аньяльскі саюз

**Анья́льскі саюз** () — палітычная групоўка афіцэраў шведскай арміі (113 афіцэраў-дваран), якая выступіла ў 1788 годзе супраць абсалютызму караля Густава III.

12 жніўня 1788 года ў мястэчку Аньяла (Паўднёвая Фінляндыя) яны склалі «Дэкларацыю аньяльскіх канфедэратаў», або «Умову фінскай арміі», дзе патрабавалі ад караля спыніць распачатую ім без згоды парламента вайну з Расіяй, уступіць з ёю ў перагаворы аб міры, вярнуцца да канстытуцыйнага праўлення.

Частка афіцэраў дамаглася дзяржаўнага аддзялення Фінляндыі ад Швецыі.

Удзельнікісаюза ўступілі ў кантакт з расійскім урадам.

Не атрымаўшы падтрымкі ў Швецыі і Пецярбургу, Аньяльскі саюз распаўся восенню 1788 года, яго ўдзельнікі арыштаваны і асуджаны.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — 552 с.: іл.

Катэгорыя:Гісторыя Швецыі
Катэгорыя:Гісторыя Фінляндыі
Алекс Гальчанюк

**Аляксандр Аляксандравіч Гальчанюк** (;  года, Мілуокі, штат Вісконсін, ЗША) — амерыканскі хакеіст беларускага паходжання. Цэнтральны нападнік, які выступае за клуб Нацыянальнай хакейнай лігі — «Манрэаль Канадыенс».

## Біяграфія 
Бацька Алекса, былы беларускі хакеіст Аляксандр Мікалаевіч Гальчанюк, які ў цяперашні час з’яўляецца асістэнтам галоўнага трэнера Сарніі Стынг. «Стынг» задрафтаваў Алекса ў 2010 годзе пад агульным першым нумарам. За «Сарнію» Гальчанюк правёў два сезоны. Таксама быў абраны ў другім раўндзе драфта КХЛ 2011 камандай Атлант пад агульным 25-м нумарам. Выступае за зборную ЗША. Яго агентам з’яўляецца славуты хакеіст Ігар Ларыёнаў. На драфце НХЛ 2012 абраны пад агульным трэцім нумарам камандай «Манрэаль Канадыенс».

23 ліпеня 2012 года падпісаў трохгадовы кантракт з «Канадыенс».

Дэбютаваў у НХЛ 20 студзеня 2013 г. у матчы супраць «Таронта Мейпл Ліфс».

Першы гол у НХЛ забіў 22 студзеня 2013 года ў матчы супраць «Флорыда Пантэрз».

Чэмпіён моладзевага чэмпіянату свету 2013 у складзе зборнай ЗША. Бронзавы прызёр дарослага чэмпіянату свету 2013.

## Спасылкі 
* 
* Профіль на афіцыйным сайце хакейнай лігі Антарыа 
* 
* 

Катэгорыя:Хакеісты ЗША
Катэгорыя:Хакеісты НХЛ
Катэгорыя:Ігракі «Сарнія Стынг»
Катэгорыя:Ігракі «Манрэаль Канадыенс»
Катэгорыя:Ігракі «Арызона Каёціс»
Катэгорыя:Ігракі зборнай ЗША па хакеі
Джэймс Кук Браўн

**Джэймс Кук Браўн** (,  — ) — сацыёлаг, пісьменнік-фантаст, аўтар штучнай мовы лаглан.

Браўн стварыў у адносна маладым узросце настольную гульню "Кар'еры" ("Careers"), якая стала вельмі папулярнай у ЗША. Прыбытак ад вытворчасці гэтай гульні даў яму магчымасць займацца такімі не прыносячымі даходу справамі, як канструяванне моў.

У апошнія гады свайго жыцця напісаў чарнавік твора па эканоміцы, у якім ён прапаноўваў пераход ад *рынку працы* да *рынку працоўных месцаў*. У кнізе параўноўваў эканоміку са стыкоўкай касмічных караблёў, і некалькі белетрычна, рабіў вывад, што камп'ютары, якія здольны дакладна састыкаваць касмічныя караблі, здольны таксама ўпарадкаваць рынак працоўных месцаў.

Аўтар навукова-фантастычнага рамана *The Troika Incident* (1970).

Памёр на Вогненнай зямлі з-за сардэчнага прыступу падчас падарожжа вакол Паўднёвай Амерыкі на яхце.

## Спасылкі 
* Джэймс Кук Браўн на сайце *Internet Speculative Fiction Database* 
* Біяграфія Джэймса Кука Браўна на сайце *BoardGameGeek* 

Катэгорыя:Стваральнікі і прапагандысты моў
Катэгорыя:Сацыёлагі ЗША
Катэгорыя:Пісьменнікі-фантасты ЗША
Лаглан

**Лаглан** (назва ўтворана ад англійскага скарачэння **log**ikal **lan**guage — лагічная мова), арыгінальная назва — **la logla** ці **lo logla** — штучная мова, створаная ў 1955 годзе доктарам Джэймсам Кукам Браўнам. Ён пачаў пісаць кароткі (так здалося яму тады) артыкул аб магчымасці праверкі псіхалагічнага феномена вядомага пад назвай Гіпотэза Сэпіра-Ўорфа. Гэтая тэма стала найбольш важнай працай яго жыцця — каб праверыць гэту гіпотэзу Браўн стварыў спецыяльную штучную мову.

Сутнасць гіпотэзы заключаецца ў тым, што: "мова ўплывае на мышленне". Доктар Браўн і яго супрацоўнікі стварылі прынцып для кантролю эфекту Сэфіра-Ўорфа і найбольш важны інструмент для яго праверкі — выключна лагічную мову, вядомую пад назвай Лаглан.

Прайшлі гады, і стала зразумела, што лаглан не  толькі з'яўляецца каштоўным для правядзення антрапалагічных навуковых тэстаў, але і для зносін паміж чалавекам і камп'ютарам, для камп'ютарнага аналізу тэкстаў.

На працягу дзесяці гадоў была створана мова — ў 1966 годзе з'явілася першае выданне"Loglan 1", апісанне мовы. Праз некалькі гадоў, пасля камп'ютарнага кантролю ў лаглане былі знойдзены сінтаксічныя недакладнасці. Мова зноў апынулася ў лабараторыі. Толькі ў 1988 годзе была выдадзена канчатковая версія лаглана.

Зараз магчыма сказаць, што лаглан з'яўляецца не толькі кодам , але і жывой мовай — асобныя людзі не толькі пішуць на лаглане, але могуць і размаўляць на гэтай мове.

Але вывучыць лаглан даволі складана. Сама мова не з'яўляецца цяжкай: яна мае простую граматыку, і асноўныя словы створаны такім чынам, што маюць агульныя гукі з шасцю мовамі, якімі карыстаюцца ў ААН. Але нягледзячы на гэта, нехта думае, што гэтая мова для ўсіх на свеце з'яўляецца чужой. Іншая праблема — гэта тое, што нягледзячы на тое, што чалавечы розум любіць логіку, ён не выкарыстоўвае яе ў поўным памеры: думаць аб чым небудзь пры дапамозе такой дасканалай мовы — цяжка.

## Узнікненне Лажбана 
На працягу 1980-х гадоў, адбылася барацьба за аўтарскія правы на мову. Група лагланістаў, якія не былі задаволенымі дзейнасцю Браўна і пачалі карыстацца мовай  па-за межамі Інстытута лаглана. Калі Браўн даказаў свае правы на мову, ён заснаваў Групу лагічнай мовы і стварыў ўласную версію мовы, з мадыфікаваным слоўнікам і новай назвай Лажбан.

Яго граматыка была такой жа самай, як і ў лаглана, але з цягам часу дзве групы пачалі развіваць свае мовы ў розных кірунках. Лажбаністы зараз з'яўляюцца больш актыўнымі чым лагланісты, што стала асабліва заметным пасля смерці  Браўна ў 2000 годзе, Фактычна паміж дзвюма групамі адбыўся кампраміс, які аднак, не тычыцца моў.

## Літаратура на лаглане 
На лаглане існуе шмат невялікіх тэкстаў, між якімі ёсць мастацкія.
Адзіны раман на лаглане быў створаны брытанцам Алексам Літам, памёрлым ў 2001 годзе энтузіястам мовы. Раман, "Першы візіт ў Логлэнд", апавядае пра чалавека, які вывучае лаглан у выдуманай краіне *Loglandias* і пра яго прыгоды там; раман быў апублікаваны пасля смерці аўтара, ў 2002 годзе.

## Спасылкі 
* http://loglan.euro.ru
* http://www.lojban.org
* org Інстытут лаглана

Катэгорыя:Штучныя мовы
Катэгорыя:Апрыёрныя мовы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1955 годзе
Фрэдрык Модзін

**Фрэдрык Модзін** (; нар.  г, Сундсваль, Швецыя) — шведскі хакеіст, левы крайні нападнік. Правёў у Нацыянальнай хакейнай лізе 14 сезонаў, у сезоне 2003/2004 выйграў Кубак Стэнлі ў складзе «Тампа Бэй Лайтнінг».

## Узнагароды 
* Чэмпіён свету па хакеі — 1998
* Удзельнік Матчу ўсіх зорак НХЛ — 2001
* Наймацнейшы кідок на конкурсе «Суперскілз» 2001—102.1 міля/г
* Бронзавы прызёр чэмпіянату свету — 2001
* Уладальнік Кубка Стэнлі — 2003/2004
* Алімпійскі чэмпіён — 2006

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* Фрэдрык Модзін  — профіль на Hockey-Reference.com  
* Фрэдрык Модзін — біяграфія на сайце Legends of Hockey 

Катэгорыя:Хакеісты Швецыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Швецыі па хакеі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Швецыі
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Хакеісты НХЛ
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка Стэнлі
Катэгорыя:Удзельнікі матчаў усіх зорак НХЛ
Катэгорыя:Ігракі ХК Тымра
Катэгорыя:Ігракі ХК Брунес
Катэгорыя:Ігракі «Таронта Мейпл Ліфс»
Катэгорыя:Ігракі «Тампа Бэй Лайтнінг»
Катэгорыя:Ігракі «Каламбус Блю Джэкетс»
Катэгорыя:Ігракі «Лос-Анджэлес Кінгз»
Катэгорыя:Ігракі «Атланта Трэшэрз»
Катэгорыя:Ігракі «Калгары Флэймз»
Мікаэль Самуэльсан

**Мікаэль Самуэльсан** (, нар. , Мар’ефрэд, Швецыя) — прафесійны хакеіст, правы крайні нападнік.

Самуэльсан пачаў сваю кар’еру ў шведскай элітнай серыі ў клубе «Сёдэртэлье СК», пасля чаго гуляў у клубах «Вестра Фролунда» і «Брунес ІФ». У 1998 годзе быў абраны на драфце НХЛ пад агульным 145-м нумарам камандай «Сан-Хасэ Шаркс». Пасля недоўгачасовага перыяду выступлення за «Сан-Хасэ» выступаў за клубы «Нью-Ёрк Рэйнджэрс», «Пітсбург Пінгвінз» і «Фларыда Пантэрз». Падчас лакаўту у НХЛ у сезоне 2004/05, гуляў у клубах швейцарскай нацыянальнай лігі «Жэнева-Сервет» і «Раперсвіль-Ёна Лейкерс». Пасля лакаўту вярнуўся ў НХЛ і пачаў выступаць за клуб «Дэтройт Рэд Уінгз», з якім заваяваў Кубак Стэнлі ў сезоне 2007/08. Летам 2009 года Самуэльсан перайшоў у клуб «Ванкувер Кэнакс», з якім падпісаў трохгадовы кантракт на суму 2,5 мільёна долараў у год.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Хакеісты Швецыі
Катэгорыя:Хакеісты НХЛ
Катэгорыя:Ігракі ХК Сёдэртэлье
Катэгорыя:Ігракі ХК Фролунда
Катэгорыя:Ігракі ХК Брунес
Катэгорыя:Ігракі «Сан-Хасэ Шаркс»
Катэгорыя:Ігракі «Нью-Ёрк Рэйнджэрс»
Катэгорыя:Ігракі «Хартфард Вулф Пэк»
Катэгорыя:Ігракі «Пітсбург Пінгвінз»
Катэгорыя:Ігракі «Фларыда Пантэрз»
Катэгорыя:Ігракі ХК Жэнева-Сервет
Катэгорыя:Ігракі ХК Раперсвіль-Ёна Лэйкерс
Катэгорыя:Ігракі «Дэтройт Рэд Уінгз»
Катэгорыя:Ігракі «Ванкувер Кэнакс»
Катэгорыя:Ігракі зборнай Швецыі па хакеі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Швецыі
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка Стэнлі
Ніклас Лідстрэм

**Ніклас Эрык Лідстрэм** (шв. Nicklas Erik Lidström; , Вестэрос, Швецыя) — выбітны шведскі хакеіст, абаронца клуба НХЛ «Дэтройт Рэд Уінгз», алімпійскі чэмпіён, чэмпіён свету і 4-разовы ўладальнік Кубка Стэнлі. Член «Трайнога залатога клуба». Лідзіруе сярод усіх еўрапейцаў па колькасці матчаў у рэгулярных чэмпіянатах НХЛ за кар'еру, а таксама ўваходзіць у 10-ку самых дзейсных абаронцаў у гісторыі НХЛ.

Удзельнік 4 зімовых Алімпійскіх гульняў (1998, 2002, 2006, 2010), трох чэмпіянатаў свету (1991, 1994, 2004), Кубка Канады 1991, двух Кубкаў свету (1996, 2004).

На драфце НХЛ 1989 быў абраны ў 3-м раўндзе пад агульным 53-м нумарам камандай «Дэтройт Рэд Уінгз».

## Узнагароды 
* Уладальнік Кубка Стэнлі: 1997, 1998, 2002, 2008Д
* жэймс Норыс Трофі: 2001, 2002, 2003, 2006, 2007, 2008, 2011
* Кон Смайт Трофі: 2002
* Чэмпіён свету 1991
* Алімпійскі чэмпіён 2006

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 
* Ніклас Лідстрэм  — профіль на Hockey-Reference.com  
* Ніклас Лідстрэм — біяграфія на сайце Legends of Hockey 

Катэгорыя:Хакеісты Швецыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Швецыі па хакеі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Швецыі
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Хакеісты НХЛ
Катэгорыя:Ігракі ХК Вестэрос
Катэгорыя:Ігракі «Дэтройт Рэд Уінгз»
Катэгорыя:Удзельнікі матчаў усіх зорак НХЛ
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка Стэнлі
Хенрык Лундквіст

**Хенрык Лундквіст** (; нар. , Арэ) — прафесійны шведскі хакейны брамнік. У цяперашні час выступае за «Нью-Ёрк Рэйнджэрс». Мянушкі - «Кароль Хенрык», «Звер».

На драфце НХЛ 2000 быў абраны ў 7 раўндзе пад агульным 205 нумарам камандай «Нью-Ёрк Рэйнджэрс».

## Узнагароды 
* Алімпійскі чэмпіён, 2006 зборная Швецыі
* Сярэбраны прызёр чэмпіянату свету, 2003, 2004 зборная Швецыі
* Двухразовы пераможца Шведскай элітнай серыі 2003, 2005 «Фролунда»
* Уладальнік «Везіна Трофі» 2012.

Катэгорыя:Хакеісты Швецыі
Катэгорыя:Хакеісты НХЛ
Катэгорыя:Ігракі зборнай Швецыі па хакеі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Швецыі
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Чарноўка

**Чарно́ўка** — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Чарнуйка на поўдзень ад вёскі Смароднік.

Плошча паверхні возера 0,14 км², даўжыня 0,72 км, найбольшая шырыня 0,28 км. Даўжыня берагавой лініі 1,78 км. Найбольшая глыбіня возера 10,7 м, сярэдняя 3,6 м. Плошча вадазбору 63,3 км². Аб'ём вады ў возеры 0,51 млн. м³.
Катлавіна возера эварзійнага тыпу, выцягнутая з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны умерана стромкія вышынёй 9—12 м. На вышыні 1,6 м тэраса. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі нізкія, забалочаныя. На возеры востраў плошчай каля 0,1 га. Найбольшыя глыбіні ў паўднёвай частцы возера. Глыбіні да 2 м займаюць каля 36 % плошчы. Дно на мелкаводдзі пясчанае, на большых глыбінях выслана гліністым ілам.
Возера эўтрофнае. Расліннасць распаўсюджваецца да глыбіні 2 м. Прыбярэжная надводная расліннасць займае палосу да 30 м. Праз возера працякае рака Чарнуйка (прыток ракі Обаль).

У возеры водзяцца мянтуз, шчупак, лешч, плотка, акунь і іншыя рыбы.

## Літаратура 
* *Рачэўскі А. М.* Чарноўка // 
* 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Гарадоцкага раёна
Лікійцы

**Лікі́́йцы** ()  — старажытны індаеўрапейскі народ, карэнныя насельнікі малаазіяцкай вобласці Лікія.

## Паходжанне
Лікійцы былі блізкія да іншых індаеўрапейскіх народаў Малой Азіі, размаўлялі на індаеўрапейскай мове лувійскай групы. Гамер узгадваў лікійцаў сярод абаронцаў Троі ад ахейцаў. Герадот паведамляў, што лікійцы паходзілі з Крыта і ў мінулым зваліся тэрміламі. На чале Сарпедона, яны пакінулі Крыт і перасяліліся на захад Малой Азіі ў раён Мілета. Да прыходу тэрмілаў паўднёва-заходняя частка Азіі была вядома як Міліяда. Яе насяляла племя салімаў, відавочна заваяванае тэрміламі. Назвы ж Лікія і лікійцы паходзяць ад афіняніна Ліка, які стаў мясцовым уладаром пазней. Але і ў часы Герадота суседнія народы працягвалі называць лікійцаў тэрміламі.

## Гісторыя
Відавочна, дзяржаўныя ўтварэнні ў Лікіі сфарміраваліся яшчэ ў 2 тысячагоддзі да н. э. Лікійцы былі саюзнікамі хетаў і ўдзельнічалі з імі ў паходах на Блізкі Усход. Старажытныя егіпцяне звалі лікійцаў *лука*.

У 1 тысячагоддзі да н. э. у Лікіі склаўся саюз 23 гарадоў, які дастаткова эфектыўна падтрымліваў унутраны мір і абараняў мясцовае насельніцтва. Страбон апавядаў, што кожны горад выбіраў у агульную раду сваіх прадстаўнікоў, якія займалі пэўныя пасады, а таксама фарміравалі саюзны суд. Раду узначальваў *лікіярх*. Саюз праіснаваў даволі доўгі час і дзейнічаў нават у часы Рымскай імперыі.

У VI ст. да н. э. лікійцы здолелі стрымаць націск магутнага лідыйскага валадара Кроза, але ў выніку былі заваяваны персамі. Персідскія ўлады захавалі пэўную аўтаномію гэтага рэгіёну, што дазволіла сатрапам з мясцовага рода Каліка захапіць уладу і кіраваць Лікіяй падобна манархам. 

У 334 г. да н. э. Лікія трапіла ў склад Македоніі. У 43 г. н. э. яна стала часткай Рымскай імперыі. Ужо к канцу 1 тысячагоддзя да н. э. лікійцы былі значна элінізаваны, не карысталіся сваёй пісьмовай мовай, былі ўцягнуты ў варункі грэчаскай культуры.

## Культура 
Лічыцца, што ў антычны перыяд у Лікіі жыло не болей за 200 тысяч чалавек. Аднак тут існавала даволі шмат гарадоў, якія падтрымлівалі гандлёвыя сувязі з іншымі рэгіёнамі Малой Азіі, Усходняга Міжземнамор’я і Грэцыяй. Наяўнасць гарадоў сведчыць, што мясцовае насельніцтва мела магчымасць абапірацца не толькі на сельскую гаспадарку, але рамесную вытворчасць і гандаль.

Лікійцы карысталіся алфавітным пісьмом, запазычаным з Фінікіі або Фрыгіі. Выдатнымі помнікамі манументальнага майстэрства лікійцаў з’яўляюцца іх скальныя магільні, якія яны будавалі на працягу ўсяго 1 тысячагоддзя да н. э. у цяжкадаступнай горнай мясцовасці. Магільні упрыгожваліся калонамі і барэльефамі. На іх выразалі сцэны паўсядзённага побыту, ваенных сутычак, а таксама выявы міфічных істот. Усяго захавалася больш за 2000 магільняў.

Герадот казаў, што звычаі ў лікійцаў крыцкія, часткова карыйскія. Аднак яны мелі дзіўны для грэкаў звычай звацца не па бацьку, а па маці. Калі свабодная жанчына брала шлюб з рабом, то іх дзеці былі таксама свабодныя. Затое дзеці ад шлюбу свабоднага мужчыны і іншаземнай жанчыны не маглі прэтэндаваць на грамадзянства.

Катэгорыя:Народы старажытнай Малой Азіі
Катэгорыя:Індаеўрапейскія народы
Катэгорыя:Зніклыя народы Азіі
Лікійская мова

**Лікійская мова** (саманазва Tρχμελε, чытаецца як "*трмьмілі*") — старажытная вымерлая анаталійская мова, распаўсюджаная ў 1 тысячагоддзі да н. э. на поўдні Малой Азіі (Лікія). Родная мова лікійцаў.

Лікійская мова мае адзінае паходжанне з лувійскай, магчыма з'яўляецца яе нашчадкам. Пісьмовасць на аснове алфавіту ўзнікла ў VI ст. да н. э., знешне нагадвае грэчаскую, але мае 1 знак карыйскага пісьма. Словы часта аддзелены двукроп'ем. Сучасныя даследчыкі вылучаюць лікійскую пісьмовасць тыпаў **А** і **Б**. Лічыцца, што яны адлюстроўваюць 2 розныя дыялекты. 

У позні перыяд (канец 1 тысячагоддзя да н. э.) лікійцы карысталіся мясцовай гаворкай, у якой прысутнічалі грэчаскія і лікійскія словы. 

## Спасылкі 
* The Lycian Language 
* omniglot.com

Катэгорыя:Анаталійскія мовы
Вікінавіны

**Вікінаві́ны** () — адкрытае навінавае інтэрнэт-выданне, якое вядзецца неаплачанымі добраахвотнікамі. Тэхналогія і прынцыпы напісання навінавых артыкулаў у Вікінавінах такія ж, як у іншых выданнях Фонду Вікімедыя — некамерцыйнай арганізацыі, якая падтрымлівае Вікінавіны.

## Гісторыя 
У лістападзе 2004 года была запушчана пробная версія. У снежні 2004 года скончылася бэта-тэставанне.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Праекты Вікімедыі
Глыбачка (возера, Полацкі раён)

**Глы́бачка** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Нежлеўка, за 18 км у напрамку на паўднёвы захад ад Полацка, за 1 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Вераб′і.

Плошча паверхні возера  0,29 км². Даўжыня 0,88 км, найбольшая шырыня 0,45 км. Даўжыня берагавой лініі 2,1 км. Плошча вадазбору 7,5 км².
Катлавіна возера круглаватай формы, выцягнутая з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны вышынёй да 5 м, пад лесам і хмызняком, спадзістыя. Берагавая лінія слабазвілістая. Возера слабапраточнае. Упадаюць ручаі (у т.л. з возера Шылава), у паўночна-усходняй частцы выцякае ручай у раку Нежлеўка.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Возера Глыбачка 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Нацыянальны гісторыка-культурны музей-запаведнік «Нясвіж»

**Нацыянальны гісторыка-культурны музей-запаведнік «Нясвіж»** — дзяржаўная музейная ўстанова. Выконвае рознабаковую дзейнасць: фарміраванне і захаванне калекцый, навукова-даследчая і культурна-асветніцкая работа, арганізацыя пастаяннай экспазіцыі і ўладкаванне выставак.

Нацыянальны гісторыка-культурны запаведнік утвораны 2 ліпеня 1993 г., статус музея-запаведніка быў атрыманы 22 мая 1997 г.

Пасля масавых фальсіфікацый на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, жорсткага разгону акцый пратэстаў, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, калектыў музея-запаведніка выйшаў 14 жніўня на акцыю пратэсту супраць гвалту і за новыя выбары. 17 жніўня на даху замка быў устаноўлены нацыянальны бела-чырвона-белы сцяг. Дырэктар музея-запаведніка Сяргей Клімаў заявіў, што «шчаслівы ад таго, што дажыў да гэтага часу».

## Аб’екты 
У 2005 г. *«Архітэктурны, жылы і культурны комплекс рэзідэнцыі роду Радзівілаў у Нясвіжы»* у складзе Палацава-паркавага ансамбля, які рэпрэзентуе гісторыю роду Радзівілаў, палацавай архітэктуры і інтэр’ераў магнацкай рэзідэнцыі XVI — пачатку XX стст., і Комплексу былога кляштара езуітаў XVI—XIX стст. быў унесены ў Спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Гарадская ратуша, у экспазіцыі гарадской ратушы прадстаўлена гісторыя гарадскога самакіравання і гандлёва-рамесніцкага жыцця Нясвіжа XVI—XIX стст., з гандлёвымі радамі і гарадская Слуцкая брама з’яўляюцца гісторыка-культурнымі каштоўнасцямі Рэспублікі Беларусь першай катэгорыі. Сярод праектаў музея-запаведніка апошніх гадоў вылучаюцца серыя сумесных тэатральных і музычных мерапрыемстваў у межах акцый «Нясвіж — культурная сталіца Беларусі-2012», штогадовы фестываль балетнага мастацтва «Вечары Вялікага тэатра ў замку Радзівілаў» Музей-запаведнік разгортвае шырокую міжнародную дзейнасць. Нацыянальны гісторыка-культурны музей-запаведнік «Нясвіж» браў удзел у Міжнародным фестывалі музеяў «Інтэрмузей-2012», арганізацыя Міжнароднага семінара ЮНЕСКА «Аб’екты сусветнай спадчыны: захаванне і выкарыстанне ў мэтах устойлівага развіцця».

Агульная колькасць адзінак захоўвання на пачатак 2012 г. — 5651, з іх 1623 адзінак — у экспазіцыі.

## Спасылкі 
* 
* Дзяржаўная ўстанова "Нацыянальны гісторыка-культурны музей-запаведнік «Нясвіж»  на Museum.by

Катэгорыя:З’явіліся ў 1993 годзе
Катэгорыя:Культура Нясвіжа
Катэгорыя:Славутасці Нясвіжа
Катэгорыя:Музеі-запаведнікі Беларусі
Домік Пятра I (Полацк)

**Домік Пятра I** — помнік архітэктуры барока ў Полацку, размешчаны па адрасе вул. Ніжне-Пакроўская, 33; функцыянуе як стацыянарная выстаўка «Прагулка па Ніжне-Пакроўскай».

## Гісторыя 
Пабудаваны ў цэнтры горада як жылы. Ёсць паданне, што ў 1705 годзе ў доме жыў маскоўскі цар Пётр I. На мяжы XVIII—XIX стагоддзяў перабудаваны. Аднапавярховы будынак з паўпадвальным паверхам мае ў плане форму няправільнага прамавугольніка (19х8,5 м).

Падчас Вялікай Айчыннай вайны дом значна пацярпеў. У 1949 годзе будынак адрамантаваны: адноўлены разбураныя часткі сцен зроблены дах, фасады атынкаваны з цягай карнізаў і аконных абрамленняў, пакладзены новыя падлога і столь, запоўнены дзвярныя і аконныя праёмы. Будынак быў прыстасаваны пад дзіцячую бібліятэку. Захаваліся і ўяўляюць пэўную каштоўнасць драўляныя дзверы разной работы.

У 1998 годзе ў будынку адкрылася стацыянарная выстаўка «Прагулка па Ніжне-Пакроўскай».

## Архітэктура 
Сцены цагляныя, атынкаваныя звонку і ўнутры. Асноўныя памяшканні паўпадвала перакрыты цыліндрычнымі скляпеннямі, астатнія крыжовымі. Пакоі першага паверха маюць пазнейшыя плоскія перакрыцці. З боку ракі на фасадзе дзевяць акон, на бакавым — тры. Уваход зроблены з боку задняга фасада. Зараз уваход ссунуты ў бок вугла. Раней унутры існавала яшчэ адна папярочная сцяна, аб чым сведчыць план паўпадвала, і дом меў скляпеністыя перакрыцці.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Збудаванні Полацка ў стылі барока
Катэгорыя:Славутасці Полацка
Катэгорыя:Пётр I
Катэгорыя:Ніжне-Пакроўская вуліца (Полацк)
Дахнарскае

**Дахна́рскае во́зера** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Дахнарка, прыкладна за 10 км на поўнач ад Полацка, на поўдзень вёскі Рудня.

Плошча паверхні 0,47 км², даўжыня 0,89 км, найбольшая шырыня 0,7 км. Даўжыня берагавой лініі 2,71 км. Найбольшая глыбіня возера 1,7 м, сярэдняя 1,1 м. Плошча вадазбору 73,8 км². Аб’ём вады ў возеры 0,5 млн м³.
Катлавіна Дахнарскага возера рэшткавага тыпу. Схілы катлавіны спадзістыя вышынёй 2—3 м. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі возера пераважна сплавінныя, у паўночнай частцы забалочаныя. Вакол возера забалочаная пойма шырынёй ад 10—20 да 200—250 метраў. Дно плоскае, выслана слоем крэменязёмістага сапрапелю таўшчынёй каля 3,6 м.
Возера дыстрофнае, праточнае. Цалкам зарастае падводнай расліннасцю. Праз возера працякае рака Дахнарка (прыток Дрысы), упадае ручай.

У возеры водзяцца шчупак, лінь, акунь, карась, плотка і іншыя віды рыб.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-22. Выданне 1987 года. Стан мясцовасці на 1986 год.

Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Дрысы
Дарога слёз

[thumb|350px|right|Дарога перасялення [Пяць цывілізаваных плямёнаў|Пяці цывілізаваных плямёнаў]]
**Дарога слёз** () - прымусовае высяленне індзейцаў чэрокі з заходніх раёнаў штатаў Паўднёвая Караліна і Джорджыя ў 1835 г. Пры перасяленні многія загінулі ад хвароб і недахопу ежы.

Прэзідэнт ЗША Эндру Джэксан быў гарачым прыхільнікам каланізацыі зямель ў заходнім напрамку ад Атлантыкі і перасялення індзейцаў у рэзервацыі і праводзіў адпаведную палітыку. У 1830 г. Кангрэс ЗША прыняў адпаведны закон, які дазваляў перасяленне ўсіх індзейскіх плямёнаў усходніх раёнаў ЗША за р Місісіпі. Пасля гэтага ў 1834 г. ў штаце Аклахома была створана рэзервацыя, што дазволіла выселіць індзейцаў у наступным годзе і праводзіць геалагічную разведку золата на іх землях.

Перасяленне індзейцаў Караліны і Джорджыі парушала дагавор 1791 г. аб недатыкальнасці іх зямель і рашэнне Вярхоўнага Суда ЗША, якое дазваляла індзейцам не пакідаць іх землі

## Літаратура 
* Anderson, William L., ed. *Cherokee Removal: Before and After*. Athens, Georgia: University of Georgia Press, 1991.
* Carter, Samuel. *Cherokee Sunset: A Nation Betrayed*. New York: Doubleday, 1976. ISBN 0-385-06735-6.
* Ehle, John. *Trail of Tears: The Rise and Fall of the Cherokee Nation*. New York: Doubleday, 1988. ISBN 0-385-23953-X.

Катэгорыя:Дэпартацыі народаў
Катэгорыя:Гісторыя ЗША
Катэгорыя:Індзейская Тэрыторыя
Катэгорыя:Генацыд індзейцаў
Катэгорыя:Гісторыя Паўночнай Караліны
Дзіцячы музей міфалогіі і лесу

**Дзіцячы музей міфалогіі і лесу** — дзіцячы музей, размешчаны ў Заслаўі.

Адкрыўся ў 2005 г. на базе музея-запаведніка. Экспазіцыя складаецца з 2 частак — зоны «рэальнага» лесу, дзе прадстаўлены чучалы зайца-русака, рабчыка, янотападобнага сабакі, куніцы, вавёркі, канюка звычайнага, сойкі, дразда-рабінніка, дразда пеўчага, сініцы, ластаўкі, і міфалагічнай зоны, кампазіцыйнымі цэнтрамі якой з’яўляюцца скульптуры ваўкалака, ляснога дзядка, лесавіка, вадзяніка і дамавіка. Усе персанажы размешчаны ў характэрным для іх асяродку. Выкарыстаны тэатральны прыём каляровага падсвечвання і гукавое суправаджэнне экскурсій.

## Спасылкі 
* Дзіцячы музей міфалогіі і лесу 

Катэгорыя:Беларуская міфалогія
Катэгорыя:З’явіліся ў 2005 годзе
Катэгорыя:2005 год у Беларусі
Катэгорыя:Музеі Заслаўя
Дахнарка

**Дахна́рка** — рака ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Дрыса (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня Дахнаркі 24 км. Выцякае з возера Белае, цячэ ў межах Полацкай нізіны, працякае праз возера Дахнарскае і ўпадае ў Дрысу за 1,5 км на поўнач ад вёскі Баркі. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,6 м/км. Плошча вадазбору 208 км², азёрнасць каля 3 %. Рэчышча звілістае ў ніжнім цячэнні. Даліна ў ніжнім цячэнні выразная, шырынёй 200—300 м. У Дахнарку ўпадае рака Лонніца (справа), ручаі і меліярацыйныя каналы.

У басейне ракі азёры Завелле, Белае, Чорнае, Бяздоннае.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Полацкага раёна
Катэгорыя:Прытокі Дрысы
Дзіна Фагімаўна Гарыпава

**Дзіна Фагімаўна Гарыпава** (; нар.  г., г. Зеленадольск) — расійская , пераможца шоў «Голас» 2012 года на «Першым канале», Заслужаная артыстка Рэспублікі Татарстан. Фіналістка міжнароднага музычнага конкурсу Еўрабачанне 2013. Татарка па нацыянальнасці.

## Дыскаграфія 
### Студыйныя альбомы 
### Сінглы 
## Узнагароды 
* 1999 — лаўрэат I ступені Усерасійскага конкурсу «Жар-птушка» (Іванава)
* 2001 — лаўрэат I ступені Рэспубліканскага фестывалю «Сузор'е-Ёлдызлык»
* 2005 — лаўрэат Міжнароднага конкурсу ў Эстоніі, Тарту
* 2009 г. — намінант прэміі Прэзідэнта Расіі Дзмітрыя Мядзведзева, Масква, форум «Прарыў»
* 2012 — пераможца шоў «Голас», «Першы канал»
* 2012 — Заслужаная артыстка Рэспублікі Татарстан
* 2013 — фіналістка Міжнароднага конкурсу Еўрабачанне 2013

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Дзіны Гарыпавай
* 
* 
* Афіцыйная група Дзіны Гарыпавай на сайце УКантакце
* 

Катэгорыя:Заслужаныя артысты Татарстана
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі ў жанры соўл
Маргарэт Бергер

**Маргарэт Бергер** (нар. , Тронхейм, Нарвегія) — нарвежская спявачка і аўтар песень. Атрымала вядомасць пасля ўдзелу ў нарвежскай версіі «Фабрыкі зорак» — Norwegian Idol, — дзе заняла другое месца. Прадстаўляе Нарвегію на 58 конкурсе песні «Еўрабачанне 2013», у фінале з кампазіцыяй «I Feed You My Love» ў шведскім горадзе Мальмё.

## Еўрабачанне 2013 
Маргарэт Бергер стала пераможцай «Melodi Grand Prix» і будзе прадстаўляць Нарвегію на «Еўрабачанне-2013». На конкурсе яна выканае кампазіцыю ў стылі індастрыял «I Feed You My Love» («Я напаўняю цябе, любоў мая»). Кампазіцыя напісана Карын Парк, шведска-нарвежскай спявачкай і аўтарам песень. Прадзюсарам выступіў знакаміты нарвежска-шведскі дуэт MachoPsycho (Робін Лінч, Ніклас Олаўсан). Варта адзначыць, што дуэт прадзюсаваў такіх зорак, як Джэсіка Сімпсан, Шэр, Джасцін Тымберлейк, Pink.

## Дыскаграфія 
Дэбютны альбом Маргарэт, *Chameleon*, які спалучае ў сабе элементы рока, R & B і электроннай музыкі, быў выпушчаны ў кастрычніку 2004 года і адразу ж дасягнуў чацвёртага месца ў нарвежскіх чартах.

Другі альбом, *Pretty Scary Silver Fairy*, выпушчаны ў кастрычніку 2006 года, не быў гэтак папулярны - ён дабраўся ў хіт-парадах толькі да восьмага месца, але быў станоўча ўспрыняты крытыкамі. Альбом ствараўся пад уплывам музыкі Daft Punk, The Knife і Б’ёрк і быў своеасаблівым змешваннем электроннай і танцавальнай поп-музыкі.

У цяперашні час Маргарэт Бергер запісвае свой трэці альбом у Лондане.

### Альбомы 
* 2004 - Chameleon
* 2006 - Pretty Scary Silver Fairy
* 2013 - Chastisement

### Сінглы 
* 2006 – *Samantha*
* 2006 – *Will you remember me tomorrow?*
* 2007 – *Robot song*
* 2013 – *I Feed You My Love*

### Кліпы 
*"Lifetime Guarantee"
*"Samantha"
*"Will You Remember Me Tomorrow?"
*"In a Box"
*"I Feed You My Love"

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Нарвегіі
Катэгорыя:Нарвегія на конкурсе песні Еўрабачанне
Катэгорыя:Аўтары-выканаўцы
Катэгорыя:Кампазітары Нарвегіі
Катэгорыя:Аўтары-выканаўцы Нарвегіі
Злата Огневіч

**Злата Огневіч** (сапр. імя Інна Леанідаўна Бардзюг; нар. , Мурманск) — украінская спявачка. Прадстаўніца Украіны на конкурсе песні Еўрабачанне 2013.

## Біяграфія 
Іна Леанідаўна Бардзюг нарадзілася ў Мурманску ў сям’і ваеннага хірурга і педагога. Пачала займацца музыкай у Судаку (Крым), куды пераехала з сям’ёй у 5 гадоў. Станаўленне Златы ўжо ў якасці прафесійнай спявачкі адбылося ў Кіеве, дзе дзяўчына стала выпускніцай Кіеўскага інстытута музыкі імя Гліэра па спецыялізацыі «Джазавы вакал».

Злата Огневіч з’яўляецца салісткай Дзяржаўнага ансамбля песні і танца Узброеных сіл Украіны, таксама спявала ў лаціна-бэнд.

У 2010 годзе Злата Огневіч стала фіналісткай нацыянальнага адбору конкурсу «Еўрабачанне-2010» ад Украіны з песняй «Tiny Island», але не атрымала перамогу. У 2011 годзе прыняла ўдзел у адборы на «Еўрабачанне-2011» з песняй «Зозуля», але таксама не атрымала перамогу.

Выступала ў якасці спецыяльнага госця на міжнародным конкурсе «Славянскі базар» у Віцебску.

У 2011 годзе на конкурсе Crimea Music Fest заняла першае месца і ў дадатак атрымала прыз прэсы.

У снежні 2012 года Злата перемагла ў нацыянальным адборы з песняй «Gravity» і ў маі 2013 года прадставіла Украіну на 58-м конкурсе песні «Еўрабачанне» ў Мальмё, дзе яна заняла трэцяе месца. Пасля конкурсу Злата атрымала Ганаровую грамату Кабінета Міністраў Украіны і гадзіннік ад прэм’ер-міністра Украіны Мікалая Азарава за выключны ўклад у развіццё ўкраінскага мастацтва.

30 лістапада 2013 года разам з Цімурам Мірашнічэнкам была вядучай 11-га Дзіцячага конкурсу песні «Еўрабачанне», які праходзіў у Кіеве.

У студзені 2014 года Злата з Данецкім хорам заняла 2-е месца ў тэлешоу «Бітвы хораў». У тым жа годзе яна атрымала ўзнагароду ў намінацыі «Спявачка года» 11-га нацыянальнага рэйтынгу «Фаварыты Поспеху».

### Палітычная кар’ера 
Злата Огневіч была чацвёртай у спісе Радыкальнай партыі Алега Ляшко на парламенцкіх выбарах ва Украіне 2014 года і была абрана дэпутатам. Яна і яе сям’я адмовіліся браць расійскія пашпарты пасля анексіі Крыма Расійскай Федэрацыяй, і ў знак пратэсту яна скасавала кантракты з уладамі паўвострава. Збірае грошы дабрачыннымі канцэртамі для ўкраінскай арміі.

10 лістапада 2015 года яна адмовілася ад дэпутацкага мандата.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны вэб-сайт спявачкі

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Украіны
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны VIII склікання
Музейна-выставачны комплекс (Заслаўе)

**Музейна-выставачны комплекс** — частка гісторыка-культурнага музея-запаведніка «Заслаўе».

Адчынены пасля папярэдняй рэканструкцыі ў жніўні 1992 г. З агульнай плошчы двухпавярховага будынка вылучаны тры экспазіцыйныя залы, дзве з якіх адведзены пад доўгатэрміновыя выстаўкі.

На першым паверсе размясцілася зала габеленаў. У 1991-1992 гг. былі выраблены ткачыхамі Барысаўскага камбіната дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва па жывапісных картонах беларускіх мастакоў Юрыя Піскуна і Вольгі Дзёмкінай габелены «Рагнеда», «Полацкія званы» і «Малітва», якія фарматам, дэталямі кампазіцыі, асаблівасцямі каларыту аб'яднаны ў завершаны ансамбль.

Таксама ў 1992 г. на другім паверсе адчынілася доўгатэрміновая выстаўка «Музыка вячорак», якая знаёміць з музычнай культурай беларускіх вёсак і мястэчак. У вітрынах размешчаны музычныя інструменты, сабраныя з усёй Беларусі: гармонікі, цымбалы, скрыпкі, жалейкі, бубны аб'яднаны ў так званыя вясельныя гурты. Пад час экскурсіі ажыўляе выстаўку аўдыёсуправаджэнне – народная музыка ў выкананні гуртоў-аркестраў.

Трэцяя зала музейна-выставачнага комплексу прызначана для кароткатэрміновых выставачных праектаў.

## Спасылкі 
* Музейна-выставачны комплекс 

Катэгорыя:З’явіліся ў 1992 годзе
Катэгорыя:1992 год у Беларусі
Катэгорыя:Музеі Заслаўя
Амандзін Буржуа

**Амандзін Буржуа** (; ) — французская спявачка, прадстаўніца Францыі на конкурсе песні Еўрабачанне 2013.

## Біяграфія 
Нарадзілася 12 чэрвеня 1979 года ў горадзе Ангулем.

У 2008 годзе стала пераможцай шостага сезону музычнага конкурсу «Nouvelle Star» (французская аналаг «PopIdol»). У далейшым выпушчаны ёю ў 2009 годзе дэбютны альбом «20 m²» стаў папулярны ў Францыі, Бельгіі і Швейцарыі.

22 студзеня 2013 г. атрымала магчымасць прадстаўляць сваю краіну на Еўрабачанні з песняй «L'enfer et moi».

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* *20 m²* (2009)
* *Sans amour mon amour* (2012)

### Сінглы 
* *L’homme de la situation* (2009)
* *Tant de moi* (2009)
* *Sans amour* (2012)
* *Incognito* (2012)
* *L’enfer et moi* (2013)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Францыя на конкурсе песні Еўрабачанне
Катэгорыя:Музыканты Францыі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ангулеме
Катэгорыя:Гітарысты Францыі