open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кітайская евангельская супольнасць

**Кітайскае евангельская супольнасць** () — хрысціянская пяцідзясятніцкая царква ў Кітаі. Царква таксама вядома пад назвай **Супольнасць Танхэ** (). Уяўляе сабой сетку хатніх цэркваў і з'яўляецца адной з найбуйнейшых кітайскіх падпольных цэркваў. Колькасць вернікаў руху ацэньваецца ў 10 млн чалавек.

Царква не прызнана дзяржавай і яе дзейнасць у краіне забаронена.

## Гісторыя 
Царкву заснаваў Фэн Цзяньго. Фэн нарадзіўся ў 1927 годзе ў хрысціянскай сям'і. У дзяцінстве ён вучыўся ў школе, заснаванай амерыканскімі прэсвітарыянскімі місіянерамі. З 1950-х гадоў Фэн Цзяньго пачаў навучаць у павеце Танхэ (правінцыя Хэнань). Заснаваны ім рух атрымаў назву *супольнасць Танхэ*. Нягледзячы на пераследы і арышты лідараў (Фэн Цзяньго знаходзіўся ў турме ў 1975-80 гадах), супольнасць пашырылася па ўсёй краіне.

Сусветную вядомасць рух атрымаў у 2002 годзе, калі 34 найвышэйшых лідара царквы былі выкрадзены членамі секты «Маланка Усходу». Праз два месяцы ўсе захопленыя кіраўнікі супольнасці былі вызвалены. У 2004 годзе 100 лідараў царквы былі арыштаваны кітайскай ваеннай паліцыяй.

У 2002 годзе місіянеры царквы наведалі Расію і пачалі духоўную місію сярод кітайскіх рабочых-мігрантаў.

## Веравучэнне 
У момант фарміравання царква была ізалявана ад замежнага багаслоўскага ўплыву і стварала ўласнае веравучэнне. І ўсё ж, веравучэнне царквы падобна з веравучэннем класічных пяцідзясятнікаў. Царква прызнае боганатхняльнасць 66 кніг Бібліі, трыадзінства Бога і боскасць Ісуса Хрыста. Кіраўніцтва царквы заяўляе аб апалітычнасці руху і выступае супраць удзелу царквы ў палітыцы.
У 1998 годзе лідары руху Кітайскай евангельскай супольнасці, разам з кіраўніцтвам царквы «Кітай за Хрыста» і іншымі пяцідзясятніцкімі хатнімі цэрквамі падпісалі агульную дэкларацыю веры. Сярод іншага, дэкларацыя прызнае дары Духу Святога, у тым ліку і гаварэнне на іншых мовах. Дакумент таксама падкрэслівае, што знакі і дзівы, уласцівыя апостальскай цэркве, магчымыя і ў нашы дні. ]]

## Крыніцы 
## Гл. таксама 
* Пяцідзясятнікі
* Царква «Кітай за Хрыста»

Катэгорыя:Пяцідзясятніцкія цэрквы
Катэгорыя:Пратэстантызм у Кітаі
Gibsoniothamnus

**Gibsoniothamnus** — род раслін, апісаны ў 1970 годзе.

Віды пашыраны ў Паўднёвай Мексіцы, Цэнтральнай Амерыцы і Калумбіі.

## Віды 
Вылучаюць 12 відаў:

* *Gibsoniothamnus alatus* — Панама, Калумбія
* *Gibsoniothamnus allenii* — Панама, Коста-Рыка
* *Gibsoniothamnus cornutus* — Веракрус, Ч'япас, Гватэмала
* *Gibsoniothamnus epiphyticus* — Панама, Коста-Рыка
* *Gibsoniothamnus ficticius* — Коста-Рыка
* *Gibsoniothamnus grandiflorus* — Панама
* *Gibsoniothamnus latidentatus* — Панама
* *Gibsoniothamnus mirificus* — Панама
* *Gibsoniothamnus parvifolius* — Панама, Коста-Рыка
* *Gibsoniothamnus stellatus* — Панама
* *Gibsoniothamnus truncatus* — Панама
* *Gibsoniothamnus versicolor* — Панама

Катэгорыя:Ясноткакветныя
Мікалай Канстанцінавіч Шут

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Мікалай Канстанцінавіч Шут
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|шырыня           = 
|апісанне выявы   = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1938—1949
|званне           = 
|род войскаў      = 
|камандаваў       = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайнаСавецка-японская вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
** Мікалай Канстанцінавіч Шут ** ( — ) — лётчык-знішчальнік, маёр, Герой Савецкага Саюза.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  ў вёсцы Плешчаніцы Мінскай губерні у сям’і служачага. Скончыў Рагачоўскую прафтэхшколу металістаў, аўташколу ў Бабруйску і рабфак пры Мінскім медыцынскім інстытуце. З 1936 г. працаваў на Мінскай кандытарскай фабрыцы «Камунарка». Скончыў Мінскі аэраклуб. У 1938 годзе быў прызваны ў Чырвоную Армію. У тым жа годзе, скончыўшы Барысаглебскую ваенную авіяцыйную школу лётчыкаў, стаў лётчыкам-знішчальнікам.

У 1939 годзе быў накіраваны на Далёкі Усход. На знішчальніку І-16 удзельнічаў у паветраных баях у раёне ракі Халхін-Гол.

#### Вялікая Айчынная вайна 
Са снежня 1941 года ваяваў на Крымскім, з мая 1942 года — на Паўднёвым, з сакавіка 1943 года — на Варонежскім, з ліпеня 1943 года — на Стэпавым, з кастрычніка 1943 года — на 2-м Украінскім, з ліпеня 1944 года — на 1-м Украінскім франтах.

Першыя паветраныя баі правёў на Керчанскім паўвостраве ў якасці камандзіра звяна. Летам 1943 года старшы лейтэнант Шут камандаваў эскадрылляй 270-га знішчальнага авіяцыйнага палка.

Да верасня 1943 года памочнік камандзіра 270-га знішчальнага авіяцыйнага палка па паветрана-стралковай службе 203-й знішчальнай авіяцыйнай дывізіі 1-га Штурмавога Авіяцыйнага Корпуса 5-й Паветранай Арміі Стэпавага фронту старшы лейтэнант Шут зрабіў 315 баявых вылетаў, правёў 86 паветраных баёў, асабіста збіў 14 і ў групе 1 самалёт праціўніка.

Вялікую Айчынную вайну скончыў у небе Берліна і Прагі.

#### Савецка-японская вайна 
У жніўні-верасні 1945 года ўдзельнічаў у савецка-японскай вайне. Ваяваў на 1-м Далёкаўсходнім фронце, быў памочнікам камандзіра 281-га асобнага транспартнага авіяцыйнага палка па паветрана-стралковай службе. Удзельнічаў у .

#### Пасляваенны час 
У 1945 годзе скончыў Ліпецкія вышэйшыя лётна-тактычныя курсы. Камандаваў авіяэскадрылляй ВПС на Далёкім Усходзе. З 1947 года — намеснік камандзіра авіяэскадрыллі ( і Адэская ваенныя акругі). З мая 1949 года маёр М. К. Шут — у запасе. У 1950—1959 гадах жыў у Беларусі — у вёсцы Пухавічы, працаваў загадчыкам клубам. Затым пераехаў у Малдову ў горад Ціраспаль, працаваў шафёрам.

Памёр 30 сакавіка 1977 года. Пахаваны на могілках «Далёкія» у Ціраспалі.

## Узнагароды 
* Медаль «Залатая Зорка» (04.02.1944);
* ордэн Леніна (04.02.1944);
* два ордэны Чырвонага Сцяга (22.07.1943; 25.12.1943);
* ордэн Аляксандра Неўскага (22.10.1944);
* медалі.

## Памяць 
У Ціраспалі ўстаноўлена мемарыяльная дошка Герою.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-японскай вайны
Шут

**Шут** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алесь Шут (1952—2019) — беларускі ўрач і палітык.
* Арцём Сяргеевіч Шут (нар. 1995) — беларускі футбаліст.
* Іван Віктаравіч Шут (нар. 1932) — беларускі вучоны ў галіне прыладабудавання.
* Кліменцій Пятровіч Шут (1925—1969) —  беларускі археолаг.
* Мікалай Канстанцінавіч Шут (1916—1977) — Герой Савецкага Саюза.
* Юлія Сяргееўна Шут (нар. 1994) — беларуская гандбалістка.
Панцялей Ігнатавіч Ярмоленка

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Панцялей ігнатавіч ярмоленка
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|подпіс           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1942—1947
|званне           = 
|род войскаў      = артылерыя
|пасада           = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}

**Панцялей Ігнатавіч Ярмоленка** (1909—1984) — старшыня Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).

## Біяграфія 
Панцялей Ярмоленка нарадзіўся 7 верасня 1909 года ў вёсцы Пруды (цяпер Шклоўскі раён Магілёўскай вобласці Беларусі). Атрымаў пачатковую адукацыю, працаваў вадзіцелем у калгасе. У лютым 1942 года Ярмоленка быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. Са жніўня таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Да верасня 1943 года гвардыі сяржант Панцялей Ярмоленка камандаваў гарматай 198-га гвардзейскага стралковага палка 68-я гвардзейскай стралковай дывізіі 40-й арміі Варонежскага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро.

24 верасня 1943 года падчас баёў на плацдарме на заходнім беразе Дняпра ў раёне вёскі Балыка-Шчучынка Кагарлыцкага раёна Кіеўскай вобласці Украінскай ССР Ярмоленка асабіста знішчыў некалькі дзясяткаў салдат і афіцэраў праціўніка, а таксама падавіў некалькі агнявых кропак.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 13 лістапада 1943 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання і праяўленыя пры гэтым геройства і мужнасць» гвардыі сяржант Панцялей Ярмоленка быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» за нумарам 3357.

У 1947 годзе ў званні старшыны Ярмоленка быў дэмабілізаваны. Пражываў у вёсцы Ліманнае Серышэўскага раёна Амурскай вобласці, працаваў старшынёй калгаса, затым майстрам сушыльнага агрэгата. Памёр 24 кастрычніка 1984 года, пахаваны ў Ліманным.

Быў таксама узнагароджаны шэрагам медалёў.

## Літаратура 
* 
* Навечно в сердце народном. 3-е изд., доп. и испр. — Минск, 1984.
* *Сергиенко А. М.* Амурцы — герои Великой Отечественной. — Благовещенск, 1970.

Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шклоўскім раёне
Кхакабаразі

**Кхакабаразі** — гара ў М’янме, вышыня 5 881 м, размешчана ў паўночнай частцы краіны ў штаце Качын на ўскраіне Гімалайскай горнай сістэмы на мяжы з Кітаем. Першае ўзыходжанне здзейснілі Такасі Одзакі і Н’іма Г’ялцэн.

У цяперашні час гара застаецца мала даследаванай як скалалазамі, так і біёлагамі.

Катэгорыя:Горы М’янмы
Роджаныя пад Сатурнам

«**Роджаныя пад Сатурнам**» — раман Віктара Вальтара, напісаны ў 1920-х і ўпершыню апублікаваны ў 1991—1992 у газеце «Голас Радзімы», які апісвае жыццё беларускай дыяспары ў Празе 1920-х.

## Гісторыя публікацыі 
Адзін рукапісны асобнік патрапіў у Цэнтральную навуковую бібліятэку Акадэміі навук Літвы, адкуль Нацыянальны навукова-асветны цэнтр імя Ф. Скарыны замовіў мікрафільм рукапісу (цяпер захоўваецца ў Навуковай бібліятэцы НАН Беларусі). У пачатку 1930-х раман «Роджаныя пад Сатурнам» быў перапісаны некалькімі вучнямі Дзвінскай беларускай гімназіі. Яшчэ ў 1932 годзе часопіс «Беларуская школа ў Латвіі» ў пятым нумары паведамляў аб падрыхтоўцы да выдання рамана, і запрашаў яго падтрымаць, але сродкаў не знайшлося.

## Аўтабіяграфічнасць 
Раман «Роджаныя пад Сатурнам» у многім гісторыка-аўтабіяграфічны.

## Спасылкі 
* Віктар Вальтар. Выбраныя творы на Kamunikat.org

Катэгорыя:Творы Віктара Вальтара
Катэгорыя:Раманы на беларускай мове
Катэгорыя:Гістарычныя раманы
Катэгорыя:Аўтабіяграфічныя раманы
Катэгорыя:Раманы XX стагоддзя
Катэгорыя:1920-я ў Празе
ФК Энергетык-БДАТУ

**«Энергетык-БДАТУ»** — беларускі футбольны клуб з горада Мінска. З 2017 года выступае ў Другой лізе чэмпіянату Беларусі.

## Гісторыя 
Каманда «Энергазбыт» з’явілася ў 2011 годзе дзякуючы аднайменнаму прадпрыемству і першапачаткова выступала ў аматарскім чэмпіянаце Мінска. У 2015 і 2016 гадах «Энергазбыт» станавіўся чэмпіёнам Мінска. У пачатку 2017 года стала вядома, што «Энергазбыт» папоўніць склад Другой лігі чэмпіянату Беларусі, сезон 2017 каманда пачала пад новай назвай «Энергетык-БДАТУ». У дэбютным сезоне сталічная каманда заняла 10-е месца з 14, акрамя таго стала пераможцам Рэгіянальнага Кубка Беларусі, адолеўшы ў фінале 29 кастрычніка клуб «Івацэвічы» (2:1).

У сезоне 2018 каманда працягвала ўдзельнічаць у Другой лізе, дзе доўгі час была ўнізе табліцы, і, толькі часова палепшыўшы сітуацыю, скончыла сезон на 13-м месцы з 15. У кастрычніку 2018 годзе «Энергетык-БДАТУ» ўдзельнічаў у адборачным раўндзе Кубка рэгіёнаў УЕФА, дзе тройчы прайграў: камандам Заходняга рэгіёна Балгарыі (1:3), Стамбула (0:3) і Паўднёвага Уэльса (1:3). У сезоне 2019 «Энергетык-БДАТУ» зноў знаходзіўся пераважна ўнізе табліцы Другой лігі і паўторна стаў 13-м.

У 2020 годзе «Энергетык-БДАТУ» стаў перадапошнім у сваёй групе ў Другой лізе, а ў сезоне 2021 у Мінскім дывізіёне пэўны час змагаўся за выхад у плэй-оф Другой лігі, але фінішаваў чацвёртым. У 2022 годзе ў дывізіёне горада Мінска каманда не была сярод фаварытаў і скончыла сезон у сярэдзіне табліцы, на 6-м месцы з 9.

### Папярэднія назвы 
* «Энергазбыт» (2011—2016)
* «Энергетык-БДАТУ» (з 2017)

### Эмблемы 

Выява:ФК Энергетык-БДАТУ.png|да 2018 года
Выява:Logo2018 vertical.png|з 2019 года

## Дасягненні 
* Найлепшае дасягненне ў Другой лізе чэмпіянату Беларусі — 10 месца (2017)
* Чэмпіён Мінска (2): 2015, 2016
* Уладальнік Рэгіянальнага Кубка Беларусі: 2017

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Старонка «УКантакце» 

Энергетык-БДАТУ

Катэгорыя:2011 год у Мінску
Галерэйныя лясы

.]]
.]]
**Галерэйныя лясы** — лясы, размешчаныя вузкімі палосамі ўздоўж рэк, што цякуць сярод бязлесных прастор у засушлівых абласцях саванн, прэрый, стэпаў і пустыняў. У Сярэдняй і Цэнтральнай Азіі такія лясы называюць тугаямі.

У фарміраванні галерэйных лясоў асноўную ролю адыгрывае не клімат, а спецыфіка месцапражывання: дастатковае ўвільгатненне дазваляе тут жыць насельнікам больш вільготных зон. Галерэйныя лясы існуюць і ў тундры, у прыватнасці на Чукотцы або Алясцы. Тут развіццю дрэў спрыяе ацяпляльнае ўздзеянне рэк, што цякуць з больш цёплых абласцей.

## Літаратура 
* .

Катэгорыя:Тыпы лесу
Шанхайская вежа

**Шанхайская вежа** — звышвысокі будынак у раёне Пудун горада Шанхай (Кітай). Вышыня будынка складае 632 метра, агульная плошча — 380 тыс. м². Побач з хмарачосам стаяць вежа Цзінь Маа і Шанхайскі сусветны фінансавы цэнтр.

3 жніўня 2013 года будынак Шанхайскай вежы быў дабудаваны да ўзроўню даху. У жніўні 2014 года былі скончаны знешнія работы і пачалося ўнутранае аздабленне.

Па завяршэнні будаўніцтва ў 2015 годзе стаў найвышэйшым будынкам у Шанхаі, першым па вышыні ў Кітаі і трэцім збудаваннем, пасля вежы Tokyo Sky Tree (634 м) і Бурдж-Халіфа (828 м) у Дубаі, што стаяць свабодна.

Катэгорыя:Славутасці Кітая
Катэгорыя:Шанхай
Дзяржаўны ашчадны банк Украіны

**Дзяржаўны ашчадны банк Украіны** (), кароткае найменне **Ашчадбанк** () — адзін з найбуйнейшых банкаў ва Украіне. Заснавальнік і ўладальнік банка — дзяржава (у асобе ўрада Украіны). Банк займае першае месца па колькасці аддзяленняў у краіне — больш за 1000.

## Асаблівасці банка 
Як дзяржаўны, банк мае шэраг прывілеяў:
* гарантыя 100 % вяртання ўкладаў фізічным асобам,
* удзел у сацыяльных выплатах,
* абслугоўванне дзяржаўных прадпрыемстваў.
«Ощадбанк» — лідар ва Украіне па льготным іпатэчным крэдытаванні (дзяржаўная праграма). Гэта асноўны банк у сегменце малога і сярэдняга бізнесу па праграме «Даступныя крэдыты», фінансуе таксама буйныя карпарацыі і аграрныя прадпрыемствы.

## Гісторыя банка 
Банк дзейнічае з 1991 года, калі ён аддзяліўся ад Ашчадбанка СССР пасля роспуску краіны. У 1991 годзе Нацыянальны банк Украіны зарэгістраваў яго як самастойную банкаўскую ўстанову. Для сваёй дзейнасці новы банк выкарыстоўваў былыя аддзяленні савецкіх ашчадных кас. У 1999 годзе стаў адкрытым акцыянерным таварыствам са скарочанай назвай «Ощадбанк» ( — ашчадны).

У 2014 годзе «Ощадбанк» пацярпеў страты 8,5 млрд грыўняў, а ў 2015 годзе яны склалі ўжо 12,2 млрд грыўняў. Як сцвярджала кіраўніцтва банка, гэта звязана з аддзяленнем Крыма ад Украіны. У 2018 годзе міжнародны трацейскі суд у Парыжы прысудзіў выплату больш за 1 мільярд долараў кампенсацыі на карысць «Ощадбанка». Праз тры гады, пасля падачы апеляцыі Расійскай Федэрацыяй, Апеляцыйны суд у Францыі адмяніў гэтае рашэнне.

Таксама праз суд «Ощадбанк» пакінуў сабе права на назву «Ашчадбанк». Суды доўжыліся некалькі гадоў, і ў 2020 годзе справа была прайграна расійскім Ашчадбанкам, бо правы на гандлёвы знак «Ашчадбанк» ва Украіне былі зарэгістраваны яшчэ ў 2007 годзе.

## Рэйтынгі і паказчыкі банка 
Ва Украіне банк займае 2-е месца з 60 банкаў па рэйтынгу Нацбанка Украіны. У 2023 годзе агенцтва Fitch Ratings павысіла рэйтынг устойлівасці банка са ўзроўню сс на ўзровень cсс-. Па крэдытаздольнасці ад Fitch Ratings банк мае ўзровень AA, са стабільным прагнозам. Рэйтынг Moody’s — Caa3.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Банкі паводле алфавіта
Жаўтушка шафранавая

**Жаўтушка шафранавая** (*Colias croceus*) — дзённы матылёк з роду .

Відавы эпітэт *croceus* паходзіць ад  — шафран, шафранавы колер, г. зн. ярка-жоўты.

## Апісанне 
У самца даўжыня пярэдняга крыла 23-27 мм. Крылы зверху ярка-аранжавыя, «шафранавыя». Пярэдняе крыло зверху з шырокай чорнай аблямоўкай, якая ў прывяршынавай вобласці перасечана светлымі жылкамі, і чорнай авальнай дыскальнай плямай. Задняе крыло зверху з чорнай аблямоўкай, перасечанай светлымі жылкамі, і інтэнсіўным шэрым налётам, на фоне якога вылучаецца буйная памяранцавая падвойная дыскальная пляма. Бахромка крылаў ружовая.

У самкі даўжыня пярэдняга крыла 24-28 мм. Крылы зверху жоўта-аранжавыя, з шырокай чорнай аблямоўкай, якая змяшчае размытыя шэрыя плямы; пярэдняе крыло зверху з буйной чорнай дыскальнай плямай, задняе — з ярка аранжавай буйной падвойнай дыскальнай плямай на фоне прыкметнага шэрага зацямнення. Бахромка крылаў ружовая.

Вусені цёмна-зялёныя, палосы на целе бялёсыя або чырванаватыя, з жоўтымі плямамі.

## Распаўсюджанне 
Цэнтральная, Заходняя (акрамя поўначы) і Паўднёвая Еўропа, сярэдняя паласа і поўдзень еўрапейскай часткі Расіі, Сярэдні і Паўднёвы Урал, Курганская вобласць, Балтыя, Беларусь, Украіна, Малдова, Каўказ і Закаўказзе, Паўднёва-Заходні Казахстан да возера Тэнгіз, Паўднёва-Заходняя Туркменія, Паўночная Афрыка, Малая Азія, краіны Блізкага Усходу, Турцыя, Іран.

## Развіццё 
Развіваецца ў двух—трох пакаленнях. Зімуюць вусені або кукалкі. Вусені сустракаюцца з чэрвеня да восені, перазімоўваюць і сканчаюць развіццё вясной. Лёт матылькоў з красавіка (мая) па кастрычнік-лістапад. У некаторыя гады праяўляе міграцыйную рухомасць.

Вусені харчуюцца рознымі бабовымі раслінамі:  і іншымі відамі , , у тым ліку , , ; , , , , , , , , , рознымі відамі роду .

## Цікавыя факты 
Былі выпушчаныя маркі з выявай матылі гэтага віду: на Азорскіх астравах (1985); у Венгрыі (1966); у ГДР (1964); у Гібралтары (1977); у  (1994); у Швейцарыі (1957); у Сан-Марына (1993); у Турцыі (1987).

## Літаратура 
* Стриганова Б. Р., Захаров А. А. Пятиязычный словарь названий животных: Насекомые (латинский-русский-английский-немецкий-французский) / Под ред. д-ра биол. наук, проф. Б. Р. Стригановой. — М.: РУССО, 2000. — С. 266. — 1060 экз. — ISBN 5-88721-162-8.
* Коршунов Ю. П. Определители по флоре и фауне России // Булавоусые чешуекрылые Северной Азии. Выпуск 4. — М.: Товарищество научных изданий КМК, 2002. — С. 45. — ISBN 5-87317-115-7.
* Некрутенко Ю. П. Дневные бабочки Кавказа. Определитель. — Киев: Наукова думка, 1990. — С. 96―97. — 216 с. — ISBN 5-12-001352-X..
Под редакцией Кузнецова В. И. Насекомые и клещи ― вредители сельскохозяйственных культур. Том III. Чешуекрылые. Часть 2. — СПб: Наука, 1999. — С. 235. — 216 с.

Катэгорыя:Бялянкі
Катэгорыя:Насякомыя Афрыкі
Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1785 годзе
10-я армія (Расійская імперыя)

**10-я а́рмія** — агульнавайсковае аператыўнае фарміраванне (аб'яднанне, палявая армія) рускай арміі, узброеных сіл Расіі імперскага перыяду падчас Вялікай вайны.

Скарочанае найменне — **10 А** ці **10 ПА**.

## Гісторыя 
Палявое ўпраўленне *10 ПА* ўтворана ў жніўні 1914 года. На канец 1917 года штаб арміі размяшчаўся ў Маладзечне. Ліквідавана ў пачатку 1918 года. У перыяд Першай сусветнай вайны армія змагалася ў складзе Паўночна-Заходняга фронту. Удзельнічала ў Жнівеньскіх баях (12 — 30 верасня 1914 года). 15 верасня III армейскі корпус арміі захапіў горад Аўгустаў і выйшаў у тыл нямецкіх войскаў, прымусіўшы іх да адступлення.

Камандуючы арміяй В. Я. Флуг так ахарактарызаваў вынікі бітвы: 1) адбіцце суперніка ад Нёмана і прымус яго да паспешлівага адыходу; 2) дэблакада Асаўца; 3) авалоданне Аўгустовым і нанясенне моцнаму заслону немцаў паражэння ў жнівеньскіх лясах; 4) ачышчэнне ад праціўніка амаль усёй нашай тэрыторыі на захад ад сярэдняга цячэння Нёмана; 5) уварванне войскаў 10-й арміі ў Усходнюю Прусію з авалоданнем гг. Лыкам і Бялай; 6) пазбаўленне праціўніка ініцыятывы і магчымасці: а) распачаць штосьці супраць тылу нашых армій, якія дзейнічаюць на Вісле; б) узмацняць за кошт пакінутых у Усходняй Прусіі войскаў сваю армію, прызначаную для нанясення галоўнага ўдару ў Польшчы.
Па словах камандуючага, за ўсю аперацыю рускія страцілі «да 20 000 чалавек забітымі, параненымі і без вестак прапаўшымі», а «страты немцаў былі не менш нашых».

*Аб’яднанне* рускіх войскаў удзельнічала ў аперацыях:
* Усходне-Прускай (1914);
* Жнівеньскай (1915);
* Свянцянскай (1915).
у абарончых баях:
* на тэрыторыі Заходняй Беларусі (1915—1916)
* летнім наступленні 1917 года.

## Склад 
Палявое ўпраўленне *10 ПА* ўтворана ў жніўні 1914 года. На канец 1917 года штаб арміі размяшчаўся ў Маладзечне. Ліквідаваны ў пачатку 1918 года.
* Палявое ўпраўленне (штаб)
* Часткі армейскага падпарадкавання
На канец 1917 года *10 А* мела ў сваім складзе:
* Палявога ўпраўлення
* III армейскі корпус
* XXXVIII армейскі корпус
* II Каўказскі армейскі корпус
* I Сібірскі армейскі корпус
* Авіяцыйная рухомая база 10-й арміі

## У складзе 
* Паўночна-Заходняга фронту (жнівень 1914 — жнівень 1915 г.)
* Заходняга фронту (жнівень 1915 г. — пачатак 1918 г.)

## Камандуючы войскамі 
* 11.08.1914 — 22.08.1914 генерал ад інфантэрыі Аляксей Ермалаевіч Эвэрт;
* 22.08.1914 — 23.09.1914 генерал-лейтэнант Васіль Ягоравіч Флуг;
* 23.09.1914 — 25.04.1915 генерал ад інфантэрыі Фадзей Васільевіч Сіверс;
* 25.04.1915 — 4.10.1916 генерал ад інфантэрыі Яўген Аляксандравіч Радкевіч;
* 4.10.1916 — 12.12.1916 генерал ад кавалерыі Апанас Андрэевіч Цурыкаў;
* 12.12.1916 — 1.04.1917 генерал ад інфантэрыі Уладзімір Мікалаевіч Гарбатоўскі;
* 8.04.1917 — 4.07.1917 генерал-лейтэнант Мікалай Міхайлавіч Кісялеўскі;
* 4 — 31.07.1917 і 5.08 — 9.09.1917 генерал-лейтэнант Пётр Мікалаевіч Ламноўскі;
* 9.09.1917 — 01.11.1917 генерал-лейтэнант Алі-Ага Ісмаіл-Ага аглы Шыхлінскі;
* 1.11.1917 — 16.11.1917 В генерал-лейтэнант Георгій Іванавіч Чагалкоў;
* з лістапада 1917 г. генерал ад кавалерыі Сяргей Міхайлавіч Шэйдэман.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Арміі Расіі ў часы Першай сусветнай вайны
Радыён Асіевіч Кузьмін

**Радыён Асі́евіч Кузьмі́н** (, вёска Рабыя, Гарадоцкі павет, Віцебская губерня — , Ленінград) — расійскі і савецкі матэматык, вядомы сваімі працамі па тэорыі лікаў і матэматычным аналізе. Доктар фізіка-матэматычных навук (1935), член-карэспандэнт АН СССР (1946). Аўтар шэрага падручнікаў.

## Жыццё 
Нарадзіўся 9 снежня 1891 года ў вёсцы Рабыя Гарадоцкага павета Віцебскай губерні. Паходзіў з сялянскай сям'і.

У 1904—1910 гг. вучыўся ў Віцебскай гімназіі, у 1910 г. паступіў на фізіка-матэматычны факультэт Пецярбургскага ўніверсітэта. Закончыць універсітэт яму ўдалося толькі ў 1916 г., часткова з прычыны часовай высылкі яго з Пецярбурга (за ўдзел у студэнцкім руху), часткова з-за цяжкіх матэрыяльных умоў. У 1916—1918 гг. быў пакінуты пры ўніверсітэце для падрыхтоўкі да прафесарскага звання. З 1918 па 1922 г. Кузьмін працаваў спачатку асістэнтам, потым прафесарам Пермскага ўніверсітэта. Тут ён напісаў сваю першую навуковую працу, у якой даказваў, што лагарыфмічная вытворная \frac{I_n'(x)}{I_n(x)} беселевай функцыі I_n(x) з цэлым індэксам  ёсць лік ірацыянальны пры рацыянальным значэнні аргумента .

У 1922 г. пераехаў у Ленінград і з гэтага моманту пачалася яго шырокая педагагічная дзейнасць у ленінградскіх ВНУ. З 1922 г. і да канца жыцця працаваў у Ленінградскім політэхнічным інстытуце. У розны час чытаў лекцыі ў Ленінградскім універсітэце, Інстытуце механізацыі сельскай гаспадаркі, Лесатэхнічнай акадэміі, Педагагічным інстытуце імя Пакроўскага і іншых навучальных установах.

У 1935 г. Р. А. Кузьміну была прысвоена вучоная ступень доктара фізіка-матэматычных навук.

З 1945 г. і да канца жыцця загадваў кафедрай агульнай матэматыкі Ленінградскага ўніверсітэта.

У 1946 г. быў абраны членам-карэспандэнтам Акадэміі навук СССР.

Памёр 23 сакавіка 1949 года ў Ленінградзе.

## Уклад у матэматыку 
* У 1928 годзе Кузьмін рашыў наступную праблему Гауса (гл. ):
: Няхай  — выпадковая велічыня, раўнамерна размеркаваная на прамежку , і няхай
::  x = \cfrac{1}{k_1 + \cfrac{1}{k_2 + \cdots}}
: з'яўляецца прадстаўленнем ліку  у выглядзе неперарыўнага дробу. Трэба ацаніць выраз
::  \Delta_n(s) = \mathbb{P} \left\{ x_n \le s \right\} - \log_2(1+s),
: дзе
::  x_n = \frac{1}{k_{n+1} + \frac{1}{k_{n+2} + \cdots}}.
: Гаус даказаў, што  імкнецца к нулю пры нарастанні  да бесканечнасці, але не змог даць яўную ацэнку. Кузьмін даказаў, што
::   |\Delta_n(s)| \le  C\cdot e^{- \alpha \sqrt{n}},
: дзе  і  — некаторыя дадатныя пастаянныя. У 1929 годзе  даказаў больш моцную ацэнку .

* У 1930 годзе Кузьмін даказаў, што калі  з'яўляецца алгебраічным лікам, а  — рэчаіснай , то лік  трансцэндэнтны. Напрыклад, адсюль вынікае, што лік
:: 2^{\sqrt{2}}=2.6651441426902251886502972498731\ldots
: з'яўляецца трансцэндэнтным. Пра далейшыя вынікі ў гэтым напрамку гл. .

## Гл. таксама 
* 
* 

## Зноскі 
## Літаратура 
*  С. 564.
* 
* 
* *Ошуркова Р. А.* Родион Осиевич Кузьмин // Профессора Пермского государственного университета (1963—2001)  / Гл. ред.: В. В. Маланин. Пермь: Изд-во Перм. ун-та, 2001. 419 с. С. 113—114.
* .
* 

Катэгорыя:Матэматыкі Расіі
Катэгорыя:Матэматыкі ў тэорыі лікаў
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты АН СССР
Yucca arkansana

**Yucca arkansana** - расліна з сямейства .

## Батанічнае апісанне 
*Yucca arkansana* з'яўляецца адным з самых невялікіх прадстаўнікоў роду, безсцябловая або са сцяблом не больш за 15&#x20;см вышынёй. Кветкі зелянява-белыя, змяшчаюцца на кветканосным сцябле да 80&#x20;см у вышыню.

## Арэал 
Насяляе ў амерыканскіх штатах Тэхас, Аклахома, Арканзас, Місуры і Канзас. Як правіла, расце на шчабністых, асветленых сонцам месцах, такіх як скалістыя агаленні, прэрыі і г. д.

Катэгорыя:Агававыя
Бярозкавыя

**Бярозкавыя** (*Convolvuláceae*) — сямейства павойных раслін (ёсць формы і не кучаравыя) з двухдольных.

## Батанічнае апісанне 
У большасці бярозкавых сцябло завівается спіральна направа (па кірунку гадзіннікавай стрэлкі) або налева каля якой-небудзь падпоры (гл. Павойныя расліны, Закручванне сцеблаў, Нутацыя).

Лісце ў асноўным простае, чарговае (не супраціўнае) на даволі доўгіх хвосціках, суцэльнае і пры аснаванні часцей сэрцападобнае або стрэлападобнае, радзей рассечанае на долі.

Кветкі правільныя, толькі ў аднаго роду двухсіметрычныя, яшчэ радзей аднаполыя. Вяночак суцэльны, буйны званочкавы або лейкападобны, або трубчата-варонкападобны, у пупышцы ў многіх відаў згорнуты спіральна, часам складкавы або лускавата размешчаны, белы або афарбаваны ў тоны ружовага, сіняга і фіялетавага колераў. Тычынак пяць, прымацаваных да аснавання вяночка; завязь свабодная, ля аснавання з кальцавым абадком, адна- або двухгнёздавая.

Формула кветкі: \ast K_{(5)} \; C_{(5)} \; A_5 \;  G_{(\underline2)}.

Плод — часцей за ўсё шарападобная, рэдка лопасцевая каробачка з нешматлікім насеннем; у нямногіх родаў плод ягадападобны.

## Арэал 
Да бярозкавых адносяцца да 40 родаў з 1000 відамі траў аднагадовых і шматгадовых, паўкустоў і кустоў, ва ўсіх паясах зямнога шара, акрамя халоднага; асабліва частыя ў трапічнай Азіі і Амерыцы, Вест-Індыі (цэнтр іх распаўсюджвання); нямала таксама ў Аўстраліі і трапічнай Афрыцы. Выкапняў вядома да 10 відаў з трацічных адкладаў.

## У культуры 
Вялікая колькасць бярозкавых вядома ў садаводстве, асабліва роды бярозка, Calystegia, іпамея.

У Расіі каля 22 відаў. У некаторых родаў карані нясуць мясістыя пажыўныя шышкі; такі, напрыклад, батат (Ipomoea batatas Lam.), у Японіі, Усходняй Афрыцы і Бразіліі, ужываецца ў ежу ў Бразіліі. Па іншых уласцівасцях выдатныя  і , мексіканская расліна, мясісты корань якой дае лёгкі слабільны сродак; корань вядомы пад імем ялапавага (*radix Jalappae*), паколькі лічылася, што ён паходзіць ад другога віду таго ж роду, , што апынулася няслушным.

## Роды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Сямействы раслін
Міграцыя Лесэпса

, праз які адбываецца **міграцыя Лесэпса**]]
'', удзельнік міграцыі Лесэпса]]
**Міграцыя Лесэпса** (таксама званая **Эрытрэйскае ўварванне**) — пастаянная міграцыя марскіх арганізмаў праз Суэцкі канал, як правіла, ад Чырвонага мора да Міжземнага мора, радзей у процілеглым кірунку. Яна названа ў гонар Фердынанда дэ Лесэпса, французскага дыпламата, які адказваў за будаўніцтва канала.

У больш шырокім кантэксце, тэрмін «міграцыя Лесэпса» ўжываецца для апісання любой міграцыі жывёл праз штучныя збудаванні, г. зн. тыя, якія б не адбыліся ў выпадку адсутнасці штучнага збудавання.

Катэгорыя:Суэцкі канал
Apolemichthys

**Apolemichthys** — гэта род марскіх рыб сямейства Pomacanthidae.

## Віды 
*  (Linnaeus, 1758).
*  (Carlson & Taylor, 1981).
*  (Randall & Maugé, 1978).
*  Heemstra, 1984.
*  (Cuvier, 1831).
*  Burgess, 1973.
*  (Fraser-Brunner, 1950).
*  (Bennett, 1833).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Акунепадобныя
Сулюс

, Іерусалім]]
**Сульс** (ثلث — літар. *траціна*) — разнавіднасць стылю арабскай каліграфіі з круглявымі і пераплеценымі формамі літар, часцей выкарыстоўваецца для загалоўкаў, чым для напісання асноўнага тэксту. У XI стагоддзі сулюс выцесніў распаўсюджанае да таго куфічнае пісьмо.

## Спасылкі 
* Почырк сульс 
* Вершы карана (56:77-9) на дывановай старонцы.

Катэгорыя:Арабская каліграфія
Катэгорыя:Хадж
Yucca filamentosa

**Yucca filamentosa** — шматгадовая вечназялёная аднадомная амаль бессцябловая з дравяністым аснаваннем расліна, від роду Yucca сямейства .

## Апісанне 
Шматгадовы вечназялёны куст.

Лісце лінейна-ланцэтнае, плоскае, прыкаранёвае, расце з разеткі, сіне-зялёнага колеру, даўжынёй ад 30 да 90 см і шырынёй 2-4 см, з рэзка завостранай мяккай або цвёрдай верхавінай. Па краях лісця звісаюць ніткі, якія з часам могуць ападаць.

Суквецце — мяцёлка вышынёй ад 1 да 3(4). м. Кветкі сметанкова-белыя, жаўтлява-белыя ці белыя з зеленаватым адценнем, паніклыя, ад 5 да 8 см даўжынёй, пялёсткаў 6.

Плод — сухая круглявая каробачка памерам 4-5 × 2 см. Насенне чорнага колеру, насеніны тонкія, 6 мм у дыяметры.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Арэал віду ахоплівае ўсход і паўднёвы ўсход ЗША ад штатаў Мэрыленд і Нью-Гэмпшыр на поўначы, штата Фларыда на поўдні і да штатаў Тэнэсі, Місісіпі (Небраска, Тэхас) на захадзе.

Расце на сухіх, пясчаных глебах уздоўж ўзбярэжжа або камяністых месцапражываннях, на палях, уздоўж абочын дарог і ў іншых адкрытых месцах.

Кветкі з'яўляюцца ў канцы вясны, пачатку лета. Святлолюбівы ксерафіт і мезатроф.

У прыродзе кветкі апыляюцца  і падобнымі відамі з роду  і  з сямейства ). Самкі юкавых молей скочваюць пылок у шарык, які пераносяць ноччу ў іншую кветку. Патрапіўшы ў іншую кветку, самка спачатку адкладае яйкі ў завязь, пасля чаго мэтанакіравана змяшчае камяк пылка на ўспрымальную паверхню лычыка песціка. Лічынкі молей харчуюцца насеннем, якое развіваецца, паколькі лічынкі сталеюць перш, чым з'ядуць усё насенне, то ад 60 да 80 % насення захоўвае ўсходжасць. Калі ў плодзе развіваецца занадта шмат лічынак молей, расліна скідае плады. У Еўропе расліна не плоданасіць з-за адсутнасці юкавай молі, атрыманне пладоў магчыма пры штучным апыленні.

Размнажэнне: насеннем, каранёвымі атожылкамі, сцябловымі і каранёвымі тронкамі. Пасеў насення вырабляюць радкамі або ў роскід, у лёгкую пясчаную зямлю з засыпаннем пяском або лёгкай зямлёй на глыбіню 1-2 см.

## Значэнне і прымяненне 
У ЗША валокны гэтай расліны па гэты дзень дадаюць да бавоўны пры вытворчасці джынсаў — гэта павышае ўстойлівасць джынсаў да зносу. Таксама валокны выкарыстоўваюць пры вытворчасці лінных вяровак і паперы.

У якасці дэкаратыўнай расліны вырошчваецца ва ўсіх частках света. Расліна здольная расці і зімаваць у Падмаскоўі і сярэдняй паласе Расіі. У сярэдняй паласе Расіі не рэкамендуецца пакідаць расліну без зімовага ўкрыцця. Маладыя расліны асабліва адчувальныя да лішку вільгаці зімой. Зона марозаўстойлівасці USDA: 5-10

### Прымяненне ў народнай медыцыне 
Індзейскія плямёны выкарыстоўвалі расліну ў медыцыне, рабілі вяроўкі, з каранёў рабілі мыла. Мазь са здробненых каранёў выкарыстоўвалася для лячэння расцяжэнняў і ран на скуры.

## Спасылкі 
* 
* Yucca filamentosa
* Yucca filamentosa adam's needle
* Yucca filamentosa. Дадзеныя сельгасдэпартамента ЗША

Катэгорыя:Агававыя
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Тэхнічныя культуры
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Байцоўскі клуб (раман)

**«Байцоўскі клуб»** () — раман амерыканскага пісьменніка Чака Паланіка, апублікаваны ў 1996 годзе ў ЗША выдавецтвам *«W. W. Norton & Company»*.

У цэнтры сюжэту герой, які цярпіць на бяссонніцу, выкліканую непрыманнем грамадства спажывання. Таксама прычына яго хваробы ў незадаволенасці тым, як разумеюць мужнасць у амерыканскай культуры. Па парадзе свайго доктара, герой пачынае наведваць групы псіхалагічнай падтрымкі хворых і бяссонніца знікае. Але праз пэўны час гэты спосаб перастае дзейнічаць. У змаганні з хваробай герой сустракае таямнічага чалавека, Тайлера Дзёрдэна — стваральніка падпольнага байцоўскага клуба як радыкальнай формы псіхатэрапіі.

Дэвід Фінчэр у 1999 годзе зняў аднайменны фільм, галоўныя ролі ў якім сыгралі Брэд Піт і Эдвард Нортан. Выхад фільма і вялікая колькасць станоўчых водгукаў кінакрытыкаў паднялі папулярнасць Паланіка і дазволілі пачаць публікацыю новых раманаў з проматурамі, на якіх аўтар чытаў свае новыя, яшчэ неапублікаваныя творы.

## Беларускія пераклады 
* *Чак Паланюк* Байцоўскі клуб / перакл. з англ. Серж Мядзведзеў. — Вільня : Логвінаў, 2018. — 444 с. -- ISBN 978-609-95632-4-4

## Спасылкі 
* Байцоўскі клуб. Урывак з раману (16 раздзел)

Катэгорыя:Раманы на англійскай мове
Катэгорыя:Чак Паланік
Байцоўскі клуб

**Байцоўскі клуб**:

* Байцоўскі клуб — раман амерыканскага пісьменніка Чака Паланіка
* Байцоўскі клуб — фільм амерыканскага рэжысёра Дэвіда Фінчэра, заснаванага на аднайменным рамане
10-я армія

Назву *Дзяся́тая а́рмія* мелі:
* воінскае аб’яднанне сухапутных сіл Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны
* воінскае аб’яднанне Германскай імперскай арміі падчас Першай сусветнай вайны
* воінскае аб’яднанне Трэцяга рэйху падчас Другой сусветнай вайны
* воінскае аб’яднанне Рускай імператарскай арміі падчас Першай сусветнай вайны
* воінскае аб’яднанне Рабоча-сялянскай Чырвонай арміі падчас Другой сусветнай вайны
* воінскае аб’яднанне ў складзе ўзброеных сіл Францыі
Карэны

**Карэны**, *пгхан’ё* — народ у М’янме (пераважна ў нацыянальнай вобласці Карэн і ў дэльце ракі Іравадзі) і Тайландзе. Агульная колькасць 3290 тыс. чал., у тым ліку ў М’янме 3100 тыс.чал., у Тайландзе 190 тыс. Асноўныя групы карэнаў: *пво* (*карэн б’ю* — «белыя карэны») і *сго* (*карэн нэт* — «чорныя карэны»), а таксама *бвэ*, *яо* і іншыя, у Тайландзе вылучаюцца *янгдаенг* і *янгхаа*. Адносяцца да паўднёваазіяцкай пераходнай расы. Карэны гавораць на мовах карэнскай падгрупы цэнтральнай групы сінатыбецкай сям’і. Пісьмовасць на аснове бірманскага алфавіта. Пераважная частка карэнаў будысты, частка — хрысціяне (баптысты). Распаўсюджаны традыцыйныя вераванні, месіянскія культы.

Прасоўванне карэнаў у М’янму з поўначы, з усходняга Тыбета, пачалося, верагодна, у 2-м тысячагоддзі да н.э., у сярэднявеччы яны дасягнулі марскога ўзбярэжжа; міграцыі ў Тайланд працягваліся да сярэдзіны 20 стагоддзя. У 16-18 стагоддзях у раўнінных карэнаў склаліся феадальныя адносіны, у горных плямёнаў захоўваўся першабытны лад.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Народы мира, «Советская энциклопедия», М., 1988

Катэгорыя:Народы М’янмы
Катэгорыя:Народы Тайланда
Кабылянка

Назву **Кабыля́нка** маюць:

* Кабылянка — вясковая гміна ў Польшчы
* Кабылянка — рака ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці Беларусі
* Кабылянка — назва вёскі Рассветная Гомельскага раёна Гомельскай вобласці да 1964 года
* Кабылянка — назва вёскі Знаменка Асіповіцкага раёна Магілёўскай вобласці да 1964 года
* Кабылянка — назва вёскі Акцябрск Клічаўскага раёна Магілёўскай вобласці да 1964 года
Оскар Фішынгер

**Оскар Вільгельм Фішынгер** ( — ) — нямецка-амерыканскі мультыплікатар-абстракцыяніст, рэжысёр і мастак, ствараў абстрактныя музычныя анімацыі многія дзесяцігоддзі да з’яўлення камп’ютарнай графікі і музычных кліпаў. Ён стварыў спецыяльныя эфекты для кінастужі Фрыца Ланга *Жанчына на Месяцы* (1929), аднаго з першых навукова-фантастычных фільмаў пра ракету. Ён зняў больш за 50 кароткаметражных кінастужак і напісаў каля 800 палотнаў, многія з якіх знаходзяцца ў музеях, галерэях і калекцыях па ўсім свеце. Сярод яго кінапрац — *Жывапіс рухаў № 1* (1947), які ўнесены ў Нацыянальны рэестр фільмаў ЗША ў бібліятэцы Кангрэса.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Імігравалі ў ЗША з Германіі
Катэгорыя:Кінарэжысёры Германіі
Катэгорыя:Мастакі Германіі
Сумнік звычайны

**Су́мнік звычайны** (*Solidago virgaurea*) — кветкавая расліна з роду  сямейства .

## Назва 
Сумнік звычайны, уплаўнік, табака лясная, перастрэл, стрэльнік, блошкі, грабкі, жаўтакруг, куннік, палятуха, розга, сумнік залацісты, угаднік, сумнік, цыкорыя дзікая.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна са сцяблом вышынёй 60—100 см. Сцябло прамастойнае, крыху галінастае, часам чырвона-фіялетавага колеру. Лісце чаргаванае. Прыкаранёвае і ніжняе сцябловае лісце падоўжана-эліпсоіднай формы, завостранае, з крылатым чаранком. Верхняе лісце сядзячае, ланцэтнае. Цвіце ў ліпені — верасні. Кветкі расліны жоўта-залацістага колеру ў шматлікіх дробных кошыках, сабраных у доўгія вузкія мяцёлкі. Плод — сямянка з шурпатым чубком.

Атрутная расліна. У каранях прысутнічае інулін.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Расліна распаўсюджана на тэрыторыі Еўразіі, Паўночнай Амерыкі і Паўночнай Афрыкі. Расце на схілах, у травяністых месцах, лясах, на высечках і ўзлесках.

Лекавая, меданосная і фарбавальная расліна.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* *Solidago virgaurea* L. // ИАС «ООПТ России» 

Катэгорыя:Астравыя (падсямейства)
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Пермскі дзяржаўны ўніверсітэт

**Пермскі дзяржаўны ўніверсітэт** — класічны ўніверсітэт горада Перм. Першая вышэйшая

навучальная ўстанова на Урале. Адзін з заснавальнікаў Асацыяцыі класічных універсітэтаў Расіі.

Па стане на 1 верасня 2016 года ў склад універсітэта ўваходзілі 12 факультэтаў, 78 кафедраў, Салікамскі дзяржаўны педагагічны інстытут (філіял), каледж прафесійнай адукацыі, Рэгіянальны інстытут бесперапыннай адукацыі і Прыродазнаўчы інстытут.

## Гісторыя 
У адпаведнасці з актам Міністэрства народнай асветы Расіі ад 1 (14) кастрычніка 1916 г. № 2773 было створана Пермскай аддзяленне Імператарскай Петраградскага ўніверсітэта; былі створаны 32 кафедры. На базе Пермскага аддзялення пастановай Часовага Урада Расіі ад 1(14) ліпеня 1917 г. № 752 быў адкрыты Пермскі ўніверсітэт.

## Вядомыя выкладчыкі і выпускнікі 
* Радзівон Асіевіч Кузьмін, савецкі матэматык
* Аляксей Пятровіч П’янкоў, беларускі гісторык

## Гл. таксама 
* Масавае забойства ў Пермскім дзяржаўным універсітэце

Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Універсітэты Расіі
Катэгорыя:Перм

Катэгорыя:Нацыянальныя даследчыя ўніверсітэты Расіі
Апельсінавы сок

апельсінавага сока]]
**Апельсінавы сок** — сок, выціснуты з апельсінаў. Адрозніваюць «свежаадціснуты (натуральны) апельсінавы сок», «апельсінавы сок прамога адціскання» і «адноўлены апельсінавы сок».

Апельсінавы сок — крыніца вітаміна С (аскарбінавай кіслаты), калія, фалійнай кіслаты (Вітамін B9). Апельсінавы сок таксама змяшчае флаваноіды, якія дабратворна ўплываюць на здароўе чалавека. Бывае з мякаццю.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Напоі
Зай

**Зай**, у вярхоўях **Сцяпны Зай** (, ) — рака ў Татарстане, упадае злева ў пратоку Камы Старая Кама. Даўжыня ракі 219 км (уключаючы Сцяпны Зай). Плошча басейна — 5020 км². На рацэ гарады Альмецьеўск, Заінск. Побач з Заінскам размешчана Заінскае вадасховішча і Заінская ГРЭС, каля пас. Карабаш — Карабашскпе вадасховішчп і Карабашская малая ГЭС. У басейне ракі Зай буйныя радовішчы нафты.

Катэгорыя:Рэкі Татарстана
Заху

**Заху** — горад у Іраку ў правінцыі Дахук.

Горад быў вядомы яшчэ старажытным грэкам. З-за вялікай яўрэйскай абшчыны ў Сярэднявеччы горад Заху называлі «Ерусалімам Усходу». З-за ганенняў, якія пачаліся ў канцы XIX стагоддзя, мясцовыя яўрэі сталі ў 1920-х гадах аднымі з першых перасяленцаў у Палесціну; вельмі многія яўрэі пераехалі адсюль у Ізраіль у 1950-х гадах.

Горад Заху з'яўляецца цэнтрам епархіі Заху Халдэйскай каталіцкай царквы.

Катэгорыя:Гарады Ірака
Дахук

**Дахук** — горад у Іраку, адміністрацыйны цэнтр мухафазы Дахук. Назва Дахук на курдскай мове азначае «Малая вёска». Населены пераважна курдамі і асірыйцамі. Дахук чацвёрты па велічыні горад у Іракскім Курдыстане пасля Эрбіля, Сулейманіі і Кіркука. Размешчаны на вышыні 585 м над узроўнем мора, за 470 км ад Багдада. У горадзе знаходзіцца Дахукскі ўніверсітэт, адкрыты ў 1992 годзе.

Катэгорыя:Гарады Ірака
Насірыя

**Насірыя** — горад у Іраку, сталіца мухафазы Ды-Кар. Размешчаны за 370 км на паўднёвы ўсход ад Багдада на беразе ракі Еўфрат. Насельніцтва горада —  (ацэнка 2003 года), чацвёрты па велічыні горад Ірака пасля Багдада, Басры і Масула. Недалёка ад горада ляжаць руіны старажытных шумерскіх гарадоў Ур і Ларса.

Насірыя з'яўляецца гандлёвым цэнтрам, навакольныя землі выкарыстоўваюцца для земляробства — вырошчваюць фінікі, бавоўнік, рыс і збожжавыя культуры. Распаўсюджаны жывёлагадоўля і рамёствы.

Горад заснаваны ў 1872 годзе шэйхам Насірам Садунам.

Катэгорыя:Гарады Ірака
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1872 годзе
Эль-Фалуджа

**Эль-Фалуджа** — горад у Іраку, у мухафазе Анбар.

Размешчаны прыкладна за 57 км на захад ад Багдада, на рацэ Еўфрат. Часта згадваецца як «горад мячэцяў» — у самім горадзе і бліжэйшых вёсках было пабудавана больш за 200 мячэцяў.

Фалуджа мае даўнюю гісторыю, аднак шырокую міжнародную вядомасць атрымала толькі ў 1991 годзе падчас аперацыі «Бура ў пустыні» і асабліва ў 2003—2004 гадах падчас Іракскай вайны.

Катэгорыя:Гарады Ірака
Ілюмінаванне

, старажытнаруская мініяцюра з Малітоўніка Гертруды (XI стагоддзе, Кіеў)]]
**Ілюмінаванне** (ад  — асвятляю, раблю яркім, упрыгожваю) — працэс выканання каляровых мініяцюр (ілюмінацый) і арнаментацыі ў сярэдневяковых рукапісных кнігах.

У кожнага майстра былі свае сакрэты вырабу фарбы і клею, запазычаныя з рэцэптаў візантыйскіх і ўсходніх майстроў. Перш чым накладваць фарбы на пергамент, іх змешвалі з яечным бялком. Сінюю атрымлівалі з індыга, з кветак васілька, а таксама з мінерала лазурыта; чырвоную — з плюшчу, але асабліва цанілі кінавар і сурык, які атрымлівалі пры награванні свінцовых бяліл; зялёную — з малахітавай зеляніны, жоўтую — з адвара каранёў і сцёблаў шафрана, карычневую — з адвара алешыны, шалупіння цыбулі. Атрымлівалі і штучныя фарбы: «залатую» — з парашка медзі і цынку, «сярэбраную» — з сумесі волава і цынку. «Залатыя» ўчасткі мініяцюр паліравалі да бляску зубам дзіка.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ілюмінаваныя рукапісы
Катэгорыя:Культура Сярэдневякоўя
Катэгорыя:Сярэдневяковая літаратура
Катэгорыя:Сярэдневякоўе
Таджы

**Таджы** — горад у Іраку. Размешчаны ў мухафазе Салах-эд-Дын на рацэ Тыгр прыкладна за 27 км на поўнач ад Багдада.

Насельніцтва — 143 794 чалавек, пераважна мусульмане-суніты.

Горад знаходзіцца ў суніцкім трохвугольніку, пры Садаме Хусейне ў горадзе знаходзілася база Рэспубліканскай гвардыі Ірака, выраблялася хімічная зброя. У Таджы была найбуйнейшая групоўка іракскіх танкаў, а таксама ваенны аэрадром.

У ходзе наступлення кааліцыйных сіл у Іраку горад з яго ваеннай базай перайшлі пад амерыканскае кіраванне. У ходзе Іракскай вайны Таджы выкарыстоўваецца ўжо як амерыканская ваенная база.

Катэгорыя:Гарады Ірака
Эль-Амара

**Эль-Амара** — горад у паўднёва-ўсходнім Іраку, за 50 км ад мяжы з Іранам, адміністрацыйны цэнтр мухафазы Майсан. Размешчаны на паўночнай ускрайку балота паміж Тыграм і Еўфратам.

Пераважна населены мусульманамі-шыітамі. Асноўны гандлёвы пункт для навакольных сельскагаспадарчых раёнаў, вядомы таксама ткацтвам і сярэбранымі промысламі.

Катэгорыя:Гарады Ірака
Кішкі (твор)

**Кішкі** () — кароткі аповяд вядомага амерыканскага пісьменніка Чака Паланіка, які быў апублікаваны ў сакавіку 2004 года ў чарговым нумары дарослага часопіса *«Playboy»*.

## Апісанне 
Расказ ідзе ад першай асобы. Расказваецца пра трох хлопчыкаў, якія любілі мастурбаваць і рознымі шляхамі дабівацца аргазму. Увогуле, у нікогда нічога добрага не выходзіць, таму яны руйнуюць сабе жыццё і страчваюць прытомнасць.

Пасля апісанняў падзей расказчык разважае, выкарыстоўвае французскія і рускія прымаўкі.

### Героі 
* **Першы сябар, 13 гадоў**. Купіў моркву і вазілін, каб спрабаваць зрабіць самому сябе пегінг. Пасля спрабавання, маці заве есці. Герой ідзе за стол, а калі павяртаецца ў пакой, то заўважае, што морквы няма і ўспамінае пра маці, якая прыбірае пакоі, калі сям'я садзіцца за стол.
* **Другі сябар**. Старэйшы брат другога сябра служыў на флоце і расказаў яму пра незвычайны шлях мастурбацыі. Ён спрабуе так мастурбаваць. Так здарылася, што стрыжань застаецца ў пенісе, потым выцякае у нутр хлопца і ён аказваецца ў шпіталі. Бацькі гатовы забіць старэйшага і не наведваюць малодшага.
* **Расказчык**. Любіў рабіць "жамчужнае ныранне". Аднойчы ня змог усплыць і заўважыў, што яго кішкі ўсасаліся ў насос.

## Гісторыя 
]]
У рамках проматура свайго новага твора *«Дзённік»* Паланік прачытаў аўдыторыі *«Кішкі»* - аповед пра няшчасныя выпадкі падчас мастурбацыі. Гісторыя пачынаецца са слоў аўтара, які б гаварыў сваім слухачам, каб тыя глыбока ўдыхнулі, затрымалі дыханне і ня дыхалі на працягу ўсяго аповеду *(«гісторыя працягваецца да таго часу, пакуль вы можаце не дыхаць»)*..

Часопіс *«Playboy»* апублікаваў гэтыя апавяданні ў сакавіцкім выпуску 2004 года. Потым твор быў уключаны ў яго кнігу *«Прывіды»*.

## Страта прытомнасці 
Упершыню, у 2003 годзе падчас публічнага чытання 35 чалавек страцілі прытомнасць з-за недахопу паветра з прычыны працяглай затрымкі дыхання *(хоць магчыма, большасць з іх, былыя прыхільнікі Паланіка, толькі зрабілі выгляд, што пазбавіліся пачуццяў)*

Летам 2004 года ён зноў чытаў апавяданне, пасля чаго колькасць непрытомнасцяў вырасла да 53 выпадкаў, а ў наступны раз - да 60. Падчас чытання 4 кастрычніка 2004 года ў горадзе Боулдэр (Каларада) лік людзей, якія страцілі прытомнасць павялічылася да 67 чалавек. Апошняя страта свядомасці зафіксавана 28 траўня 2007 года ў горадзе Вікторыя (Брытанская Калумбія), дзе пяць чалавек ўпалі ў непрытомнасць, адзін з якіх стукнуўся галавой аб дзверы, спрабуючы пакінуць аўдыторыю.

Паланіка гэтыя прыпадкі не асоба хвалююць, так як прыхільнікі працягваюць чытаць «Кішкі» і іншыя творы аўтара. Паланік напісаў, што за ўвесь час чытання апавядання «Кішкі» адбылося *73 выпадкі* страты прытомнасці.

## Спасылкі 
* Аповяд на афіцыйным сайце Чака Паланіка 

Катэгорыя:Чак Паланік
Гімн М’янмы

**Гімн Саюза М’янма** — патрыятычная песня «Да сканчэння вякоў мы будзем любіць нашу М’янму», напісаная ў 1930 годзе кампазітарам Схая Тынам. Мелодыя будучага гімна была ўпершыню публічна выканана самім кампазітарам 20 ліпеня 1930 года, а 5 гадзіне вечара ў цэнтры Рангунам (тады рэзідэнцыі каланіяльных улад), каля падножжа будыйскай пагады Шведагон — нацыянальнага сімвала Бірмы.

Пасля падпісання англа-бірманскага пагаднення аб прадастаўленні Бірме незалежнасці ў 1947 годзе адмыслова сфармаваны камітэт па нацыянальных сімвалах зацвердзіў патрыятычную кампазіцыю, якая паўтары дзесяцігоддзі аб’ядноўвала змагароў за незалежнасць краіны, у якасці афіцыйнага гімна маладой бірманскай дзяржавы, а Схая Тын за яе стварэнне атрымаў ад ўрада прэмію ў 1000 к’ят.

Кампазіцыя «Да сканчэння вякоў мы будзем любіць нашу М’янму», у адрозненне ад нацыянальнага сцяга і герба, якія неаднаразова змяняліся кіруючымі рэжымамі на працягу найноўшай гісторыі краіны, перажыла два вайсковыя перавароты (1962 і 1988) і працягвае заставацца афіцыйным гімнам Саюза М’янма.

Катэгорыя:Гімны
Катэгорыя:М’янма
Крысціян Блінкенберг

**Крысціян Сорэнсен Блінкенберг** (; 15 лютага 1863, Рыбэ — 25 студзеня 1948, Капенгаген, Данія) — куратар Нацыянальнага музея Даніі і археолаг, які разам з Карлам Фрэдэрыкам Кінчам знайшоў Ліндскую храмавую хроніку ў пачатку XX ст. Апублікаваў яе ў 1912 годзе.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1863 г. ў Даніі, у горадзе Рыбэ. 6 красавіка 1894 года ажаніўся з Эмай Генрыэтай. У 1899—1901 здзейсніў вялікую вучэбную паездку ў Грэцыю, Італію і Францыю.

У перыяд 1900—1914 кіраваў раскопкамі ў Ліндасе на востраве Родас, і ў 1904 годзе знайшоў храмавую хроніку ад 99 г. да н. э. Ля падножжа Ліндаса ёсць дошка ў гонар Крысціяна Блінкенберга і Карла Фрэдэрыка Кінча.

У 1911 годзе К. Блінкенберг стаў прафесарам класічнай археалогіі. Часткі Ліндскай храмавай хронікі цяпер знаходзяцца ў Нацыянальным музеі ў Капенгагене.

## Літаратура 
Кембриджская история древнего мира. Том 4. Персия, Греция и западное Средиземноморье. Около 525—479 гг. до н. э./ Пер. с англ., подготовка текста, предисловие и примечания А. В. Зайкова. М.: Ладомир, 2011. 1112 c. ISBN 978-5-86218-496-9.

## Спасылкі 
* Den Store Danske om Christian Sørensen Blinkenberg

Катэгорыя:Археолагі Даніі