Беларускія лагеры для перамешчаных асоб

**Беларускія лагеры для перамешчаных асоб пасля Другой сусветнай вайны** — умоўная назва групы лагераў для перамешчаных асоб (DP camps) у пасляваеннай Германіі і Аўстрыі (1945—пачатак 1950-х), дзе ў розныя перыяды існавалі арганізаваныя беларускія супольнасці (у тым ліку з уласнымі школамі, гурткамі, скаўцкімі адзінкамі, царкоўным жыццём, друкаванымі органамі і г.д.). У беларускіх эміграцыйных крыніцах такія цэнтры часта называліся «беларускімі лагерамі», хоць адміністрацыйна яны маглі быць шматнацыянальнымі і падпарадкоўваліся акупацыйным уладам і міжнародным арганізацыям дапамогі.

Пасля 1945 года значная частка беларусаў апынулася ў Заходняй Еўропе як былыя вязні, прымусовыя работнікі, былыя калабаранты, уцекачы і іншыя катэгорыі асоб, якія не маглі або не хацелі вяртацца. Найбольшая канцэнтрацыя беларускіх лагераў і груп зафіксаваная ў амерыканскай і брытанскай зонах акупацыі ў Германіі, а таксама ў асобных пунктах у Аўстрыі.

## Агульны кантэкст 
Лагеры для перамешчаных асоб у Заходняй Еўропе ствараліся для часовага размяшчэння мільёнаў чалавек, якія пасля вайны апынуліся па-за межамі сваіх даваенных месцаў жыхарства. У 1945—1947 гадах значную ролю ў арганізацыі дапамогі і кіраванні сеткай лагераў адыгрывала Арганізацыя дапамогі і аднаўлення Аб’яднаных Нацый (UNRRA) пры ААН, а з 1947 года — Міжнародная арганізацыя па справах бежанцаў () і іншыя структуры міжнароднай пасляваеннай дапамогі.

Беларусы ўваходзілі ў шырэйшую групу перамешчаных асоб з Усходняй Еўропы і звычайна знаходзіліся ў лагерах побач з украінцамі, рускімі, палякамі і іншымі. У частцы лагераў у Германіі і Аўстрыі развіваліся адукацыйныя і культурныя ініцыятывы, грамадскія арганізацыі і друк, што спрыяла фармаванню арганізаванай беларускай дыяспары.

### Размяшчэнне і колькасць 
У 1945 годзе былі створаны першапачаткова тры беларускія лагеры:
* Рэгенсбург (Амерыканская зона акупацыі Германіі);
* Ватэнштэт (Брытанская зона акупацыі Германіі);
* Гослар (Брытанская зона акупацыі Германіі).

Пазней дзейнічала яшчэ каля дваццаці беларускіх лагераў у Заходняй Германіі і некалькі ў Аўстрыі. Агулам у беларускіх лагерах налічвалася каля дзвюх тысяч беларусаў.

### Адміністрацыя і прававы статус 
Беларускія лагеры мелі ўласную адміністрацыю; на іх не распаўсюджвалася юрысдыкцыя нямецкіх улад. Кіраванне і ўнутранае жыццё лагераў у значнай ступені каардынавалася праз нацыянальныя камітэты перамешчаных асоб.

### Адукацыя і культура 
Пад кіраўніцтвам нацыянальных камітэтаў была створана адукацыйна-асветная сістэма (ад садкоў да гімназій і прафесійных курсаў). З беларускім лагерным асяроддзем звязваюць дзейнасць Беларускай гімназіі імя Янкі Купалы (1945—1950). Пры лагерах існавалі арганізацыі (Ліга беларускіх палітычных вязняў у Нямеччыне, Задзіночанне беларускіх ветэранаў, Беларускае студэнцкае згуртаванне, Аб’яднанне беларускіх лекараў на чужыне) і выходзіла амаль 20 перыядычных выданняў (газеты «Бацькаўшчына», «Шляхам жыцця», часопіс «Зважай» і інш.).

## Асноўныя беларускія лагеры 
Ніжэй падаецца пералік лагераў і пунктаў, якія ў беларускіх крыніцах і даследаваннях згадваюцца як цэнтры беларускай DP-супольнасці. Звесткі пра зоны акупацыі пададзены на падставе геаграфічнага размяшчэння.

## Гл. таксама 
* Перамешчаная асоба
* Лагеры для перамешчаных асоб пасля Другой сусветнай вайны
* Беларуская гімназія імя Янкі Купалы
* Беларуская школьная адукацыя за межамі Беларусі

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Беларуская дыяспара
Катэгорыя:Беларусы ў Аўстрыі
Катэгорыя:Наступствы Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Беларусы ў Германіі
Катэгорыя:Другая сусветная вайна
Катэгорыя:Беларускія лагеры для перамешчаных асоб