open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Цэнтральны камітэт КПСС

**Цэнтральны камітэт Камуністычнай партыі Савецкага Саюза** (да вясны 1917: ЦК РСДРП; 1917—1918 ЦК РСДРП(б); 1918—1925 ЦК РКП(б); 1925—1952 ЦК УКП(б)) — вышэйшы партыйны орган у прамежках паміж з’ездамі партыі. Найбольшы па колькасці склад ЦК КПСС (412 членаў) быў абраны на XXVIII з’ездзе КПСС (1990).

У. І. Ленін і іншыя заснавальнікі партыі (РСДРП) першапачаткова закладвалі прынцыпы ўнутранай дэмакратыі — у партыі ніколі не было пасады Старшыні партыі, Старшыні ЦК, Старшыні Прэзідыума. Першапачаткова часцяком Сакратар ЦК нават не ўваходзіць у склад Палітбюро ЦК. Сакратар ЦК меў першапачаткова тэхнічную ролю. У Палітбюро ўсе члены былі ў сутнасці членамі Савета Роўных.

Да 29 жніўня 1991 года КПСС мела манапольныя правы на палітычную ўладу. Гэта права было замацавана канстытуцыйна: у артыкуле 126 Канстытуцыі 1936 года камуністычная партыя абвяшчалася «кіраўнічым ядром» дзяржаўных і грамадскіх арганізацый, а ў артыкуле 6 Канстытуцыі СССР 1977 года КПСС была абвешчана кіраўнічай і накіравальнай сілай савецкага грамадства ў цэлым.

«Узброеная марксісцка-ленінскім вучэннем, Камуністычная партыя вызначае генеральную перспектыву развіцця грамадства, лінію ўнутранай і знешняй палітыкі СССР, кіруе вялікай стваральнай дзейнасцю савецкага народа, надае планамерны навукова абгрунтаваны характар яго барацьбе за перамогу камунізму».

Пасля правалу Жнівеньскага путчу, 29 жніўня 1991 года Вярхоўны Савет СССР сваёй пастановай, прыпыніў дзейнасць КПСС. 6 лістапада 1991 года Прэзідэнт РСФСР (Расіі) Б. Н. Ельцын сваім указам забараніў дзейнасць КП РСФСР на тэрыторыі Расіі, маёмасць партыі была канфіскавана на карысць новых улад.

Паштовы адрас:
* *ЦК УКП(б)* — Масква, Старая плошча, дом № 4.

## Гл. таксама 
* КПСС
* КПРФ

Катэгорыя:ЦК КПСС
Катэгорыя:Дзяржаўны лад СССР
Рада Вялікага Княства Літоўскага

**Рада Вялікага Княства Літоўскага** (таксама **Паны-Рада**) — найвышэйшы орган дзяржаўнай улады Вялікага Княства Літоўскага ў XV — першай палове XVI стагоддзя.

## Стварэнне 
Узнікла як дапаможны орган пры вялікім князю, у XV стагоддзі набыла большую самастойнасць. Несупынна дзейнічала як выканаўча-распарадчы, заканадаўчы, кантрольны і судовы орган. Была кампетэнтна ў справе абрання вялікага князя, абароне дзяржавы, міжнародных спраў, выданні законаў, разглядзе найважнейшых судовых спраў.

У сваёй дзейнасці мусіла была ўлічваць унутрыпалітычнае і вонкавае становішча дзяржавы, гэта вымушала дзейнічаць асабліва асцярожна і даволі часта склікаць агульнадзяржаўныя соймы, каб заручыцца падтрымкай усёй шляхты. Найважнейшыя дзяржаўныя справы Рада вырашала сумесна з вялікім князем, а пры яго адсутнасці, што здаралася вельмі часта, — самастойна. Праўнае становішча рады замацавалася ў прывілеях 1492 і 1506 гадоў, у Статуце 1588 года яе паўнамоцтвы і парадак іх ажыццяўлення не атрымалі дастатковага замацавання і вызначаліся звычаямі.

## Склад 
У Раду ўваходзілі:
* найвышэйшыя службовыя асобы дзяржавы (маршалак, гетман, канцлер, падскарбі, ваяводы, кашталяны, старосты);
* каталіцкія біскупы;
* найбуйнейшыя феадалы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дзяржаўны лад Вялікага Княства Літоўскага
Трызны

**Трызны** — шляхецкі род герба «Газдава» ў Вялікім Княстве Літоўскім.

Паходзяць ад праваслаўных баяраў Браншчыны. Ад 2-й паловы XV ст. валодалі маёнткам Палонка ў Ваўкавыскім павеце.

Найбольш вызначыліся ў XVII ст. У Расійскай імперыі род быў унесены ў І частку Радаводных кніг Мінскае губерні.

## Радавод 
N Карповіч
# Трызна, староста бабруйскі ў 1508
# Васіль (? — па 1530), земянін каралеўскі 1523—1525
## Апанас (? — па 1542)
## Іван (? — па 1543)
# Захар
## Кацярына (каля 1532 — ?), м. Павел Уніхоўскі (1515—1594)
# Іосіф (Язэп)
## Рыгор Трызна (каля 1500—1571)
### Пётр Трызна (?—1633), ж. Ганна Масальская
#### Уршуля
#### Кацярына
#### Тарэса
### Рыгор Трызна, маршалак слонімскі
#### Мікалай Трызна (?—1640)
##### Тэафіл Трызна (?—1645)
#### Гедэон Міхал Трызна (?—1652)
#### Марцыян Трызна (?—1643)
#### Павел Пётр Трызна (?—1639)

### З нявызначаным месцам у радаводзе 
* Іван, удзельнік Клецкай бітвы (1506)
* Еўфрасіння, ігумення праваслаўнага Пінскага Варварынскага манастыра (1595)
* Фама, лубенскі палкавы пісар у 1663 годзе, загадам гетмана Брухавецкага высланы ў Сібір, але хадайніцтвам гетмана Мнагагрэшнага вернуты адтуль, у 1672 годзе зноў лубенскі палкавы пісар
* Клімент, магілёўскі епіскап (1680—1688)
* Барыс натураліст (1867—1936?)

## Літаратура 
* 
*
Вількамірскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)

**Вількамірскі паве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віленскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Плошча каля 9,9 тыс. км². Сталіца — горад Вількамір.

## Гісторыя 
Узнік у якасці судовай і ваенна-мабілізацыйнай акругі (воласці, харунжаства) не пазней за 1380-я. 3 1413 уваходзіў у склад Віленскага ваяводства.

Пад назвай «павет» выступае ў попісе войска 1528 года, калі мясцовае паспалітае рушанне налічвала 418 коннікаў (з іх 187 былі дробнымі шляхціцамі, якія ішлі ў войска асабіста, без слугаў). У 1567 вількамірскае рушанне налічвала 653 коннікі і 3 пешыя шляхціцы.

Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) да павету далучыліся Анікштынскага, Курклеўскага, Пенянскага, паўночная часткі Гедройцкага харунжастваў, дзяржаўнай Ушпольскай воласці. У гэты час увадзіліся пасады павятовага маршалка, падкаморага, земскага суддзі з падсудкам і пісарам.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) спыніў сваё існаванне.

## Дэмаграфія 
У сяр. XVII ст. налічваў 20,4 тыс. дымоў (каля 135—140 тыс. чал.), па Трынаццацігадовай вайны (1654—1667) колькасць дымоў скарацілася да 15,8 тыс.

У апошняй чвэрці XVIII ст. насельніцтва павета складала каля 150—170 тыс. чал.

## Геаграфія 
У 2-й пал. XVI ст. плошча павета склала каля 9,9 тыс. км² (польскія даследчыкі трымаюцца лічбы 9 тыс. км²), ляжаў цалкам на тэрыторыі сучаснай Літвы.

У склад павету ўваходзіла тэрыторыя Анікштынскага, Больніцкага, Купіскага, Курклеўскага, Пенянскага і Ушпольскага старостваў (дзяржаўных воласцей), таксама буйныя вотчыны Радзівілаў (Віжуны, Дусяты, Саламесць, Свядасць, Солы) і роднасных ім Осцікавічаў (Аванта).

## Ураднікі 
У Вількаміры размяшчаліся падкаморскі, земскі і гродскі суды, склікалася паспалітае рушанне. Мясцовая шляхта абірала двух паслоў на Вальны сойм і двух дэпутатаў на Галоўны Трыбунал.

На Гарадзенскім сойме 12 студзеня 1793 дзеля павелічэння колькасці сенатараў ад ВКЛ быў намінаваны кашталян вількамірскі шляхам павышэння да кашталянскай годнасці мясцовага павятовага маршалка, якім на той момант быў Ігнацы Касцялкоўскі. Ён атрымаў прывілей 26.10.1793, але ўжо ў канцы восені таго ж года новая адміністрацыйна-тэрытарыяльная рэформа Рэчы Паспалітай скасавала вількамірскую кашталянію. У выніку, кашталян вількамірскі захаваў свой тытул, але ўжо не меў сенатарскіх паўнамоцтваў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Віленскага ваяводства

Катэгорыя:Укмярге
Мансон

**Мансо́н** () — горад і муніцыпалітэт у паўночна-ўсходняй Іспаніі. Уваходзіць у склад аўтаномнай супольнасці Арагон.

Мансон займае плошчу 155,01 км², колькасць насельніцтва складае каля 17 000 чалавек.

## Гарады-сябры 
*  Барселона, Іспанія
*  Мурэт, Францыя

## Вядомыя асобы 
* Хаакін Коста (1846—1911) — палітык
* Канчыта Марцінес (нар. 1972) — тэнісістка

Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Уэска
Катэгорыя:Гарады Арагона
Барух Бенасераф

**Барух Бенасераф** (, , г.Каракас, Венесуэла — , Бостан, ЗША) — амерыканскі генетык, мікрабіёлаг і імунолаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне ў 1980 годзе разам з Ж.Дасэ і Дж. Д.Снелам за адкрыццё галоўнага комплексу гістасумяшчальнасці, групы генаў, якія адказваюць за распазнанне чужародных рэчываў і развіццё імуннага адказу.

## Біяграфія 
Барух Бенасераф нарадзіўся 29 кастрычніка 1920 года ў Каракасе ў забяспечанай сефардскай яўрэйскай сям’і. Яго бацька паходзіў з Марока (Тэтуан) і атрымаў французскую адукацыю ў Алжыры, дзе і ажаніўся. Сям’я пераехала ў Парыж, калі Баруху споўнілася 5 гадоў. Тут яны заставаліся да Другой сусветнай вайны, але ў 1939 годзе вярнуліся ў Венесуэлу.

Скончыў медыцынскі каледж штата Вірджынія. Стаўшы ўрачом, Бенасераф з 1946 года служыў 2 гады вайсковым урачом у частцы, раскватараванай у Нансі (Францыя). Пасля арміі вырашыў заняцца навуковай дзейнасцю, у прыватнасці яго цікавіла імуналогія і ў асаблівасці гіперадчувальнасць, таму што ён сам пакутаваў на астму.

З 1948 года ў Калумбійскім, з 1956 года ў Нью-Ёркскім універсітэтах, з 1968 года ў Нацыянальным інстытуце аховы здароўя, адначасова з 1970 года прафесар Гарвардскай медыцынскай школы. З 1980 года прэзідэнт Міжнароднага саюза імуналагічных таварыстваў.

Аўтар навуковых прац па генетычным кантролі імуналагічных рэакцый арганізма.

Член Нацыянальнай АН ЗША, Амерыканскай акадэміі навук і мастацтва.

У 1990 годзе быў узнагароджаны Нацыянальным медалём навукі ЗША.

Яго аўтабіяграфія была апублікавана ў 1998 годзе. Бенасераф памёр 2 жніўня 2011 года ў *Jamaica Plain*, штат Масачусетс, ад пнеўманіі. Яго жонка, Анет, памёрла ў тым жа годзе 3 чэрвеня.

## Сям’я 
* **Жонка** (з 1943 года) — *Анет Бенасераф* (народжаная Дрэйфус, 1922—2011) — паходзіла з сям’і Альфрэда Дрэйфуса і прыходзілася пляменніцай лаўрэату Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне Жаку Мано. Яна з’яўляецца аўтарам кнігі пра гісторыю сваёй сям’і «*L’odyssée d’une jeune fille de bonne famille*»(1997).

* **Дачка** — *Берыл Рыка Бенасераф* (нар.1949), аўтар прац у вобласці прэнатальнай ультрасанаграфіі, прафесар рэнтгеналогіі ў медыцынскай школе Гарвардскага універсітэта (яе муж — прафесар і загадчык кафедры сардэчна-сасудзістых захворванняў таго ж універсітэта *Піцер Лібі*).

* **Брат** — амерыканскі філосаф Пол Джозеф Саламон Бенасераф (нар. 1931), вядомы галоўным чынам сваімі працамі па філасофіі матэматыкі.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мінск: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4

## Спасылкі 
* Аўтабіяграфія Баруха Бенасерафа на Нобелеўскім сайце 
* MHC (HLA): Галоўны комплекс гістасумяшчальнасці

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па медыцыне
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з ЗША
Катэгорыя:Члены і члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Катэгорыя:Узнагароджаныя Нацыянальным медалём навукі ЗША
Клас (праграмаванне)

**Клас** — разнавіднасць абстрактнага тыпу даных у аб'ектна-арыентаваным праграмаванні (ААП). Характарызуецца спосабам сваёй пабудовы. Іншыя абстрактныя тыпы даных - метаклассы, інтэрфейсы, структуры, пералічэнні, — характарызуюцца нейкімі сваімі, іншымі асаблівасцямі. Разам з паняццем «аб'екта» клас з'яўляецца ключавым паняццем у ААП (хоць існуюць і бяскласавыя аб'ектна-арыентаваныя мовы, напрыклад, JavaScript; падрабязней глядзіце Прататыпнае праграмаванне). Сутнасць адрознення класаў ад іншых абстрактных тыпаў даных складаецца ў тым, што пры заданні тыпу даных клас вызначае адначасова і інтэрфейс, і рэалізацыю для ўсіх сваіх асобнікаў, а выклік метаду-канструктара абавязковы. Дакладны сэнс гэтай фразы будзе раскрыты ніжэй.

На практыцы аб’ектна-арыентаванае праграмаванне зводзіцца да стварэння некаторай колькасці класаў, уключаючы інтэрфейс і рэалізацыю, і наступнага іх выкарыстання. Графічнае ўяўленне некаторай колькасці класаў і сувязяў паміж імі называецца дыяграмай класаў. Аб'ектна-арыентаваны падыход за час свайго развіцця назапасіў мноства рэкамендацый (патэрнаў) па стварэнні класаў і іерархій класаў.

Ідэя класаў прыйшла з работ па базах ведаў, якія маюць дачыненне да даследаванняў па штучнаму інтэлекту. Класіфікацыі выкарыстоўваюцца чалавекам ў заалогіі, батаніцы, хіміі, дэталях машын, нясуць у сабе асноўную ідэю, што любую рэч заўсёды можна прадставіць прыватным выпадкам некаторага больш агульнага паняцця. Канкрэтны яблык - гэта ў цэлым некаторы яблык, наогул яблык, а любы наогул яблык - фрукт. Менавіта таму прыклады класаў у навучальных дапаможніках па аб'ектна-арыентаваным праграмаванні так часта згадваюць яблыкі і грушы.

## Спасылкі 
* Creating Classes — Кіраўніцтва па стварэнні класаў у мове Java

Катэгорыя:Аб’ектна-арыентаванае праграмаванне
Катэгорыя:Структуры даных
Агнес Арбер

**Агнес Робертсан Арбер** (; , Лондан — , Кембрыдж) — англійскі батанік, член Каралеўскага таварыства (з 1946 года). Першая жанчына, якая атрымала Залаты медаль Лонданскага Лінееўскага таварыства за свой уклад у батаніку (24 мая 1948 года).

## Біяграфія 
Скончыла Лонданскі і Кембрыджскі ўніверсітэты.

Аўтар навуковых прац па гісторыі батанікі 15-17 стагоддзяў, палеабатаніцы голанасенных і марфалогіі пакрытанасенных.

Распрацавала тэорыю філома, паводле якой асноўным органам вышэйшых раслін з’яўляецца парастак.

## Бібліяграфія 
* Arber, A. (1912). *Herbals, their origin and evolution.* Cambridge. 2nd edition, 1938.
* Arber, A. (1920). *Water Plants: A Study of Aquatic Angiosperms.* Cambridge.
* Arber, A. (1925). *The Monocotyledons.* Cambridge.
* Arber, A. (1934). *The Gramineae.* Cambridge.
* Arber, A. (1950). *The Natural Philosophy of Plant Form.* Cambridge.
* Arber, A. (1954). *The Mind and The Eye.* Cambridge.
* Arber, A. (1957). *The Manifold and the One.* John Murray.

Абрэвіятура **A.Arber** выкарыстоўваецца для абазначэння Агнесы Арбер як аўтара пры цытаванні батанічнай назвы.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — 552 с.: іл.
* 
* Special issue dedicated to Agnes Arber: Annals of Botany, December 2001, Vol.88 No.6

Катэгорыя:Батанікі Англіі
Катэгорыя:Члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Арбер

**А́рбер** — прозвішча

## Вядомыя носьбіты 
* Эдвард Арбер (1836—1912) — англійскі акадэмік і пісьменнік
* Агнес Арбер (1879—1960) — англійскі батанік
* Фрэдзі Арбер (нар. 1928) — швейцарскі веласіпедыст
* Вернер Арбер (нар. 1929) — швейцарскі мікрабіёлаг і генетык, лаўрэат Нобелеўскай прэміі ў галіне медыцыны і фізіялогіі (1978)
Вельё Торміс

{{Музыкант
 |Імя              = Торміс Вельё
 |Выява      = Veljo Tormis.jpg
 |Апісанне выявы = Вельё Торміс, 2004
 |Фон = non_performing_personnel
 |Дата нараджэння    = 7.8.1930
 |Месца нараджэння   = 
 |Дата смерці      = 21.1.2017
 |Месца смерці     = 
 |Краіна           = 
 |Прафесіі        = , 
 |Жанры            = 
 |Узнагароды          = 
{ style="background:transparent"

}
{ style="background:transparent"
   
}
 |Вікісховішча        = 
}}
**Вельё То́рміс** (; , Куусалу, павет Хар’ю, паблізу Таліна — ) — выбітны эстонскі кампазітар і фалькларыст. Народны артыст СССР (1987), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1974).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 7 жніўня 1930 года ў с. Куусалу, павет Хар’ю, паблізу Таліна. Бацька Вельё Торміса служыў арганістам у вясковай царкве ў Вігала на Захадзе Эстоніі. Дзякуючы гэтаму Вельё рана пачаў іграць на аргане, падбіраў харалы.
 
У 1942 годзе Торміс пачаў вучыцца ў арганіста Аўгуста Топмана, годам пазней паступіў у яго ж арганны клас у Талінскай кансерваторыі. Пазней ваенныя дзеянні на тэрыторыі Эстоніі і хвароба на некаторы час перапынілі яго навучанне, працягнуў навучанне ў пасляваенныя гады ў арганным класе Эдгара Аро, які ў 1948 годзе быў зачынены ў сувязі з недарэчнасцю выкладання гульні на царкоўным інструменце ў савецкай ВНУ.

## Творчасць 
Першыя творы Торміса, пераважна харавыя, пачалі з'яўляцца ў 1947—1948 гадах. У 1949 годзе ён зноў паступіў у кансерваторыю, зараз ужо ў клас кампазіцыі Вілема Капа. У 1951—1956 гадах вучыўся ў Маскоўскай кансерваторыі па класе кампазіцыі ў В. Шабаліна, важнае значэнне для Торміса мелі таксама заняткі аркестроўкай у Юрыя Фартунатава, якому ён пазней прысвяціў вядомы цыкл «Восеньскія краявіды» (1964).
 
Па вяртанні ў Эстонію Вельё Торміс выкладаў спачатку ў музычным вучылішчы, затым у 1962—1966 гадах у Талінскай кансерваторыі. У далейшым цалкам прысвяціў сябе кампазіцыі. Член Саюза кампазітараў Эстонскай ССР з 1956 года.

## Літаратура 
* 
* *Хирвесоо А. В.* То́рмис Вельо Рихович // Музыкальная энциклопедия : [в 6 т.] / Гл. ред. Ю. В. Келдыш. — М.: Советская энциклопедия: Советский композитор, 1973—1982. — (Энциклопедии. Словари. Справочники. Изд-во «Советская Энциклопедия», Изд-во «Советский композитор»). — Т. 5: Симон — Хейлер. — 1981. — Стб. 580. — 1056 стб., илл. — 102 200 экз.
* 

## Спасылкі 
* The Veljo Tormis Information Archive and Homepage 
* VELJO TORMIS data bank

Катэгорыя:Кампазітары СССР
Катэгорыя:Кампазітары Эстоніі
Катэгорыя:Кампазітары XX стагоддзя
Катэгорыя:Кампазітары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Кінакампазітары СССР
Катэгорыя:Музычныя педагогі СССР
Катэгорыя:Музычныя педагогі Эстоніі
Катэгорыя:Музычныя педагогі XX стагоддзя
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Дзяржаўнага герба
Катэгорыя:Народныя артысты СССР
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі СССР
Катэгорыя:Выпускнікі Маскоўскай кансерваторыі
Катэгорыя:Оперныя кампазітары
Катэгорыя:Кінакампазітары Эстоніі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Эстоніі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты СССР
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі Эстонскай ССР
Катэгорыя:Народныя артысты Эстонскай ССР
Катэгорыя:Выкладчыкі Эстонскай акадэміі музыкі і тэатра
Катэгорыя:Фалькларысты СССР
ФК Рэдынг

**«Рэдынг»** () — англійскі футбольны клуб, які базуецца ў горадзе Рэдынг. Выступае ў Чэмпіёншыпе. Клуб мае даўнюю мянушку «Роялз» (), у сувязі з размяшчэннем у Каралеўскім графстве Беркшыр. «Рэдынг» быў заснаваны ў 1871 годзе, такім чынам клуб з’яўляецца адной з найстарэйшых каманд у Англіі, але ён не далучаўся да Футбольнай лігі да 1920 года, і ніколі не гуляў у вышэйшай лізе англійскай футбольнай сістэмы да сезона 2006/07.

Хатнія матчы клуб праводзіў на стадыёне «Элм Парк», які налічвае 102 гады існавання. Аднак у 1998 годзе «Рэдынг» пераехаў на новы стадыён «Мадэйскі», які быў названы ў гонар старшыні клуба сэра Джона Мадэйскі.

## Гісторыя 
### Гады аматарства 
Заснаваны ў 1871 годзе футбольны клуб «Рэдынг», у пачатку сваёй гісторыі прымаў удзел толькі ў кубкавых матчах і таварыскіх сустрэчах. Першы ўдзел клуба ў Кубку Англіі адбыўся ў 1890 годзе. Выступленні клуба ў нацыянальным кубку былі вельмі няўдалымі, а ў 1894 годзе каманда была зганьбавана зневажальнай паразай, «Рэдынг» быў разгромлены клубам «Прэстан Норт Энд»» з лікам 0:18 ужо ў першым раўндзе турніру. У тым жа годзе «Рэдынг» атрымаў права прымаць удзел у чэмпіянаце Паўднёвай лігі. Толькі праз год клуб атрымаў прафесійны статус.

### Першая палова XX стагоддзя 
У першыя гады XX стагоддзя каманда знаходзілася ў падвале англійскай Футбольнай лігі. Толькі ў сезоне 1920/21 каманда апынулася ў складзе трэцяга дывізіёну, у выніку ўключэння ў яго Паўднёвай лігі. Праз пяць гадоў, у 1926 годзе, камандзе ўдалося дамагчыся поспеху і перамагчы ў чэмпіянаце гэтага дывізіёну, а ў наступным 1927 годзе каманда дайшла да паўфіналу Кубка Англіі. Гэта дасягненне да сённяшняга дня з’яўляецца рэкордным для клуба ў нацыянальным кубку. У 1931 годзе клуб зноў апынуўся ў трэцім дывізіёне, у якім выступаў усе 1930-я гады, да пачатку Другой сусветнай вайны. Пасля вайны, у верасні 1946 года, «Рэдынг» атрымаў самую буйную перамогу ў сваёй гісторыі, каманда разграміла «Крыстал Пэлас» з лікам 10:2.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Рэдынг
Рэдынг
Шылавічы

Назву **Шы́лавічы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць:
** Шылавічы — вёска ў Чачэрскім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Шылавічы — аграгарадок у Ваўкавыскім раёне
** Шылавічы (спіртзавод) — вёска ў Слонімскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Шылавічы — вёска ў Бялыніцкім раёне
* Мінская вобласць:
** Шылавічы — аграгарадок у Вілейскім раёне
### Расія 
* Шылавічы (Смаленская вобласць)
Шылавічы (Ваўкавыскі раён)

**Шы́лавічы** (, ) — аграгарадок у Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Шылавіцкага сельсавета. Насельніцтва 764 чал. (2012).

## Гісторыя 
thumb|злева|Стары касцёл

Упершыню Шылавічы згадваюцца ў XVI стагоддзі. У розныя часы мясцовасць знаходзілася ва ўладанні Крупскіх, Вольскіх, Весялоўскіх. У 1600 Крыштаф Вольскі фундаваў тут касцёл. У 1642 Крыштаф і Аляксандра Весялоўскія перадалі мястэчка Гродзенскаму кляштару брыгітак.

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Шылавічы апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, у Ваўкавыскім павеце Гродзенскай губерні. Станам на 1836 у духоўным мястэчку было 13 двароў, дзейнічаў касцёл. На 1914 паселішча мела статус сяла і лічыла 36 двароў.

Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Шылавічы апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Ваўкавыскім павеце Беластоцкага ваяводства.

У 1939 Шылавічы ўвайшлі ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 сталі цэнтрам сельсавета. Станам на 1 студзеня 2004 тут было 240 двароў.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1836 — 92 чал.
* **XX стагоддзе**: 1914 — 201 чал.
* **XXI стагоддзе**: 1 студзеня 2004 — 746 чал.; 2012 — 764 чал.

## Інфраструктура 
У Шылавічах працуюць сярэдняя і музычная школы, дашкольная ўстанова, дом культуры, бібліятэка, пошта.

## Эканоміка 
Цэнтр прыватнага сельскагаспадарчага ўнітарнага прадпрыемства «Шылавічы-Агра».

## Славутасці 
thumb|злева|Новы касцёл
* Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (1907—1914)

## Страчаная спадчына 
 IМЭФ НАН Беларусі]]
* Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (1600)

## Літаратура 
* Szydłowicze (3) //  S. 100.

## Спасылкі 
* radzima.org

Катэгорыя:Шылавіцкі сельсавет (Ваўкавыскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна

Катэгорыя:Мястэчкі Новагародскага ваяводства
Нацыянальны музей мастацтва Каталоніі

**Нацыянальны музей мастацтва Каталоніі** (, , скар. **MNAC**) — музей у Барселоне, створаны ў 1990 годзе ў выніку аб'яднання калекцый Музея сучаснага мастацтва і Музея мастацтва Каталоніі.
 
Музей з'яўляецца кансорцыумам горада Барселона і міністэрства культуры Каталоніі. Яго штаб-кватэра размяшчаецца ў Нацыянальным палацы ля падножжа гары Манжуік, адкрытым у 1929 годзе да Сусветнай выставе ў Барселоне. У склад MNAC таксама ўваходзяць яшчэ тры ўстановы культуры ў Вілановэ-і-ла-Жэльтру, Алотэ і Сіджэсэ.

## Калекцыі 
Калекцыя раманікі лічыцца адной з самых поўных у свеце. Яе аснову ўтварае унікальны аддзел раманскіх фрэсак, экспануемых на адпаведным архітэктурным фоне. Некаторыя буйныя творы насценнага жывапісу XII і XIII стагоддзяў былі вывезены ў 1920-я гады з маленькіх цэркваў у Пірэнеях і былі адпаведнай кансервацыі. Акрамя таго ў калекцыю ўваходзіць аб'ёмны збор жывапісу па дрэве і драўлянай скульптуры.
 
Ядро гатычнай калекцыі музея ўтвараюць Каталонскі станковы жывапіс і скульптура, прадстаўленая некалькімі працамі Берната Мартарэля, Хаймэ Угу і Луіса Далмаў.
 
Мастацтва барока і рэнесансу прадстаўлена больш сціпла з прычыны меншай значнасці Каталоніі ў той перыяд, але тым не менш музей валодае значнымі творамі мастацтва XVI-XVIII стагоддзяў і не толькі каталонскага. Заслугоўваюць увагі працы Эль Грэка і Веласкеса. Калекцыя «Llegat Cambó» уяўляе выбітныя ўзоры італьянскага і французскага барочнага жывапісу, у прыватнасці, ранняга нідэрландскага жывапісу і італьянскага кватрачэнта. У экспазіцыю ўключаны таксама некаторыя экспанаты з фондаў Музея Ціс-Барнемісы.
 
Збор жывапісу мадэрну аб'ядноўвае вядомыя творы каталонскага мастацтва XIX і першай паловы XX стагоддзяў. 
 
У музеі працуюць нумізматычны і гравюрны аддзелы, а таксама універсальная і мастацкая бібліятэкі. Акрамя выставачнай дзейнасці ў пастаяннай і зменнай экспазіцыях музей займаецца рэстаўрацыйнымі і кансервацыйнымі работамі.

## Літаратура 
* DDAA. Museu Nacional d'Art de Catalunya. Florència: Mnac i SCALA GROUP S.p.A, 2009. ISBN 978-84-8043-198-9.
* DDAA. El Romànic a les col·leccions del MNAC. Barcelona: Editorial Lunwerg, 2009. ISBN 978-84-9785-546-4.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт   

Катэгорыя:Музеі паводле алфавіта
Катэгорыя:З’явіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:Мастацкія музеі Іспаніі
Катэгорыя:Нацыянальныя музеі Іспаніі
Катэгорыя:Музеі Барселоны
Троцкі павет (Вялікае Княства Літоўскае)

**Троцкі павет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Троцкага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Плошча 8,7 тыс. км². Сталіца — горад Трокі.

Гарады і мястэчкі: Аліта, Араны, Высокі Двор, Ганусішкі, Еўе, Жодзішкі, Жослі, Жыжморы, Мерач, Пералая, Самілішкі, Сімна, Стаклішкі.

## Гісторыя 
Утварыўся ў 1413 разам з Троцкім ваяводствам як рэгіён, непасрэдна падпарадкаваны ваяводу троцкаму. У склад павету ўваходзілі Аліцкая, Алькеніцкая, Астрынская, Беліцкая, Бірштанская, Васіліская, Высакадворская, Дарсуніская, Доўгаўская, Дубіцкая, Жалудоцкая, Жыжморская, Збланская, Здзецельская, Каняўская, Ляпунская, Мерацкая, Моўчадская, Навадворская, Неманойцкая, Оская, Гіяпорцкая, Перавальская, Пералайская, Пераломская, Пунская, Радунская, Саміліская, Стакліская, Стравінніцкая, 2 Троцкія, Эйшыская воласці (паветы).

Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) некаторыя заходнія воласці перайшлі ў склад Ковенскага павета, паўднёвыя — у склад Лідскага і Гарадзенскага паветаў.

У 1791 з паўднёвай часткі Троцкага вылучыўся Мерацкі павет, да Троччыны далучылася Гегужынская і Чабіская парафіі са складу Віленскага павета. У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) павет спыніў сваё існаванне, яго тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі.

## Дэмаграфія 
thumb|Павятовая харугва, XVI ст.

У канцы XVIII стагоддзя налічваў 8154 дымоў.

## Геаграфія 
Ахопліваў землі на левабярэжжы сярэдняга цячэння Віліі, на левабярэжжы Мерачы, у сярэдняга цячэння Нёмана, вярхоўя Шашупе.

У склад Троцкага павета ўваходзіла тэрыторыя Троцкага гродавага, Алькеніцкага, Жыжморскага, Лаздзейскага, Мерацкага і Неманойцкага старостваў (дзяржаўных воласцей), а таксама прылеглыя прыватнаўласніцкія маёнткі.

## Ураднікі 
Мясцовая шляхта абірала двух паслоў на Вальны сойм і двух дэпутатаў на Галоўны Трыбунал.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Троцкае ваяводства
Менскае староства

**Менскае гродавае староства** — дзяржаўнае ўладанне ў Менскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.

У склад староства ўваходзілі горад Менск з замкам, дзе праходзіў гродскі суд, і некаторыя навакольныя вёскі.

Узнікла ў XV ст., у XVII ст. было каралеўскім сталовым маёнткам. Ліквідавана пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай.

## Старосты 
Менскімі старостамі былі:

* Івашка Хадкевіч (1459)
* князь Іван Юр'евіч Заслаўскі (1467—1473)
* князь Іван «Красны» Друцкі (1487—1489)
* Мікалай Іванавіч Іллініч (1494—1499)
* князь Багдан Іванавіч Заслаўскі (1499—1525)
* Васіль Тышкевіч (1544—1571)
* Гаўрыла Гарнастай (1571—1582)
* Дз. Тышкевіч (1588—1592)
* А. Станкевіч (1595—1597)
* Пётр Тышкевіч (1625)
* Крыштаф Завіша (1631—1645)
* Андрэй Казімір Завіша (1645—1647)
* Ян Міхал Завіша (1685)
* Крыштаф Станіслаў Завіша (1685—1720)
* Ігнацы Завіша (1720—1738)
* Удальрык Крыштаф Радзівіл (1739—1746)
* Юзаф Міхал Іваноўскі (1746—1758)
* Ігнацы Іваноўскі (1765)
* Антоній Тадэвуш Пшаздзецкі (1767—1772)
* Аўгуст Дамінік Пшаздзецкі (1772—1782)
* М. Бжастоўскі (1782)
* Геранім Вінцэнт Радзівіл (1783—1786)
* Міхал Геранім Бжастоўскі (з 1787)
* Станіслаў Прушынскі (да 1800)

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Менскае ваяводства
Катэгорыя:Гісторыя Мінска
Катэгорыя:Староствы Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:З’явіліся ў XV стагоддзі
Катэгорыя:XV стагоддзе ў Мінску
Манумент Калумбу (Барселона)

**Манумент Калумбу** (,  або ) — манумент вышынёй 60 метраў, прысвечаны Хрыстафору Калумбу і размешчаны ў Барселоне (Каталонія) ля бульвара Рамбла. Манумент быў пабудаваны да Сусветнай выставы 1888 года і размешчаны ў тым месцы, куды Калумб вярнуўся са свайго першага падарожжа ў Амерыку. Манумент з'яўляецца напамінам, што Калумб наведваў каралеву Ізабелу I і караля Фердынанда II у Барселоне.

## Літаратура 
* Manuel García Martín: *Estatuària pública de Barcelona*, Catalana de Gas y Electricidad S.A., Barcelona, 1985, ISBN 84-398-2323-1.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Помнікі Калумбу
Катэгорыя:Помнікі Барселоны
Катэгорыя:З’явіліся ў 1888 годзе
Дарога гігантаў

**Дарога гігантаў** (**Сцежка Волата**;  альбо *Clochán na bhFómharach*) — унікальная прыбярэжная мясцовасць, уяўляе сабой каля 40&nbsp;000 шчыльна размешчаных базальтавых (радзей андэзітавых) калон, якія ўтварыліся ў выніку старажытнага вулканізму і звязаных з ім лававых патокаў. Папулярны турыстычны аб’ект.

Размешчана на паўночным усходзе Паўночнай Ірландыі, каля 3 км на поўнач ад горада Бушмілс. Дарога, а таксама ўзбярэжжа Козвэй-Кост, на якім яна знаходзіцца, былі абвешчаныя аб’ектам сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў 1986 годзе, і нацыянальным запаведнікам ў 1987 г. Дэпартаментам навакольнага асяроддзя Паўночнай Ірландыі. Верхавіны калон ўтвараюць па форме трамплін, які пачынаецца ля падножжа скалы і знікае пад паверхняй мора. Большасць калон шасцівугольныя, хоць у некаторых — чатыры, пяць, сем і восем вуглоў. Самая высокая каля 12 метраў.
 
Дарога гігантаў належыць Нацыянальнаму фонду, які арганізуе доступ турыстаў і займаецца аховай гэтага аб’екта.

## Геалогія 
Каля 50 да 60 мільёнаў гадоў назад, падчас палеагенавага перыяду, месцазнаходжанне Антрым падвяргалася інтэнсіўнай вулканічнай актыўнасці, калі высокатэмпературны, вельмі вадкі расплаўлены базальт пранікаў праз адклады, фармуючы шырокія лававыя плато. Па меры хуткага астывання, адбывалася скарачэнне аб’ёму рэчыва (падобнае назіраецца пры высыханні бруду). Гарызантальнае сцісканне прыводзіла да характэрнай структуры шасцігранных слупоў.

## Літаратура 
* Deane, C. Douglas. 1983. *The Ulster Countryside.* Century Books. ISBN 0-903152-17-7.

## Спасылкі 
* Афіцыйны гід па Дарозе гігантаў 
* Раскрыта таямніца Дарогі гігантаў 

Катэгорыя:Сусветная спадчына паводле алфавіта
Катэгорыя:Паўночная Ірландыя
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Прырода Ірландыі
Поле (алгебра)

**Поле** — мноства, для элементаў якога вызначаны дзве аперацыі, т.зв. *складанне* і *множанне*, якія падпарадкоўваюцца пэўным законам. Паняцце «поле» можна разглядаць як абагульненне мноства рэчаісных лікаў разам са звычайнымі складаннем і множаннем.

Паняцце «поле» было ўпершыню ўведзена ў 19 стагоддзі Рыхардам Дэдэкіндам.

Найважнейшымі прыкладамі палёў, якія выкарыстоўваюцца ледзь не ва ўсіх галінах матэматыкі, з'яўляюцца поле \R рэчаісных лікаў, поле \Q рацыянальных лікаў і поле \Complex камплексных лікаў.

## Строгае азначэнне 
### Агульнае азначэнне 
**Поле** − гэта мноства K, на якім вызначаны дзве бінарныя аперацыі «+» і " \cdot " (як правіла, называюцца адпаведна *складанне* і *множанне*), якія задавальняюць наступныя ўмовы:
# \left(K,+\right) ёсць абелева група (з нейтральным элементам 0)
# \left(K\setminus\left\{0\right\},\cdot\right) ёсць абелева група (з нейтральным элементам 1)
# Выконваецца размеркавальны закон: для любых a, b, c \in K справядліва:
#: a\cdot\left(b+c\right) = a\cdot b+a\cdot c,&emsp;(левы размеркавальны закон)
#:  \left(a+b\right)\cdot c = a\cdot c+b\cdot c&emsp;(правы размеркавальны закон)

### Пералік неабходных аксіём 
Любое поле павінна задавальняць наступную сістэму аксіём, якія называюцца **аксіёмамі поля**:
# Уласцівасці складання:
## a+(b+c) = (a+b)+c (спалучальны закон)
## a+b = b+a (перамяшчальны закон)
## Існуе элемент 0\in K такі, што 0+a=a (нейтральны элемент)
## Для кожнага a\in K існуе адваротны адносна складання (процілеглы) элемент -a, такі што (-a)+a=0
# Уласцівасці множання:
## a\cdot(b\cdot c) = (a\cdot b)\cdot c (спалучальны закон)
## a\cdot b = b\cdot a (перамяшчальны закон)
## Існуе элемент 1\in K\setminus\{0\}, такі што 1\cdot a=a (нейтральны элемент).
## Для кожнага a\in K\setminus\{0\} існуе адваротны адносна множання элемент a^{-1}, такі што a^{-1}\cdot a=1
# Узгодненасць (або дапасаванасць) складання і множання:
## a\cdot (b+c) = a\cdot b+a\cdot c&emsp;(левы размеркавальны закон)
##  1\ne 0  (інакш нулявое колца было б полем)

*Заўвага 1*: правы размеркавальны закон
: (a+b)\cdot c=a\cdot c+b\cdot c
вынікае з астатніх уласцівасцей:
: (a+b)\cdot c=c \cdot (a+b)=c\cdot a+c\cdot b=a\cdot c+b\cdot c

*Заўвага 2*: часам ад перамяшчальнага закона для множання адмаўляюцца, у выніку замест поля атрымліваецца так
званае цела. Прыкладам цела з'яўляецца мноства кватэрніёнаў з вызначанымі на ім складаннем і множаннем.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тэорыя палёў
Катэгорыя:Абстрактная алгебра
Санта-Марыя-дэль-Мар

**Санта-Марыя-дэль-Мар** ( —  царква Святой Марыі на моры) — гатычная царква ў Барселоне ў гістарычным квартале Ла-Рыберы. Пабудаваная ў 1329-1383 гадах, у эпоху росквіту ў Каталоніі гандлю і мараплаўства. Санта-Марыя-дэль-Мар уяўляе сабой выдатны ўзор каталонскай готыкі, які адрозніваецца чысцінёй і адзінствам стылю, што не ўласціва вялікім сярэднявечным збудаванням.

Першая згадка царквы Святой Марыі на моры адносіцца да 998 года. Узвядзенню сучаснага храма спрыяў канонік Бернат Льюль, які ў 1324 быў прызначаны архідэканам царквы. Будаўніцтва пачалося 25 сакавіка 1329 года, першы камень у падмурак царквы заклаў кароль Альфонс IV Арагонскі, пра што сведчыць запіс на лацінскай і каталонскай мовах на фасадзе царквы. Дапамогу ў будаўніцтве царквы аказалі ўсе гільдыі Рыберы. Узвядзенне сцен, бакавых капэл і фасадаў было завершана ў 1350 годзе. У 1379 годзе пажар знішчыў значную частку будынка. Будаўніцтва было скончана 3 лістапада 1383 г., а ўжо 15 жніўня ў царкве прайшла першая імша. Землятрус 1428 нанес сур'ёзныя страты будынку царквы і разбурыў вітражную разетку на заходнім фасадзе. Новы вітраж у стылі палымянай готыкі быў скончаны ў 1459 годзе.
 
9 сакавіка 1923 Папа Пій XI прысвоіў царкве Санта-Марыя-дэль-Мар званне Малой папскай базілікі.

Карціны і барочны алтар былі знішчаны пажарам у 1936 годзе.

## Літаратура 
* Barral i Altet, Xavier. Vitralls Medievals de Catalunya. Lunwerg Editores, Institut d'estudis Catalans, 2000. ISBN 84-7782-626-9.
* M. Lluïsa Ramos (2005), Catedrals, monestirs i grans edificis religiosos, Barcelona, Geoestel. ISBN 84-96295-15-X

## Спасылкі 
Катэгорыя:Храмы Барселоны
Катэгорыя:Збудаванні Іспаніі ў гатычным стылі
Катэгорыя:Малыя папскія базілікі Каталоніі
Расціслаў Уладзіміравіч

**Расціслаў Уладзіміравіч**, хроснае імя **Гаўрыіл** ( — ) — князь тмутараканскі (1064—1067).

## Раннія гады, праблема ўдзела 
Адзіны сын наўгародскага князя Уладзіміра Яраславіча. Праз раннюю смерць бацькі, паводле лесвічнага права, Расціслаў не мог разлічваць на старшыя стальцы і мусіў задаволіцца воласцю, якую дадуць старшыя родзічы. Няма пэўнасці які ўдзел атрымаў 15-гадовы Расціслаў па смерці бацькі. Васіль Тацішчаў пад 1052 годам пісаў, што Расціслаў па смерці бацькі застаўся на княжанні ў Ноўгарадзе і Растове. Аднак далей, пад 1064 годам, Тацішчаў паведамляе ўжо, што Расціслаў у 1052 годзе атрымаў Растова-Суздальскую воласць, а ў 1060 годзе па смерці Ігара Яраславіча быў пераведзены дзядзькамі ва Уладзімір-Валынскую воласць.

Выглядае, аднак, што гэта толькі здагадкі Тацішчава, бо яго звесткі пярэчаць некаторым летапісам. У Наўгародскім I летапісе малодшага ізводу пад 989 годам запісана, што ў 1054 годзе Растова-Суздальскую воласць паводле тастаменту кіеўскага князя Яраслава Уладзіміравіча атрымаў яго сын Усевалад разам з Пераяслаўскай, Белазерскай валасцямі і Паволжам. «Аповесць мінулых часоў» кажа пра атрыманне Усеваладам толькі Пераяслаўскай воласці. Алег Рапаў слушнейшымі лічыць наўгародскія звесткі, бо атрыманне Усеваладам толькі Пераяслаўскай воласці азначала б, што любімы сын быў абдзелены валасцямі — Пераяслаўская воласць была абмежаваных памераў і цярпела ад сталых наездаў качэўнікаў.

Княжыўшы ў Тмутаракані, Расціслаў заваяваў касогаў і наклаў на іх даніну. Паводле адной з версій, актыўная дзейнасць князя занепакоіла грэкаў, яны паслалі да яго херсанескага катапана, які на піры атруціў Расціслава.

## Сям’і і нашчадкі 
Магчыма, Расціслаў быў у Тмутаракані без сям’і. У свой час Тацішчаў пісаў, што расціславава жонка, як даведалася пра смерць мужа, хацела разам з дзецьмі выехаць у Венгрыю да свайго бацькі, але вялікі князь Ізяслаў Яраславіч дзяцей ёй не аддаў, а самой ехаць дазволіў. Звесткі гэтыя, як усе тацішчаўскія, падлягаюць пільнай рэвізіі. Вядома, пасля смерці Расціслава не магло і весціся пра перадачу Тмутаракані яго дзецям, княства вярнулася ва ўладанне Святаслава Яраславіча.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Плахонин А. Г.* Потомство Владимира Ярославича и Волынь // Вестник Удмуртского университета. 2003. Серия «История». — С. 98-107.
* *Рапов О.* Княжеские владения на Руси в X — первой половине XIII в. — М.: Изд-во МГУ, 1977. — 268 с.
* 

Катэгорыя:Памерлі ад атручвання
Катэгорыя:Рурыкавічы
Катэгорыя:Князі тмутараканскія
Дом з шыпамі

**Дом з шыпамі** (, )  — будынак у Барселоне ў раёне Эшампле, пабудаваны ў 1905 годзе па праекце архітэктара-мадэрніста Жазепа Пуга. Будынак займае квартал паміж праспектам Дыяганаль, вуліцай Брук і вуліцай Расельё.

## Гісторыя 
### Будаўніцтва 
Дом быў пабудаваны па замове трох сясцёр Тэрадэс, гэта стала прычынай надання яму другой назвы: «Дом Тэрадэс» (Casa Terrades). У задачу архітэктара ўваходзіла аб'яднанне трох дамоў, якія належалі сёстрам.
 
Статус гістарычнага помніка будынак набыў у 1975 годзе, а ў 1980 годзе адбылася капітальная рэканструкцыя.

### Змена ўладальніка 
У 1991 годзе дом набыло агенцтва Каланіял. У 2003 годзе была завершана яшчэ адна рэканструкцыя, блізкая да арыгінальнага праекту архітэктара. Дом быў выстаўлены на таргі і прададзены прыватнаму пакупніку. У цяперашні час Дом з шыпамі знаходзіцца ў прыватнай уласнасці і не з'яўляецца аб'ектам наведванняў, агляд будынка магчымы толькі з вуліцы.

## Кампазіцыя 
Назву «Дом з шыпамі» будынак атрымаў з-за шасці канічных вежаў са шпілямі. Дом выходзіць фасадамі адначасова на 3 вуліцы: Брук, Расельё і Авінгуда Дыяганаль. Дом наследуе архітэктуру сярэднявечных замкаў, выкананы з захаваннем канцэптуальных архітэктурных рашэнняў еўрапейскай готыкі. Фасады будынка выкананы ў цэгле і часанага каменя, кожны мае арыгінальнае ўпрыгожанне - з ужываннем разьбы па каменю, дэкаратыўнымі пано. Найбольшую вядомасць мае пано, якое выходзіць на вуліцу Расельё, на якім намаляваны Святы Георгій. Малюнкі на камянях галерэй і балонках будынка выкананы ў стылі мадэрну. Будынак характарызуецца мастацтвазнаўцамі як гібрыд фламандскай ратушы і наследавання сярэднявечнага замку.

## Літаратура 
* García Espuche, Albert, ''El quadrat d'or, centre de la Barcelona modernista''. Fundació Caixa de Catalunya, 1990, ISBN 84-404-6934-9

## Спасылкі 
* Апісанне і выявы Дома з шыпамі 

Катэгорыя:Славутасці Барселоны
Катэгорыя:З’явіліся ў 1905 годзе
Замак трох цмокаў

**Замак трох цмокаў** — папулярнае абазначэнне будынка ў стылі мадэрн ў горадзе Барселона (пабудаваны ў 1887-1888 гадах як кафэ-рэстаран для Сусветнай выставы 1888 архітэктарам Луісам Даменек-і-Мантанерам). Назва, верагодна, перанята з аднайменнага рамана Серафіма Пітара 1865 года.
 
З'яўляўся адным з асноўных будынкаў выставы і канчатковым пунктам экскурсіі ад Трыўмфальнай аркі па парку Сьютадэлья
 
З 1920 года тут размяшчаецца Музей заалогіі Барселоны.

## Архітэктура 
Замак пабудаваны з цэглы і ліставога жалеза ў форме амаль правільнага квадрата з чатырма вежамі на вуглах. Перыметр увянчаны зубцамі і ўяўляе сабой падвойны фасад, злучаны паміж сабой масткамі.
 
Дэкаратыўныя керамічныя пліты ў форме шчытоў ў верхняй частцы замка (каля зубцоў) зроблены Антоніа М Галііса, Хасэ Лімонам, Пельісерам і Аляксандрам дэ Рыкер. Пліты распісаны ў блакітных колерах на белым фоне і змяшчаюць выявы раслін і жывёл.

## Літаратура 
* David Mackay: *Modern architecture in Barcelona, 1854–1939*. Rizzoli, New York 1989.
* Lluís Domènech i Girbau: *Domènech i Montaner*. Ediciones Polígrafa, Barcelona, 1994.

## Спасылкі 
* Парк Сьютаделья і яго славутасці 

Катэгорыя:Славутасці Барселоны
Торэ Агбар

**Торэ Агбар**, або **Вежа Агбар** () — сучасны 34-павярховы небаскроб на плошчы Глорыяс-Каталанес горада Барселона, Каталонія на мяжы новага тэхналагічнага квартала 22@. Назву будынак атрымаў ад уладальнікаў - холдынгавай кампаніі «Група Агбар». З 2005 года з'яўляецца галоўным офісам кампаніі па водазабеспячэнню «Агуас дэ Барселона».
left|thumb|Ашалёўкі Торэ Агбар

Будынак узведзены фірмай *Dragados* па сумесным праекце французскага архітэктара Жана Нувеля і іспанскай фірмы b720 Arquitectos. Ён быў пабудаваны ў чэрвені 2005 года і ўрачыста адкрыты каралём Іспаніі 16 верасня 2005 года. Форма будынка навеяная ідэяй аб воднай стыхіі (са спасылкай на Агуас дэ Барселона), мудрагелістымі абрысамі скал горнага масіву Мансерат, які знаходзіцца непадалёк ад горада, і званіцамі сабора Святой Сям'і.
 
Будынак 38-павярховы (чатыры з іх падземныя) вышынёй 145 метраў (трэцяе месца ў горадзе). Агульная плошча памяшканняў вежы 50.693 квадратных метраў, з якіх 30.000 прызначаны для офісаў, 3210 для тэхнічных памяшканняў, 8132 для агульных паслуг (у тым ліку глядзельная зала) і 9132 для аўтастаянкі.
 
Будынак аздоблены рознакаляровымі металічнымі панэлямі. У іх размешчаны каля 4000 прылад ілюмінацыі, якія выкарыстоўваюць святлодыёдныя тэхналогіі. Яны ўтвараюць складаныя каляровыя спалучэнні (да 16-ці мільёнаў колераў). Звонку будынак пакрыты прамавугольнымі шклянымі панэлямі, якія могуць рухацца па сігналах датчыкаў тэмпературы на вонкавым боку вежы.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:З’явіліся ў 2005 годзе
Катэгорыя:Архітэктура Барселоны
Катэгорыя:Небаскробы Іспаніі
Катэгорыя:Небаскробы вышынёй ад 100 да 149 метраў
Кусудама

**Кусудама** (, літ.«лекавы шар») — папяровая мадэль, якая звычайна фармуецца сшываннем разам канцоў мноства аднолькавых пірамідальных модуляў (звычайна гэта стылізаваныя кветкі, складзеныя з квадратнага аркуша паперы), так што атрымліваецца цела шарападобнай формы. Як варыянт, асобныя кампаненты могуць быць злепленыя разам (напрыклад, кусудама на ніжнім фота цалкам злепленая, а не пашытая). Часам, як ўпрыгожанне, знізу прымацоўваецца пэндзлік. 

У старажытнай Японіі кусудамы выкарыстоўваліся для лекавых збораў і духмянасцяў.

## Гісторыя 
Мастацтва кусудамы паходзіць ад старажытнай японскай традыцыі, калі кусудамы выкарыстоўваліся для фіміяму і сумесі сухіх пялёсткаў, якія, магчыма, першапачаткова былі букетамі кветак ці травы. Слова *кусудама* уяўляе камбінацыю двух японскіх слоў: *кусуры* (лекі) і *тама* (шар). У цяперашні час кусудамы звычайна выкарыстоўваюць для ўпрыгожвання або ў якасці падарункаў.

Кусудама з'яўляецца важнай часткай арыгамі, у прыватнасці, як папярэдніца модульнага арыгамі. Яе часта блытаюць з модульным арыгамі, што няправільна. Элементы, якія складаюць кусудаму, пашытыя або злепленыя, а не ўкладзеныя адзін у адзін, як у модульным арыгамі.

Аднак, кусудаму ўсё ж разглядаюць як разнавіднасць арыгамі, хоць змагары за чысціню арыгамі глядзяць коса на характэрную для кусудамы тэхніку сшывання або склейвання. У той жа час іншыя прызнаюць, што ў раннім традыцыйным японскім арыгамі часта выкарыстоўвалася разразанне паперы і склейванне, і аддаюць належнае кусудаме як важнаму аб'екту складання сярод іншых мадэляў арыгамі.

Сучасныя майстры арыгамі, такія як Тамако Фусэ, стварылі новыя канструкцыі кусудамаў, якія цалкам збіраюцца без разразання, клею або нітак (акрамя падвеса).

## Гл. таксама 
* Модульнае арыгамі

## Літаратура 
* *Fuse, Tomoko* Unit Origami: Multidimensional Transformation. — Japan Publications, 1990. — ISBN 978-0870408526
* *Fuse, Tomoko* Floral Origami Globes. — Japan Publications, 2007. — ISBN 978-4889962130
* *Fuse, Tomoko* Kusudama Origami. — Japan Publications, 2002. — ISBN 978-4889960877
* *Yamaguchi, Makoto* Kusudama: Ball Origami. — Japan Publications, 1990. — ISBN 978-0870408632

## Спасылкі 
* 
*   — каталог сайтаў, прысвечаных арыгамі і кусудамам
*   — каталог сайтаў, прысвечаных модульнаму арыгамі
* http://ru-kusudama.livejournal.com/ - адна з буйных рускамоўных LJ супольнасцяў, прысвечаных непасрэдна кусудамам
* OrigamiTube.com Learn how to fold kusudama in motion 
* Video tutorial: How to Fold a Japanese Paper Ball (Kusudama) 

Катэгорыя:Арыгамі
Юрскае ўзбярэжжа

**Узбярэжжа Дорсетшыра і Усходняга Дэваншыра** на поўдні Англіі ўяўляе сабой 155 км абрывістай берагавой лініі. Выяўленыя тут пароды належаць да мезазойскай эры і ахопліваюць перыяд у 185 млн гадоў.

Больш 300 гадоў мясцовы ландшафт назіраецца і даследуецца вучонымі. У 2001 годзе ўзбярэжжа Дорсетшыра і ўсходняга Дэваншыра было ўключана ў спіс аб'ектаў сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Вялікабрытаніі.

## Геалогія 
thumb|left|150px|Юрскае ўзбярэжжа
Вялікая разнастайнасць ландшафтаў узбярэжжа (пляжы, залівы, пячоры, абрывы, аркі і г.д.) адлюстроўвае 185 млн гадоў геалогіі і ўключае ўсе тры перыяды мезазою (трыясавы, юрскі і мелавы). Падчас трыясавага перыяду цяперашні аб'ект сусветнай спадчыны знаходзіўся ў самым цэнтры кантынента Пангея, на ўсход ад вялікага горнага ланцуга, рэшткі якога захаваліся ў Дортмуры і Брытаніі. Падчас юрскага перыяду, які характарызуецца распадам Пангеі, прыбярэжныя скалы Дорсета і ўсходняга Дэвона знаходзіліся каля досыць глыбокага мора ці балота, у залежнасці ад змен узроўню мора. У гэты перыяд быў сфарміраваны шэраг астравоў на мелкаводдзі. Напачатку мелавога перыяду ўмовы на ўзбярэжжы былі падобныя на Аравійскі паўвостраў, аднак затым яны сталі больш спрыяльнымі. У цёплай вадзе распаўсюдзіліся мікраарганізмы, якія далі аснову для фармавання белага мелу.

## Ахова тэрыторыі 
Паводле меркавання спецыялістаў камітэта Сусветнай спадчыны, занясенне ўзбярэжжа ў спіс істотна палепшыць ахову тэрыторыі, што асабліва важна на рэгіянальным узроўні. Ужо на этапе намінавання павышаная ўвага прэсы да аб'екта ўзмацніла запал сярод мясцовых жыхароў. Камітэт сусветнай спадчыны прыцягнуў фінансаванне будаўніцтва новага аўтобуснага маршруту па ўзбярэжжы. Пры падтрымцы кампаніі BP быў выпушчаны даведнік па юрскім узбярэжжы.

Адкрыццё Юрскага навуковага цэнтра (Jurassic Studies Centre) у Lyme Regis дазволіла праводзіць палявыя заняткі па прыродазнаўчых навуках на тэрыторыі аб'екта. Курсы па геалогіі, этымалогіі, мінералогіі, палеанталогіі для студэнтаў рознага ўзроўню праводзяцца з сакавіка 2010 года пры падтрымцы Музея прыродазнаўства (Лондан).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Берагі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Геалогія Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Дэваншыр
Катэгорыя:Дорсет
Катэгорыя:Юрскі перыяд
Катэгорыя:Мелавы перыяд
Катэгорыя:Трыясавы перыяд
Катэгорыя:Геалагічныя агаленні
Катэгорыя:Геалагічныя помнікі прыроды
Кабаясі Іса

**Кабаясі Іса** (, таксама вядомы як **Ятара** (, *Ятара*;  — ) — японскі паэт, майстар хайку.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Касівабара правінцыі Сінай (цяпер правінцыя Сінанамаці, прэфектура Нагана), атрымаўшы імя Кабаясі Набуюкі. Яго бацька, селянін, аўдавеў і ажаніўся паўторна, аднак другі шлюб быў нешчаслівым. Ва ўзросце 13 гадоў Іса з'ехаў у Эда (цяперашні Токіа) на заробкі. Ва ўзросце 25 гадоў ён пачаў вывучаць паэзію пад кіраўніцтвам Мідзагуці Самару і Ніракуана Кабаясі Ціку-а ў школе Кацусіка. З часам ён атрымаў заступніцтва Сэйбі Нацумэ. Ва ўзросце 51 года Іса пасля доўгіх падарожжаў вярнуўся ў родныя мясціны.

## Творчасць 
Паэзія Іса адрозніваецца выкарыстаннем асабістых матываў, дзіцячай шчырасцю, ужываннем мясцовых дыялектаў і дыялогавых формаў. Напісаў больш за 20000 вершаў і велізарную колькасць малюнкаў хайга. Найбольш вядомымі апублікаванымі зборнікамі яго твораў з'яўляюцца «Дзённік смерці майго бацькі» і «Мая вясна».

## Беларускія пераклады 
На беларускую мову яго творы перакладалі Вольга Гапеева, Макс Шчур.
* Выбраныя хайку / Кабаясі Іса. — Мінск : Галіяфы, 2021. — 112, [3] с.

## Літаратура 
* Makoto Ueda: Dew on the grass: the life and poetry of Kobayashi Issa, Brill, Leiden 2004, ISBN 90-04-13723-8

## Спасылкі 
* Кобаясі Іса. Сьпеў чарацянкі

Катэгорыя:Паэты Японіі
Катэгорыя:Мастакі Японіі
Катэгорыя:Японскамоўныя паэты
Абсерваторыя Фабра

**Абсерваторыя Фабра** () — астранамічная абсерваторыя, знаходзіцца на паўночным захадзе Барселоны, Каталонія. Абсерваторыя размяшчаецца на вышыні 415 метраў над узроўнем мора. Адкрыццё абсерваторыі адбылося ў 1904 годзе. Заснавальнікам і першым дырэктарам абсерваторыі на працягу больш трыццаці гадоў быў астраном Хасэ Комас-Сола. У цяперашні час абсерваторыя ўваходзіць у склад Каралеўскай акадэміі навук і мастацтваў у Барселоне. Галоўная дзейнасць накіравана на даследаванне астэроідаў і камет.

## Гл. таксама 
Астранамічныя абсерваторыі

## Спасылкі 
* Абсерваторыя Фабра
* Гісторыя абсерваторыі 

Фабра
Катэгорыя:Барселона
Хенгам

**Хенга́м** ( جزیره هنگام) — востраў у Армузскім праліве. Адміністрацыйна ўваходзіць у склад іранскай правінцыі Хармазган. Плошча — 1491 км².

Хенгам знаходзіцца на поўдзень ад буйнога вострава Кешм. Аддзелены ад яго пралівам шырынёй 2,3 км. Складзены старажытнымі асадкавымі пародамі, у тым ліку караламі. Берагі месцамі высокія, скалістыя, аднак маюцца пясчаныя пляжы. Найвышэйшы пункт — гара Накас (106 м).

На востраве месціцца паселішча Бандар-Хенгам. Асноўны занятак мясцовага насельніцтва — рыбалоўства. Для турыстаў арганізаваны сафары-парк і кракадзілавая ферма. На поўдзень ад Хенгама вядзецца здабыча нафты з марскога дна.

## Спасылкі 
* Старонка іранскіх студэнтаў пра Хенгам

Катэгорыя:Астравы Ірана