open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Крымская аперацыя (1918)

**Крымская аперацыя 1918 года** — аперацыя Крымскай групы войскаў арміі Украінскай Народнай Рэспублікі (УНР) пад камандаваннем П. Ф. Балбачана ў красавіку 1918 года — паход у Крым з мэтай звяржэння Савецкай улады, устанаўлення кантролю над паўвостравам і захопу Чарнаморскага флоту. Аперацыя праводзілася перад ужо ўзгодненым па Брэсцкаму міру ўваходжаннем нямецкіх войскаў у паўночныя часткі Таўрычаскай губерні.

Нягледзячы на частковы поспех аперацыі (разгром Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі Таўрыды), яе асноўныя мэты не былі дасягнуты з-за канфлікту з камандаваннем германскіх акупацыйных войскаў, уведзеных на тэрыторыю Украіны па дамове з Украінскай цэнтральнай радай: частка караблёў Чарнаморскага флоту знаходзілася пад украінскімі сцягамі толькі суткі, пасля чаго флот быў часткова захоплены немцамі, часткова затоплены, часткова заведзены камандамі ў Новарасійск, дзе пазней таксама быў затоплены. Узняццем украінскіх сцягоў на караблях расійскага Чарнаморскага флоту яго камандаванне спрабавала выратаваць флот ад перадачы немцам, хоць з самага пачатку было ясна, што гэта не дапаможа: і Цэнтральная рада, і гетман Скарападскі, які яе разагнаў, цалкам залежалі ад германскіх акупацыйных войскаў.

У далейшым, да лістапада 1918 года, калі было падпісана пагадненне паміж гетманам Скарападскім і галоўнакамандуючым Узброенымі сіламі Поўдня Расіі генералам Дзянікіным, Украінская дзяржава ажыццяўляла сухапутную блакаду Крыма, уключаючы забарону на паштовае паведамленне.

## Літаратура 
* Громенко С. В. Г 87 Забута перемога. Кримська операція Петра Болбочана 1918 року / С. В. Громенко. — К.: К.І.С., 2018. — 266 с., іл. ISBN 978-617-684-204-0
* *В.Сідак, Т.Осташко, Т.Вронська.* Полковник Петро Болбочан: трагедія українського державника: Наукове видання. — К.: Темпора, 2004. — 416 с.: іл. ISBN 966-8201-04-3
* *Дорошенко Д.* Історія України 1917—1923 рр. В 2-х т. — К.: Темпора, 2002 ISBN 966-95991-5-6
* *Гриневич В., Гриневич Л., Якимович Б.* Історія українського війська (1917—1995). Упорядник Я. Дашкевич — Львів: Світ, 1996—840 с.
* Журнал «Военная история»: Строительство украинского военно-морского флота в эпоху УНР

Катэгорыя:1918 год у Расіі
Катэгорыя:Бітвы ва Украіне
Катэгорыя:Бітвы Украіны
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Германія ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Гісторыя Крыма
Катэгорыя:Грамадзянская вайна ва Украіне
Катэгорыя:Канфлікты 1918 года
Катэгорыя:Красавік 1918 года
Паўднёвапалесцінскае наступленне

**На́ступ у Паўднё́вай Палесці́не**, які выкарыстоўваў прыёмы манеўранай вайны, пачаўся 31 кастрычніка 1917 года з бітвы за Беэр-Шэву падчас Сінайска-Палесцінскай кампаніі Першай сусветнай вайны. Пасля захопу Беэр-Шэвы Егіпецкімі экспедыцыйнымі сіламі (ЕЭС) лінія супраціву ад Газы да Беэр-Шэвы ўсё больш слабела і праз сем дзён ЕЭС паспяхова прымусіла сёмую і восьмую арміі Асманскай імперыі адступіць. На працягу наступных сямі дзён пераследу турэцкія войскі былі адкінуты назад у Яфу. Яшчэ праз тры тыдні жорсткіх баёў уІўдзейскіх гарах, 9 снежня 1917 года быў захоплены Іерусалім. За пяць з паловай тыдняў амаль бесперапынных наступальных аперацый ЕЭС захапіла  тэрыторыі.

Пасля сумеснага нападу XX і Пустыннага коннага корпуса была захоплена Беэр-Шэва. На наступны дзень, 1 лістапада, атакай 53-й (валійскай) і коннай дывізіі ANZAC на поўнач ад Беэр-Шэвы ў перадгор’і Іўдзейскіх гор, пачалася бітва за Тэль-эль-Кувейльф. Гэты манеўр уверх ад Беэр-Шэвы да Іерусаліма таксама пагражаў Хеўрону і Віфлеему. Затым, у ноч на 2 лістапада, на ўзбярэжжы Міжземнага мора адбылася Трэцяя бітва пры Газе, калі былі ўчынены абмежаваныя атакі XXI корпуса супраць моцна арганізаванай абароны праціўніка. На наступны дзень распачаўшыяся жорсткія баі на поўдзень ад Тэль-эль-Кувейльфе з боку ЕЭС мелі мэту не захапіць Хеўрон, але стварыць дастатковую плошчу для размяшчэння XX корпуса, для флангавага нападу на цэнтральную абарону старой Газы да лініі Беэр-Шэвы. Барацьба за Беэр-Шэву на шляху да Іерусаліма таксама заахвоціла турэцкіх камандзіраў разгарнуць свае рэзервы, каб захаваць пагрозу ЕЭС. 6 лістапада, па цэнтры старой лініі, на паўдарозе паміж Газай і Беэр-Шэвай пачалася бітва пры Харэйры і Шэрыі, і была захоплена Харэйра; але пазіцыі Шэрыі былі канчаткова захоплены толькі пасля канца наступнага дня 60-й (Лонданскай) дывізіяй пасля няўдалай атакі 4-й лёгкай коннай брыгады (Аўстралійская конная дывізія). Сёмая і Восьмая арміі да гэтага часу цалкам адступалі ад рэшткаў старой лініі ад Газы да Беэр-Шэвы.

7 лістапада, у другі дзень бітвы за Харэйру і Шэрыю, 52-я (Лоўландская) дывізія і кавалерыйская брыгада Імператарскай службы прасунуліся праз Газу, каб атакаваць моцныя ар’ергардныя пазіцыі пад Вадзі-эль-Хесі, якія былі захоплены на наступны дзень. 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Мемарыяльны цэнтр ANZAC Беэр-Шэвы

Катэгорыя:Снежань 1917 года
Катэгорыя:Лістапад 1917 года
Катэгорыя:Кампаніі і тэатры ваенных дзеянняў Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Германія ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Асманская імперыя ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Канфлікты 1917 года
Катэгорыя:Вялікабрытанія ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Аўстралія ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Новая Зеландыя ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Гісторыя Палесціны
Пясчанае

**Пясчанае** — тапонім.

* Пясчанае — археалагічны помнік: стаянка XI—VI стст. да н.э.
* Пясчанае — возера ў Беларусі, у Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці.
* Пясчанае — сяло ў Качырскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана.
Дызентэрыйная амёба

**Дызентэрыйная амёба** (*Entamoeba histolytica*) — від прасцейшых тыпа *Amoebozoa*.

## Асаблівасці біялогіі 
Пашырана на ўсім зямным шары, узбуджальнік амёбнай дызентэрыі.

Мае адно ядро, перамяшчаецца з дапамогай псеўдаподыяў. Размнажэнне бясполае, дзяленнем папалам. Утварае цысты.

Адрозніваюць тканкавую форму (20—40 мкм у дыяметры), якая жыве ў сценцы тоўстага кішэчніка, дзе ўтварае глыбокія язвы, і кішачную (да 25 мкм), што паразітуе ў поласці тоўстага кішэчніка і не парушае яго функцыі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Амёбы
Antrodiella

**Antrodiella** &nbsp; — род грыбоў сямейства . Назва ўпершыню была апублікаваная ў 1980 годзе.

## Класіфікацыя 
Род *Antrodiella* налічвае 84 віды:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* Ryvarden, L.; Johansen, I. 1980. A preliminary polypore flora of East Africa. :1-636&nbsp;— P.256

Катэгорыя:Роды грыбоў
Катэгорыя:Паліпоравыя (парадак)
Катастрофа С-47 пад Маладзечнам

**Катастрофа С-47 пад Маладзечнам** — авіяцыйная катастрофа, якая адбылася 13 ліпеня 1944 года за 1,5 км ад в. Аўгустова (Вілейская вобласць, БССР) пад Маладзечнам падчас ВАВ. У выніку падзення ваеннага самалёта Douglas C-47 загінулі ўсе 6 членаў яго экіпажу.

## Ход падзей 
Экіпажы 3 авіятранспартнай палка 1-й АТД выконвалі заданне па перавозцы боепрыпасаў і ГЗМ. Заданне прадугледжвала пералёт з аэрадрому Прыяміна (25 км на ўсход ад Барысава) на а/д Янкаўцы (50 км на паўднёвы-ўсход ад Віцебска), дзе ажыццяўлялася загрузка боепрыпасаў, і іх дастаўку на а/д Куцко (65 км на паўднёвы захад ад Маладзечна). Група з 9-ці самалётаў Лі-2 і З-47 1-й АТД прыбыла на а/д Янкаўцы і загрузілася. Першы самалёт, які вылецеў, на маршруце сустрэў нізкую воблачнасць да зямлі, знаходзячыся на вышыні 150 м да а/д Куцко. Экіпаж аэрадром не знайшоў з-за нізкай воблачнасці і вярнуўся на а/д Прыяміна. Адначасова камандзір аддаў загад астатнім самалётам вярнуцца ў Прыяміна. Два самалёты, якія былі сустрэтыя гэтым экіпажам на зваротным шляху, вярнуліся з ім на а/д Прыяміна. 5 самалётаў селі на а/д Маладзечна, дзе разгрузіліся і вярнуліся ў Прыяміна. Самалёт С-47 № Л-876, які вылецеў з а/д Янкаўцы ў 07:15, на базу не вярнуўся. З борта атрымана радыёграма: «Аэрадром не знайшоў». Пасля гэтага сувязі больш не было.

16 ліпеня мясцовыя жыхары знайшлі разбіты самалёт і 6 трупаў у лесе за 1,5 км на поўнач ад вёскі Аўгустова (25 км на паўднёвы захад ад Маладзечна). Самалёт з вялікім левым нахілам (да 40°) зачапіўся правай плоскасцю за высокую ёлку, а левай плоскасцю за хвою, і пад вуглом 40-45° зваліўся ў лес, прарабіўшы прасеку даўжынёй 55 м і зламаўшы пры гэтым 5 тоўстых дрэў. Пажару не было.

## Прычыны катастрофы 
# Слабая арганізацыя палётаў камандзірам 3-га авіятранспартнай палка і яго намеснікам па лётнай службе. Ім трэба было самі злётаць на а/д Куцко, даведацца яго месцазнаходжанне і разведаць надвор'е, пасля чаго выпускаць астатнія самалёты.
# Палёт камандзіра карабля на малой вышыні і праход воблачнасці ў перасечанай мясцовасці, у выніку чаго ён зачапіў за лес.
# Няправільны прагноз надвор'я. Фактычнае надвор'е было горш за усталяваны мінімум.
# Адсутнасць належнай сувязі з самалётамі.

## Спасылкі 
* Катастрофа С-47 1-й АТД ГВФ в районе Молодечно 

Катэгорыя:Катастрофы 1944 года
Катэгорыя:Авіяцыйныя здарэнні ў Беларусі
Катэгорыя:Падзеі 13 ліпеня
Катэгорыя:Ліпень 1944 года
Катэгорыя:Гісторыя Маладзечанскага раёна
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Катэгорыя:Вялікая Айчынная вайна
Блеўчыцкі сельсавет

**Бле́ўчыцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Капыльскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок Быстрыца.

Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Капыльскага раёна Мінскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Быстрыцкага і Лешненскага сельсаветаў, цэнтр — вёска Блеўчыцы. 22 верасня 1980 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Дзярэчына, 19 сакавіка 2008 года — у аграгарадок Быстрыца.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2181 чалавек, з іх 94,8 % — беларусы, 3,8 % — рускія, 0,4 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 1765 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе
Быстрыцкі сельсавет

Назву **Бы́стрыцкі сельсавет** маюць:

* Быстрыцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Капыльскага раёна Мінскай вобласці
* Быстрыцкі сельсавет — назва Трокеніцкага сельсавета Астравецкага раёна Гродзенскай вобласці ў 1940—1969 гадах
Arrhenia

**Arrhenia** — род грыбоў сямейства . Назва ўпершыню была апублікаваная ў 1849 годзе.

## Класіфікацыя 
Род *Arrhenia* налічвае 84 віды:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* Fries, E.M. 1849. Summa vegetabilium Scandinaviae. 2:259-572 — P.312

Катэгорыя:Роды грыбоў
Катэгорыя:Агарыкальныя
Данііл Сямёнавіч Воранаў

**Данііл Сямёнавіч Воранаў** (, Клімавічы, Магілёўская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію ў 1951 годзе. Працаваў інжынерам-планіроўшчыкам сельскіх населеных месцаў Пскоўскага аблвыканкама, з 1955 года — старэйшы інжынер, кіраўнік брыгады, галоўны інжынер праектаў, начальнік майстэрні Магілёўграмадзянпраекта.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1970 года. Пражываў у Магілёве.

## Творчасць 
Асноўныя працы: праекты планіроўкі цэнтральных сядзібаў саўгасаў «Мілаславіцкі», «Ленінскі шлях», «Быхаўскі», «Чавускі» Магілёўскай вобласці (1956—1962).

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны I і II ступені, медалямі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Baeospora myosura

**Baeospora myosura** — від базідыяльных грыбоў сямейства .

## Распаўсюджанне 
Від распаўсюджаны ў Еўропе і Паўночнай Амерыцы. Расце вялікімі групамі ў хвойных і змешаных лясах, на апалых хваёвых і яловых шышках, часам на гнілой драўніне.

## Апісанне 
Шапачка першапачаткова паўсферычная, выпуклая, пазней плоска-разгалістая, з грудкай пасярэдзіне. Дыяметр цокаля 1-2 см. Паверхня шапачкі ружова-шэра-карычневая, бледна-бэжавая, у цэнтры карычневая. Гіменафор пласцінкавы з белымі або шараватымі пласцінкамі. Споравы парашок белага колеру. Споры авальныя, памерам 2,7-4 х 1-2,2 мкм. Ножка вышынёй 2-8 см, пакрыта белым мучністым налётам, чырванавата-карычневая, крэмава-карычневая, жоўта-карычневая.

Катэгорыя:Грыбы Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Грыбы Еўропы
Катэгорыя:Агарыкальныя
Крывасёлкаўскі сельсавет

**Крывасё́лкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Капыльскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Крывасёлкі.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Капыльскага раёна Слуцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Мінскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Капыльскім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 года ў складзе Слуцкай акругі. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. З 20 верасня 1944 года па 8 студзеня 1954 года ў складзе Бабруйскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Браткаўскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Капыльскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
РубіСтар

**РубіСтар** — беларуская грузавая авіякампанія са штаб-кватэрай у Мінску і хабам у Нацыянальным аэрапорце Мінск.

## Гісторыя 
УП «Рубістар» было створана ў 2000 годзе як агенцтва па продажы грузавых перавозак па паветры.

У 2002 годзе авіякампанія атрымала ліцэнзію ў якасці авіяперавозчыка, якую выдаў Дэпартамент па авіяцыі Міністэрства транспарту і камунікацый Рэспублікі Беларусь.

## Флот 
 кампаніі RubyStar]]
RubyStar Airways мае ў сваім падпарадкаванні наступныя паветраныя судны:
* 5 Ан-12
* 2 Іл-76
* 1 Boeing 747-400.

Катэгорыя:Авіякампаніі Беларусі
Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў спісе спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб ЗША
Докшыцкая раённая цэнтральная бальніца

**УАЗ «Докшыцкая раённая цэнтральная бальніца»** — комплекс лячэбна-прафілактычных устаноў Докшыцкага раёна. Будынак ЦРБ знаходзіцца ў Докшыцах.

## Апісанне 
У раёне працуе 48 урачоў і 241 сярэдні медыцынскі работнік. Забяспечанасць урачамі на 1000 жыхароў — 2,1, сярэднім медперсаналам — 10,6.

Асноўным цэнтрам аказання медыцынскай дапамогі ў горадзе з’яўляецца Докшыцкая цэнтральная раённая бальніца на 150 стацыянарных ложкаў, паліклініка на 250 наведванняў за змену, шматпрофільны дзённы стацыянар на 25 ложкаў. Ва ўстанове аховы здароўя «Докшыцкая ЦРБ» працуюць 50 урачоў і 273 работнікі сярэдняга медперсаналу. Сярод урачоў 16 маюць вышэйшую і першую кваліфікацыйную катэгорыю, другую — 21 урач. Бальніца ўкамплектавана абсталяваннем, якое дазваляе цалкам выконваць задачы па медыцынскай дапамозе насельніцтву. Стаматалагічнае, хірургічнае, рэанімацыйнае аддзяленні абсталяваны сучаснымі медпрыборамі і ўстаноўкамі.

У аптэчную сетку раёна ўваходзяць 7 аптэк і 2 аптэчныя кіёскі.

## Спіс лекава-прафілактычных устаноў 
Сетка ўстановы складаецца з наступных структурных падраздзяленняў:
* Докшыцкая цэнтральная раённая паліклініка — 250 наведванняў, шматпрофільны дзённы стацыянар на 25 ложкаў;
* Бягомльская раённая бальніца — 200 наведванняў, дзённы стацыянар — 5 ложкаў;
* 3 участковыя бальніцы (Бярэзінская ўчастковая бальніца — 30 наведванняў, стацыянар на 10 ложкаў; Валкалацкая ўчастковая бальніца — 20 наведванняў, стацыянар на 10 ложкаў; Крулеўшчынская ўчастковая бальніца — 100 наведванняў, стацыянар на 15 ложкаў);
* Беразкоўская бальніца сястрынскага догляду з амбулаторыяй урача агульнай практыкі — 20 наведванняў у змену, стацыянар на 10 ложкаў;
* 3 амбулаторыі ўрача агульнай практыкі (Параф’янаўская амбулаторыя — 40 наведванняў, Порплішчанская амбулаторыя — 25 наведванняў, Сітцаўская амбулаторыя — 40 наведванняў);
* 18 фельчарска-акушэрскіх пунктаў.

## Літаратура 
* Ахова здароўя // Памяць: Докшыцкі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; уклад. А. В. Скараход; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : БелЭн, 2004. — С. 591—592.

## Спасылкі 
* Сайт Докшыцкай цэнтральнай раённай бальніцы

Катэгорыя:Докшыцы
Катэгорыя:Докшыцкі раён
Катэгорыя:Бальніцы Беларусі
Газдніца

**Газдніца** (, ) — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 510 км на захад ад Варшавы, за 70 км на паўднёвы захад ад Зялёнай Гуры і за 10 км ад мяжы з Германіяй. Уваходзіць у склад Жаганьскага  павета Любушскага ваяводства, утварае гарадскую гміну. Займае плошчу 23,88 км². Насельніцтва 3,2 тыс. чалавек.
## Насельніцтва 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада
Amphinema

**Amphinema** — род базідыяльных грыбоў сямейства . Назва ўпершыню была апублікаваная ў 1892 годзе. Грыбы растуць на мёртвай драўніне хвойных. Выклікаюць белую гніль драўніны.

## Класіфікацыя 
У род Amphinema ўваходзіць 6 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Агарыкаміцэты
Катэгорыя:Роды грыбоў
Нацыянальная прэмія Украіны імя Тараса Шаўчэнкі

**Нацыянальная прэмія Украіны імя Тараса Шаўчэнкі** () — найвышэйшая дзяржаўная ўзнагарода Украіны ў галіне культуры і мастацтва, названая ў гонар украінскага паэта Тараса Шаўчэнкі. Пастанову аб прасуджэнні прэміі прымае прэзідэнт Украіны на падставе прапаноў Камітэту па Нацыянальнай прэміі Украіны імя Тараса Шаўчэнкі.

## Гісторыя ўзнагароды 
Прэмія была заснавана 20 мая 1961 года пастановай Савету міністраў УССР як рэспубліканская прэмія імя Тараса Шаўчэнкі. Згодна з пастановай, гэтай прэміяй узнагароджваліся дзеячы літаратуры, мастацтва, музыкі, тэатральнага мастацтва і кінематаграфіі.

Упершыню прэмія была ўручана 9 мая 1962 года. Першымі дыплом і званне лаўрэатаў атрымалі Павел Тычына, Алесь Ганчар і Платон Майбарада. Грашовая прэмія лаўрэата ў тыя часы складала 2500 рублёў.

У 1969 годзе рэспубліканская прэмія была пераназвана ў «Дзяржаўную прэмію УССР імя Т. Р. Шаўчэнкі». А 22 чэрвеня 2000 года прэміі быў прысвоены статус найвышэйшай узнагароды Украіны згодна з указам прэзідэнта Украіны № 808/2000 з назвай «Нацыянальная прэмія Украіны імя Тараса Шаўчэнкі».

## Палажэнне аб узнагароджанні 
Прэмія прысуджаецца ўказам прэзідэнта Украіны. Гэтай прэміяй узнагароджваюцца грамадзяне за выдатныя дасягненні ў галіне літаратуры і мастацтва, публіцыстыкі і журналістыкі і істотны ўклад у развіццё культуры.

Штогод можа прысуджацца не больш за дзесяць Нацыянальных прэмій. Вылучэнне работ для прысуджэння прэміі ажыццяўляецца з моманту іх публікацыі на працягу апошніх пяці гадоў, але не раней чым за паўгоду да іх вылучэння.

Творы і працы на сушуканне Нацыянальнай прэміі Украіны імя Тараса Шаўчэнкі вылучаюць Міністэрства культуры і турызму Украіны, Нацыянальная акадэмія навук Украіны, Акадэмія мастацтваў Украіны, творчыя саюзы Украіны і літаратурна-мастацтвазнаўчыя аб’яднанні Украіны. Прэмія можа прысуджацца грамадзянам Украіны, іншых дзяржаў і асобам без грамадзянства.

Нацыянальная прэмія прысуджаецца аўтару або выканаўцу адзін раз на працягу жыцця. Яму выдаецца дыплом лаўрэата прэміі і Ганаровы знак лаўрэата. Памер грашовай прэміі ўсталёўваецца штогод указам прэзідэнта Украіны і ў 2010 годзе складаў 130 000 грыўняў.

Указ прэзідэнта Украіны аб прысуджэнні Нацыянальнай прэміі публікуецца штогод 9 сакавіка ў газеце «Урядовий кур’єр» і абвяшчаецца па радыё і тэлебачанні.

Дыпломы і ганаровыя знакі лаўрэатам Нацыянальнай прэміі ўручае прэзідэнт Украіны 9 сакавіка падчас урачыстага мерапрыемства, прысвечанага дня нараджэння Тараса Шаўчэнкі ў Нацыянальнай оперы Украіны (аднак у 2010 годзе прэзідэнт Украіны Віктар Януковіч правёў уручэнне Шаўчэнкаўскай прэміі на  ў Каневе, дзе пахаваны Шаўчэнка).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Тараса Шаўчэнкі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1961 годзе
Катэгорыя:1961 год ва Украіне
Катэгорыя:Прэміі Украіны
Асецішчы (гарадзішча)

**Асецішчы** — археалагічны помнік у цэнтры вёскі Асецішча Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці. Гарадзішчы выявілі ў 1880-я гады Ф. Вярэнька і В. Шукевіч. У 1931 годзе абследаваны А. М. Ляўданскім, у 1971 годзе — А. Р. Мітрафанавым.

## Гарадзішча—1 
Знаходзіцца ў лесе, пры ўпадзенні ракі Сергуч у Асеціцкае возера, ва ўрочышчы Крайская зямля за 0,3 км на захад ад вёскі Асецішча (Бярэзінскі сельсавет). Умацавана валам і ровам. Пляцоўка памерам 57×46 м. Культурны пласт 0,4-0,5 м. Знойдзены фрагменты глінянага посуду, косці жывёл, кавалкі шлаку. Адносіцца да днепра-дзвінскай і штрыхаванай керамікі культур (III—IV ст.).

## Гарадзішча—2 
Заходзіцца за 3,5-4 км на захад ад вёскі, на высокім узгорку «Замак» каля былога хутара Кадлубішча. Пляцоўка памерам 71×57 м. Культурны пласт захаваўся па краях пляцоўкі. Знойдзены фрагменты глінянага посуду, косці жывёл, кавалкі шлаку. Адносіцца да днепра-дзвінскай і штрыхаванай керамікі культур (III—IV ст.).

## Літаратура 
* Археалагічнае вывучэнне Докшыччыны // Памяць: Докшыцкі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; уклад. А. В. Скараход; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : БелЭн, 2004. — С. 29-34.
* Докшыцкі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 241—258.

Катэгорыя:Гарадзішчы Докшыцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Асецішча (Докшыцкі раён)
Basidioradulum

**Basidioradulum** &nbsp; — род грыбоў сямейства . Назва ўпершыню была апублікаваная ў 1967 годзе.

## Класіфікацыя 
Род *Basidioradulum* налічвае 11 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* Nobles, M.K. 1967. Conspecifity of Basidioradulum (Radula) radula and Corticium hydnans. Mycologia. 59:192-211 — P.192

Катэгорыя:Роды грыбоў
Катэгорыя:Агарыкаміцэты
Асінавік (археалагічны помнік)

**Асінавік** — археалагічны помнік каля вёскі Асінавік Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці.

## Гарадзішчы 
Знаходзіцца за 0,5 км на паўночны захад ад вёскі Асінавік (Бярозкаўскі сельсавет), ва ўрочышчы Гарадок, або Замак. Пляцоўка памерам 56×52,5 м умацавана двума кальцавымі валамі і равамі, з напольнага (паўночнага) боку — трэцім валам. Упершыню ўпамінаецца ў 1879 годзе ў кнізе «Апісанне цэркваў і прыходаў Мінскай епархіі. Вып. 2. Барысаўскі павет». У 1972 годзе А. Р. Мітрафанаў зрабіў шурф. Культурны пласт 0,7-0,8 м. Знойдзены абломкі глінянага штрыхаванага посуду, абпаленыя камяні, косці жывёл, кавалкі шлаку. Адносіцца да штрыхаванай керамікі культуры (III—IV ст.).

## Могільнік 
Знаходзіцца каля вёскі Асінавік. Могільнік (магілы-жальнікі) адносіцца да позняга сярэдневякоўя (XVI—XVII стагоддзе).

## Літаратура 
* Археалагічнае вывучэнне Докшыччыны // Памяць: Докшыцкі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; уклад. А. В. Скараход; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : БелЭн, 2004. — С. 29-34.
* Докшыцкі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 241—258.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Асінавік
Катэгорыя:Гарадзішчы Докшыцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Могільнікі Докшыцкага раёна
Хто спявае — кепска не думае

**«Хто спявае — кепска не думае»** — харвацкі фільм, зняты ў 1970 годзе. Рэжысёр і сцэнарыст — Крэшымір Голік. Фільм дэманстраваўся ў савецкім кінапракаце з 1978 года пад назвай «Усё пачалося з прагулкі». У 1999 годзе па выніках апытання харвацкіх кінакрытыкаў ён быў прызнаны найлепшым харвацкім фільмам.

Катэгорыя:Фільмы Харватыі
Катэгорыя:Фільмы Югаславіі
Катэгорыя:Экранізацыі літаратурных твораў
Катэгорыя:Камедыйна-драматычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы на харвацкай мове
Сусалаўшчына

**Сусалаўшчына** (у польскамоўных дакументах — *Susołowszczyzna*) — мясцовасць, сумежная з Гомелем («*in contiguitate* Miasta Homla»). Згадваецца ў дакументах «Volumina legum» 60-х гадоў XVIII стагоддзя ў сувязі з падзеямі 1744 года, калі ўвайшла ў склад Гомельскага староства. Да таго з’яўлялася спадчынным уладаннем (грунтам дзедзічным) паноў Міцкевічаў, якое, меркавана, было анклавам сярод зямель Гомельскага староства. Уваходжанне Сусалаўшчыны ў склад апошняга адбылося дзякуючы намаганням гомельскага старосты князя Міхала Фрэдэрыка Чартарыйскага праз абмен грунтамі з панамі Міцкевічамі, якія ў выніку атрымалі ўрочышча Зялёная Лука. Дакладнае месцазнаходжанне Сусалаўшчыны застаецца невядомым.

## Літаратура 
* Potwierdzenie zamiany gruntow w Starostwie Homelskim z UU. Mickiewiczami zaszłey // Volumina legum : prawa, konstytucie y przywileie Krolestwa Polskiego, Wielkiego Xięstwa Litewskiego [Tekst]. — T. 7 : ab anno 1764 ad annum 1768. — Petersburg : J. Ohryzko, 1860. — S. 85—86.

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Гомеля
Ceraceomyces

**Ceraceomyces** &nbsp; — род грыбоў сямейства . Назва ўпершыню была апублікаваная ў 1972 годзе.

## Класіфікацыя 
Род *Ceraceomyces* налічвае 28 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* Jülich, W. 1972. Monographie der Athelieae (Corticiaceae, Basidiomycetes). Willdenowia Beiheft. 7:1-283 — P.146

Катэгорыя:Агарыкаміцэты
Катэгорыя:Роды грыбоў
Польская кінапрэмія «Арлы» за найлепшы еўрапейскі фільм

**По́льская кінапрэ́мія «Арлы́» за найле́пшы еўрапе́йскі фільм** () — адна з катэгорый Польскай кінапрэміі «Арлы».

## Пераможцы і намінанты 
Пераможцы і намінанты прыведзены ў храналагічным парадку. У межах аднаго года намінанты ўпарадкаваны па беларускамоўнай назве фільма паводле алфавіта. Пераможца адзначаны жоўтым колерам фона &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; і прыводзіцца першым.

### 2000-я 
### 2010-я 
### 2020-я 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Польскай кінапрэміі «Арлы»

Катэгорыя:Польская кінапрэмія «Арлы»
Катэгорыя:Кінапрэміі за найлепшы еўрапейскі фільм
Катэгорыя:З’явіліся ў 2005 годзе
Вітніца

**Вітніца** (, ) — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 480 км на захад ад Варшавы, за 20 км на захад ад Гожава Велькапольскага і за 20 км ад мяжы з Германіяй. Уваходзіць у склад Гажоўскага  павета Любушскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Вітніца. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 8,24 км². Насельніцтва 6,8 тыс. чалавек.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада
Дом па вуліцы Суворава, 38 (Віцебск)

**4-ы камунальны дом** — жылы дом у Віцебску, размешчаны на Узгорскай слабадзе па вул. Суворава, 38.

Пабудаваны ў 1930—1935 гадах па праекце Васіля Вукалава.

## Архітэктура 
Чатырохпавярховы секцыйны будынак мае складаную канфігурацыю плана, скампанаваны з 4 чатырохкватэрных і 1 двухкватэрнай секцый (у цэнтры). Пластыку сіметрычна вырашанага фасада ўзбагачаюць вертыкальныя вокны лесвічных клетак, глухія агароджы балконаў з вялікім вынасам на 3-м і 4-м паверхах, просты карніз і абрамленні амаль квадратных акон. На 1-м паверсе — магазін.

Будынак адносіцца да тыпу буйных жылых дамоў 1-й палавіны 1930-х гадоў, калі былі характэрны маляўнічыя аб’ёмы, пераходы ад выцягнутых вузкіх карпусоў да больш складаных кампазіцый. 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:1935 год у Віцебску
Катэгорыя:Вуліца Суворава (Віцебск)
Катэгорыя:Збудаванні Віцебска ў стылі канструктывізм
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Васіля Вукалава
Цэрэна

**Цэрэна** (*Cerrena*) — род грыбоў сямейства . Назва ўпершыню была апублікаваная ў 1821 годзе.

## Класіфікацыя 
Род налічвае 31 від:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Gray, S.F. 1821. A natural arrangement of British plants. 1:1-824 — P.649

Катэгорыя:Паліпоравыя (парадак)
Катэгорыя:Роды грыбоў
Бірулі (археалагічны помнік)

**Бірулі** — археалагічны помнік каля вёскі Бірулі Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці.

## Гарадзішчы 
Знаходзіцца за 2 км на поўдзень ад вёскі, на ўзгорку «Шведская гара». Вышыня 10 м. Пляцоўка памерам 56×48 м. З паўночнага боку ўмацавана трыма валамі і ровам. На вяршыні ўзгорка валы канцамі заходзяць адзін за другі і ўтвараюць уваход на гарадзішча. 3 усходняга і паўднёвага бакоў забалочаная пойма возера Медзазол. Выявіў у 1880-я годзе Ф. Вярэнька. У 1938 годзе абследавалі польскія археолагі А. Цэгак-Галубовіч і У. Галубовіч. У 1981 годзе А. Р. Мітрафанаў зрабіў шурф. Культурны пласт 0,3-1,3 м. Знойдзены фрагменты глінянага штрыхаванага посуду, абпаленыя камяні, кавалкі шлаку. Матэрыялы паказваюць, што жыццё тут існавала ў III—II ст. да н.э. — IV—V ст. н.э. У 2000-х гг. праводзіліся раскопкі В. У. Чараўко.

## Курганны могільнік 
Курганны могільнік знаходзіцца на заходнім беразе возера Медзазол, каля былога маёнтка Парэчча. 130 курганоў вышынёй 0,5-3 м і дыяметрам 4-12 м. У 1938 годзе раскопкі праводзіла археалагічная экспедыцыя Віленскага ўніверсітэта. Вывучана 16 курганоў. Выяўлены пахаванні па абраду трупаспалення і трупапалажэння (у грунце і ямах). Знойдзены бранзалеты, зашпількі, пярсцёнкі, гузікі, пацеркі з бронзы і шкла, жалезныя сякеры, наканечнікі стрэл і коп’яў, 2 арабскія манеты сярэдзіны Х ст. Адносіцца да Х-ХI ст.

## Літаратура 
* Археалагічнае вывучэнне Докшыччыны // Памяць: Докшыцкі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; уклад. А. В. Скараход; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : БелЭн, 2004. — С. 29-34.
* Докшыцкі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 241—258.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Бірулі (Докшыцкі раён)
Катэгорыя:Гарадзішчы Докшыцкага раёна
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Докшыцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Дом па вуліцы Суворава, 34/23 (Віцебск)

**3-і камунальны дом** — жылы дом у Віцебску, размешчаны на Узгорскай слабадзе, на рагу вуліц Суворава (№ 34) і Савецкай (№ 23).

Пабудаваны ў 1927—1932 гадах з цэглы і дрэва па праекце Васіля Вукалава.

## Архітэктура 
Чатырохпавярховы П-падобны ў плане будынак. Камунальны дом прызначаўся для маласямейных і адзінокіх. Складаецца з 6 двухкватэрных секцый з лесвічнымі клеткамі і адной секцыі з калідорнай планіроўкай. Кватэры маюць па 3 і 4 пакоі, плошча якіх ад 10 да 24 м², кухню плошчай ад 7 да 10 м², санітарны вузел. У секцыі з калідорнай планіроўкай на кожным паверсе 11 жылых пакояў, 2 агульныя кухні, умывальні, пакой для заняткаў і адпачынку. У цокальным паверсе камунальна-бытавыя памяшканні. У працэсе эксплуатацыі дома праведзена некалькі рэканструкцый кватэр, якія закранулі ўнутраную планіроўку. Архітэктурнае аблічча будынка стрыманае, без дэкаратыўных дэталей. Выразнасць фасадаў дасягаецца рытмічнай групоўкай акон, падзеленых вертыкальным чляненнем паўлоджый, заглыбленых на таўшчыню сцен.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:1932 год у Віцебску
Катэгорыя:Вуліца Суворава (Віцебск)
Катэгорыя:Збудаванні Віцебска ў стылі канструктывізм
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Васіля Вукалава
Катэгорыя:Савецкая вуліца (Віцебск)
Chondrostereum

**Chondrostereum** — род грыбоў сямейства . Назва ўпершыню была апублікаваная ў 1959 годзе.

## Класіфікацыя 
У род *Chondrostereum* уваходзіць 4 віды :

* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* Pouzar, Z. 1959. New genera of higher fungi III. Ceská Mykologie. 13(1):10-19 — P.17

Катэгорыя:Роды грыбоў
Катэгорыя:Агарыкальныя
Першы камунальны дом (Віцебск)

**Першы камунальны дом** — жылы дом у Віцебску, размешчаны на Узгорскай слабадзе, на рагу вуліц Суворава (№ 17) і Савецкай (№ 21).

## Гісторыя 
Першы камунальны дом для рабочых прамысловых прадпрыемстваў пачалі будаваць сакавіку 1926 года па праекце гарадскога архітэктара Васіля Вукалава. Для яго ўзвядзення быў знесены стары дом на рагу сучасных вуліц Савецкай і Суворава. 14 студзеня 1928 года віцебская газета «Зара Захаду» паведаміла пра падрыхтоўку да засялення дома, але з прычыны недаробак першыя жыхары ўсяліліся сюды толькі праз некалькі месяцаў.

Дом стаў першым буйным жылым будынкам у Віцебску, пабудаваным у гады савецкай улады. Фактычна з яго пачалася гісторыя сучаснага жыллёвага будаўніцтва.

Меў незвычайную для таго часу планіроўку. У крыле, якое выходзіла на Савецкую вуліцу, былі спраектаваны асобныя пакоі для адзінокіх і маласямейных з агульным калідорам. Крыло, звернутае да вуліцы Суворава, уяўляла сабой шматкватэрны дом з кватэрамі на 2-3 пакоі, абсталяванымі германскімі кухнямі і ваннымі. На першым паверсе мелася зала для сумеснага адпачынку жыхароў і сходаў.

У гады Вялікай Айчыннай вайны дом быў пашкоджаны, у 1948 годзе адноўлены. 1 студзеня 1949 года ў палове будынка, якая прызначалася для маласямейных, адкрылася гасцініца «Савецкая» (з 1990 года — «Эрыдан»), іншая палова на 24 кватэры засталася жылой. У зале для сходаў размясціўся рэстаран.

## Спасылкі 
* Сергей Мартинович. 5 необычных объектов Витебска возле гостиницы «Эридан»
* 

Катэгорыя:1928 год у Віцебску
Катэгорыя:Вуліца Суворава (Віцебск)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Васіля Вукалава
Катэгорыя:Савецкая вуліца (Віцебск)
Аляксандр Георгіевіч Вышалескі

**Аляксандр Георгіевіч Вышалескі** (, Гарадок, Віцебская вобласць — ) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Варшаўскую палітэхніку ў 1918 годзе. З 1925 па 1932 г. працаваў памочнікам гарадскога архітэктара, гарадскім архітэктарам Віцебска.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1934 года.

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Творчасць 
]]
Асноўныя працы: жылы дом-камуна па вул. Горкага (1927—1930), праекты рэканструкцыі і добраўпарадкавання Віцебска (1923—1932).

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары Віцебска
Катэгорыя:Архітэктары Віцебска
Беразіно (археалагічны помнік)

**Беразіно** — археалагічны помнік каля вёскі Беразіно Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці.

## Гарадзішчы 
Знаходзіцца за 1 км на паўднёвы ўсход ад вёскі, на ўзгорку пад назвай «Талерка». Вышыня 17-18 м. Пляцоўка памерам 49-47 м. З поўдня, паўднёвага ўсходу і паўднёвага захаду вал і роў. У 1971 годзе абследаваў А. Р. Мітрафанаў, у 1992 годзе — А. У. Ільюцік. Культурны пласт 0,2-0,8 м. Знойдзены фрагменты глінянага посуду, абпаленыя камяні, кавалкі шлаку, косці жывёл. Адносіцца да днепра-дзвінскай і штрыхаванай керамікі культур (III—IV ст.).

## Курганны могільнік 
### Курганны могільнік-1 
Знаходзіцца на паўночным захадзе ад вёскі, у лесе, ва ўрочышчы Выскадніца. Налічваецца 18 насыпаў.

### Курганны могільнік-2 
Знаходзіцца за 1,5 км на поўнач ад маста праз раку Бярэзіну, на левым беразе ракі, ва ўрочышчы Адверніца. 2 насыпы, адзін вышынёй каля 1 м і дыяметрам да 2 м, другі за 20 м ад першага ў заходнім напрамку вышынёй каля 0,5 м і дыяметрам 1,5 м. Недалёка ад насыпаў знойдзены каменныя рубіла, сякера з адбітай палавінай абуха. У двары жыхара вёскі І. Казлоўскага ляжаў камень правільнай авальнай формы (20×30 см) з ёмістасцю. Паводле сведчання гаспадара, яго знайшлі паблізу курганоў.

## Літаратура 
* Археалагічнае вывучэнне Докшыччыны // Памяць: Докшыцкі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; уклад. А. В. Скараход; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : БелЭн, 2004. — С. 29-34.
* Докшыцкі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 241—258.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Беразіно (Докшыцкі раён)
Катэгорыя:Гарадзішчы Докшыцкага раёна
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Докшыцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Міхаіл Міхайлавіч Гайдуковіч

**Міхаіл Міхайлавіч Гайдуковіч** (, в. Хлевішча, Камянецкі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі архітэктар. Кандыдат архітэктуры (1983), дацэнт (1986). Член-карэспандэнт Беларускай акадэміі архітэктуры.

## Біяграфія 
Скончыў у 1971 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. З 1972 года старшы выкладчык, у 1987—1990 гадах загадчык кафедры архітэктуры Брэсцкага інжынерна-будаўнічага інстытута.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1980 года. У 1998—2002 гадах старшыня Брэсцкага аддзялення БСА.

Пражывае ў Брэсце.

## Творчасць 
Асноўныя працы: будынак Дзяржстраха ў Баранавічах (1977), парк раёна Усход (1981, у аўтарскім калектыве), водагразелячэбніца (1982) у Брэсце, парк 1000-годдзя ў Віцебску (1982), індывідуальны дом з паменшанымі цепластратамі і выкарыстаннем сонечнай энергіі для ацяплення і гарачага водазабеспячэння (1986).

Аўтар шэрагу навуковых прац, у т.л.: «Кіраўніцтва па праектаванні паркаў» (1980), «Рэкамендацыі па планіроўцы, забудове і пераўтварэнні гарадоў з улікам асваення поймавых і забалочаных тэрыторый» (1981), «Горадабудаўнічае асваенне поймавых тэрыторый Беларускай ССР» (1986) — усё ў аўтарскім калектыве.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Баранавічаў
Катэгорыя:Архітэктары Брэста
Катэгорыя:Архітэктары Віцебска
Катэгорыя:Выкладчыкі будаўнічага факультэта БрДТУ
Віктар Іванавіч Галеўка

**Віктар Іванавіч Галеўка** (, г.п. Плешчаніцы, Лагойскі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі архітэктар. Кандыдат архітэктуры (1974). 

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1962 годзе. Працаваў галоўным архітэктарам Салігорска, з 1966 па 1980 г. — старшым архітэктарам, кіраўніком групы архітэктараў, галоўным архітэктарам праектаў у Гомельскім філіяле Белдзяржпраекта, галоўным архітэктарам Гомеля.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1966 года. Член КПСС з 1979 года.

## Творчасць 
Асноўныя працы: 4-кватэрны на ст. Цярэшкавічы, 16-кватэрны ў пасёлку Камунар (1966), 4-павярховы ў горадзе Карма (1971) жылыя дамы, гасцініца «Матэль» па аўтамагістралі Гомель—Чарнігаў (1969), 99-кватэрны па вул. Сялянскай (1968) і 64-кватэрны па вул. Артылерыйскай (1973) жылыя дамы, праекты забудовы мікрараёнаў № 12 і 52 (1979, у аўтарскім калектыве) у Гомелі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Гомеля
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары Гомеля
Катэгорыя:Архітэктары Салігорска
Катэгорыя:Члены КПСС
Уладзімір Мікалаевіч Гапонаў

**Уладзімір Мікалаевіч Гапонаў** (, Данецк) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1962 годзе. Працаваў у праектных арганізацыях у Петрапаўлаўску-Камчацкім, дзе запраектаваў клуб з залай на 400 месцаў, заводакіраўніцтва, помнік экіпажу падводнай лодкі Л-16. З 1972 года — кіраўнік групы архітэктараў, начальнік майстэрні ў Мінскпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1966 года. Член КПСС з 1971 года.

Пражывае ў г. Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): ПДП зон адпачынку на заходнім беразе Заслаўскага вадасховішча (1973), «Вяснянка» ў раёне Астрашыцкага Гарадка (1975).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Расіі
Катэгорыя:Члены КПСС
Іван Іванавіч Галушка

**Іван Іванавіч Галушка** (, г. Ніжын, Чарнігаўская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1967 годзе. Працаваў загадчык сектарам у ПКБ Мінсельбуда БССР, з 1973 года — галоўны архітэктар аддзела ў Белкамунпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1973 года. Член КПСС з 1982 года. Пражывае ў г. Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): аб’яднаная база «Водаканал» у Гомелі (1978), інжынерна-лабараторны корпус прампрадпрыемстваў Мінжылкамгаса БССР (1978), рамонтна-эксплуатацыйная база «Мінцепласетка» (1982) у Мінску, добраўпарадкаванне вуліц у цэнтры Ліды (1977—1982).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Архітэктары Гомеля
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Ліды
Абарона Севастопаля (фільм)

**«Абарона Севастопаля»** () — расійскі ігравы фільм пра Крымскую (Усходнюю) вайну, адна з найважнейшых пастановак у гісторыі расійскай кінематаграфіі. Першая расійская поўнаметражная кінапастаноўка.

## Сюжэт 
Фільм адкрываецца буйнымі планамі (кінапартрэтамі) імператараў Мікалая I і Аляксандра II, а таксама кіраўнікоў і герояў абароны Севастопаля.

## У ролях 
* Андрэй Громаў — *Нахімаў*
* Іван Мазжухін — *Карнілаў*
* Арсеній Бібікаў — *Татлебен*

## Літаратура 
* Ханжонков А. А. Первые годы русской кинематографии. — М., Л.: Искусство, 1937.
* Ханжонков А. А. Первый русский кинорежиссер: [Воспоминания о В.М. Гончарове] // Кино и время. Бюллетень Госфильмофонда. Выпуск первый. — М.: Госфильмофонд СССР, 1960. — С. 335—364.
* Борис Соколов. Хроноскоп // «Культура» : еженедельная газета. — 2006. — 29 ноября (№ 46 (7556)).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фільмы Расіі
Катэгорыя:Фільмы Расіі 1911 года
Катэгорыя:Нямыя фільмы
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы
Катэгорыя:Ваенныя фільмы
Валянцін Мікалаевіч Гацілаў

**Валянцін Мікалаевіч Гацілаў** (, в. Гарэлаўка, Чарамісінаўскі раён, Курская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Харкаўскі інжынерна-будаўнічы інстытут у 1968 годзе. Працаваў асістэнтам у Палтаўскім інжынерна-будаўнічым інстытуце, старшым архітэктарам, кіраўніком групы архітэктараў у Мінскпраекце, галоўным архітэктарам праектаў у БелНДІПгорадабудаўніцтва, з 1979 года — галоўны архітэктар праектаў у Белдзяржпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1974 года. Пражывае ў г. Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы: прафілакторый завода «Оптык» у Лідзе (1981), патолагаанатамічны корпус бальніцы хуткай дапамогі па Слуцкай шашы (цяпер вул. Кіжаватава, 58Б) ў Мінску (1974, у сааўтарстве з Н. Шпігельманам); у аўтарскім калектыве: 9-павярховыя буйнапанэльныя жылыя дамы па праспекце Пушкіна ў Мінску (1977), серыі тыпавых праектаў блок-секцый для Магілёўскага (1980—1982) і Бабруйскага (1981) ДБК, 12-павярховы жылы дом з крамай «1000 дробязяў» у мікрараёне № 1 (1984) і забудова мікрараёна № 5 па Віцебскім праспекце у Магілёве, забудова мікрараёна № 31 у Смаргоні (1987).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Ліды
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Магілёва
Катэгорыя:Архітэктары Смаргоні
Ваўча (курганны могільнік)

**Ваўча** — курганны могільнік каля вёскі Ваўча Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці.

## Апісанне 
Знаходзіцца за 0,5 км на захад ад вёскі, у лесе, на правым беразе ракі Верхняя (прыток ракі Бярэзіна), 22 курганы (земляныя і каменныя), каля 100 каменных магіл. У 1971 годзе абследаваў А. Р. Мітрафанаў. У 1990 годзе раскопкі праводзілі Л. У. Дучыц і А. В. Квяткоўская. Выяўлены пахаванні па абраду трупапалажэння, металічныя пласцінкі ад галаўных убораў, пярсцёнкі, гліняны посуд. Адносіцца да ХI-ХVI ст.

## Літаратура 
* Археалагічнае вывучэнне Докшыччыны // Памяць: Докшыцкі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; уклад. А. В. Скараход; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : БелЭн, 2004. — С. 29-34.
* Докшыцкі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 241—258.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Ваўча
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Докшыцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Ігар Аляксандравіч Гапонаў

**Ігар Аляксандравіч Гапонаў** (, Калуга) — беларускі архітэктар. Заслужаны будаўнік БССР (1976).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1958 годзе. Працаваў у Магілёўскім будтрэсце, кіраўніком групы архітэктараў, галоўным інжынерам праектаў, намеснікам галоўнага інжынера Магілёўскага аблпраекта, намеснікам старшыні Магілёўскага гарвыканкама, з 1964 па 1985 г. — начальнікам Упраўлення па будаўніцтве і архітэктуры Магілёўскага аблвыканкама.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1975 года. Член КПСС з 1962 года. Пражывае ў г. Магілёве.

## Творчасць 
Удзельнічаў у стварэнні праекта помніка ахвярам фашызму на Лупалаўскіх могілках (1976).

Аўтар артыкулаў у БелСЭ па сучаснай архітэктуры гарадоў Магілёўскай вобласці.

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалямі. Ганаровай граматай (1973) і Граматай (1969) Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР, трыма бронзавымі і сярэбраным медалямі ВДНГ СССР (1970, 1976, 1980, 1984).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Архітэктары Магілёва
Катэгорыя:Супрацоўнікі Камітэта па архітэктуры і будаўніцтве Магілёўскага аблвыканкама
Ганна Карэніна (значэнні)

Назву **Ганна Карэніна** маюць:
* «Ганна Карэніна» — раман Льва Мікалаевіча Талстога.

## Фільмы 
* «Ганна Карэніна» — расійскі фільм 1911 года.
* «Ганна Карэніна» — французскі фільм 1912 года.
* «Ганна Карэніна» — расійскі фільм 1914 года.
* «Ганна Карэніна» — амерыканскі фільм 1915 года.
* «Ганна Карэніна» — савецкі фільм 1967 года.
* «Ганна Карэніна» — расійскі фільм 2009 года.
* «Ганна Карэніна» — расійскі фільм 2018 года.

## Спектаклі 
* «Ганна Карэніна» — спектакль Маскоўскага Мастацкага тэатра.
* «Ганна Карэніна» — спектакль Андрэя Жіцінкіна.
Варганы (археалагічны помнік)

**Варганы** — археалагічны помнік каля вёскі Варганы Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці.

## Гарадзішчы 
Знаходзіцца на паўднёвай ускраіне вёскі, злева ад шашы  Докшыцы — Глыбокае, на Варганскай гары вышынёй 40 м. Пляцоўка памерам 60×50 м. Адкрыў у канцы XIX стагоддзя Фёдар Пакроўскі. У 1949, 1965 і 1972 гадах абследаваў Аляксей Мітрафанаў, у 1997 годзе — Эдвард Зайкоўскі. Пры шурфоўках у культурным пласце (0,4-0,6 м) выяўлена ляпная гладкасценная і штрыхаваная кераміка. Датуюць III—IV стст.

## Селішча 
Знаходзіцца на паўднёвым схіле Варганскай гары. У 1965 годзе раскопкі праводзіў Георгій Штыхаў. Культурны пласт 0,8 м. Выяўлены сляды наземнага жытла з печкай-каменкай, жалезныя сярпы і шылы, 2 гліняныя формачкі для адліўкі бронзавых упрыгожанняў, гліняныя прасліцы, фрагменты ляпнога посуду. Датуюць VI—VII стст.

## Курганныя могільнікі 
### Курганны могільнік-1 
Знаходзіцца за 0,5 км на паўднёвы ўсход ад гарадзішча на Варганскай гары. Тры насыпы, два з іх у 1965 годзе раскапаў Георгій Штыхаў. Выяўлена пахаванне па абрадзе трупаспалення. Датуюць VIII—IX стст.

### Курганны могільнік-2 
Знаходзіцца за 1 км на поўдзень ад вёскі, ва ўрочышчы Калдоба. Тры насыпы вышынёй каля 1,5 м.

### Курганны могільнік-3 
Знаходзіцца за 2,5 км на поўдзень ад гарадзішча на Варганскай гары, каля дарогі на вёску Грабучае. 40 насыпаў.

## Літаратура 
* Археалагічнае вывучэнне Докшыччыны // Памяць: Докшыцкі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; уклад. А. В. Скараход; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : БелЭн, 2004. — С. 29-34.
* Докшыцкі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 241—258.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Варганы
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Гарадзішчы Докшыцкага раёна
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Докшыцкага раёна
Катэгорыя:Селішчы Докшыцкага раёна
Ганна Карэніна (фільм, 1911)

**«Ганна Карэніна»** () — нямы мастацкі фільм Марыса Метра, выпушчаны 10 лютага 1911 года. Метраж 350 м. У двух частках. Лічыцца згубленым.

## Сюжэт 
Экранізацыя аднайменнага рамана Льва Талстога.

## У ролях 
* М. Сарохціна — *Ганна Карэніна*
* Мікалай Васільеў — *Аляксей Карэнін*
* М. Траянаў — *Аляксей Уронскі*
* Мамонаў
* А. Вяскоў

## Літаратура 
* Лебедев Н. А. Немое кино // Очерк истории кино СССР.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фільмы Расіі
Катэгорыя:Фільмы Расіі 1911 года
Катэгорыя:Нямыя фільмы
Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы
Катэгорыя:Экранізацыі раманаў
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы
Катэгорыя:Страчаныя фільмы