open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Антысфен

**Антысфе́н** (; 444/435 да н.э., Афіны — 370/360 да н.э., Афіны) — старажытнагрэчаскі філосаф, заснавальнік і галоўны тэарэтык кінізму, адной з самых знакамітых сакратычных школ.

Антысфен выступіў супраць платонаўскіх тэорыі ідэй. У этыцы Антысфена, якая займае цэнтральнае месца ў яго філасофіі, адлюстраваны інтарэсы збяднелых колаў афінскай рабаўладальніцкай дэмакратыі. Таму Антысфен асуджаў падзел людзей на гаспадароў і рабоў, адмаўляў пачуццёвыя асалоды, звязаныя з багаццем, раскошай; прапагандаваў своеасаблівы культ працы і вяртанне да «натуральнага стану».

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кінікі класічнага перыяду
Катэгорыя:Філосафы V стагоддзя да н.э.
Катэгорыя:Філосафы IV стагоддзя да н.э.
Катэгорыя:Філосафы Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Педагогі
Антрапамарфізм

**Антрапамарфі́зм** ( — *чалавек*,  —выгляд, форма) — прыпадабненне чаго-небудзь да чалавека або перанос яго фізічных і інтэлектуальных уласцівасцей на жывёл, расліны, рэчы і з'явы навакольнага свету. 

Антрапамарфізм ўласцівы данавуковаму светапогляду людзей, ён ляжыць у аснове амаль усіх рэлігій, якія прадстаўляюць багоў у чалавечым абліччы. Так, ва ўяўленні людзей антычнасці багі былі пераважна цалкам чалавекападобнымі істотамі, надзеленымі адносна нешматлікімі звышнатуральнымі якасцямі: вечным жыццём, маладосцю, мелі асаблівае месца «жыхарства», асаблівы рэжым харчавання, умелі змяняць аблічча і інш. 

Антрапамарфізм быў глебай для старажытнай паэзіі і народнай творчасці ў цэлым. Рысы антрапамарфізму праяўляюцца ў вобразным мысленні, у сучасным мастацтве і літаратуры, напрыклад у байках, у казках, дзе часта розным жывёлам і рэчам прыпісваюцца чалавечыя ўласцівасці.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Псіхічныя працэсы
Катэгорыя:Рэлігія
Ансамбль

**Ансамбль** ( — сукупнасць, стройнае цэлае).

* Ансамбль — узгодненасць, адзінства частак, якія ўтвараюць штосьці цэлае. Напрыклад, камплект адзежы з некалькіх прадметаў; некалькі будынкаў, вытрыманых у адзіным стылі (архітэктурны ансамбль) і г.д.
* Архітэктурны ансамбль — гарманічнае адзінства прасторавай кампазіцыі будынкаў, інжынерных збудаванняў, манументальнага жывапісу, скульптуры і зялёных насаджэнняў. Гл. таксама палацава-паркавы ансамбль.
* Мастацкі ансамбль — мастацкая ўзгодненасць, складнасць выканання (драматычнага, музычнага і г.д.)
* Музычны ансамбль — група артыстаў, якая складае адзіны мастацкі калектыў.
* Статыстычны ансамбль у фізіцы — набор разнастайных станаў дадзенай фізічнай сістэмы, якія адпавядаюць вызначаным крытэрыям. Гл. таксама мікракананічны ансамбль, кананічны ансамбль, вялікі кананічны ансамбль.
Стэрэафанія

**Стэрэафанія** або **Стэрэагук** (ад  — «стэрэас» — «цвёрды, прасторавы» і φωνή — «гук») — запіс, перадача або выкарыстанне гуку, пры якіх захоўваецца інфармацыя аб прасторавым размяшчэнні яго крыніцы з дапамогай раскладкі гуку праз два (і больш) незалежных гукавых каналы. У монагучанні аўдыёсігнал паступае з аднаго канала.

## Літаратура 
* 
* Стереофония // Большая политехническая энциклопедия: более 7000 словарных статей / Авт.-сост. В. Д. Рязанцев. — Москва: Мир и образование, 2011. — 700, [3] с. — ISBN 978-5-94666-621-3.
* *Термен Л. С.* Стереофони́я // Музыкальная энциклопедия: [в 6 т.] / гл. ред. Ю. В. Келдыш. — М.: Советская энциклопедия: Советский композитор, 1973—1982. — (Энциклопедии. Словари. Справочники. Изд-во «Советская Энциклопедия», Изд-во «Советский композитор»). — Т. 5: Симон — Хейлер. — 1981. — Стб. 272—273. — 1056 стб., илл. — 102 200 экз.

## Спасылкі 
* Стереофоническая звукозапись  // Вялікая савецкая энцыклапедыя 

Катэгорыя:Гуказапіс
Катэгорыя:Акустыка
Вольфрам Маас

**Вольфрам Маас** (, г. Энгерс, Нойвід) — нямецкі дыпламат, пасол ФРГ у Рэспубліцы Беларусь (2012—2015).

## Біяграфія 
* 1981—1982, Рэферэнт Дыпламатычнай акадэміі Федэральнага міністэрства замежных спраў
* 1982—1985, Пасольства ў Вашынгтоне, рэферэнт па культуры
* 1985—1987, Федэральнае міністэрства замежных спраў, намеснік начальніка рабочага штаба па інфармацыйнай тэхніцы
* 1987—1988, Памочнік старшыні Міжпарламенцкага савета Міжпарламенцкага саюза і старшыні знешнепалітычныя камітэта Германскага Бундэстага
* 1988—1992, Пасольства ў Кінгстане, намеснік кіраўніка місіі
* 1992—1995, Федэральнае міністэрства замежных спраў, намеснік начальніка аддзела
* 1995—1999, Рэферэнт па знешнепалітычных пытаннях старшыні зямельнай фракцыйнай групы ХСС у фракцыі ХДС/ХСС Германскага Бундэстага
* 1999—2000, Пасольства ў Нью-Дэлі, начальнік эканамічнай службы
* 2001—2004, Начальнік сакратарыята Фонду імя Ханса Зайдэля ў Вашынгтоне
* 2004—2007, Пастаяннае прадстаўніцтва Федэратыўнай Рэспублікі Германія пры АБСЕ ў Вене, намеснік пастаяннага прадстаўніка
* 2007—2012, 
* 2012—2015, Пасол ФРГ ў Рэспубліцы Беларусь

## Публікацыі 
* Sandor Barcs (Mitverfasser)/Wolfram Maas (Redaktion): Ein Deutscher als Ratspräsident der Interparlamentarischen Union : eine Dokumentation der Amtszeit von Dr. Hans Stercken MdB als Präsident des Interparlamentarischen Rates der Interparlamentarischen Union (1985—1988), Bonn 1990, ISBN 3-924521-39-5

Катэгорыя:Паслы Германіі ў Беларусі
Аптымізм

thumb|220px|З пункту гледжання аптыміста шклянка напалову поўная, песіміста — напалову пустая.
**Аптымізм** (ад  — «найлепшы») — погляд на жыццё з пазітыўнага пункту гледжання, упэўненасць у лепшай будучыні. Аптымізм сцвярджае, што свет цудоўны, з любой сітуацыі ёсць выхад, усё атрымаецца добра, усе людзі ўвогуле добрыя.

З’яўляецца супрацьлегласцю песімізму.

Вядомым прыкладам проціпастаўлення аптымізму і песімізму з’яўляецца меркаванне чалавека аб шклянцы, запоўненым вадой ці іншай вадкасцю роўна напалову. Лічыцца, што аптыміст мяркуе, што такая шклянка напалову поўная, у супрацьлегласць песімісту, які ўпэўнены, што шклянка напалову пустая.

У філасофіі аптымізм асацыюецца з Готфрыдам Лейбніцам, які лічыў, што мы жывём у «лепшым з усіх магчымых светаў».

## Гл. таксама 
* Песімізм
* Меліярызм

Катэгорыя:Філасофскія кірункі і школы
Катэгорыя:Рысы асобы
Бібліятэка Ашурбаніпала

**Бібліятэка Ашурбаніпала** — найбуйнейшая захаваная бібліятэка старажытнага свету і наогул найстаражытная з усіх вядомых бібліятэк. Складалася на працягу 25 гадоў у асірыйскай сталіцы Ніневіі па загадзе цара Ашурбаніпала (VII ст. да н.э.) Служыла таксама дзяржаўным архівам. Пасля смерці цара фонды былі рассеяны па розных палацах. Выяўленая археолагамі частка бібліятэкі складаецца з 25 000 гліняных таблічак з клінапіснымі тэкстамі. Адкрыццё бібліятэкі ў сярэдзіне XIX стагоддзя мела велізарнае значэнне для разумення культур Месапатаміі і для дэшыфроўкі клінапісу.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* Klaas R. Veenhof: *Geschichte des Alten Orients bis zur Zeit Alexanders des Großen*, Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2001, ISBN 3-525-51685-1
* Elena Cassin, Jean Bottero, Jean Vercoutter (Hrsg.): *Die Altorientalischen Reiche III. Das Ende des 2. Jahrtausends*, Fischer, Frankfurt am Main (Fischer Weltgeschichte, Bd. 4) ISBN 3-89350-989-5
* Maximilian Streck: «Assurbanipal und die letzten assyrischen Könige bis zum Untergange Niniveh’s», Hinrichs, Leipzig 1916 http://www.archive.org/stream/assurbanipalundd01streuoft#page/n3/mode/2up

## Спасылкі 
* The Library of King Ashurbanipal Web Page — официальная страница Британского музея 
* The Ashurbanipal Library Project 
* The Kuyunjik collection des BM online

Катэгорыя:Месапатамія
Катэгорыя:Бібліятэкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Легендарныя бібліятэкі
Катэгорыя:Брытанскі музей
Катэгорыя:Археалогія ў Іраку
Вільялмур Стэфансан

**Вільялмур Стэ́фансан** (; , Гімлі, Манітоба, Канада — , Хановер, штат Нью-Гэмпшыр) — канадскі палярны даследчык, этнограф і пісьменнік.
 
Вільялмур Стэфансан нарадзіўся ў сям’і імігранта з Ісландыі Ёхана Стэфансана.
 
Яго першае знаёмства з Арктыкай адбылося ў 1906—1907 гадах, калі ён у якасці этнографа прымаў удзел у экспедыцыі, якая працавала на паўночным узбярэжжы Аляскі і ў вусці ракі Макензі. У 1908—1912 гадах ён стаяў на чале экспедыцыі ў арктычную Канаду, падчас якой ён займаўся этнаграфічнымі даследаваннямі і дасканала вывучыў побыт эскімосаў.
 
У 1913 годзе Стэфансан арганізаваў новую экспедыцыю, сродкі на якую выдаткаваў канадскі ўрад. Гэтая экспедыцыя вядомая пад назвай «Канадскай арктычнай экспедыцыі».

## Асноўныя працы 
* Stefansson, Vilhjalmur. My Life with the Eskimo; The Macmillan Company, New York, 1912.
* Stefansson, Vilhjalmur. Unsolved Mysteries of the Arctic; The Macmillan Company, New York, 1938.
* Stefansson, Vilhjalmur. Not by Bread Alone; The Macmillan Company, New York, 1946.
* Stefansson, Vilhjalmur. Discovery — the autobiography of Vilhjalmur Stefansson; McGraw-Hill Book Company, New York, 1964.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Даследчыкі Арктыкі
Катэгорыя:Падарожнікі Канады
Катэгорыя:Этнографы
Навіцкі

**Навіцкі** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алег Віктаравіч Навіцкі — расійскі касманаўт, родам з Беларусі.
* Арэст Маркавіч Навіцкі — рускі філосаф, псіхолаг, логік.
* Войцех Навіцкі (нар. 1989) — польскі спартсмен (кіданне молата), алімпійскі чэмпіён.
* Генадзь Васілевіч Навіцкі — беларускі дзяржаўны дзеяч, Прэм’ер-міністр Рэспублікі Беларусь (2001—2003).
* Дзірк Навіцкі — нямецкі баскетбаліст.
* Дзмітрый Эдуардавіч Навіцкі — беларускі баскетбаліст, баскетбольны трэнер, суддзя
* Ігар Васілевіч Навіцкі (нар. 1936) — беларускі архітэктар.
* Мікалай Васілевіч Навіцкі — беларускі дзяржаўны дзеяч.
* 
* Станіслаў Мамертавіч Навіцкі (1899—1972) — беларускі цымбаліст, Заслужаны артыст БССР.
* Сяргей Рыгоравіч Навіцкі (нар. 1962) — беларускі дзяржаўны дзеяч, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання.
* 
* Яўген Гаўрылавіч Навіцкі — Герой Савецкага Саюза.
* Веніямін (Навіцкі) — беларускі праваслаўны дзеяч.
Дэлфт

**Дэлфт** () — горад і абшчына ў Нідэрландах, у правінцыі Паўднёвая Галандыя, на паўдарогі паміж Ротэрдамам і Гаагай. Размешчаны на рацэ Схі. Насельніцтва па стане на 1 студзеня 2008 года складала 96 168 чалавека.

Гістарычны цэнтр горада захаваўся галоўным чынам з XVII стагоддзя, у XIX стагоддзі Дэлфт істотна пашырыўся і набыў індустрыяльны характар. У наш час з'яўляецца адным з асноўных цэнтраў распрацоўкі высокіх тэхналогій у Нідэрландах. Гэтаму галоўным чынам спрыяюць наяўнасць у горадзе Дэлфцкага тэхнічнага ўніверсітэта і ўрадавай арганізацыі прыкладных даследаванняў (TNO).

Дэлфт быў рэзідэнцыяй Вільгельма Аранскага і першай сталіцай Нідэрландаў. Вільгельм быў забіты тут у 1584 годзе, і з тых часоў традыцыйна членаў нідэрландскай каралеўскай сям'і хаваюць у Новай царкве Дэлфта.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Знакамітыя жыхары 
* Ян Вермер (1632—1675).
* Хюга (Гуга) Гроцый (1583—1645)
* Антані ван Левенгук (1632—1723)
* Вільгельм I Аранскі (1533—1584)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Абшчыны правінцыі Паўднёвая Галандыя
Катэгорыя:Гарады Нідэрландаў
Катэгорыя:Універсітэцкія гарады
Мнаганожка

**Мнаганожка**, **Папараць** (*Polypodium*) — род папарацей сямейства мнаганожкавых.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовыя травяністыя эпіфітныя і наземныя расліны з доўгім галінастым карэнішчам, густа ўкрытым бурымі ланцэтнымі лускавінкамі. Вышыня звычайна 20–80 см. Скурыстае чаранковае лісце адыходзіць ад яго радамі (адсюль назва). Лісцевыя пласцінкі падоўжана-ланцэтныя, перыста-раздзельныя. Сорусы (кучкі спарангіяў) круглаватыя або авальныя, размешчаны пасярэдзіне ці па краі сегментаў ніжняга боку пласцінкі. Споры прадаўгаватыя, жоўтыя, бугрыстыя. Гаметафіт двухполы, наземны, зялёны.

## Пашырэнне 
Налічваецца 50-60 (па некаторых звестках, да 150—200) відаў, шырока распаўсюджаных амаль па ўсім зямным шары (акрамя Аўстраліі), але пераважна ў тропіках Паўночнай і Паўднёвай Амерыцы. Многія віды, якія раней адносіліся да гэтага роду, адносяць да родаў , , ,  і інш.

На Беларусі , папараць салодкая — від травяністых папарацей, які трапляецца невялікімі групамі па схілах грунтавых агаленняў берагоў рэк, азёр, радзей на пнях, паваленых дрэвах і інш.

## Значэнне і выкарыстанне 
Дубільныя (у карэнішчах змяшчаюцца таніны), дэкаратыўныя (ёсць садовыя формы), лекавыя і ядавітыя расліны. Некаторыя віды выкарыстоўваюцца ў ветэрынарыі і кулінарыі. 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мнаганожкавыя
Мнагапёравыя

**Мнагапёравыя** (*Polypteridae*) — сямейства ганоідных рыб.

## Апісанне 
Даўжыня да 90 см, у большасці відаў да 30 см. Цела падоўжанае, цыліндрападобнае. Луска ганоідная, ромбападобная. Восевы шкілет акасцянелы, маюцца покрыўныя скурыстыя косці на галаве, дзве гулярныя пласціны. Пазванкі маюць акасцянелыя целы і неўральны канал. Спінны плаўнік складаецца з асобных плаўнічкоў (ад 5 да 18), кожны з якіх мае адзіны шып, да якога мацуецца адзін або некалькі мяккіх прамянёў. Грудныя плаўнікі з мясістай лопасцю ў аснове, падтрымліваюцца шматлікімі акасцянелымі радыяліямі, якія прымацоўваюцца да храшчовай пласціны і двух палачкападобных элементаў, і цераз іх — да лапаткі і каракоіда. Хваставы плаўнік вонкава сіметрычны, верхняя лопасць без лускі.

Шчэлепных дуг 4. Прамяні шчэлепнай перапонкі адсутнічаюць. Адтуліна пырскальца вялікая, але канал страчаны. Рот вялікі, сківіцы з зубамі, верхняя сківіца трывала мацуецца да чэрапа. Кішэчнік мае спіральны клапан. Плавальны пузыр вялікі, двухкамерны, часткова выконвае дыхальную функцыю.

## Пашырэнне 
Вядомы з сярэдзіны мелавога перыяду. Адзінае сямейства атрада мнагапёрападобных, падзяляецца на 2 роды (мнагапёры і каламаіхты), 11 відаў. Пашыраны ў прэсных стаячых вадаёмах трапічнай Афрыкі.

## Асаблівасці біялогіі 
Актыўныя ўначы. Кормяцца беспазваночнымі і рыбай.

Нераст у перыяд дажджоў, дробную ікру адкладваюць на водныя расліны ў залітай абалоне.

Лічынкі з вонкавымі шчэлепамі.

## Промысел 
Аб'ект мясцовага промыслу.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Сямействы рыб
Молатагаловыя акулы

**Молатагаловыя акулы**, акулы-молаты, рыбы-молаты (*Sphyrnidae*) — сямейства рыб.

## Апісанне 
Даўжыня да 4 м, гіганцкая акула-молат дасягае 6 м. Маса да 450 кг. Галава сплюшчаная, з двума вялікімі бакавымі вырастамі, нагадвае молат (адсюль назва); на канцах вырастаў знаходзяцца вочы і вялікія ноздры. Форма вырастаў вар’іруе: ад вузкіх крылападобных у інда-ціхаакіянскага віда *Eusphyra blochii* да роўназакругленых лапатападобных у амерыканскай акулы *Sphyrna tiburo*.

## Пашырэнне 
Выдзяляюцца 2 роды, 7-8 відаў. Пашыраны пераважна ў трапічных акіянічных водах, звычайная акула-молат часам заходзіць ва ўмераныя воды. Жывуць у Індыйскім, Ціхім, Атлантычным акіянах, насяляюць галоўным чынам кантынентальны шэльф.

## Асаблівасці біялогіі 
Кормяцца буйнымі доннымі беспазваночнымі, кальмарамі, рыбамі.

Жывародныя альбо яйцажывародныя. Нараджаюць да 40 дзіцянят.

## Значэнне для чалавека 
Аб'ект промыслу. Буйныя асобіны небяспечныя для чалавека.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Акулы
Паланэз Агінскага (фільм)

**«Паланэз Агінскага»** — фільм рэжысёра Льва Голуба, зняты на кінастудыі Беларусьфільм у 1971 годзе.

## Сюжэт 
Гісторыя пра маленькага скрыпача, які стаў сіратой у першы дзень вайны. Бадзяючыся па вёсках Заходняй Беларусі ў пошуках ежы, ён трапляе ў партызанскі атрад. Адцягваючы ўвагу салдат фашысцкага пікета ігрой на скрыпцы, юны Васіль забяспечвае прыкрыццё сапёрнай групе, якая мініруе чыгуначны мост.

На наступную аперацыю па падрыве ваеннага эшалона адпраўляецца ўжо сам Вася разам з адным з партызанаў атрада. Пасля ўдалага выбуху складоў, сябра арыштоўвае патруль, а Васіль здолеў схавацца ў касцёле. Там ён знаёміцца з польскім арганістам Франакам.

…Праз некалькі гадоў пасля заканчэння вайны, на фестывалі маладых выканаўцаў у Польшчы, Васіль сустракае дзядзьку Франака…

## Здымачная група 
* Аўтар сцэнарыя: Кастусь Губарэвіч
* Рэжысёр-пастаноўшчык: Леў Голуб
* Аператар-пастаноўшчык: Рыгор Масальскі
* Кампазітар: Генрых Вагнер
* Мастак-пастаноўшчык: Вячаслаў Кубараў

## Узнагароды 
* Галоўны прыз ЦК ВЛКСМ «Алая гвоздика» «за стварэнне фільма, які садзейнічае вырашэнню праблемы героіка-патрыятычнага выхавання дзяцей і моладзі» на Усесаюзным кінафестывалі дзіцячых фільмаў (Масква, 1971)
* III Міжнародны кінафестываль фільмаў для дзяцей у межах VII Маскоўскага міжнароднага кінафестывалю (1971):
** Прыз Міністэрства асветы СССР «За найлепшы фільм для дзяцей»
** Прыз-сюрпрыз (жоўты мяч з аўтографамі Льва Яшына і іншых вядомых футбалістаў) ад дзіцячага журы «За найлепшае выкананне дзіцячай ролі» — Ілью Цукеру.
* Дзяржаўная прэмія БССР 1972 года ў галіне кінематаграфіі:
** К. Губарэвічу
** Л. Голубу — за фільмы «Дзяўчынка шукае тату», «Анюціна дарога», «Паланэз Агінскага»
** Г. Масальскаму — за фільм «Паланэз Агінскага»

## Спасылкі 
* - Пра «Паланэз Агінскага на сайце kinopark.by»

Катэгорыя:Фільмы 1971 года
Катэгорыя:Фільмы СССР
Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Катэгорыя:Фільмы Льва Голуба
Катэгорыя:Фільмы СССР 1971 года
ФК Клечаск

**«Клечаск»** — былы беларускі футбольны клуб з горада Клецк. Назва «Клечаск» узята ад сярэднявечнай назвы горада.

## Гісторыя 
Клуб быў заснаваны ў 2007 годзе і заявіўся ў Другую лігу. Сезон 2010 клуб скончыў на трэцім месцы ў Другой лізе і дзякуючы спыненню існавання нясвіжскага «Вераса» атрымаў яго месца ў Першай лізе. Сезон 2011 клуб скончыў у сярэдзіне табліцы, але з-за фінансавых цяжкасцяў адмовіўся ад далейшага ўдзелу ў Першай лізе і вярнуўся ў Другую лігу. У Другой лізе, аднак, таксама не затрымаўся: спачатку з клуба былі зняты тры ачкі, а потым клуб увогуле быў выключаны з Другой лігі і спыніў існаванне.

## Папярэднія назвы 
* 2007—2012: «Клечаск»

## Дасягненні 
* Лепшае дасягненне ў Першай лізе — 8 месца (2011)
* Чвэрцьфіналіст Кубка Беларусі: 2011/2012

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі 
***1** Паказчыкі дадзены на момант выключэння клуба з лігі.

## Галоўныя трэнеры 
* Віктар Валяндовіч (2008—2012)

Клечаск
Дамбула

**Дамбула** (, ) - горад у Цэнтральнай правінцыі Шры-Ланкі. Насельніцтва - 66716 (2012 г.)

## Гісторыя
Людзі пасяліліся на месцы Дамбулы каля 5 тысяч гадоў таму. У I ст. да н. э. пячоры на гары ў межах сучаснага горада прыцягнулі да сябе будысцкіх манахаў. Згодна паданню, у іх хаваўся сінгальскі прынц Валагамба. Пасля 14 гадоў выгнання ён вярнуўся ў Анурадхапуру і стаў яе валадаром. Удзячны за сховішча пад час пераследу з боку сваіх ворагаў, ён падараваў гару і пячоры манахам для заснавання кляштара.

На працягу стагоддзяў кляштар і паселішча вакол яго некалькі разоў пакідаліся людзьмі, але працягвалі заставацца месцамі для паломніцтваў. У 1848 г. будысцкія святары ператварылі Дамбулу ў адзін з галоўных цэнтраў адраджэння будызму на Шры-Ланцы. Гэта садзейнічала росту і развіццю горада, які ператварыўся ў важны рэлігійны і транзітны цэнтр.

У 1991 г. Залаты храм Дамбулы трапіў у спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

У 2012 г. у Дамбуле адбыліся сутычкі паміж сінгаламі-будыстамі і маўрамі Шры-Ланкі, якія спавядаюць іслам. Акрамя таго, урадам Шры-Ланкі праводзілася расследаванне дзейнасці мясцовай адміністрацыі. Яно скончылася арыштам мэра горада і яго абвінавачваннем у карупцыі.

## Эканоміка
Дамбула месціцца ў 148 км ад Каломба, 72 км ад Канды, 68 км ад Анурадхапуры, 66 км ад Паланарувы і каля 20 км ад Сігірыі. У гэтай сувязі горад прыцягальны як транзітны цэнтр для шматлікіх паломнікаў і бюджэтных турыстаў. Большая частка мясцовай эканомікі абапіраецца на сферу абслугоўвання. У межах горада працуе адзін з найбуйнейшых на Шры-Ланцы аптовых рынкаў сельскагаспадарчай прадукцыі.

## Насельніцтва 
## Славутыя мясціны
*Залаты храм - адна з галоўных будысцкіх святынь Шры-Ланкі. Ён уключае комплекс пячор з насценным роспісам, дагобамі і скульптурамі Буды XVIII - XIX стст., музей, а таксама будысцкія школу і кляштар. Тэрыторыя гары, на якой месціцца Залаты храм, з'яўляецца натуральным запаведнікам. На ёй шмат малпаў, яшчарак, грызуноў.
*Міжнародны стадыён Рангіры, дзе праводзяцца міжнародныя спаборніцтвы па крыкету
*Комплекс "Возера Амая" на мясцовым старажытным вадасховішчы, прыцягальны для прыхільнікаў аюрведы

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі
*Дамбула - горад Сусветнай спадчыны 
*Будысты і мусульмане Дамбулы
*Сайт ЮНЕСКА
*Залаты храм. Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Гарады Шры-Ланкі
Катэгорыя:Сусветная спадчына на Шры-Ланцы
Кубак Беларусі па футболе 1994/1995

**Кубак Беларусі па футболе 1994/1995** — чацвёрты розыгрыш Кубка Беларусі. 
Пераможцам Кубка ўпершыню стаў футбольны клуб «Дынама-93» з Мінска, 
які ў фінале ў серыі пенальці перамог магілёўскае «Тарпеда».

## Каляндар 
## 1/32 фіналу 
На гэтай стадыі прынялі ўдзел 25 клубаў:
* 12 клубаў Трэцяй Лігі (Д3) (з 24);
* 13 клубаў Другой Лігі (Д2) (з 16).

Па жараб’ёўцы 7 клубаў аўтаматычна прайшлі ў наступны раўнд.
Гульні прайшлі 3 жніўня 1994.
*Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матча.*

## 1/16 фіналу 
На гэтай стадыі прынялі ўдзел 32 клубы:
* 16 пераможцаў 1/32 фіналу;
* 16 клубаў Першай Лігі (усе).

Клубы ніжэйшых ліг супрацьстаялі клубам Першай лігі.

Гульні прайшлі 31 жніўня 1994.
*Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матча.*

## 1/8 фіналу 
Гульні прайшлі 21 верасня 1994.
*Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матча.*

## Чвэрцьфіналы 
Гульні прайшлі 4 і 5 кастрычніка 1994.
*Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матча.*

## Паўфіналы 
Гульні прайшлі 26 кастрычніка 1994.
*Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матча.*

## Фінал 

## Статыстыка 
### Бамбардзіры 
## Гл. таксама 
* Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1994/1995
* Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1994/1995
* Трэцяя ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1994/1995

## Спасылкі 
* wildstat.ru
* kick-off.by

1995
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1994 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1995 годзе
Катэгорыя:1994 год у футболе
Катэгорыя:1995 год у футболе
Пятро Стэфановіч

**Пятро Стэфановіч**, поўнае імя **Пётр Францавіч Стэфановіч** (, Сёмкаў Гарадок,  — 2006) — беларускі пісьменнік, перакладчык. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў гімназію ў Ашмянах (1939). На пачатку 1941 года пачаў працаваць літаратурным супрацоўнікам ашмянскай раённай газеты «Знамя свободы». Падчас Вялікай Айчыннай вайны скончыў курсы малодшых лейтэнантаў у Забайкальскай ваеннай акрузе і курсы «Выстрел» Міністэрства Узброеных Сіл СССР. Удзельнічаў у баях на Паўднёвым фронце. У 1943 годзе быў паранены. Восенню 1944 года адкліканы з Карэльскага фронту і накіраваны ў Войска Польскае, дзе служыў начальнікам аддзела штаба 10-й дывізіі пяхоты. З 1950 года працаваў на будоўлях — прарабам, начальнікам участка, галоўным інжынерам, начальнікам аддзела капітальнага будаўніцтва, у 1969—1979 гадах — інжынер Беларускага аддзялення Літфонду СССР, у 1979—1984 гадах — літаратурны рэдактар часопіса «Вожык». Член Саюз пісьменнікаў СССР з 1990 года.

## Творчасць 
У друку выступае з 1941 года. Перакладае з польскай на беларускую і рускую мовы, з беларускай на польскую.

На польскую мову пераклаў кнігі для дзяцей А. Лойкі «Дзе хто начуе» (1981), П. Марціновіча «Паспяшайся ў наш звярынец» (1981), А. Вольскага «Еду ў госці да слана» (1981) і «Сцяпан — вялікі пан» (1983), І. Бурсава «Казкі, поўныя цудаў» (1983), беларускія народныя казкі «Лісіца-хітрыца» (1982), «Удовін сын» (1985).

На беларускую мову пераклаў асобныя творы Я. Бжэхвы, Я. Гушчы, В. Жукроўскага, З. Кабатца, У. Махэека, Г. Марцінка, Ю. Озгі-Міхальскага, Я. Парандоўскага, Е. Путраманта, У. Рэйманта, Т. Ружэвіча і інш.

На рускую мову пераклаў асобныя творы З. Сафяна, Г. Гаворскага, Е. Адыгея.

Склаў анталогіі «Ад Буга да Одры» (апавяданні сучасных польскіх пісьменнікаў, 1969) і «Вясёлы калейдаскоп» (гумар і сатыра сучасных польскіх пісьменнікаў, 1979).

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны II ступені, Чырвонай Зоркі, медалямі і польскім медалём «Заслужаны перад польскай культурай».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Да 100-годдзя перакладчыка, празаіка, удзельніка Вялікай Айчыннай вайны Пятра Францавіча Стэфановіча (1922—2006) // Архівы Беларусі

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі СССР
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі з польскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з беларускай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі на рускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі на польскую мову
Субальпійскі пояс

**Субальпі́йскі по́яс** — геаграфічны і горны пояс, размешчаны ніжэй мяжы драўнянай расліннасці і вышэй ляснога горнага пояса.
 
Тэмпература паветра ў субальпійскім поясе падымаецца летам максімум да +24 °C у гарачыя сонечныя дні, а звычайна не дасягае 16 °C. Замаразкі магчымыя ў любы час года. Хоць зімовыя тэмпературы могуць быць вышэй за тыя, што здараюцца на больш нізкіх вышынях, як правіла, вышэй, чым мінус 23 °C, зямля ў гэты час пакрываецца тоўстым снежным покрывам, які захоўваецца на працягу 6—8 месяцаў на працягу года, а некаторыя гурбы растаюць толькі летам. Канвектыўныя ападкі, у асноўным навальнічныя, часта выпадаюць у выглядзе снежнай крупы або граду.
 
Вышыня пояса розная на розных шыротах. Напрыклад, на Каўказе і ў Альпах субальпійскі пояс знаходзіцца на вышыні 1700—2300 м над узроўнем мора, на паўднёвых схілах Гімалаяў на вышыні 3200—4000 м, а ў больш высокіх шыротах яго ўзровень рэзка зніжаецца (напрыклад, на Курыльскіх астравах ён апускаецца да ўзроўню мора).

Характэрны голыя скалы, восыпы, на пакатых схілах — формы мярзлотнага рэльефу. У гарах Забайкалля, Сярэдняй і Усходняй Сібіры месца субальпійскага пояса займае падгальцовы пояс.

## Субальпійская расліннасць 
, ЗША]]
Субальпійская расліннасць развіваецца ва ўмовах магутнага снегавога покрыва, высокай і раўнамернай вільготнасці паветра і вільготнасці глебы пры добрым дрэнажы паверхні. Пашырана ў субальпійскім поясе горных абласцей умераных і субтрапічных шырот. Пераважаюць субальпійскія лугі з травастоем вышынёй да 1,5—2,5 м, зараснікі нізкарослых хмызнякоў і кусцікаў (вярба, карлікавая бяроза, ядлоўцы, рададэндраны, хваёвы і кедравы сланікі), травяністыя пустэльныя лугі з нізкарослымі травамі, асветленыя лясы паркавага тыпу (субальпійскае рэдкалессе і крывалессе). Характар расліннасці мяняецца ў залежнасці ад геаграфічнага становішча горнай сістэмы, экспазіцыі і стромкасці схілаў, гаспадарчай дзейнасці чалавека.

## Гл. таксама 
* Альпійскі пояс

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Субальпийские луга // Экологический центр «Экосистема»™, А. С. Боголюбов

Катэгорыя:Біёмы
Катэгорыя:Кліматычныя зоны
Катэгорыя:Батаніка
Элементарныя функцыі

**Элементарныя функцыі** ў матэматыцы — клас функцый, у які ўваходзяць мнагасклад, ступенная функцыя, рацыянальная функцыя, паказнікавая функцыя і лагарыфмічная функцыя, трыганаметрычныя функцыі і адваротныя трыганаметрычныя функцыі, гіпербалічныя функцыі і адваротныя гіпербалічныя функцыі. Элементарнымі з'яўляюцца таксама функцыі, атрыманыя з названых з дапамогай арыфметычных дзеянняў (складання, адымання, множання і дзялення), дыферэнцыравання, а таксама суперпазіцый (утварэння складаных функцый), выкарыстаных канечную колькасць разоў. Разглядаюцца таксама элементарныя функцыі ад некалькіх пераменных. Адваротныя функцыі да элементарных і інтэгралы ад элементарных функцый могуць не быць элементарнымі.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Матэматычны аналіз
Катэгорыя:Дыферэнцыяльная алгебра
Катэгорыя:Тыпы функцый
Дамінік Рудніцкі

**Дамінік Рудніцкі** (; , Усходняя Беларусь — ) — беларускі і польскі пісьменнік.

## Біяграфічныя звесткі 
Паходзіў з беларускай шляхты. Вучыўся ў Віленскай езуіцкай акадэміі (каля 1694). Настаўнічаў у езуіцкіх калегіумах Слуцка, Горадні, Мсціслава, Новагародка. 3 1720 у Варшаве, пракуратар Літоўскай правінцыі езуітаў. 3 1730 у Нясвіжы.

## Творчасць 
У рукапісных зборніках Д. Рудніцкага (вядомыя з публікацыяў А. Брукнера і У. Ператца, загінулі ў Варшаве ў 1944) акрамя польскіх было 9 беларускіх вершаваных твораў, напісаных ім, або народных, апрацаваных. У іх праявіліся рысы позняга барока: алегорыя, гратэск, марнасць і хуткаплыннасць жыцця. Адчуваецца арыентацыя на народную песню. Аўтар інтэрмедый на польскай мове, казанняў, зборніка «Свабодны голас у вершаванай форме» (выд. 1741).

Ім створана алегарычная сістэма вобразаў у вершаваным сатырычным цыкле «Звярыныя гратэскі» (творы «Ваенны паход грыбоў», «Птушыны баль», «Камара з дуба цяжкі ўпадак» і інш.).

## Літаратура 
* *Мальдзіс А. І.* На скрыжаванні славянскіх традыцый. — Мн., 1980. — С. 72-78, 116—126.
* Eustachiewicz M. Twórczość Dominika Rudnickiego. Wrocław, 1966.
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Паэты Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Паэты Польшчы
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты
Катэгорыя:Выкладчыкі Навагрудскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Слуцкага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Гродзенскага езуіцкага калегіума
Катэгорыя:Выкладчыкі Мсціслаўскага езуіцкага калегіума
ФК Полацк

**ФК Полацк** — былы беларускі футбольны клуб з горада Полацк.

## Гісторыя 
У 1994—1996 у Трэцяй лізе выступаў полацкі клуб «Будаўнік», але ў сезоне 1996 ён быў выключаны з лігі і спыніў існаванне.

У 2004 быў заснаваны новы клуб — «Полацк», які праз два гады атрымаў месца ў Першай лізе.

### 2013 
У пачатку сезону 2013 каманда адразу апынулася ў ніжняй палове табліцы. І калі спачатку полацкі клуб стабільна атрымліваў ачкі (у 4-м туры быў пераможаны будучы чэмпіён Першай лігі «Слуцк»), то пасля каманда апынулася ў зоне вылету.

У гэты ж час вельмі пагоршылася фінансавая сітуацыя ў клубе, з-за чаго «Полацк» пакінулі амаль усе ігракі і галоўны трэнер Аляксандр Трайдук, паставіўшы пад сумнеў далейшае выступленне ў Першай лізе. У выніку было выло вырашана ствараць новую каманду на аснове клуба «Полацкгаз», які выступаў у чэмпіянаце Віцебскай вобласці. На пасаду галоўнага трэнера быў запрошаны вядомы спецыяліст Вячаслаў Акшаеў. Але гэтыя планы не былі рэалізаваны, і ў выніку ў канцы жніўня «Полацк» зняўся з чэмпіянату.

Але трохі пазней было вырашана, што «Полацк» усё ж працягне ўдзел у Першай лізе. Новая каманда была ўтворана галоўным чынам з футбалістаў «Полацкгаза», якія адначасова працягвалі выступаць у чэмпіянаце вобласці. Вячаслаў Акшаеў так і не стаў галоўным трэнерам, выканаўцам абавязкаў стаў ігрок новага складу Яраслаў Камарыцкі. Новы аматарскі склад правёў у другой палове турніру 15 сустрэч, і ва ўсіх атрымаў паражэнні. У выніку «Полацк» заняў апошні радок і вылецеў з Першай лігі.

У сезоне 2014 «Полацк» не стаў удзельнічаць у Другой лізе. Футбалісты, якія выступалі за клуб у другой палове 2013 года, у большасці працягнулі гуляць у чэмпіянаце Віцебскай вобласці за «Полацкгаз», а футбольны клуб «Полацк» спыніў існаванне.

## Папярэднія назвы 
* 1994—1995: «Будаўнік»
* 1996: «Спартак»
* 1996: «Будаўнік»
* 2004—2013: «Полацк»

## Дасягненні 
* Лепшае дасягненне ў Першай лізе — 6 месца (2006)

## Статыстыка выступленняў
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі
## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Полацк
Уладзімір Навіцкі

**Уладзімір Навіцкі**:
* Уладзімір Іосіфавіч Навіцкі (нар. 1939) — беларускі гісторык, доктар гістарычных навук, прафесар.
* Уладзімір Мікалаевіч Навіцкі — беларускі спартыўны каментатар.
Субарктычны пояс

. Магаданская вобласць Расіі]]
**Субаркты́чны по́яс**, **субарктыка** — прыродны геаграфічны пояс ў Паўночным паўшар’і, які мяжуе з арктычным поясам (Арктыкай) на поўначы і ўмераным поясам на поўдні. Ляжыць прыкладна паміж 50 ° і 70 ° паўночнай шыраты.
 
Характарызуецца субарктычным кліматам з доўгай халоднай зімой. Сярэдняя тэмпература паветра ў студзені ад -5 да - 40 °C, у ліпені 2—12 °C. Ападкаў выпадае 300—500 мм за год. Снегавае покрыва трымаецца каля 8 месяцаў. Характэрны высокая вільготнасць паветра, вялікая воблачнасць і моцныя вятры, вечная мерзлата і моцная забалочанасць.

Вегетацыйны перыяд доўжыцца 2—3 месяцы. У паўночнай часты пояса тундра, у паўднёвай - лесатундра. 

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* *Сорокина В. Н., Гущина Д. Ю.* География климатов / Московский государственный университет имени М. В. Ломоносова. — М.: Издательство Московского университета, 2006. — С. 4, 57—59.

## Спасылкі 
* Основные климатические зоны мира — классификация, карта и описание типов климата по Алисову // Сайт Природа Мира
* *Роман Кравченко* Субарктический климатический пояс // ECOPORTAL
* Климатические пояса мира — классификация, карта, описание типов климата, фото и видео // Научно-популярный журнал: «Как и Почему» 

Катэгорыя:Геаграфічныя паясы
Катэгорыя:Геаграфічная тэрміналогія
Катэгорыя:Біёмы
Субантарктычны пояс

**Субантаркты́чны по́яс**, **cубантарктыка** — прыродны геаграфічны пояс у Паўднёвым паўшар’і, які мяжуе з антарктычным поясам (Антарктыкай) на поўдні і ўмераным поясам на поўначы.

Увесь пояс — акіянічны, з мноствам невялікіх астравоў. Выразных межаў пояс не мае. Паўднёвая мяжа — паўночная частка або мяжа Паўднёвага акіяна (Цячэнне Заходніх вятроў), на поўначы да субантарктычных астравоў часам адносяць Трыстан-да-Кунья і Амстэрдам з умераным марскім кліматам. Мяжа паміж 65—67 ° і 58—60 ° паўднёвай шыраты. Пояс характарызуецца моцнымі вятрамі, атмасфернымі ападкамі — каля 500 мм у год. У паўночнай частцы пояса ападкаў больш. Салёнасць вады на працягу года мяняецца мала (33—34 ‰).

Флора і фаўна ўласцівыя і антарктычнаму поясу, і ўмеранаму, але ёсць і эндэмічныя віды. Воды багатыя на рыбу, крыль і планктон, распаўсюджаныя кіты, ля астравоў — цюлені і пінгвіны, шмат птушак.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* *Сорокина В. Н., Гущина Д. Ю.* География климатов / Московский государственный университет имени М. В. Ломоносова. — М.: Издательство Московского университета, 2006. — С. 4, 57—59.

## Спасылкі 
* *Роман Кравченко* Субантарктический климатический пояс // ECOPORTAL
* Основные климатические зоны мира — классификация, карта и описание типов климата по Алисову // Сайт Природа Мира
* Климатические пояса мира — классификация, карта, описание типов климата, фото и видео // Научно-популярный журнал «Как и Почему»

Катэгорыя:Геаграфічныя паясы
Катэгорыя:Біёмы
Субачы (Ваўкавыскі раён)

**Су́бачы** (, ) — аграгарадок у Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр Субацкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 8 кіламетраў на паўночны захад ад горада Ваўкавыск і чыгуначнай станцыі Ваўкавыск-Цэнтральны, за 80 кіламетраў ад Гродна.

## Гісторыя 
Вядома з сярэдзіны XVIII стагоддзя. У 1796 годзе належала Адаму Ельскаму. У 1914 годзе маёнтак, 46 жыхароў. Цэнтр сельгаспрадпрыемства «Зара і К».

## Насельніцтва 
* 732 жыхары, 246 двароў (2001)
* На 01.01.2004 г. 249 двароў, 731 жыхар.

## Інфраструктура 
* Сярэдняя школа
* Дом культуры
* Бібліятэка
* Аддзяленне сувязі

## Памятныя мясціны 
* Касцёл
* Брацкая магіла савецкіх воінаў
* Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Субацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна
Субвенцыя

**Субве́нцыя** (ад  — прыходзіць на дапамогу) — від грашовай дапамогі мясцовым органам улады з боку дзяржавы, які выдзяляецца на пэўны тэрмін на канкрэтныя мэты, у адрозненне ад датацыі падлягае вяртанню ў выпадку нямэтавага выкарыстання або выкарыстання не ва ўстаноўленыя раней тэрміны.

## Гл. таксама 
* Датацыя
* Субсідыя

## Літаратура 
* 
* Субвенция // Словарь финансово-экономических терминов / А. В. Шаркова, А. А. Килячков, Е. В. Маркина и др.; под общ. ред. д. э. н., проф. М. А. Эскиндарова. — М.: Издательско-торговая корпорация «Дашков и К°», 2015. — С. 618. — 1168 с. — ISBN 978-5-394-02554-9.

## Спасылкі 
* *Бурсулая Т. Д.* Субвенция // Электронный журнал «Практик»

Катэгорыя:Эканамічныя тэрміны
Катэгорыя:Міжбюджэтныя адносіны
Суб’ектыўны ідэалізм

'''Суб'ектыўны ідэалізм''' — група напрамкаў у філасофіі, прадстаўнікі якіх адмаўляюць існаванне незалежнай ад волі і свядомасці суб'екта рэальнасці. Філосафы гэтых напрамкаў альбо лічаць, што свет, у якім жыве і дзейнічае суб'ект, ёсць сукупнасць адчуванняў, перажыванняў, настрояў, дзеянняў гэтага суб'екта, альбо, як мінімум, мяркуюць, што гэтая сукупнасць з'яўляецца неад'емнай часткай свету. Радыкальнай формай суб'ектыўнага ідэалізму з'яўляецца саліпсізм, у якім рэальным прызнаецца толькі думаючы суб'ект, а ўсё астатняе аб'яўляецца існуючых толькі ў яго свядомасці.
 
Родапачынальнікам суб'ектыўнага ідэалізму ў заходняй філасофіі з'яўляецца Джордж Берклі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ідэалізм
Катэгорыя:Джордж Берклі
Субачы

Назву **Су́бачы** маюць:

* Віцебская вобласць
** Субачы — вёска ў Віцебскім раёне
** Субачы — вёска ў Пастаўскім раёне
* Гродзенская вобласць
** Субачы — аграгарадок у Ваўкавыскім раёне
* Мінская вобласць
** Субачы — вёска ў Вілейскім раёне

## Назва 
Фіксаваліся жалудоцкія прозвішчы Субач і Субачка, дзісенскае Субачэўскі. Ёсць літоўскае *Subačius*, латышскія *Subačs, Subačis*.
Трэцяя ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1992/1993

**Трэцяя ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1992/1993**  — трэці па рангу дывізіён па футболе сярод беларускіх каманд сезону 1992—1993. 
У турніры, які праходзіў у два кругі, прымалі ўдзел 16 каманд, якія змагаліся за адзіную пуцёўку ў Другую лігу. 
Гэтую пуцёўку атрымаў клуб «Брэстбытхім» з Брэста.

## Турнірная табліца 
## Спасылкі 
* RSSSF.com
* kick-off.by
* fcgomel.elitno.net

1992/93
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1992 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1993 годзе
Катэгорыя:1992 год у футболе
Катэгорыя:1993 год у футболе
ФК Хімік Светлагорск

**«Хімік»** — былы беларускі футбольны клуб з горада Светлагорск, заснаваны ў 1971 годзе. Спыніў існаванне ў пачатку 2021 года. «Хімік» да 2020 года быў адзіным беларускім клубам, які бесперапынна гуляў у Першай лізе чэмпіянату Беларусі з моманту яе заснавання ў 1992 годзе.

У сакавіку 2021 года стала вядома, што «Хімік» не выступіць у новым сезоне ў Першай лізе і спыніць існаванне, а замест яго ў горадзе будзе створана новая каманда «Светлагорск», якая заявіцца ў Другую лігу.

## Папярэднія назвы 
* 1971—1972: «Папернік»
* 1973: «Будаўнік»
* 1974—1975: «Буравік»
* 1976—1985: «Хімік»
* 1986—1987: «Папернік»
* 1988—1996: «Хімік»
* 1997—2000: «Камунальнік»
* 2000—2020: «Хімік»

## Дасягненні 
* Найлепшае дасягненне ў Першай лізе — 2 месца (2008)
* Чвэрцьфіналіст Кубка Беларусі: 2001/02, 2005/06, 2007/08

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі 
* **1** З каманды зняты 9 ачкоў за ўдзел ігракоў клуба ў дагаварных матчах у сезонах 2017—2018.
* **2** Пераходныя матчы за месца ў Першай лізе супраць «Маладзечна», трэцяй каманды Другой лігі 2020 (0:0, 4:0).

## Галоўныя трэнеры 
* Сяргей Грабун (да 2003)
* Алег Таранухін (2004—2011)
* Сяргей Петрушэўскі (2012 — снежань 2019)
* Алег Чарапнёў (сакавік — снежань 2020)

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Хімік Светлагорск

Катэгорыя:Зніклі ў 2021 годзе
Вочны цвет

**Во́чны цвет** (*Anagallis*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовыя і двухгадовыя травяністыя расліны з галінастым распасцёртым ці ўзнятым сцяблом. Лісце дробнае, суцэльнае, супраціўнае, найчасцей сядзячае. Кветкі звычайна адзіночныя на доўгіх кветаножках у пазухах лістоў, з кола- або лейкападобным чырвоным, блакітным ці белым вяночкам. Плод — шарападобная каробачка.

## Арэал 
Адрозніваецца каля 30 відаў. Пашыраны ў Еўропе, Заходняй Азіі, Афрыцы, Паўднёвай Амерыцы, як занесеныя ў Паўночнай Амерыцы; 1 від — у тропіках абодвух паўшар’яў. На тэрыторыі Беларусі трапляюцца зрэдку як пустазелле на палях, агародах, пустках, каля дарог  і вельмі рэдка як пустазелле, а таксама на сухіх схілах і ў хмызняках .

## Значэнне 
Лекавыя (мачагонны, патагонны, жаўцягонны, слабільны сродак) і ядавітыя расліны. Садовыя формы некаторых відаў (напрыклад, гібрыдная буйнакветная) вырошчваюць у якасці дэкаратыўных.

## Літаратура 
* Вочны цвет // 
*  — С. 493.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Першакветныя
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Спіс гарадскіх трамвайных сістэм Беларусі

Першая трамвайная сістэма на Беларусі пачала працаваць 30 чэрвеня 1898 у Віцебску (сёння 9 маршрутаў). У сталіцы трамвай пачаў працаваць у 1929 годзе (сёння 9 трамвайных маршрутаў). Акрамя таго, трамвайныя лініі існуюць у Мазыры і Наваполацку. 
## Спіс сістэм
## Гл. таксама 
* Транспарт у Мінску
* Чыгуначны транспарт у Беларусі
* Транспарт у Беларусі
* Спіс гарадскіх трамвайных сістэм Еўропы

Трамвай
*
Вошы

**Вошы** (*Anoplura*) — падатрад насякомых.

## Апісанне 
Даўжыня 0,3—6 мм. Цела пляскатае, бяскрылае, укрытае валаскамі, шчацінкамі, шыпамі, бялява-жаўтаватае з бурымі або чорнымі плямкамі. Галава прадаўгаватая, брушка авальнае. Вочы рэдукаваныя або адсутнічаюць. Ротавы апарат колюча-сысучы, ротавая адтуліна абкружана з кручкамі. Тры пары ног з адна-, двухчленікавымі лапкамі з учэпістымі кіпцюркамі.

## Класіфікацыя 
Сямействы:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Пашырэнне 
У сусветнай фаўне налічваецца каля 300 відаў, на Беларусі 12 відаў. Крывасмокі, спецыфічныя паразіты млекакормячых жывёл і чалавека. Найбольш вядомыя паразіты чалавека — , , , свіней — .

## Асаблівасці біялогіі 
Раздзельнаполыя. Развіццё з няпоўным ператварэннем. Адкладваюць да 300 яец. Самкі спецыяльным сакрэтам прыклейваюць яйцы (гніды) да валасоў, адзення або субстрату. Праз 5—19 сутак з яец развіваюцца лічынкі, якія тройчы ліняюць і ператвараюцца ў полаваспелыя асобіны. Лічынкі і дарослыя вошы жывяцца крывёю гаспадароў 2—8 разоў за суткі. Жывуць 32—46 сутак.

## Шкоднасць і барацьба 
Пераносяць узбуджальнікаў сыпнога і зваротнага тыфаў, ліхаманак, сібірскай язвы і іншых небяспечных хвароб. Знішчаюць вошай механічным, тэрмічным і хімічным спосабамі.

## Гл. таксама 
* Педыкулёз

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Пухаеды і вошы
Сувана Фума

**Сувана Фума** (; , Луанг Прабанг, Пратэктарат Лаос, Французскі Індакітай — , В’енцьян, Лаоская Народна-Дэмакратычная Рэспубліка) — лаоскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, неаднаразовы прэм’ер-міністр Лаоса (у 1951—1954, 1956—1958 і ў 1960—1975 гадах).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Лаоса
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Лаоса
Катэгорыя:Ваенныя міністры Лаоса
Трэцяя ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1992

**Трэцяя ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1992**  — трэці па рангу дывізіён па футболе сярод беларускіх каманд першай паловы 1992-га года. 
У сувязі з пераходам на сістэму правядзення чэмпіянатаў "восень—вясна" турнір праходзіў у адзін круг. 
У турніры прымалі ўдзел 16 каманд, якія змагаліся за дзве пуцёўкі ў Другую лігу. 
Перамогу ў турніры атрымалі мінская «Змена» і слонімскі «Альбярцін», якія і атрымалі павышэнне.

## Турнірная табліца 
## Вынікі матчаў 
## Спасылкі 
* RSSSF.com
* kick-off.by
* fcgomel.elitno.net

1992
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1992 годзе
Катэгорыя:1992 год у футболе
Трэцяя ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1993/1994

**Трэцяя ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1993/1994**  — трэці па рангу дывізіён па футболе сярод беларускіх каманд сезону 1993/1994. 
У турніры, які праходзіў у два кругі, прымалі ўдзел 18 каманд, якія змагаліся за дзве пуцёўкі ў Другую лігу. 
Гэтыя пуцёўкі атрымалі гродзенскі «Кардан-Флаерс» і мінская «Атака-Аўра».

## Турнірная табліца 
## Спасылкі 
* RSSSF.com
* kick-off.by
* fcgomel.elitno.net

1993/94
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1993 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1994 годзе
Катэгорыя:1993 год у футболе
Катэгорыя:1994 год у футболе
Павулле

Назву **Паву́лле** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Павулле — вёска ва Ушацкім раёне
** Павулле — вёска ў Чашніцкім раёне

## Азёры 
* Паву́лле, Павунне — возера ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Ула
* Павульскае, Павулле, Цётча — возера ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Тураўлянка
Lsof

**lsof** (ад ) — утыліта, якая служыць для вываду інфармацыі аб тым, якія файлы ўжываюцца тымі ці іншымі працэсамі. Гэтая ўтыліта маецца ў складзе шматлікіх UNIX‐падобных АС, уключаючы GNU/Linux з ядром версіі 2.1.72 і навей, а таксама ў HP-UX, AIX, NextStep, Apple Darwin для Power Macintosh, SCO UnixWare, Solaris, FreeBSD, NetBSD, OpenBSD і г.д.

## Прыклады 
* `lsof -i 4 -a -p 1234`  (прагляд усіх злучэнняў IPv4, адкрытых працэсам з PID = 1234)
* `lsof /dev/hd4` (Спіс адчыненых файлаў на прыладзе /dev/hd4)
* `lsof /dev/cdrom` (Спіс працэсаў, якія працуюць з CD-ROM)
* `lsof -c ssh` (Спіс злучэнняў па ssh)

## Зноскі 
## Гл. таксама 
* netstat
* fuser

## Спасылкі 
* Узнаўленне выдаленых файлаў з дапамогай lsof

Катэгорыя:Утыліты UNIX
Роберт I

**Ро́берт I**:
* Роберт I (пам. 885) — архібіскуп Экс-ан-Праванса
* Роберт I, граф дэ Труа (пам. 886) — граф дэ Труа
* Роберт I (пам. 923) — кароль Францыі з дынастыі Раберцінаў
* Роберт I (Ралон) (пам. 927) — герцаг Нармандыі
* Роберт I (граф Намюра) (каля 920/925 — да 981) — граф Лома (Намюра) з да 946
* Роберт I Стары (1011—1076) — герцаг Бургундыі
* Роберт I Фрыз (1029—1093) — граф Фландрыі
* Роберт I, князь Капуі (памёр у 1120 годзе) — князь Капуі з дому Дрэнга
* Роберт I (каля 1123—1188) — граф дэ Дро і дэ Брэйн
* Роберт I д’Артуа (1216—1250) — граф Артуа
* Роберт I Брус (1274—1329) — кароль Шатландыі з дынастыі Брусаў
* Роберт I, герцаг Пармскі (1848—1907) — апошні герцаг Пармскі
Калаж

[thumb|Калаж «[інтэрнэт рэчаў»]]**Кала́ж** (ад &nbsp;— склейваць)&nbsp;— тэхнічны прыём у выяўленчым мастацтве, заснаваны на увядзенні ў твор розных па фактуры і колеру прадметаў: кавалкаў газет, афіш, шпалер і г.д.

У шырокім сэнсе калаж&nbsp;— уключэнне з дапамогай мантажу ў творы літаратуры, тэатра, кіно, жывапісу, музыкі рознастылёвых аб’ектаў перш за ўсё для ўзмацнення эстэтычнага эфекту.

## Гл. таксама 
* Фотамантаж
* Арыгамі
* Кірыгамі

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мастацкія тэхнікі
Катэгорыя:Папяровае мастацтва
Рушкавічы

**Рушкавічы** — літоўскі княжацкі род, прадстаўнікі якога Кінцібут, Ванібут, Бутавіт, Віжэік, Вішлій, Кіценій і Плікасова ўдзельнічалі ў падпісанні з Уладзіміра-Валынскім княствам дагавора 1219 года, што быў скіраваны супраць Польшчы. У 1243 годзе згадваецца Айшвна Рушкавіч, які з літоўскі атрадам рабаваў ваколіцы Перасопніцы ў Валынскай зямлі. У 1256 годзе князь Сірвід Рушкавіч узначальваў атрад літоўцаў паходзе супраць татар, але пачаў рабаваць на ваколіцы Луцка і быў разбіты галіцка-вылынскі князямі, але ўратаваўся.

На думку расійскага гісторыка Івана Бяляева, разам з Булевічамі валодалі землямі ад Віліі да Нёмана і Свіслачы (заходняй), на ўсход — да Бярэзіны (дняпроўскай). Літоўскі гісторык Эдвардас Гудавічус лічыць, што яны валодалі зямлёй Упіта. На думку Міколы Ермаловіча, іх уладанні ляжалі побач з Пінскім княствам.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вялікалітоўская арыстакратыя
Катэгорыя:Княжацкія роды
Трэцяя ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1994/1995

**Трэцяя ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1994/1995**  — трэці па рангу дывізіён па футболе сярод беларускіх каманд сезону 1994/1995. 
У турніры прымалі ўдзел 24 каманды, і з-за вялікай колькасці ўдзельнікаў ліга была падзелена на дзве падгрупы: А і Б. 
Пераможца кожнай падгрупы і пераможца стыкавых матчаў паміж клубамі, якія занялі другое месца ў падгрупах, складалі тройку, якая атрымоўвала павышэнне ў Другую лігу. 
У падгрупах А і Б перамаглі адпаведна барысаўскі «Фамальгаўт» і наваполацкі «Нафтан-Дэвон», якія разам з пераможцам стыкавых матчаў мінскім «Дынама-Юні» і перайшлі ў дывізіён вышэй.

## Турнірная табліца 
### Падгрупа А 
### Падгрупа Б 
### Стыкавыя матчы 
* Дынама-Юні (Мінск) — Біёлаг-Бялкон (Наваполацк) 2:2
* Біёлаг-Бялкон (Наваполацк) — Дынама-Юні (Мінск) 0:0 (пенальці 3:4)

Месца ў Другой лізе 1995 атрымала «Дынама-Юні».

## Спасылкі 
* RSSSF.com
* kick-off.by
* fcgomel.elitno.net

1994/95
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1994 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1995 годзе
Катэгорыя:1994 год у футболе
Катэгорыя:1995 год у футболе