open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бярозка

Назву **Бяро́зка** маюць:

* Бярозка (Convolvulus) — род раслін сямейства 
* Бярозка — часопіс для дзяцей і падлеткаў
* Бярозка — старажытны карагод
* Бярозка — беларускі і рускі народны хараводны танец

## Прозвішча 
* Георгій Сяргеевіч Бярозка (1905—1982) — беларускі і расійскі празаік, крытык-узвышэнец.

## Расліны 
*  народная назва некалькіх відаў сямейства :
** 
** 
* народная назва віду 
* народная назва віду 
* народная назва віду 

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Магілёўская вобласць:
** Бярозка — былая вёска ў Круглянскім раёне.
* Мінская вобласць:
** Бярозка — вёска ў Крупскім раёне.

## Рэкі 
### Беларусь 
* Бярозка — рака ў Віцебскай вобласці, правы прыток ракі Крывінка
* Бярозка — рака ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці, правы прыток Заходняй Бярэзіны
* Бярозка — рака ў Навагрудскім раёне, левы прыток Нёмана
* Бярозка — другая назва ракі Бярозаўка (прыток Друці)

__NOTOC__
Лебедзі

**Ле́бедзі** () — род вадаплаўных птушак з атраду гусепадобных сямейства качыных.

## Знешні выгляд 
Пер’е лебедзяў — чыста белага, або шэрага ці чорнага колераў. Ад гусей іх адрознівае больш доўгая шыя, якая дазваляе на большай глыбіні абшукваць дно ў пошуках ежы, а таксама іх памеры — яны з’яўляюцца самымі буйнымі воднымі птушкамі.

Размах крылаў дасягае двух метраў, а маса можа перавышаць 15 кг. Лапы даволі кароткія, з-за чаго на зямлі яны выглядаюць даволі няўклюднымі. Затое лятальная мускулатура вельмі развітая і дазваляе пераадольваць тысячы кіламетраў пры штогадовых пералётах у вырай і назад.

Птушанятамі апекуюцца абое бацькоў цягам году пасля нараджэння. Манагамныя. Лебядзіная пара трымаецца разам да канца жыцця. Калі адзін з іх памірае, то другі больш не шукае сабе пару.

## Класіфікацыя 
Існуе сем відаў (на тэрыторыі Беларусі 3: лебедзь-шыпун, лебедзь-клікун, лебедзь малы):
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Часам за лебедзя прымаюць , аднак гэтая птушка адносіцца да роду *Coscoroba* і, хоць па сваіх памерах большая за гуся, усё ж бліжэй да качак, чым да лебедзяў.

## У філятэліі 

Выява:Md481.jpg|Марка Малдовы
Выява:Swan-1956.jpg|Марка Фінляндыі

## У геральдыцы 

Выява:Herb Łabędź 1.svg|Герб «Лебедзь»


Катэгорыя:Гусепадобныя
Лукас Кранах Малодшы

**Лу́кас Кра́нах Младший** (; , Вітэнберг — , Веймар) — нямецкі жывапісец, сын Лукаса Кранаха Старэйшага.

## Біяграфія 
Лукас Кранах Малодшы нарадзіўся 4 кастрычніка 1515 у Вітэнбергу ў сям'і нямецкага жывапісца і графіка эпохі Рэнесансу Лукаса Кранаха Старэйшага. Яго старэйшы брат Ганс Кранах таксама стаў мастаком. Яны разам працавалі ў майстэрні ў бацькі і былі яго вучнямі. Лукас Малодшы атрымаў у спадчыну майстэрню пасля смерці бацькі. Яго працы выкананы галоўным чынам у жанры партрэта ці міфічных сцэн.

## Галерэя 

Image:Cranach the Younger, Lucas - Christ and the adulteress.jpg|«Хрыстос і грэшніца». Дзяржаўны Эрмітаж
Image:Lucas Cranach d. J. 004.jpg|«Партрэт курфюрста Аўгуста Першага Саксонскага»

## Літаратура 
* Peter Moser: *Lucas Cranach. Sein Leben, seine Welt und seine Bilder*. Babenberg Verlag, Bamberg 2004, ISBN 3-933469-14-7
* Herfried Münkler, Marina Münkler: *Lexikon der Renaissance*. Beck Verlag, München 2005, ISBN 3-406-52859-7
* Werner Schade: *Die Malerfamilie Cranach*.Prisma-Verlag, Gütersloh 1985, ISBN 3-570-09018-3
* Albrecht Steinwachs (Text), Jürgen M. Pietsch (Photos): *Stadt- und Pfarrkirche St. Marien der Lutherstadt Wittenberg*. Edition Akanthusa, Spröda 2000, ISBN 3-00-006918-6
* Albrecht Steinwachs: *Der Weinberg des Herrn. Epitaph für Paul Eber von Lucas Cranach d. J., 1569*. Edition Akanthus, Spröda 2001, ISBN 3-00-008905-5

## Спасылкі 
* Біяграфія 

Катэгорыя:Памерлі ў Саксоніі-Ангальт
Мэн (заліў)

**Мэн** () — заліў у Паўночнай Амерыцы.

Заліў размешчаны паміж паўвостравамі Кейп-Код і Новая Шатландыя. Максімальная глыбіня — 329 м.

У паўночна-ўсходняй частцы заліва размешчаны заліў Фандзі, вядомы сваімі рэкорднымі прылівамі. У паўднёва-заходняй частцы размешчаны іншы буйны заліў — Масачусетс.

Найбуйнейшыя порты на берагах заліва — Бостан, Портленд (ЗША), Сент-Джон (Канада).

Найбуйнейшыя рэкі, якія ўпадаюць у заліў, — Анапаліс, Кенебанк, Кенебек, Сако, Сен-Круа, Мэрымек, Пенабскат, Сент-Джон. Плошча басейнаў рэк, якія ўпадаюць у заліў Мэн, складае 179008 км².

Маленькія астраўкі Мачыяс-Сіл і Норт-Рок з’яўляюцца прадметам тэрытарыяльнай спрэчкі паміж ЗША і Канадай.

## Спасылкі 
* Gulf of Maine Research Institute 

Катэгорыя:Залівы Атлантычнага акіяна
Катэгорыя:Залівы Новай Шатландыі
Катэгорыя:Залівы Нью-Брансуіка
Катэгорыя:Штат Нью-Гэмпшыр
Катэгорыя:Геаграфія Масачусетса
Катэгорыя:Залівы Мэна
Захле

**Захле** (, **Захла**) — адміністрацыйны цэнтр правінцыі Бекаа ў Ліване. Насельніцтва каля 100 000 жыхароў, гэта трэці па велічыні горад у Ліване пасля Бейрута і Трыпалі. Насельніцтва, галоўным чынам, хрысціянскае. Цэнтр Ліванскай мелькіцкай (грэка-каталіцкай) царквы. Захле лічыцца жамчужынай даліны Бекаа. Яна славіцца чыстым паветрам, курортамі і арыгінальнай кухняй.

## Агульная інфармацыя 
Горад размешчаны за 55 км на ўсход ад сталіцы Лівана Бейрута. Гэта адзіны пераважна каталіцкі горад на Блізкім Усходзе. Знакаміты сваімі старымі цэрквамі, рэстаранамі на адкрытым паветры, унікальнай кухняй і лёдавытворчым заводам у Вадзі-эль-Арэіш. Да Бейрута можна дабрацца аўтамабілем, паездка зойме ад 30 да 50 хвілін, у залежнасці ад руху. Цэнтр горада знаходзіцца на вышыні каля 900 м над узроўнем мора.

## Гісторыя 
Захле заснаваны каля 300 гадоў назад. Напачатку XVIII стагоддзя яшчэ малады горад быў раздзельны на тры асобных квартала, у кожным быў свой кіраўнік.

У XIX стагоддзі на кароткі час Захле стаў першым незалежным горадам-дзяржавай у рэгіёне, у яго быў свой сцяг і гімн.

Захле зведаў пажары ў 1777 і 1791 гадах, а ў 1860 годзе — быў не толькі спалены, але і разрабаваны.

Падчас кіравання Мутасарыфіі (1861—1914) Захле зноў стаў квітнець. Чыгуначная галіна, пракладзеная праз горад у 1885 годзе, палепшыла яго эканоміку і Захле стаў унутраным «портам» для даліны Бекаа і Сірыі. Ён таксама быў сельскагаспадарчым цэнтрам і цэнтрам гандлю паміж Бейрутам і Дамаскам, Масулам і Багдадам. Лічыцца, што Захле з’яўляецца радзімай ліванскай арміі. Горад і цяпер адыгрывае важную ролю ў палітычным жыцці краіны.

## Эканоміка 
Аснова эканомікі Захле — тэкстыльная і харчовая прамысловасць, а таксама сельская гаспадарка.

## Гарады-пабрацімы 
## Заўвагі 
## Спасылкі 
* mideast.com/Захле
* Турызм

Катэгорыя:Гарады Лівана
Лебяда

**Лебяда** (*Chenopodium*) — род кветкавых раслін сямейства лебядовых.

## Апісанне 
Адна-, радзей шматгадовыя травяністыя расліны і кусцікі. Лісце чаргаванае, пераважна надрэзана-зубчастае, часта пакрытае, як і сцёблы, мучністым налётам. Кветкі двухполыя з зялёным калякветнікам, сабраныя клубочкамі ў коласападобныя або мяцёлчатыя суквецці. Плод — арэшак. 

## Распаўсюджанне 
Уключае каля 100 відаў, распаўсюджаных ва ўмеранай і субтрапічнай зонах абодвух паўшар'яў. Найбольшая колькасць гаспадарча значных відаў паходзіць з заходніх і цэнтральных штатаў ЗША і ўнутраных раёнаў Аўстраліі. На Беларусі найбольш вядомая .

## Выкарыстанне 
Харчовыя, кармавыя, лекавыя, тэхнічныя, інсектыцыдныя і дэкаратыўныя расліны; некаторыя ядавітыя.

## Літаратура 
* 
*
Лейшманіі

**Лейшманіі** (*Leishmania*, ад імя У. Лейшмана) — род жгуцікавых, якія выклікаюць лейшманіёзы.

## Асаблівасці біялогіі 
Пераносчыкамі лейшманій з’яўляюцца маскіты з роду *Phlebotomus* у Старым Свеце і з роду *Lutzomyia* ў Новым Свеце. Натуральным рэзервуарам розных відаў служаць пазваночныя жывёлы, якія адносяцца да шасці атрадаў млекакормячых і яшчарак; зрэшты, на падставе ізаферментнага аналізу паразітаў яшчарак было прапанавана вылучыць у асобны род атрада трыпанасамацід — Sauroleishmania. Лейшманіі ў асноўным паразітуюць у клетках грызуноў, сабак і людзей, але таксама адзначаны выпадкі паразітавання ў даманаў, котак і коней. У Новым Свеце інфекцыя сустракаецца ў апосума, ляніўца і браняносцаў; зарэгістраваныя выпадкі лейшманіёза ў кенгуру ў Аўстраліі. Паводле ацэнак СААЗ ад пачатку 1990-х, на лейшманіёзы хворыя каля 12 мільёнаў чалавек у 88 краінах.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мікраарганізмы
Катэгорыя:Пратысты
Акра (мыс)

**Акра** (таксама **Акцыум** і **Акцый**) — мыс, які знаходзіцца ў Іанічным моры. Знакаміты бітвай паміж былымі ўдзельнікамі другога трыумвірата Маркам Антоніем і Актавіянам, якая адбылася пры ім 2 верасня 31 года да н. э.. Перамогай Актавіяна ў гэтай бітве заканчваецца перыяд грамадзянскіх войн у Рыме, звязаных з крызісам рэспублікі.
[thumb|left|[Бітва пры Акцыуме. Ларэнца А. Кастра (1672)]]

Катэгорыя:Мысы Грэцыі
Катэгорыя:Іанічнае мора
Лепідаліт

**Лепідаліт** (KLi2Al(Al,Si)3O10(F,OH)2) — бэзавага або ружова-фіялетавага колеру філасілікатны мінерал групы слюд, які з'яўляецца другаснай крыніцай літыя. Ён звязаны з іншымі літый-утрымальнымі мінераламі, падобна спадумену ў фрагментах пегматыта. Ён з'яўляецца адной з асноўных крыніц атрымання рэдкіх шчолачных металаў, рубідыю і цэзію. У 1861 г. Роберт Бунзен і Густаў Кірхгоф здабылі 150 кг лепідаліта і атрымалі некалькі грамаў соляў рубідыю для аналізаў, такім чынам яны выявілі новы элемент — рубідый.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Сілікаты (мінералы)
Катэгорыя:Мінералы літыю
Катэгорыя:Мінералы калію
Катэгорыя:Мінералы алюмінію
Бекаа (правінцыя)

**Бека́а** () — адна з правінцый Лівана. Сталіца правінцыі (мухафазы) — Захле. Іншыя гарады: Эль-Херміль. Насельніцтва складае каля 750&nbsp;000 чалавек.

## Раёны 
Правінцыя падзелена на 5 раёнаў.

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Лівана
Лімонная кіслата

**Лімонная (цытрынавая) кіслата** (2-гідроксі-1,2,3-прапантрыкарбонавая кіслата, 3-гідроксі-3-карбаксіпентандыёвая) (C6H8O7) — трохасноўная карбонавая кіслата.

Крышталічнае рэчыва белага колеру, тэмпература плаўлення 153 °C. Малекулярная маса 192,13 а.а.м. Добра растваральная ў вадзе, растваральная ў этылавым спірце, маларастваральная ў дыэтылавам эфіры. Слабая трохасноўная кіслата. Солі і эфіры лімоннай кіслаты называюцца цытратамі.

## Біяхімічная роля 
Лімонная кіслата, з'яўляючыся галоўным прамежкавым прадуктам метабалічнага цыклу трыкарбонавых кіслот, іграе важную ролю ў сістэме біяхімічных рэакцый клетачнага дыхання мноства арганізмаў.

## Знаходжанне ў прыродзе 
Рэчыва надзвычай распаўсюджана ў прыродзе: змяшчаецца ў ягадах, пладах цытрусавых, ігліцы, сцёблах махоркі, асабліва шмат яе ў кітайскім лімонніку і недаспелых лімонах.

## Атрыманне 
Упершыню лімонная кіслата была выдзелена ў 1784 годзе з соку недаспелага лімона шведскім аптэкарам Карлам Шэеле. У прамысловасці кіслаты атрымліваюць лімоннакіслым браджэннем глюкозы пад уплывам грыбкоў цытраміцэтаў. Таксама лімонную кіслату вылучаюць з расліннай сыравіны — лісця махоркі, сцёблаў бавоўны.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Інфармацыя на сайце ХиМиК.ру
* Інфармацыя на сайце ХиМиК.ру

Катэгорыя:Харчовыя дабаўкі
Катэгорыя:Оксікіслоты
Лірахвосты

**Лірахвосты**, ці **птушкі-ліры** (*Menuridae*) — сямейства птушак атрада вераб'іных. Уключае ў сябе два віды аўстралійскіх птушак, якія жывуць на зямлі. Лірахвосты лічацца нацыянальнымі аўстралійскімі птушкамі, нягледзячы на тое, што ў натуральным асяроддзі пасялення яны сустракаюцца рэдка. Лірахвосты таксама добра вядомыя з-за дзіўнай прыгажосці свайго велізарнага хваста самца — ён раскрывае хвост для дэманстрацыі або пры заляцанні.

Катэгорыя:Вераб’інападобныя
Катэгорыя:Сямействы птушак
Роберт Вільгельм Бунзен

**Роберт Вільгельм Эбергард Бунзен** (; гл. ніжэй — ) — нямецкі хімік. Першаадкрывальнік спектру выпраменьвання нагрэтых элементаў, таксама адкрыў хімічныя элементы цэзій (у 1890) і рубідый (у 1861) разам з Густавам Кірхгофам. Бунзен распрацаваў метады для газавага аналізу. Піянер фотахіміі. Разам з лабараторным асістэнтам Петэрам Дэсага стварыў гарэлку Бунзена. У гонар Бунзена і Кірхгофа названая прэстыжная прэмія ў галіне аналітычнай спектраскапіі.

## Біяграфія 
### Маладосць і адукацыя 
Бунзен нарадзіўся ў Гётынгене (цяпер — Ніжняя Саксонія, Германія), быў чацвёртым сынам прафесара літаратуры Крысціяна Бунзена (1770—1837). Крыніцы разыходзяцца ў дакладнай даце нараджэння Бунзена. Яго метрычная кніга і два запоўненыя ім рэзюмэ падаюць 30 сакавіка 1811 года ў якасці сапраўднай даты нараджэння; тым не менш, шмат пазнейшых крыніц даюць дату нараджэння 31 сакавіка. Яго біёграф Георг Локерман сцвярджаў, што сам Бунзен у апошнія гады адзначаў сваё нараджэнне 31 сакавіка, што падалося яму даволі дзіўным, бо ён заўжды лічыў 30 сакавіка сапраўднай датай нараджэння.

Пасля заканчэння гольцмюндэнскай школы Бунзен у 1828 годзе быў залічаны ў Гётынгенскі ўніверсітэт, дзе вывучаў хімію ў Фрыдрыха Штамаера, мінералогію ў Іагана Фрыдрыха Людвіга Гаўсмана і матэматыку ў Карла Фрыдрыха Гаўса.

Таксама мелі месца ранейшыя даследаванні характарыстыкі колеру нагрэтых элементаў, але нічога сістэмна аформленага. Улетку 1859 г. Кірхгоф паведаміў Бунзену, што ён плануе стварыць прызматычны спектр гэтых колераў. Ужо ў кастрычніку таго ж года навукоўцы вынайшлі адпаведную прыладу, прататып спектраскопа, выкарыстанне якога дазволіла ім вызначыць спектральныя характарыстыкі натрыю, літыю і калію. Пасля некаторых працаёмкіх ачыстак Бунзен даказаў, што найчысцейшыя тыя ўзоры, што даюць унікальныя спектры. У межах гэтага даследавання Бунзен зафіксаваў дагэтуль невядомыя блакітныя лініі спектру ва ўзорах мінеральнай вады з Дзюркгейма. Ён выказаў здагадку, што гэтыя лініі сведчаць пра наяўнасць нейкага нявынайдзенага элемента. Пасля руплівай дыстыляцыі 40 тон такой вады, увесну 1860 г. ён быў здольны аддзяліць 17 грам новага хімічнага элемента. Ён назваў гэты элемент цэзіем (), лацінскім словам, што абазначае «глыбока блакітны».

### Апошнія гады 
Калі Бунзен выйшаў на пенсію ў 78 гадоў, ён самастойна заняўся даследаваннямі ў сферах геалогіі і мінералогіі. Цікавасць да гэтых галін навукі пераследавала яго цягам усёй кар’еры. Ён памёр у Гайдэльбергу ў 88 гадоў.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Выкладчыкі Марбургскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук
Катэгорыя:Члены Французскай акадэміі навук
Катэгорыя:Члены і члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Катэгорыя:Члены Венгерскай акадэміі навук
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Коплі
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Дэві
Мстиславский голос

**«Мстиславский голос»** (*«Мсціслаўскі голас»*) — газета, орган Мсціслаўскага павятовага земства. Выдавалася з 30 ліпеня 1917 года ў Мсціслаўле Магілёўскай губерні два разы на тыдзень на рускай мове.

У рэдакцыйную калегію ўваходзілі святар М. Ф. Свідзерскі, галосны гарадской думы У. М. Нікольскі, старшыня павятовай земскай управы Ф. І. Дарашэвіч, старшыня павятовага Савета сялянскіх дэпутатаў М. С. Старавойтаў, галосны земства А. А. Біруковіч і Я. М. Брыськін.

Паводле ідэйнага кірунку была агульнадэмакратычным выданнем. Падтрымлівала палітыку Часовага ўрада. У рубрыках  «Агульная хроніка», «Мясцовая хроніка» асноўную ўвагу аддавала мясцовым, асабліва харчовым праблемам, выбарам у валасныя земствы і інш. Значнае месца адводзіла пытанням палітычнай асветы сярод сялянства (рубрыка «Грамадзянам сялянам»). Змяшчала матэрыялы грамадска-палітычнага жыцця Расіі (рубрыка «Па Расіі»), асвятляла баявыя дзеянні на франтах («Ваенныя навіны»), дзеянні ўрада («Пастановы Часовага ўрада») і іншае. Інфармацыя падавалася са значным спазненнем, для яе асвятлення характэрны антыбальшавіцкі падыход. Друкавала аб’явы, паведамленні партыйных арганізацый, перадвыбарныя заклікі, спісы кандыдатаў ва Устаноўчы сход. Апошні вядомы нумар ад 12 лістапада 1917 года.

## Літаратура 
* Сяменчык, М. «Мстиславский голос» / Мікалай Сяменчык // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. Т. 5. – С. 224.

Катэгорыя:Газеты на рускай мове
Катэгорыя:Газеты Беларусі
Катэгорыя:Мсціслаўскі павет
Молот (газета)

**«Молот»** — газета, орган Магілёўскага Савета сялянскіх, рабочых і салдацкіх дэпутатаў. Выдавалася з канца мая 1917 да пачатку студзеня 1918 гг. у Магілёве на рускай мове. Мела эсэра-меншавіцкі кірунак, таму што большасць дэпутацкіх месцаў у Савеце належала прадстаўнікам гэтых партый. Публікавала матэрыялы з пасяджэнняў Савета, афіцыйныя дакументы, хроніку мясцовага жыцця. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі трапіла пад уплыў бальшавікоў і левых эсэраў. З 10 студзеня 1918 г. выдавалася пад назвай «Известия Могилевского Совета рабочих и солдатских депутатов».

## Літаратура 
* Вараб’ёў, А. «Молот» / Аляксандр Вараб’ёў // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. Т. 5. – С. 221.

Катэгорыя:Газеты на рускай мове
Катэгорыя:Газеты Беларусі
Могилёвский голос (1918)

**«Могилевский голос»** — грамадска-палітычная і літаратурная газета. Выдавалася з 13 сакавіка да 10 красавіка 1918 г. у Магілёве на рускай мове. Рэдактар-выдавец І. Міркін (Мірскі-Ісаеў). У праграмным і рэдакцыйным артыкуле абвясціла сябе беспартыйнай, ставіла задачу інфармаваць жыхароў горада пра падзеі мясцовага жыцця, асвятляць з’явы і факты, якія з’яўляюцца «каштоўным укладам у летапіс горада Магілёва». Выходзіла ва ўмовах акупацыі горада германскімі войскамі і польскім корпусам І. Р. Доўбар-Мусніцкага.

Друкавала справаздачы пра пасяджэнні Магілёўскай гарадской думы, Магілёўскай губернскай земскай управы, пра Усерасійскі з’езд Саветаў, даклад пра Брэсцкі дагавор. Апублікавала артыкул Дрыгавіча «Беларуская Народная Рэспубліка» (1 красавіка). Пісала пра падзеі ў Петраградзе, Мінску, Гомелі, Смаленску, Бабруйску. Апошні вядомы № 19 выйшаў 10 красавіка 1918 г.

## Літаратура 
* Кныш, С. «Могилевский голос» / Святлана Кныш // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. Т. 5. — С. 220

## Спасылкі 
Катэгорыя:Газеты Магілёва на рускай мове
Катэгорыя:1918 год у Магілёве
Катэгорыя:З’явіліся ў 1918 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1918 годзе
Могилёвский голос (1906)

**«Могилевский голос»** — штодзённая грамадска-палітычная і літаратурная газета радыкальна-ліберальнага кірунку. Выдавалася з 6(19) студзеня да 22 жніўня (4 верасня) 1906 г. у Магілёве на рускай мове. Заснавальнік і 1-ы рэдактар-выдавец Ю.Ю.Бехлі. З 22 лютага 1906 г. газету выдавала таварыства «Правінцыяльная прэса», 3 мая 1906 г. рэдактарам стаў Н.А.Шафраноўскі. У праграмным артыкуле рэдакцыя заявіла, што газета будзе служыць усеагульнай палітычнай свабодзе на аснове «канстытуцыйна-дэмакратычнай праграмы», раўнапраўю, «эканамічным інтарэсам працоўных мас» (6 студзеня). У публікацыях Я.Окуня «Мясцовая хроніка» (28 студзеня), «Пра лібералізм» (5 лютага), «Партыйнае жыццё: Рэзалюцыя «бальшавікоў» пра адносіны да нацыянальных сацыял-дэмакратычных партый» (7 красавіка), «Айчына ў небяспецы» (28 красавіка), «Рэвалюцыя і творчасць» (12 ліпеня) і інш. падтрымлівала вызваленчы рух і рэвалюцыю. У артыкулах «Аб Л.М.Талстым і пралетарыяце», «Папулярныя гутаркі» Окунь прапагандаваў марксісцкі погляд на грамадства, ролю розных класаў у рэвалюцыі; Л. Талстога лічыў вялікім пісьменнікам, адносіў яго да ідэолагаў буржуазіі. Газета станоўча ацаніла творчасць М. Горкага, Л. Андрэева. У аддзеле «Тэатр і музыка» асвятляла культурна-асветніцкую дзейнасць у Гомелі. 11 разоў падвяргалася судовым праследаванням і адміністрацыйнм спагнанням за падтрымку рэвалюцыі, арганізацыю збору ахвяраванняў для ссыльных

## Літаратура 
* Конан, У. «Могилевский голос» / Уладзімір Конан // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. Т. 5. – С.

Катэгорыя:Газеты Магілёва на рускай мове
Катэгорыя:1906 год у Магілёве
Катэгорыя:З’явіліся ў 1906 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1906 годзе
Могилёвские епархиальные ведомости

**«Могилёвские епархиальные ведомости»** — штотыднёвае выданне Магілёўскай праваслаўнай духоўнай кансісторыі. Выдаваліся ў Магілёве ў 1883—1917 гг. на рускай мове. Прызначаліся для Магілёўскай праваслаўнай епархіі.

## Апісанне 
Мелі неафіцыйны і афіцыйны аддзелы. У афіцыйным аддзеле друкаваліся пастановы і распараджэнні ўрада і мясцовых улад па царкоўных справах, рашэнні і справаздачы Сінода, аб’явы і распараджэнні кансісторыі. У неафіцыйнай частцы змяшчаліся матэрыялы царкоўна-гістарычнага характару: пра дзейнасць брацтваў (артыкул Ф. Жудро аб Магілёўскім Богаяўленскім брацтве, 1889—1890), царкоўна-прыходскіх школах і іншых навучальных установах (аб Магілёўскім жаночым духоўным вучылішчы, 1884, № 20, чытаннях па гісторыі Магілёўскай епархіі пры Магілёўскай духоўнай семінарыі, 1884, № 35 — 36), гістарычныя нарысы пра асобныя манастыры (Чонкаўска-Макар’еўскі адзінаверскі, 1889, № 22 — 23, Тупічэўскі Св.-Духаўскі, 1889, № 14 — 16), успаміны пра магілёўскіх епіскапаў і інш. Змяшчалі матэрыялы ў дапамогу святарам: як праводзіць гутаркі са стараверамі, як весці барацьбу супраць забабонаў і інш.

У кожным нумары змяшчаўся летапіс бягучых падзей, што тычыліся розных бакоў грамадскага жыцця. Рэдактары: Д. Ціхаміраў, І. Пятніцкі, П. Сахараў, А. Малевіч.

У 1991 годзе выпуск ведамасцяў адноўлены.

## Літаратура 
* Грыгор’ева, В. «Могилевские епархиальные ведомости» / Валянціна Грыгор’ева // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. Т. 5. — С. 219—220.
* 

## Спасылкі 
* Могилевские епархиальные ведомости на сайце Ortho-Rus.ru  

Катэгорыя:Газеты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Магілёўская губерня
Катэгорыя:Магілёўская і Мсціслаўская епархія
Катэгорыя:Гісторыя Магілёва
Катэгорыя:Штотыднёвыя газеты
Катэгорыя:Епархіяльныя ведамасці Расійскай імперыі
Катэгорыя:Газеты Магілёва на рускай мове
Минчанин (газета)

**«Минчанин»** — штотыднёвая літаратурная і грамадска-палітычная газета ліберальна-асветнага кірунку. Выходзіла з 30 лістапада (13 снежня) да 28 снежня 1913 г. (10 студзеня 1914 г.) у Мінску на рускай мове. Рэдактар-выдавец М.Шофман. Арыентавалася на асветніцкія ідэі, добры густ і здаровы сэнс, імкнулася пазбягаць «партыйных і нацыяналістычных тэндэнцый». У серыі нарысаў, артыкулаў і літаратурных аглядаў крытыкавала бездухоўнасць, дэгуманізацыю масавай культуры і грамадскага побыту, адзначала крызіс рэлігійных, эстэтычных, маральных і інш. духоўных каштоўнасцей. Сцвярджала думку (А.Чорнабародаў, І.Бялоў), што тэхнічны прагрэс пачатку XX ст. прывёў дда крызісу культуры, які выявіўся ў выцясненні высокага мастацтва масавай культуры, у дэвальвацыі рэлігіі, філасофіі, хрысціянскага гуманізму, у перамозе прагматызму і ўтылітарызму над духоўнасцю. Выступала з крытыкай мадэрнісцкіх і натуралістычных плыней у мастацтвае. Станоўча ацаніла творчасць сялянскаг паэта С.Дрожына. Друкавала вершы А.Багалюбавай, апавяданні М.Старасельскага, урыўкі з рамана Л.Раманоўскага.

## Літаратура 
* Конан, У. «Минчанин» / Уладзімір Конан // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. Т. 5. – С. 204.

Катэгорыя:Газеты на рускай мове
Катэгорыя:Газеты Беларусі
Полесская жизнь

**«Полесская жизнь»** — грамадска-палітычная і літаратурная газета ліберальнага памяркоўна-апазіцыйнага кірунку. Выдавалася з 17(30) кастрычніка 1909 да 27 снежня 1911 (9 студзеня 1912) (з 11(24) студзеня да 27 чэрвеня (10 кастрычніка) 1910 г. не выходзіла) у Гомелі на рускай мове тры разы на тыдзень. Рэдактар-выдавец Г. М. Нейман, з 15(28) студзеня 1911 г. выдаўцы Нейман, З. Агроскін, А. Міляеў. Прадаўжала праграму газеты «Полесская мысль».

Змяшчала інфармацыю пра дзейнасць урада і Дзяржаўнай думы, асвятляла побыт гарадскога «дна», надзвычайныя падзеі ў краі. У праграмным артыкуле «Гомель, 17 кастрычніка» абяцала абараняць пакрыўджаных, абслугоўваць інтарэсы мясцовага насельніцтва «без розніцы веры і нацыянальнасці» і без класавых адрозненняў (17 кастрычніка 1910 г.). Газета была абвінавачана ў «крайне левым кірунку», вынікам чаго было прызначэнне цэнзарам газеты гомельскага паліцмайстара. Асудзіла забойства П. А. Сталыпіна (14 верасня 1911 г.). З 30 кастрычніка 1911 г. рассылалася бясплатна. Публікавала артыкулы пра жыццё і творчасць М. Г. Чарнышэўскага (21 кастрычніка 1909 г.), А. М. Скабічэўскага (4 студзеня 1911 г.), П. П. Якубовіча, мастака А. І. Куінджы (16 ліпеня 1910 г.), знаёміла чытачоў з творамі Л. Андрэева, Шолам-Аленхема, Мендэле-Мойхер-Сфорыма, прапагандавала этычную філасофію Л. Талстога. Друкавала нарысы сакратара рэдакцыі М. Л. Бахціна (псеўд. Міхаіл Хмуры), вершы і апавяданні-замалёўкі мясцовых аўтараў, асвятляла тэатральнае і музыччнае жыццё горада, дзейнасць Гомельскага музычна-драматычнага таварыства.

## Літаратура 
* Конан, У. «Полесская жизнь» / Уладзімір Конан // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. Т. 5. – С. 543.

Катэгорыя:Газеты Гомеля на рускай мове
Катэгорыя:1909 год у Гомелі
Полесская мысль

**«Полесская мысль»** () — грамадска-палітычная і літаратурная газета радыкальна-ліберальнага кірунку. Выдавалася з 16(29) сакавіка да 22 верасня (5 кастрычніка) 1909 г. у Гомелі на рускай мове спачатку штодзень, а з красавіка 3 разы на тыдзень. Рэдактар-выдавец Г. М. Нейман, з 8 мая — выдавец З. Л. Каганскі, з 30 жніўня рэдактар — памочнік прысяжнага павернага В. Л. Склоўскі. Друкавала артыкулы на грамадска-палітычныя, эканамічныя і літаратурныя тэмы, мела рубрыкі «Тэатр, музыка і мастацтва», «Мясцовая хроніка». Арыентавалася на пераважнае ў горадзе яўрэйскае насельніцтва, таму газету пакінуў публіцыст М. І. Кулябка-Карэцкі. На апошнім этапе выдання імкнулася абараняць «мір паміж нацыянальнасцямі», асвятляць «жыццё як хрысціян, так і яўрэйскага насельніцтва» (11 снежня). У цыкле «Культурныя нарысы» газета пераказала змест артыкула А. Навіны «Беларусы», апублікаванага ў кнізе «Формы нацыянальнага руху ў сучасных дзяржавах», пісала пра дзяржаўны статус беларускай мовы ў ВКЛ, ролю БСГ, «Нашай долі» і «Нашай нівы», творчасці Ф. Багушэвіча, Я. Лучыны, Я. Купалы ў нацыянальным руху, адзначала перспектыўнасць беларускай нацыянальнай ідэі (17 мая). Крытычна ставілася да літоўскага нацыянальнага руху, падтрымала «эканамічную і палітычную праграму марксізму» ў Літве (23 мая). Свайго саюзніка бачыла ў меншавіцкай плыні РСДРП, пазнаёміла чытачоў з рэфератам Г. В. Пляханава «Рэлігійныя пошукі ў Расіі» (13 жніўня). У «Эканамічных нататках» крытыкавала ўрад, які стаў «прыказчыкам капіталістаў» (28 ліпеня). Прапагандавала творчасць Л. Талстога, А. Чэхава, неадназначна ацэньвала мадэрнісцкія плыні ў рускай і заходнееўрапейскай літаратуры адзначала наватарства А. Блока, Ф. Салагуба, А. Стрындберга, крытыкавала арыентацыю на безідэйнасць тэатра і кінематографа, станоўча ацаніла літаратурны зборнік «Туманы» (Мн. , 1909).

## Літаратура 
* Конан, У. «Полесская мысль» / Уладзімір Конан // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. Т. 5. — С. 543.

Катэгорыя:Газеты Гомеля на рускай мове
Катэгорыя:1909 год у Гомелі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1909 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1909 годзе
Лістаблошкі

**Лістаблошкі**, таксама **Медзяніцы**, **Псіліды**, **Лістаскочкі** (*Psyllidae*) — сямейства дробных насякомых атраду раўнакрылых.

## Апісанне 
Ад 1 да 6 мм у даўжыню. Цела жоўтае, зеленаватае, чырв.-бурае. Ротавыя органы сысучыя. 2 пары крылаў. Заднія ногі скакальныя Кормяцца сокамі раслін. Сілкуюцца сокамі раслін, вялікую частку якіх не засвойваюць і вылучаюць разам з цукрамі. Экскрэменты лістаблошак утвараюць т.зв. «медзяную расу» (адсюль другая назва). Шкодзяць культурным раслінам.

Размнажэнне палавое, зрэдку партэнагенетычнае. Развіццё з няпоўным ператварэннем, у лічынак 5 узростаў.

## Класіфікацыя 
Acizziinae — Anomoneurinae — Arytaininae — Diaphorininae — Paurocephalinae — Psyllinae — Rhinocolinae — Spondyliaspidinae.

## Літаратура 
* Дзерункоў А. Лістаблошкі // БЭ ў 18 тамах., Т.9. Мн., 1999, С.287.

Катэгорыя:Клаповыя
Ліставёрткі

**Ліставёрткі** (*Tortricidae* або *Olethreutidae*) — сямейства насякомых атрада матылёў.

## Апісанне 
Размах крылаў 8—40 мм (звычайна 10—25 мм), пярэднія крылы рознай афарбоўкі, заднія шэрыя або бурыя. Лічынкі (вусені) даўжынёй да 20 мм, зеленаватыя, карычневыя або жаўтаватыя, жывуць у скручаных лісцях (адсюль назва), праточваюць хады ў каранях, пад карой, у парастках, пладах, суквеццях, шышках, дзе і акукліваюцца.	

## Распаўсюджанне 
Больш за 5 тыс. відаў. Пашыраны ўсюды, акрамя Антарктыды, найбольш у трапічных і шыракалістых лясах Азіі. На Беларусі 240 відаў, найбольш трапляюцца , ,  і інш. Многія віды — шкоднікі лесу, саду, сельскагаспадарчых культур.

## Класіфікацыя 
Сямейства ліставёртак налічвае звыш 750 родаў і 6300 відаў.

*  Latreille, 1803
** *Phricanthini* Diakonoff, 1981 (Phricanthini)
** *Tortricini* Latreille, 1803
** *Schoenotenini* Diakonoff, 1952 (Schoenotenidae)
** *Cochylini* Guene, 1845
** *Cnephasiini* Stainton, [1858] (Cnephasidae)
** *Archipini* Pierce & Metcalfe, 1922
** *Epitymbiini* Common, 1958
** *Sparganothini* Druce, 1912
** *Atteriini* Busck, 1932
** *Euliini* Kuznetsov & Stekolnikov, 1977
** *Ceracini* Cotes and Swinhoe, 1889
*  Meyrick, 1906 (Chlidanotidae)
** *Polyorthini* Obraztsov, 1966
** *Chlidanotini* Meyrick, 1906 (Chlidanotidae)
** *Hilarographini* Diakonoff, 1977
*  Walsingham, 1895
** *Microcorsini* Kuznetsov, 1970
** *Gatesclarkeanini* Diakonoff, 1973
** *Endotheniini* Diakonoff, 1973
** *Bactrini* Falkovitsh, 1962
** *Olethreutini* Walsingham, 1895
** *Enarmoniini* Diakonoff, 1953
** *Eucosmini* Meyrick, 1909 (Eucosmidae)
** *Grapholitini* Guene, 1845

## Літаратура 
* 
* 
* Сельско-хозяйственный энциклопедический словарь. / Главный редактор: В. К. Месяц.— М.: Советская энциклопедия, 1989.

## Спасылкі 
* Как бороться с листоверткой на плодовых деревьях — разбираем внимательно // Сайт «Земледелие и скотоводство»  


Катэгорыя:Сямействы насякомых
Лістаеды

**Лістаеды** (*Chrysomelidae*) — адно з найбуйнейшых сямействаў цвердакрылых насякомых, якое налічвае да 35 000 відаў, апісаных ў 2500 родах. Патэнцыйная колькасць відаў можа быць значна больш: да 50 або 60 тысяч відаў.

## Апісанне 
Даўжыня да 20 мм. Цела круглае, авальнае або цыліндрычнае. Афарбоўка пераважна яркая, з металічным бляскам, бывае з плямамі і палосамі. Вусікі найчасцей 11-членікавыя, нітка- або ружанцападобныя. Крылы добра развітыя. Ногі бегальныя.

## Распаўсюджанне 
Пашыраны ўсюды, акрамя Антарктыды, найбольш шматлікія ў тропіках. На тэрыторыі Беларусі больш за 300 відаў. Жывуць пераважна ў лясах, на лугах, балотах, па берагах вадаёмаў, некаторыя — пад вадой.

## Асаблівасці біялогіі 
Кормяцца лісцем (адсюль назва). Характэрны палавы дымарфізм. Адкладваюць яйкі, ёсць яйцажывародныя. Лічынкі валікападобныя, укрытыя бародаўкамі або валаскамі, з развітымі груднымі нагамі, праходзяць 3—5 узростаў. Кукалка свабодная, радзей у кокане. 

## Значэнне для чалавека 
Большасць відаў — шкоднікі лясных, палявых, пладовых, агароднінных раслін. Найбольш вядомы , зерневым злакам шкодзяць хлебныя і агародныя блошкі, хлебныя ; буракам, лёну — бураковыя і ; дрэвам — , ,  лістаеды і інш. Некаторыя віды выкарыстоўваюць для біялагічныя барацьбы з пустазеллем.

## Гл. таксама 
* Лістаед аблямаваны
* Gonioctena
* Блошкі

## Літаратура 
* 
*
Навікі (Жлобінскі раён)

**Навікі́** (, ) — вёска ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці, на рацэ Беліца. Уваходзіць у склад Малевіцкага сельсавета. Насельніцтва 64 чал. (2004). Знаходзіцца за 4 км на паўночны захад ад Жлобіна, за 2 км ад чыгуначнай станцыі Малевічы (лінія Бабруйск — Жлобін), за 97 км ад Гомеля.

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, а затым аўтамабільнай дарозе Бабруйск — Гомель. Планіроўка складаецца з прамавугольнай мерыдыянальнай вуліцы, забудаванай двухбакова, няшчыльна драўлянымі сядзібнымі дамамі.

## Гісторыя 
Паводле пісьмовых крыніц вядома з пачатку XIX стагоддзя як вёска ў Лукаўскай воласці Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні. Паводле рэвізіі 1816 г. ўладанне Жукоўскіх. Паводле перапісу 1897 г. знаходзіліся хлебазапасны магазін, вятрак. У 1909 г. 365 дзесяцін зямлі.

У 1930 г. арганізаваны калгас. Падчас 2-й сусветнай вайны у верасні 1943 г. нямецкія акупацыйныя ўлады  цалкам спалілі вёску і забілі 13 жыхароў. 82 жыхара загінулі на фронце. У 1966 г. да вёскі далучаны мястэчка Прыдарожжа. У складзе саўгаса імя В.І. Казлова (цэнтр — вёска Малевічы).

## Насельніцтва 

ImageSize = width:auto height:150 barincrement:27
PlotArea = left:50 bottom:20 top:10 right:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.0,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:350
ScaleMajor = unit:year increment:50 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:200 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:15
  bar:1816 from:0 till:74 
  bar:1881 from:0 till:129 
  bar:1897 from:0 till:303
  bar:1909 from:0 till:308 
  bar:1940 from:0 till:149 
  bar:1959 from:0 till:169 
  bar:2004 from:0 till:64
TextData=
  fontsize:10px pos:(20,195)
  text:

* **XIX стагоддзе**: 1816 — 18 двароў, 74 жыхара; 1881 — 21 двор, 129 жыхароў; 1897 — 39 двароў, 303 жыхара (паводле перапісу)
* **XX стагоддзе**: 1909 — 46 двароў, 308 жыхароў; 1925 — 77 двароў; 1940 — 48 двароў, 149 жыхароў; 1959 — 169 жыхароў (паводле перапісу)
* **XXI стагоддзе**: 2004 — 30 гаспадарак, 64 жыхара

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя: у 15 т. Т. 1. Кн. 1. Гомельская вобласць / С.В. Марцэлеў; Рэдкал.: Г.П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. — 632 с.: іл. — ISBN 985-11-0303-9.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Малевіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жлобінскага раёна
Камберленд (графства)

**Камберленд** (; ) — традыцыйнае графства на поўначы Англіі. Сталіца — Карлайл.

## Геаграфія 
Агульная плошча тэрыторыі 3926 км² (11-е месца сярод традыцыйных графстваў).

## Гісторыя 
Гістарычнае графства Камберленд было скасавана ў 1974 г. Яго тэрыторыя ўвайшла ў склад цырыманіяльнага графства Камбрыя.

## Спасылкі 
* Cumberland, England — History and Description, 1868

Катэгорыя:Графствы Англіі
Катэгорыя:Камбрыя
Лось (грыб)

**Лось**, таксама **Саркадон чарапіцавы**, **курачка**.

## Апісанне 
Пладовае цела грыба — шапка на ножцы. Шапка дыяметрам 3—20 см, сухая, бураватая і чорна-бурая, укрытая буйнымі завостранымі лускавінкамі, размешчанымі накшталт чарапіцы. Мякаць шчыльная, гаркаватая на смак, брудна-шараватая. Гіменафор шыпападобны. Ножка амаль цыліндрычная, суцэльная і гладкая, даўжынёй да 8 см. Ножка аднаго колеру з шапкай грыба, часам з лёгкім фіялетавым адценнем.

## Распаўсюджанне 
Пашыраны ў лясных зонах Еўразіі і Паўночнай Амерыкі. На тэрыторыі Беларусі трапляецца ўсюды.
Расце ў сухіх, пераважна хваёвых лясах. Плоданосіць у жніўні—лістападзе. Ядомы.

## Літаратура 
*  — С. 209.
* 
* 

## Спасылкі 
* Ежовик пёстрый, или саркодон черепитчатый, или саркодон пёстрый, или ежовик чешуйчатый, или ежовик черепитчатый, или колчак, или курочка, или ястреб — Sarcodon imbricatum (Fr.) Karst. // Экологический центр «Экосистема»™

Катэгорыя:Тэлефоравыя
Катэгорыя:Ядомыя грыбы
Катэгорыя:Грыбы Еўразіі
Катэгорыя:Грыбы Паўночнай Амерыкі
Лось (значэнні)

**Лось**:

* Лось (*Alces alces*) — парнакапытны сысун, самы буйны від сямейства аленевых.
* Лось, таксама **Саркадон чарапіцавы** (*Sarcodon imbricatus*) — грыб роду саркадон сямейства тэлефоравых.

**Лось** — беларускае, польскае і рускае прозвішчы.

## Вядомыя носьбіты 
* Алена Георгіеўна Лось — беларускі мастак.
* Алена Уладзіміраўна Лось — беларускі мастак.
* Вольга Сцяпанаўна Лось (1928 — ?) — беларускі педагог. Заслужаная настаўніца Беларускай ССР.
* Георгій Фёдаравіч Лось - беларускі ўрач-гастраэнтэролаг
* Еўдакія Лось (1929—1977) — беларуская паэтэса.
* Ларыса Мікалаеўна Лось — беларускі мастак.
* Якуб Лось (1632—1688) — ваенны дзеяч Рэчы Паспалітай, мемуарыст.
Могилевский вестник

**«Могилевский вестник»** — штодзённая грамадска-палітычная і літаратурная газета праваакцябрысцкага кірунку. Выдавалася з 19 мая (1 чэрвеня) 1906 да 15(28) красавіка 1917 гг. у Магілёве на рускай мове спачатку губернскім праўленнем, з 1913 г. прыватнымі выдаўцамі. Рэдактары: М. І. Пілін, М. М. Сталеўскі, Г. П. Пажараў, А. Е. Адамец і інш.

Падтрымлівала палітыку самадзяржаўя, асуджала рэвалюцыйны, нацыянальна-вызваленчы і ліберальна-апазіцыйны рух. Друкавала «словы» і «казанні» мясцовага епіскапа, у якіх прапагандаваліся ідэі рускага праваслаўя і самадзяржаўя, асуджаліся атэізм, матэрыялізм, філасофія Л. Талстога. У артыкулах «Брашуры на беларускай мове» (18 жніўня 1906 г.), «Мінск» (27 жніўня 1906 г.) і інш. адмаўляла нацыянальную і этнакультурную самастойнасць беларускага народа, абвінавачвала газеты «Наша доля» і «Наша ніва» ў сепаратызме. Пасля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 г. падтрымлівала Часовы ўрад.

Змяшчала вершы, апавяданні, нарысы мясцовых аштараў, гістарычны раман Юрыя Барташэвіча «Імператар сфінкс», навукова-папулярныя і этнаграфічныя артыкулы. Прапагандавала рускую літаратурна-мастацкую спадчыну, але замоўчвала сацыяльна-крытычную накіраванасць твораў. Тэндэцыйна абвінавачвала М. Горкага, С. Сяргеева-Цэнскага, Н. Найдзёнава ў натуралізме і дэкадэнцтве. Адмоўна ставілася да футурызму і інш. авангардысцкіх кірункаў, але прызнавала наватарства У. Меерхольда. Інфармавала пра музычныя і тэатральныя навіны ў Магілёве, адзначала заслугі Е. Раманава і М. Доўнар-Запольскага ў даследаванні фальклору.

## Літаратура 
* 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Газеты Магілёва на рускай мове
Катэгорыя:1906 год у Магілёве
Заходні Ёркшыр

**Заходні Ёркшыр** () — цырыманіяльнае метрапольнае графства на поўначы Англіі. Уваходзіць у склад рэгіёна Ёркшыр і Хамбер. Найбуйнейшы горад — Лідс, іншыя. Насельніцтва 2,161 млн чалавек (4-е месца сярод цырыманіяльных графстваў; даныя 2005 г.).

## Геаграфія 
Агульная плошча тэрыторыі 2029 км² (29-е месца сярод цырыманіяльных графстваў).

## Культура 
У Заходнім Ёркшыры нарадзіліся такія вядомыя брытанцы, як акцёр Пітэр О’Тул, пісьменнікі Хелен Філдынг і Стэн Барстау, вакаліст і музыкант Фрэнк Тові.

Гэтак жа з графства Ёркшыр бярэ свой пачатак папулярная група Smokie- Крыс Норман, Алан Сілсан, Тэры Атлі, Піт Спенсар.

## Славутасці 
[thumb|265px|left|Палац [Харвуд-хаус пад Лідсам]]

## Адукацыя 
У графстве 144 дзяржаўныя і 29 прыватных школ, а таксама 635 пачатковых і 15 граматычных. Сярэдне-адмысловае і вышэйшае ўтварэнне падаюць 23 мясцовых каледжа і тры ВНУ: універсітэт Брэдфарда, універсітэт Лідса, Гарадскі ўніверсітэт Лідса (Leeds Metropolitan University).

## Спасылкі 
* Спіс месцаў, гарадоў і вёсак Ёркшыра
* Спіс абшчын Заходняга Ёркшыра
* Leeds City Guide
* The Pulse of West Yorkshire — commercial radio station covering Bradford, Kirklees, Calderdale and parts of Leeds 
* Pulse Classic Gold — commercial radio station covering Bradford, Kirklees, Calderdale and parts of Leeds 
* Артыкул пра Заходні Ёркшыр на партале "Аделанта-инфо"

Катэгорыя:Графствы Англіі

Катэгорыя:З’явіліся ў 1974 годзе
Ліравыя

**Ліравыя**, таксама **ліры-рыбы**, **марскія мышы**, **пячкуркі** (*Callionymidae*, ад стар.-грэч. Καλός — прыгожы і ὄνομα — імя) — сямейства невялікіх рыб атрада акунепадобных.

Жыве пераважна ў трапічных водах заходняй частцы інда-ціхаакіянскага рэгіёна, у сямейства ўваходзяць каля 186 відаў і 18 родаў. Драканетавыя могуць лічыцца роднасным сямействам, членаў якога досыць шмат, але яны рэдка назіраемыя. З-за падабенства ў марфалогіі і паводзінах, ліравых часам блытаюць з прадстаўнікамі сямейства бычковых.
Голос III армии

**«Голос III армии»** — вайсковая газета. Выдавалася ў красавіку — снежня 1917 г. у Полацку на рускай мове. Орган Выканаўчага камітэта арміі. Змяшчала афіцыйныя ўрадавыя дакументы, загады ваеннага камандавання, рэзалюцыі і лісты ад салдат і афіцэраў. Пасля Кастрычнікага перавароту заняла антыбальшавіцкія пазіцыі друкавала адозвы ў абарону  Часовага ўрада, выступала за ўмацаванне дэмакратычных сіл вакол Устаноўчага сходу. З-за перавагі сіл на баку правых эсэраў і меншавікоў у армейскім камітэце ў рэдакцыі газеты бальшавікі выйшлі з яе складу і арганізавалі выданне «Известий Военно-революционного комитета III армии». Паводле пастановы III армейскага з’езда, на якім большасць дэлегаатў падтрымала бальшавікоў, выхад газеты спынены.

## Літаратура 
* Сяменчык, М. «Голос III армии» / Мікола Сяменчык // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. Т. 3. – С. 57.

Катэгорыя:Газеты на рускай мове
Катэгорыя:Газеты Беларусі
Голас часу

**«Голас часу»** — царкоўна-грамадскі часопіс праваслаўных беларусаў. Выдаецца з ліпеня 1989 г. у Лондане на беларускай мове праваслаўнай беларускай суполкай, якая гуртуецца вакол прыхода Ефрасінні Полацкай у Лондане. Беларускай праваслаўнай царквы на эміграцыі. Выходзіць раз у 2 месяцы. Рэдактар Ю. Весялкоўскі. У ліку аўтараў Весялкоўскі, У. Вярнадскі, М. Гаховіч, А. Жук-Борскі, Ю. Свяржынскі і інш. Распаўсюджваецца сярод беларусаў-эмігрантаў у Вялікабрытаніі і інш. краінах Еўропы, ЗША, Аўстраліі, дасылаецца на Беларусь. Увагу аддае пытанням гісторыі хрысціянства, яго ролі ў развіцці культуры народаў свету, у т.л. Беларусі (гістарычны нарыс Весялкоўскага «Хрысціянства ад Галілеі да Беларусі» і інш.), выказвае свій погляд на ролю праваслаўя, каталіцызму і уніяцтва ў жыцці беларускага народа (артыкулы «Кароткі нарыс кананічнага становішча праваслаўнай царквы беларускага народу» пад крыптанімам «М. Г.», «Наша гісторыя і вуніі» Жук-Борскага). Надрукаваў працу Свяржынскага «Язафат Кунцэвіч і яго аднадумцы (памагатыя)». Асвятляе пытанні гісторыі Беларусі ад часоў ВКЛ да нашых дзён («Нарысы па гісторыі Беларусі» і нарыс «Беларусь пасля падзелу Рэчы Паспалітай» Весялкоўскага і інш.), праблемы беларускага нацыянальнага адраджэння. Друкаваў матэрыялы пра Ф. Скарыну і інш. дзеячаў беларускай культуры, успаміны ўдзельнікаў гістарычных падзей на Беларусі, змясціў артыкул Свяржынскага «Галасы аб Вялікай Айчыннай вайне. Удзел у ёй савецкіх і польскіх партызан». Інфармуе пра жыццё беларускай эміграцыі, палітычнага і эканамічнага становішча ў Рэспубліцы Беларусь, робіць крытычны аналіз літаратурных, мастацкіх, навуковых, у т.л. гістарычных даследаванняў і твораў, якія выдаюцца на Беларусі. Перадрукоўвае матэрыялы з беларускіх перыядычных выданняў, змяшчае агляды беларускага і замежнага друку па розных пытаннях, лісты чытачоў.

## Літаратуры 
* Языковіч, Л. «Голас часу» / Ларыса Языковіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 3. Гімназіі — Кадэнцыя / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1996. — 527 с.: іл. — С. 57. — ISBN 985-11-0041-2.

Катэгорыя:Часопісы Беларусі
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Беларусы ў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1989 годзе
Катэгорыя:1989 год у Англіі
Голос X армии

**«Голос X армии»** — вайсковая газета. Выдавалася ў чэрвені — лістападзе 1917 г. у Маладзечне на рускай мове. Орган Выканаўчага камітэта арміі. Змяшчала афіцыйныя ўрадавыя дакументв, загады ваеннага камандавання, рэзалюцыі і іншыя дакументы з жыцця вайсковых камітэтаў арміі і фронту. За публікацыю матэрыялаў з асуджэннем рэпрэсій на фронце ў сувязі з ліпеньскімі падзеямі № 24 газеты быў канфіскаваны, набор яе часова прыпынены. Пасля Кастрычніцкага пераварота газета змясціла адозвы з асуджэннем бальшавіцкага паўстання, заклікі да падтрымкі Часовага ўрада і кансалідацыі ўсіх дэмакратычных сіл, перасцерагала ад анархіі і кропапраліцця. У сувязі з утварэннем ВРК арміі і пераабраннем армейскага камітэта на карысць бальшавікоў выхад газеты быў перапынены. Замест яе выходзіў «Бюллетень Военно-революционного комитета X армии».

## Літаратура 
* Сяменчык, М. «Голос X армии» / Мікола Сяменчык // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 3. Гімназіі — Кадэнцыя / БелЭн; Рэдкал.: Г.П.Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э.Э.Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1996. — 527 с.: іл. – С. 57 – 58. — ISBN 985-11-0041-2.

Катэгорыя:Газеты на рускай мове
Катэгорыя:Газеты Беларусі
Гомельская арганізацыя анархістаў-камуністаў

**Гомельская арганізацыя анархістаў-камуністаў**. Створана ў Гомелі ў чэрвені — ліпені 1917 г. як ініцыятыўная група, якая адмежавалася ад іншых анархісцкіх арганізацый. Яе палітычная платформа выпрацавана на пасяджэнні арганізацыі 28 ліпеня (10 жніўня) 1917 г. Члены арганізацыі выступалі за інтэлектуальнае развіццё працоўных, на словах дэкларавалі распаўсюджанне камуністычных ідэй, аднак адмаўлялі зацікаўленасць рабочага класа ў вызначэнні ўнутранай і знешняй палітыкі дзяржавы. Для вывучэння ідэй анархізму планавалася стварыць гурткі самаадукацыі. 15 (28) кастрычніка 1917 г. сход ініцыятыўнай групы выбраў бюро. Напярэдадні Кастрычніцкага перавароту арганізацыя налічвала каля 60 чалавек. Пасля акупацыі Гомеля германскімі войскамі колькасць членаў арганізацыі паменшала. Аднак да 1919 г. яе прадстаўнікі ўваходзілі ў Гомельскі Савет рабочых і чырвонаармейскіх дэпутатаў. У далейшым сышла з палітычнай арэны.
## Спасылкі 
*https://gomel.gov.by/by/content/gomel/letopis-gomelya/istoriya/ 
Катэгорыя:Палітычныя арганізацыі беларускай гісторыі
Голос революционного студенчества

**«Голос революционного студенчества»** — грамадска-палітычны, навуковы і літаратурна-мастацкі часопіс. Выдаваўся ў 1923—1924 гг. у Горках на рускай мове выканкомам Бюро студэнцкіх прафсаюзных секцый Горы-Горацкага сельскагаспадарчага інстытута. Існавалі аддзелы: навуковы, студэнцкага жыцця, літаратурны. Друкаваў навуковыя артыкулы прафесараў інстытута М. І. Бурштэйна, І. Г. Васількова, У. У. Вінера, А. К. Кедрава-Зіхмана, Б. Я. Ліпкіна, выкладчыкаў М. М. Ганчарыка, С. Г. Цытовіча і інш. Публікаваў літаратурныя творы на беларускай мове Ганчарыка (псеўд. Я.Сявец), Коўзеля (Дзядзька Хведар) і інш. Выйшлі 3 нумары. Адказны рэдактар — праф. Ліпкін.

## Літаратура 
* Васілеўскі, Ю. «Голос революционного студенчества» / Юрка Васілеўскі // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 3. Гімназіі — Кадэнцыя / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1996. — 527 с.: іл. — С. 59. — ISBN 985-11-0041-2.

Катэгорыя:Часопісы Беларусі
Голас царквы (1955)

**«Голас царквы»** — рэлігійна-грамадскі часопіс праваслаўных беларусаў.

## Гісторыя 
Выдаецца з 1955 годзе ў Нью-Ёрку на беларускай мове спачатку Царкоўнай радай Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы (БАПЦ) у Нью-Ёрку, з 1960 годзе — Епархіяльнай управай БАПЦ у Нью-Ёрку, потым Радай БАПЦ.

Выходзіць 2 разы на год (Вялікдзень і Каляды). У рэдакцыйную калегію ў розны час уваходзілі: архіепіскап Васіль (У. Тамашчык), М. Гарошка, Я. Запруднік, П. Манькоўскі, М. Міцкевіч, М. Тулейка і інш. Асвятляе пытанні набажэнства, гісторыі беларускай праваслаўнай царквы, дзейнасць беларускіх прыходаў на эміграцыі. Друкуе архіпастырскія пасланні да вернікаў, тэксты малітваў з нагоды пэўных дат, матэрыялы па гісторыі праваслаўных брацтваў у ВКЛ, манастыроў і цэркваў на Беларусі. Аналізуе старадаўнія рэлігійныя рукапісы, творы Кірылы Тураўскага, жыцце і дзейнасць Сімяона Полацкага, Еўфрасінні Полацкай, Ф.Скарыны, мітрапалітаў К.Смаляціча, Г. Цамблака і інш. Публіцыстычныя матэрыялы прысвечаны ў асноўным пытанням антырэлігійнага ўціску на Беларусі. На старонках часопіса змешчаны вершы Я. Купалы, Я. Коласа, А. Гаруна, артыкулы пра іх жыццё і творчасць, літаратурныя творы Н. Арсенневай, Ю. Віцьбіча, Т. Лебяды, С. Палуяна і інш.

## Літаратура 
* Міцкевіч, М. «Голас царквы» / Марыя Міцкевіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 3. Гімназіі — Кадэнцыя / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1996. — 527 с.: іл. — С. 57. — ISBN 985-11-0041-2.

Катэгорыя:Часопісы ЗША
Катэгорыя:Беларуская аўтакефальная праваслаўная царква
Катэгорыя:Рэлігійныя часопісы
Голас праваслаўнага беларуса

**«Голас праваслаўнага беларуса»** — грамадска-царкоўны часопіс. Выдаваўся ў лістападзе — снежні 1931 г. у Вільні на беларускай мове. Рэдактар-выдавец М.Маркевіч. Асноўную задачу бачыў у эвалюцыйным станаўленні беларускай праваслаўнай царквы, выказваў заклапочанасць яе станам у Заходняй Беларусі і БССР, імкнуўся спалучыць каштоўнасці хрысціянства з беларускай ідэяй. Клапаціўся аб тым, каб «рашуча і безадказна стаць на шлях адраджэння царкоўнага жыцця ў суадказнасці з агульным адраджэннем беларускага народа» (артыкулы: «Мэты і метады беларусізацыі», «Да праблемы адрадджэння нацыянальнай царквы», «Без народа – без Хрыста»), выказваўся за дэмакратызацыю ўнутранага жыцця царквы, крытыкаваў «прыказны лад» расійскай праваслаўнай царквы («Аб саборы і саборнасці праваслаўнай царквы ў Польшчы»). З пазіцый абнаўлення праваслаўя разглядаў гісторыю рэлігіі на Беларусі («Беларуская праваслаўная царква ў мінуўшчыне»), негатыўна ацэньваў унію («З чаго спарадзілася і як памерла гістарычная вунія»). Выступаў супраць «царкоўнага беларускага праваслаўнага камітэта» і яго органа часопіса «Светач Беларусі», які схіляўся да аб’яднання ўсходняй і заходняй хрысціянскіх канфесій. На старонках часопіса друкавалася хроніка царкоўнага жыцця ў Заходняй Беларусі. Выйшлі 3 нумары.

## Літаратура 
* Ліс, А. «Голас праваслаўнага беларуса» / Арсень Ліс // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 3. Гімназіі — Кадэнцыя / БелЭн; Рэдкал.: Г.П.Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э.Э.Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1996. — 527 с.: іл. – С. 56. — ISBN 985-11-0041-2.

Катэгорыя:Часопісы Беларусі