Пётр Ільіч Лізюкоў

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Пётр Ільіч Лізюкоў
|дата нараджэння  = 02.02.1909
|месца нараджэння =  
|дата смерці      = 30.01.1945
|месца смерці     =  
|выява            = 
|шырыня           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1929—1945
|званне           = 
|род войскаў      = артылерыя
|камандаваў       = артылерыйскі дывізіён, знішчальна-супрацьтанкавы артылерыйскі полк, знішчальна-супрацьтанкавая артылерыйская брыгада
|частка           = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
-
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Пётр Ільіч Лізюкоў** (, , Гомель, Расійская імперыя — , Усходняя Прусія) — савецкі военачальнік, Герой Савецкага Саюза (1945), палкоўнік.

## Біяграфія 
Пётр Ільіч Лізюкоў нарадзіўся ў 1909 годзе ў горадзе Гомелі ў сям’і сельскага настаўніка. Працаваў на Гомельскім радыёзаводзе. Родны брат Героя Савецкага Саюза Аляксандра Ільіча Лізюкова і камандзіра партызанскага атрада Яўгена Ільіча Лізюкова.

### У міжваенны перыяд 
У Чырвонай Арміі з 1929 года. У 1931 годзе скончыў 1-ю Ленінградскую артылерыйскую школу.

У 1931—1936 камандаваў узводам у 37-м артылерыйскім палку, які размяшчаўся ў горадзе Клінцы Бранскай вобласці.

У 1936—1939 — камандзір батарэі, горад Курск.

Абіраўся дэпутатам Ленінскага раённага Савета горада Курска.

У 1940—1941 — камандзір артылерыйскага дывізіёна.

### У гады Вялікай Айчыннай вайны 
22 чэрвеня 1941 года артылерыйскі полк, у якім служыў П. І. Лізюкоў, прыняў бой на рацэ Заходні Буг ля горада Сокаль. Пасля гібелі камандзіра палка начальнік штаба П. І. Лізюкоў прыняў камандаванне на сябе. Полк з баямі адступаў да Кіева. 17 ліпеня 1941 года прымаў удзел у контрнаступленне Чырвонай арміі на Дняпры, пасля чаго каля месяца яго частка выходзіла з акружэння.

У пачатку 1942 года маёр П. І. Лізюкоў прызначаны на пасаду камандзіра 651-га артылерыйскага палка 69-й лёгкаартылерыйскай брыгады, якая ваявала на Паўднёва-Заходнім фронце.

Удзельнік Сталінградскай бітвы.

Кіраваў фарміраваннем, а затым навучаннем 46-й знішчальна-супрацьтанкавай брыгады. У якасці камандзіра гэтай брыгады 1 мая 1944 года накіроўваецца на Ленінградскі фронт.

У чэрвені 1944 года брыгада ўдзельнічае ў вызваленні горада Выбарг.

У канцы лета — пачатку восені пасля заканчэння баявых дзеянняў з Фінляндыяй брыгада пад камандаваннем П. І. Лізюкова ў верасні-кастрычніку 1944 года ўдзельнічае ў вызваленні гарадоў Талін і Рыга.

46-я знішчальна-супрацьтанкавая артылерыйская брыгада ў складзе 11-й гвардзейскай арміі (3-ці Беларускі фронт) 29 студзеня 1945 года выйшла да заліва Фрышэс-Хаф (у цяперашні час Калінінградскі заліў), чым перарвала сувязь па сушы з усходне-прускай групоўкай.

30 студзеня 1945 года ў ваколіцах Хайдэ-Вальдбург (у цяперашні час пасёлак Прыбярэжны ў межах горада Калінінград) артылерыйская брыгада пад камандаваннем П. І. Лізюкова стрымлівала наступленне праціўніка. Спыняючы адступленне частак, ён арганізаваў абарону, сам лёг за буйнакаліберны кулямёт і адкрыў агонь па праціўніку. У гэтым баі палкоўнік П. І. Лізюкоў загінуў.

### Абставіны гібелі 
Для таго каб спыніць нямецкія танкі, у спешным парадку на дарогу Хайдэ-Вальдбург — Зеепотэн на паўднёвы ўсход ад маёнтка Вальдбург быў накіраваны апошні артылерыйскі рэзерв 11-й гвардзейскай арміі — 46-я знішчальна-супрацьтанкавая брыгада палкоўніка Пятра Ільіча Лізюкова, якая ў параўнанні з іншымі падраздзяленнямі была здольная папоўніць страты 26-й гвардзейскай стралковай дывізіі, што апынулася пад ударам.

30 студзеня 1945 года надвор’е ў ваколіцах Хайдэ-Вальдбурга (у цяперашні час пасёлак Прыбярэжны ў межах горада Калінінград) заставалася вельмі дрэнным, працягваўся моцны снежны буран. Каб паспець выйсці да ідучых на прарыў танкаў, байцам брыгады даводзілася літаральна цягнуць гарматы на руках, пераадольваючы гурбы. З нямецкага боку на гэтым накірунку ішло больш за 40 цяжкіх танкаў (Pz. V «Пантэра» і Pz. VI «Тыгр») са складу батальёнаў маёра Поля і маёра Бакі, якія ўваходзілі ў склад танкавага палка  (палкоўнік Бруна Каль), а таксама .

Савецкія артылерысты, з ходу заняўшы пазіцыі амаль на голай мясцовасці, падбілі адразу некалькі танкаў і самаходак праціўніка. Машыны спыніліся і, перагрупаваўшыся, зноў пайшлі ў наступ. Лізюкоў загадаў падпускаць іх бліжэй і расстрэльваць з блізкіх дыстанцый. Канцэнтраваны агонь танкавых гармат і самаходак наносіў брыгадзе (якая, хутчэй за ўсё, нават не паспела вырыць капанірчыкі для гармат) вялікія страты. У прыватнасці, у дзвюх батарэях былі забітыя ўсе афіцэры. Бязлітасны бой працягваўся да самага вечара 30 студзеня. Падпаленыя нямецкія танкі, самаходкі і бронетранспарцёры, нібы велізарныя паходні, гарэлі, асвятляючы ўсю акругу і дапамагаючы цэліцца артылерыстам. Прарвацца на гэтым участку ім не ўдавалася.

Тым не менш, нямецкія танкавыя атакі працягваліся. Бой на гэтым кірунку ўступіў у крытычную фазу. Знаходзячыся ў размяшчэнні штаба 26-й гвардзейскай стралковай дывізіі і ўбачыўшы пехацінцаў, якія адыходзілі з боку Хонігбаўма, П. І. Лізюкоў з аўтаматам у руках кінуўся насустрач байцам, спыніў іх і, арганізаваўшы абарону, сам лёг за кулямёт, адкрыўшы агонь па надыходзячай пяхоце ворага. Свайго шафёра і ад’ютанта на камандзірскім легкавым аўтамабілі камбрыг адправіў у тыл да іншых палкоў брыгады. Улічваючы вялікія страты ў афіцэрскім саставе брыгады (Лізюкоў знаходзіўся ў адной з батарэй 1309-га іптап), камбрыг, замест таго, каб вярнуцца на камандны пункт, устаў да адной з гармат, дзе быў забіты камандзір разліку. Разам з наводчыкам радавым С. Г. Каценка і камсоргам 1309-га іптап ст. лейтэнантам С. Петрапаўлаўскім ён пачаў весці агонь па танках. Гармаце Лізюкова ўдалося падбіць яшчэ адзін танк. Час ад часу камбрыг клаўся за кулямёт і спрабаваў адсекчы пяхоту праціўніка. Але, нягледзячы на агонь брыгады, нямецкая тэхніка паступова падыходзіла да агнявых пазіцый артылерыстаў. У выніку адзін з танкаў здолеў прарвацца да агнявых пазіцый і з блізкай дыстанцыі расстраляць гармату, каля якой знаходзіўся камбрыг.

Нямецкая тэхніка фактычна прарвала абарону 1309-га палка. Тым не менш, свабодна прайсці на гэтым кірунку не ўдавалася з-за адчайнага супраціўлення артылерыстаў. Танкавы полк «Вялікая Германія» на напрамку 1309-га іптап страціў не менш за 15 танкаў і самаходак (Pz. IV, Pz. V «Пантэра», StuG III), з ліку якіх было тры «Тыгры» і тры самаходкі-знішчальнікі танкаў «Jagdpanzer IV».

Толькі ў баі з двума артпалкамі 46-й брыгады П. І. Лізюкова і артылерыстамі 26-й дывізіі нямецкія танкавыя батальёны страцілі каля 30 машын (з іх беззваротна — некалькі Pz. VI «Тыгр»), гэта значыць, амаль трэць усяго танкавага палка «Вялікая Германія». Вынік гэтага дня быў не менш цяжкім для савецкіх войскаў. Немцы здолелі аднавіць сувязь з Кёнігсбергам, а савецкім часткам у ноч на 31 студзеня давялося канчаткова адступіць да Зеепотэна — на пазіцыі, якія яны займалі яшчэ раніцай 29 студзеня. 26-я гвардзейская стралковая дывізія страціла за адзін дзень забітымі, прапаўшымі без вестак і параненымі больш за 800 чалавек, а тыя байцы дывізіі, якія трапілі ў акружэнне, яшчэ на працягу сутак спрабавалі выйсці да лініі фронту. У выніку дывізію цалкам вывелі ў другі эшалон. З улікам страт вячэрніх і начных баёў 36-ы гвардзейскі корпус за дзень страціў больш за 1 тыс. чалавек.

Пазней камандзіру 46-й знішчальна-супрацьтанкавай брыгады палкоўніку Пятру Ільічу Лізюкову ўказам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 19 красавіка 1945 года «за выключна ўмелае кіраванне часткамі брыгады, асабістую адвагу і геройства, у выніку чаго праціўніку нанесеныя вялікія страты», было пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

## Узнагароды 
* Медаль «Залатая Зорка» Героя Савецкага Саюза (19 красавіка 1945 г., пасмяротна);
* ордэн Леніна (19 красавіка 1945 г., пасмяротна);
* два ордэны Чырвонага Сцяга (6 лістапада 1942 г., ??);
* ордэн Кутузава II ступені;
* ордэн Айчыннай вайны I ступені (22 жніўня 1943 г.);
* ордэн Чырвонай Зоркі;
* ордэн «Знак Пашаны».

## Памяць 
 на вуліцы Братоў Лізюковых.]]
* Пахаваны ў пасёлку Ушакова Гур’еўскага раёна Калінінградскай вобласці.
* У Гомелі імем братоў Лізюковых названая вуліца.
* У беларуска-славянскай гімназіі № 36 (Гомель, вул. Братоў Лізюковых, 16) адкрыты музей братоў Лізюковых; на будынку гімназіі ўсталявана мемарыяльная дошка.
* У гонар П. І. Лізюкова названы рыбалавецкі траўлер Калінінградскай рыбалоўнай флатыліі.
* Імя Пятра Ільіча Лізюкова было навечна занесена ў спісы часткі.
* Стэла ў гонар П. І. Лізюкова ўстаноўлена на Алеі Герояў у Гомелі (вул. Савецкая).
* У 2019 годзе ў Гомелі на плошчы Перамогі ўсталяваны памятны знак у гонар братоў Лізюковых.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* .

Катэгорыя:Камандзіры батарэй у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Камандзіры брыгад у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны