open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Спірэя дубраўкалістая

**Спірэя дубраўкалістая** (*Spiraea chamaedryfolia*) — від кветкавых раслін роду  сямейства . Выкарыстоўваецца як дэкаратыўная расліна і меданос.

## Апісанне 
Марозаўстойлівы куст са шчыльнай круглявай кронай, утворанай рабрыстымі парасткамі. У вышыню вырастае да 1,5—2 м. Цвіце ў маі—чэрвені, плоданасіць у ліпені—жніўні.

Лісце шырокадаўгавата-яйкападобнае, востраканцовае, ля асновы закругленае або клінавата звужанае, край да сярэдзіны суцэльны, а бліжэй да заканчэння пласцінкі двойчы пільчаты. Даўжыня ад 3,5 см да 4,5 см. Верхні бок лісця ярка-зялёнага колеру, ніжні — шызы.

Белыя кветкі сабраны ў 6—20-кветкавыя шчыткападобныя суквецці. Кветаножкі голыя.

Плады — голыя лістоўкі, якія змяшчаюць дробнае, плоскае, карычневае, крылатае насенне.

Ценевынослівая расліна, мезафіт і мезатроф.

File:Spiraea chamaedryfolia var. pilosa 4.JPG|Квітнеючы куст
File:Spiraea chamaedryfolia var. pilosa 2.JPG|Ліст
File:Rosaceae - Spyraea chamaedryfolia.JPG|Суквецце

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Спірэя
Катэгорыя:Дэкаратыўныя кусты
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Эрнест Эрнеставіч Баліён

**Эрнэст Эрнеставіч Баліён** (1816—1901) — расійскі энтамолаг, які спецыялізаваўся на цвердакрылых.

## Біяграфія 
Першапачатковую адукацыю атрымаў у Рэфармацкім вучылішчы, па заканчэнні якога (1833) шмат гадоў займаўся прыватнай педагагічнай дзейнасцю, якая і прывяла яго ў Казань. Тут ён у канцы саракавых гадоў паступіў ва ўніверсітэт і па заканчэнні курса ў 1852 годзе быў вызначаны настаўнікам прыродазнаўчых навук у 2-ю казанскую гімназію.

У 1860 годзе прызначаны ад'юнкт-прафесарам у Горыгорацкі земляробчы інстытут. Пасля пераводу гэтага інстытута ў 1865 годзе ў Пецярбург, Баліён стаў спачатку дацэнтам, а потым прафесарам Пецярбургскага земляробчага інстытута (у Лясным) і, нарэшце, прафесарам Ляснога інстытута.

Пасля выхаду на пенсію, у канцы 80-х гадоў XIX стагоддзя ён пераехаў у Наварасійск, дзе набыў сабе дом у раёне цяперашняй вуліцы Цэдрыка. Сваю ўласную бібліятэку, якая складалася з кніг, часопісаў і газет, сабраных ім на працягу многіх гадоў, Баліён перадаў Наварасійску.

Праз два гады пасля смерці Э. Э. Баліёна Наварасійская гарадская дума 15 лістапада 1903 года аднагалосна пастанавіла прызначыць стыпендыі імя Баліёна тром вучням мужчынскай гімназіі і тром вучаніцам жаночай гімназіі.

Яго калекцыі жукоў захоўваюцца ў Заалагічным музеі Адэскага ўніверсітэта і Лесатэхнічнага ўніверсітэта Санкт-Пецярбурга.

## Працы 
* «Краткая ботаника» Ч. I (Казань, 1857);
* «Опыт исследования о русских названиях простонародных и книжных млекопитающих животных, водящихся в пределах Российской Империи» (Казань, 1858)
* публикации исследований по энтомологии России, помещенных в «Bulletin de la soc. Imp. des naturalistes de Moscou» (1805—1888).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* *Лапин Е.* Собрал все книги и пожертвовал  // Новороссийский рабочий.
* История библиотеки

Катэгорыя:Энтамолагі Расіі
Катэгорыя:Энтамолагі
Катэгорыя:Энтамолагі Расійскай імперыі
МТЗ-80

**МТЗ-80 «Беларус»** (МТЗ-82 «Беларус») — марка ўніверсальна-акучвальных колавых трактароў, выпускаемых Мінскім трактарным заводам з 1974 года па цяперашні час.

## Кароткая характарыстыка мадэлі 
Трактары МТЗ-80 і МТЗ-82 з’яўляюцца глыбокай мадэрнізацыяй выпускаўшыхся раней трактароў МТЗ-50 і МТЗ-52 адпаведна. Першы прататып датаваны 1970 годам. Ступень уніфікацыі дэталяў і зборачных адзінак у гэтых трактароў дасягае 70 %.

Трактар пабудаваны па традыцыйнай для свайго сямейства кампаноўцы: паўрамная канструкцыя з нясучымі картэрамі вузлоў трансмісіі, пярэдняе размяшчэнне рухавіка, заднія вядучыя колы павялічанага дыяметру, пярэднія напраўляючыя колы паменшанага дыяметру. Трактар МТЗ-80 мае прывад толькі на заднія колы, а трактар МТЗ-82 — поўны прывад.

## Гісторыя 
Стварэнне сямейства трактароў МТЗ-80/82 і Т-70 пачалося з Пастанаўлення Савета Міністраў СССР № 606, аб стварэнні ўніверсальна-акучвальнага трактара магутнасцю 75-80 конскіх сіл цягавага класа 1,4. Для паскарэння стварэння і памяншэння затрат на пераабсталяванне асноўнага завода і сумежных прадпрыемстваў было прынята рашэнне аб глыбокай мадэрнізацыі трактара МТЗ-50/52.

## Крыніцы 
80
Мікалай Міхайлавіч Арнольд

**Мікалай Міхайлавіч Арнольд** (, ,  — , ) — энтамолаг Расійскай імперыі, які працаваў на тэрыторыі сучасных Беларусі і Расіі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Юр'еўцы Кастрамской губерні. Вучыўся спачатку ў , потым у Санкт-Пецярбургскім універсітэце Пасля яго заканчэння, па разраду камеральных навук, заняў па прапанове апекуна Санкт-Пецярбургскай акругі графа І. А. Мусіна-Пушкіна месца выкладчыка натуральнай гісторыі ў Магілёўскай класічнай гімназіі (1853). Потым паслядоўна займаў пасады інспектара Магілёўскай гімназіі (1862), дырэктара Віцебскай гімназіі, дырэктара Магілёўскай гімназіі, дырэктара Курскага рэальнага вучылішча (1875), а з 1876 па 1899 год быў дырэктарам Горы-Горацкіх навучальных устаноў. В 1899 годзе па стане здароўя выйшаў у адстаўку і паехаў на лячэнне ў г. Вісбадэн, дзе ў ноч на 17 мая памёр ад кровазліцця ў мозг.

## Навуковая дзейнасць 
Укладальнік каталогаў насякомых якія жывуць на тэрыторыі Беларусі і Расіі. Найбуйнейшая калекцыя М. М. Арнольда, якая прадстаўляе цвердакрылых паўднёвага ўсходу Беларусі ў другой палове XIX стагоддзя, добра захавалася і знаходзіцца ў .

## Працы 
* Каталог насекомых Могилевской губернии [Микроформа] = Catalogus insectorum provinciae Mohileviensis / составлен Н. Арнольдом. — Минск, 1976

Катэгорыя:Выпускнікі СПбДУ
Катэгорыя:Энтамолагі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Энтамолагі Беларусі
Катэгорыя:Энтамолагі Расіі
Спіс аб’ектаў PGC (644001—645000)

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў PGC

аб'ектаў PGC
Катэгорыя:Аб’екты PGC
Ураш Прэдзіч

**Ураш Прэдзіч** (, , Орлават — 11 лютага 1953, Бялград) — сербскі жывапісец, вядомы мастак-рэаліст.

## Біяграфія 
Ураш Прэдзіч скончыў гімназію ў Панчаве (пазней гэтая школа стала насіць яго імя). Да 1885 года вучыўся ў Венскай і Мюнхенскай акадэміях мастацтваў.

Памёр у 1953 годзе на 96-м годзе жыцця. Па жаданні мастака, яго пахавалі на могілках у Орлаваце.

## Творчасць 
», 1919]]
Самая вядомая карціна Прэдзіча — «Косаўская дзяўчына» (1919), прысвечаная бітве на Косавам поле. Творы: «Вясёлая кампанія» (1887), «Сірата на магіле маці» (1888), «Герцагавінскія бежанцы» (1889), «Каля крыніцы»; партрэты («Слабадан Яванавіч», 1930 г.; «Міхайла Петравіч», 1943) і інш. Распісваў іканастасы. Правёў вялікую колькасць выставак у краіне і за мяжой.

Merry brothers 1887.jpg|"Вясёлая кампанія", 1889. Нацыянальны музей у Бялградзе
Uroš Predić - Siroče.jpg|"Сірата магіле маці", 1888
Hercegovački begunci 1889.png|"Герцагавінскія бежанцы", 1889
Slobodan_Jovanović,_by_Uroš_Predić_(1931).jpg|"Слабадан Яванавіч", 1930
Mihailo_Petrović_Alas,_portrait_by_Uroš_Predić.jpg|"Міхайла Петравіч", 1943

## Спасылкі 
* Біяграфічная даведка на сайце art.mirtesen.ru (руск.)&nbsp;
* Біяграфічная даведка і галерэя  (серб.)&nbsp;
* Біяграфія на сайце Сербскай акадэміі навук і мастацтваў  (серб.)&nbsp;

Катэгорыя:Мастакі Сербіі
Катэгорыя:Мастакі-рэалісты
Катэгорыя:Выпускнікі Венскай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сербіі
БМАgroup

**БМАgroup** (*Беларуская музычная альтэрнатыва*) — беларуская музычная арганізацыя, створаная ў 1996 годзе. Галоўнай мэтай з’яўлялася прапаганда беларускай музыкі. За час існавання ёю былі выдадзены запісы айчынных музыкаў: як маладых калектываў, так і твораў мэтраў сучаснай і класічнай музыкі. «БМАgroup» таксама з’яўлялася арганізатарам беларускіх канцэртаў і фестываляў. Уладальнік спецыяльнага прыза на ад часопіса «Музыкальный журнал» на Рок-каранацыі-2001 за складанку «Hard Life Heavy Music I».

## Гісторыя 
Кіраўніком лэйбла з’яўляўся Віталь Супрановіч. За 15 гадоў існавання лэйбл самастойна выдаў 154 дыскі і ў выданні каля 100 прымаў партнёрскі ўдзел. У межах свайго афіцыйнага сайта друкаваў рэцэнзіі на свае рэлізы, хіт-парады, mp3-базы. Была складзена дамова аб сумеснай вытворчасці музычных рэлізаў з кампаніяй «Вігма». Апошнім дыскам, які выйшаў пад шыльдай лэйбла, стаў альбом «Белая вада» гурта Крама.

## Выканаўцы 
Выдадзены альбомы беларускіх гуртоў:
* Глюкі
* Мясцовы час
* BLAGI MAT!!!
* DeadMarsh
* Indiga
* Mauzer
* Neuro Dubel
* PANaNieba
* Partyzone
* Sciana
* Tarpach
* Znich
Лэйбл выдаў серыю беларускамоўных метал-зборнікаў «», а таксама зборнік «».

## Ацэнкі 
Алег Клімаў, рэдактар «Музыкальной газеты», даволі крытычна ацаніў каталог лэйбла станам на пачатак 2003 года.

## Спасылкі 
* БМАgroup на Experty.by
* БМАgroup на Prastora.by
* БМАgroup  на Knihi.by
* БМАgroup на Discogs

Катэгорыя:Музычныя лэйблы Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1996 годзе
Катэгорыя:1996 год у Беларусі
Жалезныя Вароты

**Жалезныя вароты** (, ) — звужэнне ў даліне Дуная ў месцы збліжэння Карпат і Стара-Планіны () на мяжы Сербіі і Румыніі ніжэй горада Аршова. Даўжыня — 15 км, шырыня — 162 м. Гэта месца лічыцца адным з самых прыгожых у Еўропе.

## Прыроднае і гісторыка-культурная каштоўнасць 
На правым беразе раскінуўся  (Сербія).
Самыя старажытныя з цяпер прысутных насельнікаў вобласці Жалезных Варот — паўкачавыя жывёлагадоўчыя плямёны раманамоўных валахаў (балканараманская група). На паўночным беразе іх нашчадкамі з'яўляюцца сучасныя румыны. На паўднёвым беразе цяпер пражываюць як сербы, так і .

## Гаспадарчае выкарыстанне 
Быстракі і парог у рэчышчы ракі Дунай, званы Пераграда, перашкаджаў суднаходству аж да будаўніцтва Сіпскага абыходнага канала у 1896 годзе даўжынёй у 2,5 км. У 1964 — 1972 гадах Югаславіяй і Румыніяй пры навукова-тэхнічным садзейнічанні СССР была створана сучасная суднаходная сістэма, былі ўзведзены плаціны і дзве магутныя гідраэлектрастанцыі ( і Джэрдап II). Найбуйнейшы горад цясніны — Драбета-Турну-Севярын (Румынія).

## Гл. таксама 
* 
* 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Жалезныя вароты 
* Нацыянальны парк Жалезныя Вароты  

Катэгорыя:Балканскія горы
Катэгорыя:Балканы
Катэгорыя:Геаграфія Румыніі
Катэгорыя:Геаграфія Сербіі
Катэгорыя:Дунай
Стэван Мокраняц

**Стэван Мокраняц** (, сапраўднае прозвішча **Стая́навіч**, , , Негацін — , Скоп’е) — сербскі кампазітар і хормайстар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 9 студзеня 1856 года ў Негаціне. Вывучаў кампазіцыю ў Лейпцыгу ў С. Ядасана і Карла Райнеке, а таксама ў Мюнхене ў Райнбергера. У 1887—1914 гадах узначальваў хор Бялградскага пеўчага таварыства, з якім гастраляваў у шматлікіх еўрапейскіх краінах, у тым ліку ў Расійскай імперыі ў 1896 годзе.

У 1889–1893 гадах быў другой скрыпкай Бялградскага струннага квартэта, першага ў Сербіі. У 1899 стаў адным з заснавальнікаў музычнай школы ў Бялградзе, дырэктарам якой ён заставаўся да смерці

Член Сербскай акадэміі навук і мастацтваў з 1906, старшыня Таварыства сербскіх музыкантаў з 1907.

Сканаў у горадзе Скоп’е 28 верасня 1914 года.

## Творы 
Асноўнымі творамі Мокраняца з'яўляюцца 15 своеасаблівых сюіт для хору з салістам без суправаджэння «Руковеты» (букеты песень); гэта апрацоўкі народных песень — сербскіх, харвацкіх, славенскіх, македонскіх, чарнагорскіх і інш. Да лепшых з іх адносяцца 6-ы рукавет — «З маёй радзімы» («Песня пра Гайдука Вельку») (1892) і 10-ы — «З Охрыды» (1901). Харавыя творы Мокраняца вельмі папулярныя ў былой Югаславіі і ўваходзяць у рэпертуар прафесійных і аматарскіх хораў.

## Літаратура 
* «Советская Музыка», Ямпольский И., № 4, 1956
* «Стеван Мокраньяц и сербская музыка», М. 1958
* «Стеван Мокрањац», Коньович П., Белград, 1956

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Сербскай акадэміі навук і мастацтваў 
* Біяграфія на сайце srpskaenciklopedija.org

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Негаціне
Сабор Святога Пятра (Джакава)

**Сабор Святога Пятра** — каталіцкі сабор у горадзе , Харватыя. Кафедральны сабор
архідыяцэзіі Джакава-Осіека, помнік архітэктуры. Адзін з сямі харвацкіх сабораў, якія носяць статус «малой базілікі».

Сабор пабудаваны ў 1866-1882 гадах пры архіепіскапе , значным дзеячам харвацкага нацыянальнага адраджэння, які быў галоўным ініцыятарам будаўніцтва новага сабора ў Джакаве наўзамен старой і сціплай царквы. Архітэктарамі сабора былі венскія архітэктары Карл Рэзнер і . Сабор трохнефны, мае ў плане форму лацінскага крыжа. Фрэскі з выявай сцэн з Старога Запавету ў галоўным нефе і сцэн з жыцця Святога Пятра ў алтарнай прасторы выканалі рымскія мастакі Аляксандр Максіміліян, Ладавіка Зейц і Акілле Ансільёні.
]]
Асаблівай увагі заслугоўвае высокі 15-метровы ківорый над галоўным алтаром, які абапіраецца на 4 мармуровыя калоны. З кожнага боку ківорыя ў верхняй яго часткі медальёны з выявамі чатырох лацінскіх Айцоў Царквы: Амвросій Медыяланскі, Еранім Стрыдонскі, Аўрэлій Аўгусцін і Рыгор Вялікі. Аўтар ківорыя — Карл Рэзнер. У апсідзе храма знаходзіцца кафедра епіскапа з разнога дуба аўтарства Фрыдрыха фон Шміта. У кафедру ўпраўлены драўляны малюнак Багародзіцы, выкананы пізанскімі майстрамі XIV стагоддзя і набыты Штросмаерам у Італіі.

У крыпце сабора — магіла епіскапа Штросмаера. У 1993 годзе сабор наведваў Папа Ян Павел II.

Сабор акружае парк XIX стагоддзя, прызнаны ландшафтным помнікам і знаходзіцца пад аховай. У парку знаходзіцца палац епіскапа.

## Спасылкі 
* Аб саборы на афіцыйным сайце Джяковской епархіі (харв.)&nbsp; 
* Damjanović, Dragan, National Ideologies and 19th Century Art on the Example of Frescoes in the Đakovo Cathedral Apses, Društvena istraživanja. Časopis za opća društvena pitanja, Vol. 18, Nr. 3 (101); Zagreb, 2009 г., pages 461-478.

Катэгорыя:Славутасці Харватыі
Катэгорыя:Каталіцкія храмы Харватыі
Катэгорыя:Храмы паводле алфавіта
Катэгорыя:З’явіліся ў 1882 годзе
Катэгорыя:Храмы Святога Пятра
Катэгорыя:Саборы Харватыі
Катэгорыя:Малыя базілікі Харватыі
Катэгорыя:Збудаванні ў неараманскім стылі
Брыльянтавы акунь

**Брыльянтавы акунь** (*Enneacanthus obesus*) — рыба атрада акунепадобных. 

## Апісанне 
Даўжыня да 10 см, самкі драбнейшыя за самцоў. Цела аліўкава-карычневае са шматлікімі бліскучымі блакітнавата-зялёнымі плямамі і кропкамі. Пярэдняя частка спіннога плаўніка ніжэйшая за заднюю, калючая.

## Пашырэнне 
Водзіцца пераважна ў чыстых рэках і азёрах усходніх штатаў ЗША.

Гадуюць як акварыумную рыбу. Непатрабавальны да вады, трымаюць у вялікіх акварыумах.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Акунепадобныя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1855 годзе
Катэгорыя:Акварыумныя рыбы
Спіс вуліц Жлобіна

У гэтым спісе прыведзены бульвары, вуліцы, завулкі, мікрараёны, плошчы, праезды Жлобіна.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* **Вуліцы Жлобіна**  на афіцыйным сайце Жлобінскага раённага выканаўчага камітэта
* Вуліцы населеных пунктаў Беларусі  на сайце Нацыянальнага кадастравага агенцтва
Ванеса чорна-рыжая

**Ванеса чорна-рыжая** ці **Крапіўніца вялікая** (*Nymphalis xanthomelas*) — дзённы матылёк з сямейства *Німфаліды*.

Відавы эпітэт азначае «жоўта-чорны», «руда-чорны» (ад  — залаціста-жоўты, рыжы і  — чорны).

## Апісанне 
На вяршыні пярэдніх крылаў маецца белая пляма, паміж субмаргінальнай паласой і першай ад вяршыні чорнай прыкастальнай плямай. На заднім крыле зубец даўжэй сваёй шырыні, сінія плямы ўздоўж вонкавага краю яркія. Агульны фон зверху ярка-чырвоны. Даўжыня пярэдняга крыла 27-31 мм.

Вусені чорныя, з белымі кропкамі і палоскамі на спіне і баках, чорныя шыпы.

## Распаўсюджанне 
Усходняя Еўропа; тэрыторыя былога СССР: Еўрапейская частка Расіі (поўнач, цэнтр, поўдзень), у тым ліку поўнач Кольскага паўвострава, поўнач Комі, поўнач Архангельскай вобласці, астравы Калгуеў і Новая Зямля, паўднёвае ўзбярэжжа Крыму; Каўказ, Сібір, Далёкі Усход, Сахалін, Камчатка, Сярэдняя Азія; Азія: Кітай, Карэя, Японія.

## Біялогія 
Яйцы адкладае вялікімі групамі на галіны кармавых раслін.

Вусені харчуюцца на вербах, асіне.

Кукалка часта вісіць на галінах кармавых раслін.

Лётае па розных лясных біятопах, лугавінах у лесе, населеных пунктах. Зімуе імага. Час лёту ліпень—кастрычнік, пасля зімоўкі — красавік—май.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* БАБОЧКИ БАЙКАЛА: Nymphalis xanthomelas (Esper, 1781)

Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Катэгорыя:Німфаліды
Спіс аб’ектаў PGC (700001—701000)

Гэта спіс аб'ектаў '''Спіс аб'ектаў PGC (700001—701000)'''

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў PGC

аб'ектаў PGC
Катэгорыя:Аб’екты PGC
Коламан Сокал

**Коламан Сокал** (; , , Аўстра-Венгрыя — , , ЗША) — адзін з найбуйнейшых славацкіх мастакоў ХХ стагоддзя, графік.

## Біяграфія 
У 1921—1924 гадах К. Сокал вучыўся ў прыватнай школе жывапісу ў Кошыцах, у 1925 годзе паступіў у школу Густава Малага ў Браціславе. У 1925—1932 гадах Сокал наведвае класы Макса Швабінскага і Тавіка Францішка Шымана ў Пражскай акадэміі мастацтваў, затым ён з'язджае ў Парыж, дзе год праводзіць у майстэрні Францішка Купкі (1932—1933). Шмат падарожнічаў. У Чэхаславакіі Сокал стаў членам таварыства *SČUG Hollar*, якое аб'ядноўвала мастакоў-графікаў.

У 1937 годзе К. Сокал атрымлівае запрашэнне ад міністэрства культуры і адукацыі Мексікі на выкладанне графікі ў школе кніжнага мастацтва пры Нацыянальным аўтаномным універсітэце ў Мехіка. У Мексіцы К. Сокал выкладаў да 1942 года, пасля чаго пераехаў у ЗША. Тут ён займаўся выкладчыцкай дзейнасцю ў Нью-Ёрку. У 1946 годзе мастак вярнуўся ў Чэхаславакію, дзе працаваў у браціслаўскім *Славацкім тэхнічным універсітэце* і ва ўніверсітэце Коменскага. У 1948 мастак ізноў з'ехаў у ЗША, пасяліўся ў  Брын Мары, у наваколлях Філадэльфіі. У 1960-я гады Сокал вёў адасоблены лад жыцця; у яго творчасці развіўся асаблівы, сімвалічна-міфалагічны стыль рысунка. Апошнія гады жыцця правёў у Тусане, Арызона.

## Творчасць 
Найбольшы ўплыў на працу Сокала аказалі працы Вінцэнта ван Гога, Кетэ Кольвіца, Жоржа Гроса, а таксама суполка Мост. Спачатку ён канцэнтраваўся на графічных тэхніках, аднак пазней, знаходзячыся ў Мексіцы, развіў маляванне. Яго карціны часта драматычныя, з-за чаго прынята лічыць, што ён стварыў славацкую варыяцыю экспрэсіянізму на еўрапейскім узроўні. Артыстычныя, этнічныя і сацыяльныя аспекты аб'ядноўваюцца ў яго працы. Яго працы часта адлюстроўваюць пакуты і чалавечы боль. Ён таксама стварыў шэраг гравюр.

## Узнагароды 
* Славацкая народная прэмія (1947)
* Ордэн Томаша Гарыга Масарыка 2 ступені (1991).
* Прэмія міністэрства культуры Славакіі (2001)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мастакі Славакіі
Катэгорыя:Графікі Славакіі
Катэгорыя:Педагогі Славакіі
Катэгорыя:Педагогі Мексікі
Катэгорыя:Стагадовыя доўгажыхары
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Томаша Гарыга Масарыка 2 класа
Катэгорыя:Імігравалі ў ЗША са Славакіі
Мікулаш Галанда

**Мі́кулаш Га́ланда** (; , Мала Веска,  (цяпер каля Турч'янске-Цепліцы, Славакія) — , ) — славацкі жывапісец, ілюстратар, графік. Адзін з пачынальнікаў і прапагандыстаў славацкага мадэрну пачатку XX стагоддзя.

## Біяграфія 
Мастацкую адукацыю атрымаў у Акадэміі мастацтваў у Будапешце (1914—1916) і Мастацка-прамысловай школе ў Празе (1923—1927).

Зрабіў значны ўнёсак у станаўленне славацкага мадэрнізму. Ён і яго сябар Людавіт Фула былі аўтарамі маніфеста славацкіх мадэрністаў.

Пахаваны на мемарыяльным Народных могілках у Марціне.

## Творчасць 
У сваёй творчасці выкарыстоўваў асобныя прыёмы фавізму і кубізму, звяртаўся да традыцый народнага мастацтва.

Аўтар паэтычных сцэн сялянскага жыцця, якія адрозніваюцца мяккасцю каларыту і абагульненых лінейных рытмаў («Каля калыскі», 1929, Нацыянальная галерэя, Прага; «Пастараль», 1936, прыватны збор), гравюр і малюнкаў на тэмы жыцця гарадской бядноты, працятых сацыяльна-крытычнымі нотамі (цыкл літаграфій «Каханне ў горадзе», 1924; «Без працы», літаграфія, 1925).

## Спасылкі 
* Mikuláš Galanda — zakladateľ slovenskej moderny

Катэгорыя:Мастакі Славакіі
Катэгорыя:Мастакі-ілюстратары Славакіі
Катэгорыя:Мастакі-ілюстратары Чэхаславакіі
Катэгорыя:Народныя мастакі Чэхаславакіі
Катэгорыя:Графікі Чэхаславакіі
Катэгорыя:Графікі Славакіі
Катэгорыя:Мастакі мадэрну
Катэгорыя:Выпускнікі Пражскай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Выпускнікі Венгерскага ўніверсітэта выяўленчых мастацтваў
Крапіва пякучая

**Крапіва пякучая**, **Крапіва-жыгучка** (*Urtíca úrens*) — аднагадовая травяністая расліна, від роду .

## Назва 
Жыгучка, стрэківа, крапіва, жыжка, джыгучка, жычкая крапіва, жгучка, крапіва вялікая, жыгучка.

## Батанічнае апісанне 
Сцёблы прамыя, тупачатырохграневыя, барознавыя, з жорсткімі пякучымі валасінкамі, вышынёй 15-35 см.

Лісце супраціўнае, цёмна-зялёнае, дробнае, 2-6 см даўжынёй, авальнае або яйкападобнае, вострае, пільчатае, пакрытае пякучымі валасінкамі.

Расліна двухдомная. Кветкі дробныя, зялёныя, адзіночныя або ў суквеццях, пазухавыя, правільныя або няправільныя, тычынкавыя і песцікавыя, большай часткай з простым калякветнікам з трох лісточкаў. Кветкі сабраны ў коласападобнае суквецце, якое карацей або роўна па даўжыні хвосцікам лісця (у адрозненне ад крапівы двухдомнай, дзе яно даўжэй). Тычынак 6-12. Завязь ніжняя або паўніжняя, 4-6-гнёздавая, слупок адзін, лычык паасобны. Цвіце з мая да позняй восені.

Плод — сухая або сакавітая шматнасенная каробачка, зрэдку арэшак. Плоданасіць з чэрвеня.

## Распаўсюджанне і экалогія 
На тэрыторыі Расіі распаўсюджана паўсюдна, акрамя Крайняй Поўначы.

Расце на пустках, каля жылля, ля дарог, на агародах, каля платоў. Вялікіх зараснікаў не ўтварае, а фармуе невялікія курціны.

Нітрафільная расліна.

## Таксанамія 
Від **Крапіва пякучая** ўваходзіць у род  сямейства  парадку .

## Значэнне і прымяненне 
Выкарыстоўваюцца лісце і маладыя сцёблы расліны. Па сваёй пажыўнай каштоўнасці яна пераўзыходзіць крапіву двухдомную. У фазе цвіцення ў ёй змяшчаецца 25 % бялку, 20,7 % вугляводаў, 2,8 % тлушчаў, 34,1 % клятчаткі, 11,4 % БЭВ, 26,7 % попелу, 2,7 % кальцыя, 4,5 % калія, 0,57 % фосфару, 0,63 % магнію, ад 150 да 370 мг вітаміна С і да 188,1 мг каратыну. Змяшчае таксама мурашыную кіслату, дубільныя рэчывы, вітаміны групы B і K.

Лісце выкарыстоўваецца так жа, як і лісце крапівы двухдомнай. Лісце ідзе для падрыхтоўкі супоў, салат, бацвіння, расольніка і ў якасці прыправаў.

У лекавых мэтах выкарыстоўваюцца, у асноўным, лісце і карані. Пры некаторых захворваннях і прафілактычна ўжываецца і сок, атрымоўваны з маладых сцеблаў і лісця.

Яшчэ грэчаскі лекар Дыяскарыд ведаў пра лячэбныя ўласцівасці гэтага віду. Ён ўжываў яе для лячэння мачакаменнай хваробы. У XVIII стагоддзі рускія медыкі з дапамогай крапівы лекавалі розныя пашкоджанні скуры, у тым ліку язвы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Крапіва
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Люцэрна пасяўная

**Люцэрна пасяўная**, **Люцэрна сіняя** (*Medicágo satíva*) — травяністая расліна; тыпавы від роду  сямейства .

Шырока ўжываецца як кармавая расліна.

## Назва 
Люцэрна пасяўная, люцэрна, лячуха, мядунка, люцэрна сеўная.

## Батанічнае апісанне 
Сцёблы чатырохгранныя, голыя або апушаныя, у верхняй частцы моцна галінаваныя, да 80 см вышынёй, могуць быць прамымі, шырока кусцістымі або ляжаць.

Карэнішча магутнае, тоўстае, глыбока залягае.

Лісце на хвосціках. Лісточкі 1-2 см даўжынёй і 0,3—1 см шырынёй, даўгавата-зваротнаяйкападобныя, суцэльныя.

Кветканосы пазухавыя, даўжэй лісця. Гронка галоўкавая, густая, шматкветная, 2-3 см даўжынёй. Кветкі сіне-фіялетавыя. Чашачка 0,5—0,6 см даўжынёй трубкава-варонкападобная, валасістая.

Плод — боб, каля 0,6 см у папярочніку.

## Распаўсюджанне і экалогія 
У дзікім выглядзе расце ў Малой Азіі і на Балканах. У культуры і як заносная — па ўсім свеце.

Расліна расце па асыпках, на сухіх лугах, травяністых схілах, на стэпах, на пашах, па ўзлесках, у хмызняках, на галечніках, у далінах рэк, як пустазельнае ў пасевах і каля іх.

## Гаспадарчае значэнне і выкарыстанне 
Люцэрна пасяўная — выдатны меданос. Пры спрыяльных пагодных умовах меданасіць дасягае: у раёнах паліўных земляробства — 300 кг з гектара пасеваў, без паліву — 25-30 кг. Нектар бескаляровы, змяшчае да 50 % цукру. Вадкі люцэрнавы мёд празрысты або залаціста-жоўты жоўты, адразу пасля адпампоўвання крышталізуецца да стану густых вяршкоў.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Люцэрна
Катэгорыя:Кармавыя расліны
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Травы
Смяротная доза

**Смяротная доза** () — колькасць рэчыва або фізічнага фактару (радыяцыі), якая пры паглынанні яе целам выклікае смерць. Пазначаецца LD.

Паколькі супраціўленне арганізма кожнага чалавека з'яўляецца індывідульным, «смяротная доза» — гэта доза звычайна на кілаграм вагі цела.

Смяротная канцэнтрацыя () выкарыстоўваецца для газу і цвёрдых часціц — канцэнтрацыя патэнцыйна таксічнага рэчыва ў навакольным асяроддзі (LC), што цягне смерць на працягу пэўнага часу яе экспазіцыі.

## Літаратура 
* Глосарій термінів з хімії // Й. Опейда, О. Швайка. Ін-т фізико-органічної хімії та вуглехімії ім. Л. М. Литвиненка НАН України, Донецький національний університет. — Донецьк: Вебер, 2008. — 758 с. — ISBN 978-966-335-206-0.

Катэгорыя:Таксікалогія
АЭС Мохаўцы

**АЭС Мохаўцы** — атамная электрастанцыя ў Славакіі.

Станцыя размешчана за 15 км на паўночны захад ад горада Левіцы. Цяперашняя магутнасць АЭС Мохаўцы пакрывае каля 20 % электраэнергіі, што спажываецца ў Славакіі.

Пачатак будаўніцтва першай чаргі станцыі з рэактарамі ВВЭР-440 магутнасцю 470 МВт быў пакладзены ў кастрычніку 1983 года. У сакавіку 1993 года будаўніцтва было афіцыйна прыпынена, аднак ужо сакавіку 1996 года зноў адноўлена. У наш час абодва рэактары ВВЭР-440 першай чаргі знаходзяцца ў працы.

Будаўніцтва другой чаргі з аналагічнымі рэактарамі стартавала ў студзені 1987 года. У сакавіку 1993 года будаўніцтва было прыпынена, рашэнне пра працяг будаўніцтва было прынята ў чэрвені 2009 года. Меркаваныя тэрміны завяршэння праектаў — май 2017 для 3-га энергаблока і чэрвень 2018 для 4-га энергаблока.

## Інфармацыя пра энергаблокі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Атамныя электрастанцыі Славакіі
Slovnaft

]]

**Slovnaft** — славацкі нафтаперапрацоўчы завод, пабудаваны ў 1957 г. ў Браціславе. У 2000 г. Slovnaft стала часткай MOL Group, якой належыць 98,5 % акцый кампаніі. Slovnaft мае два замежныя філіялы: Slovnaft CZ у Чэхіі і Slovnaft Polska у Польшчы.

## Гісторыя 
Slovnaft быў пабудаваны на месцы разбуранага ў 1944 годзе падчас авіяналёту нафтаперапрацоўчага завода . Рэшткі заводу Apollo былі нацыяналізаваны ў 1946 г. і пераназваны ў Slovnaft у 1949 г.. У маі 1992 г. Slovnaft быў рэарганізаваны ў акцыянернае таварыства. У 2000 г. Slovnaft стаў членам групы кампаній MOL Group.

## Дзейнасць 
У 2008 г. Slovnaft перапрацаваў 5,8 млн т сырой нафты, што на 0,2 млн т менш за паказчык 2007 г. Агульны аб'ём вытворчасці паліва ў 2008 г. ў параўнанні з 2007 г. зменшыўся на 1,5 %.

Тры чвэрці прадукцыі, што вырабляе Slovnaft, экспартуецца ў Германію, Аўстрыю, Польшчу, Чэшскую Рэспубліку, Швейцарыю і Францыю. Экспарт складае 80 % ад агульнага даходу кампаніі. На прадпрыемстве працуе амаль 2500 чалавек.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Slovnaft 
* Афіцыйны сайт Slovnaft 

Катэгорыя:Прадпрыемствы Славакіі
Катэгорыя:Нафтаперапрацоўчыя прадпрыемствы
Zlatý Bažant

**«Zlatý Bažant»** () — славацкі піўны брэнд, заснаваны ў 1969 годзе. З 1995 належыць нідэрландскай групе Heineken International, аднаму з найбольшых сусветных вытворцаў піва. Вытворчыя магутнасці «Zlatý Bažant» знаходзяцца ў Гурбанаве на паўднёвым захадзе Славакіі і беларускім бровары «Сябар» у Бабруйску.

## Прадукцыя 
Выпускаюцца наступныя гатункі піва:
* 12° svetlé pivo (светлае 5.0% аб.)
* 10° svetlé pivo (светлае 4,3% аб.)
* 10° tmavé pivo (цёмнае 3,8% аб.)
* Nealkoholické svetlé pivo 5.7° (безалкагольнае светлае 0,5% аб.)
* Bažant Radler Citrón (з лімонным водарам 2,0% аб.)
* Bažant Radler Citrón Nealko (безалкагольнае з лімонным водарам 0,5% аб.)
* Bažant Radler Grapefruit (з водарам грэйпфрута 2,0% аб.)

## Гісторыя 
У 1969 годзе ў мястэчку Гурбанава пачаў працу бровар, пабудаваны на аснове распачатай двума гадамі раней соладавай вытворчасці. У ваколіцах Гурбанава водзіцца шмат фазанаў, ад якіх і атрымала назву новая марка піва. А з залатым фазанам, які распаўсюджаны ў Кітаі, піва яднай падобны колер.

Новае піва хутка заваявала папулярнасць у Чэхаславакіі, а разам з «Пльзенскім Праздроем» і «Будзеёвіцкім Будварам» удала выйшла і на экспарт. Ужо цягам першых 10 гадоў дзейнасці бровара «Златы Базант» экспартаваўся ў 12 краін свету, уключаючы не толькі краіны Варшаўскага дагавора, але і Аўстрыю, Данію, Грэцыю, Ісландыю і нават Туніс і Уганду.

У 1971 годзе на прадпрыемстве ў Гурбанаве ўпершыню ў Чэхаславакіі была запушчана лінія па разліве піва ў бляшанкі. У васьмідзясятых гадах XX стагоддзя «Zlatý Bažant» пачаў выпускаць безалкагольнае піва «Pito».

Новае развіццё бровар і брэнд «Zlatý Bažant» атрымаў пасля таго, як яго ўласнікам у 1995 годзе стаў нідэрландскі піваварны гігант «Heineken», якія інвеставаў значныя сродкі ў мадэрнізацыю вытворчасці і маштабныя маркетынгавыя захады для ўзмацнення пазіцый гандлёвай маркі на ўнутраным і знешнім рынках. У выніку актыўнасці новага ўласніка аб'ёмы продажаў піва «Zlatý Bažant» на рынку Славакіі за некалькі гадоў падвоіліся, а соладавая вытворчасць бровара стала найбольшай у рэгіёне.

У 2001 годзе быў цалкам перароблены дызайн бутэлькі, якая займела пазнавальны зялёны колер, змяніўшы стандартную тару.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 
* Старонка «Златага Базанта»  на Heineken Slovensko
* Heineken Slovensko  // RateBeer

Катэгорыя:Прадпрыемствы Славакіі
Катэгорыя:Піваварныя кампаніі
Катэгорыя:Гурбанава
Новы мост (Браціслава)

**Новы мост** (; раней называўся *Мост СНП* — мост Славацкага нацыянальнага паўстання) — аўтамабільны мост цераз Дунай у Браціславе, сталіцы Славакіі. Гэта найбуйнейшы ў свеце вісячы мост з адным пілонам. З'яўляецца адзіным мостам, уключаным у Сусветную федэрацыю вышынных вежаў, займаючы 32-е, апошняе месца ў спісе.
 і Кафедральны сабор Святога Марціна. Від з Новага моста]]

Галоўны пралёт моста мае даўжыню 303 метры, агульная працягласць 430,8 м, шырыня 21 м, вага 7537 тонаў.

Галоўнай славутасцю моста з'яўляецца рэстаран «UFO» на вяршыні пілона на вышыні 85 м, названы так з-за падабенства да лятаючай талеркі (раней называўся «Bystrica»). Рэстаран злучаны з агляднай пляцоўкай. Да яе вядзе ліфт у левай апоры моста, а ў правай размешчаны аварыйны выхад з 430 прыступкамі. «UFO» лічыцца адной з дамінант Браціславы і турыстычнай славутасцю, штогод яго наведваюць 200 тысяч наведнікаў.
thumb|злева|Пілон Моста СНП у Браціславе

## Будаўніцтва 
Мост быў пабудаваны ў 1967—1972 гадах па праекце інжынераў Арпада Тэсара і Ёзафа Звары і архітэктараў Ёзафа Лацкі, Ладзіслава Кушніра і Івана Сламеня. Афіцыйнае адкрыццё адбылося 26 жніўня 1972 года. Дзеля таго, каб правесці да яго аўтадарогу, была зруйнавана вялікая колькасць будынкаў у раёне замка, у тым ліку амаль увесь яўрэйскі квартал з неалагічнай сінагогай; з іншага боку, мост палепшыў сувязь паміж жылым раёнам Петржалка і астатняй часткай Браціславы.

## Спасылкі 
* Новы мост 
* Панарама Новага моста і ракі Дунай 
* Сусветная федэрацыя вышынных вежаў

Катэгорыя:Масты Браціславы
Катэгорыя:Масты цераз Дунай
Катэгорыя:Вантавыя масты
Катэгорыя:Назіральныя вежы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1972 годзе
Катэгорыя:Транспарт у Славакіі
Спіс аб’ектаў PGC (887001—888000)

Гэта спіс аб'ектаў '''Спіс аб'ектаў PGC (887001—888000)'''

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў PGC

аб'ектаў PGC
Катэгорыя:Аб’екты PGC
Арпі (возера)

**Возера Арпі** () [*Арпі ліч*], раней таксама **Арпа** — другое па запасах водных рэсурсаў возера ў Арменіі. Возера знаходзіцца на вышыні 2023 м над узроўнем мора, у Шыракскай вобласці, у Ашоцкім раёне Арменіі. Гэта адзінае нароўні з Севанам возера, што мае народна-гаспадарчае значэнне.

Каля возера плануецца стварыць Нацыянальны парк «Возера Арпу». Рэалізацыя праекта будзе скіравана на захаванне біялагічнай разнастайнасці.

## Апісанне 
У 1946—1951 гадах возера Арпі было штучна павялічана дзеля павелічэння аб'ёму водных рэсурсаў у возеры. Такім чынам, яго плошча з 4,5 км² павялічылася да 22 км², аб'ём стаў роўны 100 млн м³. У дадзены момант тут развіты рыбная здабыча і выпрацаванне электраэнергіі.

З возера бярэ пачатак рака Ахуран, клімат блізу возера кантынентальны.

## Гл. таксама 
* Гідраграфія Арменіі
* Возера Арменіі
* Рыбныя рэсурсы Арменіі

Катэгорыя:Азёры Арменіі
Ерэванскі заапарк

**Ерэванскі заапарк** () — заапарк у горадзе Ерэване (сталіца Арменіі).

## Апісанне 
Заапарк налічвае 2749 жывёл 204 відаў.

У 2011 годзе ерэванскаму заапарку споўнілася 70 гадоў.

Будаўнічыя працы пачаліся ў 1941 годзе і былі завершаны ў 1950 годзе (у час Вялікай Айчыннай вайны будаўніцтва было прыпынена).

Адзін з аўтараў планавання заапарка — архітэктар Рыгор Агабабян.

Дырэктар заапарка — Рубен Хачатран.

## Цікавыя факты 
14 чэрвеня 1991 года на тэрыторыю заапарка зваліўся верталёт Мі-8, які перад гэтым сутыкнуўся ў паветры з правадамі ЛЭП. Пасля падання машына выбухнула і згарэла, загінулі тры члены экіпажа. На зямлі ніхто не пацярпеў, часткова разбурана металічная агароджа.

## Спасылкі 
* Сайт ерэванскага заапарка
* Ерэванскі заапарк, відэа, Youtube
* Побег: трагическая история слона Вовы 

Катэгорыя:Паркі Ерэвана
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Ерэвана
Катэгорыя:1950 год у Ерэване
ХК Слован Браціслава

**Хаке́йны клуб «Сло́ван Брацісла́ва»** () — прафесійны славацкі хакейны клуб з Браціславы, створаны ў 1921 годзе; 8-разовы чэмпіён Славакіі (апошнім разам у 2012). З 2012 года выступае ў Кантынентальнай хакейнай лізе (КХЛ). Хатнія матчы клуб праводзіць на арэне імя Ондрая Непелы, вядомай таксама як Слоўнафт-арэна.

Каманда шматразова ўдзельнічала ў еўракубках: Кубку еўрапейскіх чэмпіёнаў 1979/80, Еўралізе (1996/97 — 1999/2000), Кантынентальным кубку (2000/01, 2002/03, 2003/04), «новым» Кубку еўрапейскіх чэмпіёнаў (у Славакіі і Чэхіі таксама вядомым як Super six; 2006, 2008), Лізе чэмпіёнаў 2008/09, а таксама European Trophy (2011—2013).

## Гісторыя 
]]
У 1919 годзе паўстаў спартыўны клуб «1 ЧШК Браціслава», які займаўся падрыхтоўкай футбалістаў. У 1921 годзе было створана яго хакейнае падраздзяленне. Першую гульню хакеісты «Браціславы» правялі ў снежні 1924 года з Венерам з Вены, саступіўшы 1:6.

У 1939 годзе клуб змяніў назву на «ХК Слован» і выступаў пад гэтай назвай да 1948 года. З 1949 па 1952 гады клуб называўся Sokol NV. З 1953 года клубу была вернута назва «Слован».

Пасля Другой сусветнай вайны «Слован» доўгі час быў адзіным прадстаўніком Славакіі ў вышэйшым чэхаславацкім дывізіёне, аднойчы станавіўся чэмпіёнам (сезон 1978—1979) і некалькі разоў — віцэ-чэмпіёнам. 21 чэрвеня 2012 «Слован» быў афіцыйна прыняты ў КХЛ, стаўшыся ў ёй найстарэйшым клубам.

## Дасягненні 
### Нацыянальныя 
**Славацкая экстраліга**
*  Чэмпіён (8): 1997/98, 1999/2000, 2001/02, 2002/03, 2004/05, 2006/07, 2007/08, 2011/12
*  2-е месца (2): 1998/99, 2009/10
*  3-е месца (5): 1994/95, 1995/96, 2000/01, 2003/04, 2008/09
**Чэхаславацкая першая хакейная ліга**
*  Чэмпіёны (1): 1978/79
*  2-е месца (8): 1948/49, 1959/60, 1960/61, 1961/62, 1963/64, 1964/65, 1969/70, 1971/72
*  3-е месца (9): 1945/46, 1946/47, 1947/48, 1962/63, 1965/66, 1968/69, 1970/71, 1972/73, 1979/80
**Славацкая хакейная ліга**
*  Чэмпіёны (2): 1940/41, 1941/42
*  2-е месца (2): 1942/43, 1943/44
**1-я славацкая нацыянальная хакейная ліга**
*  Чэмпіёны (2): 1981/82, 1989/90

### Міжнародныя 
**Кубак еўрапейскіх чэмпіёнаў**
*  3-е месца (1): 1980

**Кантынентальны кубак**
*  Чэмпіён (1): 2004
*  3-е месца (1): 2001

**Кубак Шпенглера**
*  Чэмпіён (3): 1972, 1973, 1974

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Слован Браціслава
Слован Браціслава
Катэгорыя:Спорт у Браціславе
Ленінаканскае землетрасенне

**Ленінаканскае землетрасенне 1926 года** — буйнае землетрасенне, якое адбылося 22 кастрычніка 1926 года ў наваколлі горада Ленінакан, Армянскай ССР. Для вывучэння наступстваў землетрасення, Акадэміяй Навук СССР была скіравана група навукоўцаў, на чале з геолагам П. І. Лебедзевым. Яго даклад быў пададзены акадэміі 9 сакавіка 1927 года акадэмікам Левінсонам-Лесінгам і потым апублікаваны.

## Акалічнасці землетрасення (па дакладзе Лебедзева) 
Землетрасенне адбылося ў даліне ракі Ахуран, прытоку ракі Аракс. Землетрасенне быў зафіксавана сейсмографамі Фізічнай абсерваторыі ў Тыфлісе і Пулкаўскай абсерваторыі ў Ленінградзе. Землетрасенне мела форму двух штуршкоў. Пры першым штуршку (у 19:38) спыніліся вежавыя гадзіннікі, што віселі на вонкавай усходняй сцяне будынка камітэта партыі ў Ленінакане. Пры другім штуршку, што выклікаў найбольшыя разбурэнні ў горадзе і раёне, спыніліся іншыя пакаёвыя гадзіннікі з ківачом, што паказалі час 22:58.

Штуршкі адчуваліся ў Ерэване, Тыфлісе, Батуме, Сочы, але там да сур'ёзных разбурэнняў не прывялі. Сур'ёзней пацярпелі вёскі за турэцкай мяжой каля горада Карс, але туды (то бок на турэцкую тэрыторыю) савецкія навукоўцы не змаглі трапіць. Па паведамленнях савецкага консула ў Карсе, былі разбураны каля 20 сёл.

Эпіцэнтр землетрасення знаходзіўся ў некалькіх кіламетрах паўднёвей Ленінакана. У наступныя дні, аж да Новага года, адчуваліся слабыя падземныя штуршкі.

На савецкай тэрыторыі ад землетрасення пацярпелі 44 сёлы, з якіх дзевяць былі разбураны цалкам, і горад Ленінакан. Агульная колькасць ахвяр склала каля 300 забітых і гэтулькі ж параненых, з іх большасць у селах і меншасць — у самым Ленінакане.

У Ленінакане каменныя будынкі падпалі пад заўважным разбурэнням (буйныя расколіны на сценах, абсыпанні тынку), аднак засталіся стаяць.

У якасці высновы навукоўцы адзначылі Гэтае землетрасенне стала катастрафічным для Ленінаканскага раёна, галоўным чынам, з прычыны прымітыўнага характару пабудоў і невыканання ўмоў антысейсмічнага будавання. Што яно не можа быць аднесена да ліку вельмі моцных землятрасенняў, паказвае параўнанне адхіленняў на прыборах Пулкаўскай Абсерваторыі падчас землетрасення Ленінаканскага і знакамітага Месінскага землетрасення 1908 г.

Катэгорыя:Гюмры
Аляксандар Мойзес

**Аляксандар Мо́йзес** (; 4 верасня 1906, Клостэр-Кюхарн, Аўстра-Венгрыя, цяпер , Славакія — 20 лістапада 1984, Браціслава, Чэхаславакія, цяпер Славакія) — славацкі арганіст, дырыжор, кампазітар і педагог.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і кампазітара і педагога Мікулаша Мойзеса (; 1872—1944). Скончыў Браціслаўскую кансерваторыю. У 1925—1929 гадах вучыўся ў Пражскай кансерваторыі ў ,  (кампазіцыя), Отакара Острчыла (дырыжаванне). У 1928-1930 удасканальваўся ў Віцезслава Новака. З 1929 года выкладаў у Вышэйшай школе выканальніцкага мастацтва ў Браціславе, з 1949 года — прафесар, у 1965—1971 гадах — рэктар. У 1937—1948 працаваў галоўным музычным рэдактарам Браціслаўскага радыё. У 1969—1970 гадах — старшыня Саюза славацкіх кампазітараў. Выступаў у друку як музычны крытык. Займаўся апрацоўкай славацкіх народных песень; пісаў музыку для тэатра і кіно.

## Сачыненні 
* сімфонія № 1 (1927)
* сімфонія № 2 (1932, 2-я рэдакцыя 1941)
* сімфонія № 3 (1937)
* сімфонія № 4 (1941, 2-я рэдакцыя 1947)
* сімфонія № 5 «Памяці дарагога бацькі» (1948)
* сімфонія № 6 «Піянеры» (1950)
* сімфонія № 7 (1957)
* сімфонія № 8 (1968–69)
* сімфонія № 9 (1971)
* сімфонія № 10 (1977–78)
* сімфонія № 11
* сімфонія № 12
* сімфанічная ўвертура № 1 (1929)
* сімфанічная ўвертура № 2 (1934)
* драматычная ўвертура «Нікола Шугай» (1934)
* сюіта «Уніз па рацэ Вага» (1935-45)
* «Тры музычныя эскізы пра Браціславу»
* сімфанічная паэма «Сябры Янашака»
* сімфанічная паэма «Танцы з Тройскай даліны»
* «Лютаўская ўвертура»
* канцэрціна для фартэпіяна з аркестрам (1939)
* квінтэт для медных духавых інструментаў
* струнны квартэт
* квартэт для драўляных духавых інструментаў
* п'еса для фартэпіяна
* сцэнічная кантата «Святаплук» (1935)
* сцэнічная кантата «Пунсовы світанак — новая вёска» (1949)
* кантата «Дэмантаж» (1959, другая рэдакцыя — «Баладная кантата»)
* цыкл песень з аркестрам «Дарога» (1932-42)

## Узнагароды 
* 1956 — Дзяржаўная прэмія ЧССР імя К. Готвальда (кантата «Дэмантаж»)
* 1966 — Народны артыст ЧССР

## Літаратура 
* Малая советская энциклопедия, 3-е издание. / Главный редактор Б. А. Введенский., Т. 6. — М., БСЭ, 1958. — с. 102.
* Музыкальный энциклопедический словарь / Гл. ред. Г. В. Келдыш. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — С. 350 — ISBN 5-85270-033-9

## Спасылкі 
Катэгорыя:Народныя артысты Чэхаславакіі
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі Чэхаславакіі
Катэгорыя:Музычныя крытыкі Славакіі
Катэгорыя:Выпускнікі Браціслаўскай кансерваторыі
Катэгорыя:Выкладчыкі Вышэйшай школы выканальніцкага мастацтва ў Браціславе
Катэгорыя:Члены Саюза славацкіх кампазітараў
Спіс аб’ектаў PGC (999001—1000000)

Гэта спіс аб'ектаў '''Спіс аб'ектаў PGC (999001—1000000)'''

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў PGC

аб'ектаў PGC
Катэгорыя:Аб’екты PGC
Аўтаблакіроўка

**Аўтаматычная блакіроўка (аўтаблакіроўка)** -- сістэма аўтаматычнага рэгулявання інтэрвалаў паміж чыгуначнымі цягнікамі, адначасова рухаючымся па чыгуначнаму перагону

## Класіфікацыя 
Аўтаматычная блакіроўка паводле рэгуліруямага напрамку руха дзеліцца на:
* аднабаковую;
* двухбаковую.
Паводле кантролю стану блок-участка адрозніваюць аўтаматычную блакіроўку на аснове:
* рэйкавых ланцугоў;
* лічыльнікаў восяў.

## Прынцып дзеяння аўтаблакіроўкі 
Асноўныя функцыі аўтаблакіроўкі:
* вызначэнне занятасці блок-участкаў, станцыйных пуцёў і цэласнасці рэйкавага пуці, кантралюючы працяканне току праз рэйкавыя ланцугі;
* укючэнне агнёў палявых святлафораў у залежнасці ад занятасці блок-участка за гэтым святлафорам ці ад колькасці свабодных блок-участкаў за ім;
* перадача інфармацыі ў сістэму АЛС для кадыравання рэйкавых ланцугоў, перадача інфармацыі цягніковаму дыспетчару, дзяжурнаму па станцыі.

## Гл. таксама 
* Трансмітэр

## Крыніцы 
Катэгорыя:Чыгуначная сігналізацыя
PGC 1000714

**PGC 1000714** — галактыка. Прамое ўзыходжанне 11 гадзін 23 хвілін 16.4 секунд. Схіленне -08°40′07". Бачны памер 0,66' ± 0,08'.
Гэты аб'ект уваходзіць у лік пералічаных «каталога асноўных галактык».

## Гл. таксама 
* Спіс аб'ектаў Месье
* Новы агульны каталог

## Спасылкі 
* SIMBAD
* VizieR
* Спіс публікацый, прысвечаных PGC 1000714
1000714
Катэгорыя:Галактыкі
Спіс аб’ектаў PGC (996001—997000)

Гэта спіс аб'ектаў '''Спіс аб'ектаў PGC (996001—997000)'''

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў PGC

аб'ектаў PGC
Катэгорыя:Аб’екты PGC
Зоран Жыўкавіч

**Зоран Жыўкавіч** (; нар. 22 снежня 1960, Ніш) — сербскі палітык, эканаміст і прадпрымальнік.

Ён скончыў Вышэйшую школу эканомікі ў Бялградзе. У другой палове 1980-х гадоў займаўся прадпрымальніцкай дзейнасцю. У 1992 годзе ён далучыўся да Дэмакратычнай партыі, у 1994 годзе ён быў абраны яе віцэ-старшынёй. У 1997 годзе ўпершыню абраны дэпутатам Народнага сходу. Пасля мясцовых выбараў ў 1996 годзе стаў адным з лідараў пратэстаў, якія прымусілі прызнаць вынікі выбараў ў 1997 годзе ўступіў у пасаду мэра горада Ніш, якую займаў да 2000 года.

У лістападзе 2000 года, пасля звяржэння Слабадана Мілошавіча, стаў міністрам унутраных спраў. У сакавіку 2003 года ён павінен быў стаць міністрам абароны, аднак, пасля забойства прэм'ер-міністра Зорана Джынджыча стов чале сербскага ўрада, якое ён узначальваў да сакавіка 2004 Ён таксама выконваў абавязкі лідара дэмакратаў у тым жа годзе. Зоран Жыўкавіч пайшоў з актыўнай палітычнай дзейнасці, але ён заснаваў няўрадавую арганізацыю, а таксама заняўся імпартам аргентынскіх вінаў і журналістыкай. У 2012 годзе, пасля абрання Драгана Джиласа новым кіраўніком дэмакратаў, выйшаў з партыі. У 2013 годзе ён заснаваў сваю ўласную партыю пад назвай «Новая партыя», а праз год атрымаў месца ў парламенце ад кааліцыі вакол Дэмакратычнай партыі.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Сербіі
Іосіф Іосіфавіч Апаровіч

**Іосіф Іосіфавіч Апаровіч** (, в. Сітнікі, Пухавіцкі раён — ) — лейтэнант, беларускі пісьменнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся у Сітніках у 1909 годзе ў звычайнай сялянскай сям’і. Усяго было ў яго сем братоў і сясцёр. Бацька працаваў кавалём. Маці — па найму ў багатых людзей. Бацька памёр ад эпідэміі ў 1917 годзе. З пачаткам калектывізацыі сям’я пераехала ў вёску Падбярэжжа. З калгаса «Пяцігодка» быў прызвалі ў Чырвоную Армію.

Баявое хрышчэнне атрымаў на другі дзень пасля пачатку вайны. 23 чэрвеня 1943 года яго кулямётная рота ўступіла бой з пераўзыходзячымі сіламі пад Кобрынам. Пры абароне горада Петрыкава быў кантужаны і цяжка паранены.

Служыў у маршавай роце, вучыў салдат. У жніўні 1942 года група, якой камандаваў, перайшла лінію фронту ў раёне так званых Суражскіх варот.

## Узнагароды 
За баявыя заслугі, праяўленыя ў баях з нямецка-фашысцкімі захопнікамі, мужнасць і гераізм быў узнагароджаны ордэнамі Чырвонага Сцяга, Чырвонай Зоркі, Айчыннай вайны першай ступені, многімі медалямі.

## Бібліяграфія 
Аўтар двух кніг: «На галоўнай магiстралi» і «I падняўся народ».

## Літаратура 
* Апарович, И. На главной магистрали/И. Апарович.- Мн.: Беларусь, 1971.- 125 с.
* Мурашов, А. Г. Партизанская береза/А. Г. Мурашов.- Мн.: Беларусь, 1988 .-175 с.
* Памяць : Гісторыка-дакументальная хроніка Дзяржынскага раёна.- Мінск: БЕЛТА, 2004.- С. 365—366.
* Суслаў. А. Такое не забываецца/ А. Суслаў//Сцяг Кастрычніка.-1971.- 5 студзеня

## Спасылкі 
* Старшыня даваеннай «Пяцігодкі»http://www.gorka.by 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пухавіцкім раёне
Спіс вуліц Светлагорска

У гэтым спісе прыведзены вуліцы, завулкі, мікрараёны, плошчы, праезды Светлагорска.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Вуліцы населеных пунктаў Беларусі  на сайце Нацыянальнага кадастравага агенцтва
Аўрэль Болеслаў Стодала

**А́ўрэль Бо́леслаў Сто́дала** (, 1859—1942) — славацкі вучоны, педагог, інжынер-канструктар. Заснавальнік прыкладной тэрмадынамікі, турбінабудавання.

## Біяграфія 
З 1877 года вывучаў машынабудаванне ў Політэхнічнай школе ў Будапешце, затым, ў 1878 годзе ў Політэхнічным інстытуце ў Цюрыху, дзе атрымаў дыплом з адзнакай ў 1881 годзе. Пасля заканчэння вучобы дапамог аднавіць разбураную пажарам вытворчасць на гарбарным заводзе свайго бацькі. З 1884 па 1892 год працаваў на машынабудаўнічым заводзе Ruston ў Празе.

З сакавіка 1892 года быў прафесарам у галіне машынабудавання ў Швейцарскім політэхнічным інстытуце (цяпер — швейцарская вышэйшая тэхнічная школа Цюрыха). Адным з яго студэнтаў быў Альберт Эйнштэйн.

У 1892 годзе Стодала заснаваў турбомашинную лабараторыю, вядомую ў цяперашні час як :en:Laboratory for Energy Conversion. Стаў вядомы як спецыяліст у галіне турбамашын і цеплавых рухавікоў. Сфармуляваў названы яго імем закон аб прадукцыйнасці турбін. Кансультацыі Стодалы згулялі важную ролю пры стварэнні Генры Зоэлі у 1903 годзе яго першай шматступеннай турбіны і Гансам Хольцвартам ў 1905 годзе першай гатовай да вытворчасці газавай турбіны.

У 1903 годзе апублікаваў кнігу *Die Dampfturbinen Und Die Aussichten Der Wärmekraftmaschinen: Versuche Und Studien*, у якой разгледжана тэрмадынаміка турбін, паднятыя тэмы газадынамікі, вібратрываласці, супраціўлення матэрыялаў элементаў канструкцый, у тым ліку хуткаабарочваюшчыхся, канцэнтрацыі механічных напружанняў на адтулінах.

Распрацавалі пратэз рукі ў супрацоўніцтве з Фердынандам Заўэрбрухам.

Напісаў кнігу «Думкі аб веры з кропкі гледжання інжынера» (Springer-Verlag, 1931). Акрамя таго, ён займаўся філасофскімі і эканамічнымі пытаннямі і перапісваўся з Альбертам Эйнштэйнам і Альбертам Швейцэрам.

Пасля выхаду на пенсію ў 1929 годзе працягваў весці даследаванні.

Браты:  і .

## Бібліяграфія 
* Паравыя турбіны і будучыня цеплавых рухавікоў. 1904.
* Тэорыя аўтаматычнага рэгулявання. — М.: 1949 г.

Катэгорыя:Навука ў Славакіі
Катэгорыя:Постаці Аўстра-Венгрыі
Катэгорыя:Выкладчыкі Цюрыхскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Памерлі ў Цюрыху
Катэгорыя:Вучоныя паводле алфавіта
1953 год у гісторыі музыкі

**1953** год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.

## Падзеі 
## Альбомы 
## Узнагароды 
## Гурты 
### Створаны 
### Распаліся 
## Нарадзіліся 
*11 сакавіка — Уладзімір Ткачэнка, беларускі гітарыст
* 15 ліпеня — Уладзімір Угольнік, беларускі гітарыст.
* 14 жніўня — Джэймс Хорнер, амерыканскі кінакампазітар († 2015).

## Памерлі 
*
Катэгорыя:Гады ў музыцы
Даменіка Трэзіні

**Даменіка Андрэа Трэзіні** (, каля 1670, Думенца, паблізу Лугана, Швейцарыя — 19.2(2.3).1734, ) — расійскі архітэктар і інжынер.

Швейцарац па паходжанні. З 1703 года працаваў у Расіі. Па праектах Трэзіні закладзены Кранштат і Аляксандра-Неўская лаўра, выканана частка планіроўкі Васільеўскага вострава, там жа выбудаваныя Летні палац Пятра I (1710-14), Пятроўскія вароты і Петрапаўлаўскі сабор Петрапаўлаўскай крэпасці, будынак 12 калегій (цяпер універсітэт, 1722-34). Трэзіні па ўказанні Пятра I склаў «узорныя» (тыпавыя) праекты жылых дамоў для розных слаёў насельніцтва. Пабудовы Трэзіні адрозніваюцца выразнасцю планаў, сціплым дэкаратыўным ўбранствам, спалучэннем строгіх ордэрных элементаў з барочнымі дэталямі.

Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары Санкт-Пецярбурга