open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ліштва

**Лі́штва** — накладная, часам фігурная планка вакол аконнага ці дзвярнога праёма. У драўляным дойлідстве — адзін з элементаў аздаблення знадворнай часткі жылля і грамадскіх пабудоў. Найбольш пашыраная форма ліштвы — прамавугольная з трохвугольным, лучковым або складанай канфігурацыі завяршэннем. Асноўныя сродкі аздобы: краявая і скразная разьба геаметрычнага, расліннага ці зааморфнага характару, прафіляваныя накладныя элементы, паліхромная афарбоўка.

## Беларусь 
У Беларусі ліштвы адметныя шматслойнай ажурнай разьбой расліннага характару, шматпланавасцю кампазіцый завяршэнняў. Разьбяныя ліштвы вядомы з 11 ст., фрагмент знойдзены пры раскопках Полацка. Па-мастацку дэкарыраваныя ліштвы рабілі пераважна ў гарадах і мястэчках. У другой палове 19 ст. разнастайны дэкор ліштваў паявіўся і ў сялянскім жыллёвым будаўніцтве. Упрыгожаныя разьбой і пафарбаваныя ліштвы выкарыстоўваюць у сучасным народным жыллёвым будаўніцтве. На Міншчыне, Гродзеншчыне, захадзе Віцебшчыны пашыраны ліштвы з гладкімі прафіляванымі фігурна выпілаванымі з адной дошкі завяршэннямі, з дэкорам геаметрычнага, зааморфнага ці расліннага характару. У цэнтральным Палессі (Пінскі, Столінскі раёны) завяршэнні аздабляюцца шматслойнымі прафіляванымі планкамі, точанымі элементамі. Разнастайнасцю і багаццем дэкору вызначаюцца ліштвы на ўсходзе Гомельшчыны (гл. Веткаўская разьба).

## Літаратура 
* Беларуская народная архітэктурная разьба. Мн., 1958;
* Беларускае народнае жыллё. Мн., 1973. С. 61—70;
* Сахута Я. М. Народная разьба па дрэву. Мн., 1978;
* Сахута Е. М. Народное искусство и художественные промыслы Белоруссии. Мн., 1982;
* Локотко А. И. Белорусское народное зодчество. Мн., 1991. С. 174—195.

## Спасылкі 
* *Рассадзін, С. Я.; Рызнаокі, Г. М.; Петухоў, А. В.* Надваконныя ўпрыгожванні ў мястэчку Парычах: сімволіка драўляных кружаваў // Рэгіянальны партал — Светлагорск. 

Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
Катэгорыя:Этнаграфія
Катэгорыя:Акно
Катэгорыя:Дзверы
Подыум

е]]
**Подыум** ці **подый**, таксама **подыюм** — высокая, звычайна прамавугольная платформа з лесвіцай з аднаго боку і стромкімі іншымі бакамі. На подыуме ўзводзіліся антычныя (пераважна рымскія і этрускія) храмы. 

Ён быў пашыраны ў архітэктуры старажытнага Рыма. У старажытнарымскім цырку подыумам называлі ўзвышэнне з крэсламі для імператара, сенатараў і іншых высокапастаўленых асоб.

Подыумам таксама называюць узвышэнне для натуры ў скульптараў, мастакоў.

## Літаратура 
Подыум // 

Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
Прадзамча

**Прадзамча**, або **форбург** — дадатковае фартыфікацыйнае ўмацаванне замка. Прадзамча ставілася звычайна з найбольш небяспечнага боку, каб абмежаваць прамы падыход да замка. Абарончыя збудаванні прадзамча выконваліся ў той жа сістэме, што і ўмацаванні замка.

Прадзамча магло дасягаць вялікіх памераў і набываць функцыі самастойнай абарончай адзінкі. У гэтым выпадку яно атрымлівала назву Ніжні, або Дольны замак.

Катэгорыя:Архітэктура
Катэгорыя:Фартыфікацыя
Белпошта

**Рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства «Белпошта»** (РУП «Белпошта»; да 1 жніўня 2004 г. — Рэспубліканскае дзяржаўнае аб’яднанне «Белпошта») было ўтворана ў верасні 1995 года. З 13 мая 1947 года Беларусь — член Сусветнага паштовага саюза.

Галоўная задача РУП «Белпошта» — найболей поўнае задавальненне запатрабаванняў насельніцтва, дзяржаўных органаў кіравання, прадпрыемстваў і арганізацый у паслугах паштовай сувязі на нацыянальным і міжнародным узроўнях.

Мэты, дэклараваныя прадпрыемствам:
* захаванне лідыруючага становішча на рынку паштовых паслуг Рэспублікі Беларусь;
* дасягненне высокага ўзроўню якасці паслуг і эфектыўнасці кіравання прадпрыемствам;
* укараненне і прасоўванне новых паштовых паслуг у адпаведнасці са зменлівымі запатрабаваннямі і чаканнямі спажыўцоў;
* павелічэнне аб’ёмаў продажаў паслуг паштовай сувязі, вызначэнне неабходнага балансу паміж прадастаўленнем універсальных паслуг і ўжываннем камерцыйных прынцыпаў;
* захаванне кадравага патэнцыялу і забеспячэнне росту дабрабыту працаўнікоў.

Генеральны дырэктар РУП «Белпошта» (з 2019) — Святлана Віктараўна Юркевіч.

## Паштовыя маркі 
## Удзел у пераследзе недзяржаўнай прэсы 
У жніўні 2020 года «Белпошта» перастала дастаўляць падпісчыкам недзяржаўную грамадскую-палітычную газету «Народная Воля». Пазней «Белпошта» адмовілася распаўсюджваць «Народную Волю», падала ў суд на гэтую газету і на «Свободные новости плюс»: паводле «Белпошты», паслугі па дастаўцы часткі іх тыражу былі аказаныя.

У лістападзе 2020 года «Белпошта» не ўнесла 4 буйныя недзяржаўныя газеты ў свой падпісны каталог на 2021 год. У красавіку 2021 года «Белпошта» адмовілася браць на рэалізацыю ў сваіх аддзяленнях і ўключаць у падпісны каталог на 2-е паўгоддзе 2021 года прыватнае баранавіцкае выданне «Intex-press». У чэрвені 2021 года генеральны дырэктар «Белпошты» заявіла пра неўключэнне ў падпісны каталог на 2-е паўгоддзе 2021 года яшчэ адной недзяржаўнай газеты («Новы Час»), западозрыўшы выданне ў публікацыі матэрыялаў, якія парушаюць заканадаўства аб СМІ.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Кампаніі Беларусі
Катэгорыя:Паштовыя арганізацыі і кампаніі
Катэгорыя:Пошта Беларусі
Пралёт

* **Пралёт** — адкрытая прастора паміж чым-небудзь.
* **Пралёт** — частка збудавання між дзвюма апорнымі сценамі ці слупамі, якая звычайна перакрывалася скляпеннямі.
* **Пралёт** — адлегласць паміж сумежнымі апорамі, якая перекрываецца бэлькай, плітой, аркай і інш.
* **Пралёт** — свабодны прамежак у лесвічнай клетцы шматпавярховага будынка.

## Літаратура 
* *Якимович, Ю. А.* Зодчество Белоруссии XVI — середины XVII в. — Минск, 1991.

Катэгорыя:Архітэктура
Прасла

. «Хлявы і прасла для сена», 1899]]
**Прасла** — частка сцяны каркаснай канструкцыі або плоту з пакладзеных гарызантальна бярвенняў, брусоў, жэрдак між двума вертыкальнымі слупамі (шуламі);
частка сцяны між дзвюма абарончымі вежамі, бастэямі або бастыёнамі.

З асобных драўляных праслаў будавалі пераважна гаспадарчыя збудаванні — хлявы, гумны і іншае, у т.зв. закідной тэхніцы.

## Літаратура 
* *Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік.* Мінск, 1993. ISBN 5-85700-078-5

## Спасылкі 
* Прасла // Архітэктура, выяўленчае і дэкаратыўна-прыкладное мастацтва: Дапаможнік для вучняў. Менск: Беларусь, 2001.

Катэгорыя:Архітэктура
Міхраб

**Міхраб** (محراب) — ніша ў сцяне мячэці, часта упрыгожаная дзвюма калонамі і аркай, якія паказваюць кіблу, г.зн. напрамак, дзе знаходзіцца Кааба ў Мецы. Да яго звяртаюцца мусульмане падчас малітвы. Ён часта размешчаны ў сярэдзіне сцяны.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ісламскія тэрміны
Катэгорыя:Ісламская архітэктура
Ніша

**Ніша** (, ) — архітэктурны элемент, дэкаратыўнае паглыбленне ў сцяне, якое выкарыстоўваецца для ўстаноўкі статуй, ваз, купелі ці іншых прадметаў. Скляпенні нішаў паўкруглай формы часта ўпрыгожаны ракавінкападобным гофрам.

Нішы знайшлі шырокае ўжыванне ў культавых збудаваннях розных рэлігій. Яны выкарыстоўваліся яшчэ старажытнарымскімі архітэктарамі ва ўнутраных памяшканнях і на вонкавых сценах збудаванняў (напрыклад, Храм Дыяны ў Німе, II стагоддзе н.э.). Існуе мноства прыкладаў выкарыстання дэкаратыўных паглыбленняў у гатычнай архітэктуры (Ам’енскі сабор, кафедральны сабор ва Уэлсе і інш.). Нішы выкарыстоўваліся і пазней архітэктарамі эпохі італьянскага Адраджэння і ў еўрапейскай архітэктуры XVII—XVIII стагоддзяў.

## Гл. таксама 
* Міхраб

Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
Кібла

**Кібла** (араб. قبلة) — напрамак у бок Каабы. У мусульманскай рэлігійнай практыцы вернікі павінны быць накіраваны тварам у гэтым напрамку падчас малітвы. У мячэці для вызначэння кіблы робіцца асаблівы знак — міхраб.

Варта адзначыць, што мусульмане не пакланяюцца Каабу або яго змесціву; Кааба — проста кропка факусіроўкі для вернікаў.

Катэгорыя:Іслам
Ідыёт (часопіс)

**«Ідыёт»** - літаратурна-публіцыстычны часопіс, які выдаецца ў Віцебску. 

## Маскоўскі перыяд 
Першы нумар часопіса выйшаў у кастрычніку 1983 года ў Маскве; яго галоўным рэдактарам стаў студэнт філалагічнага факультэта Універсітэта Дружбы народаў імя Патрыса Лумумбы Вячаслаў Новікаў, першымі аўтарамі і чытачамі - яго аднакурснікі. Часопіс друкаваўся на пішучай машынцы ў адным, потым у некалькіх асобніках. Усяго ў Маскве выйшла 5 нумароў часопіса. 

## Віцебскі перыяд 
У 1986 годзе Вячаслаў Новікаў быў размеркаваны на працу ў Віцебскі дзяржаўны медыцынскі інстытут. У Віцебску выпуск часопіса аднавіўся, цяпер у яго пісалі і яго чыталі не толькі былыя аднакурснікі Новікава, але і студэнты віцебскіх інстытутаў (намеснікам галоўнага рэдактара стаў студэнт медынстытута Ігар Гольдман). 
Часопіс па-ранейшаму друкаваўся на пішучай машынцы, звычайна накладам ў 5, часам ў 10 асобнікаў. 
У ліку аўтараў часопіса былі: Аляксандр Шышкан, Таццяна Алеева, Аляксандр Літусёў, Аляксандр Лапацін, Вольга Залеская, Артур Ісачэнкаў, Васіль Брус, Уладзімір Мартаў, Лера Сом, Віталь Сянько, Віталь Драздоў, Ігар Высоцкі, Косця Граматны, Генадзь Кацярынін, Света Бень. 

У часопісе таксама друкаваліся Яфім Лямпорт (1989), Міхаіл Ром (1989), Дзмітрый Растаеў (1989-90), Герман Волга (1990), Алена Казанцава (1991), Веніямін Блажэнных (1992-1994), Валерый Роньшын (1995-96 ), Славамір Адамовіч (1997). 

У 1993 годзе быў выпушчаны альманах на аснове матэрыялаў 25-ці нумароў часопіса «Ідыёт» (100 асобнікаў). 
У 1994 годзе № 29 ўпершыню выйшаў друкарскім спосабам (100 асобнікаў). 
У 1995 годзе часопіс «Ідыёт» быў уганараваны Малой Букераўскай прэміі, як «лепшы рускамоўны часопіс бліжняга замежжа». Грошы пайшлі на набыццё рэдакцыйнага камп'ютара; з той пары часопіс фарматуецца на камп'ютары. 

Усяго да цяперашняга часу выйшла 44 нумара.

Катэгорыя:Часопісы на рускай мове
Катэгорыя:Часопісы Віцебска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1983 годзе
Катэгорыя:1983 год у Маскве
Катэгорыя:1986 год у Віцебску
Хургада

**Хурга́да** (, ) — горад у Егіпце і турыстычны цэнтр на Чырвоным моры.

Размешчаны на заходнім узбярэжжы Чырвонага мора, за 500 км на паўднёвы ўсход ад Каіра. Адміністрацыйны цэнтр адной з 26 егіпецкіх правінцый — правінцыі Чырвонага мора. Насельніцтва — 86791 чалавек (2006 год).

Хургада заснавана на пачатку 20 ст., у 1980-х адбываецца прыток інвестыцый, горад пачынае імкліва развівацца і расці, ператвараючыся ў галоўны егіпецкі курорт на Чырвоным моры.

Катэгорыя:Гарады Егіпта
Калона

ў Дэлі (415 год н.э.)]]
**Калона** (, *στύλος*, ) у архітэктуры — канструкцыйны элемент, ужывальныя ў якасці звяна паміж асновай збудавання і яго часткамі.

Калона — драўляны, каменны або металічны слуп, часта цыліндрычнай формы, пастаўлены вертыкальна. Часта выкарыстоўваецца для падтрымкі арак, антаблемента.

## Вядомыя калоны 
* Аляксандраўская калона
* Вандомская калона
* Жалезная калона ў Дэлі
* Ліпеньская калона
* Калона Перамогі 

Катэгорыя:Архітэктура
Кіргізская мова

**Кіргізская мова**, або **кыргызская мова** (кыргыз тили, кыргызча, قىرعىزچا, قىرعىز تىلى) — дзяржаўная мова Кыргызстана, адна з цюркскіх моў (кыпчакская група). На кіргізскай мове гавораць каля 4,5 млн чалавек, большая іх частка жыве ў Кыргызстане і этнічныя кіргізы. Пісьменнасць да 1928 года ў СССР і па цяперашні час у Кітаі — арабскі алфавіт. З 1928 па 1940 год ўжываўся лацінскі алфавіт. Сучасная пісьменнасць — на аснове кірыліцы.

Цяпер руская асноўная мова ў буйных гарадах, такіх як Бішкек, кіргізская здае пазіцыі, асабліва сярод моладзі.

## Спасылкі 

Катэгорыя:Мовы Кыргызстана
Катэгорыя:Цюркскія мовы
Прыдзел

**Прыдзе́л** — у праваслаўным храме невялікая бясслупавая прыбудова, альбо спецыяльна выдзеленая частка асноўнага аб’ёму збудавання, якая мела дадатковы алтар для асобных богаслужэнняў.

## Літаратура 
* *Якимович, Ю. А.* Зодчество Белоруссии XVI — середины XVII в. — Минск, 1991.

Катэгорыя:Хрысціянская архітэктура
Прэзбітэрый

**Прэзбітэрый** ці **прэзбітэрыум** ( — «месца для выбраных», ад  — «сход святароў») — частка каталіцкага храма між асноўным аб’ёмам і алтарнай апсідай, прызначаная для царкоўнага кліра.

## Літаратура 
* *Якимович, Ю. А.* Зодчество Белоруссии XVI — середины XVII в. — Минск, 1991.

Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
Катэгорыя:Храмавая архітэктура
Прызба

**Прызба** — збудаванне-насып уздоўж вонкавых сцен каля фундамента па перыметры драўлянага дома (лазні), служыць для засцярогі пабудовы ад прамярзання зімой і для абароны пабудовы ад холаду і сырасці звонку.

Самы просты варыянт прызбы, калі зруб хаты на ўзроўні двух першых вянкоў прысыпаўся зямлёй, часам маглі прысыпацца каменнем з зямлёй. Аднак часцей прызба мела наступны выгляд: на адлегласці 35—40 см ад зруба ў зямлю ўбіваліся калкі і перапляталіся лазой ці бярозавымі пруткамі, або ўкопваліся пруткі ў якія закладваліся жэрдкі, тонкае бярвенне ці дошкі. У прамежак між агароджай і сцяною засыпалі пілавінне, салому, кастрыцу, дзындру, торф, зямлю (дзёран).

Драўляны насціл над прызбай абараняе засыпанне ад пранікнення вільгаці і ператварае прызбу ў доўгую і шырокую лаўку, на якой зручна адпачываць дамачадцам.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Будаўнічыя элементы і канструкцыі
Свята-Троіцкі Маркаў манастыр

**Свята-Троіцкі Маркаў (Маркаў-Троіцкі) манастыр** — мужчынскі праваслаўны манастыр у Віцебску.

## Гісторыя 
Маркаў манастыр, паводле розных меркаванняў, адносіцца да XIV—XV стагоддзяў. Існуе легенда аб заснавальніку манастыра — нейкім Марку, які адасобіўся на ўчастку зямлі і пабудаваў там капліцу. Неўзабаве да яго далучаліся аднадумцы.

Манастыр існаваў да 1576 года, пасля скасаваны, а Троіцкі храм ператвораны ў прыходскі. Манастыр адноўлены ў 1633 годзе князем Львом Агінскім.
  
Росквіт манастыра адносіцца да XVII стагоддзя. У той час на яго тэрыторыі знаходзіліся два драўляны храмы — Троіцкі сабор і Пакроўская царква, выбудаваныя ў 1650 годзе. У 1656 г. патрыярхам Ніканам быў падораны цудатворны спіс Казанскай іконы Божай Маці.

У 1690 г. Пакроўская царква згарэла, на яе месцы пабудавалі новую. У 1760 г. на гэтым месцы быў пабудаваны новы каменны храм, таксама асвечаны ў гонар Покрыва Багародзіцы і захаваўся да сёння (пазней пераасвячоны ў гонар Казанскай іконы Божай Маці).

У 1850-х па праекце М. П. Высоцкага была надбудавана званіца.

Манастыр зачынены ў 1920 годзе. На яго тэрыторыі доўгі час размяшчалася міліцыя і іншыя ўстановы. Усе будынкі, акрамя Свята-Казанскай царквы, былі разбураныя (у тым ліку Троіцкі сабор — адзін з лепшых узораў драўлянага беларускага дойлідства).

Казанская царква — адзіная ў Віцебску, якая ў Савецкі час не зачынялася. У перыяд Вялікай Айчыннай вайны яна была пашкоджана, аднак часткова адноўлена ў пасляваенныя гады. Галоўны прастол храма асвечаны ў гонар Казанскай іконы Божай Маці, а бакавы прыдзел — у гонар Св. Сергія Раданежскага.

Манастыр адроджаны 23 лістапада 2000 года. У Свята-Казанскі храм зноў перанесеная Казанская ікона Божай Маці ў срэбным акладзе.

Выява:Viciebsk, Markaŭ manastyr (1865).jpg|Маркаў манастыр у Віцебску, Памятная кніжка Віцебскай губерні, 1865
Выява:Viciebsk, Markaŭ's Monastery of the Holy Trinity.jpg|Маркаў манастыр, XIX ст.
Выява:Viciebsk. Віцебск (I. Trutnev, 1866).jpg|Царква Св. Тройцы Маркава манастыра, XIX ст.

## Спасылкі 
* Віцебскі Маркаў манастыр на сайце Віцебскай епархіі
* Інфармацыя на сайце АДЗІГІТРЫЯ
* У Віцебску прымалі ў казакі 
*  — манастыр
*  — Свята-Казанская царква
* 
* 

Катэгорыя:Культавыя збудаванні Віцебска
Катэгорыя:Праваслаўныя манастыры Беларусі
У
Катэгорыя:Свята-Троіцкі Маркаў манастыр
Пінакль

**Пінакль** (, ад  — крылца; вільчык, канёк) у раманскай і гатычнай архітэктуры — дэкаратыўная вежка, якую часта увенчвалі востраканцовым фіялам. Пінаклі ставіліся галоўным чынам наверсе контрфорсаў, таксама на ўступах контрфорсаў і веж, на каньках і слупах сцен. Канструктыўнай функцыі пінакль не мае.

## Літаратура 
* 
* *Якимович, Ю. А.* Зодчество Белоруссии XVI — середины XVII в. — Минск, 1991.

Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
Катэгорыя:гатычная архітэктура
Катэгорыя:Будаўнічыя элементы і канструкцыі
Раскос

**Раскос** ці **укосіна** — нахілены брус (ці бервяно), які злучаў стойку і балку ці дзве стойкі. Служыў для ўмацавання прасторавай жорсткасці каркаснай сцяны. У некаторых выпадках раскос выкарыстоўваўся як дэкаратыўны элемент.

## Гл. таксама 
* Фахверк

## Літаратура 
* *Якимович, Ю. А.* Зодчество Белоруссии XVI — середины XVII в. — Минск, 1991.

Катэгорыя:Архітэктура
Разетка (архітэктура)

**Разетка** — арнаментальны матыў у выглядзе стылізаванай кветкі. Раслінныя арнаменты дадзенага тыпу выкарыстоўваліся з часоў Старажытнага Егіпта, дзе найбольшае распаўсюджванне атрымалі матывы на аснове стылізаванай кветкі лотаса, бачнага зверху. У Старажытнай Грэцыі разеткамі ўпрыгожваліся пахавальныя стэлы. Пазней яна была ўспрынятая раманскім стылем і Рэнесансам, у часы якога, у перайманне старажытнарымскіх інтэр'ераў, рэльефныя і пісаныя разеткі змяшчаліся ў сярэдзіне кесонаў, на якія разбіваліся столі і скляпенні ўнутры будынкаў. Пасля гэты прыём распаўсюдзіўся ў Сярэдняй Азіі і нават у Індыі.

## Літаратура 
* *Марозаў, В. Ф.* Палац у Жылічах. — Мінск, 1992
## Спасылкі 
Катэгорыя:Арнамент
Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
UPS

thumb|Грузавік з эмблемай United Parcel Service
**United Parcel Service, Inc.**, або **UPS** (NYSE: UPS), — буйная амерыканская кампанія, якая спецыялізуецца на транспартоўцы і лагістыцы.

## Кароткае апісанне 
Дата і месца заснавання: 1907 год, Сіэтл, штат Вашынгтон, ЗША.

Штаб-кватэра: Атланта, штат Джорджыя.

Мае ўласную авіякампанію, *UPS Airlines*, са сваім паркам рэактыўных самалётаў, якая з’яўляецца дзевятай у свеце па памеры флоту.

Супрацоўнікі: 425300 па ўсім свеце, у тым ліку 358000 ў ЗША і 67 300 у іншых краінах.

Абслугоўвае больш за 200 краін свету.

## Гл. таксама 
* Пошта
* DHL

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Кампаніі ЗША
Катэгорыя:Пошта
Багаслоўе

[thumb|250px|Сем вольных мастацтваў (прадстаўлены ў выглядзе жанчын) запрэжаныя ў павозку, у якой сядзіць **Свяшчэнная Тэалогія** (у руках у яе галава [Ісус | Хрыста). Іх падганяе бізуном мужчына, у якім адгадваецца Пётр Ламбардскі]]
**Багаслоўе**, або **тэалогія** ( — бог і *logos* — вучэнне; вучэнне пра бога) — сістэма абгрунтавання і абароны рэлігійных вучэнняў пра бога, яго якасці, прыкметы і ўласцівасці, комплекс доказаў «праўдзівасці» дагматыкі, рэлігійнай маральнасці, кірункаў і норм жыцця вернікаў і духавенствы, усталяваных той ці іншай рэлігіяй.

Багаслоўе складаецца з доказы звышнатуральнага паходжання святога пісання, богадухнавенасці святога аддання, чароўнай сутнасці царквы, а таксама шэраг практычных дысцыплін, злучаных з правядзеннем богаслужэнні. Усе сістэмы багаслоўя зыходзяць з прызнання асабістага бога, які стварыў свет і кіруе ім па неспазнавальных законах. Асноўныя філасофскія вытокі афіцыйнага багаслоўя хрысціянства — вучэнні Платона, Арыстоцеля і неаплатанізму. Хрысціянскае багаслоўе ніколі не было адзіным вучэннем. Ёсць багаслоўе праваслаўнае, пратэстанцкае, каталіцкае і інш. Кожнае мае свае спецыфічныя асаблівасці, якія адрозніваюць адну сістэму ад іншай. І тым не менш у іх ёсць нямала агульнага.

Пад сістэмай багаслоўя разумеецца набор розных багаслоўскіх дысцыплін, кожная з якіх выкладае розныя бакі веравучэння і культу. Так, праваслаўнае багаслоўе складаецца з асноўнага багаслоўя, ці апалагетыкі, якое выкладае і абараняе ў апалагетычных спрэчках з іншавернікамі і нявернікамі некаторую суму зыходных тэз; дагматычнага багаслоўя, у якім даказваецца богаўсталяванасць, праўдзівасць асноўных дагматаў, прынятых двума першымі сусветнымі саборамі; маральнага ці практычнага багаслоўя, якое вучыць таму, як павінен дзейнічаць хрысціянін у зямным жыцці, каб апошняе стала сродкам для дасягнення вечнай асалоды; выкрывальнага ці параўнальнага багаслоўя, якое даказвае перавагу праваслаўя перад іншымі хрысціянскімі веравызнаннямі; экзэгэтыкі; пастырскага багаслоўя, асвятлялага практычныя пытанні дзейнасці святара; да яго прылягаюць літургіка (тэорыя набажэнства), гамілетыка (частка багаслоўя, які разглядае пытанні тэорыі і практыкі прапаведніцкай дзейнасці), каноніка (тэорыя царкоўнага права).

У наш час багаслоўе перажывае крызіс, выразам якога з’яўляецца адмова ад некаторых традыцыйных уяўленняў і з’яўленне велізарнай колькасці самых супярэчлівых тэалагічных канцэпцый, такіх, як тэалогія крызісу, тэалогія мёртвага бога, тэалогія рэвалюцыі і т. п.

## Гл. таксама 
* Агіялогія

## Спасылкі 
* Інстытут тэалогіі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта
Паперць

**Па́перць** — ганак храма, які саздае знешнюю частку прытвора. Неабходны атрыбут прыходскага храма ва ўсходнеславянскай мураванай і драўлянай архітэктуры. Паперць, якая была першым храмавым узвышэннем, азначае сабой духоўную вышыню Царквы ў адносінах да свету.

У цяперашні час ў праваслаўных храмах паперць ўяўляе сабой пляцоўку перад уваходнымі дзвярыма храма, да якой вядуць некалькі прыступак і на якой, як і ў старажытнасці, стаяць жабракі, якія просяць міласціну ў вернікаў. Само слова «паперць» магло адбыцца ад лац. pauper — бедны.

## Літаратура 
*  С. 63.
* *Якимович, Ю. А.* Зодчество Белоруссии XVI — середины XVII в. — Минск, 1991.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктура
Спіс музеяў Мінска

Тут знаходзіцца спіс музеяў Мінска. Музеі Мінскай вобласці размешчаны ў асобным спісе: Спіс музеяў Мінскай вобласці.

*Беларускі дзяржаўны архіў-музей літаратуры і мастацтва
*Беларускі дзяржаўны музей гісторыі Вялікай Айчыннай вайны
*Гарадская мастацкая галерэя твораў Леаніда Дзмітрыевіча Шчамялёва
*Дзяржаўны літаратурна-мемарыяльны музей Якуба Коласа
*Дзяржаўны літаратурны музей Янкі Купалы
*Дзяржаўны музей ваеннай гісторыі Рэспублікі Беларусь
*Дзяржаўны музей гісторыі беларускай літаратуры
*Дзяржаўны музей гісторыі тэатральнай і музычнай культуры Рэспублікі Беларусь
**Гасцёўня Уладзіслава Галубка
**Музей гісторыі беларускага кіно
*Літаратурны музей Максіма Багдановіча
**«Беларуская хатка»
*Літаратурны музей Петруся Броўкі
*Мемарыяльны музей-майстэрня Заіра Ісакавіча Азгура
*Музей алімпійскай славы
*Музей валуноў
*Музей-галерэя «Свет фота»
*Музей гісторыі дарожнай гаспадаркі
*Музей гісторыі і культуры яўрэяў Беларусі
*Музей гісторыі медыцыны Беларусі
*Музей Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь
*Музей гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
*Музей гісторыі пладаводства Беларусі
*Музей гісторыі прафсаюзнага руху Беларусі
*Музей кнігі Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі
*Музей пажарнай і аварыйна-выратавальнай справы Міністэрства па надзвычайных сітуацыях Рэспублікі Беларусь
*Музей прыроды і экалогіі Рэспублікі Беларусь
*Музей старажытнабеларускай культуры
*Музей сувязі Беларусі
*Музей сучаснага выяўленчага мастацтва
*Музей Уладзіміра Георгіевіча Мулявіна – кіраўніка ансамбля «Песняры»
*Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь
*Дом Ваньковічаў
*Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь
*Дом-музей І з’езда РСДРП

*
Мінск
Катэгорыя:Спісы:Мінск
Рустыка

**Рустыка** або **руст** - абліцоўка знешняга фасаду будынка ў выглядзе груба абчасанага каменю альбо яго імітацыі. Элемент знешняй дэкарацыі будынка.

Ужыванне рустыкі аднавілася ў раннюю эпоху Адраджэння; звяртацца да яе асабліва любілі тасканскія дойліды той пары, пра што сведчаць шматлікія будынкі ва Фларэнцыі, якія адносяцца да яе, у тым ліку палац Піці, фасад якога цалкам абліцаваны рустыкай. Пасля, нароўні з натуральнымі, неабчасанымі камянямі, увайшлі ва ўжыванне ляпная падробка пад іх і перайманне — таксама ляпное — наздраватаму і як бы праточаныя чарвякамі вапнаваму туфу. Абліцоўванне рустыкай выконваецца і пры аздабленні фасада тынкоўкай з рэпрадукцыяй руста, імітацыяй разбіўкай сцяны на прамавугольнікі або на палосы.

## Спасылкі 
*

Катэгорыя:Архітэктура
Рызніца

**Ры́зніца** — невялікае памяшканне пры алтарнай апсідзе хрысціянскага храма, у якім захоўвалася вопратка святара і царкоўны інвентар, патрэбны для службы.

Паняцце рызніца выкарыстоўваецца ў праваслаўнай архітэктуры, у той час як ў каталікоў падобныя функцыі выконвае **сакры́стыя**.

Рызніца часцей за ўсё знаходзіцца ўнутры храма. Таксама можа быць ў выглядзе прыбудовы да яго. 

## Літаратура 
* *Якимович, Ю. А.* Зодчество Белоруссии XVI — середины XVII в. — Минск, 1991.
* 

Катэгорыя:Хрысціянская архітэктура
Столь

**Столь** — верхняе гарызантальнае перакрыццё памяшкання.

## Традыцыйнае дойлідства 
У традыцыйным дойлідстве таксама называлася *столя*, *сталяванне*, *суфіт*, *пацёс* ці *пакот*.

Былі распаўсюджаны два віды драўлянай столі:
* *Скляпеністая*. Рабілася з бярвенняў, пазней з дошак у форме трапецыі ці пяцівугольніка. Амаль цалкам выціснутая да канца XIX стагоддзя.
* *Гарызантальная*. Падтрымлівалася адна падоўжаная балка-трам ці некалькі папярочных балак.
* Камбінаваная. У канцы XIX стагоддзя мела распаўсюджанне таксама камбінаваная столь, пераходны тып ад скляпеністай да гарызантальнай столі.

## Дэкарацыя 
Паколькі ў працэсе будаўніцтва не заўсёды магчыма забяспечыць роўны стык пліт (механічныя пашкоджанні пры транспартоўцы або мантажы), пасля здачы аб’екта можна назіраць няроўныя і рэльефныя выступы на паверхні столі. Для гэтай мэты выкарыстоўваюцца розныя спосабы ліквідацыі дадзеных дэфектаў.

#### Віды дэкарацыі столі 
* Малюнак на столі дапаможа ўпрыгожыць інтэр’ер і схаваць недахопы столі і скарэктаваць візуальна памер памяшкання. Найноўшыя тэхналогіі дазваляюць упрыгожыць столь не толькі малюнкамі, а таксама і фатаграфіямі.
* Столі з 3D эфектам — пры звычайным асвятленні выглядаюць як звычайныя столі з яркім малюнкам, а пры падсвечванні BLB-лямпамі становяцца аб’ёмнымі і дазваляюць перадаць драбнюткую дэталь панарамных відаў (пейзажаў, космасу, будынкаў і т.п.). Гэты эфект забяспечваецца аб’яднаннем метаду кубічнага пакрыцця і флюарэсцэнтных пігментаў найвышэйшага разрознення.
* Скура — незвычайны і стыльны выгляд аздаблення столі. Зусім не абавязкова пакрываць скурай усю плошчу столі, можна вылучыць нейкую дэталь або зону. Пакрыццё са скуры ўяўляе сабой пліту на вінілавай аснове з арганічнай насычэннем. Пліты могуць быць разнастайных расфарбовак і фактур, у тым ліку з аўтарскім аб’ёмным цісненнем, роспісам, малюнкамі і інш.
* Драўляныя столі можна стварыць з дапамогай разнастайных відаў зыходнага матэрыялу: найпростыя панэлі, вытанчаныя паркетныя плашчакі або грубыя дошкі.
* Нацяжныя столі бываюць тканкавыя і плёнкавыя, шоўныя і бясшоўныя.
* Шкляныя палотны перасталі лічыцца непадыходным матэрыялаў для аздаблення столяў. Дызайнеры актыўна выкарыстоўваюць шкло як на падлозе, так і на столі. Магчыма, што хутка такія столевыя пакрыцці пачнуць канкураваць з нацяжнымі столямі. У аснове шкляных столяў ляжаць надзейныя і вельмі лёгкія профілі з нержавеючай сталі. Менавіта на іх і мацуюцца шкляныя палотны. Форма палотнаў можа быць цалкам рознай: квадратнай, круглай, ромбападобнай і г. д. Шкляныя палотны могуць эфектна глядзецца ў спалучэнні з лазернай гравіроўкай, устаўкамі, ілюстрацыямі, падсветкай.

## Гл. таксама 
* Антрэсоль

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Будаўнічыя элементы і канструкцыі
Катэгорыя:Інтэр’ер
Сігнатурка

[thumb|right|200px|Сігнатурка [Сабор Святога Віта|Сабора Святога Віта ў Празе]]

**Сігнатурка** (позн.  — подпіс, ад  — паказваю, пазначаюць) — невялікая вежачка (звычайна са звонам, які таксама завецца сігнатуркай), якая узвышалася над прэзбітэрыем (у меншых храмах) касцёла ці месцам перасячэння галоўнага нефа з трансептам (у большых храмах).

Сігнатурка паходзіць з архітэктуры часоў Сярэднявечча. Усярэдзіне сігнатуркі звычайна змешчаны фундацыйныя дакументы святыні, як напамінак для будучых пакаленняў.

Сігнатуркай часам таксама завуць невялікую (звычайна без гадзінніка) вежу ратушы. 

## Гл. таксама 
* ліхтар

## Літаратура 
* *Якимович, Ю. А.* Зодчество Белоруссии XVI — середины XVII в. — Минск, 1991.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктура
Травея

**Травея** — квадратная альбо прастакутная ў плане прасторавая ячэйка нефа, перакрытае асобным скляпеннем розных тыпаў, вылучаным падпружнымі аркамі.

Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
Катэгорыя:Хрысціянская архітэктура
Мухі

**Мухі** (*Musca*) — род насякомых сямейства . Найбольш гаспадарча значныя віды: паўсюдна распаўсюджаная сінантропная  і , якая трапляецца ў Закаўказзі і Сярэдняй Азіі, яна з’яўляецца пераносчыкам узбуджальнікаў халеры, дызентэрыі, брушнога тыфу. У віда  апісана жыванараджэнне.

## Некаторыя віды 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Curtis W. Sabrosky, C. W; Thompson, F. Chr.; Evenhuis, N. L. Family Group Names in Diptera and Bibliography // *MYIA: The International Journal of the North American Dipterists’ Society.* 1999. Volume 10.
Страха

**Страха́** — назва даха ў традыцыйным беларускім дойлідстве. Невялікая страха або навес над калодзежам ці падобным назваліся **стрэшкам**.

## Канструкцыя 
* **Закот** ці страха закотам (*у покат*, *на лемягах*, *на гадунах*) — распаўсюджана ў асноўным у гаспадарчых пабудовах, як і страха на стаяках. Найчасцей сустракаецца на Віцебшчыне і Магілёўшчыне. Галоўны недахоп закота ў тым, што асноўны цяжар страхі падае на бакавыя шчыты збудавання.
* **На стаяках** (*на козлах*, *на дзядках*, *на чапёлках*, *на крыжах*, *на сошках*) — канструкцыя выкарыстоўвалася ў асноўным у гаспадарчых збудаваннях, але раней, магчыма, будавалася і ў жылых. На папярочную балку ставіліся невялікія цурбаны з развілкай, на якую клалася тоўстая жэрдка (коневае бервяно, пераводзіна, правіліна, пажыліна, доўжнік, кладзь). На яе чапляліся пры дапамозе крука доўгія жэрдкі (ключы, кручча), а пазне збітыя крыж-накрыж жэрдкі. Канструкцыя распаўсюджана даволі спарадычна.
* **На сохах** — сохі ставіліся ў адзін рад уздоўж вільчыка.
* **Кроквы**. Страха на кроквах — пачала пераважаць з XIX ст. хаця вядома даўно. Паводле мацавання крокваў стрэхі падзяляюцца на віды:
** Кроквы мацуюцца непасрэдна ў верхні вянок зруба, уздоўж страхі прыбіваюцца з кожнага боку па 10—12 жэрдак (латаў).
** Кроквы ўпускаюцца ў верхні вянок і бервяно ўнутры зруба. Канструкцыя называлася — «на пакраквяніку», з’яўляецца рэліктам закота.
** Кроквы мацуюцца ў падоўжаныя балкі, вынесеныя за сценныя выступы балак, на якіх трымаецца столь. Канструкцыя верагодна прыйшла з Германіі.
** Кроквы мацуюцца ў папярочныя балкі. Набыла распаўсюджанне ў сярэдзіне XX ст.

## Форма 
 з чатырохсхільным дахам (Беларускі дзяржаўны музей народнай архітэктуры і побыту)]]
Паводле формы выдзяляюць наступныя віды стрэхаў:
* двухсхільныя, старажытная
* чатырохсхільныя, кампактна ў Гомельскай вобласці.
* трохсхільныя, пераходная ад чатырох- да двухсхільных.
* страха з усечаным знізу франтонам (*з прычолкам*).
* страха з усечаным зверху франтонам (*з вальмай*, *з залобкам*, *з лабяком*, *з начолкам*, *ламаны дах*), магчыма пазычана ў немцаў.

## Матэрыял пакрыцця 
Найбольш распаўсюджаным матэрыялам для пакрыцця стрэхаў была салома. Мелі месца два спосабы пакрыцця: уверх і ўніз коласам. Першы спосаб быў больш надзейны, хаця на яго ішло ўдвая больш саломы, чым у выпадку пакрыцця коласам уніз. Таксама вядомы стрэхі крытыя дрэвам (дошкай, дранкай, дранню, гонтам), бляхай, чарапіцай, чаротам і інш.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктура
Сырніца

**Сы́рніца**, **сырнік** або **сырня** — гаспадарчае памяшканне (пабудова) для прасушвання і захоўвання сыру.

Былі пашыраны сырні на тэрыторыі Літвы і Польшчы ў XVI — пачатку XX стагоддзя, пераважна ў сядзібах і фальварках. У канцы XIX стаоддзя з’явіліся у некаторых сялянскіх гаспадарках, якія займаліся вырабам сыру на продаж.

Актыўна будаваліся сырніцы на Беларусі ў 2-й палове XVIII стагоддзя, у час уздыму сельскагаспадарчай вытворчасці. У ХІХ стагоддзі, аднак, вытворчасць сыру ў фальварках заняпала, памяншылася і колькасць сырніц, мянялася прызначэнне гэтых пабудоў, напрыклад, прыстасоўвалася пад свірны. На пачатку ХХ стагоддзя сырніцы амаль не сустракаюцца. Да 1980-х гадоў у больш-менш ў нязменным стане захавалася сырніца ў Сітцах Докшыцкага раёна.

## Архітэктура сырніцы 
Залежна ад аб’ёмнага вырашэння сырніцы падзялюць на два тыпы:
* з адкрытым ніжнім ярусам,
* з закрытым ніжнім ярусам (у гэтым выпадку пад сырніцай рабілі дадатковае гаспадарчае памяшканне).

Сырніцы з адкрытым ніжнім ярусам узводзілі на слупах. Залежна ад памеру збудавання іх магло быць ад 1 да 12 (у вёсках Рудня Астравецкага раёна, Сваятычы Ляхавіцкага раёна), аднак найбольш распаўсюджаннымі былі сырніцы на 4-х слупах. Наверсе слупоў фарміравалі каркас, які або абшывалі дошкамі, або ўпускалі дошкі ў паз слупоў. Лёгкая канструкцыя стварала выдатныя ўмовы для прасушвання сыру, бо паміж няшчыльна збітымі дошкамі цыркулявала паветра. Звонку на другі паверх вяла лесвіца або драбіны.

У сырніцах другога тыпу на першым паверсе магла месціцца камора або малочнік. Характэрным элементам сырніц была галерэя на ўзроўні другога паверху, пад яе напускным дахам сушылі сыры (ў былым маёнтку Залучча ў Стаўбцоўскім раёне). Галерэю маглі рабіць або на вонкавых слупах, або на выпускных бэльках.

Інтэр’ер сырніц быў просты і складаўся з драўляных паліц для сушкі сыру. У выпадку, калі у сырніцы быў яшчэ і малочнік, тут маглі ставіць гарнцы, маслабойкі, цэбры і інш.

## Літаратура 
* 
* *Сергачоў С.* Сырніцы // Помнікі гісторыі і культуры Беларусі № 4, 1985.
* Сырница // Зодчество Белоруссии XVI — середины XVII в. : справ. пособие / Ю. А. Якимович. — Мн.: Навука i тэхнiка, 1991. — С. 363. — 367 с. — 2120 экз. — ISBN 5-343-00466-0.

## Спасылкі 
* *Кухмістр Верашчака* Сырніца  // Газета «Звязда»

Катэгорыя:Гаспадарчыя пабудовы
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідства
Крабы

**Кра́бы**, або кароткахво́стыя ра́кі (*Brachyura*) — інфраатрад дзесяціногіх ракападобных.

## Апісанне 
Шырыня галавагруднага шчыта (карапакса) 2-60 см. Галава маленькая, у паглыбленні пад краем карапакса. Вочы фасетачныя. 1-я пара хадзільных ног мае клюшні. Брушка кароткае, падагнутае пад сківіцагрудзі. Брушныя канечнасці ў самца (1-2 пары) зменены ў капулятыўны орган, у самкі (4 пары) служаць дяя выношвання ікры.

Некаторыя крабы могуць мяняць афарбоўху цела. Здольныя да аўтатаміі і рэгенерацыі канечнасцей.

## Пашырэнне 
Вядома больш за 4000 відаў. Пашыраны ў морах, прэсных водах і на сушы, пераважна ў тропіках.

## Асаблівасці біялогіі 
Кормяцца пераважна беспазваночнымі.

Усе крабы, акрамя прэснаводных, размнажаюцца ў моры. Развіццё з метамарфозам.

## Промысел 
Аб’екты промыслу.

## Літаратура 
* 
*
Тымпан

**Тымпан** — поле франтона. У старажытнагрэчаскай архітэктуры тымпан запаўняўся скульптурай. Круглае акенца ў тымпане завецца люкарна.

## Літаратура 
* *Якимович, Ю. А.* Зодчество Белоруссии XVI — середины XVII в. — Минск, 1991.

Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
Рамадан

**Рамадан** () або **Рамазан** () — дзевяты месяц мусульманскага (месяцавага) календара. У адпаведнасці з адным з пяці слупоў ісламу на працягу месяца Рамадан прававерныя мусульмане павінны пасціць ад наступу ранішняга намаз (Фаджр, які адбываецца на досвітку) да наступу вячэрняга намазу (Магрыб, які адбываецца з захадам сонца).

Пост таксама называецца «Рамадан», як і назва месяца. У цюркскіх мовах больш распаўсюджана назва **Ураза**.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Ісламскія святы
Катэгорыя:Ісламскія тэрміны
Шпіль

ў Пецярбург ]]
**Шпі́ль** альбо **спіча́к** — вертыкальнае востраканцовае завяршэнне будынка ў выглядзе моцна выцягнутага ўгору конуса ці піраміды. Асновай для шпілю часта была галка.

## Гл. таксама 
* Шацёр
* Купал
* Глава
* Дах
* Вежа

## Літаратура 
* *Якимович, Ю. А.* Зодчество Белоруссии XVI — середины XVII в. — Минск, 1991.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
DHL

**DHL** — міжнародная кампанія, адзін з лідараў сусветнага рынку экспрэс-дастаўкі. Штаб-кватэра — у Боне (Германія).

## Гл. таксама 
* Пошта
* UPS

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Кампаніі Германіі
Катэгорыя:Пошта Германіі
Катэгорыя:Паштовыя арганізацыі і кампаніі
Катэгорыя:Лагістычныя кампаніі
Орша-Цэнтральная

**О́рша-Цэнтра́льная** (, ) — станцыя Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Віцебскай вобласці. Размешчана ў горадзе Оршы.
Буйны чыгуначны вузел. Праз Оршу-Цэнтральную праходзяць чыгункі на Віцебск, Лепель, Магілёў, Крычаў і Краснае.

## Выдатнасці 
* Будынак чыгуначнага вакзала

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Станцыі Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі
Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі і платформы Оршы
Сапраўдныя мухі

**Сапраўдныя мухі** (*Muscidae*) — сямейства кароткавусых двукрылых насякомых, у якое ўваходзяць каля 5 тысяч відаў, падзеленых больш чым на 100 родаў. Біялогія сапраўдных мух вельмі разнастайная.

## Апісанне 
Цела даўжынёй да 15 мм, пакрыта валасінкамі і шчацінкамі. Колер пакроваў цёмны, радзей жоўты ці з металічным бляскам (сіні, зялёны). Дарослыя асобіны сілкуюцца сокамі раслін; ёсць сапрафагі і драпежнікі; самкі, часам і самцы некаторых відаў сілкуюцца крывёй. Лічынкі — драпежнікі або сапрафагі, вельмі рэдка — паразіты саранчовых або эктапаразіты птушак. Развіваюцца ў арганічных рэштках, часам у жывых тканках раслін або жывёл. Шмат сінантропных відаў (пакаёвая муха, жыгалка асенняя і інш.).

## Зноскі 
Катэгорыя:Сямействы насякомых
Карна (рака)

**Карна** () — рака ў Навазыбкаўскім раёне Бранскай вобласці Расіі, левы прыток ракі Іпуць, басейн Дняпра. На рэчцы размешчаны горад Навазыбкаў, адміністрацыйны цэнтр раёна. Бярэ свой пачатак у вёсцы Замішава і працякае па Зоне Адсялення ў паўночна-заходнім кірунку да ўпадзення ў раку Іпуць ля вёскі Ясная Паляна. Даліна рэчкі вузкая, толькі каля вёскі Шаломы і ніжэй шырыня яе павялічваецца да 1,5 м. На абодвух схілах даліны тут развіты дзве надпойменныя тэрасы вышынёй 5 м і 12 м. Рэчышча ракі мае глыбіню ад 0,3 да 1,5 м пры шырыні 1-5 м, хуткасць плыні не перавышае 0,2 м/с. Сілкаванне ракі ажыццяўляецца за кошт падземных вод, якія выбіваюцца на дне рэчышча і ў закрайках поймы ў выглядзе моцных крыніц. Агульная працягласць рэчкі каля 27 км. Акрамя таго, у цэнтры горада Навазыбкава размешчана аднайменнае возера Карна, утворанае ракой Карнай, плошча возера 2,5 га.

## На рацэ 
* Гарады: Навазыбкаў
* Вёскі: Замішава, Ясная Паляна, Шаломы

## Гісторыя 
Рака Карна з’яўлялася натуральнай прыроднай мяжой паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Княствам Маскоўскім у XVI стагоддзі.

Катэгорыя:Рэкі Бранскай вобласці
Археалогія

[thumb|250рх|Археалагічныя раскопкі пад [Мінскам]]
 
**Археалогія** (ад грэчаскага *αρχαιος* — старажытны + *λογος* — слова, вучэнне) — навука, што вывучае гісторыю грамадства па матэрыяльных парэштках жыцця і дзейнасці людзей — рэчавых (археалагічных) помніках.

## У Сеціве 
* Рудая Н. А. Палинологический анализ (учебно-методическое пособие для археологов) 
* Валерий Юрковец. Климатические корреляции. — Климат, лёд, вода, ландшафты
Лешча (рака)

**Ле́шча** — рака ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці і Аршанскім раёне Віцебскай вобласці, левы прыток ракі Дняпро.

Даўжыня ракі 33 км. Плошча вадазбору 191 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці каля 1,2 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,3 м/км.

Пачынаецца за 2,5 км на паўночны захад ад вёскі Акунёўка Шклоўскага раёна, вусце ў межах вёскі Зорная Аршанскага раёна. Цячэ на паўночнай ускраіне Аршанска-Магілёўскай раўніны. Асноўны прыток — Хватаўка (справа).

Даліна ў вярхоўі невыразная, у сярэдняй і нізкай плыні скрынкападобная, шырынёй ад 0,2 да 1 км. Схілы парэзаны ярамі. Абалона двухбаковая, высокая, сухая. Рэчышча каналізаванае на працягу 20 км (ад вытоку да вёскі Лешча Шклоўскага раёна), ніжэй звілістае; шырыня яго ў нізкай плыні 5—6 м. Берагі ў высокай і сярэдняй плыні ўмерана стромкія і стромкія, у нізкай — абрывістыя.

Каля ракі населеныя пункты Якаўлевічы, Лешча, Магераўка, Антонаўка, Сцяпкова і інш.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Аршанскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Шклоўскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Дняпра
Леслі Уайт

**Ле́слі А́лвін Уайт** ( — ) — амерыканскі культурантраполаг. Упершыню ў замежнай гуманітарнай навуцы прымяніў тэрмін культуралогія ў кнізе «Навука аб культуры» (1949). Лічыў, што культуралогія вывучае не ўзаемадзеянне індывідаў (як сацыялогія), а элементы культуры (напрыклад, міфалогію, мастацтва, філасофію). Сцвярджаў, што менавіта культура стварыла ў людзей ілюзію ўсемагутнасці, усёведання, давала людзям пачуццё ўпэўненасці ў сваіх сілах, пераконвала ў існаванні сэнсу жыцця, надзяляла іх духоўнымі сіламі для падтрымання жыццядзейнасці. Гэтым мэтам спрыялі такія віды культуры як міфалогія, рытуал, магія, касмалагічныя сістэмы і інш.

Катэгорыя:Культуролагі
Катэгорыя:Антраполагі ЗША
Катэгорыя:Этнографы ЗША
Катэгорыя:Эвалюцыяністы
Інвестыцыя

**Інвестыцыя** — грашовыя сродкі, каштоўныя паперы і іншая маёмасць, а таксама маёмасныя правы з грашоваю ацэнкай, што ўкладаюцца ў аб’екты прадпрымальніцкай дзейнасці з мэтаю атрымання прыбытку ці іншага пазітыўнага эфекту.

Формы інвестыцый:
* Грошы
* Маёмасць (уключаючы каштоўныя паперы)
* Маёмасныя правы

Аб’екты інвестыцый:
* Асноўныя фонды
* Вартасныя паперы
* Замежныя валюты
* Нематэрыяльныя актывы
* і іншае

Актывы могуць быць як формаю, так і аб’ектам інвестыцый.

## Класіфікацыя інвестыцый 
Па аб'ектах укладанняў:
* Рэальныя: у асноўныя фонды, матэрыяльна-вытворчыя запасы, нерухомасць, нематэрыяльныя актывы, навукова-даследчыя і канструктарскія работы, падрыхтоўка і павышэнне кваліфікацыі кадраў.
* Фінансавыя: у каштоўныя паперы, банкаўскі дэпазіт, замежную валюту, аб'екты тэзаўрацыі.

Па формах уласнасьці:
* Прыватныя: ажыццяўляюцца фізічнымі і юрыдычнымі асобамі недзяржаўнае формы ўласнасці
* Дзяржаўныя: органамі дзяржаўнае ўлады (цэнтралізаваныя) і дзяржаўнымі прадпрыемствамі (нецэнтралізаваныя)
* Замежныя: ажыццяўляюцца замежнымі асобамі, дзяржавамі і міжнароднымі арганізацыямі. Па мэтах адрозніваюцца простыя і партфельныя інвестыцыі.

Простыя інвестыцыі — інвестыцыі з мэтаю росту капіталу і ўдзелу ў кіраванні аб'ектам інвестыцыі (як правіла адбываюцца ў выглядзе набыцця буйнага пакету акцыяў: паводле МВФ: больш за 25 %)

Партфельныя інвестыцыі — інвестыцыі з мэтаю дыверсіфікацыі рызыкі ўкладанняў і атрымання бягучага даходу без удзелу ў кіраванні аб'ектам інвестыцыі

* Сумесныя: ажыццяўляюцца сумесна айчыннымі і замежнымі асобамі.

## Гл. таксама 
* Дэвелаперская дзейнасць

## Літаратура 
* Зви Боди, Алекс Кейн, Алан Маркус Принципы инвестиций = Essentials of Investments. — М.: «Вильямс», 2004. — С. 984. — ISBN 978-5-8459-1311-1
* Петров, Валерий Станиславович Теория и практика инвестиционного анализа фондовых активов. Информанализ. — М: Маркет ДС, 2008. — С. 480. — ISBN 978-5-7958-0201-5
* Савенок Владимир Степанович Личный финансовый план. Первый шаг к финансовой независимости. — Питер, 2009. — С. 320. — ISBN 978-5-91180-994-2.

*
Катэгорыя:Гандлёвая нерухомасць
Катэгорыя:Камерцыйная нерухомасць
Эканаметрыка

**Эканаметрыка**, **эканаметрыя** — дапаможная эканамічная дысцыпліна, якая вывучае канкрэтныя колькасныя ўзаемасувязі эканамічных аб’ектаў і працэсаў з дапамогай матэматыка-статыстычных мадэляў.

Да эканаметрычных мадэляў належаць тыя эканоміка-матэматычныя мадэлі, якія дазваляюць праводзіць статыстычныя аперацыі. З прычыны таго, што за кожнай пераменнай у эканаметрычнай мадэлі стаіць пэўны статыстычны індыкатар, які з той ці іншай дакладнасцю вымярае нейкі бок гаспадарчага механізму, разлікі на базе гэтай мадэлі маюць высокую практычную каштоўнасць. Яны могуць быць выкарыстаныя пры выпрацоўцы эканамічнай палітыкі дзяржавы, рыначнай стратэгіі фірмы і вырашэнні іншых задач.

Вядучымі прадстаўнікамі і пачынальнікамі эканаметрыкі з’яўляюцца нобелеўскія лаўрэаты па эканоміцы Рагнар Фрыш, Ян Тынберген, Васіль Лявонцьеў. Мадэлі «выдаткі-выпуск» Лявонцьева, вынікі даследаванняў Фрыша і Тынбергена і іх паслядоўнікаў, вытворчая функцыя Коба-Дугласа і іншыя буйныя эканаметрычныя распрацоўкі склалі фундамент аб’ёмных макрамадэляў доўгатэрміновага і сярэднетэрміновага прагназавання.
Хабар

]]
**Ха́бар** — карысць, найчасцей фінансавая. Уручаецца асобам альбо групам людзей з мэтай дасягнення канкрэтных мэтаў, абмінаючы стандартныя працэдуры. Караецца правам, у Рэспубліцы Беларусь згодна з Угалоўным Кодэксам прадугледжана адказнасць як за хабрадаўства, так і за хабарапрыманне (Арт. 430, 431, 432). Таксама пераследуецца па закону прыняцце незаконнай узнагароды (Арт. 433).  

### Глядзіце таксама
* Карупцыя
* Transparency International

Катэгорыя:Бюракратыя
Катэгорыя:Карупцыя
Хватаўка (рака)

**Хва́таўка** — рака ў Беларусі, у Аршанскім раёне Віцебскай вобласці, правы прыток ракі Лешча (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі складае 11 км. Пачынаецца каля вёскі Пугляі, вусце каля вёскі Сцяпкова.

У басейне ракі знаходзіцца возера Марозава.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Аршанскага раёна
Катэгорыя:Басейн Дняпра
Таварны знак

ў 1876 годзе]]

**Тава́рны знак** — абазначэнне або сімвальны знак адрознення тавара або паслугі аднаго прадпрыемства ад аднолькавага тавара або паслугі іншых прадпрыемстваў. З’яўляецца адным з аб’ектаў прамысловай ўласнасці.

Таварны знак павінен быць зарэгістраваны на падставе дзеючага заканадаўства ў краіне, дзе прадпрыемства мае намер яго выкарыстоўваць, і ставіцца на тавары, часам на яго ўпакоўцы. Уладальнік таварнага знака мае мае выключнае права на яго выкарыстанне і можа прадаць яго па ліцэнзійным пагадненні.

Віды:
* асабістае імя,
* літара,
* лічба,
* частка абрысу,
* спалучэнне колераў.

Асноўныя патрабаванні да таварных знакаў: прастата, індывідуальнасць, распазнавальнасць, прывабнасць для спажыўцоў, адсутнасць элементаў дзяржаўнага герба і дзяржаўнага сцяга і іншых аб’ектаў выключнай уласнасці дзяржавы і ўрада. Разам з таварным знакам выкарыстоўваецца *гандлёвая марка*, якая пазначае не адзін, а ўсе тавары пэўнай фірмы.

## Гл. таксама 
* Лагатып
* Знак прававой аховы таварнага знака
* Міжнародная класіфікацыя тавараў і паслуг

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Охрана товарного знака в вопросах и ответах  // Нацыянальны цэнтр прававой інфармацыі Рэспублікі Беларусь
* *Дар’я Каткоўская* Таварныя знакі: паняцце, выключныя правы, рэгістрацыя  // Праўнік. 13 мая 2005
* Товарный знак в РБ — описание и виды // Международное агентство по охране интеллектуальной собственности «Горячко, Недвецкий и партнеры»
* *Золотухина А. И.* Товарный знак и торговая марка: одно и то же? // ООО «ЮрСпектр»

Катэгорыя:Гандлёвыя маркі
Катэгорыя:Маркетынг
Катэгорыя:Права інтэлектуальнай уласнасці
Рэнтабельнасць

**Рэнтабэльнасць** (ад  — даходны) — адзін з асноўных коштавых якасных паказчыкаў эфэктыўнасці вытворчасці на прадпрыемстве, аб'яднанні, у галіне цалкам, які характарызуе узровень аддачы затратаў і ступень выкарыстання сродкаў у працэсе вырабніцтва і рэалізацыі прадукцыі.

Катэгорыя:Эканамічныя паказчыкі
Катэгорыя:Фінансавыя каэфіцыенты
Катэгорыя:Фінансавы аналіз
Будны

**Будны** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Беняш Будны, пісьменнік, перакладчык
* Сымон Будны, дзеяч беларускай культуры, гуманіст, філосаф

## Гл.таксама 
* Буднік
Прастора свабоднага гандлю

thumb|300px|Зоны свабоднага гандлю.

**Прастора свабоднага гандлю** (ПСГ) — прастора бязмытнага гандлю вырабленымі ў яе межах таварамі.

## Гл. таксама 
* Гандлёвы блок

Катэгорыя:Гандаль
Катэгорыя:Асобыя эканамічныя зоны
Ліквіднасць

**Ліквіднасць** (франц. *liquidite* ад лац. *liquidus* — вадкі) — здольнасць рынку паглынуць разумную колькасць каштоўных папераў пры разумнай змене цаны на іх.

Таксама *ліквіднасць* — здольнасць элементаў асноўнага ці абаротнага капіталу кампаніі хутка і лёгка быць прададзенымі.

Ліквіднасць банка — здольнасць банка адказваць па сваіх абавязальніцтвах перад укладальнікамі і крэдыторамі.

Ліквіднасць актываў банка — магчымасць трансфармацыі актываў у грашовыя сродкі.

## Гл. таксама 
* Free-float
* Капіталізацыя
* Ліквіднасць банка

Катэгорыя:Фінансавыя каэфіцыенты
Катэгорыя:Эканамічныя тэрміны
Катэгорыя:Грошы
Катэгорыя:Інвестыцыі
Катэгорыя:Біржы
Катэгорыя:Карпаратыўнае кіраванне
Фальсіфікацыя

[thumb|400px|Гэтыя [Манета#Манетная форма|формы былі створаны для падробкі рымскіх манет]]
**Фальсіфікацыя** (, ад  — падрабляю;  — падрабляць) — тавар,
#на якім неправамерна змяшчаецца ўлічаны таварны знак або,
#які ёсць або змяшчае ў сабе вырабленую без дазволу праваўласніка копію твора.

## Гл. таксама 
* Музей падробак, Парыж
* Падробка подпісу
* Падробленая марка
* Тыяра Сайтаферна
* Фальсіфікацыя гісторыі
* Фальсіфікацыя вынікаў галасавання
* Фальшывая марка
* Сурагат

## Літаратура 
* 
* *Friedländer М. J.* Echt und Unecht. — Berlin, 1929.
* *Goll J.* Kunstfälscher. — Leipzig, 1962.

Катэгорыя:Эканамічныя тэрміны
Катэгорыя:Мастацтва
Катэгорыя:Лекавыя сродкі
Катэгорыя:Грошы

Катэгорыя:Філатэлістычныя тэрміны
Танта (Егіпет)

**Та́нта** () — горад у Егіпце, сталіца правінцыі Эль-Гарбія ў цэнтры дэльты Ніла, каля 423 000 жыхароў (2006), лічыцца сталіцай Дэльты. Па колькасці насельніцтва займае ў Егіпце 10-е месца. Доля непісьменнага насельніцтва ў адміністрацыйным раёне — 37 %.

Знаходзіцца за 94 км на поўнач ад Каіра і за 130 км на паўднёвы ўсход ад Александрыі. Буйны цэнтр мусульманскай гісторыі і культуры.

## Насельніцтва 
## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Егіпта
Гіза

thumb|left|293px|Піраміды Гізы на паштоўцы 1960-х гг.
**Гі́за** — горад у Арабскай Рэспубліцы Егіпет, у Верхнім Егіпце, на левым беразе Ніла, станцыя на чыгунцы Каір — Асуан, паўднёва-заходні прыгарад Каіра. Адміністрацыйны цэнтр правінцыі Гіза. Насельніцтва 2 891 275 жыхароў (2006). Тытунёвая вытворчасць.

## Гл. таксама 
* Заапарк Гізы

## Зноскі 
Катэгорыя:Гарады Егіпта
Катэгорыя:Населеныя пункты на Ніле