open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Другая румынская кампанія (1918)

**Другая румынская кампанія** — адна з самых кароткіх кампаній Першай сусветнай вайны, якая доўжылася 2 дні: 10 і 11 лістапада 1918 года. Кампанія прынесла важныя тэрытарыяльныя і матэрыяльныя выгады для Румыніі, і была прэлюдыяй да румынска-венгерскай вайны, якая пачалася праз 2 дні — 13 лістапада.

## Перадгісторыя 
Першая румынская кампанія скончылася перамогай Цэнтральных дзяржаў, прымусілі Румынію падпісаць Бухарэсцкі дагавор і выйсці з вайны ў маі 1918 года. Гэтая дамова была разарваны Румыніяй, якая паўторна абвясціла вайну Цэнтральным дзяржавам 10 лістапада 1918 года.

## Ход кампаніі 
### Паўночны фронт 
На паўночным фронце румынскія войскі акупавалі Аўстрыйскую Букавіну, увайшоўшы ў Чарнаўцы.

### Паўднёвы фронт 
На раніцу 11 лістапада, за 3 гадзіны да падпісання перамір’я з Германіяй, румынскі манітор *Mihail Kogălniceanu*, разам з трыццацітоннай рачной тарпеднай лодкай *Trotuşul*, захапілі порт Брэіла, пасля таго як немцы пакінулі горад. Два румынскіх ваенных караблі захапілі 77 розных нямецкіх судоў, кінутых у порце горада (баржы, танкеры, буксіры, плывучыя краны і маторныя лодкі) Raymond Stănescu, Cristian Crăciunoiu, * Marina română în primul război mondial *, Modelism Publishing, 2000, стар. 251 (на румынскай) .

## Гл. таксама 
* Румынская кампанія (1916—1917)

Катэгорыя:Аўстра-Венгрыя ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Румынія ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Лістапад 1918 года
Катэгорыя:Падзеі 10 лістапада
Катэгорыя:Падзеі 11 лістапада
Катэгорыя:Канфлікты 1918 года
Народны фронт Малдовы

**Народны фронт Малдовы** () — палітычны рух у Малдаўскай Савецкай Сацыялістычнай Рэспубліцы і Рэспубліцы Малдова. Фармальна Народны фронт Малдовы існаваў паміж 1989 і 1992 гадамі. Папярэднікам Народнага фронту Малдовы быў **Дэмакратычны рух Малдовы** (1988—1989). Яго пераемнікам стаў **Хрысціянска-дэмакратычны народны фронт** (1992—1999), з якога ў 1999 годзе была сфарміравана Хрысціянска-дэмакратычная народная партыя Малдовы.

Народны фронт быў добра арганізаваны на нацыянальным узроўні, з больш моцнай падтрымкай у сталіцы і раёнах, населеных этнічнымі румынамі. Хоць арганізацыя прыйшла да ўлады, унутраныя спрэчкі прывялі да рэзкага падзення народнай падтрымкі, і Народны фронт Малдовы распаўся на некалькі канкурыруючых фракцый у пачатку 1993 года.

## Гісторыя 
У 1988 годзе паўсталі дзве апазіцыйныя групы: Дэмакратычны рух у падтрымку перабудовы і музычна-літаратурны клуб імя Аляксея Мацеевіча. 20 мая 1989 года быў створаны Народны фронт Малдовы, які выступаў за аўтаномію Малдаўскай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі. Пры непасрэдным удзеле гэтых арганізацый летам 1989 гаду ў Кішынёве прайшлі шматлікія дэманстрацыі. Дэманстранты патрабавалі палітычнай і эканамічнай самастойнасці Малдовы, анулявання наступстваў нямецка-савецкага дагавора 1939 года, прызнання за малдаўскай мовы на падставе лацінскага напісання статусу афіцыйнай мовы рэспублікі. У адказ на гэта 8 ліпеня адбылося ўстаноўчы з'езд руху «Унітатэ-Адзінства». 31 жніўня 1989 года Вярхоўны Савет МССР абвясціў малдаўскі афіцыйнай мовай у «палітычнай, эканамічнай, сацыяльнай і культурнай сферах», руская мова — мовай міжнацыянальных зносін. Быў прыняты закон аб вяртанні малдаўскай мове лацінскай алфавіту. Старшынёй Вярхоўнага Савета пры падтрымцы Народнага фронту быў абраны Мірча Снегур.

25 лютага 1990 года былі праведзены першыя свабодныя выбары ў Вярхоўны Савет Малдаўскай ССР. Прыхільнікі Народнага фронту атрымалі 25% дэпутацкіх мандатаў. 27 красавіка 1990 года змянілі дзяржаўную сымболіку і ўвялі сіне-жоўта-чырвоны трыкалор у якасці дзяржаўнага сцяга. Дэпутаты, апазіцыйныя Народнаму фронту, 24 мая 1990 года выйшлі са складу парламенту Малдовы.

## Спасылкі 
* Гісторыя Малдовы, Народны фронт Малдовы
* Народны фронт Малдовы 

Катэгорыя:З’явіліся ў 1989 годзе
Катэгорыя:Перабудова
Катэгорыя:Гісторыя Малдовы
Катэгорыя:Распад СССР
Катэгорыя:Народныя франты
The Rose Festival

**«The Rose Festival»** — дэбютны студыйны альбом гурта «Yegor Zabelov Trio», выдадзены ў 2017 годзе.
## Спіс кампазіцый
## Удзельнікі запісу
*Ягор Забелаў ― акардэон
*Аляксандр Яфімаў ― бас
*Уладзімір Бегер ― барабаны

## Спасылкі
*Егор Забелов: «Мне нужно отдавать энергию, иначе она сносит мне крышу»

Катэгорыя:Альбомы 2017 года
Катэгорыя:Музычныя альбомы Беларусі
Кафедра Святой Альжбеты

**Ка́федра Свято́й Альжбе́ты** (, ) — гатычная кафедра ў Кошыцах, якая з’яўляецца найбуйнейшай у Славакіі царквой і адной з самых усходніх гатычных кафедраў Еўропы.

Запіс існавання горада, датаваны 1230 годам, звязаны з існаваннем царквы. Працэс пераўтварэння паселішча з сельскае грамады знайшоў сваё адлюстраванне ў кафедры. Паводле гістарычных і археалагічных крыніц, сучасная кафедра будавалася ў перыяд з 1378 па 1508 гады на месцы ранейшай царквы, таксама асвечанай імем Святой Альжбетай Венгерскай. Паводле дакументаў XIII стагоддзя, біскуп Эгера Андрэй II вылучыў кошыцкую парафію ў асобную юрысдыкцыю.

У Сярэднявеччы царква некалькі разоў перажывала пажары, у XIX стагоддзі былі праведзены буйныя рэстаўрацыйныя работы пад кіраўніцтвам вядомага венгерскага архітэктара Імрэ Штайндля, прызнанага эксперта па готыцы. Асноўныя рэстаўрацыйныя работы былі скончаны да 1904 года, але рэстаўрацыя крыпты і паўночнага парталу працягвалася да 2009 года. У 1906 годзе ў крыпце кафедры былі перапахаваны рэшткі Ферэнца II Ракацы.

## Спасылкі 
* Кафедра Святой Альжбеты. Cassovia.
* Кафедра Святой Альжбеты. Slovakia.

Катэгорыя:Касцёлы Славакіі
Катэгорыя:Збудаванні Славакіі ў гатычным стылі
Катэгорыя:1508 год у Еўропе
Катэгорыя:Храмы Святой Лізаветы Венгерскай
Катэгорыя:З’явіліся ў 1508 годзе
Катэгорыя:Кошыцы
Катэгорыя:Саборы Славакіі
Пошта Румыніі

**Пошта Румы́ніі** () — нацыянальны аператар у галіне паштовых паслуг у Румыніі. Арганізацыя пасля прыватызацыі з’яўляецца акцыянерным таварыстам, але і знаходзіцца пад кантролем румынскага ўрада. Пошта актыўна працуе на свабодным рынку паштовых паслуг, а таксама канкуруе з іншымі кампаніямі ў такіх галінах, як знешні гандаль, лагістыка, навукова-даследчая і тэхналагічнае дзейнасць, інфармацыйны дызайн, адукацыя і сацыяльна-культурныя паслугі.

Датай стварэння арганізацыі лічыцца 23 ліпеня 1862 года, калі быў выдадзены ўказ нумар 527 аб аб’яднанні паштовых адміністрацый Малдавіі і Валахіі, пачынаючы з 1 жніўня 1862 года. Пасля аб’яднання кіраванне было даручана Панаіту Севеску.

На працягу многіх гадоў Пошта Румыніі распрацавала актыўную палітыку, накіраваную на ўмацаванне супрацоўніцтва і партнёрскіх адносін на розных узроўнях. У 2004 годзе кампанія арганізавала ў Бухарэсце 23-ы кангрэс Сусветнага паштовага саюза, мерапрыемства, якое вызначыла палітыку і стратэгію міжнароднай паштовай дзейнасці ў перыяд хуткіх змен сусветнага паштовага бізнесу. Менавіта гэтага саюза арганізацыя з’яўляецца членам-заснавальнікам, далучыўшыся да стварэння сусветнай супольнасці паштовага саюза з моманту яго заснавання ў 1874 годзе. У перыяд з 2004 па 2008 гады Румынія старшынствавала ў адміністрацыйным савеце СПЗ, уносячы такім чынам унёсак у працэс прыняцця рашэнняў адносна будучыні паштовых паслуг.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:кампаніі Румыніі
Катэгорыя:Паштовыя арганізацыі і кампаніі
Славацкая пошта

**Славацкая пошта** () — дзяржаўная кампанія, якая адказвае за аказанне паштовых паслуг у Славакіі, створаная 1 студзеня 1993 года, калі Славакія набыла незалежнасць. 1 кастрычніка 2004 года арганізацыя стала акцыянерным таварыствам, якое належыць дзяржаве. У паштовую сетку ўваходзяць больш за 1500 паштовых аддзяленняў па ўсёй краіне. Штаб-кватэра знаходзіцца ў Банска Бістрыцы.

Сярод абавязкаў арганізацыі ёсць аказанне ўніверсальных паштовых паслуг, кур’ерская дастаўка, праца часовых паштовых аддзяленняў, выпуск паштовых марак і паштовы музей.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Прадпрыемствы Славакіі
Катэгорыя:Банска-Бістрыца
Катэгорыя:Паштовыя арганізацыі і кампаніі
Катэгорыя:Транспарт у Славакіі
Майлінда Брэгу

**Майлінда Брэгу** (; , ) — албанскі палітык, міністр еўрапейскай інтэграцыі з 2007 па 2013 год.

## Біяграфія 
У 1996 годзе скончыла факультэт сацыяльных навук Тыранскага ўніверсітэта. Пачынаючы з 2003 года займалася навуковым вывучэннем праблемы хатняга гвалту і практычнай рэалізацыяй палітыкі гэндарнай роўнасці. Аўтарка работ, прысвечаных сексуальнасці, становішчу жанчын у Албаніі і прастытуцыі.

Брэг абараніла доктарскую дысертацыю па сацыялогіі ('' Sociology of cultural phenomena's and normative process '') у 2005 годзе ў італьянскім Урбінскім універсітэце. Вучылася па стыпендыі ў Осла, Манрэалі і Франкфурце-на-Одэры.

У красавіку 2004 года была абрана ў склад Нацыянальнай рады Дэмакратычнай партыі Албаніі. На выбарах 2005 года атрымала мандат члена парламента. У сакавіку 2007 года яна была прызначана прэс-сакратаром урада на чале з Салі Берыша.

Замужам, мае дваіх дзяцей. Валодае англійскай, італьянскай і іспанскай мовамі.

## Спасылкі 
* Kuvendi i Shqiperisë

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Тыране
Катэгорыя:Выпускнікі Тыранскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Урбінскага ўніверсітэта
Катэгорыя:палітыкі Албаніі
Янка Матушка

**Я́нка Ма́тушка** () — славацкі паэт, дзеяч, драматург і пісар у судзе. Ён найбольш вядомы як аўтар славацкага гімна *«Маланка над Татрамі»* на мелодыю славацкай народнай песні.

## Біяграфія 
Матушка нарадзіўся ў сям’і рамесніка ў мястэчку Долным-Кубіне. Ён пачаў наведваць там школу, потым, магчыма, навучаўся ў гімназіі ў Гемер, і, нарэшце, навучыўся ў прэстыжным лютэранскім ліцэі ў Браціславе, дзе праходзіў курсы ў Інстытуце чэхаславацкай мовы і літаратуры па спецыяльнасці тэалогіі. Людавіт Штур, адзіны на той момант прафесар інстытуту, быў звольнены ў снежні 1843 года пад ціскам уладаў каралеўства, якія выказаліся супраць яго праславацкай актыўнасці. 

23-гадовы Янка Матушка напісаў *«Маланку над Татрамі»*, калі ён і іншыя вучні ўзбуджаліся з нагоды наступных неаднаразовых адмоў у зваротах да школьнай рады аб адмене звальнення Штура. Каля двух дзясяткаў студэнтаў, у тым ліку Матушка, на знак пратэсту ў сакавіку 1844 года вырашылі пакінуць ліцэй. Матушка пайшоў здаваць выпускныя экзамены ў лютэранскую гімназію ў Тысаўцы. Большую частку свайго дарослага жыцця пражыў у Ораве. Пасля рэвалюцыі 1848 года перастаў пісаць. Пасля 1850 года працаваў ва ўрадавых установах, з 1870 па 1875 гады быў сакратаром павятовага суда ў Долным-Кубіне. Паэт памёр на наступны дзень пасля свайго 56-годдзя і быў пахаваны ў родным мястэчку.

## Спасылкі 
* Янка Матушка. Osobnosti.

Катэгорыя:Славацкамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Славакіі
Катэгорыя:Аўтары гімнаў
Рэзнікаў

**Рэзнікаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Ігнатавіч Рэзнікаў (1897—1971) — савецкі вучоны-інфекцыяніст.
* Аляксей Юр’евіч Рэзнікаў — украінскі дзяржаўны дзеяч
* Анатоль Ізраілевіч Рэзнікаў (1940—2018) — рэжысёр мультыплікацыйных фільмаў.
* Усевалад Міхайлавіч Рэзнікаў (1918—1997) — вучоны ў галіне арганічнай хіміі.
Ау

**«Ау»** — чацвёрты студыйны альбом выканаўцы .К, выдадзены ў 2019 годзе.
## Спіс кампазіцый
## Удзельнікі запісу
*.К ― гітара, вакал

## Спасылкі
*

Катэгорыя:Альбомы 2019 года
Катэгорыя:Музычныя альбомы Беларусі
Аляксандр Ігнатавіч Рэзнікаў

**Аляксандр Ігнатавіч Рэ́знікаў** (;  — ) — вучоны ў галіне інфекталогіі, доктар медыцынскіх навук (1952), прафесар (1952).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Рыльск Курскай губерні (сучасны адміністрацыйны цэнтр Рыльскага раёна Курскай вобласці Расіі). У 1927 годзе скончыў Варонежскі ўніверсітэт. З 1 красавіка 1942 года на службе ў Чырвонай Арміі. Праходзіў службу ў інфекцыйным шпіталі № 775 1-й арміі і ў эвакуацыйным шпіталі № 904 гадах А. І. Рэзнікаў у Віцебскім медыцынскім інстытуце, дзе займаў пасаду загадчыка кафедры інфекцыйных хвароб.

## Навуковая дзейнасць 
А. І. Рэзнікаву належаць навуковы працы па праблемах гемараргічнай ліхаманкі, бактэрыяльнай дызентэрыі, хваробы Боткіна. Пад яго кіраўніцтвам на кафедры вяліся актыўныя даследаванні па тэме «Вірусныя гепатыты».

## Узнагароды 
* Медаль «За баявыя заслугі» (1944)
* Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» (1945)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Общая информация о кафедре. История кафедры инфекционных болезней   // Сайт ВДМУ
* Резников Александр Игнатьевич // Музейный комплекс «Дорога памяти»  
* Резников Александр Игнатьевич  // Праект Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі «Память народа»

Катэгорыя:Інфекцыяністы СССР
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы СССР
Катэгорыя:Медыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Афіцэры СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рыльску
Васіль Уладзіміравіч Паўлаў

**Васіль Уладзіміравіч Паўлаў** (31 снежня 1914, г. п. Манастыршчына, Смаленская вобласць — ?) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Магілёўскай і Гомельскай абласцях.

## Біяграфія 
З 1932 года на педагагічнай рабоце. Член КПСС з 1939 года. Скончыў Магілёўскі педагагічны інстытут (1939). Са жніўня 1941 года на падпольнай рабоце ў Рагачоўскім раёне. У партызанах з верасня 1942 года: радавы, з лютага 1943 года — камісар атрада, у ліпені 1943 — сакавіку 1944 гадоў — камісар 8-й Рагачоўскай партызанскай брыгады, у маі — чэрвені 1944 года — 255-га партызанскага палка, адначасова член Рагачоўскага падпольнага РК КП(б)Б. У 1944—1975 гадах — на партыйнай і педагагічнай рабоце.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Манастыршчынскім раёне
Народныя амбасады Беларусі

**Народныя амбасады Беларусі** — праект беларускай дыяспары замежжа, заснаваны ў сувязі з непрызнаннем ёй афіцыйных вынікаў выбараў 9 жніўня 2020 года прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. Ініцыятыва па стварэнні Народных амбасад была часткай павесткі Сусветнага кангрэсу беларусаў 31 кастрычніка — 1 лістапада 2020 года і было замацавана ў яго рэзалюцыі. 10 снежня 2020 года ўжо дзейнічалі прадстаўніцтвы ў Бразіліі, Вялікабрытаніі, Германіі, Ірландыі, Іспаніі, Літве, Партугаліі, Славеніі, Украіне, Фінляндыі, Францыі, Чэхіі, Швецыі і Паўднёвай Карэі.

У 2024 годзе беларускія ўлады абвясцілі праект экстрэмісцкім фарміраваннем.

## Апісанне 
Народныя амбасады створаны дзеля абароны правоў беларускіх грамадзян за мяжой, а таксама прадстаўніцтва інтарэсаў дэмакратычнай Беларусі. Рашэнне аб стварэнні Народнай амбасады прымаецца прадстаўнікамі беларускай дыяспары на падставе рэзалюцыі Сусветнага кангрэсу беларусаў і падтрымліваецца Нацыянальным лідарам Святланай Ціханоўскай і Народным антыкрызісным кіраваннем.

## Функцыі Народных амбасад 
* Інфармаванне грамадскасці аб сітуацыі ў Беларусі.
* Наладжванне і падтрымка кантактаў з дзяржаўнымі органамі, грамадскімі аб’яднаннямі, прафсаюзамі, бізнэсовымі, навуковымі і культурнымі коламі за мяжой.
* Дапамога грамадзянам Беларусі, якія вымушаныя пакінуць сваю краіну.

## Задачы 
* Прадстаўніцтва дэмакратычнай Беларусі за мяжой, забеспячэнне яе інтарэсаў.
* Інфармаванне дзяржаўных ворганаў і шырокай грамадскасці краіны пра сітуацыю ў Беларусі
* Наладжванне і падтрыманне кантактаў з дзяржаўнымі ворганамі, грамадскімі з’яднаннямі, прафзвязамі, дзелавымі, навуковымі і культурнымі коламі, атрыманьне і перадача інфармацыі ворганам і арганізацыям.
* Дапамога суграмадзянам, змушаным пакінуць Беларусь (адаптацыя ў краіне, інфармацыя пра фонды дапамогі, тэрміновая матэрыяльная падтрымка).

## Прадстаўніцтвы 
* Бразілія
* Вялікабрытанія
* Германія
* Ірландыя
* Літва
* Іспанія
* Партугалія
* Славенія
* Украіна
* Фінляндыя
* Францыя
* Швецыя
* Паўднёвая Карэя
* Эстонія
* Аўстрыя
* Нідэрланды
* Чарнагорыя

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Народная амбасада Беларусі ў Вялікай Брытаніі


Катэгорыя:Арганізацыі беларускай дыяспары
Эфстафіяс Алтыніс

**Эўста́тыяс Альты́ніс** (, ) — малдаўскі мастак грэчаскага паходжання. Спецыялізаваўся на дэкаратыўным мастацтве і іканастасах.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Грэцыі, калі яна яшчэ была часткай Асманскай імперыі. У 1780 годзе пасля Пелапанескага паўстання і далейшага ўдьзелу Расіі ў грэчаскае палітыцы, прыхільнікі незалежнасці Грэцыі падвергуліся пераследу, таму яго сям’я ўцякла ў Ясы, які на той час быў памежным горадам у паўаўтаномнай правінцыі, падкантрольнай фанарыётам. Там ён упершыню вывучаў мастацтва ў мясцовага жывапісца на імя Нікалае.

Яго талент прыцягнуў увагу, і ў 1789 годзе пры падтрымцы Аляксандра Іпсілонтыса, ваяводы Валахіі, ён здолеў выправіцца ў Вену, каб паступіць у Акадэмію выяўленчых мастацтваў. Там ён навучаўся ў Генрыха Фрыдрыха Фюгера, Ёгана Баптыста Лампі і Губерта Маўрэра. Гэтым ён упершыню пазнаёміўся і зведаў уздзеянне заходняга мастацтва. Пазней, гэта дапамагло Алтынісу паспяхова выкарыстоўваць перспектыву і святлацень у традыцыйным жывапісу іконаў. Паколькі Ясы ў той перыяд знаходзіўся пад расійскай акупацыяй, мяркуецца, што князь Рыгор Пацёмкін быў заступнікам мастака, аднак гэтыя звесткі не з'яўляецца дакументаванымі.

У 1802 годзе мастак стварыў сваю першую вядомую ікону ў царкве Бану ў Ясах. Яе замовіў Якаў Стамаці, мітрапаліт Малдавіі, які быў прыхільнікам расійскай асветы. Аднымі з найбольш вядомых яго іканастасаў былі створаны дзеля царквы Святога Спірыдона ў 1813 годзе. Акрамя іконаў, зрабіў некалькі партрэтаў нерэлігійнага характару, у асноўным жанчын. На працягу апошніх гадоў ён вёў класу жывапісу ў Княжацкай акадэміі ў Ясах.

## Спасылкі 
* Primitivii picturii românești moderne — partea a doua. Arta din România

Катэгорыя:Мастакі Грэцыі
Катэгорыя:Мастакі Малдовы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Грэцыі
Васточны (Кіраўская вобласць)

**Васточны** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Амутнінскім раёне Кіраўскай вобласці, утварае Васточнае гарадское паселішча. Спадарожнік горада Амутнінска.

Насельніцтва — 6752 чал. (2020).

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіраўскай вобласці
Нагорск

**Нагорск** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Нагорскага раёна Кіраўскай вобласці Расіі, утварае Нагорскае гарадское паселішча. Пасёлак размешчаны на правым беразе Вяткі паблізу вусця ракі Кобры, за 100—105 км на паўночны ўсход ад Кірава. Аўтадарога да пасёлка ад горада Слабадской, якая працягваецца далей на поўнач да населеных пунктаў Сінягор’е, Кобра, Арляцы.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіраўскай вобласці
Свяча (Кіраўская вобласць)

**Свяча** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Кіраўскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Свячынскай муніцыпальнай акругі. Пасёлак размешчаны на рацэ Бяспутка (прыток Свячы), за 130 км на паўднёвы захад ад Кірава і за 50 км на захад ад Кацельніч.

У пасёлку знаходзіцца чыгуначная станцыя Свяча Паўночнай чыгункі на лініі Буй — Кацельніч. Уздоўж паўднёвай ускраіны праходзіць аўтадарога Р243 (Яраслаўль — Перм).

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіраўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1903 годзе
Lito

**«Lito»** — студыйны альбом гурта «Vuraj», выдадзены ў 2018 годзе.

## Спіс кампазіцый 
## Удзельнікі запісу 
* Сяржук Доўгушаў ― спевы, дудкі, сапілкі, акарына-рыба, колавая ліра
* Іван Арцімовіч ― гітара
* Вольга Палякова ― флейта
* Эрык Арлоў-Шымкус ― кантрабас
* Наста Папова ― скрыпка
* Данііл Залескі ― бубны, перкусія
* Караліна Матушкевіч ― фідэль, сука більгарайска

## Спасылкі 
* Vuraj “Lito”  на «Рагна»
* 

Катэгорыя:Альбомы 2018 года
Катэгорыя:Альбомы Vuraj
Піжанка

**Піжанка** (, ) — пасёлак гарадскога тыпу ў Кіраўскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Піжанскага муніцыпальнага раёна і Піжанскага гарадскога паселішча. Раённы краязнаўчы музей, бібліятэка, клуб, дзіцяча-юнацкая спартыўная школа, дзіцячая школа мастацтваў.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіраўскай вобласці
Падасінавец

**Падасінавец** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Кіраўскай вобласці Расіі, на рацэ Юг, ля вусця яе правага прытоку Пушмы, адміністрацыйны цэнтр Падасінаўскага раёна і Падасінаўскага гарадскога паселішча. З будаўніцтвам у канцы XIX стагоддзя чыгункі Вятка — Котлас Падасінаўская прыстань страціла сваё значэнне.

Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1965 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіраўскай вобласці
Здэнка Шэлінгава

**Здэ́нка Шэ́лінгава** (), ад нараджэння **Цэ́цылія Шэлінгава** (; 24 снежня 1916, Крыва на Ораве, Долны Кубін, Аўстра-Венгерская імперыя — 31 ліпеня 1955, Трнава, Чэхаславакія) — славацкая рымска-каталіцкая манашка Кангрэгацыі міласэрных сёстраў Святога Крыжа, ахвяра камуністычнага пераследу ў Чэхаславакіі, каталіцкая дабраславёная.

## Біяграфія 
Была дзясятай з адзінаццаці дзяцей у сям’і Паўла Шэлінга і Зузаны Панікавай. Пры хросце 27 снежня атрымала імя Цэцылія.

Скончыла школу (1923—1931) ў роднай Крывай, дзе таксама ўпершыню пазнаёмілася з дзейнасцю Міласэрных сёстраў Святога Крыжа. 6 ліпеня 1931 сышла ў кляштар кангрэгацыі ў Подунайскіх Біскупіцах. У 1933—1935 вучылася на медсястру, пасля прайшла курс радыялогіі. 28 студзеня 1936 года распачала свой навіцыят і ўзяла імя Здэнка. 30 студзеня 1937 склала манаскія абяцанні. У 1937—1940 гадах працавала інтэрнам у шпіталі ў Браціславе. З 1940 — санітарка ў Гуменнэ, у 1942 вярнулася ў Браціславу, была лябаранткай, пасля тэхнічкай рэнтгеналагічнага аддзялення гарадскай клінікі. Каб падмануць ахоўніка, Здэнка падсыпала таму ў гарбату дрымотныя лекі.

29 лютага пры спробе дапамагчы ўцёкам трох ксяндзоў і трох семінарыстаў была арыштавана і катаваная. 17 чэрвеня таго ж года прыгавораная да 12 гадоў пазбаўлення волі і 10 гадоў пазбаўлення грамадзянскіх правоў. Пакаранне адбывала спярша ў Браціславе, пасля яе пераводзілі ў Рымаўскую Собату, Пардубіцы, Брно і ўрэшце на Панкрац у Прагу. Катаванні падчас следства значна згоршылі яе здароўе, у турме ў дадатак развіўся рак малочнай залозы. У медыцынскай дапамозе ёй адмовілі, ампутаваўшы пазней грудзі без анестэзіі. Здароўе працягвала пагаршацца далей, з’явіліся метастазы, і 16 красавіка 1955 года яе датэрмінова вызвалілі з турмы, баючыся, што яна там памрэ.

Працаваць у Браціславе ёй было забаронена, таму з 19 красавіка працавала ў трнаўскім шпіталі; неўзабаве памерла падчас імшы. 2 жніўня пахаваная на могілках у Трнаве; у 1979 годзе перапахаваная на кляштарных могілках Подунайскіх Біскупіц (раён Браціславы). Адтуль 6 чэрвеня 2003 рэшткі перанесеныя і цяпер знаходзяцца ў кляштарным касцёле Святога Крыжа ў Біскупіцах.

6 красавіка 1970 года суд зняў з яе абвінавачванне ў дзяржаўнай здрадзе, а 18 лістапада Вярхоўны суд Славакіі рэабілітаваў за адсутнасцю складу злачынства.

## Беатыфікацыя 
22 лютага 2000 года Кангрэгацыя па кананізацыі святых назвада Здэнку Шэлінгаву Служкай Божай. З 18 верасня 2000 да 12 студзеня 2003 вялося вывучэнне яе жыцця. 14 верасня 2003 года падчас візіту папы Яна Паўла II беатыфікаваная.

## Спасылкі 
* Бачына блаславёнай Здэнкі Шэлінгавай 
* Агіяграфічнае кола 
* Каталіцкія святыя 
* Памяць народу 
* 
* Кангрэгацыя міласэрных сёстраў Святога Крыжа  

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Беатыфікаваныя Янам Паўлам II
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Крывай
Катэгорыя:Блаславёныя славакі
Катэгорыя:Славацкія каталіцкія дзеячы
Катэгорыя:Славацкія манашкі
Катэгорыя:Вялебныя каталікі
Катэгорыя:Каталіцкія мучанікі
Катэгорыя:Памерлі ў Трнаве
Катэгорыя:Постаці на славацкіх паштовых марках
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў ЧССР
Катэгорыя:Міласэрныя сёстры Святога Крыжа
Міністэрства статыстыкі і аналізу Рэспублікі Беларусь

**Міністэрства статыстыкі і аналізу Рэспублікі Беларусь** (Мінстат Беларусі) — рэспубліканскі орган дзяржаўнага кіравання, які існаваў з 1994 па 2008 гады і ажыццяўляў кіраўніцтва дзяржаўнай статыстыкай у Рэспубліцы Беларусь. Падпарадкоўваўся Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь.

## Гісторыя 
Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 122 ад 23 верасня 1994 года Дзяржаўны камітэт Рэспублікі Беларусь па статыстыцы i аналiзу ператвораны ў Міністэрства статыстыкі і аналізу Рэспублікі Беларусь.

Першым міністрам указам прэзідэнта № 234 ад 3 снежня 1994 года быў прызначаны Уладзімір Нічыпаровіч.

2 снежня 1998 года ўказам прэзідэнта № 570 міністрам быў прызначаны Уладзімір Зіноўскі.

Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 26 жніўня 2008 года № 445 Міністэрства статыстыкі і аналізу Рэспублікі Беларусь пераўтворана ў Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь. Дадзенае пераўтварэнне выклікана неабходнасцю захавання аднаго з асноўных прынцыпаў афіцыйнай статыстыкі, замацаванага ў Законе Рэспублікі Беларусь «Аб дзяржаўнай статыстыцы» — прынцыпу незалежнасці пры ажыццяўленні дзяржаўнай статыстычнай дзейнасці.

## Склад 
У Мінстат уваходзілі Цэнтр па падрыхтоўцы і выданню статыстычнай інфармацыі для органаў дзяржаўнага кіравання, дзяржаўнае прадпрыемства «Галоўны вылічальны цэнтр», Навукова-даследчы інстытут статыстыкі, якія ў цэлым складалі адзіную сістэму органаў дзяржаўнай статыстыкі Рэспублікі Беларусь.

статыстыкі і аналізу
Катэгорыя:З’явіліся ў 1994 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2008 годзе
Руднічны (Кіраўская вобласць)

**Руднічны** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Верхнекамскім раёне Кіраўскай вобласці Расіі.

Статус пасёлка гарадскога тыпу з 1938 года. Руднічнае гарадское паселішча размешчана ў паўночна-ўсходняй частцы Верхнекамскага раёна Кіраўскай вобласці. Цэнтр Руднічнага гарадскога паселішча — пасёлак гарадскога тыпу Руднічны знаходзіцца за 258 км ад абласнога цэнтра, за 39 км ад раённага цэнтра — горада Кірсі. Рака, якая працякае ў межах паселішча — Валасніца.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіраўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1915 годзе
Нічыпаровіч

**Нічыпаровіч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Уладзімір Іванавіч Нічыпаровіч — адзін з арганізатараў і кіраўнікоў партызанскага руху на Беларусі
* Уладзімір Мікалаевіч Нічыпаровіч — дзяржаўны дзеяч Беларусі. Міністр статыстыкі і аналізу Рэспублікі Беларусь (1994—1998)
Суперліга (футбол)

**Суперліга** () — планаванае штогадовае спаборніцтва па футболе, у якім будзе ўдзельнічаць пэўная група вядучых еўрапейскіх клубаў. 19 красавіка 2021 года, пасля доўгіх спекуляцый з нагоды магчымага фармавання дадзенага турніру, з’явілася афіцыйнае пацверджанне стварэння Суперлігі. Яна была заснаваная дванаццаццю клубамі, чакаецца, што да іх далучацца яшчэ тры. Гэтыя 15 клубаў стануць пастаяннымі ўдзельнікамі Суперлігі, яшчэ пяць каманд змогуць штогод прэтэндаваць на ўдзел, які будзе залежаць ад іх дасягненняў у папярэднім сезоне. Па заяве кіраўніцтва Суперлігі, гэта спаборніцтва пачнецца «як мага хутчэй». Фларэнтына Перэс — першы старшыня гэтага турніру.

## Клубы-заснавальнікі 
Дванаццаць клубаў былі абвешчаныя заснавальнікамі Суперлігі, яшчэ тры павінны далучыцца да іх пасля. У спіс каманд уваходзіць шэсць англійскіх клубаў, а таксама па тры італьянскіх і іспанскіх клуба. Усяго ж сталымі ўдзельнікамі Суперлігі будуць лічыцца пятнаццаць каманд.

*  Арсенал
*  Ліверпул
*  Манчэстэр Сіці
*  ФК Манчэстэр Юнайтэд
*  Тотэнхэм Хотспур
*  Чэлсі
*  Інтэрнацыянале
*  Мілан
*  Ювентус
*  Атлетыка Мадрыд
*  Барселона
*  Рэал Мадрыд

## Спасылкі 
Катэгорыя:2021 год у футболе
Мнёўнікі (станцыя метро)

**«Мнёўнікі»** () — станцыя Вялікай кальцавой лініі Маскоўскага метрапалітэна.

Катэгорыя:Станцыі Маскоўскага метрапалітэна
Катэгорыя:Станцыі метрапалітэна паводле алфавіта
Уладзімір Мікалаевіч Нічыпаровіч

**Уладзі́мір Мікала́евіч Нічыпаро́віч** (; г.п. Астрына, Шчучынскі раён, Гродзенская вобласць, БССР — ; , Рэспубліка Беларусь) — дзяржаўны дзеяч Беларусі. Міністр статыстыкі і аналізу Рэспублікі Беларусь (1994—1998).

## Біяграфія 
У 1967 годзе скончыў БДІНГ імя В. У. Куйбышава, а ў 1982 годзе — Акадэмію грамадскіх навук пры ЦК КПСС.

У 1952 годзе загадваў аргінструктарскім аддзелам Васілішкаўскага райкама ЛКСМБ Гродзенскай вобласці. Адслужыўшы ў арміі, у 1957 годзе стаў старшынёй Камітэта па фізічнай культуры і спорце Васілішкаўскага райвыканкама, затым кіраваў Шчучынскім раённым саветам Саюза спартыўных таварыстваў і арганізацый Гродзенскай вобласці. У 1963 годзе быў прызначаны інспектарам-арганізатарам парткама ў Шчучынскім вытворчым калгасна-саўгасных кіраванні, затым — інструктарам Шчучынскага райкама КПБ Гродзенскай вобласці. У 1965 годзе ўзначаліў планавую камісію Шчучынскага райвыканкама Гродзенскай вобласці. У 1967 годзе перайшоў у сістэму Дзяржплана БССР, працаваў старшым эканамістам, пазней — намеснікам начальніка аддзела. У 1975 годзе быў запрошаны ў апарат ЦК КПБ інструктарам, затым загадчыкам сектара, намеснікам загадчыка аддзела. У 1980 годзе заняў пасаду начальніка Цэнтральнага статыстычнага ўпраўлення БССР, у 1987 годзе — Старшыні Дзяржаўнага камітэта БССР па статыстыцы і аналiзу, у 1994 годзе — Міністра статыстыкі і аналізу Рэспублікі Беларусь. З 1999 года працаваў эканамічным саветнікам міністра.

Абіраўся членам прэзідыума кантрольнай камісіі КПБ (1990), дэлегатам XXIX і XXX з’ездаў КПБ, дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР дзясятага і адзінаццатага скліканняў.

Памёр у 2002 годзе, пахаваны на Усходніх могілках у Мінску.

## Узнагароды 
* Ордэн «Знак Пашаны»
* 15 жніўня 2000 — Ганаровая грамата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 11-га склікання
Домбуры

— японская страва, якая атрымала сваю назву па посуду, у якой падаецца (домбуры с японскай перакладаецца як міска). Міска домбуры месціць каля двух стандартных порцый рыса, па-над якім кладуцца розныя дабаўкі: мяса, рыба, яйкі, гародніну ці нейкі іншы гарнір. Па сутнасці з’яўляецца разнавіднасцю японскага фаст-фуда.

Розныя віды домбуры маюць свае ўласныя назвы, аднак усе яны заканчваюцца на склад «дон»: напрыклад, папулярны варыянт домбуры з курыцай і яйкам «маці і дзіця» называецца , а домбуры з адбіўной — .

## Міска 
Звычайна домбуры — гэта глыбокая міска каля 15 сантыметраў дыяметрам па верхнім краі, якая накрываецца вечкам . Аб’ём домбуры разлічаны на прыкладна дзве стандартныя порцыі рысу.

## Гісторыя 
Ідэя домбуры з’явілася ў эпоху Мэйдзі, калі павевы часу стварылі запыт на з’яўленне «зручнай ежы». Змяшаная ў адной місцы ежа стала рэвалюцыйнай пераменай у японскай традыцыйнай трапезе, таму была прынятая грамадствам не адразу. Аднак на сёння налічваецца ўжо больш за 50 варыянтаў гатавання домбуры.

Катэгорыя:Японская кухня
Катэгорыя:Стравы з рысу
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Бэлька

**Бэ́лька** () — канструкцыйны нясучы элемент звычайна ў выглядзе бруса. Пад нагрузкай працуе пераважна на выгін. Бэлькі вырабляюцца з жалезабетону, металу, дрэва. Шырока выкарыстоўваюцца ў будаўніцтве і машынабудаванні — у канструкцыях будынкаў, мастоў, эстакад, транспартных сродкаў, машын, станкоў і інш.

Бэлькі бываюць: адна- і шматпралётныя, кансольныя, разразныя (простыя) і неразразныя, з заладжанымі канцамі; прамавугольныя, таўровыя, двухтаўровыя, каробчатыя і інш.; пастаяннай і пераменнай вышыні. Жалезабетонныя бэлькі вырабляюць маналітныя, зборнаманалітныя і зборныя, а таксама папярэдне напружаныя. Металічныя бэлькі бываюць пракатныя і састаўныя (элементы іх злучаюць зваркай або кляпаннем), ёсць і біметалічныя. Драўляныя бэлькі — аднапралётныя і разразныя канструкцыі з дошак і бярвён (выкарыстоўваюцца і састаўныя). Разлік бэлек звычайна робяць на трываласць, устойлівасць і жорсткасць паводле законаў супраціўлення матэрыялаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
\

Катэгорыя:Дэталі машын і механізмаў
Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
Катэгорыя:Будаўнічыя элементы і канструкцыі
Вянковая канструкцыя

**Вянковая канструкцыя** ў архітэктуры, сістэма драўляных вянкоў (гарызантальных радоў бярвён, брусоў, плах, дыляў), звязаных у вуглах урубкамі, укладзеных адзін на адзін, што ўтвараюць зруб. Пашырана ў лясных раёнах Еўропы з жалезнага веку. На Беларусі вядома з 2—3 стагоддзя да н.э. у плямён культур штрыхаванай керамікі і днепра-дзвінскай, з IX ст. — асноўная канструкцыя драўляных будынкаў. На такой аснове будавалі жыллё, гаспадарчыя і вытворчыя пабудовы, абарончыя збудаванні (гародні, тарасы, вежы), грамадскія і культавыя будынкі. Вядомы зрубы прамавугольнай, квадратнай (клеці), 8-граннай (гл. васьмярык), 6-граннай формаў, пастаяннага або пераменнага па вышыні сячэння, ярусныя (чацвярык на чацверыку, васьмярык на васьмерыку і інш.). Спалучэннем некалькіх зрубаў утвараліся падоўжна-восевая, глыбінна-прасторавая, крыжова-цэнтрычная, жывапісна-асіметрычная і інш. кампазіцыі. Вянковую канструкцыю мелі не толькі зрубы, але і іх завяршэнні (гл. закот, верх, шацёр). Цяпер вянковая канструкцыя выкарыстоўваецца пераважна ў традыцыйным народным жыллі і гаспадарчых пабудовах.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Анатоль Іларыёнавіч Гардзіенка

**Анатоль Іларыёнавіч Гардзіенка** (, в. Локці, Ніжне-Омскі раён, Омская вобласць, РСФСР — 23 кастрычніка 2021) — беларускі вучоны ў галіне тэхналогіі матэрыялаў. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2003; чл.-кар. з 1996), доктар тэхнічных навук (1983), прафесар (1991).

## Біяграфія 
У 1964 годзе скончыў Белдзяржуніверсітэт.

З 1965 года інжынер, галоўны інжынер, старшы навуковы супрацоўнік, загадчык лабараторыі, з 1990 года намеснік дырэктара, з 2002 па 2016 год дырэктар Фізіка-тэхнічнага інстытута Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

Памёр 23 кастрычніка 2021 года. Пахаваны 26 кастрычніка 2021 года.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя даследаванні ў галіне тэорыі і тэхналогіі хуткаснай тэрмічнай апрацоўкі металічных матэрыялаў, металафізікі хуткапрацякаючых працэсаў. Распрацаваў тэорыю фазавых і структурных ператварэнняў у тытанавых сплавах для ўмоў хуткага і звышхуткага нагрэву, патлумачыў фізічную прыроду працэсаў структурнай перакрышталізацыі, рэкрышталізацыі і распаду метастабільных фаз, распрацаваў канцэпцыю фарміравання гетэрагенных структурных станаў у сплавах пры ўздзеянні інтэнсіўных патокаў энергіі. Навуковыя распрацоўкі з’явіліся асновай для стварэння новых тэхналогій і аўтаматызаванага абсталявання для павярхоўнага і аб’ёмнага термаўмацаванне паўфабрыкатаў і вырабаў з дысперсійна-цвярдзеючых сплаваў, а таксама металічных матэрыялаў, якія працуюць у экстрэмальных умовах.

Аўтар каля 230 навуковых прац, у т.л. 10 манаграфій і кніжных выданняў, 49 вынаходстваў.

### Бібліяграфія 
* Структурные и фазовые превращения в титановых сплавах при быстром нагреве. Мн.: Наука и техника, 1983 (совм. с А. А. Шипко).
* Синергетические аспекты физико-химических методов обработки. Мн.; Полоцк: ФТИ, ПГУ, 2000 (в соавт.).
* Высокоэнергетическая обработка функциональных и конструкционных материалов. Мн.: Беларуская навука, 2005 (совм. с А. В. Алифановым, А. Г. Ульяшиным).
* Электронно-лучевая обработка материалов. Мн.: Беларуская навука, 2006 (в соавт.).
* Обработка изделий машиностроения с применением индукционного нагрева. Мн.: Беларуская навука, 2009 (в соавт.).
* Актуальные проблемы прочности. Витебск: ВГТУ, 2010 (в соавт.).

## Узнагароды 
* Дзяржаўная прэмія БССР (1988) за стварэнне тэхналогіі і абсталявання для атрымання бранявых гетэрагенных матэрыялаў і арганізацыю іх буйнасерыйнай вытворчасці для сродкаў індывідуальнай абароны
* Прэмія Сібірскага аддзялення РАН і НАН Беларусі імя акадэміка В. А. Капцюга (2006) за серыю работ «тэарэтычнае і эксперыментальнае даследаванне, распрацоўка тэхналогій мадыфікацыі матэрыялаў і атрымання злучэнняў з выкарыстаннем канцэнтраваных патокаў энергіі»
* Прэмія акадэмій навук Украіны, Беларусі, Малдовы (2001) за работу «Вывучэнне механізма і кінетыкі фазавых і структурных пераўтварэнняў у нераўнаважных умовах і распрацоўка перспектыўных тэхналогій умацавання сталей і сплаваў».

## Спасылкі 
* Анатоль Іларыёнавіч Гардзіенка ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі
Первамайскі (ЗАТУ)

**Первамайскі** (; да 1994 года — **Юр’я-2**) — пасёлак гарадскога тыпу ў Кіраўскай вобласці Расіі. З’яўляецца закрытым адміністрацыйна-тэрытарыяльным утварэннем, утварае муніцыпальнае ўтварэнне ЗАТУ Первамайскі са статусам гарадской акругі як адзіны населены пункт у яго складзе.

У ЗАТУ Первамайскім базуецца 8-я ракетная Мелітопальская Чырванасцяжная дывізія (вайсковая часць (В/Ч) № 44200) — злучэнне ў складзе 31-й Арэнбургскай ракетнай арміі Ракетных войскаў стратэгічнага прызначэння.

Размешчаны на беразе ракі Юр’і, процілеглым ад пасёлка гарадскога тыпу Юр’я, за 70 км на поўнач ад горада Кірава.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіраўскай вобласці
Уладзіслаў Піліпавіч Карлаўскі

**Уладзіслаў Піліпавіч Карлаўскі** (,в. Маўчаны, Рэчыцкі раён, Гомельская вобласць — ) — беларускі вучоны ў галіне меліярацыі і аховы зямель. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2003), член-карэспандэнт УАСГНІЛ (1991), акадэмік Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь (1992—2002), замежны член Расійскай акадэміі сельскагаспадарчых навук (1997), доктар тэхнічных навук (1980), прафесар (1982).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію (1955).

У 1955—1960 гадах начальнік участка, галоўны інжынер Буда-Кашалёўскай і Сенненскай машынна-меліярацыйных станцый, у 1960—1965 гадах аспірант, навуковы супрацоўнік Беларускага НДІ меліярацыі і воднай гаспадаркі. У 1965—1969 гадах начальнік аддзела меліярацыі Дзяржплана БССР, інструктар сельскагаспадарчага аддзела ЦК КПБ. З 1969 года нам. дырэктара па навуковай рабоце, з 1977 года дырэктар Беларускага НДІ меліярацыі і воднай гаспадаркі. У 1987—1997 гадах генеральны дырэктар НВА «БелНІІМіВГ».

З 1997 года галоўны навуковы супрацоўнік Інстытута меліярацыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

## Узнагароды 
Прэмія Савета Міністраў СССР (1984) за распрацоўку новых тэхналогій і будаўніцтва меліярацыйных сістэм у зімовы перыяд.

Узнагароджаны ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга (1976), «Знак Пашаны» (1971), медалём.

## Навуковая дзейнасць 
Асноўныя навуковыя працы прысвечаны пытанням меліярацыі і водагаспадарчага будаўніцтва. Абгрунтаваў працэсы вытворчасці земляных работ пры будаўніцтве меліярацыйных сістэм на забалочаных тэрыторыях. Прапанаваў новыя тэхналогіі ў будаўніцтве меліярацыйных сістэм у зімовы перыяд. Распрацаваў сродкі механізацыі для выканання рамонтна-эксплуатацыйных работ на меліярацыйных сістэмах.

Аўтар каля 220 навуковых прац, у т.л. 5 манаграфій, 20 аўтарскіх пасведчанняў і 8 патэнтаў на вынаходствы і прамысловыя ўзоры машын.

### Бібліяграфія 
* Строительство осушительно-увлажнительной сети. Мн.: Ураджай, 1976.
* Мелиорация земель и охрана окружающей среды. Мн.: Ураджай, 1982 (совм. с С. Г. Скоропановым, В. С. Брезгуновым).
* Строительство закрытой осушительной сети. М.: Колос, 1984.

## Спасылкі 
* Уладзіслаў Піліпавіч Карлаўскі ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі
Лясны (Кіраўская вобласць)

**Лясны** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Верхнякамскім раёне Кіраўскай вобласці Расіі. Насельніцтва — 3949 чалавек (2020). Статус пасёлка гарадскога тыпу з 1957 года.

Чыгуначная станцыя Лясная — галоўная станцыя Гайна-Кайскай чыгункі ФСВП. У пасёлку знаходзіцца лакаматыўнае дэпо і іншыя прадпрыемствы чыгуначнага транспарту.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіраўскай вобласці
Альбін Курці

**Альбін Курці** (; , Прышціна, СФРЮ) — косаўскі палітык. Лідар партыі «Самавызначэнне». Дзеючы прэм’ер-міністр Косава з 22 сакавіка 2021 года. У мінулым — выконваючы абавязкі прэм’ер-міністра (2020), раней — прэм’ер-міністр Косава з 3 лютага па 25 сакавіка 2020 года. Да і падчас Косаўскай вайны ў 1999 годзе — студэнцкі лідар і палітычны зняволены.

## Біяграфія 
Вучыўся ва ўніверсітэце Прышціны, быў кіраўніком Незалежнага саюза студэнтаў універсітэта Прышціны і адным з арганізатараў хваляванняў албанскіх студэнтаў, якія выступалі за падзел Югаславіі. У 1997 годзе ён далучыўся да байцоў Арміі вызвалення Косава. З 1997 па 1999 год Курці арганізоўваў пратэсты студэнтаў у Прышціне і іншых буйных гарадах Косава. У 1999 годзе быў прысуджаны да 15 гадоў турэмнага зняволення; ў 2001 годзе пасля падзення Мілошавіча быў вызвалены новым югаслаўскім урадам.

За гэты час ён атрымаў статус аднаго з самых вядомых лідараў косаўскага руху за незалежнасць. Курці набыў шырокі палітычны вопыт і падтрымку за мяжой у Вашынгтоне, Нью-Ёрку, Бруселі, Капенгагене і ў Еўрапейскім парламенце ў Страсбургу. Ён таксама сустракаўся з высокапастаўленымі прадстаўнікамі Заходняй Еўропы і ЗША.

3 лютага 2020 года парламент Косава зацвердзіў урад Курці. 25 сакавіка парламент выказаў вотум недаверу першаму кабінету Курці за адмову ўвесці надзвычайнае становішча ў сувязі з пандэміяй COVID-19.

Партыя Курці перамагла на парламенцкіх выбарах 2021 года і 22 сакавіка 2021 года парламент Косава зацвердзіў другі кабінет Курці.

## Спасылкі 
* Kosova Crisis Center

Катэгорыя:Дзеючыя кіраўнікі дзяржаў
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Косава
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XXI стагоддзя
Катэгорыя:Кіраўнікі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Палітыкі XX стагоддзя
Ленінскае

**Ленінскае** — тапонім.

## Казахстан 
* Ленінскае (Акмолінская вобласць)

## Расія 
* Ленінскае (Шабалінскі раён)
* Ленінскае (Яўрэйская аўтаномная вобласць)
Лёвінцы (Орычаўскі раён)

**Лёвінцы** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Орычаўскім раёне Кіраўскай вобласці Расіі, утварае Лёвінскае гарадское паселішча. Пасёлак размешчаны за 11 км на ўсход ад райцэнтра Орычы, за 6 км ад чыгуначнай станцыі Стрыжы на лініі Кіраў — Кацельніч. З канца 1970-х па 2004 год — закрыты ваенны гарадок Кіраў-200. У савецкі перыяд у пасёлку размяшчаўся завод НДІ мікрабіялогіі Міністэрства абароны СССР. Завод уваходзіў у НВА «Біяпрэпараты» і спецыялізаваўся на вытворчасці біялагічнай зброі на аснове чумы і тулярэміі.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіраўскай вобласці
Ленінскае (Шабалінскі раён)

**Ленінскае** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Шабалінскага раёна Кіраўскай вобласці Расіі. Насельніцтва — 4406 чал. (2020). Адлегласць да абласнога цэнтра горада Кірава — 200 км. У пасёлку знаходзіцца чыгуначная станцыя Шабаліна Паўночнай чыгункі.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіраўскай вобласці
Лябяжжа

**Лябяжжа** — тапонім.

## Расія 
* Лябяжжа (Кіраўская вобласць)
* Лябяжжа (Ламаносаўскі раён)
* Лябяжжа (Лябяжжаўскі раён)
Юргамыш (Курганская вобласць)

**Юргамыш** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Курганскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Юргамышскага раёна, цэнтр гарадскога паселішча Юргамышскі пассавет. Размешчаны за некалькі кіламетраў на поўнач ад аднайменнай ракі. Чыгуначная станцыя на лініі Чалябінск — Курган, за 56 км на захад ад Кургана.

Насельніцтва — 7617 чал. (2020).

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Курганскай вобласці
Верхашыжам’е

**Верхашыжам’е** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Верхашыжамскім раёне Кіраўскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Верхашыжамскага гарадскога паселішча. Насельніцтва 4108 жыхароў (2018). Пасёлак размешчаны на рацэ Шыжма. Адлегласць да адміністрацыйнага цэнтра горада Кірава — 85 км. У 1969 годзе Верхашыжам’е атрымала статус пасёлка гарадскога тыпу.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіраўскай вобласці
Лябяжжа (Лябяжжаўскі раён)

**Лябяжжа** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Лябяжжаўскага раёна Курганскай вобласці Расіі. Сяло Лебяжжаўскае заснавана ў 1848 годзе. Пракладка чыгункі Чалябінск — Омск прывяла да рэзкага эканамічнага ўздыму сяла. 24 жніўня 1894 года была пабудавана станцыя Лябяжжа-Сібірская, якая стала адным з буйных перавалачных гандлёвых цэнтраў.

З 1945 года рабочы пасёлак.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Курганскай вобласці
Варгашы

**Варгашы** () — рабочы пасёлак у Курганскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Варгашынскага раёна і Варгашынскага пассавета. Насельніцтва — 9097 чал. (2020). Размешчаны за 35 км на ўсход ад Кургана (за 12 км ад мяжы Гарадской акругі горад Курган) на беразе невялікага возера Тайбаліна. Чыгуначная станцыя Транссібірскай магістралі.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Курганскай вобласці
Альменева (Курганская вобласць)

**Альменева** () — сяло, адміністрацыйны цэнтр Альменеўскага сельсавета і Альменеўскага раёна Курганскай вобласці Расіі. Сяло размешчана на ўсходнім беразе возера Альменьколь, у паўднёва-заходняй частцы Курганскай вобласці, за 125 км (191 км па аўтадарозе праз Шуміху) на паўднёвы захад ад Кургана. Бліжэйшая чыгуначная станцыя Шуміха за 47 км.

Катэгорыя:Населеныя пункты Курганскай вобласці
Лябяжжа (Кіраўская вобласць)

**Лябяжжа** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Кіраўскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Лябяжскага раёна. Размешчаны на клінаватым узвышшы, на беразе Вяткі пры ўпадзенні ў яе рэчкі Лябёдка. Дата заснавання сяла — 1605 год. Ранейшая назва — сяло Нікольскае. Пераўтворана ў пасёлак гарадскога тыпу ў 1965 годзе.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіраўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1605 годзе
Каргаполле

**Каргаполле** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Курганскай вобласці Расійскай Федэрацыі. Адміністрацыйны цэнтр Каргапальскага раёна. Насельніцтва — 8004 чал. (2020). Размешчаны на р. Міяс (басейн Іртыша), за 19 км на паўночны ўсход ад чыгуначнай станцыі станцыі Каргаполле (на лініі Курган — Екацерынбург) і за 86 км на паўночны захад ад Кургана. Знаходзіцца ў лесастэпавай зоне ўмеранай кліматычнай паласы.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Курганскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1676 годзе
Шатрова

**Шатрова** — тапонім.

## Беларусь 
* Шатрова (Верхнядзвінскі раён)

## Расія 
* Шатрова (Курганская вобласць)
Станіслава Вячаславаўна Умец

**Станіслава Вячаславаўна Умец** (нар. , Брэст) — беларуская пісьменніца. Член Саюза пісьменнікаў Беларусі.

## Біяграфія 
Навучалася ў СШ № 14 г. Брэста, у класе журналістыкі і гісторыі Брэсцкага абласнога ліцэя імя П. М. Машэрава. Скончыла Інстытут журналістыкі БДУ па спецыяльнасці «Літаратурнае рэдагаванне», магістратуру БДУ. Павышала кваліфікацыю ў Інстытуце дзяржаўнай службы Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

З 2012 года — рэдактар у выдавецтве «Мастацкая літаратура». Адначасова выкладае дысцыпліны «Сучасныя методыкі і практыкі рэдагавання» і «Трэвэл-медыятэкст» у Інстытуце журналістыкі БДУ.

## Узнагароды 
* пераможца літаратурнага конкурса «Першацвет» у намінацыі «Проза» (2018).
* нацыянальная літаратурная прэмія ў намінацыі «Лепшы дэбют» за кнігу «Сэрца Сакры»(2019).

## Творчасць 
У 17 гадоў напісала свой першы раман.

Яе апавяданні і вершы надрукаваны ў зборніках выдавецтва «Мастацкая літаратура», часопісе «Нёман», газетах «Народная трыбуна», «ЛіМ», «Звязда».

## Творы 
* Сэрца Сакры (2018)

Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі
Катэгорыя:Рэдактары Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі-фантасты Беларусі
Шатрова (Курганская вобласць)

**Шатрова** () — сяло ў Курганскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Шатроўскага раёна і Шатроўскага сельсавета. Сяло размешчана ў паўднёвай частцы Турынскай раўніны, за 180 км на поўнач ад абласнога цэнтра — горада Курган.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Барыс Васілевіч Пальчэўскі — беларускі інжынер-механік

Катэгорыя:Населеныя пункты Курганскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1660 годзе
Цеча

**Цеча** () — рака ў Чалябінскай і Курганскай абласцях Расіі, правы прыток Ісеці. У XX стагоддзі падвяргалася інтэнсіўнаму радыеактыўнаму забруджанню. Бярэ пачатак з возера Ірцяш.

Па дадзеных дзяржаўнага воднага рэестра Расіі адносіцца да Іртышскай басейнавай акругі, рачны басейн — Іртыш, рачны падбасейн — Табол. Даўжыня — 243 км, плошча вадазборнага басейна — 7600 км², падзенне ракі складае 145 м, сярэдні ўхіл 0,6 ‰. Расход вады за 27 км ад вусця — 6,7 м³/с.

Вадазборны басейн ракі Цеч знаходзіцца на ўсходнім схіле Сярэдняга і Паўднёвага Урала на Перадуральскім плато.

Катэгорыя:Рэкі Чалябінскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Курганскай вобласці
Катэгорыя:Басейн Іртыша
Цаліннае (Курганская вобласць)

**Цаліннае** () — сяло ў Курганскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Цаліннага раёна і Цаліннага сельсавета. Насельніцтва — 5066 чал. (2020). Сяло знаходзіцца ў нізоўях ракі Малы Качардык (прыток Качардыка), за 150 км на паўднёвы захад ад Кургана, за 84 км на поўдзень ад Шуміхі і за 160 км на паўднёвы ўсход ад Чалябінска.

Праз сяло праходзяць аўтадарогі: на ўсход — у Куртамыш і Курган, на захад — у Чалябінск і Троіцк, на поўнач — у Шуміху і Шадрынск, на поўдзень — ва Усць-Уйскае.

Катэгорыя:Населеныя пункты Курганскай вобласці
Някрасаўка (станцыя метро)

**«Някрасаўка»** () — станцыя Някрасаўскай лініі Маскоўскага метрапалітэна. Адкрыта 3 чэрвеня 2019 года. З’яўляецца ўсходняй канцавой Някрасаўскай лініі. Размешчана ў аднайменным раёне (ПдУАА), ад якога атрымала назву. Па канструкцыі — калонная двухпралётная станцыя мелкага залажэння з адной астраўной платформай. Самая ўсходняя станцыя метро і хуткаснага гарадскога транспарта Масквы.

Катэгорыя:Станцыі Маскоўскага метрапалітэна
Катэгорыя:Станцыі метрапалітэна паводле алфавіта
Красны Акцябр (Каргапальскі раён)

**Красны Акцябр** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Каргапольскім раёне Курганскай вобласці Расіі. Населены пункт размешчаны на паўднёвы ўсход ад раённага цэнтра — пасёлка гарадскога тыпу Каргаполле, адлегласць па трасе — 51 км, а па прамой — 41 км. Адлегласць да абласнога цэнтра — горада Курган — па трасе 61 км, а па прамой — 39 км на паўночны захад.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Курганскай вобласці