open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кузьмінічы (Чавускі раён)

**Кузьміні́чы** (, ) — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Антонаўскага сельсавета. Вёска знаходзіцца каля ракі Проня, на аўтадарозе Слаўгарад-Чавусы. За 13 км на поўдзень ад Чавусаў, 63 км ад Магілёва.

## Гісторыя 
У пісьмовых крыніцах упершыню ўпамінаецца ў 1560 годзе як сяло дзяржаўнай уласнасці ў Магілёўскай воласці. З 1604 года ў Чавускім войтаўстве Магілёўскага староства Аршанскага павета Віцебскага ваяводства Вялікага княства Літоўскага, 35 двароў. У 1742 годзе у Кузьмінічах 31 двор, царква, карчма. Пасля першага падзела Рэчы Паспалітай (1772) у Расійскай імперыі, у Магілёўскай (у 1796—1802 гг. Беларускай) губерні. У 1880 г. у Даўгамохскай воласці Быхаўскага павета, 384 жыхары, 59 двароў. У 1897 годзе — 586 жыхароў, 81 двор, земская школа. З 1919 года ў Гомельскай губерні РСФСР. З 1924 года ў складзе БССР, у Чавускім раёне Магілёўскай акругі, з 1938 г. у Магілёўскай вобласці. У 1924—1925 гг. цэнтр Кузьмініцкага сельсавета.

У 1940 годзе ў вёсцы жыло 1071 чалавек.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў снежні 1943 года гітлераўцамі было спалена 153 двароў (са 153 да вайны), забіта 145 чалавек.

## Сучаснасць 
Клуб, аддзяленне сувязі, магазін, фельчарска-акушэрскі пункт. Брацкая магіла савецкіх воінаў. Помнікі археалогіі: за 1 км на ўсход ад Кузьмінічаў стаянка эпохі неаліту і селішча ранняга жалезнага веку і эпохі Кіеўскай Русі, на поўнач ад селішча — курганны могільнік.

У вёсцы таксама ёсць брацкая магіла часоў Вялікай Айчыннай вайны.

На 1996 год у вёсцы пражывала 368 жыхароў, было 143 двары. У 2010 годзе — 189 чалавек.

## Вядомыя асобы 
* Іван Агеевіч Макарэнка (нар. у 1918) — вучоны ў галіне гінекалогіі, доктар медыцынскіх навук.
* Сямён Ісакавіч Чубукоў (1907—1983) — Герой Савецкага Саюза.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Антонаўскі сельсавет (Чавускі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Чавускага раёна
Лот (адзінка вымярэння)

**Лот** — адзінка вымярэння масы ў сістэме мер ВКЛ, роўная 1/32 фунта=11, 71 грама. На Беларусі лотам карысталіся да пачатку 20 стагоддзя.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Адзінкі вымярэння
Катэгорыя:Руская сістэма мер
Катэгорыя:Беларуская сістэма мер
Лоўчы

, «Сакольнік» (малюнак да першага тому «»)]]
**Лоўчы**, ,  — службовая асоба ў феадальнай дзяржаве.

У ВКЛ пасада існавала ў XV—XVIII стагоддзях. Сачыў за лясамі, у якіх паляваў вялікі князь, распараджаўся паляваннем (звералоўствам і птушкалоўствам). З канца XVI стагоддзя **лоўчы гаспадарскі**, а пазней **вялікі лоўчы ВКЛ**, меў намесніка — **лоўчага дворнага (падлоўчага)**. З канца XVII стагоддзя пасада лоўчага — ганаровы тытул дзяржаўнага саноўніка без пэўных абавязкаў, такое ж становішча займалі і **лоўчыя земскія** ў паветах.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пасады ў Вялікім Княстве Літоўскім
Катэгорыя:Пасады
Катэгорыя:Тытулы
Лоўчыцкія

**Багатырэвічы-Лоўчыцкія** — татарскі княжацкі род у Вялікім Княстве Літоўскім. У XVI—XVII стагоддзях Лоўчыцы пад Наваградкам — маярат (асноўнае ўладанне) роду (адсюль прозвішча). Родапачынальнік — князь Мартуза Багатырэвіч, каралеўскі перакладчык, пасол у Арду ў 1509 годзе.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вялікалітоўскія шляхецкія роды татарскага паходжання
Іосіф Фадзеевіч Лочмель

**Іосіф Фадзеевіч Лочмель** () — беларускі гісторык.

## Біяграфія 
Скончыў Магілёўскі педагагічны інстытут. У 1935—1941 навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі АН БССР. Загінуў на фронце ў Вялікую Айчынную вайну.

## Погляды 
Асноўныя навуковыя працы прысвечаны нацыянальна-вызваленчай барацьбе беларускага народа. Прыйшоў да высновы, што нацыянальнае і рэлігійнае прыгнечанне беларускага народа з боку польскіх паноў выклікала яго імкненне да ўз’яднання з Расіяй, аб’яднання ў адзіную плынь нацыянальна-вызваленчую і антыфеадальную барацьбу народных мас Беларусі. Сялянскі рух пачатку 1860-х гадоў і паўстанне 1863-1864 звязваў з сялянскай рэформай 1861. Лічыў Кастуся Каліноўскага найбольш радыкальным правадыром паўстання, выразнікам і абаронцам інтарэсаў прыгнечанага сялянства. Даследаваў барацьбу сялянскага народа супраць польскіх акупантаў у грамадзянскую вайну.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Ягор Летаў

**Ягор Летаў** (, сапр. імя **Ігар Фёдаравіч Летаў**) (, Омск — , Омск) — рускі рок-музыкант, легенда савецкай панк-сцэны, нязменны лідар гуртоў «Гражданская оборона», «Егор и Опизденевшие» і інш.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 10 верасня 1964 года ў Омску. Маці — Тамара Георгіеўна Летава (Марцем’янава) (1935—1988); бацька — Фёдар Дзмітрыевіч Летаў (1926—2018), вайсковец, у 1990-х — сакратар райкама КПРФ у Омску; брат — Сяргей Фёдаравіч Летаў, музыкант, саксафаніст, імправізатар.

25 мая 1982 года скончыў 10-ы клас школы № 45 Омска. Пасля школы пераехаў да брата ў Падмаскоўе (мяст. Краскова Любярэцкага раёна) і паступіў у маскоўскае будаўнічае ПТВ, аднак вясной 1983 года быў адлічаны за прагулы і непаспяховасць і да 1984 года вярнуўся назад у Омск. Пасля адлічэння пэўны час працаваў мастаком партрэтаў Леніна для стэндаў навочнай агітацыі (Омскі шынны завод, Омскі маторабудаўнічы завод імя Баранава), дворнікам і тынкоўшчыкам на будоўлі.

## Палітычныя погляды 
Выступаў супраць развалу СССР, называў сябе «савецкім нацыяналістам». Ад пачатку стварэння Нацыянал-бальшавісцкай партыі быў яе сябрам (меў партыйны білет пад нумарам 4). Сярод палітыкаў былога СССР асобна вылучаў Аляксандра Лукашэнку, супрацьпастаўляючы яго расійскім палітыкам; спадзяваўся на атрыманне ўлады ў Расіі беларускім прэзідэнтам. У сярэдзіне 2000-х гг. публічна адмежаваўся ад любых палітычных сілаў.

Тэксты песень, напісаных Ягорам, прасякнутыя непрыняццём дзяржаўных інстытутаў прымусу, вайны, ідэямі рускага нацыяналізму.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рок-музыканты Расіі
Катэгорыя:Нацыянал-бальшавізм
Лоша (Уздзенскі раён)

**Ло́ша** () — аграгарадок ва Уздзенскім раёне Мінскай вобласці, на рацэ Лоша і беразе Лашанскага вадасховішча. Уваходзіць у склад Слабадскога сельсавета.

Да 2013 года Лоша была цэнтрам Лашанскага сельсавета. Размешчана на шашы Узда — Валяр'яны. За 16 км на ўсход ад Узды, 38 км ад чыгуначнай станцыі Негарэлае.

## Гісторыя 
Вядома з XVII стагоддзя як уладанне князёў Галоўчынскіх. У XVIII стагоддзі пры гасцінцы Узда — Шацк фарміравалася як мястэчка. У XVIII—XIX стагоддзях уласнікамі Лошы былі Заранкі, Ленскія, Завішы, Грабоўскія-Тапорчыкі. У гэты час Лоша ўваходзіла ў маёнтак Таўкачэвічы Менскага павета. З 1793 года ў Расійскай імперыі. У XIX — пачатку XX стагоддзя сяло, потым мястэчка Слабада Пырашаўскай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні. У 1860-я гады ў сяле дзейнічала школа, царква, сінагога. З 1924 года цэнтр сельсавета Уздзенскага раёна. Цэнтр калгаса імя Ільіча. Лясніцтва. Сярэдняя школа, дзіцячы сад, Дом культуры, бібліятэка, аддзяленне сувязі, бальніца, магазіны.

## Гістарычныя і памятныя мясціны 
Брацкая магіла савецкіх воінаў, помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну. За 5 км на захад ад вёскі стаянка каменнага веку.

## Дэмаграфія 
* 1860 — (48 двароў)
* 1909 — 270 чал. (70 двароў)
* 1972 — 248 чал. (81 двор)
* 1997 — 166 чал. (78 двароў)
* 1999 — 167 чал. (76 двароў)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Слабадскі сельсавет (Уздзенскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Уздзенскага раёна
Катэгорыя:Мястэчкі Менскага ваяводства
Фёдар Ісідаравіч Кузняцоў

{{Ваенны дзеяч
|імя     = Фёдар Ісідаравіч Кузняцоў 
|дата нараджэння  = 
|дата смерці    = 
|месца нараджэння = 
|месца смерці = 
|выява = Фёдар Ісідаравіч Кузняцоў.jpg
|апісанне выявы =
|мянушка =
|прыналежнасць = 
|гады службы =
|званне = 
|род войскаў =
|камандаваў = 
|частка =
|бітвы = Савецка-фінляндская вайна (1939—1940)
Абарона Масквы
|узнагароды =
{ style="background: transparent"

-

-

-

}
|сувязі =
|у адстаўцы =
}}

**Фёдар Ісідаравіч Кузняцо́ў** (, вёска Балбечына, Горацкі павет Магілёўскай губерні, сучасны Горацкі раён — ) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-палкоўнік (1941). Дацэнт (1938).

## Біяграфія 
Скончыў Ваенную акадэмію імя Фрунзэ (1926). У арміі са снежня 1915 года. У Чырвонай Арміі з чэрвеня 1918. У грамадзянскую вайну камандзір палка на Заходнім фронце. З 1938 намеснік камандуючага войскамі БВА, начальнік Ваеннай акадэміі Генштаба, камандуючы Паўночна-Каўказскай і Прыбалтыйскай ваеннымі акругамі. Удзельнік савецка-фінляндскай вайны 1939—1940. У Вялікую Айчынную вайну камандуючы войскамі Паўночна-Заходняга і Цэнтральнага франтоў, намеснік камандуючага войскамі Заходняга, Волхаўскага, Карэльскага франтоў. Удзельнік абарончых баёў у Прыбалтыцы, Крыме, пад Смаленскам, Маскоўскай бітвы 1941, разгрому нямецка-фашысцкіх войск пад Ленінградам і Ноўгарадам. У 1945—1948 гадах камандуючы войскамі Уральскай ваеннай акругі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧА
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Камандуючыя арміямі ў Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Камандуючыя франтамі ў Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Выпускнікі Ваеннай акадэміі імя М. В. Фрунзэ
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Горацкім раёне
Катэгорыя:Камандуючыя Прыбалтыйскай ваеннай акругай
Катэгорыя:Камандуючыя Уральскай ваеннай акругай
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 1-га склікання
Лоскі замак

**Ло́скі замак** — абарончае збудаванне ў мястэчку Лоск у Вялікім Княстве Літоўскім (сучасная в. Лоск Валожынскага раёна). Існаваў у XIV—XVIII ст. на прыродным узвышшы, паміж рэчкамі Казлоўка і Верасоўка (прытокі Бярэзіны). Мясцовая назва Замчышча, Замак.

Замак меў драўляныя ўмацаванні ў выглядзе зрубных сцен-гародняў і баявых вежаў, якія стаялі на кальцавым земляным вале. Паводле інвентара 1621 года, было 10 трох’ярусных вежаў і двух’ярусная вежа-брама, што зачынялася варотамі і кратай-герсай. Гародні мелі зверху баявыя галерэі з байніцамі і абламамі, накрытыя двухсхільнай гонтавай страхой. На дзядзінцы стаялі 2 двухпавярховыя палацы. Адзін з іх пабудаваны ў стылі рэнесансу, завяршаўся вежай з гадзіннікам. На першым паверсе вакол прыхожай было 9 жылых пакояў з узорыстымі кафлянымі грубкамі і 2 каморы, на другім, абкружаным адкрытай галерэяй, вакол гасцінай — 2 святліцы, жылы пакой, 3 каморы. Другі палац меў 42 розныя памяшканні. Недалёка ад вежы-брамы стаяла кухня. За сценамі замка знаходзіліся лазня і бровар.

Захавалася замчышча на паўднёва-ўсходняй ускраіне в. Лоск. Яго пляцоўка авальная, памер 75x160 м, вышыня 12—15 м, схілы замкавай гары аплылі. Абследавалі ў 1956 годзе Л. Аляксееў, у 1985 годзе Я. Звяруга, раскопкі праводзілі ў 1987 годзе 3. Пазняк і М. Чарняўскі, у 1988—1989 гадах З. Пазняк і Г. Сагановіч, у 1990 годзе Г. Сагановіч і Ю. Бохан, у 1991 годзе Ю. Бохан. У 1990 і 1991 гадах у раскопках прымалі ўдзел студэнты будаўнічага атрада і клуба «Нашчадкі» Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя М. Горкага.

Даследавана каля 400 м², культурны пласт 1—2 м.

У перадмацерыковым пласце знойдзены фрагменты ляпнога посуду культуры штрыхаванай керамікі. Вышэй залягаюць раннесярэдневяковыя напластаванні. Знойдзены рэшткі гаршкоў (ёсць донцы са свастыкай), шматлікія жалезныя вырабы, асабліва цыліндрычныя замкі, кавалачкі керамічных плітак падлогі XI—XIII стст.; больш за 10 фрагментаў рознакаляровых шкляных бранзалетаў кіеўскай і візантыйскай вытворчасці (гладкіх, гранёных і вітых), шкляныя пярсцёнкі і пацеркі, блізкія да візантыйскіх тыпаў, нарыхтоўкі і пацеркі з бурштыну, самшытавыя грабеньчыкі, шмат шыферных прасліц, кавалкі амфар, сярэбраныя нацельныя крыжыкі, касцяныя вырабы. Нарыхтоўкі і абрэзкі костак і рагоў сведчаць пра наяўнасць касцярэзнай вытворчасці. У познасярэдневяковых пластах выяўлены кухонны і сталовы посуд XIV—XVII стст. (у асноўным непаліваныя гаршкі, міскі, макотры, рынкі, збаны і інш.), фрагменты кафлі (з зялёнай палівай і паліхромныя), жалезныя вырабы (нажы, шпоры і інш. рыштунак конніка), рэшткі рэйнскай каменнай вазы, багаты астэалагічны матэрыял — рогі тураў, аленяў, ласёў, іклы дзікоў і інш. Бліжэй да вала выяўлены груды рознапамерных камянёў. У пласце XII—XIII стст. ускрыты рэшткі драўляных пабудоў — зрубаў хат.

Вынікі археалагічных даследаванняў былі падсумаваны ў кандыдацкай дысертацыі і манаграфіі Ю. Бохана.

## Літаратура 
* 
* .
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Замкі Беларусі
Катэгорыя:Замкі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Славутасці Валожынскага раёна
Катэгорыя:Лоск
Бенілюкс

thumb|Сцяг Бенілюкса
thumb|Бенілюкс
**Бенілю́кс** — мытна-эканамічны саюз трох краін: Бельгіі, Нідэрландаў і Люксембурга. Быў пачаткова аформлены ў 1943—1944 як мытны саюз, з 1958 ператвораны ў мытна-эканамічны.

Вышэйшы орган — кабінет міністраў, у якім па адным прадстаўніку ад кожнай краіны. Генеральны сакратарыят у Бруселі.

## Гісторыя 
25 ліпеня 1921 года быў падпісаны дагавор, які засноўвае эканамічны саюз Бельгіі і Люксембурга. Ён з'яўляецца свайго роду папярэднікам Бенілюкса. 5 верасня 1944 года быў падпісаны дагавор, які засноўвае мытны саюз Бенілюкс. З-за падзей, звязаных з Другой сусветнай вайной, у сілу дагавор увайшоў у 1948 годзе, але існаваў нядоўга, бо 1 лістапада 1960 года набыў моц дагавор аб эканамічным саюзе Бенілюкс. Сам дагавор быў падпісаны ў Гаазе 3 лютага 1958 года. Ён страціў сваю сілу ў 2010 годзе, калі пачаў дзейнічаць дагавор, падпісаны 17 ліпеня 2008 года. Яго галоўнымі мэтамі з'яўляюцца працяг і ўмацаванне супрацоўніцтва ў шырэйшым еўрапейскім кантэксце. Таксама была зменена і назва: эканамічны саюз Бенілюкс стаў проста саюз Бенілюкс для таго, каб падкрэсліць узрослы аб'ём супрацоўніцтва. У 1955 годзе быў створаны парламент Бенілюкса, які дзейнічае дагэтуль. У 1965 годзе быў падпісаны дагавор, які засноўвае Суд Бенілюкса. Ён набыў моц у 1975 годзе. Суд, у які ўваходзяць суддзі з Вярхоўных Судоў трох дзяржаў, павінен забяспечваць адзінае тлумачэнне агульных законаў. Ён размяшчаецца ў Бруселі.

## Геаграфія, дэмаграфія і мовы 
Нідэрландская і французская з'яўляюцца афіцыйнымі мовамі Бенілюкса і яго інстытутаў.
З агульнага насельніцтва 27,6 мільёнаў чалавек дзяржаў-членаў 22,6 мільёнаў (82 %) жывуць у Нідэрландах ці Фландрыі, дзе нідэрландская з'яўляецца дзяржаўнай мовай. У франкамоўнай Валоніі пражываюць 3,5 мільёнаў (12,5 %), у той час як большасць Брусельскага сталічнага рэгіёна (яго насельніцтва складае 3,8 %) размаўляе на французскай, хоць фармальна рэгіён лічыцца дзвюхмоўным. У Люксембургу (1,74 %) тры афіцыйныя мовы: французская, нямецкая і люксембургская (заходнегерманскі, сярэдненямецкі культурны дыялект, які адносіцца да мазельска-франкскіх). Разам з нямецкай супольнасцю Бельгіі гэта складае каля 2 % нямецкамоўных жыхароў.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  

Катэгорыя:Еўропа
Катэгорыя:Еўраінтэграцыя
Катэгорыя:Міжнародныя арганізацыі
Кмет

**Кмет** або **кмець**: слова, якім у Сярэднявеччы азначаліся розныя сацыяльныя катэгорыі насельніцтва ў славянскіх народаў.

Пачаткова кметамі называлі свабодных членаў абшчыны, племя. Пазней у Кіеўскай Русі кмет — воін, віцязь, дружыннік; у ВКЛ — свабодны селянін; у Польшчы — залежны селянін, які меў поўны надзел зямлі; у Балгарыі і Сербіі — сельскі стараста; у Босніі і Чэхіі — асоба, якая займала пэўную пасаду, а таксама некаторыя катэгорыі сялян; у Харватыі —залежны селянін, васал.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Славяне
Дзмітрый Іванавіч Лугаўской

**Дзмітрый Іванавіч Лугаўско́й** (,  — , ) — лётчык Ваенна-паветраных сіл СССР, Герой Савецкага Саюза (13.4.1944).

Нарадзіўся ў Віцебску. Скончыў у 1938 годзе Віцебскі аэраклуб. У Чырвонай Арміі з 1940 года. У 1941 годзе скончыў Чкалаўскую школу пілотаў.У гады Вялікай Айчыннай вайны з 1942 на Каўказскім, Паўночна-Каўказскім, 2-м Прыбалтыйскім франтах. Камандзір эскадрыллі штурмавікоў 502-га штурмавога авіяпалка, капітан Д. І. Лугаўской зрабіў 130 баявых вылетаў, знішчыў 10 танкаў, 26 артылерыйскіх гармат і бронемашын, 80 аўтамашын з войскамі і грузам і іншае, нанёс значныя страты камунікацыям ворага.

У 1948 годзе скончыў Вышэйшыя афіцэрскія лётна-тактычныя курсы. Да 1959 года ў Савецкай Арміі, палкоўнік. Жыў у Мінску.

## Узнагароды 
* Медаль «Залатая Зорка»
* Ордэн Леніна
* Ордэн Чырвонага Сцяга
* Ордэн Аляксандра Неўскага
* Ордэн Айчыннай вайны 1-й ступені
* Ордэн Айчыннай вайны 2-й ступені
* 2 ордэны Чырвонай Зоркі
* медалі

## Літаратура 
* 
* 
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 4.: Кадэты — Ляшчэня / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелЭн, 1997. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0041-2
* 
* Навечно в сердце народном: Справочник / Гл. ред. И. П. Шамякин. — 3-е изд., доп. и испр. — Мн.: БелСЭ, 1984. — С. 311. — 607 с. илл. — 65 000 экз. 

## Спасылкі 
* Герои-авиаторы  

Катэгорыя:Героі Савецкага Саюза
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Палкоўнікі СССР
Галіна Дзмітрыеўна Кнацько

**Галіна Дзмітрыеўна Кнацько** () — беларускі гісторык, кандыдат гістарычных навук.

## Біяграфія 
Скончыла БДУ (1968). З 1964 года ў Інстытуце гісторыі АН БССР. З 1993 года яна ў аддзеле публікацый дакументаў Нацыянальнага архіва Рэспублікі Беларусь. Адна з рэдактараў, аўтараў і складальнікаў успамінаў «Партыйнае падполле на Беларусі, 1941—1944», «Гомельская стралковая» (1989), даведніка «Мінскае антыфашысцкае падполле» (1995). Аўтар працы «Рукапісныя выданні партызан Беларусі» (1979).

## Узнагароды 
* Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі (2002, у аўтарскім калектыве) — *за цыкл прац «Беларускія астарбайтары»*.

## Крыніцы
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Мікраліты

**Мікраліты** ( малы, маленькі + *lіthos* камень) — дробныя дэталі складаных, састаўных прылад працы, якія вырабляліся з крэменю ў эпоху каменнага веку, пераважна ў мезаліце.

Матэрыялам для мікралітаў служылі невялікія (5—30 мм) крамянёвыя абломкі тонкіх вузкіх пласцін або адшчэпаў, што апрацоўваліся спосабам крутога рэтушавання іх краёў. Сярод мікралітаў вылучаюцца вастрыі некалькіх тыпаў і вырабы геаметрычна дакладных форм (сегменты, трохвугольнікі, прамавугольнікі, трапецыі), мікраразцы, рэжучыя ўстаўкі з прытупленым рэтушшу краем і інш. Мікраліты звычайна ўстаўлялі ў пазы касцяных ці рагавых апраў, у дрэўкі стрэл і наканечнікі дзідаў; з іх складалі лёзы кінжалаў, шыпы гарпуноў. Іх замацоўвалі ў прыладах з дапамогай смалы. Паводле наяўнасці на помніках некаторых тыпаў мікралітаў (трапецый) вызначаюць позні мезаліт (з 7-га тыс. да н.э.). Вытворчасць мікралітаў-характэрная рыса мікралітычных культур (тардэнуаза, каморніцкай, кудлаеўскай, рудавостраўскай, яніславіцкай і інш.).

Пры раскопках трапляюцца на ўсёй тэрыторыі Беларусі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Каменныя прылады
Аляксей Яўхімавіч Кляшчоў

**Аляксе́й Яўхі́мавіч Кляшчо́ў** (, в. Міхнавічы, Магілёўская губерня — , г. ) — партыйны і дзяржаўны дзеяч БССР, старшыня Савета Міністраў БССР, адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Пінскай вобласці падчас Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944), генерал-маёр.

## Біяграфія 
Аляксей Яфімавіч Кляшчоў нарадзіўся  у вёсцы Міхнавічы Магілёўскай губерні Расійскай імперыі ў сялянскай сям’і. Па нацыянальнасці — беларус. З 1928 года Кляшчоў член УКП(б), а потым і КПСС. У 1924—1927 гадах ён працаваў на пасадзе старшыні сельсавета.

У 1927—1929 гадах Кляшчоў служыў у Чырвонай Арміі. У 1930—39 гадах ён працаваў на пасадзе дырэктара Шклоўскай, Дрысенскай і Мехаўскай МТС у Беларускай ССР. З верасня 1939 года Аляксей начальнік зямельнага аддзела Пінскай вобласці Беларусі.

З ліпеня 1941 года Кляшчоў — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Аляксей быў у складзе Пінскага абласнога падпольнага партыйнага цэнтра, ствараў падпольныя партыйныя ячэйкі на акупаванай тэрыторыі, праводзіў арганізатарскую працу па аказанні супраціву нямецкім захопнікам.

З верасня 1942 года Кляшчоў — упаўнаважаны ЦК КП(б) Беларусі па Пінскай вобласці, а з 1943 года — сакратар Пінскага падпольнага абкама партыі.

Пастановай Савета Народных Камісараў СССР ад 16 верасня 1943 года № 1000 Аляксею Яхімавічу Кляшчову прысвоена воінскае званне «генерал-маёр» .

У 1955—1960 гадах — першы сакратар Какчатаўскага абкама КП Казахстана.

Кляшчоў абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР 2-га, 3-га і 5-га скліканняў. На 20-м з’ездзе КП(б) Беларусі ён абіраўся членам ЦК і быў членам Бюро ЦК КП(б) Беларусі ў 1948—53 гадах.

З 1961 года Кляшчоў выйшаў на пенсію.

Пасля выхаду на пенсію Аляксей жыў у Маскве. Аляксей Яфімавіч Кляшчоў памёр 13 снежня 1968 года. Ён быў пахаваны ў Маскве на Новадзявочых могілках на ўчастку 7
* тры ордэна Леніна
* ордэн Чырвонага Сцяга
* ордэн Айчыннай вайны 1-й ступені
* медалі

## Ушанаванне памяці 
* У гонар Кляшчова названы Пінскі гідрамеліярацыйны тэхнікум.
* Вуліца ў Полацку названая ў гонар Кляшчова.
* На будынку райсельгастэхніцы ў горадзе Шклоў, дзе ён працаваў, устаноўлена мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Старшыні Савета Міністраў БССР
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пахаваныя на Новадзявочых могілках
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 3-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 5-га склікання
Катэгорыя:Генерал-маёры СССР
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Члены бюро ЦК КПБ
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Мікрафільмаванне

**Мікрафільмаванне**, **мікрафотакапіраванне**, выраб паменшаных копій (мікрафільмаў) з рукапісных друкаваных, графічных і інш. матэрыялаў фатаграфічным шляхам. Асабліва пашырана ў архіўнай і бібліятэчнай справах. Як навуковая дысцыпліна ўваходзіць у рэпраграфію.

На сучасным этапе існуюць 2 віды носьбітаў мікравыяваў: мікрафільм **рулонны** на 16, 32 і 70-мм фатаплёнцы і **мікрафішны** на плоскай фатаплёнцы фармату 105x148 мм на празрыстай аснове.

Мікрафільмаванне выкарыстоўваецца з сярэдзіны 19 ст.; вялікая роля ў яго развіцці належыць рускаму фатографу Я. Ф. Бурынскаму. У Беларусі работа па стварэнні страхавых фондаў (мікрафільмаў) на найбольш каштоўныя і ўнікальныя архіўныя дакументы праводзіцца лабараторыямі мікрафільмавання з 1956.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Тэхналогіі
Пётр Бластус Кміта

**Пётр Бластусовіч (Бластус) Кміта** (? — 1629/1632) — выдавец і паэт 1-й паловы XVII ст.

## Біяграфія 
Працаваў друкаром у Вільні ў друкарні Яна Карцана, свайго цесця. У 1611—1612 гадах Пётр Кміта трымаў у Вільні ўласную друкарню, дзе выдаў 5 кніг, у асноўным панегірыкі, пад імем па-бацьку — *Бластусовіч* або *Бластус*. Быў звязаны з арыянамі. У 1612 годзе перавёз друкарню ў Любчу і да канца 1620-х гадоў узначальваў Любчанскую друкарню, з 1614 года падпісваў выданні як *Бластусовіч (Бластус) Кміта*. Пераехаць з Вільнi ў Любчу, пад пратэкцыю апекуна кальвінізму гет­мана польнага літоўскага Крыштафа Радзівіла, Пятра Кміту вымусіла нарастанне контррэфармацыйнага ціску. 3 1632 годзе выдаўцом Любчанскай друкарні быў сын Пятра Кміты — Ян Даніэль Кміта.

Дзейнасць Пятра Кміты мела выразны рэнесансавы характар, спрыяла папулярызацыі свецкай літаратуры. Да канца 1620-х гадоў Пётр Кміта выдаў у Любчы больш за 50 кніг на польскай i лацінскай мовах, некаторыя за ўласны кошт, у т.л. антычныя i гістарычныя творы, «Гісторыя іудзейскай вайны» І. Флавія (1617), першае ў ВКЛ выданне М. Стрыйкоўскага («Генеалогія, альбо Кароткае апісанне вялікіх князёў літоўскіх», 1626), творы па геаграфіі, медыцыне i ветэрынарыі, паэтычныя зборнікі («Жыццё сельскае i гарадское», 1620; «Прытчы Саламона» ў паэтычным выкладзе Язэпа Даманеўскага, 1623), «Прыказкі польскія» (1618) парэміёлага i паэта Саламона Рысінскага. Таксама выходзілі выданні рэфармацыйнага кірунку, у т.л. Статут кальвінісцкай гімназіі ў Слуцку (1628), творы дзеячаў рэфармацыйнага руху — сеньёра навагрудскага дыстрыкту Яна Зыгровіюса, рэктара віленскай школы Пятра Сестранцэвіча.

Сам Пётр Кміта супрацоўнічаў з Адамам Уладзіславіюшам з Кракава, прадстаўніком гэтак званай мяшчанскай літаратуры. Выдаў з уласнымі дапаўненнямі адну з найпапулярнейшых тым часам у ВКЛ кніг — «Апафегматы» Б. Буднага (1614). Вершы і прысвячэнні Пятра Кміты змешчаны ў палемічным творы Яна Ліцынія Намыслоўскага «Katalysis» («Каталісіс», Вільня, 1598), «Прыказках польскіх» С. Рысінскага, у творы М. Рэя «Люстэрка» (Вільня, 1606) і іншых.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Drukarze dawnej Polski od XV do XVIII wieku. Zeszyt 5. Wielkie Księstwo Litewskie // Opracowali A. Kawecka-Gryczowa, K. Korotajowa i W. Krajewski. — Wrocław-Kraków, 1959.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Паэты Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Выдаўцы
Катэгорыя:Памерлі ў XVII стагоддзі
Катэгорыя:Постаці Любчы
Кніга

**Кніга** — друкаванае (даўней таксама рукапіснае) выданне ў выглядзе пераплеценых разам лістоў паперы з якім-небудзь тэкстам.

У філасофскім значэнні кніга — форма замацавання і ўзнаўлення семантычнай інфармацыі (тэксту), найважнейшы сродак масавай інфармацыі, адукацыі і фактар культуры. Кніга з’яўляецца прадуктам кніжнай справы, якая ўключае стварэнне і размнажэнне кніг, распаўсюджванне (рэклама, кнігагандаль), захаванне і выкарыстанне. Сучасная кніга — звычайна неперыядычнае выданне ў выглядзе збрашураваных аркушаў аб’ёмам больш за 48 старонак. Складаецца з шэрагу элементаў матэрыяльнай канструкцыі і паліграфічнага афармлення.

## Захоўванне 
 «Кніжны чарвяк»]]
На пачатку XIX стагоддзя паперу пачалі рабіць з цэлюлозы. Раманы, школьныя падручнікі і кнігі сталі здабыткам шырокай публікі. Аднак тая папера ўтрымлівала кіслату, якая выклікае свайго роду запаволенае згаранне, якое паступова знішчала паперу знутры. Таму сучасныя бібліятэкі павінны прымаць меры па нейтралізацыі кіслот у старых кнігах. Гэтай з’яве падвержаны кнігі, надрукаваныя паміж 1850 і 1950 годам.

Пры захоўванні кніг трэба ўлічваць магчымасць хімічных змен у вокладцы і тэксце. Кнігі лепш за ўсё захоўваць удалечыні ад прамога сонечнага святла, у халаднаватым напаўцёмным памяшканні, пры ўмеранай вільготнасці. Кнігі, асабліва цяжкія, павінны падтрымлівацца суседнімі тамамі, каб захаваць форму. Па гэтай прычыне кнігі пажадана сартаваць па памерах.

У хатніх умовах кнігі, як правіла, захоўваюць у кніжных шафах ці на паліцах. Калі на кніжнай паліцы стаіць мала кніг, часам неабходны трымальнік для кніг, каб перашкаджаць іх перакосу.

Апошнія дзесяцігоддзі шырока выкарыстоўваюць электронныя фотакопіі старадаўніх кніг для чытачоў, а арыгінал захоўваецца ў асобых умовах.

## Вядомыя кнігі 
* Codex Gigas

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Мікула

**Мікула** — князь XII ст. з роду Ізяславічаў Полацкіх.

Пра Мікулу сведчыць толькі імя па бацьку лагожскага (лагойскага) князя Усяслава Мікуліча, аднаго з удзельнікаў вялікага паходу на Друцк у 1181 годзе. Паводле Эдуарда Загарульскага, у спецыяльным выданні пра генеалогію Ізяславічаў Полацкіх ад 1994 года, Мікула мог быць братам ізяслаўльскага князя Брачыслава, то-бок сынам полацкага князя Давыда Усяславіча, але там сама даследчык дае і іншыя версіі. У больш агульным вучэбным дапаможніку ад 1998 года, Загарульскі дае як асноўную ўжо іншую думку, што Мікула мог быць сынам або ўнукам менскага князя Глеба Усяславіча або гэта хрысціянскае імя Усевалада Глебавіча. Да меркавання, што Мікула можа быць сынам менскага князя Глеба Усяславіча схіляецца Вячаслаў Насевіч. Паводле Алега Рапава, Мікула мог быць сынам Валодшы, якога ён лічыць магчымым ізяслаўльскім князем, таму на думку даследчыка Мікула мог трымаць нейкі ўдзел у Ізяслаўльскім княстве.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* ;
* *Загарульскі Э. М.* Заходняя Русь: ІХ-ХІІІ ст.: Вучэб. дапам. — Мн., 1998, − 260 с.;
* 

Катэгорыя:Князі Полацкай зямлі
Сямён Пятровіч Мікульскі

**Сямён Пятровіч Мікульскі** (, в. Ківачына Пружанскага павета, цяпер у Пружанскім раёне — ) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант (1944).

## Біяграфія 
Скончыў Ваенную акадэмію імя Фрунзэ (1929), аператыўны факультэт гэтай акадэміі (1934), Ваенную акадэмію Генштаба (1948). У арміі з 1915, у Чырвонай Арміі з 1918. Удзельнік грамадзянскай (1918—1920) і савецка-фінляндскай (1939—1940) войнаў. У Вялікую Айчынную вайну на Ленінградскім, Волхаўскім, Карэльскім, 3-м Прыбалтыйскім і 2-м Беларускім франтах; камандзір дывізіі, начальнік штаба, намескнік камандуючага арміяй і войскамі Волхаўскай аператыўнай групы, камандзір корпуса, камендант г. Гданьск. У 1946—1955 выкладчык Ваеннай акадэміі Генштаба.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ваенныя дзеячы СССР
Мікратапаніміка

**Мікратапаніміка** (ад  *(мікрас)* — малы, *τόπος (топас)* — мясціна, *ὄνομα (онама)* — імя) — кірунак тапанімікі, які вывучае *мікратапонімы* — назвы малых геаграфічных аб’ектаў: лясоў, лугоў, палёў, урочышчаў і інш. Мікратапаніміка даследуе паходжанне гэтых назваў, іх сэнсавае значэнне, развіццё, сучасны стан, вымаўленне і напісанне.

Сукупнасць мікратапонімаў на той ці іншай тэрыторыі называецца *мікратапанімія*. Мікратапонімы ў пэўнай ступені паўтараюць іншыя групы тапонімаў, і рэзкай мяжы, якая б аддзяляла мікратапанімію ад іншых геаграфічных назваў, няма. Таму мікратапаніміка перакрыжоўваецца з шэрагам іншых кірункаў тапанімікі: гідранімікай (даследуе назвы рэк і інш. водных аб’ектаў), урбанімікай (вывучае назвы ў населеных пунктах) і г. д.

Але ў мікратапонімаў існуюць і шмат адметнасцяў. Так, яны бліжэй да агульных імён, чым іншыя тапонімы, нярэдкая дублетнасць мікратапонімаў, іх граматычная і лексічная ўстойлівасць бываюць адноснымі. У ліку мікратапонімаў існуе вялікая колькасць складаных назваў, створаных з прычыны імкнення людзей як мага дакладна ахарактарызаваць называныя аб’екты.

Па колькасці адзінак мікратапанімія ў сотні разоў перавышае іншыя групы тапаніміі. У Беларусі мікратапанімія даследуецца з 1960-х гг. Мікратапонімы з’яўляюцца крыніцай для вывучэння мовы народа, яго геаграфіі, гісторыі, этнаграфіі. У іх захоўваюцца ўказанні на рассяленне і заняткі людзей у мінулым, пра былыя паселішчы, раслінны і жывёльны свет края.

## Літаратура 
* АДАМОВІЧ Я. М. Мікратапаніміка / Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 5. Мн., 1999, с. 139.
* МАСЛЮКОЎ Т. В. Беларускiя мiкратапонiмы ў польскамоўных дакументах XVII ст. / Беларусь паміж Усходам і Захадам. Ч. 2. Мн., 1997 , с. 170—171. ISBN 985-6419-04-2.

Катэгорыя:Тапаніміка
Лошніца

**Ло́шніца** (, ) — аграгарадок у Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Лошніцкага сельсавета.

Размешчана за 18 км на поўнач ад Барысава, 5 км ад чыгуначнай станцыі Прыяміна. 6357 жыхароў, 1858 двароў (1994).

## Гісторыя 
У 1563 — мястэчка ў Барысаўскім старостве Віцебскага ваяводства ВКЛ. З 1793 у Расійскай імперыі, у Барысаўскім павеце Мінскай губерніі. У вайну 1812 года напалеонаўскія войскі спалілі тут царкву (у 1816 адбудавана). У 1870 — сяло, 126 двароў. У 1885 цэнтр воласці: 834 жыхара, 143 двары, царква, народнае вучылішча (з 1863), млын. У 1908 — 2597 жыхароў, 248 двароў. У лютым-лістападзе 1918 акупіравана нямецкімі, у жніўні 1919—маі 1920 — польскімі войскамі. З 1919 працавала пачатковая, з 1923 7-гадовая школа, хата-чытальня, з 1920 народны тэатр. З 20.8.1924 цэнтр сельсавета ў Барысаўскім раёне Мінскай акругі. З 3.7.1941 да 29.6.1944 акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі, якія загубілі 53, вывезлі ў Германію 49 жыхароў. У 1945—1955 у Лошніцы працаваў дзіцячы дом. З 1950 цэнтр калгаса імя Мічурына. У 1972 было 1978 жыхароў, 630 двароў, цэнтр саўгаса «Лошніца». У Лошніцы працуюць Прыямінскі рамонтны завод, сярэдняя і музыкальная школы, Дом культуры, кінатэатр, бібліятэка, бальніца. Брацкая магіла савецкіх воінаў, помнік землякам, якія загінулі ў вялікую Айчынную вайну.

У 1973—1980 гадах праект планіроўкі і забудовы Лошніцы распрацоўваўся архітэктарам Р. І. Белагорцавым.

## Славутасці 
* Свята-Міхайлаўская царква

## Вядомыя асобы 
* Апанас Фёдаравіч Кавалёў
* Таццяна Васільеўна Бірыч

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лошніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёна
Катэгорыя:Мястэчкі Віцебскага ваяводства
Аляксандр Андрэевіч Мікульчык

**Алякса́ндр Андрэ́евіч Міку́льчык** (, Шацк, цяпер Пухавіцкі раён, Мінская вобласць — пасля 1918) — беларускі паэт. Аўтар слоў да песні «Беларуская марсельеза».

## Біяграфія 
Нарадзіўся 14 жніўня 1882 года ў мястэчку Шацк Ігуменскага павета Мінскай губерні (цяпер — Пухавіцкі раён Мінскай вобласці).

Працаваў перапісчыкам, грузчыкам, матросам і інш., удзельнічаў у забастовачным руху. У снежні 1905 — чэрвені 1906 гадоў зняволены ў Мінску па падазрэнні ў прыналежнасці да «анархістаў-камуністаў». У 1906—1907 гадах — у Пецярбургу, потым працаваў у тэатры ў Кіеве.

## Творчасць 
Пісаў на беларускай і рускай мовах. Найбольш вядомы яго верш «» (1905), названы пазней «Беларуская марсельеза» (раней лічыўся ананімным ці народным творам).

Мікульчык быў знаёмы з Максімам Горкім, падтрымліваў творчыя сувязі з Уладзімірам Бонч-Бруевічам. Друкаваўся ў газетах «Наша ніва», «Северо-Западный край», «Белорусское слово» (Кіеў), у калектыўным «Зборніку вершаў» (Кіеў, 1913, на рускай мове).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Рускамоўныя паэты
Станіслаў Паўлавіч Мікуцкі

**Станіслаў Паўлавіч Мікуцкі** (26 кастрычніка (7 лістапада) 1814, в. Ляпакі-Вялікі, Беластоцкая вобласць — 25 жніўня (6 верасня) 1890), расійскі філолаг-славіст. Ганаровы доктар філалагічных навук (1878).

Скончыў гістарычна-філалагічны факультэт Маскоўскага універсітэта (1851). 3 1863 працаваў у Варшаўскай бібліятэцы. У 1873—1888 дацэнт Варшаўскага універсітэта. У 1853—1856 па даручэнні Пецярбургскай АН даследаваў беларускія і літоўскія гаворкі, збіраў беларускі фальклор. Вынікам экспедыцый Мікуцкага сталі 9 навуковых справаздач, апублікаваных Аддзяленнем рускай мовы і славеснасці АН у 1853—1856, «Спроба літоўска-рускага слоўніка» (1854) і інш. Даследаваў сувязь славянскіх моў з балтыйскімі, з мовамі германскай, кельцкай, індаеўрапейскай груп. 3 сабраных матэрыялаў у 1855 склаў слоўнік на 2010 слоў. Аўтар прац «Абласныя словы беларускіх старцаў» і «Беларускія песні і загадкі, запісаныя ў Віцебскай губерні ў маёнтку Зябкі Дрысенскага павета» (1853).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мовазнаўцы Расіі
Катэгорыя:Дактары філалагічных навук
Ігар Мікалаевіч Мілавідаў

**Ігар Мікалаевіч Мілаві́даў** (, в. Падгароддзе Дрысенскага павета, цяпер  — ) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант артылерыі (1966).

## Біяграфія 
Скончыў ваенную акадэміі імя Фрунзэ (1941) і Генштаба (1952). У Чырвонай Арміі з 1927 года. Удзельнік баёў каля возера Хасан (1938). У Вялікую Айчынную вайну на Заходнім, Волхаўскім, 1-м і 2-м Украінскіх франтах: начальнік штаба артылерыйскай дывізіі, камандзір артылерыйскага палка, камандуючы артылерыяй дывізіі. Удзельнік Корсунь-Шаўчэнкаўскай, Уманскай, Яска-Кішынёўскай, Будапешцкай і Венскай аперацый. Да 1969 года на камандных пасадах у Савецкай Арміі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ваенныя СССР
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Васіль Андрэевіч Мілаванаў

**Васіль Андрэевіч Мілаванаў** (, хутар Грачоў, Верхне-Данская акруга, цяпер Вешанскі раён, , Расія) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1954), дацэнт (1972).

## Біяграфія 
Скончыў БДУ (1949). Удзельнік савецка-фінляндскай і Вялікай Айчыннай войнаў. 3 1944 рэдактар у БелТА. 3 1949 у Інстытуце гісторыі, з 1959 у Інстытуце эканомікі АН БССР. 3 1964 выконваючы абавязкі дацэнта БДУ. У 1965—1991 у Інстытуце народнай гаспадаркі.

## Навуковая дзейнасць 
Даследаваў гісторыю падрыхтоўкі і правядзення сялянскай рэформы 1861—1863 у Беларусі, Літве і Правабярэжнай Украіне, сельскай гаспадаркі Беларусі з 19 ст. — 1-ай пал. 20 ст. Адзін з аўтараў зборнікаў «3 гісторыі сацыялістычнага будаўніцва Савецкай Беларусі» (1959), калектыўных прац «Гісторыя Беларускай ССР» (т. 2, 1961), «Эканоміка Беларусі ў эпоху імперыялізму, 1900—1917» (1963), «Сацыялістычныя пераўтварэнні ў эканоміцы Беларусі ў 1917—1920 гг.» (1966), «Гісторыя Мінска» (1967), «Эканамічная гісторыя БССР» (1969), «Гісторыя Беларускай ССР» (т. 3, 1973), «Гісторыя сялянства Беларусі» (т. 1, 1997) і інш. Аўтар зборнікаў вершаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук
Валерый Анатольевіч Ліцкай

**Валерый Анатольевіч Ліцкай** (, Цвер) — прыднястроўскі дзяржаўны дзеяч, міністр замежных спраў ПМР (2000—2008).

## Біяграфія 
Рускі. Скончыў Універсітэт дружбы народаў імя П. Лумумбы. У 1980—1982 гадах працаваў выкладчыкам Гаванскага ўніверсітэта (Куба). У 1983—1990 гадах — выкладчык Кішынёўскага ўніверсітэта. У 1990 прызначаны саветнікам па палітычным вапростам старшыні ўрада ПМССР і кіраўніком прэс-службы ПМССР, у 1991 — Дзяржаўным Сакратаром і начальнікам Рэспубліканскага ўпраўлення па знешніх сувязях. З 1994 — старшыня камісіі па каардынацыя і забяспячэнню перагаворгана працэса паміж Малдавіяй і Прыднястроўем. З 2000 па 2008 — міністр замежных спраў. Мае шэраг узнагарод ПМР.

Катэгорыя:Постаці Прыднястроўя
Катэгорыя:Выкладчыкі Гаванскага ўніверсітэта
Мілаград (гарадзішча)

**Мілагра́д** — комплекс археалагічных помнікаў мілаградскай культуры і зарубінецкай культуры ў Беларусі, каля вёскі Мілаград Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці.

Гарадзішча IV ст. да н.э. — II ст., трохвугольнае ў плане, з селішчам.

Выявіў А. Д. Каваленя (1935), даследавалі Ю. У. Кухарэнка (1952), В. М. Мельнікоўская (1955, 1957—1958, 1961). Выяўлены рэшткі жытлаў слупавой канструкцыі, слупавыя і гаспадарчыя ямы, фрагменты мілаградскага і зарубінецкага посуду, 2 бронзавыя трохвугольныя падвескі, 6 бранзалетападобных кольцаў, бронзавыя і жалезныя позналатэнскія фібулы, 2 бронзавыя званочкі, каменная зерняцёрка, жалезныя сярпы, тыглі, льячкі, гліняныя прасліцы, грузілы і інш. Ад гарадзішча атрымала назву мілаградская культура.

Селішча даследавала В. М. Мельнікоўская (1955). Выяўлены рэшткі жытлаў, фрагменты познемілаградскай керамікі і адзінкавыя абломкі зарубінецкага посуду.

## Літаратура 
* 
* 
Катэгорыя:Мілаградская культура
Катэгорыя:Зарубінецкая культура
Катэгорыя:Гарадзішчы Рэчыцкага раёна
Катэгорыя:Селішчы Рэчыцкага раёна
Катэгорыя:Мілаград
Аляксей Ігнатавіч Мікуліч

**Аляксей Ігнатавіч Мікуліч** (, в. Жарабковічы,  — ) — беларускі антраполаг. Доктар біялагічных навук (1991).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі медыцынскі інстытут (1963). У 1963—1966 гг. у Міністэрстве сацыяльнага забеспячэння БССР, з 1969 г. у Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору НАН Беларусі. Вывучае заканамернасць зменлівасці генетыка-антрапалагічных і адаптыўных тыпаў, генадэмаграфічных працэсаў сярод насельніцтва Беларусі і сумежных тэрыторый. Адзін з аўтараў прац «Нарысы па антрапалогіі Беларусі» (1976), «Антрапалогія Беларускага Палесся» (1978), «Біялагічнае і сацыяльнае у фарміраванні антрапалагічных асаблівасцяў» (1981), «Спадчынныя і сацыяльна-гігіенічныя фактары даўгалецця» (1986). 

## Прэміі 
* Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі (1998, у сааўтарстве) — *за цыкл прац «Чалавек і яго біякультурная адаптацыя»*.

## Літаратура 
* Аляксею Ігнатавічу Мікулічу — 80 гадоў! // Актуальные вопросы антропологии. Сборник научных трудов. Вып. 10 — Мн. Беларуская навука, 2015. — С. 578—581.
* Мікуліч Аляксей Ігнатавіч //  — С. 365.
* Мікуліч Аляксей Ігнатавіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. — Мінск. 1999. Т. 5. — С. 140.
* *Семенякоў В. С.* Мікуліч Аляксей Ігнатавіч // Этнаграфія Беларусі : энцыклапедыя. — Мінск, 1989. — С. 316.

Катэгорыя:Антраполагі Беларусі
Катэгорыя:Дактары біялагічных навук
Катэгорыя:Супрацоўнікі ІМЭФ НАНБ
Станіслаў Галімавіч Хажэеў

{{Дзяржаўны дзеяч
| беларускае імя        = Станіслаў Галімавіч Хажэеў
| партрэт            =
| подпіс            = 
| шырыня партрэта    = 200px
| тытул              = Галоўны ваенны інспектар пры Галоўнакамандуючым Узброенымі сіламі ПМР
| парадак            = 2
| сцяг2              = 
| сцяг               = Transnistria State Flag.svg
| перыядпачатак       = 19 студзеня 2012
| перыядканец        = 
| папярэднік     = Стэфан Фролавіч Кіцак
| пераемнік           = 
| прэзідэнт          = Яўген Васільевіч Шаўчук
| тытул_2            = Міністр абароны Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі
| парадак_2          = 2
| сцяг2_2            = 
| сцяг_2             = Transnistria State Flag.svg
| перыядпачатак_2     = 8 верасня 1992
| перыядканец_2      = 17 студзеня 2012
| папярэднік_2   = Стэфан Фролавіч Кіцак
| пераемнік_2         = Аляксандр Аляксеевіч Лук'яненка
| прэзідэнт_2        = Ігар Мікалаевіч Смірноў Яўген Васільевіч Шаўчук
| каментар        = 
| нацыянальнасць     = 
| веравызнанне    = 
| дата нараджэння      = 
| месца нараджэння     = 
| дата смерці =
| месца смерці =
| пахаваны =
| бацька =
| маці =
| жонка =
| дзеці =
| гады службы =
| прыналежнасць =   
| род войскаў =
| званне = Генерал-палкоўнік
| камандаваў = Узброенымі сіламі ПМР, як Міністр абароны ПМР.
| бітвы =
| партыя =
| дзейнасць = дзяржаўны дзеяч, военачальнік
| прафесія = ваенны
| утварэнне = 1. Свярдлоўскае сувораўскае ваеннае вучылішча 2. Ташкенцкае вышэйшае агульнавайсковае каманднае вучылішча 3. Ваенная акадэмія імя М. В. Фрунзэ
| узнагароды ={ style="background:transparent"
   
}
| сайт =
| Commons =
}}
**Станіслаў Галімавіч Хажэеў** (, пас. Каштак, Чалябінская вобласць) — прыднястроўскі дзяржаўны дзеяч, міністр абароны ПМР.

## Біяграфія 
Скончыў Свярдлоўскае сувораўскае ваенная вучылішча. У 1963 годзе скончыў Ташкенцкае Вышэйшае агульнавайскавое каманднае вучылішча, у 1972 годзе — Ваенную акадэмію імя Фрунзэ. У 1992 годзе прызначаны міністрам абароны ПМР. Генерал-палкоўнік. Узнагароджаны шэрагам медалёў СССР, ПМР, Расіі і В’етнама.

## Спасылкі 
* Біяграфія на неафіцыйным сайце Прэзідэнта ПМР 

Катэгорыя:Ваенныя Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі
Катэгорыя:Генерал-палкоўнікі
Катэгорыя:Міністры абароны
Катэгорыя:Персоны нон грата
Аляксандр Іванавіч Мілавідаў

**Аляксандр Іванавіч Мілаві́даў** (;  — , Ленінград), расійскі гісторык, археограф, бібліёграф. Стацкі саветнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 5 жніўня 1861 года. Сын сельскага святара. Вучыўся ў Венеўскім духоўным вучылішчы, у Тульскай духоўнай семінарыі (1876—1883).

Скончыў Маскоўскую духоўную акадэмію. У 1890 годзе накіраваны на службу выкладчыкам лацінскай і грэчаскай моў у Пінскае духоўнае вучылішча. У 1894 годзе атрымаў прызначэнне на пасаду выкладчыка Літоўскай духоўнай семінарыі ў г. Вільні.

Амаль адразу далучыўся да кампаніі па стварэнні культу асобы М. М. Мураўёва. Першыя артыкулы, напісаныя ім у Вільні, прысвечаныя абгрунтаванню неабходнасці і асвятленню працэсу стварэння помніка М. М. Мураўёву.

Сябра Камісіі па ўладкаванні і кіраванні Віленскай публічнай бібліятэкі (з 1901), з 1902 года — захавальнік Музея старажытнасцей пры ёй, потым займаў пасаду загадчыка Мураўёўскага музея.

Стаяў на пазіцыях заходнерусізму. Адзін з найбольш актыўных праслаўляльнікаў і заўзятых удзельнікаў стварэння культу М. Мураўёва.

Даследаваў помнікі кірылічнага пісьменства, гісторыю праваслаўнай царквы, паўстання 1863—1864, рэлігійных сектаў. Быў прыцягнуты да разбору архіўных спраў. Гэта моцна паўплывала на яго даследаванні, бо для іх характэрна самае шырокае выкарыстанне архіўных дакументаў, аднак інтэрпрэтацыя звестак заставалася выключна тэндэнцыйнай і аднабаковай. Гэта адбівалася на яго тэрміналогіі і на інтэрпрэтацыі звестак з гістарычных крыніц. Адпаведна, аб’ектыўнасць у падачы А. Мілавідавым матэрыялу наўпрост адсутнічае, і фактычна ён ніколі да яе не імкнецца (хоць і заяўляе пра гэта). Яго публікацыі тычыліся не столькі самога паўстання, колькі палітыкі М. Мураўёва падчас і пасля яго задушэння: змен, што ўносіліся ў канфесійнае жыццё ў Беларусі і Літве, у стан сялянства і ў адукацыйную сістэму.

Сваю навуковую дзейнасць сумяшчаў з палітычнай прапагандай, у першаю чаргу праслаўленнем усяго «рускага» і праваслаўнага. Пры гэтым станоўчае ў дзейнасці праваслаўнай царквы і ўстаноў адукацыі, у становішчы сялянства на беларуска-літоўскіх землях ён знаходзіць выключна пасля прыезду Мураўёва ў Вільню ў 1863 годзе. Сітуацыя да гэтага апісваецца ім у негатыўным святле — амаль як поўны матэрыяльны і духоўны заняпад.

Падрыхтаваў да выдання «Архіўныя матэрыялы Мураўёўскага музея, якія датычацца польскага паўстання 1863—1864 гг. у межах Паўночна-Заходняга края» (ч. 1—2, Вільня, 1913—15; рукапіс 3-га т. у Гістарычным архіве Літвы). Выдаваў каталогі апісанняў старадрукаваных кніг са збораў Вільні.

У 1915 годзе, ў сувязі з наступленнем германскіх войскаў і заняццем імі Вільні ў верасні, перабраўся ў Петраград. Пасля 1917 года працаваў у Ленінградзе ў разнастайных архіўных установах, выпусціў некалькі публікацый. У 1931 годзе выйшаў на пенсію. Сканаў 18 снежня 1935 года.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Заходнерусізм
Катэгорыя:Выпускнікі Маскоўскай духоўнай акадэміі
Катэгорыя:Гісторыкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Катэгорыя:Археографы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Археографы СССР
Катэгорыя:Бібліёграфы
Катэгорыя:Стацкія саветнікі
Вітольд Феафілавіч Міладоўскі

**Вітольд Феафілавіч Міладоўскі** (?, Навагрудскі павет — , Іркуцк), удзельнік паўстання 1863—1864, інжынер-прапаршчык рускай арміі.

## Біяграфія 
Належаў да ваенна-рэвалюцыйнай арганізацыіцыі ў Пецярбургу. 3 сакавіка 1863 у Паўночна-Заходнім краі, у красавіку ўзначаліў сфарміраваны ў Налібоцкай пушчы паўстанцкі атрад Навагрудскага павета і на чале яго 22 мая ўдзельнічаў у Мілавідскай бітве (Слонімскі павет), якая скончылася перамогай паўстанцаў. Пазней атрад разбіты.

Міладоўскі арыштаваны і сасланы ў Сібір. Памёр у снежні 1863 ў Іркуцку.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў
Вадзім Мікалаевіч Краснасельскі

**Вадзім Мікалаевіч Краснасельскі** (нар. , ст. Даурыя, Забайкальскі раён, Чыцінская вобласць, РСФСР) — прыднястроўскі дзяржаўны дзеяч, Прэзідэнт Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі (з 2016).

## Біяграфія 
У 1993 годзе скончыў Харкаўскае вышэйшае камандна-інжынернае вучылішча ракетных войск, у 2002 годзе — Прыднястроўскі дзяржаўны універсітэт імя Т. Шаўчэнкі. З верасня 1993 года служыў у органах унутраных спраў Прыднястроўя. З 2003 года — начальнік Бендэрскага ГАУС. З лістапада 2006 года — першы намеснік міністра ўнутраных спраў ПМР, са студзеня 2007 года — міністр унутраных спраў. Мае шэраг узнагарод ПМР.

З 16 снежня 2016 — Прэзідэнт Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі, на гэтай пасадзе её змяніў Яўгена Шаўчука.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Забайкальскім краі
Катэгорыя:Прэзідэнты Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі
Катэгорыя:Палітыкі Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі
Катэгорыя:Чорны спіс ЕС
Кузьмінічы

Назву **Кузьмінічы** маюць:

* Гомельская вобласць
** Кузьмі́нічы — вёска ў Добрушскім раёне
* Магілёўская вобласць
** Кузьміні́чы — вёска ў Чавускім раёне
Уладзімір Юр’евіч Анцюфееў

**Уладзімір Юр’евіч Анцюфееў** (, Новасібірск) — прыднястроўскі дзяржаўны дзеяч, міністр дзяржаўнай бяспекі ПМР.

## Біяграфія 
Рускі. Скончыў Мінскую вышэйшую школу МУС СССР, у 1999 — Расійскую акадэмію дзяржаўнай службы пры Прэзідэнце РФ. З 1992 — міністр дзяржаўнай бяспекі ПМР. Генерал-лейтэнант, кандыдат палітычных навук, прафесар Акадэміі ваенных навук РФ. Мае шэраг узнагарод ПМР.

### Дзейнасць у Крыме 
### Дзейнасць на Данбасе 
10 ліпеня 2014 года прызначаны першым намеснікам старшыні Савета Міністраў Данецкай Народнай Рэспублікі па працы з праваахоўнымі органамі. Праз некалькі дзён міністрамі ўнутраных спраў і дзяржаўнай бяспекі былі прызначаны адстаўныя афіцэры прыднястроўскай спецслужбы Алег Бяроза і Андрэй Пінчук. 21 ліпеня яшчэ адзін прыднястровец Аляксандр Караман зацверджаны віцэ-прэм’ерам урада ДНР па сацыяльных пытаннях.

З 29 ліпеня па 3 жніўня, на час камандзіроўкі ў Расію Аляксандра Барадая, выконваў абавязкі прэм’ер-міністра ДНР.

5 верасня 2014 года на пасяджэнні Вярхоўнага Савета ДНР разглядалася пытанне аб незаконным затрыманні шэрагу дэпутатаў, генеральны пракурор Равіль Халікаў апавясціў тым, хто сабраўся пра тое, што затрыманыя ўжо адпушчаны. З гэтым канфліктам і звязваюць адстаўку Анцюфеева, якая адбылася 23 верасня 2014 года .

4 лістапада 2014 года ў адпаведнасці з указам главы ДНР № 3 стаў Ганаровым грамадзянінам Рэспублікі.

## Сям’я 
Разведзены, экс-жонка — Анцюфеева Галіна Міхайлаўна, дэпутат Вярхоўнага Савета ПМР. Сын — Уладзімір, экс-супрацоўнік МДБ

Катэгорыя:Палітыкі Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі
Катэгорыя:Ваенныя Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Гонар і слава III ступені
Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Данецкай Народнай Рэспублікі
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне
Катэгорыя:Постаці спецслужбаў Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі
Катэгорыя:Члены ЛДПР