Сальрэсоль

**Сальрэсоль** - міжнародная штучная мова, створаная на назвах сямі нот дыятанічнай гамы. Яе вынайшоў француз Жан Франсуа Сюдр у 1817 годзе. У далейшае развіццё мовы ўнеслі вялікі ўклад  Венсан Гаеўскі, вынайшоўы для яе асаблівую стэнаграфічную азбуку, і яго сын Сізаль Болеслас Гаеўскі, які прааналізаваў  моцныя і  слабыя бакі праекта Сюдра ў кнізе "Examen critique de la langue universelle de Sudre" (1887), а потым стварыў "Граматыку сальрэсоля (Grammaire du Solresol, 1902).

## Алфавіт 
Усе словы мовы складаюцца з назваў сямі музычных нот у разнастайных камбінацыях. Такім чынам, у мове маецца 7 аднаскладовых слоў, 49 двухскладовых, 339 трохскладовых і 2268 чатырохскладовых (усяго 2660 слоў). Словы з пяці складоў ёсць, але пра іх не гаворыцца ў "Граматыцы сольрэсоля".
## Прыклады 
Асобныя словы і фразы перакладаюцца на сальрэсоль так:
* я - *dore*,
* ты, вы - *domi*,
* мой - *redo*,
* жаданне, жадаць - *mifala*,
* дапамога, дапамагаць - *dosido*
* каханне, кахаць - *milasi*,
* я кахаю цябе - *dore milasi domi*,
* мова - *solresol*.

## Часткі мовы 
Месца фанатычнага націску вызначае частку мовы. У дзеяслове няма націску, у назоўніку націскны склад - першы, у прыметніку - перадапошні, а ў прыслоўі - апошні. Прыклад:
* *midofa* - аддаваць перавагу
* *m**I**dofa* - перавага
* *mid**O**fa* - пераважны
* *midof**A*** - пераважна.
## Сэнсавыя групы 
Словы маючыя некалькі складаў аб'ядноўваюцца ў сэнсавыя групы паводле пачатковых складоў. Напрыклад, словы, якія пачынаюцца з *sol*, тычацца навук і мастацтва (*solresol*) а з *solsol*  - хвароб і медыцыны (*solsolredo* - мігрэнь).

## Антонімы 
Каб утварыць антонім, ужываецца інверсія, гэта значыць, слова "пераварочваецца".
* fala - добра, добры
* lafa - блага, благі.
Натуральна, што ў атрыманых такім чынам антонімаў нельга вызначыць сэнсавую групу па першых складах.
## Сінонімы і амонімы 
У сальрэсолі адсутнічаюць сінонімы і амонімы, г. зн. розныя словы заўсёды значаць рознае і па-рознаму пішуцца.

## Пісьменства і іншыя формы мовы 
Запісваць сальрэсоль магчыма некалькімі спосабамі:
# Назвамі нот,
# тое ж самае, але дзеля кароткасці апускаючы галосныя,
# Нотным запісам на нотным стане (ці проста кружкамі на трох гарызантальных лініях),
# першымі сям'ю арабскімі лічбамі,
# першымі сям'ю літарамі лацінскага алфавіта,
# знакамі спецыяльнай стэнаграфіі сольрэсоль,
# колерамі вясёлкі (каляровымі лініямі на паперы).
Гаворку на сальрэсоле магчыма узнаўляць і іншым чынам:
# вымаўленнем назваў нот,
# жэставай мовай глуханямых
# серыямі стукаў, ці іншых дыскрэтных гукаў.
# ігрой на музычным інструменце,
# спевам,
# жэстамі, якія імітуюць стэнаграфію сальрэсоль,
# колерамі вясёлкі,
# і г. д. бясконца.
Падчас гаворкі на сальрэсолі паміж словамі неабходна рабіць кароткія прыпынкі, бо інакш вызначыць межы паміж словамі будзе цяжка.

## Папульярнасць 
Праект Сюдра атымаў шматразовыя ўхваленні розных камісій Парыжскай акадэміі навук і шматлікіх навуковых таварыств, атрымаў прыз у 10 тыс, франкаў на міжнароднай выставе 1851 г. у Парыжы і ганаровы медаль на міжнароднай выставе ў 1862 г. у Лондане, сустрэў прызнанне шмат каго з выдатных людзей таго часу, у тым ліку Віктора Гюго, , Аляксандра Гумбальта.

Пасля невялікага перыяда папулярнасці сальрэсоль здаў свае пазіцыі больш паспяховым штучным мовам, такім як валапюк і эсперанта

## Спасылкі 
* Grammar of Solresol 

* Граматыка мовы сальрэсоль (на рускай мове) 

Катэгорыя:Штучныя мовы
Катэгорыя:Міжнародныя дапаможныя мовы
Катэгорыя:Апрыёрныя мовы