open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Беларуская вуліца

**Беларуская вуліца** — назва вуліц у населеных пунктах розных краін.

## Беларусь 
* Беларуская вуліца — вуліца ў Асіповічах.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Бабруйску.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Баранавічах.
* *Беларуская вуліца* — колішняя назва вуліцы Дзяржынскага ў Барысаве.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Браславе.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Брэсце.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Бялынічах.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Валожыне.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Ветцы.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Віцебску.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Высокім.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Гарадзеі.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Гомелі.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Гродне.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Добрушы.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Ельску.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Жабінцы.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Жлобіне.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Жодзіне.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Жыткавічах.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Івянцы.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Калінкавічах.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Каменцы.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Клецку.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Кобрыне.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Лідзе.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Лунінцы.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Магілёве.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Маладзечне.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Мастах.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Мінску.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Нясвіжы.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Оршы.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Пружанах.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Рэчыцы.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Смалявічах.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Століне.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Стоўбцах.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Чэрвені.

## Казахстан 
* Беларуская вуліца — вуліца ў Алмаце.

## Кыргызстан 
* Беларуская вуліца — вуліца ў Бішкеку.

## Расія 
* Беларуская вуліца — вуліца ў Бранску.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Краснадары.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Ліпецку.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Наварасійску.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Растове-на-Доне.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Самары.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Санкт-Пецярбургу.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Сцерлітамаку.

## Славакія 
* Беларуская вуліца — вуліца ў Браціславе
* Беларуская вуліца — вуліца ў Міхалаўцах.

## Украіна 
* Беларуская вуліца — вуліца ў Адэсе.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Жытоміры.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Запарожжы.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Кіеве.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Крывым Рагу.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Луганску.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Львове.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Харкаве.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Чарнаўцах.
* Беларуская вуліца — вуліца ў Чарнігаве.

## Гл. таксама 
* Беларускі завулак
Доўгавіцкі сельсавет

**До́ўгавіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мсціслаўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Доўгавічы.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Расненскага раёна Калінінскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Аршанскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Расненскім раёне БССР, з 8 ліпеня 1931 года ў Мсціслаўскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 20 красавіка 1939 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Малькаўскага нацыянальнага літоўскага сельсавета, 16 ліпеня 1954 года — тэрыторыя скасаванага Пячкавіцкага сельсавета. 18 лістапада 1966 года ў склад Забалацкага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (вёскі Бескаўка, Васількова, Падказелле і Пятрыгі). 24 лютага 1982 года ў склад Ходасаўскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (вёскі Пячкавічы, Старынка і Ясьманава). 28 лістапада 2017 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Ракшынскага сельсавета.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 862 чалавекі, з іх 92,6 % — беларусы, 4,9 % — рускія, 1,4 % — украінцы, 0,7 % — літоўцы.

## Склад 
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 4 населеныя пункты:
* Андраны — аграгарадок
* Доўгавічы — вёска
* Малькаўка — вёска
* Тышча — вёска

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мсціслаўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Расненскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2017 годзе
Святлана Леанідаўна Абрамовіч

**Святлана Леанідаўна Абрамовіч** (нар. , г. ) — беларуская мастачка.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1970 годзе Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Вучылася ў П. Масленікава і А. Бельцюковай. Удзельніца мастацкіх выставак з 1977 года (1988.

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі, Рэчыцкім краязнаўчым музеі, фондах БСМ.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай акадэміі мастацтваў
Жлобінскі заапарк

**Жлобінскі заапарк** — заапарк у г. Жлобін. Заснаваны ў 1991 годзе як заалагічны парк. З 2001 года гарадскі заапарк. З 2008 года сучасная назва. Агульная плошча 0,4 га.

У заапарку (2011) утрымліваюцца каля 60 відаў звяроў і птушак. На тэрыторыі размешчаны секцыі птушак, дробных грызуноў, капытных і драпежных жывёл. Маецца штучны вадаём для вадаплаўных птушак. Сярод насельнікаў заапарку — алені, казулі, лісы, ваўкі, ламы, пясец, дзікабраз, камерунскі казёл, янот-паласкун, трусы, папугаі, буслы, паўліны, вялікая разнастайнасць курэй і качак, а таксама жывёл, занесеныя ў Чырвоную кнігу Беларусі — буры мядзведзь, арлан-белахвост, сярэднеазіяцкая і балотная чарапахі.

## Літаратура 
* 
  

Катэгорыя:Заапаркі Беларусі
Катэгорыя:Славутасці Жлобіна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1991 годзе
Катэгорыя:1991 год у Беларусі
Венро

**Венро́** (; меркаваная саманазва: ''Awěñro'roñ'non'', літаральна "людзі балот" або "людзі нафтавай пены")  — індзейскі народ Паўночнай Амерыкі, што насяляў у XVII ст. землі на поўдзень ад возера Антарыа, на паўночным захадзе сучаснага штата Нью-Ёрк. Межаваў з іракезамі, эры і нейтраль.

## Гісторыя 
У першай палове XVII ст. венро займалі адносна невялікую тэрыторыю на поўдзень ад возера Антарыа. Гэта быў адносна малы народ, які ўключаў каля 1200 - 2000 чалавек, меў некалькі вёсак і традыцыйна знаходзіўся ў саюзных адносінах з нейтраль. Да 1639 г. не мелі кантактаў з еўрапейцамі. Пісьмовыя сведчанні захаваліся дзякуючы французскім езуітам, што займаліся місіянерскай дзейнасцю сярод гуронаў. 

Па невядомых прычынах у 1639 г. саюз паміж нейтраль і венро быў разарваны. Магчымай прычынай была эпідэмія. Разрыў саюза выклікаў напад з боку іракезаў. Каля 600 уцекачоў перайшлі на бок гуронаў. Большасць венро ўцяклі да нейтраль і працягвалі барацьбу з захопнікамі да 1643 г.

## Гл. таксама 
* Масачусет
* Маскутэн
* Нейтраль
* Петунь
* Эры
* Саскуэханцы

## Спасылкі 
* Wenrohronon Tribe
* WENRO HISTORY

Катэгорыя:Зніклыя народы Амерыкі
Катэгорыя:Іракезамоўныя народы
Катэгорыя:Індзейцы Паўночнай Амерыкі
Pliopithecus

**Pliopithecus** — вымерлы род чалавекападобных малпаў. Знойдзены толькі іх зубы і фрагменты сківіцаў. Час існавання роду — міяцэн і ніжні пліяцэн Заходняй Еўропы (першая знаходка зробленая ў 1937 годзе ў міяцэне Францыі), Азіі, Афрыкі. Мяркуецца, што прадстаўнікі роду з’яўляюцца нашчадкамі прадстаўнікоў роду Propliopithecus і прамымі продкамі цяпер існуючых гібонаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вымерлыя прыматы
Катэгорыя:Гамініды
Катэгорыя:Вузканосыя малпы
Катэгорыя:Сысуны міяцэну
Катэгорыя:Сысуны пліяцэну
Мумія (фільм, 1932)

**Мумія** () — мастацкі фільм рэжысёра Карла Фройнда, адзін са знакамітых фільмаў жахаў студыі Universal пачатку 1930-х гадоў. Галоўныя ролі выканалі Барыс Карлофф і Зіта Йоханн. Прэм'ера фільма адбылася 22 снежня 1932 года.

## Сюжэт 
У 1921 годзе археалагічная экспедыцыя Брытанскага музея пад кіраўніцтвам сэра Джозэфа Уэмпла выяўляе ў Егіпце саркафаг з муміяй жраца Імхатэпа і закрытай скрыняй, на якой напісана папярэджанне пра праклён таму, хто адкрые яе. Каірскі лекар і містык доктар Мюлер угаворвае Уэмпла не ісці супраць старажытнай магіі. Ральф, малады асістэнт Уэмпла, адкрывае скрыню і паспявае перапісаць першыя фразы старажытнага папіруса Тота, якім, паводле падання, Ісіда ажывіла Асірыса. Прачытання нават часткі тэксту аказваецца дастаткова, каб Імхатэп ажыў, выкраў папірус і збег. Праклён спраўджваецца — убачыўшы ажылую мумію, Ральф вар'яцее…

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
*  

Катэгорыя:Фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы жахаў ЗША
Жукаўскас

**Жукаўскас** () — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Альбінас Жукаўскас (1912—1987) — літоўскі пісьменнік і перакладчык.
* Антанас Венуоліс (Жукаўскас) (псеўданім), літоўскі пісьменнік.
* Сільвястрас Жукаўскас, расійскі і літоўскі генерал.
Чарвяцы

**Чарвяцы** — група сямействаў раўнакрылых насякомых з падатраду *Sternorrhyncha*. (Некаторыя аўтары не лічаць раўнакрылых самастойным атрадам, а ўводзяць у атрад паўцвердакрылых). Многія прадстаўнікі — шкоднікі сельскай гаспадаркі. Шэраг відаў выкарыстоўваецца для атрымання фарбавальнікаў і лакаў. Назва паходзіць ад слова *vermiculus* — «чарвячок» — на народнай латыні так звалі кашаніль, з якой атрымлівалі чырвоную фарбу.

На чарвяцах паразітуюць грыбы роду .

## Крыніцы 
Катэгорыя:Coccoidea
Катэгорыя:Нетаксанамічныя групы
Леанід Мікалаевіч Асядоўскі

**Леанід Мікалаевіч Асядо́ўскі** (нар. , в. Лошыца, цяпер у межах Мінска — ) — беларускі жывапісец.
. «Народныя мастакі Беларусі»]]
Скончыў у 1961 годзе Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Выкладаў у Мінскім мастацкім вучылішчы, з 1983 года у Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце.

## Творчасць 
Працаваў у станковым жывапісе ў жанрах фігуратыўнай карціны, партрэта, пейзажа. У творчасці пераважалі гісторыка-рэвалюцыйная тэматыка і тэмы сучаснасці. Сярод твораў: «Хай заўжды будзе сонца» (1964), «Нафта беларуская ёсць!» (1972), «Дажынкі» (1980), «Балада пра маці» (1986), трыпціхі «М. В. Фрунзэ ў Мінску» (1967), «25-га. Першы дзень» (1969), партрэты «Партрэт маладога вучонага» (1968), «Пачынальнікі беларускай музыкі» (1983), пейзажы «Сакавік» (1961), «Зімовы матыў» (1965), «Пасля дажджу» (1967) і інш. Аўтар дыярам «Мінскі „кацёл“» для Беларускага дзяржаўнага музея Вялікай Айчыннай вайны (1969—1971; у сааўтарстве), «Бой пад Мсціслававічамі» для Клімавіцкага краязнаўчага музея (1981).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Беларусі
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Выкладчыкі Беларускай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Выкладчыкі Мінскага дзяржаўнага мастацкага каледжа імя А. К. Глебава
Чаромха

* народная назва віду 
* народная назва віду 
* Чаромха — рака ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі.
Хвастатка бярозавая

**Хвастатка бярозавая**, **Зефір бярозавы** (*Thecla betulae*) — дзённы матылёк сямейства блакітніц.

Этымалогія лацінскай назвы: *betula* (з лацінскай) — бяроза, адна з кармавых раслін вусеняў.

## Апісанне 
Даўжыня пярэдняга крыла ў самцоў — 17-18 мм, у самак — 19-22 мм Размах крылаў 30-40 мм. Верхні бок крылаў буры. У самца пярэднія крылы з незразумела выяўленай светлай плямай. У самкі верхні бок крылаў з буйной аранжавай плямай. Заднія крылы з двума аранжавымі плямамі каля «хвосцікаў». Ніжні бок крылаў буравата-аранжавы, з белымі папярочнымі рысачкамі і чорнымі кропкамі.

## Арэал 
Умераны пояс Еўразіі, уключаючы Каўказ, Казахстан, Алтай, Цянь-Шань, Сібір, Забайкалле, Прыамур’е, Прымор'е, Далёкі Усход, Кітай, Карэю. Жыве на светлых сухіх палянах і лясных узлесках, у садах, парках, лесапасадках, у рэдкалессі, на прасеках. Часта сустракаецца і ў населеных пунктах.

## Біялогія 
Развіваецца за год у адным пакаленні. Час лёту з сярэдзіны ліпеня да пачатку кастрычніка.
Матылі, асабліва самкі, вядуць утойлівы спосаб жыцця і значную частку часу праводзяць у кронах дрэў і кустоў, толькі зрэдку спускаючыся з мэтай харчавання на кветкі парасонавых і чартапалоху. Самцы сустракаюцца ў час кармлення на кветках значна часцей самак.

Пасля спарвання самкі адкладаюць яйкі на маладыя галінкі ля аснавання пупышак кармавых раслін. Вусені харчуюцца пупышкамі і лісцем вялікай колькасці розных відаў дрэў і кустоў, выгрызаючы у лісці круглявыя адтуліны. Кармавыя расліны: Armeria maritima, бяроза, ляшчына звычайная, Crataegus monogyna, глог, таполя, сліва дамашняя, цёрн, чаромха звычайная і віргінская і многія іншыя.

Стадыя вусеня з канца красавіка па ліпень. Адзначана мірмекафілія вусеняў c мурашкамі віду *Lasius niger*. Акукляюцца вусені на зямлі ў падсцілцы. Стадыя кукалкі доўжыцца 10-22 дня.

## Літаратура 
* Львовский А. Л., Моргун Д. В. — Булавоусые чешуекрылые Восточной Европы (Определители по флоре и фауне России), М.: КМК, 2007
* Определитель бабочек России. Дневные бабочки / А. В. Сочивко, Л. В. Каабак — М. : Мир энциклопедий Аванта+, Астрель, 2012
* Tolman T., Lewington R. Collins Field Guide Butterflies of Britain & Europe — London : Harper Collins Publishers, 1997.— 320 p., 106 col. pl

Катэгорыя:Блакітніцы
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Лаўрэнційская мова

**Лаўрэнці́йская мова**  — умоўная назва адной або некалькіх іракезскіх моў, распаўсюджаных уздоўж ракі Святога Лаўрэнція да пачатку XVII ст. З лаўрэнційскай мовы паходзіць назва краіны Канада.

## Гісторыя 
Лаўрэнціўскую мову атаясняюць з іракезамоўнымі плямёнамі, якія насялялі рэчышча рака Святога Лаўрэнція ад возера Антарыа да сучаснага Квебека паміж 1200 г. і 1600 г. Экспедыцыя Жака Карцье зафіксавала ў 1535 - 1536 гг. болей за 12 паселішчаў лаўрэнційцаў, але да з’яўлення экспедыцыі Самюэля дэ Шамплейна ў 1608 г. яны зніклі. Высоўваюцца версіі, што лаўрэнційцы загінулі ад эпідэміі, занесенай еўрапейцамі, былі пераможаны іракезамі або мігрыравалі ў раён Вялікіх азёр. Існаванне асобных лаўрэнційскіх культур падцвярджаецца археалагічнымі раскопкамі.

Першы слоўнік лаўрэнційскай мовы быў складзены Жакам Карцье і ўключаны ў яго публікацыю 1545 г. Другі, таксама складзены Ж. Карцье, апублікаваны значна пазней. У нашы дні большасць даследчыкаў мяркуе, што гэта былі запісы слоў не з адной мовы, а некалькіх. Яны дэманструюць блізкасць да іншых паўночных іракезскіх моў.

## Спасылкі 
* St Lawrence Iroquoians 
* Laurentian (Stadaconan)
* Relation de Jacques Cartier - Project Gutenberg

Катэгорыя:Іракезскія мовы
Катэгорыя:Мёртвыя мовы
Іракезскія мовы

**Іраке́зскія мо́вы** — сям'я моў паўночнаамерыканскіх індзейцаў, распаўсюджаная на ўсходзе ЗША і Канады. У наш час носьбіты іракезскіх моў таксама сустракаюцца на захадзе ЗША, пераважна ў Аклахоме. Уключае 16 вядомых моў.

## Паходжанне 
Большасць даследчыкаў лічаць, што іракезскія мовы першасна фарміраваліся на ўсходзе сучасных ЗША. Згодна асноўнай гіпотэзе, першапачаткова існавала агульны прота-іракезская мова, якая каля 3500 - 3800 гадоў таму падзялілася на паўночную і паўднёвую галіны. 

## Класіфікацыя 
:**Паўночныя іракезскія**
::Азёрныя іракезскія
:::Асабіста іракезскія
::::Сенека 
::::Каюга 
::::Анандага 
::::Мова саскуэханцаў (†)
::::Магаўк-анейда
:::::Анейда 
:::::Магаўк
:::Гуронскія
::::Ваяндот 
::::Петунь (†)
:::Спрэчныя
::::Венро (†)
::::Нейтраль (†)
::::Эры (†)
::::Лаўрэнційская (†)
::Тускарора–натавэй
::::Тускарора 
::::Натавэй (†)
:**Паўднёвыя іракезскія**
::::Чэрокі

## Спасылкі 
* Native Languages of the Americas: Iroquoian Language Family (Iroquois Languages)
* Iroquoian Languages — Linguistics — Oxford Bibliographies
* Iroquoian Language Family
* Proto-Iroquoian language


Катэгорыя:Іракезамоўныя народы
Катэгорыя:Мовы Паўночнай Амерыкі
Тускарора (мова)

**Тускарора** (саманазва: *Ska:rù:rę*) — адна з паўночных іракезскіх моў, родная мова народа тускарора. 

Мова тускарора першапачаткова фарміравалася на ўзбярэжжы Паўночнай Караліны. Пасля задушэння індзейскага паўстання 1711 г. частка тускарора мігрыравала на тэрыторыю штата Нью-Ёрк, дзе ў 1722 г. далучылася да лігі іракезаў. Пасля Амерыканскай рэвалюцыі тускарора-лаялісты перасяліліся ў Канаду. 

У нашы дні фактычна існуюць 2 формы алфавіта на аснове лацінкі. Адна распаўсюджана ў ЗША, другая — у Канадзе. У гаварковай форме амаль не выкарыстоўваецца. 

## Спасылкі 
* Tuscarora language, alphabet and pronunciation 
* Tuscarora Indian Language
* The Tuscarora Language

Катэгорыя:Іракезскія мовы
Армерыя падоўжаная

**Армерыя падоўжаная** (*Armeria maritima*) — від кветкавых роду  сямейства .

## Назвы 
Этымалогія навуковай назвы:  — «марскі».

Народныя назвы: барадульнік, жудрэц.

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй (15) 20—40 см, са шматлікімі сцебламі. Карэнішча кароткае. Лісце ў прыкаранёвай разетцы (часта таксама маюцца бакавыя разеткі), без хвосцікаў. Пласціны лінейныя, з тупой верхавінай, злёгку мясістыя, 1—15 см × 0,5—3 мм. Суквецце: галоўкі 13—28 мм дыяметра. Кветка: вяночак ружовы (часам белы). Плод: 1-насенная каробачка, якая адкрываецца з дапамогай кальцавой шчыліны ля асновы. 2n = 18.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджанне: Еўропа (Беларусь, Эстонія, Латвія, Літва, Украіна, Аўстрыя, Бельгія, Чэхія, Германія, Венгрыя, Польшча, Славакія, Швейцарыя, Данія, Фарэрскія астравы, Фінляндыя, Ісландыя, Ірландыя, Нарвегія, Швецыя, Вялікабрытанія, Чарнагорыя, Румынія, Сербія, Францыя, Партугалія, Іспанія); Азія (Манголія, Расія, Турцыя); Паўночная Амерыка (Грэнландыя, Канада, ЗША); Паўднёвая Амерыка (Аргенціна, Чылі). Засяляе пясчаныя прыморскія лугі, берагавыя лугі і камяністыя насыпы.

На тэрыторыі Беларусі фларыстычная рэдкасць. Усходняя мяжа яе арэала перасякае тэрыторыю краіны па лініі Свір — Смаргонь — Івянец — Стоўбцы — Палонка — Лагішын — Столін. На ўсход ад гэтай лініі трапляецца пад Мінскам, каля Жыткавічаў, Добруша і на Друці ў Бялыніцкім раёне. Асноўнае месцазнаходжанне — басейн Нёмана, дзе яна расце на поймавых лугах і схілах рачных тэрас, утварае «армерыевыя лугі». На поўнач ад Брэста, у Століне, Мінску, на Друці каля Івацэвічаў і інш. расце на сухадолах, пясчаных узгорках, схілах насыпаў, уздоўж дарог. Цвіце з мая да восені.

Святлолюбівая расліна, мезафіт, мезатроф. Расце ў парках і садах, берагах мораў, на камяністых россыпах і скалах, горных лугах, у горнай тундры.

Від натуралізаваны ў некаторых іншых частках свету. Таксама культывуецца.

## Выкарыстанне 
Кармавая, лекавая, дэкаратыўная расліна. Мае садовую форму.

## Галерэя 

Armeria maritima IMG 0963.JPG|
Armeria maritima (flowers).jpg|
Armeria maritima fruits arma6 003 php.jpg|
Armeria elongata sl17.jpg|
140 Statice armeria.jpg|

## Спасылкі 
* 
* Euro+Med Plantbase (англ.)
* Flora of North America (англ.)
* Germplasm Resources Information Network (GRIN) (англ.)
* NatureGate (англ.)

Катэгорыя:Плюмбагавыя
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:расліны, апісаныя ў 1809 годзе
Бярозаўка (рака)

**Бяро́заўка** — ручай у Латвіі і Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Росіца (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня ручая 21 км, з іх 13 км на тэрыторыі Верхнядзвінскага раёна. Плошча вадазбору 54 км². Выток ракі знаходзіцца на тэрыторыі Латвіі. Працякае праз возера Росіца.

## Літаратура 
*  — С. 377.
* Ліст карты N-35-8. Выданне 1984 г. Стан мясцовасці на 1982 г.

Катэгорыя:Рэкі Латвіі
Катэгорыя:Рэкі Верхнядзвінскага раёна
Катэгорыя:Басейн Росіцы
Эль-Ера

**Эль-Ера** () — самы заходні і паўднёвы востраў Канарскіх астравоў, размешчаны ў Атлантычным акіяне. Адміністрацыйна ўваходзіць у склад правінцыі Тэнэрыфэ.

Сталіца — Вальвердэ, дзе акрамя населенага пункта Ла-Вілья знаходзяцца порт Ла-Эстака і астраўны аэрапорт. Акрамя Вальвердэ, на востраве існуюць камуны Ла-Франтэра і Эль-Пінар. Насельніцтва паводле перапісу 2016 года — 10 587 чал., што робіць яго найменей населеным востравам архіпелага (калі не ўлічваць Ла-Грасіёсу, які лічыцца дробным востравам і прыналежыць суседняму Лансаротэ). Плошча — 268,71 км², самы маленькі з сямі буйных астравоў.

ЮНЕСКА абвясціла востраў біясферным запаведнікам 22 студзеня 2000 года. Цяпер пераўтвараецца ў жыццё план, распрацаваны міністэрствам прамысловасці, энергіі і турызму, з мэтай пераўтварыць Эль-Ера ў першы ў свеце востраў, які поўнасцю забяспечвае сябе аднаўляльнай энергіяй. 27 чэрвеня 2014 года пачала працаваць гідраветраная электрастанцыя, што дазволіла дамагчыся гэтай мэты. У 2014 годзе ЮНЕСКА абвясціла ўвесь востраў геапаркам.

## Тапаніміка 
Існуюць розныя тэорыі пра этымалогію назвы Эль-Ера. Між іншымі, мяркуецца, што назва паходзіць ад падковападобнай формы даліны Эль-Гольфа.

## Геаграфія 
Горны хрыбет працягнуўся уздоўж вострава з захаду на ўсход. Мальпаісы на прыбярэжных зонах, абрывістыя кліфы. Няшмат пясчаных пляжаў, звычайна маладаступных.

Найвышэйшы пункт — Піка дэ Мальпаса, вышынёй 1 501 м над узроўнем мора, знаходзіцца ў цэнтры вострава; другі па вышыні пункт — Піка дэ Тэнерыфэ (1 253 м). Іншыя формы рэльефу — даліна Дэль-Гольфа, Пунта-дэ-Ла-Рэстынга (самы паўднёвы пункт Іспаніі) і Пунта-дэ-ла-Арчылья (самы заходні пункт Іспаніі). Востраву таксама прыналежаць скалы Рокес дэ Сальмор, плошчай 0,03 км², якія складаюць запаведнік.

## Насельніцтва 
Паводле Канарскага Статыстычнага Інстытута, насельніцтва — 10 587 чал.: у Вальвердэ — 5 035, у Ла-Франтэра — 4 124, у Эль-Пінар-дэ-Эль-Ера — 1 801. Цягам гісторыі, колькасць жыхароў скарачалася з-за беднай эканомікі і працяглай засухі, хоць за апошнія гады яна расла, часткова дзякуючы вяртанню эмігрантаў з Венесуэлы.

Катэгорыя:Канарскія астравы
Катэгорыя:Астравы Атлантычнага акіяна
Брытанская (археалагічная) школа ў Афінах

**Брытанская (археалагічная) школа ў Афінах** () — брытанскі археалагічны інстытут у Афінах, Грэцыя.

Заснавана ў 1886 годзе і стала чацвёртай падобнай установай у Грэцыі.

Валодае вядомай бібліятэкай у больш за 60 тысяч тамоў.

Уключае археалагічную лабараторыю Фітч (Fitch Laboratory).

Школа праводзіць пастаянныя раскопкі ў Кносе на востраве Крыт.

Дзейнічае музейная экспазіцыя.

## Спасылкі 
* http://www.bsa.ac.uk Афіцыйны сайт]

Катэгорыя:Археалагічныя арганізацыі
Катэгорыя:Навуковыя інстытуты
Катэгорыя:Навуковыя арганізацыі Вялікабрытаніі
Матракі

**Матракі** () — маленькі востраў, частка архіпелага Дыяпонтыя і Іанічных астравоў. Размяшчаецца за 10 км на поўнач ад Керкіры, прыблізна на той жа адлегласці ад Афані і Эрыкусы. Адміністрацыйна ўваходзіць у ном Керкіры і ў перыферыю Іанічных астравоў. Адзіны населены пункт таксама носіць назву Матракі.

## Тапаніміка 
Паводле легенды, востраў быў знішчаны «вугальным агнём» (, антракія), адкуль паходзіць назва. Насамрэч, старая назва Мальфакі пераўтварылася ў цяперашнюю пад уплывам назвы Саматракі.

## Фізічная геаграфія 
Востраў густа пакрыты маслінамі і хвоямі. У наваколлях знаходзяцца тры дробныя востравы: Д’якапа, Д’япла і Трахія.

## Гл. таксама 
* Дыяпонтыя
* Іанічныя астравы

Катэгорыя:Астравы Грэцыі
Катэгорыя:Іанічныя астравы
Катэгорыя:Дыяпонтыя
Катэгорыя:Астравы Міжземнага мора
Вуліца Нябеснай сотні

**Вуліца Нябеснай сотні** — назва вуліц у шэрагу гарадоў Украіны, прысвоеная ў памяць пра герояў Нябеснай сотні:

* Вуліца Нябеснай сотні — вуліца ў горадзе Жытоміры.
* Вуліца Нябеснай сотні — вуліца ў горадзе Мукачава.
* Вуліца Нябеснай сотні — вуліца ў горадзе Палтава.
* Вуліца Нябеснай сотні — вуліца ў горадзе Чаркасы.
Труд (Мінск)

**Труд** — колішні пасёлак на правым беразе ракі Лошыца, з 1959 года ў складзе Мінска.

## Гісторыя 
Пасёлак утвораны ў 1920-я гады. З 1934 года ў Навадворскім сельсавеце Менскага раёна. У 1959 годзе пасёлак уключаны ў межы горада Мінска. Вуліца пасёлка атрымала назву завулак Сярова. Вясковая забудова была знесеная ў пачатку 1980-х гадоў пры будаўніцтве мікрараёна па вуліцы Асаналіева (на месцы пасёлка цяпер дамы № 24, 26, 28, 30).

## Літаратура 
*
*
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Мінска
Вясёлкавая вуліца (Мінск)

**Вясёлкавая вуліца** — вуліца ў Цэнтральным раёне Мінска.

На вуліцы размешчана штаб-кватэра Нацыянальнага алімпійскага камітэта Рэспублікі Беларусь.

## Размяшчэнне 
Вуліца пачынаецца на скрыжаванні з вуліцай Ціміразева, перасякае вуліцу Лесі Украінкі і заканчваецца каля скрыжавання з праспектам Пераможцаў.

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Цэнтральны раён (Мінск)
Яхімава

**Яхі́мава** (), таксама **Яхі́мавічы**, **Яахі́мава**, **Яфі́мава** — колішняя вёска на левым беразе ракі Дражня (Слоўць), з 1959 года ў складзе Мінска.

## Гісторыя 
Населены пункт вядомы прынамсі з сярэдзіны XIX стагоддзя як фальварак Яхімаў, Яахімава або Яахімаў (, , ) у Мінскім павеце Мінскай губерні. Пасля 1861 года ў Сеніцкай воласці Мінскага павета, Сляпянская сельская грамада. У другой палове XIX стагоддзя ўласнасць Зімодравых, таксама як суседняе ўрочышча Барсукі. У 1876 годзе ўладальнікам Яхімава быў дваранін рыма-каталіцкага веравызнання Юзаф Аляксандравіч Зімодра, разам з урочышчам Барсукі было 120 дзесяцін зямлі, права валодання паводле купчай крэпасці ад 20 сакавіка 1863 года, гаспадарку вёў уладальнік.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

З 1934 года ў Менскім раёне. У 1959 годзе ўключаная ў межы горада Мінска, Заводскі раён. Вясковая забудова захавалася па 3-м і 4-м Халмагорскіх завулках і канцы вуліцы Алтайскай (дамы № 224—248).

## Насельніцтва 
* 1908 год — 1 двор, 17 жыхароў
* 1917 год — 1 двор, 31 жыхар (23 беларусы і 8 расійцаў)

## Крыніцы 
## Літаратура 
*
*
* 
*  
* 
* 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Мінска
Каюга (мова)

**Каю́га** (саманазва: *Goyogo̱hó:nǫ’*) — адна з паўночных іракезскіх моў, родная мова народа каюга. У 2011 г. на ёй размаўлялі 250 чалавек, прычым 240 з іх жылі ў канадскай правінцыі Антарыа, астатнія 10 — у штаце Нью-Ёрк (ЗША).

## Дыялекты 
Вядомы 2 дыялекты. Найбольш распаўсюджаны дыялект правінцыі Антарыа. У Аклахоме да пачатку 1980-х гг. існаваў дыялект каюга-сенека. 

## Спасылкі 
* Cayuga language, alphabet and pronunciation 
* Cayuga Language and the Cayuga Indian Tribe (Gayogohono)e
* Cayuga Language - Ohwejagehka Hadegaenage

Катэгорыя:Іракезскія мовы
Капачоўскі сельсавет

**Капачо́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мсціслаўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Капачы.

## Гісторыя 
Утвораны 16 ліпеня 1954 года як **Касмініцкі сельсавет** у складзе Мсціслаўскага раёна Магілёўскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Хлышчоўскага і Шыркаўскага сельсаветаў з цэнтрам у вёсцы Касмінічы. 28 верасня 1959 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Капачы, сельсавет перайменаваны ў Капачоўскі. 18 лістапада 1966 года ў склад сельсавета з Мазалаўскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (Глазаўшчына, Гутараўшчына і Клін). У 1977 годзе скасавана вёска Кулікова. 18 верасня 1979 года ў склад сельсавета з Ракшынскага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (вёскі Кош, Мішні, Рудодзіма і Цярэні), якія 20 красавіка 1993 года вернуты ў склад Ракшынскага сельсавета. 12 жніўня 1980 года скасавана вёска Хлышчова, 29 мая 1984 года — вёска Згершчына. 20 лістапада 2013 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Лютненскага сельсавета (14 населеных пунктаў: вёскі Банькаўшчына, Будагошч, Гімбатаўка, Дзеснакіта, Дубасна, Казлоўка, Кандратаўск, Красная Паляна, Красны Бераг, Лютня, Рассвет, Старое Сяло, Чарнілава і Шамаўшчына). 23 снежня 2016 года скасавана вёска Кокатава.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (13 населеных пунктаў) — 1390 чалавек, з іх 92,2 % — беларусы, 5,6 % — рускія, 1,2 % — украінцы, 0,6 % — армяне; паводле перапісу 2019 года (26 населеных пунктаў) — 1783 чалавекі.

## Населеныя пункты 
* Асмолавічы — вёска
* Банькаўшчына — вёска
* Басценавічы — аграгарадок
* Будагошч — вёска
* Быстрыца — вёска
* Бязгачава — вёска
* Гімбатаўка — вёска
* Гутараўшчына — вёска
* Дзеснакіта — вёска
* Дубасна — вёска
* Залессе — вёска
* Казлоўка — вёска
* Кандратаўск — вёска
* Капачы — аграгарадок
* Касмынічы — вёска
* Клін — вёска
* Красная Паляна — вёска
* Красны Бераг — вёска
* Ксёндзаўшчына — вёска
* Лютня — вёска
* Рассвет — вёска
* Старое Сяло — вёска
* Судоўшчына — вёска
* Чарнілава — вёска
* Шамаўшчына — вёска
* Шыркі — вёска

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* Інфармацыя пра Капачоўскі сельсавет на сайце Мсціслаўскага райвыканкама 


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе
Сенека (мова)

**Сенека** (саманазвы: ''Onödowá'ga:, Onötowá'ka:'') — адна з паўночных іракезскіх моў, родная мова народа сенека. У 2007 г. на ёй размаўлялі каля 100 чалавек у Канадзе і ЗША.

Сфарміравалася на тэрыторыі сучаснага штата Нью-Ёрк. У выніку асіміляцыі практычна знікла да канца XX ст. З 1998 г. арганізавана кампанія адраджэння гутарковай мовы сенека.

## Спасылкі 
* Seneca Language 
* Seneca Language and the Seneca Indian Tribe (Onandowaga)
* Seneca language, alphabet and pronunciation

Катэгорыя:Іракезскія мовы
Анандага (мова)

**Ананда́га** (саманазвы: *Onǫda’gegá’, Onoñda’gegá’*) — адна з паўночных іракезскіх моў, родная мова народа анандага. У 2007 г. на ёй размаўлялі каля 50 чалавек у Канадзе і ЗША.

Сфарміравалася на тэрыторыі сучаснага штата Нью-Ёрк. З 1930-х гг. з-за асіміляцыі гутарковая мова практычна знікла з ужытку. У нашы дні выкарыстоўваецца пераважна ў рытуальных мэтах. З пачатку 1980-х гг. вывучаецца ў школах.

## Спасылкі 
* Onondaga Language — Ohwejagehka Hadeganage 
* Onondaga Language and the Onondaga Indian Tribe
* Onondaga language, alphabet and pronunciation

Катэгорыя:Іракезскія мовы
Сенека (значэнні)

**Сенека** можа значыць:

## Асобы 
* **Сенека Старэйшы** — старажытнарымскі пісьменнік
* **Сенека Малодшы** — знакаміты рымскі палітык, філосаф і паэт

## Этнаграфія 
* **Сенека** — індзейскі народ, частка лігі іракезаў
* **Сенека** — мова народа сенека
Беліцкая абарона

**Бе́ліцкая абарона** — баі партызанскіх брыгад Сенненскай (камандзір В. С. Лявонаў) і 1-й імя К. С. Заслонава (камандзір Л. I. Сяліцкі) па абароне аэрадрома ў саўгасе «Беліца» Сенненскага раёна ў снежні 1943 — маі 1944 гадоў. Праз гэты аэрадром ішло забеспячэнне з савецкага тылу партызан Сенненскага і суседніх раенаў (за ноч прымаў да 10 самалётаў з грузамі). 

Для ліквідацыі аэрадрома акупанты 20 снежня 1943 года накіравалі карны батальен (каля 300 салдат). Партызаны атрадаў № 6 і імя К. А. Хаіркізава Сенненскай брыгады ўтрымалі свае пазіцыі, адбілі 3 атакі ворага, знішчылі каля 50 гітлераўцаў і адкінулі ворага да в. Даганоўка. 3—5 лютага 1944 года вораг (каля 600 салдат, батарэя 76-мм гармат) пачаў наступленне з Даганоўкі на абарончыя рубяжы партызан каля саўгаса «Беліца». Наступленне батальёна карнікаў ад в. Латыгаль было спынена атрадамі імя Аляксандра Неўскага і імя Чапаева Сенненскай брыгады. Вораг асноўнымі сіламі авалодаў перадполлем партызынскай абароны ў раёне в. Новая Беліца і 1,5 гадзіны прамой наводкай абстрэльваў умацаванні партызан. Атаку гітлераўцаў партызаны адбілі, на флангах у контрнаступленне перайшлі атрады імя Суворава і імя А. М. Захарава Сенненскай брыгады і атрады «Аршанец» і «Перамога» брыгады імя Заслонава. Страціўшы каля 100 салдат забітымі і параненымі, вораг адышоў у раен в. Нямойта, пакінуўшы абоз, палявыя кухні і частку боепрыпасаў. Сканцэнтраваўшы ў паўночнай частцы раёна мотастралковую дывізію і зводны полк з паліцэйскіх гарнізонаў Сенненскага, Багушэўскага і Бешанковіцкага раёнаў, 16 сакавіка 1944 года фашысты пачалі наступленне і на 5-ы дзень баеў адцяснілі партызан на захад ад аэрадрома. Партызаны стварылі новую паласу абароны на заходнім беразе р. Усвейка і ўтрымлівалі яе да мая 1944 года.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Сенненскі раён
Катэгорыя:Бітвы СССР
Катэгорыя:Бітвы Германіі
Катэгорыя:Канфлікты 1943 года
Катэгорыя:Канфлікты 1944 года
Катэгорыя:Бітвы ў Беларусі
Катэгорыя:1943 год у Беларусі
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Катэгорыя:Бітвы Другой сусветнай вайны з удзелам савецкіх партызан у Беларусі
Адам Бычкоўскі

**Адам Бычкоўскі** (, фальварак Талочкі, Саколкаўскі павет, Гродзенская губерня — ) — беларускі грамадскі і культурны дзеяч. Стрыечны брат рэдактара газеты «Biełarus» А. Бычкоўскага.
## Біяграфія 
Вучыўся ў Гродзенскай мужчынскай гімназіі (скончыў ў 1911). Будучы гімназістам, усвядоміў і стаў прыхільнікам беларускай нацыянальнай ідэі. 

Адзін з заснавальнікаў і першы старшыня Гродзенскага гуртка беларускай моладзі. Актыўна ўдзельнічаў у асветніцкай дзейнасці на карысць беларускай справы, якая ладзілася гуртком.  Быў рэжысёрам самадзейнайга спектакля па п’есе «Модны шляхцюк» К. Каганца (1910). Выступаў з напісанымі ім рэфератамі аб адраджэнні Беларусі, напрыклад «Адгалосак душы беларускага народу ў яго песнях, казках і легендах».

Скончыў юрыдычны факультэт Пецярбургскага ўніверсітэта. У 1920-х працаваў суддзей у Саколцы, потым меў адвакацкую практыку ў Варшаве (1930-я). 

Арганізатар «Асветнага таварыства беларусаў»  (Варшава, дзейнічала ў 1930-я). 

Аўтар сцэнічнага абразка «Сваты», які быў пастаўлены шэрагам самадзейных драматычных гурткоў у Заходняй Беларусі.

## Літаратура 
*  — С. 152

## Спасылкі 
*Зоська Верас. Успаміны. Старое Гродна

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сакульскім павеце
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Зыбкі пясок

**Зыбкія пяскі** — пяскі, перанасычаныя паветрам (газам ці гарачымі парамі, у пустыні), вільгаццю ўзыходных крыніц і здольныя з прычыны гэтага засмоктваць углыб прадметы, якія патрапяць у іх; разнастайныя па сваёй прыродзе, але заўсёды пазбаўленыя драбназёмістага дамешку. Дзякуючы выпарэнню ці тонкай плёнцы вады, якая ахінае пясчынкі, счапленне паміж імі малое.

## Уласцівасці 
Зыбкі пясок — няньютанаўская вадкасць. Калі ён знаходзіцца ў стане супакою, ён здаецца цвёрдым, але невялікія (менш чым 1 %) змены ў механічнай напрузе на яго паверхні прыводзяць да істотнага змяншэння яго глейкасці. Каб выбрацца з зыбкага пяску, трэба прыкласці велізарныя высілкі. Сіла, патрэбная для таго, каб выцягнуць нагу з зыбкага пяску з хуткасцю 1 см/с, эквівалентная сіле, якая запатрабуецца для таго, каб падняць легкавую машыну сярэдніх памераў.

У сувязі з высокай шчыльнасцю зыбкага пяску чалавек ці жывёла не можа цалкам патануць у ім. Зыбкі пясок бяспечны сам па сабе, аднак у сувязі з тым, што ён істотна абмяжоўвае магчымасць перасоўвання, той, хто ўграз у ім, робіцца безабаронным ад іншых небяспек: прыліву, сонечнага апрамянення, драпежнікаў, абязводжвання і іншых. Пры трапленні ў зыбкі пясок, гэтак жа як і ў балоце, трэба паспрабаваць легчы на спіну, шырока раскінуўшы рукі. Выбірацца трэба павольна і плаўна, не робячы рэзкіх рухаў. Па словах бельгійскага вучонага Райманда Бергмана, аўтамабілі, што перасоўваюцца на досыць высокай хуткасці, цалкам могуць у адзін момант увайсці ў такі пясок.

З’ява была створана і ў лабараторных умовах: група вывучэння фізікі вадкасцей пры нідэрландскім Універсітэце Твэнце на чале з Дэтлафам Лозе стварыла дзейную мадэль «сухога балота» ў празрыстым плексігласавым кантэйнеры вышынёй 60 см з падмуркам 20х20 см, запоўненым дробным пяском (дыяметр часціц — 40 мкм). Праз адтуліны ў падмурку кантэйнера ў пясок удзімалі паветра. Калі паветраная бруя была перакрыта, пясчынкі апусціліся ўніз і сфармавалі структуру з больш свабодным пакаваннем: шчыльнасць 41 % у параўнанні з 55—66 % ў звычайным пяску. У атрыманай сумесі лёгка танулі шарыкі дыяметрам 4 см рознай масы.

## Шыранне 
Зыбкія пяскі звычайна месцяцца па берагах мораў, азёр і рэк (дзе звычайна пашыраны ўзыходныя крыніцы), але могуць сустракацца і ўдалечыні ад берагоў, як на раўнінах, так і ў горах, у пустынях.

## Гл. таксама 
* Сыпкае цела
* Псеўдаажыжэнне
* Плывун
* Багна

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Dry Quicksand 

Катэгорыя:Пясок
Катэгорыя:Няньютанаўскія вадкасці
ФК СДЮШАР-8 Гомель

**СДЮШАР-8** — беларускі футбольны клуб з горада Гомель. У 2017 годзе выступаў у Другой лізе чэмпіянату Беларусі.

## Гісторыя 
У 2017 годзе гомельская СДЮШАР-8, якая ў асноўным рыхтавала футбалістаў для «Гомеля», вырашыла заявіць каманду ў Другую лігу. За каманду гулялі маладыя ўласныя выхаванцы. У сезоне 2017 СДЮШАР-8 заняла ў Другой лізе 13-е месца з 14, перагнаўшы толькі іншы клуб юнацкай футбольнай школы — пінскую СДЮШАР-3.

У лютым 2018 года стала вядома, што СДЮШАР-8 з-за недахопу фінансавых сродкаў не прыме ўдзел у Другой лізе 2018.

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі 
## Спасылкі 
* 

СДЮШАР-8 Гомель
Катэгорыя:Спорт у Гомелі
ФК СМІаўтатранс

**«СМІаўтатранс»** — беларускі футбольны клуб з горада Смалявічы. У 2017—2021 гадах выступаў у Другой лізе чэмпіянату Беларусі.

## Дасягненні 
* Найлепшае дасягненне ў Другой лізе чэмпіянату Беларусі — 8 месца (2017)

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі 
СМІаўтатранс
Баршчагоўка

**Баршчагоўка** - гістарычная мясцовасць, прамысловая зона, жылы масіў у межах і за межамі Кіева. Так называецца тэрыторыя размешчана на заходняй мяжы горада паміж чыгункамі Кіеў - Корасцень, Кіеў - Фастаў, Святошынскага лесу і ўздоўж Кальцавой дарогі. Па тэрыторыі працякае аднайменная рака Баршчагоўка. Баршчагоўка ўваходзіць да тэрыторый сучаснага Кіева-Святошынскага раёна Кіеўскай вобласці і Кіева.
## Развіццё 
У 1974 быў адкрыты кінатэатр «Лейпцыг».

У лютым 1975 была запушчана першая ва Украіне галіна хуткаснага трамвая, які звязаў Мікольскую Баршчагоўку з цэнтральнымі раёнамі горада.
## Зноскі 
Катэгорыя:Геаграфія Кіева
Казімір Аркадзевіч Шабан

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Казімір Аркадзевіч Шабан
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|шырыня           = 
|апісанне выявы   = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1940—1945
|званне           = 
|род войскаў      = авіяцыя
|камандаваў       = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
-
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Казімір Аркадзьевіч Шабан** (22 чэрвеня 1922 — 9 ліпеня 1945) — лётчык 809-га штурмавога авіяцыйнага палка 264-й штурмавой авіяцыйнай Кіеўскай Чырванасцяжнай ордэна Кутузава дывізіі 5-га штурмавога авіяцыйнага корпуса 2-й паветранай арміі 1-га Украінскага фронту, старшы лейтэнант. Герой Савецкага Саюза.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 22 чэрвеня 1922 года ў вёсцы Шабаны цяпер Мінскага раёна Мінскай вобласці Беларусі ў сялянскай сям’і. Беларус. Скончыў 10 класаў і аэраклуб у Менску.

У Чырвоную Армію прызваны Мінскім гарваенкаматам Беларускай ССР у 1940 годзе. У 1941 годзе скончыў Тамбоўскую школу ваенных пілотаў. На франтах Вялікай Айчыннай вайны з чэрвеня 1943 года. Член ВКП(б), з 1944 года.

Лётчык 809-га штурмавога авіяцыйнага палка старшы лейтэнант Казімір Шабан да ліпеня 1944 года на самалёце-штурмавіку «Іл-2» здзейсніў сто дваццаць тры паспяховых баявых вылету на штурмоўку жывой сілы і тэхнікі ворага.

Удзельнічаў у Курскай бітве, Корсунь-Шаўчэнкаўскай, Львоўска-Сандамірскай наступальных аперацыях, у вызваленні Румыніі, Венгрыі, Чэхаславакіі.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 2 жніўня 1944 года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм старэйшаму лейтэнанту Шабану Казіміру Аркадзевічу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка».

Пасля вайны працягваў службу ў ВПС намеснікам камандзіра авіяэскадрыллі. Старшы лейтэнант К. А. Шабан загінуў 9 ліпеня 1945 года ў авіякатастрофе на самалёце Іл-10 пры выкананні службовых абавязкаў у раёне горада Брно. Пахаваны на Другіх хрысціянскіх могілках у Адэсе.

Узнагароджаны ордэнам Леніна, трыма ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнамі Аляксандра Неўскага, Айчыннай вайны 1-й ступені, медалямі.

У Мінску на будынку школы, у якой вучыўся Герой, устаноўлена мемарыяльная дошка. Таксама мемарыяльная дошка ўсталявана на дом па адрасе вул. Авякяна, 61, дзе ён жыў пэўны час.

## Літаратура 
* 
* Навечно в сердце народном. 3-е изд., доп. и испр. Минск, 1984.

## Спасылкі 
* 
* 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Піўная бляшанка

**Піўна́я бляша́нка** — тара для піва і іншых напояў (слабаалькагольных і безалькагольных), прызначаная для доўгатэрміновага захоўвання і гандлю ў раздроб.

Піўныя бляшанкі вырабляюць у розных памерах і аб’ёмах (у Еўропе памер бляшанак ад 150 да 1000 мл), а таксама формах (у Японіі, напрыклад, існуе каля 160 відаў бляшанак аднаго аб’ёму). Найбольш распаўсюджаныя бляшанкі з аб’ёмам 330, 500 і 568 мл (пінта).

## Гл. таксама 
* Бляшанка
* Пластыкавая бутэлька

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ёмістасці
Катэгорыя:З’явіліся ў 1935 годзе
Магаўк (мова)

**Магаўк** (саманазва: ''Kanien'keha'') — адна з паўночных іракезскіх моў, родная мова народа магаўкаў. У 2011 г. на ёй размаўлялі каля 3 350 чалавек у Канадзе і ЗША.

## Гісторыя 
Сфарміравалася на тэрыторыі сучаснага штата Нью-Ёрк (ЗША). У канцы XVIII ст. частка магаўкаў перасялілася ў Канаду. Першыя запісы з'явіліся ў XVII ст. З 1970 г. вывучаецца ў школах.  У 1993 г. прынята адзіная стандартная пісьмовая форма.

## Дыялекты 
Вылучаюцца заходні, усходні і цэнтральны дыялекты.

## Алфавіт 
З 1993 г. магаўкі карыстаюцца адзіным алфавітам на аснове лацінкі:

**A a** [a]   **E e** [e]   **H h** [h]   **I i** [i]   **K k** [k]   **N n** [n]   **O o** [o]   **R r** [r]   **S s** [s]   **T t** [t]   **W w** [w]   **Y y** [y]

## Спасылкі 
* Mohawk Language and the Mohawk Indian Tribe (Kanien'kehaka) 
* Mohawk language, alphabet and pronunciation
* Mohawk Language - Ohwejagehka Hadegaenage

Катэгорыя:Іракезскія мовы
Мардэхай Гур

**Мардэхай Гур** (; 5 мая 1930 года, Іерусалім, Падмандатная Палесціна — 16 ліпеня 1995 года, Тэль-Авіў, Ізраіль) — ізраільскі военачальнік і дзяржаўны дзеяч, начальнік Генеральнага штаба арміі Ізраіля (1974—1978), міністр аховы здароўя Ізраіля (1984—1986).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Іерусаліме, у сям’і выхадцаў з Расійскай імперыі Машэ і Тавы Гарбань. У трынаццацігадовым узросце Мота далучаецца да Хаганы. Пасля вайны за незалежнасць служыць у Нахалі, але мара служыць у дэсантных войсках прыводзіць яго ў брыгаду Цанханім, дзе ён знаёміцца з Арыэлем Шаронам. У 1955 годзе Мардэхай Гур атрымлівае медаль «За Адвагу» з рук Машэ Даяна.

Пасля завяршэння вучобы ў ваенным каледжы ў Парыжы быў прызначаны камандзірам пяхотнай брыгады «Галані». У час Шасцідзённай вайны брыгада парашутыстаў пад яго камандаваннем вызваляе Усходнюю частку Іерусаліма. Гур перадае па рацыі гістарычныя словы: «Храмавая гара ў нашых руках! Паўтараю — Храмавая гара ў нашых руках!»

У 1969 годзе прызначаны камандуючым Паўночнай ваеннай акругі. У 1972—1973 гг. з’яўляўся ваенным аташэ Ізраіля ў Вашынгтоне, ЗША. Пасля вяртання, у другі раз прызначаецца камандуючым Паўночнай ваеннай акругі. У студзені 1974 года, замяняе Давіда Элазара на пасадзе Начальніка Генеральнага штаба.

Пасля выхаду ў адстаўку займаецца палітыкай. Абіраецца ў Кнесет у 1981 годзе ад партыі Авада. Быў міністрам аховы здароўя і міністрам без партфеля. Ва ўрадзе Рабіна займаў пасаду намесніка міністра абароны.

Аўтар некалькіх кніг, у тым ліку «Храмавая гара ў нашых руках» (1973 г).

Даведаўшыся, што цяжка хворы на рак, Мардэхай Гур скончыў жыццё самагубствам застрэліўшыся з асабістага пісталета 16 ліпеня 1995 года, у двары свайго дома.

## Спасылкі 
* http://www.mota.co.il/ 
* 

Катэгорыя:Міністры аховы здароўя Ізраіля
Катэгорыя:Ваенныя Ізраіля
Катэгорыя:Застрэліліся
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 10-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 11-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 12-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 13-га склікання
Катэгорыя:Самазабойцы
Катэгорыя:Памерлі ад раку
Нотум

**Нотум** () — спінны склерыт сегментаў грудзей насякомых. У простым варыянце нотум цалкам адпавядае тэргіту — спінной сценцы сегмента, аднак у шэрагу насякомых тэргіт падзяляецца на два другасных склерыта **нотум** (пярэдні) і **постнотум** (задні). Нотум першага сегмента грудзей — **пярэдняспінка**, або **пранотум**, другога — **сярэдняспінка**, або **мезанотум**, трэцяга — **задняспінка**, або **метанотум**.

Катэгорыя:Анатомія насякомых
Катэгорыя:Анатомія жывёл
Склерыт (экзашкілет членістаногіх)

сегментаў двухкрылых другасна падраздзяляюцца на мноства склерытаў.]]
**Склерыты** — шчыльныя ўчасткі кутыкулы ў членістаногіх. Злучаныя паміж сабой эластычнымі мембранамі, якія забяспечваюць узаемную рухомасць склерытаў. Выконваюць ахоўную функцыю, засцерагаючы ад механічных пашкоджанняў, і служаць шкілетнымі элементамі, да якіх мацуюцца цягліцы. У базавай схеме кожны свабодны сегмент цела членістаногага пакрываюць 4 склерыты: тэргіт (спінны бок цела), стэрніт (брушны) і два плейрыты (бакавыя).

Катэгорыя:Анатомія членістаногіх
Цынаміі

**Цынаміі** (*Cynomya*) — род двукрылых насякомых сямейства .

## Віды 
Род *Cynomya*:

*  Robineau-Desvoidy, 1830
*  Cepelak & Cepelak, 1978
*  Hough, 1898
*  (Linnaeus, 1761)

Катэгорыя:Мясныя мухі
Альбатросы

**Альбатросы** (*Diomedeidae*) — сямейства марскіх птушак атрада буравеснікападобных.

## Апісанне 
Даўжыня 0,85—1,4 м, маса да 8 кг. Апярэнне шэра-белае, крылы вузкія, доўгія, у размаху да 4,25 м. Узнімаюцца ў паветра толькі з грэбеня хвалі або берагавога абрыву. Нястомныя летуны, добра плаваюць.

## Пашырэнне 
Выдзяляюцца 4 роды, 18 сучасных відаў. Пашыраны пераважна ў тропіках і субтропіках Ціхага, Атлантычнага і Індыйскага акіянаў.

## Асаблівасці біялогіі 
Гняздуюцца калоніямі на акіянічных астравах. Размнажаюцца ва ўзросце 5—10 гадоў. Кормяцца беспазваночнымі і рыбай.

## Літаратура 
* Альбатросы // 

Катэгорыя:Буравеснікападобныя
Усепалесцінскі ўрад

**Усепалесцінскі ўрад** () быў абвешчаны ў Газе 22 верасня 1948 года Вышэйшым арабскім камітэтам прадстаўнікоў арабскіх населеных пунктаў, якія сабраліся ў Газе, таксама ўтварылі Палесцінскі нацыянальны савет, які ў адной з першых сваіх рэзалюцый абвясціў свае паўнамоцтвы над усёй Палесцінай са сталіцай у Іерусаліме. 30 верасня Савет быў ператвораны ва Урад на чале з «прэзідэнтам» муфтыем Амінам аль-Хусейні. У сярэдзіне кастрычніка ён быў прызнаны Лігай арабскіх дзяржаў.

Неўзабаве пасля яго стварэння, у снежні таго ж года, на , Абдала ібн Хусейн быў абвешчаны «каралём арабскай Палесціны». Канферэнцыя заклікала да аб’яднання арабскай Палесціны і Трансіарданіі, і Абдала абвясціў пра свой намер анексаваць Заходні бераг ракі Іардан. Іншыя члены Арабскай лігі выступілі супраць гэтага плана.

Рэальнай улады ў акупаванай Егіптам Газе не меў.

Пасля Ліпеньскай рэвалюцыі 1952 год у Егіпце Гамаль Абдэль Насер павялічыў егіпецкую падтрымку «палесцінскай справы».

Аб’яднанне Егіпта і Сірыі ў 1958 годзе стала пераломным момантам у гісторыі Усепалесцінскага ўрада. Егіпет перастаў яго падтрымліваць, і ў 1959 годзе Насер дэкрэтам афіцыйна анулёўваў урад. Сектар Газа знаходзіўся пад кіраваннем Егіпта да яго заваявання Ізраілем у Шасцідзённай вайне 1967 года.

Усепалесцінскі ўрад лічыцца першай спробай стварэння незалежнай арабскай Палесціны.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Палесціна
Катэгорыя:Гісторыя Палесціны
Катэгорыя:Ізраільска-палесцінскі канфлікт
Актый

**А́ктый** (Актын ці Актыд, ) — у грэчаскай міфалогіі адзін з сямі сыноў Роды і Геліяса, якія кіравалі востравам Родас.

Выгнаны за забойства брата, ён уцёк у Егіпет, дзе заснаваў горад Геліёпаль і быў першым, хто навучыў егіпцян астралогіі, як таго захацеў яго бацька Геліяс.

У час Сусветнага патопу многія пісьмовыя крыніцы старажытных грэкаў былі страчаны. Таму егіпцяне, паводле меркавання Дыядора Сіцылійскага, прысвоілі сабе іх дасягнення ў вобласці астралогіі. З гэтай прычыны лічылася, што толькі праз  шмат пакаленняў Кадм, сын Агенора, упершыню прынёс у Эладу пісьменнасць з Фінікіі, і грэкі ўнеслі ў навуку пра зоркі свае дапаўненні, але не былі яе заснавальнікамі.

Паводле адной з версій, родасцы ў гонар Актыя ўзвялі трыццацісяміметровага Калоса — бронзавую статую Геліяса, які стаяў на ўваходзе ў гавань  і лічыўся адным з сямі цудам свету.

Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Міфы астравоў Эгейскага мора