open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Людміла Чэшская

**Святая мучаніца Людміла**, княгіня Чэшская (каля 860-15 верасня 921, гарадзішча Тэцін, Чэхія) — жонка чэшскага князя Баржывоя I, выхавальніца князя Вацлава Святога і рэгент пры ім. Першая заступніца Чэшскай дзяржавы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хрысціянскія святыя IX стагоддзя
Катэгорыя:Хрысціянскія святыя X стагоддзя
Катэгорыя:Святыя Чэхіі
Катэгорыя:Каталіцкія і праваслаўныя святыя
Катэгорыя:Жанчыны Сярэдневякоўя
Катэгорыя:Задушаныя
Катэгорыя:Мучанікі
Мазаіка

[thumb|Мазаіка [Спас Уседзяржыцель|Хрыстос Пантакратар. Паўднёвая галерэя сабора Святой Сафіі, Канстанцінопаль. Другая чвэрць XII ст.]]
**Маза́іка** (,  ад  — (твор) прысвечаны музам) — дэкаратыўна-прыкладное і манументальнае мастацтва розных жанраў, творы якога маюць на ўвазе фарміраванне малюнка пры дапамозе кампаноўкі, набору і замацавання на паверхні (як правіла — на плоскай) рознакаляровых камянёў, смальты, керамічных плітак і іншых матэрыялаў.

Асобны від мазаікі — інкрустацыя.

## Гл. таксама 
* Мазаіка рымская
* Маркетры
* Дывізіянізм
* Піксельная графіка
* HTML-арт
* Мазаіка поліэфірная
* Мазаічная псіхапатыя

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Мазаіка і яе стварэнне.
* Мазаіка племя Уічолі


Катэгорыя:Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва
Катэгорыя:Хобі
Катэгорыя:Рукадзелле
Катэгорыя:Народныя промыслы
Катэгорыя:Манументальнае мастацтва
Кім Чэн Ын

**Кім Чэн Ын** (кар. 김정은; , 1983 або 1984, , КНДР) — паўночнакарэйскі палітычны дзеяч. Трэці сын Кім Чэн Іра.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 8 студзеня 1982—1984 гг (дакладная дата не вядомая) у сям’і лідара КНДР Кім Чэн Іра і яго трэцяй жонкі, былой актрысы Да Эн Хі, малодшы сын. Варта адзначыць, што дадзеная інфармацыя не пацверджана ні адной з паўночнакарэйскіх крыніц, такім чынам, давяраць ёй можна з вядомай доляй сумневу.

Як сцвярджае разведка Паўднёвай Карэі, Кім Чэн Ын скончыў міжнародную акадэмію ў Берне, Швейцарыя (англ.: The International School of Berne, камуна Муры-Берн). З 2002 года ў індывідуальным парадку вучыўся ў ваенным Універсітэце імя Кім Ір Сена ў КНДР.

Вышэйшы кіраўнік КНДР з 29 снежня 2011 года. У чэрвені 2016 года, калі шляхам унясення паправак у Канстытуцыю быў створаны Дзяржаўны савет КНДР як вышэйшы кіруючы органа краіны, Кім Чэн Ына выбралі яго кіраўніком. 11 красавіка 2019 года Кім Чэн Ын перавыбраны на пасаду старшыні Дзяржаўнага савета КНДР. Перавыбіранне паўночнакарэйскага лідара адбылося на першай сесіі ВНС 14-га склікання ў Пхеньяне.

Стаў першым лідарам КНДР, які наведаў Рэспубліку Карэя з 1953 года. Яго сустрэча з Прэзідэнтам Рэспублікі Карэя Мун Чжэ Інам адбылася ў пагранічным пункце Пханмунджом 27 красавіка 2018 года. Падчас саміту быў выказаны намер падпісаць мірную дамову па выніках вайны 1953 года і пазбавіць Карэйскі паўвостраў ад ядзернай зброі.

Жонка — Лі Соль Чжу ()

## Спасылкі 
* *Kim Jong-un (Kim Jong Woon) — Leadership Succession*, Globalsecurity.org.
* 
* 

Катэгорыя:Кімы (кіруючая сям’я КНДР)
Катэгорыя:Постаці Паўночнай Карэі
Катэгорыя:Спіс спецыяльна прызначаных грамадзян і заблакіраваных асоб
Петэр Парлер

**Петэр Парлер** (ням.: *Peter Parler*, ), **Петр Парлерж** (чэш.: *Petr Parléř*) (каля 1330, Швебіш Гмюнд — , ) — архітэктар, найбольш вядомы як стваральнік Карлава моста і кіраўнік (з 1352 да сваёй смерці) будаўніцтва сабора святога Віта.

Петэр Парлер быў прадстаўніком архітэктарскай дынастыі Парлераў, сынам Генрыха Парлера Старэйшага і айцом Венцэля (Вацлава) і Іагана (Яна) Парлераў.

У 1988 чэшскі астраном Антанін Мркос назваў у гонар Петэра Парлера астэроід 6550 Парлер.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктары Германіі
Катэгорыя:Архітэктары Чэхіі
Катэгорыя:Постаці гатычнай архітэктуры
Катэгорыя:Скульптары готыкі
Катэгорыя:Скульптары Германіі
Катэгорыя:Скульптары Чэхіі
Святы Віт

, «Святы Віт»]]
**Святы Віт** () — хрысціянскі святы, рымскі мучанік перыяду ранняга хрысціянства. Забіты ў 303 годзе. Памяць святога Віта здзяйсняецца ў Праваслаўнай царкве 16 мая і 15 чэрвеня (па юліянскім календары), у Каталіцкай царкве 15 чэрвеня.

## Гл. таксама 
* Сабор Святога Віта (Прага)

Катэгорыя:Чатырнаццаць святых памочнікаў
Катэгорыя:Святыя Італіі
Катэгорыя:Памерлі ў 303 годзе
Катэгорыя:Постаці Сіцыліі
Катэгорыя:Каталіцкія і праваслаўныя святыя
Катэгорыя:Святыя дзеці
Катэгорыя:Мучанікі
Хор (архітэктура)

**Хор** ( — хор, групавы танец) — у раннехрысціянскіх храмах прастора перад галоўным прастолам, дзе размяшчаўся хор пеўчых; пазней у заходнееўрапейскіх краінах хорам стала называцца ўся ўсходняя (алтарная) частка царкоўнага будынка, да апсіды. Такім чынам хор стаў ўключаць прасвітэрый.

## Гл. таксама 
* Хоры 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Храмавая архітэктура
Сцяг Ірана

**Сцяг Ірана** існуе ў сучасным варыянце з 29 ліпеня 1980 і адлюстроўвае змены, праз якія прайшоў Іран з пачатку Ісламскай рэвалюцыі.

Сцяг складаецца з трох роўных гарызантальных палос: зялёнай, белай і чырвонай. Зялёны колер увасабляе урадлівасць, парадак і радасць, белы - свет, чырвоны - мужнасць і пралітую на вайне кроў.

Гэтыя колеры існавалі на іранскім сцягу з пачатку XX стагоддзя, іх выкарыстоўвалі таксама шахі. У цэнтры аднак быў намаляваны леў з мячом, сімвал старажытнай Персіі.

Пасля Ісламскай рэвалюцыі леў быў заменены версіяй словы Алах. Яна складаецца з чатырох паўмесяцаў і мяча пасярэдзіне. У дадатак, у зялёную і чырвоную паласу 22 разы ўпісаны дэвіз "Алаху акбар" (Бог вялікі). Гэта намёк на Ісламскую рэвалюцыю, якая адбылася 22 дня 11 месяца (22 бахмана) па іранскім календары.

Кампазіцыя колераў сцяга адпавядае колерам на сцягу Таджыкістана, што абумоўлена этнічнай, культурнай і моўнай блізкасцю двух народаў.

Іранцы часта называюць свой сцяг проста «parcham-e se rang» («трыкалор»).

## Гл. таксама 
* Герб Ірана
* Паніранскія колеры
* Сцяг Таджыкістана
* Штандар Прэзідэнта Рэспублікі Таджыкістан

## Спасылкі 
* Колеры і пабудова сцяга Ірана

Іран
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Ірана
Сцяг Сірыі

**Сцяг Сірыі**, таксама вядомы як **Сцяг незалежнасці** і **Сцяг Сірыйскай рэвалюцыі** — паўторна ўведзены замест сцяга ўзору 1980 года ў снежні 2024 года. Раней гэты сцяг выкарыстоўваўся Сірыйскай рэспублікай у 1932—1958 гадах і апазіцыяй з 2011 года падчас Грамадзянскай вайны, як «знак свабоды сірыйскага народа».

## Сімвалізм 
Колеры сцяга традыцыйныя для сцягоў арабскіх краін, як і на сцягах Емена, Егіпта, Судана і Ірака. Зялёны колер — колер Фацімідаў, белы — Амеядаў, чорны — Абасідаў, чырвоны колер — кроў пакутнікаў, таксама чырвоны — колер дынастыі Хашэмітаў і быў дададзены калі Шарыф Хусейн далучыўся да арабскага паўстання ў 1916 годзе. Спачатку тры чырвоныя зоркі значылі галоўныя рэгіёны краіны Алепа, Дамаск і Дэйр-эз-Зор. У 1936 годзе да Сірыі адышлі населеныя друзамі Джабаль аль-Друз і дзяржава алавітаў Латакія, і значэнне зорак змянілася: старыя рэгіёны Алепа, Дамаск і Дэйр-эз-Зор — першая зорка, Джабаль аль-Друз — другая, Латакія — трэцяя.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Гісторыя сцяга Сірыі 

Сірыя
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Сірыі
Канстытуцыя Вялікабрытаніі

**Канстытуцыя Вялікабрытаніі** — гэта сукупнасць законаў, прэцэдэнтаў і канстытуцыйных пагадненняў Вялікабрытаніі, якія вызначаюць парадак фарміравання і паўнамоцтвы органаў дзяржавы, прынцыпы ўзаемаадносін дзяржаўных органаў паміж сабой, а таксама дзяржаўных органаў і грамадзян.

## Спасылкі 
* Канстытуцыя Вялікабрытаніі

Вялікабрытанія
Катэгорыя:Права Вялікабрытаніі
Еўропа за свабоду і дэмакратыю

thumb|317px|Партыі-ўдзельнікі ЕСД
**Еўропа за свабоду і дэмакратыю** (, EFD) — кансерватыўная фракцыя Еўрапейскага парламента. Фракцыя была ўтворана 14 ліпеня 2009 года прадстаўнікамі правых жорсткіх еўраскептыкаў.

## Склад 
Дэпутаты Еўрапарламента, якія складаюць групу :

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Еўропа за свабоду і дэмакратыю 

Катэгорыя:Еўрапейскі парламент
Аб’яднаная Арабская Рэспубліка

**Аб’яднаная Арабская Рэспубліка** (ААР) — аб’яднаная дзяржава Сірыі і Егіпта, якая існавала з лютага 1958 па верасень 1961 года (пасля распаду канфедэрацыі Егіпет працягваў называцца Аб’яднанай Арабскай Рэспублікай да 11 верасня 1971). Сталіца — Каір.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Былыя краіны
Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Егіпта
Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Сірыі
Сабор Святога Паўла

**Сабор Святога Паўла** () — англіканскі сабор, прысвечаны апосталу Паўлу. Знаходзіцца ў верхняй частцы Ладгейт Хіл, самай высокай кропцы Лондана, і з'яўляецца рэзідэнцыяй біскупа Лондана.

## Перадгісторыя 
Гісторыі вядомыя пяць сабораў святога Паўла, якія існавалі ў розны час, але якія знаходзіліся ў адным і тым жа месцы:

* першы (драўляны) сабор быў пабудаваны ў 604 г. і згарэў у 675 г.;
* другі (каменны) сабор быў пабудаваны ў 685 годзе і ў 961 быў разбураны вікінгамі падчас чарговага набегу на Лондан;
* трэці (каменны) сабор быў пабудаваны ў 962 г. і згарэў разам з усім Лонданам падчас пажару 1087;
* чацвёрты (каменны) сабор (вядомы таксама як Стары Сент-Пол або Сент-Пол да Вялікага Пажару) быў закладзены ў 1087 і асвечаны ў 1240 г. Гэта быў адзін з найбуйнейшых сабораў Еўропы таго часу: яго даўжыня складала каля 180 метраў, шырыня - 30 метраў, вышыня шпіля - амаль 150 метраў. Сабор згарэў у 1666 г. у час Вялікага лонданскага пажару. Хоць пасля пажару аднавіць сабор было магчыма, улады прынялі рашэнне аб будаўніцтве на яго месцы новага будынка;
* пяты (каменны) сабор быў пабудаваны па праекце архітэктара Крыстофера Рэна (англ.: Christopher Wren). Работы былі пачатыя ў 1675 годзе і завершаны ў 1708 годзе.

## Гісторыя 
Афіцыйна датай адкрыцця сабора лічыцца 20 кастрычніка 1708 г. — дзень нараджэння архітэктара Рэна (у той дзень яму споўнілася 76 гадоў), аднак фактычна службы ў саборы пачаліся 2 снежня 1697 года. У ходзе праектавання Рэну давялося фактычна тройчы цалкам змяняць праект. Першы праект прадугледжваў будаўніцтва досыць буйной царквы на падмурку згарэлага чацвёртага сабора. Гэты праект быў адхілены практычна адразу - мабыць уладам хацелася чагосьці больш грандыёзнага. Другі праект прадугледжваў будаўніцтва царквы, якая мела ў плане выгляд грэчаскага крыжа. Гэты праект быў дэталёва прапрацаваны - дастаткова сказаць, што да цяперашняга часу захаваўся выкананы ў маштабе 1:24 макет такога сабора, які сёння экспануецца ў Саборы святога Паўла. Аднак, гэты праект быў таксама адхілены як занадта радыкальны. Трэці праект Рэна прадугледжваў будаўніцтва досыць вялікага храма з купалам і двума вежамі-званіцамі. Гэты праект быў зацверджаны і ў чэрвені 1675 года, пачаліся будаўнічыя працы, аднак неўзабаве пасля гэтага кароль Карл II зноў запатрабаваў праект і загадаў ўнесці ў яго змены, якія сам ахарактарызаваў як дэкаратыўныя. Менавіта такім дэкаратыўным змяненнем і апынуўся прыбудаваны да асноўнага праекту купал Сабора Святога Паўла, які сфарміраваў існуючы відарыс Сабора.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Англіканскія саборы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Храмы Лондана
Катэгорыя:Храмы Святога Паўла
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Крыстафера Рэна
Катэгорыя:Збудаванні Вялікабрытаніі ў стылі барока
Катэгорыя:З’явіліся ў 1675 годзе
Катэгорыя:1675 год у Еўропе
Анджэй Цеханавецкі

**Анджэй Цеханавецкі** (; , Варшава — , Лондан) — польскі навуковец, беларусіст, грамадска-культурны дзеяч, заснавальнік Фундацыі Цеханавецкіх у Варшаве. Нашчадак князёў Мсціслаўскіх і Заслаўскіх.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 28 верасня 1924 года ў Варшаве ў сям’і дыпламата. Вывучаў гісторыю мастацтваў у Ягелонскім універсітэце ў Кракаве. У 1950 годзе быў рэпрэсаваны, аднак пасля 1956 года вызвалены і рэабілітаваны. У 1958 годзе выехаў з Польшчы. Вучыўся ў Германіі, ЗША, Партугаліі, Брытаніі. У Цюбінгенскім універсітэце абараніў дысертацыю, прысвечаную слонімскаму тэатру. З 1961 года жыве ў Вялікабрытаніі. Вядзе шырокую грамадска-дабрачынную дзейнасць. Мае шэраг высокіх узнагарод. Аўтар кнігі «Міхаіл Казімір Агінскі і яго „сядзіба музаў“ у Слоніме» (на нямецкай выйшла ў Кёльне і Грацы ў 1961 г., беларускі пераклад — у 1993 г. ў Мінску).

Памёр 2 лістапада 2015 года ў Лондане.

## Беларускія пераклады 
* Міхаіл Казімір Агінскі і яго «сядзіба музаў» у Слоніме / Анджэй Цеханавецкі; пераклад з нямецкай мовы У. Сакалоўскага; навуковы рэдактар перакладу і аўтар прадмовы А. Мальдзіс. — Мн., 2006.

## Літаратура 
* *Гардзіенка Н.* Беларусы ў Вялікабрытаніі / пад рэд. А. Гардзіенкі. — Мн., 2010.
* *Dunin S., Rabucha A., Sikorska-Kulesza J.* Ciechanowieccy herbu Dąbrowa. — Warszawa, 1997.

Анджэй Цеханавецкі
Катэгорыя:Беларусісты
Катэгорыя:Удзельнікі Варшаўскага паўстання
Катэгорыя:Ганаровыя дактары Люблінскага каталіцкага ўніверсітэта
Стыль (мова)

**Стыль мовы**, **функцыянальны стыль мовы** — умоўная частка літаратурнай мовы, якая прыстасавана да спецыфічных сфер прымянення мовы, мэты зносін і асноўных відаў тэкстаў, у якіх яна ўжываецца. Характарызуецца пэўным спецыфічным наборам слоў, выразаў, наяўнасцю ці адсутнасцю экспрэсіўнасці, ацэначнасці моўных сродкаў. Літаратурная мова уяўляе сабой сістэму такіх стыляў.

Вусная адмена літаратурнай мовы прадстаўлена адным стылем — гутарковым. Пісьмовая адмена прадстаўленая трыма стылямі — публіцыстычным, навуковым, афіцыйна-дзелавым. Гэтыя стылі проціпастаўляюцца не абсалютна, паколькі, напрыклад, многія словы не маюць стылявых прыкмет.

Многія даследчыкі ўключаюць у сістэму літаратурнай мовы і мову мастацкай літаратуры або мастацкі стыль (стыль мастацкай літаратуры), але часам ён разглядаецца як своеасаблівая форма літаратурнай мовы, больш свабодная за іншыя стылі, адкрытая для выкарыстання як элементаў іншых стыляў, так і пазалітаратурных моўных сродкаў, напр., дыялектызмаў, жаргонаў, простамоўя і інш.

## Класіфікацыя 
* Гутарковы (размоўны)
* Кніжныя стылі
** Мастацкі
** Навуковы
** Публіцыстычны
** Афіцыйна-дзелавы
** Канфесійны (царкоўны, рэлігійны)

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Функцыянальныя стылі маўлення
Катэгорыя:Сацыялінгвістыка
Міланскі сабор

**Міланскі сабор** () — кафедральны сабор у Мілане. Пабудаваны ў стылі палымянай готыкі з белага мармуру. Будаўніцтва пачата ў 1386 годзе, аднак завяршылася яно толькі ў пачатку XIX стагоддзя, калі па распараджэнні Напалеона было скончана афармленне фасада. Некаторыя дэталі, аднак, дарабляліся і пазней: да 1965 года.

Сусветнавядомая чацвёртая па велічыні царква ў свеце размешчаная ў самым цэнтры Мілана і з’яўляецца яго сімвалам. Гэта познегатычны цуд, які змяшчае цэлы лес шпіляў і скульптур, мармуровых востраканцовых вежак і калон, сплеценых разам павуціннем лёгкіх апор.

Ён трэці па велічыні ў Еўропе пасля сабораў Святога Пятра ў Рыме і Святога Паўла ў Лондане. Па ўмяшчальнасці саступае сярод гатычных храмаў толькі Севільскаму, а сярод італьянскіх храмаў — толькі сабору Святога Пятра ў Рыме. Сабор упрыгожваюць 3 400 статуй.

Катэгорыя:Славутасці Мілана
Катэгорыя:Саборы Італіі
Катэгорыя:Збудаванні Італіі ў гатычным стылі
Катэгорыя:Храмы Мілана
Кельтыберыйская мова

**Кельтыберыйская мова** — кельцкая палеаіспанская мова, на якой казалі ў цэнтральных рэгіёнах Пірэнэйскага паўвострава да I стагоддзя нашай эры.

Сярод кельцкіх кантынентальных моў, кельтыберыйская задакументавана горш гальскай, аднак лепш за  і . Акрамя бязмежнай колькасці манет, былі знойдзены таксама бронзавыя пліткі з Батарыты, якія далі магчымасць рэканструяваць мову. Акрамя гэтага, ва ўсіх палеаіспанскіх мовах існуюць іншыя маленькія запісы і шматлікія імёны багоў, людзей, тапонімы.

Сёння большасць лінгвістаў класіфікуюць кельтыберыйскую мову як кельцкую гаворку «Q» (роўна як і ) і адмаўляюць прыналежнасць кельтыберыйскай мовы да кельцкіх моў «P» (як валійская мова).

Катэгорыя:Кельцкія мовы
Шартрская школа

**Шартрская школа** — навуковая супольнасць пры кафедральным саборы ў Шартры, найслынны цэнтр французскага адраджэння 12-га стагоддзя. Заснавана ў канцы X стагоддзя біскупам Фульберам. У школе выкладаліся матэматыка, права, логіка і медыцына. Філасофскай арыентацыяй быў неаплатанізм. Школа сінтэзавала вучэнне Платона, прадстаўленае ў яго «Тымеі», і логіку, фізіку і псіхалогію Арыстоцеля.

Да Шартрскай школы належалі Бернард Шартрскі, Гільберт Парэтанскі, Цьеры Шартрскі.

## Літаратура 
* Жильсон, Этьен. Шартрская школа. — В кн. Жильсон, Этьен. Философия в Средние века: от истоков патристики до конца XIV века. М.: «Республика», 2004. — 678 с. — ISBN 5-250-01825-4. — с. 196—210.

## Спасылкі 
«Шартрская школа»  — артыкул у Новай філасофскай энцыклапедыі на сайце ІФ РАН.

Катэгорыя:Філасофскія кірункі і школы
Катэгорыя:Схаластыка
Катэгорыя:Шартр
Сабор (храм)

ў Рыме]]
**Сабор** — асаблівы статус хрысціянскага храма, які прысвойваюць звычайна па прычыне нейкага асаблівага яго становішча. Так, саборам называюць кафедральны храм, г. зн. храм, у якім маецца епіскапская кафедра і дзе звычайна служыць біскуп. У еўрапейскіх мовах сам адпаведны тэрмін (, , ) паходзіць ад слова *кафедра*.

## Спасылкі 
*
Юліус Плюкер

**Юліус Плюкер** (; ,  — , ) — нямецкі матэматык і фізік, які працаваў у галіне аналітычнай геаметрыі.

## Біяграфія 
Плюкер навучаўся ва ўніверсітэта Берліна, Бона, Гайдэльберга і Парыжа, і ў 1828 годзе стаў прафесарам матэматыкі ў Бонскім універсітэце. У гэты час яго інтарэсы ляжалі ў галіне геаметрыі, дзе ім быў зроблены шэраг адкрыццяў. У прыватнасці Ю. Плюкеру ўдалося абагульніць паняцце каардынат шляхам увядзення тангенцыйных і аднародных каардынат. Акрамя гэтага ім было вылучана некалькі тэорый аб алгебраічных крывых.

У 1847 годзе, Плюкер становіцца прафесарам фізікі ў тым жа ўніверсітэце. Сярод яго дасягненняў у галіне фізікі: атрыманне спектральных уласцівасцей атамаў і малекул азоту, вадароду і іншых рэчываў.

Катэгорыя:Матэматыкі Германіі
Катэгорыя:Фізікі Германіі
Катэгорыя:Матэматыкі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Коплі
Сфалерыт

**Сфалеры́т** ( — падманлівы), *цынкавая падманка* — мінерал класа сульфідаў, сульфід цынку. Назва звязана з цяжкасцю вызначэння мінерала.

Сфалерыт бурштынава-жоўтага колеру называюць **мядовай падманкай**, памяранцава-чырвонага колеру — **рубінавай падманкай**.

Мае ў сваім складзе да 67 % цынку, дамешкі жалеза, медзі, ртуці, кадмію, марганцу, волава, індыю, кобальту, галію і інш. Крышталізуецца ў кубічнай сінгоніі. Утварае тэтраэдрыяныя і кубаактаэдрычныя крышталі, зярністыя агрэгаты, парашковыя масы і інш. Цвёрдасць 3,5—4 па шкале Моаса. Шчыльнасць 4 г/см³. Крохкі.

Трапляецца ў радовішчах поліметалічных руд. Галоўная руда на цынк, крыніца кадмію, галію, індыю.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* Сфалери́т; Цинковая обманка // Геологический словарь. В 2-х тт. Т. 2: М—Я / Под. ред. А. Н. Криштофовича. Отв. ред. Т. В. Спижарский. — М.: Государственное научно-техническое издательство по геологии и охране недр, 1955. — С. 303, 398.
* 

## Спасылкі 
* Структура сфалерыту 
* Сфалерыт у каталогу мінералаў
* Сфалерыт у базе webmineral.com 

Катэгорыя:Мінералы цынку
Катэгорыя:Сульфіды (мінералы)
Катэгорыя:Руды
Катэгорыя:Вырабныя камяні
Эрнст Эдуард Кумер

**Эрнст Эдуард Кумер** (;  — ) — нямецкі матэматык, найбольш значныя працы адносяцца да алгебры і тэорыі лікаў. Член Берлінскай акадэміі навук (1855), замежны член Парыжскай Акадэміі навук (1868), Лонданскага каралеўскага таварыства (1863) і Пецярбургскай Акадэміі навук (1862).

## Гл. таксама 
* Алгебраічны лік
* Вялікая тэарэма Ферма
* Ідэальны лік
* Метад Кумера
* Функцыя памылак

## Літаратура 
* 
* Mathworld, proof of infinite number of primes
* Biography of Ernst Kummer

Катэгорыя:Матэматыкі ў тэорыі лікаў
Катэгорыя:Члены Французскай акадэміі навук
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук
Катэгорыя:Замежныя члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Матэматыкі Германіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жарскім павеце
Дэвілз-Таўэр

**Дэвілз-Таўэр** або '''Вежа Д'ябла''' (англ.: Devils Tower National Monument) — помнік прыроды на тэрыторыі штата Ваёмінг, ЗША. Уяўляе сабой маналіт вулканічнага паходжання вышынёй 1556 м над узроўнем мора і адноснай вышынёй 386 м. З'яўляецца найстарэйшым «нацыянальным манументам» ЗША, які атрымаў свой статус ад прэзідэнта Тэадора Рузвельта 24 верасня 1906 года.

Вежа Д'ябла ўтварылася з магматычнага расплаву, які падняўся з глыбінь Зямлі і застыў у выглядзе вытанчаных калон. Узрост Дэвілз-Таўэр ацэньваецца ад 225 да 195 мільёнаў гадоў. Пароды прадстаўлены цёмна-чырвонымі пясчанікамі, алеўрытамі са сланцавымі праслойкамі.

## Гл. таксама 
* Спіс нацыянальных паркаў ЗША
* Нек

## Спасылкі 
* Devils Tower National Monument

Катэгорыя:Запаведнікі ЗША
Катэгорыя:Нацыянальныя манументы Ваёмінга
Алесь Пальчэўскі

**Алесь (Аляксандр Восіпавіч) Пальчэўскі** (, в. Прусінава, , Мінская вобласць — ) — беларускі пісьменнік.

## Біяграфічныя звесткі 
Скончыў БДУ (1931). Працаваў у часопісе «Іскры Ільіча». У 1936 г. быў рэпрэсіраваны. Пакаранне адбываў у Ніжагародскай вобласці. У 1946-48 гг. настаўнічаў на Міншчыне. У 1949 быў зноў незаконна асуджаны і высланы ў Краснаярскі край. Там ён пазнаёміўся з рэпрэсаванай грузінскай артысткай Тамарай Цулукідзэ. 

Рэабілітаваны ў 1954 г. 3 1955 г. пасяліўся ў Мінску. У 1955-57 гг. працаваў рэдактарам мастацкай літаратуры ў Дзяржвыдавецтве БССР. З 1957 г. — літсупрацоўнік, у 1961-71 гг. — адказны сакратар часопіса «Вясёлка». Член СП Беларусі з 1956 г.

Пахаваны ў в. Прусінава.

## Творчасць 
Друкаваўся з 1924 г.

Зборнікі апавяданняў:
* «Родныя берагі» (1958),
* «Разбітае люстэрка» (1965),
* «Былі ў маці сыны» (1968),

Зборнікі аповесцей і апавяданняў:
* «Жнівеньская раніца» (1963),
* «Запознены пасаг» (1973),
* «Ноч на вахце» (1979).

Кнігі для дзяцей (п’есы і апавяданні):
* «Беражанкі» (1958),
* «Аля і Галя» (1961),
* «Дым над лесам» (1964),
* «Таемная крушня» (1969),
* «Аднавокі сом» (1974).

Аповесці для дзяцей:
* «Ты не адзін» (1959),
* «Данеўцы — нашы знаёмыя» (1965),
* «Тайна аднаго звяна» (1970),
* «Сцежкі» (1976).

Асноўныя рысы яго творчасці: улюбёнасць у родны край, добрае веданне псіхалогіі селяніна, сялянскага побыту, жыцця дзяцей і юнацтва.

Перакладаў на беларускую мову творы рускіх, украінскіх і грузінскіх пісьменнікаў.

## Бібліяграфія 
* Выбр. творы. Т. 1—2. Мн., 1975;
* Выбр. творы. Т. 1—2. Мн., 1980.

## Літаратура 
* Грахоўскі С. Чаго не паспеў сказаць // Маладосць. 1980. № 1;
* ;
* Цулукідзе Т. Памяць // Маладосць. 1985. № 1.

Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Канстытуцыйны акт 1867 года

thumb|right|220px|Абвяшчэнне канадскай канфедэрацыі
**Канстытуцыйны акт 1867** (; раней насіў назву Акт аб Брытанскай Паўночнай Амерыцы 1867) з’яўляецца асноўнай часткай Канстытуцыі Канады. Акт замацоўвае стварэнне Дамініёна і вызначае асноўныя функцыі ўраду Канады, уключаючы дзяржаўную структуру, палату Абшчын, Сенат, юрыдычную сістэму і сістэму падаткаабкладання. Акт атрымаў сваё цяперашняе імя ў 1982 годзе разам з прыняццем канстытуцыі (раней падпісвалася Брытанскім парламентам), аднак ён дагэтуль значыцца пад гістарычным імем у запісах Вялікабрытаніі. За гэты час таксама былі ўнесеныя папраўкі: была дададзена секцыя 92A, што дае правінцыям большы кантроль над неаднаўляльнымі карыснымі выкапнямі.

## Спасылкі 
* Constitution Act, 1867 

Катэгорыя:Канстытуцыйная гісторыя Канады
Інтрузія

» (штат Ваёмінг, ЗША), інтрузія (нек), захаваная пасля эрозіі мякчэйшых парод, якія акружалі яе.]]
**Інтру́зія** (*інтрузіў*, *інтрузіўны масіў*) — геалагічнае цела, складзенае магматычнымі горнымі пародамі, што закрышталізаваліся ў глыбіні зямной кары.

Класіфікацыя інтрузій па ўзаемаадносінах з утрымліваючымі пародамі вылучаюць згодныя і нязгодныя інтрузіі. Кантакты згодных інтрузій канформны слаістасці ўтрымліваючых парод. Нязгодныя ж інтрузіі маюць сякучыя кантакты, абразаючыя структурныя элементы ўтрымліваючых тоўшч.

Да згодных інтрузій адносяцца:
* Сіл
* Лакаліт
* Лапаліт
* Факаліт
* Гарпаліт
Да нязгодных інтрузій адносяцца:
* Дайка
* Шток
* Баталіт
* Магматычная жыла
* Бісмаліт
* Нек
* Этмаліт
* Ханаліт
* Апофіз
* Магматычны дыяпір

Пры класіфікацыі інтрузій выкарыстоўваюцца таксама такія прыкметы, як форма і памер целаў.

Па глыбіні фарміравання вылучаюць прыпаверхневыя, сярэднеглыбінныя (гіпабісальныя) (0,5—1,5 км), і глыбінныя, ці абісальныя (больш 1,5 км) інтрузіі.

Глыбінныя інтрузіі складзены паўнакрышталічнымі магматычнымі пародамі, у той час як малаглыбінныя часта маюць парфіравыя і афіравыя структуры. Інтрузіі складаюць значныя часткі зямной кары, як акіянічнай, так і кантынентальнай.

## Гл. таксама 
* Інтрузійныя горныя пароды

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Геалогія
Катэгорыя:Інтрузіі
Скарн

**Скарн** — кантактава-метасаматычная парода, якая ўзнікае паблізу інтрузіі, у выпадку, калі змесціўныя пароды рэзка адрозніваюцца ад інтрузіўных парод па хімічным складзе. Скарн з’яўляецца прадуктам рэакцыйнага ўзаемадзеяння кантактуючых паміж сабой карбанатных і алюмасілікатных парод пры ўдзеле высокатэмпературных постмагматычных раствораў ва ўмовах прагрэву ўкараніла сілікатнай (часцей за ўсё кіслай) магмай. Слова скарн паходзіць ад шведскага skarn (літаральна — бруд, адкіды).

## Вапнавыя скарны 
ам і кальцытам]]

### Мінеральны склад 
Для вапнавых скарнаў характэрныя кальцыйутрымальныя мінералы. Галоўнымі мінераламі з’яўляюцца манаклінны піраксен і кальцыевы гранат, часта ў асацыяцыі з магнетытам, гематытам і эпідотам. Утрымоўваецца кальцыт. Піраксен як правіла мае дыяпсід-гедэнбергітавы склад. Дыяпсід у вапнавых скарнах можа ўтвараць буйныя крышталі або цукровападобны агрэгат мутна-зялёнага або нават белага колеру. Гранат — грасуляр-андрадыт. Часам сустракаюцца везувіянавыя або валастанітавыя скарны. Таксама вапнавыя скарны могуць утрымліваць сульфіды (галеніт, сфалерыт, арсенапірыт, халькапірыт, шэеліт, малібдэніт), мінералы бору (даталіт, данбурыт, аксініт), раданіт.

## Літаратура 
* 
* *Жариков В. А.* Скарны // Вялікая савецкая энцыклапедыя 

Катэгорыя:Горныя пароды
Катэгорыя:Метамарфізм
Верка Сярдзючка

**Верка Сярдзючка** — цэнтральны сцэнічны вобраз творчасці Андрэя Данілка, прыдуманы і створаны ім у 1991 годзе. Паводле аўтара Веркі Сярдзючкі — мастацкі персанаж, праз які ён расказвае пра сябе.
Канстытуцыйны акт 1982 года

**Канстытуцыйны акт 1982** (, ) (Дадатак B Акту аб Канадзе 1982 (Злучанае каралеўства)) з’яўляецца складовай часткай Канстытуцыі Канады. Пры гэтым ён лічыцца самадастатковым. Ён мадыфікаваў некаторыя часткі *Акту аб Брытанскай Паўночнай Амерыцы 1867*, у прыватнасці, пераназваўшы яго ў Канстытуцыйны акт 1867 года. Канадская хартыя правоў і свабод ўтварае першыя трыццаць чатыры артыкулы Канстытуцыйнага акту 1982.

Акт ўступіў у сілу 17 красавіка 1982 без якой-небудзь кансультацыі з насельніцтвам краіны. Квебек ў апошнюю хвіліну нават вырашыў не ўдзельнічаць у перамовах пасля Ночы доўгіх нажоў (Квебек), так і не падпісаўшы гэты канстытуцыйны акт.

## Спасылкі 
* Пабудаваць справядлівае таварыства: Погляд на правы і свабоды ў Канадзе  ў Бібліятэцы і архіве Канады
*  Поўны тэкст на французскай мове 

Катэгорыя:Канстытуцыйная гісторыя Канады
Катэгорыя:1982 год у Канадзе
Lordi

**Lordi** — хард-рок-гурт з Фінляндыі. У 2006 годзе перамог на конкурсе песні «Еўрабачанне» з песняй «Hard Rock Hallelujah».

## Удзельнікі 
* Mr. Lordi: вакал
* Hella: клавішныя, дадатковы вакал
* OX: бас-гітара, дадатковы вакал
* Amen: гітара, дадатковы вакал
* Mana: Ударныя, дадатковы вакал

## Дыскаграфія 
### Cтудыйныя альбомы 
* Get Heavy (2002)
* The Monsterican Dream (2004)
* The Arockalypse (2006)
* Deadache (2008)
* Babez for Breakfast (2010)
* To Beast or Not to Beast (2013)
* Scare Force One (2014)
* Monstereophonic (2016)
* Sexorcism (2018)
* Killection (2020)
* Lordiversity (2021)(камплект з сямі альбомаў)
** Skelectric Dinosaur
** Superflytrap
** The Masterbeast from the Moon
** Abusement Park
** Humanimals
** Abracadaver
** Spooky Sextravaganza Spectacular

* Screem Writers Guild (2023)
* Limited Deadition (2025)

### Кампіляцыі 
* 2005 — *The Monster Show (Зведзены альбом з «Get Heavy» і «Monsterican Dream» для продажу ў Вялікабрытаніі)*
* 2009 — *Zombilation - The Greatest Cuts*
* 2012 — *Scarchives Vol. 1*

### Сінглы і EP 
* «Would You Love a Monsterman?» (2002)
* «Devil Is a Loser» (2003)
* «Blood Red Sandman» (EP) (2004)
* «My Heaven Is Your Hell» (2004)
* «Hard Rock Hallelujah» (2006)
* «Who’s Your Daddy?» (2006)
* «Would You Love a Monsterman? (2006)» (2006)
* «It Snows in Hell» (2006)
* «They Only Come Out at Night» (2007)
* «Beast Loose in Paradise» (2008)
* «Bite It Like a Bulldog» (2008)
* «Deadache» (2008)
* «This Is Heavy Metal» (2010)
* «Rock Police» (2010)
* «The Riff» (2013)

### Відэа-кліпы 
* «Would You Love a Monsterman?» (2002) http://www.youtube.com/watch?v=AOfiziY-htU
* «Devil Is a Loser» (2003) http://www.youtube.com/watch?v=qRNrzgDHmQE
* «Blood Red Sandman» (2004) http://www.youtube.com/watch?v=qRNrzgDHmQE
* «Hard Rock Hallelujah» (2006)http://www.youtube.com/watch?v=TdItwaLrv1U
* «It Snows in Hell» (2006)http://www.youtube.com/watch?v=7pzGKW4ZQ2Y
* «Who’s Your Daddy?» (2006) http://www.youtube.com/watch?v=ah7sWtnOJvQ
* "Would You Love a Monsterman? (2006) http://www.youtube.com/watch?v=IRhbOFlTA5g
* «Hard Rock Hallelujah» (2007)
* «Bite It Like a Bulldog» (2008)
* «This Is Heavy Metal» (2010)
* «The Riff» (2013)

## Спасылкі 
* Lordi — афіцыйны сайт 
* Lordi на Encyclopaedia Metallum
* 

Катэгорыя:Пераможцы конкурсу песні Еўрабачанне
Катэгорыя:Рок-гурты Фінляндыі
Катэгорыя:Хард-рок-гурты
Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песні Еўрабачанне
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1996 годзе
Катэгорыя:Музычныя калектывы 1990-х
Катэгорыя:Музычныя калектывы 2000-х
Катэгорыя:Музычныя калектывы 2010-х
Катэгорыя:Хэві-метал-гурты
Mr. Lordi

**Mr. Lordi**, сапраўднае імя **Томі Путаансуу** (; нар. , Рованіемі, Фінляндыя) — фінскі музыкант, заснавальнік і лідар гурта Lordi і аўтар большасці яе песень.

Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Фінляндыі
Катэгорыя:Рок-музыканты Фінляндыі
Алеўрыт

thumb|Алеўрыт
**Алеўрыт** (ад грэч. Αλεύρι — мука; ; ) — друзлая дробнаабломкавая асадкавая парода.

## Апісанне 
Алеўрыт складаецца пераважна з мінеральнага зерня (кварц, палявы шпат, лушчак і іншыя) памерам 0,01—0,1 мм, займаючы прамежкавае становішча паміж глінай і пяском (лёс, глей, пыл).

Паводле зерня адрозніваюць буйнаалеўрытавыя (0,05—0,1 мм) і дробнаалеўрытавыя або тонкаалеўрытавыя (0,01—0,05) разнавіднасці алеўрыта. Паводле мінеральнага складу — монамінеральны, алігамінеральны і полімінеральны.

Алеўрыт утвараецца на дне азёрных і марскіх басейнаў у зонах са слабарухомай вадой, паміж зонамі намнажэння пясчаных і гліністых адкладаў, у далінах і дэльтах рэк.

## Выкарыстанне 
Выкарыстоўваецца ў вытворчасці цэменту і керамікі.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Абломкавыя горныя пароды
Immortal

**Immortal** (у перакладзе з англ. Несмяротны) — блэк-метал-гурт з Нарвегіі. Калектыў утварыўся пасля распаду дэз-металічнага гурта *Amputation* ў 1990 годзе.

Раннія паўнафарматныя рэлізы Immortal былі выкананы ў традыцыйным для блэк-метала стылі, але альбом *At the Heart of Winter* паказаў, што гурт пачаў эксперыментаваць на стыку блэк-метала і нямецкай школы трэш-металу. Immortal аказалі вялікі ўплыў на сучасную метал-сцэну. Унікальнае музычнае гучанне калектыву забяспечыла месца сярод лепшых груп у гісторыі жанру.

## Дыскаграфія 
;Паўнафарматныя альбомы
* 1992 — *Diabolical Fullmoon Mysticism*
* 1993 — *Pure Holocaust*
* 1995 — *Battles in the North*
* 1997 — *Blizzard Beasts*
* 1999 — *At the Heart of Winter*
* 2000 — *Damned in Black*
* 2002 — *Sons of Northern Darkness*
* 2009 — *All Shall Fall*
* 2018 — *Northern Chaos Gods*
* 2023 — *War Against All*

## Спасылкі 
* 
* 
* Immortal на ReverbNation 
* 
* 
* 
* 
* 


Катэгорыя:Блэк-метал-гурты Нарвегіі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1990 годзе
Fenriz

**Гюльве Нагель** (найбольш вядомы пад псеўданімам **Fenriz**; нар. 28 лістапада 1971 года ў Нарвегіі) — бубнач, вакаліст, аўтар тэкстаў і музыкі блэк-метал-гурта Darkthrone. Таксама з’яўляецца адзіным удзельнікам фолк/блэк-праекта *Isengard*, стваральнікам дарк-эмбіент-праекта Neptune Towers, барабаншчыкам гурта *Valhall* і адным з удзельнікаў (бубначом, аўтарам тэкстаў і музыкі, вакалістам) гурта Storm.

Катэгорыя:Музыканты блэк-метала
Катэгорыя:Darkthrone
Darkthrone

**Darkthrone** — блэк-металічны гурт з Нарвегіі. У перыяд з 1986 па 1987 г. гурт называўся **Black Death**, з 1987 года стала называцца Darkthrone.

## Музыка 
У перыяд наймення гурта Black Death да 1991 года, уключаючы дэбютны альбом Soulside Journey, група выконвала дэт-метал. Але пасля знаёмства з Еўранімусам наступныя тры альбома: *A Blaze in the Northern Sky* (1992), *Under a Funeral Moon* (1993) і *Transilvanian Hunger* (1994), як і ўсе наступныя да 2005 года (акрамя *Goatlord* (1996)), былі вытрыманы ў стылі блэк-метал.

У 2006 годзе група выпусціла альбом The Cult Is Alive, які ўжо не ўпісваўся ў папярэднія — на ім быў моцны ўплыў краст-панку. У наступных трох альбомаў гурт цалкам адыйшоў ад блэка і стаў выконваць спід-метал з моцным налётам краст-панка.

## Склад 
## Цяперашні склад 
* Fenriz (Гюльве Нагель) — ударныя і вакал
* Nocturno Culto (Тэд Ск’елум) — гітара, бас і вакал (у 1996 годзе граў у Satyricon пад псеўданімам Kveldulv)

## Былыя ўдзельнікі 
* Даг Нільсен — бас (1988-1991)
* Zephyrous (Івар Энгер) — рытм-гітара (1988-1993)
* Андрэс Рысбергет — гітара (1988)

## Дыскаграфія 
## Гл. таксама 
* Isengard — праект Фенрыза.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* Біяграфія гурта на сайце Allmusic
* Біяграфія гурта  на сайце MusicMight
* Darkthrone на сайце BestBlackMetalAlbums.com 

Катэгорыя:Дэз-метал-гурты Нарвегіі
Катэгорыя:Блэк-метал-гурты Нарвегіі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1986 годзе
Nocturno Culto

**Nocturno Culto** (Накцюрна Культа), сапраўднае імя '''Тэд Арвід Ск'елум'* (нарв. Ted Arvid Skjellum; нарадзіўся 4 сакавіка 1972 года) — нарвежскі музыкант, найбольш вядомы як вакаліст, гітарыст і басіст блэк-метал-гурта Darkthrone.

## Дыскаграфія 
* 1988 — *A New Dimension*
* 1989 — *Thulcandra*
* 1989 — *Cromlech*
* 1990 — *Soulside Journey*
* 1992 — *A Blaze in the Northern Sky*
* 1993 — *Under a Funeral Moon*
* 1994 — *Transilvanian Hunger*
* 1995 — *Panzerfaust*
* 1996 — *Nemesis Divina* (Satyricon, гітара)
* 1997 — *Goatlord*
* 1996 — *Total Death*
* 1999 — *Ravishing Grimness*
* 2001 — *Plaguewielder*
* 2003 — *Hate Them*
* 2004 — *Sardonic Wrath*
* 2004 — *On Frostbitten Path Beneath* (Vidsyn, дадатковы вакал)
* 2006 — *The Cult Is Alive*
* 2007 — *F.O.A.D.*
* 2008 — *Dark Thrones and Black Flags*
* 2009 — *Vorunah* (Sarke, вакал)
* 2010 — *Circle the Wagons*
* 2011 — *Oldarhian* (Sarke, вакал)

## Фільмаграфія 
* 2007 — *The Misanthrope'' (дакументальны)

## Спасылкі 
* Nocturno Culto на сайце Encyclopaedia Metallum
* Interview with Nocturno Culto in Norwegian and English 
* 
* 

Катэгорыя:Музыканты Нарвегіі
Катэгорыя:Музыканты блэк-метала
Катэгорыя:Darkthrone
Abbath

**Abbath** (Абат) або **Abbath Doom Occulta**, сапраўднае імя **Ольвэ Эйкему** (; нарадзіўся 27 чэрвеня 1973) — нарвежскі музыкант, нязменны вакаліст і адзін з заснавальнікаў блэк-метал-гурта Immortal.

Быў адным з заснавальнікаў дэз-метал-гурта *Old Funeral*. У 1990 годзе пайшоў з Old Funeral і разам з Дэмоназам заснаваў Immortal. У 2006 годзе стварыў супер-гурт «I», у якім з’яўляецца вакалістам і гітарыстам.

## Дыскаграфія 
; Old Funeral
* *The Fart That Should Not Be* (1989, дэма)
* *Abduction of Limbs* (1990, дэма)
; Immortal
* *Immortal* (1991, EP)
* *Diabolical Fullmoon Mysticism* (1992)
* *Pure Holocaust* (1993)
* *Battles in the North* (1995)
* *Blizzard Beasts* (1997)
* *At the Heart of Winter* (1999)
* *Damned in Black* (2000)
* *Sons of Northern Darkness* (2002)
* *All Shall Fall* (2009)
; I
* *Between Two Worlds* (2006)

## Спасылкі 
**Афіцыйныя сайты:**
* Immortal
* «I» 
* Bombers

**Неафіцыйныя сайты:**
* Immortal 
* «I» 

Катэгорыя:Музыканты блэк-метала
Катэгорыя:Музыканты Нарвегіі
Катэгорыя:Immortal
Mayhem

**Mayhem** — нарвежскі блэк-металічны гурт, утвораны ў 1983 годзе. З'яўляюцца аднымі з заснавальнікаў стылю і сімвалам true black metal. Гурт набыў статус культавага пасля таго як загінулі яе ідэйныя лідары - вакаліст Пер Інгве Олін, таксама вядомы пад псеўданімам Дэд (8 красавіка 1991 г. ён здзейсніў самазабойства) і гітарыст Эйстэн Орсет, таксама вядомы пад псеўданімам Еўранімус, які быў забіты Варгам Вікернесам 10 жніўня 1993 года. Пасля выдання свайго першага поўнафарматнага альбома *De Mysteriis Dom Sathanas* (1994) гурт распаўся і быў адроджаны ў 1995 годзе Hellhammer'ам, Maniac'ам, Necrobutcher'ам і Blasphemer'ам. У новым складзе Mayhem адышлі ад класічнага блэк-металу; іх пазнейшыя працы з'яўляюцца аднымі з першых узораў таго, што пазней назавуць "пост-блэк-метал".

## Выданні 
### Дыскаграфія 
### Відэа 
## Спасылкі 
;Сайты і рэсурсы
* Афіцыйны сайт 
* Афіцыйны форум 
* Mayhem на сайце Season of Mist  
* Mayhem на сайце Supernal Music 
* Mayhem на Encyclopaedia Metallum 
* Праект Maniac’а Skitliv на Encyclopaedia Metallum 
* Mayhem на BestBlackMetalAlbums.com  
* 

Катэгорыя:Блэк-метал-гурты Нарвегіі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1983 годзе
Юзаф Дамсэ

**Ю́заф Да́мсэ** (; ; Саколаў-Малапольскі — , Рудня, ля Варшавы) — польскі кампазітар, выканаўца, дырыжор і акцёр.

Навучаўся гульні на розных прыладах, у 1809—1812 працаваў у духавых аркестрах на кларнете і трамбоне, з 1813 выступаў як спявак і акцёр спачатку ў Вільнюсе, затым у Варшаве. У гэты ж час ён пачаў складаць музыку, галоўным чынам, для тэатра: оперы, бурлескі і інш. У творах Дамсе прыкметны ўплыў папулярных у той час оперных пастаноў Моцарта і Рассіні, а таксама польскіх народных мелодый. Найболей вядомыя яго балет «Вяселле ў Айцове» і опера «Селянін-мільянер», а таксама пародыя на оперу Мейярбера «Роберт-Д’ябал» пад назвай «Роберт-валацуга».

## Вядомыя творы 
* «Чароўны кларнет», камічная опера (1822)
* «Вяселле ў Айцове», балет (1823)
* «Селянін-мільянер», опера (1829)
* «Кантрабандыст», камічная опера (1844)
* «Роберт-валацуга», камічная опера (1844),
таксама стварыў
* Тры імшы
* Песні і рамансы для голасу і фартэпіяна
* Паланэзы, мазуркі, вальсы для аркестра і ў перакладанні для фартэпіяна.

## Літаратура 
* *K. Michalowski.* Opery polskie. — Кракаў, 1954

## Спасылкі 
* Сцэнічныя творы Дамсе і даты першых іх пастановак 

Катэгорыя:Кампазітары Польшчы
Андрэй Міхайлавіч Данілка

**Андрэй Міхайлавіч Данілка** (псеўданім *Верка Сярдзючка*) (; , ) — украінскі артыст-травесці, , ,  і гумарыст. Народны артыст Украіны (2008).

## Вобраз Веркі Сярдзючкі 
Верка Сярдзючка — сцэнічны вобраз і псеўданім Андрэя Міхайлавіча Данілкі, прыдуманы ім у 1989 годзе і актыўна выкарыстоўваецца з 1993 года. Верка Сярдзючка стала шырока вядомым персанажам пасля выхаду на тэлеканале ТБ-6 украінскага ток-шоу «СВ-шоу» (першапачаткова на канале 1+1), дзе Сярдзючка выступала ў ролі правадніцы спальнага вагона. Гэта дагледжаная, грудастая жанчына з рэзкім голасам і грубымі манерамі. Размаўляе на суржыку.

З восені 2008 года на тэлеканале «Украіна» штотыдзень выходзіла ў эфір «Шоу Веркі Сярдзючкі».

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
### Сінглы 
## Узнагароды 
* 2000 год. Кубак імя Аркадзя Райкіна на фестывалі «Кубак гумару» за персанаж Сярдзючку.
* 2003 год — «Залаты грамафон» за песню «Яне зразумела»
* 2004 год — «Залаты грамафон» за песні «Чыта-дрыта» і дуэт з Глюкоzай «Жаніха жадала»
* 2008 год. Прэзідэнт Украіны Віктар Андрэевіч Юшчанка прысвойвае званне Народнага артыста Украіны.
* 2011 год — «Залаты грамафон» за песню «Дольчэ Габана»

## Грамадская дзейнасць 
Восенню 2022 года выставіў на аўкцыён Sotheby’s свой набыты раней Rolls-Royce Silver Shadow 1974 года, які належаў Фрэдзі Мэрк’юры. 5 лістапада 2022 года аўтамабіль быў прададзены на аўкцыёне за 250 000 фунтаў стэрлінгаў (11 мільёнаў грыўняў), усе 100 % выручаных сродкаў па рашэнні Андрэя Данілкі пайшлі на будаўніцтва новага сучаснага цэнтра рэабілітацыі і пратэзаванне пацярпелых на вайне ўкраінцаў на Львоўшчыне.

## Гл. таксама 
* Дрэг квін

## Спасылкі 
* http://www.v-serduchka.com 
* http://serduchka.mamamusic.ua 
* 
* 

Катэгорыя:Тэлевядучыя Украіны
Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песні Еўрабачанне
Катэгорыя:Гумарысты Украіны
Катэгорыя:Гумарысты Расіі
Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы
Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песні Еўрабачанне 2007
Катэгорыя:Травесці
Daron Malakian and Scars on Broadway

**Scars on Broadway** (таксама «Scars» або скарочана SOB) — праект гітарыста гурта System of a Down Дарона Малакяна і бубнача Джона Далмаяна. Аднайменны дэбютны альбом выйшаў 29 ліпеня 2008 года. Пасля яго выхаду гурт даў тур па Еўропе ў яго падтрымку. SOB, як і сольны праект Сержа Танкяна, адразу пасля свайго з'яўлення, стаў прычынай вялікай колькасці спрэчак і чутак пра распад System of a Down.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

Катэгорыя:Музычныя калектывы ЗША
Катэгорыя:Рок-гурты Арменіі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2006 годзе
Катэгорыя:System of a Down
Катэгорыя:Армяне ў ЗША
Катэгорыя:Выканаўцы Interscope Records
Дарон Малакян

**Дарон Малакян** (; 18 ліпеня 1975, Глендэйл, штат Каліфорнія) — гітарыст і прадзюсар амерыканскага рок-гурта System of a Down, гітарыст і лідар гурта Scars on Broadway.

## Біяграфія 
Дарон рос у сям’і мастакоў армянскага паходжання ў маленькай кватэрцы ў Галівудзе. Абодва яго бацькі мелі прамое стаўленне да выяўленчага мастацтва. Яго бацька, Вартан Малакян, маляваў вокладкі для альбомаў, а маці, Зепур Малакян, была скульптарам. Дарон захапіўся музыкай у раннім узросце і ўжо ва ўзросце чатырох гадоў збіраў музычныя запісы.
Ва ўзросце 12 гадоў Дарон купілі яго першую гітару, у 20 ў яго з’явілася ўдарная ўстаноўка.

Дарон не вучыўся ў музычнай школе, ён — самавук. За інструментам Дарон праводзіў вельмі шмат часу. Заняткі часам доўжыліся да 10 гадзін у суткі. Дарон ў 16 год першы раз выйшаў на сцэну з групай Hard Rock Band. Як Шаво і Серж ён наведваў «Rose and Alex Pilibos Armenian School».

Дарон пра самога сябе: «Я амаль ніколі не хаджу на вечарынкі, выключэнне — хакейныя гульні „Лос-Анджэлес Кінгз“. Звычайна я застаюся дома і слухаю музыку. Я не сустракаюся ні з якімі мадэлямі і не хаджу ў стрып-бар. Я жыву ў сваіх бацькоў і маю зносіны са старымі сябрамі. Калі бачу, што нехта сыходзіць з рэпетыцыі засмучаным, дрэнна працуе, то гэта перадаецца і мне. Чортава праца! Але група для мяне — важней за ўсё». «Я сапраўды меланхолік. Збольшага таму, што я не здаровы: у мяне пастаянны стрэс з-за таго, што ў нас ужо мільёны прыхільнікаў. Раней я пісаў для сябе аднаго і мая мама была маёй публікай».

Разам з Рыкам Рубінам Малакян прадзюсаваў альбомы System of a Down, як і альбомы груп The Ambulance і Bad Acid Trip. У 2003 годзе Дарон арганізаваў уласны гуказапісвальны лэйбл EatUrMusic, і першым рэлізам студыі стаў альбом гурта Amen. На дадзены момант лэйбл зачынены.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт групы System of a Down
* Афіцыйны сайт групы Scars on Broadway
* 

Катэгорыя:Рок-музыканты ЗША
Катэгорыя:Гітарысты ЗША
Катэгорыя:Музыканты System of a Down
Слюды

**Слюды** або **лушчак** — група мінералаў-алюмасілікатаў, якія валодаюць слаістай структурай і якія маюць агульную формулу R1(R2)3 [AlSi3O10](OH, F)2, дзе R1 = К, Na; R2 = Al, Mg, Fe, Li. Слюда — адзін з найбольш распаўсюджаных пародаўтваральных мінералаў інтрузіўных, метамарфічных і асадкавых горных парод, а таксама важны карысны выкапень.

## Гл. таксама 
* Лепідаліт

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ізаляцыйныя матэрыялы
Катэгорыя:Сілікаты (мінералы)
Катэгорыя:Класіфікацыя мінералаў
Катэгорыя:Цеплаізаляцыйныя матэрыялы
Катэгорыя:Мінералы паводле алфавіта
Катэгорыя:Пародаўтваральныя мінералы
Генрых III (кароль Англіі)

**Генрых III** (; , Уінчэстэр — , Вестмінстэр) — кароль Англіі (1216—1272) і герцаг Аквітаніі з дынастыі Плантагенетаў, адзін з самых малавядомых брытанскіх манархаў (пры тым што кіраваў ён даўжэй за ўсіх іншых сярэдневяковых каралёў Англіі — 56 гадоў).

## Біяграфія 
Сын Іаана Беззямельнага з дынастыі Плантагенетаў. Спробы Генрыха III кіраваць краінай, апіраючыся на замежных феадалаў-авантурыстаў і рымскую курыю, выклікалі незадаволенасць баронаў, якіх падтрымалі гараджане, дробнае рыцарства, заможнае сялянства. Гэта процістаянне прывяло да грамадзянскай вайны (1263—1267), у ходзе якой Сімон дэ Манфор у 1264 г. разбіў каралеўскія войскі і ўзяў караля ў палон. Пасля разгрому апазіцыі і гібелі Манфора Генрых III у 1266 г. адноўлены ў правах. Пры ім у Англіі ўпершыню скліканы парламент.

Катэгорыя:Каралі англійскія
Катэгорыя:Плантагенеты
Катэгорыя:Каранаваныя дзеці
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XIII стагоддзя
Тодар Жыўкаў

{{Дзяржаўны дзеяч
| імя       = Тодар Хрыстаў Жыўкаў
| арыгінал імя  = Тодор Христов Живков
| выява           = Bundesarchiv Bild 183-B0115-0010-066, Berlin, VI. SED-Parteitag, Warnke, Shiwkow - Zhivkov.jpg
| апісанне выявы           =
| дата нараджэння     = 
| тытул             = Генеральны сакратар ЦК БКП
| парадак           = 3
| сцяг              = Hammer and sickle red on transparent.svg
| перыядпачатак      = 4 сакавіка 1954
| перыядканец       = 10 лістапада 1989
| папярэднік    = Вылка Чарвянкоў
| пераемнік          = Пётр Младзенаў
| тытул_2           = Старшыня Савета Міністраў НРБ
| парадак_2         = 5
| сцяг_2            = Coat of arms of Bulgaria (1971-1990).svg
| перыядпачатак_2    = 19 лістапада 1962
| перыядканец_2     = 7 ліпеня 1971
| папярэднік_2  = Антон Югаў
| пераемнік_2        = Станка Тодараў
| тытул_3           = Старшыня Дзяржаўнага Савета НРБ
| парадак_3         = 1
| сцяг_3            = Flag of Bulgaria (1967-1971).svg
| перыядпачатак_3    = 7 ліпеня 1971
| перыядканец_3     = 17 лістапада 1989
| папярэднік_3  = Пасада заснавана
| пераемнік_3        = Пётр Младзенаў
| месца нараджэння    = 
| дата смерці       = 
| месца смерці      =
| партыя = БКП (1932—1989)
| адукацыя =
| нацыянальнасць = Балгарын
| бацька =
| маці =
| муж =
| жонка =
| дзеці = 
| узнагароды = { style="background:transparent"
     
}
{ style="background:transparent"
   
}
{ style="background:transparent"

}
| вікісховішча            = Todor Zhivkov
}}
**Тодар Хрыстаў Жыўкаў** ( — ) — палітычны і дзяржаўны дзеяч Балгарыі; першы (з 1954 па 1981), затым генеральны сакратар ЦК Балгарскай кампартыі (па 1989).

## Біяграфія 
З 1932 года член Балгарскай камуністычнай партыі (БКП). Адзін з кіраўнікоў Вераснёўскага ўзброенага паўстання (1944) у Балгарыі. З 1945 кандыдат, з 1948 член ЦК БКП. У 1948—49 1-ы сакратар Сафійскага гаркома БКП, з 1950 сакратар, з 1951 член Палітбюро ЦК БКП. Генеральны сакратар (у 1954—81 1-ы сакратар) ЦК БКП, адначасова старшыня Савета Міністраў НРБ (1962—71). З 1971 старшыня Дзяржаўнага савета НРБ. У снежні 1989 выключаны з БКП і зняты з усіх пасад. У 1994 асуджаны на 7 гадоў зняволення па абвінавачанні ў растраце дзяржаўных сродкаў, знаходзіўся пад хатнім арыштам; у 1996 апраўданы.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Старонка Тодара Жыўкава 
* Апошняе інтэрв’ю

Катэгорыя:Героі Сацыялістычнай Працы
Катэгорыя:Прэзідэнты Балгарыі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Балгарыі
Катэгорыя:Кметы Сафіі
Катэгорыя:Палітыкі Балгарыі
Катэгорыя:Героі Савецкага Саюза
Катэгорыя:Камуністы Балгарыі
Катэгорыя:Памерлі ад пнеўманіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сафійскай вобласці
Ізабела Ангулемская

**Ізабела Ангулемская** (, ; каля 1188 — 31 мая 1246. Фантэўро, Францыя) — другая жонка Іаана Беззямельнага, каралева Англіі і графіня Ангулемская.

## Дзеці 
*ад 1-га шлюбу:* Генрых, Рычард, Жанна, Ізабела, Элеанора  *ад 2-га шлюбу:* Гуга, Эймар, Агнес, Алікс, Гай, Джэфры, Вільям, Маргарыта, Ізабела

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Berg, Dieter: Die Anjou-Plantagenes, Stuttgart 2003.

Катэгорыя:Мужы і жонкі манархаў Англіі
Катэгорыя:Жонкі кіраўнікоў XII стагоддзя
Катэгорыя:Жонкі кіраўнікоў XIII стагоддзя
Катэгорыя:Графы ангулемскія
Катэгорыя:Пахаваныя ў абацтве Фантэўро
Гільём IX (герцаг Аквітаніі)

**Гільём (Гільем, Гіём, Вільгельм) IX Трубадур** (, ; ) — граф Пуацье (Гільём VII) і герцаг Аквітаніі, прадзед Рычарда I Ільвінае Сэрца, «першы Трубадур» Праванса. Часам яго называюць Франсуа Віёнам XII стагоддзя.

Лічыцца адным з пачынальнікаў правансальскай і еўрапейскай паэзіі наогул. Вядома адзінаццаць вершаў, якія трубадур напісаў на мове ок. Жыццяпіс ХІІІ стагоддзя гаворыць: «Граф Пуацье быў адным з самых куртуазных людзей на свеце, і адным з самых вялікіх ашуканцаў дамаў, і быў ён слаўным рыцарам, галантным і шчодрым; і добра складаў і спяваў…»

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Harvey, Ruth E. The wives of the 'first troubadour', Duke William IX of Aquitaine (Journal of Medieval History), 1993

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Герцагі аквітанскія
Катэгорыя:Трубадуры
Катэгорыя:Труверы
Катэгорыя:Паэты XII стагоддзя
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XI стагоддзя
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XII стагоддзя
Катэгорыя:Паэты Францыі
Катэгорыя:Графы Пуацье
Катэгорыя:Род Рамнульфідаў