Барух са Шклова

**Барух Бэн Якаў Шык са Шклова (Шкло́вер)** (; род. 1744, Шклоў — 1808, Слуцк?) — папулярызатар навукі ў асяроддзі ўсходнееўрапейскіх яўрэяў, пісьменнік, перакладчык і выдавец кніг на іўрыце. Ранні прадстаўнік Гаскалы (Яўрэйскага Асветніцтва) ва Усходняй Еўропе.

## Біяграфія 
Барух Шык нарадзіўся ў горадзе Шклоў  у сям'і патомных рабінаў, яго дзядзька па маці быў адзін з самых вядомых рабінаў XVIII стагоддзя Ар'е Лейб Гінцбург. Першапачатковую рабінскую адукацыю Барух атрымаў у свайго бацькі, які быў рабінам Шклова каля 20 гадоў. Ў 1764 годзе стаў рабінам і некаторы час працаваў суддзёй (даян) у рабінскім судзе ў Мінску.

Першай навуковай кнігай Шыка, напісанай у гады яго жыцця ў Мінску, была «*Tif’eret Adam*» («Вянок Адама»; 1777), праца па анатоміі чалавека, заснаваная на лацінскіх творах Джыролама Кардана з Павійскага ўніверсітэта, а таксама на талмудычных крыніцах і «Зогары». У гэтым тэксце шырока цытаваў антрапаморфныя ўрыўкі пра боства з «Зогара», якія ён лічыў дакладнымі анатамічнымі апісаннямі чалавечага цела. У Мінску таксама напісаў «*‘Amude ha-shamayim*» («Слупы нябесныя»), працу па месяцовай астраноміі і па вылічэнні часу «нараджэння» маладзіка. У гэтым тэксце выкарыстоўваліся творы Майманіда і Эўкліда, а таксама «Матэматычны канон» Франсуа Віета. Анатомія і астраномія Шыка былі заснаваны на сістэмах Галена і Пталемея. Лацінскія рукапісы, якімі ён карыстаўся, відаць, былі прывезены ў Шклоў Екуціэлем Горданам, былым студэнтам-медыкам Падуанскага ўніверсітэта і вучнем Майсея Хаіма Луцата Некаторыя іншыя сведчанні пацвярджаюць стаўленне Гаона да навук, апісанае Шыкам. Гэтыя словы шырока цытаваліся маскілім у дзевятнаццатым стагоддзі як рабінскае адабрэнне навуковых даследаванняў.

Купец і вучоны Іешуа Цэйтлін (1742-1822) стварыў нешта накшталт малой акадэміі ў сваім маёнтку Вусце каля Чэрыкава, дзе сярод іншых дзейнічаў і Шык. Відаць, ён меў там лабараторыю для навуковых заняткаў. Там жа напісаў кнігу па асабістай гігіене. Пасля вяртання ў Беларусь абвінаваціў лідараў узмацняючагася хасідскага руху, сярод іншага, у распаўсюджванні забабонаў і цемрашальства сярод яўрэяў, а таксама ў ачарненні тых, хто займаўся талмудызмам і навуковымі ведамі.

Пад канец жыцця, магчыма, пераехаў у Слуцк, дзе быў лекарам князёў Радзівіла.

У прадмове да перакладу Эўкліда патлумачыў, якая матывацыя стаяла за яго дзейнасцю па распаўсюджванню навуковых ведаў:Яны прывялі да таго, што народ Ізраіля грашыў у адносінах да навук і быў уражаны слепатой. Яны зрабілі народ Ізраіля пасмешышчам... Імя Божае апаганьваецца, калі язычнікі кажуць нам, што мы дурная нацыя, а не нацыя мудрацоў... Не такі быў шлях нашых мудрацоў, ніякая таямніца, вучэнне або навука не былі схаваныя ад іх. Шматкроць згадваемыя насмешкі над адсталасцю яўрэяў, па ўсёй верагоднасці, адлюстроўваюць уласны вопыт аўтара ў Берліне, калі высветлілася, што многія яго веды, атрыманыя гадамі працы, безнадзейна састарэлі, перш за ўсё праз незнаёмства з сістэмай Каперніка. Пасля Берліна звузіў кола прадметаў да матэматыкі і пачаў пазбягаць здабывання навуковых фактаў са старых яўрэйскіх кніг, у тым ліку Талмуда і «Зогара». У прадмове да «Мераў вымярэння» ён піша:У наш час «навукі» служаць павелічэнню пашаны Торы. Яны робяць мудрацоў Торы паважанымі і шанаванымі ў вачах народаў і князёў. Таму я вырашыў прыйсці на дапамогу народу Ізраіля і падняць упалую карону Еуды.

Катэгорыя:Постаці яўрэйскай гісторыі
Катэгорыя:Пісьменнікі на іўрыце
Катэгорыя:Постаці яўрэйскага багаслоўя
Катэгорыя:Яўрэйскія філосафы
Катэгорыя:Памерлі ў 1808 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шклове
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1744 годзе
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі

Катэгорыя:Яўрэі ў Беларусі