open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гаўптштурмфюрар

Макс Зела]]

**Гаўптштурмфюрар CC** () — адмысловае званне ў СС.

У структуры Агульных СС з трох-чатырох «трупэ» (SS-Truppe) складаўся «штурм» (SS-Sturm), які можна па колькасці прыраўнаваць да армейскай роты. Гэта падраздзяленне тэрытарыяльна ахоплівала невялікі горад, сельскі раён. У штурме налічвалася ад 54 да 180 чалавек. Да 1934 года, да «Ночы доўгіх нажоў», кіраўнік штурма называўся штурмфюрар (SS-Sturmführer). Пасля 1934 года званне было зменена на гаўптштурмфюрар, што азначала тое ж самае, і знакі адрознення засталіся ранейшымі.

;Знакі адрознення гаўптштурмфюрара Вафен-СС:

Выява:  WSS OF2 HSturmf-Supply.jpg |Пагон
Файл:  SS-Hauptsturmführer collar.svg |Пятліцы
Выява:  Hptm Hstuf OF2 cam slv 1945.png|Маскіровачны касцюм

Пасля стварэння войскаў СС у 1936 годзе званне адпавядала капітану (гаўптману) вермахта. Адпаведна гаўптштурмфюрары ў войсках СС, як правіла, займалі пасады камандзіра роты, а таксама шэраг адміністрацыйных і штабных пасад, такіх, як палкавы ад'ютант і да т.п. Гэта званне насілі вядомыя нацысцкія ўрачы Аўгуст Гірт і Ёзэф Менгеле. Таксама гэта званне насіў камендант канцлагера Плашаў Аман Гёт.

## Гл. таксама 
* Штурмгаўптфюрар
* Корпусныя колеры (Войскі СС)
* Званні і знакі адрознення войскаў СС

Катэгорыя:Воінскія званні СС
Фердынанд Чатлаш

**Фе́рдынанд Ча́тлаш** (, , ,  — , Марцін, ) — ваенны дзеяч Славакіі у перыяд марыянетачнага прагерманскага ўрада Іозефа Цісы (1939—1944), міністр нацыянальнай абароны, генерал.

У час уварвання ў Польшчу камандаваў палявой арміяй «Берналак». Спрабаваў усталяваць кантакты з антыфашысцкім супраціўленнем і з Масквой, аднак савецкія прадстаўнікі паведамілі, што не маюць патрэбы ў паслугах «квіслінгаў».

Пры нападзе на СССР — камандзір Славацкага экспедыцыйнага корпуса.

Здаўся ў палон славацкім партызанам, перапраўлены ў СССР. Пасля вайны прысуджаны да 5 гадоў зняволення, аднак ужо ў 1948 годзе выпушчаны на свабоду, служыў чыноўнікам у горадзе Марцін.

Памёр у 1972 і пахаваны на Народных могілках у горадзе Марцін.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жылінскім краі
Катэгорыя:Міністры Славакіі
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Военачальнікі Славакіі
Катэгорыя:Славацкі калабарацыянізм
Катэгорыя:Першая Славацкая Рэспубліка
Катэгорыя:Удзельнікі Славацкага нацыянальнага паўстання
Маскоўскі рэзервовы фронт

**Маско́ўскі рэзерво́вы фронт** — адзін з франтоў Чырвонай Арміі падчас Вялікай Айчыннай вайны. Утвораны 9 кастрычніка 1941 года на падставе дырэктывы Стаўкі ВГК ад 9 кастрычніка 1941 года на базе Мажайскай абарончай лініі ў складзе Валакаламскага, Мажайскага, Малаяраславецкага і Калужскага умацаваных раёнаў.

12 кастрычніка 1941 года для лепшага аб'яднання дзеянняў на заходнім кірунку Маскоўскі рэзервовы фронт на падставе дырэктывы Стаўкі ВГК ад 12 кастрычніка 1941 года ўвайшоў у склад Заходняга фронту.

## Склад фронту 
У складзе фронту была сфарміравана 5-я армія.

## Камандны склад 
* Камандуючы — генерал-лейтэнант П. А. Арцем'еў
* Член Ваеннага савета — дывізіённы камісар 
* Начальнік штаба — генерал-маёр А.І. Кудрашоў

## Літаратура 
* Московский резервный фронт // Великая Отечественная война, 1941—1945 : энциклопедия / под ред. М. М. Козлова. — М. : Советская энциклопедия, 1985. — С. 469. — 500 000 экз.
## Спасылкі 
* Маскоўскі рэзервовы фронт

Маскоўскі рэзервовы фронт
Маскоўскі рэзервовы фронт
Ёнас Стаўгайціс

**Ёнас Стаўгайціс** (, 20 мая 1868, Амянцішкей каля Вілкавішкіса — , ) — літоўскі палітык.

## Біяграфія 
Ёнас Стаўгайціс скончыў гімназію ў Марыямпале і Варшаўскі ўніверсітэт (1887—1893), дзе атрымаў медыцынскую адукацыю. У далейшым працаваў урачом у Шакеі і займаўся грамадскай дзейнасцю.
[thumb|злева|260px|Ёнас Стаўгайціс у [1918 годзе (сядзіць, першы злева)]]

У 1919 пасля абвяшчэння незалежнасці Літвы пераехаў у Каўнас, быў прызначаны начальнікам медыцынскага аддзела Міністэрства аховы здароўя. У 1920—1926 — дырэктар бальніцы, у 1922—1940 галоўны рэдактар часопіса .

У 1920 Стаўгайціс быў абраны ў Сейм Літвы ад , у 1920—1922 быў намеснікам старшыні партыйнай фракцыі, 2 чэрвеня 1926 абраны старшынёй Сейма.

### Ваенны пераварот у Літве (1926) 
Пасля адстаўкі прэзідэнта Казіса Грынюса 17 снежня 1926 у час перавароту, якім кіраваў Антанас Смятона, паводле канстытуцыі стаў выканаўцам паўнамоцтваў прэзідэнта, на наступны дзень сам сышоў у адстаўку, перадаўшы паўнамоцтвы Аляксандрасу Стульгінскісу, і вярнуўся да навуковай дзейнасці.

З усталяваннем камуністычнага рэжыму не быў закрануты рэпрэсіямі.

У 1945—1949 працаваў у музеі гігіены, быў членам медыцынскага савета Літоўскай ССР.

У 1949—1951 — урач санітарна-эпідэміялагічнай станцыі, менеджар дома санітарнай асветы ў Каўнасе.

Пахаваны на Пятрашунскіх могілках у Каўнасе.

## Памяць 
На доме А. Міцкевіча ў Каўнасе, у якім Ё. Стаўгайціс жыў у 1927—1952 гг., устаноўлена мемарыяльная дошка.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Сейма 

Катэгорыя:Прэзідэнты Літвы
Катэгорыя:Старшыні Сейма Літвы
Катэгорыя:Медыкі Літвы
Варшаўскае генерал-губернатарства

**Варшаўскае генерал-губернатарства** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Расійскай імперыі, утвораная 11 студзеня 1874 года шляхам пераўтварэння намесніцтвы Царства Польскага. Скасавана ў лютым 1917 года Часовым урадам ужо пасля акупацыі тэрыторыі генерал-губернатарствы германскімі і аўстра-венгерскімі войскамі.

## Адміністрацыйны падзел 
thumb
У Варшаўскае генерал-губернатарства ўваходзіла 10 губерняў, названых у Зборы законаў Расійскай імперыі губернямі Царства Польскага, а ў палітычным жыцці і ўжытку — Прывіслінскімі губернямі, Прывіслінскім краем ці губернямі Прывіслінскага края:
* Варшаўская (14 паветаў, 22 гарады і 7039 астатніх паселішчаў — тут і далей станам на пачатак XX стагоддзя)
* Калішская (8 паветаў і 142 воласці, 13 гарадоў і 5102 астатніх паселішчаў)
* Кялецкая (7 паветаў і 128 валасцей, 7 гарадоў і 3080 астатніх паселішчаў)
* Ломжынская (7 паветаў і 72 воласці, 7 гарадоў і 3014 астатніх паселішчаў)
* Люблінская (10 паветаў і 143 воласці, 13 гарадоў, 42 пасада і 3259 астатніх паселішчаў)
* Петракоўская (8 паветаў і 143 воласці, 11 гарадоў і 5090 астатніх паселішчаў
* Плоцкая (7 паветаў і 95 валасцей, 9 гарадоў і 3752 астатніх паселішчаў)
* Радамская (7 паветаў і 142 воласці, 10 гарадоў і 3780 астатніх паселішчаў)
* Сядлецкая (з 1912 года — Холмская) (9 паветаў і 140 валасцей, 12 гарадоў і 3995 астатніх паселішчаў)
* Сувалкская (7 паветаў і 85 валасцей, 10 гарадоў і 5126 астатніх паселішчаў)

## Органы кіравання 
* На чале дадзенай адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі, як і любога іншага генерал-губернатарства Расійскай імперыі, стаяў прызначаны расійскім самадзержцам генерал-губернатар. Варта адзначыць, што пасада варшаўскага генерал-губернатара (да 1864 года — ваеннага генерал-губернатара) існавала і да 1874 года, аднак у той час на чале польскіх губерняў стаяў Намеснік Царства Польскага.
* Найвышэйшым указам, выдадзеным у Варшаве 1 снежня 1815 года, заснавана намесніцтва Царства Польскага. 11 студзеня 1874 года яно ператворана ў генерал-губернатарства; тады ж канцылярыя намесніка ператворана ў канцылярыю генерал-губернатара. Пасады памочнікаў заснаваны: па грамадзянскай частцы — 2 красавіка 1892 года, па паліцэйскай частцы — 27 чэрвеня 1896 года.

### Намеснікі 
### Генерал-губернатары 
Распарадчай дзейнасцю пры генерал-губернатары займалася канцылярыя.

2 красавіка 1892 года міністрам унутраных спраў была заснавана пасада памочніка варшаўскага генерал-губернатара па грамадзянскай частцы, а 26 чэрвеня 1896 года — па паліцэйскай частцы.

### Памочнікі генерал-губернатара па грамадзянскай частцы 
 У час вакантнасці пасады генерал-губернатара (17.11.1900 — 24.03.1901) выконваў яго абавязкі.

### Памочнікі генерал-губернатара па паліцэйскай частцы 
## Літаратура 
Катэгорыя:Генерал-губернатарствы Расійскай імперыі
Светлагорская ЦЭЦ

**Светлагорская ЦЭЦ** — філіял РУП «Гомельэнерга», прадпрыемства энергетыкі якое знаходзіцца ва ўсходняй частцы горада Светлагорску. Пабудаваная ў 1958 годзе. Вызначаная магутнасць 155 МВт.

## Гісторыя 
Будаўніцтва Васілевіцкай ДРЭС (цяпер Светлагорскай ЦЭЦ) — найбуйнейшай цеплавой электрастанцыі ў БССР было пачата ў 1954 годзе, а ў 1958 годзе быў пушчаны яе першы блок.

Светлагорская ЦЭЦ складаецца з цэлага комплексу магутных збудаванняў: галоўнага корпуса, будынка галоўнага шчыта кіравання, берагавой помпавай станцыі, хімводаачысткі, мазутагаспадарства, ГРП — 1, 2, АРП 110 кВ, 220 кВ.

Светлагорская ЦЭЦ абсталявана высокапрадукцыйным найскладанейшым абсталяваннем. Высокія параметры пару, па тым часе: ціск 100 атмасфер і тэмпература 540 град. С, дазвалялі выпрацоўваць электраэнергію з найменшай удзельным расходам паліва на адпушчаны кілават-гадзіну. Для кіравання асноўным і дапаможным абсталяваннем, абароны яго ад пашкоджання, кіравання цеплавымі працэсамі і ўліку расходу паліва і пара шырока ўжываліся і ўжываюцца аўтаматычныя сродкі.

У 1958 году пушчаны першы турбагенератар. Будаўніцтва скончана ў 1965 годзе. Праектная магутнасць ДРЭС — 322 мВт.

У сувязі з развіццём прамысловай вытворчасці горада Светлагорска і перавагай цеплавых нагрузак над электрычнымі, Васілевіцкая ДРЭС была перайменаваная ў 1978 годзе ў Светлагорскую ЦЭЦ.

## Гл. таксама 
* Белэнерга
* Светлагорскі ЦКК

## Спасылкі 
* Светлагорскі раённы выканаўчы камітэт 
* Аддзел эканомікі 
* ЦЭЦ (Васілевіцкая ДРЭС) 

Катэгорыя:Цеплавыя электрастанцыі Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Светлагорска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1958 годзе
Катэгорыя:Белэнерга
Катэгорыя:1958 год у Беларусі
Кубак свету па снукеры 1996

**Кубак свету па снукеры 1996** (таксама вядомы як **Castrol-Honda World Cup 1996** ад назваў спонсараў) — прафесійны камандны турнір па снукеры, які праходзіў з 29 кастрычніка да 10 лістапада 1996 года ў Amari Watergate Hotel, у Бангкоку, Тайланд. Каманда пераможцаў падзяліла паміж сабой прыз у £105,000, а таксама атрымала залаты трафей вартасцю ў £30,000.

## Спасылкі 
* Кубак свету 1996 на Snooker.org 

Катэгорыя:Кубак свету па снукеры
Катэгорыя:1996 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт у Тайландзе ў 1996 годзе
Катэгорыя:Снукерны сезон 1996/1997
Катэгорыя:Снукерныя турніры ў Тайландзе
Катэгорыя:1996 год у Бангкоку
Радэзійскі чалавек

**Радэзійскі чалавек** — назва выкапнёвай разнавіднасці людзей, чые рэшткі былі выяўленыя ў пячоры недалёка ад горада Брокен-Хіл у Паўночнай Радэзіі (цяпер горад Кабве ў Замбіі). Апісанне знаходкі было апублікавана ў 1921 годзе Артурам Смітам Вудвардом.

Знойдзеныя рэшткі ўключалі чэрап, фрагмент верхняй сківіцы, крыж, вялікагалёначную костку і фрагменты сцегнавой косткі.

Узрост знаходкі дакладна не ўсталяваны. На аснове аналізу спадарожных каменных прылад і рэштак жывёл ён ацэньваецца ад 130-300 тысяч гадоў да 490 тысяч гадоў ці больш.

Характэрнай асаблівасцю радэзійскага чалавека з'яўляецца сумесь архаічных і прагрэсіўных рыс будовы. Аб'ём чарапной скрынкі складае каля 1280 см². Лобная костка вельмі прымітыўная, з вельмі масіўнымі надброўныя валікамі, а скроневая амаль такая ж, як у сучасных людзей. Будынак захаваліся косткі посткраніяльнага шкілета таксама практычна сучасная. Па аналогіі з сучаснымі людзьмі, зыходзячы з памераў костак канечнасцяў, рост ацэньваецца прыблізна ў 178,9—184,4 см.. Аднак, магчыма і больш дробавая класіфікацыя, у якой да гейдельбергцаў адносяцца толькі еўрапейскія формы, прамежкавыя паміж чалавекам-папярэднікам і неандэртальцамі, у той час як афрыканскія формы, прамежкавыя паміж чалавекам-папярэднікам і чалавекам разумным, разглядаюцца як самастойны від *Homo rhodesiensis* Woodward, 1921.

## Гл. таксама 
* Гейдэльбергскі чалавек
* Неандэрталец

## Спасылкі 
* Трохмерная мадэль чэрапа радэзійскага чалавека (англ.)&nbsp; на сайце Нацыянальнага музея Смітсанаўскага інстытута натуральнай гісторыі
* Всё про месторождение Брокен Хил (Кабве)

Катэгорыя:Антрапагенез
Катэгорыя:Гейдэльбергскі чалавек
Катэгорыя:Палеаліт Афрыкі
Шкляны акунь

**Шкляны акунь** (*Pseudambassis ranga*) — рыба атрада акунепадобных.

## Апісанне 
Даўжыня ў прыродзе да 7 см. Цела высокае, сплюшчанае з бакоў, празрыстае (бачны  пазваночнік, плавальны пузыр — адсюль назва), у самцоў светла-аліўкавае, з 2 шырокімі як бы святлівымі палосамі, у самак — больш сціплага тону. Спінны плаўнік падзелепы на 2 часткі: пярэдняя — з цвёрдымі прамянямі, у час плавання складваецца і распускаецца веерам, у задняй — 8—18 мяккіх прамянёў.

Нерухомы стан у рыбак часта зменьваецца парывістым рухам.

## Пашырэнне 
Пашыраны ў прэсных і саланаватых вадаёмах Індыі, Бірмы, Тайланда. У Еўропу завезены ў пач.XX ст. Акварыумная рыба, гадуюць у невялікіх акварыумах з густымі зараснікамі раслін і цёмным грунтам.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Акварыумныя рыбы
Катэгорыя:Акунепадобныя
Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (Светлагорск)

**Касцёл Узвіжання Святога Крыжа** — рымска-каталіцкі храм у Светлагорску (Гомельская вобласць, Беларусь).

## Стары касцёл 
Першы драўляны касцёл у вёсцы Шацілкі (цяпер горад Светлагорск) быў пабудаваны ў 1638 годзе пад тытулам Святога Крыжа. Касцёл быў спалены ў час напалеонаўскай вайны.

Па загаду Мінскай рымска-каталіцкай кансісторыі, бабруйскім настаяцелем і дэканам, ксяндзом Сямяонам Авокарэвічам, быў складзены вопісу:
 *"Касцёл знаходзіцца ў Мінскай губерні Бабруйскага павета ў ваколіцы Шацілках, на казённай зямлі, драўляны імя Узвышэння сумленнага крыжа, пабудаваны ў 1818 г. дваранінамі Манкевічамі, жыхарамі ваколіцы Шацілак, замест перажыўшага пажар ў 1812 годзе, асвечаны, як відаць з патэнта, выдадзенага арцыбіскупам Станіславам Сестранцэвічам ў 1822 годзе, снежня 1 дня, дэканам Бабруйскага павета Стракоўскім"*
Арыгінал:
 ''"Церковь состоит Минской губернии Бобруйского уезда в околице Шатилках на казенной земле, деревянная, во имя Воздвижения честного креста, построена в 1818 году дворянами Манкевичами, жителями околицы Шатилок, вместе подвергшейся пламени в 1812 году, освященная как видно из патента, выданного архиепископом Станиславом Сестранцевичем в 1822 году, декабря 1 дня, деканом Бобруйского уезда Строковским".

У 1853 г. вікарый касцёла — Валянцін Манкевіч OFM (ордэна св. Францыска).

У 1873 г. застаўся без ксяндза з-за загаду урадаў весці імшы толькі на рускай мове.

1915—1917 г. пробашч касцёла — кс. Iерон Цэрпента. Рэпрэсаваны

У 1936 г. быў закрыты савецкімі ўладамі і ў 1939 г. знішчаны, з дрэва і матэрыялаў пабудаваны клуб.

Šaciłavičy. Шацілавічы (1918).jpg|Касцёл, 1918 г.
Šaciłavičy. Шацілавічы (23.04.1920).jpg|Касцёл, 23.04.1920 г.

## Сучасная парафія 
Парафія адрадзілася ў 1990 годзе: пасля сустрэчы жыхароў 22 красавіка. З 17 кастрычніка вернікі збіраліся на малітвы ў памяшканні на вул. Савецкай 76А.

А з 1992 г. пад кіраўніцтвам пробашча кс. Яна Саламона вялося будаўніцтва святыні. 6 верасня 1997 г. касцёл быў асвечаны кардыналам Казімірам Свёнткам.
* Дзяржаўны архіў Гомельская Вобласці. — Ф. 1354. — Оп. 5. — Д. 201. «Дело на религиозное общество Римско-католической церкви в г. Светлогорске. 1990—1992 гг.»

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Светлагорска
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў неагатычным стылі
Светлагорск
Светлагорск
Катэгорыя:1997 год у Беларусі
Спіс краін па эканамічнай складанасці

**Спіс краін па эканамічнай складанасці** выкарыстоўвае макраэканамічны паказчык «каэфіцыент эканамічнай складанасці», распрацаваны Рыкарда Хаўсманам і характарызуе складанасць і дыверсіфікаванасць экспартуемых тавараў краіны.

## Эканамічная складанасць 2016 год 
Спіс з’яўляецца няпоўным і ўтрымоўвае толькі верхнія 25 з 122 краін свету.

## Спасылкі
* http://atlas.media.mit.edu/ru/rankings/country/

Катэгорыя:Эканамічныя параўнанні краін
Махакам

**Маха́кам, Кутай** () — рака на востраве Калімантан у Інданезіі (правінцыя Усходні Калімантан).

Даўжыня ракі каля 720 (650) км, плошча вадазбору каля 720 000 км². Верхняе і сярэдняе цячэнне ракі ў гарах Усходняга Калімантана, ніжняе па забалочанай раўніне. Упадае ў Макасарскі праліў, утвараючы дэльту. Рака паўнаводная. У верхнім цячэнні парожыстая. Суднаходная (48 км) ад вусця да горада Самарында.

## Літаратура 
* 
* Махакам // 

## Спасылкі 
* Mahakam River // Encyclopædia Britannica

Катэгорыя:Рэкі Інданезіі
Катэгорыя:Калімантан
Ван Хефлін

**Ван Хефлін** (; 13 снежня 1910 — 23 ліпеня 1971) — амерыканскі акцёр, уладальнік прэміі «Оскар» ў 1943 годзе.

## Выбраная фільмаграфія 
* 1948 — Тры мушкецёры

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Перамогі ў Другой сусветнай вайне
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Акцёры вестэрнаў
Катэгорыя:Галівудская алея славы
Катэгорыя:Памерлі ад інфаркту міякарда
Навальнічны перавал (фільм)

«**Навальнічны перавал**» () — буйнабюджэтна экранізацыя рамана Эмілі Бронтэ «Навальнічны перавал», ажыццёўленая ў 1939 годзе на студыі United Artists прадзюсарам Сэмюэлем Голдвінам і рэжысёрам Уільямам Уайлерам.

## Акцёры 
* Лоўрэнс Аліўе
* Мерл Аберон
* Дэвід Нівен
* Дональд Крысп
* Сесіл Кэлаўэй
* Флора Робсан

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Фільмы ЗША 1939 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 1939 года
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы 1939 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы Уільяма Уайлера
Шчацінкабрухі

**Шчацінкабрух** (*Chaetogaster*) — род малашчацінкавых чарвей сямейства . 

## Апісанне 
Цела (даўжыня 10—25 мм) прадаўгаватае, празрыстае. бледна-ружовае. Складаецца з 10—15 членікаў (сегментаў) з шчацінкамі на брушку (адсюль назва). Галаўная лопасць не развіта. Маюць другасную поласць цела, рот і мускулістую глотку, здольную часткова выпучвацца вонкава і захопліваць здабычу.

## Пашырэнне 
У сусветнай фаўне адрозніваецца некалькі прэснаводных відаў. На Беларусі пашыраны  і .

## Асаблівасці біялогіі 
Жывуць на дне вадаёмаў, на водных раслінах, на ракавінах, паверхні цела, у дыхальнай поласці, як сужыцелі, нахлебнікі (камепсалы) прэснаводных смаўжоў — , , . Пераважна драпежнікі, кормяцца буйнымі прасцейшымі, калаўроткамі, дробнымі ракападобнымі і інш. Здабычу заглынаюць цалкам.

Размнажэнне пераважна вегетатыўнае — з утварэннем «ланцужкоў» з 2—5 асобін.

Шчацінкабрухі — корм для рыб.

## Літаратура 
* *Гладкая Р.* Шчацінкабрух // 

Катэгорыя:Малашчацінкавыя чэрві
Праваслаўныя могілкі (Беласток)

**Праваслаўныя могілкі** — могілкі ў Беластоку, размешчаныя па вуліцы Уладзіслава Высоцкага, 1. Некропаль займае плошчу 6,7 га.

## Гісторыя 
Пасля закрыцця ў 1887 годзе размешчаных у цэнтры Беластока могілках пры , былі заснаваны новыя могілкі на тагачаснай ускраіне горада, у  (цяпер ). 31 мая 1892 года на тэрыторыі могілках быў закладзены краевугольны камень ў падмурак , якая была асвечана пад тытулам Усіх Святых 19 мая 1894 года.

У час Першай сусветнай вайны могілкі былі пашыраны да цяперашніх межаў і служылі для вайсковых пахаванняў. У 1982—1984 гадах усталяваны рэкорд гістарычных надмагілляў. Некропаль унесены ў рэестр помнікаў Падляскага ваяводства.

## Вядомыя асобы 
* Вячаслаў Багдановіч (1878—1939?) — беларускі рэлігійны і грамадска-палітычны дзеяч.
* Мікола Чарнецкі (1899—1944) — беларускі публіцыст, педагог, палітычны дзеяч.
* Сяргей Богуш (1907—1942) — заходнебеларускі грамадска-культурны дзеяч.
* Лявон Богуш (1909—1957) — заходнебеларускі грамадска-культурны дзеяч.
* Кастусь Кіслы (1898—1980) — беларускі музыкант, кампазітар, дырыжор царкоўных і свецкіх хораў.
* Васіль Юравец (1904—1980) —  заходнебеларускі паэт.
* Юрый Геніюш (1935—1985) — беларускі паэт, публіцыст.
* Віктар Рудчык (1934—1989) — журналіст тыднёвіка беларусаў у Польшчы «Ніва».
* Канстанцін Сідаровіч (1906—1990) — беларускі грамадска-палітычны і культурны дзеяч.
* Мікола Гайдук (1935—1998) — беларускі пісьменнік, журналіст, краязнавец, педагог.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Славутасці Беластока
Катэгорыя:Могілкі Польшчы
Шчаўкуны (сямейства насякомых)

**Шчаўкуны** (*Elateridae*) — сямейства жукоў.

## Апісанне 
Цела жукоў даўжынёй 10—20 мм, часцей плоскае, на пярэднім і заднім канцах звужанае. Вусікі 11-членікавыя, ніце-, піла- або грэбенепадобныя. Пярэдняспінка з адцягнутымі заднімі вугламі. Пярэднягрудзі з грудным адросткам, які ўваходзіць у паглыбленне на сярэднегрудзях. 3 дапамогай гэтага адростка перавернуты на спіну жук падскоквае і пераварочваецца з характэрным шчоўканнем (адсюль назва).

## Пашырэнне 
У сусветнай фаўне вядома каля 10 тысяч відаў.

## Асаблівасці біялогіі 
Жукі жывуць на раслінах, якімі кормяцца. Лічынкі-драцянікі развіваюцца ў парахні або глебе. Лічынкі некаторых відаў — драпежнікі, паядаюць лічынак іншых насякомых; многія ўсёедныя, кормяцца расліннай і жывёльнай ежай.

Самкі адкладваюць яйцы ў глебу, лясны подсціл, гнілую драўніну. Праз 2—4 тыдні выходзяць бясколерныя празрыстыя лічынкі, якія да канца вегетацыйнага перыяду ліняюць 3—5 разоў. Жывуць 3—4 гады, праходзяць 14—16 узростаў. Акукліваюцца ўвосень. Жукі паяўляюцца вясною.

## Літаратура 
* *Гарбунова Н. Н.* Шчаўкуны (Еіаіегісіае) тарфяна-балотных глеб БССР. — Весці АН БССР. Сер. біял. навук. 1961, № 4.
* *Запольская Г. I.* Шчаўкуны // 


Катэгорыя:Сямействы насякомых
Шчаўкуны

Назву **Шчаўкуны** маюць:
* Шчаўкуны — сямейства жукоў

## Тапонім 
* Шчаўкуны — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі
Шчацінкасківічныя

**Шчацінкасківічныя** (*Chaetognatha*) — тып марскіх беспазваночных жывёл.

## Апісанне 
Даўжыня ад 5 мм да 10 см. Цела стрэлкападобнае, шклопадобна-празрыстае. Падзелена на галаўны, тулаўны і хваставы аддзелы; з бакавымі (парнымі) і хваставымі плаўнікамі. На галаве — рот, органы пачуццяў і дзве бакавыя групы серпападобных хапальных шчацінак (адсюль назва). Маецца прымітыўная крывяносная сістэма, кроў бясколерная. Дыхальнай і выдзяляльнай сістэм няма.

## Пашырэнне 
Вядома звыш 100 відаў. Пашыраны ва ўсіх морах. Пераважна планктонныя, ёсць донныя віды. Найбольш вядомая .

## Асаблівасці біялогіі 
Гермафрадыты. Развіццё прамое.

Кормяцца планктоннымі беспазваночнымі, зрэдку маляўкамі рыб.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Тыпы жывёл
Вылучэнне кандыдатаў

**Вылучэнне** — юрыдычна значнае дзеянне грамадзяніна, групы або аб'яднання грамадзян, накіраванае на ўдзел у выбарчай кампаніі ў якасці кандыдата ў выбарны прадстаўнічы орган або на выбарную пасаду.

Вылучэнне кандыдатаў, спісаў кандыдатаў палітычнымі партыямі і іншымі выбарчымі аб'яднаннямі ажыццяўляецца на з'ездах, канферэнцыях з наступным паведамленнем выбарчай камісіі аб вылучэнні. Самавылучэнне кандыдата ажыццяўляецца шляхам апавяшчэння выбарчай камісіі аб вылучэнні. Вылучэнне кандыдатаў ажыццяўляецца ва ўстаноўленыя законам тэрміны.

Асноўныя матывы добраахвотнага вылучэння:
* імкненне да ўлады, патрэба ў самавыяўленні;
* абарона і лабіраванне інтарэсаў ўласнага або чужога прадпрымальніцтва (бізнеса);
* жаданне змяніць жыццё, дапамагчы людзям;
* і многае іншае.

Катэгорыя:Выбары
Генеральны дырэктар

**Генеральны дырэктар** ( або *general director*, ) — дырэктар, вышэйшая адміністрацыйная пасада, шырока выкарыстоўваная ў многіх дзяржавах і краінах свету, але, часам, у розных значэннях.

## Еўрапейскі Саюз 
У Еўрапейскай камісіі і Савеце Еўрапейскага Саюза, кожны аддзел (так званы Генеральны дырэктарат) узначальвае непалітычны гендырэктар. Гэта прыкладна эквівалентна брытанскаму абавязковага сакратара.

## Гл. таксама 
* CEO

Катэгорыя:Пасады кіраванцаў
Катэгорыя:Эканоміка
Кальмар

**Кальмар**:
* Кальмары — атрад галаваногіх малюскаў надатрада дзесяціногіх.
* Кальмар (лен) — лен (адзінка адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу), размешчаны на балтыйскім узбярэжжы ў паўднёвай Швецыі.
* Кальмар (Швецыя) — горад у Швецыі, сталіца лена Кальмар.
* Кальмар (Францыя) — трэці па памеры і колькасці насельніцтва горад у Эльзасе, Францыя, адміністрацыйны цэнтр дэпартамента Верхні Рэйн.
* Кальмар-1, Кальмар-2 — кантоны на паўночным усходзе Францыі, дэпартамент Верхні Рэйн.
* Кальмар (Альпы Верхняга Праванса) — камуна ў Францыі, дэпартамент Альпы Верхняга Праванса.
* Кальмар (акруга) — акруга ў Францыі, адзін з акруг у рэгіёне Эльзас.

* ФК Кальмар (Швецыя) — шведскі футбольны клуб з аднайменнага горада Швецыі.
* ФК Кальмар (Францыя) — французскі футбольны клуб з аднайменнага горада, у сапраўдны момант выступае ў Лізе Нацыяналь, трэцім па сіле дывізіёне Францыі.

## Праекты ваеннай тэхнікі пад шыфрам «Кальмар» 
** Дэсантныя катары на паветранай падушцы праекта 1206
** Падводныя лодкі праекта 667БДР

## Прозвішча 
* Енё Кальмар (1908—1990) — венгерскі футбаліст і трэнер.
* Жольт Кальмар (нар. 1995) — венгерскі футбаліст, цэнтральны паўабаронца.
* Карлас Кальмар (нар. 1958) — уругвайскі дырыжор.

## Гл. таксама 
* Кальмарская унія
Дэкаполіс (Эльзас)

**Дэкаполіс** (Дзесяціграддзе; , ) — саюз 10 вольных гарадоў Эльзаса. У 1354 годзе імператар Карл IV аб’яднаў дзесяць гарадоў (Мюлуз, Вісамбур і інш.) у групу, названую Дэкаполіс. Яна перажыла далучэнне да Францыі Людовікам XIV у 1678 годзе і была скасавана падчас Французскай рэвалюцыі.

## Спіс гарадоў 
# Гагенау (цяпер — Агно)
# Кальмар
# Цюркгайм (цяпер — Цюркайм)
# Вайсенбург (цяпер — Вісамбур)
# Оберэнгайм (цяпер — Абернэ)
# Кайзерсберг
# Росгайм (цяпер — Расайм)
# Мюнстэр
# Шлетштат (цяпер — Селеста)
# Мюльгаўзен (цяпер — Мюлуз)

Праз 4 года да Дэкаполіса далучыўся Зельц (), які аднак у 1418 годзе адышоў назад да федэральнага ўрада. Пасля сыходу Мюльгаўзена (Мюлуза) у 1515 годзе, Дэкаполіс фармальна выйшаў за межы Эльзаса, далучыўшы пфальцкі Ландау (1521).

## Літаратура 
* *Lucien Sittler*. La Décapole alsacienne des origines à la fin du moyen âge (Publ. de l’Institut des Hautes Études Alsaciennes XII, 1955)
* *Lucien Sittler*. Der elsässische Zehnstädtebund, seine geschichtliche Eigenheit und seine Organisation. Esslinger Studien 10, 1964. — S. 59—77.
* *Lucien Sittler*. Artikel Zehnstädtebund / *Lexikon des Mittelalters,* 3 Sp. 654
* *Christian Ohler*. Zwischen Frankreich und dem Reich. Die elsässische Dekapolis nach dem Westfälischen Frieden. Mainzer Studien zur Neueren Geschichte 9. — Frankfurt: Peter Lang, 2002. — ISBN 3-631-38777-6
* *Bernard Vogler (Hg.)*. La Décapole. Dix villes d’Alsace alliées pour leurs libertés 1354—1679. — Strasbourg: Éditions La Nuée Bleue/DNA, 2009. — ISBN 978-27165-0728-8

## Спасылкі 
* Пералік гарадоў эльзаскага дэкаполіса

Катэгорыя:Свяшчэнная Рымская імперыя
Катэгорыя:Эльзас
Нявеста для Базыля

**«Нявеста для Базыля»** — зборнік казак беларускіх аўтараў. Кніга выдадзена ў 2017 годзе, выдавецтва «Мастацкая літаратура», па заказе Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь. Укладальніца зборніка — Аксана Спрынчан.

## Афармленне 
Афармленне серыі — Уладзімір Жук. Мастацкі рэдактар — Надзея Барай

Вокладку кнігі упрыгожвае малюнак Элеаноры Ляхновіч — ілюстрацыя да казкі «Жаўнер і вужалка». Над ілюстрацыямі да кнігі працавалі мастакі Алег Аблажэй, Вольга Барай, Надзея Барай, Элеанора Ляхновіч, Міхась Дайлідаў, Валянцін Макаранка, Вольга Дзятко.

## Змест 
Зборнік адметны тым, што ў ім прадстаўлены не толькі добра вядомыя ў «казачным жанры» аўтары, але чытачу адкрываюць і новыя імёны. Сярод аўтараў — Генадзь Аўласенка, Анатоль Зэкаў, Алег Аблажэй, Алег Грушэцкі, Таццяна Барысюк, Мікола Кандратаў і іншыя.

### Казкі 
* «**Забароненая сукня**» (Алег Аблажэй) — рамантычная казка з рыцарамі, дамамі і каралямі. Кароль не любіў жанчын і загадаў прыраўняць іх да жывёл. Але адна з іх насуперак закону насмелілася надзець прыгожую сукенку з персанажамі беларускай народнай міфалогіі — вужалкі, злыдні і інш. Дзеля кахання да дачкі Вужынага Караля адважны жаўнер гатовы прайсці праз усе выпрабаванні.
* «**Павучок і светлячок**» (Анатоль Зэкаў).
* «**Як хлопчык Кастусь з ліфтам паразумеўся**» (Анатоль Зэкаў) — дзіцячая фантастыка.
* «**Чалавек і бабёр**» (Мікола Кандратаў) — як чалавек і бабёр сябравалі ды дапамагалі адно аднаму.
* «**Камяні крыўды**» (Мікола Кандратаў).
* «**Балотная казка**» (Мікола Кандратаў) — пра каханне бусла Буслана і жабкі Жабусі, якая ў хэпі–эндзе ператвараецца ў прыгожую бусліху. 
* «**Хто прывёў вясну**» (Ігар Кузьмініч) — хто прывёў вясну і чаму коцікі вярбы — вясновы знак.
* «**Чорная закавыка**» (Серж Мінскевіч) — чараўнічае фэнтэзі з чараўніцамі і феямі.
* «**Нявеста для Базыля**» (Галіна Пшонік) — фэнтэзійная гісторыя, у якой лялькі ажываюць і паводзяць сабе як людзі: высвятляюць адносіны, выбаўляюць адно аднаго. Лялькі навучаць сваю гаспадыню сачыць за цацкамі і больш ніколі не ламаць іх.
* «**Змеева Дуброва**» (Юльянна Пятрэнка) — прыгодніцкая казка з міфалагічнымі героямі, якая апавядае яшчэ пра тыя далёкія часы, «калі воўк авечак пасвіў і рыбы міжсобку размаўлялі». Героі апавядання — Князь Змяіны, пачвара падземная Жыж, багіня смерці Паляндра са сваімі сёстрамі і іншыя. 
* «**Пугач**» (Віктар Шніп) — казка пра няроўнае каханне, якая пераносіць у часы князёў і князёўнаў.

## Дадатковая інфармацыя 
Кніга стала паспяховай і карыстаецца попытам.

У верасні 2018 года экзэмпляр кнігі з аўтарскімі аўтографамі быў перададзены ў дар пісьменнікамі Алегам Грушэцкім і Аксанай Спрынчан у бібліятэку школы № 3 з дадатковым навучаннем беларускай мовы ў Бельску Падляшскім (Польшча).

У 2022 годзе кніга ўвайшла ў рэкамендаваны беларускім дзіцячым часопісам «Жэўжык» спіс кніг да чытання для дзяцей 6—9 гадоў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Літаратурныя творы Беларусі
Ганконг Мастэрс 2017 (снукер)

**Ганконг Мастэрс 2017** () — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 20 да 23 ліпеня 2017 года на стадыёне Каралевы Лізаветы ў Ганконгу. Прызавы фонд турніру склаў £315,000, з якіх £100,000 атрымаў пераможца.

Пераможцам турніру стаў Ніл Робертсан, які перайграў на сваім шляху чэмпіёна свету Марка Сэлбі (5:3), Марку Фу ў паўфінальным матчы (6:4) і Роні О’Салівана ў фінальным паядынку (6:3). Такім чынам, 35-гадовы аўстраліец выйграў першы прафесійны тытул за год (пасля перамогі на Рыга Мастэрс ў чэрвені 2016 года) і другі турнір у Ганконгу (пасля перамогі на General Cup 2012 года).

## Прызавыя грошы 
Прызавы фонд турніру склаў £315,000, з якіх £100,000 атрымаў пераможца.

## Сетка турніру 
## Фінал 
|-
| colspan="3" align="center" | 

|-
| colspan="3" align="center" style="font-size: 100%" | 48:**75**, **81**:0 (**73**), **133**:0 (**80**, **53**), 67:**74** (**67** *Робертсан*, **67** ''О'Саліван''), 0:**143** (**143**), **64**:40, **55**:54, **80**:4 (**68**), **82**:8 (**82**)
|-
| align="right" | 80
| align="center" | Найвышэйшы брэйк
| **143**
|-
| align="right" | 0
| align="center" | Соценныя брэйкі
| **1**
|-
| align="right" | **6**
| align="center" | Брэйкі 50+
| 2
|}

## Брэйкі, вышэйшыя за 50 ачкоў 
У сямі матчах асноўнай стадыі Ганконг Мастэрс гульцы аформілі 9 соценных брэйкаў. Колькасць брэйкаў, вышэйшых за 50 ачкоў, дасягнула 44 серый, што ў сярэднім азначае каля 6.3 паўсоценных серый у матчы.

Лідарам па колькасці соценных серый стаў фіналіст спаборніцтва Роні О’Саліван з трыма сэнчуры-брэйкамі. Па колькасці серый «50+» лідарам стаў пераможца турніру Ніл Робертсан, які зрабіў 15 паўсоценных серый, дзве з якіх перавысілі 100 ачкоў. Роні О'Саліван выканаў найвышэйшы брэйк турніру ў 143 балы ў фінальным матчы супраць Ніла Робертсана.

Ніжэй прадстаўлены ўдзельнікі, упарадкаваныя па іх найвышэйшай серыі на турніры. Насупраць пералічаны ўсе соценныя і паўсоценныя брэйкі кожнага гульца.

## Статыстыка турніру 
### Статыстыка гульцоў 
### Статыстыка паводле краін 
### Агульная статыстыка 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт турніру Ганконг Мастэрс  
* Ганконг Мастэрс 2017 на Snooker.org 
* Статыстыка Ганконг Мастэрс 2017 на CueTracker.net 

Катэгорыя:Ганконг Мастэрс (снукер)
Катэгорыя:Снукерны сезон 2017/2018
Катэгорыя:2017 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт у Ганконгу ў 2017 годзе
Катэгорыя:Снукерныя турніры ў Ганконгу
Армініянства

]]

**Армініянства** — кірунак у пратэстанцкім багаслоўі, які сцвярджаў вырашальную ролю свабоды волі ў справе збаўлення. Назва звязана з імем нідэрландскага багаслова Якаба Армінія, які выступіў супраць кальвінісцкай ідэі прадвызначэння. Як асобная партыя армініянцы аформіліся ў 1610 годзе пасля смерці Армінія, аднак яны былі асуджаны на Дордрэхцкім сінодзе 1618 годзе за паў-пелагіянства (меркаванне Р. Ч. Спраўла) и сінергізм. Аднак армініянства істотна паўплывала на фарміраванне багаслоўя агульных баптыстаў.

Сярод прадстаўнікоў армініянства былі: Сімон Епіскапій (1583—1644), Ян Ітэнбогарт (1557—1644), Ян Олдэнбарневелт (1549—1619) і Гуга Гроцый.

Арміній і яго паслядоўнікі адпрэчвалі таксама тыповае для кальвінізму наглядальнае служэнне Царкве і сцвярджалі неабходнасць рэлігійнай цярпімасці.

Ідэі армініянства знаходзілі прыхільнікаў і за межамі Нідэрландаў: у XVIII ст. армініянскае разуменне прадвызначэння праявілася ў метадызме, яно таксама аказаў значны ўплыў на рывайвелізм і шэраг пазнейшых багаслоўскіх цячэнняў, якія распаўсюдзіліся пераважна ў англасаксонскім хрысціянстве. У наш час армініянства захавалася галоўным чынам у Нідэрландах, але падверглася значнаму ўплыву ліберальнага рацыяналізму.

## Асноўныя палажэнні (5 артыкулаў) 
* *Умоўнае прадвызначэнне:* Боскі промысел улічвае згоду людзей (гэта значыць вера з'яўляецца прадметам выбару).
* *Усеагульнае збавенне:* Хрыстос патэнцыйна выкупіў грахі ўсіх людзей.
* *Збаўленчая вера:* У аснове збаўлення ласка Святога Духа.
* *Ласка, якой можна супрацьстаяць:* Чалавек здольны супрацівіцца дзеянню ласкі Божай.
* *Няўпэўненасць у захаванасці:* Чалавек здольны страціць ласку Божую.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Армініянства
* Кальвінізм і армініянства — хто мае рацыю?

Катэгорыя:Хрысціянская сатэрыялогія
Катэгорыя:Пратэстанцтва
Мазырская ЦЭЦ

**Светлагорская ЦЭЦ (ЦЭЦ-24) ** — цеплаэлектрацэнтраль, размешчаная ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці, забяспечваюцца электрычнай і цеплавой энергіяй Мазырскі нафтаперапрацоўчы завод і горад Мазыр. Спажыўцамі цеплавой энергіі, якая адпускаецца ЦЭЦ, таксама з’яўляюцца ГП «Мазырская агароднінная фабрыка», пасёлак Крынічны і дзіцячы аздараўленчы цэнтр.

## Гісторыя 
Заданне на праектаванне ЦЭЦ было зацверджана загадам Міністэрства электрыфікацыі СССР ад 10 верасня 1965 гады, праект станцыі выканаў Мінскі філіял інстытута «Промэнергопроект».

4 студзеня 1974 году былі ўведзеныя ў эксплуатацыю котлаагрэгат № 1 прадукцыйнасцю 420 т/ч і турбаагрэгат № 1 магутнасцю 60 МВт. Другі котлаагрэгат уведзены ў лістападзе 1974 года, праектнай магутнасці станцыя дасягнула ў 1975 годзе.

У 2001 годзе была пабудавана цеплатраса да горада Мазыр, размешчанага ў 17 км ад ЦЭЦ, што дазволіла перайсці на цэнтралізаванае цеплазабеспячэнне горада.

На станцыі рэалізуецца праект рэканструкцыі адной з турбін з устаноўкай новага цыліндру высокага ціску і павелічэннем магутнасці на 10 МВт.

## Асноўныя характарыстыкі 
Устаноўленая электрычная магутнасць ЦЭЦ — 195 МВт. Цеплавая магутнасць турбаагрэгатаў — 435 Гкал / гадзіну. На электрастанцыі ўстаноўлены:
* два турбаагрэгата:
** ТГ-1 у складзе паравой турбіны ПТ-60-130/13 і электрагенератара ТВФ-63-2,
** ТГ-2 у складзе паравой турбіны ПТ-135/165-130/13 і электрагенератара ТВВ-165-2;
* пяць энергетычных котлаагрэгатаў.

 
Катэгорыя:Цеплавыя электрастанцыі Беларусі
Катэгорыя:Эканоміка Мазыра
Катэгорыя:З’явіліся ў 1974 годзе
Катэгорыя:Белэнерга
Пыха і перадузятасць (фільм, 1940)

«**Пыха і перадузятасць**» () — фільм 1940 года амерыканскага кінарэжысёра Роберта З. Леанарда, па матывах аднайменнага рамана Джэйн Осцін, выдадзенага ў 1813 годзе.

## Акцёры 
* Грыр Гарсан — *Элізабэт Бэнэт*
* Лоўрэнс Аліўе — *містэр Дарсі*
* Мэлвіл Купер — *містар Уільям Колінз*
* Эдмунд Гвен
* Мэры Боланд

## Спасылкі 
* 
* 
* Pride and Prejudice  на TCM

Катэгорыя:Экранізацыі раманаў
Катэгорыя:Фільмы MGM
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы ЗША
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Эль-Сідрон

**Эль-Сідрон** () — пячора ў парафіі Барынес, муніцыпалітэт Пілонья (Астурыя), у паўночна-заходняй частцы Іспаніі. Пячора дасягае прыкладна 600 м у даўжыню.

Вядомая дзякуючы знаходкам малюнкаў палеалітычнага наскальнага мастацтва і рэшткаў неандэртальцаў. Неандэртальцы з пячоры Эль-Сідрон харчаваліся пераважна кедравымі арэхамі, мохам, грыбамі і карой дрэва.

У 1994 годзе спелеолагі выпадкова знайшлі рэшткі па меншай меры 12 неандэртальцаў, якія жылі 49 тыс. год да н.э. і былі з'едзены іншымі неандэртальцамі: трое мужчын, трое хлопчыкаў-падлеткаў, трое жанчын і трое дзяцей. У неандэртальцаў з пячоры Эль-Сідрон была часткова секвеніравана мітахандрыяльная ДНК. Усе трое мужчын маюць адзін і той жа мітахандрыяльнай гаплатып, а ва ўсіх жанчын гаплатыпы розныя — відаць, неандэртальцы былі патрылакальнымі — юнакі, якія дасягнулі сталасці, заставаліся ў роднай сям'і, а дзяўчаты пераходзілі ў іншыя групы. У асобнікаў 1253 і 1351c ёсць тыя ж самыя мутацыі ў становішчы A-911, G-977 у экзоне 7 з ген FOXP2, вядомага як «моўны ген» сучасных людзей.

Рэшткі асобніка 1253 выкарыстоўваліся пры расшыфроўцы геному неандэртальца.

Секвеніраванне Y-храмасомы неандэртальца з пячоры Эль-Сідрон паказала, што ў Y-храмасоме сучаснага чалавека няма неандертальских фрагментаў ДНК, у адрозненне ад астатняй часткі геному. Час падзелу ліній неандэртальцаў і сучаснага чалавека ацанілі па Y-храмасоме ў 588 тыс. гадоў таму (95% даверны інтэрвал: 447-806 тыс. гадоў таму).

Таксама неандэртальская мтДНК была знойдзена ў адкладах пячоры Эль-Сідрон без наяўнасці саміх рэшткаў неандэртальцаў.

## Спасылкі 
* Неандэртальцы жыли маленькими группами и ели друг друга, 2011.
* Dec 2010, New York Times Science Article on significance of the find.
* Cave news 
* More Cave news 
* Different articles about this archaeological site
* BiologyOnline.com 
* "A paleogenetical study determines the blood group of Neanderthal man"  Reference: Lalueza-Fox C, Gigli, E., de la Rasilla, M., Fortea, J. Rosas, A., Bertranpetit, J. and Krause, J. (2008), "Genetic characterization of the ABO blood group in Neanderthals", BMC Evolutionary Biology, Dec 24;8(1):342, Universitat Pompeu Fabra, Barcelona 
* "Palaeogenetic research at the El Sidrón Neanderthal site" Carles Lalueza-Foxa, Antonio Rosasb, Marco de la Rasilla, 2010.

Катэгорыя:Астурыя
Катэгорыя:Пячоры Іспаніі
Мерсенскі дагавор

**Мерсенскі дагавор** 870 года — пагадненне, заключанае 8 (9) жніўня ў Мерсене (цяпер — Нідэрланды) паміж заходне-франкскім каралём Карлам Лысым і усходне-франкскім каралём Людовікам Нямецкім аб падзеле Латарынгіі ў сувязі з адсутнасцю прамых спадчыннікаў у іх пляменніка, латарынгскага караля Лотара II, памерлага ў 869 годзе. Заходняя частка Латарынгіі адышла да Карла Лысага, усходняя — (большая па тэрыторыі) да Людовіка Нямецкага.thumb|Мерсенскі дагавор
## Гл. таксама 
* Вердэнскі дагавор

Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы IX стагоддзя
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Германіі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Францыі
Катэгорыя:Мірныя дагаворы Сярэдневякоўя
Катэгорыя:Перыяд Каралінгаў
Катэгорыя:Гісторыя Латарынгіі
Катэгорыя:Гісторыя Бельгіі
Катэгорыя:Гісторыя Нідэрландаў
Катэгорыя:Свяшчэнная Рымская імперыя
Катэгорыя:870
Катэгорыя:Дагаворы паводле алфавіта
Аляксандра Міхайлаўна Шарова

{{Навуковец 
 |Імя                  = Аляксандра Міхайлаўна Шарова
 |Арыгінал імя         = 
 |Фота                 = 
 |Шырыня               = 
 |Подпіс               = 
 |Месца нараджэння     = Калінаўка (Краснапольскі раён)
 |Месца смерці         =
 |Навуковая сфера      = металазнаўства
 |Месца працы          = Магілёўскі машынабудаўнічы інстытут
 |Навуковая ступень    = 
 |Навуковае званне     = 
 |Альма-матэр          = Кіеўскі політэхнічны інстытут
 |Навуковы кіраўнік    = 
 |Знакамітыя вучні     = 
 |Вядомы як            = 
 |Вядомая як           = 
 |Узнагароды і прэміі  = { style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
 
}
 |Роспіс               = 
 |Шырыня роспісу       = 
 |Сайт                 = 
 |Вікікрыніцы          = 
}}
**Аляксандра Міхайлаўна Шаро́ва** (—жнівень ) — вучоны ў галіне металазнаўства, доктар тэхнічных навук, прафесар (1992).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў вёсцы Калінаўка (зараз у  Магілёўскай вобласці Беларусі). У 1958 годзе скончыла Кіеўскі політэхнічны інстытут. З 1965 года працавала ў Магілёўскім машынабудаўнічым інстытуце (у 1995 годзе — загадчык кафедрай абсталявання і тэхналогіі зварачнай вытворчасці).

## Навуковая дзейнасць 
А. М. Шаровай належаць працы па фізіцы і тэхналогіі магнітаграфічнага метада кантролю зварных злучэнняў металаў.

Сярод апублікаванага:
* Контроль качества сварки металлографическим методом. — Мінск, 1979.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Государственное учреждение «Национальная библиотека Беларуси»

Катэгорыя:Кіеўскі політэхнічны інстытут
Катэгорыя:Выкладчыкі Беларуска-Расійскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Вучоныя СССР
Катэгорыя:Матэрыялазнаўцы Беларусі
Саша Клементс

**Саша Нікол Клементс** (; нар. ) — амерыканская  і мадэль канадскага паходжання.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фотамадэлі ЗША
Катэгорыя:Топ-мадэлі
Стафан Алендскі

**Стафан Але́ндскі** (каля 1720, в. Мачуліна, цяпер Ваўкавыскі раён — ) — дзеяч кальвінісцкай царквы.

## Біяграфія 
Скончыў Слуцкую гімназію, вучыўся ў Парыжскім універсітэце (Сарбона). Пасля вяртання на радзіму ў 1745 годзе атрымаў сціплую пасаду старасты сітнаўскага (цяпер в. Малое Сітна Полацкага раёна). З прычыны пратэстанцкага веравызнання Алендскі не здолеў ва ўмовах Контррэфармацыі зрабіць значную кар’еру. У 1743 годзе ажаніўся з Ганнай Людвікай Красінскай (памерла ў 1756), дачкой старосты гомельскага і прапойскага Мікалая Красінскага.

У 1757 годзе ў Сітне Алендскі пераклаў з французскай на беларуска-польскую макаранічную мову 2-ю частку культавай кнігі пратэстантаў Еўропы «Шлях пілігрыма» брытанскага пратэстанта Джона Баньяна. Гэты пераклад () выйшаў у Караляўцы (Кёнігсбергу) у 1775 годзе і стаў асновай для перакладу на мазурскі (прускі) дыялект польскай мовы ў 1900 годзе. Магчыма, Алендскі — аўтар іншых перакладаў і выданняў гэтай друкарні.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Постаці кальвінізму
Катэгорыя:Старосты сітнаўскія
Катэгорыя:Перакладчыкі з французскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на польскую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Перакладчыкі XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Постаці вялікалітоўскага кальвінізму
Стафан
Бабруйская цэнтральная гарадская бібліятэка імя М. Горкага

**Бабруйская цэнтральная гарадская бібліятэка імя М. Горкага** — бібліятэка ў Бабруйску Магілёўскай вобласці.

## Гісторыя 
Заснавана ў лістападзе 1944 года па рашэнні Бабруйскага аблвыканкама № 35 ад 5 верасня 1944 года як абласная бібліятэка імя М. Горкага. Першапачаткова размяшчалася ў двух памяшканнях драўлянага Дома настаўніка, насупраць выставачнай залы на вуліцы Сацыялістычнай. 5 студзеня 1945 года запісаўся першы чытач.

У 1946 годзе бібліятэка пераехала ў іншае памяшканне плошчай у 92 м² па вуліцы Інтэрнацыянальнай. У бібліятэцы працаваў абанемент, чытальная зала, метадычны кабінет, кніжны (2017) — 75 638 экз. Бібліятэка абслугоўвае каля 6670 карыстальнікаў. З 2008 года ў складзе бібліятэкі аддзел па абслугоўванні інвалідаў па зроку і пажылых людзей (фонд больш за 6,1 тыс. экз.). Бібліятэка з’яўляецца інфармацыйным і сацыякультурным цэнтрам горада, метадычным цэнтрам для 11 бібліятэк, якія ўваходзяць у яе сістэму. Мае цэнтр прававой інфармацыі (з 2003).

## Дзейнасць 
Дзейнічае клуб творчай моладзі «Крэатыў» (з 2007).

Вядзе краязнаўчую работу, выпускае буклеты, брашуры ў серыях «Бабруйск прамысловы», «Бабруйск літаратурны», «Бабруйск гістарычны», бібліяграфічныя паказальнікі «Знаёмыя вуліцы, забытыя назвы», «Гісторыя ў асобах», «Горад мой, ты песня і легенда». Да 200-годдзя з дня нараджэння В. Дуніна-Марцінкевіча і да Міжнароднага фестывалю нацыянальнай драматургіі падрыхтавала экспазіцыю «Я, выхаванец Бабруйскага павета…» у Магілёўскім абласным тэатры драмы і камедыі імя В. Дуніна-Марцінкевіча і выдала аднайменную брашуру.

У рамках краязнаўчай праграмы «Спазнай свой горад» (2016—2017) створаны лекторый «Краязнаўчая субота» для правядзення мерапрыемстваў, прысвечаных 630-годдзю Бабруйска.

Актыўна ўдзельнічае ў гарадскіх культурных мерапрыемствах.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Культура Бабруйска
Катэгорыя:Бібліятэкі Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:1944 год у Бабруйску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:Савецкая вуліца (Бабруйск)
Эно (значэнні)

**Эно** () — шматзначны тэрмін.

## Тапонім
* Эно — правінцыя ў Бельгіі.
* Эно — сярэдневяковае графства (*графства Генегау*), які размяшчаўся на тэрыторыі сучаснай Бельгіі.
* Эно — горад у Фінляндыі.

## Прозвішча
*Вядомыя носьбіты:*

* Андрэ Эно (нар. 1986) — канадскі футбаліст, абаронца зборнай Канады.
* Луі Эно (1824—1900) — французскі пісьменнік, падарожнік, раманіст і мастацкі крытык.
* Шарль Жан Франсуа Эно (1685—1770) — французскі палітык, суддзя, гісторык і пісьменнік.
* Эёнг Эно (нар. 1986) — камерунскі футбаліст, апорны паўабаронца нацыянальнай зборнай краіны.
* Эцьен Эно (1818—1883) — французскі пісьменнік-раманіст.
Аляксандр Сцяфанавіч Шашэнька

{{Навуковец 
 |Імя                  = Аляксандр Сцяфанавіч Шашэнька
 |Арыгінал імя         = 
 |Фота                 = 
 |Навуковая сфера      = ветэрынарная медыцына
 |Месца працы          = 
 |Навуковая ступень    = 
 |Навуковае званне     = 
 |Альма-матэр          = 
 |Навуковы кіраўнік    = 
 |Знакамітыя вучні     = 
 |Вядомы як            = 
 |Вядомая як           = 
 |Узнагароды і прэміі  = { style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
 
}
 |Роспіс               = 
 |Шырыня роспісу       = 
 |Сайт                 = 
 |Вікікрыніцы             = 
}}
**Аляксандр Сцяфанавіч Шашэ́нька** (—2008) — вучоны ў галіне ветэрынарнай медыцыны, доктар ветэрынарных навук (1990), прафесар (2002).

## Біяграфія 
А. С. Шашэнька нарадзіўся ў вёсцы Стары Дзедзін (у сучасным  Магілёўскай вобласці Беларусі). У 1962 годзе скончыў Віцебскі ветэрынарны інстытут. У 1962—1964 гг. галоўны ветэрынарны ўрач Клімавіцкай дзяржплемстанцыі, у 1964—1968 гг. выкладаў у Клімавіцкім зоаветэрынарным тэхнікуме. У 1968—1995 гг. А. С. Шашэнька ў Беларускім НДІ эксперыментальнай ветэрынарыі імя С. М. Вышалескага — старэйшы ветэрынарны ўрач, старэйшы навуковы супрацоўнік, галоўны навуковы супрацоўнік, загадчык лабараторыяй хвароб рыб і пушных звяроў. У 1970 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю, у 1990 годзе доктарскую. З 1995 года ў Віцебскай акадэміі ветэрынарнай медыцыны.

## Навуковая і выкладчыцкая дзейнасць 
А. С Шашэнька належаць навуковыя працы па дыягностыцы шаленства дзікіх і свойскіх жывёл, распрацоўцы бівалентнай вакцыны супраць шаленства і чумы драпежных жывёл. Займаўся вывучэннем прычын захворвання белавежскіх зуброў некратычным баланапластытам і метадаў яго прафілактыкі і лячэння. Падрыхтаваў 4 кандыдаты навук. Апублікаваў больш за 100 навуковых прац, 4 навукова-метадычных дапаможнікі, курс лекцый па ветэрынарна-санітарнай экспертызе з асновамі тэхналогіі і стандартызацыі прадуктаў жывёлагадоўлі.

## Літаратура 
*  — С. 399.

## Спасылкі 
* Кафедра ветеринарно-санитарной экспертизы им. академика Х. С. Горегляда: История кафедры // Сайт ВДАВМ 
* Календарь знаменательных и памятных дат 2017 года  // УА «Віцебскі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт»

Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны
Катэгорыя:Выкладчыкі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны
Катэгорыя:Ветэрынары СССР
Катэгорыя:Ветэрынары Беларусі