open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Герб Грэнландыі

**Герб Грэнландыі** — афіцыйны дзяржаўны сімвал дацкай аўтаномнай правінцыі Грэнландыя.

## Апісанне 
Герб уяўляе сабой выява белага палярнага мядзведзя на блакітным фоне. Палярны мядзведзь сімвалізуе суровы зімовы клімат і нацыянальную жывёлу — белага мядзведзя, а блакітны фон сімвалізуе воды Паўночнага Ледавітага і Атлантычнага акіянаў, якія амываюць востраў з усіх бакоў.

Аўтарам герба з'яўляецца грэнландскі мастак Енс Росінг.

## Гісторыя 
Упершыню выява белага мядзведзя ў якасці сімвала Грэнландыі з'явілася ў 1666 г. на гербе Даніі адным з яго элементаў. Мядзведзь маляваўся ў натуральным становішчы на чатырох лапах; на заднія ж лапы складальнікі гербаў паднялі звера ў 1819 г.

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Грэнландыі
Грэнландыя
Рэлятывісцкая электрадынаміка

**Рэлятывісцкая электрадынаміка** — раздзел электрадынамікі, які вывучае ўзаемадзеяннем электрамагнітнага выпраменьвання з часціцамі і асяроддзямі, якія рухаюцца з калясветлавымі хуткасцямі.

Асноўнымі ўраўненнямі рэлятывісцкай электрадынамікі з'яўляюцца ўраўненні Максвела для электрамагнітных палёў і рэлятывісцкія ўраўненні руху часціц і асяроддзяў.

## Літаратура 
* Relativistic electrodynamics // McGraw-Hill Encyclopedia of Science and Technology

Катэгорыя:Электрадынаміка
Герб Барбадаса

**Герб Барбадаса** — адзін з дзяржаўных сімвалаў Барбадаса

На шчыц намалявана дрэва — барадаты фікус. Паветраныя карані гэтых дрэў, якія сплятаюцца з галінамі і спускаюцца да зямлі, заахвоцілі першаадкрывальнікаў вострава — іспанцаў — назваць іх «барбудас» (барадатымі). Пасля гэта некалькі змененая назва распаўсюдзілася і на сам востраў.

Разнастайную трапічную расліннасць краіны ўяўляюць на гербе таксама дзве мясцовыя архідэі, вядомыя пад назвай «Чырвоны гонар Барбадаса». Жывёльны свет вострава і яго акваторыі ўвасабляюць шчытатрымальнікі — вялікая карыфена і буры пелікан. Рыцарскі шлем над шчытом традыцыйны для геральдыкі былых брытанскіх уладанняў.

Вянок і намёт маюць жоўта-чырвоную афарбоўку, якая адпавядае кветкам гербавага шчыта і архідэй на ім. Рука, якая вянчае герб, трымае два сцябла цукровага трыснягу, вырошчванне якога на працягу стагоддзяў з'яўляецца асновай монакультурнай эканомікі Барбадаса. Дэвіз у перакладзе з англійскай мовы азначае «Гонар і працавітасць».

Катэгорыя:Барбадас
Барбадас
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Барбадаса
Беларускае прэс-бюро

**Беларускае прэс-бюро** — інфармацыйнае бюро і карэспандэнцкія пункты, якія ствараліся ўрадам Беларускай Народнай Рэспублікі (БНР) для інфармавання замежнай грамадскасці пра Беларусь, беларускае пытанне і дзейнасць урада БНР.

Першае прэс-бюро існавала з лета 1919 да 1925 года пры Надзвычайнай місіі БНР у Берліне. Выдавала інфармацыйны бюлетэнь на беларускай і нямецкай мовах (1-ы нумар захоўваецца ў Цэнтральнай бібліятэцы АН Літвы), фундатарам і шэф-рэдактарам якога ў 1919 годзе быў князь С. Л. Сапега.

Беларускія прэс-бюро дзейнічалі таксама ў Рызе пры Вайскова-дыпламатычнай місіі БНР у Латвіі і Эстоніі (1919—1921; кіраўнік У. Грунтоў), Капенгагене (1919—1921; доктар Ісак Лур’е), Коўне (пры дыпламатычным прадстаўніцтве БНР у Літве, 1921—1924; выдавала свой бюлетэнь), Нью-Ёрку (1921; Сцяпан Бубешка), Таліне (называўся інфармацыйны аддзел, 1921—1922; М. Чарвякоў).

Карэспандэнцкія пункты ў розны час існавалі ў Парыжы, Празе, Варшаве, Вене, Бялградзе, Сафіі, Вільні, Гданьску, Канстанцінопалі. Задачай кожнага бюро было забяспечваць сродкі масавай інфармацыі краіны свайго месцазнаходжання матэрыяламі пра падзеі на Беларусі і вакол яе, збіраць інфармацыю па беларускай праблеме і дасылаць яе ў берлінскае прэс-бюро.

## Літаратура 
* Лобаў, Р. А. Беларускае прэс-бюро / Р. А. Лобаў //  — С. 357.

Катэгорыя:Беларуская Народная Рэспубліка
Заслужаны артыст РСФСР

**Заслужаны артыст РСФСР** — дзяржаўная ўзнагарода РСФСР, званне прысвойвалася Прэзідыумам Вярхоўнага Савета РСФСР і з'яўлялася адной з формаў прызнання дзяржавай і грамадствам заслуг  грамадзян. Заснавана 10 жніўня 1931 года.

Пачынаючы з 1919 і да ўказу 1931 года прысвойвалася званне «Заслужаны артыст Рэспублікі». Прысвойвалася яно калегіямі Наркамасвета рэспублік, загадамі наркамаў асветы, выканкамамі абласных і краявых саветаў.

Званнем «Заслужаны артыст РСФСР» з 1931 да лютага 1992 гады ўзнагароджваліся шырока вядомыя ў СССР артысты, кампазітары, музыканты-інструменталісты, артысты цырка і гутарковага жанру, вядомыя выканаўцы класічнай, эстраднай і джазавай музыкі з РСФСР і саюзных рэспублік, а таксама  дзясяткі іншых найвядомых творчых дзеячаў Расіі ў вобласці кіно, музыкі і іншых сферах культуры (гл. спіс заслужаных артыстаў РСФСР).

Наступнай ступенню прызнання было прысваенне звання «Народны артыст РСФСР», затым «Народны артыст СССР».

З лютага 1992 года ва ўсіх дакументах званне называецца «Заслужаны артыст Расійскай Федэрацыі». Нагрудны знак зведаў некаторыя змены: была прыбрана надпіс «РСФСР» і замест сцяга РСФСР 1954 года на муаравай стужцы быў трыкалор. У 1996 годзе выйшаў указ прэзідэнта РФ № 1341, пасля чаго былі распрацаваны новыя знакі.

## Апісанне нагруднага знака «Заслужаны артыст РСФСР» 
Нагрудны знак «Заслужаны артыст РСФСР» вырабляецца з тампаку з залачэннем і мае форму авала памерам 28,7&nbsp;на 33&nbsp;мм c вушкай. У цэнтральнай частцы знака размешчана выява ліры і ніжэй надпіс «Заслужаны артыст РСФСР» з лаўровымі галінамі па краях. Усе выявы і надпісы выпуклыя і заліты бясколернай, празрыстай эмаллю. Нагрудны знак пры дапамозе вушкі і звяна злучаецца з пазалочанай прамавугольнай калодачкай памерам 15&nbsp;мм на 25&nbsp;мм. Калодачка абвіта муаравай стужкай з чырвоным і светла-сінім колерам сцяга РСФСР. Калодачка мае з адваротнага боку шпільку для прымацавання знака да адзежы. Да знака прыкладалася Грамата Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР.

## Гл. таксама 
* :Катэгорыя:Заслужаныя артысты РСФСР
* Спіс заслужаных артыстаў РСФСР
* Заслужаны артыст Расійскай Федэрацыі
* :Катэгорыя:Заслужаныя артысты Расійскай Федэрацыі

## Спасылкі 
* Артыкул «Званні ганаровыя». Вялікая савецкая энцыклапедыя.
* Статья «Почётные звания». Театральная энциклопедия в 6 т. Гл. ред. П. А. Марков. — М.: Советская энциклопедия

Катэгорыя:Узнагароды РСФСР
Катэгорыя:Заслужаныя артысты РСФСР
Заслужаны артыст Расійскай Федэрацыі

**Ганаровае званне «Заслужаны артыст Расійскай Федэрацыі»** (раней «Заслужаны артыст РСФСР») надаецца высокапрафесійным артыстам, рэжысёрам, балетмайстрам, дырыжорам, хормайстрам, музчыным выканаўцам, якія стварылі высокамастацкія вобразы, спектаклі, кінафільмы, тэлеспектаклі, тэлефільмы, цыркавыя, канцэртныя, эстрадныя, музчыныя праграмы, тэлевізійныя і радыётворы, музычнае суправаджэнне для міжнародных форумаў такіх, як Алімпійскія гульні, фестывалі і да т. п., якія атрымалі грамадскае прызнанне, і тым хто паспяхова працуе ў вобласці мастацтва 10 і больш гадоў.

## Гл. таксама 
* Спіс заслужаных артыстаў Расійскай Федэрацыі
* Заслужаны артыст РСФСР
* Народны артыст Расійскай Федэрацыі

Катэгорыя:Ганаровыя званні Расійскай Федэрацыі
Квантавая электрадынаміка

**Квантавая электрадынаміка** (КЭД) — квантавапалявая тэорыя электрамагнітных узаемадзеянняў; найбольш распрацаваная частка квантавай тэорыі поля. Класічная электрадынаміка ўлічвае толькі неперарыўныя ўласцівасці электрамагнітнага поля, у аснове ж квантавай электрадынамікі ляжыць уяўленне аб тым, што электрамагнітнае поле валодае таксама і перарыўнымі (дыскрэтнымі) уласцівасцямі, носьбітамі якіх з’яўляюцца кванты поля — фатоны. Узаемадзеянне электрамагнітнага выпраменьвання з зараджанымі часціцамі разглядаецца ў квантавай электрадынаміцы як паглынанне і выпусканне часціцамі фатонаў.

Квантавая электрадынаміка колькасна тлумачыць эфекты ўзаемадзеяння выпраменьвання з рэчывам (выпусканне, паглынанне і рассейванне), а таксама паслядоўна апісвае электрамагнітныя ўзаемадзеянні паміж зараджанымі часціцамі. Да ліку найважнейшых праблем, якія не знайшлі тлумачэння ў класічнай электрадынаміцы, але паспяхова вырашаюцца квантавай электрадынамікай, адносяцца цеплавое выпраменьванне цел, рассейванне рэнтгенаўскіх прамянёў на свабодных (дакладней, слаба звязаных) электронах (эфект Комптана), выпраменьванне і паглынанне фатонаў атамамі і больш складанымі сістэмамі, выпусканне фатонаў пры рассеянні хуткіх электронаў у знешніх палях (тармазное выпраменьванне) і іншыя працэсы ўзаемадзеяння электронаў, пазітронаў і фатонаў. Меншы поспех тэорыі пры разглядзе працэсаў з удзелам іншых часціц абумоўлены тым, што ў гэтых працэсах, акрамя электрамагнітных узаемадзеянняў, іграюць важную ролю і іншыя фундаментальныя ўзаемадзеянні (моцнае ўзаемадзеянне, слабае ўзаемадзеянне).

## Гісторыя стварэння тэорыі 
Квантавая электрадынаміка як паслядоўная квантавая тэорыя поля была створана ў 1940-х гадах у працах Фейнмана, Швінгера, Таманагі, Дайсана. Гэта была першая перанармуемая тэорыя поля.

## Аксіёмы квантавай электрадынамікі 
# Кожнай падзеі квантавай электрадынамікі (напрыклад, перамяшчэнню фатона або электрона з адной кропкі прасторы-часу ў другую ці выпускання або паглынання фатона электронам) адпавядае камплексны лік — амплітуда імавернасці падзеі. Імавернасць падзеі роўная квадрату модуля амплітуды імавернасці падзеі.
# Калі падзея можа адбыцца ўзаемавыключальнымі спосабамі, амплітуды імавернасцей падзей складаюцца. Калі падзея адбываецца паэтапна, або ў выніку рада незалежных падзей, амплітуды імавернасцей падзей перамнажаюцца.

## Найважнейшыя вынікі ў КЭД 
* анамальны магнітны момант электрона і мюона
* лэмбаўскі зрух

## Сучасныя напрамкі даследаванняў у КЭД 
* нелінейная КЭД
* КЭД у знешніх палях
* некамутатыўная КЭД

## Літаратура 
* Квантовая электродинамика // Физическая энциклопедия (гл. редактор А. М. Прохоров).
* Соколов А. А. Введение в квантовую электродинамику. М.: ГИФМЛ, 1958.
* Тирринг В. Е. Принципы квантовой электродинамики. М.: Высш. шк., 1964.
* Фейнман Р. КЭД — странная теория света и вещества. М.: Наука, 1988. 144 с. Серия Библиотечка «Квант», выпуск 66.

Катэгорыя:Электрадынаміка
Жандармерыя

**Жандармерыя** () — паліцыя, якая мае ваенную арганізацыю. Такога роду падраздзялення існавалі ў розны час і існуюць цяпер у шэрагу краін. Супрацоўнікі такіх падраздзяленняў завуцца жандарамі.
thumb|Французскія жандары
thumb|Італьянскія карабінеры
thumb|Байцы памежнай паліцыі Ізраіля

## Этымалогія 
Жандармерыя — першапачаткова  — «людзі зброі» ці «ўзброеная світа», затым , якое з'яўляецца гульнёй словаў, у якой  не толькі мае значэнне «людзі», але і скарачэннем ад  — «высакародны», з намёкам на высакароднасць саставу першапачатковай жандармерыі — першапачаткова «ўзброеная світа» французскага караля — гэта значыць каралеўская лейб-гвардыя, што складалася першапачаткова з цяжкаўзброеных рыцараў.

## Гісторыя 
### Францыя
У 1791 годзе французскі рэвалюцыйны ўрад, знішчыўшы ранейшую земскую паліцыю (maréchaussée), сфарміравала корпус жандараў для назірання за захаваннем парадку ў арміях і ўнутры дзяржавы.

### Расія
У Расійскай імперыі жандармерыя была створана ў 1792 годзе ў Гатчыне ў складзе войскаў цэсарэвіча Паўла Пятровіча. У якасці паліцыі жандарскае падраздзяленне ў Расіі было створана ў 1815 годзе як Асобны корпус жандараў, існавала да 1917 года і скасавана Лютаўскай рэвалюцыяй.

## У наш час 
Такія падраздзяленні могуць па традыцыі насіць назву жандармерыя ці звацца інакш, выконваючы падобныя функцыі. Напрыклад, у Італіі, Малдове і Чылі яны завуцца карабінерамі, у Ізраілі — памежнай паліцыяй, а ў Беларусі — унутранымі войскамі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Значэнне слова «Жандармерыя» у Вялікай Савецкай Энцыклапедыі

Катэгорыя:Паліцыя
Катэгорыя:Ваенныя арганізацыі
Папская жандармерыя

***Corpo della Gendarmeria dello Stato della Città del Vaticano*** (**Корпус Жандараў горада-дзяржавы Ватыкан**) — жандармерыя ці паліцыя і сілы бяспекі Ватыкана.

Корпус адказвае за бяспека, грамадскі парадак, памежны кантроль, кантроль дарожнага руху, крымінальны вышук і выконвае іншыя агульныя паліцэйскія абавязкі ў Ватыкане. Некалькі афіцэраў корпуса падарожнічаюць з Папам Рымскім для забеспячэння яго непасрэднай аховы. Корпус мае 130 супрацоўнікаў і частку Дэпартамента службаў бяспекі і грамадзянскай абароны (які таксама ўключае ватыканскую пажарную каманду), орган губернатарства дзяржавы-граду Ватыкана. Бяспека ў Ватыкане таксама забяспечваецца Швейцарскай гвардыяй, вайсковым фарміраваннем Святога Прастола, але не дзяржавы-граду Ватыкан.

На чале корпуса стаіць генеральны інспектар, у наш час Даменіка Джані, які замяніў у чэрвені 2006 г. Каміла Чыбіна.

У 1991—2002 гг. паліцэйскія сілы Ватыкана звалася *Corpo di Vigilanza dello Stato della Città del Vaticano*, і ў 1970—1991 яны былі вядомыя як Цэнтральная служба бяспекі. Яна замяніла папярэдні *Corpo della Gendarmeria*, які быў заснаваны Папам Рымскім Піем VII у 1816 і быў вайсковым фарміраваннем Ватыкана, пакуль Папа Рымскі Павел VI не паменшыў узброеныя сілы Святога Прастола толькі да Папскай Швейцарскай гвардыі.

Для паступлення на службу ў папскую жандармерыю, чалавек павінен быць ва ўзросце ад 20 да 25 гадоў, мець італьянскае грамадзянства, і мець прынамсі два гады вопыту службы ў італьянскай паліцыі.

## Спасылкі 
* Корпус жандараў  дзяржавы-граду Ватыкан.

Катэгорыя:Гісторыя папства
Катэгорыя:Рымская курыя
Катэгорыя:Узброеныя сілы Ватыкана
Калонія (значэнні)

**Калонія** можа значыць:

***Калонія** — залежная тэрыторыя, валоданне іншай дзяржавы.
***Калонія** — паселішча перасяленцаў.
***Калонія** — пенітэнцыярная ўстанова.
***Калонія** — месца засяроджвання прадстаўнікоў біялагічных відаў.

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць
****Калонія** — вёска ў Бярозаўскім раёне
****Калонія** — вёска ў Ганцавіцкім раёне
** Калонія Кругель — вёска ў Камянецкім раёне
****Калонія** — вёска ў Кобрынскім раёне
** Калонія — былая вёска ў Пінскім раёне
****Калонія** — вёска ў Столінскім раёне
* Віцебская вобласць
** Калонія — былы хутар у Браслаўскім раёне
****Калонія** — вёска ў Гарадоцкім раёне
* Гродзенская вобласць
** Калонія Казіміроўка — вёска ў Гродзенскім раёне
* Мінская вобласць
** Калонія — колішні пасёлак у Мінскай вобласці, з 1959 года ў складзе Мінска

### Польшча 
***Кавалі-Калонія** — вёска ў Сакульскім павеце Падляшскага ваяводства Польшчы
### Федэратыўныя Штаты Мікранезіі 
***Калонія** —  горад на востраве Панпеі ў Федэратыўных Штатах Мікранезіі.
Электрадынаміка суцэльных асяроддзяў

**Электрадынаміка суцэльных асяроддзяў** — раздзел фізікі суцэльных асяроддзяў, у якім вывучаюцца электрычныя, магнітныя і аптычныя ўласцівасці суцэльнага асяроддзя. Калі серада ўяўляе сабой часткова або цалкам іонізаваны газ, то больш ужывальны тэрмін фізіка плазмы.

## Электрамагнітныя характарыстыкі суцэльнага асяроддзя 
Электрычныя і магнітныя ўласцівасці суцэльны асяроддзя апісваюцца тэнзарам дыэлектрычнай пранікальнасці \!\,\epsilon_{ij}, тэнзарам магнітнай пранікальнасці \!\,\mu_{ij} і тэнзарам удзельнай праводнасці \!\,\sigma_{ij} серады, прычым усе гэтыя велічыні могуць залежаць ад каардынат і ад часу.

Для стацыянарных з'яў, тэнзары дыэлектрычнай і магнітнай пранікальнасці ўплываюць на выгляд ліній напружанасці электрычнага і магнітнага палёў у асяроддзі, а тэнзар удзельнай праводнасці - на кірунак плыні току пад дзеяннем знешніх сіл (гл. закон Ома).

Пры разглядзе нестацыянарных з'яў карысна замест \!\,\epsilon_{ij}(t), \!\,\mu_{ij}(t) і \!\,\sigma_{ij}(t) увесці іх фур'е-вобразы \!\,\epsilon_{ij}(\omega), \!\,\mu_{ij}(\omega) і \!\,\sigma_{ij}(\omega). Менавіта гэтыя характарыстыкі асяроддзя будуць «адчувацца» плоскай электрамагнітнай хваляй з частатой \!\,\omega, якая распаўсюджваецца ў асяроддзі.

## Электра- і магнітнааптычныя з'явы 
Як правіла, велічыні \!\,\epsilon_{ij}(t), \!\,\mu_{ij}(t) і \!\,\sigma_{ij}(t) маюць несіметрычны профіль у залежнасці ад часу. Гэта прыводзіць да таго, што іх фур'е-вобразы становяцца комплекснымі велічынямі. Фізічна гэта прыводзіць да таго, што электрамагнітная хваля, якая распаўсюджваецца ў асяроддзі, экспанентна згасае.

Усе апісаныя вышэй тэнзары могуць змяняцца пад дзеяннем знешніх электрычных і магнітных палёў, што прыводзіць да разнастайных электрааптычных і магнітааптычных эфектаў.

Напрыклад, некаторыя ізатропныя асяроддзі (ферамагнетыкі, плазма) пры накладанні вонкавага магнітнага поля паводзяць сябе анізатропна - з'яўляюцца недыяганальныя кампаненты тэнзараў магнітнай і дыэлектрычнай пранікальнасці. Пры падоўжным распаўсюдзе электрамагнітнай хвалі, калі кірунак распаўсюджвання хвалі паралельны напрамку магнітных сілавых ліній вонкавага поля, назіраецца эфект Фарадея. Ён заключаецца ў тым, што электрамагнітныя хвалі з правай і левай кругавой палярызацыяй распаўсюджваюцца ў асяроддзі з рознай хуткасцю. Як вынік, у выпадку лінейна палярызаванай хвалі, якая можа быць прадстаўлена суперпазіцыяй двух хваль з кругавой палярызацыяй процілеглага кірунку кручэння, плоскасць палярызацыі хвалі круціцца па меры распаўсюджвання ў асяроддзі.

Іншы шырока вядомы эфект, таксама звязаны з з'яўленнем недыяганальных элементаў тэнзараў, заключаецца ва ўзнікненні падвойнага праламлення прамяняў асяроддзя пры накладанні пастаяннага электрычнага поля і носіць назву эфекту Кера.

## Гл. таксама 
* Магнітагідрадынаміка 
* Электрагідрадынаміка
## Літаратура 
* Ландау Л.Д., Лифшиц Е.М.: Электродинамика сплошных сред

Катэгорыя:Электрадынаміка
Катэгорыя:Фізіка суцэльных асяроддзяў
Адэон (тэатр)

**Тэатр «Адэон»** (, поўная сучасная назва — ''Odéon-Théâtre de l'Europe*) — адзін з шасці французскіх нацыянальных тэатраў.

## Месцазнаходжанне 
Тэатр месціцца ў будынку №2 па *Rue Corneille* (вуліца Карнеля) і знаходзіцца ў шостай акрузе Парыжа, на левым беразе Сены, побач з Люксембургскім садам. Бліжэйшая да тэатра станцыя метро — *Odéon* (*Адэон*).

## Гісторыя тэатра 
200px|thumb|left|upright=1.5|Фасад першага будынка
### Паходжанне назвы 
Назва «Адэон» паходзіць ад  старажытнагрэчаскага слова «*odeum''» і абазначае "месца для музычных паказаў і спаборніцтваў".

### Адкрыццё 
200px|thumb|left|Палаючы Адэон падчас пажару 1818 года
Будынак тэатра быў пабудаваны ў перыяд паміж 1779 і 1782 гадамі ў парку пры былым асабняку Кандэ ў стылі класіцызму па праекту Шарля дэ Ваі і Мары-Жазэфа Пейра ў якасці часовага памяшкання для тэатра Камеды Франсэз. Тэатр «Адэон» быў адкрыты каралевай Марыяй Антуанетай 9 красавіка 1782 года. У 1784 годзе тут адбылася прэм'ера п'есы П'ера Бамаршэ «Вар'яцкі дзень, або Вяселле Фігаро».

Падчас Вялікай Французскай рэвалюцыі тэатр спачатку зачынілі, а пасля зноў адкрылі ў якасці палітычнай трыбуны.

### Другі і трэці будынкі 
[200px|thumb|left|Афіша тэатра ў выкананні [Эжэн Грасэ|Эжэна Грасэ, 1890]]
У 1808 годзе пасля рэканструкцыі, праведзенай Жанам-Франсуа Шальгрэнам (архітэктарам Трыумфальнай аркі), тэатр афіцыйна змяніў назву на «Тэатр Імператрыцы» (''Théâtre de l'Impératrice''), але жыхары горада па-ранейшаму працягвалі называць яго Адэонам. Будынак быў зруйнаваны падчас пажару ў 1818 годзе. 

Трэці будынак, які спраектаваў П'ер Тама Барагэ і які захаваўся да нашых дзён, быў адкрыты ў верасні 1819 года. 

У 1960-я падчас кіраўніцтва Жана Баро менавіта ў Адэоне ўпершыню ў Парыжы былі пастаўлены п'есы Сэмюэла Бэкета, Эжэна Іанэска, Жана Жэнэ. У той час Адэон меў афіцыйную назву «Тэатр Францыі». 

## Сучаснасць 
У 1990 годзе Адэон атрымаў назву «тэатр Еўропы». З'яўляецца чальцом  Саюза тэатраў Еўропы. Акрамя свайга прамога прызначэння, тэатр таксама выконвае ролю музея тэатральнага мастацтва.  

Да 2011 года пасаду дырэктара тэатра паспяхова занімаў Аліўе Пі, але, згодна з пастановай ураду, ён быў звольнены. Цяперашні дырэктар тэатра — Люк Бонды (з сакавіка 2012 года).

Катэгорыя:Тэатры Парыжа
Катэгорыя:Нацыянальныя тэатры Францыі
Катэгорыя:Тэатры Еўропы
Будай

**Будай** — беларускае і славацкае прозвішча. 

## Вядомыя носьбіты 
* Генадзь Васілевіч Будай, Заслужаны дзеяч культуры БССР
* Георгій Васілевіч Будай, камуністычны дзеяч
* Петэр Будай, славацкі хакеіст
* Ядвіга Іосіфаўна Будай, Герой Сацыялістычнай Працы
Унутраныя войскі

**Унутраныя войскі** — у свой час у СССР і ў наш час у большасці краін СНД вайсковае фарміраванне, пабудаванае паводле тыпу арміі, асноўнымі задачамі якога з'яўляецца забеспячэнне грамадскай бяспекі, канстытуцыйнага ладу, правоў і свабод грамадзян.

Унутраныя войскі не ўваходзяць у склад УС Беларусі, Казахстана, Расіі, Украіны, і некаторых іншых краін. Яны, у адрозненне ад УС адносяцца да «іншых войскаў і вайсковых фарміраванняў».

У Рэспубліцы Беларусь, у адпаведнасці з законам ад 3 чэрвеня 1993 г. № 2341-XІІ «Аб ўнутраных войсках Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь»:
Унутраныя войскі Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь (далей — унутраныя войскі) — дзяржаўная ваенная арганізацыя, прызначаная для абароны жыцця, здароўя, правоў, свабод і законных інтарэсаў грамадзян, грамадства і дзяржавы, канстытуцыйнага ладу, бяспекі і суверэнітэту Рэспублікі Беларусь ад злачынных і іншых супрацьпраўных замахаў.{{канец цытаты|крыніца=http://pravo.by/main.aspx?guid=3871&p0=V19302341&p2={NRPA}}}

## Структура ўнутраных войскаў постсавецкіх дзяржаў 
### Унутраныя войскі МУС Беларусі 
* Галоўнае кіраванне камандуючага ўнутранымі войскамі
* Брыгада спецыяльнага прызначэння ўнутраных войскаў МУС РБ (г. Мінск).
* 3 міліцэйскія брыгады ўнутраных войскаў УВ МУС РБ.
* 2 брыгады аховы аб'ектаў.
* 7 батальёнаў унутраных войскаў МУС УВ РБ.
* САХР УВ МУС РБ

**Штат** — 12 тысяч чалавек.

## Гл. таксама 
* Унутраная варта
* Нацыянальная гвардыя
* Жандармерыя

## Спасылкі 
* Унутраныя войскі МУС Беларусі 

Катэгорыя:Ваенная навука
Катэгорыя:Бяспека
Канстанцін Казлоўскі

**Канстанцін (Косцік) Казлоўскі** (, х. Макрэц, цяпер  — , в. Лаўцы) — беларускі Праведнік народаў свету.

## Біяграфія 
Бацька Косціка Рыгор Казлоўскі працаваў на млыне ў пана Мерца. Сям'я Казлоўскіх была небагатая, мела ўсяго 1,5 гектара зямлі. Яшчэ дзіцём бацькі аддалі яго на навуку да мясцовага яўрэя-шаўца, дзе ён навучыўся размаўляць на ідыш. На жыццё Казлоўскія зараблялі дробным гандлем. Косцік ездзіў на кані па навакольных вёсках, прадаваў і скупляў тавар. Быў вядомым у наваколлі самагоншчыкам. Першая жонка Косціка памерла падчас родаў у 1938 годзе. Ён сам гадаваў пяцярых дзяцей.

Восенню 1941 года, калі немцы пачалі арганізоўваць у Навагрудку гета, нямногім удалося збегчы ад немцаў. Сярод шчасліўцаў быў Туўя Бельскі з жонкай і братамі, які з дзяцінства быў знаёмы з Казлоўскім. Жонка Бельскага стала першай, каго Казлоўскі хаваў на сваім хутары. Па просьбе Бельскага Косцік Казлоўскі перадае ліст у гета з заклікам далучацца да ляснога яўрэйскага партызанскага атраду. Праз некалькі дзён сямёра вязняў гета ўцякаюць на хутар Казлоўскага адкуль іх у лес забірае Бельскі. Казлоўскі купляў яўрэям лекі, перадаваў лісты і ежу. Уцекачоў з гета хаваў у бульбяных ямах, на гарышчы, пад падлогай на кухні, у гумне. Брат Косціка Іван працаваў паліцаем у Навагрудку. Сваю пасаду ён выкарыстоўваў для таго, каб дапамагаць яўрэям арганізоўваць уцёкі, здабываць для Бельскіх зброю і збіраць неабходную інфармацыю. Дзякуючы яму Косцік ведаў усё, што адбываецца ў гета і якія планы ёсць у немцаў. Івана застрэлілі і спалілі ў адрыне ля лідскай шашы.

Увесну 1944 немцы даведаліся пра дзейнасць Казлоўскага. Разам з сям'ёй ён некалькі месяцаў, да 9 ліпеня, правёў у лесе. Пасля вайны жыў у вёсцы Лаўцы, дзе да пенсіі працаваў загатоўшчыкам. Пахаваны на мясцовых могілках.

## Узнагароды 
22 снежня 1993 года Косцік Казлоўскі (пасмяротна) і яго старэйшыя сыны Генадзь і Уладзімір атрымалі званне «Праведнікаў народаў свету». Паводле камісіі Яд ва-Шэм, цягам трох гадоў вайны Казлоўскія ўратавалі не менш за 500 яўрэяў.
Сапёр

thumb|Вайскоўцы інжынерных войскаў у Пакістане
thumb|Мостаўкладнік усталёўвае пераправу праз раку
thumb|Cапёры падчас Вялікай Айчыннай вайны
**Сапёр** (ад  — *весці сапы, падкопвацца*) — асоба, якая знаходзіцца на службе ў інжынерных войсках, асноўнай задачай якіх з'яўляецца інжынернае забеспячэнне ваенных дзеянняў абарончага ці наступальнага характару.

Гістарычна задачамі сапёраў з'яўляліся: стварэнне падкопаў пад абарончыя збудаванні ці капанне траншэй для скрытнага набліжэння да пазіцый праціўніка; стварэнне ўласных фартыфікацыйных збудаванняў на лініі фронту; забеспячэнне перапраў праз рэкі, балоты; наладжванне ліній забеспячэння і аднаўленне разбураных аб'ектаў інфраструктуры; абясшкоджванне мін, ракет і снарадаў.

У бытавым ужыванні сапёрам завецца чалавек (не абавязкова вайсковец), які займаецца абясшкоджваннем мін і снарадаў, якія не разарваліся.

## Гісторыя сапёрнай справы 
З'яўленне тэрміна «сапёр» адносіцца да XVII стагоддзя, калі так звалі вайскоўцаў, якія здзяйснялі падкопы пад крапасныя збудаванні праціўніка для іх наступнага разбурэння. У 1678 годзе сапёры былі вылучаны ў спецыяльныя часткі і падраздзяленні ў Францыі. У XVIII — XIX стагоддзях кола задач сапёраў паступова пашыралася.

У XX стагоддзі адбылася спецыялізацыя — і са складу сапёраў вылучыліся чыгуначнікі, паветраплавальнікі, аўтамабілісты і інш.

## Вядомыя сапёры 
* Андрэй Мікалаевіч Жук

## Гл. таксама 
* Сапёрная лапатка
* Інжынерныя войскі
* Сапёр, гульня

Катэгорыя:Інжынерныя войскі
Фізічная оптыка

**Фізічная оптыка** — падзел оптыкі, які вывучае аптычныя з'явы, якія выходзяць за рамкі набліжэння геаметрычнай оптыкі. Да такіх з'яў ставяцца дыфракцыя, інтэрферэнцыя святла, палярызацыйныя эфекты, а таксама эфекты, звязаныя з распаўсюджваннем электрамагнітных хваль у нелінейных і анізатропных асяроддзях.

Фізічнай оптыкай у вузкім сэнсе таксама часам называюць набліжанае апісанне працэсу распаўсюджвання аптычных хваляў, заснаванае на ўжыванні тэорыі абурэнняў да геаметрааптычнаму набліжэнню. У квантавай механіцы аналагам такога набліжэння з'яўляецца Борнаўскае набліжэнне.

Метады фізічнай оптыкі выкарыстоўваюцца для вырашэння самых розных навуковых і практычных задач. Пры гэтым мэта такіх задач часта складаецца не толькі ў вывучэнні ўласна аптычнага выпраменьвання, а ў вызначэнні канкрэтных параметраў разгляданага абʼекта па той інфармацыі, якая змяшчаецца ў гэтым выпраменьванні пры ўзаемадзеянні яго з доследным абʼектам або рэчывам.
Фізічная оптыка ўтварае спецыяльны аддзел электрадынамікі, які ахоплівае паля, якія хутка змяняюцца. Асаблівае яе значэнне складаецца ў тым, што яна ахоплівае тую вобласць фізікі, дзе магчымыя найбольш тонкія вымярэння і з прычыны гэтага магчыма найбольш глыбокае пранікненне ў падрабязнасці фізічных працэсаў. Разам з тым у оптыцы ясней, чым у іншых галінах фізікі, выяўляецца своеасаблівая тэндэнцыя навуковага даследавання пакінуць першапачатковую зыходную кропку пачуццёвыя адчуванні  і пабудаваць нашы фізічныя паняцці на больш абʼектыўных падставах.
Выкарыстанне фізічнай оптыкі ў самых розных сферах, ад астраноміі да крышталяграфіі зводзіцца да пабудовы і апрацоўцы малюнка шляхам аналізу спектральнага і прасторавага размеркавання выпраменьвання. Для такой апрацоўкі можа быць выкарыстаны фурʼе-аналіз, заснаваны на ўжыванні пераўтварэння Фурʼе да атрыманай інфармацыі. Гэтая акалічнасць была свядома досыць даўно, але толькі зʼяўленне сучаснай магутнай вылічальнай тэхнікі дазволіла сфармавацца новым кірунку, які атрымаў назву фурʼе-оптыка. Метад фізічнай оптыкі зʼяўляецца вельмі распаўсюджаным метадам разліку адлюстраваных палёў ад абʼектаў рознай формы.
Метад фізічнай оптыкі зʼяўляецца ўніверсальным; ён выкарыстоўваецца як у задачах рассейвання хваль на гладкіх поўнасцю або часткова асветленых паверхнях, так і ў задачах, дзе абʼектам рассейвання служаць цела з рэбрамі і беражкамі. Некалькі горш працуе ён у задачах рассейвання хваль на целах з заломамі паверхні, дакладнасць яго аказваецца здавальняюча толькі ў напрамках геаметрычных і аптычных адлюстраванняў. У тых напрамках, дзе асноўная роля належыць краявым хвалях, метад фізічнай оптыкі дае няправільныя вынікі.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

* 

* 

Катэгорыя:Оптыка
Хвалевая оптыка

**Хвалевая оптыка** — падзел оптыкі, які апісвае распаўсюджванне святла з улікам яго хвалевай прыроды. З'явы хвалевай оптыкі - інтэрферэнцыя, дыфракцыя, палярызацыя і г. д.

## Гл. таксама 
* Хвалевая оптыка ў прыродзе

## Спасылкі 
Катэгорыя:Оптыка
Аптычныя прылады

**Аптычныя прыборы**, або **аптычныя прылады** — гэта прылады, у якіх выпраменьванне якой-небудзь вобласці спектру (ўльтрафіялетавай, бачнай, інфрачырвонай) пераўтворыцца (прапускаецца, адлюстроўваецца, праламляецца, палярызуецца). Яны могуць павялічваць, памяншаць, паляпшаць (у рэдкіх выпадках пагаршаць) якасць малюнка, даваць магчымасць убачыць шуканы прадмет ускосна.

Тэрмін «Аптычныя прыборы» з’яўляецца прыватным выпадкам больш агульнага паняцця аптычных сістэм, якое таксама ўключае ў сябе біялагічныя органы, здольныя ператвараць светлавыя хвалі.

**Лупа** — гэта дваякавыпуклая лінза, якая павялічвае вугал гледжання прадметаў. Павелічэнне лупы вызначаецца па формуле K = D(пачатковае)/F. Фокусныя адлегласці луп звычайна складаюць 1-10 см. Улічваючы, што D0 (пачатковая адлегласць ад вока) = 25 см, можна сказаць, што лупа павялічвае малюнак прадмета ў 2,5-25 раз.

**Фотаапарат** — гэта прыбор, які дазваляе прайграваць і захоўваць малюнак на фотастужцы, фотапаперы і фотапласцінцы. Фотаапарат складаецца з аб’ектыва і камеры. Лінза прайграе на экране камеры адваротную і паменшаную выяву 'A’B' прадмета *АВ*. Пры атрыманні выявы адлегласць паміж прадметам і лінзай больш падвойнага фокусу лінзы. Павелічэнне лінзы фотаапарата вызначаецца па формуле K=f/d. Захаванне выявы ў фотаапараце мае вельмі важнае значэнне. Для гэтага на экране камеры размяшчаюць узнаўляецца, і якая захоўвае малюнак фотапласцінку або фотастужку, пакрытую спецыяльнай фотаэмульсіяй.

**Мікраскоп** — гэта аптычны прыбор, які паказвае ў павялічаным выглядзе вельмі дробныя, якія не бачныя воку, блізка размешчаныя аб’екты. Мікраскоп выкарыстоўваецца для назірання за такімі драбнюткімі аб’ектамі, як бактэрыі і клеткі. З дапамогай першай лінзы, якая знаходзіцца ў аб’ектыве, ствараецца адваротнае сапраўдны малюнак А’B' прадмета АВ. Другая лінза ў другім акуляры мікраскопа павялічвае вугал гледжання падобна да лупы. У аб’ектыве мікраскопа малюнак А’B', створанае першай лінзай, на адлегласці найлепшага зроку D0, можна ўбачыць у яшчэ больш павялічаным выглядзе А" В".

**Тэлескоп** (ад стар.-грэч. Τῆλε — далёка + σκοπέω — гляджу) — прыбор, прызначаны для назірання нябесных цел. У прыватнасці, пад тэлескопам разумеецца аптычная тэлескапічная сістэма, якая прымяняецца не абавязкова для астранамічных мэтаў. Існуюць тэлескопы для ўсіх дыяпазонаў электрамагнітнага спектру: аптычныя тэлескопы, радыётэлескопы, рэнтгенаўскія тэлескопы, гама-тэлескопы.

## Спасылкі 
* Оптические приборы в энциклопедии Кругосвет
* Информационный портал «Разглядеть всех»

Катэгорыя:Оптыка
Катэгорыя:Прылады
Оптаэлектроніка

thumb|справа|Лазерны дыёд
**Оптаэлектроніка** — раздзел электронікі, звязаны з пераўтварэннем электрамагнітнага выпраменьвання аптычнага дыяпазону ў электрычны ток і назад. Выкарыстоўвае эфекты ўзаемадзеяння электрамагнітных хваль аптычнага дыяпазону з электронамі ў цвёрдых целах, вадкасцях і газападобных рэчывах.

Прыборы оптаэлектронікі:

# Для пераўтварэння святла ў электрычны ток — фотарэзістары, фотадыёды (pin, лавінныя), фотатранзістары, фотатырыстары, піраэлектрычныя прымачы, прыборы з зараднай сувяззю (ПЗС), фотаэлектронныя памнажальнікі (ФЭП).
# Для пераўтварэння току ў светлавое выпраменьванне — рознага роду лямпы напальвання, электралюмінесцэнтныя індыкатары, паўправадніковыя святлодыёды і лазеры (газавыя, цвёрдацельныя, паўправадніковыя).
# Для ізаляцыі электрычных ланцугоў (паслядоўнага пераўтварэння «ток-святло-ток») служаць асобныя прылады оптаэлектронікі — оптапары — рэзістарныя, дыёдныя, транзістарныя, тырыстарныя, оптапары на аднапераходных фотатранзістарах і оптапары з адкрытым аптычным каналам.
# Для ўжывання ў розных электронных прыладах служаць оптаэлектронныя інтэгральныя схемы — інтэгральныя мікрасхемы, у якіх ажыццяўляецца аптычная сувязь паміж асобнымі вузламі або кампанентамі з мэтай ізаляцыі іх адзін ад аднаго (гальванічнай развязкі).

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* IBM объявила о прорыве в области разработки оптических микросхем 
* Оптаэлектроніка — артыкул у Фізічнай энцыклапедыі

Катэгорыя:Оптыка
Гандак

**Га́ндак**, **Нараяні** (, ) — рака ў Непале і Індыі, прыток Ганга, адна з чатырох самых вялікіх рэк Непала.

Даўжыня ракі 650 км. Плошча вадазбору 44 300 км². Сярэдні расход вады каля 800 м³/с. Бярэ пачатак пад назвай Калі-Гандак ў Гімалаях. Выток Нараяні — зліццё ракі Музтанг-Кхола і рэкі К’югома-Кхола.

Басейн ракі займае цэнтральную частку Непала. Ля вытокаў ракі знаходзіцца каралеўства Мустанг, прымыкае да Тыбета. Рака ўпадае ў Ганг у раёне Патны (Індыя). Гістарычна даліна вядомая як гандлёвы шлях паміж Індыяй і Тыбетам і ў першую чаргу як гандлёвы шлях соллю.

Даліна ракі вядомая таксама тым, што разразае Вялікі Гімалайскі Хрыбет паміж двума высокімі вяршынямі свету — Анапурны і Дхаўлагіры, кожная з якіх вышэй 8000 м, адлегласць паміж вяршынямі — 35 км. Сама ж рака на ўчастку паміж гэтымі гарамі праходзіць на вышыні 2540 м, таму Калігандакская цясніна — самая глыбокая цясніна ў свеце.

 

## Літаратура 
* Гандак // 

## Спасылкі 
* Gandak River // Encyclopaedia Britannica

Катэгорыя:Рэкі Індыі
Катэгорыя:Рэкі Непала
Катэгорыя:Прытокі Ганга
Ганімед

, Выкраданне Ганімеда. 1611. Музей Прада]]
**Ганімед** — у старажытнагрэчаскай міфалогіі прыгожы траянскі юнак, з-за сваёй незвычайнай прыгажосці выкрадзены Зеўсам на Алімп, дзе ён стаў улюбёнцам Зеўса і чашнікам багоў. Каля 4 ст. да н. э. з'яўляецца матыў выкрадання Ганімеда арлом, якога яшчэ больш позняя антычная традыцыя атаясамлівае з самім Зеўсам. Выкраданне Ганімеда — часты сюжэт у выяўленчым мастацтве (творы Леахара, Карэджа, Рэмбранта, Торвальдса і інш.)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Гомаэратычныя матывы ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Катэгорыя:Траада ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Катэгорыя:Катастэрызмы
Ганімед (значэнні)

**Ганімед**:

* Ганімед — траянскі юнак, выкрадзены Зеўсам на Алімп.
* Ганімед — спадарожнік Юпітэра.
* (1036) Ганімед — астэроід у Сонечнай сістэме.
Тыбецкі канон

**Тыбецкі канон** — шматтомны збор будыйскіх сачыненняў (**Ганджур**, ), да якога належыць збор каментарыяў (**Данджур**, ). Перакладзены на мангольскую мову з тыбецкай мовы ў перыяд кіравання Лігдэнхана (1604—1634). 108 тамоў мангольскай ганжуры ўключаюць 1161 твор (тантры, сутры і г. д.) разнастайнага ўтрымання ў прозе і вершах (гутаркі Буды з вучнямі аб маральнасці і філасофіі, пераважна ў форме прыпавесцяў або павучальных апавяданняў, зборнік «Мора прыпавесцяў» і інш.)

## Гл. таксама 
* Кітайскі будыйскі канон
* Трыпітака Карэана
* Палійскі канон

## Спасылкі 
* Маньчжурскі пераклад 

Катэгорыя:Будыйскія крыніцы
Якаў (апостал)

* Якаў Алфееў — адзін з 12-ці апосталаў
* Якаў Зевядзееў — адзін з 12-ці апосталаў
Мільён

right|240px|thumb|Візуалізацыя мільёна 
**Мільён** (скарочана — **млн**; з , ад стар.- «вялікая тысяча») — тысяча тысяч, лік, які адлюстроўваецца адзінкай з шасцю нулямі, 106. У Міжнароднай сістэме адзінак (СІ) лік адпавядаець прыстаўцы: мега — для мільёна (106) і мікра — для адной мільённай (10−6).

Часта ў беларускай мове выкарыстоўваецца як метафара для абазначэння вельмі вялікай колькасці чаго-небудзь.

Катэгорыя:Ступені тысячы
Мікра-

**мікра** (беларускае абазначэнне: **мк**; міжнароднае: **µ**) — адна з прыставак, якія выкарыстоўваюцца ў Міжнароднай сістэме адзінак (СІ) для ўтварэння найменняў і абазначэнняў дзесятковых дзельных адзінак. Адзінка, найменне якой утворана шляхам далучэння прыстаўкі *мікра* да наймення зыходнай адзінкі, атрымліваецца ў выніку множання зыходнай адзінкі на лік 10−6. Інакш кажучы, ізноў утвораная адзінка роўная адной мільённай частцы зыходнай адзінкі.

У якасці прыстаўкі СІ прынята XI Генеральнай канферэнцыяй па мерах і вагах у 1960 годзе. Назва паходзіць ад  — маленькі.

Каб надрукаваць міжнароднае абазначэнне прыстаўкі *мікра* у Windows-праграмах трэба, утрымліваючы клавішу Alt, набраць 0181 на лічбавай клавіятуры.

Прыклады:
* 1 *мікраампер* = 1 мкА = 10−6 А
* 1 *мікрафарад* = 1 мкФ = 10−6 Ф

## Гл. таксама 
* Значок мікра
* Прыстаўкі СІ
* мікраметр
* мікрасекунда
* мікрамініяцюра

Катэгорыя:Прыстаўкі СІ
(1036) Ганімед

**(1036) Ганіме&#769;д** () —  найбуйнейшы калязямны астэроід з групы Амура (III), які належыць да цёмнага спектральнага класа S. Ён быў адкрыты 23 кастрычніка 1924 года нямецкім астраномам Вальтэрам Баадэ ў Гамбургскай абсерваторыі і названы ў гонар Ганімеда, старажытнагрэчаскага юнака, выкрадзенага Зеўсам.

  Файл:Орбита астероида 1036 .png
  Файл:Орбита астероида 1036 (наклон).png
  Файл:Орбита астероида 1036 (плоскость).png

Дзякуючы вялікім памерам і рэгулярным збліжэнням з Зямлёй арбіту Ганімеда атрымалася ўсталяваць з высокай ступенню дакладнасці і разлічыць параметры наступных збліжэнняў. Найбольш цеснае з іх адбудзецца 13 кастрычніка 2024 года, калі Ганімед пройдзе на адлегласці 55,9641 млн км (0,374097 а.а.) ад Зямлі, пры гэтым яго бачная зорная велічыня можа дасягаць значэння 8,1m. Ён таксама рэгулярна перасякае арбіту Марса і 16 снежня 2176 года павінен будзе прайсці на адлегласці ўсяго 4,290 млн км (0,02868 а.а.) ад гэтай планеты.

## Гісторыя назіранняў 
Паколькі астэроід быў адкрыты яшчэ ў пачатку XX стагоддзя, ён мае багатую гісторыю астранамічных назіранняў. Яго абсалютная зорная велічыня была вызначана яшчэ ў 1931 годзе і раўнялася 9,24m, што зусім нямнога адрознівалася ад рэзультатаў сучасных назіранняў (9,45m). Астэроід прыналежыць да светлага класа S, а значыць мае ў сваім складзе вялікую колькасць сілікатаў жалеза і магнія, а таксама розныя ортапіраксены.

Праведзеныя ў 1998 годзе радыёлакацыйныя назіранні Ганімеда з дапамогай радыётэлескопа Арэсіба дазволілі атрымаць выявы астэроіда, на падставе якіх можна гаварыць аб сферычнай форме гэтага цела. Прыкладна ў той жа час праводзіліся назіранні с мэтай атрымання крывых бліску і палярызацыйных крывых астэроіда, але з прычыны дрэннага надвор’я, гэтыя даследаванні не ўдалася правесці ў поўным аб'ёме. Тым не менш, атрыманыя дадзеныя дазволілі зрабіць вывад аб наяўнасці слабай карэляцыі паміж гэтымі крывымі ў залежнасці ад вугла павароту астэроіда. Паколькі ступень палярызацыі залежыць ад няроўнасцяў паверхні і складу грунту, то гэта сведчыць аб адноснай аднароднасі паверхні астэроіда як паводле рэльефу, так і паводле складу парод. Пазнейшыя назіранні крывых бліску, якія былі праведзеныя ў 2007 годзе, дазволілі вызначыць перыяд варочання астэроіда наўкол сваёй восі, які раўняецца 10,314 ± 0,004 гадзін.

Пакрыццё зорак астэроідам наглядалася ў Каліфорніі 22 жніўня 1985 года.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Астэроіды, якія перасякаюць арбіту Марса
Гамбургская абсерваторыя

**Гамбургская абсерваторыя** () — астранамічная абсерваторыя, якая належыць універсітэту Гамбурга, Германія. Абсерваторыя размешчана ў гарадку Бергедорф. Код абсерваторыі «029» і «516».

## Гісторыя абсерваторыі 
Першапачаткова абсерваторыя была размешчана ў Міленторы. Будаўніцтва было завершана ў 1802 году. У 1825 абсерваторыю перанеслі ў будынак на гарадской сцяне.
У 1830 годзе абсерваторыю ўзначаліў астраном Карл Румкер. З-за певелічэння лёгкага забруджвання і пагаршэння ўмоў назірання, у 1906 годзе было вырашана перамясціць абсерваторыю ў Бергедорф. У 1909 першыя прылады былі перамешчаны туды, і ў 1912 годзе новая абсерваторыя была афіцыйна адкрыта.

У гонар абсерваторыі названы астэроід  (ад лацінскага mons — гара), адкрыты ў 1914 годзе. Гэта быў першы астэроід, адкрыты ў Бергсдорфе. А астэроід (906) Рэпсольда, адкрыты ў 1918 годзе названы ў гонар заснавальніка абсерваторыі Іагана Георга Рэпсольда. 

## Гл. таксама 
* Астранамічныя абсерваторыі

## Спасылкі 
* Гамбургская абсерваторыя

Катэгорыя:Астранамічныя абсерваторыі Германіі
Катэгорыя:Навука ў Германіі
Герман Ганкель

**Герман Ганкель** (Ханкель) (;  - ) — нямецкі матэматык; вядомы працамі ў галіне арыфметыкі, комплекснага аналізу, кватэрніёнаў, інтэгральных пераўтварэнняў, лінейнай алгебры, а таксама па гісторыі антычнай і сярэднявечнай матэматыкі.

## Гл. таксама 
* Аператары Ганкеля
* Функцыі Ганкеля
* Пераўтварэнне Ганкеля
* Матрыца Ганкеля
* Контур Ганкеля

Катэгорыя:Матэматыкі Германіі
Катэгорыя:Матэматыкі XIX стагоддзя
Мікалай Аляксеевіч Сазонаў

{{Навуковец 
 |Імя                  = Мікалай Аляксеевіч Сазонаў
 |Арыгінал імя         = 
 |Навуковая сфера      = электрыфікацыя сельскай гаспадаркі
 |Месца працы          = Цэнтральны НДІ механізацыі і электрыфікацыі сельскай гаспадаркі Нечарназёмнай зоны СССР
 |Навуковая ступень    = 
 |Навуковае званне     = , , 
 |Альма-матэр          = 
 |Навуковы кіраўнік    = 
 |Знакамітыя вучні     = 
 |Вядомы як            = 
 |Вядомая як           = 
 |Узнагароды і прэміі  = { style="background:transparent"
{ style="background:transparent"
   
}
 |Роспіс               = 
 |Шырыня роспісу       = 
 |Сайт                 = 
 |Вікікрыніцы             = 
}}

**Мікалай Аляксеевіч Сазонаў** (, Цвер, Расійская імперыя — ) — вучоны ў галіне электрыфікацыі сельскай гаспадаркі. Акадэмік Акадэміі сельскагаспадарчых навук БССР (1959—1961), акадэмік АН БССР (1961), доктар тэхнічных навук (1948), прафесар (1951).

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскае вышэйшае тэхнічнае вучылішча імя Н. Э. Баўмана (1929). Працаваў навуковым супрацоўнікам, загадчыкам лабараторыі ва Усесаюзным электратэхнічным інстытуце. З 1933 г. дырэктар Усесаюзнага НДІ электрыфікацыі сельскай гаспадаркі (Масква), у 1938—1947 гг. кіраўнік аддзела па выкарыстанні электраэнергіі ў сельскай гаспадарцы Маскоўскага НДІ механізацыі і электрыфікацыі сельскай гаспадаркі. У 1948—1954 гг. ва Усесаюзным НДІ электрыфікацыі сельскай гаспадаркі, адначасова ў 1948—1952 гг. кіраўнік работ па выяўленні мясцовых энергетычных рэсурсаў Беларусі для электрыфікацыі сельскай гаспадаркі рэспублікі. У 1954—1958 гг. прафесар Маскоўскага інстытута механізацыі і электрыфікацыі сельскай гаспадаркі. У 1959—1961 гг. акадэмік-сакратар Аддзялення механізацыі і электрыфікацыі сельскай гаспадаркі Акадэміі сельскагаспадарчых навук БССР, з 1961 г. кіраўнік аддзела Цэнтральнага НДІ механізацыі і электрыфікацыі сельскай гаспадаркі Нечарназёмнай зоны СССР (Мінск).

## Навуковы і практычны ўклад 
Работы па пытаннях прымянення электраэнергіі ў сельскай гаспадарцы, праблемах павышэння каэфіцыента магутнасці ў электрычных устаноўках. Прапанаваў метады разліку асінхронных электрарухавікоў.

Аўтар каля 100 навуковых прац, у тым ліку 2 манаграфій.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга, «Знак Пашаны», медалямі.

## Асноўныя працы 
* Компенсированные асинхронные машины — М.; Л.: ОГИЗ-ГНТИ, 1931.
* Справочник по применению электроэнергии в сельском хозяйстве — М.: Сельхозгиз, 1958 (в соавт.).
* Руководство для сельского электромонтера. 5-е изд. — М.: Сельхозгиз, 1960.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Акадэмік Сазонаў Мікалай Аляксеевіч
* Сводный электронный каталог системы корпоративной каталогизации — Сазонов, Николай Алексеевич (доктор технических наук ; 1903—1963)
* Мікалай Аляксеевіч Сазонаў у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Постаці аграрнай навукі
Катэгорыя:Вучоныя Беларусі
Гантэлі

**Гантэлі** () — спартыўны снарад, спецыяльныя гіры (два чыгунныя шары, злучаныя кароткай дзяржальняй), выкарыстоўваюцца ў практыкаваннях для развіцця пераважна цягліц рук і плечавага пояса. Гантэлі бываюць літыя пастаяннай вагі і разборныя; спружынныя і ўніверсальныя. Літыя гантэлі дзеляцца на лёгкія (1-5 кг), сярэднія (6-10 кг) і цяжкія (да 50 кг і больш).

## Гл. таксама 
* Гіра
* Штанга
Катэгорыя:Спартыўны інвентар
Юліус фон Ган

**Юліус фон Ган** (, Лінц — , Вена) — аўстрыйскі метэаролаг, заснавальнік сучаснай метэаралогіі.

## Біяграфія 
У 1874—1897 гг. і з 1900 г. прафесар Венскага ўніверсітэта, у 1877—1897 гг. дырэктар аўстрыйскага метэаралагічнага інстытута. Адзін з заснавальнікаў Аўстрыйскага метэаралагічнага таварыства (1863) і часопіса «Meteorologische Zeitschrift». Стварыў дынамічную тэорыю цыклонаў, якая тлумачыла іх ўзнікненне узаемадзеяннем двух процілеглых патокаў паветра. Займаўся вывучэннем клімату Зямлі, апісаў з'яву фена.

## Навуковыя працы 
* *Die Erde als Ganzes. Ihre Atmosphäre und Hydrosphäre*, 1872
* *Die Erde als Weltkörper. Ihre Atmosphäre und Hydrosphäre. Astronomische Geographie, Meteorologie und Oceanographie*, 1884
* *Handbuch der Klimatologie*, 1883
* *Handbuch der Klimatologie*, 2. Auflage. Bd.I: Allgemeine Klimatologie, 1897
* *Handbuch der Klimatologie*, Bd.II: Spezielle Klimatologie. I.Abt.: Klima der Tropenzone, 1897
* *Handbuch der Klimatologie*, Bd.III: Klimatographie. II.Teil: Klima der gemäßigten Zonen und der Polarzonen, 1911
* *Handbuch der Klimatologie*, 4. Auflage; umgearbeitet von Karl Knoch. Bd.I: Allgemeine Klimalehre, 1932
* *Atlas der Meteorologie*, 1887
* *Lehrbuch der Meteorologie*, 1. Auflage 1901, 2.Auflage 1906
* *Der tägliche Gang der Temperatur in der inneren Tropenzone*, 1905

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лінцы
Катэгорыя:Памерлі ў Вене
Катэгорыя:Метэаролагі
Катэгорыя:Постаці аўстрыйскай метэаралогіі
Катэгорыя:Выкладчыкі Венскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Члены Аўстрыйскага метэаралагічнага таварыства
Гансвурст

**Гансвурст** (, таксама , літаральна — Цімох-каўбаса) — камічны персанаж нямецкага народнага тэатра.

З’явіўся ў 16 ст. у фастнахтшпілях. У 17 ст. разам з Пікельгерынгам быў распаўсюджаны як галоўны персанаж камічных інтэрмедый, які аб’ядноўваў розныя часткі паказаў вандроўных труп. Гансвурст — прастак і хітрун, вясёлы забіяка, баязлівец і абжора, весяліў гледачоў фарсавымі жартамі і трукамі. Быў нямецкі і аўстрыйскі (блізкі да італьянскага арлекіна) тып Гансвурста.

## Літаратура 
* Hugo Aust, Peter Haida, Jürgen Hein: *Volksstück. Vom Hanswurstspiel zum sozialen Drama der Gegenwart,* München: Beck 1996. ISBN 3-406-33606-X
* Beatrix Müller-Kampel: *Hanswurst, Bernadon, Kasperl: Spaßtheater im 18. Jahrhundert*. Paderborn [u.a.] : Schöningh, 2003, ISBN 3-506-75812-8.

Катэгорыя:Культура Германіі
Катэгорыя:Персанажы
Катэгорыя:Камедыя
Карл X

* Карл X Бурбон — кароль Францыі
* Карл X Густаў — кароль Швецыі з Пфальц-Цвейбрукенскай дынастыі
Квантавая оптыка

**Квантавай оптыкай** называюць раздзел оптыкі, які займаецца вывучэннем з'яў, у якіх выяўляюцца квантавыя ўласцівасці святла. Да такіх з'яў адносяцца: цеплавое выпраменьванне, фотаэфект, эфект Комптана, эфект Рамана, фотахімічныя працэсы, вымушанае выпраменьванне (і, адпаведна, фізіка лазераў) і іншыя галіны.

Квантавая оптыка з'яўляецца больш агульнай тэорыяй, чым класічная оптыка. Асноўная праблема, якая закранаецца квантавай оптыкай — апісанне ўзаемадзеяння святла з рэчывам з улікам квантавай прыроды аб'ектаў, а таксама апісанне распаўсюджвання святла ў спецыфічных умовах. Для таго, каб сапраўды вырашыць гэтыя задачы, патрабуецца апісваць і рэчыва (асяроддзе распаўсюджвання, уключаючы вакуум) і святло выключна з квантавых пазіцый, аднак часта звяртаюцца да спрашчэнняў: адну з кампанент сістэмы (святло або рэчыва) апісваюць як класічны аб'ект. Напрыклад часта пры разліках, звязаных з лазернымі асяроддзямі квантуюць толькі стан актыўнага асяроддзя, а рэзанатар лічаць класічным, аднак калі даўжыня рэзанатара будзе парадку даўжыні хвалі, то яго ўжо нельга лічыць класічным, і паводзіны атама ва ўзбуджаным стане змешчанага ў такой рэзанатар будуць значна больш складанымі.

## Літаратура 
* *Скалли М. О., Зубайри М. С.* Квантовая оптика. (M.O. Scully, M.S. Zubairy) Перевод с английского под ред В. В. Самарцева. — М.: Физматлит, 2003.
* *Мандель Л., Вольф Э.* Оптическая когерентность и квантовая оптика — М.: Физматлит, 2000.
* *Клаудер Дж., Сударшан Э.* Основы квантовой оптики. Пер. с англ. — М.: Мир, 1970.
* *Клышко Д. Н.* Физические основы квантовой электроники. — М.: Наука, 1986.
* *Килин С. Я.* Квантовая оптика: Поля и их детектирование — Мн., 1990; М.: УРСС, 2003.

## Спасылкі 
* Квантовая оптика  // Энцыклапедыя Кругасвет 
* Термины и электронные книги по квантовой оптике 

Катэгорыя:Оптыка
Ганьцзян

**Ганьцзя́н** () — рака на паўднёвым усходзе Кітая, у сістэме ракі Янцзы.

Даўжыня каля 760 км, плошча вадазборнага басейна каля 82 тыс. км². Бярэ пачатак некалькімі вытокамі ў гарах Наньлін і Уішань, цячэ пераважна па міжгорнай раўніне, упадае ў возера Паянху. Сярэдні расход вады каля 2300 м³/с. Асноўныя прытокі: Юанышуй, Цзіньцзян і Ляошуй (левыя). Паўнаводная на працягу ўсяго года, максімальны сцёк летам (мусонныя дажджы). На Ганцзяне — гарады Ганьчжоў (пачатак суднаходства), Наньчан.

## Літаратура 
*  - С. 36.
* 

## Спасылкі 
* Гань 

Катэгорыя:Рэкі Кітая
Катэгорыя:Басейн Янцзы