open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Торэнс Парк (станцыя)

**Торэнс Парк** () — чыгуначная станцыя на лініі *Belair* (Адэлаіда, Аўстралія). Станцыя злучае прыгарады Адэлаіды *Torrens Park* і *Lower Mitcham*, адлегласць да чыгуначнай станцыі Адэлаіды — 9,3 км. Станцыя была адкрытая пад канец XIX стагоддзя, альбо напачатку XX-га. Станцыя мела дзве платформы, але з 1995 г. пасля пераходу лініі Адэлаіда — Мельбурн на еўрапейскую каляю заходняя платформа станцыі не выкарыстоўваецца. У лютым—сакавіку 2008 заходняя платформа была знесеная, на станцыі засталася адна платформа — усходняя.

## Інфраструктура 
У 1992 годзе станцыйнае наваколле азелянілі. Ёсць аўтамабільная паркоўка. Прыбіральні на станцыі няма, іншая інфраструктура адсутнічае.

Катэгорыя:Чыгуначны транспарт Аўстраліі
Катэгорыя:Адэлаіда
Пуацье

**Пуацье** ( ) — галоўны горад французскага дэпартамента В’ена, гістарычны цэнтр вобласці Пуату. Ляжыць на вапнавым плато, якое абмываецца з усходу і поўначы ракой Клэн і з захаду ракой Буаўр. Цэнтр агламерацыі з 11 прыгарадных раёнаў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Гл. таксама 
* Баптыстэрый Сен-Жан

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Новай Аквітаніі
Катэгорыя:Камуны дэпартамента В’ена
Форт-Уэрт

**Форт-Уэрт** () — горад у ЗША, размешчаны ў цэнтральна-ўсходняй частцы штата Тэхас. Адміністрацыйны цэнтр акругі Тарант. Разам з Даласам і іншымі гарадамі агламерацыі (Арлінгтан, Гарланд, Дэнтані, Ірвінг, Мескіт і Плейна) Форт-Уэрт складае мегаполіс «**Далас—Форт-Уэрт**».

## Вядомыя асобы 
* Келі Кларксан
* Лары Хэгмэн

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Сальпугі

**Сальпугі**, **Біхоркі**, **Фалангі** (*Solifugae*) — атрад членістаногіх класа павукападобных.

## Апісанне 
Даўжыня да 7 см. Афарбоўка бура-жоўтая, радзей стракатая або цёмная. На галавагрудзях 2 пары вачэй (бакавыя недаразвітыя). Галавагрудзі расчлянёныя на пярэдні аддзел і сегменты трох задніх пар канечнасцей. Канечнасцей 6 пар, у т.л. буйныя клюшнепадобныя хеліцэры. Масіўнае брушка мае 10 сегментаў. Цела і канечнасці густа ўкрыты валаскамі і шчацінкамі. Дыхаюць трахеямі.

## Пашырэнне 
Каля 10 сямействаў, да 30 родаў, каля 800 відаў. 

Найбольш пашыраны ў тропіках і субтропіках (акрамя Аўстраліі і астравоў Ціхага акіяна). Жывуць у норах, пад камянямі. Большасць відаў актыўныя ўначы; вельмі рухавыя.

## Асаблівасці біялогіі 
Драпежнікі.

Раздзельнаполыя, адкладваюць яйцы. Развіццё без метамарфозу.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Атрады павукападобных
Асцыдыі

**Асцыдыі** (*Ascidiacea*) — клас хордовых жывёл падтыпу абалоннікаў.

## Апісанне 
Мешкападобнае цела асцыдый ніжнім канцом прымацавана да дна, на верхнім канцы знаходзяцца ротавы і клаакальны сіфоны. Цела ўкрыта тунікай — тоўстай абалонкай, якая выдзяляецца скурным эпітэліем і ўтрымоўвае жывёльную клятчатку (туніцын). Унутраны шкілет адсутнічае. Глотка адчыняецца жабернымі шчылінамі ў каляжаберныя поласці, злучаныя з клаакай.

Каля 2000 відаў. Шырока распаўсюджаны ў морах усяго зямнога шара. Кормцца адфільтраванымі дробнымі арганізмамі і дэтрытам.

Гермафрадыты. Нараўне з палавым размнажэннем ім уласціва пачкаванне, што нярэдка прыводзіць да ўтварэння калоній.

Адрозніваюць простыя, або адзінкавыя, асцыдыі (монасцыдыі) і складаныя, або каланіяльныя, асцыдыі (сінасцыдыі). У развіцці асцыдый маецца стадыя свабоднаплаваючай хвастатай лічынкі, якая мае хорду, што адсутнічае ў дарослых асцыдый. Гэтыя асаблівасці будовы лічынкі далі магчымасць А. А. Кавалеўскаму (1865) устанавіць прыналежнасць асцыдый да хордовых.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Класы жывёл
Гожа

**Го́жа** (*Ожа*, ) — аграгарадок у Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Гожскага сельсавета. У Гожы зліваюцца адразу дзве рэчкі — Лесніца ўпадае ў Гажанку, а апошняя ўпадае ў Нёман.

Знаходзіцца за 17 км на поўнач ад Гродна на аўтадарозе **Р-42** Гродна—Друскенікі. У вёсцы знаходзіцца сярэдняя школа, клуб, бібліятэка, аддзяленне сувязі, гандлёвы цэнтр, лясніцтва. Помнік на брацкай магіле савецкім воінам, якія загінулі пры вызваленні вёскі ў 1944 годзе. З 2000-х гады ў наваколлі Гожы будуюцца прамысловыя прадпрыемствы.

## Славутасці 
* Касцёл Св. Пятра і Паўла (1862—1865)
* Плябанія
* Капліца-надмагілле (XIX ст.)
* Адміністрацыя гміны
* Дом рамізнікаў (?)
* Мемарыяльны знак на месцы старога касцёла (1990-я)
* Школа (1-я пал. XX ст.)
* Прыдарожны крыж-абярэг (кан. XIX—1-я пал. XX ст.)
* Селішча перыяду сярэднявечча (XI—XIV стагоддзі), на правым беразе р. Гажанка, пры ўпадзенні яе ў р. Нёман — 
* Стаянка перыяду каменнага веку (10 — 7-е тысячагоддзі да н.э.), за 500 м на поўдзень ад вёскі — 

## Вядомыя асобы 
* Станіслаў Сільвестровіч — удзельнік паўстання 1863—1864 гадоў

У вёсцы пахаваны беларускі літаратуразнавец Ігар Васільевіч Жук (1957—2017).

## Спасылкі 
* Гожа на сайце radzima.org
* 

Катэгорыя:Гожскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гродзенскага раёна
Тэя (планета)

L4, потым перайшла на хаатычную арбіту, наблізілася да Зямлі і сутыкнулася з ёю. Адна «пятля» арбіты займае адзін год. Зямля паказана нерухомай (вярчальная сістэма адліку).]]
**Тэя** — гіпатэтычная планета, сутыкненне якой з Зямлёй, паводле тэорыі гіганцкага сутыкнення, прывяло да ўтварэння Месяца.

Згодна з гэтай тэорыяй, Тэя ўтварылася 4,6 мільярда гадоў назад, як і іншыя планеты сонечнай сістэмы і мела падобны з Марсам памер.

Планета названа ў гонар Тэі () — адной з сясцёр-тытанід у старажытнагрэчаскай міфалогіі, маці Геліяса, Эас і Селены (багіні Месяца).

## Гл. таксама 
* Траянская планета
* Траянскія астэроіды

## Спасылкі 
* Membrana:Разгадка паходжання Месяца дае ключ да пошуку іншапланецян 
* РІА-Навіны: Зонды НАСА пачалі пошукі слядоў планеты, якая спарадзіла Месяц
* Membrana: Упершыню знойдзены дзве планеты на адной арбіце 

Катэгорыя:Гіпатэтычныя планеты
Дзень Аўстраліі

[250px|thumb|Імпрэза дня Аўстраліі ў [Горад Перт|Перце]]
**Дзень Аўстраліі**, таксама вядомы як **Дзень Гадавіны** і **Дзень Заснавання** з'яўляецца афіцыйным святам у Аўстраліі. Адзначаецца штогод 26 студзеня, у дзень заснавання Сіднея ў 1788 годзе і так званага «Ромавага бунту».

26 студзеня 1788 года капітан Артур Філіп (Arthur Phillip) высадзіўся ў бухце Сіднея, падняў брытанскі сцяг і заснаваў першую калонію — Новы Паўднёвы Уэльс.

Дзень Аўстраліі з'яўляецца афіцыйным дзяржаўным святам у кожным штаце і тэрыторыі. Таксама свята адзначаны Ордэнам Аўстраліі, а таксама выступленне ад Прэм'ер-міністра.

Пачатак святкавання Дня Аўстраліі датуецца 1808 годам і звязана з губернатарам Лакланам Макуары, які правёў першае афіцыйнае святкаванне Дня Аўстраліі ў 1818 годзе. У 2004 годзе, па ацэнках, 7,5 мільёнаў чалавек удзельнічалі ў святкаванні Дня Аўстраліі. Урачыстасці праводзіліся на ўсёй тэрыторыі краіны.

Дзень Аўстраліі лічыцца спрэчным паміж некаторымі гісторыкамі. Нараўне з прапановамі па змене даты Дня Аўстраліі, адбыліся значныя пратэсты з боку аўстралійскіх абарыгенаў. У святле гэтых праблем, прапановы па пераносу даты Дня Аўстраліі ў іншыя тэрміны не было.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Святы Аўстраліі
Катэгорыя:Святы 26 студзеня
Катэгорыя:Культура Аўстраліі
Афратропіка

**Афратро́піка ** — біягеаграфічны рэгіён, да якога адносяцца часткі Афрыкі, якія знаходзяцца на поўдзень ад пустыні Сахара. Раней ён называўся *эфіопскай экалагічнай зонай*.

## Геаграфія 
Прыродныя ўмовы вызначаюцца рэльефам і геаграфічным становішчам: клімат пераважна трапічны і субтрапічны. Раслінны і жывёльны свет мае шмат сувязей і пераходных ступеней з суседнімі біягеаграфічнымі абласцямі — Інда-Малайскай, Старажытнага Міжзем’я, у меншай ступені — з Неатрапічнай і Карыбскай.

Мадагаскар і прылеглыя астравы складаюць у ім асобы, выразна адрозніваемы падрэгіён, у якім існуюць шматлікія эндэмічныя віды жывёл, напрыклад, лемуравыя. Гэта абумоўлена тым, што Мадагаскар і Сейшэльскія астравы адкалоліся ад Індыі некалькі дзясяткаў мільёнаў гадоў таму і на іх эвалюцыйныя працэсы пайшлі асобным шляхам, зведаўшы даволі моцны ўплыў кантынентальнай Афрыкі. Іншыя астравы ў Індыйскім акіяне, такія як Каморскія ці Маскарэнскія астравы, з’яўляюцца астравамі вулканічнага паходжання, і іх узрост меншы.

Яшчэ адным асобным субрэгіёнам Афратропікі з’яўляецца Капская вобласць на поўдні кантынента, ахарактарызаваная кліматам, падобным на міжземнаморскі. Там таксама існуюць шматлікія эндэмічныя віды.

## Флора 
Большая частка тэрыторыі занята саваннамі і трапічнымі лясамі. У саваннах пераважаюць: з дрэвавых парод — акацыі, дрэвападобныя малачаі, алоэ, баабаб, маслінавая пальма; бязлесныя ўчасткі ўкрыты зараснікамі злакаў (слановая трава, імперата і інш.), шмат цыбульных — лілейныя, амарылісавыя і інш. У лясах каля 600 відаў дрэвавых раслін; наогул з кветкавых трапляецца больш за 11 тысяч відаў.

## Фаўна 
Жывёльны свет багаты і разнастайны. Сярод млекакормячых (больш за 38 сямействаў) эндэмічныя атрады даманаў, трубказубаў, выдраных землярыек, золатакратоў, гіпапатамы, жырафы, даўганогі, іглахвостыя (шыпахвостыя) палятухі, каля 40 родаў антылоп, кафрскі буйвал, алянькі, насарогі, зебры, гіены, гіенавыя сабакі, віверы, ліс, леў, гепард, леапард, дзікабразы, паўмалпы (нота, талага), мартышкі, чалавекападобныя малпы (гарыла, шымпанзэ) і інш. З птушак (89 сям.) характэрны страус афрыканскі, птушка-сакратар, турака, кітагалоў, цацаркі (больш за 20 відаў), ткачыкі, нектарніцы, птушкі-насарогі, птушкі-мышы, піты, зімародкі і інш. Сярод паўзуноў — хамелеоны, геконы, яшчаркі (у т.л. нільскі варан, даўж. да 2 м), шматлікія змеі (ядавітых больш за 20 відаў), чарапахі, кракадзілы. Сярод земнаводных трапляюцца эндэмічныя шпорцавыя і валасатыя жабы, жывародная жаба, весланогія, чарвягі. Сярод прэснаводных рыб пераважаюць карпавыя; шмат прадстаўнікоў старажытных груп (кісцяпёрыя. мнагапёры, каламаіхт), дваякадыхальныя (пратоптэры), рыбы-матылі, мармірусы, гімнархі, самы (каля 250 відаў, у т.л. эл. сом) і інш. Сярод беспазваночных — разнастайныя скарпіёны, фалангі, павукі, скалапендры; з насякомых — тэрміты (больш за 500 відаў), саранчовыя, жукі (у т.л. галіяф, даўж. да 11 см), муха цэ-цэ і інш.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Экарэгіёны Азіі
Катэгорыя:Экарэгіёны Афрыкі
Аграрная ліберальная партыя

**Аўстралійская лейбарысцкая партыя** () — аўстралійская ліберальна-кансерватыўная палітычная партыя, дзейнічае ў Паўночнай тэрыторыі , дзе яна з'яўляецца свайго роду мясцовым эквівалентам Ліберальнай партыі Аўстраліі і Нацыянальнай партыі Аўстраліі.

У Палаце прадстаўнікоў і Сенаце прадстаўнікі партыі ўваходзяць у кіруючую ліберальна-нацыянальную кааліцыю..

## Гісторыя 
У 1966 Аграрная партыя (у цяперашні час — Нацыянальная партыя Аўстраліі) мела вялікім уплывам ў Паўночнай Тэрыторыі, у той час як мясцовая Ліберальная партыя была нешматлікай. Таму мясцовыя прыхільнікі Ліберальнай партыі падтрымалі ў 1966 і 1972 кандыдата ад Аграрнай партыі на выбарах адзінага сенатара ад Тэрыторыі. У выніку сфармаваўся альянс, накіраваны ў асноўным супраць Аўстралійскай лейбарысцкай партыі (АЛП).

У 1974 Паўночная Тэрыторыя атрымала самакіраванне і свой ўласны Заканадаўчы сход. Мясцовыя прыхільнікі Аграрнай і Ліберальнай партый вырашылі стварыць аб'яднаную самастойную палітычную партыю — «Аграрную ліберальную партыю» — і выставіць сумесных кандыдатаў у Сход. Гэта прынесла поспех, і да 2001 новая партыя кантралявала Заканадаўчы сход Паўночнай Тэрыторыі.

У 1979 Аграрная ліберальная партыя фармальна афіляваная з Нацыянальнай аграрнай партыяй і Ліберальнай партыяй.

У 2001 Аграрная ліберальная партыя страціла кантроль над урадам Паўночнай Тэрыторыі, які перайшоў да лейбарыстаў.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Аўстраліі
Аўстралійская партыя зялёных

**Аўстралійская партыя зялёных** () — адна з палітычных партый Аўстраліі. Свае вытокі партыя бярэ з руху, арганізаванага супраць будаўніцтва плаціны на рацэ Франклін-Рывер ў Тасманіі ў 1980-х гадах, а таксама руху, звязанага з забарона выпрабаванняў ядзернай зброі ў Заходняй Аўстраліі. У цяперашні час палітыка партыі закранае шырокі круг пытанняў абароны навакольнага асяроддзя, антываеннага руху, сацыяльнай справядлівасці.

Гістарычна першая партыя зялёных у Аўстраліі была арганізавана ў Тасманіі і насіла назву Аб'яднаная Тасманская група (United Tasmania Group або UTG). Гэта было першае палітычнае аб'яднанне Зялёных ў свеце, якое выставіла Сваіх кандыдатаў на выбары ў парламент штата Тасманія ў 1972 годзе. Многія з членаў Групы пасля сформировалы першую партыю зялёных Тасманія ў 1992 годзе, якая правяла пяць сваіх прадстаўнікоў у парламент штата. 

Сенатары Аўстраліі, Былыя членамі мясцовых партый Зялёных, Боб Браўн (Тасманія) і Дзі Маргеттс (Заходняя Аўстралія), прапанавалі арганізаваць партыю зялёных Аўстраліі на федэральным узроўні. Лідарам аб'яднанае партыі ў парламенце стаў Боб Браўн, а восем партый зялёных штатаў і тэрыторый аб'ядналіся ў адзінае цэлае. 
У 2007 годзе, на агульнанацыянальных выбарах у Сенат, Зялёныя атрымалі больш аднаго мільёна галасоў.

## Праграмныя палажэнні 
Энергетыка:
* садзейнічанне выкарыстанні аднаўляльных крыніц энергіі і энергаэфектыўнасці.
* Апазіцыя ў здабычы ўрану і атамнай энергетыкі і апазіцыі будаўніцтва новых гідраэнергетычных плацін для вытворчасці энергіі.
* падрыхтоўка да нафтавага піка.
* садзейнічанне «ўстойліваму» падыходу да кіраванні воднымі рэсурсамі.
Інфраструктура:
* пашырэнне грамадскага транспарту.
* супраць будаўніцтва плацін для водазабеспячэння.
* будаўніцтва чыгункі высокай хуткасці паміж паміж гарадамі Сіднэй і Мельбурн.
Знешняя палітыка:
* Адмена існавання Сусветнай гандлёвай арганізацыі.
* разрыў абароннага дагавора ЗША і Аўстраліі
* ў 1991 годзе, супраць вайны ў Персідскім заліве, а ў 2003 годзе вайны ў Іраку і апазіцыя вайны ў Афганістане.
* падтрымка рухаў незалежнасці па ўсім свеце, у тым ліку ў Палестыне, Тыбеце і Заходнім Папуа.
* у 1999 годзе падтрымку ўзброенага ўмяшання на Усходнім Тыморе
* падтрымку правоў чалавека ў такіх краінах, як Кітай і Бірма
Біяэтыка і сямейная палітыка:
* кваліфікаваную падтрымку добраахвотнай эўтаназіі.
* падтрымку аднаполых шлюбаў.
* бясплатны аперацыі па змене полу для тых, хто нарадзіўся з «інтерсексуальной ўмовай».
Іміграцыя:
* падтрымка бежанцаў і апазіцыя абавязковага затрымання асоб, якія шукаюць прытулку.
* падтрымка нізкага насельніцтва ў Аўстраліі.

## Вынікі выбараў 
Сенат
* 1996 :  2,4%
* 1998 :  2,7%
* 2001 :  4,9%
* 2004 :  7,7%
* 2007 :  9,0%
* 2010 : 13,1%

Катэгорыя:Палітычныя партыі Аўстраліі
Ньюкасл (Аўстралія)

**Ньюка́сл** () — горад у Аўстраліі, у штаце Новы Паўднёвы Уэльс. Насельніцтва — каля 289 тысяч чалавек (2007), з прыгарадамі — 523,6 тысяч; гэта другі горад штата пасля Сіднея па колькасці жыхароў.

Размешчаны ў 162 км на поўнач ад Сіднея, на беразе Тасманава мора ў вусці ракі Хантар.

Порт Ньюкасла з’яўляецца сусветным лідарам па экспарце каменнага вугалю.

Да 1950 года ў Ньюкасле дзейнічала трамвайная сетка.

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1804 годзе
Катэгорыя:Гарады Новага Паўднёвага Уэльса
Ліберальная партыя Аўстраліі

**Ліберальная партыя Аўстраліі** () —  аўстралійская ліберальна-кансерватыўная палітычная партыя, партыя «сярэдняга класа». З часу яе заснавання ў 1945 яна з'яўляецца асноўнай правацэнтрысцкай партыяй Аўстраліі, які супернічае за палітычную ўладу ў краіне з левацэнтрысцкай Аўстралійскай лейбарысцкай партыяй як на федэральнай, так і на штатным узроўні.

Заснавана 31 жніўня 1945 на канферэнцыі кансерватыўных партый і іншых груповак, апазіцыйных кіруючай лейбарысцкай партыі.

У яе склад увайшлі:
* Партыя Адзінай Аўстраліі
* Аўстралійская жаночая нацыянальная ліга - кансерватыўная жаночая арганізацыя
* Юныя нацыяналісты - кансерватыўная моладзевая арганізацыя.

На федэральным узроўні Ліберальная партыя з'яўляецца кіруючай з 1996 у складзе традыцыйнай кааліцыі з Нацыянальнай партыяй. На выбарах 2004 кааліцыя атрымала большасць не толькі ў Палаце прадстаўнікоў, але і ў Сенаце . На ўзроўні штатаў абедзве гэтыя партыі знаходзяцца ў апазіцыі ва ўсіх штатах і тэрыторыях краіны.
У знешняй палітыцы Ліберальная партыя выступае за падтрыманне і ўмацаванне традыцыйных саюзаў Аўстраліі з ЗША і Вялікабрытаніяй, што часам наносіць шкоду адносінам з яе азіяцкімі суседзямі.

У 1977 ад Ліберальнай партыі адкалолася лева-ліберальная партыя Аўстралійскія дэмакраты.

Доўгі час (1950-1960-я гады) характэрнай рысай Ліберальнай партыі быў антыкамунізм . У 1951 была нават прадпрынятая спроба забараніць Камуністычную партыю.

## Лідары Ліберальнай партыі з 1945 
* Роберт Мензіс 1945-1966 (прэм'ер-міністр 1949-66)
* Гаральд Холт 1966-1967 (прэм'ер-міністр 1966-67)
* Джон Гортан 1968-1971 (прэм'ер-міністр 1968-71)
* Уільям Макмагон 1971-1972 (прэм'ер-міністр 1971-72)
* Білі Снедден 1973-1975
* Малкальм Фрэйзер 1975-1983 (прэм'ер-міністр 1975-83)
* Эндру Пікок 1983-1985
* Джон Говард 1985-1989
* Эндру Пікок 1989-1990
* Джон Х'юсан 1990-1994
* Аляксандр Доунер 1994-1995
* Джон Говард 1995-2007 (прэм'ер-міністр 1996-2007)
* Брэндан Нэльсан 2007-2008
* Малкальм Тэрнбул 2008-2009
* Тоні Эбат 2009-2014
* Малкальм Тэрнбул з 2015

Катэгорыя:Палітычныя партыі Аўстраліі
Патсдамская плошча

[thumb|Патсдамская плошча. Выгляд з [Лейпцыгская плошча|Лейпцыгскай плошчы]]
[thumb|Падсветлены купал [Sony Center уначы. Выгляд на плошчу з поўначы]]
**Патсдамская плошча** () — цэнтральная плошча ў берлінскім раёне Тыргартэн, на якую завязана некалькі ажыўленых вуліц.

Калісьці на ёй стаялі Патсдамскія вароты і ішла дарога на Патсдам. Вядома, што на ёй з'явіўся першы ў Еўропе святлафор, набыты ў Нью-Ёрку і ўсталяваны ў Берліне ў 1924 годзе. Некаторыя лічаць, што першы ў Еўропе электрычны ліхтар таксама быў усталяваны на Патсдамскай плошчы. Да Другой сусветнай вайны на плошчы і ў сумежных кварталах размяшчаліся ўрадавыя ўстановы, яна была раёнам забаўляльных устаноў і буйным транспартным вузлом. Менавіта з вакзала на Патсдамскай плошчы больш 150 гадоў назад адправіўся першы цягнік у Патсдам. Пасля плошча неаднаразова пашыралася і ў 1920-х гадах злілася з Лейпцыгскай плошчай, размешчанай усходней. Падчас бітвы за Берлін шматлікія будынкі былі разбураны. Пасля вайны некаторыя захаваныя будынкі былі спехам залатаны, аднак пасля ўзвядзення ў 1961 годзе Берлінскай сцяны апынуўшыся пасярод памежнай зоны былі знесены, і на доўгія гады гэты некалі ажыўлены куток Берліна апынуўся ў запусценні. Пасля падзення Берлінскай сцяны на плошчы выступіў Роджэр Уотэрс з Pink Floyd з канцэртам The Wall. Зараз плошча забудавана сучаснымі вышыннымі будынкамі, сярод якіх офісныя будынкі Debis, Sony і ABB, комплекс Sony Center. На плошчы захавалі некалькі элементаў Берлінскай сцяны, якія ўтварылі так званы Мемарыял Берлінскай сцяны.

## Гл. таксама 
* Тэатр на Патсдамскай плошчы
* Sony Center

## Спасылкі 
Катэгорыя:Плошчы Берліна
Катэгорыя:Тыргартэн
Валерый Яўгенавіч Буйвал

**Валерый Яўгенавіч Буйвал** (нар. , Вышні Валачок, Цвярская вобласць, РСФСР) — беларускі мастацтвазнавец і перакладчык.

## Біяграфія 
У 1956 г. сям'я вярнулася ў Гомель. Скончыў факультэт тэорыі і гісторыі мастацтва Інстытута жывапісу, скульптуры і архітэктуры імя І. Рэпіна Акадэміі Мастацтваў у Санкт-Пецярбургу (1977). У 1977—1989 працаваў навуковым супрацоўнікам і загадчыкам аддзела ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі ў Мінску. Цяпер на творчай працы. Сябра Беларускага саюза мастакоў. З кастрычніка 1988 г. сябра БНФ «Адраджэнне». Сакратар Управы БНФ «Адраджэнне» і Кансерватыўна-Хрысціянскай партыі — БНФ.

## Навуковая дзейнасць 
Даследуе беларускае і заходнееўрапейскае мастацтва. Аўтар артыкулаў па гісторыі ірландскага, шведскага, англійскага, валійскага, польскага, італьянскага мастацтва, а таксама пра творчасць Мікеланджэла, А. Дзюрэра, Дж. Беліні, Р. Кампена, Джота, Ф. Гойі, І. Босха, Ж. Міро. Перакладае з еўрапейскіх моў творы мастацкай літаратуры і мастацтвазнаўства. Пераклаў на беларускую мову асобныя творы М. дэ Сервантэса, Г. Г. Маркеса, Ж. Амаду, Б. Б’ёрнсана, А. Стрындберга, Дж. Вергі, К. Чапека і інш.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў
Палац Бельвю

**Палац Бельвю** (, ) — палац у паўночнай частцы парку Тыргартэн у Берліне.

У замку размяшчаецца рэзідэнцыя федэральнага прэзідэнта Германіі. Да канца 2005 года ў замку праходзіла рэканструкцыя, і прэзідэнт выкарыстоўваў у якасці рэзідэнцыі замак Шарлотэнбург.

## Гісторыя 
Палац Бельвю, размешчаны на беразе ракі Шпрэ, быў пабудаваны ў 1786 годзе архітэктарам Міхаэлем Філіпам Боўманам у якасці летняй рэзідэнцыі прынца Аўгуста Фердынанда, малодшага брата прускага караля Фрыдрыха II. Гасцямі Бельвю ў свой час былі Фрыдрых Шылер, каралеўская пара Фрыдрых Вільгельм і Луіза, Вільгельм фон Гумбальт і Напалеон.

Унутранае ўбранне 1791 года пасля разбурэнняў у Другую сусветную вайну было адноўлена па захаваных арыгінальных эскізах. З 1959 года палац з’яўляўся месцам знаходжання ўстановы міністраў федэральных земляў Германіі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Палац Бельвю на сайце Прэзідэнта Германіі 
* Інфармацыя пра замак 

Бельвю
Катэгорыя:З’явіліся ў 1786 годзе
Катэгорыя:Тыргартэн
Катэгорыя:Афіцыйныя рэзідэнцыі кіраўнікоў дзяржавы
Катэгорыя:1786 год у Еўропе
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Берліне
Камуністычная партыя Аўстраліі (сучасная)

**Камуністычная партыя Аўстраліі** () — невялікая марксісцка-ленінская палітычная партыя ў Аўстраліі. Яна была заснавана як Сацыялістычная партыя Аўстраліі (СПА) ў 1971 годзе, калі група членаў Камуністычнай партыі Аўстраліі (CPA) пайшла ў адстаўку або былі выгнаныя з гэтай партыі, як вынік іх апазіцыі да яе палітыцы. Пітэр Сайман быў генеральным сакратаром Сацыялістычнай партыі (у цяперашні час Камуністычная партыя) ад яе фарміравання ў 1972 годзе да сваёй смерці ў снежні 2008 года, агулам 36 гадоў. У кастрычніку 1996 года партыя змяніла сваю назву на цяперашняю.

Асноўныя напрамкі палітыкі партыі:
* Сацыялістычная рэканструкцыя аўстралійскага грамадства.
* Спыненне прыватызацыі актываў, якія належаць фэдэральнаму ўраду і ўрадам штатаў.
* Вызваленне Аўстраліі ад замежных транснацыянальных карпарацый.
* Рэгуляванне з боку федэральнага ўрада коштаў, узровень прыбытку і працэнтных ставак
* Адмена падаткаў на тавары і паслугі.
* Пашырэнне дзяржаўнага сектара.
* Павышэнне ўзроўню мінімальнай заработнай платы.
* Павелічэнне пенсій, дапамог па беспрацоўі.
* Скарачэнне працоўнага тыдня.
* Спыніць скарачэнне тарыфаў.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Аўстраліі
Палац Шарлотэнбург

thumb|300px|Сад Шарлотэнбург
thumb|300px|Выгляд з боку вадаёма
**Палац Шарлотэнбург** () — адзін з найбольш вытанчаных прыкладаў архітэктуры барока ў Германіі. Размешчаны ў аднайменным раёне Берліна. Палац быў пабудаваны па загаду жонкі Фрыдрыха I, каралевы Сафіі Шарлоты. Першапачаткова палац насіў назву *Літцэнбург* () і быў летняй рэзідэнцыяй, але паступова разросся ў масіўнае збудаванне. Галоўны ўваход у замак мае 48-мятровы купал, увянчаны пазалочанай статуяй Фартуны.

У галоўным крыле палаца размяшчаюцца апартаменты Фрыдрыха. Асаблівую цікавасць уяўляе зала прыёмаў — велізарнае памяшканне з высокімі скляпеннямі, нішамі і барэльефамі. У самым канцы заходняга крыла знаходзіцца фарфоравая зала, якая змяшчае выдатны збор кітайскага фарфору.

У заходнім крыле палаца размешчана Вялікая аранжарэя, пабудаваная ў 1709—1712 гадах. Узімку ў ёй выстаўляліся рэдкія расліны, а ў летнія месяцы ў яе двары праводзіліся святочныя прадстаўленні. Разбураная падчас Другой сусветнай вайны, яна была цалкам рэканструявана і цяпер служыць месцам правядзення ўрачыстых вечароў і канцэртаў.

З усходняга боку замка размяшчаецца летні домік ў італьянскім стылі — *павільён Шынкеля* (). Карл Фрыдрых Шынкель, вядучы архітэктар таго часу, пабудаваў гэты дом у 1825 годзе. Сёння тут знаходзіцца невялікі, але варты наведвання музей, дзе выстаўлены малюнкі і накіды мастакоў ранніх 1800-х гадоў. Некаторыя замалёўкі былі выкананы самім Шынкелем.

У афармленні палаца ўдзельнічаў скульптар Густаў Герман Блезер, які стварыў мармуравыя бюсты Дантэ, Петраркі, Таса і Арыёста.

## Спасылкі 
* Палац Шарлотэнбург на афіцыйным сайце Фонду прускіх палацаў і садоў Берліна-Брандэнбурга
* Шарлотэнбург «Берлін: Шарлотэнбург — палац бабулі Фрыдрыха Вялікага». Рэпартаж Deutsche Welle
* Інтэрактыўныя 360° фатаграфіі аранжарэі палаца Шарлотэнбург

Шарлотэнбург
Катэгорыя:Славутасці Берліна
Катэгорыя:Збудаванні Германіі ў стылі барока
Катэгорыя:Шарлотэнбург (раён Берліна)
Княжацкі палац у Манака

**Княжацкі палац у Манака** () — афіцыйная рэзідэнцыя кіраўнікоў Манака з роду Грымальдзі. Палац заснаваны як генуэзская крэпасць у 1191 годзе, затым многа пашыраўся і перабудоўваўся. Пачынальна з канца XIII стагоддзя палац належыць генуэзскаму роду Грымальдзі.

## Гісторыя палаца 
Спачатку княства кіравалася ў якасці феадальнага ўладання, з XVII стагоддзі Грымальдзі сталі кіраваць у якасці суверэнных кіраўнікоў Манака, аднак ім прыпадала ўвесь час знаходзіцца ў ненадзейных дыпламатычных дамовах са сваімі мацнейшымі суседзямі. У той час, як іншыя еўрапейскія суверэны будавалі раскошныя палацы ў барочным стылі, развага патрабавала таго, каб палац быў надзейна ўмацаваны. Гэта ўнікальнае патрабаванне для еўрапейскіх палацаў таго часу зрабіла княжацкі палац унікальным архітэктурным аб’ектам для свайго часу. Аднак гэта не перашкодзіла на 20 лет заняць палац французам у канцы XVIII стагоддзя.

## Цікавыя факты 
Унікальнасць палаца складаецца яшчэ і ў тым, што ў адрозненне ад астатніх еўрапейскіх палацаў, ён з’яўляўся адзінай рэзідэнцыяй князёў Манака на працягу больш чым сямі стагоддзяў, у сувязі з чым фінансавае і палітычнае становішча дому Грымальдзі непасрэдна адлюстравана ў архітэктуры.

У 1997 Грымальдзі адсвяткавалі ў палацы 700 гадоў свайго кіравання ў Манака. У наш час палац па ранейшаму з’яўляецца княжацкай рэзідэнцыяй.

Катэгорыя:Манака
Катэгорыя:З’явіліся ў 1191 годзе
Катэгорыя:Палацы
Акіянаграфічны музей Манака

**Акіянаграфічны музей Манака** () — аб'ядноўвае ўласна музей і акіянаграфічны інстытут у Манака. Музей быў заснаваны ў 1889 годзе князем Манака Альбертам I, акіянаграфічны інстытут адкрыўся ў 1906 годзе. З 1957 года дырэктарам музея быў Жак Іў Кусто. У сакавіку 2010 музей адзначаў стагоддзе з дня нараджэння навукоўца.

## Калекцыя 
Музей мае выдатную калекцыю розных відаў марской фаўны ў форме пудзілаў і шкілетаў. Музейныя зборы таксама складаюцца з вялікай колькасці разнастайных аб'ектаў, якія адносяцца да мора і марской справы, такіх як мадэлі караблёў, марскія прылады, зброя і гэтак далей.

Акварыум размешчаны ў сутарэннай частцы будынка і дазваляе наведвальнікам азнаёміцца з жывымі экзэмплярамі каля 4000 відаў рыб і каля 200 відаў бесхрыбтовых. Галоўным чынам прадстаўлены марскія экасістэмы тропікаў і Міжземнага мора.

## Галерэя 

|Альбер I, князь Манака
Image:MonacoOceanographicInstitute-SeawardView.png|Акіянаграфічны музей Манака, фасад
Image:Monaco-YellowSubmarine.jpg|Батыскаф у музеі
Image:Aquarium-Monaco2.jpeg|Акварыум
Image:Aquarium-Monaco1.jpeg|Акварыум
Image:Aquarium-Monaco3.jpeg|Акварыум
Image:Oceanographic Museum, Monaco.jpg|Інтэр'ер музея

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Акіяналогія
Катэгорыя:Манака
Катэгорыя:Акіянарыумы
Усходні Берлін

thumb|сцяг Усходняга Берліна
**Усходні Берлін** (, ) — частка горада Берліна, якая пасля Другой сусветнай вайны патрапіла ў савецкі сектар акупацыі. У 1949 Усходні Берлін стаў сталіцай ГДР і афіцыйна зваўся **Берлін, сталіца ГДР**. На савецкіх картах усходняя частка горада называлася як **Дэмакратычны Берлін** у процівагу Заходняму Берліну. Заходнія Саюзнікі ніколі не прызналі суверэнітэт Усходняй Германіі ў горадзе і рэгулярна пратэставалі супраць знаходжання ў Берліне Нацыянальнай народнай арміі ГДР.
thumb|right|450px|Усходні (зялёны колер) і Заходні (шэры колер) Берлін. Надпісаны акругі Усходняга Берліна.

У склад Усходняга Берліна ўваходзіла 11 акруг:
* Мітэ (Mitte)
* Прэнцлаўэр-Берг (Prenzlauer Berg)
* Фрыдрыхсгайн (Friedrichshain)
* Панкаў (Pankow)
* Вайсензэе (Weissensee)
* Гоэншонгаўзэн (Hohenschönhausen) (з 1985)
* Ліхтэнберг (Lichtenberg)
* Марцан (Marzahn)
* Гелерсдорф (Hellersdorf)
* Трэптаў (Treptow)
* Кёпенік (Köpenick)

Цэнтрам сталіцы ГДР была плошча Александэрплац (Alexanderplatz, «Alex»), галоўнай вуліцай — Унтэр-дэн-Ліндэн (). На захадзе гэта вуліца ўпіралася ў Брандэнбургскія вароты, за якімі пачынаўся Заходні Берлін, які аб’ядноўваў тры пакінутыя паваенныя зоны акупацыі — амерыканскую, брытанскую і французскую.

## Гл. таксама 
* Заходні Берлін
* Савецкая зона Германіі
* Берлінская сцяна

## Спасылкі 
* фатаграфіі з 1949 па 1973 

Катэгорыя:Германская Дэмакратычная Рэспубліка
Катэгорыя:Акругі ГДР
Катэгорыя:Гісторыя Берліна
Грэйс Келі

**Грэйс Патрыцыя Келі** (, 12 лістапада 1929 — 14 верасня 1982) — амерыканская , з 1956 жонка князя Манака Рэнье III, маці князя Альбера II.

## Зноскі 
## Літаратура 
* Grace Kelly: A Life in Pictures / Грэйс Келі: жыццё ў фатаграфіях.
* The Grace Kelly Years: Princess of Monaco / Гады Грэйс Келі: прынцэса Манака.
* H. Kristina Haugland. Grace Kelly: Icon of Style to Royal Bride. — 2006
* H. Kristina Haugland. Grace Kelly: Icon of Style to Royal Bride. — 2006

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Постаці Манака
Катэгорыя:Асобы на манетах
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Загінулі ў аўтамабільных катастрофах
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Філадэльфіі
Катэгорыя:Памерлі ў Монтэ-Карла
Катэгорыя:Пахаваныя ў Саборы Святога Мікалая (Манака)
Катэгорыя:Акцёры вестэрнаў
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Мужы і жонкі манархаў
Катэгорыя:Члены княжацкага дому Манака
Геаграфія Манака

Манака размешчана на поўдні Еўропы на ўзбярэжжы Міжземнага мора каля французскага Блакітнага Берага ў 20 км на паўночны ўсход ад Ніцы. На сушы княства мяжуе з Францыяй, дэпартамент Прыморскія Альпы (*Alpes-Maritimes*).
left|180 px|thumb|Карта Княства Манака
Плошча краіны складае 1,974 км² (што амаль удвая менш плошчы Цэнтральнага парку ў Нью-Ёрку). Даўжыня берагавой лініі — 4,1 км, працягласць сухапутных межаў — 4,4 км. За апошнія 20 гадоў тэрыторыя краіны павялічылася амаль на 40 га за кошт асушвання марскіх тэрыторый.

Самая высокая кропка Манака (163 м над узроўнем мора) знаходзіцца на паўднёвым схіле гары Монт Ажэль, вяршыня якой (1109 м) знаходзіцца на тэрыторыі Францыі.

У Манака няма карысных выкапняў.

## Клімат 
Клімат міжземнаморскі з умерана цёплай зімой і сухім, цёплым і сонечным летам. Сярэдняя тэмпература студзеня, лютага — +8 °C (47 °F); у ліпені, жніўні — +26 °C (78 °F).
Сярэднегадовая тэмпература складае 16,3 °C. Колькасць сонечных дзён у годзе дасягае 300.
[thumb|250 px|left|*[Манака|Княства Манака*]]
Абрад

**Абра́д**, ці **рытуа́л** — сукупнасць умоўных, традыцыйных дзеянняў, пазбаўленых непасрэднай практычнай мэтазгоднасці, але якія служаць сімвалам вызначаных сацыяльных адносін, формай іх нагляднага выраза і замацавання. Некаторыя рэлігіі выкарыстоўваюць абрады для замацавання ва ўсведамленні вернікаў некаторых рэлігійных уяўленняў і ўмацаванні веры ва усемагутныя сілы.

## Тыпы абрадаў 
* Змена статусу чалавека часта суправаджаецца абрадам, напрыклад: інаўгурацыя, вяселле, пахаванне, вадохрышча, оргія і г. д.
* Малітва груп людзей часта суправаджаецца абрадамі, напрыклад: імша.
* У некаторых рэлігіях існуюць персанальныя абрады, напрыклад: споведзь, хадж.

## Гл. таксама 
* Абрады і звычаі беларусаў
* Таінствы

## Літаратура 
* Байбурин А. К. Полярности в ритуале (Твердое и мягкое)  // Полярность в культуре / Альманах «Канун». Вып. 2. — СПб., 1996, с. 157—165
* Байбурин А. К. Ритуал в традиционной культуре. — СПб., 1993 
* *А. Маслов.* Ускользающий смысл ритуалов  // *Маслов А. А.* Китай: колокольца в пыли. Странствия мага и интеллектуала. — М.: Алетейя, 2003, с. 64—70
* Лебедев В. Ю., Прилуцкий А. М. Семиозис и семиодинамика теологических и мифологических знаковых систем. — Тверь, 2010.
* *Завальнюк У. М.* Энцыклапедычны слоўнік рэлігійнай лексікі беларускай мовы / У. М. Завальнюк, М. Р. Прыгодзіч, В. К. Раманцэвіч. — Мінск, Изд-во Гревцова, 2013. — 808 с. ISBN 978-985-6954-73-6.

## Спасылкі 
* Габрэйскія пахаванні і жалоба 
* Абрад поціску пеніса ў абарыгенаў 
* Недарэчныя рытуалы
* Абрады рэлігійныя па І. Н. Яблокову 

Катэгорыя:Рэлігійны культ
Катэгорыя:Абрады і рытуалы
Дэвід Хэй

**Дэвід Хэй** (англ. David Haye; 13 кастрычніка 1980, Лондан, Англія, Вялікабрытанія) — брытанскі баксёр-прафесіянал, які выступае ў 1-й цяжкай вагавой катэгорыі. Чэмпіён свету ў 1-й цяжкай (версія WBC, 2007-2008; версія WBA, 2007-2008; версія WBO, 2008) вагавой катэгорыі. А гэтак жа чэмпіён свету ў суперцяжкай вазе ў версіі версія WBA (2009-2011).

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Постаці Вялікабрытаніі
Жан-Марк Мормек

**Жан-Марк Мормек** (; , Пуэнт-а-Пітр, Гвадэлупа) — французскі баксёр-прафесіянал, які выступае ў першай цяжкай вагавой катэгорыі. Чэмпіён свету ў першай цяжкай (версія WBA, 2002—2006 і 2007; версія WBC) вагавой катэгорыі.

## 1995—2004 
Дэбютаваў сакавіку 1995 года.

У пачатку кар'еры пацярпеў два паражэнні.

У лютым 2002 года перамог чэмпіёна свету ў 1-й цяжкай вазе па версіі WBA Вірджыла Хіла.

У сакавіку 2004 года ў паўторным баі ізноў перамог Хіла.

## Спасылкі 
* Паслужны спіс 
* Жан-Марк Мормек на boxnews

Катэгорыя:Баксёры 1990-х
Катэгорыя:Баксёры 2000-х
Катэгорыя:Баксёры 2010-х
Катэгорыя:Баксёры цяжкай вагавай катэгорыі
Катэгорыя:Баксёры першай цяжкай вагавай катэгорыі
Катэгорыя:Баксёры Францыі
Панджнад

**Панджнад** (,  : *Panjnad*, ад *panj* — пяць, *nadi* — рака) — рака ў Пакістане. Утвараецца паслядоўным зліццём пяці рэк: Джэлам, Чынаб, Раві, Біяс і Сатледж. Джэлам і Раві ўліваюцца ў Чынаб, Біяс — у Сатледж, а Чынаб і Сатледж зліваюцца і фарміруюць Панджнад. Агульная плынь цячэ ў паўднёва-заходнім кірунку каля 71 км і ўпадае ў раку Інд каля Мітханкота. На Панджнадзе пабудаваная дамба, якая забяспечвае функцыянаванне ірыгацыйных каналаў для правінцый Пенджаб і Сінд.

Катэгорыя:Рэкі Пакістана
Вянок

«Спакой» (1914)]]**Вяно́к** — плеценае ў выглядзе кальца ўпрыгожванне з кветак, лісцяў, галінак (часам таксама і з матэрыялаў, якія імітуюць натуральныя).
__TOC__
 «*Tacuina sanitatis*»]]

## Гісторыя 
У антычнай Грэцыі вянкамі ўзнагароджвалі пераможцаў музычных і спартыўных спаборніцтваў. Пераможцаў Піфійскіх гульняў узнагароджвалі вянком з лаўровага лісця. Ужо ў V стагоддзі да нашай эры вянок стаў агульнапрынятым сімвалам перамогі.

У Рымскай імперыі вянкі ўручаліся як узнагароды, напрыклад, *corona civica* (вянок з дубовага лісця) за выратаванне грамадзяніна Рыма з небяспечнага для жыцця становішча ці *corona muralis* у выглядзе зубчастага вянка для тых, хто падчас аблогі ці штурму першымі ступілі на варожую гарадскую сцяну.

Пазней сталі замяняць арганічны матэрыял на метал, і з вянка развілася карона. Як элемент убрання ўдзельнікаў абрадаў ці хатніх жывёл, жылых і гаспадарчых пабудоў, вянок часта служыў засцярогам ад нячыстай сілы, сурокаў. Рытуальнае выкарыстанне яго звязана з асэнсаваннем вянка як круга, што збліжае вянок з іншымі прадметамі, якія мелі адтуліну (кольца, абруч, калач). Вядомая паганская традыцыя — у дзень Івана Купала дзяўчыны кідалі вянкі ў ваду і варажылі: «вянок, які тоне — смерць, які плыве — замужжа».

## Калядны вянок 
У шматлікіх краінах у перадкалядны час можна ўбачыць *калядны вянок* — упрыгажэнне ў форме вянка з яловых галінак з чатырма свечкамі, якія замацоўваецца вертыкальна ці ўстанаўліваецца на стол.

## Пахавальны вянок 
Атрыбут пахавальных працэсій ці цырымоній. Ускладаецца на магілы, масавыя пахаванні, да помнікаў і манументаў у знак павагі да памяці нябожчыка. Вырабляецца, як правіла, са штучных кветак. Можа мець спецыяльныя жалобныя стужкі з надпісамі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Галаўныя ўборы
Катэгорыя:Галаўныя ўборы ўсходніх славян
Катэгорыя:Упрыгажэнні
Таццяна Савельеўна Марыненка

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Таццяна Савельеўна Марыненка
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 25.01.1920
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці      = 02.08.1942
 |месца смерці     = 
 |партрэт          = 
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = Васілёк
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 
 |званне           = 
 |род войскаў      = партызаны
 |камандаваў       = 
 |частка           = 
 |бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
 |узнагароды       = { style="background:transparent"
  
}
{ style="background:transparent"
 
}
 |Commons        = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}
**Таццяна Савельеўна Марыне́нка** (, вёска Сухі Бор, , Віцебская вобласць, БССР — , вёска Жарцы, , Віцебская вобласць, БССР) — савецкая партызанка (партызанскі псеўданім «**Васілёк**»), разведчыца і сувязная партызанскай брыгады «Няўлоўныя» НКУС СССР, якая дзейнічала на часова акупаванай Трэцім рэйхам тэрыторыі БССР. Герой Савецкага Саюза (06.05.1965).

## Біяграфія 
У 1939 годзе скончыла Полацкае педагагічнае вучылішча. Працавала настаўніцай у сярэдняй школе ў вёсцы Зялёнка Полацкага раёна.

У гады Вялікай Айчыннай вайны забяспечвала партызан звесткамі аб размяшчэнні варожых гарнізонаў, перамяшчэнні воінскіх частак праціўніка. У канцы ліпеня 1942 г. фашысты па даносе здрадніка арыштавалі Таццяну Марыненка разам з яе 14-гадовым братам Лаўрэнам і 28 аднавяскоўцамі, якія пасля допытаў былі расстраляныя. Трое сутак фашысты катавалі і 2 жніўня 1942 г. расстралялі партызанку разам з братам.

Пахаваная ў вёсцы Жарцы Полацкага раёна.

## Памяць 
* На магіле Т. С. Марыненка у 1965 годзе ўстаноўлены абеліск.
* Імем Т. С. Марыненка названа вуліца ў Полацку.
* Помнік каля будынка Полацкага каледжа УА «ВДУ імя П. М. Машэрава» і мемарыяльная дошка на будынку.
* Помнік у двары школы № 8 Полацка.
* Імем Т. С. Марыненка названа Зялёнкаўская сярэдняя школа

## Літаратура 
* Збор помнікаỳ гісторыі і культуры Беларусі: Віцебская вобласць. — Мінск: Беларуская Савецкая Энцыклапедыя імя П. Броỳкі, 1985. — С. 367—368. — 496 с. — 8000 экз.
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Мариненко Татьяна Савельевна // Сайт Полацкага раённага выканаўчага камітэта 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Шарлен (княгіня Манака)

**Шарлен, княгіня Манака** (; пры нараджэнні **Шарлін Лінэт Уітстак**, ; нар. , , Радэзія) — княгіня Манака, жонка Альбера II, князя Манака. Прафесійная плыўчыха, выступала на Алімпійскіх гульнях і іншых спаборніцтвах за Паўднёва-Афрыканскую Рэспубліку.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Княжацкага Дому Манака  

Катэгорыя:Плыўцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 года
Катэгорыя:Плыўцы ПАР
Катэгорыя:Члены княжацкага дому Манака
Катэгорыя:Мужы і жонкі манархаў
Аляксандр Сямёнавіч Азончык

{{Ваенны дзеяч
|поўнае імя     = Аляксандр Сямёнавіч Азончык
|дата нараджэння  = 10.08.1908 (28.07)
|дата смерці    = 8.02.1995
|месца нараджэння = хутар Яцкавічы, Вілейскі павет, Віленская губерня, Расійская імперыя
|месца смерці = вёска Куранец, Вілейскі раён, Беларусь
|партрэт =
|подпіс =
|мянушка =
|прыналежнасць = 
|гады службы =
|званне =
|род войскаў =
|камандаваў =
|частка =
|бітвы =Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды =
{ style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
   
}
Медалі
|сувязі =
|у адстаўцы =
}}
**Аляксандр Сямёнавіч Азончык** (партызанская мянушка «Лялін») (28 ліпеня (10 жніўня) 1908 — 8 лютага 1995) — удзельнік партызанскага руху ў Вілейскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны, камандзір партызанскага атрада «Патрыёт» брыгады імя Будзённага Беларускага штаба партызанскага руху, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
З 1922 года працаваў у сельскай гаспадарцы, з 1939 года ў органах НКУС.
У ліпені 1941 года арганізаваў партызанскую дыверсійную групу, якая з чэрвеня 1942 дзейнічала ў складзе атрада імя Будзёнага. Са снежня 1943 камандзір партызанскага атрада «Патрыёт» у партызанскай брыгадзе імя С. М. Будзённага Вілейскага партызанскага злучэння. Атрад пад яго камандаваннем правёў 439 баявых аперацый, Азончык удзельнічаў у 185 аперацыях, пусціў пад адхон 47 варожых эшалонаў.

У 1944—1957 гг. на савецкай рабоце.

## Узнагароды 
* Медаль «Залатая Зорка» Героя Савецкага Саюза
* Ордэн Леніна
* Ордэн Айчыннай вайны I ступені
* медалі

## Літаратура 
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911&nbsp;с. — 100&nbsp;000&nbsp;экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
*  — С. 170.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Героі Савецкага Саюза
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вілейскім раёне
Катэгорыя:Суддзі Беларусі
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Fright Night

* Fright Night (альбом) — музычны альбом гурта Stratovarius, запісаны ў 1989 годзе
* Fright Night (гурт) — расійскі гурт з Масквы
Талахасі

**Талаха́сі** ( ) — сталіца Фларыды, чацвёртага па колькасці пражываючага насельніцтва штата ЗША.

Сваю назву горад Талахасі атрымаў у пачатку XVI стагоддзя ад індзейцаў племя апалачы, якія засялялі гэтую мясцовасць. Талахасі азначае «старыя палі» (велізарныя палі ў свой час атачалі горад). Паводле легенды, канчатковы варыянт напісання назвы горада абрала Актавія Уолтан, дачка кіраўніка Фларыды. Уплыў на развіццё Талахасі аказалі не толькі індзейцы, але і іспанцы, французы, англічане, якія пасля тут пасяліліся.

У 1825 годзе ў адпаведнасці з рашэннем заканадаўчага органа Фларыды аб размяшчэнні сталіцы штата паміж населенымі цэнтрамі Святога Аўгустына і Пенсаколай быў заснаваны Талахасі.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* Таллаха́сси // Словарь географических названий зарубежных стран / отв. ред. А. М. Комков. — 3-е изд., перераб. и доп. — М. : Недра, 1986. — С. 357. — 459 с. — 70 000 экз.
* 
* 

## Спасылкі 
* Талахасі, Фларыда 
* Таллахасси (Флорида) // Праект «Американские города»
* Талахаас — история, достопримечательности и особенности города // Сайт об Америки и о русских в США

Катэгорыя:Гарады Фларыды
Катэгорыя:Сталіцы штатаў ЗША
Анапаліс (Мэрыленд)

**Анапаліс** () — горад у ЗША, сталіца штата Мэрыленд і акругі Эн-Эрандэл. Размешчаны на р. Северн, за 3 км ад месца яе ўпадзення ў Чэсапікскі заліў Атлантычнага акіяна. Горад знаходзіцца за 40 км ад Балтымара і Вашынгтона. У Анапалісе размешчана Ваенна-марская акадэмія ЗША і Каледж Св. Джона. Горад быў часовай сталіцай у 1783—1784 гадах.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Уільям Хаманд, амерыканскі медык

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Мэрыленда
Катэгорыя:Сталіцы штатаў ЗША
Катэгорыя:Былыя сталіцы ЗША
Пльзень

**Пльзень**, (, ) — горад у заходняй Багеміі ў Чэхіі. Сталіца Пльзенскага края (вобласці) і чацвёрты па колькасці насельніцтва горад у Чэхіі. Пльзень знаходзіцца за 90 км ад Прагі на зліцці чатырох рэк (Радбузы, Мжэ, Углавы і Уславы), якія ўтвараюць раку Бероўнку.

## Гісторыя 
## Выбітныя жыхары і ўраджэнцы 
* Петэр Грунберг (нар. у 1939) — нямецкі фізік.
* Іржы Трнка (1912—1969) — рэжысёр-мультыплікатар, мастак. Народны артыст Чэхіі.
* Мілан Экерт (нар. 1965) — чэшскі палітык.

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
* Municipal website 
* Description of Pilsen
* University of West Bohemia 
* Plzenska.com артыкулы пра Пльзень 

Катэгорыя:Гарады Пльзенскага края
Ануча

**Ануча** (таксама **Гануча**) — лапік тканіны (звычайна старой), які ўжываецца для ўборкі, выцірання, абіркі.

## Ужыванне 
Ачыстка паверхняў ад разнастайных забруджванняў. Як правіла, выкарыстоўваецца ў якасці анучы старая, непрыдатная больш ні для чаго тканіна, або адмыслова вырабленая ануча для ўборкі. Анучы са старой матэрыі завуцца рыззём. Анучы таксама выпускаюцца лёгкай прамысловасцю. У якасці матэрыялу для вырабу анучы можа выкарыстоўвацца бавоўна ці віскоза. Анучы выкарыстоўваюць у сваёй прафесійнай дзейнасці дворнікі, прыбіральшчыцы, хатнія гаспадыні і інш.

## Іншае 
Ануча, гэта таксама: 
* Модная адзежа (*гутарковае, няўхвальнае*).
* Бесхарактарны, слабавольны чалавек (*гутарковае, грэблівае*).
* Кавалак тканіны, якой абмотваюць ногі перш чым абуцца.
* Маўчаць у анучку (*гутарковае, жартаўлівае*) — тое ж, што памоўчваць.

## Гл. таксама 
* Сурвэтка
* Рыззё

Катэгорыя:Прадметы побыту
Катэгорыя:Прадукцыя лёгкай прамысловасці
Надзея Віктараўна Траян

**Надзея Віктараўна Трая́н** (24 кастрычніка 1921, Дрыса — 7 верасня 2011, Масква) — савецкая разведчыца і медыцынская сястра партызанскага атрада «Бура», Герой Савецкага Саюза (1943).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і служачага. Скончыла 10 класаў. З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны, знаходзячыся на тэрыторыі, акупаванай фашысцкімі войскамі, удзельнічала ў рабоце падпольнай арганізацыі ў горадзе Смалявічы Мінскай вобласці. Члены падпольнай камсамольскай арганізацыі, створанай на торфазаводе, збіралі разведдадзеныя аб праціўніку, папаўнялі шэрагі партызан, аказвалі дапамогу іх сем’ям, пісалі і расклейвалі ўлёткі. З ліпеня 1942 г. была сувязной, разведчыцай, медсястрой партызанскіх атрадаў «Сталінская пяцёрка» (камандзір М. Васіленка), «Бура» (камандзір М. Скаромнік), брыгады «Дзядзі Колі» (камандзір — Герой Савецкага Саюза П. Р. Лапацін) у Мінскай вобласці. Удзельнічала ў аперацыях па падрыве мастоў, нападзенні на варожыя абозы, не раз ўступала ў бой з карнікамі. Па заданні арганізацыі прыняла ўдзел разам з М. Б. Осіпавай і А. Р. Мазанік ў падрыхтоўцы аперацыі па знішчэнні нацысцкага гаўляйтара Беларусі Вільгельма Кубе. Аб гэтым подзвігу савецкіх партызан расказана ў мастацкім фільме «Гадзіннік спыніўся апоўначы» («Беларусьфільм»).

Званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка» (№ 1209) Надзеі Віктараўне Траян прысвоена 29 кастрычніка 1943 года за мужнасць і гераізм, праяўленыя ў барацьбе з гітлераўскімі захопнікамі.

Пасля вайны ў 1947 годзе скончыла 1-ы Маскоўскі медыцынскі інстытут. Працавала дырэктарам НДІ санітарнай асветы Міністэрства аховы здароўя СССР, дацэнтам кафедры хірургіі 1-га Маскоўскага медыцынскага інстытута. Была членам прэзідыума Савецкага камітэта ветэранаў вайны, членам Камітэта абароны міру, старшынёй выканкама Саюза таварыстваў Чырвонага крыжа і Чырвонага паўмесяца СССР, членам Савета міжнароднай Федэрацыі змагароў супраціву, сустаршынёй Міжнароднай арганізацыі санітарнай асветы.

Жыла ў Маскве.

Кандыдат медыцынскіх навук, старшы лейтэнант медыцынскай службы запасу.

## Узнагароды 
* медаль «Залатая Зорка» Героя Савецкага Саюза № 1209 (29 кастрычніка 1943)
* ордэн Леніна (29 кастрычніка 1943)
* два ордэны Працоўнага Чырвонага Сцяга
* ордэн Айчыннай вайны I ступені
* ордэн Чырвонай Зоркі
* ордэн Дружбы народаў
* медалі

## Памяць 
* У 2012 годзе імя Н. В. Траян было прысвоена сярэдняй агульнаадукацыйнай школе № 1288 горада Масквы, увосень 2021 года каля школы быў устаноўлены помнік-бюст гераіні.
* 21 кастрычніка 2021 годзе на базе Першага Маскоўскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта імя І. М. Сечанава адкрыты Гісторыка-патрыятычны цэнтр імя Героя Савецкага Саюза Н. В. Траян.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Траян Надзея Віктараўна // Прыдзвінскі край: гісторыя і сучаснасць
* *Яўген Дарэнскі* Кожнаму — па заслугах… // СБ. Беларусь сегодня

Катэгорыя:Медыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Падпольшчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Жанчыны ў Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Старшыя лейтэнанты СССР
Катэгорыя:Хірургі СССР
Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Кандыдаты медыцынскіх навук
Нацыянальная партыя Аўстраліі

**Нацыянальная партыя Аўстраліі** () аўстралійская палітычная партыя .
Першапачаткова насіла назву «Аграрная партыя» (Country Party), з 1975 - «Нацыянальная аграрная партыя» (National Country Party), а з 1982 носіць сучаснае назву.

Невялікая партыя, з 1940-х гадоў традыцыйна блакавальная з Ліберальнай партыяй як на федэральным узроўні, так і ў большасці штатаў. У кааліцыйных ўрадах лідар Нацыянальнай партыі звычайна займае пасаду намесніка прэм'ер-міністра.

На выбарах 2004 кааліцыя атрымала большасць не толькі ў Палаце прадстаўнікоў, але і ў Сенаце. На ўзроўні штатаў абедзве гэтыя партыі знаходзяцца ў апазіцыі ва ўсіх штатах і тэрыторыях краіны.

Створана ў 1922 аб'яднаннем некалькіх фермерскіх партый асобных сельскагаспадарчых штатаў, незадаволеных эканамічнай палітыкай тагачаснага ўрада Білі Х'юза. Дамогшыся прызнання сярод выбаршчыкаў, змагла пазбавіць кіруючую нацыяналістычную партыю большасці ў парламенце і вымусіла Х'юза сысці ў адстаўку. Найбольшым уплывам карысталася ў 1950-1960-я гады, удзельнічаючы ў кіруючай кааліцыі з Ліберальнай партыяй. З памяншэннем сельскага насельніцтва яе ўплыў паступова памяншаецца.

## Лідары Нацыянальнай партыі 
* Уільям Джэймс Макуільямс 1920-21
* Эрл Пэйдж 1921-39
* Арчы Камерон 1939-40
* Артур Фадэн 1940-58
* Джон Маківен 1958-71
* Дуг Энтані 1971-84
* Ен Сынклэрам 1984-89
* Чарлз Блант 1989-90
* Цім Фішэр 1990-99
* Джон Андэрсан 1999-2005
* Марк Вэйл з 2005

Катэгорыя:Палітычныя партыі Аўстраліі