Мары Элізабет Луіза Віжэ-Лебрэн

**Мары Элізабет Луіза Віжэ-Лебрэн** (, народжаная *Віжэ*; 16 красавіка 1755, Парыж — 30 сакавіка 1842, там жа) — французская мастачка.

## Біяграфія 
Першыя ўрокі жывапісу атрымала ў свайго бацькі, затым карысталася кансультацыямі Жан-Батыста Гроза, Жазефа Вернэ, Габрыэля Франсуа Дуаена і іншых майстроў. Ужо ў канцы 1765-х гг. Віжэ малявала цалкам прафесійна: ускосным сведчаннем яе поспеху можа служыць тое, што яе майстэрня была фармальна зачынена ўладамі за адсутнасць у юнай мастачкі патэнта.

[left|thumb|Партрэт [Марыя Антуанэта|Марыі Антуанэты, 1783]]
У 1770-х гадах бацькі Віжэ абгрунтавалася ў доме на парыжскай *вуліцы Сент-Анарэ*, насупраць палаца Пале-Раяль, і да 15-гадовай прафесійнай мастачцы заказы пацяклі ракою. У той перыяд Віжэ знаходзілася пад заступніцтвам дзвюх найбагацейшых дам Парыжа: *мадам дэ Вердэн*, жонкі генеральнага адкупніка, і, што больш важна, прынцэсы Марыі-Адэлаіды дэ Бурбон-Пенцьеўр, жонкі герцага Шартрскага, якая была на 2 гады старэйшая за юную мастачкі. Віжэ часта адхіляла заказы партрэтаў ад прыхільнікаў, якія такім спосабам спрабавалі знайсці нагоду для сустрэчы. Віжэ, якая выйшла з сям'і дробнай буржуазіі, заняла месца сярод уплывовых арыстакратаў французскага каралеўства, сярод якіх быў кароль і яго браты і сёстры, а таксама каралева і вядомыя члены каралеўскай сям'і; іх аб'ядноўвала прыналежнасць да аднаго пакалення.

У 1776 г. Віжэ выйшла замуж за Жан-Батыста П'ера Лебрэна, мастака і, у большай ступені, гандляра жывапісам. Сувязі мужа ўзмацнілі папулярнасць юнай мастачкі-партрэтысткі ў асяроддзі французскай знаці, і ўрэшце Віжэ-Лебрэн была запрошана ў Версаль маляваць каралеву. Марыя Антуанэта вельмі высока ацаніла працу мастачкі і засыпала яе дадатковымі заказамі, а ў 1783 г. аказала, са свайго боку, пэўны ціск на французскі мастацкі істэблішмент, каб Віжэ-Лебрэн была выбрана ў члены Каралеўскай акадэміі жывапісу і скульптуры.

C 1780-х гг. Віжэ-Лебрэн шмат падарожнічала па Еўропе (часта разам з мужам), працуючы ў розных краінах. У гэтых паездках ёю былі напісаны партрэты многіх валадарных асоб, дзяржаўных дзеячаў і іншых выдатных фігур: так, у Галандыі Віжэ-Лебрэн пісала будучага караля Вілема I, у Расіі ў 1795—1799 гг. — апошняга польскага караля і вялікага князя літоўскага Станіслава Панятоўскага, вялікую княгіню Ганну Фёдараўну (жонку вялікага князя Канстанціна Паўлавіча) і іншых членаў імператарскага сямейства. У розных краінах Віжэ-Лебрэн таксама абіралася ў мясцовыя Акадэміі мастацтваў.

Перачакаўшы такім чынам Вялікую Французскую рэвалюцыю, Віжэ-Лебрэн вярнулася ў Францыю па запрашэнні Напалеона і да 1814 г. жыла, галоўным чынам, у сваім мёнтку ў Лувесьене, а калі з наступам войскаў саюзнікаў на Парыж маёнтак быў заняты прускай арміяй, вярнулася ў Парыж. Віжэ-Лебрэн пакінула падрабязныя мемуары, апублікаваныя ў Францыі ў 1835—1837 гг.

Віжэ-Лебрэн пакінула 660 партрэтаў і каля 200 пейзажаў. Манера пісьма яе ясная і дасканалая, найбольшай жвавасцю адрозніваюцца аўтапартрэты, якія яна пісала шмат і ахвотна.

Выява:Lebrun, Self-portrait.jpg|Аўтапартрэт, 1790, Уфіцы, Фларэнцыя
Файл:Portrait Of The Artists Brother by Élisabeth Vigée-Lebrun.jpg|Партрэт Эцьена Віжэ (брата мастачкі), 1773, Мастацкі музей, Сент-Луіс
Файл:Louise Élisabeth Vigée Le Brun. The portrait of princess Ekaterina Nikolaevna Menshikova.jpg|Партрэт Кацярыны Мікалаеўны Меньшыкавай, 1795, Нацыянальная карцінная галерэя Арменіі
Файл:1797 Stanislaus II Augustus Poniatowski, King of Poland Le Brun.PNG|Партрэт Станіслава Панятоўскага, 1797 Нацыянальны музей мастацтваў імя Багдана і Варвары Ханенкаў

## Спасылкі 
* Мемарыяльны сайт 
* Успаміны Віжэ-Лебрэн 
* Галерэя прац Віжэ-Лебрэн 
* Віжэ-Лебрэн у музеях Украіны 
* «Рускія» працы Віжэ-Лебрэн

Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Францыі
Катэгорыя:Мемуарысты Францыі
Катэгорыя:Мастачкі Францыі
Катэгорыя:Гаспадыні літаратурных і велікасвецкіх салонаў
Катэгорыя:Росіка
Катэгорыя:Мастачкі XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Ганаровыя вольныя супольнікі Імператарскай Акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Французы ў Расіі