open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
МАЗ-516

**МАЗ-516** — савецкі буйнатанажны грузавы аўтамабіль, які выпускаўся на Мінскім аўтамабільным заводзе. Створаны на базе МАЗ-500 як мадыфікацыя з пад’ёмнай трэцяй воссю (колавая формула — 6х2). Выпускаўся невялікімі партыямі ў 1969—1980 гады.

## Гісторыя 
Ідэя стварэння гэтай мадыфікацыі ўзнікла пасля паездкі галоўнага канструктара МАЗ М. С. Высоцкага ў Фінляндыю. У гэтай краіне дзейнічала абмежаванне восевых нагрузак (8 т), якому МАЗ-500 не адпавядаў. Каб павысіць эфектыўнасць выкарыстання машын, грузавік абсталявалі трэцяй невядучай воссю, якую падчас руху паражняком можна было б падняць з дапамогай пнеўмагідраўлічнага прывада. Такая машына атрымала абазначэнне **МАЗ-516** і стала першай трохвосевай мадыфікацыяй у сямействе МАЗ-500.

Выпуск пачалі ў 1969 годзе. Выпушчана 65 асобнікаў *МАЗ-516*. У чэрвені 1973 года былі выраблены першыя машыны мадэрнізаванай версіі **МАЗ-516Б**, якая адрознівалася больш магутным рухавіком і большай на 1,5 тоны грузападымальнасцю. Было выпушчана 1111 машын МАЗ-516Б.

## Канструкцыя 
Па большай частцы вузлоў МАЗ-516 уніфікаваны з базавай мадэллю сямейства — МАЗ-500. Асноўныя адрозненні — даўжэйшыя рама і грузавая платформа, іншая задняя падвеска і дадатковая вось з гідраўлічным прывадам падымання. Гэтая вось узята ад паўпрычэпа МАЗ-5232В. Яна прадстаўляе сабой бэльку з трубы з прываранымі рысорнымі пляцоўкамі і тармазнымі супартамі. Для вывешвання служыць гідраўлічная прылада з прывадам ад помпы гідраўзмацняльніка рулявога кіравання і механічным захватам, які фіксуе вось у вывешаным становішчы. Кіраванне механізмам ажыццяўляецца з дапамогай пнеўмакрана, які размешчаны ў кабіне на шчытку прыбораў. Каб апусціць вось, ручка крана паварочваецца налева. Калі трэба падняць вось — направа.

Таксама МАЗ-516 мае дадатковы паліўны бак.

## Тэхнічныя характарыстыкі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
516
МАЗ-509

**МАЗ-509** — савецкі буйнатанажны грузавы аўтамабіль-лесавоз, які выпускаўся на Мінскім аўтамабільным заводзе.

## Гісторыя 
У 1967 годзе на замену МАЗ-501 Мінскі аўтазавод пачаў серыйны выпуск лесавозаў **МАЗ-509П** (*П* — ).

З 1969 года пачаўся выпуск удасканаленага **МАЗ-509**. З 18,4 да 20 тон вырасла грузападымальнасць. Як і ў базавага грузавіка МАЗ-500А, колавая база павялічылася да 3950 мм. Штогадовы тыраж лесавозаў МАЗ-509 складаў каля 2700 штук.

У 1973 годзе лесавозу быў прысвоены дзяржаўны знак якасці.

У 1976 годзе лесавоз быў абноўлены (індэкс мадэрнізаванай машыны — **МАЗ-509А**). Аўтамабіль атрымаў знешнія адрозненні МАЗ-5335. Яшчэ на тону вырасла грузападымальнасць, з’явілася новая тармазная сістэма (паасобная, свая ў кожнага моста). У такім выглядзе МАЗ-509А выпускаўся да 1990 года. Выпуск складаў 2700—2800 машын у год.

Выкарыстоўваўся з 2-восевымі прычэпамі ГКБ-9383 або ТМЗ-803М.

## Тэхнічныя характарыстыкі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Автомодельное бюро: МАЗ-509 

Катэгорыя:Аўтамабілі 1960-х
Катэгорыя:Аўтамабілі 1970-х
Катэгорыя:Аўтамабілі 1980-х
Катэгорыя:Аўтамабілі, прадстаўленыя ў 1966
509
Майстры старажытнай мудрасці

**Майстры старажытнай мудрасці** — паводле тэасофскага вучэння, прасветленыя індывіды, якія дасягнулі звышчалавечай стадыі развіцця, але выбралі заставацца ва ўвасабленні, каб дапамагчы іншым шукальнікам ісціны. Часам тэасофы называюць іх таксама Адэптамі, Махатмамі або проста Майстрамі. Першымі, хто выкарыстоўваў гэты тэрмін, былі тэасофы , , . Яны сцвярджалі, што на працягу свайго жыцця сустракалі некаторых з Майстроў.

Блавацкая папулярызавала на Захадзе канцэпцыю Майстроў. Напачатку ўсе звесткі пра іх зыходзілі асабіста ад Блавацкай. Але праз некалькі гадоў брытанскія тэасофы Сінэт і  прынялі ўдзел у перапісцы з двума з Адэптаў — Кутхумі і Морыям. Перапіска адбывалася ў 1880—1885 гадах, і такім чынам заяўленае існаванне Махатмаў стала публічным. Арыгіналы лістоў цяпер захоўваюцца ў Брытанскай бібліятэцы ў Лондане і апублікаваны асобнай кнігай як «».

Паняцце пра Майстроў старажытнай мудрасці ёсць складнікам больш шырокай канцэпцыі пад назваю «». Вялікае Белае Брацтва ўключае ў сябе не толькі ўвасобленых прасветленых індывідаў (Майстроў), але і тых, хто дасягнуў узнясення, то-бок вызвалення ад неабходнасці пераўвасабляцца, і цяпер перабывае на вышэйшых планах быцця (Узнесеныя Валадары).

Катэгорыя:Тэасофія
Катэгорыя:Рэлігійная касмалогія
Старая Свіцязь

**Стара́я Сві́цязь** — былая вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Карцэвіцкага сельсавета.

Скасавана 11 чэрвеня 1984 года.

## Спасылкі
Каменка (пасёлак, Нясвіжскі раён)

**Ка́менка** — былы пасёлак у Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіў у склад Казлоўскага сельсавета.

Скасаваны ў 1976 годзе.

## Спасылкі
Пасекі (Нясвіжскі раён)

**Па́секі** — былая вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Юшавіцкага сельсавета.

Скасавана ў 1976 годзе.

## Спасылкі
МАЗ-529

**МАЗ-529** — першы савецкі аднавосевы цягач здольны працаваць з рознымі прычапнымі механізмамі як ваеннага, так і грамадзянскага прызначэння: усталёўшчыкі ракет, спецыяльныя дарожныя каткі, землевозы, скрэперы, машыны для ўборкі ўзлётна-пасадачных палос у аэрапортах і іншае. Выпускаўся ў 1959—1961 гадах на Мінскім аўтамабільным заводзе, а з 1961 па 1973 — на Магілёўскім аўтамабільным заводзе імя Кірава.

## Спасылкі 
* Автопром Беларуси 
* Рожденные ползать там, где летают
* Одноосный тягач МАЗ-529

Катэгорыя:Аўтамабілі 1950-х
Катэгорыя:Аўтамабілі 1960-х
Катэгорыя:Аўтамабілі 1970-х
Катэгорыя:Аўтамабілі, прадстаўленыя ў 1959
529
Аперацыя «Вартавы росквіту»

**Аперацыя «Вартавы росквіту»** () — ваенная аперацыя, абвешчаная 18 снежня 2023 года міністрам абароны ЗША Лойдам Осцінам. Праводзіцца кааліцыяй на чале з ЗША ў Чырвоным моры і Адэнскім заліве з мэтай абароны/разблакоўкі міжнароднага суднаходства.

Напярэдадні, пачынаючы з 19 лістапада, пачасціліся напады хусітаў з Емена на камерцыйныя суда па шляху ў ізраільскія парты. Рух хусітаў заявіў, што будзе нападаць на любыя судны, якія ідуць у Ізраіль. Рэгулярныя напады і захопы караблёў прывялі да адмовы ад выкарыстання суднаходнымі кампаніямі маршруту праз Чырвонае мора і да росту прэмій на страхоўку марскіх грузаў.

Першапачаткова ў склад кааліцыі ўвайшлі ЗША, Вялікабрытанія, Канада, Францыя, Італія, Нідэрланды, Нарвегія, Іспанія, Бахрэйн і Сейшэльскія Астравы. Пазней да яе далучыліся Грэцыя, Аўстралія і Шры-Ланка. Паводле звестак Пентагона, 20 краін пагадзіліся ўдзельнічаць у аперацыі па забеспячэнні свабоды суднаходства.

Аб планах правядзення аперацыі СМІ даведаліся за некалькі дзён да яе абвяшчэння.

Да канца года хусіцкі рух дронамі і ракетамі атакаваў 5 караблёў, на што міжнародная кааліцыя ніяк не адказала. Аднак 31 снежня амерыканскія верталёты патапілі 3 еменскія лодкі, якія спрабавалі атакаваць кантэйнеравоз.

12 студзеня 2024 года ЗША і Вялікабрытанія распачалі серыю авіяўдараў па руху хусітаў. Тым не менш, 15, 16 і 26 студзеня еменскія паўстанцы абстралялі гандлёвыя судны. 18 лютага хусіты зноў атакавалі карабель.

5 сакавіка міністр тэлекамунікацый хусітаў Місфер Аль-Нумаір заявіў, што судны павінны будуць атрымаць дазвол ад Упраўлення па марскіх справах Емена, кантраляванага рухам, перш чым увайсці ў воды краіны.

9 сакавіка пасля атакі хусітаў на сухагруз Propel Fortune, вайскоўцы арміі ЗША, Вялікабрытаніі і Францыі распачалі серыю дзеянняў, накіраваных на ліквідацыю БПЛА праціўніка. У агульнай суме было знішчана 15 апаратаў.

15 сакавіка 2025 года прэзідэнт ЗША Дональд Трамп загадаў узброеным сілам краіны пачаць «рашучыя і магутныя ваенныя дзеянні» супраць хусітаў. Знішчальнікі з эсмінца ВМС ЗША «Гары С. Трумэн», ВПС ЗША, а таксама беспілотнікі пачалі хвалю марскіх і авіяўдараў, атакаваўшы радарныя сістэмы, сродкі СПА, а таксама ракеты і беспілотнікі. 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Вайна на Блізкім Усходзе (з 2023)
Катэгорыя:Іранскі крызіс
Катэгорыя:2023 год у ЗША
Катэгорыя:Араба-ізраільскі канфлікт
Катэгорыя:Еменскі крызіс
Катэгорыя:Канфлікты 2023 года
Карнялюк

**Карнялюк**

## Вядомыя асобы 
* Ігар Яўгенавіч Карнялюк — савецкі і расійскі кампазітар, спявак і музыкант
* Крысціна Алегаўна Карнялюк — беларуская спявачка
Прынцэса Хэцзін (1756–1775)

**Прынцэса Хэцзін першага рангу** (; 10 жніўня 1756 — 9 лютага 1775) — прынцэса дынастыі Цын, сёмая дачка імператара Цяньлуна. Яе маці была кансорт Лін (пасмяротна імператрыца Сяаічунь).

## Біяграфія 
Сёмая прынцэса нарадзілася 10 жніўня 1756 года ў Зале пяці Удач . У 1761 годзе, калі  захапіла мангольскіх , будучы муж прынцэсы Лхаванг Дорджы быў абраны яе прынцам-кансортам () і адпраўлены ў Пекін. Лхаванг Дорджы быў сёмым унукам дачкі імператара Кансі, прынцэсы Чунькэ першага рангу і Селіна, мужа прынцэсы. Яго бацька, Чэнгунчжабу, удзельнічаў у ваенных кампаніях Цын і насіў тытул .

### Шлюб 
Прынцэса выйшла замуж за Лхаванга Доржы ў жніўні 1770 года ва ўзросце 14 гадоў і атрымала тытул «Прынцэса Хэцзін першага рангу». Вясельная цырымонія адбылася ў Палацы Светласці і Справядлівасьці ў . Па імперскай традыцыі толькі дочцы імператрыцы маглі даваць тытул прынцэсы першага рангу (*гурун*). У той час яе маці была імператарскай высакароднай жонкай, якая служыла дэ-факта імператрыцай, таму што займала вышэйшы ранг у імператарскім гарэме. Больш за тое, прынцэса Хэцзін была старэйшай дачкой імператарскага высакароднага супруга, і імператар хацеў паказаць сваё сяброўства з Лхавангам Доржы. Да замужжа прынцэса часова пражывала ў садзе Січунь на ўскраіне Пекіна, таму што яе маёнтак не быў дабудаваны. Яе рэзідэнцыяй быў асабняк міністра , брата  — імператарскай высакароднай супругі Цяньлуна.

Пасля вясельнай цырымоніі прынцэса адправілася ў Манголію. У лістападзе 1771 года яна рушыла ў Тамір разам з наложніцай Чэнгунчжабу. З-за ўмоў надвор’я ў  планавалі вярнуцца вясной. Аднак 9 лютага 1775 года прынцэса памерла.

## У масавай культуры 
* Ролю прынцэсы Хэцзін сыграла  у серыяле Netflix «» (2019), сіквеле «» (2018).

Катэгорыя:Жанчыны Кітая
Катэгорыя:Постаці Імперыі Цын
Сябры (суполка насельніцтва)

**Сябры́** — назва людзей (пераважна ў Вялікім Княстве Літоўскім), якія супольна валодалі і карысталіся ворнай зямлёй, сродкамі вытворчасці, прамысловымі ўгоддзямі. Іншыя назвы: *дольшчыкі*, *патужнікі*, *саўдзельнікі*, *таварышы*.

Згадваецца ў Статуце Вялікага Княства Літоўскага 1529 года. Сябрамі маглі быць сяляне з уласнай гаспадаркай і без яе, купцы, свецкія і духоўныя феадалы. З умацаваннем феадальна-прыгонніцкай сітэмы і развіццём грашовых адносін сябрыннае (сяброўскае) землекарыстанне паступова ператваралася ў падворна-спадчыннае.

На тэрыторыі сучасных Беларусі і Украіны рэшткі супольнага землекарыстання захаваліся да пачатку XX стагоддзя.

Народны звычай сумеснага карыстання пашай, сенажаццю, пчоламі, адоранай жывёлай і г.д. меў назву **сябрына**. Характэрнымі рысамі ўзаемаадносін у сябрыне дружба і ўзаемадапамога.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* *Косвен М. О.* Северорусское печище, украинские сябры и белорусское дворище // Советская этнография. — 1950. № 2.

Катэгорыя:Саслоўі Вялікага Княства Літоўскага
Thymus bovei

**Thymus bovei** — від раслін сямейства , распаўсюджаны ў Егіпце, Палесціне, Ізраілі.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджанне: Егіпет, Сінай, Палесціна, Ізраіль.

bovei
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1834 годзе
Thymus brachychilus

**Thymus brachychilus** — від раслін сямейства , эндэмік Турцыі.

## Распаўсюджанне 
Эндэмік Турцыі.

brachychilus
Катэгорыя:Флора Еўропы
Thymus bracteatus

**Thymus bracteatus** — від раслін сямейства , эндэмік Іспаніі.

## Батанічнае апісанне 
Сцёблы доўгія распасцёртыя дравяністыя, але кветканосы больш ці менш прыўзнятыя, дасягаюць вышыні 12 см. Лісце даўгаватае, даўжынёй 8-12 мм, расніцавае ў аснове, на астатняй паверхні — гладкае. Прыкветкі белыя, бледна-зялёныя, раснічастыя. Кветкі белыя, даўжынёй 6-8 мм у галоўчатых суквеццях або некалькі выцягнутых каласах. Пыльнікі пурпурнага колеру. Арэшкі 0.7-0.9 мм. 2n = 56, 58.

## Распаўсюджанне 
Эндэмік Іспаніі (цэнтр і ўсход).

bracteatus
Катэгорыя:Флора Еўропы
Сябры (значэнні)

**Сябры** — шматзначны тэрмін.

* «Сябры» — беларускі вакальна-інструментальны ансамбль і студыя.
* «Сябры» — амерыканскі камедыйны тэлевізійны серыял.
* Сябры — людзі у Вялікім Княстве Літоўскім з супольным валоданнем і карыстаннем.

## Гл. таксама 
* Сяброўства
* Сябры чалавецтва — масонская ложа.
* Сябры па перапісцы — беларускі кароткаметражны мастацкі фільм.
МАЗ-535

**МАЗ-535** — сямейства цяжкіх чатырохвосевых (8 × 8) цягачоў, распрацаваных у 1954—1959 гадах у  Мінскага аўтамабільнага завода пад кіраўніцтвам Б. Л. Шапашніка. З 1958 па 1961 год выпускаліся на Мінскім аўтазаводзе, з 1961 года вытворчасць была перанесена на Курганскі завод колавых цягачоў, дзе аўтамабілі МАЗ-535 выпускаліся да 1964 года, калі іх змянілі больш магутныя цягачы сямейства МАЗ-537.

Канструкцыя машыны мела шэраг адметных тэхнічных рашэнняў, у тым ліку: карытападобная рама з Z-вобразнымі ланжэронамі, незалежная падвеска ўсіх вядучых аднасхільных колаў, каляскавая схема размяшчэння восі, кіраваныя колы пярэдняй каляскі, цэнтральная сістэма падпампоўкі шын, гідрамеханічная трансмісія, суцэльнаметалічная чатырохмясцовая кабіна, гідраўзмацняльнік рулявога кіравання, пнеўмагідраўлічная тармазная сістэма, а таксама трэцяя фара інфрачырвонага падсвятлення ў цэнтры кабіны для выкарыстання прыбора начнога бачання.

Цягачы МАЗ-535 шырока ўжываліся ў Ракетных войсках стратэгічнага прызначэння для транспарціроўкі балістычных ракет.

## Літаратура 
* Евгений Дмитриевич Кочнев. Опытные автомобили СКБ-1 Минского автозавода // Секретные автомобили Советской Армии. — М.: «Эксмо», «Яуза», 2011. — 608 с. — 3000 экз. — ISBN 978-5-699-50821-1.
* Тяжёлый танковый тягач МАЗ-535/537 / Сергеев П. Н. — Киров: Кировское общество Любителей военной техники и моделизма, 2004. — Т. 101. — (Военные машины). — 300 экз.
* Сергеев В. Техника пятилетки. Вездеход-гигант // «За рулём» : журнал. — 1968. — № 7. — С. 8—9.
* Андрей Колеватов. Многоосный ветеран «МАЗ-535» // «Автомобильный моделизм» : журнал. — 2002. — № 1. — С. 2—8.

## Спасылкі 
* Артиллерийский тягач МАЗ-535 на сайте «Русская сила»

Катэгорыя:Аўтамабілі 1950-х
Катэгорыя:Аўтамабілі 1960-х
Катэгорыя:Аўтамабілі, прадстаўленыя ў 1958
Катэгорыя:Цягачы МАЗ
Шошынская аперацыя

**Шошынская аперацыя** — аперацыя партызанскай брыгады «Смерць фашызму» па знішчэнню чыгуначнага маста цераз раку Шоша на чыгуначнай лініі Маладзечна — Полацк на ўчастку Падсвілле — Зябкі ў Глыбоцкім раёне 17 верасня 1942 года.

## Перадумовы 
Аперацыя праводзілася па загаду начальніка ЦШПР, які паставіў у верасні 1942 года перад брыгадай «Смерць фашызму» задачу вывесці са строю чыгунку Маладзечна — Полацк. План аперацыі быў распрацаваны камандаваннем брыгады. Агульнае камандаванне ажыццяўляў камандзір брыгады У. В. Мельнікаў. У аперацыі ўдзельнічалі 1-ы і 3-і атрады (камандзіры А. Я. Конеў і М. І. Ражноў) брыгады «Смерць фашызму» і партызанская група М. З. Умінскага, якая прыбыла ў ліпені 1942 года з-за лініі фронту.

## Ход аперацыі 
Разведка партызан устанавіла, што чыгуначны мост (даўжынёй 35 м) цераз раку Шошу ахоўваецца гарнізонам, які размяшчаўся ў каравульным памяшканні на левым беразе ракі, непадалёку абапал маста дзоты, акопы, загароды з дроту, падыходы да маста адкрытыя і добра прыстраляныя, у бліжэйшых гарнізонах
праціўніка на станцыях Падсвілле і Зябкі каля 170 гітлераўцаў. У ноч на 17 верасня, выставіўшы заслон з боку казарм, партызаны скрытна падпаўзлі з паўночнага боку да дзота і занялі яго. Адкрыўшы са станковага кулямёта агонь па ахове моста, яны скавалі праціўніка і далі магчымасць падрыўнікам замініраваць і ўзарваць мост. У ходзе бою было забіта 37 і паранена 5 гітлераўцаў. У выніку аперацыі рух цягнікоў па дарозе быў спынены на 15 сутак.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бітвы Другой сусветнай вайны з удзелам савецкіх партызан у Беларусі
Катэгорыя:Канфлікты 1942 года
Катэгорыя:Гісторыя Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:1942 год у Беларусі
Катэгорыя:Падзеі 17 верасня
Катэгорыя:Верасень 1942 года
Ждан

**Ждан** — рускае прозвішча.

## Прозвішча 
* Алег Ждан (нар. 1938) — беларускі празаік.
* Яўген Іванавіч Ждан (1937—2016) — беларускі тэатральны мастак.
*
* 

Катэгорыя:Прозвішчы паводле алфавіта
Катэгорыя:Рускія прозвішчы
Аарон Бек

**Аарон Цемкін Бек** (; ,  — , , Пенсільванія) — амерыканскі псіхатэрапеўт, прафесар псіхіятрыі Пенсільванскага ўніверсітэта, стваральнік кагніці псіхатэрапіі, аднаго з напрамкаў сучаснага кагнітыўна-біхевіяральнага напрамку ў псіхатэрапіі, буйны спецыяліст у галіне лячэння дэпрэсій. Кагнітыўная тэрапія А. Ц. Бека найбольш шырока выкарыстоўвалася ў працы з дэпрэсіўнымі хворымі.
Сцяпан Пятровіч Шчыпачоў

**Сцяпан Пятровіч Шчыпачоў** (; 26 снежня 1898 (7 студзеня 1899), в. Шчыпачы, Камышлаўскі павет, Пермская губерня, Расійская імперыя — , ) — савецкі паэт і празаік, рэдактар, педагог. Лаўрэат дзвюх Сталінскіх прэмій (1949, 1951). Член РКП(б) з 1919 года.

У 1922—1931 гадах быў выкладчыкам у ваенных навучальных установах, рэдактарам часопіса «Чырвонаармеец» (1929—1931). Адзін з заснавальнікаў ЛОКАФ у 1930. У 1931—1934 гадах быў слухачом Інстытута чырвонай прафесуры, скончыў літаратурнае аддзяленне Інстытута. У 1937—1941 гадах паэт зноўку на рэдакцыйнай працы.

У 1960 годзе актыўна выступаў супраць забароны на выезд за мяжу Я. А. Еўтушэнкі. Падпісаў Ліст групы савецкіх пісьменнікаў у рэдакцыю газеты «Правда» 31 жніўня 1973 года аб Салжаніцыне і Сахараве. Таксама вядомы як аўтар пагромнага артыкула ў «Літаратурнай газеце» супраць Салжаніцына.
Шэклфард (акруга)

**Акруга Шэклфард** () — акруга ў ЗША, штаце Тэхас. На 2000 год колькасць насельніцтва складала 3302 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала 3047 чалавек. Акруговы цэнтр — горад Олбані. Сфарміравана ў 1874 годзе.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Олні (Тэхас)

**Олні** () — горад у акрузе Янг, штат Тэхас, ЗША. Заснаваны ў 1879 годзе Бунам Мак-Карці, Л. Пэнкананам і братамі Нілі. Першая крама адкрылася ў 1889 годзе, праз два гады пачала працаваць першая школа. У 1908 г. была адкрыта першая бальніца на 25 койка-месцаў, у якой пастаянна працавалі 3 урачы. Атрымаў статус горада ў 1909 годзе пасля адкрыцця чыгуначнай веткі, якая спыніла функцыянаваць у 1942 годзе. У 1923 годзе ў ваколіцах горада была разведана нафта, і горад адчуў эканамічны ўздым: былі пабудаваны тры нафтаперапрацоўчыя заводы.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Сінегаловік палявы

**Сінегаловік палявы** (*Eryngium campestre*) — шматгадовая травяністая расліна сямейства Парасонавыя, від роду .

Еўрапейская стэпавая расліна з шызым калючым лісцем і белымі або блакітнаватымі кветкамі, сабранымі ў галоўчатыя парасоны.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна з адзіночным прамым сцяблом 30-60 см вышынёй, да 1 см таўшчынёй, у сярэдняй і верхняй частках моцна галінаваным. Пры адміранні ўтварае форму .

Прыкаранёвае лісце чарашковае, у абрысе трохкутна-яйцападобнае, 10-30 см даўжынёй і 10-18 см шырынёй, трайчастае на двойчы пёрыстараздзельныя сегменты, жорсткае, скурыстае, па краях з калючымі зубцамі. Сцябловае лісце менш рассечанае, верхняе — трохраздзельнае, па краях калючазубчастае. Хвосцікі сцябловага лісця паўсцяблоабдымальныя.

Парасонікі галоўчатыя, яцкападобнай або шарападобнай формы, 7-15 мм у дыяметры, сабраны ў шчыткападобнае агульнае суквецце. Абгортка з 5-7 лісточкаў, прамых, на канцы і па краявых зубцах калючых, да 4 см даўжынёй. Прыкветкі завостраныя, да 1 см даўжынёй. Чашачка з добра прыкметнымі калючымі зубцамі, якія перавышаюць па даўжыні пялёсткі. Вяночак блакітнаваты, радзей белы, пялёсткі голыя.

Плады — сямянкі чырвона-карычневага колеру, верацёнападобныя, трохі выгнутыя, 3-6 мм даўжынёй, з тонкімі зморшчынамі і двухрадковым крэмавым чубком 5-6 мм даўжынёй.

Дыплоідны набор храмасом — 2n = 14, 28.

## Распаўсюджанне 
Пераважна еўрапейская расліна, распаўсюджаная па ўсёй Еўропе, на Каўказе, у Малой Азіі, у Паўночнай Афрыцы. У Расіі — на Паўночным Каўказе і на поўдні еўрапейскай часткі, далей на поўнач заходзіць вельмі рэдка.

Уключана ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Татарстан (1995).

## Таксанамія 
### Сінонімы 
* 
* , nom. inval.
* 
* 
* , nom. superfl.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Парасонавыя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Пад’юка (Тэхас)

**Пад’юка**() — горад у ЗША, размешчаны ў паўночнай частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Котл. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 1186 чалавек, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2017 годзе ў горадзе пражывала 1090 чалавек. Горад носіць мянушку «Скрыжаванне Амерыкі», паколькі ў ім перасякаюцца дзве дарогі, якія праходзяць уздоўж дзяржаўнай мяжы, аўтамагістралі ЗША пад нумарамі 70 і 83.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Thymus bracteosus

**Thymus bracteosus** — від раслін сямейства , эндэмік былой Югаславіі.

## Батанічнае апісанне 
Невялікі куст, які мае доўгія лісцяныя драўняныя сцеблы даўжынёй ≈10&nbsp;см і кветкавыя валасатыя сцёблы. Лісце 10-17 × 2-3&nbsp;мм; яно выцягнутае шырока-канцавое, тупое, травяністае, голае і раснічастае ў ніжняй палове. Суквецці галоўчатыя. Прыкветкі 13 × 6&nbsp;мм, яйцападобныя, доўгія раснічастыя і часта часткова пурпурныя. Чашачка мае даўжыню ад 5 да 6 мм (радзей за ўсё 4), трубка чашачкі амаль цыліндрычная, карацей губы і пакрыта валасінкамі. Вяночак даўжынёй ад 6 да 8&nbsp;мм і пурпурны.

## Распаўсюджанне 
Эндэмік колішняй Югаславіі.

bracteosus
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1834 годзе
Котл (акруга)

**Акруга Катл** () — акруга ў ЗША, штаце Тэхас. Афіцыйна ўтворана ў 1892 годзе і названы ў гонар Джорджа Котла — салдата Тэхаскай рэвалюцыі, які загінуў у бітве за Алама. Станам на 2000 год, колькасць насельніцтва складала 1904 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Пад'юка, дзе і жыве большасць насельніцтва.

Акруга Котл уваходзіць у лік 46 акруг Тэхаса з дзеючым сухім законам або абмежаваннямі на продаж спіртных напояў.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Сарыта (Тэхас)

**Сарыта** () — няўключаная абшчына і статыстычна адасобленая мясцовасць у ЗША, размешчаная ў паўднёвай частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Кенэдзі. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 238 чалавек, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2018 годзе ў горадзе пражывала 511 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Палестын (Тэхас)

**Палестын** () — горад у ЗША, на ўсходзе Тэхаса, адміністрацыйны цэнтр акругі Андэрсан. Насельніцтва - 17598 чалавек (перапіс 2000 года). Палестын быў названы ў гонар вёскі Палестын, Ілінойс.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Кенэдзі (акруга)

**Акруга Кенэдзі** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй жылі 414 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2008 годзе насельніцтва акругі складала 388 чалавек. Акруговы цэнтр — горад Сарыта.

Сфарміравана ў 1921 годзе з участкаў акруг Хідалга і Уіласі. Акруга Кенэдзі з'яўляецца самай маладой акругай Тэхаса. Названа ў гонар Міфліна Кенедзі, аднаго з ранніх фермераў на тэрыторыі акругі.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Віцебскі завод трактарных запасных частак

**ААТ «Віцебскі завод трактарных запасных частак»** — беларуская кампанія, размешчаная ў Віцебску. Уваходзіць у холдынг «МТЗ-Холдынг».

## Гісторыя 
Завод трактарных запчастак быў створаны ў 1960 годзе на базе аўтарамонтнага завода, які існаваў з 1944 года. Першапачаткова ўваходзіў у склад Упраўлення запасных частак і рамонтных прадпрыемстваў Савета народнай гаспадаркі Беларускай ССР. 1 студзеня 1962 года завод стаў філіялам Мінскага трактарнага завода. У 1976—1987 гадах была праведзена рэканструкцыя прадпрыемства, пабудаваны новыя вытворчы і адміністрацыйна-бытавы корпусы. У 1994 годзе завод пераўтвораны ў самастойнае прадпрыемства, застаўшыся ў складзе вытворчага аб’яднання «МТЗ». У 2000—2001 гадах завод пераўтвораны ў рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства, у 2012 годзе — у адкрытае акцыянернае таварыства. У 2014 годзе завод увайшоў у холдынг «МТЗ».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прадпрыемствы Віцебска
Катэгорыя:Кампаніі Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы сельскагаспадарчага машынабудавання СССР
Сявенька

**Сяве́нька** — ёмістасць для ручной сяўбы ў многіх народаў.

Сявенькі мелі разнастайную форму. Былі круглыя, авальныя, прамавугольныя, пяцівугольныя, звычайна крыху больш шырокія ў верхняй частцы. Вырабляліся з саломы, лазовых дубцоў, лубу, кары дрэў, тонкай хваёвай дранкі. Сустракаліся сявенькі з тканіны з каркасам з расшчэпленых тонкіх дубцоў. Дно звычайна рабілася з тонкіх дошчачак. Для нашэння цераз плячо сявенкі мелі вушкі, да якіх прывязвалі рэмень, вяроўку, часам ручнік. Вушкі рабіліся з дроту, сырамятнай скуры, пянькі.

## Літаратура 
* 
* Сяве́нька // 
* 

Катэгорыя:Ёмістасці
Катэгорыя:Сельскагаспадарчыя інструменты
Катэгорыя:Беларускі народны побыт
Віцебскі станкабудаўнічы завод імя Камінтэрна

**Віцебскі станкабудаўнічы завод імя Камінтэрна** — былое прадпрыемства станкабудаўнічага профілю ў Віцебску. У 2002 годзе ліквідавана як самастойная арганізацыя і далучана да станкабудаўнічага завода імя Кірава («Вістан»), у 2022 годзе дэмантаж завадскіх карпусоў завершаны.

## Гісторыя 
Станкабудаўнічы завод імя Камінтэрна заснаваны ў 1940 годзе на базе вытворчых карпусоў чыгуналіцейна-машынабудаўнічага завода, які існаваў з 1882 года. На момант заснавання завод уваходзіў у склад Галоўнага ўпраўлення станкабудаўнічай прамысловасці Народнага камісарыята цяжкага машынабудавання СССР.

З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны асноўнае абсталяванне завода было вывезена ў Саратаў. У 1946 годзе завод адноўлены.

Падпарадкоўваўся Наркамату цяжкага машынабудавання, з 1946 года — Міністэрству станкабудавання СССР, у 1953—1954 гадах — Міністэрству машынабудавання СССР, у 1954—1957 і з 1965 года — Міністэрству станкабудаўнічай і інструментальнай прамысловасці СССР, у 1957—1965. У 1966 годзе завод увайшоў у склад «Галоўтачстанкапрама» (Галоўнага ўпраўлення па вытворчасці прэцызійных станкоў), у 1975 годзе — у склад «Саюзтастанкапрама» (Усесаюзнага прамысловага аб’яднання па вытворчасці прэцызійных станкоў).
У 1977 годзе завод узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга.

У маі 2002 года завод быў ліквідаваны як юрыдычная асоба. Да гэтага часу на прадпрыемстве заставалася каля 750 супрацоўнікаў; адміністрацыйныя карпусы завода здаваліся ў арэнду ў якасці офісаў. У 2009 годзе пачаўся знос вытворчых карпусоў. Першапачаткова ў іх планаваў размясціцца ГЦ «Радзівіл», у 2014 годзе агучваліся планы перанесці ў карпусы гарадскі Полацкі рынак. У 2019 годзе было абвешчана, што на месцы завода будзе пабудавана гандлёвая галерэя «Vitebsk Plaza».
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прадпрыемствы Віцебска
Катэгорыя:Кампаніі Беларусі
Катэгорыя:Станкабудаўнічыя заводы
Катэгорыя:Прадпрыемствы, закрытыя ў 2002 годзе
Thymus brevipetiolatus

**Thymus brevipetiolatus** — від раслін сямейства , эндэмік Расіі.

## Батанічнае апісанне 
Сцёблы тонкія, сканчаюцца коса узыходнымі бясплоднымі парасткамі. Кветаносныя парасткі 2-5 см вышынёй, пад суквеццем з доўгімі валасінкамі. Лісце ад эліптычнага да даўгавата-эліптычнага, чарашковае, на палях залозістае. Суквецці галоўчатыя, чашачка вузка-званочкавая, бэзавая, на аснове шчыльна валасатая; кветкі 6-7&nbsp;мм даўжынёй, бэзавыя.

## Распаўсюджанне 
Эндэмік Расіі (Якуція).

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1993 годзе
brevipetiolatus
Катэгорыя:Флора Азіі
Thymus broussonetii

**Thymus broussonetii** — від раслін сямейства , распаўсюджаны ў Алжыры, Марока, Тунісе.

## Батанічнае апісанне 
Вельмі разгалінаваная расліна, вышынёй 15-30 (40)&nbsp;см; сцёблы з кароткімі валасінкамі. Лісце ад эліптычнага да вузка-яйцападобнага, 5-18 × 2-5&nbsp;мм, голае, раснічастае. Прыкветкі шырокаяйцаватыя, даўжынёй да 1.5&nbsp;см, пурпурна-чырвоныя. Кветкі даўжынёй да 1.8&nbsp;см, ад чырвонага да пурпурна-чырвонага колеру. Суквецці ад закругленых да яйцападобных, даўжынёй да 4&nbsp;см.

Адрозніваюць два падвіды: лісце больш за 1 см, субчарашковыя, прыкветкі валасатыя толькі на спінцы — ssp. *broussonetii*; прыкветкі валасатыя з абодвух бакоў, валасінкі доўгія — ssp. *hannonis*.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Алжыры, Марока, Тунісе.

broussonetii
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1841 годзе
Кацярына Васілеўна Аверкава

**Кацярына Васілеўна Аверкава** (нар. 2 лютага 1984, г. Мінск) — беларуская актрыса, рэжысёр.

## Біяграфія 
Нарадзілася 2 лютага 1984 года ў г. Мінску.

У 1999 годзе скончыла музычную школу па класе фартэпіяна. У 2001 годзе — тэатральны клас школы № 170 пад кіраўніцтвам Анатоля Касцецкага.

У 2007 годзе скончыла Беларускую дзяржаўную акадэмію мастацтваў па спецыяльнасці «Рэжысура драмы» (майстэрня Барыса Луцэнкі).

У 2000—2001 гг. працавала актрысай у Беларускім дзяржаўным музычным тэатры.
З 2006 года актрыса Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя М. Горкага.

У 2007—2010 гг. выкладала курсы «Майстэрства акцёра», «Музычна-рытмічнага выхавання» і «Псіха-фізічнага трэнінгу акцёра» ў Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў.

У 2007—2009 гг. рэжысёрка Сучаснага мастацкага тэатра, з 2009 года — Рэспубліканскага тэатра беларускай драматургіі. З верасня 2010 года — галоўная рэжысёрка Магілёўскага драматычнага тэатра.

## Тэатральныя працы 
* 2005 — «Кысь», этна-фарс па аднайменным рамане Т. Талстой; Тэатр-студыя імя Е. Міровіча;
* 2006 — «Маленькі прынц» А. Экзюперы; Тэатр-студыя імя Е. Міровіча;
* 2007 — «Оскар і Ружовая дама» Эрыка Эмануэля Шміта; Сучасны мастацкі тэатр;
* 2008 — «Тры сястры» А. Чэхава; Тэатр-студыя імя Е. Міровіча;
* 2008 — «Кысь» Т. Талстой; Сучасны мастацкі тэатр;
* 2008 — «Фядорына гора» К. Чукоўскага; Тэатр-студыя імя Е. Міровіча;
* 2009 — «Ана і ананас» — спектакль па п’есе М. Рудкоўскага ў рамках анлайн-праекта фестывалю «Март-кантакт»; г. Магілёў;
* 2009 — «Erste Liebe» — сумесны тэатральны праект «Teater Marie» (Швейцарыя) і СХТ (Мінск); Аарау, Швейцарыя;
* 2009 — «Вяртанне галадара» — Спектакль-прытча па п’есе С. Кавалёва, РТБД;
* 2009 — «Дыялог № 1» — спектакль па п’есе А. Казела ў рамках анлайн-праекта фестывалю «Панарама»; Мінск;
* 2009 — «Зіма» — навагодняя казка для сталых па п’есе Я. Грышкаўца, Тэатр імя Я. Купалы;
* 2009 — «Ганя» — спектакль па аднайменнай аповесці Г. Сянкевіча, Тэатр-студыя імя Міровіча;
* 2010 — «Офіс», па п’есе Інгрыд Лаўзунд «Бесхрыбетнасць» ці «Хрыбетная грыжа», тэатр імя Я. Купалы.

Катэгорыя:Актрысы тэатра Беларусі
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Беларусі
Thymus bulgaricus

**Thymus bulgaricus** — від раслін сямейства , распаўсюджаны на паўднёвых Балканах.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Балгарыі і краінах былой Югаславіі.

bulgaricus
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1930 годзе
Thymus callieri

**Thymus callieri** — від раслін сямейства , распаўсюджаны ў Крыму і Паўночным Каўказе Расіі.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая расліна 5-15&nbsp;см вышынёй.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Крыму і Паўночным Каўказе Расіі.

## Спасылкі 
* Чебрець Калльє // Лікарські рослини : енциклопедичний довідник / за ред. А. М. Гродзінського. — Київ : Видавництво «Українська Енциклопедія» ім. М. П. Бажана, Український виробничо-комерційний центр «Олімп», 1992. — С. 460. — ISBN 5-88500-055-7.

callieri
Катэгорыя:Флора Еўропы
Thymus caespititius

**Thymus caespititius** — від раслін сямейства , распаўсюджаны ў Іспаніі, Партугаліі, на Азорскіх астравах і Мадэйры.

## Батанічнае апісанне 
Утварае кампактныя нізкія дыванкі, 2-7 (10)&nbsp;см вышынёй у кветках. Сталоны ≈40&nbsp;см, часам пад зямлёй. Лісце вузка-закругленае, ≈8&nbsp;мм, раснічастае пры аснове, на астатняй&nbsp;- голае. Чашачка 4-5(6)&nbsp;мм, валасатая, часам голая з жоўтымі сфераідальнымі залозамі; трубка 3&nbsp;мм. Кветкі ад барвова-ружовай да амаль белай афарбоўкі. Вяночак ≈5&nbsp;мм. Пыльнік барвовага колеру. Арэшкі ≈0.6 × 0.8&nbsp;мм, яйцаватыя. 2n = 30.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў паўночна-заходняй Іспаніі, Партугаліі, на Азорскіх астравах і Мадэйры.

Расце на ўзлесках, на крамяністых падкладках; 10-1200 м.

caespititius
Катэгорыя:Флора Еўропы
Thymus canoviridis

**Thymus canoviridis** — від раслін сямейства , эндэмік Турцыі.

## Зноскі 
canoviridis
Катэгорыя:Флора Еўропы
Мацвей Львовіч Федароўскі

**Мацвей Львовіч Федароўскі** (,  — ) — беларускі акцёр, педагог. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1959).

## Біяграфія 
Скончыў у 1948 годзе студыю пры Кіеўскім рускім драматычным тэатры імя Лесі Украінкі. Працаваў у тэатрах Расіі, Латвіі. У 1950—1960 у Беларускім тэатры імя Я. Коласа, з 1961 у Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Я. Купалы. Адначасова з 1969 года выкладаў у Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце, з 1975 года — у Мінскім інстытуце культуры.

Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1963 года.

## Творчасць 
Яго творчая індывідуальнасць адметная сцэнічным тэмпераментам, майстэрствам стварэння выразнага пластычнага малюнка, раскрыцця тонкіх душэўных зрухаў героя. Сярод роляў: у тэатры імя Я. Коласа — Лабановіч («Навальніца будзе» паводле Я. Купалы), Паніч («Раскіданае гняздо» Я. Купалы), Рабцаў («» М. Горкага), Гамлет («Гамлет» У. Шэкспіра), Збышак («» Г. Запольскай) і інш.; у тэатры імя Я. Купалы — Дзед, І. Крандзялёў («Зацюканы апостал», «Таблетку пад язык» А. Макаёнка), Аскольд, Патанін («Выклік багам», «Начное дзяжурства» А. Дзялендзіка), Інквізітар і («Напісанае застаецца» А. Петрашкевіча), Гарадулін («» А. Астроўскага), Неджмі («Дзівак» Назыма Хікмета), Саша Маткоў («Традыцыйны збор» В. Розава), Вангель («Жанчына з мора» Г. Ібсена) і I інш.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Акцёры Беларусі
Катэгорыя:Акцёры паводле алфавіта
Катэгорыя:Выкладчыкі Беларускай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Пампа (Тэхас)

**Пампа** () — горад у ЗША, размешчаны ў паўночнай частцы штата Тэхас. Адміністрацыйны цэнтр акругі Грэй. Насельніцтва - 17 944 чал. паводле ацэнкі на 2010 год. Штогод у ліпені ў Пампе праходзіць радэа «Top O' Texas», якое збірае ўдзельнікаў з Тэхаса і памежных з ім штатаў. У цэнтры горада знаходзіцца музей White Deer Land, у якім праходзяць жывёлагадоўчыя і сельскагаспадарчыя выставы.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Грэй (акруга, Тэхас)

**Акруга Грэй** () — акруга ў ЗША, штаце Тэхас. Афіцыйна ўтворана ў 1876 годзе і названа ў гонар Пітэра Грэя — юрыста і ваеннага канфедэрацыі перыяду грамадзянскай вайны ў ЗША. Станам на 2000 год колькасць насельніцтва складала 22744 чалавекі. Акруговы — горад Пампа.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Умберта Мастраяні

**Умберта Мастраяні** (; , Фантана-Ліры — , Марына, Італія) — італьянскі скульптар-абстракцыяніст. У 1989 годзе ён атрымаў першую Імператарскую прэмію. Падчас Другой сусветнай вайны ён быў удзельнікам італьянскага руху супраціўлення.

Дзядзька акцёра Марчэла Мастраяні і кінамантажэра Руджэра Мастраяні. Створаны Музей Умберта Мастраяні.
Мастраяні

**Мастраяні** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* К’яра Мастраяні — французская актрыса
* Марчэла Мастраяні — італьянскі акцёр
* Руджэра Мастраяні — італьянскі кінамантажор і акцёр
* Умберта Мастраяні — італьянскі скульптар
Thymus cariensis

**Thymus cariensis** — від раслін сямейства , эндэмік Турцыі.

## Апісанне 
Адрозніваецца ад  тым, што кветкавыя сцёблы субцыліндрычныя са звілістымі валасінкамі. Чашачка 6-8 мм.

## Распаўсюджанне 
Эндэмік Турцыі.

Расце ў маквісе і лясістых масівах з перавагай  на вышынях ≈70 м.

cariensis
Катэгорыя:Флора Еўропы
Тры сястры

**Тры сястры** — шматзначны тэрмін.

* Тры сястры (манумент) — помнік, прысвечаны дружбе трох усходнеславянскіх народаў
* Тры сястры (п’еса) — п’еса Антона Паўлавіча Чэхава, 1900 год.
* Тры сястры (сельская гаспадарка) — прынятая ў этнаграфічнай літаратуры ЗША назва трох асноўных сельскагаспадарчых культур, якія выкарыстоўваліся практычна ўсімі земляробчымі індзейскімі народамі
Thymus carmanicus

**Thymus carmanicus** — від раслін сямейства , распаўсюджаны на поўначы Ірака і ў Іране.

## Зноскі 
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1982 годзе
carmanicus
Катэгорыя:Флора Азіі
Орындж (Тэхас)

**Орындж** () — горад у ЗША, самы ўсходні горад у Тэхасе. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі. Па перапісе насельніцтва 2000 года ў горадзе пражывала 19324 чалавекі. Размешчаны на рацэ Сабін на мяжы са штатам Луізіяна, частка агламерацыі Бомант—Порт-Артур. Заснаваны ў 1836 годзе. Марскі порт на рацэ Сабін (горад каля вусця, туды заходзяць марскія караблі).

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Новачаркаск (карабель)

**«Новачаркаск»** (**БДК-46**) — вялікі дэсантны карабель праекта 775 (775 / II), які складаўся на ўзбраенні Чарнаморскага флоту ВМФ СССР, а пазней, пасля падзелу флоту, які ўвайшоў у склад Чарнаморскага флоту ВМФ Расіі.

Быў прызначаны для высадкі марскога дэсанту на неабсталяванае ўзбярэжжа і перакідання морам войскаў і грузаў. Быў здольны транспартаваць розныя віды бронетэхнікі, уключаючы танкі. Першапачаткова меў бартавы нумар 108 а з 1 мая 1989 года яму быў прысвоены бартавы нумар 142.

26 снежня 2023 года падчас расійскага ўварвання ва Украіну «Новачаркаск» быў знішчаны сіламі УСУ ударам крылатай ракеты ў порце Феадосіі. У выніку загінулі 3 члены экіпажа.

26 снежня 2023 года УСУ атакавалі «Новачаркаск» у Феадосіі з дапамогай крылатых ракет. Аднак прадстаўнік паветраных сіл УСУ Юры Ігнат заявіў, што ўкраінскія самалёты збітыя не былі.

## Спасылкі 
* Вялікі дэсантны карабель «Новачаркаск»
* Вялікі дэсантны карабель «Новачаркаск»

Катэгорыя:Ваенныя караблі Чарнаморскага флоту
Катэгорыя:Судны паводле алфавіта
Катэгорыя:Зніклі ў 2023 годзе
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Уладзімір Міхайлавіч Гнацюк

**Уладзімір Міхайлавіч Гнацюк** (, в. Велеснеў, цяпер Цярнопальская вобласць, Украіна — ) — украінскі этнограф і фалькларыст, лінгвіст, літаратуразнавец, мастацтвазнавец, перакладчык, грамадскі дзеяч. Член-карэспандэнт Пецярбургскай АН (1902).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Аўстра-Венгрыі
Катэгорыя:Этнографы Аўстра-Венгрыі
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Пецярбургскай акадэміі навук
Катэгорыя:Члены Навуковага таварыства імя Шаўчэнкі
Катэгорыя:Пахаваныя на Лычакаўскіх могілках
Катэгорыя:Правадзейныя члены УУАН
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Украіны
Катэгорыя:Этнографы Украіны
Руджэра Мастраяні

**Руджэра Мастраяні** (; , , Каралеўства Італія — , Памецыя, Лацыа, Італія) — італьянскі кінамантажор і акцёр.

Пяціразовы лаўрэат італьянскай нацыянальнай кінапрэміі «Давід дзі Данатэла» за лепшы мантаж і шэрагу іншых прафесійных кінаўзнагарод.

## Біяграфія 
Руджэра Мастраяні нарадзіўся 7 лістапада 1929 года ў Турыне, Італія, у сям’і цесляра Аторына і хатняй гаспадыні Ідзі Мастраяні. Яго старэйшы брат — італьянскі акцёр Марчэла Мастраяні. У кіно пачаў працаваць у 1954 годзе асістэнтам мантажора. З 1957 працаваў рэжысёрам мантажу, за час сваёй кінематаграфічнай кар’еры прыняўшы ўдзел у працы больш за над 180 стужкамі.

Пачынаючы з фільма «Джульета і духі» (1965), Мастраяні на працягу 20 гадоў увесь час супрацоўнічаў з Федэрыка Феліні, прыняўшы ўдзел у працы над такімі яго фільмамі, як «Сатырыкон Феліні» (1969), «Рым» (1972), «Амаркорд» (1973), «Горад жанчын» (1980), «Джынджэр і Фрэд» (1986) і інш. багоў" (1969), «Смерць у Венецыі» (1971) і «Людвіг» (1972).

У 1971 годзе Руджэра Мастраяні зняўся ў ролі Сцыпіёна Азіяцкага ў фільме Луіджы Маньі «Сцыпіён, якога называюць Афрыканскім», у якім яго брат Марчэла Мастраяні згуляў галоўную ролю.
Панхандл (Тэхас)

**Панхандл** () — горад у ЗША, размешчаны ў паўночна-заходняй частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Карсан. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 2452 чалавекі, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2016 годзе ў горадзе пражывала 2370 чалавек. Панхандл з’яўляецца часткай метрапалітэнскага арэала Амарыла.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Карсан (акруга)

**Акруга Карсан** () — акруга ў штаце Тэхас, ЗША. Уваходзіць у склад агламерацыі Амарыла, куды ўваходзяць яшчэ тры акругі: Армстранг, Потэр і Рэндал. Акруговы цэнтр — горад Панхандл. Акруга названа ў гонар першага дзяржаўнага сакратара Рэспублікі Тэхас . Станам на 2000 год колькасць насельніцтва складала 6516 чалавек.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Потэр (акруга, Тэхас)

**Акруга Потэр** () — акруга ў ЗША, штаце Тэхас. Названа ў гонар Роберта Потэра кангрэсмена і палітыка, члена часовага ўрада Рэспублікі Тэхас. Станам на 2000 год, колькасць насельніцтва складала 113546 чалавек. Акруговы цэнтр — горад Амарыла.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Пасадэна (Тэхас)

**Пасадэна** () — горад у штаце Тэхас, ЗША. Уваходзіць у склад агламерацыі Вялікі Х’юстан. Па статыстычных дадзеных на 1 ліпеня 2018 года насельніцтва горада склала 153 219 чалавек. Другі па велічыні горад у акрузе Харыс (пасля Х’юстана), 19-ы ў штаце Тэхас і 168-ы ў ЗША.

Заснаваны ў 1893 годзе Джонам Х. Бернетам. Барнет назваў горад гэтак жа, як і каліфарнійскую Пасадэну.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1893 годзе
Федароўскі

**Федароўскі** — прозвішча.
* Мацвей Львовіч Федароўскі — беларускі акцёр
* Міхал Адольфавіч Федароўскі — беларускі і польскі этнограф, фалькларыст
Літвіновіч

**Літвіновіч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іван Уладзіміравіч Літвіновіч (нар. 2001) — беларускі спартсмен (скачкі на батуце).
* Анатоль Фёдаравіч Літвіновіч (1951—2023) — беларускі фалькларыст, этнограф, публіцыст.
Сезон 2002/2003 «Гродна-93»

У сезоне 2002/2003 баскетбольны клуб «Гродна-93» з Гродна прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2002/2003 ( **1 месца**),
* Кубак Беларусі 2002 ( **уладальнік**),
* Кубак чэмпіёнаў ФІБА Еўропы 2002/2003 (вылет з 1-га групавога раўнда).

## Склад каманды 
*  Жыдрунас Валуцкіс
*  Андрэй Васілеўка
*  Юрый Качан
*  Георгій Кандрусевіч
*  Дзяніс Коршук
*  Аціс Озалс
*  Спартак Паграбнёў
*  Аляксей Пынцікаў
*  Пётр Сарасек
*  Раман Сафронаў
*  Максім Цішанкоў
*  Юрый Чарняк
*  Уладзімір Шарко

## Трэнеры каманды 
*  Аляксандр Барысаў (галоўны трэнер)
*  Яўген Пустагвар

## Гл. таксама 
* Сезон 2001/2002 «Гродна-93»
* Сезон 2003/2004 «Гродна-93»

## Спасылкі 
* ПОБЕДИТЕЛИ И ПРИЗЁРЫ МУЖСКОГО ЧЕМПИОНАТА СТРАНЫ (ИГРОКИ)
2002/2003
Гродна-93
Катэгорыя:2002 год у Гродне
Катэгорыя:2003 год у Гродне
Сафронаў

**Сафронаў (Сафронава)** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анатоль Уладзіміравіч Сафронаў (1911—1990) — пісьменнік, паэт, перакладчык і драматург, сцэнарыст, грамадскі дзеяч, журналіст.
* Раман Уладзіміравіч Сафронаў (нар. 1971) — расійскі баскетбаліст, трэнер. Майстар спорту СССР.
Раман Уладзіміравіч Сафронаў

**Раман Уладзіміравіч Сафронаў** (нар. , Магнітагорск, Чалябінская вобласць, РСФСР, СССР) — расійскі баскетбаліст, трэнер. Выступаў на пазіцыі цэнтравога. Майстар спорту СССР.

## Біяграфія 
Пачаў займацца баскетболам у 14 гадоў у ДЮСШ № 7 горада Растоў-на-Доне. Першы трэнер — Людміла Іванаўна Папова.

У 1989 годзе дэбютаваў у складзе клуба «Чырвоны Кацельшчык» (Таганрог) у Вышэйшай лізе чэмпіянату СССР. Потым ён выступаў за ЦСКА, «Аўтадар», УНІКС, «Летувас Рытас», «Гродна-93».

У складзе студэнцкай зборнай Расіі выступаў на Універсіядзе-1995.

## Кар’ера 
* 1989—1993 — Чырвоны Кацельшчык (Таганрог)
* 1993—1994 — ТКЗ (Таганрог)
* 1994 — ЦСКА (Масква)
* 1994 — Аўтадор (Саратаў)
* 1994—1996 — ЦСК ВПС (Самара)
* 1996—1998 — УНІКС (Казань)
* 1998—1999 — Летувас Рытас (Вільнюс, Літва)
* 1999—2000 — УНІКС (Казань)
* 2000—2001 — Гродна-93 (Гродна, Беларусь) 
* 2001—2002 — Ямбалгаз (Ямбал, Балгарыя)
* 2002—2003 — Гродна-93 (Гродна, Беларусь)

## Дасягненні 
*  Чэмпіён Беларусі (2): 2000/2001, 2002/2003.
*  Чэмпіён Расіі (1): 1993/1994.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Літвы (1): 1998/1999.
*  Бронзавы прызёр чэмпіянату Расіі (1): 1994/1995.
*  Уладальнік Кубка Беларусі (2): 2000, 2002.

## Спасылкі 
* Профіль на сайце РФБ
* Профіль на сайце eurobasket.com

Катэгорыя:Баскетбалісты СССР
Катэгорыя:Баскетбалісты Расіі
Катэгорыя:Баскетбольныя трэнеры Расіі 
Катэгорыя:Майстры спорту СССР
ДТЗ у Смалявіцкім раёне

* 1-ы сакратар ЦК Камуністычнай партыі Беларусі Пётр Міронавіч Машэраў загінуў 4 кастрычніка 1980 года ў аўтамабільнай катастрофе на трасе Брэст — Масква, каля паварота на Смалявіцкую птушкафабрыку. Аўтамабіль «Чайка», у якім ён ехаў, урэзаўся ў грузавік.
* ДТЗ у Смалявіцкім раёне 20 лютага 2023 года — буйное дарожна-транспартнае здарэнне, якое адбылося каля в. Слабада. Гэта найбуйнейшае ДТЗ у гісторыі незалежнай Беларусі, у ім загінула 13 чалавек.
Сезон 2003/2004 «Гродна-93»

У сезоне 2003/2004 баскетбольны клуб «Гродна-93» з Гродна прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2003/2004 ( **1 месца**),
* Кубак Беларусі 2003 ( **уладальнік**),

## Склад каманды 
*  Андрэй Васілеўка
*  Кірыл Дыдзік
*  Дзмітрый Зайцаў
*  Юрый Качан
*  Дзяніс Коршук
*  Аляксей Пынцікаў
*  Пётр Сарасек
*  Анатоль Свірыдаў
*  Валерый Хаменя (пакінуў каманду падчас сезона)
*  Максім Цішанкоў
*  Юрый Чарняк

## Трэнеры каманды 
*  Аляксандр Барысаў (галоўны трэнер)
*  Яўген Пустагвар

## Гл. таксама 
* Сезон 2002/2003 «Гродна-93»
* Сезон 2004/2005 «Гродна-93»

## Спасылкі 
* ПОБЕДИТЕЛИ И ПРИЗЁРЫ МУЖСКОГО ЧЕМПИОНАТА СТРАНЫ (ИГРОКИ)
2003/2004
Гродна-93
Катэгорыя:2003 год у Гродне
Катэгорыя:2004 год у Гродне
Масавыя забойствы ў штаце Плато

З 24 па 25 снежня 2023 года ў штаце Плато (Нігерыя) адбылася серыя ўзброеных нападаў.

## Ход падзей
Штат Плато з’яўляецца адным з самых небяспечных рэгіёнаў краіны. Менавіта тут разгарнуўся канфлікт паміж народамі фулані (жывёлагадоўцы) і берома (фермеры). У красавіку 2022 года, а таксама ў кастрычніку і лістападзе 2023 года край ахапіла хваля масавых забойстваў.

У снежні 2023 года ў 20 вёсках у раёнах Бакоса і Баркін-Ладзі адбыліся напады мясцовых бандытаў. Баевікі былі добра ўзброены і арганізаваны, атакаваўшы з лясных баз у суседніх штатах. Падчас акцыі загінула 200 чалавек.

Нігерыйская армія неадкладна пачала ў раёне ваенную аперацыю з мэтай выявіць нападнікаў.

Напады выклікалі абурэнне мясцовага насельніцтва. Жыхары патрабавалі справядлівасці і дзяржаўнай абароны. Губернатар Плато Калеб Мутфванг асудзіў гвалт. Amnesty International заклікала правесці незалежнае расследаванне. Міжнародная супольнасць, у тым ліку ААН, АС, ЕС і ЗША, выказалі асуджэнне і прапанавалі падтрымку.

Хоць ні адна групоўка не ўзяла адказнасць за напад, аднак пад падазрэнне трапілі апалчэнцы-фалані.

## Гл. таксама 
* Масавыя забойствы ў Замфары (2022)

## Заўвагі 
Катэгорыя:Снежань 2023 года
Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2023 годзе
Катэгорыя:Бандыцкая вайна ў Нігерыі
Катэгорыя:Падзеі 24 снежня
Катэгорыя:Падзеі 25 снежня
Міжуладдзе

**Міжуладдзе** () — перыяд паміж заканчэннем кіравання аднаго правіцеля або лідара і прыходам наступнага. У дзяржавах, якімі кіруе цар, завецца **міжцарствам**.

Як правіла, у дэмакратычных сістэмах міжуладдзя не наступае, бо ў законе прапісана працэдура аўтаматычнай перадачы ўлады ў выпадку немагчымасці кіраўніка працягваць выкананне сваіх паўнамоцтваў. Гістарычна праблема міжуладдзя была характэрна краінам без канстытуцыі і манархіям, дзе ўзнікалі цяжкасці пры перадачы трона пасля смерці манарха.

## Прыклады 
* Міжуладдзі ў Рэчы Паспалітай у 1572-73 (смерць Жыгімонта II Аўгуста), 1574-75 (ад’езд Генрыка Валезы ў Францыю), 1586-87 (смерць Стэфана Баторыя), 1632 (смерць Жыгімонта Вазы) гадах.
* Міжуладдзе ў Англіі паміж 1649 і 1660 гадамі, калі краіна на некаторы час стала рэспублікай, а пазней  пад кіраўніцтвам Кромвеля. Скончылася рэстаўрацыяй Сцюартаў, калі Карл II стаў каралём.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Манархія
Катэгорыя:Палітычная філасофія
Гданьская духоўная семінарыя

**Гданьская духоўная семінарыя** () — польская рэлігійная навучальная ўстанова Рымска-Каталіцкай Царквы са спецыялізацыяй у сферы тэалогіі, якая знаходзіцца ў Гданьску.

## Гісторыя 
Біскупская семінарыя была заснавана 27 кастрычніка 1957 года біскупам гданьскім Эдмундам Навіцкім. 4 студзеня 1958 года семінарыя была ўрачыста асвечана Прымасам Польшчы Стэфанам Вышынскім. У 1992 годзе з нагоды рэарганізацыі польскай касцёльнай структуры і ўзвядзення Гданьскай дыяцэзіі ў ранг мітраполіі назва была зменена з Біскупскай семінарыі на Гданьскую духоўную семінарыю. Пасля 41 года існавання ў 1998 годзе кіраванне семінарыяй было перададзена дыяцэзіяльным святарам (да гэтага часу яна знаходзілася ў падпарадкаванні Кангрэгацыі святароў-місіянераў Святога Вінцэнта дэ Поля), а будынкі былі грунтоўна адрамантаваны і мадэрнізаваны. Падчас свайго знаходжання ў Гданьску ў чэрвені 1987 года і чэрвені 1999 года Ян Павел ІІ жыў на тэрыторыі семінарыі ў спецыяльна падрыхтаванай кватэры. З красавіка 2004 года семінарыя ўваходзіць у склад тэалагічнага факультэта Універсітэта кардынала Стэфана Вышынскага.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з польскай мовай навучання
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Гданьска