open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Міньюскі ўніверсітэт

**Міньюскі ўніверсітэт** () — партугальская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Брага. 

## Структура 
* Школа архітэктуры
* Школа прыродазнаўчых навук
* Інжынерная школа
* Школа эканомікі і кіравання
* Юрыдычная школа
* Школа здароўя
* Школа псіхалогіі
* Школа медсястрынства

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Партугаліі
Катэгорыя:Брага (горад)
Людміла Мікалаеўна Журбіла

**Людміла Мікалаеўна Журбіла** (дзяв. Алізарэвіч; , в. Аснежыцы, Пінскі павет, Палескае ваяводства — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1973), Ганаровы грамадзянін Пінскага раёна.

## Біяграфія 
Скончыла Аснежыцкую сямігодку. У кастрычніку 1950 года пачала працоўную дзейнасць аператарам у сартыравальным аддзеле раённага вузла паштовай сувязі ў Пінску.

У дзевятнаццацігадовым выйшла замуж за Антона Сямёнавіча Журбілу, пасяліліся ў яго роднай вёсцы Любель. З 1956 года рахункаводам, з 1962 года — паляводам, памочнікам брыгадзіра калгаса «Аснежыцкі». У 1966 годзе калектыў калгаса за добрую працу ўзнагароджаны ордэнам Леніна.

У 1965 годзе была прызначана брыгадзірам паляводчай брыгады «Любель» калгаса «Аснежыцкі» і ўзначальвала яе на працягу 35 гадоў (1965—1999). Каб паспяхова кіраваць калектывам, завочна скончыла заатэхнічнае аддзяленне Пінскага сельскагаспадарчага тэхнікума.

Была дэлегатам XXVIII з’езда Камуністычнай партыі Беларусі (1976), дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР 9-га (1975—1980) і 10-га скліканняў (1980—1985), членам прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1975—1980). Прымала ўдзел ва Усесаюзным з’ездзе калгаснікаў.

З мужам выхавалі дачку Галіну і сыноў Мікалая і Міхаіла.

## Узнагароды 
Два ордэны Леніна, медалі, Дзяржаўная прэмія БССР (1973), Ганаровая грамата БССР (1975). За высокія вытворчыя паказчыкі ў паляводстве 12 снежня 1973 годзе было прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы. У 2006 годзе было прысвоена званне Ганаровага грамадзяніна Пінскага раёна.
 

## Літаратура 
* Журбило Людмила Николаевна // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : библиографический справочник. Минск, 2014. С. 98.
* Журбило Людмила Николаевна // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. Минск, 2009. Т. 1, кн. 1. С. 383.
* Журбило Людмила Николаевна // Белорусская ССР : краткая энциклопедия. Минск, 1982. Т. 5. С. 231.
* Журбіла Людміла Мікалаеўна // Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя. Мінск, 1981. Т. 5. С. 227.
* Журбіла Людміла Мікалаеўна // Беларуская савецкая энцыклапедыя : у 12 т. Мінск, 1974. Т. 11. С. 618.
 

Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Пінскага раёна
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 9-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання
Пясэчна (сядзіба)

**Пясэчна** — былы сядзібна-паркавай ансамбль у аг. Аснежыцы Пінскага раёна Брэсцкай вобласці.

## Гісторыя 
Сядзіба размяшчалася на захад ад Аснежыцаў. У XVIII ст. была цэнтрам буйнога маёнтка на Палессі, гаспадары князі Друцкія-Любецкія. Ад Друцкіх-Любецкіх маёнтак Пясэчна з фальваркам Заполле перайшоў да графаў Пуслоўскіх як пасаг князёўны Юзафіны Друцкай-Любецкай, якая выйшла замуж за графа Войцеха Пуслоўскага (герб «Шэліга»). Войцех завяшчаў Пясэчна з Заполлем сыну Вандаліну, дачка якога ў 1872 годзе выйшла замуж за графа Адама Бройль-Плятэра і прынесла Пясэчна і Заполле як пасаг ў род мужа. З гэтага часу і да 1939 года Пясэчна належала графам Плятэрам. Апошнім гаспадаром Пясэчны з фальваркамі Заполле і Добрая Воля быў сын Адама і Генавефы граф Стафан Марыян Вандалін Бройль-Плятэр (1873—1951), жанаты з Ірэнай Галінскай (1888—1962).

Да Першай сусветнай вайны ў Пясэчне быў класічны двухпавярховы палац. У 1864 годзе тут гасцяваў Напалеон Орда, які намаляваў палац. Палац у плане меў форму выцягнутага прамавугольніка з порцікам на шасці калонах па цэнтры. Пра ўнутраны выгляд палаца нічога не вядома. Палац абкружаў вялікі пейзажны парк.

Падчас Першай сусветнай вайны Пясэчна трапіла ў паласу фронту. У выніку ваенных дзеянняў Пясэчанскі палац цалкам знішчаны. Частка рэчаў палаца была ўратавана і вывезена. У 1920—1930-я гадах рэзідэнцыя Плятэраў была перанесена ў суседні фальварак Заполле. Сёння захавалася толькі круглая мураваная калона.

## Літаратура 
* Несцярчук, Л. М. Замкі, палацы, паркі Берасцейшчыны X—XX стагоддзяў (гісторыя, стан, перспектывы). — Мінск, 2002. — С. 266—267.

Катэгорыя:Аснежыцы
Катэгорыя:Славутасці Пінскага раёна
Катэгорыя:Друцкія-Любецкія
Катэгорыя:Палацава-паркавыя і сядзібна-паркавыя ансамблі Беларусі
Новы Лісабонскі ўніверсітэт

**Новы Лісабонскі ўніверсітэт** () — партугальская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Лісабон. 

## Структура 
* Факультэт навукі і тэхнікі
* Факультэт сацыяльных і гуманітарных навук
* Факультэт медыцынскіх навук
* Юрыдычны факультэт
* Эканамічны факультэт

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Партугаліі
Катэгорыя:Лісабон
Трансмантанска-Верхнедорскі ўніверсітэт

**Трансмантанска-Верхнедорскі ўніверсітэт** () — партугальская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Віла-Рэал. 

## Структура 
* Агранамічна-ветэрынарная школа
* Школа гуманітарных і сацыяльных навук
* Школа прыродазнаўчых навук і тэхналогій
* Школа навук аб жыцці і навакольным асяроддзі
* Школа медсястрынства

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Партугаліі
Катэгорыя:Віла-Рэал
Універсітэт Порту

**Універсітэт Порту** () — партугальская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Порту. 

## Структура 
* Архітэктурны факультэт
* Факультэт выяўленчага мастацтва
* Факультэт прыгожых мастацтваў
* Факультэт прыродазнаўства
* Факультэт харчавання
* Факультэт спорту
* Юрыдычны факультэт
* Эканамічны факультэт
* Інжынерны факультэт
* Фармацэўтычны факультэт
* Гуманітарны факультэт
* Медыцынскі факультэт
* Факультэт стаматалогіі
* Факультэт псіхалогіі

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Партугаліі
Катэгорыя:Порту
Віла-Рэал

**Віла-Рэал** (; []) — горад у Партугаліі, цэнтр аднайменнай акругі і муніцыпалітэта. Насельніцтва — 25 тыс. жыхароў (горад), 50 тыс. жыхароў (муніцыпалітэт). Горад і муніцыпалітэт уваходзяць у эканоміка-статыстычны рэгіён Паўночны рэгіён і субрэгіён Дору. Горад размешчаны за 314 км на паўночны ўсход ад сталіцы Партугаліі горада Лісабона. Трансмантанска-Верхнедорскі ўніверсітэт.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Партугаліі
Катэгорыя:Муніцыпалітэты акругі Віла-Рэал
Унутрана-Бейрскі ўніверсітэт

**Унутрана-Бейрскі ўніверсітэт** () — партугальская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Кавільян. 

## Структура 
* Факультэт прыродазнаўства
* Інжынерны факультэт
* Факультэт гуманітарных і сацыяльных навук
* Факультэт мастацтваў і літаратуры
* Факультэт аховы здароўя

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Партугаліі
Катэгорыя:Кавільян
Пісуэрга

**Пісуэрга** () — рака на поўначы Іспаніі, другі па велічыні прыток Дуэра. Даўжыня ракі складае 283 км, плошча вадазборнага басейна —  км². Сярэдні расход вады каля 70 м³/с. Бярэ пачатак у Кантабрыйскіх гарах. Працякае праз горад Вальядалід, ніжэй якога ўпадае ў Дуэра. З 1950 года сцёк ракі зарэгуляваны вадасховішчам каля Агілар-дэ-Кампаа, што дазваляе абвадняць плато Месета.

Катэгорыя:Рэкі Іспаніі
Катэгорыя:Басейн Атлантычнага акіяна ў Еўропе
Тарэхон-дэ-Ардас

**Тарэхон-дэ-Ардас** () — горад і муніцыпалітэт у Іспаніі, уваходзіць у правінцыю Мадрыд у складзе аўтаномнай супольнасці Мадрыд. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Алькала. Займае плошчу 32,49 км². Насельніцтва —  чалавек (на 2010 год). У горадзе размясціліся штаб-кватэры наступных касмічных агенцтваў: Нацыянальны інстытут аэракасмічнай тэхнікі, Спадарожнікавы цэнтр Еўрапейскага саюза.

Катэгорыя:Гарады аўтаномнай супольнасці Мадрыд
Катэгорыя:Муніцыпалітэты аўтаномнай супольнасці Мадрыд
Кавільян

**Кавільян** (; []) — горад у Партугаліі, цэнтр аднайменнага муніцыпалітэта ў складзе акругі Каштэлу-Бранку. Насельніцтва — 36,7 тыс. жыхароў (горад), 54,5 тыс. жыхароў (муніцыпалітэт). Горад і муніцыпалітэт уваходзіць у эканоміка-статыстычны рэгіён Цэнтральны рэгіён і субрэгіён Кова-да-Бейра. Па старым адміністрацыйным падзеле ўваходзіў у правінцыю Бейра-Байша. Унутрана-Бейрскі ўніверсітэт.

Катэгорыя:Гарады Партугаліі
Катэгорыя:Муніцыпалітэты акругі Каштэлу-Бранку
Фёдар Кузьміч Салагуб

**Фёдар Кузьміч Салагуб** (сапраўднае прозвішча — *Цяцернікаў*; 17.2(1.3).1863,  ‒ , Ленінград) — рускі пісьменнік.

## Біяграфія 
Бацька — кравец, маці — сялянка. Скончыў у 1882 годзе настаўніцкі інстытут, 25 гадоў выкладаў матэматыку. Першыя вершы апублікаваў у 1884 годзе. Належаў да сімвалістаў старэйшага пакалення, адчуў моцнае ўздзеянне філасофіі і эстэтыкі еўрапейскага дэкадансу. У 1905-07 гадах Салагуб пісаў з’едлівыя «Палітычныя казачкі», злыя эпіграмы на цара і яго асяроддзе; параза рэвалюцыі ўзмацніла песімізм пісьменніка. Перакладаў Т. Гацье, Ш. Бадлера, П. Верлена, А. Рэмбо, Г. Гейне, А. Уайльда, Ш. Пецёфі, Х. Н. Бялнка, Т. Р. Шаўчэнкі, Салагубу належыць таксама шэраг п’ес і артыкулаў.
Фёдар Салагуб

**Фёдар Салагуб**:
* Фёдар Кузьміч Салагуб (1863—1927) — паэт і пісьменнік. Адзін з найслынных прадстаўнікоў сімвалізму.
* Фёдар Львовіч Салагуб (1848—1890) — мастак, граф.
Сяргей Уладзіміравіч Палунін

**Сяргей Уладзіміравіч Палунін** (нар.  года, , Украінская ССР) — расійскі артыст балета ўкраінскага паходжання.

Прэм’ер Каралеўскага балета ў Лондане (2007—2012, у сезоне 2012—2013 года — запрошаны саліст). Пакінуўшы Англію, працаваў у трупах пад кіраўніцтвам Ігара Зяленскага: прэм’ер Маскоўскага музычнага тэатра імя Станіслаўскага і Неміровіча-Данчанкі (2012—2016), запрошаны саліст Новасібірскага дзяржаўнага акадэмічнага тэатра оперы і балета (2012—2016); запрошаны саліст Баварскага дзяржаўнага балета (з 2016). 12 жніўня 2019 года прызначаны выконваючым абавязкі рэктара Акадэміі харэаграфіі Севастопаля. Таксама з 5 снежня 2019 года прызначаны дырэктарам Тэатра оперы і балета Севастопаля, у якога пакуль няма будынка і трупы, а адміністрацыя новага тэатра размяшчаецца не ў Севастопалі, а ў Маскве.

У жніўні 2018 года выступіў на фестывалі «Опера ў Херсанесе», які праходзіў у Крыме. У канцы лістапада 2018 года ён быў унесены ва ўкраінскую базу сайта «Міратворца» нараўне з іншымі «памагатымі сепаратыстаў і агентамі Крамля».

## Спасылкі
Вячаслаў Іванавіч Палунін

**Вячаслаў (Слава) Іванавіч Палунін** (нар. , Навасіль, Арлоўская вобласць, РСФСР) — савецкі і расійскі клоун, , , мім; народны артыст Расійскай Федэрацыі (2001), лаўрэат прэмія Ленінскага камсамола (1986).

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскі дзяржаўны інстытут культуры імя Н. К. Крупскай і эстраднае аддзяленне ГІТІСа.

Акцёр-мім, клоун, аўтар і пастаноўшчык клоунскіх нумароў, рэпрыз, масак, герояў, спектакляў. У 1968 годзе арганізаваў мім-тэатр «Ліцэдэі», які стаў у 1980-я гады папулярным на ўвесь Савецкі Саюз, як і яго галоўны персанаж Асісяй. Найбольшай вядомасцю карысталіся нумары «Асісяй!», «Ніззя» і «Сумная канарэйка» («Блю-Блю-Блю-Канары…», аўтар нумара Роберт Гарадзецкі). Арганізатар «Мім-парада» (1982), Усесаюзнага фестывалю вулічных тэатраў (1987), Першага ўсесаюзнага фестывалю «Кангрэс дурняў» (1988).

Увесну і ўлетку 1989 года з падачы Палуніна караван вандроўных камедыянтаў, стартаваўшы ў Маскве, ператварыў Еўропу ў адзіную тэатральную прастору. Так пачалася традыцыя еўрапейскага фестывалю вулічных тэатраў «Караван свету» (1989). Адзін з галоўных заснавальнікаў Акадэміі дурняў, якая ў 1993—1994 правяла ў Маскоўскім кінацэнтры фестывалі «Бабы-дуры».

З 1988 года Палунін працуе пераважна за мяжой, жыў у Лондане, цяпер жыве недалёка ад Парыжа ў маёнтку «Жоўты млын».
Палунін

**Палунін** — рускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Вячаслаў Іванавіч Палунін — расійскі цыркавы артыст.
* Сяргей Уладзіміравіч Палунін — украінскі артыст балета.

Катэгорыя:Рускія прозвішчы
Віталь Іванавіч Баўрын

**Віта́ль Іва́навіч Баўрын** (, в. Бозна Вяземскага павета,  — ?) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
З рабочых. Член КПСС з 1949. Скончыў  у 1942 годзе. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

У 1948—1951 гадах старэйшы навуковы супрацоўнік, вучоны сакратар Галоўнага ўпраўлення па запаведніках пры СМ БССР, намеснік дырэктара Беларускага дзяржаўнага запаведніка на р. Бярэзіне. З 1951 года інструктар сельскагаспадарчага аддзела Мінскага абкама КПБ. У 1953—1958 сакратар Дзяржынскага райкама КПБ, старшыня Дзяржынскага райвыканкама. З 1958 года першы сакратар Старадарожскага райкама КПБ, з 1961 года намеснік загадчыка, з 1965 года загадчык селькагаспадарчага аддзела ЦК КПБ. З 6 жніўня 1969 года міністр мясной і малочнай прамысловасці БССР.

На XXIV і XXV з’ездах абраны кандыдатам, на XXVI — членам ЦК КПБ. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР 5-га, 7 і 8-га скліканняў. Узнагароджаны 5 ордэнамі і медалямі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 8-га склікання
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Міністры мясной і малочнай прамысловасці БССР
Катэгорыя:Першыя сакратары райкамаў КПБ
Катэгорыя:Старшыні Дзяржынскага раённага выканаўчага камітэта
Могілкі Манпарнас

**Мóгілкі Манпарна́с**, ці **Манпарна́скія мóгілкі** (фр. Cimetière du Montparnasse) — адны з самых вядомых могілак Парыжа. Знаходзяцца ў паўднёвай частцы горада, у раёне Манпарнас (14-я гарадская акруга).

Заснаваны 25 ліпеня 1824 года на былых землях гарадской багадзельні, і спачатку мелі назву «Паўднёвыя могілкі» (*Le Cimetière du Sud*).

Могілкі складаюцца з 35 тысяч участкаў, на якіх пахаваны больш за 300 000 чалавек. Тут пахаваны палітычныя і ваенныя дзеячы, навукоўцы, філосафы, мастакі, акцёры і пісьменнікі (гл. Пахаваныя на могілках Манпарнас).

На могілках можна знайсці шэраг грабніц у памяць аб загінулых на зыходзе франка-прускай вайны падчас асады Парыжа (1870—1871) і Парыжскай камуны (1871).

## Вядомыя асобы, пахаваныя на могілках 
* Жан дэ Ла Вадэр (1857—1908) — французская пісьменніца, паэтэса, драматургіня, публіцыстка.

## Спасылкі 
* Старонка на сайце мэрыі Парыжа
* Карта могілак (PDF)
* Спіс пахаваняў

Катэгорыя:Могілкі Парыжа
Арцейкавіцкая воласць

**Арцейкавіцкая воласць** — адміністрацыйная адзінка ў складзе Полацкага павета Віцебскай губерні Расійскай імперыі, існавала да 1924 года.
Адміністрацыйны цэнтр — Сухі Бор.

## Склад 
У воласць уваходзіла 10 сялянскіх таварыстваў:
* 1-е Арцейкавіцкае
* 2-е Арцейкавіцкае
* Асецішчанскае
* Булаўскае
* Захарніцкае
* Прыхабскае
* Сястронскае
* Хатысцкае
* Чэміоскае
* Якаўцоўскае

## Літаратура 
* Апісанне валасцей / Падрыхтавала С. С. Чарняўская // Памяць: Полацкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік С. С. Чарняўская; рэдкалегія: І. Б. Каросцік і інш.]. — Мінск: Вышэйшая школа, 1999. — 699, [1] с. — С. 72. — ISBN 985-06-0447-6.

Катэгорыя:Воласці Полацкага павета
Тасеева (значэнні)

**Тасеева** — тапонім.

* Тасеева — рака ў Расіі, у Краснаярскі краі.
* Тасеева — сяло, адміністрацыйны цэнтр Тасееўскага раёна Краснаярскага края Расіі.
Чэмпіянат Беларусі па міні-футболе 1994/1995

**Чэмпіянат Беларусі па міні-футболе 1994/1995** (6-ы чэмпіянат Беларусі па міні-футболе) — чэмпіянат Беларусі па міні-футболе сярод беларускіх мужчынскіх каманд.

## Турнірная табліца 
## Спасылкі 
* 6-й ЧЕМПИОНАТ БЕЛАРУСИ

Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1994 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1995 годзе
Катэгорыя:Чэмпіянат Беларусі па міні-футболе
Міжнародны ўніверсітэт імя Менендэс-і-Пелая

**Міжнародны ўніверсітэт імя Менендэс-і-Пелая** () — іспанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у Мадрыдзе і кампусам у Сантандэры. Названы ў гонар навукоўца і літаратуразнаўцы Марселіна Менендэс-і-Пелая.

## Гісторыя 
Універсітэт быў створаны ў 1932 годзе падчас Другой Іспанскай Рэспублікі пад назвай **Сантандэрскі міжнародны летні ўніверсітэт**. Яго сядзібай стаў Палац Магдалены, які быў летняй рэзідэнцыяй караля Альфонса XIII з 1913 па 1930 гады. Першапачаткова палац быў падораны каралю гарадскім саветам Сантандэра. З 1933 па 1936 годы было распрацавана мноства курсаў з акцэнтам на іспанскую мову і літаратуру. Гэтыя курсы былі распрацаваны пераважна для замежнікаў. Гэтыя мерапрыемствы былі перапыненыя Грамадзянскай вайной у Іспаніі і аднавіліся толькі ў 1945 годзе пасля зацвярджэння загаду аб стварэнні **Міжнароднага ўніверсітэта імя Марселіна Менэндэс-і-Пелая** са штаб-кватэрай у шпіталі Сан-Рафаэль у Сантандэры. У пачатку лета 1949 года ўніверсітэт вярнуўся ў свой былы дом у Палацы Магдалены, дзякуючы гранту Хуана дэ Бурбона, графа Барселонскага. Неўзабаве, улічваючы рост актыўнасці ва ўніверсітэце, узнікла неабходнасць стварыць кампус у Атлантычным парку Лас-Ламас з жылымі блокамі, а таксама класнымі пакоямі.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Іспаніі
Катэгорыя:Мадрыд
Катэгорыя:Сантандэр
Аляксандр Новікаў

**Аляксандр Новікаў**:
* Аляксандр Аляксандравіч Новікаў (маршал)
* Аляксандр Лявонавіч Новікаў (1892—1966) — вучоны ў галіне лесаводства і дэндралогіі.
* Аляксандр Пятровіч Новікаў (1954—2007) — беларускі фізік, спецыяліст у галіне фізікі паўправаднікоў і дыэлектрыкаў.
Старынскі сельсавет (Сіроцінскі раён)

**Стары́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Сіроцінскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Валатоўкі.

Утвораны ў 1931 годзе як **Старынскі (Старыноўскі) сельсавет** у складзе Сіроцінскага раёна БССР. Цэнтр — вёска Старыновічы. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Сіроцінскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Валатоўкі. 1 красавіка 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Мішневіцкага (7 населеных пунктаў: Валатоўкі, Грабянцы I, Грабянцы II, Мазуры, Папялыгі, Саўчонкі і Старыновічы) і Казьянскага (5 населеных пунктаў: Вугальніца, Глісцінец, Зальхаўе, Запалянка і Роўнае) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 12 населеных пунктаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Сіроцінскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1931 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1960 годзе
Бад-Кёцтынг

**Бад-Кёцтынг** () — горад і гарадская абшчына ў Германіі, у зямлі Баварыя. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Верхні Пфальц. Уваходзіць у склад раёна Кам. Насельніцтва — 7256 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 62,17 км². Афіцыйны код — 09 3 72 137.

Катэгорыя:Гарады Баварыі
Пашына (значэнні)

**Пашына** — тапонім.

## Беларусь 
* Пашына — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці.

## Расія 
* Пашына — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці.
* Пашына — вёска ў Цёмкінскім раёне Смаленскай вобласці.
Партызанская брыгада імя М. В. Фрунзэ

**Партызанская брыгада імя М. В. Фрунзэ** — партызанская брыгада, створаная ў студзені 1943 года на базе атрадаў «За Радзіму» (арганізаваны ў ліпені 1942 года), імя Варашылава (арганізаваны ў жніўні 1942), «Камсамолец» (арганізаваны ў верасні 1942). Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Радашковіцкага, Ільянскага і Лагойскага раёнаў. 1 ліпеня 1944 года брыгада (844 партызаны, 4 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
* атрад «За Радзіму»;
* атрад імя Варашылава;
* атрад «Камсамолец» (у маі 1943 года быў перададзены разведгрупе капітана М. М. Багатырова);
* атрад «За Савецкую Беларусь»;
* атрад «Чырвоны сцяг».

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* М. М. Багатыроў;
* А.М. Захараў (загінуў);
* Э. Л. Смаленскі.

### Камисары 
* І. І. Міроненка;
* П. М. Шалкоўскі;
* М. В. Чарапанаў.

### Начальнік штаба 
* А. Д. Коўбій.

## Гісторыя 
Партызаны ўдзельнчалі ў «рэйкавай вайне», нападалі на нямецкія гарнізоны ў вёсках Раманаўка, Паперня, Хаценчыцы (Хаценчыцкі бой), Ілья, Раёўка, Вязынь. У студзені 1944 года падарвалі электрастанцыю ў Маладзечне, 7 разоў пераразалі падземны кабель, які звязваў нямецкі фронт з Берлінам. Вялі баі з карнікамі па прарыву блакады і выхаду з акружэння. У канцы чэрвеня 1944 года партызаны вызвалілі вёскі Ілья, Раёўка, Вязынь і ўтрымлівалі іх да падыходу Чырвонай Арміі.

## Памяць 
У 1965 годзе ў вёсцы Навасёлкі Вілейскага раёна і ў 1975 годзе ў вёсцы Раёўка Маладзечанскага раёна ў гонар брыгады пастаўлены помнікі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Тамсалу

**Та́мсалу** () — горад без муніцыпальнага статусу ў павеце Ляэнэ-Вірумаа, Эстонія. У 1954 годзе населены пункт Тамсалу атрымаў статус пасёлка гарадскога тыпу. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіў у склад воласці Тамсалу (скасаваная) і быў яе адміністрацыйным цэнтрам.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Эстоніі
Катэгорыя:Ляэнэ-Вірумаа
Эварскі ўніверсітэт

**Эварскі ўніверсітэт** () — партугальская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Эвара. 

## Структура 
* Школа выяўленчага мастацтва
* Школа навукі і тэхнікі
* Школа сацыяльных навук
* Школа медсястрынства

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Партугаліі
Катэгорыя:Эвара
Суурэ-Яані

**Су́урэ-Я́ані** () — унутрываласны горад у цэнтральнай частцы Эстоніі, у воласці Пых’я-Сакала павета Вільяндзімаа. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года быў адміністрацыйным цэнтрам воласці Суурэ-Яані.

У 1950—1959 гадах быў цэнтрам Суур-Яніскага раёна.

## Гісторыя 
У 1923 годзе Суурэ-Яані атрымаў статус гарадскога пасёлка, у 1938 годзе — правы горада. Акупаваны нямецкімі войскамі 11 ліпеня 1941 года. Вызвалены 23 верасня 1944 года савецкімі войскамі падчас Талінскай аперацыі — 1-й ударнай арміяй.
## Насельніцтва 
## Памятныя мясціны 
Мемарыяльны музей кампазітараў Артура і Вілема Капаў. У іх гонар кожны год у горадзе праводзяцца музычныя фестывалі.
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Альфрэд Рэбанэ, эстонскі акцёр

Катэгорыя:Гарады Эстоніі
Катэгорыя:Вільяндзімаа
Отэпя

**Отэпя** (, раней ) — унутрываласны горад у Эстоніі, у павеце Валгамаа, адміністрацыйны цэнтр воласці Отэпя. Вядомы як міжнародны цэнтр зімовага спорту і турызму, дзе часам праходзяць адборачныя туры чэмпіянатаў Еўропы і этапы кубка свету. З 1996 года Отэпя носіць неафіцыйны тытул «зімовай сталіцы» Эстоніі (у адрозненне ад Пярну — «летняй сталіцы» краіны). У Отэпя знаходзіцца спартыўны цэнтр «Tehvandi Sports Center» (Tehvandi Spodikeskus), дзе рэгулярна праходзяць спартыўныя мерапрыемствы: у прыватнасці, у 2010 і 2015 гадах горад стаў месцам правядзення чэмпіянату Еўропы па біятлоне. Замак Одэнпэ. Музей эстонскага сцяга.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Урмас От, эстонскі спявак

## Зноскі 
Катэгорыя:Гарады Эстоніі
Катэгорыя:Валгамаа
Сіндзі (Эстонія)

**Сіндзі** () — горад у павеце Пярнумаа, Эстонія. Размешчаны за 14 кіламетраў ад Пярну, на левым беразе ракі Пярну, за 14—17 км ад яе вусця. Вышыня над узроўнем мора - 14 метраў.

## Клімат 
## Гісторыя 
У 1857—1858 гадах з’явіліся рудаперапрацоўчы цэх, вытворчасць свечак і газавая фабрыка. У горадзе былі пабудаваны новыя дамы, бальніца, 3 школы. 

У 1921 годзе Сіндзі атрымаў статус «малога пасёлка» (alevik). 

У 1928 годзе былі наладжаны чыгуначныя зносіны, што прывяло да далейшага росту насельніцтва і эканамічнага росту. 

У 1938 годзе Сіндзі атрымаў статус горада.

## Насельніцтва 

Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
ImageSize = width:650 height:300
PlotArea = left:50 bottom:50 top:20 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:5
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
ScaleMajor = unit:year gridcolor:linegrey increment:3 start:0
ScaleMinor = unit:year gridcolor:linegrey2 increment:1 start:0
PlotData=
  color:cobar width:33 align:left
  bar:1970 from:0 till:3.908
  bar:1979 from:0 till:4.428
  bar:1989 from:0 till:4.548 color:cobar2
  bar:2000 from:0 till:4.179
  bar:2005 from:0 till:4.122
  bar:2011 from:0 till:4.076
  bar:2012 from:0 till:4.117
  bar:2014 from:0 till:4.089
  bar:2015 from:0 till:4.003
  bar:2016 from:0 till:3.891
  bar:2017 from:0 till:3.845
  bar:2018 from:0 till:3.838
  bar:2019 from:0 till:3.806
  bar:2020 from:0 till:3.790
  bar:2021 from:0 till:3.744
PlotData=
  bar:1970 at: 3.908 fontsize:S text: 3.908 shift:(-16,5)
  bar:1979 at: 4.428 fontsize:S text: 4.428 shift:(-16,5)
  bar:1989 at: 4.548 fontsize:S text: 4.548 shift:(-16,5)
  bar:2000 at: 4.179 fontsize:S text: 4.179 shift:(-16,5)
  bar:2005 at: 4.122 fontsize:S text: 4.122 shift:(-16,5)
  bar:2011 at: 4.076 fontsize:S text: 4.076 shift:(-16,5)
  bar:2012 at: 4.117 fontsize:S text: 4.117 shift:(-16,5)
  bar:2014 at: 4.089 fontsize:S text: 4.089 shift:(-16,5)
  bar:2015 at: 4.003 fontsize:S text: 4.003 shift:(-16,5)
  bar:2016 at: 3.891 fontsize:S text: 3.891 shift:(-16,5)
  bar:2017 at: 3.845 fontsize:S text: 3.845 shift:(-16,5)
  bar:2018 at: 3.838 fontsize:S text: 3.838 shift:(-16,5)
  bar:2019 at: 3.806 fontsize:S text: 3.806 shift:(-16,5)
  bar:2020 at: 3.790 fontsize:S text: 3.790 shift:(-16,5)
  bar:2021 at: 3.744 fontsize:S text: 3.744 shift:(-16,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(180,30)

## Літаратура 
* *R. Kenkmaa.* Sindi uue nime otsimisel. Uus Eesti, 13. september 1939, nr 249, lk 11.
* Sindi linn ei leia uut nime. Uus Eesti, 5. oktoober 1939, nr 271, lk 8.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Сіндзі «Eestigiid.ee»

Катэгорыя:Гарады Эстоніі
Катэгорыя:Пярнумаа
Яўген Віктаравіч Новікаў

**Яўген Віктаравіч Новікаў** (нар. , г. Крычаў, Магілёўская вобласць) — беларускі палітык, і грамадскі дзеяч, дэпутат Вярхоўнага Савета БССР 12-га склікання.

## Біяграфія 
Адукацыю атрымаў у Мінску, скончыўшы медыцынскі інстытут і юрыдычны факультэт БДУ.

У 1980 годзе пачаў працаваў доктарам у 4-й сталічнай клінічнай бальніцы.

1990 годзе на выбарах ў Вярхоўны Савет БССР 12-га склікання вылучыўся кандыдатуру па сталічнай Лермантаўскай выбарчай акрузе № 13 і па выніках другога тура стаў дэпутатам, займаў пасаду сакратара пастаяннай камісіі па заканадаўстве.

10 лістапада 1992 года стварыў і узначаліў Беларускую Лігу правоў чалавека.

З пачатку 2000-х гадоў працуе ў Белтэлерадыёкампаніі, як пазаштатны аўтар. З зімы 2001 года вёў аўтарскую праграму «Правы чалавека: погляд у свет».

## Спасылкі 
* «Амерыканскія горкі» аднаго «праваабаронцы»

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання
Катэгорыя:Тэлевядучыя Беларусі
Кілінгі-Нымэ

**Кілінгі-Нымэ** () — горад без муніцыпальнага статусу на паўднёвым захадзе Эстоніі ў павеце Пярнумаа. Адміністрацыйны цэнтр і складовая частка воласці Саардэ.

## Месцазнаходжанне 
Размешчаны за 11 км ад мяжы з Латвіяй.

## Клімат 
## Насельніцтва 

Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
ImageSize = width:850 height:320
PlotArea = left:50 bottom:50 top:20 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
ScaleMajor = unit:year gridcolor:linegrey increment:3 start:0
ScaleMinor = unit:year gridcolor:linegrey2 increment:1 start:0
PlotData=
  color:cobar width:33 align:left
  bar:1900 from:0 till:0.500
  bar:1928 from:0 till:1.422
  bar:1934 from:0 till:1.663
  bar:1959 from:0 till:2.141
  bar:1970 from:0 till:2.319
  bar:1979 from:0 till:2.507
  bar:1989 from:0 till:2.504 color:cobar2
  bar:2000 from:0 till:2.223
  bar:2003 from:0 till:2.207
  bar:2006 from:0 till:2.144
  bar:2008 from:0 till:2.106
  bar:2010 from:0 till:2.082
  bar:2011 from:0 till:1.763
  bar:2014 from:0 till:1.707
  bar:2015 from:0 till:1.709
  bar:2016 from:0 till:1.734
  bar:2017 from:0 till:1.726
  bar:2018 from:0 till:1.671
  bar:2019 from:0 till:1.650
  bar:2020 from:0 till:1.634
  bar:2021 from:0 till:1.605
PlotData=
  bar:1900 at: 0.500 fontsize:S text: 0.500 shift:(-16,5)
  bar:1928 at: 1.422 fontsize:S text: 1.422 shift:(-16,5)
  bar:1934 at: 1.663 fontsize:S text: 1.663 shift:(-16,5)
  bar:1959 at: 2.141 fontsize:S text: 2.141 shift:(-16,5)
  bar:1970 at: 2.319 fontsize:S text: 2.319 shift:(-16,5)
  bar:1979 at: 2.507 fontsize:S text: 2.507 shift:(-16,5)
  bar:1989 at: 2.504 fontsize:S text: 2.504 shift:(-16,5)
  bar:2000 at: 2.223 fontsize:S text: 2.223 shift:(-16,5)
  bar:2003 at: 2.207 fontsize:S text: 2.207 shift:(-16,5)
  bar:2006 at: 2.144 fontsize:S text: 2.144 shift:(-16,5)
  bar:2008 at: 2.106 fontsize:S text: 2.106 shift:(-16,5)
  bar:2010 at: 2.082 fontsize:S text: 2.082 shift:(-16,5)
  bar:2011 at: 1.763 fontsize:S text: 1.763 shift:(-16,5)
  bar:2014 at: 1.707 fontsize:S text: 1.707 shift:(-16,5)
  bar:2015 at: 1.709 fontsize:S text: 1.709 shift:(-16,5)
  bar:2016 at: 1.734 fontsize:S text: 1.734 shift:(-16,5)
  bar:2017 at: 1.726 fontsize:S text: 1.726 shift:(-16,5)
  bar:2018 at: 1.671 fontsize:S text: 1.671 shift:(-16,5)
  bar:2019 at: 1.650 fontsize:S text: 1.650 shift:(-16,5)
  bar:2020 at: 1.634 fontsize:S text: 1.634 shift:(-16,5)
  bar:2021 at: 1.605 fontsize:S text: 1.605 shift:(-16,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(180,30)

## Вядомыя асобы 
* Марые Рэйсік — эстонскі палітык
* Март Сійман — эстонскі дзяржаўны, палітычны і спартыўны дзеяч.

## Літаратура 
* Kilingi-Nõmme uueks nimeks «Saarde» või «Kilingi»? Uus Eesti, 4. veebruar 1939, nr 34, lk 7.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Кілінгі-Нымэ «Eestigiid.ee» 

Катэгорыя:Гарады Эстоніі
Катэгорыя:Пярнумаа
Карксі-Нуя

**Карксі-Нуя** (; да 1987 года пасёлак Нуя) — горад у паўднёвай частцы Эстоніі ў воласці Мульгі павета Вільяндзімаа. Горад без муніцыпальнага статусу. У 1999 годзе, з прычыны малой колькасці насельніцтва, быў аб’яднаны з воласцю Карксі і быў яе адміністрацыйным цэнтрам.

У горадзе захавалася сярэднявечная капліца, пабудаваная ў 1778 годзе царква Пеэтры, сядзіба Карксі, якая належала Генрыху Іагану фон Лівену, і праваслаўная царква (1868).

У 1991 годзе быў устаноўлены помнік эстонскаму пісьменніку Аўгусту Кіцбергу.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Эстоніі
Катэгорыя:Вільяндзімаа
Каластэ

**Каластэ**, таксама **Калластэ** — горад на крайнім усходзе Эстоніі ў павеце Тартумаа, на беразе Чудскога возера. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года з’яўляўся асобным гарадскім муніцыпалітэтам і не ўваходзіў у склад якой-небудзь воласці, пасля рэформы ўвайшоў у склад новай воласці Пэйпсіээры.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Эстоніі
Катэгорыя:Тартумаа
Нарва-Йыэсуу

**На́рва-Йы́эсуу** () — горад-курорт на паўночным усходзе Эстоніі ў павеце Іда-Вірумаа.

## Месцазнаходжанне 
Размешчаны ля ўпадзення ракі Нарва ў Нарвскі заліў, за 14 км на поўнач ад горада Нарва. Вышыня над узроўнем мора — 23 метры.

## Клімат 
## Гісторыя 
Пасля адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы 2017 года Нарва-Йыэсуу стаў унутрымуніцыпальным горадам і ўвайшоў у аднайменны муніцыпалітэт Нарва-Йыэсуу.

## Насельніцтва 

Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
ImageSize = width:730 height:350
PlotArea = left:50 bottom:50 top:20 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:4
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
ScaleMajor = unit:year gridcolor:linegrey increment:3 start:0
ScaleMinor = unit:year gridcolor:linegrey2 increment:1 start:0
PlotData=
  color:cobar width:31 align:left
  bar:1922 from:0 till:2.336
  bar:1934 from:0 till:2.841
  bar:1939 from:0 till:1.462
  bar:1959 from:0 till:2.751
  bar:1970 from:0 till:3.527
  bar:1989 from:0 till:3.754 color:cobar2
  bar:2000 from:0 till:2.983
  bar:2011 from:0 till:2.632
  bar:2014 from:0 till:2.655
  bar:2015 from:0 till:2.669
  bar:2016 from:0 till:2.615
  bar:2017 from:0 till:2.651
  bar:2018 from:0 till:2.644
  bar:2019 from:0 till:2.620
  bar:2020 from:0 till:2.681
  bar:2021 from:0 till:2.664
  bar:2022 from:0 till:2.536
PlotData=
  bar:1922 at: 2.336 fontsize:S text: 2.336 shift:(-16,5)
  bar:1934 at: 2.841 fontsize:S text: 2.841 shift:(-16,5)
  bar:1939 at: 1.462 fontsize:S text: 1.462 shift:(-16,5)
  bar:1959 at: 2.751 fontsize:S text: 2.751 shift:(-16,5)
  bar:1970 at: 3.527 fontsize:S text: 3.527 shift:(-16,5)
  bar:1989 at: 3.754 fontsize:S text: 3.754 shift:(-16,5)
  bar:2000 at: 2.983 fontsize:S text: 2.983 shift:(-16,5)
  bar:2011 at: 2.632 fontsize:S text: 2.632 shift:(-16,5)
  bar:2014 at: 2.655 fontsize:S text: 2.655 shift:(-16,5)
  bar:2015 at: 2.669 fontsize:S text: 2.669 shift:(-16,5)
  bar:2016 at: 2.615 fontsize:S text: 2.615 shift:(-16,5)
  bar:2017 at: 2.651 fontsize:S text: 2.651 shift:(-16,5)
  bar:2018 at: 2.644 fontsize:S text: 2.644 shift:(-16,5)
  bar:2019 at: 2.620 fontsize:S text: 2.620 shift:(-16,5)
  bar:2020 at: 2.681 fontsize:S text: 2.681 shift:(-16,5)
  bar:2021 at: 2.664 fontsize:S text: 2.664 shift:(-16,5)
  bar:2022 at: 2.536 fontsize:S text: 2.536 shift:(-16,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(180,30)

## Літаратура 
* *Virve Orav*. Narva-Jõesuu, mu kodu. Tallinn, 2000 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Нарва-Йыэсуу «Eestigiid.ee» 

Катэгорыя:Гарады Эстоніі
Катэгорыя:Іда-Вірумаа
Катэгорыя:Курорты Эстоніі
Аб’я-Палуая

**Аб’я-Палуая** () — горад на поўдні Эстоніі, у воласці Мульгі павета Вільяндзімаа.

## Клімат 
## Гісторыя 
Упершыню ўпамінаецца ў 1504 годзе. Статус горада атрымаў у 1993 годзе. 

У 1950—1962 гадах быў адміністрацым цэнтрам Аб’яскага раёна.

У 1998 годзе аб’яднаны з воласцю Аб’я і стаў яе адміністрацыйным цэнтрам і яе складовай часткай (як унутраваласны горад, г. зн. горад без муніцыпальнага статусу). 

Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіў у склад воласці Аб’я. 

## Насельніцтва 

Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
ImageSize = width:720 height:330
PlotArea = left:50 bottom:50 top:20 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
ScaleMajor = unit:year gridcolor:linegrey increment:3 start:0
ScaleMinor = unit:year gridcolor:linegrey2 increment:1 start:0
PlotData=
  color:cobar width:28 align:left
  bar:1934 from:0 till:0.959
  bar:1967 from:0 till:1.755
  bar:1970 from:0 till:1.765 
  bar:1976 from:0 till:1.796
  bar:1983 from:0 till:1.838 color:cobar2
  bar:1989 from:0 till:1.759
  bar:1993 from:0 till:1.775
  bar:2000 from:0 till:1.417
  bar:2003 from:0 till:1.392
  bar:2006 from:0 till:1.406
  bar:2010 from:0 till:1.300
  bar:2011 from:0 till:1.284
  bar:2012 from:0 till:1.240
  bar:2014 from:0 till:1.063
  bar:2015 from:0 till:1.061
  bar:2018 from:0 till:1.057
  bar:2019 from:0 till:1.048
  bar:2020 from:0 till:1.041
  bar:2021 from:0 till:1.026
  bar:2022 from:0 till:1.023
PlotData=
  bar:1934 at: 0.959 fontsize:S text: 0.959 shift:(-16,5)
  bar:1967 at: 1.755 fontsize:S text: 1.755 shift:(-16,5)
  bar:1970 at: 1.765 fontsize:S text: 1.765 shift:(-16,5)
  bar:1976 at: 1.796 fontsize:S text: 1.796 shift:(-16,5)
  bar:1983 at: 1.838 fontsize:S text: 1.838 shift:(-16,5)
  bar:1989 at: 1.759 fontsize:S text: 1.759 shift:(-16,5)
  bar:1993 at: 1.775 fontsize:S text: 1.775 shift:(-16,5)
  bar:2000 at: 1.417 fontsize:S text: 1.417 shift:(-16,5)
  bar:2003 at: 1.392 fontsize:S text: 1.392 shift:(-16,5)
  bar:2006 at: 1.406 fontsize:S text: 1.406 shift:(-16,5)
  bar:2010 at: 1.300 fontsize:S text: 1.300 shift:(-16,5)
  bar:2011 at: 1.284 fontsize:S text: 1.284 shift:(-16,5)
  bar:2012 at: 1.240 fontsize:S text: 1.240 shift:(-16,5)
  bar:2014 at: 1.063 fontsize:S text: 1.063 shift:(-16,5)
  bar:2015 at: 1.061 fontsize:S text: 1.061 shift:(-16,5)
  bar:2018 at: 1.057 fontsize:S text: 1.057 shift:(-16,5)
  bar:2019 at: 1.048 fontsize:S text: 1.048 shift:(-16,5)
  bar:2020 at: 1.041 fontsize:S text: 1.041 shift:(-16,5)
  bar:2021 at: 1.026 fontsize:S text: 1.026 shift:(-16,5)
  bar:2022 at: 1.023 fontsize:S text: 1.023 shift:(-16,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(180,30)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Аб’я-Палуая «Eestigiid.ee»

Катэгорыя:Гарады Эстоніі
Катэгорыя:Вільяндзімаа
Навесці

**Навесці** () — рака на паўднёвым захадзе Эстоніі; з’яўляецца найбольш паўнаводным і доўгім прытокам ракі Пярну. Выток ракі знаходзіцца на Сярэдне-Эстонскай раўніне, за 7 км ад вёскі Імаверы. Працякае праз паветы Ярвамаа, Вільяндзімаа, Пярнумаа.
 
Правымі прытокамі з’яўляюцца: Саарыгі, Рэтла, Рапу. Левыя прытокі: Халістэ (даўжыня 86 км), Расна-Оя. Берагі ў ніжняй частцы сярэдняга цячэння і да вусця пакрыты лясамі і балотамі, а селішчы, як правіла, рэдкія.

У ложы рэчышча знаходзяцца ўчасткі агалення карбанатных парод ніжне-сілурыйскіх вапнякоў і даламітаў.

Навесці багатая рыбай — каля 18 відаў.

Катэгорыя:Басейн Пярну
Катэгорыя:Рэкі Эстоніі
Муствеэ

**Муствеэ** () — унутрываласны горад у павеце Йыгевамаа, Эстонія.

## Месцазнаходжанне 
Размешчаны на ўсходзе Эстоніі, на беразе Чудскога возера.

## Клімат 
## Гісторыя 
Да адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформы 2017 года быў самастойным гарадскім муніцыпалітэтам, не ўваходзіў у склад якой-небудзь воласці, пасля рэформы стаў адміністрацыйным цэнтрам воласці Муствеэ.

## Насельніцтва 

Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
ImageSize = width:890 height:350
PlotArea = left:50 bottom:50 top:20 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:4
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
ScaleMajor = unit:year gridcolor:linegrey increment:3 start:0
ScaleMinor = unit:year gridcolor:linegrey2 increment:1 start:0
PlotData=
  color:cobar width:31 align:left
  bar:1897 from:0 till:3.215 color:cobar2
  bar:1922 from:0 till:2.745
  bar:1934 from:0 till:2.841
  bar:1939 from:0 till:2.485
  bar:1941 from:0 till:2.427
  bar:1959 from:0 till:2.325
  bar:1970 from:0 till:2.188
  bar:1979 from:0 till:2.087
  bar:1989 from:0 till:1.994
  bar:2000 from:0 till:1.753
  bar:2009 from:0 till:1.652
  bar:2010 from:0 till:1.592
  bar:2011 from:0 till:1.358
  bar:2012 from:0 till:1.351
  bar:2014 from:0 till:1.348
  bar:2015 from:0 till:1.320
  bar:2016 from:0 till:1.315
  bar:2017 from:0 till:1.286
  bar:2018 from:0 till:1.269
  bar:2019 from:0 till:1.250
  bar:2020 from:0 till:1.221
  bar:2021 from:0 till:1.175
  bar:2022 from:0 till:1.159
PlotData=
  bar:1897 at: 3.215 fontsize:S text: 3.215 shift:(-16,5)
  bar:1922 at: 2.745 fontsize:S text: 2.745 shift:(-16,5)
  bar:1934 at: 2.841 fontsize:S text: 2.841 shift:(-16,5)
  bar:1939 at: 2.485 fontsize:S text: 2.485 shift:(-16,5)
  bar:1941 at: 2.427 fontsize:S text: 2.427 shift:(-16,5)
  bar:1959 at: 2.325 fontsize:S text: 2.325 shift:(-16,5)
  bar:1970 at: 2.188 fontsize:S text: 2.188 shift:(-16,5)
  bar:1979 at: 2.087 fontsize:S text: 2.087 shift:(-16,5)
  bar:1989 at: 1.994 fontsize:S text: 1.994 shift:(-16,5)
  bar:2000 at: 1.753 fontsize:S text: 1.753 shift:(-16,5)
  bar:2009 at: 1.652 fontsize:S text: 1.652 shift:(-16,5)
  bar:2010 at: 1.592 fontsize:S text: 1.592 shift:(-16,5)
  bar:2011 at: 1.358 fontsize:S text: 1.358 shift:(-16,5)
  bar:2012 at: 1.351 fontsize:S text: 1.351 shift:(-16,5)
  bar:2014 at: 1.348 fontsize:S text: 1.348 shift:(-16,5)
  bar:2015 at: 1.320 fontsize:S text: 1.320 shift:(-16,5)
  bar:2016 at: 1.315 fontsize:S text: 1.315 shift:(-16,5)
  bar:2017 at: 1.286 fontsize:S text: 1.286 shift:(-16,5)
  bar:2018 at: 1.269 fontsize:S text: 1.269 shift:(-16,5)
  bar:2019 at: 1.250 fontsize:S text: 1.250 shift:(-16,5)
  bar:2020 at: 1.221 fontsize:S text: 1.221 shift:(-16,5)
  bar:2021 at: 1.221 fontsize:S text: 1.175 shift:(-16,5)
  bar:2022 at: 1.221 fontsize:S text: 1.159 shift:(-16,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(180,30)

## Культура 
Краязнаўчы музей.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Муствеэ «Eestigiid.ee»

Катэгорыя:Гарады Эстоніі
Катэгорыя:Йыгевамаа
Вяндра

**Вяндра** () — гарадскі пасёлак у воласці Пых’я-Пярнумаа павета Пярнумаа, Эстонія. Да рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года Вяндра быў пасялковай воласцю. Пасля рэформы нараўне з пасёлкам Пярну-Яагупі з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам воласці Пых’я-Пярнумаа.

## Геаграфія 
Размешчаны за 40 кіламетраў на паўночны ўсход ад павятовага цэнтра — горада Пярну, за 110 км ад Таліна. Плошча пасёлка — 3,2 км². Вышыня над узроўнем мора — 42 метры. Праз пасёлак працякае рака Вяндра.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Танел Кангерт (нар. 1987) — эстонскі шашэйны велагоншчык
* Лідзія Койдула (1843—1886) — эстонская паэтэса, празаік
* Алар Ланеман (нар. 1962) — эстонскі ваенны дзеяч, міністр унутраных спраў Эстонскай Рэспублікі (2020—2021)
* Карл Эрнст Сяргава (1868—1958) — эстонскі пісьменнік.
* Эркі Таміксаар (нар. 1969) — эстонскі гісторык навукі, географ

## Зноскі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Катэгорыя:Пярнумаа
Халістэ

**Халістэ** () — рака ў паўднёва-заходняй частцы Эстоніі. Даўжыня ракі 104,4 км, плошча басейна 1890,7 км². Левы і найбуйнейшы прыток ракі Навесці. Рака пачынаецца на ўзвышшы Сакала ў сяле Айнья, за 200 м на поўдзень ад трасы Карксі-Нуя — Хельмэ. Ніжняе цячэнне да вусця рака працякае па нацыянальным парку Саамаа. Рака Халлістэ ўпадае ў раку Навесці пад вострым вуглом, што часам прыводзіць да моцных паводак у Саамаа. У раку Халлістэ ўпадае тры ракі і некалькі ручаёў. Правымі прытокамі з’яўляюцца рэкі Пале і Раўдна, левы прыток — Альва. На рацэ створаны чатыры вадасховішчы.

Катэгорыя:Рэкі Эстоніі
Катэгорыя:Басейн Пярну
Пярну (заліў)

**Заліў Пярну**, **Пярнускі заліў** () — паўночна-ўсходняя частка Рыжскага заліва Балтыйскага мора ля берагоў Эстоніі. Заліў удаецца ў сушу на 30 км, шырыня каля ўваходу складае 20 км, глыбіня — ад 4 да 10 метраў. Як і ў іншых месцах Рыжскага заліва, берагі нізінныя, месцамі пясчаныя. Вада летам награваецца да 18 °C, зімой яе тэмпература складае 0-1 °C, са снежня па красавік пакрыты лёдам. Салёнасць 3-6 праміле.

У заліў упадае некалькі рэк, найбуйнейшая з якіх рака Пярну. На заліве размешчаны і аднайменны горад-порт.

Катэгорыя:Залівы Балтыйскага мора
Катэгорыя:Залівы Эстоніі
Мяр’ямаа

**Мяр’ямаа** — гарадскі пасёлак у павеце Рапламаа, Эстонія. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам воласці Мяр’ямаа.

## Геаграфія 
Пасёлак размешчаны каля шашы Талін — Пярну. Знаходзіцца за 22 км на паўднёвы захад ад павятовага цэнтра — горада Рапла. Вышыня над узроўнем мора — 46 метраў.

## Клімат 
## Насельніцтва 
Паводле перапісу насельніцтва 2011 года ў пасёлку жыло 2821 чалавек, з іх 2770 (98,2 %) — эстонцы. У 2000 годзе ў пасёлку 3343 жыхары. На 1 студзеня 2018 года — 2677 жыхароў.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Арва Валтан, эстонскі пісьменнік, сцэнарыст

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 
* Мяр’ямаа «GeoNames»
* Мяр’ямаа «Eesti Entsüklopeedia» 

Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Катэгорыя:Рапламаа
Пандыверэ

**Пандыверэ** () — адно з чатырох найбуйнейшых узвышшаў у паўночнай і цэнтральнай частцы Эстоніі. Размешчана на хвалістай раўніне вышынёй да 166 м. Названа ад аднайменнай вёскі Пандыверэ () воласці Вяйке-Маар’я () павета Ляэнэ-Вірумаа, размешчанага ў паўночна-ўсходняй частцы Эстоніі.

Прасціраецца паміж Ракверэ і Пайдэ, даходзячы на поўдні да возера Выртс’ярв. Складзена пераважна з вапнякоў. Вышыня над узроўнем мора на ўскраінах узвышша 80 м; найвышэйшыя пункты — Эмумягі (, 166 м, гэта максімальная адзнака над узроўнем мора ў Паўночнай Эстоніі), Келаверэ (, 156 м) і Эбаверэ (, 146 м).

## Зноскі 
Катэгорыя:Рэльеф Эстоніі
Нарвскі заліў

**Нарвскі залі́ў** (*Нарвская губа́*; ) — частка Фінскага заліва Балтыйскага мора, якая абмывае берагі Расіі і Эстоніі. З усходу Нарвская губа адмяжоўваецца ад Лужскай Кургальскім паўвостравам, з захаду яе мяжой з’яўляецца мыс Ляціванемі, які размешчаны на паўночны ўсход ад эстонскага горада Кунда. Губа, шырыня якой каля ўваходу з боку Фінскага заліва складае каля 90 км, удаецца ў сушу на 40 км.
 
Усходні бераг губы — расійскі — нізкі і пясчаны, каля мыса Кургала складаецца з парослых лесам узгоркам вышынёй да 25 м і абсыпаны мноствам камянёў і валуноў, якія ўтвараюць рыф, які працягнуўся да скалы Вігунд на глыбіні 60 м. Паўднёвы бераг — эстонскі — ад вусця Нарвы і на 8 км на захад — пясчаны, далей — высокі і круты, які ўтварае берагавую сцяну, якая называецца Глінтам або Клінтам. Агульная даўжыня берага складае каля 130 км.

Са снежня па сакавік губа пакрыта лёдам.

Катэгорыя:Залівы Расіі
Катэгорыя:Залівы Эстоніі
Катэгорыя:Залівы Фінскага заліва
Віндсёрфінг

**Віндсёрфінг** () — від паруснага спорту і воднай забавы, у аснове якіх ляжыць майстэрства кіравання на воднай паверхні лёгкай дошкай невялікага памеру з устаноўленым на ёй парусам.

Спартыўны снарад, які выкарыстоўваецца ў віндсёрфінгу, называецца «паруснай дошкай» або «віндсёрфам» і складаецца з лёгкай дошкі абцякальнай формы даўжынёй 2,0-4,7 м, выкананай з плывучага матэрыялу, і замацаванай на ёй у гнуткім злучэнні мачты з парусам.

Парусная дошка ўяўляе сабой спрошчаную мадэль паруснага судна, пазбаўленага руля. Кіраванне ажыццяўляецца шляхам нахілу шчоглы з парусам, а пры руху ў рэжыме глісавання таксама з дапамогай нахілу самой дошкі з борта на борт. Хуткасць і кірунак руху залежаць ад становішча паруса адносна ветра. Становішча паруса кантралюецца спартоўцам («віндсёрферам»), які ўтрымлівае яго рукамі за папярочку — гікам.

Рух на паруснай дошцы магчымы пры любой сіле ветра. Дасведчаныя спартоўцы валодаюць тэхнікай руху на хвалях, а таксама выканання скачкоў рознай ступені складанасці.

У цяперашні час віндсёрфінг з’яўляецца не толькі відовішчным відам спорту, але і папулярнай воднай забавай для шырокага кола людзей, якія выбіраюць актыўны адпачынак.

Катэгорыя:Парусны спорт
Катэгорыя:Сёрфінг
Сырвэ (паўвостраў)

**Сырвэ**, раней **Цэрэль** () — вялікі паўвостраў у Эстоніі, у паўднёва-заходняй частцы вострава Саарэмаа. Самы паўднёвы пункт паўвострава — мыс Сырвэ.

Паўвостраў Сырвэ распасціраецца ад ракі Салмэ да мыса Сырвэ (прыкладна 32 км), яго шырыня ў цэнтральнай частцы складае каля 10 км, у самым вузкім месцы пярэсмыка паўвострава (на лініі Унгру-Пагіла) — 1,6 км, на лініі Лыпэ-Каймры — 3 км. На захадзе паўвостраў прымыкае да адкрытай часткі Балтыйскага мора, на ўсходзе — да Рыжскага заліва, на поўдні яго аддзяляе ад Курзэмэ Ірбенскі праліў.

Катэгорыя:Паўвостравы Эстоніі
Катэгорыя:Саарэмаа
Павел Паўлавіч Палубаяраў

**Павел Паўлавіч Палубаяраў** (, г. Тула, Расійская імперыя — , Масква) — галоўны маршал бранятанкавых войск (1962), Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
У РСЧА з лістапада 1919 года. Скончыў Тульскія пяхотныя камандныя курсы ў маі 1920 года, школу вышэйшага каманднага складу аўтабранявых частак у кастрычніку 1920 года. Браў удзел у грамадзянскай вайне ў Расіі.

Скончыў Ленінградскую аўтабранявую школу ў 1926 годзе, Вайсковую акадэмію механізавання і матарызацыі РСЧА імя І. В. Сталіна ў 1938 годзе і курсы ўдасканалення вышэйшага начсаставу пры Акадэміі Генеральнага штаба РСЧА ў студзені 1941 года.

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны з чэрвеня 1941 года. Быў начальнікам аўтабранятанкавага кіравання Паўночна-заходняга фронту.

Корпус пад яго камандаваннем ў складзе Варонежскага, Паўднёва-заходняга і 1-га Украінскага франтоў браў удзел у контрнаступе пад Сталінградам, бітве пад Курскам, у Жытомірска-Бярдычаўскай, Праскураўска-Чарнавіцкай, Ільвоўска-Сандомірскай, Карпацка-Дуклінскай, Вісла-Одэрскай, Ніжне-Сілезскай і Верхне-Сілезскай, Берлінскай і Пражскай аперацыях.

## Літаратура 
Катэгорыя:Маршалы бранятанкавых войскаў
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Удзельнікі баёў на Халхін-Голе
Катэгорыя:Танкісты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры карпусоў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Удзельнікі Курскай бітвы
Катэгорыя:Удзельнікі Сталінградскай бітвы
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 4-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 7-га склікання
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 2-га склікання
Катэгорыя:Дэлегаты XXII з’езда КПСС
Катэгорыя:Дэлегаты XXIII з’езда КПСС
Ржакса

**Ржа́кса** () — рабочы пасёлак у Ржаксінскім раёне Тамбоўскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр раёна.
Утварае аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне *Ржаксінскі пассавет* са статусам гарадскога паселішча як адзіны населены пункт у яго складзе. Размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы вобласці, за 73 км ад Тамбова. Аднайменная чыгуначная станцыя на лініі Тамбоў — Балашоў Паўднёва-Усходняй чыгункі. Населены пункт упершыню ўпамінаецца ў 1822 годзе.

Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1968 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Тамбоўскай вобласці