Мязмайская пячора

**Мязмайская** (*Мязмайская 1*) — пячора, размешчаная ў горным масіве Каўказскіх гор, у Апшэронскім раёне Краснадарскага краю Расіі. Знаходзіцца ў цясніне лагчыны Глыбокай, паміж горнымі вяршынямі Урыель і Мязмай, недалёка ад упадзення ў каньён Ціце. Глыбіня складае 26 м, даўжыня — 214 м, плошча — 4030 м2.

## Складанасці праходжання пячоры 
Катэгорыя складанасці 3А. Навеска рыштунку патрабуецца ў калодзежах глыбінёй: 90, 120, 150 м.

## Апісанне 
Уваход у пячору — адтуліна ў абрыве вышынёй у некалькі метраў, далей ход звужаецца да некалькіх метраў, але пры гэтым практычна на ўсім працягу застаецца даволі высокім. Праз некалькі дзясяткаў метраў за ўваходам у пячору падлога ператвараецца з камяністай у гліністую, на якой лёгка паслізнуцца і зваліцца. Верагодна, яшчэ старажытны чалавек зрабіў некалькі прыступак, г.зн. пячора была вядомая даволі даўно, да яе адкрыцця ў 1987 годзе.

## Гісторыя адкрыцця 
1987 год — адкрыццё Мязмайскай пячоры, ажыццёўлена Паўночна-Каўказскім палеалітычным атрадам (начальнік атрада — пецярбургскі археолаг Галаванава Л. В.).

1993 год — археолагі Л. В. Галаванава і. Б. Даронічаў знаходзяць у адным з сярэднепалеалітычных пластоў пячоры шкілет неандертальскага дзіцяці (узрост — каля 2 месяцаў). Праз некалькі гадоў, таксама ў пласце сярэдняга палеаліту выяўленыя фрагменты чэрапа яшчэ аднаго неандэртальскага дзіцяці (узрост — каля 2 гадоў). Дадзеныя адкрыцці сталі сусветна вядомымі і ўвайшлі ў сусветную гісторыю вывучэння неандэртальцаў.

## Змесціва пячоры 
Неандэртальцы жылі ў Мязмайскай пячоры ад 70 да 40 тыс. гадоў таму, *Homo sapiens* — ад 39 да 11 тыс. гадоў таму.

Гэтая пячора стала сусветна вядомай, бо ў ёй былі знойдзены парэшткі двух неандэртальцаў. Першы неандэрталец (Mezmaiskaya 1), знойдзены ў больш раннім пласце, паводле метада ЭПР атрымаў датыроўку ад 70 да 60 тыс. гадоў. Другі неандэрталец (Mezmaiskaya 2), знойдзены ў самым познім пласце сярэдняга палеаліту) атрымаў датыроўку каля 40 тыс. гадоў. Гэта шкілет немаўля-неандэртальца, які захаваўся лепш, чым еўрапейскія аналагі. Шкілет паслужыў матэрыялам для даследаванняў па расшыфроўцы геному неандэртальца. Адно з даследаванняў мтДНК паказала, што з даследаваных — тут самыя незвычайныя неандэртальцы.

Аналіз геному неандэртальцаў з Мязмайскай пячоры паказаў, што ўзор Mezmaiskaya 2 больш цесна звязаны з познімі неандэртальцамі з Бельгіі (Гое, Спі), Францыі (Les Cottés) і Харватыі (Віндыя), чым з больш старажытным неандэртальцам Mezmaiskaya 1.

У пячоры быў выяўлены вулканічны попел, які адносіцца да вывяржэння Казбека, якое адбылося па геалагічных мерках сінхронна з супервывяржэннем Флегрэйскіх палёў на Апенінах і вывяржэннем вулкана Святая Ганна ў Паўднёвых Карпатах каля 40 тыс. гадоў назад, што выклікала наступ «вулканічнай зімы». Аналіз знойдзеных тут костак (парэшткаў) бізонаў дазволіў усталяваць, што на працягу сярэдняга і позняга палеаліту ў ваколіцах Мязмайскай пячоры жылі 4 розныя віды бізонаў.

## Даследаванні 
Апошнія 20 гадоў змесціва пячоры даследуе міжнародны калектыў навукоўцаў, а менавіта:
* З Санкт-Пецярбурга
** Уладзімір Барысавіч Даронічаў
** геолаг Кулькова М. А.
** палінолаг Сапелка Г . В.
** палеантолаг Барышнікаў Г. Ф.
* З Масквы
** антраполаг Раманава Г . П.
** геолаг Несмяянаў С. А.
** спецыяліст па радыёвуглеродным датаванні Сулержыцкі Л . Д.
** літолаг Аляксандраўскі А. Л.
** фізік Паспелава Г. А.
* з Геафізічнай абсерваторыі «Барок»
** геафізік, мікразандыст Цельмовіч В. А.
* З іншых краін
** антраполагі з Швейцарыі — Залікофер K. і Понс дэ Леон M.
** антраполагі з Германіі — Жан-Жак Юблен і яго калегі
** група генетыкаў з Інстытута эвалюцыйнай антрапалогіі ў Лейпцыгу пад кіраўніцтвам Свантэ Пяэба.
** зоаархеолагі з ЗША Клегхорн Н. і Хофекер Дж.
** спецыялісты па ЭПР датаванні Блэквэл Б. і Скінар A. з ЗША
** з Германіі — спецыяліст па ТЛ датаванні Рыхтэр. Д.
** кіраўнік радыёвугляроднай лабараторыі ў Гронінгене ван дэр Пліхт Х.
Даследаванні дазволілі зрабіць выснову: генетычныя і антрапалагічныя дадзеныя з Мязмайскай пячоры пацвярджаюць блізкасць неандэртальцаў Паўночнага Каўказа і Цэнтральнай Еўропы.

## Гл. таксама 
* Дзянісава пячора
* Пячора Віндзія

Катэгорыя:Карставыя пячоры
Катэгорыя:Знаходкі неандэртальцаў
Катэгорыя:Пячоры Расіі
Катэгорыя:Дагістарычны Каўказ
Катэгорыя:Палеаліт Еўразіі
Катэгорыя:Геаграфія Краснадарскага края