open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жылінскі

**Жылі́нскі** — тапонім і прозвішча.
## Вядомыя асобы 
* Вацлаў Жылінскі (1803—1863) — рымска-каталіцкі дзеяч
* Іосіф Іпалітавіч Жылінскі (1834—1916) — геадэзіст, генерал ад інфантэрыі
* Марат Генадзьевіч Жылінскі (нар. 1976) — беларускі вучоны, гісторык
* Мікалай Міхайлавіч Жылінскі (1942—2016) — беларускі журналіст, гісторык.
* Пётр Жылінскі
* Сяргей Васілевіч Жылінскі — беларускі ваенны дзеяч
* Якаў Рыгоравіч Жылінскі (1853—1918) — расійскі военачальнік, генерал ад кавалерыі

## Тапонім 
* Жылінскі край

## Гл. таксама 
* Жылінскія
Пугач (значэнні)

* Пугач — від драпежных птушак
* Уладзімір Пугач — беларускі музыкант, спявак, лідар гурта «J:морс»
Паліна Сяргееўна Гагарына

**Паліна Сяргееўна Гагарына** (нар. , ) — расійская эстрадная , , , удзельніца музычнага конкурс песні Еўрабачанне 2015, якая заняла 2-е месца.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песні Еўрабачанне 2015
1971 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

**1971** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## Падзеі 
* Студзень — выстаўка твораў мастака Станюты М. П., прысвечаная 90-годдзю з дня нараджэння, Мінск
* Выстаўка твораў заслужанага дзеяча мастацтваў БССР Л. М. Лейтмана, Мінск
* Выстаўка мастацкай фатаграфіі, Мінск
* Рэспубліканская мастацкая выстаўка 50 год ЛКСМБ, Мінск
* Рэспубліканская выстаўка-конкурс твораў самадзейных мастакоў дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва і майстроў народнай творчасці, прысвечаная 100-годдзю з дня нараджэння У. І. Леніна, Мінск
* Выстаўка твораў мастака Разінай Т. Я., прысвечаная 60-годдзю з дня нараджэння і 30-годдзю творчай дзейнасці, Мінск
* Мастакі Беларусі XXIV з’езду КПСС і XXVII з’езду КПБ, Дзяржаўны мастацкі музей БССР, Мінск
* Выстаўка твораў заслужанага дзеяча мастацтваў БССР К. М. Касмачова, прысвечаная 60-годдзю з дня нараджэння, Мінск
* 23 ліпеня — Павел Татарнікаў, беларускі мастак-графік, кніжны ілюстратар, выкладчык Беларускай акадэміі мастацтваў

## Памерлі 
* 9 сакавіка — Іван Ахрэмчык (нар. 1903), беларускі савецкі жывапісец. Народны мастак БССР (1949).
* Давыд Генін (нар. 1912), савецкі мастак-акварэліст, марыніст, майстар індустрыяльнага пейзажа.

## Крыніцы 
Катэгорыя:1971 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
Сацыялістычная партыя Сербіі

**Сацыялістычная партыя Сербіі** () — адна з найстарэйшых партый посткамуністычнай Югаславіі. Утворана 16 ліпеня 1990 года ў выніку зліцця Саюза камуністаў Сербіі з некалькімі сацыялістычнымі рухамі. Першым лідарам партыі стаў Слабадан Мілошавіч.

У 90-я гады партыя была кіруючай у Сербіі і Чарнагорыі. На выбарах 1990 года партыя атрымала больш за палову галасоў выбаршчыкаў, на наступных выбарах у 1992, 1993 і 1997 гадах таксама атрымлівала большасць галасоў. 

Пасля Бульдозернай рэвалюцыі сацыялісты перайшлі ў апазіцыю. У 2001 годзе партыя была абезгалоўлена з-за экстрадыцыі Слабадана Мілошавіча ў Гаагу. У 2003-2007 гадах рэйтынг партыі ўвесь час вагаўся на ўзроўні 5-6%.

На выбарах 2008 года партыя атрымала 7,6% галасоў, што дазволіла разлічваць на стварэнне антыпрэзідэнцкага ўрада радыкалаў, дэмакратаў Воіслава Каштуніцы і сацыялістаў. Аднак насуперак усім чаканням, нацыяналістычная Сацыялістычная партыя сфарміравала кааліцыю з процілеглай ёй па ідэалогіі і традыцыях праеўрапейскай Дэмакратычнай партыяй Тадзіча і яе саюзнікамі. Гэта спарадзіла мноства спекуляцый і чутак пра тое, што дэмакраты маглі заплаціць сацыялістам некалькі мільёнаў дынараў за стварэнне кааліцыі для захавання ўлады, паколькі пасля выбараў магчымасць фарміравання антызаходняй кааліцыі ва ўрадзе была як ніколі ў незалежнай Сербіі вялікая, што азначала б кардынальную змену знешняй палітыкі Сербіі, у тым ліку ў адносінах з Захадам і ЕС.

Да 2006 года падтрымлівала цесныя сувязі з «Югаслаўскімі левымі» — аб'яднаннем 23 камуністычных і посткамуністычных груп былой Югаславіі, якія ўзначальваюцца жонкай Мілошавіча. Цяпер дамагаецца ўступіць у Сацыялістычны інтэрнацыянал, аднак гэтаму супрацьстаіць Сацыял-дэмакратычная партыя Босніі і Герцагавіны і шэраг іншых членаў Сацінтэрна.

З 2012 уваходзіць у склад кааліцыйнага ўрада Прагрэсіўнай партыі Сербіі, Сацыялістычнай партыі Сербіі, рухі Г17, Партыі пенсіянераў, Новай Сербіі.

## Статыстыка на парламенцкіх выбарах 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт партыі

Катэгорыя:Палітычныя партыі Сербіі
С
Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 1990 годзе
Панкратавічы

* Вёска Панкратавічы, Бабруйскі раён
* Вёска Панкратавічы, Клецкі раён
Рассвет

Назву **Рассве́т** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Рассвет — вёска ў Сенненскім раёне
* Гомельская вобласць:
** Рассвет — аграгарадок у Акцябрскім раёне
** Рассвет — пасёлак у Добрушскім раёне
** Рассвет — вёска ў Рэчыцкім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Рассвет — вёска ў Мсціслаўскім раёне
* Мінская вобласць:
** Рассвет — пасёлак у Клецкім раёне
** Рассвет — вёска ў Салігорскім раёне
Ешыбот

**Ешыбот** (, літаральна «сядзенне, пасяджэнне»; множны лік — , *ешыво́т*) — яўрэйская вышэйшая рэлігійная навучальная ўстанова вывучэння Вуснага Закону, галоўным чынам Талмуда. У пэўныя часы ешыботы мелі таксама заканадаўчыя і судовыя функцыі. У апошнія стагоддзі ешыботы мелі таксама функцыі падрыхтоўкі вучоных да звання рабіна.

Побач паняцця «ешыва» (якое ўпершыню сустракаецца ў апакрыфічнай кнізе «Мудрасць Сірахава», 51:23, 29) для абазначэння гэтага інстытута ўжываліся, адпаведна яго функцыямі, назвы бэйт-мідраш (*дом навучання*), метыўта або мотва (па-арамейску — *пасяджэнне*), часам з вызначэннем *раба́* (з ), бэйт-дын (*дом суду*), бэт-дын гадол (*дом вялікага суду*). Ешыботы, які ўзначальвалі так званыя «намеснікі» (насі) ў Эрэц-Ісраэль таксама называлася бэт-ва‘ад (*дом сходу*). Для абазначэння ешыботаў талмудычнага перыяду і перыяду гаонаў у еўрапейскіх мовах ужываецца паняцце «акадэмія».

## Крыніцы 
;Каментарыі

## Спасылкі 
*
Амерыканская літаратура

**Амерыканская літаратура** () — англамоўная літаратура, створаная на тэрыторыі ЗША і былых брытанскіх калоній, да іх аб'яднання ў Злучаныя Штаты Амерыкі. Літаратура ЗША канчаткова вылучылася з ангельскай літаратуры ў XIX ст. З тых часоў амерыканская літаратура атрымала шырокае развіццё і самабытнае значэнне і займае сёння адно з вядучых месцаў сярод літаратур народаў свету.

ЗША падарылі сусветнай літаратуры такіх класікаў як Эдгар По, Марк Твен, Джэк Лондан, Джон Стэйнбек, Тэадор Драйзер, Уільям Фолкнер, Эрнэст Хэмінгуэй, Рэй Брэдберы, Стывен Кінг і многіх іншых. У пачатку XXI стагоддзя ў ЗША штогод выдаецца і прадаецца больш кніг, чым у любой краіне свету.

Катэгорыя:Літаратура ЗША
Катэгорыя:Літаратура Паўночнай Амерыкі
Канзас Сіці Стар

**Канзас Сіці Стар** () — газета кампаніі Мак-Клэчы, якая выдаецца ў Канзас-Сіці (штат Місуры) у Злучаных Штатах. Выдаецца з 1880 года і атрымала восем Пулітцэраўскіх прэмій. З'яўляецца найбольш вядомай з-за яе ўплыву на кар'еру прэзідэнта Гары Трумэна і з-за таго, што малады Эрнэст Хемінгуэй адточваў у ёй свой пісьменніцкі стыль.

Катэгорыя:Газеты-уладальніцы Пулітцэраўскай прэміі
Катэгорыя:Газеты штата Місуры
Катэгорыя:Газеты ЗША
Богдан Барусевіч

**Бо́гдан Міхал Барусе́віч** (; нар. , Лідзбарк Варміньскі) — польскі дзяржаўны і палітычны дзеяч.

Богдан Барусевіч быў дэпутатам сейма I, II і III скліканняў, з кастрычніка 2005 года займае пасада Маршала Сената Польшчы. Гісторык па адукацыі, у 1975 годзе скончыў гуманітарны факультэт Каталіцкага ўніверсітэта ў Любліне. З’яўляецца ганаровым грамадзянінам Гданьска і персонай нон-грата ў Расійскай Федэрацыі.

## Выконваючы абавязкі прэзідэнта Польшчы 
8 ліпеня 2010 года Браніслаў Камароўскі склаў мандат дэпутата Сейма, зняў з сябе паўнамоцтва старшыні Сейма і выконваючага абавязкі прэзідэнта Польшчы. Выконваючы абавязкі прэзідэнта па Канстытуцыі аўтаматычна стаў маршал Сената Богдан Барусевіч. У той жа дзень, 8 ліпеня 2010 года Гжэгаж Схетына быў выбраны новым Маршалкам Сейма, які стаў новым выконваючым абавязкі прэзідэнта.

У пачатку сакавіка 2015 года даведаўся, што знаходзіцца ў санкцыённым спісе асоб, якім забаронены ўезд у Расійскую Федэрацыю, і з-за гэтага не змог прыняць удзел у пахаванні Барыса Нямцова.

## Узнагароды 
* Ордэн «За заслугі» I ступені (Украіна, 19 жніўня 2006 года) — *за важкі асабісты ўнёсак у развіццё міжнароднага супрацоўніцтва, умацаванне аўтарытэту і дадатнага іміджу Украіны ў свеце, папулярызацыю яе гістарычных і сучасных дасягненняў*

## Спасылкі 
*
Катэгорыя:Палітыкі Польшчы
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Тчэва
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы 1 склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы 2 склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы 3 склікання
Катэгорыя:Члены партыі «Грамадзянская платформа»
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Гданьска
Катэгорыя:Члены прафсаюза «Салідарнасць»
Мацей Ратай

**Мацей Ратай** (; 19 лютага 1884, Хлопы каля Львова — 21 чэрвеня 1940, Пальміры) — польскі палітык, член Сялянскай партыі.

## Біяграфія 
Выпускнік Львоўскага ўніверсітэта, філосаф. Працаваў настаўнікам у Львове і Замасці. У 1919—1930 і 1934—1935 гадах быў дэпутатам сейма, у тым ліку — у 1922—1928 гадах — маршалам сейма. Двойчы быў выконваючым абавязкі прэзідэнта краіны: у снежні 1922 года пасля забойства Нарутовіча і ў маі 1926 года пасля адстаўкі Вайцяхоўскага. У 1920—1921 гадах быў таксама міністрам па справах рэлігіі.

Пасля прыгнечання Польшчы ў Вераснёвай кампаніі быў членам падполля. Пасля пачатку нямецкай акупацыі Польшчы ў верасні 1939 года Ратай прадстаўляў Сялянскую партыю ў Пагаджальным камітэце палітычных партый. Актыўна падтрымліваў польскі эмігранцкі ўрад. У сакавіку 1940 года арыштаваны гітлераўцамі, расстраляны ў Кампіноскай пушчы каля вёскі Пальміры ў наваколлях Варшавы разам з іншымі вядомымі палякамі (Янушам Кусацінскім, Давідам Пшапюркам і іншымі спартсменамі, інтэлігентамі і палітыкамі).

У наш час магіла Мацея Ратая знаходзіцца на Пальмірскіх могілках.
[thumb|300px|Магіла Мацея Ратая на [Пальмірскія могілкі|Пальмірскіх могілках]]

## У кіно 
* Збігнеў Замахоўскі («Варшаўская бітва 1920 года»)
* Томаш Заліўскі («Смерць прэзідэнта», «Пераварот», «Адраджэнне Польшчы»)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Палітыкі Польшчы
Катэгорыя:Маршалы Сейма Польшчы
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Крыжа Грунвальда
Катэгорыя:Выпускнікі Львоўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Міністры Польшчы
Катэгорыя:Расстраляныя ў Польшчы
Катэгорыя:Пакараныя смерцю прэзідэнты
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Львоўскай вобласці
1974 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

ў Полацку. Скульптары А. Заспіцкі, А. Глебаў, І. Глебаў]]
**1974** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## Падзеі 
* Трэцяя рэспубліканская выстаўка кніжнага знака, Мінск. Каталог — Генадзь Галубовіч
* Абласная мастацкая выстаўка, прысвечаная 30-годдзю з дня вызвалення Беларусі і горада Віцебска ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў, Віцебск

## З’явіліся 
* Мемарыяльны комплекс «Брэсцкая крэпасць-герой»
* Мемарыяльны комплекс «Прарыў»
* Пастаўскі краязнаўчы музей
* Помнік Францыску Скарыну, Полацк

## Нарадзіліся 
* 22 чэрвеня — Марк Максімовіч, беларускі мастак
* 23 верасня — Сяргей Аганаў, беларускі скульптар
* 6 снежня — Аляксей Сарокін, беларускі скульптар
* 30 снежня — Anton Snt, беларускі мастак-графік, акцыяніст

## Памерлі 
* 1 студзеня — Ібрагім Гембіцкі (нар. 1900), беларускі графік
* 2 студзеня — Міхаіл Станюта (нар. 1881), беларускі жывапісец, педагог
* 25 чэрвеня — Янка Раманоўскі (нар. 1928), беларускі мастак; пляменнік Янкі Купалы
* 20 верасня — Леў Лейтман (нар. 1896), беларускі графік, педагог

## Галерэя твораў 

Выява:Stamps of Belarus 2013 Vitaly Tsvirka landscape 1974.jpg|Віталь Цвірка. «Пейзаж»
Выява:Boris Arakcheev 1974 Storm in Khosta 44 x 60 cm Oil on cardboard.jpg|Барыс Аракчэеў. «Шторм. Хоста». Кардон, алей. 44 х 60 см
Выява:
Выява:

Катэгорыя:1974 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
Ігнацы Дашынскі

**Ігна́цы Дашы́нскі** (, ,  (цяпер Збаражскі раён, Цярнопальская вобласць, Украіна) — , в. Быстра каля г. Бельска-Бяла (цяпер Сілезскае ваяводства Польшча) — польскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, публіцыст. Змагар за незалежнасць Польшчы.

## Палітычная і дзяржаўная дзейнасць 
Адзін з арганізатараў Польскай сацыял-дэмакратычнай партыі Галіцыі, пазней Польскай сацыялістычнай партыі. Лідар ПСДП.

У 1897 і 1900 гадах пасол (дэпутат) аўстрыйскага дзяржаўнага савета.

У лістападзе 1918 г. стаў прэм'ер-міністрам Часовага Народнага ўрада, абвешчанай у Любліне Польскай Народнай Рэспублікі.

Пасля ваеннага перавароту і прыходу да ўлады ў маі 1926 г. падтрымліваў прэзідэнта Ю. Пілсудскага. У 1929 г. перайшоў у апазіцыю і ўваходзіў у склад арганізатараў саюза левых і цэнтрысцкіх партый Польшчы.

У 1922—1927 г. займаў пасаду віцэ-маршалка, а ў 1928—1930 г. — маршалка ніжняй палаты Нацыянальнай Асамблеі — Сейма Рэспублікі Польшча.
]]

Памёр у 1936 г. і пахаваны ў Кракаве на Ракавіцкіх могілках.

Ганаровы грамадзянін Радама. За літаратурна-публіцыстычную дзейнасць атрымаў узнагароду Польскай Акадэміі Літаратуры «Залатыя акадэмічныя лаўры» ў 1935 г.

## Выбраная бібліяграфія 
Аўтар шэрагу артыкулаў і публікацый, у тым ліку па пытаннях палітыкі, дзяржаўнага будаўніцтва Польшчы і ўзаемаадносін з Расіяй.
* Szlachetczyzna i odrodzenie Galicji, 1899;
* O formach rządu. Szkic socjologiczny, 1902;
* Polityka proletariatu. Kilka uwag o taktyce rewolucji w Polsce, 1907;
* Mowa o sprawie polsko-ruskiej, wygłoszona w Izbie Posłów d. 21 maja 1908 r., 1908;
* Cztery lata wojny. Szkice z dziejów polityki Polskiej Partii Socjalistycznej Galicji i Śląska, 1918;
* Z burzliwej doby. Mowy sejmowe wygłoszone w czasie od października 1918 do sierpnia 1919 roku, 1920;
* Wielki człowiek w Polsce. Szkic polityczno-psychologiczny, 1925;
* Pamiętniki, tom I Kraków 1925, tom II 1926;
* Sejm, rząd, król, dyktator, 1926;
* W obronie praw przedstawicielstwa ludowego. Przemówienie sejmowe tow. Daszyńskiego, 1926;
* W pierwszą rocznicę przewrotu majowego 1927;
* Czy socjaliści moga uznać dyktaturę proletariatu, 1927.

## Спасылкі 
* Ignacy Daszyński 

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Польшчы
Катэгорыя:Пахаваныя на Ракавіцкіх могілках
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Радама
Катэгорыя:Палітыкі Польшчы
Катэгорыя:Публіцысты паводле алфавіта
Катэгорыя:Публіцысты Польшчы
Катэгорыя:Члены Польскай сацыялістычнай партыі
Катэгорыя:Дэпутаты Заканадаўчага сейма
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польскай Рэспублікі (1918—1939) 1 склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польскай Рэспублікі (1918—1939) 2 склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польскай Рэспублікі (1918—1939) 3 склікання
Твртко

**Твртко:**
* Твртко I — баснійскі бан (намеснік) з дынастыі Катраманічаў у 1353—1366 і 1367—1377 гадах;
* Твртко II  — кароль Босніі ў 1404—1409 і 1421—1443 гадах.
Балеслаў Вянява-Длугашоўскі

**Бале́слаў Ігна́цы Флё́рыян Вяня́ва-Длугашо́ўскі** (; 22 ліпеня 1881, Максімоўка, каля цяперашняга Івана-Франкоўска, Аўстрыйская імперыя, цяпер тэрыторыя Украіны — 1 ліпеня 1942, Нью-Ёрк, ЗША) — польскі генерал, дыпламат, палітык і паэт; прэзідэнт Польшчы ў выгнанні (25 верасня 1939 года — 26 верасня 1939 года).

## Жыццё да Першай сусветнай вайны 
Нарадзіўся 22 ліпеня 1881 года ў Максімоўцы, маёнтку яго бацькоў-дваран Балеслава Длугашоўскага і Жазафіны Стручкевіч. Дзяцінства правёў у Бобаве — іншым сямейным маёнтку. Балеслаў быў адным з лепшых вучняў львоўскай гімназіі. Затым ён вучыўся ў школе горада Новы-Сонч, дзе ў 1900 годзе здаў выпускныя экзамены. Вывучаў медыцыну ва ўніверсітэце Яна Казіміра (Львоў).

Пасля вучобы пераехаў у Берлін, навучаўся ў Берлінскай акадэміі мастацтваў. Пазней працаваў прыватным доктарам у Парыжы, лічыўся адным з лепшых. У 1911 годзе пры ўдзеле Вянявы-Длугашоўскага было заснавана Таварыства польскіх мастакоў (’’Towarzystwo Artystów Polskich’’). Ён таксама ўступіў у Саюз стралкоў, дзе пазнаёміўся з Юзафам Пілсудскім.

## 1914—1939 
thumb|left|200px|Генерал Вянява-Длугашоўскі (другі справа) на мітынгу легіянераў у Кракаве. 1930-я гг.
У 1914 годзе пераехаў у Кракаў, ваяваў на баку Аўстра-Венгрыі. У жніўні 1915 года, быўшы лейтэнантам, пераехаў у занятую германскімі войскамі Варшаву і стаў ад'ютантам Пілсудскага. У 1918 годзе Вянява-Длугашоўскі быў арыштаваны ЧК падчас дыпламатычнай місіі ў Расіі як член Польскай арганізацыі вайсковай і вызвалены праз некалькі месяцаў.
Дапамагаў у правядзенні Віленскай аперацыі і бітвы пад Варшавай. Пасля вайны неаднаразова ўзнагароджваўся.

З 1921 года — польскі ваенны аташэ у Румыніі. Спрыяў падпісанню польска-румынскага пагаднення 1922 года.

У 1926 годзе скончыў Вышэйшую ваенную школу Польшчы. Адзін з арганізатараў майскага перавароту. У 1931—1932 гадах з'яўляўся камандуючым першай, часам другой кавалерыйскай дывізіяй. З 1931 года — брыгадны генерал. У 1932—1938 гадах быў камандуючым другой кавалерыйскай дывізіяй. У 1938 годзе атрымаў званне генерал-маёр.

У 1938—1940 гадах быў польскім паслом у Італіі.

## Прэзідэнцтва 
25 верасня Ігнацы Масціцкі прызначыў Вяняву-Длугашоўскага прэзідэнтам Польшчы, але яго кандыдатура была адпрэчана Францыяй і Вялікабрытаніяй. Наступным прэзідэнтам стаў Уладзіслаў Рачкевіч. Вянява-Длугашоўскі эміграваў у Францыю, затым у Лісабон і ў Нью-Ёрк.

## Смерць 
Вянява-Длугашоўскі стаў пасланцам Польшчы на Кубе, але неўзабаве скончыў жыццё самагубствам у Нью-Ёрку, скочыўшы з пятага паверху.

У 1990 годзе рэшткі генерала Балеслава Вянявы-Длугашоўскага былі перавезены ў Польшчу і перапахаваны на вайсковых могілках № 388 у Кракаве.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэзідэнты Польшчы
Катэгорыя:Палітыкі Польшчы
Катэгорыя:Самазабойцы
Катэгорыя:Самазабойцы, якія кінуліся з вышыні
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Польшчы
Катэгорыя:Паслы Польшчы ў Італіі
Катэгорыя:Паслы Польшчы на Кубе
Катэгорыя:Генералы Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Аўстра-Венгрыя)
Уладзіслаў Катраманіч

**Уладзіслаў Катраманіч** (, 1295—1354) — бан Босніі.

## Біяграфія 
Уладзіслаў быў сынам баснійскага бана Стэфана I Катраманіч і Лізаветы, дачкі сербскага кіраўніка Стэфана Драгуціна. У пачатку XIV стагоддзя, скарыстаўшыся грамадзянскай вайной у Венгерскім каралеўстве, Боснію ўзяў пад свой кантроль «некаранаваны кароль Харватыі» Павел I Шубіч, пазбавіўшы Стэфана I улады. У 1312 годзе ён памёр, і «гаспадаром усёй Босніі» стаў яго сын Младан II Шубіч. Калі ў 1314 годзе памёр Стэфан I, Лізавета вырашыла бегчы разам з дзецьмі ў Дуброўніцкую рэспубліку.

У Младана II было шмат праціўнікаў як унутры краіны, так і за яе межамі, і паступова ён прыйшоў да думкі зрабіць сваім намеснікам у Босніі сына памерлага Стэфана I, які быў бы больш прымальны для баснійскай знаці, чым Младан. У 1320 годзе банам Босніі стаў Стэфан II Катраманіч. У 1322 годзе Младан II быў арыштаваны венгерскім каралём, і Стэфан II стаў кіраваць самаўладна. У 1326 годзе ён зрабіў Уладзіслава сваім суправіцелем.

Уладзіслаў быў у шлюбе з Аленай Шубіч, дачкой Юрая II, які ўзначаліў клан Шубічаў пасля арышту Младана II. З-за таго, што яны знаходзіліся адзін з адным у сваяцтве трэцяй ступені, гэты шлюб запатрабаваў адмысловага дазволу каталіцкай царквы.

У 1353 годзе, калі сканаў Стэфан II, Уладзіслаў па прычыне дрэннага здароўя таксама адрокся ад прастола на карысць свайго 15-гадовага сына Твртка. У наступным годзе ён сканаў.

Катэгорыя:Баны баснійскія
Сулейман-паша

**Сулейман-паша** (; , Стамбул — , Багдад) — турэцкі военачальнік, генерал (1877).

## Біяграфія 
Уступіў у армію ў 1854 годзе. Скончыў ваеннае вучылішча ў Стамбуле (1861).

Удзельнічаў у прыгнечанні паўстанняў у Чарнагорыі (1862) і на Крыце (1867). У 1867 годзе — маёр, з 1873 года палкоўнік.

З 1873 года выкладаў, напісаў некалькі навуковых прац. З 1874 года віцэ-дырэктар Ваеннай акадэміі і брыгадны генерал. Удзельнічаў у звяржэнні султана Абдул-Азіза (май 1876), дывізіённы генерал.

Быў прызначаны камандуючым турэцкімі войскамі ў Босніі і Герцагавіне і ў пачатку серба-чарнагорска-турэцкай вайны 1876—1878 гадах кіраваў іх наступам на Чарнагорыю.

Пасля пачатку руска-турэцкай вайны 1877—1878 гадоў у ліпені 1877 года корпус Сулеймана-пашы быў перакінуты ў Балгарыю і ён прызначаны камандуючым Балканскай арміяй, якая ў жніўні 1877 года беспаспяхова штурмавала Шыпку. З 14 верасня да сярэдзіны снежня камандаваў Усходне-Дунайскай арміяй, у снежні 1877 — лютым 1878 года галоўнакамандуючы турэцкімі войскамі ва Усходняй Румеліі, 17 студзеня 1878 года пацярпеў паражэнне пры Філіпопалі (Плоўдзіве). Быў аддадзены пад суд «за няўмелыя дзеянні на Шыпкінскім перавале» і прысуджаны да пазбаўлення чыноў, узнагарод і 15 гадоў зняволення ў крэпасці. Аднак неўзабаве ён быў памілаваны султанам і зняволенне заменена на ссылку. 

Памёр у 1892 годзе ў Багдадзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Военачальнікі Асманскай імперыі
Катэгорыя:Удзельнікі Крымскай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі руска-турэцкай вайны 1877—1878
Карэспандэнт

ў Нікасіі]]
**Карэспандэнт** ці **Замежны карэспандэнт** — журналіст, які асвятляе падзеі з-за мяжы для прэсы сваёй краіны. У ідэале ён валодае мовай краіны, з якой асвятляе падзеі і знаёмы з яе культурай і палітычнай сітуацыяй. Для хатняй аўдыторыі ён гуляе ролю інтэрпрэтатара.

У краінах з абмежаванай свабодай масавай інфармацыі ён сутыкаецца з праблемамі цэнзуры, ён часта не мае магчымасці бесперашкоднага перамяшчэння і вядзення інтэрв'ю.

Катэгорыя:Журналісцкія прафесіі
Катэгорыя:Журналістыка
Катэгорыя:Карэспандэнты
Дэбютны раман

«Пачуццё і адчувальнасць», апублікаванага ў 1811 годзе.]]
**Дэбютны раман** — першы раман, апублікаваны пісьменнікам. Дэбютны раман часта з'яўляецца першай магчымасцю аўтара паўплываць на меркаванне выдавецтва пра яго, і, такім чынам, поспех або няўдача дэбютнага рамана можа паўплываць на здольнасць аўтара публікаваць творы ў будучыні. Аўтары раманаў без рэпутацыі, такой як публікацыі дакументальнай літаратуры, газетах ці часопісах, як правіла, спрабуюць знайсці выдаўца для свайго рамана.

Катэгорыя:Дэбютныя раманы
Катэгорыя:Літаратурная тэрміналогія
Кубак Беларусі па футболе 2015/2016

**Кубак Беларусі па футболе 2015—2016** — 25-ы розыгрыш Кубка Беларусі. Фінал кубка прайшоў 21 мая 2016 года ў Брэсце на стадыёне АСК «Брэсцкі». Уладальнікам Кубка ўпершыню ў гісторыі стала жодзінскае «Тарпеда-БелАЗ», якое ў фінале па пенальці перайграла барысаўскі БАТЭ (0:0, пен. 3:2).

## Рэгламент 
У турніры маюць права прымаць удзел клубы (каманды) Вышэйшай, Першай і Другой ліг, а таксама каманды — уладальнікі кубкаў абласцей і горада Мінска.
Розыгрыш Кубка праводзіцца па сістэме з выбываннем, пераможца пары папярэдняга, першага і другога адборачных раўндаў, а таксама пераможца ў фінале вызначаецца па выніках аднаго матча. У матчах розыгрышу 1/16, 1/8, 1/4 і 1/2 фіналу Кубка пераможца пары вызначаецца па выніках двух матчаў (матч на сваім полі і поле суперніка).

## Лёсаванне 
Склад пар вызначаецца лёсаваннем. Для правядзення лёсавання папярэдняга, адборачных раўндаў і 1/16 фіналу выкарыстоўваюцца два кашы, для 1/8, 1/4, 1/2 фіналу Кубка — адзін кош.

## Каляндар 
## Удзельнікі 
## 1-ы адборачны раўнд 
Каманды — уладальнікі кубкаў абласцей і горада Мінска прымаюць на сваім полі каманды другой лігі. Склад пар вырашаецца лёсаваннем. Для каманд другой лігі, якія сустракаюцца паміж сабой, для вызначэнне гаспадара поля таксама праводзіцца лёсаванне.
 
У выпадку ўдзелу ў першым адборачным раўндзе больш за 32 каманды прадугледжана правядзенне папярэдняга раўнда.

### Удзельнікі 1-га адборачнага раўнда
У першым адборачным раўндзе прынялі ўдзел 14 клубаў:
* 9 каманд Другой лігі (Д3)
* 5 каманд — уладальнікаў кубкаў абласцей (КФК)

### Матчы 1-га адборачнага раўнда 
## 2-і адборачны раўнд 
### Удзельнікі 2-га адборачнага раўнда
У другім адборачным раўндзе прынялі ўдзел 32 клубы:
* 7 пераможцаў 1-га адборачнага раўнда
** 3 каманды — уладальніка кубкаў абласцей (КФК)
** 4 каманды Другой лігі (Д3)
* 14 каманд Першай лігі (Д2)
* 11 каманд Другой лігі (Д3)

***Заўвага**: зорачкай ***** - пазначаны клубы-пераможцы 1-га адборачнага раўнда.*

### Матчы 2-га адборачнага раўнда 
## 1/16 фіналу
### Удзельнікі 1/16 фіналу
У 1/16 фіналу прынялі ўдзел 32 клубы:
* 16 пераможцаў 2-га адборачнага раўнда
** 13 каманды Перашай лігі (Д2)
** 3 каманды Другой лігі (Д3)
* 2 каманды Першай лігі (Д2)
* 14 каманды Вышэйшай лігі (Д1)

***Заўвага**: зорачкай ***** - пазначаны клубы-пераможцы 2-га адборачнага раўнда.*

### Матчы 1/16 фіналу 
Першыя матчы прайшлі 16-19 ліпеня 2015 года.

## 1/8 фіналу 
### Удзельнікі 1/8 фіналу 
У 1/8 фіналу прымалі ўдзел 16 клубаў:
* 16 пераможцаў 1/16 фіналу
** 2 каманды Першай лігі (Д2)
** 14 каманд Вышэйшай лігі (Д1)

### Матчы 1/8 фіналу 
Матчы прайшлі 8 верасня, з 12 па 30 лістапада 2015 года.

## Чвэрцьфінал 
Першыя матчы прайшлі 19 і 20 сакавіка 2016, адказныя — 6 красавіка 2016.

## Паўфінал 
Першыя матчы прайшлі 20 красавіка 2016, адказныя — 4 мая 2016.

## Фінал 
## Бамбардзіры 
;7 галоў

;6 галоў

;5 галоў

Крыніца: football.by

## Спасылкі 
* football.by

2015/2016
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2015 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2016 годзе
Катэгорыя:2015 год у футболе
Катэгорыя:2016 год у футболе
Сан-Вэлі (Айдаха)

**Сан-Вэлі** () — курортны горад у заходняй частцы ЗША, у цэнтры штата Айдаха ў даліне ракі Вуд.

Катэгорыя:Гарады Айдаха
Аперацыя «Нептун»

**Аперацыя «Нептун»** (, ) або **высадка войскаў у Нармандыі** (, ) — марская дэсантная аперацыя, якая была праведзена 6 чэрвеня 1944 года ў Нармандыі падчас Другой сусветнай вайны сіламі саюзнікаў — ЗША, Вялікабрытаніі, Канады і іншыхсупраць нацысцкай Германіі. Першая частка стратэгічнай аперацыі «Аверлорд», якая прадугледжвала захоп саюзнікамі паўночна-заходняй Францыі.

Катэгорыя:Канфлікты 1944 года
Катэгорыя:1944 год у Францыі
Катэгорыя:Аперацыя «Аверлорд»
Катэгорыя:Бітвы ЗША ў Другой сусветнай вайне
Катэгорыя:Бітвы Францыі ў Другой сусветнай вайне
Катэгорыя:Бітвы Канады ў Другой сусветнай вайне
Катэгорыя:Бітвы Вялікабрытаніі ў Другой сусветнай вайне
Катэгорыя:Марскія бітвы і аперацыі Еўрапейскага тэатру Другой сусветнай вайне
Рэалізм (літаратура)

**Рэалізм** — кірунак у літаратуры і мастацтве, які ставіць мэтай праўдзівае выяўленне рэчаіснасці ў яе тыповых рысах. Панаваў пасля эпохі рамантызму і папярэднічаў сімвалізму.

Рэалізм сцвярджае значэнне літаратуры як найважнейшага сродку пазнання чалавекам сябе і навакольнага свету, такім чынам імкнецца да раскрыцця сутнасці жыццёвых з’яў, да шырокага ахопу рэчаіснасці з яе супярэчнасцямі, прызнае права мастака адлюстроўваюць усе бакі жыцця без абмежавання тэм і сюжэтаў. Рэалізм паказвае ўзаемадзеянне чалавека з асяроддзем, уздзеянне грамадства і ўмоў на лёс асобных людзей, суполак, класаў, уплыў сацыяльных абставін на норавы і духоўны свет людзей, актыўную пераўтваральную ролю чалавека, вялікіх суполак і рухаў. Рэалістычна літаратура сцвярджае каштоўнасць маральных пошукаў, такім чынам адыгрывае вялікую сацыяльна-выхаваўчую ролю. Рэалізму ўласціва імкненне да разгляду рэчаіснасці ў развіцці; адлюстраванне не толькі традыцыйных форм быту, адносін, але і здольнасць знаходзіць і адлюстроўваць у вобразах узнікненне новых форм жыцця і сацыяльных адносін, новых тыпаў.

## Рэалізм у беларускай літаратуры 
Галоўныя прынцыпы рэалізму ўключаюць раскрыццё праўды характараў і праўды абставін, паказ тыповых карцін рэальнага жыцця, спасціжэнне глыбіні апускання ў рэчаіснасць, асвятлення чалавека ў свеце і ўнутранага свету ў самім чалавеку.

У аснову рэалізму ў мастацкай творчасці пакладзены прынцыпы адлюстравання аб’ектыўнага развіцця гісторыі і асобы, паказу шматбаковасці характару чалавека, раскрыцця складанасці яго псіхікі. Мастакі шукалі розныя тыпы свайго часу. Асаблівая заслуга ў сцвярджэнні прынцыпаў рэалізму ў беларускай літаратуры належыць народным пісьменнікам: Я. Коласу, Я. Купале, К. Чорнаму, М. Багдановічу, К. Крапіве, І. Мележу, Я. Брылю, В. Быкаву, І. Шамякіну, І. Навуменку, І. Чыгрынаву.

У першай палове ХХ ст. усталяваўся так званы сацыялістычны рэалізм, які перад творамі мастацтва (літаратурай, жывапісам, скульптурай, тэатрам, кіно, музыкай) ставіў задачы ўмацавання заваёў Кастрычніцкай рэвалюцыі. Аднак творы сацыялістычнага рэалізму не былі пазбаўлены ідэалізацыі, двайных стандартаў у паказе з’яў рэчаіснасці, калі жаданае выдавалася за рэальнае, існае, даўно ўсталяванае. У сучасным мастацтве поруч рэалістычных падыходаў развіваюцца таксама авангардысцкія і постмадэрнісцкія тэндэнцыі.

## Літаратура 
* Краткая литератературная энциклопедия: в 9 т. / под общ. ред. А. А. Суркова. — М.: Сов. энцикл., 1972. — Т. 6. — 1039 с
* Беларуская літаратура / У. А. Навумовіч — Мінск.: Вышэйшая школа, 2013.
* 


Катэгорыя:Рэалізм
Як важна быць сур’ёзным

**«Як важна быць сур’ёзным, трывіяльная камедыя для сур’ёзных людзей»** () — п’еса Оскара Уайлда ў чатырох дзеях (у больш позняй рэдакцыі аўтара — у трох дзеях), у якой аўтар высмейвае крывадушнасць і ханжаства віктарыянскай эпохі. Прэм’ера спектакля адбылася ў тэатры Сент-Джэймс (Лондан) 14 лютага 1895 года.

Катэгорыя:Творы 1895 года
Катэгорыя:П’есы Оскара Уайлда
Катэгорыя:П’есы, адаптаваныя ў кіно
Мядзведзь грызлі

**Мядзведзь грызлі** (*Ursus arctos horribilis*) — падвід бурага мядзведзя (*Ursus arctos*), які жыве пераважна на Алясцы і ў заходніх раёнах Канады. Па вонкавым выглядзе і памерах Грызлі блізкі да сібірскіх падвідаў бурага мядзведзя.

## Спасылкі 
Грызлі
Катэгорыя:Сысуны ЗША
Катэгорыя:Сысуны Канады
Катэгорыя:Сімвалы Каліфорніі
Катэгорыя:Сімвалы Мантаны
Катэгорыя:Сысуны Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1815 годзе
Ян Янавіч Сянкевіч

**Ян Сянкевіч** (нар. , ) — беларускі футбаліст, нападнік польскага клуба «Алімпія» з Эльблёнга.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец ДЮСШ «Белкард», з 2013 года стаў выступаць за дубль гродзенскага «Нёмана». У сезоне 2014 замацаваўся ў рэзервовай камандзе гродзенцаў.

Перад сезонам 2015 значная колькасць маладых ігракоў, у тым ліку і Сянкевіч, была пераведзена ў асноўны склад. 21 сакавіка 2015 года дэбютаваў у асноўнай камандзе «Нёмана» ў першым матчы чвэрцьфінала Кубка Беларусі супраць БАТЭ (0:1), калі выйшаў у стартавым складзе на пазіцыі левага паўабаронцы. 23 мая 2015 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену на 75-й хвіліне матча з «Мінскам» (0:2). У 2015—2016 гадах працягваў выступаць за дубль, зрэдку з’яўляючыся ў асноўным складзе гродзенцаў.

У сезоне 2017 на правах арэнды выступаў за мікашэвіцкі «Граніт», з 11 галамі стаў адным з найлепшых бамбардзіраў каманды. У пачатку 2018 года, пакінуўшы гродзенскі клуб, далучыўся да магілёўскага «Дняпра», з якім у сакавіку падпісаў кантракт. У складзе магіляўчан стаў трывала з’яўляцца на полі, звычайна выходзячы на замену.

У лютым 2019 года, калі стала вядома пра аб’яднанне «Дняпра» з мінскім «Промнем», накіраваўся на прагляд у сталічны клуб, але не падышоў. У выніку, у сакавіку 2019 года далучыўся да «Смалявічаў» і неўзабаве падпісаў кантракт. У складзе смалявіцкай камандзе часцей выхадзіў на замену. У ліпені 2019 года быў аддадзены ў арэнду ў рэчыцкі «Спадарожнік», дзе чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену.

У лютым 2020 года падпісаў кантракт з мікашэвіцкім «Гранітам», аднак пазней пакінуў клуб і на сезон 2020 быў заяўлены ў складзе «Ліды». Стаў адным з ключавых ігркоў лідскай каманды, з 10 галамі ўзначальваў спіс бамбардзіраў Першай лігі.

У ліпені 2020 года перайшоў у «Гарадзею». Спачатку трывала з’яўляўся ў складзе, з кастрычніка стаў заставацца на лаўцы запасных. У пачатку 2021 года трэніраваўся з «Іслаччу» і мазырскай «Славіяй», а ў лютым далучыўся да «Смаргоні» і неўзабаве падпісаў кантракт. Гуляў у стартавым складзе каманды.

У ліпені 2021 года перайшоў у польскі клуб «Алімпія» з Эльблёнга.

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпія Эльблёнг
Катэгорыя:Ігракі ФК Смаргонь
Катэгорыя:Ігракі ФК Гарадзея
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліда
Катэгорыя:Ігракі ФК Спадарожнік Рэчыца
Катэгорыя:Ігракі ФК Смалявічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Нёман Гродна
Катэгорыя:Ігракі ФК Белкард
1973 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

[міні|250 пкс|[Павел Васілевіч Масленікаў|Павел Масленікаў «Павеяла вясной», кардон, масла, 50 x 38 см, НММ РБ.]]
**1973** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## Падзеі 
[міні|320 пкс|[Паўло Пятроўскі. Фрэска «Чытанне маршалкам папскай булы на будаўніцтва манастыроў у Магілёве», 1765. Паўднёвая сцяна касцёла Святога Станіслава.]]
[міні|Алтар [Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Воўпа)|Касцёла Яна Хрысціцеля ў Воўпе, пабудаваны ў XVII стагоддзі]].
* 24-й экспедыцыяй Дзяржаўнага мастацкага музея БССР былі знойдзены надпісы, размешчаныя на хорах касцёла Святога Станіслава ў Магілёве з датамі — 1752, 1765, якія сведчылі аб перабудове касцёла і размалёўцы яго мастаком Паўло Пятроўскім. Былі выяўлены 14 кампазіцый са Старога і Новага Запаветаў і гісторыі місіянерскай дзейнасці кармелітаў у Беларусі.
* 25-й экспедыцыяй Дзяржаўнага мастацкага музея БССР у вёсцы Воўпа Гродзенскай вобласці быў выяўлены алтар  Касцёла Іаана Хрысціцеля, XVII ст. Перабудаваны ў XVIII—ХХ стст. 
* Выстаўка твораў мастака Леаніда Шчамялёва, прысвечаная 50-годдзю з дня нараджэння. Уступны артыкул да каталога — Барыс Крэпак
* Выстаўка твораў мастака Лазара Рана. Аўтар прадмовы да каталога — У. Бойка

## Ганаровыя званні 
* Уладзімір Белавусаў атрымаў ганаровае званне Заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі
* Арлен Кашкурэвіч атрымаў ганаровае званне Народнага мастака Беларусі

## З’явіліся 
* 15 ліпеня — мемарыяльны комплекс «Дальва» на месцы былой вёскі ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці, дзе 19 чэрвеня 1944 года нямецкія акупанты спалілі 44 жыхара. Аўтарам праекта стаў скульптар Уладзімір Церабун — вучань Андрэя Бембеля. Комплекс мае планіроўку былой вёскі Дальвы, ён ўключаны ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь. Кампазіцыя мемарыяла складаецца з асобных элементаў, свабодна размешчаных у прасторы, і займае плошчу 5 гектараў
* Музей гісторыі і культуры горада Наваполацка

## Нарадзіліся 
* 25 верасня — Алена Шарыпа, беларускі мастак-жывапісец, дачка Пятра Шарыпы
* 24 кастрычніка — Аляксандр Некрашэвіч, сучасны беларускі мастак-жывапісец

## Памерлі 
* 26 мая — Жак Ліпшыц (нар. 1891), французскі скульптар, выхадзец з Гродзенскай губерні
* Рыгор Глюкман (нар. 1898), амерыканскі жывапісец і графік родам з Віцебску, належаў да Парыжскай школы жывапісу
* Віктар Сахненка (нар. 1923), беларускі мастак, муж Алесі Паслядовіч

## Галерэя твораў 

Выява:Piotr Sharipa 1973 The wife portrait.jpg|Пётр Шарыпа «Партрэт жонкі». Палатно, алей, 93 х 71 см
Выява:Piotr Sharipa 1973 Liudmila.jpg|Пётр Шарыпа «Людміла». Палатно, алей, 105,5 х 66,5 см
Выява:Boris Arakcheev 1973 Caucasus. The sea and the mountains 55 x 39 cm Oil on Cardboard.jpg|Барыс Аракчэеў. «Каўказ. Мора і горы». Кардон, алей. 55 х 39 см
Выява:Minsk - ul Starovilenskaya 1973 Anatoly Nalivaev.jpg|Анатоль Наліваеў «Вуліца Старавіленская»
Выява:

Катэгорыя:1973 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
Спіс каралёў Босніі

У 1377 годзе бан Босніі Твртко I з дому Катраманічаў прыняў каралеўскі тытул. Яго нашчадкі валодалі каралеўскай каронай трохі менш за сто гадоў, аж да падзення каралеўства пад ударамі асманаў. Апошні кароль Босніі Стэфан Тамашавіч быў пакараны смерцю туркамі ў Яйцах у 1463 годзе. У 1495—1499 гадах тытул караля Босніі насіў Янаш Корвін, пазашлюбны сын Мацьяша Хуньядзі.

## Гл. таксама 
* Спіс кіраўнікоў Босніі
* Гісторыя Босніі і Герцагавіны
* Катраманічы

Боснія
Катэгорыя: каралі баснійскія
Катэгорыя:Спісы:Боснія і Герцагавіна
Стэфан Дабіша

**Стефан Дабиша** (; памёр у 1395 годзе) — кароль Босніі з дынастыі Катраманічаў у 1391—1395 гадах.

Ступень сваяцтва Стэфана са сваім папярэднікам Тврткам I невядомая. Паводле адной з версіі ён быў сынам Нінаслава, малодшага брата бана Стэфана II, паводле іншай незаконнанароджаным сынам Уладзіслава Катраманіча і, такім чынам, зводным братам Тврткі I. Год нараджэння невядомы, нарадзіўся дакладна пазней 1339 года.

У 1391 годзе Дабіша атрыў у спадчыну трон Тврткі I. Каралеўская ўлада была нетрывалай, магутныя вяльможы кіравалі ў сваіх землях, як у незалежных княствах. Асабліва гэта праявілася ў Захум’і, якое ўвайшло ў склад Баснійскага каралеўства ў 20-х гадах XIV стагоддзя, якім кіравалі князі з роду Санкавічаў. Санкавічы прадалі Конаўле Дуброўніцкай рэспубліцы, што выклікала гнеў караля. З дапамогай арміі князя Улаткі Вукавіча Конаўле было адбіта, а Санкавічы пазбаўлены ўлады.

У 1392 годзе аднавіліся напады туркаў на Боснію, але дзеянні супраць іх бана Харватыі і Вялікага князя Босніі Хрвое Вукчыча былі паспяховымі.

Да канца кіравання караля краіна была ўцягнута ў міжусобныя войны. У барацьбе за венгерскі трон паміж Жыгімонтам Люксембургскім і Уладзіславам Дабіша спрабаваў манеўраваць, імкнучыся ўтрымаць кантроль над важнымі адрыятычнымі портамі, заваяванымі яго папярэднікам. У канчатковым выніку, Жыгімонт, які перамог у вайне, уварваўся ў Боснію і вымусіў Дабішу прызнаць сваю вярхоўную ўладу, перадаць венгерскаму каралеўству далмацінскія порты і прызначыць сябе сваім спадчыннікам (жонка Жыгімонта Марыя па матчынай лініі паходзіла з дому Катраманічаў. Аднак пасля смерці Дабішы ў 1395 годзе баснійская знаць выступіла за пераход трона да жонкі памерлага караля, Алены Грубы.

Стэфан Дабіша за нядоўгі перыяд свайго кіравання здолеў страціць усе набыцці, зробленыя Тврткам I. З яго кіравання пачынаецца перыяд хуткага заняпаду Босніі.

## Спасылкі 
* Dr. Željko Fajfrić. Kotromanići

Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XIV стагоддзя
Катэгорыя:Каралі баснійскія
Катэгорыя:Катраманічы
Алена Груба

**Алена Груба** () — каралева Босніі з дынастыі Катраманічаў у 1395—1398 гадах. Адзіная жанчына ў гісторыі, якая кіравала Босніяй.

## Біяграфія 
Алена паходзіла са знатнага дому Нікалічаў, якія кіравалі часткай Захум’я. Яна была жонкай Стэфана Дабішы з дому Катраманічаў, які ў 1391 годзе стаў каралём Босніі.

У 1395 годзе кароль Дабіша памёр. Перад смерцю ён прызначыў сваім спадчыннікам караля Венгрыі Жыгімонта (жонка Жыгімонта Марыя па матчынай лініі паходзіла з дому Катраманічаў). Аднак баснійская знаць выступіла за пераход трона да ўдавы памерлага караля. Жыгімонт пасля перамоў з князямі Босніі не стаў змагацца за баснійскую карону, паколькі пасля смерці Марыі быў сканцэнтраваны на захаванні за сабой венгерскага трона і барацьбе супраць харватаў і турак, прычым вайна з туркамі ледзь не прывяла да яго гібелі (гл. Бітва пры Нікопале).

Паколькі Алена не валодала моцнай каралеўскай уладай і нават сваім тронам была цалкам абавязана знаці, у часы яе кіравання вырасла магутнасць дваранскіх родаў каралеўства і іх незалежнасць ад каралеўскай улады, шэраг князёў кіравалі сваімі ўладаннямі як незалежнымі дзяржавамі. Каралева падтрымлівала добрыя адносіны з Рагузай (Дуброўнікам), у 1397 годзе па яе загадзе былі адменены мыты для рагузанскіх купцоў у шэрагу земляў

У 1398 годзе на баснійскі трон уступіў Стэфан Остая, незаконнанароджаны сын караля Тврткі I, папярэдніка Стэфана Дабішы. Застаецца невядомым па якой прычыне адбылася змена ўлады, хутчэй за ўсё гэта было сумеснае рашэнне самых магутных вяльможаў каралеўства. Пасля свайго адхілення і ўзыходжання Остаі Алена працягвала жыць пры двары, як каралева-ўдава. Неўзабаве яна сканала.

## Спасылкі 
* Dr. Željko Fajfrić. Kotromanići
* BOSNIA & HERCEGOVINA

Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XIV стагоддзя
Катэгорыя:Каралі баснійскія
Катэгорыя:Катраманічы
Максім Іванавіч Санец

**Максім Санец** (нар. , ) — беларускі футбаліст, нападнік.

## Клубная кар’ера 
З 2013 года стаў выступаць за дубль «Гомеля», дзе хутка здолеў замацавацца. 21 верасня 2014 года дэбютаваў у асноўнай камандзе гамяльчан у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену на 80-й хвіліне матча з жодзінскім «Тарпеда-БелАЗ» (1:2).

У сезоне 2015 працягваў гуляць за дубль, выходзячы таксама ў асноўнай камандзе на замену ў канцы матча. 25 кастрычніка 2015 года забіў першы гол за «Гомель» у Вышэйшай лізе, паразіўшы браму «Слуцка» (выніковы лік 1:3).

У лютым 2016 года, пасля вылету «Гомеля» з Вышэйшай лігі, было абвешчана аб пераходзе Санца ў клуб «Крумкачы». У сталічным клубе стаў у асноўным выхадзіць на замену, выступаў за дубль. У кастрычніку 2016 года падоўжыў кантракт з «Крумкачамі» на тры гады. У першай палове сезона 2017 выступаў у асноўным за дубль, за галоўную каманду згуляў у чатырох матчах. У ліпені 2017 года кантракт клуба з футбалістам быў разарваны, і неўзабаве той стаў іграком сталічнага «Тарпеда». У складзе «Тарпеда» стаў у асноўным выхадзіць на замену.

У 2018 годзе, пасля таго як «Тарпеда» атрымала месца ў Вышэйшай лізе, стаў у асноўным гуляць за дубль. У ліпені 2018 года быў аддадзены ў арэнду гомельскаму «Лакаматыву», дзе замацаваўся ў стартавым складзе. У пачатку 2019 года, вярнуўшыся з арэнды, стаў рыхтавацца да новага сезона з «Тарпеда», аднак у лютым зноў быў аддадзены ў арэнду ў «Лакаматыў». У жніўні 2019 года «Тарпеда» спыніла існаванне, нападнік стаў іграком «Лакаматыва» на трывалай аснове. У красавіку 2020 года па выніках канфлікту з гомельскім клубам быў дыскваліфікаваны на месяц і абвешчаны свабодным агентам. Пасля гэтага прыблізна год прапусціў з-за службы ў арміі.

У красавіку 2021 года далучыўся да рэчыцкага «Спадарожніка». Дэбютаваў за каманду 29 мая 2021 года ў матчы з гродзенскім «Нёманам» (2:2), адзначыўшыся голам. У далейшым замацаваўся ў стартавым складзе рэчычан. У ліпені 2021 года, пасля таго як «Спадарожнік» зняўся з Вышэйшай лігі, перайшоў у «Іслач», дзе пераважна выхадзіў на замену.

У студзені 2022 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Іслач» і неўзабаве стаў іграком «Слуцка», дзе пераважна выхадзіў на замену. У лістападзе 2022 года па пагадненні бакоў разарваў кантракт са слуцкім клубам.

У лютым 2023 года папоўніў склад гомельскага «Паперпрама». У лютым 2024 года падоўжыў кантракт з клубам. У ліпені 2024 года пакінуў «Паперпрам».

## Міжнародная кар’ера 
10 жніўня 2016 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі ў таварыскім матчы супраць Малдовы (1:1).

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Гомель
Катэгорыя:Ігракі ФК Крумкачы Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Лакаматыў Гомель
Катэгорыя:Ігракі ФК Спадарожнік Рэчыца
Катэгорыя:Ігракі ФК Іслач
Катэгорыя:Ігракі ФК Слуцк
Катэгорыя:Ігракі ФК Паперпрам Гомель
Аўтабіяграфічны раман

**Аўтабіяграфічны раман** — жанравая разнавіднасць рамана, у якім галоўным персанажам выступае сам аўтар, а падзеі, змешчаныя ў фабуле, — сапраўдныя падзеі з яго жыцця.
Як вобраз галоўнага персанажа, так і яго сюжэт — гэта мастацкая апрацоўка фактаў, перажытых аўтарам. Адным з самых старажытных аўтабіяграфічных раманаў з'яўляецца «Споведзь» Блажэннага Аўгустына. Тыповы ўзор аўтабіяграфічнага рамана - «Споведзь» Жана-Жака Русо.

Аўтабіяграфічны раман не варта атаясамліваць з раманам-дзённікам, мемуарнай прозай. У мемуарнай прозе аўтара ў першую чаргу цікавіць свет, які ён апісвае, а затым - ўласная персона. У дзённіку разрыву паміж часам напісання і часам, пра які ідзе гаворка ў аповядзе. Як разнавіднасць біяграфічнага рамана, раман аўтабіяграфічны больш канцэнтравана і паслядоўна ўвасабляе аўтарскія погляды, суб'ектыўна тлумачачы падзеі і факты жыцця.

Катэгорыя:Аўтабіяграфіі
Катэгорыя:Літаратурныя жанры
Катэгорыя:Творы пра пісьменнікаў
Нік Адамс (персанаж)

**Нікалас (Нік) Адамс** — выдуманы персанаж, пратаганіст двух дзясяткаў апавяданняў, напісаных у 1920-х і 1930-х гадах амерыканскім пісьменнікам Эрнэстам Хемінгуэем. Большасць з гэтых апавяданняў былі пазней сабраны ў кнізе 1972 года, апублікаванай пасля смерці Хемінгуэя пад назвай «Апавяданні пра Ніка Адамса» ().

Катэгорыя:Эрнэст Хемінгуэй
Спіс прэзідэнтаў Турцыі

**Прэзідэнт Турцыі** — кіраўнік дзяржавы Турцыя.

## Спіс прэзідэнтаў рэспублікі Турцыя 
## Выконвалі абавязкі прэзідэнта 
# Мустафа Абдюльхалік Рэнда (10 лістапада 1938 — 11 лістапада 1938)
# Текін Арыбурун (29 сакавіка 1973 — 6 красавіка 1973)
# Ісхан Сабры Чаглаянгіль (6 красавіка 1980 — 12 верасня 1980)
# Хюсамецін Джындарук (17 красавіка 1993 — 16 мая 1993)

## Гл. таксама 
* Спіс прэм’ер-міністраў Турцыі


Турцыя
Хэдлі Рычардсан

**Элізабет Хэдлі Рычардсан** (; -) — першая жонка амерыканскага пісьменніка Эрнэста Хемінгуэя.

Яны ажаніліся ў 1921 годзе і праз некалькі месяцаў пераехалі ў Парыж. У 1925 годзе даведалася пра раман Хемінгуэя з Палін Пфайфер і ў 1927 развялася з ім. У 1933 годзе Хэдлі ажанілася ў другі раз, з журналістам Полам Моўрэрам, з якім пазнаёмілася ў Парыжы.

Катэгорыя:Эрнест Хэмінгуэй
Катэгорыя:Піяністы ЗША
Агнес фон Куроўскі

**Агнес фон Куроўскі Стэнфілд** (;  — ) — амерыканская медсястра, якая, як мяркуецца, паслужыла правобразам для Кэтрын Барклі ў рамане Эрнэста Хемінгуэя «Бывай, зброя!».

Куроўскі працавала медсястрой у шпіталі Амерыканскага Чырвонага Крыжа ў Мілане падчас Першай сусветнай вайны. Адным з яе пацыентаў быў Хемінгуэй, які закахаўся ў яе. Пасля вайны Хемінгуэй вярнуўся ў Злучаныя Штаты і разлічваў, што Куроўскі хутка прыедзе да яго і яны пажэняцца. Але замест гэтага ён атрымаў ад яе ліст з аб’явай аб разрыве. Хоць Куроўскі ў канчатковым выніку вярнулася ў Злучаныя Штаты, яны ніколі больш не сустракаліся.

Катэгорыя:Эрнэст Хемінгуэй
Катэгорыя:Амерыканскія экспатрыянты ў Італіі
Катэгорыя:Амерыканскія медсёстры
Бусль

**Бусль** (*Бусвы*) — рака ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Уса (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 10 км. Плошча вадазбору 39 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,2 м/км. Пачынаецца за 10 км у напрамку на захад ад вёскі Паплавы, упадае ва Усу за 1 км на паўночны захад ад аграгарадка Багушэвічы. Вадазбор у паўночнай частцы Цэнтральна-Бярэзінскай нізіны. Рэчышча Буслі ад вытоку да вёскі Падложка каналізаванае. Рака прымае сцёк з ручаёў і меліярацыйных каналаў.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-82. Выданне 1982 г. 

Катэгорыя:Рэкі Бярэзінскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Усы (прыток Бярэзіны)
Мохава

**Мо́хава** — возера ў Лоеўскім раёне Гомельскай вобласці, за 6 км на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Лоеў, каля вёскі Мохаў, на правабярэжнай пойме ракі Дняпра.

Плошча паверхні 0,42 км². Даўжыня 2,6 км, найбольшая шырыня 0,19 км. Даўжыня берагавой лініі 5,62 км.

Возера старычнае, серпападобнай формы. Схілы катлавіны вышынёй да 3 м, спадзістыя, на ўсходзе параслі хмызняком, на захадзе пад лугам.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Гомельскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Гомельскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Лоеўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Дняпра