open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Таміліна

**Таміліна** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Любярэцкім раёне Маскоўскай вобласці Расіі; уваходзіць у муніцыпальнае ўтварэнне «Гарадское паселішча Таміліна».

Насельніцтва — 31 649 чал. (2017). На 2015 год Таміліна з'яўлялася другім па колькасці насельніцтва пасёлкам гарадскога тыпу Маскоўскай вобласці і адным з найбуйнейшых пасёлкаў гарадскога тыпу ў Расіі.

Чыгуначная платформа Таміліна размешчана за 25 км па Разанскім кірунку Маскоўскай чыгункі ад станцыі Масква-Пас.-Казанская на паўднёвым усходзе ад Масквы.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Маскоўскай вобласці
Энем

**Энем** (, ) — пасёлак гарадскога тыпу ў Тахтамукайскім муніцыпальным раёне Рэспублікі Адыгея Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Энемскага гарадскога паселішча. Праз пасёлак праходзіць федэральная аўтатраса А-146 Краснадар-Наварасійск (Верхнебаканскі) і чыгуначныя лініі Паўночна-Каўказскай чыгункі на Крымск і Туапсэ.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Анатоль Мікалаевіч Беразавой, касманаўт

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Адыгеі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1890 годзе
Ягатын

**Ягацін** ці **Ягатын** () — горад у Кіеўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Ягатынскага раёна. Плошча 57,5 км². Насельніцтва 19 300 чал. (2023).

## Гісторыя 
* 1552: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1957: атрымаў статус горада.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Кіеўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Ягатынскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1552 годзе
Калінінец

**Калінінец** () — пасёлак гарадскога тыпу (да 2006 года сельскі населены пункт, былы ваенны гарадок Алабінскага гарнізона) у Нара-Фамінскім раёне Маскоўскай вобласці Расія; найбуйнейшы населены пункт гарадскога паселішча Калінінец.

У пасёлку раскватараваная 2-я гвардзейская Таманская мотастралковая дывізія імя М. І. Калініна. Размешчаны за 34 км на паўднёвы захад ад Масквы (ад МКАД) у паўночна-ўсходняй частцы Нара-Фамінскага раёна, за 25 км на паўночны ўсход ад Нара-Фамінска, на Малым Маскоўскім кальцы паміж Кіеўскай і Мінскай шашой.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Маскоўскай вобласці
Урэнгой

**Урэнгой** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Пураўскім раёне Ямала-Ненецкай аўтаномнай акругі Расіі. Утварае муніцыпальнае ўтварэнне пасёлак Урэнгой.

Насельніцтва — 10 190 чал. (2016).

Пасёлак размешчаны на правым беразе ракі Пур каля ўпадзення ў яго ракі Вялікая Хадыр’яха і недалёка ад упадзення ў яе ракі Еваяха. Станцыя Каратчаева чыгуначны тупік на адгалінаванні ад пасёлка Каратчаева, праз які праходзіць лінія ў Новы Урэнгой, таксама працуе рачны порт.
За 150 км ад раённага цэнтра горада Тарка-Сале.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ямала-Ненецкай аўтаномнай акругі
Багуслаў

**Багуслаў** () — горад у Кіеўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Багуслаўскага раёна. Плошча 71 км². Насельніцтва 16 852 чал. (01.08.2012).

## Гісторыя 
* 1195: згадка ў Іпацьеўскім летапісе
* 1938: атрымаў статус горада

## Насельніцтва 
* 1959 — 9455 чал.
* 1970 — 12 264 чал.
* 1979 — 16 885 чал.
* 1989 — 19 107 чал.
* 2001 — 17 135 чал.
* 2008 — 16 642 чал.
* 1 жніўня 2012 год — 16 852 чал.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Кіеўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Багуслаўскага раёна
Яя (Кемераўская вобласць)

**Яя** — пасёлак гарадскога тыпу ў Кемераўскай вобласці Расійскай Федэрацыі, адміністрацыйны цэнтр Яйскага раёна Кемераўскай вобласці. Пасёлак размешчаны на рацэ Яя.

Узнік у 1897 годзе разам з будаўніцтвам чыгункі. Статус рабочага пасёлка — з 1934 года.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кемераўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1897 годзе
Коханаўскі раён

**Ко́ханаўскі раё́н** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1924—1931 і 1946—1956 гадах. Цэнтр — мястэчка (з 1947 года — гарадскі пасёлак) Коханава.

## Гісторыя 
Раён утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Аршанскай акругі БССР. Цэнтр — мястэчка Коханава. 20 жніўня 1924 года падзелены на 12 сельсаветаў: Аболецкі, Алёнавіцкі, Гальцаўскі (Велікагальцаўскі), Коханаўскі, Малотынскі (Малатнянскі), Палюдаўскі (Новапалюдаўскі), Пярэвалачненскі (Перавалачнянскі), Роска-Сялецкі (Сялецкі), Сіманаўскі (Замасцянскі), Смальянскі, Тумініцкі (Лісуноўскі), Шыбецкі. 24 верасня 1926 года Коханаўскі і Смальянскі сельсаветы скасаваны. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года раён у прамым падпарадкаванні БССР. 8 ліпеня 1931 года скасаваны, Аболецкі, Алёнавіцкі, Палюдаўскі (Новапалюдаўскі), Пярэвалачненскі (Перавалачнянскі), Сіманаўскі (Замасцянскі) сельсаветы і мястэчка Коханава перададзены Талачынскаму раёну; Гальцаўскі (Вялікагальцаўскі), Малотынскі (Малатнянскі), Роска-Сялецкі (Сялецкі), Тумініцкі (Лісуноўскі), Шыбецкі сельсаветы і мястэчка Смальяны — Аршанскаму раёну.

Коханаўскі раён зноў утвораны 9 верасня 1946 года ў складзе Віцебскай вобласці з цэнтрам у гарадскім пасёлку Коханава. Раён уключаў гарадскі пасёлак Коханава і 11 сельсаветаў: Гальцаўскі, Роскасялецкі, Смалянскі, Тумініцкі, Шыбецкі сельсаветы Аршанскага раёна, Аболецкі, Алёнавіцкі, Коханаўскі, Палюдаўскі, Пярэвалачненскі, Сіманаўскі сельсаветы Талачынскага раёна. Станам на 1 студзеня 1947 года раён меў плошчу 0,8 тысяч км². 16 ліпеня 1954 года скасаваны Гальцаўскі, Роскасялецкі, Шыбецкі сельсаветы, утвораны Сальніцкі сельсавет, Палюдаўскі сельсавет перайменаваны ў Жукнеўскі. 17 снежня 1956 года раён скасаваны, Сальніцкі, Смалянскі, Тумініцкі сельсаветы перададзены ў склад Аршанскага раёна, Аболецкі, Алёнавіцкі, Жукнеўскі, Коханаўскі, Пярэвалачненскі, Сіманаўскі сельсаветы і гарадскі пасёлак Коханава — у склад Талачынскага раёна.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* 

Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1931 годзе
Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1946 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1956 годзе

Катэгорыя:Гісторыя Аршанскага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Талачынскага раёна
Нікель (значэнні)

Назву **Нікель** маюць:
* **Нікель** — метал, хімічны элемент перыядычнай табліцы
* Нікель — пасёлак гарадскога тыпу ў Мурманскай вобласці Расіі
Моніна

**Моніна** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Шчалкаўскім раёне Маскоўскай вобласці Расіі. Найбуйнейшы населены пункт муніцыпальнага ўтварэння «Гарадское паселішча Моніна».

Насельніцтва — 20 862 чал. (2017). Размешчаны за 23 км на ўсход ад Масквы па Горкаўскай шашы.

У Моніне знаходзіцца Цэнтральны музей Ваенна-паветраных сіл (філіял Цэнтральнага музея Узброеных сіл).

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Савельевіч Гаўрыкаў (нар. 1948) — беларускі архітэктар.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Маскоўскай вобласці
Нікель (Мурманская вобласць)

**Нікель** — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Печангскага раёна Мурманскай вобласці Расіі. Уваходзіць у гарадское паселішча Нікель і з’яўляецца яго цэнтрам.

Пасёлак размешчаны на левым беразе ракі Калас’ёкі, на ўсход ад возера Куэтс’ярві, за 123 км на паўночны захад ад Мурманска. Бліжэйшыя населеныя пункты — Сальміярві (4 км) і Запалярны (23 км).

## Гісторыя 
Будаўніцтва Нікеля пачалося ў 1935 годзе, калі гэтая тэрыторыя належала Фінляндыі. Сваю назву пасёлак атрымаў ад аднайменнага элемента табліцы Мендзялеева. Камбінат быў заснаваны ў 1930-х гадах фінскай кампаніяй «Петсамон Нікелі».

Падчас Другой сусветнай вайны вытворчыя будынкі камбіната былі практычна разбураныя.

У 1944 годзе пачалося аднаўленне вытворчасці, першае плаўленне было зроблена ў 1946 годзе. Статус рабочага пасёлка прысвоены указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР ад 27 лістапада 1945 года.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Мурманскай вобласці
Канстанцін Васільевіч Гораў

**Канстанцін Васільевіч Гораў** (, в. Лінёва, Борскі раён, Ніжагародская (Горкаўская) вобласць — , Мінск) — беларускі савецкі вучоны ў галіне металазнаўства і тэрмічнай апрацоўкі металаў. Акадэмік АН БССР з 1938 годзе, прэзідэнт АН БССР у 1938—1947 гадах, заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі БССР, аўтар больш за 130 навуковых прац, дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1938—1947). Першы прэзідэнт АН БССР, які памёр натуральнай смерцю.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і, вучыўся на рабфаку, у Маскоўскай горнай акадэміі, Маскоўскім інстытуце каляровых металаў і золата, дзе скончыў таксама аспірантуру. Вучыўся ў дактарантуры  пад кіраўніцтвам . У лютым 1938 года быў накіраваны ў АН БССР і ўжо ў сакавіку таго ж года стаў яе прэзідэнтам. У 1947 годзе пайшоў з посту Прэзідэнта, быў дырэктарам Фізіка-тэхнічнага інстытута гэтай ж Акадэміі ў 1947—1948, з 1949 старшы навуковы супрацоўнік, у 1950—1973 загадчык лабараторыяй металазнаўства там жа. З 1976 года старэйшы навуковы супрацоўнік-кансультант Фізіка-тэхнічнага інстытута АН БССР.

У 1968—1987 гадах галоўны рэдактар навуковага журнала «Весці АН БССР Серыя фізіка-тэхнічных навук».

## Навуковая дзейнасць 
Працы па вывучэнні фазавых і структурных ператварэнняў і ўстанаўленні сувязі паміж . Вывучаў уплыў легіравальных элементаў і мадыфікавальных дадаткаў на працэс крышталізацыі і ўласцівасці высокатрывалага чыгуна з шарападобным графітам, а таксама ўплыў алюмінію, тытану, малібдэну, вальфраму і ванадыю на фазавы склад, структуру і ўласцівасці гарачатрывалых сплаваў на жалезнай і нікелевай асновах.

### Бібліяграфія 
* Влияние характера структуры некоторых сплавов алюминия на их свойства при высокой температуре (совм. с П. А. Пархутиком) // Лёгкие сплавы. — М., 1958.
* Кинетика и механизм разупрочнения некоторых стареющих сплавов (совм. с Р. Л. Тофпенец). — В кн.: Кинетика и механизм кристаллизации. Мн., 1973
* Фазовые равновесия в сплавах Fe — C и Fe — C — Cr (совм. с Л. А. Шевчуком). — Весці АН БССР. Сер. фізіка-тэхнічных навук, 1976, № 2

## Узнагароды 
* ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі (03.01.1979)
* 3 ордэны Працоўнага Чырвонага Сцяга (28.02.1939; 20.07.1971; 18.09.1984)
* ордэн Дружбы народаў (18.09.1974)
* медалі
* Дзяржаўная прэмія Беларускай ССР

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Біябібліяграфічны паказальнік у рэпазіторыі Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі
* Канстанцін Васільевіч Гораў у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 
* 
* Памяці вучонага: ГОРАЎ Канстанцін Васільевіч 4-ы прэзідэнт НАН Беларусі // Сайт НАН Беларусі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ніжагародскай вобласці
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 1-га склікання
Катэгорыя:Металазнаўцы СССР
Катэгорыя:Металазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Прэзідэнты Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Каа-Хем

**Каа-Хем** ( — *малая рака*, Малы Енісей; ) — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Кызыльскага кажууна Рэспублікі Тыва. 16 942 чалавек (2016). Размешчаны на левым беразе ракі Каа-Хем, непасрэдна мяжуе з усходу з аддаленай часткай горада Кызыла пад назвай Блізкі Каа-Хем, ад якога яго аддзяляе Кызыльская ЦЭЦ — самае буйное прадпрыемства ЦЭК рэспублікі. Праз Каа-Хем праходзіць аўтадарога да Сарыг-Сепа.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Тывы
Вышкаў

Назву **Вы́шкаў** маюць:

## Населеныя пункты 
* Вышкаў — горад у Мазавецкім ваяводстве Польшчы
* Вышкаў — пасёлак гарадскога тыпу ў Бранскай вобласці Расіі
* Вышкаў ці Вішкаў — горад у Паўднёвамараўскім краі Чэхіі
* Вышкіў ці Вышкаў — сяло ў Івана-Франкоўскай вобласці Украіны
Афіпскі

**Афіпскі** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Северскім раёне Краснадарскага края Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Афіпскага гарадскога паселішча. 20 115 жыхароў (на 2016 год). Размешчаны за 16 км на паўднёвы захад ад горада Краснадар на левым беразе ракі Афіпс. Чыгуначная станцыя Афіпская на лініі Краснадар — Новарасійск.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Краснадарскага края
Мірны (Мінск)

**Мі́рны** — колішні пасёлак на левым беразе ракі Лошыца, з 1972 года ў складзе Мінска.

## Гісторыя 
Узнік у пасляваенныя гады. Да 1972 года ў Навадворскім сельсавеце Мінскага раёна. У 1972 годзе ўключаны ў межы горада, месціўся на вуліцы Навасельскай, аднайменным завулку і завулку Маякоўскага. Вясковая забудова часткова захавалася ў канцы завулка Маякоўскага.

## Літаратура 
*
*
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Мінска
Сузун

**Сузун** — рабочы пасёлак, адміністрацыйны цэнтр Сузунскага раёна Новасібірскай вобласці Расіі. Знаходзіцца за 150 км на паўднёвы захад ад Новасібірска, за 88 км на паўднёвы захад ад горада Чарапанава, за 112 км на паўночны захад ад Барнаула, за 70 км на ўсход ад Каменя-на-Обі.

Насельніцтва Сузуна — 15 491 чал. (2017). Сузун — адзін з найбуйнейшых пасёлкаў у Расіі. У 2007 годзе Сузун па колькасці насельніцтва знаходзіўся на 68 месцы з 1348 пасёлкаў у Расіі і на 4 месцы ў Новасібірскай вобласці пасля Лінёва, Краснаобска і Качанёва.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Новасібірскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1764 годзе
Тэрмічная апрацоўка

**Тэрмічная апрацоўка** ці **цеплавая апрацоўка** — вытрымліванне матэрыялу пры павышанай (нагрэў) ці пры паніжанай (ахалоджванне) тэмпературы, альбо выконванне акрэсленага тэмпературнага рэжыму ў цячэнне акрэсленага часу для надання яму неабходных уласцівасцей.

Выкарыстоўваецца пры прыгатаванні ежы. Таксама паўсюдна прымяняецца ў прамысловасці.

## Літаратура 
* 

*
Гарагляд

**Гарагляд** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Леанід Іванавіч Гарагляд — Герой Савецкага Саюза
* Харытон Сцяпанавіч Гарагляд — беларускі навуковец у галіне ветэрынарыі і гігіены прадуктаў жывёлагадоўлі
Юрый Дзмітрыевіч Лібераў

**Юрый Дзмітрыевіч Лібераў** (, в. Хмялевіцы, Ніжагародская губерня — ) — рускі мастак, пейзажыст і патрэтыст. Выдатнік народнай асветы РСФСР. Лаўрэат прэміі Ніжняга Ноўгарада (2002).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 25 лютага 1921 года ў в. Хмялевіцы Ніжагародскай губерні. Вучыўся ў Горкаўскім мастацкім вучылішчы на працягу 1939—1951 гадоў. Член Саюза мастакоў Расіі з 1967 года. Жыў і працаваў у г. Горкі. Выкладаў у школе № 3 Заволжа (1955—1970).

Асноўная спецыялізацыя: пейзажы і партрэты.

З 1951 года — пастаянны ўдзельнік абласных выстаў. Экспанент занальных («Вялікая Волга», 1967, 1985, 1991, 2003), рэспубліканскай (Тула, 1977) мастацкіх выстаў. Персанальныя выставы: Горкі, Ніжні Ноўгарад: 1971, 1981, 1982, 1987, 1996, 2001, 2002; Заволжа, 1982).

Асноўныя працы: «Белая рэчка. Рыбакі» (1962), «Плошча Леніна» (1975), «Горкаўская ГЭС 2 лістапада 1955 года ў дзень пуску першага агрэгата» (1975), «Аблокі над Волгай» (1994), «Вясна на Вялікай Пакроўцы» (1994), «Парасоны каля банка» (1994), «Брамка» (1994).

Памёр у 2008 годзе.

## Спасылкі 
* «А мир везде исполнен красоты…». Юрий Либеров

Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Расіі XX стагоддзя
Цаатан

**Цаата́н** (саманазва *духаа*; , літаральна "аленегадоўцы") — цюркскі народ на поўначы Манголіі. Агульная колькасць (2010 г.) - 282 чал.

Па паходжанню цаатан блізкія да саётаў і таджынцаў. У навуковай літаратуры часам называюцца субэтнічнай групай тувінцаў. У Манголіі разглядаюцца як нашчадкі старажытных уйгураў. Цюркская мова цаатан вельмі блізкая да мовы саётаў. У нашы дні большасць размаўляе на мангольскай мове.

Традыцыйныя заняткі — качавая жывёлагадоўля (пераважна трымаюць аленяў) і паляванне, у тым ліку з дапамогай драпежных птушак. Жывёлагадоўляй займаюцца пераважна жанчыны, паляванем — мужчыны. У апошнія гады развіваецца абслугоўванне турыстаў. Традыцыйнае жытло — скураны чум *урц*. 

Традыцыйная рэлігія — шаманізм, заснаваны на тэнгрыянстве. Таксама распаўсюджаны будызм. 

 

## Спасылкі 
* Жизнь в Центральной Азии: Народ цаатан - удивительный образ жизни оленеводов из Монголии
* ЦААТАНЫ — ИМЕЮЩИЕ ОЛЕНЕЙ  
* Цаатаны – «Народ северного оленя»

Катэгорыя:Цюркскія народы
Катэгорыя:Народы Азіі
Катэгорыя:Народы Манголіі
Беразань

Назву **Беразань** маюць:

* Беразань — востраў у Чорным моры, у вусці Дняпра
* Бэрэзань ці Беразань — горад у Кіеўскай вобласці Украіны
* Беразань — рака, якая ўпадае Беразанскі ліман Чорнага мора
Украінка (горад)

**Украінка** () — горад у Кіеўскай вобласці Украіны. Плошча 5,91 км². Насельніцтва 15 458 чал. (1 студзеня 2012).

## Гісторыя 
* XV ст.: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах
* 1979: атрымаў статус горада

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Кіеўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Абухіўскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты на Дняпры
Барышыўка

**Барышаўка** ці **Барышыўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Кіеўскай вобласці Украіны, на рацэ Трубіж. Адміністрацыйны цэнтр Барышыўскага раёна. Насельніцтва 10&nbsp;996 чал. (2015).

## Насельніцтва 
* 1959 — 5&nbsp;886 чал.
* 1970 — 6&nbsp;936 чал.
* 1979 — 8&nbsp;613 чал.
* 1989 — 10&nbsp;583 чал.
* 2001 — 11&nbsp;178 чал.
* 2015 — 10&nbsp;996 чал.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіеўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Барышыўскага раёна
Клавуліна

**Казарожка**, **клавуліна** (*Clavulina*) — род базідыяльных грыбоў сямейства .

## Апісанне 
Пладовыя целы вышынёй да 10 см, шэрыя, ліловыя, бураватыя, ружаватыя, жаўтаватыя, простыя ці разгалінаваныя, з тупымі, радзей вострымі канцамі (клавуліна попельна-шэрая) або больш ці менш грабеньчатымі канцамі (клавуліна грабеньчатая) галінак. Споры амаль шарападобныя, бясколерныя.

## Пашырэнне 
Шэраг відаў і форм вядомы ва ўмераных шыротах Еўропы і Паўночнай Амерыкі. З іх на Беларусі клавуліна попельна-шэрая (*Clavulina cinerea*) і клавуліна грабеньчатая (*Clavulina cirrhata*) трапляюцца ў лісцевых і хваёвых лясах на глебе, зрэдку на гнілой драўніне.

## Выкарыстанне 
Ядомыя.

## Літаратура 
* 
* Грыбы і грыбная кулінарыя: папулярны энцыклапедычны даведнік / Г. Сяржаніна, І. Яшкін. — Мінск: Беларуская асацыяцыя кулінараў, 2005. — 387 с. — ISBN 985-6081-34-3.

Катэгорыя:Яжоўнікавыя (парадак)
Катэгорыя:Роды грыбоў
Сікамін

**Сікамін** (συκαμίνῳ, *sykaminō*) — дрэва, якое згадваецца толькі ў Евангеллі ад Лукі 17:6 у Бібліі.

Лютэр суадносіў гэту расліну з шаўкоўніцай, і, верагодна, меў у гэтым рацыю. Два віды роду,  і , распаўсюджаныя ў Палестыне. Пры гэтым некаторыя навукоўцы лічаць, што гэта назва мае на ўвазе сікамор (συκομορέαν, *sykomorean*), згаданы ў Евангеллі ад Лукі 19:4.

## Літаратура 
* Easton, Matthew George (1897). «Sycamine tree». Easton's Bible Dictionary (New and revised ed.). T. Nelson and Sons.

Катэгорыя:Дрэвы
Катэгорыя:Біблейская тэксталогія
Біблейскі слоўнік Істана

**Біблейскі слоўнік Істана**, вядомыя таксама як *Ілюстраваны Біблейскі Слоўнік*, 3-га выдання ад Мэцью Джорджа Істана (1823—1894), які быў апублікаваны ў 1897 годзе  — даведнік па Бібліі.

З'яўляецца грамадскім набыткам. Нягледзячы на назву, слоўнікавыя артыкулы ў *Істане* з'яўляюцца энцыклапедычнымі па сваёй прыродзе, лёгкімі для разумення і невялікімі па аб'ёме. Налічвае 4000 артыкулаў.

## Спасылка 
* Поўны тэкст *Біблейскага слоўніка Істана*
* Онлайн *Біблейскі слоўнік Істана* 
* *Біблейскі слоўнік Істана* з пошукам на www.christnotes.org

Катэгорыя:Слоўнікі
Катэгорыя:Энцыклапедыі
Катэгорыя:Энцыклапедычныя слоўнікі
Катэгорыя:Энцыклапедыі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Біблейскія энцыклапедыі
Вазапіс па белым фоне

з выяваю Ахіла і Аякса, каля 500 г. да н. э. Луўр]]
**Вазапіс па белым фоне** — стыль вазапісу, які з'явіўся ў Афінах ў канцы VI стагоддзя да н. э. Лічыцца, што гэтую тэхніку вазапісу упершыню выкарыстаў вазапісец Ахіла. Яна заключаецца ў пакрыцці тэракотавых ваз белым шлікерам з мясцовай вапнавай гліны, а затым іх роспісе. З развіццём стылю белымі пачалі пакідаць вопратку і цела адлюстраваных на вазе фігур. Аўтарам першага вядомага лекіфа ў стылі роспісу па белым фоне, датаваным прыкладна 510 г. да н. э., з'яўляецца вазапісец . Вядомымі вазапісцамі ў тэхніцы па белым фоне былі  і .

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вазапіс Старажытнай Грэцыі
Узын

**Узі́н** ці **Узы́н** () — горад у Кіеўскай вобласці Украіны. Плошча 67 км². Насельніцтва 12 000 чал. (1 студзеня 2022).

## Гісторыя 
* 1590: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1971: атрымаў статус горада.

## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Павел Раманавіч Паповіч (1930—2009) — касманаўт

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Кіеўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Білацэркаўскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1590 годзе
Фасціў

**Фастаў** ці **Фасціў** — горад (з 1938) абласнога падпарадкавання Кіеўскай вобласці Украіны, на р. Унава (прыток Ірпеня), за 64 км на паўднёвы захад ад Кіева. Чыгуначны вузел (лініі на Жытомір, Кіеў, Казатын, Знам’янку). Заводы: хімічнага
машынабудавання, электратэрмічнага абсталявання і інш. Мэблевая, швейная фабрыкі. Прадпрыемства па абслугоўванню чыгуначнага транспарту; харчовая прамысловасць. Вытворчасць будматэрыялаў. Музей гісторыі горада.

## Гісторыя 
Вядомы з 1390 года як мястэчка. З 1793 года ў складзе Расійскай імперыі. З 1870 года станцыя на чыгуначнай лініі Кіеў — Адэса. З 1923 года Фастаў — райцэнтр Белацаркоўскай акругі, з 1932 года — Кіеўскай вобласці, з 1938 года — горад. З 22 ліпеня 1941 па 7 лістапада 1943 года акупаваны нямецкімі войскамі.

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Мікалаевіч Каржанеўскі (1906—1944) — Герой Савецкага Саюза.

Катэгорыя:Гарады Кіеўскай вобласці
Глэваха

**Гляваха** або **Глэваха** — пасёлак у Васылькіўскім раёне Кіеўскай вобласці, за 10,5 км ад Кіева на рацэ Гляве. Плошча пасёлка — 9,61 км², насельніцтва — 8,8 тыс. чалавек (2025).

Праз пасёлак ідзе аўтамабільная дарога міжнароднага значэння  і Паўднёва-Заходняя чыгунка.

У ХІХ стагоддзі сяло Гляваха было ў складзе Глявахскай воласці Кіеўскага павета Кіеўскай губерні.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіеўскай вобласці
Тарашча

**Тарашча** () — горад у Кіеўскай вобласці Украіны. Плошча 36,96 км². Насельніцтва 11 529 чал. (1 студзеня 2012).

## Гісторыя 
* 1709: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1722: атрымаў статус горада.
* 1791: магдэбургскае права.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Пётр Лявонцьевіч Вярнігара (1921—1943) — Герой Савецкага Саюза (1944).

Катэгорыя:Гарады Кіеўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Тарашчанскага раёна
Абухіў

**Абу́хаў** ці **Абу́хіў** () — горад у Кіеўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Абухіўскага раёна і гарадской грамады. Плошча — 24,2 км². Насельніцтва — 36,1 тыс. чал. (2025).

## Гісторыя 
* 1362: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1979: атрымаў статус горада.

## Насельніцтва 
* 1959 — 8743 чал.
* 1970 — 8870 чал.
* 1979 — 12 095 чал.
* 1989 — 30 177 чал.
* 2001 — 32 776 чал.
* 2008 — 32 608 чал.
* 2017 — 33 237 чал.

### Мова 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Кіеўскай вобласці
Мыроніўка

**Міро́наўка** ці **Мыро́ніўка** () — горад у Кіеўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Мыроніўскага раёна. Плошча 115 км². Насельніцтва 11 970 чал. (1 студзеня 2012).

## Гісторыя 
* XVII стагоддзе: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* У ХІХ стагоддзі сяло Мыроніўка было ў складзе Казынскай воласці Каніўскага павета Кіеўскай губерні.
* 1968: атрымаў статус горада.

## Насельніцтва 
* 1959 — 9595 чал.
* 1970 — 12 095 чал.
* 1979 — 14 434 чал.
* 1989 — 15 973 чал.
* 2001 — 13 368 чал.
* 2008 — 12 272 чал.
* 2012 — 11 970 чал.

## Зноскі 
## Літаратура 
* Миро́нівка //  — Т. 6 : Куликів — Мікроклімат. — С. 508. — 552 с.
* 

Катэгорыя:Гарады Кіеўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Мыроніўскага раёна
Грэбінкы

**Грабёнкі** ці **Грэбінкы** — пасёлак гарадскога тыпу ў Васылькіўскім раёне Кіеўскай вобласці. Насельніцтва 5 736 жыхароў (2025).
Заснаваны ў 1612 годзе. Сяло Грабёнкі было валасным цэнтрам Грабёнкаўской воласці Васількаўскага павета Кіеўскай губерні. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1958 года. Свята-Пакроўская царква.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіеўскай вобласці
Пераяслаў

**Перая́слаў** ці **Пэрэя́слаў** () — горад у Кіеўскай вобласці Украіны. У 1943—2019 гадах горад меў назву Пераяслаў-Хмяльніцкі. Адміністрацыйны цэнтр Пераяслаў-Хмяльніцкага раёна. Плошча 32 км². Насельніцтва 27 923 чал. (1 студзеня 2012).

## Гісторыя 
* 907: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1585: атрымаў статус горада.
* У ХІХ стагоддзі мястэчка Пераяслаў было ў складзе Пераяслаўскай воласці Пераяслаўскага павета Палтаўскай губерні.

## Насельніцтва 
* 1959 — 14 361 чал.
* 1970 — 20 919 чал.
* 1979 — 26 669 чал.
* 1989 — 26 483 чал.
* 2001 — 31 634 чал.
* 2009 — 28 518 чал.
* 2012 — 27 923 чал.

## Адукацыя і навука 
* Універсітэт Рыгора Скаварады ў Пераяславе

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Шолам-Алейхем, пісьменнік

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Кіеўскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты Барыспільскага раёна
Кагарлык

**Кагарлык** () — горад у Кіеўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Кагарлыцкага раёна. Плошча 21 км². Насельніцтва 13 544 чал. (01.01.2019).

## Гісторыя 
* 1142: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* У ХІХ стагоддзі мястэчка Кагарлык было ў складзе Кагарлыкскай воласці Кіеўскага павета Кіеўскай губерні.
* 1971: атрымаў статус горада.

## Насельніцтва 
* 1959 — 8 942 чал.
* 1970 — 11 449 чал.
* 1979 — 13 202 чал.
* 1989 — 14 065 чал.
* 2001 — 13 757 чал.
* 2008 — 13 540 чал.
* 2012 — 13 700 чал.
* 2019 — 13 544 чал.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Кіеўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Кагарлыцкага раёна
Свіслацкі раён (значэнні)

Назву **Сві́слацкі раён** маюць:

* Свіслацкі раён — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бабруйскай акругі
* Свіслацкі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гродзенскай вобласці
Шушанскае

**Шушанскае** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Шушанскага раёна Краснаярскага краю Расіі. Размешчаны на поўдні краю, паблізу ўпадзення ракі Вялікай Шушы ў Енісей, за 60 км на паўднёвы ўсход ад чыгуначнай станцыі Мінусінск (на лініі Абакан — Тайшэт) і 11 км ад аэрапорта Шушанскае.

У Шушанскім адбывалку ссылку дзекабрысты, палкоўнік-інжынер Пётр Іванавіч Фаленберг і паручнік Аляксандр Піліпавіч Фралоў. У 1860 годзе ў Шушанскім адбываў ссылку М. В. Петрашэўскі.

Пасёлак знакаміты тым, што туды ў 1897 годзе быў сасланы У. І. Ленін і прабыў у ссылцы тры гады.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Краснаярскага края
Берлінскі вазапісец

: *Дыяніс з канфарам*, Луўр]]
**Берлінскі вазапісец** — умоўнае імя, дадзенае атычнаму грэчаскаму вазапісцу, якога даследчыкі, разам з Клеафрадам, называюць адным з найвялікшых вазапісцаў пачатку 5 стагоддзя да н. э. Берлінскі вазапісец разам з Клеафрадам належаў да групы так званых вазапісцаў-піянераў, якія заснавалі тэхніку .

Берлінскі вазапісец быў названы брытанскім археолагам класічнасці сэрам Джонам Бізлі па вялікай амфары (імянная ваза), якая цяпер захоўваецца ў , хоць ніводная работа мастака не мае яго подпісу.

## Творчасць 
Берлінскі вазапісец пачаў працаваць у стылі позняй архаікі і садзейнічаць распрацоўцы класічнага стылю атычнага чырвонафігурнага вазапісу. Ён стварыў серыю , якія з’яўляюцца адзінымі яго працамі ў чорнафігурным стылі. Панафінейская амфара на адным баку ўтрымлівала надпіс пра падзею, прызам якой яна служыла, а на адваротным — выяву багіні Афіны. Даследчыкі лічаць, што хоць сярод работ Берлінскага вазапісца былі вазы разнастайных формаў, Панафінейскія амфары былі яго любімай формай. Ён таксама стварыў шэраг Ноланскіх амфар, што нават шмат у чым стала прычынай іх папулярнасці.

Маляваныя ім фігуры пераважна ізаляваныя або парныя, без распрацоўкі сюжэту на глянцавым чорным фоне. Яго стылю ўласціва, што высокія фігуры пачынаў прамалёўваць з сярэдзіны вазы, праз плячо і спыняўся каля шыйкі вазы. Значную ўвагу Берлінскі вазапісец надаваў драпіроўцы адзення і дэталізацыі рыс твару. Прыкметнымі з’яўляюцца вочы фігур. Унікальным для Берлінскага мастака — роспіс асновы арнаментам са змяняльнымі адзін аднаго кубікамі з меандрам і крыжыкамі пад адзінкавымі ключавымі фігурамі; такая звычка ўласцівая толькі яму і яго вучням. Сярод вучняў берлінскага вазапісца — вазапісец Ахілеса.

Берлінскі вазапісец карыстаўся разведзенай глазурай, каб дадаць чырвоных тонаў сваім вазам, гэтае прыметна на туніцы Пана, намаляванага на яго імянной вазе. Наогул Пан і жывёлы — самыя папулярныя персанажы работ Берлінскага вазапісца, тэматыка якіх вар’іравала ад міфалагічных сцэн да выявы старажытнагрэчаскіх атлетаў. Іншымі любімымі міфалагічнымі персонажами былі Афіна і Апалон.

Даследчыкі лічаць што за гады сваёй актыўнай дзейнасці Берлінскі вазапісец стварыў каля 400 ваз. Большасць яго работ была знойдзена па ўсёй Італіі, гэтая акалічнасць можа значыць, што свае вазы ён мог ствараць на заказ для экспарту у італьянскія калоніі. Пра высокую ацэнку сучаснікаў таленту мастака сведчаць знаходкі ваз Берлінскага вазапісца ў пахаваннях арыстакратаў , у прыватнасці ў гарадах Вульчы,  і .

## Спасылкі 
* Artcyclopedia — Berlin Painter
* The Berlin Painter: Archaeology of the Corpus
* Perseus Project: «Thirty-three Vases whose Painter is 'Berlin Painter'»
* Antikenmuseum, Basel: Lidded Amphora
* Altes Museum, Berlin: Amphora attributed to the Berlin Painter

Катэгорыя:Вазапіс Старажытнай Грэцыі
Вычагодскі

**Вычагодскі** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Архангельскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад муніцыпальнага ўтварэння (гарадской акругі) «Котлас». Пасёлак Вычагодскі размешчаны на паўднёвым усходзе Архангельскай вобласці, на левым беразе старыцы ракі Вычагда. Вычагодскі ўзнік у Сольвычагодскім раёне ў 1942 годзе як станцыйна пасёлак, у сувязі з будаўніцтвам чыгункі «Котлас — Варкута». У 1949 годзе быў утвораны рабочы пасёлак Вычагодскі. Адначасова ён быў перададзены ў падпарадкаванне Котласкаму гарсавету.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Архангельскай вобласці
Мурмашы

**Мурмашы́** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Кольскім раёне Мурманскай вобласці Расіі. Заснаваны 27 лістапада 1938 года як рабочы пасёлак пры будаўніцтве Ніжнетуломскай ГЭС. У цяперашні час у Мурмашах знаходзіцца міжнародны аэрапорт Мурманск і чыгуначная станцыя.

Размешчаны за 21 км ад горада Мурманск, на беразе Ніжнетуломскага вадасховішча на рацэ Тулома. У Мурмашах знаходзяцца дзве папраўчыя калоніі, ПК-16 і ПК-18.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Мурманскай вобласці
Айхал

**Айхал** (, ) — пасёлак гарадcкога тыпу ў Мірнінскім улусе (раёне) Рэспублікі Саха (Якуція) Расійскай Федэрацыі. Размешчаны за 60 км на поўдзень ад г. Удачны, ля ракі Сахсалах і за 500 км на поўнач ад г. Мірны.

Заснаваны ў 1961 г. з адкрыццём у 1960 годзе кімберлітавай трубкі «Айхал», з 1962 г. рабочы пасёлак.

У жніўні 1978 г. на глыбіні 577 м на аб’екце «Каратон-3» (39 км ад пасёлка) быў здзейснены прамысловы ядзерны выбух магутнасьцю 19 клт па заказу Міністэрства геалогіі СССР з мэтай «сейсмічнага зандавання» зямных нетраў. Узнікла радыеактыўная хмара, якая накрыла пасёлак.
## Насельніцтва 
## Літаратура 
* Айхал. // Энциклопедия Якутии. Т. 1. Москва. 2000. С. 37.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Якуціі
Пошукавая машына

**Пошукавая машына** — комплекс праграм, прызначаны для пошуку інфармацыі. Звычайна з’яўляецца часткай пошукавай сістэмы.

Асноўнымі крытэрыямі якасці работы пошукавай машыны з’яўляюцца рэлевантнасць (ступень адпаведнасці запыту і знойдзенага, то бок слушнасць выніку), паўната індэкса, улік марфалогіі мовы.

## Класіфікацыя 
### Па вобласці пошуку (умоўна) 
#### Лакальныя 
Прызначаныя для пошуку інфармацыі па якой-небудзь частцы сусветнай сеткі, напрыклад па аднаму ці некалькім сайтам, альбо па лакальнай сетцы. Такія пошукавыя машыны звычайна выкарыстоўваюцца ўнутры прыватных (карпаратыўных) сетак ці ў сістэмах для электроннай камерцыі (інтэрнэт-магазінах). Таму іх таксама часта называют «карпаратыўнымі». Сярод папулярных карпаратыўных пошукавых машын вядомыя такія як: Apache Solr, Endeca, Sphinx, Elasticsearch.

#### Персанальныя 
Служаць для пошуку сярод файлаў на персанальных камп’ютарах ці ў невялікіх лакальных сетках.

#### Глабальныя 
Прызначаныя для пошуку інфармацыі па ўсёй сетцы Інтэрнэт альбо па значнай яе частцы. Уладальнікамі такіх пошукавых машын з’яўляюцца пошукавыя сістэмы Google, Яндэкс і інш. Пошукавыя машыны ажыццяўляюць пошук інфармацыі рознага тыпу, напрыклад тэкстаў, відэа, выяў, геаграфічных аб’ектаў, персанальных даных і інш. Пры гэтым файлы, з якімі можа працаваць пошукавая машына, могуць быць як тэкставага фармату (напрыклад .html, .htm, .txt, .doc, .rtf…), гэтак і графічнага (.gif, .png, .svg…) ці мультымедыйнага (відэа і гук). Пакуль найболей распаўсюджаным з’яўляецца менавіта пошук па тэкставых дакументах.

## Пошукавы запыт 
Зыходнай інфармацыяй для пошуку з’яўляецца пошукавы запыт.

## Функцыі 
Пошукавыя машыны выконваюць некалькі функцый:

### Пошук спасылак 
Пошук спасылак на старонкі і іншыя дакументы сайтаў.

#### Аўтаматычны 
Пошукавая машына шукае спасылкі са старонак сайтаў.

#### Ручны рэжым 
Карыстальнікі самі дадаюць у базу даных пошукавай машыны спасылкі на старонкі сваіх сайтаў

### Індэксацыя дакументаў сайтаў 
Вынятка з дакументаў інфармацыі, важнай для пошуку, пераўтварэнне гэтай інфармацыі ў фармат, зручны для пошукавай машыны і захаванне гэтай інфармацыі ў базе даных пошукавай машыны

### Пошук па базе даных праіндэксаваных дакументаў 
Можа складацца з некалькіх этапаў

#### Знаходжанне дакументаў, адпаведных пошукаваму запыту 
#### Ранжырыванне дакументаў у адпаведнасці з іх рэлевантнасцю пошукавым запытам 
#### Кластэрызацыя дакументаў 
## Гл. таксама 
* Інфарматыка
* Пошукавы індэкс

Катэгорыя:Інфармацыйныя сістэмы
Катэгорыя:Інфармацыйны пошук
Свіслацкі раён (Бабруйская акруга)

**Сві́слацкі  раё́н** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1924 — 1931 гадах. Цэнтр — вёска Свіслач.

## Гісторыя 
Раён утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Бабруйскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Свіслач. 20 жніўня 1924 года падзелены на 9 сельсаветаў: Велікакаменіцкі (Велікакаменскі), Віркаўскі, Востраўскі, Касьянскі (Кассёўскі), Пагарэльскі, Свіслацкі, Сялібскі, Халуйскі, Якшыцкі. 24 верасня 1926 года скасаваны Велікакаменіцкі (Велікакаменскі) і Халуйскі сельсаветы, утвораны Градзянкаўскі (Градзянскі) і Яноўскі нацыянальны польскі сельсаветы. У 1927 годзе ўтвораны Ліпеньскі сельсавет. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года раён у прамым падпарадкаванні БССР. 8 ліпеня 1931 года раён скасаваны: Віркаўскі, Востраўскі, Сялібскі, Якшыцкі сельсаветы далучаны да Клічаўскага раёна, Градзянкаўскі (Градзянскі), Касьянскі (Кассёўскі), Ліпеньскі, Пагарэльскі, Свіслацкі, Яноўскі нацыянальны польскі сельсаветы — да Асіповіцкага раёна.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.
* 

Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1931 годзе
Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Асіповіцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Клічаўскага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Бярэзінскага раёна
Катэгорыя:Свіслач (Асіповіцкі раён)
Чарнышэўск

**Чарнышэўск** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Чарнышэўскага раёна Забайкальскага края Расіі. Вузел чыгуначных ліній. Пасёлак размешчаны на абодвух берагах ракі Алеур пры яе ўпадзенні ў раку Куэнга, за 320 км па федэральнай трасе Амур і 389 км (па чыгунцы) на паўночны ўсход ад Чыты.

Насельніцтва — 12 868 чал. (2017).

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Забайкальскага края
Магойтуй

**Маго́йтуй** (, ) — пасёлак гарадскога тыпу ў Агінскай Бурацкай акрузе Забайкальскага края, адміністрацыйны цэнтр Магайтуйскага раёна, адзіны населены пункт гарадскога паселішча «Магойтуй». Станцыя Забайкальскай чыгункі.

Насельніцтва — 11 046 чал. (2017). Другі па колькасці насельніцтва населены пункт Агінскай Бурацкай акругі.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Забайкальскага края
Вырыца

**Вырыца** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Гатчынскім раёне Ленінградскай вобласці Расіі. Размешчаны пры перасячэнні р. Орадзеж (прыток Лугі) з чыгункай Санкт-Пецярбург-Вялікія Лукі, за 60 км на поўдзень ад Санкт-Пецярбурга. 12,4 тыс. жыхароў (2017). Заводы: доследна-механічны, металавырабаў, цагляны; лесамэблевы камбінат.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ленінградскай вобласці
Сланцы (горад)

**Сланцы** () — горад абласнога падпарадкавання, цэнтр Сланцаўскага раёна Ленінградскай вобласці Расіі. Размешчаны на р. Плюса (упадае ў Нарвскае вадасховішча). Чыгуначная станцыя на лініі Ленінград — Гдоў. 32 838 жыхароў (2017). Здабыча і перапрацоўка сланцаў. Заводы: цэментны, цагляны і інш. Камбінат будаўнічых дэталяў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Ленінградскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1934 годзе
Чырванабудскі раён

**Чырванабу́дскі  раё́н** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Беларускай ССР, якая існавала ў 1926—1927 гадах. Цэнтр — вёска Церахоўка.

## Гісторыя 
Утвораны 8 снежня 1926 года ў складзе Гомельскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Церахоўка. У склад раёна ўключаны 18 сельсаветаў: Андрэеўскі, Баршчоўскі, Быкоўскі, Васільеўскі, Дубраўскі, Завідаўскі, Кругавец-Калінінскі (Кругавецкі), Кузьмініцкі, Ленінскі, Ніўкінскі, Новажыццёўскі, Плутоўскі, Усоха-Будскі, Усохскі, Уцеўскі, Церахоўскі, Чырванабудскі і Чырвонакастрычніцкі. 4 жніўня 1927 года скасаваны, тэрыторыя перададзена ў склад новаўтворанага Церахоўскага раёна.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.
* 

Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1927 годзе
Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Добрушскага раёна
Свяцілавіцкі раён

**Свяці́лавіцкі раё́н** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Беларускай ССР, якая існавала ў 1926—1927 і 1935—1956 гадах. Цэнтр — вёска Свяцілавічы.

## Гісторыя 
Раён утвораны 8 снежня 1926 года падчас другога ўзбуйнення БССР у складзе Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Свяцілавічы. У склад раёна былі ўключаны 39 сельсаветаў: Акшынкаўскі (Акшынскі, Якшынскі), Бабіцкі, Будзішчанскі (Будзішча-Палескі), Будзішча-Стаўбунскі, Вяліканямкоўскі, Глухаўскі, Глыбаўскі, Жалезніцкі, Казацка-Балсунскі (Балсунскі), Коўбаўскі, Маланямкоўскі, Малкаванесцераўскі, Навілаўскі, Неглюбскі, Нісімкавіцкі, Новаграмыцкі (Новастараграмыцкі), Падасоўскі, Пацёскі, Пералёўскі, Петрапольскі, Покацкі, Рудня-Гулеўскі, Рудня-Нісімкавіцкі, Рудня-Стаўбунскі, Рудня-Шлягінскі, Рэчкаўскі, Свяцілавіцкі, Скачок-Габраўскі, Стаўбунскі, Сяліцкі, Утонька-Хутарскі, Ухоўскі (Ухова-Рыслаўскі), Фёдараўскі, Хізава-Гарыстаўскі, Хізава-Гуцкі, Хлусоўскі, Шалухоўскі, Шэйкагуткаўскі, Яноўскі. 4 жніўня 1927 года раён скасаваны: Акшынкаўскі (Акшынскі, Якшынскі), Будзішча-Стаўбунскі, Вяліканямкоўскі, Глухаўскі, Глыбаўскі, Жалезніцкі, Казацка-Балсунскі (Балсунскі), Коўбаўскі, Маланямкоўскі, Малкаванесцераўскі, Неглюбскі, Новаграмыцкі (Новастараграмыцкі), Пацёскі, Пералёўскі, Рудня-Гулеўскі, Рудня-Стаўбунскі, Рудня-Шлягінскі, Рэчкаўскі, Свяцілавіцкі, Скачок-Габраўскі, Стаўбунскі, Утонька-Хутарскі, Ухоўскі (Ухова-Рыслаўскі), Хізава-Гарыстаўскі, Хізава-Гуцкі, Хлусоўскі, Шалухоўскі, Шэйкагуткаўскі, Яноўскі сельсаветы перададзены Веткаўскаму раёну; Бабіцкі, Будзішчанскі (Будзішча-Палескі), Навілаўскі, Нісімкавіцкі, Падасоўскі, Петрапольскі, Покацкі, Рудня-Нісімкавіцкі, Сяліцкі, Фёдараўскі — Чачэрскаму раёну.

12 лютага 1935 года Свяцілавіцкі раён адноўлены ў прамым падначаленні БССР, у яго склад уключаны 17 сельсаветаў: Акшынкаўскі (Акшынскі, Якшынскі), Вяліканямкоўскі, Жалезніцкі, Казацка-Балсунскі, Маланямкоўскі, Неглюбскі, Рудня-Стаўбунскі, Рудня-Шлягінскі, Рэчкаўскі, Свяцілавіцкі, Стаўбунскі, Ухоўскі (Ухова-Рыслаўскі), Хізоўскі, Яноўскі сельсаветы перададзены з Веткаўскага раёна; Бабіцкі, Навілаўскі, Покацкі — з Чачэрскага раёна. З 20 лютага 1938 года раён у складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Бабіцкі, Жалезніцкі, Казацка-Балсунскі, Рудня-Стаўбунскі, Рудня-Шлягінскі, Ухоўскі сельсаветы. 17 снежня 1956 года раён скасаваны, Акшынкаўскі, Маланямкоўскі, Неглюбскі, Рэчкаўскі, Свяцілавіцкі, Стаўбунскі, Хізоўскі, Яноўскі сельсаветы перададзены Веткаўскаму раёну, Вяліканямкоўскі, Навілаўскі, Покацкі сельсаветы — Чачэрскаму раёну.

Па дадзеных на 1 студзеня 1947 года раён меў плошчу 0,9 тыс. км².

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1935 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1927 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1956 годзе
Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Веткаўскага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Чачэрскага раёна
Катэгорыя:Свяцілавічы (Веткаўскі раён)
Андрэй Паўлавіч Худык

**Андрэ́й Па́ўлавіч Худык** () — работнік гарадскога і раённага кіравання, Міністр прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь (2017—2024).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1959 годзе ў с. Астраўчане Кам'янэць-Падзільскага раёна Хмяльніцкай вобласці УССР.

Працоўны шлях пачынаў на Кам’янэць-Падзільскім цэментным заводзе. Пасля службы ў войску працаваў у гаспадарках Іўеўскага раёна Гродзенскай вобласці.

У 1999 годзе ўзначаліў Браслаўскі харчовы камбінат у Віцебскай вобласці.

З 2002 года — першы намеснік старшыні — начальнік упраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання Ваўкавыскага райвыканкама, старшыня Дзятлаўскага райвыканкама. З 2004 года — старшыня Лідскага райвыканкама, з 2011 года працаваў намеснікам старшыні Гродзенскага аблвыканкама. У пачатку 2013 года быў прызначаны старшынём Гродзенскага гарвыканкама.

Да назначэння Міністрам прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя працаваў намеснікам кіраўніка справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

14 верасня 2017 года прызначаны Міністрам прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь. У маі 2018 года заяўляў, што ў Беларусі «*пастаўлена задача за два-тры гады значна знізіць плошчы баршчэўніка Сасноўскага*», аднак станам на пачатак 2022 года плошчы, занятыя гэтай раслінай, наадварот, павялічыліся. У верасні 2018 года абвясціў, што цягам трох гадоў стаіць задача запусціць прадпрыемства па ўтылізацыі стойкіх арганічных забруджвальнікаў у Чачэрскім раёне; паводле інфармацыі старшыні Чачэрскага райвыканкама, станам на снежань 2022 года будаўнічая гатоўнасць аб’екта складала 95 %.

22 красавіка 2024 года вызвалены ад пасады Міністра прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь у сувязі з выхадам у адстаўку.

## Спасылкі 
* Худык Андрей Павлович

Катэгорыя:Міністры прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Старшыні Дзятлаўскага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Старшыні Гродзенскага гарадскога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Намеснікі старшыні Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Старшыні Лідскага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Лідскага раёна
Кем

Назву **Кем** маюць:

* Кем — горад у Карэліі
* Кем — рака ў Карэліі, упадае ў Белае мора
* Кем — рака ў Краснаярскім краі, прыток Енісея
Васілевіцкі раён

**Васіле́віцкі раё́н** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Беларускай ССР, якая існавала ў 1926—1927 і 1938—1959 гадах. Цэнтр — вёска (з 29 красавіка 1950 года — гарадскі пасёлак) Васілевічы.

## Гісторыя 
Раён утвораны 8 снежня 1926 года падчас другога ўзбуйнення БССР у складзе Рэчыцкай акругі. Цэнтр — вёска Васілевічы. Плошча раёна складала 980 км², 23 населеных пункты, насельніцтва 16&nbsp;993 чалавек (1925). У склад раёна ўключаны 15 сельсаветаў: Бабіцкі, Васілевіцкі, Галоўкаўскі, Глінна-Слабадскі, Залатушскі (Залатухскі), Замосцеўскі, Заходскі, Зашчобскі, Кабылеўскі, Крынкаўскі, Ліскаўскі, Лозкаўскі, Маканавіцкі, Навінкаўскі і Нахаўскі. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 4 жніўня 1927 года раён скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Рэчыцкага раёна, за выключэннем Зашчобскага і Маканавіцкага сельсаветаў, якія былі перададзены ў склад Хойніцкага раёна.

20 лютага 1938 года Васілевіцкі раён утвораны зноў у складзе Палескай вобласці, у яго склад было ўключана 15 сельсаветаў: Бабіцкі, Васілевіцкі, Дуброўскі, Залатушскі (Залатухскі), Какуевіцкі, Караваціцкі, Ліскаўскі, Сведскі (Сведзельскі), Узнажскі сельсаветы Рэчыцкага раёна; Нахаўскі сельсавет Мазырскага раёна; Зеляноцкі і Ліпаўскі сельсаветы Даманавіцкага раёна; Кабылеўскі, Маканавіцкі, Хобненскі Хойніцкага раёна. 24 студзеня 1939 года Кабылеўскі сельсавет перайменаваны ў Першамайскі, а 20 красавіка 1939 года Какуевіцкі сельсавет — у Чкалаўскі. 29 красавіка 1950 года Васілевічы атрымалі статус гарадскога пасёлка, скасаваны Васілевіцкі сельсавет. 24 жніўня 1951 года Сведскі сельсавет перададзены ў склад Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці. З 8 студзеня 1954 года раён у складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Ліскаўскі, Залатушскі, Караваціцкі, Узнажскі сельсаветы, Маканавіцкі сельсавет перайменаваны ў Васілевіцкі. 16 верасня 1959 года раён скасаваны,  гарадскі пасёлак Васілевічы, Бабіцкі, Васілевіцкі (за выключэннем вёскі Навінкі), Дуброўскі, Першамайскі сельсаветы перададзены Рэчыцкаму раёну, Зеляноцкі, Ліпаўскі, Нахаўскі, Чкалаўскі, Хобненскі сельсаветы і вёска Навінкі Васілевіцкага сельсавета — Калінкавіцкаму раёну.

## Літаратура 
* 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* 
* Белорусская ССР. Административно-территориальное деление на 1 января 1947 года. — Мн.: Гос. изд-во БССР, 1947. — 300 с. — 10 000 экз.

Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1938 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1927 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1959 годзе
Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Калінкавіцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Рэчыцкага раёна
Катэгорыя:Васілевічы
Кем (рака, упадае ў Белае мора)

**Кем** () — рака ў Расіі, на поўначы Карэліі.

Даўжыня ракі 191 км. Плошча вадазбору 27 700 км². За пачатак Кемі прымаюць яе выток з возера Ніжняе Куйта. Працякае праз шэраг азёр; паміж азёрамі Хап’ярві і Юліярві носіць назву Ешан’ёкі. Упадае ў праліў Заходняя Салавецкая Салма Белага мора. На рацэ шмат парогаў (Мальвікія, Астраўны, Падужамскі і інш.). Жыўленне снегавое і дажджавое. Сярэдні гадавы расход вады за 18 км ад вусця 275 м³/с. Замярзае ў пачатку лістапада, выкрываецца ў першай палове мая. Асноўныя прытокі: справа — Чырка-Кем, Охта; злева — Кепа, Шомба. Ля вусця — горад Кем.

Рака суднаходная ад вусця да горада Кем (10 км).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Государственный водный реестр РФ
* *Агафонова С. А., Жук В. А.* Кемь // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Рэкі Карэліі
Катэгорыя:Басейн Белага мора