open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ашмянскі веснік

**Ашмянскі веснік** — раённая газета Ашмянскага раёна Гродзенскай вобласці. Выдаецца з 1939 года. Заснавальнікі газеты — Ашмянскі раённы выканаўчы камітэт, раённы Савет дэпутатаў і калектыў рэдакцыі.

## Гісторыя 
Першы нумар раённай газеты «Знамя свабоды» выйшаў 21 кастрычніка 1939 года на беларускай мове, надрукаваны ў ашмянскай друкарні, якая была створана яшчэ ў канцы ХІХ ст. і размяшчалася на вуліцы Пілсудскага (цяпер вуліца Савецкая). Першапачаткова — орган упраўлення Ашмянскага павета і г. Ашмяны, потым — орган павятовага камітэта КП(б)Б і павятовага выканаўчага камітэта. З 5 лютага 1940 года — орган РК КП(б)Б і райвыканкама. Апошні даваенны нумар выйшаў 19 чэрвеня 1941 года.

З 23 жніўеня 1943 года па 10 чэрвень 1944 года рэдакцыя працавала ў нелегальных умовах (выпускаліся газета «Знамя свабоды» — орган Ашмянскага падпольнага райкама партыі і партызанскай брыгады імя Гастэлы — і лістоўкі). Рэдактарам з’яўляўся Уладзімір Аляксандравіч Бабарыкін.

У пасляваенны час рэдакцыя размяшчалася на вул. Барунскай, з 1992 г. у Доме Саветаў.

Пасля вызвалення раёна газета аднавіла сваю дзейнасць пад той жа назвай. У 1944—1946 гадах і ў 1952—1977 гадах пры рэдакцыі знаходзілася і друкарня (потым стала самастойнай узбуйненай). Апошні плоскадрукаваны нумар газеты ў Ашмянскай друкарні выйшаў 15 верасня 1987 года, пасля чаго газета пачала друкавацца ў г. Маладзечна афсетным спосабам, з 1993 года у Лідзе. З 2019 года друкуецца ў ГАУПП «Гродзенская друкарня».

З 30 студзеня 1954 года газета друкавалася на 4 палосах і выходзіла 3 разы ў тыдзень. З канца 1990-х гадоў — на 12 палосах 2 разы ў тыдзень.

З 1962 года назва газеты «Красное знамя», з 1991 года «Ашмянскі веснік».

## Рэдактары 
У даваенны перыяд рэдактарамі газеты былі:
* Макар Аляксандравіч Лабаты (кастрычнік 1939 — красавік 1940)
* Васіль Сямёнавіч Іваноўскі
* Антон Венедзіктавіч Яблонскі

У пасляваенны час рэдагавалі:
* Уладзімір Аляксандравіч Бабарыкін (1943—1960)
* Я. І. Карабок (1960—1962, 1963—1968)
* А. А. Грышкевіч (1962—1963),
* Ю. І. Нікалаеў (1969—2005)
* Г. М. Давідовіч (2005—2018)
* Людміла Леанідаўна Рыбік (са снежня 2018)

## Літаратура 
* Беліцкая, А. 80 год — разам! / Аліна Беліцкая // Ашмянскі веснік. — 2019. — 6 снежня (№ 93). — С. 8.Аб мерапрыемстве да 80-гадовага юбілею раённай газеты «Ашмянскі весні».
* Летапісцы даваеннай гісторыі // Памяць: гіст.-дакум. хроніка Ашмянскага раёна. — Мн.: БЕЛТА, 2003. — С. 24-249.
* Раёнка паведамляла: па старонках газеты «Знамя свободы» за 1939—1940 гг. // Памяць: гіст.-дакум. хроніка Ашмянскага раёна. — Мн.: БЕЛТА, 2003. — С. 249—258.
* Рэдакцыя раённай газеты // Памяць: гіст.-дак. хроніка Ашмянскага раёна. — Мн., 2003. — C.518-519.

Катэгорыя:Газеты Беларусі
Катэгорыя:Культура Ашмян
Новыя Якімавічы

**Новыя Якімавічы** () — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Якімавіцкага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Новыя Якімавічы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Рослаўльскага раёна
Валянціна Аляксееўна Клачкова

**Валянціна Аляксееўна Клачкова** (нар. , в. Сарочына, Ушацкі раён, Віцебская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
З 1970 года па 1978 год кіравала Пастаўскім раёнам — была першым сакратаром райкама партыі, да гэтага пэўны час узначальвала раённы выканаўчы камітэт.

У 1978 годзе перавялі на пасаду першага намесніка старшыні Белкаапсаюза. На грамадскіх пачатках з’яўлялася намеснікам старшыні Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР, выбіралася дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР і БССР, членам ЦК КПБ, дэлегатам ХХV з’езда КПСС.

## Узнагароды 
Была узнагароджяна ордэнамі Леніна, Кастрычніцкай Рэвалюцыі, Працоўнага Чырвонага Сцяга, «Знак Пашаны» і іншымі ўзнагародамі.

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 9-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР
Катэгорыя:Першыя сакратары райкамаў КПБ
Катэгорыя:Старшыні Пастаўскага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Старшыні Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Дэлегаты XXV з’езда КПСС
Катэгорыя:Члены Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Старшыні Чашніцкага раённага выканаўчага камітэта
Зінаіда Яфімаўна Арцем’ева

**Зінаіда Яфімаўна Арцем’ева** (нар. , в. Коскі Рослаўльскага раёна Смаленскай вобласці) — беларускі педагог. Заслужаны настаўнік БССР.

## Біяграфія 
Скончыла Брэсцкі настаўніцкі інстытут (1948), Смаленскі педагагічны інстытут (1956). Працавала настаўніцай у Сухапольскай сямігадовай школе на Брэстчыне (1948—1950). З 1950 года у Ашмянах: настаўніца хіміі і біялогіі ў СШ № 1 (1950—1951) і СШ № 2 (1951—1987).

## Узнагароды 
Ганаровае званне «Заслужаны настаўнік БССР» прысвоена ў 1968 годзе. Узнагароджана ордэнам «Знак Пашаны» (1976), Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР (1968).

## Літаратура 
* Арцем’ева Зінаіда Яфімаўна // Краязнаўчы каляндар Ашмяншчыны на 2016 год / склад. Г. У. Палубінская. — Ашмяны, 2016. — С. 17.
* Арцем’ева Зінаіда Яфімаўна // Памяць: гіст.-дакум. хроніка Ашмянскага раёна. — Мн.: БЕЛТА, 2003. — С. 561.
* Горшенева, Л. 45 минут — это много : из опыта преподавания химии в СШ № 2 педагог З. Е. Артемьева // Красное знамя. — 1971. — 26 октября. — С. 4.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рослаўльскім раёне
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Анатоль Багдановіч

**Анатоль Багдановіч**:
* Анатоль Васілевіч Багдановіч — беларускі мовазнавец.
* Анатоль Уладзіміравіч Багдановіч — беларускі эканаміст.
Галіна Вікенцьеўна Багдановіч

**Галіна Вікенцьеўна Багдановіч** (, в. Гродзі Ашмянскага раёна — ) — перадавік сельскагаспадарчай вытворчасці, дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1971).

## Біяграфія 
З 1966 года працавала даяркай на ферме Гродзі калгаса імя Крылова. Выбіралася дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР (1971).

## Узнагароды 
Узнагароджана ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (1971), медалём «За працоўную адзнаку» (1973).

## Літаратура 
* Багдановіч Галіна Вікенцьеўна // Краязнаўчы каляндар Ашмяншчыны на 2017 год/ склад. Г. У. Палубінская.-Ашмяны, 2016.- С. 33.
* Багдановіч Галіна Вікенцьеўна // Памяць: гіст.-дакум. хроніка Ашмянскага раёна / рэдкал.: Г. К. Кісялёў [і інш.]. — Мн.: БЕЛТА, 2003. — С.549. (Вызначыліся працай. Ардэнаносцы).

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 8-га склікання
Ганна Лявонаўна Арлоўская

**Ганна Лявонаўна Арлоўская** (нар. , в. Балітчыхіна Віцебскага раёна — ) — беларускі педагог. Заслужаны настаўнік Беларусі.

## Біяграфія 
Скончыла 52-ю чыгуначную школу г. Віцебска (1938), Віцебскае беларускае педагагічнае вучылішча (1941). У 1944—1947 гадах працавала загадчыцай Іванаўскай пачатковай школы Віцебскага раёна. З 1947 года у Ашмянскім раёне: настаўніца Янканцаўскай і загадчыца Гедэйскай пачатковых школ (да 1951), настаўніца СШ № 1 г. Ашмяны (1951—1958), загадчыца Бянянскай пачатковай школы.

## Узнагароды 
Ганаровае званне «Заслужаны настаўнік БССР» прысвоена ў 1957 годзе. Узнагароджана медалямі.

## Літаратура 
* Арлоўская Ганна Лявонаўна // Краязнаўчы каляндар Ашмяншчыны на 2018 год/ склад. Г. У. Палубінская.-Ашмяны, 2017.-С. 28.
* Арлоўская Ганна Лявонаўна // Памяць: гіст.-дакум. хроніка Ашмянскага раёна/ рэдкал.: Г. К. Кісялёў [і інш.]. — Мн.: БЕЛТА, 2003. — С.560 — 561. (Вызначыліся працай. З аслужаны настаўнік).

Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Аляксандр Гроза

**Алякса́ндр Ка́раль Гро́за** (; , в. Закрынічча, цяпер Вінніцкая вобласць, Украіна — , Халаімгарадок, цяпер Андрушоўскі раён, Жытомірская вобласць) — польскі паэт, празаік, драматург; прадстаўнік т.зв. «украінскай школы» польскага рамантызму.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў багатай шляхецкай сям’і. Яго бацька быў вядомым валынскім памешчыкам. Брат пісьменніка Сільвестра Венжыка. Аляксандр атрымаў досыць добрую адукацыю спачатку на медыцынскім факультэце Віленскага ўніверсітэта, затым у Дэрпцкім універсітэце. Дэбютаваў у друку ў віленскім штогодніку «Noworocznik litewski na rok 1831». У 1837—1841 гадах рэдагаваў і выдаваў у Вільні штогадовы альманах «Rusałka» («Русалка»).

У 1840-я гады жыў у сяле, якое атрымаў у спадчыну ва Украіне, дзе займаўся літаратурнай працай. У 1850 г. пераехаў у Бярдзічаў, затым у Жытомір, дзе прысвяціў сябе выпуску танных навучальных і літаратурных выданняў для бедных і іншай дабрачыннай дзейнасці.

Пахаваны на могілках с. Безыменнае каля свайго брата Сільвестра Венжыка Грозы.

## Творчасць 
Пісаў вершы і паэмы на гістарычную («Магілы») і фальклорную тэматыку («Помета Чорнага Бога», «Аліна» і інш.). Выкарыстоўваў і творча асэнсоўваў беларускі фальклор («Марына. Беларуская аповесць», «Глухое возера. Беларуская аповесць»). Аўтар паэтычнага зборніка «Паэзія» (1835), паэм «Канёўскі стараста» (1836), «Сарока» (1838), «Пра памерлыя душы» (1848), «Марцін» (1849), «Смяцінскі» (1860), драмы «Грыць» (1858) і інш. У альманаху «Rubon» («Рубон») змясціў тэксты беларускіх народных песень, этнаграфічныя матэрыялы.

У лісце да польскага пісьменніка і публіцыста Міхала Грабоўскага пісаў:

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Польскамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Польшчы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Памерлі ў Жытомірскай вобласці
Катэгорыя:Паэты XIX стагоддзя
Ганна Іванаўна Бабарыкіна

**Ганна Іванаўна Бабарыкіна** (, в. Мялыні Усвяцкага раёна Пскоўскай вобласці — ) — беларускі педагог, Заслужаны настаўнік БССР, удзельніца Вялікай Айчыннай вайны. Дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь (1990).

## Біяграфія 
Скончыла Веліжскае педагагічнае вучылішча (1940). Скончыла Мінскі педагагічны інстытут імя М. Горкага (1957).

У перадваенны час выкладала гісторыю ў Шаршнёўскай СШ Усвяцкага раёна. Удзельніца Вялікай Айчыннай вайны: памочнік камісара па камсамоле ў партызанскім атрадзе «Кастрычнік», пазней на той жа пасадзе ў брыгадзе «Кастрычнік». У 1944—1945 гадах першы сакратар Пліскага райкама камсамола, інструктар Вілейскага абкама камсамола.

З сакавіка 1945 года ў Ашмянскім раёне: першы сакратар РК ЛКСМБ (1945—1946), настаўніца гісторыі ў СШ № 1 і № 2 (1946—1995).

Выбіралася народным дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь (1990).

## Узнагароды 
У 1965 годзе прысвоена ганаровае званне «Заслужаны настаўнік БССР». Узнагароджана ордэнамі Кастрычніцкай Рэвалюцыі (1971), «Знак Пашаны» (1960), іншымі ордэнамі і медалямі.

## Літаратура 
* Бабарыкіна Ганна Іванаўна // Краязнаўчы каляндар Ашмяншчыны на 2017 год / склад. Г. У. Палубінская.-Ашмяны, 2016. — С. 29.
* Бабарыкіна Ганна Іванаўна // Памяць: гіст.-дакум. хроніка Ашмянскага раёна/ рэдкал.: Г. К. Кісялёў [і інш.]. — Мн.: БЕЛТА, 2003. — С. 561. (Вызначыліся працай. Заслужаны настаўнік).
* Бржазоўскі, А. Урок даўжынёю ў жыццё / А. Бржазоўскі // Настаўніцкая газета. — 1976. — 4 лютага. — С. 4.Пра заслужаную настаўніцу БССР Г. І. Бабарыкіну.
* Николаев, Ю. Вся жизнь — служение людям / Юрий Николаев // Красное знамя. — 1973. −30 июня. — С. 3.О заслуженной учительнице БССР А. И. Боборикиной, бывшей партизанке.
* Неупокоев, Г. Заслуженная / Г. Неупокоев // Красное знамя. — 1965. — 7 ноября. — С. 2.О присвоении звания «Заслуженный учитель БССР» завучу СШ № 2 г. Ошмяны Боборикиной А. И.

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання
Катэгорыя:Нарадзіліся ва Усвяцкім раёне
Ахмед Абу Рыша

**Ахмед Бузай Абу Рыша** (; нар. 1969) — іракскі палітык.

## Біяграфія 
Ахмед нарадзіўся ў 1969 годзе і на тры гады старэйшы за свайго брата Абдула Сатара Бузай Аль-Рышаві. Ён з’яўляецца членам племя Дулаім. 

13 верасня 2007 тэрарысты забіваюць Абдулу, пасля чаго Ахмед быў абраны племяннымі правадырамі новым лідарам «Савета выратавання Анбара».

Пазней ён узначальвае палітычную кааліцыю «Абуджэнне Ірака і нацыянальны альянс незалежных дзяржаў». Аднак Ахмед Абу Рыша пацярпеў няўдачу на парламенцкіх выбарах 2010 года, атрымаўшы толькі 2,66% галасоў і 4 месцы. Альянс прайграў большасць галасоў Іракскаму нацыянальнаму руху, узначаленаму Аядам Алаві.

Абу Рыша аб’яднаў свае сілы з іншымі пра-суніцкімі пратэстнымі і пра-федэралісцкімі групамі, далучыўшыся да спісу Uniters на выбарах у мухафазе Анбар у 2013 годзе. Гэты спіс быў самай паспяховай партыяй. Хоць ён падтрымліваў пратэстны рух, Абу Рыша выступаў супраць стварэння суніцкага федэральнага рэгіёну, падобнага Курдыстану.

Пазней ён становіцца адным з арганізатараў пратэстных акцый у 2012—13 гадах.

Катэгорыя:Палітыкі Ірака
Катэгорыя:Удзельнікі Іракскай вайны
Іванаўскае (Астапкавіцкае сельскае паселішча)

**Іванаўскае** () — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Астапкавіцкага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Іванаўскае абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

## Геаграфія 
Праз вёску праходзіць аўтадарога .

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Рослаўльскага раёна
Русакевіч

**Русакевіч** — прозвішча.

## Выбітныя носьбіты 
* Уладзімір Васілевіч Русакевіч (нар. 1947) — беларускі палітык, міністр інфармацыі Беларусі (2003—2009).

## Гл. таксама 
* Валянціна Францаўна Гіруць-Русакевіч (1953-2021) — беларуская паэтка, журналістка. Член Саюза пісьменнікаў Беларусі (1998).
Наталля Пятроўна Ялавая

**Наталля Пятроўна Ялавая** (нар. ) — беларускі навуковец. Кандыдат тэхнічных навук, дацэнт. Прарэктар па выхаваўчай працы Брэсцкага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта.

## Біяграфія 
Дачка вядомага беларускага і савецкага хіміка Пятра Паўлавіча Строкача. Выпускніца сярэдняй школы № 21 г. Брэста. Скончыла Брэсцкі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. С. Пушкіна.

Член Рэспубліканскага грамадскага аб’яднання «Белая Русь».

На выбарах у мясцовыя Саветы дэпутатаў 2018 года намеснік старшыні акруговай выбарчай камісіі Брэсцкай Вузаўскай выбарчай акругі № 10.

### Удзел у рэпрэсіўнай сістэме Аляксандра Лукашэнка 
28 кастрычніка 2020 года Наталля Ялавая, выконваючы даручэнне Аляксандра Лукашэнкі адлічваць усіх студэнтаў і звальняць выкладчыкаў, якія прымаюць удзел у несанкцыянаваных акцыях, падпісала дакладную запіску пра адлічэнне студэнтаў БрДТУ за «неаднаразовае парушэнне ўмоў дагавораў аб падрыхтоўцы спецыялістаў з вышэйшай адукацыяй, парушэнне Правілаў унутранага распарадку для навучэнцаў БрДТУ».

## Сям’я 
* Муж — Сяргей Васільевіч Ялавой, падпалкоўнік у адстаўцы.
* Сын — Павел.
*Дачка - Юлія.

## Працы 
### У сааўтарстве 
* Инженерная гидроэкология: пособие / Н. П. Яловая, П. П. Строкач, О. П. Бурко. — Брест: Брестский государственный технический университет, 2010. — 294 с., [8] л. цв. ил.: ил., табл. — ISBN 978-985-493-173-9.
* Экология и гидрохимия: Словарь-справочник / Н. П. Яловая, П. П. Строкач. — Брест: БГТУ, 2004. — 315 с.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Старонка на Facebook

Катэгорыя:Эколагі Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна
Катэгорыя:Выкладчыкі Брэсцкага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Члены РГА «Белая Русь»
Хадзі аль-Амеры

**Хадзі аль-Амеры** (; нар. 1 ліпеня 1954) — кіраўнік і генеральны сакратар арганізацыі «Бадра».

## Біяграфія 
У маладосці Хадзі аль-Амеры ўдзельнічаў ва ўзброенай барацьбе супраць рэжыму Садама Хусейна. Падчас ірана-іракскай вайны ён хаваўся ў Іране, дзе жыў да падзення ўрада Хусейна. Там ён удзельнічаў у стварэнні брыгады Бадра, узброенага крыла Вярхоўнага Савета Ісламскай рэвалюцыі ў Іраку, шыіцкай палітычнай партыі, якая змагалася з іракскім рэжымам падчас ірана-іракскай вайны 1980—1988 гадоў.

У час Іракскай вайны арганізацыя Бадр у саюзе з ЗША ладзіла карныя рэйды супраць сунітаў, выкрадала і забівала суніцкіх грамадзян, у тым ліку жанчын і дзяцей, а сам Амеры нібыта асабіста катаваў людзей, высвідроўваючы ў іх целах адтуліны электрадрэллю.

У 2011 годзе ён суправаджаў прэм’ер-міністра Ірака Нуры аль-Малікі падчас візіту ў Белы дом падчас прэзідэнцтва Барака Абамы ў якасці міністра транспарту.

Пазней, будучы камандуючым Сіл народнай мабілізацыі, Амеры прымаў актыўны ўдзел у аперацыях супраць ІДІЛ, у тым ліку аперацыі па вызваленні Джуфр аль-Сахара.

31 снежня 2019 года дзяржсакратар ЗША Майк Пампеа заявіў, што менавіта ён узначаліў напад на пасольства Злучаных Штатаў у Багдадзе, разам з Абу Махдзі аль-Мухандзісам, Каісам Хазалі і Фаліхам Фаядам. Пасля авіяўдару па міжнародным аэрапорце Багдаду ў 2020 годзе, у выніку якога загінулі Касем Сулеймані і аль-Мухандзіс, аль-Амеры разглядаўся як кандыдат на замену аль-Мухандзіса ў якасці лідара Народных мабілізацыйных сіл.

Катэгорыя:Палітыкі Ірака
Катэгорыя:Удзельнікі Іракскай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іраку
Фазаль Аль-Гаўд

Шэйх **Фазаль Райкан аль-Гаўд Аль-Німраві** (; памёр 25 чэрвеня 2007) — іракскі чыноўнік. У перыяд амерыканскай акупацыі займаў пасаду губернатара правінцыі Анбар (з ліпеня 2004 года па студзень 2005 года).

Фазаль аль-Гаўд дапамог сфармаваць групоўку племянных суніцкіх лідараў пад назвай «Савет выратавання Анбара». Мэта арганізацыі заключалася ў тым, каб аб’яднацца з амерыканскімі сіламі супраць паўстанцаў Аль-Каіды ў суніцкіх раёнах Ірака, такіх як Аль-Анбар. Аднак сама арганізацыя цярпела ад міжусобіц.

Аль-Гаўд забіты 25 чэрвеня 2007 года ў выніку самападрыву смяротніка ў гатэлі «Мансур» у Багдадзе разам з 11 іншымі людзьмі. Шасцёра з забітых, уключаючы чыноўніка, з’яўляліся членамі Савета выратавання Анбара, які ў той час збіраўся ў гатэлі. Следчыя меркавалі, што мэтай нападу былі лідары суніцкіх плямёнаў. У выніку выбуху таксама загінуў Рахім аль-Малікі, вядомы іракскі паэт і тэлевізійны прадзюсар тэлеканала «Аль-Іракія».

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Ахвяры палітычных забойстваў
Катэгорыя:Удзельнікі Іракскай вайны
Катэгорыя:Палітыкі Ірака
Катэгорыя:Ахвяры тэрактаў
Кастнерыя

**Кастнерыя** (*Kaestneria*) — род сямейства , які быў упершыню апісаны ў 1956 годзе.

## Арэал 
Прадстаўнікі роду выдомы ў Канадзе, Кітаі, Чэхіі, Венгрыі, Інданезіі, Японіі, Малайзіі, Манголіі, Польшчы, Румыніі, Расіі, Славакіі, Украіне, ЗША і Беларусі.

## Віды 
На май 2019 года ў род уключаліся 8 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Павукападобныя Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Павукападобныя Азіі
Катэгорыя:Павукападобныя Еўропы
Катэгорыя:Лініфіі
Гімнадыніум

**Гімнадыніум** (*Gymnodinium*) — род аднаклетачных пірафітавых водарасцей сямейства гімнадыніевых.

## Апісанне 
Клеткі рухомыя, з двухбаковай сіметрыяй, эліпса-, яйца-, грыбападобныя або сферычныя. Абалонка кволая ці грубая, цвёрдая, часам баразнаватая. Ад перакрыжавання папярочнай і падоўжанай баразён па абалонцы адыходзяць 2 жгуцікі. Клетачнае ядро звычайна ў цэнтры. Храматафоры шматлікія або адзінкавыя, жоўта-бурыя ці аліўкава-зялёныя, нярэдка адсутнічаюць. Вочка часцей адсутнічае.

Утварае цысты. Жыўленне фота- і гетаратрофнае.

## Пашырэнне 
Каля 150 прэснаводных, саланаватаводных і марскіх відаў пашыраны ў планктоне вадаёмаў рознага тыпу, асабліва ў невялікіх са стаячай вадой (азёрах, балотах, сажалках, лужынах і інш.). На Беларусі адзначаны ў Прыпяці і на Дняпры, у азёрах і вадасховішчах. Выклікаюць цвіценне вады — падлёднае і летам.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Водарасці
Катэгорыя:Храмісты
Прыдняпроўская дзяржаўная акадэмія будаўніцтва і архітэктуры

**Прыдняпроўская дзяржаўная акадэмія будаўніцтва і архітэктуры** — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова інжынерна-тэхнічнага профілю, якая знаходзіцца ў Дніпры. 

## Гісторыя 
* Екацярынаслаўскі політэхнічны інстытут (1916-1921)
* Екацярынаслаўскі вячэрні працоўны будаўнічы тэхнікум (1921-1930)
* Днепрапятроўскі будаўнічы інстытут (1930-1935)
* Днепрапятроўскі інжынерна-будаўнічы інстытут (1935-1994)
* Прыдняпроўская дзяржаўная акадэмія будаўніцтва і архітэктуры (з 1994)

## Структура 
* Архітэктурны факультэт
* Інфармацыйных тэхналогій і механічнай інжынерыі
* Эканамічны факультэт
* Будаўнічы факультэт
* Факультэт грамадзянскай інжынерыі і экалогіі

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт установы

Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Катэгорыя:1930 год ва Украіне
Руднаўскі сельсавет

**Ру́днаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хойніцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Руднае.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Хойніцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Дварышчанскага сельсавета. 

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Хойніцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Нацыянальная металургічная акадэмія Украіны

**Нацыянальная металургічная акадэмія Украіны** — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова інжынерна-тэхналагічнага профілю, якая знаходзіцца ў Дніпры. 

## Гісторыя 
* 1899 - Заводскае аддзяленне Екацерынаслаўскага вышэйшага горнага вучылішча
* 1912 - металургічны факультэт Горнага інстытута
* 1930 - Днепрапятроўскі металургічны інстытут
* 1993 - Дзяржаўная металургічная акадэмія Украіны
* 1999 - Нацыянальная металургічная акадэмія Украіны

## Структура 
### Факультэты 
* Факультэт камп'ютарных сістэм, энергетыкі і аўтаматызацыі
* Металургічны факультэт
* Электраметалургічны факультэт
* Факультэт матэрыялазнаўства і апрацоўкі металаў
* Механіка-машынабудаўнічы факультэт
* Факультэт эканомікі і менеджменту
* Вучэбна-навуковы інстытут інтэграваных форм навучання
* Крыварожскі металургічны інстытут
* Завочны факультэт

### Каледжы 
* Вільнагірскі каледж
* Крыварожскі каледж
* Крыварожскі тэхнічны каледж
* Навамаскоўскі каледж
* Нікапальскі каледж

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт установы

Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Катэгорыя:1899 год ва Украіне
Кастыры

**Кастыры** () — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Любаўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Кастыры абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

З 2004 па 2019 Адміністрацыйны цэнтр Кастыроўскага сельскага паселішча.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Рослаўльскага раёна
Абдул Сатар Бузай Аль-Рышаві

**Абдул Сатар Абу Рыша** () альбо **Абдул Сатар Эфтыкан Бузай аль-Рышаві** () — шэйх іракскага племя Абу-Рыша, бізнесмен, адзін з буйных лідараў праамерыканскай групоўкі «Сыны Ірака», заснавальнік альянсу суніцкіх плямёнаў «Савет выратавання Анбара», які супрацьстаяў Аль-Каідзе.

## Біяграфія 
Абу Рыша быў унукам правадыра (шэйха) племя, які ўдзельнічаў у іракскім паўстанні супраць брытанскіх сіл у 1920 годзе, і сынам камандуючага англа-іракскай вайны 1941 года. Мала што вядома аб жыцці Абу Рышы да вайны ў Іраку, хоць ён, як паведамляла выданне The Washington Post, кіраваў будаўнічым і імпартна-экспартных бізнесам з офісамі ў Амане (Іарданія) і ў Дубаі (ААЭ). У сакавіку 2007 года Савет налічыў 41 племя з правінцыі Анбар. Гэта прывяло да рэзкага скарачэння гвалту ў правінцыі і вымусіла многіх баевікоў «Аль-Каіды» бегчы ў іншыя рэгіёны Ірака.

Нягледзячы на цеснае супрацоўніцтва з замежнай кааліцыяй, Рышаві сімпатызаваў астатнім групоўкам.

## Забойства 
Абу Рыша быў забіты 13 верасня 2007 года разам з трыма сваімі ахоўнікамі самаробнай выбуховай прыладай, закладзенай на дарозе каля брамы яго дома ў Эр-Рамадзі. Адказнасць за напад ўзяла на сябе «Аль-Каіда», і ў сувязі з гэтым забойствам былі арыштаваны некалькі дзясяткаў чалавек, у тым ліку кіраўнік яго ўласнай службы бяспекі.

Пахаванне шэйха сабрала каля 1500 чалавек, у тым ліку саветніка па нацыянальнай бяспецы Ірака Мавафака аль-Рубаі, міністра ўнутраных спраў Джавада Булані, міністра абароны генерала Кадзіра Абейдзі і амерыканскага генерал-лейтэнанта Рэйманда Адзіерна, другога камандуючага амерыканскімі войскамі ў Іраку. Пасля смерці Абу Рыша яго брат, шэйх Ахмед Абу Рыша, быў абраны племяннымі правадырамі правінцыі новым лідарам Савета выратавання Анбара.

## Спасылкі 
* The man who might save Iraq , *Asia Times*, May 5, 2007
* Obituary: Abdul Sattar Abu Risha, BBC News, September 14, 2007

Катэгорыя:Ахвяры палітычных забойстваў
Катэгорыя:Удзельнікі Іракскай вайны
Працоўная слава

**«Працоўная слава»** — раённая газета Валожынскага раёна Мінскай вобласці. Выдаецца з 1939 года. Заснавальнікі газеты — Валожынскі раённы выканаўчы камітэт, Валожынскі раённы Савет дэпутатаў і калектыў рэдакцыі.

## Гісторыя 
Першы нумар Валожынскай раённай газеты выйшаў у свет 10 кастрычніка 1939 года пад назвай «Іскра». Першая пасляваенная «Іскра» з’явілася ў ліпені 1944-га, апошняя — у снежні 1962 года. У красавіку 1965 года адбываецца другое нараджэнне газеты: яна выдаецца пад назвай «Працоўная слава».
 
Больш за 30 гадоў пры «Працоўнай славе» дзейнічае літаратурнае аб’яднанне «Рунь». З яго пачыналі свой творчы шлях нашы землякі-паэты Пятро Бітэль, Хведар Чэрня, Казімір Камейша, Віктар Шніп.
 
Заснавальнікам газеты на сённяшні дзень з’яўляецца Валожынскі выканаўчы камітэт. Тэматыка газеты зарыентавана на асвятленне сацыяльна-эканамічнага жыцця раёна.

На сённяшні дзень газета выходзіць у поўнакаляровым афармленні, выдаецца ў друкарні «Чырвоная зорка» г. Мінска. Газета выходзіць фарматам А3, агульным аб’ёмам 24 старонак у тыдзень.

## Рэдактары 
* Сямён Уладзіміравіч Ломаць
* Софія Ігнатаўна Кавяза
* Таццяна Аляксееўна Шаблыка
* Алена Мікалаеўна Лашук
* Ірэна Францаўна Пашкевіч
* Сяргей Браніслававіч Садоўскі
* Вераніка Віктараўна Загорская

Катэгорыя:Газеты Беларусі
Катэгорыя:Культура Валожынскага раёна
Тадэвуш Гаштальд

**Тадэвуш Гаштальд** (нар. , Вільня — , Кашалін) — польскі гісторык, беларусіст, грамадскі дзеяч. Доктар габілітаваны, прафесар Вышэйшай педагагічнай школы ў Слупску (Польшча).

## Біяграфія 
Паходзіў з сям’і, здаўна аселай у Ашмянскім павеце. У 1945 годзе сям’я пераехала ў Польшчу ў г. Хошчна. Вучыўся ва Уроцлаўскім універсітэце.

З 1969 года працаваў у Вышэйшай педагагічнай школе ў Слупску (Польшча). Прафесар, займаўся навукова-даследчай дзейнасцю. У сферы яго даследаванняў — гісторыя заходнепаморскага раёна ў ХІХ—ХХ стст., дзейнасць польскіх ваеннапалонных у канцлагерах у час 2-й сусветнай вайны. З’яўляецца аўтарам шматлікіх артыкулаў, 10 манаграфій, сярод якіх «Па слядах паморскай аперацыі» (1973), «Культурнае жыццё ў лагерах польскіх ваеннапалонных у СССР (1939—1945)» (1994) і інш. Сааўтар 7 навуковых даследаванняў, рэдактар калектыўных зборнікаў.

З 1993 года па 2000 год рэдагаваў часопіс-бюлетэнь «Ашмянская зямля», дзе друкаваліся матэрыялы, прысвечаныя актуальным пытанням гісторыі і культуры Беларусі. Цікавіўся падзеямі, што адбываліся ў Беларусі, папулярызаваў ідэі беларушчыны, цеснага культурнага ўзаемадзеяння польскага і беларускага народаў.

## Літаратура 
* Гаштальд Тадэвуш // Краязнаўчы каляндар Ашмяншчыны на 2017 год / склад. Г. У. Палубінская. — Ашмяны, 2016. — С. 13.
* Тамільчык, І. Гаштальд Тадэвуш / І.Тамільчык // Памяць: гіст.-дакум. хроніка Ашмянскага раёна/ рэдкал.: Г. К. Кісялёў [і інш.]. — Мн.: БЕЛТА, 2003. — С. 576. (Звязаны лёсам з Ашмяншчынай).

Катэгорыя:Гісторыкі Польшчы
Катэгорыя:Беларусісты
Данута Браніславаўна Ганусевіч

**Данута Браніславаўна Ганусевіч** (нар. , х. Амбражына Ашмянскага раёна) — беларускі педагог, Заслужаны настаўнік БССР.

## Біяграфія 
Скончыла Гальшанскую СШ (1952), Віцебскі педагагічны інстытут (1956). У 1956—1986 гадах працавала выкладчыкам хіміі у Гальшанскай сярэдняй школе.

Дэлегат VІ з’езда настаўнікаў (1978), з’езда настаўнікаў СССР (1978).

## Узнагароды 
У 1974 годзе прысвоена ганаровае званне «Заслужаны настаўнік БССР». Узнагароджана ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (1971), Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР (1978).

## Літаратура 
* Ганусевіч Данута Браніславаўна // Краязнаўчы каляндар Ашмяншчыны на 2017 год / склад. Г. У. Палубінская.-Ашмяны, 2016. — С. 25.
* Ганусевіч Данута Браніславаўна // Памяць: гіст.-дакум. хроніка Ашмянскага раёна / рэдкал.: Г. К. Кісялёў [і інш.]. — Мн.: БЕЛТА, 2003. — С. 561. (Вызначыліся працай. Заслужаны настаўнік).

Катэгорыя:Постаці Гальшанаў
Гуль

**Гуль** — прозвішча.

## Выбітныя носьбіты 
* Анатоль Міхайлавіч Гуль (нар. 1928) — беларускі архітэктар.
* Мікалай Мікалаевіч Гуль (1933—2006) — беларускі педагог, грамадскі дзеяч, Заслужаны настаўнік БССР.
Мікалай Мікалаевіч Гуль

**Мікалай Мікалаевіч Гуль** (нар. , в. Сіўцы, Польская Рэспубліка — ) — беларускі педагог, грамадскі дзеяч, Заслужаны настаўнік БССР.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1933 годзе ў в. Сіўцы (цяпер — Пастаўскі раён Віцебскай вобласці).

Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя Куйбышава (1955).

Працаваў выкладчыкам Навапольскага сельскагаспадарчага тэхнікума, старшынёй планавай камісіі Пастаўскага райвыканкама. З 1960 года ў Ашмянскім раёне: выкладчык, намеснік дырэктара па вучэбнай частцы сельскагаспадарчага тэхнікума (1960—1967), лектар райкама партыі (1967—1976), галоўны дзяржаўны інспектар па закупках і якасці сельгаспрадукцыі. З 1966 года — адказны сакратар райсавета ветэранаў.

Памёр у 2006 годзе.

## Узнагароды 
* Заслужаны настаўнік БССР (1966),
* грамата Вярхоўнага Савета БССР (1972),
* медалі.

## Літаратура 
* Гуль Мікалай Мікалаевіч // Краязнаўчы каляндар Ашмяншчыны на 2018 год / склад. Г. У. Палубінская.-Ашмяны, 2017. — С. 18.
* Гуль Мікалай Мікалаевіч // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Ашмянскага раёна. — Мн.: БЕЛТА, 2003. — С. 561—562.
Украінскі дзяржаўны хіміка-тэхналагічны ўніверсітэт

**Украінскі дзяржаўны хіміка-тэхналагічны ўніверсітэт** — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова інжынерна-тэхналагічнага профілю, якая знаходзіцца ў Дніпры. 

## Агульная характарыстыка 
Ва ўніверсітэце сёння працуе больш за 60 прафесараў і дактароў навук, больш за 200 кандыдатаў навук. Вучэльня займае першае месца сярод тэхнічных універсітэтаў Украіны ў міжнароднай навукаметрычнай базе дадзеных Scopus, другое месца ў вобласці і 15 месца сярод 200 лепшых ВНУ Украіны.

Універсітэт мае 5 факультэтаў, 9 навучальных карпусоў, амаль 122 000 м2 навучальных і дапаможных памяшканняў; сучасны спартыўны комплекс, 5 інтэрнатаў (100 % іншагародніх студэнтаў забяспечаны жыллём), спартыўна-аздараўленчы лагер, бібліятэку з 770 тыс. асобнікаў вучэбнай, навуковай і мастацкай літаратуры і інш.

## Структура 
* Факультэт хімічных тэхналогій і экалогіі
* Факультэт фармацыі і біятэхналогій
* Факультэт харчовых і хімічных тэхналогій
* Факультэт камп'ютарных навук і інжынерыі
* Эканамічны факультэт

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт установы

Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Катэгорыя:1930 год ва Украіне
Універсітэт мытнай справы і фінансаў

**Універсітэт мытнай справы і фінансаў** — украінская дзяржаўная спецыялізаваня вышэйшая навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў Дніпры. 

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт мытнай справы і фінансаў быў створаны 3 верасня 2014 года шляхам аб'яднання Акадэміі мытнай службы Украіны і Днепрапятроўскай дзяржаўнай фінансавай акадэміі. Адна з двух існуючых ва Украіне спецыялізаваных вышэйшых навучальных устаноў, якія займаюцца падрыхтоўкай і перападрыхтоўкай спецыялістаў у галіне мытнай справы. Мае ІV (вышэйшы) узровень дзяржаўнай акрэдытацыі.

## Структура 
* Інстытут права і міжнародна-прававых адносін
* Факультэт інавацыйных тэхналогій
* Фінансавы факультэт
* Факультэт эканомікі, бізнесу і міжнародных адносін
* Факультэт кіравання

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт установы

Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Катэгорыя:2014 год ва Украіне
Дніпроўскі дзяржаўны ўніверсітэт унутраных спраў

**Дніпроўскі дзяржаўны ўніверсітэт унутраных спраў** — украінская дзяржаўная спецыялізаваня вышэйшая навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў Дніпры. 

## Гісторыя 
Вучэльня заснавана 16 сакавіка 1966 года як Днепрапятроўская спецыяльная сярэдняя школа міліцыі МУС СССР. У 1992 годзе яна была рэарганізавана ў Днепрапятроўскую вучэльню міліцыі МУС Украіны. 1 верасня 1997 года вучэльня міліцыі была пераўтворана ў вышэйшую навучальную ўстанову - Днепрапятроўскі юрыдычны інстытут МУС Украіны. У 2001 годзе на базе інстытута створана Юрыдычная Акадэмія МУС Украіны, якая ў 2005 годзе была рэарганізавана ў Днепрапятроўскі дзяржаўны ўніверсітэт унутраных спраў. Сёння універсітэт - гэта вышэйшая навучальная ўстанова IV-га ўзроўню акрэдытацыі, магутны навукова-навучальны комплекс Прыдняпроўскага рэгіёна. У 2016 годзе ўніверсітэт прызнаны лепшай навучальнай установай рэгіёну ў галіне права.

## Структура 
Ва ўніверсітэце вучацца, атрымліваюць прафесійную падрыхтоўку і павышаюць кваліфікацыю больш за 10 тысяч курсантаў, слухачоў і студэнтаў па спецыяльнасцях «Права», «Праваахоўная дзейнасць» і «Менеджмент». Штогод універсітэт прымае на навучанне каля 1,8 тысяч асоб, якія пасля заканчэння навучальнай установы атрымліваюць дыпломы дзяржаўнага ўзору адукацыйна-кваліфікацыйных узроўняў бакалаўра і магістра.

У склад асноўнай базы ўніверсітэта ў Дніпры ўваходзяць факультэты:
* падрыхтоўкі спецыялістаў для падраздзяленняў крымінальнай паліцыі
* падрыхтоўкі спецыялістаў для падраздзяленняў прэвентыўнай дзейнасці
* падрыхтоўкі спецыялістаў для органаў дасудовага расследавання
* факультэт эканоміка-прававой бяспекі
* юрыдычны факультэт
* факультэт сацыяльна-псіхалагічнай адукацыі і кіравання

Таксама ва ўніверсітэт ўваходзіць вучэбна-навуковы інстытут завочнага навучання і павышэння кваліфікацыі. У склад універсітэта ўваходзіць асобны Крыварожскі факультэт. Функцыянуе Запарожскі цэнтр першаснай прафесійнай падрыхтоўкі "Акадэмія паліцыі". У цэлым ва ўніверсітэце функцыянуюць 6 факультэтаў і 20 кафедраў, якія рыхтуюць спецыялістаў-юрыстаў для ўсіх рэгіёнаў Украіны.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт установы 

Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Катэгорыя:1966 год ва Украіне
Міхаіл Мар’янавіч Гружэўскі

**Міхаіл Мар’янавіч Гружэўскі** () — беларускі педагог, Заслужаны настаўнік Рэспублікі Беларусь.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 13 студзеня 1955 года ў в. Каменка Ашмянскага раёна Маладзечанскай вобласці.

Скончыў Каменскую васьмігадовую школу (1970), Ашмянскі сельскагаспадарчы тэхнікум (1973), гістарычны факультэт Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта (1981). Працоўную дзейнасць пачаў у калгасе «Шлях Леніна» Іўеўскага раёна дыспетчарам (1973), служыў у пагранічных войсках (1973—1975). Працаваў выкладчыкам пачатковай ваеннай падрыхтоўкі (1975—1984), намеснікам дырэктара па выхаваўчай рабоце (1984—1986) у СШ № 2 г. Ашмяны. У 1986—1987 гадах — інспектар Ашмянскага раённага аддзела адукацыі. З 1987 года па 2018 год — дырэктар СШ № 1 г. Ашмяны.

Дэпутат Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў 25, 26, 27 скліканняў.

Памёр 22 верасня 2018 года.

## Узнагароды 
* Заслужаны настаўнік Рэспублікі Беларусь (2002),
* Ордэн Францыска Скарыны (2011),
* грамата Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2014),
* званне «Ганаровы грамадзянін горада Ашмяны» (2016).

## Ушанаванне памяці 
* Восенню 2019 года імя Міхаіла Гружэўскага нададзена сярэдняй школе № 1 у Ашмянах.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Волынец, Н. «Душа обязана трудиться» : интервью с директором СШ № 1 города Ошмяны / Наталия Волынец // Гродзенская праўда. — 2015. — 29 красавіка. — С. 4.
* Гружевский, М. «Я горд быть директором первой школы» / Михаил Гружевский // Ашмянскі веснік. — 2009. — 19 верасня. — С. 1, 4.
* Гружэўскі Міхаіл Мар’янавіч // Краязнаўчы каляндар Ашмяншчыны на 2015 год / склад. Г. У. Палубінская.-Ашмяны, 2015. — С. 20-21.
* Гружэўскі Міхаіл Мар’янавіч // Памяць: гіст.-дакум. хроніка Ашмянскага раёна. — Мн.: БЕЛТА, 2003. — С. 561.
* Кохановская, Л. «Это высокая награда всего коллектива»: орден Франциска Скорины из рук Президента получил директор средней школы № 1 г. Ошмяны Михаил Гружевский / Лариса Кохановская // Ашмянскі веснік. — 2011. — 13 ліпеня. — С. 3.
* Николаев, Ю. Ошмянское притяжение : о Михаиле Марьяновиче Гружевском — директоре СШ № 1 / Юрий Николаев // Ашмянскі веснік. — 2007. — 6 студзеня. — С. 4.

Катэгорыя:Дэпутаты Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў 25-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў 26-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў 27-га склікання
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Ашмян
Бен Цыён Гольдберг

**Бен Цыён Гольдберг** (нар. , в. Гальшаны Ашмянскага раёна — , Тэль-Авіў) — яўрэйскі журналіст, псіхолаг. Доктар псіхалогіі (1921).

## Біяграфія 
Пісаў на ідыш і англійскай мове. Вучыўся ў ешыботах Ліды і Валожына. Браў прыватныя ўрокі. У 1907 годзе выехаў з бацькамі ў ЗША. У 1920 годзе скончыў аддзяленне псіхалогіі Калумбійскага ўніверсітэта. З 1922 года супрацоўнік, у 1924—1940 гадах рэдактар газеты «Дэр тог». Адзін са стваральнікаў таварыства «Аб’яднанне культур з мовай ідыш» (1937). Яго прасавецкія рэпартажы аб наведванні СССР (1934) выклікалі палеміку ў яўрэйскай прэсе ЗША. У час вайны — сябра Амерыканскага камітэта яўрэйскіх пісьменнікаў, мастакоў і вучоных і яўрэйскага савета па дапамозе СССР у вайне. Узначальваў Нацыянальны яўрэйскі камітэт амерыкана-савецкай дружбы. Пасля вайны жыў у Ізраілі.

Выдаў кнігі «Яўрэйская праблема ў СССР» (1961), «Падарожжа па СССР» (1966).

## Літаратура 
* Гольдберг Бен Цыён // Краязнаўчы каляндар Ашмяншчыны на 2015 год / склад. Г. У. Палубінская.-Ашмяны, 2015. — С. 11.
* Гольдберг Бен Цыён // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Ашмянскага раёна. — Мн.: БЕЛТА, 2003. — С. 139.

Катэгорыя:Сацыялісты ЗША
Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш
Катэгорыя:Журналісты ЗША
Дзмітрый Іванавіч Гарбуноў

**Дзмітрый Іванавіч Гарбуноў** (, в. Бішава Апостаўскага раёна, Рэспубліка Татарстан — ) — Герой Савецкага Саюза, удзельнік баёў за Беларусь, вызваляў Ашмяншчыну ад нямецкіх войск.

## Біяграфія 
Скончыў няпоўную сярэднюю школу, адначасова працаваў у калгасе, пазней пераехаў у Казань, дзе скончыў школу фабрычна-заводскага навучання, працаваў слесарам на ваенным заводзе. У чэрвені 1942 года быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную армію і накіраваны на фронт.

У чэрвені 1944 года узвод старшага сяржанта Дз. Гарбунова ў складзе 136-га стралковага палка 97-й стралковай дывізіі 5-й арміі 3-га Беларускага фронту ўдзельнічаў у вызваленні Беларусі. Вызначыўся ў баях пры фарсіраванні рэк Сухадроўка, Бярэзіна і Лучоса.

Гераічны подзвіг здзейсніў і ў Ашмянскім раёне, захапіўшы з групай аўтаматчыкаў мост цераз раку Ашмянку паміж вёскамі Нарбуты і Зарэчча. Фактычна была выканана такая задача, як і пры ўзяцці станцыі Ашмяны — перарэзана шаша Смаргонь — Ашмяны. За гэты і іншыя гераічныя ўчынкі атрымаў званне Героя Савецкага Саюза (1945, пасмяротна).

Загінуў пад Каўнасам, пахаваны ў Каўнасе на воінскіх могілках.

## Памяць 
7 ліпеня 1975 года непадалёку ад месца подзвігу групы аўтаматчыкаў каля в. Нарбуты, Жупранскі сельсавет, быў пастаўлены помнік. У Ашмянах, пачынаючы з лістапада 1975 года, праводзіліся спаборніцтвы па мотаспорце на прыз імя Дзмітрыя Гарбунова. На радзіме, у Бішава ўстаноўлены помнік Гарбунову і названа ў яго гонар вуліца.

## Узнагароды 
Быў узнагароджаны ордэнам Леніна, Чырвонага Сцяга і медалём.

## Літаратура 
* Гарбуноў Дзмітрый Іванавіч (1924—1944) // Краязнаўчы каляндар Ашмяншчыны на 2014 год / склад. Г. У. Палубінская.— Ашмяны, 2014. — С. 30.
* Дакументы сведчаць : выпіска з узнагароднага ліста героя Савецкага Саюза старшага сяржанта Дз. І. Гарбунова // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Ашмянскага раёна. — Мн.: БЕЛТА, 2003. — С. 364.
* *Минин, Г.* Мост-памятник : [об освобождении шосейн. Дороги Сморгонь — Ошмяны — Вильнюс от немецко-фашистских захватчиков группой автоматчиков ст. сержанта Д. И. Горбунова, Героя Советского Союза в 1944 г.] / Генрих Минин // Гродзенская праўда. — 2004. — 23 лістапада. — С. 2.

Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Уладзімір Сцяпанавіч Даўляшэвіч

**Уладзімір Сцяпанавіч Даўляшэвіч** (, г. Ашмяны — ) — беларускі матагоншчык. Майстар спорту СССР па матацыклетным спорце (1981).

## Біяграфія 
Скончыў сярэднюю школу № 2 у Ашмянах (1974), Ашмянскае СПТВ-18 (1975), Беларускі політэхнічны інстытут (1988).

Служыў у Савецкай арміі (1975—1977). Працаваў вадзіцелем у аўтабазе № 13, інструктарам-метадыстам па спорце ў Ашмянскай аўташколе (1977—1988), дырэктарам спартыўна-тэхнічнага клуба пры раённым аграпрамысловым аб’яднанні (1988—1993), трэнерам па мотаспорце ў Мінскай федэрацыі аўтамотаспорту. Шасціразовы чэмпіён Беларусі, заняў 5-е месца на чэмпіянаце СССР (Кішынёў, 1983). Падрыхтаваў майстроў спорту А. І. Гіруця, С. М. Квяткевіча.

## Літаратура 
* Даўляшэвіч Уладзімір Сцяпанавіч // Краязнаўчы каляндар Ашмяншчыны на 2016 год / склад. Г. У. Палубінская. — Ашмяны, 2016. — С. 35.
* Спартыўны гонар Ашмяншчыны. Даўляшэвіч Уладзімір Сцяпанавіч // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Ашмянскага раёна/ рэдкал.: Г. К. Кісялёў [і інш.]. — Мн.: БЕЛТА, 2003. — С. 582.

Катэгорыя:Трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Матагоншчыкі Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту СССР
Вераніка Карлаўна Зянковіч

**Вераніка Карлаўна Зянковіч** (нар. , в. Радзюны Ашмянскага раёна — ) — беларускі ардэнаносец, перадавік сельскагаспадарчай вытворчасці.

## Біяграфія 
З 1949 года працавала цялятніцай у калгасе імя Крылова. Выбіралася дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР.

Узнагароджна ордэнамі Кастрычніцкай Рэвалюцыі (1971), «Знак Пашаны» (1973), медалямі «За працоўную доблесць» (1966), «Ветэран працы» (1971).

## Літаратура 
* Зянковіч Вераніка Карлаўна / Краязнаўчы каляндар Ашмяншчыны на 2017 год / склад. Г. У. Палубінская.-Ашмяны, 2016. — С. 30.
* Зянковіч Вераніка Карлаўна // Памяць: гіст.-дакум. хроніка Ашмянскага раёна / рэдкал.: Г. К. Кісялёў [і інш.]. — Мн.: БЕЛТА, 2003. — С. 552. (Вызначыліся працай. Ардэнаносцы).

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ашмянскім раёне
Анастаз Людвік Керсніцкі

**Анастаз Людвік Керсніцкі** (, в. Гальшаны Ашмянскага павета — ) — педагог, каталіцкі публіцыст на Беларусі канца XVII — пачатку XVIII стагоддзяў.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Вільні і Пінску. Выкладаў у езуіцкіх калегіумах у Гродне, Варшаве, Драгічыне, Слуцку, а таксама ў Віленскай акадэміі.

За красамоўства сучаснікі называлі яго *Перыклам*. Вядомы як непрымірымы праціўнік культуры гуманізму i ідэалогіі рэфармацыйнага руху.

Найбольш значныя творы А. Керсніцкага: «Ключ да скарбаў сардэчных» (Слуцк, 1723; Вільня, 1725) i «Вольны голас нядзельных прамоў» (Варшава, 1727). У творах ёсць асобныя крытычныя заўвагі ў адрас грамадскага i дзяржаўнага ладу Рэчы Паспалітай. 3 горыччу ён пісаў пра заняпад дзяржавы i страту многіх тэрыторый, бездапаможнасць сеймаў, на якіх «шмат пачыналі, але мала заканчвалі», крывавыя сутычкі шляхецкіх груповак на сеймах i сейміках. Сустракаюцца i антымагнацкія выпады, але якіх-небудзь прапаноў пра змену існуючага ладу Керсніцкі не выказваў i заклікаў падданых цярпець усе нягоды. Настойліва праводзіў ідэю боскага ўмяшання ў дзейнасць людзей, «боскага промыслу», бо лічыў, што «Бог заўсёды за добрыя ўчынкі шчодра плаціць» i праз сваіх нябесных служак, анёлаў, накіроўвае развіццё падзей. Шмат твораў Керсніцкага засталося ў рукапісах.

## Літаратура 
* Бирало, А. А. Философская и общественная мысль в Белоруссии и Литве в конце XVII — середине XVIII в. Мн, 1971. С. 52—55.
* Керсніцкі Анастаз Людвік // Краязнаўчы каляндар Ашмяншчыны на 2018 год / склад. Г. У. Палубінская. — Ашмяны, 2017. — С. 2—3.
* Керсніцкі Анастаз Людвік // Краязнаўчы каляндар на 2018 год/ склад. Л. М. Каранкевіч, А. А. Рыжко. — Гродна, 2017. — С. 3.
* Краснова, В. В. Керсніцкі Анастаз Людвік http://oplib.ru/random/view/215497

Катэгорыя:Публіцысты Вялікага Княства Літоўскага
Аляксандр Міхайлавіч Крот

**Аляксандр Міхайлавіч Крот** (нар. , в. Гальшаны Ашмянскага раёна) — беларускі вучоны ў галіне тэхнічнай кібернетыкі і інфарматыкі, доктар тэхнічных навук (1991), прафесар (1997).

## Біяграфія 
Скончыў Гальшанскую СШ (1977, залаты медаль), факультэт радыёфізікі і электронікі БДУ (1982). З 1982 года ў Інстытуце тэхнічнай кібернетыкі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, з 1993 года — загадчык лабараторыі мадэліравання самаарганізавальных сістэм інстытута. Прафесар кафедры БДУ і Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта інфарматыкі і радыёэлектронікі (БДУІР). З 2008 года па 2016 год — прафесар кафедры матэматычнай фізікі БДУ.

Падрыхтаваў 8 кандыдатаў (тэхнічных навук, и фізіка-матэматычных) навук. Кіруе падрыхтоўкай аспірантаў, магістраў, дыпломнымі работамі студэнтаў. Лаўрэат прэмій Мінскага абласнога праўлення Саюза навуковых і інжынерных таварыстваў СССР у галіне навукі і тэхнікі (1987), камсамола Беларусі ў галіне навукі і тэхнікі (1990). Аўтар 280 навуковых прац, у т.л. 3 манаграфій.

## Літаратура 
* Крот Александр Михайлович: краткие биографические сведения [Электронный ресурс].- Режим доступа: http://uiip.bas-net.by/structure/l_mss/Personal/KrotAM.php .
* Крот Аляксандр Міхайлавіч // Краязнаўчы каляндар Ашмяншчыны на 2015 год / склад. Г. У. Палубінская.-Ашмяны, 2015. — С. 32.
* Крот Аляксандр Міхайлавіч // Памяць: гіст.-дакум. хроніка Ашмянскага раёна. — Мн.: БЕЛТА, 2003. — С. 567.

Катэгорыя:Кібернетыкі Беларусі
Генадзь Андрэевіч Забоеў

**Генадзь Андрэевіч Забоеў** (, в. Сасноўка Называеўскага раёна Омскай вобласці — , Гродна, Беларусь) — беларускі ўрач. Заслужаны ўрач БССР.

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1950).

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. З 1954 года ў Ашмянскім раёне: загадчык хірургічнага аддзялення (1954—1962), галоўны ўрач раёна (1962—1973). Працаваў у цэнтральнай раённай бальніцы да жніўня 1984 года. Пасля выехаў жыць у г. Гродна.

У 1968 годзе прысвоена ганаровае званне «Заслужаны ўрач БССР». Узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі, медалём «Партызану Айчыннай вайны» 1 ступені.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Владимиров, А.* Все отдавая людям: о Г. А. Забоеве, главвраче Ошмянской районной больницы / А. Владимиров // Красное знамя. — 1972. — 18 марта.
* Забоеў Генадзь Андрэевіч // Краязнаўчы каляндар Ашмяншчыны на 2017 год / склад. Г. У. Палубінская. — Ашмяны, 2016. — С. 19—20.
* Забоеў Генадзь Андрэевіч // Памяць: гіст.-дакум. хроніка Ашмянскага раёна / рэдкал.: Г. К. Кісялёў [і інш.]. — Мн.: БЕЛТА, 2003. — С. 565. (Вызначыліся працай. Заслужаны ўрач).

## Спасылкі 
* Гэты дзень у гісторыі Ашмянскага краю. 20 сакавіка  // Ашмянская раённая бібліятэка
* 
* Забоев Генадий Андреевич // Праект «Память народа»
* Забоев Генадий Андреевич // Праект «Беларусь Помнит»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Омскай вобласці
Катэгорыя:Хірургі СССР
Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Маёры СССР
Атвалаўшчына

**Атвалаўшчына** (, ) — былы хутар у Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіў у склад Галубіцкага сельсавета.

Ліквідаваны ў 2007 годзе.

## Спасылкі 
*
Валянціна Нічыпараўна Козел

**Валянціна Нічыпараўна Козел** (, в. Цяраспаль Слуцкага раёна — ) — беларускі настаўнік. Заслужаны настаўнік БССР.

## Біяграфія 
Скончыла Слуцкае педагагічнае вучылішча (1952). Да 1969 года працавала ў школах Астравецкага раёна, з 1969 года — у Гродзіеўскай школе (васьмігадовая, няпоўная сярэдняя, базавая) Ашмянскага раёна.

Ганаровае званне «Заслужаны настаўнік» прысвоена ў 1966 годзе. Узнагароджана ордэнам «Знак пашаны» (1978), Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР (1966), медалямі.

## Літаратура 
* Козел Валянціна Нічыпараўна // Краязнаўчы каляндар Ашмяншчыны на 2015 год / склад. Г. У. Палубінская. — Ашмяны, 2015. — С. 20.
* Кілачыцкі Міхаіл Аляксандравіч // Памяць: гіст.-дакум. хроніка Ашмянскага раёна. — Мн.: БЕЛТА, 2003. — С. 562.

Катэгорыя:Постаці Ашмянскага раёна
Катэгорыя:Постаці Астравецкага раёна