open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Факультэт унутраных войскаў ВАРБ

**Факультэт унутраных войскаў Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь** — адзін з факультэтаў Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь.

## Апісанне 
Факультэт вядзе адлік сваёй гісторыі ад 20 студзеня 1993 года. 23 чэрвеня 1996 года адбыўся першы выпуск лейтэнантаў, якія атрымалі вышэйшую адукацыю на факультэце і падрыхтаваных для праходжання службы ва ўнутраных войсках МУС Рэспублікі Беларусь.

7 мая 1998 года факультэту былі ўручаны Баявы Сцяг і Грамата Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — сімвалы воiнскага гонару, доблесці і славы.

## Спецыяльнасці 
Падрыхтоўка курсантаў на факультэце ўнутраных войскаў праводзіцца па спецыяльнасці «Кіраванне падраздзяленнямі ўнутраных войскаў» з кваліфікацыяй «Спецыяліст па кіраванню — юрыст» (тэрмін абучэння — 5 гадоў).

Акрамя падрыхтоўкі курсантаў, на факультэце ажыццяўляецца падрыхтоўка афіцэраў з ліку прапаршчыкаў і ваеннаслужачых кантрактнай службы, якія маюць вышэйшую і сярэднюю спецыяльную адукацыю, перападрыхтоўка спецыялістаў.

Пасля завяршэння абучэння выпускнікі факультэта праходзяць службу на першасных афіцэрскіх пасадах камандзіраў узводаў у злучэннях і воінскіх часцях унутраных войскаў Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь.

## Склад 
У склад факультэта ўваходзяць:упраўленне, кафедры аператыўна-тактычнай падрыхтоўкі ўнутраных войскаў, спецыяльных і інжынерна-тэхнічных дысцыплін, юрыдычных дысцыплін; навукова-даследчая лабараторыя, курсы перападрыхтоўкі і павышэння кваліфікацыі, пяць курсанцкіх падраздзяленняў, падраздзяленні забеспячэння.

## Начальнікі 
* Ігар Мікалаевіч Навуменка

Унутраных войскаў
Катэгорыя:З’явіліся ў 1993 годзе
Катэгорыя:1993 год у Мінску
Катэгорыя:Унутраныя войскі МУС Рэспублікі Беларусь
Лагуноўскі сельсавет

**Лагуно́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Лагуны.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Насовіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Гомельскага раёна. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Насовіцкага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гомельскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Насовіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Разумовіч

**Разумовіч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анатоль Навумавіч Разумовіч (1936—1987) — вучоны ў галіне біяхіміі і генетыкі, доктар біялагічных навук.
* Вячаслаў Разумовіч (псеўд. *Хмара*; каля 1886 — пасля 1937) — беларускі вайсковы і грамадска-палітычны дзеяч.
Гасцявы праезд (Наваполацк)

**Гасцявы праезд** (, ) — невялікая вуліца ў Наваполацку.

## Апісанне 
Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада ў раёне прамзоны БВК у санітарнай лесапаласе ААТ «НАФТАН» на тэрыторыі садовага таварыства «Хімік-2» на беразе невялікай рэчкі Залюхаўкі. Працягласць вуліцы складае каля 90 метраў. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца. Дабрацца да вуліцы можна аўтобусам № 12 «Падкасцельцы — Весавая БВК».

## Гл. таксама 
* Спіс вуліц Наваполацка

Катэгорыя:Вуліцы Наваполацка
Вуліца Дубкі (Наваполацк)

**Вуліца Дубкі** (, ) — вуліца ў Наваполацку.

## Апісанне 
Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада ў раёне БВК на тэрыторыі аднайменнага садовага таварыства на ўсход ад прамзоны «Вітаражжа». Працягласць вуліцы складае 180 метраў. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца.

## Гл. таксама 
* Спіс вуліц Наваполацка

Катэгорыя:Вуліцы Наваполацка
Дом па вуліцы Уладзіміра Леніна, 11 (Орша)

**Дом па вуліцы Уладзіміра Леніна, 11** — будынак у Оршы. Пабудаваны ў канцы XIX — пачатку XX ст. У савецкі час тут знаходзіліся адміністрацыйныя ўстановы. Цяпер у будынку размяшчаецца Аршанскі музей гісторыі і культуры горада. Помнік эклектычнай архітэктуры.

## Архітэктура 
Аднапавярховы, квадратны ў плане, накрыты вальмавым дахам. Архітэктурным дэкорам апрацаваны толькі галоўны фасад, які выходзіць на «чырвоную лінію» вулічнай забудовы. Плоскасна трактаваны фасад расчлянёны арачнымі вокнамі і крапаваны падаконнымі броўкамі, руставанымі прасценкамі, філёнгамі, прафіляваным карнізам. Уваход у дом — з боку двара праз стральчатую браму-арку.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліца Уладзіміра Леніна (Орша)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Оршы
Катэгорыя:Славутасці Оршы
Катэгорыя:Збудаванні Оршы ў стылі эклектыкі
Вуліца Мантажнікаў (Наваполацк)

**Вуліца Мантажнікаў** (, ) — вуліца ў Наваполацку.

## Апісанне 
Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада ў раёне прамзоны НПЗ. Цягнецца з поўдня на поўнач ад заводаўпраўлення заводу "Палімір" у бок вуліц Прамысловай і Нафтаперапрацоўшчыкаў, працягласць вуліцы складае каля 1 км. Жылая забудова на вуліцы адсутнічае.

## Гл. таксама 
* Спіс вуліц Наваполацка

Катэгорыя:Вуліцы Наваполацка
Вуліца Нафтаперапрацоўшчыкаў (Наваполацк)

**Вуліца Нафтаперапрацоўшчыкаў** (, ) — вуліца ў Наваполацку.

## Апісанне 
Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада на тэрыторыі прамзоны НПЗ. Цягнецца з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход ад вуліцы Энергетыкаў да вуліцы Прамысловай уздоўж тэрыторыі ААТ «Нафтан». Працягласць вуліцы складае каля 1,1 км. Жылая забудова на вуліцы адсутнічае.

## Гл. таксама 
* Спіс вуліц Наваполацка

Катэгорыя:Вуліцы Наваполацка
Прамысловая вуліца (Наваполацк)

**Прамысловая вуліца** (, ) — вуліца ў Наваполацку.

## Апісанне 
Размешчана ў заходняй частцы горада на тэрыторыі прамзоны НПЗ. Цягнецца з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад ад вуліцы Ктатарава да вуліцы Нафтаперапрацоўшчыкаў. Вуліца з’яўляецца асноўнай транспартнай артэрыяй, якая спалучае жылую і прамысловую часткі горада. Працягласць вуліцы складае каля 3,5 км. Жылая забудова на вуліцы адсутнічае. Уздоўж часткі вуліцы пракладзены трамвайныя рэйкі.

## Гл. таксама 
* Спіс вуліц Наваполацка

Катэгорыя:Вуліцы Наваполацка
Андрэй Андрэевіч Ракаў

**Андрэй Андрэевіч Ра́каў** ( — ) — вучоны, эканаміст і сацыёлаг, доктар эканамічных навук (1985), прафесар (1990).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Церахоўка (зараз у складзе гарадскога пасёлка Церахоўка Добрушскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі). Скончыў сярэднюю школу і паступіў у 1949 годзе на філасофскае аддзяленне Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, які скончыў у 1954 годзе. У 1957 годзе скончыў аспірантуру пры кафедры палітычнай эканоміі. У 1957—1961 гадах малодшы, старшы навуковы супрацоўнік у Інстытуце эканомікі сельскай гаспадаркі. У 1961—1963 гадах у Мінскім абласным камітэце КПБ. Са студзеня 1963 года працаваў у Навукова-даследчым інстытуце эканомікі і эканоміка-матэматычных метадаў пры Дзяржплане БССР (сучасны Навукова-даследчы эканамічны інстытут Міністэрства эканомікі Рэспублікі Беларусь), дзе ўзначаліў аддзел насельніцтва і працоўных рэсурсаў.

Памёр А. А. Ракаў у Мінску 17 (18) кастрычніка 2011 года.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па сацыяльнай і эканамічнай дэмаграфіі, тэорыі і метадалогіі сацыяльна-дэмаграфічных працэсаў, праблемах дэмаграфічных вынікаў катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і інш. У пачатку 1970-х гадоў прапанаваў сацыяльна-дэмаграфічнае абгрунтаванне, якое дазволіла паскорыць будаўніцтва Мінскага метрапалітэна. У 1988—1991 гадах быў кансультантам па народанасельніцтве Еўрапейскай эканамічнай камісіі ААН. У 1990-х гадах кіраваў распрацоўкай шэрагу дэмаграфічных праграм. Падрыхтаваў 11 кандыдатаў навук.

Сярод апублікаваных прац:
* Население БССР. — Мн., 1969.
* Белоруссия в демографическом измерении. — Мн., 1974.
* Методологические проблемы согласования планов экономического и социального развития и программ развития народонаселения. — Йошкар-Ола, 1987.
* Демографические основы народохозяйственного планирования. — Мн., 1990.
* Демографические проблемы социума: состояние и тенденции развития в Республике Беларусь. — Мн., 2005 (у сааўтарстве).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Раков Андрей Андреевич // Партал ЭКОНОМИКА.BY
* Памяти Андрея Андреевича ракова — белорусского учёного демографа // Часопіс «Демографія та соціальна економіка»
* Беларусь у асобах і падзеях: Ракаў Андрэй Андрэевіч // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* 85 лет со дня рождения Андрея Андреевича Ракова // Демоскоп Weekly

Катэгорыя:Эканамісты СССР
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Катэгорыя:Сацыёлагі СССР
Катэгорыя:Сацыёлагі Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Дэмографы
Катэгорыя:Члены КПСС
Ланіта Ігараўна Сцяцко

**Ланіта Ігараўна Сцяцко** (нар. 14 жніўня 1993, Мінск) — беларуская шахматыстка, міжнародны майстар сярод жанчын (2013), гросмайстар сярод жанчын (2015). Пераможніца чэмпіянату Беларусі па шахматах сярод жанчын (2015).

## Біяграфія 
Шматразовая пераможца чэмпіянатаў Беларусі па шахматах сярод дзяўчын у розных узроставых групах: у 2003 годзе (U12), у 2005 годзе (U12), у 2007 годзе (U14), у 2008 годзе (U16) і ў 2010 годзе (U18).

Паспяхова удзельнічала ў чэмпіянатах Беларусі па шахматах сярод жанчын, у якіх заваявала залатую (2015), дзве срэбраныя (2014, 2017) і дзве бронзавыя (2009, 2010) медалі.

У снежні 2016 года ў Чалябінску перамагла ў міжнародным шахматным турніры сярод жанчын.

Прадстаўляла зборную Беларусі на найбуйнейшых камандных шахматных турнірах:

* у шахматных алімпіядах удзельнічала чатыры разы (2010—2016);
* у камандным чэмпіянаце Еўропы па шахматах удзельнічала ў 2013 годзе.

У 2015 годзе скончыла Інстытут бізнесу і менеджменту тэхналогій БДУ па спецыяльнасці «бізнес-адміністраванне».

## Заўвагі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Выпускнікі БДУ 
Катэгорыя:Удзельнікі шахматных алімпіяд
Катэгорыя:Шахматныя гросмайстры сярод жанчын
Катэгорыя:Шахматысткі Беларусі
Хайдэр аль-Абадзі

**Хайдэр Джавад аль-Абадзі** (; 25 красавіка 1952, Багдад, Каралеўства Ірак) — іракскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, прэм’ер-міністр Ірака з 10 жніўня 2014 па 25 кастрычніка 2018 года. Раней займаў пасаду міністра сувязі (2003—2004).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Палітыкі Ірака
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Ірака
Газі Машаль Аджыль аль-Явер

**Газі Машаль Аджыль аль-Явер** (; нар. 11 сакавіка 1958) — іракскі дзяржаўны дзеяч. Займаў пасаду выконваючага абавязкі прэзідэнта Ірака з 28 чэрвеня 2004 па 7 красавіка 2005 года.

Нарадзіўся ў 1958 годзе ў Масуле. Вышэйшую адукацыю атрымаў у ЗША, ён вывучаў інжынернае справа ва Універсітэце Джорджтаўна ў Вашынгтоне. На працягу многіх гадоў кіраваў тэлекамунікацыйнай кампаніяй у Саудаўскай Аравіі. Пасля пачатку Іракскай вайны, Газі аль-Явер падтрымаў войскі міжнароднай кааліцыі і звяржэнне Садама Хусейна. У першы перыяд канфлікту быў у складзе Часовага кіраўнічага савета. З 28 чэрвеня 2004 па 7 красавіка 2005 года выконваў абавязкі прэзідэнта Ірака пры часовым урадзе. З 3 мая 2005 па 20 мая 2006 займаў пасаду віцэ-прэзідэнта.

Звычайна з’яўляецца на публіцы ў традыцыйнай арабскай вопратцы; мае шырокую падтрымку з боку розных этнічных і рэлігійных груп Ірака.

## Спасылкі 
* Хронология правителей Ирака 
* Who’s who in Iraq: Ghazi Yawer 

Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Кіраўнікі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Прэзідэнты Ірака
Уладзімір Іванавіч Друцкі-Горскі

**Уладзімір Іванавіч Пуцяціч-Друцкі-Горскі-Дудакоўскі**, **Валодка Іванавіч Горскі** (не пазней за 1485 — 1545—1546) — намеснік ашмянскі (да 1515-да 1521).

З роду князёў Друцкіх, сын князя Івана «Дуды» Друцкага-Горскага і Настассі невядомага паходжання.

Упершыню згадваецца ў 8-й кнізе запісаў Метрыкі 15 мая 12 індыкта (1509) у спісе «баяр», якія вярнуліся з маскоўскага палону як *князь Валодка Іванавіч*. З чаго вынікае, што князь Валодка разам з іншымі князямі Друцкімі, у тым ліку родным дзядзькам князем Дзмітрыем Васілевічам, браў удзел у маскоўска-літоўскай вайне 1500—1503 гадоў і трапіў у палон у бітве на Вядрошы (1500). Да 1515 года атрымаў урад намесніка ашмянскага, напэўна, па сваім цесцю князю Андрэю Прыхабскім, але ў 1521 годзе гэтага ўраду ўжо не меў. На Попіс 1528 года ставіў трох «коней». Выступае сведкам актаў у 1533 і 1544 гадах.

Жанаты з княжной Данімітрай Андрэўнай з Прыхабскіх, таксама вядомай як Марыя і Марына, дзяцей у іх не было.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Старосты ашмянскія
Уладзімір Іванавіч
Катэгорыя:Памерлі ў 1540-я гады
Катэгорыя:Удзельнікі вайны Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім 1500—1503 гадоў
Ахмед Чалабі

**Ахмед Чалабі** () — іракскі бізнесмен і палітычны дзеяч, член часовага кіраўнічага савета Ірака (2003—2004), шыіт.

Катэгорыя:Палітыкі Ірака
Катэгорыя:Прадпрымальнікі паводле алфавіта
Абдэль-Азіз аль-Хакім

Аятала **Абдэль-Азіз аль-Хакім** (; 1952 – 26 жніўня 2009) — іракскі багаслоў і палітык, лідар Вярхоўнага ісламскага савета Ірака. Займаў пасаду старшыні Часовага кіраўнічага савета Ірака.

Катэгорыя:Палітыкі Ірака
Катэгорыя:Багасловы
Аднан Пачачы

**Аднан Музахім Амін аль-Пачачы** (; 14 мая 1923 — 17 лістапада, 2019) — іракскі палітычны дзеяч, дыпламат. Займаў пасаду старшыні Часовага кіраўнічага савета Ірака

Катэгорыя:Палітыкі Ірака
Катэгорыя:Дыпламаты
Махамед Бахр аль-Улум

Аятала **Махамед Бахр аль-Улум** (; , Эн-Наджаф, Каралеўства Ірак — , Эн-Наджаф, Ірак) — іракскі рэлігійны і дзяржаўны дзеяч, двойчы старшыня Часовага кіраўнічага савета Ірака (ЧКСІ).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і рэлігійнага, сацыяльнага і палітычнага гісторыка. Атрымаў тэалагічную адукацыю ва Універсітэце Эн-Наджафа, у 1979 г. атрымаў ступень доктара філасофіі шарыяту ў Карскім універсітэце.

З’яўляўся рэлігійным апанентам свецкай баасісцкай улады на чале з Садамам Хусейнам. Меў сувязі з ісламскай групоўкай Джамаат аль-Улама, быў вучнем вялікага аяталы Мухсін аль-Хакіма і актыўна ўзаемадзейнічаў з радыкальна-шыіцкай партыяй Дава. Быў першым святаром Ірака, які падпісаў дакумент «Дэмакратыя і правы чалавека ў Іраку» (1988), у якім утрымліваліся даныя адносна парушэння правоў чалавека рэжымам Садама Хусейна.

У 1989 годзе разам з сынам аль-Хакіма Мухамедам ён быў вымушаны бегчы з Ірака. Жыў у Лондане. У 1992 г. быў абраны членам Іракскага нацыянальнага кангрэса, са складу якога выйшаў у 1995 г. Разам з Барзані і Талабані ўваходзіў у склад дэлегацыі іракскай апазіцыі, якая наведала Вашынгтон, каб прадставіць пазіцыю Кангрэса адносна сітуацыі ў Іраку.

Пасля звяржэння Садама Хусейна быў уключаны ў склад праамерыканскага Часовага кіраўнічага савета, нягледзячы на тое, што скептычна выказваўся адносна ўмяшання ЗША ў справы краіны.

У ліпені 2003 г. быў абраны старшынёй савета, падаў у адстаўку пасля забойства Мухамеда аль-Хакіма ў знак пратэсту супраць няздольнасці ўсталяваць закон і парадак. Аднак неўзабаве ён вярнуўся ў склад савета, займаў пасаду яго старшыні ў сакавіку 2004 года.

Яго сын, Мухамед Бакр аль-Улум, займаў пасаду міністра нафты Ірака (2003—2004 і 2005).

Катэгорыя:Палітыкі Ірака
Катэгорыя:Рэлігійныя дзеячы
Ібрагім аль-Джафары

**Ібрагім Аль-Джафары** (; нар. 25 сакавіка 1947, Кербела, Ірак) — іракскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, прэм’ер-міністр краіны з красавіка 2005 па май 2006. Міністр замежных спраў з верасня 2014 па кастрычнік 2018. Адзін з лідараў партыі «Дава».

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1947 годзе ў горадзе Кербела і вучыўся ў Масульскім універсітэце на лекара (атрымаў дыплом бакалаўра ў 1974 годзе).

У 1968 стаў членам, а з 1974 — актывістам партыі «Дава», якая знаходзілася ў апазіцыі рэжыму Садама Хусейна. У 1980 эміграваў у Іран. Супрацоўнічаў з апазіцыйным іракскім саветам ісламскай рэвалюцыі. У 1989 перабраўся ў Лондан у якасці афіцыйнага прадстаўніка партыі «Дава» ў Вялікабрытаніі, дзе прыняў удзел у стварэнні шырокага фронту іракскай апазіцыі.

Выступаў супраць інтэрвенцыі ў Ірак.

Неўзабаве пасля ўварвання амерыканскіх войскаў у Ірак (2003) вярнуўся на радзіму. У ліпені ён увайшоў у Часовы кіраўнічы савет Ірака і стаў яго першым старшынёй, а таксама — на 1 месяц — першым пасля Садама Хусэйна выконваючым абавязкі прэзідэнта краіны.

Пад яго кіраўніцтвам Ісламская партыя «Дава» ўвайшла ў кааліцыю шыіцкіх партый і рухаў «Аб’яднаны Іракскі Альянс» (АІА) з 22 партый і рухаў, а сам аль-Джафары заняў месца намесніка лідара альянсу.

Быў адным з двух віцэ-прэзідэнтаў краіны пры часовым урадзе з 2004 па 2005 год. Адмовіўся заняць пасаду прэм’ер-міністра з-за вострых рознагалоссяў з прадстаўнікамі курдаў па пытанні аб аўтаноміі Курдыстана і прыналежнасці Кіркука.

Знаходзячыся на сваёй пасадзе, не здолеў наладзіць нармальнае жыццё ў краіне, пакласці канец гвалту і наладзіць адносіны з сунітамі, курдамі і свецкімі палітыкамі, настойваючы на ўвядзенні судаводства на аснове шарыяту.

Пасля прыняцця новай Канстытуцыі краіны 15 снежня 2005 года прайшлі новыя парламенцкія выбары. АІА атрымаў 128 месцаў і быў вымушаны фармаваць кааліцыю з іншымі партыямі, якая пасля паўгадавых перамоваў узгадніла на пасаду прэм’ера Нуры аль-Малікі.

У маі 2008 года пакінуў партыю «Дава», заснаваўшы і ўзначаліўшы новую партыю «Рух нацыянальных рэформаў». 

На выбарах 7 сакавіка 2010 года ўзначалены ім «Іракскі Нацыянальны альянс» (ІНА), які стаў пераемнікам АІА, атрымаў 70 месцаў, заняўшы трэцяе месца. ІНА ўвайшоў у кіроўны альянс разам з «Кааліцыяй у падтрымку дзяржавы закона».

Пасля выбараў у красавіку 2014 года (партыя «Рух нацыянальных рэформаў» атрымала ўсяго 6 месцаў) новы прэм’ер-міністр краіны Х. Аль-Абадзі, прызначыў яго на пасаду міністра замежных спраў.

Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Палітыкі Ірака
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Ірака
Катэгорыя:Міністры замежных спраў
Наглядчык (раман)

**«Наглядчык»** () — трынаццаты раман рускага пісьменніка Віктара Пялевіна, які складаецца з двух кніг. Першая частка («Ордэн жоўтага сцяга») выйшла 3 верасня 2015 года. Другая частка («Жалезная бездань») паступіла ў продаж 29 верасня 2015 года.

У першай частцы, «Ордэне жоўтага сцяга», распавядаецца пра рускага імператара Паўла Першага, які нібыта інсцэніраваў сваю смерць, каб непрыкметна пакінуць Пецярбург. Кіраўнік, які таксама быў алхімікам і гіпнатызёрам, адбыў у паралельны свет Ідыліум і стаў яго першым наглядчыкам. У другой кнізе пад назвай «Жалезная бездань» распавядаецца пра іншага наглядчыка Ідыліума Алексіса дэ Кіжэ.

## Водгукі і крытыка 
Галіна Юзэфовіч у інтэрв'ю для Meduza лічыць: «З усіх ключавых элементаў тыпавога серыйнага прадукта пад назвай „новы Пялевін“ у „Наглядчыку“ прысутнічае толькі адзін — прадстаўленне аб ілюзорнасці ўсяго існага. Вычышчаны ад актуальных алюзій і прароцкага пафасу, а заадно і ад моўнай гульні, дыстыляваны і бескаляровы „Наглядчык“ уяўляе сабой — ну, так, тыповага голага караля».

Дзмітрый Быкаў для тэлеканала «Дождь» таксама пракаментаваў выхад кнігі: «Любая новая кніга Пялевіна — гэта падзея. Нават калі Пялевін выпусціць тэлефонную кнігу, гэта будзе падзея. Ён — самае дакладнае люстэрка рэальнасці, выдатны яе адбівальнік, які ўмее адысці на значную адлегласць і з гэтай адлегласці яе абагульніць. Мы заўсёды шукаем у яго адказы на тое, што адбываецца. Але зараз у творчасці Пялевіна адбыўся нейкі прынцыповы зрух: гэтая рэальнасць стала ў яго выклікаць агіду да такой ступені… Ды і, увогуле, змястоўныя выказванні зараз немагчымыя: чаго б ты ні выказаў, ты абавязкова патрапіш у кагосьці супраць свайго жадання. Нават выказваючы самую прымітыўную думку, ты будзеш успрымацца як парушальнік спакою».

Андрэй Архангельскі для газеты «Коммерсантъ» адзначыў: «Новы раман Пялевіна не апраўдаў спадзяванняў на вяртанне бліскучасці апавяданняў 1990-х ці хаця б аксамітнага інтэлектуалізму раманаў 2000-х. Нават канструкцыя рамана не мяняецца гадамі — такое адчуванне, што Пялевін здзекуецца над крытыкамі. З мернасцю Мэрфі, героя Сэмюэла Бекета, які цэлы дзень рытмічна гайдаўся на крэсле-качалцы, Пялевін ні на ёту не адхіляецца ад свайго езуіцкага рытму. Нараджэнне і навучанне героя (15 старонак) — ініцыяцыя (20 старонак) — жанчына (12 старонак) — ізноў ініцыяцыя, прысвячэнне ў вышэйшую касту (22 старонкі) — гісторыя стварэння свету (20 старонак) — выкрыццё і разбурэнне свету (50-60 старонак). Аўтар у гэтым сэнсе працуе як гадзіны. Ён нават не можа адмовіцца ад вобраза Вежы, якая гадоў ужо 10 ці 15 суправаджае героя пры ініцыяцыі».

## Спасылкі 
* Новая книга Виктора Пелевина выйдет осенью

Катэгорыя:Санкт-Пецярбург у культуры і мастацтве
Катэгорыя:Раманы на рускай мове
Махсен Абдэль Хамід

**Махсен Абдэль Хамід** (; нар. 1937) — іракскі палітык і ісламскі навуковец, член часовага кіраўнічага савета Ірака, створанага пасля ўварвання ЗША ў Ірак у 2003 годзе. 

## Біяграфія 
Абдэль Хамід нарадзіўся ў 1937 годзе ў Кіркуку і мае курдскае паходжанне. Ён вывучаў ісламская права ў Каіры і вярнуўся ў Ірак у 1986 годзе, каб працаваць прафесарам у Багдадскім універсітэце. Абдэль Хамід напісаў больш за 30 кніг па тлумачэнню Карана. Ён быў арыштаваны ў 1996 годзе ўрадам Садама Хусейна, але выступаў супраць уварвання ў Ірак у 2003 годзе.

Да 2004 года ён быў генеральным сакратаром Ісламскай партыі, найбуйнейшай суніцкай партыі ў Іраку.

30 мая 2005 года Абдэль Хамід быў памылкова арыштаваны амерыканскімі войскамі.

Катэгорыя:Палітыкі Ірака
Эзэдын Салім

**Эзэдын Салім** (عز الدين سليم), таксама вядомы як **Абдэльзахра Асман Махамед** (23 сакавіка 1941 года—17 мая 2004 года, عبد الزهرا عمان محمد) — іракскі палітык, пісьменнік, педагог, ісламісцкі тэарэтык і адзін з вядучых членаў іракскага руху Дава ў перыяд з 1980 па 2004 год. У 2004 годзе займаў пасаду старшыні часовага кіраўнічага савета Ірака.

Аўтар больш за 50 кніг, уключаючы гісторыю, ісламскія падзеі і працы па адукацыі, ён найбольш вядомы ў мусульманскім свеце сваёй працай аб тым, што ён лічыў сацыяльнай і палітычнай роляй ісламу «Палітычная апазіцыя ў вопыце імама Алі».

## Спасылкі 
* Official website
* Memorial website
* Izzedin Salim Politically skilful Shia leader recently appointed president of the Iraqi Governing Council
* Izzedin Salim Moderate Shia leader trying to balance religion and politics in Iraq

Катэгорыя:Палітыкі Ірака
Катэгорыя:Пісьменнікі Ірака
Любоў да трох цукербрынаў

**«Любоў да трох цукербрынаў»** () — дванаццаты раман Віктара Пялевіна, які выйшаў у выдавецтве «Эксмо» і паступіў у продаж 9 верасня 2014 года. Першы тыраж — 70 000 экзэмпляраў. Адначасова з папяровай версіяй выйшла і аўдыёверсія (агучванне — Сяргей Чанішвілі, выдавец — Выдавецкі дом «Союз»). Дзеянне рамана адбываецца ў сучаснасці і ў аддаленай будучыні. Будучыня антыўтапічная і вялікую частку часу прысвечана знаходжанню галоўнага героя ў віртуальнай рэальнасці.

Асноўным героем рамана з’яўляецца «тэхнічны выратавальнік свету». У рамане ён называецца Кіклоп. Вядома, ён не першы і не апошні такі прадстаўнік, які жыве на зямлі. За ўсю гісторыю нашага існавання яны хадзілі сярод нас і назіралі за тым, што адбываецца. І для такіх, як Кіклоп, існавалі жорсткія правілы, у рамках якіх яны павінны былі дзейнічаць. Правілы не маглі памяняцца, нягледзячы на іх дзіўнае трактаванне. Нават калі ім было нешта не даспадобы (зыходзячы з асабістага ўспрымання дабра і зла), Кіклопы не маглі скарыстацца сілай толькі зыходзячы з уласных памкненняў.

## Цікавыя факты 
Філасофскія роздумы герояў праходзяць на фоне папулярнай мабільнай гульні Angry Birds.

У сюжэце кнігі згаданыя Майдан у сталіцы Украіны, Крымскі паўвостраў і знойдзены пасля ўцёкаў Януковіча залаты батон.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Раманы на рускай мове
Дом па Мінскай вуліцы, 17 (Орша)

**Дом па Мінскай вуліцы, 17** — будынак у Оршы. 

## Гісторыя 
Уключаны ў фрагмент забудовы вуліцы ў пачатку XX ст.

Напярэдадні «Дажынак» 2008 года кіраўніцтва горада вырашыла пазбавіцца ад дамоў № 17 і 19, кожны з якіх выстаўляўся на аўкцыён за 160 млн беларускіх рублёў, але іх ніхто не набыў, а грошай на іх рамонт і аднаўленне не было. У 2007 годзе рыхтавалася рашэнне па разборцы дома, былі запрошаны спецыялісты з кафедры архітэктуры Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта, якія абследавалі дамы № 17 і 19 і далі заключэнне, што іх канструкцыі маюць 100 % знос, таму ніякаму рамонту і аднаўленню не падлягаюць. Праз скандал 1 лістапада Аршанскі гарвыканкам адмяніў сваё папярэдняе рашэнне і выставіў будынак на аўкцыён, на якім будынак быў прададзены.

Над гістарычным будынкам быў надбудаваны высокі паверх з мансардай, стылістыка якога не адпавядае гістарычнаму аб’ёму. Цяпер у будынку размяшчаецца магазін мэблі.

## Архітэктура 
Меў двухпавярховы аб’ём пабудаваны з чырвонай цэглы,  пакаты дах. Дом выцягнуты ўздоўж вуліцы і павернуты да яе галоўным фасадам. Яго рытм ствараюць рады лучковых акон і 2 дзвярныя праёмы. Фасад дэкарыраваны клінападобнымі аркамі, лапаткамі, філёнгамі, рустам, сандрыкамі, выкананымі сродкамі цаглянай муроўкі. Тарцовыя фасады глухія, без праёмаў і архітэктурнага дэкору. Дом папярочным калідорам падзелены па 2 палавіны.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мінская вуліца (Орша)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Оршы
Катэгорыя:Славутасці Оршы
Катэгорыя:XX стагоддзе ў Оршы
Катэгорыя:З’явіліся ў XX стагоддзі
Катэгорыя:Збудаванні Оршы ў стылі эклектыкі
Казак Мамай

**Казак Мамай** (укр.: *Козак Мамай*) ― народная карціна, на якой намаляваны казацкі бандурыст, адзін з самых распаўсюджаных народных герояў ва Украіне. Карціна створана паводле традыцыйнай схемы ― у яе цэнтры сядзіць казак з бандурай. Выявы пазнейшага часу ўсё часцей адхіляюцца ад арыгінальных аднафігурных кампазіцый, але традыцыйная поза галоўнага героя на іх застаецца нязменнай. Даследчыкі выводзяць гэтую позу з усходняй іканаграфіі, паказваючы на яе падабенства з мастацкімі ўзорамі скіфскіх часоў і нават больш старажытнымі. Схема карціны не мяняецца, а толькі дапаўняецца пабочнымі сюжэтамі альбо персанажамі (гэта, на думку даследчыкаў, сведчыць пра старажытнасць аднафігурнай кампазіцыі).
## Зноскі 
Катэгорыя:Казацтва
Катэгорыя:Мастацтва Украіны
Катэгорыя:Персанажы
Дом па Мінскай вуліцы, 19 (Орша)

**Дом па Мінскай вуліцы, 19** — колішні будынак у Оршы. Вуглавы, на скрыжаванні вул. Мінскай з 2-м Мінскім завулкам. Пабудаваны ў пачатку XX ст.

## Знос 
Напярэдадні «Дажынак» 2008 года кіраўніцтва горада вырашыла пазбавіцца ад дамоў № 17 і 19, кожны з якіх выстаўляўся на аўкцыён за 160 млн беларускіх рублёў, але іх ніхто не набыў, а грошай на іх рамонт і аднаўленне не было. 24 жніўня 2007 на пасяджэнні Аршанскага гарвыканкама было прынята рашэнне «Аб дазволе будаўніча-мантажных работ па аб’екту „Разборка будынка па вуліцы Мінская, 19“». Яшчэ раней былі запрошаны спецыялісты з кафедры архітэктуры Полацкага дзяржуніверсітэта, якія абследвалі дамы № 17 і 19 і далі заключэнне, што іх канструкцыі маюць 100 % знос, таму ніякаму рамонту і аднаўленню не падлягаюць. Праз скандал 1 лістапада Аршанскі гарвыканкам адмяніў сваё папярэдняе рашэнне і выставіў будынак на аўкцыён. Але ў рэшце будынак быў знесены.

## Архітэктура 
Двухпавярховы Г-падобны ў плане будынак апрацаваны тынкоўкай. На яе фоне вылучаюцца 2 рады лучковых і прамавугольных аконных праёмаў. Плоскасна вырашаныя фасады ўпрыгожаны міжпаверхавым тонка-прафіляваным поясам, карнізам з сухарыкамі. Тарцовыя фасады пазбаўлены праёмаў і дэкору. Два крылы дома маюць розную планіроўку: па вул. Мінскай — анфіладную, па завулку — калідорную.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мінская вуліца (Орша)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Оршы
Катэгорыя:Славутасці Оршы
Катэгорыя:XX стагоддзе ў Оршы
Катэгорыя:З’явіліся ў XX стагоддзі
Катэгорыя:Збудаванні Оршы ў стылі эклектыкі
Катэгорыя:Зніклі ў 2000-я гады
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Оршы
Факультэт завочнага навучання Універсітэта грамадзянскай абароны МНС РБ

**Факультэт завочнага навучання Універсітэта грамадзянскай абароны Міністэрства па надзвычайных сітуацыях Рэспублікі Беларусь** — адзін з факультэтаў Універсітэта грамадзянскай абароны МНС Рэспублікі Беларусь.

## Гісторыя 
Факультэт завочнага навучання з’яўляецца правапераемнікам факультэта завочнага навучання, перападрыхтоўкі і павышэння кваліфікацыі Вышэйшага пажарна-тэхнічнага вучылішча МУС Рэспублікі Беларусь, які быў створаны ў 1994 годзе. Навучанне ажыццяўлялася па спецыяльнасці «Пажарная тэхніка і бяспека».

У 1999 годзе структурнае навучальнае падраздзяленне перанайменавана ў факультэт завочнага навучання і на факультэце арганізавана падрыхтоўка спецыялістаў па новай спецыяльнасці «Папярэджанне і ліквідацыя надзвычайных сітуацый».

З 2007 года на факультэце завочнага навучання праводзіцца падрыхтоўка замежных студэнтаў Азербайджанскай Рэспублікі па спецыяльнасці 1-94 01 01 «Папярэджанне і ліквідацыя надзвычайных сітуацый».

5 ліпеня 2011 года адбыўся 16-ы выпуск спецыялістаў па папярэджанні і ліквідацыі надзвычайных сітуацый у колькасці 145 чалавек. З пачатку адкрыцця спецыяльнасці па завочнай форме навучання падрыхтавана 1025 чалавек. У 2011 годзе набор на завочную форму навучання склаў 121 чалавек.

У наш час на факультэце навучаецца 5 курсаў, на кожным курсе навучэнцы падзелены на навучальныя групы. Падрыхтоўка спецыялістаў ажыццяўляецца, у першую чаргу, для органаў і падраздзяленняў па надзвычайных сітуацыях, а таксама для міністэрстваў, ведамстваў Рэспублікі Беларусь і іншых дзяржаў.

## Спецыяльнасці 
* «Папярэджанне і ліквідацыя надзвычайных сітуацый»
* «Пажарная і прамысловая бяспека»

## Начальнікі 
* Анатоль Віталевіч Баранаў

Завочнага навучання
Катэгорыя:З’явіліся ў 1994 годзе
Катэгорыя:1994 год у Мінску
Катэгорыя:Вуліца Машынабудаўнікоў (Мінск)
Спецыялізаваны ліцэй пры Універсітэце грамадзянскай абароны МНС Рэспублікі Беларусь

**Спецыялізаваны ліцэй пры Універсітэце грамадзянскай абароны Міністэрства па надзвычайных сітуацыях Рэспублікі Беларусь** — установа адукацыі пры Універсітэце грамадзянскай абароны МНС РБ у горадзе Гомелі, Беларусь.

## Гісторыя 
Ліцэй створаны 25 мая 2004 года.

Ліцэй з’яўляецца ўстановай агульнай сярэдняй адукацыі з вывучэннем асобных навучальных прадметаў на павышаным узроўні, накіраваных на падрыхтоўку навучэнцаў да паступлення ў вышэйшыя навучальныя ўстановы Міністэрства па надзвычайных сітуацыях Рэспублікі Беларусь і іншых органаў дзяржаўнага кіравання.

У Ліцэі на працягу 5-ці гадоў (з 7-га па 11-й класы) ва ўмовах кругласутачнага пражывання праходзяць навучанне асобы мужчынскага полу, якія завяршылі навучанне ў 6-м класе на 2-ой ступені агульнай сярэдняй адукацыі.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Ліцэя 

Катэгорыя:2004 год у Гомелі
Катэгорыя:Універсітэт грамадзянскай абароны МНС Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Ліцэі Беларусі
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Гомеля
Аляксандра Аляксандраўна Ракіцянская

**Аляксандра Аляксандраўна Ракіця́нская** (нар. ) — беларуская вучоная ў галіне гематалогіі і імуналогіі, доктар медыцынскіх навук (1972), Заслужаны ўрач БССР (1984).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў горадзе Бугульма (сучасны адміністрацыйны цэнтр Бугульмінскага раёна Татарстана, Расія). У 1948 годзе скончыла Мінскі медыцынскі інстытут. У 1948—1988 гадах працавала ў Беларускім навукова-даследчым інстытуце гематалогіі і пералівання крыві, дзе з 1974 года кіравала аддзелам.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па метадах дыягностыкі і лячэння хвароб крыві, імунатэрапіі лейкозаў і анемій. Займалася распрацоўкай імунастымуляваных прэпаратаў. Сааўтар шэрагу вынаходстваў.

Сярод апублікаваных прац:
* Электрофорез клеток крови в норме и патологии. — Мн., 1974 (разам з С. С. Харамоненкам);
* Диагностика и лечение кровотечений у больных гемофилией: (методические рекомендации) / [составители: А. А. Ракитянская, Е. Н. Хомич]. — Мн., 1979;
* Иммуностимулирующие свойства эритрофосфатида — нового лечебного препарата (у сааўтарстве) // Доклады АН БССР. 1991. Т. 35. № 2.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента 
* 

Катэгорыя:Гематолагі СССР
Катэгорыя:Гематолагі Беларусі
Катэгорыя:Імунолагі СССР
Катэгорыя:Імунолагі Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Беларускай ССР
Трэцяя ракета

**«Трэ́цяя раке́та»** — аповесць Васіля Быкава, упершыню выйшла ў часопісе «Маладосць» №2 у 1962 годзе і ў асобным выданні — у той самы год. За гэты твор у 1964 годзе Быкаў стаў Лаўрэатам Літаратурнай прэміі імя Я. Коласа.

## Падставы напісання 
Васіль Быкаў, прачытаўшы некалькі ваенных твораў Рыгора Бакланава, адклаў усё і жарсна сеў пісаць «Трэцюю ракету». Але не паспеў яе скончыць за вясну, а летам яго выклікалі на ваенныя зборы ў Навагрудак. Нават у войску Быкаў працягваў пісаць кнігу.

## Сюжэт 
Вялікая Айчынная вайна на Беларусі. Артылерыйскі разлік трое сутак адрэзаны ад сваіх. Лёс звёў у адным акопе розных людзей, якім трэба адбіць першую танкавую атаку фашыстаў. У цяжкія часіны і смяротнай небяспецы выяўляюцца сапраўдныя чалавечыя характары…

## Экранізацыя 
У 1963 годзе Беларусьфільм зняў фільм паводле аповесці пад назвай «Трэцяя ракета». Гэта была першая экранізацыя твора Быкава.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Творы Васіля Быкава
Катэгорыя:Кнігі пра Вялікую Айчынную вайну
Катэгорыя:Кнігі 1962 года
Катэгорыя:Аповесці
Катэгорыя:Літаратурныя творы на беларускай мове
Трэцяя ракета (значэнні)

Назву **Трэцяя ракета** маюць:

* «Трэцяя ракета» — аповесць Васіля Быкава.
* «Трэцяя ракета» — фільм па аповесці Васіля Быкава.
Хоміч

**Хоміч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Пятровіч Хоміч (1920—1980) — савецкі футбаліст.
* Генадзь Баляслававіч Хоміч (нар. 1971) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
* Канстанцін Андрэевіч Хоміч — свецкае імя архіепіскапа Канстанціна (1911—2000).
* Павел Сямёнавіч Хоміч (1893—1942) — рымска-каталіцкі святар, рэлігійны і грамадскі дзеяч.
* Уладзімір Міхайлавіч Хоміч (нар. 1951) — беларускі юрыст. Доктар юрыдычных навук (1998), прафесар (2000).
Літаратурная прэмія імя Якуба Коласа

**Літарату́рная прэ́мія імя́ Яку́ба Ко́ласа** — літаратурная прэмія, заснаваная пастановай Савета Міністраў БССР №81 10 лютага 1959 года.

Прысуджалася за высокаідэйны і высокамастацкі зборнік апавяданняў, аповесць, раман, а таксама работу па літаратуразнаўстве і крытычную работу, якія былі апублікаваны ў рэспубліканскім друку ў тым годзе, за які прысуджаецца прэмія, і якія атрымалі шырокае грамадскае прызнанне.

У 1965 годзе прэміі нададзены статус дзяржаўнай: Дзяржаўная прэмія БССР імя Якуба Коласа. З 1992 года — у складзе Дзяржаўных прэмій Рэспублікі Беларусь па літаратуры, музыцы і мастацтве.

У Рэспубліцы Беларусі прысуджаецца штодвагады за таленавітыя, глыбокія па змесце і адметныя па форме творы літаратуры, якія робяць значны ўнёсак у беларускую нацыянальную культуру, развіваюць мастацкія традыцыі і садзейнічаюць устанаўленню агульначалавечых каштоўнасцей і ідэй гуманізму.

## Лаўрэаты 

Катэгорыя:Узнагароды Беларускай ССР
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Якуба Коласа
Катэгорыя:Беларускія літаратурныя прэміі
Жоўтая страла

**«Жоўтая страла»** () — алегарычная аповесць Віктара Пялевіна, напісаная ў 1993 годзе. Уваходзіла ў склад розных зборнікаў з творамі гэтага аўтара.

## Сюжэт 
Усё дзеянне адбываецца ў «Жоўтай страле» — цягніку, які ідзе да разбуранага маста. Галоўны герой па імі Андрэй спрабуе зразумець гэты свет. Ён падарожнічае па цягніку, мае зносіны з рознымі людзьмі і ўсведамляе нікчэмнасць марнасці жыцця, засяроджанай вакол матэрыяльных каштоўнасцяў. У выніку сваіх разважанняў Андрэй пакідае цягнік. Увесь цягнік і яго пасажыры заміраюць, Андрэй крадзе ў правадніка ключы і адкрывае дзверы тамбура. У выніку яму адкрываецца выратаванне ад штодзённай рэальнасці.

Сутнасць аповесці можна ахарактарызаваць як пошукі сябе ў жыцці, усведамленне сваёй мэты. Герой аповесці прарабляе шлях з марнай бясконцасці да нуля, заміранню або пазачасавасці. Пра гэта сведчыць незвычайная нумарацыя глаў твора — ад 12 да 0. Мір цягніка, яго фарбы, гукі, пахі, аўтар прадстаўляе ў адмоўным святле.

У аповесці выкарыстоўваецца мноства алегорый, мноства разоў абыгрываецца чыгуначная тэматыка ў любым аб'екце гэтага свету. Цягнік сімвалізуе жыццё, разбураны мост — смерць, стук колаў — ход часу. Прысутнічае шэраг адсылак да Бібліі. У творы таксама прысутнічае алюзія на прытчу Франца Кафкі «Чыгуначныя пасажыры».

## Уплыў 
Па матывам аповесці «Жоўтая страла» напісаны тэкст песні «Горящая стрела» групы «Арыя» (альбом «Хімера»).

Таксама па матывам аповесці быў напісаны тэкст для песні «Жёлтая стрела» з альбома «Прометей роняет факел» рэп-выканаўцы Horus (Луперкаль) і песні «Поезда» групы Anacondaz.

## Літаратура 
* *Крючкова Я. Р.* Структурные особенности художественного пространства в повести В. Пелевина «Желтая стрела» // Східнослов’янська філологія. Збірник наукових праць. — Донецький національний університет, 2009. — Вип. 14.

## Спасылкі 
* Аўдыёверсія

Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:Аповесці
Катэгорыя:Літаратурныя творы на рускай мове
Дзяржаўная прэмія Беларусі імя Кастуся Каліноўскага

**Дзяржа́ўная прэ́мія Белару́сі імя Кастуся́ Каліно́ўскага** — беларуская прэмія, заснаваная ў 1989 годзе ў гонар Кастуся Каліноўскага. Уручалася за творы ў галіне мастацкай публіцыстыкі (літаратура, мастацтва) штодвагады.

## Лаўрэаты 
* Леанід Дайнека (1990) за гістарычныя раманы «Меч князя Вячкі» і «След ваўкалака»
* Віктар Карамазаў (1990) за кнігу «Проста ўспомніў я цябе…»
* Яраслаў Пархута (1992) за кнігу «Зямля бацькоў нашых»
* Мікола Ермаловіч за кнігу «Старажытная Беларусь»
* Уладзімір Глушакоў (1998)
* Алесь Марціновіч (1998) за кнігу «Зерне да зерня»
* Васіль Шырко (1998)
* Уладзімір Ліпскі (2000) за выданні для дзяцей «Пралескі ў небе» і «Каралева белых прынцэс», а таксама за кнігі «Мама. Малітва сына» і «Я: праўдзівы аповяд пра твой і мой радавод»
* Уладзімір Саламаха (2002)

## Ганаровы знак 
У 1993 годзе Пастановай Савета Міністраў і Прэзідыума Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь быў уведзены ганаровы знак лаўрэатам Дзяржаўнай прэміі. Ганаровы знак лаўрэата прэміі Кастуся Каліноўскага вырабляецца з каляровага металу і мае форму чатырохвугольніка са зрэзанымі вугламі, бакамі ўвагнутага ўнутар. Чатырохвугольнік з дыяганалямі 30 мм кожная накладаецца на круглы элемент дыяметрам 25 мм, на паверхні якога створаная прамяністая рыфленая структура. У цэнтральнай частцы чатырохвугольніка ў крузе дыяметрам 18 мм, абведзеным венцам, размешчаная рэльефная выява Кастуся Каліноўскага. На адваротным баку знаку ў крузе надпіс: *«Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь»*, у ніжняй частцы — нумар знака.

Знак з дапамогай вушка і прамежкавага звяна злучаецца з калодкай, ніжняя частка якой закругленая. Калодка мае шырыню 12 і вышыню 20 мм. Яе вонкавы бок акаймаваны венцам і пакрыты эмаллю белага колеру. З верхняга правага вугла калодкі ў ніжні левы праходзіць палоска чырвонага колеру шырынёй 4 мм, таксама абведзеная венцам і пакрытая чырвонай эмаллю. З адваротнага боку калодка мае шпільку для мацавання на вопратцы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:З’явіліся ў 1989 годзе
Катэгорыя:Беларускія літаратурныя прэміі
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Кастуся Каліноўскага
Праблема ваўкалака ў сярэдняй паласе

**«Праблема ваўкалака ў сярэдняй паласе»** () — апавяданне Віктара Пялевіна. У цэнтры апавядання — пярэваратні (ваўкалакі), якія жывуць на тэрыторыі Расіі.

Галоўны герой — студэнт Саша Лапін — прыязджае ў вясковую мясцовасць, у пошуках месца, якое ён убачыў на фатаграфіі ў кнізе. Падчас сваіх пошукаў ён губляецца ў лесе і выходзіць на групу ваўкалакаў, якія ў гэты час рыхтуюцца змяніць чалавечы від на воўчы.

Саша таксама ператвараецца ў ваўкалака. Паўнапраўным членам зграі ён становіцца тады, калі перамагае ў паядынку пярэваратня Мікалая, які вёў непрыстойны ваўку лад жыцця. У выніку станаўлення ваўком адбываецца змена ў самасвядомасці Сашы. Ён разумее, што яго папярэдняе жыццё было толькі сном, і цяпер ён прачнуўся. Саша дасягае гармоніі з навакольным светам. У канцы высвятляецца, што ён быў схільны да такога ператварэння першапачаткова (шукаў фатаграфію ваўка).

Слова «вервоўк» (руск. верволк) — прыдуманы Пялевіным неалагізм (ад *вервольф* і *воўк*). Гэтак аўтар падкрэслівае перанос еўрапейскай з’явы на рускую глебу.

Ваўкалакі з’яўляюцца ў апавяданні станоўчымі персанажамі. Яны ваююць з совамі-пярэваратнямі, якія ўвасабляюць зло.

Апавяданне насычана элементамі, характэрнымі для рускіх казак і фальклору, якія пераплятаюцца з сучаснасцю. Аўтар закранае філасофскія пытанні рускай літаратуры XIX—XX стагоддзяў аб прызначэнні чалавека ў сучасным свеце.

Апавяданне ўпершыню апублікавана (пад назвай «Ваўкалакі сярэдняй паласы») у серыяльным зборніку НФ-35 у 1991 годзе. У тым жа годзе выйшла у складзе першай кнігі аўтара «Сіні ліхтар», затым неаднаразова публікавалася ў іншых аўтарскіх зборніках, у тым ліку ў аднайменным зборніку апавяданняў 1993 года.

Як і ў многіх іншых сваіх творах, у гэтым апавяданні аўтар стварае агульны свет персанажаў, якія пераходзяць з кнігі ў кнігу. Героі «Праблемы ваўкалака» будуць сустракацца ў іншых апавяданнях і раманах (напрыклад, у «Прынцу Дзяржплана», «Свяшчэннай кнізе пярэваратня»).

## Літаратура 
* Айдачич Д. Перевертень (вовк) у східнослов’янських літературах // Мова і культура. — 2011. — Т. 4, вып. 14. — С. 245.
* Куликова Е. А. «Вервольфы» В. Пелевина: генезис образа человека-волка // Филология и человек. 2013. № 3.

## Спасылкі 
* Тэкст на сайце творчасці Віктара Пялевіна

Катэгорыя:Апавяданні
Сэрца на далоні

«**Сэ́рца на дало́ні**» — раман беларускага пісьменніка Івана Шамякіна.

Іван Шамякін працаваў над раманам у 1960—1963 гадах. Спачатку ён быў надрукаваны ў часопісе «Полымя», а ў 1964 годзе з’явілася яго асобнае выданне.

Па матывах рамана ў 1964 годзе на Беларускім тэлебачанні выйшла інсцэніроўка «Сэрца на далоні» (рэжысёр Віктар Карпілаў).

За раман «Сэрца на далоні» Іван Шамякін атрымаў у 1967 годзе літаратурную прэмію імя Якуба Коласа.

## Падставы напісання 
Другая палова 1950-х і першая палова 1960-х гадоў сталі ў Савецкім Саюзе часам перамен у грамадстве, часам выкрыцця культу асобы Іосіфа Сталіна, аднаўлення ленінскіх нормаў жыцця, якія на той час падаваліся дэмакратычнымі. Гэты час называюць «хрушчоўскай адлігай», бо ў 1956 годзе, пасля дакладу Мікіты Хрушчова «Аб кульце асобы і яго наступствах» на XX з’ездзе КПСС, у грамадстве «пацяплела»: адбывалася своеасаблівае «ўзвышэнне чалавека», зварот да паказу жыцця простых людзей, іх надзённых клопатаў, удзелу ў грамадскім жыцці. Многія тады пранікліся верай у магчымасць пабудовы ў краіне самага справядлівага камуністычнага грамадства, усе члены якога будуць жыць па прынцыпах маральнага кодэксу будаўніка камунізму. Пісьменнікі шмат пісалі пра тое, што быць будаўніком новага грамадства абавязаны кожны грамадзянін, што кожны чалавек варты ўвагі і павагі. Асуджэнне культу асобы павінна было прывесці да таго, каб рэпрэсіі і беззаконне не паўтарыліся ў будучым. Апісваючы тагачасны перыяд у жыцці грамадства, Іван Шамякін скіраваў увагу на найбольш вострыя праблемы: жаданне ведаць праўду пра недалёкае мінулае (ваеннае і пасляваеннае), надзеі на дэмакратызацыю сістэмы грамадскага жыцця.

## Вобразы-сімвалы 
Назва твору мае сімвалічнае значэнне. Сэрца на далоні — гэта сімвал пераасэнсавання жыцця, дэмакратычных змен у грамадстве, якое пазбаўляецца ад спадчыны часоў культуры асобы. Выздараўлівае не толькі хворае сэрца галоўнай гераіні Зосі Савіч, выздараўлівае і ўсё грамадства.

Вобраз Зосі Савіч з’яўляецца абагульненым вобразам усяго беларускага народа. Гэтая жанчына прайшла праз фашысцкі палон і высылку ў Сібір па ілжывым даносе, але тым не менш захавала чалавечнасць, дабрыню і веру ў людзей. Лёс гэтай жанчыны — гэта лёс народа, які выстаяў у гады вайны і часы сталінскіх рэпрэсій.

## Цікавыя факты 
Правобразам доктара Савіча ў рамане «Сэрца на далоні» быў Яўген Клумаў, беларускі акушэр-гінеколаг, Герой Савецкага Саюза (1965), кандыдат медыцынскіх навук, прафесар, удзельнік Мінскага падполля.

## Пастаноўкі 
У 1967 годзе на Беларускі радыё быў пастаўлены радыёспектакль (рэжысёр М. Дз. Троіцкая).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раманы на беларускай мове
Катэгорыя:Творы Івана Шамякіна
Катэгорыя:Раманы XX стагоддзя
Катэгорыя:Кнігі 1963 года
1-я Рабінавая вуліца (Наваполацк)

**1-я Рабінавая вуліца** (, ) — вуліца ў Наваполацку.

## Апісанне 
Размешчана ў паўночна-заходняй частцы горада ў раёне прамзоны БВК на тэрыторыі садовага таварыства "Нафтавік-1". Працягласць вуліцы складае каля 400 метраў. Рух грамадскага транспарту па вуліцы не ажыццяўляецца. З цэнтральнай часткі горада грамадскім транспартам да вуліцы можна даехаць аўтобусамі № 8 "Падкасцельцы - БВК" і № 12 "Падкасцельцы - Шніткі".

## Гл. таксама 
* Спіс вуліц Наваполацка

Катэгорыя:Вуліцы Наваполацка
Навальніца-6

**Р-934УМ2** альбо **Навальніца-6** () — беларуская станцыя перашкод і радыёкіравання сувязі, распрацаваная ААТ «КБ Радар». Створана ў рамках спецыяльнай серыі сістэм радыёэлектроннай барацьбы «Навальніца».

## Апісанне 
Прызначана для пошуку, выяўлення і радыёпадаўлення ліній радыёсувязі, якія працуюць на фіксаваных частотах і ў рэжымах адаптыўнай і праграмнай перабудовы рабочай частоты. У склад уваходзіць выяўляльнік-пеленгатар з прыёма-пеленгатарнай антэна-фідэрнай сістэмай (АФС), два аўтаматызаваных рабочых месца аператараў, дзесяціканальны радыёперадатчык з сямю перадачыкамі АФС, камплект апаратуры сувязі і перадачы даных, камплект апаратуры электрасілкавання і жыццезабеспячэння, аўтамабільнае шасі з двума электрастанцыямі і кузавам-фургонам.

## Эксплуатанты 
* 
* 
* 
* 

## Баявое прымяненне 
Летам 2020 года ў сеціве з’явіліся фатаграфіі комплексаў «Навальніца-6» і «Навальніца-С» у Лівіі, дзе іх выкарыстала Лівійская нацыянальная армія Халіфа Хафтара. Беларускія сістэмы змаглі абясшкодзіць 11 турэцкіх БПЛА, якія належалі прыхільнікам Фаіза Сараджа. Калумніст газеты «Военно-промышленный курьер» Віталь Арлоў са спасылкай на неназваныя крыніцы заявіў, што за перыяд 2019—2020 гадоў колькасць абясшкоджаных беспілотнікаў меркавана большая, і сістэмы «Навальніца» могуць быць датычны да страты 78 ударных БПЛА «Байрактар ТБ-2» і двух MQ-9 Reaper, якія выкарыстоўваліся ВПС ЗША і Італіі для разведвальных палётаў у зоне баявых дзеянняў. У той жа час частка з названага збіта расійскім ЗРК «Панцыр».

«Навальніца» была перададзена ад ААЭ, якія ў сваю чаргу купілі яе непасрэдна ў Беларусі. Яшчэ раней гэтыя сістэмы пастаўляліся ў Азербайджан і прымяняліся падчас Карабахскага канфлікту восенню таго ж года.

## Гл. таксама 
* Навальніца-Р

## Спасылкі 
* Cтанция помех VHF/UHF/SHF диапазона «Гроза-6»  на официальном сайте КБ Радар.

Катэгорыя:Навальніца (РЭБ)
Катэгорыя:З’явіліся ў 2016 годзе
Катэгорыя:Канфлікт у Нагорным Карабаху (2020)