open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ордэн Трох Зорак

**Ордэн Трох Зорак** () — найвышэйшая ўзнагарода Латвійскай Рэспублікі.

Ордэн Трох Зорак пад дэвізам «Per aspera ad astra» («Праз церні да зорак») быў заснаваны па ініцыятыве міністра замежных спраў Латвіі  24 сакавіка 1924 года ў памяць пра стварэнне латышскай дзяржавы 18 лістапада 1918 года. Пасля акупацыі Латвіі СССР ордэн перапыніў сваё існаванне. Па ўзнаўленні незалежнасці Латвіі ўзнагароджанне ордэнам было адноўлена 25 кастрычніка 1994 года.

Узнагароду атрымліваюць за заслугі перад Латвіяй у грамадcкай, культурнай, гаспадарчай дзейнасці, а таксама ў дзейнасці органаў самакіравання. Ордэн уручаецца як грамадзянам Рэспублікі, так і грамадзянам іншых дзяржаў. Прэзідэнт Латвіі, заступаючы на пасаду, таксама мае права атрымаць вышэйшую ступень ордэна і ордэнскі ланцуг. Ордэн Трох Зорак — узнагарода маральнага характару, і таму не дае асобе, якая яго атрымала, ніякіх прывілеяў.

Аўтарам эскізаў Ордэна стаў мастак . Самі ордэны вырабляюцца на Літоўскай менніцы (манетным двары), а стужкі прывозяцца з Даніі. На сучасных ордэнах, у адрозненне ад папярэдніх, стаіць дата іх узнаўлення, а таксама зменены шрыфт тэксту.

Ордэн Трох Зорак уяўляе сабой белы эмаляваны крыж з залатой аблямоўкай. На пярэднім боку ў цэнтры знаходзіцца сіні эмалевы медальён з трыма зоркамі. У цэнтры з адваротнага боку крыжа — пазалочаны медальён з дэвізам «Per aspera ad astra» і надпісам «Latvijas Republika — 1918.g. 18. novembris».

Ордэн мае пяць ступеняў. Асоба, узнагароджаная Ордэнам І ступені, называецца камандорам вялікага крыжа; асоба, узнагароджаная ордэнам ІІ ступені — старшым афіцэрам; асоба, узнагароджаная ордэнам ІІІ ступені — камандорам; асоба, узнагароджаная ордэнам ІV ступені — афіцэрам; асоба, узнагароджаная ордэнам V ступені — кавалерам. У якасці асобай узнагароды камандор вялікага крыжа можа атрымаць і ордэнскі ланцуг. Ордэн таксама мае ганаровыя знакі трох ступеняў: І ступень — залаты знак, ІІ ступень — сярэбраны, ІІІ ступень — бронзавы.

З 1999 года існуе Братэрства Ордэна Трох Зорак, у якое ўваходзяць усе асобы, узнагароджаныя ордэнам, незалежна ад яго ступеняў.

Сярод асоб, узнагароджаных ордэнам, ёсць і чацвёра беларусаў: паэты Рыгор Барадулін (1997) і Сяргей Панізнік (1998), перакладчык Васіль Сёмуха (1998), а таксама мастак Вячка Целеш (2006).

## Знакі ордэна 
## Афіцэры 
* Рэгіна Эзера, латышская пісьменніца
* Рыгор Барадулін, Народны паэт Беларусі
* Васіль Сёмуха, беларускі перакладчык

## Гл. таксама 
* Узнагароды Латвіі

## Спасылкі 
* Пра ордэн на латышскай мове (Канцылярыя Прэзідэнта Латвіі) 

Катэгорыя:Ордэны Латвіі
Катэгорыя:Вышэйшыя дзяржаўныя ўзнагароды
Мёрскі гісторыка-этнаграфічны музей

**Мёрскі гісторыка-этнаграфічны музей** — музей у Мёрах заснаваны ў 1983 г., адчынены для наведвальнікаў у 1994 г. Плошча экспазіцыі 131 м² , колькасць экспанатаў асноўнага фонду 3000 (2005 г.).

## Экспазіцыя 
У экспазіцыі прадстаўлены жалезныя прылады працы, шкляныя пацеркі, ювелірныя ўпрыгожванні з археалагічных помнікаў Мёрскага раёна, матэрыялы, прысвечаныя падзеям 1812 г., паўстанням 1830—1831 гг. і 1863—1864 гг., рэвалюцыі 1905 г., 1-й сусветнай вайне, перыяду знаходжання тэрыторыі раёна ў складзе Польшчы, дзейнасці партызан і падпольшчыкаў падчас Вялікай Айчыннай вайны, развіццю народнай гаспадаркі ў пасляваенны час. У экспазіцыі прадстаўлены таксама творы дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.

## Літаратура 
* Мішчышына,Т. Л. Узбагачаць духоўна / Т. Л. Мішчышына // Мёрскія навіны. −2007 .-19 мая. Пра Мёрскі гісторыка-этнаграфічны музей.
* Музеи о родном крае // Очарование Миорского края = Сharm of Myory region / cост. В. А. Ермалёнок, П. И. Боголей; фото О. В. Молодечкин. — Новополоцк, 2007. — С. 29.
* Казакевіч, З. Скарбы Музея радзімазнаўства / З. Казакевіч // Народнае слова. — 2006. — 5 снеж.
* Шык, Л. « Ад прадзедаў спакон вякоў» / Л. Шык // Мёрскія навіны. — 2007. — 19 мая.

Катэгорыя:Славутасці Мёраў
Катэгорыя:Музеі Віцебскай вобласці
Катэгорыя:З’явіліся ў 1983 годзе
Катэгорыя:1983 год у Беларусі
Чашніцкі раённы гістарычны музей

**Чашніцкі раённы гістарычны музей** — музей у Чашніках. Пастанова бюро ЦК КПБ аб адкрыцці гістарычнага музея ў Чашніках прынята 15 жніўня 1987 г. Пад музей было выдзелена адно са старажытных памяшканняў — дом купца Гурэвіча, пабудаваны ў пачатку XX ст.

Адкрыццё экспазіцыі музея адбылося ў сакавіку 1991 года.

## Экспазіцыя 
Памяшканне музея падзяляецца на 6 залаў (ад старажытных часоў да нашых дзён).

У музеі распрацавана каля 50 тэм урокаў-экскурсій і тэматычных экскурсій. Сярод іх «З сівой мінуўшчыны Чашніччыны», «Старажытныя крывіцкія княствы Лукомскае і Чарэйскае», «Мястэчка Чашнікі і яго гістарычнае мінулае», «Археалагічныя помнікі на тэрыторыі Чашніччыны», «Нашы славутыя землякі» і інш. Распрацаваны і праводзяцца пешаходныя экскурсіі па г. Чашнікі: «Бярэзінская водная сістэма», «Радзіма старэйшага беларускага пісьменніка Янкі Журбы», «Спаса-Праабражэнская царква — помнік архітэктуры позняга класіцызму», «Абразы царквы» і інш. Цесная сувязь існуе паміж музеем і школамі.

## Літаратура 
* Музей у Чашніках // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Чашніцкага раёна / рэдкал. М. Ц. Дробыш [і інш.]. — Мн., 1997. — С. 469—471.
* Чашніцкі гістарычны музей // Музеі Беларусі : інфармацыя аб музеях сістэмы Міністэрства культуры РБ / склад. А. Б. Сташкевіч. — Мн., 2001. — С. 142—143.
* Чашніцкі гістарычны музей // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. / рэдкал. Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 2003. — Т. 6. Кн. 2. — С. 166.

Катэгорыя:Музеі Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Славутасці Чашнікаў
Катэгорыя:Культура Чашнікаў
Аршанскі музей гісторыі і культуры горада

**Аршанскі музей гісторыі і культуры горада** — музей у Оршы, размешчаны ў гістарычным будынку па вуліцы Уладзіміра Леніна, 11. Заснаваны 1 сакавіка 1989 г. Адкрыты для наведвальнікаў у 1992 г. З 1994 года філіял Музейнага комплексу гісторыі і культуры Аршаншчыны. Экспазіцыя размешчана ў 4 залах агульнай плошчай 170 м².

## Раздзел археалогіі 
У раздзеле археалогіі дэманструюцца знаходкі з аршанскіх стаянак каменнага веку, комплексу археалагічных помнікаў каля в. Чаркасава, гарадзішча жалезнага веку каля в. Вусце, аршанскага гарадзішча (12—18 ст., шматлікія вырабы са шкла, керамікі, жалеза, каляровых металаў, костак), Аршанскага Куцеінскага Багаяўленскага манастыра (17—18 ст., кафля, ювелірныя вырабы) і іншыя прадметы.

## Раздзел гісторыі 
У раздзеле гісторыі, які адлюстроўвае жыццё Оршы ў складзе Вялікага княства Літоўскага, Рэчы Паспалітай, Расійскай імперыі, экспануюцца дакументы і матэрыялы пра дзейнасць Куцеінскай друкарні (17 ст.) і вайну 1812, нумізматычныя калекцыі (рускія манеты 15 — пачатку 20 ст., літоўскія, польскія, шведскія манеты 16—18 ст.), зброя 16 — пачатку 20 ст., старадрукі і рукапісныя кнігі 17—19 ст., макеты паселішча 12 ст., Аршанскага замка 16 ст., цэнтра Оршы пачатку 20 ст.

У раздзелах, прысвечаных Оршы ў XX стагоддзі, адлюстравана сацыяльна-эканамічнае і культурнае развіццё горада на працягу XX стагоддзя, падзеі рэвалюцыі 1905—1907 гадоў, Першай сусветнай вайны, Лютаўскай і Кастрычніцкай рэвалюцый, грамадзянскай вайны і ваеннай інтэрвенцыі, аднаўленне гаспадаркі і сацыялістычнае будаўніцтва ў 1920—1930 гады, палітычныя рэпрэсіі, аднаўленне народнай гаспадаркі ў пасляваенны перыяд. Экспануюцца дакументы і матэрыялы пра вядучыя аршанскія прадпрыемствы, пра жыццё і дзейнасць выдатных людзей Аршаншчыны: дзеяча рэвалюцыйнага руху і педагога П. М. Лепяшынскага, Герояў Савецкага Саюза А. Д. Салянікава, М. Д. Сіяніна, Герояў Сацыялістычнай Працы Б. А. Бароўскага, У. П. Пакроўскага, Г. В. Сямёнава, дзяржаўных і гаспадарчых дзеячаў Л. Я. Гаранскую, А. К. Міласерднага, пісьменнікаў Я. Купалу, У. Караткевіча, Закі Нуры, мастака П. Раманоўскага, спартсмена І. Жалязоўскага і інш. Сярод экспанатаў матэрыялы пра сувязь Оршы з гарадамі-пабрацімамі ў Італіі і Францыі. Экспазіцыю дапаўняюць мастацкія творы скульптара Я. Лансерэ, мастакоў М. Басалыгі, С. Шарая і інш.

## Літаратура 
* Лютынский, В. П. Музей истории и культуры города Орши / В. П. Лютынский // Республика Беларусь : энциклопедия : в 6 т. / редкол.: Г. П. Пашков [и др.]. — Мн., 2007. — Т. 5. — С. 253—254.
* Музей гісторыі і культуры Оршы // Памяць. Орша і Аршанскі раён: гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 2000. — Кн. 2. — С. 480.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Музеі Оршы
Буканьеры

**Буканье́ры** (ад франц. *bûcher* "вогнішча") — піраты Карыбскага мора ў XVII - XVIII стст.

## Гісторыя
Назва буканьераў паходзіць ад назвы прыстасавання для самажання мяса (на мове таіна *buccan*) або французскага слова *bûcher* "вогнішча". Першапачаткова так называліся каланісты з Францыі, Англіі і Галандыі, якія ў XVII ст. сяліліся на астравах Тартуга і Гаіці і займаліся паляваннем. У 1630-ых гг. пачаліся сутыкненні паміж імі і іспанскімі ўладамі, што прывяло да распаўсюджання сярод буканьераў пірацтва. Само слова "буканьер" стала значыць "пірат".

Галоўнай базай буканьераў да 1680 г. з'яўляўся востраў Тартуга. Пасля забароны пірацтва частка буканьераў перанесла сваю дзейнасць у Індыйскі акіян, дзе былі створаны буйныя пірацкія паселішчы на астравах Мадагаскар і Сен-Мары.

## Лад жыцця
Буканьеры звычайна аб'ядноўваліся ў каманды. Прычым, у іх склад маглі ўваходзіць людзі рознага паходжання, у тым ліку збеглыя рабы. Паміж імі захоўвалася роўнасць. Каманда выбірала правадыра або капітана, які павінен быў абумаўляць з ёю найбольш важныя дзеянні. Некаторыя каманды ствараліся на час пэўных акцый. Было дазволена пераходзіць з адной каманды ў іншую. Трафеі падзяляліся на загадзя агавораныя паі. Значны пай належаў капітану.

На востраве Тартуга існавала сталае буйное пірацкае аб'яднанне - брацтва (*matelotage*). Яго чальцы захоўвалі роўнасць і дэмакратычныя парадкі кіравання. Акрамя паёў за трафеі, яны маглі атрымоўваць сацыяльныя выплаты за раненні ў баях і інваліднасць.

Першапачаткова буканьеры выкарыстоўвалі малыя судны для нападу на іспанскія галеоны, рабілі гэта патаемна, часта ўначы. Але ў друг. пал. XVII ст. многія каманды валодалі сваімі караблямі.

Для буканьераў была характэрна свая субкультура і нават жаргон (гл. Стыль, мова), які ўключаў мноства слоў з розных еўрапейскіх і індзейскіх моў.

## Спасылкі
*Сінды Валар, Буканьеры
*Вядомыя піраты
*Піраты, буканьеры і капёры 

Катэгорыя:Злачыннасць
Шумілінскі гісторыка-краязнаўчы музей

**Шумілінскі гісторыка-краязнаўчы музей** — музей, створаны ў гарадскім пасёлку Шуміліна паводле загаду Міністэрства культуры БССР ад 28 мая 1984 г. Адкрыты для наведвання 22 лістапада 1986 года.

Асноўны фонд музея (2008) налічвае 10 128 адзінак захоўвання, навукова-дапаможны — 4319 адзінак. Плошча экспазіцыі 163 м². Фонды музея складаюць калекцыі археалагічных знаходак, нумізматыкі, фотаматэрыялаў пра жыццё і побыт гараджан, жывапісу і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, ткацтва і адзення, друкаваных і рукапісных дакументаў, партызанскай зброі перыяду Вялікай Айчыннай вайны і інш. Сярод экспанатаў маляўнічыя палотны мясцовых мастакоў, у т.л. заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі У. Белавусава.

Асноўная экспазіцыя размешчана ў 3 залах. У археалагічным раздзеле экспазіцыі прадстаўлены знаходкі з раскопак на тэрыторыі раёна: крэмянёвыя нуклеусы, адшчэпы, адбойнікі, каменныя шліфаваныя сякеры каменнага і бронзавага вякоў, касцявыя рэшткі маманта, у т.л. ніжняя сківіца з зубамі. Асобныя рэчы бытавога і гаспадарчага прызначэння, адзенне і абутак, ручнікі, посцілкі адлюстроўваюць асаблівасці сельскага побыту ў 19 — пачатку 20 ст. Аб падзеях грамадзянскай вайны і ваеннай інтэрвенцыі 1918—1920 гг., аб станаўленні Савецкай улады на Шуміліншчыне расказвае экспазіцыя, у якой дэманструюцца асабістыя рэчы ўдзельнікаў гэтых падзей, фотаздымкі і дакументы, зброя. Тэма Вялікай Айчыннай вайны, партызанскага руху і вызвалення Шумілінскага раёна ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў прадстаўлена праз дакументы, фотаздымкі, рэчы Герояў Савецкага Саюза — землякоў П. А. Акуцыёнка, М. А. Ласкунова, Дз. М. Мінчугова, М. К. Спірыдзенка, а таксама фотаздымкі 106 Герояў Савецкага Саюза, якія вызначыліся пры вызваленні раёна. Асобная экспазіцыя знаёміць з матэрыяламі аб узнаўленні і развіцці прадпрыемстваў г. п. Шуміліна, сацыяльна-эканамічным і культурным развіцці раёна ў пасляваенны час. Дзейнічае пастаянная выстаўка, на якой прадстаўлены творы дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, графікі, маляўнічыя палотны сучасных майстроў.

3 1 красавіка 2002 г. працуе філіял Шумілінскага гісторыка-краязнаўчага музея — музей Обальскага камсамольскага падполля ў гарадскім пасёлку  Обаль.

## Літаратура 
* *Голубева, Л. В.* Шумілінскі гісторыка-краязнаўчы музей / Л. В. Голубева // Музеі Беларусі = Музеи Беларуси : даведачнае выданне / рэдсавет : Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа, М. Г. Нікіцін; здымкі А. Клешчука. — Мн., 2008. — С. 558—559.
* *Іванова С. В.* Шумілінскі гісторыка-краязнаўчы музей // 

Катэгорыя:Музеі Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Славутасці Шуміліна
Катэгорыя:Краязнаўчыя музеі Беларусі
Катэгорыя:Гістарычныя музеі Беларусі
Катэгорыя:Культура Шуміліна
Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей

**Глыбоцкі гісторыка-этнаграфічны музей** — музей горада Глыбокае, заснаваны 31 жніўня 1992 года, адкрыты ў 1997 годзе. Плошча экспазіцыі 117 м², 9,7 тыс. экспанатаў асноўнага фонду (2005).

Музей размешчаны па адрасе вул. Энгельса, 24, у будынку, узведзеным у 1931 годзе. 2 жніўня 2016 года Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь будынку нададзены статус гісторыка-культурнай каштоўнасці Беларусі рэгіянальнага значэння.
[thumb|злева|[Язэп Драздовіч «Далёкая краіна», 1933.]]

У музеі дзейнічаюць 7 залаў з пастаяннымі экспазіцыямі: зала гісторыі Глыбоцкага раёна, зала духоўнага і культурнага жыцця Глыбоччыны канца XIX — пачатку XX стагоддзяў, зала эканамічнага развіцця Глыбоччыны канца XIX — пачатку XX стагоддзяў, мяшчанскі пакой, кузня і развіццё кавальскага майстэрства, сялянская хатка.

У музеі прадстаўленыя матэрыялы па гісторыі краю, пра яго знакамітых землякоў (авіяканструктара Паўла Сухога, мастака Язэпа Драздовіча, заснавальніка беларускага тэатра Ігната Буйніцкага, палітыка і гісторыка Вацлава Ластоўскага і інш.).

У музеі ладзяцца тэматычныя выстаўкі. У 2017 і 2018 гадах праходзілі выстаўкі, прысвечаныя польскім і славацкім дудам. У сталай экспазіцыі захоўваецца дакладная копія Глыбоцкай дуды (1849 года), зробленая Сяргеем Чубрыкам, а таксама адзін з інструментаў з майстэрні дудара і майстра Дзмітрыя Дзёміна. 

Музей вядзе старонку пра гісторыка-культурную спадчыну рэгіёна.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Музеі Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Славутасці Глыбокага
Катэгорыя:Культура Глыбокага
Гусеў

**Гусеў** — рускае прозвішча, тапонім. Дэрыват з суфіксам *-еў* ад прозвішча Гусь: *Гус-еў — «які належыць Гусю»*.
## Астраномія 
* Гусеў (кратар)
## Прозвішча 
* Алег Анатолевіч Гусеў (нар. 1983) — украінскі футбаліст.
* Анатоль Дзмітрыевіч Гусеў (нар. 1928) — беларускі філосаф.
* Валянцін Іванавіч Гусеў (1911—1983) — беларускі архітэктар.
* Васіль Фёдаравіч Гусеў (1927—1991) — рускі і беларускі акцёр.
* Віктар Міхайлавіч Гусеў (1909—1944) — рускі паэт і драматург.
* Віктар Яўгенавіч Гусеў (1918—2002) — рускі фалькларыст-славіст.
* Дзмітрый Сцяпанавіч Гусеў (1902—?) — савецкі беларускі гаспадарчы, дзяржаўны і палітычны дзеяч.
* Кірыл Ігаравіч Гусеў (нар. 1999) — беларускі футбаліст.
* Мацвей Мацвееевіч Гусеў (1826—1866) — рускі астраном, адзін з пачынальнікаў астрафізічных даследаванняў.
* Мікалай Іванавіч Гусеў (1899—1965) — беларускі мастак і педагог.
* Пётр Андрэевіч Гусеў (1904—1987) — артыст балета, балетмайстар і педагог.
* Сіла Нічыпаравіч Гусеў (1897—1986) — беларускі празаік.
* Сяргей Іванавіч Гусеў-Арэнбургскі (сапр. Гусеў; 1867—1963) — рускі пісьменнік.
* Уладзімір Васільевіч Гусеў (1923—1943) — Герой Савецкага Саюза.

## Тапонім 
* Гусеў — горад у Калінінградскай вобласці Расіі.

### Пазаземныя аб’екты 
* Гусеў — марсіянскі ўдарны кратар.

Катэгорыя:Рускія прозвішчы
Тарцю

**Востраў Тарцю** (франц. *Tortue*, літаральна "Чарапахавы") або **востраў Тартуга** (ісп. *Tortuga*) — востраў у Карыбскім моры. Належыць дзяржаве Гаіці. Плошча - 180 км².

## Гісторыя
Востраў Тарцю быў адкрыты Хрыстафорам Калумбам у 1493 г. і далучаны да Іспаніі. Да XVII ст. не меў сталага насельніцтва. З 1625 г. на востраве сяліліся французскія, англійскія і галандскія каланісты. Імі былі створаны плантацыйныя гаспадаркі, якія спецыялізаваліся на вырошчванні тытуню. На іх працавалі як самі каланісты, так і рабы афрыканскага паходжання. Аднак галоўнымі заняткамі каланістаў з'яўляліся паляванне і пірацкі промысел. Іспанія некалькі разоў вяртала кантроль над Тарцю, але сталых паселішчаў іспанцы не стваралі, што дазваляла іншаземцам адбудоўваць свае калоніі. У 1645 г. па распараджэнню французскага губернатара было ўвезена 1650 прастытутак.

Паміж пасяленцамі рознага паходжання ўспыхвалі канфлікты. Для іх прадухілення да 1640-ых гг. склалася так званае буканьерскае брацтва, якое кіравалася агульным сходам піратаў. Меліся таксама афіцыйныя цывільныя органы кіравання паселішчамі. У 1660 г. востраў патрапіў пад кантроль Англіі, але прызначаны англічанамі губернатар Жэрэмі Дэша (Jeremie Deschamps) перайшоў на бок Францыі. Некаторы час на востраве месцілася адміністрацыя французскай калоніі Санта-Дамінга, у склад якой ўвайшла заходняя частка вострава Гаіці.

Пасля падпісання Мадрыдскага міру ў 1670 г. пірацкі промысел стаў нелегальным, што адмоўна адбілася на развіцці эканомікі Тарцю. Значная частка вольнага насельніцтва пакінула востраў. У 1676 г. адміністрацыйны цэнтр быў перанесены ў Порт-о-Прэнс.

У 1803 г. Тарцю выкарыстоўваўся французскімі войскамі як галоўная база для падаўлення паўстання рабоў у калоніі. Але пасля іх выгнання ў 1804 г. востраў ўвайшоў у склад Гаіці.

## Геаграфія
Востраў Тарцю выцягнуты ўздоўж паўночнага ўзбярэжжа Гаіці. Аддзелены ад асноўнай часткі краіны Тартугскім пралівам. Паўднёвы бераг вострава спадзісты. Паўночны - высокі, скалісты. Цэтральную частку займаюць невысокія горы. Найвышэйшая кропка - усяго 459 м.

Сваю назву востраў атрымаў ад чарапах, якія ў мінулым насялялі ўзбярэжжа вострава, але ў выніку неашчаднага вынішчэння амаль зніклі. Наогул, прырода Тарцю шмат пацярпела ад чалавечай дзейнасці. Толькі ў гарах і на паўночным ўзбярэжжы захаваліся рэшткі лесу. Фаўна прадстаўлена птушкамі, яшчаркамі, пацукамі і інш.

## Гл. таксама
*Пірацтва
*Порт-Роял

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Востраў Тарцю 

Катэгорыя:Астравы Карыбскага мора
Катэгорыя:Вялікія Антыльскія астравы
Катэгорыя:Астравы Гаіці
Вольга Іванаўна Русілка

**Вольга Іванаўна Русілка** (нар. , Бершты, , Гродзенская вобласць) — беларуская паэтэса, літаратуразнавец, педагог.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1981), з 1984 працуе ў Віцебскім дзяржаўным універсітэце імя Машэрава, загадчык кафедры беларускай літаратуры, кандыдат філалагічных навук, дацэнт.

## Паэтычныя зборнікі 
* Табе: Вершы. — Мінск, 1996
* Ажына: Вершы. — Мінск: Маст. літ., 2004
* В. І. Р.: Вершы, лірычныя мініяцюры. — Віцебск, 2009.
* Сцежка, сцежачка, сцяжынка: Вершы, лірычныя мініяцюры. — Мінск, 2013.

## Навуковыя публікацыі 
* Русілка, В. І. Факт і вобраз у грамадзянска-публіцыстычнай лірыцы / В. І. Русілка // Веснік БДУ. Сер. IV. 1986. № 1. С. 3-7.
* Русілка, В. І. Маральнае, агульначалавечае, грамадзянскае (канцэпцыя асобы ў лірыцы А.Вярцінскага) / В. І. Русілка // Беларуская літаратура. Выпуск 14. Мінск: Выд. БДУ. 1986. С. 20-30.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Паэтэсы
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава
Катэгорыя:Кандыдаты філалагічных навук
Дом-камуна (Віцебск)

**Дом-камуна**, таксама **пяты камунальны дом** — будынак у Віцебску, размешчаны па адрасе вуліца Максіма Горкага, 36/25. Пабудаваны ў 1927—1929 гг. па праекце архітэктара А. Вышалескага. Першы ў БССР будынак падобнага тыпу, пабудаваны для забеспячэння рабочых зручным жыллём. Прыклад савецкай архітэктуры 1920-х гадоў.

## Архітэктура 
Дом уяўляе сабой 4-павярховы будынак са складанай планіроўкай. Складаецца з цэнтральнага аб’ёму і бакавых крылаў. На фоне сцяны фасада вылучаюцца 2 вынесеныя наперад закругленыя аб’ёмы лесвічных клетак. Дом быў разлічаны на пражыванне 280—300 чалавек. Прадугледжваліся пакоі для несямейных (24 м² на 4 чалавек), для маласямейных (12—15 м² на 2—3 чалавек).

Кожная група пакояў на 18—24 чалавек аб’ядноўвалася холам для адпачынку і заняткаў, мела кухню і прыбіральні. У тарцах бакавых крылаў дома, па адной на кожным паверсе, размяшчаліся 8 двухпакаёвых кватэр. На першым паверсе ў цэнтральнай частцы размяшчаліся грамадскія памяшканні — зала, хол, чытальная зала, крамы. У цокальным паверсе — камунальна-бытавыя (душ, пральня, сушылка). У канцы 1930-х і пачатку 1950-х гадоў (будынак згарэў у часы Вялікай Айчыннай вайны) дом-камуна рэканструяваўся. Пасля рэканструкцыі стаў секцыйным з ізаляванымі 2—3-пакаёвымі кватэрамі і невялікімі дапаможнымі памяшканнямі.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.4: Варанецкі — Гальфстрым / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1997. — Т. 4. — 480 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0090-0
* Белорусская ССР: Краткая энциклопедия. В 5-ти т. Т. 4 / Редкол. П. У. Бровка (гл. редактор) и др. — Мн.: Гл. ред. БелСЭ, 1981. — Т. 4. — 712 с. — 50 000 экз.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Віцебска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1929 годзе
Катэгорыя:1929 год у Віцебску
Катэгорыя:Славутасці Віцебска
Катэгорыя:Збудаванні Віцебска ў стылі канструктывізм
Катэгорыя:Вуліца Максіма Горкага (Віцебск)
Мікрафон

**Мікрафон** — электраакустычная прылада, якая пераўтварае гук у электрычны сігнал. Мікрафоны выкарыстоўваюцца ў мностве прылад, сярод якіх тэлефоны, дыктафоны, слыхавыя апараты, гуказапісвальная і кінаапаратура, партатыўныя радыёстанцыі, мегафоны, студыі радыё, тэлебачання і гуказапісу, сістэмы распазнавання голасу і інтэрнэт-тэлефаніі. Мікрафоны выкарыстоўваюць і для не-акустычных мэт, такіх як ультрагукавая дэфектаскапія і датчык удару.

Большасць сучасных мікрафонаў выкарыстоўвае змену ёмістасці кандэнсатара з палярызаваным дыэлектрыкам (т.зв. электрэтны мікрафон, разнавіднасць кандэнсатарнага мікрафона), таксама распаўсюджаны мікрафоны з выкарыстаннем электрамагнітнай індукцыі (дынамічны мікрафон), п’езаэлектрычнага эфекту, і мадуляцыі святла для атрымання электрычнага сігналу з механічных вібрацый. Гістарычна першым быў вугальны мікрафон, які цяпер не ўжываецца.

## Канструкцыі і прымяненне 
Кантактны мікрафон улоўлівае вібрацыі непасрэдна ад цвёрдай паверхні або прадмета, у адрозненне ад гукавых ваганняў, пераносных па паветры. Адно з яго ўжыванняў — выяўленне гукаў вельмі нізкага ўзроўню, напрыклад, зыходных ад невялікіх прадметаў або казурак. Мікрафон звычайна складаецца з магнітнага пераўтваральніка (рухомай шпулькі), кантактнай пласціны і кантактнага штыфта.

Мікрафоны выкарыстоўваюцца ў многіх прыладах, такіх як тэлефоны, слыхавыя апараты, сістэмы гучнай сувязі для канцэртных залаў і публічных мерапрыемстваў, вытворчасць кінафільмаў, аўдыётэхніка ў прамым эфіры і ў запісе, гуказапіс, двухбаковыя радыёстанцыі, мегафоны, а таксама радыё і тэлевізійнае вяшчанне. Яны таксама выкарыстоўваюцца ў камп’ютарах для запісу голасу, распазнання мовы, VoIP і для іншых мэт, такіх як ультрагукавыя датчыкі або датчыкі дэтанацыі.

Стэрэамікрафон аб’ядноўвае два мікрафоны ў адной прыладзе для атрымання стэрэафанічнага сігналу. Стэрэамікрафон часта выкарыстоўваюць для шырокавяшчальных прылад або палявога запісу, дзе было б непрактычна наладжваць два асобныя кандэнсатарныя мікрафоны ў класічнай канфігурацыі X-Y для стэрэафанічнага запісу. Некаторыя такія мікрафоны маюць рэгуляваны вугал ахопу паміж двума каналамі.

Пятлічны мікрафон прызначаны для працы без дапамогі рук. Гэтыя маленькія мікрафоны навешваюць на тулава. Спачатку яны трымаліся на месцы шнурком, які насілі на шыі, але часцей іх прымацоўвалі да адзення заціскам, шпількай, скотчам або магнітам.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Электроніка
Алесь Жаўрук

**Алесь Жаўрук** (сапр. *Аляксандр Дзмітрыевіч Сінічкін*; ,  — , Сталінград, цяпер Валгаград, Расія) — беларускі паэт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў Сянне сям’і бухгалтара. У 1927 г. паступіў у Рагачоўскі педагагічны тэхнікум, пасля заканчэння якога працаваў настаўнікам у саўгасе «Сосны» Любанскага раёна. Скончыў у 1938 годзе Маскоўскі інстытут гісторыі, філасофіі і літаратуры. З пачатку Вялікай Айчыннай вайны на фронце. Быў ваенным карэспандэнтам армейскай газеты «В бой за родину».

Загінуў у час бамбёжкі ў эвакуацыйным шпітальным караблі для параненых на Волзе каля Валгаграда.

## Творчасць 
Дэбютаваў у друку ў 1926 г. (вершы ў газетах «Магілёўскі селянін» і «Камуніст»). Аўтар зборнікаў паэзіі «Ручаіны» (Мінск, 1936), «Дняпро выходзіць з берагоў» (Мінск, 1938), паэм для дзяцей «Пра слаўных папанінцаў нашага дзетсада» (Мінск, 1939), «Пра майго таварыша» (з А. Ушаковым; Мінск, 1939), зборніка вершаў для дзяцей «Пра майго катка» (з А. Ушаковым; Мінск, 1950), паэмы «Крывёю сэрца» (1938), лібрэта оперы «Зарэчны барок» (з А. Ушаковым; пастаўлена ў 1940 г.). Выдадзеныя зборнікі «Выбранае» (Мінск, 1960), «Крывёю сэрца» (вершы, паэмы, успаміны пра паэта; Мінск, 1987).

Дакументы з асабістага архіва захоўваюцца ў Беларускім дзяржаўным архіве-музеі літаратуры і мастацтва (фонд 5).

## Памяць 
Імем Алеся Жаўрука названыя вуліцы ў г. Сянно, Рагачове.

## Літаратура 
* Жаўрук Алесь // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1998. — Т. 6. — С. 427.
* Жаўрук Алесь // Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. / рэдкал. І. Э. Багдановіч [і інш.]. — Мн., 1993. — Т. 2. — С. 442—444.
* Жаўрук Алесь // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Сенненскага раёна / уклад. С. В. Шайко; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мн., 2003. — С. 549—550.

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сянне
Катэгорыя:Памерлі ў Валгаградзе
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Літараль

thumb|220px|Скальная літараль падчас адліву.

**Літара́ль, літаральная зона** (ад  — берагавы, прыбярэжны) — прыбярэжная частка дна вадаёма, якая падвяргаецца ўздзеянню хваль, частка марскога дна, якая затапляецца ў час прыліваў і асушаецца ў час адліваў. Адзін з марфалагічных элементаў азёрнай чашы. Часам пад літараллю разумеюць падводную тэрасу або спадзістую берагавую водмель, верхняя частка якой утвараецца ў выніку абразіі, а ніжняя — накаплення рэшткаў ад разбурэння берага на мяжы затухання хваль.

## Вадаёмы Беларусі 
У вадаёмах Беларусі літаральная зона звычайна распасціраецца да глыбіні 2 м і мае нахіл да 2 градусаў.  Шырыня літаралі ў глыбокіх і, часцей, невялікіх азёрах (Доўгае, Глубля, Рака) ад 1—2 да 10—20 метраў. У катлавінах вялікіх азёр (Нарач, Дрывяты, Снуды) дасягае 100—400 м і займае да 30 % плошчы.

Звычайна літараль зарастае воднай расліннасцю і з'яўляецца мяжой паласы зараснікаў трыснягу і чароту. У літаральнай зоне ствараюцца спрыяльныя ўмовы для жыццядзейнасці жывых арганізмаў, нерасту і кармлення рыбы.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Гідралогія
Катэгорыя:Мора
Катэгорыя:Акіяналогія
Катэгорыя:Азёры
Катэгорыя:Экалагічныя зоны Сусветнага акіяна
Мост Тысячагоддзя

**Мост 1000-годдзя Віцебска** — віцебскі пешаходны мост цераз раку Віцьба. Размешчаны ў цэнтры горада, злучае вуліцу Леніна і парк імя Фрунзэ. Пабудаваны ў 1976 годзе. Жалезабетонны мост бэлечнай канструкцыі. Даўжыня моста — 144 метра.

## Літаратура 
* Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1

Катэгорыя:Масты Віцебска

Катэгорыя:З’явіліся ў 1976 годзе
Катэгорыя:1976 год у Віцебску
Катэгорыя:Масты цераз Віцьбу
Юбілейны мост

**Юбілейны мост** — мост з аўтамабільным і трамвайным рухам праз раку Віцьбу. Размешчаны ва ўсходняй частцы горада Віцебска на праспекце Генерала Люднікава. Пабудаваны ў 1973 годзе да 1000-годдзя Віцебска, таму і атрымаў сваю назву.  Уяўляе сабой жалезабетонную 5-пралётную эстакаду з бэлькамі на рамных апорах. Даўжыня моста - 33 метра. У 2010 годзе на мосце ўстаноўлена дэкаратыўная ілюмінацыя.

## Літаратура 
* Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1

## Спасылкі 
Катэгорыя:Масты Віцебска
Катэгорыя:Масты цераз Віцьбу
Катэгорыя:З’явіліся ў 1973 годзе
Катэгорыя:1973 год у Віцебску
Катэгорыя:Праспект Генерала Люднікава (Віцебск)
Мост Шмырова

**Мост імя Шмырова** — аўтадарожны мост з трамвайным рухам цераз раку Лучосу ў паўднёвай частцы горада Віцебска. Злучае праспект Чарняхоўскага і Зялёнагурскую вуліцу. Названы ў гонар аднаго з арганізатараў і кіраўнікоў партызанскага руху ў Беларусі, Героя Савецкага Саюза М. П. Шмырова.  Да вайны на месцы сучаснага моста існаваў жалезабетонны мост, які быў разбураны ў 1941 годзе. Цяперашні мост пабудаваны ў 1961 годзе. Рэканструяваны ў канцы 1990-х гадоў. Першапачаткова з'яўляўся жалезабетонным арачным мостам, пры рэканструкцыі да аркі па баках былі дададзеныя металічныя фермы.

## Літаратура 
* Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1

Катэгорыя:Масты Віцебска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1961 годзе
Катэгорыя:1961 год у Віцебску
Прывакзальная плошча (Віцебск)

**Прывакзальная плошча** — важны транспартны вузел Віцебска. Размешчана каля чыгуначнага вакзала, ад плошчы пачынаецца вуліца Кірава. Плошча ўяўляе сабой прамавугольнік з памерамі 166 на 90 метраў. На плошчы знаходзяцца канцавыя прыпынкі некаторых тралейбусных і аўтобусных маршрутаў. Таксама тут размешчана стаянка таксі і аўтастаянка.

У левай частцы Прывакзальнай плошчы ў 1960-х гадах быў закладзены сквер. У цэнтры плошчы зроблены кветнік.

## Гісторыя 
Прывакзальная плошча паўстала ў 1866 годзе ў сувязі з пракладкай праз Віцебск чыгункі і пабудовай чыгуначнага вакзалу. Першапачаткова называлася **Вакзальная**. У 1867 годзе быў пабудаваны Дзвінскі (цяпер Кіраўскі) мост праз раку Заходняя Дзвіна і пракладзена вуліца Вакзальная (цяпер Кірава) - плошча атрымала транспартную сувязь з левабярэжнай часткай горада.

У 1898 годзе ў Віцебску з'явіўся трамвай, адзін з маршрутаў якога вёў да вакзала, канцавы прыпынак знаходзіўся ў раёне плошчы. Пасля Другой сусветнай вайны, у пачатку 1950-х гадоў, на плошчы быў пабудаваны новы будынак вакзала (наўзамен разбуранага). У 2005 годзе было зроблена добраўпарадкаванне плошчы: тратуарная плітка, зроблены дарожкі ў скверы. У красавіку-ліпені 2010 года была праведзена рэканструкцыя Прывакзальнай плошчы: у цэнтры ўсталяваны фантан, асфальтавае пакрыццё заменена на тратуарную плітку двух колераў, створаны газоны і кветнікі, паменшаны памер аўтастаянкі, зменена размяшчэнне прыпынкаў грамадскага транспарту.

## Літаратура 
* Витебск. Энциклопедический справочник Мн., 1988.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Плошчы Віцебска
Глеб Усеваладавіч (князь гарадзенскі)

**Глеб Усеваладавіч** (1120-я г. — пасля 1173) — князь гарадзенскі.

## Біяграфія 
Сын князя Усевалада Гарадзенскага. Разам з братам Барысам Усеваладавічам атрымаў у спадчыну Гарадзенскае княства, падпарадкоўваўся вялікім князям кіеўскім. У 1144 г. з братам удзельнічаў у паходзе вялікага князя кіеўскага Усевалада Ольгавіча супраць галіцкага Уладзіміра Валадаравіча. У 1166 г. з дружынай паводле загаду кіеўскага князя ахоўваў ад полаўцаў купецкія караваны каля Канева, у 1167 і 1170 г. дапамагаў , а ў 1173 г. з полацкімі, тураўскімі і пінскімі князямі і братам Мсціславам — Андрэю Багалюбскаму ў міжусобнай барацьбе за кіеўскі сталец.

## Літаратура 
* *Госцеў, А.* Глеб Усеваладавіч / Алесь Госцеў // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 3. Гімназіі — Кадэнцыя / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1996. — 527 с.: іл. — С. 43. — ISBN 985-11-0041-2.
* *Воронин, Н. Н.* Древнее Гродно. — М., 1954.
* Полное собрание русских летописей. Т. 2. — М., 1962.

Катэгорыя:Князі гарадзенскія
Кастрычніцкі мост

**Кастрычніцкі мост** — аўтамабільны мост цераз раку Віцьба ў цэнтры Віцебска. Размешчаны па вуліцы Леніна. Мост пабудаваны ў 1958 годзе. Аднапралётны жалезабетонны мост бэлечнай канструкцыі. Даўжыня моста — 50,8 метра.

## Гісторыя 
Першы вядомы мост, які існаваў прыкладна на месцы сучаснага Кастрычніцкага моста, згадваецца ў дакументах XVI—XVII стагоддзяў пад назвай *Юр’еўскі*. Ён намаляваны на чарцяжы Віцебска 1664. Таксама насіў назвы *Завіцебны*, *Езуіцкі* (у XVII стагоддзі побач быў пабудаваны езуіцкі калегіум). Мост злучаў Узгорскі і Ніжні замкі. Уяўляў сабой драўляную канструкцыю з апорамі ў рэчышчы ракі і палевымі апорамі на берагах. Даўжыня таго моста складала каля 40 метраў, шырыня — 6 м.

Не пазней канца XVIII стагоддзя мост пачаў называцца *Чырвоным*. У 1814 годзе паміж Саборнай і Рынкавай плошчамі быў пабудаваны першы ў горадзе каменны (цагляны) мост, арачнай канструкцыі. З пускам гарадскога трамвая ў 1898 годзе побач з Чырвоным мостам (крыху вышэй па плыні Віцьбы) быў пабудаваны невялікі драўляны мост для трамвайнага руху. У 2011 годзе на мосце ўстаноўлена каляровая ілюмінацыя.

## Літаратура 
* Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1
* Витебск / О. Н. Левко; Нац. академия наук Беларуси, Институт истории. — Минск: Беларуская навука, 2010. — 335 с.: ил. — (Древнейшие города Беларуси) — ISBN 9789850811172
## Спасылкі 
Катэгорыя:Масты Віцебска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1958 годзе
Катэгорыя:1958 год у Віцебску
Катэгорыя:Масты цераз Віцьбу
Код

.]]

**Код** (франц. *code*, ад лац. *codex*) (, ) — збор законаў, сістэма ўмоўных знакаў (знакаў, пазначэнняў) для перадачы, апрацоўкі і захоўвання (запамінання) рознай інфармацыі.
**Код** — у літаратуразнаўстве - сістэма знакаў (знакаў), з дапамогай якіх тэкст перадаецца, успрымаецца і захоўваецца. Код служыць для забеспячэння камунікацыі, таму павінен быць зразумелым усім удзельнікам камунікацыйнага працэсу.

## Гл. таксама 
* Кадзіраванне
* Машынны код
* Мікракод

## Літаратура 
* Мала гірнича енциклопедія. В 3-х т. / За ред. В. С. Білецького. — Донецьк: «Донбас», 2004. — ISBN 966-7804-14-3.

Катэгорыя:Інфармацыйныя тэхналогіі
Бінарны код

[thumb|Слова «Wikipedia» закадавана бінарным [ASCII-кодам.]]
**Біна́рны код**&nbsp;— з'яўляецца агульным абазначэннем для кода, з дапамогай якога паведамленні могуць перадавацца паслядоўнасцямі (секвенцыімі) з дапамогай двух сімвалаў (напр.: 1/0).

Вельмі вялікае значэнне бінарныя коды маюць у лічбавай апрацоўцы інфармацыі.

З камбінаторыкі вядома, што ў агульным выпадку лік камбінацый (кодаў) **n**-разраднага двайковага кода, які роўны ліку размяшчэнняў з паўтарэння:

: \bar{A}(2,n) = \bar{A}_2^n = 2^n,

дзе \bar{A}(2,n)=\bar{A}_2^n — лік кодаў, \ n — лік разрадаў двайковага кода.

## Табліца бінарных кодаў 
## Прыклад «дагістарычнага» выкарыстання кодаў 
Інкі мелі сваю падліковую сістэму кіпу, якая фізічна ўяўляла сабой вяровачныя спляцення і вузельчыкі. Генры Эртан выявіў, што ў вузельчыках закладзены нейкі код, больш падобны на двайкавую сістэму злічэння.

Катэгорыя:Тэорыя кадзіравання
Ігар Сяргеевіч Варанкоў

**Ігар Варанкоў** (нар. , Дзяржынск, цяпер Тарэцк, УССР) — украінскі футбаліст (паўабаронца) і трэнер.

## Клубная кар’ера 
У 2001—2003 гадах гуляў на аматарскім узроўні ва Украіне.

У 2004 годзе перайшоў у магілёўскі «Дняпро-Трансмаш», пасля гуляў за жодзінскае «Тарпеда». Сезон 2010 пачаў у складзе «Мінска», з якім атрымаў бронзавыя ўзнагароды. На наступны год гуляў у Лізе Еўропы, дзе забіў першы мяч «Мінска» ў гэтым турніры (30 ліпеня 2011 года супраць АЗАЛа).

У студзені 2012 года перайшоў у «Гомель». У студзені 2013 года падпісаў кантракт з «Белшынай». У складзе «Белшыны» стаў адным з ключавых ігракоў, выступаў на пазіцыі цэнтральнага (або апорнага) паўабаронцы.

У студзені 2014 года падпісаў кантракт з мінскім «Дынама». У складзе «Дынама» здолеў стаць адным з асноўных апорных паўабаронцаў. У першым жа матчы за «Дынама», 30 сакавіка 2014 года, забіў гол у браму магілёўскага «Дняпра», які прынёс дынамаўцам перамогу 1:0.

У сезоне 2015 страціў месца ў аснове, у першай палове сезона звычайна заставаўся на лаўцы запасных. Аднак увосень здолеў вярнуцца ў стартавы склад дынамаўцаў. У снежні 2015 года па заканчэнні кантракта пакінуў сталічны клуб.

Неўзабаве пасля зыходу з «Дынама» інтарэс да Варанкова стаў праяўляць «Слуцк». У студзені 2016 года паўабаронца падпісаў кантракт са случанамі, аднак ужо ў чэрвені пакінуў «Слуцк». Неўзабаве далучыўся да складу «Крумкачоў», з якімі ў ліпені падпісаў кантракт. У кастрычніку 2016 года пагадненне са сталічным клубам па згодзе бакоў было скасавана.

У лютым 2017 года стала вядома, што Ігар стаў іграком «Смалявічаў-СТІ». У якасці трывалага іграка асновы дапамог смалявіцкаму клубу выйсці ў Вышэйшую лігу па выніках сезона 2017.

У студзені 2018 года перайшоў у мазырскую «Славію», дзе таксама гуляў у аснове і дапамог камандзе перамагчы ў Першай лізе 2018. У сезоне 2019 заставаўся іграком стартавага складу. У снежні 2019 года стала вядома, што Варанкоў пакідае «Славію».

У лютым 2020 года стаў іграком дзяржынскага «Арсенала», дзе гуляў у стартавым складзе. У пачатку 2021 года завяршыў кар’еру і ўвайшоў у трэнерскі штаб каманды. У верасні 2022 года па сямейных абставінах прыпыніў трэнерскую кар’еру.

## Дасягненні 
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 2014, 2015
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2010
*  Уладальнік Суперкубка Беларусі: 2012
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі: 2018

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі ФК Вугалёк Мірнаград
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр Дзяржынск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Гомель
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Слуцк
Катэгорыя:Ігракі ФК Крумкачы Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Смалявічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Мазыр
Катэгорыя:Ігракі ФК Арсенал Дзяржынск
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Украіны
Пушкінскі мост (Віцебск)

**Пушкінскі мост** (першапачатковая назва: **Тэатральны**) — пешаходны мост цераз раку Віцьбу. Размешчаны ў цэнтры Віцебска, злучае вуліцу Пушкіна і вуліцу Талстога. Пабудаваны ў 1961 годзе. Перайменаваны ў гонар рускага паэта А. С. Пушкіна.

Першы мост на гэтым месцы (толькі на 30-40 метраў бліжэй да вусця Віцьбы) быў пабудаваны ў 1860-70-х гадах. Гэта быў драўляны мост на палях. З-за няякаснай пабудовы мост даволі хутка прыйшоў у нягодны стан. Да канца XIX стагоддзя, з-за пастаянных рамонтаў, ён уяўляў сабой, небяспечны, вузкі пешаходны масток. У канцы 1890-х гадоў быў пабудаваны зноў, таксама з дрэва.
]]
thumb|Замкі на мосце

Новы мост пабудаваны ў 1961 годзе. Ён мае арачную канструкцыю, апорнай канструкцыі выкананы з жалезабетону. Даўжыня моста — 28 метраў. У другой палове 2000-х гадоў з’явілася вясельная традыцыя ў знак вечнай любові і непарушнага шлюбу вешаць на мост замок, а ключ ад яго выкідваць у Віцьбу. У 2010 годзе праведзена рэканструкцыя моста. Асфальтавае пакрыццё заменена на плітку, абноўлена маставое палатно, рэстаўрыраваныя парэнчы. Каля ўвахода на мост бетонныя дэкаратыўныя шары заменены на 4 металічныя скульптуры львоў. Мост зрабіўся пешаходным. У 2010—2011 гадах на мосце ўстаноўлена дэкаратыўная ілюмінацыя.

## Літаратура 
* Витебск. Энциклопедический справочник. — Мн.: Изд. «БелСЭ», 1988. — ISBN 5-85700-004-1

## Спасылкі 
Катэгорыя:Масты Віцебска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1961 годзе
Катэгорыя:1961 год у Віцебску
Катэгорыя:Масты цераз Віцьбу
Талачынскі гісторыка-краязнаўчы музей

**Талачы́нскі гісто́рыка-краязна́ўчы музе́й** — музей у горадзе Талачын, заснаваны ў 1985 годзе і адчынены для наведвання 31 жніўня 2001 года. Мае 5 залаў. Фонд музея складае 7400 экспанатаў. Большая частка экспанатаў прысвечаны гісторыі, Вялікай Айчыннай вайне, вайне 1812 года.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Толочинский историко-краеведческий музей // Музеи Беларуси 

Катэгорыя:Музеі Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Славутасці Талачына
Катэгорыя:Культура Талачына
Катэгорыя:Гістарычныя музеі Беларусі
Катэгорыя:Краязнаўчыя музеі Беларусі
Ландрат

**Ландра́т** (ням. *Landrat*)&nbsp;— кіраўнік управы ландкрайса, самакіравальнага ўтварэння другога ўзроўню ў Германіі. У гэтай функцыі ландрат ажыццяўляе прадстаўніцтва ландкрайса ў адносінах з іншымі органамі дзяржаўнай улады і арганізацыямі. Адміністрацыйнае заканадаўства большасці нямецкіх земляў разглядае пасаду ландрата як выбарную пасаду сістэмы мясцовага самакіравання, яка акрамя таго яшчэ выконвае функцыі кіраўніка дзяржаўнай адміністрацыі на тэрыторыі ландкрайс а (прынцып падоўжанай рукі дзяржавы). Слова ландрат ўжываецца акрамя таго яшчэ і ў многіх, у асноўным паўночнагерманскіх, землях для азначэння ўстановы, якой кіруе ландрат. У паўднёвагерманскім землях звыклай з'яўляецца назва Ландратсамт.

У Расіі у 1713—1719 саветнік ад дваран павета. Пасада Ландрата ўведзена Пятром I.

## Літаратура 
* Князьков С. «Очерки из истории Петра Великого и его времени». — Пушкино: «Культура», 1990 (репринтное воспроизведение издания 1914 года).
* В. Ключевский: *Полный курс Руской истории в одной книге.* — СПб.: «Астель-СПб», 2009. — ISBN 978-5-17-061318-2.

Катэгорыя:Пасады
Катэгорыя:Мясцовае самакіраванне
Катэгорыя:Дзяржаўны лад Германіі
Майкл Эліс Дэбейкі

**Майкл Эліс Дэбейкі** (анг. Michael Ellis DeBakey;  — ) — амерыканскі кардыяхірург, выдатны спецыяліст у галіне хірургіі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 7 верасня 1908 г у горадзе Лейк-Чарлз (штат Луізіяна), у мараніцкай ліванскай сям'і імігрантаў Шакера і Рахіджы Дабагі (пазней англіфікавала сваё прозвішча ў Дэбейкі).

Пасля заканчэння школы ён паступае ва ўніверсітэт Тулейна, адзін з вядучых ВНУ Новага Арлеана. У той час там працуюць такія вядомыя хірургі як Альтан Ошнер і Рудольф Матас. Інтэрнатуру і ардынатуру праходзіць там жа — у шпіталі Міласэрнасці. Працягвае навучанне ў Страсбургскім універсітэце пад кіраўніцтвам Рэнэ Лерыша, універсітэце Гайдэльберга пад кіраўніцтвам Марціна Кіршнера. Гэтыя два вялікія хірургі шмат у чым вызначылі яго далейшы лёс.

Вярнуўшыся ва ўніверсітэт Тулейна, Майкл Дэбейкі служыць на медыцынскім факультэце з 1937 па 1948 год. Ва ўзросце 23 гадоў ён вынаходзіць ролікавую помпу — асноўную частку вялікай колькасці медыцынскіх прыбораў, такіх як апарат штучнага кровазвароту, апарат штучная нырка, інфузамат. У тыя ж гады вынайшаў іголку для пералівання крыві, заціск для каластам, іглатрымальнік для сасудзістага шва. Разам са сваім кіраўніком Альтанам Ошнерам Дэбейкі ўпершыню высунуў здагадку аб ўзаемасувязі курэння з развіццём рака лёгкіх, здагадка, што было пацверджана пазней.

У гады II Сусветнай вайны яго прыцягваюць у аддзел хірургаў-кансультантаў генеральнага штаба арміі ЗША. У 1945 годзе ўзначальвае гэты аддзел. Дэбейкі працаваў у Еўропе, дзе ўдзельнічаў у распрацоўцы прынцыпаў рэабілітацыі ветэранаў пасля вайны.

Катэгорыя:Медыкі ЗША
Катэгорыя:Кардыёлагі ЗША
Катэгорыя:Сасудзістыя хірургі
Хрысціянска-сацыяльны саюз у Баварыі

**Хрысціянска-сацыяльны саюз у Баварыі** (ХСС) () — партыя ў Германіі, заснавана 8 студзеня 1946 года. Пазіцыянуе сябе як кансерватыўная партыя на дэмакратычнай платформе і выступае за ўвасабленне хрысціянскіх агульначалавечых ідэалаў у дзяржаўнай палітыцы. Дзейнічае толькі ў Баварыі, аднак рэгулярна атрымлівае месцы ў нямецкім Бундэстазе, дзе са сваёй «сястрынскай» партыяй — Хрысціянска-дэмакратычным саюзам — утворае адзіную фракцыю, якая разам з фракцыяй СвДП фарміруе дзеючы ўрад ФРГ. У Еўрапарламенце ўваходзіць у фракцыю Еўрапейскай народнай партыі. У самой Баварыі ХСС доўгі час з'яўляецца кіруючай партыяй. Налічвае 154 тыс. членаў (снежань 2010) і па гэтым паказчыку з'яўляецца трэцяй па велічыні партыяй у Германіі пасля ХДС і СДПГ.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Палітычныя партыі ФРГ
Катэгорыя:Кансерватыўныя партыі
Катэгорыя:Хрысціянска-дэмакратычныя партыі
Мост Баўмана

**Мост імя Баўмана** — аўтамабільны мост праз раку Віцьба. Размешчаны ў цэнтральнай частцы Віцебска, злучае вуліцу Савецкую і вуліцу Баўмана. Мост пабудаваны ў 1956 годзе, названы ў гонар рэвалюцыянера М. Э. Баўмана.  Мост імя Баўмана выкананы з жалезабетону і мае арачную канструкцыю з пралётам 46 м.  Да Вялікай Айчыннай вайны на месцы моста Баўмана знаходзіўся мост, пабудаваны ў канцы XIX - пачатку XX стст.  У 2005-2006 гадах мост быў рэканструяваны.

## Літаратура 
* Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1

## Спасылкі 
Катэгорыя:Масты Віцебска

Катэгорыя:З’явіліся ў 1956 годзе
Катэгорыя:1956 год у Віцебску
Катэгорыя:Масты цераз Віцьбу
Федэральны Урад Германіі

**Федэральны Урад Германіі** () складаецца з Федэральнага канцлера і федэральных міністраў. Ён дзейнічае на аснове артыкулаў 62 — 69 Асноўнага закона.
Федэральны канцлер вызначае асноўныя кірункі палітыкі.

## Прызначэнне 
Канцлер выбіраецца Бундэстагам па прапанове Прэзідэнта. Міністры прызначаюцца і звальняюцца Прэзідэнтам па рэкамендацыі Канцлера. Перад уступленнем на пасаду Канцлер і міністры прыносяць клятву перад парламентам.

## Міністэрствы 
* Федэральнае міністэрства ўнутраных спраў Германіі
* Федэральнае міністэрства справам перамешчаных асоб, бежанцаў і ахвяр вайны Германіі
* Федэральнае міністэрства абароны харчавання, сельскай гаспадаркі і абароны правоў спажыўцоў Германіі
* Федэральнае міністэрства аховы здароўя і сацыяльнага забеспячэння Германіі
* Федэральнае міністэрства абароны Германіі
* Федэральнае міністэрства адукацыі і навуковых даследаванняў Германіі
* Федэральнае міністэрства па справах плану Маршала, Германія (скасавана ў 1969 г.)
* Федэральнае міністэрства па справах сям'і, пажылых грамадзян, жанчын і моладзі Германіі
* Федэральнае міністэрства транспарту, будаўніцтва і гарадскога развіцця Германіі
* Федэральнае міністэрства экалогіі, аховы прыроды і бяспекі ядзерных рэактараў Германіі
* Федэральнае міністэрства эканамічнага супрацоўніцтва і развіцця Германіі
* Федэральнае міністэрства юстыцыі Германіі
* Міністэрства замежных спраў Германіі
* Федэральнае ўпраўленне фінансавага нагляду Германіі

## Бягучы склад Федэральнага Урада 
З 28 кастрычніка 2009 Федэральны Урад ФРГ складаецца з членаў ХДС, ХСС і СвДП. Усе міністры, за выключэннем Філіпа Рослера, з’яўляюцца членамі Бундэстага.

* Ангела Меркель (Angela Merkel, ХДС) — канцлер
* Гіда Вестэрвэле (Guido Westerwelle, СвДП) — міністр замежных спраў
* Томас дэ Мезьер (Thomas de Maizière, ХДС) — міністр абароны (з 3 сакавіка 2011)
* Ханс-Петэр Фрыдрых (Hans-Peter Friedrich, ХСС) — міністр унутраных спраў (з 3 сакавіка 2011)
* Сабінэ Лейтхойсер-Шнарэнбергер (Sabine Leutheusser-Schnarrenberger, СвДП) — міністр юстыцыі
* Вольфганг Шойбле (Wolfgang Schäuble, ХДС) — міністр фінансаў
* Філіп Рослер (Philipp Rösler, СвДП) — міністр эканомікі і тэхналогіі (c 12.05.2011), намеснік канцлера (з 16.05.2011)
* Урсула фон дэр Лаен (Ursula von der Leyen, ХДС) — міністр працы і сацыяльных пытанняў
* Ільзэ Айгнер (Ilse Aigner, ХСС) — міністр харчавання, сельскай гаспадаркі і абароны спажыўцоў
* Крысціна Шродэр (Kristina Schröder, ХДС) — міністр па справах сям’і, пажылых грамадзян, жанчын і моладзі
* Даніэль Бар (Daniel Bar, СыДП)— міністр аховы здароўя (c 12.05.2011)
* Петэр Рамзаўэр (Peter Ramsauer, ХСС) — міністр транспарту, будаўніцтва і гарадскога развіцця
* Норберт Ротген (Norbert Röttgen, ХДС) — міністр навакольнага асяроддзя, аховы прыроды і бяспекі рэактараў
* Анетэ Шаван (Annette Schavan, ХДС) — міністр адукацыі і даследаванняў
* Рональд Пофала (Ronald Pofalla, ХДС) — міністр па асаблівых пытаннях і кіраўнік Упраўлення справамі канцлера
* Дзірк Нібель (Dirk Niebel, СвДП) — міністр эканамічнага супрацоўніцтва і развіцця

## Спасылкі 
* Федэральны Урад ФРГ

Катэгорыя:Урад Германіі