open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Эразм Ратэрдамскі

**Эразм Ратэрдамскі** (, ;  — ) — нідэрландскі мысляр-гуманіст, пісьменнік, навуковец-філолаг. Буйнейшы прадстаўнік Паўночнага Адраджэння.

## Біяграфічныя звесткі 
Адукацыю атрымаў у Парыжскім універсітэце, займаўся навуковай дзейнасцю ў Францыі, Італіі, Германіі, Швейцарыі, усталёўваючы ідэі гуманізму і вальнадумства. Яго літаратурная спадчына ўключае творы па філасофіі і багаслоўі, этычныя і педагагічныя трактаты, навучальныя дапаможнікі і анталогіі антычнай мудрасці, сатырычныя дыялогі і лірычныя вершы. Шмат часу Эразм Ратэрдамскі аддаў перакладчыцкай і выдавецкай дзейнасці.

## «Пахвала Дурасці» 
У «Пахвале Дурасці» (1509) выкрываліся і высмейваліся бязглуздыя звычкі і заганы, бессэнсоўныя правілы, што панавалі сярод людзей. Эразм Ратэрдамскі быў перакананы, што чалавек павінен жыць пад знакам высокіх маральных ідэалаў, у гармоніі з розумам, прыродай і прыгажосцю, але пакуль што ў поглядах і ўчынках людзей верх бярэ дурасць. Яе прысутнасць выяўляецца ў паўсядзённых жыццёвых справах, у норавах грамадства і ў псеўдамудрасці філасофскіх павучанняў. Дурасць, праслаўляючы сябе, імкнецца пераканаць, што ў гэтым свеце найбольшую карысць прыносяць менавіта тыя справы, у якія не ўмешваюцца розум, здаровы сэнс, развага, чым дурней, тым лепш. *«Што датычыцца ганьбы, якую, па агульным меркаванні, наклікаюць на чалавека такія справы, то для маіх дурняў,* — гаварыў мысляр, — *яе быццам бы і не існуе: яны або яе не ўсведамляюць, або калі ўсведамляюць, то лёгка з ёю мірацца. Во калі на галаву ўпадзе камень — гэта сапраўдная бяда, а ганьба, знявага, зняслаўленне і дурная пагалоска прыносяць непрыемнасць у такой меры, у якой мы іх заўважаем. А калі не заўважаем — дык і няма ніякай бяды. Што табе да таго, калі ўсе вакол цябе свішчуць, а ты сам сабе пляскаеш у далоні? Але ўсё гэта становіцца магчымым толькі пры дапамозе Дурасці»*.

«Пахвала Дурасці» выяўляе сапраўдную каштоўнасць і схільнасць чалавечай асобы, дазваляючы ўбачыць у ёй уласныя слабасці і недасканаласць.

## Беларускія пераклады 
* Пахвала дурасці / Пер. з лац. У. Шатона. — Мн.: Колас, 2006. — 112 с. — (Галерэя чалавечай думкі).

## Гл. таксама 
* Эразмава чытанне

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 18, кн. 1. — Мн:, 2004.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пастаці нідэрландскай філасофіі
Катэгорыя:Філосафы Германіі
Катэгорыя:Лацінамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Філолагі
Катэгорыя:Пісьменнікі Адраджэння
Катэгорыя:Пацыфісты
Катэгорыя:Рэнесансныя гуманісты
Усэйн Болт

**Усэйн Болт** (; ) — ямайскі лёгкаатлет.

Васьміразовы алімпійскі чэмпіён (Летнія Алімпійскія гульні 2008 у Пекіне: бег на 100 і 200 м; Летнія Алімпійскія гульні 2012 у Лондане: бег на 100 і 200 м, эстафета 4х100 метраў; Летнія Алімпійскія гульні 2016 у Рыа-дэ-Жанейра: бег на 100 і 200 м, эстафета 4х100 метраў). Васьміразовы чэмпіён свету па лёгкай атлетыцы (Берлін-2009, Тэгу-2011, Масква-2013).

Сусветны рэкардсмен у бегу на 100 метраў — 9,58 сек. (Берлін-2009), на 200 метраў — 19,19 сек. (Берлін-2009) і ў эстафеце 4х100 метраў у складзе зборнай Ямайкі (Лондан-2012).

## Спасылкі 
* Усе навіны пра Усейна Болта 
* Афіцыйны сайт
* 
* Артыкул у газеце «Спорт-Экспрэс» ад 21 жніўня 2008 года 

Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Ямайкі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Уладальнікі дзеючых алімпійскіх рэкордаў
Катэгорыя:Лёгкаатлеты Ямайкі
Сент-Джонс

**Сент-Джонс** () — горад, сталіца дзяржавы Антыгуа і Барбуда.

## Геаграфія 
Горад знаходзіцца на заходнім беразе вострава Антыгуа. Галоўны порт краіны і вузел аўтамабільных дарог. Дзейнічае міжнародны аэрапорт.

## Гісторыя горада 
Заснаваны ў 1632 годзе англійскімі каланізатарамі, якія прыбылі з вострава Сент-Кітс. З XVIII стагоддзі Сент-Джонс прызначаны штаб-кватэрай Брытанскага каралеўскага флота ў Вест-Індыі.

## Насельніцтва 
## Архітэктурныя помнікі 
* Будынак суда (1747 г.)
* разваліны форта Джэймс (1703 г.)
* англіканскі сабор Святога Іаана (1834 г.)

## Гарады-пабрацімы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* St. John's, Antigua  

Катэгорыя:Антыгуа і Барбуда
Катэгорыя:Сталіцы дзяржаў
Катэгорыя:Гарады Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1632 годзе
Малек

**Малек** () прадстаўлены ў Blood Omen у якасці вартавога Круга Дзевяці (*the Circle of Nine*) і ахоўніка калоны Канфлікту (*the Pillar of Conflict*). Сваю найвялікшую ролю ён грае ў першай частцы серыі ''*, у якой ён з’яўляецца босам, але трапляецца на вочы гульцоў ці згадваецца ў большасці з гульняў серыі.

У *Blood Omen* Малек — апошні з *Sarafan'', ордэна воінаў-святароў, што вынішчаюць вампіраў. У якасці аднаго з сямі Інквізітараў ордэна ён з’яўляецца ў невялічкім відэароліку на пачатку гульні: за 500 год да пачатку падзей, якія разгортваюцца ў гульні, ён праваліў заданне па ахове Круга Дзевяці ад вампіра Ворадара, што каштавала жыцця шасці яго Ахоўнікам. Як пакаранне за тое, што ён іх не абараніў, некрамант Мартаніўс адрывае яго душу ад цела і змяшчае яе ў яго даспехах, выкляўшы яго вечна служыць Кругу.

Першы раз Малек з’яўляецца ў сховішчы Напраптара і паказаны досыць моцным, каб Каін здолеў яго перамагчы без дадатковай падтрымкі. Наступная сустрэча з Малекам адбываецца ў яго горным заснежаным бастыёне, дзе Малек прымушае Каіна збегчы і шукаць іншае выйсце. Нарэшце ён гіне ад рукі свайго даўняга суперніка Ворадара. Каін вяртае шалом Малека яго Калоне.

Малек быў адзіным з сямі сарафанскіх інквізітараў, якога Каін пры стварэнні сваёй уласнай імперыі не вярнуў да жыцця ў якасці вампіра.

Катэгорыя:Legacy of Kain
Silicon Knights

**Silicon Knights** — канадскія распрацоўшчыкі відэагульняў. Была заснавана ў 1992 годзе Дэнісам Дзьякам. Займаліся распрацоўкай гульняў як для PC, так і для PlayStation. У 1996 выпусціла Blood Omen: Legacy of Kain для PlayStation. Сумесна з Konami займалася распрацоўкай Metal Gear Solid: Twin Snakes.

## Гульні распрацаваныя Silicon Knights 
*Cyber Empires* (1992) (Amiga, Atari ST, DOS)
**Fantasy Empires* (1993) (DOS)
**Dark Legions* (1994) (DOS)
**Blood Omen: Legacy of Kain* (1996) (PlayStation, Windows)
*''Eternal Darkness: Sanity's Requiem* (2002) (GameCube)
**Metal Gear Solid: The Twin Snakes* (2004) (GameCube)
**Too Human'' (2008) (Xbox 360)

## У распрацоўцы 
* Untitled Collaboration with SEGA (TBA 2009) (Xbox 360, PlayStation 3)
* Too Human Sequel (Xbox 360)
* Too Human Threequel (Xbox 360)'

## Спасылкі 
Афіцыйная старонка Silicon Knights (Internet Archive) 

Катэгорыя:Вытворцы камп’ютарных гульняў Канады
Xenix

**Xenix** — Unix-падобная аперацыйная сістэма, ліцэнзаваная фірмай Microsoft у AT&T у канцы 1970-х. Першыя версіі працавалі на працэсарах Intel 80286, потым была ўведзена падтрымка Intel 80386. Santa Cruz Operation (SCO) набыла эксклюзіўныя правы на Xenix і пачала распаўсюджваць сістэму як SCO UNIX.

Xenix ніколі не была «сапраўднай» Unix-сістэмай, якая б адпавядала выпрацаваным Unix-супольнасцю стандартам System V, але Microsoft яе ніколі і не пазіцыянавала як Unix, толькі як Unix-падобную АС. Пасля фірма Microsoft прадала ўсе правы і зыходны код Xenix кампаніі SCO. SCO некаторы час падтрымлівала Xenix, потым спыніла яе распрацоўку і падтрымку. Некаторая частка кода Xenix перавандравала ў SCO Unix (пасля SCO Open Server і Open Desktop), але ў цэлым сістэма Xenix аказалася тупіковай галіной развіцця Unix-падобных АС.

## Гісторыя 
Microsoft набыла ліцэнзію на Version 7 Unix у AT&T у 1979 годзе. 25 жніўня 1980 года было абвешчана, што кампанія адаптоўвае гэту сістэму для 16-разрадных мікракамп'ютараў.

Xenix адрознівалася ад арыгінальнай 7-й рэдакцыі Unix элементамі, прыўнесенымі з BSD.

Microsoft прадавала Xenix непасрэдна не канчатковым карыстальнікам, а пастаўшчыкам камп'тараў, такім як Intel, Tandy, Altos і SCO, якія партавалі яе на свае архітэктуры. У арыгінале Microsoft Xenix працавала на мінікамп'ютары DEC PDP-11.

Катэгорыя:Аперацыйныя сістэмы
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне, распрацаванае ў 1980 годзе
Адукацыя і выхаванне (часопіс)

**«Адукацыя і выхаванне»**, **АіВ** (, , ) — беларускі навукова-тэарэтычны і інфармацыйна-метадычны часопіс.

Выдаецца з 1992 года штомесяц. Заснавальнікі — Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, Нацыянальны інстытут адукацыі. Выдавец — выдавецтва «Адукацыя і выхаванне». Спярша выходзіў на беларускай, рускай, англійскай і нямецкай мовах. Цяпер выходзіць на беларускай і рускай.

Мэтавай аўдыторыяй з’яўляюцца навукова-педагагічныя работнікі, арганізатары і кіраўнікі навучальна-выхаваўчага працэсу ва ўстановах адукацыі, педагогі-практыкі.

Часопіс уваходзіць у Пералік навуковых выданняў Рэспублікі Беларусь для апублікавання вынікаў дысертацыйных даследаванняў.

У часопісе друкуюцца матэрыялы, якія адлюстроўваюць сучасны стан і тэндэнцыі развіцця педагагічнай навукі і адукацыйнай практыкі, асвятляецца перадавы айчынны і замежны вопыт. Асноўныя тэматычныя напрамкі — дзяржаўная палітыка ў сферы адукацыі і навукі, навукова-тэарэтычныя, метадалагічныя і метадычныя асновы функцыянавання і развіцця нацыянальнай сістэмы адукацыі і выхавання, падрыхтоўка і атэстацыя навуковых і навукова-педагагічных работнікаў і педагагічных кадраў, дзейнасць і развіццё агульнаадукацыйнай школы, рэалізацыя бесперапыннага выхавання дзяцей і навучэнскай моладзі ў Рэспубліцы Беларусь і інш.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка часопіса 

Катэгорыя:Навукова-метадычныя часопісы
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Часопісы на рускай мове
Катэгорыя:Часопісы на англійскай мове
Катэгорыя:Часопісы на нямецкай мове
Катэгорыя:Часопісы Беларусі
Гісторыя: праблемы выкладання

**«Гісто́рыя: прабле́мы выклада́ння»** — беларускі штоквартальны навукова-метадычны часопіс. Выдаецца з 1997 года штоквартальна на беларускай мове. Адрас рэдакцыі: 220004, г. Мінск, вул. Караля, 16. Галоўны рэдактар — М. І. Мініцкі. Разлічаны на настаўнікаў-гісторыкаў. Друкуе даследаванні ў галіне сусветнай і нацыянальнай гісторыі, метадалогіі гістарычнай навукі, знаёміць з новымі падручнікамі і матэрыяламі па іх праверцы.

Заснавальнік і выдавец — выдавецтва «Адукацыя і выхаванне».

З 2011 года выдаецца пад назвай «Гісторыя і грамадазнаўства».

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Навукова-метадычныя часопісы
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Часопісы Беларусі
Беларускі гістарычны часопіс

**Беларускі гістарычны часопіс** — беларускі навукова-тэарэтычны, навукова-метадычны ілюстраваны часопіс.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1993 годзе. Спачатку выдаваўся 4 разы на год. З 2002 года ўваходзіць у склад выдавецтва «Адукацыя і выхаванне». З ліпеня 2003 года выходзіць штомесяц.

Уключаны ў Пералік навуковых выданняў Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусь для апублікавання вынікаў дысертацыйных даследаванняў па гістарычных навуках, мастацтвазнаўстве, педагагічных навуках (агульная педагогіка, гісторыя педагогікі і адукацыі, тэорыя і методыка выкладання гісторыі).

Змяшчае матэрыялы па гісторыі беларускай дзяржаўнасці, палітычнай, эканамічнай, аграрнай, ваеннай, канфесійнай гісторыі, гісторыі палітычных партый і рухаў, па праблемах палітычнага і грамадскага жыцця, гісторыі адукацыі, методыцы выкладання гісторыі і іншых, якія дапамагаюць навукоўцам, выкладчыкам, настаўнікам і студэнтам больш дакладна арыентавацца ў розных поглядах на праблемы гістарычнай навукі, адукацыі і выхавання моладзі.

## Галоўныя рэдактары 
* Васіль Фёдаравіч Кушнер (1993—2011)
* Максім Навумавіч Гальпяровіч (2011—2021)
* Аляксандр Аляксандравіч Корзюк (з 2022)

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Навукова-метадычныя часопісы
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Часопісы Беларусі
Патрыярхальная тэорыя паходжання дзяржавы

**Патрыярхальная тэорыя паходжання дзяржавы** — дзяржава па сваім гістарычным паходжанні (механічнае аб'яднанне родаў у плямёны) ёсць форма пашыранай патрыярхальнай улады, традыцыйнай для першабытных формаў сацыяльнай арганізацыі, якая выступае выразнікам агульных інтарэсаў і служэлай усеагульнай выгодзе.

Катэгорыя:Тэорыя дзяржавы і права
Катэгорыя:Паліталогія
Гелеаэнергетыка Беларусі

**Сонечная энергетыка Беларусі** — галіна энергетыкі Беларусі, якая выкарыстоўвае энергію сонечных прамянёў.

Для Беларусі сонечная энергетыка абыходзіцца значна даражэй, чым гідраўлічная. Колькасць сонечных дзён у Беларусі невялікая (зрэшты, параўнальная з Германіяй — прызнаным еўрапейскім лідарам у галіне). Найбольшая яна на паўднёвым усходзе, што вызначае размяшчэнне сонечных фермаў у Гомельскай  і Магілёўскай абласцях.

Сёння сонечная энергетыка стаіць на роўных з ветравой — на кожны від прыходзіцца каля 0,3 % агульнай выпрацоўкі электраэнергіі, што з'яўляецца мізэрнымі лічбамі, асабліва на фоне еўрапейскіх краін. Тым не менш, у 2014-2017 гадах аб'ёмы атрыманай за кошт сонца электраэнергіі ўзраслі ў 45 разоў — з 2 да амаль 90 млн кВт*гадз. Згодна з дзяржаўнай праграмай «Энергазберажэнне», да 2020 года ў краіне плануецца будаўніцтва не менш за 250 МВт сонечных электрастанцый. Мякруючы па ўсім, гэта праграма будзе нават перавыканана.

## Першыя крокі (2000-2015) 
Да 2002 года адзіным будынкам пабудаваным паводле правілаў сонечнай архітэктуры і абсталяваным сонечнымі калектарамі і гравійным цеплавым акумулятарам былі карпусы ММАЦ у Мінску. У 2002 годзе 2 «сонечные батарэі» былі перададзены аўстрыйскай грамадскай арганізацыяй для будаўніцтва экаэнергетычнага парка ў Дзяржынскім р-не, які планавался стварыць да 2005 года, далейшы лёс батарэй невядомы. У 2007 годзе, за кошт нямецкай дабрачыннай арганізацыі, сонечнымі калектарамі былі абсталяваныя 3 дзіцячыя садкі ў Жыткавічах. Калектары дазваляюць награваць ваду — зімой і пры пахмурным надвор’і да 35—40&nbsp;°C, летам пры сонечным надвор’і — да 60&nbsp;°C.

## "Сонца нам дапаможа" (з 2016) 
На люты 2019 года найбуйнейшымі аб'ектамі сонечнай энергетыкі Беларусі з'яўляюцца (у храналагічным парадку, які пакуль што супадае з парадкам узрастання магутнасці)
* Мядзелская ферма (у 500 м ад трасы Вільнюс — Полацк паміж вёскамі Швакшты і Рудашаны, 5,7 МВт), пуск у 2016.
* Брагінская ферма; пабудаваная побач з вёскай Собалі Брагінскага раёна ў 2016 кампаніяй «Вэлком» (18,5 МВт, 41 га, 84 тыс.сонечных панэляў), кошт праекта — 24 млн еўра
* Рэчыцкая ферма; магутнасць 55 МВт, плошча 115 га, 218 тыс.сонечных панэляў; замоўцам з'яўляецца кампанія «Беларуснафта», адкрытая ў 2017 годзе.

У 2019 чакалася адкрыццё найбуйнейшай сонечнай фермы ад кампаніі «Солар Лэнд» плошчай 220 га магутнасцю 109 мВт у Чэрыкаўскім раёне. Такім чынам, відавочна размяшчэнне фермаў на паўднёвым усходзе краіны, дзе найбольшая колькасць сонечных дзён.. Аднак з-за розных абставінах, яна адкрылася толькі ў канцы 2021 года.
Людвіг Андрэас Феербах

**Людвіг Андрэас фон Феербах** (;  — ) — нямецкі філосаф-матэрыяліст і атэіст, адзін з прадстаўнікоў класічнай нямецкай філасофіі.

У 1830 г. ананімна апублікаваў твор «Думкі пра смерць і бяссмерце», дзе паказаў негрунтоўнасць хрысціянскага догмату пра бессмяротнасць душы. Кніга была канфіскавана, ананімнасць раскрыта, і Феербах быў пазбаўлены права выкладання. Амаль 25 гадоў ён пражыў у вёсцы Брукбург (Цюрынгія), дзе ім былі напісаны яго галоўныя працы. У апошнія гады жыцця захапіўся сацыяльна-эканамічнымі праблемамі і нават уступіў у сацыял-дэмакратычную партыю (1870). У цэнтры яго вучэння чалавек — «адзіны, універсальны і вышэйшы прадмет філасофіі». І адносіны да яго павінны быць не абстрактна-тэарэтычныя, сузіральныя, а дзейныя, творчапераўтваральныя, бо «сапраўдная філасофія не ў тым, каб ствараць кнігі, а каб ствараць людзей». Філосаф лічыў, што лёс чалавецтва залежыць ад яго самога. Крытыка рэлігіі прывяла яго да матэрыялістычнай філасофіі, што абапіраецца на жыццёвы вопыт людзей і непасрэдна вынікае з умоў чалавечага існавання. Сцвярджаў, што матэрыялізм такі ж стары, як і чалавецтва, што ён дазваляе правільна зразумець чалавека і паказаць яму шлях да шчасця.

## Літаратура 
* Чалавек і грамадства: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1998. ISBN 985-11-0108-7

Катэгорыя:Філосафы Германіі
Марцін Хайдэгер

**Марцін Ха́йдэгер**, або **Гайдэгер** (;  — ) — нямецкі філосаф, адзін з заснавальнікаў і галоўны прадстаўнік экзістэнцыялізму.

## Біяграфічныя звесткі 
Вучыўся ў іезуіцкай школе, скончыў тэалагічны факультэт ў Фрайбургскім універсітэце (1911). Прафесар марбургскага і Фрайбургскага ўніверсітэтаў.

## Светапогляд 
У аснове яго філасофскай сістэмы — аналіз чалавечага існавання. Асноўным крытэрыем яго ідэалістычнай філасофіі з’яўляецца часовасць. Апрыёрнымі формамі чалавечай асобы ён лічыў трывогу, неспакой, страх і да т.п., а першаснай формай стыхійнай, неразвітай свядомасці — «настрой». Гэтыя формы складаюць суб’ектыўнае быццё чалавека, якое ён называў «быццём-у-свеце». Вучэнне пра апрыёрныя формы распрацоўвалася ім як вучэнне пра быццё («фундаментальная анталогія»). Каб зразумець «сэнс быцця», чалавек павінен адмовіцца ад усіх практычна-мэтавых установак, асэнсаваць сваю «тленнасць» і «смяротнасць». Толькі адчуваючы на сабе пастаянна «позірк смерці», чалавек у стане ўбачыць значнасць і напоўненасць кожнага моманту жыцця і вызваліцца ад «ідалаў грамадскага быцця» — мэт, «ідэалаў», «наавуковых абстркцый». Разглядаючы мову як «дом быцця», сапраўднае сканцэнтраванне культуры, ён распрацоўваў ідэі «спекуляцыйнай філалогіі» з мэтай праяснення «ісцін быцця» (перш за ўсё ў творах паэтаў-рамантыкаў і сімвалістаў).

## Пераклады 
### На беларускую мову 
* Гайдэгер М. Чым ёсьць мэтафізыка // Фрагмэнты. 1996. № 1.
* Гайдэгер М. Што значыць мысьленьне? // Фрагмэнты. 2001. № 1-2.
* Гайдэгер М. Гёльдэрлін і сутнасць паэзіі

### На рускую мову 
* Хайдеггер М. Кант и проблема метафизики / Перевод с немецкого и послесловие О. В. Никифорова. — М.: Руссское феноменологическое общество, 1997. — 143, XIX с.
* Хайдеггер М. Время и бытие: Статьи и выступления: Перевод с немецкого /Составитель, перевод, вступительная статья, комментарий и указатель В. В. Бибихина. — М.: Республика, 1993. — 447 с. — (Мыслители ХХ в.).
* Хайдеггер М. Введение в метафизику / Перевод с немецкого Н. О. Гучинской. — СПб.: Высшая религиозно-философская школа, 1998. — 301 с.
* Хайдеггер М. Что зовется мышлением?: [перевод с немецкого] / Мартин Хайдеггер. — Москва: Академический проект, 2007. — 351 с. — (Философские технологии).
* Мартин Хайдегер: Работы и размышления разных лет / Перевод с немецкого, составитель, вступительная статья, комментарий А. В. Михайлова. — М.: Гнозис, 1993. — LII,333 с. — (Феноменология. Герменевтика. Философия языка).

## Літаратура 
* Хайдэгер Марцін. 

## Спасылкі
Ян Амос Каменскі

**Ян Амос Каме́нскі** (правільна **Ян А́мас Ко́менскі**, ;  — , Амстэрдам) — чэшскі мысліцель-гуманіст, педагог, грамадскі дзеяч.

Пасля вучобы ў Герборнскім і Гайдэльбергскім універсітэтах выкладаў у брацкіх школах на радзіме (1614—1620). Жорсткія рэлігійныя ганенні прымусілі яго весці вандроўніцкае жыццё. У 1628 г. ён назаўсёды пакінуў Чэхію і пасяліўся ў польскім горадзе Лешна, дзе актыўна займаўся педагагічнай і навуковай работай, быў рэктарам гімназіі. Яго творы набылі еўрапейскую вядомасць, і ён быў запрошаны ў Англію, Швецыю, Венгрыю.

З 1656 г. Каменскі зноў, як выгнаннік, хаваўся ў Галандыі. Тут выдадзены збор яго педагагічных прац, што ўключаў «Матчыну школу», «Вялікую дыдактыку», «Пансафічную школу», «Свет, які бачым ў малюнках» і іншае.

Краевугольным каменем педагагічнай сістэмы Каменскага з’яўляецца ідэя «пансофіі» — усеагульнага і ўсёабдымнага навучання і выхавання дзяцей любых саслоўяў, нацыянальнасцей, рас. Ён быў ўпэўнены, што правілы і сродкі педагогікі неабходна заўсёды ўзгадняць з прыроднымі законамі жыццядзейнасці чалавека і клапатліва ўдасканальваць, памнажаць тое, што закладзена ў ім ад прыроды. Выкладаць трэба на роднай мове, спалучаць навучанне з карыснай працоўнай дзейнасцю. Асноўнымі прынцыпамі дыдактыкі як адзінай тэорыі навучання, адукацыі і выхавання ён лічыў нагляднасць, паслядоўнасць, непарыўнасць і сістэмнасць. Прызначэнне школы бачыў у падрыхтоўцы актыўных, разняволеных, свабодных, смелых людзей. Пры гэтым галоўным сродкам выхавання лічыў перакананне, а не прымус. У творы «Адзіна неабходнае» адстойваў ідэю ўсеагульнага міру і мірнай садружнасці народаў, знішчэнне войнаў і гвалту на зямлі.

## Літаратура 
* 
*Митюров Б.Н. Ян Амос Коменский и Белоруссия // Адукацыя і выхаванне. 1996. № 2. С. 115-124.
*Самусік А.Ф. Асветна-метадычная дзейнасць Я.А. Каменскага ў кантэксце развіцця адукацыі ў Беларусі (XVII – сярэдзіна XVIII ст.) // Евангельская царква Беларусі : гісторыя і сучаснасць : зб. матэрыялаў ІV Міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі. Мінск, 2021. С. 122-131.
* Kratochvíl M. V. Život Jana Amose. — 1975.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Педагогі Чэхіі
Катэгорыя:Педагогі Польшчы
Катэгорыя:Біскупы Мараўскай царквы
Катэгорыя:Славянскія асветнікі
Катэгорыя:Мараўская царква
Уладзімір Аляксандравіч Мацкевіч

**Уладзімір Аляксандравіч Мацкевіч** (нар. , Мар’іна Горка) — беларускі ваенны і дзяржаўны дзеяч, старшыня КДБ РБ (1995—2000).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 1 сакавіка 1947 года ў г. п. Мар’іна Горка Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.

У 1970 г. скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут па спецыяльнасці «хімічная тэхналогія перапрацоўкі нафты і газу». У 1970—1973 гг. працаваў інжынерам-тэхнолагам, начальнікам устаноўкі гідравычышчэння дызельных паліваў нафтаперапрацоўчага завода ў г. Мазыр. У 1973—1976 гг. — другі, затым першы сакратар Мазырскага ГК камсамола, другі сакратар Гомельскага АК камсамола.

У 1978 годзе скончыў  пры Савеце міністраў СССР. У органах дзяржбяспекі з 1976 г. Мінуў усе прыступкі, пачынаючы з аперпрацаўніка. У 1982—1985 — начальнік Наваполацкага гараддзела УКДБ БССР па Віцебскай вобласці, з 1985 — намеснік начальніка аддзела, начальнік аддзела 4-га ўпраўлення КДБ БССР. У 1990—1994 — намеснік начальніка, начальнік УКДБ Рэспублікі Беларусь па Мінскай вобласці. У 1994—1995 — начальнік УКДБ Рэспублікі Беларусь па Брэсцкай вобласці.

З 20 снежня 1995 г. па лістапад 2000 — старшыня КДБ РБ.

Указам А. Лукашэнкі ад 13 ліпеня 2001 года У. Мацкевіч быў прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным паслом Рэспублікі Беларусь у Саюзнай Рэспубліцы Югаславія. 4 ліпеня 2002 года быў прызначаны таксама паслом у Босніі і Герцагавіне па сумяшчальніцтве. Змешчаны з гэтых пасад быў 3 студзеня 2008 года.

У пачатку 2008 года Уладзімір Мацкевіч вяртаўся ў Мінск, праз пэўны час ізноў пераехаў у Маскву, дзе працаваў дарадцам генеральнага дырэктара буйной расійскай кампаніі «Совкомфлот». Цяпер працуе дарадцам кампаніі «Газпромнефть» у Мінску.

Званне — генерал-лейтэнант (1999).

### КДБ РБ 
Уладзімір Мацкевіч узначальваў Камітэт дзяржбяспекі Беларусі з 20 снежня 1995 года па 27 лістапада 2000 года. Незадоўга да сваёй адстаўкі — 22 лістапада 2000 года — генерал-лейтэнант У. Мацкевіч падпісаў пастанову аб ужыванні прэвентыўнага затрымання тэрмінам на 30 дзён у дачыненні да камандзіра воінскай часці № 3214 Дзмітрыя Паўлічэнкі. Вось радкі з гэтага дакумента:

Дзмітрый Паўлічэнка быў арыштаваны па загадзе Генеральнага пракурора Алега Бажэлкі, але праз суткі вызвалены з унутранай турмы КДБ па асабістым загадзе Лукашэнкі.

## Узнагароды 
* Ганаровая грамата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (26 лютага 1997)
* 15 медалёў
* імянная зброя

## Асабістае жыццё 
Некалькі гадоў таму У. Мацкевіч перанёс рак, яму зрабілі аперацыю ў Германіі, куды ён ездзіць рэгулярна, кожныя паўгады на даследаванне.

## Літаратура 
* В. Н. Надтачаев / Военная контрразведка Беларуси: *Судьбы, трагедии, победы*. — Мн., «Кавалер», 2008, ISBN 978-985-6053-36-1

Катэгорыя:Старшыні Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты (Беларусь)
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Сербіі
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Босніі і Герцагавіне
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Югаславіі
Катэгорыя:Выпускнікі Чырванасцяжнага інстытута КДБ
Уладзімір Якаўлевіч Варашылаў

** Уладзі́мір Я́каўлевіч Варашылаў** (, Сімферопаль — , Перадзелкіна, Маскоўская вобласць) — аўтар, рэжысёр і вядучы тэлеперадачы «Што? Дзе? Калі?».

## Спасылкі
Мелхія (значэнні)

**Мелхія**:

* Мелхія (Біблія) — біблейскі персанаж, які згадваецца ў Кнізе прарока Ераміі.
* Мелхія (Legacy of Kain) — персанаж у відэагульні Legacy of Kain
Абак (архітэктура)

**Аба́к**, **аба́ка** (, ,  — дошка) — верхняя частка капітэлі, калоны, паўкалоны, пілястры на якую абапіраецца антаблемент.

Мае квадратныя ў плане абрысы з прамымі (дарычны і іанічны ордары) ці выцягнутымі (карынфскі ордар) бакамі. З’явілася ў Старажытнай Грэцыі. У розных тыпах ордара мае своеасаблівую мастацкую апрацоўку: прафіляванне, іонікі, разеткі. Пераважна пашырана ў манументальных мураваных і драўляных палацавых і грамадскіх будынках класіцызму.

## Беларусь 
У Беларусі абак выкарыстоўваўся ў мураваных і даўляных палацавых, грамадскіх і культавых пабудовах барока і класіцызму, у т.л. у Ружанскім і Жыліцкім палацах, Ваўкавыскай і Обальскай сядзібах, саборы Святых Пятра і Паўла ў Гомелі і інш. Выкарыстоўваўся таксама 1940—1950-х гадоў у архітэктуры Мінскага галоўнага паштамта, галоўнага корпуса БНТУ ў Мінску, Нацыянальнага акадэмічнага драматычнага тэатра імя Я. Коласа ў Віцебску, адміністрацыйнага будынка ў горадзе Маладзечна і інш. У сучаснай архітэктуры постмадэрнісцкія інтэрпрэтацыі класічнай тэмы звычайна выключаюць абак з тэктанічных сістэм, што дазваляе перадаваць цяжар непасрэдна на капітэль ці калону.

## Літаратура 
* *Лазука Б. А.* Слоўнік тэрмінаў: Архітэктура, выяўл. і дэкаратыўн.-прыклад. мастацтва: Дапам. для вучняў. — Мн.: Беларусь, 2001. — 158 с.
* 
* 

## Спасылкі 
* 1911 Encyclopædia Britannica/Abacus 

Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
Мелхія (Біблія)

**Мелхія** ці **Мелкія** - біблейскі персанаж, які згадваецца ў Кнізе прарока Ераміі, Раздзел: 21, Верш: 1.

:*1. Слова, якое было Ерамію ад Госпада, калі цар Сэдэкія прыслаў да яго Пасхора, сына **Малхіінага** і Сафонію, сына Маасэі сьвятара, сказаць:*
::~Ерамія 21:1 

Мелхія быў святаром у царстве Седэкія і бацькам Пасхора, пасланца царскага паведамлення да Ераміі, у якім той пытаў боскага ўмяшання ў вайну супраць Навухаданосара II

:*2. «Спытайся пра нас у Госпада, бо Навухаданосар, цар Вавілонскі, ваюе супроць нас; магчыма, Гасподзь учыніць з намі што-небудзь такое, як усе цуды Яго, каб той адступіўся ад нас».*
::~Ерамія 21:2

Катэгорыя:Біблія
Рычы

**Рычы**:
## Прозвішча 
* Гай Рычы — англійская кінарэжысёр.
* Крысціна Рычы — амерыканская актрыса.
* Лаянел Рычы — амерыканскі спявак.
* Матэа Рычы — італьянскі вучоны, місіянер.
* Ніколь Рычы — амерыканская актрыса.

## Тапонім 
* Возера Рычы — возера ў Беларусі (Браслаўскі раён) і Латвіі. 2-е па глыбіні.
* Заказнік Рычы
Сацьяджыт Рай

**Сацьяджыт Рай** (бенгалі: সত্যজিত রায় ці সত্যজিৎ রায় ; ; , Калькута, Брытанская Індыя — , Калькута, Індыя) — буйны індыйскі кінарэжысёр, сцэнарыст, дзіцячы пісьменнік, кампазітар, унук выдатнага мысліцеля, аднаго з лідараў руху *Брахмо Самадж*, сын вядомага бенгальскага пісьменніка.

## Біяграфія 
### Творчасць 
Вырашыў прысвяціць сябе кінарэжысуры пасля знаёмства з Жанам Рэнуарам і прагляду фільма Віторыё дэ Сіка «Веласіпедакрады» (1948). Фільмы Рэя «Патэр Панчалі» (другая назва — «Спеў дарогі», 1955), «Неспакораны» (1956), «Музычны пакой» (1958), «Свет Апу» (1959), «Чарулата» (1964), «Гульцы ў шахматы» (1977) сталі адкрыццём Індыі для заходняга гледача.

### Прызнанне 
Многія фільмы рэжысёра былі ўзнагароджаныя прэмія, таксама кінапрэміяй «Оскар». Рай — кавалер французскага Ордэна Ганаровага легіёна, лаўрэат прэміі Амерыканскай акадэміі кінамастацтва за ўклад у мастацтва кіно.

## Літаратура пра рэжысёра 
* Seton M. Portrait of a director: Satyajit Ray. Bloomington: Indiana UP, 1971
* Rangoonwalla F. Satyajit Ray’s art. Delhi: Clarion, 1980.
* Nyce B. Satyajit Ray: a study of his films. New York : Praeger, 1988
* Robinson A. Satyajit Ray: The Inner Eye. Berkeley: University of California Press, 1989.
* Cooper D. The cinema of Satyajit Ray: between tradition and modernity. Cambridge; New York: Cambridge UP, 2000
* Ganguly S. Satyajit Ray: In search of the modern. Lanham: Scarecrow Press, 2000
* Ishaghpour Y. Satyajit Ray: l’Orient et l’Occident. Paris: Différence, 2002
* Satyajit Ray: Texte zum Werk, zur Person, zu den Filmen. Berlin: Freunde der Deutschen Kinemathek, 2003
* Majumdar G. Satyajit Ray: creating classics. New Delhi: Rupa & Co., 2003.

## Спасылкі 
* Сайт Сацьяджыта Рэя 

Катэгорыя:Кінарэжысёры Індыі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Ганаровага легіёна
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сярэбраны мядзведзь»
Катэгорыя:Лаўрэаты ганаровай прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Джымі Хендрыкс

**Джы́мі Хе́ндрыкс** - ; пры нараджэнні **Джоні Ален Хендрыкс** - ; потым зменена на **Джэймс Ма́ршал Хе́ндрыкс** - ; , Сіэтл, Вашынгтон, ЗША — , Лондан, Англія) — выбітны амерыканскі , музыкант, вакаліст і . У 2009 годзе часопіс *Time* абвясціў Хендрыкса найвялікім гітарыстам усіх часоў. Шырока прызнаны як адзін з найбольш смелых і вынаходлівых віртуозаў у гісторыі рока.

## Выбраная дыскаграфія 
### Студыйныя альбомы 
* «Are You Experienced» (май 1967)
* «Axis: Bold as Love» (снежань 1967)
* «Electric Ladyland» (верасень 1968)
* «Rainbow Bridge» (кастрычнік 1971)
* «The Cry Of Love» (1971)
* «War Heroes» (кастрычнік 1972)
* «Voodoo Soup» (1995)
* «First Rays of the New Rising Sun» (запісаны 1968—1970, выпушчаны ў красавіку 1997)
* «South Saturn Delta» (1997)

### Канцэртныя запісы 
* «Band of Gypsys» (красавік 1970)
* «Isle of Wight» (1971)
* «In The West» (1972)
* «The Jimi Hendrix Concerts» (1982)
* «Jimi Plays Monterey» (1986)
* «Radio One» (1988)
* «Live Isle Of Wight '70» (1991)
* «Stages» (1991)
* «Woodstock» (1994)
* «BBC Sessions, альбом *The Jimi Hendrix Experiencе*» (1998)
* «Live at Woodstock» (ліпень 1999)
* «Band of Gypsys Live at the Fillmore East» (1999)
* «Blue Wild Angel» (верасень 2002)
* «Live at Berkeley» (верасень 2003)

### Зборнікі 
* «Smash Hits» (1969)
* «The Singles Album» (люты 1983)
* «Kiss The Sky» (1984)
* «The Ultimate Experience» (1992)
* «Experience Hendrix: The Best of Jimi Hendrix» (1997)
* «Blues» (красавік 1994)
* «BBC Sessions» (чэрвень 1998)
* «The Jimi Hendrix Experience» (Box Set) (верасень 2000)
* «Voodoo Child — The Jimi Hendrix» Collection (2002)
* «The Singles Collection» (10 CD-single Box Set) (2003)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Джымі Хендрыкса
* Jimi Hendrix на allmusic.com
* Jimi Hendrix на discogs.com
* Jimi Hendrix на musicbrainz.org
* Jimi Hendrix на rollingstone.com
* Падрабязная дыскаграфія, сэтлісты канцэртаў 
* 
* Фотагалерэя 
* Jimpress

Катэгорыя:Рок-музыканты ЗША
Катэгорыя:Гітарысты паводле алфавіта
Катэгорыя:Музыканты псіхадэлічнага рока
Катэгорыя:Хіпі
Макар Трафімавіч Паслядовіч

**Макар Трафімавіч Паслядовіч** (, в. Караваева, цяпер Пухавіцкі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі  і .

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і чыгуначніка. Пасля заканчэння сямігодкі (1924) вучыўся на падрыхтоўчых курсах у ВНУ. У 1926 г. як актыўны селькор газеты «Беларуская вёска» запрошаны на штатную працу ў гэту газету. Быў адказным сакратаром часопіса «Полымя рэвалюцыі» (1935—1939). Падчас Вялікай Айчыннай вайны — кіраўнік мар’інагорскай падпольнай групы і сувязны асобага партызанскага атрада імя Сталіна ў Пухавіцкім раёне. Па падазрэнні ў сувязі з партызанамі ў 1943 г. быў арыштаваны і адпраўлены на катаржныя работы ў Германію. Пасля вызвалення працаваў спецыяльным карэспандэнтам газеты «Звязда» (1945—1948). Член Саюза пісьменнікаў СССР (1936).

Пахаваны на мінскіх Чыжоўскіх могілках.

## Творчасць 
Дэбютаваў апавяданнем у 1927 г. (часопіс «Паляўнічы Беларусі»). Аўтар зборнікаў апавяданняў «Зруйнаваныя межы» (1930), «Людзі вясны» (1930), «Чатырнаццаты нумар» (1934), «Снайпер» (1937), «Чырвоныя струны» (1988), аповесцей «Марсель» (1931), «Хада ў заўтра» (1933), «Магістральны канал» (1947), «З табою побач» (1960), раманаў «Цёплае дыханне» (1948), «Святло над Ліпскам» (1950, у 1988 г. абодва раманы выйшлі ў адной кнізе). Асобным выданнем выйшлі нарысы «Аляксандра Шаплыка» (1949), «Мяцежнае сэрца» (1959), «Салігорскае дзіва» (1963) і шэраг апавяданняў. Выдаў кніжкі апавяданняў для дзяцей «Вучоны верабей» (1938), «Зялёны канверт» (1964) і дакументальную аповесць «Па воўчых сцежках» (1958), зборнікі гумарыстычных апавяданняў «Пад дзвюма дойнымі каровамі» (1963), «Двайное дно» (1964), кніжку літаратурных пародый «Наравісты Пегас» (1968), «Аповесці. Апавяданні» (выбранае, 1970). У 1961 г. выйшаў Збор твораў у 2 тамах, у 1986 г. — Выбраныя творы.

Аўтар п’ес «Гонар» (1934), «Гарачае сэрца» (1938) і «Шалёная рысь» (1939).
thumb|right|Макар Паслядовіч «Паўстанне. Святло над Ліпскам»

Пераклаў на беларускую мову некаторыя творы А. Пушкіна, А. Чэхава, аповесць М. Гогаля «Тарас Бульба» (з А. Бачылам), раман Р. Джаваньёлі «Спартак», аповесць П. Бажова «Зялёны конік», раман М. Астроўскага «Народжаныя бурай», нарыс М. Горкага «У. І. Ленін», рускія казкі, творы ўкраінскіх, польскіх і інш. пісьменнікаў.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга, медалямі.

## Памяць 
Імем Макара Паслядовіча названа вуліца ў г. Мар’іна Горка.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Сельская газета*. Спецкар Макар.

Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі СССР
Кубак Беларусі па футболе

thumb|Кубак Беларусі
**Кубак Беларусі па футболе** праводзіцца з 1992 года. Пераможца атрымлівае месца ў кваліфікацыйным раўндзе Лігі канферэнцый УЕФА (раней — у Лізе Еўропы УЕФА, Кубку кубкаў). Уладальнік Кубка перад пачаткам наступнага сезона гуляе з чэмпіёнам Беларусі ў матчы за Суперкубак Беларусі. Гэта другое па значнасці футбольнае спаборніцтва краіны пасля чэмпіянату Беларусі па футболе. Кубак Беларусі праводзіцца па схеме «восень-вясна»; стартуе, як правіла, у маі, а фінальная гульня адбываецца ў маі наступнага года.

## Сістэма розыгрышу 
Розыгрыш Кубка праводзіцца па сістэме з выбываннем. Аматарскія клубы і клубы Другой лігі пачынаюць з папярэдніх раўндаў. Клубы Першай лігі ўступаюць у барацьбу са стадый 2-га адборачнага раўнда або 1/16 фіналу, а Вышэйшай лігі — толькі са стадыі 1/16 фіналу. На адборачных стадыях, 1/16 і 1/8 фіналу пераможцы пар вызначаюцца па выніках аднаго матча; у чвэрцьфіналах і паўфіналах праводзіцца па два матчы. У выпадку нічыйнага зыходу асноўнага часу матча прызначаюцца два дадатковыя таймы па 15 хвілін, калі і пасля іх пераможца не выяўлены — прабіваецца серыя пасляматчавых пенальці.

Фінальныя матчы Кубка да 2002 года праводзіліся ў Мінску. Першым несталічным стаў фінал розыгрышу 2001/02 гадоў, які прайшоў на віцебскім стадыёне «Дынама».

## Фіналы 
## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Кубак Беларусі на сайце БФФ
Дынама Мінск

Назву **Дынама Мінск** носяць:
* ГК Дынама Мінск — гандбольны клуб
* ФК Дынама Мінск — футбольны клуб
* ХК Дынама Мінск — хакейны клуб
* Стадыён «Дынама», Мінск
Юлія Міхайлаўна Канэ

**Юлія Міхайлаўна Канэ** (нар. , Масква) — беларускі літаратуразнавец, перакладчыца.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і інжынера. У 1945 годзе разам з бацькамі пераехала ў Мінск. Скончыла аддзяленне журналістыкі БДУ ў 1954 годзе. У 1954—1955 гг. — літсупрацоўнік, стыліст у рэдакцыях газет Літвы. У 1955—1959 гг. працавала на Мінскім аўтамабільным заводзе рэдактарам у аддзеле галоўнага канструктара, у газеце «Піянер Беларусі» (1959). Член СП СССР (1961). З 1992 года жыве ў Ізраілі, на 2006 год у горадзе Ход ха-Шарон. Удава вядомага літаратуразнаўца Рыгора Бярозкіна.

## Творчасць 
Дэбютавала ў друку ў 1951 годзе. Як літаратурны крытык выступае з 1958 года. Выдала кнігі «Дзень сённяшні» (1962), манаграфію «Янка Брыль» (Масква, 1964), «Плынь» (1983), «Як паветра і хлеб: Жыццёвы і творчы шлях Янкі Брыля» (1988). Час ад часу тэль-авіўскія выданні друкуюць яе допісы.

Таксама працуе ў галіне перакладу і перакладазнаўства. Перакладае на беларускую з рускай, армянскай і ідыш. Пераклала на беларускую мову творы М. Галшаяна, С. Ханзадзяна, А. Айвазяна і іншых армянскіх пісьменнікаў. На рускую мову пераклала аповесці К. Каліны «Маці і сын», «Бурштынавыя пацеркі» («Тяжелая палата»), «Крылаты конь», шэраг апавяданняў В. Хомчанкі і інш. Уклала том Шолам-Алейхема для серыі «Скарбы сусветнай літаратуры» (1992, разам з Гіршам Рэлесам).

## Літаратура 
* 
* 
* «Мы яшчэ тут!»: Беларуска-яўрэйскі бюлетэнь (Мінск). Выпуск XX. 2006, жнівень.

Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве
Кубак Беларусі па футболе 1999/2000

**Кубак Беларусі па футболе 1999/2000** — 9-ы розыгрыш Кубка Беларусі. 
Пераможцам Кубка стаў футбольны клуб «Славія» з Мазыра (другі раз у гісторыі, калі лічыць перамогу МПКЦ у 1996), 
які ў фінале перамог мінскае «Тарпеда-МАЗ» з лікам 2:1.

## Каляндар 
## 1/16 фінала 
Усе 29 клубаў-удзельнікаў пачалі са стадыі 1/16 фінала, сярод іх:
* 3 клубы Другой Лігі (Д3) (з 25);
* 10 клубаў Першай Лігі (Д2) (з 16).
* 16 клубаў Вышэйшай Лігі (усе).

Клубы ніжэйшых ліг супрацьстаялі клубам Вышэйшай лігі.
Па жараб'ёўцы 3 клубы Вышэйшай лігі аўтаматычна прайшлі ў наступны раўнд.

Гульні прайшлі 18 і 20 ліпеня 1999.
*Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матчу.*

## 1/8 фінала 
Гульні прайшлі 1 кастрычніка 1999.
*Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матчу.*

## Чвэрцьфіналы 
Гульні прайшлі 3 мая 2000.
*Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матчу.*

## Паўфіналы 
Гульні прайшлі 19 і 20 мая 2000.
*Згодна з рэгламентам, на дадзенай стадыі пераможца вызначаецца па выніку аднаго матчу.*

## Фінал 

## Спасылкі 
* football.by 
* wildstat.ru

2000
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1999 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2000 годзе
Катэгорыя:1999 год у футболе
Катэгорыя:2000 год у футболе
Сямён Львовіч Фарада

{{Кінематаграфіст
| Імя              = Сямён Фарада
| Арыгінал імя   = 
| Фота             = 
| Шырыня           = 
| Подпіс          = 
| Імя пры нараджэнні = Сямён Львовіч Фердман
| Дата нараджэння    = 
| Месца нараджэння = 
| Дата смерці = 
| Месца смерці = 
| Грамадзянства =  
| Нацыянальнасць= яўрэй
| Прафесія = 
| Гады актыўнасці = 1968—2000
| Кірунак =
| Узнагароды =
{ style="background:transparent"
   
}
| imdb_id = 0266996
| Сайт =
}}

**Сямён Льво́віч Фарада́** (, Маскоўская вобласць — , Масква) — савецкі і расійскі  тэатра і кіно.

Народны артыст Расіі (1999).
## Фільмаграфія 
* «Чалавек з бульвара Капуцынаў» (1987) — шматдзетны бацька, містар Томсан
* «Забіць дракона» (1988) — дырыжор

Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы
Катэгорыя:Акцёры і актрысы Тэатра на Таганцы
Сан-Марына (значэнні)

* Сан-Марына — малая анклаўная дзяржава на Апенінскім паўвостраве
* Сан-Марына — горад, сталіца дзяржавы Сан-Марына
* Сан-Марына (Каліфорнія)
* Сан-Марына (рака)
Fitna

**Фітна** (; Нідэрланды, 2008) — кароткаметражны фільм нідэрландскага палітыка Герта Вілдэрса, накіраваны супраць ісламу, размешчаны ў інтэрнэце (на партале LiveLeak) 27 сакавіка 2008 года на галандскай і англійскай мовах. На наступны дзень фільм быў выдалены з усіх сервераў LiveLeak з-за пагрозаў супрацоўнікам парталу. 30 сакавіка фільм ізноў з’явіўся на LiveLeak, але быў адразу жа выдалены па просьбе Герта Вілдэрса.

## Сюжэт 
Фільм пабудаваны наступным чынам: прыводзіцца фрагмент адной з сураў Карана, затым даецца ілюстрацыя таго, як гэтая сура «увасабляецца ў жыццё» ісламскімі дзяржавамі і арганізацыямі.

## Розгалас 
У адказ на масавую незадаволенасць грамадзян, адміністратар нацыянальнага дамена Network Solutions зачыніў сайт http://www.fitnathemovie.com/ , на якім можна было паглядзець і запампаваць фільм «Фітна», абмеркаваць яго.

З крытыкай фільма выступілі генеральны сакратар ААН Пан Гі Мун, прэм’ер-міністр Нідэрландаў Ян Петэр Балкенэндэ, афіцыйныя прадстаўнікі АІК, Славеніі, ААЭ, Пакістана, Інданезіі, Бангладэша і Ірана.

Французскі прэзідэнт Нікаля Сарказі афіцыйна заявіў, што Францыя павінна забяспечыць любую неабходную падтрымку Нідэрландам у падаўленні любога гвалту з боку мусульман з-за паказу «Фітны».

У сваім інтэрв’ю галандскай газеце Dutch Volkskrant дацкі карыкатурыст Курт Вестэргаард (Kurt Westergaard), чые карыкатуры на прарока Мухамеда ў 2006 годзе прывялі да масавых акцый пратэсту мусульман па ўсім свеце, заклікаў Герта Вілдэрса паказаць зняты ім антыісламскі фільм. Аднак, пасля, ён памкнуўся падаць у суд на яго, абвінаваціўшы галандскага палітыка ў незаконным выкарыстоўванні карыкатур пры здымках кароткаметражкі.

### Крытыка з боку мусульман 
У лютым 2008 года Пакістан на некалькі дзён абмежаваў доступ да сэрвісу YouTube за размяшчэнне трэйлера фільма.

Google прыняў пратэсты Пакістана і матэрыял быў выдалены з сайта.

У красавіку 2008 года ў інтэрнэце было апублікавана 10 хвіліннае відэа — «адказ на фільм „Фітна“, зроблены нянавісным крыжакам Вілдэрсам». У фільме хрысціян і іўдзеяў аб’яўляюць «тэрарыстамі», адным з галоўных ворагаў ісламу клічуць Папу Рымскага Бенедыкта XVI.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка  (недаступная)
* Фітна (беларуская версія) на відэаканале «Belarus-Live» 

Катэгорыя:Фільмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Фільмы 2008 года
Катэгорыя:Фільмы Нідэрландаў
Катэгорыя:Крытыка ісламу
Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы
Генрык Лаўмянскі

{{Навуковец
 |Імя                  = Генрык Лаўмянскі
 |Арыгінал імя       = 
 |Выява          = 
 |Шырыня               = 225px
 |Апісанне выявы = 
 |Месца нараджэння       = 
 |Навуковая сфера        = медыевістыка, гісторыя, славістыка
 |Месца працы         = 
 |Навуковае званне        = 
 |Альма-матэр          = 
 |Навуковы кіраўнік = 
 |Знакамітыя вучні   = 
 |Вядомы як         = аўтар прац па гісторыі Польшчы і Вялікага Княства Літоўскага
 |Узнагароды і прэміі     = 
{ style="background:transparent"
   
}Дзяржаўная прэмія ПНР I ступені
 |Роспіс              = 
 |Шырыня роспісу       = 
 |Сайт                 = 
 |Вікікрыніца             = 
 |Вікісховішча            = 
}}
**Генрык Лаўмянскі** (; , Даўгуджэй, цяпер Літва — , ) — польскі гісторык-медыевіст і славяназнавец.

Вучыўся ва ўніверсітэце Св. Уладзіміра ў Кіеве, дзе сярод яго настаўнікаў быў вядомы гісторык Мітрафан Доўнар-Запольскі. У 1919 г. пераехаў у Вільню, ва Універсітэт Стэфана Баторыя, з 1934 г. — прафесар. Напісаныя Г. Лаўмянскім у 1920-1930-я працы застаюцца актуальнымі. Гісторыкам была і жонка — Марыя Лаўмянская, разам яны падрыхтавалі да выдання (1939) фундаментальны том «Актаў віленскіх цэхаў», але пачатак 2-й сусветнай вайны пакінуў кнігу ў рукапісе.

У красавіку 1945 г. кіраўніцтва Пазнаньскага ўніверсітэта прапанавала Г. Лаўмянскаму ўзначаліць кафедру Усходняй Еўропы, і ў сярэдзіне мая 1945 г. Г. Лаўмянскі пакінуў Вільню. З сабою Лаўмянскі перавёз унікальную бібліятэку, якой карысталіся некалькі пакаленняў студэнтаў. У Познані быў заснаваны асяродак вывучэння ВКЛ, праз нейкі час пачаў выходзіць навуковы альманах «*Lituano-Slavica Posnanensia*», прысвечаны гісторыі ВКЛ. З 1951 г. — дырэктар Інстытута гісторыі Пазнаньскага ўніверсітэта. Правадзейны член Польскай АН (1952).

Рэдактар 1-га тома Гісторыі Польшчы (1957). Аўтар прац па гісторыі польскага Сярэднявечча, даследаванняў па гісторыі Расіі і іншых славянскіх краін. У працы «Праблема ролі нарманаў ва ўзнікненні славянскіх дзяржаў» (1957) Г. Лаўмянскі раскрытыкаваў нарманісцкую тэорыю. Фундаментальная праца Г. Лаўмянскага «Старажытнейшая гісторыя Польшчы» (1963) адзначаная ў 1964 г. Дзяржаўнай прэміяй.

Загінуў, трапіўшы пад трамвай (у Г. Лаўмянскага быў зусім слабы зрок).

## Літаратура 
* Дзярновіч А. Спадчына прафэсара Лаўмяньскага // Наша Ніва on-line: Культура, 18.08.2006.
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Польшчы
Катэгорыя:Даследчыкі славянскага паганства
Катэгорыя:Члены Польскай акадэміі ведаў
Катэгорыя:Выпускнікі Кіеўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Універсітэта імя Адама Міцкевіча
Катэгорыя:Нарадзіліся ва Укмяргскім раёне
Катэгорыя:Медыевісты Польшчы
Палітыка Люксембурга

## Палітычныя партыі 
У Люксембургу дзейнічае 3 буйныя партыі і некалькі нешматлікіх партый. Ні адна з партый не можа атрымаць абсалютнай большасці, таму партыі ствараюць кааліцыйны ўрад.

### Партыі 
* Альтэрнатыўная дэмакратычная партыя рэформаў (*Alternativ Demokratesch Reformpartei*) (12.05.1987 —)
* Хрысціянска-сацыяльная народная партыя (*Chrëschtlech Sozial Vollekspartei*) (1944 —)
* Спіс грамадзян (*Biergerlëscht*)
* Камуністычная партыя Люксембурга (*Kommunistesch Partei Lëtzebuerg*) (2.02.1921 —)
* Дэмакратычная партыя (*Demokratesch Partei*) (24.04.1955 —)
* Спіс грамадзян (*Biergerlëscht*)
* Зялёныя (*Déi Gréng*) (23.06.1983 —)
* Левыя (*Déi Lénk*) (30.01.1999 —)
* Люксембургская сацыялістычная рабочая партыя (*Lëtzebuerger Sozialistesch Arbechterpartei*) (5.07.1902 —)

### Партыі, якія спынілі сваю дзейнасць 
* Незалежная нацыянальная партыя (*Onofhängeg Nationalpartei*) (1918—1931)
* Ліберальная Ліга (*Liberal Liga*) (1904—1925)
* Радыкальна-ліберальная партыя (*Radikal-Liberal Partei*) (1932—1945)
* Радыкальная партыя
* Нямецкі народны рух Люксембурга (*Volksdeutsche Bewegung*)
* Камуністіычная ліга Люксембурга (*Kommunistischer Bund Luxemburg*) (1970—1975)
* Свабодная партыя Люксембурга (*Fräi Partei Lëtzebuerg*) (2003 —)
* Зялёны і Ліберальны саюз (*Gréng a Liberal Allianz*) (1999 —)
* Нацыянальны рух (*National Bewegong*) (1989 —)
* Партыя трэцяга пакалення (*Partei vum 3. Alter*) (1999 —)
* Сацыял-дэмакратычная партыя (*Sozialdemokratesch Partei*) (2.05.1970 — 1984)
* Падаткаплатнік (*De Steierzueler*)
OXO

**«OXO»** (таксама вядомая як **Noughts And Crosses**) — першая камп’ютарная гульня для камп’ютара з графічным інтэрфейсам , уяўляе сабой крыжыкі-нулікі. Распрацавана ў 1952 годзе А. С. Дугласам для камп’ютара EDSAC як ілюстрацыя да кандыдацкай дысертацыі на тэму ўзаемадзеяння чалавека і камп’ютара.

«OXO» ніколі не прадавалася, бо EDSAC быў унікальным камп’ютарам, змешчаным у бібліятэцы Кембрыджскага ўніверсітэта. Аднак, нягледзячы на абмежаванні на даўжыню зыходнага кода, якія накладвалася характарыстыкамі камп’ютара, гульня мае добры штучны інтэлект.

## Кіраванне 
У OXO чалавек гуляў супраць камп’ютара, выстаўляючы крыжык ці нулік у патрэбную клетку поля з дапамогай дыскавага нумаранабіральніка (як у тэлефона). Знак і чарговасць ходу выбіраліся гульцом да пачатку гульні.

## Стартавы экран 
```
9 8 7       NOUGHTS AND CROSSES
6 5 4               BY
3 2 1       A S DOUGLAS, C.1952

LOADING PLEASE WAIT...

EDSAC/USER FIRST (DIAL 0/1):
```

## Ход гульні 
```
EDSAC/USER FIRST (DIAL 0/1):1
DIAL MOVE:6
DIAL MOVE:1
DIAL MOVE:2
DIAL MOVE:7
DIAL MOVE:9
DRAWN GAME...
EDSAC/USER FIRST (DIAL 0/1):
```

## Зноскі
## Спасылкі 
* Edsac Simulator — эмулятар EDSAC.

Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні паводле алфавіта
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 1952 года
Зубр (значэнні)

* Зубр еўрапейскі — самае цяжкае і буйное з наземных млекакормячых Еўропы, апошні прадстаўнік дзікіх быкоў.
* Зубры — альтэрнатыўная назва руху «*Віленскіх кансерватараў*».
* ЗУБР — маладзёжны рух у Беларусі, афіцыйнай рэгістрацыі не мае.
* Зубр — платформа анлайн-маніторынгу галасавання ў Беларусі. 
* РАСП «Зубр» — падраздзяленне па надзвычайных сітуацыях Рэспублікі Беларусь цэнтральнага падпарадкавання.
Палітыка Ліхтэнштэйна

## Палітычныя партыі 
Нягледзячы на тое, што ў Ліхтэнштэйне не забароненыя палітычныя партыі, у краіне фактычна дзейнічае двухпартыйная сістэма.

### Партыі 
* Айчынны саюз (*Vaterländische Union*) (1936 —)
* Свабодны спіс (*Freie Liste*) (1985 —)
* Прагрэсіўная грамадзянская партыя Ліхтэнштэйна (*Fortschrittliche Bürgerpartei in Liechtenstein*) (22.12.1918 —)

### Партыі, якія спынілі сваё існаванне 
* Хрысціянска-сацыяльная партыя (*Christlich-Soziale Partei*) (1960—1974)
* Хрысціянска-сацыяльная народная партыя (*Christlich-Soziale Volkspartei*) (02.1918 — 1936)
* Нямецкі народны рух Ліхтэнштэйна (*Volksdeutsche Bewegung in Liechtenstein*)
* Ліхтэнштэйнская родная служба (*Liechtensteiner Heimatdienst*)
* *Partei der Unselbständig Erwerbenden und Kleinbauern*