open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сцяпан Фёдаравіч Карповіч

**Сцяпан Фёдаравіч Карповіч** (нар. , в. Пасталова, Бярозаўскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1974 годзе Мінскі архітэктурны тэхнікум, у 1979 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. З 1974 года працаваў тэхнікам-архітэктарам у інстытуце «Белпрампраект»; у 1976—1977 гадах у студэнцкім праектна-канструктарскім бюро БІБІ. Служыў у Савецкай Арміі. У 1980—1981 гадах архітэктар інстытута «Ваенпраект» у Мінску, у 1982—1991 гадах галоўны архітэктар Столінскага раёна; у 1991—2003 гадах вядучы архітэктар АПБ «Архбюро», у 2003—2007 гадах галоўны архітэктар раёна, з 2007 — галоўны архітэктар праектаў, галоўны інжынер праектаў.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1986 года, а пасля ў Саюзе архітэктараў Беларусі.

Жыве ў Століне.

## Узнагароды 
Мае ганаровае званне «Ударнік працы» (1981).

## Творчасць 
Браў удзел у праектаванні шэрагу розных жылых, грамадскіх, культавых і прамысловых, будынкаў, зон забудовы і добраўпарадкавання ў г. Мінску і іншых гарадах рэспублікі; удзельнік і прызёр прафесійных архітэктурных конкурсаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары раёнаў Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Століна
Касцёл Божага Цела (Беразінскае)

**Касцёл Божага Цела** — мураваны каталіцкі храм у вёсцы Беразінскае Маладзечанскага раёна Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
Гісторыя парафіі пачалася ў маі 2005 года. 7 ліпеня адбылася дзяржаўная рэгістрацыя парафіі ў пасёлку Беразінскае. Багаслужэнні праходзілі ў падвале трохпавярховага дома па вуліцы Кастрычніцкай.

У 2009 годзе пачалося будаўніцтва будынку касцёла. Узвядзенне сценаў і даху было завершана ў 2011 годзе. Цалкам будаўніцтва касцёла завяршылася ў 2013 годзе. 31 жніўня 2013 года касцёл асвяціў мітрапаліт Мінска-Магілёўскі арцыбіскуп Тадэвуш Кандрусевіч.

## Гл. таксама 
* Маладзечанскі дэканат

## Спасылкі 
* Беразінскае — парафія Божага Цела на Catholic.by
 
Катэгорыя:Касцёлы Маладзечанскага раёна
Катэгорыя:Беразінскае
Катэгорыя:Касцёлы Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2013 годзе
Катэгорыя:2013 год у Беларусі
Сяргей Кузьміч Качаеў

**Сяргей Кузьміч Качаеў** (, г. Чэрыкаў, Магілёўская вобласць — ) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1972 годзе Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум, у 1980 годзе БПІ. Служыў у 1972—1974 гадах у шэрагах Савецкай Арміі. У 1980—2011 гадах працаваў у інстытуце «Магілёўграмадзянпраект» на пасадах ад радавога архітэктара да галоўнага архітэктара праекта, начальніка архітэктурна-канструктарскага аддзела.

Член Саюза архітэктараў Беларусі з 1985 года.

## Творчасць 
Аўтар шматлікіх праектаў, у тым ліку: гасцініца на 109 месцаў і бальніца на 300 месцаў у г. Касцюковічы; раённая бальніца ў Дрыбіне; Дом культуры ў Чэрыкаве; Дом удзельнікаў ВАВ; прыбудова да будынка абласнога тэлебачання; 174-кватэрны жылы дом з убудаванымі адміністрацыйнымі памяшканнямі па вул. Габраўскай; 20-кватэрны жылы па вул. Першамайскай — усе ў г. Магілёве.

## Узнагароды 
Узнагароджаны Ганаровымі граматамі інстытута, Ганаровай граматай Магілёўскага гарадскога Савета дэпутатаў (2010).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Андрус Каласту

**Андрус Каласту** (; нар. , , Эстонія) — эстонскі кампазітар і дырыжор. Нарадзіўся і вырас ў Пярну, дзе скончыў Дзіцячую музычную школу (). У 1985—1990 гадах вучыўся ў Талінскай кансерваторыі (цяпер Эстонская акадэмія музыкі і тэатра) у Тойвы Нахкура () па класе фартэпіяна.

## Асноўныя творы 
* «Cromwells letzte Nacht» (1986/87)
* «Praeludium et invention» (1990)
* «Sonata da chiesa» (1991)
* «Feroce-veloce» (1999)
* Stabat Mater electronique (2000)
* «Ich hab’ genug» (2000)
* Stabat mater (2001)
* MELODIA (2001)
* DILEMMA (2002)
* ATEMLOS (2005)
* Stabat Mater per flauto «Tunc videns Iudas» (2005—2007)
* MELODIA ACCOMPAGNATO (2006)
* ANIMA MEA (2006)
* WELT GEBAUT IST (2007)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Эстоніі
Катэгорыя:Кампазітары Эстоніі
Катэгорыя:Дырыжоры Эстоніі
Валерый Уладзіміравіч Кісель

**Валерый Уладзіміравіч Кісель** (, г. Бабруйск, Магілёўская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1967 годзе з адзнакай СШ № 4 г. Бабруйска, у 1972 годзе з адзнакай архітэктурны факультэт БПІ па спецыяльнасці «Архітэктура». У 1972—1983 гадах працаваў у інстытуце «Белдзяржпраект», архітэктар, старэйшы архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў, галоўны архітэктар праектаў; з 2004 года галоўны архітэктар Творчай майстэрні архітэктара Дулевіча Г. А..

Член Саюза архітэктараў СССР з 1978 года, навуковы сакратар секцыі жылых і грамадскіх будынкаў Саюза архітэктараў Беларусі (1990—1992).

## Творчаць 
 Акадэміі навук БССР на Акадэмічнай вуліцы]]

Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве):  па вул. Акадэмічнай у г. Мінску (1977); грамадска-адміністрацыйныя будынкі па пр. Машэрава у г. Мінску (1979), адміністрацыйны будынак Дома Саветаў у г. Ашмяны Гродзенскай вобласці (1978), 9-павярховыя жылыя дамы па пр. Пушкіна ў г. Магілёве (1980), будынкі раённых народных судоў па вул. Бельскага ў г. Мінску (1981); комплекс 16-павярховых жылых дамоў з магазінам «Дом адзення» на пл. Перамогі ў г. Магілёве (1981); серыя тыпавых праектаў 9-12-павярховых буйнапанэльных жылых дамоў і блок-секцый для Магілёўскага ДБК (1980—1982); праекты жылых дамоў у забудове мікрараёнаў № 1,4,5 па Віцебскім праспекце ў г. Магілёве (1982—1988); праекты рэканструкцыі шэрагу жылых дамоў і гарадской дзіцячай бібліятэкі ў г. Слуцку Мінскай вобласці (2004—2005); праект Рэспубліканскага навукова-практычнага цэнтра неўралогіі і нейрахірургіі па вул. Ф. Скарыны ў г. Мінску (2005—2012); праект рэканструкцыі адміністрацыйнага будынка пракуратуры г. Мінска па вул. Ракаўскай у г. Мінску (2005—2011); шматкватэрны жылы дом № 7 у мікрараёне Лебядзіны ў г. Мінску (2009—2013).

## Узнагароды 
Узнагароджаны бронзавым медалём ВДНГ СССР (1979) за ўдзел у праектаванні комплексу будынкаў па пр. Машэрава (цяпер пр. Пераможцаў) у г. Мінску.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Касцёл Святога Роха (Палачаны)

**Касцёл Святога Роха** — мураваны каталіцкі храм у вёсцы Палачаны Маладзечанскага раёна Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
Парафія згадваецца з 1669 года. У 1996 годзе адрадзілася ў Палачанах. Вернікам быў перададзены будынак старой калгаснай канторы. У 2005 годзе 2 лютага проба­шчам парафіі быў прызначаны ксёндз Сяргей Бараўнёў.

Кансэкрацыя касцёла адбылася 1 мая 2007 года біскупам Антоніем Дзям’янкам. Першая святая Камунія была 3 чэрвеня 2007 года, а 22 ліпеня 2007 года адбылася канфірмацыя.

16 жніўня 2008 года была пабудавана і асвечана каля касцёла капліца Маці Божай Фацімскай, асвячаў архібіскуп Тадэвуш Кандрусевіч.

## Спасылкі 
* Палачаны — парафія Св. Роха на Catholic.by

Катэгорыя:Касцёлы Маладзечанскага раёна
Катэгорыя:Палачаны
Катэгорыя:Касцёлы Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2007 годзе
Катэгорыя:2007 год у Беларусі
Васіль Канстанцінавіч Карунас

**Васіль Канстанцінавіч Карунас** (, г. п. Шарашова, Пружанскі раён, Брэсцкая вобласць — ) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1973 годзе Брэсцкі інжынерна-тэхнічны інстытут. Пасля заканчэння інстытута працаваў у Мінскім абласным філіяле Інстытута «Белдзяржпраект». У 1973—1974 гадах служыў у Савецкай Арміі. Архітэктар, старшы архітэктар, кіраўнік групы, з 1985 года галоўны архітэктар праектаў у інстытуце «Мінскпраект»; у 1990—1993 гадах галоўны архітэктар праектаў у творчай майстэрні У. М. Тарноўскага пры Саюзе архітэктараў Беларусі; у 1993—2013 гадах кіраўнік персанальнай творчай майстэрні, ПДП і праект забудовы пасёлка «Сосны» (1975), праекты рэканструкцыі забудовы Алімпійскага спартлагера «Стайкі» (1979)

 на пр. Дзяржынскага]]
Працы ва ўласнай творчай майстэрні спраектаваў АЗС з аўтамыйкай з дынамічным казырком і павільёнам, які глядзіць у бок пр. Дзяржынскага ў раёне вул. Жукава-Глаголева (2003); аўтамыйку з адміністрацыйнымі памяшканнямі па вул. Валадзько, дзе архітэктура найбольш упісаная ў прыродны ландшафт (2005); бізнес-цэнтр па пр. Дзяржынскага «Рубін» — вуглавы будынак з дугападобным акцэнтам і вялікімі эркерамі на 6, 7 паверхах (2009).

## Узнагароды 
Лаўрэат дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у галіне літаратуры, мастацтва і архітэктуры (1998, у сааўтарстве) за праект жылога гарадка Рось. За гэты ж праект міжнароднае журы дзявятага Сусветнага Форума «Інтэрарх-2000» узнагародзіла яго сярэбраным медалём, а таксама спецыяльным прызам Праграмы развіцця ААН.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Наташынэ

**Наташынэ** (, ) — вёска ў Сакскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Сакскага раёна
Людміла Сяргееўна Кліцунова

**Людміла Сяргееўна Кліцунова** (, Менск — )  — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1959 годзе архітэктурнае аддзяленне БПІ, у 1970 годзе курс удасканалення ў Маскоўскім архітэктурным інстытуце. У 1959—1990 гадах працавала ў інстытуце «Мінскпраект», архітэктар, старэйшы архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў, кіраўнік брыгады, з 1979 года галоўны архітэктар праекта.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1969 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): забудова парку ў Заводскім раёне, мікрараён па вул. Ванеева (1963); квартал Інстытута народнай гаспадаркі на скрыжаванні Партызанскі пр. — вул. Ванеева (1963) квартал вул. В. Харужай 2 (1967); квартал вул. Някрасава — Бялінскага — Я. Коласа (1969); мікрараён «Чыжоўка-6» (1969); эскіз забудовы магістралі Я. Коласа (1975), эскіз забудовы магістралі вул. В. Харужай (1976), эскіз забудовы вул. Варвашэні (1976), мікрараён вул. Горкага — Сурганава — Някрасава (1976), мікрараён вул. Я. Коласа — Бялінскага — Турнірная (1968), мікрараён вул. Я.Коласа — Турнірная — Скарыны (1969), мікрараён Горкага — В. Харужай — Крапоткіна (1969), парк 900-годдзя горада Мінска ў Чыжоўцы (1976), эскіз забудовы магістралі М. Горкага (1971), рэканструкцыя магістралі Я. Коласа, інтэрнат па вул. Гая і па вул. Крапоткіна (1973), мікрараён вул. Горкага — Варвашэні — Крапоткіна (1974), мікрараён «Зялёны Луг-6» (1982), мікрараён «Паўднёвы Захад-5, 6» (1983), мікрараён «Паўднёвы Захад-6» (1984), мікрараён «Малінаўка-1-3» (1985—1988).

У 1992—2000 гадах удзельнічала ў афармленні музея «Дудуткі» ў якасці дызайнера.

Аўтар артыкулаў у часопісе «Архітэктура і будаўніцтва».

## Узнагароды 
Узнагароджана медалём «Ветэран працы» (1987), бронзавым медалём ВДНГ СССР (1983), знакам «Ударнік камуністычнай працы» (1977). Яе імя было 4 разы занесена на Дошку Пашаны Інстытута «Мінскпраект».

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Святлана Аляксандраўна Кізілава

**Святлана Аляксандраўна Кізілава** (у дзявоцтве **Бусыгіна**; нар. , г. Северадзвінск, Архангельская вобласць, РСФСР) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
У 1977—1981 гадах вучылася на архітэктурным аддзяленні Архангельскага камунальна-будаўнічага тэхнікума. У 1981—1983 гадах працавала тэхнікам-архітэктарам у ДСПІ «Саюзпраектверф».

У 1983—1988 годзе гадах вучылася на архітэктурным факультэце Беларускага політэхнічнага інстытута (выкладчыкі І. А. Сітнікава (кіраўнік дыплома), Н. С. Будыка, С. Д. Філімонаў, В. І. Анікін, В. М. Аладаў). У 1988—2007 гадах АКУП «Інстытут Гомельграмадзянпраект» (з 2004 года галоўны архітэктар праектаў); з 2007 года галоўны архітэктар праектаў ТДА «ЦэнтрБудПраект».

Член Беларускага саюза архітэктараў з 2000 года.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Гомеля
Касцёл Святога Роха

**Касцёлы Святога Роха**:

* Касцёл Святога Роха, вёска Грандзічы (зараз у складзе горада Гродна)
* Касцёл Святога Роха, Мінск
* Касцёл Святога Роха, вёска Палачаны (Маладзечанскі раён, Мінская вобласць)
* Касцёл Святога Роха, вёска Шабуні (Пухавіцкі раён, Мінская вобласць)

## Гл. таксама 
* Царква Сан-Рока, Венецыя
Канюшына ружовая

**Канюшына ружовая**, **Краснабай** (*Trifólium hybrídum*) — травяністая расліна; від роду Канюшына падсямейства Матыльковых сямейства Бабовыя.

## Апісанне 
Канюшына ружовая— шматгадовая расліна з трубчастымі ўзыходзячымі галінастымі сцебламі вышынёй ад 30 да 80 см Лісточкі зваротнасэрцападобныя або авальныя. Кветкавыя галоўкі густыя, шарападобныя, на даўгаватых ножках, пазухавыя. Вяночак з белага пераходзіць у ружовы, а пры адцвітанні — у буры. Плод даўгаваты, плоскі, з тонкім каляплоднікам, змяшчае ад 1 да 3 насенін; цалкам спелыя — цёмна-аліўкавага колеру. Цвіце летам, плады дае ў канцы лета і ў пачатку восені. Кветкі духмяныя.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны па ўсёй Паўночнай і Сярэдняй Еўропе. Упершыню стала разводзіцца ў Швецыі.

## Класіфікацыя 
### Таксанамічнае становішча 
Від **Канюшына ружовая** уваходзіць у род  трыбу  падсямейства  сямейства .

## Гаспадарчае значэнне і прымяненне 
Канюшына ружовая — вельмі добры меданос і пылканос, мёдапрадуктыўнасць дасягае 125 кг з гектара пасеваў. Мёд высокай якасці, светлы. Пылок карычневы.

## Галерэя 
## Літаратура 
*  — С. 477.
* 

## Спасылкі 
*  
* Арэал канюшыны ружовай
* Арэал канюшыны ружовай у Расіі

Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Канюшына
Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Марк Анатолевіч Захараў

**Марк Анатолевіч Захараў** (; 13 кастрычніка 1933, Масква — 28 верасня 2019, Масква) — савецкі і расійскі рэжысёр театра і кіно, акцёр, сцэнарыст, педагог, літаратар, грамадскі дзеяч. Мастацкі кіраўнік і галоўны рэжысёр Маскоўскага тэатра імя Ленінскага камсамола («Ленкам») (1973—2019).

Заслужаны дзеяч мастацтваў Расіі (1977), Народны артыст СССР (1991). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1987) і трох Дзяржаўных прэмій Расійскай Федэрацыі (1992, 1997, 2002). Поўны кавалер ордэна «За заслугі перад Айчынай». Герой Працы Расійскай Федэрацыі (2018).

## Біяграфічныя звесткі 
Нарадзіўся ў 1933 годзе ў Маскве. Пасля заканчэння інстытута некалькі гадоў займаўся рэжысурай у розных маскоўскіх тэатрах, а ў 1973 годзе стаў галоўным рэжысёрам Маскоўскага тэатра імя Ленінскага камсамола (з 1990 «Ленком»).

## Творчасць 
Паставіў спектаклі: «Іваноў» А. Чэхава (1973), «„Юнона“ і „Авось“» А. Вазнясенскага і А. Рыбнікава (1980), «Тры дзяўчыны ў блакітным» Л. Петрушэўскай (1985), «Памінальная малітва» паводле Шолам-Алейхема, «Мудрэц» паволле А. Астроўскага (абодва 1989), «Вар’яцкі дзень, або Жаніцьба Фігаро» П. Бамаршэ (1993) і інш. Драматычным творам імкнуўся надаць сугучную сучасным праблемам трактоўку; спектаклі выразныя структурай, часта насычаны музыкай і танцам.

Як кінарэжысёр стварыў фільмы ў тым ліку па творах Рыгора Горына і Яўгена Шварца, а таксама па ўласных сцэнарыях. Самыя вядомыя яго стужкі — тэлефільмы: «Звычайны цуд» (1978), «Той самы Мюнхаўзен» (1979), кінафільм «Забіць дракона» (1989) і інш.

## Прэміі і ўзнагароды 
* Дзяржаўная прэмія СССР, 1987
* Дзяржаўная прэмія Расіі, 1992

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Народныя артысты СССР
Катэгорыя:Поўныя кавалеры ордэна «За заслугі перад Айчынай»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Трыумф»
Катэгорыя:Выкладчыкі ДІТМа
Катэгорыя:Ганаровыя члены РАМ
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы СССР
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Расіі
Катэгорыя:Постаці тэатра «Ленкам»
Катэгорыя:Памерлі ад пнеўманіі
Канюшына сунічная

**Канюшына сунічная**, **Гарлінка** (*Trifolium fragiferum*) — від шматгадовых травяністых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая расліна вышынёй 10-20 см, з узыходзячым або ляжачым, слаба галінастым сцяблом.

Лісце тройчатае, да 20 см даўжынёй, валасістае, на доўгіх хвосціках. Ліставыя пласцінкі эліптычныя або яйкападобныя, з белаватым або чырванаватым узорам.

Суквецці — галоўкі. Кветкі матыльковыя, ад ружовых да мяса-чырвоных.

Плод — бледны боб з 1-2 насенінамі.

Цвіце з мая па чэрвень.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Еўрапейскай часткі Расіі, у Заходняй Сібіры і на Каўказе. Расце на вільготных лугах, па берагах рэк, ручаёў, балотцаў.

## Таксанамія 
Від **Канюшына сунічная** ўваходзіць у род  падсямейства  сямейства  парадку .

## Значэнне і прымяненне 
Вырошчваецца як кармавая расліна.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Канюшына сунічная на ILDIS 

Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Канюшына
Яўген Міхайлавіч Кавалеўскі

**Яўген Міхайлавіч Кавалеўскі** (, Мінск — , Мінск) — беларускі архітэктар. Акадэмік Беларускай акадэміі архітэктуры, член-карэспандэнт МААМ, замежны член РААБН.

## Біяграфія 
Скончыў у 1964 годзе Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум. У 1964—1965 гадах працаваў у Белдзіпрадары. У 1970 годзе скончыў БПІ. Служыў у Савецкай Арміі. У 1971—1977 гадах працаваў у Белпрампраекце, у 1977—1979 гадах у Галоўным архітэктурна-планіровачным упраўленні Мінгарвыканкама, у 1979—1981 гадах у аддзеле гарадской і дарожнай гаспадаркі Савета Міністраў БССР, у 1981−1984 гадах аддзеле будаўніцтва і гарадской гаспадаркі ЦК КПБ, у 1984—1986 гадах ва Упраўленні па будаўніцтве і архітэктуры Мінаблвыканкама, у 1986—1989 гадах галоўным архітэктарам Мінска, у 1998—2005 гадах узначальваў Камітэт па архітэктуры, горадабудаўніцтве і тэрытарыяльным планаванні Мінаблвыканкама, у 2005—2007 гадах у Інстытуце «Белпрампраект». У 1994—1995 гадах прэзідэнт Міжнароднай асацыяцыі саюзаў архітэктараў. Член Камітэта Дзяржбуда Беларусі, помнік выкладчыкам і студэнтам Беларускага політэхнічнага інстытута, якія загінулі ў гады Вялікай Айчыннай вайны (1969), будынак інстытута «БелНДІдзіпрасельбуд» у Мінску (1970, у складзе аўтарскага калектыва), музей Забайкальскай памежнай акругі ў Чыце (1971),  мемарыял у г. Прыаргунску Чыцінскай вобласці (1972), праект пашырэння комплексу будынкаў ЦСУ Беларусі (1974, у складзе аўтарскага калектыва), дэманстрацыйная зала і інжынерны корпус эксперыментальна-канструктарскага бюро мэблі па вул. Апанскага (1974), механічны завод (1978), Курган партызанскай дружбы на граніцы БССР, РСФСР і ЛатвССР (1979), праект міжнароднага бізнес-цэнтра па пр. Машэрава (1990, у складзе аўтарскага калектыва) у Мінску і іншыя.

З’яўляўся ініцыятарам і распрацоўшчыкам найважнейшых праграм сацыяльна-эканамічнага развіцця і фарміравання значных горадабудаўнічых комплексаў. Сярод іх праграмы развіцця Мінска і гарадоў Мінскай вобласці, узвядзення Сляпянскай воднай сістэмы, станцый Мінскага метрапалітэна, ансамбля Палаца Рэспублікі, рэканструкцыі гістарычнага цэнтра Мінска, распрацоўка генеральнага плана горада Мінска. У перыяд працы Кавалеўскага галоўным архітэктарам сталіцы былі прыняты гарадскія праграмы «Жылое асяроддзе» і «Шумазасцерагальныя вокны», працавала «прамая лінія» сувязі з насельніцтвам.

## Узнагароды 
Узнагароджаны Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР (1985).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Члены Вярхоўнага Савета СССР (1989—1991)
Катэгорыя:Акадэмікі Беларускай акадэміі архітэктуры
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Міжнароднай акадэміі архітэктуры
Катэгорыя:Замежныя члены РААБН
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Дэпутаты Мінскага гарадскога Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Дэпутаты Мінскага абласнога Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Старшыні Беларускага саюза архітэктараў
Катэгорыя:Архітэктары СССР
Фелікс Хартман

**Фелікс Хартман** (; 30 верасня 1893 — 6 ліпеня 1974) — нарвежскі афіцэр у СС падчас Другой сусветнай вайны. Меў непасрэднае дачыненне да вынішчэння ў Беларусі яўрэяў і партызан.

## Біяграфія 
Бацькі Хартмана былі немцамі, яго бацька быў генеральным консулам Германіі ў Нарвегіі. Падчас Першай сусветнай вайны Хартман ваяваў на Усходнім і Заходнім франтах, на нямецкім баку. Атрымаў Жалезны крыж першага класа.

Пасля Першай сусветнай вайны ўдзельнічаў у фарміраванні Нарвежскай федэрацыі ветэранаў вайны. Гэта прывяло да стварэння Міжнароднага задзіночання ветэранаў, лідарам якога пэўны перыяд быў Хартман.

Падчас Другой сусветнай вайны ён дасягнуў звання штурмбанфюрара.

Хартман гэтаксама, верагодна, распрацаваў план па адміністрацыі Нарвегіі ў Беларусі.

Андрэй Катлярчук кажа пра Хартмана наступнае:Гэта быў чалавек, які кіраваў усімі масавымі забойствамі, і рабіў Халакост у Беларусі, праводзіў антыпартызанскія акцыі. Хартман быў нарвежцам, але ўжо ў І сусьветную вайну ён змагаўся на нямецкім баку, стаў афіцэрам нямецкага войска. Потым ён застаўся ў Германіі. Быў у ветэранскіх арганізацыях Баварыі, дзе менавіта і нараджалася ідэя нацызму, пануючай белай расы. Прапанова выйшла ад яго. Ён лістуецца з нарвежцамі, з Гімлерам, і прапануе: а ці ня ўзяць нам (нарвежцам) пад свой кантроль Беларусь?Пасля вайны быў асуджаны падчас чысткі здраднікаў. Вёў бізнес «Felix Hartmann A/S» да смерці ў 1974 годзе.

## Гл. таксама 
* План Хартмана

## Спасылкі 
* Артыкул пра Хартмана і ягоны план
* Пра нарвежцаў у СС

Катэгорыя:Халакост у Беларусі
Катэгорыя:Афіцэры СС
Катэгорыя:Ваенныя Нарвегіі
Катэгорыя:Нарвежскі калабарацыянізм
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Канюшына лубінавая

**Канюшына лубінавая**, **Дзятліна лясная** (*Trifolium lupinaster*) — шматгадовая травяністая расліна сямейства .

## Марфалогія 
Мае галінастыя, верацёнападобныя патоўшчаныя карані. Сцёблы простыя ці галінастыя, прамыя, 20-50 см вышынёй, гладкія або толькі ў верхняй частцы злёгку пухнатыя. Лісце пяцернае, лісточкі ланцэтападобныя. Кветкі лілова-пурпурныя, ружовыя ці белыя, сабраныя ў аднабокую парасонікавую галоўку.

## Распаўсюджанне 
Расце на лугах, у негустых лясах, на іх ўскраінах, па берагах рэк і азёр, у альпійскім поясе гор.

Распаўсюджаны ва Усходняй Еўропе, Сярэдняй Азіі (поўнач), Сібіры, на Далёкім Усходзе. Распаўсюджаны па ўсім Горным Алтаі.

## Хімічны склад 
У надземнай часткі канюшыны лубінавай ўстаноўлены флавоноіды і вітаміны — C, P, каратын. У лісці, сабраных на Курайскім хрыбце, выяўленыя 127 мг% аскарбінавай кіслаты, 4, 7 мг% караціну і 1440 мг% вітаміна P, 22,81 % бялку.

## Гаспадарчае выкарыстанне 
Выдатны меданос, дае шмат нектара і пылка. Для жывёл з’яўляецца высокахарчовым кормам.

## Класіфікацыя 
### Таксанамічнае становішча 
Від **Канюшына лубінавая** уваходзіць у род  трыбу  падсямейства  сямейства .

## Выкарыстанне ў медыцыне 
Канюшына лубінавая ўжываецца ў тыбецкай медыцыне пры хваробах печані, жаўтусе і жоўцевыводных шляхоў.

У народнай медыцыне Сібіры і Далёкага Усходу кветкі і лісце прымяняюцца пры скрафулёзе (лімфатычныя вузлы туберкулёзнага паходжання), залатусе, пры прастудных грудных захворваннях, у выглядзе адвару і настойкі папулярныя пры запаленчых гінекалагічных захворваннях і пры бясплоддзі, а таксама як агульнаўмацавальны і раназажыўляльны сродак. Ва Усходнім Забайкаллі зялёныя часткі расліны лічацца мачагонным і супрацьзалатушным сродкам. У Горным Алтаі траву вараць на малацэ і п’юць адвар пры нарывах ў горле і бясплоддзі. Высушаную траву распарваюць і прыкладваюць да горла.

## Літаратура 
*  *Никифоров Ю. В.* Алтайские травы-целители. — Горно-Алтайск: Юч-Сумер — Белуха, 1992.
* 

## Спасылкі 
* Аграэкалагічны атлас Расіі і сумежных краін: канюшына 

Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Канюшына
Касцёл Святога Айца Піо (Маладзечна)

**Касцёл Святога Айца Піо** — мураваны каталіцкі храм у горадзе Маладзечна Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
Парафія заснавана ў 1919 г. У час Другой сусветнай вайны касцёл быў разбураны. Парафія адроджана ў 2003 г., калі айца-капуцына Тадэвуша Кавальскага кардынал Казімір Свёнтак прызначыў пробашчам аднайменнай новастворанай парафіі, і быў атрыманы дазвол на будаўніцтва касцёла. У 2003 годзе перад скверам на перакрыжаванні вуліц Вялікі Гасцінец і Міра быў пастаўлены крыж, пасля з’явілася вялікая вайсковая палатка, у якой адпраўляліся Святыя Імшы.

На Божае Нараджэнне ў 2004 годзе адбылася першая Імша ў пабудаванай цаглянай капліцы. А ў 2005 годзе былі закладзеныя падушкі пад фундамент новага касцёла.

## Гл. таксама 
* Маладзечанскі дэканат

## Спасылкі 
* Маладзечна — парафія Св. Казіміра на Catholic.by
 
Катэгорыя:Касцёлы Маладзечанскага раёна
Катэгорыя:Храмы Маладзечна
Катэгорыя:Касцёлы Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Касцёл Святога Юзафа (Маладзечна)

**Касцёл Святога Юзафа** — мураваны каталіцкі храм у горадзе Маладзечна Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
Першая парафія ў Маладзечне ўзгадваецца з 1499 г. Касцёл св. Юзафа быў пабудаваны ў 1930-я гг., зачынены ў 1956 г. і пасля быў знішчаны.

Парафія адроджана ў 1990 г. Новы касцёл кансэкраваны ў 1997 г.

З нагоды 10-годдзя пабудовы і кансэкрацыі касцёла біскуп Антоній Дзям’янка правёў імшу.

## Гл. таксама 
* Маладзечанскі дэканат

## Спасылкі 
* Маладзечна — парафія Св. Юзафа на Catholic.by
 
Катэгорыя:Касцёлы Маладзечанскага раёна
Катэгорыя:Храмы Маладзечна
Катэгорыя:Касцёлы Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1997 годзе
Катэгорыя:1997 год у Беларусі
Віктар Львовіч Кобызеў

**Віктар Львовіч Кобызеў** (нар. , Мінск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1982 годзе БПІ. У 1982—1983 гадах працаваў мастаком-канструктарам у «Белбытрэкламе». У 1983—1985 гадах начальнік мастацкага бюро на Мінскім заводзе шасцерняў; у 1985—1987 гадах архітэктар у «Белрэстаўрацыі». У 1985—1997 гадах архітэктар, вядучы архітэктар у інстытуце «Мінскпраект», у 1997—2004 гадах архітэктар у будаўнічай фірме «ГлобалСтрой», з 2005 года галоўны архітэктар праектаў у ТАА «АрсПраект».

З 2011 года выкладчык архітэктурнага праектавання кафедры «Дызайн архітэктурнага асяроддзя» БНТУ.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1988 года, член Саюза дызайнераў Беларусі з 2008 года.

## Творчасць 
Аўтар прыватных дамоў, інтэр’ераў кватэр, катэджаў, офісаў. Яго працы публікаваліся ў каталогах і часопісах «Интерьер+Дизайн», «Лучшие интерьеры», «Архітэктура і будаўніцтва Беларусі», «Мажардом».

Удзельнік і прызёр архітэктурных конкурсаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Дызайнеры Беларусі
Катэгорыя:Дызайнеры інтэр’ераў
Чуйскі стэп

**Чу́йскі стэп** () — міжгорная катлавіна ў Рэспубліцы Алтай, на паўднёвым усходзе Алтая, у верхнім цячэнні ракі Чуя.

Даўжыня катлавіны каля 70 км, шырыня 30—40 км. Вышыні 1750—2200 м. З усіх бакоў Чуйскі стэп абмежаваны горнымі хрыбтамі: Курайскім (з поўначы), Паўднёва-Чуйскім і Паўночна-Чуйскім (на захадзе), Сайлюгем (на поўдні) і хрыбтом Чыхачова (на ўсходзе). Катлавіна складзена з ледавіковых і азёрна-рачных адкладаў.  Пераважае паўпустынная расліннасць. 

Праз катлавіну пралягае Чуйскі тракт (федэральная аўтамабільная дарога ).

## Літаратура 
*  — С. 287.
* Словарь «География России» / Главный редактор А. П. Горкин — М.: Большая Российская энциклопедия, 1998.
* 

## Спасылкі 
* Чуйская степь // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru
* 

Катэгорыя:Раўніны Расіі
Катэгорыя:Геаграфія Рэспублікі Алтай
Касцёл Святога Іосіфа (Гарадзея)

**Касцёл Святога Іосіфа** — мураваны каталіцкі храм у п. Гарадзея Нясвіжскага раёна Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
Парафія існуе з 1923 г. Філіяльны касцёл згадваецца з XVII ст. Сучасны касцёл пабудаваны ў 1925 г., быў зачынены ў 1946 г.

Парафія адроджана ў 1991 г., касцёл рэкансэкраваны ў 1993 г.

Belarus-Haradzeya-Church of Joseph.jpg|Касцёл Святога Іосіфа, 24 ліпеня 2005
Гарадзея. Касцёл Святога Іосіфа.jpg|Касцёл Святога Іосіфа, 13 сакавіка 2014

## Архітэктура 
Храм вырашаны ў лаканічных формах сучаснай архітэктуры. Да прамавугольнагаў плане аб’ёму пад двухсхільным дахам дабудавана чатрохгранная шатровая вежа-званіца, прарэзаная ўверсе арачнымі праёмамі яруса-звона, унізе — арачным уваходным праёмам. Бакавыя фасады рытмічна члянёны высока ўзнятымі невялікімі прамавугольнымі аконнымі праёмамі.

## Літаратура 
* Кулагін А. М. Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін.

## Гл. таксама 
* Нясвіжскі дэканат

## Спасылкі 
* Гарадзея — парафія Св. Юзафа на Catholic.by

Катэгорыя:Касцёлы Нясвіжскага раёна
Катэгорыя:Гарадзея
Катэгорыя:Касцёлы Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1925 годзе
Катэгорыя:1925 год у Беларусі
Леанід Гаўрылавіч Чубрыкаў

**Леанід Гаўрылавіч Чу́брыкаў** (; ) — вучоны ў галіне электронікі, доктар тэхнічных навук (1992), прафесар (1994).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сяле Акунёва Сібірскага края РСФСР (зараз у Прамышленнаўскім раёне Кемераўскай вобласці Расіі). Скончыў 6 класаў школы, Чымкенцкае рамеснае вучылішча. У лютым 1944 года быў прызваны на службу ў Чырвоную Армію. Скончыў Акруговыя курсы радыётэлеграфістаў і ўдзельнічаў у баях на тэрыторыі Польшчы, Чэхаславакіі, Германіі. У 1958 годзе скончыў радыётэхнічны факультэт Свярдлоўскага політэхнічнага інстытута па спецыяльнасці «Аўтаматыка і тэлемеханіка». У 1958—1964 гадах Л. Г. Чубрыкаў на пасадзе малодшага навуковага супрацоўніка ва Уральскім філіяле Акадэміі навук СССР. У 1962 годзе скончыў Універсітэт марксізма-ленінізма, у 1963 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. У 1964—1973 гг. на пасадзе дацэнта кафедры аўтаматызацыі тэхналагічных працэсаў Жданаўскага металургічнага інстытута, у 1973—1975 і 1978—2014 гадах у Гомельскім філіяле Беларускага політэхнічнага інстытута (сучасны Гомельскі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт імя П. В. Сухога) на пасадах дацэнта, прафесара кафедры «Тэарэтычныя асновы электратэхнікі» энергетычнага факультэта. У 1975—1977 гадах займаў пасаду загадчыка лабараторыяй ва Усесаюзным навукова-даследчым інстытуце методыкі і тэхнікі разведкі у горадзе Рэчыца (Гомельская вобласць), у 1977—1978 гадах загадчыка кафедрай ў Краматорскім індустрыяльным інстытуце.

## Навуковая дзейнасць 
Круг навуковых інтарэсаў Л. Г. Чубрыкава — электроніка, аўтаматыка, фізіка, біялогія, медыцына, анкалогія. Аўтар шэрагу кніг, манаграфіі, аўтар і сааўтар шэрагу патэнтаў.

Сярод апублікаванага:
* Скоростные фильтры сигналов — Гомель: ГГТУ им. П. О. Сухого, 2000.;
* Сущность раковых болезней — Гомель: ГГТУ им. П. О. Сухого, 2004. ISBN 985-420-240-2;
* Всемирный Закон Развития. Вселенная. Болезни и Жизнь. — Гомель: Полеспечать, 2015.;
* Основы промышленной электроники: Учебное пособие для вузов. — Гомель, 2003.;
* Мой путь в науку — Гомель, 2006. — Вып. 3: Очерки о докторах и профессорах — выпускниках и сотрудниках вузов и НИИ Гомельщины. — С. 284—287.

## Узнагароды 
* Знак «Выдатнік адукацыі Рэспублiкі Беларусь»
* Прэмія імя П. В. Сухога (2002).
Таксама мае баявыя і юбілейныя ўзнагароды.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Чубриков Леонид Гаврилович // Сайт Гомельскага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта імя П. В. Сухога
* Сайт Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь
* Не стареют душой ветераны // Гомельский областной комитет профсоюза работников образования и науки 
* Чубрыкаў, Леанід Гаўрылавіч (доктар тэхнічных навук; электроніка; нар. 1926) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* PatentDB.ru — База патентов РФ на изобретения и промышленные образцы

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Сяржанты і старшыны СССР
Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Вынаходнікі СССР
Катэгорыя:Вынаходнікі Беларусі
Сызіўка

**Сызіўка** (, ) — вёска ў Сакскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым Украіны.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Сакскага раёна
Тройца (значэнні)

**Тройца**

* Тройца — цэнтральны хрысціянскі дагмат.
* Народная назва віду .
* Варыянт назвы вёскі Троіца (Шклоўскі раён).

## Гл. таксама 
* Троіца (значэнні)
Касцёл Святой Тройцы (Клецк)

**Касцёл Святой Тройцы** — мураваны каталіцкі храм у горадзе Клецку Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
Парафія існуе з 1450 г. Каталіцкая парафія адроджана ў 1993 г. 4 снежня 1996 г. пачаліся набажэнствы ў капліцы.

У 2003 г. у горадзе Клецку была перададзена ў вечнае карыстанне зямельная дзяльніца пад будаванне каталіцкага касцёла, які ў архітэктурным плане нагадвае былы касцёл Найсвяцейшай Тройцы. 30 чэрвеня 2012 г. мітрапаліт Тадэвуш Кандрусевіч кансэкраваў касцёл.

## Гл. таксама 
* Нясвіжскі дэканат

## Спасылкі 
* Клецк — парафія Святой Тройцы на Catholic.by
 
Катэгорыя:Касцёлы Клецка
Катэгорыя:Касцёлы Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2012 годзе
Катэгорыя:2012 год у Беларусі
Аляксей Аляксеевіч Казловіч

**Аляксей Аляксеевіч Казловіч** (нар. , в. Блудзень, Бярозаўскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1981 годзе архітэктурны факультэт Брэсцкага інжынерна-будаўнічага інстытута; праходзіў у 1983 годзе навучанне ў Маскоўскім архітэктурным інстытуце, у 2000 годзе  г. Ратэрдаме. У 1981—1989 гадах архітэктар Бераставіцкага раёна Гродзенскай вобласці. У 1981—1983 гадах служыў у Савецкай Арміі. У 1989—1994 гадах старшыня Гродзенскага абласнога камітэта прафсаюзаў працаўнікоў УКБ і архітэктурных службаў; у 1994—1997 гадах архітэктар Ленінскага раёна г. Гродна; у 1997—2000 гадах намеснік галоўнага архітэктара г. Гродна; у 2000—2005 гадах генеральны дырэктар ТАА «Вікторыя-Гродна»; з 2005 — індывідуальны прадпрымальнік — архітэктар.

Член Беларускага саюза архітэктараў, член праўлення Гродзенскай абласной арганізацыі БСА. Узнагароджаны ганаровымі граматамі БСА, Гродзенскага гарвыканкама, Гродзенскага абласнога Савета дэпутатаў.

## Творчасць 
Аўтар больш як 1000 рэалізаваных праектаў сядзібных дамоў і іншых аб’ектаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары раёнаў Беларусі
Канюшына цёмна-каштанавая

**Канюшына цёмна-каштанавая** (*Trifolium spadiceum*)&nbsp;— від раслін сямейства , распаўсюджаны ў большай частцы Еўропы і ў Азіі да Заходняй Сібіры і Ірана.

## Назва 
Канюшына цёмна-каштанавая, дзятлінка жоўтая, пажарнік.

## Апісанне 
Аднагадовая травяністая расліна 10-35&nbsp;см даўжынёй. Галоўкі пры плодзе даўгаватыя, з цёмна-карычневымі кветкамі.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў большай частцы Еўропы і Азіі (да Заходняй Сібіры і Ірана).

Ва Украіне расце на лясных і горных лугах, у далінах і ярах — у лясных раёнах і на поўначы лесастэпу.

## Класіфікацыя 
### Таксанамічнае становішча 
Від **Канюшына цёмна-каштанавая** уваходзіць у род  трыбу  падсямейства  сямейства .

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Канюшына
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1755 годзе
Ніна Уладзіміраўна Кожар

**Ніна Уладзіміраўна Кожар** () — беларускі архітэктар і тэарэтык архітэктуры. Прафесар (2005), доктар архітэктуры (2002, Расія; 2003, Беларусь), доктар тэхнічных навук (2005, Польшча). Член-карэспандэнт Беларускага грамадскага аб’яднання архітэктараў і дзеячаў будаўнічых навук (2004).

## Біяграфія 
Нарадзілася 20 красавіка 1952 года ў Гродне.

## Навуковая дзейнасць 
Звыш 75 навуковых друкаваных прац, апублікаваных у Беларусі, Расіі, Германіі, Польшчы. Сярод іх: манаграфіі «Архітэктурная тэорыя эпохі рамантызму ў Германіі і развіццё заходнееўрапейскага дойлідства канца XVIII — першай паловы XIX стст.»; «Горадабудаўнічае мастацтва Новага часу і горадабудаўнічая тэорыя Італіі, Аўстрыі і Германіі. Матэрыялы Рас. Акадэміі архітэктуры і будаўнічых навук» (сааўтары , , ); даведнікі і навучальныя дапаможнікі «Архітэктары. Кароткі біяграфічны слоўнік» (сааўтары І. І. Камарова і інш.); «Рысунак пяром і тушшу» (сааўтар Г. А. Дубавіцкая), «Гісторыя архітэктуры: курс лекцый па дысцыпліне „Гісторыя архітэктуры і горадабудаўніцтва“» (Н. С. Будыка); «Архітэктурная дэталь» (сааўтары В. Ф. Марозаў, А. М. Каласоўская, Г. А. Лаўрэцкі). Метадычныя ўказанні да курсавога праекта па дысцыпліне «Архітэктурнае праектаванне». Аўтар больш як 60 навуковых артыкулаў.

## Узнагароды 
Лаўрэат Нацыянальнага фестывалю архітэктуры ў намінацыі «Лепшы цыкл прац па адзінай тэматыцы» (Гомель, 2003).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Выкладчыкі Чэнстахоўскага політэхнічнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Тэарэтыкі архітэктуры
Канюшына шаматкая

**Канюшына шаматкая**; (*Trifólium áureum*) — від двухдольных раслін роду  сямейства . Верагодна, першае навуковае апісанне было зроблена Карлам Лінеем у *Species plantarum* ў 1753 годзе, аднак яго назва *Trifolium agrarium* не замацавалася ў літаратуры.

## Назва 
Канюшына шаматкая, злотнік, хмельнік.

## Батанічнае апісанне 
Адна- або двухгадовая расліна вышынёй 15-50 см з галінастымі ўзыходзячымі сцебламі, пакрытымі валасінкамі.

Лісце складанае, складаецца з тупаканчных або злёгку выемкавых на канцы лісточкаў даўгавата-зваротнаяйкападобнай або даўгавата-эліптычнай формы.

Расце на лясных лугах, пакладах, на ўскраінах бярозавых гаёў, сярод пасеваў:

* *Chrysaspis aurea* (Pollich) Greene
* *Trifolium agrarium* L.
* *Trifolium strepens* Crantz

## Значэнне 
Пустазельная расліна. Можа выкарыстоўвацца чалавекам у якасці тэхнічнай, лекавай расліны.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Тэхнічныя культуры
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Канюшына
Злотнік (значэнні)

**Злотнік:**

* Злотнік — майстар па вырабу розных рэчаў з золата, ювелір.

* Злотнік — першая старажытнаруская залатая манета
* народная назва віду 
## Прозвішча 
* Яфрэм Ісакавіч Злотнік, беларускі ўрач-нейрахірург
* Ганна Трафімаўна Злотнік (нар. 1927) — беларускі скульптар.
Хмельнік

**Хмельнік**

## Населеныя пункты 
* Хмельнік (гміна, Падкарпацкае ваяводства) — гміна ў Падкарпацкім ваяводстве
* Хмельнік (гміна, Свентакшыскае ваяводства) — гміна ў Свентакшыскім ваяводстве

## Іншае 
* народная назва віду
Касцёл Святога Францішка (Салігорск)

**Касцёл Святога Францішка** — мураваны каталіцкі храм у горадзе Салігорску Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
Парафія існуе з 1994 года. У 1997 годзе распачалося будаўніцтва касцёла. Касцёл кансэкраваны 12 лістапада 2006 года. Першую службу правёў апостальскі адміністратар Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі біскуп Антоній Дзям’янка.

24 мая 2008 года на касцёл упаў кран і быў пашкоджаны дах.

## Гл. таксама 
* Нясвіжскі дэканат

## Спасылкі 
* Салігорск — парафія Cв. Францішка на Catholic.by

Катэгорыя:Касцёлы Салігорскага раёна
Катэгорыя:Храмы Салігорска
Катэгорыя:Касцёлы Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2006 годзе
Катэгорыя:2006 год у Беларусі
Цацкі

**Цацкі**:
* Цацкі — прадметы, прызначаныя для гульні.
* Цацкі — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці
* народная назва віду
Трынасеннік

**Трынасеннік** (*Triglochin*)&nbsp;— род шматгадовых раслін сямейства . Вядома 13 відаў, распаўсюджаных амаль па ўсім зямным шары. Трынасеннік добра ядуць жывёлы, аднак у вялікіх колькасцях яны могуць выклікаць атручванне. Насенне выкарыстоўваюць як корм для свойскіх птушак.

## Таксанамія 
### Гетэратыпныя сінонімы 
* [= ]
* [= ]
* [= ]
* [= ]
* [= ]
* [= ]

## Віды 
Спіс створаны на аснове базы даных Каралеўскіх батанічных садоў у К’ю
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
*  — С. 106.
* 

## Спасылкі 
* *Triglochin* in the *Flora of North America*
* USDA: *Triglochin concinna* [in the *Flora of North America* this is treated as a synonym of *Triglochin maritima*]

Катэгорыя:Сітападобныя
Галіна Аляксандраўна Калоева

**Галіна Аляксандраўна Калоева** (нар. , г. Брэст) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1971 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. У 1971—1977 гадах старэйшы архітэктар інстытута «Магілёўграмадзянпраект»; у 1977—1991 гадах галоўны ландшафтны архітэктар — намеснік галоўнага архітэктара горада Магілёўскага гарвыканкама; у 1991—1996 гадах дызайнер малога прадпрыемства «Стэфанія»; у 1996—2004 гадах намеснік начальніка ўпраўлення архітэктуры Магілёўскага гарвыканкама; з 2004 года галоўны архітэктар Магілёўскага гарадскога ўнітарнага камунальнага вытворчага прадпрыемства «Праектнае спецыялізаванае бюро».

Член Саюза архітэктараў СССР з 1975 года, пасля рэарганізацыі — Беларускага саюза архітэктараў; саветнік Беларускага акадэмічна цэнтра Міжнароднай акадэміі архітэктуры з 2008 года.

## Творчасць 
Аўтар праекта  па вуліцы Сіманава.

## Узнагароды 
Узнагароджана Ганаровай граматай Магілёўскага гарадскога выканаўчага камітэта (1998), граматай Беларускага саюза архітэктараў «За адданасць архітэктуры і творчыя дасягненні» (2008).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Трынасеннік прыморскі

**Трынасеннік прыморскі** (*Triglochin maritima*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

Этымалогія: &nbsp;— «марскі».

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй да 60&nbsp;см. Лісце мясістае, размешчана каля асновы. Кветкі мясістыя, зеленаватыя, з трыма пялёсткамі, апраўлены фіялетавым. Плады авальнай формы, даўжынёй 4&nbsp;мм, шырынёй 2&nbsp;мм. Лік храмасом 2n = 48.

У буйной рагатай жывёлы выклікае сімптомы атручвання.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Азія: Кітай: Японія; Карэя; Казахстан; Кыргызстан; Таджыкістан; Афганістан; Іран; Турцыя; Бутан; Індыя; Непал; Пакістан. Каўказ: Азербайджан; Грузія; Расія&nbsp;— Перадкаўказзе, Далёкі Усход, Сібір, еўрапейская частка. Еўропа: Беларусь, Эстонія, Латвія; Літва; Малдова; Украіна; Аўстрыя; Бельгія; Чэхія; Германія; Венгрыя; Нідэрланды; Польшча; Славакія; Данія; Фінляндыя; Ісландыя; Ірландыя; Нарвегія; Швецыя; Вялікабрытанія; Балгарыя; Харватыя; Італія; Турцыя; Румынія, Сербія; Славенія; Францыя; Партугалія; Іспанія. Паўночная Афрыка: Туніс. Паўночная Амерыка: Мексіка; Канада; ЗША. Расце ў саланаватых балотах, прэснаводных балотах, на вільготных пясчаных пляжах, нізінных, вільготных лугах і балотах.

## Галерэя 

Triglochin maritimum baie-authie-nord 80 17042002 13.JPG|
Triglochin maritima baie-authie 80 29042007 3.jpg|
Triglochin maritima Sturm4.jpg|
Triglochin maritima Sturm fruit.png|

## Літаратура 
*  — С. 106.

## Спасылкі 
* 
* Germplasm Resources Information Network (GRIN) 
* Flora of North America 
* Flora of Iceland (webpage of Icelandic Institute of Natural History)
* Euro+Med PlantBase 

Катэгорыя:Флора Каўказа
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Сітападобныя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Станіслаў Мурмеліус

**Станіслаў Мурмеліус** — друкар і кнігавыдавец XVI ст.

## Біяграфія 
Паходзіў з Польшчы. У 1558 годзе запрошаны вялікім канцлерам літоўскім Мікалаем Радзівілам Чорным узначаліць Берасцейскую друкарню, якая пасля смерці Б. Ваяводкі бяздзейнічала. Першай кнігай, выдадзенай Мурмеліусам да лістапада 1558, быў зборнік рэлігійных песень С. Зарэмбы «Песні хвал боскіх».

На працягу 1558—1561 гг. ім надрукавана 16 твораў на польскай мове. З іх вядомы: «Два пасланні» (1559) — адказ папскаму нунцыю Ліпамано, дзе крытыкуецца царкоўна-рэлігійная палітыка рымскай курыі і яе ўмяшанне ў справы іншых краін; «Гісторыя пра папу Іаана VIII, які быў жанчынай» (1560); прававыя творы Б. Граіцкага — «Артыкулы права Магдэбургскага», «Судовы працэс» (1560) і інш. Магчыма, Мурмеліус удзельнічаў у падрыхтоўцы да выдання Берасцейскай Бібіліі (1563). Каб палепшыць фінансавае становішча друкарні, Мурмеліус выдаваў сваім коштам хадавыя кнігі свецкага зместу, але без пазначэння месца выдання і выдаўца. Сродкі на публікацыю рэлігійнай літаратуры даваў Мікалай Радзівіл Чорны. Якасць выданняў Мурмеліуса сведчыць пра дасканаласць яго выдавецкага і друкарскага майстэрства. З 1570 г. Мурмеліус знаходзіўся ў Кракаве, дзе трапіў у даўгавую турму, адкуль яго вызваліў выдавец М. Шарфенберг. Далейшы лёс Мурмеліуса невядомы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Kawecka-Gryczowa, A. Murmelius Stanisław // Polski Słownik Biograficzny. T. 22-1. Zesz. 92. — Wrocław, 1977. — S. 273—274.
* Murmelius Stanisław // Drukarze dawnej Polski od XV do XVIII wieku. Z. 5: Wielkie Księstwo Litewskie / Oprac. A. Kawecks-Gryczowa, K. Korotajowa, W. Krajewski. — Wrocław—Kraków, 1959. — S. 180—187.
* 
* Александровіч, У. С. Люблінскі след у біяграфіі берасцейскага друкара Станіслава Мурмеліуса / У. С. Александровіч; Пер. з укр. мовы А. С. Макарэвіч // Архіварыус. — 2008. — Вып. 6. — С. 24—40.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў XVI стагоддзі
Катэгорыя:Памерлі ў XVI стагоддзі
Катэгорыя:Друкары Вялікага Княства Літоўскага
Касцёл Святога Антонія (Слуцк)

**Касцёл Святога Антонія** — мураваны каталіцкі храм у горадзе Слуцку Мінскай вобласці. Уваходзіць у комплекс каталіцкага францысканскага кляштара. Знаходзіцца на вуліцы Зялёнай, 78.

## Гісторыя 
Парафія існуе з 1734 года. Парафія адроджана ў 1992 годзе. У 1993 годзе пачалося будаванне касцёла. 11 лістапада 2000 года адбылося асвячэнне касцёла, правёў яго кардынал Казімір Свёнтак.

## Архітэктура 
Касцёл прамавугольны ў плане, пакрыты двухсхільным дахам з вальмай над трохгранным алтарным выступам. З боку галоўнага фасада да ўвахода ў храм, які аформлены адкрытай галерэяй, вядзе шырокі ступеньчаты пад’ём з балюстрадай. Над галерэяй другім ярусам размяшчаецца невялікі прамавугольны ў плане аб’ём хораў, фасадную сцяну якога амаль поўнасцю займае арачнае акно. Унутраная прастора храма зальная. Бакавыя сцены праразаюць вузкія аконныя праёмы.

З правага боку пры ўваходзе ў храм узвышаецца магутная чацверыковая, пакрытая шатром, вежа-званіца, у якой размешчаныя ўверсе праёмы маюць крыжападобную форму.

У верасні 2000 года польскія спецыялісты ўсталявалі ў касцёле зроблены іспанскімі майстрамі арган.

## Гл. таксама 
* Нясвіжскі дэканат

## Спасылкі 
* [парафія Cв. Антонія](https://catholic.by/3/kasciol/parishes/19-mma/3435-slutsk-parafiya-cv-antoniya Слуцк —) на Catholic.by

Катэгорыя:Касцёлы Слуцка
Катэгорыя:Касцёлы Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2000 годзе
Катэгорыя:2000 год у Беларусі
Сяргей Іванавіч Ковыраў

**Сяргей Іванавіч Ковыраў** (нар. , г. Чарапанава, Новасібірская вобласць, РСФСР) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў горадзе Чарапанаве Новасібірскай вобласці. Скончыў у 1982 годзе архітэктурны факультэт Новасібірскага інжынерна-будаўнічага інстытута (выкладчыкі Валерый Пятровіч Арбацкі, Ангеліна Анатолеўна Праваторава).

У 1982—1988 гадах архітэктар, галоўны спецыяліст майстэрні генплана інстытута «Кемеравагарпраект»; у 1989—2003 гадах начальнік майстэрні, галоўны спецыяліст інстытута па горадабудаўніцтве, ГАП інстытута «Гомельпраект»; з 2003 года старэйшы выкладчык кафедры «АПГЗ» БелДУТ, пасля дацэнт кафедры «Архітэктура».

## Творчасць 
Асноўныя працы ў Расіі: ПДП цэнтра г. Анжэра-Суджанска Кемераўскай вобласці (1986, сааўтар А. І. Усольцаў); ПДП Усходняга раёна г. Кемерава (1987, у сааўтарстве); ПДП Цэнтра г. Кемерава (1988, у сааўтарстве); генеральны план мікрараёна 1а ў тэхнаполісе «Паўночны» ў Маскве (1992, сааўтар А. І. Усольцаў); праект забудовы п. Навагорск Маскоўскай вобласці (1996—1999, сааўтар В. У. Бельцюкоў, А. І. Усольцаў, Н. М. Барабанава, Л. А. Верхалат; дыплом першай ступені ў намінацыі «Гарадское планаванне» фестывалю архітэктуры); рэканструкцыя адміністрацыйнага будынка з надбудовай 3-х паверхаў па  ў Маскве (2005, сааўтар Н. М. Барабанава); гандлёвы цэнтр па  ў Маскве (2005); горадабудаўнічае абгрунтаванне размяшчэнне гандлёва-забаўляльнага і дзелавога цэнтра ў Цюмені (2006, сааўтар Лукомскі); завод ліфтаў у Маскве (2008); праект жылой забудовы ў г. Бранску (сааўтары У. В. Свідуновіч, Н. М. Барабанава; Лепшы праект года фестывалю архітэктуры ў г. Брэсце (2001), Дыплом МАСА). 

Асноўныя працы ў Беларусі: мікрараён № 94 у г. Гомелі (1989); генеральны план тэрыторыі свабоднай эканамічнай зоны «Гомель-Ратон» (1998—2004, кіраўнік аўтарскага калектыва); аналіз фарміравання планіровачнай і функцыянальна-прасторавай структур г. Гомеля ў складзе праекта генеральнага плана горада; праекты рэканструкцыі і інтэр’ераў памяшканняў адміністрацыйна-бытавога корпуса УПСР на Галаўных збудаваннях у г. Рэчыца (сааўтар Н. М. Барабанава); 44-кватэрны жылы дом у Буда-Кашалёва (1999), магазін харчовых тавараў у 52-м мікрараёне Гомеля (2003, сааўтар Н. М. Барабанава), кафэ на вул. Савецкай (2005), магазін кветак па вул. Леніна ў Гомелі (2008, сааўтар Н. М. Барабанава);  добраўпарадкаванне сквера з размяшчэннем помніка І. І. Паскевіч (сааўтары Н. М. Барабанава, скульптар Д. Папоў; дыплом Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Беларусі фестывалю архітэктуры 2003 у г. Гомелі), праекта добраўпарадкавання сквера на вул. Першамайскай (2005) у Гомелі.

## Узнагароды 
Узнагароджаны Граматай Гомельскага гарвыканкама за цыкл прац па распрацоўцы малых архітэктурных форм для г. Гомеля (2003).

## Літаратура 
* 
*

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Гомеля
Катэгорыя:Архітэктары Масквы