open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Асіна-Гай

**Асіна-Гай** () — сяло ў Тамбоўскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Асіна-Гайскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1719 годзе згадваецца як сяльцо Асінавыя Гаі ці Багаслоўскае Шацкага павета. Яно было заселена аднадворцамі і дробнымі памешчыкамі.

У дакументах 1745 года сяло названа Багаслоўскім ці Асіна-Гай. У той час у ім было 437 мужчынскіх душ, сярод ніх было 312 аднадворцаў, а таксама 125 дваровых і прыгонных сялян.

## Вядомыя асобы 
* Зоя Анатолеўна Касмадзям’янская (1923—1941) — Герой Савецкага Саюза (1942).

Катэгорыя:Населеныя пункты Тамбоўскай вобласці
Васіль Іларыёнавіч Ясюк

**Васіль Іларыёнавіч Ясюк** (нар. , в. Забароўе, Лепельскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі мастак-жывапісец, педагог. Дацэнт (2003). Член Беларускага саюза мастакоў (1988).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут (спецыяльнасць «Станковы жывапіс», 1983).

Працаваў у Мінскам дзяржаўнам мастацкам вучылішчы імя А. К. Глебава (у 2006—2008 — дырэктар), Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў (з 1986, мастацкі факультэт, кафедра малюнка, прафесар).

## Узнагароды 
Ганаровая грамата Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь (2003).

## Бібліяграфія 
* Малюнак вугальным алоўкам як пераходны этап да працы мяккімі матэрыяламі : вучэбны дапаможнік для студэнтаў вышэйшых, навучэнцаў сярэдніх спецыяльных навучальных устаноў культуры і мастацтва / В. І. Ясюк. — Мінск, 2002.
* Малюнак па памяці і паводле ўяўлення як неабходны этап у працы студэнтаў з натураю : вучэбны дапаможнік для студэнтаў сярэдніх спецыяльных навучальных устаноў культуры і мастацтва / В. І. Ясюк. — Мінск, 2002.

## Літаратура 
* Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў (1949—2004 гады) / А. А. Каляда. — Мінск, 2005. (Інфармацыя на с. 315: форма імя — Васіль Іларыёнавіч.)
* Натхнёны вобраз традыцый : [гутарка пра творчую дзейнасць і сучасны стан выяўленчага мастацтва] / Васіль Ясюк; [гутарыў] Віктар Міхайлаў // Беларусь : палітыка, эканоміка, культура. — 2009. ― № 12. ― С. 42―45 : іл.

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі мастацкага факультэта БДАМ
Эльбрускі

**Эльбрускі** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Карачаева-Чаркескай Рэспубліцы. Насельніцтва — 291 чалавек (2021). Уваходзіць у склад муніцыпальнага ўтварэння «Карачаеўская гарадская акруга». Размешчаны ў горнай зоне, за 35 км (па дарозе) на паўднёвы ўсход ад Карачаеўска, па абодвух берагах ракі Кубань. Асноўная частка пасёлка знаходзіцца на левым беразе ракі.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Карачаева-Чаркесіі
Ударны

**Ударны**:

## Беларусь 
* Ударны (Нясвіжскі раён)

## Расія 
* Ударны (Карачаева-Чаркесія)
Круглае (возера, Расонскі раён)

**Кру́глае** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Нешчарда, за 18 км на ўсход ад г. п. Расоны, на ўсход ад воз. Нешчарда.

Плошча паверхні возера 0,27 км². Даўжыня 0,8 км, найбольшая шырыня 0,6 км, даўжыня берагавой лініі 2,4 км. Найбольшая глыбіня дасягае 3,9 м. Плошча вадазбору  1 км². Аб'ём вады ў возеры 0,8 млн. м³.

Схілы катлавіны вышынёй да 2 м, параслі лесам, асобныя ўчасткі разараныя. Берагі нізкія, на паўднёвым захадзе сплавінныя. Дно да глыбіні 1,5—2 м пясчанае, ніжэй выслана сапрапелем. На поўначы злучана пратокай з воз. Доўгае. Зарастае да глыбіні 2—2,5 м пераважна падводнай расліннасцю. Па берагах возера жывуць бабры. 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Суханава

**Суханава** — жаночая форма прозвішча Суханаў.

## Вядомыя носьбіты 
* Анастасія Аляксандраўна Суханава (нар. 1948) — аператар, рэжысёр, педагог, грамадскі дзеяч.
* Вольга Піліпаўна Суханава (1900—1980) — наркам юстыцыі БССР (1937—1938) і старшыня Вярхоўнага Суда БССР (1936—1937).
Далёкаўсходні дзяржаўны інстытут мастацтваў

**Далёкаўсходні дзяржаўны інстытут мастацтваў** () — вышэйшая навучальная ўстанова ў горадзе Уладзівасток.

Заснаваны 14 студзеня 1962 года як *Далёкаўсходні педагагічны інстытут мастацтваў*. У 1992 годзе перайменаваны ў *Далёкаўсходні дзяржаўны інстытут мастацтваў*. У 2000 годзе перайменаваны ў *Далёкаўсходнюю дзяржаўную акадэмію мастацтваў*. У 2016 годзе атрымаў сучасную назву.

## Вядомыя выпускнікі 
* Генадзь Браніслававіч Давыдзька — дэпутат Палаты прадстаўнікоў НС РБ VII склікання, былы старшыня праўлення Белтэлерадыёкампаніі і грамадскага аб’яднання «Белая Русь»
* Аляксандр Якаўлевіч Міхайлаў — народны артыст РСФСР, народны артыст Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі, заслужаны артыст Аўтаномнай Рэспублікі Крым
* Юрый Аляксандравіч Кузняцоў — заслужаны артыст Расійскай Федэрацыі
* Генадзь Сяргеевіч Мішуроў — беларускі музыкант (баян), мастацтвазнавец.

Катэгорыя:Універсітэты Расіі
Катэгорыя:Уладзівасток
Анастасія Аляксандраўна Суханава

**Анастасія Аляксандраўна Суханава** (, Архангельск, Расія — , Мінск) — аператар, рэжысёр, педагог, грамадскі дзеяч. Дацэнт (2003). У 1973—1975 — дэпутат Бабушкінскага раённага Савета дэпутатаў працоўных г. Масквы.

## Біяграфія 
Скончыла Усесаюзны дзяржаўны інстытут кінематаграфіі, г. Масква (спецыяльнасць «Кінааператарства», 1976).
    
Працавала Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў (з 1992, факультэт экранных мастацтваў, кафедра кінатэлеаператарства, прафесар кафедры, дацэнт).

Навуковыя інтарэсы: кінематаграфія; тэлебачанне; падрыхтоўка спецыялістаў для экранных відаў мастацтва. Пазапрафесійная дзейнасць: літаратурная і музычная творчасць (празаік, паэт, сцэнарыст, кампазітар).

## Узнагароды 
Дзяржаўная прэмія СССР (1986); медаль Беларускага саюза кінематаграфістаў «За выдающиеся заслуги в белорусском кинематографе» (2002); дыплом імя заслужанага дзеяча мастацтваў Рэспублікі Беларусь кінааператара, кінарэжысёра Ю. А. Марухіна «За операторское мастерство, за вклад в национальную операторскую школу» (2005); нагрудны знак Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь «За ўклад у развіццё культуры Беларусі» (2008); ганаровыя граматы Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь (2003), Нацыянальнай дзяржаўнай тэлерадыёкампаніі Рэспублікі Беларусь (2009) і інш.

## Спасылкі 
* АНАСТАСИЯ СУХАНОВА
 

Катэгорыя:Кінааператары СССР
Катэгорыя:Кінааператары Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі факультэта экранных мастацтваў БДАМ
Маладыя лейбарысты

**Маладыя лейбарысты** — назва, якую носяць шэраг моладзевых арганізацый Лейбарысцкіх партый:
*Аўстралійскія маладыя лейбарысты - моладзевая арганізацыя Аўстралійскай лейбарысцкай партыі
*Маладыя лейбарысты (Новая Зеландыя) - моладзевая арганізацыя Лейбарысцкай партыі Новай Зеландыі
*Маладыя лейбарысты (Вялікабрытанія) - моладзевая арганізацыя Лейбарысцкай партыі Вялікабрытаніі
Карл Эрнст фон Бэр

**Карл Эрнст Рытэр фон Бэр Эдлер фон Хутхорн** (, у Расіі вядомы як **Карл Максімавіч Бэр**; , Эстонія — ) — расійскі прыродазнавец, заснавальнік эмбрыялогіі. Акадэмік Пецярбургскай Акадэміі навук (1828—1830; 1834—1862; член-карэспандэнт у 1826—1828, ганаровы член у 1830—1834 і з 1862). Адзін з заснавальнікаў Рускага геаграфічнага таварыства, прэзідэнт Рускага энтамалагічнага таварыства. Замежны член Лонданскага каралеўскага таварыства (1854), Парыжскай акадэміі навук (1876; карэспандэнт з 1858).

## Біяграфія 
У 1814 годзе скончыў Дэрпцкі (Тартускі) універсітэт. Працаваў у Аўстрыі і Германіі, у 1829—1830 і з 1834 года — у Расіі.

## Навуковая дзейнасць 
Адкрыў яйцаклетку ў млекакормячых, апісаў стадыю бластулы, вывучыў эмбрыягенез у кураняці, устанавіў падабенства эмбрыёнаў вышэйшых і ніжэйшых жывёл, паслядоўнае з’яўленне ў эмбрыягенезе адзнак тыпу, класа, атрада і інш.; апісаў развіццё ўсіх асноўных органаў пазваночных.

Удзельнік экспедыцый на Новую Зямлю (1837) і Каспійскае мора (1853—1856).

Растлумачыў заканамернасць падмыву берагоў рэк (Закон Бэра).

Рэдактар серыі выданняў па геаграфіі Расіі.

## Ушанаванне памяці 
Імем Бэра названы мыс на Новай Зямлі і востраў у Таймырскім заліве, грады ў Прыкаспійскай нізіне.

## Літаратура 
*
Чабаркульскі раён

**Чабаркульскі раён**() — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Чалябінскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Чабаркуль, які не ўваходзіць у склад раёна.

Чабаркульскі раён мяжуе з Аргаяшскім, Сасноўскім, Еткульскім, Увельскім, Пластаўскім і Уйскім раёнамі, а таксама з Башкартастанам. Плошча раёна складае 2863,38 км².

Катэгорыя:Раёны Чалябінскай вобласці
Валенса

**Валенса** () — прозвішча:

* Лех Валенса — польскі дзяржаўны дзеяч і прафсаюзны актывіст
* Данута Валенса — жонка 6-га прэзідэнта Польшчы Леха Валенсы
* Яраслаў Валенса — польскі палітык, сын Леха Валенсы
Павел Апанасавіч Семчанка

**Павел Апанасавіч Семчанка** (нар. 11 лістапада 1938 — пам. 31 мая 2025) — беларускі мастак-каліграф, плакатыст, педагог.  Прафесар (1995).

## Біяграфія 
У 1970 годзе скончыў Беларускую дзяржаўную акадэмію мастацтваў.

Член Беларускага саюза мастакоў (1983), Беларускага саюза дызайнераў, Расійскага саюза каліграфаў. 

Аўтар кніг «Асновы шрыфтавой графікі» (1978), «Мелодыі каліграфа» (1993), «Мелодыяграфія» (2008), «Perfice: [выказванні, думкі, развагі]» (2018).

Разам з Алесем Разанавым заснаваў творчае аб’яднанне каліграфаў «Літарт».

Выкладаў у БДАМ (з 1970), БДУ.

## Творчасць 
Вядомы як майстар каліграфічных кампазіцый і плаката. Працаваў у асноўным у тэхніцы востраканцовага пяра.

З 1976 года ўдзельнічаў у рэспубліканскіх, усесаюзных і замежных мастацкіх выстаўках.

Творы Паўла Семчанкі знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Полацкім гісторыка-культурным запаведніку, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва, фондах Беларускага саюза мастакоў.

## Выстаўкі 
* 23 мая — 24 чэрвеня 2012 года: персанальная мастацкая выстава «PAWEL SEMCZANKA» у Торуні (Польша);

## Узнагароды 
* 2000 — Лаўрэат прэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь «За духоўнае адраджэнне».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* https://bis.nlb.by/by/documents/136892
* http://www.kimpress.by/index.phtml?page=2&DomainName=mast&id=921&mode=print 
* https://www.calligraphy-museum.com/participants/by/Pavel_Semchenko
* https://tramvaiiskusstv.ru/plakat/spisok-khudozhnikov/item/5368-semchenko-pavel-afanasevich-1938-g.html
* https://users.livejournal.com/-om-/23245.html
* https://bsc.by/ru/story/kafedra-iskusstv-giust-bgu-novaya-stranica-v-letopisi-universiteta

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Каліграфы Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-плакатысты Беларусі
Сідарэвіч

**Сідарэвіч** — беларускае прозвішча:
* Анатоль Міхайлавіч Сідарэвіч — беларускі гісторык, публіцыст і палітычны дзеяч
* Галіна Майсееўна Сідарэвіч — беларуская мастачка шкла

Катэгорыя:Беларускія прозвішчы
Нісета Алькала Самора-і-Торэс

**Нісета Алькала Самара-і-Торэс** (; 6 ліпеня 1877— 18 лютага 1949) — першы прэм’ер-міністр (1931) і першы прэзідэнт (1931—1936) Другой Іспанскай Рэспублікі.

## Спасылкі 
* Алькала Самора-и-Торрес Нисето — статья из Большой советской энциклопедии. 
* САМОРА-И-ТОРРЕС Нисето Алькала // Энциклопедия Кольера. — Открытое общество (рус.). — 2000.
* Биография
* Биография
* Биография.

Катэгорыя:Члены Каралеўскай акадэміі іспанскай мовы
Катэгорыя:Выкладчыкі ВНУ Іспаніі
Катэгорыя:Старшыні ўрада Іспаніі
Катэгорыя:Прэзідэнты Іспаніі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Ізабелы Каталічкі з ланцугом
Катэгорыя:Выпускнікі Гранадскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Альмудэна
Катэгорыя:Памерлі ў Буэнас-Айрэсе
Катэгорыя:Памерлі ў 1949 годзе
Катэгорыя:Памерлі 18 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў правінцыі Кордава (Іспанія)
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1877 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 6 ліпеня
Ірына Іванаўна Кабанава

**Ірына Іванаўна Кабанава** (нар. , Барысаў, Мінская вобласць) — беларуская актрыса тэатра і кіно, педагог. Дацэнт (2009). Член Расійскай грамадскай акадэміі голасу (2002), Міжнароднага грамадскага аб’яднання «Театро», Беларускага саюза тэатральных дзеячаў.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут (спецыяльнасць «Акцёрскае мастацтва (тэатр лялек)», 1988).
    
Працавала ў Магілёўскім абласным тэатры драмы і камедыі імя В. І. Дуніна-Марцынкевіча, г. Бабруйск (1988—1993, актрыса), Мінскім дзяржаўным палацы дзяцей і моладзі (1993—1997, кіраўнік лялечнага гуртка), СШ № 136 з тэатральным ухілам г. Мінска (1997—2001, выкладчык сцэнічнай мовы і тэхнікі мовы), Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў (з 2001, тэатральны факультэт, кафедра сцэнічнай мовы і вакалу, у 2005—2017 — загадчык кафедры, у 2001—2002 — намеснік дэкана факультэта).

Навуковыя інтарэсы: тэхніка сцэнічнай мовы; вакал.

## Фільмаграфія 
* 2015 — Адной крыві (маці)

## Бібліяграфія 
* Чую, успрымаю, спрабую… : [дзейнасць кафедры сцэнічнай мовы і вакалу Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў] / Ірына Кабанава // Мастацтва. — 2010. ― № 10. ― С. 9.

## Спасылкі 
* Сайт «Ирина Кабанова».
* ИРИНА КАБАНОВА
Раманіўка (Цярнопальскі раён)

**Раманіўка**  () — вёска ў Цярнопальскім раёне Цярнопальскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Байківецкай сельскай грамады. Знаходзіцца на берагах рэк Качава і Дзюрава, у цэнтры раёна.

## Насельніцтва 
* 2015 год — 566 жыхароў
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Цярнопальскай вобласці
Мануэль Годэд

**Мануэль Годэд** (вык. *Manuel Goded*; 15 кастрычніка 1882 — 12 жніўня 1936) — іспанскі ваенны дзеяч, генерал.

## Біяграфія 
Скончыў пяхотнае вучылішча ў Таледа, Вышэйшую ваенную школу. З 1913 — афіцэр Генеральнага штаба. У 1924—1927 гадах ён вызначыўся ў баявых дзеяннях у Марока. Быў начальнікам штаба ў генерала Хасэ Санхурха.  

Спачатку падтрымліваў дыктатуру генерала Мігеля Прыма дэ Рыверы, але затым стаў яе праціўнікам, у сувязі з чым быў аддадзены пад суд і звольнены ў рэзерв.

Пасля адстаўкі генерала Прыма дэ Рыверы Годэд вярнуўся на службу: у 1930-м ён стаў намеснікам ваеннага міністра. У 1931 годзе прызначаны на пасаду начальніка Генеральнага штаба. У жніўні 1932-га Годэд прыняў удзел у ваенным паўстанні на чале з генералам Санхурха (так званай «санхурхадзе»), пасля няўдачы якога зноў быў адхілены ад актыўнай дзейнасці. 

У 1934 годзе ўдзельнічаў у падаўленні паўстання рабочых у Астурыі. У 1935-м быў прызначаны камандуючым войскамі на Балеарскіх астравах.

У пачатку 1936 года далучыўся да ваеннай змовы супраць урада Рэспублікі, накіраванага на прадухіленне прыходу да ўлады левага Народнага Фронту. 19 ліпеня Годэд узначаліў паўстанне на Балеарскіх астравах, якое прывяло да таго, што апазіцыянеры ўсталявалі кантроль над Маёркай і Івісай. Затым ён узначаліў паўстанне ў Барселоне, але пацярпеў паражэння. У ходзе баёў Годэд трапіў у палон.

Знаходзіўся ў зняволенні на караблі «Уругвай», пераўтвораным у турму. Быў адданы суду і прысуджаны да расстрэлу. 

## Бібліяграфія 
* Томас Х. Гражданская война в Испании. 1931—1939 гг. — М.: Центрполиграф, 2003. — 573 с. — .
* Данилов С. Ю. Гражданская война в Испании (1936—1939). — М.: Вече, 2004. — 352 с. — .

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Біяграфія
* Біяграфія
Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі (франкісты)
Катэгорыя:Генералы Іспаніі
Катэгорыя:Вікіпедыя:Артыкулы са спасылкамі на элементы Вікіданых без беларускага подпісу
Катэгорыя:Памерлі ў Барселоне
Катэгорыя:Памерлі ў 1936 годзе
Катэгорыя:Памерлі 12 жніўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1882 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 15 кастрычніка
Бадакы

**Бадакы** () — вёска ў Крэмэнэцкім раёне Цярнопальскай вобласці Украіны.

## Галерэя 

Выява:Знак про в'їзді в село Бодаки.jpg|Бадакы
Выява:Річка Горинь біля села Бодаки.jpg|Гарынь ля сяла Бадакы

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Цярнопальскай вобласці
Факультэт народных інструментаў БДАМ

**Факультэт народных інструментаў БДАМ** — адзін з факультэтаў Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі.

## Гісторыя 
Дзейнасць аддзялення народных інструментаў Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі пачалася ў 1937 годзе, калі быў адкрыты клас народных інструментаў, у якім спачатку навучаліся некалькі студэнтаў па спецыяльнасцях цымбалы, баян, домра і балалайка.

У 1949 годзе была арганізавана кафедра народных інструментаў, якую ўзначаліў выдатны цымбаліст-віртуоз, заснавальнік беларускай прафесійнай цымбальнай школы, мастацкі кіраўнік і дырыжор Дзяржаўнага народнага аркестра БССР Іосіф Іосіфавіч Жыновіч, якому пазней прысвоілі ганаровае званне Народны артыст. На педагагічную работу на кафедры былі запрошаны адораныя выпускнікі: Георгій Іванавіч Жыхараў (балалайка, домра), Эльфрыда Мікалаеўна Азарэвіч (баян), Самуіл Львовіч Ратнер (дырыжыраванне). Пасля І. І. Жыновіча кафедрай кіравалі такія вядомыя музыканты, як дацэнт Г. І. Жыхараў і заслужаны дзеяч культуры БССР, прафесар Міхаіл Рыгоравіч Солапаў (баян). У канцы 1960-х гадоў быў адкрыты клас акардэона, у 1977 годзе — гітары, у 2005 годзе — мандаліны.

## Кафедры 
* Кафедра баяна і акардэона
* Кафедра струнных народных шчыпкова-ўдарных інструментаў
* Кафедра сацыяльна-гуманітарных дысцыплін

## Дэканы 
* Уладзімір Мікалаевіч Каральчук

## Спасылкі 
* ФАКУЛЬТЭТ НАРОДНЫХ ІНСТРУМЕНТАЎ 

Народных інструментаў
Катэгорыя:Камуністычная вуліца (Мінск)
Кубанскае вадасховішча

**Кубанскае вадасховішча** () — наліўное вадасховішча ў Прыкубанскім раёне Карачаева-Чаркесіі, уваходзіць у склад збудаванняў Вялікага Стаўрапольскага канала.

Выкарыстоўваецца для сезоннага рэгулявання сцёку — напаўняецца з канала ў летні паводкавы перыяд, спрацоўваецца ў малаводны зімовы перыяд, забяспечваючы працу каскада Кубанскіх ГЭС і працу сістэм водазабеспячэння, якія жывяцца з канала. Напаўненне і спрацоўка вадасховішча ажыццяўляецца праз збудаванні Кубанскай ГАЭС. Напоўнена ў 1967 годзе, створана ў натуральнай катлавіне на месцы возера Вялікае Салёнае. Штогадовыя ваганні ўзроўню складаюць да 15 м. Уласнік плаціны, якая ўтварае вадасховішча — ПАТ «Русгідра». Плошча паверхні — 50 км², поўны аб’ём — 0,587 км³, карысны аб’ём — 0,475 км³.
 
Катэгорыя:Басейн Кубані
Катэгорыя:Вадасховішчы Расіі
Аксаут (рака)

**Аксаут** (, ) — бурная, шматводная, горная рака, якая працякае па паўночным схіле Галоўнага хрыбта Вялікага Каўказа, правы выток Малога Зелянчука. Працякае па тэрыторыі Карачаева-Чаркескай Рэспублікі. Бярэ свой пачатак з Хасауцкага ледавіка і зліваецца з ракой Марухай, утвараючы раку Малы Зелянчук. Даўжыня ракі — 77 км, плошча вадазборнага басейна — 843 км².
Тэберда (рака)

**Тэберда** () — рака на Паўночным Каўказе ў Карачаева-Чаркесіі, левы прыток ракі Кубань. Даўжыня — 60 км, плошча вадазборнага басейна — 1080 км², утвараецца зліццём рэк Аманауз і Ганачхір. Жыўленне змяшанае, з перавагай (55 %) ледавікова-снегавога (у басейне Тэберды каля 100 ледавікоў). Найбольшая воднасць у ліпені — жніўні. Сярэднегадавы расход вады — за 45 км ад вусця 27,2 м³/с. Зімой шуга (суцэльнага ледаставу няма).

На Тэберда — горад і курорт Тэберда, у вусці — горад Карачаеўск. Па даліне ракі праходзіць Ваенна-Сухумская дарога. У вярхоўях Тэберды — Тэбердзінскі запаведнік.
Вялікі Зелянчук

**Вялікі Зелянчук** — рака на Паўночным Каўказе, левы прыток Кубані. Даўжыня ракі — 158 км, ад вытоку ракі Псыж больш за 180 км, плошча вадазбору 2730 км². Працякае па тэрыторыі Карачаева-Чаркесіі, Стаўрапольскага і Краснадарскага краёў. Бярэ пачатак ад вытокаў — Псыш, Кызгыча і Архыза з паўночных схілаў Галоўнага Каўказскага хрыбта. У вярхоўях знаходзіцца пасёлак Архыз, які з’яўляецца месцам адпачынку і паломніцтва турыстаў. На левым беразе размешчана адна з частак Тэбердзінскага запаведніка. У сяле Ніжні Архыз знаходзіцца помнік архітэктуры Архызскае гарадзішча, непадалёк ад сяла знаходзіцца абсерваторыя Расійскай акадэміі навук.
Палітычныя партыі Расійскай імперыі

**Палітычныя партыі Расійскай імперыі** — сукупнасць палітычных партый і арганізацый, якія дзейнічалі на тэрыторыі Расійскай імперыі.

## Палітычныя партыі і арганізацыі 
### Левыя 
* Расійская сацыял-дэмакратычная рабочая партыя (бальшавікоў)
* Расійская сацыял-дэмакратычная рабочая партыя (меншавікоў)
* Партыя сацыялістаў-рэвалюцыянераў
* Рабочая партыя палітычнага вызвалення Расіі
* Працоўная група
* Партыя сацыялістаў-федэралістаў
* Партыя народных сацыялістаў

### Ліберальныя 
* Канстытуцыйна-дэмакратычная партыя
* Партыя мірнага абнаўлення
* Саюз 17 кастрычніка
* Саюз вызвалення
* Партыя дэмакратычных рэформаў

### Кансерватыўныя 
* Саюз Міхаіла Архангела
* Саюз рускага народа
* Рускі сход

### Нацыянальныя 
#### Беларускія 
* Беларуская сацыялістычная грамада
* Сацыялістычная партыя Белай Русі
* Канстытуцыйна-каталіцкая партыя Літвы і Беларусі
* Польскі дэмакратычны саюз Беларусі
* Краёвая партыя Літвы і Беларусі 
* Беларуская сацыял-дэмакратычная работніцкая група 

#### Яўрэйскія 
* Бунд
* Саюз дасягнення раўнапраўя яўрэяў у Расіі
* Паалей Цыён
* Сацыялістычная яўрэйская рабочая партыя

#### Польскія 
* Польская сацыялістычная партыя
* Сацыял-дэмакратыя Каралеўства Польскага і Літвы

#### Украінскія 
* Украінская партыя сацыялістаў-рэвалюцыянераў

## Літаратура 
* 


Расійская імперыя
Малы Зелянчук (верхні прыток Кубані)

**Малы Зелянчук** () — рака ў Карачаева-Чаркесіі. Левы прыток Кубані. Даўжыня ракі 65 км, плошча вадазбору 1850 км². Утворана зліццём рэк Маруха і Аксаут, якія бяруць пачатак з ледавікоў, якія спускаюцца з хрыбта Ерун, які ўтварае частку Галоўнага Каўказскага хрыбта. Рака цячэ на поўнач у вузкай цясніне. Абедзве ракі зліваюцца за 5 км ніжэй станіцы Карданікская.

Малы Зелянчук цячэ амаль паралельна Вялікаму, у вузкай даліне, сярод высокіх берагоў.
Архыз

**Архыз** — сяло ў Зелянчукскім раёне Карачаева-Чаркесіі. Адміністрацыйны цэнтр Архызскага сельскага паселішча. Размешчана ў басейне ракі Вялікі Зелянчук. У раёне Архыза ёсць некалькі вяршынь, папулярных сярод альпіністаў. Насельніцтва — 849 чалавек (2021). «Горны раён Архыз» уключае ў сябе вярхоўі (вярхоўі) цясніны Вялікі Зелянчук і яго прытокі, уключаючы сёлы Архыз і Ніжні Архыз. Вёска размешчана на дне вялікай катлавіны, на рачной тэрасе на вышыні 1450—1500 м над узроўнем мора.

Катэгорыя:Населеныя пункты Карачаева-Чаркесіі
Дамбай-Ульген

**Дамбай-Ульген** — вяршыня заходняй часткі Галоўнага, або Водападзельнага, хрыбта Вялікага Каўказа (на мяжы Абхазіі і Карачаева-Чаркескай Рэспублікі), у вярхоўі ракі Тэберда. Вышыня — 4046 м, самы высокі пункт Абхазіі. Складзены гнейсамі, крышталічнымі сланцамі, гранітамі. Пакрыты вечнымі снягамі і ледавікамі.

Дамбай-Ульген — самая высокая вяршыня Дамбая, размешчаная на ўсход ад пасёлка Дамбай, мае тры вяршыні: заходнюю (4036 м), галоўную (4046 м) і ўсходнюю (3950 м).
Тэбердзінскі нацыянальны парк

**Тэбердзінскі нацыянальны парк** (да 16 жніўня 2021 года — Тэбердзінскі дзяржаўны прыродны біясферны запаведнік) — ахоўная прыродная тэрыторыя ў Расіі. Размешчана на паўночных схілах Вялікага Каўказа ў межах Карачаеўскага, Зелянчукскага і Урупскага раёнаў Карачаева-Чаркескай Рэспублікі.

У студзені 1935 года рашэннем Карачаеўскага аблвыканкама быў арганізаваны запаведнік мясцовага значэння, а 5 сакавіка 1936 года пастановай № 40 ЦВК і Савета Народных Камісараў рэспублікі РСФСР было прынята рашэнне «Аб стварэнні Тэбердзінскага высакагорнага акліматызацыйнага запаведніка дзяржаўнага маштабу». Гэтым указам забараняецца лесакарыстанне, паляванне і рыбалоўства на ўсёй тэрыторыі запаведніка, але дазваляецца выкарыстанне пашы і курортная забудова тэрыторыі.

У сувязі са зменай адміністрацыйных межаў у студзені 1944 года Тэбердзінскі запаведнік быў перададзены Дэпартаменту запаведнікаў Грузінскай ССР.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Запаведнікі Расіі
Сэмюэл Хэлперт

**Сэмюэл Хэлперт** (; , Беласток — , Дэтройт) — амерыканскі жывапісец, фавіст.

Вучыўся ў Нацыянальнай акадэміі малюнка ў Нью-Ёрку, потым падарожнічаў па Еўропе і, нарэшце, пасяліўся ў Парыжы, дзе вучыўся ў Леона Бона ў Нацыянальнай школе вытанчаных мастацтваў і рэгулярна ўдзельнічаў у Восеньскім салоне і Салоне незалежных. У яго пейзажах, партрэтах і нацюрмортах адчуваецца ўплыў Поля Сезана, аднак колеры і манера жывапісу запазычаны ў фавістаў.

## Зноскі 
Катэгорыя:Мастакі ЗША XX стагоддзя
Катэгорыя:Фавізм
Вольфганг Хутэр

**Вольфганг Хутэр** (;  — ) — аўстрыйскі жывапісец, рысавальшчык, графік і сцэнограф.

Хутэр нарадзіўся ў Вене. Яўрэй, сын А. П. фон Гютэрсла, Хутэр вучыўся ў Акадэміі прыгожых мастацтваў у Вене ў прафесара Робіна К. Андэрсана, а затым у свайго бацькі. Разам з Эрнстам Фуксам, Хельмутам Леербам, Рудольфам Хаўснерам, Фрыцам Яншкай, Антонам Лемдэнам і Арыкам Браўэрам з’яўляецца адным з галоўных прадстаўнікоў і членаў-заснавальнікаў Венскай школы фантастычнага рэалізму. Хутэр быў удастоены прэміі ЮНЕСКА на Венецыянскай біенале ў 1954 годзе. У 1966 годзе ён быў прызначаны прафесарам Венскага ўніверсітэта прыкладных мастацтваў.
Ударны (Карачаева-Чаркесія)

**Ударны** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Прыкубанскім раёне Карачаева-Чаркескай Рэспублікі.

Утварае муніцыпальнае ўтварэнне Ударненскае гарадское паселішча як адзіны населены пункт у яго складзе. Пасёлак размешчаны на паўночным усходзе рэспублікі каля мяжы са Стаўрапольскім краем, на беразе Вялікага Стаўрапольскага канала. Заснаваны як рабочы пасёлак энергетыкаў пры Кубанскай ГЭС-2 адначасова з будаўніцтва электрастанцыі на Вялікім Стаўрапольскім канале — у 1961 годзе. Насельніцтва — 1031 чалавек (2021).

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Карачаева-Чаркесіі
Адыгэ-Хабль

**Адыгэ-Хабль** (, ) — аул у Адыгэ-Хабльскім раёне Карачаева-Чаркескай Рэспублікі. Адміністрацыйны цэнтр Адыгэ-Хабльскага раёна. Утварае муніцыпальнае ўтварэнне «Адыгэ-Хабльскае сельскае паселішча», як адзіны населены пункт у яго складзе. Аул размешчаны ва ўсходняй частцы Адыгэ-Хабльскага раёна, на правым беразе ракі Малы Зелянчук. Знаходзіцца за 12 км на паўночны захад ад горада Чаркеск, на трасе Р217.

Плошча тэрыторыі сельскага паселішча — 11,75 км².

Катэгорыя:Населеныя пункты Карачаева-Чаркесіі
Кяфар

**Кяфар** () — рака ў Расійскай Федэрацыі, працякае ў Зелянчуцкім раёне Карачаева-Чаркесіі. Левы прыток ракі Вялікі Зелянчук. Даўжыня 65 км.
Вялікая Лаба

**Вялікая Лаба** (, ) — рака ў Расіі, працякае па тэрыторыі Карачаева-Чаркесіі і Краснадарскага краю, правы складнік ракі Лаба (басейн Кубані). Даўжыня ракі - 127 км, плошча вадазбору - 1730 км².

Бярэ пачатак у ледніках гары Пшыш (3790 м) ля перавала Лаба на мяжы з Абхазіяй. Прымае ў сябе шэраг прытокаў. Правы прыток Пхія (бярэ пачатак на ледавіку гары Закын-Сырт, вышынёй 3097 м).

Левыя прытокі: Санчара, Макера, Мамхурц, Дамхурц, Закан (бярэ пачатак на ледніках Галоўнага Каўказскага хрыбта), Бескес.
Плая-Хірон

**Плая-Хірон** () — пляж на паўднёвым узбярэжжы Кубы ў бухце Кочынос () непадалёк ад пасёлка Хірон. Вядомы перш за ўсё аперацыяй у заліве Свіней, - падрыхтаванай ЦРУ высадкай узброенага дэсанту з мэтай звяржэння ўрада Фідэля Кастра.

## Спасылкі 
*  Playa Girón // *EcuRed*

Катэгорыя:Геаграфія Кубы
Факультэт павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі БДАМ

**Факультэт павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі БДАМ** — адзін з факультэтаў Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі.

## Гісторыя 
Факультэт павышэння кваліфікацыі (з 1 студзеня 2012 года — факультэт павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі) быў створаны на базе Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі 5 мая 1976 года і з’яўляецца адным з найважнейшых структурных падраздзяленняў Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі. Дзейнасць факультэта накіравана на забеспячэнне прафесійнага развіцця і задавальненне пазнавальных патрэб кіраўнікоў і выкладчыкаў устаноў усіх узроўняў прафесійнай музычнай адукацыі, а таксама выкладчыкаў устаноў адукацыі гуманітарнага профілю (адпаведнай кваліфікацыі), прадстаўнікоў канцэртных арганізацый і ўсіх, хто цікавіцца пытаннямі культуры і мастацтва.

## Асноўныя напрамкі 
* павышэнне кваліфікацыі кіруючых работнікаў і спецыялістаў
* перападрыхтоўка кіруючых работнікаў і спецыялістаў
* прафесійная падрыхтоўка рабочых (служачых)
* кваліфікацыйны экзамен пры праходжанні атэстацыі на прысваенне (пацвярджэнне) вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі (для педагагічных работнікаў)
* стажыроўка кіруючых работнікаў і спецыялістаў
* навучальныя курсы

## Дэканы 
* Ігар Анатолевіч Комар

## Спасылкі 
* ФАКУЛЬТЭТ НАРОДНЫХ ІНСТРУМЕНТАЎ 

Павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі
Катэгорыя:Вуліца Кісялёва (Мінск)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1976 годзе
Катэгорыя:1976 год у Мінску
Шацкі

**Шацкі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Данілавіч Шацкі (нар. 1937) — беларускі спецыяліст у галіне прыватнай заатэхніі. Доктар сельскагаспадарчых навук (1991), прафесар (2007).
* Валерый Уладзіслававіч Шацкі (1937—2013) — беларускі музыкант-выканавец (фартэпіяна), педагог.
Рускае энтамалагічнае таварыства

**Рускае энтамалагічнае таварыства (РЭТ)** — міжрэгіянальная грамадская арганізацыя, якая аб’ядноўвае энтамолагаў— спецыялістаў па насякомых. РЭТ — адно з найстарэйшых навуковых біялагічных таварыстваў Расіі. Заснавана ў 1859 годзе супрацоўнікамі Заалагічнага музея і пецярбургскімі энтамолагамі-аматарамі. У савецкі час называлася «Усесаюзнае энтамалагічнае таварыства» (УЭТ).

Галоўная задача таварыства — папулярызацыя энтамалагічных ведаў, дапамога ў выкладанні энтамалогіі, развіццё сувязяў з замежнымі навукоўцамі. Цэнтральная рада Таварыства знаходзіцца ў Санкт-Пецярбургу (Універсітэцкая наб., Д.1). Прэзідэнт таварыства — прафесар, доктар біялагічных навук А. В. Селіхаўкін (Санкт-Пецярбург). У склад таварыства ўваходзяць вучоныя-біёлагі, якія спецыялізуюцца ў абласцях фундаментальных і прыкладных навук, звязаных з насякомымі і павукападобнымі.

У 1860 годзе таварыства налічвала 106 членаў, у 1959 годзе — 1960, у 1978 годзе — 3130, у 2002 — каля 2 тысяч, у 2018 — каля 800. З 1861 года таварыства выдае *«Труды» («Horae Societatis Entomologicae Rossicae»)*, з 1901 года — часопіс «» (да 1933 года «Русское энтомологическое обозрение», цяпер сумесна з РАН).

## Гісторыя 
Заснавана ў 1859 годзе супрацоўнікамі Заалагічнага музея і пецярбургскімі энтамолагамі-аматарамі і спачатку ўключала нават прадстаўнікоў батанічнай навукі, бо ў той час РЭТ было адзіным навуковым натуралістычным таварыствам Пецярбурга.

За ўсю 150-гадовую гісторыю свайго існавання Таварыства некалькі разоў мяняла сваю назву:
* 1859—1933 — Рускае энтамалагічнае таварыства (РЭТ)
* 1933—1945 — Дзяржаўнае ўсерасійскае энтамалагічнае таварыства
* 1945—1992 — Усесаюзнае энтамалагічнае таварыства (УЭТ)
* 1992—1995 — Расійскае энтамалагічнае таварыства (РЭТ)
* з 1995 — Рускае энтамалагічнае таварыства (РЭТ)

Пасля распаду СССР было вырашана пераўтварыць УЭТ на тэрыторыі Расіі ў РЭТ і 2 красавіка 1992 года адбыўся рэарганізацыйна-ўстаноўчы сход (на правах з’езда) энтамолагаў Санкт-Пецярбурга сумесна з прадстаўнікамі расійскіх аддзяленняў былога УЭТ. Аднак ужо праз год (у красавіку 1993) *Расійскае энтамалагічнае таварыства* было вырашана перайменаваць па прычынах юрыдычнага характару (неабходнасць плаціць падатак за выкарыстанне слоў «Расія»). Савет Таварыства вырашыў вярнуць яго гістарычную назву — РЭТ, якая і была пазней зацверджана Пастановай Бюро Аддзялення агульнай біялогіі РАН 27 сакавіка 1995 года.

## Прэзідэнты 
* К. М. Бэр (1860—1861, 1863—1864)
* Ф. Ф. Брант (1861—1862)
*  (1865—1866)
*  (1867—1879)
* Э. К. Брант (1880—1889)
*  (1890—1914)
*  (1914—1931)
* Я. М. Паўлоўскі (1931—1965)
*  (1965—1971)
*  (1973—1985)
*  (1985—2009)
* *(в.а.)*  (2009—2011)
*  (2012—ц.ч.)

Катэгорыя:Навуковыя таварыствы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Навуковыя таварыствы Расіі
Суханаў

**Суханаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Фёдаравіч Суханаў (нар. 1928) — вучоны ў галіне гісталогіі, доктар медыцынскіх навук (1974), прафесар (1975).

## Гл. таксама 
* Суханава
Галун (пазумент)

е]]

**Галун** (ад  — борт, край адзежыны, а стара-французскай gale — цудоўны, прыгожы)&nbsp;— басонны выраб (тканы, плецены) ў выглядзе тасьмы або стужкі, павязкі, ашалёўкі, аблямоўкі шырынёй 5-60 мм, якая вышытая залатымі, срэбнымі, каніцельнымі (меднымі, алавянымі) ніткамі.

Галун выкарыстоўваюцца ў аздабленні ваеннай і паліцэйскай , , царкоўнага адзення, у якасных аздабленнях на тэкстылі, парцьерах і ў іншых прадметах адзення і ва ўпрыгожванні мэблі.

Аздабленне з галуну распаўсюджаныя і ў традыцыйнай святочнай вопратцы. Словам «галёнка» («галунок») называўся ўкраінскі дзявочы галаўны ўбор з паласы галуну.

## Літаратура 
* Лазука, Барыс Андрэевіч. Слуцкія паясы і еўрапейскі тэкстыль XVIII стагоддзя. Малы лексікон / Б. А. Лазука; [фота: Б. А. Лазука, М. П. Мельнікаў]. ― Мінск : Беларусь, 2015. — 170, [2] с. : каляр. іл., партр. ; 30 см. Фактычная дата выхаду ў свет ― 2014. ― Бібліяграфія: с. 170―171.
* *Словник іншомовних слів* за редакцією О.&nbsp;С.&nbsp;Мельничука, Київ, 1974

## Спасылкі 
* Галун // Універсальний словник-енциклопедія. — 4-те вид. — К. : Тека, 2006.

Катэгорыя:Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва
Катэгорыя:Ваенная форма
Наша Украіна

**Наша Украіна** — назва, якую выкарыстоўваюць розныя палітычныя партыі і выбарчых блокаў:
* Наша Украіна — Народная самаабарона — блок палітычных партый на Украіне, створаны для ўдзелу ў пазачарговых парламенцкіх выбарах 2007 года
* Блок партый «Наша Украіна» — блок палітычных партый на Украіне, які аб’ядноўваў прыхільнікаў Віктара Юшчанкі
* Партыя «Наша Украіна» — палітычная партыя Віктара Юшчанкі
Багдзінска-Баскунчацкі запаведнік

**Багдзінска-Баскунчацкі запаведнік** — расійскі дзяржаўны прыродны запаведнік у Ахтубінскім раёне Астраханскай вобласці ў наваколлях возера Баскунчак і горы Вялікае Багдо, у непасрэднай блізкасці ад дзяржаўнай мяжы Расіі і Казахстана. Складаецца з двух адасобленых кластараў: «Гара Багдо і наваколлі возера Баскунчак» (16 483 га) і «Зялёны сад» (1995 га).

Адзін з самых маладых запаведнікаў у Расіі: створаны 18 лістапада 1997 года.

Прадстаўніцкі офіс размешчаны ў горадзе Ахтубінск (вул. Меліяратараў, 19).

Катэгорыя:Запаведнікі Расіі
Валерый Уладзіслававіч Шацкі

**Валерый Шацкі** (, Масква, Расія — ) — беларускі музыкант-выканавец (фартэпіяна), педагог. Дацэнт (1987), прафесар кафедры спецыяльнага фартэпіяна ўстановы адукацыі «Беларуская дзяржаўная акадэмія музыкі».

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўская дзяржаўная кансерваторыя (1960; аспірантура, 1963).
    
Працаваў у Беларускай дзяржаўнай філармоніі (1967—1978, саліст), Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі (з 1963, кафедра спецыяльнага фартэпіяна, прафесар, у 1997—2012 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: музычнае выканальніцтва і педагогіка. Пазапрафесійная дзейнасць: аўтагоншчык.

## Узнагароды 
Прэмія Міжнароднага музычнага фестываля «Пражская вясна» (1957) і інш.

## Творчасць 
За гады актыўнай выканальніцкай дзейнасці таленавіты піяніст выступіў у больш чым 500 канцэртах у Беларусі і за мяжой, дзе бліскуча выконваў творы з залатога фонду фартэпіяннай літаратуры.

## Бібліяграфія 
* «Альбом для юношества» Роберта Шумана (методические рекомендации) : [в 2 ч.] / [составитель В. В. Шацкий]. ― Минск, 1985―1986. ― 2 ч.
* Вопросы интерпретации пьес «Детского альбома» П. И. Чайковского / [составитель В. В. Шацкий]. ― Минск, 1987.

## Літаратура 
* Валерий Шацкий : Жизнь. Творчество. Воспоминания / Т. И. Шацкая, О. Г. Макеева. ― Минск, 2018.
* Шацкий Валерий Владиславович // Из истории музыкального образования в Беларуси : Белорусская государственная академия музыки, 1932―2002 : профессора и преподаватели : биобиблиографическая энциклопедия / Р. И. Сергиенко, В. А. Антоневич. ― Минск, 2005. — С. 40.
* Бремя попыток пианиста Валерия Шацкого : [беседа с пианистом о жизни и творчестве / беседовала] Елена Молочко // Советская Белоруссия. — 2001. — 7 марта. — С. 10. — Сведения доступны также по Интернету: https://www.sb.by/articles/bremya-popytok-pianista-valeriya-shatskogo.html
* Свята на піяністычнай вуліцы : [гутарка са старшынёй журы рэспубліканскага конкурсу піяністаў В. Шацкім] / гутарыла С. Радашкевіч // Культура. — 1999. — 10—16 красавіка (№ 13). — С. 12—13.

## Спасылкі 
* ШАЦКІ Валерый Уладзіслававіч
Вэлюм (значэнні)

**Вэлюм** — шматзначны тэрмін.

* Вэлюм — жаночы галаўны ўбор, які часткова або цалкам хавае твар
* Вэлюм — тканы выраб, які выкарыстоўваецца ў хрысціянскім набажэнстве
* Кветкавы вэлюм — тэрмін у вінаробстве
Вячаслаў Якаўлевіч Семянько

**Вячаслаў Якаўлевіч Семянько** (нар. 3 мая 1947, Астрашыцкі Гарадок, Мінская вобласць) — беларускі графічны дызайнер і сцэнограф.

Дацэнт кафедры графічнага дызайну Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў.

## Біяграфія 
У 1976 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут.

З 1986 года загадчык кафедры дызайну БДАМ.

Жыве і працуе ў Мінску.

## Творчасць 
У 1980-1990-я гады быў галоўным мастаком свята горада Мінска.

У 1985 годзе галоўны мастак палітычнай праграмы ХІІ Сусветнага фестывалю моладзі і студэнтаў (Масква).

## Спасылкі 
* https://artchive.ru/artists/42106~Vjacheslav_Jakovlevich_Semen'ko/biography 
* http://unicat.nlb.by/opac/pls/dict.prn_ref?tu=r&tq=v0&name_view=va_aall&a001=BY-SEK-ar10962950&strq=l_siz=20
* https://minsknews.by/kafe-tramvay-vodnaya-feeriya-i-karnaval-chem-zapomnilsya-prazdnik-minsk-87/ 
* https://www.nft-soul.com/vr-abstractionism 

Катэгорыя:Дызайнеры Беларусі
Das Schwarze Korps

**Das Schwarze Korps** () — афіцыйны друкаваны орган СС.

Газета выходзіла штотыдзень па серадах, распаўсюджвалася бясплатна. Выпускалася «Выдавецтвам Франца Эера». Галоўным рэдактарам быў штандартэнфюрэр СС Гюнтэр Д’Алкен. Першы нумар выйшаў 6 сакавіка 1935 года тыражом 70 тысяч экземпляраў. Да лістапада таго ж года тыраж дасягнуў 200 тысяч, а ў 1944 годзе складаў 750 тысяч экземпляраў. Апошні нумар выйшаў 29 сакавіка 1945 года.

## Літаратура 
* *Combs, William L.* Voice of the SS: A History of the SS Journal Das Schwarze Korps.
* ork: Peter Lang, 1986. ISBN 0-8204-0083-1.
* Kositza, Christian: 'Das Schwarze Korps. Die Zeitung der Schutzstaffeln der NSDAP. Organ der Reichsführung SS' über den Judeozid, Norderstedt 2013, ISBN 978-3-8482-2882-9.
* Kovačević, Philip. Der Balkan aus der Sicht der SS. Rezeption und Konstruktion des Balkanraumes in der SS-Zeitschrift «Das Schwarze Korps», AVM, München 2009, .
* *Zeck, Mario.* Das Schwarze Korps: Geschichte Und Gestalt Des Organs аchsfuhrung SS. Niemeyer, Tübingen, 2002. ISBN 3-484-34051-7.

Катэгорыя:СС
Алег Мікалаевіч Елісеенкаў

**Алег Елісеенкаў** () — беларускі кампазітар, харавы дырыжор, педагог, заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 21 верасня 1958 года ў Спас-Дземенску ў сям’і настаўніцы і музыканта.

Вырас у Маладзечне, куды бацькі пераехалі ў хуткім часе пасля нараджэння сына. Яго бацька быў адным з першых выкладчыкаў Маладзечанскага музычнага вучылішча.

У 1973 годзе скончыў Маладзечанскае музычнае вучылішча па спецыяльнасці «Тэорыя музыкі».

З’яўляўся дацэнтам кафедры мастацтва эстрады Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта культуры і мастацтваў, кіраваў студыяй «Гран-пры» Дзяржаўнага канцэртнага аркестра. Адыграў вялікую ролю ў станаўленні маладых выканаўцаў Таццяны Путырскай, Валерыя Дзідзюлі, Дзмітрыя Калдуна, Пятра Ялфімава. Таксама сярод яго выхаванцаў Вера Карэтнікава, Слава Нагорны і група «Ванільнае неба», якая ў 2005 годзе заняла ўсе верхнія радкі хіт-парада Першага нацыянальнага тэлеканала «На скрыжаваннях Еўропы».

Член грамадскага аб’яднання «Беларускі саюз кампазітараў».

Памёр 26 кастрычніка 2024 года. Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.

## Творчасць 
Напісаў музыку да песень Андрэя Хлястова «Спасибо тебе», «Ты такая», «Невеста»; Ірыны Дарафеевай «Ветразь кахання»; Алесі «Не потеряй», «Птицы», «Усмешка»; большасці песень з рэпертуару Аляксандра Саладухі.

## Узнагароды 
* Медаль Францыска Скарыны (2009);
* спецыяльны дыплом Пастаяннага камітэта Саюзнай дзяржавы за творчае ўвасабленне ідэй дружбы народаў Беларусі і Расіі;
* прэмія Саюзнай дзяржавы ў галіне літаратуры і мастацтва за 2015—2016 гады;
* заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь

## Спасылкі 
* Белорусский композитор Олег Елисеенков славу притягивает магнитом
* Беларускі кампазітар і прадзюсар Алег Елісеенкаў адзначае 60-годдзе
* Кампазiтар Алег Елiсеенкаў: У нас з жонкай усё агульнае — i радасцi, i нягоды, i грошы

 Катэгорыя:Кампазітары-песеннікі
Катэгорыя:Кампазітары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Кампазітары СССР
Катэгорыя:Кампазітары Беларусі
Яўген Пятровіч Гладкоў

**Яўген Пятровіч Гладкоў** (нар. , в. Іванькава, Пермская вобласць, Расія) — беларускі цымбаліст, педагог, першы выканаўца многіх твораў беларускіх кампазітараў, народны артыст Беларусі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў эвакуацыі. У 1949 годзе разам з бацькамі прыехаў у Гомель. Вучобу ў сярэдняй школе сумяшчаў з удзелам у мастацкай самадзейнасці. Выступаў з аркестрам народных інструментаў Гомельскага палаца чыгуначнікаў. Першым музычным інструментам была балалайка, але знакавымі для яго сталі цымбалы. У 1959 годзе, скончыўшы школу, паступіў у Гомельскае музычнае вучылішча імя Н. Сакалоўскага (клас цымбалістаў). Пасля заканчэння вучылішча паступіў у Беларускую кансерваторыю (клас І. Жыновіча), якую скончыў у 1968 годзе.

У 1966 годзе стаў выкладчыкам кансерваторыі (з 1980 — загадчык кафедры, з 1987 — прафесар). З 1995 года з’яўляецца членам прэзідыума Сусветнай асацыяцыі цымбалістаў. У 1997 годзе была створана Асацыяцыя беларускіх цымбалістаў, старшынёй якой стаў Я. Гладкоў.

## Узнагароды 
У 1999 годзе яму прысвоена званне народнага артыста Беларусі. Узнагароджаны спецыяльнымі прэміямі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2001, 2011).

## Творчасць 
У 1966 годзе арганізаваў канцэртны ансамбль цымбалістаў «Лілея» Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі, які і сёння вядзе актыўную выканальніцкую дзейнасць, папулярызуе лепшыя беларускія народныя песні і танцы, творы беларускіх кампазітараў.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1997. — Т. 5. — С. 282.
* Весці Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі. — 2012. — № 20. — С. 175—179.
* Жизнь в музыке : сборник статей, материалов, документов / [составитель М. С. Григорьев]. — Минск, 2014. — С. 119—123.
* Кто есть Кто в Республике Беларусь. Люди дела : энциклопедия. — Минск, 1999. — С. 106.
* Культура Беларусі : энцыклапедыя : [у 6 т.]. — Мінск, 2012. — Т. 3. — С. 50.
* Культура. — 2012. — 7 студзеня (№ 1). — С. 2, 4. Мастацтва. — 2011. — № 7. — С. 12.
* Михаил Солопов. Жизнь в музыке : сборник статей, материалов, документов / [составитель М. С. Григорьев]. — Минск, 2014. — С. 119—123.
* Нёман. — 2015. — № 9. — С. 192—203.
* Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 43.
* Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. — Мінск, 1985. — Т. 2. — С. 94.
Гарадская клінічная бальніца хуткай медыцынскай дапамогі (Мінск)

**Гарадская клінічная бальніца хуткай медыцынскай дапамогі** (**БХМД**) — мінская клінічная бальніца хуткай медыцынскай дапамогі.

## Гісторыя 
Бальніца на 850 ложкаў прыняла першага пацыента 1 снежня 1978 года.

Была аб’яднана са станцыяй хуткай медыцынскай дапамогі да 1982 года.

Першы галоўны ўрач БХМД — Ігар Сільвестравіч Кудлач.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Бальніцы Мінска
Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Мінск)
Клей (акруга)

У Злучаных Штатах Амерыкі налічваецца 18 акруг з назвай Клей (), большасць з якіх названы ў гонар дзяржаўнага дзеяча, спікера палаты прадстаўнікоў, 9-га Дзяржсакратара ЗША — Генры Клея:
* **Клей** — штат Аява
* **Клей** — штат Алабама
* **Клей** — штат Арканзас
* **Клей** — штат Джорджыя
* **Клей** — штат Заходняя Віргінія
* **Клей** — штат Ілінойс
* **Клей** — штат Індыяна
* **Клей** — штат Канзас
* **Клей** — штат Кентукі
* **Клей** — штат Мінесота
* **Клей** — штат Місісіпі
* **Клей** — штат Місуры
* **Клей** — штат Небраска
* **Клей** — штат Паўночная Караліна
* **Клей** — штат Тэнесі
* **Клей** — штат Тэхас
* **Клей** — штат Фларыда
* **Клей** — штат Паўднёвая Дакота
Парашковая металургія

**Парашко́вая металургі́я** — раздзел навукі і галіна металургіі і металаапрацоўкі, якая ахоплівае сукупнасць метадаў вырабу парашкоў металаў і металападобных злучэнняў, паўфабрыкатаў і дэталяў з іх (ці з сумесяў металічных і неметалічных парашкоў) без расплаўлення асноўных складнікаў.

Заснавальнікамі парашковай металургіі лічацца П. Р. Сабалеўскі і В. В. Любарскі, якія ў 1826 годзе для вырабу манет з плаціны распрацавалі спосаб гарачага прасавання, які стаў адным з асноўных прыёмаў парашковай металургіі.

Усе асноўныя працэсы парашковай металургіі прынцыпова больш чыстыя і не забруджваюць навакольнае асяроддзе ў параўнанні са многімі працэсамі традыцыйнай металургіі. Парашковая металургія эканамічная ў дачыненні да матэрыялаў і дазваляе атрымліваць вырабы з патрэбнымі механічнымі, электрычнымі і магнітнымі ўласцівасцямі.

## У Беларусі 
Значнае развіццё парашковай металургіі ў Беларусі пачалося ў 1957 годзе, калі ў Беларускім політэхнічным інстытуце была створана праблемная лабараторыя (з 1972 года — Навукова-даследчы інстытут парашковай металургіі, з 1980 года — Беларускае рэспубліканскае навукова-вытворчае аб’яднанне парашковай металургіі пры Савеце Міністраў БССР, у 1996 годзе пераўтворана ў Беларускі навукова-вытворчы канцэрн парашковай металургіі, з 2006 года — Дзяржаўнае навукова-вытворчае аб’яднанне парашковай металургіі). Сфарміраваліся навуковыя школы пад кіраўніцтвам такіх вучоных, як А. У. Роман, А. В. Сцепаненка, П. А. Віцязь, Я. А. Дарашкевіч, І. Л. Купрыянаў, В. К. Шэлег, А. Ф. Ільюшчанка, В. А. Коўтун, Г. М. Ждановіч і інш.

У горадзе Маладзечна дзейнічае Маладзечанскі завод парашковай металургіі (адзін з буйнейшых у Еўропе).

## Літаратура 
* 
* 
* Энциклопедический словарь по металлургии. / Главный редактор Н. П. Лякишев.— М.: Интермет Инжиниринг, 2000.

## Спасылкі 
* *Гиршов В. Л., Котов С. А., Цеменко В. Н.* Современные технологии в порошковой металлургии: учеб. пособие / В. Л. Гиршов, С. А. Котов, В. Н. Цеменко. — СПб.: Изд-во Политехн. Ун-та, 2010. — 385 с. 
* *Роман О. В., Витязь П. А., Ильющенко А. Ф.* 50 лет порошковой металлургии Беларуси. История, достижения, перспективы / ред.кол.: А. Ф. Ильющенко и др. — Минск, 2010. — 33 с.
Галіна Віктараўна Асмалоўская

**Галіна Віктараўна Асмалоўская** (, Горкі, Магілёўская вобласць — ) — беларускі дамрыстка, педагог, прафесар (2003), заслужаная артыстка БССР(1983).

## Біяграфія 
У 1962 годзе скончыла Беларускую кансерваторыю.
 
Працавала ў Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі (прафесар кафедры струнных народных шчыпкова-ўдарных інструментаў).

## Творчасць 
Кіравала студэнцкімі музычна-выканальніцкімі калектывамі — ансамблем дамрыстаў і ансамблем народных інструментаў «Эстафета».

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1996. — Т. 2. — С. 37.
* Весці Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі. — 2011. — № 19. — С. 118—122.
* Культура Беларусі : энцыклапедыя : [у 6 т.]. — Мінск, 2010. — Т. 1. — С. 291.
* Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2021. — Т. 6, кн. 2 : Могилёвская область. — С. 219.
* Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 5. — С. 632.
* Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. — Мінск, 1984. — Т. 1. — С. 206

## Спасылкі 
* 31 ДЕКАБРЯ 2021 ГОДА УШЛА ИЗ ЖИЗНИ ЗАСЛУЖЕННАЯ АРТИСТКА БССР, ПРОФЕССОР КАФЕДРЫ СТРУННЫХ НАРОДНЫХ ЩИПКОВО-УДАРНЫХ ИНСТРУМЕНТОВ УЧРЕЖДЕНИЯ ОБРАЗОВАНИЯ «БЕЛОРУССКАЯ ГОСУДАРСТВЕННАЯ АКАДЕМИЯ МУЗЫКИ» ГАЛИНА ВИКТОРОВНА ОСМОЛОВСКАЯ 
* Картина дня: резонансные кадровые назначения, подробности интервью Лукашенко TRT и прощание с маэстро
Забара

**Заба́ра** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Аляксандравіч Забара (нар. 1984) — украінскі футбаліст.
* Генадзь Іванавіч Забара (1952—2025) — беларускі кларнетыст, педагог, заслужаны артыст Беларусі.
* Ігар Уладзіміравіч Забара (нар. 1962) — беларускі акцёр, рэжысёр.
Il Popolo d’Italia

**Il Popolo d’Italia** () — газета, заснаваная Беніта Мусаліні ў 1914 годзе пасля яго расколу з Італьянскай сацыялістычнай партыяй. Газета прапагандавала мілітарызм, ірэдэнтызм і заклікала да ўступлення Італіі ў Першую сусветную вайну.

Пасля вайны газета стала асацыявацца з новым фашысткім рухам пад кіраўніцтвам Беніта Мусаліні. На працягу ўсяго перыяду фашысцкага праўлення ў Каралеўстве Італія, Il Popolo d’Italia афіцыйна заставалася незалежнай прыватнай газетай, асобнай ад Нацыянальнай фашысцкай партыі і італьянскай дзяржавы. Аднак газета атрымлівала сродкі ад партыі і дзяржавы, а таксама пастаянную падтрымку з боку прыватнага сектара і паслядоўна прасоўвала фашысцкі пункт гледжання на злабадзённыя пытанні.

Пасля падзення фашысцкага рэжыму ў Італіі ў 1943 годзе, газета была забаронена.

## Спасылкі 
* Архівы «Il Popolo d'Italia» (1914-1943) 

Катэгорыя:Газеты на італьянскай мове