Грунвальдскія мячы

, ЗША]]
**Грунвальдскія мячы** (часам **Мячы Грунвальда** ()) — два баявых мяча, якія 15 ліпеня 1410 года перад Грунвальдскай бітвай вялікі магістр Тэўтонскага ордэна Ульрых фон Юнгінген адправіў каралю Польскаму Ягайлу і вялікаму князю Літоўскаму Вітаўту ў якасці афіцыйнага выкліку на бой. Пасля польска-літоўскай перамогі абодва мячы ў якасці ваенных трафеяў былі адпраўленыя ў рэзідэнцыю караля Ягайлы ў Кракаве. З цягам часу два гэтых клінка сталі сімвалам, які адлюстроўвае ўладу манарха над двума народамі: Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага. Выкарыстоўваліся ў цырымоніях каранацыі большасці польскіх каралёў у XVI—XVIII стагоддзях. Пасля падзелу Рэчы Паспалітай бясследна зніклі ў 1853 годзе. Два мячы, тым не менш, застаюцца сімвалам ваеннай перамогі Польшчы і Літвы і з’яўляецца важнай часткай гістарычнай памяці удзельнічаўшых у бітве народаў.

## Гісторыя зброі 
Грунвальдская бітва — адзін з эпізодаў Вялікай вайны 1409—1411 гадоў паміж польска-літоўскай кааліцыяй на чале з каралём Ягайлам і вялікім князем Літоўскім Вітаўтам, з аднаго боку, і Тэўтонскім ордэнам на чале з вялікім магістрам Ульрыхам фон Юнгінгенам, з другога. Гэта бітва стала вырашальнай у вайне і адной з найбуйнейшых у сярэднявечнай Еўропе.

Раніцай, 15 ліпеня 1410 года, войскі польска-літоўскай кааліцыі рыхтаваліся да бою, калі з’явіліся два герольды ворага, якія неслі два вынятых мяча. яны прасілі сустрэчы з абодвума манархамі-саюзнікамі, але, паколькі Вітаўт рыхтаваў літоўскія войскі на правым фланзе, іх прыняў толькі Ягайла. Паводле  яны абвясцілі наступнае пасланне. На думку сучасных польскіх публіцыстаў, вялікі магістр надаваў свайму дару выключна рэлігійны сэнс з адсылкай да Евангелля ад Лукі: «Яны сказалі: Госпадзе! вось, тут два мячы. Ён сказаў ім: даволі» (). Адказам, што ў яго дастаткова сваіх мячоў, Ягайла нібыта прадэманстраваў неразуменне алюзіі на біблейскі сюжэт.

Вобраз двух Грунвальдскай мячоў выкарыстоўваўся ў мастацтве і геральдыцы шмат разоў. У 1938 годзе польская пошта выпусціла марку ў памяць аб Уладзіславе Ягайла і каралеве Ядвізе. Сярод іншых рэгалій там былі намаляваныя Грюнвальдские мячы. Гэта паслужыла падставай да дыпламатычнага пратэсту з боку нацысцкай Германіі. Для «падтрымання добрасуседскіх адносін» польскае Міністэрства замежных спраў абавязала паштовае ведамства вывесці марку з звароту. У экземплярах 1939 года мячы былі замененыя геральдычным арнаментам.

Шырока вядомы помнік Ягайлу ў  Нью-Ёрка, дзе кароль паказаны верхам з двума скрыжаванымі над галавой клінкамі. Ён быў створаны да  года па праекце скульптара Станіслава Астроўскага. Польская дэлегацыя, якая прыбыла на цырымонію адкрыцця, з-за пачатку Другой сусветнай вайны засталася ў Злучаных штатах разам з так і не адкрытым помнікам. У 1945 годзе яго паставілі на гранітны пастамент праекта амерыканскага архітэктара.

У лістападзе 1943 года заснаваны ваенны Ордэн «Крыж Грунвальда», на якім у залатым шчыце былі намаляваныя два Грунвальдскай мяча, накіраваныя лёзамі ўніз. Ім ўзнагароджвалі за «мужнасць у барацьбе з акупантамі, за свабоду і незалежнасць Польшчы, заслугі ў арганізацыі ўзброеных сіл, паспяховае правядзенне баявых аперацый, як польскіх, так і замежных грамадзян». У 1992 годзе ордэн скасаваны.

Грунвальдскія мячы з’яўляюцца элементамі нагруднага знака «Грунвальд-Берлін», медалі «Братэрства па зброі», герба сельскай воласці Грунвальд.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Мячы (зброя)
Катэгорыя:Сярэднявечныя еўрапейскія мячы
Катэгорыя:Асобныя экзэмпляры мячэй
Катэгорыя:Нацыянальныя сімвалы Польшчы