2024

**2024 (дзве тысячы дваццаць чацвёрты) год** па грыгарыянскім календары — высакосны год, які пачынаецца ў панядзелак. Гэта 2024-ы год нашай эры, 24-ы год 3-га тысячагоддзя, 24-ы год XXI стагоддзя, 4-ы год 3-га дзесяцігоддзя XXI стагоддзя, 5-ты год 2020-х гадоў.

Па рашэнні ААН 2024 год быў абвешчаны Міжнародным годам .

## Падзеі 
### Студзень 
* 1 студзеня:
** Персанаж Мікі Маус з мультфільма «Параходзік Вілі» стаў грамадскім здабыткам.
** Спыніла існаванне самаабвешчаная Нагорна-Карабахская Рэспубліка.
** Членамі групы БРІКС сталі Егіпет, Эфіопія, Іран, Саудаўская Аравія і ААЭ.
** Адбылося землетрасенне ў Японскім моры, якое выклікала цунамі і прывяло да ахвяр у Японіі.
* 2 студзеня:
** Здзейснены замах на лідара Дэмакратычнай партыі Карэі Лі Чжэ Мёна.
** У аэрапорце Токіа здарылася сутыкненне двух самалётаў.
* 3 студзеня: У Кермане (Іран) падчас памятнай цырымоніі ў гадавіну гібелі генерала Касема Сулеймані прагрымелі два выбухі, загінулі людзі.
* 7 студзеня: Фільм «Опенгеймер» рэжысёра Крыстафера Нолана атрымаў прэмію «Залаты глобус» у катэгорыі «Найлепшы драматычны фільм».
* 9 студзеня:
** Прэм’ер-міністрам Францыі прызначаны Габрыэль Аталь, ён стаў самым маладым кіраўніком французскага ўрада.
** Пачаўся ўзброены канфлікт у Эквадоры паміж урадам і мафіёзнай групоўкай.
* 10 студзеня: У Папуа — Новай Гвінеі ўспыхнулі масавыя беспарадкі.
* 11 студзеня: Пачалося супрацьстаянне ў Ігл-Пас, канфлікт паміж федэральнымі ўладамі ЗША і штатам Тэхас, выкліканы міграцыйнай палітыкай.
* 12 студзеня: ЗША і Вялікабрытанія нанеслі авіяўдары па пазіцыях хусітаў у Емене.
* 14 студзеня: Фрэдэрык X узышоў на сталец караля Даніі.
* 15 студзеня:
** Аргенцінец Ліянель Месі стаў уладальнікам узнагароды ФІФА найлепшаму футбалісту 2023 года.
** Іран нанёс ракетны ўдар па горадзе Эрбіль (Ірак).
* 16 студзеня: Іран нанёс ракетны ўдар па пакістанскай правінцыі Белуджыстан.
* 24 студзеня: У Белгародскай вобласці Расіі пацярпеў крушэнне расійскі ваенна-транспартны самалёт Іл-76.
* 25 студзеня:
** Суд у Маскве прысудзіў былога лідара ДНР Ігара Стралкова (Гіркіна) да зняволення.
** Прэм’ера расійскага фільма «Майстар і Маргарыта» рэжысёра Міхаіла Локшына паводле аднайменнага рамана Міхаіла Булгакава.
* 27 студзеня: Арына Сабаленка ў другі раз запар выйграла жаночы Адкрыты чэмпіянат Аўстраліі па тэнісе.

### Люты 
.]]
* 3 лютага:
** Былога прэм’ер-міністра Пакістана Імрана Хана і яго жонку прысудзілі да пазбаўлення волі за хуткае вяселле пасля разводу.
** У Чылі абвешчана надзвычайнае становішча з-за лясных пажараў.
* 4 лютага: Спявачка Тэйлар Свіфт у чацвёрты раз стала пераможцай цырымоніі «Грэмі» ў катэгорыі «Альбом года».
* 7 лютага: За дзень да ўсеагульный выбараў у Пакістане адбыўся двайны тэракт.
* 8 лютага: Аляксандр Сырскі змяніў Валерыя Залужнага на пасадзе галоўнакамандуючага Узброенымі сіламі Украіны.
* 10 лютага: Зборная Катара ў другі раз стала пераможцам  па футболе.
* 17 лютага: Пераможцам прэміі Цёткі за найлепшую кнігу для дзяцей і падлеткаў стаў Антон Францішак Брыль з кнігай «Мышыныя Каляды».
* 18 лютага: Адбылася 77-я цырымонія прысуджэння прэміі BAFTA за дасягненні ў вобласці кінематографа, найлепшым фільмам названы «Опенгеймер» рэжысёра Крыстафера Нолана.
* 22 лютага: Баржа сутыкнулася з  ў Гуанчжоу (Кітай), у выніку чаго ён абрынуўся. 
* 24 лютага: 30-я цырымонія ўручэння прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША адбылася ў Лос-Анджэлесе, спецыяльную ўзнагароду за ўклад у кінематограф атрымала Барбра Стрэйзанд.
* 25 лютага: Выбары дэпутатаў Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь і дэпутатаў мясцовых Саветаў.
* 26 лютага: Завяршыўся 74-ы Берлінскі кінафестываль, галоўную ўзнагароду — Залатога мядзведзя — атрымаў фільм «» рэжысёра .
* 29 лютага: Пажар у ГЦ «Green Cozy Cottage» (Дака, Бангладэш) прывёў да гібелі людзей.

### Сакавік 
.]]
 і трое іншых кандыдатаў пасля прэзідэнцкіх выбараў, 18&nbsp;сакавіка.]]
».]]
, Расія.]]
ы, 27&nbsp;сакавіка.]]
* 1 сакавіка: Расійскі палітык Аляксей Навальны пахаваны ў Маскве.
* 2 сакавіка: Нідэрландка Фемке Бол другі раз за сезон абнавіла сусветны рэкорд у бегу на 400 метраў у памяшканні.
* 3 сакавіка:
** Здзейснены напады на турмы на Гаіці, узброеныя групоўкі змагаюцца за кантроль над Порт-о-Прэнсам, сталіцай краіны.
** Прэм’ер-міністрам Пакістана абраны Шахбаз Шарыф.
* 7 сакавіка: Швецыя стала трыццаць другім членам НАТА.
* 10 сакавіка: 96-я цырымонія ўручэння ўзнагарод кінапрэміі «Оскар» адбылася ў Лос-Анджэлесе, найлепшым фільмам названы «Опенгеймер» рэжысёра Крыстафера Нолана.
* 13 сакавіка: Еўрапейскі парламент прыняў Рэгламент аб штучным інтэлекце.
* 15 сакавіка: Стартавала Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2024. 
* 17 сакавіка: Прайшлі прэзідэнцкія выбары ў Расіі, перамогу атрымаў Уладзімір Пуцін.
* 20 сакавіка: Прэзідэнт В’етнама Во Ван Тхыонг адпраўлены ў адстаўку.
* 22 сакавіка: 
** Узброеныя сілы Расіі нанеслі авіяцыйны ўдар па Украіне, пашкоджана і спыніла работу ДнепраГЭС.
** Здзейснены  тэракт у «Крокус Сіці Холе» ў горадзе Краснагорску Маскоўскай вобласці Расіі.
* 23 сакавіка: У складзе экіпажа касмічнага карабля «Саюз МС-25» да МКС адправілася Марына Васілеўская, першая беларуская жанчына-касманаўт.
* 26 сакавіка: Пасля сутыкнення з кантэйнеравозам абрынуўся мост імя Фрэнсіса Скота Кі ў амерыканскім Балтымары.
* 28 сакавіка: На шляху з Батсваны ў ПАР трапіў у ДТЗ пасажырскі аўтобус, загінула 45 чалавек.

### Красавік 
, Бахрэйн, 16 красавіка.]]
* 1 красавіка: ВПС Ізраіля нанеслі авіяўдар па консульстве Ірана ў Дамаску.
* 2 красавіка: Ліндсей Хардынг названа трэнерам года NBA G League, стала першай жанчынай, што атрымала гэтую ўзнагароду.
* 3 красавіка: На Тайвані здарылася землетрасенне, якое стала наймацнейшым за апошнюю чвэрць стагоддзя.
* 5 красавіка:
** Падчас штурму пасольства Мексікі ў Кіта затрыманы былы віцэ-прэзідэнт Эквадора Хорхе Глас.
** У выніку паводкі на рацэ Урал прарвана дамба ў расійскім горадзе Орск.
* 6 красавіка: З МКС вярнулася на Зямлю Марына Васілеўская, першая беларуская жанчына-касманаўт.
* 7 красавіка: Ля паўночнага ўзбярэжжа Мазамбіка затанула лодка, больш за сто чалавек загінулі.
* 8 красавіка: Поўнае сонечнае зацьменне назіралася ў Паўночнай Амерыцы.
* 13 красавіка: Іран і яго саюзнікі нанеслі ўдар балістычнымі ракетамі і дронамі па тэрыторыі Ізраіля.
* 14 красавіка:
** Літоўскі атлет Мікалас Алекна пабіў сусветны рэкорд у кіданні дыска, які трымаўся трыццаць восем гадоў.
** Форвард «Калгары Флэймз» Ягор Шаранговіч усталяваў новы рэкорд па выніковых балах сярод беларускіх хакеістаў за адзін сезон у НХЛ.
** «Баер» з Леверкузена стаў чэмпіёнам германскай футбольнай Бундэслігі ўпершыню за сваю 120-гадовую гісторыю.
* 16 красавіка:
** Разбураны пажарам гістарычны будынак Капенгагенскай біржы — Бёрсен.
** Моцныя дажджы і навальніцы прывялі да паводкі ў краінах Персідскага заліва.
* 20 красавіка: NASA аднавіла атрыманне даных аб стане сістэм касмічнага апарата «Вояджэр-1», які пакінуў Сонечную сістэму.
* 22 красавіка: Міланскі «Інтэр» у дваццаты раз выйграў чэмпіянат Італіі па футболе.
* 24 красавіка: VII Усебеларускі народны сход пачаў сваю работу ў Мінску.
* 27 красавіка: «Мяшкоў Брэст» у шаснаццаты раз выйграў чэмпіянат Беларусі па гандболе.

### Май 
, Кітай.]]
, Місуры, ЗША, 10&nbsp;мая.]]
, Прага. Па завяршэнні гульні зборных Чэхіі і Аўстрыі, 17 мая.]]
 пасля атакі, 25 мая.]]
* 1 мая:
** Абрынуўся ўчастак хуткаснай дарогі ў Мэйчжоу на поўдні Кітая, гэтаму папярэднічалі моцныя залевы.
** У бразільскім штаце Рыу-Гранды-ду-Сул абвешчана надзвычайнае становішча з-за паводкі.
* 3 мая: Кітайская аўтаматычная міжпланетная станцыя «Чан’э-6» стартавала да Месяца.
* 4 мая: Амерыканская спявачка Мадонна дала ў Рыа-дэ-Жанэйра найвялікшы канцэрт за кар’еру, шоу наведала 1,6 мільёна чалавек.
* 6 мая: Польскі суддзя Томаш Шміт запытаў палітычнага прытулку ў Беларусі.
* 10 мая: Сонечныя буры выклікалі палярныя ззянні ў нізкіх шыротах.
* 11 мая: Фінал конкурсу песні «Еўрабачанне»  прайшоў у Швецыі, перамогу атрымаў прадстаўнік Швейцарыі Nemo з песняй «».
* 15 мая:
** Праз беспарадкі супраць паправак у Канстытуцыю ў Новай Каледоніі ўведзена надзвычайнае становішча.
** Прэм’ер-міністр Сінгапура Лі Сяньлун сышоў у адстаўку пасля амаль дваццаці год знаходжання на пасадзе.
** Здзейснены замах на на Прэм’ер-міністра Славакіі Роберта Фіца, палітык шпіталізаваны з агнястрэльнымі раненнямі.
* 18 мая:
** «Мінчанка» ў адзінаццаты раз выйграла чэмпіянат Беларусі па валейболе сярод жанчын.
** Украінец Аляксандр Усік перамог у паядынку за тытул чэмпіёна свету па боксе ў цяжкай вазе паводле версіі WBC, ён завалодаў чэмпіёнскімі тытуламі ў чатырох найбольш прэстыжных прафесійных баксёрскіх арганізацыях.
* 19 мая:
** У выніку крушэння верталёта ва Усходнім Азербайджане загінуў Прэзідэнт Ірана Ібрагім Раісі разам з міністрам замежных спраў і некалькімі чыноўнікамі.
** У Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга адбылася спроба дзяржаўнага перавароту.
* 21 мая: Набыў моц Рэгламент Еўрапейскага Саюза аб штучным інтэлекце.
* 22 мая: У фінальным матчы Лігі Еўропы УЕФА ў Дубліне італьянская «Аталанта» атрымала перамогу над «Баерам», перарваўшы рэкордную серыю нямецкага клуба без паражэнняў.
* 24 мая:
** Апоўзень з гары Мунгала ў Папуа — Новай Гвінеі прывёў да гібелі людзей.
** Баскетбольны клуб «Мінск» у шаснаццаты раз запар стаў чэмпіёнам Беларусі.
* 25 мая:
** Закрыўся 77-ы Канскі кінафестываль, Залатую пальмавую галіну атрымаў фільм «Анора» рэжысёра Шона Бэйкера.
** Завяршыла сезон польская футбольная Экстракляса, чэмпіёнам упершыню стала «Ягелонія» з Беластока.
** Гродзенскі «Нёман» выйграў матч за Кубак Беларусі па футболе.
** Расійская армія нанесла шэраг авіяракетных удараў па Харкаву.
* 26 мая:
** Чэмпіянат свету па хакеі з шайбай у Чэхіі завяршыўся перамогай зборнай гаспадароў.
** Дзеючы галава дзяржавы Гітанас Наўседа атрымаў перамогу на прэзідэнцкіх выбарах у Літве.
* 27 мая: Прайшлі выбары ў Каардынацыйную раду, арганізаваныя беларускай апазіцыяй.
* 30 мая: Экс-прэзідэнт ЗША Дональд Трамп прызнаны вінаватым па ўсіх пунктах абвінавачваннях у падробцы фінансавай дакументацыі.

### Чэрвень 
* 1 чэрвеня: У фінале Лігі чэмпіёнаў УЕФА мадрыдскі «Рэал» здабыў пятнаццаты тытул у гісторыі.
* 2 чэрвеня: Прэзідэнтам Мексікі абрана Клаўдзія Шэйнбаум, упершыню на гэту пасаду абралі жанчыну.
* 4 чэрвеня: Модуль кітайскай касмічнай станцыі «Чан’э-6» з узорамі грунту ўзляцеў з адваротнага боку Месяца.
* 5 чэрвеня: Амерыканскі пілатаваны карабель «Boeing Starliner» упершыню стартаваў да Міжнароднай касмічнай станцыі.
* 8 чэрвеня: Польская тэнісістка Іга Свёнтак у трэці раз запар стала пераможцай Адкрытага чэмпіянату Францыі.
* 9 чэрвеня: Нарэндра Модзі ў трэці раз заступіў на пасаду Прэм’ер-міністра Індыі.
* 10 чэрвеня: У выніку крушэння ваеннага транспартніка ў Малаві загінулі дзевяць чалавек, у тым ліку віцэ-прэзідэнт Саўлас Чыліма.
* 12 чэрвеня:
** У Мангафе (Кувейт) у шасціпавярховым жылым будынку здарыўся пажар, які забраў жыцці 50 замежных рабочых.
** Караблекрушэнне на рацэ Ква ў ДР Конга прывяло да гібелі людзей.
* 14 чэрвеня: Чэмпіянат Еўропы па футболе стартаваў у Германіі.
* 16 чэрвеня:
** Мірная канферэнцыя па Украіне завяршылася ў Швейцарыі.
** Спецназам ліквідаваны тэрарысты, якія захапілі двух закладнікаў у следычым ізалятары Растова-на-Доне (Расія).
* 17 чэрвеня: Баскетбалісты «Бостан Селтыкс» сталі чемпіёнамі НБА ў рэкордны васямнаццаты раз.
* 18 чэрвеня: 
** Амерыканскі вытворца Nvidia стаў самай дарагой кампаніяй у свеце.
** У Кеніі пачаліся пратэсты супраць новага фінансавага законапраекта.
* 20 чэрвеня: Пірэнейскіх рысей выключылі са спісу відаў пад пагрозай вымірання і класіфікавалі як уразлівы від.
* 23 чэрвеня: У Дзербенце і Махачкале (Расія) здзейснена серыя тэрарыстычных нападаў.
* 24 чэрвеня:
** Высокі суд Англіі і Уэльса выпусціў журналіста, заснавальніка WikiLeaks Джуліяна Асанжа пад заклад.
** Каманда «Фларыда Пантэрз» упершыню выйграла .
* 25 чэрвеня: Модуль кітайскага зонда «Чан’э-6» прызямліўся, даставіўшы першыя ў свеце ўзоры грунту, сабраныя з адваротнага боку Месяца.
* 26 чэрвеня:
** Закрыўся інтэрнэт-сэрвіс ICQ.
** У Балівіі адбылася спроба дзяржаўнага перавароту.
* 27 чэрвеня: Міністрам замежных спраў Беларусі прызначаны Максім Рыжанкоў.

### Ліпень 
* 2 ліпеня: У індыйскім штаце Утар-Прадэш у цісканіне загінула больш за сто чалавек.
* 4 ліпеня: Беларусь стала членам Шанхайскай арганізацыі супрацоўніцтва.
* 5 ліпеня: 
** На прэзідэнцкіх выбарах у Іране перамогу атрымаў Масуд Пезешкіян.
** Прэм’ер-міністрам Вялікабрытаніі стаў лідар Лейбарысцкай партыі Кір Стармер.
* 7 ліпеня: Украінская лёгкаатлетка Яраслава Магучых усталявала сусветны рэкорд у скачках у вышыню сярод жанчын.
* 8 ліпеня: Узброеныя Сілы Расійскай Федэрацыі здзейснілі ракетны абстрэл Украіны, атакаваны Кіеў і іншыя гарады.
* 13 ліпеня: На перадвыбарчым мітынгу ў Пенсільваніі здзейснены замах на былога прэзідэнта ЗША Дональда Трампа.
* 14 ліпеня:
** На тэрыторыю Беларусі абрынуўся ўраган, найбольш пацярпела Гомельская вобласць.
** Чэмпіянат Еўропы па футболе ў Германіі завяршыўся перамогай зборнай Іспаніі.
** Футбольная зборная Аргенціны ў шаснаццаты раз выйграла Кубак Амерыкі.
* 16 ліпеня: У Бангладэш у ходзе студэнцкіх пратэстаў за адмену  загінулі больш за сто чалавек, у краіне ўведзена каменданцкая гадзіна і абмежаваны інтэрнэт.
* 18 ліпеня: Урсула фон дэр Ляен пераабрана старшынёй Еўрапейскай камісіі на другі тэрмін.
* 19 ліпеня: Здарыўся глабальны тэхнічны збой у рабоце Windows.
* 21 ліпеня: Прэзідэнт ЗША Джо Байдэн выйшаў з прэзідэнцкай гонкі 2024 года.
* 25 ліпеня:
** Тайфун «Гаемі» абрынуўся на ўзбярэжжа кітайскай правінцыі Фуцзянь.
** Разгарнуўся бой за Тынзауатэн на поўначы Малі.
* 26 ліпеня: Цырымонія адкрыцця Летніх Алімпійскіх гульняў прайшла ў Парыжы.

### Жнівень 
* 1 жніўня: Расія і заходнія краіны правялі абмен зняволенымі.
* 2 жніўня: Іван Літвіновіч стаў першым у гісторыі скачкоў на батуце двукразовым алімпійскім чэмпіёнам.
* 3 жніўня:
** Амерыканская плыўчыха Кэці Ледэкі стала дзевяціразовай алімпійскай чэмпіёнкай, зраўняўшыся па колькасці тытулаў з Ларысай Латынінай.
** Нямецкая конніца Ізабель Верт стала першай спартсменкай, якая выйграла залатыя медалі на сямі Алімпійскіх гульнях.
** Першыя ў гісторыі залатыя алімпійскія медалі для Сент-Люсіі выйграла Жульен Альфрэд, а для Дамінікі — Тэа Лафон.
* 4 жніўня: Масавыя пратэсты ў Бангладэш, у выніку сутыкненняў загінулі дзясяткі асоб.
* 5 жніўня: Прэм’ер-міністр Бангладэш Шэйх Хасіна падала ў адстаўку і пакінула краіну. Камандуючы арміяй Вакер-Уз-Заман аб’явіў аб стварэнні часовага ўрада.
* 9 жніўня: Пад Сан-Паўлу (Бразілія) пацярпеў крушэнне самалёт ATR 72.
* 11 жніўня: Завяршыліся Алімпійскія гульні ў Парыжы, перамогу ў медальным заліку атрымала каманда ЗША.
* 14 жніўня: Сусветная арганізацыя аховы здароўя абвясціла эпідэмію воспы малпаў надзвычайнай сітуацыяй.
* 16 жніўня: Прэм’ер-міністрам Тайланда абрана Пхетхангтхан Чынават.
* 24 жніўня: 
** Ля Порт-Судана абрынулася плаціна Арбаат.
** Джыхадзісты здзейснілі масавае забойства ў дэпартаменце Барсалаго (Буркіна-Фасо).
* 28 жніўня:
** Цырымонія адкрыцця Летніх Паралімпійскіх гульняў адбылася ў Парыжы.
** Пракуратура Парыжа паведаміла аб узяцці генеральнага дырэктара месенджара *Telegram* Паўла Дурава пад судовы нагляд.

### Верасень 
* 1 верасня: Упершыню з пачатку Другой сусветнай вайны ў Еўропе, крайне правая палітычная партыя «Альтэрнатыва для Германіі» перамагла на .
* 2 верасня: Судовы працэс па справе Дамініка Пеліко пачаўся ў Авіньёнскім судзе ў Францыі.
* 3 верасня:
** У выніку расійскага ракетнага ўдару па Ваенным інстытуце ў Палтаве загінула звыш пяцідзесяці асоб.
** Плывец Ігар Бокі выйграў дваццаць першы залаты медаль на Паралімпійскіх гульнях.
* 4 верасня: Тайфун «Ягі» наблізіўся да паўднёвага ўзбярэжжа Кітая, а адтуль накіраваўся ў бок В’етнама.
* 5 верасня: Прэм'ер-міністрам Францыі прызначаны Мішэль Барнье.
* 7 верасня:
** Завяршыўся 81-ы Венецыянскі кінафестываль, Залатога льва атрымаў фільм «Пакой па суседстве» рэжысёра Педра Альмадовара.
** Арына Сабаленка стала пераможцай Адкрытага чэмпіянату ЗША па тэнісе.
** У Францыі пачаліся пратэсты супраць прызначэння Мішэля Барнье прэм’ер-міністрам. 
* 8 верасня: Завяршыліся Летнія Паралімпійскія гульні 2024 ў Парыжы.
* 13 верасня: Пахаладанне і атмасферныя ападкі выклікалі паводкі ў Цэнтральнай Еўропе.
* 17 верасня: Атрады ісламістаў напалі на Бамако, сталіцу Малі.
* 20 верасня: Упершыню Суперкубак Беларусі па валейболе выйграла гомельская «Энергія».
* 23 верасня: 
** На Зямлю вярнуўся расійскі касманаўт Алег Кананенка, усталяваўшы рэкорд па працягласці касмічных палётаў.
** Прэзідэнтам Шры-Ланкі пасля перамогі на агульнанацыянальных выбарах стаў Анура Кумара Дысанаяке.
** Ізраіль пачаў масавыя бамбардзіроўкі Лівана.
* 26 верасня: Ураган «Хелен» выклікаў паводкі і разбурэнні на паўднёвым усходзе ЗША.
* 27 верасня: З-за праліўных дажджоў Непал ахапілі паводкі.

### Кастрычнік 
 Ірана па Ізраілі, 1&nbsp;кастрычніка.]]
 на небасхіле, Каларада, ЗША, 14&nbsp;кастрычніка.]]

* 1 кастрычніка:
** Марк Рутэ займае пасаду Генеральнага сакратара НАТА.
** Прэм’ер-міністрам Японіі стаў Сігэру Ісіба.
** Ізраільская армія ўварвалася ў Ліван для барацьбы з групоўкай «Хезбала».
** Іран нанёс ракетны ўдар па Ізраілі.
* 2 кастрычніка: Назіралася кольцападобнае сонечнае зацьменне.
* 3 кастрычніка:
** Вялікабрытанія абвясціла, што адмаўляецца ад суверэнітэту над архіпелагам Чагас і перадае яго Маўрыкію.
** На поўдзень Босніі і Герцагавіны абрынуліся паводкі.
* 9 кастрычніка: Ураган «Мілтан» абрынуўся на Фларыду.
* 10 кастрычніка: Лаўрэатам Нобелеўскай прэміі па літаратуры стала карэйская пісьменніца Хан Ган. 
* 11 кастрычніка: Лаўрэатам Нобелеўскай прэміі міру стала арганізацыя «Ніхон Хіданкё».
* 12 кастрычніка: Даўгаперыядычная камета C/2023 A3 (Цзыцзіньшань — ATLAS) з воблака Оарта максімальна зблізілася з Зямлёй.
* 13 кастрычніка: Кенійка Рут Чэпнгеціч на Чыкагскім марафоне ўстанавіла сусветны жаночы рэкорд у марафонскім бегу.
* 14 кастрычніка: Лаўрэатамі Нобелеўскай прэміі па эканоміцы сталі Даран Аджэмаглу, Сайман Джонсан і Джэймс Робінсан.
* 15 кастрычніка: Выбух бензавоза ў Маджаі ў Нігерыі прывёў да шматлікіх ахвяр.
* 16 кастрычніка:
** Адкрыўся для наведвальнікаў Вялікі Егіпецкі музей у Гізе.
** Ізраільскай арміяй забіты Ях’я Сінвар, лідар палесцінскага руху ХАМАС у сектары Газа.
* 20 кастрычніка: На рэферендуме ўхвалены папраўкі ў Канстытуцыю Малдовы, якімі стратэгічнай мэтай краіны абвяшчаецца членства ў Еўрапейскім Саюзе.
* 21 кастрычніка: Экс-прэзідэнт Перу Алехандра Таледа прысуджаны да турэмнага зняволення за карупцыю. 
* 23 кастрычніка: Здзейснены тэракт у штаб-кваэры турэцкай кампаніі Türk Havacılık ve Uzay Sanayii.
* 24 кастрычніка: Прэмія імя Сахарава «За свабоду думкі» прысуджана венесуэльскім палітыкам Марыі Карыне Мачада і Эдмунда Гансалесу.
* 26 кастрычніка:
** Ізраільская армія нанесла ўдары па тэрыторыі Ірана.
** Тайфун «Трамі», які нанёс урон Філіпінам, дасягнуў максімальнай інтэнсіўнасці, набліжаючыся да ўзбярэжжа В’етнама.
* 28 кастрычніка:
** Узнагарода «Залаты мяч» прысуджана Радрыга Эрнандэсу (сярод мужчын) і Айтане Банмаці (сярод жанчын).
** Археолагі абвясцілі аб знаходжанні ў мексіканскім штаце Кампечэ руін другога па велічыні на паўвостраве Юкатан старажытнага горада майя — Валерыяна.
** Ватыкан прадставіў свой афіцыйны маскот Лючэ.
* 29 кастрычніка: Шторм, які абрынуўся на Іспанію, выклікаў паводкі, разбурэнні і чалавечыя ахвяры.

### Лістапад 
* 3 лістапада: Мая Санду пераабрана Прэзідэнтам Рэспублікі Малдова на другі тэрмін.
* 5 лістапада: Кандыдат ад Рэспубліканскай партыі Дональд Трамп атрымаў перамогу на прэзідэнцкіх выбарах у ЗША.
* 8 лістапада: У некалькіх раёнах Амстэрдама прайшлі яўрэйскія пагромы.
* 9 лістапада: Здзейснены тэракт на чыгуначнай станцыі Квета (правінцыя Белуджыстан, Пакістан).
* 11 лістапада: Здзейснены наезд на натоўп у кітайскім Чжунхаі.
* 12 лістапада: Архібіскуп Кентэрберыйскі Джасцін Уэлбі абвясціў аб сваёй адстаўцы.
* 16 лістапада: Здзейснены нажавы напад у каледжы ва Усі (Кітай).
* 19 лістапада: Вынесены прысуд лідарам пратэстаў 2019—2020 гадоў у Ганконгу.
* 20 лістапада: Адбыўся рэліз камп’ютарнай гульні S.T.A.L.K.E.R. 2: Heart of Chornobyl.
* 21 лістапада: 
** Міжнародны крымінальны суд выдаў ордэр на арышт Прэм’ер-міністра Ізраіля Біньяміна Нетаньяху і былога міністра абароны краіны Ёава Галанта за меркаваныя злачынствы, звязаныя з вайной у сектары Газа.
** Здзейснены напад на аўтакалону ў пакістанскай правінцыі Хайбер-Пахтунхва.
* 24 лістапада: Нідэрландскі аўтагоншчык Макс Верстапен стаў чатырохразовым чэмпіёнам «Формулы-1». 
* 26 лістапада: Галоўны прыз літаратурнай прэміі імя Ежы Гедройця атрымаў Валянцін Акудовіч за кнігу «Трэба ўявіць Сізіфа шчаслівым».
* 27 лістапада: 
** Паміж Ізраілем і Ліванам уступіла ў сілу 60-дзённае перамір’е.
** Сірыйская апазіцыя пачала аперацыю «Стрымліванне агрэсіі», найбуйнейшае наступленне з 2020 года.
* 30 лістапада: У Сірыі антыўрадавыя сілы ў ходзе наступлення ўзялі горад Алепа.

### Снежань 
* 3 снежня: Прэзідэнт Рэспублікі Карэя Юн Сок Ёль увёў ваеннае становішча, амаль адразу адмененае.
* 4 снежня: ЮНЕСКА паведаміла аб уключэнні ў спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны выцінанкі — традыцыйнага мастацтва выразання з паперы ў Беларусі.
* 5 снежня: Курс Bitcoin падняўся вышэй за $&nbsp;100&nbsp;000.
* 7 снежня: Сабор Парыжскай Божай Маці ўрачыста адкрыўся пасля рэстаўрацыі.
* 8 снежня:
** Сірыйскія паўстанцы ўзялі Дамаск, Прэзідэнт Сірыі Башар Асад пакінуў краіну.
** Ізраільская армія ўварвалася ў Сірыю.
* 11 снежня: Указам Аляксандра Лукашэнкі Уладзіміру Карызне прысвоена ганаровае званне Народны паэт Беларусі.
* 12 снежня: Часопіс «Time» назваў чалавекам года амерыканскага палітыка Дональда Трампа.
* 13 снежня: Месэнджар Viber заблакаваны Раскамнаглядам на тэрыторыі Расійскай Федэрацыі.
* 14 снежня: Прэзідэнт Рэспублікі Карэя Юн Сок Ёль адхілены ад пасады ў выніку імпічмента. 
* 15 снежня:
** Цыклон «Чыда», які сфарміраваўся над Індыйскім акіянам, абрынуўся на мацерыковую частку Афрыкі.
** У выніку крушэння двух танкераў у Керчанскім праліве адбыўся разліў нафты.
* 20 снежня:
** Кароль Даніі Фрэдэрык X зацвердзіў новы каралеўскі герб.
** У Магдэбургу здзейснены наезд на натоўп на калядным кірмашы.
** Вынесены прысуд па справе Дамініка Пеліко, які абвінавачаны ў згвалаваннях з прымяненнем наркотыкаў.
* 23 снежня: Сухагруз «Ursa Major» затануў у Міжземным моры на поўдзень ад Картахены.
* 25 снежня: У аэрапорце Актау пацярпеў крушэнне пасажырскі самалёт Embraer E190.
* 27 снежня: Касмічны зонд «Паркер» выйшаў на сувязь пасля рэкорднага збліжэння з паверхняй Сонца.
* 29 снежня: 
** У аэрапорце Муан пацярпеў крушэнне пасажырскі самалёт Boeing 737.
** 71 чалавек загінуў пры аварыі на мосце Гелана ў Эфіопіі.
* 30 снежня: Адкрыліся тры новыя станцыі Зеленалужскай лініі Мінскага метрапалітэна.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 5 студзеня: Марыа Загала, бразільскі футбаліст, чатырохразовы чэмпіён свету па футболе, як ігрок і трэнер.
* 7 студзеня: Франц Бекенбаўэр, нямецкі футбаліст, чэмпіён свету, як ігрок і трэнер, двухразовы ўладальнік тытула футбаліста года ў Еўропе.
* 6 лютага: Себасцьян Піньера, эканаміст, інвестар і палітык. Прэзідэнт Чылі (2010—2014).
* 11 лютага: Келвін Кіптум, кенійскі лёгкаатлет, сусветны рэкардсмен у марафонскім бегу.
* 16 лютага: Аляксей Навальны, расійскі палітык, зняволены.
* 27 лютага: Мікалай Рыжкоў, савецкі і расійскі дзяржаўны і партыйны дзеяч, Старшыня СМ СССР (1985—1991).
* 29 лютага: Браян Малруні, канадскі палітык і адвакат, Прэм’ер-міністр Канады (1984—1993).
* 18 сакавіка: Канстанцін Кальцоў, беларускі хакеіст, трэнер.
* 8 красавіка: Пітэр Хігс, брытанскі фізік-тэарэтык.
* 19 мая: Ібрагім Раісі, Прэзідэнт Ірана.
* 7 чэрвеня: Уільям Элісан Андэрс, амерыканскі астранаўт.
* 22 чэрвеня: Лідзія Сымонаўна Савік, беларуская літаратуразнаўца.
* 24 чэрвеня: Дзяніс Уладзіміравіч Сідарэнка, беларускі дыпламат.
* 1 ліпеня: Васіль Апанасавіч Равяка, Герой Беларусі, работнік сельскай гаспадаркі.
* 31 ліпеня: Ісмаіл Ханія, палесцінскі палітык, кіраўнік палітбюро ХАМАС.
* 18 жніўня: Ален Дэлон, французскі кінаакцёр.
* 11 верасня: Альберта Фухіморы, палітык, Прэзідэнт Перу (1990—2000).
* 27 верасня: Мэгі Сміт, брытанская актрыса.
* 14 кастрычніка: Філіп Зімбарда, амерыканскі псіхолаг. 
* 18 кастрычніка: Генадзь Цыхун, беларускі мовазнавец.
* 17 снежня: Мікалай Крыжаноўскі, беларускі палітык.
* 26 снежня: Манмахан Сінгх, дзяржаўны і палітычны дзеяч, Прэм’ер-міністр Індыі (2004—2014).
* 29 снежня: Джымі Картэр, 39-ы Прэзідэнт ЗША (1977—1981), лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру.

## Зноскі 
## Спасылкі