open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пётр Аляксандравіч Ламан

**Пётр Аляксандравіч Ла́ман** (таксама **Пятро Ламан**) (, вёска Маласельцы, Карэліцкі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі акцёр, паэт, празаік.

## Біяграфія 
У 1966 годзе скончыў Ярэміцкую школу. У 1967 годзе паступіў у Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. З 1971 года працуе ў Беларускім нацыянальным драматычным акадэмічным тэатры імя Якуба Коласа.

## Ролі ў тэатры 
* Несцерка. — «Несцерка» (В. Вольскага)
* Джакелі («Не трывожся, мама!» Н. Думбадзэ),
* Марцыян Ропат («Званы Віцебска» У. Караткевіча),
* Скалнас («Клеменс» К. Саі),
* Жан («Фрэкен Юлія» Ю. А. Стрындберга),
* Радзівіл Руды («Чорная нявеста» А. Дударава),
* Краузэ («Тузы» У. Відмера),
* Бураў («Стрэл у тумане» В. Быкава),
* Пясняр («Сон на кургане» Янкі Купалы),
* Ураднік («Памінальная малітва» Р. Горына),
* Стары («Вар’яцкае танга кахання» С. Шэпарда),
* Туравец («Кракаўскі студэнт» Г. Марчука),
* Рагвалод («Крыж Еўфрасінні» І. Масляніцынай),
* Вучань («Апошнія сведкі» С. Алексіевіч).

## Фільмаграфія 
* Государственная граница. Фильм 2-й: Мирное лето 21-го года

## Бібліяграфія 
* Зерне імгненняў, — Мн., 1983
* Стары млын. — Мн., 1988
* Астравы. — Мн., 1989

## Пераклады 
* «Бабскія плёткі» Карла Гальдоні
* «Дацкая гісторыя» паводле Х. К. Андэрсена

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* «Культура» № 29 (897) / 18 — 24.07.2009 г. «Як Несцерка „стаў“ Купалам». Святлана Дашкевіч
* Пётр Александрович Ламан  // УК «Карэліцкі раённы краязнаўчы музей»
* *Юрый Іваноўскі* Вядучы артыст Нацыянальнага акадэмічнага драматычнага тэатра імя Якуба Коласа Пётр Ламан: Тут мне заўсёды ўтульна // Віцебскія весці
* «Пахавайце мяне пад плінтусам». На сцэне — Пятро Ламан // Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатр імя Якуба Коласа

Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Акцёры Беларусі
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Карэліцкім раёне
Палацавы парк (Штутгарт)

**Палацавы парк** — 600 летні паркавы ландшафт у Штутгарце. Ён пачынаецца ў цэнтры горада і распасціраецца ўздоўж цячэння Незенбахa да Некара. У рамках праекта Штутгарт 21 запланаваны вялікія перайначванні парку звязаныя з будаўнічымі працамі і даданнем тэрыторый, занятых у гэты момант чыгуначнымі паведамленнямі.

## Структура парку 
Афіцыйна парк падзяляецца на тры часткі звязаныя паміж сабой пешаходнымі мастамі:
* Верхні палацавы парк ()
* Сярэдні палацавы парк ()
* Ніжні палацавы парк ()

Катэгорыя:Паркі Германіі
Катэгорыя:Славутасці Штутгарта
Алкіны

thumb|220px|Алкіны
[алкіны|right|thumb|3D мадэль [ацэтылена — найпростага алкіна]]
**Алкіны** (*ацэтыленавыя вуглевадароды*) — вуглевадароды, якія змяшчаюць патройную сувязь паміж атамамі вуглярода, якія ўтвараюць гамалагічны шэраг з агульнай формулай **CnH2n-2**.
Атамы вугляроду пры патройнай сувязі знаходзяцца ў стане sp-гібрыдызацыі.

Для алкінаў характэрныя рэакцыі далучэння. У адрозненне ад алкенаў, якім ўласцівыя рэакцыі электрафільнага далучэння, алкіны могуць уступаць таксама і ў рэакцыі нуклеафільнага далучэння. Гэта абумоўлена значным s-характарам сувязі і, як следства, падвышанай электраадмоўнасцю атама вугляроду. Акрамя таго, вялікая рухомасць атама вадароду пры патройнай сувязі абумоўлівае кіслотныя ўласцівасці алкінаў ў рэакцыях замяшчэння.

## Гісторыя адкрыцця 
Упершыню ацэтылен быў атрыманы ў 1836 годзе Эдмундам Дэйві, стрыечным братам знакамітага англійскага хіміка Гемфры Дэйві.

## Літаратура 
* Хімічны слоўнік навучэнца. — Мн.: Народная асвета, 2004 — С. 21. // Алкіны

*
Катэгорыя:Вуглевадароды
Катэгорыя:Функцыянальныя групы
Дом-музей Гегеля

**Дом-музей Гегеля** () — музей у будынку ў Штутгарце, дзе ў 1770 годзе нарадзіўся філосаф Георг Вільгельм Фрыдрых Гегель. Ён жыў у Штутгарце 18 гадоў і памёр у 1831 годзе ў Берліне.

Дом на Эберхардштрасэ 53 пабудаваны ў XVI стагоддзі і служыць музеем жыцця і творчасці Гегеля з 1991 года.

Пасля рэканструкцыі музей зноў адкрыўся 27 жніўня 2020 года, да 250-годдзя з дня нараджэння Гегеля. Пастаянная экспазіцыя, якая дэманструецца з моманту стварэння музея, значна абноўлена, дэманструе арыгінальныя прадметы, звязаныя з Гегелем, напрыклад, яго знакаміты берэт і яго "Сямейны альбом". На выставе таксама прадстаўлены мультымедыйная інсталяцыя на трох паверхах, інтэрактыўныя станцыі і невялікая бібліятэка.

Наведвальнікаў чакаюць 18-хвілінная ўводзіны з субцітрамі на англійскай і кітайскай мовах з выкарыстаннем праекцый і 3D-тэхналогій. Уводзіны знаёмяць ​​з біяграфіяй, філасофіяй і Штутгартам XVIII стагоддзя, часоў Гегеля. Двое акцёраў — Уолтэр Сітлер і Ніна Сіверт — праводзяць віртуальны тур па музеі.

Пастаянная экспазіцыя на 1-м і 2-м паверхах распавядае пра жыццё Гегеля і дэманструе шырокі аб’ём экспанатаў,  розныя этапы яго жыцця і яго ўплыў на будучыя пакаленні мысляроў і гісторыю філасофіі. Пастаянная экспазіцыя даступная на нямецкай, англійскай і кітайскай мовах.

Escape Room на 2-м паверсе — унікальная асаблівасць музея. Як звычайна ў эскейп-руме, наведвальнікі мусяць вырашаць розныя задачы і прымяніць адну-дзве з філасофскіх ідэй Гегеля. Такім чынам, яны даведаюцца яшчэ больш пра ідэі Гегеля.

На першым паверсе музея праходзяць дзве выстаўкі: «Штутгарт у часы Гегеля 1770—1831» і «Са Штутгарта ў Берлін — Этапы жыцця Гегеля». На паказ выстаўлены рукапісы, выявы і дакументы Гегеля. Наведванне дому-музея займае прыблізна адну гадзіну.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Музеі паводле алфавіта
Катэгорыя:Славутасці Штутгарта
Катэгорыя:Музеі Штутгарта
Мацкевіч

**Мацкевіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алег Сяргеевіч Мацкевіч (нар. 1968) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
* Баляслаў Іосіфавіч Мацкевіч — беларускі медык, анколаг, дзіцячы хірург.
* Валерый Валер’евіч Мацкевіч (нар. 1983) — беларускі палітык і прадпрымальнік.
* 
* Ігнацій Вікенцьевіч Мацкевіч — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза.
* Леў Пятровіч Мацкевіч (1903—1968) — архітэктар.
* Лідзія Іванаўна Мацкевіч — беларускі навуковец, кандыдат эканамічных навук.
* Станіслаў Мацкевіч — польскі журналіст, пісьменнік, публіцыст і палітык.
* 
* Юзаф Мацкевіч (1902—1985) — польскі пісьменнік і журналіст.
* Юзэфа Фларыянаўна Мацкевіч (1911—2003) — беларускі мовазнавец, доктар філалагічных навук.
Азакерыт

thumb|Азакерыт з Юты
**Азакерыт** (ад  — пахну і  — воск) (горны воск) — прыродны вуглевадарод з групы нафты, па іншых дадзеных - з групы нафтавых бітумаў, часам умоўна адносіцца да мінералаў. З'яўляецца сумессю высокамалекулярных цвёрдых насычаных вуглевадародаў (звычайна складаецца з 85-87% вугляроду і 13-14% вадароду), па выглядзе нагадвае пчаліны воск, мае пах газы.
 
## Радовішчы 
Азакерыт здабываецца ў трыццаці розных краінах, самыя вядомыя радовішчы знаходзяцца ў Нартумберлендзе, Уэльсе, Шатландыі, на паўвостраве Чэлекен і ў Юце (хоць апошняя крыніца ўжо амаль вычарпаная). Паклады азакерыту размяшчаюцца па абодва бакі Карпат, аднак адзінымі месцамі здабычы азакерыту тут з'яўляюцца гарады Барыслаў (Львоўская вобласць, Украіна), Старуня і Дзвіняч (Польшча), што знаходзяцца на гісторыка-геаграфічнай тэрыторыі Усходняй Еўропы - Галіцыі.
 
Лічыцца, што адклады азакерыту ўтвараюцца падобна мінеральным жылам, дзякуючы паступоваму выпарэнню і акісленню нафты і ўтвараемаму пры гэтым расплаўленаму парафіну, які застывае ў расколінах, дзе раней знаходзілася вадкасць. У прыродзе азакерыт можа сустракацца ў розных формах - ад мяккага воскападобнага рэчыва да чорнай масы, цвёрдай, як гіпс.

## Уласцівасці 
Удзельная вага — ад 0,85 да 0,95, тэмпература плаўлення ад 58 да 100 °C. Азакерыт раствараецца ў эфіры, нафці, бензоле, шкіпінары, хлараформе, серавугляродзе і ў некаторых іншых рэчывах. Азакерыт, які здабываецца ў Галіцыі, адрозніваецца па колеру ад светла-жоўтага да цёмна-карычневага, таксама часта сустракаецца зялёны азакерыт (такая афарбоўка атрымліваецца дзякуючы дыхраізму) і плавіцца пры тэмпературы 62&nbsp;°C.

## Здабыча і выкарыстанне 
У Галіцыі здабыча азакерыту ажыццяўляецца ўручную, аднак на адным з руднікоў (глыбінёй у 200 метраў і шырынёй у 225) для перавозкі, уздыму і вентыляцыі выкарыстоўваюцца механізмы. На тых распрацоўках, дзе выкарыстоўваюцца звычайныя валы і ходні, азакерыт здабываецца шляхам глыбокага свідравання пароды, затым аддзяляецца ад яе ўручную. У рэдкіх выпадках, калі адразу аддзяліць чысты азакерыт ад каменя немагчыма, сумесь воску і горных парод вараць у вялікіх катлах, пакуль азакерыт не ўсплывае на паверхню. Затым азакерыт вараць яшчэ раз, каб цалкам ачысціць яго ад прымешак, пасля чаго фармуюць у цыліндрычныя зліткі з крыху завостранымі канцамі, у такім выглядзе азакерыт і паступае на рынак. Неапрацаваны азакерыт чысцяць таксама з дапамогай сернай кіслаты, а затым з дапамогай драўнянага вугалю. Вычышчаны азакерыт называецца цэрэзінам.

У 1940 годзе, калі пачаў шырока выкарыстоўвацца парафін, здабыча азакерыту скарацілася, але і ў нашы дні ён выкарыстоўваецца для вырабу свечак і ізалятараў, бо мае большую тэмпературу плаўлення, чым парафін, а таксама для падрыхтоўкі розных змазак і мазяў для тэхнічных і медыцынскіх патрэб; у будаўнічай прамысловасці.

## Літаратура 
* Азакерыт // Хімічны слоўнік навучэнца. — Мн.: Народная асвета, 2004 — С. 9.

## Спасылкі 
* Озокерит  // Вялікая савецкая энцыклапедыя 

Катэгорыя:Нафтаперапрацоўка
*
Катэгорыя:Арганічныя мінералы
Катэгорыя:Воскі
Агюстэн Луі Кашы

**Агюстэ́н Луі́ Кашы́** (; ,  — , , Францыя) — вялікі французскі матэматык, член Парыжскай акадэміі навук, Лонданскага каралеўскага таварыства, Пецярбургскай акадэміі навук і іншых акадэмій.

Распрацаваў асновы матэматычнага аналізу, унёс велізарны ўклад у аналіз, алгебру, матэматычную фізіку і многія іншыя вобласці матэматыкі. Яго імя ўнесена ў спіс найвялікшых вучоных Францыі, які змешчаны на першым паверсе Эйфелевай вежы.

## Навуковая дзейнасць 
Кашы напісаў больш за 800 работ, поўны збор яго твораў змяшчае 27 тамоў. Яго працы адносяцца да розных напрамкаў матэматыкі (пераважна да матэматычнага аналізу і матэматычнай фізікі).

Кашы ўпершыню даў строгае азначэнне асноўных паняццяў матэматычнага аналізу — граніцы, непарыўнасці, вытворнай, дыферэнцыяла, інтэграла, збежнасці шэрагу і г. д. Яго азначэнне непарыўнасці абапіралася на паняцце бясконца малой, якому ён надаў новы сэнс: у Кашы бясконца малая — зменная велічыня, якая імкнецца да нуля. Увёў паняцце радыуса збежнасці шэрагу. Курсы аналізу Кашы, заснаваныя на сістэматычным выкарыстанні паняцця граніцы, паслужылі ўзорам для большасці курсаў пазнейшага часу.

Кашы шмат працаваў у галіне камплекснага аналізу, у прыватнасці, стварыў тэорыю інтэгральных рэшт. У матэматычнай фізіцы глыбока вывучыў краявую задачу з пачатковымі ўмовамі, якая з тых часоў завецца «задача Кашы».

Кашы заклаў асновы матэматычнай тэорыі пругкасці. Ён разглядаў цела як суцэльнае асяроддзе і вывеў сістэму ўраўненняў для напружанняў і дэфармацый у кожнай кропцы. У працах па оптыцы Кашы даў матэматычную распрацоўку хвалевай тэорыі святла і тэорыі дысперсіі. Яму належаць таксама даследаванні па геаметрыі (пра мнагаграннік), па тэорыі лікаў, алгебры, астраноміі і ў многіх іншых галінах навукі.

## Літаратура 
А. А. Гусак, Г. М. Гусак, А. А. Брычыкава «Даведнік па вышэйшай матэматыцы», Мн., «ТетраСистемс», 2007, С.546

## Спасылкі 
*  

Катэгорыя:Выпускнікі ліцэя Генрыха IV
Катэгорыя:Выпускнікі Політэхнічнай школы
Катэгорыя:Члены Французскай акадэміі навук
Катэгорыя:Матэматыкі Францыі
Катэгорыя:Матэматыкі XIX стагоддзя
Газа

thumb|200px|720 мл асветленай газы
**Га́за** — сумесі вуглевадародаў (ад C12 да C15), якія выкіпаюць у інтэрвале тэмператур 150—250 °C, празрыстыя, злёгку алеістыя навобмацак, гаручая вадкасць, якая атрымліваецца шляхам прамой перагонкі або рэктыфікацыі нафты.

## Уласцівасці і склад 
Шчыльнасць 0,78—0,85 г/см³ (пры 20 °C), глейкасць 1,2—4,5 мм²/с (пры 20 °C), тэмпература ўспышкі 28—72 °C, цеплыня згарання каля 43 МДж/кг.

У залежнасці ад хімічнага складу і спосабу перапрацоўкі нафты, з якой атрымана газа, у яе склад уваходзяць:
* гранічныя аліфатычныя вуглевадароды — 20—60 %
* нафтэнавыя вуглевадароды — 20—50 %
* Біцыклічныя араматычныя — 5—25 %
* негранічныя вуглевадароды — да 2 %
* Прымешкі сярністых, азоцістых або кіслародных злучэнняў.

## Выкарыстанне 
Газа выкарыстоўваецца ў якасці паліва для ракетных і авіяцыйных рухавікоў, бытавых награвальных і асвятляльных прыбораў, апаратаў для рэзкі металаў, у якасці сыравіны для піролізу і інш.

## Літаратура 
* Газа // Хімічны слоўнік навучэнца. — Мн.: Народная асвета, 2004. — С. 71.
*  — 423—424.
* *Пучков Н. Г.* Керосин // Вялікая савецкая энцыклапедыя 
* Керосин // Российская энциклопедия по охране труда: В 3 т. — 2-е изд., перераб. и доп. — М.: Изд-во НЦ ЭНАС, 2007.

## Спасылкі 
* Артыкул на сайце ХиМиК.ру

Катэгорыя:Алканы
Катэгорыя:Нафтапрадукты
Катэгорыя:Растваральнікі
Катэгорыя:Маторнае паліва
Катэгорыя:Ракетнае паліва
За праўду (газета)

**«За праўду»** — газета. Выдавалася 24 лютага — 29 чэрвеня 1944 г. у Навагрудку на беларускай мове пад кантролем нямецкіх акупацыйных улад. Адказны рэдактар М. Рагуля. Друкавала інфармацыю і каментарыі пра падзеі на франтах 2-й сусветнай вайны, распараджэнні акупацыйных улад, пастановы Беларускай Цэнтральнай Рады, прамовы лідараў беларускіх арганізацый, пісала пра дзейнасць Беларускай народнай самапомачы, Саюза беларускай моладзі, барацьбу супраць савецкіх партызанскіх атрадаў і 1-га казацкага палка, які дыслацыраваўся ў Навагрудку. На старонках газеты змешчаны нарысы па гісторыі і этнаграфіі Беларусі (пра Л.Сапегу, гісторыю Нясвіжа, вясельныя звычаі Навагрудчыны і інш.), вершаваныя і празаічныя творы А. Каханоўскай, Т. Лебяды, А. Чэмера, Я. Шыпшыны і інш. Выйшла 37 нумароў.

## Літаратура 
* Жумар, С. «За праўду» / Сяргей Жумар // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 3. Гімназіі — Кадэнцыя / БелЭн; Рэдкал.: Г.П.Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э.Э.Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1996. — 527 с.: іл. – С. 390. — ISBN 985-11-0041-2.

Катэгорыя:Гісторыя Навагрудка
Катэгорыя:Газеты Беларусі на беларускай мове
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Вежа Пірэлі

**Вежа Пірэлі** () — вышынны будынак у Мілане, які доўгі час з’яўляўся самым высокім у Італіі (пасля турынскай Мале-Антанеліяна).

У 1950 г. Альберта Пірэлі, прэзідэнт канцэрна «Пірэлі», выступіў з ідэяй будаўніцтва першага італьянскага небаскроба на тым месцы, дзе ў XIX стагоддзі знаходзіліся першыя вытворчыя сілы яго кампаніі. 

Вежу Пірэлі спраектаваў Джыа Понці пры ўдзеле П’ера Луіджы Нерві, які настаяў на рэвалюцыйным адыходзе ад традыцыйнай для небаскробаў таго часу прамавугольнай формы. 

На будаўніцтва 127-мятровага офіснага будынка сышло звыш 60000 тон бетону. Асноўная частка будаўнічых прац была ажыццёўлена ў 1956-60 гг. 18 красавіка 2002 г. у вежу Пірэлі ўрэзаўся аматарскі самалёт; трое чалавек загінула.

## У мастацтве 
* У пачатковых тытрах фільма Антаніёні «Ноч» (1960) люстраныя паверхні вежы Пірэлі, у якіх адлюстроўваецца цэнтр Мілана, прадстаўлены як ёмісты вобраз сучаснага, абесчалавечанага свету.

Катэгорыя:Небаскробы Італіі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мілана
Катэгорыя:З’явіліся ў 1960 годзе
Катэгорыя:Эканоміка Мілана
Катэгорыя:Небаскробы вышынёй ад 100 да 149 метраў
Жалудоцкі раён

**Жалудо́цкі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1940—1962 гадах. Цэнтр — гарадскі пасёлак Жалудок.

Утвораны 15 студзеня 1940 года ў складзе Баранавіцкай вобласці. 12 кастрычніка 1940 года падзелены на 14 сельсаветаў: Вангеўскі, Гардзеевецкі, Голдаўскі, Дзямянавецкі, Дубраўскі, Жалудоцкі, Зачэпіцкі, Мажэйкаўскі, Орлеўскі, Парэцкі, Саваўшчынскі, Сароцкі, Халечынскі, Ходаравецкі. З 20 верасня 1944 года ў Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Сароцкі сельсавет, Зачэпіцкі сельсавет перайменаваны ў Галубоўскі, Мажэйкаўскі — у Гасцілаўскі, Саваўшчынскі — у Доўгаўскі, Халечынскі — у Агародніцкі. 13 лютага 1960 года да раёна далучаны Рудаяварскі сельсавет з Дзятлаўскага раёна. 13 студзеня 1961 года Вангеўскі сельсавет перайменаваны ў Пескаўскі.

17 красавіка 1962 года Жалудоцкі раён скасаваны, гарадскі пасёлак Жалудок і 8 сельсаветаў (Агародніцкі, Гардзеевецкі, Доўгаўскі, Дубраўскі, Жалудоцкі, Орлеўскі, Пескаўскі, Ходаравецкі) перададзены Шчучынскаму раёну, Дзямянавецкі і Рудаяварскі сельсаветы — Дзятлаўскаму раёну, Гасцілаўскі, Голдаўскі і Парэцкі сельсаветы — Лідскаму раёну, Галубоўскі сельсавет — Мастоўскаму раёну.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Жалудоцкі раён // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 3. Гімназіі — Кадэнцыя / БелЭн; Рэдкал.: Г.П.Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э.Э.Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1996. — 527 с.: іл. – С. 363. — ISBN 985-11-0041-2.
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.


Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1962 годзе
Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Баранавіцкая вобласць
Катэгорыя:Гісторыя Дзятлаўскага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Лідскага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Мастоўскага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Шчучынскага раёна
Турынскі сабор

**Турынскі сабор** () — сабор Яна Хрысціцеля () — галоўны сабор у Турыне. Быў пабудаваны ў 1491—1498 гадах. Капэла плашчаніцы (), дзе знаходзіцца Турынская плашчаніца была прыбудавана да сабора ў 1668—1694 гадах.

У капэле знаходзіцца рэпліка плашчаніцы, а сама плашчаніца выстаўляецца для агляду вельмі рэдка (адзін раз у чвэрць стагоддзя).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Турын
Катэгорыя:Каталіцкія храмы Італіі
Каралеўскі палац у Турыне

**Каралеўскі палац у Турыне** (**Палацца Рэале**; *Palazzo Reale*) — галоўная рэзідэнцыя кіраўнікоў Савойскай дынастыі ў Турыне. Першай гаспадыняй палаца, збудаванага ў 1646-60 гг. па барочнаму праекту бацькі і сына дзі Кастэлмонтэ, была Крысціна Французская. Парадную лесвіцу палаца спраектаваў у XVIII стагоддзі Філіпа Ювара. Палацавая капэла злучаецца пераходам з Турынскім саборам, дзе знаходзіцца Турынская плашчаніца.

У ліку іншых рэзідэнцый Савойскага дому каралеўскі палац знаходзіцца пад аховай ЮНЕСКА як помнік Сусветнай спадчыны.

## Літаратура 
* Carlo Merlini, Palazzi e Curiosità Storiche di Torino, Torino, Stamperia Rattero.
* Vittorio Viale, Mostra del barocco piemontese, Palazzo Madama, Palazzo reale, Palazzina di Caccia di Stupinigi, 1963, Torino.
* Umberto Chierici, Torino: il Palazzo Reale, 1969, Fratelli Pozzo Editore, Torino.
* Il Palazzo Reale, collana Le grandi Residenze Sabaude, Umberto Allemandi, Torino, 2007.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Збудаванні Італіі ў стылі барока
Турын
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Італіі
Катэгорыя:Турын
Замак Раканіджы

**Замак Раканіджы** (*Castello Reale di Racconigi*) — загарадная рэзідэнцыя п’емонцкіх манархаў у мястэчку Раканіджы каля Кунеа. У ліку іншых рэзідэнцый Савойскага дому знаходзіцца пад аховай ЮНЕСКА як помнік Сусветнай спадчыны.

У Сярэднявеччы замак належаў маркграфам Салуца. У 1630 годзе перайшоў ва ўладанне малодшай, карыньянскай галіны Савойскага дому. Цяперашні будынак замка будаваўся ў другой палове XVII стагоддзя па праекце Гварына Гварыні. У канцы XVIII стагоддзя быў прыведзены ў адпаведнасць з навамоднымі прынцыпамі класіцызму. Флігелі былі дабудаваны ўжо пры Карле Альберце. У 1904 годзе ў замку нарадзіўся апошні італьянскі манарх, Умберта II.

Вялікая цікавасць для аматараў садова-паркавага мастацтва ўяўляе рэгулярны парк у Раканіджы, стварэнне якога прыпісваецца самому Ленотру. Сярод іншых паркавых павільёнаў маецца і дача ў рускім стылі, пабудаваная для размяшчэння Мікалая II, які падпісаў у Раканіджы руска-італьянскае пагадненне 1909.

## Спасылкі 
* Сайт каралеўскага замка Раканіджы 

Катэгорыя:Збудаванні Італіі ў стылі барока
Раканіджы
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Італіі
Катэгорыя:Турын
За Савецкую Беларусь

**«За Савецкую Беларусь»** — франтавая газета. Выдавалася з 11 ліпеня 1941 да кастрычніка 1942 гг. на беларускай мове Палітупраўленнем Заходняга фронту пры ўдзеле ЦК КП(б)Б. Рэдактар М. Ц. Лынькоў. Была разлічана на беларускіх савецкіх партызан і жыхароў акупіраванай тэрыторыі БССР.

## Літаратура 
* «За Савецкую Беларусь» // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 3. Гімназіі — Кадэнцыя / БелЭн; Рэдкал.: Г.П.Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э.Э.Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1996. — 527 с.: іл. – С. 390. — ISBN 985-11-0041-2.

Катэгорыя:Газеты Беларусі
Катэгорыя:Газеты на беларускай мове
Катэгорыя:Падпольны друк Беларусі ў Вялікую Айчынную вайну
Суперга

**Суперга** () — каталіцкая базіліка, якая ўздымаецца над Турынам на вяршыні аднайменнага ўзгорка.

Адсюль у 1706 г. будучы кароль Віктар Амадэй II і яго кузен Яўгеній Савойскі назіралі за аблогай горада французамі і іспанцамі. У выпадку паспяховага зыходу бітвы яны далі зарок узвесці на гэтым месцы храм.

Будаўніцтвам пышнага купальнага збудавання, якое пачалося ў 1717 г., ведаў майстар позняга барока — Філіпа Ювара. У базіліцы пахаваны ўсе п’емонцкія каралі, пачынаючы з Віктара Амедэя.

## Гл. таксама 
* Авіякатастрофа ў Суперга 4 мая 1949 года

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Храмы Італіі
Катэгорыя:Турын
Катэгорыя:Збудаванні Італіі ў стылі барока
Філіпа Ювара

**Філіпа Ювара**, часам таксама *Джувара* (, 1685,  — 1735, ) — італьянскі архітэктар, яркі прадстаўнік позняга барока.

## Біяграфія 
Быўшы юнаком, патрапіў у Рым і, прывабіўшыся яго помнікамі дойлідства, вырашыўся прысвяціць сябе архітэктуры і вывучаў яе пад кіраўніцтвам Фантана. Спачатку ён працаваў для кардынала Атабоні, потым выбудаваў у Месіне палац для герцага савойскага Віктара-Амедэя II і ўслед за ім адправіўся ў Турын, дзе збудаваў заходняе крыло палацца Мадама, палац герцага Аосцкага, палацца Бірага, царкву ў Суперзе, каля гэтага горада, якая адрозніваецца высакароднай прастатой і стыльнасцю, і паляўнічы замак Ступініджы.

У 1724 г. Ювара быў запрошаны ў Партугалію. Тут ён склаў праекты патрыяршай царквы і палаца Ажуда ў Лісабоне, пасля чаго вярнуўся ў Італію і пабудаваў купалы царквы Сант-Андрэа ў Мантуі і комскага сабора і фасад базілікі Св. Амвросія ў Мілане. Апошняй яго працай быў праект новага каралеўскага палаца ў Мадрыдзе; ён жа пабудаваў для іспанскага караля загарадны палац Ла Гранха.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктары Італіі
Катэгорыя:Архітэктары барока
Палацца Рэале

**Палацца Рэале** ( — «каралеўскі палац») — назва, якую носяць у Італіі некалькі палацаў:

* Каралеўскі палац у Казерце
* Каралеўскі палац у Генуі
* Каралеўскі палац у Мілане
* разбураны Каралеўскі палац у Месіне
* Каралеўскі палац у Неапалі
* Палацца Нармані
* Каралеўскі палац у Сіене
* Каралеўскі палац у Турыне

## Гл. таксама 
* Спіс каралеўскіх палацаў

*
Ступініджы

**Ступініджы** (*Palazzina di caccia di Stupinigi*) — загарадная рэзідэнцыя манархаў Савойскага дому ў аднайменным прадмесці горада Нікеліна (10 км на паўднёвы захад ад Турына), якая ў ліку іншых рэзідэнцый Савойскай дынастыі знаходзіцца пад аховай ЮНЕСКА як помнік Сусветнай спадчыны.

У Сярэднявеччы ўласнасць малодшай галіны Савойскага дому, паляўнічыя ўгоддзі ў Ступініджы ў XVI стагоддзі належалі маркізам з роду Палавічына. Кароль Віктар-Амадэй II даручыў Філіпа Ювару выбудаваць у Ступініджы паляўнічы домік для знаходжання двара падчас выездаў караля на паляванне. Будаўніцтва пачалося ў 1729 годзе і працягвалася з перапынкамі на працягу ўсяго XVIII стагоддзя. Над аздабленнем унутраных пакояў працавалі майстры з Венецыі.

У XIX стагоддзі Ступініджы выкарыстоўваўся манархамі для правядзення забаўляльных мерапрыемстваў і вясельных свят. У наш час палац займае музей дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва. На першапачатковае прызначэнне будынка ўказвае статуя аленя на даху.

Катэгорыя:Збудаванні Італіі ў стылі барока
Ступініджы
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Італіі
Катэгорыя:Турын
Мастацкая галерэя Ванкувера

** Мастацкая галерэя Ванкувера ** () — пятая па велічыні мастацкая галерэя Канады і найбуйнейшая галерэя Заходняй Канады. Размешчана па адрасе: вуліца Хорнбі, 750, Ванкувер, правінцыя Брытанская Калумбія, Канада.

## Гісторыя 
Галерэя заснавана ў 1931 годзе. Першапачаткова галерэя размяшчалася ў невялікім будынку, пабудаваным у стылі арт-дэко па вуліцы Уэст-Джорджыя, 1145, усяго ў некалькіх кварталах ад яе цяперашняга месцазнаходжання. Калекцыя складалася галоўным чынам з прац брытанскіх мастакоў, набытых для галерэі Чарльзам Холмсам. У 1938 годзе галерэю занялі беспрацоўныя, якія пратэставалі супраць палітыкі ўрада, але карціны пры гэтым не пацярпелі. У 1945 годзе галерэя атрымала ў дар буйную калекцыю карцін Эмілі Кар.

Галерэя была абноўлена і пашырана ў 1950-я гады, а ва ў 1960-х стала добра вядомай дзякуючы яе адкрытым і інавацыйным праграмам пад кіраўніцтвам Дарыс Шадбо і Тоні Эмеры.
На сваё цяперашняе месца, у былы будынак суда правінцыі, галерэя пераехала ў 1983 годзе пасля яго рэканструкцыі архітэктарам Артурам Эрыксанам у рамках праекта па развіцці плошчы Робсан.

Апроч пастаяннай экспазіцыі на 3850 квадратных метрах выставачных плошчаў рэгулярна праводзяцца выстаўкі карцін са збору галерэі і выстаўкі твораў мастацтва іншых музеяў свету.

Маюцца планы перамяшчэння галерэі ў іншае месца. У 2008 годзе прэм'ер-міністр Брытанскай Калумбіі Гордан Кэмпбел абвясціў, што з бюджэту правінцыі будзе вылучана 50 мільёнаў долараў на будаўніцтва новага будынка галерэі з мэтай павелічэння плошчы экспазіцыі ўдвая. У наш час ідзе працэс выбару архітэктурнай фірмы і месца размяшчэння.

## Калекцыя музея 
У зборы галерэі каля 10 тысяч карцін, скульптур, фатаграфій, гравюр, малюнкаў і твораў сучаснага Канадскага мастацтва. Аснову калекцыі складаюць 157 прац Эмілі Кар, а таксама карціны мастакоў групы сямі, працы Джэфа Уола і Марка Шагала.

У пастаяннай экспазіцыі выстаўлены таксама працы еўрапейскіх мастакоў, у тым ліку Яна Вінантса, Ісаака ван Остадэ, Пітэра Нефса Старэйшага, Якаба Марэля, Яна ван Хейсума, Балтазара ван дэр Аста, Яна ван Гоена, Абрахама Сторка, Вілема ван дэ Велдэ малодшага, Адрыяна ван дэр Кабеля, Саламон ван Ройсдала, Рулант Саверэя, Врыса Янца.

Акрамя пастаяннай экспазіцыі на 3850 квадратных метрах выставачных плошчаў рэгулярна праводзяцца выстаўкі карцін са збору галерэі і выстаўкі твораў мастацтва іншых музеяў свету.

File:Captive - Vancouver.jpg|Джозеф Райт, «Палонны», каля 1775
File:Johann Heinrich Füssli 002.jpg|Генры Фюзелі, «Сон Белінды», 1780-1790
File:Cox - In the Hayfield.jpg|Дэвід Кокс, «У Гайфілдзе»
File:Roelof de Vries, Landscape with Stream and Windmill, unknown date, oil on panel, Collection of the Vancouver Art Gallery.jpg|Врыс Янц, «Пейзаж з ручаём і млыном»

## Спасылкі 
* http://vanartgallery.bc.ca/ Афіцыйны сайт Мастацкай галерэі Ванкувера

Катэгорыя:Музеі Ванкувера
Катэгорыя:Мастацкія музеі Канады
Музей Франца Кафкі

[thumb|right|Уваход у музей Кафкі. Перад ім — скульптурная кампазіцыя-фантан [Давід Чорны|Давіда Чорнага, якая адлюстроўвае двух мужчын, якія мочацца на карту Чэхіі]]
**Музей Франца Кафкі** ў Празе знаходзіцца на Малай Стране, злева ад Карлава моста, не больш за 50 метраў. Адрас: Cihelna, 2b 1800 Praha 1.

Тут можна пабачыць усе першыя выданні кніг Кафкі, яго перапіску, дзённікі, рукапісы, фатаграфіі і малюнкі.

У кнігарні музея наведвальнікі могуць купіць любы твор Кафкі.

## Спасылкі 
Афіцыйны сайт музея

Катэгорыя:Музеі Прагі
Катэгорыя:Франц Кафка
Катэгорыя:З’явіліся ў 2005 годзе
Катэгорыя:2005 год у Празе
Палац Стокле

**Палац Стокле** (*Palais Stoclet*) — брусельскі асабняк банкіра Адольфа Стокле (1871—1949), пабудаваны для яго ў 1905—11 гг. па праекце аднаго з самых радыкальных прадстаўнікоў венскага сецэсіёна, Ё. Хофмана. У гісторыю еўрапейскай архітэктуры ўвайшоў як своеасаблівы водападзел паміж мадэрнам і мадэрнізмам.

Ва ўмовах поўнай творчай свабоды — заказчык не абмяжоўваў архітэктара ў ідэях і сродках — Хофман наблізіўся да стварэння «татальнага твора мастацтва» (*Gesamtkunstwerk*). Садок вакол асабняка быў таксама разбіты і аформлены па праекце Хофмана. Будынак і дагэтуль упрыгожаны творамі супрацоўнікаў Венскіх майстэрняў — Клімта, Мозера і Мецнера.

У доме, інтэр’еры якога захоўваюць першапачатковыя аздабленне і мэбляванне, у розныя гады бывалі Както, Дзягілеў, Стравінскі. Ён знаходзіцца ва ўласнасці нашчадкаў Стокле і закрыты для турыстаў. Да 2002 года ў ім пражывала ятроўка Адольфа Стокле. У 2009 годзе дом Стокле ўвайшоў у лік помнікаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Пано Клімта ў сталовай 

File:Gustav Klimt 029.jpg
File:Gustav Klimt 030.jpg
File:Gustav Klimt 031.jpg
File:Gustav Klimt 032.jpg

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Палацы Бельгіі
Стокле
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Бруселя
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Бельгіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1911 годзе
Вольштын

**Вольштын** (,  — **Вольштайн**) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Вальштынскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Вольштын.

Займае плошчу 4,78 км². Насельніцтва 13638 чалавек (на 2004 год).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Выбітныя ўраджэнцы і жыхары 
* Юзаф Вроньскі, матэматык
* Анджэй Піскозуб, вучоны ў галіне гісторыі і геаграфіі цывілізацыі

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада

## Крыніцы
Мадэрн

[150px|thumb|[Альфонс Муха.  Мод Адамс як Жанна д’Арк. Афіша 1909 г.]]
**Мадэ́рн** (ад  — сучасны), **ар-нуво** (, літар. «новае мастацтва»), **югендстыль** ( — «малады стыль») — мастацкі кірунак у мастацтве, найбольш папулярны ў другой палове XIX — пачатку XX стагоддзя. Яго характэрнымі асаблівасцямі з'яўляюцца адмова ад прамых ліній і вуглоў на карысць больш натуральных, «прыродных» ліній, цікавасць да новых тэхналогій (напрыклад у архітэктуры), росквіт прыкладнога мастацтва.

Мадэрн імкнуўся спалучаць мастацкія і ўтылітарныя функцыі ствараных твораў, залучыць у сферу прыгожага ўсе сферы дзейнасці чалавека. У іншых краінах завецца таксама: «*ціфані*» (па імі Л. К. Ціфані) у ЗША, «*ар-нуво*» і «*fin de siècle*» (літар. «канец века») у Францыі, «*югендстыль*» (дакладней, «*югендштыль*» — , па назве заснаванага ў 1896 годзе ілюстраванага часопіса *Die Jugend*) у Германіі, «*стыль Сецэсіён*» (*Secessionsstil*) у Аўстрыі, «*мадэрн стайл*» (*modern style*, літар. «сучасны стыль») у Англіі, «*стыль ліберці*» ў Італіі, «*мадэрнізму*» ў Іспаніі, «*Nieuwe Kunst*» у Нідэрландах, «*яловы стыль*» (*style sapin*) у Швейцарыі.

## Выбітныя прадстаўнікі 
* Станіслаў Выспяньскі (Польшча)
* Людвіг Канаржэўскі (Польшча)
* Густаў Клімт (Аўстра-Венгрыя)
* Альфонс Марыя Муха (Аўстра-Венгрыя, Чэхаславакія)
* Канстанцін Сомаў (Расія)
* Ханс Унгер (Германія)
* Міхаіл Урубель (Расія)

## Гл. таксама 
* Сусветны дзень мадэрну
* Япанізм
* Мадэрнізм
* Постмадэрн
* Танец мадэрн
* Гуцульская сецэстя

## Спасылкі 
* Art Nouveau World Wide
* Суполка ў LiveJournal, прысьвечаная мадэрну
Каралеўскі палац у Неапалі

[thumb|[Пётр Карлавіч Клот|Клотавыя конныя статуі з Анічкава моста — падарунак Мікалая I каралю Неапаля.]]
**Каралеўскі палац у Неапалі** (**Палацца Рэалі**; ) — галоўная рэзідэнцыя манархаў Каралеўства Абедзвюх Сіцылій з дынастыі Бурбонаў. Пабудаваны вакол П'яцца-дэль-Плебісчыта ў Неапалі на месцы палаца, выбудаванага па праекце Даменіка Фантана для Філіпа III (які ніколі не быў ў Неапалі). Да будаўніцтва прыступілі ў 1600 годзе і працягвалася яно больш за 50 гадоў. У 1717 г. у тым будынку хаваўся царэвіч Аляксей перад арыштам і выдачай у Расію. Цяпер існуючае збудаванне — плод перабудовы, прадпрынятай у сярэдзіне XVIII ст. пад наглядам Луіджы Ванвітэлі. Перад заходнім фасадам палаца ўстаноўлены статуі найвялікшых кіраўнікоў у гісторыі каралеўства, а па баках садовай брамы — конныя статуі з Анічкава моста ў Санкт-Пецярбургу.

У наш час у крылах палаца размяшчаюцца розныя ўстановы, але асноўную частку будынка з 1814 г. займае Нацыянальная бібліятэка, дзе захоўваюцца тысячы тамоў кніг і ўнікальны збор папірусаў з Геркуланума. Сярод іншых памяшканняў варта вылучыць Цэнтральную залу, Тронную залу і Залу Геркулеса, якія нароўні са шматлікімі заламі каралеўскіх апартаментаў утвараюць Музей гістарычных апартаментаў Каралеўскага палаца. Тут выстаўлены працы такіх майстроў, як Тыцыян, Гверчына, Андрэа Вакара, Матыа Прэці, Спаньялета, Масіма Станцыёнэ і Лука Джардана.

## Гл. таксама 
* Каралеўскі палац у Казерце
* Палацца Кападымонтэ

## Спасылкі 
Катэгорыя:Музеі Неапаля
Катэгорыя:Палацы і замкі Неапаля
Катэгорыя:Рэзідэнцыі кіраўнікоў
Нацыянальны парк Вільсандзі

**Вільсандзі** () — нацыянальны парк у Эстоніі, размешчаны ў павеце Саарэмаа. Складаецца з часткі вострава Вільсандзі, шэрагу дробных астравоў (Алумінэ Вайгас, Кескмінэ Вайгас) на захад ад вострава Саарэмаа, а таксама паўвостраў Харылайд вострава Саарэмаа.

Нацыянальны парк быў заснаваны 14 жніўня 1910 года. Плошча яго складае 237,6 км². Клімат марскі. У Вільсандзі насяляюць 247 відаў птушак, каля 80 відаў рыб.
## Глядзі таксама
Нацыянальныя паркі Эстоніі
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт нацыянальнага парка 

В
В
В
Асабняк

» у Гомелі ўлетку.]]
 (ЗША).]]
**Асабняк** — добраўпарадкаваны гарадскі або загарадны асобна стаячы прыватны жылы дом, часта вялікі і багата дэкарыраваны, часам палацавага тыпу. У межах сядзібы часта называўся **гасподай**.

Асабнякі пашырыліся ў XVIII—XIX ст. у краінах Заходняй і Усходняй Еўропы. На Беларусі паводле архітэктурна-планіровачнай структуры блізкія да сядзібных дамоў. Вызначаліся лаканізмам у вырашэнні планаў і фасадаў. Паводле планіровачнай кампазіцыі — пераважна 6-часткавыя з вылучанай у цэнтры залай і анфіладай меншых памяшканняў. У асабняках 1-й паловы XIX ст. з’явілася калідорная сістэма. Фасады аздаблялі 4-калонным порцікам. Выкарыстанне цэглы і дрэва ў будаўніцтве асабнякоў абумовіла спалучэнне стылявых дэталяў класічнай архітэктуры з элементамі народнага дойлідства.

Асабнякі адыгрывалі важную ролю ў гарадскім асяроддзі і стваралі архітэктурныя акцэнты забудовы. Сучасныя будаўнічыя матэрыялы і канструкцыі значна ўзбагацілі архітэктуру асабнякоў новымі выразнымі сродкамі і прыёмамі. У прыгарадзе і сельскай мясцовасці па індывідуальных праектах будуюцца добраўпарадкаваныя катэджы.

У адрозненне ад загараднай вілы, асабняк разлічаны на сталае пражыванне. Загарадны асабняк з прылеглымі зямельнымі ўгоддзямі называецца сядзібай.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн., 1996. — 480 с.: іл. ISBN 985-11-0061-7 (т. 2), ISBN 985-11-0035-8

Катэгорыя:Асабнякі
Катэгорыя:Жыллё
Аўгсбургская ратуша

**Ратуша ў Аўгсбургу** () — адна з найбуйнейшых ратуш Германіі, разам з размешчанай побач вежай Перлахтурм з’яўляецца сімвалам горада.

Першая ратуша ў Аўгсбургу была пабудавана ў 1385 годзе, але напачатку XVII стагоддзя было вырашана задаволіць патрабаванне імперскага рэйхстага. Будаўніцтва ратушы пачалося 25 жніўня 1615 года і працягвалася да 1624 года, хоць сам будынак быў пабудаваны ў 1620 годзе. Стыль будынка, выбудаванага па праекце выхадца горада Эліяса Хола, характэрны для архітэктуры эпохі Адраджэння. Лічыцца, што гэта першая ратуша ў свеце, у якой на момант заканчэння будаўніцтва было больш шасці паверхаў. Выдаткі на ратушу склалі больш 100 тыс. гульдэнаў, велічэзную па тых часах суму.

У 1828 годзе побач з ратушай быў пабудаваны будынак біржы, які замінаў агляду ратушы і Перлахтурма з боку гарадской плошчы, але ў 1944 годзе ён быў знішчаны бамбардзіроўкай саюзнікаў, а ратушы быў нанесены значны ўрон пасля пажару.

Пасля Другой сусветнай вайны ратуша была адноўлена, а з 1955 года была зноў стала выкарыстоўвацца ў якасці адміністрацыйнага цэнтра горада. У 1980—1984 гадах былі адноўлены, паводле гістарычных матэрыялаў, першапачатковыя колеры інтэр’еру і фасада будынка. З 9 студзеня 1985 года, у гонар двухтысячагоддзя горада, ратуша зноў была адкрыта.

На парадным фасадзе Ратушы намаляваны імперскі Арол і шышка, якія сімвалізуюць гісторыю Аўгсбурга ў складзе Свяшчэннай Рымскай імперыі. Галоўнае памяшканне Аўгсбургскай ратушы — Залатая зала, у якой праходзяць мясцовыя прыёмы, узнагароджанні, святочныя канцэрты і іншыя ўрачыстыя мерапрыемствы.

## Галерэя 

File:Augsburg Goldener Saal wall.jpg|Інтэр’ер Залатой залы
File:A rathausplatz.jpg|Перлахтурм і Ратуша
File:020904 rathaus-augsburg-elias-holl-platz 1-640x480.jpg|Ратуша ў верасні 2004 года
File:Augsburg town hall ground floor.jpg|Інтэр’ер Ратушы

## Спасылкі 
* Augsburger Rathaus 

Катэгорыя:Аўгсбург
Катэгорыя:Ратушы Германіі
Катэгорыя:З’явіліся ў XVII стагоддзі
Другі Бабруйскі раён

**Другі́ Бабру́йскі раён** (таксама **Бабруйскі 2-гі (паўночна-ўсходні) раён**) — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1924 — 1927 гадах. Цэнтр — горад Бабруйск. 

## Гісторыя 
Раён утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Бабруйскай акругі БССР. 20 жніўня 1924 года падзелены на 14 сельсаветаў:
* Баравіцкі,
* Бераснёўскі,
* Гарадзецкі,
* Казуліцкі,
* Капусцінскі,
* Лешчанскі,
* Любоніцкі,
* Міхалёўскі,
* Мышкавіцкі,
* Падрэцкі,
* Паўлавіцкі,
* Старцаўскі,
* Харлапавіцкі,
* Хімоўскі.
24 верасня 1926 года Капусцінскі сельсавет рэарганізаваны ў нацыянальны рускі сельсавет. 4 жніўня 1927 года раён аб’яднаны з Першым Бабруйскім раёнам у адзіны Бабруйскі раён.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.
* Камінскі, М.І. Бабруйскі раён другі / М. І. Камінскі // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 1. А — Беліца / БелЭн; Рэдкал.: М. В. Біч (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1993. — 494 с., [8] к.: іл. – С. 261. — ISBN 5-85700-074-2.

Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1927 годзе
Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Бабруйскага раёна
Катэгорыя:Бабруйскі 2-гі раён
Каралеўскі палац (Амстэрдам)

thumb|250px|Каралеўскі палац
**Каралеўскі палац** () — былая амстэрдамская ратуша, цяпер адзін з трох палацаў у Нідэрландах, якія знаходзяцца ў распараджэнні манарха.

Будынак пабудавана ў 1655 годзе па праекце Якаба ван Кампена, натхнёнага рымскай архітэктурай (галандскі класіцызм). Класічныя формы і раскоша ўнутраных інтэр'ераў па задуме стваральнікаў падкрэслівае веліч Амстэрдама. Палац размешчаны на плошчы Дам.

Для будаўніцтва палаца быў закладзены магутны падмурак з 13.659 драўляных паль, а сцены збудаваны з жоўтага пясчаніка, прывезенага з Германіі. Тры паверхі вянчае купал з флюгерам у выглядзе марскога судна. Унутранае аздабленне выраблена з дапамогай мармуру. Цэнтральная зала мае памеры 36х18 м і вышыню 27,5 м; на поле намаляваны паўшар'і Землі.

Палац быў пабудаваны ў эпоху Рэспублікі і выкарыстоўваўся як ратуша да 1808 года, пасля чаго ў ім знаходзілася рэзідэнцыя Луі Банапарта. Пасля палац быў перададзены ў вядзенне Аранскага каралеўскага дому, а ў 1935 годзе дзяржава выкупіла Каралеўскі палац у сваю казну.

У шматлікіх залах і галерэях палаца выстаўлены карціны галандскіх мастакоў — Рэмбрандта, Говерта Флінка, Якаба Ёрданса, Яна Лівенса і Фердынанда Боля. Менавіта для новай ратушы Рэмбрандт выканаў самае буйнамаштабнае сваё палатно, «Змова Юлія Цывіліса», якое было адпрэчана і заменена кампазіцыяй Говерта Флінка, якую той не паспеў скончыць па прычыне смерці. За 48 гульдэнаў кампазіцыю скончыў жывапісец Юрген Овенс.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт палаца 

Катэгорыя:Музеі Амстэрдама
Катэгорыя:Славутасці Нідэрландаў
Амстэрдам
Рэйхстаг (Германская імперыя)

**Рэйхста́г** ( — «Дзяржаўны Сход») — вышэйшы прадстаўнічы і заканадаўчы орган Германіі ў перыяд кайзераўскай эпохі, з’яўляўся ніжняй палатай парламента імперыі. Ролю верхняй палаты іграў Бундэстаг.

Рэйхстаг узнік у 1867 годзе ў выглядзе «ўстаноўчага паўночнагерманскага Рэйхстага», за якім рушыў услед звычайны паўночнагерманскі Рэйхстаг. У 1871 годзе, пасля аб’яднання Германіі, быў скліканы першы германскі Рэйхстаг, зацверджаны Канстытуцыяй Германіі ад 16 красавіка 1871. У яго абранні, аднак, не прымала ўдзел Эльзас-Латарынгія. Рэйхстаг часоў Кайзераўскай Германіі праіснаваў да 1918 года.

## Гісторыя 
Па канстытуцыі 1871 года Рэйхстаг абіраўся на 3 гады, таму другія выбары адбыліся ў 1874 годзе (з удзелам Эльзас-Латарынгіі), трэція — у 1877 годзе. З прычыны непрыняцця Рэйхстагам закона супраць сацыялістаў, Рэйхстаг быў распушчаны датэрмінова і чацвёрты заканадаўчы перыяд пачаўся ў 1878 годзе. Наступныя — у 1881, 1884, 1887 і 1890 гадах. У 1888 годзе быў прыняты закон аб падаўжэнні заканадаўчага перыяду да 5 гадоў, які павінен быў уступіць у сілу з восьмага Рэйхстага, але з прычыны непрыняцця ваеннага законапраекта рэйхстаг быў распушчаны за два гады да тэрміну. Таму дзявяты заканадаўчы перыяд пачаўся ў 1893 годзе, а дзесяты — у 1898 годзе.

Рэйхстаг абіраўся ўсеагульнай, прамой і таемнай падачай галасоў, па акругах Германскай імперыі, з насельніцтвам 100&nbsp;000 у кожнай, але размеркаванне акругаў было выраблена ў 1867 годзе для Паўночнагерманскага саюза, а для астатняй Германіі — у 1871 годзе, і, нягледзячы на вельмі значныя далейшыя змены ў размеркаванні насельніцтва, заставалася з тых часоў нязменнай, тым часам, як павелічэнне электарату адбылося асабліва ў вялікіх гарадах, якія адсылалі ў Рэйхстаг пераважна апазіцыйных дэпутатаў. Электарат у розных акругах вагаўся ў вялікіх межах: паміж за 40&nbsp;000 (Шаўмбург-Ліпэ) і 600&nbsp;000 (6-я Берлінская акруга) (па перапісу 1895 году).

Колькасць дэпутатаў у двух Паўночнагерманскіх Рэйхстагах раўнялася 297, у першым германскім Рэйхстагу — 384, а пачынаючы з 1874 года колькасць павялічылася да 397. Дэпутаты па канстытуцыі лічыліся прадстаўнікамі ўсяго народа, а не сваёй акругі. Дэпутаты карысталіся недатыкальнасцю.

Рэйхстаг самастойна выбіраў сваё бюро, якое складалася з прэзідэнта, двух віцэ-прэзідэнтаў і 8 сакратароў, і сам правяраў паўнамоцтвы сваіх членаў. Члены саюзнага савета мелі права гаварыць у ім ад імя сваіх урадаў, у любы час.

Рэйхстаг меў права заканадаўчай ініцыятывы, але абмяркоўваў таксама законапраекты, унесеныя саюзнымі ўрадамі і прынятыя Бундэсратам. Кампетэнцыя Рэйхстага абмяжоўвалася агульнаімперскімі справамі; ва ўнутраныя справы асобных германскіх дзяржаў ён не меў права ўмешвацца. Рэйхстаг не разглядваў спрэчкі паміж асобнымі германскімі дзяржавамі, падведамныя Бундэсрату. Урад перад рэйхстагам не трымаў справаздачу.

У 1894 годзе быў пабудаваны будынак Рэйхстага.

Кіраўніком Рэйхстага лічыўся так званы «Прэзідэнт Рэйхстага» ( ці *Reichstagspräsident*).

## Спасылкі 
Германская імперыя
Катэгорыя:Германская імперыя
Катэгорыя:Рэйхстаг
Партыя левых сацыялістаў-рэвалюцыянераў

**Левыя эсэры**, *Партыя левых сацыялістаў-рэвалюцыянераў (інтэрнацыяналістаў)* — партыя сацыялістычнага кірунку ў Расіі ў 1917 — 1923 гг. З пачатку 1-й сусветнай вайны існавалі як плынь, з лета 1917 г. — як фракцыя ў партыі сацыялістаў-рэвалюцыянераў (эсэраў); як самастойная партыя аформіліся на сваім першым з’ездзе 19 — 28 лістапада (2 — 11 снежня) 1917 г. у Петраградзе. Яе лідары: , ,  і інш. Цэнтральны друкаваны орган — газета «Знамя труда» (1917 — 1918 гг.). У ліпені 1918 г. 80 тысяч членаў. Выступалі за неадкладную перадачу зямлі сялянам, за выхад Расіі з 1-й сусветнай вайны, супраць кааліцыі з кадэтамі. Удзельнічалі ў Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 г., галасавалі за дэкрэты 2-га Усерасійскага з’езда Саветаў, увайшлі ў ВЦВК (30 членаў), аднак адмовіліся ўвайсці ў савецкі ўрад (СНК), патрабуючы стварыць кааліцыйны ўрад з прадстаўнікоў сацыялістычных партый. З лістапада 1917 г. на пазіцыі левых эсэраў перайшла большасць эсэраўскіх арганізацый Беларусі. У студзені 1918 г. левыя эсэры ўвайшлі ў СНК (7 чалавек). Выступалі супраць Брэсцкага міру 1918 г., а пасля яго ратыфікацыі (сакавік 1918 г.) выйшлі з СНК. Асуджалі палітыку бальшавікоў у адносінах да сярэдняга і заможнага сялянства, на сваім 2-м з’ездзе (красавік 1918 г.) афіцыйна заявілі аб разрыве з імі. Улетку 1918 г. адбыўся  у Маскве (6 — 7 ліпеня), выступленні ў іншых месцах, у тым ліку ў Оршы і Сянне (5 — 6 жніўня), якія былі падаўлены. 5-ы Усерасійскі з’езд Саветаў 9 ліпеня 1918 г. выключыў левых эсэраў са складу Саветаў, дзесяткі тысяч радавых членаў пакінулі партыю. У  верасні 1918 г. з левых эсэраў вылучыліся партыі «народнікаў-камуністаў» і «рэвалюцыйных камуністаў», якія ў 1920 г. увайшлі ў РКП(б). Большая частка леваэсэраўскіх кіраўнікоў, у т.л. Спірыдонава, А.А.Ізмайловіч і іншыя працягвалі змагацца супраць бальшавікоў у падполлі. Страціўшы ўплыў на масы, левыя эсэры ў 1923 г. самаліквідаваліся.

## Літаратура 
* Литвин, А.Л., Овруцкий, Л.М. Левые эсеры: программа и тактика: (Некоторые вопросы). — Казань, 1992.
* Малашко, А.М. К вопросу об оформлении однопартийной системы в СССР. — Мн., 1969.
* Фельштинский, Ю. Крушение мировой революции. Брестский мир, октябрь 1917 — ноябрь 1918. — М., 1992.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Расіі‏
Мяжанскі раён

**Мяжа́нскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка БССР у 1924—1931 гадах.

Утвораны 17 ліпеня 1924 года ў Віцебскай акрузе (да 26 ліпеня 1930 года). Цэнтр — вёска Мяжа. 20 жніўня 1924 года падзелены на 9 сельсаветаў: Вышадскі, Вярэцкі, Газьбенскі (Газьбянскі), Зайкаўскі, Мяжанскі, Палоўскі, Паташненскі (Паташнянскі), Рудненскі (Руднянскі), Шабраўскі. Мяжанскі раён скасаваны 8 ліпеня 1931 года, Палоўскі і Шабраўскі сельсаветы перададзены ў склад Суражскага раёна, Вышадскі, Вярэцкі, Газьбенскі, Зайкаўскі, Мяжанскі, Паташнянскі, Руднянскі сельсаветы — у склад Гарадоцкага раёна.

## Літаратура 
* 
* 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1931 годзе
Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Гарадоцкага раёна
Тадэвуш Антонавіч Кокштыс

**Тадэвуш Антонавіч Кокштыс** (; вёска Хоўхлава, Маладзечанскі раён, Мінская вобласць) — беларускі акцёр. Народны артыст Беларусі (1984). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1986).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут.  З 1958 года працуе ў Беларускім нацыянальным драматычным акадэмічным тэатры імя Якуба Коласа.

## Ролі ў тэатры 
* Труфальдзіна («Слуга двух гаспадароў» К. Гальдоні),
* Благае («Доктар філасофіі» Б. Нушыча),
* Жабрак («Сымон-музыка» Якуба Коласа),
* Расплюеў («Вяселле Крачынскага» А. Сухаво-Кабыліна),
* Гастрыт («Вечар» А. Дударава),
* Салянік («Радавыя» А. Дударава),
* Ютка Казубоўскі («Вежа» А. Дударава, У. Някляева),
* Качкароў («» М. Гогаля),
* Сыракваш («Плошча Перамогі» А. Паповай),
* Сганарэль («Лекар мімаволі» Ж. Б. Мальера),
* Мордка («Залёты» В. Дуніна-Марцінкевіча),
* Архібіскуп («Кракаўскі студэнт» Г. Марчука),
* Суэцін («Апошнія сведкі» С. Аляксіевіч),
* Ньютан («Прывітанне, Альберт!» Ю. Сохара),
* Круціцкі («Мудрацы…» А. Астроўскага),
* Стары («Бездань» паводле Р. Брэдберы).

## Фільмаграфія 
* 2004 Фабрыка мрояў
* 2000 Зорка Венера (Беларусь): Іосіф Станіслававіч
* 1997 Маленькі баец (Беларусь)
* 1991 Чырвоны востраў
* 1986 Знак бяды: Яўхім

## Узнагароды 
* Дзяржаўная прэмія БССР (1986)
* Прэмія імя І. Буйніцкага (1997)
* Праз «Крыштальная Паўлінка» (2014)
* Ордэн Францыска Скарыны (2016)

## Літаратура 
* 
* 
* Тэатральная Беларусь : Энцыклапедыя: У 2 т. Т.2./ Пад агул. рэд. А. В. Сабалеўскага. — Мн. : БелЭн., 2003. ISBN 985-11-0254-7.

Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Акцёры Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маладзечанскім раёне
Даўгяла

**Даўгяла** — беларускае прозвішча.

## Вядмыя носьбіты 
* Алег Георгіевіч Даўгяла (1930—1986) — беларускі вучоны ў галіне тэрапіі.
* Георгій Хрысанфавіч Даўгяла (1902—1974) — беларускі вучоны ў галіне тэрапіі.
* Дзмітрый Аляксандравіч Даўгяла — беларускі вучоны ў галіне электрафізікі.
* Дзмітрый Іванавіч Даўгяла (1868—1942) — беларускі гісторык, археограф.
* Зінаіда Сямёнаўна Даўгяла (нар. 1930) — беларускі архітэктар.
* Ігар Валер’евіч Даўгяла (нар. 1985) — беларускі футбаліст.
* Міхаіл Хрысанфавіч Даўгяла (1908—1978) — беларускі жывапісец.
* Наталля Віктараўна Даўгяла (нар. 1978) — беларускі гісторык.
* Уладзімір Аляксандравіч Даўгяла (нар. 1947) — беларускі спецыяліст у галіне машынабудаўнічага матэрыялазнаўства.
* Ян Караль Даўгяла Завіша (?—1661) — вялікалітоўскі рэлігійны дзеяч.