open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Грэбенка (вёска)

**Грэ́бенка** (, ) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці, на дарозе , непадалёк ад ракі Грэбенка. Уваходзіць у склад Міханавіцкага сельсавета. Месціцца за 15 км на поўдзень ад Мінска, за 3,5 км ад чыгуначнай станцыі Міханавічы на лініі Мінск — Асіповічы.

## Назва 
Паводле географа і тапаніміста Вадзіма Жучкевіча, назва Грэбенка можа паходзіць ад тэрміна *грэбень* — пералом схілу грады, пагорка, таксама ўзвышаная паласа сярод забалочанай мясцовасці. Таксама назва магла ўтварыцца ад пераасэнсавання асновы *грэбля* — дарога цераз балота, з канавамі, часам пасыпаная хворастам., на захадзе ад Грэбенкі. Снежань 2014 года]]

## Гісторыя 
У 1800 годзе вёска, двор, уласнасць Дамініка Гераніма Радзівіла, у Мінскім павеце Мінскай губерні, адносілася да фальварка Анопаль. У канцы XIX ст. у Самахвалавіцкай воласці.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў і ў сярэдзіне кастрычніка 1920 года пад акупацыяй Польшчы.

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. З 20 жніўня 1924 года вёска ў Гатаўскім сельсавеце Менскай акругі (да 26 ліпеня 1930). У 1926 годзе існуюць пасёлак Грэбенка-1 і хутар Грэбенка-2. З 1927 года ў Дзяргайскім сельсавеце. З 18 студзеня 1931 года ўключана ў межы горада Менска. З 26 траўня 1935 года ў Менскім раёне, з 20 лютага 1938 года ў Менскай вобласці.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года акупаваная нацысцкай Германіяй. Нямецкімі войскамі ў часе карных аперацый былі спаленыя 7 двароў, забітыя 6 жыхароў.

У 1976 годзе ў Самахвалавіцкім сельсавеце, з 1987 года ў Міханавіцкім сельсавеце.

## Насельніцтва 
* 1800 — 6 жыхароў
*1897 — фальварак, 2 двары, 10 жыхароў
*1917 — урочышча, 3 двары, 16 жыхароў
*1926 — Грэбенка-1 — 9 двароў, 43 жыхары; Грэбенка-2 — 2 двары, 7 жыхароў
*1941 — 21 двор, 68 жыхароў
*1997 — 17 гаспадарак, 29 жыхароў
*1999 — 28 жыхароў
*2004 — 22 жыхары
*2010 — 21 жыхар

## Спіс вуліц 
* Цэнтральная вуліца

## Славутасці 
* Курганны могільнік. За 200 м на поўдзень ад вёскі, каля дарогі. 11 насыпаў вышынёй 1—1,8 м, дыяметрам 3—6 м. Курганы здзірванелыя, параслі лесам, асобныя пашкоджаныя. Адкрыў у 1930 годзе Антон Рынейскі, абследаваў у 1979 годзе Валянцін Собаль. Раскопкі не праводзілі.

## Літаратура 
* Грэбенка //  С. 380—381
*

## Спасылкі 
Катэгорыя:Міханавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мінскага раёна
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Міністр абароны Рэспублікі Беларусь

**Міністр абароны Рэспублікі Беларусь** — старшыня Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь.

## Міністры 
## Гл. таксама
Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь

*
Катэгорыя:Спісы:Беларусь
Ян Сільвестр Наркевіч-Ёдка

**Ян Сільвестр Наркевіч-Ёдка** (, маёнтак Кацельнікі паблізу Капыля — пасля 1918) — рэвалюцыянер і інжынер-будаўнік.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Наркевічаў-Ёдкаў герба «Ліс». Нарадзіўся ў сям’і Дамініка Аляксандра Наркевіча-Ёдкі (1804 — да 1851) і ягонай жонкі Юзэфы. Старэйшы родны брат хірурга-акуліста Вітольда Наркевіча-Ёдкі, стрыечны брат прыродазнаўца Якуба Наркевіча-Ёдкі.

Разам з братамі Альгердам Францішкам і Аляксандрам Урбанам у 1851 годзе жыў ва ўласным маёнтку Бабоўня. Ян Сільвестр Наркевіч-Ёдка меў невялікі маёнтак у Кацельніках. У 1862 годзе ў 17-гадовым узросце далучыўся да аднадумцаў К. Каліноўскага. Актыўна ўдзельнічаў у паўстанні 1863—1864 гадоў. Пасля паражэння паўстання сасланы ў Сібір, паводле некаторых звестках, год правёў у «каменным мяшку». Быў вызвалены, магчыма, за недаглядам ці памылкай.

Пасля вызвалення скончыў Пецярбургскі ўніверсітэт, атрымаў адукацыю будаўніка і хіміка. Ажаніўся з Аленай Дамброўскай, пляменніцай Яраслава Дамброўскага. Працаваў на Пуцілаўскім заводзе ў Пецярбургу, потым пераехаў у Екацярынаслаў. Урэшце, ім зноў зацікавілася паліцыя, маёмасць Яна Сільвестра і яго сына Вітольда была канфіскавана за «крымінальныя палітычныя злачынствы». Эміграваў з Расіі ў ЗША.

Удзельнічаў у адкрытым конкурсе праектаў моста цераз Гудзон. Пераможцам не стаў, але звярнуў на сябе ўвагу фірмы, якая праводзіла конкурс і быў запрошаны ў яе на пасаду інжынера-будаўніка. Спраектаваў і пабудаваў многія масты у ЗША. Пераехаў з ЗША ў Польшчу.

Дачка Я. С. Наркевіча-Ёдкі — Яніна, узяла шлюб з юрыстам Казімірам Адамавічам Петрусевічам, дэлегатам I з’езда РСДРП у Мінску.

## Літаратура 
* *Варанцова Т. А.* Навекі постаць сваю захаваўшыя. — Мн., 2010.
* *Шэін П.* Пра род Наркевічаў-Ёдка расказваюць фатаграфіі  // «Слава Працы» (Капыль), 8 верасня 2010.
* 

Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў
Ян Сільвестр
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Капыльскім раёне
Барысік

**Барсік** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Васіль Іванавіч Барысік (нар. 1926) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966), Заслужаны меліяратар БССР (1965)
* Таццяна Іванаўна Барысік (нар. 1977) — беларуская пісьменніца
* Юлія Міхайлаўна Барысік — беларуская самбістка і дзюдаістка
Таццяна Іванаўна Барысік

**Таццяна Іванаўна Барысік** (нар. , Магілёў) — беларуская пісьменніца.

## Біяграфія 
Скончыла факультэт дашкольнага выхавання Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта (1999). Працавала ў школах Бабруйскага і Магілёўскага раёнаў. Цяпер жыве і працуе ў Магілёве. Член Саюза беларускіх пісьменнікаў.

## Творчасць 
Аўтар самвыдатаўскага зборніка паэзіі «Гаркну ў бліскучы мацюгальнік» (Асіповічы, 2003), зборніка апавяданняў «Жанчына і леапард» (2014). Вершы, фельетоны, нарысы і апавяданні друкаваліся ў зборніку «Жанчыны выходзяць з-пад кантролю» (Логвінаў, 2007), часопісах «Першацвет», «ARCHE», газетах «Наша Ніва», «Навінкі» і інш.

Удзельнічала ў рэспубліканскім конкурсе маладых талентаў «Дэбют», а таксама ў з’ездзе маладых літаратараў у Іслачы (1999).

## Прызнанне 
Лаўрэатка 2-й Прэміі Ежы Гедройца-2015 за кнігу «Жанчына і леапард». Таксама з кнігай «Жанчына і леапард» трапіла ў шорт-ліст прэміі «Гліняны Вялес» за 2014 год.

## Бібліяграфія 
* «Я хаджу па могілках, песенькі спяваю…»: (вершы) // «Першацвет» № 11, 2000. — С. 15.
* «Гаркну ў бліскучы мацюгальнік»: (зборнік вершаў). [— Асіповічы, 2003.]
* «Кропелькі»: (апавяданне) // «ARCHE» № 1, 2004. — С. 171—172.
* «Каханне ў нашым кусце», «Навіна тыдня», «Усю жызню узьніца»: (апавяданні) // «Жанчыны выходзяць з-пад кантролю». — Мн.: ІП Логвінаў, 2007. — С. 58-64.
* «Жадаю вам», «Пра любоў і „Дружбу“», «Дзень напаўжывога чалавека», «Кропелькі», «Навіна тыдня», «Усю жызню узьніца»: (апавяданні) // «Начная чытанка-2» [аўдыёдыск «Радыё Свабода»].

## Літаратура 
* *Дынько А.* Таццяна Барысік: «Цяпер адзежы багата, але апранацца няма куды». Лаўрэатка другой прэміі Гедройца робіць аператарам ачысткі сцёкаў — шчырае інтэрв'ю — nashaniva.by, 15.06.2015, 07:48

## Спасылкі 
* Асабістая старонка Таццяны Барысік  на сайце Саюза беларускіх пісьменнікаў

Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Члены Саюза беларускіх пісьменнікаў
Вольга Аляксандраўна Санфірава

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Вольга Аляксандраўна Санфірава
 |арыгінал імя     = 

 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння =
 |дата смерці      = 
 |месца смерці     = 
 |партрэт          = 
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 1941—1944
 |званне           = гвардыі 
 |род войскаў      = авіяцыя
 |камандаваў       = 
 |частка           = 
 |бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
 |узнагароды       = { style="background:transparent"
  
}
{ style="background:transparent"
       
}
 |Commons        = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}
**Во́льга Алякса́ндраўна Санфі́рава** (,  — ) — удзельніца Вялікай Айчыннай вайны. Камандзір эскадрыллі 46-га гвардзейскага Таманскага Чырванасцяжнага ордэна Суворава начнога бамбардзіровачнага авіяцыйнага палка, гвардыі капітан. Герой Савецкага Саюза (23.2.1945, пасмяротна).

## Біяграфія 
В. А. Санфірава нарадзілася ў горадзе Самара. У сярэдзіне 1930-х гг. разам з сям’ёй пераехала ва Узбекістан у горад Новы Ургенч. Там скончыла 9 класаў школы. Пазней жыла ў горадзе Каломна (Маскоўская вобласць), працавала на заводзе і адначасова вучылася ў аэраклубе. Працавала ва Упраўленні санітарнай авіяцыі, з 1940 года — лётчыкам-інструктарам вучэбнай эскадрыллі Заходне-Сібірскага Упраўлення Грамадзянскай авіяцыі. Са снежня 1941 г. у Чырвонай Арміі. У 1942 годзе скончыла Батайскую ваенную авіяцыйную школу пілотаў. З мая 1942 г. В. А. Санфірава на фронце. Удзельнічала ў абароне і вызваленні Паўночнага Каўказа, Наварасійска-Таманскай, Кепчынска-Эльтыгенскай, Крымскай і Беларускай аперацый. Здзейсніла 630 начных баявых вылетаў з баявым налётам 875 гадзін.

У ноч на 13 снежня 1944 г. пры вяртання з баявога задання самалёт В. А. Санфіравай быў збіты ў раёне населенага пункта Дамаслаў (Польшча). Экіпаж пакінуў самалёт і прызямліўся на парашутах на міннае поле, дзе В. А. Санфірава загінула. Пахавана ў брацкай магіле ў горадзе Гродна (Беларусь).

## Узнагароды 
* Медаль «Залатая Зорка»
* Ордэн Леніна
* Ордэн Чырвонага Сцяга
* Ордэн Айчыннай вайны 1-й ступені
* Ордэн Аляксандра Неўскага
* медалі

## Памяць 
* У гонар В. А. Санфіравай названы вуліцы ў гарадах Самара і Гродна.
* Помнік у Самары.
* Бюст у горадзе Каломна.
* Мемарыяльная дошка на будынку аэраклуба ў Каломне.
* Імя В. А. Санфіравай прысвоена праспекту ў Гродне (; ).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Санфирова Ольга Александровна // Красные соколы нашей Родины
* Ольга Александровна Санфирова // Управление государственной архивной службы Самарской области 
* Памятник лётчице Ольге Санфировой // Проект «Прогулки по Москве» 

Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Жанчыны ў войнах
Катэгорыя:Жанчыны-авіятары
Катэгорыя:Ваенныя лётчыкі СССР
Радзынь Падляскі

**Ра́дзынь Падля́скі** (старабел.: *Козірынок*, , ) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Радзыньскага павета Люблінскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з'яўляецца сядзібай вясковай гміны Радзынь Падляскі. Знаходзіцца на Падляшшы, на захадзе этнічнай тэрыторыі русінаў.

Адлегласць па прамой паміж гарадамі Радзынем і Седльцамі 48 км, да Брэста 84 км.

Колькасць насельніцтва — 17,5 тыс. чал. (2012)

## Вядомыя асобы 
* 
* 
* 

## Гл. таксама 
* 

## Спасылкі 
* Prawosławna Diecezja Lubelsko-Chełmska 
* Афіцыйная старонка
Самара (Ірак)

**Сама́ра** () — горад у Іраку, на ўсходнім беразе ракі Тыгр, за 125 км на поўнач ад Багдада. Станам на 2002 год яго насельніцтва складала 201 700 жыхароў. Горад працягнуўся на 41,5 км уздоўж берага Тыгра; з поўначы, усходу і поўдня замест сцен яго абараняюць старажытныя ірыгацыйныя каналы. Назва Самары паходзіць ад арабскай фразы, якая азначае «радасць таму, хто глядзіць».

## Гісторыя 
Зямля Самары заселена людзьмі са старажытнасці: сярод руін знаходзяць такія, якія адносяцца да V тысячагоддзя да н.э. Самарская культура з’яўляецца продкам убайдскай культуры. Гарадское паселішча, аднак, узнікла тут значна пазней. Першым з манархаў аблюбаваў гэта месца , які пабудаваў у наваколлях паляўнічы замак. У 833 годзе на месцы старажытнага даісламскага паселішча ўзнік новы горад. У 836 годзе пры халіфе  мамлюкі (цюркскія салдаты-рабы халіфата Абасідаў) справакавалі паўстанне ў Багдадзе, якое вымусіла халіфа перабрацца на поўнач. Пазней цюркскія салдаты сталі самі ўзводзіць на прастол новых халіфаў, што прывяло да «анархіі ў Самары». Самара заставалася сталіцай ісламскага свету да 892 года, калі халіф  перанёс сталіцу халіфата назад у Багдад.

Самара — свяшчэнны горад шыітаў: залатаверхай мячэці Аскарыя пахаваны рэшткі двух імамаў Аскары.

## Помнікі 
Пераемнік аль-Му`тасіма, халіф аль-Васік узвёў у Самары Вялікую мячэць з яе знакамітым  вышынёй 52 м і шырынёй 33 м. На той момант гэта было самае буйное збудаванне ісламскага свету. Ад сталіцы халіфата захавалася ў больш-менш пашкоджаным стане вялікая колькасць помнікаў, уключаючы два палацы плошчай 125 і 211 гектараў — найбуйнейшыя палацавыя збудаванні ў гісторыі ісламскай архітэктуры.

Архітэктурныя помнікі эпохі Абасідаў (руіны 42 палацаў, чатыры саборныя мячэці, маўзалей трох халіфаў, рэшткі закінутага паўночнага горада ў форме васьмівугольніка) з’яўляюцца аб’ектамі Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Толькі нешматлікія з іх былі аб’ектамі раскопак, пачатак якім паклалі нямецкія археолагі ў 1911 годзе.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Самара. Даныя кансультацыйнага цэнтра 
* В. В. Бартальд. Культура мусульманства. Багдад і далейшае культурнае жыццё арабаў

*
Хатра

**Хатра**, або **Эль-Хадр** () — разбураны старажытны горад у складзе Парфянскага царства, руіны якога цяпер размешчаны на тэрыторыі Паўночнага Ірака, у правінцыі Найнава. Агульная плошча горада складала больш 500 гектараў, а план па форме нагадваў авал. Горад быў заснаваны да нашай эры, яго росквіт прыйшоўся на I—II стагоддзі, а разбурэнне адбылося ў 257 годзе.

Дзякуючы сваёй гістарычнай каштоўнасці Хатра, якая спалучае ў сабе эліністычную і старажытнарымскую архітэктуру з арабскім дэкорам, была ўключана ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Гісторыя 
Арабскія плямёны пасяліліся ў гэтым месцы ў VII стагоддзі да нашай эры. Меркавана, горад Хатра быў узведзены ў III стагоддзі да нашай эры ў складзе дзяржавы Селеўкідаў. У наступным стагоддзі, ужо быўшы сталіцай паўаўтаномнай арабскай дзяржавы ў складзе Парфянскага царства, Хатра дасягнула піка свайго развіцця за кошт размяшчэння на скрыжаванні важных гандлёвых шляхоў.
thumb|250px|злева|Руіны старажытнага горада.
Умацаванні Хатры складаліся з дзвюх высокіх тоўстых сцен са шматлікімі вежамі. Першая, знешняя, мела 8 кіламетраў у даўжыню і 7 метраў у вышыню, была пабудавана з гліны. Унутраная сцяна была з каменя і мела 9 метраў у вышыню. Перад ёй была выкапаны роў шырынёй 20 — 30 метраў. Уздоўж сцяны, на адлегласці 50 — 60 метраў адна ад адной, размяшчаліся абарончыя вежы; усяго іх было 163. Унутр горада з усіх бакоў вялі 10 брамы, якія мелі добрую ахову. Дзякуючы ўсяму гэтаму Хатра двойчы вытрымлівала аблогу рымскіх войскаў у 116 і 198 гадах.

У цэнтры горада знаходзіўся палацава-храмавы комплекс плошчай каля 30&nbsp;000 м2. З-за свайго транзітнага размяшчэння горад меў культавыя збудаванні розных вераванняў. Тут былі храмы ў гонар грэчаскага Гермеса, шумерскага бажаства Нергала, арамейскай Атаргатыс, арабскай Алат, асірыйскага бога сонца Шамаша і іншых вярхоўных сутнасцей з розных пантэонаў. Гэта дазволіла гораду стаць важным рэлігійным цэнтрам, так што пэўны час яго нават называлі «Домам Бога».

## Спасылкі 
* Хатра на сайце ЮНЕСКА.
* Фатаграфія

Катэгорыя:Гісторыя Ірака
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Іраку
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Іраку
Катэгорыя:Помнікі пад пагрозай знішчэння
Катэгорыя:Колішнія гарады Азіі
Катэгорыя:Былыя сталіцы
Катэгорыя:Разбураныя гарады
Кайкаўскі біялагічны заказнік

**Ка́йкаўскі біялагічны заказнік** — былы заказнік рэспубліканскага значэння ў Мінскім раёне. Заказнік быў заснаваны ў 1986 г. для захавання ў зялёнай зоне Мінска высокаўзроставых лясных насаджэнняў з рэдкімі відамі раслін. Плошча заказніка складала 1190 га (2006). Рэльеф плоскі. Кайкаўскі лясны масіў — адзін з найбольш буйных і старых участкаў яловых, шырокалісцева-яловых і хваёвых лясоў, якія захаваліся ў межах зялёнай зоны горада і мае важнае экалагічнае, эстэтычнае і навукова-пазнавальнае значэнне. У цяперашні час ён адчувае значныя антрапагенныя нагрузкі, вялікая частка ляснога масіву (больш за 70 %) высечана, а сам прыродны комплекс знаходзіцца пад непасрэднай пагрозай знікнення.

Заказнік быў ліквідаваны 27 снежня 2007 года згодна з Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.

## Флора і фаўна 
Пераважаюць яловыя лясы. У флоры налічваецца 350 відаў вышэйшых сасудзістых раслін, 70 мохападобных, звыш 50 відаў лішайнікаў. У Чырвоную кнігу Беларусі занесены , , .

Файл:Türkenbund Lilie, Lilium martagon 2.JPG|Лілея кучаравая
Файл:Gladiolus imbricatus a1.jpg|Гладыёлус чарапіцападобны
Файл:Huperzia selago.jpg|Баранец звычайны

Сярод дамінантаў дрэвастою прысутнічаюць , , . Узрост асобных дрэваў дасягае 100—150 гадоў, узрост дуба — 50-70 гадоў, вышыня дрэў — 25-27 метраў, у падросце таксама прысутнічалі елка і . Травяніста-хмызняковае покрыва ўяўляюць , . Сярод дамінантаў дрэвастою прысутнічаюць елка, , вольха, адзінкава прадстаўлены дуб і . Елка — узрост 120—130 гадоў, вышыня — да 30 м. Травяніста-хмызняковае покрыва складаюць , кісліца, , . Дамінантам дрэвастою з'яўляецца . Яе сярэдні ўзрост — 30 гадоў, вышыня — да 15 м. Сярод дамінантаў дрэвастою прысутнічаюць елка, клён, вольха, адзінкава прадстаўлены дуб і асіна.

## Цікавыя факты 
Заказнік згадваецца ў песні «Месяц» гурту «Ляпіс Трубяцкі».

## Літаратура 
* Турысцкая энцыклапедыя Беларусі. Мн. Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 648 с.

## Спасылкі 
* Кайкаўскі заказнік на Вікімапіі

Катэгорыя:Былыя біялагічныя заказнікі рэспубліканскага значэння Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Мінскага раёна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1986 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2007 годзе
Сакаліны (заказнік)

**Сакалі́ны** — біялагічны заказнік мясцовага значэння, які знаходзіцца ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Размешчаны на землях Мачулішчанскага пасялковага савета і Мінскай лесапаркавай гаспадаркі і займае плошчу ў 20,9 га.

## Задачы 
* захаванне і вывучэнне прыроднага комплексу, што ўключаюць асабліва каштоўныя дзялянкі лесу, ў межах якіх знаходзяцца месцы пражывання дзікарослых раслін і дзікіх жывёл, якія адносяцца да відаў, што ўключаны ў Чырвоную кнігу Беларусі, перш за ўсё ўнікальнага каланіяльнага пасялення .
* экалагічнае выхаванне насельніцтва (правядзенне школьных экскурсій і акцый па назіранні за пустальгай, улік каштоўных птушак, будаванне для іх штучных гняздоўяў)

## Жывёльны свет 
У «Сакаліным» зарэгістраваныя , ,  і калонія гнездавання рэдкага сокала — , дзякуючы якой тэрыторыя была аднесена да ахоўнай.

Залятаюць у лясы заказніку птушкі, што таксама знаходзяцца пад пагрозай знікнення: , , . Яшчэ 20 відаў птушак, што жывуць у заказніку, маюць еўрапейскі прыродаахоўны статус.

## Гісторыя стварэння 
У пачатку 2000-х гадоў школьнікамі Мачулішчанскай сярэдняй школы на хвоях былі выяўлены 6 гнёздаў пустальгі. У той час невялікі астраўны лес, дзе пасяліліся сокалы, планавалася высекчы з мэтай пашырэння жылой зоны населенага пункта. Супольная праца школьнікаў, настаўнікаў, а таксама прадстаўнікоў грамадскай арганізацыі «Ахова птушак Бацькаўшчыны» пры фінансавай падтрымцы карпарацыі Isar, Inc (ЗША) дазволіла стварыць адмысловы заказнік «Сакаліны».

Катэгорыя:Біялагічныя заказнікі мясцовага значэння Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Мінскага раёна
Аль-Васік Білах

міні|300пкс|Дынастыя Абасідаў у IX стагоддзі

**Абу́ Джа́фар Хару́н ібн Муха́мад аль-Васі́к Біла́х** (; 
17 ліпеня 811, Мекка — 10 жніўня 847, Самара) — Багдадскі халіф з дынастыі Абасідаў. Сын аль-Мутасіма і рабыні-грачанкі. Падчас яго кіравання актывізавалася міхна; у Багдадзе, Самары і Басры найбольшы ўплыў сярод прыдворных тэолагаў набылі мутазіліты, цэнтр традыцыяналістаў перамясціўся на ўсход (Нішапур.

## У літаратуры 
Аль-Васік пад імем Ватэка () з'яўляецца героем аднайменнай аповесці, напісанай англійскім пісьменнікам Вільямам Бекфардам у 1762 годзе па-французску.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Абасіды
Катэгорыя:Халіфы
Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі IX стагоддзя
Дэні Дэркур

**Дэні Дэркур** ( нар.  г., Парыж) — французскі  і . З 1997 года паставіў шэсць кінафільмаў, два з якіх — «Асістэнтка» і «Заўтра на досвітку» — дэманстраваліся ў секцыі «Асаблівы погляд» на Канскім кінафестывалі, адпаведна, у 2006 і 2009 гадах. Акрамя кінематаграфіі Дэркур займаецца музыкай. Ён — прафесар альта Страсбургскай кансерваторыі.

## Фільмаграфія 
* 1997 — Le déménagement
* 1998 — Les cachetonneurs
* 2000 — Lise et André
* 2003 — Mes enfants ne sont pas comme les autres
* 2006 — Асістэнтка
* 2009 — Заўтра на досвітку
Грэбенка

**Грэбенка** — тапонім:

* Грэбенка — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці
* Грэбенка, Грэбелька — рака ў Мінскім і Пухавіцкім раёнах Мінскай вобласці
Паліна Сцепаненка

**Паліна Сцепаненка**, па нараджэнні **Паліна Уладзіміраўна Качаткова** (нар. , Орша) — беларуская празаік, літаратуразнаўца, даследчыца творчасці Максіма Багдановіча.

## Біяграфія 
Дачка археолагаў Уладзіміра Качаткова і Ірыны Бязручка.

Скончыла філалагічны факультэт БДУ. Падчас вучобы (1985—1990) удзельнічала ў незарэгістраваных нацыянальна арыентаваных маладзёжных аб’яднаннях. У 1990—1998 гадах працавала ў Літаратурным музеі Максіма Багдановіча ў Мінску.

## Творчасць 
Падчас працы ў музеі ўдзельнічала ў распрацоўцы канцэпцыі экспазіцыі Літаратурнага музея Максіма Багдановіча, філіяла музея ў Ракуцёўшчыне, падрыхтоўцы да друку мемуараў бацькі паэта, Адама Багдановіча — «Мои воспоминания», арганізацыі навуковай канферэнцыі «Лёс нацыянальнай культуру на паваротах гісторыі» (1993), укладанні выданняў музея. Адна з аўтараў артыкула па музеязнаўстве, дзе абагулены досвед стварэння экспазіцыі Літаратурнага музея Максіма Багдановіча, даведніка па музеі.

Суаўтарка дакументальнай кнігі «Трагедия на Немиге» (2000) і «Смяротнае пакаранне ў Беларусі» (2015). Аўтарка дакументальнай кнігі «Міхась Кукабака» (2016) — герой кнігі Міхась Кукабака, беларускі дысідэнт. Аўтарка сцэнарыяў дакументальных фільмаў «Гастарбайтэр» (2008), «Сыс пра Сыса» (2010), «Пустазелле» (2011), «Людвіка» (2013), а таксама фільмаў пра праблему смяротнага пакарання ў Беларусі — «Прычына смерці — прочырк» (2011) і «Убыл по приговору» (2012), «Шэсць аргументаў супраць смяротнага пакарання» (2014), «Гісторыя смяротнага пакарання ў Беларусі» (2017).

Друкавалася ў калектыўных зборніках «Перад маімі вачыма» (1990), «Жанчыны выходзяць з-пад кантролю» (2007) і «Пакахай мяне, калі ласка» (2009). Аўтар аповесці «Паэт. Аповесць пра Максіма Багдановіча» пра юнацкія гады Максіма Багдановіча, а таксама зборнікаў апавяданняў «Матылі» (2012), «Гняздо-2» (2016).

## Прызнанне 
З кнігай «Матылі» трапіла ў лонг-ліст Прэміі Ежы Гедройця за 2012 год, з кнігай «Гняздо-2» — у лонг-ліст Прэміі Гедройця за 2016 год.

## Спасылкі 
* Паліна Качаткова на Kamunikat.org

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Дашкаўка

Назву **Дашкаўка** маюць:

* Дашкаўка — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці
* Дашкаўка — былая вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці
* Дашкаўка — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці
Андрэй Пакроўскі

**Андрэй Пакроўскі** (нар.  —) — беларускі празаік і мастак.

## Біяграфія 
Жыве ў Мінску.

## Творчасць 
Аўтар кнігі апавяданняў «Як я перастаў верыць у Дзеда Мароза» (Логвінаў, 2012).

## Прызнанне 
Лаўрэат конкурсаў Беларускага ПЭН-цэнтра. З кнігай «Як я перастаў верыць у Дзеда Мароза» трапіў у шорт-ліст прэміі «Дэбют» і лонг-ліст Прэміі Ежы Гедройца за 2012 год.

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Гертруда фон Бабенберг

**Гертруда фон Бабенберг** (1120 — 4 жніўня 1150, Прага) — княгіня Чэхіі.
Першая жонка Уладзіслава II, князя чэшскага з 1140 года, караля Чэхіі (1158—1173).

Нарадзілася ў сям'і маркграфа Аўстрыі Леапольда III Святога і Агнэсы фон Вайблінген, герцагіні Швабіі, дачкі Генрыха IV, імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі.

Пляменніца імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Генрыха V. Яе сястра Агнэса фон Бабенберг была жонкай князь-прынцэпса Польшчы Уладзіслава II Выгнанніка.

Выйшла замуж за Уладзіслава II у 1140 годзе. У 1142 г. Гертруда разам з малодшым братам Уладзіслава Дэпальтам паспяхова абараняла замак на Пражскім Градзе ад паўсталых мараўскіх князёў Конрада II Зноемскага, Ураціслава II Брненскага і Атона III Дзетлеба, якія аблажылі яго. Тым часам Уладзіслаў, адсутнічаў у замку, таму што адправіўся ў Германію за падтрымкай да Конрада III, які дапамог свайму швагру вярнуць княства і ўтрымацца на прастоле.

Ад шлюбу з Уладзіславам II нарадзіліся дзеці:
* Фрыдрых (Бедржых) (пам. 25 сакавіка 1189), князь чэшскі 1172—1173, 1178—1189, князь оламаўцкі 1169—1172
* Агнэса (Анежка) (пам. 7 чэрвеня 1228), абатыса кляштара Святога Георга ў Празе ў 1224
* Святаполк (пам. пасля 15 кастрычніка 1169)
* Войцех (Адальберт) (пам. красавік 1203), архібіскуп зальцбургскі 1168—1174, 1183—1203
* дачка; муж: Яраслаў Ізяславіч (каля 1132—1180), князь тураўскі 1146, наўгародскі 1148—1154, луцкі 1157—1178, вялікі князь кіеўскі 1174—1175

Па ініцыятыве Гертруды фон Бабенберг былі запрошаны ў краіну служкі новых каталіцкі манаскіх ордэнаў — прэманстранты і цыстэрцыянцы, а затым гаспітальеры. Для іх пры яе ўдзеле былі заснаваны Пласкі, Доксанскі і Страгаўскі кляштары ў Чэхіі.

Памерла пасля дзесяці гадоў шлюбу ва ўзросце 30 гадоў. Спачатку была пахавана ў Страгаўскім кляштары, а затым яе рэшткі былі перанесены ў Доксаны.

## Літаратура 
* Žemlička J. Čechy v době knížecí 1034—1198. Praha 2002.

## Спасылкі 
* Gertruda Babenberská 1118
* Gertruda Babenberská

Катэгорыя:Бабенбергі
Катэгорыя:Мужы і жонкі кіраўнікоў Чэхіі
Юзаф

**Ю́заф** () — польскае мужчынскае імя, якое адпавядае старажытнаяўрэйскаму імю Іосіф.

## Вядомыя асобы 
* Юзаф Пілсудскі
* Юзаф Пешка
* Юзаф Сасноўскі
* Юзаф Сангушка
* Юзаф Сцыпіён
* Юзаф (Восіп) Кавалеўскі
* Юзаф Вінцэнт Плятэр
* Юзаф Мікалай Радзівіл
* Юзаф Бжастоўскі
* Юзаф Мнішак
* Юзаф Францішак Сапега
* Юзаф Казімір Касакоўскі
* Юзаф Багуслаў Слушка
* Юзаф Тадэвуш Агінскі
* Юзаф Адрыян Масальскі
* Юзаф Ядкоўскі
* Юзаф Крашэўскі
* Юзаф Завадскі
* Юзаф Эдвард Пузына
* Юзаф Антоні Салагуб
* Юзаф Патоцкі
* Юзаф (Восіп, Іосіф) Пашкоўскі
* Юзаф Юдзіцкі
* Юзаф Цыранкевіч
* Юзаф Маралёўскі
* Юзаф Вольф
* Юзаф Несялоўскі
* Юзаф Доўбар-Мусніцкі
* Юзаф Чапскі
* Юзаф Панятоўскі
* Юзаф Аляксандр Ябланоўскі
* Юзаф Паўлікоўскі
* Юзаф Ярашэвіч
* Юзаф Матэвушавіч Ваньковіч
* Юзаф Азямблоўскі
* Юзаф (Іосіф) Ямант
* Юзаф Трыпуцька
* Юзаф Буйноўскі
* Юзаф Чаховіч
* Юзаф Міхал Іваноўскі
* Юзаф Коцел
* Юзаф Каліноўскі
* Юзаф Вроньскі
* Юзаф Бака
* Юзаф Ксаверый Гескі
* Юзаф Ясінскі
* Юзаф Маркевіч
* Юзаф Нарановіч-Наронскі
* Юзаф Дамінік Касакоўскі
* Юзаф Каленбах
* Юзаф Копаць
* Юзаф Яжоўскі
* Юзаф Дамсэ
* Юзаф Кашыц
* Юзаф Беркман
* Юзаф Сяліцкі
* Юзаф Масальскі
* Юзаф Брадоўскі

### Другое імя 
* Караль Юзаф Сапега
* Міхал Юзаф Масальскі
* Юрый Юзаф Радзівіл
* Ежы Юзаф Шэмбак
* Мацей Юзаф Анцута
* Міхал Юзаф Сапега
* Антоні Юзаф Салагуб
* Аляксандр Юзаф Уніхоўскі
* Фрыдэрык Юзаф Дэнгаф
* Габрыэль Юзаф Андрэй Агінскі

## Гл. таксама 
* Іосіф — асноўны варыянт імя
* Ёзэф — нямецкі варыянт імя
* Ёсеф — чэшскі варыянт імя
* Язэп — беларускі варыянт імя
* Юозас — літоўскі варыянт імя
* Джозеф — англійскі варыянт імя
* Хасэ — іспанскі варыянт імя
* Жазэ — партугальскі варыянт імя
* Жазеф — французскі варыянт імя
* Восіп — варыянт імя
* Юзэфа — жаночы варыянт імя

Катэгорыя:Імёны яўрэйскага паходжання
Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Катэгорыя:Польскія мужчынскія імёны
Аўталаўка

thumb|275px|
**Аўталаўка** — аўтамабіль (як правіла, развазны аўтамабіль або невялікі грузавік), абсталяваны для гандлю з яго. З'яўляецца часткай дробнарознічнай нестацыянарнай гандлёвай сеткі. Ужываецца ў сельскіх раёнах з невысокай шчыльнасцю насельніцтва, дзе нявыгадна абсталяванне сталых гандлёвых пунктаў, а таксама для продажу хуткага харчавання, напояў (напрыклад, падчас масавых мерапрыемстваў), на кірмашах і перасоўных рынках.

Катэгорыя:Камерцыйны транспарт
Катэгорыя:Гандаль
Вацлаў Бенеш Трэбізскі

**Ва́цлаў Бе́неш** (псеўданім — **Трэ́бізскі**) (, , Трэбіз (цяпер раён Кладна, Сярэднячэшскага края Чэшскай Рэспублікі) — , Марыенбад) — чэшскі пісьменнік і каталіцкі святар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і краўца. Вучыўся ў гімназіі ў Сланах і Празе. Затым вывучаў багаслоўе ў Празе. У 1875 быў пасвечаны ў святары. Служыў спачатку ў прыходзе каля г. Бераўн, з 1876 — у Клецанаў каля Прагі.

Захварэў на сухоты, і нягледзячы на неаднаразовыя паездкі на курорты Еўропы, памёр падчас лячэння ў Марыенбадзе ў 1884 годзе. Цела нябожчыка было перавезена ў Прагу і пахавана на Вышаградскіх могілках.

## Творчасць 
[міні|злева|200пкс|Бюст В. Б. Трэбізскага ў [Клецаны|Клецанах]]
Трэбізскі — раманіст і апавядальнік, поўны любові да народа і ідэалізму. Аўтар твораў з гісторыі Чэхіі. Падобна Алаісу Ірасеку, стварыў шэраг гістарычных раманаў, якія адлюстроўваюць рух гусітаў, перыяд аўстрыйскага валадарства («цемры») і нацыянальнага адраджэння, але таксама апісваў іншыя перыяды чэшскай гісторыі ад ранніх вытокаў дзяржавы да XIX стагоддзя. Дзеянне многіх гістарычных прац Трэбізскага адбываецца ў рэгіёне, дзе нарадзіўся аўтар.

Творы пісьменніка карысталіся вялікай папулярнасцю ў чэшскім грамадстве.

## Абраная бібліяграфія 
### Раманы 
* *Královna Dagmar* (Гісторыя жыцця Дагмар, дачкі караля Отакара I, якая выйшла замуж за дацкага караля Вальдэмара II Пераможнага);
* *Anežka Přemyslovna* (Гісторыя Багеміі у часы кіравання Вацлава I);
* *V podvečer pětilisté růže* (Раман з эпохі імператара Рудольфа II пра заняпад славутага графскага сямейства Розенбергаў);
* *Bludné duše* (Раман пра вялікае паўстанне 1775 года).

### Зборнікі гістарычных апавяданняў 
* *V červáncích kalicha*
* *V záři kalicha*
* *Pod doškovými střechami*
* *Z různých dob *
* *Ze sázavských letopisů*
* *Z pověstí karlštejnského havrana*
* *Pobělohorské elegie*
* *Povídky starého zbrojnoše a jiné obrázky z naší minulosti*

## Спасылкі 
* Václav Beneš Třebízský

Катэгорыя:Пісьменнікі Чэхіі
Катэгорыя:Пісьменнікі Аўстрыі
Катэгорыя:Чэшскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Аўтары гістарычных раманаў
Катэгорыя:Святары
Катэгорыя:Памерлі ад туберкулёзу
Катэгорыя:Пахаваныя на Вышаградскіх могілках
Катэгорыя:Памерлі ў Марыянске-Лазне
Рэвізор (тэлеперадача)

у.]]
**«Рэвізор»** — украінскае тэлевізійнае рэаліці-шоў вытворчасці «Новага канала» пра рэстараны і гасцініцы, а з пятага сезону яшчэ і супермаркеты.
.]]

## Каманда 
* Рэжысёр: Сяргей Азяранскі, Данііл Джэпа, Дзяніс Тарасаў, Андрэй Каратун
* Дырэктар творчага аб’яднання: Вікторыя Бурдукова
* Прадзюсар: Марыя Паўлічук, Анастасія Красікава, Ірына Цітарэнка
* Шэф-рэдактар: Ганна Жыжа
* Вядучыя: Вольга Фрэймут (1-4 сезон), Вадзім Абрамаў (5-7 сезон), Мікалай Цішчанка (з 8 сезону).

## Прэм’ера ва Украіне 
* І сезон: 27 жніўня 2011 г.
* ІІ сезон: 4 студзень 2012
* ІІІ сезон: 4 сакавіка 2013 года
* IV сезон (частка першая): 7 студзеня 2014
* IV сезон (частка другая): 18 жніўня 2014
* V сезон 2 сакавіка 2015 года

## Праект 
«Рэвізор» — арыгінальнае ўкраінскае тэлевізійнае сацыяльнае рэаліці-шоў вытворчасці Новага канала. Здымачная група праекта праводзіць праверкі гасцініц, рэстаранаў, розных пунктаў сферы абслугоўвання, паказвае ўзровень сэрвісу ў падобных установах.

Крытэрыі ацэнкі: месцазнаходжанне, інтэр’ер, якасць абслугоўвання, чысціня, коштавая палітыка і асаблівасці, якія ствараюць атмасферу.

* У 2012 годзе «Рэвізор» атрымаў нацыянальную прэмію ў сферы тэлебачання «Телетриумф».
* У 2013 годзе праект намінаваны на прэмію ў катэгорыях «Лепшая інфармацыйна-забаўляльная праграма» і «Лепшая вядучая забаўляльных праграм».
* У 2013 годзе «Рэвізор» стаў пераможцам прэміі «Фаварыт телепрэсы».

## Адаптацыя ў Расіі 
У Расіі тэлеперадача «Рэвізор» была адаптаваны пад назвай «Ревизорро». Прэм’ерныя выпускі ідуць кожную сераду на тэлеканале «Пятница!» з 2013 года. Вядучай была абрана Алена Лятучая.

## Спасылкі 
* Відэа праграмы 
* афіцыйная станіца праграмы ў Facebook
* Новы запусціць сацыяльны праект па Фрэймут 

Катэгорыя:Тэлеперадачы Украіны
Катэгорыя:Тэлеперадачы
Тааві Рыйвас

**Тааві Рыйвас** (; 26 верасня 1979, Талін, СССР) — эстонскі палітык, прэм’ер-міністр Эстоніі з 26 сакавіка 2014 года. З’яўляецца адным з самых маладых кіраўнікоў глаў дзяржаў і ўрадаў у свеце.

## Кар’ера 
Тааві Рыйвас нарадзіўся ў Таліне ў 1979 годзе, там ён вучыўся ў школе. Скончыў Тартускі ўніверсітэт. З юных гадоў ён з’яўляўся членам Партыі Рэформаў.

Са снежня 2012 года ён займае пасаду міністра сацыяльных спраў. Да гэтага, у перыяд 2011—2012 гадоў ён быў старшынёй парламенцкай камісіі па справах ЕС. Ён таксама працаваў старшынёй фінансавай камісіі Рыйгікогу і саветнікам прэм’ер-міністра Андруса Ансіпа па пытаннях сацыяльнай і сямейнай палітыкі. У 2004—2005 гадах ён займаў пасаду старэйшыны талінскага раёна Хааберсты, перад гэтым быў саветнікам і кіраўніком бюро міністра народанасельніцтва.

У пачатку сакавіка 2014 года прэм’ер-міністр краіны Андрус Ансіп заявіў, што ён вырашыў застацца толькі кіраўніком партыі і пакінуць пасаду главы ўрада. Па яго рэкамендацыі прэзідэнт краіны Тоамас Хендрык Ільвес 15 сакавіка назваў кандыдатам у прэм’ер-міністры краіны Тааві Рыйваса. Прысягу новы ўрад прынёс 26 сакавіка.

## Асабістае 
Тааві Рыйвас жыве ў грамадзянскім шлюбе з поп-спявачкай Луізай Вярк, у іх ёсць дачка Мійна Рыхана 2009 года нараджэння. Акрамя эстонскай мовы ведае англійскую, рускую і фінскую.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Эстоніі
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Дзяржаўнага герба 2 класа
Стэфан Лёвен

**Чэль Стэфан Лёвен** (; нар. , Стакгольм, Швецыя) — прэм’ер-міністр Швецыі (з 3 кастрычніка 2014 па 30 лістапада 2021), старшыня Сацыял-дэмакратычнай партыі Швецыі (з 27 студзеня 2012 па 4 лістапада 2021), былы старшыня прафсаюзнага аб’яднання IF Metall (з 1 студзеня 2006 па 27 студзеня 2012).

## Біяграфія 
Стэфан Лёвен нарадзіўся ў раёне Аспудэн у паўднёвай частцы Стакгольма, ён быў другім дзіцём і маці не здолела гадаваць адразу двух сыноў (бацька Стэфана памёр яшчэ да яго нараджэння), і ва ўзросце 10 месяцаў Стэфана Лёвена ўсынавілі лесаруб з мястэчка Сунерста (камуна Солефтэа) Турэ Меландэр і яго жонка Ірыс. У Меландэраў ужо былі дачка і сын.

## Палітычная кар’ера 
Натхнёны дзейнасцю Улафа Пальмэ, Стэфан Лёвен уключыўся ў дзейнасць шведскіх сацыял-дэмакратаў яшчэ з 13-гадовага ўзросту. Пасля таго, як старшыня партыі Хокан Юхальт раптоўна пакінуў сваю пасаду 26 студзеня 2012, на наступны дзень яго пераемнікам абралі Стэфана Лёвена.

## Спасылкі 
* Стэфан Лёвен  на сайце Рыксдага
* Стэфан Лёвен  на сайце Сацыял-дэмакратычнай партыі Швецыі

Катэгорыя:Сацыял-дэмакраты Швецыі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Швецыі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Стакгольме
Сцягі штатаў ЗША

У цяперашні час у кожнага **штата ЗША** ёсць **сцяг**. Сцягі з’яўляюцца афіцыйнымі сімваламі штатаў.

У большасці штатаў сцяг з’явіўся паміж 1890-х гадамі і Першай сусветнай вайной. Тым не менш, некаторыя да апошняга дзесяцігоддзя XIX стагоддзя ўжо мелі свой сцяг. У некаторых паўднёвых штатаў у 1861 годзе пасля ўтварэння канфедэратыўных штатаў Амерыкі з’явіліся сцягі, што падкрэслівала пашырэнне іх аўтаноміі ў параўнанні з тым, што было да аддзялення ад ЗША.

Паўночнаамерыканская вексілалагічная асацыяцыя () у 2001 годзе правяла даследаванне, згодна з якім сярод сцягоў усіх штатаў ЗША і правінцый Канады лепшым быў прызнаны сцяг Нью-Мексіка, горшым — сцяг Джорджыі (гл. варыянт 2001 — 2003 гадоў).

## Сучасныя сцягі 
## Марскія сцягі 
## Гістарычныя сцягі 
## Гл. таксама 
* Сцяг ЗША

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Амерыканскай вексілалагічнай асацыяцыі (NAVA)

*
Катэгорыя:Спісы:ЗША
Помнік Савецкай арміі (Сафія)

**Помнік Савецкай арміі** — манумент у гонар савецкіх воінаў-вызваліцеляў у Сафіі, сталіцы Балгарыі. Усталяваны ў 1954 годзе ў гонар дзесятай гадавіны вызвалення Балгарыі ад фашысцкіх акупантаў. Асноўная ідэя манумента — удзячнасць балгарскага народа савецкім воінам-вызваліцелям.

## Апісанне 
ы помніка Савецкай Арміі ў Сафіі]]
Помнік уяўляе сабой фігуру савецкага салдата, які трымае пісталет-кулямёт Шпагіна, з двух бакоў каля яго стаяць мужчына і жанчына — адпаведна, сялянка і працоўны з Балгарыі. Мемарыяльны комплекс у цэлым уключае і іншыя скульптурныя кампазіцыі каля падножжа манумента.

Помнік размешчаны ў самым цэнтры Сафіі, на бульвары Цара-Вызваліцеля, паміж Арловым мостам і Сафійскім універсітэтам, у пачатку Барысаўскага сада. Калі глядзець на помнік з боку бульвара, яго можна ўбачыць на фоне гары Вітоша.

## Гісторыя 
Рашэнне аб будаўніцтве манумента было прынята 4 кастрычніка 1949 года на з'ездзе Балгарскай камуністычнай партыі. Урад Балгарыі на чале з прэм'ер-міністрам Васілам Каларавым распарадзіўся падрыхтаваць праект помніка. Першы камень у падмурак манумента быў закладзены 5 ліпеня 1952 года, а ўрачыстае адкрыццё адбылося ў 1954 годзе ў прысутнасці савецкай дэлегацыі, якую ўзначальваў маршал Сяргей Бірузоў.

Помнік спраектаваны творчым калектывам пад кіраўніцтвам скульптара Івана Фунева і архітэктара Данча Мітава. Аўтарскі калектыў: архітэктары Данча Мітаў, Іван Васілеў, Любень Нейкаў і Барыс Кітанаў; скульптары Іван Фунеў, Любамір Далчаў, Мара Георгіева, Васка Эмануілава, Васіл Зідараў і Пётр Дойчынаў; мастак-графік Барыс Ангелушаў.

## Галерэя 

Файл:Monument of Soviet Army in Sofia (Bulgaria) 9 May 2016.jpg
Файл:Monument_to_the_Soviet_Army,_bas-relief_at_the_column_foot_2.JPG
Файл:Monument_to_the_Soviet_Army,_bas-relief_at_the_column_foot.JPG
Файл:Mother,_daughter,_grandaughter.jpg
Файл:Monument_to_the_Soviet_Army,_Sofia.JPG
Файл:PametnikSA_Sofia.jpg
Файл:Monument_to_the_Soviet_Army,_Sofia_(frontal_view).JPG
Файл:Soviet_army_monument_in_Sofia.jpg

## Спасылкі 
Катэгорыя:Помнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Сафія
Кайкаўскія партызаны

**Кайкаўскія партызаны** — узброенае фарміраванне партызанскага тыпу ў гады Грамадзянскай вайны ў Расіі.

Атрад удзельнічаў у захопе Мінску часцямі РСЧА ў 1918 годзе. Уступіў у горад за некалькі дзён да асноўных сіл. Лёс атраду пасля ўступлення ў Мінск ў 1918 годзе невядомы.

## Колькасць і ўзбраенне 
Складаўся з некалькіх дзясяткаў мясцовых жыхароў. Байцы былі ўзброеныя ў асноўным вінтоўкамі.

## У мастацтве 
* Фільм «Лясная быль» (1926)

## Спасылкі 
* http://news.tut.by/society/377991.html 

Катэгорыя:1918 год у Мінску
Джозеф Мускат

**Джозеф Мускат** (, 22 студзеня 1974, П’ета, Мальта) — мальтыйскі палітык і дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Джозеф Мускат нарадзіўся ў прыгарадзе сталіцы Мальты Валеты П’еце 22 студзеня 1974 года. У 1996 годзе ён скончыў Мальтыйскі ўніверсітэт па спецыяльнасці паліталогія. Спецыяльнасць менеджмент вывучаў у Брыстальскім універсітэце.

Мускат працаваў журналістам на радыёстанцыі Лейбарысцкай партыі. У канцы XX стагоддзя Джозеф Мускат узначаліў маладзёжную арганізацыю Лейбарысцкай партыі. З 2001 па 2004 год ён рэдагаваў партыйны друк у інтэрнэце. Стаў дэпутатам парламента. Пасля паражэння лейбарыстаў на парламенцкіх выбарах 2008 года лідар партыі Альфрэд Сант сышоў у адстаўку. Мускат узначаліў Лейбарысцкую партыю, перамогшы дарэчы цяперашняга прэзідэнта Мальты Джорджа Абелу. Ён таксама з 2008 года стаў лідарам апазіцыі ў парламенце краіны.

Урад Лоўрэнса Гонці пацярпеў паражэнне пры галасаванні па бюджэце 2013 года, што аналагічна вотуму недаверу ўраду. Гонці абвясціў пра роспуск Палаты прадстаўнікоў Парламента 7 студзеня і прызначэнне выбараў на 9 сакавіка. Перамогу на гэтых выбарах атрымала Лейбарысцкая партыя Мальты, набраўшы каля 55 % галасоў выбаршчыкаў.

Пасля гэтага 11 сакавіка 2013 года Джозеф Мускат быў прызначаны прэм’ер-міністрам краіны. Праз 15 гадоў лейбарысты вярнуліся да ўлады ў парламенце краіны.

## Сям’я 
Джозеф Мускат жанаты і мае дзвюх дочак-блізнятак.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Мальты
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Кратэт Мальскі

**Кра́тэт Мальскі** (Кратэт з Мала, Кратэт Маласкі — ; II стагоддзе да н.э., ? — каля 145 да н.э.) — старажытнагрэчаскі філосаф-стоік і граматык, глава пергамскай граматычнай школы, стваральнік мадэлі глобуса. Вядомы таксама пад імем **Кратэт Пергамскі**.

## Жыццё і дзейнасць 
Нарадзіўся верагодна ў малаазіяцкім горадзе Мале (Маласе), у Кілікіі. Атрымаў адукацыю ў Тарсе. Затым Кратэт жыў пры двары цара Атала II у Пергаме (адсюль мянушка «Пергамскі»), дзе заснаваў уласную граматычную школу.

Каля 167 года да н.э. Кратэт быў адпраўлены Аталам у Рым у якасці пасла. З-за хваробы (пералому нагі) ён быў вымушаны застацца ў Рыме на даволі працяглы час. Там ён чытаў лекцыі і вёў гутаркі, якія далі першы штуршок граматычным даследаванням (мовазнаўству і літаратуразнаўству) у старажытных рымлян.

## Сачыненні 
Ад шматлікіх сачыненняў Кратэта засталіся толькі загалоўкі і невялікія фрагменты. Галоўнай працай быў шырокі крытычны каментарый да Гамера («Выпраўленне Іліяды і Адысеі» — ). Яму таксама належалі каментарыі да Гесіёда, Еўрыпіда і Арыстафана; «Карціны» () і іншыя сачыненні.

## Філалогія 
Кратэт быў адным з выдатных старажытнагрэчаскіх граматыкаў II стагоддзя да н.э.. Узначаленая ім пергамская граматычная школа супрацьстаяла александрыйскай школе граматыкаў, якую ўзначальваў Арыстарх Самафракійскі. Гэта тэарэтычнае разыходжанне мела месца як у сферы тэарэтычнай граматыкі, так і ў сферы інтэрпрэтацыі Гамера. Кратэт быў галоўным прадстаўніком алегарычнай тэорыі экзегезы, і настойваў на тым, што Гамер выражаў навуковыя ці філасофскія ісціны ў паэтычнай форме.

## Касмаграфія 
Кратэт займаўся таксама даследаваннем будовы зямнога шара. Паводле рымскіх крыніц каля 150 года да н.э. ён пабудаваў першы глобус. Высунутая ім ідэя чатырохчастковага глобуса прадвызначыла антычныя і заходнееўрапейскія ўяўленні пра свет аж да канца Сярэднявечча.

Зямля падзелена на 5 кліматычных зон. У абедзвюх палярных абласцях занадта холадна, а ў экватарыяльнай зоне занадта горача для людзей. Толькі 2 умераных зоны прыдатныя для жыцця.

Суша падзелена на 4 кантыненты. Гэты падзел ствараюць сусветныя акіяны, які перасякаюцца пад прамым вуглом, адзін з якіх цягнецца ўздоўж экватара, а іншы злучае палюсы праз мерыдыян.

Вядомыя часткі свету (Азію, Афрыку і Еўропу) Кратэт назваў агульным імем «Айкумена». Кантынент, магчыма, размешчаны за Атлантычным акіянам, атрымаў імя «Перыайкумена», а недасягальныя з-за экватарыяльнага пояса спякоты часткі свету «Антайкумена» і «Кантынент антыхтонаў». Кратэт таксама прызнаваў, што поры года ў паўднёвым паўшар'і павінны быць процілеглыя порам года паўночнага паўшар'я.

## Літаратура 
* *Wachsmuth C.* De Cratete Mallota. — 1860. — (Праца змяшчае звесткі пра жыццё, вучняў і сачыненні Кратэта).
* Лосев А. Ф. История античной эстетики. Том V: Ранний эллинизм. Ч. 2. III. § 7.  (Пункт 1. е) разглядае крытыку Арыстона Хіяскага і Кратэта Пергамскага ў сачыненні «Пра паэтычныя творы» эпикурейца Філадэма.)

Катэгорыя:Філосафы Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Постаці старажытнагрэчаскай граматыкі
Катэгорыя:Географы Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Філосафы II стагоддзя да н.э.
Катэгорыя:Філолагі Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Стоікі
1995 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

**1995** год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## Падзеі 
* Выстаўка твораў заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі Пятра Дурчына
* май — рэспубліканская мастацкая выстаўка «Ратуша», Магілёў
* чэрвень — рэспубліканская мастацкая выстаўка «Ратуша», Віцебск
* выстаўка «Транзіт», Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь, Мінск
* выстаўка, прысвечаная I Дзіцячаму пленэру, Палац мастацтва, Мінск

## Ганаровыя званні 
* Пётр Данелія атрымаў ганаровае званне Заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі
* Ірына Паньшына атрымала ганаровае званне Заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі

## З’явіліся 
* 23 чэрвеня — Аршанскі этнаграфічны музей «Млын»
* 26 мая — Крупскі раённы гісторыка-краязнаўчы музей
* 13 жніўня — Мотальскі музей народнай творчасці
* Віцебскі музей воінаў-інтэрнацыяналістаў
* Капліца Святой Еўфрасінні Полацкай
* Сенненскі гісторыка-краязнаўчы музей
* Дрыбінскі гісторыка-этнаграфічны музей
* Помнік Кірылу Тураўскаму ў дворыку Мінскай праваслаўнай епархіі, скульптар Юрый Платонаў

## Памерлі 
* 18 лютага — Заір Азгур (нар. 1903), савецкі і беларускі скульптар, народны мастак СССР
* 6 верасня — Павел Масленікаў (нар. 1914), беларускі мастак, жывапісец, мастацтвазнаўца, педагог. Заслужаны дзеяч мастацтва БССР (1954 г.). Народны мастак Беларусі (1994)
* Сяргей Баткоўскі (нар. 1917), беларускі савецкі архітэктар. Заслужаны архітэктар БССР (1969)
* Анатоль Воінаў (нар. 1934), беларускі архітэктар, гісторык архітэктуры, педагог
* Міхаіл Кацар (нар. 1906), беларускі савецкі гісторык мастацтва. Доктар мастацтвазнаўства (1952), прафесар (1956)
* Алег Арлоў (нар. 1934), беларускі мастак, педагог

## Галерэя жывапісу 

Выява:Viktar Smataŭ 1995 Funeral Village 2001.jpg|Віктар Шматаў «Пахаванне вёскі». Палатно, алей, 62 х 137,5 см

Катэгорыя:1995 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
Драга Марушыч

**Драга Марушыч** (; , Опатэ Сяло, Аўстра-Венгрыя (сёння абшчына Мірэн-Костаневіца, рэгіён Гарышка, Славенія) — , Гарыцыя, Фрыулі-Венецыя-Джулія, Італія) — югаслаўскі юрыст, палітычны і грамадскі дзеяч славенскага паходжання. Удзельнік партызанскага руху падчас Другой суветнай вайны.

У жніўні 1914 ён збег з аўстра-венгерскай арміі ў Расію, а ў 1915 пераехаў у якасці добраахвотніка ў Сербію. Як член Югаславянскага камітэта, пераехаў у 1916 з в. Корфу ў Рым, а ў 1917 у ЗША, дзе заснаваў Славенскі нацыянальны саюз. Браў удзел у Парыжскай мірнай канферэнцыі ў складзе сербскай дэлегацыі, а ў 1922 быў генеральным сакратаром югаслаўскай дэлегацыі Рэпарацыйнай камісіі. Працаваў адвакатам у Любляне. Быў членам Незалежнай аграрнай партыі і Югаслаўскай нацыянальнай партыі.

Пасля дзяржаўнага пераварота і ўсталявання ваенна-манархічнай дыктатуры караля Аляксандра I, як югаслаўска-арыентаваны палітык працягваў дэпутацкую дзейнасць у якасці сенатара і з 4 снежня 1930 па 8 лютага 1935 быў банам Драўскай банавіны. Потым стаў міністрам аховы здароўя і сацыяльных спраў ва ўрадзе Б. Еўціча (1934—1935). На парламенцкіх выбарах 1935 быў абраны дэпутатам Народнай скупшчыны Югаславіі.

У красавіку 1941 адзін з арганізатараў Сошка-Істрыйскага легіёна створанага з для абароны Югаславіі з добраахвотнікаў падчас Югаслаўскай аперацыі. З 1941 член Вярхоўнага пленума Вызваленчага фронта Славеніі. У лютым 1942 італьянскія ваенныя арыштавалі яго каля Падуі, а затым інтэрніравалі. Пасля капітуляцыі Італіі ў 1943, быў вызвалены з турмы і пасяліўся ў Славенскім Прымор’і, дзе стаў членам Правінцыйнага камітэта Вызваленчага фронта Славеніі і Славенскага народна-вызваленчага веча. Быў членам Антыфашысцкага веча народнага вызвалення Югаславіі.

Пасля пагаднення Ціта—Шубашыча быў прызначаны міністрам юстыцыі, транспарту ва эміграцыйным урадзе І. Шубашыча, а пазней і міністрам адукацыі ў Часовым урадзе Дэмакратычнай Федэратыўнай Югаславіі. Потым з 1945 па 1948 быў міністрам пошты, тэлеграфу і тэлефону ва ўрадзе Федэратыўнай Народнай Рэспублікі Югаславія.

Пасля вайны Д. Марушыч займаў пасаду старшыні Чырвонага Крыжа Славеніі, галоўнага савета Сацыялістычнага саюза працоўнага народа Югаславіі.

Катэгорыя:Юрысты Славеніі
Катэгорыя:Палітыкі Югаславіі
Катэгорыя:Міністры Югаславіі
Катэгорыя:Афіцэры Югаслаўскай народнай арміі