open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ольстэрскі ўніверсітэт

**Ольстэрскі ўніверсітэт** () — брытанская дзяржаўная даследчая вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Ольстэр у Паўночнай Ірландыі.

## Агульная характарыстыка 
Гэта буйнейшы універсітэт у Паўночнай Ірландыі і другі па велічыні універсітэт на востраве Ірландыя пасля Ірландскага федэральнага нацыянальнага ўніверсітэта.

Заснаваны ў 1968 годзе як Ольстэрскі новы універсітэт, ён аб'яднаўся з Ольстэрскім політэхнічным універсітэтам у 1984 годзе, аб'яднаўшы чатыры паўночнаірландскія кампусы ў Белфасце, Колрэйне, Дэры і Джорданстаўне. Універсітэт мае філіялы ў Лондане і Бірмінгеме, а таксама шырокія магчымасці дыстанцыйнага навучання. 

Універсітэт мае адзін з самых высокіх паказчыкаў далейшага навучання і працаўладкавання ў Вялікабрытаніі: больш за 92 % выпускнікоў працуюць або вучацца праз шэсць месяцаў пасля заканчэння ВНУ. Універсітэт з'яўляецца членам Асацыяцыі універсітэтаў Садружнасці, Еўрапейскай асацыяцыі універсітэтаў, універсітэтаў Ірландыі і універсітэтаў Вялікабрытаніі.

## Cтруктура 
* Факультэт мастацтва, гуманітарных і грамадскіх навук
* Факультэт вылічальнай тэхнікі і навакольнага асяроддзя
* Факультэт навук аб жыцці і здароўі
* Бізнес-школа

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы 

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Ольстэр
Абрам Саламонавіч Векслер

**Абра́м Саламонавіч** (**Шлёмавіч**) **Ве́кслер** (22 студзеня 1905, Горкі, Магілёўская губерня, Расійская імперыя — 12 ліпеня 1974, Ленінград, РСФСР, СССР) — савецкі мастак. Працаваў мастаком-пастаноўшчыкам у кіно.

## Біяграфія 
Сын сталяра-чырванадрэўшчыка. Абрам Векслер з’яўляецца малодшым братам мастака Міхаіла Векслера (1898—1974).

У 1917 і 1921-22 гадах працаваў у Мастацка-дэкаратыўных майстэрнях Віцебска (чаляднік, маляр-дэкаратар). Служыў добраахвотнікам у Чырвонай Арміі ў Туркестане.

У 1921—1922 гадах вучыўся ў Віцебскім мастацка-практычным інстытуце ў Юдаля Пэна, затым — у Казіміра Малевіча і Веры Ермалаевай. Сябра УНОВИСа. Захавалася адна з яго вучэбных прац — супрэматычная пастановачная кампазіцыя («Статычная канструкцыя № 6. Супрэматызм», Вяцкі мастацкі музей). У 1922 годзе разам з іншымі вучнямі Віцебскай школы пераязджае ў Пецярбург. На працягу года жыве ў Ермалаевай, удзельнічае ў творчых вечарынах, дзе бывалі Міхаіл, Павел Філонаў і іншыя мастакі.

У 1922—1925 гадах праходзіў навучанне ў петраградскім (затым — ленінградскім) ВМАТЭМАЙСе, спачатку на агульным курсе, потым на паліграфічным факультэце. У якасці практыканта працаваў у Гінхуку (1924). У маі 1924 года перавёўся ў Дэкаратыўны інстытут, дзе спачатку быў практыкантам, потым чаляднікам-жывапісцам. У 1926 годзе апынуўся ў Гомелі, падпрацоўваў рабочым-рэтушэрам, мастаком у тэатры. Вярнуўся ў Ленінград, служыў у Чырвонай Арміі ў палку сувязі (1927-29).

З 1927 па 1966 год працаваў на ленінградскай кінафабрыцы «Саўкіно» (у розныя гады — «Саюз-кіно», «Росфільм», «Ленфільм») памочнікам, мастаком-дэкаратарам, мастаком.

У 1951 годзе атрымаў прыз Канскага кінфестывалю за найлепшыя дэкарацыі да фільма «Мусаргскі».

Сын — кінааператар Юрый Абрамамавіч Векслер. Дачка — тэатральны грымёр Ліяна Абрамаўна Рапапорт.

## Фільмаграфія 
*  — Чалавек за бортам
*  — Таварны № 717
*  — Салдацкі сын
*  — На Месяц з перасадкай
*  — Федзька
*  — Вялікі грамадзянін
*  — Чацвёрты перыскоп
*  — Антон Іванавіч злуецца
*  — У імя Радзімы
*  — Марскі батальён
*  — Новы дом
*  — Акадэмік Іван Паўлаў
*  — Мусаргскі
*  — Рымскі-Корсакаў
*  — Алека (сум. з В. Воліным)
*  — Утаймавальніца тыграў
*  — Таленты і прыхільнікі
*  — Мядовы месяц
*  — Містар Ікс (сум. з Я. Енеем)
*  — Начны госць
*  — Не май 100 рублёў…
*  — Балетныя мініяцюры
*  — Паднятая цаліна (3-я серыя)
*  — Дзікі сабака дынга
*  — Каін XVIII («Два сябра»)
*  — Вернутая музыка

Катэгорыя:Мастакі-супрэматысты
Катэгорыя:Мастакі рускага авангарда
Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскага Народнага мастацкага вучылішча
Джанет Агрэн

**Джанет Агрэн** (; нар. ) — шведская актрыса, здымалася пераважна ў італьянскім эксплуатацыйным кіно.

## Жыццё і кар’ера 
Джанет Агрэн нарадзілася ў Ландскруне, Швецыя, у горадзе, які яна неяк назвала ў інтэрв’ю «Паўночным Неапалем.» Кар’ера мадэлі прывяла яе ў Рым, дзе яна вывучала акцёрскае майстэрства ў школе драмы пад кіраўніцтвам Алесандра Ферсена. Кінадэбют маладой актрысы адбыўся ў фільме Лучана Сальсэ «Colpo di stato», сярод яе першых роляў — регістратар у фільме «Чытво» (1972) з удзелам Майкла Кейна, і медсястра ў камедыі «Аванці!» (1972) з Джэкам Леманам.

Усяго яна знялася ў 57 карцінах, у тым ліку: «Левая рука Закона» (1975), «Горад жывых мерцвякоў» (1980) Лучыа Фульчы, «Пекла канібалаў 2» (1980) Умберта Ленцы, «Паніка» (1982), «Рудая Соня» (1985), камедыя Аладзін (1986) з Бадам Спенсерам і культавы хорар «Чалавек-пацук» (1988).

У пачатку 1980-х гадоў Агрэн таксама мела непрацяглую музычную кар’еру.

Джанет Агрэн пакінула кінематограф у пачатку 1990-х гадоў і пераехала ў ЗША, дзе жыве ў цяперашні час. Выйшла замуж за італьянскага кінапрадзюсара Карла Маета.

Катэгорыя:Актрысы Швецыі
Гібралтарскі ўніверсітэт

**Гібралтарскі ўніверсітэт** () — брытанская дзяржаўная даследчая вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у Гібралтары (Брытанскія заморскія тэрыторыі).

## Агульная характарыстыка 
Гібралтарскі ўніверсітэт - гэта вышэйшая навучальная ўстанова, якая прысуджае кваліфікацыі на ўзроўне вышэйшай адукацыі, заснаваная ўрадам Гібралтара ў адпаведнасці з Законам аб Гібралтарскім універсітэце 2015 года. Галоўны міністр Гібралтара Фабіян Пікарда ахарактарызаваў заснаванне ўніверсітэта як «паўналецце» для гэтай брытанскай заморскай тэрыторыі.

Галоўны кампус універсітэта знаходзіцца ў самай паўднёвай частцы Гібралтарскай скалы, у шэрагу адрэстаўраваных былых ваенных будынкаў.

У адпаведнасці са стандартамі Вялікабрытаніі, спектр дысцыплін, прапанаваных для даследаванняў і вывучэння, уключае бізнес і менеджмент, гісторыю і культуру, адукацыю, прыродазнаўства і навакольнае асяроддзе, навукі аб здароўі і спорце. Таксама прапануецца шэраг прафесійных курсаў па кіраўніцтву бізнесам, уключаючы бухгалтарскі ўлік, падаткі і права.

Універсітэт з'яўляецца членам шэрагу навуковых і міжнародных арганізацый, у тым ліку Асацыяцыі універсітэтаў Садружнасці.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Гібралтар
Гастон Бертран

**Гастон Бертран** (, Вонк, Бельгія — , , Бельгія) — бельгійскі жывапісец.

Гастон Бертран — важны прадстаўнік сучаснага мастацтва і абстрактнага жывапісу ў Бельгіі пасля Другой сусветнай вайны. Вывучаў мастацтва ў Académies des Beaux-arts de Bruxelles у Сен-Жос-тэн-Нуд (Брусель). Бертран быў заснавальнікам груп мастакоў «La Route Libre» у 1939 годзе і «Apport» у 1941 годзе.

Меў майстэрню ў Укеле пад Бруселем. У 1959 годзе прымаў удзел у documenta II у Каселі.
Інгігерд Харальдсдоцір

**Інгігерд Харальдсдоцір** (нарв. *Ingegjerd Haraldsdatter*, дацк. *Ingegerd Haraldsdatter*, шв. *Ingegerd Haraldsdotter*; —) — нарвежская прынцэса, каралева Даніі ў 1086—1095 гадах, каралева Швецыі ў 1105—1118 гадах.

## Біяграфія 
Інгігерд была дачкой караля Нарвегіі Харальда III Суровага і Лізаветы Яраслаўны. Верагодна, атрымала сваё імя ў гонар бабулі па матчынай лініі Інгігерды, дачкі шведскага караля Олафа Шатконунга і жонкі кіеўскага князя Яраслава Мудрага.

Вядома, што яна разам з маці і сястрой Марыяй суправаджала бацьку ў яго паходзе ў Англію ў 1066 годзе. Жанчыны засталіся чакаць завяршэння паходу на Аркнейскіх астравах. Там, 25 верасня 1066, раптоўна памерла яе сястра Марыя — як пазней высветлілася, роўна ў той жа час, калі загінуў іх бацька Харальд Суровы.

Прыкладна ў 1067 годзе Інгігерд выдалі замуж за дацкага прынца Олафа, у знак ўстанаўлення міру паміж Нарвегіяй і Даніяй. У 1086 годзе Олаф быў абраны каралём, Інгігерд стала каралевай Даніі. У іх была дачка Ульфхільд.

Калі яе муж у 1095 годзе прынёс сябе ў ахвяру, каб загладзіць грахі Даніі, Інгігерд адправілася ў Швецыю і там выйшла замуж за прынца Філіпа, які ў 1105 годзе стаў каралём.

## Продкі 
## Літаратура 
* *Lars O. Lagerqvist*. Sverige och dess regenter under 1.000 år. Albert Bonniers Förlag AB. 1982

Катэгорыя:Жонкі кіраўнікоў XII стагоддзя
Катэгорыя:Жонкі кіраўнікоў XI стагоддзя
Катэгорыя:Хорфагеры
Нікалас Пітэрс Берхем

**Нікалас (Клас) Пітэрс Берхем Старэйшы** (; ,  — , ) — галандскі жывапісец, графік і гравёр. Празваны па месцы свайго нараджэння «ван Харлем», але атрымаў дзякуючы свайму таленту мянушку «Тэакрыт жывапісу».

Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў
Катэгорыя:Мастакі XVII стагоддзя
Бертран

**Бертран** — мужское імя, таксама прозвішча.

## Прозвішча 
* Гастон Бертран — бельгійскі мастак
* Югет Артур Бертран — французская мастачка
Уладзімір Іванавіч Смірноў (геолаг)

**Уладзімір Іванавіч Смірно́ў** (;  — ) — савецкі геолаг, доктар геолага-мінералагічных навук (1945), акадэмік Акадэміі навук СССР (1962, член-карэспандэнт з 1958 года), Герой Сацыялістычнай Працы (1980).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Маскве. У 1926 годзе скончыў школу і працаваў токарам. У 1929 годзе паступіў у Маскоўскую горную акадэмію, а ў 1930 годзе быў пераведзены ў Маскоўскі геолагаразведачны інстытут. Інстытут скончыў у 1934 годзе і застаўся у аспірантуры пры ім. Адначасова ў 1934—1937 гадах працаваў начальнікам партыі Таджыкска-Памірскай экспедыцыі. З 1937 года кансультант у Кіргізскім геалагічным упраўленні. У 1938 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. У гонар вучонага названы мінералы смірніт і вісмірнавіт.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Владимир Иванович Смирнов (1910—1988 гг.)  // Усерасійскі навукова-даследчы геалагічны інстытут імя А. П. Карпінскага
* Памяти учёных // Вестник АН СССР. 1988. № 9. C. 118. 
* Научное наследие академика В. И. Смирнова // Вестник Московского университета. Сер. 4. Геология. 2010, № 1. — С. 56—60. 

Катэгорыя:Геолагі СССР
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Бертрам з Міндэна

**Бертрам з Міндэна** (, каля 1340,  — 1414/1415, ) — нямецкі мастак, адзін з найбуйнейшых прадстаўнікоў гатычнага жывапісу, які працаваў у стылі інтэрнацыянальнай готыкі.

## Жыццё і творчасць 
Нарадзіўся ў вестфальскім Міндэне альбо ў яго прадмесці, у заможнай сям’і. Верагодна атрымаў мастацкую адукацыю пры двары імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Карла IV у Празе, а таксама ў Страсбургу і Кёльне. Упершыню згадваецца ў Гамбургу — дзе майстар затым жыў і працаваў — у 1367 як Bertram Pictor. Акрамя жывапісу займаўся таксама драўлянай скульптурай і ілюстраваннем кніг. У 1371 годзе мастак купляе на цяперашняй Кавальскай вуліцы (Schmiedestraße) дом, у непасрэднай блізкасці ад сабораў Св. Марыі і Св. Пятра. У 1383 годзе ён там жа купляе яшчэ адзін будынак. Майстар Бертрам кіраваў вялікай майстэрняй, у якой працавалі жывапісцы і разьбяры па дрэве. Паводле дадзеных гарадскога ведамства, якое займалася справамі цэха мастакоў, у Бертрама былі занятыя два чаляднікі і два вучні. Працавалі па заказах горада, царквы і прыватных асоб — займаліся роспісамі, рэстаўрацыяй у тым ліку скульптур, упрыгожваннем футаралаў для дакументаў, свяцілень і г.д.

Адным з найбольш значных твораў майстра Бертрама з’яўляецца скончаны ў 1383 алтар-складань, створаны для найбуйнейшага ў Гамбургу сабора Святога Пятра і вядомы цяпер як Грабаўскі алтар.

Катэгорыя:Мастакі Германіі
Чарлз Эфраім Берчфілд

**Чарлз Эфраім Берчфілд** (;  — ) — амерыканскі жывапісец, вядомы сваімі акварэлямі і гарадскімі пейзажамі. Найбольшая калекцыя карцін Берчфілда, архівы і часопісы знаходзяцца ў калекцыі Burchfield Penney Art Center у Бафала. Яго карціны знаходзяцца ў калекцыях больш чым 109 музеяў ЗША і былі прадметам выставак у Музеі Метраполітэн, Музеі амерыканскага мастацтва Уітні, Музеі Хамера і Музеі сучаснага мастацтва.

Катэгорыя:Мастакі ЗША
Катэгорыя:Мастакі ЗША XX стагоддзя
Бехам

**Бехам** — прозвішча.
* Бартэль Бехам — нямецкі мастак
* Ханс Зебальд Бехам — нямецкі жывапісец
Ханс Зебальд Бехам

**Ханс Зебальд Бехам** (ням.: Sebald Hans Beham, 1500,  — , Франкфурт-на-Майне) — нямецкі мастак, графік, гравëр эпохі рэнесансу. Лічыцца самым выбітным пасля Альбрэхта Дзюрэра майстрам «малых формаў»: кляйнмайстарам.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і мастака. Разам з малодшым братам Бартэлем (1502—1540) вучыўся ў майстэрні Альбрэхта Дзюрэра.

Прыхільнік радыкальнага крыла Рэфармацыі. У 1525 годзе быў абвінавачаны ў ерасі (супраць лютэранства), блюзнерстве і адмове прызнаць аўтарытэт гарадской рады і разам з братам, выгнаны з Нюрнберга за так званы «бязбожны жывапіс» і гравюры адкрыта эратычнага зместу.

У 1528 годзе вярнуўся ў родны Нюрнберг. У 1529 годзе Бехам ізноў быў абвінавачаны ў распаўсюджванні парнаграфіі. Бег у Мюнхен, дзе стаў працаваць па заказах кардынала Альбрэхта Майнцcкага. Далейшы перыяд жыцця правёў бадзяючыся па розных гарадах Германіі, пакуль у 1532 годзе не пасяліўся ў Франкфурце, дзе жыў і тварыў да сваёй смерці ў 1550 годзе.

Катэгорыя:Мастакі Германіі
Аары Нісімура

**Аары Нісімура** (; ) ― японская прафесійная вулічная скейтбардыстка ў пазіцыі «рэгулар». Нісімура прадстаўляла Японію ў жаночых вулічных спаборніцтвах на Алімпійскіх гульнях 2020 года ў Токіа.

## Біяграфія 
Аары Нісімура нарадзілася ў Эдагаве, Токіа ў Японіі і пачала займацца катаннем ва ўзросце 7 гадоў, у 2008 годзе.

Яна дэбютавала ў прафесіі, калі вучылася ў пятым класе на турніры, арганізаваным Усеяпонскай асацыяцыяй скейтбордынга.

## Зноскі 
## Спасылкі
*Аары Нісімура на «Olympedia»
*Аары Нісімура на «The Boardr»
*Аары Нісімура  на «X Games»
*Аары Нісімура на «Olympic Channel»

Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катэгорыя:Скейтбардысты Японіі
Катэгорыя:Скейтбардысты на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Югет Артур Бертран

**Югет Артур Бертран** (; , Экуан — , ) — французская мастачка-абстракцыяністка.

У яе першых творах адчуваецца ўплыў сучаснага ўрбаністычнага пейзажа — вынік побыту ў Нью-Ёрку ў 1956 годзе. Больш познія яе карціны з пераважна манахромнымі паверхнямі, расчэрчанымі ламанымі лініямі, асацыіруюцца з музычнымі і харэаграфічнымі рытмамі.
Нісімура

**Нісімура** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аары Нісімура — японская скейтбардыстка
* Акіхіро Нісімура — японскі футбаліст
* Сёіці Нісімура — японскі футбаліст
Блатстулка

**Блатстулка** (XI стагоддзе) — вядома па легендах як шведская сярэднявечная каралева-кансорт, жонка караля Швецыі Блот-Свейна, які, магчыма, валадарыў у 1080-х гадах. Імя можна разглядаць як эквівалент імя яе мужа і жонкі, са значэннем: «Жанчына-Ахвяраносца» або «Дзева-Ахвяраносца», бо імя яе мужа было «Свейн-Ахвяраносец», што таксама можна перакласці як «Чалавек, які прыносіць ахвяры».

## Біяграфія 
Пра каралеву вядома няшмат, а даты яе нараджэння і смерці невядомыя. Яна з’яўляецца магчымай маці меркаванага сына Блот-Свейна, Эрыка Арсаля. Яна была замужам за Свенам да таго, як ён стаў каралём, і была каралевай падчас яго праўлення. Яна з’яўляецца апошняй вядомай язычніцкай каралевай у Швецыі і Скандынавіі. Яна стала каралевай Швецыі, калі яе муж узышоў на трон. Каля 1087 года яе муж быў зрынуты і забіты; згодна з традыцыяй, апынуўшыся ў акружэнні ў сваім доме, які быў падпалены. Ніводнага забойства жанчыны не зафіксавана, і таксама быў звычай дазваляць жанчынам, якія знаходзіліся ў доме, пакідаць будынак у такой сітуацыі. Таму мяркуецца, што каралева перажыла смерць свайго мужа. Яе біяграфія заснавана на легендзе, фактычных дадзеных пра яе жыццё нічога не вядома.

## Літаратура 
* Åke Ohlmarks: *Alla Sveriges drottningar* (Усе каралевы Швецыі) 1976 (шведская мова)

Катэгорыя:Нарадзіліся ў XI стагоддзі
Катэгорыя:Мужы і жонкі манархаў Швецыі
Рэната Біролі

**Рэната Біролі** (; ,  — , ) — італьянскі мастак. Адзін са стваральнікаў новага фронту мастацтваў.

## Жыццё і творчасць 
Рэната Біролі нарадзіўся ў сям’і завадскога рабочага. У 1924 годзе ён прыехаў у Мілан і там, сумесна з мастакамі Рэната Гутуза, Джакома Манцу і Аліджы Сасу, стварыў авангардысцкую групу. Мастак пачаў свой творчы шлях як экспрэсіяніст, з таксама выразна выяўленым уплывам на яго творчасць жывапісу Ван Гога і Джэймса Энсара. У 1936 годзе Біролі наведаў Парыж, дзе захапляўся фавізмам. У 1937 годзе ён уступіў у мастацкі рух «Карэнтэ», пісаў артыкулы для мастацкіх часопісаў гэтага кірунку.

Палітычныя і творчыя погляды мастака ішлі ўразрэз з пазіцыяй фашысцкага рэжыму, які кіраваў Італіяй. Р. Біролі арыштоўвалі ўлады і некаторы час знаходзіўся ў зняволенні. З прычыны гэтага пасля вызвалення мастак збліжаецца з камуністамі і ўдзельнічае ў Руху Супраціву.

У 1947 годзе Біролі зноў прыязджае ў Парыж, знаёміцца з творчасцю Маціса, Пікасо і, пад іх уплывам, становіцца паслядоўнікам посткубізму ў жывапісе. Пазней мастак распрацаваў свой уласны творчы стыль, нейкую лірычную форму абстракцыянізму. У тым жа 1947 годзе Рэната Біролі ўдзельнічае ў руху Новы фронт за мастацтва («Fronte Nuovo delle Arti»). У 1952 годзе, пасля расколу «Фронту», Біролі, сумесна з некалькімі мастакамі, стварае «Gruppo degli Otto».

Пачынаючы з 1948 года Рэната Біролі — шматразовы ўдзельнік венецыянскіх біенале.

Катэгорыя:Мастакі Італіі
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-абстракцыяністы
Катэгорыя:Мастакі-экспрэсіяністы
Катэгорыя:Фавізм
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Лізавета Яраслаўна

**Лізавета Яраслаўна** (1025 (?) — 1066 ці 1067) — другая дачка (чацвёртае дзіця) у сям’і Яраслава Мудрага і Інгігерды Шведскай, жонка Харальда III Сігурдарсана (нарвежскага караля з 1046 па 1066 год) і каралева Нарвегіі. Сястра Ганны Яраслаўны, каралевы Францыі і Анастасіі Яраслаўны, каралевы Венгрыі (1046—1061).

## Біяграфія 
 ў Кіеве. Лізавета ў дзяцінстве — другая справа]]
 (пазнейшы партрэт XIII стагоддзя)]]
Лізавета вырасла пры княскім двары ў Кіеве, дзе атрымала добрую адукацыю. Зімой 1043/1044 года яна выйшла замуж за Харальда, малодшага брата Олафа Святога, якога ведала з 1029 года, калі таму было 15 гадоў, а ёй чатыры. Харальд доўга і ўпарта дабіваўся яе рукі ў Яраслава Мудрага. Калі ён упершыню прасіў яе рукі, Яраслаў палічыў яго недастаткова багатым і статутным, і каб стаць мужам Лізаветы. Харальд стаў заваёўваць сабе і багацце, і статут. Ён паступіў на службу да візантыйскага імператара, ваяваў у Афрыцы, Сіцыліі і Палестыне, атрымаўшы шмат грошай і славы. Пры гэтым ён не забываў пра Лізавету і свае пачуцці да яе ў песнях-вісах, якіх ён за гады тулянняў напісаў 16. Вярнуўшыся з падарожжаў, Харальд атрымаў руку Лізаветы, з якой згуляў пышнае вяселле.

У 1046 Харальд стаў каралём Нарвегіі, яны з Лізаветай пераехалі ў яго каралеўства. Лізавета нарадзіла яму дзвюх дачок — Марыю і Інгігерд.

Аднак ужо ў 1048 годзе Харальд узяў сабе другую жонку — Тору Торбергсдоцір, дачку ўплывовага нарвежскага магната. Тора нарадзіла яму двух сыноў, якія сталі пазней кіраўнікамі Нарвегіі: Магнус II Харальдсан (кароль у 1066—1069), Олаф III Ціхі (кароль у 1066—1093).

25 верасня 1066 года пры спробе заваяваць Брытанію Харальд быў забіты ў бітве пры Стамфардбрыджы. У апошнім паходзе яго суправаджалі Лізавета і дочкі, якіх ён пакінуў на Аркнейскіх астравах. У «той жа дзень і тую ж гадзіну», калі ў Англіі загінуў конунг Харальд, як кажуць сагі, памерла яго дачка Марыя.

Лізавета з Інгігерд вярнуліся ў Нарвегію. Што стала потым з Лізаветай — невядома. Існавала версія, што яна выйшла замуж другасна — за дацкага караля Свена II Эстрыдсена, — але ў цяперашні час большасць гісторыкаў яе не падтрымліваюць. Хутчэй за ўсё, яна пасялілася ў свайго пасерба Олафа і памерла не пазней, чым праз год пасля смерці мужа. Яе дачка Інгігерд выйшла замуж за дацкага караля Олафа Свейнсана і стала каралевай Даніі.

Катэгорыя:Князёўны Русі
Катэгорыя:Рурыкавічы
Катэгорыя:Каралевы-жонкі
Спіс знішчаных або пашкоджаных устаноў адукацыі падчас расійскага ўварвання ва Украіну (2022)

**Спіс знішчаных або пашкоджаных устаноў адукацыі падчас Уварвання Расіі ва Украіну (2022)**. У табліцы першая лічба паказвае агульную колькасць пашкоджаных устаноў, лічба ў дужках удакладняе колькасць поўнасцю знішчаных. Установы перадвысшай адукацыі дадаюцца ў слупок УП(ПТ)А. Даныя няпоўныя з-за аскладненай ацэнкі сітуацыі ў зонах баявых дзеянняў.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт, дзе збіраюць звесткі пра пашкоджаныя УА

Катэгорыя:Адукацыя ва Украіне
Катэгорыя:Спісы:Украіна
Катэгорыя:Расійска-ўкраінская вайна
Катэгорыя:Уварванне Расіі ва Украіну (2022)
Ёган Рудольф Біс

**Ёган Рудольф Біс** (—) — швейцарскі мастак.

Нарадзіўся ў Куры і спачатку навучыўся жывапісу ў свайго бацькі Ёгана Ёзэфа Біса, а пазней у Ёгана Генрыха Роаса. Найбольш важныя працы Біса былі зроблены падчас яго знаходжання ў Празе. Ён ездзіў у Германію, Англію і Нідэрланды ў 1680-я гады для навучання. У 1689 годзе ён стаў прыдворным мастаком графа Германа Якаба Цэрна. Пазней у тым жа годзе Біс ажаніўся з Максіміліянай Вагнер.

Ёгану Рудольфу Бісу прыпісваюць прыўнясенне нідэрландскага і італьянскага класічных стыляў у сферу мастацтва Прагі. Гэтыя ўплывы выразна прысутнічаюць у яго карціне 1691 года «Ян Божы» і ў 1692 годзе «Весталка Клаўдзія Квінта».

Ёган Рудольф Біс атрымаў грамадзянства Прагі ў 1692 годзе. Праз два гады ён быў уключаны ў гільдыю жывапісцаў. Ён вядомы рэлігійнымі творамі і кветкавымі нацюрмортамі, а яго вучнем быў Ёган Адальберт Ангермаер. Ёган Рудольф Біс таксама лічыцца настаўнікам нямецкага жывапісца Ёгана Міхаэля Брэтшнайдэра (1680—1729).
Factorio

**Factorio** ― камп’ютарная гульня ў жанры сімулятар будавання і кіраўніцтва, якая распрацоўваецца незалежнай чэшскай студыяй *Wube Software*. Выхад альфа-версіі гульні адбыўся 25 лютага 2016 года ў Steam у . 14 жніўня 2020 года гульня выйшла з ранняга доступу з версіяй 1.0. Распрацоўка гульні была часткова прафінансавана краўдфандзінгам праз сайт .

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні жанру экшан
Катэгорыя:Стратэгіі ў рэальным часе
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя камп’ютарныя гульні
Катэгорыя:Гульні для Windows
Катэгорыя:Гульні для Linux
Катэгорыя:Гульні для macOS
2016 год у гісторыі камп’ютарных гульняў

**2016** год быў адзначаны шэрагам падзей у галіне камп’ютарных гульняў.

## Мерапрыемствы і падзеі 
## Узнагароды 
## Выпускі гульняў 
*25 лютага — «Factorio» (платформа «Windows»)
*8 снежня — «Miitopia» (платформа «Nintendo Switch»)

## Спасылкі
Катэгорыя:2016
Катэгорыя:Гады ў камп’ютарных гульнях
Helltaker

**«Helltaker»** ―  -прыгодніцкая гульня- з элементамі , распрацаваная польскім распрацоўшчыкам Лукасам Піскашам () пад псеўданімам *«vanripper»* і выпушчаная ў 2020 годзе для ПК. Пазіцыянуецца як *«кароткая гульня пра ярка апранутых дэманэс»*.
## Зноскі 
Катэгорыя:Гульні для Linux
Катэгорыя:Гульні для macOS
Катэгорыя:Гульні для Windows
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2020 года
Катэгорыя:Steam-гульні
Ражэ Бісьер

**Ражэ Бісьер** (; , Вільрэаль, Лот і Гарона, Францыя — , Буасьерэт, Ло, Францыя) — французскі жывапісец, які належаў да нефігуратыўнага кірунку Парыжскай школы (лірычная абстракцыя).

## Біяграфія і творчасць 
Сын натарыуса. З 1898 вучыўся ў ліцэі-інтэрнаце горада Каор, з 1902 года — у ліцэі Мішэля Мантэня ў Бардо, куды пераехаў працаваць бацька. З 1903 года пачаў займацца жывапісам. У 1904—1905 гадах працаваў у Алжыры, дапамагаў мастаку-арыенталісту Жоржу-Антуану Рошграсу. З 1905 года, пасля вяртання ў Францыю, наведваў Школу выяўленчых мастацтваў у Бардо, затым у Парыжы, дзе быў вучнем Габрыэля Фер’е. Пабываў у Рыме і Лондане. Пісаў эсэ пра жывапіс для розных газет. З 1914 года ўдзельнічаў у калектыўных выставах у Салоне незалежных, Восеньскім салоне, зблізіўся з Андрэ Лотам, Жоржам Бракам, Хуанам Грысам. У гэты перыяд выпрабаваў уплыў кубізму. У 1920 годзе апублікаваў манаграфію пра Брака, артыкулы пра Цадкіна, Сёра, Энгра, Каро. У 1921 годзе ў парыжскай галерэі Поля Розенберга адбылася яго першая персанальная выстава. З 1923 года выкладаў жывапіс і малюнак у акадэміі Рансана, у 1934 годзе адкрыў у ім майстэрню фрэскавага жывапісу, якую наведвалі Альфрэд Манесье, Вера Пагава і інш. Выпрабаваў уплыў Паўля Клее.

Браў удзел у афармленні Парыжскай міжнароднай выставы 1937 года. Удзельнічаў у калектыўных выставах групы «Сведчанне». З 1939 года пасяліўся ў Буасьерэт, дзе атрымаў у спадчыну ад сваёй маці невялікі стары дом. Пустэльнікам пражыў тут гады вайны. З 1944 года зноў удзельнічаў у выставах. Займаўся габеленавым мастацтвам. У 1950 годзе быў аперыраваны з нагоды глаўкомы абодвух вачэй. З 1951 рэгулярна выстаўляўся ў парыжскай галерэі Жанны Бюшэ. Ілюстраваў Францыска Асізскага (1954). Удзельнічаў у біенале ў Сан-Паўлу (1955), першых трох касельскіх documenta. Займаўся вітражным мастацтвам у цэрквах Швейцарыі і Францыі, у прыватнасці, распрацаваў вітражы для Мецкага сабора.

Сын — Марк-Антуан Бісьер (нар. у 1926), мастак, вядомы пад псеўданімам Louttre.B.

Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-абстракцыяністы
Катэгорыя:Мастакі-вітражысты
Катэгорыя:Парыжская школа
Брыгіда Харальдсдоцір

**Брыгіда Харальдсдоцір** ( каля 1131 — каля 1208) — каралева-консорт Швецыі, жонка караля Швецыі Магнуса Хенрыксена.

## Біяграфія 
Брыгіда Харальдсдоцір была незаконнанароджанай дачкой караля Нарвегіі Харальда IV. Імя яе маці невядома, але, магчыма ёю была Тора Гутармсдоцір, даўняя палюбоўніца яе бацькі і маці караля Сігурда II.

Паводле легенды яе першым мужам быў кароль Інгэ II Малодшы, але гэта не ўяўляецца магчымым; хутчэй за ўсё, яе першы шлюб быў са шведскім графам Карлам Сунесанам. Яна была замужам за Магнусам Хенрыксенам, сынам мачахі Інгрыд Рагнвальдсдотэр і яе першага мужа Хенрыка Скаделора. Яе муж займаў шведскі пасад у 1160—1161 гадах. Пасля яго смерці ў 1161 годзе яна зноў выйшла замуж за шведскага ярла Біргера Бросу. Яе дачка ад гэтага шлюбу, Інгегерд Біргерсдотэр, была каралевай Швецыі ў 1200—1222 гадах.

У 1174 годзе нарвежскі прэтэндэнт на пасад Эйстэйн III Дзяўчынка, які сцвярджаў, што з’яўляецца яе пляменнікам, папрасіў падтрымкі ў яе і яе мужа; яны аказалі яму падтрымку. У 1176 годзе нарвежскі прэтэндэнт на пасад Сверыр Сігурдсан таксама папрасіў падтрымкі. Спачатку яны яго адхілілі, але ў 1177 годзе яны параілі біркебэйнерам прызнаць Сверэ сваім каралём і падтрымалі яго. Сын Брыгіты, Філіп, таксама далучыўся да Сверэ. Броса памёр у 1202 годзе. У 1205 годзе паўстаў канфлікт паміж яе дачкой, каралевай Інгегерд, і домам Фолькунгаў.

Даты нараджэння і смерці Брыгіды дакладна невядомыя. Пасля смерці другога мужа ў 1202 годзе яна пайшла ў жаночы манастыр Рысеберга ў Нерцы, дзе памерла і была пахавана.

## Дзеці 
*  (розум. 1200), ярл Нарвегіі на службе ў караля Сверыра і адзін з яго самых адданых прыхільнікаў.
* Кнут Біргерсан, ярл Швецыі. Паводле адной з крыніц, Кнут быў жанаты з дачкой караля Кнута I па імі Сігрыд. Ён быў забіты ў 1208 годзе ў бітве пад Ленай (па іншых крыніцах у 1210 годзе ў бітве пры Гестылрэне).
* Фольке Біргерсан (больш вядомы як Фольке Ярл), ярл Швецыі, забіты ў 1210 годзе ў бітве пры Гестылрэне.
* Магнус Біргерсан
* Інгегерд Біргерсдотэр, выйшла замуж за караля Сверкера II, стаўшы маці караля Юхана I.
* Крысціна Біргерсдотэр
* Маргарэт Біргерсдотэр

## Продкі 
## Літаратура 
* Lars O. Lagerqvist, «Sverige och dess regenter under 1.000 år», (1976) па-*шведску*
* Åke Ohlmarks: *Alla Sveriges drottningar* (All the queens of Sweden) па-*шведску*

Катэгорыя:Жанчыны XIII стагоддзя
Катэгорыя:Жонкі кіраўнікоў XII стагоддзя
Універсітэт Святога Матфея

**Універсітэт Святога Матфея** () — брытанская прыватная медыцынская вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай на Кайманавых астравах (Брытанскія заморскія тэрыторыі).

## Гісторыя 
Вучэльня была заснавана ў Белізе ў 1997 годзе доктарам Майклам Харысам і іншымі лекарамі. У 2001 годзе савет дырэктараў змяніў адміністрацыю ўніверсітэта. У 2002 годзе вучэльня пераехала на Кайманавы астравы пад кіраўніцтвам часовага прэзідэнта доктара Б. Д. Оўэнса. Доктар Майкл Харыс быў прызначаны прэзідэнтам у 2003 годзе, калі ўніверсітэт атрымаў поўную акрэдытацыю. У 2005 годзе была створана школа ветэрынарнай медыцыны пад кіраўніцтвам доктара Скота Харыса, доктара медыцынскіх навук. 

## Структура 
* Школа медыцыны
* Школа ветэрынарнай медыцыны

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Кайманавы астравы
Бісьер

**Бісьер** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ражэ Бісьер, французскі мастак
* Юліус Бісьер, нямецкі жывапісец
Юліус Бісьер

**Юліус Бісьер** (; , Фрайбург-ім-Брайсгау — , ) — нямецкі жывапісец-абстракцыяніст, блізкі кірунку інфармаль (фр. art informel), які пачынаў як мастак Новай рэчыўнасці (ням. Neue Sachlichkeit).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў небагатай сям’і. Яго бацька памёр у 1907 годзе, калі хлопчыку было 13 гадоў. У 1913 годзе вывучаў гісторыю мастацтваў у Фрайбургскім універсітэце. У 1914 годзе працягнуў навучанне ў Мастацкай акадэміі Карлсруэ. У 1914—1918 гадах у войску. У 1918 годзе працягнуў навучанне на мастака ў Мюнхене. На Бісьер моцна паўплывала знаёмства з сінолагам Эрнстам Гросэ (1862—1927), якое адбылося ў 1919 годзе. Гросэ пазнаёміў маладога мастака з мастацтвам і духоўнымі практыкамі Азіі. Бісьер вывучаў прыёмы традыцыйнага жывапісу тушшу (свае першыя працы тушшу мастак стварае ў 1926 годзе).

У 1928 годзе атрымаў Залаты медаль у галіне жывапісу горада Дзюсельдорф. У 1930 годзе Бісьер пазнаёміўся ў Парыжы са скульптарам Канстанцінам Бранкузі. Гэтая сустрэча (як і папярэдняя ёй — з жывапісцам Вілі Баўмейстэрам) паслужыла штуршком да эксперыментаў Бісьера у галіне беспрадметнасці.

У 1929—1933 гадах выкладаў у Фрайбургскім універсітэце. У 1934 годзе пры пажары ва ўніверсітэце гіне велізарная колькасць прац мастака. У 1935—1938 гадах неаднаразова наведваў Італію. У 1939 годзе пераехаў у Хагнау на Бодэнскім возеры. У 1955—1956 гадах пачаў сваю серыю работ «Мініяцюры». У 1958 годзе — рэтраспектыва работ Ю.Бісьера ў «Таварыстве Кёстнера», Гановер. У 1959 годзе прыняў удзел у выставе сучаснага мастацтва дакумента II, Касель; мастаку прысуджаецца прэмія Карнеліуса горада Дзюсельдорфа.
У 1959—1960 гадах Ю. Бісьер ствараў насценныя пано для Фрэйбургскага ўніверсітэта; рэтраспектывы яго работ у Грамадскім музеі (Gemeente-Museum), Гаага і Палацы прыгожых мастацтваў, Брусель.

Катэгорыя:Мастакі Германіі
Універсітэт Вест-Індыі «Адкрыты кампус»

**Універсітэт Вест-Індыі «Адкрыты кампус»** () — дзяржаўная даследчая дыстанцыйная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай на востраве Барбадас.

## Агульная характарыстыка 
Гэта адна з 5 агульных аўтаномных адзінак сістэмы Універсітэта Вест-Індыі. 

Упершыню аддзяленне завочнага навучання было створана ў 1947 годзе, калі Універсітэт Вест-Індыі яшчэ быў універсітэцкім каледжам Вест-Індыі. Ператварыўшыся ў Школу бесперапыннага навучання, яна ў канчатковым выніку аб'яднала Карыбскі цэнтр развіцця дзіцяці, Інстытут адукацыі прафсаюзаў Х'ю Лоўсана Шырэра, Аддзел развіцця чалавечых рэсурсаў, Цэнтр навучання сацыяльнага забеспячэння і Аддзел жанчын і развіцця.

У 2007 годзе Універсітэт Вест-Індыі «Адкрыты кампус» быў створаны афіцыйна. Гэты кампус быў забяспечаны дадатковымі фінансавымі, кадравымі, тэхналагічнымі і адміністрацыйнымі рэсурсамі, а таксама структурай, прызначанай для лепшага абслугоўвання тэрыторый, якія не ўваходзяць у кампус. Акрамя галоўнага кампуса на Барбадасе, вучэльня захоўвае прысутнасць у 17 англамоўных краінах і тэрыторыях Карыбскага басейна: Ангілья, Антыгуа і Барбуда, Багамы, Барбадас, Беліз, Бермудскія астравы, Брытанскія Віргінскія астравы, Кайманавы астравы, Дамініка, Грэнада, Ямайка, Мантсерат, Сент-Кітс і Невіс, Сент-Люсія, Сент-Вінсент і Грэнадзіны, Трынідад і Табага, а таксама астравы Цёркс і Кайкас.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Барбадас
Бланш

**Бланш**:
* Барталамэ Бланш — часовы прэзідэнт Чылі
* Жак-Эміль Бланш — французскі мастак і пісьменнік
Векслер

**Векслер** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Абрам Саламонавіч Векслер — савецкі мастак
* Міхаіл Сямёнавіч Векслер — савецкі графік, афарміцель, мастак кіно
* Уладзімір Іосіфавіч Векслер — савецкі фізік-эксперыментатар
Універсітэт навук, мастацтваў і тэхналогій

**Універсітэт навук, мастацтваў і тэхналогій** () — прыватная медыцынская вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай на востраве Мантсерат (Брытанскія заморскія тэрыторыі).

## Гісторыя 
Універсітэт адкрыўся ў 2003 годзе з рэгістрацыяй у Каларада (ЗША), а кампус знаходзіцца ў Мантсераце. Вучэльня мае выпускнікоў, якія практыкуюць як у Злучаных Штатах, так і па ўсім свеце, і прымае як айчынных, так і замежных студэнтаў.

Глабальны альянс кадраў аховы здароўя Сусветнай арганізацыі аховы здароўя заяўляе, што вучэльня «поўнасцю акрэдытаваная Міністэрствам адукацыі Мантсерата» з 2003 года. Акрамя таго, школа ўключана ў Сусветны даведнік медыцынскіх школ Сусветнай арганізацыі аховы здароўя. Але, нягледзячы на гэта, у выпускнікоў вучэльні ёсць пэўныя складнасці з вызнаннем іх дыпломаў аб вышэйшай адукацыі.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Кайманавы астравы
Яўген Аляксандравіч Бяласін

**Яўге́н Аляксандравіч Бяласін** (, Грынявічы — , ) — беларускі германіст, перакладчык, журналіст.

## Біяграфія 
Яўген Аляксандравіч Бяласін нарадзіўся 9 чэрвеня 1954 года ў вёсцы Грынявічы Свіслацкага раёна Гродзенскай вобласці БССР. Скончыў Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут замежных моў (1975 год). Працаваў у Брэсцкім дзяржаўным педагагічным інстытуце (1979—2001). Першы выкладчык факультэту замежных моў Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта (1994). У 1990-я — 2000-я гады быў дырэктарам Брэсцкага філіяла Беларускага гуманітарнага адукацыйна-культурнага Цэнтра. У 2001 годзе атрымаў забарону на прафесію. З гэтага часу — германіст, журналіст, літаратар.

Як перакладчык з нямецкай мовы згадваецца ў Беларускай энцыклапедыі. Перакладаў таксама з англійскай, польскай моў і з розных моў на нямецкую.

Памёр вечарам 10 сакавіка пасля ўскладненняў, выкліканых каранавірусам.

Памёр  года ў Брэсце. Пахаваны на Паўночных могілках пад Брэстам.

Катэгорыя:Германісты
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Норберг

**Норберг** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анэт Норберг, шведская кёрлінгістка, скіп нацыянальнай зборнай Швецыі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 і 2010
* Мерта Норберг, шведская лыжніца, прызёр чэмпіянатаў свету
* Шарлота Норберг, шведская балерына і педагог
Ермалаева

**Ермалаева** — жаночая форма прозвішча Ермалаеў, тапонім.

## Прозвішча 
* Вера Ермалаева, савецкі жывапісец, графік

## Тапонім 
* Ермалаева (Башкартастан)
Жак-Эміль Бланш

**Жак-Эміль Бланш** (; ,  — , Афранвіль, Францыя) — французскі мастак і пісьменнік.

## Біяграфія і творчасць 
Жак-Эміль Бланш быў сынам вядомага псіхіятра Эміля Антуана Бланша. Выхоўваўся ў доме прынцэсы дэ Ламбаль. Гэты дом заўсёды захоўваў атмасферу элегантнасці і вытанчанасці XVIII стагоддзя і аказаў уплыў на яго густы і на яго працу. За выключэннем некалькіх урокаў з Анры Жэрвэ і Фернанам Умберам, Бланш не атрымаў афіцыйнай адукацыі і можа разглядацца як мастак-самавучка. У пачатку кар’еры яго падтрымлівалі мастакі Фантэн-Латур і Манэ. Жак-Эміль Бланш быў папулярным жывапісцам у артыстычных, інтэлектуальных і буржуазных колах у канцы XIX-га стагоддзя. Яго палотны, напісаныя ў цудоўную эпоху і ў бурныя дваццатыя, з’яўляюцца хуткім і пахвальным адлюстраваннем навакольнага свету. Нягледзячы на тое, што многія яго працы напісаны ў бліскучай тэхніцы, некаторым творам не хапае арыгінальнасці. Мяккія мазкі і прыглушаная каляровая гама яго партрэтаў нагадвае Эдуара Манэ і англійскіх мастакоў XVIII стагоддзя, асабліва Томаса Гейнсбара.

Бланш адчуваў моцны ўплыў сучаснікаў: Джэймса Цісо і Джона Сінгера Сарджэнта. Найбольш удалымі з яго работ з’яўляюцца невялікія эцюды, напрыклад «Галава маладой дзяўчыны». У 1880—1890 гадах мастак напісаў некалькі пастэляў высокай якасці, пра што сведчыць партрэт паэта Жоржа дэ Порта-Рыш. Яскравым прыкладам творчасці Бланша з’яўляюцца партрэты яго бацькі, паэта П’ера Луіса, мастака Фрыца Таўлава і яго дзяцей, Обры Бёрдслі і Іветы Гільбер. Бланш таксама напісаў партрэты Марселя Пруста, Малармэ, Андрэ Жыда, Макса Жакоба, Чарльза Кондэра, Джэймса Джойса, Вірджыніі Вульф, Ганны дэ Ноай, Ігара Стравінскага, Вацлава Ніжынскага і многіх іншых.

Жак-Эміль Бланш выстаўляўся ў Салоне з 1882 па 1889 год і ў Нацыянальным таварыстве прыгожых мастацтваў з 1890 года. З вялікім поспехам Бланш наведваў Лондан кожны год з 1884 года. Яго брытанскімі заступніцамі былі місіс Сакстан Нобл і Ваялет Манерс, герцагіня Ратленд. Хоць ён і пасварыўся са сваім апекуном Раберам, графам дэ Мантэск’ю, у 1889 годзе, ён заставаўся часткай сацыяльнага і культурнага жыцця Парыжа. Жак-Эміль Бланш наведваў салон Жэнеўевы Алеві і быў знаёмы са знакамітымі музыкамі, пісьменнікамі і мастакам таго часу: Дэбюсі, Стравінскім, Прустам, Жыдам, Марыякам, Дэга і Рэнуарам. Ён быў таксама сябрам сюррэалістаў і дада, сярод якіх Жак Рыго, Рэнэ Крэвель і Жан Както. Ён быў абраны членам Акадэміі прыгожых мастацтваў у 1935 годзе.

Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Францыі
Катэгорыя:Мастакі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі Францыі
Катэгорыя:Пісьменнікі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі XX стагоддзя
Інгегерд Біргерсдотэр

**Інгегерд Біргерсдотэр** (; каля 1180 ― каля 1230) ― каралева-кансорт Швецыі, другая жонка караля Сверкера II.

Паходзіць з высакароднай сям’я Фолькунгаў, была дачкой магутнага ярла Біргера Броса і аўдавелай каралевы Брыгіты Харальдстоцір; яе маці была дачкой караля Нарвегіі Харальда IV Гілі і ў 1160―1161 гады сама была каралевай Швецыі, паколькі яе першым мужам быў кароль Магнус Хенрыксен.

## Каралева 
Каля 1200 года, пасля смерці першай жонкі караля Сверкера Бенедыкты, выйшла замуж за яго. Адыграла важную ролю ў дзяржаўнай палітыцы. У 1202 годзе памёр яе бацька, і каралева Інгегерд і кароль Сверкер абвясцілі свайго падгадаванага сына прынца Юхана спадчыннікам і кіраўніком клана Фолькунгаў, які атрымаў тытул ярла. Мяркуецца, што гэты крок адштурхнуў клан Фолькунгаў ад двара Сверкера. Сыны папярэдняга караля Кнута I Эрыксана беглі ў Нарвегію у 1204 годзе, вярнуліся ў наступным годзе з арміяй нарвежцаў. Трое сыноў былі забітыя ў бітве пры Элграсе, а чацвёрты, Эрык, збег. Гэтыя крывавыя падзеі прымусілі сваякоў Інгегерды прыняць бок Эрыка, як паказалі наступныя падзеі. Усе спробы Інгегерд выступіць у якасці пасярэдніка паміж каралём і яе сям’ёй і прымірыць іх не ўвянчаліся поспехам. Сверкер і Эрык сустрэліся ў бітве пад Ленай у 1208 годзе, падчас якой яе брат ярл Пуга загінуў у сутыкненні на баку Эрыка, магчыма, разам са сваім дзядзькам Магнусам Мінелшэльдам. Эрык атрымаў перамогу і заўладарыў у Швецыі. У 1210 годзе яе муж распачаў спробу вярнуць трон, але быў забіты ў бітве пры Гестылрэне. Ярл Фольке, верагодна, быў яшчэ адным з яе братоў, быў забіты, змагаючыся на баку Эрыка.

## Пасля бітвы пры Гестылрэне 
Пазнейшыя гады жыцця Інгегерд невядомыя, роўна як і год яе смерці. У 1216 годзе яе сын Юхан стаў каралём, аднак хронікі нічога не згадваюць пра яго маці ў сувязі з гэтай падзеяй. Гісторыкі мяркуюць, што яна правяла рэшту жыцця са сваім братам Магнусам ў Сконэ або ў якой-небудзь іншай частцы Даніі. Была выказана здагадка, што яна, магчыма, памерла каля 1230 года.

Адсутнасць храналагічнай дакладнасці ў гістарычных крыніцах з’яўляецца прычынай альтэрнатыўнага тлумачэння парадку жонак Сверкера. Можна меркаваць, што Інгегерд, магчыма, была першай яго жонкай у канцы XII і пачатку XIII стагоддзя, і ўжо пасля яе смерці Сверкер ажаніўся з Бенедыктай Эбесдотэр з Хвідэ, чый бацька Эбе Сунесен, брат арцыбіскупа Лунда Андрэаса Сунесена, падтрымаў Сверкера ў правальнай для яго бітве пад Ленай.

## Дзеці 
* Юхан I, (1201?―1222), кароль Швецыі ў 1216―1222 гады.

## Продкі 
## Літаратура 
* Agneta Conradi Mattsson: *Riseberga kloster, Birger Brosa & Filipssönerna.* Vetenskapliga skrifter utgivna av Örebro läns museum 2, 1998, 
* Dick Harrison: *Jarlens sekel — En berättelse om 1200-talets Sverige. Ordfront, Stockholm, 2002, *
* Åke Ohlmarks: *Alla Sveriges drottningar*. Stockholm: Gebers, 1973.

Катэгорыя:Фолькунгі
Катэгорыя:Жонкі кіраўнікоў XIII стагоддзя
Катэгорыя:Жанчыны XIII стагоддзя
Уладзімір Сяргеевіч Селязнёў

**Уладзі́мір Сярге́евіч Селязнёў** ( — , ) — бальшавіцкі дзеяч, удзельнік усталявання бальшавіцкай ўлады на Беларусі.

## Біяграфія 
Рускі. Атрымаў юрыдычную адукацыю. 

Удзельнічаў у рэвалюцыйным руху. Член партый сацыялістаў-рэвалюцыянераў і РСДРП (меншавікоў). Бальшавік з 1917 года. Адзін з кіраўнікоў устанаўлення Савецкай улады ў Беларусі. Член Паўночна-Заходняга аблбюро РСДРП(б) з верасня 1917 г. З лістапада 1918 года — акруговы ваенны камісар Мінскай (пазней Заходняй) ваеннай акругі (сумесна з І. Я. Алібегавым). На I-м з’ездзе КП(б) Беларусі ў Смаленску абраны членам Цэнтральнага бюро. З 18 снежня 1918 да 15 ліпеня 1919 года — член Рэўваенсавета Заходняй (у сакавіку 1919 года перайменаваны ў Літоўска-Беларускую, у чэрвені таго ж года — у 16–ю) арміі, удзельнік вызваленчага паходу Чырвонай Арміі супраць германскіх інтэрвентаў (лістапад 1918 — люты 1919), падчас якога былі вызваленыя амаль уся Беларусь і частка Літвы. Улетку 1919 года ўдзельнічаў у баях з польскімі войскамі.

Потым працаваў загадчыкам аддзела агітацыі і прапаганды МК РКП(б). Памочнік начальніка ЗА УЧК—ДПУ.

Член Вярхоўнага Суда РСФСР з 1923 года.

Памёр у Маскве. Пахаваны на Навадзевічых могілках.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Члены Цэнтральнага бюро КП(б)Б
Абу аль-Хасан аль-Хашымі аль-Курашы

**Абу аль-Хасан аль-Хашымі аль-Курашы** () — трэці халіф «Ісламскай дзяржавы». Узначаліў групоўку 10 сакавіка 2022 года. Аб яго абранні абвясціў спікер ІД Абу Амар аль-Мухаджыр у сваім аўдыёзвароце. Прызначэння новага кіраўніка арганізацыі адбылося ў сувязі з гібеллю папярэдняга халіфа Абу Ібрагіма аль-Хашымі аль-Курашы.

Паводле непацверджанай інфармацыі, сапраўднае імя аль-Курашы — Джума Авад аль-Бадры. Ён з’яўляецца старэйшым братам першага лідара ІД Абу Бакра аль-Багдадзі. Да свайго абрання кіраўніком групоўкі Курашы быў старшынёй Савета шуры.

26 мая 2022 года інфармаваныя крыніцы паведамілі *Sky News Arabia*, што Абу аль-Хасан быў арыштаваны ў Стамбуле.

30 лістапада 2022 года Ісламская дзяржава абвясціла, што Абу аль-Хасан быў забіты падчас бою з рэшткамі ССА.

Катэгорыя:Члены Ісламскай дзяржавы
Шарлота Норберг

**Шарлота Норберг** (; ,  — ) — шведская балерына і балетны педагог. Адна з вядучых шведскіх балерын Каралеўскага шведскага балета ў сярэдзіне XIX стагоддзя.

## Біяграфія 
Шарлота Норберг нарадзілася ў Стакгольме ў 1824 годзе.

У 1833 годзе ва ўзросце дзевяці гадоў яе прынялі ў Каралеўскі балет у Каралеўскай оперы вучаніцай да Сафі Дагін. Ужо ў наступным годзе Шарлота дэбютавала як сольная танцоўшчыца.

У 1842 годзе Норберг выступіла ў балеце-пантаміме *«Max och Emma»*, пастаўленым Сафі Дагін, і ў «» . У 1846—1847 гадах была ў Капенгагене ў , дзе брала ўрокі танца ў дацкага харэографа Аўгуста Бурнанвіля.

Вярнуўшыся ў Стакгольм у 1847 годзе, была пастаўлена прыма-балерынай і заставалася ёй на працягу ўсёй сваёй кар’еры. У 1840-1850-х гадах Шарлота Норберг уваходзіла ў лік зорак Каралеўскага шведскага балета, яе лічылі бліскучай прадстаўніцай школай Бурнанвіля, і сам А. Бурнанвіль, быўшы запрошаным выступаць у Стакгольме, часта запрашаў любімую вучаніцу нараўне з Юханнай Сундберг. Шарлота сама выкладала танец вучням у стылі Бурнанвіля, адной з яе вучаніц была Сесілія Фламанд.

У 1853 годзе Шарлота выйшла замуж за Густава Фрэдрыка Цёрнера, служачага Каралеўскай оперы. У гэтым шлюбе ў іх нарадзіўся сын Карл Эрык Цёрнер, які пасля стаў мастаком.

Апошні выступ Шарлоты на сцэне адбыўся 30 лістапада 1859 года на пастаноўцы Аўгуста Бурнанвіля *«Вечарынка ў Альбана»* (*Pesten i Albano*).

Шарлота Цёрнер памерла ў Стакгольме ў 1892 годзе.

## Літаратура 
* Klas Åke Heed: *Ny svensk teaterhistoria. Teater före 1800*, Gidlunds förlag (2007)
* Ahnfelt, Arvid, *Europas konstnärer*, Norrköping 1887, M. W. Wallberg & Comp. Boktryckeri. 

Катэгорыя:Артысты балета паводле алфавіта
Катэгорыя:Артысты балета Швецыі
Катэгорыя:Артысты балета XIX стагоддзя
Катэгорыя:Балетныя педагогі паводле алфавіта
Катэгорыя:Балетныя педагогі Швецыі
Катэгорыя:Балетныя педагогі XIX стагоддзя
Вераніка Махінякава

**Вераніка Махінякава** () () — славацкая біятланістка.

## Кар'ера 
У Кубку свету дэбютавала ў сезоне 2019/20 гадоў у рамках 1-га этапа ў шведскім Эстэрсундзе ў спрынтарскай гонцы, паказаўшы 90-ы вынік.

## Вынікі 
### Алімпійскія гульні 
### Чэмпіянат свету па біятлоне 
### Кубак свету па біятлоне 
#### Сезон 2019/2020 
#### Сезон 2020/2021 
#### Сезон 2021/2022 
Катэгорыя:Біятланісткі Славакіі
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 года
Жак Бланшар

**Жак Бланшар** ( — ) — французскі мастак эпохі барока.

Нарадзіўся ў Парыжы. Яго выхоўваў і вучыў яго дзядзька, мастак Нікаля Балеры (каля 1560—1630). Брат і сын Жака, Жан-Батыст Бланшар (пасля 1602—1665) і Габрыэль Бланшар (1630—1704), таксама былі жывапісцамі. У 1620—1623 гадах Жак Бланшар працаваў у ліёнскага гарадскога жывапісца Гарацыя Ле Блана (1575—1637). У кастрычніку 1624 года разам з братам адправіўся ў Рым. У красавіку 1626 года адправіўся ў Венецыю. Там Жак Бланшар вывучаў каларыстаў — асабліва Тыцыяна. У Турыне вясной 1628 года ён стварыў каля васьмі карцін для герцага Савойскага. У 1629 годзе прыбыў у Парыж.

Катэгорыя:Мастакі Францыі
Катэгорыя:Мастакі барока
Блэйк

**Блэйк**, *Блейк* — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Пітэр Блэйк (мастак), англійскі жывапісец
* Уільям Блэйк, англійскі паэт, пісьменнік, мастак
Эрыка Энгельстад

**Эрыка Марыя Траш Энгельстад** () (,  — ) — нарвежскі археолаг, прафесар Інстытута археалогіі і сацыяльнай антрапалогіі (цяпер — Інстытут археалогіі, гісторыі, рэлігіязнаўства і тэалогіі Універсітэта Тромсё).

## Біяграфія 
Атрымала навуковую ступень доктара антрапалогіі (PhD) ва Універсітэце Вісконсін—Мадысан. З 1981 года працавала ва Універсітэце Тромсё, спачатку ў музеі Тромсё, а з 1991 года на факультэце сацыяльных навук. Запрашалася з лекцыямі ва ўніверсітэты Кембрыджа, Берклі і Упсалы. У 2006 годзе атрымала статут ганаровага прафесара Упсальскага, а ў 2012 годзе — Гётэбаргскага ўніверсітэтаў.

## Навуковыя інтарэсы 
Асноўнай вобласцю даследаванняў была археалогія каменнага веку з упорам на наскальнае мастацтва. Яна таксама цікавілася археалогіяй як сацыяльнай навукай і асабліва гендэрнай перспектывай.

## Навукова-даследчыцкая дзейнасць 
Эрыка Энгельстад прымала ўдзел у раскопках і даследчых праектах у фюльке Фінмарк, камуне Цюсфіёрд, Карэліі і Паўднёва-Афрыканскай Рэспубліке.

У перыяд з 1991 да 1996 гадоў працавала рэдактарам «Нарвежскага археалагічнага агляда», а ў 1992—1995 гадах — «Жанчыны ў археалогіі ў Нарвегіі» (). Была членам праўлення Інстытута параўнальных культуралагічных даследаванняў.

## Працы 
Катэгорыя:Дактары гістарычных навук
Катэгорыя:Выпускнікі Універсітэта Вісконсін—Мадысан
Катэгорыя:Археолагі Нарвегіі
Катэгорыя:Выкладчыкі Універсітэта Тромсё
Цзэн Вэньхуэй

**Цзэн Вэньхуэй** (; ) ― кітайская вулічная скейтбардыстка і двухразовы чэмпіён Кітая. На летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года яна заняла шостае месца ў жаночым вулічным скейтбордынгу, першым мерапрыемстве такога роду, якое было ўключана ў алімпійскую праграму.

## Кар’ера 
Цзэн была абрана для падрыхтоўкі да скейтбордынгу ў 2017 годзе, каля дванаццаці гадоў. Да таго, як яна пачала катацца на скейтбордзе, займалася кунг-фу з шасці гадоў. Яна дэбютавала ў прафесійным скейтбордынгу ў 2018 годзе на Міжнародным адкрытым чэмпіянаце па скейтбордынгу (ISO) у Нанкіне, дзе заняла трынаццатае месца ў кваліфікацыі жаночага вулічнага спаборніцтва. Яна заняла чацвёртае месца на Азіяцкіх гульнях 2018 года і выйграла нацыянальны чэмпіянат Кітая па скейтбордынгу ў 2019 і 2020 гадах.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Цзэн Вэньхуэй на «Olympedia»
* Цзэн Вэньхуэй на «The Boardr»

Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катэгорыя:Скейтбардысты на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Пітэр Блэйк (мастак)

Сэр **Пітэр Томас Блэйк** (; нар., , Кент) — англійскі жывапісец і мастак-графік.

## Жыццё і творчасць 
Пітэр Блэйк першапачаткова вучыўся ў Тэхнічным каледжы Гроўсэнда (1946—1951), а затым у 1951—1956 — у Каралеўскім мастацкім каледжы ў Лондане. У 1964—1976 гадах ён займаўся выкладчыцкай дзейнасцю ў Каралеўскім мастацкім каледжы. У канцы 1950-х гадоў з’яўляўся адным з найвядомых мастакоў — прадстаўнікоў кірунку поп-арт. Галоўнымі тэмамі яго твораў былі зоркі поп-мастацтва, цырк і цыркавы побыт, а таксама плакатная графіка. Выпускаў таксама коміксы і эскізы паштовых паштовак. Выкарыстоўваў тэхніку калажу і асамбляжу, а таксама іх імітацыі ў выглядзе жывапісу. Адной з найвядомых прац П. Блэйка з’яўляецца мастацкая імітацыя канверта альбома Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band гурта Beatles за 1967 год. У 1975 годзе мастак уступіў у мастацкае аб’яднанне «Братэрства руралістаў» (Brotherhood of Ruralists). У другой палове 1970-х пісаў пераважна сельскія краявіды ў рэалістычнай манеры. Цяпер пражывае ў адным з раёнаў Лондана (Чызік). Сярод вучняў і блізкіх сяброў мастака скандальна вядомы жывапісец і ілюстратар Грэм Овендэн.

Катэгорыя:Мастакі Англіі