open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Хадзявічы

**Хадзяві́чы** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сянькоўшчынскага сельсавета.

Да 22 снежня 2022 года вёска ўваходзіла ў склад Васілевіцкага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Сяргей Мікалаевіч Чыгрын (нар. 1958) — беларускі паэт, літаратуразнавец, гісторык, краязнавец, перакладчык, журналіст.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сянькоўшчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Вішава

**Ві́шава** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзераўноўскага сельсавета.

У 1940—1954 гадах цэнтр Вішаўскага сельсавета, у 1954—1957 гадах вёска ў складзе Мяляхавіцкага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася прозвішча Віш (Рэпля), лідскае Вішэйка. Ёсць латышскія *Višs, Višis*. Аснова *Viš*- выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзераўноўскі сельсавет (Слонімскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Загрыцькава

**Загры́цькава** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзераўноўскага сельсавета.

Да 6 жніўня 1979 года вёска ўваходзіла ў склад Слонімскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзераўноўскі сельсавет (Слонімскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Ісаевічы

**Іса́евічы** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзераўноўскага сельсавета.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Мікола Трус — беларускі літаратуразнаўца, педагог

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзераўноўскі сельсавет (Слонімскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Катэгорыя:Друцкія-Любецкія
Высацк

**Вы́сацк** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзераўноўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1593 годзе пасля смерці сына брацлаўскага ваяводы Рамана Раманавіча Сангушкі вёска ў складзе маёнтку Палонка ў Слонімскім павеце Навагрудскага ваяводства перайшла па спадчыне ягоным сёстрам Хадоры, жонцы троцкага кашталяна Аляксандра Пронскага, і Аляксандры, жонцы падляшскага ваяводы Януша Заслаўскага.

## Славутасці 
* Свята-Мікалаеўская царква (ХІХ ст.)
* Вадзяны млын
* Брацкая магіла салдатаў Першай сусветнай вайны

Высацк. Царква Святога Мікалая.jpg|Свята-Мікалаеўская царква
Высацк. Млын (02).jpg|Вадзяны млын
Высацк. Свіран (01).jpg|Свіран 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дзераўноўскі сельсавет (Слонімскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Загор’е (Слонімскі раён)

'''Заго́р'е''' (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жыровіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Жыровіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Вострава (Слонімскі раён)

**Во́страва** (, ) — аграгарадок у Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Міжэвіцкага сельсавета.

## Славутасці 
* Свята-Міхайлаўская царква (ХІХ ст.)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Міжэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Старая Перавалока

**Стара́я Перавало́ка** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Міжэвіцкага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Антонавіч Савіч (1890—1957) — беларускі гісторык.

## Славутасці 
* Прыдарожны крыж-абярэг

## Спасылкі 
Катэгорыя:Міжэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Баравікі (Слонімскі раён)

**Баравікі́** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Новадзевяткавіцкага сельсавета.

Да 22 ліпеня 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Глоўсевіцкага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Новадзевяткавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Масілавічы

**Масі́лавічы** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Новадзевяткавіцкага сельсавета.

У 1954—1972 гадах цэнтр Масілавіцкага сельсавета.

## Назва 
Ёсць літоўскія прозвішчы *Masilaitis*, *Masilionis, Masiliūnas* (з патранімічнымі ўтваральнікамі -*ait-, -on-, -ūn*-)*,* тапонім *Masilioniškis*.

## Славутасці 
 на могілках]]
* Капліца на могілках

## Спасылкі 
Катэгорыя:Новадзевяткавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Прадзелкі

**Прадзе́лкі** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Новадзевяткавіцкага сельсавета.

## Назва 
Фіксаваліся прозвішчы Прадзелка (Ражанка), Прадзела (Дзераўная). Ёсць латышскае *Pradels*.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Новадзевяткавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Урач (Слонімскі раён)

**У́рач** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Новадзевяткавіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 2009 год — 37 чалавек
* 1999 год — 87 чалавек

## Спасылкі 
Катэгорыя:Новадзевяткавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Сасноўка (Слонімскі раён)

**Сасно́ўка** (, ) — аграгарадок у Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Новадзевяткавіцкага сельсавета.

У 1940—1954 гадах цэнтр Сасноўскага сельсавета.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Барыс Тарасавіч Пішчыкевіч (1899—1974) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Новадзевяткавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Акачы

**Акачы́** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Паўлаўскага сельсавета.

## Назва 
З-пад Глыбокага было прозвішча Акачонак. Было старое літоўскае Акачус.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паўлаўскі сельсавет (Слонімскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Азарычы (Слонімскі раён)

**Аза́рычы** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Паўлаўскага сельсавета.

Да 30 жніўня 1957 года вёска ўваходзіла ў склад Піронімскага сельсавета.

## Геаграфія 
У мікратапаніміі Азарычаў зафіксаваны Харабровіцкі гасцінец — дарога на Харабровічы.

## Славутасці 
* Сядзіба

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паўлаўскі сельсавет (Слонімскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Навасёлкі (Паўлаўскі сельсавет)

**Навасёлкі** (, ) — аграгарадок у Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Паўлаўскага сельсавета, з 2020 года яго цэнтр.

У 1940—1966 гадах цэнтр Навасёлкаўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паўлаўскі сельсавет (Слонімскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Прырэчча (Слонімскі раён)

**Прырэ́чча** (, ) (да 30 ліпеня 1964 года **Кабакі́**) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Паўлаўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паўлаўскі сельсавет (Слонімскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Якімавічы (Слонімскі раён)

**Які́мавічы** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзеравянчыцкага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з 1510 года як сяло, уласнасць С. Збожнага-Няміры. У 1569 годзе сяло, 3 службы, шляхецкая ўласнасць, уваходзіла ў маёнтак Шылавічы ў Слонімскім павеце Новагародскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага.

З канца XVIII стагоддзя ў складзе Расійскай імперыі, у Слонімскім павеце. У другой палове XIX стагоддзя вёска, прыватная ўласнасць у Шылавіцкай воласці, уваходзіла ў склад маёнтка Гавенавіцкае. Належала памешчыку Пуслоўскаму. У 1869 годзе налічвалася 160 жыхароў — сялян-уласнікаў. Працавала народнае вучылішча, у якім вучылася 18 хлопчыкаў. У 1882 годзе заснавана шкіпінарнае прадпрыемства з паравым рухавіком. У 1884 годзе тут працавалі 8 рабочых. Паводле перапісу 1897 года, 47 двароў, 300 жыхароў, меўся вадзяны млын, карчма, кузня. Непадалёку ад вёскі знаходзіўся аднайменны фальварак, у якім 1 двор, 26 жыхароў. У 1905 годзе ў вёсцы 384 жыхароў. Побач з вёскай знаходзіліся аднайменны фальварак (7 жыхароў), выселак (11 жыхароў), урочышча (28 жыхароў), лясная старажоўка (5 жыхароў).

З 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі. Уваходзіла ў Шылавіцкую гміну Слонімскага павета Навагрудскага ваяводства. У 1921 годзе 39 двароў, 209 жыхароў.

З 1939 года ў складзе БССР. З 12 кастрычніка 1940 года вёска ў Шылавіцкім, з 22 ліпеня 1966 года ў Жыровіцкім, з 6 жніўня 1979 года ў Велікашылавіцкім сельсаветах. На 1 студзеня 2003 года — 21 двор, 28 жыхароў. З 28 жніўня 2013 года ў Дзеравянчыцкім сельсавеце.

Падчас Другой Сусветнай вайны ў красавіку 1943 годзе ў вёсцы савецкімі партызанамі закатавана сям’я Струпаўцоў, забілі гаспадара Васіля, яго жонку Соф’ю, дзяцей Мікалая, Аркадзя, Міхаіла і Раісу. Партызаны абрабавалі хату і падпалілі, выжыў паранены сын Васіль, які патушыў агонь у хаце, ён застаўся інвалідам, вяскоўцы выратавалі яго — адвезлі ў Слонім у шпіталь, і распавёў гісторыю забойства сваёй сям’і.

## Славутасці 
* Расколаты камень — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Слонімцы ўпарадкавалі магілы ахвяраў савецкіх партызан 

Катэгорыя:Дзеравянчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Вецявічы

**Вецяві́чы** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Азярніцкага сельсавета.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Сялявіцкага сельсавета.

## Назва 
Тут сама, у Ружанах, у XVIII ст. фіксавалася прозвішча Вэтовіч. Ёсць літоўскія *Veteikis, Veteika*. Мяркуецца, што аснова *Vet-* выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах.

## Вядомыя асобы 
* Мікола Арочка (1930—2013) — беларускі паэт і літаратуразнавец.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Азярніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Варонічы (Слонімскі раён)

**Варо́нічы** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Азярніцкага сельсавета.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Сялявіцкага сельсавета.

## Выдомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Міхаіл Рыгоравіч Сачак — беларускі хірург
* Мікалай Міхайлавіч Аляхновіч (нар. 1935) — беларускі фізік.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Азярніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Пятралевічы 1

**Пятра́левічы 1** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Паўлаўскага сельсавета.

Да 16 сакавіка 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Пятралевіцкага сельсавета (у 1940—1963 гадах яго цэнтр), да 6 жніўня 1979 года — у склад Слонімскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паўлаўскі сельсавет (Слонімскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Байкі (Слонімскі раён)

**Байкі́** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сянькоўшчынскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 2009 год — 114 чалавек
* 1999 год — 168 чалавек

## Вядомыя асобы 
* Віктар Уладзіміравіч Таранеўскі (1954—2020) — беларускі літаратуразнавец, перакладчык.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сянькоўшчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Рудаўка (Слонімскі раён)

**Руда́ўка** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Азярніцкага сельсавета.

## Гісторыя 
Да сярэдзіны 1930-х гадоў у Рудаўцы працавала адна з апошніх беларускі школ у міжваеннай Польшчы пад кіраўніцтвам настаўніцы **Стэфаніі Таўлай** (мачахі Валянціна Таўлая), нягледзячы на брак належнага фінансавання ад Беларускага інстытуту гаспадаркі і культуры, сталы нагляд польскай паліцыі і ціск з боку польскіх улад.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Сялявіцкага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Васіль Пятровіч Маркевіч (нар. 1958) — беларускі гаспадарчы і палітычны дзеяч.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Азярніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Бярдовічы

**Бярдо́вічы** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сянькоўшчынскага сельсавета.

Да 18 сакавіка 1967 года вёска ўваходзіла ў склад Казловіцкага сельсавета Зэльвенскага раёна.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сянькоўшчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Кастровічы

**Кастро́вічы** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сянькоўшчынскага сельсавета.

У 1940—1996 гадах цэнтр Кастровіцкага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася лідскае прозвішча Кастровіч. Ёсць латышскае *Kastra*.

## Насельніцтва 
* 2009 год — 252 чалавекі
* 1999 год — 304 чалавекі

## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Іванавіч Ягоўдзік (нар. 1956) — беларускі празаік, драматург.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сянькоўшчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Вялікая Кракотка

**Вялі́кая Крако́тка** (, ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Азярніцкага сельсавета. За 30 км ад Слоніма.

Да Вялікай Кракоткі далучана суседняя **Малая Кракотка**, цяпер паўднёва-заходняя частка вёскі.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Сялявіцкага сельсавета.

## Славутасці 
* Свята-Раства-Багародзіцкая царква (ХІХ ст.)
* Камень з ямкамі Кракоцкі — помнік прыроды рэспубліканскага значэння.
* Свята-Іаана-Прадцечанская царква 1812 г. (Малая Кракотка).
* Каменныя магілы (XIV—XVIII стагоддзі), за 0,5 км на захад ад вёскі — 
* Брацкая магіла (1944) — 
* Свята-Засіма-Саваціеўскі мужчынскі манастыр

Вялікая Кракотка. Царква Раства Багародзіцы (04).jpg|Царква Раства Багародзіцы
Вялікая Кракотка. Капліца на могілках (01).jpg|Капліца на могілках
Вялікая Кракотка. Вялікі камень кракоцкі (01).jpg|Вялікі камень кракоцкі
Вялікая Кракотка (Малая Кракотка). Свята-Іаана-Прадцечанская царква (01).jpg |Свята-Іаана-Прадцечанская царква

## Вядомыя асобы 
* Рыгор Раманавіч Акулевіч (1907—1974) — грамадска-культурны дзеяч беларускай эміграцыі, выдавец, публіцыст. 
* Янка Саламевіч (1938, Малая Кракотка — 2012) — беларускі літаратуразнавец, фалькларыст, бібліёграф і перакладчык
* Анатоль Паўлавіч Ліхацэвіч (нар. 1947) — беларускі вучоны ў галіне экалогіі сельскай гаспадаркі. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2003). Член-карэспандэнт Акадэміі аграрных навук (1996-2002), доктар тэхнічных навук (1994), прафесар (2000).

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Азярніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Сянькоўшчына

**Сянько́ўшчына** (, ) — аграгарадок у Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр Сянькоўшчынскага сельсавета.

Знаходзіцца на аўтамабільнай дарозе Слонім — Масты, за 15 кіламетраў на паўночны захад ад Слоніма, за 120 кіламетраў ад Гродна.

## Гісторыя 
Згадваецца ў 1669 годзе ў складзе Слонімскага павета Вялікага Княства Літоўскага.

У 1940—1954 гадах цэнтр Сянкоўшчынскага сельсавета Зэльвенскага раёна. Да 18 сакавіка 1967 года вёска ўваходзіла ў склад Казловіцкага сельсавета Зэльвенскага раёна.

## Насельніцтва 
* 1999 год — 534 жыхары.
* 2002 год — 532 жыхары, 232 двары.
* 2009 год — 555 жыхароў.

## Інфраструктура 
* Лясніцтва
* Сярэдняя школа
* Клуб
* Бібліятэка
* Амбулаторыя
* Аддзяленне сувязі

## Славутасці 
* Археалагічны комплекс «Сянькоўшчына» (1 тысячагоддзе да н. э.) — :
** Селішча-1 — 100 м на паўночны ўсход ад стадыёна, на ўзвышшы, паміж правым берагам ракі Бяроза (левы прыток ракі Шчара) і безыменнай ракой;
** Селішча-2 — за паўночнай ускраінай вёскі, з левага боку ад дарогі на вёску Куцэйкі, на ўзвышшы левага берага ракі Бяроза.
* Царква ў імя святога вялебнага Серафіма Сароўскага (2007).
* Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сянькоўшчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёна
Ардашы

**Ардашы́** (, ) — аграгарадок у Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Крэўскага сельсавета.

Знаходзіцца за 35 кіламетраў на поўдзень ад Смаргоні, за 224 км ад Гродна, за 14 км ад чыгуначнай станцыі Багданаў.

У 1954—1960 гадах і з 20 красавіка 1962 года да 25 чэрвеня 2008 года вёска была цэнтрам Ардашынскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 263 жыхары, 99 двароў (1994)

## Назва 
Тут сама фіксавалася гальшанскае прозвішча Ардаш. Было мастоўскае Ардашэвіч.

## Інфраструктура 
* Сярэдняя школа
* Клуб і бібліятэка
* Камбінат бытавога абслугоўвання
* Аддзяленне сувязі

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Крэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Асманоўка

**Асмано́ўка**, таксама **Асманаўка** (, ) — хутар у Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крэўскага сельсавета.

Да 25 чэрвеня 2008 года вёска ўваходзіла ў склад Ардашынскага сельсавета.

## Літаратура 
* 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Крэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Вішнёўка (вёска, Смаргонскі раён)

**Вішнёўка** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крэўскага сельсавета. На рацэ Вішнёўка, за 4 км на паўднёвы захад ад Крэва.

Законным дзедзічам **Вішнева** (*Wiśniewo*, 1468, 1478) у 1468 годзе названы баярын Георгій Георгіевіч Гетаўтавіч.

Да 20 красавіка 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Крэўскага сельсавета, да 25 чэрвеня 2008 года — у склад Ардашынскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Крэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Вярэбушкі

**Вярэ́бушкі** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крэўскага сельсавета. На левым беразе ракі Краўлянкі, за 4 км на поўдзень ад
Крэва.

Першы вядомы ўладальнік Вярэбушак (*Werebiszki*, 1468; *Воробишки*, 1501) -- Войтка Гетаўтавіч, пасля яго смерці паселішча перададзена пляменніку — Георгію (Юхну), сыну Георгія Гетаўтавіча, не раней за 1447 год.

У 1940—1954 гадах цэнтр Вярэбушкаўскага сельсавета. Да 16 ліпеня 1960 года вёска ваходзіла ў склад Ардашынскага сельсавета, да 20 красавіка 1962 года — у склад Крэўскага сельсавета, да 25 чэрвеня 2008 года — у склад Ардашынскага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася мёрскае прозвішча Вэрэб, з-пад Браслава - Верэбоўскі, ёсць латышскае *Verebs*.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Крэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Арляняты

**Арляня́ты** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крэўскага сельсавета.

## Назва 
На польскай карце 1933 г. - *Урленяты*.

У гэтым рэгіёне фіксаваліся прозвішчы Урла (Жупраны), Урлевіч (Хажова). Ёсць літоўскае, латышскае *Urla**.*

## Гісторыя 
Да 20 красавіка 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Крэўскага сельсавета, да 25 чэрвеня 2008 года — у склад Ардашынскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Станіслаў Лявонавіч Станкевіч (1886—1964), беларускі выдавец, паэт.
* Ян Станкевіч (1891—1976), беларускі мовазнавец, гісторык, палітычны дзеяч. Доктар славянскай гісторыі і філалогіі (1926).
* Адам Станкевіч (1892—1949), каталіцкі святар, літаратуразнаўца, выдавец, дзеяч беларускага адраджэння ў Заходняй Беларусі. Кандыдат кананічнага права (1918).
* Станіслаў Іосіфавіч Станкевіч (1907—1980), беларускі грамадскі дзеяч, навуковец

## Спасылкі 
Катэгорыя:Крэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Brugmansia arborea

**Brugmansia arborea** — від вечназялёных кустоў сямейства .

## Батанічнае апісанне 
У натуральных умовах расліны могуць дасягаць у вышыню 3 метраў. Лісце 12-17 см у даўжыню, шэра-зялёнае, злёгку апушанае з вонкавага боку. Кветкі белага колеру ад 20 да 25 см у даўжыню. Плады грушападобнай формы, 8-9 см у дыяметры. Адзіны аўтафертыльны від у родзе. З 2014 года від лічыцца зніклым у дзікай прыродзе.

Катэгорыя:Паслёнавыя (падсямейства)
Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Аславяняты

**Аславяня́ты**, таксама **Аславеняты** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каранёўскага сельсавета. За 13 км на паўднёвы захад ад Смаргоні, 258 км ад Гродна, 13 км ад чыгуначнай станцыі Смаргонь на лініі Маладзечна - Вільнюс.

## Назва 
З-пад Ваўкавыска (Мсцібава) фіксавалася прозвішча Аслаўскі.
## Гісторыя 
На пачатку 20 стагоддзя ў Смаргонскай воласці Ашмянскага павета Віленскай губерні. З верасня 1915 года да снежня 1918 года акупіраваны германскімі войскамі. З 1 студзеня 1919 года ў БССР, з 27 лютага 1919 года Літоўска-Беларускай ССР. З мая 1919 года акупіраваны польскімі войскамі, у ліпені 1920 года заняты Чырвонай Арміяй, у верасні — зноў заняты польскімі войскамі. З кастрычніка 1920 года ў Сярэдняй Літве. З лютага 1922 года ў складзе Польшчы, у Смаргонскай гміне Ашмянскага павета Віленскага ваяводства. З лістапада 1939 года зноў у БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Смаргонскім раёне Вілейскай вобласці. З 12 кастрычніка 1940 года ў Слабененскім сельсавеце. У часы Другой сусветнай вайны з 25 чэрвеня 1941 года да 5 ліпеня 1944 года акупіраваны нацысцкімі войскамі, загінулі і прапалі без звестак 2 жыхары вёскі. З 20 верасня 1944 года ў Маладзечанскай вобласці. З 16 ліпеня 1954 года вёска да 25 чэрвеня 2008 года вёска ўваходзіла ў склад Бялкоўшчынскага сельсавета. З 20 студзеня 1960 года ў Гродзенскай вобласці. 
## Насельніцтва 
* 331 жыхар (1954)
* 265 жыхароў (1970)
* 66 гаспадарак, 127 жыхароў (1994)
* 49 гаспадарак, 92 жыхары (2004)
* 38 гаспадарак, 71 жыхар (2013)
* 32 гаспадаркі, 67 жыхароў (2016)

## Літаратура 
* 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Каранёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Галяшонкі

**Галяшо́нкі** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каранёўскага сельсавета.

Да 25 чэрвеня 2008 года вёска ўваходзіла ў склад Бялкоўшчынскага сельсавета.

## Назва 
Фіксаваліся прозвішчы Галеш (Яманты), Галешэвіч (Камень). Было старое літоўскае Галешанскі.

## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Аркадзевіч Сосна (нар. 1951) — беларускі гісторык.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Каранёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Глінна (Смаргонскі раён)

**Глі́нна** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каранёўскага сельсавета. За 13 км на паўднёвы захад ад Смаргоні, 247 км ад Гродна, 13 км ад чыгуначнай станцыі Смаргонь на лініі Маладзечна — Вільнюс.
## Гісторыя 
У пачатку 20 стагоддзя ў Крэўскай воласці Ашмянскага павета Віленскай губерні, за вёскай замацавана 147 дзесяцін зямлі. З верасня 1915 года да снежня 1918 года акупіравана германскімі войскамі. З 1 студзеня 1919 года ў БССР, з 27 лютага 1919 года ў Літоўска-Беларускай ССР. З мая 1919 года акупіравана польскімі войскамі, у ліпені 1920 года захоплена Чырвонай Арміяй, у верасні — зноў занята польскімі войскамі. З кастрычніка 1920 года ў Сярэдняй Літве. З лютага 1922 года ў складзе Польшчы, у Крэўскай гміне, Ашмянскага павета Віленскага ваяводства. З 1939 года зноў у БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Смаргонскім раёне Вілейскай вобласці. З 12 кастрычніка 1940 года ў Базарскім сельсавеце, 161,7 га зямлі, а таксама паселішча (калонія) з такой жа назвай (3 двары, 21 жыхар). У Другую сусветную вайну акупіравана нацысцкімі войскамі з 25 чэрвеня 1941 года да 5 ліпеня 1944 года. З 20 верасня 1944 года ў Маладзечанскай вобласці. З 16 ліпеня 1954 года ў Вялікамыскім сельсавеце. З 20 студзеня 1960 года ў Гродзенскай вобласці. З 2 снежня 1961 года ў Бялкоўшчынскім сельсавеце. Да 25 чэрвеня 2008 года вёска ўваходзіла ў склад Бялкоўшчынскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* каля 120 жыхароў (пачатак 20 стагоддзя)
* 39 двароў, 189 жыхароў (1940)
* 172 жыхары (1954)
* 149 жыхароў (1970)
* 34 гаспадаркі, 64 жыхары (1994)
* 26 гаспадарак, 42 жыхары (2004)
* 19 гаспадарак, 31 жыхар (2013)
* 17 гаспадарак, 29 жыхароў (2016)
## Інфраструктура 
У пачатку 2000-х гадоў працавала ферма, магазін.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Каранёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Талмуцішкі

**Талму́цішкі** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каранёўскага сельсавета.

Да 25 чэрвеня 2008 года вёска ўваходзіла ў склад Бялкоўшчынскага сельсавета.

## Назва 
Назва мяркуецца ад старажытнабалцкага двухасноўнага імені тыпу *Tal-mutas.* У Літоўскай Метрыцы ў крэўскіх ваколіцах, было адпісанне “Петьку Толъмутевичу”. .

## Спасылкі 
Катэгорыя:Каранёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Абрамаўшчына 1

**Абра́маўшчына 1** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.

## Назва 
Паводле В. А. Жучкевіча, назва паходзіць ад імя *Абрам* або ўтвораных ад яго прозвішчаў

## Гісторыя 
У 1940—1954 гадах цэнтр Абрамаўшчынскага сельсавета. Да 1979 года вёска ўваходзіла ў склад Войстамскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вішнеўскі сельсавет (Смаргонскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Асінаўка (Вішнеўскі сельсавет)

**Асі́наўка** (, ) — хутар у Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 2009 год — 2 чалавекі
* 1999 год — 5 чалавек
* 1938 год — 55 чалавек, 9 гаспадарак

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вішнеўскі сельсавет (Смаргонскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Волькаўшчына

**Во́лькаўшчына** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.

Да 15 лістапада 1957 года вёска ўваходзіла ў склад Сыраваткінскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 2009 год — 7 чалавек
* 1999 год — 19 чалавек
* 1938 год — 56 жыхароў, 8 двароў

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вішнеўскі сельсавет (Смаргонскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Выгаляненты

**Выгаляне́нты** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.

Драўляная капліца пад тытулам Маці Божай Суцяшальніцы Засмучаных была пабудавана ў 1767 годзе на паўночнай ускраіне вёскі, на зямлі, якую ахвяравалі мясцовыя землеўладальнікі — паны Невяровічы і Абрамовічы. Адноўлена ў першай палове XIX ст. і прыпісана да вішнеўскай парафіі Свірскага дэканата. З 1864 да 1919 г., калі парафія не дзейнічала, капліца прыпісвалася да касцёла ў Нястанішках. У 1929 капліца паднаўлялася.

Гэта была характэрная для класі­цызму пабудова — прамавугольная ў плане з трохграннай алтарнай часткай, перакрытая двухсхільным дахам з вальмамі над алтаром, галоўны фасад вырашаны як чатырохкалонны порцік. У інтэр’еры, перакрытым плоскай падшыўной столлю, усталяваны драўляны алтар у выглядзе порціка з падвоенымі калонамі. У алтары змешчаны абраз Маці Божай Суцяшальніцы Засмучаных, які лічыцца цудадзейным. Абраз «апрануты» ў срэбныя з пазалотай шаты, вакол змешчаны шэраг вотаў. Над уваходам зроблены хоры.

У 1940—1954 гадах цэнтр Выгаляненцкага сельсавета, у 1954—1957 гадах у Сыраваткінскім сельсавеце, з 15 лістапада 1957 года ў Вішнеўскім сельсавеце.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вішнеўскі сельсавет (Смаргонскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Краснаазёрнае

**Краснаазёрнае** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета. Знаходзіцца за 35 км ад Смаргоні, на паўночна-заходнім беразе Вішнеўскага возера. Каля вёскі праходзіць аўтамабільная дарога з Лынтупаў да Гальшанаў.

## Гісторыя 
Упершыню згадваецца пад назвай Галоднічы ў XIX стагоддзі. На той час паселішча ўваходзіла ў склад Вішнеўскай воласці Свянцянскага павета Віленскай губерні Расійскай імперыі.

Па выніках Рыжскай мірнай дамовы вёска апынулася ў складзе гміны Вішнева Свянцянскага павета, з 1 студзеня 1926 года — Вілейскага павета Віленскага ваяводства.

У выніку пахода Чырвонай арміі ў Заходнюю Беларусь 17 верасня 1939 года Галоднічы ўвайшлі ў склад Смаргонскага раёна Вілейскай вобласці БССР (у 1944—1960 гадах — Маладзечанскай вобласці, з 1960 года — Гродзенскай вобласці). 30 ліпеня 1964 года вёска Галоднічы была перайменавана ў Краснаазёрную.

У канцы 2019 года каля тутэйшай капліцы быў знойдзены каваны крыж.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1866 год — 86 чал. (35 — праваслаўных, 51 — католікаў), 10 двароў.
* **XX стагоддзе**: 1938 год — 147 чал., 26 двароў; 1999 год — 42 чал.
* **XXI стагоддзе**: 2009 год — 28 чал.

## Славутасці 
* Капліца Святога Яна Хрысціцеля (XVIII ст., мураваная). - 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вішнеўскі сельсавет (Смаргонскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Лакачы (Смаргонскі раён)

**Лакачы́** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1866 годзе ў вёсцы было 12 двароў і 127 жыхароў, з іх 121 каталікоў і 6 яўрэяў.

Да 1979 года вёска ўваходзіла ў склад Войстамскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 2009 год — 6 чалавек
* 1999 год — 22 чалавекі

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вішнеўскі сельсавет (Смаргонскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Куты (Смаргонскі раён)

**Куты́** () — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крэўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Да 20 красавіка 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Крэўскага сельсавета, да 25 чэрвеня 2008 года — у склад Ардашынскага сельсавета.

## Славутасці 
* Помнік Першай сусветнай вайны

### Страчаная спадчына 
у і шляхецкая сядзіба. 1915-18]]
* Сядзіба

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Крэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Мілуці

**Мілу́ці** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.

Да 2 снежня 1961 года вёска ўваходзіла ў склад Жодзішкаўскага сельсавета, да 1979 года — у склад Войстамскага сельсавета.

## Назва 
Ёсць літоўскае прозвішча *Milutis* з коранем *Mil-*.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вішнеўскі сельсавет (Смаргонскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Свяцілавічы (Смаргонскі раён)

**Свяці́лавічы** (, ) (да 30 ліпеня 1964 года **Спя́гліца**) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Вітаўт Тумаш (1910—1988) — беларускі грамадскі дзеяч, лекар, скарыназнавец.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вішнеўскі сельсавет (Смаргонскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Акушкаўшчына

**Аку́шкаўшчына** (, ) — хутар у Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.

Да 15 мая 1978 года хутар уваходзіў у склад Міцкевіцкага сельсавета, да 31 мая 2016 года — у склад Войстамскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вішнеўскі сельсавет (Смаргонскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Дзярвелі

**Дзярве́лі** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.

## Назва 
З-пад Воранава (Германішкі) было прозвішча Дзервэль. Ёсць літоўскае *Dervelis*.

## Гісторыя 
Да 2016 года вёска ўваходзіла ў склад Войстамскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 2009 год — 15 чалавек
* 1999 год — 22 чалавекі
* 1938 год — 131 чалавек, 26 гаспадарак

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вішнеўскі сельсавет (Смаргонскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Тураўшчына (Смаргонскі раён)

**Ту́раўшчына** (, ) — хутар у Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Да 1979 года хутар уваходзіў у склад Войстамскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 2009 год — 4 чалавекі
* 1999 год — 5 чалавек

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вішнеўскі сельсавет (Смаргонскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Мілэйкава

**Мілэ́йкава** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крэўскага сельсавета.

Да 25 чэрвеня 2008 года вёска ўваходзіла ў склад Ардашынскага сельсавета.

## Назва 
Ёсць літоўскія прозвішчы *Mileikis, Mileika* з коранем *Mil-*.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Крэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Айцвілы

**Айцві́лы** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жодзішкаўскага сельсавета.

## Назва 
Назва адыменная, ад двухасноўнага балцка-літоўскага імя ''Eit-vil'as.* У літоўскай антрапаніміі вядомыя адпаведныя іменныя асновы *Eit-* i *Vil-.''

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жодзішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Андрэеўцы (Смаргонскі раён)

**Андрэ́еўцы** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жодзішкаўскага сельсавета.

Каля вёскі, на правым беразе р. Вілія знаходзіцца курганны могільнік.

## Гісторыя 
Да 17 лістапада 1986 года вёска ўваходзіла ў склад Сыраваткінскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Эдвард Пятровіч Рожка (1936—2017) — Герой Сацыялістычнай Працы (1976).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жодзішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Буянцы

**Буянцы́** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жодзішкаўскага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася іўеўскае прозвішча Буян. Было астравецкае Буяноўскі. Ёсць літоўскае *Bujanas*, латышскае *Bujans*.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жодзішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Гаравішкі

**Гара́вішкі** (, ) — хутар у Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жодзішкаўскага сельсавета.

## Назва 
Ёсць літоўскі тапонім *Garavai* (“Гарáвы”).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жодзішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Расла

**Ра́сла** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жодзішкаўскага сельсавета.

## Славутасці 
* Дзве прыдарожныя капліцы.
* Могілкі салдатаў Першай сусветнай вайны 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Жодзішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Плавушка

**Плаву́шка** (, ) — хутар у Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Жодзішкаўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Андрэй Цікота (1891—1952) — беларускі рэлігійны і грамадскі дзеяч, каталіцкі святар усходняга абраду.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жодзішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Сачаняты

**Сачаня́ты** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жодзішкаўскага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася стаўпецкае прозвішча Сач, горадзенскае Сачэвіч, троцкае Сачэўскі. У Перапісе войска ВКЛ 1528 г. сярод жамойцкага вялёнскага баярства - "*Щафанъ Сочевичъ*". 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жодзішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Палянка (Смаргонскі раён)

**Паля́нка** (, ) — хутар у Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.

Да 15 мая 1978 года хутар уваходзіў у склад Міцкевіцкага сельсавета, да 31 мая 2016 года — у склад Войстамскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вішнеўскі сельсавет (Смаргонскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Сасноўка (Смаргонскі раён)

**Сасно́ўка** (, ) (да 30 ліпеня 1964 года **Аве́чкі**) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жодзішкаўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жодзішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Укропенка

**Укро́пенка** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жодзішкаўскага сельсавета.

31 сакавіка 1958 года вёска перададзена з Міцкевіцкага сельсавета ў склад Данюшаўскага сельсавета.

## Славутасці 
* Камень-горка — помнік прыроды рэспубліканскага значэння

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жодзішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Стаўбуцева

**Стаўбу́цева** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жодзішкаўскага сельсавета.

Да 17 лістапада 1986 года вёска ўваходзіла ў склад Сыраваткінскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жодзішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Алешышкі

**Але́шышкі** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Залескага сельсавета.

Да 20 лістапада 1989 года вёска ўваходзіла ў склад Бялкоўшчынскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Залескі сельсавет (Смаргонскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Алянец

**Аляне́ц** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Залескага сельсавета.
## Вядомыя асобы 
* Міхаіл Фёдаравіч Яблонскі (нар. 1924) — беларускі вучоны ў галіне судовай медыцыны. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Залескі сельсавет (Смаргонскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Голуэй

**Голуэй** (, ) — горад на захадзе Ірландыі. Адміністрацыйна складае асобнае графства, размешчанае на тэрыторыі гістарычнага рэгіëна Конахт.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* City Population 

Катэгорыя:Гарады Ірландыі
Зарудзічы

**Зару́дзічы** (, ) — вёска ў Беларусі, у Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Залескага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Алесь Салагуб (1906—1934) — беларускі паэт.
* Пётр Уладзіміравіч Южык (нар. 1946) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Залескі сельсавет (Смаргонскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Міхневічы

**Мі́хневічы** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Залескага сельсавета.

## Эканоміка 
Ля вёскі размешчана прадпрыемства «Смаргоньсілікатабетон».
## Славутасці 
* Свята-Пакроўская царква (1866)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Залескі сельсавет (Смаргонскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Шутавічы

**Шу́тавічы** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Залескага сельсавета.

У 1940—1973 гадах цэнтр Шутавіцкага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася смаргонскае прозвішча Шутовіч, жупранскае Шутэль, таксама дрысвяцкае Шут, лідскае Шуціла. Ёсць літоўскае *Šutas*, латышскае *Šuts*.

## Вядомыя асобы 
* Янка (Іван Іосіфавіч) Шутовіч (1904—1973) — беларускі грамадскі і культурны дзеяч, літаратуразнавец.
* Уладзімір Мікалаевіч Жабінскі (нар. 1960) — беларускі хімік-арганік. Член-карэспандэнт (2017), доктар хімічных навук (2000), дацэнт (2011).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Залескі сельсавет (Смаргонскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Асінаўшчына 2

**Асінаўшчы́на 2** (, ) — аграгарадок у Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каранёўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Каранёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Святляны

**Святля́ны** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каранёўскага сельсавета.

## Славутасць 
* Царква Святых Апосталаў Пятра і Паўла (1936), за 1,5 км на паўночны ўсход ад в. Святляны — .

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Каранёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Хваецкаўшчына

**Хвае́цкаўшчына**, таксама **Хваяцкоўшчына** (, ) — хутар у Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жодзішкаўскага сельсавета. За 34 км на поўнач ад Смаргоні, 270 км ад Гродна, 34 км ад чыгуначнай станцыі Смаргонь на лініі Маладзечна — Вільнюс.

## Гісторыя 
Вядомы з пачатку 20 стагоддзя. З верасня 1915 года да снежня 1918 года акупіраваны германскімі войскамі. З 1 студзеня 1919 года ў БССР, з 27 лютага 1919 года Літоўска-Беларускай ССР. З мая 1919 года акупіраваны польскімі войскамі, у ліпені 1920 года заняты Чырвонай Арміяй, у верасні — зноў заняты польскімі войскамі. З кастрычніка 1920 года ў Сярэдняй Літве. З лютага 1922 года ў складзе Польшчы, у Вішнеўскай гміне Вілейскага павета Віленскага ваяводства. З лістапада 1939 года зноў у БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Свірскім раёне Вілейскай вобласці. З 12 кастрычніка 1940 года ў Выгаляненцкім сельсавеце. У часы Другой сусветнай вайны з 25 чэрвеня 1941 года да 5 ліпеня 1944 года акупіраваны нацысцкімі войскамі, загінулі і прапалі без звестак 2 жыхары вёскі. З 20 верасня 1944 года ў Маладзечанскай вобласці. З 31 жніўня 1959 годзе ў Смаргонскім раёне. З 20 студзеня 1960 года ў Гродзенскай вобласці. У 1970 годзе ў калгасе «Светлы шлях». Да 17 лістапада 1986 года хутар уваходзіў у склад Сыраваткінскага сельсавета. З 2013 года хутар нежылы.

## Насельніцтва 
* 24 жыхары (1959)
* 14 жыхароў (1970)

## Літаратура 
* 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Жодзішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Асаны

**Асаны́** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крэўскага сельсавета.

## Назва 
Тут сама (Жупраны) фіксавалася прозвішча Асановіч. Ёсць латышскае *Asans*.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Крэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Гамзічы

**Га́мзічы** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крэўскага сельсавета.

Да 11 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Стрыпунскага сельсавета.

## Назва 
Ёсць латышскае прозвішча *Gamza*.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Крэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Дзяракі (Смаргонскі раён)

**Дзяра́кі** (, ) — хутар у Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крэўскага сельсавета.

Да 1978 года хутар уваходзіў у склад Сінькоўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Крэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Данюшава

**Даню́шава** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жодзішкаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
### Вялікае Княства Літоўскае 
У 1620 у Данюшаве з фундацыі Яна Кішкі і яго жонкі Крысціны з Друцкіх-Сакольскіх збудавалі першы касцёл.

У 1728 Мікалай Кошыч заснаваў у Данюшаве езуіцкую місію. Па ліквідацыі ордэна езуітаў у 1773 касцёл стаў парафіяльным.

### Пад уладай Расійскай імперыі 
thumb|Панарама мястэчка, 1871

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Данюшава апынулася ў складзе Расійскай імперыі. У 1809 Марцін Кліманскі збудаваў у мястэчку новы касцёл. У 1899 святыню з дапамогай прыхаджан пашырыў ксёндз Гінтаўт Ніказег. Каталіцкая парафія Данюшава належала да Свірскага дэканата і налічвала 3720 вернікаў. Само мястэчка ў сярэдзіне XIX ст. знаходзілася ў валоданні Чарноцкіх.

Канстанцін Тышкевіч пасля падарожжа Вяллей ў 1857 у кнізе «Вялля і яе берагі» перадаў свае ўражанні ад Данюшава:

У Першую сусветную вайну ў Данюшаве месціўся нямецкі шпіталь. У гэты час у двары касцёла паставілі два помнікі памерлым афіцэрам. Пасля таго як лінія фронта стабілізавалася непадалёк ад мястэчка, немцы ўзвялі перад касцёлам вялікі помнік з камянёў і бетону, які прысвяцілі «памяці слаўнага наступлення 1915». Пасля заканчэння вайны парэшткі нямецкіх салдат і афіцэраў перазахавалі на вайсковых могілках у вёсцы Маркоўцы. На высокім каменным пастаменце нямецкага помніка паставілі скульптуру Божай Маці.

### Найноўшы час 
25 сакавіка 1918 згодна з Трэцяй Устаўной граматай Данюшава абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 у адпаведнасці з пастановай І з’езду КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР. Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) мястэчка апынулася ў складзе міжваенннай Польскай Рэспублікі.

У 1939 Данюшава ўвайшло ў БССР. У 1940—1961 гадах цэнтр Данюшаўскага сельсавета. У 1960-я савецкія ўлады гвалтоўна закрылі касцёл (зноў дзейнічае з 1980-х).

Daniušava. Данюшава (1917) (2).jpg|Агульны выгляд, 1917
Daniušava, Vialla. Данюшава, Вяльля (1915-18).jpg|З боку Вяллі, да 1918
Daniušava. Данюшава (1917) (2).jpg|Забудова, 1917
Daniušava. Данюшава (1917).jpg|Касцёл, 1917
Daniušava, Rynak, Trajecki. Данюшава, Рынак, Траецкі (1915-18).jpg|Касцёл, 1918
Daniušava, Trajecki. Данюшава, Траецкі (1915-18).jpg|Касцёл, 1918
Daniušava, Askierka. Данюшава, Аскерка (1917) (3).jpg|Сядзіба Аскеркаў, 1917
Daniušava, Askierka. Данюшава, Аскерка (1917) (6).jpg|Сядзіба Аскеркаў, да 1918

## Насельніцтва 
### Дэмаграфія 
* **XIX стагоддзе**: 1880 — 212 чал.

## Турыстычная інфармацыя 
### Славутасці 
* Брама сядзібы Аскеркаў
* Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (1809)
* Помнік нямецкім салдатам часоў I СВ

### Страчаная спадчына 
* Сядзібна-паркавы комплекс Аскеркаў (XIX ст.)

## Галерэя 

Daniušava. Trinity church 2.Jpg|Касцёл
Daniušava. Trinity church wall.Jpg|Касцёл, званіца
Daniušava. WWI monument 1.Jpg|Помнік
Daniušava river Viallja.JPG|Рака Вялля

## Вядомыя асобы 
* Станіслаў Вінцэнтавіч Шыманоўскі — беларускі паэт.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жодзішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна

Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства
Камяніца (Смаргонскі раён)

**Камяні́ца** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крэўскага сельсавета.

## Славутасці 
* Козі камень Ядвігаўскі — помнік прыроды рэспубліканскага значэння
* Камяніцкі валун  — помнік прыроды рэспубліканскага значэння

## Вядомыя асобы 
* Яўстафій Яўстаф’евіч Леановіч (нар. 1936) — беларускі архітэктар.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Крэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Крыўск (Смаргонскі раён)

**Крыўск** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крэўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Да 20 красавіка 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Ракавецкага сельсавета.

## Славутасці 
* Вялікі крыўскі камень

## Спасылкі 
Катэгорыя:Крэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Кунцаўшчына (Смаргонскі раён)

**Ку́нцаўшчына** (, ) — хутар у Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Крэўскага сельсавета.

Да 31 сакавіка 1958 года хутар ўваходзіў у склад Лашанскага сельсавета, да 20 красавіка 1962 года — у склад Ракавецкага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Іосіф Вікенцьевіч Казлоўскі (нар. у 1928) — урач, вучоны ў галіне тэрапіі і курорталогіі, доктар медыцынскіх навук

## Спасылкі 
Катэгорыя:Крэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Гавуці

**Гаву́ці** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каранёўскага сельсавета.

Да 17 лістапада 1986 года вёска ўваходзіла ў склад Сольскага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася старое літоўскае занёманскае прозвішча Гавуць. Ёсць літоўскае *Gavutis*. Аснова *Gau*- выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Каранёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Чухны

**Чу́хны** (, ) — вёска ў Беларусі, у Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крэўскага сельсавета.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Павел Антонавіч Леановіч  (1910—1985) — геолаг, Заслужаны геолаг-разведчык БССР (1968), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1952), Дзяржаўнай прэміі БССР (1972).
* Францішак Чарняўскі (1893—1971) — рэлігійны дзеяч.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Крэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Асіпаны

**Асіпа́ны** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сольскага сельсавета.

Да 15 мая 1978 года вёска ўваходзіла ў склад Сольскага сельсавета, да 25 чэрвеня 2008 года — у склад Кушлянскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Ракаўцы (Смаргонскі раён)

**Ра́каўцы** (, ) — аграгарадок у Беларусі, у Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крэўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца 26 км ад горада Смаргонь, за 226 км ад Гродна, за 26 км ад чыгуначнай станцыі Смаргонь, каля аўтамабільнай дарогі Мінск—Ашмяны.

## Гісторыя 
У 1940—1962 гадах цэнтр Ракавецкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 2001 год — 426 жыхароў, 149 двароў.

## Памятныя мясціны 
* Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Крэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Буякі (Смаргонскі раён)

**Буякі́** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жодзішкаўскага сельсавета.

Да 17 лістапада 1986 года вёска ўваходзіла ў склад Сыраваткінскага сельсавета, да 28 сакавіка 2016 года — у склад Лылойцінскага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася іўеўскае прозвішча Буяк.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Жодзішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Лылойці

**Лыло́йці** (, ) — аграгарадок у Беларусі, у Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жодзішкаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 45 км у напрамку на поўнач ад горада Смаргонь, за 264 км ад Гродна.

## Гісторыя 
У 1954—1960 гадах і ў 1986—2016 гадах Лылойці былі цэнтрам Лылойцінскага сельсавета. У 1960—1986 гадах Лылойці ўваходзілі ў склад Сыраваткінскага сельсавета.

17 лістапада 1986 года да вёскі далучана суседняя вёска Наваполле.

## Насельніцтва 
* 1999 год — 380 жыхароў, 157 двароў.

## Вядомыя асобы 
* Артур Іосіфавіч Цяжкі (1943—1984) — беларускі празаік.

## Памятныя мясціны 
* Помнік землякам, загінуўшым у Вялікую Айчынную вайну.

## Літаратура 
*  — С. 382.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жодзішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Бурчакі

**Бурчакі́** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сінькоўскага сельсавета.

Да 19 красавіка 1973 года вёска ўваходзіла ў склад Шутавіцкага сельсавета.

## Назва 
У гэтым рэгіёне фіксавалася крэўскае прозвішча Бурчак. Ёсць латышскае *Burčaks**.*

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сінькоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Багушы (Смаргонскі раён)

**Багушы́** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сінькоўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Ірына Вештард (нар. 1953) — беларускі палітык.

## Славутасці 
* Свята-Увядзенскі стаўрапігіяльны жаночы манастыр

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сінькоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна
Ласавічы

**Ла́савічы** (, ) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Сінькоўскага сельсавета.

## Назва 
Фіксавалася горадзенскае прозвішча Лас, мёрскае Ласовіч. Ёсць літоўскае *Lasis*, латышскія *Lass, Lasis.* Мяркуецца, што аснова *Las-* выкарыстоўвалася ў старажытных балцка-літоўскіх двухасноўных імёнах, яна ў віленскім прозвішчы Ласкарыс.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сінькоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёна