Віленскія вербы

**Ві́ленскія ве́рбы**, **віленскія пальмы** (, )&nbsp;— пляцёныя з сухіх кветак і траў дэкаратыўныя і рытуальныя кампазіцыі, якія традыцыйна вырабляюцца ў ваколіцах Вільні і з’яўляюцца сімвалам Вербнай нядзелі. У пачатку XXI стагоддзя яны функцыянуюць як унікальная форма праяўлення народнага мастацтва, а таксама як яскравы элемент рэлігійнай і этнічнай ідэнтычнасці ў культуры палякаў, літоўцаў і беларусаў. Віленскія вербы ўключаны ў спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны Літвы і з’яўляюцца адным з галоўных сімвалаў традыцыйнага кірмашу Казюкас.

## Гісторыя 
Традыцыя стварэння віленскіх вербаў зарадзілася ў сярэдзіне XIX стагоддзя ў прыгарадных вёсках на захад ад Вільні. Першапачаткова гэты занятак быў распаўсюджаны ў польскамоўным асяроддзі Паўднёва-Усходняй Літвы і цесна звязваўся з мясцовай каталіцкай рэлігійнай культурай. Майстрыхі займаліся пляценнем у зімовы час, што паступова ператварыла выраб вербаў у саматужны сезонны промысел. Ужо ў 1866 годзе польскі этнограф О.&nbsp;Кольберг апісаў гэты віленскі звычай, адзначыўшы вялізную разнастайнасць пальмаў, якія прадаваліся тысячамі ў Вербную нядзелю каля віленскай кафедры. Ён таксама падкрэсліў розніцу паміж «гарадскімі» пальмамі з папяровых кветак і «вясковымі», якія ствараліся з лісцяў брусніцы, імху і іншых раслін.

. Партрэт беларускай дзяўчынкі з пальмамі на фоне касцёла св. Міхала. Дом Ваньковічаў]]
Найбольш раннім іконаграфічным сведчаннем існавання традыцыі з’яўляецца карціна віленскага мастака К.&nbsp;Русецкага «Літвінка з вербамі» (у беларускім мастацтвазнаўстве часта згадваецца як «Беларуская дзяўчынка з пальмамі»), якая была напісана ў 1847 годзе. На палатне адлюстравана дзяўчына ў нацыянальным адзенні, якая трымае ў руках каляровыя пальмы на фоне касцёла Святога Міхала. У пачатку XX стагоддзя гэты твор быў набыты І.&nbsp;Луцкевічам для Беларускага музея ў Вільні. У 1930—1940-я гады мастацкія якасці вербаў прыцягнулі ўвагу мастакоў і этнографаў, што спрыяла іх пераходу ў прастору кірмашу Казюкаса, дзе яны сталі галоўным рэпрэзентантам рэгіянальнага мастацтва.

У савецкі час, нягледзячы на атэістычную прапаганду і забароны на публічны продаж вербаў (скасаваныя каля 1970—1971 гадоў), традыцыя захавалася дзякуючы ўвазе этнографаў да іх дэкаратыўнага і этнакультурнага значэння. Асноўным арэалам іх вырабу да пачатку XXI стагоддзя заставаліся староствы Зуюны (былыя Буйвідзішкі) і Судэрва ў радыусе каля 20 кіламетраў ад Вільні. У вёсцы Цехановішкі з 1995 года нават дзейнічае спецыялізаваны фальклорны гурток вязальшчыц вербаў «Cicha Nowinka».

## Характарыстыка і тэхналогія 
Па сваёй сутнасці віленская верба ўяўляе сабой складаную раслінную кампазіцыю, якая будуецца па законах арнаменту. Яе асновай звычайна служыць драўляны стрыжань або дубчык даўжынёй ад 40 да 50 сантыметраў, вакол якога шчыльна, пачынаючы з вяршыні, навязваюцца асобныя кветкі і травінкі. Для стварэння адной пальмы можа выкарыстоўвацца да 30 відаў розных раслін: сухацветы (бяссмертнікі), крываўнік, чабор, палын, а таксама злакавыя культуры (жыта, авёс, цімафееўка, мятлік). Вяршыня традыцыйна ўвенчваецца пучком з метлюжкоў чароту або каласкоў.

## Гл. таксама 
* Гродзенскія вербы

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва
Катэгорыя:Вялікдзень
Катэгорыя:Віленшчына
Катэгорыя:Культура Вільні