open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Навугольнік (сузор’е)

**Навугольнік** () — сузор’е ў  частцы зорнага неба, адно з 88 сузор’яў дзейнай наменклатуры IAU (1930).

Паходжанне назвы IAU: .

## Гісторыя 
Сузор’е, першапачаткова названае Безыменным, апублікавана ўпершыню ў 1754 годзе. У 1756 годзе Нікала Лакайль прапанаваў назву Навугольнік і лінейка (фр.: L’equerre et la Règle).

Лакайль два гады правёў на Мысе Добрай Надзеі, дзе назіраў тыя сузор'я, якія не відаць з Еўропы. За гэты час ён  даў назву 14 сузор’ям. Лакайль даў назвы Навугольніку і лінейцы, Цыркулю і Аўстралійскаму Трыкутніку такім чынам, каб іх размяшчэнне на карце нагадвала спалучэнне лінейкі, компаса і ўзроўню. У 1763 гады лацінская назва была скарочана да Norma, што прынята перакладаць як Навугольнік.

Афіцыйныя межы сузор’я ўсталяваныя бельгійскім астраномам Эжэнам Дэлпортам у 1930 годзе.

Да 2018 года ў сузор’і не было зорак з уласнымі назвамі, але затым трайная зорная сістэма 2XMM J160050.7–514245, якая складаецца з двух зорак Вольфа — Райе і звышгіганта, атрымала назву Апоп па імені вялізнага змея з егіпецкай міфалогіі.

## Характарыстыкі 
Навугольнік мяжуе са Скарпіёнам на поўначы, Ваўком на паўночным захадзе, Цыркулем на захадзе, Паўднёвым Трыкутнікам на поўдні і Ахвярнікам на ўсходзе. Праз яго праходзяць абедзве галіны Млечнага Шляху, але гэтая вобласць неба бедная яркімі зоркамі.

Займае 165.3 квадратных градуса і 0.401% начнога неба. Сузор’е не ўтрымлівае зорак ярчэй за 4,0 візуальнай зорнай велічыні. Ёсць 42 зоркі, бачныя няўзброеным вокам.

Сузор’е цалкам відаць назіральнікам на поўдзень ад 29 ° паўночнай шыраты. Найлепшыя ўмовы для назіранняў у траўні-чэрвені, часткова назіраецца ў паўднёвых раёнах Расіі (на поўдзень ад 48 паўночнай шыраты).

У сузор’і назіраецца гравітацыйная анамалія Вялікі атрактар, аб’ект, які мае масу сто тысяч мас Млечнага Шляху, і з’яўляецца, верагодна, вялізным галактычным сверхскопішчам.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Сузор’і
Персей (сузор’е)

**Персей** () — сузор’е ў  частцы зорнага неба, адно з 88 сузор’яў дзейнай наменклатуры IAU (1930). На тэрыторыі Беларусі відаць увесь год, акрамя позняй вясны.

Паходжанне назвы IAU: .

Нвйбольш яркія зоркі — Мірфак (α Персея) і Альголь (β Персея), 1,8 і 2,2-3,5 візуальнай зорнай велічыні; 90 зорак ярчэй 6-й зорнай велічыні.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Сузор’і
Разец (сузор’е)

**Разец** () — сузор’е ў  частцы зорнага неба, адно з 88 сузор’яў дзейнай наменклатуры IAU (1930). Мае зоркі, яркасць якіх меншая 5-й зорнай велічыні. З тэрыторыі Беларусі не відаць.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Сузор’і
Уолвіш-Бей

**Уолвіш-Бей** — горад на паўднёва-заходнім узбярэжжы Афрыкі, галоўны порт Намібіі (85 тысяч чалавек у 2011 годзе).

З канца XIX стагоддзя Уолфіш-Бей быў захоплены брытанцамі для супрацьдзеяння планам Германіі ў рэгіёне. З таго часу порт належаў Вялікабрытаніі, а затым ПАР.

Уолфіш-Бей — сучасны партовы горад са змяшаным насельніцтвам; тут жыве шмат перасяленцаў з цэнтра і з поўдня краіны, але большасць мясцовых жыхароў складаюць працоўныя мігранты з Анголы, якія працуюць у порце. Порт служыць базай вялізнага рыбалоўчага флоту, які пастаўляе рыбу як на прадпрыемствы рыбнай прамысловасці ў горадзе, так і на плывучыя рыбакансервавыя заводы ў адкрытым моры. Чыгункай звязаны са сталіцай Намібіі — горадам Віндхук.

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Намібіі
Пегас (сузор’е)

**Пегас** () — сузор’е ў  частцы зорнага неба, адно з 88 сузор’яў дзейнай наменклатуры IAU (1930), адно з самых вялікіх сузор’яў. Паходжанне назвы IAU: . Найбольш яркія зоркі: 2,4; 2,4; 2,5; 2,8; 3,0 візуальнай зорнай велічыні; 100 зорак ярчэй 6-й зорнай велічыні. 3 яркія зоркі Пегаса разам з зоркай α Андрамеды ўтвараюць фігуру, падобную да квадрата. Паблізу зоркі λ знаходзіцца радыянт метэорнага патоку Пегасід (назіраецца штогод 19-31 ліпеня). На тэрыторыі Беларусі відаць у жніўні-кастрычніку.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Сузор’і
Рак (сузор’е)

**Рак** () — сузор’е ў  частцы зорнага неба, адно з 88 сузор’яў дзейнай наменклатуры IAU (1930).
Паходжанне назвы IAU: . Найбольш яркая зорка 3,5 зорнай велічыні; 60 зорак ярчэй 6-й зорнай велічыні. У сузор’і знаходзіцца бачнае простым вокам зорнае скопішча М44 (Яслі). Імем Рака названы паўночны тропік Зямлі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Сузор’і
Рыбы (сузор’е)

**Ры́бы** () — сузор’е ў  частцы зорнага неба, адно з 88 сузор’яў дзейнай наменклатуры IAU (1930), адно з 12 сузор’яў задыяка.

Паходжанне назвы IAU: .

У сузор’і знаходзіцца пункт вясенняга раўнадзенства.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* [Рыбы (созвездие)](http://slovari.yandex.ru/~книги/БСЭ/Рыбы%20(созвездие)/) // Вялікая савецкая энцыклапедыя 

Катэгорыя:Сузор’і
Скульптар (сузор’е)

**Ску́льптар** () — сузор’е ў  частцы зорнага неба, адно з 88 сузор’яў дзейнай наменклатуры IAU (1930).

Паходжанне назвы IAU: .

У сузор’і знаходзіцца Паўднёвы полюс Галактыкі. Найбольш яркія зоркі не ярчэй 4,0 бачнай зорнай велічыні.

## Аб’екты 
* NGC 115
* NGC 134
* NGC 148
* NGC 264
* NGC 544
* NGC 7507
* NGC 7513
* NGC 7645
* NGC 7713
* NGC 7749
* NGC 7755
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Сузор’і
Стралец (сузор’е)

**Стралец** () — задыякальнае сузор’е ў  частцы зорнага неба, адно з 88 сузор’яў дзейнай наменклатуры IAU (1930).

Паходжанне назвы IAU: . У сузор’і знаходзіцца пункт зімовага сонцастаяння і цэнтр Галактыкі, размешчана многа зорных скопішчаў і туманнасцей.

## У сузор’і знаходзяцца 
* NGC 6836
* Аб’ект Месье M8
* Аб’ект Месье M17
* Аб’ект Месье M18
* Аб’ект Месье M20
* Аб’ект Месье M21
* Аб’ект Месье M22
* Аб’ект Месье M23
* Аб’ект Месье M24
* Аб’ект Месье M25
* Аб’ект Месье M28
* Аб’ект Месье M54
* Аб’ект Месье M55
* Аб’ект Месье M69
* Аб’ект Месье M70
* Аб’ект Месье M75

## Гл. таксама 
* Спіс зорак сузор’я Стральца

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* *Самойлов К. И.* Морской словарь. — М.-Л.: Государственное Военно-морское Издательство НКВМФ Союза ССР, 1941.

Катэгорыя:Сузор’і

Катэгорыя:Катастэрызмы
Трыкутнік (сузор’е)

**Трыкутнік** () — сузор’е ў  частцы зорнага неба, адно з 88 сузор’яў дзейнай наменклатуры IAU (1930).

Знаходзіцца паміж сузор’ямі Андрамеды, Рыб, Авена і Персея. Найбольш ярскія зоркі 3,0 і 4,0 візуальнай зорнай велічыні; 15 зорак ярчэй 6-й зорнай велічыні. У сузор’і знаходзіцца адна з самых блізкіх і найбольш даследаваных галактык — аб’ект Месье M33.

Паходжанне назвы IAU: . З тэрыторыі Беларусі відаць летам, увосень і зімой.

## Гл. таксама 
* NGC 760

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Сузор’і
Эрыдан (сузор’е)

**Эрыдан** () — сузор’е ў паўднёвай частцы зорнага неба, адно з 88 сузор’яў дзейнай наменклатуры IAU (1930). Найбольш яркая зорка (Ахернар) 0,5 візуальная зорнай велічыні. З тэрыторыі Беларусі часткова відаць восенню і зімой.

## Аб’екты 
* NGC 1132

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Сузор’і
Яшчарка (сузор’е)

**Яшчарка** () — сузор’е ў паўночнай частцы зорнага неба, адно з 88 сузор’яў дзейнай наменклатуры IAU (1930). Знаходзіцца ў Млечным шляху. Набольш яркая зорка 3,8 візуальнай зорнай велічыні; 35 зорак ярчэй 6-й зорнай велічыні. З тэрыторыі Беларусі відаць круглы год.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Сузор’і
Агнес

**А́гнес**, таксама **Э́гнес** (англ. *Agnes* ад грэч. *hagnos*—святы) -- жаночае імя ў англамоўнай культуры.

Было трэцім паводле папулярнасці жаночым імем у англійскай культуры на працягу больш за 400 гадоў.

Імя заставалася шырока ўжывальным на працягу 1960-х гадоў у Злучаных Штатах. Увайшло ў лік 1000 лепшых імёнаў для амерыканскіх дзяўчынак. Пік яго папулярнасці прынаў паміж 1900 і 1920 гадамі, калі яно было сярод 50 лепшых імёнаў для амерыканскіх дзяўчынак.

### Вядомыя носьбіты 
* Агнеса Рымская, хрысціянская святая
* Агнеса Карлсан, шведская поп-зорка

### Варыянты 
* Эгі (англ.)
* Агі (венгерск.)
* Агнешка (польск.)
* Агнета (шведск.)
* Нэнсі

## Крыніцы 
Агнес
Аманда

**Аманда** (, ад лат. у 2-х значэннях: 1) «вартая любові», «якую любяць»; 2) мілая, любімая) — жаночае імя ў англамоўнай культуры.

## Паходжанне 
Упершыню імя Аманда ўзгадваецца ў 1212 годзе ў запісе аб нараджэнні з Англіі, на працягу пяці наступных стагоддзяў імя было папулярызавана паэтамі і драматургамі.

## Распаўсюджанасць 
З 1976 па 1995 год імя Аманда было адным з 10 самых папулярных жаночых імёнаў сярод нованароджаных у ЗША. Імя было найбольш папулярным у 1978—1992 гадах, калі яно займала чацвёртае месца ў рэйтынгу. У 1980 годзе імя было другім найбольш папулярным у краіне. У 2006 годзе імя Аманда займала толькі 102 месца ў рэйтынгу папулярнасці.

## Вядомыя носьбіты 
* Аманда Лір, французская спявачка
* Аманда Пламер, амерыканская актрыса

Аманда
Барбара (імя)

**Барбара** або **Варвара** ( ад  — іншаземная) — жаночае імя ў англамоўнай культуры. Таксама распаўсюджана ў славянскіх народаў, беларусаў, палякаў, чэхаў.

## Вядомыя асобы 
* Святая Варвара
* Барбара Радзівіл — каралева польская і вялікая княгіня літоўская
* Барбара Буш — першая лэдзі ЗША
* Варвара Іванаўна Бонч-Асмалоўская — грамадска-палітычная дзяячка

Барбара
Катэгорыя:Імёны грэчаскага паходжання
Бэці

**Бэ́ці** () — змяншальная форма імя Элізабет, якая распаўсюдзілася ў 18 стагоддзі і вылучылася ў асобнае імя.

## Носьбіты 
* Бэці Альвер (1906—1989), эстонская паэтэса, празаік
* Бэці Блайт (1893—1972), амерыканская актрыса нямога кіно
* Бэці Гард (1905—1989), амерыканская актрыса
* Бэці Грэйбл (1916—1973), амерыканская актрыса
* Бэці Дэвіс (1908—1989), амерыканская актрыса
* Бэці Компсан (1897—1974), амерыканская актрыса нямога кіно
* Бэці Уайт (нар. 1922), амерыканская актрыса
* Бэці Філд (1913—1973), амерыканская актрыса
* Бэці Форд, першая лэдзі ЗША

Бэці
Браян

**Бра́ян** ( ад ірланд., магчыма кельцкага, brigonos высокі, высакародны) — мужчынскае імя ў англамоўнай, гэльскай культурах, таксама тапонім.

## Імя 
* Браян Дэйвід Джозефсан, Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1973).
* Браян Малруні, 18-ы прэм'ер-міністр Канады
* Браян Шміт, амерыканскі астрафізік, лаўрэат Ноблеўскай прэміі па фізіцы
## Тапонім 
* Браян (Тэхас)

Брайан
Брытані

**БРЫТАНІ** ( ад франц. назвы мясціны "край, заселены брытанцамі", жаночае імя ў англамоўнай культуры.

Брытані
Вірджынія (імя)

**Вірджы́нія** (, ад ) — жаночае імя ў англамоўнай культуры.

## Вядомыя нсьбіты 
* Вірджынія Апгар, амерыканскі ўрач
* Вірджынія Вульф,  брытанская пісьменніца, літаратурны крытык
Вірджынія
Ян

**Ян** (**Янка**, **Янук**, **Ясь**;  ад  *yohanan* «бог ласкавы»; біблейскае імя *יחנן Iōḥānān*, *Iěhōḥānān*, у літаральным перакладзе «будзе памілаваны», у дадзеным кантэксце — «Яхве (Бог) злітаваўся», «Яхве (Бог) памілаваў») — распаўсюджанае ў славян мужчынскае імя.

## Гл. таксама 
* Джон
* Іван
## Крыніцы 
Ян
Джордж

**Джордж** ( ад грэч. араты, земляроб) — мужчынскае імя ў англамоўнай культуры. Беларускія адпаведнікі — Юрась, Георгій, Ягор.

## Выбітныя носьбіты імя 
* Джордж Байран (1788—1824) — выдатны англійскі паэт-рамантык і драматург. 
* Джордж Герберт Уокер Буш (1924—2018) — 41-ы прэзідэнт Злучаных Штатаў Амерыкі.
* Джордж Вашынгтон (1732—1799) — адзін з айцоў-заснавальнікаў ЗША, першы прэзідэнт Злучаных Штатаў Амерыкі.
## Крыніцы 
Джордж
Катэгорыя:Англійскія мужчынскія імёны
Джошуа

**Джошуа** (, ад яўр. yoshua «бог ратуе») — мужчынскае імя ў англамоўнай культуры, прозвішча.

## Імя 
* Джошуа Кіміх, нямецкі футбаліст
* Джошуа Ледэрберг, амерыканскі генетык і біяхімік
* Джошуа Рэйналдс, англійскі жывапісец

## Прозвішча 
* Лары Джошуа, амерыканскі акцёр
* Энтані Джошуа, брытанскі баксёр-прафесіянал

Джошуа
Іосіф

**Іо́сіф** (ад  «(Бог) дадасць») — мужчынскае імя.

## Вядомыя асобы 
* Іосіф Лангбард — беларускі савецкі архітэктар
* Іосіф Сталін — кіраўнік Савецкай дзяржавы
* Іосіф, сын Якава
* Іосіф Лучнік
* Іосіф Гашкевіч
* Іосіф Апанскі
* Іосіф Каласанц
* Іосіф Бродскі
* Іосіф Аляксандравіч Бельскі
* Іосіф Баранецкі
* Іосіф Жылінскі
* Іосіф Фадзеевіч Лочмель
* Іосіф Васілевіч Воўк-Левановіч

## Гл. таксама 
* Ёзэф — нямецкі варыянт імя
* Юзаф — польскі варыянт імя
* Ёсеф — чэшскі варыянт імя
* Язэп — беларускі варыянт імя
* Юозас — літоўскі варыянт імя
* Джозеф — англійскі варыянт імя
* Хасэ — іспанскі варыянт імя
* Жазэ — партугальскі варыянт імя
* Жазеф — французскі варыянт імя
* Восіп — варыянт імя

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Джэніфер

**Джэ́ніфер** ( ад корнскай формы уэльскага gwenhwyfar «светлы (скураю)-гладкі») — жаночае імя ў англамоўнай культуры. Беларускі адпаведнік — Гінеўра.

Катэгорыя:Жаночыя імёны
Ганна

**Га́нна** ( — «Боская ласка», «вытанчанасць», ) — жаночае імя старажытнашумерскага пажоджання.
 
У шумерскай міфалогіі ды рэлігіі — цэнтральнае жаночае боства, першапачаткова Інанна, дачка бога Нанны, праўнучка бога Ана.

## Вядомыя носьбіты імя 
* Ганна Андрэеўна Ахматава — руская паэтэса

## Гл. таксама 
* Ганна (гміна)

Катэгорыя:Біблейскія імёны
Катэгорыя:Імёны яўрэйскага паходжання
Ганна
Джэсіка

**Джэ́сіка** (, прыдумана Шэкспірам, верагодна, як жаночая форма імя Джэсі) — жаночае імя ў англамоўнай культуры.

**Вядомыя носьбіты:**
* Джэсіка Альба, амерыканская актрыса
* Джэсіка Лі Роўз, амерыканская актрыса

Джэсіка
Джэйсан

**Джэйсан** ( ад  «той, хто лечыць») — мужчынскае імя грэчаскага паходжання.

## Вядомыя носьбіты 
* Джэйсан Дэнаер, бельгійскі футбаліст
* Джэйсан Мраз, амерыканскі музыкант
* Джэйсан Робардс, амерыканскі акцёр
* Джэйсан Уэстан, англійскі снукерыст
* Джэйсан Шварцман, амерыканскі акцёр, музыкант

Джэйсан
Дона

**ДО́НА** ( ад ) — жаночае імя ў англамоўнай культуры.

### Вядомыя носьбіты 
* Дона Бразайл, амерыканскі палітычны актывіст.
* Дона Левіс, уэльская спявачка.
* Дона Мэйх'ю, амерыканская спартсменка.
* Дона Самер, амерыканская спявачка.

Дона
Даратэя

**Даратэя**, **Дораці** ( ад  — «божы дар») — жаночае імя грэчаскага паходжання.

## Вядомыя носьбіты 
### Даратэя 
* Даратэя Вірэр — італьянская біятланістка
* Даратэя Саксен-Лаўэнбургская — жонка караля Даніі і Нарвегіі Крысціяна III
* Даратэя Сафія Нойбургская — герцагіня Пармская ў 1695—1727 гадах
* Даратэя Энгельбрэтсдатэр — першая паэтэса і пісьменніца Нарвегіі

### Дораці 
* Дораці Гіш — амерыканская актрыса
* Дораці Кроўфут-Ходжкін — амерыканскі хімік, біяхімік
Катэгорыя:Жаночыя імёны
Дональд

**До́нальд** ( з гайдэльскай Domhnall — *Сусветнае валадарства*) — мужчынскае імя ў англамоўнай культуры. Пачатак сучаснага імя () утварае прозвішча Донэлі, ірландскага караля Эліха і нашчадка Найла Наялаха. Канчатковы -d у «Дональд» часткова паходзіць ад няправільнай інтэрпрэтацыі гайдэльскага вымаўлення носьбітамі англійскай мовы, а часткова звязаны з напісаннем падобных па гучанні германскіх імёнаў, такіх як Рональд. Скарочаныя формы — Дон, Доні. Ад яго пайшло прозвішча Мак-Дональд. Ад гэтага імя таксама ўтварылася жаночая форма — Даніэла.

## Вядомыя носьбіты 
* Дональд Трамп — амерыканскі бізнесмен, медыямагнат, пісьменнік, палітык і 45-ы прэзідэнт ЗША;
* Дональд Туск — польскі палітык, 2-і Старшыня Еўрапейскага савета і 14-ы прэм'ер-міністр Польшчы;
* Дональд Дак — качан, герой мультфільма Уолта Дыснея.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Давід (імя)

**Даві́д**, (ад , якое магчыма значыць «дарагі (сэрцу)») — мужчынскае імя. У мусульманскай традыцыі вядома як Дауд.

## Імяніны 
* Праваслаўе (даты дадзены па новым стылі):
** Студзень: 5 студзеня, 27 студзеня.
** Люты: 8 лютага, 14 лютага.
** Сакавік: 18 сакавіка, 3 сакавіка.
** Красавік: 25 красавіка.
** Май: 15 мая, 20 мая, 31 мая.
** Чэрвень: 5 чэрвеня.
** Ліпень: 8 ліпеня, 9 ліпеня.
** Жнівень: 6 жніўня.
** Верасень: 18 верасня, 19 верасня.
** Кастрычнік: 2 кастрычніка, 7 кастрычніка, 15 кастрычніка, 31 кастрычніка.
** Лістапад: 14 лістапада.
* Каталіцтва: 19 лістапада, 11 снежня, 29 снежня.

## Княскае імя 
«Давід» было хрысцільным хрысціянскім імем святога князя Глеба — аднаго з першых рускіх святых («Глеб» было яго паганскім свецкім імем). У сістэме наймення Рурыкавічаў, калі на працягу многіх стагоддзяў князі насілі адначасова 2 такія імя — т. зв. «імянная пара», імя «Давыд» часта суправаджала «Глеб», паколькі называнне ў гонар святога было дастаткова папулярным, а называць дзіця проста «Глебам» пакуль яшчэ было нельга.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Давід
Дорыс

**Дорыс** ( ад  — жанчына дарыйскага племя), імя марской німфы, жаночае імя ў англамоўнай культуры. 
]]

У акіянскага бога Акіянаса была дачка па імі Дорыс. Яна была замужам за іншым богам мора; Нерэй.

## Імя 
* Дорыс Дэй — амерыканская спявачка
* Дорыс Драговіч — харвацкая эстрадная спявачка
* Дорыс Фітшэн — нямецкая футбалістка
* Дорыс Геркэ — нямецкая пісьменніца, вядомы аўтар дэтэктыўных раманаў.
* Дорыс Хэддак — амерыканская палітычная актывістка і пісьменніца.
* Дорыс Харт — амерыканская тэнісістка-аматарка, лідар жаночага тэніса ў пачатку 1950-х гадоў.
* Дорыс Робертс — амерыканская акторка
* Дорыс Лесінг — англійская пісьменніца-фантаст
## Тапонім 
* Дорыс (Каліфорнія)

Дорыс
Даніла

**Дані́ла** ( *бог — мой суддзя*), змянш. **Данік**, Данька, мужчынскае імя.

## На іншых мовах 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Выбітныя носьбіты імя 
* Данііл Гранін — рускі пісьменнік

Дэніеl
Крыстафер

**Кры́стафер** ( ад  хто нясе Хрыста [у сэрцы]), скароч. **Крыс** [Chris] — мужчынскае імя ў англамоўнай культуры.
## Крыніцы 
Крыстафер
Цялец (сузор’е)

**Цялец** () — сузор’е ў  частцы зорнага неба, адно з 88 сузор’яў дзейнай наменклатуры IAU (1930).

Паходжанне назвы IAU: .

## Гл. таксама 
* α Цяльца — Альдэбаран
* M1
* M45
* HL Цяльца — маладая зорка з протапланетным воблакам


Катэгорыя:Сузор’і
Карэн

**Карэн** (, дацкая форма імя Кэтрын) — жаночае імя ў англамоўнай культуры, у армянскай культуры — мужчынскае імя.

З’яўлялася адным з найлепшых дзесяці імёнаў для дзяўчынак у Злучаных Штатах Амерыкі на працягу 1950-ых і 1960-ых. Дасягнула свайго максімуму папулярнасці (3-е месца) у 1965.

## Вядомыя носьбіты 
### Жанчыны 
* Карэн Ален, амерыканская актрыса.
* Карэн Армстранг, англійская пісьменніца.
* Карэн Бліксен, дацкая пісьменніца.

### Мужчыны 
* Карэн Шахназараў, расійскі рэжысёр.
* Карэн Хачатуран, армяна-расійскі кампазітар.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Жаночыя імёны
Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Дэбара

**Дэ́бара** ( ад  — *пчала*) — жаночае імя ў англамоўнай культуры.

## Вядомыя носьбіты імя 
* Дэбора Кара Ангер — канадская актрыса.
* Дэбі Гібсан — амерыканская спявачка.
* Дэбора Кер — брытанская актрыса.

Катэгорыя:Жаночыя імёны
Лінда (імя)

**Лінда** ( ад  або герм. «ласкавая, чулая») — жаночае імя ў англамоўнай культуры.

## Вядомыя носьбіты імя 
* Лінда Бак — амерыканскі біёлаг
* Лінда Дэй Джордж — амерыканская актрыса
* Лінда Клакен — нарвежская пісьменніца
* Лінда Хэмілтан — амерыканская актрыса

Лінда
Міхаіл

**Міхаіл**, памяншальнае **Міхась** (, *Міхаэ́ль* -- "падобны да Бога") — мужчынскае імя ў сусветнай культуры. У англамоўных краінах яму адпавядае імя **Майкл**.

## Вядомыя носьбіты імені 
* Міхась Лынькоў
* Міхаіл Кацюбінскі
* Міхаіл Гарбачоў
* Майкл Джэксан

## Гл. таксама 
* Мішэль

Міхаіл
Мішэль

**Мішэ́ль** — мужчынскае і жаночае імя і прозвішча грэчаскага і французскага паходжання.

## Імя 
* Мішэль Абама
* Мішэль Бачэлет
* Мішэль Легран
* Мішэль Плаціні
* Мішэль Пфайфер

## Прозвішча 
* Жорж Мішэль (1763—1843) — французскі мастак.
* Луі Мішэль — міністр замежных спраў Бельгіі.
* Шарль Мішэль — 69-ы прэм’ер-міністр Бельгіі.

Катэгорыя:Жаночыя імёны
Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Мікалай

**Мікалай** ( «людзі перамогі») — мужчынскае імя ў сусветнай культуры. 
Вытворныя формы: Міколка, Коля, Калян, Мікола. Жаночая форма: Ніколь.

## Выбітныя носьбіты імя 
* Мікола Гусоўскі
* Мікалай Радзівіл Чорны — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч
* Мікалай Крыштаф Радзівіл Сіротка
* Нікало Макіявелі
* Мікалай Капернік — прускі астраном польскага паходжання
* Мікалай II, імператар расійскі

Мікалай
Осцін (імя)

**О́сцін** ( ад англійскай формы  вялікі, велічны), мужчынскае імя ў англамоўнай культуры.

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Патрысія

**Патры́сія** ( ад  — "(асоба) з высакародных") — жаночае імя ў англамоўнай культуры. Гэта жаночая форма імя Патрык.

Патрысія
Катэгорыя:Імёны лацінскага паходжання
Роберт

**Роберт** () — мужчынскае імя германскага паходжання. Адбылося ад старажытнагерманскага (H)rod-berht, азначае ў перакладзе «бліскучы ад славы» .

## Вядомыя носьбіты 
* Роберт I, кароль Шатландыі
* Роберт Кох, нямецкі мікрабіёлаг
* Роберт Льюіс Стывенсан, шатландскі паэт, пісьменнік
* Роберт Цандэр, нямецкі батанік
## Крыніцы 
Роbерт
Рональд

**Рональд** ( ад шатл. формы старанарвеж. Rögn-valdr «раіць-уладару»] — мужчынскае імя ў англамоўнай культуры.

## Выбітныя носьбіты імя 
* Рональд Уілсан Рэйган — прэзідэнт ЗША
## Крыніцы 
Рональд
Марыя (імя)

**МАРЫ́Я** (, магчыма, «якая прадбачыць» або «жаданае дзіця»), жаночае імя ў сусветнай культуры.

Марыя
Катэгорыя:Біблейскія імёны
Катэгорыя:Імёны яўрэйскага паходжання
Рут

**Рут** ( [] — магчыма, «спадарожнік, таварыш») — жаночае імя.

Рут уваходзіць у топ 100 самых папулярных імёнаў для нованароджаных дзяўчынак у Ірландыі і Паўночнай Ірландыі ў апошняе дзесяцігоддзе. Гэта было 347 па папулярнасці іменем для нованароджаных дзяўчынак у Злучаных Штатах у 2007 годзе. Яно было надта папулярна там у пачатку 20-га стагоддзя, калі яно ўваходзіла ў лік 10 самых папулярных імёнаў для дзяўчынак у ЗША.

Імяніны 1 верасня.

## На іншых мовах 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Жаночыя імёны
Рычард

**Рычард** () — мужчынскае імя ў многіх еўрапейскіх мовах, праходзіць з прагерманской мовы са складовых частак «rīkô» (лідар, правадыр) і «harduz» (магутны, смелы). У раманскіх мовах, а таксама ў англійскай, часта звязваецца з фр. riche, англ. rich, італ. ricco, ісп. rico — багаты.
## Крыніцы 
Рычард
Сара

**Сара**:
* Сара () — біблейскае жаночае імя габрэйскага паходжання
* Сара, народ — народ у ЦАР і Чадзе
* Мовы Сара — група моў, адносяцца да гіпатэтычнай ніла-сахарскай макрасям'і, цэнтральнасуданскай сям'і
* Сара, Іспанія — муніцыпалітэт
Катэгорыя:Жаночыя імёны
Саманта

**Саманта** (, прыдумана ў амерыканскіх калоніях Брытаніі, магчыма, праз спалучэнне sam, скароч. імя Сэмюэл, і -antha ад грэч. anthos «кветка») — жаночае імя ў англамоўнай культуры.

## Вядомыя носьбіты 
* Саманта Сміт, пасол Добрай волі

Саманта
Стывен

**Стывен** (; ад грэч. stephanos «карона, вянец») — мужчынскае імя ў англамоўнай культуры. Жаночая форма Стэфані.

## Імя 
* Стывен Спілберг
* Стывен Сігал

## Прозвішча 
* Маркус Стывен

Сцівен
Самуіл (імя)

**Самуіл**, у англамоўных краінах **Сэмюэл** ці **Сэмюэль** ( ад , (Шмуэль)) — старажытнаяўрэйскае мужчынскае імя, распаўсюджана ў англамоўнай культуры.

## Асобы 
* Самуіл, прарок
* Самуіл Якаўлевіч Маршак, савецкі паэт, перакладчык
## Крыніцы 
Сэмюэl
Фама

**Фама**, таксама **Тамаш** альбо **Томас** ( ад арамейскага «блізнюк») — мужчынскае імя. У хрысціянскім імёнаслове імя Фама (Тамаш) суадносіцца перш за ўсё з апосталам Фамой. Акрамя яго, з раннехрысціянскіх святых у святцах згадваецца свяціцель Фама (Тамаш), патрыярх Канстантынопальскі, і некалькі святых, біяграфічных звестак аб якіх не захавалася, акрамя даты памінання.

## Вядомыя носьбіты 
* Фама Аквінскі — тэолаг
* Тамаш Зан, паэт
* Томас Ман — нямецкі пісьменнік
## Крыніцы 
Фама
Маргарыта

**Маргарыта**, таксама **Маргарэт** (, ад  — «жамчужына, жэмчуг») — жаночае імя. У старажытнагрэчаскай міфалогіі «Маргарытас» — адзін з эпітэтаў багіні Афрадыты, якая лічылася апякункай мараплаўцаў; у антычную эпоху яе святыні былі на многіх астравах Міжземнага мора, куды маракі прыносілі ў якасці ахвяры жамчужыны і перламутравыя ракавіны.

## Вядомыя носьбіты 
* Маргарыта Венгерская — каталіцкая святая.
* Маргарыта Мікалаеўна Ізворска-Елізар’ева — беларускі рэжысёр оперы.
* Маргарыта Захараўна Савіцкая — беларускі жывапісец.
* Маргарыта Праванская — каралева Францыі.

## Гл. таксама 
* Імя Меган

## Крыніцы 
Маргарэт
Уолтэр

**Уолтэр**, таксама **Вальтэр** (, ад герм. waldheri «правіць-войска») — мужчынскае імя ў англамоўнай культуры, прозвішча.

## Імя 
* Уолтэр Брэнан, амерыканскі акцёр
* Уолтэр Хаўзер Братэйн, амерыканскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы
* Уолтэр Шыра, амерыканскі астранаўт

## Прозвішча 
* Гарыет Уолтэр, брытанская актрыса
* Джэсіка Уолтэр, амерыканская актрыса
Уоlтэр
Тэйлар (імя)

**Тэйлар** ( ад нармана-англ. taillour «кравец») — амерыканскае імя, утворанае ад амерыканскага прозвішча **Тэйлар**. Прозвішча паходзіць ад сярэднеанглійскага слова *taillour*, што азначае «той, хто шые вопратку», або кравец.

Імя даецца як хлопчыкам, так і дзяўчынкам. У ЗША ў 1990 годзе Тэйлар быў найпапулярным імем для хлопчыкаў і 10-м найлепшым імем для дзяўчынкі. З 2000 па 2005 год уваходзіў у 20 лепшых імёнаў для дзяўчынак. У 2007 годзе стаяў на 249-м месцы па папулярнасці для хлопчыкаў, і на 24-м месцы для дзяўчат.

Імя Тэйлар таксама выкарыстоўваюць у іншых англамоўных краінах, у тым ліку Англіі, Уэльсе, Шатландыі, Канадзе, Аўстраліі і Новай Зеландыі.

## Вядомыя носьбіты імя 
* Тэйлар Момсен — амерыканская актрыса.
* Тэйлар Хокінс — амерыканскі музыкант, барабаншчык гурта Foo Fighters.
* Тэйлар Хол — канадскі хакеіст.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Катэгорыя:Жаночыя імёны
Уільям

**УІ́ЛЬЯМ**, таксама **ВІ́ЛЬЯМ** () — мужчынскае імя ў англамоўнай культуры. Памяньшальныя формы — Біл (), Білі (), Вілі (), Уіл ().

Імя Уільям мае старажытнагерманскае паходжанне, паходзіць ад імя Вільгельм (ням. Wilhelm, нарв. Wilhjalmr са значэннем wil — воля, лёс і helm — шлем, абарона).

У Англію імя пранікла з нарманскім заваяваннем у XI стагоддзі, гэтае імя насіў першы нарманскі кароль Англіі Вільгельм Заваёўнік. У наш час імя Уільям — адно з самых папулярных у англамоўных краінах.

Па перапісу 1990 года ў ЗША імя Уільям займае пятае месца па распаўсюджанасці (2,45 % ці 3 мільёны чалавек), утворанае ад імя прозвішча Уільямс носяць 0,69 % насельніцтва (1747 тыс. чалавек).
## Крыніцы 
Уіlьям
Флорэнс

**Флорэнс** — жаночае імя ў англамоўнай культуры, паходзіць ад французскага імя **Фларанс**, якое ў сваю чаргу паходзіць ад *Святой Фларэнцыі*, мучаніцы Дыяклектыяна

## Вядомыя носьбіты 
* Флорэнс Гардзінг, першая лэдзі ЗША
* Флорэнс Грын, апошняя з ветэранаў Першай сусветнай вайны
* Флорэнс Найцінгейл, сястра міласэрнасці і брытанскі грамадскі дзеяч
## Крыніцы 
Фlорэнс
Фрэнк

**Фрэнк** (англ. Frank ад герм. франк, француз) — мужчынскае імя і прозвішча ў англамоўнай культуры.

## Вядомыя носьбіты прозвішча 
* Дэніэл Фрэнк (1882—1965) — амерыканскі лёгкаатлет, сярэбраны прызёр летніх Алімпійскіх гульняў 1904.

## Вядомыя аб’екты з такім імем 
* Казёл Фрэнк — сімвал Жывога Часопіса.

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Алена

**Алена** (, магчыма, «сонечны прамень») — жаночае імя. Вытворныя формы: Лена, Алёнка, Ела, Аленка, Лёля, Лёна, Лёся, Люся.

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Выбітныя носьбіты імя 
* Алена Брава — беларуская пісьменніца
* Хелен Адамс Келер — слепаглухая амерыканская пісьменніца

Алена
Шырлі

**Шы́рлі** (, ад англ. назвы мясціны «светлая паляна» або «луг») — раней выключна мужчынскае, сёння амаль толькі жаночае імя ў англамоўнай культуры. 

## Вядомыя носьбіты 
* Шырлі Бут, амерыканская актрыса
* Шырлі Мак-Лейн, амерыканская актрыса і пісьменніца
* Шырлі Тэмпл, амерыканская актрыса

Катэгорыя:Жаночыя імёны
Элізабет

**Элíзабет**, таксама **Елiзаве́та** ( ад , якое, верагодна, азначала «бог — мая клятва» або «бог — добры лёс») — жаночае імя ў англамоўнай культуры.

## Скарочаныя формы 
* Лайза — змяншальнае ад імя Элізабет
* Бэці

## Выбітныя носьбіты 
* Элізабет Дэпардзьё
* Элізабет Тэйлар
* Лайза Мінелі 

Катэгорыя:Жаночыя імёны
Карл

**Карл** — мужчынскае асабістае імя і вельмі распаўсюджаная прозвішча. Паходзіць ад старажытнанямецкага слова *karal* — «мужчына». Прыжылося ў розных еўрапейскіх мовах, адаптаванае да іх фанетычных норм.

Ад імя Карла Вялікага ў беларускую і шэраг іншых еўрапейскіх моў прыйшло слова «кароль».

Варыянты: Карла, Караль, Карлас, Карэл, Карлуш, Шарль, Чарлз (і Чарлі), жаночае Шарлота, Караліна.

## Імператары 
### Свяшчэннай Рымскай імперыі 
* Карл I Вялікі, імператар франкаў у 800—814 (дынастыя Каралінгаў).
* Карл II Лысы, імператар Рымскай імперыі ў 875—877 (дынастыя Каралінгаў).
* Карл III Тоўсты, імператар Рымскай імперыі ў 881—887 (дынастыя Каралінгаў).
* Карл IV, імператар у 1355—1378 (Люксембурская дынастыя).
* Карл V, імператар у 1530—1556 (дынастыя Габсбургаў).
* Карл VI, імператар у 1711—1740 (дынастыя Габсбургаў).
* Карл VII Альбрэхт, імператар у 1742—1745 (дынастыя Вітэльсбахаў).

## Гл. таксама 
* Карл І — кароль англійскі
* Карл VI

Карл
Катэгорыя:Імёны германскага паходжання
Эдвард

**Эдвард**, таксама **Эдуард** ( ад стара-англ. eadweard — вартавы багацця), скароч. **Эд** (), **Эдзі** () — мужчынскае імя ў англамоўнай культуры.

## Выбітныя носьбіты імя 
* Эдвард Льюіс (1918—2004) — амерыканскі вучоны ў галіне  генетыкі, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1995).
* Эдвард Сноўдэн (нар. 1983) — амерыканскі тэхнічны асістэнт і былы супрацоўнік ЦРУ і Агенцтва нацыянальнай бяспекі ЗША.
* Эдвард Хігінс Уайт (1930—1967) — амерыканскі астранаўт.
* Эдвард Роберт Х’юз (1851—1914) — англійскі мастак.
## Крыніцы 
Эдвард
Эшлі

**Эшлі** () — англійскае прозвішча, таксама жаночае і мужчынскае імя.

## Імя 
* Эшлі Коўл, англійскі футбаліст
* Эшлі Карці, снукерыст
* Эшлі Уільямс, валійскі футбаліст

## Прозвішча 
* Бел Эшлі, амерыканская актрыса
* Кліфард Эшлі, амерыканскі мастак, пісьменнік
* Элізабет Эшлі, амерыканская актрыса
Катэгорыя:Жаночыя імёны
Катэгорыя:Мужчынскія імёны
.pro

**.pro** — агульны дамен верхняга ўзроўню для вызначаных прафесій.

## Спасылкі 
* Звесткі whois для дамена .pro на старонцы IANA 

pro
Мошаўцы

**Мошаўцы** () — мястэчка ў цэнтральнай Славакіі, вядомае архітэктурнымі помнікамі (у асноўным з 18 стагоддзя), а таксама тым, што з’яўляецца месцам нараджэння выдатнага славацкага і чэшскага паэта Яна Колара. Даніэль Крман, царкоўны і грамадска-палітычны дзеяч, мемуарыст, выдавец і перакладчык, таксама жыў і працаваў у вёсцы. Там вучыўся і Міхал Міласлаў Годжа, пісьменнік і кіраўнік славацкага паўстання супраць венграў. Насельніцтва складае 1380 жыхароў.

## Насельніцтва 

Image:Kastielmosovce.jpg|Замак
Image:Kostolmosovce1.jpg|Пратэстанцкая царква
Image:Kostolmosovce2.JPG|Каталіцкая царква
Image:Kaplnka-Mosovce.jpg|Друкарня
Image:Dom-Mosovce.jpg|Старажытная архітэктура

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* www.mosovce.sk Інфармацыя пра мястэчка
* http://www.mosovce.sk/doc/tur_spr/Brozura-anj.doc 
* Турыстычная інфармацыя 

Катэгорыя:Населеныя пункты Славакіі
Андрэй

**Андрэ́й** ( — мужны, храбры) — мужчынскае імя грэчаскага паходжання.

Вядома на Беларусі з XIII стагоддзя як *Андрей* (1211), *Ондрей* (1539), *Андрея* (1528), *Ундрей* (1591), *Андрейко* (1541), *Ондрейко* (1539), *Андреец* (1540), *Ондреец* (1540), *Андреюс* (1585), *Андреяш* (1589), *Андрушко* (1528), *Ондрушко* (1540), *Андруль* (1585), *Андрус* (1540), *Андрюс* (1580). Вытворныя імёны: Андро́с, Андру́к, Андру́сь, Андрыя́ш, Андрэ́йка, Андру́ша.

Ад імя ўтвораны прозвішчы Андрэ́еў, Андрэ́енка, Андрэ́йкаў, Андрэ́йчык, Андрэ́йчыкаў, Андрэ́йцаў, Андрые́віч, Андрые́нка, Андрыю́к, Андрыя́ш, Андрыя́шка, Андрыяне́ц, Андру́к, Андру́сь, Андруся́к, Андрухо́віч, Андру́ш, Андру́шын, Андрушэ́віч, Андрушэ́нка, Андрушке́віч, Андру́шчанка, Андрые́ўскі.

Імяніны: 6 студзеня, 19 студзеня, 4 лютага, 12 красавіка, 27 красавіка, 13 мая, 16 мая, 25 мая, 12 ліпеня, 16 ліпеня, 21 ліпеня, 10 лістапада, 30 лістапада, 10 снежня.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  

Андрэй
WordPress

**WordPress** — CMS (content management system) сістэма кіравання кантэнтам, з адкрытым зыходным кодам, якая распаўсюджваецца згодна з умовамі ліцэнзіі GNU GPL. Звычайна такія сістэмы выкарыстоўваюцца для захоўвання і публікацыі вялікай колькасці дакументаў, малюнкаў, музыкі або відэа. Сфера ўжывання wordpress - ад блогаў да складаных навінавых рэсурсаў і карпаратыўных сайтаў. Усяго было каля 1.8 мільёнаў запамповак WordPress 2.x. 22 студзеня 2007 года выйшла новая версія WordPress 2.1 “Ella”. Выпуск версіі WordPress 2.2 адбыўся 16.05.2007.

На сённяшні дзень Wordpress — адна з самых папулярных сістэм для вядзення блогаў.

## Магчымасці 
* магчымасць публікацыі з дапамогай іншых праграм і сэрвісаў;
* маментальная публікацыя;
* прастата ўсталёўкі, налады;
* падтрымка вэб-стандартаў (XHTML, CSS);
* падтрымка RSS, Atom, trackback, pingback;
* падлучальныя модулі (убудовы) з унікальнай простай сістэмай іх узаемадзеяння з кодам;
* падтрымка так званых «тэм», якія дазваляюць лёгка змяняць як знешні выгляд, так і спосабы высновы дадзеных;
* «тэмы» рэалізаваны як набор файлаў-шаблонаў на php, што дадатна адбіваецца на хуткасці і гнуткасці;
* вялізныя бібліятэкі «тэм» і «ўбудоў»;
* закладзены патэнцыял архітэктуры дазваляе лёгка рэалізоўваць складаныя рашэнні;

## Гл. таксама 
* Joomla!
* Drupal

## Крыніцы 
## Спасылкі 
*WordPress — Англамоўны партал распрацоўшчыкаў.
*bel.wordpress.org — Лакалізацыя на беларускую мову.
*WordPress.by — Беларускае кам'юніці.
*Comparative characteristics of the best CMS 

Катэгорыя:Свабодныя сістэмы кіравання сайтамі
Катэгорыя:Сістэмы вядзення блогаў
Катэгорыя:Свабоднае праграмнае забеспячэнне, напісанае на PHP
Termin X

**Termin X** — беларускі альтэрнатыўны рок-гурт з Мінска.

Гурт быў заснаваны ў 2005 годзе Кірылам Домнічам і Змітром Копацем. У 2006 і 2007 гадах удзельнічаў у конкурснай частцы фестываля «Басовішча». Першым запісам гурта стала песня «Згубіцца», якую музыкі прадставілі на партале Тузін Гітоў у 2006 годзе. У пачатку 2007 года гурт выдае першае інтэрнэт-дэма пад назвай «Закрэслі сваё імя», а летам выдае сінгл «Чароўны мур» (кавер на песню «Wonderwall» гурта Oasis; пераклад Сяргея Балахонава). Разам з выданнем новай песні гурт прыпыняе сваё існаванне (2008 год).

У 2009 годзе гурт уз'яднаўся, каб запісаць альбом, які выдаецца 27 красавіка 2010 года пад назвай «Што дае нам магчымасць дыхаць» і выкладваецца ў інтэрнэт для вольнага спампоўвання.

У 2011 годзе калектыў зноў спыняе сваё існаванне. У 2014 годзе, пасля смерці беларускай артысткі, тэле- і радыёвядучай Элеаноры Язерскай, былы фронтмэн Кірыл Домніч, каму апошняя была цёткай, прадставіў новую версію песні «Радыё-радыё», прысвёчаную памяці Язерскай.

## Дыскаграфія 
* «Закрэслі сваё імя» (дэма, 2007)
* «Чароўны мур» (сінгл, 2007)
* «Што дае нам магчымасць дыхаць» (альбом, 2010)
### Удзел у складанках 
* XLAM: Лучшая беларусская альтернатива (2006), трэк «Згубіцца»

## Удзельнікі 
### Апошні склад 
* Кірыл Домніч: спеў
* Дзмітрый Копаць: гітара
* Кірыл Скарынін: ударная ўстаноўка, сiнты
* Дзмітрый Васюк: бас-гітара

### Былыя ўдзельнікі 
* Дзмітрый Вініцкі: бас-гітара
* Павел Ціхаміраў: ударная ўстаноўка
* Павел Палонаў: бас-гітара
* Павел Мамонаў: ударная ўстаноўка
* Шайкоўскі Аляксей: бас
* Шайкоўскі Андрэй: ударная ўстаноўка
* Нарэйка Слава: ударная ўстаноўка

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Старонка гурту на VKontakte
* Старонка гурта на Last.fm
* http://music.fromby.net/articles.php?id=290 

Катэгорыя:Рок-гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2005 годзе
Меліса (імя)

**МЕЛІ́СА** ( — пчала) — жаночае імя грэчаскага паходжання.

## Вядомыя носьбіты імені 
* Меліса Леа, амерыканская актрыса
* Меліса Розенберг, амерыканская сцэнарыстка
* Меліса Джаан Харт, амерыканская актрыса

Меlіса
Мэдзісан (імя)

**Мэ́дзісан** ( ад сярэдн.-англ. прозвішча «сын Мэйдэлін або Мод»), мужчынскае і жаночае імя ў англамоўнай культуры.

Катэгорыя:мужчынскія імёныМэдзісан
Мэдзісан
Марк

**Марк** ( ад , магчыма ад «Марс, бог вайны») — мужчынскае імя.

## Іншыя значэнні 
* Марк — кратар на Меркурыі.
* Марк — графства Свяшчэннай Рымскай імперыі.
* «Марк-1» — першы ў свеце нейракамп'ютар.
* Марк — Дэ Марк (Marques), французская дваранская сям'я, першыя ўладальнікі замка Шэнансо.

## Вядомыя носьбіты імені 
* Марк Шагал — беларускі і французскі мастак яўрэйскага паходжання.

Марк
Находка

**Находка** () — горад у Прыморскім краі Расіі. Уваходзіць у Находкінскую гарадскую акругу, трэці па велічыні горад Прымор’я. З 1993 года адзначаецца ўстойлівае зніжэнне колькасці насельніцтва.

Размешчаны на паўвостраве Трудны каля берагоў заліва Находка Японскага мора, за 171 км на паўднёвы ўсход ад Уладзівастока (па аўтадарозе), самы паўднёвы горад на ўсходзе Расіі.
## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Сайт горада 

Катэгорыя:Гарады Прыморскага края
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1864 годзе
Васьмітысячнікі

«**Васьмітысячнікі**» — неафіцыйная назва горных вяршыняў, вышыня якіх перавышае 8 000 метраў. Усяго існуе 14 «васьмітысячнікаў»:


Катэгорыя:Альпінізм
Віктар Сямёнавіч Оськін

**Віктар Сямёнавіч Оськін** ( — ) — ваенны лётчык, падпалкоўнік, адзін з першых у Расіі (Залатая Зорка № 10), першы ў гісторыі расійскай Далёкай авіяцыі быў удастоены звання Героя Расійскай Федэрацыі (Указ Прэзідэнта Расіі ад 8 снежня 1992 года № 1567).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў с. Успена-Раеўка Кастарэнскага раёна Курскай вобласці Расіі. Скончыў Тамбоўскае вышэйшае ваеннае вучылішча лётчыкаў, атрымаўшы дыплом з адзнакай з уручэннем Залатога медалю і ўнясеннем прозвішча на мрамарную дошку залатых медалістаў. Служыў на пасадзе памочніка камандзіра бамбардыроўшчыка ТУ-16 у 184-м гвардзейскім Палтаўска-Берлінскім Чырванасцяжным бамбардыровачным палку 13-й бамбардыровачнай дывізіі, якая базіравалася ва ўкраінскіх Прылуках. Затым — яго камандзірам у 200-м гвардзейскім бамбардыровачным палку у Бабруйску. З 1978 года — на розных пасадах у 290-м асобным далёкім выведвальным палку на аэрадроме Зябраўка пад Гомелем. Скончыў Ваенна-паветраную акадэмію імя Ю. А. Гагарына

Званне прысвоена пасмяротна за гераічнасць і мужнасць, праяўленыя пры аварыйнай сітуацыі ў палёце на самалёце-ракетаносцы ТУЮ-22У, калі Оськін коштам свайго жыцця прадухіліў падзенне самалёта на горад Гомель. 24 ліпеня 1992 года выконваў абавязкі інструктара падчас кантрольнага палёту. Вылет ажыццявіў з аэрадрома ў Зябраўцы. У 17 гадзін 02 хвіліны пачаўся пажар левага рухавіка, затым — топліўных бакаў. У гэты час самалёт быў ужо над паўдневым раёнам Гомеля — Навабеліцай. Оськін пачынае адварочваць самалёт ад горада, падчас чаго загарэўся і правы рухавік. Загадаўшы экіпажу катапультавацца, Оськін адвеў самалёт ад горада і нафтасховішча, размешчанага ў раёне магчымага падзення. Сам ён катапультаваўся, калі цалкам упэўніўся, што самалёт упадзе ў бязлюдным месцы. Але самалёт ужо страціў мінімальна неабходную вышыню для раскрыцця парашута, таму Віктар Оськін загінуў. Пахаваны ў Гомельскай вобласці, на могілках «14-ы кіламетр» на алеі загінуўшых лётчыкаў. На яго магіле выбіты надпіс: *Чалавек — спыніся! Тут ляжыць Герой, які коштам свайго жыцця выратаваў жыццё сотняў жыхароў горада Гомеля. Ушануй яго памяць маўчання хвілінай*.

Оськіну прысвоена званне Ганаровага грамадзяніна г. Гомеля (пасмяротна). Яго імем названая адна з вуліц Гомеля. У музеі баявой і працоўнай славы Навабеліцкага раёна горада, які размешчаны у сярэдняй школе № 41, яму прысвечаны адзін са стэндаў. У школьным музеі Зябраўскай школы таксама створаны стэнд, прысвечаны гераічнаму подзвігу лётчыка, захоўваюцца асабістыя рэчы экіпажа. На месцы, дзе загінуў Оськін, усталяваны памятны знак. Прозвішча Оськіна выбітае на стэле Герояў СССР і Расіі, усталяванай на Чырвонай плошчы горада Курска.

## Прысвоенныя званні 
* Герой Расійскай Федэрацыі
* Ганаровы грамадзянін горада Гомеля

Катэгорыя:Героі Расійскай Федэрацыі
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Гомеля
Катэгорыя:Памерлі ў Гомельскім раёне
Жанна Уладзіміраўна Бічэўская

**Жанна Уладзіміраўна Бічэўская** (; нар., Масква) — народная артыстка Расіі.

## Біяграфія 
У 1966—1971 вучылася ў дзяржаўнам вучылішчы цыркавога і эстраднага мастацтва. Падчас вучобы пачала збіраць і запісваць рускія народныя песні. Адначасова працавала выкладчыкам по класу гітары ў Загорскай вячэрней музычнай школе, затым — салісткай-вакалісткай у эстрадным аркестры. З 1971 па 1973 год — салістка вакальна-інструментальнага ансамбля «Добры молодцы», з 1973 года працавала ў Москанцэрце.

У 1970-е гады ў рэпертуар спявачкі ўвайшлі старажытныя рускія народныя песні, якія выконваліся на бардаўскі лад: працоўныя і абрадавыя песні вёскі, песні-жарты, песні-плачы, гарадская песня, балада. Дзякуючы таленавітаму і арыгінальнаму выкананню (яна выкарыстоўвае лепшыя дасягненні стыляў «фолк» і «кантры») Бічэўская пачала імкліва набываць папулярнасць. У 1973 годзе становіцца Лаўрэатам Усерасійскага конкурсу артыстаў эстрады. З гастролямі наведала Фінляндыю, Венгрыю, Румынію. Чэхаславакію, Югаславію, мноства гарадоў СССР. Пласцінкі з запісамі народных песень разыходзіліся мільённымі тыражамі больш за ў 40 краінах свету.

Жанна Бічэўская — адзіная ў свеце выканаўца такога кірунку (сама яна яго заве «рускі кантры-фолк»), якая 8 раз запар з аншлагам збірала престижную ў Заходняй Еўропе парыжскую залу «Алімпія». На Міжнародным конкурсе артыстаў эстрады ў Познані (Польшча) у 1980 годзе апроч звання лаўрэата Жанна Бічэўская атрымала званне «Міс творчая індывідуальнасць». У 1989 годзе на Міжнародным конкурсе ў Сан-Рэма (Італія) за выбітнае ўкладанне ў сусветнае выканальніцкае мастацтва ёй быў прысвоены тытул «Залатая гітара», якога да яе з жанчын-гітарыстак удастоілася толькі вядомая выканаўца ў стыле «кантры», амерыканка Джоан Баэз.

Рэпертуар спявачкі налічвае некалькі сотняў твораў — песні духоўнага і грамадзянскага зместу, рускія народныя песні, а таксама песні на вершы паэтаў «срэбнага стагоддзя».

У 1990-е гады на змену фальклору ў творчасць Жанны Бічэўскай прыйшлі белагвардзейскія (альбомы «Любо, братцы, любо…», «Русская Голгофа»), а затым духоўныя спевы — песні іераманаха Рамана і песні, напісаныя яе мужам, паэтам і кампазітарам Генадзем Панамаровым («Имени Твоему, Господи», «Песни иеромонаха Романа», «Осень музыканта»). У канцы 1990-х — пачатку 2000-х гадоў выдала некалькі альбомаў песень вядомых бардаў (А. Макарэвіча, А. Вярцінскага, Б. Акуджавы і інш.), а таксама шэраг альбомаў патрыятычнай тэматыкі («Мы — русские», «Царь Николай» і інш.).

Жыве і працуе ў Маскве.

## Дыскаграфія 
* «Господа офицеры» (1994)
* «Слишком короток век» (1997)
* «Любо, братцы, любо…» (1997)
* «Песни иеромонаха Романа» (1997)
* «Имени твоему, Господи» (1998)
* «Осень музыканта» (1998)
* «Русская голгофа» (1998)
* «Старые русские народные, деревенские…» (1998)
* «Песни Булата Окуджавы» (1999)
* «Царь Николай» (1999)
* «Верую» (2000)
* «Мы — русские» (2001)
* «Черный ворон» (2002)
* «Боже, храни своих» (2003)
* «К-141» (2004)

## Спасылкі 
* Некаторыя песні Жанны Бічэўскай 
* Яшчэ некаторыя творы спявачкі, відэа, запісы радыёперадач 

Катэгорыя:Постаці расійскай музыкі
Японская Праваслаўная Царква

**Японская праваслаўная царква** ( = *ніхон халісутосу сэйкё:кай*) — аўтаномная праваслаўная царква Японіі, уваходзіць у склад Маскоўскага Патрыярхата. Налічвае каля 36 тысяч чалавек. Кананічная тэрыторыя — Японія.

## Гісторыя 
Заснаваная рускім місіянерам архімандрытам (потым архіепіскапам) Мікалаем (Касаткіным) (1836—1912), які прыбыў у Японію ў 1861 годзе паводле рашэння Святога Сінода Рускай Праваслаўнай Царквы.

У 1870 годзе ён заснаваў і ўзначаліў Рускую праваслаўную місію ў Японіі. Пераклаў на японскую мову Свяшчэннае Пісанне, кнігі для набажэнстваў, пабудаваў у Токіа Васкрасенскі сабор. У 1970 годзе свяціцель Мікалай быў прылічаны да святых Рускай Праваслаўнай Царквой. У тым жа годзе РПЦ надала Японскай праваслаўнай царкве аўтаномію.

У Японскай Праваслаўнай Царкве тры епархіі: Усходне-Японская (кафедра ў Сэндаі), Заходне-Японская (кафедра ў Кіота) і Такійская (кафедра ў Токіа).

У ЯПЦ адзін манастыр — мужчынскі Святой Сафіі ў прэфектуры Тыба.

Кіраўніком Японскай Аўтаномнай Праваслаўнай Царквы з’яўляецца архіепіскап Данііл (Нусіра). Тытул Прадстаяцеля: Высокапрэасвяты Архіепіскап Такійскі, Мітрапаліт усёй Японіі.

Рэзідэнцыя і кафедральны сабор Васкрасення Хрыстова (пры якім знаходзіцца адзіная праваслаўная семінарыя) знаходзяцца ў Токіа.

## Епіскапы 
* Мікалай (Касаткін) (1880—1912)
* Данііл (Нусіра) (з 2000)

## Спасылкі 
* Сайт ЯПЦ


Катэгорыя:З’явіліся ў 1970 годзе
Аляксандр Андрэевіч Праханаў

**Аляксандр Андрэевіч Праханаў** (, нар. , Тбілісі) — расійскі журналіст, пісьменнік і грамадскі дзеяч, галоўны рэдактар газеты «Завтра», сябра Сакратарыяту Саюзу пісьменнікаў Расіі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 26 лютага 1938 года ў Тбілісі. У 1960 годзе скончыў Маскоўскі авіяцыйны інстытут імя З. Арджанікідзэ. Працаваў інжынерам, затым лесніком у Карэліі і Падмаскоўе. У 1960—1970 гадах — супрацоўнік газет «Правда», «Литературная газета». Працаваў у Афганістане, Нікарагуа, Кампучыі, Анголе, Эфіопіі і іншых «гарачых кропках». Аўтар першых нарысаў пра падзеі на востраве Даманскім падчас савецка-кітайскага канфлікту ў сакавіку 1969 года.

У 1971 г. выдаў свае першыя мастацка-публіцыстычныя кнігі: «Іду ў шлях мой» і «Лісты аб вёсцы». У 1972 годзе быў прыняты ў Саюз Пісьменнікаў СССР. Напісаў больш 30 аповесцяў, раманаў і зборнікаў публіцыстычных артыкулаў. З 1986 года актыўна выступаў з публіцыстычнымі нарысамі ў патрыятычным друку: часопісах «Молодая гвардия», «Наш современник», газеце «Литературная Россия». У 1989—1991 гг. — галоўны рэдактар часопіса «Советская литература». З снежня 1990 г. — галоўны рэдактар газеты «День».

У 1991 годзе падчас выбараў прэзідэнта РСФСР, быў даверанай асобай кандыдата генерала Альберта Макашова. У жніўні 1991 года падтрымаў дзеянні ГКЧП. У верасні 1993 года выступіў у газеце супраць дзяржаўнага перавароту і падтрымаў законна абраны Вярхоўны Савет. Пасля паразы абаронцаў расійскага парламенту, газета «День» была забароненая. Але два яе нумары былі надрукаваны ў Мінску ў тыпаграфіі Беларускага дома друку як спецвыпускі камуністычнай газеты «Мы и время» і падпольна распаўсюджаны ў Расіі.

У лістападзе 1993 года была зарэгістравана газета «Завтра» і Праханаў становіцца яе галоўным рэдактарам. Адзін з лідараў левапатрыятычнай апазіцыі. Двойчы — у 1997 і 1999 гадах падвяргаўся нападам невядомых і жорсткаму збіццю. У 2002 годзе раман Праханава «Пан Гексаген», прысвечаны версіі, што выбухі жылых дамоў у Маскве арганізаваны расійскімi спецслужбамі, атрымаў літаратурную прэмію «Нацыянальны бестселер».

Сярод найбольш вядомых твораў пісьменніка — «Дрэва ў цэнтры Кабула» (1982), «У астравах паляўнічы» (1984), «Малюнкі баталіста» (1989), «Апошні салдат імперыі» (1993), «Чачэнскі блюз» (1998), «Чырвона-карычневы» (1999), «Пан Гексаген» (2001), «Афрыканіст» (2002), «Крэйсерава саната» (2004), «Палітолаг» (2005) і іншыя.

Захапляецца маляваннем у стылі рускага лубка і прымітывізму. Калекцыянуе матылькоў. Узнагароджаны ордэнамі СССР.

Мае жонку, двух сыноў і дачку.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
## Спасылкі 
* Газета «Завтра»
* «Пан Гексаген» 
* Артыкулы і інш. 
* "Чачэнскі блюз 

Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Журналісты Расіі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Ленінскага камсамола
Вячаслаў Міхайлавіч Клыкаў

**Вячаслаў Міхайлавіч Клыкаў** (, Мармыжы, Курская вобласць — ) — расійскі скульптар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Скончыў Маскоўскі мастацкі інстытут імя У. І. Сурыкава (1964). Заснавальнік і старшыня Міжнароднага фонду славянскай пісьменнасці і культуры, Саюза рускага народа, шэрагу іншых грамадскіх арганізацый. У 1990 годзе яго Міжнародны фонд славянскай пісьменнасці і культуры разам з журналістам Аляксеем Сеніным заснаваў газету «Рускі веснік» нацыяналістычна-праваслаўнага кірунку.

Памёр у Маскве, пахаваны ў родным сяле Мармыжы.

## Творчасць 
Стаў вядомым пасля скульптурнага афармлення Цэнтральнага дзіцячага музычнага тэатра (1979) і стварэння фігуры бога гандлю Меркурыя ў Цэнтры міжнароднага гандлю (1982). Амаль усё яго творы ўяўляюць сабой бронзавыя адліўкі з выразным сілуэтам. Стандарты афіцыйнага манументалізму «суровага стылю» выцясняюцца ў іх «карнавальна»-гульнявым пачаткам (дэкор дзіцячага тэатра, шэраг станковых прац 1970-х — пачатку 1980-х гадоў), а ў канцы 1980-х — пачатку 2000-х гадоў — нацыянальна-рамантычным пафасам.

Сярод прац В. Клыкава:
* помнік Мікалаю Рубцову ў Тоцьме (1986),
* помнік Канстанціну Бацюшкаву ў Волагдзе (1987),
* помнік Сергію Раданежскаму ў Раданежы (1987),
* помнік вялікай княгіні Лізавеце Фёдараўне ў Маскве (1990),
* помнік пратапопу Авакуму ў сяле Грыгораве Ніжагародскай вобласці (1991),
* помнік Васілю Шукшыну на Алтаі (1991),
* помнік Кірылу і Мяфодзію ў Маскве (1991),
* помнік Уладзіміру Святому ў Херсанесе (1993),
* помнік І. А. Буніну ў Арле (1995),
* помнік маршалу Г. К. Жукаву ў Маскве каля Гістарычнага музея (1995),
* помнік імператару Мікалаю II у сяле Тайнінскім (1996) і Падольску (1998),
* помнік імператару Пятру I у Ліпецку (1996),
* помнік Ілью Мурамцу ў Калузе (1998),
* помнік князю Аляксандру Неўскаму ў Курску (2000),
* помнік адміралу Калчаку ў Іркуцку (2004),
* помнік князю Святаславу ў Белгародскай вобласці (2006),
* храм-званіца (у сааўтарстве) пад Прохараўкай у памяць бітвы на Курскай дузе (1995).

## Прызнанне 
* Народны мастак РСФСР,
* Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР,
* Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі РСФСР імя Рэпіна,
* Уладальнік Залатога медалю Акадэміі мастацтваў Расіі,
* Уладальнік гран-пры міжнароднай выстаўкі скульптуры ў Бялградзе.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Скульптары Расіі
Катэгорыя:Выпускнікі МДМІ імя Сурыкава