open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сяргей Валер’евіч Яромка

**Сяргей Яромка** (нар. , ) — беларускі футбаліст (нападнік) і трэнер. У цяперашні час працуе галоўным трэнерам моладзевай зборнай Беларусі.

## Клубная кар’ера 
Пачынаў кар’еру ў мінскім «Буравесніку», пазней гуляў у Сярэдняй Азіі і Польшчы. У 1993 годзе вярнуўся ў Беларусь і стаў адным з самых забіўных нападнікаў Вышэйшай лігі. Двойчы станавіўся найлепшым бамбардзірам чэмпіянату.

За нацыянальную зборную Беларусі згуляў у адным таварыскі матч.

У 2001 годзе завяршыў кар’еру ў клубе Другой лігі СКАФ.

## Трэнерская кар’ера 
У 2001 годзе пачаў трэнерскую кар’еру ў СКАФе, пазней працаваў трэнерам у мінскіх «Лакаматыве» і «Дынама». У 2005 годзе узначаліў мінскую «Змену» (пазней «Мінск»). Вывеў гэты клуб у Вышэйшую лігу беларускага чэмпіянату. Пакінуў «Мінск» у 2009 годзе, пасля працаваў у мінскім «Дынама», быў галоўным трэнерам клуба СКВІЧ.

У пачатку 2012 года стаў галоўным трэнерам бабруйскай «Белшыны». Быў звольнены з пасады галоўнага трэнера ў ліпені 2012 года. У снежні 2012 года папоўніў трэнерскі штаб казахстанскага «Іртыша». Пакінуў паўладарскі клуб улетку 2013 года.

У маі 2014 года быў прызначаны галоўным трэнерам «Гарадзеі». Пасля няўдалага сезона 2014, у якім «Гарадзея» заняла толькі шостае месца ў Першай лізе, на наступны год каманда з Нясвіжскага раёна забяспечыла выхад у Вышэйшую лігу. У сезонах 2016 і 2017 «Гарадзея» была адным з сераднякоў Вышэйшай лігі. У лістападзе 2017 года кантракт клуба з Яромкам быў падоўжаны да 2019 года.

У чэрвені 2019 года пакінуў пасаду галоўнага трэнера «Гарадзеі» і ўзначаліў моладзевую зборную Беларусі. Заставаўся трэнерам моладзевай зборнай да снежня 2020 года.

У снежні 2022 года быў прызначаны галоўным трэнерам «Мінска». У снежні 2023 года па заканчэнні кантракта пакінуў клуб.

У лютым 2024 года зноў стаў галоўным трэнерам моладзевай зборнай Беларусі.

## Дасягненні 
### Ігравыя 
*   Чэмпіён Беларусі: 1996
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі: 1995
*  Уладальнік Кубка Беларусі: 1996
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі (2): 1992/1993, 1994/1995
*  Найлепшы бамбардзір чэмпіянату Беларусі (2): 1995, 1998

### Трэнерскія 
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі (2): 2006, 2008

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК РШВСМ-Алімпія
Катэгорыя:Ігракі ФК Ардабасы Шымкент
Катэгорыя:Ігракі ФК Алга Бішкек
Катэгорыя:Футбалісты паводле клубаў Польшчы
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Бабруйск
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Мазыр
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК СКАФ Мінск
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Мінск
Катэгорыя:Трэнеры ФК СКВІЧ
Катэгорыя:Трэнеры ФК Белшына
Катэгорыя:Трэнеры ФК Гарадзея
Катэгорыя:Трэнеры маладзёжнай зборнай Беларусі па футболе
Бураковая нематода

**Бураковая нематода**, **Бурачная нематода** (*Heterodera schachtii*) — паразітычны круглы чарвяк з сямейства Heteroderidae. Выклікае гетэрадэроз буракоў.

## Экалогія 
Вясной лічынкі пранікаюць у карані раслін, праходзяць стадыі развіцця, ператвараюцца ў самак і самцоў. За вегетацыйны перыяд бураковая нематода дае адно пакаленне. У пашкоджаных раслін утвараецца густая сетка дробных каранёў (барадатасць), лісце жаўцее і робіцца кучаравае, караняплоды буракоў дробныя, з паніжанай цукрыстасцю.

## Арэал 
Пашырана ва ўсіх раёнах буракасеяння.

## Значэнне 
Пашкоджвае карані буракоў і іншых раслін з сямейства капуставых і лебядовых (капуста, турнэпс, радыска, рыжак, шпінат).

## Літаратура 
* *Пярэднеў У.* Бураковая нематода // БЭ ў 18 т. Т. 3. Мн., 1996.

Катэгорыя:Разнаскурыя нематоды
Ірга каласістая

**Ірга́ каласістая** (*Amelanchier spicata*) — кветкавая расліна сямейства ружавых.

## Батанічнае апісанне 
Куст або дрэўца вышынёй 3—6 м. Расце ў Паўночным паўшар'і, інтрадукавана на Беларусі.

Лісце яйцападобнае, востразубчастае. Зацвітае ў маі, на 2—3 дні раней за іргу круглалістую. Кветкі з белымі або ярка-ружовымі пялёсткамі ў шчыльных прамастойных гронках. Плады (6—8 мм у дыяметры) выспяваюць прыкладна на тыдзень пазней, пурпурова-чорныя, з шызаватым адценнем, ядомыя, па смаку напамінаюць плады іргі круглалістай.

## Літаратура 
* Энцыклапедыя сельскага гаспадара. — Мн.: БелЭн, 1993.

Катэгорыя:Яблыневыя
Катэгорыя:Кусты
Катэгорыя:Харчовыя расліны
Ірга круглалістая

**Ірга́ круглалістая**, або **звычайная**, або **авалалістая** (*Amelanchier ovalis*) — кветкавая расліна, від роду ірга падсямейства  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Лістападны куст ці невялікае дрэва 1—4 метры вышынёй з добра развітой каранёвай сістэмай і прамымі, тонкімі, маларазгалінаванымі стволікамі.

Від інтрадукаваны на тэрыторыі Беларусі.

## Экалогія 
Ірга круглалістая расце хутка, плоданасіць з узросту ў 3—4 гады. Добра расце на глебах рознага складу і кіслотнасці, аддае перавагу сонечным месцам, у цяні плоданашэнне слабае.

## Выкарыстанне 
З XVI стагоддзя ірга культывуецца як дэкаратыўная расліна ў скверах і садках, у тым ліку як элемент для стварэння жывых агароджаў.

У Беларусі, Украіне і сярэдняй паласе еўрапейскай часткі Расіі распаўсюджаная як пладовая і дэкаратыўная расліна.

Ірга з’яўляецца самаплоднай раслінай, дае ўраджай да 15 кг з куста ў дзесяцігадовым узросце.

## Літаратура 
* Энцыклапедыя сельскага гаспадара. — Мн.: БелЭн, 1993.
* Лікарські рослини:Енциклопедичний довідник / Відп.ред. А. М. Гродзінський. — К.:Видавництво «Українська Енциклопедія» ім. М. П. Бажана,Український виробничо-комерційний центр «Олімп», 1992. — 544 с. ISBN5—88500—055—7

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кусты
Катэгорыя:Харчовыя расліны
Катэгорыя:Яблыневыя
Катэгорыя:Садавіна
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1793 годзе
Ірга канадская

**Ірга́ канадская** (*Amelanchier canadensis*) — кветкавая расліна сямейства .

Буйнарослы від іргі: вышыня яе кустоў або дрэў вагаецца ад 2 да 18 м. Расце ў Паўночным паўшар’і, інтрадукавана на тэрыторыі Беларусі.

## Батанічнае апісанне 
Адрозніваецца тонкімі паніклымі галінамі, якія на адкрытых месцах фарміруюць шырокакруглаватую крону. Лісце прадаўгаватае, буйное, тонкае, пілавата-зубчастае па краях. Цвіце ў сярэдзіне мая. Кветкі белыя або жаўтавата-белыя, у прамых або паніклых гронках. Плады круглаватыя, буйныя (да 1,7 см у дыяметры), цёмна-пурпуровыя, амаль чорныя, з шызаватым налётам, высокіх смакавых якасцей. Выспяваюць у канцы ліпеня — пачатку жніўня.

## Выкарыстанне 
Ірга канадская дае плады высокіх смакавых якасцяў. Аднак гэты від мала распаўсюджаны ў культуры і практычнага значэння не мае. Яго выкарыстоўваюць у полеахоўным лесаразвядзенні і для азелянення.

## Літаратура 
* Энцыклапедыя сельскага гаспадара. — Мн.: БелЭн, 1993.

## Спасылкі 
* 
* *Amelanchier canadensis* (L.) Medik. (Ирга Ламарка) // ИАС «ООПТ России»  

Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Яблыневыя
Катэгорыя:Дрэвы
Катэгорыя:Дэкаратыўныя кусты
Катэгорыя:Ягадныя культуры
Катэгорыя:Харчовыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1793 годзе
Бурак

**Бурак**:
* род Буракі
* від Буракі звычайныя
* падвід Цукровы бурак

## Прозвішча 
* Алена Аляксееўна Бурак (нар. 1993) — беларуская валейбалістка.
* Аляксандр Кандратавіч Бурак (1918—1993) — Герой Савецкага Саюза
* Андрэй Мацвеевіч Бурак (1911—1943) — Герой Савецкага Саюза
* Віктар Канстанцінавіч Бурак (нар. 1941) — беларускі дзяржаўны дзеяч, юрыст
* Дар’я Бурак (нар. 2002) — беларуская валейбалістка. Майстар спорту Рэспублікі Беларусь.
* Ігар Васілевіч Бурак — украінскі футбаліст
* Леанід Іванавіч Бурак (1930—1996) — вучоны ў галіне мовазнаўства, доктар філалагічных навук, заслужаны работнік адукацыі Рэспублікі Беларусь
* Пётр Міхайлавіч Бурак (нар. 1949) — беларускі філосаф
* Самуіл Мендэлевіч (Маркавіч) Бурак (1872—1938) — беларускі ўрач-оталарынголаг
Вольга Міхайлаўна Барысевіч

**Вольга Міхайлаўна Барысе́віч** (, г. Порт-Артур — ) — беларускі савецкі тэатральны рэжысёр.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускую драматычную студыю ў Маскве ў 1926 годзе. З 1926 артыстка БДТ-2 (цяпер тэатр імя Я. Коласа). З 1931 года рэжысёр-асістэнт Беларускай студыі оперы і балета, з 1933 года рэжысёр Дзяржаўнага тэатра оперы і балета БССР.

Работы Барысевіч адрозніваліся пошукамі сцэнічнай формы, яркай творчай фантазіяй.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Беларусі
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры СССР
Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Акцёры Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Порт-Артуры
Герб Інданезіі

**Герб Інданезіі** — дзяржаўны герб, уяўляе сабой выяву птушкі Гаруды залатога колеру са шчытом на грудзях. Шчыт складаецца з чатырох частак, з малым шчытком ля сэрца. Пяць элементаў герба сімвалізуюць Панча Сіла, пяць прынцыпаў нацыянальнай філасофіі Інданезіі, таму герб таксама называюць «Гаруда Панча Сіла». У кіпцюрах Гаруды - стужка з нацыянальным дэвізам. Герб быў распрацаваны Султанам Хамідам II Пантыянакам і прыняты ў якасці нацыянальнага 11 лютага 1950 года.

## Гаруда 
Гаруда - міфічны беркут з міфалогіі індуізму і будызму. Гаруда быў хімерай, маючы крылы, дзюбу, і ногі беркута, але тулава і рукі чалавека. Гаруда звычайна выкарыстоўваецца як эмблема ў Паўднёвых і Паўднёва-Усходніх азіяцкіх нацыях. Гаруда, ездавая птушка (Ваха) Вішну намалявана ў многіх храмах старажытнай Інданезіі. Храмы, такія як Прамбанан, Петнатаран, Белахан, і Сукух маюць выявы (барэльефы або статуі) Гаруды. 
 
Гаруда з'яўляюцца ў многіх традыцыях і гісторыях, асабліва на Яве і Балі. У многіх гісторыях Гаруда сімвалізуе годнасць ведаў, улады, адвагі, лаяльнасці, і дысцыпліны. Як транспартны сродак Вішну, Гаруда мае прыкметы Вішну, якія сімвалізуюць захаванне касмічнага парадку. Традыцыя вострава Балі (да прыходу ісламу) шанавала Гаруду як «уладара ўсіх істот, якія могуць паляцець», і «велічнага караля птушак». Гаруда, таксама абраны як назва інданезійскіх нацыянальных авіяліній, Garuda Інданезія. Побач з Інданезіяй каралеўства Тайланда таксама выкарыстоўвае Гаруду як нацыянальны сімвал, Эмблема Тайланда.
 
Выкарыстанне Гаруды ў гербе Інданезіі нагадвае пра дакаланіяльныя індускія каралеўствы, якія былі на архіпелагу, ад якіх паходзіць сучасная рэспубліка Інданезія. Што тычыцца герба, Гаруда сімвалізуе сілу і ўладу, у той час як залаты колер сімвалізуе славу. Пёры на Гарудзе інданезійскага герба знаходзяцца ў такім парадку, каб зашыфраваць дату 17 жніўня 1945, дзень прызнання інданезійскай Незалежнасці — 17 пёраў на кожным крыле, 8 на хвасце, 19 на аснове хваста (ніжэй шчыта), 45 на шыі, што адпавядае «17/8/1945» міжнароднаму фармату даты Незалежнасці.

## Шчыт 
Шчыт складаецца з чатырох частак, з малым шчытком ля сэрца. У першай частцы сярэбраная з чорным галава быка ў чырвоным полі, у другой - дрэва натуральнага колеру з зялёнай кронай у срэбным полі, у трэцяй - у срэбным полі залаты рысавы парастак справа ад бавоўны, у чацвёртай - залаты ланцуг у чырвоным полі. У чорным полі шчытка залатая пяціканцовая зорка. Верхнюю і ніжнюю часткі шчыта падзяляюць чорная паласа, якая сімвалізуе лінію экватара. Кожны элемент шчыта, акрамя чорнай паласы, закліканы сімвалізаваць адзін з прынцыпаў дзяржаўнай ідэалогіі Інданезіі Панча Сіла.

Інданезія
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Інданезіі
Мікіта Іванавіч Гарбачэўскі

**Мікіта Іванавіч Гарбачэ́ўскі** (, Магілёўская губерня — ) — беларускі гісторык і археограф, вучоны-архівіст, краязнавец, мовазнавец і педагог. Першы архіварыус Віленскага цэнтральнага архіва старажытных актаў, актыўна ўдзельнічаў у дзейнасці Віленскай археаграфічнай камісіі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1804 годзе ў Магілёўскай губерні ў сям’і праваслаўнага святара. Скончыў Магілёўскую духоўную семінарыю, пасля паступіў у Пецярбургскую духоўную акадэмію, якую скончыў у 1831 годзе.

У 1852 годзе ў Вільні быў адкрыты Віленскі цэнтральны архіў старажытных актаў, які стаў асноўным сховішчам дакументаў па гісторыі Вялікага княства Літоўскага. Па думку некаторых сучаснікаў, адным з ініцыятараў стварэння архіва быў сам Гарбачэўскі, які ў 1858 годзе стаў яго першы архіварыусам.

## Значэнне навуковай дзейнасці 
Даследчыкі адзначаюць, што працы Мікіты Іванавіча Гарбачэўскага, у прыватнасці «Кароткія табліцы…» і «Слоўнік старажытнай актавай мовы Паўночна-Заходняга краю і Царства Польскага», унікальныя і да нашых дзён не маюць нават частковай замены.

## Літаратура 
* *Улащик Н. Н.* Очерки по археографии и источниковедению истории Белоруссии феодального периода. — М., 1973. — С. 86.
* *Толкачева (Щавинская) Л. Л.* Никита Иванович Горбачевский. — Минск., 1991.
* *Турцевич А. О.* Краткий исторический очерк Виленской комиссии для разбора и издания древних актов. 1864—1906. — Вильна, 1906. — С. 28.

Катэгорыя:Выпускнікі Санкт-Пецярбургскай духоўнай акадэміі
Катэгорыя:Члены Віленскай археаграфічнай камісіі
Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Буракі звычайныя

**Буракі́́ звычайныя** (*Beta vulgaris*) — двухгадовыя травяністыя расліны роду  сямейства .

## Апісанне 
У першы год буракі ўтвараюць сакаўны мясісты караняплод з разеткай лісця, на другі даюць кветаносы і насенне. Сцябло травяністае, прамастойнае, галінастае, паяўляецца на другі год. Лісце буйнае, гладкае або хвалістае, прыкаранёвае на доўгіх чаранках, сцябловае амаль сядзячае. Кветкі двухполыя, зялёныя ці белаватыя. Плады пры выспяванні зрастаюцца, утвараючы суплоддзі — клубочкі.

Сталовыя буракі маюць караняплоды масай 0,4—0,9 кг, цёмна-чырвоныя, бардовыя, чырвона-фіялетавыя, багатыя цукрам (9—16 %), бялком (1,8—3 %), мінеральнымі солямі, арганічнымі кіслотамі, клятчаткай, вітамінамі С, групы В, Р, РР. Спажываюцца караняплоды і лісце вараныя, кансерваваныя, сушаныя.

Кармавыя буракі багатыя вугляводамі, мінеральнымі солямі, вітамінамі. Караняплоды масай да 10—12 кг, жоўтыя, белыя, чырвоныя. Скормліваюцца ўсім відам жывёлы, пераважна малочным. Бацвінне ідзе на корм свежае і сіласаванае.

Цукровыя буракі — тэхнічная культура, сыравіна для цукровай прамысловасці. Маюць белыя караняплоды масай 400—500 г, багатыя цукрам (19— 20 %, макс. да 23 %). Цепла- і святлолюбівыя, вельмі патрабавальныя да ўмоў жыўлення і вільгаці, асабліва ў перыяд фарміравання лісця і караняплода. Бацвінне, жамерыны, патака ідуць на корм.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Буракі
Катэгорыя:Карняплоды
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Індасамент

**Індасамент** (ад  — на і  — спіна) — перадатачны надпіс, які выконваецца на адваротным баку вэксаля, чэка, канасамента і некаторых іншых каштоўных папер і азначае перадачу правоў па гэтых дакументаў ад адной асобы (індасанта) да іншай (індасату). Індасамент можа быць імянны, ордэрны (указваецца асоба, якой ці ў распараджэнне якой перадаецца дакумент) або бланкавы (прад'яўнічы, без пазначэння асобы, якой уступаецца дакумент). Індасамент па вэксалю або чэку ўскладае на індасата адказнасць за плацеж па гэтым дакуменце.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1998. — 608 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2

Катэгорыя:Каштоўныя паперы
Індрыкатэрыі

**Індрыкатэрыі** (*Indricotherium*) — род вымерлых гіганцкіх бязрогіх насарогаў. Некалькі відаў. Вядомы з алігацэну і ранняга міяцэну Еўразіі.

## Апісанне 
Адрозніваліся ад іншых насарогаў буйнымі памерамі. Даўжыня да 7 метраў, вышыня да 5 метраў. Тулава кароткае, шыя доўгая, галава невялікая, ногі высокія, прамыя (калонападобныя), трохпальцыя, з моцна развітым сярэднім пальцам. На канцы хмызы 2 пары невялікіх верхніх і ніжніх біўняў (павялічаных разцоў). Карэнныя зубы прымітыўнай будовы. Карміліся лісцем і галінкамі кустоў і дрэў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Сысуны міяцэну
Катэгорыя:Сысуны алігацэну
Катэгорыя:Вымерлыя няпарнакапытныя
Індузій

**Інду́зій** (ад  — жаночая верхняя туніка) — невялікі эпітэліяльны выраст на паверхні ліста папарацей, які прыкрывае кучкі (сорусы) спарангіяў. Развіваецца з эпідэрмісу ліста, плацэнты, на якой сядзяць спарангіі, ці ўтвараецца загорнутым краем ліста.

Выява:Dryopteris filix-mas1 ies.jpg|Маладая лісцінка  папараці мужчынскай пакрытая сорусамі
Выява:Dryopteris filix-mas3 ies.jpg|Лісцінка пакрытая спелымі сорусамі

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1998. — 608 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2

Катэгорыя:Парастак
Катэгорыя:Папараці
Джон Мэйсан Ніл

**Джон Мэйсан Ніл** (;  — ) — англійскі гімнограф, англіканскі святар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Лондане, навучаўся ў кембрыджскім Трыніці-каледжы. Знакаміты найперш як аўтар і перакладчык рэлігійных гімнаў. З перакладаў найбольш вядомы англійскі тэкст гімна «Прыходзь, прыходзь, Эмануэль» (створаны часткова Нілам і часткова Генры Кофінам), а з новых тэкстаў — калядка «Добры князь Венцаў», напісаная на сярэднявечную мелодыю і з сюжэтам, пазычаным з чэшскіх крыніц (магчыма, у Вацлава Свобады).

## Спасылкі 
* Добры князь Венцлаў

Катэгорыя:Англамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Перакладчыкі на англійскую мову
Роналд Нокс

**Роналд Нокс** (;  — ) — англійскі рэлігійны дзеяч і пісьменнік, аўтар дэтэктываў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся Кібварце (Лестэршыр) у англіканскай сям’і. Вучыўся ў Ітане, пасля ў Трыніці-каледжы ў Оксфардзе, дзе атрымаў класічную адукацыю. Нокс неаднаразова выйграваў розныя конкурсы, у тым ліку конкурс на найлепшы верш па-старагрэчаску (1908) і найлепшы верш па-лацінску (1910). У 1912 годзе Нокс зрабіўся капеланам каледжа, але ў 1917 годзе перайшоў у каталіцтва. Гэтае сваё рашэнне ён патлумачыў у кнігах «Апалогія» (Apologia, 1917) і «Духоўная Энеіда» (A Spiritual Aeneid, 1918). У 1918 ён зрабіўся каталіцкім святаром, у 1919—1926 выкладаў у каледжы Св. Эдмунда ў Хартфардшыры, а ў 1926—1939 быў каталіцкім капеланам у Оксфардзе.

Нокс напісаў шэраг дэтэктыўных раманаў (першы з іх — «Забойства ля віядука» (The Viaduct Murder) — выйшаў у 1925 годзе), а ў 1929 годзе акрэсліў 10 запаветаў дэтэктыўнага твора. Разам з Гілбертам Чэстэртанам і Агатай Крысці заснаваў Дэтэктыўны клуб і напісаў некалькі даследаванняў дэтэктыву, а таксама пяць раманаў і адно апавяданне пра Майлза Брэдана, прыватнага дэтэктыва, нанятага не названай у творах страхавой кампаніяй.

Роналд Нокс пераклаў на англійскую мову Вульгату і напісаў шмат рэлігійных прац. За пераход пісьменніка ў каталіцызм бацька выкрасліў яго з тэстаменту.

У эсэ «Вывучаючы літаратуру пра Шэрлака Холмса» (Studies in the Literature of Sherlock Holmes) — першым жартоўна-сур’ёзным даследаванні тэмы, Нокс выказвае меркаванне, што Холмс, Уотсан і іншыя маглі напраўду існаваць. У іншым эсэ такога кшталту, "Пра аўтарства верша «In Memoriam»" (The Authorship of «In Memoriam»), ён спрабуе давесці, што знакаміты верш Тэнісана напісала каралева Вікторыя.

У 1953 годзе Нокс пабываў у Занзібары і Радэзіі і падчас падарожжа пачаў перакладаць на англійскую трактат «Пра перайманне Хрыста» Фамы Кемпійскага. У 1957 годзе ён цяжка захварэў на рак і 24 жніўня 1957 памёр. Яго цела было перанесенае ў Вэстмінстэрскае абацтва і пасля пахаванае на могілках царквы Св. Андрэя ў Мэлсе.

## Спасылкі 
* Дзесяць запаветаў дэтэктыўнай літаратуры

Катэгорыя:Капеланы
Катэгорыя:Выпускнікі Оксфардскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Пісьменнікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Аўтары дэтэктыўнай прозы
Сапраўдныя праграмісты не карыстаюцца Паскалем

**Сапраўдныя праграмісты не карыстаюцца Паскалем** () — эсэ па праграмаванні, якое напісаў Эд Пост з арэгонскай кампаніі Tektronix. Апублікаванае ў форме ліста да рэдактара ў 29-м томе 7-га выпуску часопіса «Datamation» у ліпені 1983 года. Назва артыкула была пародыяй на сатырычную кнігу-бестселер «Сапраўдныя мужчыны не ядуць пірагі з заварным крэмам», якая высмейвала стэрэатыпы пра мужнасць.

У артыкуле параўноўваюцца і супрацьпастаўляюцца *сапраўдныя праграмісты*, якія карыстаюцца перфакартамі і праграмуюць на Фартране і Асэмблеры, сучасным «паглынальнікам пірагоў з заварным крэмам», што карыстаюцца такімі мовамі праграмавання, як Pascal, якія падтрымліваюць структурнае праграмаванне і накладаюць пэўныя абмежаванні, каб пазбегануць найбольш распаўсюджаных памылак у логіцы работы праграмы. У артыкуле быў прыведзены шэраг подзвігаў *сапраўдных праграмістаў*, такіх як подзвіг стваральніка суперкамп'ютара Cray-1, які запусціў першую аперацыйную сістэму для камп'ютара CDC 7600 без інструкцыі па яе запуску, калі ён упершыню ўключыў гэты камп'ютар.

## Спасылкі 
* Поўны тэкст артыкулу
* Рускі пераклад

Катэгорыя:Паскаль
Марш у імя Ісуса

, 2012]]
**Марш у імя́ Ісу́са** — штогадовае міжканфесійнае мерапрыемства, падчас якога хрысціяне праходзяць маршам па гарадах у розных краінах свету.

## Гісторыя 
Упершыню марш прайшоў у Лондане ў 1987 годзе як гарадскі марш з удзелам прыкладна  чалавек і быў вынікам супрацоўніцтва трох царкоўных груп:  групы евангельскіх цэркваў «Піянер»,  і «». Разам з царкоўным лідарам Грэхэмам Кендрыкам яны ўзначалілі гэты рух, які цягам трох гадоў распаўсюдзіўся па ўсёй Вялікабрытаніі, Еўропе і Паўночнай Амерыцы, а пасля і ў іншых рэгіёнах.

25 мая 1994 года адбыўся першы Сусветны марш у імя Ісуса, які аб'яднаў больш за дзесяць мільёнаў хрысціян болей чым 170 народаў. Хоць арганізацыя, якая была ініцыятарам правядзення маршаў, распалася пасля Маршу 2000 года, Марш у імя Ісуса арганізоўваецца ў шмат якіх краінах рознымі арганізатарамі і ў разных формах. Паводле некаторых ацэнак, у Сусветным маршы 10 чэрвеня 2000 года ўзялі ўдзел больш за 60 мільёнаў чалавек у 180 краінах свету.

## Гл. таксама 
* Крыжовы ход

## Спасылкі 
* Марш у імя Ісуса — міжнародны сайт
* Марш у імя Ісуса 2012 

Катэгорыя:Пратэстанцтва
Катэгорыя:Маршы
Ганалес

* Ганалес — адна з назваў Заслаўскага вадасховішча
* Ганалес — малая гідраэлектрастанцыя ў Мінскай вобласці
* Ганалес — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці
Міхась Пазнякоў

**Міхась Пазнякоў**, поўнае імя **Міхаіл Паўлавіч Пазнякоў** () — беларускі паэт, празаік, перакладчык, крытык, мовазнавец.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 24 студзеня 1951 года. Вучыўся спачатку ў Забродскай пачатковай школе, з пятага класа пераведзены ў Глухскую сярэднюю школу. У 9-м класе абраны рэдактарам «Камсамольскага пражэктара» — насценнай газеты камсамольскай арганізацыі школы. У 1971 годзе паступіў на філалагічнага факультэта БДУ, які скончыў у 1977 годзе. У студэнцкія гады працаваў рабочым на Мінскім заводзе шасцерняў, пазней настаўнічаў у Бярэзінскім раёне (Ягадскай і Кукараўскай васьмігодках) і Мінску. З 1978 года працаваў у Інстытуце мовазнаўства АН БССР, браў удзел у распрацоўцы 2-томных «Русско-белорусского словаря» і «Беларуска-рускага слоўніка», распрацаваў і выдаў вялікі «Слоўнік эпітэтаў беларускай літаратурнай мовы» (1988).

З 1981 года дырэктар Літаратурнага музея М. Багдановіча. У 1984—2000 гадах працаваў у дзяржаўным выдавецтве «Юнацтва». Потым два гады ўзначальваў часопіс «Вожык». З 2003 года ў часопісе «Нёман», да мая 2008 — намеснік галоўнага рэдактара, у 2008—2009 — галоўны рэдактар. Адначасова быў намеснікам дырэктара Рэдакцыйна-выдавецкай установы «Літаратура і мастацтва». З 2009 года — сакратар Праўлення Саюза пісьменнікаў Беларусі, старшыня яго Мінскага гарадскога аддзялення.

## Творчасць 
Першая кніжка Міхася Пазнякова была адрасавана дзецям «Дзіўныя „блізняты“» (1987), якую склалі загадкі на беларуска-рускія амонімы. Затым з’явіліся «Побач з татам» (1988), «Тры чарадзеі» (1991), «Ехаў поўны воз дзівос» (1994), «Шые вожык кажушок», «Дзівосны свет» (1996) і інш.

Выйшлі кніжкі вершаў для дарослых: «Колер радасці» (1988), «Час надзеі» (1991), «Крутит время свои жернова» (2004), «Любі і помні» (2006), «Святое правіла…» (2008).

Пераклаў на беларускую мову кніжкі «Дапаможаш ты — табе дапамогуць» (афганскія народныя казкі), «Залатая ракавінка» (кітайскія народныя казкі), «Дванаццаць месяцаў» С. Маршака, «У заапарку» М. Гелера, раманы С. Лагерлёфа «Пярсцёнак Лёвеншольдаў», В. Скота «Квенцін Дорвард», М. Сервантэса «Дон Кіхот», некаторыя творы В. Біянкі, Я. Пермяка, Л. Махмудава, X. К. Андэрсена, братоў Грым і іншых.

## Узнагароды 
* літаратурная прэмія імя Петруся Броўкі ў галіне дзіцячай літаратуры (1996),
* тры рэспубліканскія літаратурныя прэміі «Лепшая кніга года»,
* прэмія Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі,
* прэмія міністра абароны Рэспублікі Беларусь у галіне літаратуры,
* медаль Францыска Скарыны (2011),
* Нацыянальная літаратурная прэмія ў намінацыі «Найлепшы твор дзіцячай літаратуры» (2016)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Пазнякоў Міхась Паўлавіч // Цэнтралізаваная бібліятэчная сетка Быхаўскага раёна

Катэгорыя:Паэты СССР
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі СССР
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Крытыкі СССР
Катэгорыя:Крытыкі Беларусі
Катэгорыя:Мовазнаўцы СССР
Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі з рускай мовы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Быхаўскім раёне
Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1994/1995

**Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1994/1995** (4-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе ў Першай лізе) — чэмпіянат па футболе сярод беларускіх каманд другой паловы 1994 — першай паловы 1995 года.

У чацвёрты раз чэмпіёнам стала мінскае «Дынама».

## Змены ў параўнанні з папярэднім сезонам 
### Клубы, якія выйшлі ў Першую лігу з Другой лігі 
* «Абутнік» (Ліда)

### Клубы, якія страцілі месца ў Першай лізе па выніках сезона 1993/1994 
* «Будаўнік» (Старыя Дарогі)

### Іншыя змены 
* ФК КІМ (Віцебск) перад пачаткам другога круга быў перайменаваны ў ФК «Дзвіна»
* ФК «Фандак» (Бабруйск) перад пачаткам другога круга быў перайменаваны ў ФК «Бабруйск»

## Клубы-ўдзельнікі 

### Прадстаўніцтва па рэгіёнах 
У турніры прымалі ўдзел клубы з усіх абласцей краіны.

## Турнірная табліца 
## Статыстыка 
### Бамбардзіры 
### Хет-трыкі 
### Асістэнты 
### «Сухія» матчы 
## Гл. таксама 
* Кубак Беларусі па футболе 1994/1995
* Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1994/1995
* Трэцяя ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1994/1995

1994/1995
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1994 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1995 годзе
Катэгорыя:1994 год у футболе
Катэгорыя:1995 год у футболе
Пячора (значэнні)

**Пячора:**

* Пячора — пустэча ў верхняй частцы зямной кары
* Пячора — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Пячорскага раёна Рэспублікі Комі
* Пячора — рака ў Рэспубліцы Комі і Ненецкай аўтаномнай акрузе Архангельскай вобласці Расіі

## Гл. таксама 
* Пячоры — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Пячорскага раёна Пскоўскай вобласці
Урубамба

**Урубамба** () — рака, цячэ ў цэнтральнай частцы Перу.
 
Даўжыня, ад вытоку ў Цэнтральных Андах, да вусця — 725 км. Амаль на ўсім працягу Урубамба — горная рака з парогамі і вадаспадамі. Паводкі ў снежні-лютым. Працякае ў глыбокіх каньёнах, якія падзяляюць хрыбты Вількабамба і Вільканота. Над цяснінай ракі знаходзяцца руіны горада Мачу-Пікчу. У верхнім цячэнні называецца Вільканота, зліваючыся ў вусце з ракой Апурымак (Тамба), складае раку Укаялі (басейн Амазонкі).

Катэгорыя:Рэкі Перу
Бандунг

**Бандунг** — адміністрацыйны цэнтр правінцыі Заходняя Ява, Інданезія. Размешчаны на Яве і чацвёрты па насельніцтву ў Інданезіі пасля Джакарты, Сурабаі і Медана.

## Геаграфія 
Бандунг размешчаны прыкладна ў 180 км на паўднёвы ўсход ад сталіцы Інданезіі Джакарты на вышыні 678 метраў над узроўнем мора.
 
Клімат у Бандунгу на працягу года адносна больш халаднаваты ў параўнанні з іншымі гарадамі Інданезіі. Горад ляжыць у басейне ракі і акружаны вулканічнымі гарамі вышынёй да 2400 м.
 
Сярэдняя тэмпература складае 23,6 ° C на працягу ўсяго года. Сярэднегадавая колькасць ападкаў складае ад 1000 да 3500 мм. Сезон дажджоў, як і ў іншых рэгіёнах Інданезіі, доўжыцца з лістапада па красавік.

## Гісторыя 
Упершыню Бандунг згадваецца ў 1488 годзе.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны турыстычны сайт

Катэгорыя:Гарады Інданезіі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1488 годзе
Бекасі

**Бекасі** () — адзін з гарадоў-мільянераў правінцыі Заходняя Ява, Інданезія. Знаходзіцца на паўночным захадзе вострава Ява. Горад развіваецца як горад спадарожнік Джакарты, многія жыхары працуюць у сталіцы Інданезіі.
 
Плошча горада 210,49 км², насельніцтва - 1.993.478 жыхароў на 2005 год.

Катэгорыя:Гарады Інданезіі
Тангеранг

**Тангеранг** () — адзін з гарадоў-мільянераў ў правінцыі Бантэн, Інданезія. Знаходзіцца на паўночным захадзе самага населенага ў свеце вострава Ява. Горад развіваецца як горад-спадарожнік Джакарты, многія жыхары працуюць у сталіцы Інданезіі. Плошча горада 164,54 км², насельніцтва — 1.488.666 жыхароў на 2005 год.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Інданезіі
Барычэўскі

**Барычэўскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Іванавіч Барычэўскі (1914—1987) — беларускі акцёр.
* Арцём Іванавіч Барычэўскі (1891—1969) — Герой Савецкага Саюза
* Іван Пятровіч Барычэўскі (1810—1887) — археолаг, гісторык і этнограф
* Канстанцін Ігаравіч Барычэўскі (нар. 1990) — беларускі лёгкаатлет.
* Клеменс Барычэўскі (1828 — ?) — беларускі скульптар.
* Яўген Іванавіч Барычэўскі (1883—1934) — беларускі літаратуразнавец і перакладчык
Палембанг

**Палембанг** () — горад на востраве Суматра на поўдні Інданезіі. Цэнтр правінцыі Паўднёвая Суматра.

У старажытнасці Палембанг быў сталіцай індуісцка-будыйскай дзяржавы Шрывіджая. Пасля пірацкіх набегаў дзяржавы Чола, асабліва ў 1025 годзе, пачаўся заняпад, горад згубіў сваё значэнне. Сталіца Шрывіджаі перамясцілася на поўнач у Джамбі.
 
У горадзе захаваліся пабудовы і планіроўка часоў галандскай каланізацыі.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Інданезіі
Макасар

**Макаса́р** () — адміністрацыйны цэнтр інданезійскай правінцыі Паўднёвы Сулавесі, найбуйнейшы горад і порт на востраве Сулавесі. З 1971 г. да 1999 г. называўся **Уджу́нг-Панда́нг** () або **Уджунгпанда́нг** (), ад імя дакаланіяльнай гарадской крэпасці. Гэтая назва шырока ўжываецца і ў нашы дні, у тым ліку ў афіцыйных дакументах. Насельніцтва (2014 г.) — 1 398 804 чал.

## Гісторыя 
Макасар вядомы з XVI ст. як сталіца самастойнага султаната. Пасля адкрыцця Сулавесі партугальцамі ў 1511 г. ператварыўся ў буйны порт, цэнтр гандлю спецыямі, якія прывозіліся макасарцамі з суседніх Малукскіх астравоў і перапрадаваліся еўрапейцам, кітайцам і арабам.

З сярэдзіны XVII ст. галандцы імкнуліся ўсталяваць кантроль над гандлем спецыямі, а таму звярнулі сваю ўвагу на іншаземныя факторыі ў Макасары. У 1660 г. яны захапілі і разрабавалі некалькі партугальскіх караблёў у бухце каля горада. У 1667 г. яны зруйнавалі крэпасць Уджунг-Панданг, спалілі гандлёвую частку Макасара і прымусілі султана Хасанудзіна заключыць дагавор, згодна якому атрымалі манаполію ў гандлі. На месцы Уджунг-Панданга імі была ўзведзена крэпасць Ротэрдам, якая стала галоўным каланіяльным уладаннем Нідэрландаў на поўдні Сулавесі. Паміж жыхарамі Макасара і галандцамі ўсталяваліся даволі складаныя адносіны. Яны суправаджаліся частымі паўстаннямі супраць іншаземцаў, аднак макасарцы прымалі ўдзел у гандлі рабамі і падпарадкаванні суседніх дзяржаў бугаў. У XVIII—XIX стст. Макасар часцяком атаясняўся з пірацтвам. Канчаткова горад ператварыўся ў каланіяльнае валоданне толькі ў сярэдзіне XIX ст. У 1830—1855 гг. у крэпасці Ротэрдам у зняволенні знаходзіўся яванскі прынц Дыпанегора.

У 1942—1945 гг. Макасар быў акупаваны японскімі войскамі. З верасня 1945 да канца 1947 г. — аўстралійскімі ваеннымі часткамі. У 1946 г. галандскія каланіяльныя ўлады ўзнавілі сваю дзейнасць і стварылі ў Макасары марыянетачны ўсходнеінданезійскі ўрад. У красавіку 1950 г. супраць галандцаў і іх памагатых успыхнула паўстанне мясцовых ваенных. 17 жніўня 1950 г. горад быў далучаны да незалежнай Інданезіі.

Незадаволенасць макасарцаў дзейнасцю цэнтральных улад у Джакарце выявілася ва ўдзеле абвяшчэння 2 сакавіка 1957 г. усеагульнай хартыі барацьбы, якая стала асновай для ўзброенага руху ў Паўночным Сулавесі. У 1960 г. Макасар стаў адміністрацыйным цэнтрам правінцыі Сулавесі (у наш час — Паўднёвага Сулавесі).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Гісторыя 
* Старонка для наведвальнікаў
* Традыцыйная эканоміка

Катэгорыя:Гарады Інданезіі
Катэгорыя:Былыя сталіцы
Катэгорыя:Сулавесі (востраў)
Тангеранг-Селатан

**Тангеранг-Селатан** () — горад у інданезійскай правінцыі Бантэн на востраве Ява. Насельніцтва 1.037.000 чалавек (2010). Знаходзіцца ў 20 км на захад ад Джакарты і фактычна з'яўляецца прыгарадам сталіцы Інданезіі.
 
Муніцыпалітэт быў утвораны ў кастрычніку 2008 года пры раздзеле акругі Тангеранг. Горад дзеліцца на сем адміністрацыйных адзінак:
: 1.Серпонг;
: 2.Паўночны Серпонг;
: 3.Пандок-Арэн;
: 4.Чыпутат;
: 5.Усходні Чыпутат;
: 6.Памуланг;
: 7.Сету.

Катэгорыя:Гарады Інданезіі
Мадура (востраў)

**Маду́ра** () — востраў у Малайскім архіпелагу, тэрыторыя Інданезіі. Размешчаны ля паўночна-ўсходняга берага вострава Ява, аддзелены ад яго Мадурскім пралівам. Абмываецца Яванскім морам і морам Балі Ціхага акіяна.

Адміністрацыйна адносіцца да правінцыі Усходняя Ява. Найбольш буйныя гарады — Памекасан, Бангкалан, Сампанг, Суменеп — цэнтры чатырох аднайменных акругаў (кабупатэнаў), на якія разбіта тэрыторыя вострава.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Малайскі архіпелаг
Катэгорыя:Астравы Інданезіі
Катэгорыя:Усходняя Ява
Дэпак

**Дэпак** — адзін з гарадоў-мільянераў правінцыі Заходняя Ява, Інданезія. Дэпак размешчаны на паўночным захадзе вострава Ява. Горад развіваецца як горад-спадарожнік Джакарты, многія жыхары працуюць у сталіцы Інданезіі.

Горад знаходзіцца на поўдзень ад інданезійскай сталіцы Джакарты. Плошча горада 200,29 км², насельніцтва —  жыхароў на 2021 год. Шчыльнасць насельніцтва 7,055 чал./км².

Катэгорыя:Гарады Інданезіі
Будзіёна

**Будзіёна** (, МФА ; ) — віцэ-прэзідэнт Інданезіі з кастрычніка 2009 года. Атрымаў перамогу на выбарах у пары з прэзідэнтам Сусіла Бамбанг Юдаёна, які тады быў пераабраны на другі тэрмін.

Катэгорыя:Палітыкі Інданезіі
Заграбскі трамвай

**Заграбскі трамвай** () — трамвайная сістэма Заграба.
 
Агульная працягласць ліній — 116 км рэек метровай каляіны. У дзённы час працуюць маршруты ад 1 да 17 (акрамя 10 і 16 — іх не існуе), у начны час працуюць ад 31 да 34. Сярэдні інтэрвал руху ў дзённы час складае 5-10 хвілін, амаль праз кожны прыпынак праходзіць як мінімум 2 маршруты. У начны час трамваі рухаюцца дакладна па раскладзе, сярэдні інтэрвал складае 40 хвілін. Дзённыя маршруты таксама маюць расклад, але звычайна ён не выконваецца з-за пробак у «гадзіны пік».

## Маршруты 
Дзённыя:
* № 1 Заходні вакзал — Барангай
* № 2 Чрнамерац — Савішча
* № 3 Любляніца — Савішча (толькі па буднях)
* № 4 Саўскі мост — Дубец
* № 5 Прэчка — Максімір
* № 6 Чрнамерац — Сопат
* № 7 Саўскі мост — Дубрава
* № 8 Міхалевац — Запруджэ
* № 9 Любляніца — Барангай
* № 11 Чрнамерац — Дубец
* № 12 Любляніца — Дубрава
* № 13 Жытняк — Плошча Кватэрніка
* № 14 Міхалевац — Запруджэ
* № 15 Міхалевац — Доле
* № 17 Прэчка — Барангай
 
Начныя:
* № 31 Чрнамерац — Саўскі мост
* № 32 Прэчка — Барангай
* № 33 Доле — Савішча
* № 34 Любляніца — Дубец

## Спасылкі 
* Фотастужка «Заграбскі трамвай» 

Катэгорыя:Трамвайныя сістэмы Харватыі
Трамвай
Катэгорыя:З’явіліся ў 1891 годзе
Цыганская мова

**Цыганская мова** або **рама́ні** (цыг. Romani chib) — мова заходніх галін цыганоў. Адносіцца да арыйскай галіны індаеўрапейскіх моў.
 
Цыганская мова склалася ва ўмовах ізаляцыі ад блізкароднаснага арыйскага моўнага асяроддзя, захаваўшы асноўны лексічны фонд старажытнаіндаарыйскіх моў і тыпалагічную блізкасць са сярэднеіндыйскімі і новаіндыйскімі мовамі.

## Літаратура 
* Norbert Boretzky, Birgit Igla: Wörterbuch Romani – Deutsch – Englisch für den südosteuropäischen Raum. Harrassowitz, Wiesbaden 1994, ISBN 3-447-03459-9.
* Rajko Djuric: Die Literatur der Sinti und Roma. Edition Parabolis, Berlin 2002, ISBN 3-88402-307-1.
* Dieter W. Halwachs: Burgenland-Romani. LINCOM Europa, München 2002, ISBN 3-89586-020-4.
* Daniel Holzinger: Das Rómanes. Grammatik und Diskursanalyse der Sprache der Sinte. Institut für Sprachwissenschaften der Universität, Innsbruck 1993, ISBN 3-85124-166-5 (Innsbrucker Beiträge zur Kulturwissenschaft. Sonderheft 85).
* Colin P. Masica: The Indo-Aryan Languages. Cambridge University Press, Cambridge [u. a.] 1991, ISBN 0-521-23420-4 (Cambridge language surveys).
* Yaron Matras: Romani. A Linguistic Introduction. Cambridge University Press, Cambridge 2002, ISBN 0-521-63165-3.

## Спасылкі 

Катэгорыя:Мовы Албаніі
Катэгорыя:Мовы Аўстрыі
Катэгорыя:Мовы Балгарыі
Катэгорыя:Мовы Беларусі
Катэгорыя:Мовы Босніі і Герцагавіны
Катэгорыя:Мовы Венгрыі
Катэгорыя:Мовы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Мовы Германіі
Катэгорыя:Мовы Грэцыі
Катэгорыя:Мовы Даніі
Катэгорыя:Мовы Італіі
Катэгорыя:Мовы Косава
Катэгорыя:Мовы Малдовы
Катэгорыя:Мовы Нарвегіі
Катэгорыя:Мовы Нідэрландаў
Катэгорыя:Мовы Латвіі
Катэгорыя:Мовы Літвы
Катэгорыя:Мовы Паўночнай Македоніі
Катэгорыя:Мовы Польшчы
Катэгорыя:Мовы Расіі
Катэгорыя:Мовы Румыніі
Катэгорыя:Мовы Сербіі
Катэгорыя:Мовы Славакіі
Катэгорыя:Мовы Славеніі
Катэгорыя:Мовы Турцыі
Катэгорыя:Мовы Фінляндыі
Катэгорыя:Мовы Чэхіі
Катэгорыя:Мовы Чарнагорыі
Катэгорыя:Мовы Украіны
Катэгорыя:Мовы Фінляндыі
Катэгорыя:Мовы Харватыі
Катэгорыя:Мовы Швейцарыі
Катэгорыя:Мовы Швецыі
Катэгорыя:Мовы Украіны
Катэгорыя:Мовы Эстоніі
Варшаўская восень

**Міжнародны фестываль сучаснай музыкі "Варшаўская восень"** () — найбуйнейшы ў Польшчы фестываль міжнароднага статусу, прысвечаны сучаснай музыцы, арганізаваны Саюзам кампазітараў Польшчы.
 
Фестываль праходзіць штогод, пачынаючы з 1956 года (за выключэннем 1957 i 1982 гадоў), у другой палове верасня і доўжыцца 8 дзён.

## Гісторыя 
Прапанова арганізаваць фестываль з'явілася ў 1955 годзе на форуме Саюза польскіх кампазітараў (ініцыятарамі былі Тадэвуш Берд i Казімеж Сероцкі). У мэты фестывалю ўваходзіла пераадоленне адставання Польскай музыкі ад сусветнага авангарда, што было абумоўлена доўгім дамінаваннем сацрэалізму Сталінскай эпохі, а таксама прэзентацыя польскай сучаснай музыкі. Першы фестываль праходзіў з 10 па 20 кастрычніка 1956 г. (адначасова з "палітычнай адлігай" ў Польшчы). У ім прынялі ўдзел: аркестр французскага радыё, Венскі сімфанічны аркестр, калектывы з Бухарэста, Брно і Масквы, а таксама філарманічныя аркестры Варшавы і Катавіцэ.
 
Першы фестываль быў шырока адлюстраваны ў сродках масавай інфармацыі. У наступныя гады склалася традыцыя фестывалю. Першапачаткова фестываль задумваўся як біенале i ў 1957 не праводзіўся, аднак з 1958 праходзіў штогод, за выключэннем 1982 з-за ваеннага становішча). У часы ПНР фестываль меў вялікае значэнне для кантактаў польскіх кампазітараў з шырокай музычнай супольнасцю, сусветным авангардам, спрыяў развіццю польскай кампазітарскай школы.

## Літаратура 
* Dorota Szwarcman: Jesień po pięćdziesiątce w: Polityka nr 38 (2572) z 23. 9. 2006

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка фестывалю

Катэгорыя: Музычныя фестывалі
Катэгорыя: Культура Варшавы
Катэгорыя: Культура Польшчы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1956 годзе
Катэгорыя:1956 год у Варшаве
Нацыянальны музей гісторыі Украіны

**Нацыянальны музей гісторыі Украіны** — вядучы гістарычны музей Украіны. Размешчаны з 1944 года ў г. Кіеве, на Старакіўскай гары — месцы нараджэння ўкраінскай сталіцы. У музеі гісторыі Украіны захоўваюцца этнаграфічныя, археалагічныя, творы жывапісу і скульптуры, нумізматычныя калекцыі, старадрукі і іншыя гістарычныя экспанаты. Будынак музея, які з'яўляецца помнікам архітэктуры, пабудаваная ў 1937—1939 гадах па праекце архітэктара Іосіфа Каракіса і першапачаткова прызначалася для мастацкай школы.

## Экспанаты 

Regina Mohylanka.jpg
Киев, Старокиевская гора - Исторический музей 19.JPG
Киев, Старокиевская гора - Исторический музей 26.JPG
Киев, Старокиевская гора - Исторический музей 31.JPG
Sword with gold Handle BILSK.jpg
Scythians National Museum of the History of Ukraine.jpg

Катэгорыя:Музеі Кіева
Катэгорыя:Гістарычныя музеі
Катэгорыя:Збудаванні ў стылі канструктывізм
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Кіева
Міхайлаўскі Залатаверхі манастыр

**Міхайлаўскі Залатаверхі манастыр** — адзін з найстаражытнейшых манастыроў у Кіеве. Пабудаваны ў 1108—1113 гадах унукам Яраслава Мудрага кіеўскім князем Святаполкам Ізяславіча пры Міхайлаўскім Залатаверхім саборы.
 
Крыжова-купальны шасціслуповы храм з трыма нефамі і адным пазалочаным купалам. У пачатку 20 стагоддзя храм — 7-купальны. Міхайлаўскі Залатаверхі сабор быў пабудаваны з каменя і цэглы-плінфы на вапнава-цаментным растворы тэхнікай «змешанага мура». Сцены сабора ўпрыгожвалі мазаікі і фрэскі. Быў адным з найбуйнейшых манастыроў Старажытнага Кіева.
 
На тэрыторыі манастыра знаходзіцца Кіеўская праваслаўная багаслоўская акадэмія і храм святога апостала і евангеліста Іаана Багаслова.

## Літаратура 
* Науковий збірник, присвячений 900-літтю Свято-Михайлівського Золотоверхого монастиря. — К., 2008.
* «Історія Свято-Михайлівського Золотоверхого монастиря», К, «Грані-Т», 2007.
* Дегтярьов М. Г., Реутов А. В. Михайлівський Золотоверхий монастир — 2. вид., стереотип. — К. : Техніка, 1999. — 159 с. ISBN 966-575-047-X

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Манастыры Кіева
Катэгорыя:Храмы Кіева
Катэгорыя:Пахавальні
Катэгорыя:Адноўленыя будынкі і збудаванні
Катэгорыя:Збудаванні Украіны ў стылі барока
Катэгорыя:XII стагоддзе ў Кіеве
Катэгорыя:Манастыры Праваслаўнай царквы Украіны
Апантаныя

**«Апантаныя»** — цыкл відэарэпартажаў пра грамадзянскую супольнасць у Беларусі, створаны беларуска-польскай здымачнай камандай у 2011—2013 гадах. У цыкл уваходзіць 18 рэпартажаў, якія даступныя на сайце YouTube.

Цыкл накіраваны на падтрымку і развіццё грамадзянскай супольнасці ў Беларусі з дапамогай відэаматэрыялаў. Яго назва — «Апантаныя» — азначае людзей адданых сваёй справе. Апантаных культурай, экалогіяй, сацыяльнай дапамогай і г.д. Цыкл паказвае грамадскіх актывістаў з розных гарадоў, рознага полу і ўзросту, людзей, якія хочуць зрабіць штосьці карыснае для грамадства. У яго межах быў таксама арганізаваны конкурс відэагісторый пра грамадска актыўных жыхароў Беларусі: «Апантаныя грамадскай актыўнасцю».

### Спіс рэпартажаў 
# «Апантаныя» нашым домам
# «Апантаныя» стрыт-артам
# «Апантаныя» традыцыяй
# «Апантаныя» птушкамі
# «Апантаныя» анёлы-ахоўнікі
# «Апантаныя» мастацтвам
# «Апантаныя» мы — дзецям
# «Апантаныя» Дзедзіч
# «Апантаныя» Мае сэнс
# «Апантаныя» пра катоў і сабак
# «Апантаныя» турнір нефармалаў
# «Апантаныя» Velogrodno
# «Апантаныя» Шаблі
# «Апантаныя» супраць смяротнага пакарання
# Апантаныя. Вікіпедысты

## Спасылкі 
* Афіцыйны канал праекту
* Афіцыйны рахунак на Facebook

Катэгорыя:Фільмы Беларусі
Сафійскі сабор (Кіеў)

**Сабор святой Сафіі — Прамудрасці Божай**, **Сафія Кіеўская** або **Сафійскі Сабор** — хрысціянскі сабор у цэнтры Кіева, помнік ўкраінскай архітэктуры і манументальнага жывапісу 11—18 стагоддзяў, адзін з нешматлікіх ацалелых будынкаў часоў Кіеўскай Русі. Адна з галоўных хрысціянскіх святынь Усходняй Еўропы, гістарычны цэнтр Кіеўскай мітраполіі.
 
## Гісторыя 
Пабудаваны ў першай палове XI стагоддзя ў цэнтры Кіева, паводле летапісу, князем Яраславам Мудрым. Сабор як галоўны храм дзяржавы граў ролю духоўнага, палітычнага і культурнага цэнтра. Пад скляпеннямі Святой Сафіі адбываліся ўрачыстыя «пасадкі» на велікакняжацкі пасад, царкоўныя саборы, прыёмы паслоў, зацвярджэння палітычных пагадненняў. Пры саборы вялося летапісанне і былі створаны першыя вядомыя на Русі бібліятэка і школа.

На мяжы XVII-XVIII стст. быў вонкава перабудаваны ў стылі ўкраінскага барока. Усярэдзіне сабору захаваўся самы поўны ў свеце ансамбль сапраўдных мазаек (260 м.кв.) і фрэсак (3000 м.кв.) першай паловы XI стагоддзя і значныя фрагменты роспісаў XVII-XVIII стст.

Быў дзейным храмам да 1929 года, у 1934 годзе стаў музеем — Сафійскім запаведнікам. Цяпер з’яўляецца цэнтрам Нацыянальнага запаведніка «Сафія Кіеўская», аднаго з найбуйнешых музейных цэнтраў Украіны, які ўключае таксама Залатыя вароты XI ст., Кірылаўскую царкву XII ст. і Андрэеўскую царкву XVIII ст. у Кіеве і Судацкую крэпасць з помнікамі VI—XV стст. у Крыме.

У 1990 годзе Сафійскі сабор, як і Кіева-Пячэрская лаўра, стаў першым занесеным у спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА помнікам архітэктуры на тэрыторыі Украіны. З гэтай прычыны яго забаронена перадаваць якой-небудзь рэлігійнай арганізацыі і здзяйсняць у ім набажэнствы. Выключэнне складае дзень 24 жніўня — Дзень незалежнасці Украіны, калі прадстаўнікі рэлігійных арганізацый здзяйсняюць малітву аб Украіне (была ўведзена з 2005 года). 22 лістапада 2006 года Свяшчэнны Сінод Украінскай праваслаўнай царквы (Маскоўскі патрыярхат) заявіў пра немагчымасць для сябе ўдзельнічаць у такога роду мерапрыемствах.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Храмы Кіева
Катэгорыя:Саборы Украіны
Катэгорыя:Сусветная спадчына ва Украіне
Катэгорыя:Сусветная спадчына паводле алфавіта
Кіеў
Катэгорыя:Помнікі старажытнарускай архітэктуры
Мадурскі праліў

**Мадурскі праліў** (), таксама **праліў Мадура** — праліў у акваторыі Малайскага архіпелага паміж інданезійскімі астравамі Ява і Мадура.
 
У некаторых заходніх і старых інданезійскіх крыніцах можна сустрэць назву Сурабайскі праліў (па горадзе Сурабая, размешчанага на яго яванскім беразе), не прынятую ў афіцыйнай картаграфіі.

## Геаграфія 
Злучае акваторыі Яванскага мора і мора Балі. Мінімальная шырыня каля 4,9 км (у раёне паўднёва-заходняга ўскрайку Мадура).
 
Ва ўсходняй частцы праліва размешчана некалькі дробных астравоў (Камбінг, Гентэнг, Кетапанг, Гілірая, Гілітымур і інш.)

Катэгорыя:Усходняя Ява
Катэгорыя:Пралівы Інданезіі
Катэгорыя:Пралівы Ціхага акіяна
Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1995

**Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1995** (5-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе ў Першай лізе) — чэмпіянат па футболе сярод беларускіх каманд другой паловы 1995 года.

У сувязі з пераходам з наступнага года да сістэмы правядзення «вясна—восень» турнір праводзіўся ў адзін круг.

У чэмпіянаце 1995 года быў упершыню ўжыты новы спосаб падліку ачкоў: за перамогу сталі даваць 3 ачкі, а не 2, як раней.

Чэмпіёнам краіны пяты раз запар стала мінскае «Дынама».

## Змены ў параўнанні з папярэднім сезонам 
### Клубы, якія выйшлі ў Першую лігу з Другой лігі 
* МПКЦ (Мазыр)
* «Атака-Аўра» (Мінск)

### Клубы, якія страцілі месца ў Першай лізе па выніках сезона 1994/1995 
* «Гомсельмаш» (Гомель)
* «Лакаматыў» (Віцебск)

## Клубы-ўдзельнікі 

### Прадстаўніцтва па рэгіёнах 
У турніры прымалі ўдзел клубы з усіх абласцей краіны.

## Турнірная табліца 
## Вынікі матчаў 
## Стыкавыя матчы 
Бабруйскі «Шыннік», які па выніках чэмпіянату заняў перадапошняе месца, павінен быў бараніць сваё месца ў элітным дывізіёне супраць другой каманды 
Другой лігі пінскага «Камунальніка». Па выніках двухматчавага супрацьстаяння бабруйскі клуб 
здолеў захаваць месца ў Першай лізе, «Камунальнік» вярнуўся ў Другую лігу.

## Статыстыка 
### Бамбардзіры 
### Асістэнты 
### «Сухія» матчы 
## Гл. таксама 
* Кубак Беларусі па футболе 1995/1996
* Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1995
* Трэцяя ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 1995

1995
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1995 годзе
Катэгорыя:1995 год у футболе
Аэрапорт імя Фрыдэрыка Шапена

**Аэрапорт імя Фрыдэрыка Шапена** () (IATA: **WAW**, ICAO: **EPWA**) — міжнародны аэрапорт, знаходзіцца ў раёне Акенцэ ў Варшаве. У мінулым *Port lotniczy Warszawa-Okęcie*, аэрапорт быў названы ў гонар сусветна вядомага польскага кампазітара Фрыдэрыка Шапена ў 2001 годзе. Гэта найбольш загружаны аэрапорт Польшчы, на долю якога прыпадае каля 50% паветраных перавозак ад агульнага пасажырапатоку краіны. Міжнароднымі напрамкамі з'яўляюцца Лондан, Парыж, Франкфурт-на-Майне і Амстэрдам, а ўнутранымі - Кракаў, Вроцлаў і Гданьск.

## Спасылкі 
* Афіцыйны вэб-сайт аэрапорта 

Катэгорыя:Аэрапорты Польшчы
Катэгорыя:Аэрапорты, названыя ў гонар людзей
Катэгорыя:Транспарт Варшавы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1927 годзе
Катэгорыя:1927 год у Варшаве
Катэгорыя:З’явіліся ў 1969 годзе
Катэгорыя:1969 год у Варшаве