open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гаар Мікаэлаўна Гаспаран

{{Музыкант
 |Імя              = Гаар Гаспаран
 |Выява      =
 |Поўнае імя       = Гаар Мікаэлаўна Гаспаран
 |Дата нараджэння    = 
 |Месца нараджэння   = 
 |Дата смерці      = 
 |Месца смерці     = 
 |Краіна           = 
 |Прафесіі        = камерная ,
 |Жанры            = 
 |Калектывы       = АрмАТОБ імя А. А. Спендыярава
 |Супрацоўніцтва   = ЕрДК імя Камітаса
 |Узнагароды          = { style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
      
}
{ style="background:transparent"
       
}
}}

**Гаар Мікаэлаўна Гаспаран** (, народжаная **Хачатран**, , 14 снежня 1924, , Каралеўства Егіпет — 16 мая 2007, , Арменія) — савецкая армянская оперная спявачка (лірыка-каларатурнае сапрана), педагог. Народная артыстка СССР (1956). Герой Сацыялістычнай Працы (1984). Лаўрэат Сталінскай прэміі трэцяй ступені (1951).

## Біяграфія 
Гаар Гаспаран нарадзілася 14 снежня 1924 года (паводле іншых крыніц — 12 лютага 1922 года) ў Каіры (паводле іншых крыніц у мястэчку Ібрагім-Шаркіяй (Егіпет).

Вучылася ў Каіры ў коледжы Галусцянаў, у якім выкладалі і музыку. Спявала ў армянскай царкве Грэгара Лусаворыча (Рыгора Асветніка). Музычную адукацыю атрымала пад кіраўніцтвам прафесараў з Італіі Эліз Фельдман і Вінчэнца Кара.

У 1940—1948 годах была салісткай Егіпецкага дзяржаўнага радыё.

## Спасылкі 
* Официальный сайт Ереванской государственной консерватории им. Комитаса  (http://www.conservatory.am )

Катэгорыя:Сапрана
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Арменіі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты СССР
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Ерэвана
Катэгорыя:Выкладчыкі Ерэванскай кансерваторыі
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 8-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Армянскай ССР
Катэгорыя:Пахаваныя ў пантэоне Камітаса
Генерацыя

**Генерацыя** у біялогіі — пакаленне, якое прадстаўлена больш ці менш аднаўзроставымі асобінамі, якое зменьваецца наступным пакаленнем і можа пры дыферэнцыяцыі жыццевага цыклу істотна адрознівацца ад папярэдняга. Да прыкладу: пры чаргаванні пакаленняў (гетераганіі, метагенезе) у тлей (*Aphidoidea*), галіц (*Cecidomyiidae*) і некаторых іншых насякомых.

**Генерацыя** ў мікрабіялогіі − перыяд, на працягу якога ажыццяўляецца дзяленне клеткі.

**Генерацыя** — назоўнік, утвораны ад дзеяслова «генераваць». Напрыклад, генерацыя электрамагнітных хваль.

Катэгорыя:Папуляцыйная генетыка
Катэгорыя:Эвалюцыйная біялогія
Армянскі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт

**Армянскі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт** — вышэйшая навучальная ўстанова ў Арменіі, Ерэван.

Навучанне ў ВНУ арганізавана ў стацыянарнай і завочнай формах. Працягласць навучання ў бакалаўрыяце стацыянара складае 4 гады, а магістратура стацыянара 2 гады, завочны бакалаўрыят доўжыцца 5 гадоў, а магістратура 2,5 года.

## Гісторыя 
Вытокі заснавання Армянскага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта пачынаюцца з 1930 года з кааператыўнага эканамічнага інстытута. У 1975 годзе сфармавана як самастойная адзінка: Ерэванскі інстытут народнай гаспадаркі. Рашэннем урада РА ад 30 лістапада 1999 года пераназваны ў Ерэванскі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт. 6 студзеня 2006 года ВНУ атрымала статус універсітэта і атрымала назву «Армянскі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт».

Універсітэт на працягу свайго існавання даў звыш 30.000 выпускнікоў, якія працуюць у сферы вышэйшай адукацыі, эканамічнай, навуковай, культурнай і іншых сферах рэспублікі і за яе межамі. 25 кафедр дзее ў складзе шасці факультэтаў АДЭУ. Эканамічны ўніверсітэт мае філіялы ў Гюмры і Ехегнадзоры. З 26 красавіка 2011 года рэктарам Армянскага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта з'яўляецца доктар эканомікі, прафесар Корн Атон.

Паводле дадзеных 24 кастрычніка 2013 года ў ВНУ вучацца 7932 студэнтаў, а паводле дадзеных 17 снежня ВНУ мае 931 працаўнікоў.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Універсітэты Ерэвана
Катэгорыя:Эканамічныя ўніверсітэты
Катэгорыя:З’явіліся ў 1930 годзе
Катэгорыя:1930 год у Ерэване
Бітва пры Паніпаце (1526)

**Бітва пры Паніпаце** — бітва паміж войскамі Бабура і дэлійскім султанам Ібрахім-шахам Лодзі, якая адбылася 21 красавіка 1526 года ў Паўночнай Індыі і паклала пачатак Імперыі Вялікіх Маголаў. Адна з першых бітваў з ужываннем  і артылерыі.

## Перадгісторыя 
Эпоха Дэлійскага султанату падыходзіла да канца. Апошняму султану Дэлі, Ібрагімшаху Лодзі рэальна падпарадкоўваўся толькі Дэлі з наваколлем. Мяцежныя эміры, якія кіравалі ў Пенджабе, стратэгічнай паўночна-заходняй правінцыі Індыі, звярнуліся да Бабура, кіраўніка Афганістана, з просьбай прыйсці ў Індыю і пазбавіць іх ад тыраніі Ібрагімшаха Лодзі.

Да гэтага часу Бабур ужо здзейсніў 4 паходы ў Індыю, і мяцежнікі спадзяваліся на тое, што Бабур зноў прыйдзе ў Індыю і дапаможа ім захапіць Дэлійскі трон, а затым, як і раней, сыдзе ў Афганістан. Але на гэты раз так не адбылося. Бабур прыйшоў у Індыю для таго, каб там і застацца.

Бабур са сваім мабільным войскам змог прымусіць султанскую армію ратавацца, заняў Дэлі і захапіў яго скарбніцу, пра якую хадзілі легенды.

Пасля перамогі над Дэлійскім султанам Бабур правёў шэраг заваяванняў абасобленых індыйскіх княстваў. Аб'яднаўшы іх пад сваёй уладай, Бабур не прыпыніўся ў сваіх намерах. Ён шмат увагі надзяляў паляпшэнню стану ў краіне. Аднак, Бабуру не давялося дажыць да глыбокай старасці. Пасля яго смерці ў 47 гадоў ад дызентэрыі нашчадкі Бабура правілі ў валоданнях продка, званых Імперыяй Вялікіх Маголаў, да XIX стагоддзя.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Победа Бабура в битве при Панипате в 1526 году на сайце «Исторического канала» 
* Схема бітвы пры Паніпаце на сайце «The Art of Battle: Animated Battle Maps»  

Катэгорыя:Імперыя Вялікіх Маголаў
Катэгорыя:Бітвы Індыі
Катэгорыя:Канфлікты 1526 года
Катэгорыя:Бітвы XVI стагоддзя
Катэгорыя:1526 год у Азіі
Катэгорыя:Падзеі 21 красавіка
Катэгорыя:Красавік 1526 года
Будзімір

**Будзімі́р** (; ад асноў са значэннем *будзі*, *будзіць* і *мір*) — мужчынскае імя славянскага паходжання.

Імяніны: 16 сакавіка.

Будзімір
Катэгорыя:Імёны славянскага паходжання
Ерэванскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт імя В. Я. Брусава

**Ерэванскі дзяржаўны ўніверсітэт моў і сацыяльных навук імя В. Я. Брусава** — вядучая ВНУ Арменіі, якая спецыялізуецца на лінгвістыцы і філалогіі. Заснаваны ў 1935 годзе, знаходзіцца ў Ерэване.

## Гісторыя 
4 лютага 1935 года — заснаванне Рускага двухгадовага настаўніцкага інстытута.

* 1936 — адкрыта аддзяленне нямецкай мовы
* 1937 — адкрыты аддзяленні французскай і англійскай моў
* 1937 — першы выпуск настаўнікаў рускай мовы
* 1940 — настаўніцкі інстытут быў пераназваны ў «Ерэванскі дзяржаўны рускі педагагічны інстытут»
* 1948 — аддзяленні нямецкага, французскага і англійскага моў ператвораны ў факультэты
* 1955 — ЕДРНПІ уведзены ў склад ЕДУ, захоўваючы структурную і навучальную самастойнасць
* 1962 — інстытут выведзены са складу ЕДУ і пераназваны ў «Ерэванскі дзяржаўны педагагічны інстытут рускай і замежных моў імя В. Я. Брусава»
* 1979 — 1991 — у інстытуце дзеяў факультэт падвышэння кваліфікацыі выкладнікаў рускай мовы і літаратуры агульнаадукацыйных школ і сярэдніх адмысловых навучальных устаноў Армянскай ССР
* 1985 — інстытут узнагароджаны ордэнам Дружбы народаў
* 1993 — інстытут пераназваны ў «Ерэванскі дзяржаўны інстытут замежных моў імя В. Я. Брусава»
* 1999 — пры ЕДІЗМ адкрываецца базавы ліцэй
* 2001 — рашэннем урада Рэспублікі Арменія інстытут атрымвае статус універсітэта і пераназваны ў «Ерэванскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт імя В. Я. Брусава»
* 2014 — рашэннем урада Рэспублікі Арменія Ерэванскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт імя В. Я. Брусава пераназваны ў Ерэванскі дзяржаўны ўніверсітэт моў і сацыяльных навук імя В. Брусава.

## Вядомыя асобы 
* Сяргей Іванавіч Адзян

Катэгорыя:Універсітэты Ерэвана
Катэгорыя:1935 год у Ерэване
Спроба дзяржаўнага перавароту ў Польшчы (1919)

**Спроба дзяржаўнага перавароту ў Польшчы, 1919** - няўдалая спроба  перавароту ў пачатку студзеня 1919 года ў Польшчы. 4-5 студзеня 1919 года, правыя нацыянал-дэмакраты паспрабавалі зрынуць урад Енджэя Марачэўскага і Юзэфа Пілсудскага. Лідары путчу - Марыян Янушайціс-Жэгота і князь Яўстафій Сапега.
Путчысты арыштавалі ўрад Марачэўскага, але не Пілсудскага. Некаторыя вайсковыя падраздзяленні адмовіліся ісці праз заблытанасць або нечаканасць загадаў, і ў канчатковым выніку пераварот завяршыўся арыштамі змоўшчыкаў і вяртаннем да статусу-кво. Путчысты не былі пакараныя смерцю, а, наадварот, у сярэдзіне студзеня кааптаваліся ў кааліцыйны ўрад.

## Спасылкі 
* Пераварот згадваецца ў польскім парламенце Артурам Горскім 

Катэгорыя:Гісторыя Польшчы
Катэгорыя:Студзень 1919 года
Катэгорыя:Дзяржаўныя перавароты
Селікоўская рэчка

**Селіко́ўская рэчка** — рака ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Заходняя Дзвіна.

Даўжыня ракі 14 км. Плошча вадазбору 39 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,9 м/км. Пачынаецца ў напрамку на паўночны захад ад вёскі Сапраны, упадае ў Заходнюю Дзвіну прыкладна за 1,5 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад вёскі Астраўскія. Вадазбор раўнінны. Лясістасць вадазбору каля 51 %.

Каля ракі вёскі Сапраны, Храпакі.

## Літаратура 
* 
* Ліст карты N-36-14. Выданне 1984 г. Стан мясцовасці на 1981 г.

Катэгорыя:Рэкі Віцебскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Заходняй Дзвіны
Канстанцінас Стэфанопулас

**Канстанцінас Стэфанопулас** (; 15 жніўня 1926, Патры — 20 лістапада 2016, Афіны) — грэчаскі юрыст, палітык і былы прэзідэнт Грэцыі.

## Біяграфія 
У 1954 годзе скончыў юрыдычны факультэт у Афінскай універсітэце і да 1974 гады працаваў па спецыяльнасці, як член адвакацкага грамадства горада Патры.

Упершыню, у 1958, прыняў удзел на выбарах, якія адбыліся ў партыі Народнага радыкальнага аб’яднання () і ўпершыню ў 1964 быў абраны членам парламента як прадстаўнік Ахейскае прэфектуры. У 1974, 1977, 1981 і 1985 быў пераабраны членам парламента ад партыі Новая дэмакратыя ().

З 1981 па 1985 выконваў абавязкі старшыні і прадстаўніка парламента. У 1974 падчас кіравання ўрада нацыянальнага адзінства Канстанцінас Караманліс быў прызначаны намеснікам міністра камерцыі.

У наступныя сем гадоў ён удзельнічаў ва ўрадзе Новай дэмакратыі як міністр унутраных спраў Грэцыі (з лістапада 1974 па верасень 1976), міністр сацыяльнага страхавання (з верасня 1976 па лістапад 1977) і міністр без партфеля (1977—1981). У жніўні 1985 года Канстанцінас Стэфанопулас прэтэндаваў на кіраўніцтва партыі Новай дэмакратыі, але без поспеху. Пасля гэтай няўдачы ён пакідае партыю Новай дэмакратыі і 6 верасня таго ж года стварае сваю партыю пад назвай Дэмакратычнае абнаўленне ().

У 1989 ён быў абраны членам Грэчаскага парламента як прадстаўнік Афінскай прэфектуры. У той жа самы перыяд і да 1994 года ён знаходзіўся прэзідэнтам партыі Дэмакратычнае абнаўленне, да таго часу, пакуль яна не распаўся.

Пад час прэзідэнцкіх выбараў, у 1995 годзе, партыя Палітычная вясна () вылучыла кандыдатуру Канстанцінаса Стэфанопуласа і з яе падтрымкай і з падтрымкай партыі Усягрэчаскі сацыялістычны рух () быў абраны 8 сакавіка 1995 года, прэзідэнтам Грэцыі.

Ён быў абраны, сабраўшы 151 галасоў, пятым прэзідэнтам Грэцыі пасля рэстаўрацыі дэмакратычнага ўрада (1974). Канстанцінас Стэфанопулас замяніў на пасадзе Канстанцінаса Караманліса 10 сакавіка 1995. Ён быў афіцыйна пераабраны на другі тэрмін да 2005 года, яго пераемнікам быў абраны Караласа Папульяса.

Падчас свайго кіравання ён набыў сусветную вядомасць, хоць і устрымліваўся строгага і вытрыманага профілю. Ён лічыцца адным з самых паважаных і любімых прэзідэнтаў Грэцыі. Імя яго нават сёння акружана павагай і прэстыжнасцю. Стэфанопулас атрымаў мноства ганаровых званняў і ўзнагарод, як у сваёй краіне, а таксама замежных краін. Быў ганаровым грамадзянінам многіх гарадоў у Грэцыі.

Катэгорыя:Прэзідэнты Грэцыі
Калат-аль-Бахрэйн

**Калат-аль-Бахрэйн** ( — «крэпасць Бахрэйн») — аб'ект са спісу Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Бахрэйне, прадстаўляе сабою штучны ўзгорак, створаны культурнымі наслаеннямі з 2300 гг. да н.э. да 1700 гг. н.э.

З 3 ст. да н.э. да 16 ст. н.э. у гэтым партовым горадзе гандлявалі, будавалі дамы і храмы, прыязджалі і з'язджалі многія пакаленні жыхароў. Яго захоплівалі і здавалі военачальнікі розных імперый. Мяркуюць, што тут знаходзілася сталіца дзяржавы Дыльмун, якая была цэнтрам цывілізацыі гэтага рэгіёну.

Горад быў скрыжаваннем розных культур, і гэта адлюстравалася на яго архітэктуры. У выніку шматвекавой дзейнасці з'явіўся велізарны ўзгорак культурных напластаванняў вышынёй 12 м. Яго верхні слой — партугальская крэпасць, ад яе імя археалагічны аб'ект атрымаў сваю назву («кала» — крэпасць).

У адным і тым жа месцы можна ўбачыць прыклады фартыфікацыйных збудаванняў розных эпох, палацы, якія ўплылі на палацавае дойлідства іншых краін, і проста жылую забудову.

## Гісторыя 
Археалагічныя знаходкі, раскапаныя ў крэпасці, раскрываюць многае пра гісторыю краіны. Гэтая мясцовасць была заселеная на працягу каля 5000 гадоў і ўтрымлівае каштоўную інфармацыю аб Медным і Бронзавым вяках у Бахрэйне. Першая крэпасць Бахрэйна была пабудавана каля трох тысяч гадоў таму на паўночна-ўсходнім піку вострава Бахрэйн. Крэпасць Калат-аль-Бахрэйн датуецца шостым стагоддзем нашай эры. Сталіца цывілізацыі Дзілмун быў паводле «Эпасу аб Гільгамешы», «зямлёй неўміручасці», радавым месцам шумераў і месцам сустрэчы багоў.

З 1987 года археолагі Бахрэйна працуюць над аб'ектам. Археалагічныя знаходкі паказалі сем гарадскіх цывілізацый, пачынаючы з Дзілмуна, найбольш важнай старажытнай цывілізацыі рэгіёну.

## Раскопкі 
Раскопкі паказваюць невялікае паселішча, адзінае з гэтага перыяду ва Ўсходняй Аравіі, на яго паўночным баку. Зроблена выснова, што вёска была заселеная людзьмі, якія развівалі сельскую гаспадарку побач з аазісам, садзілі пальмы, пасвілі авец і коз, займаліся рыбалкай у Аравійскім моры. Маленькія домікі былі зробленыя з грубага каменя з глінай або растворам у якасці злучнага матэрыялу. У дамах былі прасторныя абтынкаваныя падлогі. Раскопкі таксама сведчаць, што вёска была падзелена на вуліцы, якія раздзялялі жылыя комплексы.

Знойдзены металічныя артэфакты: медныя адліўкі, прылады лоўлі; малыя і вялікія ціглі, якія выкарыстоўваюцца для плаўкі металу, былі выяўленыя ў значных колькасцях, што сведчыць аб вялікім маштабе вытворчасці прафесійных рамеснікаў. Медныя вырабы затым гандляваліся ў суседніх краінах — Амане і Месапатаміі.

## Літаратура 
* Тысяча чудес света. — СПб: ООО «СЗКЭО», 2007. — 336 с.

Катэгорыя:Бахрэйн
Катэгорыя:ЮНЕСКА
Зара Аляксандраўна Далуханава

{{Музыкант
|Імя = Зара Далуханава
|Выява = 
|Апісанне выявы =
|Поўнае імя = Зара Аляксандраўна Далуханава
|Дата нараджэння = 
|Месца нараджэння = 
|Дата смерці = 
|Месца смерці = 
|Краіна = ,

|Прафесіі = 
|Жанры =
|Узнагароды = { style="background: transparent"
 
-
 
}
{ style="background: transparent"
             
}
}}
**За́ра Алякса́ндраўна Далуха́нава** (*Заруі́ Агасьеўна Макара́н/Макар’я́н*, у шлюбе — *Далуханя́н*; 15 сакавіка 1918, Масква — 4 снежня 2007, Масква) — савецкая, расійская і армянская камерная ,
 (каларатурнае мецца-сапрана),
. Народная артыстка СССР (1990). Лаўрэат Ленінскай (1966) і Сталінскай прэміі другой ступені (1951).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Маскве ў сям’і Агасія Маркавіча і Алены Гайкаўны Макаран.

У 1933—1938 гадах вучылася скрыпцы ў Трэцім паказальным дзяржаўным музычным тэхнікуме імя Гнесіных (цяпер Музычнае вучылішча імя Гнесіных) у В. М. Бяляевай-Тарасевіч. Тэхнікум не скончыла.

З 1939 года — салістка Армянскага тэатра оперы і балета імя А. А. Спендыярава ў Ерэване, дзе гуляла першыя партыі ва ўсіх пастаноўках.

Неўзабаве, пакінуўшы оперную сцэну, стала выступаць як канцэртная спявачка. З 1944 года — салістка Усесаюзнага радыё і тэлебачання, з 1959 года — Маскоўскай філармоніі.

Выканала партыю *Папялушкі* ў першай савецкай пастаноўцы аднайменнай оперы Дж. Расіні і арыгінальную версію партыі *Разіны* ў яго ж оперы «Севільскі цырульнік».

Шмат гастралявала (Румынія, ГДР, Італія, Францыя, Англія, Грэцыя, Аргенціна, Чэхаславакія, Венгрыя, ЗША, Польшча, Югаславія, Японія, Ізраіль, Новая Зеландыя і інш.). Спявала ў лепшых канцэртных залах Еўропы, Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі, Азіі, Аўстраліі і Новай Зеландыі. У большасці найбуйнейшых музычных цэнтрах свету канцэртавала рэгулярна і з вялікім поспехам.

У 1957 годзе скончыла Музычна-педагагічны інстытут імя Гнесіных (цяпер Расійская акадэмія музыкі імя Гнесіных).

З 1972 года выкладала ў Музычна-педагагічным інстытуце імя Гнесіных (з 1983 — прафесар, у 1980—1985 — загадніца кафедрай сольнага спеву).

Актыўна брала ўдзел у журы музычных конкурсаў.

Член Саюза тэатральных дзеячаў РФ (1977).

За перыяд з 1990 па 1995 год фірмамі «Мелодыя», «Monitor», «Austro Mechana» і «Russian Disc» былі выпушчаны восем кампакт-дыскаў.

Апроч выканальніцкай дзейнасці, сур’ёзна захаплялася малярствам.

Памерла 4 снежня 2007 года ў Маскве. Пахавана на Армянскіх могілках Масквы.

Міжнародны конкурс вакалістаў «Бурштынавы салавей» у Калінінградзе з 2007 года носіць імя Зары Далуханавай.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* *О. Черников*. Рояль и голоса великих. Серия: Музыкальная библиотека. Издательство: Феникс, 2011 г. Твердый переплет, 224 стр. ISBN 978-5-222-17864-5

Катэгорыя:Выпускнікі Расійскай акадэміі музыкі імя Гнесіных
Катэгорыя:Выкладчыкі Расійскай акадэміі музыкі імя Гнесіных
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Расіі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты СССР
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Арменіі
Катэгорыя:Мецца-сапрана
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Роберта Шумана
Катэгорыя:Пахаваныя на Армянскіх могілках (Масква)
Кніга Левіт (Скарына)

**Кніга Левіт** («*Книга третие Моисеовы, зовемые Леувить*») — недатавае пражскае выданне Скарыны, якое выйшла ў свет каля 1519 года.

## Змест кнігі 
Выданне адкрываецца тытульным лістом з гравюрай і назвай кнігі («*Зуполъне выложены на руский языкъ докторомъ Францискомъ Скориною с Полоцька Богу в Троици единому и пречистой матери Его Марии ко чти и людем всимъ к науце*»). На другім аркушы даецца «*Предъсловие доктора Франъциска Скорины с Полоцька во книгим Левить Моисеовы*», потым змяшчаецца тэкст 27 раздзелаў кнігі, а на апошнім аркушы — пасляслоўе.

## Друкарскія асаблівасці выдання 
Кніга выдадзена на царкоўна-славянскай мове беларускай рэдакцыі. Фармат выдання — у чвэрць аркуша, аб'ём — 54 аркушы, якія сабраны ў 7 сшыткаў. Набор выкананы пражскім шрыфтам Скарыны — у 10 радкоў вышынёй 75 мм, на паласе — 22 радкі. Сігнатура адсутнічае. Фаліяцыя на верхнім баку аркуша ўверсе справа. Выданне ўпрыгожана 3 ілюстрацыямі, застаўкай і 30 ініцыяламі. На тытульным лісце змешчана ілюстрацыя «Бог и Майсей», а на адвароце тытула — гравюра «Сей есть Аарон». На 6-м аркушы — ілюстрацыя «Узор трэбніка», такая ж самая гравюра ёсць і ў кнізе Выхад. У канцы пасляслоўя на 6-м аркушы змешчана канцоўка, якая вар'іруе матыў калоны з акантавым лісцем, такія ж выявы сустракаюцца ў яшчэ 2 пражскіх выданнях Скарыны. Перад асноўным тэкстам змешчана застаўка з выявамі дзяцей, паміж якімі шчыт з зацьменнем сонца, што паўтараецца ў яшчэ 4 выданнях Скарыны. Ініцыялы папярэднічаюць пачаткам раздзелаў, тэкстам на тытульным лісце і прадмове.

Захавалася 15 экзэмпляраў кнігі Левіт, з іх 6 поўныя.

## Літаратура 
* Францыск Скарына і яго час: Энцыкл. давед./ Беларус. Сав. Энцыклапедыя; Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — 608 с.: іл. ISBN 5-85700-003-3

## Спасылкі 
* Третие книги Моисеовы, зовемые от Евреи Ва-икра, по-греческии Леувитикосъ, по латине Оферториусъ, по-руски же Леувитъ

Катэгорыя:Францыск Скарына
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:XVI стагоддзе ў Празе
Катэгорыя:Кніга Левіт
Іван Канстанцінавіч Абразевіч

**Іван Канстанцінавіч Абразе́віч** (, в. Вяжышча, Бешанковіцкі раён) — беларускі хормайстар, аранжыроўшчык. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1997).

## Біяграфія 
Скончыў у 1977 годзе Беларускую кансерваторыю. З 1976 года хормайстар харавой капэлы Дома культуры Упраўлення бытавога абслугоўвання насельніцтва Мінгарвыканкама, у 1977 і 1979 галоўны хормайстар Нацыянальнага акадэмічнага хору Рэспублікі Беларусь імя Г. Цітовіча.

## Творчасць 
Аўтар апрацовак беларускіх («Ой, на гарэ дожджык мрачэ») і рускіх (казацкая «Варэнычкі») народных песень, аўтарскіх («Эх, бульба, бульбачка» Л. Шурмана, «Вяселле» і «Белым кветам адзета каліна» А. Чыркуна) і інш. Кіраўнік (разам з М. Дрынеўскім) тэлевізійных музычных праграм «Звонкія галасы беларусі», «Палескае вяселле» і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Хормайстары Беларусі
Катэгорыя:Аранжыроўшчыкі Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі
Катэгорыя:Постаці Нацыянальнага акадэмічнага народнага хору Рэспублікі Беларусь імя Г. І. Цітовіча
Катэгорыя:Харавыя дырыжоры Беларусі
Абраза

**Абра́за** — наўмысная знявага гонару і годнасці асобы, выказаная ў непрыстойнай форме. Можа наносіцца вусна, у пісьмовай форме або дзеяннем, публічна, у прысутнасці пацярпелага або завочна.

Паводле Крымінальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь з'яўляецца крымінальным злачынствам.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Злачынствы супраць свабоды, гонару і годнасці асобы
Катэгорыя:Сацыяльная псіхалогія
Народны музей этнаграфіі (Цераблічы)

**Музей этнаграфіі ў Цераблічах** знаходзіцца ў вёсцы Цераблічы Столінскага раёна Брэсцкай вобласці, Беларусь. Створаны ў 1996 годзе. У 2001 годзе музею прысвоена званне «Народны». У 2010 годзе па ініцыятыве Івана Супрунчыка і рашэннем Столінскага раённага выканаўчага камітэта быў створаны Цэнтр драўлянай скульптуры.

У музеі сабраныя прадметы старога вясковага быту з суседніх вёсак. Акрамя гэтага, тут знаходзіцца калекцыя драўляных скульптур, што ілюструюць мясцовыя паданні і абрады, якія захаваліся яшчэ з часоў паганства.

Дэманстрацыйная плошча музея складае 420 м². Дзейнічае 10 пастаянных і 5 часовых экспазіцый. Агульная колькасць музейных прадметаў складае 1435, з іх асноўны фонд — 1300, навукова-дапаможны — 135.

## Экспазіцыі 
* Ваенна-гістарычная (Вялікая Айчынная вайна — лісты, фотаздымкі, альбомы, узнагароды);
* Рамёства і промыслы (інструменты і вырабы хатняга промысла);
* Сялянскі быт (інтэр’ер сялянскай хаты);
* Этнаграфія (культура і быт продкаў, вопратка і абутак палешукоў, матэрыялы па гісторыі Палесся, фальклорныя матэрыялы па абраднасці, паданнях і гісторыі вёсак);
* Зал вопраткі (вопратка цераблічскіх сялян);
* Аддзел земляробства;
* Скульптура (драўляныя скульптуры і творы жывапісу Івана Супрунчыка);
* Пчалярства і рыбалоўства.

## Спасылкі 
* 15 самых необычных музеев Беларуси. Музей-библиотека в деревне Теребличи 

Катэгорыя:Музеі Столінскага раёна 
Катэгорыя:Цераблічы
Разьбяныя абразы

з Мінскага замчышча]]
**Разьбяны́я абразы́** — рэльефныя выявы Ісуса Хрыста, Маці Божай, святых і сюжэтаў Святога Пісання.

 з евангельскімі сюжэтамі з Мінска. Канец 15 ст. ]]
У Беларусі найбольш старажытныя з іх — абразкі з косці і каменю работы (верагодна) візантыйскіх майстроў — датуюцца XII—XIII стст. Сярод знойдзеных археолагамі пры раскопках гэтага перыяду разьбяныя абразкі: «Хрыстос Эмануіл» з Пінска, «Канстанцін і Алена» з Полацка, трыпціх з Ваўкавыска, «Мікола і Стэфан» і 2-баковы абраз «Маці Божая — Апостал Пётр» з Мінска, «Мікола» з Навагрудка. Да твораў мясцовага паходжання беларускія мастацтвазноўцы адносяць загадкавы кубік канца XV ст. з евангельскімі сюжэтамі з Мінска і абразок XV—XVI стст. з Турава.
, каля 1517—1525).]]

Выдатнымі ўзорамі старажытна-беларускай дробнай пластыкі з'яўляюцца рэльефныя абразкі з дрэва пачатку XVI ст., выкананыя ў Пінску разьбяром Ананіем: «Прамудрасць ствары сабе храм» (для князя Фёдара Яраславіча), «Сабор Багародзіцы», «Святы». Аб працяглым уплыве візантыйска-балканскай іканаграфіі сведчыць абраз «Маці Божая Мінская» з Усходняга Палесся.
. «Цалаванне Іакіма і Ганны». 1723—1728. НММ РБ]]

3 другой паловы XVIII ст. ў перыяд позняга барока ў Брэсцка-Кобрынскім рэгіёне пашырыліся алтарныя абразы, у якіх тэмперай малявалі толькі адкрытыя часткі цела (твары і рукі), а адзенне, фон і інш. часткі кампазіцыі выконваліся рэльефам па ляўкасе. У такой тэхніцы выкананы абразы «Нараджэнне Багародзіцы», «Святая Варвара», «Маці Божая», «Цалаванне Іаахіма і Ганны» басценавіцкага майстра і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Абразы
Катэгорыя:Мастацтва Беларусі
Катэгорыя:Мастацкая разьба па дрэве
Іван Піліпавіч Супрунчык

**Іван Піліпавіч Супрунчык** (нар. , в. Цераблічы, Давыд-Гарадоцкі раён, Пінская вобласць, цяпер , Брэсцкая вобласць) — беларускі скульптар, разьбар па дрэве, мастак. Народны майстар Рэспублікі Беларусь, член Беларускага саюзаў майстроў народнай творчасці.

З 1969 года бібліятэкар Цераблічскай сельскай бібліятэкі. Скончыў Магілёўскі бібліятэчны тэхнікум (1980). Са снежня 2007 года — малодшы навуковы супрацоўнік народнага музея этнаграфіі ў Цераблічах. Дырэктар Цэнтра драўлянай скульптуры ў вёсцы Цераблічы Столінскага раёна.

Аўтар шматлікіх драўляных скульптур, размешчаных у т.л. у розных месцах Столінскага раёна.

* Народны майстар Рэспублікі Беларусь

* Лаўрэат спецыяльнай прэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь «За духоўнае адраджэнне» (2001).
* Ганаровы грамадзянін Столінскага раёна (2009) «за вялікі асабісты ўнёсак у захаванне гісторыка-культурнай спадчыны».
* Лаўрэат Міжнароднага фестываля «Славянскі Базар» (тройчы).

## Спасылкі 
* Рэсурс пра Івана Піліпавіча Супрунчыка
* Дакументальны фільм пра Івана Супрунчыка «Давеку»
* Фотарэпартаж з Цераблічаў: як жыхар палескай вёскі сабраў музей

Катэгорыя:Скульптары Беларусі
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Разьбяры Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Столінскім раёне
Катэгорыя:Народныя майстры Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Столінскага раёна
Кніга Ісуса Сірахава (Скарына)

**Кніга Ісуса Сірахава** («*Книга Исуса Сирахова рекомая Панаретосъ Еклесиастыкусъ или Церъковникъ*») — пражскае выданне Скарыны, якое выйшла ў свет 5 снежня 1517 года.

## Змест кнігі 
Выданне адкрываецца тытульным лістом з гравюрай і назвай кнігі («*Зуполъне выложены на руский языкъ докторомъ Францискомъ Скориною изъ славнаго града Полоцька…*»). На першым і другім аркушы даецца «*Предъсловие Исуса сына Сирахова в книгу, рекомую Церъковникъ*», на 2-м — 4-м аркушах: «*… Другая предъмолъва доктора Францъциска Скорины въ книгу Исуса Сирахова*». Пасля даецца тэкст 51 раздзелаў кнігі, а на апошнім аркушы — пасляслоўе.

## Друкарскія асаблівасці выдання 
Кніга выдадзена на царкоўна-славянскай мове беларускай рэдакцыі. Фармат выдання — у чвэрць аркуша, аб'ём — 82 аркушы, якія сабраны ў 10 сшыткаў. Набор выкананы пражскім шрыфтам Скарыны — у 10 радкоў вышынёй 75 мм, на паласе — 22 радкі. Сігнатура адсутнічае. Фаліяцыя на верхнім боку аркуша ўверсе злева. У некаторых экзэмплярах захавалася рукапісная нумерацыя сшыткаў (сігнатура) на верхнем боку першых і адваротным боку апошніх аркушаў сшыткаў. Выданне ўпрыгожана 2 ілюстрацыямі, застаўкай і 32 ініцыяламі. На тытульным лісце змешчана ілюстрацыя «Дыспут» з выявай сярэднявечнага вучонага сходу, а на апошнім аркушы даецца партрэт самога Скарыны. Перад першай прамовай надрукавана малая застаўка, а вялікая застаўка з дзікімі людьмі і шчытом з зацьменнем сонца папярэднічае асноўнаму тэксту. Ініцыялы вылучаюць пачаткі раздзелаў.

Захавалася 13 экзэмпляраў кнігі Ісуна Сірахава, з іх 3 поўныя.

## Літаратура 
* Францыск Скарына і яго час: Энцыкл. давед./ Беларус. Сав. Энцыклапедыя; Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — 608 с.: іл. ISBN 5-85700-003-3

## Спасылкі 
Катэгорыя:Францыск Скарына
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:XVI стагоддзе ў Празе
Катэгорыя:Кнігі 1519 года
Барон Амвел

**Барон Амвел** з Іслінгтона ў графстве Лондан — спадчынны тытул у сістэме Пэрства Злучанага каралеўства. Ён быў створаны 16 ліпеня 1947 года для палітыка-лейбарыста Фрэдэрыка Мантэгю (1876—1966). Раней ён прадстаўляў у Палаце абшчын Заходні Ислингтон (1923—1931, 1935—1947) і займаў пасаду намесніка міністра па паветры (1929—1931). Па стане на 2010 год носьбітам тытула з’яўляўся яго ўнук, Кіт Норман Мантэгю, 3-й барон Амвел (нар. 1943 г.), які стаў пераемнікам свайго бацькі ў 1990 годзе.

## Бароны Амвел (1947) 
* 1947—1966: **Фрэдэрык Мантэгю, 1-ы барон Амвел** (8 кастрычніка 1876 — 15 кастрычніка 1966), сын Джона Мантэгю
* 1966—1990: **Фрэдэрык Норман Мантэгю, 2-і барон Амвел** (6 лістапада 1912 г. — 12 кастрычніка 1990), адзіны сын папярэдняга
* 1990 — цяперашні час: **Кіт Норман Мантэгю, 3-і барон Амвел** (нар. 1 красавіка 1943 г.), адзіны сын папярэдняга
** Спадчыннік тытула: шаноўны Іэн Кіт Мантэгю (нар. 20 верасня 1973), старэйшы сын папярэдняга.

## Спасылкі 
* Kidd, Charles, Williamson, David (editors). Debrett’s Peerage and Baronetage (1990 edition). — N. Y.: St martin’s Press, 1990.
* Leigh Rayment’s Peerage Pages 
* thepeerage.com

Катэгорыя:Бароны Злучанага каралеўства
Дом Ландау (Кракаў)

**Дом Ландау** або **Дом Ярданаў** () — архітэктурны помнік, які знаходзіцца ў кракаўскім гістарычным раёне Казімеж на скрыжаванні вуліц Шырокая, 2 і Мядовая, 41. Будынак ўнесены ў рэестр ахоўных помнікаў Малапольскага ваяводства.

У познім сярэднявеччы на гэтым месцы стаялі два асобных дома. У 1890—1892 гг. гэтыя дамы былі злучаныя ўласнікам Л. Ландау ў адзіны будынак у стылі неакласіцызму па праекце архітэктара Максіміліяна Ніча. Будаўнічыя працы праводзіліся па праекце яўрэйскага архітэктара Беньяміна Торбэ. Пры перабудове была знесена задняя частка дамоў пры захаванні ўнутранай планіроўкі. У 1932 годзе быў зменены фасад будынка.

20 верасня 1947 года будынак быў унесены ў рэестр ахоўных помнікаў Малапольскага ваяводства (№ А-286). Найменне «Дом Ландау» выкарыстоўваецца ў «Encyklopedia Krakowa». У рэестры ахоўных помнікаў Малапольскага ваяводства ён згадваецца як «Дом Ярданоў».

Да цяперашняга часу ва ўнутраным дворыку захаваліся арыгінальныя драўляныя веранды XIX стагоддзя.

У канцы 80-х гадоў у будынку быў рэстаран «*Myśliwska»*. У цяперашні час у будынку размяшчаецца клуб *«Kuźnica»* і яўрэйскі кніжны магазін «Jarden».

## Літаратура 
* Encyklopedia Krakowa. Warszawa — Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, стар. 769. ISBN 83-01-13325-2.

## Спасылкі 
* Інфармацыя (польск.)

Катэгорыя:З’явіліся ў 1892 годзе
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Кракава
Катэгорыя:Славутасці Кракава
Помнік воінам-сувязістам (Мінск)

**Помнік воінам-сувязістам** — помнік у Мінску, размешчаны на тэрыторыі былога Мінскага электратэхнікума сувязі, па вуліцы Петруся Броўкі.

Мемарыяльны знак пастаўлены ў 1976 годзе на ўшанаванне памяці студэнтаў тэхнікума — воінаў-сувязістаў, якія загінулі па франтах Вялікай Айчыннай вайны.

Катэгорыя:Помнікі Мінска
Катэгорыя:1976 год у Мінску
Катэгорыя:Беларуская дзяржаўная акадэмія сувязі
Катэгорыя:Вуліца Петруся Броўкі (Мінск)
Катэгорыя:Помнікі Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
Гутаровіч

**Гутаровіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Генрых Іосіфавіч Гутаровіч — беларускі архітэктар.
* Яўген Эдуардавіч Гутаровіч — беларускі велагоншчык.
Асмік Аруцюнаўна Папян

{{Музыкант
 |Імя              = Асмік Аруцюнаўна Папян
 |Выява      = Hasmik Papian 07.jpg
 |Апісанне_фота = Фатаграфія 2007 года
 |Дата нараджэння    = 
 |Месца нараджэння   = 
 |Краіна           = 
 |Прафесіі        = оперная спявачка
 |Узнагароды          = 
{
  
}
}}
**Асмік Аруцюнаўна Папян** (; нар. ) — савецкая і армянская . Газета The Washington Post назвала яе «лепшай жывой Нормай».

## Біяграфія 
Нарадзілася 2 верасня 1961 года ў Ерэване, Армянская ССР.

У 1982 годзе скончыла Ерэванскую дзяржаўную кансерваторыю імя Камітаса па класе скрыпкі, а ў 1985 годзе — вакальны факультэт (кіраўнік М. А. Аруцюнян). Прафесійную кар’еру Асмік Папян пачынала ў Ерэванскім оперным тэатры оперы і балета імя Спендыярава. Выступала ў СССР і за мяжой. У 1993 годзе, пасля перамогі на некалькіх міжнародных конкурсах, была запрошана ў .

Асмік Аруцюнаўна выканала мноства оперных роляў у многіх тэатрах свету, сярод якіх: Донна Ганна ў «Дон Жуане», Рахіль у «Жыдоўцы», Леанора ў «Сіле лёсу», Абігайль у «Набука», Ліза ў «Пікавай даме» і загалоўныя партыі ў «Тосце» і «Аідзе» ў Венскай дзяржаўнай оперы; Абігайль у «Набука» ў міланскай Ла Скала, роля Аіды ў барселонскім Тэатры дэль Лісеу; Мацільда ў «Вільгельме Тэле» і Ліза ў «Пікавай даме» ў парыжскай Оперы Бастыліі; Аіда, Норма, лэдзі Макбет і Леанора ў «Трубадуры» ў нью-ёркскай Метрапалітэн-оперы. Упрыгожаннем рэпертуару спявачкі з’яўляецца партыя Нормы ў «Норме» Вінчэнца Беліні, якую яна выконвала ў многіх гарадах Еўропы і ў ЗША.

За час сваёй артыстычнай кар’еры Асмік Папян выступала з выбітнымі дырыжорамі і многімі міравымі опернымі зоркамі.

У наш час спявачка жыве ў Вене і выступае на сцэне Венскай дзяржаўнай оперы і Метрапалітэн-оперы. Перыядычна бывае з канцэртамі на сваёй радзіме.

## Спасылкі 
* Персанальны сайт  
* Асмик Арутюновна Папян
* Биография на сайте Энциклопедии «Хайазг»
Айкануш Багдасараўна Даніэлян

{{Музыкант
 |Імя              = Айкануш Багдасараўна Даніэлян
 |Дата нараджэння    = 
 |Месца нараджэння   = 
 |Дата смерці      = 
 |Месца смерці     = 
 |Краіна           = 
 |Прафесіі        = 
 |Жанры            = 
 |Калектывы       = ГрАТОБ імя З.П. Паліяшвілі, АрмАТОБ імя А.А. Спендіярава
 |Узнагароды          = { style="background:transparent"
    
}
{ style="background:transparent"
   
}
}}

**Айкану́ш Багдаса́раўна (Ганна Барысаўна) Даніэля́н** (; 1893—1958) — армянская савецкая камерная ,  (лірыка-каларатурнае сапрана), . Народная артыстка СССР (1939).

## Біяграфія 
Нарадзілася  года ў Тыфлісе, цяпер —Тбілісі (Грузія).

У 1920 году скончыла Петраградскую кансерваторыю па класе Н. А. Ірэцкай.

У 1920—1922 гадах выступала ў Петраградзе. У 1922—1932 годах — салістка Грузінскага тэатра оперы і балета імя З. П. Паліяшвілі. У 1924 годзе брала ўдзел у опернай трупе пад кіраўніцтвам А. Ш. Мелік-Пашаева і Ш.M. Тальяна (спектаклі ў Ленінакане і Ерэване).

З 1933 па 1948 год — салістка Армянскага тэатра оперы і балета імя А. А. Спендыярава. Валодала рэдкім па харастве голасам.

Выступала як канцэртная спявачка (выконвала песні Камітаса, твора армянскіх, рускіх і заходне-еўрапейскіх кампазітараў).

У 1943—1951 годах выкладала ў Ерэванскай кансерваторыі імя Камітаса (у 1943—1948 гг. — загадчык вакальнай кафедрай, з 1949 года — прафесар.

Чалец УКП(б) з 1941 года. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 2 склікання (1946—1950). Дэпутат Вярхоўнага Савета Армянскай ССР 1-га і 3-га скліканняў.

Памерла ў 19 красавіка 1958 года ў Ерэване. Пахавана на Тахмахскіх могілках.

## Спасылкі 
* Артыкул у БСЭ
* Биография в Энциклопедии Хайазг

Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Сапрана
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Арменіі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты СССР
Катэгорыя:Выпускнікі Санкт-Пецярбургскай кансерваторыі
Катэгорыя:Выкладчыкі Ерэванскай кансерваторыі
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Армянскай ССР
Катэгорыя:Пахаваныя на Тахмахскіх могілках
Катэгорыя:Асобы на марках
Кніга Лічбы (Скарына)

**Кніга Лічбы** («*Книги четвертые Моисеевы, зовемые Числа*») — недатавае пражскае выданне Скарыны, якое выйшла ў свет каля 1519 года.

## Змест кнігі 
Выданне адкрываецца тытульным лістом з гравюрай і назвай кнігі («*Зуполне выложены на руский языкъ доктором Франъциском Скориною с Полоцька Богу Отцу и Сыну и Светому Духу ко чти и людем посполитым к доброму научению*»). У пачатку кнігі даецца «*Предъсловие доктора Франъциска Скорины с Полоцька во книги Числа Моисеовы*». На 5-74 аркушах выдадзены тэкст 36 раздзелаў кнігі, а на апошнім аркушы — пасляслоўе.

## Друкарскія асаблівасці выдання 
Кніга выдадзена на царкоўна-славянскай мове беларускай рэдакцыі. Фармат выдання — у чвэрць аркуша, аб'ём — 74 аркушы, якія сабраны ў 8 сшыткаў. Набор выкананы пражскім шрыфтам Скарыны — у 10 радкоў вышынёй 75 мм. Сігнатура адсутнічае. Фаліяцыя на верхнім баку аркуша ўверсе справа. На 7-м аркушы падчас друку была зроблена памылка нумерацыі раздзелаў (замест «2» была надрукавана «3»). Выданне ўпрыгожана гравюрай «Ізраілевы палкі ля храма» (тытульны ліст), застаўкай, канцоўкай і 39 ініцыяламі. На 5-м аркушы перад асноўным тэкстам змешчана застаўка, на якой выяўлены шчыт з зацьменнем сонца, вакол якога намаляваныя дзеці. Гэтая ж застаўка ёсць у яшчэ трох пражскіх выданнях Скарыны. Перад пасляслоўем на 74 аркушы змешчана канцоўка, якая вар'іруе матыў калоны з акантавым лісцем, такія ж выявы сустракаюцца ў яшчэ 2 пражскіх выданнях Скарыны. Перад прамовай надрукавана малая застаўка, а вялікая застаўка з дзікімі людьмі і шчытом з зацьменнем сонца папярэднічае асноўнаму тэксту. Ініцыялы папярэднічаюць пачаткам раздзелаў, тэкстам на тытульным лісце і прадмове.

Захавалася 18 экзэмпляраў кнігі Лявіт, з іх 7 поўныя.

## Літаратура 
* Францыск Скарына і яго час: Энцыкл. давед./ Беларус. Сав. Энцыклапедыя; Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — 608 с.: іл. ISBN 5-85700-003-3

## Спасылкі 
* Четвертые книги Моисеовы, зовемые от Евреи Вайдаберъ, a по-греческы Аритъми, по латине Нумери, по-рускии же Числа

Катэгорыя:Францыск Скарына
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:XVI стагоддзе ў Празе
Катэгорыя:Кніга Лічбаў
Пісьмо мая

[thumb|300px|Пісьмо Мая. Старонка [Дрэздэнскі кодэкс|дрэздэнскага рукапісу.]]
**Пісьмо́ ма́я** — арыгінальнае пісьменства народа мая.

Існавала з першых стагоддзяў н.э. да забароны ў 16 ст. іспанскай царквой (кнігі мая былі знішчаны). Захаваліся 4 рукапісы: дрэздэнскі («Дрэздэнскі кодэкс», знойдзены ў Вене ў 1739), мадрыдскі («Кодэкс Тро-Картэзіянус», урыўкі з 2 манускрыптаў, знойдзеных у 2-й палавіне 19 ст. ў Мадрыдзе), парыжскі («Кодэкс Перэсіянус», 2 урыўкі, знойдзеныя ў Парыжы ў 1859), рукапіс Гралье (апублікаваны ў 1973) і значная колькасць надпісаў на камянях руін гарадоў мая (на многіх сляды наўмысных пашкоджанняў).

## Пісчы матэрыял 
Кнігі мая ўяўляюць сабой паласу паперы, вырабленую з расліннага валакна і натуральнага клейкага рэчыва і пакрытую з абодвух бакоў белай вапнай. Іерагліфічныя знакі выводзілі пэндзлікамі. Побач з пісьмёнамі размяшчаліся рознакаляровыя малюнкі. Да манускрыпта дадавалася драўляная ці скураная вокладка. Надпісы на камянях і ў рукапісах значна адрозніваліся.

## Віды знакаў 
У пісьме мая ўжываліся фанетычныя знакі (алфавітныя і складовыя), ідэаграфічныя (абазначаюць цэлыя словы) і ключавыя (тлумачаць значэнні слоў, але не чытаюцца). Мая ведалі каля 800 знакаў.

## Мова надпісаў і іх дэшыфроўка 
Мова іерагліфічных тэкстаў значна адрозніваецца (вымаўленне, слоўнік, граматыка) ад жывой мовы мая 16—17 ст. Іерагліфічныя тэксты і надпісы мая перакладзены не цалкам (каля 85 %).

Першыя спробы расшыфроўкі — сярэдзіна 19 ст. У сярэдзіне 1950—60-х гадоў вялікі ўклад у дэшыфроўку пісьма мая зрабіў расійскі вучоны Ю. Кнарозаў.

## Літаратура 
*  С. 525.
* Кнорозов Ю. В. Система письма древних майя. М.; Л., 1955.
* Кнорозов Ю. В. Иероглифические рукописи майя. Л., 1975.
* Александровский Г. Майя. Иероглифы и пирамиды // Наука и жизнь. 1997. № 11.

## Спасылкі 
* *Степанов Г. В.* Майя письмо // Лингвистический энциклопедический словарь. — : «Советская энциклопедия», 1990.

Катэгорыя:Мая
Катэгорыя:Іерагліфічныя пісьменнасці
Катэгорыя:Пісьменнасці карэнных народаў Амерыкі
Катэгорыя:Дэшыфроўка забытых пісьменнасцей
Кодэкс Гралье

**Кодэкс Гралье** — рукапіс цывілізацыі мая. Захоўваецца ў Мехіка, у Нацыянальным музеі антрапалогіі, на публічны агляд не выстаўляецца.

Кодэкс параўнальна дрэнна захаваўся. Рукапіс выяўвіўся ў 1971 годзе, калі ён упершыню быў паказаны на выстаўцы ў Нью-Ёрку ў клубе Гралье, адкуль атрымаў назву. Яго ўладальнік сцвярджаў, што манускрыпт быў знойдзены ў адной з пячор Ч’япаса; такім чынам, гэта чацвёрты ўцалелы рукапіс мая.

Кодэкс складаецца з 11 пашкоджаных папяровых (з кары розных відаў фікусаў) фрагментаў, фарматам прыкладна 18 × 12,5 см кожны; малюнкамі занята толькі пярэдні бок ліста. Мяркуецца, што арыгінал складаўся з не менш, чым 20 лістоў. Стыль малюнкаў — цэнтральнамексіканскі (бліжэй да міштэкскага), лічбы і пісьмо — мая, змест — астралагічны, у ім паказваны фазы Венеры ў спрошчаным датаванні. Змястоўна ён суадносіцца з Дрэздэнскім кодэксам.

У 1973 годзе Майкл Коу апублікаваў факсіміле рукапісу, аднак узніклі сумненні ў яго сапраўднасці. Радыевугляродны аналіз дазволіў датаваць кодэкс прыблізна 1230 годам, аднак скептыкі (сярод іх Эрык Томпсан) сталі сцвярджаць, што падробка зроблена на сапраўдных папяровых лістах, знойдзеных пры раскопках. Экспертыза 2007 года дала супярэчлівыя вынікі, большасць даследчыкаў сцвярджала, што не ў стане ні даказаць, ні абвергнуць сапраўднасці Кодэкса Гралье. Аднак экспертыза 2016 года ў Браўнаўскім універсітэце (ЗША) пацвердзіла яго сапраўднасць.

## Спасылкі 
* Фотаздымкі кодэкса 
* Mayas : le «Codex Grolier» serait authentique 

Катэгорыя:Мая
Катэгорыя:Месаамерыканскія кодэксы
BMW 700

**BMW 700** — мікралітражны заднематорны легкавы аўтамабіль, выпускаўся BMW з жніўня 1959 года па верасень 1965 года.

## Гісторыя 
Базіраваўся на агрэгатах BMW 600 (ён, у сваю чаргу, прадстаўляў сабой мадыфікацыю аўтамабіля Isetta). У адрозненне ад «шасцісотага», нарэшце, BMW 700 меў нармальны кузаў з двума дзвярыма па баках. Дызайн аўтамабіля быў выкананы Джавані Мікелоці (Giovanni Michelotti). Асноўнай мадэллю быў двухдзверны седан, акрамя таго кузаўное атэлье Karosserie Baur з Штутгарта рабіла кузава для купэ і кабрыялетаў.

Рухавік быў двухцыліндравым, паветранага астуджэння, аб'ёмам 697 см³ і паходзіў ад матацыкла BMW R67. Ён развіваў 32 к. с. і па дадзеных вытворцы разганяў машыну да 125 км/г.

У сакавіку 1962 года седан быў мадэрнізаваны і стаў называцца BMW LS Saloon, колавая база павялічылася на 160 мм, а агульная даўжыня — на 320 мм. У верасні 1964 года аналагічным чынам было мадэрнізавана і купэ, цяпер якое называлі BMW LS Coupé.

«Сямісоты» быў адной з некалькіх мадэляў, якія выратавалі BMW ад банкруцтва на мяжы 50-х і 60-х гадоў. Агульная колькасць выпушчаных экзэмпляраў дасягнула 188 221 штук, што ў пяць разоў больш, чым колькасць выпушчаных асобнікаў яго папярэдніка. Такі поспех прымусіў кіраўніцтва кампаніі адмовіцца ад запланаванага недружалюбнага зліцця з Mercedes-Benz. У 1961 годзе на атрыманыя пры продажы BMW 700 грошы фірма запусціла ў вытворчасць новую мадэль, зноў з дызайнам ад Мікелоці — BMW New Class 1500, з’яўленне якой сімвалізавала канчатак крызісу кампаніі і яе сыход ад вытворчасці танных малалітражак, якія дапамаглі кампаніі застацца на плаву.

«Сямісоты» стаў апошнім кампактным BMW да самага 2004 года, калі з’явіўся BMW першай серыі E87 — адзіны ў сваім класе аўтамабіль з заднім прывадам і падоўжна размешчаным рухавіком.

## Гоначная версія 700 RS 
Мадэль 700 RS уяўляла сабой моцна мадыфікаваную гоначную версію. Яна мела спецыяльны лёгкі і аэрадынамічны кузаў, а рухавік быў фарсіраваны да 70 к.с. На такіх машынах паспяхова выступалі гоншчыкі Ганс-Ёахім Штук і Жакі Ікс.

## BMW 700 Colani 
thumb|150px|Луіджы Калані побач з BMW 700 Colani
У 1963 годзе нямецкі дызайнер Луіджы Калані сканструяваў на шасі BMW 700 дарожны спорткар з апорным пластыкавым кузавам-манакокам. Акрамя прасторавай архітэктуры кузава, прататып адрозніваўся абцякальным корпусам з нізкім каэфіцыентам аэрадынамічнага супору (Cx=0,22). BMW 700 Colani важыў 440 кілаграмаў, таму нягледзячы на 700-кубовы матор магутнасцю ў 32 конскія сілы, мог разганяцца да 200 км/г. Быў выраблены адзін асобнік.

## Тэхнічныя характарыстыкі 
700
Катэгорыя:Заднепрывадныя аўтамабілі
Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
Русільён (гістарычная вобласць)

**Русільён** () — гістарычная вобласць на поўдні Францыі, каля граніцы з Іспаніяй, на узбярэжжы Міжземнага мора. Уключае дэпартамент Усходнія Пірэнеі. Плошча 4,1 тыс. Насельніцтва каля 400 тысяч чалавек (на 2000 год). Адміністрацыйны цэнтр — Перпіньян.

## Геаграфія 
Рэльеф пераважна горны, на захадзе да 2921 м (пік Карліт). Клімат міжземнаморскі (на узбярэжжы), умераны (у гарах). Ападкаў 800—900 мм за год. У гарах захаваліся дубовыя і дубова-грабавыя лясы.

## Эканоміка 
Раён вінаградарства, садоўніцтва, агародніцтва; на горных пашах — жывёлагадоўля. Харчовая прамысловасць. ГЭС. На беразе мора — курорты (Сен-Сіпрыен і іншыя). Турызм.

## Гісторыя 
У старажытнасці тэрыторыю Русільёна насяляла племя сардонаў з цэнтрам у Русцыно (адсюль назва). У 8—9 ст. графства ў дзяржаве Карла Вялікага (уваходзіла ў Іспанскую марку); з 915 улада графаў стала спадчыннай.

З 1172 года Русільён пад уладай каралёў Арагона, але да 1258 заставаўся пад французскім суверэнітэтам. У 1276—1344 у складзе каралеўства Маёрка. У 1463 анексіраваны французскім каралём Людовікам XI.
У 1493 годзе Францыя вярнула Русільён Іспаніі. Шматвяковая вайна за Русільён паміж Францыяй і Іспаніяй скончылася Пірэнейскім мірам 1659 года, паводле якога правінцыя канчаткова замацавана за Францыяй.

Пасля Французскай рэвалюцыі 1789—1799 гадоў Русільён падзелены на дэпартаменты.

## Літаратура 
*  С. 457.

Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Францыі
Катэгорыя:Гісторыя Каталоніі
Катэгорыя:Лангедок-Русільён
Euphorbia triodonta

**Euphorbia triodonta** — від двухдольных раслін роду  сямейства . Пад бягучай таксанамічнай назвай расліна была апісана расійскім батанікам Яраславам Іванавічам Праханавым e 1949 годзе.

Сінанімічная назва — *Tithymalus triodontus* Prokh.basionym.

Лісце простае, без дзялення. Суквецце — парасон, нясе кветкі жоўтага колеру. Плод — каробачка альбо шматарэшак. Ядавіта.

## Заўвагі па ахове 
Занесены ў Чырвоную кнігу Узбекістана.

Катэгорыя:Малачай
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Святлана Аляксандраўна Салодкая

**Святлана Аляксандраўна Салодкая** (нар. , в. Дудзічы, Дзятлаўскі раён, Гродзенская вобласць, БССР, СССР) — беларуская спявачка (лірычнае сапрана). Заслужаная артыстка Беларусі (1990). Жонка У. І. Салодкага. Лаўрэат міжнароднага фестывалю ў Паўночнай Карэі (г. Пхеньян, 1992).

## Гісторыя 
Скончыла ў 1978 годзе Баранавіцкае музычнае вучылішча. З 1978 года — салістка Дзяржаўнага народнага хору Беларусі, з 1985 года — ансамбля народнай музыкі «Свята» і Дзяржаўнага ансамбля танца Беларусі, адначасова спявае ў дуэце з У. І. Салодкім, захоўваючы арыгінальную народную манеру выканання. З 1994 года — адна са стваральніц і салістка ансамбля народнай песні «Вяселле».

## Творчасць 
Валодае яркім голасам сакавітага тэмбру, выкананню уласцівы выразнасць, задушэўнасць. У рэпертуары пададзеныя ў рэгіянальных традыцыях спеваў беларускай народнай песні, у т. л. «Пасею гурочкі», «Грачанікі», «А й на дварэ дробен дождж ідзе» (вясельная). Сярод беларускіх народных песень, выкананых у дуэце, «Цячэ вада ў ярок», «Ой, хадзім, хадзімо», «Із-за лісу-гаю вода прыбувае».

Пра Салодкую і яе мужа зняты кінафільм.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дзятлаўскім раёне
Катэгорыя:Сапрана
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Постаці Нацыянальнага акадэмічнага народнага хору Рэспублікі Беларусь імя Г. І. Цітовіча
Катэгорыя:Постаці  Дзяржаўнага ансамбля танца Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выпускнікі Баранавіцкага дзяржаўнага музычнага каледжа
Zygaena ferganae

**Zygaena ferganae** — від матылькоў, які адносіцца да роду Zygaena сямейства Стракаткі. Эндэмік Узбекістана, меркавана вымер. Занесены ў Чырвоную кнігу Узбекістана.

## Арэал 
Вузкалакальны эндэмік Узбекістана. Вядомы толькі па невялікай тыпавой серыі, сабранай у 1937-38 гадах з наваколля пасёлка Бешарык у паўднёвай частцы Ферганскай даліны. Больш від ніколі не адзначаўся, нягледзячы на неаднаразовыя спецыяльныя пошукі. Від, верагодна, вымер з-за разбурэння прыроднага месца пражывання з прычыны вырошчвання бавоўны ў Ферганскай даліне. У той жа час, наяўнасць кармавых раслін у тыпавой мясцовасці не выключае магчымасць захавання папуляцыі віду. Быў прымеркаваны да пустэльна-тугайных супольнасцяў былых нізоўяў ракі Ісфара.

## Спосаб жыцця 
Спосаб жыцця недастаткова вывучаны. Адно пакаленне ў год. Час лёту і яйцакладка ў чэрвені-ліпені.

Катэгорыя:Насякомыя Азіі
Катэгорыя:Стракаткі
Капан (горад мая)

**Капа́н** () — старажытны горад індзейцаў мая на тэрыторыі сучаснага Гандураса.

Існаваў з першых стагоддзяў да н. э. У перыяд росквіту (7—8 ст. н. э.) цэнтр самастойнага палітычнага аб'яднання мая. Заняпад Капана звязаны, верагодна, з агульным крызісам гарадоў-дзяржаў мая ў 9 ст.

У выніку археалагічных раскопак 1890-х і 1930—40-х гадоў былі адкрыты шматлікія археалагічныя помнікі: рэшткі пірамід, платформ, храмаў, стадыёна і аздобленых скульптурай лесвіц.

Сучасны Капан — археалагічны запаведнік.

## Літаратура 
*  С. 20.

Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Гандурасе
Катэгорыя:Гарады мая
Катэгорыя:Сусветная спадчына паводле алфавіта