open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oshkosh L-ATV

**Oshkosh L-ATV** () — амерыканскі армейскі ўсюдыход (у іншых крыніцах — пазадарожнік) кампаніі Oshkosh, прызначаны для замены Humvee.

## Гісторыя 
Машына распрацавана ў рамках праграмы УС ЗША па стварэнню адзінай лёгкай баявой машыны (бранявога аўтамабіля) — *Joint Light Tactical Vehicle* (JLTV). Па выніках тэндэру 25 жніўня 2015 кантракт на пастаўку ўсюдыходаў атрымала амерыканская кампанія Oshkosh. Першыя сем серыйных машын атрымаў Корпус марской пяхоты ў 2016 годзе.

## Апісанне 
Oshkosh L-ATV валодае высокай праходнасцю, прыдатны да транспартоўкі па паветры і дэсантаванню на парашутных сістэмах. Браніраванне абараняе экіпаж ад агню стралковай зброі сярэдніх калібраў, а таксама ад падрыву мін і фугасных снарадаў. Пры неабходнасці на аўтамабіль можна ўсталёўваць дадатковую навясную браню.

Праграмай прадугледжваецца чатыры мадыфікацыі:
* агульнага прызначэння;
* з лёгкім узбраеннем;
* з цяжкім узбраеннем;
* шматмэтавы двухдзверны пікап.

Машына ў чатырохмясцовым варыянце мае поўную баявую масу 6,4 тоны, абсталявана 6,6-літровым дызельным рухавіком GM Duramaxl V8 магутнасцю 300 к. с. і аўтаматычнай трансмісіяй. Бранявік з’яўляецца дызель-электрычным гібрыдам. Сістэма ProPulse выпрацоўвае 70 кВт электрычнай энергіі; апцыянальна L-ATV можна выкарыстоўваць як электрагенератар.

Карысная нагрузка ў чатырохмясцовым варыянце — да 1600 кг, у двухмесным — да 2300 кг. Максімальная хуткасць па шашы — 110 км/г.

Узбраенне ўсталёўваецца на дыстанцыйна-кіраваным модулі і прадстаўлена:
* 7,62-мм кулямётам M240;
* 40-мм аўтаматычным гранатамётам Mk 19;
* СТРК TOW;

## Аператары 
* 
* 
* 
* 

## Камп’ютарныя гульні 
* Дадзены тып ваеннай тэхнікі прадстаўлены ў шматкарыстальніцкіх анлайн-гульнях Squad і Arma.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Аўтамабілі, прадстаўленыя ў 2015
Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Катэгорыя:Бранятэхніка ЗША
Катэгорыя:Пазадарожнікі
Барацьба УПА супраць савецкіх партызан

**Барацьба УПА супраць савецкіх партызан** — супрацьстаянне паміж Украінскай паўстанцкай арміяй (УПА) і савецкімі партызанамі. Канфлікт разгортваўся ў асноўным на тэрыторыі заходніх абласцей Украінскай ССР.

Узброеныя сутыкненні пачаліся вясной 1943 года. Раней, у 1942 годзе, Арганізацыя ўкраінскіх нацыяналістаў (АУН) ахарактарызавала партызан як агентаў «Сталіна і Сікорскага» і ў далейшым разглядала іх як «авангард Маскоўскага імперыялізму». Варожае стаўленне да «чырвоных» тлумачылася некалькімі прычынамі. Так, напрыклад, самі нацыяналісты заяўлялі, што дзейнасць прасавецкіх сіл правакуе немцаў да выступленняў супраць украінскага народа. Па няпоўных даных, УПА за ўвесь 1943 год правяла супраць савецкіх партызан 4 засады, 7 налётаў на лагеры і базы, 17 атакавалых баёў і 12 абаронных баёў, у выніку якіх забіты 544 «чырвоных» і паранена 44. Інтэнсіўнасць дзеянняў савецкіх фарміраванняў супраць АУН—УПА ў шэрагу выпадкаў перавышала іх актыўнасць супраць немцаў. У агульнай складанасці, абодва бакі страцілі па розных падліках ад 5 да 10 тыс. чалавек забітымі і параненымі.

У баявых дзеяннях супраць савецкіх партызан АУН і УПА дасягнулі прыкметных поспехаў. Ім удалося ўскладніць баявую дзейнасць праціўніка ў многіх раёнах Валыні і Палесся, перашкаджаючы правядзенню дыверсійных дзеянняў на нямецкіх камунікацыях. УПА здолела ў значнай ступені сарваць планы савецкага камандавання па ўводу партызанскіх злучэнняў на тэрыторыі Галіцыі і Карпат. Нацыяналісты не дазвалялі прасавецкім сілам выкарыстоўваць у поўнай меры гаспадарчы патэнцыял заходнеўкраінскіх зямель, што таксама негатыўна адбілася на баяздольнасці партызан. Упаўцы паспяхова знішчалі невялікія дэсантныя групы і імкнуліся адарваць ад «чырвоных» мабілізацыйны патэнцыял украінскіх сялян. Але спробы цалкам разграміць праціўніка або заслаць сваіх агентаў у партызанскія атрады для знішчэння каманднага складу сканчаліся безвынікова.

## Гл. таксама 
* Барацьба УПА супраць нямецкіх акупантаў

## Крыніцы 
Катэгорыя:Антысавецкі супраціў
Катэгорыя:Партызанскі рух падчас Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Украіна ў гады Вялікай Айчыннай вайны
Танд (значэнні)

**Танд** — тапонім і прозвішча.

* Танд — старажытны горад і камуна ў Францыі.

## Прозвішча 
* Гаспар дэ Танд (; 1618—1697) — французскі пісьменнік і падарожнік.
Элізабет Хёрлі

**Элізабет Джэйн Хёрлі** (; нар. , Бейзінгстак, Хэмпшыр, Англія, Вялікабрытанія) — брытанская актрыса, прадзюсар, фотамадэль і дызайнер.

## Біяграфія 
Галівудскім дэбютам Хёрлі стаў фільм «Пасажыр 57» (1992) з Уэслі Снайпсам у галоўнай ролі.

У 1994 годзе Элізабет разам з Х’ю Грантам заснавала кінакампанію Simian Films (у садружнасці з Castle Rock Entertainment). Іх першым сумесным праектам стаў медыцынскі трылер «Крайнія меры» (1996) з зорным акцёрскім складам: c Х’ю Грантам, Джынам Хэкменам і Сарай Джэсікай Паркер. Над гэтым фільмам Хёрлі працавала ў якасці прадзюсара. Пазней было яшчэ некалькі яе работ у якасці прадзюсара. Элізабет з тых часоў знялася ў некалькіх паспяховых карцінах, але адной з самых удалых і вядомых яе работ застаецца роля прывабнага д’ябла ў фільме «Аслеплены жаданнямі» (2000).

У 2015 годзе Хёрлі выканала галоўную ролю ў мыльнай оперы «Члены каралеўскай сям’і».
Уэслі Снайпс

**Уэслі Трэнт Снайпс** (; ) — амерыканскі акцёр. Выканаўца галоўнай ролі ў фільмах кінатрылогіі «Блэйд» (1998—2004).

## Біяграфія 
Сыграў у камедыі «Вышэйшая ліга» (1989), баявіку «Кароль Нью-Ёрка» (1990) і драме Спайка Лі «Блюз аб лепшым жыцці» (1990).

У 1991 годзе Снайпс сыграў наркабарона ў фільме «Нью-Джэк-Сіці» і «Танец на вадзе». Абедзве ролі былі высока ацэнены, і ў 1992 годзе ён з’явіўся ў сваім першым высокабюджэтным фільме «Пасажыр 57». Вельмі паспяховым было яго з’яўленне ў камедыі «Белыя людзі не ўмеюць скакаць», якая выйшла ў той жа год.

У 1993 годзе сыграў з Шонам Конэры ў «Узыходзячым сонцы» і з Сільвестрам Сталонэ ў «Разбуральніку», а праз 3 гады — з Робертам Дэ Ніра ў «Фанаце». У 1997 годзе за ролю ў меладраме «Спатканне на адну ноч» (з Настассяй Кінскі) атрымаў прэмію Венецыянскага кінафестывалю «Volpi Cup» у намінацыі «лепшы акцёр».

Доўгі час акцёр займаецца бразільскім баявым мастацтвам капаэйра. Валодае ўсходнімі адзінаборствамі.

## Зноскі
Этэль Бэрымар

**Этэль Бэрымар** (,  — ) — амерыканская актрыса, лаўрэат прэміі «Оскар», адна з членаў акцёрскага сямейства Бэрымараў.

## Біяграфія 
Упершыню на вялікім экране яна з’явілася ў 1914 годзе, але актыўную кінакар’еру пачала толькі з 1940-х гадоў пасля свайго пераезду ў Галівуд. Адзінымі двума фільмамі, у якіх яна знялася разам з двума братамі, сталі «Нацыянальны парад чырвонага крыжа» (1917) і «Распуцін і імператрыца» (1932).

У 1945 годзе за сваю ролю ў фільме «Толькі самотнае сэрца» Этэль Бэрымор была ўдастоена прэміі «Оскар» у намінацыі «найлепшая актрыса другога плана». Іншымі вядомымі кінакарцінамі з яе ўдзелам сталі «Шрубавая лесвіца» (1945), «Справа Парадайна» (1947), «Партрэт Джэні» (1948) і «Паўночны пацалунак» (1948). У 1950-я гады актрыса некалькі разоў з’явілася і на тэлебачанні, выканаўшы невялікія ролі ў шэрагу тэлесерыялаў.

У 1900 годзе Уінстан Чэрчыль прапаноўваў Этэль Бэрымар стаць яго жонкай, але яна адмовілася. 14 сакавіка 1909 гады яна выйшла замуж за Расэла Грысвольда Колта. У іх было трое дзяцей: актрыса і спявачка Этэль Бэрымар Колт (1912—1977), Самуэль Колт (1909—1986) і Джон Дру Колт (1913—1975). У 1923 годзе пара расталася.

## Зноскі
Мішэль Сані

**Мішэль Сані** (; ) — французскі піяніст, кампазітар і пісьменнік венгерскага паходжання. Распрацаваў новы падыход да навучання ігры на фартэпіяна, метад дазволіў многім студэнтам усіх узростаў атрымліваць асалоду ад ігры на гэтым інструменце, бо ігру на фартэпіяна звычайна лічаць недасягальнай, калі не навучыцца ёй у дзяцінстве.

## Біяграфія 
Мішэль Сані вучыўся ў École Normale de Musique de Paris, дзе займаўся фартэпіяна пад кіраўніцтвам Жуля Жанціля і Івоны Дэспор. Мае ступень магістра псіхалогіі, ступень бакалаўра літаратуры і доктарскую ступень па філасофіі, атрыманую ў Сарбоне ў 1974 годзе пад кіраўніцтвам Уладзіміра Янкелевіча. Мішэль Сані — заснавальнік SOS Talents Foundation.

Разам з Валеры Жыскар д’Эстэнам і праўнучкай Ферэнца Ліста, Бландзін Аліўе дэ Прэво, Сані быў адным з заснавальнікаў Французскай асацыяцыі імя Ферэнца Ліста.

## Фартэпіянны метад Мішэля Сані 
Метадалогія Сані выкладаецца ў яго школах у Парыжы і Жэневе. З 1974 года больш за 20 000 студэнтаў асвойвалі фартэпіяна па методыцы Сані.

Метад складзены з двух асноўных кампанентаў: Дыдактычныя заняткі — Prolégomènes, невялікія практыкаванні. Polégomènes развіваюць успрыманне музычнай сімфоніі і гуку. Другі кірунак складаецца з цыклу эцюдаў, сканцэнтраваных на развіцці тэхнічных навыкаў, такіх як жэсты і пазіцыі рук.

Адной з вучаніц Сані, якая пачала займацца фартэпіяна ў сталым узросце, была прафесарка французскай мовы Мішэль Парыс. Пасля сканчэння 4-гадовага метадалагічнага курсу Сані ў 30 гадоў яна выступіла з сольным канцэртам у Тэатры на Елісейскіх палях пры патранажы Міністэрства культуры.

Яшчэ адной паспяховай вучаніцай Мішэля Сані была Кладын Зевако, якая выступала ў Тэатры Елісейскіх Палёў у 1983 і 1984 гадах.

У 1981 годзе Сенат афіцыйна звярнуўся да міністра культуры Джэка Лэнга, каб абмеркаваць укараненне метадалогіі Мішэля Сані па ўсёй Францыі. 

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Michel Sogny Афіцыйны сайт
* Michel Sogny, l’art de la résilience Le Figaro
* Michel Sogny Акадэмія 
* Michel Sogny Асабісты сайт
* SOS Talents Foundation
* Працы ў Artchipel
* https://www.laflutedepan.com/recherche?Effiltre=1&Effiltre2=0&tri=0&page=0001&boutique=&instrument=&style=&motcle=michel+sogny

Катэгорыя:Музычныя педагогі Францыі
Сезар Торэс Марцінес

**Сезар Торэс Марцінес** (; 1905 — 14 лістапада 1988) — іспанскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. У перыяд Другой рэспублікі быў грамадзянскім губернатарам Луга, Альмерыі, Авілы, Хаэна і Гранады. 

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Галісіі.

Вывучаў права ва ўніверсітэце Сант’яга-дэ-Кампастэла. Далей працаваў юрыстам. З юнацтва быў членам Аўтаномнай галісійскай рэспубліканскай арганізацыі, заснаванай Сант’яга Касарэсам Кірога, з якім падтрымліваў цесныя сяброўскія адносіны. Пазней уступіў у партыю Рэспубліканская левая.

У гады Другой рэспублікі быў грамадзянскім губернатарам правінцый Луга, Альмерыя, Авіла і Хаэн. 

У чэрвені 1936 года прызначаны грамадзянскім губернатарам Гранады. Гэтую пасаду займаў да пачатку грамадзянскай вайны. Ужо 20 ліпеня арыштаваны мяцежнымі вайскоўцамі і заключаны ў турму. 

Асуджаны ваенна-палявым судом да больш чым трыццаці гадоў турмы. Таксама быў пазбаўлены права займацца адвакацкай дзейнасцю. У студзені 1944 года вызвалены ўмоўна-датэрмінова.

Вярнуўся ў родную Галісію, дзе ў 1954 годзе стаў членам савета дырэктараў Banco de Vigo.

## Прыватнае жыццё 
Двойчы быў у шлюбе: з Жазефінай Дыяс Торэс (1933) і Эльвірай Габерна Лага (1954).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Юрысты Іспаніі
Катэгорыя:Юрысты XX стагоддзя
Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі (рэспубліканцы)
РЕН ТВ

**РЕН ТВ** - расійскі федэральны тэлеканал. Быў заснаваны восенню 1991 года як тэлекампанія, якая вырабляла тэлеперадачы для тэлеканалаў ОРТ (з 27 снежня 1991 па 31 сакавіка 1995 года — «1-ы канал Астанкіна»), РТР і НТВ. 1 студзеня 1997 года быў запушчаны тэлеканал пад брэндам «REN-TV» (спачатку ў некаторых рэгіёнах вяшчаў з лагатыпам «REN-TV НВС»). Асноўны акцыянер «РЕН ТВ» - «Нацыянальная Медыя Група» (82 %). Праграмы і супрацоўнікі тэлеканала неаднаразова станавіліся лаўрэатамі нацыянальнай тэлевізійнай прэміі «ТЭФІ» і іншых прафесійных узнагарод.
Алат (горад)

**Алат** - горад раённага падпарадкавання, адміністрацыйны цэнтр Алацкага раёна Бухарскага вілаета Узбекістана. Знаходзіцца за 70 км ад горада Бухары. Чыгуначная станцыя. Самая высокая тэмпература - 48°C, сярэдняя тэмпература ліпеня - 31.0°C.

Катэгорыя:Гарады Бухарскага вілаета
Катэгорыя:Гарады Узбекістана
Гаспар дэ Танд

**Гаспар дэ Танд** (; —) — французскі пісьменнік і падарожнік. Псеўданім: **дэ Атвіль** ().

Нарадзіўся ў горадзе Ман (Францыя). Быў на службе пры двары караля польскага і Вялікага князя літоўскага Яна II Казіміра. Пасля адрачэння ў Яна II ад трона Гаспар дэ Танд у 1666 годзе вярнуўся ў Францыю. У 1674 годзе зноў быў у Рэчы Паспалітай сакратаром французскага пасла.

У 1684 годзе Гаспар дэ Танд выдаў у Парыжы кнігу «Гістарычныя рэляцыі пра Польшчу», якая была перакладзена на розныя мовы. У кнізе былі пададзены звесткі пра тагачасную Беларусь з пункту гледжання падарожніка. Аўтар раіў падарожнікам браць у падарожжа харчовыя прадукты, віно, міску, лыжку і нож, бо ім давядзецца часам начаваць у выпадковых месцах (пад павеццю, побач з коньмі і каровамі, бочкамі з капустай).

## Творы 
* Règles de la traduction ou moyens pour apprendre à traduire de latin en français, tirés de quelques-unes des meilleures traductions du temps (1660)
* Sermons de saint Augustin sur les sept Psaumes de la pénitence (1661)
* elation historique de la Pologne contenant le pouvoir de ses rois, leur élection, & leur couronnement, les privilèges de la noblesse, la religion, la justice, les mœurs & les inclinations des polonais; avec plusieurs actions remarquables (1686)

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Gaspard de Tende o Janie III // Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie 

Катэгорыя:Пісьменнікі Францыі XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Падарожнікі Францыі
Катэгорыя:Эсэісты Францыі
Алтыарык

**Алтыарык** () — пасёлак гарадскога тыпу (з 1980 года) ва Узбекістане. Адміністрацыйны цэнтр Алтыарыкскага тумана Ферганскага вілаета. Пасёлак размешчаны на захад ад горада Фергана, за 4 км ад аднайменнай чыгуначнай станцыі (на лініі Ахунбабаева — Каканд).

Катэгорыя:Населеныя пункты Узбекістана
Багдад (Узбекістан)

**Багдад** () — гарадскі пасёлак (з 1979 года), адміністрацыйны цэнтр Багдадскага тумана Ферганскага вілаета Узбекістана.

За 70 км ад Ферганы. У пасёлку размешчана чыгуначная станцыя «Фуркат» (на лініі Ахунбабаева — Каканд). Побач з Багдадам размешчаны Вялікі Ферганскі канал.

З 1894 па 1962 год называўся Сярова. Паводле перапісу насельніцтва 1989 года ў пасёлку пражывала 10 086 жыхароў. У 2000 годзе насельніцтва складала 12,8 тысяч чалавек.

Жыхары ў асноўным займаюцца бавоўнаводствам. Станам на 2000 год у пасёлку мелася тры школы, два ліцэі, дзве бібліятэкі, музей, паштовае аддзяленне, бальніца і дзве паліклінікі. У пасёлку дзейнічаюць аўтастанцыя, аўтазаправачная станцыя і рынак.

Катэгорыя:Населеныя пункты Узбекістана
Багдад (значэнні)

**Багдад** — сталіца Ірака.
* Багдад (мухафаза)
* Багдад (Узбекістан)
* (7079) Багдад — астэроід
Агландзія

**Агландзія** () — муніцыпалітэт і прыгарад горада Нікасія. Размешчаны на паўднёвы ўсход ад Нікасіі і займае тэрыторыю з плошчай каля 31 км², з якіх 14 км² з 1974 года акупаваны турэцкай арміяй. З астатніх 17 км ², 9 км ² займае Нацыянальны лес паркаў — Парк Аталаса (8,6 км²) і Парк педагагічнай акадэміі (0,4 км²).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Нікасія
Біблія Леапаліты

**Бі́блія Леапаліты** () (Кракаўская, Шарфенберга) — першы друкаваны пераклад Бібліі на польскай мове. Пераклад зроблены па замове кракаўскага кнігадрукара Марка Шарфенберга і яго сына Станіслава.

## Гісторыя 
Гэта быў другі каталіцкі пераклад Бібліі на польскай мове пасля Бібліі каралевы Соф’і. Выданне прысвяцілі каралю Жыгімонту II Аўгусту. Пераклад Вульгаты выканаў прафесар багаслоўя тэорыі Ягелонскага універсітэта Ян Ноч малодшы (псеўданім *Леапаліта*) з Львова. Біблія была перавыдадзена ў 1575 годзе. Пераклад у позняй частцы лічылі недасканалым з-за частага выкарыстання старасвецкіх слоў, выразаў, дыялектызмаў, значны ўплыў чэшскіх крыніц. Наступнае выданне Бібліі на польскай мове з’явілася ў 1599 годзе — Біблія Якуба Вуека. У ходзе праекту *Biblia Slavica* было надрукавана рэпрынтнае выданне Бібліі Леапаліты.

Да выхаду Бібліі, Шарфенбергі надрукавалі ў 1556 годзе Новы Запавет, які змяшчаў павучанні і прароцтвы Старога Запавету. Яго перавыдавалі ў 1564, 1566, 1568 гадах.

## Літаратура 
* E. Belcarzowa, *Polskie i czeskie źródła przekładu Biblii Leopolity*, Kraków 2006

## Спасылкі 
* 
* Біблія Леапаліты анлайн

Катэгорыя:Каталіцкія пераклады Бібліі
Катэгорыя:Кнігі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Пераклады Бібліі
Ката-Палемідыя

**Ката-Палемідыя** (грэч.:Κατο Πολεμιδια) — прыгарад Лімасола (Кіпр). Па дадзеных Статыстычнага ўпраўлення Рэспублікі Кіпр у 2001 годзе насельніцтва было 18 452 чалавекі.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Кіпра
Пафас (Кіпр)

**Пафас** (, ) — горад у паўднёва-заходняй частцы вострава Кіпр. Адміністрацыйна горад з'яўляецца цэнтрам аднайменнага раёна (аднаго з шасці раёнаў Рэспублікі Кіпр). 80 % насельніцтва гаворыць на грэчаскай мове, для астатніх 20 % жыхароў родная мова — турэцкая.

## Гісторыя 
Паводле міфалогіі, Пафас з'яўляецца радзімай грэчаскай багіні кахання Афрадыты. Апостал Павел прапаведаваў у Пафасе слова Божае. У 51 г. да н.э. э. у горадзе жыў вядомы аратар Марк Тулій Цыцэрон, які з'яўляўся праконсулам Кіпра. Пафас уваходзіць у спіс Сусветнай культурнай і прыроднай спадчыны ЮНЕСКА. Недалёка размешчаны міжнародны аэрапорт.

Разам з дацкім горадам Орхус Пафас быў абраны культурнай сталіцай Еўропы 2017 года.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Кіпра
Кірэнія

**Кірэнія** — партовы горад на паўночным узбярэжжы вострава Кіпр, які з 1974 года знаходзіцца ў складзе часткова прызнанай Турэцкай Рэспублікі Паўночнага Кіпра. Размешчана ля падножжа аднайменных гор, непасрэдна каля мора. У Кірэніі забаронена будаваць вышынныя дамы; самы высокі будынак горада мае 5 паверхаў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Кіпра
Тандэм

**Тандэм** — шматзначны тэрмін.

* Тандэм — аэрадынамічная схема самалётаў.
* Тандэм — марскі тэрмін, ўзаемнае размяшчэнне суднаў кільватары адзін да аднаго,
* Велатандэм — веласіпед для двух і болей чалавек.
* Тандэм — фільм Патрыса Леконта 1987 года.
Кувасай

**Кувасай** () — горад у Ферганскім вілаеце Узбекістана.

## Гісторыя 
Утвораны ў 1954 годзе на месцы рабочага пасёлка. Кувасай — гэта адно з месцаў рассялення дэпартаваных крымскіх татараў.

У Кувасаі пражываюць узбекі, таджыкі, рускія, туркі-месхетынцы, татары, карэйцы, крымскія татары і іншыя. Пасля падзення жалезнай заслоны на ўсёй постсавецкай постсавецкай прасторы адбываліся міграцыйныя працэсы. Акрамя постсавецкага эканамічнага заняпаду, міграцыю ўзмацнялі ферганскія падзеі, якія адбыліся ў 1989 годзе. Кувасай быў адным з цэнтраў міжнацыянальных сутыкненняў паміж туркамі-месхетынцамі і ўзбекамі.

У Кувасаі таксама ёсць некалькі ваенных баз.

Катэгорыя:Гарады Узбекістана
Стровалас

**Стровалас** — горад і муніцыпалітэт, прыгарад сталіцы краіны Нікасіі. З колькасцю насельніцтва каля 70 000 чалавек, Стровалас буйнейгы за муніцыпалітэт Нікасіі, і з’яўляецца другім па велічыні паселішчам Рэспублікі Кіпр пасля горада Лімасол.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Кіпра
Морфу

**Морфу** — горад на Кіпры, на беразе аднайменнага заліва, які з 1974 года знаходзіцца ў складзе часткова прызнанай Турэцкай Рэспублікі Паўночнага Кіпра.

## Гісторыя 
Рэшткі першых паселішчаў на тэрыторыі горада адносяцца да антычнасці, аднак сучасны Морфу адносіцца да візантыйскага перыяду, калі вакол храма св. Маманта, які шануецца ў гэтай мясцовасці, з’явіліся жыхары, якія ратуюцца ад арабскіх набегаў. У 1426 годзе Морфу стаў цэнтрам буйнога антыфеадальнага паўстання. У 1883 годзе брытанская адміністрацыя дала Морфу статус горада, і ён пачаў інтэнсіўна развівацца дзякуючы пабудаванай у 1907 годзе чыгунцы, якая звязала яго з Нікасіяй і разабранай у 1951 годзе.

У 1973 годзе Кіпрская праваслаўная царква заснавала Марфскую мітраполію, аднак ужо ў наступным годзе пераважна грэчаскі да таго горад быў захоплены турэцкімі войскамі, і біскуп Хрысанф быў вымушаны бегчы. Новая адміністрацыя перайменавала горад перакладам грэчаскай назвы ў **Гюзельюрт** замест ужытнага раней у турэцкай мове **Аморфа** (тур. Omorfo) і зрабіла яго цэнтрам асобнага раёна Морфу.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Кіпра
Катэгорыя:Паўночны Кіпр
Лісі (Кіпр)

**Лісі** (грэч. Λύση) / **Акдаган** (тур. Akdoğan) — вёска на востраве Кіпр, на тэрыторыі часткова прызнанай дзяржавы Турэцкая Рэспубліка Паўночнага Кіпра (згодна з міжнароднай супольнасцю — у Рэспубліцы Кіпр). У адміністрацыйным плане мае статус муніцыпалітэта ў складзе раёна Газімагуса. Знаходзіцца ва ўсходняй частцы вострава, у паўднёвай частцы раёна, на вышыні 68 метраў над узроўнем мора. Размешчаны прыблізна за 20 км на захад ад Фамагусты, адміністрацыйнага цэнтра раёна.

Катэгорыя:Населеныя пункты Кіпра
Ташлак

**Ташлак** () — гарадскі пасёлак (з 1974 года), адміністрацыйны цэнтр Ташлакскага раёна Ферганскага вілаета Узбекістана. Пасёлак размешчаны за 5 км ад чыгуначнай станцыі Ахунбабаева (вузел ліній на Андыжан, Кызыл-Кію і Наманган).

Катэгорыя:Населеныя пункты Узбекістана
Барс (бронеаўтамабіль)

**«Барс»** — сямейства колавых бронемашын украінскай карпарацыі «Богдан».

## Гісторыя 
Бранявік распрацаваны ў 2014 годзе канструктарскім бюро Чаркаскага аўтамабільнага завода. Упершыню прадстаўлены 12 снежня 2014 года на палігоне Нацыянальнай гвардыі пад Кіевам.

Корпус зварны, выраблены са сталёвых бранявых лістоў, размешчаных пад вуглом. Браніраванне забяспечвае абарону ад 5,45-мм і 7,62-мм боепрыпасаў.

У бартах баявога аддзялення маецца дзве дзверы для кіроўцы і камандзіра машыны, у верхняй частцы якіх усталяваны куленепрабівальны шклаблок. У карме корпуса размешчана дзверы для пасадкі і высадкі дэсанту. Таксама маецца люк на даху.

На дах баявога аддзялення бронемашыны прадугледжана магчымасць устаноўкі баявога модуля.

У базавым выкананні «Барс» укамплектаваны лябёдкай, кандыцыянерам, абагравальнікам нямецкай фірмы «Webasto», сістэмай відэаназірання, GPS-навігатарам. Прадугледжана магчымасць устаноўкі дадатковага абсталявання: радыёстанцыі, цеплавізара, прыбора начнога бачання.

## Варыянты і мадыфікацыі 
Бронемашына можа выпускацца ў дэсантнай, патрульнай, грузавой і санітарнай версіі.
* **«Барс»** — прататып, прадстаўлены ў снежні 2014 года. Выкананы на камерцыйным паўнапрывадным шасі вытворчасці японскай кампаніі Isuzu з дызельным рухавіком Hyundai магутнасцю 139 к. с. У канцы 2015 года ў канструкцыю машыны былі ўнесены змены, распрацаваныя падчас эксплуатацыі прататыпа. Трэцяя версія 2016 года атрымала новую платформу, абарону ўзроўню STANAG 4569 Level 2, фільтра-вентыляцыйную сістэму, сістэму пажарагашэння, устаўкі «RunFlat» у колы і іншыя опцыі.
* **«Барс-8»** — машына, распрацаваная ў 2015 годзе з улікам патрабаванняў Міністэрства абароны Украіны: на больш магутным шасі пікапа Dodge Ram, з павялічаным аб’ёмам кузава і грузападымальнасцю.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Тэхніка військового призначення // афіцыйны сайт вытворцы

Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Катэгорыя:Бранятэхніка Украіны
Рыштан

**Рышта́н** () — горад, адміністрацыйны цэнтр Рыштанскага раёна Ферганскага вілаета Узбекістана. Адзін з самых старажытных гарадоў Ферганскай даліны і Цэнтральнай Азіі на Вялікім шаўковым шляху. З даўніх часоў вядомы як найбуйнейшы ў Цэнтральнай Азіі цэнтр па вытворчасці ўнікальнай паліванай керамікі. Размешчаны на поўдні Ферганскай даліны ў перадгор’ях Алайскага хрыбта на вышыні 482 метры над узроўнем мора, на правым узбярэжжы ракі Сох, на мяжы з Рэспублікай Кыргызстан. За 50 км ад Ферганы, за 40 км ад Каканда, за 270 км ад Ташкента. Бліжэйшая чыгуначная станцыя знаходзіцца за 12 км на поўнач ад горада.

Катэгорыя:Гарады Узбекістана
Танееў

**Танееў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Сяргеевіч Танееў (1850—1918) — расійскі дзяржаўны дзеяч, кампазітар,
* Сяргей Іванавіч Танееў (1856—1915) — рускі кампазітар, піяніст, музычны педагог.
* Уладзімір Іванавіч Танееў (1840—1921) — рускі філосаф, юрыст і грамадскі дзеяч.
Мастацкая апрацоўка ганча

**Мастацкая апрацоўка ** () — від мастацкага промыслу, галіна прыкладнога мастацтва, звязаная з .

Шырока выкарыстоўваецца пры аздабленні будынкаў, апрацоўцы архітэктурных дэталяў, атынкоўцы сцен і столі, стварэнні дэкаратыўных форм і гравіроўцы узораў і малюнкаў. Дэкарыраванне ганчам выконваецца двума спосабамі: разьбой і фармоўкай.

Пры разьбярскім спосабе сцяну будынка абмазваюць ганчам, а на дэкарыруемай частцы робяць узор. Пры фармоўцы гатовае ўпрыгажэнне мацуецца на дэкаруемую паверхню на ганчавых дошках. Фармовачны спосаб дазваляе вырабляць адразу вялікую колькасць дэкору (у наш час прадпрыемствы таксама вырабляюць шмат копій з выкарыстаннем формаў).

Багацце ганча на тэрыторыі Узбекістана і лёгкасць працы ў ім абумовілі, што там яго мастацкая апрацоўка з даўніх часоў сфарміравалася як асобая прафесія; Яно развівалася ў неад’емнай сувязі з узвядзеннем велічных будынкаў і развіццём архітэктуры, практычнага і выяўленчага мастацтва ў цэлым. Разам з каменем, цэглай, керамікай, дрэвам са старажытных часоў шырока выкарыстоўваўся ганч; а прастата працы з узорамі і малюнкамі развіла разьбу па ганчы.

## Літаратура 
* OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

Катэгорыя:Мастацтва Узбекістана
Арматура

**Арматура** (ад  — узбраенне, амуніцыя) — дапаможныя, звычайна стандартныя прылады, прыстасаванні і дэталі, неабходныя для забеспячэння нармальнай работы абсталявання і трываласці канструкцый.

## Арматура жалезабетонных канструкцый 
Арматура жалезабетонных канструкцый успрымае пераважна расцягвальныя намаганні і стварае папярэдняе напружанне. Падзяляецца на рабочую (разліковую), мантажную і размеркавальную (канструкцыйную). Арматура павінна быць трывалая, пластычная, вязкая, добра зварвацца. Найбольш пашырана стальная стрыжнёвая арматура (гарачакачаная, умацаваная тэрмічна і выцягваннем) і драцяная (арматурны дрот, пасмы, канаты, тканыя і зварныя сеткі). Дыяметр стрыжнёвай арматуры 6—90 мм, драцяной З—8 мм. Для паляпшэння счаплення з бетонам ёй надаюць перыядычны профіль. У якасці арматуры жалезабетонных канструкцый выкарыстоўваюць таксама шкловалакно і вырабы з яго, шклапластыкі і інш.

## Арматурныя работы 
Выконваецца комплекс работ па вырабе, укладцы ў форму ці ўстаноўцы на месца бетанавання (мантаж) арматурных элементаў жалезабетонных канструкцый. Арматурныя работы ўключаюць нарыхтоўку арматурных стрыжняў, выраб арматурных сетак ці каркасаў, іх зборку і ўстаноўку ў форму ці апалубку. Стрыжні робяць з арматурнай сталі на спецыяльных станках, сеткі і каркасы — на станках з гібачнай бэлькай. Плоскія сеткі і каркасы шырынёй да 1 м вырабляюць кантактнай зваркай на зварачных машынах і аўтаматызаваных паточных лініях, прасторавыя каркасы збіраюць у асноўным на гарызантальных і вертыкальных кандуктарах-маніпулятарах. Арматуру для папярэдне напружаных канструкцый да ўкладкі ў форму расцягваюць гідраўлічнымі дамкратамі ці падаўжаюць награваннем да 300—450 °C. Арматуру для маналітных канструкцый (напрыклад, плацін) зварваюць з сетак, каркасаў і іншых элементаў, устаўляюць у формы або апалубку кранамі, маніпулятарамі і да т.п.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Будаўнічыя матэрыялы
Бухарскі вілает

**Бухарскі вілает** () — адміністрацыйная адзінка Узбекістана. Адміністрацыйны цэнтр — горад Бухара. Плошча вобласці — 40 220 км². Знаходзіцца на паўднёвым захадзе Узбекістана. Мяжуе з Туркменістанам, Харэзмскім, Наваійскім і Кашкадар’інскім вілаетамі, а таксама з Рэспублікай Каракалпакстан.

Тэрыторыя вілаета — пустынная раўніна з асобнымі ўзвышшамі. Больш за 90 % плошчы займаюць пяскі пустыні Кызылкум.

Толькі на поўдні ў нізоўях Зераўшана знаходзяцца невялікія абрашаныя аазісы — Гіждуванскі, Бухарскі і Каракульскі.

Катэгорыя:Вілаеты Узбекістана
Барс-8

**Барс-8** — лёгкі тактычны бронеаўтамабіль украінскай карпарацыі «Богдан».

## Гісторыя 
Быў упершыню прадстаўлены 4 красавіка 2015 года на палігоне вучэбнага цэнтра Нацыянальнай гвардыі ў вёсцы Наві Пэтрыўці. Мадэль распрацавана на аснове канструкцыі створанага ў канцы 2014 года браневіка «Барс» з улікам патрабаванняў Міністэрства абароны Украіны — на больш магутным шасі пікапа Dodge Ram, з павялічаным аб’ёмам кузава і грузападымальнасцю.

Дызайн распрацавала кіеўская дызайнерская фірма DIGITEC Visual Engineering.

У лютым 2019 года «Барс-8» завяршыў дзяржаўныя выпрабаванні і ў чэрвені афіцыйна прыняты на ўзбраенне Узброеных Сіл Украіны.

## Апісанне 
Бронемашына мае звычайную кампаноўку з пярэднім размяшчэннем рухавіка, аддзяленнем кіравання ў сярэдняй частцы машыны, у кармавой частцы размешчана дэсантнае аддзяленне. Экіпаж складаецца з двух чалавек (кіроўцы і камандзіра машыны), у дэсантным аддзяленні прадугледжана магчымасць перавозкі грузаў або да васьмі пяхотнікаў ў поўным абмундзіраванні.

Бронеаўтамабіль абсталяваны турбадызельным рухавіком Cummins Turbo Diesel магутнасцю 385 к. с. і японскай каробкай перадач Aisin, 12,7 мм кулямёт НСВ-12,7.

## Варыянты і мадыфікацыі 
«Барс-8» можа выпускацца ў некалькіх варыянтах выканання.
* «**Барс-8**» — браніраваны аўтамабіль для перавозкі пяхоты.
* «**Барс-8**» — 120 мм самаходны мінамёт, дэманстрацыйны ўзор якога быў прадстаўлены ў кастрычніку 2016 года. Экіпаж скарочаны да трох чалавек, дэсантнае аддзяленне пераабсталявана ў грузавы адсек, дзе размешчаны 120-мм мінамётны комплекс UKR-MMC з камп’ютэрызаванай сістэмай навядзення. Кут вертыкальнага навядзення мінамёта складае ад 45 да 85 градусаў, па гарызанталі — 60 градусаў. Мінамётны комплекс UKR-MMC уяўляе сабой савецкі 120-мм мінамёт 2Б11 з новай квадратнай апорнай плітой і пнеўматычным механізмам прывядзення зброі ў баявое становішча і навядзення. Для прадстаўленай на выставе машыны новая апорная пліта і пнеўматычны механізм навядзення іспанскай вытворчасці былі атрыманы праз ДП  «Укроборонсервис».
* «**Барс-8**» — машына артылерыйскай разведкі. Усталяваны камплекты абсталявання «Джэб», маса машыны павялічана да 9,5 тон, а агульная колькасць экіпажа і дэсанту паменшаная да шасці чалавек.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Тэхніка військового призначення // афіцыйны сайт вытворцы

Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Катэгорыя:Бранятэхніка Украіны
Бернард Хіл

**Бернард Хіл** (; ,  — , ) — брытанскі акцёр. За сваю амаль пяцідзесяцігадовую кар’еру сыграў шмат роляў у кіно, тэатры і на тэлебачанні. Найбольш вядомы па ролях капітана  ў фільме «Тытанік», караля Тэўдэна ў кінатрылогіі «Уладар пярсцёнкаў» і рэктара турмы  у драме «». Хіл з’яўляўся адзіным акцёрам, які зняўся больш чым у адным фільме, узнагароджаным 11 прэміямі «Оскар» («Тытанік», «Уладар пярсцёнкаў: Вяртанне караля»).

## Біяграфія 
Бернард Хіл нарадзіўся 17 снежня 1944 года ў , Манчэстэр. Вучыўся ў , пазней паступіў у Манчэстэрскую палітэхнічную школу драмы, якую скончыў з дыпломам у 1970 годзе.

Упершыню Хіл атрымаў вядомасць у Вялікабрытаніі пасля ролі Ёсера Х’юза ў тэлевізійным серыяле «Хлопцы з Блэкстафа».

У 1982 годзе ён сыграў сяржанта Путнема ў аскараносным фільме «» рэжысёра Рычарда Атэнбора. Затым Бернард Хіл з’явіўся ў фільме 1984 года «», чацвёртай пастаноўцы аб бунце на . Але найбольш запатрабаваным акцёрам Хіл стаў пасля ролі капітана  ў фільме «Тытанік», які на той момант стаў самым касавым фільмам у гісторыі.

Бернард Хіл памёр рана раніцай 5 мая 2024 года ва ўзросце 79 гадоў.

## Выбраная фільмаграфія 
* 1976 — «»
* 1982 — «»
* 1984 — «»
* 1990 — «»
* 1995 — «»
* 1996 — «»
* 1997 — «Тытанік»
* 1999 — «»
* 2002 — «Уладар пярсцёнкаў: Дзве вежы»
* 2002 — «»
* 2003 — «Уладар пярсцёнкаў: Вяртанне караля»

## Крыніцы 
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Акцёры тэлебачання Англіі
Бернгард Леапольд Францішак Танер

**Бернгард Леапольд Францішак Та́нер** (1654 — пасля 1715) — чэшскі падарожнік, езуіт.

Нарадзіўся ў Празе. Вучыўся ў Пражскім універсітэце і ў 1674 годзе атрымаў ступень доктара філасофіі. З 1675 гада падарожнічаў, наведаў Італію і Германію, вярнуўся ў Прагу. У 1676 годзе Бернгард Танер пераехаў у Рэч Паспалітую і паступіў на службу да ваяводы валынскага М. Е Чартарыйскага. У 1678 годзе разам з ім прымаў удзел у пасольстве ў Маскву. Шлях пасольства пралягаў праз Брэст, Ружаны, Нясвіж, Мінск, Крупкі, Барысаў, Галоўчын, Магілёў, Смаленск, Дарагабуж, Вязьму, Царова-Займішча, Мажайск, Кубінку. Вяртаўся Танер праз Оршу, Мінск, Койданаў, Мір, Слонім, Пружаны, Брэст.

У час падарожжа Танер вёў запісы, апісваў гарады і вёскі, землі, дарогі. Адзначыў, што ў гарадах шмат мураваных дамоў і крам, што драўляныя пабудовы былі добрай работы, купцы і мяшчане мелі мелі каштоўныя карціны і посуд. Таксама адзначыў гасціннасць жыхароў Магілёва і Мінска. Яму спадабаўся Мінск сваімі цэрквамі, ладам жыцця і адзеннем жыхароў.

Пасля падарожжа Танер яшчэ суправаджаў Чартарыйскага ў паездках у Явараў, на сейм у Гродна і інш. У 1679 годзе вярнуўся ў Прагу. У 1689 годзе ў Нюрнбергу выдаў на лацінскай мове свае запісы з малюнкамі. У 1891 годзе ў Маскве быў выдадзены рускі пераклад: *Таннер, Бернгард Леопольд.* Описание путешествия польского посольства в Москву в 1678 году : пер. с лат. / Бернгард Таннер; пер., прим. и прил. И. Ивакина. — М., 1891. — XII, 203 с., 5 л. ил.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Швед В. В., Госцеў А. П.* Горадня. Аповяды з гісторыі горада (сярэдзіна 16 — канец 18 ст.). — Гродна: Пергамент, 1997. — 140 с.
* Таннер, Бернгард Леопольд Франциск (путешественник ; 1654 — после 1715)
* Bernard Tanner a jeho cesta do Polska a Moskvy v l. 1676—1679 / Milan Šmerda. Slavia, Roč. 37 (1968), s. 627—642.

Катэгорыя:Постаці Чэхіі
Катэгорыя:Падарожнікі
Катэгорыя:Падарожнікі ў Расію
Катэгорыя:Езуіты
Катэгорыя:Дактары філасофіі
Танер

**Танер** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Бернгард Леапольд Францішак Танер (1654 — пасля 1715) — чэшскі падарожнік.
* Вяйнё Танер (1881—1966) — фінскі дзяржаўны дзеяч.
* Халдун Танер (1915—1986) — турэцкі пісьменнік.
Сканер

**Сканер выяў** або проста **сканер** — гэта электронная прылада, якая стварае лічбавае прадстаўленне выявы, дакумента або рукапіснага тэкста.

Найбольш вядомая версія сканера — настольны *планшэтны сканер*, у якім дакумент змяшчаецца на шкляное акно для сканавання. Таксама існуюць *ручныя сканеры* — міні-прылады, якія перамяшчаюцца ўздоўж дакумента ўручную, і *сканеры з механічным прывадам*, якія перамяшчаюць дакумент уздоўж сканавальнага элемента і звычайна выкарыстоўваюцца для шырокафарматных дакументаў, у якіх планшэтны сканер быў бы недарэчны.

Сканеры часта ўваходзяць у склад шматфункцыянальных прылад, у якіх аб’яднаныя функцыі прынтара, сканера і капіравальнага апарата.

Існуюць спецыялізаваныя сканеры, такія як сканеры кніг, якія маюць механізм пераліствання старонак, і 3D-сканеры, у якіх лічбавае прадстаўленне ствараецца для трохмернай формы аб’екта.

Сканеры звычайна падключаюцца да персанальнага камп'ютара, аднак сучасныя мадэлі дазваляюць сканаваць з выкарыстаннем толькі смартфона, або захоўваць выявы адразу на знешні носьбіт (напрыклад, праз порт USB).

Важнымі параметрамі сканера з’яўляюцца:
* глыбіня колеру — колькасць бітоў для адлюстравання колеру аднаго пікселя, звычайна складае не менш за 24 біта. Якасныя мадэлі маюць глыбіню колеру 36-48 біт.
* раздзяляльнасць () — вымяраецца ў колькасці пікселяў на цалю ()

## Гл. таксама 
* Прынтар
* Факс
* Мадэм
* Тэлефон

Катэгорыя:Офісная тэхніка
Катэгорыя:Камп’ютарнае апаратнае забеспячэнне
Якія сны сніць мядзведзь

**«Які́я сны́ сні́ць мядзве́дзь»** ― беларускі анімацыйны фільм, зняты на кінастудыі «Беларусьфільм» у 2015 годзе.

## Сюжэт 
У адной беларускай вёсцы здарылася бяда. Тут ніяк не можа наступіць вясна, бо Мядзведзь скраў з неба Сонца і заснуў у бярлозе на зіму. Жыхары вёскі вырашылі што б ні было абудзіць клышаногага, каб вярнуць цёплае сонейка на неба.

## Здымачная група 
* аўтары сцэнарыя: Анна Дземідовіч, Руслан Сінкевіч;
* кінарэжысёр ― Руслан Сінкевіч;
* мастак-пастаноўшчык ― Руслан Сінкевіч;
* музыка гурта «Vuraj»;
* гукарэжысёр ― Яўген Рагозін;
* аніматары: Станіслаў Сперанскі, Анна Тумеля, Валер Казлоў, Марта Герашчанка, Марыя Пучкова, Алена Барушка, Алена Туманава, Марыя Матусевіч, Марыя Іванова, Мікалай Ярунін
* мастацкае рашэнне, вобразны шэраг і персанажы ― Інына Забела.
* мастак ― Святлана Катлярова;
* ролі агучвалі: Аляксандр Кашпераў, Юзаф Шумовіч;
* вершаваны тэкст ― Анастасія Гулак;
* шумавое афармленне ― Шаміль Ісмаілаў;
* кампоўзінг ― Максім Герасіменка;
* камп’ютарнае забеспячэнне: Дыяна Бецун, Алена Туманава;
* асабістая падзяка Сяргею Русецкаму.

## Фестывалі 
Прымаў удзел у V фестывалі «Constantine’s gold coin» у Сербіі у горадзе Ніш з 25 па 29 ліпеня, разам з анімацыйнымі стужкамі «Нянюшкіны казкі» і «Вясна ўвосень».

## Гл. таксама 
## Зноскі 
## Літаратура 
## Спасылкі 
*
Мар’ян Масоніус

**Пётр Мар’ян Масоніус** або **Масоніюс**, радзей **Пётр Пятровіч Масоніус** (, ; Крыптанімы: *Mns*; 1 лютага 1862, Курск — 20 ліпеня 1945, Вільня) — беларуска-польскі філосаф, псіхолаг i педагог, асветнік, энцыклапедыст і журналіст, шматгадовы выкладчык Універсітэта Стэфана Баторыя.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхты Навагрудскага павета Мінскай губерні, каталік. Сын палкоўніка Рускай імператарскай арміі Пятра Масоніуса і Алены са Слізняў, дачкі Атона Слізня — філамата і сябра Адама Міцкевіча. Погляды Масоніуса прынята называць «крытычным або новакрытычным пазітывізмам». Уваходзіў у камісію па стварэнні Беларускага ўніверсітэта ў Менску, а таксама выкладаў курсы беларусазнаўства. У 1918 годзе арганізаваў польскую гімназію імя Уладзіслава Сыракомлі ў Нясвіжы, быў яе першым дырэктарам да 1919 года. Двойчы арыштаваны і прыгавораны да расстрэлу бальшавікамі, спачатку ў 1919 годзе, затым падчас польска-бальшавіцкай вайны ў 1920 годзе, вызвалены па абмене.

У незалежнай Польшчы, з кастрычніка 1920 года, працаваў выкладчыкам філасофіі і педагогікі ва Універсітэце Стэфана Баторыя (УСБ).

У 1928 годзе ўзначаліў спецыяльную экзаменацыйную камісію для выпускнікоў Віленскай і Навагрудскай беларускіх гімназій.

У 1932 годзе выйшаў на пенсію. Тады ж быў узнагароджаны Камандорскім крыжам Ордэна Адраджэння Польшчы (9 лістапада 1932).

Належаў, між іншым, да Філасофскага таварыства ў Варшаве.

## Выбраныя публікацыі 
* *Szkice estetyczne* (1884)
* *Über den kritischen Realismus* (1887, Лейпцыг)
* *Очерк истории польской филозофии* (1890, Масква)
* *Racjonalizm w teorii poznania Kanta* (1898)
* *Rozdwojenie myśli polskiej* (1901, Варшава)
* O bolszewictwie. Odczyt wygłoszony w dniu 21 sierpnia 1920 roku w Poznaniu, Poznań-Warszawa: Księgarnia św. Wojciecha, 1921 (Głosy na czasie (45))
* Dzieje Uniwersytetu Wileńskiego 1781—1832. Mirosław Supruniuk (red.). Toruń: Uniwersytet M. Kopernika, 2005. ISBN 83-231-1828-0.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Marian Massonius, *O bolszewistwie*, Ośrodek Myśli Politycznej
* [Publikacje Mariana Massoniusa](https://polona.pl/search/?filters=public:1,creator:%22Massonius,_Marian_(1862--1945)%22) w bibliotece Polona

Катэгорыя:Педагогі Польшчы
Катэгорыя:Журналісты Польшчы
Катэгорыя:Пахаваныя на Бернардзінскіх могілках
Катэгорыя:Постаці Мінска
Катэгорыя:Постаці Нясвіжа
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Курску
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі I склікання
Катэгорыя:Выпускнікі Лейпцыгскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі факультэта філасофіі і сацыялогіі Варшаўскага ўніверсітэта
Танзімат

**Танзіма́т** () — назва рэформ і самога перыяду іх правядзення ў Асманскай імперыі з 1839 да 1876 год. Рэформы мелі на мэце ўмацаванне імперыі.

Пачаліся 3 лістапада 1839 года з выдання султанам Асманскай імперыі рэскрыпта з абяцаннем забяспечыць недатыкальнасць жыцця, гонару і маёмасці ўсіх падданых. правесці ваенную рэформу, уладкаваць падаткаабкладанне. Пазней былі прыняты крымінальны і камерцыйны кодэксы, створаны свецкія школы, рэарганізавана сістэма кіравання дзяржавай, уведзены ўсеагульны ваенны абавязак. Рэскрыптам ад 18 лютага 1856 года (2-і этап рэформ) былі заснаваны першыя банкі, зроблены крокі па юрыдычнаму афармленню прыватнай уласнасці на зямлю.

Рэформы з-за супраціўлення кансерватыўных колаў і мусульманскага духавенства не былі праведзены цалкам. З прыходам да ўлады султана Абдул-Хаміда II у 1876 годзе рэформы былі спынены.

Перыяд рэформ пасадзейнічаў эканамічнаму развіццю краіны, развіццю навукі, літаратуры, фарміраванню інтэлігенцыі.

## Зноскі 
.== Літаратура ==
* 
* 

## Спасылкі 
* *Гаджиев Р. С.* Исторические источники о реформах танзимата в Турции (40-70-е гг. XIX в.) // Вестник Дагестанского государственного университета. Серия 2: Гуманитарные науки. 2009. Вып. 4.

Катэгорыя:Гісторыя Асманскай імперыі
Паўночная група войск

**Паўночная група войск (ПГВ)** — аператыўна-стратэгічнае ваенна-тэрытарыяльнае фарміраванне Узброеных Сіл СССР і Узброеных Сіл Расійскай Федэрацыі, якое знаходзілася на тэрыторыі Польскай Народнай Рэспублікі (пазней — Рэспублікі Польшча).

ПГВ утворана на базе 2-га Беларускага фронту ў адпаведнасці з Дагаворам аб дружбе, узаемнай дапамозе і пасляваенным супрацоўніцтве паміж СССР і Польскай Рэспублікай, падпісаным у Маскве 21 красавіка 1945 года. Войскі размяшчалася ў 180 ваенных гарадках. У іх, акрамя армейскіх часцей, размяшчаліся і сілы Галоўнакамандуючага Заходняга напрамку, і іншыя часці ВПС, КДБ і г. д. Фарміраванне служыла сувязным звяном паміж кантынгентам у Германіі і войскамі на тэрыторыі самаго СССР. З прычыны малой колькасці група адпавядала прыкладна ўзмоцненаму вайсковаму корпусу — усяго 2 дывізіі, але з вялікай колькасцю баявых і іншых часцей. У большай ступені яна выконвала псіхалагічную ролю для войск у ГДР.

На канец 1990 года ПГВ мела прыкладна 45 тыс. вайскоўцаў, 598 танкаў, 820 БМП і БТР, 354 гармат, мінамётаў і РСЗА, 300 самалётаў і 69 верталётаў. 

У перыяд з 5 мая 1992 па 15 верасня 1993 войскі былі выведзены з Польшчы. Часці размеркаваны паміж ваеннымі акругамі УС РФ, за выключэннем 688-га асобнага верталётнага палка, які ўключаны ў склад ВПС Беларусі.

## Літаратура 
* Феськов В. И., Голиков В. И., Калашников К. А., Слугин С. А. Вооружённые Силы СССР после Второй мировой войны: от Красной Армии к Советской (часть 1: Сухопутные войска) / под науч. ред. В. И. Голикова. — Томск: Изд-во НТЛ, 2013. — 640 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-89503-530-6.

Катэгорыя:Замежныя кантынгенты Узброеных сіл СССРКатэгорыя:Польская Народная Рэспубліка
Ерэванская ЦЭС

**Ерэванская ЦЭС** — цеплавая электрычная станцыя, размешчаная ў Ерэване, Арменія.

Старая, састарэлая электрастанцыя працавала на прыродным газе і мазуце, а новая электрастанцыя камбінаванага цыклу працуе на прыродным газе і мае магутнасць 242 мегават. Яна вырабляе чвэрць электраэнергіі краіны і адказвае за сезонны абмен электраэнергіяй з Іранам па праграме «газ у абмен на электраэнергію».

Катэгорыя:Энергетыка Арменіі
Катэгорыя:Эканоміка Ерэвана
Катэгорыя:З’явіліся ў 1963 годзе
Катэгорыя:З’явіліся ў 2010 годзе
Катэгорыя:З’явіліся ў 2010 годзе
Цэнтральная група войск

**Цэнтральная група войскаў (ЦГВ)** – аператыўна-стратэгічнае аб’яднанне (група войск) Савецкіх Узброеных Сіл. Існавала двойчы: у перыяд з 10 чэрвеня 1945 г. па 14 красавіка 1955 г. на тэрыторыі Чэхаславакіі (да 1949 г.), Аўстрыі і Венгрыі; у перыяд з 24 кастрычніка 1968 г. па 21 чэрвеня 1991 г. на тэрыторыі Чэхаславакіі.

1-е фарміраванне дзейнічала ў адпаведнасці з пагадненнямі, выпрацаванымі саюзнымі дзяржавамі для кантролю за выкананнем патрабаванняў з Акта аб капітуляцыі Германіі, у складзе якой Аўстрыя ўдзельнічала ў Другой сусветнай вайне. Дырэктывай Стаўкі Вярхоўнага Галоўнакамандавання ад 29.05.1945 г. № 11096 1-ы Украінскі фронт ператворны ў Цэнтральную групу войск.

Штаб размясціўся ў Бадэне (Аўстрыя). Да канца лета 1945 г. у склад уваходзілі 6 гвардзейскіх армій сухапутных войск: 3-я і 4-я танкавыя, 4-я, 5-я, 7-я і 9-я агульнавайсковыя. Паветраную падтрымку ажыццяўляла 2-я (з лютага 1949 г. — 59-я) паветраная армія. Пры гэтым усе танкавыя і механізаваныя карпусы сталі аднайменнымі дывізіямі і, акрамя таго, у складзе гвардзейскіх стралковых карпусоў 4-й і 5-й армій на базе стралковых дывізій былі сфарміраваны 6 гвардзейскіх механізаваных дывізій пад нумарамі ад 13-й да 18-й.

2-е фарміраванне са штабам у Мілавіцы ўтворана пасля «Пражскай вясны» і аперыцыі «Дунай». Прававой асновай знаходжання групы стаў падпісаны дагавор паміж урадамі СССР і Чэхаславакіі аб стварэнні на тэрыторыі краіны Цэнтральнай групы войск.

Аб’яднанне было нацэлена супраць сіл НАТА, размешчаных на поўдні ФРГ, але не выключалася магчымасць супрацьстаяння супраць магчымай агрэсіі з тэрыторыі афіцыйна нейтральнай Аўстрыі.

ЦГВ была расфармаваная да 21.06.1991 г. Пры гэтым вывад войск пачаўся яшчэ ў жніўні 1990 г.

## Літаратура 
* Феськов В. И., Голиков В. И., Калашников К. А., Слугин С. А. Вооружённые Силы СССР после Второй мировой войны: от Красной Армии к Советской (часть 1: Сухопутные войска) / под науч. ред. В. И. Голикова. — Томск: Изд-во НТЛ, 2013. — 640 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-89503-530-6.

Катэгорыя:Замежныя кантынгенты Узброеных сіл СССРКатэгорыя:Гісторыя Чэхаславакіі
Паўночна-Заходняя група войск

**Паўночна-Заходняя група войск (ПЗГВ)** — аператыўна-стратэгічнае аб’яднанне (група войск) Савецкіх Узброеных Сіл, а пазней УС РФ. Існавала ў перыяд з 1991 па 1994 год на тэрыторыі краін Прыбалтыкі.

Аб’яднанне ўтворана 15.11.1991, калі Эстонія, Літва і Латвія ўжо аддзяліліся ад СССР. На той момант яна налічвала 150 тысяч вайскоўцаў, 682 танкі, 2504 баявых браняваных машын, 1265 гармат і мінамётаў, 588 самалётаў, 141 верталёт.

Значная частка войск (у асноўным з 11-й гвардзейскай агульнавайсковай арміі) склала сухапутную групоўку Балтыйскага флоту. Па дамове з урадамі трох прыбалтыйскіх рэспублік апошнія расійскія войскі па ўзгодненым графіку летам 1994 г. пакінулі іх тэрыторыю.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Феськов В. И., Голиков В. И., Калашников К. А., Слугин С. А. Вооружённые Силы СССР после Второй мировой войны: от Красной Армии к Советской (часть 1: Сухопутные войска) / под науч. ред. В. И. Голикова. — Томск: Изд-во НТЛ, 2013. — 640 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-89503-530-6.

Катэгорыя:Замежныя кантынгенты Узброеных сіл СССР
Катэгорыя:Распад СССР
Катэгорыя:Расійская ваенная прысутнасць за мяжой
Варта (бронеаўтамабіль)

**«Варта»** — украінская колавая бронемашына з узмоцненай супрацьміннай абаронай на шасі МАЗ-5434.

## Гісторыя 
Распрацоўшчыкам бронемашыны з’яўляецца прыватная кампанія «Українська бронетехніка».

Дэманстрацыйны ўзор быў упершыню прадстаўлены 7 снежня 2015 года ў Кіеве. 

28 снежня 2017 года першая партыя бронемашын была перададзена Міністэрству абароны Украіны.

## Апісанне 
Бронемашына мае звычайную кампаноўку з пярэднім размяшчэннем рухавіка, аддзяленнем кіравання ў сярэдняй частцы, у кармавой частцы размешчана дэсантнае аддзяленне.

Корпус зварны, выраблены са сталёвых бранявых лістоў ARMOX 560 шведскай вытворчасці. Браніраванне забяспечвае абарону ад бранябойных куль 7,62 × 39 мм.

Каробка перадач 9-ступеністая механічная. На першым дэманстрацыйным узоры быў усталяваны рухавік ЯМЗ магутнасцю 270 к. с., аднак на наступныя машыны разглядалася магчымасць устаноўкі рухавіка Cummins магутнасцю 300 к. с..
* **«Варта-2»** — дэманстрацыйны ўзор быў прадстаўлены 11 кастрычніка 2016 года на выставе ўзбраення «Зброя та безпека-2016». Маса павялічана да 17,5 тон.
** *Санітарна-медыцынскі варыянт «Варта-2»* — дэманстрацыйны варыянт быў прадстаўлены 10 кастрычніка 2017 года на выставе «Зброя та безпека-2017». Маса машыны 17 тон.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Катэгорыя:Бранятэхніка Украіны
Беларуска-ўгандыйскія адносіны

**Беларуска-ўгандыйскія адносіны** — двухбаковыя дыпламатычныя адносіны паміж Беларуссю і Угандай, устаноўленыя 29 верасня 1993 года.

## Гісторыя 
Дыпламатычныя адносіны паміж краінамі былі ўсталяваныя 29 верасня 1993 года.

У 2000 годзе прэзідэнт Уганды Ёверы Мусевені здзейсніў візіт у Беларусь.

У студзені 2024 года беларускі міністр замежных спраў Сяргей Алейнік прыняў удзел у саміце Руху недалучэння ва ўгандыйскай Кампале.

## Эканамічнае супрацоўніцтва 
У 1995 годзе беларускі экспарт ва Уганду быў нязначны — 3,2 тысячы долараў. Затым рушыў услед рэзкі рост — у 1996 годзе ён склаў 4,4 млн.

У 2000 годзе беларускія пастаўкі дасягнулі адзнакі ў 1,9 млн, у 2010 — 3,0 млн:
* Аптычныя прыборы і апараты, не ўключаныя ў іншыя катэгорыі (47,3 %);
* Мужчынскае адзенне з тэкстыльных тканін, акрамя трыкатажных і вязаных (22,1 %).

Угандыйскі экспарт у Беларусь склаў:
* У 2005 годзе — 5,2 тысячы долараў;
* У 2010 годзе — 877,9 тысяч долараў;
* У 2015 годзе — 647,5 тысяч долараў.

Угандыйскія пастаўкі на 99,9 % былі прадстаўлены тытунём.

## Ваеннае супрацоўніцтва 
У 1998 годзе ВПС Уганды набылі 4 беларускіх верталёты Мі-24В.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Двухбаковыя адносіны Беларусі
Катэгорыя:Палітыка Уганды