open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гваздзіковы алей

**Гваздзіковы алей** — эфірны алей, які вырабляюць з зялёнай масы і драўніны гваздзіковага дрэва праз паравую дыстыляцыю. Гваздзіковыя дрэвы растуць на астравах Ява, Занзібар, Мадагаскар, Шры-Ланцы, у Кітаі і іншых краінах.

## Хімічны склад 
* Эўгенол — 79-92%

## Фізічныя ўласцівасці 
* Жаўтаватая празрыстая вадкасць.
* Шчыльнасць — 1040 кг/м³.
* Тэмпература кіпення — 250-260 С°.
* Смак — пякучы.
* Пах — рэзкі, з выяўленымі кветкавымі, крыху ванільнымі і садавінавымі нотамі.

## Ужыванне 
* Духмянае рэчыва ў парфумерыі. Пах гваздзіковага алею вельмі спецыфічны, таму ў парфумерыі алей ужываюць толькі разведзеным і ў камбінацыі з іншымі кампанентамі, такіх як ружа.
* Сыравіна вытворчасці эўгенолу
* Рэпелент (ад камароў)
* Традыцыйны сродак догляду ляза катаны

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Лекавыя сродкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Спецыі
Катэгорыя:Эфірныя алеі
Культура Фельчы-Рыполі

**Фельчы-Рыполі** — назва і археалагічнай культуры ў Італіі эпохі сярэдняга неаліту (4 тыс. да н.э.) па двух тыпавых паселішчах — Фельчы і Рыполі. Культура была распаўсюджана ў рэгіёне Абруца (Італія). Вяла жывёлагадоўчы лад жыцця. Для гэтай культуры характэрна своеасаблівая кераміка (у прыватнасці, паўсферычныя ці сферычныя сасуды, талеркі, чары), распісаная геаметрычнымі матывамі ў выглядзе паралельных ліній і кропак. У кераміцы гэтай культуры маецца падабенства з іншымі культурамі: Даніла ў Харватыі, Сера д’Альта на Сіцыліі і «шэрая Скорба» на Мальце.

Назва культуры паходзіць ад мясцовасці Рыполі ў даліне Вібрата, дзе выяўлена паселішча 3600-3100 гг. да н.э.: домы, пахаванні, шматлікая кераміка і крэмневыя наканечнікі, а таксама пячоры Фельчы на Капры.

## Спасылкі 
* http://it.encarta.msn.com/encyclopedia_981536111/Cultura_di_Ripoli.html  
* http://gguzzardi.interfree.it/archeo.htm
* http://turismo.provincia.teramo.it/arte-e-cultura/siti-archeologici/ripoli 

Катэгорыя:Археалагічныя культуры Еўропы
Катэгорыя:Неаліт Еўропы
Санта-Лузія

**Санта-Лузія** (партуг. *Santa Luzia*) — востраў у краіне Каба-Вердэ, уваходзіць у паўночную групу астравоў Барлавенту. Агульная плошча 35 кв. км. Найвышэйшы пункт — гара Монтэ-Грандэ (395 м).

Адкрыты ў 1460 годзе партугальскімі маракамі ў дзень Святой Люсіі. У той час меў расліннасць, быў населены ўнікальнымі мясцовымі яшчаркамі. У XVIII ст. на востраве жылі людзі, якія займаліся жывёлагадоўляй і ловам рыбы, але апустыньванне вымусіла іх пакінуць Санта-Лузію. Некаторы час выкарыстоўваўся каталіцкімі манахамі як скіт. У XX ст. была пабудавана метэаралагічная станцыя. Зараз сталага насельніцтва няма.

## Спасылкі 
* Santa Luzia Island Guide 

Катэгорыя:Астравы паводле алфавіта
Катэгорыя:Астравы Каба-Вердэ
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Пракопій Кесарыйскі

**Пракопій Кесарійскі** (, ; (— памёр пасля 562) — візантыйскі познеантычны гісторык.

## Жыццё 
Нарадзіўся ў Кесарыі Палесцінскай у арыстакратычнай сям’і. Пракопій Кесарыйскі, будучы з 527 года саветнікам палкаводца Велізарыя, удзельнічаў у паходах супраць персаў, вандалаў і остготаў. Аўтар «Гісторыі войн Юстыніяна» (8 кніг, завершана ў 553), «Пра пабудовы» (553—555), апісанне будаўніцтва пры імператары Юстыніяне (482 або 483—565) і «Апошняй гісторыі» (каля 550, памфлет супраць Юстыніяна і Феадоры).

Творы Пракопія Кесарыйскага — важная крыніца па ўнутранай і знешнепалітычнай гісторыі Візантыі і суседніх дзяржаў канца 5 — 6 стагоддзя, утрымоўваюць каштоўныя звесткі пра ўсходніх і паўднёвых славян і гуна-цюркскія плямёны, грамадскі лад, гаспадарку, арганізацыю войска, побыт і г.д., падаюць гісторыю іх ўварвання на Балканы.

У кнізе «Тайная гісторыя» (550 год), якая распавядае пра скандальную хроніку імператарскага двара, упершыню ўжыў тэрмін «анекдот»

## Літаратура 
* J. Haury (Hg.): *Procopii Caesariensis Opera omnia*, 4 Bde., Leipzig 1905—1913. *Новае выпраўленае і дапоўненае выданне*: G. Wirth (Hg.), *ibid.* — Leipzig 1962—1964.
* *Procopius. Buildings, History of the Wars, and Secret History*, Ed. H. B. Dewing and G. Downey, Loeb Classical Library, 7 Vol., Cambridge/MA 1914-40. (*грецькі тексти з англійським перекладом*)

## Спасылкі 
* Большой энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона

Катэгорыя:Гісторыкі Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Гісторыкі Візантыі
Катэгорыя:Гісторыкі VI стагоддзя
Катэгорыя:Гісторыкі Юстыніяна I
Культура Дыяна

**Культура Дыяна** — дагістарычная культура канца 5 тыс. да н.э. на Сіцыліі, якая змяніла культуру Сера д’Альта. Ідэнтыфікуецца па своеасаблівай кераміцы з чырвоным дэкорам і ручкамі самай мудрагелістай формы.

Кераміка культуры Дыяна мае тыя ж характарыстыкі, што і кераміка «чырвоная Скорба», якая існавала на Мальце каля 4400 — 4100 гг. да н.э. .

## Літаратура 
* Nicolas Cauwe, Pavel Dolukhanov, Janusz Kozłowski, Paul-Louis van Berg (2007) *Le néolithique en Europe*, Armand Colin, coll. U Histoire, Paris

Катэгорыя:Археалогія на Мальце
Катэгорыя:Археалогія на Сіцыліі
Катэгорыя:Неаліт Еўропы
Катэгорыя:Археалагічныя культуры Еўропы
Баварскі географ

thumb|300px|Карта рассялення славян і іх суседзяў на канец VIII стагоддзі.
**Баварскі географ** або **Усходнефранкская табліца плямёнаў** () — спіс народаў і плямёнаў, пераважна славянскага паходжання, якія насялялі ў IX стагоддзі вобласці на ўсход ад Франкскай дзяржавы.

Дакумент на двух лістах быў выяўлены ў 1722 годзе ў Баварскай дзяржаўнай бібліятэцы (Мюнхен), дзе і захоўваецца ў наш час. Гэта прыпіска ў канцы рукапісу, якая змяшчае трактат пра геаметрыю Баэцыя. Баварскі герцаг набыў яго ў 1571 годзе разам з архівам антыквара Германа Шэдэля (1410—1485). У навуковы абарот яго ўвёў французскі пасол у Мюнхене граф Луі Габрыэль дзю Бюа-Нансэ, які апублікаваў у сярэдзіне XVIII стагоддзя пераклад помніка на французскую мову. Назву «Баварскі Географ» даў дакументу польскі пісьменнік і вучоны Ян Патоцкі ў 1796. Гэта назва звязана з месцам знаходкі; паводле паходжання помнік, хутчэй за ўсё, звязаны не з Баварыяй, а са Швабіяй (гл. ніжэй).

## Дата стварэння спісу 
Паводле палеаграфічных даных рукапіс «Баварскага географа» ўпэўнена адносяць да IX стагоддзя. Паводле гістарычных даных, звязаным з апісаннямі плямёнаў, згаданых у спісе, даследчыкі датуюць спіс часам ад 817 да 840-х гадоў.
Спіс каля 850 года быў улучаны ў склад больш шырокага рукапісу, які належала манастыру Рэйхенау на Бодэнскім возеры, што пацвярджае дату напісання рукапісу як 1-я палова IX стагоддзя.

Вядомы расійскі гісторык і лінгвіст А. В. Назарэнка схільны датаваць рукапіс 2-й паловай IX стагоддзя, галоўным чынам абапіраючыся на сваю версію паходжання этноніма *русь*. Назарэнка лічыць магчымым сувязь помніка з місіянерскімі планамі святога Мяфодзія, які, як зараз устаноўлена, у канцы 860-х гадоў пабываў у манастыры Рэйхенау.

*
Катэгорыя:Гістарычныя крыніцы
Гельмальд з Басау

**Ге́льмальд з Басау** () 1120, Гослар — 1177, Басау — манах-святар (дыякан), хрысціянскі місіянер, прапаведнік у Басау; адзін з найбольш вядомых храністаў XII стагоддзя. Аўтар «Славянскай хронікі» («Chronicon Slavorum»), напісанай ім на латыні. У ёй гэтыя звычаі і норавы, а таксама найважнейшыя палітычныя падзеі XII стагоддзя сярод заходне-славянскіх плямёнаў венедаў і абадрытаў у эпоху іх пераходу ад паганства да хрысціянства; інфармацыя пра нямецка-вендскія адносіны ў перыяд рассялення немцаў на Усход.

Адукацыю меркавана атрымаў паміж 1139 і 1142 гадамі ў Брауншвайгу, у тамтэйшага біскупа Герольда.

У хроніцы, акрамя іншага, таксама гэтыя каштоўныя звесткі пра місіі Віцэліна, пра подзвігі Генрыха Льва, пра пра заснаванне новых біскупстваў. Сачыненне гэта даходзіць да 1170 г. і працягнута да 1209 г. Арнольдам, першым абатам бенедыкцінаў у Любеку.

## Выданні 
«Chronicon» ізноў быў выдадзены ў 1868 г. Лапенбергам у 21 т. «Monumenta Germaniae» і асобным водціскам з «Scriptores rerum germanicarum» (Гановер, 1868). На нямецкую мову сачыненне гэта пераклаў Laurent (Б., 1852).

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Храністы
Катэгорыя:Гісторыкі XII стагоддзя
Катэгорыя:Постаці XII стагоддзя
Катэгорыя:Постаці Браўншвайга
Катэгорыя:Гісторыкі Германіі
Марцінкевіч

**Марцінкевіч** — беларускае прозвішча, утворана ад імя *Марцін*.

## Выбітныя асобы 
* Геранім Марцінкевіч (1816—1864) — беларускі паэт, празаік і драматург.
* Галіна Марцінкевіч (нар. 1935) — беларускі географ і эколаг.
* Каміла Марцінкевіч (каля 1837 — пасля 1887) — беларуская піяністка, кампазітар, педагог, удзельніца рэвалюцыйнага ру­ху на Беларусі ў 1860-я гады, дачка В. Дуніна-Марцінкевіча.
* Максім Сяргеевіч Марцінкевіч (1984—2020) — расійскі відэаблогер неанацысцкага кшталту.
* Уладзімір Мікалаевіч Марцінкевіч (1896—1944) — Герой Савецкага Саюза.
* Фелікс Станіслававіч Марцінкевіч (1920—1992) — беларускі навуковец-эканаміст.

## Гл. таксама 
* Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч
Зелянуха (значэнні)

## Рэкі 
* Зелянуха — рака ў Мядзельскім раёне, у басейне Заходняй Дзвіны
* Зелянуха — рака ў Сенненскім раёне, прыток Серакаратнянкі

## Іншае 
* народная назва віду
Ардышэва

**Ардышэ́ва** — возера ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Лучоса.

Плошча паверхні возера 0,52 км², даўжыня 1,22 км, найбольшая шырыня 0,74 км. Сярэдняя глыбіня каля 1,6 м, найбольшая — 2,4 м. Катлавіна возера рэшткавага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй да 3 метраў, спадзістыя. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі сплавінныя. Пойма шырынёй да 30 м.Дно возера выслана сапрапелем, месцамі ўздоўж берагоў вузкія пясчаныя палосы.
Возера Ардышэва дыстрафіруючае, слабапраточнае. Зарастае слаба да глыбіні ў 1 м. Шырыня паласы расліннасці да 100 метраў.
З возера выцякаюць рэкі Зелянуха, Ардышэўка і Глухая (злучае Ардышэва з Дзевінскім возерам). Упадае ручай.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, карась, плотка, карп, акунь і іншыя віды рыб.

Бліжэйшы населены пункт — вёска Сафіёўка Аршанскага раёна (за 2,5 км на паўднёвы захад ад возера). На беразе возера паляўніча-рыбалоўная база.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Сенненскага раёна
Катэгорыя:Басейн Лучосы
Казьма Пражскі

**Казьма Пражскі** (, ; каля 1045 — 21 кастрычніка 1125, Прага) — першы чэшскі храніст.

Паходзіў са знатнага роду. Атрымаў адукацыю ў Празе і Льежы. У свіце германскага імператара Генрыха IV наведаў Венгрыю, Германію, Італію. З 1110 года — дэкан сабора Св. Віта ў Празе. «Чэшская хроніка» () Казьмы Пражскага (пачата ў 1119-20 гадах) утрымлівае багаты і разнастайны матэрыял і з'яўляецца каштоўнай крыніцай (асабліва 3-я кніга, дзе апісваюцца сучасныя Казьме Пражскаму падзеі 1092—1125) па гісторыі Чэхіі. «Прадаўжальнікі Казьмы» давялі летапіс чэшскай гісторыі да пачатку XIII стагоддзя.

«Чэшскія хронікі» Казьмы нароўні з «Аповесцю мінулых гадоў» Нестара Летапісца і «Хронікай і дзеяннямі князёў ці кіраўнікоў польскіх» Гала Ананіма маюць фундаментальнае значэнне для славянскай культуры.

## Публікацыі 
* 
* Выданне *Chronica Boëmorum* на сайце *Monumenta Germaniae Historica*, з каментарамі на нямецкай мове 
* Біяграфія Казьмы Пражскага 

## Гл. таксама 
* Пржэмысловічы
* Слаўніковічы
* Адальберт Пражскі
* Уршаўцы

## Літаратура 
* *Třeštik D.* Kosmas, 2 vyd., Praha, 1972
* Краткая история Чехословакии. М., 1988

__NOTOC__

Катэгорыя:Гісторыкі Чэхіі
Катэгорыя:Пісьменнікі Чэхіі
Катэгорыя:Лацінскія гісторыкі
Катэгорыя:Гісторыкі XII стагоддзя
Чэшская хроніка

**«Чэшская хроніка»** () — першая хроніка на лацінскай мове, у якой была паслядоўна і адносна поўна выкладзена гісторыя Чэхіі. У яе ўвайшлі звесткі пра гістарычныя падзеі ў чэшскай зямлі з найстаражытнейшых часоў па першую чвэрць XII ст. Пры гэтым «Хроніка» не абмяжоўваецца чэшскай нацыянальнай гістарыяграфіяй, раскрываючы таксама пытанне ўзаемаадносін розных еўрапейскіх дзяржаў у Х—XII стагоддзях.

Аўтарам хронікі быў дэкан капітула сабора Святога Віта ў Празе Казьма Пражскі. З'яўляючыся каштоўнай гістарычнай крыніцай, асабліва ў частцы, якая тычыцца падзей, сучаснікам якіх быў Казьма, «Чэшская хроніка» шмат у чым задала кірунак наступнага развіцця чэшскага летапісання. Працу над хронікай летапісец вёў да сваёй смерці ў 1125 годзе. Нягледзячы на некаторыя недакладнасці і яркае праяўленне ўласнай пазіцыі аўтара, высокі для той эпохі навуковы ўзровень і важнасць апісаных у ёй падзей ставяць Казьму Пражскага ў лік адных з самых значных летапісцаў сярэдневяковай Еўропы.

«Чэшская хроніка» Казьмы Пражскага, нароўні з «Аповесцю мінулых гадоў» Нестара і «Хронікай і дзеяннямі князёў ці кіраўнікоў польскіх» Гала Ананіма, мае фундаментальнае значэнне для славянскай культуры і ўваходзіць у лік найважнейшых крыніц па гісторыі Чэхіі і суседніх дзяржаў.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Чэшскія хронікі
Катэгорыя:Рукапісы XII стагоддзя
Катэгорыя:Літаратурныя творы на лацінскай мове
Луі Габрыэль дзю Бюа-Нансэ

**Луі Габрыэль дзю Бюа-Нансэ** (, ,  — , ) — французскі дыпламат і гісторык.

З арыстакратычнага роду. Займаў пост французскага пасланца ў Дрэздэне і Рэгенсбургу, затым выйшаў у адстаўку і пасяліўся ў Германіі. Вядомы як аўтар шэрагу прац па гісторыі Германіі.

## Бібліяграфія 
* *Tableau du Gouvernement de l’Allemagne*, 1755
* *Origines ou l’Ancien Gouvernement de l’Allemagne*, 1757
* *L’Histoire Ancienne des Peuples de l’Europe*, 1772
* * Recherches sur l’Histoire d’Allemagne*, 1772
* * Maximes du Gouvernement Monarchique*, 1789

## Літаратура 
* François-Xavier de Feller, *Dictionnaire historique ; ou, Histoire abrégée des hommes qui se sont fait un nom*, t. 4, Paris, Houdaille, 1836, p.&nbsp;225. 

Катэгорыя:Гісторыкі Францыі
Культура Сера д’Альта

**Культура Сера д’Альта** існавала ў эпоху неаліту (5 тыс. да н.э.) на тэрыторыі Сіцыліі, змяніўшы культуру Стэнцінела. Вызначаецца па характэрнай кераміцы: даволі грубай, з узорам у выглядзе насяканняў, а таксама больш вытанчанай са складаным размаляваным узорам.

Аналагічная кераміка характэрна для культуры Фельчы-Рыполі ў кантынентальнай Італіі, культуры стадыі «Шэрая Скорба» дагістарычнай Мальты перыяду 4500 — 4400 гг. да н.э., а таксама для Данільскай культуры ў Харватыі.

## Гл. таксама 
* Культура Дыяна

## Літаратура 
* Nicolas Cauwe, Pavel Dolukhanov, Janusz Kozłowski, Paul-Louis van Berg (2007) *Le néolithique en Europe*, Armand Colin, coll. U Histoire, Paris

Катэгорыя:Археалогія на Сіцыліі
Катэгорыя:Археалогія на Мальце
Катэгорыя:Неаліт Еўропы
Катэгорыя:Археалагічныя культуры Еўропы
Верхняя Германія

thumb|Правінцыя Верхняя Германія на карце Рымскай імперыі.

**Верхняя Германія** — была правінцыяй Рымскай імперыі, складалася з вобласць заходняй Швейцарыі, французскія вобласці Юр і Эльзаса і паўднёва-заходнюю Германію. Важнымі гарадамі былі Безансон (Весантыё), Страсбур (Аргентараты), Вісбадэн (Аквэ Мітаке) і адміністрацыйны цэнтр Майнц (Магунтыякум).

Правінцыя на левым беразе ракі Рэйн трапляе пад рымскі кантроль падчас паходаў Актавіяна Аўгуста ў 12/13 гадах і канчаткова фарміруецца ў ў 90 годзе як  — правінцыя з ваенным кіраваннем. У 2 стагоддзі з прасоўваннем мяжы (лімеса) на ўсход правінцыя займае плошчу 93500 км2 і належыць да сярэдніх па велічыні правінцый у імперыі.

Катэгорыя:Правінцыі Рымскай імперыі
Катэгорыя:Рымская Галія
Атамная дыпламатыя

__NOTOC__
**Атамная дыпламатыя** () — знешнепалітычны курс ЗША у канцы і пасля Другой сусветнай вайны, заснаваны на манапольным валоданні імі ядзернай зброяй у 1945—1949 гадах, што выкарыстоўвалася для палітычнага ціску ў першую чаргу на СССР з мэтай атрымання пераваг у справе ўстанаўлення ладу пасляваеннага свету. Звязана з імем трыццаць трэцяга Прэзідэнта ЗША Гары Трумэна.

Лічыцца пацярпелай правал пасля здабыцця СССР ўласнай ядзернай зброі, падмацаванага фактам правядзення яго першага выпрабавання 29 жніўня 1949 года.

 У «Белай кнізе пра наступствы атамнай бамбардзіроўкі» вядомыя японскія навукоўцы на чале з лаўрэатам Нобелеўскай прэміі фізікам Хідэкі Юкава робяць выснову, што доля Хірасімы і Нагасакі павінна была падмацаваць заяўку Вашынгтона на ператварэнне XX стагоддзя ў «стагоддзе Амерыкі». 

Тэрмін гэтак жа можа выкарыстоўвацца для абазначэння знешняй палітыкі заснаваны на валоданні ядзернай зброяй.

## Гл. таксама 
* Атамныя бамбардзіроўкі Хірасімы і Нагасакі

## Літаратура 
* Алперовиц Г. Атомная дипломатия: Хиросима и Потсдам: О применении атомной бомбы и о том, как Америка очутилась лицом к лицу с Советским Союзом. Перевод с английского. М.: Международные отношения, 1968. (Atomic Diplomacy: Hiroshima and Potsdam. New York: Simon and Schuster, 1965.).

## Спасылкі 
* «Атомная дипломатия» 
* АТОМНАЯ ДИПЛОМАТИЯ 
* Атомная дипломатия 
* Арсеенко А. Г. «Атомная дипломатия» в борьбе США за мировое господство  

Катэгорыя:Халодная вайна
Катэгорыя:Знешняя палітыка ЗША
Баня

**Баня** — назва купальнага пакрыцця паўкруглай формы ці круглага купалка у завяршэнні вежаў ці вярхоў.

**Банька** — шырокае металічнае кольца для прымацавання касы да касся.

## Балгарыя 
* Баня - сяло ў Благоеўградскай вобласці;
* Баня - сяло ў Бургаскай вобласці;
* Баня - сяло ў Пазарджыкскай вобласці;
* Баня - горад у Плоўдзіўскай вобласці;
* Баня - сяло ў Слівенскай вобласці.

## Сербія 
* Баня - сяло ў абшчыне Аранджэловац;
* Баня - сяло ў абшчыне Нові-Пазар;
* Баня - сяло ў абшчыне Прыбой;

## Літаратура 
* *Якимович, Ю. А.* Зодчество Белоруссии XVI — середины XVII в. — Минск, 1991.
Аўтамабіль Янкі Купалы

thumb|260px|Аўтамабіль Янкі Купалы Chevrolet Master Deluxe GA 1937 года выпуску
Аўтамабіль Янкі Купалы — **Chevrolet Master Deluxe GA**, выпушчаны ў 1937 годзе, які з 1939 да 1942 года належаў паэту. У 2009—2010 гадах аўтамабіль быў адрэстаўраваны і ў красавіку 2010 года на працягу трох дзён выстаўляўся ў Дзяржаўным літаратурным музеі Янкі Купалы ў Мінску, пасля чаго быў перавезены ў філіял музея ў вёсцы Ляўкі, дзе захоўваецца цяпер. На бягучы момант кошт аўтамабіля перавышае 100 тысячаў еўра.

Янка Купала вельмі любіў свой аўтамабіль і нават прыходзіў у Саюз беларускіх пісьменнікаў з кнігамі па аўтамабільнай справе, але з-за невядомых прычын сам ніколі так і не сеў за руль.

Пасля смерці Янкі Купалы ў 1942 годзе аўтамабіль стаў уласнасцю ўдавы паэта Уладзіславы Францаўны Луцэвіч. Пры дапамозе яе намаганняў пасля сканчэння Вялікай Айчыннай вайны аўтамабіль быў вернуты спачатку ў Маскву, а затым і ў Мінск, і ў 1950 годзе ў якасці прыватнага інвентара Янкі Купалы трапіў у фонд музея Янкі Купалы. Да 1955 года Chevrolet быў на хаду, а ў 1957 годзе аўтамабіль быў закансерваваны і з таго часу з’яўляецца музейным экспанатам. быў перавезены ў філіял музея Янкі Купалы ў Ляўках, дзе выстаўляўся да 2009 года.

У лістападзе 2009 года міністр культуры Беларусі Павел Латушка даручыў адрэстаўраваць аўтамабіль. Chevrolet быў перавезены ў Мінск, дзе быў адрэстаўраваны з дапамогай кампаніі «Мінск-Лада», афіцыйнага прадстаўніка Chevrolet у Беларусі. Першапачаткова прадстаўнік Chevrolet прапанаваў цалкам аднавіць аўтамабіль да стану, каб ён мог ездзіць, але супрацоўнікі музея не пагадзіліся з гэтай прапановай, бо ў такім выпадку аўтамабіль перастаў бы быць арыгінальным музейным экспанатам, таму Chevrolet зведаў толькі касметычны рамонт.

Цяпер аўтамабіль мае рэгістрацыйны аўтамабільны нумар СССР узору 1946 года БН 57-20.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Прэзентацыя адноўленага Chevrolet GA Master DeLuxe у Мінску // Наша Ніва
* Прэзентацыя ўласнага аўтамабіля «Шэўрале» Янкі Купалы, 2010 г.

Катэгорыя:Янка Купала
Катэгорыя:Дзяржаўны літаратурны музей Янкі Купалы
Катэгорыя:Ляўкі (Аршанскі раён)
Новая Беліца

Назву **Но́вая Бе́ліца** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Новая Беліца — вёска ў Сенненскім раёне
* Гомельская вобласць:
** Новая Беліца — вёска ў Светлагорскім раёне
** Новая Беліца — былы горад, цяпер частка Гомеля (Навабеліцкі раён)
* Магілёўская вобласць:
** Новая Беліца — вёска ў Чэрыкаўскім раёне
Санта-Марыя-дэле-Грацые

**Санта-Марыя-дэле-Грацые** () — галоўная царква дамініканскага кляштара ў заходняй частцы Мілана. У трапезнай гэтага храма знаходзіцца адна з самых знакамітых фрэсак у свеце — «Тайная вячэра» Леанарда да Вінчы.

Будавалася з 1469 г. па законах позняй готыкі пад кіраўніцтвам Гвініфортэ Салары. У 1490 г. Ладавіка Сфорца задумаў размясціць тут магільны склеп герцагскага дому Сфорца і даручыў дабудоўку царквы майстру рэнесанснай вывучкі (лічыцца, што ім быў Брамантэ).

15 жніўня 1943 г. трапезную разбамбамбіла англа-амерыканская авіяцыя, аднак фрэска Леанарда цудам не пацярпела. У 1980 г. увесь кляштарны комплекс абвешчаны помнікам Сусветнай спадчыны — першым у Італіі.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Каталіцкія храмы Мілана
Катэгорыя:Славутасці Мілана
Арморыка

thumb|180px|справа|Арморыка ў часы Рымскай імперыі. Сена і Луара пазначаны чырвоным
**Арморыка** (, ) — гістарычная вобласць на паўночным захадзе сучаснай Францыі. Часцяком назву «Арморыка» ўжываецца як сінонім назвы «Брэтань». Арморыка існавала ў антычнасці і была часткай Галіі, якая знаходзілася на ўзбярэжжы паміж вусцямі рэк Сены і Луары, уключаючы ўсю сучасную Брэтань і цягнулася на нявызначаную адлегласць углыб мацерыка.

Тапонім «Арморыка» паходзіць ад гальскай фразы *are-mori* («на моры») і суфікса *-ika*, які выкарыстоўваўся для геаграфічных назваў. Першапачаткова тэрмін тлумачыцца значна больш шырока, чым цяпер, уключаючы ўсю Нармандыю і нават усё атлантычнае ўзбярэжжа сучаснай Францыі.

Пліній Старэйшы ў «Натуральнай гісторыі» сцвярджае, што Арморыка - старая назва Аквітаніі, і тым самым яе паўднёвая мяжа праходзіць па Пірэнеях. Ён таксама пералічвае кельцкія плямёны, якія жылі ў Арморыке. Два з іх, эдуі і карнутэны, склалі да моманту стварэння кнігі мірны дагавор з Рымам, іншыя былі адносна незалежнымі.

Дыядор Сіцылійскі распавядаў, што Арморыка мела цесныя гандлёвыя адносіны з Брытаніяй.

## Гл. таксама 
* Каралеўства Арморыка

Катэгорыя:Кельцкая Галія
Катэгорыя:Рымская Галія
Катэгорыя:Гісторыя Брэтані
Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Францыі
Тэмп’ета

**Тэмп’ета** (*Tempietto*; літар. «храмік») — асобна стаячая капліца-ратонда, збудаваная Брамантэ па заказе іспанскіх манархаў Фердынанда і Ізабелы на рымскім узгорку Янікул у 1502 г. Гэта была першая праца міланскага архітэктара ў Рыме, і яна стала сапраўднай сенсацыяй. Упершыню перад рымлянамі паўстаў твор высокага Адраджэння: нягледзячы на мініяцюрныя памеры, дакладны падбор прапорцый робіць Тэмп’ета злучным, грацыёзным і велічным.

Тэмп’ета ўваходзіць у склад культавага комплексу **Сан-П’етра-ін-Манторыа** (*San Pietro in Montorio*), збудаванага ў Трастэверэ на месцы, дзе меркавана быў раскрыжаваны апостал Пётр. У інтэр’еры — «Хвастанне» і «Ператварэнне» Себасцьяна дэль П’ёмба (якому дапамагаў у працы сам Мікеланджэла), вялікі плафон Вазары і магіла легендарнай Беатрычэ Чэнчы. Апошняя буйная праца Рафаэля, «Ператварэнне», была перанесена з храма ў Ватыкан у 1797 г. Узвядзеннем капэлы Раймондзі кіраваў у 1640 г. Берніні.

## Тытулярная царква 
Царква Сан-П’етра-ін-Манторыа з’яўляецца тытулярнай царквой, кардыналам-святаром з тытулам царквы *Сан-П’етра-ін-Манторыа* з 1 сакавіка 2008 года, з’яўляецца амерыканскі кардынал Джэймс Фрэнсіс Стэфард.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Храмы Рыма
Катэгорыя:Тытулярныя цэрквы Рыма
Катэгорыя:Каталіцкія храмы Італіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1502 годзе
Катэгорыя:Архітэктура Рэнесансу
Катэгорыя:Каталіцкія капліцы
Доўгае (возера, басейн Эсы)

**До́ўгае во́зера** — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Эса. Знаходзіцца ў напрамку на поўдзень ад горада Лепель.

Плошча паверхні возера 0,69 км², даўжыня 2,5 км, найбольшая шырыня 0,45 км. Найбольшая глыбіня 6,1 м. Плошча вадазбору 7,8 км².
Катлавіна возера лагчыннага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй ад 4 да 10 метраў, спадзістыя, пясчаныя. Берагавая лінія звілістая. Дно плоскае, высланае сапрапелем і гліністым глеем (у найбольш глыбокім месце). Берагі і зона мелкаводдзя пясчаныя.Возера Доўгае эўтрофнае, слабапраточнае. Упадаюць ручаі. Выцякаючым ручаём Доўгае злучана з возерам Задняе. Зарастае да глыбіні 2,3 м. Прыбярэжная расліннасць займае палосу да 10 метраў.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, лінь, акунь, карась, плотка і іншыя віды рыб.

На ўсходнім беразе возера знаходзіцца вёска Дворышча.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Басейн Эсы
Катэгорыя:Азёры Лепельскага раёна
Беларуска-сербскія адносіны

**Дыпламатычныя адносіны паміж Рэспублікай Беларусь і Сербіяй** былі ўстаноўлены ў 1994 годзе.
Першапачаткова дыпламатычныя адносіны паміж дзвюма краінамі былі ўстаноўлены 15 лістапада 1994 года ў выглядзе адносін Беларусі і Саюзнай Рэспублікі Югаславія (гл. Беларуска-югаслаўскія адносіны). У лістападзе 1996 года было адкрыта пасольства Рэспублікі Беларусь у Бялградзе. У 2003 годзе СРЮ была ператворана ў Сербію і Чарнагорыю, а 27 снежня 2007 года ў сувязі са спыненнем існавання Сербіі і Чарнагорыі як адзінай дзяржавы пасольства ў Сербіі і Чарнагорыі было ператворана ў пасольства ў Сербіі. У наш час часовым павераным Сербіі ў Беларусі з’яўляецца Уладан Сцеванавіч, паслом Беларусі ў Сербіі з’яўляецца Сяргей Маліноўскі.

За 2004—2008 тавараабарот паміж дзвюма краінамі павялічыўся з 35,1 да 64,8 млн долараў з прыкметным дадатным сальда для Беларусі. У структуры беларускага экспарту пераважае прадукцыя машынабудавання, а таксама металургіі і хімічнай прамысловасці.

У сакавіку 2009 года Аляксандр Лукашэнка наведаў Сербію з працоўным візітам. У маі 2009 года падчас Нацыянальнай выстаўкі Сербіі ў Мінску быў падпісаны буйны кантракт на будаўніцтва дзелавога цэнтра «Delta city» і забудову тэрыторыі каля Нацыянальнай бібліятэкі з агульным аб'ёмам інвестыцый у некалькі мільярдаў еўра.

Беларусь падтрымлівае Сербію ў пытанні пра статус Косава і не прызнае яго незалежнасць.

Сербскі бізнесмен  з’яўляецца ганаровым консулам Рэспублікі Беларусь у Бялградзе.

## Гл. таксама 
* Сербы ў Беларусі

## Гл. таксама 
* Знешняя палітыка Беларусі

## Спасылкі 
* Беларуска-сербскія адносіны  
* Падпісаныя паміж дзвюма краінамі дагаворы 

Катэгорыя:Знешняя палітыка Сербіі
Сербія
Доўгае (возера, Браслаўскі раён)

**До́ўгае** — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Дрысвята (прыток Дзісны).

Плошча паверхні возера 1,87 км² (да будаўніцтва ў 1961 годзе плаціны ГЭС «Шлях да камунізму» на Дрысвяце плошча возера складала 1,13 км, узровень вады быў ніжэй на 5 метраў). Даўжыня 3,53, найбольшая шырыня 1,25 км. Найбольшая глыбіня дасягае 31 м, сярэдняя — 5,8 м.Катлавіна Доўгага складанага тыпу, выцягнутая з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны пераважна пясчаныя, маюць вышыню 5—10 метраў, стромкія, на паўднёвым захадзе спадзістыя.Берагавая лінія возера моцна звілістая, утварае шэраг заліваў, паўастравоў і мысоў. Берагі пераважна абразійныя і абрывістыя, пясчаныя, у паўночным заліве сплавінныя. Месцамі берагі зліваюцца са схіламі катлавіны. Даўжыня берагавой лініі складае 13,3 км.Дно возера складанай формы з плоскімі часткамі, глыбокімі ўпадзінамі і мелямі. Глыбіні да 2 метраў займаюць каля 37% плошчы. Да глыбінь у 3—5 метраў дно пясчанае, на глыбіні 5—8 метраў выслана апясчаненым глеем, глыбей — крэменязёмісты сапрапель і гліністы глей. На возеры 6 астравоў агульнай плошчай каля 6,3 га.Возера Доўгае эўтрофнае, праточнае. Праз возера працякае рака Дрысвята (злучае Доўгае з возерам Высокае), упадаюць 10 ручаёў. Зарастае слаба, за выключэннем заліваў, у якіх найбольш распаўсюджаны гарлачык. Надводная расліннасць распаўсюджана паласой 5—15 м да глыбіні 1,5, падводная — да 3 метраў.

У Доўгім водзяцца лешч, шчупак, гусцяра, плотка, лінь, мянтуз і іншыя віды рыб. Сустракаецца вугор.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Дрысвяты
Канфлікт у Драздах

**Канфлікт у Драздах** — дыпламатычны скандал, які меў месца ў 1998 г. з удзелам урада Беларусі і дыпламатаў з іншых краін.

Пасля разгону Вярхоўнага Савета Беларусі і рэзкай крытыкі Захаду ўрад Беларусі запатрабаваў, каб дыпламаты 22 краін вызвалілі да 10 чэрвеня свае рэзідэнцыі ў дыпламатычным гарадку Дразды ў сувязі з неабходнасцю правядзення там капітальнага рамонту; без папярэджання ў будынках пасольстваў былі адключаны электрычнасць, вада і тэлефонная сувязь.

18 чэрвеня Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка абвясціў комплекс Дразды ўласнасцю ўрада. Комплекс быў зачынены на рамонт. Аляксандр Лукашэнка падкрэсліў, што знаходжанне падраздзялення марскіх пяхацінцаў ЗША ў 50 метрах ад яго асабістай рэзідэнцыі цалкам выключана. Хоць Лукашэнка спрабаваў весці перамовы з заходнімі краінамі, такімі як Францыя і Германія, прызначыўшы Уладзіміра Герасімовіча для перамоў, але не змог вырашыць пытанне тэрмінова.

ЗША, Вялікабрытанія, Францыя, Германія, Грэцыя, Італія, Польшча і Японія адклікалі сваіх паслоў з Мінска ў знак пратэсту супраць парушэння Венскай канвенцыі. Тэкст гэтага дакумента прыбіў да дзвярэй пакінутага катэджа літоўскі пасол. Адным з вынікаў гэтага інцыдэнту было тое, што Еўрапейскі саюз абвясціў Лукашэнка і прыблізна 130 іншых дзяржаўных служачых неўязднымі ў чатырнаццаць з пятнаццаці — тады дзяржаў ЕС (Спіс беларускіх чыноўнікаў, якім забаронены ўезд на тэрыторыю ЕС). Гэта падштурхнула Злучаныя Штаты і краіны, якія не ўваходзілі ў ЕС, выпусціць аналагічныя забароны (выключэннем з’яўляецца штаб-кватэра Арганізацыі Аб'яднаных Нацый у Нью-Ёрку).

Канфлікт быў урэгуляваны ў канцы года, калі дыпламаты пагадзіліся на пераезд з Драздоў. Пасля гэтага ЕС пайшоў на паступовае змякчэнне санкцый па меры выканання Беларуссю рэкамендацый АБСЕ. ЗША заявілі, што больш не прызнаюць Лукашэнка законным прэзідэнтам.

Паводле ІТАР-ТАСС і БелаПАН, комплекс Дразды ў наш час выкарыстоўваецца ў якасці рэзідэнцыі прэзідэнта.

## Спасылкі 
* Решение Минского городского Совета депутатов от 21 мая 1996 г. № 451 «О проекте „Корректуры генерального плана г. Минска и проекта планировки пригородной зоны“» // pravo.levonevsky.org
* Belarus: Year in Review 1998 / Энцыклапедыя Britannica 
* *Нурани, И.* Вы слыхали как берут «Дрозды» / И. Нурани // Зеркало. — 1998. — 26 июня.
* Дрозды-2: для Беларуси массовый отъезд послов ЕС не является беспрецедентным  // Интерфакс-Запад

Катэгорыя:Знешняя палітыка Беларусі
Катэгорыя:Падзеі ў Мінску
Катэгорыя:1998 год у Мінску
Катэгорыя:Прэзідэнцтва Аляксандра Лукашэнкі
Ігар Міхайлавіч Курбатаў

**Ігар Міхайлавіч Курба́таў** ( — ) — беларускі савецкі вучоны, фізіёлаг раслін. Доктар біялагічных навук (1949), прафесар. Заслужаны дзеяч навукі БССР (1965).

## Біяграфія 
І. М. Курбатаў нарадзіўся ў Маскве. У 1930 годзе скончыў Маскоўскі ўніверсітэт. У 1939—1941 гг. працаваў у педагагічным інстытуце ў Віцебску — загадчык кафедры арганічнай і біялагічнай хіміі. У 1954—1969 гг. загадчык кафедры фізіялогіі раслін і мікрабіялогіі БСГА.

## Навуковая дзейнасць 
І. М. Курбатаў займаўся вывучэннем уздзеяння гумуса глебы і торфу на працэсы росту каранёў раслін, сінтэзу раслінамі пігментаў, інтэнціўнасць фотасінтэзу і інш. Сярод апублікаваных прац:
* Современные представления о природе гумуса и его роли в жизни почв и растений. Горки, 1968;
* К вопросу о природе гумуса почв и торфов. // Труды Белорусскойс.-х. академии, 1959 (разам з Е. І. Двойнішнікавай і В. Ф. Курбатавай).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Біёлагі СССР
Катэгорыя:Біёлагі Беларусі
Альбер Самен

**Альбер Самен** (, 3 красавіка 1858, Ліль — , Маньі-лё-Амо, Івелін) — французскі паэт-сімваліст.

## Біяграфія 
У 14 гадоў страціў бацьку, быў вымушаны кінуць вучобу і самастойна зарабляць на жыццё. У 1880 прыехаў у Парыж, знайшоў месца служачага ў ратушы. Зблізіўся з парыжскімі сімвалістамі, выступаў з чытаннем сваіх вершаў у кабарэ Чорны кот. Пасля публікацыі першай кнігі вершаў «У садзе інфанты» (1893) набыў вядомасць, стаў адным з заснавальнікаў выдавецтва Меркюр дэ Франс, друкаваўся ў Revue des Deux Mondes.

Памёр ад туберкулёзу.

## Прыжыццёвыя выданні 
* Au jardin de l’Infante / У садзе інфанты (1893)
* Aux flancs du vase / Па краях вазы (1898)
* Le Chariot d’or. Symphonie héroïque / Залатая калясніца. Гераічная сімфонія (1900)

Катэгорыя:Паэты Францыі
Рымская квадрыенале

, IX Рымская Квадрыенале. Фота Паола Монці.]]

**Рымская Квадрыенале** (іт. *Quadriennale di Roma*) — некамерцыйная арганізацыя па прасоўванні сучаснага італьянскага мастацтва.

Яе назва паходзіць ад выстаўкі, якая праводзіцца кожныя чатыры гады, што закладзена ў яе статуце. Размяшчаецца ў Рыме ў манументальным комплексе Віла Карпенья.

## Выстаўкі 
Усе галоўныя выстаўкі Рымскай Квадрыенале праводзяцца на сваім гістарычным месцы — у рымскім Выставачным палацы, акрамя выпадкаў, азначаных ніжэй.

* I Квадрыенале, студзень — чэрвень 1931.
* II Квадрыенале, люты — ліпень 1935.
* III Квадрыенале, люты — ліпень 1939.
* IV Квадрыенале, май — ліпень 1943.
* V Квадрыенале, сакавік — май 1948.
* VI Квадрыенале, снежань 1951 — красавік 1952.
* VII Квадрыенале, лістапад 1955—1956.
* VIII Квадрыенале, снежань 1959 — красавік 1960.
* IX Квадрыенале, кастрычнік 1965 — сакавік 1966.
* X Квадрыенале, 5 выставак:
** лістапад — снежань 1972.
** люты — сакавік 1973.
** май — чэрвень 1973.
** сакавік — красавік 1975.
** чэрвень — ліпень 1977.
* XI Квадрыенале, Палац з'ездаў, Квартал сусветнай выстаўкі, Рым, май — жнівень 1986.
* XII Квадрыенале, 2 выстаўкі:
** ліпень — верасень 1992.
** Выставачны палац і мацаніянскае крыло вакзала Тэрміні, верасень — лістапад 1996.
* 1999. XIII Квадрыенале, Выставачны палац, чэрвень — верасень 1999.
* XIV Квадрыенале, 3 выстаўкі:
** Каралеўскі палац, Неапаль, лістапад 2003 — студзень 2004.
** Палац пасоўвання вытанчаных мастацтваў, Турын, студзень — сакавік 2004.
** Нацыянальная галерэя сучаснага мастацтва, Рым, сакавік — май 2005.
* XV Квадрыенале, чэрвень — верасень 2008.

## Гл. таксама 
* Венецыянская біенале
* Рымскі кінафестываль

## Спасылкі 
* **Fondazione La Quadriennale di Roma** афіцыйны вэбсайт. 

Катэгорыя:Культура Італіі
Арабскі халіфат

**Арабскі халіфа́т** або **Ісламскі халіфа́т** () – створаная ў сярэдзіне VII ст. суполкай Магамета тэакратычная ісламская дзяржава, якая ператварылася ў выніку арабскіх заваяванняў у велізарную імперыю (са сталіцамі, паслядоўна, у Медыне, Куфе, Дамаску, Багдадзе, Самары).

На піку магутнасці (сярэдзіна VIII ст.) Халіфат уключаў, акрамя Аравіі, сучасныя: Іран, Ірак, большую частку Паўднёвага Каўказа, Палестыну, Сірыю, Сярэднюю Азію, Егіпет, Паўночную Афрыку, Сінд і часткова Пірэнейскі паўвостраў.

У гісторыі Арабскага халіфата вылучаюцца тры асноўныя перыяды:
* Перыяд «праведных халіфаў» (632–661 гады) – Праведны халіфат. Да праведных халіфаў суніты залічваюць паплечнікаў Прарока – Абу Бакра, Умара ібн аль-Хатаба, Асмана ібн Афана і Алі ібн Абу Таліба (шыіты не прызнаюць першых трох);
* Перыяд Амеядаў (661–750 гады) – Амеядскі халіфат;
* Перыяд Абасідаў (750–1258 гады) – Халіфат Абасідаў.

Эпоха існавання Халіфата Абасідаў, разам з некалькімі наступнымі стагоддзямі росквіту агульнаісламскай навукі і культуры, называюцца ў заходняй гістарыяграфіі Залатым векам Ісламу.

## Гл. таксама 
* Блізкі Усход

## Крыніцы 

*
Катэгорыя:Ісламскія тэрміны
Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Егіпта
Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Сірыі
Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Саудаўскай Аравіі
Катэгорыя:Гісторыя Іарданіі
Катэгорыя:Гісторыя Ірака
Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Ірана
Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Грузіі
Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Пакістана
Катэгорыя:Гісторыя Катара
Катэгорыя:Гісторыя Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў
Катэгорыя:Гісторыя Емена
Катэгорыя:Гісторыя Амана
Катэгорыя:Гісторыя Кувейта
Катэгорыя:Гісторыя Бахрэйна
Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Турцыі
Катэгорыя:Гісторыя Лівана
Катэгорыя:Гісторыя Лівіі
Катэгорыя:Гісторыя Туніса
Катэгорыя:Гісторыя Алжыра
Катэгорыя:Гісторыя Марока
Катэгорыя:Гісторыя Іспаніі
Катэгорыя:Гісторыя Партугаліі
Катэгорыя:Гісторыя Крыта
Катэгорыя:Гісторыя Сіцыліі
Рай (фільм, 2002)

**«Рай»** () — драма Тома Тыквера.

## Сюжэт 
Настаўніца-англічанка Філіпа жыве на радзіме мужа ў Турыне. Калі яе муж і некалькі вучняў гінуць ад перадазіроўкі наркотыкаў, яна вырашае пакараць вінаватага ў іх гібелі доктара, падпольнага наркагандляра і праносіць у будынак яго офіса бомбу. У выніку выбуху гінуць чацвёра зусім нявінных чалавек. Філіпу, якая знаходзіцца ў шоку ад зробленага, арыштоўвае паліцыя, але затым у яе ўлюбляецца малады афіцэр паліцыі Філіпа, які прысутнічаў на допытах у якасці перакладчыка, і дапамагае Філіпе бегчы.

## У ролях 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Фільмы-драмы Італіі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Германіі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Сантандэр (камарка)

**Сантандэр** () — раён (камарка) у Іспаніі, уваходзіць у правінцыю Кантабрыя ў складзе аўтаномнай супольнасці Кантабрыя.

## Муніцыпалітэты 
# Эль-Астыльера
# Камарга, Кантабрыя
# М’енга
# Пенагас
# П’елагас
# Санта-Крус-дэ-Бесана
# Сантандэр
# Вільяэскуса

Катэгорыя:Раёны Кантабрыі
Дама з Эльчэ

**Дáма з Э́льчэ** (, ) — самы значны помнік іберыйскага (старажытнаіспанскага) мастацтва, быў выяўлены 4 жніўня 1897 года ў прыватных уладаннях каля Эльчэ (горад у іспанскай правінцыі Алікантэ). У лічаныя тыдні скульптура была прададзена французскаму калекцыянеру і вывезена ў Парыж, дзе яе дэманстрацыя ў Луўры стварыла грандыёзную сенсацыю і адкрыла для вучоных дагэтуль невядомую старонку антычнага мастацтва.

У 1941 годзе рэжым Вішы ў якасці жэсту добрай волі перадаў экспанат іспанскаму дыктатару Франка, які загадаў змясціць яго ў мадрыдскім музеі Прада. У наш час скульптура, нароўні са скульптурай Дамы з Басы (en), экспануецца ў Нацыянальным археалагічным музеі ў Мадрыдзе. У Валенсіі дзейнічае фонд, які выступае за яе вяртанне ў Эльчэ.

Статуя, датаваная IV стагоддзем да н.э., уяўляе сабою каменны паліхромны бюст жанчыны (хоць апошняе спрэчна) у багатым уборы і з незвычайна складанай прычоскай. Адтуліна, якая знаходзіцца ззаду, сведчыць, што аб’ект мог выкарыстоўвацца ў якасці пахавальнай урны. Даволі тонкае разуменне канонаў эліністычнай скульптуры дазволіла некаторым даследчыкам выказаць здагадку, што скульптар прайшоў навучанне ў адной з грэчаскіх калоній Заходняга Міжземнамор’я. Паводле іншага пункта гледжання, у помніку знайшлі адлюстраванне прынцыпы пунічнага мастацтва, а намаляваная жанчына — не хто іншая як фінікійская багіня Астарта.

У 1995 годзе высунута гіпотэза, паводле якой Дама з Эльчэ — падробка, вырабленая пад уплывам мадэрну каля таго часу, калі яна была выяўлена. Аднак гэта тэорыя не заваявала агульнага прызнання. Праведзены ў 2005 годзе тэхнічны аналіз пакрыцця, каменя і рэштак пігмента статуі паказаў старажытную дату і адпаведнасць іншым вядомым помнікам іберыйскай скульптуры.

## Гл. таксама 
* Дама з Аксера

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Антычнае мастацтва
Катэгорыя:Скульптуры Іспаніі
Катэгорыя:Іберы
Катэгорыя:Эльчэ
Катэгорыя:Нацыянальны археалагічны музей, Мадрыд
Ізабела II

**Ізабе́ла II** (; , Мадрыд — , Парыж) — каралева Іспаніі ў 1833—1868 гадах, з 1837 года першы канстытуцыйны манарх краіны.

## Біяграфія 
Дачка Фердынанда VII і Марыі Крысціны Неапалітанскай. Уступіла на прастол з прычыны адмены яе бацькам салічнага закона. Членам рэгенцкага савета Фердынанд паставіў генерала Ахумада, які раней прыклаў нямала намаганняў для яго вяртання на прастол (пазней, за адданасць дынастыі, Ізабела даруе генералу тытул герцага). У першыя гады валадарання малалетняй каралевы (урад якой узначальвалі іспанскія лібералы, якія далі ў 1837 годзе краіне канстытуцыю) прастол аспрэчваў яе дзядзька Дон Карлас Старэйшы, які развязаў першую карлісцкую вайну.

Па распараджэнні Ізабелы ў Мадрыдзе пабудаваны Каралеўскі тэатр (Teatro Real) у 1850 годзе.

Зрынута ў 1868 годзе і пакінула краіну. У 1870 годзе ў эміграцыі адмовілася ад правоў на прастол на карысць сына, які стаў у 1874 годзе каралём як Альфонс XII. Падчас кіравання сына і ўнука працягвала жыць у Парыжы, дзе і памерла.
е 17 студзеня 1863 года.]]
## Сям’я 
У 1846 годзе Ізабела выйшла замуж за свайго кузена інфанта Франсіска дэ Асіса Бурбона (1822—1902), сына Франсіска Іспанскага і Луізы Бурбон-Сіцылійскай.
Выжылыя дзеці:
* Марыя Ізабела (1851—1931), прынцэса Астурыйская, жонка Гаэтана, графа Джыджэнта;
* Марыа Крысціна (1854—1897),
* Альфонса (1857—1885), кароль Іспаніі Альфонса XII 1874—1885;
* Марыя дэ Пілар (1861—1879),
* Марыя дэ ла Паза (1862—1946), жонка Лудвіга Фердынанда Баварскага;
* Эулаліа (1864—1958), жонка інфанта Антоніа Арлеанскага.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Іспанскія Бурбоны
Катэгорыя:Зрынутыя манархі
Катэгорыя:Узнагароджаныя Залатой ружай
Катэгорыя:Кіруючыя каралевы
Нача

Назву **Нача** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Нача — аграгарадок у Ляхавіцкім раёне
** Нача Глябоўская (Свянціцкая) — вёска ў Ляхавіцкім раёне

* Віцебская вобласць:
** Нача — вёска ў Полацкім раёне
** Нача-Шпакоўшчына — вёска ў Полацкім раёне

* Гродзенская вобласць:
** Нача — вёска ў Воранаўскім раёне

* Мінская вобласць:
** Нача — аграгарадок у Крупскім раёне

## Рэкі 
### Беларусь 
* Нача — рака ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, прыток Заходняй Дзвіны
* Нача — рака ў Ляхавіцкім і Ганцавіцкім раёнах Брэсцкай вобласці і Клецкім раёне Мінскай вобласці, прыток ракі Лань
* Нача — рака ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Бярэзіна
* Нача — рака ў Крупскім і Барысаўскім раёнах Мінскай вобласці, прыток ракі Бобр
* Нача — рака ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці, прыток ракі Дзітва

## Назва 
Нача — досыць распаўсюджаная назва на тэрыторыі цяперашняй Беларусі.

Паводле Аляксандраса Ванагаса, гідранімічныя аналагі — літоўскія водныя назвы *Nota, Notė, Notija, Notera*. На думку Вітаўтаса Мажуліса, назва Нача паходзіць ад захаванага ў гідраніміі балцкага **nātā* «цячэнне», якое ўтворана пашыральнікам *-t-* ад індаеўрапейскага **(s)na-* «цячы».  

Таксама Нача — прыток дзвінскай ракі Обшы (у гэтую Начу ўцякаюць рэкі  Рэкта, Вейна, Лебасціна, Вішанка — .

На думку В. Жучкевіча, Э. Мурзаева, А. Рогалева, назва паходзіць ад старабеларускага паняцця *нача*, якое значыць «пачатак», «новае ворыва», «расчышчанае ад лесу месца». Аднак, у Гістарычным слоўніку беларускай мовы слова «нача» не адзначана, а ў Этымалагічным слоўніку беларускай мовы яму даюць зусім іншае значэнне.

## Крыніцы
Выставачны палац (Рым)

**Выставачны палац** — будынак, выкананае ў неакласічным стылі, размешчанае ў Рыме па вуліцы Віа Нацыянале.

Спраектаваны Піа П'ячэнціні, урачыста адкрыты ў 1883. З тых часоў стаў месцам правядзення шматлікіх маніфестацый і выставак мастацтва.

Падчас фашысцкай эпохі фасад, па выпадку пары выставак (Выстаўка фашысцкай рэвалюцыі, Жнівеньская выстаўка Рымскага свету) быў часова зменены, бо лічылася, што яго стыль не ідзе ў нагу з часам.

З 1927 да 2004 быў штаб-кватэрай і месцам правядзення выставак арганізацыі Квадрыенале дзі Рома, і застаецца прывілеяваным месцам правядзення выстаўкі «Чатырохгоддзе мастацтва».

Таксама ў палацы размяшчаюцца кінатэатр на 139 месцаў, аўдыторыя на 90 месцаў, форумы (шматфункцыянальныя залы), кафэтэрый, рэстаранам на 240 месцаў і бібліятэкай.

## Асноўныя падзеі 
* 1883. Выстаўка вытанчаных мастацтваў.
* 1931, I Нацыянальнае Квадрыенале (мастацкая выстаўка паўтаральная кожныя чатыры гады) мастацтвы.
* 1932, Выстаўка, прысвечаная Гарыбальдзі.
* 1932—1934, Выстаўка фашысцкай рэвалюцыі.
* 1935, II Нацыянальнае Квадрыенале мастацтва.
* 1936, I Выстаўка рэкламных плакатаў і графікі
* 1937, Жнівеньская выстаўка Рымскага свету.
* 1939, III Нацыянальнае Квадрыенале мастацтва.
* 1943, IV Нацыянальнае Квадрыенале мастацтва.
* 1951—1952, VI Нацыянальнае Квадрыенале мастацтва.
* 1955—1956, VII Нацыянальнае Квадрыенале мастацтва.
* 1959—1960, VIII Нацыянальнае Квадрыенале мастацтва.
* 1965—1966, IX Нацыянальнае Квадрыенале мастацтва.
* 1972—1977, X Нацыянальнае Квадрыенале мастацтва.
* 1992—1996, XII Нацыянальнае Квадрыенале мастацтва.
* 1998, выстаўка, прысвечаная Лучыа Фантана.
* 1999, XIII Нацыянальнае Квадрыенале мастацтва.
* 2007, выстаўка, прысвечаная Марку Ротка і Стэнлі Кубрыку.
* 2008, выстаўка, прысвечаная этрускам, VII рымскі фестываль фатаграфіі, XV Нацыянальнае Квадрыенале мастацтва.
* 2009, выстаўка, прысвечаная Чарльзу Дарвіну, Булгары, Аляксандру Кальдэру; VIII рымскі фестываль фатаграфіі.

## Гл. таксама 
* Музеі Рыма
* Піа П'ячэнціні
* Рымскае Квадрыенале
* Рымскі нацыянальны фестываль фатаграфіі

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Рыма
Катэгорыя:Музеі Рыма
Старыца (горад)

**Старыца** — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Старыцкага раёна Цвярской вобласці. Горад размешчаны на ўсходняй ускраіне Валдайскага ўзвышша, прыстань на Волзе, за 12 км ад аднайменнай чыгуначнай станцыі, за 77 км на паўднёвы захад ад Цверы.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Цвярской вобласці
Куўшынава

**Куўшынава** — горад на паўночным захадзе Расіі, раённы цэнтр у Цвярской вобласці, за 120 км на захад ад Цверы, на рацэ Асуга. Чыгуначная станцыя на лініі Ліхаслаўль — Саблага. Праз горад праходзіць аўтамабільная шаша Таржок — Асташкаў. Таксама ў горадзе знаходзіцца станцыя вузкакалейнай чыгункі Ранцаўскага торфапрадпрыемства.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Генадзь Феадосьевіч Рыкоўскі (нар. 1936) — вучоны-батанік, доктар біялагічных навук.

Катэгорыя:Гарады Цвярской вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1624 годзе
Жазеф Банапарт

**Жазеф Банапарт** (, **Джузэпэ Буанапартэ** (), **Хасэ Банапартэ** (; , Кортэ, Корсіка — , Фларэнцыя) — першынец Карла і Летыцыі Буанапартэ, старэйшы брат Напалеона I, кароль Неапаля ў 1806—1808 гадах, кароль Іспаніі ў 1808—1813 гадах пад імем **Іосіф I Напалеон** (ісп.: José I Napoleón).

## Сям’я 
У 1794 годзе ажаніўся з Жулі Клары.

Дзеці:
* Зенеіда Банапарт (8 ліпеня 1801 — 8 жніўня 1854);
* Шарлота Банапарт (31 кастрычніка 1802 — 3 сакавіка 1839).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Банапарты
Катэгорыя:Масоны Францыі
Катэгорыя:Каралі іспанскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Неапалітанскага каралеўства
Курыльскія пралівы

thumb|250px|right|Курыльскія пралівы
**Курыльскія пралівы** — 26 праліваў паміж асобнымі Курыльскімі астравамі.

З'яўляюцца затопленымі седлавінамі паміж вулканічнымі конусамі, злучаюць Ахоцкае мора з Ціхім акіянам. Шырыня ад 1,8 км (Другі Курыльскі праліў) да 55 км (праліў Крузенштэрна). Пераважаюць глыбіні да 500 м (у пралівах Крузенштэрна і Бусоль дасягаюць 1764 м і 1468 м адпаведна). Назіраюцца моцныя прыліўныя цячэнні са скорасцю 2—12 км/гадз.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Пралівы Расіі
Катэгорыя:Пралівы Ціхага акіяна
Курыльскі чай

**Курыльскі чай** (*Dasiphora*) — род кветкавых раслін сямейства ружавыя.

## Апісанне 
Лістападныя кусты вышынёй да 1,5 м. Лісце перыстае, жаўтавата-зялёнае. Кветкі адзіночныя або ў суквецці, белыя, жоўтыя дыяметрам да 3 см. Плод — апушаны шматарэшак.

## Арэал 
Існуе каля 10 відаў. Пашыраны ва ўмераным поясе Паўночнага паўшар’я, на Беларусі інтрадукаваны асобныя віды.

## Значэнне і выкарыстанне 
Дэкаратыўныя расліны. Лісце ўжываецца для прыгатавання гарбаты.

## Літаратура 
* Курыльскі чай // БЭ ў 18 т. Т. 9. Мн., 1999.

Катэгорыя:Ружавыя
Амадэй I (кароль Іспаніі)

**Амадэй I** (, вядомы як **Амадэй (Амедэа) Савойскі**, , 30 мая 1845—18 студзеня 1890) — кароль Іспаніі з 1871 па 1873.

Другі сын Віктара Эмануіла Другога. Член італьянскага каралеўскага дома (другі сын караля Віктара Эмануіла II і брат Умберта I), адзіны прадстаўнік Савойскай дынастыі, які кіраваў у Іспаніі. У Італіі насіў тытул герцага д`Аоста. Абраны на пасад Картэса ў канцы 1870 года пасля працяглага міжкаралеўя, падчас якога іспанскае кіраўніцтва шукала за мяжой кандыдатуру новага караля. У студзені 1871 прыбыў у Іспанію і прынёс прысягу Канстытуцыі. У лютым 1873 Амадэй, сутыкнуўшыся з сацыяльным крызісам і пачаткам другой карлісцкай вайны, адрокся ад пасаду, і была абвешчаная эфемерная Іспанская рэспубліка 1873—1874, пасля чаго пасад вярнуўся да Бурбонаў ў асобе Альфонса XII.

Катэгорыя:Каралі іспанскія
Катэгорыя:Савойская дынастыя
Катэгорыя:Кавалеры Вышэйшага ордэна Святога Дабравешчання
Катэгорыя:Герцагі аосцкія