open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Якаў Юр’евіч Ленсу

**Якаў Юр’евіч Ленсу** (нар. ) — беларускі дызайнер, мастацтвазнавец і педагог. Дацэнт кафедры тэорыі і гісторыі дызайна ў БДАМ. Член Беларускага саюза дызайнераў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1950 годзе ў горадзе Шадрынск, Курганская вобласць, Расія. У 1972 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут. З 2020 года з’яўляецца доктарам мастацтвазнаўства.

З 1987 года член Беларускага саюза дызайнераў.

З 2010 года працуе загадчыкам кафедры тэорыі і гісторыі дызайну Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў.

Аўтар дызайну фотаапаратаў «Мінск-3» і «Элікон-535». Мае 18 пасведчанняў на прамысловыя ўзоры. Аўтар больш за 500 навуковых публікацый.

Жыве і працуе ў Мінску.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* https://www.abiturient.by/university/kafedra/17664.html
* https://bdam.by/%d0%bf%d1%80%d0%be%d1%84%d0%b5%d1%81%d1%81%d0%be%d1%80%d1%81%d0%ba%d0%be-%d0%bf%d1%80%d0%b5%d0%bf%d0%be%d0%b4%d0%b0%d0%b2%d0%b0%d1%82%d0%b5%d0%bb%d1%8c%d1%81%d0%ba%d0%b8%d0%b9-%d1%81%d0%be%d1%81-12/

Катэгорыя:Дызайнеры СССР
Катэгорыя:Дызайнеры Беларусі
Юхім Ізраілевіч Патлажан

**Юхім Ізраілевіч Патлажан** (укр. Юхим Ізраїльович Патлажан нарадзіўся 23.8.1923, Вазнясенск Адэскай вобласці — пам. 1 снежня 1990 г., Івана-Франкоўск) — Украінскі савецкі гісторык і педагог, прафесар. Доктар гістарычных навук. Кіраўнік Івана-Франкоўскага абласнога таварыства «Веды», дэпутат Івана-Франкоўскага абласнога Савета народных дэпутатаў.

## Біяграфія 
Патлажан Юхім Ізраілявіч нарадзіўся ў сям’і стаматолага.
У 1940 годзе скончыў сярэднюю школу і паступіў у Адэскі дзяржаўны ўніверсітэт на гістарычны факультэт.

У 1941 годзе пасля першага курса вучобы ва ўніверсітэце быў прызваны ў армію, дзе ваяваў спачатку ў марской пяхоце, а потым у разведцы. Неаднаразова пераходзіў лінію фронту, за што быў узнагароджаны ордэнамі і медалямі, у тым ліку ордэнам Чырвонай Зоркі і Айчыннай вайны 1-й ступені. За час вайны двойчы паранены і адзін раз кантужаны.

Скончыў Адэскі дзяржаўны ўніверсітэт. У 1954 г. Ю. І. Патлажан паспяхова абараніў кандыдацкую дысертацыю аб крызісе рабаўладальніцкага ладу ва ўсходняй частцы Рымскай імперыі ў апошняй трэці IV ст. Вынікі абароны былі зацверджаны пераважнай большасцю галасоў на савеце Растоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Юхім Патлажан першым з пераможцаў абараніў кандыдацкую дысертацыю па спецыяльнасці «Гісторыя Старажытнай Грэцыі і Рыма».У тыя часы гэта была даволі рэдкая спецыяльнасць.

У 1976 годзе ў Маскоўскім педагагічным інстытуце Юхім Ізраілявіч Патлажан абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Працоўныя замежнага Усходу ў барацьбе за перамогу Савецкай улады на Украіне (1917—1921 гг.)» і атрымаў вучоную ступень доктара навук. Гістарычныя навукі. Памёр 1 снежня 1990 года. Пахаваны на праспекце Славы ў Івана-Франкоўску. Навуковымі кіраўнікамі былі акадэмік Ісак Ізраілавіч Мінц  і Аляксандр Навумавіч Хейфец.

## Грамадская дзейнасць 
Ініцыятарам будаўніцтва ў Вазнясенску помніка ахвярам нацызму стаў Юхім Ізраілевіч. Ён звярнуўся да першага сакратара Камуністычнай партыі Украіны Пятра Шэлеста з просьбай дазволіць будаўніцтва помніка за кошт неабыякавых грамадзян. Праз некалькі гадоў ён атрымаў дазвол. Так, у Вазнясенску ўстаноўлены помнік ахвярам нацызму. Юхім Патлажан арганізаваў збор сродкаў на будаўніцтва гэтага помніка, куды ён сам уклаў каля 90 % неабходнай сумы, у памяць аб сваіх бацьках. У 1974 годзе гэты помнік быў усталяваны і адкрыты ў прысутнасці жыхароў горада

## Нататкі 
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мікалаеўскай вобласці
Шарль Герэн (мастак)

**Шарль Франсуа Праспер Герэн** (; ,  — , там жа) — французскі мастак. Яго бацькам часта называюць мастака Жана Мішэля Праспера Герэна, аднак гэтая інфармацыя, па ўсёй бачнасці, памылковая.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Школе прыгожых мастацтваў у Парыжы ў Гюстава Маро. Выстаўляўся ў Салоне з 1897, у «Восеньскім салоне» з 1903, у «Салоне Незалежных» з 1906. Выставы былі ў шматлікіх еўрапейскіх гарадах, уключаючы Мюнхен у 1898, 1900 і 1911, Брусель у 1908, Амстэрдам у 1912 і Рым у 1913. Попыт на яго карціны зваліўся пасля Першай сусветнай вайны, аднак ён працягваў працаваць і ў 1923 годзе стаў адным з заснавальнікаў Салона дэ Цюільры.

## Творчасць 
Герэн быў прыхільнікам Манэ і Рэнуара. Аднак стылістычна яго можна зблізіць з мастакамі групы «Набі» (Банар, Вюяр, Дэні).

* Ілюстраваў некалькі кніг, у тым ліку «Дафніс і Хлоя» і працы Калет.
* Праектаваў мастацкія афармленні і касцюмы для тэатра.
Сезон 2004 ЖФК Тэкстыльшчык Орша

У 2004 годзе жаночы футбольны клуб «Тэкстыльшчык» з Оршы прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 2004 (6 месца),
* Кубак Беларусі 2004 (невядома).

## Склад каманды 
* Ірына Чаплянок
* Тамара Драгілева
* Людміла Буцневіч
* Алеся Горань
* Наталля Юр’ева
* Вольга Карпушэнка
* Людміла Петрачкова
* Таццяна Сторажава
* Ганна Шаклеіна
* Ганна Яблыкава
* Таццяна Новікава
* Жанна Маталыгіна
* Кацярына Лапцінская
* Ісаковіч 
* Карпушэнка 
* Пятрова
* Рублеўская
* Кайшабаева
* Багрэц

Галоўны трэнер Леанід Андрэевіч Барэйша, трэнер Віктар Аляксеевіч Дзянісаў.

## Літаратура 
* Михаленя А. Вперед и с песней! // Все о футболе. — 2004. — 1 июля (№ 21 (267)). — С. 10.
* Михаленя А. Нокдаун для хозяев // Все о футболе. — 2004. — 8 июня (№ 22 (268)). — С. 12.
* Михаленя А. Могилевчанки вне конкуренции // Все о футболе. — 2004. — 15 июня (№ 23 (269)). — С. 9.
* Неман мельче Двины, а Буг — Днепра... // Все о футболе. — 2004. — 22 июня (№ 24 (270)). — С. 15.
* Краснов В. «Надежда-Лифтмаш»: разница мячей — 50-0 // Всё о футболе. — 2004. — 29 июня (№ 25 (271)). — С. 14.

2004
Тэкстыльшчык Орша
Катэгорыя:2004 год у Оршы
Плошча Свабоды (Харкаў)

а на плошчы Свабоды]]
**Плошча Свабоды** () — цэнтральная плошча Харкава.

## Назва 
З моманту заснавання (планіроўка — 1923/25 гг., брукаванне — 1930/31 гг.) і да 1991 года мела назву плошча Дзяржынскага. Падчас нямецкай акупацыі ў 1942 годзе яна мела назву «плошча нямецкай арміі». З канца сакавіка па 23 жніўня 1943 года яна называлася «Плошча Лейбштандарт СС» па назве 1-й танкавай дывізіі СС «Лейбштандарт СС Адольф Гітлер», якая паўторна захапіла горад у трэцім баі за Харкаў.

## Гістарычная забудова, якая выходзіць на плошчу 
* Дзяржпрам. Унікальны помнік савецкага канструктывізму, пабудаваны ў 1926—1928 гадах.
* Харкаўскі нацыянальны ўніверсітэт імя В. Н. Каразіна, былы Домпраектабуд (не блытаць з цяперашнім Домам Праектаў), пабудаваны ў 1930—1933 гадах у стылі канструктывізму з маналітнага жалезабетону з драўлянымі перакрыццямі па праекце архітэктараў С. С. Серафімава і М. А. Зандберг-Серафімавай. Гэты праект пад назвай «Дагнаць і перагнаць» перамог на ўсесаюзным конкурсе 5 лютага 1930 года.
* Паўночны корпус Харкаўскага нацыянальнага ўніверсітэта імя В. Н. Каразіна, былая Акадэмія імя Говарава, былы Дом Кааперацыі — трэці з будынкаў задуманага канструктывісцкага ансамбля, па праекце акадэміка архітэктуры А. І. Дзмітрыева і А. Р. Мунца. Тут першапачаткова было задумана размясціць Дом Урада Украіны, затым будынак быў аддадзены Упраўленню сельскай гаспадаркі.
* Гатэль «Харкаў», былы «Інтэрнацыянал», пабудаваны ў стылі канструктывізму архітэктарам Г. А. Янавіцкім у 1932—1936 гадах, пасля вайны адноўлены па праекце таго ж аўтара з элементамі сталінскага ампіру.
* Будынак абласной адміністрацыі, тыповы ўзор пасляваеннага сталінскага ампіру, былы Харкаўскі абкам КПСС. Пабудаваны на месцы і з выкарыстаннем элементаў разбуранага падчас вайны канструктывісцкага будынка Цэнтральнага камітэта КП(б)У (у сваю чаргу з’яўляўся перабудовай дарэвалюцыйнага будынка Губернскага земства), архітэктары В. М. Арэхаў, В. П. Кастэнка і іншыя, у 1951—1954 гады.
* Будынак ветэрынарнага інстытута, з 1960 года — новы Палац піянераў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Харкаў
Катэгорыя:Плошчы Украіны
Наталля Віктараўна Веракундава

**Наталля Віктараўна Веракундава** (, , Паўлаўск, Расія — , ) — украінская балерына і педагог. Заслужаны артыст Украінскай ССР (1953).

## Біяграфія 
У 1926 годзе Наталля Веракундава скончыла Ленінградскае харэаграфічнае вучылішча імя А. Ваганавай.

У 1926—1927, 1934—1949 гадах працавала ў Кіеўскім (1949—1982, педагог-рэпетытар), у 1927—1934 гадах — Адэскім тэатрах оперы і балета.

У 1934—1968 гадах — выкладчык Кіеўскага харэаграфічнага вучылішча. Сярод вучняў — Лідзія Герасімчук, Яўгенія Яршова, Алена Патапава, Раіса Хілько, Элеанора Сцябляк.

## Творчасць 
Сярод партый Веракундавай — Эфі («Ферэндзі» ), Медора («Карсар» А. Адана), Адэта-Адылія («Лебядзінае возера» П. Чайкоўскага), Раймонда (аднаактны балет А. Глазунова), Эсмеральда (аднаактовы балет Ц. Пуні), Жанна («Полымя Парыжа» Б. Асаф’ева), Карманёла (аднаактовы балет ), Сільвестра («Горад з Тасканы» ), Прымадонна («Залаты век» Дз. Шастаковіча) і іншыя.

## Літаратура 
* Балет: энциклопедия. / Гл. ред. Ю. Н. Григорович.- М.: Советская энциклопедия, 1981.- 623 стр. с илл.
*  Верекундова Наталія Вікторівна // Енциклопедія сучасної України / ред. кол.: І. М. Дзюба [та ін. ; НАН України, НТШ. — К. : Інститут енциклопедичних досліджень НАН України, 2001­-2022. — ISBN 966-02-2074-X.

Катэгорыя:Артысты балета паводле алфавіта
Катэгорыя:Артысты балета СССР
Катэгорыя:Артысты балета Украіны
Катэгорыя:Артысты балета XX стагоддзя
Катэгорыя:Балетныя педагогі паводле алфавіта
Катэгорыя:Балетныя педагогі СССР
Катэгорыя:Балетныя педагогі Украіны
Катэгорыя:Балетныя педагогі XX стагоддзя
Кому Вниз

**«Кому вниз»** — украінскі рок-гурт. У альманахе мастацтвазнаўцы і музычнага крытыка Аляксандра Еўтушэнкі творчасць «Кому вниз» вызначана як «готык-фолк-індастрыял-рок».

## Гісторыя 
Гурт створаны ў Кіеве ў 1988 годзе. Першыя запісы гурта (альбом «Падая вверх», 1989) уяўляе сабой постпанк з асобнымі элементамі дарквейва. Аднак ужо пачынаючы з 1990 года, музыка гурта змянілася ў бок індустрыяльнага року. З 1998 года гурт пачаў супрацоўнічаць з Украінскім гатычным парталам, у асобе яго ідэолага, Vitaliy Stranger, што некалькі змяніла кірунак руху праекта. У рамках гэтага супрацоўніцтва для гурта быў створаны сайт, асвятлялася дзейнасць гурта на інфармацыйных рэсурсах УГП, гурт з’явіўся на зборніку «Украінскай готыкі», а таксама УГП арганізоўваў шматлікія канцэрты гурта на Украіне і ў Еўропе: у 2001 годзе на найбуйнейшым у Польшчы фестывалі Castle Party, тройчы былі праведзены канцэрты «Кому вниз» на Wave Gotik Treffen (Германія): у 2002, 2004 і 2007 гадах, а ў 2006-м было арганізавана выступленне на Prague in Dark (Чэхія).

У 2003 годзе гурт пачынае працаваць з студыяй Tridens Records, якая арганізуе выданне кампазіцый «Кому вниз» ва Украіне і за мяжой: у 2003 на зборніку «Украинская готика», у 2008 была выдадзена кампазіцыя «Кому вниз» на зборніку «Gotham» (Германія). У 2005-м кампазіцыі гуртоў «Кому вниз» і Gray/scale трапілі ў еўрапейскую кампіляцыю «Dark East» (Польшча). Таксама творы «Кому вниз», «Холодне сонце», Dust Heaven з’явіліся на польскіх зборніках «Castle Party» у 2001, 2005 і 2006 гадах.

У перыяд з 1999—2009 гадах «Кому вниз» некалькі разоў выступалі на галоўным гатычным фестывалі Украіны — «Дзети Ночи: Чорна Рада».

Цяпер гурт актыўна выступае ва Украіне і ў іншых краінах свету і рыхтуецца да выпуску новага альбома.

Басіст Сяргей Сцепаненка памёр 18 лістапада 2022 года.

## Склад гурта 
* Уладзіслаў Малюгін (гітара, акустыка, вакал).
* Сяргей Сцепаненка (бас-гітара).
* Яўген Разін (ударныя, вакал).
* Андрэй Серада (клавішы, вакал, аўтар).

## Дыскаграфія 
### Альбомы і сінглы 
* **Падая вверх** (1989)
* **Кому вниз** (1990)
* **In Kastus** (1996)
* **In Kastus In Vivo** (1999, Live)
* **Ab Ovo Usque Ad Mala** (2007,ЕР)
* **4** (2014)
* **IDEM, 2345** (2016)(ЕР)
* **Tüśtäneń Pškadema (сінгл, 2021)**

### Іншыя выданні 
* **Рок-екзистенція** (1997, Live)
* **Легенди українського року: Кому Вниz** (2003)
* **Коллекция альбомов в формате MP3** (2006, MP3)
* **Реформація: 25 Пунктів** (2009)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рок-гурты Украіны
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1988 годзе
Кучынская

**Кучынская** — жаночая форма прозвішча Кучынскі.

## Прозвішча 
* Кацярына Анатолеўна Кучынская (нар. 1986) — беларуская футбалістка.
* Наталля Генадзьеўна Кучынская (нар. 1971) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.
Кацярына Анатолеўна Кучынская

**Кацярына Анатолеўна Кучынская** (нар. ) — беларуская футбалістка.

## Клубная кар’ера 
У 2003 годзе гуляла за бабруйскую «Бабруйчанку». У 2007—2008 гадах выступала ў вышэйшай лізе Расіі за «СКА-Растоў-на-Дону». Бронзавы прызёр чэмпіянату Расіі 2008 года. Потым вярнулася ў Беларусь у «Бабруйчанку», стала чэмпіёнкай краіны 2010 і 2011 гадоў, уладальніцай Суперкубка Беларусі 2011 года. Брала ўдзел у матчах Лігі чэмпіёнаў.

У канцы 2010-х гадоў гуляла за зборную Беларусі па пляжным футболе.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Женский футбол // Всё о футболе. — 2003. — 2 сентября (№ 34 (229)). — С. 6.

Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК СКА-Растоў-на-Доне
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Бабруйчанка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Універсітэт Віцебск
Яўгенія Мікалаеўна Яршова

**Яўгенія Мікалаеўна Яршова** (, , , цяпер Чаркаская вобласць, УССР — , , Украіна) — украінская савецкая артыстка балета. Народны артыст Украінскай ССР (1960).

## Біяграфія 
Вучылася ў Кіеўскім харэаграфічным вучылішчы (клас Наталлі Веракундавай).

З 1944 па 1965 год працавала ў Кіеўскім тэатры оперы і балета.

## Творчасць 
Сярод вядомых і ярка увасобленых на опернай сцэне партый Яўгеніі Яршовай — Расціслава («Расціслава» ), Маўка («» ), Лілея («Лілея» К. Данькевіча), а таксама галоўныя партыі ў балетах П. Чайкоўскага, А. Глазунова і інш.

## Літаратура 
* Єршова Євгенія Миколаївна // Черкащина. Універсальна енциклопедія / В. О. Жадько. — Київ, 2010. — 1104 с. : іл. — С. 304
* Мистецтво України: Біографічний довідник, К., 1997.&nbsp;— С. 236
* *Княжев В.* Адреса долі // Смілянщина моя, Сміла, 2000, 157 с.
*  

Катэгорыя:Артысты балета паводле алфавіта
Катэгорыя:Артысты балета СССР
Катэгорыя:Артысты балета Украіны
Катэгорыя:Артысты балета XX стагоддзя
Беларускі звон

**Беларускі звон** — назва беларускіх газет:

* «Беларускі звон» — газета, якая выдавалася ў Вільні ў 1921—1923 гадах
* «Беларускі звон» — газета, якая выдавалася ў Вільні ў 1931—1932 гадах.
Майкл Кенцкая

**Прынцэса Майкл Кенцкая** (народжаная **баранэса Марыя-Хрысціна Ганна Агнес Ядвіга Іда фон Рэйбніц**, ; нар. 15 студзеня 1945) — прадстаўніца брытанскае каралеўскае сям’і нямецкага, аўстрыйскага, чэшскага і венгерскага паходжання, жонка прынца Майкла Кенцкага, унука караля Георга V. Да вядомасці як аўтаркі кніг была дызайнерам інтэр’еру. Напісала некалькі кніг пра еўрапейскія каралеўскія сем’і.

## Паходжанне 
Прынцэса Майкл нарадзілася як баранэса Марыя-Хрысціна Ганна Агнес Ядвіга Іда фон Рэйбніц 15 студзеня 1945 года ў Карлсбадзе, горадзе тагачаснага Трэцяга рэйху, цяперашніх Карлавых Варах у Чэхіі.

Паходзіла з сілезскага арыстакратычнага роду Рэйбніц, які вядомы з 1288 года. Радавой сядзібай сям’і быў замак Рэйбніц. Па бацькоўскай лініі прынцэса Майкл нашчадніца бурграфа фон Дохна, Геранда III фон Траўтмансдорфа і роду Носціц, якія таксама і продкі каралевы Лізаветы II.

## Крыніцы
Алена Міхайлаўна Патапава

**Алена Міхайлаўна Патапава** (, нар. ) — украінская артыстка балета, балетмайстар і харэограф. Народная артыстка УССР (1960) і СССР (1970). Нацыянальная легенда Украіны (2021).

## Біяграфія 
Нарадзілася 16 лютага 1930 года ў Самары.

Вучылася ў балетнай студыі Куйбышаўскага палаца піянераў, якой кіравала Н. В. Данілава.

Пасля вайны сям’я пераехала ў Кіеў, дзе ў 1946—1948 гадах вучылася ў харэаграфічнай студыі пры Кіеўскім тэатры оперы і балета імя Т. Шаўчэнкі ў Н. В. Веракундавай.

З 1948 па 1979 год — салістка Кіеўскага тэатра оперы і балета імя Т. Шаўчэнкі, з 1977 — балетмайстар-рэпетытар тэатра. Выканала 50 вядучых партый.

Гастралявала за мяжой: ГДР, Ісландыя, Данія, Чэхаславакія, ЗША, Канада, Францыя і інш.

У 1980 годзе скончыла балетмайстарскае аддзяленне Дзяржаўнага інстытута тэатральнага мастацтва імя А. Луначарскага ў Маскве па спецыяльнасці «Педагог-балетмайстар».

Была членам журы многіх міжнародных конкурсаў артыстаў балета, у тым ліку 2-га, 3-га і 4-га Маскоўскага міжнароднага конкурсу артыстаў балета і харэографаў, Міжнароднага юнацкага конкурсу класічнага танца «Хрустальны чаравічок» (Харкаў), шэрагу Усесаюзных конкурсаў маладых артыстаў і балетмайстраў, узначальвала конкурсную камісію Усесаюзнага агляду харэаграфічных вучылішчаў СССР.

Працавала педагогам-рэпетытарам у Нацыянальнай оперы Турцыі (Анкара), больш за 10 гадоў выкладала ў японскіх балетных школах у Нагоі (Міжнародны цэнтр класічнага танца імя А. Паўлавай і В. Нежынскага «Оці-Балет») і Осацы («Ацука-балет»).

## Творчасць 
Сярод вядомых партый — Леся («Маруся Багуслаўка» ), Лілея(«Лілея» К. Данькевіча), Маўка («» ), Варя («Чорнае золата» ), Гаспадыня Меднай гары, П’еро («Каменная кветка», «Паручнік Кіжэ» С. Пракоф’ева), Маша, Аўрора («Шчаўкунок», «Спячая прыгажуня» П. Чайкоўскага), Кітры («Дон Кіхот» Л. Мінкуса), царыца-дзева, Эсмеральда («Конік», «Эсмеральда» Ц. Пуні), Шырын («Легенда пра каханне» ), Даша («Юнацтва» М. Чулакі), Жызель, Медора («Жызель», «Карсар» А. Адана), Люцыя («Пад небам Італіі» ) і інш.

## Узнагароды 
* 1951 — Лаўрэат конкурсу маладых артыстаў балета  у Берліне
* 1951 — Заслужаная артыстка Украінскай ССР
* 1960 — Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
* 1970 — Народная артыстка СССР
* 2011 — Ордэн княгіні Вольгі III ступені 
* 20 жніўня 2021 — Знак адрознення прэзідэнта Украіны «Нацыянальная легенда Украіны»

## Літаратура 
* Балет: энциклопедия. / Гл. ред. Ю. Н. Григорович. — М.: Советская энциклопедия, 1981. — 623 стр. с илл.
* Герасимова Г. П. Потапова Олена Михайлівна // Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наукова думка, 2011. — Т. 8 : Па — Прик. — С. 448. — 520 с. : іл. — ISBN 978-966-00-1142-7.
* Станішевський, Ю. О. Балетний театр Украіни [Текст] : 225 років історії / Юрій Станішевський. — Київ: Музична Украіна, 2003. — 440 с. : іл.
* Потапова Олена Михайлівна // : — Т. 5: Пе—С : у 6 т. / Гол. ред. М. Г. Жулинський. — Київ : Ін-т літератури ім. Т. Г. Шевченка, 2015. — С. 303.
Балаш

**Балаш**:
* Балаш (цар персідскі)
* Ганна Яраславаўна Дзмітрыева-Балаш — мастачка
* Іаланда Балаш — румынская лёгкаатлетка
Сезон 2004 ЖФК Бабруйчанка

У 2004 годзе жаночы футбольны клуб «Бабруйчанка» з Бабруйска прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах на рэспубліканскім узроўні:
* Чэмпіянат Беларусі 2004 (2 месца),
* Кубак Беларусі 2004 (фіналіст).

## Склад каманды 
* Запруднова
* Ганна Салагуб 
* Іна Бяляўская 
* Кацярына Чыграй 
* Марыя Бузунова (капітан) 
* Алена Барыла 
* Ганна Зуева 
* Вольга Андрыеўская 
* Кацярына Кучынская 
* Марына Гузарэвіч 
* Тамара Мурашка 
* Вольга Давідовіч
* Анастасія Куніцкая 
* Кацярына Рафалёнак 
* Інга Рэйдальф
* Святлана Мірная
* Кацярына Васільеўна Луцкевіч
* Марына Аляксандраўна Ліс
* Таццяна Іванаўна Шрамок
* Зоя Леанідаўна Малінаўская
* Ірына Уладзіміраўна Казеева
* Святлана Анатолеўна Рыжова
* Канашонак
* О. Новікава

## Літаратура 
* Михаленя А. Вперед и с песней! // Все о футболе. — 2004. — 1 июля (№ 21 (267)). — С. 10.
* Михаленя А. Нокдаун для хозяев // Все о футболе. — 2004. — 8 июня (№ 22 (268)). — С. 12.
* Михаленя А. Могилевчанки вне конкуренции // Все о футболе. — 2004. — 15 июня (№ 23 (269)). — С. 9.
* Неман мельче Двины, а Буг — Днепра... // Все о футболе. — 2004. — 22 июня (№ 24 (270)). — С. 15.
* Краснов В. «Надежда-Лифтмаш»: разница мячей — 50-0 // Всё о футболе. — 2004. — 29 июня (№ 25 (271)). — С. 14.

2004
Бабруйчанка
Катэгорыя:2004 год у Бабруйску
Ульрыке Мейфарт

**Ульрыке Мейфарт** (ням.: Ulrike Meyfarth; нар.  года, ) — заходнегерманская лёгкаатлетка, двухразовая алімпійская чэмпіёнка па скачках у вышыню. Сваё першае алімпійскае золата заваявала ў 1972 годзе ва ўзросце 16 гадоў, стаўшы самай маладой алімпійскай чэмпіёнкай у скачках у вышыню. Другую алімпійскую перамогу атрымала ў 1984 годзе ва ўзросце 28 гадоў, стаўшы самай узроставай алімпійскай чэмпіёнкай у гэтай дысцыпліне (цяпер апошні рэкорд належыць Рут Бейтыа, якая стала алімпійскай чэмпіёнкай у 2016 годзе ва ўзросце 37 гадоў).

## 1972, Алімпійскія гульні ў Мюнхене 
У Мюнхене ніхто не чакаў перамогі ад юнай спартсменкі, якая мела асабісты рэкорд 1,85 м. Супраць яе выступалі дасведчаныя і знакамітыя саперніцы на чале з сусветнай рэкардсменкай (1,92 м) аўстрыйкай Ілонай Гузенбаўэр.

3 верасня 1972 года Ульрыке  мінула кваліфікацыйныя спаборніцтвы (1,76), а ў фінале, які адбыўся на наступны дзень, прадэманстравала зайздросныя для яе юных гадоў стрыманасць і тактычную пісьменнасць. З першых спроб яна паслядоўна брала вышыні 1,71, 1,76, 1,79, 1,82 і 1,85, а таксама вышыню 1,88, якая на 3 см перавышала яе асабісты рэкорд. Гэтую вышыню, акрамя яе, пераадолелі толькі дзве ўдзельніцы - сусветная рэкардсменка Ілона Гузенбаўэр і Іарданка Благоева. Благоева, як і Мейфарт, брала ўсе папярэднія вышыні з першай спробы і дзяліла з ёй першую пазіцыю, Гузенбаўэр была трэцяй, маючы пяць няўдалых спроб, у тым ліку адну на вышыні 1,88. Вырашальнай стала вышыня 1,90. Мэйфарт узяла яе з другой спробы, абедзве яе суперніцы пацярпелі няўдачу. Ужо ў рангу алімпійскай чэмпіёнкі Мейфарт з першай спробы пераадолела вышыню 1,92 м, паўтарыўшы сусветны рэкорд, і тройчы няўдала спрабавала скокнуць на 1,94 м.

Перамогшы на алімпійскім турніры ва ўзросце 16 гадоў, Мейфарт стала самай юнай алімпійскай чэмпіёнкай у гісторыі жаночых скачкоў у вышыню.
Сара Сімеоні

**Са́ра Сімеоні** (іт. Sara Simeoni; нар.) — італьянская скакуха ў вышыню. Экс-рэкардсменка свету ў гэтым відзе праграмы з 1978 па 1984 гады. Алімпійская чэмпіёнка 1980 гады. На Алімпійскіх гульнях 1976 і 1984 гадоў станавілася сярэбраным прызёрам, на Алімпіядзе ў Мюнхене (1972) заняла 6 месца. Пяціразовы пераможца і двухразовы прызёр чэмпіянатаў Еўропы. У 1975 і 1979 гадах была пераможцай Міжземнаморскіх гульняў. Двухразовая чэмпіёнка Універсіяды ў 1977 і 1981 гадах.

На працягу 29 гадоў валодала рэкордам Італіі. 25 разоў выйгравала нацыянальнае першынство ў скачках у вышыню і ў пяцібор'і.
Іаланда Балаш

**Іаланда Балаш** (рум.: Iolanda Balaș, пасля замужжа — Іаланда Сётэр, , , Каралеўства Румынія — , , Румынія) — румынская лёгкаатлетка, першая ў гісторыі двухразовая алімпійская чэмпіёнка па скачках у вышыню (як сярод жанчын, так і сярод мужчын), шматразовая рэкардсменка свету. Лічыцца адной з лепшых спартсменак у гісторыі гэтага віду лёгкай атлетыкі.

Акрамя таго, што Балаш — першая ў гісторыі, хто выйграў 2 алімпійскія золата ў скачках у вышыню (пасля яе гэта ўдалося толькі немцы Ульрыке Мейфарт у 1972 і 1984), Іаланда адзіная прадстаўніца Румыніі (як сярод жанчын, так і мужчын), хто паднімаўся на алімпійскі пастамент у гэтым відзе лёгкай атлетыкі.

## 14 сусветных рэкордаў 
Свой першы сусветны рэкорд Балаш устанавіла ў 19-гадовым узросце ў ліпені 1956 года ў Бухарэсце — 1 м 75 см. У чэрвені 1958 года Балаш устанавіла планку сусветнага рэкорду на вышыні 1 м 78 см і за наступныя 3 гады яна яшчэ 11 разоў устанаўлівала сусветныя рэкорды. . У ліпені 1961 года ў Сафіі Балаш устанавіла свой апошні сусветны рэкорд — 1 м 91 см. Гэта дасягненне пратрымалася больш за 10 гадоў і было перавышана на 1 см толькі ў верасні 1971 года аўстрыйкай Ілонай Гузенбаўэр, якая скакала спосабам «перакідны».

Агулам на рахунку Іаланды ў 1956—61 гадах было 14 сусветных рэкордаў. Ніхто са скакуноў у вышыню, акрамя Балаш, не здолеў устанавіць больш за 7 сусветных рэкордаў: у мужчын лепшае дасягненне на рахунку Валерыя Брумеля (6 рэкордаў), у жанчын — Розмары Акерман (7 рэкордаў).

Іаланда Балаш скакала састарэлым спосабам «нажніцы», распрацаванай ёй разнавіднасцю. На Алімпійскіх гульнях 1960 года з вынікам 185 см яна абышла бліжэйшую саперніцу на 14 см.

Балаш за 5 гадоў падняла планку сусветнага рэкорду на 16 см. Пасля яе апошняга дасягнення за наступнае паўстагоддзе сусветны рэкорд быў павялічаны толькі на 18 см.
Наталля Леанідаўна Ластачкіна

**Наталля Леанідаўна Ластачкіна** (нар. , Магілёў, Беларусь) — беларуская футбалістка, паўабаронца (футбол). Выступала за зборную Беларусі. Майстрам спорту па футзале і футболе. Замужам за Аляксандрам Ластачкінам.

## Клубная кар’ера 
У 13 гадоў пачала займацца ў секцыі, дзе адразу трапіла ў каманду «Надзея». Ужо ў 14 гадоў пачала браць удзел у розных спаборніцтвах. Першы трэнер Іван Антонавіч Туркоў.
 
Гуляла ў футзалу за Надзея-ДЮСШАР-7 (Магілёў), Педуніверсітэт (Мінск), Бабруйчанка (Бабруйск).

Пасля завяршэння кар’еры футбаліста працуе ў інструктарам-метадыстам у ДЮСШ «Дняпро».

## Крыніцы 
## Літаратура 
Всё о футболе. — 2003. — 18 июня (№ 23 (218)). — С. 13.

## Спасылкі 
* Наталья Ласточкина 
* Женщины тоже в футбол играют, да еще и профессионально. Футболистка из Могилева о сокровенном

Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Бабруйчанка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Універсітэт Віцебск
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Рытэр

**Рытэр** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Карл Рытэр — нямецкі географ
* Луіза Рытэр — амерыканская лёгкаатлетка
Луіза Рытэр

**Луіза Дораці Рытэр** (; нар.  года, , Тэхас, ЗША) — амерыканская скакуха ў вышыню, алімпійская чэмпіёнка 1988 года, бронзавы прызёр чэмпіянату свету 1983 года, Панамерыканскіх гульняў 1979 года.

## Біяграфія і кар’ера 
Скончыла сярэднюю школу Рэд Оак. У 1981 годзе скончыла Тэхаскі жаночы ўніверсітэт у Дэнтане, у 1988 годзе пасля перамогі на Алімпіядзе была ўключана ў яго залу славы.

Чатыры разы выйгравала чэмпіянат ЗША на адкрытым паветры (1978, 1983, 1985, 1986) і пяць разоў у памяшканні (1979, 1980, 1983, 1988, 1989). У 1995 годзе была ўключана ў Залу славы лёгкай атлетыкі ЗША.

Катэгорыя:Скакуны ў вышыню ЗША
Ніна Якаўлеўна Думбадзэ

**Ніна Якаўлеўна Думбадзэ** (груз. ნინო დუმბაძე; ,  — , ) — савецкая лёгкаатлетка.

Заслужаны майстар спорту СССР (1943). Выступала за Адэсу — спартовае таварыства «Харчавік» (1936—1937), Тбілісі — спартовае таварыства «Дынама» (з 1938).

Чэмпіёнка Еўропы 1946, 1950, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 1952 у кіданні дыска. У 1946 годзе першай у свеце кінула дыск за 50 м (вынік не быў зарэгістраваны ў якасці сусветнага рэкорду, бо СССР яшчэ не быў членам IAAF, але прызнаецца IAAF як першы ў гісторыі кідок далей за 50 м); на працягу больш за 20 гадоў была неафіцыйнай (1939—1948) і афіцыйнай (1948—1960 з кароткім перапынкам у 1952) рэкардсменкай свету. 8-разовая чэмпіёнка СССР (1939—1950); выніку, з якім яна стала чэмпіёнкай СССР 1948 года (50,19 м), было б дастаткова для заваявання залатога медаля Алімпійскіх гульняў 1948 года, дзе перамагла Мішлін Остэрмеер (41,92 м).
Думбадзэ

**Думбадзэ** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Надар Уладзіміравіч Думбадзэ — грузінскі пісьменнік
* Ніна Якаўлеўна Думбадзэ — савецкая лёгкаатлетка
* Тэнгіз Шукрыевіч Думбадзэ — беларускі і грузінскі журналіст
Ілона Гузенбаўэр

**Ілона Марыя Гузенбаўэр** (нар.  года, , Паўночны Рэйн-Вестфалія) — аўстрыйская спартсменка, якая выступала ў скачках у вышыню, экс-рэкардсменка свету (1,92 м у Вене). Бронзавая прызёрка на Алімпіядзе 1972 года ў Мюнхене, дзесяціразовая чэмпіёнка Аўстрыі (1966—1973, 1975 і 1976).

Асабісты рэкорд у скачках у вышыню (1,93 м) устанавіла ў 1972 годзе.

## 1972, Алімпійскія гульні ў Мюнхене 
На Алімпійскія гульні 1972 года ў Мюнхене Гузенбаўэр прыехала фаварыткай. Лічылася, што канкурэнцыю ёй можа аказаць толькі балгарская спартсменка Іарданка Благоева. У папярэдніх спаборніцтвах яна лёгка з першай спробы ўзяла кваліфікацыйную мяжу 1,76 м. Аднак на наступны дзень, 4 верасня, у фінале адбылася нечаканасць. Малавядомая 16-гадовая спартсменка з Германіі Ульрыке Мейфарт, асабісты рэкорд якой складаў усяго 1,85 м, прадэманстравала бліскучую серыю скачкоў, узяўшы з першай спробы вышыні 1,71; 1,76; 1,79; 1,82 і 1,85, а таксама вышыню 1,88, якая на 3 см перавышала яе асабістае дасягненне. Вышыню 1,88 м, акрамя Мейфарт пераадолелі толькі дзве ўдзельніцы — Ілона Гузенбаўэр і Іарданка Благоева. Благоева, як і Мейфарт, брала ўсе папярэднія вышыні з першай спробы і дзяліла з ёй першую пазіцыю, Гузенбаўэр ішла трэцяй, маючы пяць няўдалых спроб, у тым ліку адну на вышыні 1,88 м. Вырашальнай стала вышыня 1,90 м. Мейфарт узяла яе з другой спробы, абедзве яе суперніцы пацярпелі няўдачу. Такім чынам, Гузенбаўэр заняла толькі трэцяе месца.
Энтані Топхэм

**Энтані Топхэм** (; ) — англійскі музыкант і мастак, найбольш вядомы як блюзавы гітарыст, а таксама як першы  «». Топхэм пакінуў гурт да таго, як яны дасягнулі папулярнасці, і яго замяніў Эрык Клэптан, першы з трох вядучых гітарыстаў «Yardbirds», якія атрымалі міжнародную рэпутацыю (астатнія двое — Джэф Бэк і Джымі Пэйдж). Акрамя музычнай кар’еры, Топхэм таксама працаваў  і мастаком.

## Спасылкі 
*
Марыя Бузунова

**Марыя Бузунова** (нар. ) — беларуская футбалістка. Выступала за зборную Беларусі.

## Клубная кар’ера 
З 1996 года выступала за «Бабруйчанку». У 2005 годзе выступала за бакінскі клуб.

У сезоне 2012 стала чэмпіёнкай Беларусі ў складзе «Бабруйчанкі». У 2013 годзе падпісала кантракт з ЖФК «Мінск».
## Крыніцы 
## Літаратура 
* Женский футбол: чемпионат Белоруссии // Спортивная панорама. — 1996. — 14 мая (№ 53). — С. 2.

## Спасылкі 
* Женский футбол. Страшно красивые 

Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Бабруйчанка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Стандард Сумгаіт
Іарданка Благоева

**Іарданка Благоева Іванава** (народжаная Дзімітрава, нар.  года, Горна-Цэравенэ, Балгарыя) — балгарская спартсменка, якая выступала ў скачках у вышыню, экс-рэкардсменка свету (1,94 м у Заграбе, 24.09.1972), срэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 1972 года ў Мюнхене, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 1976 года ў Манрэалі. Дзевяціразовая чэмпіёнка Балгарыі ў 1965—1980 гадах.

Асабісты рэкорд у скачках у вышыню (1,94 м) устанавіла ў 1972 годзе.

## Біяграфія 
Іарданка Благоева нарадзілася 19 студзеня 1947 года ў вёсцы Горна-Цэравенэ, Мантанскай вобласці Балгарыі. У 1953—1960 гадах вучылася ў школе «Бацька Паісій» у Горна-Цэравенэ, у 1964 годзе скончыла сярэднюю політэхнічную вучэльню «Хрыста Міхайлаў» у горадзе Мантана, а ў 1969 годзе — Нацыянальную спартыўную акадэмію. У 1984 годзе ў Інстытуце фізічнай культуры ў Маскве абараніла дысертацыю і атрымала ступень доктара педагагічных навук.

З 1964 па 1973 год працавала інструктарам па лёгкай атлетыцы ў штаце Мантана. У 1965 годзе стала чэмпіёнкай Універсіяды. Удзельнічала ў чатырох летніх Алімпійскіх гульнях — у 1968, 1972, 1976 і 1980 гадах.
Юлія Іванаўна Куніцкая

**Юлія Іванаўна Куніцкая** (нар. , Гродна) — беларускі педагог, спецыяліст у вобласці агульнай педагогікі, гісторыі педагогікі і адукацыі. Доктар педагагічных навук, дацэнт (2003).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1950 годзе ў Гродне.

Скончыла філалагічны факультэт Гродзенскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя Я. Купалы (1971), аспірантуру Нацыянальнага інстытута адукацыі Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2001).

З 2005 года працуе ў Інстытуце падвышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Я. Купалы.

Навуковыя інтарэсы: станаўленне і развіццё педагагічнага прафесіяналізму; паслядыпломная педагагічная адукацыя; праектаванне ва ўтварэнні.

## Бібліяграфія 
* Теоретические основы становления педагогической позиции учителя : автореферат диссертации … доктора педагогических наук : 13.00.01 / Куницкая Юлия Ивановна. — Минск, 2008.

## Спасылкі 
* Юлия Куницкая: «Современный педагог — это, прежде всего, профессионал, у которого сформирована педагогическая позиция»

Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Анастасія Куніцкая

**Анастасія Куніцкая** (нар. , Бабруйск, Беларусь) — беларуская футбалістка. Выступала за зборную Беларусі.

## Клубная кар’ера 
З’яўляецца выхаванкай бабруйскай ДЮСШ № 6. У 2004 годзе гуляла за «Бабруйчанку». У бабруйскай камандзе ў суме правяла 15 гадоў. У 2016 годзе падпісала кантракт з мінскай «Зоркай».

У 2022 годзе гуляла за турэцкі «Хатайспор», у Хатаі тады было чатыры беларускі: Юлія Дубень, Алеся Лынько, Анастасія Сідарчук і Анастасія Куніцкая. Потым разам з Юляй перайшлі ў «Кірэчбурну». У 2023 годзе перайшла ў Дэнізлі, у першую лігу.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Зорка-БДУ
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Бабруйчанка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Хатайспор
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Кірэчбурну
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Аташэхір Беледыеспор
Дыяна Бакозі

**Дыяна Бакозі** (іт. Diana Bacosi; нар.  г., Чыта-дэла-П’евэ, Умбрыя) — італьянскі стралок, выступае ў дысцыпліне скіт. Алімпійская чэмпіёнка 2016 года. Сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2020.

## Кар’ера 
Займацца стэндавай стральбой Дыяна Бакозі пачала ў чатырнаццацігадовым узросце, у 2004 годзе дэбютавала на дарослых спаборніцтвах пад эгідай ISSF на еўрапейскім першынстве ў Нікасіі, дзе стала 16-й. Праз год, на этапе кубка свету ў Бразіліі, італьянка ўразіла 92 мішэні са ста і стала другой, заваяваўшы першы ў кар’еры медаль на этапах сусветнага кубка.

У 2008 годзе атрымала першую перамогу ў кар’еры (на этапе ў Зуле), але ўступіла месца ў алімпійскай зборнай К’яры Кайнера, якая стала алімпійскай чэмпіёнкай.

У 2009 годзе Бакозі пайшла ў дэкрэтны водпуск, у яе нарадзіўся сын Матэа.

Пасля вяртання ў спаборніцтвы выйграла яшчэ два этапы Кубка свету (абодва ў 2015 годзе — у Ларнацы і ў Эль-Айне). Таксама ў 2015 годзе стала віцэ-чэмпіёнкай Еўрапейскіх гульняў у Баку.

На Алімпіядзе ў Рыа-дэ-Жанейра Дыяна тройчы памылілася ў кваліфікацыі, прайшоўшы ў паўфінал з трэцяга месца. У паўфінале яна прамахнулася толькі аднойчы, прапусціўшы наперад толькі Кайнера. Аднак у вырашальным матчы дзвюх італьянак дакладней аказалася менавіта Бакозі — яна стрэліла 15 мішэняў з 16 і на адзін стрэл абышла суайчынніцу, стаўшы алімпійскай чэмпіёнкай.
Counter-Strike 2

**«Counter-Strike 2»** () ― шматкарыстальніцкая відэагульня ў жанры  шутара ад першай асобы, распрацаваная кампаніяй Valve з выкарыстаннем рухавіка Source 2. З’яўляецца 5-й гульнёй у . Перыяд распрацоўкі застаецца невядомым. Valve анансавала гульню 22 сакавіка 2023 года на сваім канале YouTube, абвясціўшы, што яна выйдзе ўлетку 2023 года. Кампанія заявіла, што правядзе абмежаваны тэст для Counter-Strike 2 у сакавіку 2023 года, даступны толькі для Windows. Аб’ява з’явілася праз некалькі тыдняў пасля чутак пра сіквел .

## Распрацоўка 
Пасля некалькіх тыдняў чутак аб працягу 4-й гульні серыі, Valve афіцыйна абвясціла аб распрацоўцы сіквела. Таксама было пацверджана, што гульня выйдзе ўлетку 2023 года ў якасці бясплатнага абнаўлення Counter-Strike: Global Offensive. Сіквел быў апісаны як *«капітальны рамонт кожнай сістэмы, кожнага элемента кантэнта і кожнай часткі гульнявога працэсу»*. У сакавіку 2023 года быў праведзены тэст гульні. Паляпшэнні ўключаюць перапрацаваныя карты і палепшаныя аўдыё-візуальныя эфекты, а таксама змены ў выкарыстанні дымавых гранат і шмат другога. Асвятленне, тэкстуры і дызайн былі змененыя. Кампанія «Valve» паведаміла: *«Дым зараз узаемадзейнічае з іншымі гульнявымі працэсамі, ствараючы новыя магчымасці. Кулі і гранаты могуць вырабляць дым, на кароткі час закрываючы лінію агляду або пашыраючы аклюзію»*. Дым таксама можа *«натуральным чынам запаўняць прастору»* і рэагаваць на асвятленне. Кампанія пацвердзіла перанос скінаў і іншых прадметаў з Counter-Strike: Global Offensive у Counter-Strike 2. Таксама з’явілася новае галоўнае меню.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні з трохмернай графікай
Катэгорыя:Гульні для Windows
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2023 года
Катэгорыя:Працягі камп’ютарных гульняў
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні, распрацаваныя ў ЗША
Катэгорыя:Шматкарыстальніцкія камп’ютарныя гульні
Наталля Міхайлаўна Скарульская

**Наталля Міхайлаўна Скарульская** (,  , Жытомір, Расійская імперыя — 6 жніўня 1982, Кіеў, УССР) — украінская артыстка балета, балетмайстар, педагог, сцэнарыст, заслужаная артыстка Украінскай ССР (1951).

## Біяграфія 
Наталля Скарульская — дачка ўкраінскага кампазітара Міхаіла Скарульскага. Нарадзілася ў Жытоміры 7 лістапада 1915 года.

У 1930 годзе скончыла Жытомірскую харэаграфічную школу.

У 1934 годзе скончыла харэаграфічнае і драматычнае аддзяленне Кіеўскага-музычна-драматычнага тэхнікума.

1932—1955 (або 1934—1956) — салістка балета Кіеўскага тэатра оперы і балета імя Т.Шаўчэнкі.

1941—1944 — артыстка Аб’яднаных тэатраў оперы і балета ў Алма-Аце

1942—1944 — асістэнт балетмайстра ў тэатр імя Абая

## Літаратура 
# Балет: Энцыклапедыя. Гл. рэд. ю.н. Грыгаровіч. М.: Савецкая Энцыклапедыя, 1981.  С. 468.
# В. Д. Туркевіч. Харэаграфічна мистецтво України у персоналіях: Довідник. Київ: Біографічний інститут НАН України, 1999.  С.175-176.

Катэгорыя:Сцэнарысты Украіны
Катэгорыя:Сцэнарысты СССР
Катэгорыя:Балетмайстры СССР
Катэгорыя:Балетмайстры Украіны
Катэгорыя:Балетмайстры паводле алфавіта
Катэгорыя:Балетныя педагогі СССР
Катэгорыя:Балетныя педагогі XX стагоддзя
Катэгорыя:Балетныя педагогі Украіны
Катэгорыя:Балетныя педагогі паводле алфавіта
Катэгорыя:Артысты балета СССР
Катэгорыя:Артысты балета XX стагоддзя
Катэгорыя:Артысты балета Украіны
Катэгорыя:Артысты балета паводле алфавіта
Уладзімір Ісакавіч Шолк

**Уладзімір Ісакавіч Шолк** (нар. 12 ліпеня 1941) — беларускі дызайнер і ілюстратар. Кіраўнік выдавецтва «Арт-дызайн».

## Біяграфія 
Нарадзіўся 12 ліпеня 1941 года ў горадзе Луганску, Украіна.

У 1967 годзе пераехаў у Мінск і працаваў у Беларускім філіяле Усесаюзнага навукова-даследчага інстытута тэхнічнай эстэтыкі, у аддзеле графікі.

У 1972 годзе скончыў архітэктурны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута.

З 1981 года працаваў мастацкім рэдактарам у выдавецтве «Вышэйшая школа». З 1993 года кіруе выдавецтвам «Арт-дызайн».

Член Беларускага саюза дызайнераў з 1987 года.

Жыве і працуе ў Мінску.

## Творчасць 
Дызайнер кніг — «Францыск Скарына — беларускі гуманіст, асветнік, першадрукар» (1989), «Нататкі аб Шэрлаке Холмсе» (1981), «Бальшавікі павінны ўзяць уладу» (выдавецтва «Беларусь», 1977) і шэрага іншых.

## Узнагароды 
* 1989 — Усесаюзны конкурс мастацтва кнігі — дыплом імя Івана Фёдарава (за дызайн кнігі «Францыск Скарына — беларускі гуманіст, асветнік, першадрукар»)

## Літаратура 
## Спасылкі 
* Художник — Владимир Исаакович Шолк
* СОЛОНЕНКО В. К. ВЛАДИМИРУ ШЕЛКУ, МАСТЕРУ БЕЛОРУССКОГО КНИЖНОГО ДИЗАЙНА — 75 ЛЕТ
Абстрактная Вікіпедыя

**Абстрактная Вікіпедыя** — гэта праект Фонда Вікімедыя мэтай якога з'яўляецца выкарыстанне Вікіфункцый для стварэння незалежнай ад мовы версіі Вікіпедыі з выкарыстаннем даных. 

Праект быў задуманы Дэні Врандэчычам, сузаснавальнікам Вікіданых, у даследчай рабоце Google у красавіку 2020 года, афіцыйна прапанаваны ў маі 2020 года (*Wikilambda*), ухвалены радай папячыцеляў Фонду Вікімедыя ў ліпені 2020 года як *Абстрактная Вікіпедыя*. У сакавіку 2021 года Врандэчыч апублікаваў агляд сістэмы ў артыкуле «Стварэнне шматмоўнай Вікіпедыі» ў часопісе «Communications of the ACM».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Вікіпедыя
Катэгорыя:Праекты Вікімедыі
Архив исторических и практических сведений, относящихся до России

**«Архив исторических и практических сведений, относящихся до России»** — шматтомнае археаграфічнае выданне ў Санкт-Пецярбургу ў 1858—1869 гадах. Складальнікам і рэдактарам быў гісторык-юрыст Мікалай Васільевіч Калачоў. Друкаваў крыніцы і даследаванні па гісторыі, праву і этнаграфіі, артыкулы, у якіх ставіліся пытані падрыхтоўкі сялянскай рэформы. Служыла працягам чатырохтомніка, выдадзенага М. Калачовым у Маскве ў 1850—1861 гадах — *«Архіва гісторыка-юрыдычных звестак»*

Сярод публікацый матэрыялы па гісторыі і этнаграфіі Беларусі: «Мазыршчына (З падарожжа па заходнерускім краі» П. М. Шпілеўскага (1859), «Панцырныя баяры» В. Вешнякова і «Запіска аб яўрэях» Г. Р. Дзяржавіна (1862) і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:З’явіліся ў 1858 годзе
Катэгорыя:Кнігі 1858 года
Катэгорыя:Кнігі 1859 года
Катэгорыя:Кнігі 1860 года
Катэгорыя:Кнігі 1861 года
Катэгорыя:Кнігі 1862 года
Катэгорыя:Кнігі 1863 года
Катэгорыя:Кнігі 1869 года
Ліса (рэперка)

**Лаліса Манобал** (таксама сустракаецца **Манобан**, ; народжаная **Пранпрыя Манобал**, 27 сакавіка 1997), больш вядомая як **Ліса** (), — тайская рэперка, спявачка і танцорка, удзельніца паўднёвакарэйскага дзявочага гурту Blackpink, створанага YG Entertainment.

У верасні 2021 года артыстка дэбютавала як сола-выканаўца з першым самотнікам *Lalisa*. Больш за 736,000 копій альбому было продана падчас тыдня прасоўвання ў Паўднёвай Карэі, што стала рэкордам сярод жанчын-артыстак. Музыкальнае відэа да яе аднайменнай песні дасягнула адзнакі ў 73.6 мільёна праглядаў на YouTube за першыя 24 гадзіны пасля рэлізу, таксама пабіўшы рэкорд сярод відэа усіх сола-выканаўцаў. Абое трэкі з яе першага сінгла, «Lalisa» і «Money», дасягнулі топ 10 песняў чарта *Billboard* Global 200.

Ліса атрымала вялікую колькасць ўзнагарод, у тым ліку пяць сусветных рэкордаў Гінеса, узнагароды штогадовай прэміі Mnet Asian Music Award, прэміі Gaon Chart Music Award, а таксама стала першай K-pop выканаўцай, якая атрымала ўзнагароды MTV Video Music Award і MTV Europe Music Award. Яна лічыцца адной з найбольш уплывовых K-pop выканаўцаў у свеце і з 2019 года з'яўляецца найпапулярнейшым K-pop айдалам у Instagram.

## Дзяцінства і адукацыя 
Ліса нарадзілася 27 сакавіка 1997 года ў правінцыі Бурырам, Тайланд як Пранпрыя Манобал. Пазней бацькі змянілі імя дачкі на Лаліса, якое значыць "тая, якую хваляць", праз параду прадракальніцы, каб забяспечыць дзіцяці добрае жыццё. Ліса была адзіным дзіцём у сям'і і выхоўвалася тайскай маці ды швейцарскім айчымам. Маці Лісы завуць Чыттхіп Брушвайлер. Айчым — Марка Брушвайлер — знакаміты швейцарскі шэф-кухар, які зараз працуе ў Тайландзе. Ліса атрымала адукацыю ў пачатковай і сярэдняй школе Прапхамонтры.

У чатыры гады будучая рэперка пачала наведваць урокі танцаў і з таго часу заўсёды брала ўдзел у розных танцавальных спаборніцтвах, у тым ліку *To Be Number One*, пасля чаго далучылася да танцавальнага гурта We Zaa Cool у якасці адной з адзінаццаці ўдзельнікаў разам з БэмБэмам (будучым удзельнікам гурту Got7). У верасні 2009 года гурт узяў удзел у спаборніцтве* LG Entertainment Million Dream Sanan World*, якое транслявалася па канале Channel 9, і выйграў узнагароду «Special Team». Ліса таксама прадстаўляла сваю школу на спаборніцтве па спевам *Top 3 Good Morals of Thailand*, якое было арганізавана Цэнтрам прасоўвання маралі ў 2009 годзе. Яна выйграла адно з першых месц.

## Дыскаграфія 
**Сольныя альбомы**

* *Alter Ego* (2025)

## Заўвагі 
## Крыніцы
Гэры Росінгтан

**Гэры Росінгтан** (; ) — амерыканскі музыка і аўтар песень. Найбольш вядомы як член-заснавальнік  рок-гурта «Lynyrd Skynyrd», у якім ён граў на сола-гітары і рытм-гітары. Ён таксама быў апошнім жывым членам-заснавальнікам «Lynyrd Skynyrd», адным з заснавальнікаў «» разам з былым таварышам па групе .

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Слайд-гітарысты
Таня Вуйсыч-Тадароўская

**Таня Вуйсыч-Тадароўская** (, , нар. ) — македонская балерына, балетная прыма тэатра македонскай оперы і балета, лаўрэат прэміі імя А. Ф. Шэкеры ў галіне харэаграфічнага мастацтва (2006).

## Біяграфія 
Таня Вуйсыч-Тадароўская нарадзілася 28 жніўня 1961 года.

У 1979 годзе скончыла сярэднюю школу, пасля чаго вучылася ў вучылішчы музыкі і балета «Ілля Нікалоўскі-Луй» у Скоп’е (педагог Лізавета Кушоўская).

Таксама скончыла Кіеўскае дзяржаўнае харэаграфічнае вучылішча (клас Галіны Кірылавай), прайшла стажыроўку як балетмайстар ва  (клас вядомага педагога Элеаноры Сцябляк) і ў 2006 годзе атрымала дыплом педагога-рэпетытара класічнага балета. Стажыравалася ў Нацыянальнай оперы Украіны, а таксама прайшла спецыялізацыю ў Парыжы.

Пасля завяршэння балетнай кар’еры Таня пачала плённую выкладчыцкую і навуковую працу.

У 2010 годзе абараніла магістарскую дысертацыю ва ўніверсітэце св. Кірыла і Мяфодзія.

У 2016 годзе выйшла манаграфія «Мадэляванне педагагічнай працы балетных рэпетытараў», якая з’яўляецца першай навуковай працай, прысвечанай комплекснай праблеме мадэлявання педагагічнай працы балетных рэпетытараў у Македоніі.

У цяперашні час працуе галоўным педагогам-рэпетытарам тэатра македонскай оперы і балета, а таксама загадчыкам кафедры балетнай педагогікі, прафесарам методыкі класічнага балета ў музычнай школе ўніверсітэта Св. Кірыла і Мяфодзія у Скоп’е.

## Творчасць 
Вуйсыч-Тадароўскую называюць вучаніцай Анатоля Фёдаравіча Шэкеры. Яна танцавала ў яго балетах, пастаўленых у Скоп’е — «Распуцін», «Спартак», «Легенда пра каханне».

Яе творчая кар’ера балерыны праходзіла ў родным Скоп’е, дзе ў якасці прыма-балерыны тэатра македонскай оперы і балета яна танцавала больш чым у 300 балетах, выканаўшы больш за 40 галоўных роляў у такіх пастаноўках, як «Рамэа і Джульета» С. Пракоф’ева, «Жызель» А. Адана, «Лебядзінае возера» П. Чайкоўскага, «Карсар», «Македонская гісторыя», «Дуброўніцкая легенда», «Мірта».

Выступала на сцэнах Скоп’е, Кіева, Лондана, Парыжа, Пекіна, Таронта, Любляны, Падгорыцы і інш.

## Прызнанне 
Таня з’яўляецца лаўрэатам шматлікіх нацыянальных македонскіх і міжнародных прэмій, яе імя ўнесена ў Брытанскую энцыклапедыю ў раздзел «Асобы з Македоніі».

У 2002 годзе рэжысёр Саша Паўлоўскі зняў для македонскага тэлебачання дакументальны фільм «Партрэт балерыны Тані Вуйсыч-Тадароўскай».

У 2006 годзе стала лаўрэатам прэстыжнай украінскай прэміі імя А. Ф. Шэкеры ў галіне харэаграфічнага мастацтва.

У 2011 годзе атрымала высокую дзяржаўную ўзнагароду Македоніі «11 кастрычніка».

Катэгорыя:Артысты балета паводле алфавіта
Катэгорыя:Артысты балета Македоніі
Тэатр македонскай оперы і балета

**Тэатр македонскай оперы і балета** (, МОБ) — дзяржаўны тэатр оперы і балета ў сталіцы Македоніі Скоп’е.

## Гісторыя 
Оперныя і балетныя трупы пачалі працаваць пад дахам Македонскага нацыянальнага тэатра ў канцы 1940-х гадоў. Першая оперная прэм’ера «Сельскі гонар» П. Масканьі адбылася 9 мая 1947 года, а балетная прэм’ера «Вальпургіева ноч» — 27 студзеня 1949 года.

Да 2004 года Народны тэатр працаваў па так званай «аўстра-венгерскай» схеме, аб’ядноўваючы оперную, драматычную і балетную трупы. У 2004 годзе оперна-балетная трупа вылучылася ў асобную арганізацыю — *«Македонская опера і балет»*. У 2018 годзе назва *«Македонская опера і балет»* была зменена на *«Нацыянальная опера і балет»*, або скарочана *«НОБ»*.

Пасля разбуральнага землятрусу ў 1963 годзе оперныя і балетныя спектаклі праходзілі ў тэатральным цэнтры, а з 1980-х гадоў — у будынку Нацыянальнага тэатра. Пасля раздзялення калектыву оперная і балетная трупы засталіся ў будынку Нацыянальнага тэатра, а драматычная атрымала новыя памяшканні.
Камбалападобныя

**Камбалападобныя** (*Pleuronectiformes*) — атрад касцістых рыб.

## Апісанне 
Донныя рыбы. Даўжыня ад 5 см да 4,7 м, маса ад некалькіх грамаў да 330 кг. Цела несіметрычнае, пляскатае, шырокае і кароткае. Вочы на адным (правым або левым) баку галавы. Плавальнага пузыра, за рэдкім выключэннем, няма. Брушны бок цела слаба пігментаваны, спінны здольны зменьваць афарбоўку пад колер грунту. Спінны і анальны плаўнікі доўгія.

## Пашырэнне 
Пашыраны ў акіянах. Большасць відаў жыве ў тропіках і субтропіках у прыбярэжнай зоне, зрэдку на глыбінях больш за 1 км; некаторыя заходзяць у рэкі. 

Падзяляюцца на 3 падатрады. Вылучаецца каля 500 відаў. Падатрад плеўранектападобныя мае найбольшую колькасць прамысловых відаў, самае прадстаўнічае сямейства . Найбольш тыповыя рыбы — ліманды, марскія і рачныя камбалы, марскія языкі, палтусы.

## Асаблівасці біялогіі 
Кормяцца доннымі беспазваночнымі, некаторыя рыбай. Пе­рамяшчаюцца лежачы на сляпым баку; пры лоўлі здабычы ў тоўшчы вады або ратуючыся ад драпежнікаў паварочваюцца на раб­ро (спіной уверх).

Ікрынкі, як пра­віла, пе­ла­гічныя, дыяметрам 0,5–4,5 мм. Лічынкі празрыстыя, валодаюць двухбаковай сіметрыяй; па ме­ры раз­віцця апускаюцца ў бо­льш глыбокія слаі вады, пры гэтым адбываецца ме­та­мар­фоз.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Атрады прамянёвапёрых рыб