open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пралетарскі сельсавет (Гарадоцкі раён)

**Пралета́рскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Пралетарск.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Іванаўскі сельсавет** у складзе Гарадоцкага раёна Віцебскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Іванаўка. 9 кастрычніка 1929 года перайменаваны ў Пралетарскі сельсавет. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Гарадоцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Пралетарск. 27 снежня 1962 года ў склад сельсавета ўключаны 20 населеных пунктаў Казьянскага сельсавета (Гарадзішча, Гарэлая Града, Глушыца, Заложнае, Замосце, Заполле, Зацішша, Калышкі, Канцы, Корасць, Куксы, Панамары, Рудня, Саломенка, Слесары, Ставіца, Сураўні, Трухоўка, Хрыпкі і Шавекі), якія былі перададзены ў склад Гарадоцкага раёна падчас скасавання Шумілінскага раёна. 18 сакавіка 1963 года да сельсавета далучана частка скасаванага Казьянскага сельсавета Полацкага раёна (8 населеных пунктаў: вёскі Гапонава, Гульбішча, Казьяны, Карлава, Красамай, Панячына, Прудок і Скаціца). 30 ліпеня 1966 года ў склад адноўленага Шумілінскага раёна перададзены 32 населеныя пункты (Баравая, Гапонава, Гарадзішча, Гарэлая Града, Глушыца, Гульбішча, Заложнае, Замосце, Заполле, Зацішша, Казьяны, Калышкі, Канцы I, Канцы II, Карлава, Корасць, Красамай, Краснаполле, Куксы, Панамары, Панячына, Прудок, Рудня, Саломенка, Скаціца, Слесары, Ставіца, Сураўні, Трухоўка, Хрыпкі, Ціжма і Шавекі). У 1971 годзе скасаваны вёскі Лясная, Любасава і Маладзішча. На 1 студзеня 1974 года ў склад сельсавета ўваходзілі 13 населеных пунктаў. 7 жніўня 1979 года скасавана вёска Надобаль (злілася з вёскай Вясніцкія).

26 чэрвеня 1997 года Пралетарскі сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Даўгапольскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гарадоцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1997 годзе
Рыбнае

**Рыбнае** — тапонім.

## Беларусь 
* Рыбнае — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці.
* Рыбнае — возера ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці

## Расія 
* Рыбнае — горад у Разанскай вобласці.
Генрык Гросман

**Генрык Гросман** (; ,  — , ) — польскі марксісцкі эканаміст.

## Біяграфія 
Генрык Гросман нарадзіўся 14 красавіка 1881 года ў горадзе Кракаве ў сям’і шахтаўладальніка. Вучыўся ў Кракаўскім і Венскім універсітэтах. Разам з Карлам Радакам удзельнічаў у польскім сацыялістычным студэнцкім руху. У 1905 годзе выйшаў з Польскай сацыял-дэмакратычнай партыі Галіцыі і Сілезіі-Цешына, стаўшы сакратаром і тэарэтыкам Яўрэйскай сацыял-дэмакратычнай партыі. Пасля вайны ўступіў у Камуністычную рабочую партыю Польшчы.

У Вене займаўся пад кіраўніцтвам Карла Грунберга. Па яго запрашэнні працаваў у  (Франкфурт-на-Майне); выкладаў у Варшаўскім і Лейпцыгскім універсітэтах. За некалькі месяцаў да біржавога краху 1929 года была выдадзена праца Гросмана «Закон накаплення і краху капіталістычнай сістэмы». У 1933 годзе эміграваў спачатку ў Францыю, затым у ЗША. З 1949 года прафесар эканомікі ў Лейпцыгскім універсітэце (Усходняя Германія).

Генрык Гросман памёр 24 лістапада 1950 года ў горадзе Лейпцыгу.

Перы Андэрсан лічыць, што можна гаварыць пра чыста польскую школу марксісцкай палітычнай эканоміі, у якую ўваходзяць Роза Люксембург, Наталля Машкоўска, Міхал Калецкі і Генрык Гросман.

## Асноўныя творы 
* «Теория экономических кризисов» (Teorja kryzysów gospodarczych, 1925).
* «Симон де Сисмонди и его экономическая теория» (Simonde de Sismondi et ses theories economiques, 1926).
* Die Akkumulations- und. Zusammenbruchsgesetz des kapilalislischen Systems. — Leipzig, 1929.
* «Общественные основы механистической философии и мануфактура» (Die gesellschaftlichen Grundlagen der mechanistischen Philosophie und die Manufaktur, 1935).

## Спасылкі 
* 
* Бібліяграфія Генрыка Гросмана.

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Польскія марксісты
Катэгорыя:Члены Камуністычнай партыі Польшчы
Катэгорыя:Трацкісты Польшчы
Катэгорыя:Сацыял-дэмакраты Польшчы
Катэгорыя:Тэарэтыкі марксізму
Анань Родзевіч

**Анань Родзевіч** (1928 — ?) — дзеяч беларускага нацыянальнага супраціву, удзельнік падпольнага Саюза вызвалення Беларусі ў Навагрудку.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1922 годзе ў в. Магільніца гміны Кошалева, Навагрудскі павет, Навагрудскае ваяводства, Польская Рэспубліка.

У канцы 1946 — пачатку 1947 далучыўся да антысавецкай беларускай падпольнай арганізацыі «Саюз вызвалення Беларусі» (СВБ). Галоўнай цэллю арганізацыі было аддзяліць Беларусь ад СССР і ўтварыць незалежную дзяржаву. Арганізацыя базавалася на сістэме «троек», але належнай сістэмы канспірацыі не было. Пад канец мая 1947 года савецкія спецслужбы арыштавалі ў Баранавіцкім раёне 18 сяброў арганізацыі, якіх выдаў правакатар Алесь Бажко. У хуткім часе таксама было арыштаванае і кіраўніцтва арганізацыі, сам Анань Родзевіч быў арыштаваны толькі ў чэрвені. 30 жніўня 1947 г. ваенны суд прысудзіў дзеячаў арганізацыі на тэрмін ад 8 да 25 гадоў лагераў. Анань Родзевіч атрымаў 10 гадоў савецкіх лагераў і 5 гадоў пазбаўлення правоў.

Пакаранне адбываў у канцлагерах Комі АССР і Карагадзінскай вобласці Казахскай ССР. Пасля вызвалення ў 1956 г. працягваў працаваць на вугальных шахтах Караганды. Выйшаў на пенсію ў 1985 г. Не рэабілітаваны.

## Літаратура 
* Сяргей Ёрш, Саюз Вызваленьня Беларусі 1946—1947 гг., Слонім - Мінск 2005
* Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. ISBN 985-6374-07-3

## Гл. таксама 
* Саюз вызвалення Беларусі (1946—1947)

Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Члены Саюза вызвалення Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Навагрудскім раёне
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Навагрудскім ваяводстве
Катэгорыя:Памерлі ў Карагандзе
Болецкі сельсавет

**Бо́лецкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Новы Болецк.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Гарадоцкага раёна Віцебскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Болецк, з 1927 года — вёска Новы Болецк. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Гарадоцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 4 сакавіка 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Бяскатаўскага (19 населеных пунктаў: Багамазава, Буракова, Ваўненкі, Вокшава, Грыбалі, Заазер’е, Зайцы, Казырова, Кашчыха, Круглікі, Лапушніца, Міроненкі, Нова-Болецк, Новая Вёска, Перадзелка, Працінцы, Ушакова, Шэцікі і Яроненкі) і Першамайскага (7 населеных пунктаў: Варахобы, Васькіна, Міхалі, хутар Міхалі, Петракі, Сяльцо і пасёлак цагельнага завода) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 26 населеных пунктаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гарадоцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1960 годзе
Таццяна Аляксееўна Голікава

**Таццяна Аляксееўна Голікава** (, нар. , Мыцішчы, Маскоўская вобласць, РСФСР, СССР) — расійскі палітык і эканаміст, намеснік старшыні Урада Расійскай Федэрацыі па пытаннях сацыяльнай палітыкі з 18 мая 2018 года. Дэкан факультэта дзяржаўнага кіравання і фінансавага кантролю Фінансавага ўніверсітэта пры ўрадзе РФ.

Старшыня Падліковай палаты РФ (2013—2018), памочнік прэзідэнта РФ па пытаннях сацыяльна-эканамічнага супрацоўніцтва з краінамі СНД, Абхазіяй і Паўднёвай Асеціяй (2012—2013). Міністр аховы здароўя і сацыяльнага развіцця РФ (2007—2012), першы намеснік Міністра фінансаў РФ (2002—2004).

Заслужаны эканаміст Расійскай Федэрацыі (2004). Доктар эканамічных навук (2008), прафесар (2017). Кавалер ордэна «За заслугі перад Айчынай» II, III і IV ступені (2008, 2012, 2016).

Катэгорыя:Правадзейныя дзяржаўныя саветнікі Расійскай Федэрацыі 1-га класа
Катэгорыя:Намеснікі Старшыні Урада Расійскай Федэрацыі
Катэгорыя:Міністры аховы здароўя Расійскай Федэрацыі
Катэгорыя:Дактары эканамічных навук
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Расіі
Нацыянальная кінапрэмія Беларусі за лепшую рэжысёрскую работу

**Нацыянальная кінапрэмія Беларусі за найлепшую рэжысёрскую работу** — узнагарода Нацыянальнай кінаакадэміі, адбываецца раз у два гады. Спіс прэтэндэнтаў фарміруецца членамі прафесійнага журы па выніках заявак, якія дасылаюць беларускія прадзюсары, аўтары, удзельнікі здымачных груп і выканаўцаў роляў фільмаў вытворчасці двух апошніх гадоў да 1 кастрычніка года, у якім прысуджаецца прэмія. У намінацыю звычайна вылучаюцца 5 прэтэндэнтаў.

## Пераможцы і намінанты 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Намінацыі Нацыянальнай кінапрэміі Беларусі
Дзяніс Валянцінавіч Мантураў

**Дзяніс Валянцінавіч Мантураў** (, нар., , СССР) — расійскі палітык. Міністр прамысловасці і гандлю Расійскай Федэрацыі з 21 мая 2012 года. Загадчык кафедры сацыяльных тэхналогій сацыялагічнага факультэта Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Сапраўдны дзяржаўны саветнік Расійскай Федэрацыі 1 класа.

Катэгорыя:Міністры прамысловасці і гандлю Расійскай Федэрацыі
Катэгорыя:Правадзейныя дзяржаўныя саветнікі Расійскай Федэрацыі 1-га класа
Факультэт інфармацыйных тэхналогій і робататэхнікі БНТУ

**Факультэт інфармацыйных тэхналогій і робататэхнікі БНТУ (ФІТР БНТУ)** — адзін з факультэтаў Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта.

## Гісторыя 
Факультэт быў створаны ў 1983 годзе як **факультэт робатаў і робататэхнічных сістэм**. У склад факультэта ўвайшлі чатыры кафедры: вышэйшай матэматыкі, тэхнічнай фізікі, электрапрывадаў і аўтаматызацыі прамысловых установак і тэхналагічных комплексаў, робататэхнікі і аўтаматызацыі машынабудавання. Факультэт пачынаўся з двух спецыяльнасцяў — «Аўтаматызацыя і комплексная механізацыя машынабудавання» і «Электрапрывад і аўтаматызацыя прамысловых установак», якія мелі спецыялізацыі па робататэхніцы.

У 1984 годзе ў склад факультэта ўвайшла кафедра кібернетыкі і вылічальнай тэхнікі са спецыяльнасцю «Прыкладная матэматыка». У гэтым жа годзе на факультэце была адкрыта падрыхтоўка па спецыяльнасці «Праграмнае забеспячэнне вылічальнай тэхнікі і аўтаматызаваных сістэм» і па спецыяльнасці «Сістэмы аўтаматызаванага праектавання».

У 1998 годзе факультэт робатаў і робататэхнічных сістэм быў перайменаваны ў **факультэт інфармацыйных тэхналогій і робататэхнікі**.

У 2000 годзе на базе факультэта быў створаны Міжнародны інстытут дыстанцыйнай адукацыі.

У 2002 годзе на факультэце адкрыта падрыхтоўка па спецыяльнасці «Інфармацыйныя сістэмы і тэхналогіі».

## Склад факультэта 
Факультэт мае ў сваім складзе наступныя кафедры:
* Праграмнае забеспячэнне вылічальнай тэхнікі і аўтаматызаваных сістэм
* Робататэхнічные сістэмы
* Электрапрывад і аўтаматызацыя прамысловых установак і тэхналагічных комплексаў
* Тэхнічная фізіка
* Вышэйшая матэматыка № 1

## Дэканы 
* Генадзь Іванавіч Хуцкі (1983—1989)
* Яўген Яўгенавіч Трафіменка (2009—2019)
* Андрэй Міхайлавіч Аўсіевіч (2019 — цяперашні час)

## Спасылкі 
* Факультэт інфармацыйных тэхналогій і робататэхнікі на сайце БНТУ

Інфармацыйных тэхналогій і робататэхнікі БНТУ
Катэгорыя:1983 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1983 годзе
Лідзія Іларыёнаўна Гакінаева

**Лідзія Іларыёнаўна Гакіна́ева** (;  — , ) — вучоны ў галіне дэрматавенералогіі, доктар медыцынскіх навук (1963), прафесар (1964).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў вёсцы Мязга Усцюжанскага павета  (цяпер ва Усцюжанскім раёне  Расіі). Да 18 гадоў жыла ва Усцюжне, дзе скончыла педагагічны тэхнікум і працавала настаўніцай ў пачатковай школе і выхавальніцай ў дзіцячым доме. У 1929 годзе скончыла Ленінградскі інстытут фізічнай культуры імя П. Ф. Лесгафта. Працавала асістэнтам у Ленінградскім універсітэце, да 1936 г. загадчыкам кафедрай фізкультуры ва Усходнім інстытуце імя А. Енукідзэ. У 1938 годзе скончыла Першы Ленінградскі медыцынскі інстытут імя І. П. Паўлава і засталася ў аспірантуры ў акадэміка В. М. Падвысоцкай.

У час Вялікай Айчыннай вайны працавала хірургам у шпіталі ў блакадным Ленінградзе. Пасля эвакуацыі ў 1942 годзе была загадчыкам скурна-венералагічнага дыспансера.

У 1946 г. вярнулася ў Ленінград і працягвала працу на кафедры дэрматалогіі ў Першым медыцынскім інстытуце. У 1948 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю і ў 1951 годзе была абраная дацэнтам кафедры. У 1962 годзе абараніла доктарскую дысертацыю на тэму «Специфическое и неспецифическое действие витамина D на больных туберкулезом кожи». З 1963 г. Л. І. Гакінаева ў Гродзенскім медыцынскім інстытуце — да 1977 г. загадчык кафедрай скураных і венерычных хвароб.

Памерла Л. І. Гакінаева 29 студзеня 1990 г. Пахавана ў Гродне.

## Навуковая дзейнасць 
Л. І. Гакінаевай належаць навуковыя працы па піядэрміі, туберкулёзе скуры, псарыязе і метадах іх лячэння, абмене рэчываў пры дэрматозе. З’яўляецца аўтарам больш за 90 навуковых прац.

Пад яе кіраўніцтвам абаронены 6 кандыдацкіх дысертацый. Была членам праўлення Беларускага навуковага таварыства дэрматолагаў і венеролагаў, старшынёй Гродзенскага абласнога і гарадскога таварыстваў дэрматавенеролагаў.

## Узнагароды 
* Медаль «За абарону Ленінграда»

## Літаратура 
*  — С. 441.
* Инновационные технологии в диагностике и лечении кожных заболеваний и инфекций урогенитального тракта: материалы региональной научно-практической конференции с международным участием, посвященной 50-летию кафедры дерматовенерологии УО «Гродненский государственный медицинский университет» / отв. ред. Д. Ф. Хворик. — Гродно: ГрГМУ, 2012. — 156. ISBN 978-985-496-989-3

## Спасылкі 
* Кафедра дэрматавенералогіі. Гісторыя // Установа адукацыі «Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт»
* *Царикович В. С.* Лидия Илларионовна Гокинаева. К 100-летию со дня рождения // Журнал ГГМУ 2005, № 1
* Здравоохранение Беларуси: знаменательные и юбилейные даты. 2010 год / Сост. Н. Ф. Змачинская, Н. С. Шумин. — Минск: РНМБ, 2010. — 177 с.
* Гокинаева, Лидия Илларионовна // Большая биографическая энциклопедия. 2009.
* Вторая белорусско польская конференция: дерматология без границ : сборник материалов Республиканской научно-практической конференции с международным участием / отв. ред. Д. Ф. Хворик. — Гродно : ГрГМУ, 2015. — с. 232. —  ISBN 978-985-558-516-0.

Катэгорыя:Медыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Медыкі СССР
Падгорнаўскі сельсавет

**Падго́рнаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Падгорная.

## Гісторыя 
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Гавінавіцкі сельсавет** у складзе Быценскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Гавінавічы. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Брэсцкай вобласці. З 14 кастрычніка 1957 года сельсавет у складзе Баранавіцкага раёна. 30 ліпеня 1964 года цэнтр сельсавета, вёска Гавінавічы, атрымала назву Падгорная. 1 жніўня 1964 года Гавінавіцкі сельсавет перайменаваны ў Падгорнаўскі. На 1 студзеня 1974 года ў склад Падгорнаўскага сельсавета ўваходзілі 4 населеныя пункты.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1000 чалавек, з іх 94,6 % — беларусы, 2,9 % — рускія, 1,7 % — палякі; паводле перапісу 2019 года — 650 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Быценскага раёна
Паветраны транспарт

**Паветраны транспарт** — паняцце, якое ўключае як уласна паветраныя судны, так і неабходную для іх эксплуатацыі інфраструктуру: аэрапорты, дыспетчарскія і тэхнічныя службы.

Паветраны транспарт — самы хуткі від транспарту. Асноўная сфера прымянення паветранага транспарту — пасажырскія перавозкі на адлегласцях звыш тысячы кіламетраў. Таксама ажыццяўляюцца і грузавыя перавозкі, але іх доля вельмі нізкая. У асноўным авіятранспартам перавозяць прадукты, якія хутка псуюцца, і асабліва каштоўныя грузы, а таксама пошту. У такіх выпадках, калі ў месцы пасадкі адсутнічае аэрадром (напрыклад, дастаўка навуковых груп у цяжкадаступныя раёны) выкарыстоўваюць не самалёты, а верталёты, якія не маюць патрэбы ў пасадачнай паласе.

## Гісторыя 
У 1709 годзе быў запушчаны першы паветраны шар. Зрэшты, паветраныя шары былі некіруемыя.
Да канца XIX стагоддзя дамінаваць у паветры сталі велізарныя паветраныя караблі — дырыжаблі, нашмат павольнейшыя за самалёты. У 1930-х гадах яны выконвалі рэгулярныя пасажырскія рэйсы, у тым ліку міжкантынентальныя. Тым не менш, на сённяшні дзень сфера іх ужывання — рэкламныя і забаўляльныя палёты, назіранне за дарожным рухам (хоць мяркуецца і прымяненне для транспарціроўкі грузаў).

* **Транспартныя сродкі**: самалёты і верталёты
* **Шляхі зносін**: паветраныя калідоры
* **Сігналізацыя і кіраванне**: авіямаякі, дыспетчарская служба
* **Транспартныя вузлы**: аэрапорты

## Перавагі і недахопы паветранага транспарту 
У сілу спецыфічнага спосабу перамяшчэння паветраны транспарт мае як шэраг пераваг, так і істотныя недахопы, што абмяжоўвае яго прымяненне ў якасці грузавога транспарту.

: **Перавагі:**
# Высокая хуткасць
# Магчымасць дастаўкі грузаў у ізаляваныя раёны (у асноўным верталётамі)

: **Недахопы:**
# Высокі кошт перавозак
# Залежнасць ад надвор’я
# Патрабуе аэрапорты (акрамя верталётаў)
# Малая грузападымальнасць

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Авіятранспартны Агляд — інфармацыйна-аналітычны рэсурс па паветраным транспарце
* Aviation Today — Усё аб авіяцыі, міжнародны авіяцыйны партал
* Авіяцыйная тэхніка. Самалёты, верталёты — апісанне, фота

Катэгорыя:Авіяцыйныя тэрміны
Катэгорыя:Віды транспарту
Адам Шабоцька

**Адам Шабоцька** (1923 — 28 жніўня 1950) — дзеяч беларускага нацыянальнага супраціву, удзельнік падпольнага Саюза вызвалення Беларусі ў Навагрудку.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і ў 1922 годзе ў в. Католышы гміны Уселюб, Навагрудскі павет, Навагрудскае ваяводства, Польская Рэспубліка.

У канцы 1946 — пачатку 1947 далучыўся да антысавецкай беларускай падпольнай арганізацыі «Саюз вызвалення Беларусі» (СВБ), дзе таксама быў яго аднавясковец Самсон Пярловіч. Зрабіў для падпольшчыкаў пячатку з выявай Пагоні. Галоўнай цэллю арганізацыі было аддзяліць Беларусь ад СССР і ўтварыць незалежную дзяржаву. Арганізацыя базавалася на сістэме «троек», але належнай сістэмы канспірацыі не было. Пад канец мая 1947 года савецкія спецслужбы арыштавалі ў Баранавіцкім раёне 18 сяброў арганізацыі, якіх выдаў правакатар Алесь Бажко. У хуткім часе таксама было арыштаванае і кіраўніцтва арганізацыі, сам Адам Шабоцька быў арыштаваны 30 траўня. Утрымліваўся ў Баранавіцкай следчай турме «Крывое кола». 30 жніўня 1947 г. ваенны суд прысудзіў дзеячаў арганізацыі на тэрмін ад 8 да 25 гадоў лагераў. Адам Шабоцька атрымаў 10 гадоў савецкіх лагераў і 5 гадоў пазбаўлення правоў.

Пакаранне адбываў на лесапавале ў канцлагеры Усць-Вым Комі АССР, а з 1949 г. — на будаўніцтве вугальных шахтаў у спецлагеры Караганды Казахскай ССР, дзе і загінуў 28 жніўня 1950. Пахаваны там жа на лагерным магільніку. Не рэабілітаваны.

## Літаратура 
* Сяргей Ёрш, Саюз Вызваленьня Беларусі 1946—1947 гг., Слонім - Мінск 2005
* Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. ISBN 985-6374-07-3

## Гл. таксама 
* Саюз вызвалення Беларусі (1946—1947)

Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Члены Саюза вызвалення Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Навагрудскім раёне
Катэгорыя:Памерлі ў Карагандзе
Маўчадскі сельсавет

**Маўча́дскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр сельсавета — вёска Моўчадзь.

## Гісторыя 
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Гарадзішчанскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Круплянскага сельсавета. 14 красавіка 1960 года ў склад сельсавета з Гірмантаўскага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (Катмінаўцы, Крутаўцы, Кузявічы, Мордычы і Ярашова). 21 студзеня 1961 года ў склад Пачапаўскага сельсавета перададзена вёска Дабраполь. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Баранавіцкага раёна. У 1970 годзе скасавана вёска Калеснікі (злілася з вёскай Міцкевічы). 4 верасня 1972 года скасаваны вёскі Пагулянка (злілася з вёскай Соргавічы) і Іванавічы (злілася з вёскай Саўцавічы). На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 13 населеных пунктаў.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1565 чалавек, з іх 89,5 % — беларусы, 6,5 % — рускія, 2,3 % — палякі, 0,8 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 887 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гарадзішчанскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Дыфузійная камера

**Дыфузійная камера** — прыбор, у якім можна назіраць бачныя сляды (трэкі) зараджаных часціц. Як і ў камеры Вільсана, трэкі ў дыфузійнай камеры ствараюцца кроплямі вадкасці ў перанасычаным пары, а цэнтрамі кандэнсацыі з’яўляюцца іоны, якія ўтвараюцца ўздоўж траекторыі зараджанай часціцы. Перанасычэнне газу ў дыфузійнай камеры дасягаецца за кошт бесперапыннага патоку пара ад больш гарачай паверхні ў вечка камеры да халоднай паверхні каля яе дна. У адрозненне ад камеры Вільсана, у дыфузійнай камеры перанасычэнне існуе пастаянна, таму дыфузійная камера адчувальная да іанізаваных часціц бесперапынна. Дыфузійная камера ўпершыню ажыццёўлена амерыканскім фізікам А. Лангсдорфам у 1936 годзе.

## Прынцып дзеяння 
Металічнае дно камеры, якое запоўнена газам, астуджаецца цвёрдай вуглекіслатой да тэмпературы — 60—70 ° С. У выніку цеплаправоднасці газу і канвектыўнага цеплаабмену паміж газам і сценкамі камеры ў камеры усталёўваецца вялікі перапад тэмпературы па вышыні. Верхняя частка камеры запаўняецца парамі метылавага спірту з пругкасцю, блізкай да насычэння (пры тэмпературы ад 10 да 20 ° С). Пары спірту дыфундыруюць уніз і кандэнсуюцца на дне камеры. т. я. тэмпература газу ў вобласці, прылеглай да дна камеры, значна ніжэй, чым тэмпература ў вечка, знізу ўтвараецца пласт з перанасычаным парамі спірту, у якім фармуюцца трэкі часціц. Вышыня адчувальнага да іанізавальных часціц пласта ў дыфузійнай камеры дасягае 50-70 мм. Выразныя сляды часціц у дыфузійнай камеры ўтвараюцца пры тэмпературных перападах у адчувальным пласце ~ 50—10 град/см.

Дыфузійныя камеры высокага ціску напаўняюць вадародам да 3-4 Мн/м² (30-40 атм.) і геліем да 20 Мн/м² (20 атм.). Яны ўжываюцца для вывучэння працэсаў узаемадзеяння часціц высокай энергіі з ядрамі вадароду, дэйтэрыя і гелія. Змяшчаючы дыфузійную камеру ў магнітнае поле (~ 10-20000 э), можна з вялікай дакладнасцю вымяраць імпульсы часціц. З дапамогай дыфузійнай камеры было даследавана ўтварэнне пі-мезонаў пры сутыкненнях пратонаў, нейтронаў і іншых часціц з ядрамі вадароду і гелія; назіралася парнае нараджэнне лямбда-гіперыёна з К-мезонамі пры сутыкненнях p-мезонаў з пратонамі і інш.

Катэгорыя:Дэтэктары іанізуючага выпраменьвання
Баі за Гадамес

**Баі за Гадамес** — агульная назва некалькіх нападаў прыхільнікаў Кадафі (у тым ліку невялікіх атрадаў брыгады Хаміса) на аазісны горад Гадамес на мяжы c Алжырам паміж 24 і 26 верасня 2011 года падчас грамадзянскай вайны ў Лівіі.

## Напад 
Раніцай 25 верасня паступіла першая непацверджаная інфармацыя пра атаку войскаў Кадафі (меркавана — туарэгаў) на Гадамес, які з канца жніўня знаходзіўся пад кантролем ПНС. Па непацверджаных даных, загінула па меншай меры 17 чалавек. У сярэдзіне дня інфармацыя была пацверджана Пераходным Нацыянальным Саветам. Па словах ваеннага прадстаўніка ПНС Ахмеда Лазні, «гэтыя баевікі атакавалі ... Гадамес. Па наяўнай у нас інфармацыі, гэтыя групы звязаны з Хамісам Кадафі». Паводле яго слоў, атака на горад адбіта. Пазней прадстаўнік Савета Гадамеса паведаміў, што яны налічылі 8 загінулых у сутычках (раней паведамлялася пра 15 загінулых), пацвердзіўшы, што напад на горад быў адбіты. З якога боку была праведзена атака (з боку суседняга Алжыра або з пустыні) не паведамлялася, аднак знешнепалітычнае ведамства ПНС Лівіі запатрабавала тлумачэнняў ад альжырцаў у сувязі з інцыдэнтам.

## Перамовы 
30 верасня паведамлялася аб тым, што на перамовы з туарэгамі, якія павінны былі адбыцца ў Гадамесе, ад Пераходнага Нацыянальнага Савета, занепакоенага дэстабілізацыяй сытуацыі ў рэгіёне, адправіўся камандуючы Нацыянальнай (рэвалюцыйнай) арміяй Сулейман Махмуд аль-Абейд.

1 кастрычніка было абвешчана аб падпісанні перамір’я паміж старэйшынамі туарэгаў, а таксама прадстаўнікамі новай (рэвалюцыйнай) улады Лівіі з мэтай стабілізацыі сітуацыі ля заходняй лівійскай мяжы. Са свайго боку старэйшыны туарэгаў, якія пагадзіліся спыніць супраціў у рэгіёне, заявілі, што М. Кадафі ў раёне Гадамеса няма.

Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Бітвы грамадзянскай вайны ў Лівіі
Катэгорыя:Верасень 2011 года
Катэгорыя:Канфлікты 2011 года
Катэгорыя:2011 год у Лівіі
Алекшыцкі сельсавет

**Але́кшыцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бераставіцкага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Алекшыцы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Крынкаўскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў Свіслацкім раёне. 23 сакавіка 1964 года да сельсавета далучана частка скасаванага Жукевіцкага сельсавета (2 населеныя пункты: вёскі Князевічы і Краснікі), у склад сельсавета з Эйсмантаўскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (вёскі Кордзікі, Масаляны і Траццякі). З 30 ліпеня 1966 года ў адноўленым Бераставіцкім раёне.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2233 чалавекі, з іх 69,8 % — беларусы, 19,9 % — палякі, 6,3 % — рускія, 1,5 % — украінцы, 1,0 % — армяне; паводле перапісу 2019 года — 1718 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Свіслацкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Мазаўшане

**Мазаўшане** — заходнеславянскае этнапалітычнае аб'яднанне, этнаграфічная група польскай народнасці.

## Гісторыя 
У VI—VII стст. засялілі сярэдняе Павісленне. Межавалі на паўночным усходзе з яцвягамі. У XII ст. мазаўшане згадваюцца ў «Аповесці мінулых гадоў» і ў хроніцы Гала Ананіма. Паводле ўзроўню сацыяльна-эканамічнага становішча землі Мазовіі адставалі ад зямель Вялікай і Малой Польшчы. У X ст. пры Мешку I (960—992) Мазовія ўвайшла ў склад старажытнапольскай дзяржавы. Пры Баляславе II (1034—1037) мазавецкая знаць дамаглася поўнага аддзялення Мазовіі ад Польшчы, абраўшы сваім князем Маіслава (Маслава, Мацлава). Казімір I, каб падпарадкаваць Мазовію, пайшоў на саюз з князем Русі Яраславам Мудрым, які ў 1041, 1043, магчыма 1039, хадзіў на мазаўшан. Да 1047 супраціўленне мазавецкай знаці было канчаткова задушана, Маіслаў забіты, Мазавецкая зямля далучана да Польшчы. 3 1138 Мазовіяй валодаў Баляслаў Кучаравы, пазней яго брат Конрад. Нашчадкі апошняга валодалі Мазовіяй да XIV ст. На працягу XIII—XIV стст. вялікія князі літоўскія неаднойчы хадзілі на мазаўшан. У 1526 Мазовія канчаткова ўвайшла ў склад Польшчы.

## Літаратура 
* *Чаркасаў Дз.* Мазаўшане //  

Катэгорыя:Заходнеславянскія плямёны
Малабераставіцкі сельсавет

**Малабераставі́цкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бераставіцкага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Малая Бераставіца.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Крынкаўскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. З 25 снежня 1962 года па 30 ліпеня 1966 года ў Свіслацкім раёне. 11 лютага 1972 года ў склад Данілкаўскага сельсавета перададзены населеныя пункты Жабры, Кавалікі, Карпаўцы, Ліснявічы, Пятроўцы і Сінькі. 18 кастрычніка 2013 года ў склад сельсавета перададзена частка Бераставіцкага сельсавета з вёскамі Галынка, Ёдзічы, Клюкоўцы, Кулі, Непарожнеўцы, Паплаўцы.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (8 населеных пунктаў) — 1550 чалавек, з іх 72,7 % — беларусы, 19,1 % — палякі, 5,9 % — рускія, 0,9 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (14 населеных пунктаў) — 1629 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Свіслацкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Жукевіцкі сельсавет (Бераставіцкі раён)

**Жуке́віцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Свіслацкага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Жукевічы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Ёдкавіцкі сельсавет** у складзе Крынкаўскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Вялікія Ёдкавічы. З 20 верасня 1944 года ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года перайменаваны ў Жукевіцкі сельсавет, цэнтр перанесены ў вёску Жукевічы. З 25 снежня 1962 года ў Свіслацкім раёне. 23 сакавіка 1964 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Алекшыцкага (2 населеныя пункты: вёскі Князевічы і Краснікі) і Эйсмантаўскага (10 населеных пунктаў: вёскі Барыскі, Вялікія Ёдкавічы, Жукевічы, Малыя Ёдкавічы, Мацеевічы, Місявічы, Міхаліно, Станявічы, Цыдзікі і Ярмолічы) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 12 населеных пунктаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Свіслацкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бераставіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1964 годзе
Бераставіцкі сельсавет

**Бераставі́цкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бераставіцкага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — гарадскі пасёлак Вялікая Бераставіца (не ўваходзіць у склад).

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Вялікабераставіцкі сельсавет** у складзе Крынкаўскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска (з 20 верасня 1944 года гарадскі пасёлак) Вялікая Бераставіца. З 20 верасня 1944 года ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Ёдзіцкага сельсавета.

19 студзеня 1996 года з часткі Бераставіцкага пассавета ўтвораны Бераставіцкі сельсавет з цэнтрам у гарадскім пасёлку Вялікая Бераставіца. 18 кастрычніка 2013 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Пархімаўскага сельсавета (21 населены пункт: аграгарадкі Пархімаўцы і Стары Дворац, вёскі Бергелі, Вараны, Данілкі, Даўбянкі, Жабры, Жукевічы, Зайкаўшчына, Кавалікі, Каленікі, Канчаны, Карпаўцы, Ліснявічы, Людзвінова, Лявонавічы, Пятроўцы, Сінькі, Старынцы, Эймінаўцы, хутар Палежыно), у склад Малабераставіцкага сельсавета перададзена частка тэрыторыі з вёскамі Галынка, Ёдзічы, Клюкоўцы, Кулі, Непарожнеўцы, Паплаўцы.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (13 населеных пунктаў) — 751 чалавек, з іх 79,9 % — беларусы, 10,3 % — палякі, 7,2 % — рускія, 1,6 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (28 населеных пунктаў) — 1622 чалавекі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1996 годзе
Кватарскі сельсавет

**Ква́тарскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бераставіцкага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Кватары.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Свіслацкага раёна Беластоцкай вобласці БССР, з 20 верасня 1944 года — Гродзенскай вобласці. З 13 лютага 1960 года ў Бераставіцкім раёне, з 25 снежня 1962 года ў Свіслацкім раёне, з 30 ліпеня 1966 года ў Бераставіцкім раёне. 25 верасня 2003 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Пагранічнага пассавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 9 населеных пунктаў: вёскі Гарбачы, Жылічы, Кватары, Міжэвічы, Мянькі, Паўлюшкі, Сыраежкі, Ятаўты, хутар Франкова.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бераставіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Свіслацкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2003 годзе
Ахмет Недждэт Сезер

**Ахмет Недждэт Сезер** (, нар. 13 верасня 1941, Аф’ён) — дзясяты прэзідэнт Турцыі. Вялікі Нацыянальны Сход Турцыі абраў Сезера прэзідэнтам ў 2000 годзе пасля таго, як сямігадовы тэрмін яго папярэдніка Сулеймана Дэмірэля мінуў. 28 жніўня 2007 года яго змяніў Абдула Гюль.

Катэгорыя:Прэзідэнты Турцыі
Нарнія (выдуманая дзяржава)

**Нарнія** (англ. &#x20;Narnia) — каралеўства ў свеце Нарніі.

## Гісторыя Нарніі 
Свет Нарнія быў створаны львом Асланам. Да яго стварэння на тым месцы, дзе пазней з'явіўся гэты свет, была пустата. Аслан заспяваў першую песню, стварыўшы аснову свету. Пасля гэтага яго песня змянілася, з'явіліся расліны, дрэвы. Затым, калі Аслан заспяваў трэцюю песню, сталі з'яўляцца жывёлы і міфічныя істоты.
Аслан склікаў для савета па аднаму самцу і адной самкі ад кожнага народа. Ён распавёў ім аб гэтым свеце, аб тым, што можна рабіць, а чаго нельга.

## Геаграфія Нарніі 
Назва «Нарнія» звязана не толькі з Нарнійскім светам, але асабліва з краінай Нарніі ўнутры гэтага свету, якую стваральнік Аслан — Вялікі Леў — напоўніў гаваркімі жывёламі і міфічнымі істотамі. Нарніі — краіна гор і раўнін, у асноўным пакрыта лесам. На ўсходзе краіну абмяжоўвае Усходні Акіян, на захадзе — вялізныя горы, на поўначы — рака Шрыбл, і на поўдні — пустыня.

Эканамічнае сэрца краіны — Вялікая Рака Нарніі, якая ўваходзіць у краіну на паўночна-захадзе і на востоко-паўднёва-ўсходзе ўпадае ў Заходні Акіян. Рэзідэнцыя ўрада — Кэр-Паравель, у вусце Вялікай Ракі. Іншыя гарады на рацэ (з усходу на захад): Беруна, Плаціная Дамба і Чыпінгфорд. Часткай тэрыторыі Нарніі з'яўляюцца Адзінокія Выспы (са часу Гейла якія сталі васальным герцагствам) і хутчэй за ўсё Семд де Выспаў.

## Насельніцтва Нарніі 
У Нарніі жывуць размаўлялыя жывёлы і міфічныя істоты. Першыя атрымалі ў дар ад Аслана здольнасць думаць і казаць, а другія былі ім пакліканы сюды. Таксама Нарнію засяляюць людзі, якія трапілі сюды з Зямлі праз парталы.

## Кіраўнікі Нарніі 
### Дынастыя Францішка 
### Доўгая Зіма 
### Залаты Век Нарніі 
### Тэльмарынская Дынастыя 
## Спасылкі 
[Нарнія на Нарнія ФЭНДОМ](https://narnia.fandom.com/ru/wiki/%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%8F_(%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0))

Катэгорыя:Выдуманыя каралі
Катэгорыя:Геаграфія Нарніі
Катэгорыя:Дзяржавы свету Нарніі
Гарыца

**Гары́ца** (*Sagina*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовыя і шматгадовыя травяністыя расліны. Сцёблы тонкія, распасцёртыя або прыўзнятыя, галінастыя, вышынёй 4—25) відаў.

Згодна з The Plant List:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Гаспадарчае значэнне 
* Лекавыя, кармавыя і дэкаратыўныя расліны.

## Літаратура 
*  — С. 77.

## Спасылкі 
* 
* Sagina // The Plant List
* [Род сагина (мшанка) — Sagina L. // «Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия» megabook.ru](https://megabook.ru/article/Род%20сагина%20(мшанка)%20–%20Sagina%20L.) 

Катэгорыя:Макрыцавыя
Барыс Гендэлевіч Берман

**Барыс Гендэлевіч Берман** (**Берка Берман**; ,  — пасля 1940, дакладна невядома) — адзін з пачынальнікаў фатаграфіі, грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1881 годзе, у мястэчку Іўе Лідскага павету, у яўрэйскай сям’і, дзе традыцыйнай сямейнай справай быў гандаль коньмі. У Іўі скончыў «хатнюю школу», з дзяцінства вядзяляўся апантанным захапленнем фотасправай. З часам захапленне перарасло ў прафесійны занятак. Недзе ў 1910—1912 гг. заснаваў першае фотаатэлье ў Вілейцы.
Да 1925 года быў адзіным прафесійным фатографам у акрузе . Актыўна займаўся і грамадскім жыццём. Арганізаваў драматычны кружок у Свіры (1916), Вілейцы (1921), дзе ставіў пастаноўкі на карысць бедных дзяцей і галадаючых аж да 1930-ых гадоў. У 1930 г. фатаграфаваў прыезд прэзідэнта ІІ Рэчы Паспалітай Ігнацыя Масціцкага пад час наведвання ім Вілейскага павету. Праз месяц, як у Вілейку прыйшла Савецкая ўлада, 18 кастрычніка 1939 года Б.Берман быў арыштаваны органамі НКУС і утрымліваўся пад вартаў у Вілейскай турме. 10 жніўня 1940 года асуджаны як «сацыяльна-небяспечны элемент» і высланы ў папраўча-працоўны лагер . Далейшы лёс невядомы, рэабілітаваны 6 чэрвеня 1989 года.

Дом-майстэрня Беркі Бермана захаваўся ў Вілейцы да сённяшняга часу, у занядбаным стане, па вуліцы Савецкай, 33. Даўно існуюць планы зрабіць у былым доме Бермана музей гісторыі фатаграфіі. Архітэктар і краязнаўца Анатоль Капцюг распрацаваў памятную шыльду ў гонар 135-годдзя Б. Бермана.

## Ушанаванне памяці 
* Памятная дошка ў г. Вілейка, на вуліцы, дзе жыў і працаваў Б. Берман

## Літаратура 
* Памяць. Вілейскі раён. — Мн.: БелТА., 2003. — 704 с. — (Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі). — 3000 экз. — ISBN 985-6302-56-0
* Вілейскі павет. Гісторыка-краязнаўчы гадавік. Выпуск 3  — Мінск: А. М. Янушкевіч, 2017. — 308 с.:іл. ISBN 978-985-7165-16-2 (стар. 111—123)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фатографы паводле алфавіта
Катэгорыя:Фатографы XX стагоддзя
Катэгорыя:Фатографы Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Зняволеныя Вілейскай турмы
Графічны рэдактар

**Графічны рэдактар** — камп’ютарная праграма, якая дазваляе ствараць, праглядаць, апрацоўваць і рэдагаваць лічбавыя выявы (фатаграфіі, відарысы, анімацыі) на камп’ютары.

Графічныя рэдактары падзяляюцца на растравыя і вектарныя ў залежнасці ад спосабу захавання выявы (адпаведна, растравы ці вектарны). Таксама існуюць гібрыдныя рэдактары, якія маюць магчымасці апрацоўкі як вектарнай, так і растравай графікі.

## Прыклады 
### Растравыя рэдактары 
* Adobe Photoshop
* GIMP
* Krita
* Photofiltre
* Paint.NET
### Вектарныя рэдактары 
* Adobe Illustrator
* Corel Draw
* Inkscape
### Гібрыдныя рэдактары 
* RasterDesk для AutoCAD
* Spotlight

Adobe Photoshop мае некаторыя функцыі для працы з вектарнай графікай, а Adobe Illustrator і Corel Draw — для працы з растравай графікай адпаведна.

Катэгорыя:Графічныя рэдактары
CDR (фармат файла)

Фармат файла **CDR** — файл праекта, створаны ў праграме CorelDRAW, які змяшчае вектарны малюнак або растравы малюнак. Дадзены фармат файла, распрацаваны кампаніяй Corel для выкарыстання ва ўласных праграмных прадуктах.

Так як фармат CDR прапрыетарны, ён не падтрымліваецца многімі іншымі праграмамі, прызначанымі для рэдагавання малюнкаў. Аднак з дапамогай вольнага канвертара uniconvertor магчымая канвертацыя ў свабодныя фарматы, напрыклад, у SVG. Акрамя таго, для адкрыцця файла CDR для версіі 10 і больш ранняй — прапрыетарны Adobe Illustrator.

У аперацыйнай сістэме MacOS магчымы прагляд cdr файлаў анлайн, што даволі зручна, аднак, для гэтага патрэбна дадатковая ўтыліта.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Вектарная графіка
Катэгорыя:Графічныя фарматы
Катэгорыя:Фарматы файлаў
Растравы графічны рэдактар

**Растравы графічны рэдактар** — спецыялізаваная праграма, прызначаная для стварэння і апрацоўкі растравых малюнкаў, то бок графікі, якая запісваецца ў памяць кампутара як набор кропак, а не як сукупнасць формул геаметрычных фігур. Падобныя праграмныя прадукты знайшлі шырокае прымяненне ў працы мастакоў-ілюстратараў, пры падрыхтоўцы малюнкаў да друку друкарскім спосабам або на фотапаперы, публікацыі ў інтэрнэце.

Растравыя графічныя рэдактары дазваляюць карыстачу маляваць і рэдагаваць малюнкі на экране кампутара, а таксама захоўваць іх у розных растравых фарматах, такіх як, напрыклад, JPEG і TIFF, якія дазваляюць захоўваць растравую графіку з нязначным зніжэннем якасці за кошт выкарыстання алгарытмаў сціску з стратамі, PNG і GIF, якія падтрымліваюць добрае сціск без страт, і BMP, таксама падтрымлівае сцісканне, але ў агульным выпадку які прадстаўляе сабой нязжатае «папіксельнае» апісанне малюнка.

У супрацьлегласць вектарным рэдактарам, растравыя выкарыстоўваюць для прадстаўлення малюнкаў матрыцу афарбаваных кропак (*bit map*). Большасць сучасных растравых рэдактараў ўтрымліваюць вектарныя інструменты рэдагавання ў якасці дапаможных, але захоўваюць выявы толькі ў растравых фарматах.

## Гл. таксама 
* Параўнанне растравых графічных рэдактараў
* Вектарны графічны рэдактар
Катэгорыя:Графічныя рэдактары
Сулейман Дэмірэль

**Самі Сулейман Гюндогду Дэмірэль** (, , Ыспарта — , ) — турэцкі кансерватыўны палітык. Прэм’ер-міністр Турцыі (1965—1971, 1975—1977, 1977—1978, 1979—1980, 1991—1993), Прэзідэнт Турцыі (1993—2000).

Катэгорыя:Прэзідэнты Турцыі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Турцыі
Міхаіл Маркавіч Добкін

**Міхаіл Маркавіч Добкін** (, , ) — украінскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Кандыдат у прэзідэнты Украіны 2014 года ад Партыі рэгіёнаў.

Старшыня Харкаўскай абласной дзяржаўнай адміністрацыі (2010—2014), старшыня Харкаўскай абласной арганізацыі Партыі рэгіёнаў, кіраўнік адміністрацыі Харкава (2006—2010), народны дэпутат Вярхоўнай Рады Украіны IV склікання (2002—2006). Дэпутат Вярхоўнай Рады Украіны VIII склікання з 27 лістапада 2014 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кіраўнікі Харкава
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны IV склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны V склікання
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны VIII склікання
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Украіны
Катэгорыя:Члены Партыі рэгіёнаў Украіны
Пагранічны сельсавет

**Паграні́чны сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бераставіцкага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. пасёлак) Пагранічны.

17 сакавіка 1978 года рабочы пасёлак Бераставіца перайменаваны ў Пагранічны, Цецяроўскі сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзены ў склад новаўтворанага **Пагранічнага пассавета**. 25 верасня 2003 года да пассавета далучана тэрыторыя скасаванага Кватарскага сельсавета (вёскі Гарбачы, Жылічы, Кватары, Міжэвічы, Мянькі, Паўлюшкі, Сыраежкі, Ятаўты, хутар Франкова). 5 кастрычніка 2007 года Пагранічны пассавет рэарганізаваны ў Пагранічны сельсавет.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2884 чалавекі, з іх 82,1 % — беларусы, 9,1 % — палякі, 5,8 % — рускія, 1,3 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 2557 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 2007 годзе
Віктар Уладзіміравіч Грузінскі

**Віктар Уладзіміравіч Грузінскі** (,  — ) — фізік, доктар фізіка-матэматычных навук (1983), прафесар (1985).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Слуцку. Скончыў сярэднюю школу, у 1957 годзе фізіка-матэматычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. З 1957 г. пачаў працу ў Інстытуце фізікі і матэматыкі АН БССР пад кіраўніцтвам М. А. Барысевіча. З 1983 г. загадчык кафедрай агульнай фізікі БДУ. Таксама быў загадчыкам лабараторыі спектраскапіі Інстытута малекулярнай і атамнай фізікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

## Навуковая і грамадская дзейнасць 
Навуковую дзейнасць В. У. Грузінскі пачаў у Інстытуце фізікі і матэматыкі яшчэ ў час вучобы на 3-м курсе БДУ. Яму належаць навуковыя працы па спектраскапіі і люмінесцэнцыі складаных малекул, фізіцы газавых лазераў і лазераў на складаных арганічных злучэннях. Вучонаму належаць больш за 200 публікацый, 13 аўтарскіх пасведчанняў, больш 100 дакладаў на навуковых канферэнцыях.

З’яўляўся членам рэдакцыйнай калегіі выданняў «Журнал прикладной спектроскопии» і «Вестник БГУ. Сер. 1. Физика. Математика. Механика», старшынёй секцыі фізікі навукова-тэхнічнага савета Міністэрства вышэйшай адукацыі, кіраваў рэгіянальным навукова-метадычным саветам выкладчыкаў фізікі ВНУ.

## Узнагароды 
* Ленінская прэмія 1980 г. за цыкл работ «Спектроскопия свободных сложных молекул».
* Дзве Ганаровыя граматы Вярхоўнага Савета БССР,
* медалі.

## Літаратура 
*  — С. 456.

## Спасылкі 
* Виктор Владимирович Грузинский (1933—1997) // Сайт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі

Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі фізіка-матэматычнага факультэта БДУ
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Вынаходнікі Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі ІФ НАНБ
Тэкставы працэсар

**Тэкставы працэсар** — камп’ютарная праграма для стварэння і мадыфікацыі тэкставых дакументаў, кампаноўкі макета тэксту і папярэдняга прагляду дакументаў у тым выглядзе, як яны будуць надрукаваны (уласцівасць, вядомая як WYSIWYG).

Сучасныя тэкставыя працэсары, акрамя фарматавання шрыфтоў і абзацаў, праверкі арфаграфіі, уключаюць магчымасці, раней уласцівыя толькі настольным выдавецкім сістэмам, у тым ліку стварэнне табліц і ўстаўку графічных выяў.

Тэкставымі працэсарамі ў 1970-я—1980-я гады называлі прызначаныя для набору і друку тэкстаў машыны індывідуальнага і офіснага выкарыстання, складзеныя з клавіятуры, убудаванага камп’ютара для прасцейшага рэдагавання тэксту, а таксама электрычнай друкавальнай прылады. Пазней найменне «тэкставы працэсар» стала выкарыстоўвацца для камп’ютарных праграм, прызначаных для аналагічнага выкарыстання.

Праграмы для працы з тэкстамі можна падзяліць на тэкставыя рэдактары, тэкставыя працэсары і выдавецкія сістэмы.

## Вядомыя тэкставыя працэсары 
* Лексікон
* AbiWord
* ChiWriter — папулярны ў 1990-х гадах ва Усходняй Еўропе тэкставы працэсар, для работы з навуковымі тэкстамі
* JWPce — тэкставы працэсар для японскай мовы.
* LibreOffice Writer — тэкставы працэсар са складу свабоднага офіснага пакета LibreOffice.
* Lotus WordPro
* Microsoft Word — тэкставы працэсар ад кампаніі Microsoft
* Microsoft Works
* WordPerfect

## Гл. таксама 
* Тэкставы рэдактар
* TeX

Катэгорыя:Тэкставыя працэсары
Нарухіта

**Нарухіта** ( Нарухіта; нар. , , Японія) — 126-ы імператар Японіі, старэйшы сын імператара Акіхіта, які адрокся ад прастола 30 красавіка 2019 года. Першы імператар Японіі, які нарадзіўся пасля Другой сусветнай вайны. Дэвіз праўлення — Рэйва.

Цырымонія інтранізацыі імператара Нарухіта прайшла 1 мая 2019 года. 22 кастрычніка Нарухіта афіцыйна абвясціў аб сваім уступленні на прастол у адпаведнасці з канстытуцыяй краіны і законам аб імператарскім доме.

Катэгорыя:Імператары Японіі