open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Шахматная натацыя

**Шахматная натацыя** — сімвальнае абазначэнне, якое дапамагае адлюстроўваць паслядоўнасць і якасць хадоў у шахматах. Натацыя адлюстроўвае паслядоўнасць хадоў, фігуры і іхнія перамяшчэнні па дошцы. У большасці краін свету прынятая алгебраічная шахматная натацыя.

## Правілы запісу 
У натацыі ход запісваецца ў наступным фармаце:
# скарочанае абазначэнне фігуры, якая ходзіць: **Кр** — кароль, **Ф** — ферзь, **Л** — ладдзя, **С** — слон, **К** — конь, для пешкі скарачэнне не ўжываецца;
# поле, на якім стаіць фігура: гарызанталь+вертыкаль;
# пунктуацыйны раздзяляльны знак: найчасцей працяжнік, для ўзяцця — знак **×**;
# поле, куды ходзіць фігура;
# пунктуацыйны знак для каментарыя ці выніку ходу (не абавязкова): для шаха — знак **+**, для мата — **#**, для нічыёй — знак **=**; каментарыі: **!** — добры ход, ці **!!** — неймаверны ход, **?** — благі ход, **??** — вельмі благі ход, **?!** — рызыкоўны.
»]]
Калі пешка пры сваім ходзе зрабіла пераўтварэнне, дасягнуўшы апошняй гарызанталі, пасля поля, на якое яна пахадзіла, пазначаецца фігура, у якую яна пераўтвараецца **Напрыклад, c8Ф.**

Ракіроўка пазначаецца адмысловым спосабам: для кароткай ракіроўкі ўжываецца запіс **0-0**, для доўгай **0-0-0**.

## Прыклад ужывання 
Прыклад запісу дзіцячага мата ў поўнай алгебраічнай натацыі:
: **1. e2—e4 e7—e5**
: **2. Сf1—c4 Кb8—c6**
: **3. Фd1—h5?! Кg8—f6??**
: **4. Фh5×f7#**

## Крыніцы 
Катэгорыя:Шахматы
Катэгорыя:Правілы шахмат
Страчова

**Страчова** () — сяло ў Суземскім раёне Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Сяло ўпершыню згадваецца ў дакументах 1630–1650-х гадоў. Паводле мясцовага падання, заснавальнікам быў Афанасій Страчоў, ад прозвішча якога пайшла назва сяла.

У 1782 годзе ў селе налічвалася 248 душ мужчынскага і 250 душ жаночага полу. У 1796 годзе — 359 мужчын і 360 жанчын.

У канцы XVIII стагоддзя ў селе існавала драўляная царква Покрыва Прасвятой Багародзіцы з прыхадам у імя Мікалая Цудатворца. У дакументах 1782 года згадваецца царква Мікалая Цудатворца, якая ў 1785–1789 гадах была перабудавана жыхарамі слабады Бярозавец Архіпам Асіпавым сынам Проніным.

Да 2001 года назва па руску афіцыйна пісалася як «*Страчёво*», аднак згодна з рашэннем мясцовай адміністрацыі была зменена на «*Страчово*».

Катэгорыя:Населеныя пункты Суземскага раёна
Казанне пра Барыса і Глеба

«**Казанне пра Барыса і Глеба**» — агіяграфічны твор, складзены, імаверна, у другой палове XI ст. Вядомы як першы літаратурны твор, прысвечаны тэме забойстваў князёў Барыса і Глеба. Не адпавядае класічным узорам агіяграфічнага жанру, аб'ядноўвае ў сабе элементы жыція-, рысы псіхалагізму і выразнай лірычнасці. У казанні Барыс і Глеб паказаны як ціхамірцы, што ахвярна загінулі дзеля выканання Божай волі. Матывы хрысціянскай пакоры і абвінавачання Святаполка Акаяннага значна ўзмацніліся пры кананізацыі братоў каля 1072 г.

Сярод даследчыкаў не існуе адзінства адносна таго, ці заснавана шырокавядомае «Чытанне пра Барыса і Глеба» (за меркаваным аўтарствам Нестара) на *Казанні*, ці было *Чытанне* створана незалежна, паралельна або нават раней. Аднак менавіта *Казанне* стала ідэйнай і мастацкай асновай Барысаглебскага цыклу, што ўключае сукупнасць усіх жыційных і панегірычных твораў, прысвечаных асобам страстацерпцаў Барыса і Глеба.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Старажытнаруская літаратура XI стагоддзя
Катэгорыя:Агіяграфія
Катэгорыя:Барыс і Глеб
Сялечня (Суземскі раён)

**Сялечня** () — сяло ў Суземскім раёне Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Сяло ўпершыню згадваецца ў 1595 годзе як пачынак Даманаў, перанесены з размешчанага побач старога селішча. Уваходзіла ў склад Пьяноўскай воласці Бранскага павета, пазней — Прыкладзенскай воласці. З XVIII стагоддзя — у Сеўскім павеце (у 1778—1782 гадах належала Луганскаму павету). Да 1764 года было вотчынным уладаннем Свенскага манастыра.

Згодна з матэрыяламі трэцяй рэвізіі, у сяле пражывала 490 мужчын і 491 жанчына, паводле чацвёртай — 594 і 561 адпаведна. У 1796 годзе — 648 мужчын і 629 жанчын.

Праваслаўны прыход у гонар Пакрава Прасвятой Багародзіцы згадваецца з 1628 года; каменная царква, якая захавалася, узведзеная ў 1836—1847 гадах, з 1930-х гадоў не дзейнічае. У XVII—XVIII стагоддзях таксама згадваецца царквы ў гонар святых Флора і Лаўра.

У 1877 годзе адкрыта школа граматы. Напрыканцы XIX стагоддзя ў селе дзейнічалі 14 прыватных маслабоек, цагельны і аўчынны заводы.

З 1861 па 1924 год Селечня была валасным цэнтрам Сеўскага павета, затым у Луганскай воласці, з 1929 года — у Суземскім раёне.

У цэнтры сяла знаходзіцца брацкая магіла 53 загінулых у гады Другой сусветнай вайны.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Суземскага раёна
Сямёнаўск

**Сямёнаўск** () — сяло ў Суземскім раёне Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Сяло вядома з першай паловы XVII стагоддзя як вёска Сямёнаўская, у складзе Чемлыжскага стану Камарыцкай воласці. Было дзяржаўным уладаннем; з 1797 года часткова перададзена ўладанню генерал-маёра фон Бергера, пазней — яго нашчадкам.

Прыход Увядзенскай царквы згадваецца з 1704 года. У 1814 годзе пабудавана каменная царква, якая была зачынена ў 1930-я гады і не захавалася.

У канцы XIX стагоддзя ў сяле дзейнічаў вінакурны завод. У 1892 годзе адкрыта царкоўна-прыходская школа. У 1960 годзе заснаваная бібліятэка.

Катэгорыя:Населеныя пункты Суземскага раёна
Ямнае (Суземскі раён)

**Ямнае** () — сяло ў Суземскім раёне Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Сяло ўзнікла ў другой палове XVIII стагоддзя як слабада пры забудовах скасаванай у 1766 годзе Яменскай Прадцечаўскай пустыні. Было дзяржаўным уладаннем.

З 1777 года дзейнічаў прыход царквы Іаана Прадцечы (былой недабудаванай манастырскай), мураваная, згадваецца да 1940-х гадоў, не захавалася. У 1898 годзе адкрыта царкоўна-прыходская школа.

З 1861 па 1917 год — у Краснаслободскай воласці Трубчэўскага павета; пазней — у Суземскай воласці (з 1924 — у складзе Сеўскага павета), з 1929 года — у Суземскім раёне. Да 1954 года — цэнтр Ямноўскага сельсавета.

У XIX — пачатку XX стагоддзя ў сяле было развіта ганчарства

Катэгорыя:Населеныя пункты Суземскага раёна
Алёс (Суземскі раён)

**Алёс** () — пасёлак у Суземскім раёне Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Пасёлак Алёс узнік на пачатку XX стагоддзя. Першапачатковыя назвы — **Бор, Борак, Чырвоны Бор**. Назва «Алёс» замацавалася ў пазнейшы перыяд. 

Катэгорыя:Населеныя пункты Суземскага раёна
Дзявоцкі

**Дзявоцкі** () — пасёлак у Суземскім раёне Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Пасёлак Дзявоцкі (ранейшая назва — **Сталыпінскі**) узнік у пачатку XX стагоддзя. 

У 1926 годзе тут пражывалі 140 чалавек. Да 1960 года ўваходзіў у склад Гаражанскага сельсавета. З 1980-х гадоў пасёлак не мае сталага насельніцтва.

Катэгорыя:Населеныя пункты Суземскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Бранскай вобласці
Зялёны (Суземскі раён)

**Зялёны** () — пасёлак у Суземскім раёне Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Пасёлак Зялёны ўзнік у пачатку XX стагоддзя. Паводле перапісу 1926 года колькасць насельніцтва дасягала 90 чалавек. У розныя часы ўваходзіў у склад Зар’янскага (да 1954), Гаражанскага (1954–1960) і Зярноўскага (1960–2005) сельсаветаў. У сучасны перыяд насельніцтва складае менш за 10 чалавек.

Катэгорыя:Населеныя пункты Суземскага раёна
Ільінскі (Суземскі раён)

**Ільінскі** () — пасёлак у Суземскім раёне Бранскай вобласці Расіі.

Катэгорыя:Населеныя пункты Суземскага раёна
Кавалераў

**Кавалераў** () — нежылы пасёлак у Суземскім раёне Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Упершыню ўпамінаецца з 1930-х гадоў. З 2001 года не мае сталага насельніцтва.

Катэгорыя:Населеныя пункты Суземскага раёна
Калінаўскі (Суземскі раён)

**Калінаўскі** () — пасёлак у Суземскім раёне Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Узнік да пачатку ХХ стагоддзя. У 1926 годзе ў пасёлку пражывала максімум 120 чалавек.

Катэгорыя:Населеныя пункты Суземскага раёна
Пат

**Пат** (,  — «гульня ўнічыю») — становішча ў шахматнай партыі, пры якім бок, які мае права ходу, не можа яго выкарыстаць, бо ўсе ягоныя фігуры і пешкі пазбаўлены магчымасці зрабіць ход паводле правіл, прычым кароль не знаходзіцца пад шахам.

## Вынік гульні пры ўзнікненні пата 
У сучасных класічных шахматах пат прыводзіць да нічыёй. Такое правіла канчаткова ўстанавілася ў XIX стагоддзі і ўваходзіць цяпер у збор шахматных правіл ФІДЭ. Але ў іншых шахматных гульнях, як сучасных, так і ў тых, што існавалі раней, правілы могуць адрознівацца. Напрыклад:

* Пат прыносіў перамогу гульцу, які зрабіў апошні ход:
** У арабскім шатранджы.
** На Блізкім Усходзе ў X стагоддзі.
** У сярэднія вякі ў многіх еўрапейскіх краінах.

* Пат прыносіў перамогу гульцу, які зрабіў апошні ход, але цана гэтай перамогі ніжэй, чым цана мата ці перамогі праз здачу праціўніка:
** У XV—XVIII стагоддзях у Іспаніі пры гульні на грошы гулец, які паставіў пат, атрымліваў толькі палову стаўкі, абумоўленай за выйгрыш.
** У гексаганальных шахматах Глінскага гулец, які паставіў праціўніку пат, перамагае, але калі звычайная перамога прыносіць пераможцы адно ачко, то ў выпадку пата пераможца атрымлівае 0,75 пункта, а той, хто прагуляў, — 0,25 пункта.

* Пат прыносіў паразу таму, хто яго паставіў:
** У IX стагоддзі ў Індыі;
** У XVII—XVIII стагоддзях у Вялікабрытаніі;
** У XVII стагоддзі ў Расіі.

* Пат прыносіў нічыю:
** У Францыі і Італіі, а пасля 1800 года — у Вялікабрытаніі;
** З XIX стагоддзя — агульнапрынятае правіла ў шахматах.

* Забараняўся ход, пасля якога супраціўнік апынаўся пад патам, ва Усходняй Азіі да пачатку XX стагоддзя.
* Гулец, які апынуўся пад патам, прапускаў чарговы ход паводле аднаго з варыянтаў правіл у сярэдневяковай Францыі.

## Глядзіце таксама 
* Люстраны мат (пат)
* Чысты мат (пат)
* Эканамічны мат (пат)
* Правільны мат (пат)
* Гросмайстарская нічыя

## Крыніцы 
## Вонкавыя спасылкі 
Катэгорыя:Правілы шахмат
Катэгорыя:Шахматы
Судовая бухгалтэрыя

**Судовая бухгалтэрыя** — гэта спецыялізаваная галіна бухгалтарскага ўліку, якая займаецца расследаваннем фінансавых парушэнняў у арганізацыях.

Іншымі назвамі для гэтага паняцця з’яўляюцца судовая бухгалтарская экспертыза, а таксама фінансавая крыміналістыка.

Судовая бухгалтэрыя неабходна пры расследаванні крымінальных спраў, падчас судовых разбіральніцтваў, страхавых іскаў.

Судовая бухгалтэрыя абапіраецца на выкарыстанне агульнанавуковых і спецыяльных метадаў. Да першых адносяцца: аналіз, сінтэз, дэдукцыя, індукцыя, аналогія, мадэляванне. Другія ўключаюць бухгалтарскі, дакументальны і эканамічны аналіз.

Часта буйныя бухгалтарскія фірмы маюць аддзел судовай бухгалтэрыі.

## Сутнасць 
Сферай судовай бухгалтэрыі з’яўляюцца гаспадарчыя спрэчкі і парушэнні гарантый, разлік эканамічных страт ад правапарушэнняў або парушэнняў дамоў, банкруцтва, розныя віды махлярства (у тым ліку з падаткамі і крэдытамі), адмыванне грошай, урэгуляванне спрэчак падчас скасавання шлюбу і іншае.

Судовыя бухгалтары шукаюць недахопы таварна-матэрыяльных каштоўнасцей і грашовых сродкаў, механізм іх утварэння, спосабы ўтойвання, злоўжыванні, парушэнні правіл бухгалтарскага ўліку, якія ім паспрыялі.

Пры гэтым найбольш распаўсюджанымі парушэннямі з’яўляюцца заніжэнне абавязацельстваў, маніпуляцыі з запасамі, незаконнае прысваенне актываў, карупцыя.

Разам з тым, спосабы здзяйснення правапарушэнняў залежаць ад віду гаспадарчай дзейнасці, сферы, у якой працуе арганізацыя, ад ейнай прававой формы, таму эксперты-бухгалтары павінны выбіраць адпаведныя прыёмы, якія ўлічваюць гэтую спецыфіку.

Падчас сваёй працы судовы бухгалтар праводзіць праверку дакументаў і запісаў уліковых рэгістраў, правярае, ці адпавядаюць яны дзейнаму заканадаўству, супастаўляюць дакументы паміж сабой, ацэньваюць законнасць і абгрунтаванасць аперацый і інш.

## Адрозненне ад аўдыту 
У адрозненні ад аўдытараў судовыя бухгалтары займаюцца расследаваннем і аналізам фактычнай інфармацыі, шукаюць доказы махлярства, а таксама вінаватых асоб.

Рэвізію ажыццяўляе рэвізійная камісія, рэвізор або аўдытар. Яны з’яўляюцца службовымі асобамі, працуюць выключна з дадзенымі бухгалтарскага ўліку, і акт рэвізіі з’яўляецца другаснай крыніцай доказаў. Пры гэтым судовы бухгалтар не з’яўляецца службовай асобай, працуе ў тым ліку з матэрыяламі крымінальнай або грамадзянскай справы, і ягонае заключэнне з’яўляецца першаснай крыніцай доказаў.
* Грамадзянскі працэсуальны кодэкс.
* Крымінальны кодэкс.
* Крымінальна-працэсуальны кодэкс.
* Закон «Аб бухгалтарскім уліку і справаздачнасці» і інш.

## Гл. таксама 
* Справаздача аб прыбытках і стратах
* Справаздача аб руху грашовых сродкаў
* Справаздача аб змене капіталу

## Крыніцы 
Катэгорыя:Бухгалтарскі ўлік
Катэгорыя:Фінансы
Чырвонамайск (Хойніцкі раён)

**Чырвонама́йск** (руск.: *Красномайск*) — былы пасёлак у Хойніцкім раёне Палескай вобласці. Ў складзе Тульгавіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Размяшчаўся за 3 км на захад ад вёскі Тульгавічы.

## Гісторыя 
З 1926 года ў складзе Тульгавіцкага сельсавета Юравіцкага раёна, з 1931 года — Хойніцкага раёна, з 1938 года — Палескай вобласці. 

У 1930 годзе ў Тульгавічах утвораны калгас «*Чырванамайск*» (). 

Напярэдадні Вялікай Айчыннай вайны ў пасёлку было 28 двароў, 16 дамоў, пражывала 79 чалавек. 

У маі 1943 года нямецка-фашысцкія захопнікі спалілі вёску, знішчылі 28 двароў. 

У 1975 годзе на месцы спаленага пасёлка ўстаноўлена стэла.

Пасля вайны паселішча не аднаўлялася.

## Памятныя мясціны 
У 1975 годзе на месцы спаленага пасёлка ўстаноўлена стэла (дарога Тульгавічы—Ломыш).

## Гл. таксама 
* Зялёны Гай (Хойніцкі раён)
* Перавессе (Хойніцкі раён)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Красномайск (Красномайский) на старой карте.
* Красномайск . Гомельский областной музей военной славы.

Катэгорыя:Судкоўскі сельсавет
*
Катэгорыя:Гісторыя Хойніцкага раёна
Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Хойніцкага раёна
Новенькае (пасёлак станцыі, Суземскі раён)

**Новенькае** () — пасёлак станцыі ў Суземскім раёне Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Згадваецца з 1930-х гадоў. Яго ўзнікненне звязана з будаўніцтвам і эксплуатацыяй чыгункі, якая адыгрывала важную ролю ў транспартоўцы грузаў і сувязі паміж населенымі пунктамі раёна. Раз’езд выкарыстоўваўся як дапаможны апорны пункт для мясцовых гаспадарак і вайсковых патрэб у гады вайны.

Катэгорыя:Населеныя пункты Суземскага раёна
Няруса (пасёлак станцыі)

**Няруса** () — пасёлак станцыі ў Суземскім раёне Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
.

Катэгорыя:Населеныя пункты Суземскага раёна
Няруса (пасёлак)

**Няруса** () — пасёлак у Суземскім раёне Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
.

Катэгорыя:Населеныя пункты Суземскага раёна
Сенчуры

**Сенчуры** () — пасёлак у Суземскім раёне Бранскай вобласці Расіі.

Катэгорыя:Населеныя пункты Суземскага раёна
Стужанка

**Стужанка** () — пасёлак у Суземскім раёне Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
. У 1926 годзе тут пражывалі 70 чалавек. Да 1965 года пасёлак уваходзіў у склад Чэрнеўскага (Бярозаўскага) сельсавета. Станам на 2013 год у пасёлку засталося 2 двары, насельніцтва — менш за 10 чалавек.

Катэгорыя:Населеныя пункты Суземскага раёна
Холмечы

**Холмечы** () — пасёлак у Суземскім раёне Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Паселішча Холмечы ўзнікла ў пачатку XVIII стагоддзя як сяло Холмечы Апраксіна, якое належала памешчыку Апраксіну. Паводле даных перапісу 1763 года, у сяле пражывала 116 чалавек (62 мужчын і 54 жанчыны), у 1782 годзе — 183 чалавекі, у тым ліку 4 прадстаўнікі маларасійскага паходжання. У 1798 годзе колькасць мужчынскага насельніцтва складала 130 чалавек.

Катэгорыя:Населеныя пункты Суземскага раёна
Чалюскін (пасёлак)

**Чалюскін** () — нежылы пасёлак у Суземскім раёне Бранскай вобласці Расіі.
## Гісторыя 
Пасёлак быў заснаваны ў 1930-я гады на левым беразе ракі Няруса. Сваё найменне ён атрымаў у гонар чэлюскінцаў — удзельнікаў гераічнай савецкай палярнай экспедыцыі 1933–1934 гадоў. У лютым 1934 года параход «Чалюскін», які спрабаваў упершыню прайсці Паўночным марскім шляхам з Мурманска да Уладзівастока за адну навігацыю, патануў у ільдах Чукоцкага мора, але ўсе члены экспедыцыі былі выратаваныя. 

У савецкі перыяд у пасёлку дзейнічаў аднайменны калгас «Чалюскін». Да 2005 года населены пункт уваходзіў у склад Дзянісаўскага сельсавета, а пасля быў уключаны ў Суземскае гарадское паселішча. У 2010 годзе пастаяннага насельніцтва няма.

Катэгорыя:Населеныя пункты Суземскага раёна
Турба (Эстонія)

**Турба** () — пасёлак у воласці Саўэ павета Хар'юмаа, Эстонія. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовага самакіравання Эстоніі ў сакавіку 2017 года Турба належала воласці Нісі.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Ційт Кяндлер, эстонскі журналіст

Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Дайце кнігу скаргаў

«**Дайце кнігу скаргаў**» — савецкі мастацкі фільм, пастаўлены на кінастудыі «Масфільм» у 1964 годзе рэжысёрам Эльдарам Разанавым.

## Сюжэт 
У Маскве працуе рэстаран «Дзьмухавец», які мае ў наведвальнікаў благую славу. Персанал хаміць і нядбайна абслугоўвае кліентаў, паўсюль пыл і бруд, кухня агідная, кніга скаргаў заўсёды «занята».

І ўсё б так і засталося, калі б у гэтае злашчаснае месца не прыйшоў журналіст газеты «Юнацтва» Нікіцін (Алег Барысаў) і яго калегі. Сутыкнуўшыся з жахлівым абслугоўваннем і адначасова па непаразуменні трапіўшы ў міліцыю, Нікіцін вырашыў напісаць фельетон аб гэтым рэстаране. Артыкул атрымлівае сур’ёзны грамадскі рэзананс.

Пазней Нікіцін улюбляецца ў дырэктара гэтага рэстарана — маладую жанчыну, Таццяну Аляксандраўну Шумаву (Ларыса Галубкіна), і дапамагае ёй пераабсталяваць старамодны рэстаран у сучаснае маладзёжнае кафэ. У выніку, прайшоўшы ўсе перыпетыі бюракратызму, яны дасягаюць сваёй мэты.

## У ролях 
* Алег Іванавіч Барысаў
* Ларыса Іванаўна Галубкіна
* Юрый Уладзіміравіч Нікулін
* Анатоль Дзмітрыевіч Папанаў
* Міхаіл Іванавіч Пугаўкін

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фільмы 1964 года
Катэгорыя:Фільмы студыі «Масфільм»
Катэгорыя:Кінакамедыі СССР
Кадасоа

**Кадасоа** () — вёска ў воласці Куусалу павета Хар'юмаа, Эстонія.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Клоага (пасёлак)

**Клоага** () — пасёлак у воласці Ляэнэ-Хар'ю павета Хар'юмаа, Эстонія. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіў у склад воласці Кейла (скасаваная).

Размешчаны за 38 кіламетраў на захад ад Таліна, на паўночным беразе возера Клоага. На паўночны захад ад пасёлка размешчаны прыпыначны пункт Клоага-Аэдлін, на паўночным усходзе — чыгуначная станцыя Клоага. З абедзвюх станцый ходзяць электрацягнікі да Таліна і да Палдыскі, а са станцыі Клоага таксама да Клоагарана — размешчанага на беразе Фінскага заліва населенага пункта з прыватнай забудовай і грамадскім пляжам Клоагаранд.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Клоага

**Клоага**:
* Клоага (возера)
* Клоага (пасёлак)
* Клоага (станцыя)
Клоага (возера)

**Клоага** () — возера каля пасёлка Клоага ў павеце Хар'юмаа Эстоніі. Плошча воднай паверхні возера — 131,4 га, плошча астравоў — 0,3 га. Найбольшая глыбіня — 3,6 м, сярэдняя — 1,9 м. Вышыня над узроўнем мора — 11 м.

У возера ўпадаюць ручаі і крыніцы, сцёк ажыццяўляецца праз пратоку Клоагаярвэ ў раку Вазалема.

Катэгорыя:Азёры Эстоніі
Кар’якюла

**Кар’якюла** () — пасёлак у воласці Ляэнэ-Хар'ю павета Хар'юмаа на поўначы Эстоніі.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Алег Іванавіч Барысаў

**Алег Іванавіч Барысаў** (; сапраўднае імя — Альберт; , Прыволжск — , ) — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно, майстар мастацкага слова (чытальнік). Народны артыст СССР (1978). Лаўрэат дзвюх Дзяржаўных прэмій СССР (1978, 1991), Дзяржаўнай прэміі РСФСР імя братоў Васільевых (1984), Дзяржаўнай прэміі РСФСР імя Да. С. Станіслаўскага (1991) і Дзяржаўнай прэміі Украіны імя А. Даўжэнкі (1999, пасмяротна).

У 1951—1963 гадах — акцёр Кіеўскага РДТ імя Лесі Украінкі, у 1963—1964 — МАДТ імя А. С. Пушкіна, у 1964—1983 — ЛВДТ імя М. Горкага, у 1983—1990 — МХАТ. Пасля падзелу тэатра ў 1987 годзе застаўся ў тэатры А. М. Яфрэмава — МХТ імя А. П. Чэхава. Адначасова ў 1989—1990 гадах гуляў у ЦАТСА загалоўную ролю ў п’есе Дз. С. Меражкоўскага «Павел I».

## Фільмаграфія 
* (1961) «За двума зайцамі» — Свірыд Пятровіч Галахвастаў
* (1964) «Дайце кнігу скаргаў» — карэспандэнт газеты «Юнацтва»

Катэгорыя:Акцёры Расіі
Новенькае (пасёлак, Суземскі раён)

**Новенькае** () — пасёлак у Суземскім раёне Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1930-х гадах пад першапачатковай назвай **Зямля**. Максімальнае насельніцтва — каля 500 чалавек (1989), у апошнія гады — каля 340 чалавек. У пасёлку працуюць бібліятэка, аддзяленне сувязі і асноўная школа.

Падчас Другой сусветнай вайны Новенькае стала месцам жорсткіх баёў і карных аперацый. У пасёлку знаходзіцца абноўлены ў рамках праграмы «Увекавечанне памяці загінулых пры абароне Айчыны» помнік на месцы брацкай магілы, дзе пахаваныя каля 80 чалавек — расстраляныя партызаны, мірныя жыхары і салдаты, якія загінулі пры вызваленні пасёлка. Сярод вядомых імёнаў — Наталля і Надзея Ражджэственскія, Аблагін, Тупікаў, Іванчыкаў. Пры нядаўнім добраўпарадкаванні тэрыторыі было выяўлена яшчэ адно пахаванне, астанкі перанесены ў агульную магілу.

Катэгорыя:Населеныя пункты Суземскага раёна
Клоагарана

**Кло́агарана** () — вёска ў воласці Ляэнэ-Хар'ю павета Хар'юмаа, Эстонія. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіла ў склад воласці Кейла. Размешчана на паўднёва-ўсходнім узбярэжжы заліва Лахеперэ ў сасновым лесе. Адлегласць да Таліна - каля 20 км, па шашы - 37 км. Вышыня над узроўнем мора - 11 м.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Азёрны (Унецкі раён)

**Азёрны** () — пасёлак у Унецкім раёне Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Да 1964 года меў афіцыйную назву пасёлак Усадьба «Сельгастэхнікі», верагодна пасёлак узнік падчас калектывізацыі.

Катэгорыя:Населеныя пункты Унецкага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Бранскай вобласці
Акцябрскі (Унецкі раён)

**Акцябрскі** () — пасёлак у Унецкім раёне Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Упершыню згадваецца з 1930-х гадоў — у перыяд актыўнага савецкага калектывізацыі і стварэння сельскіх паселішчаў, звязаных з развіццём сельскай гаспадаркі.

Да 1960 года пасёлак уваходзіў у склад Жукоўскага сельсавета, затым — у Івайцёнскі сельсавет, а з 1993 па 2005 год — у Задубенскі сельсавет. Сёння адміністрацыйна ўваходзіць у склад Івайцёнскага сельскага паселішча.

Катэгорыя:Населеныя пункты Унецкага раёна
Кірыл Валянцінавіч Васкаўцоў

**Кірыл Валянцінавіч Васкаўцоў** (нар. , , Гомельская вобласць, Беларусь) — беларускі баскетбаліст. Цяжкі форвард. Майстар спорту Рэспублікі Беларусь. Выступаў за зборную Беларусі.

## Біяграфія 
Выхаванец СДзЮШАР №1 г. Калінкавічы. Першы трэнер — Алег Пятровіч Андрачык. Навучаўся ў Мінску ў Рэспубліканскім дзяржаўным вучылішчы алімпійскага рэзерву пад кіраўніцтвам Мікалая Аляксандравіча Аляксеева.

З 2019 года выступаў за моладзевую, юніёрскую, рэзервовую і асноўную каманду БК «Мінск», а таксама за каманды «Мінска» па баскетболе 3х3. Увайшоў у сімвалічную пяцёрку па выніках Кубка Беларусі-2025. 

Выступаў за юнацкую (2018—2019) і моладзевую (2021) зборную Беларусі. З 2025 года — гулец мужчынскай нацыянальнай зборнай Беларусі. У складзе моладзевай зборнай (U-20) заваяваў сярэбраны медаль Еўрапейскага Кубка Выкліку-2021, у складзе юніёрскай зборнай (U-18) па баскетболе 3х3 — бронзавы медаль Кубка свету-2021. У складзе моладзевай зборнай (U-20) па баскетболе 3х3 стаў чэмпіёнам II гульняў краін СНД-2023 у Мінску, сярэбраным прызёрам I гульняў краін СНД-2021 у Казані.

## Кар’ера 
* 2018—2019 — РДВАР (Мінск)
* 2019—2020 — Цмокі-Мінск (моладзевая каманда)
* 2019 — РЦАП-СДЮШАР (Мінск)
* 2020—2021 — Цмокі-Мінск (рэзервовая каманда)
* 2020—2021 — Цмокі-Мінск
* 2021 — Цмокі-Мінск (моладзевая каманда)
* 2021—2022 — Цмокі-Мінск (рэзервовая каманда)
* 2021—2022 — Цмокі-Мінск
* 2022—2024 — Мінск (рэзервовая каманда)
* з 2022 — Мінск

## Дасягненні 
*  Чэмпіён Беларусі (2): 2021/2022, 2023/2024.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 2024/2025.
*  Уладальнік Кубка Беларусі (2): 2021, 2025.

## Спасылкі 
* Профіль на сайце РФБ
* Профіль на сайце БК «Мінск»
* Профіль на сайце eurobasket.com
* Профіль на сайце asbasket.ru
* Профіль на сайце nbl.by

Катэгорыя:Баскетбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі РДВАР
Катэгорыя:Ігракі «Цмокі-Мінск-2»
Катэгорыя:Ігракі РЦАП-СДЮШАР
Катэгорыя:Ігракі «Цмокі-Мінск»
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе U-20
Высокае (пасёлак, Унецкі раён)

**Высокае** () — пасёлак у Унецкім раёне Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Пасёлак заснаваны ў 1960 гадах ля перакачваючай станцыі нафтаправоду «Дружба».

Катэгорыя:Населеныя пункты Унецкага раёна
Васточная Зара (Унецкі раён)

**Васточная Зара** () — нежылы пасёлак у Унецкім раёне Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Пасёлак узнікае падчас калектывізацыі на базе створанага аднаіменнага калгаса. Станам на 2010 год пастаяннае насельніцтва адсутнічае.

Катэгорыя:Населеныя пункты Унецкага раёна
Аліклепа

**Аліклепа** () — вёска ў воласці Ляэнэ-Хар'ю павета Хар'юмаа, Эстонія.  

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Аляксандраўка (Унецкі раён)

**Аляксандраўка** () — пасёлак у Унецкім раёне Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Упершыню згадваецца сярэдзіне XIX стагоддзя як хутар і памешчыцкая сядзіба, што ўваходзіла ў склад Івайценскай воласці Мглінскага павета.

У савецкі перыяд, у сярэдзіне XX стагоддзя, на месцы паселішча быў арганізаваны калгас «Новы труд». Найбольшая колькасць жыхароў — каля 100 чалавек — зафіксаваная ў 1979 годзе. У наступныя дзесяцігоддзі насельніцтва зменшылася. Да адміністрацыйнай рэформы 2005 года Аляксандраўка ўваходзіла ў розныя сельсаветы: да 1960 — Жукоўскі, у 1960–1993 — Івайцёнскі, у 1993–2005 — Задубенскі.

Катэгорыя:Населеныя пункты Унецкага раёна
Гусараўка

**Гусараўка**:
## Беларусь 
* Гусараўка (Рагачоўскі раён)
## Расія 
* Гусараўка (Унецкі раён)
Альткюла

**Альткюла**:
* Альткюла (Ляэнэ-Хар’ю)
* Альткюла (Мар’ямаа)
* Альткюла (Пых’я-Пярнумаа)
* Альткюла (Тойла)
Гусараўка (Унецкі раён)

**Гусараўка** () — пасёлак у Унецкім раёне Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Упершыню згадваецца ў сярэдзіне XIX стагоддзя як яўрэйская каланія, што ўваходзіла ў Паўлаўскую воласць. На захад ад яе размяшчаўся аднайменны хутар, вядомы таксама пад назвай Шклоўка, пры якім дзейнічаў цукровы завод.

У XX стагоддзі пасёлак уваходзіў у склад Пісараўскага, а затым Белагоршчанскага сельсаветаў. Максімальная колькасць жыхароў была адзначана ў савецкі час, у апошнія дзесяцігоддзі колькасць насельніцтва істотна скарацілася.

Катэгорыя:Населеныя пункты Унецкага раёна
Альткюла (Мар’ямаа)

**Альткюла** () — вёска ў воласці Мар’ямаа павета Рапламаа, Эстонія.  

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Усходні Сусекс

**Усходні Сусекс** () — графства на поўдні Англіі. Уваходзіць у склад рэгіёна Паўднёва-Усходняя Англія. Сталіца — Льюіс, найбуйнейшы горад — Брайтан. Насельніцтва — 761800 чалавек (28-е месца сярод графстваў; дадзеныя 2007 года). Плошча тэрыторыі 1792 км ² (33-е месца); тэрыторыя адміністрацыйнай вобласці — 1709 км² (30-е месца).

Катэгорыя:Графствы Англіі
Льюіс (Англія)

**Льюіс** () — горад у Англіі, адміністрацыйны цэнтр англійскага графства Усходні Сусекс і аднайменнага адміністрацыйнага раёна.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Англіі
Патэрык

. Друкарня Кіева-Пячэрскай лаўры, 1678 г.]]

**Патэры́к** — зборнік павучальных навел пра жыццё ранніх хрысціянскіх дзеячаў III—VII стст., пераважна з Блізкага Усходу і Італіі. Патэрыкі з'яўляюцца часткай рэлігійнай чытальнай (небогаслужбовай) літаратуры і вылучаюцца простым лаканічным аповедам і выразнай маральна-дыдактычнай скіраванасцю. У адрозненне ад пролагавых, патэрыковыя апавяданні перадаюць адзін эпізод жыцця героя і не асвятляюць поўнай біяграфіі. 

Першыя славянскія пераклады патэрыкоў з’явіліся ў X ст. На Русі ў XI—XII стст. былі вядомыя пяць асноўных патэрыкоў: Сінайскі, Егіпецкі, Рымскі, Азбучны і Іерусалімскі. Найбольш папулярным быў Сінайскі патэрык (таксама вядомы як *Луг духоўны* ці *Лімоніс*), створаны Іаанам Мосхам на падставе яго падарожжаў у манастыры Палесціны, Егіпта і Сірыі. У склад твора ўваходзяць 355 аповедаў, частка якіх успрымаецца як дзівосныя легенды.

У Тураве ў XII стагоддзі, магчыма, існаваў мясцовы Тураўскі патэрык, у склад якога ўваходзіла «Слова пра манаха Марціна» — твор, які выразна адрозніваецца ад класічных патэрыковых навел і больш адпавядае жанру аповесці пра пасмяротны цуд.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Старажытнаруская літаратура XI стагоддзя
Катэгорыя:Старажытнаруская літаратура XII стагоддзя
Катэгорыя:Агіяграфія
Маскуліннасць

**Маскуліннасць** (ад , мужчынскі) — сукупнасць цялесных (другасных палавых прыкмет), псіхічных і паводніцкіх асаблівасцяў, якія разглядаюцца як мужчынскія (гэта значыць вонкава адрозніваюць мужчыну ад жанчыны ці самца ад самкі ў жывёл). 

Супрацьлегласцю маскуліннасці з'яўляецца феміннасць, якая характарызуецца такімі якасцямі, як адчувальнасць, пяшчота, спагадлівасць, клапатлівасць.

## Праблемы вызначэння маскуліннасці 
Для вырашэння пытання аб тым, якія прыкметы з'яўляюцца маскуліннымі, неабходна першаснае дапушчэнне альтэрнатыўнасці: усе прыкметы з'яўляюцца альбо маскуліннымі, альбо феміннымі. Акрамя таго, на дадзенае вызначэнне ўплывае наяўнасць сацыяльных стэрэатыпаў і адсутнасць нейтральнага ніякага роду.

Існуюць розныя канцэпцыі маскуліннасці — ад эсенцыялісцкай да сацыяльна-канструктывісцкай. Эсенцыялісцкі падыход разглядае маскуліннасць як следства біялагічнага адрознення мужчыны ад жанчыны, а сацыяльна-канструктывісцкі вызначае маскуліннасць у тэрміналогіі гендарных чаканняў.

Сексолаг Ігар Кон разглядае маскуліннасць у гістарычным кантэксце, сыходзячы з сацыяльна-канструктывісцкага падыходу.

Варта таксама адрозніваць маскуліннасць ў цэлым і таксічную маскуліннасць.

Разам з тым гендарная даследчыца Р. Э. Хоскін паказвае, што ў навуковай літаратуры прысутнічаюць пэўныя падвойныя стандарты ў вызначэнні маскуліннасці і феміннасці: калі жанчына праяўляе маскулінныя гендарныя паводзіны, то ейную маскуліннасць называюць жаночай маскуліннасцю, разам з тым калі мужчына праяўляе феміннае, гэта часта называюць «падначаленымі маскуліннасцямі», а не мужчынскай феміннасцю.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Статья «Маскулинность и фемининность» в энциклопедии «Кругосвет».
* Синельников А. С. Маскулинность // Словарь гендерных терминов / Под ред. А. А. Денисовой. — М. : Региональная общественная организация «Восток-Запад: Женские Инновационные Проекты»: Информация XXI век, 2002. — 256 с. — 1000 экз. — .
* А.К.Эшиев, Г.А.Анарбаева, К.А.Смадияров. Психологические факторы изменения маскулинности // Вестник КарГУ. — 2012. — № 2.
Катэгорыя:Мужчына
Катэгорыя:Антрапалогія
Катэгорыя:Рысы асобы
Катэгорыя:Фемінізм
Катэгорыя:Гендарныя даследаванні
Катэгорыя:Гендарная сацыялогія
Фемінітыў

**Фемінітывы** (ад  — «жанчына»), **фемінатывы** або **фемінінатывы,** таксама ***nomina feminina*** — назоўнікі жаночага роду, якія ўтвораны ад аднакаранёвых назоўнікаў мужчынскага роду, якія абазначаюць людзей або жывёл, і якія абазначаюць, адпаведна, жанчын, альбо самак жывёл. Звычайна ва ўжыванні да людзей фемінітывы маюць значэнне прафесіі, сацыяльнай прыналежнасці жанчыны або ейнага мужа.

Утварэнне фемінітываў вывучае *словаўтварэнне*, ужыванне — *гендарная лінгвістыка*. Сучаснае ўтварэнне неалагізмаў-фемінітываў і ўвод іх ва ўжытак адбываецца ў сувязі з павелічэннем колькасці даступных магчымасцяў для жанчын пасля пачатку іх эмансіпацыі ў XX стагоддзі і звязана з патрабаваннямі большай «бачнасці» жанчын, якія выказваюць фемінісцкія рухі.

У англійскай мове няма граматычнай катэгорыі роду, таму фемінітывы там утвараюцца з дапамогай суфіксаў *-ess* і *-ette*: *stewardess* (сцюардэса), *actress* (актрыса) і г. д. Акрамя таго, для састаўных найменняў асоб мужчынскага полу з другой паловай *man* () парныя абазначэнні для асоб жаночага полу ўтвараюцца пры дапамозе замены *man* на *woman* (), напрыклад, *businessman* («бізнесмен») — *businesswoman* («бізнесвумен»).

У нямецкай мове фемінітывы ад многіх прафесій ўтвараюцца пры дапамозе дадання суфікса *-in*, напрыклад, *Student* () — *Studentin* («студэнтка»). У некаторых выпадках пры гэтым галосная ў корані падвяргаецца ўмлаўту, напрыклад, *Koch* (*«*кухар») — *Köchin* (*«*кухарка»), у іншых выпадках фемінітывы ўтвараюцца ірэгулярна.

У польскай мове ёсць тэндэнцыя называць жанчын канструкцыяй тыпу *pani profesor* («пані прафесар»). Іншыя сродкі ўтварэння фемінітываў — суфіксы -ini/-yni, -ica/-yca,-ina/-yna,-anka, -icha/-ycha,-na,-essa і інш.; шырока выкарыстоўваецца суфікс -*ka*.

Акрамя таго, украінскія фемінітывы могуць утварацца змяненнем канчатка (), у тым ліку ў субстантываваных прыметнікаў ().

У французскай мове фемінітывы таксама ўтвараюцца пры дапамозе розных суфіксаў.

## Гл. таксама 
* Фемінізацыя беларускай мовы

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фемінізм
Катэгорыя:Гендарная сацыялогія
Катэгорыя:Назоўнік
Альховы (Унецкі раён)

**Альховы** () — нежылы пасёлак у Унецкім раёне Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Пасёлак Альховы, вядомы да 1964 года пад назвай **Пелёнкі**, у 1964 годзе адпаведна Указу Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР пасёлак атрымаў сучасную назву — Альховы..

У 1892 і 1926 гадах тут пражывала да 50 чалавек. У савецкі перыяд сельскае насельніцтва скарацілася, і станам на 2013 год пастаянных жыхароў у Альховым практычна не засталося. 

Катэгорыя:Населеныя пункты Унецкага раёна
Наталля Леанідаўна Крачкоўская

**Наталля Леанідаўна Крачкоўская** (24 лістапада 1938, Масква, РСФСР, СССР — 3 сакавіка 2016, Масква, Расія; дзявочае прозвішча Белагорцава, некаторы час насіла прозвішча Белагорцава-Крачкоўская) — савецкая і расійская кінаактрыса.

## Фільмаграфія 
* 1973 — Іван Васілевіч мяняе прафесію
* 1979 — Месца сустрэчы змяніць нельга
* 1992 — На Дэрыбасаўскай добрае надвор’е, або На Брайтан-Біч зноў ідуць дажджы
Алексус Грынкевіч

**Алексус Рыгоравіч Грынкевіч** ( 1971, ЗША) — амерыканскі военачальнік беларускага паходжання.

21-ы вярхоўны саюзны камандзір у Еўропе (ВСКЭ) і 20-ы камандзір Еўрапейскага камандавання ЗША ад 2025 года. Камандзір 9-й паветранай арміі (Паўднёвая Караліна, 2022—2024), на чале якой загадваў ударамі па іранскіх групоўках на Блізкім Усходзе. Камандзір 9-й паветрана-экспедыцыйнай групы ў Кувейце (2019—2020), на чале якой браў удзел у аперацыі «Непахісная рашучасць» супраць Ісламскай дзяржавы Іраку і Леванту. Магістр навук (2010).

## Паходжанне 
Прадзед Алексуса Грынкевіча — Ілья Сцяпанавіч Грынкевіч — нарадзіўся ў 1873 годзе ў Мінску (Паўночна-Заходні край) у беларускай сям’і Сцяпана і Агаты Грынкевічаў. У 1899 годзе Ілья Грынкевіч прыехаў у ЗША на заробкі. Ён належаў да пачатку хвалі беларускіх перасяленцаў 1899—1908 гадоў, якая налічвала звыш 60 000 чалавек. 7 кастрычніка 1906 года Ілья Грынкевіч ажаніўся з 22-гадовай Анастасіяй Адамаўнай Снігірэвіч (1884—1945), якая нарадзілася ў Вільні і прыехала ў Новы Ёрк у 1901 годзе. Вянчанне адбылося ў саборы Міколы Цудатворцы на Манхэтэне, які быў галоўным храмам Рускай праваслаўнай царквы ў ЗША. Адным са сведкаў шлюбу быў Фёдар Лях. На час перапісу насельніцтва ЗША 1920 года Грынкевічы з 4-ма дзецьмі жылі ў Брукліне і працавалі ў гасцініцы. Адным з іх дзяцей быў Мікалай Ільіч Грынкевіч (1915—1969), які быў дзедам Алексуса Грынкевіча. Бацька Алексуса Грынкевіча — доктар металаарганічнай хіміі Рыгор Мікалаевіч Грынкевіч (1949, Балтымар, штат Мэрыленд — 2012, Гілберт, штат Арызона) — быў навукоўцам, які запатэнтаваў 14 вынаходак у галіне ўдасканалення прадукцыйнасці і вытворчасці паўправаднікоў.

## Кар’ера 
У 1993 годзе скончыў Акадэмію ваенна-паветраных сіл ЗША ў штаце Каларада. Пры гэтым атрымаў ступенню бакалаўра навук у ваеннай гісторыі і ваенную годнасць другога лейтэнанта. У 1994 годзе атрымаў ступенню магістра мастацтва ў гісторыі ва Універсітэце Джорджыі ў Атэнсе. Ад верасня 1994 года па жнівень 1996 года праходзіў падрыхтоўку пілотам на авіябазах Венс у штаце Аклахома і Люк у штаце Арызона.

Ад верасня 1996 года па ліпень 1999 года быў пілотам знішчальніка Ф-16 «Баявы сокал» і начальнікам падрыхтоўкі 18-й знішчальнай эскадрыллі на авіябазе Эельсан на Алясцы. У 1997 годзе навучаўся ў эскадрыльна-афіцэрскай школе. Ад жніўня 1999 года па снежань 2001 года займаў пасаду пілота-інструктара, камандзіра палётаў і ацэншчыка ў 421-й знішчальнай эскадрыллі на авіябазе Хіл у штаце Юта. Ад студзеня 2002 года па студзень 2003 года быў пілотам-інструктарам Ф-16Ц і начальнікам узбраення 80-й знішчальнай эскадрыллі на авіябазе Кунсан у Паўднёвай Карэі.

## Ваенныя годнасці 
* Другі лейтэнант (2 чэрвеня 1993)
* Першы лейтэнант (2 чэрвеня 1995)
* Капітан (2 чэрвеня 1997)
* Маёр (1 жніўня 2003)
* Падпалкоўнік (1 верасня 2007)
* Палкоўнік (1 верасня 2011)
* Брыгадны генерал (24 мая 2017)
* Генерал-маёр (1 снежня 2019)
* Генерал-лейтэнант (21 ліпеня 2022)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Амерыканцы беларускага паходжання
Катэгорыя:Выпускнікі ВНУ ЗША
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты (ЗША)
Неалагізм

**Неалагізмы** ( — «новы», і  — «слова») — гэта словы або выразы, якія з’яўляюцца ў мове ў выніку яе пастаяннага развіцця для абазначэння новых прадметаў, паняццяў, з’яў ці для замены старых. З цягам часу неалагізмы ўваходзяць у актыўны ўжытак, пасля чаго могуць перастаць успрымацца як новыя або ўвогуле перайсці ў шэраг гістарызмаў.

## Асаблівасці 
**Можна выдзеліць шэраг асаблівасцяў, якія маюць неалагізмы:**

З’яўляюцца пастаянна.

Абазначаюць важныя з’явы, паняцці або прадметы.

## Класіфікацыя неалагізмаў 
Неалагізмы падзяляюць на дзве вялікія групы:

*Лексічныя* — назвы новых прадметаў, з’яў і паняццяў. Напрыклад, *брокер, дэпалітызацыя, дэпартызацыя, раздзяржаўленне, спонсар, экстрасэнс**.*

*Семантычныя* — новыя значэнні вядомых прадметаў, з’яў і паняццяў. Такія неалагізмы абнаўляюць старыя значэнні слоў, якія ўжо былі ў пэўнай мове. Напрыклад: *раскруціць* — зрабіць папулярным або вядомым; мыш — не толькі жывёла, але і тэхнічнае прыстасаванне для камп’ютара; *форум* — месца размоў у інтэрнэце, а не толькі з'ява ў Старажытнай Грэцыі.

Да асобнай групы адносяцца *аўтарскія, індывідуальна-стылістычныя,* або *аказіянальныя* — іх у пэўным кантэксце ствараюць пісьменнікі або іншыя публічныя асобы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Беларуская мова
Катэгорыя:Мовазнаўства
Катэгорыя:Мова
Васіль Васілевіч Рудзянкоў

**Васіль Васільевіч Рудзянкоў** (3 мая 1931, Жлобін — 2 лістапада 1982) — беларускі кідальнік молату, алімпійскі чэмпіён 1960 года, заслужаны майстар спорту СССР.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 3 мая 1931 года ў Жлобіне.

У 1948 годзе скончыў чыгуначна‑будаўнічае вучылішча ў Жлобіне. Пасля вучобы пачаў трэніравацца пад кіраўніцтвам Яўгена Шукевіча і ў 1955 годзе далучыўся да спартовага таварыства «Дынама» (Мінск), пазней — «Дынама» (Барысаў), з 1957 года — «Дынама» (Масква).

У 1959 годзе стаў чэмпіёнам СССР і ўсталяваў еўрапейскі рэкорд (67,92 м). На Алімпіядзе 1960 года ў Рыме стаў алімпійскім чэмпіёнам з рэкордам гульняў — 67,10 м. За гэта ўганараваны Ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга.

У 1961 годзе ўсталяваў асабісты рэкорд — 68,94 м, а на чэмпіянаце Еўропы 1962 года заняў 6‑е месца. Пасля спартовай кар’еры працаваў трэнерам.

Памёр 2 лістапада 1982 года.

## Ушанаванне памяці 
У Жлобіне ў яго гонар названа вуліца.

## Узнагароды 
* Залаты медаль Алімпійскіх гульняў — 1960
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
* Заслужаны майстар спорту СССР

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на Olympic.org
* Судьба белорусского исполина — Pressball

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1931 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1982 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жлобіне
Катэгорыя:Кідальнікі молату СССР
Катэгорыя:Кідальнікі молату Беларусі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны СССР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны Алімпійскіх гульняў 1960 года
Катэгорыя:Чэмпіёны СССР па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Спартовае таварыства «Дынама»
Хасэ Бернарда дэ Талье

**Хасэ Бернарда дэ Талье** (21 сакавіка 1779, Ліма — 26 верасня 1825, Кальяа) — перуанскі ваенны і палітычны дзеяч, прэзідэнт Перу ў 1823 і 1824 гадах.

Паходзіць са шляхетнага перуанскага роду іспанскіх арыстакратаў. Пражываў у Іспаніі паміж 1812 і 1817 гадамі, прадстаўнік Кадыскіх картэсаў. Пасля вяртання ў Перу быў прызначаны губернатарам горада Трухільё, калі ў горад прыбыў Хасэ Сан-Марцін абвясціў горад незалежным.

Упершыню дэ Талье стаў прэзідэнтам толькі на два дні з 27 па 28 лютага 1823 года. У тым жа годзе, пасля адстаўкі прэзідэнта Хасэ дэ ла Рыва Агуэра і нядоўгага праўлення Сукрэ, Хасэ Бернарда дэ Талье зноў узначаліў Перу. Другое яго прэзідэнцтва таксама было часовым да прыбыцця ў краіну «Лібертадора» Сімона Балівара. Асноўнай задачай праўлення Талье было абнародаванне канстытуцыі Перу.

У лютым 1824 года раялісты зноў узялі Ліму, Сімон Балівар змушаны быў адступіць, а Хасэ Бернарда дэ Талье, апынуўшыся не ў спраў і асцерагаючыся страціць уладу і ўплыў, вырашыў дамовіцца з іспанцамі. У выніку ваенных дзеянняў дэ Талье быў вымушаны здацца рэспубліканскім уладам, і быў заключаны ў крэпасць караля Філіпа ў Кальяа, дзе і памёр ад чумы 26 верасня 1825 года.

Катэгорыя:Памерлі ад чумы
Дамброўскі

**Дамброўскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Антоній Самуэль Дамброўскі — беларускі жывапісец і тэатральны мастак
* Юзэф Дамброўскі (пілот)
* Яраслаў Дамброўскі — польскі і французскі рэвалюцыянер
Аўдэвялья

**Аўдэвялья** () — вёска ў воласці Ляэнэ-Хар'ю павета Хар'юмаа, Эстонія. 

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Котава Ляда

**Ко́тава Ля́да**, часам **Ко́тавы Ля́ды** — колішні засценак, цяпер урочышча ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
Вядомы прынамсі з другой паловы XIX стагоддзя як засценак у Шацкай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні.

У 1888 годзе землеўладальнікамі ў засценку былі: селянін рыма-каталіцкага веравызнання Антон Аляксандравіч Багрыцэвіч (20 дзесяцін зямлі), мешчанін рыма-каталік Феліцыян Альбертаў Бакіноўскі (39 дзесяцін), дваранін рыма-каталік Аляксандр Ігнатаў Вернікоўскі (258 дзесяцін), дваранін рыма-каталік Казімір Антонаў Дашкевіч (28 дзесяцін), мешчанін рыма-каталік Станіслаў Восіпаў Дабржанскі (Дабранскі, 40 дзесяцін), мешчанін рыма-каталік Іван Ільін Доўнар (10 дзесяцін), праваслаўны мешчанін Восіп Іванаў Зубовіч (10 дзесяцін), іўдзей земляроб Абрам Зубрэвіч (25,5 дзесяцін), дваранка рыма-каталічка Марціяна Казімірава Доўнар (10 дзесяцін), мяшчанка рыма-каталіча Антаніна Васілева Лягуцкая (50 дзесяцін), дваранін рыма-каталік Міхаіл Вікенцеў Нічыпяровіч (20 дзесяцін), дваранін рыма-каталік Пётр Антонаў Нецыеўскі (88 дзесяцін),праваслаўны дваранін Вікенцій Лявонаў Сакалоўскі (20 дзесяцін), праваслаўны дваранін Лявонцій Іванаў Сакалоўскі (20 дзесяцін), праваслаўны дваранін Карл Тадэеў Тарлецкі (30¾ дзесяціны). Засценак месціўся каля Пратасаўшчыны, некаторыя ўладальнікі зямлі ў Котавай Лядзе валодалі зямлёй і ў Пратасаўшчыне.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У 1926 годзе было 11 двароў. Перад Другой сусветнай вайной было 5 двароў.

У Другую сусветную вайну з чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. У наш час не існуе.

## Насельніцтва 
* 1908 год — 16 двароў, 87 жыхароў
* 1917 год — 16 двароў, 85 жыхароў, усе беларусы

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  
* 
* 
*
Канстытуцыя Перу

**Канстытуцыя Перу** — асноўны закон Перу. Цяперашняя канстытуцыя, прынятая 31 снежня 1993 года, з’яўляецца пятай па ліку канстытуцыяй Перу ў XX стагоддзі. Яна замяніла Канстытуцыю 1979 года. Чарнавы праект Канстытуцыі быў створаны Дэмакратычным устаноўчым кангрэсам, які быў скліканы Прэзідэнтам краіны Альберта Фухіморы падчас Перуанскага канстытуцыйнага крызісу 1992 года, які рушыў за роспускам Кангрэса. Праект новай Канстытуцыі быў абнародаваны 29 снежня 1993 года. Дэмакратычны ўстаноўчы кангрэс быў пераабраны ў 1992 годзе, і новая Канстытуцыя была прынята на рэферэндуме ў 1993 годзе.

Цяперашняя канстытуцыя Перу адрозніваецца ад Канстытуцыі 1979 года тым, што дае Прэзідэнту большую ўладу, чым раней. Напрыклад, у ёй дазваляліся перавыбары, двухпалатны Кангрэс, які складаўся з 240 дэпутатаў, скарочаны да аднапалатнага са 120, і не толькі пацвярджала права Прэзідэнта на вета, якое прысутнічала і ў папярэдняй канстытуцыі, але і давала яму права выкарыстоўваць пастаяннае паветы. зацвярджэнне ў Міністэрстве эканомікі і фінансаў. Згодна з Канстытуцыяй 1979 года, Прэзідэнт меў права распусціць кангрэс пасля таго, як Кангрэс не адобрыць з’яўленне новых членаў Кабінета міністраў 3 разы, цяперашняя ж Канстытуцыя дазваляе Прэзідэнту зрабіць тое ж пасля 2 неўхваленняў. Канстытуцыя дае Прэзідэнту магчымасць выдаваць законы, пакуль ён першым інфармуе Кангрэс аб намеры гэта рабіць. Калі Прэзідэнт распусціць Кангрэс, Канстытуцыя дае яму права кіраваць краінай без Кангрэса да выбараў у новы Кангрэс, але не даўжэй за 4 месяцы, на працягу гэтага часу Пастаянны Камітэт распушчанага Кангрэса будзе працягваць функцыянаваць.

Катэгорыя:Перу
Юзаф Дамброўскі (пілот)

{{Асоба
| імя = Юзаф Дамброўскі
| выява = 
| памер выявы = 
| апісанне выявы = 
| сапраўднае імя = 
| дзейнасць = 
| грамадзянства = Польшча (1918—1939)
| дата нараджэння = 4.4.1897
| месца нараджэння = Жлобін
| дата смерці = 6.6.1920
| месца смерці = Тарашчанскі павет
| узнагароды = { style="background:transparent"
   Крыж Віртуці Мілітары  Крыж Храбрасці
}
}}

**Юзаф Дамброўскі** (, Жлобін — , Кіеў) — сяржант-пілот Войска Польскага ў міжваеннай Польшчы, кавалер ордэна Virtuti Militari.

## Біяграфія 
Пасля заканчэння гарадской школы ў Жлобіне 14 жніўня 1914 года быў прызваны ў армію Расійскай імперыі. Служыў у пяхоце, удзельнічаў у баях супраць немцаў. За адвагу неаднаразова адзначаўся ў баявых загадах і атрымаў некалькі баявых узнагарод. 7 ліпеня 1917 года быў павышаны да звання сержанта.

Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі дэзертаваў і выехаў у Францыю. 22 сакавіка 1918 года быў прыняты ў Армію Польшчы ў Францыі і накіраваны ў лётную школу. Пасля яе заканчэння трапіў у 39-ю эскадру самалётаў «Брэге», якая ў 1920 годзе стала 16-й выведвальнай эскадрай.

У часе польска-савецкай вайны праводзіў шмат баявых вылетаў, падтрымліваючы атаку 13-й пяхотнай дывізіі пад Казятын, Магарынцамі і Уманню (27 красавіка — 15 мая 1920 года).

6 чэрвеня 1920 года разбіўся падчас прызямлення на кіеўскім аэрадроме пасля баявога вылету. Паводле найбольш верагоднай версіі, загінуў падчас палёту, а кіраванне самалётам спрабаваў пераняць падпаручнік Станіслаў Рудніцкі, які ня змог бяспечна прызямліцца.

## Узнагароды 
Па смерці ўзнагароджаны:
* Палявой адзнакай пілота
* Срэбраны Крыж Ордэна Virtuti Militari № 8140
* Крыж Адвагі

## Гл. таксама 
* Польска-савецкая вайна

## Літаратура 
* Marian Romeyko. *Ku Czci Poległych Lotników. Księga Pamiątkowa*. Warszawa: Wydawnictwo Komitetu Budowy Pomnika Poległych Lotników, nakład Lucjana Złotnickiego, 1933.
* Józef Zieliński, Waldemar Wójcik. *Lotnicy − Kawalerowie Orderu Wojennego Virtuti Militari. Tom 1: Wojna polsko-bolszewicka 1919—1920*. Warszawa-Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2005. ISBN 8374412437.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жлобіне
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Virtuti Militari
Катэгорыя:Атрымаўшыя Палявую адзнаку пілота
Катэгорыя:Падафіцэры авіяцыі II Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Загінулыя ў польска-савецкай вайне
Катэгорыя:Польскія лётчыкі ў польска-савецкай вайне
Катэгорыя:Жаўнеры Арміі Польшчы ў Францыі
Катэгорыя:Пілоты 16-й выведвальнай эскадры
Катэгорыя:Нарадзіліся 4 красавіка
Катэгорыя:Памерлі 6 чэрвеня
Катэгорыя:Польскія лётчыкі
Катэгорыя:Удзельнікі польска-савецкай вайны (Польшча)
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Жаўнеры Арміі Польшчы ў Францыі
Катэгорыя:Пахаваныя ў Кіеве
Катэгорыя:Кавалеры крыжа Храбрых