open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бужумбура

**Бужумбу́ра** () — самы вялікі горад Бурундзі, да 2019 года сталіца краіны. Насельніцтва складае каля 300 тыс. чалавек. Горад размяшчаецца на ўзбярэжжы возера Танганьіка. Бужумбура з’яўляецца эканамічным, транспартным, палітычным цэнтрам краіны. Назва «бужумбура» перакладаецца як «кірмаш, на якім гандлююць бульбай».

Бужумбура пераўтварыўся ў горад з малой вёскі пасля таго, як тут быў пабудаваны нямецкі ваенны форт у 1889 годзе. Заснаваны ў 1897 годзе. Назва горада змянілася з Усумбура на Бужумбура пасля атрымання Бурундзі незалежнасці ў 1962 годзе. Пасля гэтага горад пераўтварыўся ў месца вайсковых сутыкненняў паміж узброенымі групоўкамі хуту і тутсі. У горадзе існуюць прадпрыемствы па вытворчасці цэменту, тэкстылю і мыла. На ўзбярэжжы возера ёсць вялікі порт, праз які ідзе імпарт краіны.

## Насельніцтва 
* 1965 год — 71 тыс. жыхароў.
* 1984 год — 170 тыс. жыхароў.
* 1993 год — 300 тыс. жыхароў.
* 1996 год — 250 тыс. жыхароў.
* 2004 год — 374 152 жыхароў.

## Гарады-пабрацімы 
## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Бурундзі
Катэгорыя:Былыя сталіцы
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1871 годзе
Бхапал

**Бхапал** (,  — горад у цэнтральнай частцы Індыі. Адміністрацыйны цэнтр штата Мадх’я-Прадэш. Мянушка — «горад сямі азёр». Больш 1,5 млн жыхароў, 56 % індусаў, 38 % мусульман.

Чыгуначны вузел. Цэнтр гандлю (збожжа, бавоўна, опіум, лес, швейныя вырабы). Прамысловасць: хімічная, баваўняная, мукамольная, харчовая, машынабудаванне. Завод электрапрыбораў. Вытворчасць запалак, тканін, швейна-трыкатажных і ювелірных вырабаў. Універсітэт.

У 1984 годзе на хімічным заводзе ў Бхапале адбылася велізарная па ліку ахвяр Бхапальская катастрофа.

Катэгорыя:Гарады Мадх’я-Прадэш
Більбаа

**Більбаа** (; ) — горад на поўначы Іспаніі, які размяшчаецца ў аўтаномнай супольнасці Краіна Баскаў, з’яўляючыся самым населеным горадам супольнасці. У Більбаа (як і ва ўсёй Краіне Баскаў) дзве афіцыйныя мовы — іспанская і баскская.

## Гісторыя 
Рэшткі старажытнага паселішча, якія былі выяўлены на вяршыні гары Мальмасін, датуюцца прыкладна III ці II стагоддзем да нашай эры. На месцы сучаснага горада існавала старажытнае паселішча, якое было згада яшчэ Плініем Старэйшым і Пталамеем.

Горадам Більбаа стаў 15 чэрвеня 1300 года калі герцаг Біскаі Дыега Лопес V дэ Ара праз муніцыпальны статус заснаваў тут горад. Пазней 4 студзеня 1301 года гэта рашэнне было падтрымана каралём Кастыліі і Леона Фердынандам IV.

21 чэрвеня 1511 года каралева Хуана I Вар’ятка дала загад стварыць у Більбаа консульства. Гэтая ўстанова стала самым уплывовым інстытутам гораду на працягу стагоддзяў. Пад кантролем консульства быў порт Більбаа, які стаў адным з найбольш важных у Іспаніі. У 1602 годзе Більбаа стаў сталіцай Біскаі, якая раней знаходзілася ў Бермеа.

У канцы XVII стагоддзя Більбаа пераадолеў эканамічны крызіс, які ў гэты час быў у Іспаніі, дзякуючы гандлю жалезнай руды, пастаўкі якой адбываліся з мясцовага порту ў Англію і Нідэрланды. У XVIII стагоддзі горад працягваў квітнець і амаль вычарпаў свае невялікія прасторы. Краіна Баскаў была адным з галоўных месцаў бітв Карлісцкіх войнаў і карлісты вельмі жадалі заваяваць горад, які з’яўляўся эканамічным бастыёнам лібералаў. Горад быў абложаны тры разы паміж 1835 і 1874 гадамі, але ўсе яны апынуліся беспаспяховымі.

## Геаграфія 
Більбаа размешчаны каля 14 кіламетраў на поўдзень ад Біскайскага заліва, у вусце ракі Нерв’ён, яго прыгарады выходзяць да ўзбярэжжа. Горад акружаны дзвюма маленькімі горнымі хрыбтамі з сярэдняй вышынёй калі 400 метраў.

## Клімат 
## Эканоміка 
Більбаа з’яўляецца эканамічным цэнтрам краіны Баскаў з часоў консульства, у асноўным дзякуючы гандлю ў кастыльскімі прадуктамі праз гарадскі порт. Банк Більбаа быў заснаваны ў 1857 годзе, Банк Біскаі быў створаны ў 1901 годзе, таксама ў Більбаа. Абедзве фінансавыя арганізацыі аб’ядналіся ў 1988 годзе, стварыўшы, такім чынам, карпарацыю BBV, да якой потым была далучана Архентарыя ў 1999 годзе, пасля чаго карпарацыя на сёння вядома як BBVA.

## Спорт 
Як і ў большасці гарадоў Іспаніі, футбол з’яўляецца самым папулярным відам спорту. На другім месцы знаходзіцца баскетбол. Асноўным футбольны клубам у горадзе з’яўляецца клуб «Атлетык». Ён гуляе на стадыёне «Сан-Мамес», які з’яўляецца найстарэйшым стадыёнам у Іспаніі. «Атлетык» з’яўляецца адным з членаў-заснавальнікаў іспанскай футбольнай лігі, Ла Лігі.

## Гарады-пабрацімы 
*  Мантэрэй, Мексіка
*  Буэнас-Айрэс, Аргенціна
*  Расарыа, Аргенціна
*  Медэльін, Калумбія
*  Бардо, Францыя
*  Цындаа, Кітай
*  Тбілісі, Грузія
*  Пітсбург, ЗША
*  Сант-Адрыя-дэ-Бесас, Іспанія
*  Ілаіла, Філіпіны
*  Суракарта, Інданезія

## Выбітныя ўраджэнцы і жыхары 
* Сабіна Арана, баскскі палітычны дзеяч

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Більбаа  на OPENCities
* Фотаздымкі горада 

Катэгорыя:Гарады Краіны Баскаў
Катэгорыя:Муніцыпалітэты Біскаі
Бісау

**Бісау** () самы буйны горад, сталіца Гвінеі-Бісау. Знаходзіцца на ўзбярэжжы Атлантычнага акіяна ў вусці ракі Геба. Насельніцтва налічвае 355 тыс. чалавек.

Горад быў заснаваны ў 1687 годзе партугальскімі каланістамі, як умацаваны порт. У той час ён з'яўляўся цэнтрам гандлю рабамі. У ХІХ стагоддзі Бісау стаў цэнтрам гандлю ўсёй партугальскай Гвінеі. У 1942 годзе горад стаў сталіцай калоніі, а ў 1974 сталіцай незалежнай Гвінеі-Бісау.

У наш час тут размешчаны каля 60% прамысловых прадпрыемстваў краіны. Ёсць міжнародны аэрапорт.

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Гвінеі-Бісау
В’енцьян

'''В'енцья́н'* (; , *Віанг Чан*, ; , *Віанг Чан*, , (, *Віенг Чан'') — горад у Лаосе, сталіца і буйнейшы горад краіны.

## Гісторыя 
Кароль Сетхатхірат заснаваў В'енцьян як сталіцу дзяржавы Лан Санг у 1560 годзе. Пасля падзення Лан Санг у 1707 годзе В'енцьян стаў цэнтрам незалежнага каралеўства В'енцьян, якое ў 1779 годзе было занята сіямскім генералам Пхрая Чакры і стала васалам Сіяма.

Пасля няўдалага мяцяжу караля Анувонга горад быў разбураны сіямскай арміяй. У 1893 годзе горад перайшоў ва французскае ўладанне і з 1899 года стаў сталіцай французскага пратэктарату Лаос.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Лаоса
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1560 годзе
Валета

**Валета** (, ) — сталіца рэспублікі Мальта, эканамічны і палітычны цэнтр дзяржавы.
Марскі порт. Міжнародны аэрапорт Лука.
Горад названы ў гонар Жана Парызо дэ ла Валета, вялікага магістра Ордэна іанітаў, начальніка абароны Мальты ад туркаў у 1565 годзе.

## Эканоміка 
Суднабудаванне і суднарамонт, харчовая, тэкстыльная, швейная, гарбарна-абутковая прамысловасць. Рыбалоўства.

## Адукацыя і культура 
Універсітэт (з 1592). Музеі (Зброевая палата — узбраенне і даспехі рыцараў Мальтыйскага ордэна, Мастацкая галерэя). Нацыянальная бібліятэка. Тэатр.

## Славутасці 
* Сабор Святога Паўла (1839—1844)

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Мальты
Вадуц

**Вадуц** () — горад у Ліхтэнштэйне, сталіца краіны. Размешчаны ў даліне ракі Рэйн каля падножжа хрыбта Рэтыкон. Горад з’яўляецца месцам знаходжання нацыянальнага парламента.

У горадзе жывуць 5100 жыхароў (2009), большасць з якіх католікі. Кафедральны сабор горада з’яўляецца рэзідэнцыяй архіепіскапа Рымска-каталіцкай царквы.

Хоць Вадуц і з’яўляецца сталіцай княства, ён не самы вялікі горад краіны і саступае суседняму Шану, у якім на 700 чалавек больш.

## Спорт 
У Вадуцы базуецца мясцовы аднайменны футбольны клуб, які, як і іншыя ў Ліхтэнштэйне, гуляе ў швейцарскай футбольнай лізе.

## Галерэя 

Выява:Schlossvaduz.jpg|
Выява:2008-05-19 Vaduz Liechtenstein 5515.jpg|
Выява:Vaduz Liechtenstein 13.jpg|
Выява:Vaduz centre.jpg

## Памятныя мясціны 
* Вадуцкая ратуша
* Замак Вадуц
* Вышэйшая школа Ліхтэнштэйна

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Ціна Вайратэр — ліхтэнштэйнская гарналыжніца

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Ліхтэнштэйна
Катэгорыя:Абшчыны Ліхтэнштэйна
Бішкек

**Бішкек** () — самы буйны горад, сталіца Кыргызстана. Насельніцтва складае 874 400 чалавек (2012).

## Структура 
Адміністрацыйна горад падзелены на 4 раёны:

* Ленінскі
* Кастрычніцкі
* Першамайскі
* Свярдлоўскі

Тэрыторыя горада - 160 км².

Ленінскаму раёну падпарадкаваны Чон-Арыкскі пасялковы кенеш, у які ўваходзіць пасёлак гарадскога тыпу Чон-арык і сяло Орта-Сай.

## Гарадскія сімвалы 
Герб горада Бішкек ўяўляе сабой прамавугольны сілуэт крэпасці, дзе ўнізе пад ламанай рысай гор буйнымі літарамі напісана «Бішкек», а над ім па сцяне крэпасці светлы квадрат з барсам ў цэнтры кола.

## Насельніцтва 
## Адукацыя 
* Кыргызскі нацыянальны ўніверсітэт імя Жусупа Баласагына
* Кыргызская дзяржаўная медыцынская акадэмія імя І. К. Ахунбаева
* Кыргызскі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт

## Культура 
* Кыргызскі тэатр оперы і балета імя А. Малдыбаева
## СМІ 
### Газеты 
* MSN
* Вячэрні Бішкек
* Белы Парус

### Інфармацыйныя агенцтвы 
* Business АКИpress
* АКІpress
* 24.kg
* КНІА «Кабар»

## Вядомыя асобы 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Кыргызстана
Ванкувер

**Ванкувер** () — горад на заходнім узбярэжжы Канады, буйнейшы горад правінцыі Брытанская Калумбія і восьмы па колькасці насельніцтва горад краіны. Насельніцтва 612 тыс. чал., у агламерацыі Вялікі Ванкувер (Greater Vancouver) пражывае звыш 2,3 млн чал. (трэцяя па памерах агламерацыя ў Канадзе).

Месца размяшчэння Ванкувера мае назву Ніжняя вялікая зямля (Lower Mainland), што падкрэслівае яго знаходжанне на ўзбярэжжы кантынентальнай часткі рэгіёна, у супрацьпастаўленні востраву Ванкувер, на якім размяшчаецца адміністрацыйны цэнтр правінцыі — горад Вікторыя.

Насельніцтва Ванкувера этнічна разнастайнае, для больш як паловы жыхароў горада англійская мова не з'яўляецца роднай.

Мясцовасць засяляецца еўрапейцамі з 1860-х. Імпульс перасяленню надалі залатыя ліхаманкі (каньён Фрэйзера і Карыбу), затым доўгі час — да 1980-х — горад быў цэнтрам рэгіёну здабычы і апрацоўкі мясцовай сыравіны (лес, карысныя выкапні, рыба, сельскагаспадарчая прадукцыя). У апошнія дзесяцігоддзі ідзе моцная дыверсіфікацыя гаспадарчай актыўнасці, рост сектару паслуг. На сённяшні дзень другое месца ў эканоміцы горада пасля лясной прамысловасці займае турызм. Ванкувер — трэці па велічыні цэнтр кінавытворчасці Паўночнай Амерыкі пасля Лос-Анджэлеса і Нью-Ёрка.

Горад валодае дастаткова развітой сеткай гарадскога пасажырскага транспарту, хаця і меншай ў параўнанні з іншымі гарадамі Канады, што тлумачыцца вялікай шчыльнасцю засялення цэнтральнай часткі горада і адсутнасцю неабходнасці перамяшчэння вялікіх мас людзей паміж рознымі раёнамі горада, у прыватнасці, з прыгарадаў. Агульная планіроўка горада забяспечвае высокую якасць жыцця гараджан, тэарэтыка-практычныя падыходы да яе атрымалі назву *Ванкуверызм*, як альтэрнатыва распаўзанню гарадоў, іх прыгарадаў на суседнія землі (*Urban sprawl*).

12 лютага — 28 лютага 2010 г. у Ванкуверы праходзілі XXI зімовыя Алімпійскія гульні.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Памятныя мясціны 
* Музей Ванкувера
* Парк Стэнлі
* Сабор Святога Разарыя

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Сталіцы зімовых алімпіяд
Катэгорыя:Гарады Брытанскай Калумбіі
Уэлінгтан

**Уэ́лінгтан**, або **Ве́лінгтан** () — сталіца Новай Зеландыі, другі па колькасці насельніцтва горад краіны, найбуйнейшая сталіца сярод краін Акіяніі і самая паўднёвая сталіца ў свеце. Горад размешчаны ў рэгіёне Уэлінгтан у паўднёвай частцы вострава Паўночны. Маарыйская назва Уэлінгтана — Тэ Фанаўі-а-Тара ().

## Гісторыя 
Першае брытанскае паселішча Брытанія (*Britannia*) на месцы Уэлінгтана было заснавана ў 1840 г. у паўночнай частцы заліва Порт-Нікалсан на рацэ Хат. Аднак частыя паводкі вымусілі пазней перанесці цэнтр горада на заходні бераг заліва. Сваю назву ён атрымаў у гонар герцага Уэлінгтана.

У 1865 г. горад стаў галоўным адміністрацыйным цэнтрам Новай Зеландыі. 26 ліпеня 1865 г. тут адбылося першае паседжанне навазеландскага парламента. У гэты час насельніцтва сталіцы складала ўсяго 4900 чал.

## Раёны горада 
Уэлінгтан другі па колькасці жыхароў горад Новай Зеландыі. Ён займае значную тэрыторыю і часцяком завецца самым навазеландскім паселішчам, паколькі мясцовы ўзгорысты рэльеф не спрыяў замацаванню традыцый брытанскай архітэктуры.

Уэлінгтан месціцца на паўвостраве на ўзбярэжжы *заліва Порт-Нікалсан*, які лічыцца адной з найлепшых натуральных гаваняў свету. Аднак частыя моцныя вятры і рыф Барэт перашкаджаюць суднаходству. У 1968 г. у выніку моцнага шторма ў заліве пацярпеў крушэнне паром «Вахінэ». Значная частка *сталічнага цэнтра* і аэрапорт Парапароўмі пабудаваны на зямлі, адваяванай у мора. У цэнтры знаходзяцца пераважна дзяржаўныя і дзелавыя будынкі. Прамысловыя прадпрыемствы і раёны для пражывання традыцыйна ўладкоўваюцца на ўсраінах. Галоўнай вуліцай лічыцца Лэмбтан-Кі, на якой знаходзіцца парламент. Ад яе кароткія вулачкі спускаюцца да самой набярэжнай. У цэнтры Уэлінгтана таксама працуе бібліятэка Тэрнбула, вядомая сваёй калекцыяй англійскіх кніг XVII ст. і зборамі арыгінальных дакументаў пра асваенне Антарктыкі і Акіяніі.

*Заходні і паўднёвы берагі* паўвострава, на якім месціцца Уэлінгтан, рэдка наведваюцца гараджанамі. Тут стромкія ўзвышшы рэзка абрываюцца ў мора, ад якога яны аддзеленыя толькі вузкай паласой друзу. Аднак гэтыя мясціны папулярны сярод паляўнічых і турыстаў. Самі жыхары горада звычайна адпачываюць у месцы *Залаты Бераг* на поўдні, дзе маюцца пяшчаныя выдмы, тэмпература паветра звычайна некалькі вышэй, чым у цэнтры горада, а на запаведным востраве насупраць калісьці знаходзілася рэзідэнцыя маарыйскага правадыра Тэ Раўпараха.

*Лоўэр-Хат* — самы буйны прыгарад Уэлінгтана. Гэта буйны індустрыяльны і навуковы цэнтр. Другім прамысловым прыгарадам з’яўляецца *Петан*. А вось прыгарад *Апер-Хат* называюць спальным, хаця і ў ім маюцца прамысловыя прадпрыемствы. Жыхары яго ўскраін трымаюць агароды і нават займаюцца авечкагадоўляй.

## Насельніцтва 
## Кіно 
У горадзе размяшчаецца оскараносная студыя па эфектах для кіно — Weta Digital.

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Уэлінгтана
* Вэбкамеры Уэлінгтана


Катэгорыя:Сталіцы дзяржаў
Катэгорыя:Сталіцы Акіяніі
Катэгорыя:Гарады Новай Зеландыі
Катэгорыя:Парты Ціхага акіяна
Вэлі (Ангілья)

**Вэлі** () — сталіца і найбуйнейшы горад Ангільі. Насельніцтва складае 1169 жыхароў. Паблізу горада знаходзіцца міжнародны аэрапорт, ёсць музей *Anguilla National Trust Museum*.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Ангілья
Вілемстад

**Вілемстад** () — сталіца і найбуйнейшы горад Кюрасаа, у мінулым - сталіца тэрыторыі Нідэрландскія Антыльскія астравы. Насельніцтва складае 140 тысяч жыхароў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Гарады Нідэрландскіх Антылаў
Віндхук

**Віндхук** () — сталіца і найбуйнейшы горад Намібіі. Насельніцтва складае 431 тыс. чалавек (2020). Віндхук з’яўляецца сацыяльным, эканамічным і культурным цэнтрам краіны. Штаб-кватэры кожнага намібійскага нацыянальнага прадпрыемства, дзяржаўнага органа, адукацыйных і культурных устаноў знаходзяцца тут.

## Назва 
Слова *«Windhoek»* паходзіць з мовы афрыкаанс і азначае *«ветраны куток»* (). Упершыню гэта назва, пасля шматлікіх перайменаванняў, была выкарыстана ў лісце , шостага правадыра нама.

Раней на мове гэтага племя Віндхук называўся *ǀAi-ǁGams* («гарачая крыніца»). Горад быў названы так, таму што непадалёку знаходзілася геатэрмальная крыніца. Па гэтай жа прычыне на мове ачыгерэра ён быў названы *Otjomuise* («месца пары»).

## Гісторыя 
Паселішча на месцы Віндхука пад уладай правадыра нама ўзнікла ў 1800 годзе, але афіцыйнай датай заснавання горада лічыцца 1890 год, калі ён быў абвешчаны сталіцай Германскай Паўднёва-Заходняй Афрыкі. З пачатку Першай сусветнай вайны і да 21 сакавіка 1990 года Віндхук знаходзіўся пад уладай ПАР. Пасля абвяшчэння незалежнасці 21 сакавіка 1990 года горад стаў сталіцай Намібіі.

## Клімат 
Горад размешчаны ў паўпустынным кліматычным рэгіёне. У летнія месяцы днём суха і спякотна, ночы халаднаватыя. Максімальная дзённая тэмпература ўлетку — 31 °C. Узімку (месяцы чэрвень, ліпень і жнівень) звычайна выпадае невялікая колькасць дажджу. Мінімальная тэмпература вагаецца ад 5 °C да 18 °C. Ночы халодныя, але тэмпература рэдка падае ніжэй за нуль і амаль ніколі не ідзе снег. Максімальная тэмпература днём — каля 20 °C.

Сярэднегадавая тэмпература, 19,47 °C, з’яўляецца адносна высокай для горада, размешчанага на такой вышыні на мяжы трапічнай зоны. Гэта абумоўлена дамінаваннем цёплага паўночнага паветранага цячэння і горамі, размешчаным на поўдзень ад горада, якія надзейна абараняюць Віндхук ад халодных паўднёвых ветраў.

Сярэднегадавая колькасць ападкаў, каля 330 мм, перашкаджае развіццю садоў і зялёных насаджэнняў у горадзе без інтэнсіўнага штучнага паліву. У раёне горада пераважае стэпавая расліннасць са шматлікімі кустамі. Часта здараюцца засухі.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Хіфікепунье Пахамба

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Намібіі
Вініпег

**Ві́ніпег**, або **Уі́ніпег** () — горад у Канадзе. Размешчаны на поўдні краіны, на р. Асінібойн пры яе ўпадзенні ў р. Рэд-Рывер. Адмiнiстрацыйны цэнтр правiнцыi Манітоба. Насельніцтва складае 749 тыс. жыхароў (2021).

Назва паходзіць ад індзейскага племені вінебага. Першае паселішча еўрапейцаў на месцы Вініпега заснавана ў 1738 годзе; назву атрымаў у 1873 годзе. Важны вузел трансканадскіх чыгунак і шашэйных дарог. Горад абслугоўваецца міжнародным аэрапортам імя Джэймса Рычардсана. Станам на 1997 год меў два ўніверсітэты.

## Адукацыя 
* Вініпегскі ўніверсітэт
* Канадскі менаніцкі ўніверсітэт
* Манітобскі ўніверсітэт
* Сен-Баніфаскі ўніверсітэт

## Эканоміка 
Гандлёва-размеркавальны цэнтр стэпавых тэрыторый Канады. Рынак збожжа (пераважна пшаніцы) сусветнага значэння. Развіты харчовая (мясакансервавая, мукамольная, малочная, маслабойная), швейная, мэблевая, паліграфічная, хімічная, электратэхнічная, нафтаперапрацоўчая, металаапрацоўчая, машынабудаўнічая прамысловасць.

## Насельніцтва 
## Выбітныя ўраджэнцы і жыхары 
* Дзіна Дурбін

У Вініпегу жыў і памёр беларускі пісьменнік і грамадскі дзеяч Мікола Сільвановіч (1917—1975).

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Манітобы
Габаронэ

**Габаронэ** — сталіца і самы вялікі горад Батсваны, адначасова сталіца Паўднёва-ўсходняй акругі. Колькасць жыхароў 227 тыс. чалавек (2011). Назва паходзіць ад імя мясцовага кіраўніка XIX стагоддзя.

Горад Габаронэ атрымаў статус сталіцы замест Мафекінга, былой сталіцы Бечуаналенда. Горад размешчаны на вышыні 1100 м. Сярэдняя тэмпература студзеня 12 °C, ліпеня 24 °C. Штогод выпадае 500 мм ападкаў.

Горад выцягнуты з поўначы на поўдзень уздоўж чыгункі. З захаду на ўсход яго перасякае бульвар, які злучае вакзал з аэрапортам.

Новая сталіца вырасла на месцы невялікага паселішча за тры гады. Былі пабудаваны ўрадавыя ўстановы, электрастанцыя, бальніца, школы і г. д.

У цяперашні час Габаронэ — адзін з самых хутка развіваючыхся гарадоў Афрыкі.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Батсваны
Галіфакс

**Галіфакс** () — горад у Канадзе, правінцыя Новая Шатландыя.

## Адукацыя і навука 
* Далхаўзскі ўніверсітэт
* Нова-Шатландскі ўніверсітэт мастацтва і дызайну
* Універсітэт гары Святога Вінцэнта
* Універсітэт Каралеўскага каледжа
* Універсітэт Святой Марыі

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Элізабет Блэк, канадская гімнастка

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Новай Шатландыі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1996 годзе
Гамбург

**Во́льны і ганзе́йскі го́рад Га́мбург** ( , мясц. ,  ) — горад і федэральная зямля ў Германіі.

Размешчаны ў паўночнай частцы Германіі па абодвух берагах ракі Эльбы.

Насельніцтва — 1,8 млн жыхароў (2009), 4,3 млн у агламерацыі. Другі па велічыні горад у Германіі (пасля Берліна) і адзін з самых вялікіх гарадоў ЕС.

Порт Гамбурга другі па велічыні ў Еўропе пасля Ротэрдама і дзявяты ў свеце.

## Гісторыя 
Першыя пасяленні на тэрыторыі Гамбурга датуюцца IV стагоддзем да н.э. У IV—VI стагоддзях сюды прыходзяць саксы.

У 810 годзе па загадзе Карла Вялікага тут была пабудавана кірха, а для яе бяспекі была ўзведзена крэпасць Хамабург.

У 831 годзе тут была створана дыяцэзія, якое неўзабаве стала архідыяцэзіяй.

У XII стагоддзі Гамбург становіцца гандлёвым цэнтрам, а ў XIV стагоддзі — адным з заснавальнікаў Ганзы.

У 1510 годзе Гамбург канчаткова становіцца Імперскім горадам. Нават пасля заняпаду Ганзы, горад перажываў культурны росквіт, асабліва пасля заснавання тут у 1767 годзе Нацыянальнага тэатра.

З 1815 года Гамбург — член Германскага саюза, з 1871 — у Германскай імперыі, а з 1949 — ФРГ.

## Насельніцтва 
Найбольшай колькасці насельніцтва Гамбурга дасягнула ў 1964 годзе, склаўшы 1,9 мільёнаў чалавек. Потым яно пачало зніжацца і ў 1986 не перавышала 1,6 мільёнаў. Аднак потым яно зноў пачало расці, дасягнуўшы к канцу жніўня 2010 года , з якіх 258 тысяч маюць замежны пашпарт (у тым ліку 57 220 чалавек — турэцкі, 21 455 — польскі, 15 666 — сербскі і 12 694 — афганскі).

## Эканоміка і прамысловасць 
Гамбург — гэта найбуйнейшы порт у Германіі, другі па велічыні ў Еўропе, а ў свеце займае дзявятае месца. Самая вялікая верф Blohm und Voss.

Кампанія Airbus Group мае зборачны завод у Гамбургу, на заводзе працуе больш 13 000 чалавек.

У Гамбургу размешчаны галоўны офіс фірмы Beiersdorf, лідар на рынку сродкаў для догляду скуры.

Таксама ў горадзе размешчаны буйны піваварны завод па вытворчасці вядомай у маркі піва Холстэн.

Гамбург — цэнтр машынабудавання, лёгкай і паліграфічнай прамысловасці.

У горадзе размешчаны знакамітыя выдавецтвы прэсы: «Шпігель» і «Штэрн».

У горадзе таксама размешчана Штаб-кватэра найбуйнейшага ў Еўропе канцэрна пасылачнага гандлю Ота.

## Славутасці 
* Гамбургская ратуша
* Рэпербан
* Царква Святой Кацярыны
* Царква Святога Міхаіла
* Царква Святога Пятра

## Адукацыя 
* Гамбургскі ўніверсітэт
* Гамбургская вышэйшая школа прыкладных навук
* Гамбургскі тэхнічны ўніверсітэт
* Універсітэт Гельмута Шміта
* Гамбургскі ўніверсітэт Хафэнсіці
* Універсітэт прыкладных навук брэндынгу

## Культура 
* Эльбская філармонія

## Транспарт 
* Гамбургскі метрапалітэн

## Гарады-пабрацімы 
*  Дрэздэн, Саксонія
*  Леон, Нікарагуа
*  Марсель, Францыя
*  Осака, Японія
*  Прага, Чэхія
*  Санкт-Пецярбург, Расія
*  Чыкага, ЗША (1994)
*  Шанхай, Кітай

## Вядомыя асобы 
* Фрыдрых Алерс-Хестэрман, нямецкі мастак
* Іаганес Брамс
* Карл Лагерфельд
* Фані Мендэльсон, нямецкі кампазітар
* Олівер Хіршбігель, нямецкі кінарэжысёр

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Землі Германіі
Катэгорыя:Гарады на Эльбе
Вікторыя (Сейшэльскія Астравы)

**Вікто́рыя** (**Порт Вікторыя**, ) — сталіца (з 1976 года) і самы вялікі горад і порт Сейшэльскіх Астравоў.

## Гісторыя 
У 1903—1966 г. горад з'яўляўся адміністрацыйным цэнтрам брытанскіх уладанняў у Індыйскім акіяне, у 1966—1976 гг. адміністрацыйным цэнтрам англійскай калоніі Сейшэльскія Астравы.

## Геаграфія 
Горад размешчаны ў бухце на паўночным захадзе вострава Маэ. Колькасць насельніцтва налічвае каля 25 тысяч чалавек. Гэта адміністрацыйны, палітычны і эканамічны цэнтр краіны. Калі ўлічваць прыгарады, тут жыве большая частка насельніцтва ўсёй краіны.

## Насельніцтва 
* 1981 год — 15 тыс. жыхароў
* 2009 год — 25 тыс. жыхароў

## Эканоміка 
У горадзе дзейнічаюць рыбаперапрацоўчыя прадпрыемствы. Экспартуецца копра, эфірныя алеі, спецыі.
Політэхнічны інстытут. Міжнародны аэрапорт. Развіты замежны турызм.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Джэймс Мэнчэм, першы прэзідэнт Сейшэльскіх Астравоў

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Африка: эциклопедический справочник. Т.1. А—К. / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Васев, А. М. Васильев, Н. И. Гаврилов и др. — М.: Сов. энциклопедия, 1986. — 677 с. с илл. — 57 000 экз.

Катэгорыя:Гарады Афрыкі
Катэгорыя:Сейшэльскія астравы
Гамільтан (Бермуды)

**Гамільтан** () — горад і сталіца Бермудскіх астравоў.

## Гісторыя 
Гісторыя Гамільтана пачалася ў 1790 годзе, калі Урад Бермудскіх астравоў зарэзерваваў 587 тыс. кв. м (145 акраў) зямлі пад сваю будучую рэзідэнцыю, якая была афіцыйна заснавана ў 1793 годзе парламенцкім актам. Адміністрацыйны цэнтр калоніі быў перанесены ў Гамільтан з Сент-Джорджа ў 1815 годзе. Гарадок Гамільтан стаў горадам пасля пабудовы ў ім сабора (англіканская царква) ў 1897 годзе. Пазней быў пабудаваны каталіцкі сабор. Сёння гамільтанскі порт у асноўным атачае дзелавы раён, пераважна забудаваны офіснымі будынкамі і крамамі.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Бермудскія астравы
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1793 годзе
Гвадалахара (Мексіка)

**Гвадалаха́ра** () — горад і гарадскі комплекс у Мексіцы, штат Халіска (сталіца штата) на паўднёвым захадзе Мексікі. Насельніцтва — 1,601 млн чал. (2005). Вышыня — 1567 м. Горад стаіць на раўніне, абкружанай гарамі. Другі па велічыні горад краіны.

Міжнародны аэрапорт Мігель-Ідальга за 15 км ад горада.

Важны цэнтр транспарту і прамысловасці. Прамысловасць: харчовая, тэкстыльная, хімічная, электроніка («крэмніевая даліна» Мексікі). Экспарт у ЗША складае да 40 %. Папулярны курортны цэнтр.

Універсітэт Гвадалахары.

Лёгкае метро (з 1989).

Заснаваны Крыстабалем дэ Ан’ятэ (каля 1530). Горад двойчы перамяшчаўся, да і ў час Міштонаўскай вайны, з прычыны ваеннай пагрозы ад карэнных жыхароў. Канчаткова і афіцыйна заснаваны ў 1542. Сядзіба ўладаў Нуэва-Галісіі. У час вайны з Іспаніяй горад быў узяты Ідальгам і Касцілам (1810). У далейшым горад традыцыйна быў цэнтрам рэфарматарскіх рухаў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Мексікі
Катэгорыя:Гвадалахара
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1542 годзе
Гватэмала (горад)

**Гватэмала** () — сталіца і найбуйнейшы горад Гватэмалы. Насельніцтва складае 1 202 536 жыхароў (2006). Буйны транспартны вузел на Панамерыканскай шашы. Міжнародны аэрапорт Ла-Аўрора.

## Гісторыя 
Горад заснаваны іспанцамі ў 1524 годзе пад назвай Сант'яга, пазней перайменаваны ў Гватэмала. З 1776 года адміністрацыйны цэнтр генерал-капітанства Гватэмала, у 1823-39 гадах сталіца Злучаных Правінцый Цэнтральнай Амерыкі. З 1839 года сталіца Гватэмалы.

## Насельніцтва 
## Прамысловасць 
Харчовая, тэкстыльная, гумавая, мэблевая, гарбарна-абутковая.

## Адукацыя і культура 
Універсітэты, у тым ліку Сан-Карлас (1680). Нацыянальная кансерваторыя. Акадэмія мовы. Акадэмія медыцынскіх, фізічных і прыродазнаўчых навук. Музеі.

## Гарады-пабрацімы 
## Памятныя мясціны 
* Кафедральны сабор Гватэмалы (1782—1815)
* Вежа Рэфарматара
* цэрквы Санта-Дамінга і Сан-Францыска.
* На захадзе горада рэшткі горада індзейцаў мая.

## Літаратура 
* Гватэмала // 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Гватэмалы
Генуя

**Генуя** ( ,  , ) — горад у Італіі, галоўны горад правінцыі Генуя і рэгіёна Лігурыя.

## Гісторыя 
Старажытны гандлёвы горад у італьянскай правінцыі Лігурыя каля Генуэзскага заліва. У 222 да н.э. быў заняты рымлянамі. У 2-ой Пунічнай вайне разбураны карфагенскім вайскаводцам Магонам, але пасля вайны ізноў адбудаваны як найважны горад рымскай правінцыі Цызальпінская Галія (*Gallia Cisalpina*). У 539 быў заваяваны бургундамі, а ў 670 захоплены і ізноў разбураны лангабардамі. Пасля лангабардскага панавання Генуя трапіла пад уладу франкаў. Пасля распаду імперыі Карла Вялікага Генуя зрабілася самастойнай рэспублікай і кіравалася консуламі (: Генуэзская рэспубліка). У 934 горад быў разбураны сарацынамі. Радзіма Нікало Паганіні.

## Вядомыя асобы 
* Алесандра Маньяска
* Сабрына Салерна

Катэгорыя:Гарады Лігурыі
Дакар

**Дакар** — горад у Сенегале, сталіца краіны. Адзін з важнейшых прамысловых, транспартных і гандлёва-фінансавых цэнтраў заходняй Афрыкі. Размешчаны на паўвостраве Зялёны Мыс, на перакрыжаванні важных марскіх шляхоў з Еўропы ў Паўднёвую Афрыку і Паўднёвую Амерыку. Заснаваны ў 1857 як французскі порт. Насельніцтва 1 млн чал. (агламерацыя 2,5 млн чал.).

Клімат субэкватарыяльны, сярэдняя тэмпература студзеня 22&nbsp;°C, ліпеня 28&nbsp;°C; ападкі (572 мм/год) выпадаюць з ліпеня па кастрычнік.

## Гісторыя 
Пасля захопу французамі Сенегала, тут, у 1857 годзе быў заснаваны горад. Да 1940 года Дакар заставаўся адміністрацыйным цэнтрам Французскай Заходняй Афрыкі (з 1902 года быў яе сталіцай). Падчас Другой сусветнай вайны да 1942 года ў горадзе кіравала адміністрацыя падпарадкаваная Вішысцкай Францыі (у 1940 годзе адбылася няўдалая спроба захопу гораду саюзнікамі). У 1942 годзе Дакар быў захоплены амерыканскімі войскамі. Пасля вайны Дакар некаторы час быў сталіцай федэрацыі Малі, а з 1960 года сталіцай незалежнага Сенегала.

## Насельніцтва 
## Цікавыя факты 
Дакар з’яўляецца фінішным пунктам папулярнага штогадовага ралі Парыж — Дакар.

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Сенегала
Даман

**Даман** (, маратхі: *दमण*, , ) — горад у Індыі, цэнтр саюзнай тэрыторыі Дадра і Нагархавелі і Даман і Дыу. Насельніцтва (разам з навакольным раёнам, 2011 г.) — 113 989 чал.

## Гісторыя 
Тэрыторыя Дамана вядома з пісьмовых крыніц з 1 тысячагоддзя да н. э. У XIII - XV стст. яна аспрэчвалася паміж мусульманскімі валадарамі Дэлі і індуісцкімі валадарамі Гуджарата.

У 1523 г. на даманскі бераг выпадкова трапіў партугальскі губернатар Цэйлона, пасля чаго тут была заснавана невялікая гандлёвая калонія. У 1535 г., калі супрацьстаянне паміж індуісцкімі і мусульманскімі валадарамі ўзнавілася, партугальцы як саюзнікі Гуджарата атрымалі фармальны дазвол на будаўніцтва крэпасці. Яна стала адным з галоўных цэнтраў партугальскай Індыі.

Улада Партугаліі працягвалася да 19 снежня 1961 г., калі Даман у выніку ваеннай аперацыі "Віджай" быў далучаны да незалежнай Індыі. 30 мая 1987 г. Даман стаў адміністрацыйным цэнтрам саюзнай тэрыторыі Даман і Дыу. З 2020 г. у складзе тэрыторыі Дадра і Нагархавелі і Даман і Дыу.

## Клімат 
Клімат трапічны вільготны. Сярэднегадавая тэмпература паветра трымаецца каля +26,8&nbsp;°C. Найбольш спякотны месяц — май, калі слупок тэрмометра трымаецца каля +30,6&nbsp;°C. У студзені ён паніжаецца да +22,3&nbsp;°C.  Сярэднегадавая колькасць ападкаў дасягае 1899 мм. Большая частка ападкаў здараецца ў зімовыя месяцы.

## Кіраванне 
Даман кіруецца адміністратарам саюзнай тэрыторыі Дадра і Нагархавелі і Даман і Дыу, які прызначаецца прэзідэнтам Індыі.

## Эканоміка 
Эканоміка Дамана заснавана пераважна на дробных машынабудаўнічых, электратэхнічных, хімічных, фармацэўтычных, папяровых і тэкстыльных прамысловых прадпрыемствах. У Дамане вырабляюць дызельныя рухавікі, лекі, аўдыё- і відэатэхніку, клей, фарбы, касметычную прадукцыю, джутавыя тканіны і г. д.

Сельскагаспадарчыя тэрыторыі, якія ўваходзяць у склад адміністрацыйнай мяжы Дамана, займаюць 3720 га. Тут вырошчваюць пшаніцу, бананы, фасолю, манга і інш. У сферы паслуг асобае месца займаюць гандаль і турызм. Даман наведваюць пераважна жыхары суседніх рэгіёнаў падчас святаў, каб скарыстацца свабодным гандлем алкагольных напояў. Аднак горад таксама цікавы сваімі каланіяльнай архітэктурай і пясчанымі пляжамі.

## Гарады-пабрацімы 
#  Каімбра, Партугалія

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* U.T. Administration of Daman & Diu 
* History Of Daman 
* Daman & Diu - Geography and History
* Daman and Diu Economy
* CLIMATE: DAMAN

Катэгорыя:Гарады Індыі
Даман
Дар-эс-Салам

**Дар-эс-Сала́м** (; , *Dār as-Salām* — *Дом міру*) — самы буйны горад у Танзаніі, важны эканамічны і фінансавы цэнтр краіны. Міжнародны аэрапорт імя Джуліуса Ньерэрэ.

Размешчаны на ўсходнім узбярэжжы Афрыкі, на беразе Індыйскага акіяна. З'яўляецца буйнейшым портам Танзаніі і адным з буйнейшых усходняй Афрыкі. Да 1981 быў сталіцай краіны (перанесеная ў Дадому), але і сёння тут застаецца большая частка ўрадавых структур.

## Адукацыя 
* Універсітэт Дар-эс-Салама

Катэгорыя:Гарады Танзаніі

Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1862 годзе
Джаму

**Джа́му** — горад у Індыі, другі па велічыні горад штата Джаму і Кашмір.

З лістапада па красавік ён з-за спрыяльнага клімату з’яўляецца «зімовай сталіцай» штата; менавіта тут у гэтыя месяцы знаходзіцца мясцовы ўрад, які летам размяшчаецца ў Срынагары. Горад з’яўляецца важным транспартным вузлом, праз яго вядуцца чыгуначныя зносіны. У ім размешчана мноства індуісцкіх храмаў.

Катэгорыя:Гарады Джаму і Кашміра
Джорджтаўн (Кайманавы астравы)

**Джорджтаўн** () — горад і сталіца Кайманавых астравоў. Насельніцтва складае 40.957 жыхароў (2022).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Селіта Ібэнкс

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Кайманавых астравоў
Джыбуці (горад)

**Джыбу́ці** (па-арабску: جيبوتي, па-французску: *Djibouti*) — сталіца і самы вялікі горад афрыканскай краіны Джыбуці. Знаходзіцца на ўзбярэжжы Адэнскага заліва, на поўдзень ад Баб-эль-Мандэбскай праліва. У горадзе налічваецца каля 395 тыс. жыхароў (агульная колькасць насельніцтва ўсёй краіны налічвае каля 495 тыс. чалавек).

Джыбуці з’яўляецца буйным гандлёвым портам. Мае развітую нафтахімічную і харчовую прамысловасці, з’яўляецца гандлёвым цэнтрам краіны. Порт абслугоўвае міжнародны гандаль суседняй Эфіопіі і транзіт грузаў, якія ідуць праз Суэцкі канал.

Чыгункай горад злучаны з Адыс-Абебай, праз якую ідуць экспартныя грузы для Эфіопіі, якая не мае выхаду да мора. Праз Джыбуційскі порт ідуць на экспарт, у асноўным, кава, соль і скуры.

Горад быў заснаваны ў 1888 годзе. З 1892 да 1977 быў сталіцай Французскага Самалі, а з 1977 года сталіцай незалежнай дзяржавы.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Джыбуці
Джэймстаўн (востраў Святой Алены)

**Джэймстаўн** () — сталіца брытанскай заморскай тэрыторыі Астравы Святой Алены, Узнясення і Трыстан-да-Кунья. Адзіны порт вострава Святой Алены. Насельніцтва (2008 г.) — 714 чал.

## Геаграфія 
Горад Джэймстаўн месціцца на беразе заліва Джэймс у вузкай міжскальнай расколіне ў паўночна-заходняй частцы вострава Святой Алены. Клімат сухі трапічны. Сярэднегадавая тэмпература вагаецца паміж 19 °C і 24 °C. Найбольш спякотны месяц — красавік, калі тэмпература дасягае 34 °C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 113 мм.

## Гісторыя 
Паселішча на месцы Джэймстаўна было заснавана Англійскай Ост-Індскай кампаніяй у 1659 г. Для аховы была пабудавана крэпасць Св. Джона. У 1660 г. у сувязі з рэстаўрацыяй манархіі ў Англіі крэпасць атрымала назву Джэймс у гонар герцага Ёркскага. Праз некалькі гадоў у дакументах Ост-Індскай кампаніі паселішча названа Джэймстаўнам.

У 1673 г. паселішча і крэпасць былі часова захоплены галандцамі. У канцы XVIII — XIX стст. Джэймстаўн з’яўляўся важным транзітным цэнтрам у Паўднёвай Атлантыцы. У 1834 г. перададзены ў маёмасць Вялікабрытаніі. Па загаду каралевы Вікторыі ў 1859 г. атрымаў статус горада і права на самакіраванне.

З 2009 г. з’яўляецца афіцыйнай сталіцай брытанскай заморскай тэрыторыі Астравы Святой Алены, Узнясення і Трыстан-да-Кунья.

## Эканоміка 
Большасць жыхароў горада Джэймстаўн працуе ў адміністрацыі і займаецца абслугоўваннем.

## Славутыя мясціны 
Спіс славутых мясцін Джэймстаўна:
* Старая прыморская частка горада, пабудаваная ў канцы XVIII ст. — пачатку XIX ст. Вядзецца праца для ўключэння яе ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Church059 Anglican-St James' Church Jamestown.jpg|Англіканскі касцёл 1774 г.
Streetscape - Jamestown. Early 80^^39,s. - panoramio.jpg|Старая вуліца

* Лесвіца Якаба — лесвіца на паверхню скал над горадам. Складаецца з 699 прыступак. Пабудавана ў 1829 г.

Jamestown Jacobs Ladder.jpg|Лесвіца Якаба

## Спасылкі 
* JAMESTOWN WHERE IT ALL HAPPENS
* Jamestown, capital city of Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha 

Катэгорыя:Гарады вострава Святой Алены
Катэгорыя:Востраў Святой Алены
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1659 годзе
Дуала

**Дуала** — найбуйнейшы горад Камеруна, яго эканамічная сталіца, цэнтр прыбярэжнага рэгіёна і дэпартамента Вуры. Насельніцтва - 1494,7 тыс. чалавек (даныя 2001 года). Насельніцтва агламерацыі - звыш 2 мільёнаў чалавек.

## Геаграфія 
Горад Дуала размешчаны ў заходняй частцы Камеруна, у 250 кіламетрах на захад ад Яўндэ, у 24 кіламетрах ад Атлантычнага акіяна, па берагах эстуарыя ракі Вуры. Паўднёвая, вялікая частка горада размешчана на левым беразе ракі. Паўночную, партовую частку звязвае з паўднёвай мост Банаберы. Горад Дуала злучаны чыгункамі з гарадамі Яўндэ, Эдэа, Нконгсамба, Нгаундэрэ і Кумба.

## Гісторыя 
Першымі еўрапейцамі, якія з'явіліся ў раёне сучаснай Дуалы, былі партугальцы ў 1472 годзе. Каля 1650 года на тэрыторыі сучаснай Дуалы ўзнікла паселішча народа дуала. У XVIII стагоддзі паселішча зрабілася цэнтрам трансатлантычнага гандлю нявольнікамі. У сярэдзіне XIX стагоддзя сюды прыбываюць англійскія місіянеры.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Выбітныя ўраджэнцы і жыхары 
* Вобга Цьянчэн, беларускі футбаліст

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Камеруна
Доха

**До́ха** (), ранейшая назва **Біда** — горад, сталіца Катара. Знаходзіцца на ўсходнім узбярэжжы паўвострава Катар у Персідскім заліве. Буйнейшы горад краіны. Насельніцтва, станам на 2020 год — 1&nbsp;186&nbsp;023 чалавек, адзін з самых хуткарослых гарадоў свету.

З даўніны важны порт, але хуткія цячэнні і каралавыя рыфы раней перашкаджалі заходу вялікіх караблёў. Горад цалкам знішчаны ў 1867 годзе падчас вайны з Бахрэйнам. У 1916 годзе брытанцы вызначылі Доху як сталіцу свайго пратэктарату. Калі Катар атрымаў незалежнасць, горад стаў сталіцай дзяржавы. Доха значна змянілася пасля пачатку прамысловай распрацоўкі радовішч нафты і прыроднага газу. Цяпер гэта сучасная горад з вялікім портам, здольным прымаць акіянскія караблі, ёсць міжнародны аэрапорт.

Меліярацыя ўзбярэжжа дадала 400 га зямлі і 30 км берагавой лініі. Палова з 22 км² тэрыторыі, на якой пабудаваны міжнародны аэрапорт Хамад — меліяраваныя землі. У цэнтры бухты перад горадам знаходзіцца некалькі штучных астравоў, буйнейшы з іх — Жамчужына. Іншыя астравы каля ўзбярэжжа Дохі — Пальмавае дрэва, Шрао, Аль-Сафлія і Алія.

У Досе размешчаны Катарскі ўніверсітэт і кампус бізнес-школы HEC Paris.

## Насельніцтва 
* 2020 год — 1&nbsp;186&nbsp;023 чалавек
* 2010 год — 796&nbsp;947 чалавек
* 2001 год — 299&nbsp;300 чалавек

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сталіцы Азіі
Катэгорыя:Гарады Катара
Дзюсельдорф

**Дзю́сельдорф** () — горад на захадзе Федэратыўнай Рэспублікі Германія, у Рэйнска-Рурскім рэгіёне, сталіца федэральнай зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія і рэзідэнцыя зямельнага ўрада акругі Дзюсельдорф. Насельніцтва — 584,2 тыс. чалавек (2009); у 2000 г. — 568,9 тысяч. Плошча 217,0 км². Упершыню згадваецца ў 1135 годзе, горад з 1288 года. Назву гораду дала рака Дзюсель.
## Насельніцтва 
## Адукацыя і культура 
* Дзюсельдорфскі ўніверсітэт імя Генрыха Гейнэ

## Спорт 
* Меркур Шпіль-Арэна

## Вядомыя ўраджэнцы 
* Генрых Гейнэ (1797—1856) — нямецкі паэт
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Дублін

**Ду́блін** (; [dʌblɪn]), або **Бале-Аха-Кліях** (ірл. *Baile Átha Cliath*; [bˠalʲə a:ha klʲiəh]) — горад у Ірландыі, сталіца краіны.

Размешчаны на пры ўпадзення ракі Ліфі ў Дублінскі заліў Ірландскага мора. Самы вялікі горад на востраве Ірландыя і ў Ірландскай Рэспубліцы, займае плошчу каля 115 км². Галоўны порт краіны на Ірландскім моры. Асноўны цэнтр палітычнага, эканамічнага і культурнага жыцця краіны. Насельніцтва 506 тыс. чал. (2009), з прыгарадамі — каля 1,5 млн.

## Гісторыя 
Паселішча на месцы сучаснага Дубліна існавала, імаверна, ужо ў 1 ст., але ўласна горад быў заснаваны вікінгамі каля 841 года. У 999 годзе Дублін быў узяты Брыянам Бору, будучым вярхоўным каралём Ірландыі. У 1166 годзе ў дублінскай кафедры каранаваўся Руайдры Уа Канхабар, апошні бясспрэчны вярхоўны кароль (у 1169 годзе пачаўся захоп Ірландыі Англіяй).

## Насельніцтва 
## Адукацыя 
* Дублінскі ўніверсітэт, Ірландскі нацыянальны ўніверсітэт, Дублінскі гарадскі ўніверсітэт, Дублінскі тэхналагічны ўніверсітэт

## Гарады-пабрацімы 
## Галерэя 

Dublin-01-St. Patrick's Cathedral-1989-gje.jpg
Dublin-Christ Church Cathedral-08-2017-gje.jpg
Dublin-14-Praesidentenpalais-2017-gje.jpg
Dublin-Temple Bar-08-2017-gje.jpg
Dublin-34-Czech Inn-2017-gje.jpg
Dublin-48-Stags Head-Bar-1993-gje.jpg
Dublin-52-Stags Head-Spiegel-1993-gje.jpg
Dublin-Guiness-Brauerei-24-Reklame mit Battle of Hastings-1989-gje.jpg
Dublin-09-Dame St 72-Olympia Theatre-1993-gje.jpg

## Славутасці 
* Сабор Святога Патрыка
* Сабор Хрыста

## Вядомыя асобы 
* Джэймс Джойс
* Рыгор Арцюшэнка
* Рычард Брынслі Шэрыдан

## Гл. таксама 
* Дублінскі рукапіс

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Ірландыі
Катэгорыя:Сталіцы дзяржаў
Дуглас (востраў Мэн)

**Дуглас** (, ) — горад на востраве Мэн, адміністрацыйны цэнтр.
Насельніцтва — 26218 жыхароў (паводле перапісу 2006 года), гэта складае прыкладна трэць усяго насельніцтва вострава.

Са славутасцяў горада варта адзначыць адзіны ў Еўропе (а, магчыма, і ва ўсім свеце) дзейсны і дагэтуль конны трамвай. Таксама ў Дугласе знаходзіцца Тынвальд — адзін з найстарэйшых парламентаў у свеце.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады вострава Мэн
Дурбан

**Ду́рбан** (, старая назва **Порт-Натал**, *Port Natal*) — цэнтр трэцяй па насельніцтву агламерацыі ў Паўднёва-Афрыканскай Рэспубліцы (3,45 млн жыхароў у 2007) пасля Яганэсбурга і Кейптауна, размешчаны ў гарадской акрузе Этэквіні правінцыі Квазулу-Натал. Найбуйнейшы порт у рэгіёне.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Зноскі 
Катэгорыя:Гарады ПАР
Епіскопі

**Епіскопі** () — адміністрацыйны цэнтр Акратыры і Дэкелія, тэрыторый на Кіпры, на якіх размяшчаюцца брытанскія ваенныя базы. Размешчаны на беразе аднайменнага заліва.

Епіскопі заснаваны ў 1953 годзе ў заходняй частцы Акратыры, яшчэ да абвяшчэння незалежнасці Кіпра. Менавіта ў Епіскопі часцей за ўсё праходзяць дэманстрацыі грэкаў-кіпрыётаў, якія пратэстуюць супраць размяшчэння на востраве ваенных баз.

## Спасылкі 
* Акратыры і Дэкелія 

Катэгорыя:Сталіцы еўрапейскіх дзяржаў
Катэгорыя:Кіпр
Екацярынбург

**Екацярынбу́рг** (з 1924 да 1991 — **Свярдло́ўск**) — адміністрацыйны цэнтр Свярдлоўскай вобласці, чацвёрты па колькасці насельніцтва (пасля Масквы, Санкт-Пецярбурга і Новасібірска) горад у Расіі. Транспартна-лагістычны вузел на Транссібірскай магістралі, буйны прамысловы цэнтр (оптыка-механічная прамысловасць, прыборабудаванне і цяжкае машынабудаванне, металургія, паліграфічная прамысловасць, лёгкая і харчовая прамысловасць, ваенна-прамысловы комплекс).

## Гісторыя 
left|thumb|100px|Герб (1783) 
Вясной 1723 года па загаду імператара Пятра I на берагах ракі Ісець разгарнулася будаўніцтва найбуйнейшага ў Расіі металургічнага завода. Датай утварэння горада лічыцца 7(18) лістапада 1723 года, калі ў цэхах завода быў здзейснены першы пробны пуск баявых молатаў. Назву горад атрымаў у гонар імператрыцы Кацярыны I.

Будаўніцтва горада ажыццяўлялася па генеральнаму плану, распрацаванаму выхаванцам артылерыйскай акадэміі Тацішчавым і ваенным інжынерам дэ Геніным. Першы генеральны план тагачаснага завода-крэпасці сведчыць аб тым, што забудова горада на Ісеці ажыццяўлялася ў традыцыі найвыдатнейшых фартыфікацыйных пабудоў Германіі, Нідэрландаў і Францыі. Еўрапейскі характар горада ўвасобіўся не толькі ў яго назве (ням. «бург» у перакладзе на бел. «горад»), але і ў планіроўцы.

## Транспарт 
* Екацярынбургскі метрапалітэн
* Екацярынбургскі трамвай

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Рыма Леанідаўна Арцёмчык (нар. 1934) — беларуская і расійская архітэктар.
* Ігар Рыгоравіч Бакалаў — савецкі і беларускі спартсмен-стралок.
* Ювеналій Аляксандравіч Вейс — беларускі вучоны ў галіне машыназнаўства.
* Людміла Аляксандраўна Вільчко (нар. 1935) — беларуская архітэктар.
* Уладзімір Гасцюхін — расійскі акцёр.
* Яўген Іванавіч Дашкоў (нар. 1941) — рускі і беларускі акцёр.
* Уладзімір Мікалаевіч Заграбельны (нар. 1938) — беларускі архітэктар.
* Роальд Эдмундавіч Кнаўэр (1937—2021) — беларускі архітэктар.
* Барыс Андрэевіч Кожыхаў (нар. 1932) — беларускі архітэктар.
* Дзмітрый Юр’евіч Мерзлякоў (нар. 1964) — беларускі архітэктар.
* Сяргей Андрэевіч Мыльнікаў — Герой Расійскай Федэрацыі.
* Уладзімір Мулявін (1941 — 2003) — беларускі артыст, спявак, заснавальнік і мастацкі кіраўнік беларускага вакальна-інструментальнага ансамбля «Песняры».
* Барыс Уладзіміравіч Нічкоў (1938—2018) — беларускі музыкант-габаіст, педагог.
* Эрнст Неізвесны — савецкі і амерыканскі скульптар.
* Алег Платонаў — рускі пісьменнік.
* Валянціна Васілеўна Пражэева (1943—2023) — беларуская артыстка тэатра лялек. 
* Яўген Сямёнавіч Разенблат (нар. 1961) — беларускі гісторык яўрэйскага паходжання.
* Валерыя Анатолеўна Цецераўкова (нар. 1956) — беларуская архітэктар.
* Вольга Ісаеўна Ціхава (1938—2013) — беларуская архітэктар.

## Культура 
* Агата Кристи
* Чайф

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Свярдлоўскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1723 годзе
Катэгорыя:Гарады-мільянеры Расіі
Жэнева

**Жэне́ва** (, , ) — горад у Швейцарыі, цэнтра аднайменнага кантона.

Насельніцтва: 184,8 тыс. чалавек (2003), сярод іх 44 % іншаземцы. Насельніцтва ў асноўным франкамоўнае.

Першыя паселішчы на месцы сучаснага горада паўсталі больш 2000 гадоў назад. У 120 г. да н.э. рымскія войскі захапілі ўжо развіты горад у вусце ракі Рона (ён быў заснаваны кельтамі некалькі стагоддзяў назад). У IV стагоддзі насельніцтва прымае хрысціянства. У XI стагоддзі горад становіцца часткай Рымскай імперыі. Жэнева атрымала самакіраванне ў 1387 г. У XVI стагоддзі горад ператвараецца ў буйны еўрапейскі цэнтр Рэфармацыі, які прымаў вялікую колькасць рэлігійных бежанцаў, у тым ліку з суседняй Францыі.

У 1526 годзе Жэнева, Цюрых і Берн заключылі абарончы саюз (у 1584 годзе паміж гарадамі быў заключаны пастаянны саюз). У 1798 годзе Напалеонам горад далучаны да Францыі, для чаго быў створаны адмысловы дэпартамент Леман. З 1815 года Жэнева знаходзіцца ў складзе Швейцарыі.

Жэнева з'яўляецца сусветным фінансавым і дыпламатычным цэнтрам, тут размяшчаецца мноства міжнародных арганізацый. У 2009 годзе Жэнева заняла чацвёртае месца ў спісе самых дарагіх гарадоў свету.

## Славутасці 
* Палац Нацый
* Сцяна Рэфармацыі
* Жэнеўскі сабор
* Жэнеўскі фантан

## Вядомыя асобы 
* Марыс Баро
* Габрыэль Крамер
* Сімон Люілье
* Рэнэ дэ Сасюр
* Фердынанд дэ Сасюр
* Мішэль Сімон — акцёр тэатра і кіно
* Жан Шарль Леанар Сімонд дэ Сісмандзі

## Гл. таксама 
* Жэнеўскі музей мастацтва і гісторыі
* Жэнеўскі інстытут міжнародных адносін
* Жэнеўская канферэнцыя, 1954

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт горада Жэневы 

Катэгорыя:Гарады Швейцарыі
Катэгорыя:Камуны кантона Жэнева
Ерэван

**Ерэван** () — горад у Арменіі, сталіца краіны. Размешчаны ў левабярэжнай (па рацэ Аракс) частцы Арарацкай раўніны і часткова на вулканічным плато, на вышыні над узроўнем мора ад 850 да 1300 м. Праз Ерэван працякае найбуйнейшая рака Арменіі Раздан.

» на паштовай марцы Арменіі, 2011 г.]]
Ерэван — найбуйнейшы горад Арменіі. Насельніцтва складае 1,2 млн чал. (2011). Важнейшы палітычны, культурны, навуковы і прамысловы цэнтр, а таксама галоўны транспартны вузел краіны. 2 аэрапорты: Эрэбуні і Звартноц. Метрапалітэн.

## Геаграфія 
Ерэван знаходзіцца ў паўночна-ўсходняй частцы Арарацкай раўніны, размешчанай у цэнтральнай частцы Армянскага нагор’я. Плато, на якім размешчаны Ерэван, з трох бакоў акаймавана горамі — на паўночным захадзе знаходзіцца гара Арагац, на поўначы — Канакерскае пласкагор’е, а на ўсходзе — Гегамскія горы. На поўдні Ерэванская катлавіна спускаецца ў даліну ракі Аракс, за якой узвышаецца масіў Вялікага і Малога Араратаў.
Рэльеф Ерэвана адрозніваецца вялікай разнастайнасцю, ваганні вышынь у яго межах дасягаюць 400 метраў. Праз горад, у маляўнічай цясніне, працякае рака Раздан.
Асаблівасці рэльефу, клімат, вывучэнне ружы вятроў на гэтым горным плато ляглі ў аснову першага генеральнага плана Ерэвана, створанага акадэмікам архітэктуры А. Таманянам у 1924 годзе. Паводле гэтага плана Ерэван быў задуманы як горад з радыяльна-кальцавой планіроўкай цэнтра, якая захоўвала кірункі магістраляў, што склаліся гістарычна, і значныя помнікі гісторыі і культуры. Усе наступныя генеральныя планы і праекты забудовы Ерэвана, галоўным чынам, працягвалі ідэі А. Таманяна.

## Клімат 
Ерэван размешчаны ў дзвюх ландшафтных зонах: паўпустынна-пустынная пераважае на вышыні 850—1000 м, сухая стэпавая — вышэй. Штогадовая сярэдняя тэмпература паветра складае 11,8 °C, летам +25 °C, зімой −4-5 °C, абсалютны максімум +42 °C, абсалютны мінімум −31 °C. Штогадовае сонечнае ззянне дасягае ў сярэднім 2700 гадзін.

Летні сезон доўжыцца больш за 4 месяцы з сухім і гарачым надвор’ем, сярэдняя тэмпература паветра ў жніўні 22-26 °C, найвышэйшая тэмпература роўная 41,4 °C. Вятры, якія дзьмуць улетку, становяцца мацнейшымі ў другой палове дня, дасягаючы часам 15-20 м/с. Зіма ўмерана халодная: пастаяннае снежнае покрыва ўтвараецца не кожны год. Сярэдняя тэмпература ў студзені −4-6 °C, найменшая тэмпература −31 °C. Вясна кароткая з няўстойлівым надвор’ем. Восені ўласцівае мяккае, сонечнае і зацішнае надвор’е. Сярэднегадавы аб’ём атмасферных ападкаў 250—370 мм. Максімум ападкаў выпадае ў маі.
* Артур Артаваздавіч Тарханян, армянскі архітэктар
* Мішэль Тэр-Закаран, французскі футбольны трэнер
* Рубен Варданян — мільярдэр і прадпрымальнік, экс-кіраўніка Нагорнага Карабаха.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Арменіі