open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Алэксандрс Цаўня

**А́лэксандрс Ца́ўня** (; нар. , , Латвійская ССР) — латвійскі футбаліст, паўабаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Латвіі (2007—2015). У цяперашні час працуе ў трэнерскім штабе «Елгавы».

## Кар’ера 
### «Сконта» 
Алэксандрс Цаўня з’яўляецца выхаванцам даўгаўпілскай ДЮСШ і рыжскага «Сконта». За моладзевы склад апошняга ён выступаў да канца 2005 года. У студзені 2006 года ён далучыўся да каманды першага латышскага дывізіёна «Алімп». У маі таго ж года вярнуўся ў «Сконта», за які правёў 10 матчаў і забіў два галы ў другой палове чэмпіянату краіны. Ужо ў наступным сезоне Цаўня стаў іграком асноўнага складу клуба. У студзені 2009 года Алэксандрс быў арандаваны англійскім клубам «Уотфард» выступалі ў чэмпіянаце футбольнай лігі. Па заканчэнні арэнды футбаліст вярнуўся ў «Сконта». Летам 2010 года футбаліст знаходзіўся на праглядзе ў англійскім клубе «Блэкпул», аднак «прыморцаў» ён не падышоў.

### ЦСКА Масква 
У студзені 2011 года Цаўня правёў перадсезонны збор з маскоўскім ЦСКА, паводле выніках якога быў арандаваны на паўгода з правам выкупу. Дэбют у ЦСКА адбыўся 17 лютага 2011 года ў матчы Лігі Еўропы супраць грэчаскага клуба ПАОК. 27 чэрвеня Алэксандрс падпісаў афіцыйны кантракт з ЦСКА тэрмінам на пяць гадоў. З 2013 год стаў рэдка з’яўляцца ў складзе армейцаў з-за траўм. У студзені 2017 года пагадненне з маскоўскім клубам было разарвана.

### Вяртанне ў Латвію 
31 сакавіка 2017 года стала вядома пра падпісанне Цаўням кантракта з латвійскім РФШ. Аднак, у складзе каманды правёў толькі два матчы.

У 2018 годзе далучыўся да юрмальскага «Спартака» ў якасці гуляючага трэнера, аднак на поле ўжо не выхадзіў. У снежні 2018 года перайшоў у «Елгаву».

## Міжнародная кар’ера 
У нацыянальную зборную Латвіі Цаўня ўпершыню быў выкліканы ў 2007 годзе. Дэбют адбыўся ў 2008 годзе.

## Дасягненні 
 **«Сконта»**
* Чэмпіён Латвіі: 2010

 **ЦСКА**
* Чэмпіён Расіі (3): 2013, 2014, 2016
* Уладальнік Кубка Расіі (2): 2011, 2013

## Крыніцы 
## Спасылкі
* 

Катэгорыя:Футбалісты Латвіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Латвіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Рыжская футбольная школа
Катэгорыя:Ігракі ФК ЦСКА Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Уотфард
Катэгорыя:Ігракі ФК Сконта
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімп Рыга
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Латвіі
Сяргей Валер’евіч Мазякін

{{Хакеіст
 | Імя                  = Сяргей Мазякін
 | Выява          = Sergei Mozyakin 2012-10-08 Amur—Metallurg Magnitogorsk KHL-game.jpeg
 | Шырыня               = 200px
 | Пазіцыя              = Крайні нападаючы
 | Рост                 = 180
 | Вага                  = 87
 |Зух=правы
 | Гульнявая кар'ера      = 
 | Грамадзянства          = 
 | Дата нараджэння        = 30.03.1981
 | Месца нараджэння       = , РСФСР, СССР
 | Драфт НХЛ = *У 2002 годзе выбраны ў 9 раўндзе пад агульным 263-м нумарам клубам «Каламбус Блю Джэкетс»*
 | Кар'ера              = 1999—н.ч.

{ style="background:transparent"

}
{ style="background:transparent"

}
 | Медалі               = 

}}
**Сяргей Мазякін** (; , , СССР) — расійскі хакеіст, нападнік магнітагорскага клуба «Металург» і зборнай Расіі. Заслужаны майстар спорту Расіі (2009). Добра вядомы дзякуючы сваёй выніковасцю.

## Кар’ера 
У маладыя гады Сяргей выступаў у канадскім клубе «Валь-д’Ор Фарорс». У 2002 годзе быў задрафтаваны ў дзявятым раўндзе пад нумарам 263 за клуб «Каламбус Блю Джэкетс». У расійскай лізе дэбютаваў у сезоне 2000—2001 гадоў за маскоўскі ЦСКА, за які правёў некалькі сезонаў.

З 2006 года на працягу пяці гадоў Сяргей выступаў у складзе мыцішчанскага «Атланта», дзе быў капітанам каманды і заваяваў мноства індывідуальных узнагародаў. З 2011 года з’яўляецца іграком магнітагорскага «Металурга». У лютым 2013 года падоўжыў кантракт з клубам на пяць гадоў да канца сезону 2017—2018 гадоў.

У сезоне 2013—2014 гадоў стаў уладальнікам Кубка Гагарына.

### Міжнародная 
Сяргей з’яўляецца сталым членам зборнай Расіі. Разам са зборнай станавіўся чэмпіёнам свету 2008 года і 2009 года.

## Дасягненні 
* Чэмпіён свету: 2008, 2009
* Сярэбраны прызёр чэмпіянату свету: 2010
* Уладальнік Кубка Гагарына: 2014

## Спасылкі 
* Старонка на афіцыйным сайце КХЛ

Катэгорыя:Хакеісты Расіі
Катэгорыя:Хакеісты КХЛ
Катэгорыя:Ігракі зборнай Расіі па хакеі
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Ігракі Валь-д’Ор Фарорз
Катэгорыя:Ігракі ХК ЦСКА Масква
Катэгорыя:Ігракі ХК Атлант Мыцішчы
Катэгорыя:Ігракі ХК Металург Магнітагорск
Тры нарысы па тэорыі сексуальнасці

**«Тры нарысы па тэорыі сексуальнасці»** () — праца Зігмунда Фрэйда, якая датуецца 1905 годам. У гэтым творы нямецкі аўтар высунуў сваю тэорыю сексуальнасці і яе станаўленне ў дзяцінстве. Кніга Фрэйда ахоплівае тры асноўныя вобласці, як сексуальныя вычварэнствы, дзіцячая сексуальнасць і палавое паспяванне.

## Спасылкі 
* Тры нарысы па тэорыі сексуальнасці на праекце Гутэнберг

Катэгорыя:Зігмунд Фрэйд
Катэгорыя:Навуковая літаратура
Ніжнебаварскі курортны трохвугольнік

**Ніжнебаварскі курортны трохвугольнік**, таксама **Ратальскі курортны трохвугольнік** — агульная назва трох баварскіх курортаў — Бад-Фюсінга, Бад-Грысбаха і Бад-Бірнбаха, размешчаных на паўднёвым усходзе нямецкай федэральнай зямлі Баварыя, у акрузе Ніжняя Баварыя, каля аўстрыйскай граніцы. Бад-Фюсінг мае найбольшую колькасць начовак у год сярод усіх курортаў Германіі.

## Гл. таксама 
* Заходнебагемскі курортны трохвугольнік

Катэгорыя:Курорты Германіі
Катэгорыя:Геаграфія Баварыі
Катэгорыя:Ніжняя Баварыя
Катэгорыя:Рэгіёны Баварыі
Катэгорыя:Баварыя
Брэсцкі скарб

**Брэсцкі скарб** — скарб, знойдзены ў 1834 годзе ў г.Брэсце. Складаўся з сярэбранай чары і 2 кавалкаў лому, 470 медных солідаў 1659-66 і 87 сярэбраных манет 2-й паловы 17 стагоддзя Рэчы Паспалітай, Прусіі, Саксоніі. Скарб ухаваны ў канцы 17 стагоддзя 39 сярэбраных манет са скарбу захоўваюцца ў Эрмітажы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Скарбы Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Брэста
Брэсцкі дзяржаўны каледж чыгуначнага транспарту

**Брэсцкі дзяржаўны каледж чыгуначнага транспарту** — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова г. Брэста, філіял Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта транспарту. Размяшчаецца ў цэнтры горада, у гістарычным будынку па адрасе вул. Пушкінская, 65, пабудаваным для гарадскога ліцэя ў 1933 годзе.

Рыхтуе спецыялістаў па спецыяльнасцях: аўтаматыка і тэлемеханіка на чыгуначным транспарце; тэхналагічная сувязь на чыгуначным транспарце; тэхнічная эксплуатацыя пагрузачна-разгрузачных, пуцейных, дарожна-будаўнічых машын і абсталявання; арганізацыя перавозак і кіраванне рухам на чыгуначным транспарце; чыгуначны пуць і пуцявая гаспадарка. Больш за 1000 навучэнцаў вочнай дзённай і завочнай формаў навучання.

## Гісторыя 
14 чэрвеня 1940 года Народным Камісарыятам шляхоў зносін быў падпісаны загад аб арганізацыі Брэст-Літоўскага тэхнікума чыгуначнага транспарту. Усталяваны прыём навучэнцаў на 1940—1941 навучальны год па трох спецыяльнасцях: рух і грузавая праца; пуцявая гаспадарка; сігналізацыя, цэнтралізацыя, блакіроўка.

8 красавіка 2005 года Брэсцкі дзяржаўны тэхнікум чыгуначнага транспарту Беларускай чыгункі ператвораны ў Брэсцкі дзяржаўны каледж чыгуначнага транспарту Беларускай чыгункі.

## Вядомыя выпускнікі 
* Віктар Мікалаевіч Навумчык, беларускі вучоны ў галіне педагогікі
* Аляксей Філатаў (нар. 1939) — беларускі пісьменнік, педагог, публіцыст

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Каледжы паводле алфавіта
Катэгорыя:Пушкінская вуліца (Брэст)
Катэгорыя:Каледжы Брэста
Катэгорыя:Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт транспарту
Алег Уладзіміравіч Гарошка

**Алег Гарошка** (, , БССР) — беларускі хакеіст, абаронца мінскага клуба «Дынама», які гуляе ў КХЛ.

## Кар'ера 
### Клубная 
Алег Гарошка пачаў сваю прафесійную кар'еру ў 2008 годзе ў складзе бабруйскага «Шынніка», выступаючы да гэтага за фарм-клуб «Гомеля». У сваім дэбютным сезоне Алег правёў на пляцоўцы 43 матчы, набраўшы 8 (1+7) пунктаў, пасля чаго ён атрымаў прапанову ад роднага гродзенскага «Нёмана». У складзе роднага клуба Гарошка выступаў на працягу двух сезонаў, стаўшы ў сезоне 2010/11 сярэбраным прызёрам чэмпіянату Беларусі.

20 ліпеня 2011 года Алег, нягледзячы на шматлікія праблемы, падпісаў пробны кантракт тэрмінам на паўтары месяца з мінскім Дынама». 5 верасня кіраўніцтва мэнскага клуба прыняло рашэнне падоўжыць пагадненне з Гарошка на адзін сезон. 12 верасня ў матчы супраць омскага «Авангарда» Алег дэбютаваў у Кантынентальнай хакейнай лізе, а ўжо 2 лістапада набраў свой першы пункт у КХЛ, зрабіўшы дзейсную перадачу ў гульні супраць маскоўскага «Спартака».

### Міжнародная 
Разам са зборнай Беларусі Гарошка прымаў удзел у чэмпіянаце свету 2011 года, на якім зборная краіны стала толькі чатырнаццатай, а сам Алег набраў 1 (0+1) пункт у 6 праведзеных матчах.

## Спасылкі 
* Старонка на афіцыйным сайце КХЛ

Катэгорыя:Хакеісты Беларусі
Катэгорыя:Хакеісты КХЛ
Катэгорыя:Ігракі ХК Шыннік Бабруйск
Катэгорыя:Ігракі ХК Нёман Гродна
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Юнацтва-Мінск
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па хакеі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі міжнароднага класа
ESTCube-1

**ESTCube-1** — першы эстонскі спадарожнік, запушчаны 7 мая 2013 ракетай-носьбітам Vega. Распрацаваны студэнтамі Тартускага ўніверсітэта ў межах эстонскай спадарожнікавай праграмы паводле стандарту CubeSat, выніковыя памеры спадарожніка склалі 10×10×10 см, аб’ём 1 літар, маса 1,33 кг.

Акрамя непасрэдна адукацыйнай, спадарожнік мае і навуковую мэту. На борце спадарожніка разгорнуты электрычны ветразь, вынайдзены фінскім навукоўцам Пекам Янхуненам. Такім чынам ESTCube-1 стаў першым у свеце спадарожнікам, што выкарыстоўвае электрычны парус. Будуць праведзеныя выпрабаванні па яго разгортванні, змяненні хуткасці спадарожніка і выніковым вяртанні на Зямлю.

Агульны кошт праекту (уключаючы запуск) склаў €100 000, большая частка з якіх (€70 000) была сплочана за кошт сяброўскага ўнёску Эстоніі як удзельніцы Еўрапейскага касмічнага агенцтва.

## Гл. таксама 
* CubeSat
* Спіс спадарожнікаў CubeSat

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Тартускі ўніверсітэт
Катэгорыя:2013 год у навуцы
Катэгорыя:Касманаўтыка Эстоніі
Дыеўтурыба

**Ды́еўтурыба** () — латышскі неапаганскі рух, які займаецца адраджэннем традыцыйных вераванняў куршаў, земгалаў і латгалаў у перыяд да пачатку хрысціянізацыі ў XIII стагоддзі. Удзельнікі руху завуць сабе дыеўтурамі, літаральна «богаўтрымальнікамі», або больш дакладна «людзямі, што жывуць у ладзе з Дыеусам». Назва Дыеўтурыбы паходзіць ад шырока ўжыванага слова turēt «мець, трымаць, захоўваць», напрыклад, «мець гонар», «мець добры розум», «няхай не будзеш ты мець іншых багоў» і г. д. Дыеўтурыба тады азначала б богабаязнасць, выкананне культу і этычных нормаў. На замежную мову гэту назву найлепей перакладаць словам «культ».

Рух дыеўтураў быў заснаваны ў 1925 годзе Эрнэстам Брастыньшам. У 1936 годзе ён выдае ў Рызе праграмны дакумент руху — Катэхізіс дыеўтураў, або «Цэраксліс» (*Cerokslis*). Рух дыеўтураў быў забаронены пасля савецкае акупацыі Латвіі і адноўлены пасля аднаўлення незалежнасці. Цяпер у краіне маецца каля 650 актыўных удзельнікаў руху, найбольш вядомыя з якіх — кампазітар Раймандс Паўлс і тэлевядучая Ганна Лецкалныня.

## Асаблівасці 
Дыеўтурыба заснаваная на латышскім фальклоры, дайнах і міфалогіі. Дыеўтуры спавядаюць шматбожжа. Галоўнымі з багоў лічацца Дыеус, Лайма і Мара. Таксама важную ролю граюць багіні-апякункі водаў — маці мора (*Jūras māte*), маці водаў (*Ūdens māte*) і маці рэчак (*Upes māte*). Чалавек у дыеўтураў лічыцца сукупнасцю трох формаў: цела (*miesa*), духу (*dvēsele*) і астральнага цела (*velis*).

## Гл. таксама 
* Ромува

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка руху
* Беларускі пераклад катэхізіса дыеўтураў 

Катэгорыя:Неапаганства
Катэгорыя:Рэлігія ў Латвіі
Герусія

**Герусія** ( ад  — «старац», «старэйшына») — у Старажытнай Грэцыі савет старэйшын у гарадах-дзяржавах пераважна арыстакратычнага ладу; разглядаў важныя дзяржаўныя справы, якія падлягалі затым абмеркаванню ў народным сходзе. Колькасць членаў герусіі — геронтаў — і палітычная роля гэтага органа ўлады ў розных полісах былі рознымі.

Найбольш вядомая герусія ў Спарце, якая складалася з 30 чалавек (28 геронтаў старэйшых за 60 гадоў, якія выбіраліся пажыццёва, і двух цароў); з'яўлялася тут вышэйшым і, мабыць, найстаражытным урадавым органам.

Катэгорыя:Улада ў Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Спарта
Кевін Лаланд

**Кевін Лаланд** (, Кінгстан, Канада) — беларускі хакеіст канадскага паходжання, варатар расійскай каманды «ЦСКА» (Масква), якая выступае ў КХЛ. Удзельнік Чэмпіянату свету па хакеі з шайбай 2014 года ў складзе зборнай Беларусі.

## Кар’ера 
Кевін Лаланд пачаў сваю прафесійную кар’еру ў 2003 годзе. У 2005 годзе на драфце НХЛ ён быў абраны ў 5 раўндзе пад агульным 128-м нумарам клубам «Калгары Флэймз». Да 2010 года Кевін працягваў выступаць у ніжэйшых лігах паўночнаамерыканскага хакею. У ліпені 2010 года Лаланд падпісаў кантракт з чэхаўскім «Віцязем», у складзе якога ў сезоне 2010—2011 гадоў правёў на пляцоўцы 45 матчаў з каэфіцыентам надзейнасці 2,96.

26 ліпеня 2011 года Кевін падпісаў двухбаковы кантракт з мінскім «Дынама». 16 лютага 2012 года ён прыняў беларускае грамадзянства, пасля чаго атрымаў права выступаў за нацыянальную зборную Беларусі.

## Спасылкі 
* Профіль на сайце КХЛ

Катэгорыя:Хакеісты Канады
Катэгорыя:Хакеісты Беларусі
Катэгорыя:Хакеісты КХЛ
Катэгорыя:Хакейныя варатары
Катэгорыя:Ігракі «Куад-Сіці Флэймз»
Катэгорыя:Ігракі «Сірак’юз Кранч»
Катэгорыя:Ігракі ХК Віцязь Падольск
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Юнацтва-Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК ЦСКА Масква
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па хакеі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі міжнароднага класа
Скопас

**Ско́пас** (, *Skopas*; каля 395 да н.э.,  — ) — старажытнагрэчаскі скульптар і архітэктар эпохі позняй класікі, прадстаўнік новаатычнай школы. Адзін з першых майстроў грэчаскай класікі, які аддаў перавагу мармуру, практычна адмовіўшыся ад выкарыстання бронзы, упадабанага матэрыялу папярэдніх майстроў, у прыватнасці Мірана і Паліклета.

## Біяграфія 
Скопас нарадзіўся на востраве Парас каля 395 гады да н.э. Працаваў у такіх грэчаскіх і малаазійскіх гарадах, як Тэгея (цяпер Піялі), Галікарнас (цяпер Бодрум у Турцыі) і інш. Супрацоўнічаў з Праксіцелем. Удзельнічаў у будаўніцтве храма Афіны ў Тэгеі (350—340 да н.э.) і маўзалея ў Галікарнасе (сярэдзіна IV ст. да н.э.), выступаючы і як архітэктар, і як разьбяр.

## Творчасць 
Сярод твораў Скопаса, якія дайшлі да нас, самым значным лічыцца фрыз маўзалея ў Галікарнасе з выявай амазонамахіі (створаны сумесна з Брыяксісам, Леахарам і Цімафеем; фрагменты — у Брытанскім музеі). Многія працы Скопаса вядомыя па рымскіх копіях («Потас», «Малады Геракл», «Мелеагр», «Менада»). Адмовіўшыся ад традыцыйнага для грэчаскай класікі стылю, заснаванага на ідэі гармоніі і спакою, Скопас увёў у выяўленчае мастацтва тэму душэўных перажыванняў, барацьбы жаданняў. Для гэтага ён выкарыстоўваў дынамічную кампазіцыю і наватарскія выразныя прыёмы лепкі партрэтаў (глыбока пасаджаныя вочы, маршчыны і да т.п.).

У гонар Скопаса названы кратар на Меркурыі.

## Гл. таксама 
* Скульптура Старажытнай Грэцыі

## Літаратура 
* *Чубова А. П.* Скопас. — Л.—М., 1959.
* *Arias P. E.* Scopas. — Roma, 1952.
* *Andreas Linfert*. Von Polyklet zu Lysipp. Polyklets Schule und ihr Verhältnis zu Skopas v. Paros. — Diss. Freiburg i. B., 1965.
* *Andrew F. Stewart*. Skopas of Paros. — Noyes Pr., Park Ridge, N.Y. 1977. — ISBN 0-8155-5051-0.
* *Andrew Stewart*. Skopas in Malibu. The head of Achilles from Tegea and other sculpures by Skopas in the J. Paul Getty Museum. — J. Paul Getty Museum, Malibu, Calif. 1982. — ISBN 0-89236-036-4.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Скульптары Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Архітэктары Старажытнай Грэцыі
Амазонамахія

, Брытанскі музей]]
[міні|250пкс|Геракл і амазонкі, атычная чорнафігурная [гідрыя]]
**Амазонамахія** () — барацьба старажытнагрэчаскіх герояў Белерафонта, Геракла, Тэсея, Ахіла і іншых з амазонкамі — ваяўнічым племем жанчын.

Папулярны сюжэт у грэчаскім і эліністычным мастацтве, у прыватнасці, у вазапісе. Паводле меркавання навукоўцаў, амазонамахія магла сімвалізаваць перамогу грэчаскай культуры над варварамі. Матывы амазонамахіі распрацоўваліся і ў постантычным мастацтве, асабліва ў стылі барока.

## Самыя вядомыя прыклады 
* Фідый адлюстраваў сцэну амазонамахіі на шчыце Афіны Парфенас — манументальнай статуі, пастаўленай у Парфеноне.
* Мікан, афармляючы Стоя Пікіле, пабудаваную на Афінскай агоры, таксама адлюстраваў сцэну амазонамахіі.
* Фрагмент амазонамахіі адлюстраваў Скопас на скульптурным мармуровым фрызе Галікарнаскага маўзалея. (Цяпер Брытанскі музей, Лондан).
* Шматфігурная мазаіка з Апалоніі Ілірыйскай таксама адлюстравае сцэну амазонамахіі.

## Спасылкі 
* Вялікі Энцыклапедычны слоўнік

Катэгорыя:Міфалагічныя бітвы
Катэгорыя:Старажытнагрэчаская міфалогія
Брэсцкі дзяржаўны музычны каледж імя Рыгора Шырмы

**Брэсцкі дзяржаўны музычны каледж імя Рыгора Шырмы** (**БДМК**) — дзяржаўная сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў г. Брэсце. Размешчаны па вул. Гогаля, 7.

## Гісторыя 
Рашэнне пра адкрыццё ў Брэсце музычнага вучылішча было прынята ў снежні 1939 года. Гэта была першая музычная сярэдняя навучальная ўстанова ў Заходняй Беларусі.

Сярод тых, хто спрычыніўся да заснавання вучылішча былі такія вядомыя музыканты і педагогі, як Шубік І. Я., Дземчанка М. А., Дабратворская Я. М., Арэнская М. І., Мінстэр М. Я., Жукоўская В. Г., Русін М. А., Бубен Т. Г. і іншыя. У гады Другой сусветнай вайны будынак вучылішча быў разбураны, у агні загінулі музычныя інструменты і бібліятэка. Пасля вызвалення Брэста ад гітлераўскіх захопнікаў ужо 1 верасня 1944 года аднавіліся заняткі ў вучылішчы. Першы выпуск (усяго 3 чалавекі) адбыўся ў 1948 годзе.

За вялікую працу па падрыхтоўцы музычных кадраў у 1969 годзе калектыў вучылішча быў узнагароджаны Ганаровай Граматай Вярхоўнага Савета БССР. У 1990 годзе ў ім адкрылася аддзяленне народнага харавога спеву.

У лістападзе 1993 года рашэннем Брэсцкага аблвыканкаму вучылішча была пераўтворана ў сярэднюю спецыяльную навучальную ўстанову новага тыпу — музычны каледж, а 12 жніўня 1994 года пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь каледжу было прысвоена імя Рыгора Шырмы.

З 1 верасня 1994 года пры каледжы адкрыта дзіцячая музычная школа прафесійнай арыентацыі.

## Спецыяльнасці 
У цяперашні час па 6 спецыяльнасцях у каледжы навучаюцца 298 навучэнцаў, калектыў каледжу складаюць 127 выкладчыкаў і канцэртмайстраў, з іх 90 % — выпускнікі вучылішча (каледжа). Навучанне ў каледжы дзённае па спецыяльнасцях: музыказнаўства, дырыжыраванне, інструментальнае выкананне, спевы (акадэмічныя), мастацтва эстрады, акцёрскае мастацтва. У каледжы больш за 10 розных творчых калектываў (аркестраў, хароў, ансамбляў), шэрагу з іх прысвоена высокае званне народны.

## Дырэктары 
У розныя гады музычнае вучылішча ўзначальвалі: Міхаіл Рыгоравіч Солапаў, Леанід Яфімавіч Школьнікаў, Канстанцін Леанідавіч Манучараў, Аляксандр Аляксандравіч Мартыненка, а з 1988 года — Жанна Савіна. Цяпер дырэктарам Брэсцкага дзяржаўнага музычнага каледжу імя Рыгора Шырмы з’яўляецца Рамуальд Адольфавіч Жабінскі.

## Вядомыя выкладчыкі і выпускнікі 
* Клаўдзія Канстанцінаўна Каліна, беларуская пісьменніца
* Якаў Сямёнавіч Малайчук, беларускі харавы дырыжор, краязнаўца
* Алена Варабей — расійская эстрадная актрыса, Заслужаная артыстка Расіі
* Анатоль Маскаленка — заслужаны артыст Украіны
* Аляксандр Дзямешка (1966) — удзельнік ансамбля «Песняры».
* Леанід Тышко (1964) — удзельнік ансамбля «Песняры».
* Уладзімір Солтан (1974) — кампазітар, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР.
* Лілія Батырава — заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Каледжы паводле алфавіта
Катэгорыя:Каледжы Брэста
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Рыгора Шырмы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1939 годзе
Катэгорыя:1939 год у Брэсце
Катэгорыя:Вуліца Гогаля (Брэст)
Катэгорыя:Музычная адукацыя ў Беларусі

Катэгорыя:Культурныя арганізацыі Брэста
Стоя

[thumb|200px|[Стоя Атала — макет у натуральную велічыню (1950-я гады)]]
**Стоя** ( — «порцік») — у антычнай архітэктуры, доўгая галерэя-порцік, звычайна з адным-двума шэрагамі калон і са сцяной па адным з доўгіх бакоў; крытая каланада.

У Афінах была асабліва вядомая стоя Пікіле ( — «пярэстая» каланада), упрыгожаная роспісамі Палігната. Нярэдка стоі мела два рады калон, як напрыклад, у Пірэі. Царская стоя (, або ) у Афінах, у якой засядаў архонт, была падзелена трыма радамі калон на 3 часткі (алеі), з якіх сярэдняя была завершана паўкругам (). Гэта каланада была прататыпам рымскіх базілік, якія ад яе атрымалі сваю назву. У старажытных Афінах назва стоі мелі многія будынкі, напрыклад, крамы, свіраны.

У 1950-я гады амерыканцы аднавілі на агоры стою Атала.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
Катэгорыя:Калоны
Славінск

Назву **Славінск** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць
** Славі́нск — вёска ў Петрыкаўскім раёне
** Славі́нск — пасёлак у Петрыкаўскім раёне
* Мінская вобласць
** Сла́вінск — вёска ў Слуцкім раёне
Малаяраславец

**Малаяраславец** — горад на поўначы Калужскай вобласці Расіі, за 61 км на поўнач ад Калугі, на правым беразе ракі Лужына (басейн Акі). 30 тыс. жыхароў (2003).

Заснаваны на мяжы XIV—XV стагоддзяў князем Уладзімірам Серпухаўскім і названы ім у гонар сына Яраслава. З 1776 года павятовы горад. У 1812 годзе моцна разбураны ў час бітвы расійскага і французскага войскаў. Забудова і архітэктурныя помнікі XIX стагоддзя.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Калужскай вобласці
Радэзія (значэнні)

**Радэзія** ():
* **Радэзія** — рэгіён у Афрыцы, якія быў асвоены Брытанскай паўднёваафрыканскай кампаніяй пад канец XIX стагоддзя і названы ў гонар Сесіля Родса.
* **Паўночная Радэзія** () і **Паўднёвая Радэзія** () — дзве брытанскія калоніі, якія былі створаны ў рэгіёне.
* **Федэрацыя Радэзіі і Ньясаленда** () — няўдалая спроба аб'яднання абедзвюх частак Радэзіі з пратэктаратам Ньясаленд у 1953 – 1963.
* **Радэзія** — назва Паўднёвай Радэзіі ў 1964–1969, пасля таго, як Паўночная Радэзія змяніла назву на Замбія. У 1965 калонія Радэзія аднабакова абвясціла незалежнасць ад Вялікабрытаніі, але не была прызнаная міжнароднай супольнасцю. У 1970 змяніла дзяржаўны лад на рэспубліку і прыняла афіцыйную назву **Рэспубліка Радэзія**.
* **Зімбабвэ-Радэзія** — новая кампрамісная назва Радэзіі пасля падпісання Унутранага пагаднення паміж урадам Рэспублікі Радэзія і ўмеранай чорнай апазіцыяй.
* **Вёска Радэзія** — вёска ў графстве Ноцінгемшыр, Англія, Вялікабрытанія.
Музей біблейскіх краін

[thumb||right|350px|Музей біблейскіх краін у [Іерусаліме.]]
**Музей біблейскіх краін** (, ) — музей у Іерусаліме (Ізраіль), які даследуе культуру народаў, згаданых у Танаху, у тым ліку старажытных егіпцян, хананеяў, філістымлян, арамейцаў, хетаў, эламітаў, фінікійцаў і персаў. Мэтай музея з'яўляецца прадстаўленне культуры гэтых народаў у гістарычным кантэксце. Музей размешчаны ў музейным комплексе раёна Гіват Рам, паміж Музеем Ізраіля, Нацыянальным цэнтрам археалогіі Ізраіля і Музеем навукі імя Блюмфільда.

## Гісторыя 
Музей быў заснаваны Элі Бароўскім у 1992 годзе для размяшчэння сваёй асабістай калекцыі. Падчас візіту ў Іерусалім у 1981 годзе ён пазнаёміўся ў гатэлі з жанчынай па імі Бацья Вайс, якая прапанавала яму перавезці калекцыю ў Ізраіль і не ствараць для яе музей у Таронта, як гэта было запланавана першапачаткова. Дзякуючы пратэкцыі Бацьі Вайс Бароўскі быў прадстаўлены мэру Іерусаліма Тэдзі Колеку, пры падтрымцы якога ў Ізраілі быў пабудаваны Музей біблейскіх краін.

## Экспазіцыя 
У цэнтральнай галерэі музея прадстаўлены сотні артэфактаў: старажытныя дакументы, ідалы, манеты, статуэткі, зброя, кераміка і пячаткі з усяго старажытнага Блізкага Усходу. Многія тэмы суправаджаюцца падрабязнымі анатацыямі, напрыклад: «Паходжанне алфавіта», «Бальзамаванне», «Падарожжа Аўраама». У музеі таксама выстаўлены макеты старажытных паселішчаў у Іерусаліме, Зікураце ва Уры і пірамід Гізы. Паколькі мэтай экспазіцыі з'яўляецца адлюстраванне гісторыі старажытных блізкаўсходніх цывілізацый, куратары і супрацоўнікі музея надаюць вялікую ўвагу адпаведным біблейскім паэтычным тэкстам. Так напрыклад, над галерэяй старажытных анаталійскіх гарлачоў размешчана адзін з паэтычных радкоў Бібліі: «Вось, выйшла Рэбэка, і збанок яе на плячы ў яе, і сышла да крыніцы і зачарпнула» (Кніга Быцця 24:45).

### Цэнтральная галерэя 
Цэнтральная галерэя складаецца з 21 раздзела. Раздзелы пранумараваны ў храналагічным парадку.
# Ад першабытнага перыяду да перыяду паселішчаў
# Наступныя цывілізацыі
# Знакавая камунікацыя
# Перыяд з'яўлення моўных адрозненняў, стварэнне пісьма
# Перадпатрыярхальны свет
# Шумерскі храм
# Старажытнае царства Егіпта
# Кніга Быцця 14, вайна
# Перыяд патрыярхаў
# Калі Ізраіль «знаходзіўся ў Егіпце»
# Народы мора
# Прыбыццё іранскіх вершнікаў
# Камяні Арама
# Ізраіль сярод народаў
# Асірыя — «жазло майго гневу»
# Веліч Персіі
# Эліністычныя дамініёны
# Рым і Іўдзея
# Рымскі і копцкі Егіпет
# Сасанідская Месапатамія — мясціна Вавілонскага Талмуда

## Літаратура 
* דוד קרויאנקר. «ירושלים — מבט ארכיטקטוני, כתר הוצאה לאור», 1996

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Музея біблейскіх краін
* Музей біблейскіх краін  на сайце ilMuseums.com
* Музей біблейскіх краін (1/2) на сайце YouTube
* Музей біблейскіх краін (2/2) на сайце YouTube
* «A Biblical Love Story» на сайце YouTube

Катэгорыя:Музеі паводле алфавіта
Катэгорыя:Музеі Іерусаліма
Катэгорыя:Музеі, заснаваныя ў 1992 годзе
Біблія
Мемельскае паўстанне

**Мемельскае паўстанне**, або **Клайпедскае паўстанне** адбылося ў студзені 1923 года ў Клайпедскім краі. Вобласць, размешчаная на поўнач ад Нёмана, была аддзелена ад Германіі паводле Версальскага дагавора і стала мандатам Лігі Нацый. Кіраваннем тэрыторыяй займалася часовая французская адміністрацыя да таго часу, пакуль не будзе выпрацавана рашэнне.
Літва жадала ўз’яднацца з рэгіёнам (частка Малой Літвы) з-за буйной літоўскамоўнай меншасці прускіх літоўцаў і партовага горада Клайпеда (Мемель) — адзінага прымальнага выхаду да Балтыйскага мора для Літвы.
Пасля таго, як Канферэнцыя савета паслоў Антанты ў наконт усходніх граніц Польшчы пакідае рэгіён з палітычным статусам, падобным на статус Вольнага горада Данцыг, літоўцы арганізавалі і ўстроілі мяцеж. Прадстаўленае як паўстанне мясцовага насельніцтва, паўстанне не сустрэла супраціўлення ні нямецкай паліцыі, ні французскай арміі.

Мяцежнікамі была створана пралітоўская адміністрацыя, якая звярнулася да Літвы з просьбай пра аб’яднанне, спасылаючыся на права на самавызначэнне. Ліга Нацый прыняла гэта і Клайпедскі край стаў аўтаномнай тэрыторыяй Літоўскай Рэспублікі з 17 лютага 1923 года. Пасля працяглых перамоў у маі 1924 года была падпісана Клайпедская канвенцыя. Канвенцыя афіцыйна прызнавала суверэнітэт Літвы над рэгіёнам і надзяляла Клайпедскі край шырокай заканадаўчай, судовай, адміністрацыйнай і фінансавай аўтаноміяй. Рэгіён быў часткай Літвы да сакавіка 1939 года, калі ён вярнуўся ў склад Германіі пасля ўльтыматуму.

Катэгорыя:Гісторыя Літвы
Катэгорыя:1923
Катэгорыя:Канфлікты 1923 года
Башні

**Башні́** (, ) — аграгарадок у Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці, на беразе возера Будавесць. Уваходзіць у склад Светласельскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вёска Башні ўтварылася ад злучэння дзвюх вёсак Будавесць і Башні. Існуе наступная версія паходжання назвы Башні. Да рэвалюцыі тут жыў пан Канстанцін Дзмітрыевіч Палена, які займаўся кветкаводствам. Па абодва бакі дарогі, якая ідзе ад мастка да вёскі, былі пасаджаныя густыя кусты бэзу. У самым пачатку вёскі, на ўзвышшы стаяла высокая вежа (), з гэтай вежы леснікі назіралі за панскім лесам, адсюль і пайшла назва вёскі — Башні. Падчас рэвалюцыі сядзіба пана была знішчана, пан памёр, а дачка з’ехала. Памешчыцкая зямля была перададзена сялянам.

У 1931 годзе вёскі Будавесць і Башні былі аб’яднаны ў калгас імя Будзёнага. Першым старшынёй у вёсцы Башні стаў Васіль Андрэевіч Новікаў, які загінуў пад Сталінградам у гады Вялікай Айчыннай вайны. А ў Будавесці — Канстанцін Мікалаевіч Буланчыкаў. Калгаснікі пачалі наладжваць сваё жыццё. Да калектывізацыі вёска налічвала 40 двароў. Падчас вайны Вялікай Айчыннай вайны ў вёсцы згарэла пяць хат.

У 1944 годзе гэта тэрыторыя была вызвалена, і ўсе ўзяліся за аднаўленне роднага калгасу. Вёска пачала будавацца. А ўжо ў 1957 годзе дробныя калгасы зліліся ў адзін, які стаў называцца калгасам імя Энгельса.

Да 1 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Лескавіцкага сельсавета, да 8 красавіка 2004 года — у склад Язвінскага сельсавета.

30.12.2005 г. — адкрыццё першага ў раёне аграгарадка Башні.

## Галерэя 

File:Пошта, банк у Башнях.jpg
File:Башнеўскі ФАП.jpg
File:Дзіцячы садок у Башнях.jpg
File:Башнеўскі сельскі клуб і бібліятэка.jpg
File:Праўленне ААТ "АграБаравінка".jpg

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Светласельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёна
Светласельскі сельсавет

**Светласе́льскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шумілінскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Светласельскі.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Амбросавіцкі сельсавет** у складзе Сіроцінскага раёна Віцебскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Амбросавічы. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Сіроцінскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Лескавічы, сельсавет перайменаваны ў **Лескавіцкі сельсавет**. 1 красавіка 1960 года ў склад Пагарэліцкага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Башні, Будавесць, Саладухі Палявыя і Саладухі Пушчавыя). 23 лістапада 1961 года Сіроцінскі раён перайменаваны ў Шумілінскі. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Віцебскага раёна, з 30 ліпеня 1966 года — у складзе адноўленага Шумілінскага раёна. 26 сакавіка 1973 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Светласельская, сельсавет перайменаваны ў Светласельскі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Светласельскага сельсавета 25 населеных пунктаў. 8 красавіка 2004 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Язвінскага сельсавета (10 населеных пунктаў: вёскі Башні, Дубраўскае, Завяззе, Лажок, Мазекі, Полцева, Саладухі Пушчавыя, Ужляціна, Цербяшова і Язвіна), а ў склад Дабейскага сельсавета перададзены 7 населеных пунктаў у межах сельскагаспадарчага вытворчага кааператыва «Будавесць» (вёскі Амбросавічы, Гародна, Куціна, Маркава, Непароты, Рускі і Чарнецкае). 25 сакавіка 2008 года вёска Светласельская, цэнтр сельсавета, перайменавана ў агарагарадок Светласельскі.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2032 чалавекі, з іх 92,2 % — беларусы, 5,2 % — рускія, 0,8 % — украінцы, 0,7 % — палякі; паводле перапісу 2019 года — 1738 чалавек.

## Склад 
Светласельскі савет уключае 19 населеных пунктаў:
* Баёўка — вёска.
* Башні — аграгарадок.
* Гараватка — вёска.
* Дубраўскае — вёска.
* Завяззе — вёска.
* Засіннікі — вёска.
* Ільінцы — вёска.
* Каравайніца — вёска.
* Крупчына — вёска.
* Лажок — вёска.
* Лескавічы — вёска.
* Мазекі — вёска.
* Полцева — вёска.
* Светласельскі — аграгарадок.
* Саладухі Пушчавыя — вёска.
* Ужляціна — вёска.
* Хацілава — вёска.
* Цербяшова — вёска.
* Язвіна — вёска.

Былыя населеныя пункты сельсавета (пералічаны ў Дабейскі сельсавет):
* Амбросавічы — вёска.
* Гародна — вёска.
* Куціна — вёска.
* Маркава — вёска.
* Непароты — вёска.
* Рускі — вёска.
* Чарнецкае — вёска.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Сіроцінскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Віцебскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Тэарэма Фалеса

**Тэарэма Фалеса** — адна з тэарэм планіметрыі. У тэареме няма абмежаванняў на ўзаемнае размяшчэнне сякучых. Яна справядлівая як для перасякальных прамых, так і для паралельных.

Калі ў тэарэме Фалеса роўныя адрэзкі пачынаюцца ад вяршыні (часта ў школьнай літаратуры выкарыстоўваецца такая фармулёўка), то будзе верная таксама і адваротная тэарэма. Для сякучых прамых яна фармулюецца так: калі прамыя, якія перасякаюць дзве іншыя прамыя (паралельныя або не), адсякаюць на абедзвюх з іх роўныя (ці прапарцыянальныя) паміж сабой адрэзкі, пачынаючы ад вяршыні, то такія прамыя паралельныя.
Калі перасечаныя прамыя паралельныя адна адной, то неабходна патрабаваць роўнасць адпаведных адрэзкаў на абедзвюх перасечаных прамых, інакш дадзенае сцвярджэнне становіцца няверным (контрпрыклад — трапецыя, перасечаная прамой, якая праходзіць цераз сярэдзіны асноў).

Тэарэма Фалеса да гэтага часу выкарыстоўваецца ў марской навігацыі ў якасці правіла аб тым, што сутыкненне суднаў, якія рухаюцца з пастаяннай хуткасцю, непазбежна, калі захоўваецца курс суднаў адно на адно.

У замежнай нерускамоўнай літаратуры тэарэмай Фалеса часам называюць іншую тэарэму планіметрыі, а дакладней, сцвярджэнне аб тым, што ўпісаны вугал, які абапіраецца на дыяметр акружнасці, з'яўляецца прамым. Адкрыццё гэтай тэарэмы сапраўды прыпісваецца Фалесу, пра што ёсць сведчанне Прокла.

## Літаратура 
* *Атанасян Л. C. і інш.* Геаметрыя 7-9. — Выд. 3.. — М .: Навука і тэхніка, 1992.

Катэгорыя:Планіметрыя
Катэгорыя:Тэарэмы
Дзяржаўны пераварот у Латвіі (1934)

**Дзяржаўны пераварот у Латвіі, 1934** — антыканстытуцыйны захоп улады ў Латвіі прэм’ер-міністрам Карлісам Улманісам. Было прыпынена дзеянне канстытуцыі і распускаўся Сейм. У краіне былі ліквідаваныя ўсе палітычныя партыі і закрытыя многія газеты.

У ноч з 15 на 16 мая 1934 года ўсе ўрадавыя будынкі ў Рызе былі занятыя войскамі, паліцыяй і айзсаргамі. Апублікавана распараджэнне за подпісам прэм’ер-міністра Улманіса і ваеннага міністра генерала Балодзіса аб аб’яўленні ўсёй краіны на ваенным становішчы на 6 месяцаў (падоўжана да 1938 года). Адначасова прыпыненая дзейнасць Сейма надалей да правядзення «рэформы» канстытуцыі (Сейм так і не быў адноўлены). Прэзідэнту дзяржавы Алберту Квіесісу была дадзена магчымасць заставацца на сваёй пасадзе да заканчэння канстытуцыйных паўнамоцтваў, да красавіка 1936 года.

Пераварот прайшоў бяскроўна, грамадства не выступіла з пратэстамі.

Было арыштавана каля 2000 чалавек, уключаючы большасць лідараў ЛСДРП. Большая частка была неўзабаве вызвалена, самы працяглы тэрмін арышту не перавысіў года.

Спецыяліст па канстытуцыйным праве К. Дышлерс ў 1935 прапанаваў разуменне перавароту як прымянення ў публічным праве інстытута дзеяння ў чужой цікавасці без даручэння (лац. Negotiorum gestio).

У гістарыяграфіі СССР пераварот у Латвіі называўся фашысцкім. Англійскія гісторыкі П. Дэвіс і Д. Лінч апісваюць падзеі як атрыманне ўлады «фашыстоўскім Сялянскім саюзам і станаўленне Улманіса дыктатарам».

## Літаратура 
* Жагарс Э. Фашистский переворот 15 мая 1934 года. В кн.: Латвия на грани эпох II — Рига: Авотс, 1988 — стр. 59—77. ISBN 5-401-00286-6
* Jēkabsons, Ēriks, Ščerbinskis, Valters (sastādītāji). Apvērsums. 1934. gada 15. maija notikumi pētījumos un avotos. Rīga: Latvijas Nacionālais arhīvs, Latvijas Arhīvistu biedrība, 2012.
* История Латвии: ХХ век. — Рига: Jumava, 2005. — С. 149—172. — 475 с. — ISBN 9984-05-866-2. (ссылки на главы)

Катэгорыя:Гісторыя Латвіі
Катэгорыя:1934
Катэгорыя:Дзяржаўныя перавароты
Нямецкі ўльтыматум Літве

пасля набыцця моцы ўльтыматумам. Раён Клайпеды (Мемеля) пазначаны сінім, Усходняя Прусія — ружовым]]
**Нямецкі ўльтыматум Літве** — вусны ўльтыматум, прад’яўлены міністру замежных спраў Літвы Юозасу Урбшысу міністрам замежных спраў Трэцяга рэйха Іаахімам фон Рыбентропам 20 сакавіка 1939 года.

Германія патрабавала, каб Літва саступіла ёй Клайпедскі край (Мемельланд), аддзелены ад Германіі паводле вынікаў Першай сусветнай вайны. У адваротным выпадку вермахт быў гатовы да ўварвання.

На працягу некалькіх гадоў ціск на Літву з боку Германіі ўзрастаў, вялася прафашысцкая прапаганда, працягвалася экспансія Трэцяга рэйха, і выстаўленае патрабаванне было чаканым. Ультыматум быў выстаўлены праз пяць дзён пасля нямецкай акупацыі Чэхаславакіі. Чатыры дзяржавы, чые прадстаўнікі падпісалі ў 1924 годзе Клайпедскую канвенцыю, якая гарантавала захаванне статус-кво ў рэгіёне, не змаглі прапанаваць ніякай рэальнай дапамогі. Вялікабрытанія і Францыя прытрымліваліся «палітыкі супакаення», а Італія і Японія адкрыта падтрымлівалі Германію.

Літва была вымушана прыняць ультыматум 22 сакавіка. Для Германіі Клайпедскі край стаў апошняй набытай тэрыторыяй перад пачаткам Другой сусветнай вайны. У Літве яго страта выклікала сур'ёзнае пагаршэнне эканамічнай сітуацыі і зніжэнне маральнага духу нацыі. У Еўропе яшчэ больш павялічылася перадваеннае напружанне.

## Гл. таксама 
* Польскі ўльтыматум Літве (1938)
* Савецкі ўльтыматум Літве (1940)

## Літаратура 
* 
* 
* Saksa valtapolitiikan paitsiossa. Memelin kysymys Weimarin tasavallan ulkopolitiikassa vuoden 1918 vallankumouksesta Memelin-sopimuksen syntyyn kesällä 1924., Ari Mäkiranta, Turun yliopiston humanistinen tiedekunta, historian laitos, yleinen historia.

## Спасылкі 
* Senior Counselor Grundherr to Minister Zechlin. Berlin, January 2, 1939.
* Lithuanian, Latvian, Estonian relations with Germany 1937–1939.
* Тэкст літоўска-германскага дагавора

Катэгорыя:Знешняя палітыка Трэцяга рэйха
Катэгорыя:Змяненне тэрыторыі Літвы
Катэгорыя:1939 год у Літве
Катэгорыя:Знешняя палітыка Літвы
Катэгорыя:Ультыматумы
Катэгорыя:Сакавік 1939 года
Сымон Вікенцьевіч Барыс

**Сымон Вікенцьевіч Барыс** () — беларускі педагог, журналіст, фалькларыст, этнограф, гісторык, краязнаўца.

## Біяграфія 
Выпускнік Рускасельскай сярэдняй школы Вілейскага раёна (1957).

Закончыў гістарычна-філалагічны факультэт Наўгародскага педагагічнага інстытута (1965), аспірантуру пры Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР.

Выкладаў гісторыю ў Сергаўскай школе Наўгародскай вобласці і Браўкоўскай школе Мінскага раёна, рускі фальклор і старажытнарускую літаратуру ў Брэсцкім педагагічным інстытуце. Працаваў загадчыкам навукова-экспазіцыйнага аддзела Беларускага дзяржаўнага музея народнай архітэктуры і побыту, рэдактарам часопіса «Беларуская мова і літаратура ў школе».

У 1992—2012 гадах займаў пасаду рэдактара аддзела методыкі выкладання гісторыі ў рэдакцыі «Беларускага гістарычнага часопіса». Член рэдкалегіі гэтага часопіса. З 1977 года жыве ў Мінску.

Апублікаваў некалькі кніг, звыш 50 артыкулаў па праблемах фальклору, этнаграфіі і культуры. У апошнія гады друкуе матэрыялы па гісторыі Беларусі.

Член Саюза беларускіх пісьменнікаў.

## Бібліяграфія
* Беларускія імёны: Дапаможнік для маладых бацькоў. Мн. “Тэхналогія”, 2001. — С. 16.
* Сымон Струменскі. Страты Беларусі, або Доля беларускага народа. Мн., 2005. — С. 144.
* Сцежкамі дзядоў: Этнаграфічныя нарысы для вучняў /А. І. Лакотка, С. В. Барыс. Мн., “Народная асвета”. 1986. — С. 174.
* Сыны і пасынкі Беларусі / Уклад і аўт. С.В. Барыс. Мн., “Полымя”, 1996. — С. 416.
* Як у нас клічуць? Беларускія імёны. Мн., “Медысонт”, 2010. – С. 124
* Адзінкі вымярэнняў: даўнія і сучасныя. Мн., “Адукацыя і выхаванне”, 2012. — С. 240.
* Беларускія песні і гімны. Мн., Выдавец А. Вараксін, 2012. – С. 380.
* 
* Гісторыя Мінска. История Минска (у сааўтарстве групы). Мн.: БелЭн, 2006. –С.  696.
* Гісторыя Беларусі, 1917-1945 гг.: 9-ы кл.: Эксперым. падруч. для шк. з бел. і рус. мовамі навучання / У.Н. Сідарцоў, С.В.Паноў; Пад рэд. С. В. Барыса; М-ва адукацыі Рэсп. Беларусь, Нац. ін-т адукацыі. Мн., 2002.
 

## Літаратура 
* Борис Семён Викентьевич // Кто есть Кто в Республике Беларусь. Люди. Дела / Под ред. И. В. Чекалова. Мн., 1999. С. 102.
* Барыс Сымон Вікенцьевіч // Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Вілейскага раёна. Мн., 2003. С. 578, 579.
* Саламевіч Я. Барыс Сямён Вікенцьевіч // Беларускі фальклор: Энцыклапедыя. У 2 т. Т. 1. Мн., 2006. С. 147.
* Цыганок Н. Л. Журналіст, краязнаўца, настаўнік… (Да 75-годдзя С. В. Барыса) //Выхаванне і дадатковая адукацыя. 2012, № 6. С. 58—61.
* Крывашэй Д., Мальдзіс А. Літаратурныя мясціны Беларусі. Вілейскі раён //Маладосць. 2010, № 3. С. 143.
* Год кніг Сымона Барыса // Наша слова. 2012. 26 верасня.

## Спасылкі 
* Сымон Барыс на афіцыйнай старонцы Саюза беларускіх пісьменнікаў 
* Вучань і яго настаўніца з Рускасельскай школы сустрэліся праз 56 гадоў (+ старое фота)  // «Рэгіянальная газета»

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вілейскім раёне
Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі
Аляксандра Грэчаская

**Аляксандра Грэчаская** (; 25 сакавіка 1921, Афіны, Грэчаскае каралеўства — 30 студзеня 1993, Усходні Сусекс, Вялікабрытанія) — прынцэса грэчаская і дацкая, дачка караля элінаў Аляксандра I з роду Глюксбургаў, у замужжы — апошняя каралева Югаславіі.

## Біяграфія 
### Прынцэса Грэцыі і Даніі 
Прынцэса Аляксандра нарадзілася 25 сакавіка 1921 года ў Афінах, праз пяць месяцаў пасля смерці свайго бацькі. Яна была дачкой Аляксандра I, караля Грэцыі і яго марганатычны ўдавы Аспазіі Манас.

На прастоле быў адноўлены дзед Аляксандры, кароль Канстанцін I Грэчаскі, пры якім урад, прытрымліваючыся закона аб пераходзе ў спадчыну прастола, прызнала шлюб яго памерлага сына незаконным, а яго ўнучку байстручкай.

Па просьбе бабулі Аляксандры, каралевы Сафіі Грэчаскай у ліпені 1922 года быў прыняты новы закон аб пераходзе ў спадчыну прастола, які дазволіў прызнаваць сапраўднасць шлюбаў членаў каралеўскай сям’і без згоды кіруючага суверэна, нават заднім чыслом, хоць і без права пераходу прастола па спадчыне.

Кароль Канстанцін I указам ад 10 верасня 1922 года афіцыйна прызнаў шлюб паміж яго памерлым сынам Аляксандрам і яго ўдавой Аспазіяй Манас. Такім чынам, Аляксандра была прызнана членам кіруючага дому.

Ёй і яе маці былі нададзены тытулы прынцэс Грэчаскіх і Дацкіх, са зваротам «Ваша Каралеўская Высокасць». Такі тытул насілі ўсе некіруючыя члены грэчаскай каралеўскай сям’і, які таксама былі членамі малодшай галіны дацкай каралеўскай сям’і.

### Каралева Югаславіі 
У 1944 годзе Аляксандра Грэчаская пераехала ў Лондан, дзе ажанілася з каралём Пятром II Югаслаўскім і нарадзіла спадчыннага прынца Аляксандра Карагеоргіевіча. Паводле закона аб пераходзе ў спадчыну прастола югаслаўскага каралеўства, будучы кароль павінен быў быць народжаны выключна на югаслаўскай тэрыторыі. Таму, 17 ліпеня 1945 года нумар 212 атэлю Клэрыдж на Брук-Стрыт у Лондане на дзень быў саступлены брытанскім урадам Югаславіі.

Аляксандра Грэчаская, каралева Югаславіі памерла 30 студзеня 1993 года ва Усходнім Сусексе, у Англіі і была пахавана ў былой рэзідэнцыі каралёў элінаў у Татой у Грэцыі.

## Спасылкі 
* Obituary: Queen Alexandra of Yugoslavia у *The Independent*

Катэгорыя:Глюксбургі
Катэгорыя:Каралевы Югаславіі
Катэгорыя:Прынцэсы Грэцыі
Катэгорыя:Дацкія прынцэсы
Осрык (кароль Дэйры)

**Осрык** (; загінуў у ) — кароль Дэйры, кіраваў у 633—634 гадах (паводле іншых звестак 632—633). Стрыечны брат караля Нартумбрыі Эдвіна Святога, сын яго дзядзькі па бацьку Этэльрыка.

Осрык і яго браты пры жыцці Эдвіна знаходзіліся ў выгнанні ў Ірландыі. Пасля гібелі Эдвіна Осрык быў абраны каралём, але змог замацавацца толькі ў Дэйры, тады як у Берніцыі каралём стаў Энфрыт, сын Этэльфрыта. Паводле сведчанняў Беды Вялебнага, Осрык быў хрышчоны біскупам ёркскім Паўлінам, але, атрымаўшы прастол, вярнуўся да язычніцтва.

Улетку 634 года (па іншых звестках, 633 года) Осрык аблажыў караля Гвінеда Кадвалана, верагодна, у Ёрку. Аднак, паводле слоў Беды, Кадвалан з усімі сваімі сіламі «адважыўся на раптоўны манеўр, заспеў Осрыка знянацку і перабіў разам з ім усё яго войска».

## Літаратура 
* Англасаксонскія хронікі
* Беда Достопочтенный. Церковная история. Пер. на русск. Эрлихман В. В.
* 

Катэгорыя:Каралі Дэйры
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы VII стагоддзя
Катэгорыя:Манархі, якія загінулі ў баі
Ада (кароль Берніцыі)

**Ада** (, забіты ў ) — кароль Берніцыі (560—568) з дынастыі Ідынгаў.

Ада быў сынам караля Іды. У 560 годзе ён узышоў на прастол Берніцыі, стаўшы пераемнікам свайго брата Глапы. У 568 годзе ў бітве пры Грэу Ада, у саюзе з Элам, разбіў брытаў пад камандаваннем Перэдура ап Эліфера. Англа-саксы перамаглі, але Ада апалы ў баі.

## Літаратура 
* Lapidge et al (Hrsg.): *The Blackwell Encyclopaedia of Anglo-Saxon England*. Wiley-Blackwell, Oxford u.a. 2001, ISBN 978-0-6312-2492-1.
* John Cannon, Anne Hargreaves: *The Kings and Queens of Britain*, Oxford University Press, 2009 (2. uberarb. Aufl.), ISBN 978-0-19-955922-0.

## Спасылкі 
* http://www.allmonarchs.net/uk/other/saxon/northumbria/adda.html 

Катэгорыя:Каралі Берніцыі
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы VI стагоддзя
Катэгорыя:Манархі, якія загінулі ў баі
Катэгорыя:дынастыя Ідынгаў
Збіццё паветранага шара ў Бярозаўскім раёне

**Збіццё паветранага шара ў Бярозаўскім раёне** — авіяцыйная катастрофа 12 верасня 1995 года ў Бярозаўскім раёне, калі сілы СПА Беларусі збілі амерыканскі паветраны шар D-Caribbean, які ўдзельнічаў у міжнародных гонках паветраных шароў «Кубак Гордана Бэнета» і заляцеў у паветраную прастору Беларусі з тэрыторыі Польшчы. Абодва пілоты, Алан Фрэнчэль і Джон Сцюарт, загінулі, але беларускія дыспетчары вырашылі, што ім паведамленне даслалі памылкова. У выніку пагранічныя і супрацьпаветраныя сілы не былі папярэджаныя пра магчымасць перасячэння шарамі паветранай граніцы Беларусі, і беларуская авіяцыя атрымала загад збіць шар, які, праляцеўшы над Германіяй, Чэхіяй, Славакіяй і Польшчай, перасек межы краіны. Пра наяўнасць людзей у кошыку шара беларускія вайскоўцы не ведалі. Збіты шар рухнуў на ўскрайку дачнага кааператыва маторарамонтнага завода каля Бярозы, экіпаж загінуў.

## Наступствы 
Збіты паветраны шар стаў прычынай міжнароднага скандалу і расследавання. Экіпаж ваеннага верталёта Мі-24, які збіў шар, доўга дапытвалі, потым узнагародзілі гадзіннікамі. Але пасля гэтага паветраныя шары, якія траплялі на тэрыторыю Беларусі з-за мяжы, імкнуліся пасадзіць.

## Памяць 
У першую гадавіну трагедыі дэмакратычныя актывісты з Бярозы (сябры БНФ Сяржук Русецкі з аднапартыйцамі) усталявалі на месцы падзення амерыканскіх паветраплавальнікаў памятны знак — валун з надпісам «Прабачце».

## Цікавыя факты 
* Джон Сцюарт меў багатую біяграфію: ваенны пілот Вялікабрытаніі і ЗША, удзельнічаў у Другой сусветнай вайне, потым ваяваў падчас Суэцкага крызісу, дзе ў 1956 годзе быў збіты, сеў на ваду і ўратаваны французскімі саюзнікамі. Пазней ваяваў у В’етнаме ў авіяцыі ЗША.
* Інцыдэнт нярэдка згадвалі ў сувязі з «мядведзіроўкай», калі 4 ліпеня 2012 года самалёт, пілатуемы грамадзянамі Швецыі, несанкцыянавана перасек мяжу Рэспублікі Беларусь, праляцеў над Івянцом і Мінскам, раскідаў плюшавых мядзведзікаў з заклікамі да свабоды слова і, незаўважаны сродкамі супрацьпаветранай абароны, вярнуўся ў пункт вылету ў Літве.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Падзеі 12 верасня
Катэгорыя:Верасень 1995 года
Катэгорыя:Авіяцыйныя здарэнні ў Беларусі
Катэгорыя:1995 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Бярозаўскага раёна
Этэльрык (кароль Дэйры)

**Этэльрык** (; пам. у 604) — сын ці брат Элы, кароль Дэйры ў 588—604 гадах.

## Біяграфія 
Паходжанне Этэльрыка адназначна не ўсталявана, магчыма, ён быў братам або дзядзькам Эдвіна Святога, сына Элы Дэйрскага. Англасаксонская хроніка паведамляе, што ў 588 годзе Этэльрык змяніў Элу на прастоле Дэйры. Беда Вялебны ў сваёй «Царкоўнай гісторыі народа англаў» гаворыць пра тое, што ў 604 годзе Дэйра была захоплена Этэльфрытам Берніцыйскім. Акалічнасці гэтай анексіі незразумелыя, і далейшы лёс Этэльрыка невядомы. Магчыма, ён быў забіты падчас гэтай вайны з Берніцыяй. Для таго, каб узаконіць сваю ўладу над Дэйрам, Этэльфрыт у тым жа годзе жаніўся з Ахай, дачкой Элы. Яе брат, Эдвін, у якога былі свае прэтэнзіі на трон, бег з краіны ў Гвінед да караля Іяга. Пасля Этэльфрыт прыклаў вялікія высілкі для таго, каб ліквідаваць свайго суперніка.

У Этэльрыка было некалькі сыноў, у тым ліку і Осрык, але, у адрозненне ад свайго стрыечнага брата Эдвіна, яны знаходзіліся ў выгнанні ў Ірландыі. Пасля смерці Эдвіна Осрык вярнуўся на радзіму, дзе быў абраны каралём, але змог замацавацца толькі ў Дэйры, такім чынам вярнуўшы сабе прастол бацькі, а каралём Берніцыі стаў Энфрыт, старэйшы сын Этэльфрыта.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Каралі Дэйры
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы VI стагоддзя
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы VII стагоддзя
Візавая палітыка Украіны

**Уезд (выезд) iншаземцаў у Украіну** рэгулюецца Законам Украіны «Аб прававым статусе іншаземцаў і асоб без грамадзянства», Правіламі ўезду iншаземцаў у Украіну, іх выезду з Украіны і транзітнага праезду праз яе тэрыторыю (пастанова Кабінета Міністраў ад 29 снежня 1995 N1074) і Правіламі афармлення візавых дакументаў для ўезду ў Украіну (пастанова Кабінета Міністраў ад 20 лютага 1999 г. N227).

## Карта 
## Крым 
Крым знаходзіцца пад дэ-факта кантролем Расіі, таму там дзейнічае візавая палітыка Расіі.

## Гл. таксама 
* Пагадненне паміж Украінай і ЕС аб спрашчэнні афармлення віз

Катэгорыя:Знешняя палітыка Украіны