1 кастрычніка

__NOTOC__

**1 кастрычніка** — дзвесце семдзесят чацвёрты (дзвесце семдзесят пяты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
*959: Эдгар становіцца каралём усёй Англіі.
*1386: Заснаваны Гайдэльбергскі ўніверсітэт, старэйшы на тэрыторыі Германіі.
* 1653: Земскі сабор у Маскве ўхваліў вайну з Рэччу Паспалітай ў падтрымку казацкага гетмана Багдана Хмяльніцкага з мэтай авалодаць усходнімі землямі Рэчы Паспалітай.
* 1817: У Віленскім універсітэце заснавана тайнае студэнцкае патрыятычнае таварыства філаматаў.
* 1831: Расійскі імператар выдаў указ пра перавод шляхты, не зацверджанай Дэпартаментам герольдыі, з дваранскага саслоўя ў аднадворцаў або гараджан.
* 1869: У Вене выйшлі першыя паштоўкі.
* 1921: Адкрылася Беларуская драматычная студыя.
* 1936: Франсіска Франка прызначаны хунтай кіраўніком ураду Іспаніі.
* 1940: Альберт Эйнштэйн атрымлівае сертыфікат аб амерыканскім грамадзянстве.
* 1946: Завяршыўся Нюрнбергскі працэс.
* 1949: Абвешчана Кітайская Народная Рэспубліка.
* 1950: Прынята асобная канстытуцыя Заходняга Берліна.
* 1964: У горадзе Токіа была запушчаная лінія пасажырскага экспрэса Такайда Сінкансэн (ці “Цягнік Кулі”).
* 1969: Адкрыты Пекінскі метрапалітэн.
* 1978: Абвешчана незалежнасць Тувалу.
* 1998: Прэм’ера «Рэквіема» Збігнева Прайснера адбылася ў Вялікім тэатры Варшавы.
* 2008: Па яўрэйскім календары, скончыўся Рош Ха-Шана і пачаўся новы год.

## Нарадзіліся 
* 1207: Генрых III, кароль Англіі
* 1600: Жак Бланшар, французскі мастак
* 1612: Ян Антоні Храпавіцкі, дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага (пам. 3.11.1685)
* 1620: Нікалас Пітэрс Берхем, галандскі жывапісец
* 1730: Рычард Стоктан, амерыканскі палітык
* 1754: Павел I, расійскі імператар
* 1865: Поль Дзюка, французскі кампазітар
* 1881: Міхаіл Станюта, беларускі мастак
* 1888: Лукаш Дзекуць-Малей, пратэстанцкі прапаведнік, рэлігійны дзеяч, перакладчык, выдавец (пам. 20.1.1955)
*1900: Раман Семашкевіч, беларускі мастак-жывапісец, графік, скульптар (пам. 22.12.1937)
* 1912: Леў Гумілёў, расійскі гісторык-этнолаг, географ, філосаф, заснавальнік пасіянарнай тэорыі этнагенезу, паэт, перакладчык (пам. 15.6.1992)
* 1924: Джэймс Эрл Картэр, 39-ы прэзідэнт ЗША
* 1927: Алег Яфрэмаў, расійскі акцёр, рэжысёр, народны артыст СССР (пам. 2000)
* 1930: Філіп Нуарэ, французскі акцёр тэатра і кіно (пам. 23.11.2006)
* 1937: Іван Вашкевіч, беларускі акцёр, тэатральны дзеяч
* 1937: Андрэй Мдзівані, беларускі кампазітар
* 1943: Жан-Жак Ано, французскі кінарэжысёр
* 1945: Рам Натх Кавінд, індыйскі дзяржаўны дзеяч
* 1952: Анатоль Байдачны, расійскі і беларускі футбаліст, футбольны трэнер, трэнер зборнай Беларусі па футболу (2003-05)
* 1956: Андрус Ансіп, 10-ы прэм’ер-міністр Эстоніі
* 1975: Чулпан Хаматава, расійская актрыса

## Памерлі 
* 959: Эдвіг, кароль Англіі
* 1404: Баніфацый IX, Папа Рымскі
* 1652: Ян Аселейн, мастак
* 1704: Карнеліс Дзюсарт, нідэрландскі мастак
* 1873: Эдвін Лэндсір, англійскі мастак
* 1976: Фрыц Вінтэр (мастак)
* 1992: Мікалай Бірыла, беларускі мовазнавец (нар. 10.9.1923)
* 2003: Збігнеў Ленгрэн, польскі мастак
* 2007: Эл Ортэр, амерыканскі лёгкаатлет, 4-разовы алімпійскі чэмпіён
* 2009: Альгерд Невяроўскі, беларускі журналіст (нар. 19.8.1969)
* 2013: Норберт Рандаў, нямецкі славіст
* 2019: Карал Гот, чэшскі эстрадны спявак

## Святкуюць 
*  ААН: Міжнародны дзень пажылых людзей
*  ЮНЕСКА: Міжнародны дзень музыкі
* Сусветны дзень вегетарыянства
* : Дзень работнікаў пракуратуры
* : Нацыянальны дзень пасадкі дрэў
* : Дзень дзяцей
* : Дзень святасці Панча Сіла
* : Дзень аб’яднання
* : Дзень узброеных сіл
* : Дзень незалежнасці
* : Нацыянальны дзень
* : Дзень незалежнасці
* : Дзень незалежнасці
* : Дзень пасадкі дрэў
* : Дзень сухапутных войскаў Расіі
* : Дзень дзяцей
* : Дзень дзяцей
* : Дзень незалежнасці
* : Дзень настаўніка
* : Дзень абаронцаў Украіны
* : Дзень украінскага казацтва
* : Дзень ветэрана
* : Дзень дзяцей
* : Дзень сакэ

К01