Камп’ень

**Камп’е́нь** ( , ), — горад на поўначы Францыі, рэгіён О-дэ-Франс, дэпартамент Уаза. Цэнтр аднайменнай акругі. Размешчаны за 65 км на паўднёвы ўсход ад Ам’ена і за 71 км на паўночны ўсход ад Парыжа, за 11 км ад аўтамагістралі А1 «Поўнач». Праз горад працякае рака Уаза. Каля горада вялікі Камп’енскі лес.

## Гісторыя 
Узнік на месцы рымскага паселішча Кампендыум (). Меркавана пры Хлодвігу I пабудаваны драўляны палац, які пасля часта служыў рэзідэнцыяй франкскіх каралёў. У 870-я гг. па загадзе Карла II Лысага пабудаваны новы палац, разбураны ў 978 годзе. У 888 годзе ў Камп’ені каранаваны першы прадстаўнік дынастыі Капетынгаў на французскім троне — граф Эд Парыжскі. У 1153 годзе Камп’ень атрымаў гарадскія правы. 23 мая 1430 года каля Камп’еня бургундцы захапілі ў палон Жанну д’Арк. 18-21 верасня 1901 года ў замку спыняліся расійскі імператар Мікалай II з імператрыцай. У 1918 годзе каля Камп’еня заключаны дагавор паміж Германіяй і дзяржавамі Антанты (Першае камп’енскае перамір’е), у 1940 — паміж Германіяй і французскім урадам А. Петэна (Другое камп’енскае перамір’е). У 1941—1944 гадах у Камп’ені існаваў перасыльны лагер і лагер для інтэрнаваных.

## Славутасці 
]]
Галоўная славутасць горада — Камп’енскі замак у стылі класіцызму (будаваўся з 1370-х гг.), аздоблены пад імператарскі палац пры Напалеоне I. Музеі: экіпажаў і турызму (заснаваны ў 1927), Другой імперыі і імператрыцы (1953). Да замка прылягае т.з. Камп’енскі лес з «Малым паркам», прамой алеяй, альтанкай Марыі Луізы («зялёны тунэль»), дарогай, якая вядзе да паляўнічага доміка імператрыцы Яўгеніі (сяр. 19 ст.); у в. Сен-Жан-о-Буа знаходзіцца ўмацаваная гатычная царква бенедыкцінскага абацтва (13 ст.).

У старой частцы Камп’еня, размешчанай на левым беразе Уазы, захаваліся: руіны гарадскіх умацаванняў (кан. 12-17 стст.) з брамай капліцы (1552, арх. Ф. Дэлорм), раманская царква  (12 ст.), руіны бенедыкцінскага  (13-14 стст., заснавана Карлам II Лысым у 876 як абацтва Нотр-Дам з капэлай, пабудаванай па прыкладзе Ахенскай капэлы да 877; у 9-10 стст. тут каранаваліся французскія каралі, некаторыя з іх пахаваны ў абацтве; разбурана ў 1822 і 1940),  (рэшткі каралеўскага данжона 12 ст.), багадзельня Св. Мікалая (13 ст., капліца 17 ст.), гатычныя цэрквы  (13-16 стст.),  (13-18 стст.) і  з гадзіннікавай вежай (пач. 16 ст., цяпер Гістарычны музей статуэтак); фахверкавыя дамы 15-16 стст., былы каралеўскія стайні (1738, з 1876 — Нацыянальная школа верхавой язды), Старая саляная крама (партал 1784, арх. К. Н. Леду). Помнік Жанне д’Арк (1880, скульптар Э. Леру).

Compiègne (60), église Saint-Pierre des Minimes, façade.jpg|
Compiègne_(60),_église_Saint-Antoine,_façade_occidentale,_07.04.2013.JPG|
Compiègne_(60),_église_St-Jacques,_façade_occidentale_2.jpg|
Compiègne_(60),_hôtel_de_Ville_1.jpg|
Vieille-Cassine.jpg|Фахверкавыя дамы
Tour-Jeanne-d'Arc.jpg|

Каля Камп’еня, на поўдзень і паўднёвы ўсход: у с.  — руіны гала-рымскіх тэрм, храма і тэатра (2 ст.); у в.  — протаготычная царква Нотр-Дам (сяр. 11 ст., рэберная скляпенні хораў, 1122, — адны з першых у Францыі); у г.  — замак герцагаў Валуа (12-13 стст.); у в. П’ерфон —  (кан. 14 — пач. 15 стст., адноўлены ў 1857—1870 як рэзідэнцыя Напалеона III арх. Э. Э. Віяле-ле-Дзюкам). У в. Сен-Жан-о-Буа знаходзіцца ўмацаваная гатычная царква бенедыкцінскага абацтва (13 ст.).

## Культура 
Музей Антуана Віўнеля (археалагічны збор і калекцыя мастацтва ад Сярэднявечча да 19 ст.). Французскі музычны тэатр (будынак 1867-70, арх. Г. А. Анселе).

## Адукацыя 
]]
Камп’енскі тэхналагічны ўніверсітэт (1972).

## Эканоміка 
Прадпрыемствы харчовай, хімічнай прамысловасці, машынабудавання.

## Дэмаграфія 
**Дынаміка колькасці насельніцтва, чал.**

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.8,0.75,0.6)

ImageSize  = width:455 height:300
PlotArea   = left:50 bottom:30 top:20 right:10
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:45000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:9000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:3000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1793 text:1793
  bar:1831 text:1831
  bar:1851 text:1851
  bar:1876 text:1876
  bar:1901 text:1901
  bar:1926 text:1926
  bar:1954 text:1954
  bar:1975 text:1975
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999
  bar:2006 text:2006
  bar:2014 text:2014

PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1793 from:0 till:8000
  bar:1831 from:0 till:8879
  bar:1851 from:0 till:10795
  bar:1876 from:0 till:13393
  bar:1901 from:0 till:16503
  bar:1926 from:0 till:17361
  bar:1954 from:0 till:22325
  bar:1975 from:0 till:37699
  bar:1990 from:0 till:41896
  bar:1999 from:0 till:41254
  bar:2006 from:0 till:42036
  bar:2014 from:0 till:40732

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Даніэль Буланжэ, французскі пісьменнік
## Гарады-пабрацімы 
*  Юі, Бельгія (1959)
*  Арона, Італія (1962)
*  Ландсгут, Германія (1962)
*  Віяндэн, Люксембург (1964)
*  Беры-Сент-Эдмундс, Вялікабрытанія (1967)
*  Кір’ят-Тывон, Ізраіль (1988)
*  Сіракава, Японія (1988)
*  Ролі, ЗША (1989)
*  Эльблёнг, Польшча (2002)
*  Гімарайнш, Партугалія (2006)

## Літаратура 
* Caplain A. L’abbaye Saint-Corneille de Compiègne, sa restauration. Compiègne, 1930;
* Moulin J.-M. Le château de Compiègne. P., 1987; Histoire de Compiègne. Dunkerque, 1988;
* Callais F., Bonnet-Laborderie Ph. Compiègne et son patrimoine: la ville et la forêt. Beauvais, 1993.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады О-дэ-Франс
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Уаза