Генеральны штаб Узброеных сіл СССР

**Генеральны штаб Узброеных Сіл СССР (ГШ УС СССР)** — фарміраванне, адзін з органаў ваеннага кіравання ўзброенымі сіламі СССР.

## Гісторыя 
8 мая 1918 года створаны Усерагалоўштаб, адзін з двух галоўных штабоў Чырвонай арміі (РСЧА) падчас грамадзянскай вайны ў Расіі. Орган увайшоў у склад Народнага камісарыята па ваенных і марскіх справах. Ён замяніў сабою Усерасійскую калегію па фарміраванні Чырвонай Арміі, Галоўнае ўпраўленне генеральнага штаба, Галоўны штаб, галоўны камісарыят ваенна-навучальных устаноў і Упраўленне па рамантаванні арміі. На чале стаялі начальнік і два ваенных камісара (Савет Усерагалоўштаба).

У 1924 пры рэарганізацыі цэнтральнага ўпраўлення НКВМ з функцый штаба РСЧА былі вылучаныя выканаўчыя функцыі, прычым штатныя пытанні, задачы фарміравання, уладкавання і службы войскаў былі перададзены ўпраўленню РСЧА, перайменаванага ў снежні ў Галоўнае ўпраўленне РСЧА.

22 верасня 1935 года пастановай СНК СССР Штаб РСЧА ператвораны ў Генеральны штаб. Арганізацыйна ўвайшоў у склад Наркамата абароны СССР.

З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны і стварэннем 23 чэрвеня 1941 года стаўкі Галоўнага камандавання Генеральны штаб Чырвонай Арміі падпарадкоўваўся вярхоўнаму галоўнакамандуючаму і з’яўляўся рабочым органам стаўкі.

## Структура 
Усерагалоўштаб меў задачай фарміраванне, уладкаванне і навучанне РСЧА і распрацоўку пытанняў, звязаных з падрыхтоўкай Савецкай Расіі да вайны, і складаўся з наступных упраўленняў.

Пасля вайны ў складзе Генштаба меліся наступныя галоўныя ўпраўленні:
* Галоўнае аператыўнае ўпраўленне (1-е ГУ)
* Галоўнае разведвальнае ўпраўленне (2-е ГУ)
* Галоўнае арганізацыйна-мабілізацыйнае ўпраўленне
* Галоўнае ўпраўленне АСК і РЭБ (расфарміравана ў 1989 годзе)
* 10-е Галоўнае упраўленне,

а таксама шэраг упраўленняў і напрамкаў прамога падпарадкавання, напрыклад:
* 9-ы напрамак (кантроль за «ядзерным чамаданчыкам»).

## Кіраўніцтва
З 1918 па 1991 гг. Генеральны штаб узначальвалі:
* Мікалай Мікалаевіч Стогаў (май — жнівень 1918)
* Аляксандр Андрэевіч Свечын (жнівень — кастрычнік 1918)
* Мікалай Іосіфавіч Ратэль (кастрычнік 1918 — люты 1921)
* Павел Паўлавіч Лебедзеў (люты 1921 — красавік 1924)
* Міхаіл Васільевіч Фрунзэ (красавік 1924 — студзень 1925)
* Сяргей Сяргеевіч Каменеў (люты — лістапад 1925)
* Міхаіл Мікалаевіч Тухачэўскі (лістапад 1925 — май 1928)
* *Барыс Міхайлавіч Шапашнікаў* (май 1928 — чэрвень 1931)
* Аляксандр Ільіч Ягораў (чэрвень 1931 — май 1937)
* *Барыс Міхайлавіч Шапашнікаў* (май 1937 — жнівень 1940)
* Кірыл Апанасавіч Мерэцкоў (жнівень 1940 г. — студзень 1941)
* Георгій Канстанцінавіч Жукаў (студзень — ліпень 1941)
* *Барыс Міхайлавіч Шапашнікаў* (ліпень 1941 — май 1942)
* *Аляксандр Міхайлавіч Васілеўскі* (май 1942 — люты 1945),
* Аляксей Інакенцьевіч Антонаў (люты 1945 — сакавік 1946)
* *Аляксандр Міхайлавіч Васілеўскі* (сакавік 1946 — лістапад 1948)
* Сяргей Мацвеевіч Штэменка (лістапад 1948 — чэрвень 1952)
* Васіль Данілавіч Сакалоўскі (чэрвень 1952 — красавік 1960),
* *Мацвей Васілевіч Захараў* (красавік 1960 — сакавік 1963)
* Сяргей Сямёнавіч Бірузова (сакавік 1963 — кастрычнік 1964)
* *Мацвей Васілевіч Захараў*  (лістапад 1964 — верасня 1971)
* Віктар Георгіевіч Кулікоў (верасень 1971 — студзень 1977)
* Мікалай Васільевіч Агаркаў (студзень 1977 — верасень 1984)
* Сяргей Фёдаравіч Ахрамееў (верасень 1984 — снежань 1988)
* Міхаіл Аляксеевіч Маісееў (снежань 1988 — жнівень 1991)
* Уладзімір Мікалаевіч Лобаў (жнівень — снежань 1991)
* Віктар Мікалаевіч Самсонаў (снежань 1991)

## Штаб-кватэра 
Генштаб размяшчаўся ў маскоўскай сядзібе, размешчанай на перасячэнні Знаменкі і Арбацкай плошчы. Будынак пабудаваны ў канцы XVIII стагоддзя па замове генерала Сцяпана Апраксіна.

## Гл. таксама 
* Генеральны штаб Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Узброеныя сілы СССР
Катэгорыя:Ваеннае кіраванне