open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Асака лясная

**Асака лясная** (*Carex sylvatica*)&nbsp;— від раслін сямейства , распаўсюджаны ў Еўропе і Заходняй Азіі.

## Апісанне 
Шматгадовая дзярновістая травяністая расліна, 30-80&nbsp;см вышынёй. Лісце 4-8&nbsp;мм шырынёй, 2-складчатые. Суквецці больш за 10&nbsp;см даўжынёй. Жаночыя каласкі 3.5-4&nbsp;см даўжынёй, на доўгіх ножках, ніцыя. Мяшэчкі эліптычныя, 4-5&nbsp;мм даўжынёй, зялёныя, з доўгім 2-зубчастым носікам.

Ва Украіне від расце ў шыракалістых і змешаных лясах — на Палессі зрэдку; у лесастэпе, Карпатах і горным Крыму звычайны.

Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Асаковыя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1762 годзе
Голдаўскі сельсавет

**Го́лдаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лідскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2011 г. вёска) Голдава. Плошча — 8670 га.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Жалудоцкага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. З 17 красавіка 1962 года ў складзе Лідскага раёна. 27 сакавіка 1978 года да сельсавета далучана частка скасаванага Радзівонішкаўскага сельсавета (вёскі Бабры, Парачаны, Пяскі, Хадзюкі, Цвербуты). У 1986 годзе скасаваны вёскі Губейкі, Клімавічы (зліліся з вёскай Семашкі), Пяскі (далучана да вёскі Бабры), Станкевічы (далучана да вёскі Ігнаткаўцы). 21 снежня 2009 года ў склад Тарноўскага сельсавета перададзена вёска Парачаны. 18 кастрычніка 2013 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Ходараўскага сельсавета.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 896 чалавек, з іх 82,9 % — беларусы, 14,0 % — палякі, 2,1 % — рускія, 0,6 % — азербайджанцы.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 10 населеных пунктаў: аграгарадок Голдава, вёскі Бабры, Вялікае Сяло, Зіновічы, Ігнаткаўцы, Леснікі, Малышы, Семашкі, Хадзюкі, Цвербуты.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лідскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Жалудоцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2013 годзе
Міціко

**Імператрыца Міціко** (; ), па нараджэнні **Міціко Сёда** () — імператрыца Японіі з 7 студзеня 1989 па 30 красавіка 2019 года, жонка 125-га імператара Японіі Акіхіта, маці 126-га імператара Японіі Нарухіта і наследнага прынца Японіі Фуміхіта.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Члены імператарскага дому Японіі
Катэгорыя:Імператрыцы
Асака шарсцістая

**Асака шарсцістая** (*Carex filiformis*)&nbsp;— від раслін сямейства , распаўсюджаны ў Еўропе і Заходняй Азіі.

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна, 15-35&nbsp;см вышынёй. Жаночыя каласкі авальныя або даўгаватыя. Мяшэчкі густа апушаны белымі валасінкамі, без жылак і без носіка, хоць вярхушка і нясе на канцы 2 тупаватых зубца. Аснова ліставых пласцінак над язычком з невялікай колькасцю валасінак. Ніжняе лускападобнае лісце сеткава-кудзелістае, голае.

Ва Украіне від расце на лугах, у светлых лясах, на сухіх схілах, здараецца і ў сыраватых нізінах — на Палессі і ў лесастэпе зрэдку; у лясным поясе горнага Крыму звычайны.

Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Асаковыя
Серэна Ватсан

**Серэна Ватсан** (; , Канектыкут — , Кембрыдж) — амерыканскі батанік.

## Біяграфія 
Атрымаў вышэйшую адукацыю ў Ельскім універсітэце ў 1847 годзе, далучыўся да экспедыцыі Клерэнса Кінга, стаў батанікам гэтай экспедыцыі. У 1873 годзе быў прызначаны памочнікам па гербарыі ў Гарвардскім універсітэце, пазней стаў куратарам гэтага гербарыя, працаваў на гэтай пасадзе да самай смерці. Апісаў каля 50 відаў раслін.

У гонар навукоўца быў названы род пальмаў Serenoa (серэноя) з Паўночнай Амерыкі.

Катэгорыя:Батанікі ЗША
Катэгорыя:Аўтары батанічных таксонаў
Катэгорыя:Батанікі XIX стагоддзя
Асака лісіная

**Асака лісіная** (*Carex vulpina*)&nbsp;— шматгадовая расліна сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Асака лісіная ўтварае магутныя дзярніны на балотах і па берагах рэк і дасягае да 1&nbsp;м вышынёй. Ад карэнішча, якое разрастаецца ў глебе, адыходзяць пучкамі крылатыя, трохграневыя, тугія сцябліны. Сцёблы вострашурпатыя, з рэжучымі бакамі. Лісце плоскае, шырынёй 5-10&nbsp;см, сцябло карацей. Квітнее асака лісіная вясной і ў пачатку лета. На верхавінах сцеблаў развіваецца шчыльнае галінастае суквецце даўжынёй 3&nbsp;— 8&nbsp;см, якое складаецца з 8-15 каласкоў на кароткіх ножках. Прыкветкавыя лускавінкі яйкападобныя, іржавыя, з зялёным кілем.

## Літаратура 
* Гамуля Ю. Г. Рослини України / за ред. О. М. Утєвської. — Харків : Фактор, 2011. — 208 с. — (Україна. Вчора, сьогодні, завтра) — 3000 прим. — ISBN 978-966-312-720-0.

Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Асаковыя
Пескаўскі сельсавет (Лідскі раён)

**Пе́скаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лідскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2011 г. вёска) Пескаўцы. Плошча — 8177 га.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Вангеўскі сельсавет** у складзе Жалудоцкага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Вангі. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 5 чэрвеня 1959 года ў склад сельсавета з Дубраўскага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Карытніца, Красачкі, Мажэвічы і Шаўдзіны). 13 студзеня 1961 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Пескаўцы, сельсавет перайменаваны ў Пескаўскі. З 17 красавіка 1962 года ў складзе Шчучынскага раёна, з 25 снежня 1962 года ў складзе Лідскага раёна. У 1986 годзе скасавана вёска Красачкі (злілася з вёскай Карытніца). 26 верасня 2016 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Беліцкага сельсавета.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 1000 чалавек, з іх 49,5 % — беларусы, 47,2 % — палякі, 2,5 % — рускія.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 11 населеных пунктаў: аграгарадок Пескаўцы, вёскі Андрашоўшчына, Белеўцы, Буцілы, Вангі, Карытніца, Мастаўляны, Моцевічы, Панямонцы, Чахоўшчына, Шаўдзіні.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лідскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Жалудоцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Шчучынскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2016 годзе
Уільям Хадсан

**Уільям Хадсан** (,  — ) — брытанскі батанік і міколаг.

## Біяграфія 
Атрымаў адукацыю ў Кендалскай сярэдняй школе і быў аддадзены ў вучэнне лонданскаму аптэкару. У 1761 годзе быў абраны членам Лонданскага каралеўскага таварыства. У 1762 годзе выйшла першае выданне важнай навуковай працы Уільяма Хадсана «Flora Anglica». У 1791 годзе Уільям Хадсан уступіў у Лонданскае Лінееўскае таварыства.

Памёр 23 мая 1793 года. Пахаваны ў царкве Святога Джэймса ў Вэстмінстэры, Лондан.

Катэгорыя:Члены Лонданскага Лінееўскага таварыства
Катэгорыя:Аўтары батанічных таксонаў
Катэгорыя:Батанікі Вялікабрытаніі
Асака каласістая

**Асака каласістая** (*Carex spicata*)&nbsp;— від раслін сямейства , распаўсюджаны ў Алжыры, Еўропе, Заходняй Азіі, інтрадуцыраваны ў ЗША.

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна 20-100&nbsp;см вышынёй. Карані і ніжняе лускападобнае лісце з фіялетавым адценнем. Суквецці густыя, 2-4 мм даўжынёй. Мяшэчкі 4-5 мм даўжынёй. У аснаванні іх знешняга і ўнутранага бакоў пад эпідэрмісам знаходзіцца добра развітая парэнхімная тканка, ад чаго ў гэтых месцах мяшэчкі маюць слаба выпуклыя круглявыя ўзвышэнні (недаспелыя мяшэчкі ў аснове маршчыністыя).

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Алжыры, Еўропе, Заходняй Азіі, інтрадуцыраваны ў ЗША.

Ва Украіне від расце на мурожных лугах, у разрэджаных бярозавых і шыракалістых лясах, на пустках, каля жылля — на ўсёй тэрыторыі звычайны, у стэпе зрэдку.

Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Асаковыя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1762 годзе
Аляксандр Андрэевіч Бунгэ

**Аляксандр Андрэевіч Бунгэ** (24.9 (6.10).1803 — 6 (18).7.1890) — расійскі фларыст-сістэматык.

## Біяграфія 
У 1825 скончыў Дэрпцкі (цяпер Тартускі) універсітэт. Прафесар Казанскага (1833-36) і Дэрпцкага (1836-67) універсітэтаў. Вывучаў флору Алтая. У 1830-32 гадах падарожнічаў па Манголіі і Кітаі. У 1857-59 гадах удзельнічаў у экспедыцыях Рускага геаграфічнага таварыства ў Персію. З 1867 года апрацоўваў сабраны ім матэрыял. Аўтар манаграфій па сістэматыцы шэрагу родаў кветкавых раслін; апісаў шмат новых відаў. Бунгэ — адзін з заснавальнікаў географа-марфалагічнага метаду ў сістэматыцы раслін.

Катэгорыя:Правадзейныя члены Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук
Катэгорыя:Батанікі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Аўтары батанічных таксонаў
Катэгорыя:Батанікі Расіі
Катэгорыя:Памерлі ў Эстоніі
Ходараўскі сельсавет (Лідскі раён)

**Хо́дараўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лідскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 г. вёска) Ходараўцы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Ходаравецкі сельсавет** у складзе Жалудоцкага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. З 17 красавіка 1962 года ў складзе Шчучынскага раёна, з 25 снежня 1962 года ў складзе Лідскага раёна. 20 верасня 2002 года перайменаваны ў Ходараўскі сельсавет. 18 кастрычніка 2013 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Голдаўскага сельсавета (10 населеных пунктаў: аграгарадок Голдава, вёскі Бабры, Вялікае Сяло, Зіновічы, Ігнаткаўцы, Леснікі, Малышы, Семашкі, Хадзюкі, Цвербуты).

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (15 населеных пунктаў) — 855 чалавек, з іх 74,4 % — беларусы, 22,5 % — палякі, 1,4 % — цыганы, 0,9 % — рускія; паводле перапісу 2019 года (25 населеных пунктаў) — 1203 чалавекі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Жалудоцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Шчучынскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Сараканайск

**Сараканайск** (, ) — былы пасёлак у Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіў у склад Пашкаўскага сельсавета. З 1978 года ў складзе Магілёва, на паўночна-заходняй ускраіне горада.

## Гісторыя 
Паводле карт 1920-1930-х гг. тэрыторыя горада Магілёва межавала з землямі латышскага калгаса «Сарканайс Земніекс» («Чырвоны селянін»), на якіх даволі кампактна пражывалі латышы. Тым не менш ва ўспамінах мясцовых жыхароў больш адклалася назва «Сарканс арайс» («Чырвоны араты») і яе скажонае вымаўленне «Сарканайск». Мясцовыя жыхары, якія памятаюць латышоў, адзначалі, што пажылыя латышы захоўвалі прыкметы нацыянальнай культуры ў хатнім інтэр’еры і, верагодна, мову.

Уваходзіў у склад Пашкаўскага сельсавета Магілёўскага раёна. 31 мая 1978 года ўвайшоў у склад Ленінскага раёна Магілёва.

## Забудова 
Пераважае катэджная забудова. Галоўныя вуліцы Сараканайская, Дубравенскі Шлях, Латышскі праезд, завулкі Латышскі праезд 1-ы, Латышскі праезд 2-і, Сараканайскі, Сараканайскі 1-ы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Магілёва
Катэгорыя:Ленінскі раён (Магілёў)
Сонечнае зацьменне 22 студзеня 1879 года

**Сонечнае зацьменне 22 студзеня 1879 года** — кольцападобнае сонечнае зацьменне 129 сараса.

Зацьменне мела велічыню 0,9700 і дасягнула свайго максімуму ў 11:53:08 UTC у пункце з каардынатамі 30° пд. ш. 9° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 3 хв. 3 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 110 км.

Зацьменне 22 студзеня 1879 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1879 годзе і 191-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 29 ліпеня 1878 года, наступнае — 19 ліпеня 1879 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XIX стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 1801 — 1900
* Каталог сонечных зацьменняў 129 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:1879 год у астраноміі
1879-01-22
1879-01-22
1879-01-22
Катэгорыя:Падзеі 22 студзеня
Катэгорыя:Студзень 1879 года
Сонечнае зацьменне 9 жніўня 1877 года

**Сонечнае зацьменне 9 жніўня 1877 года** — частковае сонечнае зацьменне 114 сараса.

Зацьменне мела велічыню 0,3889 і дасягнула свайго максімуму ў 05:30:24 UTC у пункце з каардынатамі 62° пн. ш. 139° з. д..

Зацьменне 9 жніўня 1877 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1877 годзе і 187-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 15 сакавіка 1877 года, наступнае — 7 верасня 1877 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XIX стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 1801 — 1900
* Каталог сонечных зацьменняў 114 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:1877 год у астраноміі
1877-08-09
1877-08-09
1877-08-09
Катэгорыя:Падзеі 9 жніўня
Катэгорыя:Жнівень 1877 года
Шарэйкаўскі сельсавет

**Шарэ́йкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Юравіцкага раёна Мазырскай акругі. Цэнтр — вёска Шарэйкі.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Юравіцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Мазырскай акругі. 10 лістапада 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Юравіцкага местачковага Савета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Юравіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Сонечнае зацьменне 2 лютага 1878 года

**Сонечнае зацьменне 2 лютага 1878 года** — кольцападобнае сонечнае зацьменне 119 сараса.

Зацьменне мела велічыню 0,9191 і дасягнула свайго максімуму ў 08:27:52 UTC у пункце з каардынатамі 68° пд. ш. 122° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 5 хв. 59 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 729 км.

Зацьменне 2 лютага 1878 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1878 годзе і 189-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 7 верасня 1877 года, наступнае — 29 ліпеня 1878 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XIX стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 1801 — 1900
* Каталог сонечных зацьменняў 119 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:1878 год у астраноміі
1878-02-02
1878-02-02
1878-02-02
Катэгорыя:Падзеі 2 лютага
Катэгорыя:Люты 1878 года
Сонечнае зацьменне 29 ліпеня 1878 года

**Сонечнае зацьменне 29 ліпеня 1878 года** — поўнае сонечнае зацьменне 124 сараса.

Зацьменне мела велічыню 1,0450 і дасягнула свайго максімуму ў 21:47:18 UTC у пункце з каардынатамі 54° пн. ш. 124° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 3 хв. 11 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 191 км.

Зацьменне 29 ліпеня 1878 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1878 годзе і 190-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 2 лютага 1878 года, наступнае — 22 студзеня 1879 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XIX стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 1801 — 1900
* Каталог сонечных зацьменняў 124 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:1878 год у астраноміі
1878-07-29
1878-07-29
1878-07-29
Катэгорыя:Падзеі 29 ліпеня
Катэгорыя:Ліпень 1878 года
Вімербю

**Вімербю** () — горад у Швецыі, адміністрацыйны цэнтр камуны Вімербю лена Кальмар.

Насельніцтва — 7827 чалавек. Першая пісьмовая згадка ў дарчай грамаце ад 1350 года. Развіццё горада было звязана з гандлем быдлам і вытворчасцю скураных вырабаў. Паміж 1532 і 1604 годам яго прывілеі былі скасаваныя. У Вімербю з 1981 года працуе дзіцячы парк забавак «Свет Астрыд Ліндгрэн», прысвечаны персанажам кніг гэтай шведскай пісьменніцы.

Пры напісанні кнігі «Эміль з Лёнебергі» Астрыд Ліндгрэн карысталася ўспамінамі пра сваё дзяцінства, праведзенае ў Вімербю.

Катэгорыя:Гарады Швецыі
Сонечнае зацьменне 17 верасня 1876 года

**Сонечнае зацьменне 17 верасня 1876 года** — поўнае сонечнае зацьменне 142 сараса.

Зацьменне мела велічыню 1,0220 і дасягнула свайго максімуму ў 21:49:15 UTC у пункце з каардынатамі 25° пд. ш. 164° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 1 хв. 53 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 86 км.

Зацьменне 17 верасня 1876 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1876 годзе і 185-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 25 сакавіка 1876 года, наступнае — 15 сакавіка 1877 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XIX стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 1801 — 1900
* Каталог сонечных зацьменняў 142 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:1876 год у астраноміі
1876-09-17
1876-09-17
1876-09-17
Катэгорыя:Падзеі 17 верасня
Катэгорыя:Верасень 1876 года
Сонечнае зацьменне 25 сакавіка 1876 года

**Сонечнае зацьменне 25 сакавіка 1876 года** — кольцападобнае сонечнае зацьменне 137 сараса.

Зацьменне мела велічыню 0,9999 і дасягнула свайго максімуму ў 20:05:06 UTC у пункце з каардынатамі 35° пн. ш. 141° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 0 хв. 1 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 1 км.

Зацьменне 25 сакавіка 1876 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1876 годзе і 184-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 29 верасня 1875 года, наступнае — 17 верасня 1876 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XIX стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 1801 — 1900
* Каталог сонечных зацьменняў 137 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:1876 год у астраноміі
1876-03-25
1876-03-25
1876-03-25
Катэгорыя:Падзеі 25 сакавіка
Катэгорыя:Сакавік 1876 года
Сонечнае зацьменне 15 сакавіка 1877 года

**Сонечнае зацьменне 15 сакавіка 1877 года** — частковае сонечнае зацьменне 147 сараса.

Зацьменне мела велічыню 0,2917 і дасягнула свайго максімуму ў 02:38:09 UTC у пункце з каардынатамі 61° пн. ш. 57° у. д..

Зацьменне 15 сакавіка 1877 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1877 годзе і 186-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 17 верасня 1876 года, наступнае — 9 жніўня 1877 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XIX стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 1801 — 1900
* Каталог сонечных зацьменняў 147 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:1877 год у астраноміі
1877-03-15
1877-03-15
1877-03-15
Катэгорыя:Падзеі 15 сакавіка
Катэгорыя:Сакавік 1877 года
Сонечнае зацьменне 29 верасня 1875 года

**Сонечнае зацьменне 29 верасня 1875 года** — кольцападобнае сонечнае зацьменне 132 сараса.

Зацьменне мела велічыню 0,9656 і дасягнула свайго максімуму ў 12:58:09 UTC у пункце з каардынатамі 10° пн. ш. 10° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 3 хв. 36 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 127 км.

Зацьменне 29 верасня 1875 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1875 годзе і 183-ім у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 6 красавіка 1875 года, наступнае — 25 сакавіка 1876 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XIX стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 1801 — 1900
* Каталог сонечных зацьменняў 132 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:1875 год у астраноміі
1875-09-29
1875-09-29
1875-09-29
Катэгорыя:Падзеі 29 верасня
Катэгорыя:Верасень 1875 года
Сонечнае зацьменне 19 ліпеня 1879 года

**Сонечнае зацьменне 19 ліпеня 1879 года** — кольцападобнае сонечнае зацьменне 134 сараса.

Зацьменне мела велічыню 0,9942 і дасягнула свайго максімуму ў 09:04:32 UTC у пункце з каардынатамі 13° пн. ш. 43° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 0 хв. 39 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 20 км.

Зацьменне 19 ліпеня 1879 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1879 годзе і 192-ім у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 22 студзеня 1879 года, наступнае — 11 студзеня 1880 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XIX стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 1801 — 1900
* Каталог сонечных зацьменняў 134 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:1879 год у астраноміі
1879-07-19
1879-07-19
1879-07-19
Катэгорыя:Падзеі 19 ліпеня
Катэгорыя:Ліпень 1879 года
Сонечнае зацьменне 16 красавіка 1874 года

**Сонечнае зацьменне 16 красавіка 1874 года** — поўнае сонечнае зацьменне 117 сараса.

Зацьменне мела велічыню 1,0569 і дасягнула свайго максімуму ў 14:00:53 UTC у пункце з каардынатамі 40° пд. ш. 1° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 4 хв. 11 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 335 км.

Зацьменне 16 красавіка 1874 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1874 годзе і 180-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 20 лістапада 1873 года, наступнае — 10 кастрычніка 1874 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XIX стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 1801 — 1900
* Каталог сонечных зацьменняў 117 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:1874 год у астраноміі
1874-04-16
1874-04-16
1874-04-16
Катэгорыя:Падзеі 16 красавіка
Катэгорыя:Красавік 1874 года
Сонечнае зацьменне 26 мая 1873 года

**Сонечнае зацьменне 26 мая 1873 года** — частковае сонечнае зацьменне 145 сараса.

Зацьменне мела велічыню 0,8971 і дасягнула свайго максімуму ў 09:08:56 UTC у пункце з каардынатамі 64° пн. ш. 100° з. д..

Зацьменне 26 мая 1873 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1873 годзе і 178-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 30 лістапада 1872 года, наступнае — 20 лістапада 1873 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XIX стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 1801 — 1900
* Каталог сонечных зацьменняў 145 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:1873 год у астраноміі
1873-05-26
1873-05-26
1873-05-26
Катэгорыя:Падзеі 26 мая
Катэгорыя:Май 1873 года
Сонечнае зацьменне 10 кастрычніка 1874 года

**Сонечнае зацьменне 10 кастрычніка 1874 года** — кольцападобнае сонечнае зацьменне 122 сараса.

Зацьменне мела велічыню 0,9193 і дасягнула свайго максімуму ў 11:13:33 UTC у пункце з каардынатамі 59° пн. ш. 72° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 6 хв. 28 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні - км.

Зацьменне 10 кастрычніка 1874 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1874 годзе і 181-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 16 красавіка 1874 года, наступнае — 6 красавіка 1875 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XIX стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 1801 — 1900
* Каталог сонечных зацьменняў 122 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:1874 год у астраноміі
1874-10-10
1874-10-10
1874-10-10
Катэгорыя:Падзеі 10 кастрычніка
Катэгорыя:Кастрычнік 1874 года
Сонечнае зацьменне 6 красавіка 1875 года

**Сонечнае зацьменне 6 красавіка 1875 года** — поўнае сонечнае зацьменне 127 сараса.

Зацьменне мела велічыню 1,0547 і дасягнула свайго максімуму ў 06:37:26 UTC у пункце з каардынатамі 0° пд. ш. 85° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 4 хв. 37 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 182 км.

Зацьменне 6 красавіка 1875 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1875 годзе і 182-ім у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 10 кастрычніка 1874 года, наступнае — 29 верасня 1875 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XIX стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 1801 — 1900
* Каталог сонечных зацьменняў 127 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:1875 год у астраноміі
1875-04-06
1875-04-06
1875-04-06
Катэгорыя:Падзеі 6 красавіка
Катэгорыя:Красавік 1875 года
Сонечнае зацьменне 18 чэрвеня 1871 года

**Сонечнае зацьменне 18 чэрвеня 1871 года** — кольцападобнае сонечнае зацьменне 125 сараса.

Зацьменне мела велічыню 0,9481 і дасягнула свайго максімуму ў 02:35:02 UTC у пункце з каардынатамі 3° пд. ш. 145° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 7 хв. 14 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 214 км.

Зацьменне 18 чэрвеня 1871 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1871 годзе і 174-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 22 снежня 1870 года, наступнае — 12 снежня 1871 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XIX стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 1801 — 1900
* Каталог сонечных зацьменняў 125 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:1871 год у астраноміі
1871-06-18
1871-06-18
1871-06-18
Катэгорыя:Падзеі 18 чэрвеня
Катэгорыя:Чэрвень 1871 года
Сонечнае зацьменне 12 снежня 1871 года

**Сонечнае зацьменне 12 снежня 1871 года** — поўнае сонечнае зацьменне 130 сараса.

Зацьменне мела велічыню 1,0465 і дасягнула свайго максімуму ў 04:03:38 UTC у пункце з каардынатамі 13° пд. ш. 119° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 4 хв. 23 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 157 км.

Зацьменне 12 снежня 1871 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1871 годзе і 175-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 18 чэрвеня 1871 года, наступнае — 6 чэрвеня 1872 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XIX стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 1801 — 1900
* Каталог сонечных зацьменняў 130 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:1871 год у астраноміі
1871-12-12
1871-12-12
1871-12-12
Катэгорыя:Падзеі 12 снежня
Катэгорыя:Снежань 1871 года
Сонечнае зацьменне 20 лістапада 1873 года

**Сонечнае зацьменне 20 лістапада 1873 года** — частковае сонечнае зацьменне 150 сараса.

Зацьменне мела велічыню 0,5138 і дасягнула свайго максімуму ў 03:22:52 UTC у пункце з каардынатамі 63° пд. ш. 9° з. д..

Зацьменне 20 лістапада 1873 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1873 годзе і 179-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 26 мая 1873 года, наступнае — 16 красавіка 1874 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XIX стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 1801 — 1900
* Каталог сонечных зацьменняў 150 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:1873 год у астраноміі
1873-11-20
1873-11-20
1873-11-20
Катэгорыя:Падзеі 20 лістапада
Катэгорыя:Лістапад 1873 года
Сонечнае зацьменне 22 снежня 1870 года

**Сонечнае зацьменне 22 снежня 1870 года** — поўнае сонечнае зацьменне 120 сараса.

Зацьменне мела велічыню 1,0248 і дасягнула свайго максімуму ў 12:27:33 UTC у пункце з каардынатамі 36° пн. ш. 2° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 2 хв. 11 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 165 км.

Зацьменне 22 снежня 1870 года стала 4-ым сонечным зацьменнем у 1870 годзе і 173-ім у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 28 ліпеня 1870 года, наступнае — 18 чэрвеня 1871 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XIX стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 1801 — 1900
* Каталог сонечных зацьменняў 120 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:1870 год у астраноміі
1870-12-22
1870-12-22
1870-12-22
Катэгорыя:Падзеі 22 снежня
Катэгорыя:Снежань 1870 года
Сонечнае зацьменне 30 лістапада 1872 года

**Сонечнае зацьменне 30 лістапада 1872 года** — гібрыднае сонечнае зацьменне 140 сараса.

Зацьменне мела велічыню 1,0099 і дасягнула свайго максімуму ў 18:29:33 UTC у пункце з каардынатамі 51° пд. ш. 112° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 0 хв. 47 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 40 км.

Зацьменне 30 лістапада 1872 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1872 годзе і 177-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 6 чэрвеня 1872 года, наступнае — 26 мая 1873 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XIX стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 1801 — 1900
* Каталог сонечных зацьменняў 140 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:1872 год у астраноміі
1872-11-30
1872-11-30
1872-11-30
Катэгорыя:Падзеі 30 лістапада
Катэгорыя:Лістапад 1872 года
Марцінсан

**Марцінсан** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Барбру Марцінсан — шведская лыжніца
* Муа Марцінсан — шведская пісьменніца
* Хары Эдмунд Марцінсан — шведскі пісьменнік і паэт
Сонечнае зацьменне 6 чэрвеня 1872 года

**Сонечнае зацьменне 6 чэрвеня 1872 года** — кольцападобнае сонечнае зацьменне 135 сараса.

Зацьменне мела велічыню 0,9590 і дасягнула свайго максімуму ў 03:20:03 UTC у пункце з каардынатамі 40° пн. ш. 125° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 4 хв. 20 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 157 км.

Зацьменне 6 чэрвеня 1872 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1872 годзе і 176-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 12 снежня 1871 года, наступнае — 30 лістапада 1872 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XIX стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 1801 — 1900
* Каталог сонечных зацьменняў 135 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:1872 год у астраноміі
1872-06-06
1872-06-06
1872-06-06
Катэгорыя:Падзеі 6 чэрвеня
Катэгорыя:Чэрвень 1872 года
Сонечнае зацьменне 7 верасня 1877 года

**Сонечнае зацьменне 7 верасня 1877 года** — частковае сонечнае зацьменне 152 сараса.

Зацьменне мела велічыню 0,6382 і дасягнула свайго максімуму ў 12:48:42 UTC у пункце з каардынатамі 61° пд. ш. 92° з. д..

Зацьменне 7 верасня 1877 года стала 3-ім сонечным зацьменнем у 1877 годзе і 188-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 9 жніўня 1877 года, наступнае — 2 лютага 1878 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XIX стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 1801 — 1900
* Каталог сонечных зацьменняў 152 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:1877 год у астраноміі
1877-09-07
1877-09-07
1877-09-07
Катэгорыя:Падзеі 7 верасня
Катэгорыя:Верасень 1877 года
Бадзяк звычайны

**Бадзя́к звычайны** (*Cirsium vulgare)*&nbsp;— від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Назва 
Бадзяк звычайны, чартапалох, бадзяк, дзядоўнік калючы, дзядоўнік. Мезафіт і эўтроф. Расце на лугах, узлесках і палянах, аблогах, пустках, каля дарог.

Bombus veteranus - Cirsium vulgare - Keila1.jpg||
Cirsium vulgare habitus.jpeg||
Cirsium vulgare - Keila1.jpg||
Cirsium lanceolatum.jpg|
Insect-visits-flower.jpg|Чмель наведвае кветку бадзяку звычайнага

### Галерэя пылку 

Cirsium vulgare zoom4 23-08-25 1.png|Бадзяк звычайны. Павелічэнне 4х
Cirsium vulgare zoom10 23-08-25 1.png|Павелічэнне 10х
Cirsium vulgare zoom40 23-08-25 1.png|Павелічэнне 40х
Cirsium vulgare zoom60 23-08-25 1.png|Павелічэнне 60х

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Бадзяк
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Пустазелле
Сонечнае зацьменне 31 студзеня 1870 года

**Сонечнае зацьменне 31 студзеня 1870 года** — частковае сонечнае зацьменне 148 сараса.

Зацьменне мела велічыню 0,4781 і дасягнула свайго максімуму ў 15:26:25 UTC у пункце з каардынатамі 70° пд. ш. 100° у. д..

Зацьменне 31 студзеня 1870 года стала 1-ым сонечным зацьменнем у 1870 годзе і 170-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 7 жніўня 1869 года, наступнае — 28 чэрвеня 1870 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XIX стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 1801 — 1900
* Каталог сонечных зацьменняў 148 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:1870 год у астраноміі
1870-01-31
1870-01-31
1870-01-31
Катэгорыя:Падзеі 31 студзеня
Катэгорыя:Студзень 1870 года
Сонечнае зацьменне 28 ліпеня 1870 года

**Сонечнае зацьменне 28 ліпеня 1870 года** — частковае сонечнае зацьменне 153 сараса.

Зацьменне мела велічыню 0,0742 і дасягнула свайго максімуму ў 11:02:31 UTC у пункце з каардынатамі 69° пн. ш. 171° у. д..

Зацьменне 28 ліпеня 1870 года стала 3-ім сонечным зацьменнем у 1870 годзе і 172-ім у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 28 чэрвеня 1870 года, наступнае — 22 снежня 1870 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XIX стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 1801 — 1900
* Каталог сонечных зацьменняў 153 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:1870 год у астраноміі
1870-07-28
1870-07-28
1870-07-28
Катэгорыя:Падзеі 28 ліпеня
Катэгорыя:Ліпень 1870 года
Дзеравянка

* Дзеравянка (рака)
* народная назва віду 
* народная назва віду
Буштына

**Буштына** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Закарпацкай вобласці Украіны ў складзе Цячыўскага раёна на рацэ Ціса.

## Геаграфія 
Пасёлак размешчаны ва ўсходняй частцы Закарпацця, у нізіне за назвай Мармароская катлавіна, у месцы ўпадзення ракі Тэрэблі ў Цісу, насупраць астраверхіх вяршыняў Гутынскага хрыбта, за 8 кіламетраў ад раённага цэнтра. 16 чэрвеня 1872 г. быў адкрыты ўчастак Сату-Марэ — Каралёва — Буштына Венгерскай Паўночна-Усходняй чыгункі, а 19 лістапада 1872 г. — участак Буштына — Сегед. Праз населены пункт праходзіць аўтамагістраль дзяржаўнага значэння Мукачава — Рагатын і чыгунка Чоп — Салотвына, дзякуючы якім Буштына мае ўдалае спалучэнне з іншымі населенымі пунктамі не толькі Закарпацця, але і ўсёй Украіны і іншых дзяржаў. Пасёлак мае выразна акрэсленыя межы: з поўдня па рацэ Ціса праходзіць мяжа з сёламі Яблуніўка і пасёлкам Вышкава, з захаду — вёскай Стэбліўка, з поўначы — сёламі Навабарава і Ваніговэ, з усходу — сяло Руськэ Полэ.

Плошча ўсіх зямель пасёлка складае 2566 га, з іх населенага пункта — 1001 га. Насельніцтва Буштына складае 8500 чал. тут пражываюць украінцы, венгры, рускія, румыны, ромы, славакі, немцы і інш. Клімат умерана-кантынетальны з цёплым летам і мяккай зімой. На працягу года пераважаюць паўднёва-заходнія вятры, што дзьмуць у сувязі з арыентацыяй даліны ракі Ціса. Тэрыторыя пасёлка мае раўнінны рэльеф. Праз Буштына працякаюць рэкі Цярэбля і Ціса.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Закарпацкай вобласці
Ака (пігмеі)

**А́ка**, таксама **яка**, **баяка** (саманазва: *Bayaka*) — этнічная супольнасць пігмеяў. Жывуць пераважна ў Рэспубліцы Конга і ЦАР. Агульная колькасць (2019 г.) — 60 000 чалавек.

У 2008 годзе паліфанічныя спевы ака былі ўключаны у спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Паходжанне 
Пігмеі ака маюць агульнае паходжанне з іншымі пігмеямі захаду Цэнтральнай Афрыкі, з якімі складалі адзіную папуляцыю да перыяду, які скончыўся 2800 гадоў таму. Найбольш блізкімі да ака з’яўляюцца пігмеі бака, што жывуць на захад ад іх. Абодва народы прынята аб’ядноўваць агульнай назвай *мбенга*. Каля 500 гадоў таму адбыўся моўны падзел дзвюх груп. Сучасныя ака размаўляюць на мове банту, у той час як бака — на ўбангійскай мове. Акрамя таго, сфарміраваліся іншыя адрозненні ў формах палявання і рытуалах.

## Паліфанічныя спевы 
Музыка, танцы і песні — неад’емная частка паўсядзённага жыцця ака. Яны суправаджаюць цырымоніі пасялення ў лясных лагерах, палявання і пахавання. Ака на паўднёвым захадзе ЦАР развілі своеасаблівую вакальную традыцыю з складаным тыпам кантрапунктнай поліфаніі, заснаванай на чатырох галасах. Гэта вакальная традыцыя дапускае спантанны выраз і імправізацыю. Кожны спявак можа змяніць свой голас, каб прайграць мноства варыяцый. Такім чынам ствараецца ўражанне сталага развіцця спеву. Песні суправаджаюцца ўдарнымі і струннымі інструментамі, у тым ліку барабанам *энзека* і арфападобнай прыладай *геедалэ-багонга*, а таксама танцамі. Танцоры пляскаюць у далоні.

У 2008 г. паліфанічныя спевы ака былі ўнесены ў спіс нематэрыяльнай сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Спасылкі 
* Countries and Their Cultures
* Polyphonic singing of the Aka Pygmies of Central Africa — UNESCO
* Aka-farmer relations in the northwest Congo Basin
* Growth pattern from birth to adulthood in African pygmies of known age
* Languages of African rainforest «pygmy» hunter-gatherers: language shifts without cultural admixture
* Aka Fieldsite in the Congo Basin 
* AKA (BAYAKA/BAAKA)) PEOPLE: AN EGALITARIAN PYGMY SOCIETY WITH THE WORLD BEST DADS
* Are the men of the African Aka tribe the best fathers in the world?

Катэгорыя:Пігмеі
Катэгорыя:Народы Цэнтральна-Афрыканскай Рэспублікі
Катэгорыя:Народы Рэспублікі Конга
Сонечнае зацьменне 28 чэрвеня 1870 года

**Сонечнае зацьменне 28 чэрвеня 1870 года** — частковае сонечнае зацьменне 115 сараса.

Зацьменне мела велічыню 0,6335 і дасягнула свайго максімуму ў 23:46:43 UTC у пункце з каардынатамі 67° пд. ш. 169° з. д..

Зацьменне 28 чэрвеня 1870 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1870 годзе і 171-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 31 студзеня 1870 года, наступнае — 28 ліпеня 1870 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XIX стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 1801 — 1900
* Каталог сонечных зацьменняў 115 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:1870 год у астраноміі
1870-06-28
1870-06-28
1870-06-28
Катэгорыя:Падзеі 28 чэрвеня
Катэгорыя:Чэрвень 1870 года
Пузырнік (род кветкавых раслін)

**Пузырнік** (*Colutea*)&nbsp;— род раслін сямейства бабовых.

## Апісанне 
Лістападныя, пераважна некалючыя кусты з непарнапёрыстым лісцем.

Кветкі матыльковага тыпу, звычайна жоўтыя, у гронках пазух. Плады&nbsp;— шматнасенныя ўздутыя бабы.

## Распаўсюджанне 
Каля 25 відаў, у Паўднёвай Еўропе, Паўночна-Заходняй і Усходняй Афрыцы, у Заходняй і Цэнтральнай Азіі. У краінах былога СССР 13 відаў (Сярэдняя Азія, Каўказ, Крым); 10 відаў культывуюць як дэкаратыўныя, часцей за іншых&nbsp;— .

## Гл. таксама 
* Colutea komarovii

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Матыльковыя
Пузырнік усходні

**Пузырнік усходні** (*Colutea orientalis*) — від кустоў сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Лістападны густы куст з шэрым лісцем, які расце на вышыню да 2&nbsp;метраў. Кветкі маленькія, жоўтыя і медна-чырвоныя, сабраныя ў гронкі. Насенне ў зялёных струках.

*Colutea x media* прадстаўляе сабой гібрыд паміж пузырнікам усходнім і .

## Арэал 
Расце ў Еўропе і Азіі.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Матыльковыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1768 годзе
Павойнік

**Павойнік**, **Жыгунец** (*Clematis*)&nbsp;— род кветкавых раслін сямейства казяльцовых.

## Назва 
Назва роду паходзіць ад старажытнагрэчаскага *κληματίς*&nbsp;— «павойная расліна». Род налічвае каля 250 відаў, большасць з якіх расце ва ўмераным поясе Азіі, Амерыкі і Еўропы.

## Батанічнае апісанне 
Гэта ў асноўным дрэвавыя, часам травяністыя павойныя расліны. Падымаюцца з дапамогай павойнага лісця. Некаторыя віды дасягаюць вышыні 2-6 метраў. Яны з’яўляюцца вечназялёнымі ці лістападнымі. Некаторыя віды маюць доўгія карэнішчы. Лісце супраціўнае, простае ці пёрыстае. Суквецці мяцёлкі, або, рэдка, адзінкавыя кветкі. Сямянкі звычайна падоўжаныя, пёрыстыя або аголеныя. Лік храмасом&nbsp;— 8.

### Віды 
У свеце налічваецца больш 370 відаў павойнікаў.
;Некаторыя віды:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Выкарыстанне 
Некаторыя сарты цэняцца за іх здольнасць караскацца па сценах, платах і іншых структурах, а таксама за рост сярод іншых раслін, такіх як дрэвы і кусты. Некаторыя могуць віцца па зямлі, каб забяспечыць пакрыццё.

Нягледзячы на таксічнасць, карэнныя амерыканцы выкарыстоўвалі вельмі малыя колькасці  як эфектыўны сродак для лячэння мігрэні і нервовых расстройстваў. Расліна таксама выкарыстоўваецца пры скурных інфекцыях. Еўрапейскія віды не выкарыстоўваюць у лячэбных мэтах.

## Падроды 
* *Archiclematis*
* *Atragene*
* *Campanella*|* *Cheiropsis*
* *Clematis*
* *Flammula*|* *Pseudoanemone*
* *Tubulosae*
* *Viorna*

## Іншае 
* У гонар расліны названы астэроід .


Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Грэбнік (значэнні)

*  — род раслін сямейства 
* народная назва віду 
* народная назва віду
Дружба (сквер, Магілёў)

**«Дружба»** (таксама вядомы як **сквер турыстаў**) — сквер у Магілёве, размешчаны па праспекце Міру перад домам № 25. Плошча складае 0,24 га.

Закладзены ў 1966 годзе ўдзельнікамі рэспубліканскага злёту турыстаў—пераможцаў Усесаюзнага паходу камсамольцаў і моладзі па месцах рэвалюцыйнай, баявой і працоўнай славы савецкага народа. У яго пасадцы прынялі ўдзел прадстаўнікі гарадоў-герояў, дэлегацыя Габраўскай акругі Народнай Рэспублікі Балгарыі і іншыя госці. Пра заснаванне сквера нагадвае мемарыяльны знак у яго цэнтры.

## Літаратура 
* Могилев, историко-экономический очерк, [редкол.: Л. М. Барабанова и др.] Минск : Наука и техника , 1971 .- 220, [1] c. .- [24] л. вкл.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Скверы Магілёва
Катэгорыя:З’явіліся ў 1966 годзе
Катэгорыя:Праспект Міру (Магілёў)
Катэгорыя:1966 год у Магілёве
Бацьёва

**Бацьёва** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Закарпацкай вобласці Украіны ў складзе Бэрэгаўскага раёна, аднайменны пункт пропуску на мяжы з Венгрыяй.

## Гісторыя 
У ваколіцах мястэчка выяўленыя тры паселішчы — адно эпохі позняй бронзы (канец II тыс. да н.е.) і два першых стагоддзяў нашай эры (на адным з іх даследавана 9 печаў вытворчага прызначэння).

Першыя згадкі пра мястэчка выяўленыя ў пісьмовых крыніцах пад 1205 г. Адносна назвы, то ёсць здагадка, быццам у гэтых месцах адпачываў хан Батый з войскам падчас паходу ў Цэнтральную Еўропу. Паводле іншай версіі, пры вясновых паводках мясцовасць залівала, утвараліся брудныя выбоіны (па-венгерску «Kátyú», якое пасля трансфармавалася ў «Bátyú»).

У пачатку ХІІІ ст. сяло некалькі разоў пераходзіла ва ўласнасць розных феадалаў, пакуль не апынулася ва ўласнасці багатай венгерскай сям’і Лоняй, якая валодала вёскай у 1285-1920 гадах.

Вялікае значэнне для вёскі мела чыгунка, якая была пракладзеная ў ХІХ ст. У прыватнасці, 24 кастрычніка 1872 года быў адкрыты ўчастак венгерскай Паўночна-Усходняй чыгункі Чоп — Каралёва, якая ішла праз Бацёва, а 4 снежня 1872 года адкрыты адгалінаваны ўчастак Бацёва — Мукачэва венгерскай Паўночна-Усходняй чыгункі.

Сяло належала Аўстра-Венгерскай імперыі, а ад яе распаду ў 1918 г. да 1938 г. было часткай Чэхаславакіі. Толькі з канца сакавіка да пачатку мая 1919 г. у Бацёва існавала савецкая ўлада. У 1921 г. у вёсцы створана арганізацыя Камуністычнай партыі Чэхаславакіі.

У перыяд акупацыі Бацёва Венгрыяй у 1938 г. 41 сям’ю кінулі ў канцлагер, а каля 90 чалавек адправілі на прымусовыя працы. 28 кастрычніка 1944 г. часткі Чырвонай Арміі вызвалілі паселішча. У 1946 г. сяло было перайменавана ў Вузлавое, а ў 1971 г. атрымала статус пасёлка гарадскога тыпу. Меркавалася, што яго насельніцтва, занятае ў асноўным у абслугоўванні чыгункі і звязаных з ёю прадпрыемстваў, павялічыцца ўтрая. У пасёлку быў узведзены невялікі мікрараён з 5-павярхоўкамі, планавалася стварэнне забаўляльнага цэнтра і рост урбанізацыі. Аднак гэтыя планы не былі рэалізаваны, і сёння Бацёва па сутнасці засталося вёскай.

У 1970-х гг. тут пражывала 2084 чал. Тут знаходзілася брыгада калгаса імя XXI з’езда КПСС. За брыгадай было замацавана 800 га сельскагаспадарчых угоддзяў, у тым ліку 500 га ворнай зямлі. Вырошчвалі збожжавыя (пераважна пшаніцу, ячмень, кукурузу) і гароднінныя (пераважна бульба, капуста) культуры. Была развіта мяса-малочная жывёлагадоўля. У 1978 г. у пасёлку запрацаваў міжнародны кантэйнерны тэрмінал.

На тэрыторыі пасёлка працавалі: сярэдняя школа (32 настаўнікі і 421 вучань), музычная школа, бібліятэка (кніжны фонд яе складаў 8,7 тысяч асобнікаў), клуб (з залай на 150 месцаў), бальніца на 30 ложкаў (11 медработнікаў, у тым ліку 4 лекары), дзіцячы санаторый, аптэка, амбулаторыя, стадыён, сем крам, рэстаран, кафэ, аддзяленне сувязі, ашчадная каса, дом побыту.

Рашэннем Вярхоўнай Рады Украіны ад 2 сакавіка 1995 г. пасёлку вернута гістарычная назва.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Закарпацкай вобласці
Вылок

**Выло́к ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Закарпацкай вобласці Украіны ў складзе Вынаградзіўскага раёна, аднайменны пункт пропуску на мяжы з Венгрыяй.

## Агульная характарыстыка 
Адлегласць да райцэнтра складае каля 16 км і праходзіць аўтадарогай М23 Бэрэгавэ — Сату-Марэ.

79 % насельніцтва — этнічныя венгры, 20,8 % украінцы і 0,2 % іншыя (рускія, цыганы і інш.). Таксама мела назву Уйлок. Паблізу пасёлка размешчаны пункт пропуску на мяжы з Венгрыяй. З венгерскага боку — пункт пропуску «Тысабеч», рэгіён Саболч-Сатмар-Бэрэг, аўтадарога 491 у напрамку Ньірэдзьхаза.

Сучасная ўкраінская назва пасёлка «Вылок» паходзіць ад венгерскай назвы Тысаўйлок — «Новае паселішча на Цісе».

У цэнтры пасёлка размешчана адна з найстарэйшых пабудоў Закарпацця — Саляны дом. Як склад для солі яго аснова была ўзведзена ў 1417 г., з часам падвяргалася перабудовам. Да нядаўняга часу ў памяшканні была размешчана школа, цяпер будынак закрыты.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Закарпацкай вобласці
Сквер імя І. С. Лазарэнкі

**Сквер імя І. С. Лазарэнкі** — сквер у гістарычным цэнтры Магілёва. Размешчаны па Першамайскай вуліцы, паміж Аркай Славы і кінатэатрам «Чырвоная Зорка». Плошча складае 0,5 га. Названы ў гонар Героя Савецкага Саюза Івана Сідаравіча Лазарэнкі, які 28 чэрвеня 1944 года быў перапахаваны ў цэнтры сквера.

У 1965 годзе на магіле пастаўлены абеліск, на якім бронзавы барэльеф героя. Паводле некаторых звестак, абеліск быў перанесены з магілы марскога афіцэра на Успенскіх могілках.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Скверы Магілёва
Катэгорыя:Першамайская вуліца (Магілёў)
Сквер імя Герцэна (Магілёў)

**Сквер імя Герцэна** (таксама вядомы як **Тэатральны сквер**) — найстарэйшы сквер у Магілёве. Размешчаны ў гістарычным цэнтры горада і абмежаваны вуліцамі Ленінскай, Болдзіна, Камсамольскай і будынкам Магілёўскага абласнога драматычнага тэатра. Плошча складае 0,8 га.

## Гісторыя 
 на месцы цяперашняга сквера ў XVIII стагоддзі. Малюнак Мікалая Львова]]
Закладзены па загадзе магілёўскага губернатара Міхаіла Мікалаевіча Мураўёва ў 1829 годзе на месцы былога Блізкага вала і называўся **Мураўёўскім**, з 1917 года называўся **Дняпроўскім**, у 1919 годзе скверу прысвоена імя рускага публіцыста-рэвалюцыянера Аляксандра Іванавіча Герцэна.

Mahiloŭ, Šlachieckaja. Магілёў, Шляхецкая (1916) (2).jpg
Mahiloŭ, Šlachieckaja. Магілёў, Шляхецкая (1901-17).jpg|Уваход у сквер
Mahiloŭ, Šlachieckaja. Магілёў, Шляхецкая (1910).jpg|Сквер па цяперашняй Ленінскай

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Скверы Магілёва
Катэгорыя:З’явіліся ў 1829 годзе
Катэгорыя:Ленінская вуліца (Магілёў)
Катэгорыя:Вуліца Болдзіна (Магілёў)
Катэгорыя:Камсамольская вуліца (Магілёў)
Катэгорыя:1829 год у Беларусі
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Аляксандра Герцэна