Мерач

**Мерач**, таксама **Мяркіне** () — мястэчка ў Аранскім раёне Аліцкага павета Літвы, пры ўпадзенні Мерачанкі ў Нёман. Адміністрацыйны цэнтр Мерацкай сянюніі. Уваходзіць у Дзукійскі нацыянальны парк.

## Назва 
Тапонім Мерач утварыўся ад беларускіх слоў мярэча, морач — 'глухія зарасці ў лесе'.

Варыянты назвы ў гістарычных крыніцах: *Meracz* (1500 год); *Maracz* (1508 год); старабеларускай мовай *Меречъ Велики* (1553 год).

## Гісторыя 
### Вялікае Княства Літоўскае 
Мерач вядома з XIV стагоддзя ў сувязі з нападамі крыжакоў. Горад згаданы ў Спісе рускіх гарадоў далёкіх і блізкіх канца XIV стагоддзя. У 1443 годзе тут збудавалі касцёл. У інвентары 1558 года згадана «руская царква», гэта значыць праваслаўная.

7 снежня 1569 года кароль і вялікі князь Жыгімонт Аўгуст надаў Мерачы магдэбургскае права і герб з выявай аднарога. У пачатку XVII стагоддзя ў месце заснавалі кляштар дамініканаў. У 1648 годзе ў Мерачы памёр кароль і вялікі князь Уладзіслаў Ваза. У 1676 годзе гетман Міхал Казімір Пац заснаваў тут езуіцкую місію, якую ў 1755 годзе ператварылі ў рэзідэнцыю. Ад 1696 года была езуіцкая школа. У 1742—1746 гадах езуіты збудавалі драўляны касцёл Святога Крыжа.

У сярэдзіне XVIII ст. вакол Мерачы адзначаўся анклаў «рускай» этнаканфэсійнай супольнасці. У 1767 годзе канонік віленскі і пісар вялікі Павел Ксаверы Бжастоўскі набыў маёнтак Мерач і пераназваў яго, паводле свайго імя, у Паўлаў. Неўзабаве Павел Ксаверы Бжастоўскі правёў на сваіх землях рэформы: вызваліў усіх сялян з-пад прыгону, стварыў выбарны сойм і распрацаваў Статут, а 4 красавіка 1791 году, за месяц да абвяшчэння Канстытуцыі Рэчы Паспалітай, выдаў Канстытуцыю Паўлаўскай рэспублікі.

У 1791 годзе Мерач стаў цэнтрам Мерацкага павета. Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года ўтварылася Мерацкае ваяводства.

### Пад уладай Расійскай імперыі 
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай 1795 года Мерач апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, у Троцкім павеце Віленскай губерні. У другой палове XIX ст. расійскія ўлады зруйнавалі гарадскую ратушу, а на яе месцы збудавалі праваслаўную царкву-мураўёўку. На 1882 год у Мерачы было 233 будынкі.

За часамі Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Мерач занялі войскі Германскай імперыі.

Mierackaja ratuša. Мерацкая ратуша (1852).jpg|Ратуша, 1852 г.
Mieracki zamak. Мерацкі замак (V. Viejtka, 1887).jpg|Замчышча. В. Вейтка, 
Mierač, Słup. Мерач, Слуп (V. Viejtka, 1888).jpg|Памежны слуп. В. Вейтка, 1888 г.
Mierač, Uładzisłaŭ Vaza. Мерач, Уладзіслаў Ваза (1901).jpg|Дом, у якім памёр кароль Уладзіслаў Ваза

### Найноўшы час 
 у маршы на фронт, Сярэя — Мерач, 1921 год.|злева]]
Па польска-літоўскіх баях і падпісанні пагаднення паміж Польскай Рэспублікай і Літвой у 1919 годзе Мерач апынулася ў складзе Літвы. У пачатку 1920-х гадоў у Мерачы базаваўся сакрэтны штаб чацвёртай аператыўнай групы, падпарадкаванай Беларускай партыі сацыялістаў-рэвалюцыянераў. Камандзірам групы быў Вячаслаў Разумовіч пад псеўданімам «Хмара». Штаб складаўся з ксяндзоў Бакшыца і Блазуеліса, прафесара гімназіі Карчынскага і Разумовіча. Група супрацоўнічала з Генеральным штабам літоўскай арміі і ў выпадку вайны паміж Польскай Рэспублікай і Літвой павінна была выступіць на літоўскім баку, што прадугледжвалі пагадненні паміж урадам Беларускай Народнай Рэспублікі і Літвы.

На 1931 год у Мерачы было 312 будынкаў, з іх 24 мураваныя. У 1935 годзе тут прайшоў першы фэст народнай творчасці «Дні даўніны» ().

За часамі Другой сусветнай вайны 22 чэрвеня 1941 году цэнтр Мерачы значна пацярпеў ад нямецкіх бамбардзіровак. У 1941 годзе нацысты забілі тут каля 3 тысяч жыдоў.

У 1989 годзе пачалося стварэнне мемарыялу ахвярам савецкага тэрору — Мерацкай гары крыжоў, на якой стаяць 154 імянныя крыжы і капліца. У 1996 годзе афіцыйна зацвердзілі герб Мерачы. У 2009 годзе адзначалася 650-годдзе горада.

Mieracki zamak. Мерацкі замак (1901-14).jpg|Замчышча, да 1915 г.
Mierač, Zamkavaja, Fara. Мерач, Замкавая, Фара (1901-14).jpg|Фарны касцёл, да 1915 г.
Mierač, Uładzisłaŭ Vaza. Мерач, Уладзіслаў Ваза (V. Graboŭski, 1891).jpg|Дом, у якім памёр кароль Уладзіслаў Ваза, 1891 г.
Mierač, Uźvižanskaja. Мерач, Узьвіжанская (1901-39).jpg|Царква, 

## Славутасці 
* Замчышча.
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (XV ст.)
* Царква (2-я пал. XIX ст.).

### Страчаная спадчына 
* Ратуша
* Сінагога

## Галерэя 

Выява:Merkinė001.JPG|Замчышча
Выява:Church of the Assumption, Merkine.jpg|Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі
Выява:Merkine Neman.JPG|Нёман у Мяркіне

## Вядомыя асобы 
* Лявонцій (Бондар) (1913—1999) — беларускі і расійскі праваслаўны дзеяч.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Mierecz //  S. 257—258

## Спасылкі 
* Мерач на Radzima.org