Расійска-японская вайна

**Расі́йска-япо́нская вайна́** (, ,  — ) — вайна паміж Расійскай і Японскай імперыямі за кантроль над Маньчжурыяй і Карэяй. Стала — пасля перапынку ў некалькі дзясяткаў гадоў — першай вялікай вайной з ужываннем найноўшай зброі: дальнабойнай артылерыі, браняносцаў, мінаносцаў.

## Перадгісторыя 
На першым месцы ва ўсёй расійскай палітыцы першай паловы валадарання імператара Мікалая II стаялі пытанні Далёкага Усходу — «вялікая азіяцкая праграма»: падчас сваёй сустрэчы ў Рэвелі з імператарам Вільгельмам II рускі імператар прама сказаў, што разглядае ўмацаванне і ўзмацненне ўплыву Расіі ў Усходняй Азіі *як задачу менавіта свайго кіравання*.

Асноўнай перашкодай да расійскай перавагі на Далёкім Усходзе была Японія, непазбежнае сутыкненне з якой Мікалай II прадбачыў і рыхтаваўся да яго як у дыпламатычным, так і ў ваенным плане. Зроблена было нямала: пагадненне з Аўстрыяй і паляпшэнне адносін з Германіяй забяспечвала рускі тыл; будаўніцтва Сібірскай дарогі і ўзмацненне флоту забяспечвалі матэрыяльную магчымасць барацьбы. Аднак у рускіх урадавых колах была моцнай і надзея на тое, што страх перад сілай Расіі ўтрымае Японію ад прамога нападу.

У 1903 годзе спрэчка з-за рускіх лясных канцэсій у Карэі і расійскай акупацыі Маньчжурыі прывяла да рэзкага абвастрэння расійска-японскіх адносін. Нягледзячы на слабасць расійскай ваеннай прысутнасці на Далёкім Усходзе, Мікалай II не пайшоў на саступкі, з прычыны таго, што для Расіі сітуацыя, па яго меркаванні, была прынцыповая: вырашалася пытанне аб выхадзе да незамярзаючых мораў, аб перавазе на велізарнай тэрыторыі на адносна слаба заселеных абшарах Маньчжурыі. Японія імкнулася да поўнага свайго панавання ў Карэі і патрабавала, каб Расія ачысціла Маньчжурыю..

## Ход падзей 
Раптоўны, без афіцыйнага абвяшчэння вайны, напад японскага флоту на рускую эскадру на знешнім рэйдзе Порт-Артура ў ноч на  года прывёў да вываду з ладу некалькіх наймацнейшых караблёў расійскай эскадры і забяспечыў бесперашкодную высадку японскіх войскаў у Карэі ў лютым 1904 года. У маі 1904 года, выкарыстоўваючы бяздзейнасць расійскага камандавання, японцы правялі высадку сваіх войскаў на Квантунскі паўвостраў і перарэзалі чыгуначнае злучэнне Порт-Артура з Расіяй. Аблога Порт-Артура была распачата японскімі войскамі ўжо да пачатку жніўня 1904 года, а  года гарнізон крэпасці быў прымушаны да здачы. Рэшткі расійскай эскадры ў Порт-Артуры былі патоплены аблогавай артылерыяй японцаў або падарваны ўласным экіпажам.

У лютым 1905 года японцы прымусілі адступіць рускую армію ў генеральнай бітве пры Мукдэне, а  —  года ў Цусімскай бітве нанеслі паражэнне расійскай эскадры, перакінутай на Далёкі Усход з Балтыкі. Прычыны няўдач рускіх армій і флоту і іх пэўных паражэнняў былі абумоўлены шматлікімі фактарамі, але галоўнымі сярод іх з’явіліся незавершанасць ваенна-стратэгічнай падрыхтоўкі, аддаленасць тэатра ваенных дзеянняў ад галоўных цэнтраў краіны і арміі, надзвычайная абмежаванасць сетак камунікацый і тэхналагічнае адставанне царскай Расіі ад свайго праціўніка. У выніку паражэнняў у гэтай вайне са студзеня 1905 года ў Расіі ўзнікла і развівалася рэвалюцыйная сітуацыя.

## Вынікі 
Вайна завяршылася Портсмуцкім мірам, які быў падпісаны  года і зафіксаваў саступку Расіяй Японіі паўднёвай часткі Сахаліна і сваіх арэндных правоў на Ляадунскі паўвостраў і Паўднёва-Маньчжурскую чыгунку.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* История Русско-Японской войны: в 6 т. — СПб.: Т-во Р. Голике и А. Вильборг, 1907—1909.
* Русско-японская война 1904—1905 гг., СПб.: Типография А. С. Суворина, 1910
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Расійска-японская вайна — неапублікаваныя фатаграфіі 
* 

Катэгорыя:Войны ў Азіі

1904
10
Катэгорыя:Войны Чарнагорыі
Катэгорыя:Гісторыя Далёкага Усходу
Катэгорыя:Войны Японіі
Катэгорыя:Войны Расіі
Катэгорыя:Курыльскія астравы
Катэгорыя:Маньчжурыя
Катэгорыя:Гісторыя Сахалінскай вобласці