open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Барыс Мікалаевіч Лунін

**Барыс Мікалаевіч Лунін** (1918—1994) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, камандзір партызанскай брыгады «Штурмавая», якая дзейнічала на акупаванай тэрыторыі Беларусі. Герой Савецкага Саюза (1944), пазбаўлены ўсіх званняў і ўзнагарод у сувязі з асуджэннем.

## Біяграфія 
Барыс Лунін нарадзіўся ў вёсцы Туркі Саратаўскай губерні (цяпер раённы цэнтр, Саратаўская вобласць) у сям'і селяніна.

У дзень прысваення Луніну звання Героя Савецкага Саюза яго падначаленыя знішчылі эшалон. Вясной 1944 года супраць брыгады было распачата некалькі беспаспяховых карных аперацый. Да лета 1944 года ў складзе брыгады было ўжо шэсць атрадаў агульнай колькасцю 1464 чалавека. 2 ліпеня 1944 года яна злучылася з часткамі Чырвонай Арміі.

## Пасляваенныя гады 
Ужо пасля вызвалення Мінска былы падпольшчык Павел Ляхоўскі, да якога дайшлі чуткі аб растрэле Вішнеўскага, напісаў у НКДБ СССР аб сваіх падазрэннях. Маюцца звесткі аб размове Сталіна з Панамарэнка з нагоды злоўжыванняў партызан на акупаванай тэрыторыі, а таксама аб выпадках беспадстаўных рэпрэсій, але Сталін не праявіў да гэтых выпадкаў аніякай цікаўнасці.

Пасля заканчэння вайны Лунін працаваў памошнікам міністра аўтатаранспарту Беларускай ССР, а пасля — намеснікам начальніка аўтакалоны ў Краснадарскім краі.

У 1953 годзе Лунін пераехаў у Краснадарскі край, дзе ён атрымаў у спадчыну дамы, але неўзабаве быў вымушаны прадаць іх і пасяліцца ў Анапе, дзе ён працаўладкаваўся на камбінат камунальных прадпрыемстваў. У Анапе ён і быў арыштаваны следчым Беларускай ваеннай акругі Васютовічам..

22 чэрвеня 1957 года Лунін быў прысуджаны ваенным трыбуналам Беларускай ваеннай акругі да сямі гадоў пазбаўлення волі. Згодна з тэкстам прыгавора, Лунін, на пасадзе каамандзіра партызанскай брыгады неаднаразова аддаваў загады аб забойствах партызанамі мірных савецкіх грамадзян, а яго падначалены Белік — у тым ліку і дзяцей.

26 лістапада 1957 года, згодна з Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР Лунін быў пазбаўлены ўсіх званняў і ўзнагарод.

Падчас і пасля адбывання пакарання Лунін неаднаразова звяртаўся с просьбамі аб рэабілітацыі, сцвяржаючы, што ўсе забітыя па яго загаду былі ворагамі Радзімы. З хадатайніцтвамі аб рэабілітацыі свайго камандзіра звярталіся і былыя партызаны з брыгады «Штурмавой». Усе хадатайніцтвы былі адхілены, Лунін быў прызнаным асуджаным законна і не падлягаючым рэабілітацыі.

Лунін памёр у 1994 годзе і быў пахаваны ў Анапе.

## Літаратура 
* *Звягинцев В.* Трибунал для героев. — М.: ОЛМА-ПРЕСС, 2005.

Катэгорыя:Ваеннапалонныя СССР
Катэгорыя:Пазбаўленыя звання Герой Савецкага Саюза
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Злачынцы СССР
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Скрыпенка

**Скрыпенка** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Станам на 2007 год пастаяннага насельніцтва не мае..

## Геаграфія 
Размешчана ў паўночнай частцы вобласці за 21 км на поўнач ад горада Сафонава, за 22 км на поўнач ад аўтадарогі , на беразе ракі *Пагарэлаўка*. За 2 км на ўсход ад вёскі чыгуначная станцыя Якаўская на лініі Дурава — Уладзімірскі Тупік. Уваходзіць у склад Вадзінскага сельскага паселішча.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Сафонаўскага раёна
Следнева (Сафонаўскі раён)

**Следнева** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва — 4 жыхары (2007).

## Геаграфія 
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 7 км на захад ад горада Сафонава, за 0,5 км на поўдзень ад аўтадарогі , на беразе ракі Пярэмча. За 3,5 км на паўночны захад ад вёскі чыгуначная станцыя *Вышагор* на лініі Масква — Мінск. Уваходзіць у склад Вышагорскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
Згадваецца ў пісцовых кнігах XVII ст. як маёнтак.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.

## Вядомыя асобы  
*16 лютага 1893 года ў вёсцы, у былым маёнтку Аляксандраўскае нарадзіўся савецкі ваенны дзеяч, Маршал Савецкага Саюза Міхаіл Мікалаевіч Тухачэўскі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Сафонаўскага раёна
Спічына (Сафонаўскі раён)

**Спічына** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва — 31 жыхар (2007).

## Геаграфія 
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 20 км на паўночны ўсход ад горада Сафонава, за 7 км на поўнач ад аўтадарогі , на беразе ракі Дняпро. За 11 км на поўнач ад вёскі чыгуначная станцыя 300 км.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Сафонаўскага раёна
Старае Істоміна

**Старае Істоміна** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва — 30 жыхароў (2007).

## Геаграфія 
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 24 км на ўсход ад горада Сафонава, у км у аўтадарогі , на беразе ракі Дыміца. За 4,5 км на поўдзень ад вёскі чыгуначная станцыя Іздзешкава.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Сафонаўскага раёна
Сумарокава (Сафонаўскі раён)

**Сумарокава** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва – 18 жыхароў (2013 год).

## Геаграфія 
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 30 км на паўночны ўсход ад Сафонава, за 17 км на поўнач ад аўтамагістралі , на левым беразе ракі Дняпро. Уваходзіць у склад Прудкоўскага сельскага паселішча.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Сумароково/Энцыклапедыя Смаленскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты Сафонаўскага раёна
Троіца (Сафонаўскі раён)

**Троіца** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва – 32 жыхары (2007) .

## Геаграфія 
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 2 км на ўсход ад горада Сафонава, на поўнач ад аўтадарогі . Уваходзіць у склад Бяленінскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе..

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Сафонаўскага раёна
Траццякова (Сафонаўскі раён)

**Траццякова** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне.

## Геаграфія 
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 30 км на ўсход ад Сафонава, за 3 км на поўнач ад аўтамагістралі . За 7,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі чыгуначная станцыя *Алфёрава* на галінцы Масква — Мінск. Уваходзіць у склад Зімніцкага сельскага паселішча.

## Славутасці 
21 лістапада 1908 года ў вёсцы была адкрыта каменная царква. Не захавалася.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Третьяково/Энцыклапедыя Смаленскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты Сафонаўскага раёна
Старае Сяло (Сафонаўскі раён)

**Старае Сяло** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне.

## Геаграфія 
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 41 км на паўночны ўсход ад Сафонава, у 14 км на поўнач ад аўтамагістралі , на беразе ракі Вязьма. Адміністрацыйны цэнтр Старасельскага сельскага паселішча.

## Славутасці 
* Скульптура на брацкай магіле 328 воінаў Савецкай Арміі, загінулых у 1941—1943 гг.
* Царква Узнясення, 1820 г.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Звесткі на сайце абласной адміністрацыі

Катэгорыя:Населеныя пункты Сафонаўскага раёна
Хітрава (Сафонаўскі раён)

**Хітрава** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва – 2 жыхара (2007) .

## Геаграфія 
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 29 км на паўночны ўсход ад горада Сафонава, за 16 км на поўнач ад аўтадарогі . За 20 км на поўдзень ад вёскі чыгуначная станцыя Іздзешкава на лініі Масква — Мінск. Уваходзіць у склад Прудкоўскага сельскага паселішча.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Сафонаўскага раёна
Вышагор (пасёлак станцыі)

**Вышагор** () — пасёлак пры станцыі ў Сафонаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Вышагорскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 12 жыхароў (2007).

## Геаграфія 
Размешчаны ў цэнтральнай частцы вобласці за 11 км на захад ад горада Сафонава, за 1,5 км на поўдзень ад аўтадарогі  (Мінская шаша).

## Гісторыя 
Узнік як прыстанцыйнны пасёлак пры будаўніцтве чыгункі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Сафонаўскага раёна
Спіс вуліц Быхава

У гэтым спісе прыведзены бульвары, вуліцы, завулкі, паркі, плошчы, праезды, праспекты, спускі, тупікі, шасэ г. Быхаў

## Спасылкі
Якубава (Сафонаўскі раён)

**Якубава** () — вёска ў Сафонаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Пушкінскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 0 жыхараў (2010).

## Геаграфія 
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 8 км на паўднёвы ўсход ад горада Сафонава, за 6 км на поўдзень ад аўтадарогі , на беразе ракі Камянка. За 5 км на паўночны ўсход ад вёскі чыгуначная станцыя *Максімава*.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Сафонаўскага раёна
Анатоль Анатолевіч Котаў

**Анатоль Анатолевіч Котаў** (нар. , Мінск) — беларускі дыпламат і грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 18 чэрвеня 1980 года ў Мінску.

У 2002 годзе скончыў Маскоўскі дзяржаўны інстытут міжнародных адносін.

У 2002—2006 гадах — трэці, затым — другі сакратар галоўнага дагаворна-прававога ўпраўлення Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь. У 2006—2010 гадах — трэці, другі сакратар Пасольства Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Польшча. З 2010 года — галоўны саветнік, з 2014 года — старшы саветнік Пасольства Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Польшча.

З 2015 года — вядучы спецыяліст Нацыянальнага алімпійскага камітэта Рэспублікі Беларусь, генеральны сакратар НАК. Намеснік дырэктара фонду «Дырэкцыя ІІ Еўрапейскіх гульняў 2019 года».

Працаваў намеснікам загадчыка аддзела фінансавання дзяржаўных органаў галоўнага фінансавага ўпраўлення Упраўлення справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, 18 жніўня 2020 года звольніўся з пасады на знак пратэсту пасля прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі і жорсткага падаўлення масавых выступленняў супраць фальсіфікацыі выбараў. Таксама 18 жніўня 2020 года падпісаў адкрыты ліст прадстаўнікоў спартыўнай галіны Рэспублікі Беларусь з патрабаваннем прызнаць несапраўднымі выбары прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, якія прайшлі 9 жніўня 2020 года.

З’ехаў за мяжу і далучыўся да Беларускага фонду спартыўнай салідарнасці. Адказваў за знешнюю палітыку і гандаль у Народным антыкрызісным упраўленні. У 2021 пры разглядзе партнёрамі НАУ справаздач узнікла пытанне аб недастатковай колькасці дакументаў, якія пацвярджалі выдаткі, у выніку Котаў сышоў з пасады старшыні праўлення. Каб прымусіць яго знайсці гэтыя дакументы альбо панесці адказнасць НАУ падала на Котава пазоў у суд. У 2024 годзе ў Беларусі быў завочна прысуджаны да 12 гадоў пазбаўлення волі і штрафу памерам 15000 базавых велічынь па справе «Форуму дэмакратычных сіл».

Працуе ў івэнт-агенцтве Terra Group былога палітвязня Віталя Крыўко, члена колішняга штаба Віктара Бабарыкі.  

### Знікненне 
Перастаў выходзіць на сувязь 21 жніўня 2025 года. Сваім калегам Котаў сказаў, што просіць адгул для камандзіроўкі «па палітыцы», жонцы — што трэба ад'ехаць па працы. Не вярнуўся ў Польшчу самалётам 24 жніўня, як тое было запланавана.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Катэгорыя:Народнае антыкрызіснае ўпраўленне
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя рэжымам Лукашэнкі
Партызанская брыгада «Штурмавая»

**Партызанская брыгада «Штурмавая»** — партызанская брыгада, створаная ў снежні 1942 года. Да ліпеня 1944 года дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Заслаўскага, Лагойскага, Мінскага, Радашковіцкага раёнаў.

## Склад 
Брыгада была створана ў снежні 1942 года на базе атрадаў «Штурм» (арганізаваны ў красавіку 1942), «Грозны» (арганізаваны ў верасні 1942), «За Бацькаўшчыну» (арганізаваны ў жніўні 1942). Пазней у яе склад быў уключаны асобны атрад «Вясна» (імя М. В. Фрунзе), арганізаваны атрады імя Г. К. Жукава, імя П. К. Панамарэнкі.

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* Барыс Мікалаевіч Лунін (1942 — 1944);
* Іосіф Лазаравіч Фогель (май 1944 — чэрвень 1944);
* Іван Аляксандравіч Гламаздзін (чэрвень — ліпень 1944).

### Камісар 
* Ілля Мартынавіч Фёдараў (1942 — чэрвень 1944).

### Начальнікі штаба 
* Іосіф Лазаравіч Фогель (снежань 1942 — май 1944);
* Аляксандр Фёдаравіч Кандыбкін (май — ліпень 1944).

## Гісторыя 
У красавіку 1942 года  разграмілі гарнізон праціўніка ў вёсцы Боўблі Заслаўскага раёна, у кастрычніку разграмілі гарнізон карнікаў у вёсцы Курганы Заслаўскага раёна (Курганскі бой), у снежні нападалі на гарнізон у Лагойску (Лагойскі бой). У жніўні 1943 года на чыгунцы Мінск — Маладзечна партызаны падарвалі больш за 1500 рэек. Разграмілі 2 чыгуначныя станцыі, узарвалі і спалілі 168 мастоў, 21 склад, знішчылі 49 нямецкіх гаспадарак і прадпрыемстваў. У маі — чэрвені 1943 года вялі баі супраць карнікаў, якія праводзілі аперацыю «Котбус». У студзені 1944 года выратавалі 274 дзіцяці з дзіцячага дому ў вёсцы Сёмкаў Гарадок.

2 ліпеня 1944 года брыгада (1464 партызаны, 6 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Памяць 
* У 1963 годзе каля вёскі Сярэдняя Мінскага раёна ў гонар брыгады пастаўлены абеліск.
* У 1970 годзе ў Лагойску ў гонар брыгады была ўстаноўлена мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Бригада «Штурмовая» 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1942 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Бітва за Эль-Хілу (2003)

**Бітва за Эль-Хілу** — узброенае супрацьстаянне падчас амерыканскага ўварвання ў Ірак за горад Эль-Хіла паміж амерыканскімі і іракскімі войскамі, а таксама польскім спецназам GROM.

Да вайны старажытны горад Эль-Хіла быў штаб-кватэрай для падраздзяленняў іракскай Рэспубліканскай гвардыі. Паколькі адной з галоўных мэтаў уварвання кааліцыі ў Ірак была ліквідацыя Рэспубліканскай гвардыі, Хіла стала важнай мэтай для салдат кааліцыі, акрамя таго, Хіла ляжала на шляху планаванага наступлення на Эн-Наджаф.

Баі ў Хіле пачаліся 31 сакавіка 2003 года, калі дзве роты 2-й брыгады 10-й горнай дывізіі ЗША ўвайшлі ў вёску Кіфла на поўдзень ад горада, прыкладна ў 6 раніцы. Далей амерыканскія войскі прасунуліся ўздоўж шашы 8 пад прыкрыццём з паветра. У 6:30 амерыканскі верталёт AH-64 трапіў пад агонь іракскіх салдат, якія акапаліся ў бункерах, і ў 6:40 амерыканскія салдаты ўступілі ў бой з іракскай пяхотай. Пачаўся жорсткі гарадскі бой.

У 17:30 палкоўнік Джозэф Андэрсан загадаў кааліцыйным сілам адступіць. Адзін амерыканскі салдат быў забіты ў баі, але для іракцаў бой павярнуўся сотняй загінуўшых і стратай БТР, двух артылерыйскіх і адной зенітнай батарэй.

Услед за адыходам войскаў авіяцыя кааліцыі здзейсніла налёт на іракскія пазіцыі ў горадзе. Шматлікія касетныя бомбы былі скінуты на кварталы, у выніку чаго, акрамя іракскіх салдат, больш за 500 грамадзянскіх асоб былі забіты ці паранены. Пасля бамбардзіроўкі кааліцыйныя сілы зноў былі адпраўлены ў бой і, сустракаючы ўжо значна меншы супраціў, захапілі горад да канца дня 1 красавіка. Пасля захопу Хілы кааліцыйныя сілы змаглі вылучыцца да Наджафа. Невялікія ачагі супраціву, якія складаліся ў асноўным з іракскіх партызанаў, захоўваліся ў горадзе да 11 красавіка, але амаль усе арганізаваныя атрады ў горадзе былі знішчаны, і Рэспубліканская Гвардыя больш не ўяўляла сабой сур’ёзную пагрозу для кааліцыйных сіл.

Катэгорыя:Бітвы і аперацыі Іракскай вайны
Катэгорыя:Бітвы ЗША
Катэгорыя:Бітвы Польшчы
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Канфлікты 2003 года
Катэгорыя:Сакавік 2003 года
Катэгорыя:Красавік 2003 года
Бітва за Эль-Кут (2003)

**Бітва за Эль-Кут** — узброенае супрацьстаянне падчас амерыканскага ўварвання ў Ірак за горад Эль-Кут паміж амерыканскімі і іракскімі войскамі.

Перад вайной тут размяшчаліся аэрадром і, як заяўлялася амерыканскім бокам, завод па вытворчасці хімічнай зброі, што рабіла яго важным аб’ектам падчас кампаніі. Акрамя таго, Кут ляжаў на шляху планаванага кааліцыяй прасоўвання да Багдаду.

3 красавіка 1-я дывізія марской пяхоты ЗША дасягнула прадмесцяў горада і транслявала ўльтыматум іракскім салдатам з патрабаваннем здацца да 19:00. Адказу на ўльтыматум не было, і па яго заканчэнні амерыканцы пачалі атаку на Эль-Кут.

Амерыканскія вайсковыя падраздзяленні ўвайшлі ў Кут, сустракаючы невялікі супраціў, пакуль не апынуліся ў 1000 ярдаў ад іракскіх пазіцый. У гэты момант іракскія салдаты і нерэгулярныя часці адкрылі агонь са стралковай зброі і гранатамётаў. Баючыся маштабных гарадскіх баёў, амерыканцы засталіся на ўскраіне горада, адказваючы агнём і выклікаўшы авіяпадтрымку. Шматлікія авіяўдары, у тым ліку сіламі бамбардзіроўшчыкаў B-52, абрынуліся на іракскія пазіцыі. Падчас бамбардзіроўкі былі знішчаны іракскія танкі Т-62, БМП і іншыя транспартныя сродкі.

На зямлі амерыканскія салдаты былі на час спынены абстрэлам з бункера, дзе сканцэнтравалася іракская пяхота. Амерыканцы адказалі танкавымі залпамі і агнём цяжкіх кулямётаў, і пасля чатырох гадзін бою абаронцы бункера былі забіты, паранены або захоплены ў палон. Адзін амерыканскі салдат падчас гэтага бою быў смяротна паранены кулямётнай чаргой.

У апошняй спробе адбіць атаку іракскія байцы паспрабавалі спыніць амерыканскія танкі агнём стралковай зброі і кулямётаў, але былі рассеяны танкавай атакай, і 1-я дывізія марской пяхоты ўмацавалася ў горадзе. Пасля захопу Эль-Кута і мастоў, Кут перайшоў пад кантроль ЗША. Некалькі апалчэнцаў-фідаінаў яшчэ адбіваліся ў ізаляваных бункерах, але яны ўжо не перашкаджалі амерыканскім войскам прасоўвацца на Багдад.

Амерыканскія страты падчас бою, паводле афіцыйных даных, склалі ўсяго 1 загінулага, каля дзясятка параненых і знішчаны ваенны грузавік. Іракскія страты няясныя, але былі апісаны як цяжкія і ўключылі, па меншай меры, 150—250 забітых і каля тысячы параненых.

Катэгорыя:Бітвы і аперацыі Іракскай вайны
Катэгорыя:Бітвы ЗША
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Канфлікты 2003 года
Катэгорыя:Красавік 2003 года
Сяльцо (Сафонаўскі раён)

**Сяльцо** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Сафонаўскім раёне. Насельніцтва – 11 жыхароў (2007) .

## Геаграфія 
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 3 км на поўдзень ад горада Сафонава, за 10 км на поўдзень ад аўтадарогі , за 1,5 км на захад ад аўтадарогі  Сафонава — Рослаўль. Уваходзіць у склад Бараноўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў верасні 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе..

Катэгорыя:Населеныя пункты Сафонаўскага раёна
Пранглі

**Пранглі** () — востраў на поўдні Фінскага заліва на тэрыторыі павета Хар’юмаа ў Эстоніі. Агульная плошча — 6,62 км². Насельніцтва (2017 г.) — 169 чалавек.

## Геаграфія 
Востраў Пранглі месціцца па поўдні Фінскага заліва за 21 км на паўночны ўсход ад Таліна, сталіцы Эстоніі. Берагі скалістыя на захадзе і пясчаныя з выдмамі на ўсходзе. Пераважаюць гліністыя глебы з украпваннямі сланцаў. На паверхні часцяком сустракаюцца валуны. Найбольшыя з іх маюць свае назвы.

У 1946—1960 гг. на Пранглі здабывалі прыродны газ.

## Прырода 
Паверхня Пранглі пакрыта лугамі, мяшанымі лясамі і прыбярэжнымі выдмамі. На востраве сустракаецца каля 40 відаў птушак, у тым ліку траўнік, малая крачка, олушы.

## Гісторыя 
У Сярэднявеччы востраў адыгрываў важную ролю ў суднаходстве ў Фінскім заліве. Яго назва *Vrangö* на скандынаўскіх мовах значыла «заваротак». Звесткі пра наяўнасць паселішча з’явіліся ў 1491 г. Першымі насельнікамі былі шведы, якія займаліся рыбалоўствам.

У нашы дні большасць астравіцян складаюць эстонцы. Насельніцтва сканцэнтравана ў 3 вёсках. Дзейнічае паромная пераправа. Развіваецца турызм.

## Спасылкі 
* PRANGLI SAARE ARENGUKAVA
* Prangli Turismiühistu

Катэгорыя:Астравы Эстоніі
Катэгорыя:Астравы Балтыйскага мора
Бітва за Кербелу (2003)

**Бітва за Кербелу** — штурм амерыканскімі войскамі горада Кербела ў рамках ўварвання ў Ірак. З прычыны бесперспектыўнасці лабавой атакі горад быў абыдзены падчас наступлення на Багдад, а задачу яго «зачысткі» атрымалі амерыканскія дэсантнікі 101-й паветрана-дэсантнай дывізіі пры падтрымцы механізаванай пяхоты і бранятанкавых часцей.

Авангард амерыканскай 3-й пяхотнай дывізіі дасягнуў Кербелы 31 сакавіка. Пасля сутыкнення з сіламі Рэспубліканскай гвардыі Ірака на паўднёвым усходзе ад горада, амерыканцы абышлі яго і рушылі да Багдаду. 2 красавіка верталёт арміі ЗША UH-60 Blackhawk быў збіты з стралковай зброі каля Кербелы, загінулі 7 салдат, яшчэ 4 атрымалі раненні.

Штаб 101-й дывізіі планаваў правесці высадку з верталётаў, каб захапіць тры плацдарма на ўскраіне горада, а затым выкарыстоўваць танкі M1 Abrams і баявыя машыны M2 Bradley, каб звязаць гэтыя плацдармы паміж сабой.

У 11:00 5 красавіка атака амерыканскіх дэсантнікаў пачалася з авіяўдараў па некалькіх цэлях па ўсім горадзе. Адначасова 23 верталёты «Блэк Хок» і 5 верталётаў «Чынук» пераправілі тры батальёны пяхоты 502-га пяхотнага палка ў адведзеныя зоны высадкі.

3-і батальён 502-й пяхотнага палка сустрэў упарты, але неарганізаваны супраціў. На поўдзень амерыканцы прасоўваліся хутчэй і выявілі некалькі схованак са зброяй у школах. Яны таксама выявілі трэніравальны лагер. Да вечара дэсантнікі зачысцілі 13 з 30 прызначаных сектараў. На паўднёвым усходзе Кербелы амерыканцы выявілі яшчэ некалькі схованак са зброяй. Падчас аперацыі актыўна выкарыстоўвалася падтрымка баявых верталётаў, а таксама артылерыя. Больш за 100 дымавых снарадаў, выпушчаных па горадзе, дазволілі 2-му батальёну 70-га тп 1-й ГД увайсці ў горад ва ўмовах слабога супраціву, страціўшы толькі аднаго салдата, які загінуў пры падрыве баявой машыны M2 Bradley з гранатамёта.

На наступны дзень падраздзяленні арміі ЗША працягвалі зачыстку Кербелы. Супраціў быў канчаткова задушаны ў 17:00 6 красавіка, а ў 17:30 вялікая статуя Садама Хусейна была знесена байцамі 1-й танкавай дывізіі.

Катэгорыя:Бітвы і аперацыі Іракскай вайны
Катэгорыя:Бітвы ЗША
Катэгорыя:Сакавік 2003 года
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Канфлікты 2003 года
Катэгорыя:Красавік 2003 года
Спіс вуліц Слаўгарада

У гэтым спісе прыведзены бульвары, вуліцы, завулкі, паркі, плошчы, праезды, праспекты, спускі, тупікі, шасэ г. Слаўгарад

## Спасылкі
Латвійская акадэмія мастацтваў

**Латвійская акадэмія мастацтваў** () — латвійская дзяржаўная вышэйшая навучальная і навуковая ўстанова, якая знаходзіцца ў Рызе.

## Агульная характарыстыка 
Заснавана ў 1919 годзе. Акадэмія знаходзіцца ў неагатычным будынку былой камерцыйнай школы (архітэктар Вільгельмс Бокслафс). Гэта аўтаномная вышэйшая навучальная ўстанова з правам самастойна распрацоўваць уласны статут і вызначаць змест і формы навучання, напрамкі навукова-даследчай работы і іх сутнасць. Навучальныя праграмы рэалізуюцца на дзённай і завочнай формах навучання і толькі на латышскай мове на працягу ўсяго існавання акадэміі.

Падчас навучання ў Латвійскай акадэміі навук можна атрымаць наступныя акадэмічныя ступені:
* Бакалаўр мастацтваў
* Магістр мастацтваў
* Доктар мастацтвазнаўства

## Струкутра 
Латвійская акадэмія мастацтваў прапануе навучанне ў пяці аддзелах - візуальнага мастацтва, візуальнай пластыкі, дызайну, мастацтва аўдыявізуальных медыя і мастацтвазнаўства, якія а'ядноўваюць 14 падсектараў:
* Аддзел візуальных мастацтваў - жывапіс, графіка, тэкстыльнае мастацтва;
* Аддзел візуальнай пластыкі - скульптура, кераміка, мастацтва шкла і моды;
* Аддзел дызайну - функцыянальны дызайн, дызайн металу, экалагічнае мастацтва;
* Аддзел аўдыявізуальных медыя-мастацтва - візуальная камунікацыя, сцэнаграфія;
* Аддзел гісторыі мастацтва - гісторыя і тэорыя візуальнага мастацтва і культуры, рэстаўрацыя.

## Спасылкі 
* Сайт установы 

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з латышскай мовай навучання

Катэгорыя:Мастацкія вышэйшыя навучальныя ўстановы
Латвійская акадэмія культуры

**Латвійская акадэмія культуры** () — латвійская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў Рызе.

## Гісторыя 
Ідэя стварэння асобнай Латвійскай акадэміі культуры была выказана на Латвійскім культурным форуме ў сакавіку 1990 года. 29 снежня 1990 года было прынята рашэнне № 1 Савета Міністраў Латвійскай Рэспублікі «Аб стварэнні Латвійскай акадэміі культуры». Вучэльню планавалася стварыць на базе Інстытута павышэння кваліфікацыі работнікаў культуры і Рыжскага тэхнікума для работнікаў культуры і адукацыі. 

Петэрыс Лагіс быў прызначаны рэктарам акадэміі. Ён і Яніс Сіліньш, кіраўнік аддзела культурнай адукацыі Латвійскай кансерваторыі імя Язэпа Вітола, распрацоўвалі навучальныя праграмы і вырашалі арганізацыйныя, матэрыяльныя і фінансавыя праблемы. 

Першы набор абітурыентаў адбыўся ў памяшканні Латвійскай школы культуры на вул. Брунінеку, але першыя лекцыі прайшлі ў цяперашнім будынку па адрасе: вул. Лудзас 24, дзе знаходзіўся Інстытут павышэння кваліфікацыі работнікаў культуры Міністэрства культуры Латвіі. 

Магістарская праграма пачала сваю дзейнасць у 1996 годзе. У 1999 годзе былі ўпершыню прыняты на навучанне аспіранты. У 2009 годзе да акадэміі ў якасці структурных падраздзяленняў былі дададзены Музей тэатра імя Эдуарда Смільгі і Рыжскі музей кіно, у 2012 годзе - Латвійскі каледж культуры. 

## Спасылкі 
* Сайт установы 

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з латышскай мовай навучання
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Рыгі
Білі Джэраты

**Білі Джэраты** () — англійскі акцёр, найбольш вядомы дзякуючы ролі дэтэктыва-канстэбля Дарэна Барэта ў брытанскім серыяле «Апошні дэтэктыў».

## Выбарачная фільмаграфія 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Акцёры Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Акцёры тэлебачання Вялікабрытаніі
Кейка Фухіморы

**Кейка Фухіморы** (; нар. , Ліма, Перу) — перуанскі палітык.

## Біяграфія 
Дачка прэзідэнта Альберта Фухіморы, у 1994 годзе пасля разводу бацькоў атрымала тытул «першай лэдзі» Перу.

Дэпутат Кангрэса Перу ў 2006—2011. Кандыдат на прэзідэнцкіх выбарах 2011 і 2016 гадоў, абодва разы прайграла з невялікім адрывам у другім туры.

## Спасылкі 
* Biografie Fundación CIDOB
* Biografie Historia-biografia.com

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ліме
Катэгорыя:Палітыкі Перу
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Перу
Еўрапейская сістэма пераводу і назапашвання крэдытаў

**Еўрапейская сістэма пераводу і назапашвання крэдытаў** () з’яўляецца стандартным сродкам для параўнання аб’ёму і нагрузкі навучання падчас атрымання вышэйшай адукацыі ў Еўрапейскім саюзе і іншых еўрапейскіх краінах, якія супрацоўнічаюць у межах Балонскага працэсу.

## Агульная характарыстыка 
За паспяхова завершанае навучанне па пэўнай дысцыпліне або паспяхова выкананую работу ў межах навучальнай праграмы студэнту прысуджаецца ўмоўны бал — крэдыт. Адзін навучальны год адпавядае 60 крэдытам, што звычайна эквівалентна 1500—1800 акадэмічным гадзінам агульнай нагрузкі незалежна ад стандарту або тыпу кваліфікацыі.

Крэдыты выкарыстоўваюцца для палягчэння параўнанняў і мабільнасці па ўсёй Еўропе. Сістэма таксама ўключае ў сябе стандартную шкалу ацэнкі, прызначаную для змяшчэння ў дадатках да нацыянальных стандартных адзнак (напрыклад, у дадатках да нацыянальных дыпломаў аб вышэйшай адукацыі).

Памер крэдыта ў розных краінах можа адрознівацца, але заўсёды знаходзіцца ў дыяпазоне 25-30 акадэмічных гадзін. Так, напрыклад, у Аўстры, Італіі, Славакіі, Босніі і Герцагавіне і на Мальце гэта — 25 гадзін, у Эстоніі і Чэхіі — 26, у Фінляндыі — 27, у Даніі, Літве, Нідэрландах, Партугаліі — 28, у Францыі — 29, на Кіпры і ў Грэцыі, Венгрыі, Латвіі, Румыніі, Сербіі, Украіне і Грузіі — 30 акадэмічных гадзін.

## Гл. таксама 
* Балонскі працэс

## Спасылкі 
* Еўрапейская сістэма пераводу і назапашвання крэдытаў на афіцыйным сайце Еўракамісіі
* ECTS Users’ Guide
* Erasmus

Катэгорыя:Вышэйшая адукацыя
Латвійская нацыянальная акадэмія абароны

**Латвійская нацыянальная акадэмія абароны** () — латвійская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў Рызе.

## Агульная характарыстыка 
Гэта дзяржаўная ваенная прафесійная вышэйшая навучальная і навуковая ўстанова, пераемнік традыцый Латвійскай ваеннай школы (1918-1940). Вучэльня знаходзіцца па адрасе: вул. Эзэрмалас 8, Рыга. Створана 13 лютага 1992 года як акадэмія Міністэрства абароны Латвійскай Рэспублікі. Заснавальнік акадэміі - Кабінет міністраў. Акадэмія - адзіная вышэйшая ваенная навучальная ўстанова ў Латвіі.

Асноўнай задачай акадэміі з'яўляецца падрыхтоўка прафесійна адукаваных камандзіраў і ваенных спецыялістаў для ўзброеных сіл Латвіі, арганізацыя і правядзенне даследаванняў у галіне нацыянальнай абароны і бяспекі. Вучэльня рэалізуе прафесійныя праграмы навучання для бакалаўра ("Ваеннае камандаванне сухапутнымі войскамі", "Ваеннае камандаванне ваенна-марскімі сіламі", "Ваеннае камандаванне ваенна-паветранымі сіламі"), адукацыйную праграму "Камандны афіцэр" другога ўзроўню вышэйшай адукацыі, праграму практыка-арыентаванай магістратуры "Ваеннае камандаванне і бяспека", а таксама забяспечвае курсы павышэння кваліфікацыі.

У пытаннях ваеннай службы акадэмія знаходзіцца пад непасрэдным упраўленнем галоўнакамандуючага Нацыянальнымі ўзброенымі сіламі Латвіі. Нацыянальная акадэмія абароны мае ўласны сцяг, герб, дэвіз і гімн.

Узброеныя сілы Латвіі прадастаўляюць курсантам усіх навучальных праграм і афіцэрскіх курсаў: зарплату ваеннаслужачага, сутачныя і кампенсацыю арэнды жылля, гарантыі як для ваеннаслужачых, пражыванне ў інтэрнаце, магчымасць выкарыстання комплексу спартыўнага клуба Узброеных сіл Латвіі. Па заканчэнні навучання студэнцкі крэдыт анулюецца для выпускнікоў навучальнай праграмы "Камандзір" і для выпускнікоў афіцэрскіх курсаў, калі выпускнік пасля гэтага быў прыняты для атрымання вышэйшай адукацыі ў цывільную ВНУ. Усім выпускнікам акадэміі гарантавана пасада ў падраздзяленнях Узброеных сіл Латвійскай Рэспублікі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Сайт установы 

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з латышскай мовай навучання
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Рыгі
Катэгорыя:Ваенныя вышэйшыя навучальныя ўстановы
Латвійская спартыўна-педагагічная акадэмія

**Латвійская спартыўна-педагагічная акадэмія** () — латвійская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў Рызе.

## Гісторыя 
6 верасня 1921 года Кабінет міністраў Латвіі прыняў рашэнне аб стварэнні Латвійскага інстытута фізічнага выхавання. Навучанне ў інстытуце працягвалася 2 гады і ўключала 1 400 гадзін тэарэтычных і практычных заняткаў. Пры падрыхтоўцы спецыялістаў акцэнт рабіўся на іх практычнай падрыхтоўцы, якая складала 65 % усяго навучання. Інстытут быў зачынены ў 1925 годзе, і за 5 гадоў яго існавання (1921-1925) было атэставана 79 выкладчыкаў гімнастыкі.

2 кастрычніка 1926 года ў Латвійскім універсітэце быў адкрыты Інстытут фізічнага выхавання. Працягласць навучання складала 3 гады. За час сваёй дзейнасці (1929–1940) інстытут падрыхтаваў 189 спецыялістаў па фізічнай культуры, з іх 179 атрымалі дыплом аб паспяховым заканчэнні інстытута, а 10 - даведку аб навучанні. Інстытут спыніў сваё існаванне ў 1940 годзе. 

Пасля Другой сусветнай вайны пачаў сваю працу Латвійскі дзяржаўны інстытут фізічнай культуры. У 1959 годзе быў пабудаваны вучэбна-спартыўны комплекс па вуліцы Брывібас, 333. У 1982 годзе быў пабудаваны яшчэ адзін будынак для вучэбна-спартыўных баз, а ў 1986 годзе - зала лёгкай атлетыкі. За час існавання інстытут падрыхтаваў 5 522 спецыяліста з вышэйшай адукацыяй і 151 з сярэдняй спецыяльнай. 5 лістапада 1991 года Міністэрства адукацыі Латвійскай Рэспублікі змяніла назву ўстановы на Латвійскую спартыўна-педагагічную акадэмію. 

У перыяд з 1921 па 2017 годы вучэльню агулам скончылі 10 272 спецыялісты

## Спасылкі 
* Сайт установы 

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з латышскай мовай навучання
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Рыгі
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы фізічнай культуры і спорту
Ісла-Дэ-Ла-Плата

**І́сла-Дэ-Ла-Пла́та** () — востраў на ўсходзе Ціхага акіяна, уваходзіць у склад Эквадора. Агульная плошча — 6,62 км².

## Геаграфія 
Ісла-Дэ-Ла-Плата знаходзіцца за 24 км ад Паўднёваамерыканскага кантынента, за 312 км на паўднёвы захад ад Кіта. Мае вулканічнае паходжанне. Суша складзена пераважна базальтамі. Цэнтральная частка нагадвае плато с мноствам скал. Берагі абрывістыя. Прыдатнае месца для прычальвання маламерных суднаў месціцца на усходнім беразе.

Клімат экватарыяльны засушлівы. Сярэднегадавая тэмпература трымаецца вышэй за +24 °C. Гадавая колькасць ападкаў — ад 125 мм да 250 мм. Сталых крыніц пітной вады няма.

## Прырода 
Пераважае флора, характэрная для пустыннага клімату з малой колькасцю ападкаў і засоленымі глебамі. На берагах сустракаюцца зараснікі хмызнякоў-ксерафітаў. У цэнтральнай частцы — сухі трапічны лес. Фаўна вострава адметна 70 відамі марскіх птушак. На берагах спыняюцца ластаногія. Навакольныя воды насяляюць рэдкія віды рыб, каралаў, марскія чарапахі, кіты, дэльфіны.

У мэтах аховы прыроды вострава яго тэрыторыя далучана да нацыянальнага парка Мачалілья.

## Гісторыя 
У дакалумбавы перыяд на востраве дзейнічала індзейскае свяцілішча. Лічыцца, што першым наведвальнікам-еўрапейцам быў Франсіска Пісара, які даў сучасную назву, паколькі знайшоў на сушы срэбраныя прадметы. Ісла-Дэ-Ла-Плата часцяком наведваўся піратамі, якія здабывалі на ім марскіх чарапах. У 1684 г. Уільям Дампір склаў першае апісанне вострава.

У нашы дні Ісла-Дэ-Ла-Плата сезонна наведваецца наглядчыкамі нацыянальнага парка Мачалілья і турыстамі.

## Спасылкі 
* Isla de la Plata
* Isla de la Plata — Ecuador’s other Galapagos

Катэгорыя:Астравы Эквадора
Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Уолтэр Х’юстан

**Уолтэр Томас Х’юстан** (; 5 красавіка 1883 — 7 красавіка 1950) — канадска-амерыканскі акцёр. Бацька рэжысёра Джона Х’юстана і дзед актрысы Анжэлікі Х’юстан.

## Выбраная фільмаграфія 
## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Акцёры Канады
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Артысты вадэвіляў
Катэгорыя:Памерлі ад сардэчна-сасудзістых захворванняў
Народны камісарыят абароны СССР

**Народны камісарыят абароны СССР** () — вышэйшае ваеннае ведамства СССР з 1934 па 1946 год.

## Гісторыя 
У 1920-1930-х гадах вышэйшы ваенны орган РСФСР і СССР насіў назву Народнага камісарыята па ваенных і марскіх справах (Наркамваенмар).

20 чэрвеня 1934 года Наркамваенмар СССР быў пераўтвораны ў агульнасаюзны Народны камісарыят абароны СССР (НКА СССР). 30 снежня 1937 года з яго складу выдзелены Народны камісарыят ваенна-марскога флоту СССР (НКВМФ СССР).

1 лютага 1944 года ў сувязі з прыняццем Закона СССР Аб стварэнні вайсковых фармаванняў саюзных рэспублік НКА СССР з агульнасаюзнага наркамата пераўтвараецца ў саюзна-рэспубліканскі.

25 лютага 1946 года паводле Указа Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР НКА СССР зліўся з НКВМФ СССР у адзіны саюзна-рэспубліканскі Народны камісарыят Узброеных Сіл СССР (НКУС СССР). Пад такой назвай цэнтральны орган абазначаўся ў дакументах менш за месяц, так як у адпаведнасці з Законам СССР ад 15 сакавіка 1946 года аб пераўтварэнні Саветаў Народных Камісараў СССР і саюзных рэспублік у Саветы Міністраў яго перайменавалі ў Міністэрства Узброеных Сіл СССР (МУС СССР). 25 лютага 1947 гады ў адпаведнасці з згаданымі рашэннямі былі ўнесены змены ў Канстытуцыю СССР 1937 года.

Друкаваны орган Народнага камісарыята па ваенных і марскіх справах (Наркамваенмар) па частцы Генеральнага Штаба — часопіс «Ваенная справа».

Цэнтральным органам НКА СССР па выхаванню начальніцкага і радавога складу Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, прапагандзе задач баявой падрыхтоўкі і развіццю перадавой ваеннай думкі з’яўлялася газета «Чырвоная Зорка».

## Народныя камісары 
## Літаратура 
* *В. А. Арцыбашев, С. С. Войтиков, Д. Г. Узенков, К. А. Абрамян, Д. И. Борисов, А. Р. Ефименко, М. И. Мельтюхов, Л. А. Роговая, А. Д. Силаев.* Командный и начальствующий состав Красной Армии в 1940—1941 гг. Структура и кадры центрального аппарата HКО СССР, военных округов и общевойсковых армий. / Н. С. Тархова. — Документы и материалы. Российский государственный военный архив. — М.—СПб.: Летний сад, 2005. — 272 с. — ISBN 5-94381-137-0.

Катэгорыя:Узброеныя сілы СССР
Абароны
Катэгорыя:Ваеннае кіраванне
Жардзянскі сельсавет

**Жардзя́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Жэрднае.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Брагінскага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Выграбна-Слабадскога сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Брагінскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1927 годзе
Лютэранская акадэмія

**Лютэранская акадэмія** або **Акадэмія Лютэра Латвійскай евангельска-лютэранскай царквы** () — вышэйшая навучальная ўстанова Латвійскай евангельска-лютэранскай царквы, якая знаходзіцца ў Рызе.

## Характарыстыка 
У 1920 годзе ў Латвійскім універсітэце быў створаны тэалагічны факультэт, які ў 1938 годзе быў перайменаваны ў факультэт евангельскай тэалогіі. Пасля пачатку савецкай акупацыі Латвіі 22 жніўня 1940 года тэалагічны факультэт Латвійскага універсітэта быў зачынены, усе выкладчыкі звольнены і ўсе студэнты адлічаны з універсітэта. Арцыбіскуп Латвійскай евангельска-лютэранскай царквы Яніс Матуліс, абраны ў лютым 1969 годзе, здолеў дамагчыся адкрыцця Рыжскай духоўнай семінарыі, якая была ўжо цалкам аддзелена ад ўніверсітэта.

Падчас аднаўлення незалежнасці Латвіі 1 чэрвеня 1990 года Латвійскі ўніверсітэт аднавіў дзейнасць тэалагічнага факультэта. 1 лютага 1997 года Латвійская акадэмія навук стварыла асобную Лютэранскую акадэмію, якая ў 2012 годзе атрымала дзяржаўную акрэдытацыю на праграмы навучання па тэалогіі і царкоўнай музыцы. У 2012 годзе акадэмія ўстанавіла плату за навучанне.

У цяперашні час у акадэміі ёсць тры навучальныя праграмы: 
* Праграма па тэалогіі (4 гады). Яе выпускнікі атрымліваюць прафесійную ступень бакалаўра ў галіне тэалогіі.
* Праграма па царкоўнай музыцы (4 гады). Яе выпускнікі атрымліваюць прафесійную ступень бакалаўра багаслоўя з прафесійнай кваліфікацыяй: царкоўная музыка.
* Праграма навучання царкоўных служачых (2 гады).

## Спасылкі 
* Сайт установы 

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з латышскай мовай навучання
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Рыгі
Катэгорыя:Лютэранства ў Латвіі
Катэгорыя:Хрысціянскія навучальныя ўстановы
Ракетны ўдар па Асмэры

14 лістапада 2020 года некалькі ракет, выпушчаных з Эфіопіі, уразілі горад Асмэра, сталіцу Эрытрэі. Дзве ракеты трапілі ў Міжнародны аэрапорт.

У той жа дзень урад Эрытрэі пацвердзіў, што ракеты былі выпушчаны па сталіцы, але адмаўляў, што горад быў уражаны, заявіўшы, што яны прызямліліся ў сельскай мясцовасці. Напад быў здзейснены ўсяго праз некалькі гадзін пасля таго, як Народны фронт вызвалення Тыграя (НФВТ) прыгразіў нанесці ўдар па краіне, абвінаваціўшы яе ў падтрымцы цэнтральнага ўрада Эфіопіі ў канфлікце з паўстанцамі Тыграя. Афіцыйна пра абстрэл было абвешчана раніцай 15 лістапада. Як перадаў самалійскі навінавы партал Somali Guardian, пасля атакі на Асмэру на мяжы пачаліся баявыя дзеянні з выкарыстаннем цяжкай артылерыі. Па даных журналістаў, з-за інтэнсіўных абстрэлаў жыхары памежных раёнаў Эрытрэі пакідалі свае дамы і шукалі прытулку ў горных пячорах. У той жа час лідары Народнага фронту заявілі, што эрытрэйскія матарызаваныя часці перайшлі мяжу.

Галоўны дыпламат дзярждэпартамента ЗША ў Афрыцы Тыбар Надзь асудзіў напады сіл Тыграя на дзяржаву, назваўшы іх «намаганнямі ў інтэрнацыяналізацыі канфлікту».

Увечары 27 лістапада сілы НФВТ выпусцілі па меншай меры 4 ракеты па горадзе Асмэра ў Эрытрэі, усе ракеты ўпалі паблізу жылых кварталаў. Увечары 28 лістапада сілы НФВТ выпусцілі яшчэ па меншай меры 6 ракет па сталіцы.

Катэгорыя:Падзеі 14 лістапада
Катэгорыя:Лістапад 2020 года
Катэгорыя:Гісторыя Эрытрэі
Катэгорыя:Тыграйскі канфлікт
Леон Померс

**Леон Померс** (, Пружаны — , Нью-Ёрк, ЗША) — піяніст, акампаніятар, педагог.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў заможнай яўрэйскай сям’і, ягоны бацька Абрам Памеранец валодаў піваварным заводам. Маці Фаня Памеранец. У дзяцінстве сябраваў з Менахемам Бегінам, будучым прэм’ер-міністрам Ізраіля (1977—1983).

У 1935—1939 гадах з’яўляўся студэнтам дзяржаўнай кансерваторыі ў Варшаве. Браў урокі ігры на фартэпіяна ў Філіпа Лібермана (1873—1933), затым у Зоф’і Буцкевічавай. Граў у аркестры Хенрыка Варса, запісваўся на студыі «Syrena Record».

З пачаткам Другой сусветнай вайны здолеў пакінуць Польшчу, дабраўся праз СССР да Японіі. Затым перабраўся ў Кітай, дзе зарабіў грошай на далейшае падарожжа выкананнем «Рапсодыі ў стылі блюз» Джорджа Гершвіна з сімфанічным аркестрам у Шанхаі, адтуль з’ехаў у Аўстралію і ў канчатковым выніку апынуўся ў ЗША, пасяліўся ў Нью-Ёрку.

У 1954 годзе пабраўся шлюбам з Ірэнаю Перэльман, у іх нарадзілася дачка Эліс (*Alice Greenwood*).

У 1965 годзе скончыў бакалаўрыят Нью-Ёркскага гарадскога ўніверсітэта. У 1968 годзе атрымаў ступень магістра мастацтва ў тым жа ўніверсітэце.

Выступаў як акампаніятар са скрыпачамі Эрыкай Марыні, Зіна Франчэскацці, Натанам Мільштэйнам, Майклам Рабінам, віяланчэлістам Янашам Старкерам і іншымі вядомымі салістамі. У пачатку 1960-х гадоў выступаў з Бені Гудменам, калі знакаміты джазмэн пажадаў бліснуць сваім уменнем граць акадэмічны рэпертуар; запісы ансамблевых твораў Людвіга ван Бетховена, Карла Марыі фон Вебера і Іаганеса Брамса з удзелам Гудмена, Померса і Беркшырскага струннага квартэта былі праз чвэрць стагоддзя адрэстаўраваны, выпушчаны на CD і ў 1986 намінаваны на прэмію «Грэмі».

У 1968—1985 гадах выкладаў у Куінс-каледжы Нью-Ёркскага гарадскога ўніверсітэта.

У 1986 годзе быў намінаваны на прэмію «Грэмі», што ўручаецца .

## Спасылкі 
* Leon Pommers 
* Pommers Leon | Wirtualny Sztetl 
* Leon Pommers 
* Leon Pomeraniec 

Катэгорыя:Піяністы ЗША
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты ЗША
Эма Амас

**Эма Амас** (;  18 жніўня 1964, , Стафардшыр, Англія, Вялікабрытанія) — англійская актрыса, найбольш вядома ролямі ў фільмах  (1996),  (2001) і тэлесерыяле «Апошні дэтэктыў» (2003).

## Біяграфія 
Эма Амас вучылася ў Каралеўскім музычным каледжы ў 1982—1989 гадах.

## Асабістае жыццё 
У шлюбе з 1998 года з акцёрам Джонатанам Коем.

## Выбарачная фільмаграфія 
## Спасылкі 
* 
* 
* Эма Амос «United Agents» 

Катэгорыя:Актрысы Вялікабрытаніі
Беларускі экалагічны саюз

**Беларускі экалагічны саюз** (*БелЭкаС*) — добраахвотная грамадская арганізацыя, якая ставіць за мэту актывізацыю прыродаахоўнай дзейнасці грамадзян, прадпрыемстваў, устаноў, аб’яднанне іх намаганняў для захавання экалагічнай раўнавагі ў рэспубліцы і паляпшэння асяроддзя пражывання насельніцтва. Заснаваны 3 красавіка 1989 года у Мінску на ўстаноўчай канферэнцыі з удзелам прадстаўнікоў АН Беларускай ССР, Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, грамадскіх арганізацый. Вышэйшы кіруючы орган — з’езд, які праводзіўся адзін раз у 3 гады.

На 1-м з’ездзе БелЭкаС, які прайшоў у Мінску 1—2 ліпеня 1989 года, быў прыняты статут, абрана праўленне, прэзідэнт (Б. П. Савіцкі) і 3 віцэ-прэзідэнты (Р. Г. Гарэцкі, Я. П. Пятраеў, Л. Р. Тарасенка), зацверджана эмблема саюза (стылізаваная выява ліста папараці) і сцяг (бела-зялёна-белы з палосамі аднолькавай шырыні).

10 лютага 1990 года на Усебеларускім дэмакратычным форуме ў Мінску, скліканым па ініцыятыве БНФ «Адраджэньне», БелЭкаС увайшоў у перадвыбарчы Беларускі дэмакратычны блок (БДБ).

У красавіку 1991 года БЭС разам з музычным экалагічным рухам «Рок чистой воды» правялі дабрачынную акцыю, прысвечаную 5-й гадавіне катастрофы на Чарнобыльскай АЭС.

Станам на 1991 год у склад БелЭкаС уваходзіла каля 5 тыс. чал.

Аднак, далей правядзення розных мерапрыемстваў, БЭС прасунуцца не атрымалася. Арганізацыя павольна распадалася, і з цягам часу ад БЭС не засталося нічога, акрамя прыгожых дэкларацый, што прывяло да распаду ў 1994 годзе.

## Літаратура 
* 
* *Тарасенка, Л. Р.* Беларускі экалагічны саюз / Л. Р. Тарасенка //  — С. 460.
* Статут Беларускага экалагічнага саюза = Устав Белорусского экологического союза. — Мн.: Навука і тэхніка, 1990. — 56 с.
* Устав Белорусского экологического союза: Утвержденный 1 съездом Белорусского экологического союза 1 июля 1989 г. — Мн., 1989.

Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1989 годзе
Катэгорыя:1989 год у Беларусі
Катэгорыя:Экалогія ў Беларусі
Катэгорыя:Зніклі ў 1994 годзе
Збіццё расійскага Мі-24 (2020)

**Мі-24 Узброеных Сіл Расійскай Федэрацыі** быў збіт Узброенымі Сіламі Азербайджана 9 лістапада 2020 года падчас Другой Карабахскай вайны. Ударны верталёт быў збіты ў выніку абсрэлу з ПЗРК непадалёк ад сяла Ерасх (Арменія), у некалькіх кіламетрах ад Нахічэванскай Аўтаномнай Рэспублікі Азербайджана. Двое членаў экіпажа загінулі, а яшчэ адзін быў паранены. У хуткім часе ўлады Азербайджана выказалі прабачэнне, сказаўшы, што перастрэлка адбылася памылкова і прапанавалі кампенсацыю.

## Збіццё 
Атака з ПЗРК адбылася 9 лістапада 2020 года непадалёк ад сяла Ерасх (Арменія), у некалькіх кіламетрах ад Нахічэванскай Аўтаномнай Рэспублікі Азербайджана, прыкладна ў 70 км ад мяжы з Нагорным Карабахам. Верталёт суправаджаў калону 102-й расійскай ваеннай базы ў Гюмры. 

Неўзабаве пасля збіцця адказнасць за напад узяў на сябе Азербайджан, а яго Міністэрства замежных спраў заявіла, што атака адбылася выпадкова, і выказаў прабачэнні перад Расіяй і гатоўнасць выплаціць кампенсацыю. Па дадзеных Азербайджана, расійскі верталёт ляцеў у цемры, на малой вышыні і за межамі зоны выяўлення радараў СПА Азербайджана. Таксама ўлады Азербайджана заявілі, што верталёт ляцеў у непасрэднай блізкасці ад армяна-азербайджанскай мяжы падчас Нагорна-Карабахскага канфлікту і што раней расійскія верталёты ў гэтым раёне не бачылі. 

Ваенная база Расійскай Федэрацыі ў Арменіі і Генеральная пракуратура Азербайджана пачалі расследаванне інцыдэнту.

Катэгорыя:Падзеі 9 лістапада
Катэгорыя:Лістапад 2020 года
Катэгорыя:Канфлікт у Нагорным Карабаху (2020)
Катэгорыя:2020 год у Азербайджане
Катэгорыя:2020 год у Арменіі
Катэгорыя:2020 год у Расіі
Рамаданскае наступленне (2003)

**Першае рамаданскае наступленне** — агульная назва для серыі нападаў баевікоў на іракскіх сілавікоў і войскі міжнароднай кааліцыі падчас святога для мусульман месяца Рамадан. Колькасць партызанскіх і тэрарыстычных акцый узрасла ў гэты перыяд галоўным чынам з-за веры ў тое, што барацьба з замежнікамі падчас святога месяца ісламу ставіць верніка асабліва блізка да Алаха.

## Ход падзей 
### Напад на гатэль «Аль-Рашыд» 
Раніцай 26 кастрычніка 2003 года, у першы дзень Рамадана, у Багдадзе паўстанцы адкрылі агонь з самаробнай шматтрубнай пускавой устаноўкі, усталяванай у трэйлеры, які быў зроблены ў выглядзе мабільнага генератара, прыкладна ў 400 метрах ад гатэля «Аль-Рашыд», дзе ў той час знаходзіўся намеснік міністра абароны ЗША Пол Вулфавіц. Восем альбо дзесяць ракет патрапілі ў гатэль, забіўшы аднаго амерыканскага салдата і параніўшы 15 чалавек, у тым ліку сем амерыканскіх грамадзянскіх асоб і чатырох салдат. Было выпушчана яшчэ некалькі ракет, але яны не патрапілі ў цэль. Вулфавіц знаходзіўся на 12-м паверсе, у якім размяшчаюцца афіцыйныя асобы ЗША і кааліцыі ў Багдадзе, і на тым баку гатэля, якая падвергнулася нападу. Аднак ракеты даляталі толькі да 11-га паверха.

### Выбухі ў Багдадзе 
27 кастрычніка 2003 года паўстанцы арганізавалі скаардынаваны напад тэрарыстаў-смяротнікаў на комплекс Чырвонага Крыжа і чатыры іракскія паліцэйскія ўчасткі ў Багдадзе. Усе выбухі адбыліся з інтэрвалам прыкладна ў 45 хвілін. Чатыры тэрарыста-смяротніка загінулі, але пяты, сірыец, які спрабаваў падарваць чацвёрты паліцэйскі ўчастак, пацярпеў няўдачу пасля таго, як аўтамабіль гэтага чалавека, па-відаць, не выбухнуў. Ён быў застрэлены і паранены іракскай паліцыяй і арыштаваны. У выніку тэрактаў загінулі 35 чалавек, а таксама 244 атрымалі раненні. Сярод загінулых былі таксама 2 амерыканскіх вайскоўцаў

### Атака на італьянскі штаб 
12 лістапада тэрарыст-смяротнік на аўтацыстэрне напаў на штаб італьянскай ваеннай паліцыі ў Насірыі, знішчыўшы яго і забіўшы 28 чалавек, у тым ліку 17 італьянскіх салдат і 2 італьянскія грамадзянскія асобы. Як стала вядома пазней, акцыю ўчыніла групоўка «Армія адзінабожжа і джыхаду».

## Страты 
У агульнай складанасці, у ходзе падзей кастрычніка—лістапада 2003 года загінула, па афіцыйных даных, 94 байцы кааліцыі, сярод якіх 75 амерыканцаў, 17 італьянцаў, 1 брытанец і 1 паляк. Сілавыя структуры Ірака страцілі звыш 50 чалавек забітымі. У паўстанцаў налічвалася больш за 100 загінулых. Страты сярод грамадзянскіх асоб ацэньваюцца ў 2 загінулых падчас атакі на італьянскую базу.

Катэгорыя:Бітвы і аперацыі Іракскай вайны
Катэгорыя:Кастрычнік 2003 года
Катэгорыя:Лістапад 2003 года
Катэгорыя:Канфлікты 2003 года