open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Політэхнічны ўніверсітэт імя Кім Чхэка

**Політэхнічны ўніверсітэт імя Кім Чхэка** — універсітэт у КНДР, будынак якога размешчаны на беразе ракі Тэданган у Пхеньяне. Універсітэт названы ў гонар паўночнакарэйскага палітычнага і ваеннага дзеяча Кім Чхэка. З'яўляецца лепшым універсітэтам у вобласці тэхнікі і тэхналогій у КНДР.

Першапачаткова быў часткай Універсітэта імя Кім Ір Сена, пакуль у 1948 не быў аддзелены ад яго як «Пхеньянскі політэхнічны тэхнікум» (平壤工業大學). У 1951, падчас Карэйскай вайны яго назва была зменена на «Політэхнічны інстытут імя Кім Чхэка» (金策工業大學). У 1988 годзе, у гонар саракагоддзя інстытута статус установы быў павышаны да ўніверсітэта. З 1981 па 1993 год плошча ўніверсітэцкіх кварталаў павялічылася да 400 тыс. м². Універсітэт спецыялізуецца на падрыхтоўцы даследчыкаў у вобласці ядзернай энергіі і абслуговага персанала. Выпускнікі накіроўваюцца прама ў Цэнтр даследавання ядзернай энергіі ў Ёнбёне ці на ядзерныя аб'екты ў Пакчоне.

Універсітэт мае 18 аддзелаў і каля 80 праграм, каля 10 000 студэнтаў і 2 000 супрацоўнікаў. Існуе 10 навукова-даследчых інстытутаў і адна школа выпускнікоў. Універсітэцкія кварталы займаюць агульную плошчу 400 тыс. квадратных метраў.

Дэпартамент навукі і адукацыі Працоўнай партыі Карэі ажыццяўляе агульнае кіраўніцтва, а Дэпартамент вышэйшай адукацыі Міністэрства адукацыі кіруе адміністрацыйнымі справамі.

У бібліятэцы пры ўніверсітэце ўтрымліваецца каля 600 000 кніг.

## Аддзяленні 
* Інстытут інфармацыйных тэхналогій
* Факультэт вытворчага менеджменту
* Факультэт горнай справы
* Факультэт металургічнай інжынерыі
* Факультэт аўтаматызацыі
* Факультэт электронікі
* Факультэт электратэхнікі
* Факультэт марской інжынерыі
* Факультэт сувязі
* Факультэт ядзернай фізікі

## Гл. таксама 
* Універсітэт імя Кім Ір Сена

Катэгорыя:Навука ў КНДР
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы КНДР
Катэгорыя:Вышэйшыя тэхнічныя навучальныя ўстановы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1948 годзе
Катэгорыя:Пхеньян
Міхаіл Карнеевіч Піліпенка

{{Ваенны дзеяч
|імя     = Міхаіл Карнеевіч Піліпенка
|арыгінал імя = 
|дата нараджэння  = 3.09.1924
|дата смерці    = 24.11.2009
|месца нараджэння = вёска Дубраўка, , Калінінская акруга, БССР
|месца смерці = 
|выява =
|шырыня = 
|апісанне выявы =
|мянушка =
|прыналежнасць = 
|гады службы = 1941—1989
|званне = 
|род войскаў =
|камандаваў =
|частка =
|бітвы =
|узнагароды = { style="background: transparent"
 
}
{ style="background: transparent"
       
}
{ style="background: transparent"
       
-
       
}
{ style="background: transparent"
   
}
{ style="background: transparent"
 іншыя медалі
}
|сувязі =
|у адстаўцы =
}}

**Міхаі́л Карне́евіч Піліпе́нка** (, вёска Дубраўка, Хоцімскі раён — , Масква) — Герой Савецкага Саюза.

## Біяграфія 
Скончыў Бярозкаўскую сярэднюю школу (1941). У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 г. на Заходнім, Паўночна-3аходнім, Ленінградскім, Варонежскім, 1-м Украінскім франтах. Удзельнік Курскай бітвы. Сувязіст, малодшы сяржант М. К. Піліпенка вызначыўся пры фарсіраванні Дняпра на поўдзень (2.10.1943) і поўнач (5.10.1943) ад Кіева. Пад агнём праціўніка пераправіўся цераз раку, наладзіў сувязь з камандаваннем палка, карэкціраваў агонь артылерыі. На захопленым плацдарме з яго ўдзелам адбіты неаднаразовыя атакі ворага, У ноч на 6.10.1943 г. ў ліку перадавых падраздзяленняў удзельнічаў у вызваленні Кіева. Званне Героя Савецкага Саюза прысвоена 29.10.1943 г.
     
Узнагароджаны ордэнам Леніна, 4 ордэнамі Чырвонай Зоркі, ордэнамі Айчыннай вайны 1-й ступені, «3а службу Радзіме ва Узброеных Сілах СССР», медалямі. Пасля вайны скончыў Куйбышаўскае ваеннае вучылішча сувязі (1946), Ваенную акадэмію сувязі (1953) і акадэмічныя курсы пры ёй (1972). Да 1973 г. на камандных пасадах у Савецкай Арміі. У 1973—1991 гг. начальнік Кіеўскага вышэйшага ваенна-інжынернага двойчы Чырванасцяжнага вучылішча сувязі імя Калініна. Генерал-лейтэнант (1984). Ганаровы грамадзянін г. Кіева. Аўтар кнігі «Сам-насам з вайною» (1999).

## Літаратура 
* 
* Беларуская Савецкая энцыклапедыя: у 11-ці т. т. 8 / Гал. рэд. П. У. Броўка і інш. — Мн: БСЭ, 1974. - С. 435.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Заслужаныя працаўнікі вышэйшай школы СССР
Катэгорыя:Заслужаныя працаўнікі сувязі СССР
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Кіева
Катэгорыя:Генерал-палкоўнікі, Украіна
Катэгорыя:Пахаваныя на Люблінскіх могілках
Нацыянальны медыцынскі ўніверсітэт імя Аляксандра Багамольца

**Нацыянальны медыцынскі ўніверсітэт імя Аляксандра Аляксандравіча Багамольца** () — вядучая вышэйшая медыцынская навучальная ўстанова Украіны. Гісторыя ўніверсітэта пачынаецца з 1841 года, калі быў заснаваны медыцынскі факультэт Імператарскага універсітэта св. Уладзіміра. Старонкі гісторыі НМУ ўпрыгожваюць імёны вядомых навукоўцаў-медыкаў — Мікалая Пірагова, Уладзіміра Караваева, Аляксандра Багамольца, Мікалая Амосава. Вядомы пісьменнік Міхаіл Булгакаў вучыўся ў НМУ.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт універсітэта 


Катэгорыя:Нацыянальныя вышэйшыя навучальныя ўстановы Украіны
Катэгорыя:Універсітэты Кіева
Інжынерныя войскі

**Інжынерныя войскі (ІВ)** — вайсковыя фарміраванні (спецыяльныя войскі) узброеных сіл (УС), прызначаныя для інжынернага забеспячэння (абсталявання тэрыторыі, інжынернай разведкі, суправаджэння войскаў у наступе і да т.п.) ваенных (баявых) дзеянняў.

У склад інжынерных войскаў уваходзяць органы кіравання, установы, прадпрыемствы, інжынерна-сапёрныя, інжынерна-дарожныя, пантонныя і іншыя злучэнні, воінскія часці і падраздзяленні.

Ва УС розных дзяржаў могуць таксама насіць назву Корпус інжынераў, Інжынерны корпус, Ваенна-будаўнічыя войскі і гэтак далей.

Сваё прафесійнае свята служачыя Інжынерных войскаў адзначаюць 21 студзеня.

## Інжынерныя мерапрыемствы ў войнах старажытнага свету 
Інжынерныя войскі з'явіліся не адразу з узнікненнем узброеных сіл (арміі і флоту), а падчас іх развіцця, у сувязі з неабходнасцю правядзення ваенна-інжынерных мерапрыемстваў. У войнах Старажытнай Грэцыі, Рыма, Карфагена для выканання інжынерных прац першапачаткова прыцягваліся фарміраванні рабоў, воінаў, а пазней і спецыяльна падрыхтаваныя атрады, падобныя да тых, што пазней сталі называцца сапёрамі. У Асірыйскім войску (1000 г. да н.э.) меліся спецыяльныя «грабарныя атрады», якія пракладалі дарогі, наводзілі масты, ўзводзілі лагеры і падводзілі падкопы, узводзілі штучныя насыпы або пагоркі для дасягнення панавання над сценамі абложаных гарадоў. Пры пераправах цераз рэкі асірыйцы ўжывалі плыты і надзіманыя мяхі-бурдзюкі. На прыпынках, падчас маршаў і паходаў, будаваўся палявы лагер, які абносіўся ровам і земляным валам.

У войску Старажытнага Рыма ў I — II стагоддзя для замацавання заваяваных тэрыторый узводзіліся абарончыя збудаванні па дзяржаўнай мяжы, якія атрымалі назву рымскіх валаў. Першапачаткова рымскія валы будавалі самі войскі, пазней значную частку прац выконвалі рабы.

## Гл. таксама 
* Фартыфікацыя
* Спецыяльныя войскі
* Ваенна-будаўнічыя войскі
* Інжынер-генерал

## Літаратура 
* Никифоров Н. И. Штурмовые бригады Красной Армии в бою. — Эксмо Яуза, 2008. — 416 с. — (Великая Отечественная: Цена Победы). — ISBN 978-5-699-25628-0.
* Инженерные и Железнодорожные войска: В 2 т. — СПб.: Тип. В. Д. Смирнова, 1909—1911.  на сайте Руниверс
* Инженерные войска по 15 июля 1901 г. — СПб.: Тип. П. П. Сойкина— 48 с. на сайте Руниверс

## Спасылкі 
* Інжынерныя войскі: Гісторыя, штаты, тэхніка, боепрыпасы
* Sapper Museum — Інжынерныя войскі: Эмблемы, знакі, уніформа, фота персанальных помнікаў ваенным інжынерам
Лібёнж

**Лібёнж** () — горад на поўдні Польшчы, уваходзіць у склад Хшаноўскага павета Малапольскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Лібёнж.

Займае плошчу 35,88 км². Насельніцтва 17671 чалавек (на 2004 год).

Буйнейшае прамысловае прадпрыемства — шахта «Яніна».

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада
Міхаіл Фёдаравіч Сільніцкі

**Міхаіл Фёдаравіч Сільні́цкі** (, вёска Заполле,  — , в. Платы, ) — Герой Савецкага Саюза.

## Біяграфія 
Быў штурвальным на рачным параходзе, прайшоў на Заходняй Дзвіне. Летам 1941 года прызвалі ў Чырвоную Армію, накіравалі ў танкавую часць. Быў у палоне. У снежні 1941 года М. Сільніцкі стаў партызанам атрада Данілы Райцава. Вызначыўся ў баі з карнікамі 28 сакавіка 1942 года ў вёсцы Платы Курынскага сельсавета. Пасля шматгадзіннага бою прыкрываў адыход атрада. Агнём з кулямёта знішчыў дзесяткі гітлераўцаў. Акружаны ворагамі, загінуў у рукапашным баі.
 
Пахаваны ў вёсцы Курына. На магіле ўстаноўлены помнік.
 
15 мая 1942 года М. Ф. Сільніцкаму пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

## Памяць 
*  Полацкага раёна]]Мемарыяльная дошка ўсталявана на доме па вуліцы, якая носіць імя Героя ў Віцебску.
* У школе вёскі Курына адчынены музей. Калгас у Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі носіць імя Героя Савецкага Саюза Міхаіла Сільніцкага.
* Помнік М. Ф. Сільніцкаму каля аўтадарогі Віцебск — Гарадок каля вёскі Лужасна.
* Бюст у аграгарадку Блізніца Полацкага раёна.

## Літаратура 
* Сільніцкі Міхаіл Фёдаравіч // Памяць: Віцебскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / уклад. У. І. Мезенцаў; маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн., 2004. — С. 340—341.
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* *Сергей Ляшук* Герой Сильницкий не забыт // Газета «Народнае слова» 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пахаваныя ў Віцебскім раёне
Мікалай Міхайлавіч Амосаў

**Мікалай Міхайлавіч Амосаў** () — савецкі і ўкраінскі таракальны хірург, навуковец-медык, літаратар.

Аўтар наватарскіх методык у кардыялогіі і таракальнай хірургіі, аўтар сістэмнага падыходу да здароўя («метад абмежаванняў і нагрузак»), дыскусійных прац па геранталогіі, праблемах штучнага інтэлекту і рацыянальнага планавання грамадскага жыцця («сацыяльнай інжынерыі»). Акадэмік Акадэміі навук УССР (1969) і Нацыянальнай Акадэміі Навук Украіны, Герой Сацыялістычнай Працы (1973).

Доктар медыцынскіх навук, прафесар. Аўтар навуковых прац па пытаннях хірургіі сэрца і лёгкіх, біялагічнай і медыцынскай кібернетыцы. Аўтар кнігі «Мысли и сердце» (1965).

Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР у 1962—1979 гадах, Народны дэпутат СССР з 1989 года, член Вярхоўнага Савета СССР з 1989 года.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Амосов Николай Михайлович // 
* 

## Спасылкі 
* Шматмоўны сайт, прысвечаны М.Амосаву — біяграфія, фота, кнігі
* Творы М. Амосава
* 24tv.ua 13/12/2013
* 

Катэгорыя:Хірургі Украіны
Катэгорыя:Пісьменнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Хірургі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі Украіны
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мемуарысты Украіны
Катэгорыя:Народныя дэпутаты СССР ад акруг Украіны
Катэгорыя:Акадэмікі НАН Украіны
Катэгорыя:Герантолагі
Катэгорыя:Кардыяхірургі
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 9-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 8-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 6-га склікання
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Кіева
Катэгорыя:Пісьменнікі-ўрачы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Валагодскай вобласці
Катэгорыя:Маёры СССР
Катэгорыя:Асобы на марках
Шчарбакоў

**Шчарбакоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Анатолевіч Шчарбакоў (1991—2018) — беларускі футбаліст.
* Аляксандр Сяргеевіч Шчарбакоў (1901—1945) — савецкі дзяржаўны і партыйны дзеяч.
* Васіль Васілевіч Шчарбакоў (1951—2010) — Герой Савецкага Саюза.
* Васіль Карпавіч Шчарбакоў (1898—1938) — беларускі гісторык, акадэмік Беларускай акадэміі навук.
* Георгій Барысавіч Шчарбакоў (1917—1989) — рускі савецкі рэжысёр, педагог.
* Дзяніс Шчарбакоў (нар. 1978) — беларускі футбольны суддзя.
* Раман Дзмітрыевіч Шчарбакоў (нар. 2003) — беларускі баскетбаліст.
* Серафім Шчарбакоў (1905—1975) — беларускі грамадскі дзеяч.
* 
* Уладзімір Аляксеевіч Шчарбакоў (нар. 1939) — беларускі вучоны ў галіне раслінаводства.
Храмапласты

**Храмапласты** (афарбаваныя пласты) — жоўтыя, аранжавыя або чырвоныя пластыды вышэйшых раслін.

Афарбоўка хромапластаў абумоўлена наяўнасцю камбінацыі ліпафільных (тлушчараспушчальных) пігментаў — . Сінія і фіялетавыя (антацыяны) і жоўтыя (антахлор) пігменты вышэйшых раслін вадараспушчальныя і назапашваюцца ў клетачным соку вакуоляў.

Храмапласты могуць развівацца з хларапластаў, якія губляюць хларафіл і крухмал, што прыкметна пры паспяванні пладоў. Развіццё храмапластаў звязана з актывацыяй ферментаў біясінтэзу кароціноідаў. Неактыўныя формы гэтых ферментаў як правіла прысутнічаюць у строме, а актыўныя формы лакалізуюцца ў мембранах пластыд, дзе таксама назапашваюцца ліпафільныя папярэднікі караціноідаў.

Пажаўценне лісця перад лістападам звязана з разбурэннем хларафіла і дэмаскіраваннем ужо сабраных на хларапластах кароціноідаў. Пры гэтым сінтэз караціноідаў *de novo* нязначны. Такім чынам, змена пластыд пры старэнні лісця адрозніваецца ад актыўнага пераходу хларапластаў у храмапласты пры паспяванні пладоў або фарміраванні афарбаваных пялёсткаў. У сувязі з гэтым храмапласты, якія ўтвараюцца пры стрэсе ці старэнні лісця ў выніку разбурэння хларафілу, называюць герантапласты.

Храмапласты могуць дыферэнцаваць непасрэдна з прапластыд. Храмапласты могуць рэдыферэнцыравацца ў хларапласты, што часта назіраецца пры асвятленні базальнай часткі караняплода морквы.

Унутраная сістэма мембран у храмапластах адсутнічае.

## Літаратура 
* Біялогія: падруч. для 10-га кл. устаноў агул. сярэд. адукацыі з беларус. мовай навучання / пад рэд. М. Д. Лісава; пер. з рус. мовы В. К. Раманцэвіч. — 3-е выд. — Мн.: Нар. асвета, 2014. ISBN 978-985-03-2169-5
* Физиология растений / под ред. И. П. Ермакова. — М. : «Академия», 2007. — 640 с. — ISBN 978-5-7695-36-88-5.

## Спасылкі 
* 
* http://link.springer.com/chapter/10.1007%2F978-1-4020-4061-0_1?LI=true

Катэгорыя:Арганелы раслінных клетак
Катэгорыя:Пігменты
Іван Герасімавіч Тамашэўскі

**Іван Герасімавіч Тамашэ́ўскі** (, вёска Рудніца, , Віцебская вобласць — , Жытомір) — ваенны лётчык, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Пасля школы скончыў Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум і адначасова аэраклуб. У Чырвонай Арміі з 1938 года. У 1940 годзе скончыў Мелітопальскае ваенна-авіяцыйнае вучылішча. У Вялікую Айчынную вайну з чэрвеня 1941 года на Заходнім, Паўднёва-Заходнім, Сталінградскім, Паўднёвым, 4-м Украінскім франтах. У чэрвені 1941 года — штурман звяна 99-га палка начных бамбардзіроўшчыкаў. Да студзеня 1944 года Іван Герасімавіч зрабіў 581 баявы вылет. 24 чэрвеня 1941 года Тамашэўскі і яго таварышы ўступілі ў бой з нацыстамі. Трэба было нанесці бомбавы ўдар па варожых калонах у раёне Маладзечна. Заданне было паспяхова выканана, бомбы, скінутыя з 27 бамбардзіроўшчыкаў, нанеслі вялікія страты захопнікам.

Восенню 1943 года, пасля пераможнай бітвы пад Курскам і Белгарадам, савецкія войскі паспяхова развівалі наступленне і набліжаліся да Дняпра. Адступаючы, немцы спадзяваліся замацавацца на правым беразе ракі. На адной з пантонных перапраў сабралася вялікая колькасць варожых войскаў. Разбамбіць гэту пераправу — такая задача была пастаўлена перад звяном лёгкіх бамбардзіроўшчыкаў По-2, штурманам якога быў Тамашэўскі. Разлік рабіўся на поўную нечаканасць і пахмурнае надвор’е. У выніку разгрому пераправы вялікая групоўка варожых войскаў, што не паспела пераправіцца за Дняпро, была ліквідавана. За гэты подзвіг, за высокае майстэрства штурману звяна Івану Герасімавічу Тамашэўскаму было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.
 
Узнагароджаны 16 урадавымі ўзнагародамі.
 
Пасля вайны маёр запасу Іван Герасімавіч Тамашэўскі жыў у горадзе Жытоміры.

## Зноскі 
## Літаратура 
* Тамашэўскі Іван Герасімавіч // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Сенненскага раёна / рэдкал.: У. С. Богаў [і інш.]. — Мн., 2003. — С. 300—301.
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Тамашэўскі Іван Герасімавіч // Прыдзвінскі край: гісторыя і сучаснасць
* Томашевский Иван Герасимович // Историко-краеведческая музейная комната Государственного учреждения образования «Коковчинская средняя школа Сенненского района»

Катэгорыя:Героі Савецкага Саюза
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сенненскім раёне
Катэгорыя:Маёры СССР
Міхаіл Фёдаравіч Рабчэўскі

{{Ваенны дзеяч
|імя = Міхаіл Фёдаравіч Рабчэўскі
|арыгінал імя = 
|дата нараджэння  = 3.1.1912
|месца нараджэння 
|дата смерці = 31.3.1979
|месца смерці = 
|выява = 
|подпіс =
|мянушка =
|прыналежнасць = 
|гады службы = 1933—1956
|званне = 
|род войскаў = авіяцыя
|пасада =
|частка =
|бітвы = Савецка-фінская вайна,Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды = { style="background: transparent"
 
}
{ style="background: transparent"
 
-
 
-
 
}
|сувязі = 
|у адстаўцы =
}}
**Міхаіл Фёдаравіч Рабчэўскі** (, вёска Балешын, Клімавіцкі раён, Магілёўская вобласць — ) — Герой Савецкага Саюза.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Пасля заканчэння Клімавіцкай сямігодкі пacтyпіў у Магілёўскі медыцынскі тэхнікум. У 1933 г. паспяхова закончыў два курсы Магілёўскага вячэрняга педінстытута. Па спецнабору паступіў у Сталінградскую школу лётчыкаў, якую закончыў у 1938 г. Служыў камандзірам эскадрыллі штурмавікоў, штурманам палка, дывізіі, камандзірам штурмавога авіяпалка. Удзельнічаў у Савецка-фінляндскай вайне, здзейсніў 54 паспяховыя вылеты. Узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі.

З 22 чэрвеня 1941 г. ваяваў на Паўночна-Заходнім, Сталінградскім, Паўднёвым, Паўночна-Каўказскім, 4-м Украінскім, 1-м, 2-м i 3-м Прыбалтыйскім франтах. У самых складаных становішчах выходзіў пераможцам. Зpaбіў 192 баявых вылеты, з ix дзесяць — ноччу i трынаццаць — у складаных кліматычных умовах. Знішчыў 5 нямецкіх самалётаў у паветры i 20 на зямлі. Баявыя заслугі адзначаны ордэнамі Леніна, Суворава i Аляксандра Неўскага, двума ордэнамі Чырвонай Зоркі, трыма ордэнамі Чырвонага Сцяга, медалямі. 1 лістапада 1943 г. прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

Пасля вайны працягваў службу ў Савецкай Арміі. У 1956 г. звольніўся ў запас у званні палкоўніка. Жыў у Магілёве, працаваў намеснікам дырэктара млынкамбіната, начальнікам штаба грамадзянскай абароны прадпрыемства.

31 сакавіка 1979 г. М. Ф. Рабчэўскі памёр, пахаваны на Польскіх могілках. У  1979 годзе на яго магіле пастаўлена стэла.

Яго імем названа вуліца ў Клімавічах.

## Літаратура 
* Рябчевский Михаил Фёдорович // Энциклопедия Победы: Беларусь – Москва / составители: А. И. Докучаев, Б. Д. Долготович, Л. В. Языкович. – Минск, Москва, 2009. – С. 589.
* Рабчэўскі Міхаіл Фёдаравіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с.: іл. — С. 37. — ISBN 985-11-0214-8.
Арцём Іванавіч Салодышаў

{{Ваенны дзеяч
|імя = Арцём Іванавіч Салодышаў
|арыгінал імя = 
|дата нараджэння = 5.10.1910
|месца нараджэння = 
|дата смерці = 27.01.1960
|месца смерці = 
|выява = 
|шырыня = 
|апісанне выявы =
|мянушка =
|прыналежнасць = 
|гады службы = 1939—1945
|званне = сяржант 
|род войскаў = пяхота
|камандаваў =
|частка =
|бітвы = , , 
|узнагароды = { style="background: transparent"
 
-
        
-
  
}
|сувязі =
|у адстаўцы =
}}
**Арцём Іванавіч Салодышаў** (, вёска Лазаравічы, Быхаўскі раён, Магілёўская вобласць — , Быхаў) — Герой Савецкага Саюза (24.03.1945).

## Біяграфія 
Удзельнік вызвалення Заходняй Беларусі ў 1939 г., савецка-фінляндскай вайны 1939-40 гг. У Вялікую Айчынную вайну партызан, з 1943 г. камандзір узвода 810-га партызанскага палка, з 1944 г. на фронце. Камандзір стралковага аддзялення сяржант А. І. Салодышаў вызначыўся пры вызваленні Магілёўскай вобл. 27.06.1944 г. пад моцным артылерыйска-мінамётным агнём пераправіўся цераз Дняпро на поўдзень ад Магілёва. У баі за в. Стайкі гранатамі знішчыў дзот, які стрымліваў наступленне савецкай пяхоты. Быў паранены, але поля бою не пакінуў. Агнём з аўтамата знішчыў 27 гітлераўцаў.
      
Пасля вайны жыў у Быхаве, працаваў інспектарам Дзяржрыбнагляду. Пахаваны ў Быхаве. Імем А. І. Салодышава названы вуліца і завулак у Быхаве, яго імя насілі піянерскія дружыны Быхаўскай СШ № 4 і Навабыхаўскай СШ Быхаўскага раёна.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі польскага паходу РСЧА
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі вызвалення Магілёва
Анатоль Данілавіч Салянікаў

{{Ваенны дзеяч
|імя = Анатоль Данілавіч Салянікаў
|арыгінал імя = 
|дата нараджэння  = 19.7.1919
|месца нараджэння = 
|дата смерці = 8.9.2010
|месца смерці = 
|выява = 
|подпіс =
|мянушка =
|прыналежнасць = 
|гады службы = 1941—1946
|званне = 
|род войскаў = авіяцыя
|пасада =
|частка =
|бітвы = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды = { style="background: transparent"
 
}
{ style="background: transparent"
 
-
 
}
|сувязі = 
|у адстаўцы =
}}
**Анатоль Данілавіч Саля́нікаў** (, Чурылава, Аршанскі раён, Віцебская вобласць — ) — ваенны лётчык, Герой Савецкага Саюза (19.08.1944).

## Біяграфія 
У 1942 годзе скончыў Энгельскую ваенна-авіяцыйную школу пілотаў. У Чырвонай Арміі з 1941 года. З 1942 года на Бранскім, 2-м Прыбалтыйскім франтах: капітан, камандзір эскадрыллі штурмавікоў. Зрабіў 115 баявых вылетаў, знішчыў 10 танкаў, 2 бронемашыны, 120 аўтамашын, 18 гармат, 4 вагоны, склад, 6 мінамётаў, 44 павозкі з грузам, больш за 500 гітлераўцаў. Эскадрылля пад яго камандаваннем са студзеня па красавік 1944 года зрабіла 123 баявыя вылеты. Да 1947 года ў Савецкай Арміі, потым да 1981 года на адміністрацыйна-гаспадарчай рабоце.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Салянікаў Анатоль Данілавіч // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Оршы і Аршанскага раёна : у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 1999. — Кн. 1. — С. 373.
* 

Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Маёры СССР
Міхаіл Ягоравіч Раманькоў

**Міхаіл Ягоравіч Раманькоў** (; вёска Дубінка 1, Магілёўскі раён — ) — Герой Савецкага Саюза (29.06.1945).

## Біяграфія 
Беларус. З 1944 года на 2-м Беларускім і 3-м Беларускіх франтах. Камандзір кулямётнага разліку малодшы сяржант Раманькоў вызначыўся ў баях ва Усходняй Прусіі. 22 сакавіка 1945 г. пад Кёнігсбергам знішчыў 2 станкавыя кулямёты і каля 100 гітлераўцаў. 5 чэрвеня 1945 г. у баі на касе Фрыш-Нерунг са сваім разлікам абышоў вёску Фогельзанд і ударам з тылу знішчыў каля 70 гітлераўцаў, што садзейнічала акружэнню і разгрому групоўкі праціўніка.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Сяржанты і старшыны СССР
Вышэйшыя расліны

**Вышэйшыя расліны**, ці **Наземныя расліны**, ці **Эмбрыяфіты** (*Streptophyta*), уключаюць групу без рангу *Embryophyta*) — тып зялёных раслін, якім уласцівая дыферэнцыяцыя тканак, у адрозненне ад ніжэйшых раслін — водарасцей.

Вышэйшыя расліны ў некаторых сістэмах класіфікацыі разглядаюць як таксон рангу Падцарства.

Эвалюцыя вышэйшых раслін цесна звязана з выхадам на сушу і заваяваннем наземных ніш.

## Літаратура 
*  — УДК 596(075.8)


Катэгорыя:Сістэматыка раслін
Юхнавец

**Юхнавец** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Арсенцій Гаўрылавіч Юхнавец — Герой Савецкага Саюза
* Пётр Васільевіч Юхнавец — удзельнік Грамадзянскай вайны і партызанскага руху ў гады Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
* Янка Юхнавец — беларускі пісьменнік
Піліп Мікітавіч Рудкін

**Піліп Мікітавіч Ру́дкін** (, вёска Чорная Сасна,  — ) — Герой Савецкага Саюза (31.03.1943), генерал-маёр танкавых войскаў (1943).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Закончыў рабфак пры Маскоўскай горнай акадэміі. Служыў у царскай арміі, удзельнічаў у Першай сусветнай вайне, рэвалюцыйных падзеях 1917 г. У грамадзянскую вайну ўдзельнік разгрому банд Булак-Балаховіча, ліквідацыі контррэвалюцыйных мяцяжоў у Маскве, Разані, Кранштаце. З лістапада 1926 года — начальнік асаблівай часткі НКУС у Маскве. Закончыў Ваенную акадэмію механізацыі і матарызацыі РСЧА імя І. В. Сталіна (1937). З лістапада 1937 года — начальнік аддзела ўзбраення войскаў НКУС Украіны і Крыма. У студзені 1940 года зноў прызваны на ваенную службу і прызначаны начальнікам аддзялення аўтатрактарнага транспарту НКУС СССР. На франтах Вялікай Айчыннай вайны з верасня 1941 г. Ваяваў на Карэльскім, Паўднёва-Заходнім, 1-м Беларускім і 3-м Беларускім франтах, камандзір танкавай брыгады, корпуса, намеснік камандзіра бронентанкавымі і механізаванымі войскамі фронту. Удзельнік Сталінградскай, Курскай бітваў, баёў у Польшчы, Усходняй Прусіі. Вызначыўся ў баях пад Кантэміраўкай, Валуйкамі і Харкавам. За геройства і мужнасць прысвоена званне Героя Савецкага Саюза (31.03.1943).

Да 1952 года ў званні генерал-маёра танкавых войскаў служыў у арміі. Пасля жыў і працаваў у Маскве. Памёр 12 кастрычніка 1954 года.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Ваенныя Расійскай імперыі
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Танкісты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Фрэнсіс Паліні

**Фрэнсіс Паліні** (; нар. , Пенсільванія) — амерыканскі пісьменнік.

Нарадзіўся ў сям'і эмігрантаў-італьянцаў. Служыў у ВПС ЗША, удзельнік Карэйскай вайны. Пасля 1975 года лёс невядомы.

Першая кніга *«Night»* выйшла ў 1961 годзе, сюжэт разгортваецца падчас Карэйскай вайны. Аўтар кніг *«Excursion»* (1965), *«Glover»* (1965), *«Three plays»* (1967), *«The crown»* (1967), *«Pretty Maids All in a Row»* (або *«The girls of Soersville»*, 1968), *«Champion»* (1969), *«Dubonnet»* (1974), *«The hall»* (1975) і іншых. Творы Фрэнсіса Паліні перакладзены на нямецкую, рускую і іншыя мовы.

Дэтэктыўны раман *«Pretty Maids All in a Row»* быў бестселерам № 1 1968 года ў ЗША, у ім шмат эротыкі, уважліва выпісаных сексуальных сцэн, але нічога агульнага з парнаграфіяй — аўтар крытыкуе разбэшчанасць у амерыканскай школе. Экранізаваны ў 1971 годзе. Перакладзены на рускую Вадзімам Небышынцам ў 1992 годзе і выдадзены пад назвамі *«Все красотки по ранжиру»* і *«Девочки Соерсвилля»*.

## Бібліяграфія 
* Night. — New York: G. P. Putnam's Sons, 1961; — London: John Calder, 1961;
* Excursion. — London: Spearman, 1965;
* Glover. — London: Spearman, 1965;
* Three plays. — London: Spearman, 1967. 264 p.; 23 cm.;
* The crown. — London: Spearman, 1967. 284 p.;
* Dubonnet. — London: Quartet, 1974;
* The hall. — London : Quartet, 1975.

## Літаратура 
* First Printings of American Authors. Vol. 2. / Ed. Matthew J. Bruccoli & Others. — Gale Research Company, 1978. — P. 297—298.
* Девочки Соерсвилля: Эротич. детектив / Фрэнсис Поллини; [Пер. с англ. В. К. Небышинца]. — Мн.: МП «Бесядзь», 1993. — 438,[2] с. 22 см.

Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША
Йылдыз (гатэль)

**Йылдыз** ( літаральна *«Зорка»*) — гатэль у Ашгабаце, сталіцы Туркменістана. Будынак стаіць у перадгор’ях Капетдага, злучаны з горадам сучаснай шашой. Вышыня 107 метраў, з’яўляецца самым высокім гатэлем у Туркменістане. Будаўніцтва гатэля пачалося ў 2011 годзе па замове Упраўлення Справамі Апарату Прэзідэнта Туркменістана, для наведвальнікаў ён адкрыўся 15 кастрычніка 2013 года. Гатэль быў пабудаваны ў выглядзе дыямента кропляпадобнай формы французскай кампаніяй Bougues.

## Апісанне 
Агульная плошча гатэля — 50620 м², разам з прылеглай тэрыторыяй — амаль 85 000 м². Будынак мае вышыню 107 метраў, 24 паверхі. Збудаванне валодае высокай ступенню сейсмаўстойлівасці. У гатэлі 155 нумароў, у тым ліку прэзідэнцкія нумары, люкс і стандартныя нумары. Інфармацыя пра тое, колькі сродкаў было выдаткавана на будаўніцтва гатэля, не выдаецца.

Адзін з рэстаранаў гатэля на 600 месцаў, знаходзіцца на 18 паверсе, і з яго адкрываецца панарамны від на горад Ашгабад. На першым паверсе размешчана банкетная зала на 1000 месцаў.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Відэа гатэля «Йылдыз»

Катэгорыя:Турызм у Туркменістане
Катэгорыя:Ашгабат
Катэгорыя:Гасцініцы
Ферула камедзяносная

**Ferula gummosa** —  шматгадовая кветкавая расліна, выгляд роду  сямейства .

## Распаўсюджанне і экалогія 
Расце ў Іране і горных раёнах Туркменістана (Капетдаг).

Сустракаецца на травяністых схілах стэпавага пояса.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*  

Катэгорыя:Ферула
Катэгорыя:Флора Азіі
Арсенцій Гаўрылавіч Юхнавец

**Арсенцій Гаўрылавіч Юхнавец** (, в. Бераснёўка, цяпер Докшыцкі раён, Віцебская вобласць — ) — удзельнік польскага пахода РСЧА (1939) і Вялікай Айчыннай вайны, памочнік камандзіра ўзвода 378-га знішчальна-процітанкавага артылерыйскага палка  1-га Беларускага фронту, Герой Савецкага Саюза, старшыня.

## Біяграфія 
Юхнавец, беларус па нацыянальнасці, нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Атрымаўшы толькі пачатковую адукацыю, пасля уладкаваўся трактарыстам у калгас. У рады Савецкай Арміі ўступіў ў 1938 годзе. Юхнавец прымаў удзел у вызваленні Заходняй Беларусі ў 1939 годзе.

У 1940 годзе працаваў трактарыстам у Бягомльскую . На фронце з 1941 года (паводле іншых звестак, з лютага 1943 года), вадзіцель, франтавы разведчык, артылерыст.

Удзельнічаў у абароне Масквы, Курскай бітве, вызваленні Беларусі і Польшчы. Памочнік камандзіра ўзвода старшына А. Г. Юхнавец вызначыўся ў баях пад Брэстам, асабіста паланіўшы 27 салдат праціўніка.

Да ліпеня 1944 года быў памочнікам камандзіра ўзвода 378-га знішчальна-супрацьтанкавага артылерыйскага палка 70-й арміі 1-га Беларускага фронту. 26 ліпеня 1944 года праводзілася разведка праціўніка ў вёсцы  (на паўночны ўсход ад горада Бяла Падляска), і старшына Юхнавец паланіў двух варожых салдат і здолеў даставіць іх у штаб палка. На наступны дзень, 27 ліпеня, старшына выйшаў на калону праціўніка і здолеў нейтралізаваць галаўную машыну, адкарэктаваўшы агонь савецкай артылерыі на сябе. Аперацыя прывяла да знішчэння 30 машын з ваеннымі грузамі і 150 ворагаў.

Загінуў 20 жніўня 1944 года ў баях пад Варшавай. Пахаваны ў в. Множ (Польшча).
 
25 верасня 1944 гады Юхнаўцу было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза. Быў кандыдатам у члены КПСС.

## Узнагароды 
Званне Героя Савецкага Саюза прысвоена 25.09.1944 г. За свае заслугі ў час баёў на Курскай дузе ў 1943 г. быў узнагароджаны ордэнам Чырвонага Сцяга.

## Памяць 
Імем А. Г. Юхнаўца названы вуліца ў Бягомлі і Докшыцах і школа ў в. Бераснёўка, на доме, дзе ён нарадзіўся, устаноўлена мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
* Юхнавец Арсенцій Гаўрылавіч // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Докшыцкага раёна / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн., 2004. — С. 377.
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Героі Савецкага Саюза
Катэгорыя:Удзельнікі польскага паходу РСЧА
Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Курскай бітвы
Міхаіл Данілавіч Сіянін

**Міхаіл Данілавіч Сія́нін** ( — ) — удзельнік Грамадзянскай і Вялікай Айчыннай войнаў, гвардыі палкоўнік. Герой Савецкага Саюза (1943).

## Біяграфія 
М. Д. Сіянін нарадзіўся ў вёсцы Забалацце (сучасны Аршанскі раён Віцебскай вобласці Беларусі). З 15 гадоў пачаў працаваць на заводзе ў Барані.

У Чырвонай Арміі з 1920 года; узнагароджаны ордэнам Чырвонага Сцяга і імянной шашкай Рэўваенсавета СССР. У 1927 годзе скончыў Вышэйшую кавалерыйскую школу, у 1941 г. — Ваенную акадэмію Генштаба.

У Вялікую Айчынную вайну на фронце з лістапада 1941 года: палкоўнік, камандзір 69-й механізаванай брыгады. Удзельнічаў у бітве пад Масквой. У верасні 1943 года брыгада пад яго камандаваннем вызначылася ў бітве за Дняпро каля сяла Вялікі Букрын, на паўднёвы ўсход ад Кіева, 22.09.1943 г. батальён брыгады фарсіраваў Дняпро ў раёне сяла Зарубніцы і захапіў плацдарм. На працягу трох сутак пад ударамі авіяцыі праціўніка М. Д. Сіяніну ўдалося пераправіць на плацдарм асноўныя сілы брыгады і замацавацца на плацдарме.

М. Д. Сіянін — удзельнік баёў на Дуклінскім перавале ў Чэхаславакіі.

У 1948 годзе М. Д. Сіянін скончыў Вышэйшую ваенную акадэмію імя К. Я. Варашылава. Жыў у Оршы, працаваў дырэктарам Мемарыяльнага музея Канстанціна Сяргеевіча Заслонава.

## Узнагароды 
* Медаль «Залатая Зорка»
* 2 ордэны Леніна
* 3 ордэны Чырвонага Сцяга
* Ордэн Суворава 3-й ступені
* Ордэн Айчыннай вайны 1-й ступені
* Медаль «За абарону Масквы»
* Медаль «За вызваленне Прагі»
* Медаль «За вызваленне Кіева»
* Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
* Юбілейны медаль «50 гадоў Узброеных Сіл СССР»
* Ганаровая грамата Рэвалюцыйнага камітэта Таджыкскай аўтаномнай Сацыялістычнай рэспублікі і імянны гадзіннік (1926)
* Ганаровая грамата вярхоўнага Савета БСРР
* іншыя ўзнагароды, у тым ліку, Чэхаславацкія ордэн і медаль за баявыя дзеянні на Дуклінскім перавале
* імянная зброя (шашка)

## Памяць 
Імем М. Д. Сіяніна названа вуліца ў Оршы.

## Літаратура 
* Сіянін Міхаіл Данілавіч // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Оршы і Аршанскага раёна : у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 1999. — Кн. 1. — С. 373—374.
* 

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Аршанскага райвыканкама 
* 69-я механизированная Проскуровская Краснознамённая, орденов Суворова, Кутузова бригада
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Аршанскім раёне
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Маскву
Катэгорыя:Танкісты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Палкоўнікі СССР
Маракайба

**Маракайба**:

* Возера Маракайба, возера на захадзе Венесуэлы
* Горад Маракайба, горад на паўночным захадзе Венесуэлы
* Заліў Маракайба, другая назва Венесуэльскага заліва
Сусветны снукерны рэйтынг у сезоне 2014/2015

**Сусветны рэйтынг снукерыстаў у сезоне 2014/2015**: Сусветны рэйтынг для ўсіх прафесійных гульцоў, якія кваліфікаваны на сезон 2014/2015, прадстаўлены ніжэй. Рэйтынг уяўляе сабой суму набраных ачкоў на рэйтынгавых і міні-рэйтынгавых турнірах за два гады. З сезона 2014/2015 была ўведзена грашовая сістэма падліку рэйтынгавых балаў, што азначае, што рэйтынгавыя ачкі эквівалентныя суме заробленых снукерыстам за два апошнія гады грошай з некаторымі выключэннямі. У пэўны момант ачкі, набраныя у пазамінулым сезоне адымаюцца, і пасля кожнага турніру бягучага сезона набраныя ачкі дадаюцца. Наступная табліца дэманструе рэйтынгі пасля кожнага рэйтынгавага турніру.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Сусветныя рэйтынгі снукерыстаў
Амілапласты

[thumb|200px|Амілапласты ў клубні [бульба|бульбы]]

**Амілапласты** — непігментаваныя пластыды, якія прысутнічаюць у некаторых клетках раслін, адказваюць за сінтэз і наступнае захоўванне гранул крухмалу шляхам полімерызацыі глюкозы. Амілапласты таксама пераўтвораць гэты крухмал назад у монацукрыды, калі расліна мае патрэбу ў энергіі. Вялікая колькасць амілапластаў можа быць выяўлена ў садавіне і падземных запасальных тканках, напрыклад, у тканках клубняў бульбы.

Пластыды — гэта спецыялізаваны клас клетачных арганел, якія нясуць свой уласны геном, і, як лічыцца, уяўляюць сабой продкаў цыянабактэрый (сіне-зялёных водарасцей), якія сфарміравалі сімбіёз з эўкарыятычнай клеткай.

Сінтэз і захоўванне крухмалу таксама мае месца ў хларапластах, пігментаваных пластыдах якія ўдзельнічаюць у фотасінтэзе. Амілапласты і хларапласты блізкароднасныя, і амілапласты здольныя ператварацца ў хларапласты. Гэта напрыклад назіраецца пры перамяшчэнні бульбяных клубняў на святло, і іх наступным зеляненні.

У каранёвым чэхліку (тканка на кончыку кораня) спецыялізаваныя амілапласты, як лічыцца, адказваюць за адчуванне раслінай гравітацыі (геатрапізм). Гэтыя спецыялізаваныя амілапласты называюцца статалітамі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Арганелы
Статаліты

Тэрмін **статаліты** можа азначаць:

* Статацыст — шматклетачны орган раўнавагі беспазваночных.
* Статацыт — клеткі раслін, адказныя за адчувальнасць да гравітацыі.
* Аталіт — неарганічнае ўключэнне ва ўнутраным вуху пазваночных жывёл, важны кампанент органа раўнавагі.
Статацыт

(2) Эндаплазматычны рэтыкулум (3) Плазмадэсма (4) Ядро (5) Мітахандрыён (6) Цытаплазма (7) Статаліт (8) Корань (9) Каранёвы чэхлік (10) **Статацыт**]]

**Статацыты** — клеткі, якія, як мяркуюць, ажыццяўляюць геатрапізм у раслінах і размяшчаюцца ў каранёвым чэхліку. Унутры яны ўтрымліваюць статаліты — запоўненыя крухмалам амілапласты, якія аселі ў ніжняй частцы клеткі і рэгулююць каранёвы рост, згінаючы корань у кірунку да вертыкальнай восі.

Катэгорыя:Тканкі раслін
Аралія

**Аралія** (*Arália*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Лістападныя, звычайна невысокія дрэвы, з галінастым ля вяршыні і звычайна шыпаватым ствалом, кусты ці буйныя шматгадовыя травяністыя расліны. Парасткі, лісце і суквецці голыя або опушаныя. Вышыня раслін розная: травы дасягаюць 50 см у вышыню, у той час як некаторыя дрэвы могуць вырастаць да 20 м.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Аралия на сайте USDA NRCS 
* Одна из классификаций рода Аралия, названия видов на разных языках 
* Аралия в Энциклопедии декоративных садовых растений 

Катэгорыя:Араліевыя
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Усходняй Азіі
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Пратэінапласты

**Пратэінапласты** — тып пластыдаў — лейкапластаў, якія назапашваюць бялкі. Бялкі назапашваюцца ў іх у выглядзе крышталёў, акрамя таго, пратэінапласты могуць быць пунктамі ферментатыўнай актыўнасці, у якой задзейнічаны змешчаныя ў іх бялкі. Хоць усе пластыды ўтрымліваюць бялкі ў высокіх канцэнтрацыях, толькі ў пратэінапластах, як было высветлена ў 1960-х і 1970-х гадах, утрымліваюцца буйныя бялковыя ўключэнні, бачныя як у , так і ў электронны мікраскоп. Дагэтуль невядома, ці спецыялізуюцца яны выключна на назапашванні бялкоў, падобна да таго як амілапласты назапашваюць крухмал і элаяпласты — тлушчы.

У 2007 годзе было заўважана, што ў папярэднія 25 гадоў не было праведзена ніякіх даследаванняў па пратэінапластах.

Пратэінапласты выяўлены ў шматлікім насенні, напрыклад, насенні  і .

Катэгорыя:Арганелы раслінных клетак
Элаяпласты

**Элаяпла́сты** (ад  — алей і  — аформлены), або **алеапласты** — тып пластыдаў — лейкапластаў, якія назапашваюць тлушчы. Тлушчы ў элаяпластах запасяцца ў выглядзе круглых пластаглобул, якія, па сутнасці, з’яўляюцца кропелькамі тлушчу. Як і ўсе лейкапласты, элаяпласты пазбаўлены пігменту, унутраная мембранная сістэма развіта слаба.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Арганелы раслінных клетак
Катэгорыя:Ліпіды
Сіндбад-мараход

**Сіндба́д** (ад  — *Sandbād*, — as-Sindibād al-Baḥri) — імя легендарнага марака, які трапляе ў мноства фантастычных прыгод падчас падарожжаў праз мора на ўсход ад Афрыкі і на поўдзень ад Азіі. Калекцыя гісторый яго падарожжаў складае «Сем падарожжаў Сіндбада-марахода» у кнізе «Тысяча і адна ноч» і заснаваная часткай на рэальным вопыце ўсходніх мараплаўцаў, часткай — на антычнай паэзіі, такой, як «Адысея» Гамера, а часткай — на індыйскіх і персідскіх цудоўных апавяданнях — «мірабіліях».

Лічыцца, што правобразам Сіндбада быў кітайскі мараплавец эпохі дынастыі Мін Чжэн Хэ які меў будысцкую мянушку Саньбаа — «Тры Скарбы» або «Тры Каштоўнасці». Згодна з , нягледзячы на несумненна мусульманскае паходжанне, гэта мянушка служыць напамінам пра «».
У сваіх плаваннях Саньбаа здзейсніў  у Заходні акіян.

Па матывах казак знята мноства мастацкіх і мультыплікацыйных фільмаў.

## Падарожжы Сіндбада 
* Першае — да вострава, які апынуўся кітом.
* Другое — сустрэча з птушкай Рух.
* Трэцяе — сустрэча з волатам-людаедам.
* Чацвёртае — падарожжа ў Індыю і жаніцьба на індусцы.
* Пятае — Сіндбад становіцца рабом злога дзеда.
* Шостае — падарожжа ў краіну крылатых людзей.
* Сёмае — апошняе падарожжа Сіндбада.

Катэгорыя:Легендарныя асобы
Катэгорыя:Персанажы казак
Катэгорыя:Выдуманыя маракі
Катэгорыя:Тысяча і адна ноч
Катэгорыя:Персанажы арабскага фальклору
Аралія калючкаватая

**Аралія калючкаватая** (*Arália spinosa*) — лістападныя дрэвы, від роду  сямейства .

## Распаўсюджанне і экалогія 
У прыродзе арэал віду ахоплівае цэнтральныя і ўсходнія штаты ЗША.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Аралия в Энциклопедии декоративных садовых растений 

Катэгорыя:Араліевыя
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Aralia cordata

**Arália cordata** — шматгадовая травяністая расліна, від роду  сямейства .

## Распаўсюджанне і экалогія 
У прыродзе арэал віду ахоплівае Сахалін, Курыльскія астравы, Японію, усходнія правінцыі Кітая, Карэю і Тайвань.

Расце ў лясах на асветленых месцах, па узлесках, на горных схілах.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Араліевыя
Катэгорыя:Флора Далёкага Усходу
Катэгорыя:Флора Сахаліна
Катэгорыя:Дэкаратыўныя садовыя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Суберын

**Суберын** (ад  — кара коркавага дрэва) — рэчыва покрыўнай тканкі ў кары некаторых раслін. Рэчыва вельмі складанага складу, блізкае да тлушчаў, уяўляе сабой гліцэрыд фелонавай кіслоты.

У складзе ўтварэнняў робіць іх непранікальнымі для вады, газаў (што тлумачыцца блізкасцю суберыну да тлушчаў), памяншае цеплаправоднасць.

Некаторыя даследчыкі бачаць у суберыне пераходнае рэчыва пры пераходзе клятчаткі (цэлюлозы) у воск. У сумесі з клятчаткай, лігнінам, воскападобнымі рэчывамі і цэрынам суберын утварае корак, надаючы яму тыя ўласцівасці, дзякуючы якім ён у стане служыць ахоўным сродкам супраць залішняга выпарэння, зімовага холаду і пашкоджанняў.

## Спасылкі 
* 
* .

Катэгорыя:Петралогія
Алянёцкі заліў

**Алянёцкі заліў** () — заліў у моры Лапцевых паміж астравамі дэльты ракі Лена на ўсходзе, мацерыком на поўдні і захадзе, каля берагоў Расійскай Федэрацыі, у Рэспубліцы Саха (Якуція).

Даўжыня 65 км, шырыня каля 130 км, глыбіня да 15 метраў. Вялікі востраў Джангылак. Упадаюць рака Алянёк, Алянёцкая пратока ракі Лена і іншыя. Амаль увесь год пакрыты лёдам.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Залівы Якуціі
Катэгорыя:Залівы Паўночнага Ледавітага акіяна
Аміранцкія астравы

**Аміранцкія астравы** () — архіпелаг нізінных каралавых астравоў (каля 150) у Індыйскім акіяне, на паўночны ўсход ад вострава Мадагаскар, тэрыторыя дзяржавы Сейшэльскія астравы. Плошча каля 85 км². Плантацыі какосавых пальмаў адкрыты ў 1502 годзе партугальцамі, названы ў гонар мараплаўца адмірала Васка да Гамы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Астравы Індыйскага акіяна
Катэгорыя:Сейшэльскія астравы
Нючэпінгскі замак

**Нючэпінгскі замак** , таксама **Нючэпінгсхус** () — фрагментарна захаваны замак у шведскім горадзе Нючэпінг.

## Гісторыя 
У XII стагоддзі ў Нючэпінгу ўзводзіцца крэпасць тыпу кастэль, перабудаваная ў XIII стагоддзі ў замак. У далейшым гэты замак дадаткова ўмацоўваецца, што робіць яго адной з найбольш магутных крэпасцей Швецыі. Напачатку XIV стагоддзя, падчас барацьбы за ўладу ў краіне братоў Біргера, Эрыка і Вальдэмара, у Нючэпінгскі замак быў спачатку пасаджаны кароль Біргер, а затым праз некалькі гадоў і яго браты Эрык і Вальдэмар, якія ў няволі былі замораны голадам. У выніку выкліканага смерцю Эрыка і Вальдэмара паўстання ў 1318 годзе замак быў разбураны.

Прыблізна праз 50 гадоў Нючэпінгская крэпасць аднаўляецца, і ў наступныя стагоддзі неаднаразова перабудоўваецца. У 1574 годзе яна становіцца рэзідэнцыяй герцага Карла — будучага караля Швецыі Карла IX, які на яе аснове ўзводзіць новы палац у стылі эпохі Адраджэння.

У 1665 годзе Нючэпінгскі замак моцна пацярпеў ад пажару, які знішчыў значную частку горада. Аднаўленчыя працы тады не праводзіліся, аднак у XVIII стагоддзі ўнутры крапасных валаў была пабудавана рэзідэнцыя губернатара (штатгальтара) правінцыі. Пазней крэпасць ізноў выкарыстоўвалася як турма. У XX стагоддзі частка будынкаў крэпасці былі адноўлены, цяпер тут размяшчаецца музей (*Sörmlands museum*) і рэстаран.

## Спасылкі 
* 
* Informationen des Sörmlands museum zu Nyköpingshus 

Катэгорыя:Замкі Швецыі
Катэгорыя:Музеі Швецыі
Катэгорыя:Нючэпінг
Бенедыкт Янкоўскі

**Бенедыкт Янкоўскі** (; 1824 — не раней 1859) — паэт-рамантык сярэдзіны XIX ст.

Пра жыццё Янкоўскага вядома вельмі мала. У вершах ён некалькі разоў успамінае Палессе (напр. «Siadłem nad brzegiem w cichej poleskiej krainie»). У польскамоўным лісце да выдаўца Завадскага ад 1859 года па-руску пазначаны зваротны адрас: *«Его Благородию Венедикту Яковлевичу Янковскому, Могилевской губ., в уездный г. Рогачев, через почт. станцию Довск, в им. Каменку»*. Поўнае імя дазваляе досыць упэўнена атоесніць яго з другім сынам беднага шляхціча Якава Васілевіча Янкоўскага і яго жонкі Марыі, які згадваецца ў справе аб зацверджанні Янкоўскіх герба «Ястрабец» у дваранстве. У гэтай справе паведамляецца, што Бенедыкт (Венядзікт Якаўлевіч) нарадзіўся ў 1824 годзе ў Слуцкай парафіі.

Пісаў па-польску. Рукапіс вершаванай драматычнай фантазіі «Чары» і сямі санетаў (з адзнакай пра забарону ў 1857 годзе духоўнай цэнзурай) захоўваецца ў бібліятэцы Акадэміі навук Літвы.

## Літаратура 
* *Anton Franciszek Bryl* Poleskie Sonety Benedykta Jankowskiego // Pamiętnik Literacki, 2014, z. 2. — S. 159—163.

Катэгорыя:Польскамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Ферула (род раслін)

**Ферула** (*Ferula*) — род кветкавых раслін сямейства .

Лацінская назва роду паходзіць ад  — лаза, прут, розга; сухія сцёблы раслін ужываліся ў антычнай і сярэднявечнай школе для пакарання вучняў.

Прадстаўнікі роду растуць у Міжземнамор'і, Паўночнай Афрыцы, Заходняй, Цэнтральнай і ўмераным клімаце Усходняй Азіі.

## Батанічнае апісанне 
Гэта шматгадовыя травяністыя расліны, часта з тоўстым і высокім, часам гіганцкім сцяблом, вышынёй 1-4 метры.

Лісце пераважна прыкаранёвае, сабранае ў разетку, з тройчата-рассечанай пласцінай.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Ферула на сайте Плантариум  

*
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Смаланосныя расліны
Neofelis nebulosa

**Neofelis nebulosa** — прадстаўнік сямейства каціныя, які жыве ў Паўднёва-Усходняй Азіі. Ён аддалена нагадвае леапарда і лічыцца даволі старажытным відам, а таксама магчымым родапачынальнікам цяперашніх буйных каціных.

## Сістэматыка 
Вылучаецца чатыры падвіды:
* *Neofelis nebulosa nebulosa* — Паўднёвы Кітай, Індакітай;
* *Neofelis nebulosa macrosceloides* — Непал, Бірма;
* *Neofelis nebulosa brachyurus* — Тайвань (вымер);
* *Neofelis nebulosa diardi* — Барнеа (нядаўна выдзелены ў новы від .

## Характарыстыка 
Даўжыня тулава *Neofelis nebulosa* 80-100 см, хваста — 75-92 см. Маса самцоў 16-21 кг, самак 11-15 кг. Вышыня ў карку 50-55 см. Яго велічыня адпавядае прыкладна велічыні аўчаркі. Малюнак на поўсці падобны на малюнак : на жаўтлявым фоне раскіданыя буйныя, розныя па форме чорныя плямы. На шыі і спіне цёмна-карычневыя або чорныя падоўжаныя плямы. Хвост цяжкі, пухнаты, афарбаваны не замкнутымі чорным кольцамі. Кожная з гэтых плям бліжэй да сярэдзіны становіцца святлей. Зубы ў жывёл у суадносінах з памерам цела самыя вялікія сярод усіх каціных і могуць дасягаць 3,5 см. Лапы параўнальна кароткія з шырокімі ступнямі. Вочы жоўтыя.

Чэрап падоўжаны, што адрознівае яго ад астатніх котак. Іклы ў яго больш, чым у астатніх котак ў прапорцыі да памераў цела. Часам яго адносяць да сучасных «шаблязубых».

## Распаўсюджанне 
*Neofelis nebulosa* сустракаецца на паўднёвым усходзе Азіі: ад паўднёвага Кітая да Малакі і ад усходніх Гімалаяў да В'етнама. Падвід, які сустракаўся на Тайвані, вымер. Яго біятопам з'яўляюцца трапічныя і субтрапічныя лясы, Размешчаны на вышынях да 2000 метраў.

Паводле падліку навукоўцаў у 2008 годзе колькасць *Neofelis nebulosa* складала не болей 10000 дарослых асобін.

Катэгорыя:Каціныя
Катэгорыя:Сысуны Азіі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1821 годзе
Музей незалежнасці (Баку)

**Музей незалежнасці** (), або **Музей «Істыглал»** — музей, створаны 7 снежня 1919 года ў сталіцы Азербайджанскай Дэмакратычнай Рэспублікі, у горадзе Баку. Вялікую ролю ў стварэнні музея згулялі Г. Мірзаджамалаў і І. М. Агааглы. У музеі былі сабраныя археалагічныя знаходкі, творы мастакоў, асобнікі рэдкіх кніг, прадметы нумізматыкі, ювелірныя ўпрыгажэнні і інш.

Музей размяшчаўся ў будынку парламента АДР (цяпер — будынак Інстытута рукапісаў Нацыянальнай Акадэміі Навук Азербайджана). Адзначаецца, што менавіта тады ў Азербайджане ўпершыню была зроблена спроба стварэння прававога дакумента па арганізацыі і захаванню музейных прадметаў. Музей праіснаваў усяго адзін год і не змог ажыццявіць ўсіх задуманых планаў. Ён быў ліквідаваны ў 1920 годзе, калі ў Азербайджане была ўсталяваная Савецкая ўлада. Матэрыялы, сабраныя ў музеі, сталі асновай для фондаў «Музэкскурс» і Азербайджанскага дзяржаўнага музея.

Стварэнне гэтага музея лічыцца другой спробай стварэння ў Азербайджане музея.

## Заўвагі 
1.Адзначаецца, што спроба стварэння першага музея на тэрыторыі Азербайджана была прадпрынятая Джалілем Мамедкулізадэ ў 1890 годзе, калі ён арганізаваў у школе вёскі Нехрэн (Нахічэванская АР) краязнаўчы музей, у якім былі сабраны матэрыялы, якія распавядаюць пра гісторыю Азербайджана. Архіўныя дакументы сведчаць аб тым, што ў пачатку ХХ стагоддзя ў Баку, пры дырекцыі народных вучылішчаў, меўся педагагічны музей, створаны педагогам А. С. Тхаржэўскім. Гэты музей служыў для навучальных мэтаў, ствараў і дэманстраваў метадычныя і наглядныя дапаможнікі. Ён быў закрыты ў 1920 годзе, пасля стварэння музеяў пры Наркамасветы. Таксама ў архівах былі выяўленыя і дакументы, якія распавядаюць, што Усерасійскае Тэхнічнае Грамадства пры сваім Бакінскім аддзяленні мела невялікі музей, які складаўся з 1500 экспанатаў, падзеленых па 13 аддзелам.

Катэгорыя:Нацыянальныя музеі Азербайджана
Катэгорыя:Гістарычныя музеі Азербайджана
Катэгорыя:Музеі Баку
Катэгорыя:З’явіліся ў 1919 годзе
Катэгорыя:1919 год у Азіі