Гамбійскі полк

**Гамбійскі полк** (), да 1940 і пасля 1945 года як **Гамбійская рота** () — каланіяльнае воінскае фарміраванне Вялікабрытаніі ў складзе Каралеўскіх заходнеафрыканскіх пагранічных сіл. Былыя байцы падраздзялення сталі асновай пры стварэнні Узброеных Сіл незалежнай Гамбіі.

## Гісторыя 
Першапачаткова падраздзяленне было ротай у складзе сьералеонского батальёна колькасцю 120 чалавек. Чвэрць складалі ўраджэнцы Гамбіі, а астатнія былі з Сьера-Леонэ. У 1902 годзе фарміраванне выведзена са складу батальёна. Асабісты склад быў абноўлены за кошт замены сьералеонцаў гамбійцамі. У навабранцы набіралі прадстаўнікоў народаў мандзінка, фульбэ, бамбара. Да 1914 года падраздзяленне павялічылася да 130 чалавек.

У міжваенны перыяд рота займалася аховай правапарадку. У 1937 годзе гамбійцы сталі пераможцамі на армейскіх стралковых спаборніцтвах афрыканскіх каланіяльных часцей. У 1940 годзе ў фарміравання з’яўляецца свая футбольная каманда.

У пачатку 1940 года падраздзяленне перафармавана ў полк. У 1945 годзе яго скарацілі да роты, вярнуўшы ў склад сьерлеонскага батальёна як роту G. У 1958 годзе гамбійская рота расфармавана з-за фінансавых цяжкасцяў.

## Баявы шлях 
У гады Першай сусветнай вайны гамбійская рота ўдзельнічала ў баях супраць кайзераўскіх войск у Афрыцы. З верасня 1914 года яе байцы змагаліся ў Камеруне, дзе вясной 1915 года праявілі сябе пры наступленні на Яўндэ. Тут 3 мая гамбійцы паспяхова ўзялі ўмацаванні праціўніка ў Вумбіягасе. У снежні 1916 года рота накіравана ў Германскую Усходнюю Афрыку. У жніўні 1917 года ўдзельнічала ў баях на Кілва-Кісіванінскім напрамку, у кастрычніку — бітве пры Махіве. У апошнім выпадку гамбійскае падраздзяленне і яго афіцэры змаглі паспяхова адбіць нямецкую атаку ва ўмовах бязладзіцы ў іншых злучэннях. 

Усяго за перыяд вайны загінула 9 гамбійцаў.

У Другой сусветнай воінская часць увайшла ў склад 81-й заходнеафрыканскай дывізіі. 1-ы батальён накіраваны ў Брытанскую Індыю, змагаючыся супраць японцаў. 2-і заставаўся ў тыле на працягу ўсяго канфлікту. У склад злучэння ўваходзяць польскія вайскоўцы.

У студзені 1944 года 1-ы батальён гамбійскага палка адыграў ключавую ролю ў наступленні на даліну Каладан у Бірме. У перыяд з 4 па 15 лютага фарміраванне вяло баі ў раёне аднайменнай вёскі. 23 лютага батальёну ўдалося фарсіраваць раку Пі-Чаун ля Валагана. Неўзабаве гамбійцаў адправілі ў тыл на адпачынак, але 1 сакавіка японскія войскі пачалі контрнаступленне. Батальён неадкладна перакінуты да ўзгорка Пагада, які патрабавалася ўтрымаць любой цаной. 2 сакавіка байцы далі бой праціўніку каля вышыні, але пацярпелі паражэнне і адступілі.

5 красавіка гамбійскі полк арганізаваў атаку на японцаў у раёне Мізавы. Пасля некалькіх адступленняў гамбійцы замацаваліся каля Лабавы, дзе 16-17 мая вялі абарончыя баі. Пазней падраздзяленне перакінута на абарону Маудка. З 26 мая 1-ы батальён гамбійскага палка ўтрымліваў паўночны фланг абароны горада. У лістападзе—снежні 1944 года фарміраванне прыняло ўдзел у адваяванні Каладана.

## Уніформа 
Парадная форма палка складалася са страявых шорт колеру хакі з чырвонымі фескамі і пунсовых куртак. Курткі мелі жоўтую акантоўку і чырвоныя паясы. У палявых умовах полк першапачаткова насіў фуражкі, але незадоўга да Другой сусветнай вайны перайшоў на капелюшы. Брытанскія афіцэры першапачаткова насілі коркавыя шлемы, але пазней яны таксама перайшлі на капялюшы.

## Камандзіры 
* F. O. Graham (1901—1906)
* W. C. N. Hastings (1906—1909)
* T. A. Davis (1938—1939)
* G. Laing (1944)
* Antony Read (1944—1945)

## Узнагароды 
* **Першая сусветная:** Афрыканскі медаль за выдатныя заслугі — сяржант-маёр Эбрыма Джалу, сяржант Самба Бах і радавы Салджэн Сідзібі.
* **Другая сусветная:** Ордэн «За выдатныя заслугі» — падпалкоўнік Энтані Рыд.

## Гл. таксама 
* Гамбія ў Другой сусветнай вайне

## Заўвагі 
## Літаратура 
* Estep, C. J. (2020). The Empire's Smallest Regiment: The Gambia Company of the West African Frontier Force, 1902-1958 (Unpublished master's thesis). University of Calgary, Calgary, AB.
* Estep, Charles. (2022). The Empire's Smallest Regiment: The Gambia Company of the West African Frontier Force, 1902-1958. Double Dagger Books.
* 
* Hamilton, John A. L. (2001). *War Bush: 81 (West African) Division in Burma 1943-1945*. Norwich: Michael Russell.
* 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Гамбіі
Катэгорыя:Вялікабрытанія ў Другой сусветнай вайне
Катэгорыя:Вялікабрытанія ў Першай сусветнай вайне