open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Місурыйскі паўночна-заходні дзяржаўны ўніверсітэт

**Місурыйскі паўночна-заходні дзяржаўны ўніверсітэт** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Мэрывіл у штаце Місуры, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Заснаваны ў 1905 годзе як педагагічны каледж. Яго кампус месціцца на тэрыторыі парку былой Сусветнай выставы ў Сент-Луісе 1904 года і з'яўляецца афіцыйным дэндрарыем штата Місуры. Ён быў занесены ў Нацыянальны рэестр гістарычных месцаў ЗША ў 2010 годзе.

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Місуры

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Місуры
Мінесоцкі дзяржаўны ўніверсітэт у Мурхедзе

**Мінесоцкі дзяржаўны ўніверсітэт у Мурхедзе** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, які месціцца ў горадзе Мурхед у штаце Мінесота, ЗША.

## Гісторыя 
Універсітэт прапануе 76 праграм бакалаўрыяту з 99 спецыялізацыямі і 14 праграм атрымання ступені магістра.

Мінесоцкі дзяржаўны ўніверсітэт у Мурхедзе заняў 18-е месца ў рэйтынгу лепшых гуманітарных ВНУ на Сярэднім Захадзе, які склаў часопіс "Time" у 2008 годзе.

## Структура 
* Каледж мастацтваў, медыяў і камунікацый
* Каледж бізнесу і інавацый
* Каледж адукацыі і сацыяльных паслуг
* Каледж сацыяльна-гуманітарных навук
* Каледж прыродазнаўчых навук, здароўя і экалогіі

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Мінесота

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Мінесоты
Кларксвіл

**Кларксвіл**:
* Кларксвіл (Арканзас)
* Кларксвіл (Тэнесі)
* Кларксвіл (Тэхас)
Рэд-Рывер (акруга)

**Акруга Рэд-Рывер** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй пражывала 14314 чалавек. Паводле ацэнкі бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала 12 765 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Кларксвіл. Акруга Рэд-Рывер была адной з першапачатковых акруг, якія ўваходзілі ў склад Рэспублікі Тэхас, калі яна абвясціла незалежнасць ад Мексікі ў 1836 годзе. Названа ад ракі Рэд-Рывер, якая працякае па паўночнай мяжы акругі.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Рэд-Рывер

**Рэд-Рывер**:
* Рэд-Рывер (акруга)
* Рэд-Рывер (прыток Місісіпі)
Кліберн (Тэхас)

**Кліберн** () — горад у ЗША, размешчаны ў цэнтральнай частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Джонсан. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 29 337 чалавек, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2015 годзе ў горадзе пражывала 30 020 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Джонсан (акруга, Тэхас)

**Акруга Джонсан** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй пражывала 126811 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2008 годзе насельніцтва акругі складала 153 630 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Кліберн.

Сфарміравана ў 1854 годзе з участкаў акруг Эліс, Хіл і Навара.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Армстранг (акруга, Тэхас)

**Акруга Армстранг** () — акруга ў ЗША, у штаце Тэхас. Утворана ў 1876 годзе з акругі Бэр. Уваходзіць у склад агламерацыі Амарыла, куды ўваходзяць яшчэ тры акругі: Карсан, Потэр, Рэндал. Станам на 2000 год, насельніцтва Армстранга складае 2148 чалавек. Акруговы цэнтр — горад Клод. Акруга Армстранг названа ад прозвішча адной з першых сем’яў каланістаў, якія тут пасяліліся. Уваходзіць у лік сарака шасці тэхаскіх акруг, якія ўвялі абмежаванні на алкагольную прадукцыю або цалкам сухі закон.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Ditrysia

**Ditrysia** — клада (натуральная група) насякомых з атраду лускакрылых, якая ўключае і дзённых, і начных матылькоў. Такую назву гэтая група атрымала з-за дзвюх ясна выяўленых палавых адтулін: адна для спарвання, другая для кладкі яец. Да групы адносіцца 98 % усіх відаў лускакрылых.

## Класіфікацыя 
У кладу ўключаюць наступныя надсямействы:

* 
* 
* 
* '***
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** 
** ****
*** 
*** 
*** 
*** 
*** 
*** 
*** 
*** ***'
**** 
**** 
**** 
**** 
**** 

## Літаратура 
* Kristensen N. P. and Skalski A. W. (1999). Phylogeny and paleontology. Pages 7—25 in: Lepidoptera: Moths and Butterflies. 1. Evolution, Systematics, and Biogeography. Handbook of Zoology Vol. IV, Part 35. N. P. Kristensen, ed. De Gruyter, Berlin and New York.
* Capinera, John, editor (2008), Encyclopedia of Entomology, 2nd ed., Springer Verlag, New York.

## Спасылкі 
* Tree of Life project page: Ditrysia .

Катэгорыя:Матылі
Ірына Віктараўна Магучая

**Ірына Віктараўна Магучая** (,  — ) — беларуская мастачка.

## Біяграфія 
У 1987 годзе скончыла мастацка-графічны факультэт Віцебскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя С. М. Кірава. З 1997 года — член Беларускага саюза мастакоў.

Жыла ў Віцебску. Жонка мастака Алеся Мемуса.

## Творчасць 
Працавала ў тэхніцы станковага жывапісу і графікі.

Сярод твораў: «Аўтапартрэт» (1986), «Надзея» (1987), «Адпачынак пад вярбой» (1989), «Партрэт Валянціны» (1990), «Вандроўнік у белай вопратцы» (1991), «Дзень нараджэння» (1991), «Сон каралевы» (1991), «Фея ночы» (1991), «Сустрэча» (1991), «Рымская ноч» (1992), «Парыжанка» (1993), «Тэатр» (1994), «Балтазар» (1994), «Партрэт мастака А. Мемуса» (1994), «Перад святам» (1994), «Карункі» (1995), «Акцёры» (1996), «Дзеці і маскі» (1996), «Свята ў верасні» (1997), «Балада» (1997), «Дзень паўліна» (2002) і інш.

Работы мастачкі знаходзяцца ў прыватных калекцыях Беларусі, Расіі, Грэцыі, Францыі, Бельгіі, Швецыі, Ізраіля, Польшчы, ЗША, у музеях г. Хале (Германія) і г. Афіны (Грэцыя).

## Літаратура 
* Ірына Магучая // Саюз творцаў [Выяўленчы матэрыял] = A Union of creators : фотаальбом / уклад. і аўт. тэксту М. Цыбульскі; аўт. уступ. У. Андрэйчанка; фота: В. Балоціна, М. Цыбульскага. — Мінск : Беларусь, 2005. — С. 91.
* Цыбульский, М. Л. Могучая Ирина Викторовна / М. Л. Цыбульский // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн. 2. — С. 141—142.

Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў
Генералаў

**Генералаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анатоль Міхайлавіч Генералаў (1923—2007) — беларускі артыст оперы (барытон).
* Уладзімір Міхайлавіч Генералаў (нар. 1931) — беларускі оперны спявак.
Pooideae

**Pooideae** — падсямейства аднадольных раслін, да якога адносяцца такія вядомыя расліны, як пшаніца, жыта, авёс, ячмень, якія даўно выкарыстоўваюцца ў гаспадарцы.

## Класіфікацыя 
Падсямейства па дадзеных Germplasm Resources Information Network, падзяляецца на трыбы:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* Жизнь растений. В 6 т. — Т. 6. Цветковые растения / Под ред. А. Л. Тахтаджяна. — М.: Просвещение, 1982. — С. 367—370.

Катэгорыя:Метлюжковыя
Аляксей Альшэўскі

**Аляксей Альшэўскі** (нар. , Гродна, БССР, СССР) — беларускі баскетбаліст. Цяжкі форвард / цэнтравы. Майстар спорту СССР. Выступаў за зборную Беларусі.

## Біяграфія 
Выхаванец гродзенскай СДзЮШАР №7. Першы трэнер — Яўген Аркадзьевіч Кец.

Выступаў за моладзевую зборную Беларусі U-22 на чэмпіянаце Еўропы ў 1994 годзе, за нацыянальную зборную Беларусі ў 1993—1997 гадах.

У 2002 годзе атрымаў грамадзянства Польшчы. Пасля завяршэння спартыўнай кар’еры працаваў дзіцячым трэнерам у Польшчы.

## Кар’ера 
* 1990—1992 — Прагрэс (Гродна)
* 1992—1993 — Універсітэт (Гродна)
* 1993—1994 — Крош (Гродна)
* 1994—1996 — Гродна-93
* 1996—1998 — Даіліды-Інсталь (Беласток, Польшча)
* 1998—2000 — Інсталь (Беласток, Польшча)
* 2000—2002 — Мірпаль (Беласток, Польшча)
* 2002—2003 — Чарні Слупск (Слупск, Польшча)
* 2004—2006 — Польфарма (Старгард Гданьскі, Польшча)
* 2006—2007 — Баскет Квідзын (Квідзын, Польшча)
* 2007—2008 — Зубры (Беласток, Польшча)
* 2008—2009 — Гродна-93

## Дасягненні 
*  Чэмпіён Беларусі (1): 1995/1996.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 1994/1995.
*  Чэмпіён Еўропы сярод моладзевых камандаў (1): 1994.

## Спасылкі 
* Koszykarz Mirpolu Aleksiej Olszewski otrzymał polskie obywatelstwo
* КАК МОЛОДЕЖНАЯ СБОРНАЯ БЕЛАРУСИ ВЫИГРАЛА ЕВРОБАСКЕТ-1994
* Wzmocnienia Czarnych Słupsk
* Aleksy Olszewski — Żubry Białystok

Катэгорыя:Баскетбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе U-20
Acanthopterygii

**Acanthopterygii** — надатрад рыб у класе прамянёвапёрых. У надатрад уключаюць 16 атрадаў рыб.

## Атрады 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  — 40&nbsp;% усіх відаў рыб надатраду

## Літаратура 
* Kurt Fiedler: *Lehrbuch der Speziellen Zoologie, Band II, Teil 2: Fische*, Gustav Fischer Verlag, Jena 1991, ISBN 3-334-00339-6.
* Joseph S. Nelson: *Fishes of the World*, John Wiley & Sons, 2006, ISBN 0-471-25031-7.
* Robert L. Carroll: *Paläontologie und Evolution der Wirbeltiere.* Georg Thieme Verlag, Stuttgart 1993, ISBN 3-13-774401-6.

*
Cucujiformia

**Cucujiformia** — інфраатрад разноедных жукоў. Большасць прадстаўнікоў расліннаедныя.

Да інфраатраду адносяць 6 надсямействаў і прыкладна 85 сямействаў:

*  (~7 сямействаў)
*  (8 сямействаў)
*  (31 сямейства)
*  (~8 сямействаў)
*  (манатыпнае надсямейства: )
*  (30 сямействаў)

## Зноскі 
## Літаратура 
Alonso-Zarazaga, M.A.; Lyal, C.H.C. 1999: *A world catalogue of families and genera of Curculionoidea (Insecta: Coleoptera) (excepting Scolytidae and Platypodidae)*. Entomopraxis, Barcelona.

Катэгорыя:Жукі
Уладзімір Міхайлавіч Генералаў

**Уладзімір Міхайлавіч Генера́лаў** (; нар. ) — савецкі і беларускі оперны спявак (драматычны барытон). Брат А. М. Генералава.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў станіцы Пацёмкінская (сучасная Пугачоўская ў Кацельнікаўскім раёне Валгаградскай вобласці Расіі). У 1963 годзе сколнчыў Музычна-педагагічны інстытут імя Гнесіных. У 1962—1965 гадах саліст Музычнага тэатра імя Станіслаўскага і Неміровіча-Данчанкі, у 1965—1967 гадах саліст Беларускай дзяржаўнай філармоніі. З 1966 года (у 1967—2003 гадах) саліст Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета.

## Творчасць 
Сярод выканах партый У. М. Генералава:
* Андрэй («Андрэй Касценя» М. Аладава);
* Кізгайла («Сівая легенда» Дз. Смольскага);
* Варона («Дзікае паляваннен караля Стаха» У. Солтана, 1990);
* Капрал (фільм-опера «У пушчах Палесся» А. Багатырова, 1982);
* Дзій («Князь Наваградскі» А. Бандарэнкі, 1993);
* Князь Ігар («Князь Ігар» А. Барадзіна);
* Гразной («Царская нявеста» М. Рымскага-Корсакава);
* Аманасра («Аіда» Дж. Вердзі);
* Томскі («Пікавая дама» П. Чайкоўскага);
* Шаклавіты («Хаваншчына» М. Мусаргскага);
* Ямадоры (« Чыа-Чыа-сан» Дж. Пучыні);
* Чалхія («Міндыя» А. Тактакішвілі);
* Дворнік («Ледзі Макбет Мцэнскага павета» Дз. Шастаковіча, 1995) і іншыя.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* Экранная летопись музыкально-исполнительского искусства Беларуси : тематический каталог / Министерство культуры Республики Беларусь, Белорус. гос. ун-т культуры и искусств; сост. и науч. ред. В. В. Старикова. — Минск: БГУКИ, 2021. — 148 с. — ISBN 978-985-522-277-5.

Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі СССР
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Барытоны
Брэнт Скоўкрафт

**Брэнт Скоўкрафт** (; , Огдэн, Юта — , Фолс-Чэрч, Віргінія) — генерал-лейтэнант ВПС ЗША. Дарадца прэзідэнта ЗША па нацыянальнай бяспецы (1975—1977) Джэральда Форда і (1989—1993) Джорджа Буша. Рыцар-камандор ордэна Брытанскай імперыі.

## Біяграфія 
Скончыў Ваенную акадэмію ЗША (1947). Ступені магістра мастацтваў (1953) і доктара філасофіі па міжнародных адносінах (1967) атрымаў у Калумбійскім універсітэце.

У 1970—1975, а таксама ў 1989—1993 гадах — Дарадца прэзідэнта ЗША па нацыянальнай бяспецы. У 1992 быў апанентам дзяржсакратара Дж. Бейкера па пытанні ядзернага раззбраення Украіны, Беларусі і Казахстана. Лічыў, што драбненне функцый кантролю і кіравання савецкай стратэгічнай ядзернай зброяй паміж некалькімі рэспублікамі было станоўчым момантам, бо спрыяла памяншэнню маштабу магчымага нападу на ЗША.

У 2001—2004 гадах старшыня Савета прэзідэнта ЗША па знешняй разведцы.
Каханую не аддаюць!

**«Каханую не аддаюць!»** () — беларускі палітычны лозунг і выказванне Аляксандра Лукашэнкі. Слоган з’явіўся 4 жніўня 2020 года пасля выступу Лукашэнкі перад выбаршчыкамі. Пазней фраза выкарыстоўвалася на праўладных мітынгах і ў сацыяльнай рэкламе.

## Гісторыя 
4 жніўня 2020 года, напярэдадні прэзідэнцкіх выбараў, падчас выступу перад дэпутатамі і запрошанымі гасцямі Аляксандр Лукашэнка «прызнаючыся ў каханні да сваёй краіны» зрабіў эмацыйную заяву, што «каханую не аддаюць». У адказ на гэты выраз беларускія пратэстоўцы выкарыстоўвалі на пратэстах 2020 года плакаты *«Любимую не бьют»* і *«Насильно мил не будешь»*. Пазней лозунг неаднаразова гучаў на праўладных мітынгах і велапрабегах.

17 верасня 2020 года ў падтрымку Аляксандра Лукашэнкі Філіпам Кіркоравым, Мікалаем Баскавым, Аляксандрам Буйновым, Дыянай Гурцкай і іншымі выканаўцамі была прадстаўлена праўладная песня «Артисты за мир — Любимую не отдают». З 2022 года лозунг фігуруе на рэкламных шчытах з сацыяльнай рэкламай у Барысаве.

## Аналіз 
У выразе Аляксандр Лукашэнка атаясамляе свой імператыў з імператывам народа.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)
Катэгорыя:Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі
Катэгорыя:Палітычныя лозунгі Беларусі
Ракхайн (штат)

**Ракхайн** ці **Аракан** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (штат) Рэспублікі Саюз М’янма. Размешчаны на ўсходнім узбярэжжы Бенгальскага заліва. Мяжуе са штатам Чын на поўначы, рэгіёнам Магуэй, рэгіёнам Баго і рэгіёнам Аявадзі на ўсходзе, з дывізіёнам Чытагонг Бангладэша на паўночным захадзе. Адміністрацыйны цэнтр — Ак’яб (Сітуэ).

## Гісторыя 
### Саюз Бірмы (1948—1988) 
У 1948 годзе рэгіён Ракхайн стаў часткай незалежнай Бірмы. 

З 1950-х гадоў набіраў моц рух за аддзяленне і аднаўленне незалежнасці Аракана. Каб супакоіць сепаратысцкія настроі, сацыялістычны ўрад У Не Віна стварыў «штат Ракхайн» з акругі Аракан, што намінальна прызнала рэгіянальную большасць народа Ракхайн. 

Пасля стварэння асобнай адміністрацыйнай адзінкі, у рэгіёне пачалі нарастаць канфесійныя супярэчнасці паміж араканцамі-будзістамі і мусульманамі рахінджа. У свядомасці араканцаў моцна ўкаранілася апасенне, што яны неўзабаве стануць меншасцю ў дзяржаве сваіх продкаў. Каб знізіць сепаратысцкія і канфесійныя супярэчнасці, ваенныя ўлады М’янмы пачалі не прызнаваць рахінджа карэнным насельніцтвам рэгіёна і патрабуюць дэпартацыі прадстаўнікоў гэтай народнасці ў Бангладэш на падставе таго, што яны, нібыта, з’яўляюцца нашчадкамі бенгальцаў-мусульман, якія нелегальна перайшлі м’янманска-бангладэшскую мяжу.

### М’янма 
У 2012 годзе ў штаце прашла серыя беспарадкаў і забойстваў на глебе міжканфесійных спрэчак. Па дадзеных уладаў М’янмы, у выніку гвалту паміж этнічнымі будыстамі ракхайн і мусульманамі рахінджа загінулі 78 чалавек, 87 атрымалі раненні, а да 140 000 чалавек былі вымушаныя пакінуць свае сталыя месцы. Урад у адказ увёў каменданцкую гадзіну і ўвёў у рэгіён войскі. 10 чэрвеня 2012 года ў Ракхайне было абвешчана надзвычайнае становішча, што дазволіла ваенным удзельнічаць у кіраванні рэгіёнам. Няўрадавыя арганізацыі рахінджа за мяжой абвінавацілі армію і паліцыю М’янмы ў тым, што яны незаконна арыштоўваюць мусульман і ўдзельнічаюць у гвалце. Пасланнік ААН па правах чалавека ў М’янме паведаміў, што *«доўгая гісторыя дыскрымінацыі і пераследу абшчыны рахінджа... можа быць прыраўнаная да злачынстваў супраць чалавечнасці»*.

## Эканоміка 
Ракхайн — адзін з самых бедных штатаў М’янмы. Больш за 69% насельніцтва жывуць у беднасці.

## Крыніцы 
Катэгорыя:З’явіліся ў 1974 годзе
Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел М’янмы
Сусветная дарожная асацыяцыя

**Сусветная дарожная асацыяцыя** (PIARC) — міжнародны форум для абмеркавання ўсіх аспектаў дарог і дарожных сетак.

## Агляд 
Асацыяцыя была створана для прафесіяналаў у 122 краінах свету. Яна дае агляд палітыкі і тэндэнцый, якія закранаюць усіх удзельнікаў дарожнага руху.

Асацыяцыя была заснавана ў 1909 годзе пасля першага аўтамабільнага міжнароднага з’езда, які адбыўся ў Парыжы, і называўся: **Association Internationale Permanente des Congrès de la Route** (AIPCR). У 2019 годзе кампанія афіцыйна прыняла назву **PIARC**.

Яе галаўны офіс размешчаны ў Парыжы, дзе яе гісторыя пачалася ў 1908 годзе.

## Тэрміналогія 
У 1931 годзе выйшла першае выданне «Road Dictionary» на шасці мовах (дацкай, англійскай, французскай, нямецкай, італьянскай і іспанскай). З тых часоў Сусветная дарожная асацыяцыя працягвае працу над тэрміналогіяй. У 2007 годзе восьмае выданне было выпушчана на пяці мовах (англійскай, французскай, нямецкай, партугальскай і іспанскай).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1909 годзе
Катэгорыя:Міжнародныя арганізацыі
Катэгорыя:Бязрэйкавы транспарт
Катэгорыя:Транспартныя арганізацыі
Пугачоўская (Валгаградская вобласць)

**Пугачоўская** () — станіца ў Кацельнікаўскім раёне Валгаградскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Пугачоўскага сельскага паселішча. Былая казацкая станіца Войска Данскога **Зімавейская**.

Радзіма казацкага атамана Емяльяна Пугачова і, верагодна, Сцяпана Разіна. Першая згадка пра казацкае мястэчка Зімавейка сустракаецца ў 1672 годзе. Са жніўня па снежань 1942 года станіца, як і іншыя населеныя пункты раёна, была акупаваная нацыстамі. Рашэннем Валгаградскага аблвыканкама ад 16 жніўня 1973 года № 20/861 за кошт разбуйнення Генералаўскага сельсавета быў утвораны Пугачоўскі сельсавет, цэнтр — станіца Пугачоўская.

## Вядомыя асобы 
* Анатоль Міхайлавіч Генералаў (1923—2007) — оперны спявак (барытон) і педагог. Народны артыст БССР (1963).
* Уладзімір Міхайлавіч Генералаў (нар. 1931) — оперны спявак (драматычны барытон).

Катэгорыя:Населеныя пункты Валгаградскай вобласці
Донлі (акруга)

**Акруга Донлі** () - акруга ў ЗША, штаце Тэхас. Афіцыйна ўтворана ў 1882 годзе і названа ў гонар Стоктана Донлі - прыгранічнага адваката, удзельніка Грамадзянскай вайны. Станам на 2000 год колькасць насельніцтва складала 3828 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Кларэндан.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Кларксвіл (Тэхас)

**Кларксвіл** () — горад у ЗША, размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Рэд-Рывер. Па дадзеных перапісу за 2010 год насельніцтва складала 3285 чалавек, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2015 годзе ў горадзе пражывала 3187 чалавек. Горад быў закладзены ў 1833 годзе Джэймсам Кларкам.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Ударныя музычныя інструменты

**Ударныя музычныя інструменты** — музычныя інструменты, гук на якіх здабываецца ўдарам (рукой, палкай, малатком і г.д.) па мембране, якая і з’яўляецца крыніцай гука. Ударныя — самае шматлікае і найстаражытнае сямейства сярод усіх музычных інструментаў. Часам ударныя музычныя інструменты называюць словам «перкусія» (ад ).

Музыкант, які грае на ўдарных інструментах, называецца ўдарнікам альбо перкусіяністам, у рок-гуртах і джазавых гуртах — барабаншчыкам.


Катэгорыя:Музычныя інструменты
Пошлая Молли

**«Пошлая Моллі»** (рус. «Пошлая Молли») — рускамоўны украінскі гурт, заснаваны музыкай са Змііва Кірылам Тымашэнка, больш вядомым пад псеўданімам «Кірыл Бледны». Гурт ёсць вельмі папулярным на тэрыторыі былога СНД. Выконвае музыку ў стылі сінт-панк ды мамбл-рок, аб’ядноўвая поп-панк з электроннай музыкай. Саліст гурту апісвае «Пошлую Моллі» як зборны вобраз сапсаванай школьніцы.

## Гісторыя 
Кірыл Тымашэнка, заснавальнік гурту, нарадзіўся ў горадзе Змііў на Харкаўшчыні ва Украіне. Гурт быў заснаваны ў 2016, першы канцэрт быў дадзены ў гэтым жа годзе, але гледачамі збольшага былі сябры ці знаёмыя Кірыла. На наступным выступе замест чаканых 150 людзей сабралася 400. За рэкламу Кірыл не плаціў. Папулярнасць пачала паступова зрастаць сама сабой праз паблікі ў расійскай сацыяльнай сетцы «Укантакце».

Да расійскага ўварвання ва Украіну, гурт актыўна выступаў ў Расіі. Пры гэтым, летам 2018 года гурт адмовіўся выступаць на расійскім фестывалі «Нашествие» праз удзел Мінабароны РФ, растлумачыўшы гэта тым, што "там, дзе музыка – няма месца зброі".

У лістападзе 2023 Кірыл Тымашэнка ў Польшчы выклаў відэа, дзе выказаў незадаволенасць з нагоды польскай мовы, і прапанаваў палякам перайсці на "нармальную" мову — рускую. Таксама ён параіў Польшчы зноў стаць часткай Расійскай імперыі. Пасля абурэння падпісчыкаў ён заявіў, што відэа быццам бы было пародыяй. У выніку 7 лістапада кампанія-арганізатар «Winiary Bookings» адмяніла ўсе канцэрты гурту ў Польшчы з-за антыпольскіх выказванняў вакаліста.

## Склад 
* Кірыл «Бледны» Тымашэнка — вакаліст, аўтар
* Дзьмітро Ганчарэнка — бас-гітарыст
* Канстанцін Пыжаў — гітарыст (з 2018)
* Павел Халадзянскі — ударнік (з 2017)

**Былыя ўдзельнікі:**

* Андрэй Густэй — гітарыст (2017—2018)
* Яўген Мількоўскі — гітарыст (2017)
* Арцём Мікаелян — клавішнік (2016)
* Павел Валовіч — ударнік (2016—2017)

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* 2017 — «8 спосабаў як кінуць дрочыць»

### Міні-альбомы 
* 2018 — Сумная дзяўчынка з вачыма як у сабакі
* 2018 — Вельмі страшная Моллі 3. Частка 1
* 2020 — Paycheck
* 2024 — Ratt#Whore

### Відэакліпы 
* 2017 — «Улюбленая песня тваёй сястры»
* 2018 — «Тыповая вячэрка з басэйнам»
* 2018 — «Усі хочуць мяне пацалаваць» (пазней быў выдалены)
* 2018 — «Ctrl+Zzz»
* 2019 — «ЛОЛ»
* 2019 — «Мядзьведзік» (feat. KATERINA)
* 2020 — «Ты разбіла татаву машыну»
* 2021 — «Кантракт»
* 2021 ― «Дом Перыньён» (feat. Елджей)
* 2022 ― «#HABIBATI» (feat. Hoffmanita)

## Заўвагі 
Катэгорыя:Рок-гурты Украіны
Катэгорыя:Поп-панк-гурты
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2016 годзе
Катэгорыя:Музычныя калектывы Украіны
Ірша (рака)

**Ірша́** — рака ва Украіне, у Жытомірскай і Кіеўскай абласцях, левы прыток Цецерава (басейн Дняпра).

Даўжыня 136 км. Бярэ пачатак на поўдзень ад сяла Іванавічыў. Даліна пераважна трапецападобная, шырыня да 3,5 км. Пойма забалочаная, шырыня 1 км. Рэчышча слабазвілістае, шырыня да 15 м. Ухіл ракі 0,78 м/км. Жыўленне дажджавое і снегавое. Замярзае звычайна ў снежні, ледастаў да канца сакавіка.

Створаны шэраг вадасховішчаў.

## Літаратура 
* *Яковенко Ю. П.* Ірша // Географічна енциклопедія України: у 3 т. / редколегія: О. М. Маринич (відпов. ред.) та ін. Т. 2 — К.: «Українська радянська енциклопедія» ім. М. П. Бажана, 1990. 

Катэгорыя:Басейн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Жытомірскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Кіеўскай вобласці
З’езд

ў Гааге падчас Кангрэса Еўропы, 1948 год.]]
**З’езд**, таксама **кангрэс** () — фармальная сустрэча прадстаўнікоў розных рэгіёнаў, краін, арганізацый, прафесійных саюзаў, партый ці іншых груп. Прыклады: З’езд КПСС, Усебеларускі народны сход.

Удзельнікі з’ездаў арганізацыі ці партыі звычайна абіраюцца на сходах членаў іх аддзяленняў.

## Спасылкі 
* Тлумачальны слоўнік Скарнік

Катэгорыя:Сходы
Катэгорыя:Выбары
Катэгорыя:Органы заканадаўчай улады
Немезіда (зорка)

.]]
**Немезіда** () — гіпатэтычная зорка (Чырвоны карлік, белы карлік або карычневы карлік). Мяркуецца, што яна абарочваецца вакол Сонца на адлегласці 50-100 тысяч астранамічных адзінак (0,8-1,5 светлавога года), за межамі воблака Оарта.

Здагадка пра існаванне такой зоркі была зроблена ў спробе растлумачыць назіраную перыядычнасць масавых выміранняў біялагічных відаў на Зямлі, якія, на думку некаторых навукоўцаў, адбываюцца прыкладна кожныя 26 мільёнаў гадоў.

У цяперашні час гіпотэза аб перыядычнасці масавых выміранняў лічыцца сумнеўнай, і большасць астраномаў лічыць, што сонца з’яўляецца адзіночнай зоркай у нашай Сонечнай сістэме. Аднак не выключаецца наяўнасць адной або некалькіх неадчыненых транснептунавых планет.

## Факты, якія падмацоўваюць гіпотэзу 
### Арбіта Седны 
Аддаленая ад Сонца Седна мае арбіту з вялікім эксцэнтрысітэтам. Яе мінімальная адлегласць ад Сонца складае 76 а.а., а максімальная — 975 а.а. Перыяд яе звароту ацэньваецца ў 10,5-12 тысяч гадоў. Яе першаадкрывальнік, Майкл Браўн, адзначыў у артыкуле ў часопісе *Discover*, што такія параметры арбіты Седны з’яўляюцца вельмі дзіўнымі.

На думку Уолтэра Кратэндэна, астранома-аматара, арбіта Седны знаходзіцца ў рэзанансе з меркаванай арбітай Немезіды.

#### Распаўсюджанасць двайных зорных сістэм 
Прыкладна палова зорак галоўнай паслядоўнасці — двайныя. Гэта дазваляе выказваць здагадку, што сонца можа быць часткай такой сістэмы з зоркай-кампаньёнам. У ваколіцах сонца (d<20 пк) знаходзіцца больш за 3000 зорак, сярод іх каля паловы — падвойныя зоркі ўсіх тыпаў. Кампаненты падвойных зорак часцей бываюць прадстаўлены зоркамі адной свяцільнасці і аднаго спектральнага класа, але бываюць і моцныя адрозненні. Элементы падобнай сістэмы павінны звяртацца вакол агульнага цэнтра мас.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Сонечная сістэма
Катэгорыя:Гіпатэтычныя астранамічныя аб’екты
Дарожная сетка

а]]
**Дарожная сетка** — транспартная сетка, якая складаецца з дарог у межах транспартнай прасторы.

**Транспартнай сеткай** можа быць горад, регіён ці краіна. Акрамя дарожнай яна таксама можа ўключаць у сябе чыгуначную, водную, і паветраную сетку.

## Гл. таксама 
* Парадокс Брэса
* Транспартная сетка
* Дарожная сістэма інкаў
* Аналіз трафіку
** Транспартны паток
* Спіс населеных пунктаў, недаступных па дарозе

Катэгорыя:Дарожныя збудаванні
Катэгорыя:Вуліцы
Міжнародны саюз беларускіх пісьменнікаў

**Міжнародны саюз беларускіх пісьменнікаў** (**МСБП**) — добраахвотная няўрадавая грамадская арганізацыя беларускіх літаратараў. Заснаваная ў 2022 годзе ў Вільні. Кіраўнік — Дзмітрый Плакс, прэс-сакратар — Ціхан Чарнякевіч.

## Мэты 
Мэтай арганізацыі з’яўляецца пашырэнне прасторы беларускай літаратуры ў свеце, інфармаванне беларускіх літаратараў і грамадскасці, абарона аўтарскага права, арганізацыя літаратурных мерапрыемстваў, адукацыйных праектаў у сферы літаратуры і літаратуразнаўства як у Беларусі, так і па-за яе межамі.

## Гісторыя 
Міжнародны саюз беларускіх пісьменнікаў паўстаў з ініцыятывы пісьменніка і перакладчыка Дзмітрыя Плакса, праводзіць агляд парушэнняў моўных правоў у Беларусі.

У 2023 годзе Міжнародны саюз беларускіх пісьменнікаў абвясціў пра правядзенне конкурса да 100-годдзя літаратурнага аб’яднання «Маладняк».

Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2022 годзе
Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Літвы
Катэгорыя:Арганізацыі Вільні
Катэгорыя:2022 год у Вільні
Катэгорыя:Літаратурныя аб’яднанні
Катэгорыя:Арганізацыі беларусаў Літвы
Верым, можам, пераможам!

14 жніўня 2020 года.]]
**«Верым, можам, пераможам!»** — беларускі палітычны і спартыўны лозунг. З’явіўся ў 2006 годзе, як перайначаная версія іншага беларускага дэмакратычнага слогана «Хочам! Можам! Пераможам!». Актыўна выкарыстоўваўся хакейнымі і футбольнымі фанатамі, а таксама стаў адным з асноўных пратэстных лозунгаў у 2006 і 2020 годзе.

## Гісторыя 
Лозунг быў прыдуманы палітыкам Паўлам Севярынцам. Ён замяніў першы дзеяслоў іншага дэмакратычнага лозунгу «Хочам! Можам! Пераможам!», які гучаў на вуліцах Беларусі з 2001 года. Упершыню слоган прагучаў 19 сакавіка 2006 года на Кастрычніцкай плошчы у Мінску падчас прэзідэнцкіх акцый пратэсту.

Акрамя палітычных маніфестацый, лозунг таксама выкарыстоўваўся фанатамі падчас чэмпіянату свету па хакеі ў 2014 годзе . Кампанія «Кока-Кола» выкарыстоўвала слоган у рэкламнай акцыі, а балельшчыкі скандавалі яго перад хакейным матчам Беларусь — Латвія. Лозунг стаў адной з самых папулярных крычалак фанатаў хакейнага клуба «Дынама» Мінск. Футбольныя балельшчыкі таксама скандавалі «Верым, можам, пераможам!» на трыбунах «Барысаў-Арэны» ў 2016 годзе.

Відазмененая версія слогана «Любім, можам, пераможам!» фігуравала на першым перадвыбарчым пікеце Святланы Ціханоўскай у Мінску. Выраз часта з’яўляўся на акцыях пратэсту і перформансах 2020 года. Са жніўня 2020 па люты 2021 года лозунг неаднаразова з’яўляўся ў выглядзе надпісаў на плотах. А таксама фігураваў на знакамітай трансфарматарнай будцы на «Плошчы Перамен». 24 верасня 2020 года мастак Уладзімір Цэслер правёў у Кіеве выстаўку пратэстных плакатаў, якая называлася «Верым! Можам! Пераможам!». Слоган стаў адным з самых папулярных хэштэгаў пратэстнай актыўнасці ў сацыяльных сетках 2020—2021 года.

## Аналіз 
Слоган можна аднесці да традыцыйных беларускіх лозунгаў, якія гучалі да масавых пратэстаў 2020 года. Яго можна назваць прэцэдэнтным (аўтарскім), створаным падчас пратэстаў, але які атрымаў шырокі распаўсюд і вядомасць у грамадстве. Лозунг з’яўляецца рэлевантным беларускай мове (фіксуецца скандаванне толькі на беларускай мове). Яго пераклад на іншую мову можа значна зніжаць пазнавальнасць і нават прагматычную прэсупазіцыю.

У ходзе з «у асноўным рускамоўнымі» пратэстамі 2020 года беларускамоўны лозунг успрымаўся як сімвал дзяржаўнасці, этнічнай і культурнай прыналежнасці, а таксама апазіцыі цяперашняму прарасійскаму ўраду.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі
Катэгорыя:Акцыі пратэсту ў Беларусі
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2014 годзе
Катэгорыя:Палітычныя лозунгі Беларусі
Сабачку!

**«Сабачку!»** — беларускі палітычны лозунг. З’явіўся падчас жнівеньскіх пратэстаў у 2020 годзе. Яго крыніцай паслужыў адказ прыхільнікаў Аляксандра Лукашэнкі на рытарычнае пытанне свайго лідара. Пазней лозунг неаднаразова скандаваўся на маніфестацыях.

## Гісторыя 
Лозунг беларускіх пратэстоўцаў з’явіўся як своеасаблівая пародыя на слоган прыхільнікаў Лукашэнкі «За Бацьку!» падчас пратэстаў 23 жніўня 2020 года. Крыніцай фразы з’яўляецца рытарычнае пытанне Лукашэнкі «*Каго заўтра будзем карміць?*» на адным з праўладных мітынгаў. У адказ прыхільнікі ўлады пачалі скандаваць «За Бацьку!», што вельмі было падобным на «Сабачку!». Таксама слоган намякае на шпіца Лукашэнкі.

Лозунг скандаваўся на пратэстах і паяўляўся на плакатах маніфестантаў. Слоган гучаў таксама і падчас мінскіх перформансаў каля стэлы «Мінск — горад-герой».. Адзін з лідэраў і заснавальнікаў «Бі-2» Ягор Бортнік публікаваў фота ў Інстаграм са сваім сабакам. У гэтай публікацыі СМІ знайшлі палітычную падаплёку і звязалі яе са шпіцам Лукашэнкі і палітычным лозунгам..

## Аналіз 
«Сабачку!» з’яўляецца цікавым прыкладам лозунгу, які выкарыстоўвае цытацыю. Слоган узыходзіць да малых камічных форм. Таксама перайначаны лозунг «*Каго заўтра будзем карміць? Сабачку*» з’яўляецца прыкладам лозунгу метафары. Выразам пратэстуючыя актыўна высмейвалі дзяржаўную прапаганду.

## Ацэнкі 
Доктар Марыя Катажына Прэннар у сваёй публікацыі *«Попытка комплексного прагматического анализа лозунгов белорусского протеста 2020 г.»* з Андрэем Зінкевічам ацанілі, што апазіцыйным дэманстрантам удалося дыскрэдытаваць асноўны лозунг праўладных сіл «За Бацьку!» яго скажонай цытацыяй.

Пісьменнік Альгерд Бахарэвіч назваў лозунг самай постмадэрнай крычалкай жнівеньскіх акцый пратэсту.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Палітычныя лозунгі Беларусі
Катэгорыя:Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)
Катэгорыя:Палітычны крызіс у Беларусі (2020)
Выратавальная аперацыя ва Утаракхандзе

**Аперацыя «Зіндагі»** — выратавальная аперацыя па вызваленні 41 рабочага, якія апынуліся заблакаваны ў тунэлі ў акрузе Утаркашы штата Утаракханд, Індыя.

12 лістапада 2023 года ў 5:30 па мясцовым часе ў ходзе будаўніцтва абвалілася частка тунэля Сілк’яра Бенд — Баркот. У пастцы апынуўся 41 рабочы. Будаўніцтва тунэля вяло Таварыства Navayuga Engineering Construction Limited (NECL) пад наглядам урадавай дзяржкампаніі National Highways and Infrastructure Development Corporation Limited (NHIDCL).

Урад штата неадкладна распачаў выратавальную аперацыю, у якой прынялі ўдзел шэраг дзяржаўных упраўленняў, у тым ліку сілы хуткага рэагавання штата, паліцыя штата, сапёры з Корпуса сапёраў індыйскай арміі, аддзел Шывалік з Арганізацыі прыгранічных дарог. Таксама былі прыцягнуты сілы шматлікіх прыватных арганізацый, уключаючы аўстралійскіх спецыялістаў па тунэлях Арнольда Дыкса і Крыса Купера. Таксама была праведзена кансультацыя з удзельнікамі выратавання школьнікаў з затопленай у 2018 годзе пячоры Тхамлуангнангнан у Тайландзе.

28 лістапада ратавальнікам удалося прабіцца да рабочых і працягнуць да іх трубу. Іх эвакуіравалі па адным на насілках, працэс заняў некалькі гадзін. У 20:50 па мясцовым часе ўрад штата пацвердзіў, што ўсе рабочыя былі паспяхова эвакуіраваны.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Катастрофы 2023 года
Катэгорыя:2023 год у Індыі
Катэгорыя:Лістапад 2023 года
Хо Куі Лі

, раней насіў імя ; 1335—1407) — манарх дзяржавы Дайнгу (былога Дайв'ета), заснавальнік дынастыі Хо. Кіраваў пад дэвізам Тхань-нгуен.

## Біяграфія 
Фактычна правілаў Дайв’етам з 1378 года. Выйграў некалькі войнаў з Т’ямпай, вярнуць Дайв’ету ў 1389 адрынутыя раней у яго тэрыторыі. Правёў у канцы XIV-пачатку XV стагоддзяў шэраг рэформаў, накіраваных на ўмацаванне цэнтральнай улады ў краіне і падрыў улады буйных феадалаў:

* зямельную рэформу ў 1397 годзе, якая абмяжоўвала памеры спадчынных феадальных уладанняў «дзьен чанг» 10 мау (1 мау = 3600 м²) і лік залежных сялян;

* фінансавую рэформу ў 1396 годзе, якой рэарганізаваў і ўмацаваў фінансавую сістэму, а таксама ўвёў папяровыя грошы;

* падатковую рэформу ў 1402 годзе, па якой уводзіўся дыферэнцыраваны падушны падатак, які залежаў ад колькасці зямлі.

У 1400 годзе Хо Куі Лі змяніў назву краіны з  на .

У гады кіравання Хо Куі Лі была ўдасканалена сістэма экзаменаў для атрымання пасад у адпаведнасці з практычнымі патрэбамі краіны, упершыню ўведзены экзамены па матэматыцы і бясплатная адукацыя ў буйных гарадах краіны. У заканадаўчай практыцы стала прымяняцца нацыянальная пісьменнасць — т’і-ном. Умацоўваліся і развіваліся армія і флот. Быў праведзены перапіс усяго мужчынскага насельніцтва.

Праўленне Хо Куі Лі было перапынена  імператара Юнлэ, пры адбіцці якога кіраўнік дзяржавы Дайнгу загінуў.

## Літаратура 
* *«Lich su´ che do phong kie´n Viet-nam», tap 1, Ha-noi 1960.*
* 

Катэгорыя:Постаці В’етнама
Гаравец (Задор’еўскі сельсавет)

**Гара́вец** (, ) — былая вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Задор’еўскага сельсавета.

Скасавана 29 чэрвеня 2010 года.

## Спасылкі
Шведская народная партыя Фінляндыі

**Шведская народная партыя Фінляндыі** (, ) — палітычная партыя ў Фінляндыі, заснаваная ў 1906 годзе. Яе асноўная мэта — прадстаўляць інтарэсы . На сённяшні дзень партыя мае прадстаўнікоў ва : ,  і міністра моладзі, спорту і фізічнай актыўнасці.

Этнічная ўніверсальная партыя, якая з моманту заснавання сканцэнтраваная на такіх пытаннях, як права шведскамоўных фінаў на ўласную мову і захаванне пазіцыі шведскай мовы ў Фінляндыі. Ідэалагічна ліберальная, сацыял-ліберальная, цэнтрысцкая і . Партыя мела ўрадавыя пасады з 1979 па 2015 год і зноў з 2019 года, маючы адно ці два месцы ва ўрадзе, і супрацоўнічала як з , так і з левацэнтрысцкімі партыямі ў парламенце.

Той факт, што фінскія права- і левацэнтрысты мелі патрэбу ў падтрымцы з боку партыі, сведчыць пра тое, што яна ўплывае на палітыку Фінляндыі ў большым маштабе, чым можна меркаваць з рэальнага памеру партыі. Становішча шведскай мовы як адной з дзвюх афіцыйных моў у Фінляндыі і права шведскамоўнай меншасці на шведскую культуру ёсць двума вынікамі ўплыву партыі ў фінскай палітыцы. Партыя ўваходзіць у ,  і . Моладзевая арганізацыя партыі называецца «» ().

## Крыніцы 
Катэгорыя:Палітычныя партыі Фінляндыі
Катэгорыя:Партыі, якія прадстаўляюць нацыянальныя меншасці
Бярозаўка (урочышча)

**Бярозаўка** (таксама **Рудня**) — месца масавых расстрэлаў і пахавання ахвяр палітычных рэпрэсій 1937—1939 гг., размешчанае каля Рудні Міхалкаўскага сельсавета, на дарозе ў бок Мазыра.

З сярэдзіны 1990-х гг. тут пастаўлены пяціметровы каменны чатырохканцовы крыж, які пазначае брацкую магілу ахвяр НКУС. На папярэчнай бэльцы можна прачытаць лічбы «1937» і «1939», якія акружаны стылізаваным цярновым вянком. Крыж узвышаецца ў канцы невялікай умацаванай пляцоўкі. Пра ахвяр нагадвае невялікая мемарыяльная дошка чорнага колеру, якая прымацавана да двухяруснага пастаменту. Надпіс на ёй выкананы на беларускай мове:
Штогод 19 кастрычніка, напярэдадні дня памяці свяшчэннамучаніка Алексія, прэсвітара Лельчыцкага, каля памятнага крыжа святаром храма Святога Архангела Міхаіла ў Рудні праводзіцца літыя па бязвінна забітых.

Катэгорыя:Рудня (Міхалкаўскі сельсавет)
Катэгорыя:Помнікі Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Помнікі ахвярам сталінскіх рэпрэсій
Высокаўскі сельсавет (Шклоўскі раён)

**Высо́каўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шклоўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Высокае.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як Высокаўскі (Высоцкі) сельсавет у складзе Шклоўскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Шклоўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Магілёўскай вобласці. 11 сакавіка 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Каменналаўскага сельсавета, вёскі Ганцавічы, Лопавічы і Папоўцы перададзены ў склад Рыжкавіцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Шклоўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1960 годзе
Хрысціянскі рабочы саюз Фінляндыі

**Хрысціянскі рабочы саюз Фінляндыі** (, **SKrTL**; ) — былая палітычная партыя ў Фінляндыі. Партыю ўзначальваў прамысловы рабочы  да 1918 года. Партыя мела дэвіз «на падставе хрысціянскай веры вызваліць наш народ ад прыгнёту капіталу».

У першыя гады існавання партыі яна падзялялася на дзве актыўныя групы; група, у якой дамінавалі святары, якія спадзяваліся, што партыя дазволіць ім заваяваць саюзнікаў у барацьбе з атэізмам, і група, якую ўзначальваў Анці Каарнэ, што імкнулася правесці сацыяльныя рэформы на аснове хрысціянскіх прынцыпаў. Аднак неўзабаве фракцыя, заснаваная на духавенстве, была маргіналізавана ў канкурэнцыі за арыентацыю партыі. SKrTL захавала адно месца на выбарах у 1910 і 1911 гадах, але страціла сваё парламенцкае прадстаўніцтва на выбарах 1913 года.

На выбарах 1916 года партыя вярнула адно месца, якое яна зноў страціла на выбарах праз год.

У 1917 годзе партыя змяніла назву на **Хрысціянскую рабочую партыю** (). У наступныя гады Хеленіус-Сепяля адыграў важную ролю ў фарміраванні ідэалогіі партыі.

Партыя атрымала два месцы ў 1919 годзе, але больш не ўдзельнічала ў выбарах. Партыя была распушчана, калі яе ключавыя лідары далучыліся да сацыял-дэмакратаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Палітычныя партыі Фінляндыі
Канстанты Ансельм

**Канстанцін (Канстанты) Ансельм** ці **Анзельм, Ансэльм** (; 1911—1944, Варшава) — польскі пісьменнік.

## Біяграфія 
Левы дзяяч. Апісваў цяжкасці жыцця моладзі. У 1936 годзе падпісаў дэкларацыю праў маладога пакалення Польшчы. Рэдагаваў газету «Tędy», вядомы адзін нумар ад 1 красавіка 1936. Выдаў першую кніжку ў 1937. Гэта «аповесць аб пахаваных зажыва» «Клепсідра». Улады канфіскавалі твор. Аўтар мусіў пераехаць, у 1939-40 жыў на Беларусі ў Баранавічах, працаваў настаўнікам.

З другой паловы 1940 жыў у Мінску. Член Саюза пісьменнікаў БССР (прыняты ў верасні), рэдакцыйнай калегіі «Штандару Вольносьці». Браў удзел у польскіх перадачах на радыё Мінска. Належаў да беластоцкага аддзялення СП, але жыхаром горада не быў.

Накіраваў пісьмо Панамарэнку з крытыкай рэдакцыі «Штандару Вольносьці». Пісаў, што не ўсе карэспандэнты ведаюць польскую мову, а Сцяпан Майхровіч не мае вопыту кіравання газетай. Вясной 1941 арыштаваны НКВД разам з Т. Главацкім, абвінавачаны ў спробе захапіць палітычны кантроль над газетай.

У 1941, адразу пасля нямецкага нападу, з жонкай і дачкой вярнуўся ў Варшаву. Загінуў у дні Варшаўскага паўстання. Забіты бомбай, якая трапіла ў будынак на , у раёне Староўка. Верагодна, пахаваны пад помнікам на Волі. Пасмяротна ўзнагароджаны Крыжам Грунвальда III класа (1946).

### Сям’я 
Жонка — Аліцыя з Амбражэвічаў. Пасля вайны працавала на радыё. У 1940 нарадзілася дачка Эва.

## Творчасць 
Перакладаў беларускіх пісьменнікаў. Беларускі пераклад «Клепсідры» быў падрыхтаваны да друку напярэдадні вайны.

Газета «Dziennik Bydgoski» (Быдгашч) змясціла водгук на кнігу 6 сакавіка 1938. Аўтар водгука лічыў Ансельма рэалістам і паслядоўнікам Зэгалдовіча. — «Яго рэалізм жорсткі і часам прыкры». — У кнізе крытык не знайшоў творчых якасцей.

У 1938—39 друкаваўся ў часопісах «Ruch Prawniczy» і «Sygnały».

## Літаратура 
* Любоў Козік. Дзейнасць польскай творчай інтэлігенцыі на тэрыторыі БССР (1939—1941)  // Przegląd Wschodnioeuropejski 3, 65-73. 2012
* Wojciech Śleszyński: Okupacja sowiecka na Białostocczyznie w latach 1939—1941. 2001
* Bartłomiej Bernacki: Organizacja i funkcjonowanie sowieckiego rynku prasowego na ziemiach północnowschodnich II RP w latach 1939—1941 // Białoruskie Zeszyty Historyczne 22 (2004)
* Michał Jakubowicz: Konstanty Anzelm (Kostek). Zeszyty Historyczno-Polityczne Stronnictwa Demokratycznego. 1965 z.1 s. 102—118

## Спасылкі 
* Сям’я Амбражэвічаў
* prawo.pl

Катэгорыя:Кавалеры ордэна Крыжа Грунвальда
Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі Польшчы
Катэгорыя:Перакладчыкі з беларускай мовы
Катэгорыя:Постаці Баранавічаў
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Загінулі ў Другой сусветнай вайне
Спіс населеных пунктаў, недаступных па дарозе

Гэта спіс населеных пунктаў, да якіх не магчыма даехаць з дапамогай аўтамабільных дарог. Гэтыя населеныя пункты могуць мець дарогу ўнутры сябе, але не маюць злучэння з іншымі населенымі пунктамі.

## Азія 
* Андрушкіна, Расія
* Анадыр, Расія
* Батагай, Расія
* Батагай-Аліта, Расія
* Белая гара, Расія
* Чэрскі, Расія
* Чокурдах, Расія
* Эгвекінот, Расія
* Хонуу, Расія
* Кюсюр, Расія
* Нікалаеўск-на-Амуры, Расія
* Нарыльск, Расія
* Аленек, Расія
* Алекмінск, Расія
* Петрапаўлаўск-Камчацкі, Расія
* Саскылах, Расія
* Тыксі, Расія
* Жыганск, Расія
* Зыранка, Расія

## Еўропа 
* Чынквэ-Тэрэ, Італія
* Чывіта-дзі-Баньёрэджа, Італія
* Фінсэ, Нарвегія
* Інверы, Шатландыя
* Скораіг і Карнах, Шатландыя (звязаны толькі адзін з адным)
* Варкута, Расія

## Паўднёвая Амерыка 
* Ікітас, Перу, у трапічных лясах Амазонка
* Летысія, Амазонас, Калумбія
* Мелінка, рэгіён Лос-Лагос, Чылі
* Пуэрта-Уільямс, рэгіён Магальянес, Чылі

## Паўночная Амерыка 
* Нуук, Грэнландыя, Садружнасць Каралеўства Данія
* Тасіілак, Грэнландыя, Садружнасць Каралеўства Данія
* Лівінгстан, Гватэмала
* Бетэль, Аляска, Злучаныя Штаты
* Чэрчыль, Манітоба, Канада
* Кордава, Аляска, Злучаныя Штаты
* Дылінгем, Аляска, Злучаныя Штаты
* Заліў Палтус, Аляска, Злучаныя Штаты
* Ікалуіт, Нунавут, Канада
* Джуна, Аляска, Злучаныя Штаты
* Кангерлуссуак, Грэнландыя, Садружнасць Каралеўства Данія
* Кінг Салман, Аляска, Злучаныя Штаты
* Ном, Аляска, Злучаныя Штаты
* Олд Кроў, Юкон, Канада
* Пойнт Хоуп, Аляска, Злучаныя Штаты
* Рака Паўэл, Брытанская Калумбія, Канада
* Заліў Рэнкін, Нунавут, Канада
* Супаі, штат Арызона, ў Гранд-каньёне, Злучаныя Штаты
* Тыянек, Аляска, Злучаныя Штаты
* Уналакліт, Аляска, Злучаныя Штаты
* Якутат, Аляска, Злучаныя Штаты
* Уткявік, Аляска, Злучаныя Штаты

## Акіянія 
* Бар-Пойнт, Новы Паўднёвы Уэльс, Аўстралія
* Бероура-Крык, Новы Паўднёвы Уэльс, Аўстралія
* Каўстэрс Рэтрыт, Новы Паўднёвы Уэльс, Аўстралія
* Пляж Carrawong, Новы Паўднёвы Уэльс, Аўстралія
* Заліў Эльвіна, Новы Паўднёвы Уэльс, Аўстралія
* Fishermans Point, Новы Паўднёвы Уэльс, Аўстралія
* Грэйт-Макрэль-Біч, Новы Паўднёвы Уэльс, Аўстралія
* Літл-Уобі, Новы Паўднёвы Уэльс, Аўстралія
* Ловетт-Бі, Новы Паўднёвы Уэльс, Аўстралія
* Маккаррс-Крык, Новы Паўднёвы Уэльс, Аўстралія
* Мелалеука, Тасманія, Аўстралія
* Мілсанс-пасаж, Новы Паўднёвы Уэльс, Аўстралія
* Морнінг-Бі, Новы Паўднёвы Уэльс, Аўстралія
* Тыва, Квінсленд, Аўстралія (дабрацца да пляжу можна толькі па бездаражы)
* Уондабайн, Новы Паўднёвы Уэльс, Аўстралія

## Гл. таксама 
* Спіс астравоў, свабодных ад аўтамабіляў

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спісы населеных пунктаў
Катэгорыя:Спісы:Транспарт
Катэгорыя:Бязрэйкавы транспарт
Таўкачоўскі сельсавет

**Таўкачо́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шклоўскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2011 года вёска) Гавяды.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Шклоўскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Таўкачы. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Шклоўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Вялікалазіцкага сельсавета. 17 ліпеня 1967 года скасаваны вёскі Аляксееўка (злілася з вёскай Вялікія Лазіцы), Дубраўка-1 і Дубраўка-2 (зліліся ў вёску Дубраўка), Засценак, Зялёная Рошча, Краснаярск, Падгорны (зліліся з вёскай Смятанічы), Азёры, Кручак, Крыжок і Слабодка, у 1977 годзе — пасёлкі Аўчарка, Курган і Фольверк, 21 лістапада 1989 года — вёскі Акцябр і Мілёры, у 1994 годзе — вёска Селішча. 24 снежня 1996 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Гавяды.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1021 чалавек, з іх 91,3 % — беларусы, 6,6 % — рускія, 1,4 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 795 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Аляксандр Яфрэмаў

**Аляксандр Яфрэмаў**:
* Аляксандр Васілевіч Яфрэмаў (нар. 1951) — беларускі рэжысёр тэатра і кіно.
* Аляксандр Лаўрэнцьевіч Яфрэмаў (1947—2010) — беларускі вучоны ў галіне экалогіі глебазнаўства.
Канстанцін Андрэевіч Яфрэмаў

**Канстанцін Андрэевіч Яфрэмаў** (нар. , Караганда, КазССР, СССР) — беларускі баскетбаліст. Цяжкі форвард. Выступаў за нацыянальную зборную Беларусі. Майстар спорту Рэспублікі Беларусь па баскетболе (2009).

## Біяграфія 
Пачаў займацца баскетболам з 1996 года.

Выступаў за юніёрскую (2004), моладзевую (2005—2006) і нацыянальную (2008—2015) зборную Беларусі.

Пасля сезона 2014/15 сышоў з прафесійнага баскетбола. Працуе трэнерам у школе баскетбола «IBasket» у Маскве.

## Кар’ера 
* 2002—2004 — РШВСМ (Мінск)
* 2004—2005 — Віталюр (Мінск)
* 2005—2008 — Гродна-93
* 2008—2009 — Віталюр (Мінск)
* 2009—2011 — АЗАА (Асіповічы)
* 2011—2015 — Гродна-93

## Дасягненні 
*  Чэмпіён Беларусі (1): 2004/2005.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (7): 2005/2006, 2006/2007, 2008/2009, 2011/2012, 2012/2013, 2013/2014, 2014/2015.
*  Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (4): 2003/2004, 2007/2008, 2009/2010, 2010/2011.
*  Уладальнік Кубка Беларусі (2): 2007, 2008.
*  Фіналіст Кубка Беларусі (5): 2005, 2009, 2011, 2013, 2014.

## Спасылкі 
* Ефремов Константин Андреевич
* Ефремов Константин Андреевич
* 6 ЛУЧШИХ ИГРОКОВ «ФИНАЛА ЧЕТЫРЕХ»-2012. ГДЕ ОНИ СЕЙЧАС?
* Kanstantin Yafremov

Катэгорыя:Баскетбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе U-20