open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гета ў Опсе

**Гета ў Опсе** (чэрвень — верасень 1942) — яўрэйскае гета, месца прымусовага перасялення яўрэяў пасёлка Опса Браслаўскага раёна і бліжэйшых населеных пунктаў падчас Халакосту.

## Гісторыя 
Месцейка Опса было захоплена нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года. Акупацыя доўжылася да 4 ліпеня 1944 года.

У чэрвені 1942 года немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, сагналі яўрэяў у гета.

У красавіку 1942 года большасць яўрэяў з Опсы былі пераселены ў гета Браслава.

Да 1 ліпеня 1942 года ў Опсаўскім гета заставалася ў жывых яшчэ 300 (235) чалавек.

У пачатку верасня 1942 года, напярэдадні яўрэйскага Новага года Рош а-Шана, гітлераўцы наладзілі ў Браславе яшчэ адно гета, названае пасля «Опсаўскае», таму што туды перагналі апошніх жывых яўрэяў з Опсы і іншых блізкіх вёсак. 19 сакавіка 1943 года, напярэдадні свята Пурым, немцы акружылі гэтае гета, адвялі ўсіх вязняў да загадзя выкапаных расстрэльных равоў і забілі.

## Памяць 
Брацкая магіла вязняў «Опсаўскага» гета Браслава знаходзіцца ля далёкай сцяны мемарыяла ахвярам Катастрофы ў Браславе.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Опса
Катэгорыя:Гісторыя Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Опса (аграгарадок)
Эдуард Зіверс

**Эдуард Зіверс** (; ) — нямецкі філолаг-германіст. Вядомы як аўтар закона Зіверса.

## Біяграфія 
У 1870 годзе скончыў Лейпцыгскі ўніверсітэт. З 1871 года — прафесар у Ене, з 1883 — у Цюбінгене, з 1887 — у Гале, з 1892 — у Лейпцыгу.

## Працы 
* Paradigmen zur deutschen Grammatik (1874);
* Der Heiland und die angelsächsische Genesis (Гале, 1875);
* Zur Accent- und Lautlehre der germanischen Sprachen (1878);
* Grundzüge der Phonetik (5-е выданне, Лейпцыг, 1901);
* Angelsächsische Grammatik (4-е выданне, Гале, 1921);
* Altgermanische Metrik (2-е выданне, Страсбург, 1905);
* Metrische Studien, Bd. 1-4 (Лейпцыг, 1901—1919);
* Rhythmisch-melodische Studien (Гейдэльберг, 1912);
* Ziele und Wege der Schallanalyse (Гейдэльберг, 1924);
* Die althochdeutschen Glossen, Bd. 1-5 (Берлін, 1879—1882, сумесна з Эліясам Штэйнмеерам).

## Зноскі 
Катэгорыя:Вучоныя Германіі
Катэгорыя:Філолагі Германіі
Катэгорыя:Мовазнаўцы Германіі
Жуль Мелен

**Фелікс Жуль Мелен** (; , Рэмірмон — , Парыж) — французскі дзяржаўны дзеяч, прэм'ер-міністр Францыі.

## Біяграфія 
У маладосці вывучаў права, а затым стаў прафесарам у гэтай галіне. Яго палітычная кар’ера пачалася ў 1872 годзе, калі ён быў абраны дэпутатам у Нацыянальны сход, дзе прадстаўляў родны дэпартамент Вагезы. З самага пачатку ён праявіў сябе як прыхільнік эканамічнага пратэкцыянізму, імкнучыся абараніць інтарэсы французскай прамысловасці і сельскай гаспадаркі.

У 1883 годзе заняў пасаду міністра сельскай гаспадаркі, дзе яго дзейнасць была скіравана на падтрымку фермераў і развіццё аграрнага сектара. Яго палітыка мела шырокую падтрымку сярод сельскіх выбаршчыкаў. У 1886 годзе ён быў прызначаны прэм’ер-міністрам Францыі, змяніўшы на гэтай пасадзе Леона Буржуа. Сваю місію на чале ўрада ён выконваў больш за два гады, да 28 чэрвеня 1898 года. Пасля адстаўкі з пасады кіраўніка ўрада працягваў палітычную дзейнасць і займаў пасаду старшыні парламента. 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Францыі
Слуцкія ткачыхі

**Слуцкія ткачыхі** — верш беларускага паэта Максіма Багдановіча, упершыню апублікаваны ў 1912 годзе.

## Стварэнне 
Напісанню верша папярэднічалі сустрэчы ў рэдакцыі «Нашай Нівы» летам 1911 года, падчас адной з якіх паэт меў магчымасць разглядаць арыгінальныя слуцкія паясы — залатабітныя, срэбнабітныя і шаўкабітныя — што вырабляліся ў Слуцку на фабрыцы Міхала Радзівіла ў 1758—1844 гадах. Як пазней згадваў бацька Багдановіча, гэтыя паясы зрабілі на Максіма вялікае ўражанне — ён па некалькі разоў пераглядаў іх.

## Публікацыя 
Верш «Слуцкія ткачыхі» быў упершыню надрукаваны ў газеце «Наша Ніва» ў 1912 годзе (№ 26, 28 чэрвеня) ў цыкле вершаў «Старая Беларусь». У гэты ж цыкл увайшлі: «Летапісец», «Перапісчык» і «Кніга». Паводле паметы ў асобніку зборніка «Вянок» № 2, верш датуецца 1912 годам, А. Лойка, А. Кабаковіч, А. Клышка, П. Ахрыменка.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Вершы Максіма Багдановіча
Катэгорыя:Вершы паводле алфавіта
Катэгорыя:Вершы 1912 года
Рыжэвіч

**Рыжэвіч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Наталля Мікалаеўна Рыжэвіч (нар. 1977) — беларуская футбалістка.
* Таццяна Рыжэвіч (нар. 1974) — беларуская гандбалістка. Майстар спорту Рэспублікі Беларусь.
Таццяна Рыжэвіч

**Таццяна Рыжэвіч**, па нараджэнні **Зуева** (нар. ) — беларуская гандбалістка. Майстар спорту Рэспублікі Беларусь па гандболе, пятнаццаціразовая чэмпіёнка Рэспублікі Беларусь.

У 1998 годзе скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры. Выступала за зборную каманду БДУФК з 1991 па 1998 год, потым за каманду БНТУ. З 1989 года ўваходзіла ў склад зборнай моладзевай каманды СССР, з’яўлялася ўдзельніцай чэмпіянату свету па гандболе.

З 2010 года працуе трэнерам па гандболе ў ДЮСШ горада Маларыты. У 2015 годзе зборная каманда школьніц г. Маларыты пад яе кіраўніцтвам на першынстве Рэспублікі Беларусь заняла другое месца.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Tatsiana Ryzhevich
* Рыжевич Татьяна Евгеньевна
* Жажда знаний велика? Даст Вам их ИППК! (выпуск № 20)

Катэгорыя:Гандбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па гандболе
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
.30-06 Springfield

**.30-06 Springfield** (7,62×63 мм, .30 Gov’t) — стандартны бесфланцавы вінтовачны ўнітарны патрон. Шырока выкарыстоўваўся ў вінтоўках арміі ЗША пад час Першай сусветнай вайны, Другой сусветнай вайны, а таксама Вайны ў Карэі.
Замяніў на ўзбраенні арміі ЗША патрон .30-03 Springfield.

## Назва 
Абазначэнне «.30-06» склалася з намінальнага калібру кулі ў «.30» цалі, а таксама скарачэння ад году прыняцця патрона на ўзбраенне — «06» (1906 год).

Катэгорыя:Вінтовачныя патроны
Катэгорыя:Патроны
Гедэон (іераманах)

**Гедэон** (пачатак XVII ст. — пасля ) — першы ігумен Крыжаўзвіжанскага Бізюкова манастыра, царкоўны дзеяч і аўтар трох значных багаслоўска-педагагічных зборнікаў XVII стагоддзя, прадстаўнік усходнеславянскай (беларуска-ўкраінскай) духоўнай і кніжнай традыцыі.

## Біяграфія 
Гедэон пастаўлены першым ігуменам новастворанага Крыжаўзвіжанскага Бізюкова манастыра каля 1640 года. Манастыр знаходзіўся паблізу Дарагабужа на землях, падараваных каралём Жыгімонтам Вазам роду Салтыковых. Сам Гедэон паходзіў, імаверна, з Кіеўскай мітраполіі, інтэлектуальна і духоўна сфарміраваўся ў культурным асяроддзі беларуска-ўкраінскай школы.

## Літаратурная і багаслоўская дзейнасць 
Іераманах Гедэон аўтар трох зборнікаў:

* «Кніга пра веру» (1644) — катэхізічны трактат у 30 раздзелах, напісаны на царкоўнаславянскай мове, з выкарыстаннем матэрыялаў палемічнай літаратуры Кіеўскай мітраполіі. Кніга выдадзена ў Маскве ў 1648 годзе.
*  (1645, 1647) — дыдактычны зборнік пра манаскае жыццё і хрысціянскіх дабрадзейнасці. Першапачатковы тэкст быў прызначаны беларуска-ўкраінскай аўдыторыі і змяшчаў фрагменты на «простай мове». У перапрацаваным варыянце для маскоўскага выдання тэкст быў адаптаваны да царкоўнаславянскай мовы маскоўскай рэдакцыі.
* «Зярцала духоўнае» (каля 1652) — маральна-настаўленчы трактат, аўтарская перапрацоўка папярэдняга зборніка, з акцэнтам на грэх і пакаянне. Рукапісы кнігі захаваліся ў некалькіх спісах, у тым ліку аўтографах.

Творчасць Гедэона шырока выкарыстоўвала спадчыну такіх аўтараў, як Захарыя Капысценскі, Хрыстафор Філалет, Ісаія Капінскі, а таксама тэксты з выданняў Віленскай, Еўінскай, Куцеінскай і Маскоўскай друкарняў. У яго творах сустракаюцца і элементы лацінскай традыцыі (напрыклад, пераклады з Фамы Кемпійскага).

## Ідэйна-культурны кантэкст 
Гедэон выступае як прадстаўнік еўрапейскага, заходнеправаслаўнага тыпу мыслення, дзе злучаюцца багаслоўе, школьная адукацыя, палемічная культура і паэтычная рыторыка. Яго творы служылі мостам паміж Кіевам і Масквой, спрыялі ўвядзенню элементаў беларуска-ўкраінскай пісьмовай традыцыі ў маскоўскую кніжнасць.

З увагі на канфесійны падзел, вайну і складанасці ва ўзаемаадносінах паміж Масквой і Рэччу Паспалітай, яго творы былі актуальныя як у царкоўна-палітычным, так і ў культурна-асветніцкім кантэксце. Гедэон падкрэсліваў вернасць праваслаўю, выступаючы супраць уніяцтва і рымскаа-каталіцкага ўплыву, але пры гэтым карыстаўся метадамі заходняй палемічнай школы.

## Спадчына 
Працяглы час кнігі Гедэона разыходзіліся ў рукапісах. Яго творы паўплывалі на развіццё стараверскай літаратуры і былі пераўзяты ў культурны код Беларусі і Расіі. Цяпер даследчыкі ўсё болей звяртаюць увагу на яго творчасць як на сведчанне інтэлектуальнага ўзроўню беларуска-ўкраінскага манаства XVII стагоддзя.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пісьменнікі Вялікага Княства Літоўскага
Ісламскі фронт супраціву ў Сірыі

**Ісламскі фронт супраціву ў Сірыі** () — сірыйская паўстанцкая групоўка, створаная Сірыйскай сацыяльнай нацыяналістычная партыяй пасля падзенне рэжыму Башара Асада і ўварвання Ізраіля ў паўднёвыя раёны Сірыі.

## Гісторыя 
Ісламскі фронт супраціву ў Сірыі быў створаны 17 снежня 2024 года як Паўднёвы фронт вызвалення. Заяўленая мэта: абараніць сірыйскі народ і выгнаць Ізраіль з сірыйскай тэрыторыі. Члены арганізацыі заявілі, што групоўка створаная ў адказ на маўчанне і бяздзейнасць новага сірыйскага ўрада ў дачыненні да Ізраіля, які ў заяве названы «ворагам» і «акупантам». Падкрэсліваецца, што арганізацыя не звязаная ні з якой дзяржавай, канфесіяй або партыяй ні ў Сірыі, ні за мяжой.

9 студзеня 2025 года групоўка дала Ізраілю 48 гадзін на вывад усіх войск з буфернай зоны паблізу Галанскіх вышынь, у адваротным выпадку Армія абароны Ізраіля падвергнецца нападу.

26 студзеня Фронт ісламскага супраціву ў Сірыі ўзяў на сябе адказнасць за знішчэнне ізраільскага беспілотніка.

## Гл. таксама 
* Брыгада берагавой абароны

## Крыніцы 
Катэгорыя:Ваенізаваныя арганізацыі
Катэгорыя:Праўрадавыя ваенныя арганізацыі Грамадзянскай вайны ў Сірыі
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2024 годзе
Катэгорыя:Арганізацыі паводле алфавіта
Закон Зіверса

**Закон Зіверса** ў індаеўрапеістыцы рэгулюе вымаўленне глайдаў **w* і **j* у залежнасці ад  папярэдняга склада. Пасля «цяжкога» склада (які мае дыфтонг, доўгі галосны ці закрыты больш чым адным зычным) на месцы **j* вымаўлялася спалучэнне **ij*: напрыклад, і.-е. **koryos* > герм. **harjaz*, гоц. *harjis* "войска"; а і.-е. **ḱerdʰjos* > герм. **herdijas*, гоц. *hairdeis*  "пастух".

## Гісторыя 
Упершыню сітуацыю апісаў нямецкі лінгвіст Эдуард Зіверс, мэтай якога было патлумачыць некаторыя феномены ў германскіх мовах. Першапачаткова ён разглядаў толькі выпадкі з  у сярэдзіне слова.

Ф. Эджэртан паспрабаваў значна пашырыць рамкі дзеяння закона. Ён лічыў, што закон, які дзейнічаў для ўсіх шасці праіндаеўрапейскіх санорных (**l* **m* **n* **r* **w* **j*), быў актуальны для ўсіх пазіцый у слове. Так, форма **dyēws* "неба" вымаўлялася так, толькі калі яна ішла за словам, што заканчваецца на кароткі галосны. У іншых выпадках яна гучала ў два склады, **diyēws*.

Катэгорыя:Фанетычныя законы
Катэгорыя:Праіндаеўрапейская мова
Рэнэ Габле

**Рэнэ Габле** (; , Эр-сюр-ла-Ліс — , Парыж) — французскі дзяржаўны дзеяч, прэм'ер-міністр Францыі.

## Біяграфія 
Па прафесіі юрыст, ён стаў актыўным удзельнікам палітычнага жыцця, займаў розныя дзяржаўныя пасады, у тым ліку міністра адукацыі, міністра замежных спраў і міністра ўнутраных спраў. Ён быў вядомы сваёй прыхільнасцю да рэспубліканскіх каштоўнасцяў і свецкасці ў адукацыі.

З 11 снежня 1886 па 30 мая 1887 года займаў пасаду прэм’ер-міністра Францыі. Яго ўрад прыйшоў да ўлады ў перыяд палітычнай нестабільнасці і сутыкнуўся з рознымі крызісамі, уключаючы рэакцыю на рост падтрымкі генерала Буланжэ.

Пасля адстаўкі з пасады кіраўніка ўрада працягваў дзейнасць у парламенце і заставаўся ўплывовай фігурай у палітычным жыцці краіны да сваёй смерці ў 1905 годзе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Францыі
Шарль Флаке

**Шарль Тама Флаке** (; , Сен-Жан-П’е-дэ-Пор — , Парыж) — французскі дзяржаўны дзеяч, прэм'ер-міністр Францыі.

## Біяграфія 
Стаў вядомым як адзін з найбольш яркіх апанентаў улады падчас кіравання Напалеона III. Ён супрацоўнічаў з рознымі апазіцыйнымі газетамі і 4 верасня 1870 года ўдзельнічаў у абвяшчэнні рэспублікі ў ратушы Парыжа, а таксама браў удзел у абароне горада.

У 1871 годзе ён быў абраны дэпутатам у Нацыянальны сход, заснаваў Лігу рэспубліканскага адзінства дзеля абароны правоў Парыжа і спрабаваў пасябраваць Парыжскую камуну з урадам у Версалі. У 1876 годзе яго зноў выбралі дэпутатам, дзе ён далучыўся да радыкальнай фракцыі. У 1885–1888 гадах займаў пасаду старшыні Палаты дэпутатаў.

З 3 красавіка 1888 па 13 лютага 1889 года быў прэм’ер-міністрам і адначасова міністрам унутраных спраў. На гэтай пасадзе ён актыўна змагаўся супраць буланжыстаў і нават правёў вядомую дуэль з Жоржам Буланжэ, у якой цяжка параніў свайго апанента.

У 1889–1893 гадах зноў быў старшынёй Палаты дэпутатаў, а ў 1893 годзе стаў сенатарам. 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Францыі
Гаэтан дэ Рашбуэ

**Гаэтан дэ Грымадэ дэ Рашбуэ** (; , Анжэ — , Парыж) — французскі дзяржаўны дзеяч, прэм'ер-міністр Францыі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Анжэ, дэпартамент Мен і Луара. У 1831 годзе скончыў Парыжскую політэхнічную школу. Служыў у арміі пад камандаваннем маршала Патрыса дэ Мак-Магона, будучага прэзідэнта Францыі. Удзельнічаў у кампаніях Другой імперыі, у тым ліку ў Франка-прускай вайне 1870 года, дзе праявіў сябе як адважны афіцэр і атрымаў званне генерала.​

Падчас палітычнага крызісу 16 мая 1877 года, калі прэзідэнт Мак-Магон распусціў Палату дэпутатаў, быў прызначаны прэм’ер-міністрам 23 лістапада 1877 года. Яго ўрад, які атрымаў назву «ўрад спраў», не быў прызнаны Палатай дэпутатаў, якая адмовілася супрацоўнічаць з ім. У выніку ён падаў у адстаўку ўжо 13 снежня 1877 года.​

Хоць ён займаў пасаду прэм’ер-міністра нядоўга, яго прызначэнне адлюстроўвае напружанасць паміж прэзідэнцкай уладай і парламентам у перыяд Трэцяй рэспублікі. Яго кар'ера сведчыць пра складанасці пераходу Францыі да стабільнай парламенцкай дэмакратыі.​

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Францыі
Дзень аднаўлення Літоўскай дзяржавы

]]
**Дзень аднаўлення Літоўскай дзяржавы** () — дзяржаўнае свята Літвы, якое адзначаецца 16 лютага. Непрацоўны святочны дзень.

Ва ўмовах нямецкай акупацыі Літвы (тэрыторыя Ober Ost) 16 лютага 1918 года Літоўская Тарыба склала і падпісала «Акт аб незалежнасці Літвы», які абвясціў аднаўленне незалежнай дэмакратычнай Літоўскай дзяржавы, які абвяшчае:

Законам Літоўскай Рэспублікі «Аб святочных днях» ад 25 кастрычніка 1990 года (№ 31-757) 16 лютага абвешчана непрацоўным святочным днём.

## Гл. таксама 
* Дзень аднаўлення незалежнасці Літвы

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нацыянальныя святы
Наталля Арцёменка

**Наталля Арцёменка** (нар. ) — беларуская гандбалістка. Майстар спорту Рэспублікі Беларусь міжнароднага класа.

Выступала ў складзе нацыянальнай зборнай каманды Рэспублікі Беларусь з 1999 года, пяціразовая чэмпіёнка і пяціразовая ўладальніца Кубка Рэспублікі Беларусь. Выступала ў камандах БДУФК і БНТУ. У складзе зборнай каманды Рэспублікі Беларусь выступала на чэмпіянаце свету ў 1999 годзе ў Нарвегіі, у 2000 годзе была ўдзельніцай чэмпіянату Еўропы ў Румыніі, у 2002 годзе — удзельніца чэмпіянату Еўропы ў Даніі.

Як легіянер выступала за польскі гандбольны клуб «Kolporter» (Кельцэ).

Першымі трэнерамі былі Ігар Уладзіміравіч Шахоўскі і Віктар Апанасавіч Новікаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Natalia Artemenko

Катэгорыя:Гандбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па гандболе
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі міжнароднага класа
Жуль Сімон

**Жуль Сімон** (; , Лар’ян — , Парыж) — французскі дзяржаўны дзеяч, прэм'ер-міністр Францыі.

## Біяграфія 
У 1848 годзе быў абраны ў Нацыянальны сход як прадстаўнік ліберальных колаў. Як філосаф, ён прытрымліваўся ідэяў свабоды слова, працы і думкі. У снежні 1851 года адкрыта выступіў супраць дзяржаўнага перавароту Напалеона III, за што быў звольнены з пасады прафесара Сарбоны. Пасля гэтага ён прысвяціў сябе гістарычным і філасофскім даследаванням.

Пасля дэкларацыі лаяльнасці да дзяржаўнага ладу ў 1863 годзе быў абраны ў Заканадаўчы корпус, а ў 1868 выдаў працу "Радыкальная палітыка", якая разам з маніфестам Гамбеты 1869 года стала ідэалагічным падмуркам Французскай радыкальнай партыі.

У 1869 годзе быў пераабраны, а пасля падзення Напалеона III і паразы пад Седанам стаў членам Урада нацыянальнай абароны. 18 лютага 1871 года Адольф Цьер прызначыў яго міністрам народнай адукацыі, рэлігіі і прыгожых мастацтваў. Гэта пасаду ён займаў да 18 мая 1873 года — часу адстаўкі ўрада.

У 1875 годзе быў абраны членам Французскай акадэміі (месца № 8). Пасля перамогі рэспубліканцаў на выбарах 1876 года, прэзідэнт Патрыс дэ Мак-Магон прызначыў яго прэм’ер-міністрам 12 снежня 1876 года. Нягледзячы на ўмеранасць яго палітыкі, яго ўрад хутка сутыкнуўся з канфліктам з клерыкальным рухам, і ўжо 17 мая 1877 года прэзідэнт запатрабаваў яго адстаўкі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Францыі
Суданскі рэвалюцыйны фронт

**Суданскі рэвалюцыйны фронт**, **СРФ**  () — альянс суданскіх груповак, якія змагаліся супраць урада Амара аль-Башыра.

## Гісторыя 
Альянс створаны ў лістападзе 2011 года, аб’яднаўшы фракцыі аль-Нура і Мінаві з «Вызваленчага руху Судана», груповак «Рух за справядлівасць і роўнасць», «Народна-вызваленчы рух Судана–Поўнач» і іншыя. Праз утварэнне кааліцыі паўстанцы Дарфура і баевікі рэгіёнаў Блакітны Ніл і Паўднёвы Кардафан сталі каардынаваць свае дзеянні.

Пасля таго, як урад Башара быў зрынуты, новыя ўлады, якія пачалі працэс дэмакратызацыі краіны. Паўстанцы атрымалі месцы ў рэгіянальных органах улады і ў суверэнным савеце.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Узброеныя групоўкі ў Судане
Катэгорыя:Дарфурскі канфлікт
Гета ў Боркавічах

**Гета ў Боркавічах** (лета — верасень 1941) — яўрэйскае гета, месца прымусовага перасялення яўрэяў вёскі Боркавічы Верхнядзвінскага раёна пачдас Халакосту.

## Гісторыя 
Да вайны яўрэі ў Боркавічах жылі кампактна — у цэнтры мястэчка, уздоўж вуліцы, якая вяла на Дзісну, на поўдзень ад чыгуначнага пераезду

Нямецкія войскі акупавалі Боркавічы 10 ліпеня 1941 года. Захапіўшы мястэчка, немцы, рэалізуючы гітлераўскую праграму знішчэння яўрэяў, арганізавалі ў мястэчку гета. Габрэяў сагналі ў «Народны дом», дзе да вайны быў сельскі клуб — насупраць камендатуры.

Паводле адных сведчанняў, гета было абгароджана калючым дротам і ахоўвалася толькі перад канчатковым знішчэннем. Па іншых звестках — гета не было абгароджана, але напярэдадні расправы яўрэям забаранілі пакідаць свае дамы.

У адзін з дзён у пачатку верасня 1941 года (23 лютага 1942) усіх яўрэяў з «Народнага дома» вывелі і пагналі пешшу па дарозе на вёску Магеры. Іх адвялі прыкладна за 2 кіламетры, дзе насупраць праз дарогу ад заправачнай МТС, справа ад шашы на Дзісну, метрах у 150—200 у лесе была загадзя выкапана расстрэльная яма. Потым усіх расстралялі.

Усяго былі забітыя больш за 100 (каля 80) чалавек.

## Памяць 
У 2013 годзе на магіле ахвяр генацыду яўрэяў намаганнямі фонду Лазаруса быў усталяваны помнік.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Боркавічы
Катэгорыя:Гісторыя Верхнядзвінскага раёна
Катэгорыя:Боркавічы
Мар’ян Гумоўскі

**Мар’ян Гумоўскі** (; ) — польскі гісторык, сфрагіст і нумізмат.

## Біяграфія 
Сын Францішка, вядомага лекара ў Красценцы-над-Дунайцам і Шчаўніцы, і Жазефіны з Стэграў. Вучыўся ў гімназіях у Ясле і Тарнаве, атэстат атрымаў у гімназіі Св. Ганны ў Кракаве ў 1899 годзе. Паступіў у Ягелонскі ўніверсітэт, настаўнікамі былі Францішак Пекасінскі і Станіслаў Крыжаноўскі. Працягнуў адукацыю ў Мюнхене (Германія) і Італіі.

У 1909 годзе атрымаў ступень доктара філасофіі пад кіраўніцтвам Станіслава Кржыжаноўскага, тэмай доктарскай дысертацыі *«Грыўна і манета Пястаў»*. У 1913 годзе атрымаў у Ягелонскім універсітэце пасаду дацэнта кафедры нумізматыкі, пасля абароны дысертацыі *«Залатая манета ў сярэднявечнай Польшчы*».

У 1899—1916 гадах працаваў у калекцыі нумізматыкі Анджэя Патоцкага, у 1903—1919 гадах кіраваў музеем Чапскіх у Кракаве. У 1919—1932 гадах быў дырэктарам Нацыянальнага музея у Познані. Працаваў у Ягелонскім універсітэце (1909—1919) і Універсітэце ў Познані (1920—1930).

У 1908—1919 гадах быў рэдактарам газеты «Нумізматычна-археалагічныя ведамасці».

Удзельнічаў у камісіі па вызначэнні Дзяржаўнага знаку рэспублікі, створанай літоўскім урадам у 1929 годзе.

У міжваенны перыяд быў членам:

* Пазнаньскага таварыства сяброў навук;
* Нацыянальнага Савета па мастацтве (з 1922);
* Камісіі па рэстытуцыі твораў мастацтва з Расіі (1924—1925).

Пасля Другой сусветнай вайны працаваў у Універсітэце Мікалая Каперніка ў Торуні. У 1946 годзе атрымаў званне прафесара. У 1960 годзе выйшаў у адстаўку.

Аўтар каля 400 публікацый у галіне геральдыкі, нумізматыкі, сфрагістыкі, гісторыі і генеалогія. Сабраў калекцыю з 4 000 экслібрысаў, якая знікла без вестак у 1939 годзе.

## Асноўныя працы 
### Нумізматыка 
* Асноватворная праца «Podręcznik numizmatyki polskiej» (Кракаў, 1914), у 1960 годзе выдадзена ў Грацы на нямецкай мове (Handbuch der polnischen Numismatik).
* Moneta złota w Polsce średniowiecznej. — Kraków, 1912;
* Monety polskie — Warszawa, 1954;
* Moneta na Slasku do końza XIV wieku. — Kraków, 1935;
* Fałszerstwa monetarne Fryderyka II*.* — Poznań, 1948;
* Polskie skarby monet X i XI wieku — Warszawa, 1953;
* Bibliografia numizmatyki polskiej — Toruń, 1967.

### Геральдыка 
* Herby miast litewskich // Ateneum Wileńskie. R. X. — Wilno, 1935;
* Herby miast polskich. -- Warszawa, 1965.

### Сфрагістыка 
* Pieczęcie królów polskich. — Kraków, 1919;
* Pieczęcie książąt litewskich // Ateneum Wileńskie. R. VII. Z. 3—4, 1930;
* Pieczęcie i herby miast wielkopolskich. — Poznań, 1932

## Гл. таксама 
* Ігнацы Загурскі
* Уладзіслаў Сямковіч

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — 408 с.
* 
* *Sławomir Kalembka* (red.): Pracownicy nauki i dydaktyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 1945—2004. Materiały do biografii. Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2006, s. 259—260. ISBN 83-231-1988-0.

Катэгорыя:Генеалогі Польшчы
Катэгорыя:Гісторыкі Польшчы
Катэгорыя:Нумізматы Польшчы
Дэмакратычная юніянісцкая партыя (Судан)

**Дэмакратычная юніянісцкая партыя, ДЮП** () — правацэнтрысцкая суданская палітычная партыя, звязаная з суфійскім ордэнам Хатмія.

## Гісторыя 
Партыя ўзнікла ў 1952 годзе на базе гурткоў суфійскага ордэна Хатмія, заснаванага ў першай палове XIX стагоддзя Махамедам Асманам аль-Міргані II, і гарадской нацыяналістычнай партыі Ашыга Ісмаіла аль-Ажары, створанай у 1943 годзе. Першапачатковая назва — Нацыянальная юніянісцкая партыя (НЮП).

На першых парламенцкіх выбарах у Судане НЮП атрымала большасць. Аль-Ажары стаў прэм’ер-міністрам.

У 1956 годзе ўнутраныя рознагалоссі паміж фракцыяй аль-Ажары і ордэнам Хатмія прывялі да расколу партыі. Прыхільнікі ордэна Хатмія заснавалі асобную Народную дэмакратычную партыю (НДП). 

У снежні 1967 года члены НДП і НЮП аб’ядналіся ў Дэмакратычную юніянісцкую партыю. На выбарах 1968 года рух атрымаў большасць і сфармаваў кааліцыйны ўрад з партыяй Ума. У 1969 годзе ДЮП была адхілена ад улады праз пераварот палкоўніка Німейры.

На выбарах 1986 года партыя заняла другое месца па колькасці месцаў у парламенце. Яе кіраўнік Ахмед аль-Міргані стаў прэзідэнтам Судана, але ў 1989 годзе ён быў зрынуты ў выніку ваеннага перавароту Амара аль-Башыра. З тых часоў старшыня партыі заставаўся ў эміграцыі ў Егіпце. 

У 1989 годзе далучылася да кааліцыі «Нацыянальны дэмакратычны альянс».

У лістападзе 2022 года, пасля дзяржаўнага перавароту генерала аль-Бурхана ў 2021 годзе, Міргані вярнуўся на радзіму, але неўзабаве з’ехаў у Егіпет.

## Ідэалогія 
Выступае за аб’яднанне Судана і Егіпта. Асноўныя пастулаты: плюралізм у палітыцы, змешаная эканоміка і свецкасць.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нацыяналістычныя партыі
Дзмітрый Іосіфавіч Гулія

**Дзмітрый Іосіфавіч Гулія** (, пры нараджэнні **Гач Урысавіч Гулія**, ; 9 (21) лютага 1874, сяло Уарча, Абхазія — 7 красавіка 1960, сяло Агудзера, Абхазія) — абхазскі пісьменнік, народны паэт Абхазскай АССР (1937). Заснавальнік абхазскай пісьмовай літаратуры.

## Беларускія пераклады 
* Гулія, Д. Выбранае: вершы [пераклад з абхазскай мовы] / Д. Гулія. – Мінск : Мастацкая літаратура, 1974. – 142, [1] с., [1] л. партр. – (Паэзія народаў СССР)

Катэгорыя:Пісьменнікі Абхазіі
Гінагенез

**Гінагенез** — форма партэнагенезу, сістэма бясполага размнажэння, якая патрабуе прысутнасці спермы без фактычнага ўдзелу яе ДНК для развіцця арганізма. Бацькоўская ДНК раствараецца або разбураецца, перш чым можа зліцца з яйцаклеткай. Яйцаклетка арганізма здольная развіцца без аплоднення ў дарослую асобіну, выкарыстоўваючы толькі генетычны матэрыял маці. Гінагенез часта называюць «**спермапаразітызмам**» ў сувязі з бессэнсоўнай роляй мужчынскіх гамет. Гінагенетычныя віды, скарочана «гінагены», з’яўляюцца аднаполымі, што азначае, што яны павінны спарвацца з самцамі блізкароднасных двухполых відаў, якія звычайна размнажаюцца палавым шляхам.

Гінагенез — нявыгадная сістэма спарвання для самцоў, бо яны не могуць перадаць сваю ДНК. Пытанне аб тым, чаму існуе гэты спосаб размнажэння, улічваючы, што ён, здаецца, спалучае ў сабе недахопы як бясполага, так і палавога размнажэння, застаецца нявырашаным у галіне эвалюцыйнай біялогіі. Мужчынскім эквівалентам гэтага працэсу з’яўляецца андрагенез, дзе бацька з’яўляецца адзінай крыніцай ДНК.

## Прыклады 
Большасць гінагенетычных відаў — рыбы або земнаводныя. Асобіны *A. platineum* звычайна жывуць побач з любым з гэтых бацькоўскіх відаў, каб атрымаць доступ да іх спермы. У мурашак пол вызначаецца сістэмай гапладыплоіднасцю: з неаплодненых яец развіваюцца гаплоідныя самцы, а з аплодненых — дыплоідныя самкі. У гэтага віду — яго спецыфічны эпітэт *impaternata*, які азначае «без бацькі» — каралева размнажаецца шляхам палавога акту, але без апладнення, з гінагенетычна створанымі самкамі, самцы паходзяць з «яец-бязбацькавічаў». Паколькі гэтыя самцы гаплоідныя, яны генетычна ідэнтычныя аднаму з двух бацькоўскіх відаў, але нараджаюцца каралевай *M. impaternata*. Такім чынам, маткам не трэба паразітычна спарвацца з самцамі любога з бацькоўскіх відаў. Гэтая сітуацыя ўнікальная.

## Гл. таксама 
* Клептон
* Гібрыдагенез у вадзяных жаб
* Гонахарызм
* Гетэрасексуальнасць

## Крыніцы 
Катэгорыя:Паразітызм
Катэгорыя:Заалогія
Катэгорыя:Палавое размнажэнне
Катэгорыя:Бясполае размнажэнне ў жывёл
Уладзімір Георгіеў

**Уладзімір Іванаў Георгіеў** (, с. Габарэ — , Сафія) — балгарскі лінгвіст, акадэмік.

## Унёсак у навуку 
Вядомы працамі па параўнальна-гістарычным мовазнаўстве індаеўрапейскіх моў, у тым ліку палеабалканскіх моў. Адзін з кіраўнікоў рэформы балгарскага правапісу 1945 г. Прафесар Сафійскага ўніверсітэта імя св. Клімента Охрыдскага.

Аўтар некалькіх спроб дэшыфроўкі пісьменнасцей (Лінейнае пісьмо Б, Фесцкі дыск) і інтэрпрэтацыі моў (этруская мова, надпісы Лінейным пісьмом А) старажытнага Міжземнамор’я, заснаваных на параўнальным метадзе. У рамках індаеўрапеістыкі адстойваў блізкасць балта-славянскіх моў з германскімі, а таксама даследаваў фракійскую мову.

Галоўны рэдактар «Кароткай балгарскай энцыклапедыі» (1962–1969), энцыклапедыі «А–Я» (1974), энцыклапедыі «България» (т. 1., 1978).

## Зноскі
Сезон 2006/2007 ГК БНТУ

У сезоне 2006/2007 жаночы гандбольны клуб «БНТУ» з горада Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2006/2007 (**Чэмпіён**).

## Склад каманды 
* Кацярына Анцімонік (1986)
* Кацярына Аўсеенка (1988)	
* Ганна Бандарэнка (1988)
* Сафія Бяльніцкая (1989)
* Вольга Чырык (1986)	
* Святлана Дзядзенка (1984)
* Кацярына Драздова (1985)
* Ганна Дземянчонак (1989)
* Наталля Дзмітрыева (1978)	
* Яўгенія Еўдакімовіч (1984)
* Кацярына Гусянок (1988)
* Марына Кажурава (1988)	
* Марына Хітрык (1985)
* Алена Кулік (1979)	
* Наталля Кур’яновіч (1988)	
* Вольга Лагун (1987)
* Ірына Лазоўская (1988)
* Наталля Мароз (1989)
* Валянціна Несцярук (1988)
* Ганна Нікалаенка (1984)
* Вікторыя Панасюк (1985)	
* Кацярына Ступакова (1988)	
* Ганна Сухамірава (1984)	
* Алена Тарасюк (1988)
* Кацярына Валяватая (1989)
* Таццяна Рыжэвіч (1974)

## Трэнеры каманды 
*  Канстанцін Шаравараў (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2005/2006 ГК БНТУ
* Сезон 2007/2008 ГК БНТУ-БелАЗ

## Спасылкі 
* WOMEN’S EC / EHF CL 2007 2006-07 BNTU Minsk Region
* WOMEN’S EC / EHF CUP 2007 2006-07 BNTU Minsk Region
2006/2007
БНТУ
Катэгорыя:2006 год у Мінску
Катэгорыя:2007 год у Мінску
Вальтэр Порцыг

**Вальтэр Порцыг** (; ) — нямецкі філолаг.

Асноўныя працы ў галіне параўнальнага індаеўрапейскага мовазнаўства, старажытнагрэчаскай мовы і літаратуры. Таксама вядомы сваімі даследаваннямі старажытнаіндыйскага эпаса «Махабхарата».

У 1922—25 гадах выкладаў у Лейпцыгскім універсітэце. Прафесар універсітэтаў Берна, Ены (з 1935), Страсбурга (1941-44) і Майнца (з 1951).

З 1935 года выдаваў часопіс «Indogermanisches Jahrbuch».

## Працы 
* Das Schlangenopfer, Lpz., 1924;
* Aischylos, die attische Tragodie, Lpz., 1926;
* Die Namen fur Satzinhalte in Griechischen und im Indogermanischen, В., 1942;
* Das Wunder der Sprache. Ergebnisse, Probleme und Methoden der modernen Sprachwissenschaft, 1950.
* Das Wunder der Sprache, 3 Aufl., Bern, 1962;
* Die Gliederung des Indogermanischen Sprachgebiets, Hdlb., 1954; у рускім перакладзе — Членение индоевропейской языковой области, М., 1964.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Філолагі Германіі
Катэгорыя:Памерлі ў Майнцы
Норберт Ёкль

**Норберт Ёкль** (; ) – аўстрыйскі філолаг, адзін з заснавальнікаў албаністыкі.

## Зноскі
Крыжаўзвіжанскі Бізюкоў манастыр

**Крыжаўзвіжанскі Бізюкоў манастыр**, поўная назва **Патрыяршы мужчынскі манастыр у гонар Узвышэння Крыжа Гасподняга** — былы праваслаўны манастыр, існаваў з 1640 года да пачатку XIX ст. каля Дарагабужа на правым беразе Дняпра. Цэнтр праваслаўя Смаленскага ваяводтва, пасля вяртання зямлі ў 1611 годзе ў склад Вялікага Княства Літоўскага, значны асяродак кніжнай культуры і духоўнасці ў межах усходнеславянскай (украінска-беларускай) традыцыі.

## Гісторыя 
Манастыр заснаваны каля 1640 года Фёдарам і Пятром Салтыковымі, сынамі маскоўскага баярына Міхаіла Салтыкова, які перайшоў на службу да караля і вялікага князя Жыгімонта Вазы. Заснаванне манастыра падтрымлівала Кіеўская мітраполія, як частку супраціву ўніяцкай і каталіцкай экспансіі ў рэгіёне.

З першага перыяду існавання манастыр быў апорай праваслаўя, дзе захоўваліся ўсходнеславянскія літургічныя і адукацыйныя традыцыі. Асноўную частку браціі складалі манахі з Куцейнаўскага манастыра, у тым ліку першы ігумен — іераманах Гедэон, аўтар некалькіх багаслоўскіх трактатаў. У 1640-1650-я гады манастыр праследаваўся ўладамі Рэчы Паспалітай, падвяргаўся нападам уніятаў.

Пасля пачатку вайны 1654—1667 гадоў, рэгіён трапіў пад уладу Маскоўскай дзяржавы і ў 1654 годзе манастыр перайшоў пад юрысдыкцыю маскоўскага патрыярха, але захаваў стаўрапігіяльны статус (непадпарадкаванне мясцоваму епіскапу). У 1689 годзе патрыярх Іаакім пацвердзіў гэты статус, што было вынікам працяглай барацьбы з прадстаўнікамі Смаленскай епархіі.

## Упадак і знікненне 
Пасля секулярызацыі царкоўных зямель у 1764 годзе манастыр паступова страціў эканамічную самастойнасць, а ў 1803 г. быў афіцыйна скасаваны. Браты былі пераведзены ў новаствораны Свята-Грыгорыеўскі Бізюкоў манастыр на Дняпры (Херсоншчына).

## Спадчына 
На пачатку XX ст. руіны храмаў яшчэ выкарыстоўваліся для царкоўных патрэб. У 1930-я гады цэрквы былі закрыты, а падчас Другой сусветнай вайны — канчаткова разбураны. Да сённяшняга часу ад манастыра засталіся фрагменты падмуркаў і могілак.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Смаленскае ваяводства
Сырвэ (мыс)

**Сырвэ** () — мыс, крайні паўднёвы пункт архіпелага Маанзунд, размешчаны на востраве Саарэмаа, які абмываецца водамі Ірбенскага праліва, які аддзяляе Рыжскі заліў ад Балтыйскага мора.

Адлегласць ад мыса Царэль да мыса Колкасрагс (Курзэмскі паўвостраў, Латвія) — 34,4 км.
Катэгорыя:Мысы Балтыйскага мора
Катэгорыя:Мысы Эстоніі
Катэгорыя:Саарэмаа
Фесцкі дыск

**Фе́сцкі дыск** — унікальны помнік пісьма, меркавана мінойскай культуры эпохі сярэдняй ці позняй бронзы (2-е тысячагоддзе да н. э.).

Дыск дыяметрам 16 см, выраблены з тэракоты, знойдзены пры раскопках горада Фест на востраве Крыт у 1908 годзе. Яго дакладнае прызначэнне, а таксама месца і час вырабу дакладна не вядомы.

Фесцкі дыск уваходзіць у пастаянную экспазіцыю археалагічнага музея горада Іракліён на востраве Крыт (Грэцыя).

## Гісторыя адкрыцця 
Дыск быў знойдзены італьянскай археалагічнай экспедыцыяй Федэрыка Хальбера ўвечары 3 ліпеня 1908 года пры раскопках старажытнага мінойскага горада Фест, што месціцца недалёка ад Агія Трыяды на паўднёвым узбярэжжы Крыта. Палацавы комплекс, хутчэй за ўсё, быў часткова зруйнаваны ў выніку землятрусу, які выклікаў вывяржэнне вулкана на востраве Сантарын (каля 1628 года да н. э.) і закрануў значную частку Міжземнамор'я.

Артэфакт знайшоў археолаг Луіджы Пернье ў культурным слоі аднаго з падсобных памяшканняў (пакой № 8 — відаць, храмавае сховішча) пабудовы № 101 пры ўскрыцці першага палаца. Дыск знаходзіўся ў галоўнай ячэйцы тайніка, замаскіраванага ў падлозе пакоя пад слоем тынкоўкі. Змесціва патайных ячэек складалі попел, чарназём, а таксама вялікая колькасць абгарэлых бычыных костак.

У паўночнай частцы галоўнай ячэйкі, у тым жа культурным слоі, на некалькі дзюймаў на паўднёвы ўсход ад дыска была знойдзена разламаная таблічка PH-1 лінейнага пісьма А.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Нерасшыфраваныя пісьменнасці
Катэгорыя:Эгейскае пісьмо
Катэгорыя:Эгейская цывілізацыя
Катэгорыя:Складовыя пісьменнасці
Сырвэ (Харку)

**Сырвэ** () — вёска на поўначы Эстоніі ў воласці Харку, павет Хар'юмаа.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Віці

**Віці**:

## Прозвішча 
* Моніка Віці — італьянская актрыса

## Тапонім 
* Віці (Харку)
Працэс (інфарматыка)

**Працэс** — абстракцыя аперацыйнай сістэмы над апаратнымі рэсурсамі камп’ютара (працэсарам, памяццю і прыладамі ўводу і вываду), патрэбная для выканання прыкладных праграм. Насамрэч інструкцыі розных каманд могуць перамяжоўвацца ў працэсары або выконвацца  ў розных ядрах мнагаядзернага працэсара, але дзякуючы абстракцыі працэсу з пункту гледжання праграмы гэта выглядае так, нібыта яна мае эксклюзіўны доступ да рэсурсаў і яе інструкцыі выконваюцца працэсарам паслядоўна без перапынкаў на выкананне інструкцый іншых праграм.

Аперацыйная сістэма захоўвае кантэкст выканання праграмы, такі як стан рэгістраў працэсара і памяці. Пры пераходзе паміж рознымі працэсамі АС ажыццяўляе пераключэнне кантэксту, то бок захаванне і загрузку кантэкстаў адпаведных праграм. За кіраванне працэсамі адказвае ядро аперацыйнай сістэмы, якое заўсёды знаходзіцца ў памяці і само па сабе не з’яўляецца асобным працэсам. Праграмы могуць перадаваць кантроль ядру аперацыйнай сістэмы для стварэння новых працэсаў або іншых аперацый з дапамогай спецыяльных інструкцый — сістэмных выклікаў. Тады ядро выконвае неабходную аперацыю і вяртае кантроль назад да прыкладной праграмы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тэхналогіі ў аперацыйных сістэмах
Сезон 2014/2015 ЖГК Гомель

У сезоне 2014/2015 жаночы гандбольны клуб «Гомель» з горада Гомель прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2014/2015 (**Сярэбраны прызёр**),
* Кубак Беларусі 2015 (**Уладальнік **).

## Склад каманды 
* Яўгенія Еўдакімовіч (1984)
* Кацярына Смірнова (1988)
* Крысціна Ахраменка (1995)
* Яна Гром (1995)
* Ірына Дронава (1981)
* Яна Емяльяненка (1992)
* Валерыя Заря (1987, Украіна)
* Дар’я Курыліна (1995)
* Юлія Андрайчук (1992, Украіна)
* Кацярына Дубоўцава (1989)
* Ірына Малючэнка (1990, Украіна)
* Ганна Рэдзька (1989, Украіна)
* Таццяна Цырыбка (1989)
* Вікторыя Шаманоўская(1993)
* Вольга Вінакурава (1994)

## Трэнеры каманды 
*  Ігар Чаброў (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2013/2014 ЖГК Гомель
* Сезон 2015/2016 ЖГК Гомель

## Спасылкі 
* Women’s EC / EHF Cup 2015 2014-15
* Неведомые и знакомые
2014/2015
Гомель
Катэгорыя:2014 год у Гомелі
Катэгорыя:2015 год у Гомелі
Валерыя Заря

**Валерыя Заря** (нар. ) — украінская гандбалістка.

Прадстаўляў каманду КАР «КАССК» (Бравары), першым трэнерам была Людміла Сяргееўна Фралова . Выступала за кіеўскі «Спартак». Два гады выступала ў Польшчы за «Старт». У жніўні 2014 года папоўніла шэрагі клуба «Гомель».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Неведомые и знакомые
* Valeriya Zorya
* Женская команда ГК «Гомель» пополнилась еще одной гандболисткой сборной Украины 
* Gotowi do Startu: Valeriia Zoria

Катэгорыя:Гандбалісткі Украіны
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Украіны па гандболе
Катэгорыя:Майстры спорту Украіны
Марш

**Марш**:

* **Марш** — частка лесвіцы паміж дзвюма лесвічнымі пляцоўкамі.
* Маршы — тып ландшафту, нізінныя поласы марскога ўзбярэжжа, якія затапляюцца.
* Марш — жанр інструментальнай музыкі.

## Персаналіі 
* Джын Марш (1934—2025) — англійская актрыса і тэлесцэнарыст.
* Отніэл Чарлз Марш — амерыканскі палеантолаг.
Андрайчук

**Андрайчук** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Мікалай Канстанцінавіч Андрайчук (нар. 1957) — беларускі юрыст і палітык.
* Юлія Юр’еўна Андрайчук (нар. 1992) — украінская гандбалістка.
Юлія Юр’еўна Андрайчук

**Юлія Юр’еўна Андрайчук** (нар. ) — украінская гандбалістка.

У 2013 годзе скончыла Дзяржаўны падатковы ўніверсітэт.

Займаецца гандболам з 7 гадоў. Выхаванка СДЮШАР № 2 (Кіеў), первшым трэнерам была Людміла Бобрусь. Прафесійную кар'еру пачала ў клубе «Падатковы ўніверсітэт». У 2009 годзе атрымала званне майстар спорту Украіны за 3-е месца на чэмпіянаце Украіны.

З ліпеня 2013 пачатку выступу за «Ладу» з Тальяці, з якой выйграла Кубак ЕГФ.

8 ліпеня 2014 падпісала кантракт з клубам «Гомель». У 2015 годзе перайшла ў турэцкі «Ардашэн».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Неведомые и знакомые
* Yuliya Andriychuk

Катэгорыя:Гандбалісткі Украіны
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Украіны па гандболе
Катэгорыя:Майстры спорту Украіны
Катэгорыя:Выпускнікі Дзяржаўнага падатковага ўніверсітэта
Эпідэмічны сыпны тыф

**Эпідэмічны сыпны тыф** — інфекцыйнае захворванне, узбуджальнікам якога з’яўляецца рыкетсія Провачака (Rickettsia prowazekii). Захворванне з’яўляецца класічным трансмісіўным антрапанозам. Крыніцай інфекцыі звычайна служыць чалавек, хворы на эпідэмічную ці спарадычную рэцыдыўную (хвароба Брыля — Цынсера) форму сыпнога тыфу.

## Крыніцы
Сезон 2014/2015 ГК Гараднічанка

У сезоне 2014/2015 жаночы гандбольны клуб «Гараднічанка» з горада Гродна прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2014/2015 (**Бронзавы прызёр**),
* Кубак Беларусі 2015 (**Бронзавы прызёр**).

## Склад каманды 
* Рэгіна Кудраўцава (1989)
* Валянціна Янкоўская (1987)
* Юлія Кунцэвіч (1995)
* Юлія Булава (1983)
* Лізавета Ліс (1995)
* Валерыя Федаровіч (1996)
* Ірына Шарапаноўская (1988)
* Ірына Спас (1987)
* Крысціна Азоліна (1991)
* Наталля Гесць (1994)
* Наталля Коціна (1991)
* Аляксандра Пакульская (1997)
* Ірына Мокат (1994)
* Анастасія Калмычкава (1996)
* Вікторыя Касюк (1997)
* Надзея Манікайла (1995)
* Таццяна Сумарока (1990)
* Дэбара Нкейрука Аруквэ (1996)

## Трэнеры каманды 
*  Сяргей Камбур (галоўны трэнер)
*  Аляксандр Сыцько (трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2013/2014 ГК Гараднічанка
* Сезон 2015/2016 ГК Гараднічанка

## Спасылкі 
* Победа над Березиной
* Состав команды сезона 2014—2015
* WOMEN'S EC / CHALLENGE CUP 2015 2014-15 Gorodnichanka
2014/2015
Гараднічанка
Катэгорыя:2014 год у Гродне
Катэгорыя:2015 год у Гродне
Тыскрэ (Харку)

**Тыскрэ** () — вёска на поўначы Эстоніі ў воласці Харку, павет Хар'юмаа.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Тыскрэ (Талін)

**Тыскрэ** () — мікрараён у раёне Хааберсты горада Таліна, Эстонія. Размешчаны на захадзе Таліна, на беразе заліва Какумяэ. Ручай Тыскрэ аддзяляе яго ад мікрараёнаў Какумяэ і Вісмейстры. Мяжуе з воласцю Харку павета Хар'юмаа. Плошча — 1,39 км². На тэрыторыі мікрараёна знаходзіцца пляж Тыскрэ.

Самыя працяглыя вуліцы мікрараёна Тыскрэ: Клаагарана, Роастыку, Талудэваху, Тыскравялья.

Катэгорыя:Мікрараёны Таліна
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025

**Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2025** (35-ы Чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе сярод каманд Вышэйшай лігі) — чэмпіянат па футболе сярод беларускіх каманд 2025 года.

## Рэгламент 
17 лютага 2025 года бкмекерская кампанія «Betera» стала генеральным партнёрам чэмпіянату Беларусі па футболе.

У турніры прымаюць удзел 16 каманд, якія гуляюць паміж сабой па два матчы — дома і ў гасцях (усяго па 30 матчаў, 30 тураў). Па выніках сезона каманды, якія занялі 15-е, 16-е месцы ў Вышэйшай лізе, наўпрост пакінуць турнір, замест іх ў Вышэйшую лігу выйдуць дзве найлепшыя каманды Першай лігі, а 14-я каманда Вышэйшай лігі правядзе два дадатковыя пераходныя матчы з трэцяй камандай Першай лігі за месца ў Вышэйшай лізе на наступны сезон.

## Змены ў параўнанні з папярэднім сезонам 
Згодна з вынікамі сезона 2024, салігорскі «Шахцёр» і магілёўскае «Дняпро» страцілі месца ў Вышэйшай лізе, «Маладзечна» і «МЛ Віцебск» выйшлі з Першай лігі ў Вышэйшую. Па выніках пераходных матчаў месца ў Вышэйшай лізе захаваў наваполацкі «Нафтан», які перамог «Ніву» з Доўбізна.

**Клубы, якія выйшлі ў Вышэйшую лігу з Першай лігі**
* «Маладзечна» (1-е месца ў Першай лізе 2024)
* «МЛ Віцебск» (2-е месца ў Першай лізе 2024)

**Клубы, якія страцілі месца ў Вышэйшай лізе па выніках сезона 2024**
* «Шахцёр» (Салігорск) (16-е месца ў Вышэйшай лізе 2024)
* «Дняпро» (Магілёў) (15-е месца ў Вышэйшай лізе 2024)

## Клубы-ўдзельнікі 
### Прадстаўніцтва па рэгіёнах 
У 35-м чэмпіянаце Беларусі па футболе прымалі ўдзел футбольныя клубы з усіх абласцей краіны, акрамя Магілёўскай.

### Стадыёны 
## Турнірная табліца 

### Вынікі матчаў 
### Лідары чэмпіянату 

ImageSize = width:800 height:80
PlotArea = left:20 right:30 bottom:40 top:0
Period = from:1 till:32.9
ScaleMajor = unit:year increment:1 start:1
TimeAxis = orientation:horizontal
Colors =
  id:Dinamo-M value:rgb(0.2,0.6,0.9)
  id:Gomel value:rgb(0,0.8,0)
  id:Shahtior value:rgb(1,0.7,0.0)
  id:Minsk value:rgb(1,0.0,0.0)
  id:Dinamo-B  value:rgb(0.3,0.7,1)
  id:BATE value:rgb(0.9,0.9,0.0)
  id:Neman value:rgb(0.3,1,0.3)
  id:Naftan value:rgb(0.9,0.1,0.1)

PlotData=
  bar:Position width:15 color:white align:center

  from:1 till:2 shift:(0,19) text:"Нём" color:Neman
  from:2 till:5 shift:(0,19) text:"Сла" color:Naftan
  from:5 till:9 shift:(0,19) text:"МЛВ" color:Shahtior
  from:10 till:13 shift:(0,19) text:
  from:13 till:14 shift:(0,19) text:
  from:14 till:20 shift:(0,19) text:
  from:20 till:32.9 shift:(0,19) text:

## Статыстыка гульцоў 
### Бамбардзіры 
Крыніца: Football.By

### Асістэнты 
Крыніца: Football.By

## Колькасць галоў 
### Па турах 
|

|

|

|

|

|

|

|

|

|

|

|

|

|

|

|

|

|

|

|

|

|

|

|

|

|

|

|

|

|

|

|- align=center style="font-size:80%;"
|01||02||03||04||05||06||07||08||09||10||11||12||**13**||14||15||16||17||18||19||20||21||22||23||24||25||26||27||28||29||30||31||**32**||
|-
| colspan="31" |

|}
|}

## Наведвальнасць 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* на сайце football.by

2025
Беларусь
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2025 годзе
Суурупі

**Суурупі** () — вёска ў паўночнай Эстоніі на беразе Фінскага заліва, у воласці Харку павета Хар'юмаа. Размешчана за 23 кіламетры на захад ад Таліна, на паўвостраве Суурупі. Вышыня над узроўнем мора — 35 метраў.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Кунда (рака)

**Кунда** () — рака ў Эстоніі. Цячэ па тэрыторыі валасцей Віні, Ракверэ і Віру-Нігула ў павеце Ляэнэ-Вірумаа на паўночным усходзе краіны.

Даўжыня ракі — 69 км, плошча басейна — 530 км².

Выток ракі знаходзіцца за 1,5 км на поўнач ад пасёлка Роэла, на ўсходнім схіле ўзвышша Пандыверэ. У ніжнім цячэнні працякае праз усходнюю частку горада аднайменнага горада. Упадае бухту Кунда-Лахта Фінскага заліва.
Катэгорыя:Рэкі Эстоніі
Яцір

**Яцір** () — лясны масіў у Ізраілі. Самы вялікі лес у Ізраілі, плошча — больш за 40 км².

Лес Яцір размешчаны на Хеўронскім нагор’і, у паўночнай частцы пустыні Негеў, на вышыні 600—900 м над узроўнем мора. Самы паўднёвы лясны масіў у Ізраілі.

Пасаджаны пры непасрэднай падтрымцы Таварыства аховы прыроды і «Керэн Каемет ле-Ісраэль». Работы пачаліся ў 1964 годзе.

Колькасць дрэў — больш за чатыры мільёны, там растуць хвоі віду , кіпарысы і дубы. Па перыметры разбіты вішнёвыя, персікавыя сады, міндалевыя гаі і вінаграднікі.

Папулярнае месца адпачынку, у ім пракладзены абсталяваныя турыстычныя маршруты.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лясы
Катэгорыя:Ахоўныя прыродныя тэрыторыі Ізраіля
Сезон 2020/2021 ГК «Вікторыя-Бярэсце»

У сезоне 2020/2021 жаночы гандбольны клуб «Вікторыя-Бярэсце» з горада Брэст прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2020/2021 (**Бронзавы прызёр**),
* Кубак Беларусі 2021 (**Фіналіст**).

## Склад каманды 
* Лілія Бурдук (1989)
* Аляксандра Чашчавік (1998)
* Вікторыя Трушына (2003)
* Таццяна Пятручык (1989)
* Лізавета Кугач (2002)
* Ганна Бардзіян (1996)
* Зарана Пташынская (2000)
* Кацярына Валавая (2000)
* Анастасія Сівуха (2002)
* Дзіяна Бярынчык (2000)
* Алена Мінушова (1996)
* Ірына Пучко (1988, Малдова)
* Ірына Шынкарук (1994)
* Алёна Алексяюк (1991)
* Валерыя Кузьмянкова (2002)
* Алёна Трызна (1998)
* Марына Люльковіч (2003)

## Трэнеры каманды 
*  Васіль Козар (галоўны трэнер)
*  Юрый Карпук (трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2019/2020 ГК «Вікторыя-Бярэсце»
* Сезон 2021/2022 ГК «Вікторыя-Бярэсце»

## Спасылкі 
* Заявка команды ГК «Виктория-Берестье» на сезон 2020/21
2020/2021
Вікторыя-Бярэсце
Катэгорыя:2020 год у Брэсце
Катэгорыя:2021 год у Брэсце
Сезон 2014/2015 ГК «Вікторыя-Бярэсце»

У сезоне 2014/2015 жаночы гандбольны клуб «Вікторыя-Бярэсце» з горада Брэст прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2014/2015 (**4-е месца**),
* Кубак Беларусі 2015 (**4-е месца**).

## Склад каманды 
* Пятручык
* Трызна
* Карэцкая
* Пучко
* Мінушова
* Місіюк
* Галкіна
* Шлыкова
* Бандарэнка
* Панасюк
* Філарэтава
* Чарбашян

## Трэнеры каманды 
*  Уладзімір Саўко (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2013/2014 ГК «Вікторыя-Бярэсце»
* Сезон 2015/2016 ГК «Вікторыя-Бярэсце»

## Спасылкі 
* Чемпионат Беларуси. Результаты 14.02.2015
* Чемпионат Беларуси. Результаты дня 05.03.2015
* Чемпионат Беларуси. «Берестье» крупно обыграло «Витебск»
* Победа над Березиной
* Виктория-Берестье (Брест) — БНТУ-БелАЗ (Минская обл.) 20:31 (8:18)
2014/2015
Вікторыя-Бярэсце
Катэгорыя:2014 год у Брэсце
Катэгорыя:2015 год у Брэсце
Сырвэ (маяк)

**Маяк Сырвэ** () — адзін з найстарэйшых маякоў у Эстоніі. Першапачаткова быў пабудаваны ў 1646 годзе купцом Эберт-Дэлінгсгаўзенам, цяперашняе збудаванне датавана 1960 годам.

Маяк размешчаны ў вёсцы Сяэрэ, на мысе Сырвэ і забяспечвае бяспеку плавання ў Ірбенскім праліве.

## Гісторыя 
Першапачаткова быў выкананы з дрэва і меў вышыню 34,7 метра над узроўнем мора. З-за дрэннага выбару месцазнаходжання канструкцыя магла быць затоплена, з прычыны чаго маяк быў разабраны і перанесены на больш бяспечнае месца.

У 1807 годзе драўляную вежу замянілі на каменную і яе вышыня павялічылася да 35 метраў. У 1850 годзе вежа была надбудавана і ў выніку мела вышыню 36,5 метраў. У гэты ж час побач з маяком былі пабудаваны драўляныя дамы для абслуговаючага персаналу. У 1918 годзе маяк трапіў у зону баявых дзеянняў, але неўзабаве быў адноўлены і поўнасцю функцыянаваў.

У час Другой сусветнай вайны ён атрымаў сур’ёзныя пашкоджанні і быў адрамантаваны толькі да 1949 года. У 1960 годзе каменная вежа была заменена на жалезабетонную. У выніку гэтага вышыня маяка павялічылася да 48 метраў над узроўнем мора.
Катэгорыя:Саарэмаа
Катэгорыя:Маякі Балтыйскага мора
Клоўсава

**Клоўсава** (, ) — былая вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці.

Знаходзілася за 10 км ад чыгуначнай станцыі Фаніпаль на лініі Мінск — Баранавічы.

## Гісторыя 
Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у складзе Расіі. У другой палове XIX—пачатку XX стагоддзя вёска ў Самахвалавіцкай воласці Мінскага павета Мінскай губерні.

З 20 жніўня 1924 года ў Рубілкаўскім  сельсавеце (з 23 сакавіка 1932 да 14 мая 1936 года Рубілкаўскі нацыянальны польскі сельсавет) Самахвалавіцкага раёна Менскай акругі. З 18 студзеня 1931 года ў Койданаўскім раёне (29 чэрвеня 1932 года перайменаваны ў Дзяржынскі), з 31 ліпеня 1937 года ў Мінскім, з 4 лютага 1939 года зноў ў Дзяржынскім раёне. Уваходзіла ў калгас «Камінтэрн» (цэнтр — в. Томкавічы). 

Станам на пачатак 1980-ых ад вёскі засталіся толькі могілкі.

## Насельніцтва 
* 1909 год — 6 двароў, 31 жыхар

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Клоўсава на сайце Radzima.net
Працэдурная генерацыя

— адзін з прыкладаў працэдурнай генерацыі раслін.]]

**Працэдурная генерацыя** — гэта метад аўтаматычнага стварэння даных з выкарыстаннем алгарытмаў, часта ў спалучэнні з данымі, апрацаванымі людзьмі ўручную. Выкарыстоўваецца ў камп’ютарнай графіцы для стварэння тэкстур і 3D-мадэляў і ў відэагульнях для аўтаматычнага стварэння гульнявога кантэнту.

## Прыклады працэдурнай генерацыі ў камп’ютарных гульнях 
* Rogue гэта адзін з першых прыкладаў гульні з працэдурнай генерацыяй у гісторыі. На кожным яе ўзроўні выпадкова размяшчаюцца пакоі злучаныя калідорамі, што робіць кожную гульню ўнікальнай.
* No Man’s Sky з’яўляецца касмічным сімулятарам, у якім працэдурна генеруюцца зорныя сістэмы і планеты.

## Гл. таксама 
* Фрактал
* L-сістэма

Катэгорыя:Механізмы камп’ютарных гульняў