open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ной Мышкоўскі

**Ноях Мышкоўскі** (מישקאווסקי) (8 ліпеня 1878, Капыль — 11 студзеня 1950, Нью-Ёрк) — яўрэйскі публіцыст, мемуарыст, грамадскі дзеяч; ураджэнец Беларусі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Капылі, на другім годзе жыцця стаў жыць з бацькамі ў Міры. Маці звалі Сора, бацьку Марк. Яшчэ маленькім дапамагаў бацьку перапісваць дакументы. У 15 год стаў прыватным настаўнікам рускай мовы ў заможных дамах, працаваў сакратаром гарадскога суддзі. У 1895 годзе ён у Варшаве, знаёміцца з І. Л. Перацам. У 1898 годзе са сваёй сястрой Шыфрай і гімназістамі адкрыў у Міры школку для дзяцей беднаты, дзе вывучалі рускую і яўрэйскую мову. У 1900 — яўрэйскую школку ў Нясвіжы.

Вучыў рабочых-яўрэяў чытаць і пісаць на роднай мове. Далучыўся да рэвалюцыйнага руху (рабочых Сіёна). У 1903 годзе арыштаваны. Пасля вызвалення паехаў у Германію, адтуль у Лондан, на пачатку 1905 года ў ЗША, дзе працаваў на фабрыках-світшопах. Працаваў на фабрыках гальштукаў, камізэлек.

У 1913 годзе заснаваў у Лос-Анджэлесе свецкую школу з навучаннем на ідышы — першую яўрэйскую школу ва ўсім горадзе, — апекавалася ёй аб’яднанне «National Radical Club». У розных гарадах ЗША выступаў з лекцыямі пра яўрэйскую літаратуру і партыю Паалей-Цыён. У 1914 годзе сакратар Яўрэйскага цэнтральнага камітэта ў Сан-Францыска, арганізаваў збор дапамогі для ахвяр вайны і пагромаў у Расійскай імперыі. У гэты час пазнаёміўся і ажаніўся з паэткай Рыўкай Галінай.

Пасля рэвалюцыі 1917 года меркаваў перанесці сваю працу ў Еўропу. Дабраўся акіянам на Далёкі Усход і рашыў вярнуцца. Жыў у Харбіне. Пабываў у Японіі, Кітаі, Карэі, Ізраільскай зямлі, Егіпце, Італіі. У 1922 годзе ў Нью-Ёрку, працаваў настаўнікам у школах Рабочага кола. Член цэнтральнага камітэта левага Паалей-Цыёна. Заснаваў у Чыкага школу, якой апекаваўся Паалей-Цыён. Аўтар двух тамоў успамінаў, у якіх шмат звестак аб жыцці ў Беларусі.

Памёр у Нью-Ёрку.

### Сям’я 
Дачка — Тайбеле (памерла ў 1925). Маці пакінула ўспаміны пра Капыль.

## Творчасць 
Выступаў у друку з 1905 года, дэбютаваў у газеце Бандэса-Мілера «Вархайт», друкаваўся ў іншых выданнях (Форвэрц, Моргн-журнал, Фрайхайт, Тог, Літэрарышэ блэтэр, Дзі арбэтэр-вэлт, Каліфорніер ідышэ штымэ, Прогрэс, Фрае арбэтэр штымэ, Дос фолк, Цукунфт, Дос нае лэбм, Дос нае ланд), у рускіх газетах Кітая (Новості жізні, Палестіна і діаспора, Шанхайская жізнь).

Рэдагаваў газету «Сибирь и Палестина» (Харбін), выдаў 1 нумар газеты «Дос нае ворт» (Новае слова, Лос-Анджэлес), выдавец газеты «Пролетарышэр геданк» (Пралетарская думка, Нью-Ёрк).

Выйшлі кнігі:
* Дэр кіндэр страйк — Забастоўка дзяцей : камедыя для школьнага тэатра (Чыкага 1931?)
* Эфіопія, яўрэі Афрыкі і Азіі (1936), 160 ст.
* Майн лэбм ун майнэ райзэс — Маё жыццё і мае падарожжы, два тамы (1947) 357 і 445 ст.

## Спасылкі 
* Mishkovski, Noyekh // Leksikon Fun Der Nayer Yidisher Literatur

Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш
Катэгорыя:Руская эміграцыя
Катэгорыя:Мемуарысты Беларусі
Пярынурмэ

**Пярынурмэ** () — вёска на поўначы Эстоніі ў воласці Саўэ павета Хар'юмаа. На поўначы і ўсходзе вёска мяжуе з Майдла, на поўдні з Люманду, на захадзе з Тагаметса.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Джыбрыль Ібрагім

**Джыбрыль Ібрагім Махамед** (; ) — суданскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, лідар Руху за справядлівасць і роўнасць (з 2012), міністр фінансаў Судана (2021—2022).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Аль-Ціне, Паўночны Дарфур. Ва ўзросце чатырох гадоў страціў бацьку. Скончыў Хартумскі ўніверсітэт, хутка пакінуўшы Судан. Наступныя 7 гадоў вучыўся ў магістратуры ва ўніверсітэце Мэйдзі (Японія).  

Пазней вярнуўся на радзіму, але з-за сваіх апазіцыйных поглядаў у 2000 годзе з’ехаў у Дубай. На працягу 6 гадоў працаваў эканамічным саветнікам групоўкі «Рух за справядлівасць і роўнасць». У 2006 годзе накіраваўся ў Вялікабрытанію і стаў кіраваць міжнароднымі сувязямі групоўкі.

У кастрычніку 2020 года падпісаў з урадам мірнае пагадненне ў Джубе, якое паклала канец Дарфурскаму канфлікту. 10 лютага 2021 года прызначаны міністрам фінансаў у кабінеце Абдалы Хамдока.

У сакавіку 2023 года Джыбрыль Ібрагім выступіў за інклюзіўны ўрад і, у канчатковым рахунку, інтэграцыю ўсіх груповак ва Узброеныя сілы Судана. 

У пачатку канфлікту паміж САП і УСС у красавіку 2023 года заняў нейтралітэт і заклікаў да спынення баёў. У верасні ў доме палітыка ў Аль-Мансіі, Хартум, быў праведзены ператрус, і кіраўнік яго аховы быў затрыманы Сіламі аператыўнай падтрымкі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катэгорыя:Палітыкі Судана
Катэгорыя:Правадыры паўстанняў
Катэгорыя:Міністры фінансаў
Катэгорыя:Эканамісты паводле алфавіта
Оскар (кінапрэмія, 2011)

**83-я цырымонія ўручэння прэміі «Оскар»** за заслугі ў вобласці кінематографа за 2010 год адбылася 27 лютага 2011 года ў тэатры «Кодак» (Галівуд, Лос-Анджэлес).

## Лаўрэаты і намінанты 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Спіс намінантаў на афіцыйным сайце
* «Оскар»-2011 на сайце IMDb

2011
Катэгорыя:Люты 2011 года
Катэгорыя:Падзеі 27 лютага
Катэгорыя:2011 год у Каліфорніі
Катэгорыя:Кінапрэміі 2011 года
Бітва пры Ганджа

**Бітва пры Ганджа** адбылася ў 1046 годзе, калі армія Візантыйскай імперыі пад камандаваннем эрыставі Ліпарыта была накіравана на Каўказ імператарам Канстанцінам IX Манамахам, каб абараніць свае межы і спыніць набегі сельджукаў, якія дэстабілізавалі рэгіён. У адказ султан сельджукаў Тагрул-бек накіраваў войска пад камандаваннем Кутулмыша, якое нанесла сур’ёзнае паражэнне візантыйскаму войску..

## Крыніцы 
Г
Ганджа
Катэгорыя:1046
Ганджа
Катэгорыя:Грузінска-сельджукскія войны
Нівель

**Нівель** (, ) — горад у Валонскім Брабанце (Бельгія). Вядомы дзякуючы трасе Нівель-Болер.

У Цёмныя стагоддзі на месцы Нівеля стаяла рэзідэнцыя маёрдома Піпіна Ландэнскага, якую яго ўдава, святая Іта, па патрабаванні св. Аманда, ператварыла ў абацтва.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бельгіі
Оскар (кінапрэмія, 2009)

**81-я цырымонія ўручэння прэміі «Оскар»** за заслугі ў вобласці кінематографа за 2008 год адбылася 22 лютага 2009 года ў тэатры «Кодак» (Галівуд, Лос-Анджэлес).

## Лаўрэаты і намінанты 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Спіс намінантаў на афіцыйным сайце
* «Оскар»-2009 на сайце IMDb

2009
Катэгорыя:Люты 2009 года
Катэгорыя:Падзеі 22 лютага
Катэгорыя:2009 год у Каліфорніі
Катэгорыя:Кінапрэміі 2009 года
Ары Фольман

**Ары Фольман** (; ) — ізраільскі  і . Уладальнік «Залатога глобуса», прэміі «Сезар» і Asia Pacific Screen Awards за фільм «Вальс з Башырам», прэміі Еўрапейскай кінаакадэміі за найлепшы анімацыйны фільм («Кангрэс»), трохразовы лаўрэат прэміі «Афір». Кавалер Ордэна Мастацтваў і літаратуры (Францыя, 2009).

## Зноскі
Арубанскі флорын

**Арубанскі флорын** (код ISO — *AWG*), або **Арубанскі гульдэн** — з’яўляецца афіцыйная валютай Арубы. Знак — **Afl.**. У абарачэнні маюцца банкноты ўзору 2019 года наміналам 10, 25, 50, 100, 200 флорынаў, а таксама манеты наміналам 5, 10, 25, 50 цэнтаў, 1 і 5 флорынаў узору 1986 года.

Быў уведзены ў абарачэнне ў 1986 годзе, замяніўшы Нідэрландскі антыльскі гульдэн па намінале.

## Манеты 
## Банкноты 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Эканоміка Арубы
Катэгорыя:Валюты
Эмінэ Эрдаган

**Эмінэ Эрдаган** (, народж. **Гюльбаран** (); ) — турэцкі дзяржаўны дзеяч. Жонка 12-га прэзідэнта Турцыі Рэджэпа Таіпа Эрдагана, першая лэдзі Турцыі з 28 жніўня 2014 года.

## Біяграфія 
Нарадзілася ва Ускюдары (раён Стамбула), у арабскай сям’і з Сіірта (крайні паўднёвы ўсход Турцыі), малодшая з пяці дзяцей. Вучылася ў школе мастацтваў «Акшам» імя Мідхата-пашы, але навучанне не скончыла. Удзельнічала ў працы «Асацыяцыі жанчын-ідэалістак», падчас гэтай дзейнасці сустрэла Рэджэпа Эрдагана, за якога выйшла замуж 4 ліпеня 1978 года. У шлюбе ў ніх нарадзілася чацвёра дзяцей: сыны Ахмет Бурак і Білал і дачкі Эсра і Сюмейе.

7 снежня 2010 года прэм’ер-міністр Пакістана Юсуф Рэза Гілані узнагародзіў Эмінэ Эрдаган ордэнам Пакістана 2 класа () у знак прызнання яе намаганняў па аказанні дапамогі народу Пакістана, які пацярпеў ад паводак. У кастрычніку 2010 года Эмінэ Эрдаган наведала пацярпелыя ад паводкі раёны Пакістана і арганізавала кампанію па зборы сродкаў для дапамогі ахвярам паводкі.

16 лютага 2011 года Эмінэ Эрдаган быў уручаны «Прыз фонду» Кранс Мантана Форум на цырымоніі ў Бруселі.

## Галерэя 

Файл:Michelle_Obama_and_Emine_Erdogan.jpg|alt=Эмине Эрдоган и первая леди Мишель Обама, Белый дом, 8 декабря 2009|Эмінэ Эрдаган і першая ледзі Мішэль Абама, Белы дом, 8 снежня 2009. 
Файл:Recep_Tayyip_Erdoğan_and_George_Papandreou,_Greece_May_2010_6.jpg|alt=Эмине Эрдоган, премьер-министр Эрдоган и бывший премьер-министр Греции Георгиос Папандреу и его жена Афина|Эмінэ Эрдаган, прэм’ер-міністр Эрдаган і былы прэм’ер-міністр Грэцыі Георгіяс Папандрэў і яго жонка Афіна.
Файл:Recep_Tayyip_Erdogan,_Emine_Erdogan_and_Cristina_Fernández.JPG|alt=Эрдоган и президент Аргентины Кристина Фернандес де Киршнер G20, Торонто, Канада|Эрдаган і прэзідэнт Аргенціны Крысціна Фернандэс дэ Кіршнер G20, Таронта, Канада.
Файл:Recep_Tayyip_Erdogan_with_Obamas.jpg|alt=Реджеп Тайип Эрдоган и Эмине Эрдоган с парой Обамы Нью-Йорк, США|Рэджэп Таіп Эрдаган і Эмінэ Эрдаган з парай Абамы Нью-Йорк, ЗША.
Файл:Michelle_Obama_and_the_spouses_of_the_G20_leaders.jpg|alt=Эмине Эрдоган, Питтсбург, Соединённые Штаты, G-20, организованный Мишель Обамой|Эмінэ Эрдаган, Пітсбург, Злучаныя Штаты, G-20, арганізаваны Мішэль Абамай.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Члены Партыі справядлівасці і развіцця (Турцыя)
Коні

**Коні**:
* Конь свойскі
* Коні (паўвостраў)

## Прозвішча 
* Анатоль Фёдаравіч Коні — расійскі юрыст, літаратар
* Джозеф Коні — медыум, правадыр Гасподняй арміі супраціўлення
Варвара Мікалаеўна Асенкава

**Варвара Мікалаеўна Асенкава** (; ) — руская тэатральная  імператарскага Александрынскага тэатра.

Выканаўца роляў у вадэвілях і травесці: юнкер Лелеў («Гусарская стаянка, або Плата той жа манетай» Васіля Арлова), Габрыэль («Дзяўчына-гусар» Фёдара Коні), а таксама ў драматычным рэпертуары: Эсмеральда (паводле рамана Віктора Гюго «Сабор Парыжскай Божай Маці»), Афелія (паводле «Гамлета» Уільяма Шэкспіра). Першая выканаўца роляў Мар’і Антонаўны («Рэвізор» Мікалая Гогаля) і Соф’і («Гора ад розуму» Аляксандра Грыбаедава).

## Літаратура 
*
Аскахіта

**Аскахіта** (*Ascochyta*) — род недасканалых грыбоў сямейства шаравідкавых. Больш за 1,1 тыс.відаў. Упершыню апісаны ў 1830 годзе Мары-Анн Лібер. Пашыраны па ўсім зямным шары, асабліва ў Еўропе і Паўночнай Амерыцы. На Беларусі больш за 20 відаў. Узбуджальнікі аскахітозаў. Найбольш вядомыя: аскахіта гарохавая, недасканалая, канюшынавая, вікавая, лёнавая, агурковая.

Міцэлій добра развіты, шматклетачны, бясколерны. Пладовыя целы (пікніды) шарападобныя або пляскатыя, цёмныя, урослыя ў тканкі раслін. Канідыі пераважна двухклетачныя, ад цыліндрычных да верацёнападобных, разносяцца кроплямі дажджу, расы, насякомымі, паветрам. Цыкл развіцця грыба 3-17 сутак. Зімуюць міцэліем і пікнідамі на раслінных рэштках, на заражаным насенні.

## Літаратура 
* 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Аскахіта
Оскар (кінапрэмія, 2008)

**80-я цырымонія ўручэння прэміі «Оскар»** за заслугі ў вобласці кінематографа за 2007 год адбылася 24 лютага 2008 года ў тэатры «Кодак» (Галівуд, Лос-Анджэлес).

## Лаўрэаты і намінанты 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Спіс намінантаў на афіцыйным сайце
* «Оскар»-2008 на сайце IMDb

2008
Катэгорыя:Люты 2008 года
Катэгорыя:Падзеі 24 лютага
Катэгорыя:2008 год у Каліфорніі
Катэгорыя:Кінапрэміі 2008 года
Фердынанд Сар’ен

**Жан Мары Фердынанд Сар’ен** (; , Бурбон-Лансі — , Парыж) — французскі дзяржаўны дзеяч, прэм'ер-міністр Францыі.

## Біяграфія 
У маладосці вывучаў права, пасля чаго працаваў адвакатам. Ягонае жыццё істотна змянілася падчас франка-прускай вайны, у якой ён прыняў удзел як салдат. Пасля заканчэння вайны далучыўся да рэспубліканскай партыі, што стала пачаткам яго актыўнай палітычнай дзейнасці.

У 1873 годзе ўпершыню далучыўся да ўрада. А ўжо ў 1876 годзе быў абраны дэпутатам у Нацыянальны сход Францыі, дзе прадстаўляў дэпартамент Сона і Луара. З 1885 года неаднаразова займаў пасады міністра, у тым ліку міністра ўнутраных спраў і міністра юстыцыі.

12 сакавіка 1906 года ўузначаліў французскі ўрад як прадстаўнік кааліцыі рэспубліканскіх і левых сіл. Аднак ягонае прэм’ерства не працягвалася доўга — ужо праз некалькі месяцаў сацыялісты, якія ўваходзілі ў склад кааліцыі, пакінулі ўрад. Гэта прывяло да палітычнага крызісу, у выніку якога Сарыен быў вымушаны пакінуць пасаду прэм’ер-міністра 25 кастрычніка 1906 года. 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Францыі
Жлобінскі аўтобус

**Жлобінскі аўтобус** — адзіны від грамадскага транспарту ў Жлобіне (Гомельская вобласць Беларусі). Перавозкі ажыцяўляе УП «Жлобінаўтатранс».

## Маршруты 
## Спасылкі 
* Маршруты гарадскога грамадскага транспарту. Жлобін 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Аўтобусныя сістэмы Беларусі
Катэгорыя:Жлобін
Алег Кабзар

**Алег Кабзар** (; нар. 11 сакавіка 1971, Гомель) — беларускі мастак і бард у Польшчы.

З 1989 года вучыўся ў Беларускім ліцэі мастацтваў імя І. В. Ахрэмчыка, пасля ў Беларускай акадэміі мастацтваў, дзе скончыў факультэт станковага жывапісу ў 1996 годзе, з 2006 года працуе ў хоры Падляскай оперы і філармоніі.

Актыўна малюе. Стварае ў алейным жывапісе. Да красавіка 2025 года меў 16 персанальных і шмат калектыўных выстаў. Творы жывапісу Кабзара знаходзяцца ў калекцыях па ўсім свеце., Яна Чыквіна і іншых. Да 2025 года выдаў чатыры альбомы ўласнай музыкі, у тым ліку Томаш Суліма, Алег Кабзар «Trecciaje wakno» (1999—2000), Алег Кабзар «Дванаццаць сноў» (2007), Алег Кабзар, Надзея Артымовіч «Бераг» (2010).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Мастакі Польшчы
Катэгорыя:Музыканты Польшчы
Катэгорыя:Беларусы ў Польшчы
Гета ў Дубіне

**Гета ў Дубіне** (лета — зіма 1941) — яўрэйскае гета, месца прымусовага перасялення яўрэяў вёскі Дубіна Плюскага сельсавета Браслаўскага раёна і бліжэйшых населеных пунктаў падчас Халакосту.

## Гісторыя 
Неўзабаве пасля захопу Дубіна акупанты, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, арганізавалі ў вёсцы гета.

19 ліпеня 1941 года немцы і паліцаі правялі ў Дубіне першую акцыю. Яны акружылі вёску, чацвярых яўрэяў забілі адразу, а астатніх сагналі ў сінагогу, дзе яўрэяў-мужчын па-зверску збілі. Затым 20 з іх адвялі на габрэйскія могілкі і расстралялі, перад гэтым збіўшы да такой ступені, што забітых не змаглі апазнаць.

Гета ў мястэчку праіснавала да пачатку снежня 1941 года, калі пакінутых у жывых габрэяў вывелі і размеркавалі па розных гета — у Браслаў, Відзы і Свянцяны. Большасць ацалелых затым адправілі на смерць у Панары, а іншых — у Бухенвальд, Асвенцім і іншыя канцлагеры.

Вайну перажылі літаральна адзінкі з дубінскіх габрэяў, якія выратаваліся цудам.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Дубіна
Катэгорыя:Гісторыя Браслаўскага раёна
Вуліца Барташова (Жлобін)

**Вуліца Барташова** — адна з цэнтральных вуліц ў Жлобіне. 

18 мая 1964 года вуліца была названа ў Героя Савецкага Саюза Макара Уласавіча Барташова (лётчык бамбардіровачнай авіяцыі).

## На вуліцы размешчаны 
* ДК Металургаў

## Крыніцы 
Барташова
Нацыянальная партыя Ума

**Нацыянальная партыя Ума, НПУ** ) — суданская ісламская палітычная партыя.

## Гісторыя 
У жніўні 1944 года Саід Абд аль-Рахман аль-Махдзі, лідар руху «Ансар», сустрэўся са старэйшымі членамі Кангрэса і правадырамі плямёнаў, каб абмеркаваць стварэнне палітычнай партыі, якая выступала за незалежнасць, але пры тым не звязаная з махдызмам. Яны заснавалі штодзённую газету «*Аль-Ума*» (Абшчына), і ў лютым 1945 года была ўтворана аднайменная партыя. Першым сакратаром стаў Абдула Халіл. 

У 1958 годзе НПУ падтрымала дзяржаўны пераварот Ібрагіма Абуда.

У 2002 годзе 37 членаў на чале з Мубаракам аль-Фадзілам аль-Махдзі аддзяліліся ад Нацыянальнай партыі Ума і стварылі Партыю Ума (рэформы і абнаўленне), якая пазней падзялілася на яшчэ чатыры фракцыі. Пазней многія прыхільнікі аль-Махдзі і ён сам вярнуліся ў НПУ.

У 2010 годзе Садзік аль-Махдзі вылучаны кандыдатам у прэзідэнты. На парламенцкіх выбарах НПУ атрымала адно месца. 

У ходзе Суданскай рэвалюцыі 2018—2019 гадоў рух далучыўся да кааліцыі «Сілы за свабоду і перамены».

У лютым 2025 года ў партыі адбыўся ўнутраны канфлікт. Выконваючага абавязкі старшыні Фадалах Бірма Насір паставіў свой подпіс пад пагадненнем аб стварэнні Устаноўчага альянсу Судана і ўрада міру і адзінства на базе Сілаў аператыўнай падтрымкі. Іншыя члены партыі былі супраць, а таму знялі яго з пасады і прызначылі кіраўніком Насіра Махамеда Абдалу Аль-Дума.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
*Umma Party (English and Arabic website)
*Sudan Electionnaire

Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 1945 годзе
Катэгорыя:Суданская рэвалюцыя
Катэгорыя:Нацыяналістычныя партыі
Усходнекарыбскі долар

**Усходнекарыбскі долар** (код ISO — *XCD*) — з’яўляецца афіцыйная валютай усіх сямі паўнапраўных членаў і аднаго асацыяванага члена Арганізацыі ўсходнекарыбскіх дзяржаў (АУКД). Знак — **EC$**. У абарачэнні маюцца банкноты ўзору 2019 года наміналам 2, 5, 10, 20, 50, 100 долараў, а таксама манеты наміналам 5, 10, 25 цэнтаў, 1 долар ўзору 2002 года.

## Абарачэнне 
Шэсць дзяржаў, якія выкарыстоўваюць EC$, з’яўляюцца незалежнымі дзяржавамі: Антыгуа і Барбуда, Дамініка, Грэнада, Сент-Кітс і Невіс, Сент-Люсія і Сент-Вінсент і Грэнадзіны. Дзве іншыя, Ангілья і Мантсерат, з’яўляюцца брытанскімі заморскімі тэрыторыямі. Усе гэтыя дзяржавы з’яўляюцца членамі Усходне-карыбскага валютнага саюза. Іншыя асацыяваныя члены АУКД не выкарыстоўваюць усходнекарыбскі долар у якасці афіцыйнай валюты: Брытанскія Віргінскія астравы, Гвадэлупа і Марцініка.

## Манеты 
## Банкноты 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Эканоміка Арганізацыі Усходнекарыбскіх дзяржаў
Катэгорыя:Валюты
Похла

**Похла** () — вёска на поўначы Эстоніі ў воласці Саўэ павета Хар'юмаа. 
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Сійміка

**Сійміка** () — вёска ў воласці Саўэ павета Хар'юмаа на поўначы Эстоніі. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовага самакіравання Эстоніі ў 2017 годзе вёска адносілася да воласці Нісі.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Тагаметса

**Тагаметса** () — вёска ў воласці Саўэ павета Хар'юмаа на поўначы Эстоніі. На поўначы вёска мяжуе з Ээсмяэ, на ўсходзе з Пярынурмэ і Люманду, на поўдні з Кохату і Метсанурга, на захадзе з Муузіка і Аліка.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Тры сястры (п’еса)

**«Тры сястры»** () — п’еса ў чатырох дзеяннях А. П. Чэхава, напісаная ў 1900 годзе. Упершыню была апублікавана ў часопісе «Руская думка», № 2 за 1901 год; са зменамі і папраўкамі выйшла асобным выданнем у тым жа годзе ў выдавецтве А. Ф. Маркса.

Створаная на замову Маскоўскага Мастацкага тэатра і ўпершыню прадстаўленая 31 студзеня 1901 года, п’еса ўжо больш за сто гадоў не сыходзіць са сцэны як у Расіі, так і за мяжой.

На працягу XX стагоддзя да «Трох сёстраў» звярталіся рэжысёры, у ліку якіх Ул. Неміровіч-Данчанка і Георгій Таўстаногаў, Алег Яфрэмаў і Юрый Любімаў, Лоўрэнс Аліўе і Эрвін Аксер, кожны раз адкрываючы ў драме новыя думкі, сугучныя новай эпосе. Цікавасць да п’есы не слабее і ў XXI стагоддзі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:П’есы Антона Чэхава
Ігнас Янінас

**Ігнас Яні́нас** (), сустракаецца **Ёнінас**, у расійскай традыцыі **Ігнацій Зыгмантавіч Янінас** (; ) — літоўскі гісторык і дыпламат, зрабіў значны ўклад у станаўленне літоўскай гістарыяграфіі.

## Біяграфія 
Сын Зыгмунта Янінаса і Марты з Руткоўскіх. Скончыў Марыямпальскую гімназію. Вучыўся ў Маскоўскім універсітэце (1904—1911), вывучаў французскую мову ў Грэнобльскім універсітэце (1905—1909, падчас канікул), дзе атрымаў правы настаўніка французскай мовы і літаратуры, у 1909—1911 гадах ездзіў слухаць лекцыі па гісторыі ў Берлінскім універсітэце. За ўдзел у рэвалюцыйным руху 1905—1907 гадоў у Маскве абвінавачваўся ў судзе, але апраўданы.

У 1910—1919 гадах быў настаўнікам французскай мовы ў Маскве і ў Багародскім рэальным вучылішчы. У Маскве жыў па адрасе Пятніцкая вуліца, д. 16, кв. 3, затым на Цвярской вуліцы, д. 75, кв. 58, у Багародску — на Рагожскай вуліцы, у доме Дрыжачэнкі.

У сакавіку-красавіку 1919 года быў начальнікам аддзела Народнага камісарыята асветы Савецкай Літвы, затым дырэктарам літоўскай жаночай гімназіі ў Вільні. У 1919—1920 гадах — сакратар часовага Літоўскага камітэта ў Вільні. У 1920 годзе — вярхоўны ўпаўнаважаны ўрада Літвы ў Віленскім краі.

У 1920—1922 гадах — прадстаўнік урада Літвы ў ваеннай кантрольнай камісіі Лігі Нацый па справах Віленскага краю. У 1922—1929 гадах працаваў у Міністэрстве замежных спраў Літоўскай Рэспублікі. У 1929 годзе быў адным з заснавальнікаў Літоўскага таварыства па пазнанні культуры народаў СССР, адзін з кіраўнікоў таварыства (член праўлення; старшыня ў 1938—1939 гадах).

Выкладаў у 1924—1939 (прафесар з 1932 года), 1944—1946 гадах у ковенскім Літоўскім універсітэце (з 1930 года Універсітэт Вітаўта Вялікага), у 1940—1943 і 1944—1954 гадах — у Віленскім універсітэце. Сярод яго вучняў — гісторык Адольфас Шапока.

Пахаваны на Пятрашунскіх могілках.

## Навуковая дзейнасць 
Падчас вучобы ў Маскоўскім універсітэце на погляды Ёнінаса паўплывалі семінары расійскіх гісторыкаў М. К. Любаўскага, А. М. Савіна, Р. Ю. Віпера, П. Г. Вінаградава.

Найважнейшая праца —  (1932) пра сям’ю Вітаўта Кейстутавіча. Іншыя працы прысвечаны першаму Статуту (, 1930), Ягайле (1930). Аўтар мноства артыкулаў па гісторыі ў «Літоўскай энцыклапедыі» (, 1933—1941, т. 1-9). Пераклаў трактат Міхалона Літвіна «Пра норавы татар, літвінаў і маскавітаў» (*De moribus tartarorum, lituanorum et moscorum*; пераклад апублікаваны ў 1966 годзе).

## Сям’я 
3 лістапада 1913 года ў Маскве ажаніўся з дамашняй настаўніцай, выпускніцай маскоўскіх Вышэйшых жаночых курсаў Аленай Іванаўнай Усцінавай (нар. 1881). 2 (15) мая 1916 года ў Багародску ў іх нарадзілася дачка Бірута-Алена (пам. 1998 у Коўне), а 4 мая 1918 года там сама — сын Вітаўт-Аляксандр (пам. 2004 у Атаве, Канада).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Пахаваныя на Пятрашунскіх могілках
Катэгорыя:Гісторыкі Літвы
Катэгорыя:Дыпламаты Літвы
Катэгорыя:Выкладчыкі Універсітэта Вітаўта Вялікага
Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскага ўніверсітэта
Бурбон-Лансі

**Бурбон-Лансі** () — камуна ў дэпартаменце Сона і Луара ў рэгіёне Бургундыя-Франш-Кантэ на ўсходзе Францыі. Горад на рацэ Луара з агароджанай сярэднявечнай тэрыторыяй на ўзгорку. Аўтэнтычная сярэднявечная званіца, драўляныя каркасныя дамы і ўмацаванні, якія датуюцца 1495 годам.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Сона і Луара
Мары-Анн Лібер

**Мары-Анн Лібер** (; ) — бельгійская батанік і міколаг.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Мальмедзі на тэрыторыі бельгійскай правінцыі Льеж у сям’і Анры-Жазефа Лібера і Мары-Жанны-Бернардыны дзю Буа. З дзяцінства цікавілася музыкай, іграла на скрыпцы. Затым зацікавілася батанікай. Першымі кнігамі па батаніцы, якія выкарыстоўвала Лібер для вызначэння раслін, былі працы Ота Брунфельса і Рэмберта Додунса. Затым яна пазнаёмілася з батанікам А. Л. С. Лежэнам, які забяспечыў яе больш сучаснай батанічнай літаратурай. У 1810 годзе Лібер пазнаёмілася са знакамітым батанікам Агюстэнам Дэкандолем. У 1811 годзе Лібер напісала кіраўніка па раёне Мальмедзі другога тома кнігі Лежэна, прысвечанай флоры ваколіцам Спа. У 1815 годзе правінцыя Льеж стала часткай Прусіі. З 1826 года Мары-Анн Лібер выдавала артыкулы ў часопісе Парыжскага Лінееўскага таварыства.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Батанікі Бельгіі
Катэгорыя:Міколагі Бельгіі
Мерыкюла

**Мерыкюла** — тапонім.

## Эстонія 
* Мерыкюла, вёска ў воласці Нарва-Йыэсуу
* Мерыкюла, вёска ў воласці Харку
Аляксандра Паўлаўна Асторына

**Аляксандра Паўлаўна Асторына** () — беларуская актрыса, рэжысёр, заслужаная артыстка Беларускай ССР (1957).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў дваранскай сям’і. У 1917 годзе скончыла музычнае вучылішча Рускага музычнага таварыства. На сцэне дэбютавала ў 1918 годзе ў г. Самара. Працавала ў тэатрах Масквы, Разані, Арэнбурга, Арла, Кастрамы, Ліпецка.

У 1936—1940 гадах — артыстка Варонежскага Маладзёжнага тэатра, дзе яна іграла ролі Кабаніхі («Навальніца» Аляксандр Астроўскі), Хлястова («Гора ад розуму» Аляксандр Грыбаедаў) і іншыя.

З 1949—1973 гг. працавала ў Брэсцкім драматычным тэатры. Сярод роляў: Акуліна, Манефа («Жаніцьба Бальзамiнава», «На ўсякага мудраца даволі прастаты» Аляксандр Астроўскі), Мярчуткіна («Юбілей» Антон Чэхаў), баба Вера («Адна» Самуіл Алешын), Альжбета («Кветка папаратніка» І. Козела), Маці («Брэсцкая крэпасць» К. Губарэвіча) і іншыя.
Аляксандра Паўлаўна — характарная актрыса, майстар сцэнічнай дэталі, гратэску і эпізоду.

Як рэжысёр яна паставіла спектаклі: «Тры сястры» Антон Чэхаў (1956), «Позняе каханне» Аляксандр Астроўскі (1963).
У 1957 годзе атрымала званне Заслужанай актрысы БССР.

Асторына з’яўлялася адным з арганізатараў Брэсцкага тэатра лялек, на сцэне якога яна таксама ажыццявіла шэраг пастановак: «Іван — сялянскі сын», Б. Сударушкіна (1963), «Балабушка» («Калабок») і «Рэпка» Г. Ландау (1964), «Сакрэтны пакет» В. Паўлава і інш.

Памерла 15 ліпеня 1982 г. у г. Брэсце.

У Беларускім дзяржаўным архіве-музеі літаратуры і мастацтва ў г. Мінску захоўваюцца дакументы творчай дзейнасці Асторынай: афішы і праграмы спектакляў з яе ўдзелам; фатаграфіі актрысы ў ролях і сцэнах са спектакляў, якія яна іграла ў Разанскім савецкім тэатры, Маскоўскім тэатры драмы і камедыі, Кастрамскім гарадскім тэатры, Варонежскім абласным маладзёжным тэатры, у Брэсцкім драмтэатры, а таксама рукапісы Аляксандры Паўлаўны: артыкулы, рэцэнзіі, лекцыя-канцэрт, нататкі і лісты, асабістыя дакументы, дакументы творчай, службовай і грамадскай дзейнасці актрысы.

## Літаратура 
* Асторына Аляксандра Паўлаўна // Культура Беларусі : энцыклапедыя : Мінск, 2010. Т. 1. С. 295.
* Асторина Александра Павловна // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. Т.1. Брестская область : в 2 кн. Минск, 2009. Кн. 1. С. 28.
* Асторина Александра Павловна // Республика Беларусь : энциклопедия : [в7 т.]. Минск, 2006. Т.2. С.154.
* Асторына Аляксандра Паўлаўна / Р. М. Бакіевіч // Тэатральная энцыклапедыя : у 2 т. Минск, 2002. Т. 1. С. 63.
* Асторына Аляксандра Паўлаўна // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. Мінск, 1996. Т. 2. С. 47.

Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Вайла

**Вайла** () — вёска на поўначы Эстоніі ў воласці Харку, павет Хар'юмаа.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Вяэна (рака)

**Вя́эна** () — рака на паўночным захадзе Эстоніі. Працякае ў павеце Хар'юмаа, за 23 кіламетры на захад ад сталіцы Таліна. Вусце ў Вяэна-Йыэсуу, воласць Харку. Даўжыня ракі — 69,5 км.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі Эстоніі
Вірукюла

**Вірукюла** () — вёска ў воласці Саўэ павета Хар'юмаа на поўначы Эстоніі. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовага самакіравання Эстоніі ў 2017 годзе вёска адносілася да воласці Нісі.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Ежы Курыловіч

**Ежы Курыловіч** (; ) — польскі лінгвіст, адзін з найвыдатнейшых лінгвістаў ХХ стагоддзя.

## Унёсак у навуку 
Асноўнай галіной навуковых інтарэсаў Курыловіча былі індаеўрапеістыка і семіталогія. Ён прапанаваў рэканструкцыю індаеўрапейскага націску, зрабіў істотны ўнёсак у развіццё ларынгальнай гіпотэзы Ф. дэ Сасюра, адкрыўшы існаванне ларынгалаў у хецкай мове. Высунуў гіпотэзу аб паходжанні семіцкага трохзычнага кораня ў выніку граматыкалізацыі аблаўта.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Вучоныя Польшчы
Катэгорыя:Філолагі Польшчы
Катэгорыя:Мовазнаўцы Польшчы
Сырвэ

**Сырвэ**:
* Сырвэ (маяк)
* Сырвэ (мыс)
* Сырвэ (паўвостраў)
* Сырвэ (Саку)
Закон Зібса

**Закон Зібса** — фанетычны закон, адкрыты нямецкім лінгвістам Тэадорам Зібсам і актуальны для праіндаеўрапейскай мовы.

Фармулюецца наступным чынам: калі s-mobile прыбаўлялася да кораня, які пачынаўся са звонкага ці звонкага прыдыхальнага змычнага, гэты змычны аглушаецца.

# **s + k** > санскр., ст.-грэч., герм., балт., слав. **sk-**;
# **s + kh** > санскр., ст.-грэч. **skh-/sk-**, герм., балт., слав. **sk-**;
# **s + g** > санскр., ст.-грэч., герм., балт., слав. **sk-**;
# **s + gh** > санскр., ст.-грэч. **skh-/sk-**, герм., балт., слав. **sk-**.

Ежы Курыловіч перафармуляваў закон зыходзячы з таго, што глухіх прыдыхальных у праіндаеўрапейскай мове не было (ларынгальная тэорыя):

# **s + k** > санскр., ст.-грэч., герм., балт., слав. **sk-**;
# **s + g** > санскр., ст.-грэч., герм., балт., слав. **sk-**;
# **s + gh** > санскр., ст.-грэч. **skh-**, герм., балт., слав. **sk-**.

Пазней У. М. Ілліч-Світыч адкрыў, што ў праславянскай мове спалучэнне s-mobile са звонкім дае не **sk-**, а **x-**. Тады закон набывае выгляд:

# **s + k** > санскр., ст.-грэч., герм., балт., слав. **sk-**;
# **s + g** > санскр., ст.-грэч., герм., балт. **sk-**, слав. **х-**;
# **s + gh** > санскр., ст.-грэч. **skh-**, герм., балт. **sk-**, слав. **х-**.

## Літаратура 
* *Иллич-Свитыч В. М.* Один из источников начального х- в праславянском (Поправка к «закону Зибса»). // Вопросы языкознания. — М., 1961, № 4.

Катэгорыя:Індаеўрапейскія мовы
Катэгорыя:Фанетычныя законы
Глеб Васілевіч (княжыч друцкі)

**Глеб Васілевіч** з князёў Друцкіх (XIV ст. — 15.1.1411) — вялікалітоўскі арыстакрат.

Сын друцкага князя Васіля Міхайлавіча.

Імаверна, як і бацька служыў полацкаму князю Андрэю. Восенню 1377 года разам з дваром князя Андрэя выехаў з Полацка да Пскова, а адтуль зімою 1377—1378 гадоў праз Ноўгарад да Масквы. У 1380 годзе ўдзельнічаў у Кулікоўскай бітве. Імаверна, з князем Андрэем і бацькам у Вялікае Княства Літоўскае не вярнуўся, магчыма, застаўся ў Маскве з андрэевым сынам Міхаілам (пам. 1385).

Служыў вялікім князям маскоўскім Дзмітрыю Іванавічу і Васілю Дзмітрыевічу. У 1411 годзе загінуў у .

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  — С. 58-59, 61.
Тэадор Зібс

**Тэадор Зібс** (, Брэмен, Германія – , Уроцлаў) — нямецкі лінгвіст-германіст. Вядомы як аўтар закона Зібса. Лічыцца адным са стваральнікаў сучаснай фрызістыкі.

## Біяграфія 
Зібс вывучаў філалогію ва ўніверсітэтах Цюбінгена і Лейпцыга, дзе ў 1885 годзе атрымаў ступень кандыдата навук. У 1888 годзе ва Уроцлаўскім універсітэце абараніў доктарскую дысертацыю, там жа як прыват-дацэнт выкладаў да 1890 года. Пазней перайшоў у Грайфсвальдскі ўніверсітэт. З 1894 года выкладаў ва Уроцлаўскім універсітэце нямецкую мову і літаратуру. У 1902 годзе атрымаў званне прафесара. У 1903—1922 гадах кіруе Інстытутам царкоўнай музыкі, у 1929—1941 гадах працуе ў аддзяленні дыялекталогіі. У 1929 годзе выйшаў на пенсію, аднак працягваў выкладаць. У 1902—1939 гадах быў старшынёй Сілезскага таварыства этнаграфіі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вучоныя Германіі
Катэгорыя:Філолагі Германіі
Катэгорыя:Мовазнаўцы Германіі
Юзаф Вульфавіч Пучынскі

**Юзаф Вульфавіч Пучынскі** () — беларускі графік і жывапісец. Працаваў у асноўным у галіне станковай і кніжнай графікі, пейзажнага жывапісу.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 19 снежня 1922 года ва Уздзе Ігуменскага павета ў сям’і сельскага каваля.

Вучыўся ў Віцебскім мастацкім вучылішчы ў Валянціна Дзежыца і Льва Лейтмана, але скончыць не ўдалося праз напад Германіі на СССР. Удзельнік Другой сусветнай вайны. Прымаў удзел у баях пад Сталінградам, дзе быў цяжка паранены. Пра тыя падзеі пазней напісаў кнігу, дзе поглядам мастака апісаў жахі вайны.

Пасля вайны ў 1948—1951 гадах вучыўся ў Мінскім мастацкім вучылішчы, а ў 1959 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут. Вучыўся ў Валянціна Волкава і Віталя Цвіркі.

Працаваў мастаком у газеце «Зорка» (з 1945), у 1948—1985 гадах — галоўны мастак часопіса «Работніца і сялянка», супрацоўнічаў з рэдакцыяй часопіса «Маладосць». У рэспубліканскіх мастацкіх выставах прымаў удзел з 1946 года.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1959 года.

Памёр у 2007 годзе ў Чыкага (ЗША).

## Кніжная ілюстрацыя 
З’яўляўся аўтарам ілюстрацый да амаль 150 кніг беларускіх пісьменнікаў, у тым ліку:
* Вясёлы калаўрот : вершы : для сярэд. узросту / В. Зуёнак. — Мінск : Беларусь, 1965. — 32 с.
* Дзве п’есы / Кандрат Крапіва. — Мінск : Народная асвета, 1966. — 156 с.
* Паляванне на львоў / Васіль Хомчанка. — Мінск : Выдавецтва ЦК КП Беларускай ССР, 1970.
* Іншая версія: Аповяд і аповесць / Уладзімір Шыцік. — Мінск : Мастацкая літаратура, 1979.

## Узнагароды 
* Ганаровая грамата Вярхоўнага Савета БССР.
* Заслужаны работнік культуры Рэспублікі Беларусь (1992).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-ілюстратары Беларусі
Стражніца КАП «Рашкаўка»

у 1931 г.]]
**Стражніца КОП «Рашкаўка»** — арганізацыйная адзінка Корпуса аховы памежжа на польска-савецкай мяжы.

## Стварэнне і арганізацыйныя змены 
У 1924 годзе ў складзе 3-й памежнай брыгады быў сфарміраваны 1-ы памежны батальён. У 1928 г. у складзе батальёна «Будслаў» было 18 стражніц. Стражніца КАП «Рашкаўка» ўваходзіла ў склад 4-й роты КАП «Докшыцы» ў 1928—1934 гадах. У справаздачы аб дыслакацыі 1938 г. ён не фігуруе. Стражніца налічвала каля 18 салдат і была разгорнута каля лініі мяжы з задачай непасрэднай аховы дзяржаўнай мяжы.

У 1932 г. персанал стражніцы размясціўся ў прыватным будынку.

## Служба 
Асноўным тактычным злучэннем Корпуса аховы памежжа, прызначаным для нясення ахоўнай службы, быў памежны батальён. Батальённае аддзяленне падзялялася на роты, а тыя, у сваю чаргу, на стражніцы, якія з’яўляліся «асноўнымі адзінкамі, якія нясуць ахоўную службу», колькасцю ў паўузвод. Ахоўная служба вялася вахтавым метадам, які заключаўся ў пастаянным патруляванні памежнай зоны, выстаўленні трывожных, назіральных і пастаянных пунктаў кантролю, арганізацыі засад на месцах, вылучаных як небяспечныя, праверцы дакументаў і затрыманні падазроных, а таксама падтрыманні цеснай сувязі падраздзяленняў з адміністрацыйнымі органамі. Стражніцы КАП з’яўляліся першай лініяй памежнай групы Корпуса аховы мяжы.

У 1932 годзе Стражніца КАП «Рашкаўка» ахоўвала ўчастак дзяржаўнай мяжы шырынёй 3 кіламетры і 100 метраў ад памежных слупоў № 2. **330** да **334**.

**Суседнія стражніцы:**

* Стражніца КАП «Камайск» ⇔ Стражніца КАП «Смалярня I» — 1928, 1929, 1931, 1932, 1934

## Крыніцы 
## Бібліяграфія 
* 
* 
* 
* 
Катэгорыя:Корпус аховы памежжа
Катэгорыя:Дзісенскі павет (1921—1940)
Ларынгальная тэорыя

**Ларынга́льная тэо́рыя** — тэорыя ў індаеўрапеістыцы, якая пастуліруе, што ў праіндаеўрапейскай мове існавала некалькі зычных, умоўна называемых «ларынгальнымі». У рэканструюемых праформах гэтыя гукі звычайна пазначаюцца як *h1, *h2, *h3, ці *H1, *H2, *H3, ці *ǝ1, *ǝ2, *ǝ3.

## Якасць ларынгалаў 
## Заўвагі 
Катэгорыя:Індаеўрапейскія мовы
Катэгорыя:Фанетычныя законы
S-mobile

'''*S*-mobile'* () — тэрмін, якім у індаеўрапеістыцы абазначаецца сітуацыя, калі адзін і той жа рэканструюемы прамоўны корань сустракаецца ў двух варыянтах: з пачатковым **s*- (заўсёды перад іншым зычным) і без пачатковага *s*-. Вядома *s*-mobile для спалучэнняў **(s)p-*, **(s)t-*, **(s)k-*, **(s)l-*, **(s)m-*, **(s)n-* і рэдка **(s)w-*.

## Літаратура 
* *Семереньи О.* Введение в сравнительное языкознание. — : УРСС, 2002. — С. 108-109.
* Mark R.V. Southern, *Sub-Grammatical Survival: Indo-European s-mobile and its Regeneration in Germanic''// Journal of Indo-European Studies Monograph 34 (1999).
* 

Катэгорыя:Індаеўрапейскія мовы
Катэгорыя:Фанетычныя законы
Мазырскі аўтобус

**Мазырски аўтобус** — адзін з відаў грамадскага транспарту ў Мазыры (Гомельская вобласць Беларусі). Перавозкі ажыццяўляе філіял «Аўтобусны парк № 2**»** ААТ «Гомельаблаўтатранс**»**.

Сетка гарадскіх аўтобусаў ахоплівае не толькі тэрыторыю Мазыра, але і шэраг прыгарадных населеных пунктаў, у тым ліку вёскі Булаўкі і Навікі.

## Маршруты 
На час рамонту моста цераз Прыпяць (восень 2023 года) у многіх маршрутаў часовы канцавы прыпынак — Аўтавакзал або плошча Леніна.

Аўтобус № 201 фактычна міжгародні (аднак працягласць яго маршрута на час пачатку рамонту мосту цераз Прыпяць была каля 20 км).

## Спасылкі 
* Маршруты гарадскога грамадскага транспарту. Мазыр

## Крыніцы 
Катэгорыя:Аўтобусныя сістэмы Беларусі
Катэгорыя:Транспарт Мазыра
Кацярына Чорная

**Кацярына Чорная** (нар. ) — беларуская гандбалістка. Кандыдат у майстры спорту.

У 2013 годзе скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры.

Першым трэнерам была Людміла Уладзіміраўна Сезік. Выступала за гандбольныя клубы «Бярэсце» Брэст і «Друць» Бялынічы.

Працавала трэнерам Брэсцкага абласнога цэнтра алімпійскага рэзерву.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Katsiaryna Chornaya

Катэгорыя:Гандбалісткі Беларусі
Ірына Арцёменка

**Ірына Арцёменка** (нар. ) — беларуская гандбалістка. Майстар спорту Беларусі. Выступала ў складзе нацыянальнай зборнай каманды Рэспублікі
Беларусь з 2000 года, сяміразовая чэмпіёнка і сяміразовая ўладальніца Кубка Рэспублікі Беларусь у складзе каманды БНТУ.

У складзе зборнай каманды Рэспублікі Беларусь выступала на чэмпіянаце Еўропы ў Румыніі ў 2000 годзе, у 2002 годзе — удзельніца чэмпіянату Еўропы ў Даніі, у 2004 годзе — удзельніца чэмпіянату Еўропы ў Францыі.

Як легіянер выступала за польскі гандбольны клуб «Трыбунальскі» Пётркаў. У складзе нацыянальнай зборнай каманды згуляла 52 гульні, закінула ў браму суперніц 118 мячоў. За ўсю гісторыю выступу за нацыянальную каманду ўвайшла ў дваццатку наймацнейшых гандбалістак Рэспублікі Беларусь.

Першымі трэнерамі былі Ігар Уладзіміравіч Шахоўскі і Віктар Апанасавіч Новікаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Iryna Artsiomenka
* Артеменко Ирина Федоровна

Катэгорыя:Гандбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па гандболе
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Гецал Чорны

**Гецал Чорны** (1875, Мір — 1910 ці 1911, Берлін) — яўрэйскі мастак, пісьменнік, драматург.
## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Міры ў асвечанай, але беднай сям’і. Вельмі рана адкрыўся яго талент мастака. Аднойчы яго малюнкі пабачыў князь Святаполк-Мірскі і дапамог пераехаць у Вільню вучыцца рысаванню. Далей вучыўся ў Адэсе, Вене, Мюнхене, яго настаўнік — нямецкі мастак Франц фон Штук. Потым жыў у Варшаве, ілюстраваў кнігі, галоўным чынам на іўрыце. Пісаў апавяданні на ідышы. Друкаваўся ў газетах «Тог» (выдавец Рабіновіч), «Юд» і інш. Аўтар камедыі «Пасля забастоўкі» (1907). Памёр у Берліне пасля цяжкай двухгадовай хваробы. Пасмяротна выйшаў збор апавяданняў.

Кнігі выдаваліся ў Варшаве.
* Нохн штрайк (1907, Фэрлагс-бюро)
* Шрыфтн (1912, Біхер фар але)

## Літаратура 
* G. TSHORNI (TSHERNA, CHERNYI) // Слоўнік яўрэйскай літаратуры
* G. Chorny // Слоўнік Зільберцвайга. Том 2. Ст. 897

Катэгорыя:Мастакі паводле алфавітаКатэгорыя:Пісьменнікі паводле алфавітаКатэгорыя:Мастакі БеларусіКатэгорыя:Пісьменнікі БеларусіКатэгорыя:Пісьменнікі на ідышКатэгорыя:Драматургі
Сезон 2007/2008 ГК БНТУ-БелАЗ

У сезоне 2007/2008 жаночы гандбольны клуб «БНТУ-БелАЗ» з горада Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2007/2008 (**Сярэбраны прызёр**),
* Кубак Беларусі 2008 (**Фіналіст**).

## Склад каманды 
* Ганна Бандарэнка (1988)
* Сафія Бяльніцкая (1989)
* Ганна Дземянчонак (1989)
* Наталля Дзмітрыева  (1978)	
* Яўгенія Еўдакімовіч (1984)
* Марына Кажурава (1988)
* Алена Кулік (1979)	
* Наталля Кур’яновіч (1988)	
* Ірына Лазоўская (1988)
* Наталля Мароз (1989)
* Юлія Міхалевіч (1988)
* Валянціна Несцярук (1988)
* Вікторыя Панасюк (1985)	
* Таццяна Рыжэвіч (1974)
* Вольга Шахновіч (1983)	
* Кацярына Ступакова (1988)
* Ганна Сухамірава (1984)
* Алена Тарасюк (1988)	
* Кацярына Валяватая (1989)
* Алена	Загарулька (1991)

## Трэнеры каманды 
*  Канстанцін Шаравараў (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2006/2007 ГК БНТУ
* Сезон 2008/2009 ГК БНТУ-БелАЗ

## Спасылкі 
* WOMEN’S EC / EHF CL 2008 2007-08 BNTU-Belaz Minsk Reg.
* WOMEN’S EC / EHF CUP 2008 2007-08 BNTU-Belaz Minsk Reg.
2007/2008
БНТУ-БелАЗ
Катэгорыя:2007 год у Мінску
Катэгорыя:2008 год у Мінску
Уладзіслаў Мар’янавіч Дукса

**Уладзіслаў Мар’янавіч Дукса** () — беларускі футбаліст, паўабаронца. Трэнер клуба «Смаргонь».

## Клубная кар’ера 
Пачынаў займацца футболам у родных Солах некалькі разоў на тыдзень, калі да іх прыязджаў Майсейчанка Андрэй Іванавіч. Пасля заканчэння школы паступіў у Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры. Неўзабаве атрымаў запрашэнне ад Андрэя Іванавіча Майсейчанкі ў «Смаргонь». Пасля заканчэння сезона 2013 года завяршыў кар’еру гульца. З’яўляецца рэкардсменам клуба па згуляных матчах у афіцыйных сустрэчах, а менавіта 342 матчы ва ўсіх турнірах.

## Трэнерская кар’ера 
Першапачаткова стаў трэнерам ДЮСШ у Смаргоні. Пазней стаў трэнерам у футбольным клубе «Смаргонь». Сезон 2021 года правёў як трэнер дублюючага складу, а таксама выконваў абавязкі галоўнага трэнера. У сезоне 2022 года стаў асістэнтам галоўнага трэнера ў асобе Ігара Трухава.

## Сям’я 
Бацька беларускі празаік і паэт Мар’ян Мікалаевіч Дукса. Сын Мацвей Дукса таксама прафесійны футбаліст.

## Зноскі
Айгіз Гізатавіч Баймухаметаў

**Айгіз Гізатавіч Баймухаметаў** () (нар.  г., с. Абзакава, Беларэцкі раён, Башкірская АССР, РСФСР, СССР) — башкірскі празаік. Член Саюза пісьменнікаў Башкартастана і Расійскай Федэрацыі (2014), член Саюза журналістаў Башкартастана і Расійскай Федэрацыі (2008), лаўрэат Дзяржаўнай рэспубліканскай маладзёжнай прэміі ў галіне літаратуры і мастацтва імя Шайхзады Бабіча (2015), Заслужаны работнік культуры Рэспублікі Башкартастан (2020). Кавалер ордэна Салавата Юлаева (2024), Ганаровы пісьменнік Казахстана (2024). З 2020 года — галоўны рэдактар ​​рэспубліканскага маладзёжнага часопіса «Шонкар». Адначасова з 2022 года – старшыня Саюза пісьменнікаў Рэспублікі Башкартастан. Дэпутат Дзяржаўнага Сходу — Курултая Рэспублікі Башкартастан VII-га склікання. Член Савета па культуры і мастацтве пры Кіраўніку Рэспублікі Башкартастан. Член пралукашэнкаўскага Саюза пісьменнікаў Беларусі (2025).

## Крыніцы
Гета ў Іказні

**Гета ў Іказні** (лета 1941 — лета 1942) — яўрэйскае гета, месца прымусовага перасялення яўрэяў вёскі Іказнь Браслаўскага раёна і бліжэйшых населеных пунктаў падчас Халакосту.

## Гісторыя 
Вёска Іказнь была захоплена нямецкімі войскамі 24 чэрвеня 1941 года.

Неўзабаве пасля акупацыі немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, арганізавалі ў мястэчку гета.

Неўзабаве пасля захопу вёскі немцы сабралі 17 яўрэяў, збілі іх і расстралялі на поўдзень ад мястэчка ў мясцовасці Жвіркі. Габрэя Шнейдэра і яго жонку забілі не немцы, а іх жа суседзі. 25 жніўня 35 габрэяў Іказні пад пагрозай смерці прымусілі сабраць 1500 рублёў  кантрыбуцыі.

Многія мясцовыя габрэі загінулі падчас акцый, а большую частку летам (у красавіку) 1942 года перагналі ў Браслаўскае гета і забілі ўжо там. Частка яўрэяў Іказні трапілі ў Мёрскае гета, што за 20 км ад вёскі.

Многія не хацелі сыходзіць, уцякалі і хаваліся. Іх лавілі і саджалі ў склеп у доме Самавара, які да вайны трымаў краму з вялікім склепам. Улетку 1942 года іх, чалавек 20, збілі палкамі і расстралялі ў раёне Жвіркі на ўскраіне Іказні — насупраць старой школы. Некаторых сапхнулі ў яму і закапалі жывымі. Мясцовых мужчын прымусілі глядзець на расстрэл і чакаць каманды закопваць ямы. Габрэі развітваліся, ківаючы ім галавой.

Выратавацца атрымалася сям’ям Жоравых (дзесяць месяцаў яна хавалася ў Самавара, які ў 1943 годзе пайшоў да партызанаў) і Генс (хавалася ў Ганны Дзянісавай).

## Памяць 
Помніка ахвярам генацыду яўрэяў у Іказні няма, але за дзясятак метраў ад месца забойства на невялікім узвышшы ляжыць вялікі чырвоны камень.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Іказнь
Катэгорыя:Гісторыя Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Іказнь (аграгарадок)
Пераходны ўрад Судана

**Пераходны ўрад Судана** — плануемы грамадзянскі орган улады ў Судане, які меркавана зменіць ваенную хунту Пераходнага суверэннага савета.

## Гісторыя 
У красавіку 2019 года ў выніку дзяржаўнага перавароту на фоне маштабных пратэстаў зрынуты ўрад Амара аль-Башыра. Новыя ўлады запланавалі 39-месячны пераход да дэмакратыі, пры гэтым ролю кіраўніка дзяржавы выконваў Суверэнны савет. Для кіравання краінай да выбараў, запланаваных на ліпень 2023 года, утвораны пераходны ўрад на чале з Абдалой Хамдокам. У кастрычніку 2021 годзе ў ходзе канфлікту паміж вайскоўцамі і грамадзянскімі адбыўся новы дзяржаўны пераварот. Краіну ўзначаліў генерал Абдэль Фатах аль-Бурхан. У красавіку 2023 года яго хунта ўступіла ва ўзброенае супрацьстаянне з Сіламі аператыўнай падтрымкі (САП) на чале з Махамедам Хамданам Дагала.

10 лютага 2025 года ўрад Бурхана абвясціў аб планах стварыць пераходны ўрад. Папярэднічалі таму поспехі ў барацьбе з САП. Міністэрства замежных спраў Судана апублікавала дарожную карту, дзе было прадугледжана фарміраванне пераходнага ўрада і нацыянальны дыялог з групамі грамадзянскай супольнасці. Як вынік гэтага працэсу планавалася правесці выбары. Міністэрства замежных спраў звярнулася за падтрымкай да Афрыканскага саюза, ААН і Лігі арабскіх дзяржаў для падтрымкі дарожнай карты. 

У адказ 18 лютага Сілы аператыўнай падтрымкі абвясцілі аб планах стварыць свой канкуруючы ўрад у выгнанні, Урад міру і адзінства, для кіравання часткамі Судана, якія знаходзіліся пад кантролем мяцежнікаў.  

19 лютага Пераходны суверэнны савет абнавіў пераходную канстытуцыю, адкрываючы шлях для фармавання новага пераходнага ўрада.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Палітыка Судана
Катэгорыя:Суданская рэвалюцыя
Эміль Комб

**Эміль Жустэн Луі Комб** (; , Ракурб — , Пон) — французскі дзяржаўны дзеяч, прэм'ер-міністр Францыі.

## Біяграфія 
У маладосці вучыўся ў духоўнай семінарыі, аднак з цягам часу пакінуў яе, абраўшы свецкі шлях. Яго палітычная кар’ера пачалася з абрання сенатарам у 1885 годзе. У 1893–1895 гадах займаў пасаду намесніка старшыні сената, а ў 1895–1896 гадах — міністра асветы, дзе актыўна прасоўваў ідэі секулярызацыі сістэмы адукацыі.

Кульмінацыяй яго дзейнасці стала пасада прэм’ер-міністра Францыі, якую ён займаў у 1902–1905 гадах. Адначасова ён кіраваў міністэрствам унутраных спраў і міністэрствам рэлігійных культаў. У гэты перыяд ён стаў галоўным ініцыятарам глыбокіх рэформ, скіраваных на аддзяленне царквы ад дзяржавы.

У 1904 годзе, па яго ініцыятыве, Францыя разарвала канкордат з Ватыканам, што фактычна азначала разрыў дыпламатычных адносін і спыненне афіцыйных сувязей з Рымам. У той жа год усе крыжы былі прыбраныя з судовых залаў, а больш за 10 тысяч рэлігійных школ было зачынена, што выклікала масавыя пратэсты і вымушаную эміграцыю многіх святароў і манашак.

У 1906 годзе быў прыняты закон аб раздзеле царквы і дзяржавы, паводле якога ўсе будынкі, якія належалі Каталіцкаму Касцёлу, пераходзілі ва ўласнасць дзяржавы. У рэчаіснасці гэта азначала канфіскацыю царкоўнай маёмасці паліцыяй. У многіх рэгіёнах гэта прыводзіла да сутыкненняў з вернікамі, якія ўтваралі "жывыя муры", каб абараніць святыні.

У часы кіравання Комба яго ўрад арганізаваў сістэму сачэння за французскімі вайскоўцамі на падставе іх рэлігійнай практыкі. Заводзіліся адмысловыя "фішкі", дзе фіксавалася, ці наведвае афіцэр набажэнствы. Гэтая практыка прывяла да скандалу, вядомага як "фішкавая справа", якая прымусіла Комба пайсці ў адстаўку.

Яго палітыка сутыкнулася з рэзкай крытыкай з боку кансерватыўных і правацэнтрысцкіх сілаў, якія бачылі ў яго дзеяннях прамое пераследаванне рэлігіі. Яго ідэалагічнае супрацьстаянне з царквой прывяло яго да шэрагаў французскага масонства, дзе ён знайшоў аднадумцаў і падтрымку для рэалізацыі сваіх рэформаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Францыі
Шарль Дзюклерк

**Шарль Тэадор Эжэн Дзюклерк** (; , Баньер-дэ-Бігор — , Парыж) — французскі дзяржаўны дзеяч, прэм'ер-міністр Францыі.

## Біяграфія 
З 1836 года працаваў у розных газетах, дзе зарэкамендаваў сябе як эрудзіраваны аўтар і аналітык. Ён не абмяжоўваўся толькі журналістыкай — працаваў таксама над сур'ёзнымі навуковымі і энцыклапедычнымі праектамі. Сярод яго супрацоўніцтва — "Слоўнік палітыкі" (Dictionnaire politique, 1842), напісаны сумесна з Ларанам-Антуанам Паньерам і Эцьенам Гарнье-Пажэсам, а таксама "Палітычная і фінансавая гісторыя Францыі ад Генрыха IV да нашых дзён", створаная разам з Луі-Антуанам Гарнье-Пажэсам.

Упершыню увайшоў у палітыку падчас рэвалюцыі 1848 года і Другой Рэспублікі, дзе нядоўга займаў пасаду міністра фінансаў. Аднак ужо ў 1851 годзе ён адышоў ад палітычнага жыцця, у тым ліку праз усталяванне Другой імперыі пад уладай Напалеона III. На працягу гэтага перыяду ён займаўся прамысловай дзейнасцю ў Іспаніі, далучыўшыся да бізнесу.

З пачаткам Трэцяй рэспублікі вярнуўся ў вялікую палітыку — у 1871 годзе яго абралі дэпутатам у парламент. У 1875 годзе ён атрымаў пажыццёвае месца ў Сенат, што сведчыла пра высокую павагу да яго палітычнага досведу. У жніўні 1882 года ён заняў пасаду прэм’ер-міністра Францыі, сумяшчаючы яе з адказнасцю за міністэрства замежных спраў. Гэты перыяд кіравання быў кароткім, каля паўгода, але адзначыўся спробамі стабілізацыі знешняй палітыкі краіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Францыі