Сфорца

[thumb|Франчэска Сфорца. Партрэт працы [Баніфацыа Бемба, Пінакатэка Брэра, Мілан.]]
thumb|Род Сфорца
[thumb|[Замак Сфорца ў Мілане.]]
**Сфорца** — кіруючая дынастыя ў Італіі перыяду Рэнесансу, герцагі Міланскія.

## Гісторыя дынастыі 
Заснавальнікам роду быў Муцыа Атэндола (1369—1423), празваны «Сфорца» (ад  — «напружваць, душыць», дзеяслоў, утвораны ад  — «сіла»), кандацьер з Раманьі, які служыў неапалітанскім каралям з анжуйскай дынастыі.

Яго сын Франчэска Сфорца стаў кіраваць Міланам з 1450 г., стаўшы герцагам пасля свайго цесця, апошняга з роду Вісконці. У гэтай сям'і быў шэраг добрых кіраўнікоў, роўна як і некалькі дэспатаў, некаторыя з якіх былі разумова неўраўнаважанымі.

Пасля род Сфорца злучыўся з сям'ёй Борджыа праз палітычны шлюб Лукрэцыі Борджыа і Джавані Сфорца (пабочнага сына Кастанца Сфорца).
### Вядомыя прадстаўнікі 
* Франчэска Сфорца — першы герцаг міланскі, пабочны сын Муцыа Атэндола. Ажаніўся з Б'янкай Вісконці.
* Алесандра Сфорца — яго малодшы брат.
* Батыста Сфорца, дачка Алесандра, жонка Федэрыга да Мантэфельтра, герцага Урбінскага — мадэлі знакамітых парных партрэтаў П’ера дэла Франчэска.
* Ладавіка Сфорца (*Людовіка*) (1452—1508) па мянушцы «*Маро*» (Маўр, Цёмны), таленавіты рэнесансны дзеяч, вядомы таксама тым, што ўзяў на службу Леанарда да Вінчы, быў разбіты ў 1500 Людовікам XII Французскім (гл. Італьянскія войны).
* Б'янка Сфорца — жонка імператара Максіміліяна I.
* Бона Сфорца — польская каралева Бона.
* Кацярына Сфорца — «Тыгрыца Раманьі».
* Джавані Сфорца — адзін з мужоў знакамітай Лукрэцыі Борджыа, унук Алесандра Сфорца.

## Тэрыторыя 
Міланскае герцагства складалася з вялікай часткі Ламбардыі, Генуі, Павіі і Пармы. Кіраўнікі з дынастыі Сфорца спрыялі ператварэнню Мілана ў значны культурны цэнтр.

Са смерцю Франчэска II дынастыя Сфорца спынілася; у 1535 Мілан увайшоў у склад уладанняў Іспаніі.

## Міланскія герцагі з роду Сфорца 
# Франчэска Сфорца — 1450—1466
# Галеаца Марыя Сфорца — 1466—1476, *сын папярэдняга*
# Джан Галеаца Сфорца — 1476—1494, *сын папярэдняга*
# Людовіка Маро — 1480—1499, рэстаўрацыя 1500. *Дзядзька папярэдняга па бацьку*
# Масіміліяна Сфорца — 1512—1515, *сын папярэдняга*
# Франчэска II Марыя Сфорца — 1521—1535, *брат папярэдняга*

## Герб Сфорца 
## Творы мастацтва 
right|thumb|100px|Вісконці-Сфорца Таро
* Міланскі замак Кастэла Сфарцэска, на ўзор якога італьянскія архітэктары ўзвялі сцены Маскоўскага Крамля
* Адна са знакамітых калод Таро — *калода Вісконці-Сфорца*, датаваная 1428 годам, выраблена мастаком Баніфацыа Бемба да вяселля Б'янкі Вісконці з Франчэска Сфорца . Яго ж — парныя партрэты мужоў
* Леанарда да Вінчы доўга і безвынікова спрабаваў стварыць конную статую Франчэска Сфорца 
* Рукапісны «Часаслоў Сфорца», ілюстраваны мініяцюрамі ў Брытанскай бібліятэцы, Лондан (каля 1490) 
* Так званы «Трыпціх Сфорца» Рагіра ван дэр Вейдэна створаны мастаком для Алесандра Сфорца 
* «Алтар Сфорца» — гл. Майстар алтара Сфорца

## У масавай культуры 
* У рамане «Ганібал» сцвярджаецца, што доктар Лектэр — нашчадак гэтага роду.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Коллинсон-Морлей Л. «История династии Сфорца», СПб, 2005.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Кастэла Сфарцэска 
 

Катэгорыя:Спісы кіраўнікоў Італіі

Катэгорыя:Дынастыі Італіі