open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бургундыя

**Бургундыя** (, ) — гістарычная вобласць і рэгіён на ўсходзе Францыі. З поўначы рэгіён мяжуе з Латарынгіяй, а на поўдні з Савояй.

На тэрыторыі Бургундыі размешчаныя дэпартаменты Кот-д’Ор, Сона і Луара, Ньеўр, Ёна. Плошча рэгіёна складае 31,6 тыс. км². Насельніцтва 1,61 млн чалавек (1999 г.). Галоўны горад — Дыжон.

thumb|300px|left|Фізічная карта Бургундыі

### Гісторыя 
* Назва Бургундыя паходзіць ад германскага племя бургундаў, якія стварылі сваё каралеўства з цэнтрам спачатку ў Вормсе, а затым у Ліёне на паўднёвым усходзе Францыі ў V ст. У 534 яно ўвайшло ў склад дзяржавы франкаў.

* У IX стагоддзі ўтварылася два каралеўства Верхняя Бургундыя (са сталіцай у Жэневе) і Ніжняя Бургундыя (Праванс). У 933 яны аб’ядналіся ў Каралеўства Бургундыю (Арэлат), якое ў 1034 увайшло ў склад Свяшчэннай Рымскай імперыі. Тэрыторыі абодвух паказаных утварэнняў ніяк не закраналі сучасную тэрыторыю Бургундыі.

* Раўналежна каралеўству Бургундскаму ў паўднёва-ўсходніх французскіх межах ствараецца герцагства Бургундскае. У 1032 брат французскага караля Генрыха Робер становіцца герцагам Бургундскім. У 1363 Піліп II Адважны ўзнаўляе герцагства Бургундскае з цэнтрам у Дыжоне. У склад герцагства ўваходзяць Франш-Кантэ і Фландрыя.

* Апошнім выбітным кіраўніком Бургундыі быў герцаг Карл Адважны, пасля яго смерці ў 1477 Бургундыя была паглынутая Францыяй. Да 1790 года Бургундыя мела статут правінцыі ў складзе Французскага каралеўства.

### Гл.таксама 
* Спіс герцагаў Бургундыі
* Палац герцагаў Бургундскіх
* Камуна Вільконт
* Гуга (герцаг Бургундыі)
* Бургундскія войны

## Зноскі 

Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Еўропы
Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Францыі
Карэз

**Карэз** () — дэпартамент на поўдні цэнтральнай часткі Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Лімузен. Парадкавы нумар 8. Адміністрацыйны цэнтр — Цюль. Насельніцтва — 232,6 тыс. чалавек (80-е месца сярод дэпартаментаў, даныя 1999 г.).

## Геаграфія 
Плошча тэрыторыі — 5857 км². Дэпартамент дзеліцца на тры часткі — горную (найвышэйшы пункт — гара Бесу, 978 м), раўнінную і даліну ракі Брыў.

Дэпартамент уключае 3 акругі, 37 кантонаў і 286 камун.

## Спасылкі 
* Prefecture website 
* Conseil General website 

Катэгорыя:Дэпартаменты Францыі
Паўднёвая Корсіка

**Корсіка Паўднёвая** () — дэпартамент Францыі, адзін з двух дэпартаментаў рэгіёна Корс (Корсіка). Парадкавы нумар 2A. Адміністрацыйны цэнтр — Аяча. Насельніцтва 118,6 тыс. чалавек (99-е месца сярод дэпартаментаў, даныя 1999 г.).

## Геаграфія 
Плошча тэрыторыі 4014 км&sup2;. Дэпартамент з трох бакоў абмываецца водамі Міжземнага мора, на паўночным усходзе мяжуе з дэпартаментам Корсіка Верхняя. 

Дэпартамент уключае 2 акругі, 22 кантона і 124 камуны.

## Гісторыя 
З 1793 па 1811 г. на тэрыторыі цяперашняй Паўднёвай Корсікі размяшчаўся дэпартамент Ліямон. Затым на востраве Корсіка быў утворанны адзіны дэпартамент Корс. 15 верасня 1975 г. востраў быў падзелены на два дэпартаменты.

## Спасылкі 
* Conseil General website 

Катэгорыя:Дэпартаменты Францыі
Дром (дэпартамент)

**Дром** () — дэпартамент на паўднёвым усходзе Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Авернь — Рона-Альпы. Парадкавы нумар — 26. Адміністрацыйны цэнтр — Валанс. Насельніцтва — 437,8 тыс. чалавек (53-е месца сярод дэпартаментаў, даныя 1999 г.).

## Геаграфія 
Плошча тэрыторыі 6530 км&sup2;. Праз дэпартамент працякаюць рэкі Рона і Дром. 

Дэпартамент уключае 3 акругі, 36 кантонаў і 369 камун.

## Гісторыя 
Дром — адзін з першых 83 дэпартаментаў, утворанных падчас Вялікай французскай рэвалюцыі ў сакавіку 1790 г. Паўстаў на тэрыторыі былой правінцыі Дафінэ. Назва паходзіць ад ракі Дром.

## Вядомыя асобы 
* Поль Рыкёр

## Спасылкі 
* Prefecture website  (in French)
* Conseil General website (in French)

Катэгорыя:Дэпартаменты Францыі
Кроз (дэпартамент)

**Кроз** () — дэпартамент у цэнтральнай вобласці Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Лімузен. Парадкавы нумар 23. Адміністрацыйны цэнтр — Герэ. Насельніцтва 124,5 тыс. чалавек (97-е месца сярод дэпартаментаў, даныя 1999 г.). 

## Геаграфія 
Плошча тэрыторыі 5565 км&sup2;. Праз дэпартамент працякае рака Кроз і шэраг яе прытокаў. 

Дэпартамент уключае 2 акругі, 27 кантонаў і 260 камун.

## Гісторыя 
Кроз — адзін з першых 83 дэпартаментаў, утворанных падчас Вялікай французскай рэвалюцыі ў сакавіку 1790 г. Паўстаў на тэрыторыі былой правінцыі Марш. Назва паходзіць ад ракі Кроз.

## Спасылкі 
* Conseil General website (in French)
* Prefecture website (in French)

Катэгорыя:Дэпартаменты Францыі
Дардонь (дэпартамент)

**Дардонь** () — дэпартамент на паўднёвым захадзе Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Аквітанія. Парадкавы нумар — 24. Адміністрацыйны цэнтр — Перыге. Насельніцтва — 388,3 тыс. чалавек (58-е месца сярод дэпартаментаў, даныя 1999 г.).

## Геаграфія 
Плошча тэрыторыі 9060 км². Праз дэпартамент працякае рака Дардонь.

Дэпартамент уключае 2 акруга, 54 кантон і 293 камун.

## Гісторыя 
Дардонь — адзін з першых 83 дэпартаментаў, утворанных падчас Вялікай французскай рэвалюцыі ў сакавіку 1790 г. Паўстаў на тэрыторыі былой правінцыі Перыгор.

## Гл. таксама 
* Пячора Руфіньяк
* Пячора Кра-Маньён

## Спасылкі 
* Prefecture website (in French)
* Conseil General website  (in French)

Катэгорыя:Дэпартаменты Францыі
Ду (дэпартамент)

**Ду** () — дэпартамент на ўсходзе Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Франш-Кантэ. Парадкавы нумар 25. Адміністрацыйны цэнтр — Безансон. Насельніцтва 499 тыс. чалавек (51-е месца сярод дэпартаментаў, даныя 1999 г.).

## Геаграфія 
Плошча тэрыторыі 5234 км². Рэльеф мясцовасці вызначаецца блізкасцю горнай сістэмы Юра.

Дэпартамент уключае 3 акругі, 35 кантонаў і 594 камуны.

## Гісторыя 
Ду — адзін з першых 83 дэпартаментаў, утворанных падчас Вялікай французскай рэвалюцыі ў сакавіку 1790 г. Паўстаў на тэрыторыі былой правінцыі Франш-Кантэ.

## Спасылкі 
* Спіс камун дэпартамента

Катэгорыя:Дэпартаменты Францыі
Атычная сістэма злічэння

**Аты́чная сістэ́ма злічэ́ння** – непазіцыйная сістэма злічэння, якая ўжывалася ў старажытнай Грэцыі да III ст. да н.э. Яна ўжывала ў якасці лічбаў грэчаскія літары, прычым лічбамі служылі першыя літары слоў, што абазначалі адпаведныя лікі.

Ужываліся таксама дадатковыя лічбы для абазначэння лікаў 50, 500, 5 000 і 50 000, якія ўяўлялі сабою спалучэнне лічбы 5 з лічбамі 10, 100, 1 000, 10 000.

	
		Π
		Δ
		50
	
	
		Π
		Η
		500
	
	
		Π
		Χ
		5 000
	
	
		Π
		Μ
		50 000
	

Пры запісе лікаў спачатку запісвалі большыя лічбы, потым – меншыя. Напрыклад,

ΗΔΔΠΙΙΙ&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;128

MM

	
		Π
		Χ
	
	
		ΔΔΔΔ
	
	&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;25 040

Прынцып запісу лікаў у атычнай сістэме злічэння мае значнае падабенства з рымскай сістэмай. Гэта можа быць звязана з уплывам усходнеміжземнаморскіх культур на этрускаў, у якіх рымляне запазычылі сістэму злічэння.

Пасля III ст. да н.э. атычная сістэма злічэння была выцеснена іанійскай.

Катэгорыя:Сістэмы злічэння
Хаккэндэн

«**Нансо Сатомі Хаккендэн**» (, , спрошчана  «Легенда пра восем псоў з сям’і Сатомі» — гэта 106-томны раман 19 стагоддзя японскага пісьменніка Кёкутэя Бакіна (). Хаккендэн самы доўгі раман японскай класічнай літаратуры.

## Аўтар 
Кёкутэй Бакін (, 4 ліпеня 1767-1 снежня 1848) быў першым прафесійным японскім пісьменнікам. Бакін нарадзіўся і жыў у Эда. Сапраўднае імя Такідзава Акуні (). Часта, таксама, яго называюць Бакін Такідзава (камбінацыя сапраўднага імя і псеўданіма), альбо гавораць проста Бакін.

## Гісторыя напісання 
Перад *Хаккэндэнам* Бакін напісаў іншы доўгі эпічны раман «Сінсэцу юміхары-дзукі» . Гэты раман ілюстраваў знакаміты гравёр Кацусіка Хакусай. Пад час працы Бакін і Хакусай разышліся ў поглядах. Таму пасля публікацыі рамана Бакін адмовіўся працаваць з Хакусаем. *Хаккэндэн* быў ілюстраваны мужам дачкі Хакусая — Янагавай Сігэнобу. Бакін пісаў раман *Хаккэндэн* на працягу 28 гадоў. У канцы Бакін страціў зрок і вымушаны быў дыктаваць раман.

## Сюжэт 
Аднойчы на замак клана Сатомі напалі іх суседзі Андзаі. У гэты час тэрыторыя Сатомі пакутвала ад моцнага голаду. Стан Сатомі быў вельмі цяжкі. Сатомі Ёсіцунэ жартам сказаў сямейнаму сабаку што, калі той заб’е Андзаі Кагэцуру, то аддасць яму ў жонкі сваю дачку. Сабака паверыў і забіў ворага.

## Героі 
Галоўныя персанажы Хаккэндэна — восем маладых самураяў. У духоўным сэнсе яны з’яуляюцца сынамі прынцэсы Фусэ-Хімэ (Дачкі Сатомі Ёсіцунэ) і сабакі Яцуфусы. На самой справе прынцэса памерла, а яе дзеці нараджаюцца ад розных бацькоў. Іх называюць Хакэнсі （яп. 八犬士）. Хакэнсі можна перакласці як «Восем сабак воінаў». Прозвішча кожнага з іх уключае іерогліф іну (犬). Іну азначае сабака.
Усе Хакэнсі маюць радзімы знак у выглядзе кветкі на розных частках цела і чароўную бусіну з ружанца прынцэсы Фусэ.

### Inue Shinbee 
Выява:Jin.png

### Inukawa Sousuke 
Выява:BeadGi.png

### Inumura Daikaku 
Выява:Rei.png
Увага!Выява містычнай бусіны дадзена са спрошчаным напісаннем іерогліфа і не супадае з арыгінальным.

### Inuzaka Keno 
Выява:Chi.png

### Inuyama Dousetsu 
Выява:Chuu.png

### Inukai Genpachi 
Выява:Beadshin.png

### Inuzuka Shino 
Выява:Beadkou.png

### Inuta Kobungo 
Выява:Tei.png

### Адаптацыі 
Існуюць шматлікія экранізацыі гэтага твора. *Shin Hakkenden* (新八犬伝) серыял пачатку 70-ых год. Фільм 1983 году ***Legend of the Eight Samurai*** (里見八犬伝 *Satomi Hakken-den*). Серыял анімэ 1999 года *Shin Hakkenden* (神八剣伝) і інш. Таксама маюцца  пастаноўкі для тэатру кабукі
## Спасылкі 
"Hakkenden Hakuryu-Tei" сайт прысвечаны Хаккэндэну.(англ.) 

Катэгорыя:XIX стагоддзе
Катэгорыя:Мастацтва Японіі
Андрэй Зязюля

**Аляксандр Сцяпанавіч Астрамовіч** (псеўданім *Андрэй Зязюля*; , в. Навасада (цяпер ) — ) — беларускі паэт, каталіцкі святар. 

## Біяграфія 
Пасля заканчэння павятовага вучылішча ў Ашмянах служыў у расійскім войску. У 1905—1910 гг. вучыўся ў каталіцкай духоўнай семінарыі ў Пецярбургу, дзе пад уплывам земляка Адама Лісоўскага ўсвядоміўся як беларус, далучыўся да беларускай нацыянальнай ідэі. У час вучобы арганізаваў аб’яднанне клірыкаў-беларусаў. 

Служыў ксяндзом у мястэчках Трабы, Ракаў, Свержань, Анопаль, Смілавічы, Сянно. Выступаў за беларусізацыю каталіцкага касцёла ў Беларусі, пачаў гаварыць касцельныя казанні да вернікаў па-беларуску.
26 лістапада 1914 на пахаванні ў Кухцічах князя Мікалая Радзівіла, мужа Магдалены Радзівіл, вёў надмагільную прамову па–беларуску. 
Пераследаваўся касцельнымі ўладамі за прыхільнасць да роднага слова, што стала прычынай частай перамены месца службы, два гады быў без парафіі.  

Адзін з арганізатараў і ўдзельнік з'езда беларускага каталіцкага духавенства ў Мінску (24-25 мая 1917), сябра Хрысціянскай дэмакратычнай злучнасці.

Актыўны папулярызатар беларускай каталіцкай ідэі на старонках перыядычнага друку. Быў адным з ініцыятараў выдання газеты Biełarus (хаця ў склад рэдакцыі не ўваходзіў), якая пачала выходзіць у студзені 1913 у Вільні лацінкай.
 
Друкаваў вершы з 1909 у газетах «Наша ніва», «Biełarus», «Krynica», «Вольная Беларусь», «Świetač», «Белорусская рада», «Беларускае жыццё». 
Выдаў зборнік паэзіі «З роднага загону» (Вільня, 1913, 2-ое дапоўненае выданне 1931), паэму «Слова праўды аб мове і долі беларуса» (Прага, 1917). 
Выйшла яго вершаванае апавяданне «Аленчына вяселле» (Вільня, 1923). 
Творчасць паэта прасякнута хрысціянскім светапоглядам, у ёй дамінуе патрыятычная тэма, ідэя адраджэння Беларусі, вера ў яе лепшую будучыню.

Аўтар беларускага рэлігійнага гімна «Божа, што калісь народы...».

Збіраў народныя песні, якія разам з запісамі Антона Грыневіча склалі зборнік «Беларускія песні з нотамі» Т. 2. (Пецярбург, 1912).

## Літаратура 
* *Арсень Ліс.* ЗЯЗЮЛЯ Андрэй //  — С. 457.
* Віцьбіч Ю. Бог і Бацькаўшчына: 1878—1968. У 90-я ўгодкі ад нараджэньня Андрэя Зязюлі // Божым шляхам. 1968. № 6. С. 12-15.
* Гэрмановіч Я. Мае прыяцелі: Аляксандар Астрамовіч (Андрэй Зязюля) 26.ХІ.1878 — 17.І.1921 // Божым шляхам. 1965. № 2. С. 6-7.
* Саламевіч Я. Паэт-святар Андрэй Зязюля // Беларуская мова і літаратура ў школе. 1991. № 7-8. С. 140—144.
* Х. М-а. Замест вянка на магілу Андрэя Зязюлі // Божым шляхам. 1951. № 3. С. 10-12.
* Шаставец У. Крыж і церні жыцця: Андрэй Зязюля // Полымя. 1999. № 4. С. 285—296.

## Спасылкі 
* А. Зязюля, «Аленчына вяселле», Вільня: Крыніца, 1923  // online.skaryna.org.uk

Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Катэгорыя:Каталіцкія святары
Шампань — Ардэны

**Шампань — Ардэны** () — рэгіён на паўночным усходзе Францыі. Галоўны горад Шалон-ан-Шампань. Насельніцтва 1,342 млн чалавек (18-е месца сярод рэгіёнаў).

## Геаграфія 
Плошча тэрыторыі 25 606 км2. Рэгіён уключае дэпартаменты Аб, Ардэны, Марна Верхняя і Марна. Буйнейшы горад — Рэймс.

Большая частка тэрыторыі — хвалістая раўніна. На паўночным усходзе — адгор'і Ардэнаў, на захадзе — куэста Іль-дэ-Франс. Галоўная рака Сена з прытокам Марна злучаны каналамі з рэкамі басейна Рэйна і Соны.

Гаспадарка індустрыяльна-аграрнага тыпу. Развіваецца машынабудаванне і металаапрацоўка, лёгкая, харчовая прамысловасць (у т.л. вытворчасць шампанскіх він). Вырошчваюць пераважна збожжавыя (пшаніца, ячмень, кукуруза) культуры. Вінаградарства вядзецца (на схілах куэсты Іль-дэ-Франс). Развітая жывёлагадоўля.

## Гісторыя 
У пісьмовых крыніцах тэрмін «Шампань» упершыню сустракаецца як назва графства, створанага ў 2-й пал. IX—X ст. пасля аб'яднання графстваў Труа і Мо. Буйнымі гарадамі Шампані былі Труа (адміністрацыйны цэнтр) і Рэймс (месца каранацыі французскіх каралёў). У правінцыі развіваліся авечкагадоўля, з XIV ст. — вінаробства (у канцы XVII ст. тут упершыню арганізавана вытворчассць пеністых він). Вялікую ролю ў заходнееўрапейскім гандлі XII—XIII ст. адыгрывалі кірмашы, якія перамяшчаліся з аднаго горада ў другі (Ланьі, Бар-сюр-Об, Правен, Труа) і дзейнічалі ў Шампані амаль круглы год. У 1284 (канчаткова ў 1361) Шампань далучана да каралеўскага дамена. У час Стагадовай вайны (1337—1453) — месца галоўных ваенных дзеянняў, што падарвала эканамічнае значэнне яе кірмашоў. У 1358 на частку тэрыторыі Шампані пашырылася сялянскае паўстанне Жакерыя. Пасля падзелу ў 1790 тэрыторыі Францыі на дэпартаменты правінцыя Шампань скасавана.

## Літаратура 
* Шампань // БЭ ў 18 т. Т. 17. Мн., 2003.

## Спасылкі 
* http://dmoz.org/World/Fran%c3%a7ais/R%c3%a9gional/Europe/France/R%c3%a9gions/Champagne-Ardenne/ 
* Site du conseil regional Champagne-Ardenne 
* Tourisme Champagne-Ardenne
* Parc naturel regional de la Foret d’Orient 

Катэгорыя:Рэгіёны Францыі
Антон Іосіфавіч Каменскі

250px|thumb|
**Антон Іосіфавіч Каменскі** (/1861, Вільня або маёнт. Ярылаўка Гродзенскай губ. — , Варшава) — ілюстратар, графік і жывапісец.

Вучыўся ў Мастацкай акадэміі ў Пецярбургу (1882—1885) і ў Акадэміі Жульена ў Парыжы. З 1894 г. жыў у Варшаве, супрацоўнічаў з «*Tygodnikiem Ilustrowanym*», дзе размяшчаў свае працы, таксама працаваў у Кракаве. У час 1-й сусветнай вайны быў у Парыжы, у 1919 г. вярнуўся ў Варшаву. Пахаваны на Павонзках.

* Белавежская пушча ў малюнках Антона Каменскага

## Літаратура 
* Календарыюм // Czasopis, 07-08/2005;
* Белорусская ССР: краткая энцикл. Т. 5. — Мн., 1982
* Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі. Т. 2. — Мн., 1985.
* Беларуская энцыклапедыя. Т. 7. — Мн., 1998.
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. Т. 4. — Мн., 1997.

Катэгорыя:Мастакі Польшчы
Прыморская Шаранта

**Шаранта Прыморская** (франц. Charente-Maritime) — дэпартамент на захадзе Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Пуату — Шарант. Парадкавы нумар 17. Адміністрацыйны цэнтр — Ла-Рашэль. Насельніцтва 557 тыс. чалавек (39-е месца сярод дэпартаментаў, даныя 1999 г.).

## Геаграфія 
Плошча тэрыторыі 6864 км². Праз дэпартамент працякае рака Шаранта, Гарона.

## Гісторыя 
Ніжняя Шаранта (так зваўся дадзены дэпартамент да 4 верасня 1941 г.) — адзін з першых 83 дэпартаментаў, створаных у сакавіку 1790 года.

## Вядомыя асобы 
* Жан-Лу Крэцьен

Катэгорыя:Дэпартаменты Францыі
Егіпецкая сістэма злічэння

**Егі́пецкая сістэ́ма злічэ́ння** – непазіцыйная сістэма злічэння, якая ўжывалася ў старажытным Егіпце. У гэтай сістэме лічбамі з'яўляліся іерагліфічныя сімвалы; яны абазначалі лікі 1, 10, 100 і г.д. да мільёна.

лічба
значэнне
апісанне

Z1
1
рыса

V20
10
пятка

V1
100
пятля

M12
1 000
лотас

D50
10 000
палец

I7 або I8
100 000
жаба або апалонік

C11
1 000 000
чалавек з узнятымі дагары рукамі

Лікі, не кратныя 10, запісваліся шляхам паўтарэння гэтых лічбаў. Кожная лічба магла паўтарацца ад аднаго да 9 разоў. Напрыклад, лік 4622 абазначаўся наступным чынам:

Фіксаванага напрамку запісу лічбаў не існавала: яны маглі запісвацца справа налева або злева направа, ці нават вертыкальна.

## Гл. таксама 
* Егіпецкія іерогліфы
* Егіпецкая сістэма мер

Катэгорыя:Сістэмы злічэння
Катэгорыя:Навука ў Старажытным Егіпце
Катэгорыя:Егіпецкае пісьмо
Уладзімір Аляксеевіч Варава

**Уладзімір Аляксеевіч Варава** (26 ліпеня 1896, в. Вялікія Жухавічы, цяпер Карэліцкі раён — 4 мая 1929, Менск) — беларускі пісьменнік і журналіст.
, Удзяко Акіта, Макар Шалай, сядзяць Алесь Гародня, Янка Відук]]

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У 1920 г. працаваў у Жухавіцкім валасным рэўкаме, пасля — у Народным камісарыяце земляробства БССР. Адначасова вучыўся ў Мінскім політэхнікуме. З 1921 г. — у Заходняй Беларусі, удзельнічаў у беларускім нацыянальным руху, друкаваўся ў заходнебеларускай перыёдыцы. Арыштоўваўся польскімі ўладамі. У 1925 г. рэдагаваў газету Грамады «Жыццё беларуса». 

Неўзабаве нелегальна перайшоў у БССР. Працаваў намеснікам рэдактара акруговай газеты «Вясковы будаўнік» (Слуцк). З 1926 г. — у Мінскім акруговым зямельным аддзеле. Уваходзіў у аб’яднанне Літаратурна-мастацкая камуна, удзельнічаў у выданні яе часопіса «Росквіт» (1927—1928). 

Пісаў апавяданні, артыкулы, фельетоны.

Памёр 4 мая 1929 года ў Менску. Пахаваны на Вайсковых могілках (пахаванне страчанае).

## Літаратура 
* Кошур С. Родам з Карэліччыны. — Навагрудак, 1996.
*  Т. 1. С. 513.

Катэгорыя:Нарадзіліся 26 ліпеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1896 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Карэліцкім раёне
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Памерлі 4 мая
Катэгорыя:Памерлі ў 1929 годзе
Катэгорыя:Выпускнікі Мінскага дзяржаўнага політэхнічнага каледжа
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Марская міля

**Марская міля** — адзінка вымярэння адлегласці, якая ўжываецца ў мараплаўстве і авіяцыі.

Першапачаткова марская міля вызначалася як даўжыня дугі вялікага круга на паверхні зямнога шара памерам у адну вуглавую мінуту. Такім чынам, перасоўванне на адну марскую мілю ўздоўж мерыдыяна прыкладна адпавядае змене геаграфічных каардынат на адну мінуту шыраты.

У сучасным вызначэнні, міжнародная марская міля роўная 1852 метрам.

Марская міля не з’яўляецца адзінкай СІ, але, паводле пастановы Генеральнай канферэнцыі па мерах і вагам, яе выкарыстанне дапускаецца, хоць і не рэкамендуецца. Агульнапрынятага азначэння не існуе; часам выкарыстоўваюцца скарачэнні «NM», «nm» або «nmi» (ад ). Варта адзначыць, што скарачэнне «nm» супадае з афіцыйна прынятым азначэннем нанаметра.

Міжнародная марская міля = 10 кабельтавых = 1/3 марской лігі

Марская міля Вялікабрытаніі = 1853,184 метрам (да 1970 г.).

## Гл. таксама 
* Вузел — адзінка вымярэння хуткасці, роўная адной марской мілі ў гадзіну
* Міля

## Літаратура 
* The International System of Units Bureau International des Poids et Mesures (BIPM): 8-е издание 2006. ISBN 92-822-2213-6.
* Bureau International des Poids et Mesures: Le Système International (SI), 6e édition, 199, ISBN 92-822-2112-1
* A. Sacklowski: Einheitenlexikon, Entstehung, Anwendung, Erläuterung von Gesetz und Normen, Berlin: Beuth-Verlag, 1986 (Beuth-Kommentare) ISBN 3-410-11988-4

Катэгорыя:Адзінкі вымярэння адлегласці
Катэгорыя:Англійская сістэма мер
Вузел (адзінка вымярэння)

thumb|Лаг
**Вузел** — адзінка вымярэння скорасці, роўная адной марской мілі ў гадзіну.

Існуюць розныя азначэнні марской мілі, адпаведна, і вузел можа мець розныя значэнні.

Па міжнародным азначэнні, адзін вузел роўны 1,852&nbsp;км/г або 0,5144444 м/с. Гэтая адзінка вымярэння, хоць і з'яўляецца пазасістэмнай, дапускаецца для выкарыстання нараўне з адзінкамі СІ.

Паходжанне назвы звязана з прынцыпам выкарыстання сектарнага лага. Скорасць судна вызначалася як лік вузлоў на ліне (тонкі трос), якія прайшлі праз руку вымяральшчыка за вызначаны час (звычайна 15 секунд).

Вузел і міжнародная марская міля шырока выкарыстоўваюцца ў марскім і паветраным транспарце.
Вузлы лічыліся самым распаўсюджаным вымярэннем у Англіі да 1965 года, але пасля яны сталі называцца мілямі.

Катэгорыя:Адзінкі вымярэння скорасці
Катэгорыя:Марскія тэрміны
Васьміканцовая зорка

**Васьміканцовая зорка** («знічка», «валошка») — зоркападобны цэнтральна-сіметрычны знак — элемент геаметрычнага арнаменту, які сустракаецца ў арнаментыцы раду народаў Усходняй, Паўночна-Усходняй і Паўночнай Еўропы.

## Пашырэнне 
 у тэхніцы двухбаковага перабору з вёскі Барок Слуцкага раёна]]
Знак быў пашыраны ў народнай арнаментыцы славянаў — беларусаў, украінцаў (але значна радзей, чым у беларусаў, і тым часцей, чым далей на поўнач Украіны), рускіх (радзей, чым у ўкраінцаў, але даволі часта на поўначы Расіі, асабліва ў Наўгародскай вобласці); балтаў — літоўцаў, латышоў; скандынаваў — шведаў, нарвежцаў; фіна-уграў — эстонцаў, фінаў, карэлаў, марыйцаў, удмуртаў, мардвы, іншых фіна-уграў Паволжа, венграў.

У беларускай арнаментыцы такая зорка вышывалася, пераважна чырвонымі ніткамі, на рушніках, абрусах, мужчынскай і жаночай вопратцы ў Цэнтральнай Беларусі, Панямонні і інш.; часта выкарыстоўвалася ў ткацтве, вырабе рэчаў з саломкі, у ўпрыгожаннях яек-маляванак.

## Значэнне 
У фіна-уграў арнаментальная васьміканцовая зорка азначала Месяц.

У беларусаў усведамленне знаку як азначэння Месяца было з цягам часу страчана, і бліжэй да нашых часоў такая зорка азначала маці або чалавека або ўраджай, а Месяц азначаўся ромбам.

## Паходжанне 
Існуюць дзве рэалістычныя версіі паходжання знаку — ад фіна-уграў і ад балтаў. Больш імавернай лічыцца думка пра ўзнікненне знаку васьміканцовай зоркі ў фіна-угорскіх плямёнаў, якія жылі ў раёне Волгі і Урала да іх рассялення ў паўночна-заходнім кірунку каля 1000 да н.э. і пра пазнейшае перайманне знаку суседнімі народамі — балтамі, і ад іх — скандынавамі, а пазней — і славянамі.

## Літаратура 
* Ленсу Я. Ю. Таямніцы беларускай хаты. — Мн. : Беларусь, 2007. — 167 с. : іл. ISBN 978-985-01-0744-2. С. 89—97.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сімвалы
Жыццё беларуса

**«Жыццё беларуса»** — газета на беларускай мове, якая выдавалася ў Вільні; першы нумар выйшаў 19 жніўня 1925 года. Выходзіла 3 разы на тыдзень, апошні нумар выдадзены 12 лістапада 1925 (агулам выдана 20 нумароў, з іх 5 канфіскаваныя). Газета закрытая з-за ўціску польскіх уладаў. Першая газета, якая выдавалася ад імя Беларускай сялянска-работніцкай грамады. Рэдактары — Язэп Туркевіч, Уладзімір Варава (з № 8 за 3 кастрычніка 1925).

Выступала ў абарону правоў беларусаў, у тым ліку права на родную мову. Інфармавала пра страйк у Крынках, барацьбу з камуністамі на Беласточчыне, беларускі грамадска-культурніцкі рух у Літве і Латвіі. Сярод змяшчаных у газеце матэрыялаў — прамовы з трыбуны польскага Сойма беларускіх дэпутатаў А. Станкевіча, Ф. Ярэміча, нарыс А. Луцкевіча пра гісторыю нацыянальнага беларускага мастацтва, літаратурныя творы Я. Купалы, Ц. Гартнага, У. Сыча.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* «Жыцьцё беларуса» (1925) // Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх

Катэгорыя:Газеты Вільні на беларускай мове
Катэгорыя:Беларуская сялянска-работніцкая грамада
Катэгорыя:Вуліца Вільняўс
Катэгорыя:1925 год у Вільні
Аквітанія

**Аквітанія**:

*Аквітанія — старажытнарымская правінцыя.
*Аквітанія — гістарычная вобласць на паўднёвым-захадзе Францыі.
*«Аквітанія» — брытанскі пасажырскі лайнер.
*Аквітанія - каралеўства на тэрыторыі сучаснай Францыі.
*Аквітанія - герцагства ў сярэднявечнай Францыі.
Міхаіл Якаўлевіч Ленсу

**Міхаіл Якаўлевіч Ле́нсу** () — беларускі філосаф. Доктар філасофскіх навук (1981), прафесар (1982). Заслужаны работнік культуры БССР (1990).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 31 ліпеня 1924 года ў Ленінградзе.

У 1950 годзе скончыў Шадрынскі педагагічны інстытут (Курганскай вобласці РСФСР). З 1962 года працаваў у мінскіх педагагічным і медыцынскім інстытутах, Беларускім інстытуце механізацыі сельскай гаспадаркі. З 1974 года — у Рэспубліканскім інстытуце вышэйшай школы БДУ (у 1980—1990 гадах загадваў кафедрай).

Памёр у 2006 годзе. Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.

## Дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па праблемах рэлігіязнаўства (філасофія і сацыялогія рэлігіі), педагогіцы вышэйшай школы і методыцы выкладання сацыяльна-гуманітарных навук.

Асноўныя творы:
* Основы атеистического воспитания. — Мн., 1976.
* Методология и методика атеистического воспитания. — Мн., 1985.
* (Разам з К. С. Пракошынай, В. Р. Языковічам.) Студенчество и религия: Пробл. мировоззренческого выбора. — Мн., 1999.

## Літаратура 
*  — С. 204.

Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Катэгорыя:Філосафы СССР
Катэгорыя:Дактары філасофскіх навук
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Санкт-Пецярбургу
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Міля

**Мі́ля** () — пазасістэмная адзінка даўжыні ў неметрычных сістэмах адзінак. Назва паходзіць ад  — «тысяча крокаў». У Старажытным Рыме мілю вызначалі як «тысячу падвойных крокаў узброенага воіна (легіянера)» і лічылі яе роўнай 1481&nbsp;м (пазней — 1483,5&nbsp;м).

У сярэднія вякі ў краінах Еўропы ужываліся розныя па лікавых значэннях нацыянальныя мілі. Найбольш распаўсюджаныя мілі: рымская (1,478&nbsp;км), англійская (звычайная; 1,524&nbsp;км), лонданская (статутная; 1,609&nbsp;км), пруская (7,533&nbsp;км), расійская (7 вёрст, або 7,468&nbsp;км). У краінах з неметрычнай сістэмай мер міля ўжываецца да цяперашняга часу.

## На Беларусі 
На Беларусі міля выкарыстоўвалася з часоў сярэдневякоўя і да XX стагоддзя.

У Вялікім Княстве Літоўскім ужывалася *літоўская міля*: у XVI—XVII стагоддзях яна складалася з 300—315 шнуроў, або 13&nbsp;230—16&nbsp;300 локцяў; у XVIII—XIX стагоддзях літоўская міля адпавядала 7,289 расійскім вёрстам (7,777&nbsp;км).

На Падляшшы і ў ВКЛ выкарыстоўвалася таксама геаграфічная міля (нямецкая, велікапольская), якая складалася з 12&nbsp;862 локцяў і адпавядала 1/15 градуса дугі зямнога экватара (7,420&nbsp;км).

## Віды мілі 
У навігацыі выкарыстоўваюцца:

* міжнародная марская міля — даўжыня 1 градуса дугі зямнога сфероіда на шыраце 44,5°, прынята роўнай 1,852&nbsp;км;
* сухапутная (статутная, законная) міля — роўная 1609,344&nbsp;м;
* брытанская марская (адміралцейская) міля — роўная 1853,184&nbsp;м (ужываецца ў англамоўных краінах);
* экватарыяльная міля — даўжыня 1 градуса дугі зямнога экватара, роўная 1855,1&nbsp;м;
* геаграфічная, або нямецкая міля — даўжыня 4 градусаў дугі зямнога экватара, роўная 7420,4&nbsp;м;
* іншыя віды мілі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Адзінкі вымярэння адлегласці
Катэгорыя:Беларускія меры даўжыні
Катэгорыя:Англійская сістэма мер
Катэгорыя:Руская сістэма мер
Вярста

**Вярста́**&nbsp;— старажытная мера (адзінка) вымярэння даўжыні, якая выкарыстоўвалася на Беларусі, у Расіі, ва Украіне і ў Польшчы. У пісьмовых крыніцах вярста вядомая з XI&nbsp;стагоддзя.

. 1863]]
Вярстой таксама называлі дарожны слуп, які адзначаў гэту меру

## Гістарычныя асаблівасці 
Лікавае значэнне вярсты мянялася ад 500 да 1000 сажняў. На тэрыторыі Беларусі да канца XVIII&nbsp;стагоддзя карысталіся вярстой памерам да 789 сажняў (што складала 1559,7&nbsp;м) і так званай *вялікай вярстой* на 1000 сажняў (1948,2&nbsp;м).

З канца XVIII&nbsp;стагоддзя і да ўвядзення метрычнай сістэмы мер вярста прымалася роўнай 1066,781&nbsp;м.

## Этымалогія 
Слова паходзіць ад праславянскага *vьrsta* («паварот плуга»), якое побач з *vьrstь* узыходзіць да дзеяслова *vьrtěti* (вярцець). Першапачаткова яно абазначала даўжыню баразны, якая ўтваралася ад аднаго павароту плуга (або сахі) да другога. Пазней значэнне пашырылася да «даўжыні баразны» ўвогуле і, нарэшце, стала агульнай мерай даўжыні.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Беларускія меры даўжыні
Катэгорыя:Руская сістэма мер
Гарнец

**Га́рнец** (; у р.с.: гарца́) — колішняя славянская адзінка вымярэння аб’ёма сыпкіх цел (збожжа, крупы, мукі і г.д.), якая ў розных землях была роўнай аб’ёму ад 2 да 7 літраў.

У Вялікім княстве Літоўскім ужываліся малы (шынковы) гарнец = 2,8237 л, вялікі (цэхавы) гарнец = 5,6474 л. Гарнец звычайна лічыўся адной чвэрцю вядра. : беларуская сістэма мер.

У расійскай сістэме мер: 1 гарнец = 1/64 чвэрці = 1/32 асьміны = 1/8 чвэрыка.

1 гарнец = 1/4 вядра = 12 стаканам
(= 3,28 дм3 (л) (1902 г.))
(= 3,276 л (1835 г.))

20 гарцаў складалі барыл.

## Польскі гарнец 
Гарнец шырока ўжываўся ў Польшчы, адкуль ён, уласна, і распаўсюдзіўся па тэрыторыі Беларусі. У розных абласцях Польшчы гарнец меў розную велічыню. Так:

* 1 халмінскі гарнец = 7,12 літра (да 1714 года)
* 1 кракаўскі гарнец = 2,75 літра
* 1 варшаўскі гарнец = 3,77 літра
* 1 новапольскі гарнец = 4 літра (з XIX стагоддзя)

## Літаратура 
* .
* *Я. К. Анішчанка*. Гарнец //  — С. 488.

Катэгорыя:Адзінкі вымярэння аб’ёму
Катэгорыя:Беларуская сістэма мер
Катэгорыя:Руская сістэма мер
Галівуд (значэнні)

**Галівуд:**

* Галівуд — раён Лос-Анджэлеса, Каліфорнія, ЗША
* Галівуд — горад у штаце Фларыда, ЗША
Capitol Records

**Capitol Records** — буйны гуказапісвальны лэйбл ЗША.

Быў заснаваны ў 1942 годзе. У 1955 годзе набыты брытанскай гуказапісвальнай кампаніяй EMI. У 2001 годзе EMI аб’яднала Capitol Records з лэйблам Priority Records.

Катэгорыя:Лэйблы гуказапісу ЗША
Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 1942 годзе
Шаснаццатковая сістэма злічэння

**Шаснаццатко́вая сістэ́ма злічэ́ння** – пазіцыйная сістэма злічэння, якая мае аснову 16. Гэтая сістэма актыўна ўжываецца ў вылічальнай тэхніцы для кампактнага запісу двайковых лікаў.

У якасці лічбаў шаснаццатковая сістэма ўжывае арабскія лічбы ад 0 да 9, а таксама лацінскія літары ад a да f (або A ... F – рэгістр прынцыповага значэння не мае), якія адпавядаюць дзесятковым лікам ад 10 да 15.

Ужыванне шаснаццатковай сістэмы для запісу двайковых лікаў абумоўлена простасцю пераходу між гэтымі сістэмамі. Для перакладу шаснаццаткавага ліка ў двайковую сістэму дастаткова паслядоўна запісаць двайковае прадстаўленне кожнай з шаснаццатковых лічбаў. Пры гэтым неабходна, каб кожная шаснаццатковая лічба прадстаўлялася чатырма двайковымі (пры неабходнасці злева трэба дапісаць нулі).

Шаснаццатковая лічба
Двайковае прадстаўленне
Дзесятковае прадстаўленне

0
0000
0

1
0001
1

2
0010
2

3
0011
3

4
0100
4

5
0101
5

6
0110
6

7
0111
7

8
1000
8

9
1001
9

a
1010
10

b
1011
11

c
1100
12

d
1101
13

e
1110
14

f
1111
15

Напрыклад,

: 85616 = 1000 0101 01102
: d5fa16 = 1101 0101 1111 10102
: 2616 = 0001 01102

Для адваротнага перакладу неабходна разбіць двайковы лік на тэтрады (групы з чатырох разрадаў) і для кожнай з іх запісаць адпаведную шаснаццатковую лічбу. Калі колькасць двайковых разрадаў не дзеліцца на 4, злева дапісваецца патрэбная колькасць нулёў.

Напрыклад,

: 100111102 = 1001 1110 2 = 9e16
: 10110001112 = 0010 1100 0111 2 = 2c716

Такая простасць перакладу тлумачыцца тым, што аснова шаснаццатковай сістэмы (16) складае чацвёртую ступень ад асновы двайковай сістэмы (2). Таму дзяленне двайковага ліка на 16 палягае ў пераносе дзесятковай коскі на чатыры знакі ўлева, у той час як для шаснаццатковага гэта азначае яе перанос улева на адзін знак. Адсюль і вынікае адназначная адпаведнасць двайковай тэтрады да шастаццатковай лічбы.

Пераход між шаснаццатковай і дзесятковай сістэмамі злічэння больш складаны і здзяйсняецца па агульных правілах пераходу між сістэмамі злічэння.

Катэгорыя:Сістэмы злічэння
Paramount Pictures

**Paramount Pictures Corporation** (*Парамаўнт Пікчэрз Карпарэйшн*) — амерыканская кампанія, якая займаецца стварэннем і распаўсюджваннем фільмаў. Размешчаная ў Галівудзе, штат Каліфорнія. Гэта самая старая студыя ЗША па вытворчасці фільмаў, яна існуе ўжо больш за 110 гадоў. Уласнікам кампаніі Paramount Pictures з’яўляецца кангламерат Viacom.

## Гісторыя 
Кампанія была заснаваная Адольфам Цукарам у маі 1912 года і першапачаткова звалася Famous Players Film Company.

## Гл. таксама 
* Metro-Goldwyn-Mayer
* Columbia Pictures
* DreamWorks
* TriStar Pictures
* Universal Studios

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт кампаніі
* 


Катэгорыя:Кампаніі Лос-Анджэлеса
Галівудская алея славы

thumb|right|300px|Галівудская алея славы
**Галівудская алея славы** () — тратуар па Галівудскім бульвары і Вайн-стрыт у Галівудзе, у які ўкладзена больш 2500 пяціканцовых зорак з імёнамі знакамітасцей, унеслымі, паводле Гандлёвай палаты Галівуду, вялікі ўклад у індустрыю забаў.

Першая зорка, закладзеная 9 лютага 1960 года, належыць Джаану Вудварду, а Холі Беры, 4 красавіка 2007 года, стала 2333 яе ўладальніцай.

Алея славы працягнулася з усходу на захад па Галівудскім бульвары ад Гаўэр-стрыт да Ла Бры авеню, і з поўначы на поўдзень па Вайн-стрыт паміж Юка-стрыт і Сансет бульвар.

У залежнасці ад таго, каму ўручаюцца зоркі, яны дзеляцца на шэсць катэгорый, якія адрозневаюцца эмблемай:
* **кінакамера** — за ўклад у кінаіндустрыю;
* **тэлевізар** — за ўклад у развіццё тэлебачання;
* **фанограф** — за ўклад у індустрыю гуказапісу;
* **радыё-мікрафон** — за ўклад у індустрыю радыё;
* **тэатральная маска** — за ўклад у развіццё тэатра

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Галівудская алея славы на Seeing-Stars.com
* Hollywood Boulevard’s Price of Fame, a December 2003 article from the FOX News website


Катэгорыя:Кінематограф ЗША
Катэгорыя:Лос-Анджэлес
Мосар (значэнні)

Назву **Мо́сар** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Мосар — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Мосар — вёска ў Ушацкім раёне
Андрэй Вязынскі

**Андрэй Іванавіч Гальшанскі** або **Андрэй Вязынскі** (каля  — каля ) — князь з роду Гальшанскіх

## Біяграфія 
Сын князя Івана Альгімонтавіча і смаленскай князёўны Агрыпіны Святаслаўны.

Упершыню згаданы пад 1401 годам разам з бацькам (*«князь Іван Альгімонтавіч са сваімі сынамі, а менавіта Андрэем, Сямёнам і іншымі»*).

Быў у шлюбе з друцкай княжной  (пам. 1426). Вядомы ў асноўным трыма дочкамі, з іх старэйшая Васіліса Гальшанская была жонкай (з 1422) бельскага князя Івана Уладзіміравіча, сярэдняя Соф’я — польскага караля Ягайлы і каралевай польскай, малодшая  — гаспадара малдаўскага .

Дочкі пасля смерці бацькі выхоўваліся пры двары матчынага брата друцкага князя Сямёна Дзмітрыевіча.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Wolff J., Kniaziowie litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. Warszawa, 1895.

Катэгорыя:Гальшанскія
Катэгорыя:Князі кіеўскія
Іван Альгімонтавіч Гальшанскі

**Iван Альгімонтавіч Гальшанскі**, у хрышчэнні **Пётр** (зг. з 1379 — ) — вялікалітоўскі арыстакрат, найбліжэйшы радца вялікага князя літоўскага Вітаўта. Фактычны пачынальнік роду князёў Гальшанскіх.

## Біяграфія 
Сын князя Альгімонта з Гальшан. Актыўны прыхільнік Вітаўта.

Пра высокае становішча Івана Гальшанскага ў Вялікім Княстве Літоўскім сведчыць яго месца сярод сведкаў Салінскага дагавора 1398 года і Віленска-Радамскай уніі.

Дзеці:

* Аляксандр Нялюб (каля 1364/6 — пасля 1406);
* Барыс (каля 1368—1399);
* Сямён Люты (каля 1370—1433) — намеснік у Ноўгарадзе Вялікім у 1422 годзе;
* Міхаіл (каля 1372—1433) — намеснік кіеўскі;
* Андрэй (каля 1374 — ?);
* Юліянія (1375—1448), у шлюбе 1) з князем карачаўскім Iванам Мсціславічам Хоцетам, 2) з 1418 з вялікім князем літоўскім Вітаўтам;
* Ганна, паводле адной з версій, была ў шлюбе з мазавецкім князем Баляславам III, але імаверным лічыцца, што Баляслаў быў жанаты з , дачкой князя  і ўнучкай вялікага князя Альгерда.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Wolff, J.* Kniaziowie litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. — Warszawa, 1895. — S. 94-115.
* *Tęgowski J.* Przodkowie Zofii Holszańskiej, czwartej żony Władysława Jagiełły // Genealogia. Studia i materiały historyczne. 8, 1996. — S. 27-45.
* *Jonynas, Ignas*. «Alšėniškiai» // Vaclovas Biržiška (red.). Lietuviškoji enciklopedija I. Kaunas: Spaudos Fondas, 1933. P. 347—359.
* Lietuvos valdovai (XIII—XVIII a.): enciklopedinis žinynas. Vytautas Spečiūnas (red.). Vilnius: Moklso ir enciklopedijų leidybos institutas, 2004. P. 78. ISBN 5-420-01535-8.
* *Edvardas Gudavičius*. Jonas Alšėniškis. Visuotinė lietuvių enciklopedija, T. I (A-Ar). — Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 2001. 629 psl.
* *Stefan M. Kuczyński.* Holszański Iwan Olgimuntowic… h. Hippocentaurus (zm. 1401) // Polski Słownik Biograficzny. — Wrocław — Warszawa — Kraków : Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1961. — Tom IX/4, zeszyt 43. — S. 587—588.
* *Polechow S., Butyrski M.* Pieczęć kniazia Iwana Olgimuntowicza Holszańskiego // Inter Regnum et Ducatum. Studia ofiarowane Profesorowi Janowi Tęgowskiemu w siedemdziesiątą rocznicę urodzin. — Białystok, 2018. — S. 441—461.

Іван Альгімонтавіч
Катэгорыя:Князі кіеўскія
Сямён Іванавіч Гальшанскі

**Сямён Іванавіч Гальшанскі**, мянушка **«Лю́ты»** (каля 1370 — ) — сын Івана Гальшанскага, актыўны ўдзельнік барацьбы паміж Жыгімонтам і Свідрыгайлам за вялікае княжанне.

## Біяграфія 
Сын Івана Гальшанскага і Агрыпіны, дачкі вялікага князя смаленскага Святаслава Іванавіча.

Упершыню з'яўляецца ў двух дакументах 1387 і 1388 гадоў сярод паручыцеляў перад Ягайлам за пэўнага Алехну Дзмітрыевіча (як «князь Сямён Іванавіч»).

У 1401 годзе разам з бацькам і братам Андрэем прынялі прысягу на вернасць каралю Уладзіславу II Ягайле і Кароне з іншымі літоўскімі баярамі, панамі.

Каля 1420 года быў намеснікам вялікага князя літоўскага Вітаўта ў Вялікім Ноўгарадзе, пасля яго смерці актыўна ўдзельнічаў у барацьбе Жыгімонта і Свідрыгайлы за ўладу ў Вялікім княстве Літоўскім на баку першага.

27 верасня 1422 года падпісаў Мельнскі мір з Тэўтонскім ордэнам.

Уначы з 31 жніўня на 1 верасня 1432 года разам з Жыгімонтам Кейстутавічам, Алелькам Уладзіміравічам, Янам Гаштольдам і іншымі літоўска-рускімі вяльможамі здзейсніў замах на князя Свідрыгайлу Альгердавіча ў Ашмянах. Гэтая змова была зроблена на карысць Жыгімонта.

Верагодна, у жніўні 1433 трапіў у палон да Свідрыгайлы і пакараны смерцю — утоплены ў Заходняй Дзвіне ў Віцебску.

## Сям’я 
Жонку Сямёна Гальшанскага звалі Марыя. Меў з ёю 6 сыноў: Данілу (загінуў у бітве пад Вількамірам (1435) на баку Свідрыгайлы), Юрыя, Сямёна, Аляксандра, Андрэя, Глеба і дачку Ульяну (была жонкай Сямёна Раманавіча Кобрынскага).

## Радавод 
## Літаратура 
* Wolff J. Kniaziowie litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. — Warszawa, 1895.
* Puzyna J. O poczodzeniu kniazia Fedka Nieświskiego. Miesiecznik Heraldiczny. 1911. № 5-6.
* 
* Gertruda Małaczyńska. *Holszański Szymon (Semen) h. Hippocentaurus (zm. 1433)* / Polski Słownik Biograficzny.— Wrocław&nbsp;— Warszawa&nbsp;— Kraków: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1961.— Tom IX/4, zeszyt 43.— S. 590—591. 

Сямён Іванавіч
Катэгорыя:Прыхільнікі Жыгімонта Кейстутавіча
Сямён Сямёнавіч Гальшанскі

**Сямён Сямёнавіч Гальшанскі**, **Сямён Трабскі** — прадстаўнік роду Гальшанскіх, сын Сямёна Лютага. Меў адзіную дачку, праз шлюб якой з М. Гаштольдам частка яго вотчыны ў Гальшанах, Трабах, Глуску перайшла да Гаштольдаў.

## Радавод 
## Літаратура 
* Wolff J. Kniaziowie litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. — Warszawa, 1895.

Сямён Сямёнавіч
20th Century Studios

**20th Century Studios** (**Дваццатае Стагоддзе Фокс**) — амерыканская кампанія, размешчаная ў Century City у Лос-Анджэлесе, Каліфорнія.

## Апісанне 
З’явілася ў 28 снежня 1934 г. ў выніку зліцця двух кампаній: **Fox Film Corporation** і **Twentieth Century Pictures**.

20 Century Fox уваходзіць у холдынг News Corporation, дзе з’яўляецца галоўнай, але не адзінай кампаніяй па вытворчасці фільмаў і тэлепрадукцыі.

У 1994 г. на базе 20 Century Fox утварылася новая студыя — **Fox Searchlight**, якая ўваходзіць у разрад незалежных студый (студый, якія робяць фільмы без фінансавай падтрымкі, альбо з мінімальнай падтрымкай ад асноўных студый).

## Спасылкі 
* Internet Movie Database

*
Юрый Сямёнавіч Гальшанскі

**Юрый Сямёнавіч Гальшанскі** (каля  — каля ) — вялікалітоўскі арыстакрат.

## Біяграфія 
Сын князя Сямёна Лютага з роду Гальшанскіх.

Адзін з арганізатараў абрання вялікім князем Казіміра Ягелончыка ў 1440 годзе. У 1456 годзе, аднак, далучыўся да апазіцыі, якая хацела абраць вялікім князем Сямёна Алелькавіча.

Разам з братамі валодаў Гальшанамі, Глускам, Дубровіцай са Сцепанню (абедзве цяпер ва Украіне), Раманавам у Аршанскім павеце, Станькавам і Жыцінам у Мінскім павеце, Свіранамі, Шашоламі і Кроштамі ў Літве і іншым.

## Сям’я 
Быў жанаты з Ульянай невядомага паходжання, якая запісала ў Кіева-Пячэрскі памяннік як свой род князёў Уладзіміра Альгердавіча і Алельку Уладзіміравіча, магчыма, яны і праўда яе продкі.

Меў дачок Юліянію (памерла маладой, прылічана да святых) і Ганну (другую жонку М. Гаштольда), а таксама 5 сыноў — Івана Дубровіцкага (удзельнік змовы супраць вялікага князя Казіміра, пакараны смерцю ў 1481), Аляксандра, Васіля, Юрыя і Сямёна.

## Радавод 
## Літаратура 
* Wolff J., Kniaziowie litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. Warszawa, 1895.

Юрый Сямёнавіч
Аляксандр Юр’евіч Гальшанскі

'''Аляксандр Юр'евіч Гальшанскі''' (каля  — ) — крайчы літоўскі да 1488, падчашы і намеснік гарадзенскі з 1488 г., кашталян віленскі з 1493 г., адначасова староста берасцейскі з 1506 г.

## Біяграфія 
З роду Гальшанскіх, сын Юрыя Гальшанскага. Верагодна, перайшоў з праваслаўя, якое раней вызнавалі ўсе Гальшанскія, у каталіцтва. Шлюб з Соф'яй, дачкой віленскага ваяводы Алехны Судзімонтавіча, прынёс яму частку вялізнай спадчыны цесця: Воўпу ў Гарадзенскім, Хожава ў Ашмянскім, Сутокі, Заазер'е і частку Харэцкай воласці (з Докшыцамі) ў Менскім павеце. Валодаў таксама Свіранамі і , Лебедзевам (дзе ў 1476 фундаваў касцёл), Далькевічамі і Дунілавічамі ў Ашмянскім павеце.

Меў сыноў: Януша, Юрыя і Паўла, а таксама 4 дачок, з якіх Ядвіга (жонка Я. Л. Храбтовіча) і Аляксандра (жонка Мікалая Паца) унеслі частку судзімонтаўскай спадчыны ў роды сваіх мужоў.

## Радавод 
## Літаратура 
* Wolff J., Kniaziowie litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. — Warszawa, 1895.

Аляксандр Юр'евіч
Катэгорыя:Кашталяны віленскія
Катэгорыя:Старосты гарадзенскія
Катэгорыя:Старосты берасцейскія
Катэгорыя:Падчашыі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Крайчыя вялікія літоўскія
Сямён Юр’евіч Гальшанскі

**Сямён Юр’евіч Гальшанскі** (каля  — ) — прадстаўнік роду Гальшанскіх, сын Юрыя Гальшанскага, староста луцкі з 1490, маршалак Валынскай зямлі з 1494, часовы спраўца ўрадаў вялікага гетмана літоўскага і ваяводы новагародскага (1500—1501).

Пасагам за князёўнай Анастасіяй Збаражскай набыў маёнткі на Валыні. С. Ю. Гальшанскі ў сярэдзіне 15 стагоддзя валодаў паўночнай часткай Глускай воласці і Старым Глускам (пазнейшы Глуск Пагарэлы) і інш. маёнткамі. Меў адзіную дачку Таццяну (жонка К. І. Астрожскага), да якой адышлі яго вотчыны (у т. л. частка Глуска, Гальшанаў, Раманава, Копысі, Барані і інш.).

## Радавод 
## Літаратура 
* Wolff J. Kniaziowie litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. — Warszawa, 1895.

Сямён Юр’евіч
Катэгорыя:Намеснікі новагародскія
Катэгорыя:Гетманы вялікія літоўскія
Катэгорыя:Старосты луцкія
Катэгорыя:Маршалкі Валынскай зямлі
Павел Аляксандравіч Гальшанскі

**Павел Аляксандравіч Гальшанскі** (каля 1490—1555) — прадстаўнік роду Гальшанскіх, сын Аляксандра Гальшанскага і Сафіі з Судзімонтаў, адзін з найбольш таленавітых прадстаўнікоў роду.

## Біяграфія 
, 1848]]

У 1504 годзе вучыўся ў Кракаўскім універсітэце, дзе выявіў вялікія здольнасці да філасофіі. Прэлат-архідыякан касцёла св. Станіслава ў Вільні. З 1507 года — біскуп луцкі. У 1512 годзе прысутнічаў на Пятым Латэранскім саборы.

## Партрэт 
У Літоўскім мастацкім музеі захоўваецца партрэт, які традыцыйна лічыцца прыжыццёвай выявай Паўла Гальшанскага. У 2001 годзе быў прыведзены шэраг аргументаў на карысць таго, што партрэт мае насамрэч пазнейшае паходжанне, а намаляваны на ім жамойцкі біскуп XVII стагоддзя Казімір Пац.

## Літаратура 
* Wolff J., Kniaziowie litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. Warszawa, 1895.

## Спасылкі 
Павел Аляксандравіч
Катэгорыя:Біскупы віленскія
Катэгорыя:Біскупы луцкія
Катэгорыя:Архідыяканы Віленскага кафедральнага капітула
Януш Юр’евіч Гальшанскі-Дубровіцкі

'''Януш Юр'евіч Дубровіцкі''' (каля 1505 — 1549), прадстаўнік роду Гальшанскіх, сын Юрыя Іванавіча.

## Біяграфія 
Дзяржаўца горвальскі з 1531, стольнік ВКЛ з 1540, ваявода кіеўскі з 1542, ваявода троцкі з 1544, адначасова дзяржаўца магілёўскі з 1547. Быў жанаты з Альжбетай Мікалаеўнай Радзівіл, дзяцей не меў.

## Радавод 
## Літаратура 
* Wolff J., Kniaziowie litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. Warszawa, 1895.

Януш Юр'евіч Гальшанскі-Дубровіцкі
Катэгорыя:Ваяводы троцкія
Катэгорыя:Ваяводы кіеўскія (Вялікае Княства Літоўскае)
Катэгорыя:Стольнікі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Дзяржаўцы горвальскія
Катэгорыя:Старосты магілёўскія
Сямён Юр’евіч Гальшанскі-Дубровіцкі

'''Сямён Юр'евіч Гальшанскі''' (каля 1515 — ) — апошні мужчынскі прадстаўнік роду Гальшанскіх. Быў жанаты з Ганнай Юр'еўнай Радзівіл, дзяцей не меў. Пасля яго смерці вялізныя вотчыны, якія ён атрымаў у спадчыну пасля бацькі і старэйшых братоў, былі падзелены паміж шасцю яго сёстрамі: Аленай (жонка Паўла Іванавіча Сапегі), Настассяй (жонка Кузьмы Іванавіча Заслаўскага), Соф'яй (жонка Аляксандра Палубінскага), Марыяй (спачатку жонка А. Мантоўта, потым М. Казінскага і князя Андрэя Курбскага), Ганнай (жонка А. Кірдзея), Фядорай (жонка Багдана Саламярэцкага). Сёмая сястра Багдана, жонка князя Вішнявецкага, памерла раней, не пакінуўшы нашчадкаў.

## Зноскі 
## Літаратура 
* Wolff J. Kniaziowie litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. — Warszawa, 1895.

Сямён Юр'евіч Гальшанскі-Дубровіцкі
Катэгорыя:Стольнікі вялікія літоўскія
Сага

**Са́гі** () — апавядальная форма старажытна-скандынаўскага і стараражытна-ірландскага эпасу; гістарычныя і легендарна-міфічныя апавяданні пра багоў і герояў у прозе, часта з вершаванымі ўстаўкамі.

Найбольшую гістарычную каштоўнасць маюць ісландскія сагі, якія першапачаткова існавалі ў выглядзе вусных паданняў, а ў ХІІ ст. пачалі запісвацца на лацінскай мове ісландскімі каталіцкімі манахамі. Ісландскія сагі ўмоўна падзяляюць на: каралеўскія (гістарычна найбольш верагодныя, створаны ў ХІІ—ХІІІ ст. і апісваюць падзеі Х—ХІ ст. у Нарвегіі), сагі пра ісландцаў (запісаны не раней за ХІІІ ст. і апавядаюць пра падзеі Х—ХІ ст. у Ісландыі), сагі пра старажытныя часы (найменш верагодныя, злучаюць зерне гістарычнай ісціны з фантастычнымі апавяданнямі пра герояў і багоў скандынаўскага пантэона).

Апрача «вялікіх» сагаў вылучаюць татры (літаральна «пасмы») — невялікія ўстаўныя сагі.

## Сагі 
* Сага аб Эймундзе

## Гл. таксама 
* Кормак Эгмундарсан

Катэгорыя:Літаратурныя жанры
Катэгорыя:Літаратура Ісландыі
Катэгорыя:Ісландскія сагі
Катэгорыя:Нардыстыка