Хрысціян Генрых Персан

**Хрысцін Генрых (Крысціян Хендрык) Пе́рсан** (, 1761—1836) — -, які істотна дапоўніў сваімі працамі лінееўскую таксанамію грыбоў. Склаў першую навуковую сістэму грыбоў і вызначыў шмат родаў і відаў. Падданы Нідэрландаў.

## Жыццёвы і навуковы шлях 
Персан нарадзіўся ў Паўднёвай Афрыцы, на мысе Добрай Надзеі, быў трэцім дзіцем у сям'і. Бацька быў імігрантам з Памераніі, маці — галандка. Маці памерла ў маі 1763 года. Калі Хрысціяну Генрыху споўнілася трынаццаць гадоў, бацька накіраваў яго ў Еўропу для атрымання адукацыі. Праз год пасля ад'езду сына памёр і бацька. Асірацелы Хрысціян ужо больш ніколі не вяртаўся на радзіму.

Спачатку Персан вывучаў багаслоўе ва ўніверсітэце Гале (Германія), аднак у 1784 годзе, ва ўзросце 22 гадоў, пераключыўся на медыцыну ва ўніверсітэце Лейдэна (да 1786 года у Эрлангене, стаў дацэнтам Гётынгенскага ўніверсітэта.

З Гётынгена ў 1802 годзе ён перабраўся ў Парыж, дзе і правёў рэшту свайго жыцця, здымаючы мансарду дома ў бедным раёне горада. Ён быў небагатым, халастым, вёў адасобленае жыццё і тым не менш перапісваўся з батанікамі ўсёй Еўропы. На парозе галечы Персан вымушаны быў падарыць у 1825 годзе свой вялікі гербарый галандскаму ўраду з умовай, што ў абмен яму будзе выплачвацца сціплая пенсія. У 1834 годзе Персан прапанаваў прадаць за 800 флорынаў сваю бібліятэку, архіў і зноў сабраныя калекцыі раслін каралю Нідэрландаў. Гэта прапанова была прынята, і калі Персан памёр у Парыжы ў 1836 годзе, яго бібліятэку, рукапісы і новыя гербарныя лісты дадалі да калекцыі, якая ўжо знаходзілася ў Нацыянальным гербарыі Нідэрландаў у Лейдэне.

## Унёсак у навуку 
Самай ранняй з батанічных прац Персана была *Abbildungen der Schwämme*, апублікаваная трыма часткамі ў 1790, 1791 і 1793 гадах. Паміж 1805 і 1807 гадамі ён апублікаваў два тамы *Synopsis plantarum*, дзе апісаў 20 000 відаў раслін.

Вядомасць і павагу ў навуковым свеце Персану прынеслі яго наватарскія даследаванні грыбоў. Ён выдаў шэраг прац па мікалогіі, пачаўшы з *Synopsis methodica fungorum*(1801). Гэтая праца стала адпраўным пунктам для таксанаміі парадкаў ,  і гастэраміцэтаў.

Працы Персана па таксанаміі грыбоў аказалі моцны ўплыў на развіццё мікалогіі ў цэлым. Амаль адначасова з Персанам таксанаміяй грыбоў захапіўся, і дасягнуў у гэтым вялікіх поспехаў, Эліяс Магнус Фрыс (1794—1878). Французскі гісторык навукі Юго, пішучы, што першапачаткова маладзейшы і энергічны Фрыс браў верх над старэйшым калегам, адзначае: «…у філасофскай аснове двух міколагаў, аднак, было тонкае адрозненне, якое адчулі некалькі французскіх міколагаў, якія сталі называць сябе носьбітамі „традыцый Персана“. Першым з іх быў Жан Батыст Мужо (Mougeot, 1776—1858); важна, што ў той частцы Францыі, дзе жыў Мужо, развілася і квітнела фенаменальная група вядомых міколагаў. Мужо перадаў эстафету Люсьену Келе (Quélet, 1832—1899), Жану Луі Эмілю Будзье (Boudier, 1828—1920) і Нарсісу Тэафілю Патуяру (Patouillard, 1854—1926); і менавіта гэтая школа прадставіла зусім новую таксанамію грыбоў і паступова апярэдзіла паслядоўнікаў традыцыі Фрыса, урэшце адсунуўшы яе ў бок.».

У 1815 годзе Персан быў выбраны членам-карэспандэнтам Каралеўскай шведскай акадэміі навук. Персан быў таксама членам-карэспандэнтам Каралеўскага таварыства Гётынгена, членам Акадэміі навук Турына, Грамадстваў прыродазнаўцаў Берліна і Ветэрау і членам Лінееўскага грамадства Філадэльфіі.

Род аўстралійскіх невялікіх дрэў і кустоў , nom. cons., 1798, сямейства  названы ў яго гонар. Роды  сямейства  і  сямейства , таксама названыя ў гонар Персана, уключаны ў сінаніміку адпаведна  і 

Мікалагічны часопіс Persoonia, які выдаецца Нацыянальным гербарыем Нідэрландаў у Лейдэне з 1959 года, названы ў знак прызнання заслуг Персана ў мікалогіі
* *Icones pictae rariorum Fungorum* (Парыж, 1803—1808, чатыры выпускі)
* *Traité sur les Champignons comestibles* (Парыж, 1819)
* *Mycologia Europaea seu completa omnium fungorum in variis Europaeae regionibus detectorum enumeratio, methodo naturali disposita, descriptione succincta, synonymia selecta et observationibus criticis additis* (Эрланген, 1822—1828, тры тамы)
* *Sinopsis plantarum seu Enchiridium botanicum* (Парыж, 1805—1807, два тамы),
* *Species Plantarum seu Enchiridium botanicum* (Санкт-Пецярбург, 1817—1821, пяць тамоў).

Персан падрыхтаваў да друку пятнаццатае выданне лінееўскай *Systema vegetabilium* (Гётынген, 1797).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Ramsbottom, J.* 1933—1934. C. H. Persoon and James E. Smith. Proc. Linn. Soc. London 146: 10-21.
* *Hugo, C. E.* 1965. The restoration of the grave of Christiaan Hendrick Persoon — «Prince of Mycologists.» J. Bot. Soc. South Africa 51: 37-40.
* *Hugo, C. E.* 1966. Christiaan Hendrik Persoon: His grave now restored. J. Bot. Soc. South Africa 52: 12-16.

## Спасылкі 
*  
* Старонка пра Персана ў часопісе *Persoonia* 
* Кароткая біяграфія Персана і вопіс архіва ў *Hunt Institute for Botanical Documentation*, Archives Collections List, Christiaan Hendrik Persoon (1761—1836) 
* Пра Гербарый Персана ў *Nationaal Herbarium Nederland*. 2002. Collection Database 
* Звесткі пра Персана ў электроннай версіі часопіса *Mushroom, the Journal of Wild Mushrooming* 

Катэгорыя:Батанікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Батанікі Францыі
Катэгорыя:Міколагі Нідэрландаў
Катэгорыя:Альголагі
Катэгорыя:Ліхенолагі
Катэгорыя:Міколагі Германіі
Катэгорыя:Міколагі Францыі
Катэгорыя:Члены Шведскай каралеўскай акадэміі навук
Катэгорыя:Члены Баварскай акадэміі навук
Катэгорыя:Члены Гётынгенскай акадэміі навук
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Пер-Лашэз