open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Іван Андрэевіч Вятохін

**Іван Андрэевіч Вято́хін** (, г. Жырнаўск, Валгаградская вобласць — ) — беларускі фізіёлаг. Член-карэспандэнт АН БССР (1947), доктар біялагічных навук (1940), прафесар (1926).

## Біяграфія 
Скончыў Казанскі ўніверсітэт у 1911 годзе і працаваў у ім да 1927 года выкладчыкам. У 1927—1936 гг. загадчык кафедры нармальнай фізіялогіі Пермскага ўніверсітэта, у 1936—1941 гг. і з 1944 года — Мінскага медыцынскага інстытута. Адначасова ў 1936—1948 гг. прафесар БДУ, у 1937—1941 — дырэктар Інстытута тэарэтычнай і клінічнай медыцыны АН БССР. Пасля трапіў у партызаны.

Старшыня Беларускага таварыства фізіёлагаў, біяхімікаў і фармаколагаў (1936-59).

## Бібліяграфія 
* Физиологические исследования рабочих в Прокатном цехе Машиностроительного завода имени Молотова [Текст] / Проф. И. А. Ветохин, ассист. А. К. Чуваев, д-р З. Н. Мельникова; [Предисл.: М. В. Грязнов] ; Перм. филиал Науч.-иссл. ин-та орг-ции и охраны труда… — Пермь : тип. № 1 «Свердполиграфа», 1935. — Обл., 51 с. : ил.; 22х15 см
* Новая модель искусственного круга кровообращения на ивом сердце холоднокровных // Труды ин-та физиологии АН БССР, 1958. Т. 2.

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалямі — «Партызану Айчыннай вайны» і «За працоўную доблесць».

## Літаратура 
*  — С. 402.
*  — С. 526.
* Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.] Т. 2. — Минск, 2006.
* Национальная академия наук Беларуси : персональный состав, 1928—2015. — 2-е изд., исправленное. — Минск, 2016. (Место рождения: с. Жирное Саратовской области, Россия.)
* *Николаева, Е. И.* Иван Андреевич Ветохин / Е. И. Николаева, Г. С. Юньев // Вопросы физиологии человека и животных. — Вып. 2. — Минск : БГУ, 1969. — С. 5—10.

## Спасылкі 
* История пермской школы физиологов 
* Из воспоминаний участника Минского подполья, профессора Ивана Андреевича Ветохина. 
* Іван Андрэевіч Вятохін у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Валгаградскай вобласці
Катэгорыя:Фізіёлагі Беларусі
Катэгорыя:Фізіёлагі СССР
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Загадчыкі кафедраў БДМУ
Кансерватыўная партыя (Нарвегія)

**Кансерватыўная партыя** (,  — «правая») — нарвежская кансерватыўная палітычная партыя, заснаваная ў 1884 годзе, з'яўляецца другой найстарэйшай палітычнай партыяй краіны пасля Ліберальнай. З 2004 года на чале партыі стаіць Эрна Солберг.

Партыя мае моладзевае крыло (Нарвежскія Маладыя кансерватары, нарв.Unge Høyre), заснаванае ў 1922 годзе, яго ўзначальвае з 2008 года Хенрык Асхеім.

## Гісторыя 
Кансерватыўная партыя Нарвегіі была заснавана ў 1884 годзе. Яе першым старшынёй быў Эміль Станг. З моманту свайго стварэння, Хейрэ была адной з найбуйнейшых палітычных партый Нарвегіі, а пачынаючы з 1920 года на шмат гадоў стала другой па велічыні партыяй краіны. Больш за 70 гадоў кансерватары былі самай вялікай несацыялістычнай партыяй Нарвегіі, пакуль у канцы 1990-х іх не апярэдзіла Партыя прагрэсу. У цяперашні час Хейрэ другая па велічыні партыя ў стортынгу, пасля Нарвежскай рабочай.

У перыяд паміж сусветнымі войнамі галоўнай мэтай партыі было стварэнне правацэнтрысцкага альянсу супраць росту рабочага руху і папулярнай Рабочай партыі. З 1950 па 2009 год партыя прыняла ўдзел у шасці ўрадах. У 1960-х гадах кансерватары ўваходзілі ў нацыянальныя ўрады (Кабінет Ёна Люнга з 28 жніўня па 25 верасня 1963 і Кабінет Пера Бортэна з 12 кастрычніка 1965 па 17 сакавіка 1971 г). У 1980-х гадах кансерватыўнай партыі атрымалася сфармаваць аднапартыйны ўрад меншасці (Першы кабінет Карэ Вілака, з 14 кастрычніка 1981 па 7 чэрвеня 1983), таксама ў 80-х яна двойчы станавілася удзельнікам трохпартыйных урадаў (Другі кабінета Карэ Вілака з 8 чэрвеня 1983 па 8 мая 1986 і Кабінет Яна Сюсэ з 16 кастрычніка 1989 па 3 лістапада 1990). У 2000-я гады кансерватары паўдзельнічалі ў працы Другога кабінета Х'еля Буневіка (19 кастрычніка 2001 года - 17 кастрычніка 2005 г).

У 2005 годзе партыя атрымала на выбарах найгоршы вынік за ўсю сваю гісторыю, але на выбарах 2009 палепшыла свае паказчыкі, а пасля іх быў зафіксаваны рост папулярнасці кансерватараў у апытаннях. У 2013 Хейрэ набрала каля 27%, тым самым зноў стаўшы другой партыяй, па колькасці месцаў у стортынгу.

## Прадстаўніцтва ў Стортынгу 
## Спасылкі 
* Hoyre — Афіцыйны сайт ()
* Conservative Party (Hoyre)  — Афіцыйны сайт ()

Катэгорыя:З’явіліся ў 1884 годзе
Катэгорыя:Палітычныя партыі Нарвегіі
Катэгорыя:Кансерватыўныя партыі
Віктар Дзмітрыевіч Вятошкін

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Віктар Дзмітрыевіч Вятошкін
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 10.05.1925
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці      = 27.06.2015
 |месца смерці     = 
 |партрэт          = 
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 1944—1950
 |званне           = 
 |род войскаў      = 
 |камандаваў       = 
 |частка           = 
 |бітвы            = 
 |узнагароды={
 
-
 
-
 
-
 
-
 
}
 |Commons        = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}
**Віктар Дзмітрыевіч Вятошкін** (, в. Новая Мільча, Гомельскі раён — , Мінск) — поўны кавалер ордэна Славы.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Новая Мільча, цяпер Гомельскага раёна Гомельскай вобласці, у сям’і рабочага-чыгуначніка. Скончыў 9 класаў, калі пачалася Вялікая Айчынная вайна. У першыя дні працаваў на будаўніцтве абарончых збудаванняў, капаў супрацьтанкавыя рвы. Застаўся на акупаванай тэрыторыі.

У канцы 1943 г. Гомель быў вызвалены. Віктар паступіў вучыцца ў Гомельскі чыгуначны тэхнікум. Калі юнакоў 1925 года нараджэння пачалі прызываць у армію, ён меў «бронь» і таму не падлягаў мабілізацыі. У пачатку 1944 г. прыйшоў у ваенкамат і добраахвотнікам пайшоў у Чырвоную Армію.

Пасля месячнай падрыхтоўкі ў запасным палку каля горада Старадуба Бранскай вобласці, у сакавіку 1944 года быў накіраваны ў 601-ы стралковы полк 82-й стралковай дывізіі. Малады баец змяніў некалькі спецыяльнасцяў: быў простым стралком, затым уваходзіў у кулямётны разлік, потым — другім нумарам у разлік супрацьтанкавага ружжа. Удзельнічаў у баях за вызваленне Беларусі, Польшчы, змагаўся на тэрыторыі Германіі.

Наводчык кулямёта 601-га стралковага палка чырвонаармеец Віктар Вятошкін 14 студзеня 1945 года пры прарыве варожай абароны на левым беразе ракі Віслы ў раёне польскага горада Варка падавіў дзве кулямётныя кропкі і знішчыў да дзесяці варожых салдат. За мужнасць і адвагу, праяўленыя ў баях, 14 студзеня 1945 года чырвонаармеец Вятошкін Віктар Дзмітрыевіч узнагароджаны ордэнам Славы 3-й ступені.

За два з паловай месяцы 601-ы стралковы полк з баямі прайшоў па Польшчы і выйшаў да ракі Одэр. 27 сакавіка 1945 года пры ліквідацыі плацдарма на правым беразе ракі Одэр у раёне населенага пункта Альткюстрынхен, цяпер Стары Кастшынек, камандзір мінамётнага разліку 601-га стралковага палка Вятошкін В. Д. знішчыў дзве агнявыя кропкі ворага і адзінаццаць варожых салдат. За мужнасць і адвагу, праяўленыя ў баях, 26 красавіка 1945 года Вятошкін Віктар Дзмітрыевіч узнагароджаны ордэнам Славы 2-й ступені.
* Стэла ў гонар В. Д. Вятошкіна ўстаноўлена на Алеі Герояў у Гомелі (вул. Савецкая).

## Літаратура 
* *Долготович Б. Д.* Кавалеры ордена Славы. Минск, 2006.
* 
* Навечно в сердце народном. 3-е изд., доп. и испр. Минск, 1984.

## Спасылкі 
* 
* Умер полный кавалер ордена Славы, почётный гражданин Гомеля Виктор Ветошкин 

Катэгорыя:Поўныя кавалеры ордэна Славы
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Гомеля
Катэгорыя:Члены КПСС
Доктар Жывага (фільм, 1965)

«**До́ктар Жыва́га**» () — кінастужка рэжысёра Дэвіда Ліна, створаная па матывах аднайменнага рамана Барыса Пастарнака. Адна з найбольш паспяховых карцін у гісторыі кінастудыі MGM. Карціна завяршыла гістарычную трылогію галоўных прац у фільмаграфіі Дэвіда Ліна: «Мост цераз раку Квай», «Лоўрэнс Аравійскі» і «Доктар Жывага».

Сюжэт апавядае пра лёс паэта і ўрача Юрыя Жывага ў перыяд прыблізна з 1902 па 1929 гады. Усе падзеі карціны адбываюцца спачатку ў Расіі і затым у СССР. Драме ўнутры любоўнага трохвугольніка галоўных герояў супрацьпастаўлены гістарычны пералом войн і рэвалюцый, праз якія прайшла дзяржава. Сацыяльны падтэкст, звязаны з забароненым у СССР раманам Барыса Пастарнака, руская тэма, закранутая ў сюжэце — выклікалі значны рэзананс ва ўсім свеце. Папулярнасць набыў саўндтрэк карціны, напісаны Марысам Жарам.

Карціна мела значны касавы поспех — яна зарабіла ў міжнародным пракаце каля 200 млн долараў. У спісе найбольш паспяховых у пракаце ў ЗША карцін за ўсю гісторыю кіно яна займае 8 месца. Паспяховы пракат выратаваў кампанію MGM ад фінансавага крызісу, у якім яна знаходзілася ў другой палове 1960-х гадоў. Праца Дэвіда Ліна заслужыла, галоўным чынам, адмоўныя водгукі крытыкаў, якія засталіся незадаволены рэжысёрскім рашэннем, зацягненасцю і залішняй меладраматычнасцю сюжэту. Расійскія крытыкі адзначылі слабую аўтэнтычнасць, мноства памылак і кічавых эпізодаў па ходзе сюжэту. Нягледзячы на гэта, стужка была высока ацэнена прэстыжнымі кінаўзнагародамі, атрымаўшы 5 прэмій «Оскар» і 5 прэмій «Залаты глобус».

## Крыніцы 
## Літаратура 
### на англійскай мове 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### на рускай мове 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы пра Першую сусветную вайну
Катэгорыя:Экранізацыі літаратурных твораў
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Марыс Жар
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залаты глобус» за найлепшы фільм — драма
Браняносец

**Браняно́сец** — асноўны баявы карабель другой паловы XIX — пачатку XX стагоддзя. Былі ў флатах многіх краін. Паводле спосабаў аховы на іх артылерыі падзяляліся *казематныя*, *брустверныя* і *вежавыя*. Існавалі браняносцы берагавой абароны і эскадраныя.

*Браняносцы берагавой абароны* прызначаліся для баявых дзеянняў у прыбярэжных раёнах, уваходзілі ў склад ВМФ шэрагу краін да канца Другой сусветнай вайны. Мелі вежавую артылерыю калібру 254 мм і больш, водазмяшчэнне да 8000 тон, хуткасць да 16 вузлоў.

*Эскадраныя браняносцы* прызначаліся для вядзення бою ў складзе эскадры. Мелі 4 гарматы 305-мм калібру, 6—12 калібру 152-мм, шмат гармат малога (да 76 мм) калібру, водазмяшчэнне 10—17 тысяч тон, хуткасць 18 вузлоў, далёкасць плавання да 8000 міль.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Бронено́сец // Военный энциклопедический словарь. В 2 т. Т. 1. / Редкол.: А. П. Горкин, В. А. Золотарев, В. М. Карев и др. — М.: Большая Российская энциклопедия, «РИПОЛ КЛАССИК», 2001. — С. 229. — 848 с. — 5000 экз. — (Энциклопедические словари). — ISBN 5-85270-219-6 («БРЭ»); ISBN 5-7905-0994-0 («РИПОЛ КЛАССИК»); 5-7905-0995-9 (т. 1).
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тыпы ваенных караблёў
*
Леанід Сяргеевіч Бранявы

{{Кінематаграфіст
 |імя                  = Леанід Бранявы
 |арыгінал імя       = 
 |выява          = Леонид Броневой 22 декабря 2014 года.jpeg
 |шырыня               = 240px
 |апісанне выявы = 
 |імя пры нараджэнні     = Леанід Саламонавіч Бранявы
 |дата нараджэння        = 
 |месца нараджэння       = 
 |прафесія            = 
 |грамадзянства          =  → 
 |гады актыўнасці      = 1964 — нашы дні
 |кірунак          = 
 |кінастудыя           = 
 |узнагароды              = { style="background: transparent"

 }
{ style="background: transparent" 
    
}
{ style="background: transparent"

}
{ style="background: transparent"
       
}
}}
**Леанід Сяргеевіч Бранявы** (, Кіеў — , Масква) — расійскі , . Народны артыст СССР (1987).

## Біяграфія 
Скончыў Ташкенцкі інстытут тэатральнага мастацтва (1950), Школу-студыю МХАТ (1955). На сцэне з 1950. З 1961 года ў Маскоўскім драматычным тэатры на Малай Броннай, з 1988 года ў тэатры «Ленком». Акцёр шырокага творчага дыяпазону. Сярод роляў: Лыняеў («Ваўкі і авечкі» А.Астроўскага), Блахін («Казкі старога Арба» А.Арбузава), Сярпілін («Салдатамі не нараджаюцца» паводле К.Сіманава). З 1965 года здымаецца ў кіно: «Сямнаццаць імгненняў вясны» (1976), «Узброены і вельмі небяспечны», «Той самы Мюнхаўзен», «Пакроўскія вароты», «Нябёсы запаветныя».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Поўныя кавалеры ордэна «За заслугі перад Айчынай»
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі РФ у вобласці літаратуры і мастацтва
Катэгорыя:Выпускнікі Ташкенцкага тэатральнага інстытута
Катэгорыя:Выпускнікі Школы-студыі ММАТ
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Ніка»
Катэгорыя:Постаці Магнітагорскага драматычнага тэатра імя А. С. Пушкіна
Катэгорыя:Постаці Арэнбургскага драматычнага тэатра імя М. Горкага
Катэгорыя:Постаці Іркуцкага драматычнага тэатра імя М. П. Ахлопкава
Катэгорыя:Акцёры і актрысы «Ленкама»
Катэгорыя:Постаці тэатра «Ленкам»
Катэгорыя:Акцёры і актрысы Варонежскага драматычнага тэатра
Катэгорыя:Постаці Тэатра на Малой Броннай
Катэгорыя:Акадэмікі Расійскай акадэміі кінематаграфічных мастацтваў «Ніка»
Буер

**Бу́ер** () — лёгкая кабіна ці платформа з парусамі на трох каньках (лыжах, пнеўмаколах). Кіраванне робіцца заднім каньком (лыжай, колам) і парусам. Хуткасць руху перавышае 100 км/гадз. Выкарыстоўваецца як спартыўная прылада (буерны спорт), для перавозкі грузаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Буерны спорт
Катэгорыя:Судны і караблі
Буй

**Буй** () — плывучы знак (паплавок) для абазначэння фарватараў, небяспечных для суднаходства месцаў, месцазнаходжання прадмета (напрыклад, якара, міны), падтрымання частак рыбалоўнага трала, вымярэння ступені хвалявання вады (хвалямерны буй) і інш. Можа мець прыстасаванні для падачы светлавых, гукавых, радыёсігналаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Марскія тэрміны
Катэгорыя:Плаванне
Катэгорыя:Марская навігацыя
Букараманга

**Букараманга** () — горад і адміністрацыйны цэнтр дэпартамента Сантандэр у Калумбіі. Горад размешчаны на паўночны ўсход ад Багаты. У ім больш за 160 паркаў, за што ён атрымаў мянушку «горада паркаў». Букараманга з'яўляецца шостым па велічыні горадам Калумбіі. Заснаваны ў 1623 годзе.

Гандлёвы цэнтр раёна вырошчвання кавы і тытуню. Нафтаперапрацоўка. Харчасмакавая прамысловасць. Універсітэт.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт населенага пункта  

Катэгорыя:Гарады Калумбіі
Букіністыка

**Букіністыка** (ад  — букініст,  — старая кніга) — гандаль старымі кнігамі і іншымі друкаванымі антыкварнымі выданнямі. Акрамя таго, букіністыкай называюць сукупнасць рознага роду старой і старадаўняй паліграфічнай прадукцыі (старыя кнігі, старадаўнія кнігі, брашуры, паштоўкі, газеты, часопісы, афішы , пракламацыі, квіткі), сабранай у адным месцы. **Букініст** - спецыяліст букіністычнага гандлю, звычайна з'яўляюцца знаўцамі старадаўніх рэдкіх выданняў. Умоўна прынята падзяляць старую кнігу на букіністычную - пасля 1851, і антыкварную - да 1851. Букіністыка з'яўляецца адной з крыніц калекцый бібліяфілаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кнігі
Катэгорыя:Антыкварыят
Сергіевіч

**Сергіевіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Дзмітрый Іванавіч Сергіевіч — беларускі пісьменнік.
* Мікола Сергіевіч — беларускі пісьменнік.
* Пётра Сергіевіч — беларускі жывапісец і графік.
* Юльян Іосіфавіч Сергіевіч — беларускі паэт і настаўнік.
Народныя камісары і міністры юстыцыі БССР

**Народныя камісары і міністры юстыцыі БССР**

## Глядзі таксама 
* Міністры юстыцыі Рэспублікі Беларусь

## Спасылкі 
* Інфармацыя на афіцыйным сайце часопісу «Юстыцыя Беларусі» 

Катэгорыя:Спісы міністраў
*
*
Міністры юстыцыі Рэспублікі Беларусь

## Міністры юстыцыі Рэспублікі Беларусь 
## Гл. таксама 
* Народныя камісары і міністры юстыцыі БССР

## Спасылкі 
* Інфармацыя на афіцыйным сайце часопісу «Юстыцыя Беларусі» 

Катэгорыя:Спісы міністраў
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (пасля 1990 года)
*
Мікола Сергіевіч

**Мікола Сергіевіч** (поўн. — **Мікалай Антонавіч Сергіевіч**; , в. Залессе, , Мінская вобласць - 7 снежня 2000) — празаік, нарысіст, драматург.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У 1934 закончыў сем класаў сярэдняй школы і паступіў у Мінскі хіміка-тэхнічны тэхнікум, пасля заканчэння якога ў 1937—1939 вучыўся ў Аршанскім настаўніцкім інстытуце. У 1939—1941 працаваў у Глоданскай сямігадовай школе Лёзненскага раёна. У 1941 завочна скончыў факультэт мовы і літаратуры Магілеўскага педагагічнага інстытута.

У 1941—1942 сувязны партызанскага атрада ў Старобінскім раёне Мінскай вобласці. У 1942—1944 партызан, рэдактар старобінскай падпольнай газеты «Савецкі патрыёт», 1944—1945 рэдактар гэтай жа, ужо не падпольнай газеты. У 1945—1951 загадваў аддзелам, быў адказным сакратаром, намеснікам рэдактара ў рэдакцыі «Настаўніцкай газеты», у 1951—1952 загадчыкам аддзела ў рэдакцыі газеты «Звязда», у 1952—1953 карэспандэнтам па Беларусі газет «Комсомольская правда», у 1953—1955 — «Известия». У 1955 годзе добраахвотна пайшоў старшынёй калгаса «Чырвоны пуцілавец» (в. Прусы Салігорскага раёна). У 1960—1981 працаваў у рэдакцыі часопіса «Народная асвета». З 1981 на творчай працы. Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1957 г. Жыў у вёсцы Лістападавічы Салігорскага раёна.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны 2-й ступені і медалямі.

## Творчасць 
Першыя нарысы М. Сергіевіча з'явіліся ў рэспубліканскім друку ў 1947. Аўтар кніг нарысаў «На роднай зямлі» (1956), «Нашы будні» (1957) і «Будні калгасныя» (1959), «Вясковыя навіны», аповесці «Першая вясна».

Яму ж належаць п'есы «Райскія пэўні», «Спалох у вялікімі доме», камедыя «Смех і… толькі» (паст. у 1975 Маладзечанскім народным тэатрам).

## Літаратура 
* Сергіевіч Мікола // Беларускія пісьменнікі: Біябібліягр. слоўн. У 6 т. Т. 5. Пестрак — Сяўрук / Б 43 Ін-т літ. імя Я. Купалы АН Беларусі; Беларус. Энцыкл.; Нацыянальны навукова-асветны цэнтр імя Ф. Скарыны. Пад рэд. А. В. Мальдзіса; Рэдкал.: І. Э. Багдановіч і інш. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 301. — 480 с ISBN 5-85700-168-4
* Сергіевіч Мікола / 
* 
## Спасылкі
*Некропаль

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Салігорскім раёне
Катэгорыя:драматургі Беларусі
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Супрацоўнікі газеты «Настаўніцкая газета»
Катэгорыя:Супрацоўнікі часопіса «Народная асвета»
Адольф Хрыстафоравіч Гетнер

**Адо́льф Хрыстафо́равіч Ге́тнер** (, Мітаўскі павет, Курляндская губерня — , НКУС) — беларускі дзяржаўны і партыйны дзеяч. У 1918—1919 гг. наркам юстыцыі і член ЦК КП(б) Літоўска-Беларускай рэспублікі.

## Біяграфія 
Скончыў Мітаўскае рэальнае вучылішча. У 1917 г. удзельнік Кастрычніцкага перавароту ў Смаленску. З 1920 года член Мінскага губрэўкама, затым загадчык агульнага аддзела, старшыня Кантрольнай камісіі КП(б)Б, потым наркам юстыцыі БССР, нам. старшыні СНК БССР. З 1923 г. старшыня выканкама Мінскага гарсавета. З 1925 г. сакратар Шклоўскага РК КП(б)Б, з 1933 — старшыня Магілёўскай раённай кантрольнай камісіі КП(б)Б. Член ЦВК БССР і яго прэзідыумаў (1921—1924), член ЦБ КП(б)Б (1919—1924).

Арыштаваны органамі НКУС і асуджаны да ВМП у 1938 годзе. Расстраляны. Рэабілітаваны.

## Літаратура 
* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Мінска. У 4 кн. Кн. 3-я. — Мн., 2004. — С. 375.

## Спасылкі 
* Министры. Гетнер Адольф Христофорович   // Сайт Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Пракуроры БССР
Катэгорыя:Расстраляныя ў СССР
Катэгорыя:Народныя камісары юстыцыі БССР
Катэгорыя:Члены Прэзідыума ЦВК БССР
Катэгорыя:Старшыні Рэвізійнай камісіі КПБ
Катэгорыя:Намеснікі Старшыні СНК БССР
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Пасмяротна рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Члены Цэнтральнага бюро КП(б)Б
Аляксандр Аляксандравіч Здановіч

**Алякса́ндр Алякса́ндравіч Здано́віч** (, ) — дзяржаўны дзеяч Беларусі, міністр юстыцыі БССР (1970—1984), старшыня Вярхоўнага Суда БССР (1984—1988).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі юрыдычны інстытут (1952).

3 1951 годна народны суддзя Лёзненскага раёна, З 1959 года інструктар аддзела адміністрацыйных і гандлёва-фінансавых органаў Віцебскага абкама КПБ, з 1961 года інструктар аддзела адміністрацыйных органаў ЦК КПБ, з 1966 года намеснік загадчыка аддзела адміністрацыйных органаў ЦК КПБ.

З 1970 года — міністр юстыцыі БССР.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР ад 10.02.1984 года прызначаны на пасаду Старшыні Вярхоўнага Суда БССР.

Пастановай Вярхоўнага Савета БССР ад 19.11.1988 года вызвалены ад пасады Старшыні Вярхоўнага Суда БССР у сувязі з выхадам на пенсію.

Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны».

Член рэвізійнай камісіі КПБ (1986—1990), дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1971—1990).

## Літаратура 
* Здановіч Аляксандр Аляксандравіч // Памяць. Орша і Аршанскі раён: гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 2000. — Кн. 2. — С. 423.

Катэгорыя:Міністры юстыцыі БССР
Катэгорыя:Старшыні Вярхоўнага Суда БССР
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 8-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 9-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 11-га склікання
Катэгорыя:Члены Рэвізійнай камісіі КПБ
Уладзімір Сяргеевіч Каравай

**Уладзі́мір Сярге́евіч Карава́й** () — беларускі правазнавец і палітык. Міністр юстыцыі БССР (1986—1988). Старшыня Вярхоўнага суда БССР (1988—1991), старшыня Вярхоўнага суда Рэспублікі Беларусь (1991—1997). Член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь першага склікання (1997—2000). Заслужаны юрыст Рэспублікі Беларусь.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 10 мая 1936 года ў в. Міцкевічы Вілейскага павета Віленскага ваяводства (цяпер — Смаргонскі раён Гродзенскай вобласці).

Працоўную дзейнасць пачаў у 1954 годзе інструктарам Смаргонскага раённага камітэта ЛКСМБ. У 1955—1959 гадах служыў у Ваенна-марскім флоце. Пасля звальнення ў запас паступіў на юрыдычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

Пасля заканчэння ўніверсітэта ў 1964 годзе абраны народным суддзёй народнага суда Гомельскага раёна, у 1965 годзе — народным суддзёй народнага суда Веткаўскага раёна, у 1965 годзе — членам Гомельскага абласнога суда.

Са жніўня 1969 года па 1973 год працаваў інструктарам Гомельскага абкама КПБ. З сакавіка 1973 года па сакавік 1978 года працаваў намеснікам старшыні Гомельскага абласнога суда па крымінальных справах. З сакавіка 1978 года — старшыня Гомельскага абласнога суда.

Працаваў дэпутатам Гомельскага абласнога Савета народных дэпутатаў, членам рэвізійнай камісіі і прапагандыстам Гомельскага абкама КПБ, членам бюро першаснай партыйнай арганізацыі, выкладчыкам Універсітэта марксізму-ленінізму пры Гомельскім абкаме КПБ.

25 снежня 1986 года прызначаны Міністрам юстыцыі БССР. 19 лістапада 1988 года абраны Старшынёй Вярхоўнага Суда БССР, быў на гэтай пасадзе да выхаду ў адстаўку 4 студзеня 1997 года.

З 10 студзеня 1997 года па 2000 год — член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь першага склікання (па прэзідэнцкай квоце). З’яўляўся старшынёй Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па заканадаўстве і дзяржаўным будаўніцтве.

## Узнагароды 
* Ганаровая грамата Вярхоўнага Савета БССР (1986).
* Заслужаны юрыст Рэспублікі Беларусь (1996).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Парламент — Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь. — Мн., 1997.
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Смаргонскім раёне
Катэгорыя:Міністры юстыцыі БССР
Катэгорыя:Заслужаныя юрысты Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Старшыні Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Старшыні Вярхоўнага Суда БССР
Катэгорыя:Суддзі Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 1-га склікання
Максім Архіпавіч Ляўкоў

**Максі́м Архі́павіч Ляўко́ў** (, в. Кавалі, Бабруйскі павет, Мінская губерня, цяпер , Магілёўская вобласць — , Мінск, турма НКУС) — беларускі дзяржаўны дзеяч. З 1931 — наркам юстыцыі і пракурор БССР. Старшыня Цэнтральнай камісіі па справах былых чырвонагвардзейцаў і партызан.

## Біяграфія 
З сялянскай сям'і. Удзельнік 1-й сусветнай вайны. З 1918 — ваенны камісар Рудабельскай воласці Бабруйскага павета. З 1933 — сакратар ЦВК БССР. У 1932-1937 — член ЦК КП(б)Б. Арыштаваны 13.7.1937 у Мінску па адрасе: вул. Савецкая, д. 31. Асуджаны тройкай НКУС 28.10.1937 як «агент польскай разведкі і член нацыянал-фашысцкай арганізацыі» да ВМП. Рэабілітаваны ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда БССР 21.9.1957. Справа Л. № 10936-с захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.

## Літаратура 
* 
*  — С. 434.

Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы БССР
Катэгорыя:Пракуроры БССР
Катэгорыя:Народныя камісары юстыцыі БССР
Катэгорыя:Члены ЦВК БССР
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Сара Джэксан

**Сара Ёрк Джэксан** (;  - ) — пляменніца прэзідэнта ЗША Эндру Джэксана. Служыла гаспадыняй Белага дома і была Першай лэдзі ЗША з 26 лістапада 1834 г па 4 сакавіка 1837 г.

Сара прыбыла ў Белы дом 26 лістапада 1834 года. Была су-гаспадыняй Белага дома разам з пляменніцай прэзідэнта Эмілі Донельсан, якая выконвала функцыі гаспадыні Белага дома і была неафіцыйнай Першай лэдзі з пачатку прэзідэнцкага тэрміну. Сара цалкам узяла на сябе абавязкі гаспадыні Белага дома пасля смерці Эмілі Донельсан ад сухотаў у 1836 годзе.

Засталася ў Белым доме да заканчэння тэрміну Джэксана ў 1837 годзе, зрабіўшы некалькі працяглых паездак, у тым ліку ў рэканструяваны Эрмітаж. Яна жыла ў Эрмітажы з мужам і дзядзькам да смерці былога прэзідэнта у 1845 годзе. Пара працягвала жыць у Эрмітажы і незадоўга да пачатку Грамадзянскай вайны пераехала ў Місісіпі.
Валерый Гур’евіч Ціхіня

**Вале́рый Гу́р’евіч Ціхі́ня** () — беларускі юрыст, член-карэспандэнт НАН Беларусі, доктар юрыдычных навук, прафесар, заслужаны юрыст Рэспублікі Беларусь.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 1 кастрычніка 1940 года ў в. Капаткевічы Капаткевіцкага раёна Палескай вобласці ў сям’і служачага. Скончыў школу ў в. Зеляночы Калінкавіцкага раёна Гомельскай вобласці.

Працоўны шлях пачаў у 1956 годзе справаводам народнага суда Васілевіцкага раёна. Пасля заканчэння ў 1963 годзе Белдзяржуніверсітэта працаваў навуковым супрацоўнікам Мінскага НДІ судовых экспертыз, загадчыкам крыміналістычнай лабараторыі БДУ, з 1966 года — у органах пракуратуры.

Пасля абароны кандыдацкай дысертацыі са снежня 1974 года займаўся навуковай і педагагічнай дзейнасцю.

У красавіку 1983 года выбраны дэканам юрыдычнага факультэта БДУ, у снежні 1986 года прызначаны прарэктарам па навуковай рабоце БДУ.

На сесіі Вярхоўнага Савета БССР у кастрычніку 1989 года выбраны Міністрам юстыцыі БССР.

У 1990—1991 гадах — сакратар ЦК КПБ. У 1990—1996 гадах — дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь, намеснік старшыні Вышэйшай атэстацыйнай камісіі, Старшыня Канстытуцыйнага суда Рэспублікі Беларусь.

3 1996 па 1999 гады займаўся педагагічнай дзейнасцю, з’яўляўся прэзідэнтам Беларускага фонду прававога супрацоўніцтва.

У верасні 1999 года абраны загадчыкам кафедры грамадзянска-прававых дысцыплін і міжнароднага права Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта і на гэтай пасадзе працаваў да 2002 года, пасля чаго быў прызначаны загадчыкам кафедры Мінскага інстытута кіравання. З 2010 па 2019 — загадчык кафедры прававых і гуманітарных дысцыплін Прыватнага інстытута кіравання і прадпрымальніцтва.

## Узнагароды 
За вялікія заслугі ў галіне юрыспрудэнцыі ўзнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (1986) і трыма медалямі.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы прысвечаны ўдасканаленню нацыянальнага заканадаўства. Прымаў удзел у падрыхтоўцы законапраектаў (праект Грамадзянскага кодэкса, праект Кодэкса законаў аб працы і інш.). Асноўны навуковы напрамак — праблемы фарміравання дэмакратычнай прававой дзяржавы ў Рэспубліцы Беларусь, міжнароднае прыватнае права, грамадзянскі працэс.

Аўтар каля 400 навуковых прац, у тым ліку 29 манаграфій і 15 падручнікаў.

Пад яго навуковым кіраўніцтвам працуюць 15 кандыдатаў і саіскальнікаў.

## Бібліяграфія 
* Т46 Избранные труды / В. Г. Тихиня. — Минск : ЮрСпектр, 2020. — 620 с. — (Наследие права).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль В. Г. Ціхіні на сайце НАН Беларусі
* Валерый Гур’евіч Ціхіня ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Дактары юрыдычных навук
Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Катэгорыя:Юрысты паводле алфавіта
Катэгорыя:Міністры юстыцыі БССР
Катэгорыя:Старшыні Канстытуцыйнага Суда Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Заслужаныя юрысты Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты НАНБ
Катэгорыя:Сакратары ЦК КПБ
Катэгорыя:Дэканы юрыдычнага факультэта БДУ
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання
Селядзец пад шубай

**Селядзец пад шубай** — слаістая салата, які складаецца з нарэзанага  кубікамі салёнага селядца, зверху пакрытага пластамі цёртай варанай гародніны (бульба, морква, буракі), нарэзанай цыбуляй і маянэзам. Некаторыя варыянты гэтай стравы ўключаюць у сябе пласт свежага цёртага яблыка. Цёрты вараны бурак пакрываюць маянэзам як верхнім пластом, што дае салаце насычаны фіялетавы колер. Салату упрыгожваюць цёртымі варанымі яйкамі. Салата вельмі папулярная ў краінах былога СССР. Гэта адна з традыцыйных страў на навагоднія і калядныя святы.
## Спасылкі 
* Рэцэпт салата «Селядзец пад футрам» 

Катэгорыя:Салаты
Катэгорыя:Рыбныя стравы
Катэгорыя:Стравы з буракоў
Капрэзэ

**Капрэзэ** () — лёгкая закуска, адна з разнавіднасцяў антыпасты, якая ўключае ў сябе памідоры, мацарэла, аліўкавы алей і базілік. Назву закуска атрымала ад вострава Капры (Італія). Дзякуючы чырвона-бела-зялёным колерам, якія паўтараюць колеры італьянскага сцяга, капрэзэ стала адной з нацыянальных страў Італіі. Капрэзэ лёгкая ў гатаванні: па крузе ўкладваюцца нарэзаныя лустачкамі памідоры, мацарэла і лісцінкі базіліка, зверху прыпраўляецца соллю і чорным перцам, паліваюць аліўкавым алеем і бальзамічным воцатам. У традыцыйным рэцэпце павінна выкарыстоўвацца мацарэла з малака чорных буйваліц, лепшы гатунак таматаў для капрэзэ - «Бычынае сэрца», а аліўкавы алей павінны быць халоднага адціску. Да капрэзэ звычайна падаюць свежы хлеб.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Закускі
Катэгорыя:Італьянская кухня
Катэгорыя:Стравы з таматаў
Катэгорыя:Стравы з сыру
Катэгорыя:Капры
Грэчаская салата

**Грэчаская салата** (ж.р.), у арыгінале **салата Харыятыкі** ( -- сялянская салата) — грэчаская салата з таматаў, агуркоў, феты, шалоту і маслін, запраўленая аліўкавым алеем з соллю, чорным перцам, мацядрушкай. Ключавы кампанент салаты -- фета, традыцыйны грэчаскі сыр з авечага ці казінага малака. Падчас посту замест феты ужываюць соевы сыр тофу. Часта ў салату дадаюць салодкі перац, радзей — каперсы або анчоусы. У англамоўных краінах у рэцэпт заўсёды ўключаюць ліставую салату, звычайна — цыбулю ці салодкі перац; часам дадаюць і іншыя інгрэдыенты. У самой Грэцыі такія варыянты амаль не сустракаюцца. Салату гатуюць з буйна пасечанай, а не здробленай гародніны.
## Спасылкі 
* Рэцэпт грэчаскага салат

Катэгорыя:Грэчаская кухня
Катэгорыя:Салаты
Анджэліка Ван Бюрэн

**Анджэліка Сінглтан Ван Бюрэн**, народжаная **Сара Анджэліка Сінглтан** ( — ) — пляменніца 8-га Прэзідэнта ЗША Марціна Ван Бюрэна. Была замужам за сынам прэзідэнта, Абрахамам Ван Бюрэнам. Уступіла ў пасаду Першай лэдзі з-за таго, што жонка прэзідэнта да гэтага часу памерла. Марцін Ван Бюрэн пасля смерці жонкі да канца жыцця заставаўся не жанаты.

## Спасылкі 
* Анджэліка Ван Бюрэн
Мізэрыя

**Мізэрыя** () — традыцыйная польская салата з агуркоў у смятане. Яе падаюць, звычайна, як халодны гарнір да мяса і рыбы. Гатуецца салата з нарэзаных пласцінкамі свежых агуркоў са смятанай, соллю, перцам і кропам. Часам дадаюць воцат, цукар, мушкатовы арэх або іншыя прыправы. Як і з іншымі нацыянальнымі стравамі, ёсць шмат варыяцый рэцэпту. У нашы дні гэтую салату таксама вельмі часта падаюць да барбекю, бо яе лёгка гатаваць у вялікіх колькасцях.

## Літаратура 
* Maria Lemnis, Henryk Vitry, *W staropolskiej kuchni i przy polskim stole*, Warschau 1986.

Катэгорыя:Польская кухня
Катэгорыя:Салаты
Катэгорыя:Стравы з агуркоў
Мікалай Абрамавіч Вігдорчык

**Мікалай (Натан) Абрамавіч Вігдорчык** (, г. Мінск — , г. Ленінград) — дзеяч расійскага рэвалюцыйнага руху, урач, , аўтар шэрагу прац па пытаннях сацыяльнага страхавання і прафесійных захворванняў. У 1924—1951 гадах — прафесар Ленінградскага ўніверсітэта ўдасканалення ўрачоў. Дэлегат I з’езда РСДРП (1898).

## Біяграфія 
У 1898 годзе скончыў медыцынскі факультэт Кіеўскага ўніверсітэта.

Большая частка нелегальных артыкулаў, брашур і пракламацый, якія выйшлі за гэты перыяд у Кіеве, належыць пяру Вігдорчыка. Да таго ж часу адносіцца і першая навуковая праца Вігдорчыка па пытаннях сацыяльнага страхавання — «Аб страхаванні рабочых ад няшчасных выпадкаў». У 1899 годзе яго арыштоўваюць у Ніжнім Ноўгарадзе па справе кіеўскай сацыял-дэмакратычнай арганізацыі.

З 1902 па 1905 год правёў у ссылцы ў Енісейскай губерні, дзе служыў сельскім лекарам. У 1923 годзе абіраецца дацэнтам па кафедры сацыяльнай гігіены Іркуцкага ўніверсітэта. У 1924 годзе абраны прафесарам па кафедры прафесійных хвароб у Дзяржаўным інстытуце для ўдасканалення лекараў у Ленінградзе. У тым жа годзе арганізуе Ленінградскі інстытут па вывучэнню прафесійных хвароб і становіцца яго дырэктарам. Яму належыць новая методыка вызначэння інваліднасці.

## Бібліяграфія 
Вігдорчык выпусціў больш за 200 друкаваных прац. Сярод іх папулярныя брашуры: Як міністр клапоціцца аб працоўных, Новая перамога (1897) і іншыя.

З навуковых прац найбольш буйныя:
* Социальное страхование, СПб., 1912;
* Опасность промышленного труда, СПб., 1913;
* Детская смертность среди петербургских рабочих, 1914;
* Государственное обеспечение трудящихся, П., 1917;
* Теория и практика социального страхования, вып. 1—8, М.—Л., 1919—1926;
* Что такое инвалидность, М., 1924;
* Очерки по профессиональной гигиене, М.—Л., 1925;
* Методика врачебно-страховой экспертизы, М., 1926;
* Естественный профессиональный отбор с точки зрения профессиональной гигиены, М., 1927.

## Спасылкі 
* Натан Вигдорчик в Большой Медицинской Энциклопедии  

Расійская імперыя
Катэгорыя:Медыкі Расіі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Расіі
Катэгорыя:Камуністы Расіі
Катэгорыя:Марксісты
Катэгорыя:Сацыял-дэмакраты Расіі
Катэгорыя:Члены РСДРП
Катэгорыя:Медыкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Дэлегаты I з’езда РСДРП
Джэйн Пірс

**Джэйн Мінс Эплтан Пірс** (,  — ) — жонка прэзідэнта Франкліна Пірса і першая лэдзі ЗША з 1853 па 1857 год.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Хэмптане, Нью-Гэмпшыр, у сям'і Джэсі Эплтана, святара і віцэ-прэзідэнта каледжа Боўдайн, і Элізабет Мінс-Эплтан. Пасля смерці бацькі пераехала з маці ў Эмхерст, Нью-Гэмпшыр.

Пры якіх абставінах сустрэліся Джэйн Эплтан і Франклін Пірс — невядома. 19 лістапада 1834 года Пірс, ва ўзросце 30 гадоў, ажаніўся з Джэйн, 28 гадоў, у доме маці нявесты ў Эмхерсце. Сціплую цырымонію правёў Сайлас Айкен. Мядовы месяц пара правяла ў пансіёне Сафі, паблізу Вашынгтона.

## Спасылкі
Эмілі Донельсан

**Эмілі Тэнесі Донельсан** ( — ) — пляменніца Прэзідэнта ЗША Эндру Джэксана і неафіцыйная Першая лэдзі ЗША з 1829 па 1836 год.

Нарадзілася на ферме свайго бацькі ў Донельсане, штат Тэнесі. Яе бацька, Джон Донельсан, быў братам Рэйчэл Донельсан Джэксан, жонкі будучага прэзідэнта. У адрозненне ад многіх дзяўчынак свайго часу, яна атрымала фармальную адукацыю. Яна вучылася ў жаночай акадэміі Нашвіла. 16 верасня 1824 Эмілі выйшла замуж за Эндру Донельсана.

Катэгорыя:Памерлі ад туберкулёзу
Харыет Лэйн

**Харыет Рэбека Лэйн Джонстан** (;  — ) — пляменніца прэзідэнта Джэймса Б’юкенена і Першая лэдзі ЗША з 1857 па 1861.

## Біяграфія 
Сям’я Лэйн была родам з акругі Франкліна, Пенсільванія. Харыет была дачкой купца Эліята Тола Лэйна і Джэйн Эн Лэйн. Калі ёй было 11 гадоў, яна засталася сіратой. Апекуном быў прызначаны Джэймс Б’юкенен. Харыет вучылася ў школе-інтэрнаце ў Чарлстан, Заходняя Вірджынія, а потым у школе Джорджтаўнскага жаночага манастыра ў Вашынгтоне.
Мэры Тод Лінкальн

**Мэры Эн Тод Лінкальн** (,  — ) — жонка 16-га прэзідэнта ЗША Аўраама Лінкальна, першая лэдзі ЗША з 1861 па 1865 год.

У 1861 Аўраам Лінкальн уступіў на пасаду прэзідэнта ЗША. У якасці першай лэдзі Мэры выдаткавала шмат часу на мадэрнізацыю Белага дома. Таксама падчас Грамадзянскай вайны яна часта рабіла паездкі па шпіталях, дзе наведвала параненых салдат. Мэры Лінкальн выступала супраць рабства і падтрымлівала палітыку свайго мужа ў дачыненні да захавання саюза.

Праз пяць дзён пасля заканчэння вайны, 14 красавіка 1865 года, Аўраам Лінкальн быў застрэлены на спектаклі ў тэатры Форда. Жонка, якая знаходзілася побач з мужам падчас прадстаўлення, так і не змагла акрыяць пасля трагедыі. У 1875 годзе сын Роберт змясціў яе ў псіхіятрычную клініку. Рэшту жыцця Мэры Лінкальн правяла ў Францыі. Памерла яна ў 1882 годзе ва ўзросце 63 гадоў.

## Спасылкі 
*
Лінкальн

**Лінкальн** ()  — распаўсюджанае англійскае ўласнае імя, якое сустракаецца як у якасці прозвішча ці імя, так і ў якасці тапоніма:

* Аўраам Лінкальн, 16-ы прэзідэнт ЗША
* Леві Лінкальн, старэйшы (1749—1820) — амерыканскі палітычны дзеяч, губернатар Масачусетса (1808—1809)
* Мэры Тод Лінкальн, першая лэдзі ЗША
* Роберт Тод Лінкальн, амерыканскі юрыст і ваенны міністр

## Геаграфічныя аб'екты 
* Лінкальн (акруга, Каларада)
* Лінкальн (акруга, Мэн)
* горад Лінкальн, Англія
* Лінкальн (Каліфорнія)
* горад Лінкальн, Небраска
* Лінкальн (Нью-Гэмпшыр)
* Мора Лінкальна

## Тэхніка 
* Lincoln, марка аўтамабіля
* Avro Lincoln, брытанскі цяжкі чатырохрухавіковы бамбардзіроўшчык
* USS Abraham Lincoln (CVN-72), авіяносец ВМФ ЗША
Вільдфлуш

**Вільдфлуш** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ігар Робертавіч Вільдфлуш (нар. 1940) — доктар сельскагаспадарчых навук.
* Роберт Тэнісавіч Вільдфлуш (1906—1972) — доктар сельскагаспадарчых навук.
Роберт Тэнісавіч Вільдфлуш

**Роберт Тэнісавіч Вільдфлуш** (, в. Мацевічы,  — ) — беларускі вучоны ў галіне аграхіміі. Доктар сельскагаспадарчых навук (1955), прафесар (1956). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1965).

## Біяграфія і навуковая дзейнасць 
Скончыў Беларускую дзяржаўную сельскагаспадарчую акадэмію ў 1929 годзе. Загадчык кафедры агранаміі і агранамічнай хіміі Беларускага садова-агароднага інстытута (1931). З 1934 г. па 1941 г. дэкан факультэта аграхіміі глебазнаўства. З 1945 г. па 1972 г. загадчык кафедры аграхіміі БСГА.

## Сям’я 
* дачка Рэгіна Робертаўна Вільдфлуш (? — 2013), кандыдат сельскагаспадарчых навук
* сын Ігар Робертавіч Вільдфлуш (нар. 1940), доктар сельскагаспадарчых навук

## Навуковая дзейнасць 
Асноўныя працы па вывучэнні і распрацоўцы прыёмаў эфектыўнага выкарыстання ўгнаенняў. Даследаваў лакальны спосаб унясення асноўнага ўгнаення на дзярнова-падзолістых суглінкавых глебах БССР.

## Бібліяграфія 
* Дзеянне вапны і вапністамагнезіяльных сумесей на ўраджайнасць сельскагаспадарчых культур. — Мн., 1933.
* Краткий справочник по известкованию кислых почв. — Мн., 1972. (разам з І. Гарбылёвай)
* Агрохимия: учебник / И. Р. Вильдфлуш [и др.]; под ред. И. Р. Вильдфлуша. — Минск : ИВЦ Минфина, 2013. — 704 с.

## Узнагароды і памяць 
Узнагароджаны ордэнам Леніна (1966), ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга (1961) і «Знак Пашаны», медалямі, Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР (1965). На адным з карпусоў Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі ў яго гонар устаноўлена мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
* Вільдфлуш Роберт Тэнісавіч // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Горацкага р-на. — Мн., 1996. — С. 546.
* 
* 

## Спасылкі 
* Вільдфлуш Роберт Тэнісавіч
* Вільдфлуш Роберт Тэнісавіч (1906—1972)

Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі Беларускай ССР
Катэгорыя:Аграхімікі СССР
Катэгорыя:Аграхімікі Беларусі
Катэгорыя:Члены КПСС
Галіна Васілеўна Вігурская

**Галіна Васілеўна Вігурская** (, в. Люлінцы, Барскі раён, Вінніцкая вобласць — , Кіеў) — украінская пісьменніца- і .

## Творчасць 
Пераклала на ўкраінскую мову трылогію Я. Коласа «На ростанях», аповесці з пенталогіі І. Шамякіна «Трывожнае шчасце», раманы П. Броўкі «Калі зліваюцца рэкі», М. Гарэцкага «Віленскія камунары», У. Карпава «Вясновыя ліўні» і «Сотая маладосць», аповесці В. Быкава «Альпійская балада», С. Аляксандравіча «Ад роднай зямлі», З. Бандарынай «Ой, рана на Івана…», п’есы Я. Коласа «Вайна вайне», К. Крапівы «Хто смяецца апошнім», В. Вольскага «Несцерка», а таксама творы І. Мележа, Я. Брыля, Б. Сачанкі, Я. Маўра і іншых.

Апублікавала шэраг артыкулаў пра культурныя сувязі Беларусі з Украінай.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Перакладчыкі з балгарскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з польскай мовы
Катэгорыя:Украінамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Украіны
Адамаў яблык

**Адамаў яблык**, **кадык** — анатамічнае ўтварэнне ў выглядзе прамавугольнага выступу на пярэдняй паверхні шыі ў мужчын. 

Складзена з пласцінак шчытападобнага храстка гартані. Назва ад біблейскай легенды пра праглынуты Адамам яблык.

## Літаратура 
* 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дыхальная сістэма
Рыба і чыпсы

**Рыбы і чыпсы** () — страва з рыбы, абсмажанай у фрыцюры, і нарэзанай буйнымі лустачкамі бульбы фры. Гэта страва лічыцца неафіцыйнай нацыянальнай англійскай стравай і з’яўляецца неад’емным складнікам англійскай кухні.

## Прыгатаванне 
### Рыба 
Першае месца сярод рыбы, якая выкарыстоўваецца для дадзенай стравы, традыцыйна займае траска, але падыходзяць і іншыя гатункі рыбы з белым мясам: пікша, мерлан, сайда, камбала. У закусачнай «Fish & Chips» наведвальнікам заўсёды прапануецца рыба на любы густ. Важная ўмова, каб рыба была свежай.

Для прыгатавання цеста выкарыстоўваецца мука, пякарскі парашок і цёмны англійскі эль. Усе кампаненты змешваюцца да кансістэнцыі густога бліновага цеста. Філе рыбы наразаецца кавалачкамі таўшчынёй 2-3 см, пасыпаецца кукурузным крухмалам і акунаецца ў цеста. Затым кавалкі рыбы абсмажваюцца ў кіпячым раслінным алеі пры тэмпературы 190 °, пакуль яны не набудуць залаціста-карычневае адценне. Унутры кавалачкі рыбы павінны заставацца сакавітымі.

### Чыпсы 
Ачышчаная бульба наразаецца кавалкамі 1,5х8 см. Перад прыгатаваннем нарэзаныя кавалкі бульбы на некаторы час кладуць у халодную ваду, каб выдаліць залішні крухмал. Затым прасушаную бульбу размяркоўваюць у адзін пласт на сіце і апускаюць у гарачы тлушч або алей. Ідэальная тэмпература прыгатавання складае 185 °. Чыпсы гатовыя праз 4-6 хвілін, калі яны набываюць залаціста-жоўтае адценне і маюць падрумяненую, мяккую корачку. Пры хатнім прыгатаванні бульбу заварочваюць у паперу, каб знізіць ўтрыманне тлушчу, а затым яшчэ раз апускаюць у фрыцюр на 2-3 хвіліны.

### Гарнір 
Гарнір да рыбы з чыпсамі — гарохавае пюрэ, марынаваная цыбуля, марынаваныя агуркі або тушаная ў таматным соўсе фасоля. Дадатак да гэтай стравы — гарбата.

## Літаратура 
* John K. Walton: Fish and Chips and the British Working Class. Leicester University Press, Leicester 1992, ISBN 0-7185-1327-4.
* Mark Petrou: Fish and chips. A national treasure. Celebrating 150 years of Britain’s favourite dish. Gardners Books, 2010, ISBN 978-0956609502

Катэгорыя:Кухня Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Стравы з бульбы
Катэгорыя:Стравы з траскі
Катэгорыя:Смажаныя стравы
Багуслаў Багданавіч Вільчкоўскі

{{Картка:Асоба
|імя               = Багуслаў Багданавіч Вільчкоўскі
|арыгінал_імя      = 
|партрэт           = 
|памер             = 
|подпіс            = 
|апісанне          = 
|імя пры нараджэнні= 
|род дзейнасці     = 
|дата нараджэння   =14.03.1928
|месца нараджэння  = в. Пагулянка,  Наваградскае ваяводства,  Польская Рэспубліка
|грамадзянства     = 
|падданства        = 
|дата смерці       =27.11.1964
|месца смерці      = 
|бацька            = 
|маці              = 
|жонка             = Ганарата Іосіфаўна
|дзеці             = 
|узнагароды і прэміі= { style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent" 
 
}
|сайт =
|Commons =
|Rodovid =
}}
**Багуслаў Багданавіч Вільчкоўскі** (, в. Пагулянка, Наваградскае ваяводства,  Польская Рэспубліка — ) — старшыня калгаса «Іскра» Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці, Герой Сацыялістычнай Працы (1966, пасмяротна).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 14 сакавіка 1928 года ў сям’і памешчыка. Паляк.

Яго бацькі ў перыяд уз’яднання Заходняй Беларусі і ўваходжання яе ў склад Беларускай ССР усталі на бок Савецкай улады. Жылі на станцыі Міцькавічы.

У гады Вялікай Айчыннай вайны заставаліся на акупаванай тэрыторыі. У 14 гадоў Багуслаў стаў сувязным партызанскага атрада, збіраў звесткі, перадаваў партызанам, неаднаразова ўдзельнічаў у падрывах чыгуначнага моста, варожых эшалонаў).

Багуслаў Багданавіч быў пахаваны на могілках вёскі Соргавічы.

## Памяць 
* Імя Вільчкоўскага да нядаўняга часу насіў былы калгас «Іскра».
* У вёсцы Малая Сваротва, у будынку былой драўлянай канторы, дзе быў забіты старшыня, знаходзіцца цяпер музей імя Вільчкоўскага.
* На цэнтральнай сядзібе калгаса усталяваны бюст.
* Яго імя носіць вуліца ў Баранавічах.

## Узнагароды 
* Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 22 сакавіка 1966 года за дасягнутыя поспехі ў развіцці жывёлагадоўлі, павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак мяса, малака, яек, воўны і іншай прадукцыі Вільчкоўскаму Багуславу Багдановічу прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы пасмяротна
* Узнагароджаны ордэнам Леніна, медалямі

## Літаратура 
* Хліманаў В. Усё асталося людзям. — В кн.: Сцяганосцы новага, перадавога. Мн., 1967.

## Спасылкі 
* Пуля для депутата | Документальный детектив  

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баранавіцкім раёне
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Старшыні калгасаў
Катэгорыя:Памерлі ад агнястрэльнай зброі
Тэатр Дуніна-Марцінкевіча

**Тэатр Дуніна-Марцінкевіча** ― першы беларускі нацыянальны тэатр, створаны пісьменнікам і драматургам Вінцэнтам Дуніным-Марцінкевічам. Існаваў у 1840—1850 гадах.
thumb|Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч на беларускай паштовай марцы 2008 года

## Гісторыя 
[thumb|320px|[Мінскі гарадскі тэатр, дзе паказваліся камедыі В. Дуніна-Марцінкевіча]]
У канцы 1840-х гадоў В. Дунін-Марцінкевіч, сабраўшы групу больш за 20 чалавек, паспрабаваў арганізаваць прафесійны тэатр. Ля Івянца, у сваім маёнтку Люцынка, ён стварыў трупу, якая паказвала яго п'есы ― «Чарадзейная вада», «Рэкруцкі яўрэйскі набор», «Спаборніцтва музыкаў», «Сялянка» («Ідылія»), ― некатарыя суправаджаліся музыкай С. Манюшкі і К. Кжыжаноўскага. Таксама спектаклі паказваліся ў Мінску, Бабруйску, Слуцку, Глуску і інш. Акрамя самага Дуніна-Марцінкевіча, у спектаклях былі задзейнічаны члены яго сям'і, суседзі, быў аркестр і хор сялян з в. Люцынка,  

Тэатр адкрыўся 9 лютага 1852 года паказам у Мінску двухактавай камедыі–аперэты «Сялянка». Пасля першага паказу «Сялянкі» дзейнасць калектыву была забаронена ўладамі. Аднак тэатр існаваў фактычна нелегальна да 1856 года.

## Літаратура 
* 
* *Грынчык М. М.* Дунін-Марцінкевіч Вінцэнт // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі. У 5 т. Т. 2. Мінск, 1985. С. 379-381.
* Гісторыя беларускага тэатра. Т. 1. Мн., 1983.
* *Ярмалінская В. М.* Дзе нарадзілася «Ідылія» // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Мінска. У 4 кн. Кн. 1-я. — Мн.: БЕЛТА, 2001. С. 420

## Спасылкі 
* Архівы Беларусі. Сайт В. Дуніна-Марцінкевіча
* Жизнь и творчество Винцента Дунина-Марцинкевича 

Катэгорыя:Гісторыя тэатра Беларусі
Катэгорыя:Тэатры паводле алфавіта
Катэгорыя:Тэатры Беларусі
Пастарынне

**Пастары́нне** (, ) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Навамышскага сельсавета. Размешчана за 15 км на паўночны захад ад горада Баранавічы, за 4 км ад чыгуначнай станцыі Дамашэвічы.

## Гісторыя 
У 1471 годзе маёнтак належаў вялікаму князю Казіміру.

У 1897 годзе вёска ў Сталовіцкай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні, дзейнічаў хлебазапасны магазін. У 1909 годзе працавала народнае вучылішча.

З 1921 года вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, у Сталовіцкай гміне Баранавіцкага павета Навагрудскага ваяводства.

З 1939 года ў складзе БССР. З 12 кастрычніка 1940 года да 16 ліпеня 1954 года цэнтр Пастарынскага сельсавета.

У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да 8 ліпеня 1944 года вёска акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі.

Да 21 студзеня 1961 года вёска ўваходзіла ў склад Сталовіцкага сельсавета, да 17 лютага 1975 года — у склад Гірмантаўскага сельсавета, 17 лютага 1975 года да вёскі далучана суседняя вёска Пастарынне Сталовіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 434 двары, 991 жыхар (1897)
* 196 двароў, 1200 жыхароў (1909)
* 172 дамы, 901 жыхар (1921)
* 137 жыхароў (1970)
* 136 двароў, 212 жыхароў (1998)
* 99 гаспадарак, 180 жыхароў (2005)

## Памятныя мясціны 
* Стэла і пліта (1974) на ўшанаванне памяць 27 аднавяскоўцаў і маёра У. І. Туркатава (на яго магіле пастаўлены помнік), якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X.
*  — С. 719.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навамышскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Баранавіцкага раёна