Міхаіл Трыфанавіч Іаўчук

{{ДД
| імя                = 
| жанчына            = 
| выява              = Міхаіл Трыфанавіч Іяўчук.jpg
| шырыня партрэта    =  
| подпіс             =

| тытул_5            = Сакратар па прапагандзе і агітацыі ЦК КПБ
| парадак_5          = 2
| сцяг_5             = Symbol-hammer-and-sickle.svg
| перыядпачатак_5    = 7 сакавіка 1947
| перыядканец_5      = 19 лютага 1949
| папярэднік_5       = Цімафей Гарбуноў
| пераемнік_5        = *пасада скасаваная*

| дата нараджэння    = 
| месца нараджэння   = 
| дата смерці        = 
| месца смерці       = 
| нацыянальнасць     = 
| назва_палітычнай_арганізацыі = 
| партыя             = УКП(Б) (з 1926)
| муж                = 
| жонка              = 
| сужэнец            = 
| дзеці              = 
| бацька             =
| маці               = 
| род                = 
| адукацыя           = 
| рэлігія            = 
| аўтограф           = 
| узнагароды         = { style="background:transparent"
       
-
       
-
     
}
}}
**Міхаі́л Тры́фанавіч Іаўчу́к** (, в. Завужоўе, цяпер Кобрынскага раёна Брэсцкай вобласці — 9 студзеня 1990, Масква) — савецкі філосаф і партыйны дзеяч.

Член кампартыі з 1926 года, кандыдат у члены ЦК КПСС (1971—1981). Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 2-га склікання.

Спецыяліст па гісторыі рускай філасофіі, , прафесар,  (1946). Замежны член Балгарскай АН (1972). Прадстаўнік александраўскай групы ў савецкай філасофіі.

Першы лаўрэат прэміі імя Г. В. Пляханава (1971).

## Біяграфія 
Скончыў філасофскае аддзяленне Акадэміі камуністычнага выхавання імя Н. К. Крупскай (1931). Пасля заканчэння — аспірант Камуністычнага універсітэта выкладчыкаў грамадскіх навук. У 1933—1936 гадах начальнік палітаддзела саўгаса ў Беларускай ССР. У 1936—1939 гадах кіраваў кафедрамі дыялектычнага матэрыялізму і марксізму-ленінізму ў Маскоўскім хіміка-тэхналагічным інстытуце і ў Маскоўскай сельскагаспадарчай акадэміі. Кандыдат філасофскіх навук, дысертацыя аб філасофскіх і сацыяльна-палітычных поглядах Бялінскага.
У 1939—1941 гадах на партыйнай рабоце ў Выканкаме Камінтэрна, у 1941—1947 гадах ва Упраўленні прапаганды і агітацыі ЦК УКП(б) (з 1944 года намеснік начальніка ўпраўлення), таксама з 1943 года загадваў створанай па яго ініцыятыве кафедрай гісторыі рускай філасофіі на філасофскім факультэце МДУ. Доктар філасофскіх навук (1946), дысертацыя «З гісторыі рускай матэрыялістычнай філасофіі XVIII—XIX стагоддзяў», закрытая абарона праходзіла ў Акадэміі грамадскіх навук пры ЦК партыі. З 4 снежня 1946 года член-карэспандэнт Акадэміі навук СССР па Аддзяленню гісторыі і філасофіі (гісторыя філасофіі).

У 1947—1949 гадах сакратар ЦК КП Беларусі па прапагандзе і агітацыі, таксама працаваў у БДУ.

У 1949—1970 гадах вёў навукова-выкладчыцкую працу ва Уральскім універсітэце (загадваў кафедрай дыялектычнага і гістарычнага матэрыялізму Уральскага дзяржаўнага універсітэта ў 1949—1953 гадах), МДУ (у 1957—1963 гадах загадваў кафедрай гісторыі марксісцка-ленінскай філасофіі на філасофскім факультэце МДУ), Інстытуце філасофіі АН СССР. У 1970—1977 рэктар Акадэміі грамадскіх навук пры ЦК КПСС.

Адзін з заснавальнікаў свярдлоўскай філасофскай школы. Пляханавед.

У 1971 годзе стаў першым у гісторыі лаўрэатам прэміі імя Г. В. Пляханава *«за працы „Г. В. Пляханаў і яго працы па гісторыі філасофіі“ (1960), і „Ленінізм, філасофскія традыцыі і сучаснасць“ (1970)»*.

## Водгукі 
Аб Іаўчуку нельга судзіць адназначна негатыўна.

М. Т. Іаўчук працаваў сакратаром па ідэалогіі ЦК Кампартыі Беларусі. Яго прызначылі туды пасля зняцця з пасады намесніка начальніка Упраўлення прапаганды, дзе ён пакінуў аб сабе, як сказана ў адным з лістоў у ЦК, сумную памяць. У адрозненне ад зручнага маскоўскага жыцця, у Мінску пераважалі суровыя норавы. Аўтар ліста назваў Іаўчука «зазнаўшымся, зарваўшымся і нахабным партбюракратам», «прайдзісветам, мацёрым спяцом па наладжванню асабістага дабрабыту», «заўзятым авантурнікам, да дна выкарыстоўваўшым свой высокі партыйны пост для сваіх нізкіх і карыслівых мэтаў». Гаварылася пра тое, «як спрытна Іаўчук ў тыднёвы тэрмін зарабіў званне прафесара, доктара і залез у члены-карэспандэнты Акадэміі навук СССР», што ўсе яго артыкулы пісаліся падначаленымі, дысертацыя сфабрыкаваная, жонка ходзіць у дыяментах і золаце.

Іаўчук быў прамоўца добры, і на гэтым ён зрабіў кар’еру, а як філосаф ён зусім нічога сабой не ўяўляў. Заходняй гісторыі філасофіі ён не ведаў зусім, таму і рускую тлумачыў дубова.

## Узнагароды 
* ордэн Леніна (30.12.1948)
* ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі (1975)
* 2 ордэны Працоўнага Чырвонага Сцяга (1945; 27.03.1954)
* ордэн Дружбы народаў (20.11.1978)
* ордэн Чырвонай Зоркі (20.04.1944)
* ордэн «Знак Пашаны» (12.12.1968)
* медалі

## Асноўныя працы 
* *Иовчук М. Т.* Белинский. Его философские и социально-политические взгляды. М., 1939. 192 с.
* *Иовчук М. Т.* Развитие материалистической философии в России в XVIII—XIX веках. М., 1940.
* *Васецкий Г., Иовчук М.* Очерки по истории русского материализма XVIII—XIX вв. М., 1942. 274 [2]с.
* *Иовчук М. Т.* Классики русской философии XIX века (Белинский, Герцен, Чернышевский, Добролюбов). «Большевик» № 12, 1944 °C.16-29
* *Иовчук М. Т.* Философские и социально-политические взгляды Н. А. Добролюбова // Большевик, 1945. № 2.
* *Иовчук М. Т.* Основные этапы и особенности развития русской философии // Вестник АН СССР. 1946. № 10.
* *Иовчук М. Т.* Г. В. Плеханов и вопросы истории русской философии // Вестник Московского университета. Серия экономики, философии и права. 1956. № 2.-С.15-33.
* *Иовчук М. Т.* Философские и социологические взгляды Н. П. Огарева. М., 1957. 115 с.
* *Иовчук М. Т., Суворов Л. Н.* Основные вехи развития в СССР истории философии как науки // Философские науки. 1958. № 1. С.34-51.
* *Иовчук М. Т.* История философии как наука, её предмет, метод и значение. М., 1960.
* *Иовчук М. Т.* Г. В. Плеханов и его труды по истории философии. М., 1960. 316 с.
* *Иовчук М. Т.* Ленинизм, философские традиции и современность. М., 1970.
* *Иовчук М. Т.* Взаимосвязь истории философии и истории науки в трактовке советской историко-философской науки // Философские науки. 1972. № 1.
* *Иовчук М. Т.*. О роли историко-философской науки в системе образования // Философские науки .-1973. № 2.
* *Иовчук М. Т.* Г. В. Плеханов — трибун воинствующего материализма // Философско-литературное наследие Г. В. Плеханова. Т. 1. М., 1973. С. 8-22.
* *Иовчук М. Т.* Взаимосвязь истории философии и истории науки в трактовке советской историко-философской науки // Философские науки. 1972. № 1.
* *Иовчук М. Т., Мамедов Ш. Ф.* Проблемы исследования истории философской и общественно-политической мысли в Средней Азии и Казахстане. // Вопросы философии. 1978. № 11.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Біяграфія ў Даведніку па гісторыі КПСС
* Біяграфія на сайце філасофскага факультэта МДУ
* Персанальная старонка на сайце «Летапіс Маскоўскага універсітэта» 
* Магіла М. Т. Іаўчука на Увядзенскіх могілках

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 2-га склікання
Катэгорыя:Кандыдаты ў члены ЦК КПСС
Катэгорыя:Пахаваныя на Увядзенскіх могілках
Катэгорыя:Выкладчыкі Уральскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Філосафы XX стагоддзя
Катэгорыя:Філосафы Расіі
Катэгорыя:Філосафы СССР
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты АН СССР
Катэгорыя:Члены бюро ЦК КПБ
Катэгорыя:Сакратары ЦК КПБ
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кобрынскім раёне