open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Фізічны факультэт БДПУ імя М. Танка

**Фізічны факультэт** — колішні факультэт Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя Максіма Танка.

## Гісторыя 
У жніўні 1974 года ў адпаведнасці з рэкамендацыямі дзяржінспекцыі Міністэрства вышэйшай адукацыі СССР пастановай Вучонай рады ў адпаведнасці з загадам рэктара інстытута на базе фізіка-матэматычнага факультэта Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя Максіма Горкага былі створаны два самастойныя факультэты: матэматычны і фізічны.

У 2015 годзе матэматычны і фізічны факультэты былі аб’яднаныя ў фізіка-матэматычны факультэт БДПУ імя М. Танка.

## Дэканы 
* Уладзімір Андрэевіч Якавенка (1974—2003)
* Ігар Серафімавіч Ташлыкоў (2003—2007)
* Віктар Іосіфавіч Януць (2007—2011)
* Іван Уладзіміравіч Дзядзюля (2011—2013)
* Валерый Раманавіч Собаль (2013—2015)
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт фізічнага факультэта БДПУ імя М. Танка (2013)

Катэгорыя:Факультэты БДПУ імя М. Танка
БДПУ імя М. Танка
Катэгорыя:З’явіліся ў 1974 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2015 годзе
2028 год у гісторыі кіно

**2028** год будзе адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.
## Лідары праката
## Падзеі
*студзень — 
## Фільмы
## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Гл. таксама
## Зноскі
## Літаратура
## Спасылкі
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
Нараўлянскі аўтобус

**Нараўлянскі аўтобус** — адзіны від унутрыгарадскога грамадскага транспарту ў Нароўлі (Гомельская вобласць Беларусі).

Перавозкі ажыццяўляе ўчастак «Нароўля» філіяла «Аўтобусны парк № 2» ААТ «Гомельаблаўтатранс».

## Маршруты 
Агульная працягласць маршрутаў на 2018 год — 16 км.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Аўтобусныя сістэмы Беларусі
Катэгорыя:Нароўля
Катэгорыя:Транспарт Нараўлянскага раёна
Музычна-педагагічны факультэт БДПУ імя М. Танка

**Музычна-педагагічны факультэт** — колішні факультэт Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя Максіма Танка.

## Гісторыя 
Створаны 19 снежня 1972 года на базе літаратурна-музычнага аддзялення філалагічнага факультэта Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя Максіма Горкага, на якім ужо існавалі кафедра харавога дырыжавання, кафедра музыкі і кафедра методыкі музычнага выхавання і пастаноўкі голасу.

У 2009 годзе ў выніку аб’яднання творчых спецыяльнасцей музычна-педагагічнага факультэта і факультэта народнай культуры  быў утвораны факультэт эстэтычнай адукацыі БДПУ імя М. Танка.

## Спецыяльнасці ў 2009 годзе 
* Музычнае мастацтва. Сацыяльная педагогіка
* Музычнае мастацтва. Тэатральнае мастацтва
* Музычнае мастацтва. Спецыяльныя музычныя дысцыпліны

## Кафедры ў 2009 годзе 
* Тэорыі і методыкі выкладання мастацтва
* Вакалу
* Фартэпіяна
* Народных інструментаў
* Харавога дырыжавання

## Дэканы 
* Міхаіл Аляксандравіч Пазднікаў (1998—2009)

## Вядомыя выкладчыкі 
* Уладзімір Сяргеевіч Перацяцька
* Мікалай Васільевіч Сірата
* Тамара Іванаўна Шымко
* Генрых Матусавіч Вагнер
* Надзея Мікалаеўна Грышановіч
* Валянцін Вікенцьевіч Карпуць

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Старонка факультэта на сайце БДПУ імя М. Танка (2004)
* Старонка факультэта на сайце БДПУ імя М. Танка (2009)
* Афіцыйны сайт музычна-педагагічнага факулььтэта БДПУ імя М. Танка (2009)

Музычна-педагагічны
БДПУ імя М. Танка
Катэгорыя:1972 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1972 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2009 годзе
Катэгорыя:Музычная адукацыя ў Беларусі
Факультэт народнай культуры БДПУ імя М. Танка

**Факультэт народнай культуры** — колішні факультэт Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя Максіма Танка.

## Гісторыя 
Факультэт быў створаны рашэннем Савета БДПУ і загадам рэктара № 25 ад 23 мая 1994 года.
Працавала 3 кафедры і вучэбна-практычная лабараторыя фізічнай культуры. На дзённай і завочнай формах навучання займаліся больш за 1500 студэнтаў.

Факультэт ажыццяўляў падрыхтоўку спецыялістаў з вышэйшай педагагічнай адукацыяй па спецыяльнасцях: «Выяўленчае мастацтва і чарчэнне. Народныя мастацкія промыслы»; «Сусветная і айчынная культура. Фальклор», «Сусветная і айчынная культура. Рытміка. Харэаграфія»; «Фізічная культура. Арганізацыя фізкультурна-аздараўленчай работы і турызму», «Фізічная культура. Менеджмент спорту і турызму», «Фізічная культура. Лячэбная фізічная культура».

У 2009 годзе ў выніку аб’яднання творчых спецыяльнасцей музычна-педагагічнага факультэта і факультэта народнай культуры быў утвораны факультэт эстэтычнай адукацыі БДПУ імя М. Танка, а на базе спецыяльнасцей, звязаных з фізічнай культурай, спортам і турызмам, быў утвораны факультэт фізічнага выхавання БДПУ імя М. Танка.

## Дэканы 
* Міхаіл Міхайлавіч Круталевіч (1996—2009)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Старонка факультэта на сайце БДПУ імя М. Танка (2004)

Народнай культуры
Катэгорыя:1994 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1994 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2009 годзе
Замчышча (фальварак Хамянтоўскага)

**За́мчышча** — колішні фальварак на левым беразе Свіслачы, цяпер у межах Мінска. Месціцца на поўдзень ад Шэйпічаў, на поўнач ад Дворышча.

## Гісторыя 
Фальварак вядомы прынамсі з 1860-х гадоў. З 1870-х гадоў разам з суседнімі землямі (аколіцы Бугрымаўка, Грэбелька, Дворышча, Маляўкі, Сталовая, Шэйпічы) валодаў правадзейны стацкі саветнік Павел Міхайлавіч Хамянтоўскі, праваслаўны, права валодання «з найвышэйшага дазволу ў выглядзе ўзнагароды за службу» паводле купчай крэпасці, агулам меў 643 дзесяціны зямлі. Вядома, што Хамянтоўскі здаваў аколіцы ў арэнду. Фальварак уваходзіў у склад Сеніцкай воласці Мінскага павета Мінскай губерні.

Паводле перапісу 1908 года згадваецца як фальварак Замчышча Сабалеўскай. Сярод землеўладальнікаў 1911 года згадваецца Вера Антонаўна Пакроўская, якая валодала 35 дзесяцінамі зямлі ў Замчышчы Мінскага павета Сеніцкай воласці. Паводле перапісу 1917 года згадваюцца Замчышча Пакроўскага і Замчышча Сабалеўскай, якія былі на аднолькавай адлегласці ад Мінскай чыгуначнай станцыі (7 вёрст), верагодна, гэта былі двары, якія стаялі разам.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

Тэрыторыя ўвайшла ў склад Мінска ў канцы 1950-х — 1960-х гадах. Забудова захоўвалася яшчэ ў 1964 годзе.

## Насельніцтва 
* 1908 год — Замчышча Сабалеўскай, 1 двор, 7 жыхароў
* 1917 год — Замчышча Сабалеўскай, 1 двор, 16 жыхароў (усе палякі); Замчышча Пакроўскага, 1 двор, 9 жыхароў (усе беларусы)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
*
Дэрэвыны (прыпыначны пункт)

**Дзеравіны** () — прыпыначны пункт чыгункі ў Чарнігаўскай вобласці Украіны. Размешчаны непадалёк ад вёскі Дэрэвыны.

Апошні прыпыначны пункт перад беларуска-ўкраінскай мяжой на лініі Гомель — Бахмач з украінскага боку (наступная станцыя з беларускага боку - Куток).
У 2020 годзе рух прыгарадных паяздоў па станцыі спынены.

## Спасылкі 
*
To Pimp a Butterfly

***To Pimp a Butterfly*** () — трэці студыйны альбом амерыканскага рэпера Кендрыка Ламара, які выйшаў 15 сакавіка 2015 года на лэйблах Top Dawg, Aftermath Entertainment і Interscope Records. Прадзюсарам былі Dr. Dre і іншыя. Дыск Ламара ўзначаліў амерыканскі хіт-парад ''*, а таксама быў намінаваны на прэмію Грэмі-2016 у катэгорыі «Лепшы альбом года».

## Аб альбоме 
*To Pimp a Butterfly* упершыню выйшаў 15 сакавіка 2015 года на  і Spotify, гэта значыць за 8 дзён да першапачаткова меркаванай афіцыйнай даты рэлізу. Па словах Энтані Ціфіта, генеральнага дырэктара лэйбла Top Dawg Entertainment, датэрміновы рэліз альбома быў ненаўмысным, відаць, гэта было выклікана памылкай з боку Interscope Records. На наступны дзень ён стаў недаступны на iTunes, але рэліз быў адноўлены 23 сакавіка, хаця захоўвалася даступнасць па стрымінгу на Spotify. У першы ж тыдзень рэлізу *To Pimp a Butterfly* дэбютаваў на першым месцы ў амерыканскім хіт-парадзе *Billboard* 200 з тыражом 324,000 копій у ЗША.

Па стане на люты 2016 года ў ЗША было прададзена  копій альбома.

## Вокладка 
У 2024 годзе рэдакцыя часопіса *Rolling Stone'' прысудзіла вокладцы пласцінкі 12-е месца ў спісе 100 лепшых вокладак альбомаў усіх часоў: «на знакамітай пласцінцы была намаляваная чорна-белая фатаграфія (зробленая французскім фатографам Дзянісам Руўрам) хатняй вечарынкі ля Белага дома… Са сваімі грашыма і выпіўкай ўсе альбо рыхтуюцца да рэвалюцыі, альбо святкуюць перамогу, што таксама робіць карціну цудоўна двухсэнсоўнай. Калі ў хіп-хоп-альбомаў ёсць свой „Sgt. Pepper“, то гэта ён».

## Водгукі 
Альбом атрымаў захопленыя водгукі музычных крытыкаў. Альбом, акрамя ЗША, таксама ўзначаліў хіт-парады Вялікабрытаніі, Канады, Аўстраліі  і Новай Зеландыі.

7 снежня 2015 года альбом быў намінаваны на музычную прэмію Грэмі ў катэгорыі «Лепшы альбом года».

### Выніковыя рэйтынгі 
 без указання месца ў спісе

## Спіс кампазіцый 
* - Дадатковы прадзюсар.

## Пазіцыі ў чартах 
### Выніковыя гадавыя чарты 
## Сертыфікацыі 
## Зноскі 
**Каментарыі**

**Крыніцы**
## Літаратура 
*  
*  
* 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Канцэптуальныя альбомы
Катэгорыя:Альбомы 2015 года
Катэгорыя:Альбомы Кендрыка Ламара
Ржачы (прыпыначны пункт)

**Ржачы** () — прыпыначны пункт чыгункі ў Бранскай вобласці Расіі. Размешчаны ў 1,5 км на захад ад вёскі Іржач.

Апошні прыпыначны пункт перад беларуска-расійскай мяжой на лініі Орша-Унеча з расійскага боку (наступная станцыя з беларускага боку — Журбін).

## Крыніцы 
## Спасылкі
Пастыш

Пасты́ш (фр.: *pastiche*: ад італ. *pasticcio* — пастыча, стылізаваная опера-папуры, літар. «сумесь, паштэт») — другасны мастацкі твор (літаратурны, музычны, тэатральны і інш.), які ўяўляе сабой імітацыю стылю работ аднаго або некалькіх аўтараў. У адрозненне ад пародыі, пастыш не столькі высмейвае, колькі ўшаноўвае арыгінал.

Пастыш адрозніваецца таксама ад алюзіі. Алюзія можа адносіцца да іншага твора, але не паўтарае яго. Больш за тое, алюзія патрабуе, каб аўдыторыя падзяляла культурныя веды аўтара. Алюзія і пастыш — гэта механізмы інтэртэкстуальнасці.

У літаратуры пастыш часцей за ўсё з'яўляецца працягам або іншай сюжэтнай версіяй арыгінальнага (аўтарскага) твора, якая захоўвае стыль аўтара, персанажаў, абстаноўку, час дзеяння і гэтак далей. У адрозненне ад стылізацыі і так званага фанфіку, якія дазваляюць больш свабодную інтэрпрэтацыю зыходнага матэрыялу, літаратурны пастыш прад'яўляе аўтару строгія крытэрыі ў плане ўвядзення дадатковых персанажаў і развіцця сюжэта.
Грачоўка (Грачоўскі раён, Арэнбургская вобласць)

**Грачоўка** () — сяло ў Грачоўскім раёне Арэнбургскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр раёна і Грачоўскага сельсавета. Вёска знаходзіцца за 230 км (па дарогах) на паўночны захад ад абласнога цэнтра, горада Арэнбурга, размешчана на левым беразе ракі Ток. Назва атрымала ад даліны Грачы — першапачатковага месца, дзе размясціліся першапасяленцы. Па іншай версіі, тапонім Грачоўка паходзіць ад прозвішча памешчыка Грачова, у якога быццам бы купілі зямлю перасяленцы.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Валерый Мікалаевіч Гараднякоў — беларускі мастак тэатра
* Пётр Дзмітрыевіч Папоў (Герой Савецкага Саюза)
* Генадзь Мікалаевіч Роганаў — беларускі фізікахімік

Катэгорыя:Населеныя пункты Арэнбургскай вобласці
Кумі

**Кумі** () — другі па велічыні і найбольш густанаселены горад у правінцыі Паўночны Кёнсан, Паўднёвая Карэя. Ён размешчаны на рацэ Нактанган, на паўдарозе паміж Тэгу і Кімчхонам, а таксама ляжыць на хуткаснай аўтамагістралі Кёнбу і чыгунцы Кёнбу, якія з'яўляюцца асноўнымі транспартнымі магістралямі краіны.

Горад з'яўляецца прамысловым цэнтрам краіны, дзе размешчаны вытворчыя магутнасці і навукова-даследчыя цэнтры многіх кампаній, у тым ліку Samsung Electronics, LG Electronics і LG Display.

Асноўнымі галінамі прамысловасці з'яўляюцца электроніка і вытворчасць ІТ, такіх як смартфоны, планшэтныя кампутары, сеткавае абсталяванне 5G і 6G, паўправаднікі, OLED і іншыя дысплеі, вугляродныя валокны, гумовыя, пластыкавыя і металічныя вырабы. У Кумі 1772 кампаніі даюць працу больш за 80 000 работнікам. У 2009 годзе горад экспартаваў найбольшы аб'ём тавараў у краіне і склаў 96,9% прафіцыту гандлёвага балансу Паўднёвай Карэі ў 2000-2009 гадах.

## Насельніцтва 
На 19 лютага 2019 года насельніцтва Кумі складае 427 770 чалавек.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* City government website (Korean)
* City government website (Chinese)
* City government website (English)

Катэгорыя:Гарады Паўднёвай Карэі
Фанфік

**Фанфік** (ад  — творчасць, або вымысел фаната) — аматарскі твор, заснаваны на папулярных арыгінальных творах літаратуры, кінематаграфіі (фільмах, тэлесерыялах, анімэ і г.д.), коміксах, а таксама відэагульнях і іншых творах поп-культуры.

Фанфік звычайна ствараецца на бясплатнай аснове прыхільнікамі арыгінальных твораў. Аднак ёсць і фанфікі, прызначаныя для продажу. Літаратурны фанфік звычайна публікуецца на спецыяльных вэб-сайтах паводле ўстаноўленых правілаў. Публікацыя, як правіла, згадвае аўтара або перакладчыка існуючага фанфіка, «бэта-чытача», «гама-чытача» — рэдактара або чалавека, які дапамагаў з напісаннем, назву, анатацыю, жанр, памер, фандом — аўдыторыю прыхільнікаў якога твора ён прызначаны, папярэджанне, калі твор утрымлівае шакавальны або дарослы матэрыял, спарынг — тып любоўнай лініі, калі такая прысутнічае, і рэйтынг, гэта значыць узрост чытачоў, для якіх прызначаны фанфік. Аўтар таксама можа прадставіць публіцы свой твор па частках, адзначыўшы, што фанфік усё яшчэ знаходзіцца ў працэсе стварэння.

Катэгорыя:Мастацкая літаратура
Катэгорыя:Кінематограф
Катэгорыя:Коміксы
Arch Enemy

**Arch Enemy** — шведскі меладычны дэз-метал гурт, першапачаткова супергурт з Хальмстада, створаны ў 1995 годзе. Яго ўдзельнікі былі ў такіх гуртах, як Carcass, Armageddon, Carnage, Mercyful Fate, Spiritual Beggars, The Agonist, Nevermore і Eucharisti. Гурт быў заснаваны гітарыстам Carcass Майклам Эматам разам з Ёханам Лійвай, якія абодва былі ў дэз-метал гурте Carnage. Гурт выпусціў дванаццаць студыйных альбомаў, тры канцэртныя альбомы, тры відэаальбомы і чатыры міні-альбомы. Першапачаткова фронтмэнам гурта быў Ёхан Лійва, якога ў 2000 годзе замяніла нямецкая вакалістка Ангела Госаў. Госаў пакінула гурт у сакавіку 2014 года, пасля чаго стала менеджарам гурта, а на яе месца прыйшла канадская вакалістка Аліса Уайт-Глуз. Уайт-Глуз пакінула гурт у канцы 2025 года.

## Музычны стыль 
Музычны стыль Arch Enemy быў класіфікаваны як меладычны дэз-метал. Крытык AllMusic Стыў Х'юі апісвае гучанне гурта як «сумесь уплываў прагрэсіўнага і дэз-металу». Ранейшыя альбомы, такія як *Burning Bridges*, хоць і класіфікуюцца як меладычны дэз-метал, больш сканцэнтраваны вакол класічнага дэз-металу. Invisible Oranges апісаў гучанне гурта як «своеасаблівую разводненую версію» альбома Carcass 1993 года *Heartwork*. На іх моцна паўплывалі такія метал-гурты, як Megadeth, Scorpions, UFO, Black Sabbath, Deep Purple, Death, Morbid Angel і Obituary.

## Удзельнікі гурта 
**Дзеючыя**

* Майкл Эмат — гітара, бэк-вакал (1995–цяперашні час), бас-гітара (1995–1997, 1998)
* Даніэль Эрландсан − барабаны, клавішныя (1995–1997, 1998–цяпер)
* Шарлі Д'Анджэла − бас (1999—цяпер)
* Джоі Кансепсьён — гітары, бэк-вакал (2023–цяперашні час; замяняе ў 2018 годзе)

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**
* *Black Earth* (1996)
* *Stigmata* (1998)
* *Burning Bridges* (1999)
* *Wages of Sin* (2001)
* *Anthems of Rebellion* (2003)
* *Doomsday Machine* (2005)
* *Rise of the Tyrant* (2007)
* *Khaos Legions* (2011)
* *War Eternal* (2014)
* *Will to Power* (2017)
* *Deceivers* (2022)
* *Blood Dynasty* (2025)

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Метал-гурты Швецыі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1995 годзе
Драгуны

**Драгуны** — шматзначнае паняцце.

* драгуны — род войск
* Драгуны — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі
Лацінізмы

**Лацінізмы** (ад  — лацінскі, рымскі) — запазычаныя з лацінскай мовы словы, а таксама фразеалагізмы, пабудаваныя па лацінскім узоры ў любой іншай мове. Лацінізмы ў асноўным успрымаюцца носьбітамі як замежны элемент і захоўваюць прыкметы свайго паходжання.

Лацінізмы ў беларускай мове можна падзяліць паводле часе іх з’яўлення:

* успадкаваныя са агульнаўсходнеславянскай мовы ў Х-ХІІІ ст. (калядка, фартуна, капуста);
* запазычаныя ў XV—XVIII стагоддзях з пашырэннем каталіцызма і вывучэння лацінскай мовы ў школах (атрамант, абсурд, бурса, канікулы, крышталь, мігдалы, гумар, крымінал, рэнта, рэестр, рацыя, тэрмін і г.д.). Большасць з іх трапіла ў беларускую мову праз польскае пасрэдніцтва, меншая — праз нямецкую, рускую, французскую мовы. Пік такіх запазычанняў прыйшоўся на эпоху барока (XVII i XVIII стагоддзі)
* запазычаныя ў XIX—XXІ стагоддзях пераважна як элементы сацыяльна-палітычнай, медыцынскай, біялагічнай і іншай навуковай, а таксама камп’ютарнай тэрміналогіі (алібі, ампула, вакуум, гербарый, дэгенерат, эвалюцыя, модус і г.д.) — часткова праз польскую, а часцей праз рускую мову (апошнім часам таксама праз англійскую).

Лацінізмы складаюць значную частку інтэрнацыяналізмаў беларускай мовы. Сярод лацінізмаў асобную групу прадстаўляюць размоўныя фразеалагізмы (Жэрабя кінута, Залатая сярэдзіна, Белая варона). Часам асобныя словы, выразы і крылатыя фразы лацінскага паходжання перадаюцца на пісьме лацінскімі літарамі (alter ego — другое я, post scriptum — пасля напісанага, memento mori — памятаць пра смерць, sapienti sat — разумнаму хопіць).

Сярод лацінізмаў беларускай мовы вылучаюцца сродкі словаўтварэння лацінскага паходжання: прэфіксы de-, ex-, im-, in-, inter-, pe-, ultra-; суфіксы -al(ny), -at, -ation, -ent, -iy, -tor, -tura-, -um, -us.

Катэгорыя:Запазычанні
Катэгорыя:Лацінская мова
Катэгорыя:Беларуская мова
4G

**4G** — гэта агульная назва тэхналогій сотавай сувязі чацвёртага пакалення, першыя рэалізацыі якіх былі прадстаўлены ў канцы 2000-х гадоў. У параўнанні з тэхналогіямі трэцяга пакалення (3G), 4G мае значна большую прапускную здольнасць перадачы даных, што дазволіла інтэнсіўна выкарыстоўваць інтэрнэт-злучэнне з мабільных прылад. Напрыклад, 4G дазваляе прагляд патокавага відэа высокай якасці на смартфоне, або выкарыстанне інтэрнэту рэчаў у паўсядзённым жыцці.

Першымі тэхналогіямі 4G былі LTE (), распрацаваная кансорцыумам 3GPP, і Mobile WiMAX ().

Станам на 2023 год многія краіны пачалі пераход ад 4G да наступнага пакалення сотавай сувязі 5G. Тэхналогіі 5G прапануюць яшчэ большую хуткасць, меншую затрымку і магчымасць падключаць вялікую колькасць прылад адначасова. Плануецца, што сеткі 4G будуць суіснаваць з сеткамі 5G на працягу некалькіх гадоў, каб забяспечыць пакрыццё ў раёнах, дзе 5G яшчэ недаступны.

## 4G у Беларусі 
Сеткі 4G у Беларусі ствараюцца адзіным інфраструктурным аператарам — кампаніяй beCloud — і размяркоўваюцца паміж існуючымі аператарамі. Пры гэтым кожны аператар мае права ствараць уласныя сеткі 3G. Станам на 2025 год аператары працягвалі патрымліваць і развіваць сеткі 3G, а доля 4G заставалася невысокай. Так, напрыклад, па ацэнках кампаніі МТС толькі 15 % галасавой сувязі праходзіла праз сеткі 4G у 2025 годзе.

У Беларусі выкарыстоўваюцца B3 (1800MHz), B7 (2600 MHz) і B20 (800 MHz). B20 пераважае ў сельскай мясцовасці; B3 у невялікіх гарадах; B7 у вялікіх гарадах.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Стандарты мабільнай тэлефаніі
3GPP

**3GPP** ( — праект партнёрства трэцяга пакалення) — гэта аб’яднанне шэрагу арганізацый па стандартызацыі, якія распрацоўваюць пратаколы для мабільнай сувязі. Найбольш вядомыя наступныя яго стандарты:
* GSM і звязаныя з ім стандарты 2G, 2.5G і 2.75G, у тым ліку GPRS і EDGE
* UMTS і звязаныя з ім стандарты 3G, у тым ліку HSPA і HSPA+
* LTE і звязаныя з ім стандарты 4G, у тым ліку LTE Advanced і LTE Advanced Pro
* 5G NR і звязаныя з ім стандарты 5G, у тым ліку 5G-Advanced

Першапачаткова праект быў створаны ў снежні 1998 года з мэтай распрацоўкі спецыфікацыі для сістэмы мабільнай сувязі 3G на базе сістэмы 2G GSM.

## Удзельнікі 
3GPP — гэта кансорцыум, які складаецца з сямі нацыянальных арганізацый па стандартызацыі тэлекамунікацый у якасці асноўных членаў («арганізацыйных партнёраў») і шэрагу іншых арганізацый у якасці асацыяваных членаў («партнёраў па прадстаўніцтве на рынку»).

Арганізацыйнымі партнёрамі 3GPP з’яўляюцца:

* Асацыяцыя радыёпрамысловасці і бізнесу () — Японія
* Альянс рашэнняў для тэлекамунікацыйнай галіны () — ЗША
* Кітайская асацыяцыя па стандартах сувязі () — Кітай
* Еўрапейскі інстытут стандартаў тэлекамунікацый () — Еўропа
* Таварыства распрацоўкі стандартаў тэлекамунікацый () — Індыя
* Асацыяцыя па тэлекамунікацыйных тэхналогіях () — Паўднёвая Карэя
* Камітэт па тэлекамунікацыйных тэхналогіях () — Японія

Арганізацыйныя партнёры 3GPP могуць запрасіць партнёра па прадстаўніцтве на рынку прыняць удзел у 3GPP. Станам на 2025 год сярод такіх партнёраў, напрыклад, Асацыяцыя сотавых аператараў Індыі () і Сусветная асацыяцыя пастаўшчыкоў мабільных прылад ().

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Вэб-сайт 3GPP

Катэгорыя:Стандартызацыя
Катэгорыя:Арганізацыі па стандартызацыі
Катэгорыя:Міжнародныя арганізацыі
Драгуны (род войскаў)

Драгуны — род войскаў, пяхотнае фарміраванне, якое перасоўвалася верхам, але ваявала пехатою. Першапачаткова створанае ў Францыі ў канцы XVI стагоддзя, а пазней былі ўведзеныя ў войскі многіх іншых краінах. Драгуны былі ўзброены як стралковай, так і халоднай зброяй і былі своеасаблівымі папярэднікамі сучаснай матарызаванай пяхоты. З рубяжа XVII і XVIII стагоддзяў яны класіфікаваліся як кавалерыйскія фарміраванні. Аднак яны захавалі на ўзбраенні тыповую пяхотную стрэльбу са штыком, а падрыхтоўка працягвала ўключаць тактыку пяхоты. У XVIII стагоддзі драгуны сталі самым шматлікім родам кавалерыі ў войсках большасці еўрапейскіх дзяржаў (у расійскай арміі пры Пятры I яны складалі ўсю рэгулярную кавалерыю), зрабіўшыся прамежкавым фармаваннем паміж цяжкімі кірасірамі і лёгкімі гусарамі і ўланамі.

Паходжанне назвы гэтага роду войскаў дакладна не высветлена. Паводле адной з версій, «драконам» называўся асаблівы тып агнястрэльнай зброі, разнавіднасць кароткага мушкета. Паводле другой, драгуны спачатку мелі сцяг з драконам. Паводле трэцяй, якую падаў капітан Шапэн у «Гісторыі драгунаў» (Histoire des dragons), кароль Англіі Генрых I у XII стагоддзі празваў французскага вайскоўца Гільёма дэ Гаміекура драконам, і той нават даў свайму сыну імя Дракон. Рауль Драгон дэ Гаміекур быў камандзірам палка «пешай кавалерыі», які наводзіў жах на ворага. Усе яго кавалерысты нібыта пачалі называцца яго імем.

У войску ВКЛ драгуны, цяжка ўзброеная пяхота на конях, упершыню з’явіліся ў 1617 годзе (на год раней за кароннае войска). Гэта былі французскія найміты, якія былі задзейнічаны ў вайне са Швецыяй ў Інфлянтах. Драгунская рота колькасцю 150 чалавек пад камандай Габрыэля Серыдона прыбыла морам праз Курляндыю. Іх задачай было пад’язджаць пад абстрэлам, спешвацца і браць варожыя ўмацаванні.

У наёмным войску Вялікага Княства Літоўскага з сярэдзіны XVII стагоддзя існавалі драгунскія падраздзяленні (у 1650 годзе з 7300 салдат было 1660 драгунаў, або каля 23 % літоўскага войска, і ў далейшым іх доля няўхільна расла. У 1661 годзе яны складалі ўжо 40 % усяго літоўскага войска. У тыповым драгунскім палку (рэгіменце) было каля 400 чалавек асабовага складу. У XVIII стагоддзі ў ВКЛ існавала чатыры драгунскія палкі. У Гродне і Пружанах дыслакаваўся Кавалерыйскі гвардзейскі полк Вялікага Княства Літоўскага, які з 1717 года называўся Каралеўскім драгунскім лейбрэгіментам, з 1762 года — Каралеўскім гвардзейскім полкам, з 1784 года — Гвардзейскім кавалерыйскім полкам, а з 1793 па 1795 год — Кавалерыйскім карабінерскім палком. Каралеўскі полк Вялікага Княства Літоўскага дыслакаваўся ў Пінску. Акрамя таго, існавалі кавалерыйскія палкі Вялікага Княства Літоўскага, г.зн. Вялікі гетманскі, і палявы кавалерыйскі полк Вялікага Княства Літоўскага, г.зн. палявы гетманскі. Апошнія тры былі пераўтвораны ў пяхотныя палкі ў 1775 годзе.

З другой паловы XX стагоддзя матарызаваныя пяхотныя падраздзяленні, а часам некаторыя цырыманіяльныя, у некаторых краінах (напрыклад, у Літоўскай Рэспубліцы) па традыцыі называюцца драгунскімі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Кавалерыя
Катэгорыя:Пяхота
Катэгорыя:Войска Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Войска Рэчы Паспалітай
Mastodon (гурт)

**Mastodon** — амерыканскі метал-гурт з Атланты, штат Джорджыя. Створаны ў 2000 годзе  ў складзе Троя Сэндэрса (бас-гітара/вакал), Брэнта Хайндса (сола-гітара/вакал), Біла Келіхера (рытм-гітара/бэк-вакал) і Брэна Дэйлара (барабаны/вакал) заставаўся нязменным на працягу 24 гадоў, да сыходу Хайндса ў сакавіку 2025 года. Mastodon выпусціў восем студыйных альбомаў, а таксама шэраг іншых рэлізаў.

Дэбютны альбом гурта 2002 года пад назвай *Remission* атрымаў значную ацэнку крытыкаў за сваё ўнікальнае гучанне. Другі паўнафарматны рэліз Mastodon пад назвай *Leviathan* — гэта канцэптуальны альбом, заснаваны на рамане *«Мобі Дзік»* Германа Мелвіла. У 2004 годзе тры часопісы назвалі гэты альбом «Альбомам года»: *Revolver*, *Kerrang!* і *Terrorizer*. Песня «Colony of Birchmen» з трэцяга альбома гурта *Blood* *Mountain* (выпушчанага ў 2006 годзе) была намінавана на прэмію «Грэмі» за лепшае метал-выкананне ў 2007 годзе. У 2009 годзе выйшаў *Crack the Skye*, а ў 2011 годзе — *The Hunter*, які дэбютаваў на 10-м месцы ў чарце Billboard 200 і дасягнуў вялікага камерцыйнага поспеху ў Злучаных Штатах. У альбоме *«The Hunter»* ёсць песня «Curl of the Burl», якая была намінавана на прэмію «Грэмі» за лепшае хард-рок/метал-выкананне ў 2012 годзе.

Альбом гурта 2014 года ''Once More 'Round the Sun* дасягнуў 6-га месца ў чарце *Billboard* 200 і ўключае трэцюю песню гурта, намінаваную на Грэмі, — «High Road». Сёмы альбом гурта, *Emperor of Sand*, быў выпушчаны ў 2017 годзе і ўключае самую камерцыйна паспяховую песню гурта на сённяшні дзень — «Show Yourself», якая дасягнула 4-га месца ў амерыканскім чарце *Billboard'' Mainstream Rock Songs. Адкрывальны трэк альбома, «Sultan's Curse», прынёс гурту першую прэмію Грэмі. *Emperor of Sand* стаў першым альбомам гурта, намінаваным на Грэмі; ён быў намінаваны як лепшы рок-альбом. Апошні альбом Mastodon, *Hushed and Grim*, выйшаў у 2021 годзе.

Брэнт Хайндс пакінуў Mastodon у сакавіку 2025 года і загінуў праз пяць месяцаў у аварыі на матацыкле. 

## Удзельнікі гурта 
; Дзеючыя

* Бран Дэйлар&nbsp;— ударныя, перкусія (2000–цяперашні час), бэк-вакал (2005–цяперашні час), вядучы вакал (2008–цяперашні час)
* Біл Келіхер&nbsp;— рытм-гітара, бэк-вакал (2000–цяперашні час)
* Трой Сэндэрс&nbsp;— бас-гітара, вядучы і бэк-вакал (2000–цяперашні час)

; Дзеючыя сесійныя і канцэртныя музыкі

* Жуан «Раста» Нагейра&nbsp;– клавішныя, сінтэзатары (2021–цяперашні час)
* Нік Джонстан — сола-гітара, бэк-вакал (2025–цяперашні час)

; Былыя ўдзельнікі

* Брэнт Хайндс&nbsp;— сола-гітара, вядучы і бэк-вакал (2000–2025; памёр у 2025 г.)
* Эрык Санер&nbsp;— вядучы вакал (2000)

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* Remission (2002)
* Leviathan (2004)
* Blood Mountain (2006)
* Crack the Skye (2009)
* The Hunter (2011)
* Once More 'Round the Sun (2014)
* Emperor of Sand (2017)
* Hushed and Grim (2021)

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Выканаўцы Roadrunner Records
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2000 годзе
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Гурты альтэрнатыўнага метала ЗША
Катэгорыя:Гурты прагрэсіўнага метала ЗША
462 км (прыпыначны пункт)

**462 км** () — прыпыначны пункт чыгункі ў Смаленскай вобласці Расіі. Размешчаны ў 1,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Саланец.

Апошні прыпыначны пункт перад беларуска-расійскай мяжой на лініі Віцебск-Смаленск з расійскага боку (наступная станцыя з беларускага боку — Завольша).

## Крыніцы 
## Спасылкі
Рудня (прыпыначны пункт)

**Рудня** () — прыпыначны пункт чыгункі ў Смаленскай вобласці Расіі. Размешчаны ў горадзе Рудня .

## Гісторыя 
Станцыя заснавана ў 1868 годзе.

Пад час Другой сусветнай вайны, 12 ліпеня 1941 года санітарныя эшалоны, якія знаходзяцца на станцыі з дзецьмі з беларускіх дзіцячых дамоў, бежанцамі і параненымі чырвонаармейцамі падвергліся бамбардзіроўцы нямецкай авіяцыяй (загінулыя пры бамбардзіроўцы пахаваныя на мясцовых могілках).  У памяць аб гэтай падзеі 11 ліпеня 2014 года была адкрыта мемарыяльная дошка на Вакзальным будынку.

У 2010 годзе да станцыі пачалі курсаваць рэльсавыя аўтобусы (маршрут Смаленск-Рудня).

26 верасня 2025 года, на пераездзе непадалёк ад станцыі грузавы аўтамабіль сутыкнуўся з таварным поездам. У выніку цеплавоз, 6 вагонаў і 12 цысцэрн з бензінам сышлі з рэльсаў выклікаўшы пажар. З-за гэтага рух цягнікоў і аўтатранспарта па трассе **Р-120** суткі быў немагчымы. 

## Спасылкі 
## Зноскі
Леляквінская (прыпыначны пункт)

**Леляквінская** () — прыпыначны пункт чыгункі ў Смаленскай вобласці Расіі. Размешчаны ў вёсцы Леляквінская (Руднянскі раён).

## Спасылкі
Кодэкс грамадзянскага судаводства Рэспублікі Беларусь

**Кодэкс грамадзянскага судаводства Рэспублікі Беларусь** — звод заканадаўства Рэспублікі Беларусь, які аб'яднае і дапаўняе дзеючыя *Грамадзянскі працэсуальны* і *Гаспадарчы працэсуальны* кодэксы. Ён пачынае дзейнічаць з 1 студзеня 2026 года, калі папярэднія кодэксы перастаюць дзейнічаць.

Кодэкс падзелены на 9 раздзелаў, якія змяшчаюць 59 глаў (640 артыкулаў).

Дакумент прызначаны ўстанавіць адзіныя правілы разгляду грамадзянскіх і эканамічных спраў у судах. Акрамя таго, у кодэксе замацаваны шэраг навацый, накіраваных на павышэнне эфектыўнасці грамадзянскага судаводства. Сярод іх — прымяненне электронных доказаў, далейшая лічбавізацыя судовага працэсу, увядзенне інстытута калектыўных іскаў, спрошчанае судаводства. Адначасова пашыраецца выкарыстанне пазасудовых спосабаў урэгулявання спрэчак — з дапамогай медыяцыі, перагавораў, прымірыцельнай працэдуры. Гэтыя меры павінны садзейнічаць самастойнаму вырашэнню бакамі справы на ўзаемавыгадных умовах.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Тэкст кодэкса на Pravo.by (руск.)
* Тэкст кодэкса на Pravo.by (бел.)
* Тэкст кодэкса у сістэме "Эталон" (руск.)

Катэгорыя:Кодэксы Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2024 годзе
Мыта

**Мыт** або **мыта** — збор, пошліна, плата за правоз грузаў і проста праезд, якую спаганялі ў вызначаных месцах; цяпер адпавядае плаце за карыстанне дарогай, шашой, тунэлем або мостам. Само месца, шлагбаўм або будынак, дзе спаганялі такую плату, таксама называлі мытам або мытніцай.

Слова *мыта* паходзіць ад , якое старажытнае запазычаннем з германскіх моў: стар.-ням. *muta* («падатак», «пошліна», «мытня»),  («мыта»).

Мытныя звычаі, магчыма, датычныя беларускіх зямель, згаданы ўжо ў дагаворы кіеўскага князя Алега з Візантыяй у 911 годзе. Першыя згадкі пра гандлёвыя мыты ў дзяржаве Рурыкавічаў вядомы з кодэксу тагачаснага права «Рускай праўды», гэтае заканадаўства і першыя элементы мытнай сістэмы дзяржавы Рурыкавічаў фарміраваліся пад уплывам міжнароднай практыкі.

У сярэднявеччы мыты збіралі дзяржава, гарады, феадалы і іншыя ўласнікі зямель або збудаванняў (мастоў, грэбель) за праезд якімі і бралі плату.

## Гл. таксама 
* Мытная сістэма Вялікага Княства Літоўскага

## Крыніцы 
Катэгорыя:Падаткаабкладанне
Завярэжжа (станцыя)

**Завярэжжа** () — станцыя чыгункі ў Пскоўскай вобласці Расіі. Размешчаны непадалёк ад аднайменнага возера.

Апошні прыпыначны пункт перад расійска-беларуска мяжой на лініі Санкт-Пецярбург — Езярышча з расійскага боку (пасля закрыцця прыпыначнага пункту Лабок). Наступная станцыя з беларускага боку — Езярышча.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
*
Ток (прыток Самары)

**Ток** () — рака ў Арэнбургскай вобласці Расіі, правы прыток Самары.

Даўжыня ракі — 306 км, плошча басейна — 5930 км². Рака Ток бярэ пачатак на заходніх схілах Агульнага Сырта, у Аляксандраўскім раёне Арэнбургскай вобласці, за некалькі кіламетраў на паўднёвы ўсход ад вёскі Дзмітрыеўка. Выток — Чыганіхіна крыніца. Упадае ў Самару каля горада Бузулук.

Катэгорыя:Рэкі Арэнбургскай вобласці
Катэгорыя:Басейн Волгі
Ток (прыток Зеі)

**Ток** () — рака ў Зейскім раёне Амурскай вобласці Расіі, правы прыток Зеі. Даўжыня ракі — 251 км, плошча вадазборнага басейна — 6420 км².

Выток — на паўночных схілах хрыбта Таага. У верхнім цячэнні характэрна шматгадовымі наледзямі. Цячэ спачатку на поўнач, затым паварочвае на поўдзень. З 1934 года вяліся гідралагічныя назіранні. Упадае ў Зею прыкладна за 25 км вышэй за вёску Бомнак, у вусці дзеліцца на некалькі рукавоў.

Катэгорыя:Рэкі Амурскай вобласці
Агатка, або Прыезд пана

**«Агатка, або Прыезд пана»** — першая прафесійная опера, напісаная і пастаўленая на тэрыторыі Беларусі, у якой галоўнымі героямі дзеі былі беларусы, а ў музыцы выкарыстоўваліся народныя матывы. Першы паказ адбыўся ў 1784 годзе ў Нясвіжы. У наш час оперу ставяць на сцэне ў Беларусі і Польшчы.

Складаецца з трох актаў. Першапачаткова лібрэта было цалкам напісана на польскай мове, а ўсе партыі сялян — на «мясцовай гаворцы», што можа разглядацца як помнік беларускай мовы XVIII стагоддзя.

Аўтар лібрэта — князь Мацей Радзівіл, аўтар музыкі — нямецкі кампазітар Ян Давід Голанд, кіраўнік нясвіжскай капэлы, выкладчык музыкі ў Віленскім універсітэце.

Прэм’ера оперы адбылася 17 верасня 1784 года ў Нясвіжскім палацы з нагоды прыезду караля Рэчы Паспалітай Станіслава Аўгуста Панятоўскага, які рушыў на Сойм у Гародню. Паводле ўспамінаў мемуарыстаў, Панятоўскі пасля прэм’еры «Агаткі» прачытаў свой верш, напісаны на беларускай мове.

Галоўныя героі дзеі — беларускія сяляне Агатка і Антак. Сюжэт разгортваецца вакол іхнага кахання, якому замінае падстароста Піяшка. Шчасце маладых ратуе ўмяшанне добрага Пана.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Опера
Катэгорыя:Культура Беларусі
Катэгорыя:Культура Польшчы
Мілайка Спаіч

**Мілайка Спаіч** (; нар. 24 верасня 1987, Плеўля) — чарнагорскі фінансавы інжынер, палітычны і дзяржаўны дзеяч, носьбіт падвойнага грамадзянства Сербіі-Чарнагорыі. Сузаснавальнік і лідэр партыі «Еўропа зараз!». Прэм’ер-міністр Чарнагорыі з 31 кастрычніка 2023 года. Дэпутат скупшчыны Чарнагорыі з 27 ліпеня 2023 года. У мінулым — міністр фінансаў і сацыяльнага забеспячэння Чарнагорыі ў кабінеце Здраўко Крывакапіча.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Чарнагорыі
Жукойні (значэнні)

Назву **Жуко́йні** маюць:

## Беларусь 
* Жукойні Жалядскія — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Міхалішкаўскага сельсавета.
* Жукойні (Жукойні Страцкія) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Міхалішкаўскага сельсавета.
Сцяна Скульптара

**Сцяна Скульптара** — галактычная звышструктура («сцяна галактык»), размешчаная адносна блізка да Млечнага Шляху. Яе чырвонае зрушэнне складае прыкладна z=0,03, што па касмалагічных мерках азначае знаходжанне ў нашым «блізкім суседстве».

## Даследаванні 
У траўні 2010 года Сцяна Скульптара стала месцам важнага касмалагічнага адкрыцця. Аналізуючы даныя рэнтгенаўскай абсерваторыі «Чандра», астраномы выявілі ўздоўж звышскопішча гіганцкі рэзервуар цёпла-гарачай міжгалактычнай плазмы (WHIM). Да гэтага моманту звесткі пра WHIM грунтаваліся пераважна на тэарэтычных разліках і камп’ютарных сімуляцыях. Выяўленне слядоў цёпла-гарачай плазмы менавіта ў Сцяне Скульптара дало навукоўцам першае назіральнае пацверджанне існавання WHIM у буйных маштабах, што таксама стала значным крокам у вырашэнні праблемы адсутных барыёнаў у Сусвеце.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Астрафізіка
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты
Цёпла-гарачае міжгалактычнае асяроддзе

**Цёпла-гарачае міжгалактычнае асяроддзе** (, **WHIM**) — разрэджаная плазма ў касмічнай прасторы з тэмпературай ад 10 да 10 К (што па астранамічных мерках лічыцца дыяпазонам ад «цёплага» да «гарачага»). Касмолагі мяркуюць, што гэтае рэчыва запаўняе прастору паміж галактыкамі і ўтварае асноўную частку так званага «касмічнага павуціння». Паводле сучасных мадэляў, WHIM утрымлівае прыкладна 40–50 %.

Калі б калягалактычнае асяроддзе галактыкі Андрамеды (якое распасціраецца на 1,3–2 мільёны светлавых гадоў) было бачным для чалавечага вока, яно б займала на начным небе ўтрая большую шырыню, чым коўш Вялікага Воза. Гэта быў бы найбуйнейшы аб’ект на небасхіле, які, верагодна, ужо перасякаецца з гало Млечнага Шляху. Аднак дакладна вызначыць мяжу гэтага сутыкнення складана, паколькі назіральнік з Зямлі сам знаходзіцца ўнутры ўласнага калягалактычнага асяроддзя.

Калягалактычнае асяроддзе Андрамеды складзена з дзвюх укладзеных абалонак:
* Унутраная абалонка (радыусам каля 0,5 млн св. гадоў), больш дынамічная і турбулентная, што тлумачыцца актыўнымі выкідамі рэчыва ад выбухаў звышновых зорак.
* Знешняя абалонка, якая вызначаецца больш высокай тэмпературай і спакойным станам газу.

## Гл. таксама 
* Міжгалактычнае асяроддзе
* Буйнамаштабная будова Сусвету

## Крыніцы 
Катэгорыя:Касмічная плазма
Катэгорыя:Міжгалактычнае асяроддзе
Катэгорыя:Пазагалактычная астраномія
Парадкі велічыні ціску

Ніжэй паданая табліца парадкаў велічыні ціску, выражаных у паскалях (Па).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Адзінкі вымярэння ціску
Катэгорыя:Парадкі велічынь
Гістарычны факультэт ВДУ імя П. М. Машэрава

**Гістарычны факультэт ВДУ імя П. М. Машэрава** — колішняе структурнае падраздзяленне Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава, якое існавала (з перапынкамі) з 1918 па 2020 год. З 1 верасня 2020 года ўвайшло ў склад новастворанага факультэта гуманітарыстыкі і моўных камунікацый.

## Гісторыя 
Факультэт быў заснаваны ў 1918 годзе на базе Віцебскага настаўніцкага інстытута як *гісторыка-геаграфічны факультэт* (пазней — *сацыяльна-гістарычны факультэт* Віцебскага педагагічнага інстытута). Гэта была першая на тэрыторыі сучаснай Беларусі вышэйшая навучальная ўстанова, якая рыхтавала спецыялістаў-гісторыкаў.

З 1933 года падраздзяленне функцыянавала як гістарычны факультэт Віцебскага індустрыяльна-педагагічнага інстытута. Пасля перапынку, выкліканага Вялікай Айчыннай вайной, факультэт аднавіў сваю працу ў 1944 годзе разам з узнаўленнем дзейнасці педагагічнага інстытута ў Віцебску. Аднак у 1955 годзе гістарычны факультэт быў пераведзены ў Магілёўскі педагагічны інстытут.

Гістарычная адукацыя ў Віцебскім педагагічным інстытуце пачала адраджацца толькі ў 1990-я гады з падрыхтоўкі настаўнікаў гісторыі. 20 чэрвеня 2001 года, у адпаведнасці з рашэннем Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь і загадам рэктара А.&nbsp;У.&nbsp;Русецкага, у ВДУ імя П.&nbsp;М.&nbsp;Машэрава зноў быў адкрыты самастойны гістарычны факультэт.

1 верасня 2020 года ў выніку рэарганізацыі гістарычны факультэт быў аб’яднаны з філалагічным факультэтам, стаўшы асновай для новага факультэта гуманітарыстыкі і моўных камунікацый.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Гісторыя факультэта на сайце ВДУ імя П. М. Машэрава

Катэгорыя:Факультэты ВДУ імя П. М. Машэрава
ВДУ імя П. М. Машэрава
Катэгорыя:З’явіліся ў 1918 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2020 годзе
Катэгорыя:1918 год у Віцебску
Хафіз Бабалы

**Хафіз Эркёюн аглы Бабалы** (азерб. *Hafiz Ərköyün oğlu Babalı*; 9 верасня 1971 года, Ісмаіллінскі раён, Азербайджанская ССР) — азербайджанскі журналіст і палітычны зняволены; рэдактар эканамічнага аддзела інфармацыйнага агенцтва «Туран» і намеснік старшыні Інстытута свабоды і бяспекі журналістаў (IRFS) (з 2016 года). Лаўрэат прэміі імя Герда Буцэрыуса «Свабодная прэса Усходняй Еўропы» за 2019 год..

13 снежня 2023 года ён быў прыцягнуты да крымінальнай адказнасці ў справе супраць кіраўнікоў і журналістаў AbzasMedia, узбуджанай Следчым аддзелам Галоўнага ўпраўлення паліцыі горада Баку, і арыштаваны рашэннем Хатаінскага раённага суда ад 14 снежня 2023 года. 16 жніўня 2024 года абвінавачанне па крымінальнай справе, якую расследавала Галоўнае ўпраўленне паліцыі горада Баку, было ўзмоцнена. Хафізу Бабалы і іншым арыштаваным па гэтай справе асобам былі прад’яўлены абвінавачанні па сямі артыкулах Крымінальнага кодэкса. Абвінавачаным былі прад’яўлены новыя абвінавачанні па артыкулах 192.3.2, 193-1.3.1, 193-1.3.2, 206.4, 320.1 і 320.2 Крымінальнага кодэкса Азербайджана. Гэта ўключае наступныя дзеянні: незаконнае прадпрымальніцтва з атрыманнем буйных даходаў; адмыванне грашовых сродкаў, атрыманых злачынным шляхам, у складзе арганізаванай групы; кантрабанду, учыненую арганізаванай групай; падробку дакументаў і выкарыстанне падробленых дакументаў у адпаведнасці з КК Азербайджана.

Шэраг мясцовых і міжнародных праваабарончых арганізацый асудзілі арышт Хафіза Бабалы, назваўшы яго палітычна матываваным, і заклікалі ўлады Азербайджана неадкладна вызваліць яго.

20 чэрвеня 2025 года Бакинскі суд па цяжкіх злачынствах прысудзіў яго да 9 гадоў пазбаўлення волі.

## Гл. таксама 
* Серыйныя арышты журналістаў у Азербайджане

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Журналісты Азербайджана
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Вольная прэса Усходняй Еўропы»
Здзіслаў Нядзеля

**Здзіслаў Нядзе́ля** (; , Празарокі, Дзісенскі павет, Віленскае ваяводства&nbsp;— , Кракаў)&nbsp;— польскі філолаг, літаратуразнавец-славіст, прафесар Ягелонскага ўніверсітэта.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 14 кастрычніка 1931 года ў мястэчку Празарокі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства. У канцы 1930-х гадоў сям’я пераехала ў Глыбокае, дзе ён пайшоў у першы клас мясцовай школы.

Вясной 1940 года сям’я была дэпартавана ў Казахстан, дзе пражыла да вясны 1946 года. Пасля вяртання сям’я пераехала ў Польшчу ў горад Жэшаў, дзе Здзіслаў Нядзеля атрымаў сярэднюю адукацыю. Скончыў філалагічны факультэт Кракаўскага ўніверсітэта, пасля чаго застаўся ў ім працаваць.

Займаў пасады загадчыка кафедры славацкай філалогіі Інстытута славянскай філалогіі, у 1987—1990 гады — прадэкана філалагічнага факультэта, у 1991—1993 гады — дырэктара Інстытута славянскай філалогіі.

Сябраваў з многімі беларускімі пісьменнікамі, у тым ліку з Уладзімірам Караткевічам, якому ў 1971 годзе дапамог арганізаваць першую паездку за межы СССР. У 1979 годзе падчас візіту Папы Рымскага Яна Паўла II у Польшчу меў з ім сустрэчу.

Памёр 18 кастрычніка 1996 года.

## Навуковая дзейнасць 
Быў членам Камітэта славяназнаўства Польскай Акадэміі Навук і Навуковага савета Інстытута славяназнаўства. У 1991—1993 гадах узначальваў Камісію славяназнаўства аддзялення ПАН у Кракаве. З’яўляўся рэдактарам выдання «Dziennik Słowiański» і гісторыка-літаратурнай серыі навуковых сшыткаў Ягелонскага ўніверсітэта. Аўтар некалькіх кніг па славацкай літаратуры.

## Узнагароды 
* Кавалерскі крыж ордэна Адраджэння Польшчы
* Залаты крыж Заслугі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нарадзіліся 14 кастрычніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1931 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Глыбоцкім раёне
Катэгорыя:Памерлі 18 кастрычніка
Катэгорыя:Памерлі ў 1996 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Кракаве
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Польшчы
Катэгорыя:Славісты Польшчы
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Адраджэння Польшчы
Катэгорыя:Узнагароджаныя Залатым Крыжам Заслугі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Выпускнікі філалагічнага факультэта Ягелонскага ўніверсітэта
3G

**3G** — агульная назва тэхналогій трэцяга пакалення сотавай сувязі. Першыя сеткі 3G былі разгорнуты ў пачатку 2000-х гадоў. Асноўнымі стандартамі 3G з’яўляюцца UMTS (распрацаваны групай 3GPP на замену GSM) і CDMA2000 (распрацаваны Qualcomm на замену cdmaOne). Абодва стандарты заснаваны на спецыфікацыях IMT-2000, распрацаваных Міжнародным саюзам электрасувязі.

У параўнанні з сеткамі другога пакалення (2G), такімі як GPRS і EDGE, сеткі 3G маюць больш высокую хуткасць мабільнага інтэрнэту і палепшаную якасць голасу. Яны дазваляюць праглядаць вэб-старонкі і мультымедыйны кантэнт, у тым ліку ствараць відэавыклікі

Пазнейшыя версіі 3G, такія як 3.5G (HSPA), 3.75G (HSPA+) і EV-DO, дазволілі павялічыць хуткасць мабільнага інтэрнэту спачатку да некалькіх Мбіт/с, а пазней нават да 42 Мбіт/с. Гэтыя абнаўленні далі магчымасць выкарыстоўваць смартфоны і мабільныя мадэмы для патокавай перадачы відэа і анлайн-гульняў. У канцы 2000-х на змену 3G прыйшлі тэхналогіі 4G, якія забяспечылі яшчэ больш высокія хуткасці перадачы даных.

З развіццём сетак 4G, выкарыстанне 3G значна скарацілася. Некаторыя аператары ўжо цалкам адключылі або знаходзяцца ў працэсе адключэння сваіх сетак 3G. Напрыклад, у ЗША Verizon адключыў свае паслугі 3G 31 снежня 2022 года. Паводле звестак Telenor IoT у Еўропе 19 аператараў у 14 краінах плануюць паступова адмовіцца ад 3G да 2025 года. Станам на люты 2022 года менш за 1 % прылад сотавай сувязі ў ЗША патрабавалі 3G.

Станам на 2025 год сеткі 3G у Беларусі працягваюць выкарыстоўвацца і нават развівацца для пакрыцця аддаленых раёнаў. Па ацэнках кампаніі МТС толькі 15 % галасавой сувязі праходзяць праз сеткі 4G. Пры гэтым сеткі 4G у Беларусі ствараюцца адзіным інфраструктурным аператарам — кампаніяй beCloud — і размяркоўваюцца паміж існуючымі аператарамі. У той жа час сеткі 3G ствараюцца кожным аператарам сувязі асобна, што дазваляе ім мець большы кантроль над працэсамі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Стандарты мабільнай тэлефаніі
Дыярыуш Багуслава Казіміра Маскевіча

**«Дыярыуш»** () — помнік мемуарнай літаратуры Вялікага Княства Літоўскага сярэдзіны XVII стагоддзя, напісаны Багуславам Казімірам Маскевічам, сынам мемуарыста Самуіла Маскевіча. Твор на польскай мове, захаваўся ў копіі XVIII стагоддзя і ахоплівае падзеі 1643—1649 гадоў.

## Гісторыя стварэння 
«Дыярыуш» пачынаецца з кароткіх аўтабіяграфічных запісаў за 1643 год і абрываецца на звестках за 1649 год; заключная частка твора ў рукапісе не захавалася. Асноўная частка твора прысвечана падзеям нацыянальна-вызваленчай вайны на Украіне і антыфеадальнай вайны на Беларусі, удзельнікам якіх быў аўтар.

## Змест 
Значнае месца ў «Дыярыушы» займае апісанне падзей, якія папярэднічалі паўстанню пад кіраўніцтвам Багдана Хмяльніцкага, і адлюстраванне жыцця магнацкага двара Іераміі Вішнявецкага, у войску якога аўтар служыў напачатку. Пазней Б.&nbsp;Маскевіч ваяваў у войску Януша Радзівіла на Беларусі.

Аўтар паказвае вайну з усёй яе жорсткасцю, разбурэннямі і шматлікімі ахвярамі. У тэксце ёсць апісанні баёў з казакамі, расстрэлу ўцякаючых казакоў і пакарання палонных праз пасаджэнне на кол. Асабліва вобразна апісана задушэнне паўстанняў у Мазыры, Бабруйску і Рэчыцы. Таксама прыводзяцца дробязныя выпадкі з жыцця, напрыклад, як аўтар ледзь не забіў яўрэя.

## Аўтарская пазіцыя і стыль 
Сімпатыі Багуслава Маскевіча знаходзяцца не на баку паўстанцаў, паколькі, на яго думку, яны падрывалі адзінства Рэчы Паспалітай. У спадчыну ад бацькі ён узяў уменне не толькі назіраць, але дакладна і вобразна адлюстроўваць убачанае, пачутае і перажытае. Сведчаннем гэтага з'яўляюцца апісанні Запарожскай Сечы, украінскага стэпу, а таксама шматлікія батальных сцэны, партрэтныя і пейзажныя замалёўкі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Літаратурныя творы паводле алфавіта
Катэгорыя:Дыярыушы Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Польскамоўная літаратура Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Літаратурныя творы XVII стагоддзя
Катэгорыя:Паўстанне Хмяльніцкага
Катэгорыя:Антыфеадальная вайна (1648—1651)
Бардо

**Бардо**:

## Прозвішча 
* Брыжыт Бардо — францзуская актрыса, грамадскі дзеяч
* Міжану Бардо — французская актрыса, бізнесвумэн

## Тапонім 
* Бардо (горад)
Парыжанка (фільм)

**«Парыжанка»** () — кінакамедыя рэжысёра Мішэля Буарона з Брыжыт Бардо ў галоўнай ролі. Касцюмы — П’ера Бальмена.

## Сюжэт 
Брыжыт Лар’е — дачка прэм’ер-міністра Францыі закахалася ў супрацоўніка бацькі, чыноўніка Мішэля, і, жадаючы дабіцца ўзаемнасці, уладкоўваецца працаваць сакратаркай. Мішэль сапраўдны Дон-Жуан, з ім заўсёды побач жанчыны, аднак ён не збіраецца заводзіць раман з дачкой начальніка. Брыжыт мае хітры план: Мішэля запрашаюць на загараднае паляванне. Уначы яна прыходзіць у пакой Мішэля і затым, падчас узніклага перапалоху, хаваецца ў яго ложку, — дзе яе і знаходзіць бацька і іншыя госці. Каб неяк выратаваць сітуацыю, бацька змушае маладых людзей аб’явіць пра заручыны.

Пасля вяселля Мішэль аказваецца не ў стане разарваць адносіны са сваёй былой пасіяй. У адплату жонка заяўляе яму, што зменіць мужу з першым жа сустрэчным — якім аказваецца прынц Чарльз, які прыбыў у іх краіну з візітам.

## У ролях 
* Брыжыт Бардо — Брыжыт Лар’е, дачка прэм’ер-міністра
* Анры Відаль — Мішэль Легран, кіраўнік апарата прэзідэнта
* Шарль Буае — прынц Чарльз
* Надзя Грэй — каралева Грэта

Катэгорыя:Фільмы 1957 года