open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Праграма Фулбрайта

**Праграма Фулбрайта** (англ. Fulbright Program) — міжнародная адукацыйная стыпендыяльная праграма, якая фінансуецца ўрадам ЗША і накіраваная на развіццё культурнага і акадэмічнага ўзаемаразумення паміж народамі. Заснаваная ў 1946 годзе сенатарам Джэймсам Уільямам Фулбрайтам, праграма прадастаўляе стыпендыі студэнтам, даследчыкам, навукоўцам і выкладчыкам для навучання і даследаванняў за мяжой. Праграма дзейнічае ў больш чым 160 краінах, у тым ліку і ў Беларусі.

## Мэты 
Павышэнне міжкультурнага ўзаемаразумення праз акадэмічны абмен.
Пашырэнне доступу да адукацыі і даследаванняў за мяжой.

## Удзельнікі 
Праграма адкрыта для студэнтаў, выкладчыкаў і навуковых супрацоўнікаў, якія жадаюць развіваць свае даследаванні і акадэмічныя праекты.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка праграмы Фулбрайта

Катэгорыя:Стыпендыі
БТР-3

**БТР-3 «Гардыян»** — украінскі колавы бронетранспарцёр.

Распрацаваны ў 2000—2001 гадах міжнародным кансорцыумам, у склад якога ўваходзілі прадпрыемствы з Украіны, ААЭ, Германіі і ЗША.

Сілавое аддзяленне бронетранспарцёра складаецца з дызельнага рухавіка Deutz BF6M1015 магутнасцю 326 к. с., падлучанага да аўтаматычнай трансмісіі Allison MD3066. Дэсантнае аддзяленне можа ўмесціць да шасці пяхотнікаў. Маторна-трансмісійнае аддзяленне абсталяванае аўтаматычным супрацьпажарным абсталяваннем падвойнага дзеяння. Сістэма кандыцыянавання паветра ўстаноўлена ў якасці штатнай сістэмы з мэтай забеспячэння экіпажу.

БТР-3 абсталяваны аднамесным уніфікаваным баявым модулем «Шквал», у якім устаноўлены шэраг сістэм узбраення, уключаючы 30-мм гармату, 7,62-мм спараны кулямёт, 30-мм аўтаматычны гранатамёт і супрацьтанкавае кіраванае ўзбраенне. 

## Спасылкі 
* БТР-3 "Гардиан" Бронетранспортер

Катэгорыя:Бранятэхніка УкраіныКатэгорыя:Бронетранспарцёры
Бердзечка

**Бердзечка** (, ) — прыстасаванне для ручнога ткацтва, род грэбня. Можа быць выкарыстана для стварэння нешырокай тканай паласы. На бердзечку можа быць выраблены пояс, нешырокі ручнік, абрусы і да т. п.

## Гісторыя 
Ва Усходняй Еўропе вядомае са старажытных часоў па матэрыялах гарадзішчаў  і  культур, дзе сустракаецца ў вялікай колькасці штампаваная «рагожная кераміка», якая лічыцца суіснавальнай з яшчэ больш познім комплексам «тэкстыльнай керамікі». Наяўнасць рагожнай керамікі прымушае меркаваць існаванне бердзечкаў для ткацтва , паколькі іншыя прылады для іх вытворчасці невядомыя.

Бердзечка распаўсюджана ў рагожнай вытворчасці ва ўсіх груп усходніх славян. Ткацтва на бердзечку мела шырокі распаўсюд па ўсёй Еўропе з сярэдніх вякоў, а таксама ў Амерыцы з XVI стагоддзя, куды, па ўсёй верагоднасці, было занесена еўрапейцамі.

Некаторыя вучоныя мяркуюць, што бердзечка было прататыпам нітоў і бёрда, якія выкарыстоўваюцца ў гарызантальных ткацкіх станках, прычым яго функцыі як бы раздзяліліся з часам між імі. Але хутчэй трэба лічыць вернай думку, што сучасны ткацкі стан развіўся з іншага прымітыву — ткацтва на ніту. Бёрда, якім прыбіваўся ў ім уток, не мела нічога агульнага з бердзечкам для ткацтва паясоў, акрамя назвы. Слушней лічыць, што бердзечка засталося толькі ў рашэтнай і рагожнай вытворчасці, не даўшы, як і ткацтва на дошчачках, больш дасканалых тэхнічных формаў.

Ткацтва на бердзечку выкарыстоўваецца і сёння як просты і танны інструмент для .

## Будова 
Звычайна зроблена з дрэва або пластыка. Уяўляе сабой плоскую дошчачку, у якой зроблена некалькі дзесяткаў падоўжных шчылін. У кожным «слупку», падзеленым на дзве шчыліны, зроблена адтуліна. Такіх адтулін можа быць — па вертыкалі — ад аднаго да трох, што дазваляе ўскладняць ўзор, працуючы з ніткамі розных колераў.

## Тэхніка ткацтва 
Для стварэння палатна ў кожную шчыліну і кожную дзірачку забэрзваюць ніткі асновы — як у падоўжныя шчыліны, так і ў «слупковыя» адтуліны. Затым бердзечка перамяшчаецца ўверх-уніз. Ніткі ў падоўжных шчылінах застаюцца на месцы, а ніткі, якія забэрзаны ў адтуліны, ссоўваюцца ўверх ці ўніз. За кошт гэтага ствараецца «» — прамежак паміж ніткамі асновы. У гэты «зеў» забэрзваецца нітка ўтка — рукамі ці з дапамогай чаўнака. Такім чынам ствараецца палатно тканіны або пояса.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Как научиться ткать на бёрдышке 
* Ткачество поясов с помощью берда

Катэгорыя:Ткацкая справа
Элва (рака)

**Элва** — рака на паўднёвым усходзе Эстоніі, цячэ па тэрыторыі паветаў Пылвамаа, Валгамаа і Тартумаа. Правы прыток верхняга цячэння Суур-Эмайыгі (Эмайыгі).

Даўжыня ракі складае 82,4 км (па іншых дадзеных — 72 км). Плошча вадазборнага басейна складае 451,4 км² (па іншых дадзеных — 463 км²).

Выцякае з возера Валг’ярв з паўночна-заходняга боку на вышыні 176,5 м над узроўнем мора.

Катэгорыя:Рэкі Эстоніі
Прыйт Вікс

**Прыйт Вікс** (; нар. , ) — эстонскі біятланіст. Займаецца біятлонам з 1994 года. Упершыню патрапіў у каманду ў 2002 годзе. Удзельнік дзвюх Алімпіяд: Турына 2006 года і Ванкувера 2010 года. На ванкуверскай алімпіядзе паказаў свой найлепшы вынік у кар’еры, заняўшы 20-е месца ў індывідуальнай гонцы.

Завяршыў кар’еру ў сезоне 2011/2012.

Катэгорыя:Біятланісты Эстоніі
Андрэс Мустанен

**Андрэс Мустанен** (; нар. , ) — эстонскі дырыжор і скрыпач. Заслужаны дзеяч мастацтваў Эстонскай ССР (1986).

## Біяграфія 
Скончыў Талінскую кансерваторыю (1977) па класе Эндэля Ліпуса. Яшчэ студэнтам першага курса арганізаваў у 1972 годзе ансамбль старажытнай музыкі «Hortus Musicus» (з лац. — «Музычны сад»), нязменным кіраўніком якога з тых часоў з’яўляецца. У 1974 годзе на фірме «Мелодыя» выйшаў першы дыск (са сярэднявечнай музыкай), запісаны ансамблем.

За амаль сорак гадоў працы ансамбля Мустанен шмат гастраляваў, браў удзел у многіх музычных фестывалях, ажыццявіў больш за тры дзясяткі запісаў у Эстоніі і за мяжой. Заснавальнік і мастацкі кіраўнік міжнароднага Фестывалю барочнай музыкі ў Таліне (штогод, з 1989). У якасці скрыпача і дырыжора ён выступаў і з іншымі калектывамі. Нараўне з барочным рэпертуарам Мустанен спецыялізуецца ў галіне найноўшай музыкі — так, ён (як саліст і са сваім ансамблем) упершыню ў Эстоніі выканаў шэраг твораў Арва Пярта, Кшыштафа Пендэрэцкага, Тору Такеміцу, Валянціна Сільвестрава, Уладзіміра Мартынава, Губайдулінай. Удзельнічае таксама ў джазавых канцэртах.

Катэгорыя:Дырыжоры Эстоніі
Hortus Musicus

**Hortus Musicus** (з  — Музычны сад) — эстонскі музычны ансамбль, створаны ў 1972 па ініцыятыве Андрэса Мустанена (нар. 1953), тагачаснага студэнта Талінскай кансерваторыі па класе скрыпкі, цяпер — дырыжора і кіраўніка.

Аснова рэпертуару Hortus Musicus — заходнееўрапейская музыка IX—XVII стст. Акрамя таго, ансамбль выконвае традыцыйную (прафесійнаю) музыку Індыі, Арменіі і блізкага Усходу, сачыненні сучасных кампазітараў, у тым ліку напісаныя спецыяльна для ансамбля (Арва Пяртам, Лепа Сумерам, Э.-С. Цюйрам, Віктарам Сусліным, Аляксандрам Рабіновічам).

У 1974 г. Hortus Musicus запісаў першы дыск, прысвечаны грыгарыянскаму харалу. У далейшым ансамбль выпусціў яшчэ каля 35 альбомаў (дыскаў). Hortus Musicus пабываў з канцэртамі ў большасці краін Еўропы, у ЗША, Ізраілі, Японіі, удзельнічаў у найбуйнейшых міжнародных фестывалях. У 2000-х гадах ансамбль часцей выступае з праграмамі, у якіх наўмысна змяшаны ўзоры старажытнай, традыцыйнай і сучаснай кампазітарскай музыкі.
Катэгорыя:Музыка Эстоніі
Яан Раэтс

**Яан Раэтс** (, ,  — ) — эстонскі кампазітар, педагог, прафесар. Народны артыст Эстонскай ССР (1977). Старшыня праўлення Саюза кампазітараў Эстонскай ССР. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Эстонскай ССР (1972) і Нацыянальных прэмій Эстоніі па культуры (1995, 2012).

## Біяграфія 
Яан Раэтс скончыў музычную школу г. Тарту па класе фартэпіяна ў 1952 г. У 1957 скончыў Талінскую кансерваторыю па класе кампазіцыі ў прафесара Марта Саара і Хейна Элера.

Пасля заканчэння кансерваторыі працаваў на Эстонскім Радыё як гукааператар, з 1966 па 1974 г. — галоўны рэдактар ​​аддзела музычных праграм Эстонскага Тэлебачання.

Выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Эстонскай ССР 9-11 склікання (1975—1990).

Катэгорыя:Кампазітары Эстоніі
Эркі-Свен Цюйр

**Эркі-Свен Цюйр** (; нар. , ) — эстонскі кампазітар.

## Біяграфія 
Скончыў Талінскае музычнае вучылішча ім. Георга Отса па класе флейты і перкусіі (1976-80). Вучыўся ў Талінскай кансерваторыі на аддзяленні кампазіцыі ў Яана Раэтса, але ў асноўным сфармаваўся самавукам — браў прыватныя ўрокі кампазіцыі ў Лепа Сумеры (1980-84). У 1979-83 узначальваў створаны ім інструментальны рок-гурт «In Spe» (дзе граў на клавішных і флейце і часам спяваў), які стаў надзвычай папулярным у Эстоніі. У складзе гурта таксама грала на клавішных Ганне Цюйр, жонка будучага кампазітара. У 1983 годзе, незадоўга перад сыходам Цююра з гурта, фірма «Мелодыя» выпусціла дэбютны альбом калектыва, вытрыманы ў лепшых традыцыях прагрэсіўнага року.

Першы поспех яму прынесла камернае сачыненне Insula Deserta («Пустэльная выспа») для струнных, выкананае ў Фінляндыі (1989).

Сачыненні Цююра выконваюць Эстонскі Акадэмічны аркестр Hortus Musicus.

Катэгорыя:Кампазіры Эстоніі
Макляцова

**Макляцова** — жаночы варыянт прозвішча Макляцоў.

## Вядомыя носьбіты 
* Наталля Мікалаеўна Макляцова (1909—1993) — беларускі архітэктар.
* Таццяна Ігараўна Макляцова (нар. 1966) — беларускі мастак і дызайнер.
Вікс

**Вікс** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Прыйт Вікс — эстонскі біятланіст
* Сінклер Вікс — міністр гандлю ЗША
Тыну Саар

**Тыну Саар** (; , Курэмаа — ) — эстонскі акцёр.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1944 годзе ў Курэмаа, сын слесара. У 1972 годзе скончыў акцёрскі факультэт Талінскай дзяржаўнай кансерваторыі (курс Вальдэмара Панса).

З 1963 па 1968 год працаваў фатографам. У 1972—1980 гадах — акцёр Дзяржаўнага маладзёжнага тэатра Эстонскай ССР. У 1980—1998 гадах — акцёр Эстонскага дзяржаўнага акадэмічнага тэатра драмы, з 1996 года быў кіраўніком трупы.

Адначасова ў 1970-84 таксама выкладаў сцэнічную мову на кафедры выканальніцкіх мастацтваў Талінскай дзяржаўнай кансерваторыі.

Выйшаўшы на пенсію, займаўся садоўніцтвам, зрэдку здымаючыся ў кіно.

Памёр 12 ліпеня 2022 года.

## Фільмаграфія 
* (1973) «Крыніца ў лесе» — Артур

Катэгорыя:Акцёры Эстоніі
Эвелі Саўэ

**Э́велі Саўэ** (; нар. , ) — эстонская біятланістка, лідар зборнай Эстоніі. Пачала займацца біятлонам у 2001 годзе, член нацыянальнай каманды з 2002 года. Удзельніца 3-х чэмпіянатаў свету і Алімпійскіх гульняў у Турыне. Найлепшы вынік у Кубку свету паказала ў сезоне 2006/07 у індывідуальнай гонцы — 5 месца (паўтарэнне выніку Алены Паляковай, які з’яўляецца лепшым для біятланістак зборнай Эстоніі). Таксама яшчэ тры разы трапляла ў топ-10 і восем разоў у топ-20. Чэмпіёнка свету па біятлон-арыентаванні.

У снежні 2009 года, перад пачаткам першай гонкі сезона Кубка свету, атрымала траўму ў выніку няшчаснага выпадку, аднак параўнальна хутка ачуняла і ўжо ў студзені змагла прыняць удзел у этапе Кубка свету ў Рупольдынгу.

Сустракаласяз эстонскім біятланістам Прыйтам Віксам. На алімпійскіх гульнях у Турыне была сцяганосцам сваёй нацыянальнай зборнай. Бронзавы прызёр юніёрскага чэмпіянату свету па спартыўным арыентаванні («кароткая» дыстанцыя, Пылва, 2003 год).

Катэгорыя:Біятланісты Эстоніі
Март Саар

**Март Саар** (; 16 жніўня (28 жніўня) 1882, хутар Хюпсаарэ — , ) — эстонскі кампазітар, піяніст, арганіст і педагог. Народны артыст Эстонскай ССР (1952).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і лесніка, быў старэйшым з чатырох дзяцей. Рана захапіўся музыкай, але не атрымліваў сістэматычнай адукацыі, застаючыся па сутнасці самавукам, пакуль яго здольнасць у 1894 годзе не разгледзеў Артур Кап, які даваў яму бясплатныя ўрокі і дапамог паехаць вучыцца ў Пецярбург. У 1908 годзе Саар скончыў Пецярбургскую кансерваторыю. Яго настаўнікамі былі Анатоль Лядаў, Мікалай Рымскі-Корсакаў (кампазіцыя), Фрыдрых Гаміліус (арган), Аляксандр Глазуноў (інструментоўка і чытанне партытур). У 1908—1932 выкладаў ва Настаўніцкай семінарыі і Вышэйшай музычнай школе ў Тарту. У 1908—1944 гадах канцэртаваў у Эстоніі як піяніст і арганіст. З 1943 года — выкладчык Талінскай кансерваторыі, а з 1947 года — прафесар. Сярод яго вучняў: Эстэр Мягі, Яан Раэтс, Туудур Ветык і іншыя. Пісаў рамансы на вершы Аляксандра Пушкіна, Каарэла Корсена, Карла Сёэта, Ганны Хаавы і іншых паэтаў (агулам каля 150). Пісаў таксама музыку да спектакляў: «Зніклая прынцэса» І. Ора (1925, Тарту) і іншых.

Катэгорыя:Кампазітары Эстоніі
Крысціна Калас

**Крысціна Калас** (; нар.  г., Ківіылі) — эстонскі эксперт у галіне адукацыі і інтэграцыі, палітычны і дзяржаўны дзеяч. Адна з заснавальнікаў і намеснік старшыні ліберальнай партыі «Эстонія 200». Міністр адукацыі і навукі Эстоніі з 17 красавіка 2023 года. У мінулым — старшыня партыі «Эстонія 200» (2018—2022), дырэктар нарвскага каледжа Тартускага ўніверсітэта (2015—2019).

Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Эстоніі
Марые Рэйсік

**Марые Рэйсік** (; 13 (25) студзеня 1887, Кілінгі-Нымэ — , ) — эстонскі палітык, грамадскі дзеяч, дэпутат эстонскага парламента ў 1919, 1929, 1932 гадах, педагог, феміністка, журналістка, рэдактар. Адна з першых эстонскіх барацьбітоў за жаночыя правы.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і гандляра. У 1904 годзе скончыла Пярнускую гімназію для дзяўчынак. Наведвала лекцыі ў Юр’еўскім універсітэце. Паколькі ў той час жанчыны ў Эстоніі не маглі паступіць ва ўніверсітэт, Рэйсік адправілася на вучобу ў Парыжы, дзе атрымала ў Альянс Франсэз спецыяльнасць выкладчыкам французскай мовы.

З 1909 да 1921 года працавала настаўнікам французскай мовы ў школах Таліна і Пярну. У 1911 г. выйшла замуж за юрыста Петэра Рэйсіка. У 1919 г. муж і жонка пасяліліся ў Таліне, дзяцей у іх не было.

Была адным з заснавальнікаў у 1907 годзе першай жаночай арганізацыі ў Эстоніі. У 1907—1919 гадах — вядучая фігура жаночага руху горада Тарту, была яго ганаровым членам з 1932 года.

У 1911 годзе заснавала першы палітычны часопіс для жанчын «Naisterahva Tööja Elu» («Праца і жыццё жанчын»), які аб’яднаў адукаваных жанчын Эстоніі. Да 1918 года працавала рэдактарам часопіса. Яе дзейнасць спрыяла арганізацыі першага Эстонскага жаночага кангрэса (1917), на базе якога быў заснаваны «Саюз жанчын Эстоніі» (1920).

Была адным з ініцыятараў вызваленчага руху па ўсёй краіне, стала актыўным палітыкам. Сябра правацэнтрысцкай Народнай партыі Эстоніі. У 1919 годзе Марыя Рэйсік была абрана ва Устаноўчы сход Эстоніі і стала адзінай жанчынай-членам парламента. Тройчы яе абіралі ў эстонскі парламент: у 1919, 1929 і 1932 гадах.

З 1926 года рэдагавала часопіс «Naiste Hääl».

У 1925 годзе разам з Айна Калас прадстаўляла Эстонію на сусветным жаночым кангрэсе. Увосень 1935 года заснавала Інстытут народнай гаспадаркі пры «Саюзе жанчын Эстоніі», якім кіравала з 1936 года.

«Саюз жанчын Эстоніі» быў распушчаны пасля далучэння Прыбалтыкі да СССР у 1940 годзе. У 1941 годзе Рэйсік была падвергнутая пераследу НКУС. У тым жа годзе памерла пры невыразных абставінах у талінскай бальніцы. Пахаваная ў Таліне на могілках Лійва.

Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Эстоніі
Эстэр Мягі

**Эстэр Мягі** (; ,  — ) — эстонскі кампазітар і педагог. Народная артыстка Эстонскай ССР (1984).

## Біяграфія 
Скончыла ў 1951 годзе аддзяленне кампазіцыі Талінскай кансерваторыі, навуковым кіраўніком Мягі быў прафесар Март Саар. Яна ўвабрала многія ідэі Саара і актыўна цікавілася народнай музыкай. У 1954 годзе Мягі скончыла аспірантуру Маскоўскай кансерваторыі пад кіраўніцтвам прафесара Вісарыёна Шабаліна), пасля чаго пачала выкладаць у Талінскай кансерваторыі; выкладчыцкую дзейнасць Эстэр працягвала аж да сыходу на пенсію ў 1984 годзе. У 1977 годзе — дацэнт.

Пісала рамансы на вершы Керсці Мерылаас, Ральфа Парвэ, Марыі Ундэр і іншых паэтаў. Аўтар музыкі да спектакляў, напрыклад, «Калі прыйшла вясна» (1959) і іншых.

Катэгорыя:Кампазітары Эстоніі
Мягі

**Мягі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэ Мягі — эстонскі футбаліст
* Вальдэмар Мягі — эстонскі барэц грэка-рымскага стылю
* Конрад Мягі — эстонскі мастак
* Эстэр Мягі — эстонскі кампазітар
Элізабет Хартман

**Мэры Элізабет Хартман** (,  — ) — амерыканская актрыса.

## Біяграфія 
Пасля паспяховага дэбюту на тэатральнай сцэне роднага Янгстаўна, Хартман перабралася ў Нью-Ёрк, дзе паспяхова стартавала яе кар’ера на Брадвеі. Вядомасць да яе прыйшла пасля ролі сляпой дзяўчыны Селін у фільме «Клапок сінявы» ў 1965 годзе, дзе яна здымалася разам з Сідні Пуацье. Гэтая дэбютная для яе праца ў кіно прынесла актрысе прэмію «Залаты глобус», а таксама намінацыю на «Оскар». Праз год Хартман зноў стала намінанткай на «Залаты глобус» за ролю ў карціне «Ты зараз вялікі хлопчык». Пасля гэтага актрыса знялася яшчэ ў пары паспяховых кінастужак, выканала некалькі роляў на тэлебачанні і ў тэатры, а ў 1982 годзе прыняла ўдзел у агучванні мультфільма «Сакрэт пацукоў», якія сталі яе апошняй працай у акцёрскай кар’еры.

Большую частку свайго жыцця актрыса пакутавала на дэпрэсію. Пасля разводу з мужам яна перабралася ў Пітсбург, каб быць бліжэй да сваякоў, дзе пачала працаваць супрацоўніцай у мясцовым музеі. Да 1987 годзе стан Хартман моцна пагоршыўся і ўлетку таго ж года яна здзейсніла самагубства, выскачыўшы з акна сваёй кватэры на пятым паверсе.

Катэгорыя:Актрысы ЗША
Батлер (Місуры)

**Батлер** () — горад у штаце Місуры, акруговы цэнтр акругі Бейтс. Насельніцтва — 5 377 чалавек (2010).

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Роберт Хайнлайн, амерыканскі пісьменнік-фантаст

Катэгорыя:Гарады Місуры
Пірэт Хартман

**Пірэт Хартман** (; нар.  г., Пюсі, Іда-Вірумаа) — эстонскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Сябра Сацыял-дэмакратычнай партыі. У мінулым — міністр культуры Эстоніі (2022—2023). З красавіка 2024 г. Міністр рэгіянальнага развіцця Эстонскай Рэспублікі.

## Біяграфія 
Нарадзілася 10 жніўня 1981 года. Скончыла ў 2003 годзе Эстонскі сельскагаспадарчы ўніверсітэт па спецыяльнасці прадпрымальніцтва і эканоміка ў сельскай гаспадарцы. У 2006 годзе атрымала ступень магістра па эканоміцы і прадпрымальніцтву ў Эстонскім універсітэце прыродазнаўчых навук, а ў 2022 годзе ступень магістра ў Талінскім тэхнічным універсітэце са спецыялізацыяй лічбавыя змены ў прадпрымальніцтве.

У 2002—2003 гадах — намеснік старшыні, а пасля старшыня праўлення Саюза студэнцкіх аб’яднанняў Эстоніі (EÜL). У 2004—2010 гадах была членам Народнага саюза Эстоніі. У 2005—2008 гадах — саветнік фракцыі Народнага саюза Эстоніі ў Рыйгікогу, у 2009—2010 гадах — загадчык сакратарыята. У 2012 годзе ўступіла ў Сацыял-дэмакратычную партыю. У 2014—2015 гадах — дарадца фракцыі Сацыял-дэмакратычнай партыі Эстоніі ў Рыйгікогу.

У 2004—2007 гадах — член савета фонду Eesti Film. У 2015—2021 гадах — сябра рады Фонду інтэграцыі, у 2021—2022 гадах — старшыня рады.

У 2015—2016 гадах — дарадца міністра культуры Эстоніі. У 2016—2022 гадах — віцэ-канцлер Міністэрства культуры Эстоніі па пытаннях культурнай разнастайнасці. 18 ліпеня 2022 г. атрымала партфель міністра культуры Эстоніі ў другім урадзе Каі Калас.

У 2023 годзе балатавалася ў Рыйгікогу ад Іда-Вірумаа і набрала 993 галасы, аднак гэтага не хапіла, каб стаць дэпутатам.

29 красавіка 2024 г. уступіла на пасаду Міністр рэгіянальнага развіцця Эстонскай Рэспублікі.

Валодае эстонскай, англійскай, рускай і нямецкай мовамі.

Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Эстоніі
Сямён Вікенцьевіч Кароль

**Сымон Кароль**, поўнае імя **Сямён Вікенцьевіч Кароль** (19 мая 1888 — 15 красавіка 1946, ) — беларускі настаўнік.

## Біяграфія 
Скончыў Барунскую настаўніцкую школу ў 1906 годзе.

У 1908—1909 гадах стаў загадчыкам царкоўнапрыходскай школы на Звярынцы паблізу Знаменскай царквы ў Вільні. Жыў тым часам побач школы, па адрасе Старая вуліца, 5 (цяпер *Treniotos g.*, 5), дзе ў Караля пэўны час кватараваў Янка Купала.

Падчас Першай сусветнай вайны служыў у Рускай імператарскай арміі.

Пазней выкладчык беларускай мовы Радашковіцкай беларускай гімназіі. Затым шматгадовы выкладчык спеваў у Віленскай беларускай гімназіі, дзе таксама быў кіраўніком бацькоўскага камітэту ў 1930-я гады.

. Першы злева Сымон (Сямён) Кароль. З фондаў сучаснага Віленскага беларускага музея імя Івана Луцкевіча.]]
У шлюбе з Зінаідай Іванаўнай Вальковіч (27.2.1896-15.11.1975), мелі сыноў Леаніда і Усевалада.

Бацька Зінаіды — Іван Вікенцьевіч Вальковіч, канторшчык Службы цягі і рухомага саставу. Імаверна, была сястра Вольга.

Пахаваны побач жонкі на Ефрасіннеўскіх могілках у Вільні.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскай беларускай гімназіі
Катэгорыя:Выкладчыкі Радашковіцкай беларускай гімназіі
Галатэя

**Галатэя**:
* Галатэя — нерэіда, дачка Нерэя і Дарыды, якая адпрэчыла Паліфема; увасабленне спакойнага мора.
* Галатэя — прыгожая статуя, створаная скульптарам Пігмаліёнам і ажыўленая на яго просьбу багіняй Афрадытай

## Астраномія 
* (74) Галатэя
* Галатэя (спадарожнік)
Пратэй

**Пратэй**:
* Пратэй еўрапейскі
* Пратэй (міфалогія)
* Пратэй (спадарожнік Нептуна)
KrAZ Hurricane

**KrAZ Hurricane** — сямейства ўкраінскіх MRAP з колавай формулай 8х8, створаных кампаніяй «АўтаКрАЗ» разам з канадскай кампаніяй «Streit Group» на аснове КрАЗ-7634НЕ. Машына прадстаўлена ў першай палове 2015 года.

## Апісанне 
Пабудаваны на базе грузавога аўтамабіля падвышанай праходнасці КрАЗ-7634НЕ з колавай формулай 8×8. Усе элементы колавага шасі былі ўзмоцнены з мэтай утрымання дадатковай вагі браніраванага корпуса.

Корпус бронеаўтамабіля звараны з лістоў браняванай сталі, што забяспечвае балістычную абарону з розных бакоў адпаведнага ўзроўню 4 STANAG 4569 (абарона пры абстрэле бранябойнымі кулямі калібра 14,5 мм з адлегласці 200 м). Корпус машыны выкананы маналітна з кабінай. Рухавік размешчаны за кабінай. 

Дно мае V-падобную форму і вытрымлівае выбух на фугасе эквівалентнаму 10 кг трацілу.

Змяшчальнасць дэсантнага аддзялення складае 14 цалкам узброеных вайскоўцаў

За кабінай кіравання размешчана маторна-трансмісійнае аддзяленне з турбадызелем Cummins ISME 385 магутнасцю 380 к. с. (279,5 кВт) пры 1 900 абарачэннях у хвіліну ў адзіным блоку з аўтаматычнай шасціступеньчатай трансмісіяй Allison 400.

## Крыніцы 
Hurricane
Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Катэгорыя:Бранятэхніка Украіны
Марцін Саар

**Марцін Саар** (, нар. , ) — эстонскі мастак, які працуе і пражывае ў Таліне і Нью-Ёрку.

## Біяграфія 
Скончыў у 2002 годзе школу вулічнага мастацтва Кевадзе і Эстонскую акадэмію мастацтваў, а таксама Нью-Ёркскую акадэмію мастацтваў. Творы: мазаікі, розныя палотны і акварэльныя карціны, а таксама лічбавыя калажы і відэа. У якасці натхнення Саар выкарыстоўвае музыку, якую перакладае ў розныя радыкальныя колеры і экспрэсіўныя жэсты. Серыі некаторых карцін Саара — прыклад яркага выкарыстання мазкоў, сканцэнтраваных на невялікім участку. Буйныя манахраматычныя палотны адлюстроўваюць успаміны аб жыцці яго сям’і ў Савецкай Эстоніі.

Саар заваяваў прызнанне дзякуючы мазаічнай выяве знакамітасцяў Нью-Ёрка, партрэты якіх былі апублікаваныя ў газеце New York Times. Саар прадэманстраваў сваю працу ў больш за 10 сольных выставах і некалькіх групавых шоў. Яго працы ёсць у калекцыях такіх знакамітасцяў, як Нэнсі Рэйган, Дэвід Каперфільд, Фарах Пехлеві, Дыяна фон Фюрстэнберг і Караліна Эрэра.

Катэгорыя:Мастакі Эстоніі
Сігнэ Рыйсала

**Сігнэ Рыйсала** (, у дзявоцтве *Руус*, у першым шлюбе *Каплан*, нар.  г., ) — эстонскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Член Партыі рэформаў Эстоніі. Дзеючы міністр сацыяльнай абароны Эстоніі з 26 студзеня 2021 года. У мінулым — член Рыйгікогу XIV склікання (2019—2021).

## Біяграфія 
Нарадзілася 8 кастрычніка 1968 года ў Таліне. У 1987 годзе скончыла Талінскую сярэднюю школу № 1. Скончыла ў 1989 годзе эканамічны факультэт Талінскага політэхнічнага інстытута, у 1995 годзе — Талінскі ўніверсітэт па спецыяльнасці сацыяльная праца, у 2008 годзе — Талінскі ўніверсітэт па спецыяльнасці права, у 2017 годзе — Талінскі ўніверсітэт па спецыяльнасці сацыяльная педагогіка, у тым жа годзе паступіла ў магістратуру па спецыяльнасці сацыяльная педагогіка і абарона дзяцей.

У 1987—1990 гадах — тэхнік у Дзяржаўным праектным інстытуце «Эстсельгаспраект», у 1990—1993 гадах — рэферэнт Дзяржаўнай канцылярыі. У 1993—2019 працавала ў Міністэрстве сацыяльных спраў.

У 1990—1994 гадах была членам Эстонскай ліберальна-дэмакратычнай партыі. З 1994 года сябра Партыі рэформ. Пасля адстаўкі Арта Ааса, які ўступіў на пасаду кіраўніка Цэнтральнага саюза працадаўцаў, стала членам Рыйгікогу XIV склікання, была членам камісіі па вырашэнні праблемы дэмаграфічнага крызісу і членам сацыяльнай камісіі.

З 26 студзеня 2021 года — міністр сацыяльнай абароны ў першым урадзе Каі Калас. Захавала пасаду ў другім і трэцім урадах Каі Калас.

Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Эстоніі
Хартман

**Хартман** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Пірэт Хартман — эстонскі дзяржаўны дзеяч
* Фелікс Хартман — нарвежскі генерал у СС
* Элізабет Хартман — амерыканская актрыса
Праз рок-прызму

**«Праз рок-прызму»** — кніга Вітаўта Мартыненкі і Анатоля Мяльгуя, прысвечаная рок-музыцы. Выдадзена «Беларускім Інстытутам Навукі і Мастацтва» на беларускай мове ў Нью-Ёрку ў 1989 годзе. Аўтаркай англамоўнага ўступу да выдання стала Марыя Паўліна Сурвіла.
## Гісторыя і змест выдання
У канцы 1980-х ажыццявіць такога кшталту выданне ў Беларусі ў журналістаў Вітаўта Мартыненкі і Анатоля Мяльгуя не было магчымасцяў з-за афіцыйнай ідэалогіі. Дзякуючы дапамозе і ахвяраванням дзеячаў беларускай эміграцыі Кастуся Акулы, Янкі Запрудніка, Адама Акуліча, Паўла Янкоўскага кніга ў 1989 годзе надрукавана ў выдавецтве «Беларускага Інстытуту Навукі і Мастацтва» (Нью-Ёрк). Гэтаму спрыяла рашэнне выдаўцоў зарэгістраваць выданне ў Бібліятэцы Кангрэса ЗША. У савецкай Беларусі кніга доўгі час заставалася асноўнай крыніцай звестак пра найбольш цікавыя плыні ў беларускай рок-музыцы, яе самыя ўплывовыя гурты і постаці. Урыўкі з кнігі перадрукоўваліся перыядычным выданнем «Беларуская маладзёжная», згадка пра кнігу, дзякуючы прафесару Адаму Мальдзісу, трапіла ў дзяржаўную «Энцыклапедыю гісторыі Беларусі». На старонках кнігі аўтары паказваюць рок-музыку з рацыянальнага боку: знаёмяць з задумкамі і поглядамі стваральнікаў і выканаўцаў рок-песняў, аналізуюць творчыя прынцыпы, рэцэнзуюць некаторыя канцэртныя выступленні, даюць голас музыкам, майстрам эстрады.
## Крытыка
Па меркаванні «Музыкальной газеты» стала беспрэцэдэнтным выданнем з элементамі неаканцэптуалізма. На момант выхаду яно было здольнае здзейсніць мару аўтараў і стаць настольнай кнігай беларускага меламана. З’яўлялася складанкай інтэрв’ю і артыкулаў аб рок-музыцы ў самым шырокім яе разуменні.
## Гл. таксама
*222 альбомы беларускага року
## Зноскі
## Літаратура
*
## Спасылкі
Уладзіслаў Сяргеевіч Давыскіба

**Уладзіслаў Сяргеевіч Давыскіба** (нар. , Жлобін, Беларусь) — беларускі валейбаліст.

## Біяграфія 
Калі было 6 — 7 гадоў, мама прывяла нас у ДЮСШ па футболе ў Жлобіне, потым спрабаваў займацца валейболам, дзе і застаўся.

Вучыўся ў вучылішчы алімпійскага рэзерву. Потым запрасілі ў МАПІД, і адтуль у 2017 годзе перайшоў у «Будаўнік».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Uladzislau Davyskiba 
* Давыскиба Владислав

Катэгорыя:Валейбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па валейболе
Катэгорыя:Ігракі «Модэны» (валейбол)
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па валейболе U-17
Сяргей Антановіч

**Сяргей Антановіч** (нар. ) — беларускі валейбаліст. Майстар спорту Беларусі.

## Біяграфія 
У 2009 годзе з’ехаў у Італію і гуляў за клуб 2 лігі з горада Джоя-дэль-Колю.

Доўгі час выступаў у Турцыі ў складзе «Істанбула», з якім браў удзел у Лізе чэмпіёнаў. У 2018 годзе вярнуўся ў Беларусь і падпісаў кантракт з салігорскім «Шахцёрам».

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Беларусі (2): 2018/19, 2006/07
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (4): 2020/21, 2019/20, 2008/09, 2007/08
*   Уладальнік Кубка Беларусі (2): 2018/19, 2006/07
*   Сярэбраны прызёр Кубка Беларусі (2): 2020/21, 2019/20

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Siarhei Antanovich 
* Антонович Сергей

Катэгорыя:Валейбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па валейболе
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Ігракі «Сяткажа» Велюнь
Эстэр Туйксаа

**Эстэр Туйксаа** (; нар. , ) — эстонскі палітык, неаднаразова абіралася дэпутатам Рыйгікогу.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Пылве. У 1990 годзе скончыла Тартускі ўніверсітэт. Прайшла працоўны шлях ад загадчыцы крамы ў Пылве да міністра сельскай гаспадаркі ва ўрадзе Юхана Партса і ў першым урадзе Андруса Ансіпа.

У 1994—2000 гадах была ў шэрагах Партыі рэформаў Эстоніі, затым перайшла ў Народны саюз. З 19 сакавіка да 29 красавіка 2007 года выконвала абавязкі старшыні Народнага саюза Эстоніі.

З 12 лістапада 2010 года па 1 ліпеня 2014 года была сябрам Цэнтрысцкай партыі Эстоніі, ад якой была абраная дэпутатам Рыйгікогу 12-га склікання на выбарах, якія прайшлі 6 сакавіка 2011 года. Пакінула Рыйгікогу пасля ўступлення ў сілу абвінаваўчага прысуду суда.

Узнагароджана Ордэнам Белай зоркі трэцяй ступені. Была пазбаўлена ордэна прэзідэнтам Эстоніі ў ліпені 2014 года, пасля таго як суд прызнаў яе вінаватай у атрыманні хабару.

## Зноскі 
Катэгорыя:Члены Рыйгікогу
Урвэ Тыйдус

**Урвэ Тыйдус** (; ) — эстонскі палітычны дзеяч, міністр культуры (2013—2015).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў г. Рапла, дзявочае прозвішча Уусаар. Скончыла Талінскую школу № 21 і Тартускі ўніверсітэт па спецыяльнасці англійская філалогія (1977).

Працавала на Эстонскім тэлебачанні з 1977 па 1991 і з 1995 па 1999 год, рэдактар ​​англамоўных рэпартажаў, асістэнт дырэктара. У 1999—2001 гг. дырэктар дэпартамента адукацыі і культуры гарадской адміністрацыі Курэссаарэ. У 2001—2005 гг. дыктар навін на вячэрняй праграме «Актуальная камера» на Другім канале.

У 2005—2011 гг. мэр Курэссаарэ. У 2011—2013 дэпутат XII Рыйгікогу ад Партыі рэформаў, член камітэта па фінансах і камітэта па справах Еўрасаюза.

З 4 снежня 2013 года міністр культуры ва ўрадзе Андруса Ансіпа, змяніла Рэйна Ланга, які пайшоў у адстаўку.

З красавіка 2015 па красавік 2023 года член XIII і XIV Рыйгікогу, да 2019 года старшыня фракцыі Партыі рэформ Эстоніі.

У красавіку 2024 года ў сувязі з абраннем члена XV Рыйгікогу Пяртэля-Пеэтэра Пэрвіцэ-мэрам сталіцы атрымала яго дэпутацкі мандат.

Сям’я: муж, сын, дачка.

Катэгорыя:Міністры культуры Эстоніі
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Эстоніі
Давыскіба

**Давыскіба** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Ганна Давыскіба (нар. 2000) — беларуская валейбалістка.
* Раман Сяргеевіч Давыскіба (нар. 2001) — беларускі футбаліст.
* Уладзіслаў Сяргеевіч Давыскіба (нар. 2001) — беларускі валейбаліст.
Анамеонеіс

**Анамеонеіс** (*Anomoeoneis*) — аднаклетачная дыятомавая водарасць сямейства навікулавых, якая пашырана ў прэсных вадаёмах і морах.

## Віды 
Станам на снежань 2023 налічваецца 19 пацверджаных відаў:
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  — Анамеонеіс шараносны
* 

Станам на снежань 2023 года налічваецца 6 відаў з невызначаным таксанамічным статусам:
*  
*  
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Дыятомавыя водарасці
Міхаіл Кылварт

**Міхаіл Кылварт** (; нар. , Кзыл-Арда, Казахская ССР) — эстонскі спартовец, грамадскі дзеяч, палітык, з 11 красавіка 2019 года па 26 сакавіка 2024 года — мэр Таліна.

У 2011—2017 гады — віцэ-мэр Таліна па пытаннях моладзі, спорту, культуры, інтэграцыі і адукацыі. У перыяд 2017—2019 гадоў — кіраўнік Гарадскога сходу Таліна. Ганаровы грамадзянін Сеула, Ганаровы доктар універсітэта Шынхан.

Катэгорыя:Мэры Таліна
Рыйна Сікут

**Рыйна Сікут** (, народжаная Раэ, Riina Rae; нар., Інью) — эстонскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Віцэ-старшыня Сацыял-дэмакратычнай партыі. Міністр аховы здароўя Эстоніі з 17 красавіка 2023 года. У мінулым — міністр эканомікі і інфраструктуры (2022—2023), міністр аховы здароўя і працы (2018—2019), дэпутат Рыйгікогу XIV склікання (2019—2022).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў вёсцы Інью (цяпер воласць Віні, павет Ляэнэ-Вірумаа). Скончыла гімназію Віні-Паюсты з залатым медалём. У 2005 годзе Сіккут скончыла Тартускі ўніверсітэт па спецыяльнасці эканоміка, а ў 2010 годзе атрымала ступень магістра палітыкі ў галіне аховы здароўя ў Лонданскім універсітэце.

У 2005—2008 гг. — эканамічны аналітык у міністэрстве фінансаў. У 2008—2009 гг. — спецыяліст аддзела кантролю крэдытных рызык Swedbank. У 2011—2017 гг. працавала аналітыкам праграмы палітыкі аховы здароўя Цэнтра палітычных даследаванняў Praxis, створанага па ініцыятыве фонду падтрымкі развіцця грамадзянскай супольнасці Джорджа Сораса, у 2012—2013 гг. — кіраўнік праграмы.

У 2017—2018 гг. — дарадца па пытаннях сацыяльнай палітыкі і аховы здароўя ў Дзяржаўнай канцылярыі. Уступіла ў Сацыял-дэмакратычную партыю ў 2018 годзе.

У 2018—2019 гг. — міністр аховы здароўя і працы ў міністэрстве сацыяльных спраў у першым урадзе Юры Ратаса, змяніла старшыню Сацыял-дэмакратычнай партыі Яўгена Асіноўскага, які пайшоў у адстаўку 2 мая 2018 года, каб засяродзіцца на падрыхтоўцы да парламенцкіх выбараў 2019 года.

У 2019—2022 гг. — дэпутат Рыйгікогу XIV склікання, узначальвала парламенцкую камісію па барацьбе з карупцыяй, уваходзіла ў склад фінансавай камісіі і камісіі па справах Еўрасаюза.

На з’ездзе Сацыял-дэмакратычнай партыі ў канцэртнай зале «Ванемуйнэ» ў Тарту ў 2019 годзе балатавалася на пасаду старшыні, набрала 120 галасоў дэлегатаў і не прайшла ў другі тур. Новым старшынёй у другім туры абраны Індрэк Саар, які набраў 231 галасоў, Лаўры Ляэнэметс набраў 201 голас.

Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Эстоніі
Тадэвуш Трускаляскі

**Тадэвуш Трускаляскі** (; ) — польскі палітык, прэзідэнт горада Беластока.

## Біяграфія 
Доктар габілітаваны, эканаміст. Упершыню быў абраны прэзідэнтам Беластока ў снежні 2006 года і з таго часу займае гэтую пасаду. У 2024 годзе балатаваўся на пяты тэрмін з падтрымкай кааліцыі «Трэці шлях». Першы тур выбараў у мясцовыя органы ўлады адбыўся 7 красавіка, Тадэвуш Трускаляскі набраў 56,32 % галасоў.

## Крыніцы
Шмат

**Шмат** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Вячаслаў Шмат (нар. 1997) — беларускі валейбаліст.
* Людміла Валер’еўна Шмат (нар. 1976) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
Вячаслаў Шмат

**Вячаслаў Шмат** (нар. ) — беларускі валейбаліст. Майстар спорту Беларусі.

## Біяграфія 
Родам са Скідзелі. Быў з аднакласнікамі на Аўгустоўскім канале, дзе сустрэў Аляксея Гедрайця з падапечнымі з Абухава. Ён запрасіў паспрабаваць свае сілы ў секцыі валейбола.

Выступаў за абухаўскі «Легіён». У 2017 годзе падпісаў кантракт салігорскім «Шахцёрам»

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Беларусі (4): 2020/21, 2019/20, 2018/19, 2017/18
*   Уладальнік Кубка Беларусі (3): 2020/21, 2019/20, 2018/19
*   Сярэбраны прызёр Кубка Беларусі (1): 2017/18

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Шмат Вячеслав
* Вячеслав ШМАТ: В СОЛИГОРСКЕ ВСТРЕТИЛИ ТЕПЛО
* Viachaslau Shmat 

Катэгорыя:Валейбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па валейболе
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Фартунатаў

**Фартунатаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Піліп Фёдаравіч Фартунатаў (1848—1914) — рускі лінгвіст.
* Юрый Аляксандравіч Фартунатаў (1911—1998) — савецкі і расійскі музыказнаўца.
Павел Куклінскі

**Павел Куклінскі** (нар. ) — беларускі валейбаліст. Майстар спорту Беларусі.

## Біяграфія 
Сваю кар’еру пачынаў у гродзенскім «Камунальніку». Таксама бараніў колеры барысаўскага БАТЭ-БДУФК, французскага «Закладам-Воляй». Адзін сезон гуляў за клуб у Кітаі.

## Дасягненні 
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (4): 2016/17, 2015/16, 2014/15, 2011/12
*   Уладальнік Кубка Беларусі (2): 2016/17, 2011/12 
*   Бронзавы прызёр Кубка Беларусі (1): 2015/16

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Куклинский Павел
* Pavel Kuklinski
* Павел Куклинский переходит в турецкий Солхан

Катэгорыя:Валейбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па валейболе
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Дзмітрый Жэгздрын

**Дзмітрый Жэгздрын** (нар. ) — беларускі валейбаліст. Майстар спорту Беларусі. Трэнр клуба «Барысаў-БДУФК» 

## Біяграфія 
Выхаванец СДЮШАР-6 г. Мінска.

Выступаў за СКА (1999—2003), Фенікс (Мінск, 2003—2005), Металург-Бела (Магілёў, 2005—2009), Камунальнік (Гродна, 2009—2013), Шахцёр (Салігорск, 2013—2016), Легіён (2017—2018, 2019—2022), Барысаў-БДУФК (2016—2017, 2018—2019, 2022—2023).

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Беларусі (2): 2006/07, 1999/00
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (4): 2013/14, 2011/12, 2008/09, 2007/08
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (3): 2017/18, 2016/17, 2012/13
*   Уладальнік Кубка Беларусі (2): 2011/12, 2006/07
*   Сярэбраны прызёр Кубка Беларусі (1): 2016/17
*   Бронзавы прызёр Кубка Беларусі (2): 2017/18, 2013/14

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Жегздрин Дмитрий
* Dzmitry Zhehzdryn

Катэгорыя:Валейбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па валейболе
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Валейбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры «Барысаў-БДУФК»
2025 год у гісторыі музыкі

**2025** год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.

## Падзеі 
* 13—17 траўня — Конкурс песні Еўрабачанне 2025.

## Альбомы 
## Узнагароды 
* 2 лютага ― 67-я цырымонія «Грэмі».

## Гурты 
### Створаны 
### Распаліся 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 20 студзеня — , брытанскі гітарыст, вакаліст і аўтар песень ( 1952).
* 13 сакавіка — Сафія Губайдуліна, татарская кампазітарка ( 1931).
* 18 сакавіка — Бядрос Кіркораў, балгарскі і расійскі спявак ( 1932).
* 14 снежня — Віктар Капыцько, беларускі кампазітар ( 1956).

## Гл. таксама 
## Крыніцы 
## Літаратура 
## Спасылкі 
*
Катэгорыя:Гады ў музыцы
Рэйн Ланг

**Рэйн Ланг** (; нар. , ) — эстонскі палітык, член Партыі рэформаў з 1995 года, дыпламат. З 6 красавіка 2011 года па 4 снежня 2013 года Міністр культуры Эстоніі.

## Біяграфія 
З 13 красавіка 2005 па 5 красавіка 2011 года быў міністрам юстыцыі Эстоніі, з 21 мая па 4 чэрвеня 2009 года паралельна займаў пасаду выконваючага абавязкі міністра ўнутраных спраў Эстоніі.

21 лістапада 2013 года 40 дэпутатаў Рыйгікогу — цэнтрысты, сацыял-дэмакраты і члены фракцыі «Аб’яднанне дэмакратаў» — ініцыявалі аб’яву Рэйну Лангу вотуму недаверу, але не ўдалося атрымаць неабходнай колькасці галасоў. За вотум недаверу міністру культуры прагаласавалі 38 дэпутатаў, у той час як неабходна было атрымаць падтрымку не менш як 51 парламентарыя. Акрамя пералічаных вышэй апазіцыйных фракцый, за вотум недаверу Лангу прагаласаваў таксама Андрэс Херкель, які з’яўляецца членам партыі Саюз Айчыны і Res Publica, якая ўваходзіць у кіруючую кааліцыю. Увечары таго ж дня ў перадачы Эстонскага тэлебачання «Kahekõne» («Дыялог») Рэйн Ланг паведаміў, што вырашыў пайсці ў адстаўку.

Катэгорыя:Міністры замежных спраў Эстоніі
Катэгорыя:Міністры культуры Эстоніі
Лайнэ Ранд'ярв

**Лайне Ранд’ярв** (, ранейшае прозвішча — Янес (), нар. , ) — эстонскі палітык і дзяржаўны дзеяч. У 2011—2015 гадах — першы віцэ-спікер Рыйгікогу.

З 5 красавіка 2007 года — міністр культуры Эстоніі. Сябра Партыі Рэформаў. Раней была мэрам горада Тарту. У 2013 годзе была вылучана кандыдатам у мэры Таліна, але пазней адмовілася ад удзелу ў выбарах. На выбарах 2015 года зноў прайшла ў эстонскі парламент. Старшыня Культкамісіі Рыйгікогу. Член фракцыі Партыі рэформаў у Рыйгікогу.

Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Эстоніі
Катэгорыя:Міністры культуры Эстоніі
Яак Аавіксаа

**Яак Аавіксаа** (; ) — эстонскі фізік і палітык; рэктар Талінскага тэхнічнага ўніверсітэта, былы рэктар Тартускага ўніверсітэта, адзін з ініцыятараў закона «Аб абароне воінскіх пахаванняў». Міністра культуры і адукацыі (1995—1996), міністра абароны (2007—2011) і міністр адукацыі і навукі (2011—2014).

Катэгорыя:Міністры абароны Эстоніі
Лігі

**Лігі**:

## Прозвішча 
* Юрген Лігі — эстонскі дзяржаўны дзеяч

## Тапонім 
* Лігі (хутар)
Юрген Лігі

**Юрген Лігі** (; нар. , ) — эстонскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Сябра Партыі рэформаў. Міністр фінансаў Эстоніі з 23 ліпеня 2024 года. У мінулым — міністр замежных спраў Эстоніі (2016).

## Біяграфія 
Займае пасаду намесніка старшыні Партыі Рэформаў і з’яўляецца адным з яе заснавальнікаў.

З 10 кастрычніка 2005 г. па 5 красавіка 2007 г. займаў пасаду міністра абароны Эстоніі. З 4 чэрвеня 2009 па 3 лістапада 2014 года займаў пасаду міністра фінансаў. У красавіку 2015 года быў прызначаны на пасаду міністра адукацыі і навукі Эстоніі. 12 верасня 2016 года быў прызначаны на пасаду міністра замежных спраў Эстоніі.

12 верасня 2016 года назначаны міністрам замежных спраў Эстоніі. Урад пайшоў у адстаўку 23 лістапада.

Прызначаны міністрам фінансаў Эстоніі ва ўрадзе пад кіраўніцтвам прэм’ер-міністра Крыстэна Міхала, прыведзеным да прысягі 23 ліпеня 2024 года.

Катэгорыя:Міністры абароны Эстоніі
Крыстэн Міхал

**Крыстэн Міхал** (; нар. , ) — эстонскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Член Партыі рэформаў з 1996 года. Прэм’ер-міністр Эстоніі з 23 ліпеня 2024 года. У мінулым — міністр навакольнага асяроддзя Эстоніі (2023—2024), міністр эканомікі і інфраструктуры Эстоніі (2015—2016), міністр юстыцыі Эстоніі (2011—2012).

## Біяграфія 
Крыстэн Міхал нарадзіўся 12 ліпеня 1975 года ў Таліне. Вучыўся ў Талінскай 17-й сярэдняй школе, якую скончыў у 1993 годзе. З 1994 па 1998 вучыўся па спецыяльнасці дзяржаўнага кіравання на факультэт сацыяльных навук, Талінскага педагагічнага ўніверсітэта. У 2009 годзе скончыў юрыдычны факультэт Акадэміі Норд. Вывучаў права ў магістратуры Юрыдычнай акадэміі Талінскага ўніверсітэта.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Эстоніі
Яак Йыэруйт

**Яак Йыэруйт** (; нар. , ) — эстонскі палітык, дзяржаўны і дыпламатычны дзеяч, рэдактар, паэт, пісьменнік. Міністр абароны Эстоніі (2004—2005). Пастаянны прадстаўнік Эстоніі пры Арганізацыі Аб’яднаных Нацый (2004—2005).

## Біяграфія 
У 1973 годзе скончыў эканамічны факультэт Талінскага політэхнічнага інстытута (цяпер Талінскі тэхнічны ўніверсітэт). З 1970 па 1976 працаваў рэдактарам у розных газетах, выдавецтвах і бібліятэках рэспублікі, з 1977 па 1989 — у Саюзе пісьменнікаў Эстонскай ССР. У 1989—1990 гадах быў намеснікам міністра культуры Эстоніі.

Упершыню набыў палітычную вядомасць, калі ўдзельнічаў у мерапрыемствах па аднаўленні незалежнасці Эстоніі. Палітык, член Партыі рэформаў Эстоніі.

З 1991 года на дыпламатычнай рабоце ў МЗС Эстоніі. У 1993—1997 гадах — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Эстоніі ў Фінляндыі.

У 1998—2002 гадах — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Эстоніі ў Італіі (па сумяшчальніцтве — на Мальце і Кіпры).

У 2002—2004 гадах — інспектар Міністэрства замежных спраў Эстоніі.

У 2004—2005 гадах — пастаянны прадстаўнік Эстоніі пры Арганізацыі Аб’яднаных Нацый.

У 2006—2011 гадах — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Эстоніі ў Латвіі.

У 2011—2014 гадах — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Эстоніі ў Швецыі.
Жонка — Війві Луйк.

Катэгорыя:Міністры абароны Эстоніі
Війві Луйк

**Війві Луйк** (; нар.  г. , Цянасілма, Хар’юмаа) — эстонская пісьменніца і паэтэса. Заслужаны пісьменнік Эстонскай ССР (1986).

Нарадзілася ў сям’і служачага. Вучылася ў пачатковай школе вёскі Цянасілма, у сярэдняй школе вёскі Калмэ (Тартумаа) Кале (воласць Рынгу) і ў Талінскай завочнай сярэдняй школе. З 1965 па 1967 год працавала ў Таліне бібліятэкарам і архіварыусам. З 1967 года яна жыве там і працуе прафесійнай пісьменніцай, не лічачы перыядаў працяглага знаходжання ў замежных краінах (Фінляндыя, Германія, Латвія, Швецыя). У 1990-я гады атрымлівала розныя стыпендыі на літаратурную дзейнасць.

Лаўрэат Літаратурнай прэміі Эстонскай ССР імя Юхана Смуула (1976, 1977, 1983, 1986).

Лаўрэат Нацыянальных прэмій Эстоній у галіне культуры (1992, 2011, 2019).

З 1974 года Війві Луйк замужам за эстонскім пісьменнікам і палітыкам Яакам Йыэруйтам (нар. 1947).

Катэгорыя:Пісьменніцы Эстоніі
Цянасілма (вёска)

**Цянасілма** () — вёска ў воласці Саку (Хар’юмаа, паўночная Эстонія). На паўночным усходзе вёска мяжуе з Лаагры, на захадзе з Мяніку на паўднёвым захадзе з Тамемяэ, на поўдні з Юуліку і на ўсходзе з Ялгімяэ. 

У вёсцы размяшчаецца тэхналагічны парк Цянасілма.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Війві Луйк, эстонская пісьменніца

Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Лаагры

**Ла́агры** () — пасёлак у воласці Саўэ ў павеце Хар’юмаа, Эстонія. Да рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіў у склад скасаванай воласці Саўэ (1991—2017) і быў яе адміністрацыйным цэнтрам. Размешчаны ля паўднёва-заходняй мяжы Таліна на беразе ракі Пяэскюла. За 3 км ад горада Саўэ. Вышыня над узроўнем мора — 41 метр. Насельніцтва — 5580 чалавек (2020).
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Ханна Пеўкур

**Ханна Пеўкур** (; нар. , Ійзаку) — эстонскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Сябра Партыі рэформаў. Міністр абароны Эстоніі з 18 ліпеня 2022 года. У мінулым — міністр унутраных спраў Эстоніі (2014—2016), міністр юстыцыі Эстоніі (2012—2014), міністр сацыяльных спраў Эстоніі (2009—2012), дэпутат Рыйгікогу (2007—2009, 2016—2022), старшыня Партыі рэформ 2018).

## Біяграфія 
З 2000 года — член Партыі рэформаў. У 2017—2018 гадах — старшыня партыі. У 2005—2007 гадах — дэпутат гарадскога сходу Таліна, намеснік мэра Таліна па пытаннях адукацыі, культуры і спорту. У 2005—2007 гадах — дарадца ў міністэрстве юстыцыі Эстоніі.

Па выніках парламенцкіх выбараў 2007 года абраны дэпутатам Рыйгікогу XI склікання. Пераабіраўся ў 2011, 2015 і 2019 гадах. Быў членам канстытуцыйнай і спецыяльнай камісіі па наглядзе над установамі бяспекі, членам прававой камісіі, у 2017—2018 гадах — віцэ-спікер Рыйгікогу, з 8 лютага 2021 года — першы віцэ-спікер Рыйгікогу.

23 лютага 2009 года прызначаны міністрам сацыяльных спраў Эстоніі ў другім урадзе Андруса Ансіпа пасля адстаўкі Марэт Марыпуў. 10 снежня 2012 года прызначаны міністрам юстыцыі Эстоніі ў трэцім урадзе Андруса Ансіпа. 26 сакавіка 2014 года прызначаны міністрам унутраных спраў Эстоніі ў першым урадзе Тааві Рыйваса. Выконваў абавязкі да 23 лістапада 2016 года.

18 ліпеня 2022 г. прызначаны міністрам абароны Эстоніі ва ўрадзе пад кіраўніцтвам прэм’ер-міністра Каі Калас. Захаваў пасаду ў наступным трэцім урадзе Каі Каллас, а затым — ва ўрадзе пад кіраўніцтвам прэм’ер-міністра Крыстэна Міхала, прыведзеным да прысягі 23 ліпеня 2024 года.

З 2012 года — прэзідэнт Саюза валейбола Эстоніі. У 2015—2020 гадах — віцэ-прэзідэнт Еўрапейскай канфедэрацыі валейбола (ЕКВ). У 2016—2021 гадах — еўрапейскі прадстаўнік у Міжнароднай федэрацыі валейбола, член праўлення Міжнароднай федэрацыі валейбола.

Катэгорыя:Міністры абароны Эстоніі
Катэгорыя:Міністры ўнутраных спраў Эстоніі
Яанус Тамківі

**Яанус Тамківі** (; нар. , Курэсаарэ) — эстонскі палітык, член Эстонскай партыі рэформаў. Мэр Курэсаарэ (1996—2005), член Рыйгікогу (2005—2015), міністр навакольнага асяроддзя (2007—2011). З 2021 года старшыня Саарэмааскай краявой думы.

## Біяграфія 
Скончыў сярэднюю школу імя Віктара Кінгісепа ў Кінгісепе (1978) і Талінскі політэхнічны інстытут па спецыяльнасці інжынер-будаўнік (1983).

У 1983—1989 майстар Калгаснага будаўнічага ўпраўлення Саарэ. З 1989 па 1992 год кіраўнік аддзела рэстаўрацыі сярэднявечных храмаў Рэстаўрацыйнага ўпраўлення муніцыпалітэта Саарэмаа. З 1992 па 1996 год генеральны дырэктар акцыянернага таварыства «Тансар».

З 1996 па 2005 год мэр Курэсаарэ.

Дэпутат X Рыйгікогу з 2005 па 2007 год, старшыня камітэта па навакольным асяроддзі, пазней старшыня фракцыі Партыі рэформ. У 2007—2011 гг. міністр навакольнага асяроддзя. З 2011 па 2015 год член XII Рыйгікогу. 26 лютага 2021 года абраны старшынёй муніцыпальнага савета Саарэмаа.

Балатаваўся ў Рыйгікоку на выбарах 2023 года, набраў 790 галасоў у выбарчай акрузе № 5 (Хіу, Ляэнэ і Саарэмаа), не быў абраны. Жанаты з Евай Тамківі. У іх сыны Каспар і Карл-Хендрык і дачка Крыстэль.

Катэгорыя:Міністры наваольнага асяроддзя Эстоніі
Сезон 1998/1999 РТІ-АЗАА-2

У сезоне 1998/1999 баскетбольны клуб РТІ-АЗАА-2 з горада Асіповічы прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 1998/1999 (**7 месца**).

## Склад каманды 
*  Сяргей Главіцкі
*  Сяргей Губанаў
*  Ігар Доўнар
*  Ягор Казакевіч
*  Георгій Кандрусевіч (пераведзены з асноўнай каманды падчас сезону)
*  Сяргей Карпаў
*  Уладзіслаў Кацарэнка
*  Аляксандр Крыўцун
*  Яўген Лёгкі
*  Сяргей Матусевіч
*  Юрый Мацвеенка
*  Яўген Машанкоў (пераведзены з асноўнай каманды падчас сезону)
*  Фёдар Радэнка
*  Максім Сабалеўскі (пераведзены ў асноўную каманду падчас сезону)
*  Канстанцін Талкачоў
*  Дзмітрый Шпадарук (пакінуў каманду падчас сезону)
*  Дзяніс Шырокі

## Трэнеры каманды 
*  Уладзімір Краўчанка (галоўны трэнер, да студзеня 1999 года)
*  Анатоль Ваўлеў (галоўны трэнер, са студзеня 1999 года)

## Літаратура 
Прессбол №153 (721) от 03.10.1998. — Мн.: ЗАО «Прессбол-ТСЖ», 1998. — С. 7. — 8 с.

## Гл. таксама 
* Сезон 1997/1998 АЗАА-Гарызонт
* Сезон 1999/2000 РТІ-АЗАА-2

РТІ-АЗАА-2
Сігнэ Ківі

**Сігнэ Ківі** (, у дзявоцтве *Бушман*, нар.  г., ) — эстонскі мастак па тэкстылю, палітычны і дзяржаўны дзеяч. Член Партыі рэформаў Эстоніі. Дэпутат Рыйгікогу Эстоніі XIV склікання з 2019 года. У мінулым — дэпутат Кангрэса Эстоніі (1990—1992), міністр культуры (1999—2002), дэпутат Рыйгікогу Эстоніі IX і X скліканняў (2003—2005), прафесар (1997—2000) і рэктар Эстонскай акадэміі мастацтваў (2005—2015), дырэктар Тартускага мастацкага музея (2017—2019). Кавалер Вялікага крыжа ордэна Льва Фінляндыі (2001), кавалер ордэна Белай зоркі 4-га класа (2004), камандор партугальскага ордэна Заслуг (2006), камандор бельгійскага ордэна Кароны (2008).
Муж — Калью Ківі.

Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Эстоніі
Катэгорыя:Міністры культуры Эстоніі