open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
На Чорных лядах

**«На чо́рных ля́дах»** — апавяданне Васіля Быкава, прысвечанае Слуцкаму збройнаму чыну, напісанае ў 1990-х гг. Само апавяданне з'явілася на свет у 1994 г. У 1995 г., разам з апавяданнямі «Перад канцом» і «Жоўты пясочак», легла ў аснову аднайменнай кінастужкі.

## Сюжэт 
У апавяданні «На чорных лядах» аўтар звяртаецца да нядаўняй гісторыі — Слуцкага ўзброенага паўстання 1920 г., накіраванага супраць бальшавіцкай акупацыі Беларусі. Восем чалавек, знясіленых, без ежы і патронаў, адважваюцца на самагубства: яны капаюць сабе агульную магілу і па чарзе кладуцца ў яе. Гэтыя людзі, якія жадалі дабра сабе і свайму народу, свядома ідуць на смерць не з-за нейкага фанатызму, a кіруюцца гуманістычнай думкай: не «*пацягнуць на пакуты іншых, тых, дзеля каго, па сутнасці, распачалі*» паўстанне. З васьмі чалавек застаўся жыць толькі пятнаццацігадовы Валодзька Сулашчык, якому камандовец даручыў закапаць і зруйнаваць з зямлёй магілу паўстанцаў. Выратаванне Валодзькі — надзея на тое, што трагічная самаахвярнасць паўстанцаў не згіне бясследна ў гісторыі, не забудзецца нашчадкамі. Праз трагедыю герояў твора аўтар паказвае нацыянальную трагедыю, выкрывае зло, што прынёс беларускаму народу бальшавізм.

## Цікавосткі 
* Прэм’ера аднайменнага фільма павінная была прайсці праз некаторы час пасля рэферэндуму 1995 года, але так і не адбылася праз знікненне адзінай копіі фільма. Пазней яна нібыта знайшлася, але ў шырокі пракат фільм ужо не выйшаў. Адбылося толькі некалькі абмежаваных паказаў у Мінску і Маскве.
* Нягледзячы на тэматыку, аповесць (як і згаданыя вышэй) друкуюцца ў шматтомных выданнях твораў Васіля Быкава.
* У ліпені 2020 года «Беларусьфільм» выклаў у сацыяльных сетках адлічбаваную поўную версію экранізацыі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Пра твор на сайце karotkizmest.by
* «На чорных лядах» на сайце «Беларускай Палічцы»
* «Беларусьфильм» выложил в Сеть фильм о восстании против коммунистов
* Пра твор «На Чорны лядах» на сайце «Архивы Беларуси»
* З’явілася адрэстаўраваная версія фільма «На чорных лядах» (Відэа) (budzma.by)

Катэгорыя:Творы Васіля Быкава
Катэгорыя:Кнігі 1995 года
Катэгорыя:Творы на беларускай мове
Катэгорыя:Апавяданні
Караліна Мацкевіч

**Каралíна Мацкéвіч** (1966, Мінск, Беларусь) — беларуская і брытанская біблеістка, доктарка біблеістыкі, дзяячка беларускай дыяспары ў Вялікабрытаніі.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі Дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі (сёння Дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт). У канцы 80-х — пачатку 90-х была актывісткай «Талакі», каардынатаркай Канфедэрацыі беларускіх суполак, працавала ў рэдакцыі часопіса «Унія». Караліна Мацкевіч вывучала тэалогію ў Лонданскім місіянерскім інстытуце і Каталіцкім інстытуце ў Парыжы. Абараніла дысертацыю па біблейскай крытыцы ў Шэфілдскім універсітэце. Выкладае ў Гітрапскім каледжы біблеістыкі Лонданскага ўніверсітэта. З’яўляецца адказнай экзаменатаркай Міжнароднага бакалаўрыята па беларускай літаратуры. Член Бібліятэчнай рады Скарынаўскай бібліятэкі-музея ў Лондане.

Шмат перакладае з розных моў, разам з У. Гарбацкім удзельнічае ў стварэнні беларуска-французскага слоўніка.

## Узнагароды 
Узнагароджана медалём Ордэна Пагоні (2024).

## Бібліяграфія 
;Кнігі
* Karalina Matskevich, The Construction of Gender and Identity in Genesis: The Subject and the Other. T&T Clark, 2019. ISBN 9780567695512.
;Артыкулы
* Mother’s Land, the Land of the Shadow: Binary Structures and the Feminine in the Jacob Narrative (Gen. 25:19-37:1), in P. Hardwick and D. Kennedy (eds.), The Survival of Myth: Innovation, Singularity and Alterity (Cambridge: Cambridge Scholars, 2010), pp.&nbsp;5–30.
* Double-plotting in the Garden: Stylistics of Ambiguity in Genesis 2-3, in K. Vermeulen and E. Hayes (eds.), Doubling and Duplicating in the Book of Genesis (Eisebrauns, 2016).
* Journeys on the Other Side with Babkoŭ, Leśmian and Carroll, in Jim Dingley (ed.), Between the Lands. From Poland to Russia via Belarus and Ukraine: a journey through cinema, history, literature, memory and music.
* Abraham’s Offering in Genesis 22:1-19: Journey of a Symbol (па-беларуску), in I. Dubianetskaya, A. McMillin, H. Sahanovic (ed.), Your Sun Shall Never Set Again, and Your Moon Shall Wane No More, 2009.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1966 годзе
Катэгорыя:Беларусы ў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінску
Катэгорыя:Беларуская бібліятэка і музей імя Францыска Скарыны
Катэгорыя:Багасловы Беларусі
Катэгорыя:Біблеісты Беларусі
Царковішчанскі сельсавет

Назву **Царко́вішчанскі сельсавет** маюць:

* Царковішчанскі сельсавет — назва Каліноўскага сельсавета Бялыніцкага раёна Магілёўскай вобласці ў 1924—1929 гадах
* Царковішчанскі сельсавет — назва Пралетарскага сельсавета Касцюковіцкага раёна Магілёўскай вобласці ў 1924—1936 гадах
Мыйзакюла

**Мыйзакюла** () — горад у паўднёвай частцы Эстоніі, у воласці Мульгі павета Вільяндзімаа. Горад без муніцыпальнага статусу (унутрываласны горад). Па дадзеных перапісу насельніцтва 2011 года ў горадзе пражывалі 825 чалавек, з іх 750 (90,9 %) — эстонцы. У горадзе працуе машынабудаўнічы завод (пераемнік мыйзакюласкага філіяла «Талэкса»). Колькасць яго работнікаў станам на 31 сакавіка 2020 года была 24 чалавекі.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Эстоніі
Манастырскі востраў (Санкт-Пецярбург)

**Манастырскі востраў** () — востраў, які сфарміраваўся пры будаўніцтве Абводнага канала і спрамлення ўчастка ракі Манастырка; усходні бераг з-за падсыпкі грунта высунуты ў бок Нявы. Даўжыня ўздоўж Абводнага канала каля 1 км, плошча каля 0,5 км². Назва ад размешанага тут Аляксандра-Неўскага манастыра (з 1797 года Аляксандра-Неўская лаўра).

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Астравы дэльты Нявы
Сампсоніеўскі сабор

**Сампсоніеўскі сабор** — праваслаўны сабор у Санкт-Пецярбургу, які знаходзіцца па адрасе Вялікі Сампсоніеўскі праспект, д. 41. Пабудаваны ў 1728—1740 гадах (аўтар невядомы) на месцы драўлянай царквы ў памяць перамогі пад Палтавай, атрыманай 27 чэрвеня 1709 года (у дзень святога Сампсонія). Кампазіцыя сабора ўласцівая старажытнарускаму дойлідству: да памяшкання царквы, перакрытага зводам і завершанага высокім гранёным барабанам (4 малыя барабаны пабудаваны ў 1761 годзе), з заходняга боку прымыкаюць трапезная і шматярусная шатровая званіца, завершаная цыбулінкай, на бакавых фасадах адкрытыя галерэі. У інтэр’еры 5-ярусны разны драўляны іканастас.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Храмы Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Саборы Расіі
Заечы востраў (Санкт-Пецярбург)

**Заечы востраў** (, пераклад фінскай назвы вострава Янісары — ) — востраў у самым шырокім месцы вусця Нявы, дзе яна падзяляецца на 2 рукавы (Вялікую і Малую Няву).

Даўжыня — 750 метраў, шырыня — каля 400 метраў. Адасоблены ад Петраградскага вострава Кронверкскім пралівам (Кронверкскай пратокай). У шведскіх крыніцах XVII стагоддзя востраў называўся Люст-гольм («Вясёлы востраў») альбо Люстэйланд («Вясёлая зямля»). 16(27) мая 1703 года па прыказу Пятра Першага была закладзена крэпасць Санкт-Пецярбург, назва якой хутка распаўсюдзілася на горад, а крэпасць пасля будаўніцтва Петрапаўлаўскага сабора пачала называцца Петрапаўлаўскай. У XVIII стагоддзі афіцыйная называўся Крэпасным востравам, аднак назва не прыжылася. Сучаснае аблічча набыў у канцы XIX стагоддзя, калі былі засыпаны рвы, якія адасаблялі Аляксееўскі і Іаанаўскі равеліны ад крэпасці. Ля падножжа сцен крэпасці створаны пляжы.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1 

Катэгорыя:Астравы дэльты Нявы
Катэгорыя:Петрапаўлаўская крэпасць
Пралетарскі сельсавет (Касцюковіцкі раён)

**Пралета́рскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Касцюковіцкага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Пралетарскае.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Царковішчанскі сельсавет** у складзе Касцюковіцкага раёна Калінінскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Царковішча. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Магілёўскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Касцюковіцкім раёне БССР. У 1936 годзе цэнтр сельсавета перайменаваны ў Пралетарскае, сельсавет перайменаваны ў Пралетарскі. З 20 лютага 1938 года ў складзе Магілёўскай вобласці. 8 снежня 1959 года да сельсавета далучана частка скасаванага Пячарскага сельсавета (11 населеных пунктаў: Валынеж, Зацішша, Калодзезькі, Камень, Лесавы, Падцеханічы, Пячары, Цеханічы, Фралоўка, Шчарбакоўка і Янгелаўка), таксама ў склад сельсавета з Забычанскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (вёскі Антонаўка, Вялікая Валаскоўня і Малая Валаскоўня). На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 25 населеных пунктаў. У сакавіку 1977 года скасаваны вёска Малая Валаскоўня (злілася з вёскай Вялікая Валаскоўня) і пасёлак Багатыр (зліўся з вёскай Валынеж), 25 сакавіка 2008 года — пасёлак Шчарбакоўка.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2009 чалавек, з іх 95,8 % — беларусы, 3,4 % — рускія, 0,6 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 1565 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Крымская калона

**Крымская калона** () — помнік у горадзе Пушкін (Санкт-Пецярбург). Пабудавана ў 1777 годзе ў выглядзе тасканскай калоны (архітэктар Я. А. Брус) з сібірскага мармуру і называлася Сібірскай калонай; у 1783 годзе ў памяць пра далучэнне Крыма да Расіі атрымаў назву Крымская калона. У 1785 годзе ўпрыгожана бронзавай кампазіцыяй (скульптар Г. І. Казлоў), якая нагадвае турэцкія і татарскія даспехі. Вышыня — 11,4 м.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Калоны Расіі
Катэгорыя:Помнікі Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Пушкін (горад)
Марсава поле

**Марсава Поле**:
* Марсава поле (Парыж)
* Марсава поле (Рым)
* Марсава поле (Санкт-Пецярбург)
Крукаў канал

**Крукаў канал** () — адзін з каналаў у Санкт-Пецярбургу.

Гакаў канал пракапаны ад Адміралцейскага канала ў раёне цяперашняй плошчы Працы да Фантанкі. Першапачаткова пракапаны ў 1719—1720 гадах ад Нявы да Мойкі ў транспартных мэтах. З 1738 года — сучасная назва па імі падрадчыка Сямёна Крукава. Пры будаўніцтве Благавешчанскага моста частка, якая праходзіла праз цяперашнюю плошчу Працы, была закладзеная ў трубу, якая захавалася да нашых дзён.

Даўжыня канала 1015 метраў, сярэдні расход вады 0,6—1 м³/с. У 1801—1807 гадах пабудаваны гранітныя набярэжныя. Забудова набярэжнай — канца XVIII — пачатку XX стагоддзяў. У доме 23 у розныя гады жыў і памёр А. В. Сувораў, у доме 11/43 у 1818 годзе жыў В. А. Жукоўскі, у 1865—1868 гадах — М. П. Мусаргскі.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1 

Катэгорыя:Рэкі і каналы Санкт-Пецярбурга
Варшаўскі вакзал (Санкт-Пецярбург)

**Варшаўскі вакзал** () — былы чыгуначны вакзал Санкт-Пецярбурга, знаходзіцца на набярэжнай Абводнага канала, 118. Пабудаваны ў 1851 годзе. Першы ўчастак чыгункі даўжынёй 44,6 км да царскай рэзідэнцыі ў Гатчыне адкрыты ў лістападзе 1858 годзе. У 1859 годзе чыгунка падоўжана да Пскова (273 км), у 1862 годзе — да Варшавы. Асобная лінія была пракладзена да прускай мяжы (Вержбалава), яна злучала Санкт-Пецярбург са сталіцамі еўрапейскіх дзяржаў. У 1857—1860 гадах у выніку рэканструкцыі (арх. П. Сальмановіч) узведзены новы будынак і 2 каменныя дамы для службоўцаў (1 захаваўся).

У часы СССР з Варшаўскага вакзала адпраўляліся цягнікі ў Прыбалтыку, Заходнюю Украіну, а таксама міжнародныя (у Берлін, Варшаву, Прагу). Таксама адпраўляліся электрацягнікі лужскага і прыбалтыйскага кірункаў.

15 мая 2001 года вакзал быў закрыты на рэканструкцыю, цягнікі прыгарадных і далёкіх зносін былі пераведзеныя на іншыя вакзалы. У 2011—2012 гадах кантактная падвеска на Варшаўскай лініі (да ст. Бранявая) была часткова дэмантаваная, у 2013 годзе былі цалкам прыбраныя апоры кантактнай сеткі. У 2012—2013 гадах платформа Корпусная Шаша і рэйкі былі цалкам разабраны. Прыгарадныя цягнікі былі цалкам пераведзеныя на Балтыйскі вакзал. Станам на канец 2020 года пероны і пад’язныя пуці вакзала цалкам забудаваны жылымі шматкватэрнымі комплексамі. З існуючай аснасткі застаўся будынак вакзала, цяпер гандлёвы цэнтр, два пакгаўзы і воданапорная вежа.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вакзалы Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:З’явіліся ў 1851 годзе
Эцьен Марыс Фальканэ

**Эцьен Марыс Фальканэ** (фр. Étienne Maurice Falconet, ,  — , там жа) — французскі скульптар, у сваіх творах ўвасобіў эмацыйна-лірычную лінію еўрапейскага класіцызму XVIII стагоддзя.

Вучыўся ў свайго дзядзькі, мармуршчыка па прафесіі, затым працаваў пад кіраўніцтвам прыдворнага скульптара-партрэтыста Жана-Батыста Лемуана, адначасова вывучаючы ў Версальскім парку працы вядомых французскіх майстроў. У 1744 годзе прыняты ў Парыжскую Акадэмію за пададзеную на конкурсе скульптурную групу «Мілон Кратонскі»; у 1754 годзе за выкананне гэтай групы ў мармуры атрымаў званне акадэміка. У гэтым раннім творы, як і ў шэрагу іншых работ, Фальканэ захаваў уласцівую пластыцы барока дынаміку і тэатральнасць, адначасова імкнучыся да класіцыстычная яснасці формы.
Юрый Мацвеевіч Фельтэн

**Юрый Мацвеевіч Фельтэн** (ням. Georg Friedrich Veldten; -) — архітэктар, атрымаў адукацыю ў Германіі, быў пры архітэктары Растрэлі памочнікам па ўзвядзенню Зімняга палаца і стаў вядучым архітэктарам у Канторы ад будынкаў Яе Імператарскай Вялікасці дамоў і садоў, а з 1764 г. выкладаў архітэктуру ў Акадэміі мастацтваў. У 1772 годзе быў узведзены ў званне акадэміка, у 1785 годзе абраны ў ад’юнкт-рэктары Акадэміі і ў 1789 годзе стаў яе дырэктарам.

Па ідэі і па чарцяжах Фельтэна была створана машына для перамяшчэння Гром-каменя, які стаў асновай пастамента статуі Пятра Вялікага работы Эцьена Фальканэ.
Марсава поле (Санкт-Пецярбург)

**Марсава поле** (; да пачатку XIX стагоддзя Праменад, Пацешнае поле, Царыцын луг, у 1918—1940 гадах плошча Ахвяр Рэвалюцыі) — плошча Санкт-Пецярбурга паміж вуліцай Міліённай, набярэжнай Лябяжага канала і набярэжнай ракі Мойкі. Названа ў гонар старажытнарымскага бога вайны Марса. Узнікла на асушаным балоце паблізу Летняга саду ў 1-й палове XVIII стагоддзя як месца прагулак, феерверкаў («пацешных агнёў»), ваенных парадаў (адсюль назва). У 2-й палове XVIII стагоддзя ў ансамбль Марсавага поля ўвайшлі Мармуровы палац, дом Салтыкова, будынак Галоўнай аптэкі на Міліённай вуліцы. У 1797—1800 гадах пабудаваны Інжынерны замак. У 1799 годзе на беразе ракі Мойкі ўсталяваны абеліск «Перамогам Румянцава» (у 1818 годзе перанесены на Васільеўскі востраў), у 1801 годзе — помнік А. В. Сувораву (цяпер на Сувораўскай плошчы). У 1817—1821 гадах былы будынак Ламбарда (арх. Ю. М. Фельтэн) перабудаваны пад казармы Паўлаўскага палка (арх. В. П. Стасаў). У 1823 годзе пабудаваны дом Адаміні.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Сады і паркі паводле алфавіта
Катэгорыя:Сады і паркі Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Карл Росі
Катэгорыя:Славутасці Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Плошчы Цэнтральнага раёна Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Плошчы Санкт-Пецярбурга паводле алфавіта
Чэмпіянат Беларусі па гандболе 1996/1997

**Чэмпіянат Беларусі па гандболе 1996/1997** — 5-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па гандболе.

## Выніковае размеркаванне месцаў 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Беларуская федэрацыя гандбола
* Спіс прызёраў чэмпіяната Беларусі па гандболе
* ИСТОРИЯ ЧЕМПИОНАТОВ РЕСПУБЛИКИ БЕЛАРУСЬ ПО ГАНДБОЛУ

1997
Катэгорыя:1996 год у гандболе
Катэгорыя:1997 год у гандболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1996 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1997 годзе
Маскоўскі праспект (Санкт-Пецярбург)

**Маскоўскі праспект** (да 1956 года Царскасельскі, Абухаўскі, Забалканскі, Міжнародны, праспект І. В. Сталіна) — магістральная вуліца ў Санкт-Пецярбургу, чацвёртая па працягласці магістраль горада (пасля Сафійскай вул., пр. Абухаўскай Абароны і пр. Энгельса). Злучае Сянную плошчу ў цэнтры горада з плошчай Перамогі на яго паўднёвай ускраіне. Па адлегласці паміж цэнтрамі гэтых плошчаў даўжыня праспекта складае 9,3 кіламетра. Пракладзены ў 1-й чвэрці XVIII стагоддзя.

## Аб’екты 
* Пецярбургскі дзяржаўны ўніверсітэт шляхоў зносін (д.9)
* Новадзявочыя могілкі (Санкт-Пецярбург)

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Праспекты Санкт-Пецярбурга
Кузьмінскі чыгуначны мост

**Кузьмінскі чыгуначны мост** — аднапуцявы чыгуначны развадны мост цераз Няву вертыкальна-пад’ёмнага тыпу. Па гэтым мосце праходзіць адзін пуць двухпуцявой чыгуначнай лініі ад Санкт-Пецярбурга (Ладажскі вакзал) на Горы.

Па мосце праходзіць мяжа Кіраўскага і Усевалажскага раёнаў Ленінградскай вобласці.

Мост цераз Няву меркавалася пабудаваць у рамках будаўніцтва чыгункі Петраград — Рыбінск. Гэтую чыгунку пачалі будаваць у 1916 годзе, тады ж быў закладзены і гэты мост. Пасля заканчэння Першай сусветнай і Грамадзянскай войнаў завяршэнне будаўніцтва моста было прызнана немэтазгодным. Будаўніцтва моста аднавілася падчас савецка-фінляндскай вайны і было завершана ў 1940 годзе. Мост атрымаў назву ад вёскі Кузьмінка, якая знаходзіцца паблізу, і з’яўляецца часткай чыгуначнай лініі Занеўскі Пост — Горы. З тых часоў Кузьмінскі мост стаў другім (пасля Фінляндскага) чыгуначным пераходам цераз Няву.

Восенню 1941 года пры адступленні Чырвонай Арміі мост быў падарваны і часткова перакрыў неўскі фарватар. Лінія фронту праходзіла па рацэ Нява ў гэтым месцы з верасня 1941 па студзень 1944 года. Пасля вайны мост быў адноўлены.

Катэгорыя:Масты цераз Няву
Катэгорыя:Развадныя масты
Катэгорыя:Чыгуначныя масты Расіі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Ленінградскай вобласці
Ладажскі мост

**Ла́дажскі мост** () — развадны мост цераз раку Няву ў Ленінградскай вобласці, размешчаны за 6 км ад яе вытока, з’яўляецца першым па цячэнні Нявы.
Мост размяшчаецца побач з вёскай Мар’іна Кіраўскага раёна Ленінградскай вобласці на 40 км аўтамабільнай дарогі Санкт-Пецярбург — Мурманск (федэральная траса «Кола»).

Мост мае 9 пралётаў. Чатыры з іх перакрытыя жалезабетоннымі разразнымі бэлькамі, чатыры рэчышчавыя — неразрэзнай сталёвай бэлькай з суцэльнай сценкай, паралельнымі паясамі і артатропнай плітой праезжай часткі, а адзін — развадны ля правага берага. Апоры выкананы з жалезабетону з гранітнай асадкай.

Мост быў пабудаваны ў перыяд з 1978 год па 1983 год па праекце архітэктара Ю. І. Сініцы і інжынераў А. І. Кецлаха і А. Ю. Русінава. У 1981 годзе быў адкрыты рух па адной палове моста — па дзвюх палосах, цалкам мост быў здадзены ў эксплуатацыю ў 1983 годзе.

Катэгорыя:Масты цераз Няву
Катэгорыя:Развадныя масты
Катэгорыя:Масты Расіі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Ленінградскай вобласці
Сарычаў

**Сарычаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Гаўрыла Андрэевіч Сарычаў (1763—1831) — расійскі мараплавец, географ, гідрограф.
* Юрый Аляксеевіч Сарычаў (1953—1997) — беларускі акцёр і рэжысёр.
Вуліца Рубінштэйна (Санкт-Пецярбург)

**Вуліца Рубінштэйна** () — вуліца ў Санкт-Пецярбургу, праходзіць ад Неўскага праспекта да Загараднага праспекта.

Гісторыя вуліцы бярэ свой пачатак у 1740-х гадах, калі быў пракладзены праезд ад Неўскай перспектывы да Загараднай дарогі. Праезд з’явіўся на месцы сцежкі-прасекі, якая праходзіла ад Троіца-Сергіеўскага падворка да Вялікай Загараднай дарогі. Спачатку яго называлі Галоўкінскім завулкам (ад імя канцлера Г. І. Галоўкіна, дача якога знаходзілася паблізу; па іншых даных — Галавін завулак ад імя домаўладальніка графа Ф. А. Галавіна).

У 1798 годзе праезд атрымаў назву Троіцкага завулка. З 1887 года — Троіцкая вуліца.

Сваю сучасную назву вуліца атрымала ў 1929 годзе ў гонар кампазітара Антона Рыгоравіча Рубінштэйна, які жыў у доме 38.

З сярэдзіны 2000-x гадоў на вуліцы адкрылася вялікая колькасць папулярных бараў і рэстаранаў.

Катэгорыя:Вуліцы Санкт-Пецярбурга
Помнік Сувораву (Санкт-Пецярбург)

**Помнік Сувораву** — помнік рускаму военачальніку, генералісімусу Аляксандру Васільевічу Сувораву ў Санкт-Пецярбургу.

Знаходзіцца на Сувораўскай плошчы насупраць Марсава поля і Троіцкага моста, паміж Мармуровым палацам і домам графа Салтыкова.

## Гісторыя 
Помнік А. В. Сувораву быў устаноўлены па загадзе імператара Паўла I, падчас валадарання якога палкаводзец здзейсніў свой знакаміты паход у Італію, за што і атрымаў тытул «князь Італійскі». Помнік быў замоўлены, спраектаваны і зацверджаны яшчэ пры жыцці Суворава.

На круглым гранітным пастаменце помніка размешчаны надпіс: «Князь Італійскі, граф Сувораў-Рымнікскі. 1801 г.».

Аўтарства помніка належыць скульптару М. І. Казлоўскаму, які працаваў над манументам з 1799 па 1801 год. Фігура А. В. Суворава выканана з бронзы. Помнік не мае партрэтнага падабенства з фельдмаршалам. Скульптар стварыў алегарычную фігуру ў вобразе бога вайны Марса, у старажытнарымскіх даспехах, у шлеме, з паднятым мячом у правай руцэ і са шчытом у левай (у жыцці Сувораў быў невысокага росту і хударлявага целаскладу). Такі падыход у поўнай меры адлюстроўвае эстэтыку ранняга этапу развіцця рускага класіцызму. Урачыстае адкрыццё помніка адбылося 5 (17) мая 1801 года. Да гэтага часу ні Суворава, ні Паўла не было ў жывых; на адкрыцці прысутнічалі іх сыны, князь Аркадзь Сувораў і Аляксандр I.

Помнік Сувораву — першы ў Расіі помнік некаранаванай асобе. Да гэтага ў Расіі помнікі ўзводзілі толькі царам і імператарам.

Мадэль помніка Сувораву захоўваецца ў маскоўскай Траццякоўскай галерэі.

Катэгорыя:Скульптуры паводле алфавіта
Катэгорыя:Бронзавыя скульптуры
Катэгорыя:Перамешчаныя будынкі і збудаванні
Катэгорыя:Помнікі Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Аляксандр Васільевіч Сувораў
Міхаіл Іванавіч Казлоўскі

**Міхаіл Іванавіч Казлоўскі** (; 26 кастрычніка [6 лістапада] 1753,  — 18 [30] верасня 1802, ) — рускі скульптар, акадэмік Імператарскай Акадэміі мастацтваў.

Нарадзіўся ў 1753 годзе ў сям’і флоцкага трубача. Атрымаў выхаванне ў Санкт-Пецярбургскай Акадэміі мастацтваў, у якой яго найбліжэйшымі настаўнікамі былі прафесары Нікаля-Франсуа Жыле і Антон Паўлавіч Ласенка. Атрымліваў узнагароды Акадэміі мастацтваў: вялікі сярэбраны (1771), малы залаты (1772), вялікі сярэбраны і вялікі залаты (1773). Быў выпушчаны мастаком скульптуры з атэстатам 1-й ступені са шпагай.

Па заканчэнні курса (1773), стаў пенсіянерам акадэміі, быў адпраўлены ў Рым (з 1774 па 1779 год) і ў Парыж (з 1779 па 1780 год).

Вярнуўшыся ў Расію ў 1782 годзе, за скульптурную групу «Юпітэр з Ганімедам», вылепленую за мяжой, быў прызнаны «прызначаным у акадэмікі». З 1788 па 1797 год знаходзіўся зноў у Парыжы, дзе яму было даручана наглядаць за пенсіянерамі, адпраўленымі туды акадэміяй мастацтваў. У 1794 годзе збудаваны ў званне акадэміка, як мастак, ужо даказаў сваю таленавітасць, атрымаў званне прафесара. З 1794 года да канца свайго жыцця выкладаў скульптуру ў акадэміі. Памёр у 1802 годзе.

Катэгорыя:Скульптары Расійскай імперыі
Клагенфурцкі ўніверсітэт

**Клагенфурцкі ўніверсітэт** (), таксама **Альпійска-Адрыятычны ўніверсітэт Клагенфурта** () — аўстрыйская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Клагенфурт.

## Агульная характарыстыка 
Першапачаткова заснаваны ў 1970 годзе і адноўлены ў 1993 годзе, універсітэт сёння мае факультэты гуманітарных і сацыяльных навук, менеджменту і эканомікі, тэхнічных навук і міждысцыплінарных студый. Ён займае 48-е месца па ўсім свеце ў рэйтынгу маладых універсітэтаў 2021 года.

Універсітэт размешчаны за 30 км ад Славеніі і за 60 км ад мяжы з Італіяй і падтрымлівае двухмоўе і шматмоўе, асабліва ў кантэксце славенскай меншасці ў Карынтыі. Разам з Універсітэтам Бальцана (Італія) і Універсітэтам Фрыбурга (Швейцарыя) ён уваходзіць у лік трох самых паўднёвых нямецкамоўных універсітэтаў.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Аўстрыі
Ліхула

**Ліхула** () — горад у воласці Ляэнэрана павета Пярну, Эстонія.

Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў 2017 года ўваходзіў у склад воласці Ліхула (ліквідаваная) павета Ляэнэмаа і быў яе адміністрацыйным цэнтрам. Размешчаны на захадзе Эстоніі. За 113 км ад Таліна па шашы, да павятовага цэнтра — горда Пярну — 57 км. Плошча 4,19 км², шчыльнасць насельніцтва — 283,1 чал./км². Вышыня над узроўнем мора — 19 метраў.

На паўночны захад ад Ліхула праходзіць дарога Талін-Віртс, ад яе адыходзіць дарога на Пярну. Галоўная вуліца горада — Талінская шаша — праходзіць праз увесь горад з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад, яе працягласць складае 20 кіламетраў.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Эстоніі
Венскі эканамічны ўніверсітэт

**Венскі эканамічны ўніверсітэт** () — аўстрыйская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у Вене.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня была заснавана 1 кастрычніка 1898 года як Імператарская і каралеўская акадэмія экспарту і была прызначана для забеспячэння прафесійнай падрыхтоўкі будучых бізнесменаў і, такім чынам, стымулявання эканомікі Аўстра-Венгерыі. Прафесійная школа хутка ператварылася ў аўтарытэтную навучальную ўстанову, якой у 1919 годзе быў прысвоены статус паўнавартаснай вышэйшай навучальнай установы. У той час вучэльня была перайменавана ў Вышэйшую школу знешняга гандлю. Курс навучання, які вёў да атрымання ступені дыпламаванага спецыяліста, прадугледжваў падрыхтоўку да экспартнага і банкаўскага бізнесу і быў вельмі практыка арыентаваным, якія ўключаў курсы дзелавога адміністравання, эканомікі, права і інш. У 1930 годзе Вышэйшай школе знешняга гандлю было прадастаўлена права прысвойваць доктарскія ступені.

Пасля Другой сусветнай вайны вучэльня пашырыла свае даследчыя магчымасці. У той час яна пачала станавіцца вельмі важнай установай у аўстрыйскім грамадстве; большасць топ-менеджэраў і многія палітыкі атрымалі тут вышэйшую адукацыю. З 1966 года вучэльня пачала прапаноўваць больш тэарэтычныя курсы вывучэння эканомікі. У 1975 годзе ВНУ была перайменавана ў Венскі эканамічны ўніверсітэт. У той жа час колькасць студэнтаў стала рэзка павялічвацца. У 1983 годзе ўніверсітэт пераехаў у кампус ў 9-й акрузе Вены. З-за далейшага павелічэння колькасці студэнтаў у 1990-я гады кампус стаў занадта маленькім. У выніку ў 2-м раёне Вены прыйшлося пабудаваць новыя ўніверсітэцкія цэнтры. Новы кампус быў адкрыты ў кастрычніку 2013 года побач з Венскім выставачным цэнтрам.

Сёння ва ўніверсітэце навучаецца больш за 20 000 студэнтаў і маецца больш за 400 даследчыкаў і выкладчыкаў, у тым ліку каля 90 штатных прафесараў. ВНУ усё часцей прыцягвае студэнтаў з-за межаў Аўстрыі, у асноўным з Цэнтральнай і Усходняй Еўропы.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Аўстрыі
Рапіна

**Рапіна** () — горад на паўднёвым усходзе Эстоніі ў павеце Пылвамаа. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам воласці Рапіна. 

## Месцазнаходжанне 
Размешчаны на рацэ Выханду, за 6 км ад яе ўпадзення ў Пскоўскае возера. 

## Гісторыя 
У XVIII стагоддзі мыза Рапін (ням. Rappin) належала дваранскаму сямейству Лёвенвольдэ, у XIX стагоддзі перайшла ва ўласнасць сямейства Рыхтэраў, пры якіх у 1842 годзе быў пабудаваны галоўны будынак у стылі класіцызму. Пейзажны парк разбіў Вальтэр Энгельгарт. 

У 1950—1962 гадах Рапіна быў цэнтрам Рапінаскага раёна.

## Насельніцтва 

Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
ImageSize = width:600 height:320
PlotArea = left:50 bottom:50 top:20 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:4
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
ScaleMajor = unit:year gridcolor:linegrey increment:3 start:0
ScaleMinor = unit:year gridcolor:linegrey2 increment:1 start:0
PlotData=
  color:cobar width:30 align:left 
  bar:1970 from:0 till:2.646
  bar:1979 from:0 till:3.247
  bar:1989 from:0 till:3.488 color:cobar2
  bar:2000 from:0 till:2.967
  bar:2011 from:0 till:2.455
  bar:2014 from:0 till:2.363
  bar:2015 from:0 till:2.312
  bar:2016 from:0 till:2.235
  bar:2017 from:0 till:2.197
  bar:2018 from:0 till:2.173
  bar:2019 from:0 till:2.149
  bar:2020 from:0 till:2.118
  bar:2021 from:0 till:2.066
PlotData=
  bar:1970 at: 2.646 fontsize:S text: 2.646 shift:(-16,5)
  bar:1979 at: 3.247 fontsize:S text: 3.247 shift:(-16,5)
  bar:1989 at: 3.488 fontsize:S text: 3.488 shift:(-16,5)
  bar:2000 at: 2.967 fontsize:S text: 2.967 shift:(-16,5)
  bar:2011 at: 2.455 fontsize:S text: 2.455 shift:(-16,5)
  bar:2014 at: 2.363 fontsize:S text: 2.363 shift:(-16,5)
  bar:2015 at: 2.312 fontsize:S text: 2.312 shift:(-16,5)
  bar:2016 at: 2.235 fontsize:S text: 2.235 shift:(-16,5)
  bar:2017 at: 2.197 fontsize:S text: 2.197 shift:(-16,5)
  bar:2018 at: 2.173 fontsize:S text: 2.173 shift:(-16,5)
  bar:2019 at: 2.149 fontsize:S text: 2.149 shift:(-16,5)
  bar:2020 at: 2.118 fontsize:S text: 2.118 shift:(-16,5)
  bar:2021 at: 2.066 fontsize:S text: 2.066 shift:(-16,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(180,30)

## Эканоміка 
У Рапіна працуе адна з найстарэйшых дзеючых папяровых фабрык Еўропы, а таксама школа садаводства.

Катэгорыя:Гарады Эстоніі
Катэгорыя:Пылвамаа
Харламаў мост

**Харламаў мост** () — аўтадарожны арачны мост цераз канал Грыбаедава ў Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Казанскі і Спаскі астравы. Агульная даўжыня 16,9 (32,3) м.

Размешчаны па восі праспекта Рымскага-Корсакава. У размешчаным побач з мостам доме Валька (наб. Канала Грыбаедава, 104/25) пасяліўся пасля прыезду ў Пецярбург у 1816 годзе А. С. Грыбаедаў. Многія даследчыкі творчасці Ф. М. Дастаеўскага лічаць, што менавіта гэты дом паслужыў прататыпам дома бабулькі-працэнтніцы ў рамане «Злачынства і пакаранне». Вышэй па цячэнні знаходзіцца Львіны мост, ніжэй — Нова-Мікольскі мост. Найбліжэйшая станцыя метрапалітэна (900 м) — «Садовая».

Катэгорыя:Масты цераз канал Грыбаедава
Катэгорыя:Жалезабетонныя масты
Катэгорыя:Арачныя масты
Каменны мост (Санкт-Пецярбург)

**Каменны мост** () — аўтадарожны арачны мост цераз канал Грыбаедава ў Адміралцейскім / Цэнтральным раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Казанскі і Спаскі астравы. Гэта адзін з найстарэйшых пецярбургскіх мастоў, якія захаваліся, прыклад мостабудаўнічага мастацтва 1760-х гадоў. Адзін з нямногіх пецярбургскіх мастоў, які за сваю больш чым двухвекавую гісторыю не быў рэканструяваны. З’яўляецца помнікам архітэктуры федэральнага значэння і ахоўваецца дзяржавай. Размешчаны па восі Гарохавай вуліцы. Вышэй па цячэнні знаходзіцца Мучны мост, ніжэй — Дзямідаў мост. Найбліжэйшая станцыя метрапалітэна (500 м) — «Садовая». 20 жніўня 1739 года масту была прысвоена назва Сярэдні, ад былой назвы Гарохавай вуліцы. Але гэтая назва практычна не выкарыстоўвалася. Сучасная назва вядома з 1769 года.

Катэгорыя:Масты цераз канал Грыбаедава
Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі
Катэгорыя:Каменныя масты
Катэгорыя:Арачныя масты
Пышнянскі сельсавет

**Пышня́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лепельскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Пышна.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Лепельскага раёна Барысаўскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Полацкай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Лепельскім раёне БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Лепельскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 20 мая 1960 года да сельсавета далучана частка скасаванага Зацякляскага сельсавета (3 населеныя пункты: Зацякляссе, Мядзвёдаўка і Селішча), 18 сакавіка 1963 года — частка скасаванага Весніцкага сельсавета (10 населеных пунктаў: Антунова, Ветча, Казімірова, Лагі, Малыя Дольцы, Мацюшы, Мірны, Новая Жызнь, Пуцілкавічы і Храмёнкі). 9 ліпеня 1965 года ў склад Стайскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (Зацякляссе, Мядзвёдаўка і Селішча). 30 ліпеня 1966 года 10 населеных пунктаў былога Весніцкага сельсавета (Антунова, Ветча, Казімірова, Лагі, Малыя Дольцы, Мацюшы, Мірны, Новая Жызнь, Пуцілкавічы і Храмёнкі) перададзены ў склад адноўленага Ушацкага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Пышнянскага сельсавета 25 населеных пунктаў. 27 чэрвеня 2008 года скасавана вёска Каменка. 10 кастрычніка 2013 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Стайскага сельсавета.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 803 чалавекі, з іх 95,4 % — беларусы, 3,5 % — рускія, 0,4 % — украінцы.

## Склад 
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 23 населеныя пункты: Антонаўка, Ассё, Вялікія Пышнагоры, Забалацце, Забор’е, Закаліўе, Заполле, Зароўе, Звязда, Клеўзы, Крыўкі, Крыўцы, Малыя Пышнагоры, Навасёлкі, Навіны, Поплаўкі, Пунішча, Пышна, Савін Дуб, Саламахі, Слабодка, Студзёнка і Убярцы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лепельскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2013 годзе
Чэмпіянат Беларусі па гандболе 1999/2000

**Чэмпіянат Беларусі па гандболе 1999/2000** — 8-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па гандболе.

## Выніковае размеркаванне месцаў 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Беларуская федэрацыя гандбола
* Спіс прызёраў чэмпіяната Беларусі па гандболе
* ИСТОРИЯ ЧЕМПИОНАТОВ РЕСПУБЛИКИ БЕЛАРУСЬ ПО ГАНДБОЛУ

2000
Катэгорыя:1999 год у гандболе
Катэгорыя:2000 год у гандболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1999 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2000 годзе
Абрам Фёдаравіч Іофэ

**Абрам Фёдаравіч Іофэ** (17 (29) кастрычніка 1880, , Палтаўская губерня — , ) — савецкі фізік, арганізатар навукі, акадэмік (1920), віцэ-прэзідэнт АН СССР (1942—1945). Стваральнік навуковай школы, якая дала многіх выбітных савецкіх фізікаў, такіх як А. Аляксандраў, М. Бранштэйн, Я. Дорфман, П. Капіца, І. Кікоін, Б. Канстанцінаў, І. Курчатаў, М. Сямёнаў, Я. Фрэнкель, Г. Б. Абдулаеў і іншыя. Герой Сацыялістычнай Працы. Лаўрэат Ленінскай прэміі.
ГК Рубікон Брэст

**«Рубікон»** — былы беларускі гандбольны клуб з Брэста. На 9-м і 10-м чэмпіянатах Рэспублікі Беларусь (сезон 2000/2001 і 2001/2002) з-за фінансавай праблем каманда не падавала заяўку і не прымала ў іх удзелу. У 2002 годзе клуб спыніў існаванне з-за фінансавых праблем.

## Назва 
* Рубікон
* Універсітэт-Рубікон

## Статыстыка выступленняў 
## Галоўныя трэнеры 
* Дзмітрый Міхайлавіч Лазоўскі (1995—1997)
* Міхал Дзмітрыевіч Трафіменка (1998—2002)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Беларуская федэрацыя гандбола
* Спіс прызёраў чэмпіяната Беларусі па гандболе
* ИСТОРИЯ ЧЕМПИОНАТОВ РЕСПУБЛИКИ БЕЛАРУСЬ ПО ГАНДБОЛУ

Катэгорыя:Былыя гандбольныя клубы Беларусі
Катэгорыя:Зніклі ў 2002 годзе
Катэгорыя:Спорт у Брэсце
Акервіль

**Акервіль** () — рака на ўсходзе Санкт-Пецярбурга, левы прыток ракі Охты, упадае ў яе за 1,8 км вышэй вусця. Не суднаходная, рух маламерных суднаў па рацэ забаронены. Выцякае з балот на паўднёвы захад ад Колтушскіх вышынь. Працякае па Усевалажскім раёне Ленінградскай вобласці, Неўскаму і Чырвонагвардзейскаму раёнах Санкт-Пецярбурга. Даўжыня — 18 км, шырыня — 1,5—25 м, глыбіня ад 0,25 да 0,8 м.

У вытоках носіць назву рака Чорная і мае прыток Хумалаеў ручай.

Сістэма воднага аб’екта: Охта → Нява → Балтыйскае мора.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі і каналы Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Басейн Нявы
Сарэдыі

**Сарэ́дыі** ( — куча) — органы вегетатыўнага размнажэння некаторых высокаарганізаваных форм ліставатых і кусцістых лішайнікаў.

Утварэнні на паверхні лішайнікаў у выглядзе зярністай або падобнай на парашок масы. Маюць адну або некалькі клетак водарасці, абкружаныя гіфамі грыба. Лёгка разносяцца ветрам і ў спрыяльных умовах разрастаюцца ў новыя слаявіны.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Вегетатыўныя органы
Катэгорыя:Лішайнікі
Катэгорыя:Марфалогія грыбоў
Лагішынская раўніна

**Лагішынская раўніна** — геамарфалагічны раён Палескай нізіны, на паўднёвым захадзе Беларусі.

Тэрыторыя мяжуе з Нараўска-Ясельдзінскай нізінай на поўначы, Люсінаўскай раўнінай на захадзе, прымыкае да далін рэк Ясельда, Прыпяць, Бобрык і краявых утварэнняў раўніны Загароддзе. Выцягнута ў субшыротным напрамку на 45 км, шырыня 15-25 км.

Сучасны рэльеф утвораны дзейнасцю прыпяцкага ледавіка. Асноўную частку тэрыторыі займае водна-ледавіковая раўніна. Яна ўскладняецца комплексамі краявых ледавіковых утварэнняў каля населеных пунктаў Лагішын, Мокрая Дуброва, Сташаны, Юзафіны, Краглевічы. На захад ад пасёлка Лагішын знаходзіцца максімальная адзнака рэльефа (174 м), што адпавядае паўднёвай мяжы старажытнага ледавіковага комплексу.

Значныя плошчы занятыя тарфянымі масівамі нізіннага тыпу. Пад лесам каля 30 % тэрыторыі.

## Літаратура 
* Природа Беларуси. Энциклопедия. В 3 томах. Том 1. Земля и недра. — Минск: Беларуская энцыклапедыя, 2010. — 464 с. — ISBN 978-985-11-0472-3

Катэгорыя:Раўніны Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Пінскага раёна
Вілейская раўніна

**Вілейская раўніна** — фізіка-геаграфічны раён Заходне-Беларускай правінцыі ў паўночнай частцы Гродзенскай, Мінскай і на паўднёвым захадзе Віцебскай абласцей; адпавядае тэрыторыі геамарфалагічных раёнаў Вілейская нізіна і Крывіцкая раўніна. Распаўсюджаныя водна-ледавіковыя, другасна-марэнныя, радзей азёрна-алювіяльныя і пойменныя ландшафты.

## Геаграфія 
Вілейская раўніна мяжуе з Нарачанскай раўнінай і Свянцянскімі градамі на поўначы, Верхнебярэзінскай нізінай і Мінскім узвышшам на ўсходзе, Ашмянскім узвышшам на поўдні і захадзе. Даўжыня ў паўночна-ўсходнім напрамку каля 130 км, шырыня 40-100 км.

## Геалогія 
У тэктанічным дачыненні раўніна прымеркавана да Прыбалтыйскай монакліналі і Вілейскага пахаванага выступу Беларускай антэклізы. Антрапагенавыя (пераважна марэнныя, водна-ледавіковыя) адклады магутнасцю 80-140 м залягаюць у асноўным на дэвонскіх (на ўсходзе), а таксама на кембрыйскіх, сілурыйскіх, ардовікскіх, радзей крэйдавых (на захадзе) пародах. Асадкавы чахол складзены пародамі верхняга пратэразоя, перакрытымі адкладамі кембрыя (на захадзе), дэвону (на ўсходзе), антрапагену.

## Рэльеф 
Паверхня раўніны плоская, плоскахвалістая, слабахвалістая з абсалютнымі адзнакамі ад 150—180 м (на захадзе) да 175—200 м (на ўсходзе). Максімальная адзнака 223 м (ля вёскі Івашынавічы Вілейскага раёна), самы нізкі пункт — вусце ракі Нарач (137,4 м).

## Клімат 
Сярэдняя тэмпература студзеня −6,6 °C, ліпеня 17,6 °C. Ападкаў выпадае 656 мм у год. Вегетацыйны перыяд 188 сутак.

## Гідраграфія 
Дрэнуюць тэрыторыю р. Вілія з прытокамі Ашмянка, Ілія, Нарач, Сэрвач, Страча, Уша. На Віліі пры ўпадзенні ў яе Сэрвачы, Іліі, Касуткі — буйное Вілейскае вадасховішча. Стварэнне вадасховішча і Вілейска-Мінскай воднай сістэмы прывяло да актывізацыі эразійных і абразійных працэсаў.

## Глебы і расліннасць 
Глебы дзярнова-падзолістыя, дзярнова-падзолістыя забалочаныя, тарфяна-балотныя і інш.

Пад лесам 42 % (лясы хваёва-ялова-бярозавыя, альховыя), пад раллёй да 39 % плошчы. Балоты і лугі нізінныя, часткова асушаныя.

## Гл. таксама 
* Нарачана-Вілейская нізіна

## Літаратура 
* Природа Беларуси. Энциклопедия. В 3 томах. Том 1. Земля и недра. — Минск: Беларуская энцыклапедыя, 2010. — 464 с. — ISBN 978-985-11-0472-3

Катэгорыя:Раўніны Беларусі
Катэгорыя:Рэльеф Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Рэльеф Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:Рэльеф Мінскай вобласці
Катэгорыя:Геаграфія Вілейскага раёна
Крывіцкая раўніна

**Крывіцкая раўніна** — геамарфалагічны раён у Беларусі, размешчаны паміж Мінскім узвышшам і Свянцянскімі градамі. Марэнная раўніна з краявымі ледавіковымі ўтварэннямі выцягнута з паўднёвага захаду на паўночны ўсход на 80 км.

Раён прымеркаваны да Вілейскага пахаванага выступу Беларускай антэклізы. Падмурак ляжыць на глыбіні 300 м. Карэнныя пароды прадстаўлены глінамі, мергелямі, даламітамі дэвона. На іх паверхні распаўсюджаны катлавіны, на паўночным захадзе ў напрамку Докшыцы—Глыбокае цягнецца лагчына ледніковага выворвання і размыву.

Асноўная тэрыторыя прадстаўлена слабахвалістай марэннай раўнінай сожскага ўзросту з адноснымі вышынямі 5-7 м. Паверхня разнастаіцца камавымі ўзгоркамі, тэрмакарставымі западзінамі. Распаўсюджаны лагчыны расталых ледніковых вод. На паўднёвым захадзе раёна размешчаны марэнныя грады, утвораныя ў ашмянскую стадыю сожскага ледавіка. Рэльеф тут прадстаўлены ўзгорыста-хвалістай паверхняй з адноснымі вышынямі 20-25 м. Схілы рачных далін зрэзаны эразійнымі ірвамі і невялікімі ярамі. Пераважныя вышыні ў межах раёна 175—200 м, максімальная адзнака 223 м (в. Івашынавічы). Глыбіня расчлянення каля 5 м/км², павялічваецца на паўднёвым захадзе да 10 м/км², гушчыня расчлянення 0,2-0,3 км/км².

Раён належыць басейну р. Віліі. Найбольш значная р. Сэрвач (прыток Віліі), рэчышча якой каналізавана, глыбіня ўрэзу 10-15 м. У верхнім цячэнні рака ўпадае ў воз. Сэрвач, катлавіна яго круглявая, схілы спадзістыя, прыбярэжная зона забалочаная.

## Літаратура 
* Природа Беларуси. Энциклопедия. В 3 томах. Том 1. Земля и недра. — Минск: Беларуская энцыклапедыя, 2010. — 464 с. — ISBN 978-985-11-0472-3

Катэгорыя:Раўніны Беларусі
Катэгорыя:Рэльеф Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Рэльеф Мінскай вобласці
Катэгорыя:Геаграфія Мядзельскага раёна
Мазырска-Лельчыцкая раўніна

**Мазырска-Лельчыцкая раўніна** — фізіка-геаграфічны раён Мазырскага Палесся, размешчаны на паўднёвым захадзе Гомельскай вобласці.

Мяжуе з Сярэднепрыпяцкай нізінай на захадзе, Капаткевіцкай раўнінай на поўначы, Хойніцка-Брагінскай узвышанай раўнінай на паўночным усходзе, Камарынскай нізінай на ўсходзе, Жытомірскім Палессем (Украіна) на поўдні.

Пераважаюць абсалютныя адзнакі 150—160 м. На поўначы выдзяляецца ў рэльефе Мазырская града (221 м). Асноўную плошчу займае плоскахвалістая водна-ледавіковая раўніна. Рачная сетка прадстаўлена Прыпяццю і яе правымі прытокамі: Убарць, Славечна, Мытва, Жалонь. Лясістасць каля 60 %.

## Літаратура 
* Природа Беларуси. Энциклопедия. В 3 томах. Том 1. Земля и недра. — Минск: Беларуская энцыклапедыя, 2010. — 464 с. — ISBN 978-985-11-0472-3

Катэгорыя:Раўніны Беларусі
Катэгорыя:Рэльеф Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Геаграфія Мазырскага раёна
Катэгорыя:Геаграфія Лельчыцкага раёна
Є

**Є, є** (назва: э) — восьмая літара сучаснага ўкраінскага алфавіта, ужываецца таксама ў хантыйскім і царкоўнаславянскім алфавітах; да сярэдзіны XIX стагоддзя ўваходзіла ў сербскі алфавіт.

Ранейшае напісанне Є паходзіць з кірыліцы і ўжывалася на пачатку слоў і пасля галосных; адпавядае лігатуры (Ѥ, ѥ), якая сустракалася ў найстаражытнейшых помніках славянскага пісьменства. Такое адрозненне напісанняў Е і Є было асабліва характэрным для ўкраінскага кніжнага пісьма. Адасабленне напісання асобнай літары для Є першым з’явілася ў сербскім (у сярэдзіне XVIII стагоддзя) алфавіце, дзе выкарыстоўвалася да правапісу Вука Караджыча сярэдзіны XIX стагоддзя; заменена спалучэннем је.

## Лічбавае значэнне 
У стараславянскай і царкоўнаславянскай мовах Є мае значэнне лічбы 5.

Катэгорыя:Літары кірыліцы
Катэгорыя:Стараславянскі алфавіт
Катэгорыя:Украінскі алфавіт
Георгій Уладзіміравіч Свірыдзенка

**Георгій Свірыдзенка** (нар. , г. Мінск) — беларускі гандбаліст, заслужаны майстар спорту СССР. Чэмпіён XXIV Алімпійскіх гульняў у Сеуле (Паўднёвая Карэя). Быў у складзе зборнай каманды СССР. Чэмпіён свету сярод юніёраў 1983 гады, чэмпіён Гульняў добрай волі, чатырохразова быў Уладальнікам Кубка еўрапейскіх чэмпіёнаў, двухразовы ўладальнік Кубка кубкаў еўрапейскіх краін, уладальнік Суперкубка ў складзе каманды «СКА»-Мінск.

Першым трэнерам быў Анатоль Чукаткін. Выступаў за клуб «СКА»-Мінск (1981—1990). Як легіянер выступаў за клубы Італіі, Германіі, з 1996 года працаваў трэнерам гандбольных клубаў Германіі. З 1995 па 1996 год быў трэнерам каманды «СКА»-Мінск. Прызначаўся галоўным трэнерам зборнай каманды Рэспублікі Беларусь.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гандбалісты СССР
Катэгорыя:Гандбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ГК СКА Мінск
Катэгорыя:Гандбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры ГК СКА Мінск
Катэгорыя:Гандбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 1988 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1988 года
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад СССР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па гандболе
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Трэнеры мужчынскай зборнай Беларусі па гандболе
Катэгорыя:Ігракі ГК Блау-Вайс Шпандаў
Катэгорыя:Трэнеры ГК Блау-Вайс Шпандаў
Ы

**Ы, ы** — 28-я літара беларускага алфавіта, 29-я літара рускага алфавіта. У іншых славянскіх кірылічных алфавітах адсутнічае (у сучасных паўднёваславянскіх мовах старажытныя гукі [ы] і [і] супалі даўно, але літара Ы з сербскага і балгарскага алфавіта была выключаная толькі ў XIX стагоддзі). Выкарыстоўваецца таксама ў кірылічных пісьменнасцях неславянскіх моў.

## Гісторыя 
Паходзіць з кірыліцкай Ꙑ («еры»). У старабеларускую графіку перайшла са старажытнарускага пісьменства. Абазначала галосны гук ы (*быдло*, *тынъ*). Лічбавага значэння не мела. У рукапісах XIV—XVII стагоддзяў у сувязі з функцыянаваннем розных пісьмовых школ і выкарыстаннем розных тыпаў пісьма (устаў, паўустаў, скорапіс) ужывалася ў некалькіх варыянтах, якія памагаюць вызначаць час і месца напісання помнікаў. У XVI стагоддзі, акрамя рукапіснай, набыла друкаваную форму.

## Беларуская мова 
У сучаснай беларускай мове абазначае нелабіялізаваны галосны гук ы сярэдняга рада верхняга пад’ёму (*рызыка*, *чырвоны*). Бывае вялікая і малая, мае рукапісную і друкаваную форму.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Літары кірыліцы
Катэгорыя:Беларускі алфавіт
Катэгорыя:Рускі алфавіт
Катэгорыя:Стараславянскі алфавіт
Прэзідэнт Афганістана

**Афганістан** з’яўляўся Рэспублікай толькі ў перыяд паміж 1973 і 1996 гадамі, і з 2001 да 2021 года, у астатні час ён быў пад уладай караля, эміра і ісламскіх груповак.

Канстытуцыя Афганістана, прынятая ў 2004 годзе, гарантуе прэзідэнту ваенную і заканадаўчую ўладу з адносна слабым нацыянальным парламентам. Гэта з’яўлялася прадметам вялікіх рознагалоссяў, калі было пасяджэнне Лоя-Джырга у снежні 2003 года. Аднак, калі была сфарміравана часовая адміністрацыя, яе стваральнікі былі зацікаўлены ў забеспячэнні стабільнасці ў Афганістане.

У 2021 годзе прэзідэнт Ашраф Гані збег з краіны ў ходзе наступу «Талібану». Віцэ-прэзідэнт Амрула Салех сцвярджае, што ў сувязі з уцёкам былога прэзідэнта Ашрафа Гані з краіны ён выконвае абавязкі прэзідэнта. Пры гэтым фактычна ўлада на большай частцы тэрыторыі Афганістана належыць «Талібану».

## Прэзідэнты Афганістана 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт прэзідэнта Афганістана

Афганістан
Катэгорыя:Прэзідэнты Афганістана
Катэгорыя:Спісы:Афганістан