Міхаіл Васілевіч Радзевіч

**Міхаіл Васілевіч Радзевіч** (, Мазыр, Мінская губерня, Расійская імперыя — , Міцькі, Мазырскі павет, Гомельская губерня; псеўданімы: *Звычайны назіральнік*; *Р. д. ч.*; * Р–ч, М. В.*) — беларускі і расійскі публіцыст, літаратурны і тэатральны крытык, педагог, этнограф.

## Біяграфія 
Міхаіл Радзевіч нарадзіўся ў сям’і праваслаўнага святара. Беларус. У 1859 годзе скончыў Санкт-Пецярбургскую духоўную семінарыю, потым вучыўся ў духоўнай акадэміі. Па завяршэнні ўніверсітэта ў 1862 годзе атрымаў пасведчанне настаўніка рускай мовы і славеснасці.

У 1862 годзе пазнаёміўся з Ф. М. Дастаеўскім і праз год стаў хатнім настаўнікам яго пасынка П. А. Ісаева. У лісце да яго пісьменнік наказваў: *«Спадзяюся, урэшце, на тваё добрае сэрца і на Міхаіла Васілевіча, жыццё з якім, пэўна, прынясе табе хоць якую-небудзь карысць  карыстайся часцей асяроддзем і размовай Міхаіла Васілевіча»*. Але ў выніку адносіны паміж Дастаеўскім і Радзевічам разарваліся, у большай ступені праз адмоўнае стаўленне Ісаева да настаўніка, якога Дастаеўскі называў *«нігілістам-паповічам»*.

У 1864—1870 гадах працаваў выкладчыкам у віленскіх гімназіях, пасля быў прызначаны інспектарам народных вучылішчаў. У 1873 годзе яму прысвоілі званне надворнага саветніка і накіравалі справаводам у Міністэрства народнай асветы ў Пецярбург. З 1889 па 1894 год у чыне сапраўднага стацкага саветніка ўзначальваў Варшаўскую навучальную дырэкцыю.

У 1894 годзе выйшаў у адстаўку і пасяліўся ў маёнтку Міцькі на Мазыршчыне, дзе заняўся літаратурнай дзейнасцю. Далейшы яго лёс невядомы.

## Літаратурная дзейнасць 
Са жніўня 1862 года Міхаіл Радзевіч пачаў друкавацца ў часопісе братоў Дастаеўскіх «Время», дзе былі апублікаваныя яго артыкулы сацыяльнай тэматыкі: «Пра сувязь прастытуцыі з буржуазным грамадскім ладам», «Пра ненармальнае становішча жанчыны», «Пра паходжанне жабрацтва і бездапаможнасці прыватнай філантропіі» і іншыя.

У 1860-я гады таксама выступаў як публіцыст і тэатральны крытык у часопісах «Искра» і «Русская сцена». Выдаў кнігі «Наша грамадская маральнасць», «Новы Мітрафан», «Рысы пасляпятроўскай рускай гісторыі». У 1864 годзе напісаў камедыю «Мяшчанская нявеста».

У 1909 годзе ў сувязі з адлучэннем Льва Талстога ад царквы даслаў яму ліст і вершы, якія прыхільна сустрэў пісьменнік.

На думку некаторых даследчыкаў, Радзевіч мог паслужыць прататыпам Міхаіла Ракіціна ў рамане Ф. М. Дастаеўскага «».

## Педагагічная дзейнасць 
У педагогіцы быў прыхільнікам ідэй Канстанціна Ушынскага. Крытыкаваў сістэму ўнутрышкольнага рэжыму, фізічныя пакаранні ў навучальных установах, цяжкае становішча педагогаў. Па яго словах, маральна выхоўваюць вучняў правільная арганізацыя вучобы, умелае прымяненне настаўнікам метадаў пераканання і тлумачэння, дзейнасць і паводзіны выкладчыка.

Аўтар шэрагу артыкулаў пра педагогіку: «Аб шкоднай паліцэйскай абстаноўцы ў сучаснай школе, якая разбэшчвае маральнасць вучняў», «Кветкі на магілу К. Д. Ушынскага», «Купцы — рэфарматары гімназій», «Адзінка», «На ўроках» і інш. На беларускім матэрыяле заснаваны яго педагагічныя і этнаграфічныя нарысы «У народнай школе» і «Старамядзельскія паданні» (1870), «Беларускія народныя школы» (1871), «Халера» і «Хохлік» (1873, пад рубрыкай «З беларускага жыцця»).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* *Кісялёў Г. В.* Героі і музы. Гістарычна-літаратурныя нарысы. — Мн., Маст. літ. — 1982. — С. 188—212.
* Мысліцелі і асветнікі Беларусі: Энцыкл. даведнік / Беларус. Энцыкл.; Гал. рэд. «Беларус. Энцыкл.»: Б. І. Сачанка (гал. рэд) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1995.

Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Педагогі Расіі
Катэгорыя:Публіцысты Беларусі
Катэгорыя:Публіцысты XIX стагоддзя
Катэгорыя:Выпускнікі СПбДУ
Катэгорыя:Правадзейныя стацкія саветнікі
Катэгорыя:Этнографы Беларусі
Катэгорыя:Памерлі ў Мазырскім раёне
Катэгорыя:Крытыкі Беларусі