open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Батагай-Алыта

**Батагай-Алыта** (, ) або **Сакырыр** () — сяло (1936) у Расійскай Федэрацыі, адміністрацыйны цэнтр Эвена-Батынтайскага нацыянальнага ўлуса (раёна) Рэспублікі Саха (Якуція). Знаходзіцца за Паўночным палярным кругам на левым беразе ракі Улахан-Сакырыл (левы прыток ракі Бытантай, якая упадае злева ў раку Яну). Ад Якуцка паветраным шляхам 750 км. Аэрапорт Сакырыр. Насельніцтва — 1722 чал. (2002).
## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Школа-інтэрнат з выкладаннем на эвенскай мове, музычная школа, бібліятэка, народны тэатр, дом культуры, краязнаўчы музей.

Катэгорыя:Населеныя пункты Якуціі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1936 годзе
Сервер (праграмнае забеспячэнне)

: ''Гэты артыкул — пра праграмнае забеспячэнне. Пра сервер як апаратнае забеспячэнне, гл. артыкул Сервер (апаратнае забеспячэнне).

**Сервер** — камп’ютарная праграма, якае забяспечвае функцыянальнасць для іншых праграм, так званых «кліентаў». Гэтая архітэктура называецца кліент-сервернай, дзе адна агульная магчымасць вылічэнняў размяркоўваецца паміж некалькімі працэсамі або прыладамі. Серверы могуць прадастаўляць розныя функцыянальныя магчымасці, часта званыя «паслугі» («сэрвісы»), такія як абмен данымі або рэсурсамі паміж некалькімі кліентамі, або выкананне вылічэнняў для кліента. Адзін сервер можа абслугоўваць некалькі кліентаў, а адзін кліент можа выкарыстоўваць некалькі сервераў. Кліенцкі працэс можа выконвацца на той жа прыладзе або падлучацца па сетцы да сервера, які запушчаны на другой прыладзе. Тыповыя серверы — гэта серверы баз даных, файлавыя серверы, паштовыя серверы, серверы друку, вэб-серверы і гульнявыя серверы.

Кліент-серверныя сістэмы сёння найбольш часта рэалізуюцца праз мадэль «запыт-адказ»: кліент адпраўляе запыт на сервер, які выконвае пэўныя дзеянні і адпраўляе адказ назад кліенту, як правіла, вынік або пацвярджэнне. Прызначэнне камп’ютара ў якасці «сервернага абсталявання» значыць, што ён прызначаны для запуску сервера на ім. Гэта часта падкрэслівае, што камп’ютар з’яўляецца больш магутным і надзейным, чым стандартныя персанальныя камп’ютары, але ў якасці альтэрнатывы, вялікія вылічальныя кластары могуць складацца з мноства адносна простых, змяняльных серверных кампанентаў.

Катэгорыя:Сеткавае праграмнае забеспячэнне
Бяскідскі тунэль

**Бяскідскі тунэль** — другі па даўжыні (пасля Лутугінскага) чыгуначны тунэль ва Украіне. Размешчаны ў Карпатах, на Бяскідскім перавале. Адносіцца да 5-га Пан’еўрапейскага транспартнага калідора (Італія — Славенія — Венгрыя — Славакія — Украіна).

Даўжыня тунэля складае 1764,5 м, з парталамі 1822 г.

Чакаецца, што першы цягнік адправіцца па новым тунэлі ў другім квартале 2018 года. Пасля завяршэння будаўніцтва прапускная здольнасць тунэлю павялічыцца з 47 да 100 пар цягнікоў у суткі, а хуткасць праходжання вырасце з 15-40 да 60-70 км/гадзіну.

Дзеючы аднакалейны Бяскідскі тунэль пабудаваны ў 1886 годзе і з’яўляецца другім па даўжыні чыгуначным тунэлем ва Украіне. Будаўніцтва новага тунэлю было разпачата 29 кастрычніка 2013 года і плануецца скончыць у II квартале 2018 года.

Для ўкраінскай дзяржавы тунэль мае край важнае значэнне, паколькі праз яго перавозяцца грузы да заходняй мяжы краіны ў Закарпатскай вобласці, а таксама больш за 60 % транзітных грузаў у кірунку Заходняй і Цэнтральнай Еўропы.

## Гісторыя 
Тунэль быў спраектаваны і пабудаваны яшчэ ў часы Аўстра-Венгрыі ў 1886 годзе. За час эксплуатацыі паравознай цягі на гэтым участку чыгункі тунэль быў вельмі нязручным адрэзкам шляху для чыгуначнікаў і пасажыраў, паколькі падчас руху цягніка усярэдзіне тунэлю ён напаўняўся парай і дымам. Таму пры праездзе Бяскідскага тунэлю пасажыры вагонаў вышэйшага класа зачынялі наглуха вокны і прыкрывалі раты і насы хусткамі.

У часы Другой сусветнай вайны у ходзе Львоўска-Сандамірскай аперацыі пры адступленні нямецка-венгерскіх войскаў інжынерна-сапёрныя падраздзяленні 1-й венгерскай арміі ўзарвалі аздабленне тунэлю і парталаў, што прывяло да абвалу паўночнай і цэнтральнай частак. Рух цягнікоў на лініі Стрый — Мукачава быў спынены на два гады. Сіламі чыгуначных і інжынерных войскаў савецкай арміі тунэль быў адрамантаваны за два гады і уступіў у строй у ліпені 1946 года.

## Спасылкі 
* У Карпатах добудували Бескидський тунель

Катэгорыя:Чыгуначныя тунэлі
Катэгорыя:Карпаты
Шастовіцкая ступень

**Шасто́віцкая ступе́нь**, **Петрыкаўска-Шастовіцкая ступень** — тэктанічная структура ў Петрыкаўскім, Мазырскім і Калінкавіцкім раёнах Гомельскай вобласці, у Цэнтральнай структурнай зоне Прыпяцкага прагіну. Выдзелена па паверхні фундамента і падсалявых дэвонскіх адкладах. На поўначы сучляняецца з Петрыкаўскім пахаваным выступам, на поўдні з Мазырскай ступенню. Шастовіцкая ступень абмежавана на поўначы Шастовіцкім, на поўдні — Скалодзінскім разломамі.

Распасціранне шыротнае, даўжыня каля 150 км, шырыня 10—15 км. Паверхня фундамента на адзнаках ад -2500 да -4500 м. У разрэзе чахла асадкавых парод устаноўлены верхнепратэразойскія і дэвонскія (падсалявыя тэрыгенныя, падсалявыя карбанатныя, ніжнесаляносныя, міжсалявыя, верхнесаляносныя, надсалявыя) і каменнавугальныя, пермскія, мезазойска-кайназойскія адклады. У цэнтральнай частцы ступені па паверхні фундамента і падсалявых адкладах выдзелена некалькі блокаў, якія апускаюцца на поўдзень. Па верхнесаляносных дэвонскіх адкладах выяўлены шэраг брахіантыкліналяў (Мышанская і інш.).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прыпяцкі прагін
Катэгорыя:Геалогія Петрыкаўскага раёна
Катэгорыя:Геалогія Мазырскага раёна
Катэгорыя:Геалогія Калінкавіцкага раёна
Валяр’ян ліпалісты

**Валяр’ян ліпалісты** (*Valeriana tiliifolia*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна. Вышыня 30—150 см. Карэнішча шчыльнае, стрыжнёвае або верацёнападобнае. Сцябло прамастойнае, тонкабаразнаватае, з 2—4 парамі лісця. Лісце простае, суцэльнае, круглавата-сэрцападобнае, слабавыемчата-зубчастае, ніжняе на доўгіх чаранках, верхняе сядзячае. Кветкі белыя або бледна-ружовыя, у шчыткападобна-паўшарападобных суквеццях. Плод — арэшак.

Цвіце на другі год жыцця ў маі — чэрвені. Пладаносіць у канцы чэрвеня — ліпені.

## Арэал і экалогія 
Родам з Каўказа. Інтрадукаваны ў розных краінах свету, у тым ліку ў Беларусі. Расце на камянях і скалах, камяністых россыпах, горных лугах, узлесках, у горных хмызняках. Ценевынослівая расліна, мезафіт і мезатроф.

## Галерэя 

File:Valeriana tiliifolia 02.JPG|
File:Valeriana tiliifolia-IMG 4282.jpg|

## Значэнне і выкарыстанне 
Культывуецца як лекавая і дэкаратыўная расліна. Можа выкарыстоўвацца ў якасці замены . Як дэкаратыўная расліна вырошчваецца ў групах на газонах і ўзлесках.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Валяр’ян
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Петрыкаўскі пахаваны выступ

**Петрыкаўскі пахаваны выступ** (ад назвы горада Петрыкаў) — тэктанічная структура ў Петрыкаўскім і Мазырскім раёнах Гомельскай вобласці, у Цэнтральнай структурнай зоне Прыпяцкага прагіну. Выдзяляецца па паверхні фундамента, падсалявых і міжсалявых дэвонскіх адкладаў.

На поўначы Петрыкаўскі пахаваны выступ сучляняецца з Капаткевіцка-Велікаборскай ступенню, на захадзе — з Мікашэвіцка-Жыткавіцкім выступам. Даўжыня выступу каля 70 км, шырыня да 25 км. Фундамент у межах выступу залягае на адзнаках ад -2200 да -4400 м і апускаецца ў паўночна-ўсходнім і паўднёва-ўсходнім напрамках. Па паверхні фундамента і падсалявых адкладах вылучаецца мноства блокаў (Петрыкаўскае, Брынёўскае, Паўночна-Брынёўскае, Капцэвіцкае, Паўднёва-Залескае, Конкавіцкае, Пцічанскае, Заходне-Гарохаўскае, Паўднёва-Гарохаўскае падняцці і інш.). Структура паверхні міжсалявых адкладаў даследавана недастаткова. У разрэзе платформавага чахла выступу ўстаноўлены верхнепратэразойскія (магутнасць да 112 м), дэвонскія падсалявыя тэрыгенныя (каля 240 м), падсалявыя карбанатныя (да 200 м), ніжнесаляносныя (да 420 м), міжсалявыя (да 410 м), верхнесаляносныя (да 2000 м) і дэвонскія, каменнавугальныя, пермскія, мезазойскія і кайназойскія надсалявыя (да 2000 м) адклады.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прыпяцкі прагін
Катэгорыя:Геалогія Петрыкаўскага раёна
Катэгорыя:Геалогія Мазырскага раёна
Дражня (жылы раён)

**Дражня** — жылы раён у Мінску, які знаходзіцца ў Партызанскім раёне.

## Гісторыя 
Назва раёна паходзіць ад вёскі Дражні, якая свае імя атрымала напэўна ад ракі Дражні (Слоўсці). Рака пачыналася з балотца паблізу вёскі, цякла на поўдзень і побач Падлосся ўпадала ў Свіслач. Вёска Дражня стала часткай Мінска у 1959 годзе, тады ж у горадзе з’явілася вуліца Дражня, а пазней два мікрараёны — Дражня-1 і Дражня-2.

## Інфраструктура 
На тэрыторыі Дражні размяшчаюцца некалькі заводаў: «Крыніца», Мінскі завод ігрыстых вінаў, Мінскі малочны завод №1, кандытарская фабрыка «Слодыч». Таксама ў Дражні ёсць 2 сярэднія школы, 3 прафесійна-тэхнічныя каледжы і Мінскі дзяржаўны энергетычны каледж.

У жылым раёне знаходзіцца Цэнтральная Мытня.

## Вуліцы 
У раёне ёсць 9 вуліц:
* Вуліца Ваўпшасава - галоўная вуліца
* Вуліца Солтыса
* Вуліца Таежная
* Вуліца Дражня
* Вуліца Пераходная
* Вуліца Радыяльная
* Вуліца Халмагорская
* Вуліца Ключавая
* Вуліца Нахіленая

## Гл.таксама 
* Партызанскі раён
* Адміністрацыйны падзел Мінска

## Спасылкі 
* Не был в Дражне лет 15. Местами Дражню не узнать… // Блогер Денис Блищ

Катэгорыя:Жылыя раёны Мінска
Катэгорыя:Партызанскі раён (Мінск)
Петрыкаўскае падняцце

**Петрыкаўскае падняцце** (ад назвы горада Петрыкаў) — тэктанічная структура ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці, у межах заходняй частцы Шастовіцкай ступені Прыпяцкага прагіну. Выяўлена ў 1955 годзе па паверхні верхнефаменскай саляноснай тоўшчы, а ў 1970 годзе па падсалявых дэвонскіх адкладах сейсмічнымі даследаваннямі.

Па паверхні фундамента і падсалявых адкладах падняцце ўяўляе сабой монаклінальны блок, які ўздымаецца на паўночны захад пад вуглом 4—6° і абмежаваны з усіх бакоў разрыўнымі парушэннямі. Мінімальныя адзнакі паверхні фундамента ў галаўной частцы блока -1800 м, падсалявых адкладаў -1300 м. Па паверхні міжсалявых адкладаў Петрыкаўскае падняцце — паўантыклінальная складка субшыротнага распасцірання, якая прымыкае на поўдні да разрыўнога парушэння памерам 4×1,5 км з мінімальнай адзнакай у скляпенні -1200 м і амплітудай 100 м. Па паверхні верхняй саляноснай тоўшчы выдзяляецца брахіантыкліналь памерам 7×5,5 км з мінімальнай адзнакай у скляпенні -350 м і амплітудай 50 м. Скляпенне яе ссунута адносна галаўной частцы падсалявога блока на 4 км на поўдзень. Пачало фарміравацца падняцце ў варонежска-яўланаўскі час (позні дэвон). Найболш інтэнсіўны рост адбыўся ў лівенскі і задонска-ялецкі час позняга дэвону. Падсалявое падняцце да пачатку лебядзянскага часу ў асноўным было сфарміравана. Пачынаючы з лебядзянскага часу інтэнсіўнасць росту паступова слабее.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прыпяцкі прагін
Катэгорыя:Геалогія Петрыкаўскага раёна
Найдоўскае падняцце

**Найдо́ўскае падня́цце** (ад назвы вёскі Найда ў Жыткавіцкім раёне) — тэктанічная структура ў Жыткавіцкім і Петрыкаўскім раёнах Гомельскай вобласці Беларусі, у межах заходняй частцы Шастовіцкай зоны падняццяў Прыпяцкага прагіну. Выяўлена ў 1969 годзе электраразведкай па паверхні верхнефаменскай саляноснай тоўшчы, а ў 1971 годзе — сейсмаразведкай па падсалявых і міжсалявых дэвонскіх адкладах. Выдзяляецца па паверхні фундамента, падсалявых, міжсалявых і верхнесаляносных адкладах.

Па паверхні фундамента, падсалявых і міжсалявых адкладах Найдоўскае падняцце — антыкліналь субшыротнага распасцірання памерам 9×25 км, з больш стромкім паўночным крылом. Амплітуда па падсалявых адкладах 100 м, па міжсалявых — 200 м. Па паверхні солі выдзяляецца паўантыкліналь паўночна-заходняга распасцірання памерам 8×2,5 км, амплітудай 50 м. Скляпенне яе ссунута адносна скляпення па міжсалявых адкладах на 2 км на ўсход. Фарміравацца Найдоўскае падняцце пачало ў раннім рыфеі і бесперапынна працягвалася да канца лебядзянскага часу (позні дэвон).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прыпяцкі прагін
Катэгорыя:Геалогія Жыткавіцкага раёна
Катэгорыя:Геалогія Петрыкаўскага раёна
Мышанская антыкліналь

**Мыша́нская антыкліна́ль** (ад назвы вёскі Мышанка ў Петрыкаўскім раёне) — тэктанічная структура ў Мазырскім і Петрыкаўскім раёнах Гомельскай вобласці, у межах Шастовіцкай ступені Прыпяцкага прагіну. Выяўлена сейсмаразведачнымі працамі па паверхні верхнефаменскай саляноснай тоўшчы.

Мышанская антыкліналь — невялікі (6×2 км) верхнефаменскі саляны перадтрыясавы крыптадыяпір паўночна-ўсходняга распасцірання, аддзелены седлавінамі ад Скрыгалаўскай антыкліналі на захадзе і Прудоцкай на ўсходзе. Амплітуда антыкліналі больш за 200 м, а перавышэнне скляпення над сумежнымі сінкліналямі 1300 м і больш. Па міжсалявых задонска-ялецкіх адкладах антыкліналі адпавядае седлавіна паміж Скрыгалаўскай і Прудоцкай міжсалявымі антыкліналямі. Кантралюецца Мышанская антыкліналь флексурай па міжсалявых адкладах, якая адпавядае разлому ў падсалявых адкладах. Фарміравалася ў познефранскі час, часткова ў карбоне, пермі і трыясе ў выніку блокавых насоўванняў і галакінетычных рухаў у галітавай падтоўшчы верхнефаменскай саляноснай тоўшчы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прыпяцкі прагін
Катэгорыя:Геалогія Петрыкаўскага раёна
Катэгорыя:Геалогія Мазырскага раёна
Шастовіцкая зона падняццяў

**Шастовіцкая зона падняццяў**, **Петрыкаўскі выступ**, **Петрыкаўска-Шастовіцкі вал** — тэктанічная структура ў Петрыкаўскім і Мазырскім раёнах Гомельскай вобласці, у прыўзнятай частцы Шастовіцкай тэктанічнай ступені Прыпяцкага прагіну. Выдзелена па паверхні фундамента і падсалявых дэвонскіх адкладах.

Даўжыня 80—90 км, шырыня 3—7 км, распасціранне субшыротнае. Паверхня фундамента ў межах зоны залягае на абсалютных адзнаках ад -2500 да -4000 м, паніжаецца на поўдзень. Па гэтай паверхні і па падсалявых адкладах выдзяляецца некалькі блокавых структур. У больш вывучанай усходняй частцы зоны па міжсалявых адкладах выяўлены Скрыгалаўская і Прудоцкая антыкліналі, у заходняй частцы вылучаецца Найдоўскае падняцце. Дыслакаванасць паверхні верхнесаляносных адкладаў ва ўсходняй частцы значна больш, чым у заходняй. У межах зоны выяўлена Петрыкаўскае радовішча калійных і каменнай солей.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прыпяцкі прагін
Катэгорыя:Геалогія Петрыкаўскага раёна
Катэгорыя:Геалогія Мазырскага раёна
Грузавы вагон

]]
**Грузавы вагон** — адзінка рухомага саставу, прызначаная для перавозкі грузаў. Іншая распаўсюджаная назва — *таварны вагон*.

Да вагонаў грузавога парку адносяцца: крытыя вагоны, паўвагоны, вагоны-цыстэрны, думпкары, хоперы, платформы, фітынгавыя платформы, вагоны бункернага тыпу, транспарцёры, аўтамабілявозы, вагоны-кенгуру (для перавозкі аўтамабільных паўпрычэпаў), ізатэрмічныя, вагоны-леднікі, рэфрыжэратарныя, вагоны-тэрмасы.

На раннім этапе развіцця чыгуначнага транспарту большасць грузавых вагонаў былі ўсяго трох асноўных тыпаў: крытыя вагоны, паўвагоны і платформы. З цягам часу з’явіліся спецыялізаваныя вагоны для перавозкі таго ці іншага грузу, так з’явіліся вагоны-цыстэрны і аўтамабілявозы, хоперы для перавозкі сыпкіх грузаў (збожжа, цэмент, мінеральныя ўгнаенні), вагоны-леднікі, а затым і рэфрыжэратарныя вагоны, вагоны для перавозкі жывёлы і птушкі, жывой рыбы.

Першыя вагоны былі двухвосевымі або трохвосевымі і не мелі калясак. На 2010 год большасць вагонаў чатырохвосевыя, але таксама даволі шырока распаўсюджаныя шасці- і васьмівосевыя. Двухвосевыя вагоны амаль паўсюдна былі выведзены з эксплуатацыі ў 1950-я гады.
]]
Першыя грузавыя цягнікі мелі максімальную хуткасць каля 30 км/г, але са з’яўленнем аўтаматычных тармазоў і магутных лакаматываў хуткасці цягнікоў значна ўзраслі. Сёння ў многіх краінах грузавыя цягнікі маюць максімальна дазволеную хуткасць 120 км/г, хоць у Расіі тэхнічная хуткасць грузавых цягнікоў не перавышае 90 км/г, а сярэдняя хуткасць яшчэ ніжэйшая.

Сучасныя грузавыя вагоны абсталёўваюцца транспондэрамі, якія дазваляюць вызначаць праходжанне вагонам кантрольных пунктаў па шляху руху, спрашчаць улік на сартавальных станцыях, у канчатковым выніку паскараючы дастаўку грузаў.
]]
Нягледзячы на разнастайнасць тыпаў і канструкцый вагонаў, аснова іх канструкцыі практычна аднолькавая. Вагон складаецца з рамы, кузава, калясак, счэпных прылад (аўтасчэпкі таго ці іншага віду або вінтавой збруі, у залежнасці ад краіны), тармазной сістэмы.

## Гл. таксама 
* Нармальны таварны вагон
* Грузавы цягнік
* Пасажырскі вагон
* Паштовы вагон

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Вагоны
Зоамарфізм

.]]
 ад карамелі]]
**Зоамарфізм**, **терыямарфізм** — надзяленне людзей якасцямі жывёл. Вельмі часта выкарыстоўваецца для абазначэння прадстаўлення багоў у вобразах жывёл, а святых жывёл — як увасабленне сутнасці багоў. З’яўляецца істотным элементам многіх старажытных політэістычных рэлігій (напрыклад, старажытнаегіпецкай) і некаторых сучасных рэлігій (напрыклад, індуізму).

Зоамарфізм прысутнічаў у культуры старажытных скіфаў, сарматаў, мяотаў, выяўляецца ў пераважнай большасці пазнейшых археалагічных культур, прычым ва ўсіх зоамарфізм прадстаўлены ў выглядзе «звярынага стылю» — найтонкага ювелірнага і металургічнага мастацтва.

У англамоўнай псіхалагічнай літаратуры зоамарфізм разглядаецца значна радзей, чым антрапамарфізм. На 2008 год у навуковай базе Амерыканскай псіхалагічнай асацыяцыі PsycINFO налічвалася 186 публікацый, звязаных з антрапамарфізмам, тады як звязаных з зоамарфізмам — толькі чатыры. К. Гербасі мяркуе, што гэта можа тлумачыцца антрапацэнтрызмам і, такім чынам, акцэнтам на антрапамарфізме, або адсутнасцю ў навуковай супольнасці дасведчанасці аб субкультуры фуры, якая выкарыстоўвае зоамарфізм.

## Гл. таксама 
* Татэмізм
* Ордаская культурная традыцыя
* Пермскі звярыны стыль
* Скіфа-сібірскі звярыны стыль
* Сакі (плямёны)
* Мелітопальскі курган

## Літаратура 
* Зооморфизм // Железное дерево — Излучение. — М. : Большая Российская энциклопедия, 2008. — С. 561—562. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—, т. 10). — ISBN 978-5-85270-341-5.
* Полулюди / О. В. Белова // Славянские древности: Этнолингвистический словарь : в 5 т. / под общ. ред. Н. И. Толстого; Институт славяноведения РАН. — М. : Межд. отношения, 2009. — Т. 4: П (Переправа через воду) — С (Сито). — С. 156—159. — ISBN 5-7133-0703-4, 978-5-7133-1312-8.

Катэгорыя:Міфалогія
Марцін Флэк

**Марцін Уільям Флэк** CBE ( — ) — англійскі фізіёлаг, які адкрыў сінусавы вузел разам з сэрам  у 1907 годзе.

Флэк быў дэманстратарам па фізіялогіі ў , а пасля стаў выкладчыкам. Ён уваходзіў у  і стаў дырэктарам медыцынскіх даследаванняў для . Ён быў прызначаны Камандорам ордэна Брытанскай імперыі ў 1919 годзе.

Катэгорыя:Фізіёлагі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Камандоры ордэна Брытанскай імперыі
Дэтлікон

**Дэтлікон** () — камуна ў Швейцарыі, у кантоне Цюрых.

Насельніцтва складае 640 чалавек (на 31 снежня 2007 года). Афіцыйны код — 0215.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Камуны кантона Цюрых
Роберт Олтмен

**Роберт Олтмен** (, 20 лютага 1925, Канзас-Сіці, ЗША — 20 лістапада 2006, Лос-Анджэлес, ЗША) — амерыканскі кінарэжысёр і сцэнарыст, прадзюсар. Адзіны ў ЗША уладальнік галоўных узнагарод фестываляў вялікай тройкі — «Залатой пальмавай галіны», «Залатога льва» і «Залатога мядзведзя». Разам з Марцінам Скарсэзэ, Фрэнсісам Фордам Копалой, Сэмам Пекінпа, Вудзі Аленам, Стэнлі Кубрыкам і Раманам Паланскі — адзін з найбуйнейшых рэжысёраў Новага Галівуду.

## Зноскі
Вагонная каляска

: 1 — колавая пара; 2 — бакавіна; 3 — рысорны камплект; 4 — клінавы гасільнік ваганняў; 5 — букса; 
б) — тыпу КВЗ-ЦНДІ пасажырскага вагона: 1 — тармазная калодка; 2 — буксавае рысорнае падвешванне; 3 — склізгун; 4 — падпятнік; 5 — рама; 6 — букса; 7 — цэнтральнае рысорнае падвешванне; 8 — гасільнік ваганняў.]]
**Вагонны вазок**, або **вагонная каляска** — асноўны элемент хадавой часткі вагона, уяўляе сабой паваротную прыладу, на якую абапіраецца кузаў вагона. Асноўная перавага вагоннай каляскі — малая жорсткая колавая база, што забяспечвае ўпісанне ў крывыя малога радыусу. Першыя вагоны, якія абапіраюцца на паваротныя каляскі з'явіліся ў Вялікабрытаніі ў 1874 годзе.

## Будова 
; 5 — спружыны буксавага рысорнага падвешвання; 6 — цягавы ланцужок; 7 — пятнік; 8 — склізгун; 9 — падвеска цягавага рэдуктара; 10 — цягавы рэдуктар; 11 — колавая пара; 12 — кулачковая муфта; 13 — цягавы электрарухавік; 14 — тармазныя цягі; 15 — тармазная калодка; 16 — адцягваючая прылада]]

Асноўнымі вузламі вагоннай каляскі з'яўляюцца:
* *рама* або *бэлька* — элементы, на якія абапіраецца кузаў вагона;
* *колавыя пары* — элементы, прызначаныя для ўтрымання каляскі на рэйках;
* *буксы* — элементы, прызначаныя для перадачы ціску ад рамы на шыйкі восей колавых пар, а таксама — для абмежавання падоўжнага і папярочнага перамяшчэння колавай пары;
* *рысорнае падвешванне* — элемент, прызначаны для змякчэння удараў і памяншэння амплітуды ваганняў, якія перадаюцца ад колавых пар праз буксы на раму;
* тармазныя калодкі
* *цягавыя рухавікі і цягавыя прывады* (прымяняюцца на калясках самаходных экіпажаў (маторны вагон, аўтаматрыса)).
Найбольшае распаўсюджванне атрымалі двухвосевыя каляскі, як найбольш простыя. Таксама сустракаюцца і трохвосевыя каляскі (6-восныя вагоны), якія адрозніваюцца больш складанай канструкцыяй рамы. Чатырохвосевыя каляскі пераважна ўяўляюць сабой дзве двухвосевыя каляскі злучаныя адной бэлькай. Перадача гарызантальных высілкаў ад каляскі на кузаў перадаецца пераважна з дапамогай шворана — спецыяльнага штыра, усталяванага ў геаметрычным цэнтры павароту каляскі. Вертыкальныя нагрузкі перадаюцца з дапамогай цэнтральнага падпятніка і (або) бакавых склізгуноў, якія служаць для абмежавання бакавой гайданкі вагона, а таксама зніжэння звілістага руху пры праходжанні крывых участкаў пуці.

Адрозненні ў шырыні каляі Расійскіх і Еўрапейскіх чыгуначных пуцёў патрабуюць перастаноўкі вагоннай каляскі кожны раз пры руху з Расіі ў Еўропу і назад.

## Гл. таксама 
* Каляска Якабса
* Лакаматыўная каляска
* Шырыня каляі

## Літаратура 
* Вагонная тележка // Железнодорожный транспорт: Энциклопедия / Гл. ред. Н. С. Конарев. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1994. — С. 51. — .

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будова чыгуначнага рухомага састава
Эміль Лангэ

**Эміль Ла́нгэ** (; , Дармштат — , Мюнхен) — нямецкі , сын і вучань Людвіга Лангэ.

## Біяграфія 
Эміль Лангэ вучыўся ў горадзе Мюнхене, затым у Парыжы ў Шарля Агюста Кетэля. З 1868 года выкладаў у Мюнхенскім мастацка-прамысловым вучылішчы, у 1875—1912 гг. быў яго дырэктарам. Па яго ж праекце быў створаны  і будынак вучылішча.

Супольна з Ёзефам Бюльманам апублікаваў кнігу «Ужыванне сграфіта ў дэкараванні фасадаў» (; 1867).

Эміль Лангэ таксама пакінуў пасля сябе шэраг акварэляў пейзажнага зместу.

## Літаратура 
*
Неапалітанскае каралеўства

**Неапаліта́нскае карале́ўства** — дзяржава ў  ў 1282—1815.

Вылучылася ў 1282 з Сіцылійскага каралеўства пасля таго, як Карл Анжуйскі (гл. Анжуйская дынастыя) страціў Сіцылію.

Сталіца каралеўства — г. Неапаль.

Дасягнула магутнасці ў часы праўлення  (1309—1343), які ўзначаліў італьянскіх гвельфаў (гл. гвельфы і гібеліны).

У выніку жорсткай барацьбы за прастол у Неапалітанскім каралеўстве ўсталявалася малодшае венгерскае адгалінаванне Анжуйскай дынастыі (1382—1435).

Пастаянныя войны з Сіцыліяй і ўнутраныя ўсобіцы аслаблялі каралеўскую ўладу. У 1442—1443 дзяржаву заваяваў кароль Арагона і Сіцыліі Альфонс V (у Неапалітанскім каралеўстве — Альфонс І), заснавальнік у Неапалітанскім каралеўстве Арагонскай дынастыі (1442—1501).

У выніку Італьянскіх войнаў 1494—1559 гадоў Неапалітанскае каралеўства — уладанне (з 1504) Іспаніі, разам з Сіцыліяй утварыла Каралеўства абедзвюх Сіцылій. Эканамічны заняпад дзяржавы (асабліва гарадоў), падатковы ўціск з боку іспанцаў выклікалі ў 16—17 стст. у Неапалітанскім каралеўстве шматлікія паўстанні.

Пасля нядоўгага аўстрыйскага праўлення (з 1707, фармальна ў 1714—1735) пад уладай іспанскіх Бурбонаў.

У 1805 Неапаль акупіраваны французскімі войскамі Напалеона І, кіравалі генералы Ж. Банапарт (1806—1808) і І. Мюрат (1808—1815). Пасля разгрому Напалеона зноў у Каралеўстве абедзвюх Сіцылій; з 1860 у складзе аб’яднанага Італьянскага каралеўства.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Італьянскія дзяржавы
Катэгорыя:1282 год у Еўропе
Катэгорыя:XIII стагоддзе ў Італіі
Ліцэнцыят

**Ліцэнцыят**, таксама **ліцэнзіят** ( — літаральна «Дапушчаны») — акадэмічная ступень (кваліфікацыя) у французскай сістэме вышэйшай адукацыі, а таксама ва ўніверсітэтах Фінляндыі, Швейцарыі, Польшчы і некатарых еўрапейскіх і лацінаамерыканскіх краін.

У сярэдневяковых універсітэтах быў прамежкавай ступенню паміж бакалаўрам і доктарам. У другой палове ХХ стагоддзя ў французскіх універсітэтах ліцэнцыят быў першай вучонай ступенню па літаратуры, філалагічных навуках і педагогіцы, і надаваўся асобам, якія здалі за 3-4 гады навучання ў вышэйшай навучальнай установе тры-чатыры экзамены па дысцыплінах, вызначаных профілем іх навуковай спецыяльнасці.

Ліцэнзіяты мелі права выкладаць у ліцэі (як правіла, у правінцыі) і здаваць экзамены на атрыманне сертыфіката Certificat d’Aptitude du Professoratdu Second degré (CAPES), які дазваляў замяшчаць пасаду выкладчыка сярэдняй навучальнай установы, у тым ліку любога ліцэя. У сувязі з удзелам Фінляндыі, Францыі і Швейцарыі ў Балонскім працэсе і прыняццем новай адукацыйнай сістэмы навуковая ступень ліцэнцыята была ліквідавана.

Катэгорыя:Вышэйшая адукацыя
Катэгорыя:Навуковыя ступені і званні
Лакаматыўная брыгада

ФД]]
. 1955 год, ГДР]]
**Лакаматыўная брыгада** — група рабочых на чыгуначным транспарце на якую ўскладаецца абавязак абслугоўвання лакаматыва (цеплавоза, электравоза, паравоза, МВРС) і бяспечнае вядзенне цягніка.

У склад лакаматыўнай брыгады, звычайна, уваходзяць два чалавекі — гэта ***машыніст, які ўзначальвае брыгаду і яго памочнік***.

Раней, пры паравознай цязе, у *паровозную брыгаду*, акрамя машыніста і яго памочніка, уваходзілі: ***качагар*** (на магутных паравозах магло быць два качагара, а на паравозах з вуглепадатчыкам качагар мог адсутнічаць), а таксама ***змазчык***, прычым змазчык працаваў толькі пры абслугоўванні паравоза ў дэпо, а астатнія члены брыгады вялі паравоз і абслугоўвалі яго ў шляху прытрымлівання.

Пры пераходзе на цеплавозную цягу з складу лакаматыўнай брыгады паступова былі выключаны смазчик і качагар, аднак некаторы час існавала пасада ***дызеліста***, які сачыў за працай дызеля ў шляху прытрымлівання. З ростам надзейнасці цеплавозаў патрэба ў дызелісце адпала.

У шэрагу выпадкаў, пры пераходзе да кіравання лакаматывам непасрэдна машыністам, тэрмін лакаматыўная брыгада стаў выходзіць з ужывання.

## Літаратура 
* 
Катэгорыя:Чыгуначныя прафесіі
Катэгорыя:Чыгуначны транспарт
Букса

**Букса** (ад  — скрынка, першапачаткова з самшытавая) — сталёвая або чыгунная скрынка, усярэдзіне якой размешчаны падшыпнік слізгацення, ўкладыш, змазачных матэрыял і прылада для падачы змазачнага матэрыялу да шыйцы восі, альбо падшыпнік качэння і змазачны матэрыял.

Букс за’яўляецца сувязным звяном паміж колавай парай і рамай вагона, лакаматыва або іх каляскай. Для абмежавання перамяшчэння буксуе мае накіроўвалыя, ланцужкі, шпінтоны або жорстка злучаецца з рамай каляскі небудзь колавай парай. Для прадухілення забруджвання змазкі буксуе мае уплотняющее прылада.
* **Сківічная букса** — калі яна свабодна ўстаўляецца ў спецыяльны выраз у раме каляскі.
* **Бяссківічная букса** — калі сувязь паміж калыскай і буксай забяспечваюць спецыяльныя ланцужкі з шарнірамі.
Другі спосаб мацавання (бяссківічная букса) добры адсутнасцю дэталяў, схільных да трэння слізгацення, такія буксы надзейней сківічных.

## Будова буксы 
### Букса з падшыпнікам слізгацення 
Шыйка восі колавай пары верхнім бокам абапіраецца на падшыпнік слізгацення з укладышам з антыфрыкцыйнага матэрыялу (як правіла, бабіт). У ніжнюю частку скрынкі буксы заліваецца змазачнае масла. Да ніжняга баку шыйкі восі колавай пары масла падаецца польстарам. Корпус буксы зачынены вечкам.

Польстар уяўляе сабой падспружыненую паўкруглую металічную пласціну, на якую насунута польстарная шчотка.

Польстарная шчотка — тэкстыльны выраб, апранаецца на польстарную пласціну, тканкавая паверхня яе змазвае шыйку восі. Тэкстыльныя ніткі, якія звісаюць з польстарнай шчоткі, з’яўляюцца кнотам, па якім масла паступае да шыйкі восі.

На чыгуначнай станцыі аглядчык вагонаў абыходзіць састаў, адкрывае вечка кожнай буксы, правярае яе тэхнічны стан, пры неабходнасці далівае масла з палівачкі (масленкі).
: *Аглядчык вагонаў носіць з сабой малаток з доўгай дзяржальняй, якім ён на слых правярае, ці няма на бандажы вагоннага кола расколіны (б’е малатком па бандажы). Гэтым жа малатком, дзейнічаючы як гакам, ён адкрывае вечка буксы.*
У XXI стагоддзі буксы з падшыпнікамі слізгацення можна ўбачыць, бадай, толькі ў музеях, іх выцеснілі буксы з падшыпнікамі качэння.

### Букса з падшыпнікам качэння 
 чыгуначнай цыстэрны, буксы з падшыпнікамі качэння]]
Шыйка восі колавай пары круціцца ў ролікавым падшыпніку качэння, змазка — кансістэнтная («ВРА» або «Буксол»). Тэхнічнае абслугоўванне і рэгуляванне ажыццяўляюцца, як правіла, у вагонным дэпо.

Буксы з падшыпнікамі качэння аказваюць меншы супраціў руху, лакаматыву лягчэй везці цягнік.

## Гл. таксама 
* Кран-букса
* ПАНАБ, сістэма для дыягностыкі вагонных букс

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Дэталі машын і механізмаў
Катэгорыя:Будова чыгуначнага рухомага састава
Прычапны вагон

**Прычапны вагон** — безматорны (без цягавага рухавіка) вагон, эксплуатаваны у складзе маторвагоннага рухомага саставу (МВРС) або трамвая. У адрозненне ад звычайных вагонаў, прычапныя вагоны могуць эксплуатавацца толькі сумесна з маторнымі, для чаго маюць адпаведную апаратуру, а па тарцах кузава ўстаноўлены электрычныя раздымы для злучэння ланцугоў кіравання. Аднак у гутарковай прамовы *прычапнымі вагонамі* могуць называць і звычайныя (часцей маюцца на ўвазе пасажырскія), якія прычапляюцца да далёкіх цягнікоў у шляху следавання, далей у артыкуле апісваюцца толькі прычапныя вагоны, эксплуатаваныя ў складзе МВРС.

Прычапныя вагоны могуць быць галаўнымі (электросекции С, электрацягнік ЭР200), для чаго абсталююцца кабінай кіравання, альбо прамежкавымі (электрацягнікі ЭР10, ЭР22, а таксама ліній TGV), а таксама іх спалучэннем (электрацягніка ЭР1, ЭТ2, ЭД9).

З-за адсутнасці цягавага прывада, прычапныя вагоны маюць значна меншую вагу, чым маторныя (на ЭР2 маторны вагон важыць 54 т, прычапны — 38-41 т), таму на іх часта пераносяць частку электраабсталявання, з мэтай разгрузіць маторныя вагоны, хоць гэта і пазбаўляе апошнія аўтаномнасці, то ёсць магчымасці эксплуатацыі без прычапных вагонаў. Так на ЭР1 і ЭР2 на прычапных вагонах знаходзяцца дынаматор, матор-кампрэсар і акумулятарная батарэя, а вось на ЭР10 і ЭР22 (акрамя ЭР22м) практычна ўсе асноўнае электраабсталяванне перанесена на маторныя вагоны. Акрамя гэтага, адсутнасць на прычапных вагонах цягавага прывада і адпаведнай апаратуры робіць іх больш таннымі, чым маторныя, але наяўнасць у маторвагонным рухомым саставе высокай ўдзельнай колькасці прычапных вагонаў абмяжоўвае удзельную магутнасць цягніка і як следства — пускавое паскарэнне. Таму на прыгарадных электрацягніках лік прычапных вагонаў на 1 маторны вагон скарацілася з 2 да 1.

У цягніках метрапалітэна таксама спачатку эксплуатаваліся і прычапныя вагоны, як, напрыклад, на вагонах тыпу А і Б. Але неабходнасць павышэння ўдзельных магутнасцяў прывяла да неабходнасці адмовы ад прычапных вагонаў, у СССР гэта было зроблена з тыпу Г. У апошні час з'явілася тэндэнцыя да аднаўлення прымянення на метрапалітэне прычапных вагонаў (вагоны мадэляў 555.3 «Казань» і 558 «Нява»), так як гэта дазваляе знізіць кошт цягнікоў, пры гэтым высокая ўдзельная магутнасць саставаў у цэлым захоўваецца за кошт больш магутных цягавых электрарухавікоў.

Катэгорыя:Вагоны
Катэгорыя:Маторвагонны рухомы састаў
Місія езуітаў у Чыкітас

**Місіі езуітаў у Чыкітас** — культурна-гістарычны помнік у Балівіі, аб’ект са спіса Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Місіі былі заснаваныя езуітамі, якія марылі аб стварэнні «ідэальных гарадоў», дзе разам маглі б жыць рамеснікі і філосафы, фермеры і мастакі.

Комплекс паселішчаў для індзейцаў, звернутых ў хрысціянства, ствараўся паступова — з 1696 па 1760 гг. Пабудовы ўзводзіліся на тэрыторыі індзейцаў чыкітас у Паўднёвай Амерыцы. Місіі былі пабудаваныя ў стылі, які спалучае рысы каталіцкай архітэктуры і мясцовых традыцый.

Шэсць місій, якія захаваліся, — Сан-Францыска-Хаўер, Кансэпсьён, Санта-Ана, Сан-Мігель, Сан-Рафаэль і Сан-Хасэ — з’яўляюцца своеасаблівымі адлюстраваннямі ранняй гісторыі ўзаемадзеяння іспанскіх каланізатараў і мясцовых індзейцаў.

## Літаратура 
* Тысяча чудес света. — СПб: ООО «СЗКЭО», 2007. — 336 с.

Катэгорыя:ЮНЕСКА
Лакаматыўная каляска

]]
 і 2ТЭ116У]]
**Лакаматыўная каляска** — асноўны элемент экіпажнай часткі лакаматыва, які ўяўляе сабой паваротную прыладу і служачы для перадачы вагі кузава лакаматыва на пуць. Асноўная перавага тележечных лакаматываў перад рамными — малая жорсткая колавая база, што паляпшае ўпісанне лакаматыва ў крывыя.

## Будова 
Асноўныя вузлы лакаматыўнай каляскі:
* *Рама*
* *Колавыя пары* — перадаюць вага лакаматыва непасрэдна на рэйкі
* *Буксы* — фіксуюць колавыя пары адносна рамы
* *Рысорнае падвешванне* — паглынае энергію вертыкальных паскарэнняў, якія ўзнікаюць пры праходжанні колавымі парамі розных няроўнасцяў шляхі, напрыклад рэйкавых стыкаў
* *Цягавая перадача* — для перадачы крутоўнага моманту ад першаснага рухавіка да колавым парам. Не ўсталёўваецца на бегунковых і якія падтрымліваюць калясках. У залежнасці ад тыпу перадачы на калясцы могуць устанаўлівацца:
** *Цягавыя электрарухавікі* — на аўтаномных лакаматывах (цеплавозы, газатурбавозы) з электрычнай перадачай і на электравозах
** *Гідрамуфты і гідратрансфарматары*
* *Супрацьразгрузачныя прылады*
Можна ўбачыць, што ў цэлым лакаматыўная каляска па канструкцыі аналагічная вагоннай, але мае і істотныя адрозненні, абумоўленыя тым, што ёй таксама даводзіцца ўспрымаць і высокія падоўжныя нагрузкі.

## Літаратура 
* Локомотивная тележка // Железнодорожный транспорт: Энциклопедия / Гл. ред. Н. С. Конарев. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1994. — С. 214. — ISBN 5-85270-115-7

Катэгорыя:Будова чыгуначнага рухомага састава
Катэгорыя:Будова лакаматыва
Алесь Марговіч

**Алесь Марговіч** (псеўданім **Алесь Галубіцкі**, , Глыбокае — , Мюнхен, ФРГ) — беларускі журналіст, грамадскі дзеяч, выдавец.

## Біяграфія 
У часе нямецкай акупацыі настаўнічаў. У 1944 г. выехаў у Германію, па сканчэнні Другой сусветнай вайны апынуўся ў беларускім лагеры ў Рэгенсбургу. Вучыўся ў Беларускай гімназіі імя Я. Купалы. У Міхельсдорфе заснаваў выдавецтва «Крыніца», дзе выходзіў часопіс «Напагатове»

У 1948 г. разам з іншымі сябрамі «Дванаццаткі» прыбыў у Вялікабрытанію для працы ў вугальных шахтах. Быў сябрам Згуртавання беларусаў у Вялікабрытаніі, сакратаром Другога з’езду гэтай арганізацыі..

Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Выдаўцы Беларусі
Катэгорыя:Члены Згуртавання беларусаў у Вялікай Брытаніі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай гімназіі імя Янкі Купалы
1-ы зенітна-ракетны полк

**1-ы зенітна-ракетны полк** — падраздзяленне ўзброеных сіл Беларусі. Месца дыслакацыі — горад Гродна.

## Гісторыя 
30 кастрычніка 2010 года, паводле дырэктывы міністра абароны Рэспублікі Беларусь № 4 ад 29 студзеня 2010 года, на базе 1-й групы зенітных ракетных дывізіёнаў 115-й зрбр быў сфарміраваны 1-ы зенітны ракетны полк з месцам дыслакацыі ў Гродне. 17 лістапада воінскаму калектыву быў уручаны Баявы Сцяг. 30 снежня 2010 года асабовы склад каманднага пункта 1-га зенітнага ракетнага палка заступіў на баявое дзяжурства.

Геральдычным саветам вызначана гадавое свята воінскай часці — 1 лістапада.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Палкі Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2010 годзе
Катэгорыя:2010 год у Гродне
Катэгорыя:ВПС і войскі СПА Беларусі
Катэгорыя:Арганізацыі Гродна
Хабілітацыя

**Хабіліта́цыя** ()&nbsp;— у еўрапейскіх і лацінаамерыканскіх універсітэтах атрыманне другой (вышэйшай) навуковай ступені (хабілітаванага доктара), якая адпавядае беларускай навуковай ступені доктара навук. Раней&nbsp;— таксама іспыт на прафесара. Працэдура, якая ідзе пасля надання першай ступені доктара філасофіі.

Існуе ў еўрапейскай кантынентальнай акадэмічнай сістэме (у такіх краінах, як Германія, Францыя, Аўстрыя, Чэхія, Польшча), шмат традыцый і асаблівасцяў якой былі запазычаны савецкай сістэмай падрыхтоўкі навуковых і навукова-педагагічных кадраў вышэйшай кваліфікацыі.

Пасля праходжання хабілітацыі прэтэндэнту надаецца тытул **хабілітаванага доктара** (*doctor habilitatus, Dr. habil.*), які дае права займаць прафесарскія пасады ва ўніверсітэтах. Але варта адзначыць, што хабілітацыя ў многіх краінах не з’яўляецца асобнай навуковай ступенню, а з’яўляецца кваліфікацыяй, дадатковай да ступені доктара філасофіі.

Асноўным этапам хабілітацыі з’яўляецца абарона дысертацыі, падрыхтоўка якой прадугледжвае выкананне навуковай працы значна больш высокага ўзроўню, чым гэта патрабуецца для даследавання, пасля якога прысвойваюць званне доктара — і якасна, і колькасна (па аб’ёме). У адрозненне ад дысертацыі на званне доктара, дадзеная дысертацыя выконваецца самастойна, гэта значыць не прадугледжвае кіраўніцтва больш падрыхтаваным навукоўцам (доктарам навук). Прадметам рэцэнзавання апанентаў з’яўляецца праца вучонага ў цэлым, уключаючы навуковыя публікацыі, педагагічная дзейнасць (выданне навучальных дапаможнікаў і падрыхтоўка лекцыйных курсаў) і арганізацыйная работа ў сферы навукі (удзел у міжнародных навуковых арганізацыях, кіраўніцтва навуковымі праектамі і г.д.).

Катэгорыя:Навуковыя ступені і званні
115-ы зенітна-ракетны полк

**115-ы зенітна-ракетны полк** — падраздзяленне ўзброеных сіл Беларусі. Месца дыслакацыі — горад Брэст.

## Гісторыя 
У 1949 годзе ў Брэсце быў сфарміраваны 817-ы кадравы зенітны артылерыйскі полк, на ўзбраенні якога стаялі 85-мм зенітныя гарматы. Полк фарміраваўся ў складзе 50-й гвардзейскай дывізіі 123-га стралковага корпуса. Месцам дыслакацыі быў вызначаны Паўночны гарадок горада Брэста.

15 лютага 1969 года 817-ы ЗРП быў перафарміраваны ў 115-ю зенітную ракетную брыгаду.

Восенню 2010 года брыгада рэарганізавана ў 115-ы зенітны ракетны полк.

У 1957 годзе на ўзбраенне палка паступілі зенітныя ракетныя комплексы С-75. У далейшым на ўзбраенне палка былі пастаўленыя зенітныя ракетныя комплексы С-125 і С-200. У 2006 годзе было здзейснена пераўзбраенне брыгады на сучасныя зенітна-ракетныя комплексы С-300.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Палкі Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1949 годзе
Катэгорыя:Брэст
Катэгорыя:ВПС і войскі СПА Беларусі
Катэгорыя:1949 год у Брэсце
83-і асобны інжынерна-аэрадромны полк

**83-ці асо́бны о́рдэна Чырво́най Зо́ркі інжынерна-аэрадромны полк** — падраздзяленне ўзброеных сіл Беларусі. Месца дыслакацыі — горад Бабруйск.

## Гісторыя 
15 красавіка 1940 года ў мястэчку Малая Іжора Ленінградскай вобласці пачалося фарміраванне 10-га асобнага інжынерна-аэрадромнага батальёна ВПС Балтыйскага флоту.

Ваеннаслужачыя забяспечвалі працу аэрадромаў Ленінградскай вобласці — будавалі і забяспечвалі эксплуатацыю аэрадромаў, пашыралі і ўдасканальвалі узлётна-пасадачныя паласы, стаянкі тэхнікі, рулёжные дарожкі, забяспечвалі выкарыстанне тэхнікі, дапамагалі падвозіць гаручае, боепрыпасы.

За вялікія заслугі перад Радзімай у барацьбе з нямецка-фашысцкімі захопнікамі Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 22 ліпеня 1944 года 10-ы асобны інжынерна-аэрадромны батальён быў узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі.

6 мая 1948 года часць была перафарміравана ў 159-й ордэна Чырвонай Зоркі асобны інжынерна-аэрадромны батальён.

У сакавіку 1963 года часць была перабазіравана ў Бабруйск.

31 мая 1994 года на базе гэтага батальёна быў сфарміраваны 83-ці ордэна Чырвонай Зоркі асобны інжынерна-аэрадромны полк. 10 снежня 2001 года 83 аіаэп увайшоў у склад ВПС і войскаў ППА Рэспублікі Беларусь.

Асноўная задача воінскай часці — утрыманне ваенных аэрадромаў у эксплуатацыйнай гатоўнасці, абсталяванне верталётных пляцовак, будаўніцтва ангараў і навесаў для тэхнікі, добраўпарадкаванне тэрыторыі ваенных гарадкоў.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Палкі Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1940 годзе
Катэгорыя:Бабруйск
Катэгорыя:ВПС і войскі СПА Беларусі
Катэгорыя:1940 год у Бабруйску
Аўдзееўскі трамвай

**Аўдзееўскі трамвай** — трамвайная сістэма горада Аўдзееўка (Данецкая вобласць). Быў адкрыты 23 жніўня 1965 года. Па стане на 2014 год мелася 2 маршруты, 24,0 км рэек і 25 вагонаў (1 службовы). 22 студзеня 2015 года праз артабстрэлы трампарку і абясточванне кантактнай сеткі трамвайны рух спынены. З 1 кастрычніка 2016 года рух адноўлены па маршруце «Трамвайнае дэпо — 1-я прахадная АКХЗ»

## Маршруты 
У 1984—2000 гг. дзейнічаў маршрут № 3 «Трамвайны парк (Аўдзееўка) — вул. Някрасава (Аўдзееўка) — Спартак», які накіроўваўся ў межах горада Данецка (у раён аэрапорта і Пуцілаўскага аўтавакзала) і быў першым участкам міжгародняй трамвайнай лініі Данецк — Аўдзееўка. Аднак маршрут так і не быў дабудаваны непасрэдна ў Данецк.

У 1990-х па маршруце № 3 курсіраваў адзін вагон з інтэрвалам у 1:00. У 2000 годзе рух па лініі быў спынены. У 2003 годзе поўнасцю ліквідавана кантактная сетка. На працягу 2004—2005 гадоў лінія ад кальца «Вуліца Някрасава» да пасёлка Спартак канчаткова цалкам дэмантаваная.

Да вайны курсаваў трамвай № 2 па маршруце Вул. Някрасава — Чацвёртая прахадная АКХЗ.

## Літаратура 
* *В. Ф. Веклич, Л. В. Збарский*. Проблемы и перспективы развития трамвайного транспорта в Украинской ССР. — К.: Общество «Знание» УССР, 1980.
* Электратранспарт Украіны: энцыклапедычны даведнік / Счргей Тархоў, Косць Казлоў, Аарэ Аландэр. — Кіеў: Сідарэнка В. Б., 2010. — 912 с.: выявы, схемы. — ISBN 978-966-2321-11-1. 

## Спасылкі 
* Аўдзееўскі трамвай  на сайце СТТС
*  
* Аўдзееўскі трамвай на сайце «Трамваі і тралейбусы ў краінах былога СССР» 
* Аўдзееўскі трамвай на сайце «Электратранспарт Украіны» 

Катэгорыя:Трамвайныя сістэмы Украіны
Катэгорыя:Аўдзііўка
377-ы гвардзейскі зенітна-ракетны полк

**377-ы гвардзейскі зенітна-ракетны полк** — падраздзяленне ўзброеных сіл Беларусі. Месца дыслакацыі — горад Полацк.

## Гісторыя 
У 1941 годзе на цэнтральным аэрадроме Сталінграда быў сфарміраваны 629-ты знішчальны авіяцыйны полк.

31 сакавіка 1943 года пасля заканчэння Сталінградскай бітвы палку было прысвоена званне гвардзейскага.

За гады Вялікай Айчыннай вайны асабовым складам часці было ажыццёўлена больш за 5 тысяч баявых вылетаў, больш за 200 паветраных баёў, 111 разведак і штурмовак, знішчана 123 самалёта, 18 танкаў, 23 аўтамашыны з грузам і жывой сілай праціўніка.

З 1946 па 1960 год воінская часць базіравалася ў Растове-на-Доне. У 1960 годзе яна была перафарміравана ў 377-ы гвардзейскі зенітны ракетны полк і адбыла да новага месца дыслакацыі — у Полацк.

У 2016 годзе полк атрымаў на ўзбраенне ЗРК С-300.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Палкі Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1941 годзе
Катэгорыя:Полацк
Катэгорыя:ВПС і войскі СПА Беларусі
Катэгорыя:Гвардзейскія воінскія часці Беларусі
Памочнік машыніста лакаматыва

**Памочнік машыніста лакаматыва** (разм. *Помогала, Помогало*) — работнік чыгуначнага транспарту, які ўваходзіць у склад лакаматыўнай брыгады. Ставіцца да катэгорыі тэхнічных выканаўцаў і ў сваёй працоўнай дзейнасці падпарадкоўваецца непасрэдна машыністу. Пасада пазначаецца тэлеграфным шыфрам ТЧМП - Цягавая Частка Памочнік Машыніста.

## Абавязкі 
Нароўні з машыністам, памочнік машыніста павінен:
* ведаць правілы тэхнічнай эксплуатацыі чыгунак, інструкцыі па сігналізацыі, руху цягнікоў і манеўровай працы на чыгунках, іншыя нарматыўныя акты і дакументы Міністэрства транспарту па пытаннях, якія адносяцца да абавязкаў работнікаў лакаматыўных брыгад, а таксама патрабаванні правілаў і інструкцый па тэхніцы бяспекі і вытворчай санітарыі пры эксплуатацыі, рамонце лакаматываў і МВРС, а таксама пажарнай бяспекі на рухомым саставе;
* перыядычна праходзіць экзамен на праверку ведаў.
Акрамя гэтага памочнік машыніста павінен:
* своечасова і дакладна выконваць даручэнні машыніста па догляду вузлоў і агрэгатаў цягавага рухомага састава, яго тэхнічным абслугоўванні, а таксама кантраляваць стан абслугоўваемага, і сустрэчных цягнікоў. Пры неабходнасці вырабляць замацаванне цягніка ад самаадвольнага сыходу;
* пры накіраванні на забараняльны сігнал святлафора, стоячы каля працоўнага месца машыніста, кантраляваць і перыядычна дакладваць машыністу паказанне сігналу, становішча кантролера машыніста або органаў кіравання цягай, велічыню ціску ў тармазной і пажыўнай магістралях, устаноўленыя хуткасці на ўчастку і хуткасць руху на забараняльны сігнал святлафора. Пры адсутнасці дзеянняў з боку машыніста да зніжэння хуткасці і прыпынку перад забараняльным сігналам самому прыняць усе меры да прыпынку цягніка, не дапушчаючы пры гэтым праезду забараняльнага сігналу святлафора;
* пры раптоўнай страце машыністам здольнасці кіраваць лакаматывам, спыніць цягнік, замацаваць яго ва ўстаноўленым парадку ад самаадвольнага сыходу, перадаць па радыёсувязі паведамленне аб гэтым поездному дыспетчару, дзяжурным па станцыях, якія абмяжоўваюць перагон, машыністам усіх цягнікоў, якія знаходзяцца на дадзеным участку.
Пры кіраванні маторвагонным цягніком, памочнік машыніста забяспечвае візуальны кантроль за пасадкай-высадкай пасажыраў.

Знакі адрознення — лычка, звернутая вуглом ад пляча і пусты пагонаў. У некаторых дэпо памочніку машыніста з правам кіравання складам дазваляецца таксама насіць пагонаў з лычкой і адной зоркай

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Чыгуначныя прафесіі
Кабіна машыніста

]]
**Кабіна машыніста** — спецыяльнае асобнае памяшканне на лакаматыве, якое служыць рабочым месцам лакаматыўнай брыгады і ў якім размешчаны органы кіравання, апаратура і прыборы, неабходныя для абслугоўвання сілавы ўстаноўкі (паравы кацёл, дызель) і для рэгулявання працы рухавікоў (паравая машына, цягавыя электрарухавікі). На паравозах кабіну машыніста называюць *будай машыніста*, на маторвагонным рухомым саставе — *постам кіравання*.

## Канструкцыя 
Сучасная кабіна машыніста з'яўляецца адным з асноўных вузлоў лакаматыва. У ёй лакаматыўная брыгада праводзіць па некалькі гадзін запар, таму стварэнне для яе неабходных выгод станоўча адбіваецца на бяспецы на чыгуначным транспарце.

Сцены кабіны цяпло - і абсталяваная прыладай чырвонай міпорай, матамі з капронавага валакна або полістырольным пенапластам і абабітыя цвёрдай драўнянавалакністай плітой, папярова-слаістым пластыкам, профільнымі алюмініевымі лістамі. Насціл падлогі кабіны выкананы з фанерных лістоў і пакрыты лінолеўмам. Для доступу да трубаправодаў і правадоў электраправодкі ў падлозе маюцца металічныя лючкі. Для шклення вокнаў выкарыстоўваюцца безаскепкавае шкла (трыплекс). Бакавыя вокны рассоўныя, маюць паваротныя ахоўныя шчыткі (ветрарэзы). У кабіне машыніста звычайна размяшчаецца наступнае абсталяванне:
* Пульт кіравання машыніста, кантролер машыніста.
* Пульт кіравання памочніка машыніста.
* Прыборы кіравання тормазамі: кран машыніста, кран дапаможнага тормазу, блакавальная прылада, кран двайной цягі.
* Клапаны кіравання тыфонам, свістком, пясочніцай.
* Прывад ручнога тормазу.
* Рэгулятар ціску.
* Пражэктар.
* Прыборы бяспекі: АЛСН, скорасцемер, электрапнеўматычны клапан аўтастопу, дадатковыя прылады бяспекі.
* Пульт кіравання радыёстанцыяй.
* Сядзенне машыніста, сядзенне памочніка машыніста.
* Печы ацяплення, каларыфер абдзімання лабавых вокнаў, вентыляцыйныя прылады, кандыцыянер.
* Столевыя свяцільні, лямпы падсвятлення дакументаў і падсветкі вымяральных прыбораў.
* Шклоачышчальнікі, ценявыя шчыткі або шторкі.
На панэлі пульта машыніста знаходзяцца кнопкавыя выключальнікі, сігнальныя лямпы і вымяральныя прыборы:
* Вальтметр напружання ў кантактнай сетцы (на электравозах), вальтметр напружання на цягавых электрарухавіках, амперметры току цягавых электрарухавікоў (асобна на кожную секцыю), вальтметр току ўзбуджэння цягавых электрарухавікоў.
* Манометры: галоўнага рэзервуара, ўраўняльнага рэзервуара, тармазной магістралі, тармазных цыліндраў.
На пульце памочніка машыніста знаходзяцца кнопкавыя выключальнікі, вальтметр напружання на акумулятарнай батарэі і ў ланцугах кіравання, манометр ціску сціснутага паветра ў ланцугах электрычных апаратаў.

У кабіне цеплавозаў дадаткова ўстаноўлены вымяральныя прыборы: амперметр напружання цягавага генератара і вальтметр току нагрузкі цягавага генератара, электротермометры тэмпературы вады і масла дызеля, электроманометры ціску масла дызеля.

## Гл. таксама 
* Канадская камфортная кабіна

Катэгорыя:Будова лакаматыва
Одноклассники

**«Одноклассники»** — расійская сацыяльная сетка, якая належыць VK. На пачатак ліпеня 2017 года першы па папулярнасці сайт у Арменіі, чацвёрты ў Расіі, Казахстане і Азербайджане, сёмы ва Украіне, 24-ы — у свеце. Праект запушчаны 4 сакавіка 2006 года.

Наведвальнасць сайта — больш за 42 мільёнаў наведвальнікаў у суткі (на жнівень 2017).

Сайт мае 14 моўных інтэрфейсаў: рускі, англійскі, армянскі, азербайджанскі, грузінскі, казахскі, кіргізскі, румынскі (для Малдовы), румынскі (для Румыніі), нямецкі, таджыкскі, турэцкі, узбекскі, украінскі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Сацыяльныя сеткі