Цеплаёмістасць

{{Фізічная велічыня
| Назва    = Цеплаёмістасць
| Сімвал      = C=\frac{\delta Q}{d T}
| Памернасць = 
| СІ          = Дж/К
| СГС         = эрг/К
| Заўвагі  = Скалярная велічыня
}}
**Цеплаёмістасць** – велічыня, роўная адносінам колькасці падведзенай цеплыні да адпаведнага змянення тэмпературы цела ў дадзеным тэрмадынамічным працэсе.
## Ісцінная і сярэдняя цеплаёмістасці
Цеплаёмістасць падзяляюць на:

• **Ісцінная цеплаёмістасць** - гэта суадносіны бясконца малой колькасці цеплыні, перададзенай сістэме, да велічыні бясконца малога змянення тэмпературы:

:  C=\frac{\delta Q}{dT} ,

Дзе

* \delta Q - змяненне цеплыні [Дж];
* T - абсалютная тэмпература [К].

• **Сярэдняя цеплаёмістасць** - атрымліваецца з суадносінаў канкрэтнай колькасці цеплыні, перададзенай сістэме ў дадзеным тэрмадынамічным працэсе, да адпаведнай велічыні змянення тэмпературы:

:  \overline{C}=\frac{Q}{T_1-T_2} ,

## Цеплаёмістасць у ізапрацэсах
Як правіла, працэсы, якія адбываюцца на практыцы, праходзяць з якім-небудзь нязменным параметрам сістэмы: гэта можа быць ціск ці аб'ём. Запісваць цеплаёмістасць без пазначэння працэсу - безумоўна няправільна. Цеплаёмістасць у такім выпадку правільна запісваць наступным чынам:

*  C_v  – ізахорная цеплаёмістасць (цеплаёмістасць пры сталым аб'ёме),
*  C_p  – ізабарная цеплаёмістасць (цеплаёмістасць пры сталым ціску).

## Раўнанне Маера і каэфіцыент адыябаты пры разліках з цеплаёмістасцю 
У выпадку ідэальнай газавай сістэмы можна запісаць суадносіны між ізабарнай і ізахорнай цеплаёмістасцямі, названыя раўнаннем Маера:

:  R=C_p-C_v 

Дзе

*  R  - універсальная газавая сталая[Дж/(кмоль∙К)]

Запішам часта выкарыстанае ў такіх выпадках ураўненне для каэфіцыента адыябаты (каэфіцыента Пуасона):

:  k=C_p/C_v 

Трэба нагадаць значэнні каэфіцыента адыябаты для розных газаў:
 
*  k\approx1,67 - для аднаатамных газаў,
*  k\approx1,4 - для двухатамных газаў,
*  k\approx1,29 - для трохатамных газаў.

Падставім каэфіцыент адыябаты ў формулу Маера:

:  R=C_p-C_v=C_p-\frac{C_p}{k}=C_v(k-1) 

## Удзельная цеплаёмістасць
Пры разліках зручней выкарыстоўваюць цеплаёмістасць не цэлай сістэмы, а толькі нейкай адзінкі колькасці рэчыва. Такую цеплаёмістасць называюць удзельнай. У залежнасці ад выкарыстанай велічыні удзельную цеплаёмістасць падзяляюць на:

•	**Масавая**  c=\frac{C}{m}  [Дж/(кг∙К)],

•	**Малярная**  c_\mu=\frac{C}{\mu}  [Дж/(кмоль∙К)],

•	**Аб’ёмная**  c'=\frac{C}{V}  [Дж/(м3∙К)].

Гэтыя велічыні звязаныя між сабой суадносінамі:

:  c=c'\cdot v_H ,

:  c_\mu=c\cdot\mu ,
:  c'=\frac{c_\mu}{v_H} .

## Залежнасць цеплаёмістасці ад тэмпературы
У практыцы цеплавых разлікаў шырокае выкарыстанне атрымала наступная прыблізная залежнасць ісціннай удзельнай цеплаёмістасці ад тэмпературы:

:  c=a+a_1t+a_2t^2+a_3t^3+...+a_nt^n ,

Дзе

* a,a_1t,a_2,a_3...+a_n - узятыя з табліц каэфіцыенты для дадзенага рэчыва,
* t - тэмпература [°C].

Для разлікаў сярэдняй удзельнай цеплаёмістасці ў інтэрвале тэмператур ад t_1 да t_2 карыстаюцца формулай:

:  \overline{c|_{t_2}^{t_1}}=\frac{\overline{c|_{t_2}^{0}}\cdot t_2-\overline{c|_{t_1}^{0}}\cdot t_1}{t_2-t_1} 

## Табліца цеплаёмістасцяў
## Цеплаёмістасць некаторых будаўнічых матэрыялаў
## Гл. таксама
* Цеплыня
* Тэмпература

## Крыніцы
* Хрусталев Б. М., Несенчук А. П., Романюк В. Н. Техническая термодинамика — Минск: Технопринт, 2004.,487 с.
* Бурдаков В. П. Термодинамика — Москва: Дрофа, 2009., ч.1., 479 с.

Катэгорыя:Тэрмадынаміка
Катэгорыя:Статыстычная фізіка
Катэгорыя:Фізічныя велічыні
Катэгорыя:Фізічныя ўласцівасці