Віроід верацёнападобнасці клубняў бульбы

**Віроід верацёнападобнасці клубняў бульбы** (, PSTVd) — першы выяўлены віроід. PSTVd прадстаўляе сабой маленькую, кольцавую РНК малекулу. У прыродзе паражае  і , усе віды якіх схільныя да PSTVd і не маюць ніякай формы натуральнага імунітэту. У прыродзе таксама выяўлена інфікаванне , а магчымае інфікаванне іншых паслёнавых было выклікана ў лабараторных умовах.

## Штамы і выкліканыя імі змены 
Існуюць розныя штамы PSTVd і выкліканыя імі змены вар’іруюцца ад лёгкіх да цяжкіх. Лёгкія штамы не выклікаюць бачных змен. Змены, выкліканыя цяжкімі штамамі, залежаць ад умоў навакольнага асяроддзя і найбольш цяжка выяўляюцца пры падвышанай тэмпературы. Змены звычайна лёгкія пры першасным заражэнні, але становяцца прагрэсіўна цяжэй у наступных пакаленнях раслін. Агульныя сімптомы цяжкага працякання інфекцыі ўключаюць у сябе: змяненне колеру лісця, памяншэнне памеру клубняў і іх верацёнападобнае падаўжэнне.  таксама адбываецца павольней, чым у непаражанай бульбы. Павольныя змены выяўляюцца ў інфіцыраваных таматаў і ўключаюць чэзлы рост і кусцістасць верхавіны, выкліканыя скарочанымі міжвузеллі. Лісце становіцца жоўтым або фіялетавым і часта — скручаным. У канчатковым рахунку адбываецца  сасудаў ніжняга і сярэдняга лісця, але верхняе лісце не памірае, а памяншаецца. Працэс паспявання пладоў таксама пакутуе, прыводзячы да маленькіх, цвёрдых, цёмна-зялёных пладоў.

Распаўсюджанне PSTVd на вялікія адлегласці звычайна адбываецца праз заражанае насенне, хоць здараецца перанос праз тлю віду , але толькі ў прысутнасці віруса скручвання лісця бульбы (PLRV). Механічны перанос таксама магчымы, але толькі на пэўнай тэрыторыі заражэння.

## Першасная і другасная структура PSTVd 
PSTVd складаецца з 359 нуклеатыдаў.

Выдзеленыя нуклеатыды таксама знойдзены ў большасці іншых віроідаў.

## Гісторыя вывучэння 
У 1920-х гадах фермеры Нью-Ёрка і Нью-Джэрсі заўважылі ў бульбы сімптомы невядомага захворвання. Клубні паражаных раслін гублялі звыклую форму і станавіліся верацёнападобнымі, з-за чаго гэтая хвароба была названая верацёнападобнасцю клубняў бульбы. Сімптомы захворвання з’яўляліся ў раслін, якія кантактавалі з фрагментамі заражаных каліў, такім чынам, хвароба выклікалася агентам, які мог перадавацца ад аднаго расліны да іншага. Аднак у здзіўленых раслін не выяўлялася незвычайнага грыбка або бактэрыі, таму быў зроблены выснова, што хвароба выклікаецца вірусам. Нягледзячы на шматлікія спробы ізаляваць і ачысціць гэты вірус з экстракту верацёнападобнай бульбы з выкарыстаннем усё больш ускладненых метадаў, вылучыць яго так і не атрымалася.

У 1971 годзе  паказаў, што гэты інфекцыйны агент быў не вірусам, а патагенам цалкам новага тыпу, памер якога складаў адну васьмідзясятую ад памеру тыповага віруса, і прапанаваў для яго тэрмін «віроід» (што значыць «вірусападобны»). Паралельна вяліся і сельскагаспадарчыя даследаванні асаблівасцяў віроідаў, і фундаментальныя навуковыя даследаванні, накіраваныя на вывучэнне іх фізічных, хімічных і макрамалекулярных уласцівасцяў. У 1976 годзе  і калегі даказалі, што патаген, які выклікае верацёнападобнасць клубняў бульбы, прадстаўляе сабой «адналанцуговую, кавалентна замкнёную, кольцавую малекулу РНК, якая з-за спарвання аснаванняў набывае шчыльную палачкападобную структуру». Гэта было першае апісанне прыроды віроідаў.

Кольцавая форма і адналанцуговая структура малекулы РНК віроідаў была пацверджана электроннай мікраскапіяй, а поўная паслядоўнасць геному віроіду верацёнападобнасці клубняў бульбы (PSTVd) была вызначана ў 1978 годзе  і яго калегамі. Гэты віроід стаў першым патагенам эукарыёт, для якога была вызначана поўная малекулярная структура.

## Захворванні 
* Готыка, або верацёнападобнасць клубняў

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Pathogen and plant damage (potato spindle tuber). Retrieved November 15, 2007, from George N. Agrois, Plant Pathology (3rd Ed) San Diego: Academic Press, (1988).

## Спасылкі 
* Міжнародныя стандарты па фітасанітарных мерах МСФМ 27 Дыягнастычныя пратаколы ДП 7: Віроід верацёнападобнасці клубняў бульбы. — Прыняты ў 2016 годзе, апублікаваныя ў 2016 годзе.
* Віроід верацёнападобнасці клубняў бульбы : Дыягностыка, захаванне інфекцыйнасці і асаблівасці перадачы патагену. Тэма дысертацыі і аўтарэферата па ВАК 06.01.11, кандыдат біялагічных навук Наталля Віктараўна Гірсава
* Agrois, George N., 1936. *Plant pathology* (3rd edition) San Diego: Academic Press, 1988.
* Singh R. P., Fletcher J. D. 2007. Background of disease (potato spindle tuber) and method of control. *Agriculture and Agri food Canada, Crop & Food Research New Zealand* Retrieved November 15, 2007.
* DEFRA Plant Health.

Катэгорыя:Вірусы
Катэгорыя:Вірусныя раслінныя патагены і захворванні
Катэгорыя:Віроіды