Трыдэнцкая Імша

**Трыдэнцкая імша** — адно з найбольш распаўсюджаных найменняў літургіі рымскага абраду — імшы, цэлебраванай да выдання імшала 1969 года. Таксама ў дачыненні да Трыдэнцкай імшы ўжываюць тэрміны **Трыдэнцкі абрад**, **Трыдэнцкая лацінская імша**, **класічная лацінская імша**, **традыцыйная лацінская імша**, **даўняя лацінская імша**. У сучаснай каталіцкай тэрміналогіі Трыдэнцкая імша завецца *экстраардынарным абрадам*. Упершыню гэты тэрмін з’явіўся ў motu proprio Папы Бенедыкта XVI Summorum Pontificum, выдадзеным 7 ліпеня 2007 года, паводле якога трыдэнцкі абрад у рэдакцыі 1962 года з’яўляецца экстраардынарным варыянтам здзяйснення літургіі ў рымскім абрадзе, тады як ардынарным застаецца Novus Ordo.

## Апісанне 
Літургію рымскага абраду ў яе істотных частках упершыню кадыфікавалі ў VI стагоддзі рымскія папы — св. Леў I, св. Геласій I, св. Грыгорый I Вялікі. Сучасны выгляд яна набыла праз выкананне рашэнняў Трыдэнцкага сабору пры Папу св. Пію V у 1570 годзе. Большасць каталікоў-традыцыяналістаў ужываюць рэдакцыю імшала 1962 года, які быў зацверджаны Папам Янам XXIII.

### Гісторыя тэрміну 
Тэксты традыцыйнага імшала рымскага (лацінскага) абраду бяруць пачатак з глыбокай даўніны, аднак яны шматразова змяняліся на працягу стагоддзяў і былі ўпарадкаваныя і прадпісаныя практычна для ўсёй Царквы лацінскага абраду ў 1570 годзе. Да 1962 года выходзілі перавыданні імшала, якія ўтрымлівалі новыя святы на чэсць новых святых, а таксама некаторыя змены ў богаслужэбных рубрыках. У дадзены перыяд такая форма цэлебрацыі набажэнства была найбольш распаўсюджанай у каталіцкім свеце. Трыдэнцкі абрад быў замацаваны Папам Піем V па просьбе Трыдэнцкага Сабору і абвешчаны 5 снежня 1570 году..

Трыдэнцкі Сабор яўна выразіў каталіцкі погляд на імшу, падкрэсліўшы, між іншым, ахвярны характар Эўхарыстычнага набажэнства, які адмаўлялі пратэстанты. Для выканання пастанаўленняў сабору Папа Рымскі Пій V абнародаваў в 1570 годзе імшал, які выкарыстоўваўся ў рымскай курыі і абвясціў яго ў якасці уніфікаванага стандарту для ўсёй Царквы. Законы і дыяцэзіі, якія былі здольныя пацвердзіць працяглую гісторыю сваёй богаслужэбнай традыцыі (больш за 200 год), пры жаданні маглі захаваць яе. Самыя вядомыя з такіх абрадаў — амбразіянскі і масарабскі.

### Адрозненні паміж Трыдэнцкай і «новай» імшой 
Каталікі-традыцыяналісты не выкарыстоўваюць ані рэфармаваны рымскі абрад Novus Ordo, уведзены Папам Паўлам VI у 1969 годзе як выкананне рашэнняў Другога Ватыканскага Сабору, ані нормы для трыдэнцкана імшала, уведзеныя ў 1965 годзе.

У 2007 годзе *Summorum Pontificum* Папы Бенедыкта XVI акрэсліла рэдакцыю Трыдэнцкай імшы 1962 года як экстраардынарную форму рымска-каталіцкага абраду, і гэты тэрмін пачаў выкарыстоўвацца як назва гэтай формы імшы. Іншыя назвы, у тым ліку, «традыцыйная імша» і «лацінская імша» таксама часам выкарыстоўваюцца ў гэтым жа сэнсе.

У імшах без народу рымска-каталіцкія святары вольныя выбіраць паміж літургічнай версіяй 1962 года і ардынарнай формай набажэнства. Паводле *Summorum Pontificum*, такі выбар можна рабіць у любы дзень за выключэннем Святога Пасхальнага Трыдууму. Для цэлебрацыі такога набажэнства па «новаму» ці «старому» імшалу святару не трэба браць дазволу ані Апостальскага Пасаду, ані свайго ардынарыя. Да ўдзелу ў такой святой імшы могуць быць дапушчаныя таксама і верныя, якія просяць аб гэтым па ўласным жаданні (пры захаванні нормаў права).

Дазвол на выкарыстанне Трыдэнцкага абраду пры служэнні з народам можа даць пробашч парафіі, які таксама павінен дбаць аб тым, каб дабро гэтых верных згаджалася з агульнай пастырскай апекай у парафіі, пазбягаючы непаразуменняў і клапоцячыся пра захаванне адзінства ўсёй Царквы.

## Літургія Трыдэнцкай імшы 
Сама імша падзяляецца на дзве часткі: літургію катэхумэнаў і літургію верных. У старажытнасці катэхумэны былі аддзеленыя ад часткі набажэнства, бо вызнанне веры было важнай умовай удзелу ў сумесным эўхарыстычным служэнні.

## Гл. таксама 
* Імша;
* Лацінскі абрад;
* Novus Ordo;
* Датрыдэнцкая імша.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Парадак Святой імшы ў Трыдэнцкім абрадзе 
* Google Video: Tridentine Missa Cantata (Sung Latin Mass) for the Last Sunday after Pentecost  *(длительность 1:13:28, дата загрузки 02.12.2006)*
* YouTube.com: Традыцыйная каталіцкая імша, Велікодная нядзеля, 1941 г., Царква Our Lady of Sorrow, Чыкага, ЗША.
* Кардынал Ратцынгер цэлебруе Трыдэнцкую імшу — фотагалерэя на Papst Press

Катэгорыя:Каталіцкі традыцыяналізм
Катэгорыя:Заходнія літургічныя абрады