Яўген Пятровіч Кушнароў

{{Дзяржаўны дзеяч
| беларускае імя                  = Яўген Пятровіч Кушнароў
| арыгінал імя       = 
| партрэт          = Kushnarev v rade.JPG
| шырыня партрэта             = 275px
| подпіс = Яўген Кушнароў у Вярхоўнай Радзе (студзень 2007 года)
| пасада = Народны дэпутат Украіны I склікання
| сцяг = Flag of the Ukrainian Soviet Socialist Republic.svg
| перыядпачатак   = 1990 год
| перыядканец    = 1994 год
| пасада_2 = гарадскі галава Харкава
| сцяг_2 = KharkovTownflag Lob.svg
| парадак_2        = 1                                                                             
| перыядпачатак_2   = 1990  год
| перыядканец_2    = снежань 1996 года
| папярэднік_2 = Сцяпан Сакалоўскі
| пераемнік_2       = 
| пасада_3      = кіраўнік Адміністрацыі Прэзідэнта Украіны
| сцяг_3           = Flag of Ukraine.svg
| прэзідэнт_3      = Леанід Кучма
| перыядпачатак_3   = снежань 1996 года
| перыядканец_3    = лістапад 1998 года
| папярэднік_3 = Дзмітрый Табачнік
| пераемнік_3       = Мікалай Белаблоцкі
| пасада_4 = Намеснік 
| сцяг_4 = Flag of Kharkiv Oblast.svg
| перыядпачатак_4   = 27 кастрычніка 2000 года
| перыядканец_4    = 18 снежня 2004 года
| папярэднік_4 = 
| пераемнік_4       = 
| прэзідэнт_4      = 
| пасада_5 = Намеснік 
| сцяг_5 = Flag of Kharkiv Oblast.svg
| парадак_5        =                                                                             
| перыядпачатак_5   = 8 снежня 2004 года
| перыядканец_5    = 27 студзеня 2005 года
| папярэднік_5 = 
| пераемнік_5       = 
| прэзідэнт_5      = 
| рэлігія =
| адукацыя          =  
| вучоная ступень       = 
| дата нараджэння =
| месца нараджэння = 
| дата смерці =
| месца смерці = 
| бацька = Пётр Міхайлавіч Кушнароў
| маці = Серафіма Цімафееўна Лук'янчыкава
| жонка = Валянціна Віктараўна Кушнарова
| дзеці = сын Андрэй, дачка Таццяна
| аўтограф = Кушнарев Евгений автограф 2004.jpg|300px
| узнагароды = {
 
}
{
     
}
}}
**Яўге́н Пятро́віч Кушнаро́ў** (, 29 студзеня 1951, Харкаў, УССР — 17 студзеня 2007, Ізюм, Харкаўская вобласць, Украіна) — савецкі і ўкраінскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, дзеяч мясцовага самакіравання.

Член КПСС (1981), адзін з арганізатараў у ёй Дэмакратычнай платформы (1989).

Сын — Андрэй Кушнароў (нар. 11 кастрычніка 1975 года, Мелітопаль) дэпутат гарадскога савета, доктар юрыдычных навук, дэкан юрыдычнага факультэта Харкаўскага нацыянальнага ўніверсітэта імя В. Н. Каразіна і прэзідэнт Фонду імя Яўгена Кушнарова.

Грамадзянская жонка з 2005 года — Людміла Давыдава (нар. 19 кастрычніка 1957 года), была генеральным сакратаром партыі «*Новая дэмакратыя*», народным дэпутатам Украіны IV склікання.

### Вучоба і пачатак працоўнай дзейнасці 
Нарадзіўся ў Харкаве 29 студзеня 1951 года. Дзяцінства і юнацтва будучага палітыка прайшлі ў Мелітопалі. Вучыўся ў васьмігадовай школе № 6, а ў 9—10 класы перайшоў у сярэднюю школу № 5, якую скончыў у 1968 годзе.

Пасля школы з’ехаў у Адэсу, дзе паступіў у будаўнічы інстытут, а з другога курсу пераехаў у Харкаў. У 1968 годзе паступіў у Харкаўскі інжынерна-будаўнічы інстытут, які скончыў у 1973 годзе па спецыяльнасці «*інжынер-механік будаўнічай вытворчасці*». Сам Кушнароў у 2004 годзе так адклікаўся аб сваім перыядзе вучобы:

То мне хацелася стаць геолагам, то будаўніком… Штосьці, напэўна ад рамантыкі… Але сёння аддаю сабе справаздачу, што мне б больш дапамагла гуманітарная адукацыя, чым тэхнічная, якую я маю.

Пасля завяршэння інстытута пачаў працаваць на Харкаўскім заводзе жалезабетонных канструкцый № 1, дзе займаў пасады інжынера-канструктара, механіка, начальніка рамонтна-механічнага цэха, намесніка начальніка канструктарскага аддзела.

З кастрычніка 1989 года, калі ў Харкаве адкрыўся гарадскі партыйны клуб, стаў актыўным яго ўдзельнікам.

### Кіраўніцтва Харкавам 
У 1990 годзе на першых дэмакратычных выбарах. У пачатку 1992 года з іншымі прадстаўнікамі харкаўскай палітычнай эліты стаяў ля вытокаў стварэння цэнтрысцкага палітычнага аб’яднання «*Новая Украіна*», якая стварыла сваю фракцыю ў Вярхоўнай Радзе Украіны. Кушнароў як адзін з ідэолагаў фарміравання ва Украіне дэмакратычнай сістэмы мясцовага самакіравання з’яўляецца адным з аўтараў Закона Украіны «*Аб мясцовым самакіраванні*».

У чэрвені 1995 года быў абраны старшынём аб’яднання «*Новая Украіна*» і зрабіў заяву аб неабходнасці пераўтварэння аб’яднання ў палітычную партыю Кушнарова з Кіева назад у Харкаў.

У 2001 годзе абраны дэпутатам Абласнога савета Харкаўскай вобласці ад Краснакуцкага раёна. У красавіку 2001 года пасля адстаўкі Віктара Юшчанкі з пасады прэм’ер-міністра Украіны выступіў з крытыкай пазіцыі НДП, палітвыканкам якой на чале з Пуставойтанкам самастойна прынялі рашэнне аб нездавальняючай рабоце ўрада, не ставячы гэтае пытанне на абмеркаванне ўсёй партыі. Кушнароў заявіў, што «*Галасаванне фракцыі НДП… ляжа ганебнай плямай і звядзе яе шанцы на будучых выбарах да нуля*». Кушнароў таксама меў рознагалоссі з Пуставойтанкам па пытанні будучай кааліцыі НДП перад выбарамі 2002 года, лічачы, што партыя павінна аб’ядноўвацца з роўнымі ёй па сіле і ўплыву палітычнымі структурамі, а не блакавацца са слабымі аб’яднаннямі і дамінаваць у новым блоку, як лічыў Пуставойтанка. У лістападзе 2002 года за важны асабісты ўклад у рэфармаванне аграрнага сектара эканомікі, дасягненне высокіх паказчыкаў у вытворчасці сельскагаспадарчай прадукцыі Харкаўскай вобласці Кушнароў быў узнагароджаны ордэнам Яраслава Мудрага IV ступені. Пры кіраўніцтве Кушнарова па яго ініцыятыве ў Харкаве былі шматкроць паскораныя тэмпы будаўніцтва гарадскога метрапалітэна, і ў жніўні 2004 года адкрыты дзве новыя станцыі метро на : «*Батанічны сад*» і «*23 жніўня*».

Напісаў гісторыка-краязнаўчую кнігу «*Сто крокаў па Харкаўскай зямлі*» (), у якой з пазіцый кіраўніка Харкаўшчыны даў ацэнку стану і перспектывам развіцця Харкаўскай вобласці. Кніга была выдадзена ўвосень 2004 года.

Будучы кіраўніком абласной адміністрацыі Харкаўскай вобласці, 26 лістапада 2004 года перадаў усе ўладныя паўнамоцтвы ў вобласці Харкаўскаму абласному савету і ўзначаліў яго. Як кіраўнік савета, у гэты ж дзень выдаў распараджэнне прыпыніць пералічэнні Харкаўскай вобласці падаткаў у рэспубліканскі бюджэт.

З’яўляўся адным з арганізатараў усеўкраінскага з’езда дэпутатаў мясцовых саветаў у Севераданэцку 28 лістапада 2004 года, на якім была выказана ідэя стварэння Паўднёва-Усходняй рэспублікі. На думку ўкраінскага палітыка і дзяржаўнага дзеяча Дзмітрыя Табачніка, «*гэты з’езд спыніў спробу дзяржаўнага перавароту ў канцы 2004 года*». Прамова Кушнарова на Севераданэцкім з’ездзе, якая адрознівалася рэзкімі і радыкальнымі заявамі, атрымала шырокае асвятленне ў сродках масавай інфармацыі.

Арганізаваў і ўзначаліў у якасці старшыні 4 снежня 2004 года Харкаўскі з’езд, пазіцыянавальны ім як новы ўсеўкраінскі з’езд дэпутатаў усіх узроўняў. З’езд зацвердзіў сваёй рэзалюцыяй зварот да Януковіча і Юшчанкі з прапановай адмовы абодвух ад удзелу ў перагаласаванні і парэкамендаваў правядзенне новых прэзідэнцкіх выбараў з іншымі кандыдатамі.

18 снежня перадаў пасаду кіраўніка Харкаўскай абласной адміністрацыі свайму намесніку, 33-гадоваму Сцяпану Масельскаму, пляменніку  (1936—1996), засяродзіўшы ўсю сваю дзейнасць у Харкаўскім абласным савеце.

Адначасова з гэтым па ініцыятыве Кушнарова была створана Харкаўская абласная грамадская арганізацыя «*Грамадскі рух „Разам — наперад!“*», усталявальная канферэнцыя якой адбылася 22 студзеня 2005 года. Кушнароў узначаліў грамадскі рух на базе дадзенай арганізацыі.

27 студзеня 2005 года, пасля выказвання Харкаўскім абласным саветам палітычнага недаверу Кушнарову, склаў з сябе паўнамоцтвы яго кіраўніка, заявіўшы, што не жадае працаваць з такім саветам. Адначасова з гэтым, яшчэ ў чэрвені 2005 года Кушнарову было прад’яўленае абвінавачванне ў сепаратызме, і 17 жніўня 2005 года ён быў арыштаваны  па абвінавачванні ў перавышэнні ўлады або службовых паўнамоцтваў. Пячэрскі раённы суд Кіева падоўжыў арышт на тэрмін да 10 дзён. Партыя Кушнарова ажыццявіла шэраг палітычных заяваў і пікетаў у сувязі з арыштам свайго лідара. Сам ён падчас знаходжання пад арыштам абвясціў галадоўку. Пасля васьмідзённага арышту Кушнароў быў выпушчаны, а справа ў верасні 2006 года была закрыта за адсутнасцю складу злачынства. Кніга атрымала назву «*Конь рыжы. Запіскі контррэвалюцыянера*», была надрукаваная ў выдавецтве «*Харкаў*» накладам 5000 асобнікаў і 22 лістапада 2005 года была прэзентаваная Кушнаровым у фае . 500 асобнікаў кнігі з аўтарскага фонду былі падпісаны і падораны Кушнаровым усім жадаючым падчас прэзентацыі.

У ліпені 2006 года па ініцыятыве руху «*Разам — наперад!*», Харкаўскага абласнога саюза ветэранаў Афганістана і Харкаўскага абласнога савета былых партызан і падпольшчыкаў Кушнарову было прысвоена званне Ганаровага грамадзяніна Харкава.

### У Партыі рэгіёнаў 
У лістападзе 2005 года II з’езд партыі «*Новая дэмакратыя*» аднагалосна прыняў рашэнне аб зліцці з Партыяй рэгіёнаў шляхам індывідуальнага ўступлення ў яе прадстаўнікоў партыі Кушнарова. 19 лістапада 2005 уступіў у Партыю рэгіёнаў. З 3 снежня 2005 года — сябра Палітрады Партыі рэгіёнаў, № 11 яе выбарчага спісу на парламенцкіх выбарах 2006 года і кіраўнік выбарчай кампаніі партыі. Прайшоў у парламент V склікання па выбарчаму спісу Партыі рэгіёнаў і 5 мая 2006 года быў зарэгістраваны народным дэпутатам Украіны. У Вярхоўнай Радзе стаў намеснікам кіраўніка фракцыі Партыі рэгіёнаў, старшынёй Камітэта Вярхоўнай Рады па пытаннях прававой палітыкі. Са студзеня 2006 года Кушнароў стаў старшынём Усеўкраінскай грамадскай арганізацыі «*Рух „Новая дэмакратыя“*». У разгар  ў Харкаве ў вестыбюлі перадвыбарчага штаба харкаўскай абласной арганізацыі Партыі рэгіёнаў на Кушнарова быў . Выбуховая прылада, начыненая гайкамі, спрацавала ў непасрэднай блізкасці ад палітыка, пры гэтым ён атрымаў лёгкую кантузію.

200px|thumb|left|Я. П. Кушнароў у Харкаве на абласной канферэнцыі Партыі рэгіёнаў.

Яўген Кушнароў з’яўляўся ключавой фігурай у Партыі рэгіёнаў — нароўні з Віктарам Януковічам і Рынатам Ахметавым. Каардынаваў дзейнасць Партыі рэгіёнаў у парламенце, адказваў за міжфракцыйныя перамовы. З’яўляўся адным з арганізатараў Антыкрызіснай кааліцыі ў парламенце Украіны з прадстаўнікоў Партыі рэгіёнаў, Сацыялістычнай партыі Украіны і Камуністычнай партыі Украіны, афармленне якой прывяло Віктара Януковіча на пасаду прэм’ер-міністра і зрабіла магчымым фарміраванне ва Украіне  ў жніўні 2006 года.

Лічыўся адным з ідэолагаў Партыі рэгіёнаў, быў адным з найбольш непрымірымых праціўнікаў  Украіны, знаходзіўся ў жорсткай апазіцыі да прэзідэнта Украіны Віктара Юшчанкі і выступаў з яго сістэмнай крытыкай. Паводле ацэнак шэрагу палітолагаў, экспертаў і сродкаў масавай інфармацыі Украіны, Кушнароў меў патэнцыял дзяржаўнага дзеяча ўсеўкраінскага маштабу і мог рэальна пазмагацца за пасаду прэзідэнта Украіны на .

Працаваў над дакументальна-публіцыстычнай кнігай «*Выбары і вілы*», якая павінна была выйсці пачатку 2007 года. У кнізе спрабаваў даць свой аналіз падзей Аранжавай рэвалюцыі. У студзені 2007 года напісаў артыкул, прысвечаны пошуку нацыянальнай кансалідацыі ва Украіне, які апынуўся яго апошняй прыжыццёвай працай. Сімвалічнасць гэтага факту адзначаецца палітолагамі.

### Забойства 
16 студзеня 2007 года быў паранены выпадковым (па версіі следства) стрэлам падчас палявання каля вёскі Чырвоны Шахтар Ізюмскага раёна. Паводле афіцыйнай версіі, стрэл зрабіў Дзмітрый Завальны, дэпутат Харкаўскага аблсавета; але ў дадзенай версіі прысутнічаюць пэўныя нестыкоўкі (у прыватнасці, дыяметр уваходнай адтуліны кулі не адпавядаў калібру карабіна Завальнага).

У выніку ранення былі закранутыя жыццёва важныя органы — печань, ныркі, участак кішачніка. Назіралася таксама кантузія падстраўнікавай залозы. На працягу гадзіны, пакуль Кушнарова транспартавалі ў бальніцу, ён страціў каля трох літраў крыві. На наступны дзень Кушнароў памёр у рэанімацыі, не прыходзячы ў прытомнасць.

Грамадзянская паніхіда праходзіла ў ХАТОБе. Акрамя таго, што на пахаванне прыехала большая частка яго аднапартыйцаў-дэпутатаў Вярхоўнай Рады, у грамадзянскай паніхідзе прымалі ўдзел былыя і цяперашнія на той момант кіраўнікі краіны (экс-прэм’ер-міністр Украіны Віктар Януковіч, другі прэзідэнт Украіны Леанід Кучма, спікер парламента Уладзімір Літвін), прадстаўнікі апазіцыі і два ўкраінскія мільярдэры — Рынат Ахметаў і Віктар Пінчук. У будынак ХАТОБа прыйшлі развітацца з земляком больш за дзесяць тысяч жыхароў Харкава.

#### Расследаванне забойства 
Адразу пасля забойства было распачатае расследаванне, ход якога шырока асвятляўся сродкамі масавай інфармацыі.

У снежні 2007 года пракуратура Харкаўскай вобласці прад’явіла абвінавачанне памочніку народнага дэпутата Дзмітрыя Шэнцава Дзмітрыю Завальнаму, які з’яўляўся ўдзельнікам палявання, дзе быў смяротна паранены Яўген Кушнароў, па частцы 1 артыкула 119 Крымінальнага кодэкса Украіны «*забойства па неасцярожнасці*». Паводле версіі следства, выпушчаная ім з карабіна куля  ў Яўгена Кушнарова. Акрамя таго, Завальнаму было прад’яўленае абвінавачванне па частцы 1 артыкула 263 «*незаконнае нашэнне агнястрэльнай зброі*». 15 мая 2009 года Апеляцыйны суд Харкаўскай вобласці задаволіў хадайніцтва Дзмітрыя Завальнага аб амністыі. Справа аб забойстве Яўгена Кушнарова была закрыта  9 верасня 2009 года.

## Памяць 
* 8 лютага 2007 года Яўгену Кушнарову рашэннем сесіі Харкаўскага абласнога савета «*З мэтай ўшанавання памяці асобы, якая зрабіла вялікі ўклад у сацыяльна-эканамічнае развіццё і ва ўздым міжнароднага аўтарытэту рэгіёну…*» і «*У знак вялікай павагі*» было прысвоена званне ганаровага грамадзяніна Харкаўскай вобласці (пасмяротна).
* Традыцыя працы ў Харкаўскай вобласці Фонду падтрымкі маладых талентаў, заснаванага Яўгенам Кушнаровым у 1994 годзе, была захавана пасля яго смерці і працягнутая ў снежні 2007 года гарадскім галавой Харкава Міхаілам Добкіным, якія ажыццявіў замест Кушнарова штогадовае ўзнагароджанне. Адначасова з гэтым быў прэзентаваны і пачаў працаваць Фонд падтрымкі дэмакратычных ініцыятываў імя Яўгена Кушнарова (прэзідэнт Таццяна Каганоўская, віцэ-прэзідэнт Андрэй Кушнароў).
* Пачынаючы з 2007 года ў палацы спорту «*Лакаматыў*» імя Р. Кірпы ў Харкаве штогод у жніўні праводзіцца міжнародны валейбольны турнір памяці Яўгена Кушнарова.
* У гадавіну гібелі, 17 студзеня 2008 года на будынку харкаўскага гарадскога савета была адкрыта мемарыяльная дошка Яўгену Кушнарову.
* У пасёлку гарадскога тыпу Пясочын Харкаўскай вобласці ў студзені 2008 года ў гонар палітыка была названая адна з вуліц
* У кастрычніку 2008 года ў Харкаве на другіх гарадскіх могілках у пачатку вуліцы Пушкінскай на алеі памяці быў адкрыты помнік Яўгену Кушнарову.
* У гімназіі № 5 горада Мелітопаля, у якой вучыўся Кушнароў, 23 верасня 2009 года была адкрыта мемарыяльная дошка ў яго памяць.
* 17 жніўня 2010 года Яўгену Кушнарову рашэннем сесіі Краснакуцкага раённага савета з фармулёўкай «*за важкі ўклад у развіццё сацыяльна-эканамічнай сферы раёна і ўзняцце яго аўтарытэту*» было прысвоена званне Ганаровага грамадзяніна Краснакуцкага раёна.

### Інфармацыя аб прысваенні імя Кушнарова адной з станцый метро Харкаўскага метрапалітэна 
У дзень смерці Кушнарова Харкаўскім гарадскім галавой Міхаілам Добкіным была агучана інфармацыя, што імем Кушнарова будзе названа адна з новых станцый харкаўскага метрапалітэна па Аляксееўскай лініі. На працягу некалькіх наступных гадоў гэтая інфармацыя то пацвярджалася, то абвяргала. У снежні 2010 года была адкрыта станцыя метро «*Аляксееўская*», аднак імя Кушнарова гэтай станцыі прысвоена не было.

## Ацэнкі 
Непасрэдна пасля забойства Яўгена Кушнарова многія эксперты сыходзіліся на думцы, што гэта з’яўляецца вялікай стратай для Партыі рэгіёнаў. Аналагічныя думкі выказваліся ў самой Партыі рэгіёнаў. Яе лідар, Віктар Януковіч сказаў, што Кушнароў не можа быць нікім заменены. У лютым 2013 года ўкраінскі апазіцыйны палітык Аляксандр Турчынаў, паведаміўшы ў сваім інтэрв’ю, што ведаў Кушнарова як моцнага палітыка і лідара, выказаў меркаванне: «*шматлікія „неданецкія“ — скажам так — прыхільнікі „рэгіёнаў“, лічылі яго рэальнай альтэрнатывай Віктару Януковічу*».

Міхаіл Добкін, гарадскі галава Харкава, выказаў меркаванне, што калі б Кушнароў не быў забіты, ён бы не дапусціў датэрміновага роспуску Вярхоўнай Рады Украіны, які адбыўся ў красавіку 2007 года.

Паводле меркавання палітолага Уладзіміра Нікіціна, далейшая дзейнасць Кушнарова магла прывесці да фарміравання яго ўласнай палітычнай школы ва ўкраінскай палітыцы і грамадскім жыцці, але гэтая віртуальная магчымасць засталася не рэалізаваная. Таксама палітолаг адзначыў сімвалічнасць таго, што апошняя публікацыя Кушнарова ў студзені 2007 года была прысвечана пошуку ўкраінскай нацыянальнай ідэі. Палітолаг Уладзімір Малінковіч заключыў, што недарэчнасць смерці Яўгена Кушнарова складалася ў тым, што Кушнароў менавіта ў той момант як ніхто іншы быў бы патрэбны краіне. Згодна з яго думкай: «*не было (і няма) ва ўкраінскай палітыцы іншага чалавека, які гэтак паслядоўна абараняў бы аўтаномію рэгіёнаў і права ўкраінцаў розных нацыянальнасцей на родную мову і родную культуру. Яўген Кушнароў быў непрымірымым ворагам усякай ксенафобіі, усякага нацыянал-экстрэмізму і рабіў усё, што ад яго залежыць, для пабудовы ва Украіне мультыкультурнай грамадзянскай супольнасці*».

Яўген Кушнароў стаў найвялікшым харкаўчанам паводле даследавання кампаніі «Research & Branding Group» па замове газеты «Сегодня». За Кушнарова прагаласавалі 11 % апытаных жыхароў Харкава.

Палітычныя праціўнікі Кушнарова, напрыклад, Віктар Юшчанка, жадалі прыцягнуць яго да крымінальнай адказнасці па абвінавачваннях у сепаратызме. Кушнарова абвінавачвалі ў прарасійскасці, украінафобіі, зносінах с расійскімі шавіністамі.

## Творы 
* 
* 
* 
* 
* 

## У літаратуры 
* 

## Узнагароды 
### Украінскія 
*  V ступені (1998)
* Ордэн князя Яраслава Мудрага IV ступені (2002)
* Ордэн князя Яраслава Мудрага III ступені (2004)
* Ордэн Святога Уладзіміра ІІ ступені (1995)
* Ордэн Святога Уладзіміра І ступені (н/д)
* Ордэн Нестара Летопісца І ступені

### Замежныя 
* Ордэн Ганаровага легіёна (Францыя, 1997)
* Некалькі ордэнаў і медалёў іншых замежных дзяржаў

## Званні 
* Кандыдат эканамічных навук (1997)
* Акадэмік Акадэміі муніцыпальнага кіравання.
* Ганаровы грамадзянін Харкава (2006)
* Ганаровы грамадзянін Харкаўскай вобласці (2007, пасмяротна)
* Ганаровы грамадзянін Краснакуцкага раёна (2010, пасмяротна)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Кушнарьов Євген Петрович // Хто є хто в українській політиці. — Київ, 1996. — Вип. 3. — С. 155.
* Кушнарьов Євген Петрович // Хто є хто в Україні… — Київ, 1997. — С. 273;
* Кушнарьов Євген Петрович // Хто є хто в Україні. — Київ, 2001. — С. 238;
* Кушнарьов Євген Петрович // 500 впливових особистостей. — Харків, 2001. — Т. 2: Україна. 10 років незалежності, 1991—2001. — С. 127. — (Лідери ХХІ ст.)
* Кушнарьов Євген Петрович // 500 влиятельных личностей: Украина: регионы: Харьк. обл. — Харьков, 2001. — С. 156.
* Кушнарьов Євген Петрович // Лауреати нагород. 1991—2002 / Східно-Укр. біогр. ін-т; Ред. Уклад.: Ю. Романенко. — Харків, 2002. — С. 248—249. — (500 впливових особливостей; вип. 4)
* Кушнарьов Євген Петрович // 500 влиятельных личностей: Украина: регионы: Харьк. обл. — Харьков, 2002. — С. 42.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Ахвяры палітычных забойстваў
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны
Катэгорыя:Кіраўнікі Адміністрацыі прэзідэнта Украіны
Катэгорыя:Кіраўнікі Харкава
Катэгорыя:Члены СНБА Украіны