open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Стольнік вялікі літоўскі

thumb|200px|Стольнік у сярэднявечнай Еўропе

**Стольнік вялікі літоўскі** — пасада ў Вялікім Княстве Літоўскім з сярэдзіны XV стагоддзя.

Загадваў сервіроўкі стала Вялікага князя літоўскага і падачай страў. Кіраваў падстоліямі. Пазней выконваў намінальныя функцыі.

Кароль польскі і вялікі князь літоўскі Станіслаў Аўгуст Панятоўскі ў 1755—1764 гадах быў стольнікам вялікім літоўскім.

З канца XVI стагоддзя ў Вялікім Княстве Літоўскім вядома пасада павятовага стольніка.

## Спіс вялікіх стольнікаў літоўскіх 
## Гл. таксама 
* Стольнік
* Вялікія стольнікі каронныя

## Літаратура 
* 
* 
* Żychliński T. Złota księga szlachty polskiej. T. 1—31. — Poznań, 1879—1908.


Катэгорыя:Цэнтральныя ўрады Вялікага Княства Літоўскага
Малярыйныя камары

**Малярыйнай камары**, *Анофелесы* (*anopheles*, ад  — нікчэмны, шкодны) — падсямейства Anophelinae, якое ўключае адзіны род Anopheles, многія віды якога з’яўляюцца пераносчыкамі паразітаў чалавека — малярыйных плазмодыяў (каля 10 відаў, з якіх найбольш распаўсюджаныя Plasmodium malariae, Plasmodium falciparum, Plasmodium ovale і Plasmodium vivax).

Катэгорыя:Камары
Санта-Моніка

**Санта-Моніка** () — горад у ЗША, размешчаны на захадзе акругі Лос-Анджэлес, штат Каліфорнія.

Горад названы ў гонар Святой Монікі, хрысціянскай святой і маці Аўрэлія Аўгусціна. Назва ўзнікла дзякуючы наведванню гэтага месца іспанцамі падчас хрысціянскага свята.

Мяжуе з залівам Санта-Моніка (частка Ціхага акіяна) на захадзе і наступнымі раёнамі Лос-Анджэлеса: Пасіфік Палісайдс (Pacific Palisades) і Брэнтвуд — на поўначы, Заходні Лос-Анджэлес і Мар Віста — на ўсходзе і Венецыя (Venice) — на поўдні. Такім чынам, за выключэннем Ціхага акіяна на захадзе, Санта-Моніка цалкам акружаная Лос-Анджэлесам.

Па выніках перапісу 2008 года колькасць насельніцтва складае 87664 чалавек.
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Кевін Лаў — амерыканскі баскетбаліст
* Глорыя Сцюарт — амерыканская актрыса

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Каліфорніі
Мамры

**Мамры** () — возера. З'яўляецца адным з Мазурскіх азёр. Знаходзіцца на паўночным усходзе Польшчы, у Вармінска-Мазурскім ваяводстве.

Плошча 104 км, глыбіня да 40 м, сярэдняя глыбіня 11 м. На возеры 33 вострава. З возера выцякае рака Шалеўка.

## Літаратура 
* Мамры // Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 10. Мінск, 2000. С. 55

Катэгорыя:Басейн Анграпы
Катэгорыя:Азёры Польшчы
Катэгорыя:Вармінска-Мазурскае ваяводства
Снярдвы

**Сня́рдвы** () — самае вялікае возера ў Польшчы ў складзе Мазурскіх азёр.

Плошча 113,8 км², глыбіня да 23 м. Сцёк у басейн ракі Нараў. Рыбалоўства, суднаходства, турызм.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Польшчы
Катэгорыя:Басейн Нарава
Мангун-Тайга

**Мангун-Тайга**, *Мунгун-Тайга* ( — Срэбраная гара) — горны масіў на тэрыторыі Мангун-Тайгінскага кажууна, у міжрэччы Мугура (з поўначы), Шара-харагай (з усходу і паўднёвага ўсходу) і Талайты (з захаду), на ўсходзе Алтая. Расійская частка Алтайскіх гор лічыцца часткай Заходняй Сібіры, але Мангун-Тайга ў 1932 годзе была перададзена (разам з поўначчу Убсунурскай катлавіны) са складу Манголіі ў склад Тувінскай Народнай Рэспублікі, а ў 1944 годзе (пасля ўваходжання Тувы ў Расію) стала разам з усёй Тувой лічыцца часткай Усходняй Сібіры.

Ля ўсходняга падножжа масіву ляжыць возера Хіндыктыг-Холь. Тут знаходзіцца найвышэйшы пункт Тывы і ўсёй Усходняй Сібіры — гара Мангун-Тайга (3970,5 м). Гісторыя ўзыходжанняў на гару пачалася ў 1946 годзе.

Масіў складзены крышталічнымі сланцамі і пясчанікамі, прарываецца ў цэнтры масіву інтрузіямі гранітаў. У высакагор’і — ледавікі агульнай плошчай каля 44 км².

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Горныя хрыбты Расіі
Катэгорыя:Геаграфія Тывы
Унутраная Манголія

**Унутраная Манголія** ( ; ) — аўтаномны рэгіён на поўначы Кітая, заснаваны 1 мая 1947 года, першым з усіх аўтаномных раёнаў КНР. Сталіца — Хух-Хота, найбуйнейшы горад — Баатоў. Насельніцтва 23,84 млн чалавек (2004; 23-е месца сярод правінцый, аўтаномных раёнаў і гарадоў цэнтральнага падпарадкавання КНР).

## Гісторыя 
У 1636 мангольскія ханствы і княствы, размешчаныя на поўдзень ад пустыні Гобі, былі заваяваны маньчжурскай дынастыяй Цын і ўключаны ў склад Кітая пад назвай «Унутраная Манголія». Да 2-й пал. XIX ст. Цын выкарыстоўвала яе войскі ў заваёўных паходах і пры падаўленні антыманьчжурскіх паўстанняў у Кітаі. Крызіс Цынскай імперыі ў сярэдзіне XIX ст. прывёў да рэзкай змены палітыкі ў адносінах да Унутранай Манголіі: пачаліся арганізаванае перасяленне кітайцаў на мангольскую тэрыторыю, каланізацыя і ўзворванне зямель.

Супраціўленне мясцовага насельніцтва першапачаткова насіла мірны характар (Дугуйланскі рух), але да пачатку XX ст. перарасло ва ўзброеныя выступленні. У 1911—1916 усе 49 хашунаў былі ахоплены хваляваннямі, а насельніцтва 35 хашунаў выступіла за далучэнне да Манголіі Знешняй, якая абвясціла сваю незалежнасць і пасылала войскі ў дапамогу паўстанцам. Заключаны ў 1915 у Кяхце дагавор паміж Расіяй, Знешняй Манголіяй і Кітаем, па якім тэрыторыя Унутраная Манголія ў складзе 4 аймакоў Халхі і Кабдоскай акругі прызнавалася часткай Кітая на правах шырокай аўтаноміі, вымусіў урад Знешняй Манголіі адклікаць войскі.

Аднак барацьба за нацыянальнае вызваленне працягвалася. У кастрычніку 1925 г. ва Унутранай Манголіі была арганізавана Народна-рэвалюцыйная партыя (НРП), якая абапіралася на дапамогу Мангольскай Народнай Рэспублікі (МНР) і Камуністычнай партыі Кітая (КПК). У 1939-42 група патрыятычна настроеных князёў на чале з Дэмчыг Донравам, абапіраючыся на дапамогу Японіі, стварыла на частцы тэрыторыі «Мангольскую аўтаномную дзяржаву» — Мэнцзян. У 1945-46 пасля вызвалення войскамі СССР і МНР Унутранай Манголіі ад японцаў там узніклі розныя палітычныя рухі, якія выступалі за поўную незалежнасць, далучэнне да МНР або за шырокую аўтаномію ў складзе Кітая.

Кіраўніцтва КПК на чале з Маа Цзэдунам у сакавіку 1946 распусціла НРП і 23 красавіка 1947 склікала аб’яднаўчы з’езд народных прадстаўнікоў заходняй і ўсходняй частак Унутранай Манголіі, які 1 мая 1947 абвясціў стварэнне аўтаномнага раёна Унутраная Манголія.

## Гл. таксама 
* Іньшань

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Southern Mongolian Human Rights Information Center
* Large map of Inner Mongolia 
* Музей Чынгісхана 
* Southern Mongolian Human Rights Information Center
Манашка

**Манашка**, **Шаўкапрад-манашка**, **Чарнічка звычайная** (*Lymantria monacha*) — начны матылёк сямейства ваўнянак, лясны шкоднік.

## Апісанне 
Крылы ў размаху да 45 мм у самцоў, да 60 мм у самак; пярэднія — шараватыя з 4 зігзагападобнымі чорнымі лініямі, заднія — белавата-шэрыя, у самцоў афарбоўка больш зменлівая. Брушка ружаватае з чорнымі палоскамі.

Lymantria monacha MHNT.CUT.2012.0.357 col de Crocheto Corse-du-Sud Female.jpg|♀
Lymantria monacha MHNT.CUT.2012.0.357 col de Sarcoggio Corse-du-Sud Male.jpg|♂ 

## Пашырэнне 
Пашыраны ў лясной і лесастэпавай зонах Еўразіі. На Беларусі жыве ў хвойных і лісцевых лясах.

## Асаблівасці біялогіі 
Матылі лётаюць па вечарах, вусені кормяцца ўначы. Вусені (даўжыня да 80 мм) кормяцца ігліцай, лісцем, пылком, пупышкамі і парасткамі.

## Значэнне 
Пашкоджвае многія дрэвы, асабліва елку, сасну, лістоўніцу, бук, дуб, граб, бук, яблыню, бярозу; наогул усе іглічныя, акрамя ядлоўца і ціса, з лісцяных не чапаюць алешыну, грушу, ясень, бэз, брызгліну і парэчкі з агрэстам.

## Літаратура 
* *Смірнова Т.* Манашка // 

Катэгорыя:Ваўнянкі
Мангышлакскі заліў

**Мангышлакскі заліў** — заліў у паўночна-ўсходняй частцы Каспійскага мора, размешчаны паміж паўвостравамі Мангышлак і Бузачы. У глыбіні заліва вылучаюць невялікія залівы Сарыташ і Кочак. У заходняй частцы заліва размешчана група Цюленьіх астравоў.

Памеры заліва: даўжыня - каля 100 км, шырыня каля ўваходу - каля 70 км. Глыбіня 10-12 м. Бераг паўднёвай часткі заліва высокі і абрывісты, у той час як усходні - нізінны. У зімовы час заліў звычайна замярзае.

## Літаратура 
* Мангышлакскі заліў // Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 10. Мінск, 2000. С. 75-76

Катэгорыя:Залівы Казахстана
Катэгорыя:Залівы Каспійскага мора
Эцьен Луі Малюс

**Эцьен Луі Малюс** (;  — ) — французскі інжынер, фізік і матэматык.

## Ваенная кар'ера 
У 1793 годзе Малюс паступіў у Інжынернае вучылішча ў Мезьеры, якое, аднак, прымушаны быў неўзабаве пакінуць; перайшоўшы ў Політэхнічнае вучылішча, ён пад кіраўніцтвам Гаспара Монжа актыўна заняўся вывучэннем матэматычных навук. Пасля заканчэння вучылішча, у 1796 годзе, Малюс паступіў у дзеючую армію і прымаў удзел у экспедыцыі Напалеона ў Егіпет. У 1801 годзе Малюс вярнуўся ў Францыю, у 1802—1803 гг. працаваў на фортах у Лілі, затым у іншых крэпасцях. З 1806 па 1809 гг. быў памочнікам начальніка крэпасці Страсбург.

## Навуковая праца 
Затым быў прызваны ў Парыж, дзе заняў пасаду экзаменатара пры Політэхнічным вучылішчы. Працы яго адносяцца амаль выключна да оптыкі; першыя даследаванні (1800—1807) па аналітычнай оптыцы не ўяўляюць цікавасці, бо выкладзены з пункту гледжання ньютанавай тэорыі святла. У 1808 годзе Малюс адкрыў з'яву палярызацыі святла адлюстраваннем. Адначасова з Ж.-Б. Біё адкрыў палярызацыю святла пры праламленні. У 1810 годзе стварыў тэорыю падвойнага праменепраламлення святла ў крышталях. Адкрыў закон Малюса аб інтэнсіўнасці святла, які прайшоў праз палярызатар. Прыдумаў спосаб высвятлення напрамку аптычнай восі крышталя.

## Літаратура 
* Эцьен Луі Малюс // 

Катэгорыя:Фізікі Францыі
Катэгорыя:Выпускнікі Політэхнічнай школы
Катэгорыя:Члены Французскай акадэміі навук
Кубак Германіі па футболе

**Кубак Германіі па футболе** () — штогадовы кубак Германіі, які праходзіць у фармаце алімпійскай сістэмы. У спаборніцтве прымаюць удзел 64 каманды, уключаючы ўсе клубы Бундэслігі і Другой Бундэслігі. Ён лічыцца другім па значнасці нацыянальным тытулам у нямецкім футболе пасля чэмпіянату.

Спаборніцтва было заснавана ў 1935 годзе пад назвай Tschammer-Pokal. Першым пераможцам стаў «Нюрнберг». У 1937 годзе «Шальке 04» была першай камандай, якая перамагла ў турніры двойчы запар. Tschammer-Pokal быў прыпынены ў 1945 годзе ў сувязі з Другой сусветнай вайной і распаўся пасля краху нацысцкай Германіі. У 1948 годзе кубак быў адноўлены як DFB-Pokal. Ізноў «Нюрнберг» выйграў першы тытул. «Баварыя» заваявала найбольшую колькасць кубкаў — 20.

## Спасылкі 
* DFB Pokal на сайце DFB

Катэгорыя:Футбол у Германіі
Германія
Анджэла Паліцыяна

**Анджэла Амбраджыні**, больш вядомы пад празваннем **Паліцыяна** (, ,  — ) — італьянскі класічны філолаг і паэт эпохі Адраджэння.

Нарадзіўся ў Мантэпульчана ў Таскане. Ад лацінскай формы назвы Мантэпульчана, *Mons Politianus*, і ўтворанае празванне Паліцыяна. Яшчэ падлеткам выявіў моцныя здольнасці да класічных моў, а ва ўзросце 18 год падрыхтаваў новую рэдакцыю вершаў Катула.

Ларэнца Медычы узяў Паліцыяна ў настаўнікі да сваіх дзяцей і дапамог яму атрымаць месца у Фларэнтыйскім універсітэце.

Катэгорыя:Філолагі Італіі
Катэгорыя:Пісьменнікі Італіі
Катэгорыя:Італьянскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Паэты Італіі
Катэгорыя:Пісьменнікі XV стагоддзя
Катэгорыя:Паэты XV стагоддзя
Катэгорыя:Рэнесансныя гуманісты
Кубак Францыі па футболе

**Кубак Францыі па футболе** () або **Кубак Шарля Сімона** () — штогадовае спаборніцтва для французскіх футбольных клубаў, якое праводзіцца Федэрацыяй футбола Францыі з 1918 года. Кубак не прайшоў толькі адзіны раз — у 1992 годзе. Тады ў паўфінальнай гульні паміж «Бастыяй» і «Марселем» павалілася трыбуна стадыёна «Стад Арман-Сезар». Загінулі 15 чалавек і больш за 1 500 былі паранены. Далейшы розыгрыш вырашылі не праводзіць.

У Кубку маюць права ўдзельнічаць прафесійныя футбольныя клубы, а таксама аматарскія футбольныя клубы. Пераможца Кубка перад пачаткам наступнага сезону гуляе з чэмпіёнам Францыі ў Суперкубку Францыі і атрымлівае права выступіць у Лізе Еўропы. Прыз на Кубак Францыі з’яўляецца пераходзячым прызам. Узамен пераходзячага прыза ўручаецца яго копія.

## Спасылкі 
* Кубак Францыі  на сайце FFF
* Кубак Францыі  на сайце LFP
* Кубак Францыі. Статыстыка

Францыя
Катэгорыя:Футбол у Францыі
Мандаліна

**Мандаліна** () — струнны шчыпковы музычны інструмент невялікіх памераў, падобны да лютні, але з карацейшай шыйкай і з меншай колькасцю струнаў. Струны перабіраюць не пальцамі, а медыятарам або плектрам, у тэхніцы трэмала. З прычыны таго, што металічныя струны мандаліны выдаюць кароткі гук, то працяжныя ноты дасягаюцца хуткім паўторам аднаго і таго ж гуку.

## Гісторыя мандаліны 
Прататыпам для мандаліны стала італьянская лютня ўзору канца XVII, пачала XVIII стагоддзяў. Моцна выгнуты варыянт мандаліны, які выраблялі толькі ў Неапалі, стаў ўзорам для мандаліны ўжо ў XIX стагоддзі. Гісторыя мандаліны пачалася з мандоры, разнавіднасці лютні, якая з'явілася ў XIV стагоддзі. Калі інструмент атрымаў сваё распаўсюджванне ў Еўропе, яму было прыдумана мноства розных назваў і яго структурныя характарыстыкі мяняліся ў залежнасці ад краіны.

Першае згадванне сучаснага варыянту мандаліны са сталёвымі струнамі прыпадае на працы вядомых італьянскіх музыкантаў, якія вандравалі па ўсёй Еўропе. Найбольш значная згадка належыць Гервазіё, які падарожнічаў з сярэдзіны XVIII да пачатку XIX стагоддзя. Гэтыя згадкі і запісы неапалітанскіх музыкаў сям'і Віначыя прымушаюць некаторых гісторыкаў сцвярджаць, што сучасную мандаліну вынайшлі менавіта ў Неапалі прадстаўнікі сям'і Віначыя. Больш позьні варыянт мандаліны быў сканструяваны Антоніа Віначыя ў 1772 годзе. Зараз гэты асобнік знаходзіцца ў Лондане, у Музеі Вікторыі і Альберта. Іншы асобнік мандаліны належаў Джузэпэ Віначыя і быў сканструяваны ў 1763 годзе, а цяпер знаходзіцца ў Музеі Музычных Інструментаў ў Клермонце, штат Каліфорнія. Самая ранняя з цяпер існуючых мандалін была зроблена ў 1744 годзе, яе можна знайсці ў Каралеўскай Музычнай Кансерваторыі ў Бруселі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Сайт, прысвечаны мандаліне

Катэгорыя:Хардафоны
Катэгорыя:Шчыпковыя музычныя інструменты
Рыяна

**Рыяна** (; сапраўднае імя **Робін Рыяна Фэнці** , , Барбадас) — барбадаская R&B спявачка і актрыса.

## Дзяцінсктва і юнацтва 
Нарадзілася 20 лютага 1988 года ў Барбадасе.

У 16 гадоў пераехала ў Злучаныя Штаты Амерыкі, каб пачаць кар’еру спявачкі пад кіраўніцтвам прадзюсара Эвана Роджэрса. Затым яна падпісала кантракт з Def Jam Recordings пасля праслухоўвання перад Jay-Z, кіраўніком лэйбла ў той час.

## Творчасць 
У 2005 годзе Рыяна выпусціла сваю дэбютную работу *Music of the Sun*, якая ўвайшла ў дзесятку лепшых альбомаў Billboard 200, а сінгл «Pon De Replay» меў поспех у чарце Billboard Hot 100. Менш чым праз год, спявачка выпусціла другі студыйны альбом *A Girl Like Me* (2006), які дасягнуў свайго максімуму ў лепшай пяцёрцы альбомнага чарта *Billboard*, гэтак жа кампазіцыя «SOS» стала першым сінглам Рыяны, якія лідыравалі ў чарце Hot 100. Трэці студыйны альбом *Good Girl Gone Bad* (2007) уключаў у сябе чатыры хіт-сінгла «Umbrella», «Take a Bow», «Disturbia», "Don’t Stop the Music "і атрымаў 9 намінацый на Грэмі, выйграўшы ў катэгорыі Лепшае сумеснае выкананне (вакал/рэп) за песню «Umbrella» пры ўдзеле рэпера Jay-Z. Ейны чацвёрты студыйны альбом *Rated R* быў выпушчаны ў лістападзе 2009 года, пяты * Loud* у 2010 годзе, і шосты *Talk That Talk* у 2011 годзе.

## Дыскаграфія 
### Студыйныя альбомы 
* *Music of the Sun* (2005)
* *A Girl Like Me* (2006)
* *Good Girl Gone Bad* (2007)
* *Rated R* (2009)
* *Loud* (2010)
* *Talk That Talk* (2011)
* *Unapologetic* (2012)
* *Anti* (2016)

## Камерцыйная дзейнасць 
У 2019 годзе *Forbes* назваў Рыяну самай багатай жанчынай у свеце музыкі. Яе капітал, па версіі выдання, у суме дасягнуў $ 600 млн. Большую частку капіталу Рыяне прынесла не музыка, а яе супрацоўніцтва з французскім вытворцам прадметаў раскошы *LVMH*. Рыяна, у сваю чаргу разам з *LVMH* з’яўляецца саўладальнікам касметычнага брэнда *Fenty Beauty*, які быў запушчаны ў верасні 2017 года.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Рыяны
* 
* 
* 
* 
* Rihanna на сайце Island Def Jam Music Group
* Дабрачынны фонд Рыяны
* 

Катэгорыя:Выканаўцы рытм-н-блюза
Катэгорыя:Поп-музыканты
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Выканаўцы, якія ўзначальвалі Billboard Hot 100
Катэгорыя:Постаці Барбадаса
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Джуна»
Катэгорыя:Пераможцы MTV Video Music Awards
Лютня

**Лютня** — старажытны шчыпковы струнны музычны інструмент з ладамі на грыфе і авальным корпусам. Выканаўца на лютні называецца лютніст, а майстар-вытворца лютняў і наогул любых струнных інструментаў — люцье ад .

## Назва 
Слова «лютня» верагодна, паходзіць ад араб. العود — аль-'вуд, «драўніна», хоць нядаўнія даследаванні Экхарда Нойбауэра даказваюць, што слова 'вуд проста з'яўляецца арабізаваным варыянтам персідскага слова руд, якое мае значэння струны, струннага інструмента, або лютні. У той жа час Джанфранка Лотэ лічыць, што ў раннім ісламе «дрэва» было тэрмінам з грэблівай канатацыяй, абумоўленай у ім забаронай на любую інструментальную музыку.

## Апісанне 
Мае выпуклы міндалепадобны корпус з плоскай верхняй дэкай, у якой прарэзана рэзанатарная адтуліна з ажурнай разеткай. Кароткая шырокая шыйка заканчваецца адагнутай назад галоўкай з калкамі для нацягвання струн па баках. Унізе струны замацаваны на падстаўцы, прыклеенай да дэкі. Памеры інструмента і шыйкі, колькасць струн, іх размяшчэнне і настройка гістарычна мяняліся. Гук лютні нагадвае гітарны, здабываецца зашчыпваннем струн пальцамі або плектрам.

## Гісторыя 
Лютня паходзіць ад уда — найбольш старажытнага інструмента араба-іранскай культуры. У Еўропе вядома з сярэдніх вякоў. Найбольш пашырана ў XV—XVI ст. як сольны, акампаніравальны і аркестравы інструмент. Выкарыстоўвалася ў прыдворнай канцэртнай практыцы, выклікала паяўленне шматлікіх віртуозаў-лютністаў і стварэнне багатай музычнай літаратуры. У XVII—XVIII ст. выцеснена іншымі музычнымі інструментамі. У XX ст. выкарыстоўваецца ў прафесійнай практыцы пры выкананні старадаўняй музыкі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гістарычныя музычныя інструменты
Катэгорыя:Шчыпковыя музычныя інструменты
Катэгорыя:Хардафоны
Ат

**Ат** (фр. Ath, нідэрл. Aat) — камуна ў Валоніі, размешчаная ў правінцыі Эно, акруга Ат. Належыць французскамоўнай супольнасці Бельгіі. На плошчы 126,95 км ² пражываюць 26799 чалавек (шчыльнасць насельніцтва - 211 чал/км ²), з якіх 48,45% - мужчыны і 51,55% - жанчыны. Сярэдні гадавы даход на душу насельніцтва ў 2003 годзе складаў 12.396 еўра.

Паштовы код: 7800, 7801, 7802, 7803, 7804, 7810, 7811, 7812, 7822, 7823. Тэлефонны код: 068.

## Спасылкі 
* www.ath.be Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Камуны правінцыі Эно
Бастонь

**Басто́нь** (фр. і валон. Bastogne, нідэрл. Bastenaken) — горад у Бельгіі, адна з камун правінцыі Люксембург.

Насельніцтва — 14577 чалавек (на 1 студзеня 2008 года).

Размешчаны горад ля мяжы з Люксембургам ў Ардэнах на вышыні 510 м. У часы антычнасці тэрыторыя была населена гальскім племем трэверамі. Упершыню Бастонь згадваецца ў 634 годзе. Тэрыторыя Бастоні належала некалькім бенедыкцкім абацтвам. У XIII стагоддзі Генрых VII пачаў у Бастоні чаканку манет, а ў 1332 годзе Іаан Сляпы Люксембургскі дараваў статут. У 1451 годзе землі Люксембургскага графства былі ўключаныя ў герцагства Бургундскае, а з 1516 года, калі Карл V быў абвешчаны іспанскім каралём, сталі часткай Іспанскага каралеўства. У 1602 годзе Бастонь адбіла аблогу галандцаў, але ў 1688 годзе была захоплена Францыяй у пачатку Аугсбургской (дзевяцігадовай) вайны.

## Галерэя 

File:551st-PIR-bulge-moving-up.jpg
File:Bastogne JPG02.jpg
File:Bastogne JPG00.jpg
File:Lutrebois Chapelle.jpg

Катэгорыя:Гарады Бельгіі
Катэгорыя:Камуны правінцыі Люксембург
Дзі Снайдэр

**Дзі Снайдэр** (, сапраўднае імя — **Дэніэл Снайдэр**, ; нар. 15 сакавіка 1955) — амерыканскі рок-музыкант. Найбольшую вядомасць атрымаў як вакаліст і фронтмэн глэм-метал гурта «Twisted Sister». Таксама вядомы як радыёвядучы, акцёр, сцэнарыст, кампазітар, пісьменнік.

Катэгорыя:Рок-музыканты ЗША
Катэгорыя:Глэм-метал
Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША
Катэгорыя:Кампазітары ЗША
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Сцэнарысты ЗША
Буён

**Буён**, або **Булён** () — умацаваны горад на поўдні Бельгіі, у правінцыі Люксембург, празваны Вабанам «ключом да Ардэнаў». Галоўнай славутасцю Булён з'яўляецца шырокая сярэднявечная крэпасць (Булёнскі замак). Насельніцтва 5,5 тыс. чалавек (2007).

## Спасылкі 
* Юрыдычная гісторыя герцагскага тытула

Катэгорыя:Гарады Бельгіі
Катэгорыя:Камуны правінцыі Люксембург
Дэвід Кроненберг

**Дэвід Кроненберг** (; нар. 15 сакавіка 1943, Таронта) — канадскі кінарэжысёр і сцэнарыст, адзін з найбуйнейшых прадстаўнікоў амерыканскага незалежнага кіно. Зрэдку здымаецца ў фільмах іншых рэжысёраў. У 1999 годзе ўзначальваў журы Канскага кінафестывалю.

## Літаратура 
* Mark Browning (2007): *David Cronenberg: Author or Filmmaker?* (ISBN 978-1-84150-173-4)
* Thomas J. Dreibrodt (2000): '' Lang lebe das neue Fleisch. Die Filme von David Cronenberg — von 'Shivers' bis 'eXistenZ'.* (academic; in German) (ISBN 978-3-932872-05-1)
* Serge Grünberg, ed. (2006): *David Cronenberg* (interviews) (ISBN 978-0-85965-376-3)
* Piers Handling (1983): *The Shape of Rage: The Films of David Cronenberg* (ISBN 978-0-7736-1137-5)
* Kim Newman (1989): *Nightmare Movies: A Critical History of the Horror Film 1968–1988* (ISBN 978-0-517-57366-2)
* Drehli Robnik, Michael Palm, eds. (1992): Und das Wort ist Fleisch geworden. Texte über Filme von David Cronenberg. Vienna, PVS: 1992. ISBN 978-3-901196-02-7
* Chris Rodley, ed. (1996): *Cronenberg on Cronenberg'' (ISBN 978-0-571-19137-6)

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сярэбраны мядзведзь»
Катэгорыя:Члены ПЭН-клуба
Катэгорыя:Лаўрэаты Канскага кінафестывалю
Сан-Педра (Беліз)

**Сан-Педра** () — горад у Белізе, размешчаны ў сталічнай акрузе.

## Гісторыя 
Сан-Педра атрымаў статус горада ў 1848 годзе. Англійская мова з'яўляецца асноўнай мовай зносін у горадзе, аднак многія жыхары гавораць па-іспанску. Адна з асноўных галін эканомікі ў горадзе — турызм, у першую чаргу падводнае плаванне. Сан-Педра наведвае шмат дайвераў з іншых краін, на востраве ёсць баракамера.

## Дэмаграфія 
Насельніцтва горада па гадах:

Катэгорыя:Гарады Беліза
Сабрына Салерна

**Sabrina**, поўнае імя **Сабрына Дэбора Салерна** (Sabrina Debora Salerno) — італьянская , , мадэль,  80-х.

## Біяграфія 
Сабрына нарадзілася 15 сакавіка 1968 ў Генуі. У 1986 годзе, будучы фотамадэллю, выйграла некалькі італьянскіх конкурсаў прыгажосці, стала Міс Лігурыя. Атрымала запрашэнне на тэлебачанне і стала тэлевядучай на адным з каналаў (Canale 5 холдынгу Fininvest), якія належаць Сільвіа Берлусконі.

У 1986 годзе выйшаў яе першы сінгл «Sexy Girl». Праз год выйшаў сінгл «Boys» («Summertime Love»), які прынёс спявачцы папулярнасць.

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* 1987 — Sabrina
* 1988 — Something Special
* 1988 — Super Sabrina
* 1990 — Super Remix
* 1991 — Over the Pop
* 1996 — Maschio Dove Sei
* 1999 — Numeri
* 1999 — A Flower’s Broken
* 2008 — Erase/Rewind Official Remix

### Сінглы 
* 1986 — Sexy Girl
* 1987 — Lady Marmalade
* 1987 — Boys (Summertime Love)
* 1987 — Hot Girl
* 1988 — All of Me (Boy Oh Boy)
* 1988 — My Chico
* 1988 — Like a Yo-Yo
* 1988 — Sex
* 1989 — Gringo
* 1990 — Yeah Yeah
* 1991 — Siamo donne
* 1991 — Shadows of the Night
* 1991 — Cover Model
* 1994 — Rockawillie
* 1994 — Angel Boy
* 1995 — Boys '95
* 1996 — Fatta e rifatta
* 1999 — I Love You
* 2006 — I Feel Love (Good Sensation)
* 2008 — Erase/Rewind
* 2009 — Erase/Rewind (Remix By Andrea T Mendoza Vs Tibet)

## Фільмаграфія 
* 1986 — Ferragosto O.K. (тэлефільм)
* 1986 — Professione vacanze (тэлесерыял)
* 1986 — Grandi magazzini
* 1988 — Festa di Capodanno (мінісерыял)
* 1989 — Fratelli d’Italia
* 1998 — Jolly Blu
* 1998 — Tutti gli uomini sono uguali (сітком)
* 2005 — Colori
* 2006 — Film D

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Sabrina Salerno фан-сайт 

Катэгорыя:Фотамадэлі паводле алфавіта
Катэгорыя:Фотамадэлі Італіі
Катэгорыя:Італа-дыска
Бамон (Бельгія)

**Бамон** — камуна ў Валоніі, размешчаная ў правінцыі Эно, акруга Цюен. Належыць Французскамоўнай супольнасці Бельгіі. На плошчы 92,97 км² пражываюць 6698 чалавек (шчыльнасць насельніцтва — 72 чал/км ²), з якіх 48,40 % — мужчыны і 51,60 % — жанчыны. Сярэдні гадавы даход на душу насельніцтва ў 2003 годзе складаў 11.238 еўра.

Паштовы код: 6500, 6511. Тэлефонны код: 071.

## Спасылкі 
* www.beaumont.be

Катэгорыя:Камуны правінцыі Эно
Марк Хопус

**Марк Алан Хопус** (; ) — амерыканскі панк-рок музыкант і кампазітар, найбольшую вядомасць атрымаў як бас-гітарыст і вакаліст гурта Blink-182, у якой і атрымаў найбольшую вядомасць. Таксама з’яўляецца адным з заснавальнікаў гурта +44.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 15 сакавіка 1972 года, у Ridgecrest, штат Каліфорнія. Бацькі Марка, Кэры і Джордж, развяліся, калі яму было 8 гадоў, і Марк паехаў жыць разам з бацькам у мястэчка Ridgecrest. Яго сястра, Эн, засталася з маці ў Сан-Дыега. Марк часта сядзеў дома сам-насам, бо яго бацька працаваў дапазна, і аднойчы, пасля прагляду вячэрніх навін аб забойцах-матацыклістах на волі, Марк пачуў шум матацыкла звонку і спалохаўся, ён схаваўся і патэлефанаваў сваёй маці. Пазней ён вярнуўся ў Сан Дыега, і ўвесь гэты час часта казаў, што вельмі хоча гуляць у гурце. Сястра Марка пазнаёміла яго з Томам, у выніку чаго і быў утвораны Blink, пасля пераназваны ў Blink 182.

Катэгорыя:Blink-182
Катэгорыя:Бас-гітарысты ЗША
Валькур

**Валькур** — камуна ў Валоніі, размешчаная ў правінцыі Намюр, акруга Філіпвіль. Належыць Французскамоўнай супольнасці Бельгіі. На плошчы 123,18 км² пражываюць 17516 чалавек (шчыльнасць насельніцтва — 142 чал/км ²), з якіх 48,59 % — мужчыны і 51,41 % — жанчыны. Сярэдні гадавы даход на душу насельніцтва ў 2003 годзе складаў 12.367 еўра.

Паштовы код: 5650, 5651. Тэлефонны код: 071.

## Спасылкі 
* www.walcourt.be

Катэгорыя:Камуны правінцыі Намюр
Сен-Трапэ

**Сен-Трапэ** (, , таксама сустракаюцца варыянты *Сан-Трапэ*, *Сан-Трапез*) — горад на поўдні Францыі на Лазурным Беразе, адно з самых прэстыжных месцаў адпачынку. Насельніцтва складае 5635 жыхароў (2005).

## Гісторыя 
Першае паселішча на месцы сучаснага Сен-Трапэ было заснавана яшчэ ў II стагоддзі да н.э.. Сваю сучасную назву горад атрымаў у гонар святога Трафіма, які быў абезгалоўлены ў 60-я гады ў часы Нерона пры ганеннях на хрысціян у раёне сучаснай Пізы. Паводле падання яго цела было пакладзена ў старую лодку разам з пеўнем і сабакам, якую прыбіла да берага на месцы сучаснага горада.

У 1637 годзе ў жыхарамі Сен-Трапэ была адбітая атака 22 іспанскіх галеонаў. Да гэтага часу ў гонар гэтага ў горадзе праводзіцца традыцыйнае шэсце.

Да Першай сусветнай вайны Сен-Трапэ быў адным з галоўных портаў Францыі на Міжземным моры. У 1920-я — 1930-я гады менавіта тут Поль Сіньяк вынайшаў тэхніку пуантылізму.

Аднак, да 1950-х горад быў мала вядомы шырокай публіцы. Новую папулярнасць, асабліва сярод заможных людзей, ён атрымаў у 1956 годзе, калі ў Сен-Трапэ здымаўся вядомы фільм «І Бог стварыў жанчыну» з Брыжыт Бардо ў галоўнай ролі. Пазней папулярнасць гораду дадала серыя кінакамедый пра «Жандарма з Сен-Трапэ» з Луі дэ Фюнесам у галоўнай ролі.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Гарады рэгіёна Праванс — Альпы — Лазурны Бераг
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Вар
Катэгорыя:Курорты Францыі
A-ha

**«a-ha»** — нарвежская музычная група, створаная ў 1983 годзе ў горадзе Осла. Адзін з вядучых калектываў стылю электра-поп, які з’явіўся пад канец «новай хвалі». Музыцы гурта уласцівыя графічны, некалькі халадноваты («скандынаўскі») стыль, сінтэзатарна-гітарнае гучанне, выразная баладная мелодыка разам з ненадакучлівай танцавальнасцю і рамантычным, часам напоўненым лёгкім сумам, настроем.

## Дыскаграфія 
### Студыйныя альбомы 
* Hunting High and Low (1 чэрвеня 1985)
* Scoundrel Days (6 кастрычніка 1986)
* Stay on These Roads (3 мая 1988)
* East of the Sun, West of the Moon (22 кастрычніка 1990)
* Memorial Beach (14 чэрвеня 1993)
* Minor Earth Major Sky (17 красавіка 2000)
* Lifelines (2 красавіка 2002)
* Analogue (7 лістапада 2005)
* Foot of the Mountain (12 чэрвеня 2009)
* Cast in Steel (2015)
* True North (2022)

### Канцэртныя альбомы 
* How Can I Sleep With Your Voice In My Head (2003)
* Ending On A High Note — The Final Concert (2011) 

### Кампіляцыі 
* Headlines and Deadlines (1991)
* The Singles 1984–2004 (2004)
* The Definitive Singles Collection 1984–2004 (2004)
* 25 (2010)

### DVD 
* Headlines and Deadlines (1999)
* Homecoming: Live at Vallhall (2001)
* Live at Oslo Spektrum december 4th 2010: Ending an a High Note — The Final Concert

## Спасылкі 
*  

Катэгорыя:Рок-гурты Нарвегіі
Катэгорыя:Выканаўцы, якія ўзначальвалі Billboard Hot 100
Катэгорыя:Музычныя калектывы ў стылі сінты-поп
Катэгорыя:Пераможцы MTV Video Music Awards
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія распаліся ў 2010 годзе
Катэгорыя:Трыа
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1983 годзе
Францішак Дыянізы Князьнін

**Францішак Дыянізы Князьнін** (; , г. Віцебск — ) — беларускі і польскі паэт, драматург, перакладчык; у ранні перыяд яго творчасць блізкая да ракако, у позні — да сентыменталізму.

## Біяграфічныя звесткі 
Скончыў Віцебскі езуіцкі калегіум (1764) і сам стаў езуітам. У 1764—70 вучыўся ў Полацку, Нясвіжы, Слуцку. 3 1770 у Варшаве, выкладаў. 3 1775 сакратар князя А. К. Чартарыйскага, з 1783 прыдворны паэт Чартарыйскіх у Пулавах (Люблінскае ваяводства). Калі здароўе Ф. Князьніна пагоршылася, ён перабраўся ў Коньскаволю, дзе яго даглядаў паэт і святар Францішак Заблоцкі. Памёр і пахаваны там жа.

## Творчасць 
У зборніку «Carmina» (1781) змешчаны пераклады Гарацыя, «Трэнаў» Я. Каханоўскага, оды і элегіі на лацінскай мове. Аўтар зборніка «Байкі» (1776) на ўзор Ж. Лафантэна, «Эротыкі» (т. 1—2, 1779) у духу анакрэантычнай паэзіі, «Вершы» (1783) з элементамі стылю ракако. У зборніку «Паэзія» (т. 1—3, 1787—89) змешчана любоўна-ідылічная, палітычная (у т.л. вершы «Да Тадэвуша Касцюшкі»), рэлігійная лірыка. Сярод драматычных твораў — пастаралі з рысамі беларускага фальклору, гераічна-патрыятычныя п'есы («Гектар»).

Опера «Цыганы» на лібрэта Ф. Князьніна ставілася ў Слонімскім тэатры Агінскага (1786). У некаторых вершах услаўляў край маленства — Віцебшчыну.

На беларускую мову асобныя творы Ф. Князьніна пераклалі Алесь Жлутка, Лявон Баршчэўскі, Н. Мерашчак, Л. Семянюк, Антон Францішак Брыль.

## Бібліяграфія 
* Wiersze wybrane. Warszawa, 1981.

## Беларускія пераклады 
* У кн. Віцебскі сшытак. 1995. № 1.
* У кн. Яна і я. Мн., 2005.

## Літаратура 
* Малюковіч С. Князьнін // БЭ ў 18 т. Т. 8. Мн., 1999.
* Kosikiewiczowa T. Kniaźnin jako poeta liryczny. Wrocław, 1971.

## Спасылкі 
* Уступ да Сельмскіх песняў
* Kniaźnin Franciszek Dionizy у Internetowa encyklopedia PWN
* Kniaźnin Franciszek Dionizy  у Encyklopedia WIEM

Катэгорыя:Лацінамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Паэты Польшчы
Катэгорыя:Перакладчыкі Польшчы
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты
ФІФА

**Міжнародная футбольная федэрацыя** (); скар. **FIFA**, у беларускай транслітарацыі **ФІФА**) — структура, якая кіруе ўсім сусветным футболам. Штаб-кватэра ФІФА знаходзіцца ў швейцарскім горадзе Цюрыху. На дадзены момант прэзідэнтам ФІФА з'яўляецца Джані Інфанціна. Пад эгідай ФІФА праходзяць усе футбольныя турніры сусветнага маштабу, у ліку якіх чэмпіянат свету ФІФА, аналагічны турнір сярод жанчын, моладзевыя і юнацкія турніры, Кубак канфедэрацый і клубны чэмпіянат свету.

## Гісторыя 
Неабходнасць у стварэнні адзінай арганізацыі для кіравання ўсім сусветным футболам стала відавочнай у пачатку XX стагоддзя з павелічэннем колькасці і папулярнасці міжнародных футбольных спаборніцтваў. Першапачаткова працэс праходзіў пад кіраўніцтвам Футбольнай асацыяцыі Англіі, але ў выніку заснаваць ФІФА выпала на долю сямі іншых еўрапейскіх краін. ФІФА была заснавана ў Парыжы 21 мая 1904 года; менавіта месца заснавання стала прычынай таго, што ў агульнапрынятых поўнай і скарочанай назвах выкарыстоўваецца французская мова. Першым прэзідэнтам ФІФА быў Рабер Герэн.

Першыя спаборніцтвы пад эгідай ФІФА былі праведзены ў 1906 годзе — зрэшты, асаблівага поспеху ў арганізацыі спаборніцтваў ФІФА адразу не дасягнула. Гэты факт, у спалучэнні з шэрагам эканамічных фактараў, прывёў да замены Герэна на пасадзе прэзідэнта Дэніэлам Вулфалам з Англіі, якая да гэтага моманту ўжо была членам асацыяцыі. Наступнае спаборніцтва пад эгідай ФІФА - футбольны турнір на лонданскіх Алімпійскіх гульнях 1908 - было больш паспяховым, хоць і ўзніклі некаторыя праблемы, звязаныя з удзелам у Алімпійскіх гульнях прафесійных футбалістаў.

ФІФА перастала быць выключна ўнутрыеўрапейскай арганізацыяй з прыняццем у яе шэрагі Асацыяцыі футбола ПАР у 1909, Асацыяцыі футбола Аргенціны ў 1912 і Федэрацыі футбола ЗША ў 1913 годзе.

## Гл. таксама 
* УЕФА
* NF-Board
* VIVA World Cup
* Рэйтынг зборных ФІФА

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Кіравала футбола на сайце ФІФА 


*
Катэгорыя:Асацыяцыя летніх Алімпійскіх міжнародных федэрацый
Няроўны шлюб (карціна)

**«Няроўны шлюб»** — карціна рускага мастака Васіля Пукірава. Праца была напісана ў 1862 годзе, адразу пасля заканчэння Маскоўскага вучылішча жывапісу, разьбярства і дойлідства. Карціна «Няроўны шлюб» (знаходзіцца ў маскоўскай Траццякоўскай галерэі) дастаўлена на акадэмічную выстаўку 1863 года, сваёй агульнай ідэяй, моцнай экспрэсіяй, незвычайным для бытавага сюжэту памерам і майстэрскім выкананнем адразу высунула мастака на адно з самых бачных месцаў у асяроддзі рускіх жывапісцаў. За яе Акадэмія ўзнагародзіла яго званнем прафесара.

## Апісанне 
Сюжэт карціны — няроўны шлюб маладой прыгожай дзяўчыны і багатага старога. Вакол абыякавыя твары, толькі адзін малады чалавек скрыжаваўшы рукі с асуджэннем глядзіць на пару. Лічыцца, што ў гэтым чалавеку мастак намаляваў сябе, як бы выражаючы свой пратэст.

## Гісторыя карціны 
#### Асноўная версія 
Задума стварэння карціны «Няроўны шлюб» звязана з рэальнай гісторыяй сябра Васіля Пукірава — Сяргея Варанцова, які быў закаханы ў Соф'ю Мікалаеўну Рыбнікаву і збіраўся ажаніцца з ёй. Аднак бацькі выдалі яе за блізкага сваяка Сяргея — багатага купца 1-й гільдыі Андрэя Аляксандравіча Карзінкіна, а адхілены жаніх, у выніку, стаў шаферам на вяселлі каханай дзяўчыны.

На эскізе ў вобразе маладога чалавека са скрыжаванымі на грудзях рукамі, які стаіць за маладой, і быў першапачаткова намаляваны Сяргей Варанцоў, але праз яго пазнейшыя скаргі наконт таго, што мастак зрабіў яго гісторыю набыткам публікі Васіль Пукіраў намаляваў сябе самога.

#### Другасная версія 
Таксама, існуе меркаванне, што нагодай да напісання карціны паслужыла яшчэ адна драма, якая адбылася з самім Васілём Пукіравым. Існуе здагадка, што юную нявесту мастак пісаў з дзяўчыны, у якую быў закаханы, — Праскоўі Варанцовай. У зборы Траццякоўскай галерэі ёсць малюнак алоўкам В. Д. Сухава, зроблены ў 1907 годзе, на якім напісана: «Прасковья Матвеевна Варенцова, с которой 44 года назад художник В.В. Пукирев написал свою известную картину «Неравный брак»
* У 1862 годзе выйшаў указ Сінода Рускай праваслаўнай царквы аб забароне шлюбу з вялікай розніцай ва ўзросце.

## Спасылкі 
* Карціна на сайце дзяржаўнай Траццякоўскай галерэі 
* Няроўны шлюб 
* Няроўны шлюб
* Сем таямніц Траццякоўскай галерэі

Катэгорыя:Карціны рускіх мастакоў
Катэгорыя:Карціны са збораў Дзяржаўнай Траццякоўскай галерэі
Катэгорыя:Карціны Васіля Пукірава
Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь
Жуль Рымэ

**Жуль Рымэ** (;  — ) — заснавальнік і прэзідэнт парыжскага футбольнага клуба «Рэд Стар», затым прэзідэнт федэрацыі футбола Францыі і, нарэшце, трэці прэзідэнт ФІФА. Знаходзіўся на пасадзе з 1921 па 1954 год, тым самым усталяваў абсалютны рэкорд праўлення арганізацыяй: яго прэзідэнцкі мандат быў сапраўдны на працягу 33 гадоў, без перапынку.

Стаяў ля вытокаў стварэння ФІФА, з’яўляўся піянерам развіцця футбола на Еўрапейскім кантыненце. Натхнёны поспехамі алімпійскіх футбольных турніраў, стаў ідэйным натхняльнікам правядзення чэмпіянатаў свету па футболе, на якіх аж да 1970 года галоўны прыз насіў яго імя — Кубак Жуля Рымэ (таксама вядомы як «Залатая багіня»).

Катэгорыя:Прэзідэнты ФІФА
Рудольф-Вільям Селдрэерс

**Рудольф-Вільям Селдрэерс** (; 16 снежня 1876 — 5 кастрычніка 1955) — чацвёрты прэзідэнт ФІФА. Знаходзіўся на пасадзе ў перыяд з 1954 па 1955 год. Падданы Бельгіі.

## Біяграфія 
Рудольф Селдрэерс на працягу 25 гадоў, займаў пасаду віцэ-прэзідэнта ФІФА, з’яўляючыся верным сябрам і правай рукой Жуля Рымэ. У 1954 годзе, пасля адмовы Рымэ балатавацца на чарговы прэзідэнцкі тэрмін, кіраўніком ФІФА стаў бельгіец. Нягледзячы на даволі кароткі знаходжанне на чале ФІФА, на час праўлення Селдрэерса, выпалі 2 знамянальныя падзеі, гэта пяцідзесяцігоддзе ФІФА, і ўступленне ў арганізацыю 85 члена. Аднак кіраванне Селдрэерса, скончылася гэтак жа нечакана, як і пачалося, у 1955 годзе, у Бруселі ён памёр, правёўшы, такім чынам, на пасадзе прэзідэнта крыху больш за 1 год.

Катэгорыя:Прэзідэнты ФІФА
Васіль Пятровіч Шаранговіч

**Васі́ль Пятро́віч Шаранго́віч** (, в. Качаны, Пастаўскі павет, Віленскае ваяводства — ) — беларускі графік, педагог. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1978). Заслужаны дзеяч культуры Польшчы (1986). Народны мастак Беларусі (1991). Прафесар (1981).
 года. Жывапіс Васіля Шаранговіча]]

## Біяграфія 
Брат мастака К. П. Шаранговіча. Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (1966). У 1967—1998 выкладаў у Беларускай акадэміі мастацтваў (у 1972—1989 загадчык кафедры, у 1986—1989 прарэктар, у 1989—1997 рэктар). З 1997 па 2009 годы займаў пасаду дырэктара Музея сучаснага выяўленчага мастацтва. Зараз гэту пасаду займае яго дачка — мастацтвазнаўца Наталля Васілеўна Шаранговіч.

Памёр 31 снежня 2021 года.

## Мастакоўская творчасць 
Працаваў у галіне кніжнай і станковай графікі. Творчасці ўласцівы разнастайнасць графічных тэхнік і стылявых прыёмаў, выразны малюнак, эмацыянальнасць і глыбокая змястоўнасць вобразаў.

Работы ў кніжнай графіцы адметныя тонкім разуменнем структуры і ладу літаратурнага твора, паглыбленай пранікнёнасцю ў псіхалогію персанажа, вострым пачуццём гармоніі элементаў афармлення кнігі: «Віленскія камунары» Максіма Гарэцкага (1965), «3 майго летапісу» Я. Коласа, «Дзесяць дзён, якія скаланулі свет» Дж. Рыда (абедзве 1967), «Мая Беларусь» Т. Хадкевіча, «Збор твораў» М. Багдановіча (т. 1—2, усе 1968), «Зямля навагрудская, краю мой родны…» А. Міцкевіча, «Салавей» Змітрака Бядулі (абедзве 1969), «У. І. Ленін» Уладзіміра Маякоўскага (1970), «Залаты ключык, або Прыгоды Бураціна» Аляксея Талстога (1971), «Вершы» Якуба Коласа (1972), «Сорак трэці» Івана Навуменкі (1974), «Паэмы» (1978) і «Адвечная песня» (1981) Янкі Купалы, «Споведзь сэрца» А. Бялевіча (1978), «Пан Тадэвуш» Адама Міцкевіча (1985, 1998), «Старыя беларускія хронікі» Уладзіміра Караткевіча (1988), «Новая зямля» Якуба Коласа (2002).

Рэквіем людской мужнасці і стойкасці ў гады Вялікай Айчыннай вайны, увасоблены строгімі сродкамі графікі, гучыць у цыкле моцных па экспрэсіі гравюр «Памяці вогненных вёсак» (1979—85). У станковых работах шырока выкарыстоўвае нацыянальныя мастацкія традыцыі, сімволіку і метафару, у многіх творах адчувальна паэтызацыя чалавечага быцця з яго прыгажосцю і драматызмам, калізіямі, што дасягаецца своеасаблівасцю ракурсаў каларыту, рытмічнай арганізацыі прасторы: «Смерць Гражыны» (паводле А. Міцкевіча, 1970), «Партрэт Францыска Скарыны» (1971), «Ганчар» (1973), «А хто там ідзе» (1976), серыі «Край нарачанскі» (1972—75), «Блакада. 1943 год» (1974), трыпціх «Дзе крыўда адвечная спела» (1982) і інш.

## Літаратурная творчасць 
У 2009 годзе выйшла аўтабіяграфічная аповесць В. Шаранговіча «Ген жыцця».

## Прэміі і ўзнагароды 
* Дзяржаўная прэмія Беларусі (1986)

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* *Ганчароў М.* Васіль Шаранговіч. — Мн., 1981.
* Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Мядзельскага раёна. — Мінск: «Беларуская Энцыклапедыя» імя Петруся Броўкі, 1998. — С. 409—416.

## Спасылкі 
* КРЫНIЦА НАТХНЕННЯ 
* Интервью с народным художником Беларуси Василием Шаранговичем

Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Графікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Рэктары Беларускай акадэміі мастацтваў
Артур Друры

**Артур Друры** (; 3 сакавіка 1881 — 25 сакавіка 1961) — пяты прэзідэнт ФІФА. Займаў пасаду прэзідэнта з 1955 па 1961 год. Акрамя гэтага з 1955 па 1961 з'яўляўся старшынёй Футбольнай асацыяцыі Англіі, сумяшчаючы гэтую пасаду з пасадай кіраўніка Англійскай Прэм'ер-Лігі.

Ужо на працягу апошняга паўгода знаходжання ва ўладзе папярэдняга прэзідэнта ФІФА Рудольфа-Вільяма Селдрэерса, у сувязі з дрэнным яго станам здароўя, Артур Друры намінальна кіраваў ФІФА, афіцыйна ж англічанін заступіў на пасаду 9 чэрвеня 1956 года. Ён адкрываў 6-ы Чэмпіянат Свету ў Швецыі.

Катэгорыя:Прэзідэнты ФІФА
Вадвіч (герб)

«**Ва́двіч**» () — прыватнаўласніцкі герб, якім карысталіся каля 20 родаў Вялікага Княства Літоўскага, Польскага каралеўства і Рэчы Паспалітай. Вядомы з пачатку XV стагоддзя, у Вялікім Княстве Літоўскім — пасля Гарадзельскай уніі (1413 год).

## Апісанне 
Шчыт герба вертыкальна падзелены на 2 часткі, дзе змешчаны выявы белай стронгі ў чырвоным полі і чырвонай — у белым. Клейнод — над прылбіцай з каронай 5 страусавых пёраў.

## Роды 
Адамовічы, Адамкевічы, Адамковічы, Акушковічы, Англіцкія, Анцэвічы, Барэйшы, Боскія, Вадвічы, Вандаловічы, Віруловічы, Воўчакі, Венславовічы, Венслаўскія, Камянецкія, Ладзяты, Лойбы, Мантыгірдавічы, Манкерскія, Матыашэвічы, Монгірды, Менжыкі, Надажынскія, Нарушэвічы, Рашкевічы, Роскі, Станкевічы, Станкоўскія.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Прыватнаўласніцкія гербы
Стэнлі Роўз

**Стэнлі Форд Роўз** (, 25 красавіка 1895 — 10 ліпеня 1986) — шосты прэзідэнт ФІФА. Знаходзіўся на пасадзе ў перыяд з 1961 па 1974 год. Падданы Вялікабрытаніі.

## Кар’ера 
Прафесійным футбалістам ніколі не з’яўляўся, пачаў судзейскую практыку ў 1927 годзе з абслугоўвання матчаў ніжэйшых ліг Чэмпіянату Англіі, за судзейскую кар’еру адсудзіў 36 міжнародных паядынкаў. У 1934 годзе судзіў фінал Кубка Англіі, у якім «Манчэстэр Сіці» перамог «Портсмут» з лікам 2:1. Гэта быў апошні матч у судзейскай кар’еры Роўза.

З 1934 года па 1962 год з’яўляўся главой Англійскай футбольнай асацыяцыі. З 1961 па 1974 год у якасці прэзідэнта ўзначальваў ФІФА.

Знаходзячыся на чале ФІФА Стэнлі Роўз засяродзіў працу ў кірунку выкаранення грубіянства на футбольных палях свету, праца вялася як з суддзямі, так і з нацыянальнымі футбольнымі федэрацыямі. У 1970 годзе ў пераддзвер’і чэмпіянату свету, у футбольныя правілы была ўведзена «жоўтая картка», пасродкам якой суддзям стала прасцей адсочваць грубіянства падчас матчу. Варта адзначыць, што Чэмпіянат свету 1970 года ўвайшоў у гісторыю як адзіны турнір, які абыйшоўся без адзінага выдалення ігракоў з поля.

Катэгорыя:Прэзідэнты ФІФА
Катэгорыя:Футбольныя арбітры Англіі
Катэгорыя:Рыцары-бакалаўры
Ян Уладзіслаў Сангушка

**Ян Уладзіслаў Сангушка** (? — 1652) — рэчыпаспалітаўскі арыстакрат. Войт магілёўскі, староста суражскі.

З ковельскай галіны княжацкага роду Сангушкаў, сын віцебскага ваяводы Сямёна Самуэля Сангушкі і яго першай жонкі Ганны з Завішаў.
Жанаты з Ганнай з Радзівілаў (? — 1659), дачкой 2-га клецкага ардыната Яна Альбрэхта Радзівіла. Меў адзінага сына Гераніма, старосту суражскага.

## Спасылкі 
* Генеалогія магнацкіх радоў Рэчы Паспалітай 

Ян Уладзіслаў
Катэгорыя:Старосты суражскія
Катэгорыя:Войты магілёўскія
Катэгорыя:Магілёўскі магістрат
Рыгор Васілевіч Сангушка

**Рыгор Васілевіч Сангушка** (? — 1555?) — князь, прадстаўнік кавельскай галіны роду Сангушкаў.

Сын Васіля Сангушкі і яго першай жонкі Ганны.

Яго жонкай (шлюб заключаны да 1553) была Настасся Гарнастай (? — запэўна да 1563), дачка новагародскага ваяводы і земскага падскарбія Івана Гарнастая. Меў з ёй дзяцей:
* Андрэя (? — 1591);
* Фядору, якая была замужам спачатку за князем Жыгімонтам Гедройцам, а потым за парнаўскім кашталянам Пятром Стаброўскім.

Пасля смерці Рыгора Сангушкі яго жонка выйшла замуж паўторна за смаленскага ваяводу Філона Кміту.

## Спасылкі 
* Генеалогія магнацкіх радоў Рэчы Паспалітай 

Рыгор Васілевіч
Гізларэнга

**Гізларэнга**(італ. Ghislarengo) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Верчэлі.

Насельніцтва складае 833 чалавека (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 69 чал./км ². Займае плошчу 12 км ². Паштовы індэкс - 13030. Тэлефонны код - 0161.

## Дэмаграфія 
Дынаміка насельніцтва:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.6)
ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:1500
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 746
  bar:1871 from:0 till: 753
  bar:1881 from:0 till: 869
  bar:1901 from:0 till: 986
  bar:1911 from:0 till: 1051
  bar:1921 from:0 till: 979
  bar:1931 from:0 till: 1066
  bar:1936 from:0 till: 1035
  bar:1951 from:0 till: 979
  bar:1961 from:0 till: 878
  bar:1971 from:0 till: 918
  bar:1981 from:0 till: 820
  bar:1991 from:0 till: 793
  bar:2001 from:0 till: 833
PlotData=
  bar:1861 at: 746 fontsize:S text: 746 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 753 fontsize:S text: 753 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 869 fontsize:S text: 869 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 986 fontsize:S text: 986 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 1051 fontsize:S text: 1.051 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 979 fontsize:S text: 979 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 1066 fontsize:S text: 1.066 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 1035 fontsize:S text: 1.035 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 979 fontsize:S text: 979 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 878 fontsize:S text: 878 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 918 fontsize:S text: 918 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 820 fontsize:S text: 820 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 793 fontsize:S text: 793 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 833 fontsize:S text: 833 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Па даных  ISTAT
 

Катэгорыя:Камуны правінцыі Верчэлі
Жыгімонт Казімір Ваза

**Жыгімонт Казімір Ваза** (;  — ) — адзіны сын караля і вялікага князя Уладзіслава Вазы і яго першай жонкі Цэцыліі Рэнаты Габсбург, названы ў гонар дзеда Жыгімонта III і дзядзькі Яна II Казіміра.

Быў галоўным кандыдатам на абранне каралём пасля смерці бацькі. Французскі падарожнік Ле Лябур’е апісаў яго як вельмі жвавае, худое і рухомае дзіцё. Хутка навучаўся і ў сем гадоў шпарка размаўляў па польску і нямецку, рабіў значныя поспехі ў лацінскай мове. Вельмі любіў польскі строй, чым яшчэ больш умацоўваў свае пазіцыі як кандыдата на карону. Вельмі абураўся калі да яго звярталіся па-нямецку, кажучы: *«Я — паляк, таму і размаўляйце са мной па-польску»*.

Летам 1647 года Жыгімонту Казіміру нечакана стала блага. Як сцвярджалі адны — атруціўся садавіной, паводле іншых — заразіўся дызентэрыяй ад паморскіх ваяводаў . Пасля 5 дзён хваробы і крываўкі памёр. Яго смерць моцна паўплывала на караля Уладзіслава, які нават адмовіўся ехаць на пахаванне ў Кракаў.

## Цікавыя факты 
У гонар каралевіча быў названы заснаваны ў 1643 годзе горад Казімір у Бабруйскім старостве, які праіснаваў толькі 12 гадоў і ў 1655 годзе быў знішчаны казакамі.

## Літаратура 
* *Czapliński, W.* Na dworze króla Władysława IV / Władysław Czapliński. — Warszawa: «Książka i Wiedza», 1959. — 468, [4] s.: il. — (Światowid: biblioteczka popularno-naukowa).
* *Fabiani, B.* Życie codzienne na Zamku Królewskim w epoce Wazów / Bożena Fabiani. — Warszawa: «Volumen», 1996. — 235, [5] s., [16] s. tabl. kolor.: il., faks., fot., portr.

Катэгорыя:Ваза (дынастыя)
Тэндар (вагон)

**Тэндар** — спецыяльны вагон, які прычапляюць да паравоза, прызначаны для перавозкі запасу паліва для лакаматыва (дроў, вугалю ці нафты) і вады. Для магутных паравозаў, якія спажываюць вялікую колькасць вугалю, у тэндары размяшчаюць таксама механічны вуглепадавальнік (стокер).

Існуюць адмысловыя танк-паравозы, якім асобны тэндар не патрэбны.

## Фатаграфіі 

Выява:Sierra Railway 3 Tender.jpg
Выява:Ol49-23 Poznań RB3.JPG
Выява:Tender-Dampflok.JPG
Выява:Adsad0608.JPG

*
Катэгорыя:Вагоны
Катэгорыя:будова паравоза