open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Лілібет Сасекская

**Прынцэса Лілібет «Лілі» Сасекская** (, поўнае імя Лілібет Дыяна; 4 чэрвеня 2021, Санта-Барбара) ― чалец брытанскай каралеўскай сям’і, унучка караля Карла III, другое дзіця прынца Гары, герцага Сасекскага, і яго жонкі Меган, герцагіні Сасекскай. Займае сёмае месца ў парадку атрымання ў спадчыну брытанскага пасада.

## Нараджэнне 
Лілібет Дыяна Маўнтбетэн-Віндзар нарадзілася ў шпіталі Санта-Барбара ў горадзе Санта-Барбара, Каліфорнія 4 чэрвеня 2021 года ў 11:40 паводле амерыканскага часа. Яе народзіны, а таксама імя былі абвешчаныя два дні пасля. Дзяўчынку назвалі ў гонар яе прабабулі, каралевы Лізаветы II, чыёю мянушкай была Лілібет, ды ў гонар бабулі, прынцэсы Дыяны. Мянушка прынцэсы ― Лілі. Яна з’яўляецца малодшым дзіцём герцагаў Сасекскіх і мае старэйшага брата, прынца Арчы.

Катэгорыя:Прынцэсы Вялікабрытаніі
Злачынства ў Лерыполі

**Злачынства ў Лерыполі** — забойства, здзейсненае 22—24 верасня 1939 года ў ваколіцах фальварка Лерыполь**,** у гміне Жыдомла Гродзенскага павета Беластоцкага ваяводства Польшчы. Ахвярамі сталі не менш за 11 польскіх ваенных пасяленцаў і адзін мінак; злачынцы – жыхары навакольных вёсак беларускай нацыянальнасці. Злачынства адбылося ва ўмовах анархіі і беззаконня, якія мелі месца на паўночна-ўсходніх тэрыторыях Польшчы ў першыя дні пасля савецкага ўварвання ў верасні 1939 года. Забойствы насілі прыкметы злачынстваў супраць чалавечнасці. У 1990-я гады пракуратура Рэспублікі Беларусь адмовіла ва ўзбуджэнні крымінальнай справы па іх справе з-за адсутнасці прыкмет злачынства.

## Літаратура 
* Eugeniusz Mironowicz: Białoruś. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo TRIO, 1999, s. 300, seria: Historia państw świata w XX wieku. ISBN 83-85660-82-8.
* Marek Wierzbicki: Polacy i Białorusini w zaborze sowieckim. Stosunki polsko-białoruskie na ziemiach północno-wschodnich II RP pod okupacją sowiecką 1939–1941. Wyd. 2. Warszawa: Stowarzyszenie Kulturalne Fronda, 2007, s. 424, seria: Biblioteka historyczna Frondy. ISBN 978-83-88747-76-2.
* Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 5: Województwo białostockie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1924, s. 147. [dostęp 2013-05-18].

Катэгорыя:Верасень 1939 года
Катэгорыя:Масавыя забойствы ў Беларусі
Катэгорыя:1939 год у Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Беларуска-польскія адносіны
Вядомыя асобы Докшыцаў

[thumb|200px|[Герб Докшыцаў]]
Вядомыя ўраджэнцы Докшыцаў:

__NOTOC__
[thumb|175px|[Карл Лупіновіч]]

## Г 
* .

## І 
* Іна Бацяноўская (нар. 1984) — беларуская футбалістка. Выступала за зборную Беларусі.

## Л 
* Карл Лупіновіч (1891—1937) — каталіцкі святар, удзельнік беларускага хрысціянскага руху.

## М 
* Віктар Пятровіч Маркавец (1947—2013) — беларускі мастак-жывапісец.
* Мікалай Пятровіч Мігун (1951—2014) — беларускі фізік.

## П 
* Іларыён Мікалаевіч Пляшчынскі (1927—1961) — графік і жывапісец.

## Р 
* .
* Таццяна Аркадзьеўна Рунец (нар. 1969) — беларускі дзяржаўны дзеяч, эканаміст, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання.

## С 
* Анатоль Віктаравіч Сіўко (нар. 1976) — беларускі тэхнікам-электрык, дэпутат.
* Валерый Раманавіч Собаль (нар. 1955) — беларускі фізік. Кандыдат фізіка-матэматычных навук (1986), дацэнт (2001), доктар фізіка-матэматычных навук (2006), прафесар (2011).
* Валянцін Аляксандравіч Сяткоўскі (нар. 1946) — вучоны ў галіне паталагічнай фізіялогіі.

## Т 
* Яўген Антонавіч Таргонскі, беларускі матэматык.

## Ш 
* .

## Э 
* .
Злачынства ў Малой Бераставіцы

**Злачынства ў Малой Бераставіцы** — злачынства ў вёсцы Малая Бераставіца (сучасны Бераставіцкі раён, Беларусь), здзейсненае камуністычным апалчэннем з яўрэяў і беларусаў супраць польскага насельніцтва. Дакладная дата злачынства невядома, вядома толькі, што гэта адбылося ў верасні 1939 года ва ўмовах уварвання СССР у Польшчу.

Мяркуецца, што тады было забіта каля 50 чалавек, у тым ліку памешчыкі — граф Антоній Валкавіцкі з жонкай Людвікай, яго зяць, падпалкоўнік Зыгмунт Войніч-Сянажэцкі, а таксама мэр, сакратар і касір камуны, мясцовы паштальён і настаўнік. 

Акцыю ўзначаліў спецыяльны рэвалюцыйны камітэт на чале з Матылём Жакам. Забойства было здзейснена бандай, якой камандаваў яўрэйскі гандляр Зуско Айзік. Забойствы адрозніваліся асаблівай жорсткасцю — сям’і Валкавіцкіх звязвалі рукі дротам, прымушалі есці вапну і закопвалі жыўцом. Забойствы насілі этнічны і класавы характар, і іх мэтай была ліквідацыя польскай інтэлігенцыі і чыноўнікаў.

У 2001—2005 гадах расследаванне па гэтай справе вёў Інстытут нацыянальнай памяці ў Беластоку, кваліфікуючы злачынства на падставе папярэдніх перадумоў як акт генацыду, здзейснены ў інтарэсах і па натхненні ўладаў СССР. Інстытут нацыянальнай памяці выявіў 16 чалавек, якія на той момант былі жыхарамі вёскі, але ў выніку іх допыту было ўстаноўлена, што ніхто з іх не ўдзельнічаў у расследаваных падзеях, і засноўваў свае веды толькі на паведамленнях трэціх асоб. У гэтай сітуацыі Інстытут нацыянальнай памяці быў вымушаны спыніць вытворчасць па справе, паказаўшы пры гэтым, што яно можа быць адноўлена ў выпадку з’яўлення новых доказаў па справе.

Катэгорыя:Верасень 1939 года
Катэгорыя:1939 год у Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Беларуска-польскія адносіны
Катэгорыя:Масавыя забойствы ў Беларусі
Катэгорыя:Малая Бераставіца
Жаночы Кубак Беларусі па пляжным футболе 2013

**Жаночы Кубак Беларусі па пляжным футболе 2013** — 1-ы розыгрыш Жаночага Кубка Беларусі. Розыгрыш адбыўся ў сталічным спартова-аздараўленчым комплексе «Алімпійскі». Найлепшым іграком кубкавага розыгрышу прызнана Кацярына Міклашэвіч, найлепшым варатаром — Іна Бацяноўская, найлепшым бамбардзірам — Ліяна Мірашнічэнка, якая забіла чатыры мячы.

## Сетка 
## Спасылкі 
* У Беларусі ўпершыню прайшлі спаборніцтвы па пляжным футболе сярод жанчын 
* Спартсменкі «Мінска» сталі пераможцамі 1-га Кубка Беларусі па пляжнаму футболу сярод жанчын

Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2013 годзе
Катэгорыя:Пляжны футбол у Беларусі
Алена Бузінова

**Алена Бузінова** (нар. , Віцебск, Беларусь) — беларуская футбалістка. Выступала за зборную Беларусі. У 2012 годзе скончыла ВДУ імя П. М. Машэрава.

## Клубная кар’ера 
У 2013 годзе выступала за віцебск «Універсітэт».

У 2017 годзе ў складзе «Бабруйчанкі» стала чэмпіён Беларусі па пляжным футболе. У 2021 годзе ў складзе «Сталіцы» заваявала жаноча Кубак па міні-футболе
## Крыніцы 
## Літаратура 
* Плысов В. «Бобруйчанка» оказалась сильнее // Всё о футболе. — 2003. — 8 июля (№ 26 (221)). — С. 13.

Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Універсітэт Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Бабруйчанка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Віцебск
Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава
Херсонскі мастацкі музей імя Аляксея Шаўкуненкі

**Херсонскі мастацкі музей імя Аляксея Шаўкуненкі** () — музей у Херсоне, названы ў гонар мастака Аляксея Аляксеевіча Шаўкуненкі.

## Гісторыя 
### Будынкі музея 
Будынак музея быў пабудаваны ў 1897 годзе для Херсонскай гарадской думы па праекце Адэскага архітэктара Адольфа Мінкуса (1870—1948). 27 мая 1978 года ў будынку была адкрыта экспазіцыя Херсонскага мастацкага музея імя А.&amp;nbsp;А.&amp;nbsp;Шаўкуненка.

### Калекцыя Музейнага фонду 
За 1920-я — 1930-я гады мастацкая калекцыя музея значна папоўнілася творамі рускага і заходнееўрапейскага жывапісу, графікі, дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва. Напярэдадні Вялікай Айчыннай вайны фонды налічвалі каля 700 экспанатаў. У гады фашысцкай акупацыі з Херсону ў Германію і Румынію была вывезена вялікая частка музейных каштоўнасцяў, уключаючы і калекцыя твораў мастацтва.

У 1981 годзе ў музей паступіла больш за сто твораў ураджэнца Херсона народнага мастака СССР А.&amp;nbsp;А.&amp;nbsp;Шаўкуненка, падораных яго жонкай А. У. Шаўкуненка. Гэта дало магчымасць стварыць манаграфічную экспазіцыю работ жывапісца.

Мастацкая калекцыя музея налічвае звыш за 10 тысяч экспанатаў і з’яўляецца адным з найбольш цікавых музейных збораў Украіны. У экспазіцыі прадстаўлены творы айчыннага і замежнага жывапісу, графікі, скульптуры, дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, пачынаючы з узораў рускага іканапісу XVII стагоддзя і да работ сучасных херсонскіх мастакоў. У пастаяннай экспазіцыі музея:

* Іканапіс XVII — пачатку XX стагоддзя,
* Рускае мастацтва XVIII — першай паловы XIX стагоддзя,
* Украінскае і Рускае мастацтва другой паловы XIX — пачатку XX стагоддзя.

Найбольш вядомыя творы ў калекцыі музея:

:* «Юрый Змеяборац са святымі апосталамі Пятром і Паўлам» (XVIII — пачатак XIX ст.)
:* «Багародзіца Супакой мой смутак» (XIX ст.);
:* «Андрэй Першазваны» (XX ст.);
:* «Жаночы партрэт», К. Е. Макоўскі (1883 г.);
:* «Бура ідзе», І. К. Айвазоўскі;
:* «Неапалітанка», П. Арлоў;
:* «Заход», В. К. Саўрасаў;
:* «Скотны двор у Абрамцы», В. Д. Паленаў;
:* «У каміна», І. М. Крамской;
:* «Дзяўчына з муфтай»), В. Макоўскі;
:* «Конік з рамізнікам», П. Клод;
:* «Князь Святаслаў», Я. О. Лансеры;
:* «Мефістофель», М. М. Антакольскі;
:* «У манастырскага пробашча», Аўгуст фон Баер (1859);
:* «Дубы на лужку», А. А. Шаўкуненка (1956);
:* «Маладзіца», А. А. Шаўкуненка (1938);
:* «Нацюрморт з сінім збаном», А. А. Шаўкуненка (1930)

### Нелегальны вываз калекцыі 
У 2022 годзе падчас расійскай акупацыі Херсона расіяне вывезлі з музея 10 тысяч экспанатаў (з 14,5 тысяч), іконы XVII-пачатку XX стагоддзя, украінскае мастацтва другой паловы XIX-пачатку XX стагоддзя і працы сучасных мастакоў. Музей у гэты час узначальвала спявачка з кафэ, прызначаная акупацыйнымі ўладамі замест законнага дырэктара, якая не пагадзілася з імі супрацоўнічаць і пакінула горад. Экспанаты былі схаваныя ў фондасховішчы, але калабаранты з ліку супрацоўнікаў дапамаглі іх выявіць.

Катэгорыя:Мастацкія музеі Украіны
Катэгорыя:Херсон
Васількіўскі маёлікавы певень

**Васількіўскі маёлікавы певень, Барадзянскі Пеўнік, пеўнік з Барадзянкі** — тыражаваны твор вытворчасці Васількіўскай маёлікі, аўтарства Валерыя Пратор’ева і Надзеі Пратор’евай.

Асобнік такога пеўніка быў знойдзены ў адным з разбураных расійскай бамбардзіроўкай дамоў у Барадзянцы, на кухоннай шафе, якая прыцягнула шырокую ўвагу тым, што ацалела на сцяне знішчанай кватэры.

Разам з сабачкам Патронам і коткай з Барадзянкі, выратаванай з разбуранага дома, стаў сімвалам стойкасці падчас расійскага ўварвання ва Украіну.

## Гісторыя 
Пеўнік выпускаўся на прадпрыемстве «Васількіўскі маёлікавы завод» з пачатку 1960-х па 1980-я гады.

Пасля таго як свет абляцела фота ацалелай шафы з пеўнікам з разбуранага дома ў Барадзянцы, украінскія СМІ і людзі ў сацсетках зацікавіліся гэтым творам мастацтва. Шафку заўважыла і сфатаграфавала Лізавета Сервацінская. Асобна ад шафы на пеўніка звярнула ўвагу дэпутат Кіеўскага гарадскога савета Вікторыя Бурдукова.

У вёсцы Машчун у разбомбленай хаце знайшлі яшчэ аднаго пеўніка.

## Аўтарства 
Твор першапачаткова памылкова прыпісалі Пракопу Бідасюку.

Галоўны мастак Васількіўскага маёлікавага завода апошніх гадоў Сяргей Дзенісенка лічыць, што аўтарства пеўніка належыць Валерыю Пратор’еву і яго жонцы Надзеі Яфімаўне.

## Сімвал 
Кухонныя шафа з пеўнікам, якія засталіся на сцяне, сталі сімвалам стойкасці і непакорлівасці. З’явіўся мем: «Будзь моцным, як гэтыя кухонная шафа». Таксама згадваюцца як сімвал нязломнасці ўкраінскага духу.

Пеўнік з’яўляецца на ілюстрацыях Аляксандра Грахова, Дзімы Каваленкі, ката Інжыра. Яго актыўна шукаюць на сайтах аб’яваў.

Пеўнік стаў адной з папулярных тэм для пісанак, у прыватнасці літоўскі дызайнер Laimss Kūdikis размясціў яго на пісанцы.

Падчас візіту Прэм’ер-міністра Вялікабрытаніі Борыса Джонсана у Кіеў 9 красавіка 2022 года яму і Прэзідэнту Украіны Уладзіміру Зяленскаму падарылі падобных керамічных пеўнікаў.

Першы помнік пеўніку з’явіўся ў Бэрэзнэ.

Укрпочта прапанавала эскіз маркі з пеўнікам ў 2022 годзе.

## Галерэя 

Файл:Transferring of the kitchen cabinet from Borodianka to Maidan Museum (06).jpg|Пеўніка пераносяць у музей.
Файл:Васильківський півник, писанка.png|Пісанка з пеўнікам.
Файл:President of Ukraine Volodymyr Zelenskyy and Prime Minister of the United Kingdom Boris Johnson walked around the center of Kyiv. (51994083902).jpg|Борыс Джонсан з пеўнікам.

Катэгорыя:Інтэрнэт-мемы
Катэгорыя:Вытворцы керамікі
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Лэйла Ільясіўна Ажаметава

**Лэйла Ільясіўна Ажаметава** (; ;  9 сакавіка 1994, Узбекістан) — украінская лёгкаатлетка крымскататарскага паходжання. Чэмпіёнка і прызёр летніх Паралімпійскіх гульняў. Чэмпіёнка Украіны. Кандыдат у майстры спорту Украіны.

Нарадзілася ва Узбекістане. У 1999 годзе з сям’ёй пераехала ў Крым.

З 11 гадоў займаецца лёгкай атлетыкай. Цяпер трэніруецца ў Харкаўскім рэгіянальным цэнтры па фізічнай культуры і спорце інвалідаў «Інваспорт».

Двухразовая чэмпіёнка (100 м — з усталяваннем рэкорду свету, 400 м), срэбраная прызёрка (200 м — па ўсталяванні рэкорду Еўропы) міжнароднага турніру 2016 года.

## Спартыўная кар’ера 
### Чэмпіянат свету 2019 
На Чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы, які праходзіў у 2019 годзе з 7 па 15 лістапада ў Дубаі (Аб’яднаныя Арабскія Эміраты) заваявала 3 узнагароды. 7 лістапада заваявала бронзавую ўзнагароду ў бегу на 400 метраў (катэгорыя Т13). 10 лістапада заваявала залаты медаль у бегу на 100 метраў (катэгорыя Т13), а 12 лістапада атрымала другую залатую ўзнагароду ў бегу на 200 метраў (катэгорыя Т13).

## Узнагароды 
* Ордэн «За заслугі» III ст. (4 кастрычніка 2016) — *За дасягненне высокіх спартыўных вынікаў на XV летніх Паралімпійскіх гульнях 2016 года ў горадзе Рыа-дэ-Жанейра (Федэратыўная Рэспубліка Бразілія), праяўленую мужнасць, самаадданасць і волю да перамогі, зацвярджэнне міжнароднага аўтарытэту Украіны*.

## Спасылкі 
* Інфармацыя на сайце Нацыянальнага камітэта спорту інвалідаў Украіны 
* Крымская татарка ўстанавіла сусветны рэкорд на Паралімпіядзе-2016  

Катэгорыя:Удзельнікі летніх Паралімпійскіх гульняў 2020 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Паралімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Паралімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Удзельнікі летніх Паралімпійскіх гульняў 2016 года
Міхаіл Міхайлавіч Маруга

**Міхаіл Міхайлавіч Маруга** (нар. 10 лютага 1957) — беларускі фотамастак. Аўтар шэрага беларускіх рэкламных фотаздымкаў. Член Міжнароднай асацыяцыі дызайнераў, Беларускага саюза дызайнераў, Kodak Professional Network, Беларускага саюза фатографаў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1957 годзе ў горадзе Сокал, Валгаградская вобласць, Расія.

У 1987 годзе скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут.

З 1995 года — член Kodak Professional Network.

З 1998 года — член Беларускага саюза дызайнераў.

З 1989 года займаецца рэкламнай фатаграфіей. Найбольш знакамітыя яго працы — рэкламныя здымкі для фірм жаночай бялізны «Мілавіца» і «Элема».

Як фатограф супрацоўнічаў з шэрагам выдавецтваў, банкамі («БелВЭБ»), ансамблямі («Песняры» і «Сябры»), часопісамі, рэстаранамі, казіно і фірмамі.

Зараз кіруе ўласнай фотастудыей «MARUGA».

Жыве і працуе ў Мінску.

## Узнагароды 
* 2002 — «Млын моды» — Суперфотамастак Беларусі.

## Спасылкі 
* Фотовыставка Михаила Маруга «PRO ЯВЛЕНИЕ. ПЕСНЯРЫ» откроется 8 сентября
* Михаил Маруга 
* Маруга Михаил Михайлович
* Афіцыйны сайт «MARUGA»
Катэгорыя:Фотамастакі Беларусі
Іна Бацяноўская

**Іна Бацяноўская** (нар. , Докшыцы, Беларусь) — беларуская футбалістка. Выступала за зборную Беларусі. Майстар спорту Рэспублікі Беларусь па футболе.

## Клубная кар’ера 
Гуляла за «Універсітэт». У 2012 годзе прызнавалася найлепшым брамнікам у жаночым футболе Беларусті. У 2013 годзе на першым розыграшы Кубка Беларусі па пляжным футболе сярод жанчын была прызнана найлепшым варатаром.

Станам на 2021 год працуе трэнерам-выкладнікам ДЮСШАР па футболе і бейсболе дзяржаўнай установы фізічнай культуры і спорту «Футбольны клуб „Мінск“».

У лістападзе 2023 года атрымала трэнерскую ліцэнзію катэгорыі A.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Універсітэт Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Зорка-БДУ
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Смаргонь
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Антуан Іванавіч Маёраў

**Антуан Маёраў** (нар. , Мінск) — беларускі футбаліст і трэнер. Сын савецкага і беларускага арбітра Івана Маёрава. Выступаў за зборную Беларусі па пляжным футболе.

## Клубная кар’ера 
Выступаў за мінскае «Дынама». У 1998 годзе пераехаў у Расію ў ніжагародскі «Лакаматыў». На заходзе кар’еры выступаў за «Жальгірыс». 
 
## Трэнерская кар’ера 
У 2002—2012 гадах быў футбольным арбітрам, абслугоўваў матчы Вышэйшай лігі чэмпіянату Беларусі.

З 2012 года працаваў у жаночай камандзе «Зорка-БДУ». У 2016 годзе ўзначаліў клуб «Ашмяны-БДУФК», заставаўся яго галоўным трэнерам да 2020 года, калі ён спыніў існаванне. У верасні 2021 года стаў галоўным трэнерам жаночай каманды «Віцебска», працаваў на гэтай пасадзе да чэрвеня 2022 года.

У ліпені 2022 года стаў памочнікам Юрыя Пунтуса ў рагачоўскім «Макслайне». У студзені 2023 года ўслед за Пунтусам перабраўся ў наваполацкі «Нафтан», а ў маі 2023 года разам з ім вярнуўся ў «Макслайн», які на гэты час пераехаў у Віцебск.

У лістападзе 2023 года пакінуў «Макслайн» і ў снежні быў прадстаўлены ў якасці галоўнага трэнера «Слоніма-2017». Пакінуў клуб у чэрвені 2024 года. У ліпені 2024 года года ўвайшоў у трэнерскі штаб «Оршы», але хутка па сямейных абставінах пакінуў клуб.

## Дасягненні 
* Чэмпіён Беларусі (2): 1994/95, 1995.
* Уладальнік Кубка Беларусі (1): 1993/94.
* Фіналіст Кубка Беларусі (1): 1995/96.
* Фіналіст Кубка Літвы (1): 2001.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты СССР 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Хімік Севераданецк
Катэгорыя:Ігракі ФК Лакаматыў Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама-93 Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Лакаматыў Ніжні Ноўгарад
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-Вікторыя
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Жальгірыс Вільнюс
Катэгорыя:Ігракі ФК Гомель
Катэгорыя:Ігракі ФК Ашмяны-БДУФК
Катэгорыя:Ігракі ў пляжны футбол Беларусі
Катэгорыя:Футбольныя суддзі Беларусі
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры мужчынскай зборнай Беларусі па пляжным футболе
Катэгорыя:Трэнеры ФК Ашмяны-БДУФК
Катэгорыя:Трэнеры ЖФК Віцебск
Катэгорыя:Трэнеры ФК Слонім-2017
Міянсарава

**Міянсарава** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Тамара Вартанаўна Міянсарава (1913—1990) — піяністка.
* Тамара Рыгораўна Міянсарава (1931—2017) — савецкая і расійская эстрадная спявачка
50-ы асобны змешаны авіяцыйны полк

**50-ы асобны змешаны авіяцыйны полк** — воінскае фарміраванне ВПС СССР.

## Гісторыя 
Стварэнне 50-га асобнага змешанага авіяцыйнага палка, прадыктаванае рэаліямі Афганскай вайны, варта лічыць унікальным прэцэдэнтам у гісторыі ВПС СССР. Падобнага прэцэдэнту, калі ў адным авіяпалку былі сабраны 4 эскадрыллі з транспартных самалётаў, ударных і транспартных верталётаў, больш не маецца. Часць фарміравалася спецыяльна для Афганістана. У перыяд вядзення баявых дзеянняў загінула 132 ваеннаслужачых падраздзялення

У лютым 1989 года полк выйшаў з «гарачай кропкі» на авіябазу Мары. Далей яго чакала Беларуская ваенная акруга. Новае месца дыслакацыі — аэрадром Ліпкі на ўскраіне Мінска. У 1994 годзе полк здабыў новае месца прапіскі — ваенны аэрапорт у г. п. Мачулішчы.

## Сучаснасць 
У 2010 годзе полк ператвораны ў 50-я змешаную авіябазу ВПС Беларусі.

## Камандзіры 
* Буднікаў Барыс Рыгоравіч
* Паўлаў Віталь Ягоравіч
* Акімаў Юрый Іванавіч
* Галаванаў Аляксандр Сяргеевіч

## Зноскі 
Катэгорыя:Воінскія часці, узнагароджаныя ордэнам Чырвонага Сцяга
Катэгорыя:ВПС і войскі СПА Беларусі
Катэгорыя:Былыя воінскія часці і фарміраванні Беларусі
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Зарана Сцяпанаўна Скалецкая

**Зарана Сцяпанаўна Скалецкая** (;  9 жніўня 1980, Львоў, Украінская ССР) — украінскі юрыст у галіне біямедыцынскага права, доктар прававых навук (Польшча).

З 29 жніўня 2019 года па 4 сакавіка 2020 года займала пасаду міністра аховы здароўя Украіны.

## Адукацыя 
* 2002 — скончыла факультэт юрыдычных навук Нацыянальнага ўніверсітэта «Кіева-Магілянская акадэмія», атрымала кваліфікацыю спецыяліста.
* 2002—2006 — вучылася на факультэце права і адміністрацыі ва Універсітэце Марыі Складоўскай-Кюры ў ​​Любліне, атрымала ступень доктара прававых навук.
* 2005 — прымала ўдзел у дыстанцыйным курсе інстытута Сусветнага банка «Ахова здароўя і беднасць» і пры падтрымцы Сусветнага банка ва ўкраінскім пілотным курсе «Рэфармаванне сектара аховы здароўя і фінансавання», Школа аховы здароўя НаУКМА.
* 2011—2012 — праходзіла навучанне на гадавой пашыранай сертыфікатнай праграме для краін Цэнтральнай і Усходняй Еўропы «Даследчая этыка» у '** (горад Скенэктадзі, ЗША).
* Прайшла павышэнне кваліфікацыі выкладчыкаў права па праграме **' ў Атланце (ЗША).
* 2016 — скончыла *Flagship course on Health Systems Reform and Sustainable Financing, *.

Свабодна валодае англійскай і польскай мовамі.

## Кар’ера 
* 2001—2006 — вядучы спецыяліст аддзела прававога аналізу рэгуляторных актаў у Галоўным упраўленні рэгулятарнай палітыкі Дзяржаўнага камітэта Украіны па пытаннях рэгулятарнай палітыкі і прадпрымальніцтва.
* З 2006 — працавала ў Нацыянальным універсітэце «Кіева-Магілянскай акадэміі» (кафедра міжнароднага права і спецыяльных прававых навук, кафедра міжнароднага і еўрапейскага права).
* З 2014 года — дацэнт, з 2015 — намеснік дэкан факультэта прававых навук. Выкладае дысцыпліны «Правы чалавека і біямедыцына» і «Медыцынскае права». Дырэктар праграмы «Этыка-прававыя пытанні біяэтыкі, фармацэўтычнага і медыцынскага права» цэнтра міжнароднай абароны правоў чалавека НаУКМА.

Скалецкая працавала экспертам Савета прадпрымальнікаў пры Кабінеце міністраў Украіны (2010—2011) і кіраўніком юрыдычнага аддзела Усеўкраінскай грамадскай арганізацыі «Украінская ліга садзейнічання развіццю паліятыўнай і хоспіснай дапамогі» (2011—2012).

Старшыня праўлення Украінскай медыка-прававой асацыяцыі, член Сусветнай асацыяцыі медыцынскага права, дырэктар грамадскай арганізацыі Форум здароўя, эксперт па пытаннях медыцынскай рэформы ў Рэанімацыйным пакеце рэформ.

Аналітык, кансультант міжнародных арганізацый. Аўтар больш за 50 публікацый у юрыдычнай, дзелавой прэсе. Аўтар 25 навуковых публікацый, навучальных курсаў для навучальных устаноў па медыцынскай тэматыцы. Суаўтар шэрагу законапраектаў, экспертных заключэнняў для Вярхоўнай Рады Украіны і Урада, а таксама міжнародных праектаў і арганізацый.

З 29 жніўня 2019 года па 4 сакавіка 2020 года Міністр аховы здароўя Украіны ва урадзе Ганчарука.

## Спасылкі 
* Профіль на сайце КМУ

Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Украіны
Катэгорыя:Палітыкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Украіны
Катэгорыя:Юрысты Украіны
Катэгорыя:Юрысты паводле алфавіта
Кацярына (карціна Шаўчэнкі)

**«Кацярына»** — карціна Тараса Рыгоравіча Шаўчэнкі, выкананая ім на тэму аднайменнай паэмы летам 1842 года ў Санкт-Пецярбургу.

Пра стварэнне гэтай карціны Т. Р. Шаўчэнка паведамляе ў лісце ад 25 студзеня 1843 года да Р. С. Тарноўскага:

«…Я намаляваў Кацярыну ў той час, калі яна развітвалася са сваім маскалікам і вярталася ў вёску, сядзіць дзед на дачы пад комінам, тачыў лыжкі і сумна глядзеў на Кацярыну, а яна, добрая, сардэчная, ледзь не плакаў… а маскаль плакаў сабе, толькі дымная пасцель; сабака яго крыху даганяе і робіць выгляд, што брэша. З аднаго боку — магіла, на магіле — вятрак, а там толькі стэп сніцца. Гэта мая карціна».

Справа знізу чорнай фарбай дата і подпіс аўтара: 1842. Т. Шаўчэнка. Пад імі чырвонай фарбай другі аўтарскі подпіс: 1842. Т. Шаўчэнка.

Карціна захоўваецца ў Нацыянальным музеі Тараса Шаўчэнкі (інв. № ж — 100). Папярэднія месцы захавання: зборка Р. С. Тарноўскага, Музей украінскай даўніны У. В. Тарноўскага ў Чарнігаве (№ 427), Чарнігаўскі абласны гістарычны музей, Галерэя карцін Т. Р. Шаўчэнкі, (Харкаў), Цэнтральны музей Т. Р. Шаўчэнкі, (Кіеў).

У 1939 годзе карціна экспанавалася на Рэспубліканскай юбілейнай Шаўчэнкаўскай выставе ў Кіеве; 1951 год — на выставе выяўленчага мастацтва Украінскай ССР у Маскве.

Галава Кацярыны была намаляваная на адным баку 100-грыўнявай банкноты ўзору 2005 года.

## Спасылкі 
* http://litopys.org.ua(http://litopys.org.ua/shevchenko/shev7038.htm)
Айшэ Дзітанава

**Айшэ Дзітанава** (,  27 лютага 1918, Дэрэкой, РСФСР — 15 лістапада 2015, Нью-Йорк, ЗША) — крымскататарская актрыса, ініцыятар адраджэння Крымскататарскага драматычнага тэатра, Заслужаны артыст Украіны (1993).

## Біяграфія 
Айшэ Дзітанава нарадзілася ў невялікай вёсцы Дэрэкой, блізу Ялты, якое сёння з’яўляецца адным з раёнаў горада. У 1933 годзе скончыла Сімферопальскі Тэатральны тэхнікум, пасля чаго пачала працаваць у трупе Крымскага драматычнага тэатра. Адной з самых значных роляў стала праца ў спектаклі «Бахчысарайскі фантан».

Падчас дэпартацыі крымскіх татараў трапіла ў Таджыкістан, дзе ў 1946 годзе зноў выйшла на прафесійную тэатральную сцэну. З-за палітыкі СССР Дзітанава, як зрэшты і іншыя акцёры крымскататарскага паходжання, не магла займацца нацыянальным мастацтвам.

У Крым Айшэ-ханум вярнулася ў 1988 годзе, адразу ўзяўшыся за працу па аднаўленні крымскататарскага тэатра, дзе і прапрацавала з 1990 па 1996 год, атрымаўшы за значны ўклад у развіццё культуры ганаровае званне «Заслужаны артыст Украіны».

З 1996 года і аж да самай смерці пражывала ў Нью-Ёрку, аднак неаднаразова наведвала Крым

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Актрысы XX стагоддзя
Тамара Вартанаўна Міянсарава

**Тамара Вартанаўна Міянса́рава** ( — ) — беларуская піяністка, заслужаная артыстка БССР (1966). Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў (1947).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Маскве. З дзяцінства займалася музыкай, была акампаніятарам танцавальнай студыі. Вучылася ў Стаўрапольскім музычным тэхнікуме і адначасова працавала ў балетнай студыі, драматычным тэатры. У 1944—1948 гадах працавала канцэртмайстрам у Беларускім тэатры оперы і балета, у 1948—1985 гадах — канцэртмайстрам-акампаніятарам Дзяржаўнага камітэта Савета Міністраў БССР па тэлебачанні і радыёвяшчанні (сучасная Нацыянальная дзяржаўная тэлерадыёкампанія Рэспублікі Беларусь).

Памерла 1 кастрычніка 1990 года. Пахавана ў Мінску на Усходніх могілках .

## Творчасць 
Т. В. Міянсарава прымала ўдзел у пастаноўцы опер «Алеся» Я. Цікоцкага, «Кастусь Каліноўскі» Д. Лукаса, «Марынка» і «Машэка» Р. Пукста, «Андрэй Касценя» М. Аладава, «Страшны двор» С. Манюшкі. Выступала на канцэртах з такімі вакалістамі, як Л. Аляксеева, Т. Ніжнікава, Н. Ткачэнка, Т. Шышко, М. Дзянісаў, В. Глушакоў, з інструменталістамі А. Астрамецкім, Л. Гарэлікам, М. Шмелькіным і інш. Давала канцэрты ў Маскве, Ленінградзе, Кіеве, Рызе, Вільнюсе, гарадах Закаўказзя і Беларусі. Зрабіла шмат запісаў на тэлебачанні і радыё, грампласцінак. Была і актыўным прапагандыстам музыкі беларускіх кампазітараў, часта з’яўлялася першым выканаўцам іх твораў.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Тамара Вартановна Миансарова   // Інтэрнэт-газета армян Беларусі «Миасин»

Катэгорыя:Піяністы СССР
Катэгорыя:Піяністы Беларусі
Дзень памяці воінаў-інтэрнацыяналістаў

**Дзень памяці воінаў-інтэрнацыяналістаў** — памятная дата, закліканая ўшанаваць памяць воінаў-інтэрнацыяналістаў. Адзначаецца штогод 15 лютага. У гэты дзень ў 1989 годзе апошняя калона савецкіх войск пакінула тэрыторыю Афганістан. Гэта падзея адзначыла для Савецкага Саюза заканчэнне Афганскай вайны.

##  
Афіцыйная назва — *«Дня памяці пра расіян, якія выконвалі службовы абавязак за межамі Айчыны»* ().

У 2010 годзе «Дзень памяці воінаў-інтэрнацыяналістаў» набыў афіцыйны статус. Федэральным законам ад 29 лістапада 2010 г. № 320-ФЗ у артыкул 1.1 Федэральнага закона № 32-ФЗ ад 13.03.1995 года «Аб днях вайсковай славы і памятных датах Расіі» ўнесены змены, якія ўступілі ў сілу з 1 студзеня 2011 г.

У адпаведнасці з дапаўненнем Федэральнага закона ад 12.01.1995 № 5-ФЗ «Аб ветэранах» савецкія і расійскія вайскоўцы ў перыяд з 1936 па 2008 гады ўдзельнічалі ў 47 замежных канфліктах на тэрыторыі 22 краін (не лічачы Вялікай Айчыннай вайны, а таксама баявых дзеянняў, якія вяліся выключна або пераважна на тэрыторыі РСФСР, СССР, Расіі).

##  
Памятная дата зацверджаны прэзідэнцкім указам № 157 ад 1998 года.

##  
Згодна з Указам Прэзідэнта Украіны Леаніда Кучмы ад 11 лютага 2004, ва Украіне штогод 15 лютага адзначаецца «*Дзень ушанавання ўдзельнікаў баявых дзеянняў на тэрыторыі іншых дзяржаў*» ().

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Выступление Путина на торжественном собрании, посвящённом Дню памяти воинов-интернационалистов

Катэгорыя:Афганская вайна (1979—1989)
Катэгорыя:Святы Расіі
Катэгорыя:Святы Украіны
Катэгорыя:Святы Беларусі
Катэгорыя:Святы паводле алфавіта
Катэгорыя:Святы 15 лютага
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Воіны-інтэрнацыяналісты

**Воіны-інтэрнацыяналісты** — тэрмін, якім савецкая прапаганда і гістарыяграфія называла замежнікаў, пераважна з ліку былых палонных (нямецкіх, аўстра-венгерскіх, кітайскіх), якія ўдзельнічалі ў грамадзянскай вайне ў Расіі на баку бальшавікоў. У гады развітога сацыялізму, пасля пачатку шырокамаштабнага ваенна-тэхнічнага супрацоўніцтва СССР з краінамі трэцяга свету, так сталі называць ужо кадравых ваеннаслужачых, супрацоўнікаў органаў унутраных спраў і дзяржбяспекі, а таксама камандзіраваных з сацыялістычных дзяржаў, якія добраахвотна або па абавязку службы прымалі ўдзел ва ўзброеных канфліктах на тэрыторыі замежных дзяржаў.

## Гл. таксама 
* Дзень памяці воінаў-інтэрнацыяналістаў
* Інтэрнацыянальны доўг
* Воіны-інтэрнацыяналісты ў Беларусі

## Спасылкі 
* Федеральный закон РФ «О ветеранах»
* НАГРАДЫ: Медали афганской войны
Катэгорыя:Афганская вайна (1979—1989)
Катэгорыя:Удзельнікі войнаў
Катэгорыя:Халодная вайна
Катэгорыя:Узброеныя сілы СССР
Катэгорыя:Прапаганда ў СССР
Землетрасенне ў Бадахшане (2023)

21 сакавіка 2023 года (а 21:47) адбылося землетрасенне магнітудай 6,5 з эпіцэнтрам у афганскай правінцыі Гіндукуш.

## Тэктанічная абстаноўка 
Большая частка Паўднёвай Азіі сейсмічна актыўная, бо Індыйская тэктанічная пліта ўціскаецца на поўнач у Еўразійскую пліту.

## Землетрасенне
Геалагічная служба ЗША паведаміла, што сіла землятрусу склала 6,5 бала. Нацыянальны цэнтр сейсмалогіі Індыі ацаніў магнітуду трохі вышэй — 6,6 бала, а метэаралагічная служба Пакістана — 7,7.

Штуршкі адчуваліся ў Пакістане, Таджыкістане, Узбекістане, Паўднёвым Казахстане, Індыі і Туркменістане. У Лебапскім велаяце (Туркменістан) іх сіла склала 2-3 балаў, у городзе Ташкент, узбекістанскай сталіцы, дасягнула 5 балаў.

У Афганістане ад прыроднага бедства загінулі 10 чалавек і 80 атрымалі раненні, у Пакістане — 24 і 545 адпаведна, Індыі — 1 паранены.

## Зноскі 
Катэгорыя:Сакавік 2023 года
Катэгорыя:Падзеі 21 сакавіка
Катэгорыя:Землетрасенні 2023 года
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Гімн крымскіх татар

У якасці **гімна крымскататарскага народа** 30 чэрвеня 1991 году Курултаем была зацверджана песня *Ant Etkenmen* (*Я пакляўся*). Аўтар слоў — Наман Чэлебіджыхан. Музыка народная.

Спачатку верш быў напісаны на стэпавым дыялекце з асобнымі элементамі старой літаратурнай крымскататарскай мовы, цяпер жа выкарыстоўваецца варыянт, трохі падпраўлены з мэтаю набліжэння мовы да сучаснага літаратурнага стандарта.

## Ant Etkenmen 
### Сучасны варыянт 
### Арыгінальны варыянт 
## Глядзіце таксама 
* Сцяг крымскіх татар
* Герб крымскіх татар

## Крыніцы 

Катэгорыя:З’явіліся ў 1991 годзе
Катэгорыя:Дзяржаўныя гімны
Катэгорыя:Крымскія татары
Эстэр Бранд

**Эстэр Карнелія Бранд** (; , Спрынгбок, Паўднёва-Афрыканскі Саюз — , , Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка) — паўднёваафрыканская лёгкаатлетка, чэмпіёнка летніх Алімпійскіх гульняў у Хельсінкі (1952).

## Спартыўная кар’ера 
Тройчы ўзначальвала сусветны рэйтынг у скачках у вышыню: у 1940—1941 і ў 1952 гадах.

Яе скачок 29 сакавіка 1941 года ў Стэленбосе на вышыню 1,66 м толькі ў 1976 годзе быў афіцыйна прызнаны сусветным рэкордам, бо Дора Рацьен з вынікам 1,70 м (1938) была афіцыйна прызнана мужчынам.

На летніх Алімпійскіх гульнях 1952 года ў Хельсінкі паўднёваафрыканская спартсменка не магла пераадолець кваліфікацыйны турнір у кіданні дыска, аднак стала пераможцай спаборніцтваў у скачках у вышыню з асабістым рэкордам 1,67 м, абышоўшы сусветную рэкардсменку Шэйлу Лервіл.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты ПАР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ПАР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Скакуны ў вышыню
Катэгорыя:Кідальнікі дыска
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1952 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1952 года
Сцяг крымскіх татар

**Сцяг крымскіх татар** уяўляе сабой палотнішча блакітнага колеру з жоўтай эмблемай (тарак-тамга, Тарак-тамга —  /taraq tamɣa/) у верхнім левым куце.

Упершыню сцяг быў прыняты Курултаем (нацыянальным сходам) крымскіх татар у 1917 годзе, пасля Лютаўскай рэвалюцыі ў Расіі.

30 чэрвеня 1991 году скліканым Курултаем гэты сцяг быў паўторна прыняты ў якасці Нацыянальнага (этнічнага).З 2010 года 26 чэрвеня адзначаецца крымскімі татарамі як дзень крымскататарскага сцяга.

22 ліпеня 2012 года Курултай крымскататарскага народа V склікання пастанавіў даручыць Меджлісу крымскататарскага народа распрацаваць і прэзентаваць на зацвярджэнне Курултаем крымскататарскага народа VI склікання Палажэнне «*Аб нацыянальным сцягу крымскататарскага народа*», у якім урэгуляваць пытанне апісання, парадак афіцыйнага выкарыстання і прававой абароны нацыянальнага сцяга крымскататарскага народа.

## Стандартызацыя 
## Галерэя 

Файл:Flag of the Crimeans.svg|Сцяг са светлым адценнем
Файл:Religious flag of the Crimean Tatars.svg|Зялёны варыянт, што выкарыстоўваецца рэлігійнымі прадстаўнікамі
Файл:Green tatar flag.png
Файл:Taraq tamga and Tawhid.jpg
Файл:Flag of Crimean People's Republic 1917.svg|Афіцыйны сьцяг Крымскай Народнай Рэспублікі ("кок-байрак")

## Зноскі 
Катэгорыя:З’явіліся ў 1917 годзе
Катэгорыя:Этнічныя сцягі
Катэгорыя:Крымскія татары
Шылі

**Шылі** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Джын Шылі, амерыканская лёгкаатлетка

## Тапонім 
* Шылі (Кызылардзінская вобласць)
Джын Шылі

**Джын Шылі** (, , ЗША — , , Каліфорнія, ЗША) — амерыканская лёгкаатлетка. На Алімпіядзе 1928 года заняла 4-е месца. Чэмпіёнка ЗША ў 1929—1932 гадах.

На алімпійскіх гульнях 1932 года разам са сваёй суайчынніцай Бейб Дыдрыксан была асноўнай прэтэндэнткай на залаты медаль. У ходзе спаборніцтваў яна пераадолела вышыню 1,65 м з першай спробы, а Дыдрыксан з другой. Вышыню 1,67 м не пераадолелі абедзве спартсменкі. Такім чынам, па спробах Джын Шылі выйграла з выніковым вынікам 1,65 м, які таксама стаў новым сусветным рэкордам. Таксама гэты вынік быў нацыянальным рэкордам да 1948 года.

## Біяграфія 
Вучылася ў сярэдняй школе ў Хейверфардзе, у якой займалася баскетболам. Яе здольнасць высока скакаць прыкмеціў мясцовы карэспандэнт, які прапанаваў паспрабаваць свае сілы ў скачках у вышыню. У 16 гадоў яна выступіла на Алімпіядзе ў Амстэрдаме, дзе заняла 4-е месца.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты ЗША
Маёраў

**Маёраў** — рускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Антуан Іванавіч Маёраў (нар. 1971) — беларускі футбаліст і трэнер.
* Уладзімір Сяргеевіч Маёраў (нар. 1952) — беларускі палітык.
Марыя Аляксандраўна Ласіцкенэ

**Марыя Аляксандраўна Ласіцкенэ** (да лета 2017 года — **Кучына**; нар.  года, Прахладны, Кабардзіна-Балкарыя, Расія) — расійская скакуха ў вышыню. Алімпійская чэмпіёнка (2020). Трохразовая чэмпіёнка свету (2015, 2017, 2019), двухразовая чэмпіёнка свету ў памяшканні (2014, 2018), чэмпіёнка Еўропы (2018), двухразовая чэмпіёнка Еўропы ў памяшканні (2015, 2019), двухразовая пераможца Кантынентальнага кубка IAAF (2014, 2018), пяціразовая чэмпіёнка Расіі (2014, 2017, 2018, 2019, 2022), пяціразовая чэмпіёнка Расіі ў памяшканні, чэмпіёнка летніх юнацкіх Алімпійскіх гульняў 2010 года.

Першая і адзіная ў гісторыі (як сярод мужчын, так і сярод жанчын) трохразовая чэмпіёнка свету ў скачку ў вышыню.

Адзіная ў гісторыі расійскай лёгкай атлетыкі і сусветных скачкоў у вышыню (як сярод мужчын, так і сярод жанчын) пяціразовая пераможца агульнага заліку «Дыяментавай лігі» (2014, 2017, 2018, 2019, 2021). З вынікам 2,06 м Ласіцкенэ з’яўляецца рэкардсменкай «Дыяментавай лігі».

## Спасылкі 
Катэгорыя:Скакуны ў вышыню Расіі
Слесарэнка

**Слесарэнка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алена Уладзіміраўна Слесарэнка — расійская скакуха ў вышыню.
* Аляксей Аляксеевіч Слесарэнка — беларускі пісьменнік, перакладчык, акцёр.
Алена Барысаўна Ялесіна

**Алена Барысаўна Ялесіна** (; нар. , ) — савецкая і расійская скакуха ў вышыню. Алімпійская чэмпіёнка 2000 года, прызёр еўрапейскіх і сусветных першынстваў.

## Біяграфія 
Алена Ялесіна нарадзілася 5 красавіка 1970 года ў Чалябінску. Вучылася ў сярэдняй школе № 17 Савецкага раёна горада Чалябінска. Скончыла Чалябінскі педагагічны інстытут.

Першы спартыўны поспех да Алены прыйшоў у 1988 годзе, калі яна ў 18-гадовым узросце выйграла спаборніцтва па скачках у вышыню на сусветным юніёрскім першынстве. У 1990 годзе яна перамагла на Гульнях добрай волі, усталяваўшы асабісты рэкорд — 2 метры 2 сантыметры, які так і застаўся яе лепшым вынікам за кар’еру. У 90-я гады Ялесіна некалькі разоў брала ўдзел у сусветных і еўрапейскіх першынствах, выйграла там шэраг сярэбраных (чэмпіянаты свету 1991 і 1999 гадоў) і бронзавых медалёў (летні чэмпіянат Еўропы 1990 і зімовыя 1992 і 1998 гадоў). Аднак галоўны спартыўны поспех прыйшоў да спартсменкі на Алімпійскіх гульнях 2000 года ў Сіднеі, дзе Ялесіна дастаткова нечакана з вынікам 2.01 стала алімпійскай чэмпіёнкай, апярэдзіўшы прызнаных фаварытак — шведку Кайсу Бергквіст і паўднёваафрыканку Хестры Клоэт.

Да Алімпійскіх гульняў спыніла спартыўную кар’еру ў сувязі з нараджэннем сына. Годам пазней вярнулася ў вялікі спорт і выйграла золата ў Сіднеі, але рэцыдывы старых траўмаў не дазволілі Алене выйсці на ранейшы спартыўны ўзровень, адзіным поспехам наступных гадоў стала срэбра зімовага сусветнага першынства 2003 года ў Бірмінгеме. У 2005 годзе пасля нараджэння другога сына Ялесіна аб’явіла аб завяршэнні кар’еры.

Жыве ў Аўстраліі. Замужам за вядомым у мінулым армянскім цяжкаатлетам Агванам Грыгаранам (нар. 1969), удзельнікам Алімпійскіх гульняў 1996 года ў Атланце (восьмае месца).

Імем Алены Ялесінай названы лёгкаатлетычны комплекс у Цэнтральным раёне Чалябінска.
Бранд

**Бранд** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Інга Бранд, шведская мастачка
* Эстэр Бранд, паўднёваафрыканская лёгкаатлетка
Валерый Уладзіміравіч Фокін

**Валерый Уладзіміравіч Фокін** (; ) — савецкі і расійскі рэжысёр, акцёр і педагог. Мастацкі кіраўнік Нацыянальнага драматычнага тэатра Расіі (Александрынскага тэатра) з 2003 года.

Народны артыст Расійскай Федэрацыі (1996). Поўны кавалер ордэна «За заслугі перад Айчынай». Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі РСФСР імя Станіслаўскага (1987) і трох Дзяржаўных прэмій РФ (1994, 2000, 2003).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 28 лютага 1946 гады ў Маскве.

У 1970 годзе скончыў Тэатральнае вучылішча імя Б. В. Шчукіна (курс Б. Я. Захавы і М. Р. Тэр-Захаравай).

З 1970 па 1985 гады — рэжысёр МДТ «Сучаснік». Паралельна з працай у «Сучасніку» ставіў спектаклі ў іншых маскоўскіх тэатрах: «Вечары на хутары каля Дзіканькі» паводле Гогаля (ЦДТ, 1976), «З вясной я вярнуся да цябе» А. М. Казанцава (студыя А. П. Табакова, 1978). З 1985 па 1991 год узначальваў Маскоўскі драматычны тэатр імя М. Н. Ярмолавай.

У 1991 годзе стаў мастацкім кіраўніком і генэральным дырэктарам Творчага цэнтру імя Ус. Меерхольда, з верасня 2011 года з’яўляецца Прэзідэнтам ЦІМ.

З 2003 года — мастацкі кіраўнік Александрынскага тэатра ў Санкт-Пецярбургу.

Ставіў спектаклі ў Польшчы, Венгрыі, Германіі, Швейцарыі, Фінляндыі, ЗША.

Са студзеня 2012 г. сябра «Народнага штаба» (па Маскве) кандыдата ў прэзідэнты Уладзіміра Пуціна. 6 лютага 2012 года быў афіцыйна зарэгістраваны як давераная асоба кандыдата ў Прэзідэнты РФ і дзейнага прэм’ер-міністра Уладзіміра Пуціна.

11 сакавіка 2014 г. падпісаў зварот дзеячаў культуры Расійскай Федэрацыі ў падтрымку палітыкі прэзідэнта РФ У. У. Пуціна ва Украіне і ў Крыме.

## Спасылкі
Мілдрэд Мак-Дэніел

**Мілдрэд Луіза «Мілі» Мак-Дэніел-Сінглтан** (, у дзявоцтве — Мак-Дэніел; , , Джорджыя, ЗША — , Пасадэна, Каліфорнія, ЗША) — амерыканская лёгкаатлетка, спецыялізавалася на скачках у вышыню. Алімпійская чэмпіёнка 1956 года, чэмпіёнка Панамерыканскіх гульняў 1955 года.

## Біяграфія 
Мілі Мак-Дэніел нарадзілася ў Атланце і скончыла мясцовую старэйшую школу Дэвіда Говарда, якая прызначалася для дзяцей афраамерыканцаў.

У 1953 Мак-Дэніел атрымала перамогу ў скачках у вышыню на чэмпіянаце ЗША па лёгкай атлетыцы. У 1955 і 1956 гадах яна паўтарыла гэтае дасягненне, прычым як на адкрытым паветры, так і ў памяшканні. У 1955 годзе спартсменка таксама прыняла ўдзел у Панамерыканскіх гульнях у Мехіка, дзе атрымала пераканаўчую перамогу, перасягнуўшы вынік сярэбранага прызёра амаль на 10 см.

У снежні 1956 года Мак-Дэніел прыняла ўдзел у спаборніцтвах у скачках у вышыню на Алімпійскіх гульнях у Мельбурне. На Гульнях амерыканка была адзінай, хто здолеў пераадолець вышыню 1,70 м, стаўшы алімпійскай чэмпіёнкай. Прапусціўшы адзнакі 1,72 м і 1,74 м, Мілі з другой спробы ўстанавіла новы сусветны рэкорд у 1,76 м, перасягнуўшы на 1 см папярэдняе дасягненне румынкі Ёланды Балаш.

Апроч лёгкай атлетыкі Мак-Дэніел займалася таксама баскетболам, выступала за каманду Таскігійскага інстытута. У 1983 годзе спартсменка была ўключана ў Залу спартыўнай славы штата Джорджыя.

Пасля завяршэння сваёй спартыўнай кар’еры Мілдрэд пераехала ў Каліфорнію, дзе выкладала фізкультуру на працягу 32 гадоў. 30 верасня 2004 года ва ўзросце 70 гадоў амерыканка памерла.

Катэгорыя:Скакуны ў вышыню ЗША
Браян Джонс

**Льюіс Браян Хо́пкін Джонс** (; , Чэлтнем, Гластэршыр, Англія — , Хартфілд, Усходні Сусекс, Англія) — заснавальнік, , мульціінструмент-вакаліст брытанскага рок-гурта The Rolling Stones.

Браян Джонс стаў знакамітым дзякуючы свайму музычнаму таленту накіроўваць мелодыю ў незвычайным кірунку і прыхільнасці да наркотыкаў. Яго смерць у 27 гадоў зрабіла яго адным з першых музыкантаў, якія склалі так званы «Клуб 27».

## Крыніцы
Вольга Паўлаўна Айвазоўская

**Вольга Паўлаўна Айвазоўская** (; 9 лістапада 1981, Чаркасы, УССР) — украінская грамадская дзяячка.

Нарадзілася 9 лістапада 1981 года. Вучылася ў Чаркаскім нацыянальным універсітэце імя Багдана Хмяльніцкага (факультэт украінскай філалогіі і журналістыкі).

З 2001 года займаецца назіраннем выбарчага працэсу ва Украіне. У 2000—2004 гадах займала пасаду старшыні Чаркаскай абласной грамадскай моладзевай арганізацыі «Молода Просвіта». У 2006 годзе стала сузаснавальнікам усеўкраінскай грамадскай арганізацыі "Грамадзянская сетка «ОПОРА». З 2007 года — галоўны рэдактар усеўкраінскага друкаванага выдання «Точка ОПОРИ». З 2009 года — старшыня праўлення УГА "Грамадзянская сетка «ОПОРА». У 2016—2018 гадах Вольга была экспертам украінскага боку ў палітычнай падгрупе трохбаковай кантактнай групы ў Мінску на перамовах у пытаннях урэгулявання вайсковага канфлікту на Данбасе.

З 2018 года ўзначальвае праўленне Міжнароднага Фонду «Відродження». У 2020 годзе старшыня праўлення, каардынатар палітычных праграм грамадзянскай сеткі ОПОРА Вольга Айвазоўская абраная старшынёй праўлення глабальнай сеткі нацыянальных назіральнікаў за выбарамі (GNDEM). Глабальная сетка нацыянальных назіральнікаў за выбарамі ў цяперашні час складаецца з 251 арганізацыі-члена ў 89 краінах і 9 рэгіянальных членаў сеткі ў Афрыцы, Азіі, Еўропе, Лацінскай Амерыцы і Карыбскім басейне і на Блізкім Усходзе і Паўночнай Афрыцы. Арганізацыі фармуюць гэтую глабальную сетку ў напрамку дзейнасці па непартыйным грамадскім маніторынгу выбараў з мэтай забеспячэння сумленнага выбарчага працэсу, павышэння падсправаздачнасці урадаў і палітычных партый, зніжэння патэнцыялу гвалту па палітычных матывах і ўмацавання права грамадзян на ўдзел у кіраванні дзяржавай.

Па версіі часопіса «Фокус» уваходзіць у спіс 100 самых уплывовых жанчын Украіны з 2014 па 2020 год.

## Спасылкі 
* Грамадзянская сетка ОПОРА
* Global Network of Domestic Election Monitors (GNDEM)
Этэль Кэтэрвуд

**Этэль Ханна Кэтэрвуд** (; , Ханна, Паўночная Дакота, ЗША — , Грас-Валі, Каліфорнія, ЗША) — канадская лёгкаатлетка, спецыялізавалася на скачках у вышыню. Алімпійская чэмпіёнка 1928 года.

## Біяграфія 
Этэль Кэтэрвуд нарадзілася ў невялікім мястэчку Ханна, размешчаным на мяжы ЗША і Канады. У юнацтве, пераехаўшы ў Саскатун, дзяўчына захапілася рознымі відамі спорту, сярод якіх былі бейсбол, баскетбол і лёгкая атлетыка. У 1926 годзе, выступаючы на лёгкаатлетычным чэмпіянаце горада, Кэтэрвуд удалося паўтарыць рэкорд Канады ў скачках у вышыню, а ў верасні таго ж года на чэмпіянаце правінцыі Саскачаван ёй скарыўся і сусветны рэкорд.

У 1927 годзе спартсменка прыняла ўдзел у першым у сваёй кар’еры чэмпіянаце Канады, на якім атрымала перамогу ў дзвюх дысцыплінах: скачках у вышыню і кіданні молата. Год праз яна паўтарыла абодва сваіх дасягненні, усталяваўшы пры гэтым нацыянальны рэкорд у кіданні молата — 118,8 футаў (36,17 м) — і абнавіўшы сусветны рэкорд у скачках у вышыню — 5,3 футаў (1,60 м), які, зрэшты, не быў прызнаны афіцыйна.

Напярэдадні Алімпійскіх гульняў 1928 года званне сусветнай рэкардсменкі ў скачках у вышыню перайшло да галандкі Лін Гісолф, якая пераадолела планку на адзнацы 1,605 м. Дзякуючы сваёй прывабнай знешнасці спартсменка атрымала мянушку «Саскатунская Лілія» (англ.: Saskatoon Lily) і стала самай фатаграфаванай удзельніцай спаборніцтваў. У фінальнай стадыі турніру ў скачках у вышыню Кэтэрвуд стала адзінай, хто змог пераадолець вышыню 1,58 м, што прынесла ёй званне алімпійскай чэмпіёнкі, а таксама ўстанавіла афіцыйны сусветны рэкорд, скокнуўшы на 1,595 м. Такім чынам, Кэтэрвуд стала першай жанчынай, якая прадстаўляла Канаду, якая змагла заваяваць асабістае «золата» Гульняў.

Пасля вяртання з Гульняў Кэтэрвуд паступіла прапанова з Галівуду прыняць удзел у здымках фільма, аднак спартсменка адказала адмовай. Яна не прыняла ўдзел у канадскім чэмпіянаце па лёгкай атлетыцы 1929 года, а праз год на аналагічных спаборніцтвах зноў выйграла ў дзвюх дысцыплінах: скачках у вышыню і кіданні молата. Яшчэ праз год Кэтэрвуд паўтарыла сваё дасягненне ў кіданні молата, аднак стала толькі трэцяй у скачках у вышыню і пасля серыі якія пераследвалі яе траўм завяршыла спартовую кар’еру.

У 1929 годзе Кэтэрвуд употай выйшла замуж за Джэймса Мак-Ларэна, аднак шлюб праіснаваў нядоўга, і ў ліпені 1932 года пара расталася. Разам са сваёй сястрой Этэль з’ехала ў Сан-Францыска, дзе праз некалькі месяцаў пасля разводу выйшла замуж за Байрана Мітчэла. У 1955 годзе алімпійская чэмпіёнка была ўключана ў Залу спартыўнай славы Канады. Апошнія гады жыцця яна вяла даволі ўтойлівае жыццё, адмаўляючыся ад зносін з прэсай. Памерла Кэтэрвуд 26 верасня 1987 года ў Каліфорніі.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Канады
Катэгорыя:Спартсмены Канады
Алена Уладзіміраўна Слесарэнка

**Алена Уладзіміраўна Слесарэнка** (; нар. , ) — расійская скакуха ў вышыню. Заслужаны майстар спорту Расіі. Алімпійская чэмпіёнка 2004 года, двухразовая чэмпіёнка свету ў памяшканні (2004, 2006).

## Біяграфія 
Нарадзілася 28 лютага 1982 года ў Валгаградзе, маці — Таццяна Уладзіміраўна Сівушэнка. У 11 гадоў Алена пайшла на лёгкую атлетыку ў СДЮСШАР № 10, дзе трэніравалася спачатку ў Марыны Апанасенкі, затым у Барыса Горкава, пад кіраўніцтвам якога дабілася найвышэйшых вынікаў. Прадстаўляла клуб ЦСКА.

Першую сур’ёзную перамогу атрымала ў 2002 годзе, стаўшы чэмпіёнкай Расіі. Сусветны поспех прыйшоў да спартсменкі ў 2004 годзе, калі яна заваявала золата чэмпіянату свету ў залах з вынікам 2,04 і ў бліскучым стылі выйграла алімпійскае золата Афін — узяўшы вышыню 2,06, спартсменка ўстанавіла не толькі асабісты, але і нацыянальны рэкорд, пабіўшы папярэдні. вынік, які трымаўся з 1984 года.

2005 выпаў у спартоўкі ў сувязі з траўмай. Аднак вяртанне ў спорт вялікіх дасягненняў аказалася для Алены трыўмфальным: вясной 2006 года з вынікам 2,02 м яна выйграла чэмпіянат свету па лёгкай атлетыцы ў памяшканнях. У верасні 2006 года перамагла на Кубку свету ў Афінах з вынікам 198 см.

На Алімпійскіх гульнях 2008 года стала чацвёртай.

З 2010 года трэніравалася ў Яўгена Загарулькі[4]. Восенню 2010 года спартсменка двойчы была прааперыравана ў ЦІТА.

У снежні 2014 года завяршыла спартовую кар’еру і ўзначаліла Валгаградскую абласную ДЮСШ па зімовых відах спорту.

У кастрычніку 2017 года назначана кіраўніком апарата Галоўнага штаба дзіцячага руху «Юнармія».

## Дыскваліфікацыя 
У лістападзе 2016 года Алена Слесарэнка па рашэнні МАК пазбаўлена 4 месца, паказанага на Алімпіядзе 2008 года ў Пекіне. Пасля пераправеркі допінг-проб у спартсменкі выяўлены забаронены пазіцыі, метадалагічнай турынабол. Спартыўны арбітражны суд (CAS) дыскваліфікаваў Алену Слесарэнку на чатыры гады, дыскваліфікацыя пачынаецца з 4 кастрычніка 2016 года. Ануляванню падлягаюць вынікі, паказаныя спартсменкай у перыяд з 23 жніўня 2008 года па 22 жніўня 2012 года.