open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Герб Бярозаўкі

**Герб Бярозаўкі** — афіцыйны геральдычны сімвал горада Бярозаўка Гродзенскай вобласці. Герб зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь  года № 88.

## Апісанне 
Варажскі шчыт рассечаны «ў слуп». У правай частцы блакітнага колеру тры срэбныя хвалістыя паясы, у левай чырвонай — дзве перакрыжаваныя срэбныя шкловыдзімальныя трубкі, над імі кубак срэбнага колеру. Унізе, пад шчытом, на залатой стужцы, дэвіз «Differentia specifiсa».

Герб і палажэнне аб ім зацверджаны рашэннем Бярозаўскага гарадскога Савета дэпутатаў 21 мая 2002 года № 37. Аўтар герба і мастак М. М. Елінская.

## Гл. таксама 
* Сцяг Бярозаўкі

Катэгорыя:Бярозаўка (горад)
Бярозаўка
Сцяг Бярозаўкі

**Сцяг Бярозаўкі** — афіцыйны геральдычны сімвал горада Бярозаўка Гродзенскай вобласці. Сцяг зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь  года № 88.

## Апісанне 
Прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з дзвюх гарызантальных палос: верхняй, якая складае 2/3 яго шырыні, чырвонага колеру, у сярэдзіне якой перакрыжаваныя шкловыдзімальныя трубкі белага колеру, над імі белы кубак, і ніжняй паласы, якая складае 1/3 шырыні палотнішча, блакітнага колеру з белай хвалістай лініяй пасярэдзіне.

Сцяг Бярозаўкі з’яўляецца вексілалагічнай трансфармацыяй герба.

Сцяг і палажэнне аб ім зацверджаны рашэннем Бярозаўскага гарадскога Савета дэпутатаў 21 мая 2002 года № 37.

## Гл. таксама 
* Герб Бярозаўкі

Катэгорыя:Бярозаўка (горад)
Бярозаўка
Катэгорыя:2002 год у Беларусі
Тамарынд

**Тамарынд індыйскі** (), **індыйскі фінік** — расліна сямейства бабовых (*Fabaceae*), адзіны прадстаўнік роду *Тамарынд*. Гэта трапічнае дрэва, радзімай якога з’яўляецца ўсходняя Афрыка, у тым ліку сухія ліставыя лясы Мадагаскару. У дзікім выглядзе ён расце ў Судане, але ў цяперашні час расліна распаўсюджаная на тэрыторыі большасці трапічных краінаў Азіі, а таксама ў Лацінскай Амерыцы і на Карыбах.

## Апісанне 
 з даведніка Köhler's Medizinal-Pflanzen, 1887]]

Дрэва можа дасягаць 20 метраў у вышыню і застаецца вечназялёным у рэгіёнах без сухіх сезонаў. Драўніна складаецца са шчыльнай цёмна-чырвонай сэрцавіны і мяккай жаўтаватай забалоні. Ліст складанае, складаецца з 10-40 тонкіх лісцікаў. Кветкі сабраныя у суквецці. Плод — карычневы струкападобны боб, які складаецца з мяккай пульпы і мноства шчыльных сямян. Насенне можа надразацца дзеля паскарэння прарастання.

## Назвы тамарында на розных мовах 
Тамарынд таксама называюць **індыйскім фінікам**, гэта пераклад з арабскага تمر هندي *tamr hindī*. У Малайзіі яго называюць *асам* на малайскай мове і *сві боэй* на дыялекце хокіен. У Інданезіі ён таксама называецца *асем* (ці *асам*) *Jawa* (азначае *яванскі асам*) на інданезійскай мове. На Філіпінах яго называюць «*сампалок*». У Індыі ён называецца *імлі* (на хіндзі), *тэтул* — *tẽtul* (па-бенгальску), *сіямбала* — *siyambala* (сінгальская мова), *чынтачэту* — *Chintachettu* (дрэва) і *чынтапанду* — *Chintapandu* (плады) на тэлугу, а па-тамільску і на малаяламе — *пулі* (*puli*). На мове канада — *хунасе* (*hunase*). Па-малагасійску — *ваамадзіла* (*voamadilo*). Адпаведны в’етнамскі тэрмін — *ме*. У Тайландзе яго называюць *ма-хкам*.

## Ужыванне тамарында 
Мякаць плада прыдатная да ежы і папулярная. Яна ўжываецца ў якасці закрасы як у азіяцкай, так і ў лацінаамерыканскай кухнях. Таксама з’яўляецца важным інгрэдыентам папулярных у Вялікабрытаніі вустэрскага соўсу і гароднінавага соўсу HP (*HP sauce*). Мякаць зялёнай садавіны вельмі кіслая на смак і ўжываецца ў прыгатаваньні вострых страваў. Спелыя плады больш салодкія і могуць ужывацца для прыгатаваньня дэсертаў, напояў, закусак.

Мякаць, лісце і кара ўжываюцца таксама і ў медыцыне. Напрыклад, на Філіпінах лісце традыцыйна выкарыстоўваецца для прыгатавання травяной гарбаты, якая здымае ліхаманку пры малярыі. Дзякуючы сваім гаючым уласцівасцям тамарынд ужываецца ў Аюрведзе для лячэння захворванняў апарату траўлення.

## Спасылкі 
* Dassanayake, M. D. & Fosberg, F. R. (Eds.). (1991). *A Revised Handbook to the Flora of Ceylon*. Washington, D. C.: Smithsonian Institution.
* Hooker, Joseph Dalton. (1879). *The Flora of British India*, Vol II. London: L. Reeve & Co.
* Fruits of Warm Climates: Tamarind
* Plant Cultures: History and botany of tamarind 
* California Rare Fruit Growers: Tamarind Fruit Facts 
* Refusal Actions by FDA as Recorded in OASIS

Катэгорыя:Бабовыя
Катэгорыя:Прыправы
Алена Маслюкова

**Алена Маслюкова** (нар. 6 лютага 1965, Светлагорск Гомельскай вобласці) — беларуская экалагічная актывістка і праваабаронца, кіраўніца светлагорскай філіі Праваабарончага цэнтру «Вясна».

## Біяграфія 
Скончыла Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Францыска Скарыны па спецыяльнасці «Гісторыя» з атрыманнем кваліфікацыі «Гісторык. Выкладчык гісторыі і грамадазнаўства» (1988). У 1988—1996 гадах выкладала гісторыю і грамадазнаўства ў сярэдняй школе ў рабочым пасёлку Сасновы Бор (каля Светлагорска). У 1996 годзе пачала выкладаць гістарычныя дысцыпліны і сусветную мастацкую культуру ў светлагорскай філіі Нацыянальнага дзяржаўнага гуманітарнага ліцэя імя Якуба Коласа, дзе працавала да рэарганізацыі ўстановы ў 2001 годзе.

З 2001 года зноў працавала ў школе, з 2008 — у светлагорскай школе № 10. 6 лютага 2014 года перамагла на светлагорскім раённым этапе рэспубліканскага конкурсу «Настаўнік года», але на абласны этап яе не адабралі праз пазначэнне ў анкеце сваёй партыйнасці «сябра Партыі БНФ», таму Светлагорскі раён на абласным этапе ніхто не прадстаўляў. 1 ліпеня 2014 года дырэктарка школы № 10 не падоўжыла кантракт з Аленай Маслюковай, ёсць меркаванне, што адбылося гэта праз яе актывісцкую дзейнасць і актыўную грамадскую пазіцыю.

З 2015 года ўзначальвае светлагорскую філію Праваабарончага цэнтру «Вясна». Асноўнай спецыялізацыяй Алены Маслюковай стала абарона экалагічных правоў. Праваабаронца з’яўляецца адной з лідарак ініцыятывы супраць запуску завода па вытворчасці бялёнай цэлюлозы ў Светлагорску. 9 кастрычніка 2018 года праваабаронцу Алену Маслюкову суд Светлагорскага раёна пакараў штрафам памерам 612,50 беларускіх рублёў як арганізатарку флэшмобу супраць «смярдзючага» завода, які прайшоў 15 верасня 2018 года ў Светлагорску. У абарону праваабаронцы выступіла Абсерваторыя па абароне праваабаронцаў, партнёрства FIDH і Сусветнай арганізацыі супраць катаванняў, якія заклікалі беларускія ўлады спыніць пераслед Алены Маслюковай і іншых экалагічных актывістаў.

Таксама Алена Маслюкова ўдзельнічае ў іншых кампаніях Праваабарончага цэнтру «Вясна» — «Праваабаронцы супраць смяротнага пакарання», «Праваабаронцы за свабодныя выбары» і іншых. Актыўна бярэ ўдзел у інфармацыйных акцыях праваабаронцаў.

1 чэрвеня 2019 года Алена Маслюкова абрана ў кіруючы склад Асамблеі няўрадавых дэмакратычных арганізацый — Рабочую групу секцыі «Правы чалавека».

У 2020 годзе Алена Маслюкова стала гераіняй міжнароднага фотаконкурсу «Партрэты сілы» Фонду Дамоў правоў чалавека, прысвечанага жанчынам-праваабаронцам.

У кастрычніку 2024 года Алену Маслюкову завочна асудзілі на тры гады калоніі паводле артыкула аб садзейнічанні экстрэмісцкай дзейнасці.

## Узнагароды 
* Прэмія Чэмпіёны грамадзянскай супольнасці Асамблеі няўрадавых дэмакратычных арганізацый у намінацыі «Грамадская лідарка года» (2019, разам з актывісткай Святланай Гатальскай з руху «Маршыруй, дзетка!», які прасоўвае ў Беларусі прыняцце закону аб супрацьдзеянні хатняму гвалту).

## Спасылкі 
* ;
* ;
* ;
* ;
* ;
* ;
* ;
* 
* ;
* ;
* ;
* ;
* ;
*  ад «Аб’ектыў» Белсат
*  ад «Вясны»
*  ад Еўрарадыё

Катэгорыя:Экалогія ў Беларусі
Катэгорыя:Праваабаронцы Беларусі
Катэгорыя:Праваабарончы цэнтр «Вясна»
Акопы

**Акопы** () — былы хутар у Мінскай губерні (цяпер — у Лагойскім раёне Мінскай вобласці) за 30 км на поўнач ад Мінска і за 2-3 км на паўднёвы захад ад Харужынцаў.

Хутар Акопы быў сядзібай маці і сясцёр Янкі Купалы, якую з 1911 года і да другой паловы 1920-х гадоў ён часта наведваў. Сядзіба была месцам найбольш плённага творчага натхнення Янкі Купалы.

## Геаграфія 
Акопы размяшчаліся на грэбені Беларускай грады (водападзелу басейнаў Дняпра і Нёмана — Чорнага і Балтыйскага мораў), што абумовіла ўнікальнасць мясцовых ландшафтаў і краявідаў. За 2—3 км на паўночны ўсход ад Акопаў месцяцца Харужынцы. На захад — лясістыя пагоркі і забалочаныя даліны, над якімі ўзвышаецца Лысая гара. За гэтымі мясцінамі замацавалася мянушка «Беларуская Швейцарыя».

## Акопы і Янка Купала 
На хутары Акопы на працягу амаль 20 гадоў жыла і працавала маці Янкі Купалы Бянігна Луцэвіч. Акопы лічуць творчай калыскай беларускага песняра, месцам, дзе адкрыўся ягоны геній. У хутары Ляўшова (на тэрыторыі сённяшніх Харужынцаў) жыла сястра Янкі Купалы Марыя. Купала часта бываў у Харужынцах.

У 1992 годзе ў суседніх Харужынцах адкрыты філіял Літаратурнага музея Янкі Купалы «Акопы».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Лагойскага раёна
Сцяг Ваўкавыска

**Сцяг Ваўкавыска** — афіцыйны геральдычны сімвал горада Ваўкавыск Гродзенскай вобласці. Сцяг зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь  года № 58.

## Апісанне 
Прамавугольнае палотнішча блакітнага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры правага боку якога гербавая эмблема — белы воўк.

Сённяшні афіцыйны геральдычны сімвал Ваўкавыска створаны на аснове гістарычнага герба 1845 года мастаком У. Б. Сушкевічам, членам Саюза мастакоў Рэспублікі Беларусь.

Сцяг і палажэнне аб ім зацверджаны рашэннем Ваўкавыскага раённага выканаўчага камітэта ад 12 красавіка 2001 года № 225.

## Гл. таксама 
* Герб Ваўкавыска

## Крыніцы 
Катэгорыя:Ваўкавыск
Ваўкавыск
Катэгорыя:2001 год у Беларусі
Мікалай Ісакавіч Туранкоў

**Мікалай Ісакавіч Туранко́ў** ( — ) — вучоны ў галіне глебазнаўства, доктар біялагічных навук (1982).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Асобіна  Бабруйскай акругі БССР (зараз у Гомельскай вобласці Беларусі). У 1949 годзе скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут. Працаваў у Інстытуце сельскай гаспадаркі Акадэміі навук БССР. З 1960 года — у Беларускім навукова-даследчым інстытуце глебазнаўства і аграхіміі, дзе з 1962 года займаў пасаду загадчыка аддзела глебавых працэсаў, з 1972 года загадваў лабараторыяй аховы глеб ад тэхнагеннага забруджвання.

## Навуковая дзейнасць 
М. І. Туранкову належаць навуковыя працы ў галіне генезісу глеб, іх ахове, воднаму рэжыму, глебаўтварэнню і інш.

Сярод апублікаванага:
* Почвы Белорусской ССР. — Мн., 1974. (у сааўтарстве)
* Палево-подзолистые почвы Белоруссии — Минск: Наука и техника, 1980.

Сааўтар патэнта «Фосфорно-азотное удобрение» па выкарыстанню адходаў вытворчасці бялкова-вітаміннага канцэнтрату вільготнасцю 25,0—27,4 % у якасці фосфарна-азотнага ўгнаення.

## Узнагароды і прэміі 
* Ордэн Айчыннай вайны I ступені (1985).
* Дзяржаўная прэмія БССР 1976 года.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Туренков, Николай Исаакович (доктор биологических наук ; кандидат сельскохозяйственных наук; 1922—1998) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Буда-Кашалёўскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі БДТУ
Катэгорыя:Глебазнаўцы СССР
Катэгорыя:Глебазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута глебазнаўства і аграхіміі НАНБ
Катэгорыя:Члены КПСС
Смірнова

**Смірнова** — жаночая форма прозвішча Смірноў.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандра Восіпаўна Смірнова (1810—1882) — руская мемуарыстка.
* Вольга Вячаславаўна Смірнова — расійская актрыса балета.
* Ларыса Мікалаеўна Смірнова (1949—2025) — беларускі архітэктар.
* Лідзія Мікалаеўна Смірнова (1915—2007) — савецкая і расійская актрыса.
* Марыя Мікалаеўна Смірнова (1905—1993) — савецкі кінадраматург.
* Надзея Мікалаеўна Смірнова (нар. 1990) — беларуская валейбалістка.
* Ніна Іванаўна Смірнова (1928—1988) — вучоны ў галіне ветэрынарыі.
* Разалія Андрэеўна Смірнова (нар. 1946) — філосаф і сацыёлаг.
* Сафія Леанідаўна Смірнова (нар. 1934) — беларускі архітэктар.
* Святлана Аляксандраўна Смірнова (нар. 1948) — беларускі архітэктар.

## Іншае 
* Смірнова — сяло ў Аккайынскім раёне Паўночна-Казахстанскай вобласці Казахстана.
Радзіслава

**Грамадскае аб’яднанне «Радзіслава»** — некамерцыйная недзяржаўная дабрачынная арганізацыя, створаная ў 2002 годзе ў горадзе Мінску (Беларусь) для аказання дапамогі жанчынам, якія пацярпелі ад гвалту.

Дзейнасць арганізацыі базуецца на наступных падыходах: фемінізме (прычынай гвалту, накіраванага супраць жанчын, лічыцца няроўнасць паміж мужчынамі і жанчынамі), антыдыскрымінацыі, адмаўленні віктымнасці як прычыны гвалту (поўную адказнасць за гвалт нясе агрэсар, яму нельга знайсці апраўданне), бяспецы і абароне, канфідэнцыяльнасці.

У «Радзіславе» значную частку працы выконваюць актывіст_кі/валанцёр_кі на добраахвотных пачатках.

З 2011 па 2016 год кіраўніцай арганізацыі была Вольга Гарбунова. У 2016 годзе Гарбунова перадала паўнамоцтвы Вользе Казак.

## Асноўная дзейнасць арганізацыі: 
* адміністраванне прытулку для жанчын і іх дзяцей, якія пацярпелі ад гвалту;
* арганізацыя сацыяльна-псіхалагічнай і юрыдычнай дапамогі жанчынам, пацярпелым ад гвалту (па-за залежнасці ад таго, пражывае яна ў Прытулку альбо не);
* арганізацыя працы груп узаемадапамогі для жанчын, якія пацярпелі ад гвалту;
* арганізацыя трэнінгаў па жаночай самаабароне/асертыўнасцi Wen-Do (упершыню ў Беларусі праведзены Вольгай Ланеўскай);
* адвакацыя — дзейнасць, накіраваная на абарону правоў і інтарэсаў жанчын і іх дзяцей: ад удзелу ў судовых працэсах і прадстаўлення іх інтарэсаў у іншых дзяржаўных органах да ўдзелу ў працэсах на нацыянальным узроўні па лабіраванні прыняцця спецыялізаванага Закона па прадухіленні хатняга гвалту;
* правядзенне розных інфармацыйных кампаній і адукацыйна-асветніцкіх мерапрыемстваў (велапрагулка, канцэрты, выставы, медыйныя праекты, жаночыя фемінісцкія лагеры, флэшмобы, семінары, трэнінгі, лекцыі, майстар-класы, канферэнцыі і г. д.).

### Некаторыя дасягненні і мерапрыемствы, арганiзаваныя «Радзіславай»: 
* правядзенне НЕ ВІНАВАТА (Не вінавата / NotHerFault) у Беларусі — міжнароднай дабрачыннай DIY-акцыі супраць гвалту ў сям’і ;
* майстар-клас па трафарэтах на тэкстылі і настольнай гульні ReSew — Швейны Кааператыў, 30 лістапада 2019 ;
* дакументальны фільм «Добрых дзяўчынак не б’юць» зняты «Беларусьфільмам» (2019, рэж. Галіна Адамовіч) з дапамогай «Радзіславы» ;
* майстар-клас па маляванні аголеных людзей "Цялеснасьць і эмоцыі з «Нейтральнай чорнай», 23 кастрычніка 2019 ;
* падрыхтоўка альтэрнатыўнай справаздачы (разам з НДА «Цэнтр па прасоўванні правоў жанчын — Яе правы») па ажыццяўленні гендэрнай роўнасці і захаванню правоў жанчын у Беларусі ў рамках Універсальнага перыядычнага агляду (УПА), які штогод падаецца ў Раду ААН па правах чалавека ;
* грамадская акцыя ў падтрымку сясцёр Хачатуран, чэрвень 2019 года ;
* пры ўдзеле «Радзіславы» разам з Лабараторыей сацыяльнага тэатру Еўрапейскага коледжу ліберальных мастацтваў пастаўлены дакументальны спектакль «Родныя людзі?» ;
* выставачны праект «Традыцыйныя каштоўнасці» праведзены у межах міжнароднай кампаніі «16 дзён актыўных дзеянняў супраць гендэрнага гвалту», 26 лістапада - 3 снежня 2018 ;
* інтэрактыўная онлайн-карта з выпадкамі праявы агрэсіі да беларусак/беларусаў 

Катэгорыя:Жаночыя арганізацыі
Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:2002 год у Мінску
Сцяг Міра

**Сцяг Міра** — сцяг гарадскога пасёлка Мір Карэліцкага раёна. Сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  года № 87.

## Апісанне 
Прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, мае гарызантальнае сплошчана-зубчастае дзяленне пасярэдзіне. Верхняя частка жоўтая, ніжняя — чырвоная.

Сцяг і палажэнне аб ім зацверджаны рашэннямі Карэліцкага раённага выканаўчага камітэта ад 28 мая 2002 года № 344 і раённым Саветам дэпутатаў ад 30 мая 2002 года № 54. Аўтар сцяга М. М. Елінская, мастак А. У. Леўчык.

## Гл. таксама 
* Герб Міра

Катэгорыя:Мір (Карэліцкі раён)
Мір
Катэгорыя:2002 год у Беларусі
Ніна Іванаўна Смірнова

**Ніна Іванаўна Смірно́ва** (;  — ) — вучоны ў галіне ветэрынарыі, доктар ветэрынарных навук (1963), прафесар (1965).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў горадзе Наваржэў (Пскоўская вобласць Расіі). У 1951 годзе скончыла Ленінградскі ветэрынарны інстытут. У 1951—1954 гг. вучылася ў аспірантуры пры кафедры мікрабіялогіі Ленінградскага інстытута ўдасканалення ветэрынарных урачоў і абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Ларвейны бактэрыяфаг і яго выкарыстанне ў мэтах дыягностыкі, прафілактыкі і тэрапіі амерыканскага гнільца».

## Навуковая дзейнасць 
Н. І. Смірновай належаць навуковыя працы па пытаннях біялогіі ўзбуджальнікаў хвароб пчол, свіней, курэй, буйной рагатай жывёлы, па распрацоўцы метадаў дыягностыкі, прафілактыкі і лячэння інфекцыйных захворванняў. Аўтар больш за 90 навуковых прац, у тым ліку 8 падручнікаў і вучэбных дапаможнікаў.

Сярод апублікаванага:
* Профилактика и лечение гнильцовых заболеваний пчёл антибиотками и батериофагом. — Мн., 1967.;
* Ветеринарная микробиология. — Мн., 1979.

Пад кіраўніцтвам Н. І. Смірновай абаронены 9 кандыдацкіх дысертацый.

## Узнагароды і званні 
* ганаровая грамата раённага камітэта КПСС,
* значок «Выдатнік сацыялістычнай сельскай гаспадаркі».

## Памяць 
У 2005 годзе на кафедры мікрабіялогіі і вірусалогіі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны адкрыта мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Смірнова, Ніна Іванаўна (доктар ветэрынарных навук; 1928—1989) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* История кафедры микробиологии и вирусологии  // Сайт Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны
* 
* 

Катэгорыя:Ветэрынары СССР
Катэгорыя:Ветэрынары Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Санкт-Пецярбургскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны
Катэгорыя:Выкладчыкі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пскоўскай вобласці
Герб Міра

**Герб Міра** — герб гарадскога пасёлка Міра. Герб і сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад  года № 87.

## Апісанне 
Іспанскі шчыт падзелены зубчастым поясам. У верхняй частцы ў залатым полі вырастае чорны арол у залатой графскай кароне, унізе ў чырвоным полі сцяны тры паралельныя бэлькі, якія звужаюцца ўніз.

Герб і палажэнне аб ім зацверджаны рашэннямі Карэліцкага раённага выканаўчага камітэта ад 28 мая 2002 года № 344 і раённым Саветам дэпутатаў ад 30 мая 2002 года № 54. Аўтар герба М. М. Елінская, мастак А. У. Леўчык.

## Значэнне 
Зубчасты падзел герба ва ўмоўнай форме перадае зубчастыя сцены асноўнага архітэктурнага збудавання гарадскога пасёлка і сімвалізуе сабой у першую чаргу замак.

Таксама ў гербе адлюстравана спадчына двух магнацкіх родаў — Ільінічаў і Радзівілаў. У верхняй частцы гербавага поля размешчаны радзівілаўскі арол, у ніжняй — асноўны элемент герба Ільінічаў «Корчак» — тры паралельныя бэлькі, якія звужваюцца ўніз.

## Гл. таксама 
* Сцяг Міра

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мір (Карэліцкі раён)
Мір
Кузьміцкі сельсавет

Назву **Кузьміцкі сельсавет** маюць:

* Кузьміцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ельскага раёна Гомельскай вобласці
* Кузьміцкі сельсавет — назва Журыхскага сельсавета Вілейскага раёна Мінскай вобласці ў 1940—1973 гадах
Пётр Лявонавіч Новікаў

**Пётр Лявонавіч Новікаў** ( — ) — беларускі інфекцыяніст. Доктар медыцынскіх навук (1978). Заслужаны работнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь (1991).

## Біяграфія 
Выпускнік Мінскага медыцынскага інстытута (1958), працаваў урачом-інфекцыяністам ў бальніцах Магілёва. З 1967 года на кафедры інфекцыйных хвароб Мінскага медыцынскага інстытута, дзе прайшоў шлях ад асістэнта да дацэнта (1971), прафесара (1980), загадчыка кафедры (1982). Адначасова быў дэканам педыятрычнага факультэта МДМІ (1975—1988), галоўным інфекцыяністам Міністэрства аховы здароўя БССР (1982—1995).

Пахаваны на Усходніх могілках Мінска (Беларусь), участак 20.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар больш за 130 навуковых прац, у тым ліку лекцый для лекараў. Займаўся праблемамі патагенезу і сучасных метадаў лячэння брушнога тыфа, менінгакокавай інфекцыі ў дзяцей, клініка-эпідэміялагічнымі асаблівасцямі малярыі ў Мінску. Упершыню ў Беларусі апісаў клініку, распрацаваў дыягностыку і тэрапію іерсініёзаў.

## Узнагароды 
Узнагароджаны значком «Выдатнік аховы здароўя».

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Медицинские работники Могилёвской области. Новиков Петр Леонович  // Магілёўская абласная бібліятэка імя У. І. Леніна

Катэгорыя:Інфекцыяністы СССР
Катэгорыя:Інфекцыяністы Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя работнікі аховы здароўя Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Дэканы педыятрычнага факультэта БДМУ
Катэгорыя:Дэканы медыка-прафілактычнага факультэта БДМУ
Катэгорыя:Загадчыкі кафедраў БДМУ
Талуцкі сельсавет

**Та́луцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Вілейскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Талуць.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Куранецкага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. З 5 ліпеня 1946 года ў складзе Вілейскага раёна. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Кузьміцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Вілейскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Авангард (спартыўны комплекс, Кіеў)

**«Авангард»** — дзіцяча-юнацкі навучальна-спартыўны комплекс прафсаюзаў у Кіеве. Пабудаваны ў 1960-я і 1970-я гады на месцы мусульманскіх і караімскіх могілак, разбураных пасля Другой сусветнай вайны, якія ўваходзілі ў склад Лук’янаўскіх могілак.

Ён складаецца з некалькіх будынкаў, якія маюць манеж з арэнай з месцамі для гледачоў (тут трэніруюцца і гуляюць кіеўскі хакейны клуб «Сокал» і выхаванцы юнацкай школы), баскетбольныя, гімнастычныя, трэнажорныя залі і іншае. Побач са спартыўным комплексам ёсць адкрытае футбольнае поле. Штаб-кватэра Федырэцыі хакея Украіны таксама знаходзіцца ў спартыўным комплексе.

Размешчаны па адрасе: вуліца Юрыя Ільенкі, 44,46,48.

## Спасылкі 
* Спорткомплекс «Авангард» 

Катэгорыя:Спорт у Кіеве
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Кіева
Катэгорыя:Спартыўныя збудаванні Украіны
210-я

## Падзеі 
У Рымскай імперыі частая змена імператараў. З 211 па 217 года Рымскай імперыяй кіраваў імператар Каракала, потым 14 месяцаў Макрын, а з 218 па 222 год Геліягабал. У Кітаі кіравала дынастыя Хань, у Індыі — Кушанская імперыя, у Персіі — Парфянскае царства.

У Кітаі працягваюцца сутыкненні паміж кітайскімі ваеннымі лідарамі.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 

Катэгорыя:Дзесяцігоддзі
Хуанган

**Хуанган** () — гарадская акруга ў правінцыі Хубэй КНР.

Падчас пандэміі COVID-2019 стаў другім (пасля Ухані) горадам у Кітайскай Народнай Рэспубліцы, які быў зачынены на каранцін.

## Спасылкі 
* Хуанган - інфармацыя пра тэрыторыю, насельніцтва і гісторыю змен адміністрацыйна-тэрытарыяльнага дзялення 

Катэгорыя:Гарады правінцыі Хубэй
220-я

## Падзеі 
Рымскі імператар Геліягабал быў забіты падчас паўстання легіянераў у 222 годзе, пасля чаго Аляксандр Север стаў імператарам, яго кіраванне доўжылася да 235 года. У Кітаі пачаўся перыяд трох дзяржаў, у Індыі — Кушанская імперыя, у Персіі — Сасанідская імперыя замяніла Парфянскае царства.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 

Катэгорыя:Дзесяцігоддзі
Леанард Феліксавіч Супрон

**Леанард Феліксавіч Супрон** ( — ) — беларускі арганізатар аховы здароўя. Кандыдат медыцынскіх навук (1940).

## Біяграфія 
Выпускнік Віцебскага медыцынскага інстытута (1938), дзе ў далейшым загадваў кафедрай санітарнай абароны (1939—1941).

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, служыў начальнікам Хабараўскага эвакуацыйнага шпіталя Далёкаўсходняга фронту. Пасля дэмабілізацыі — дацэнт кафедры ваенна-медыцынскай падрыхтоўкі медыцынскага інстытута, затым Беларускага інстытута ўдасканалення ўрачоў, намеснік Міністра аховы здароўя БССР (1946—1947). Застаўся ў памяці як арганізатар і першы дырэктар (рэктар) Гродзенскага медыцынскага інстытута (1958—1962).

Пахаваны на Усходніх могілках Мінска (Беларусь), участак № 3, шэраг 15, магіла 31.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар звыш 40 навуковых прац, у тым ліку манаграфія «Медыцынскае забеспячэнне насельніцтва ва ўмовах прымянення сродкаў масавага паражэння» (1959).

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга, шматлікімі медалямі.

Катэгорыя:Рэктары Гродзенскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Медыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
230-я

## Падзеі 
* Пачатак 230-х — прэфект прэторыума Юлій Павел.
* 235 год — рымскі імператар Аляксандр Север быў забіты падчас паўстання, якое паклала пачатак крызісу трэцяга стагоддзя.
* 230-я гады — готы разбураюць Ольвію. Захоп Танаіса.
* 230-я гады — заняпад дзяржавы Кушань. Распад імперыі.
* 230-я гады — цар Кагуро перанёс сталіцу ў горад Ванду (на правым беразе Ялу). Кагуросцы пачалі адносіны з У. Калі пасол Вэй прыехаў, яны вырашылі з ім не сварыцца і пакаралі смерцю пасла У.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 

Катэгорыя:Дзесяцігоддзі
240-я

## Кіраўнікі 
* Рымскімі імператарамі былі Гардыян III да 244 года, а ў 244—249 гадах — Філіп Араб. Апошні, у 247—249 гадах, кіраваў з сынам Філіпам II Малодшым. У 248 годзе ён абвясціў імператарам Дэцыя Траяна, які ў 249 годзе заваяваў Рым.
* Шахіншахам Персіі быў Шапур I, які ў 240—242 гадах кіраваў са сваім бацькам Ардашырам I.
* Царом Баспора быў Рэскупарыд з 240 або 242 года. Да таго кіраваў Інтынтым.

## Нарадзіліся 
* каля 240 — Септымія Зенобія, кіраўнік Пальмірськага царства
* каля 240 — Атал, цар остготаў
* 241&nbsp;— Цаа Маа, чацвёрты імператар Кітая з дынастыі Вэй перыяду Санга
* 244 ці 245&nbsp;— Дыяклетыян, рымскі імператар

## Памерлі 
* 241 ці 242&nbsp;— Ардашыр І, шахіншах Персіі


Катэгорыя:Дзесяцігоддзі
320-я

## Падзеі 
Вынаходніцтва стрэмені (самае ранняе знойдзенае — 322 год, грабніца дынастыі Цзінь).

## Нарадзіліся 
## Памерлі 

Катэгорыя:Дзесяцігоддзі
250-я

## Падзеі 
* 250-я гады — упартая барацьба Рыма з персамі за Месапатамію і Арменію. Перавага ў барацьбе схілялася ў агульным на бок персаў.
* Крызіс Рымскай імперыі III стагоддзя ўзмацняецца пасля паразы ў бітве пры Абрыце (251)
* Станаўленне сяньбійскій дзяржавы Дуань
* Уварванне вестготаў у Ілірык і Македонію, пачатак гісторыі вестготаў
* Заснаванне Нанкінскага ўніверсітэта (258)

## Нарадзіліся 
## Памерлі 

Катэгорыя:Дзесяцігоддзі
260-я

## Падзеі 
Эпідэмія чумы ў Рымскай імперыі, голад. Паўстанне на Сіцыліі. Пачатак руху багаудаў у Галіі. Перамога Клаўдзія над алеманамі.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 

Катэгорыя:Дзесяцігоддзі
280-я

## Падзеі 
Сярэдзіна 280-х гадоў — паўстанне на ўсходзе Ірана, якое падняў адзін з царэвічаў пры ўдзеле сярэднеазіяцкіх плямёнаў.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 

Катэгорыя:Дзесяцігоддзі
270-я

## Падзеі 
* Першая палова 270-х гадоў — Будаўніцтва сцяны Аўрэліяна вакол Рыма. Унутры сцяны знаходзяцца сем узгоркаў Рыма, Марсава поле і раён Трастэверэ на левым беразе Тыбра (агульная плошча — 13,7 км²).
* Сярэдзіна 270-х гадоў — Готы спыняюць набегі на імперыю, але застаюцца ў стэпах Паўночнага Прычарнамор’я.
* Другая палова 270-х гадоў — Афрыканскія паўстанцы даходзяць да Карфагена і руйнуюць шэраг гарадоў у Маврэтаніі і Нумідіі.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 

Катэгорыя:Дзесяцігоддзі
Цэнтральны банк Расійскай Федэрацыі

**Цэнтральны банк Расійскай Федэрацыі** (**Банк Расіі**) () — галоўны банк першага ўзроўню, галоўны эмісійны, грашова-крэдытны інстытут Расійскай Федэрацыі, які распрацоўвае і ажыццяўляе ў супрацоўніцтве з Урадам Расійскай Федэрацыі адзіную грашова-крэдытную палітыку і надзелены асаблівымі паўнамоцтвамі, у прыватнасці, правам эмісіі грашовых знакаў і рэгулявання дзейнасці банкаў.

Банк Расіі выконвае ролю галоўнага каардынацыйнага і рэгулюючага органа ўсёй крэдытнай сістэмы краіны, выступае органам эканамічнага кіравання. Банк Расіі кантралюе дзейнасць крэдытных арганізацый, выдае і адклікае ў іх ліцэнзіі на ажыццяўленне банкаўскіх аперацый, а ўжо крэдытныя арганізацыі працуюць з іншымі юрыдычнымі і фізічнымі асобамі, пры гэтым Банк Расіі таксама з’яўляецца юрыдычнай асобай.

## Спасылкі 
Банк
Расія
290-я

## Падзеі 
* Сярэдзіна 290-х гадоў — Канстанцый I Хлор разграміў лінгонаў і алеманаў у Галіі.
* 290-я гады — Ваенная рэформа Дыяклетыяна. Перамогі над персамі.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 

Катэгорыя:Дзесяцігоддзі
300-я

## Падзеі 
Эдыкт Дыяклетыяна аб цэнах (301) прыняты ў барацьбе з інфляцыяй. Пачатак самых цяжкіх ганенняў на хрысціян (303), якія даўно не прызнавалі боскасць рымскага імператара.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 

Катэгорыя:Дзесяцігоддзі
Файфель Якаўлевіч Шульц

**Файфель Якаўлевіч Шульц** ( — ) — беларускі хірург і арганізатар аховы здароўя. Заслужаны ўрач БССР (1949).

## Біяграфія 
Дырэктар Мінскага медыцынскага інстытута, адначасова асістэнт кафедры шпітальнай хірургіі (1937), дырэктар Беларускага інстытута ўдасканалення ўрачоў (1944), галоўны ўрач 1-й Рэспубліканскай клінічнай бальніцы.

Пахаваны на Усходніх могілках г. Мінска (Беларусь), участак № 23.

## Навуковая і арганізатарская дзейнасць 
Займаўся паталогіяй шчытападобнай залозы, вострымі хірургічнымі захворваннямі брушной поласцi, арганізацыяй экстранай хірургічнай дапамогі.

## Узнагароды 
Меў баявыя ўзнагароды ўдзельніка Вялікай Айчыннай вайны.

Катэгорыя:Рэктары Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Хірургі СССР
Катэгорыя:Рэктары БМАПА
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
360-я

## Падзеі 
* Персідскі паход Юліяна II (363). Юліян гіне падчас вайны з дзяржавай Сасанідаў. Пасля смерці імператара Персія навязвае мірны дагавор, нявыгадны для Рымскай імперыі.
* Землетрасенне ў Грэцыі (365).
* Пракопій падымае паўстанне ў Канстанцінопалі і захоплівае ўладу (365—366), але атрымоўвае паражэнне ад імператара Валента II.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 

Катэгорыя:Дзесяцігоддзі
310-я

## Падзеі 
* Канстанцін I Вялікі (272—337) стаў аўгустам пасля перамогі ў бітве ля Мульвійскага моста (312), скасаваў прэтарыянцаў, вёў вайны з кіраўніком ўсходніх тэрыторый Рымскай імперыі — Ліцыніем.
* Хрысціянства перастала быць забароненым у Рымскай імперыі пасля прыняцця Міланскага эдыкта (313) аб верацярпімасці. Пры кіраванні Канстанціна прымаюцца законы аб вызваленні царквы ад павіннасцей і падаткаў, якія абараняюць рабоў і зняволеных, забараняюць пакаранні на распяцці і гладыятарскія баі.

## Нарадзіліся 
## Памерлі 

Катэгорыя:Дзесяцігоддзі
Эчжоу

**Эчжоу** () — гарадская акруга ў правінцыі Хубэй КНР.

Падчас пандэміі COVID-2019 стаў трэцім горадам у Кітайскай Народнай Рэспубліцы, які быў зачынены на каранцін..

## Спасылкі 
* Эчжоу - інфармацыя пра тэрыторыю, насельніцтва і гісторыю змен адміністрацыйна-тэрытарыяльнага дзялення 

Катэгорыя:Гарады правінцыі Хубэй
Сцяг Быхава

**Сцяг Быхава** — афіцыйны геральдычны сімвал горада Быхаў Магілёўскай вобласці. Сцяг зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь  года № 97.

## Апісанне 
Прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры правага боку якога — апраўлены белай аблямоўкай герб горада Быхава.

Сцяг з’яўляецца вексілалагічнай трансфармацыяй герба, які размешчаны ў сярэдзіне правага боку палотнішча таго ж колеру, што і поле шчыта з белай аблямоўкай.

Сцяг горада і палажэнне аб ім зацверджаны рашэннямі Быхаўскага раённага выканаўчага камітэта ад 30 лістапада 2001 года № 11-2 і раённага Савета дэпутатаў ад 28 снежня 2001 года № 15/07.

## Гл. таксама 
* Герб Быхава

## Крыніцы 
Катэгорыя:Быхаў
Быхаў
Катэгорыя:2002 год у Беларусі
370-я

## Падзеі 
Уварванне ў Еўропу з усходу гунаў і разгром остгоцкага племяннога саюза (375) — пачатак Вялікага перасялення народаў.

## Нарадзіліся 
## Памерлі
Сцяг Бялынічаў

**Сцяг Бялынічаў** — афіцыйны геральдычны сімвал горада Бялынічы Магілёўскай вобласці. Сцяг зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь  года № 91.

## Апісанне 
Прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з трох гарызантальных палос – верхняй і ніжняй блакітнага колеру і сярэдняй – жоўтага, якія складаюць адпаведна 1/4 і 1/2 шырыні палотнішча.

Сцяг горада і палажэнне аб ім зацверджаны рашэннем Бялыніцкага раённага Савета дэпутатаў ад 27 снежня 2001 года № 13/11.

## Гл. таксама 
* Герб Бялынічаў

Катэгорыя:Бялынічы
Бялынічы
Катэгорыя:2002 год у Беларусі
380-я

## Падзеі 
Хрысціянства фактычна становіцца дзяржаўнай рэлігіяй у Рымскай імперыі (380; Нікейскі сімвал веры); Першы Канстанцінопальскі сабор (381 год) выдае Пасланне (7 правілаў).

## Нарадзіліся 
## Памерлі
Механізацыя

**Механізацыя** — працэс замяшчэння ручных сродкаў працы машынамі і механізмамі. Адзін з асноўных напрамкаў навукова-тэхнічнага прагрэсу.

Адрозніваюць паняцці:
* *частковая механізацыя* — асобныя аперацыі на ручной вытворчасці выконваюць машыны або механізмы;
* *комплексная механізацыя* — ахоплівае ўвесь комплекс работ пры выкананні закончанага тэхналагічнага працэсу або стварэння пэўнага вырабу, пры гэтым работнік кіруе комплексам машын;
* *аўтаматызацыя* — найвышэйшая ступень механізацыі вытворчасці, пры якой машыны кіруюць механізмамі, а высокакваліфікаваны работнік толькі наладжвае і кантралюе вытворчы працэс.

Катэгорыя:Прамысловасць
Катэгорыя:Сацыяльная эвалюцыя
Катэгорыя:Тэхналогіі
390-я

## Падзеі 
* Падзел Рымскай імперыі на Заходнюю і Усходнюю (395). Перыяд дамінату (284—395) завершаны ў Рымскай імперыі.
* Паход Аларыха на Канстанцінопаль (395) скончыўся няўдачай. Ён бег ад войска Стыліхона (397) і неўзабаве аднавіў уварванне ў Грэцыю і затым у Італію.
* Забарона культа Баст у Старажытным Егіпце (390).
* Забароненыя Алімпійскія гульні (394) як паганскае свята.

## Нарадзіліся 
## Памерлі
Герб Бялынічаў

**Герб Бялынічаў** — афіцыйны геральдычны сімвал горада Бялынічы Магілёўскай вобласці. Герб зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь  года № 91.

## Апісанне 
У блакітным полі варажскага шчыта выява Бялыніцкай Маці Божай з немаўляці на руках у залатым адзенні.

Герб горада і палажэнне аб ім зацверджаны рашэннем Бялыніцкага раённага Савета дэпутатаў ад 27 снежня 2001 года № 13/11. Аўтар герба і мастак Л. В. Журавовіч.

## Гл. таксама 
* Сцяг Бялынічаў

Катэгорыя:Бялынічы
Бялынічы
400-я

## Падзеі 
* Пачатак V стагоддзя — Утварэнне каралеўства бургундаў у басейне Рэйна.
* Пачатак V стагоддзя — Рух багаудаў у Галіі.
* Пачатак V стагоддзя — Рух данатыстаў у Афрыцы.
* Пачатак V стагоддзя — Стварэнне дзяржавы эфталітаў у Сярэдняй Азіі.

## Нарадзіліся 
## Памерлі
410-я

## Падзеі 
* Разрабаванне Рыма вестготамі пад кіраўніцтвам Аларыха.
* Брытанія пакінута Рымскай імперыяй.

## Нарадзіліся 
## Памерлі
420-я

## Падзеі 
* Ірана-візантыйская вайна (420—422).
* 420-я гады — Папа Цэлесцін паслаў у Брытанію св. Германа Оксера супраць пелагіянцаў.
* Канец 420-х гадоў — Феадосій II дапусціў вестготаў у Фракію.

## Нарадзіліся 
## Памерлі
Šturm

**«Šturm»** — беларускі НСБМ-гурт з Гродна, які існаваў пад канец 1990-х гадоў. Удзельнікі гурта былі гэтаксама ў складзе Белага арыйскага супраціўлення.

## Удзельнікі 
* Oleg Zborovski (гэтаксама Algkult і Kathaarian) — клавішы, спевы.
* Alex (Borodich) — гітара.

## Дыскаграфія 
* Aryjski šturm (1997)
* Ultra (2000)

## Спасылкі 
*Гурт на «Discogs»
*Дыскаграфія гурта на «Encyclopaedia Metallum»
*Гурт  на metalmap.by

Катэгорыя:Метал-гурты Беларусі
Катэгорыя:НСБМ-гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1997 годзе
Катэгорыя:Гурты з Гродна
Навукова-тэхнічная рэвалюцыя

**Навукова-тэхнічная рэвалюцыя (НТР)** — карэннае якаснае пераўтварэнне прадукцыйных сіл, якасны скачок у структуры і дынаміцы развіцця прадукцыйных сіл.

## Класіфікацыя 
### Неалітычная рэвалюцыя 
Неалітычная рэвалюцыя — пераход чалавечых абшчын ад прымітыўнай эканомікі паляўнічых і збіральнікаў да сельскай гаспадаркі, заснаванай на земляробстве і/або жывёлагадоўлі. Па дадзеных археалогіі, прыручэнне жывёл і раслін адбывалася ў розны час незалежна ў 7-8 рэгіёнах. Самым раннім цэнтрам неалітычнай рэвалюцыі лічыцца Блізкі Усход, дзе прыручэнне пачалося не пазней, чым 10 тыс. гадоў таму.

### Індустрыяльная рэвалюцыя 
Індустрыяльная (прамысловая) рэвалюцыя (*прамысловы пераварот*, *Вялікая індустрыяльная рэвалюцыя*) — пераход ад ручной працы да машыннай, ад мануфактуры да фабрыкі; пераход ад пераважна аграрнай эканомікі да індустрыяльнай вытворчасці, у выніку якога адбываецца трансфармацыя аграрнага грамадства ў індустрыяльнае. Прамысловы пераварот адбываўся ў розных краінах не адначасова, але ў цэлым можна лічыць, што перыяд, калі адбываліся гэтыя змены, пачынаўся ад другой паловы XVIII стагоддзя і працягваўся на працягу XIX стагоддзя. Характэрнай рысай прамысловай рэвалюцыі з’яўляецца імклівы рост прадукцыйных сіл на базе буйной машыннай індустрыі і зацвярджэнне капіталізму ў якасці пануючай сусветнай сістэмы гаспадаркі.

Прамысловая рэвалюцыя звязана не проста з пачаткам масавага прымянення машын, але і з змяненнем усёй структуры грамадства. Яна суправаджалася рэзкім павышэннем прадукцыйнасці працы, хуткай урбанізацыяй, пачаткам хуткага эканамічнага росту (да гэтага эканамічны рост, як правіла, быў прыкметны толькі ў маштабах стагоддзяў) і павелічэннем жыццёвага ўзроўню насельніцтва. Прамысловая рэвалюцыя дазволіла на працягу жыцця ўсяго толькі 3-5 пакаленняў перайсці ад аграрнага грамадства (дзе большасць насельніцтва вяла натуральную гаспадарку) да індустрыяльнага.

### Iнфармацыйная рэвалюцыя 
Інфармацыйная рэвалюцыя — глыбокія якасныя змены ва ўсіх сферах жыццядзейнасці грамадства, якія адбываюцца ў выніку шырокага ўкаранення новых сродкаў захоўвання, апрацоўкі і перадачы інфармацыі.

Катэгорыя:Гісторыя тэхналогій
Катэгорыя:Рэвалюцыі
440-я

## Падзеі 
* Вайна Атылы з Усходняй Рымскай імперыяй (441—447).
* Набегі вандалаў на Сіцылію, Сардзінію і Корсіку.

## Нарадзіліся 
## Памерлі
Інфармацыйная рэвалюцыя

**Інфармацыйная рэвалюцыя** — глыбокія якасныя змены ва ўсіх сферах жыццядзейнасці грамадства, якія адбываюцца ў выніку шырокага ўкаранення новых сродкаў захоўвання, апрацоўкі і перадачы інфармацыі. Галоўнай асаблівасцю інфармацыйнай рэвалюцыі з’яўляецца ўсё большая эканамічная, сацыяльная і тэхналагічная роля інфармацыі.

Катэгорыя:Інфармацыйныя тэхналогіі
Катэгорыя:Рэвалюцыі
450-я

## Падзеі 
* Вайна Атылы з Заходняй Рымскай імперыяй (451—454). Бітва на Каталаўнскіх палях (451). Бітва пры Недао (454). Страта панавання гунаў у Цэнтральнай і Усходняй Еўропе.
* Захоп Рыма вандаламі (455 год).
* Сярэдзіна 450-х гадоў — астраготы пасяліліся ў Паноніі

## Нарадзіліся 
## Памерлі
460-я

## Падзеі 
* Распад імперыі гунаў (469).
* Канец 460-х гадоў — паміж Рыцымерам і Антэміем пачаўся разлад. Рыцымер адыйшоў у Медыяланум, а Антэмій правіў у Рыме.

## Нарадзіліся 
## Памерлі
430-я

## Падзеі 
* 430 год — Пётр Івер засноўвае першы грузінскі манастыр непадалёк ад Віфлеема.
* 430 год — памірае Фэн Ба, імператар Паўночнай Янь, адной з дзяржаў, якая змагаецца за кантроль над Кітаем. Яго змяняе Фэн Хун.
* 431 год — Трэці Сусветны сабор у Эфесе, асуджэнне нестарыянства.
* 434 год — Атыла становіцца царом гунаў.
* 438 год — публікуецца Кодэкс Феадосія, збор законаў рымскага права.
* 439 год — вандалы захопліваюць Карфаген.

## Нарадзіліся 
## Памерлі
Герб Кіраўска

**Герб Кіраўска** — афіцыйны геральдычны сімвал горада Кіраўск Магілёўскай вобласці. Герб зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь  года № 83.

## Апісанне 
У блакітным полі іспанскага шчыта на зялёным падножжы залаты сноп злакавых, пераплецены вяроўкай срэбнага колеру.

Герб горада і раёна і палажэнне аб ім зацверджаны рашэннем Кіраўскага раённага Савета дэпутатаў ад 28 снежня 2001 года № 12-3. Аўтар герба і мастак М. М. Елінская.

## Гл. таксама 
* Сцяг Кіраўска

Катэгорыя:Кіраўск
Кіраўск
490-я

## Падзеі 
* Маркаманы аселі на тэрыторыі Баварыі.
* Распад Фунані на асобныя феадальныя ўладанні.

## Нарадзіліся 
## Памерлі
Сцяг Клімавічаў

**Сцяг Клімавічаў** — афіцыйны геральдычны сімвал горада Клімавічы Магілёўскай вобласці. Сцяг зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь  года № 83.

## Апісанне 
Прамавугольнае палотнішча блакітнага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у дрэўкавай частцы якога — апраўлены белай аблямоўкай герб горада Клімавічы і Клімавіцкага раёна.

Сцяг створаны ў нашы дні шляхам размяшчэння гістарычнага герба ў палотнішчы блакітнага колеру. Гербавая эмблема не зліваецца з тканінай, паколькі яна мае аблямоўку белага колеру.

Сцяг горада і раёна і палажэнне аб ім былі зацверджаны рашэннямі Клімавіцкага раённага выканаўчага камітэта ад 28 лютага 2001 года № 3-12 і раённага Савета дэпутатаў ад 2 сакавіка 2001 г. № 13/11.

## Гл. таксама 
* Герб Клімавічаў

## Крыніцы 
Катэгорыя:Клімавічы
Клімавічы
Катэгорыя:2002 год у Беларусі
Сцяг Круглага

**Сцяг Круглага** — афіцыйны геральдычны сімвал горада Круглае Магілёўскай вобласці. Сцяг зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь  года № 95.

## Апісанне 
Прамавугольнае палотнішча блакітнага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры правага боку якога гербавая эмблема — жоўтая падкова шыпамі дагары, паміж імі кавалерскі крыж таго ж колеру.

Сучасны сцяг прапанаваны раённай камісіяй па аднаўленню гербавай сімволікі горада Круглае на чале са старшынёй Круглянскага раённага Савета дэпутатаў А. А. Рыльковым.

Сцяг горада і палажэнне аб iм зацверджаны рашэннямі Круглянскага раённага выканаўчага камітэта ад 25 студзеня 2002 года № 1-5 і Круглянскага раённага Савета дэпутатаў ад 27 чэрвеня 2002 года № 15-6. Мастак А. У. Леўчык.

## Гл. таксама 
* Герб Круглага

Катэгорыя:Круглае
Круглае
Катэгорыя:2002 год у Беларусі
Сцяг Шклова

**Сцяг Шклова** — афіцыйны геральдычны сімвал горада Шклоў Магілёўскай вобласці. Сцяг зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь  года № 93.

## Апісанне 
Прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры правага боку якога — апраўлены белай аблямоўкай герб горада Шклова.

Сцяг і палажэнне аб ім былі зацверджаны рашэннямі Шклоўскага раённага выканаўчага камітэта ад 5 лютага 2002 года № 2-10 і Шклоўскага раённага Савета дэпутатаў ад 22 лютага 2002 года № 14-4.

## Гл. таксама 
* Герб Шклова

Катэгорыя:Шклоў
Шклоў
Распаўсюджванне COVID-19 у Тога

Пандэмія COVID-19 пачала распаўсюджвацца ў Тога 6 сакавіка 2020 года.

Станам на 2023 год у краіне зафіксавана 39 тыс. выпадкаў заражэння, у тым ліку 290 смерцяў.

## Храналогія 
6 сакавіка 2020 года тагалезскія ўлады абвясцілі пра першы выпадак COVID-19. Гэта была 42-гадовая жанчына, якая падарожнічала па Германіі, Францыі, Турцыі і Беніну. На гэтую дату было паведамлена, што яна лячылася ў ізаляцыі, і яе стан быў стабільным.

20 сакавіка ў Тога пацверджаныя яшчэ дзевяць выпадкаў захворвання. У гэты дзень быў зафіксаваны першы выпадак акрыяння, аб чым заявіла Міністэрства аховы здароўя. Яшчэ сем выпадкаў захворвання былі пацверджаны 21 сакавіка. У спробе стрымаць распаўсюджванне віруса былі закрыты ўсе межы, а некаторых буйныя гарады змешчаныя на каранцін пачынаючы з 20 сакавіка на працягу двух тыдняў.

Першая смерць наступіла 27 сакавіка.

## Рэакцыя 
Пасля пазачарговага пасяджэння Савета міністраў 16 сакавіка ўрад аб’явіў, што створыць фонд у памеры 2 млрд франкаў для барацьбы з гэтай пандэміяй. Улады таксама ўсталявалі наступныя меры: прыпыненне палётаў з Італіі, Францыі, Германіі і Іспаніі; адмена ўсіх міжнародных мерапрыемстваў на працягу трох тыдняў; патрабаванне да людзей, якія нядаўна знаходзіліся ў краіне з высокім рызыкай самаізаляцыі; закрыццё сваіх межаў; забарона мерапрыемстваў з удзелам больш чым 100 чалавек пачынаючы з 19 сакавіка.

У адпаведнасці з забаронай на правядзенне вялікіх сходаў 18 сакавіка Тагалезская Федэрацыя футбола прыпыніла правядзенне спаборніцтваў. Былі адмененыя і іншыя мерапрыемствы, у тым ліку літаратурны фестываль FILBLEU.

У верасні 2021 года Тога падаўжае надзвычайнае становішча здароўя да верасня 2022 года пасля росту колькасці новых выпадкаў каронавіруса за апошнія тыдні. Доступ да адміністрацыйных будынкаў ажыццяўляўся пры прад’яўленні пасведчання аб вакцынацыі супраць COVID-19.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Пандэмія COVID-19
Катэгорыя:2020 год у Тога
Сцяг Хоцімска

**Сцяг Хоцімска** — сцяг гарадскога пасёлка Хоцімск Хоцімскага раёна Магілёўскай вобласці. Сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 22 снежня 2001 г. № 75.

## Апісанне 
Прамавугольнае палотнішча чырвонага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры правага боку якога — меч белага колеру рукаяццю дагары, злева і справа ад яго клямры таго ж колеру.

Сцяг і палажэнне аб ім зацверджаны рашэннем Хоцімскага раённага выканаўчага камітэта ад 13 снежня 2001 года № 13-16. Аўтар сцяга С. Я. Рассадзін.

## Гл. таксама 
* Герб Хоцімска

Катэгорыя:Хоцімск
Хоцімск
Катэгорыя:2001 год у Беларусі
500-я

## Падзеі 
* Брэтань прызнае ўладу франкаў.
* Гундабад выдаў «Lex Gundobada» для ўсіх падданых і «Lex Romana Burgundiorum» для рымскіх падданых.
* Першыя паходы славян на Візантыю.

## Нарадзіліся 
## Памерлі
510-я

## Падзеі 
* Першая згадка тытула «Папа» да рымскага біскупа. У гэтым годзе ўпершыню дадзены тытул быў ужыты да рымскага біскупа біскупам Энодзіем.
* 511 — Памёр Хлодвіг I.

## Нарадзіліся 
## Памерлі
Федэрацыя Босніі і Герцагавіны

**Федэрацыя Босніі і Герцагавіны** — дзяржаўнае ўтварэнне, якое мае канфедэратыўныя адносіны з Рэспублікай Сербскай і складае з ёю агульную дзяржаву — Боснія і Герцагавіна.

Федэрацыя ўтворана згодна Вашынгтонскага пагаднення 1994 года. У склад федэрацыі ўвайшлі тэрыторыі Рэспублікі Боснія і Герцагавіна і Харвацкай рэспублікі Герцаг-Босна.

Плошча федэрацыі — 26 076 км² (51 % агульнай тэрыторыі Босніі і Герцагавіны). На вызначанай тэрыторыі пражываюць 2,4 млн чалавек. Адміністрацыйны падзел: дзесяць кантонаў, у кожным з якіх пераважае баснійская або харвацкая этнічная большасць.
520-я

## Падзеі 
* 523 — Ян I становіцца Папам Рымскім. Ян I быў неспадобны каралю остготаў Тэадорыху, таму атрымаў ад таго даручэнне дабіцца ў Канстанцінопалі палёгкі для арыян прыдунайскіх краін. Не дабіўся поспеху ў гэтай місіі і быў кінуты Тэадорыхам у турму, дзе і памёр праз некалькі месяцаў.
* 526 — папства пераходзіць да Фелікса IV;
* 527 — Юстыніян I становіцца імператарам Візантыі;

## Нарадзіліся 
## Памерлі
530-я

## Падзеі 
* 532 — паўстанне «Ніка» ў Канстанцінопалі. Было падаўлена палкаводцамі Юстыніяна — Велізарыем і Мундам. Не менш за 30 000 чалавек загінулі.
* Вандальскай вайна (533—534). Каралеўства вандалаў і аланаў заваявана Візантыйскай імперыяй.
* Візантыйска-гоцкія вайны (535—554).

## Нарадзіліся 
## Памерлі
540-я

## Падзеі 
* 540 — Войска Велізарыя захапіла Равену, якая была сталіцай каралеўства остготаў.
* 541 — Уйгуры трапілі пад уладу эфталітаў.
* 542 — Юстыніян I скасаваў пасаду консула

## Нарадзіліся 
## Памерлі
550-я

## Падзеі 
* У 558—559 гадах велізарная арда балгараў і склавінаў пад кіраўніцтвам хана Забергана разбурыла Фракію і Македонію, прарвалася за Доўгія Сцены Канстанцінопаля і была адкінутая толькі Велізарыем. Характэрна, што славяне пасля гэтага зрабілі спробу напасці на сталіцу Візантыі з мора на плытах. Падчас нашэсця балгараў Велізарыю ў 559 годзе зноў было даручана начальства над войскамі, і дзеянні яго былі па-ранейшаму паспяховыя.
* Хлотар I аб’яднаў усе тэрыторыі франкаў і стаў адзіным кіраўніком.

## Нарадзіліся 
## Памерлі
560-я

## Падзеі 
* Этэльберт I стаў каралём Кента
* Авары перасякаюць Дунай на Балканах. Толькі праз вялікія грашовыя выплаты Юстыніян I змог прадухіліць іх засяленне на тэрыторыі імперыі.
* Калакмуль захапіў Тыкаль. Гэта адно з найважнейшых падзей у гісторыі Мая.

## Нарадзіліся 
## Памерлі
470-я

## Падзеі 
* Пачатак 470-х гадоў — Хільдэрык I ачысціў ад англасаксонскіх піратаў землі на паўднёвы захад ад Арлеана вакол Анжэ.
* Канец 470-х гадоў — Эфталіты разбіваюць персаў, бяруць у палон Пероза і вымушаюць яго саступіць ім раёны Мерва, Балха, Герата і выплаціць кантрыбуцыю, а таксама пакінуць закладнікам свайго сына.
* 470-я гады — Распад дзяржавы Гупта.

## Нарадзіліся 
## Памерлі
1860-я

## Асноўныя падзеі 
* Адбылося паўстанне на тэрыторыі Беларусі пад кіраўніцтвам Кастуся Каліноўскага.
* Пабудаваная першая транскантынентальная чыгунка ў Злучаныя Штаты Амерыкі.
* Альфрэд Нобель вынайшаў дынаміт.
* Джэймс Максвел апублікаваў сваю працу, у якой даказаў, што святло ёсць адной з форм электрамагнітнага выпраменьвання.
* Дзмітрый Іванавіч Мендзялееў вынайшаў перыядычную табліцу хімічных элементаў.
* У Лондане з’явілася першая пажарная брыгада.
* Адбылася грамадзянская вайна ў ЗША паміж паўночнымі і паўднёвымі штатамі за адмену рабства.
* З’явілася футбольная асацыяцыя Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі, якая адкрыла шлях да развіцця самай папулярнай гульні.

## Нарадзіліся 
## Памерлі
1910-я

## Падзеі 
* 12 снежня 1911: абвешчана аб пераносе сталіцы Брытанскай Індыі з Калькуты ў Дэлі
* 15 снежня 1911: заснаваны Нью-Дэлі
* 14 снежня 1911: экспедыцыя Руаля Амундсена дасягнула Паўднёвага полюса
* 1914-1918 Першая сусветная вайна

## Нарадзіліся 
## Памерлі