open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бігноніевыя

**Бігноніевыя** (*Bignoniaceae*) — сямейства двухдольных раслін — дрэў, кустоў, ліян, рэдка траў, якія растуць пераважна ў тропіках.

Мае блізкае сваяцтва з сямействам залознікавых; іх розніца вызначаецца наяўнасцю эндасперма і марфалогіяй завязі і насення. Аднак некаторыя роды раслін — такія як Paulownia, Gibsoniothamnus, Synapsis і Schlegelia перыядычна адносяць то да аднаго сямейства, то да іншага.

Сямейства налічвае больш за 850 розных відаў раслін, разбітых прыкладна на 100 родаў.

## Біялагічнае апісанне 
Лісце часцей за ўсё супраціўнае, радзей мутоўчатае, яшчэ радзей чарговае ці валасніковістае; пальчата-, перыстаскладанае, радзей простае, заўжды без прылісткаў. У некаторых відаў лісты могуць быць вельмі буйныя, больш за метр у даўжыню. У ліян адзін ці некалькі крайніх лісточкаў могуць прымаць форму вусікаў.

Суквецце верхавіннае, пазухавае альбо развіваецца прама на ствале або галінах дрэва (каўліфларыя); па форме мяцёлкавае, гронкападобнае або сабрана ў шчыток. Ложа кветкі звычайна чашападобная, са зрослымі чашалісцікамі. Вяночак зрослапялёсткавы; варонкападобны, званочкавы, часам трубчасты; мае 5 звычайна накладзеных адзін на аднаго пялёсткаў. Чатыры (радзей ад дзвюх да пяці) добра развітыя тычынкі размешчаны ў трубцы венчыка. Акрамя таго, звычайна маецца яшчэ адна, бясплодная тычынка (стамінодый). Пылавік часцей за ўсё мае два гнязды (радзей адно). Завязь верхняя, як правіла мае два гнязды (радзей адно), са шматлікімі анатропнымі семязачаткамі. Кветкі абодваполыя і зігаморфныя. Плод — звычайна каробачка, якая раскрываецца дзвюма створкамі ўздоўж або папярок швоў; радзей ягада або гарлянка. Насенне без эндасперма, больш-менш пляскатыя, як правіла, маюць перапонкавае крыло.

## Роды 
Сямейства ўключае 97 родаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Сямействы раслін
Галенавыя прэпараты

**Галенавыя прэпараты** (інакш — *галенавы прэпараты*) — група лекавых сродкаў, якія атрымліваюцца з расліннай сыравіны шляхам выцяжкі (экстракцыі). Часцей за ўсё гэта настойкі (спіртавыя або водна-спіртавыя выцяжкі) або экстракты (згушчаныя выцяжкі). З расліннай сыравіны рыхтуюць таксама водныя выцяжкі — настоі або адвары, у тым ліку настоі з некалькіх відаў расліннай сыравіны — зборы, або гарбата. Так, напрыклад, у жоўцегонны чай уваходзяць у пэўных прапорцыях кветкі бяссмертніка, лісця бабка і мяты, плады каляндры. У гэтых выпадках хімічныя кампаненты некалькіх раслін дзейнічаюць сумесна, дапаўняючы і ўзмацняючы лячэбны эфект. Прымаюцца амаль выключна ўнутр (пераральна, ад ), што адрознівае іх ад ***неагаленавых*** прэпаратаў.

З’яўленне тэрміна звязана з імем Клаўдзія Галена.

**Новагаленавыя прэпараты** (або *неагаленавыя прэпараты*) — водна-спіртавыя, спіртова-хлараформныя і іншыя экстракцыйныя лекавыя сродкі, якія змяшчаюць суму , спецыфічную для дадзенай расліннай лекавай сыравіны, і максімальна вызваленыя (якія падвергліся максімальнай ачыстцы) ад усіх спадарожных рэчываў. У цяперашні час іх часцей называюць сумарнымі вычышчанымі лекавымі сродкамі.

Катэгорыя:Тэхналогія лекаў
Катэгорыя:Фармакалогія
Тэнзар напружанняў

**Тэнзар напружанняў** — тэнзар другога рангу, які складаецца з дзевяці велічынь, якія прадстаўляюць механічныя напружанні ў адвольнай кропцы нагружанага цела. У дэкартавай сістэме каардынат гэтыя дзевяць велічынь запісваюцца ў выглядзе табліцы, у якой па галоўнай дыяганалі стаяць *нармальныя* складнікі вектараў напружанняў на трох узаемна перпендыкулярных пляцоўках, што праходзяць праз разгляданую кропку асяроддзя, а ў астатніх пазіцыях — *датычныя* кампаненты вектараў напружанняў на гэтых пляцоўках.

Кампаненты тэнзара напружанняў \sigma_{ij} у дэкартавай сістэме каардынат Ox_i уводзяць наступным чынам. Разглядаюць бесканечна малы аб’ём цела ў выглядзе прамавугольнага паралелепіпеда, грані якога артаганальныя каардынатным восям і маюць плошчы dS_{i}. На кожнай грані dS_{i} паралелепіпеда дзейнічаюць паверхневыя сілы dF_{i}. Калі пазначыць праекцыі гэтых сіл на восі Ox_{j} як dF_{ij}, то кампанентамі тэнзара напружанняў называюць адносіну праекцый сілы да велічыні плошчы грані, на якой дзейнічае гэта сіла:
:  \sigma_{ij} = \frac{d F_{ij}}{dS_{i}}.
Па індэксе i тут падсумоўвання няма. Кампаненты \sigma_{11}, \sigma_{22}, \sigma_{33}, якія абазначаюцца таксама як \sigma_{xx}, \sigma_{yy}, \sigma_{zz}, — гэта **нармальныя напружанні**, яны ўяўляюць сабой адносіну праекцыі сілы dF_{i} на нармаль да плошчы разгляданай грані dS_{i}:
:  \sigma_{11} = \frac{ d F_{11}}{dS_{1}}.
Кампаненты \sigma_{12}, \sigma_{23}, \sigma_{31}, якія абазначаюцца таксама як \tau_{xy}, \tau_{yz}, \tau_{zx}, — гэта **датычныя напружанні**, яны ўяўляюць сабой адносіну праекцыі сілы на напрамкі, датычныя да плошчы разгляданай грані dS_{i}:
:  \sigma_{12} = \frac{ d F_{12}}{dS_{1}}.
Пры адсутнасці ўласнага моманту імпульсу суцэльнага асяроддзя, а таксама аб’ёмных і паверхневых пар тэнзар напружанняў сіметрычны. Гэта вынікае з ураўнення балансу моманту імпульсу. У прыватнасці, тэнзар напружанняў сіметрычны ў класічнай тэорыі пругкасці і гідрадынаміцы ідэальнай і лінейна-глейкай вадкасцей.

## Гл. таксама 
* Тэорыя пластычнасці
* Тэорыя пругкасці
* Тэнзар дэфармацыі
* Тэнзар пругкасці
* Закон Гука

## Зноскі 
Катэгорыя:Механіка цвёрдага дэфармуемага цела
Катэгорыя:Механіка суцэльных асяроддзяў
Катэгорыя:Тэнзарнае злічэнне
Катэгорыя:Супраціўленне матэрыялаў
Шаморын

**Шаморын** () — горад у паўднёва-заходняй Славакіі, размешчаны на левым беразе Дуная.

Плошча — 44,35 км². Насельніцтва — 13 147 чалавек (2015).

## Геарафія 
Горад размешчаны ў Дунайскай нізіне на Жытнім востраве на беразе Дуная.

Горад падзелены на пяць раёнаў: Шаморын, Бучухаза, Чылістаў, Кралавянкі, Млечна і 2 гістарычныя часткі Ганчхаза і Шамот. У паўночна-заходняй частцы горада знаходзіцца лесапарк Помле. Шаморын размешчаны ў 25 км на паўднёвы ўсход ад Браціславы, у 26 км на захад ад Дунайска-Стрэды і ў 25 км на поўдзень ад Сенца.

## Насельніцтва 
## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны сайт горада

Катэгорыя:Гарады Славакіі
Катэгорыя:Гарады на Дунаі
Маленькі чырвоны кабуз

**Маленькі чырвоны кабуз** () — гэта дзіцячая кніга Марыян Потэр з ілюстрацыямі Тайбара Джорджлі, упершыню апублікаваная ў серыі  () у 1953 годзе. У цвёрдым пераплёце кніга змяшчае 24 старонкі.

У гісторыі распавядаецца пра , які хацеў стаць такім жа папулярным, як паравоз у пярэдняй частцы цягніка і атрымаў павагу і захапленне ўсіх, калі выратаваў цягнік ад скочвання ўніз па крутым схіле.

Катэгорыя:Дзіцячая літаратура
Катэгорыя:Кнігі на англійскай мове
Катэгорыя:Кнігі 1953 года
Фасфатыдзілхалін

**Фасфатыдзілхаліны** ― група фасфаліпідаў, якіх змяшчаюць халін. Таксама ўваходзяць у групу лецыцінаў. Фасфатыдзілхаліны адны са самых распаўсюджаных малекул клетачных мембран.

## Структура і функцыі 
Лецыцін, як і простыя тлушчы, якія ўтрымліваюць структурныя рэшткі гліцэрыну і тлустых кіслот, але ў іх склад яшчэ ўваходзяць фосфарная кіслата і халін. Лецыціны шырока прадстаўлены ў клетках розных тканак, яны выконваюць як метабалічныя, так і структурныя функцыі ў мембранах.  ― вельмі эфектыўны павярхоўна-актыўны агент, які зніжае павярхоўнае нацяжэнне і тым самым перашкаджае зліпанню ўнутраных паверхняў дыхальных шляхоў у лёгкіх. Яго адсутнасць у лёгкіх неданошаных нованароджаных прыводзіць да развіцця сіндрому дыхальнай недастатковасці.

## Літаратура 
* Марри Р. Биохимия человека в 2 томах. Москва 2004

Катэгорыя:Фасфаліпіды
Катэгорыя:Ліпіды
Sicariidae

**Sicariidae** — сямейства павукоў інфраатраду Araneomorphae з надсямейства *Scytodoidea*. Налічваюць каля 125 відаў, распаўсюджаных пераважна ў Новым Свеце і Афрыцы. Яд шэрагу прадстаўнікоў небяспечны для чалавека і можа выклікаць шырокія некрозы паражаных участкаў. Найбольш вядомы від — *Loxosceles reclusa*.

## Распаўсюджанне 
Большая частка прадстаўнікоў сямейства — каля 100 відаў — ставіцца да роду *Loxosceles*. З іх каля 85 відаў распаўсюджаныя ў Амерыцы на поўдзень ад Канады (уключаючы Антыльскія астравы), дванаццаць вядомы з розных рэгіёнаў Афрыкі, два віды — *Loxosceles aphrasta* і *Loxosceles lacta* — апісаны з Кітая. *Loxosceles laeta* валодае разарваным арэалам, жывучы ў Амерыцы, Аўстраліі і Фінляндыі. Зыходна міжземнаморскі від *Loxosceles rufescens* у выніку ненаўмыснай інтрадукцыі ў цяперашні час спарадычна сустракаецца на ўсіх мацерыках. Род *Sicarius* налічвае 22 віды, большасць з якіх жыве ў Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыцы; 6 відаў вядомыя з Паўднёва-Афрыканскай рэспублікі і Намібіі, 1 — з Галапагоскія астравоў.

## Некаторыя віды 
* Loxosceles reclusa — найбольш вядомы від;
* Loxosceles deserta — від распаўсюджаны на паўднёвым-захадзе ЗША і ў Мексіцы;
* Loxosceles rufescens — від распаўсюджаны па ўсім свеце;
* Sicarius hahni — шасцівокавы пясочны павук, жыве ў Афрыцы на поўдзень ад Сахары, дасягае 5 см з лапамі. Ад яго яду яшчэ не стварылі проціяддзя;
* Loxosceles laeta — павук, распаўсюджаны ў Паўднёвай амерыцы, завезены ў Фінляндыю. Проціяддзя гэтак жа няма, але смяротнасць ад укусаў менш за 4 %.

Катэгорыя:Аранеаморфныя павукі
Катэгорыя:Сямействы павукападобных
Parantica sita

**Parantica sita** — дзённы матылек з падсямейства Danainae. Шырока распаўсюджаны на тэрыторыі Азіі від, на тэрыторыі Расіі — рэдкі від-мігрант, які трапляе сюды разам са спадарожнымі вятрамі.

##  Апісанне 
Размах крылаў часам можа перавышаць 100 мм. Верхні бок пярэдніх крылаў бледна-зялёны з чорным малюнкам, асабліва інтэнсіўным па знешнім краі крылаў. Заднія крылы ад кораня да знешняга поля таксама бледна-зялёнага колеру. Далей не задніх крылах праходзіць цёмная паласа з дробнымі светлымі плямамі, якіх звычайна 5 штук. Увесь знешні край і пярэдні край крылаў афарбаваны ў бардова-карычневы колер.

## Біялогія 
Насяляе змешаныя і трапічныя лясы. Лёт матылькоў назіраецца на працягу ўсяго лета.

## Арэал 
Поўдзень Прымор'я і востраў Сахалін у Расіі, Карэя, Кітай, Японія, Паўночная Індыя, паўночны Пакістан, Кашмір, Сікім, Тайвань, Малайзія.

## Кармавыя расліны вусеняў 
Вусені харчуюцца на раслінах сямейства *Apocynaceae*: *Asclepias curassavica*, *Cynanchum caudatum*, *Cynanchum grandifolium*, *Cynanchum sublanceolatum*, *Hoya carnosa*, *Marsdenia tinctoria*, *Marsdenia tomentosa*, *Metaplexis* spp., *Tylophora aristolochioides*, Tylophora floribunda, *Tylophora japonica*, *Tylophora ovata*, *Tylophora tanakae*.

Катэгорыя:Насякомыя Азіі
Катэгорыя:Німфаліды
Pantherinae

**Pantherinae** — падсямейства кашэчых, якое ўключае найбольш буйных прадстаўнікоў гэтага сямейства. Крытэрыем прыналежнасці да вялікіх котак з’яўляецца, аднак, не велічыня, а марфалагічныя дэталі, такія, як будова пад'язычная костка. З-за гэтага да вялікіх котак не адносяць такія віды, як пума і гепард.

Наступныя роды і віды адносяць да падсямейства:
* род пантэры (*Panthera*)
** леў (*P. leo*)
** ягуар (*P. onca*)
** леапард (*P. pardus*)
** тыгр (*P. tigris*)
* род Neofelis
** Neofelis nebulosa
** Neofelis diardi, да нядаўняга часу разглядаўся як падвід Neofelis nebulosa (*N. n. diardi*)
* род Uncia
** снежны барс (*U. uncia*), від нярэдка разглядаецца ў складзе роду *Panthera* (*P. uncia*)
Аб прыналежнасці *Pardofelis marmorata* да Pantherinae у свеце заолагаў вядуцца спрэчкі. Згодна з традыцыйным пунктам гледжання від адносяць да Felinae, аднак з’явіліся здагадкі аб яе сувязі з Pantherinae. Нядаўнія малекулярна-генетычныя даследаванні кажуць у карысць яе блізкага сваяцтва з родам Catopuma, з-за чаго найноўшыя сістэматыкі зноў адносяць яе да Felinae.

Чорныя пантэры не з’яўляюцца асобным відам, а толькі праявай меланізму (чорнай афарбоўкі) у леапардаў або ягуараў.

На поўсці ўсіх прадстаўнікоў падсямейства маюцца плямы, нават калі яны, на першы погляд, не бачныя. Яны відавочныя ў леапарда, дымчатага леапарда, снежнага барса і ягуара. У тыгра палосы на поўсці з’яўляюцца падоўжанымі плямамі. У львоў плямы выяўляюцца, як правіла, толькі ў ільвянят.

Прадстаўнікі падсямейства адрозніваюцца ад сваіх меншых сваякоў будовай пад’язычнай косці. Яна складаецца з маленькіх костачак, служачых замацаваннем моўнага мускула ў горле. Раней гэту прыкмета звязвалі з уменнем рыкаць. Аднак новыя даследаванні паказваюць, што рык заснаваны на іншых анатамічных асаблівасцях, перш за ўсё на спецыяльнай будове гартані. У льва, тыгра, леапарда і ягуара яна характарызуецца вельмі доўгімі галасавымі звязкамі і тоўстай эластычнай тканкай, якія дазваляюць рыкаць. Снежны барс, Neofelis nebulosa і іншыя віды кашэчых такімі асаблівасцямі не валодаюць і рыкаць не ўмеюць.

Катэгорыя:Каціныя
Сфінгаміелін

**Сфінгаміелін** — гэта тып сфінгаліпіду, які знаходзіцца ў клеткавай мембране жывёл. Асабліва гэтым фасфаліпідам багатая міелінавая абалонка аксонаў нервовых клетак (адсюль і назва).

## Склад 
Сфінгаміелін уяўляе сабой адзіны фасфаліпід чалавека, аснова якога не ўключае гліцэрынавую рэшту. Сфінгаміелін складаецца са сфінгазіну, злучанага складанаэфірнай сувяззю з палярнай групай. Палярная група можа быць прадстаўлена фасфахалінам або фасфаэтаноламінам. Да другога вуглярода сфінгазіна за кошт аміднай сувязі далучана тлустая кіслата.

File:Sphingomyelin-horizontal-2D-skeletal.png|Сфінгаміелін
File:Sphingosine structure.svg |Сфінгазін

## Лакалізацыя і функцыя 
Сфінгаміелін лакалізуецца на знешнім пласце ліпіднага біпласта клеткавай мембраны і можа ўдзельнічаць у перадачы клеткавага сігналу.

## Спасылкі 
* Сфингомиелин, церамиды и сфингозины

Катэгорыя:Фасфаліпіды
Катэгорыя:Сфінгаліпіды
Пахучакаласнік

**Пахучакаласні́к**, **Пахучы каласок, Томка** (*Anthoxanthum*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовыя, зрэдку аднагадовыя травяністыя расліны. Сцябло прамстойнае, голае. Суквецце — густая коласападобная мяцёлка. Плод — зярняўка.

## Распаўсюджанне 
Налічвае каля 20 відаў (17 відаў), пашыраных у Афрыцы і Еўразіі (заносныя віды на ўсіх кантынентах). Растуць у зрэджаных лісцевых лясах.

## Некаторыя віды 
* 

## Літаратура 
* 
*  — С. 153.
* 

## Спасылкі 
* 
* Anthoxanthum  // The Plant List
* Genus: *Anthoxanthum* L. // Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy)

Катэгорыя:Метлюжковыя
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Фронт

**Фронт** (, ) — лоб, пярэдняя, пярэдні бок (частка) чаго-небудзь:

## Ваенная справа 
* Фронт — бок строю, у якую ваеннаслужачыя павернутыя тварам (машыны — лабавой часткай);
* Фронт — пярэдні, звернуты да саперніка, бок баявога парадку (пазіцыі), аператыўнай пабудовы войскаў (сіл);
* Фронт — размяшчэнне караблёў, самалётаў і іншай ваеннай тэхнікі на лініі, перпендыкулярнай курсу іх руху;
** Фронт, складаны фронт — віды строеў караблёў і судоў;
* Фронт — абагульненае паняцце тэрыторыі, на якой адбываюцца ваенныя дзеянні, лінія дотыку з праціўнікам, франтавая лінія. У глыбіню шырыня франтавой лініі можа складаць да 25 км;
** Суцэльны фронт — ваенны тэрмін, які азначае баявы парадак значнай працягласці, пабудаваны ў абарончых мэтах і насычаны вайскавымі частцямі;
* Фронт (вайсковае аб’яднанне) — буйное аператыўна-стратэгічнае аб'яднанне войскаў узброеных сіл дзяржавы ва ўмовах кантынентальных ваенных дзеянняў;
* Тэатр ваенных дзеянняў (прастамоўнае *фронт*) — састаўная частка дзяржавы ў перыяд вайны, якая ўключае ўсю яе тэрыторыю ў раёнах (зонах) ваенных дзеянняў, за выключэннем тылу.

## Навука 
* Атмасферны фронт — пераходная зона ў трапасферы між сумежнымі паветранымі масамі з рознымі фізічнымі ўласцівасцямі;
* Кліматалагічныя франты — сярэднія палажэнні асноўных атмасферных франтоў над зямною паверхняй, падзяляюць сумежныя вобласці Зямлі з перавагай розных паветраных мас;
* Акіянічны фронт — пераходная зона ці паверхня раздзела між двума рознымі воднымі масамі ў акіяне;

* Хвалевы фронт — паверхня, да якой дайшлі ваганні да дадзенага моманту часу;
* Напорны фронт — сукупнасць водападпорных забудаванняў, успрымаючых напор;
* Фронт сігналу — пераход лічбавага сігналу са стана «нуль» у стан «адзінка» (пярэдні фронт) ці адваротна (задні фронт).

## Іншае 
* Фронт — шырока выкарыстоўваемая састаўляючая назвы партый, грамадскіх арганізацый і аб'яднанняў:
** Фронт нацыянальнага вызвалення
** Нацыянальны фронт
** Айчынны фронт
** Левы фронт (значэнні)
* «Фронт» — п’еса Аляксандра Карнейчука (1942);
* «Фронт» — фільм братоў Васільевых (1943) па аднайменнай п'есе Карнейчука;
* «Фронт» — савецкая і расійская хард-рок- і хэві-метал-група з Ленінграда;
* «Фронт» — расійская рок-група з Чэлябінска, якая ў цяперашні час знаходзіцца ў Маскве.

## См. таксама 
* Фронт-офіс
* Фрон
* Франтон
Пахучакаласнік духмяны

**Пахучакаласні́к духмяны, пахучы каласок**, **Томка, Томка пахучая** (*Anthoxanthum odoratum*) — від кветкавых раслін з роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй да 0,5 м, утвараючая густую дзярніну. Сцябло голае і гладкае. Лісце лінейнае, апушанае або голае, з тупым язычком даўжынёй да 2 мм. Суквецце — коласападобная мяцёлка зеленавата-бурага колеру. Каласкі трохкветкавыя, сціснутыя з бакоў, на валасістых або шыпаватых ножках. Плод — зярняўка.

## Выкарыстанне 
Расліна мае кумарыны, надаючы ёй прыемны пах свежага сена. Выкарыстоўваецца у медыцыне, харчовай і парфумернай прамысловасці.

## Літаратура 
*  — С. 153.
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Метлюжковыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Пільшчык вішнёвы жоўты

**Nematus leucotrochus** — від насякомых з сямейства . Распаўсюджаны па ўсёй Цэнтральнай і Паўночнай Еўропе, вядомы шкоднік агрэсту. Лічынкі харчуюцца лісцем раслін, вызываюць ападанне лісця з дрэў. У адрозненне ад віду , від дае адно пакаленне ў год. Імага з’яўляюцца ў пачатку мая, а лічынкі ў маі-чэрвені.

Катэгорыя:Насякомыя-шкоднікі сельскай гаспадаркі
Катэгорыя:Пільшчыкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1837 годзе
Nematus ribesii

**Nematus ribesii** - від насякомых падатраду Symphyta сямейства Tenthredinidae. Гэта насякомае вядома як шкоднік агрэста. Лічынкі харчуюцца лісцем раслін, часта з'ядаюць цалкам усё лісце з дрэва або куста.

## Апісанне 
Гэта насякомае можа даваць тры пакаленні ў год з лічынкамі, якія з'яўляюцца паміж красавіком і вераснем. Яно адрозніваецца ў гэтым плане ад *Nematus leucotrochus*, які дае адно пакаленне ў год. Самка адкладае яйкі на ніжнім баку лісця, і лічынкі пракладваюць свой шлях уверх, агаляючы расліну ад лісця. Лічынка гэтага віду пільшчыкаў да 2 сантыметраў у даўжыню і зялёнага колеру з чорнай галавой і чорнымі кропкамі ўздоўж цела. Імага жоўтыя з чорнымі плямамі, самкі трохі буйней самцоў.

Катэгорыя:Насякомыя-шкоднікі сельскай гаспадаркі
Катэгорыя:Пільшчыкі
Ян Інгенхауз

**Ёха́нэс (Ян) Інгенха́уз (Інгенго́ус)** ( ці , 8 снежня 1730, Брэда, Нідэрланды, — 7 верасня 1799, Боувуд, Уілтшыр, Англія) — галандскі і англійскі фізіёлаг, біёлаг і хімік.

Найбольш вядомы як адзін з першаадкрывальнікаў фотасінтэзу, бо даказаў, што святло з'яўляецца неабходнай часткай працэсу пераўтварэння зялёнымі раслінамі вуглякіслага газу ў кісларод. Гэтак ж адкрыў прысутнасць працэсаў клетачнага дыхання не толькі ля жывёл, але і для раслін. Праводзіў эксперыменты з электрычнасцю, вывучаў цеплаправоднасць і хімію. У 1785 году апісаў хаатычны рух часцінак вугальнага пылу над парамі этанола, што дазваляе лічыць Яна Інгенхауза першаадкрывальнікам Броўнаўскага руху.

Сумесна з Джозефам Прыстлі паказаў, што выдыханы жывёламі вуглякіслы газ паглынаецца раслінамі з вылучэннем кіслароду пры ўдзеле сонечнага святла ў працэсе фотасінтэзу; таксама выявіў, што існуе і супрацьлеглы, аналагічны дыханню жывёл працэс фотадыхання, гэта значыць паглынанне раслінамі кіслароду і вылучэння вуглякіслага газу, прычым дыханне ў зялёнай часткі расліны (якая змяшчае хларафіл) ажыццяўляецца ў цемры, а ў частак расліны, якія не маюць хларафіл як у цемры, так і на святле.

## Узнагароды 
* Бейкераўская лекцыя (1778, 1779)

## Друкарскія працы 
* *Expériences sur les végétaux* (1779, фр. пер. 1780)
* *Nouvelles expériences et observations sur divers objets de physique* (фр. пер. 1785)
* многа артыкулаў у *Transactions philosophiques*.

## Спасылкі 
*  //  : у 86 т. (82 т. і 4 доп.).  СПб., 1890—1907.  25 кастрычніка 2008 г.
* 

Катэгорыя:Фізікі Нідэрландаў
Катэгорыя:Хімікі Нідэрландаў
Катэгорыя:Хімікі XVIII стагоддзя
Душанбінскі тралейбус

**Душанбінскі тралейбус** — тралейбусная сістэма Душанбэ (Таджыкістан). Сістэму абслугоўвае КП "Пасажырскае ўнітарнае прадпрыемства «Душанбенаклиётхадамотрасон».

Развіццё электрычнага транспарту ў Душанбэ пачалося ў сярэдзіне 1950-х гадоў, калі згодна з рашэннем № 106 выканкама Сталінабадскага гарсавета ад 6 красавіка 1955 года ў горадзе было арганізавана тралейбуснае ўпраўленне. 1 мая 1955 года па галоўнай вуліцы горада пайшлі першыя тралейбусы.

У 1957 годзе была адкрыта лінія № 2, у 1958 годзе — № 3. З увядзеннем у эксплуатацыю 2-га тралейбуснага парка ў 1967 годзе працягласць кантактнай сеткі павялічылася да 49 км, а колькасць маршрутаў павялічылася да 9, колькасць машын на маршрутах — да 65 адзінак, а колькасць рабочых дасягнула 700 чалавек.

Па стане на 2006 год у Душанбэ дзейнічалі 8 тралейбусных маршрутаў № 1, 2, 4, 5, 8, 10, 12 і 14.

Катэгорыя:Тралейбусныя сістэмы паводле алфавіта
Рэменякветкавыя

**Рэменякветкавыя** (*Loranthaceae*) — сямейства двухдольных раслін парадку Santalales, найбольш буйное ў гэтым парадку. Яно ўключае, па розных дадзеных, ад 30 да 79 родаў і не менш за 900 відаў.

]]
]]

## Таксанамія 
,  12: 292 (1808), nom. cons.

### Сінонімы 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Роды 
Сямейства ўключае 77 родаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Зноскі 
## Літаратура 
* *Тахтаджян А. Л.* Система и филогения цветковых растений. — М.—Л., 1966.
* *Крылов А. В., Леусова Н. Ю.* Паразитизм растений флоры Дальнего Востока России // Вестник ДВО РАН. 2006. № 2. (pdf)
* 
* Ремнецветниковые: Архив БВИ

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Сандалавакветныя
Катэгорыя:Сямействы раслін
Дуб грузінскі

**Дуб грузінскі** (*Quercus petraea iberica*) — лісцевае дрэва, падвід дуба скальнага.

## Апісанне 
Гэта даволі буйное дрэва, якое вырастае да 20-25 метраў у вышыню або ў выключных выпадках — да 40 метраў. *Quercus iberica* вядомы сваім вельмі кароткім сцяблом і жалудамі, якія растуць парамі ці паасобку.

## Арэал 
Від родам з Каўказа (у тым ліку прыбярэжных рэгіёнаў паўночнага ўсходу Турцыі, Малой Азіі і Ірана).

Дрэва шырока распаўсюджана па ўсіх сухіх рэгіёнах  і, як правіла, не любіць празмерна вільготных або багністых глебаў, хоць і сустракаюцца вялікія гаі ў вільготных раёнах Заходняй Грузіі. *Quercus iberica* ўтварае дубовыя лясы разам з каштанам, грабам і клёнам. У большасці раёнаў гэты від дуба расце на вышынях 1500—2000 метраў над узроўнем мора, але ў некаторых выпадках ён можа быць знойдзены на вышынях да 1500—2000 метраў над узроўнем мора.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дрэвы
Катэгорыя:Дуб
Quercus robur imeretina

**Quercus robur imeretina** — лістападнае дрэва. Падвід дуба звычайнага. Эндэмік Грузіі.

## Апісанне 
Дасягае вышыні 30 метраў. Мае вузкае, доўгае, амаль сядзячае лісце і вузкацыліндрычныя жалуды. Шырока распаўсюджаны ў Калхідзе. Утварае шыракалістыя лясы разам з такімі відамі, як Quercus hartwissiana, Zelkova, Pterocarya, вольха, ясень, граб на пагорках і перадгорных тэрасах на вышынях каля 300 метраў над узроўнем мора.

## Выкарыстанне 
Выкарыстоўваецца як дэкаратыўная расліна ў садах і парках.

## Літаратура 
* სახოკია მ., , ტ. 5, გვ. 115, თბ., 1980 წელი.

Катэгорыя:Дуб
Клузіевыя

**Клузіевыя** (*Clusiaceae*, ці *Guttiferae*) — сямейства двухдольных раслін, якое ўваходзіць у парадак Malpighiales, якое ўключае ў сябе каля 50 родаў і 1200 відаў. Большасць з іх дрэвы і кусты, але ёсць і травяністыя расліны. Расліны, якія належаць к гэтага сямейства, растуць як у трапічных, гэтак і ва ўмераных абласцях.

Характэрнай рысай дрэў і кустоў гэтага сямейства з'яўляецца наяўнасць у іх вегетатыўных органах  у выглядзе каналаў, радзей паражнін, якія змяшчаюць белы, жоўты ці зялёны .

Шэраг родаў у сістэме класіфікацыі APG III вылучаныя ў асобныя сямействы: ,  і .

## Таксанамія 
Сямейства ўключае 19 родаў:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* See Guttiferae in L. Watson and M. J. Dallwitz (1992 года).  The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, information retrieval. 
*  


Катэгорыя:Вербакветныя
Катэгорыя:Сямействы раслін
Santalales

**Santalales** — парадак двухдольных раслін, які ўключаны ў групу базальныя эўдзікоты ў сістэме класіфікацыі APG III.

Большая частка прадстаўнікоў парадку — паразітычныя або папаразітычныя расліны.

## Таксанамія 
Парадак уключае 12 сямействаў:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Сістэма APG III 
У сістэме класіфікацыі APG III у парадак ўключаны наступныя сямействы:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Сістэма Кронквіста 
У сістэме класіфікацыі Кронквіста ў парадак ўключаны наступныя сямействы:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Двухдольныя
Катэгорыя:Парадкі раслін
Гарцынія індыйская

**Гарцынія індыйская** (*Garcinia indica*) — расліна сямейства Клузіевыя, від роду Гарцынія, якая расце ў вечназялёных лясах Паўднёва-Заходняй Індыі. Культывуецца ў нязначных маштабах, як у межах арэала, так і на Антыльскіх астравах, Маўрыкіі і Рэюньёне.

## Выкарыстанне 
Плады дрэва ядомыя і маюць прыемны смак. Насенне пладоў утрымлівае 23-26 % тлустага алею, які выкарыстоўваецца ў кандытарскай і фармацэўтычнай прамысловасці. Сок пладоў служыць пратравай у фарбавальнай справе. Лупіна пладоў сушыцца на сонцы і выкарыстоўваецца, як вострая прыправа ў .

## Спасылкі 
* Гарцынія індыйская на CNSHB.RU
* Plant database
* Article about culinary use of kokum 

Катэгорыя:Клузіевыя
Катэгорыя:Флора Паўднёвай Азіі
Катэгорыя:Садавіна
Арканія

**Арканія**, або **Сатыр белапалосы** (*Coenonympha arcania*) — від дзённых матылькоў з сямейства аксамітніц.

## Этымалогія 
*Arcania* (лацінская) — таямнічая, скрытная.

## Апісанне 
Даўжыня пярэдняга крыла 16-20 мм. Верхні бок пярэдніх крылаў звычайна цёмна-аранжавага колеру, з шырокай карычневай аблямоўкай. Заднія крылы зверху цьмяна-карычневага колеру. На ніжнім баку задніх крылаў маецца светлая краёвая перавязь і добра вылучаюцца пярэдняя вочкавая пляма за межамі перавязі.

(MHNT) Coenonympha arcania - Foret de Bouconne, France - male dorsal.jpg|*Coenonympha arcania* ♂ 
(MHNT) Coenonympha arcania - Foret de Bouconne, France - male ventral.jpg|*Coenonympha arcania* ♂  △
(MHNT) Coenonympha arcania - Foret de Bouconne, France - female dorsal.jpg|*Coenonympha arcania* ♀ 
(MHNT) Coenonympha arcania - Foret de Bouconne, France - female ventral.jpg|*Coenonympha arcania* ♀  △

## Арэал і месцапражыванні 
Еўропа, Урал, Каўказ і Закаўказзе, Малая Азія, Іран. Звычайны і шырока распаўсюджаны від на большай частцы Усходняй Еўропы. На поўначы від не пранікае далей прыбалтыйскіх дзяржаў, а ў Расіі яго арэал распасціраецца ад поўдня Ленінградскай вобласці на ўсход да Паўднёвага Урала. На поўдні не сустракаецца толькі ў Крыму і ў сухастэпавай падзоне стэпавай зоне Украіны.

Засяляе узлескі, абочыны дарог у дубровах і іншых лісцяных і змешаных лясах, паляны. Звычайна сустракаецца ў рэдкалессе і пад полагам лесу. Рэдка адзначаецца ў садах і парках. З’яўляецца ценялюбных відам.
На Каўказе матылі засяляюць ўскрайкі лесу, рэдкалессі і хмызняковыя зараснікі. У гарах падымаецца на вышыні да 2000 м. Звычайны, а ў асобныя гады і масавы від.

## Біялогія 
## Арэал і месцапражыванні 
Звычайна від развіваецца ў адным пакаленні. Час лёту матылькоў адзначаецца з канца мая да жніўня. Для поўдня Еўрапейскай часткі Расіі звычайна прыводзіцца інфармацыя аб двух пакаленнях — тады лёт матылькоў працягваецца з канца мая па верасень. Спарадычнае развіццё другога пакалення адзначана ў Чэхіі.

Матылі часта прысаджваюцца на асветленае сонцам лісце кустоў і невысокіх дрэў, радзей на траву і кветкі.

Самка адкладае адзінкавыя яйкі. Вусені развіваюцца з восені па май (зімуюць), акукляюцца на ніжнім баку лісця. Кармавыя расліны вусеняў: , , , . Яйкі дыяметрам 0,9—1,1 мм развіваюцца 7-8 дзён. Вусень у сваім развіцці праходзіць 5 узростаў. Першы ўзрост працягваецца 7-9 дзён, другі — 8-16 дзён, пяты ўзрост — 6-8 дзён. Зімуюць вусені чацвёртага ўзросту. Вусень апошняга, пятага ўзросту вырастае ў даўжыню да 24 мм. Стадыя кукалкі працягваецца 8-9 дзён. Даўжыня кукалкі 10-11 мм.

## Літаратура 
* Моргун Д. В., Довгайло К. Е., Рубин Н. И., Солодовников И. А., Плющ И. Г. Дневные бабочки (Hesperioidea и Papilionoidea, Lepidoptera) Восточной Европы. CD определитель, база данных и пакет программ «Lysandra». — Минск, Киев, М.: 2005.
* .

## Спасылкі 
* Матылі Каўказа — Coenonympha arcania (Linnaeus, 1761)

Катэгорыя:Аксамітніцы
Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Самуіл Сямёнавіч Касцюк

**Самуі́л Сямё́навіч Касцю́к** — беларускі савецкі гаспадарчы, дзяржаўны і палітычны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1907 годзе ў вёсцы .

У 1928—1936 гадах — на дзяржаўнай і гаспадарчай рабоце ў Барысаўскім раёне. Член УКП(б) з 1928 года.

У 1936—1940 гадах — старшыня Кіраўскага райвыканкама, першы сакратар Кіраўскага раённага камітэта КП(б) Беларусі.

У 1940—1941 гадах — другі сакратар Беластоцкага абласнога камітэта КП(б) Беларусі, намеснік народнага камісара меліярацыі Беларускай ССР.

У 1942—1945 гадах — кіраўнік справамі СНК Беларускай ССР.

З 1944 па 1947 год — Міністр харчовай прамысловасці Беларускай ССР.

З 1947 па 1957 год — Міністр сельскай гаспадаркі Беларускай ССР.

У 1957—1959 гадах — першы намеснік Міністра сельскай гаспадаркі Беларускай ССР, пасля да 1961 года - намеснік Міністра хлебапрадуктаў Беларускай ССР.

У 1960 годзе скончыў біялагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага універсітэта.

Член ЦК КПБ у 1949—1960 гадах, абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР 3-га і 4-га скліканняў.

## Спасылкі 
* Касцюк

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 1-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 3-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 4-га склікання
Катэгорыя:Міністры сельскай гаспадаркі БССР
Катэгорыя:Міністры харчовай прамысловасці БССР
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Другія сакратары Беластоцкага абкама КП Беларусі
Катэгорыя:Намеснікі народных камісараў БССР
Candidula setubalensis

**Candidula setubalensis** — від слімакоў роду  сямейства . Гэты від з'яўляецца эндэмікам паўднёва-заходняй Партугаліі, дзе жыве ў мясцовасці Serra da Arrabida паблізу ад горада Сетубала. Від знаходзіцца пад пагрозай вымірання з-за разбурэння асяроддзя пражывання.

## Спасылкі 
* Mollusc Specialist Group 1996. Candidula setubalensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species
* 

Катэгорыя:Лёгачныя малюскі
Катэгорыя:Малюскі Еўропы
Аналітычная механіка

**Аналітычная механіка** — раздзел тэарэтычнай механікі і тэарэтычнай фізікі, у якім фармулююцца і выкарыстоўваюцца агульныя прынцыпы (дыферэнцыяльныя або інтэгральныя) механікі, на іх аснове выводзяцца асноўныя дыферэнцыяльныя ўраўненні руху, даследуюцца самі ўраўненні і метады іх інтэгравання.

У вучэбнай і навуковай літаратуры няма адзінага агульнапрынятага вызначэння аналітычнай механікі. Вылучаюцца тры асноўныя пункты гледжання:

Паводле першага пункту гледжання, некаторыя навукоўцы, напрыклад, Г. К. Суслаў і Ш. Ж. дэ ла Вале Пусен, атаясамляюць аналітычную механіку з тэарэтычнай.

Паводле другога пункту гледжання, вызначальнай прыкметай аналітычнай механікі лічаць выкладанне ў абагульненых каардынатах.

Трэцяя кропка гледжання, якой прытрымліваліся ў сваіх курсах, напрыклад, Л. Д. Ландау і Ф. Р. Гантмахер, характарызуе аналітычную механіку як сістэму выкладання, у аснову якой кладуцца агульныя дыферэнцыяльныя або інтэгральныя прынцыпы (напрыклад, прынцып стацыянарнасці дзеяння і інш.), і ўжо з гэтых прынцыпаў аналітычным шляхам атрымліваюцца асноўныя дыферэнцыяльныя ўраўненні руху.

Аналітычная механіка ўваходзіць як частка курса тэарэтычнай механікі ў праграмы матэматычных, фізічных і інжынерна-фізічных факультэтаў універсітэтаў і педагагічных інстытутаў. У той жа час агульная праграма па тэарэтычнай механіцы ў многіх тэхнічных ВНУ часта не змяшчае аналітычнай механікі.

## Гл. таксама 
* Аналітычная механіка (кніга Лагранжа)
* Гамільтанава механіка
* Лагранжава механіка

*
Шлюбная здрада

**Шлюбная здрада**, **блудніцтва**, **адзюльтэр** (,  — распусны) — добраахвотны палавы акт паміж асобай, што знаходзіцца ў шлюбе, і асобай, якая не з'яўляюцца яго ці яе мужам ці жонкай.

Нягледзячы на тое, што ў розных праўных сістэмах вызначэння адзюльтэру, то бок шлюбнай здрады, адрозніваюцца, агульным для ўсіх з'яўляецца факт сексуальнай блізкасці асобы, якая знаходзіцца ў шлюбе, з пабочнай у адносінах да шлюбу асобай.

## Праўныя і культурныя традыцыі 
Агульнапрынятымі лічыліся ў большасці культур добраахвотныя абавязанні не мець сексуальных партнёраў на боку. Вельмі часта шлюбная здрада была важкай падставай для пачатку шлюбаразводных працэсаў. У некаторых краінах з перавагай парадку сацыяльнага жыцця па традыцыйна-рэлігійных догмах за адзюльтэр чалавек падвяргаўся смяротнаму пакаранню. Зазвычай, кара для жанчын больш суровая, чым для мужчын. Па ўсёй бачнасці, гэта злучана з тым, што на інстытуце крыві, крэўнага сваяцтва гістарычна было заснавана ўспадкоўванне. Такім чынам, здрада жонкі прыводзіла да няўпэўненасці мужчыны ў крэўным сваяцтве з дзецьмі.

Розныя сучасныя культуры маюць розныя адносіны да этыкі няшлюбнай палавой сувязі: некаторыя асуджаюць гэта, тым часам як іншыя разглядаюць гэты аспект шлюбу як нармальны ці прыдатны ці арганізоўваюць і бароняць асабістую свабоду сексуальных паводзін.

## Спасылкі 
* Покровский В. И. Рогоносцы в эпиграммах XVIII века // Чтения в Императорском обществе истории и древностей российских, 1905. — Кн. 3. — Отд. 2. — С. 1-48.

Катэгорыя:Сямейнае права
Катэгорыя:Злачынствы
Тама

**Тама** — шматзначны тэрмін.
* Тама — армянскія шашкі.
* Тама — казахскі род, які ўваходзіць у склад Малодшага жуза.
; Тапонім
* Тама — горад у японскай прэфектуры Токіа.
*  — муніцыпальныя могілкі ў Токіа.
* Тама — зніклае сяло ў Белагорскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым.
* Тама — зніклае сяло ў Кіраўскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым.
* Лінія Тама (Одакю) — чыгуначная лінія ў Японіі.
* Тама — нацыянальны парк у Калумбіі.
* Тама — гарадскі раён горада Кавасакі японскай прэфектуры Канагава.
* Тама — рака ў Японіі на востраве Хансю.
; Этнаграфія
* Тама — афрыканскі народ у Судане і Чадзе.
* Тама — ніла-сахарская мова, на якой размаўляе афрыканскі народ тама.
* Тама — мёртвая індэйская мова туканскай моўнай сям'і, носьбіты жылі на тэрыторыі Калумбіі.
; Імя
* Тама Куцюр (1815-1879) — французскі мастак
* Тама Яновіц (нар. 1957) — амерыканская пісьменніца
* Тама Мёнье (нар. 1991) — бельгійскі футбаліст
* Тама — котка, станцыйны наглядчык чыгуначнай станцыі японскага горада Кінакава.
; Прозвішчы
* Амбруаз Тама (1811-1896) — бельгійскі футбаліст

## Гл. таксама 
* Універсітэт мастацтваў Тама
Acokanthera laevigata

**Acokanthera laevigata** — від кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Дасягае 12 метраў у вышыню. Кветкі белыя і духмяныя. Сок расліны выкарыстоўваецца як .

## Арэал 
Расце ў Танзаніі і Малаві.

Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Катэгорыя:Кутровыя
Арманда Дыяз

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Арманда Дыяз
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці      = 
 |месца смерці     = 
 |Перыяд жыцця     = 
 |выява            = 
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 
 |званне           = 
 |род войскаў      = 
 |камандаваў       = 
 |частка           = 
 |бітвы            = 
 |узнагароды       = {
     
-
     
-
     
-
     
-
     
-
     
-
     
-
     
-
     
}
 |Commons        = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}
**Арма́нда Ды́яз** (; ,  — , ) — ваенны дзеяч Італіі. Па заканчэнні Першай сусветнай вайны атрымаў ганаровае званне герцага Перамогі (, 1918). Маршал Італіі (4 лістапада 1924).

## Біяграфія 
З 1881 года — у арміі, вызначыўся ў ходзе экспедыцыі ў Трыпалі ў італа-турэцкай вайне 1911 года. Пасля вайны на камандных пасадах у Генштабе. З пачаткам Першай сусветнай вайны займаў пасаду начальніка аператыўнага аддзела Вярхоўнага камандавання. У 1916 годзе прызначаны камандзірам 49-й дывізіі. Ваяваў на Ізонцы, вызначыўся пры надыходзе італьянскай арміі ў лістападзе 1916-га. У пачатку 1917 года прызначаны камандзірам 28-га армейскага корпуса. У ходзе адзінаццатай бітвы пры Ізонцы, яго корпус змог прарваць аўстра-венгерскі фронт. У тым жа годзе прызначаны начальнікам Генштаба. Дыязу ўдалося спыніць наступленне аўстра-венгерскіх войскаў у Капарэце і прадухіліць поўны разгром італьянскай арміі. У канцы 1918 года італьянская армія пад кіраўніцтвам Дыяза пачала шырокамаштабнае наступленне, якая атрымала назву бітвы пры Віторыа-Венета. У ходзе наступлення аўстра-венгерская армія была разгромлена. 3 лістапада 1918 года баявыя дзеянні на Італьянскім фронце былі спыненыя.

Пасля вайны віцэ-прэзідэнт Ваеннага савета і ваенны міністр Італіі, затым выйшаў у адстаўку.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Маршалы Італіі
Катэгорыя:Міністры абароны Італіі
Катэгорыя:Военачальнікі Першай сусветнай вайны (Італія)
Катэгорыя:Члены Акадэміі дэі Лінчэі
Fox on the Run

**«Fox on the Run»** — песня брытанскага рок-гурта Sweet, упершыню выпушчаная на іх альбоме 1974 года *Desolation Boulevard*. У сакавіку 1975 года песня была выпушчана ў якасці сінгла, стаўшы 18 сінглам групы, і заняла другі радок брытанскага чарта сінглаў, пятую пазіцыю ў амерыканскім чарце, другі радок у нарвежскім чарце і трапіла на вяршыні чартаў Аўстраліі, Германіі і Даніі.

## Чарты 
Катэгорыя:Сінглы паводле алфавіта
Катэгорыя:Песні паводле алфавіта
Катэгорыя:Сінглы 1975 года
Flash Light

**Flash Light** - песня гурта Parliament, выпушчаная ў 1978 годзе. Выйшла ў альбоме Funkentelechy Vs. the Placebo Syndrome, а таксама як сінгл.

Гэтая песня трапіла ў спіс 500 лепшых песень усіх часоў па версіі часопіса Rolling Stone.

Катэгорыя:Сінглы 1978 года
Матэвуш Маравецкі

**Матэвуш Якуб Маравецкі** (; нар. , ) — польскі дзяржаўны дзеяч, віцэ-прэм’ер урада, міністр развіцця і фінансаў. Прэм’ер-міністр Польшчы з 8 снежня 2017 года.

## Біяграфія 
Сын лідара «Салідарнасці» Карнеля Маравецкага.

Скончыў гістарычны факультэт Уроцлаўскага ўніверсітэта (1992). Вывучаў бізнес-адміністраванне ва Уроцлаўскім політэхнічным інстытуце (1993) і адначасова ва Універсітэце Цэнтральнага Канектыкута. Атрымаў дыплом MBA ў Эканамічнай акадэміі ва Уроцлаве (1995). У 1995—1997 гадах вывучаў права і пытанні эканамічнай інтэграцыі ў Гамбургскім універсітэце. Прайшоў курс у школе менеджменту імя Келага ў Паўночна-заходнім універсітэце ў ЗША.

У 1996—2004 гадах выкладаў ва Уроцлаўскай эканамічнай акадэміі, у 1996—1998 гадах ва Уроцлаўскім політэхнічным інстытуце.

З 1998 года займаў пасады ў кіраўніцтве банка BZ WBK, у 2007—2015 гадах быў яго прэзідэнтам.

## Палітычная дзейнасць 
У 1998—2002 гадах — дэпутат рэгіянальнага савета Ніжнесілезскага ваяводства ад Выбарчай акцыі Салідарнасці.

У 2015 годзе прызначаны віцэ-прэм’ерам і міністрам развіцця ва ўрадзе Беаты Шыдла. У сакавіка 2016 года ўступіў у партыю «Права і справядлівасць», да гэтага быў беспартыйным членам урада. З верасня 2016 года — міністр развіцця і фінансаў.

Пасля адстаўкі Шыдла з пасады прэм’ер-міністра 7 снежня 2017 года, вылучаны партыяй «Права і справядлівасць» на пасаду кіраўніка ўрада Польшчы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Члены партыі «Права і справядлівасць»
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы 9 склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы 10 склікання
Electric Light Orchestra

**Electric Light Orchestra** (скарочана **ELO**) — брытанскі рок-гурт з Бірмінгема, створаны Джэфам Лінам і Роем Вудам у 1970 годзе. Гурт была вельмі папулярны ў 1970-я — 1980-я гады, у перыяд з 1971 па 1986 год (асноўны перыяд актыўнасці) выпусціў 13 студыйных альбомаў.

ELO (супольны праект Роя Вуда і Джэфа Ліна) быў сфармаваны, каб задаволіць гарачае жаданне пісаць «класічную» поп-музыку. Гурт эксперыментаваў у розных музычных кірунках: ад прагрэсіўнага рока да поп-музыкі. Ад пачатку дзейнасці групы Джэф Лін вырашаў усе арганізацыйныя пытанні, напісаў усе арыгінальныя кампазіцыі групы і прадзюсіраваў кожны альбом. Да сярэдзіны 1970-х ELO стаў адным з самых прадаваных музычных гуртаў. З 1972 па 1986 год ELO спалучалі працу ў Вялікабрытаніі і ЗША.

Гурт праіснаваў да 1986 года, пасля чаго Джэф Лін распусціў яго, узнавіўшы ў абноўленым складзе ў 2001 годзе для запісу апошняга на дадзены момант студыйнага альбома. Найболей вядомымі кампазіцыямі групы лічацца: «Ticket To The Moon», «Don’t Bring Me Down», «Calling America», «Hold On Tight», «Last Train To London».

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *The Electric Light Orchestra* (1971)
* *ELO 2* (1973)
* *On the Third Day* (1973)
* *Eldorado* (1974)
* *Face the Music* (1975)
* *A New World Record* (1976)
* *Out of the Blue* (1977)
* *Discovery* (1979)
* *Time* (1981) (as ELO)
* *Secret Messages* (1983)
* *Balance of Power* (1986)
* *Zoom* (2001)
* *Alone in the Universe* (2015) (як Jeff Lynne's ELO)
* *From Out of Nowhere* (2019) (як Jeff Lynne's ELO)

Катэгорыя:Рок-гурты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1970 годзе
Fleetwood Mac

**Fleetwood Mac** (чытаецца як *Флітвуд Мэк*) — уплывовы і камерцыйна паспяховы брытана-амерыканскі гурт. Ад часу стварэння ў ліпені 1967 года зведаў нямала падзенняў і ўздымаў, некалькі разоў абнаўляў склад і змяняў стыль выкананай музыкі, таму здолеў захаваць папулярнасць даўжэй за пераважную большасць канкурэнтаў — да самага канца XX стагоддзя.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *Fleetwood Mac* (1968)
* *Mr. Wonderful* (1968)
* *Then Play On* (1969)
* *Kiln House* (1970)
* *Future Games* (1971)
* *Bare Trees* (1972)
* *Penguin* (1973)
* *Mystery to Me* (1973)
* *Heroes Are Hard to Find* (1974)
* *Fleetwood Mac* (1975)
* *Rumours* (1977)
* *Tusk* (1979)
* *Mirage* (1982)
* *Tango in the Night* (1987)
* *Behind the Mask* (1990)
* *Time* (1995)
* *Say You Will* (2003)

Катэгорыя:Выканаўцы, якія ўзначальвалі Billboard Hot 100
Катэгорыя:Выканаўцы, якія ўзначальвалі Billboard 200
Катэгорыя:Выканаўцы, уключаныя ў Залу славы рок-н-рола
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BRIT Awards
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Квартэты
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1967 годзе
Sweet (гурт)

**Sweet** (да 1974 года **The Sweet**) — брытанскі рок-гурт, які ўтварыўся ў Лондане, Англія, у 1968 годзе. Першую слыннасць Sweet атрымалі ў пачатку 1970-х гадоў дзякуючы серыі баблгам-сінглаў, потым — на сваім творчым піку — сталі часткай брытанскага глэм-рок-руху; нарэшце, абцяжарылі гук і наблізіліся да хард-рокавага гучання.

## Гісторыя 
Пасля распаду гурта яго удзельнікі стварылі уласныя гурты: Andy Scott's Sweet (1985–цяпер), Brian Connolly's Sweet (таксама існавала пад назвай New Sweet) (1984–1997), Steve Priest's Sweet (2008–2020).

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *Funny How Sweet Co-Co Can Be* (1971)
* *Sweet Fanny Adams* (1974)
* *Desolation Boulevard* (1974)
* *Give Us a Wink* (1976)
* *Off the Record* (1977)
* *Level Headed* (1978)
* *Cut Above the Rest* (1979)
* *Waters Edge* (пад назвай *Sweet VI* з іншай вокладкай выдадзены ў ЗША) (1980)
* *Identity Crisis* (1982)

## Спасылкі 
* thesweet.com - Официальный сайт
* thesweetweb.com - Сайт Sweet (курируется Энди Скоттом)
* thesweet.by.ru - Русскоязычный сайт Sweet 
* thesweet.ru - Неофициальный сайт The Sweet 
* Sweet: DVD/CD 
* thesweet.de - Германский сайт
* Give Us A Link: Sweet-webzine  // algonet.se
* The Sweetworld
* Find-A-Grave: Брайан Коннолли
* История Sweet  // turn-it-down.com

Катэгорыя:Рок-гурты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Квартэты
Катэгорыя:Трыа
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1968 годзе
Cheap Trick

**Cheap Trick** — амерыканскі рок-гурт, створаны ў 1973 годзе ў Рокфардзе, Ілінойс. Склад групы ўлучае Робіна Зандэра (вакал, рытм-гітара), Рыка Нільсена (лід-гітара), Тома Петэрсана (бас-гітара) і Бэна Карласа (барабаны). Cheap Trick з'яўляюцца аднымі з самых вядомых і камерцыйна паспяховых прадстаўнікоў паўэр-попа. Найболей вядомыя хіты групы: «Surrender», «I Want You to Want Me», «Dream Police» і «The Flame».

У японскай прэсе гурт часта згадваецца як «амерыканскія Beatles». У кастрычніку 2007 года, Сенат Ілінойса абвясціў 1 красавіка Днём Cheap Trick на тэрыторыі ўсяго штата Ілінойс. Гурт заняў 25 месца ў спісе «100 найвялікшых хард-рок выканаўцаў» па версіі канала VH1.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *Cheap Trick* (1977)
* *In Color* (1977)
* *Heaven Tonight* (1978)
* *Dream Police* (1979)
* *All Shook Up* (1980)
* *One on One* (1982)
* *Next Position Please* (1983)
* *Standing on the Edge* (1985)
* *The Doctor* (1986)
* *Lap of Luxury* (1988)
* *Busted* (1990)
* *Woke Up with a Monster* (1994)
* *Cheap Trick* (1997)
* *Special One* (2003)
* *Rockford* (2006)
* *The Latest* (2009)
* *Bang, Zoom, Crazy... Hello* (2016)
* ''We're All Alright!* (2017)
* *Christmas Christmas* (2017)
* *In Another World* (2021)
* *All Washed Up'' (2025)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рок-гурты ЗША
Катэгорыя:Хард-рок-гурты
Катэгорыя:Квартэты
Катэгорыя:Выканаўцы, якія ўзначальвалі Billboard Hot 100
Hyponephele lycaon

**Hyponephele lycaon** — від дзённых матылькоў з падсямейства Аксамітніцы.

## Этымалогія лацінскай назвы 
Лікаён (грэчаская міфалогія) — цар Аркадзіі, за святатацтва пераўтвораны Зеўсам ў ваўка.

## Апісанне 
Даўжыня пярэдняга крыла 19-24 мм. Размах крылаў 36 - 43 мм. Пярэднія крылы самца на верхнім баку шэра-карычневага колеру са сляпым чорным «вочкам» ля вяршыні. Андраканіяльнае поле ў самцоў вузкае, слаба прыкметнае, перасякаецца двума больш светлымі жылкамі. Пярэднія крылы самак шэра-карычневага колеру, з двума буйнымі вочкамі на агульным вохрыстым поле. На пярэднім крыле у самак жоўтая аблямоўка вакол верхняга і ніжняга чорных вочак звычайна зліваецца ў выглядзе васьмёркі. Заднія крылы знізу буравата-шэрага колеру, без чорных «вочак».

## Арэал і месцапражыванне 
Каўказ і Закаўказзе, Сярэдняя, Паўднёвая, Усходняя Еўропа, Малая Азія, часткова Цэнтральная Азія, Кітай, Усходні Казахстан, Манголія, Паўднёвая Сібір на ўсход да Забайкалля.

Насяляе добра прагрэтыя сонцам паляны, лясныя ўзлескі, абочыны дарог па сухіх хвойніках, ксераморфныя лугі, пясчаныя кар'еры ў далінах рэк, уздоўж рэчышч горных рэк сярод разнатраўя. Часам можа сустракацца ў антрапагенных ксерафітных ландшафтах. У гарах Карпат падымаецца на вышыні да 1160 м н. узр. м. На Вялікім Каўказе сустракаецца на вышынях да 2500 м над узр. м., часцей — на ўзроўні 1000—1700 м над узр. м.

## Біялогія 
Развіваецца ў адным пакаленні за год. Час лёту матылькоў — з сярэдзіны чэрвеня да канца жніўня — пачатку верасня. На поўдні Украіны матылькі сустракаюцца часам ужо з канца мая. У Карпацкіх гарах вылет можа затрымлівацца да сярэдзіны ліпеня. Самкі адкладаюць яйкі па адным на лісце кармавых раслін. Стадыя яйка доўжыцца каля 4 тыдняў. Вусені зялёнага колеру, з чатырма светлымі падоўжнымі лініямі і двума бураватымі вертыкальнымі плямамі на галаве. Вядуць ўтойлівы лад жыцця і актыўныя толькі ў начны час сутак. Вусені развіваюцца з зімоўкі са жніўня па май-чэрвень наступнага года. Вусені кормяцца рознымі травой, такімі як: Bromopsis erecta, каласоўнік, Festuca rubra, Festuca ovina, метлюжок. Акукліваецца на раслінах на ніжнім баку лісця.

## Падвіды 
* *Hyponephele lycaon lycaon*
* *Hyponephele lycaon alpherakyi* (Sheljuzhko, 1937)
* *Hyponephele lycaon catalampra* (Staudinger, 1895)
* *Hyponephele lycaon jakovlevi* Korolev, 2001;
* *Hyponephele lycaon salona* (Fruhstorfer, 1909)
* *Hyponephele lycaon zuvandica* Samodurow, Korolew et Tschikolowez, 1996

## Літаратура 
* *Львовский А. Л., Моргун Д. В.* Булавоусые чешуекрылые Восточной Европы. — : Товарищество науч. изд. КМК, 2007. — 442, [1] с., [4] л. ил.: ил. — (Определители по флоре и фауне России; вып. 8).

## Спасылкі 
* Hyponephele lycaon (Rottemburg, 1775) - Бархатница ликаон
* Бабочки Крыма - Hyponephele lycaon (Kuhn, 1774) - Сатир Ликаон 

Катэгорыя:Аксамітніцы
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1775 годзе
Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Курт Расел

**Курт Фогель Расел** (; ) — амерыканскі акцёр, сцэнарыст і прадзюсар. Перш за ўсё запомніўся гледачу па многіх ролях у фантастычных фільмах і баевіках канца 1980-х і пачатку 1990-х. Таксама стаіць адзначыць яго галоўныя і запамінальныя ролі ў такіх папулярных фільмах як: «Нешта», «Уцёкі з Нью-Ёрка», «Касцяны тамагаўк», «Довад смерці», а таксама «Агідная васьмёрка». У 2003 годзе акцёр атрымаў прэмію «Сатурн» у катэгорыі «Узнагарода за дасягненні ў кар’еры».

## Фільмаграфія 
### Акцёр 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дзеці-акцёры ЗША
Катэгорыя:Лібертарыянцы