Мёры

**Мё́ры**.* Паводле А. Ванагаса, гідронімы *Mera, Mara* ў Літве звязаныя з літоўскім *mares, marios* "затока, мора" (далей параўн. лац. *mare*, ст.-ірл. *muir*, гоц. *marei*,  анг.-сакс. *merisc* «балота», ст.-верх.-ням. *muor* «балота», індаеўрапейскае **mor*- "стаячая вада").

На думку І. Капылова, не існуе адзінай версіі этымалогіі назвы *Мёры*: адны вучоныя звязваюць гэтую назву з фіна-ўгорскім гідранімічным фармантам *jarvi*, што азначае возера; другія мяркуюць, што назва горада паходзіць ад прозвішча *Маер, Меер*; трэція звязваюць тапонім з уладальнікамі паселішча князямі *Мірскімі*; чацвёртыя — са старажытным словам *мір* у значэнні *абшчына*. Таксама даследчыкі сыходзяцца на думцы, што паходжанне назвы звязана з племем *мера*.

На думку А. Рогалева, назва горада і возера Мёры ўтрымоўвае старажытны інтэрнацыянальны корань *мер-*, *мёр-*, *мір-*, *мар-*, *мор-'' з абагульненым значэннем «водны аб'ект», «вада», які распаўсюджаны ў складзе геаграфічных назваў і тэрмінаў у самых розных мовах на еўразійскіх прасторах.

На думку А. Адамковіча, айконім Мёры мае гідранімічнае паходжанне і ўзнік ад назвы возера. Лімнонім складаецца з фінскіх асноў *maij* «бабёр» і *jaura* «возера» і тлумачыцца як «возера, у якім жывуць бабры».

## Гісторыя 
### Перыяд Вялікага Княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай 
У пісьмовых крыніцах упамінаюцца пад 1514 годам як маёнтак Мярэя Браслаўскага павета Вялікага Княства Літоўскага. Як маёнтак Мёры называюцца ў попісе літоўскага войска 1567 года. У 1644 годзе тут стаяў праваслаўны манастыр, які ў 1690 годзе М. Мірскі падараваў уніятам. У 1691 годзе пабудаваны касцёл. У XVIII стагоддзі існавала 5 маёнткаў пад назвай Мёры. Гэтыя маёнткі належалі Мірскім, Перасвет-Солтанам, Беліковічам, Клотам, Зяновічам, Пуцятам.

### У складзе Расійскай імперыі 
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай у 1793 годзе Мёры адышлі да Расійскай імперыі як мястэчка, цэнтр воласці Дзісенскага павета Мінскай, а з 1842 года Віленскай губерняў. У 1866 годзе тут адкрыта народная школа. У 1886 годзе насельніцтва мястэчка складала 110 жыхароў. Тут стаялі 3 карчмы, штогод праводзіліся 2 кірмашы. У канцы XIX стагоддзя дзейнічалі 2 школы. У 1903 годзе ў Мёрах 145 жыхароў, вучылішча, царкоўнапрыходская школа.

У 1918 годзе Мёры акупіравалі германскія войскі, у 1919—1920 гадах яны былі заняты польскімі войскамі.

### У складзе Польскай Рэспублікі 
Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года Мёры адышлі да Польскай Рэспублікі, дзе сталі цэнтрам гміны Дзісенскага павета Віленскага ваяводства. У 1927 годзе тут 422 жыхары. Стаялі крама, аптэка, працавалі 2 млыны, да 1931 года дзейнічала запалкавая фабрыка.

### Перыяд Беларускай ССР 
Увосень 1939 года Мёры далучаны да БССР. 3 15 студзеня 1940 года яны цэнтр Мёрскага раёна Вілейскай вобласці.

#### Другая сусветная вайна 
У Вялікую Айчынную вайну 3 ліпеня 1941 года Мёры акупіравалі нацысцкія захопнікі. За перыяд акупацыі гітлераўцы загубілі ў Мёрах 662 чалавек. 2 чэрвеня 1942 года было ліквідавана 779 чалавек яўрэйскай нацыянальнасці з гета. Прыкладна 70—80 чалавек атрымалася збегчы. 4 ліпеня 1944 года войскі 1-га Прыбалтыйскага фронту і партызаны вызвалілі Мёры ад захопнікаў.

#### Пасляваенны перыяд 
У 1944 годзе Мёры ўключаны ў Полацкую, а ў 1954 годзе — у Маладзечанскую вобласці. 3 1960 года ў складзе Віцебскай вобласці. 7 жніўня 1957 года Мёрам нададзены статус гарадскога пасёлка.

Забудаваны Мёры пераважна 1-павярховымі дамамі, будуюцца і 2—5-павярховыя. Першы генеральны план гарадскога пасёлка складзены ў 1971 годзе. 7 студзеня 1972 года Мёрам нададзены статус горада. У 1980 годзе распрацаваны наступны генеральны план забудовы горада. У горадзе ўтворана набярэжная. Прамысловая зона размешчана ў паўночна-заходняй і ўсходняй частках.

## Насельніцтва 

* **XX стагоддзе**: 1903 год — 145 чал.; 1927 год — 422 чал.; 1959 год — 1,9 тыс. чал.; 1970 год — 5,7 тыс. чал.; 1995 год — 9,5 тыс. чал.
* **XXI стагоддзе**: 2006 год — 8,9 тыс. чал.; 2009 год — 8,7 тыс. чал.; 2016 год — 8&nbsp;052 чал.; 2017 год — 8&nbsp;001 чал.; 2025 год — 7&nbsp;756 чал.

## Эканоміка 
Прадпрыемствы харчовай, камбікормавай, першаснай апрацоўкі льна прамысловасці. Гасцініца.

## Адукацыя і культура 
2 сярэднія, 1 базавая, дзіцяча-юнацкая спартыўная школы, школа мастацтваў, Дом дзіцячай творчасці, Дом культуры, 2 бібліятэкі, Мёрскі гісторыка-этнаграфічны музей.

## Спорт 
Дзейнічае фізкультурна-аздараўленчы комплекс «Мёры», Мёрская ДЮСШ, ФК Мёры.

## Славутасці 
]]
* Мёрскі касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі
* Царква ў гонар Палажэння Рызы Прасвятой Багародзіцы ва Улахерне

## Памятныя мясціны 
* Брацкая магіла на плошчы Паўшых Барацьбітоў — 

## Вядомыя асобы 
* Марына Міхайлаўна Весялуха (нар. 1987) — беларускі крытык, паэтэса, перакладчыца
* Анатоль Канстанцінавіч Сініцын (1948—2018) — беларускі матэматык, цеплафізік і радыёфізік.
* Генадзь Генадзевіч Сушко (нар. 1970) — вучоны-заолаг. Кандыдат біялагічных навук (2002), дацэнт (2003).

## Гл. таксама 
* Спіс вуліц Мёраў

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* Ліст карты N-35-20. выданне 1984 года. Стан мясцовасці на 1982 год.

## Спасылкі 
* Міёрскі раённы выканаўчы камітэт  
* Выдатныя мясціны на партале globustut.by
* Навіны Міёраў на сайце Westki.info 
* Надвор’е ў горадзе Мёры


Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства