open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Camallanus lacustris

**Camallanus lacustris** — від прэснаводных паразітычных круглых чарвей сямейства . Канчатковымі гаспадарамі з’яўляюцца рыбы, а прамежкавымі — весланогія ракападобныя.

## Гаспадары 
Сярод гаспадароў вучонымі адзначаны такія віды, як:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* Advances in Parasitology, Volume 20, R. Muller and J.R. Baker, 1982

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Круглыя чэрві
Катэгорыя:Паразіты рыб
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1776 годзе
Альбертаўскі ўніверсітэт мастацтваў

**Альбертаўскі ўніверсітэт мастацтваў** () — канадская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Калгары ў правінцыі Альберта, Канада.

## Гісторыя 
Установа паўстала з мастацкага дэпартамента, заснаванага Паўднёва-Альбертаўскім тэхналагічным інстытутам у 1926 годзе, пазней перайменаванага ў Альбертаўскі мастацкі каледж у 1960 годзе. Ён быў аддзелены ад тэхналагічнага інстытута ў 1985 годзе, стаўшы незалежным каледжам, які фінансуецца дзяржавай. У 1995 годзе вучэльня атрымала правы надаваць ступені бакалаўра прыгожых мастацтваў і была перайменавана ў Альбертаўскі каледж мастацтваў і дызайну. У 2018 годзе ўрад правінцыі Альберта прызнаў навучальную ўстанову ўніверсітэтам, і ў наступным годзе яна была перайменавана ў Альбертаўскі ўніверсітэт мастацтваў, каб адлюстраваць змяненне статусу вучэльні.

## Структура 
* Школа рамёстваў і новых медыяў
* Школа візуальных мастацтваў
* Школа камунікацыйнага дызайну
* Школа крытычных і творчых студый

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Альберта
Цуйван

**Цуйван** () — традыцыйная Мангольская страва. Разнавіднасць локшыны, папулярны ў многіх народаў Азіі. Для цуйвана спачатку гатуюцьна пару тонкія аладкі з цеста, згорнутыя валікам, якія потым разразаюцца на нешырокія палоскі і змешваюцца з тушаным мясам і гароднінай. Для гэтай стравы звычайна выкарыстоўваецца ялавічына або бараніна, рэпчатая цыбуля і морква, часам у цуйван дадаюць бульбу, белакачанную капусту і салодкі перац.

## Літаратура 
* Mongolia. Ediz. Inglese. ISBN 9781741045789

## Спасылкі 
* Рецепт цуйвана

Катэгорыя:Локшына
Катэгорыя:Азіяцкая кухня
Катэгорыя:Мангольская кухня
Фенек (бронеаўтамабіль)

**Фенек** ( ) — лёгкі разведвальны бронеаўтамабіль, сумесная распрацоўка Германіі і Нідэрландаў.

## Гісторыя 
Створаны германскай фірмай Krauss-Maffei Wegmann і нідэрландскімі SP Aerospace і Vehicle Systems BV. Першы прататып завершаны ў 2000, а з 2001 пачалася серыйная вытворчасць. Першы ўзор быў прыняты на ўзбраенне Нідэрландаў у ліпені 2003 і ў Германіі ў снежні 2006.

## Пастаўкі 
Агульны заказ на бронеаўтамабілі склаў 612 машын, у тым ліку 410 для Каралеўскай нідэрландскай арміі і 202 для германскай арміі, у некалькіх варыянтах, уключаючы носьбіты СТУР. У 2007 годзе Германіяй была замоўлена дадатковая партыя з 10 машын.

## Прымяненне 
«Фенек» выконвае ролю аднаго з асноўных браняваных разведвальных сродкаў у германскай арміі і асноўнага — у нідэрландскай арміі, абедзве краіны таксама выкарыстоўвалі бронеаўтамабілі гэтага тыпу ў баявых дзеяннях у Афганістане. Шэраг машын разведкі можа дзейнічаць за лініяй фронту ў аўтаномным рэжыме да пяці дзён.

## Узбраенне 
Узбраенне тыповае для машын такога роду. Стандартнай зброяй з’яўляецца адзін 12,7-мм кулямёт Browning M2 у галандскай арміі і 7,62-мм Rheinmetall MG-3 у нямецкай. На машыну таксама можа ўсталёўвацца 40-мм аўтаматычны гранатамёт HK GMG.

«Фенек» таксама абсталёўваецца оптыкаэлектроннай сістэмай назірання і БПЛА Aladin.

## На ўзбраенні 
*  — 220 адзінак станам 2024 год.
*  — 343 адзінкі станам на 2024 год.

## Заўвага 
## Спасылкі 
* 
* Видеоролик: Fennek — лёгкий разведывательный бронеавтомобиль

Катэгорыя:Артыкулы са сцвярджэннямі без крыніц больш 14 дзён
Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Катэгорыя:Бранятэхніка Германіі
Бяроза (аэрадром)

**Бяроза** — ваенны аэрадром у Беларусі, размешчаны на паўночны захад ад аднайменнага горада Бяроза Брэсцкай вобласці.

## Найменні 
У розны час аэрадром называўся:
* Рыбнікі;
* Бяроза-Картузская,
* Картуз-Бяроза;
* Асаўцы,
* Бяроза.

## Гісторыя 
Аэрадром з’яўляецца адным з найстарэйшых у гісторыі авіяцыі. Згадкі пра яго ставяцца да 1915 года. У той час у Бярозе грунтаваўся асобны баявы атрад з двух самалётаў «Ілля Мурамец» са складу 4-й авіяцыйнай роты. У верасні 1915 года сюды перабазаваўся нямецкі авіяцыйны атрад на самалётах Albatros D.I.

Германская акупацыя працягвалася да 19 студзеня 1919 года, калі аэрадром ненадоўга быў заняты Чырвонай арміяй, ужо 14 лютага 1919 года ў выніку бою за Бярозу-Картузскую быў захоплены палякамі. У ходзе савецка-польскай вайны аб’ект двойчы станавіўся арэнай бітваў. Пасля эксплуатаваўся ВПС Польшчы. У верасні 1939 года тут размясціўся 207-ы батальён аэрадромнага абслугоўвання.

У другой палове чэрвеня 1955 года на аэрадром перабазалі з КНР самалёты 405-га знішчальнага авіяцыйнага палка. Тут злучэнне знаходзілася да 1956 года.

## Сучаснасць 
На 1992 год на аэрадроме застаўся толькі 927-ы знішчальны авіяцыйны Кёнігсбергскі Чырванасцяжны ордэна Аляксандра Неўскага полк. У 1993 годзе ён перафармаваны ў 927-ю знішчальную авіяцыйную базу ВПС РБ. 24 жніўня 2010 года база ператворана ў 927-ы цэнтр падрыхтоўкі і прымянення беспілотных авіякомплексаў ВПС РБ.

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Карта аэродрома
* Город воспоминаний: первый березовский аэродром 
* История воздухоплавания крепости Брест-Литовск 
* БЕЛАРУСЬ АВИАЦИОННАЯ: НАЧАЛО ПУТИ 1912—1917 гг.
* Березовский аэродром 

Катэгорыя:Аэрадромы Беларусі
Катэгорыя:Бяроза (горад)
Agonis

**Agonis** — эндэмічны для Заходняй Аўстраліі род вечназялёных кветкавых раслін сямейства . Частка відаў, якія раней адносілі да гэтага роду, цяпер уваходзяць у род .

## Батанічнае апісанне 
Прадстаўнікі віду  вырастаюць да памераў невялікіх дрэў, астатнія віды — высокія кусты.

Кветкі белыя, 5-мерныя, сядзячыя, сабраны ў пазухавыя, больш ці менш шарападобныя суквецці. Тычынак 15-30, па 3-6 насупраць кожнага пялёстка. Завязь ніжняя, 3-гнёздавая; семязавязяў па 3-7 (14) на гняздо, прамых; слупок кароткі, у ямцы; рыльца ад галоўчатага да шчыткападобнага. Плады сухія, дравяністыя, лакуліцыдна раскрываюцца. Насенін па 1-2 у гняздзе, ад вузкаэліптычных да зваротнаяйкападобных, сціснутыя; зародак прамы або злёгку выгнуты.

### Віды 
Паводле інфармацыі базы даных *The Plant List*, род уключае пяць відаў:

* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* Wilson P. G. Agonis // The Families and Genera of Vascular Plants : [англ.] : in 15 vol. / ed. K. Kubitzki. — Berlin [etc.] : Springer, 2011. — Vol. 10 : Flowering Plants. Eudicots : Sapindales, Cucurbitales, Myrtaceae / ed. K. Kubitzki. — P. 260—261. — X, 436 p. — . — doi:10.1007/978-3-642-14397-7.

Катэгорыя:Флора Аўстраліі
Катэгорыя:Міртавыя
Катэгорыя:Эндэмікі Аўстраліі
Элсіб

**«Элсіб»** () — расійскае машынабудаўнічае прадпрыемства, завод размешчаны ў Кіраўскім раёне г. Новасібірска. Заснавана ў 1953 годзе як Новасібірскі турбагенератарны завод. Уваходзіць у Пералік сістэмаўтваральных арганізацый Расіі.

Поўнае найменне — Навукова-вытворчае аб’яднанне «ЭЛСІБ» публічнае акцыянернае таварыства.

«Элсіб» ПАТ, НДА зарэгістраваная па адрасе 630088, г. Новасібірск, вул. Сібіракоў-Гвардзейцаў, д. 56. Генеральны дырэктар арганізацыі — Безмяльніцын Дзмітрый Аркадзевіч. Асноўным відам дзейнасці кампаніі з’яўляецца вытворчасць электрарухавікоў, генератараў і трансфарматараў, таксама рамонт.
25-я армія (СССР)

**25-я армія** — агульнавайсковая армія ў складзе Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі з 20 чэрвеня 1941 па кастрычнік 1945 на Далёкім Усходзе.

## Гісторыя 
Сфарміравана 20 чэрвеня 1941 г. у складзе Далёкаўсходняга фронту. Выконвала задачу па абароне дзяржаўнай мяжы СССР у Прымор’і.

З 10 жніўня 1943 г. увайшла ў склад Прыморскай групы войск.

5 жніўня 1945 г. армія ўвайшла ў 1-ы Далёкаўсходні фронт. У перыяд Савецка-японскай вайны прыняла ўдзел у Харбіна-Гірынскай наступальнай аперацыі. У канцы жніўня перадыслакавана ў Пхеньян.

1 кастрычніка 1945 г. 25-я армія ўвайшла ў склад Прыморскай ваеннай акругі.

Да 25 снежня 1948 г. 25-я армія была выведзена з Карэі.

## Камандаванне 
### Камандуючыя 
* Філіп Аляксеевіч Парусінаў (11.03.1941 — 25.06.1943),
* Аляксандр Міхайлавіч Максімаў (25.06.1943 — 28.06.1945),
* Іван Міхайлавіч Чысцякоў (28.06 — 5.09.1945).

### Члены Ваеннага савета 
* Мікалай Георгіевіч Лебедзеў (15.06.1941 — 3.09.1945),
* Канстанцін Іванавіч Хмяльноў (17.10.1941 — 1.12.1943),
* Іван Сяргеевіч Фурсаў (9.07 — 3.09.1945).

### Начальнікі штаба 
* Уладзімір Дзмітрыевіч Іваноў (11.03.1941 — 24.01.1942),
* Барыс Леанідавіч Вінаградаў (24.01 — 24.08.1942),
* Афанасій Дзмітрыевіч Ганчароў (24.08.1942 — 25.05.1944),
* Рыгор Іванавіч Шанін (25.05.1944 — 28.06.1945),
* Валянцін Антонавіч Пянькоўскі (28.06 — 09.1945).

## Заўвагі 
## Літаратура 
* Двадцать пятая армия // Советская военная энциклопедия / Пред. ред. колл. Н. В. Огарков. — М.: Воениздат, 1977. — Т. 3. — С. 107—108. — 672 с. — 105 000 экз.
* Освобождение Кореи: Воспоминания и статьи. / Ред.-сост. В. П. Пак, С. С. Суслина. Предисл. А. М. Василевского. — М.: Наука, 1976. — 336 с.
## Спасылкі 
* 25-я армия на www.victory.mil.ru
* Перечни вхождения соединений и частей РККА в состав действующей армии в 1939-45 гг.
* 25-я армия
* Армии
* Боевой состав Советской Армии на 1 ноября 1944 г.
* Боевой состав войск Дальнего Востока на 9 августа 1945 г.

Катэгорыя:Агульнавайсковыя арміі СССР падчас Вялікай Айчыннай вайны
Новасібірская дзяржаўная кансерваторыя імя М. І. Глінкі

**Новасібірская дзяржаўная кансерваторыя імя М. І. Глінкі** () — вышэйшая музычная навучальная ўстанова ў Новасібірску. Заснавана ў 1956 годзе распараджэннем саўміна РСФСР і ўказам міністэрства культуры РСФСР. Новасібірская кансерваторыя — першая музычная вышэйшая навучальная установа ў Сібіры і да гэтага часу застаецца адзінай кансерваторыяй за Уралам.

## Гісторыя 
Будынак, у якім размяшчаецца кансерваторыя, быў пабудаваны ў 1923—1924 гадах па праекце архітэктара Андрэя Крачкова для «Дальгандлю». У 1960-я гады да будынка кансерваторыі быў прыбудаваны чацвёрты паверх і дзве бакавыя прыбудовы, з-за чаго ён не змог атрымаць статус помніка архітэктуры.

У 1981 годзе ў будынку кансерваторыі адкрыўся яе музей, у якім знаходзіцца больш за 6 тысяч адзінак захоўвання — афішы, фатаграфіі, дакументы, аўдыёзапісы міжнародных, расійскіх, рэгіянальных конкурсаў і фестываляў, якія праходзілі ў кансерваторыі.

Па выніках рэйтынгу маніторынгу эфектыўнасці расійскіх ВНУ, праведзенага ў 2018 годзе, кансерваторыя заняла 3-е месца сярод ВНУ Новасібірскай вобласці і 2-е месца сярод расійскіх кансерваторый, а ў 2021 годзе кансерваторыя ўвайшла ў 1 лігу па ацэнцы паказчыкаў эфектыўнасці дзейнасці расійскіх ВНУ. пры дапамозе праграмна-метадычнага комплексу LiftUp па дадзеных Мінадукнавукі Расіі.

У 2020 годзе кансерваторыя прайшла дзяржаўную акрэдытацыю, а ў 2021 годзе міжнародную прафесійна-грамадскую акрэдытацыю адукацыйных праграм па крытэрыях, устаноўленых у адпаведнасці з Еўрапейскімі стандартамі гарантыі якасці (ESG-ENQA).
## Вядомыя выкладчыкі і выпускнікі 
* Аляксандр Навумавіч Амітон
* Кім Дзмітрыевіч Цесакоў
* Анры Барысавіч Янпольскі
Новасібірск-Галоўны

**Новасібірск-Галоўны** () — вузлавая чыгуначная станцыя Заходне-Сібірскай чыгункі, якая знаходзіцца ў Чыгуначным раёне горада Новасібірска. Вакзал станцыі Новасібірск-Галоўны займае плошчу каля 30 тыс. м² і можа ўмяшчаць адначасова да 3,9 тыс. пасажыраў.

Багажнае аддзяленне размешчана ў цокалі пад прывакзальнай плошчай насупраць фасада вакзальнага будынка.

## Гісторыя 
Станцыя была адкрыта ў 1896 годзе і з’яўлялася крайняй заходняй стыкавай станцыяй пачыналася з правага берага Обі Сярэдне-Сібірскай чыгункі з Заходне-Сібірскай чыгункай тых часоў (Чалябінск — левы бераг Обі). Станцыя была заснавана за 8 вёрст (каля 9 км) ад станцыі Крывашчокава. Пры станцыі былі пабудаваны паравознае дэпо, зборачная, вагонная, кавальска-ліцейная, слясарна-такарная майстэрні. Будынак вакзала пабудавалі па V класе з двума станцыйнымі пуцямі. У 1897 годзе быў пабудаваны драўляны вакзал III класа з заламі чакання, поштай і буфетам, у 1906 годзе да яго дадалі каменную двухпавярховую прыбудову, у 1914 годзе — яшчэ адну.

У ліпені 1930 года гарадская планіровачная камісія ўнесла ў праект шэраг змен. Далейшая распрацоўка праекта была даручана кіеўскаму аддзяленню Гіпратранса. Па працоўным праекце з Кіева ў 1931 годзе былі закладзены падмуркі вакзала. Праект перапрацоўваўся яшчэ некалькі разоў, спачатку Б. А. Гардзеевым, затым Г. Б. Бархіным і А. 3. Грынбергам; па іх схеме ў Сібірскім аддзяленні «Стандартгарпраекта» быў складзены канчатковы праект. Унікальную арачную канструкцыю цэнтральнай залы распрацаваў інжынер Мікалай Нікіцін.

Пасля дырэктыўнай змены «стылістычнай накіраванасці савецкай архітэктуры» у Новасібірску правялі конкурс на знешнюю архітэктуру фасадаў вакзала. У выніковым праекце цэнтральная частка вакзала мае кампазіцыю трыўмфальнай аркі, апраўленай пілястрамі тасканскага ордэра і ўвянчанай вялікім атыкам, які хавае звонку жалезабетонную парабалу збору галоўнай касавай залы.

Вакзал быў прыняты Дзяржаўнай камісіяй у эксплуатацыю 25 студзеня 1939 года.

## Прывакзальная плошча 
Прывакзальная плошча ў 1956 годзе была перайменавана ў гонар М. Гарына-Міхайлоўскага. Пад ёй знаходзіцца станцыя метро «Плошча Гарына-Міхайлаўскага». На паўночна-ўсходнім баку плошчы ў 1927 годзе па праекце І. А. Бурлакова быў пабудаваны будынак Транспартнага спажывецкага таварыства, у якім сёння размяшчаецца банк ВТБ 24 (раней «Транскрэдытбанк»). Справа ад яго ўзвышаецца 24-павярховая гасцініца «Новасібірск», пабудаваная ў 1970-х гадах.

Катэгорыя:Новасібірск
Стары дом (тэатр, Новасібірск)

**Тэатр «Стары дом»** () — драматычны тэатр, заснаваны ў Новасібірску ў 1933 годзе. У 1943 годзе тэатр перайменаваны ў Абласны драматычны.
У 1963 годзе галоўным рэжысёрам тэатра становіцца Сямён Сямёнавіч Іаанідзі. З 2023 года галоўны рэжысёр тэатра «Стары дом» — Антон Фёдараў.
Дзімітраўскі мост

**Дзімітраўскі мост** () — мост цераз раку Об у Новасібірску, злучае праспект Дзімітрава на правым беразе (таксама маюцца ўезды з вуліц Фабрычная і Уладзіміраўская) і праезд Энергетыкаў (уезды з вуліц 1-я Шашэйная і 1-я Чулымская і Маторная) — на левым. Будаўніцтва маста пачалося ў 1971 годзе Мостабудаўнічым трэстам № 2 «Мостабуд-2» (цяпер ААТ «Сібмост»). 4 лістапада 1978 г. мост быў адкрыты для руху. Кошт маставога пераходу — 20 млн рублёў (разам з падыходамі і развязкамі — 53 млн рублёў). Даўжыня праезжай часткі маста — 701 м, шырыня — 30 м. Рух па мосце ажыццяўляецца ў шэсць шэрагаў. Агульная даўжыня ўсяго комплексу, які ўключае ў сябе пад’езды і развязкі — 5 км. Даўжыня надводнай часткі — 631 м.

Максімальная дазволеная хуткасць руху па мосце — 70 км/г.

Катэгорыя:Новасібірск
Катэгорыя:Об
Габі Новак

**Габрыэла «Габі» Новак** (; ) — харвацкая поп і джаз спявачка. Стала вядомая шырокай публіцы ў 1960-х гадах. Жонка легендарнага харвацкага аўтара-выканаўцы Арсена Дзедзіча, на якім была замужам з 1973 і да яго смерці ў 2015 годзе.

## Біяграфія 
Габі нарадзілася ў сям’і харвацка-нямецкага паходжання, дзе бацька быў з Хвара, а маці —з Берліна. Сваё дзяцінства правяла ў Берліне, а пасля сям’я пераехала ў Югаславію, дзе ў 1945 годзе быў забіты яе бацька.

Яна была замужам за харвацкім кампазітарам Стыпіцай Калог’ерай да 1970 года. У 1973 годзе выйшла замуж за вядомага кампазітара і спевака Арсена Дзедзіча. Ён таксама стаў аўтарам шматлікіх яе песень. У пары ёсць сын Мація, які стаў вядомым піяністам у Харватыі.

## Дыскаграфія 
* 1961 — *Pjeva Gabi Novak*
* 1970 — *Gabi* (зборка, Jugoton)
* 1971 — *Gabi* (зборка, PGP RTB)
* 1974 — *Samo žena*
* 1977 — *Gabi 77*
* 1978 — *Najveći uspjesi* (зборнік)
* 1980 — *Gabi & Arsen*
* 1982 — *Gabi*
* 1985 — *Nada*
* 1988 — *Hrabri ljudi* (Габі і Арсен)
* 1993 — *Retrospektiva* (зборнік)
* 1997 — *Adrese moje mladosti*
* 2002 — *Pjesma je moj život*
* 2003 — *Pjeva Gabi Novak* (перавыданьне)
* 2006 — *Zlatna kolekcija* (зборнік)

## Узнагароды 
Новак — неаднаразовая лаўрэатка прэміі Парын:

* Найлепшае джазавае выкананне (2002)
* Альбом года (2003)
* Найлепшае жаночае выкананне (2003)

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Біяграфія 
* Габі Новак
* Габі Новак на deezer
Новасібірскі дзяржаўны тэатральны інстытут

**«Новасібірскі дзяржаўны тэатральны інстытут»** (НДТІ, ) — расійская дзяржаўная аўтаномная адукацыйная ўстанова вышэйшай адукацыі Новасібірскай вобласці, размешчаная ў горадзе Новасібірску. Заснаваны ў 1960 годзе як «Новасібірскае дзяржаўнае тэатральнае вучылішча». 1 верасня 2003 года адукацыйная ўстанова рэарганізавана ў інстытут, а вучылішча, якое дае сярэднюю тэатральную адукацыю, уключана ў склад інстытута на правах структурнага падраздзялення.

Інстытут рыхтуе творчыя кадры для тэатраў па спецыяльнасцях «Акцёрскае мастацтва» і «Рэжысура тэатра».

Ля вытокаў стварэння вучылішча стаялі вядомыя майстры сцэны: народныя артысты РСФСР Мікалай Фёдаравіч Міхайлаў, Алена Герасімаўна Агаронава і галоўны рэжысёр драматычнага тэатра «Чырвоная паходня» Вера Паўлаўна Рэдліх.
Красны праспект

**Красны праспект** (; да 1920 года — Мікалаеўскі праспект) — цэнтральная магістраль Новасібірска. Агульная працягласць — каля 8,5 км. Пачынаецца ад набярэжнай Обі, дзе раку перасякае Транссібірская магістраль, праходзіць па тэрыторыі Цэнтральнага і Заяльцоўскага раёнаў горада з поўдня на поўнач. Пераходзіць у вуліцу Аэрапорт за 800 метраў ад гарадскога аэрапорта «Паўночны». У 2018 годзе новую дарогу ў мікрараёне Раднікі назвалі працягам Краснага праспекта, новым дамам на гэтым участку пачалі прысвойваць нумары 310 і вышэй (на асноўным Красным праспекце нумарацыя заканчваецца дамамі 181 і 232). Новая дарога павінна прайсці па тэрыторыі закрытага аэрапорта «Паўночны». Часткай Краснага праспекта з’яўляецца цэнтральная плошча горада — плошча Леніна, а таксама Паўднёвая плошча (цяпер плошча інжынера Будагова, першапачаткова называлася Базарная плошча), Свярдлова і Калініна. На большай частцы праспекта праезная частка падзелена бульварам ці паркоўкамі.
## Славутасці 
* Жылы дом Аблплана
* Стокватэрны дом
Ана Карыч

**Ана Карыч** (;  13 мая 1941, Перушыч, Югаславія — 9 кастрычніка 2014, Заграб, Харватыя) — югаслаўская і харвацкая актрыса тэлебачання, кіно і тэатра.

## Біяграфія 
Нарадзілася 13 мая 1941 года ў пасёлку Перушыч. Яе бацька быў рэстаўратарам музея мастацтваў. Хадзіла ў сярэднюю школу ў Заграбе. Затым паступіла ў Акадэмію Драматычнага Мастацтва Заграба, якую скончыла ў 1963 годзе.

Яна пачала здымацца ў пачатку 1960-х гадоў, яшчэ да заканчэння Акадэміі Драматычнага Мастацтва. Яе дэбютнымі фільмамі сталі «*Carevo novo ruho*» («*Новая сукенка караля*») і «*Pustolov pred vratima*» (*«Авантурыст каля дзвярэй»*) 1961 года. Хоць у першую чаргу Ана Карыч была вядомая як тэлевізійная актрыса, яна таксама з’явілася ў шматлікіх кіна- і тэатральных пастаноўках. Некаторы час працавала ў тэатры «камедыя».

Карыч знялася ў шэрагу вядомых харвацкіх фільмаў у такіх рэжысёраў як Антэ Бабая, Нікола Танхофер, Звонімір Беркавіч і Крсто Папіч. За сваю кар’еру выканала 49 роляў у фільмах і 12 — на тэлебачанні. Грала ролі прыгожых, высакародных і пачуццёвых жанчын.

Атрымала харвацкую тэатральную прэмію 2004/2005 года за тэатральную радыёпастаноўку. У 2010 годзе яна атрымала прэмію Фабіяна Шавагавіча за ўклад у харвацкі кінематограф. Яна заваявала «Залатую арэну лепшай актрысе» на кінафестывалі ў Пуле ў 2012 годзе за галоўную ролю ў фільме «*Noćni brodovi*», рамантычнай драме рэжысёра Ігара Міркавіча.

Сканала 9 кастрычніка 2014 года у Заграбе — у адзін дзень з вядомым харвацкім акцёрам Барысам Бузанчычам, з якім яна разам працавала і сябравала. Пахавана 14 кастрычніка на заграбскіх могілках Мірагай.

## Спасылкі 
*
Новасібірская (кандытарская фабрыка)

**Шакаладная фабрыка «Новасібірская»** — кандытарскае прадпрыемства, заснаванае ў 1942 годзе. Размешчана ў Кастрычніцкім раёне Новасібірска.

Уваходзіць у холдынг «Аб’яднаныя кандытары».

## Гісторыя 
Фабрыка заснавана ў 1942 годзе ў Новасібірску на базе эвакуіраванага цэха Адэскай кандытарскай фабрыкі імя Розы Люксембург братоў Крахмальнікавых. Прадпрыемства размясцілі ў складскім памяшканні оптабакалеі на вуліцы Нікіціна ў доме нумар 14, дзе захоўваліся розныя сыпкія прадукты (чай, мука, крупы і г. д.). Памяшканне было не прызначана для вытворчай дзейнасці, стаяла задача пра яго пераўладкаванне. Будаўніцтвам фабрыкі займаліся пераважна жанчыны, будучыя работніцы фабрыкі, якія пасля асвоілі кандытарскую спецыяльнасць.

7 лістапада 1942 года фабрыка выпусціла першую выпрабавальную прадукцыю. З першых дзён функцыянавання новае прадпрыемства пачынае выпускаць какава-парашок з цукрам і пліткавы шакалад для ваенных лётчыкаў. У першы год фабрыка вырабляла да 30 тон шакаладных вырабаў штомесяц, на ёй працавала 78 чалавек.

Са студзеня 1943 года для прадпрыемства ўсталявалі дзяржплан, які прадпісваў штогод вырабляць 243 тоны вырабаў. Асартымент фабрычнай прадукцыі ў 1943 годзе складаўся з пліткавага і фігурнага шакаладу, мяккіх памадных і абмазных глазураваных цукерак, шакаладнага парашку і шэрагу гатункаў паўфабрыкатаў.

У 1944 годзе была запушчана другая чарга, пасля чаго фабрыка наладзіла выпуск больш працаёмкай прадукцыі, у асартыменце з’явіліся чатыры гатункі шакаладу і шакаладныя паўфабрыкаты (шакаладная глазура, цёртая какава і какава-алей).

## Прадукцыя 
Прадпрыемства спецыялізуецца на вытворчасці шакаладных цукерак, шакаладу, шакаладных набораў, мармеладу і зефіру. Усяго фабрыка выпускае больш за 80 найменняў кандытарскіх вырабаў. Самыя вядомыя з іх — шакаладныя цукеркі «Новасібірскія», «Вогнішча», «Цэнтр дзяржавы», «Птушынае малако», «Мішка Касалапы», «Рамонак», «Ластаўка — весніца вясны», «Буры Веснік», «Сібірскі сувенір».
Землетрасенне на Тайвані (2024)

3 красавіка 2024 года на Тайвані здарыўся землятрус, наймацнейшы за апошнія 25 гадоў. Першыя штуршкі зафіксаваны а 07:58 па мясцовым часе. Землятрус складаўся з серыі штуршкоў, магнітуда мацнейшага з іх дасягала 7,7. Эпіцэнтр знаходзіўся на глыбіні 1,5 км у моры каля ўсходняга ўзбярэжжа вострава, паблізу горада Хуалянь.

Штуршкі адчуваліся на ўсім востраве Тайвань. Следам за асноўным штуршком праз чвэрць гадзіны здарыліся штуршкі магнітудай 6,6 і 6,3, таксама было зафіксавана да 60 афтэршокаў магнітудай ад 4,1. Сур’ёзней за ўсіх пацярпеў горад Хуалянь, дзе абрынулася некалькі будынкаў. Загінула 7 чалавек, 736 чалавек было паранена. Як мінімум 77 чалавек былі заблакаваны ў пашкоджаных будынках. Без электраэнергіі засталіся больш за 87 тысяч хатніх гаспадарак. Для выратавальных аперацый задзейнічалі армію.

Землятрус таксама адчуваўся ў правінцыях Фуцзянь і Цзянсі КНР, на поўдні кантынентальнага Кітая спынілі рух цягнікоў. У японскай прэфектуры Акінава, на ўзбярэжжы Кітая і Філіпін абвясцілі пагрозу цунамі.

Найбуйнейшы ў свеце вытворца паўправаднікоў TSMC ацаніў страты кампаніі ў $ 60 млн.

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Падзеі 3 красавіка
Катэгорыя:Красавік 2024 года
Катэгорыя:Стыхійныя бедствы 2024 года
Новасібірскі патронны завод

**Новасібірскі патронны завод** () — прадпрыемства, якое вырабляе патроны для розных тыпаў звычайнай зброі. Заснаваны ў 1939 годзе. Размешчаны ў Ленінскім раёне Новасібірска.

## Гісторыя 
У снежні 1939 года каля Падольска (Маскоўская вобласць) быў уведзены ў эксплуатацыю дзяржаўны завод № 188. Мэта стварэння новага прадпрыемства — выраб патронаў для баявой ручной стралковай зброі. Завод знаходзіўся пад кіраваннем Наркамата прамысловасці і ўзбраення СССР.

У кастрычніку 1941 года завод эвакуююць у Новасібірск і размяшчаюць на пляцоўцы камбіната № 179. Да канца 1941 года прадпрыемства выходзіць з камбіната і становіцца асобным прадпрыемствам.

У перыяд Вялікай Айчыннай вайны завод выпускае баявыя патроны з калібрам 7,62 мм і 12,7 мм, кулі якіх былі ў асноўным спецыяльнага прызначэння.

У 1946 годзе завод пераходзіць пад кіраванне Міністэрства абароннай прамысловасці СССР.

У пасляваенны перыяд завод, акрамя асноўнай вытворчасці, пачынае вырабляць грамадзянскія вырабы — мантажныя патроны, бытавыя прадметы, прамысловыя ланцугі.

У 1972 году ў гонар пяцідзесяцігадовага юбілею Савецкага Звяза прадпрыемству прысвойваюць імя 50-годдзі СССР.

У 1985 годзе, у гадавіну 40-годдзя Перамогі, завод узнагароджваецца Ордэнам Айчыннай вайны I ступені.

У 1989 годзе створаны Музей працоўнай і баявой славы.

У 1991 годзе прадпрыемства пераходзіць у распараджэнне Расійскага агенцтва па звычайных узбраеннях. Упершыню ў Расіі асвойваюцца снайперскія патроны з калібрам 12,7 мм і 9 мм.
Тожабеларус

часопіс «Авадзень» № 6, 1925.]]
**Тожабеларус** або **тожэ беларус**, гістарычна таксама **тоже бѣлорусъ** і  **тоже бѣлоруссъ** (множны лік — **тожабеларусы**; ) — палітычны ярлык, якім абазначаюць людзей, якія лічаць сябе беларусамі ў значэнні «грамадзянін Беларусі» або прыпісваюць сябе да гэтай нацыянальнасці паводле фармальных прыкмет, але не падзяляюць такія нацыянальныя каштоўнасці, як беларуская мова, самасвядомасць, у некаторых выпадках — і нацыянальныя сімвалы. Яскравымі прыкладамі ёсць прынцыповая размова на рускай мове, нежаданне вучыць ці разумець беларускую мову, транслітарацыя лацінскімі літарамі свайго імя і прозвішча праз рускую мову.

Лічыцца, што ўпершыню гэта паняцце было ўжыта пісьменнікам Максімам Гарэцкім у 1914 годзе, пазней пашырана праз такіх аўтараў як Янка Купала і Францішак Аляхновіч. Шырока ўжывалася ў першай палове XX стагоддзя ў дачыненні да беларусаў расійскай і польскай палітычнай арыентацыі. Новая хваля распаўсюджвання ярлыка пачалася пасля пачатку палітычнага крызісу 2020 года, асабліва ў сацыяльных сетках.

## Гісторыя 
### Пачатак ужывання 
Лічыцца, што ўпершыню паняцце «тоже бѣлорусы» было надрукавана ў эсэ беларускага пісьменніка Максіма Гарэцкага «Развагі і думкі» 1914 года. Гэтым яны часта апраўдваюць тое, што не могуць прыняць сваю беларускасць. Пазіцыя тожабеларуса блізкая да беларусафобскай.

Сярод тожабеларусаў пашырана практыка выпраўлення ў пашпарце транслітарацыі свайго імя з беларускай мовы на транслітарацыю з рускай мовы, або замена транслітарацыі на літаральны пераклад на англійскую мову.

Тэрмін «тожабеларус» нятоесны тэрмінам «ватнік» ці «ябацька» — такі чалавек можа быць прыхільнікам вольнай і дэмакратычнай Беларусі, але пры гэтым не бачыць яе беларускай. У той жа час «ябацька» можа быць шчырым беларусам, які ганарыцца сваёй культурай, мовай і хоча захавання самастойнасці краіны, але пры гэтым з нейкіх іншых меркаванняў падтрымлівае рэжым Лукашэнкі.

## Гл. таксама 
* Беларусафобія
* Заходнерусізм
* Манкурт
* Смердзякоўшчына
* Шала-казахі

## Крыніцы 
Катэгорыя:Ідэалагічныя клішэ
Катэгорыя:Русіфікацыя Беларусі
Катэгорыя:Паланізацыя Беларусі
Катэгорыя:Культурная асіміляцыя
Сташчанюк

* Аляксандр Сяргеевіч Сташчанюк (нар. 1983) — беларускі футбаліст, абаронца.
* Віктар Пятровіч Сташчанюк (1933—2007) — беларускі мастак-графік.
Гурый Іванавіч Марчук

**Гу́рый Іванавіч Марчук** (; , Петрахерсанец, СССР — , ) — савецкі і расійскі вучоны ў галіне вылічальнай матэматыкі, фізікі атмасферы, геафізікі, прафесар, доктар фізіка-матэматычных навук, акадэмік АН СССР. Герой Сацыялістычнай Працы (1975). Лаўрэат Ленінскай прэміі, Дзяржаўных прэмій СССР і РФ. Прэзідэнт Акадэміі навук СССР (1986—1991). Замежны член НАН Беларусі.

Катэгорыя:Замежныя члены НАНБ
Уга Сільва

**Рафаэль Уга Фернандэс Сільва** (; нар. , ) — іспанскі акцёр, вядомы дзякуючы ролям у фільмах і тэлесерыялах, як «Людзі Пака», «Секс, вечарынкі і хлусня», «Чалавек з пяску» і «Атрад Коста-дэль-Соль».

## Біяграфія 
Сільва нарадзіўся 10 траўня 1977 года ў Мадрыдзе, Іспанія. Спачатку працаваў электрыкам, але з дапамогай маці вырашыў стаць акцёрам, паступіўшы ў Каралеўскую вышэйшую школу драматычнага мастацтва. У 1998 годзе далучаецца да музычнага гурта Inordem, але ўжо ў наступным годзе выходзіць з яго.

Пасля ўдзелу ў іспанскай тэлеперадачы «Марсіянскія хронікі» звяртае на сябе ўвагу кінематаграфістаў і ў 2000 годзе атрымлівае ролю ў моладзевым тэлесерыяле «Al Salir de Clase».

У 2002—2004 гадах гуляе ў такіх фільмах і тэлесерыялах, як «Paco y Veva», «Reinas», «El comisario» і іншых. У 2005 годзе Сільва атрымаў ролю Лукаса Фернандэса ў тэлесерыяле «Людзі Пака», якая і прынесла акцёру шырокую вядомасць. З 2016 года грае ролю «Пачына» ў тэлесерыяле «Міністэрства часу».

Тры разы намінаваўся на прэмію Fotogramas de Plata як лепшы кінаакцёр — «Людзі Пака» (2007), «Чалавек з пяску» (2008), «Сэкс, вечарынкі і хлусня» (2010).

## Фільмаграфія 
* «Ведзьмы з Сугарамурдзі» (2013) — Хасэ

Катэгорыя:Акцёры Іспаніі
Аляксандр Міхайлавіч Сяргееў (фізік)

**Аляксандр Міхайлавіч Сяргееў** (; нар. , Бутурліно, Горкаўская вобласць, РСФСР, СССР) — савецкі і расійскі фізік, навуковы кіраўнік Нацыянальнага цэнтра фізікі і матэматыкі. Прэзідэнт Расійскай акадэміі навук з 27 верасня 2017 года па 20 верасня 2022 года.

Спецыяліст у галіне фізікі плазмы, фемтасекунднай оптыкі, нелінейнай дынамікі аптычных сістэм і высокачуллівых аптычных вымярэнняў; доктар фізіка-матэматычных навук (2000), прафесар. Дырэктар Інстытута прыкладной фізікі (ІПФ) РАН з 2015 па 2017 год.

Акадэмік РАН (2016; член-карэспандэнт 2003). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі РФ (1999) і прэміі Урада РФ (2012). Замежны член НАН Беларусі (2017).

## Асноўныя працы 
*От фемтосекундных к аттосекундным импульсам // Успехи физических наук. 1999. Т. 169, № 1 (у суаўт.).
*Экспериментальное исследование воздействия субтераваттного фемтосекундного лазерного излучения на прозрачные диэлектрики при аксиконной фокусировке // Там же. 1999. Т. 169, № 1 (у суаўт.).
*Петаваттные лазеры на основе оптических параметрических усилителей: состояние и перспективы // Там же. 2008. Т. 178, № 9 (у суаўт.).
*Горизонты петаваттных лазерных комплексов // Там же. 2011. Т. 181, № 1 (у суаўт.).

## Спасылкі 
* Профіль А.М. Сяргеева на сайце НАН Беларусі

Катэгорыя:Замежныя члены НАНБ
Саня Даляжал

**Саня Даляжал** (;  9 мая 1963, Заграб, Югаславія) — харвацкая спявачка і тэлевядучая.

Яна найбольш вядомая як удзельніца поп-гурта «*Novi fosili»* паміж 1984 і пачаткам 1990-х гадоў, на піку папулярнасці гурта.

Пасля заканчэння пеўчай кар’еры Даляжалудзельнічала ў некалькіх тэлеперадачах, пакуль у 2004 не стала вядучай уласнага штодзённага ток-шоу пад назвай *Sanja* на прыватным тэлеканале RTL Televizija. Яна вяла гэта тэлешоў з мая 2004 года да лета 2006 года, пакуль яно не было знята з эфіру. У гэтым шоу абмяркоўваліся розныя пытанні паўсядзённага жыцця, у якасці гасцей у ім фігуравалі як знакамітасці, так і звычайныя людзі.

У канцы 2010 года яна з’явілася ў шоў «*Ples sa zvijezdama*», харвацкай версіі «*Танцы з зоркамі*» на HRT 1.

## Біяграфія 
Нарадзілася 9 мая 1963 года ў Заграбе ў сям’і музыканта. У дзяцінстве яна з’яўлялася ў рэкламных роліках для Medolino і Frutolino, марак дзіцячага харчавання харвацкай кампаніі Podravra. Вывучала сацыялогію на факультэце гуманітарных і сацыяльных навук Заграбскага ўніверсітэта. З Долежал гурт выпусціў сем альбомаў і стала адным з самых папулярных поп-калектываў у Югаславіі, прадаючы сотні тысяч запісаў і рэгулярна выступаючы з аншлагамі. Падчас свайго росквіту гурт прадстаўляў Югаславію на Еўрабачанні 1987 года з песняй *Ja sam za ples* (*Я хачу танцаваць*) і заняў чацвёртае месца з 92 ачкамі.

Пасля выхаду з гурта ў 1991 годзе яна запісала тры сольныя альбомы, якія мелі значна меншы поспех. У пачатку 2000-х гадоў яна завяршыла кар’еру спявачкі. Затым яна грала ролю журналіста-знакамітасці ў музычным і камедыйным шоў *Jel’ me netko tražio* на HRT. Яна вяла ўласнае ток-шоу *Sanja* на RTL з 2004 па 2006 год. У цяперашні час яна з’яўляецца адной з вядучых ранішняй праграмы Харвацкага Радыётэлебачання *Dobro jutro, Hrvatska* (*Добрай раніцы, Харватыя*).

## Асабістае жыццё 
Даляжал была замужам за Ненадзе Шарычам, былым барабаншчыку «*Novi fosili*», які памёр у 2012 годзе. У іх нарадзілася двое дзяцей: сын Лука і дачка Леа.

## Дыскаграфія 
* *Non stop ples* (1993)
* *Kao u snu* (1994)
* *Plavuša* (2000)

## Фільмаграфія 
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Югаславіі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Харватыі
Быхаў (аэрадром)

**Быхаў** — закінуты ваенны аэрадром у Беларусі, размешчаны побач з аднайменным горадам у Магілёўскай вобласці.

## Апісанне 
Індэкс аэрадрома — ЬМНХ/XMNH. Пазыўны — «Сардэчны». На аэрадроме было дзве УПП:
* 13R/31l — 3000х78 метраў
* 13L/31R — 1880х65 метраў

## Гісторыя 
Аэрадром з’яўляецца адным з найстарэйшых у гісторыі авіяцыі — аэрапланы тут пачалі падымацца ў паветра яшчэ ў Першую сусветную вайну. У 1914 годзе пасадачную пляцоўку ў Быхаве распланаваў П. Несцераў. Верагодна, што аэрадром быў пабудаваны па ўказе Мікалая II.

Да 1941 года аб’ект быў месцам дыслакацыі 25-й авіяцыйнай базы (самалёты І-16 і Іл-2).

Са студзеня сюды перабазавалася 57-я цяжкая бамбардзіровачная авіяцыйная дывізія і адзін з яе палкоў — 170-ы гвардзейскі цяжкі бамбардзіровачны авіяцыйны Смаленскі Чырванасцяжны полк на самалётах Ту-4 (з 1956 года злучэнне перавучылі на новыя самалёты — Ту-16).

Да снежня 1991 года на аэрадром перакінулі Ту-16, Ту-22М2 і Ту-22М3.

Пасля распаду СССР упраўленне дывізіі (без авіяпалкоў) 25 снежня 1991 года было пераведзена на аэрадром у Расію. 170-ы полк з яе складу расфармаваны ў сакавіку 1991 года на аэрадроме Быхаў.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Аэрадромы Беларусі
Катэгорыя:Быхаў
Сібіла Пятлеўскі

**Сібіла Петлеўскі** (; нар. 11 мая 1964, Заграб, Югаславія) — харвацкі паэт, празаік, эсэіст. Піша на харвацкай і англійскіай мовах. Сапраўдны член Харвацкай акадэміі навук і мастацтваў (2022).

## Біяграфія 
Скончыла філасофскі факультэт Заграбскага ўніверсітэта. Старшыня Харвацкага ПЭН-клуба (2001—2005). Выкладае ў Акадэміі драматычнага мастацтва ў Заграбе.

## Творы 
### Паэзія 
* Kristali (1988)
* Skok s mjesta (1990)
* Sto alersandrijskih epigrama (1993)
* Heavy Sleepers (2000, на англійскай мове)
* Babylon (2000)
* Libitina (2002)
* Spojena lica (2006)

### Раманы 
* Francuska suita (1996)
* Koreografija patnje (2002, раман і вершы),
* Noćni trening (2006)
* Moj Antonio Diavolo (2007)

### П’есы 
* Cagliostro Forever/ Cagliostro (2000, англ., харв.)
* Ledeni general (2006)
* Rimbaudova kuća (2008)

### Эсэ 
* Velika Evropa — mali narodi (1994)
* Simptomi moderniteta (2000)
* Kazalište suigre (2001)

## Прызнанне 
Прэмія Уладзіміра Назора (1994), Прэмія Петара Брэчыча (2001) і іншыя узнагароды. Вершы і проза перакладзены на многія мовы свету, уключаючы японскую.

## Спасылкі 
* Біяграфія, Бібліяграфія, вершы on line 

Катэгорыя:Драматургі Харватыі
Яніна Клявэ

**Яніна Зоф’я Клявэ ** (; , Баранавічы, БССР — , , Польшча) — польская перакладчыца, гісторык літаратуры.

## Біяграфія 
Яніна Клявэ нарадзілася ў 1921 годзе ў Баранавічах. Вучылася ў гімназіі Плятэр-Зіберг у Варшаве (1934—1939).

Пасля Другой сусветнай вайны скончыла Варшаўскі ўніверсітэт па спецыяльнасці «Французская філалогія».

Ініцыятара стварэння ў 1977 годзе і кіраўнік (1981—1984) луза-бразільскай секцыі на кафедры іберыстыкі Варшаўскага ўніверсітэта.

Доўгі час працавала ў Дзяржаўным навуковым выдавецтве.

Аўтар публікацый, прысвечаных партугальскай і бразільскай літаратуры, перакладчыца літаратуры Партугаліі і Бразіліі.

Сябра Асацыяцыі польскіх пісьменнікаў. Віцэ-прэзідэнт Польска-бразільскага таварыства.

Узнагароджана партугальскім ордэнам Інфанта дона Энрыке (Ordem do Infante Dom Henrique) і бразільскім ордэнам Крыжа Поўдня (Ordem Nacional do Cruzeiro do Sul).

## Творы 
* Aluisio Azevedo twórca brazylijskiego naturalizmu (Wydawnictwa UW 1975)
* Kurs portugalskiego w laboratorium (oprac.; Uniwersytet Warszawski 1975)
* Curso de lingua portuguesa. P. 1 (wydanie II: Uniwersytet Warszawski 1976)
* Premodernizm w Brazylii : przedstawiciele nurtu społecznego w literaturze okresu 1900—1922 (Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1977)
* Historia literatury portugalskiej: zarys (Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1985, ISBN 83-04-0093-1-5)

## Зноскі 
Катэгорыя:Перакладчыкі Польшчы
Катэгорыя:Перакладчыкі з партугальскай мовы
Astronomia

«**Astronomia**» — песня расійскага EDM-музыканта Tony Igy, выпушчаная ў 2010 годзе.

## Гісторыя 
Песня «Astronomia» была выпушчаная 13 сакавіка 2010 года.

9 ліпеня 2014 года нідэрландскі дуэт прадзюсараў і дыджэяў «Vicetone» апублікаваў на YouTube рэмікс на трэк, затым выдаўшы сінгл на патокавых платформах у верасні 2016 года.

Афіцыйны відэакліп быў загружаны на YouTube 21 снежня 2015 года. Дзякуючы такой папулярнасці сінгл трапіў у чарты некаторых краін, такіх як Германія і Італія.

Распаўсюджанне мема і песні адбылося падчас пандэміі COVID-19. Гэта выклікала спрэчкі аб тым, што відэа з насільшчыкамі грабоў былі «*абсалютна неадэкватнымі*» падчас сітуацыі з каранавірусам.

## Чарты 
### Тыднёвыя чарты 
### Гадавыя чарты 
|-
! scope="col"| Чарт (2020)
! scope="col"| Пазіцыя
|-
! scope="row"|  (Single Top 40)
| 57
|-
! scope="row"|  Hot Dance/Electronic Songs (*Billboard*)
| 43
|}

## Крыніцы 
Катэгорыя:Сінглы 2010 года
Катэгорыя:Сінглы 2014 года
Катэгорыя:Мемы
Новасібірскі тралейбус

**Новасібірскі тралейбус** () — тралейбусная сістэма ў г.Новасібірск, дзейнічае з 6 лістапада 1957 года. З 1984 года пачалася эксплуатацыя тралейбусных цягнікоў з дзвюх машын ЗіУ-682. Пасля Ленінграда Новасібірск стаў другім у СССР горадам па колькасці цягнікоў з тралейбусаў ЗіУ-682.

У 2013 годзе ў горадзе дзейнічалі 14 маршрутаў тралейбуса (№ 2, 4, 5, 7, 8, 10, 13, 22, 23, 24, 26, 29, 35, 36). Частка з іх праходзяць толькі ў правабярэжнай частцы горада, частка — толькі ў левабярэжнай, а частка — звязваюць паміж сабой абодва берагі Обі.

Тралейбусны парк прадстаўлены машынамі савецкай, расійскай і беларускай вытворчасці. У 2011—2012 гадах у эксперыментальным рэжыме выпрабоўваліся тралейбусы, абсталяваныя сістэмай аўтаномнага ходу на літый-іённых акумулятарах, якія вырабляюцца заводам «Ліятэх». Гэты эксперымент скончыўся разам з банкруцтвам «Ліятэха». У 2022 годзе было вырашана аднавіць выпрабаванні на гарадскіх вуліцах тралейбусаў з аўтаномным ходам — на гэты раз з УТТЗ-6241.01 «Гаражанін».

Катэгорыя:Новасібірск
Міхал Ісаевіч

**Міхал Ісаевіч**, псеўданім «Miś» (нарадзіўся 18 жніўня 1921 у Баранавічах, памёр 4 сакавіка 2012 у Варшаве) — маёр Войска Польскага, салдат Арміі Краёвай, вязень канцлагера Stutthof у часы Другой сусветнай вайны.

## Біяграфія 
Пасля пачатку Другой сусветнай вайны ўдзельнічаў у руху супраціву як салдат Саюза Узброеннай Барацьбы (польск. Związek Walki Zbrojnej), у червені 1940 года быў арыштаваны НКВД і ўтрымоўваўся ў турме ў Баранавічах.

У 1941 годзе пасля пачатку савецка-нямецкай вайны быў дэпартаваны на прымусовыя работы да Кёнігсберга. Пасля пабегу ў 1943 годзе жыў у Варшаве.

Са студзеня 1944 года — у аддзеле «Агат» (пазней — «Пегас») і ў батал’ёне «Парасон» Арміі Краёвай у Варшаве.

Удзельнічаў у замаху на кіраўніка паліцыі Варшавы Франца Кутчэрэ, выкананым 1 лютага 1944 г.

Быў арыштаваны немцамі і ўтрымліваўся ў варшаўскай цюрме Павіяк, але падчас допытаў ня быў вызначаны як удзельнік замаху.

24 мая 1944 года быў вывезены ў канцлагер Штутхоф. У канцлагеры працягваў канспірацыйную дзейнасць, браў удзел у падрыхтоўцы паўстання.

Пасля вайны жыў у Слупску, з 1947 — у Варшаве.

Браў удзел у рабоце Саюза барацьбітоў за свабоду і дэмакратыю (польск. Związek Bojowników o Wolność i Demokrację), у 1972—1974 быў віцэ-старшынёй Рады.

Сябра Агульнапольскага камітэта Фронта адзінства народа (польск. Front Jedności Narodu) у 1958 г.

Быў кансультантам фільмаў «Замах» рэжысёра Ежы Пасэндорфэра (1958) і «Кантрыбуцыя» рэжысёра Яна Ламніцкага (1966).

Памёр 12 сакавіка 2012 года, пахаваны на Вайсковых Повонзках (участак D18 a-3-5).

## Узнагароды 
* Ордэн Крыжа Грунвальда III класа
* Сярэбраны Крыж Ардэна Віртуці Мілітары
* Крыж Змагаючыхся (двойчы)
Camallanus truncatus

**Camallanus truncatus** — від прэснаводных паразітычных круглых чарвей сямейства . Канчатковымі гаспадарамі з’яўляюцца рыбы.

## Гаспадары 
Сярод гаспадароў вучонымі адзначаны такія віды, як:

* 
* 

## Літаратура 
* Gibson, D. (2012). Camallanus truncatus Rudolphi, 1814. Geraadpleegd

## Спасылкі 
* World Register of Marine Species

Катэгорыя:Круглыя чэрві
Катэгорыя:Паразіты рыб
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1814 годзе
Язэп Вількоўскі

**Язэп Вількоўскі (Іосіф Андрэевіч Вількоўскі) **(, в. Гавінавічы (сучасная назва — Падгорная), Баранавіцкі раён — , ) — беларускі паэт.

Псеўданімы: Вількоўшчык Язэп; Vilkouscyk J.; Vilkouscyk Jazep, варыянты імені: Вількоўскі Восіп Андрэевіч, крыптонімы: В. Я.; Я. В.; J. V.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Гавенавічы Слонімскага павета у шматдзетнай сям’і.

З пачаткам Першай сусветнай вайны сям’я пераехала ў Казань. Тут Іосіф вучыўся ў Казанскім медыцынскім універсітэце, паралельна падпрацоўваючы на розных работах.

У пачатку 1920-х гг Вількоўскія вяртаюцца на радзіму.

У 1927 годзе Язэп Вількоўшчык пераехаў у Вільню, дзе скончыў бухгалтарскія курсы. Падчас вучобы ён пазнаёміўся з творчай беларускай інтэлігенцыяй. Магчыма, пэўны час працаваў бухгалтарам у Вільні. Тады і пачаў пісаць на роднай мове.

У пачатку 1930-х гадоў Вількоўскі вярнуўся ў Слонім. Да цяперашняга часу невядома яго работа падчас акупацыі.

У кастрычніку 1944 года, згодна з «Выпіскай з працоўнай кніжкі», ён уладкаваўся на 9-ую дыстанцыю службовага пуці станцыі Слонім-Брэст-Літоўскі на пасаду бухгалтара канторы, дзе адпрацаваў 7 гадоў і даслужыўся да намесніка начальніка па кадрах. Пазней працаваў бухгалтарам на Слонімскім лесазаводзе, у Слонімскай арцелі «Вторпром», потым зноў на чыгунцы, адкуль і пайшоў на пенсію.

Памёр у 1984 годзе, пахаваны на слонімскіх гарадскіх могілках.

## Творчасць 
Свае паэтычныя творы пачаў друкаваць у заходнебеларускіх выданнях у пачатку 1930-х гадоў . Асабліва плённымі для яго былі 1932—1934 гады. Дзясяткі лірычных вершаў, баек друкаваліся ў віленскіх часопісах «Шлях моладзі», «Нёман», «Хрысціянская думка», у газеце «Беларуская крыніца» і іншых.
У другой палове 1930-х гадоў Язэп Вількоўшчык шмат пачаў пісаць для дзяцей. У 1936 годзе ён супрацоўнічаў з віленскім беларускім дзіцячым часопісам «Пралескі». У 1937-м на дзіцячай старонцы «Васількі» ў часопісе «Хрысціянская думка» апублікаваў невялікія гістарычныя нарысы пра князёў Вялікага Княства Літоўскага — Гедыміна, Альгерда, Кейстута, Ягайлу, Вітаўта.

Вершы Язэп Вількоўшчык пісаў на самыя розныя тэмы. Найперш яго хваляваў лёс роднай Бацькаўшчыны, лёс свайго народа. Разам з тым паэт адрасаваў свае паэтычныя радкі і тым, хто змагаўся за Радзіму. Пісаў і пра простых людзей, якія жылі з ім побач, якія працавалі. Шмат вершаў напісана пра жыццё і смерць. Паэт умеў разважаць, філасофстваць над лёсам свайго народа. Па вершах Язэпа Вількоўшчыка можна меркаваць, што гэты чалавек валодаў літаратурнымі здольнасцямі, самабытным паэтычным талентам, лёгка мог раскрыць характар сацыяльных змен і зрухаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Заходне-Сібірская чыгунка

**Заходне-Сібірская чыгунка** (З-СібЧ) — дзяржаўная чыгунка, утвораная ў 1896 годзе. У 1900 годзе аб’яднана са Сярэдне-Сібірскай чыгункай у Сібірскую чыгунку. Ізноў утворана ў 1961 годзе за кошт зліцця Омскай і Томскай чыгунак. Адзін з 16 тэрытарыяльных філіялаў ААТ «Расійскія чыгункі». Чыгуначная сетка пралягае ў асноўным па тэрыторыі Омскай, Новасібірскай, Кемераўскай, Томскай абласцей і Алтайскага краю Расіі, а таксама часткова па тэрыторыі Паўладарскай вобласці Казахстана. Значная частка сеткі — участак Транссібірскай магістралі. Працягласць ліній на 2009 год — 6000 км. Упраўленне знаходзіцца ў Новасібірску. Начальнік — Аляксандр Валер’евіч Грыцай (з траўня 2018 года). Узнагароджана ордэнам Леніна (1966).

Катэгорыя:Чыгуначны транспарт Расіі
Крыстафер Пламер

**Артур Крыстафер Орм Пламер** (; ) — канадскі  тэатра, кіно і тэлебачання.

Двухразовы лаўрэат прэмій «Эмі» (1977, 1994) і «Тоні» (1974, 1997), лаўрэат прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША (2012), прэмій «Оскар» (2012), BAFTA (2012), «Залаты глобус» (2012) і «Незалежны дух» (2012).

## Фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Морын Стэплтан

**Лоіс Морын Стэплтан** (; ) — амерыканская .

Лаўрэат прэмій «Оскар», «Залаты глобус», BAFTA, «Эмі» і дзвюх прэмій «Тоні», а таксама намінант на прэмію «Грэмі».

## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Джэк Альбертсан

**Гаральд «Джэк» Альбертсан** (; ) — амерыканскі , комік і спявак. Лаўрэат прэмій «Оскар», «Эмі» і «Тоні». Найбольш вядомы сваімі ролямі ў фільмах «Прыгода «Пасейдона»» і «Вілі Вонка і шакаладная фабрыка».

За ўклад у тэлевізійную індустрыю Альбертсан быў удастоены зоркі на Галівудскай алеі славы ў 1977 годзе.

## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Diplotriaenidae

**Diplotriaenidae** — сямейства круглых чарвей, якое належыць да манатыпнага надсямейства  атраду  . Як і ўсе іх суродзічы, яны не маюць ні крывяноснай, ні дыхальнай сістэмы.

## Сістэматыка 
Уключае два падсямействы:

* падсямейства 
** 
**  — з уключэннем *Diplotriaenoides*
** 
* падсямейства 
*  — з уключэннем *Contortospiculum*
**  — з уключэннем *Parhamatospiculum*, *Tytofilaria*, *Oceanifilaria*
**  — з уключэннем *Setarospiculum*
**  — з уключэннем *Heterospiculoides*
**  — з уключэннем *Politospiculum* and *Ornithosetaria*
** 
** 
** 

Катэгорыя:Круглыя чэрві
Катэгорыя:Сямействы круглых чарвей
Калгарыйскі ўніверсітэт

**Калгарыйскі ўніверсітэт** () — канадская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Калгары ў правінцыі Альберта, Канада.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт пачаў сваю дзейнасць у 1944 годзе як філіял Альбертаўскага ўніверсітэта, а ў 1966 годзе быў рэарганізаваны ў асобны ўніверсітэт. Ён складаецца з 14 факультэтаў і больш за 85 навукова-даследчых інстытутаў і цэнтраў. Галоўны кампус, які займае каля 200 гектараў, размешчаны ў паўночна-заходняй частцы горада каля ракі. Гэта адзін з лепшых даследчых універсітэтаў Канады. Сярод вядомых выпускнікоў — прэм'ер-міністр Канады Стывен Харпер, стваральнік мовы праграмавання Java Джэймс Гослінг, сузаснавальнік Uber Гарэт Кэмп, астранаўт Роберт Тырск і інш. Універсітэт падрыхтаваў больш за 170 000 выпускнікоў, якія пражываюць у 152 краінах свету.

## Структура 
* Факультэт мастацтваў
* Школа медыцыны
* Школа архітэктуры, планіроўкі і ландшафту
* Школа бізнесу
* Факультэт кінезіялогіі
* Факультэт права
* Факультэт медсястрынства
* Школа інжынерыі
* Факультэт прыродазнаўчых навук
* Факультэт сацыяльнай працы
* Факультэт ветэрынарнай медыцыны
* Школа адукацыі
* Школа дзяржаўнай палітыкі
* Факультэт магістратуры і аспірантуры

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Канады
Мір’яна Грос

**Мір’яна Грос** (, уроджаная **Мір’ям Грос** ;  22 мая 1922, Заграб, Каралеўства сербаў, харватаў і славенцаў — 23 ліпеня 2012) — вядомая югаслаўская і харвацкая пісьменніца і гісторык яўрэйскага паходжання.

## Жыццё і кар’ера 
Грос нарадзілася 22 мая 1922 года ў Заграбе, ў яўрэйскай сям’і Маўра і Элы Грос. Падчас Другой сусветнай вайны і акупацыі Югаславіі Грос і яе бацькі хаваліся недалёка ад Заграба ў вёсцы Дрэнне Брдавечка да 1943 года, калі яны былі арыштаваныя нацыстамі. Яна і яе маці былі дэпартаваныя ў канцэнтрацыйны лагер Равенсбрук, дзе яны працавалі паднявольнымі рабочымі на *Siemens &amp;amp; Halske AG*, які вырабляў бомбы. Яе бацьку дэпартавалі ў Бухенвальд. Бацька Грос і іншыя члены яе сям’і загінулі падчас Халакоста; аднак яна і яе маці выжылі.

Пасля вайны яна стала вядомым югаслаўскім прафесарам гісторыі. На працягу ўсёй сваёй кар’еры Грос вывучала харвацкую гісторыю XIX стагоддзя і гістарычную метадалогію. У 1970-х гадах яна выканала некалькі даследчых праектаў па сучаснай гісторыі Харватыі. Яна напісала кнігі пра Партыі правых, Антэ Старчэвічы і Яўгеніі Кватэрніку, і інш.

У 1997 годзе Інстытут гісторыі Харватыі пры факультэце гуманітарных і сацыяльных навук Заграбскага ўніверсітэта апублікаваў рэпрэзентатыўны зборнік навуковых артыкулаў у гонар Грос.

Грос памерла 23 ліпеня 2012 года ва ўзросце 90 гадоў і была пахавана на Мірагойскіх могілках.

## Ушанаваньне 
У 2001 годзе Грос атрымала прэмію Ёсіпа Юрая Штрасмаера за самую паспяховую навуковую працу «Сапраўдная партыя правых», апублікаваную ў Харватыі і харвацкай дыяспары. У 2005 годзе Грос была названая ў ліку 35 самых важных харватак у гісторыі.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Гісторыкі Харватыі
Катэгорыя:Пісьменнікі Харватыі