open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кекертарсуак

**Кекертарсуак**, раней **Годхаўн** (, ) — горад, порт і да 2009 года адміністрацыйны цэнтр аднайменнага муніцыпалітэта Заходняй Грэнландыі. Муніцыпалітэт - адзін з двух (акрамя Аасіята) у Грэнландыі, размешчаных за межамі самога вострава Грэнландыя, ён займае востраў Кекертарсуак (Дыска) у заліве Дыска. У склад муніцыпалітэта, які мае плошчу 9700 км², акрамя вострава Дыска (8578 км²) уваходзіць і некалькі іншых бліжэйшых астравоў у заліве Дыска. На пачатак 2005 насельніцтва склала 1032 чал.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Грэнландыі
Ян ван Гоен

**Ян ван Гоен** ( , , Лейдэн — , Гаага) — выбітны нідэрландскі мастак-пейзажыст XVII ст. Разам з Саламонам ван Ройсдалам і Пітэрам дэ Малінам з'яўляецца прадстаўніком так званага танальнага пейзажу, які з'явіўся ў канцы дваццатых гадоў XVII ст. Кампазіцыі карцін Гоена, якія адрозніваюцца упэўненымі напружанымі дыяганалямі перспектывы да лініі гарызонту, эканомнасць у колеры — практычна манахромная палітра, якая адрознівае пазнейшыя творы мастака, і прасвечвальны грунт надаюць ім неверагодную глыбіню і непаўторнае зачараванне.

## Галерэя 

Image:Jan van Goyen 001.jpg|Краявід Мерведэ пад Дордрэхтам. Каля 1645. Рэйксмузей. Амстэрдам
Image:Jan van Goyen 002.jpg|Від на Эмерых. 1645. Музей мастацтваў. Кліўленд
Image:Jan van Goyen - Haarlemmer Meer, 1656.jpg|Харлемскае мора. 1656. Штэдэлеўскі інстытут мастацтваў. Франкфурт-на-Майне
Image:Jan van Goyen 004.jpg|Пейзаж з дзюнамі. 1630-1635. Музей гісторыі мастацтваў. Вена
Image:Jan van Goyen 005.jpg|Від на раку. 1655. Маўрыцхёйс. Гаага
Image:Jan van Goyen 006.jpg|Пейзаж з двума дубамі. 1641. Рэйксмузей. Амстэрдам
Image:Jan van Goyen 007.jpg|Замак Мантфорт. 1645. Музей Тысена-Барнемісы. Мадрыд
Image:Jan van Goyen 008.jpg|Лета на рацэ. 1643. Карцінная галерэя. Дрэздэн.
Выява:Jan van Goyen. Dordrecht.jpg|Краявід Дордрэхта. Нацыянальная карцінная галерэя Арменіі. Ерэван

## Літаратура 
* 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў
Лаяш Бацьяні

Граф **Лаяш Бацьяні дэ Неметуйвар** (, ,  — , ) — венгерскі палітык, кіраўнік урада Венгрыі падчас Венгерскага паўстання 1848—1849 гадоў.

## Біяграфія 
Паходзіў з магнацкага роду Бацьяні. Паступіў на ваенную службу, аднак ужо ў 1827 годзе звольніўся, каб абараніць дысертацыю па праве ў Заграбскім універсітэце і асабіста заняцца кіраваннем сваіх маёнткаў. Праз некалькі гадоў абраны ў Верхнюю палату Венгерскага парламента і пачаў удзельнічаць у дзейнасці нацыянальна арыентаваных колаў, якія імкнуліся да аддзялення Венгрыі ад Габсбургскай манархіі.

7 красавіка 1848 года імператар Фердынанд I прызначыў яго першым прэм'ер-міністрам парламенцкага ўрада Венгрыі.

Бацьяні апынуўся здольным лідарам, аднак быў вымушаны выбіраць паміж лаяльнасцю манарху і прыхільнікамі незалежнасці Венгрыі. Бацьяні ўстаў на бок прыхільнікаў незалежнасці і стаў адным з лідараў рэвалюцыі. Паранены ў бітве, узяты ў палон. Пры дапамозе перададзенага жонкай кінжала спрабаваў здзейсніць самагубства (нанясучы сабе некалькі ран у шыю), але выжыў і на наступны дзень быў расстраляны па абвінавачванні ў дзяржаўнай здрадзе. Пахаваны на будапешцкіх могілках Керэпешы.

Быў адным з трох венгерскіх патрыётаў, якім Ферэнц Ліст прысвяціў свой вядомы твор для піяніна «Жалобны марш» (*Funérailles*) з падзагалоўкам «Кастрычнік 1849».

У яго гонар названа плошча ў Будзе насупраць будынка парламента на беразе Дуная і станцыя метро. У 2002 годзе ў Венгрыі адкрыты Юрыдычны каледж імя Лаяша Бацьяні.

У савецкай літаратуры пра Венгерскае паўстанне 1848—1849 гадоў роля Бацьяні, які займаў ліберальна-рэфарматарскія пазіцыі, прыніжалася ў параўнанні з больш радыкальнымі дзеячамі Кошутам і Петэфі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Венгрыі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Венгрыі
Катэгорыя:Пакараныя смерцю палітыкі
Катэгорыя:Міністры фінансаў Венгрыі
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Керэпешы
Гола (народ)

**Гола**, **гулу** — народ у Заходняй Афрыцы. Жывуць пераважна ў Ліберыі (паміж рэкамі Сент-Пол і Мано) і ў прылеглых раёнах Сьера-Леонэ. Колькасць 228 тыс. чалавек, з іх у Ліберыі 216 тыс. чалавек.

## Агульныя звесткі 
Падзяляюцца на групы: гобла, дэнг, конгбаа, сенэ, тэгу і інш. Блізкія да мендэ. Гавораць на мове гола заходне-атлантычнай групы нігер-кардафанскай сям'і. Большасць вернікаў гола спавядае іслам, аднак многія прытрымліваюцца традыцыйных вераванняў. Гола засяляюць частку лесу Цэнтральнай Заходняй Атлантычнай вобласці (Warren 1962: 505).

## Культура і побыт 
Асноўны занятак - ручное падсечна-агнявое земляробства (рыс, арахіс, маніёк, кукуруза, батат, ямс); вырошчваюць бананы і алейную пальму, разводзяць буйны і дробны рагатую жывёлу. Развіта разьба па дрэве (посуд, грабяні, упрыгажэнні, статуэткі). Важную ролю граюць таемныя саюзы (мужчынскі саюз Пора і інш.) 

## Літаратура 
* Vogel S., People of Wood: Baule Figure Sculpture // «Art Journal», Vol. 33, No. 1 (Autumn, 1973), pp. 23-26
* Warren L. D’Azevedo, Common Principles of Variant Kinship Structures among the Gola of Western Liberia, American Anthropologist, New Series, Vol. 64, No. 3, Part 1 (Jun., 1962), pp. 504—520
* Warren L. d’Azevedo, Uses of the past in Gola Discourse // «The Journal of African History», Vol. 3, No. 1(1962), p.12

Катэгорыя:Народы Ліберыі
Хуан Гайтысола

**Хуан Гайтысола** (; , Барселона — ) — іспанскі пісьменнік «пакалення пяцідзесятых гадоў» (Generación del 50), крытык і журналіст.

## Біяграфія 
З арыстакратычнай сям'і. У гады грамадзянскай вайны яго бацька быў арыштаваны рэспубліканцамі, маці загінула пры паветранай атацы франкістаў на Барселону ў сакавіку 1938 года. Знаходзячыся ў апазіцыі рэжыму Франка, у 1956 годзе быў вымушаны пакінуць Іспанію і пасяліцца ў Парыжы. Сябраваў з Гі Дэборам. У 1969—1975 гадах выкладаў у розных універсітэтах ЗША. У 1996 годзе, пасля смерці жонкі, пераехаў у Маракеш. Пісьменнік не хавае сваёй гомасексуальнасці.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі Іспаніі
Катэгорыя:Іспанамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Эсэісты Іспаніі
Катэгорыя:Эсэісты паводле алфавіта
Катэгорыя:Аўтары літаратуры ЛГБТ
Шлюб па-італьянску

**«Шлюб па-італьянску»** () — мастацкі фільм 1964 года сумеснай вытворчасці Італіі і Францыі рэжысёра Віторыа дэ Сіка, у галоўных ролях здымаліся Сафі Ларэн і Марчэла Мастраяні. Фільм з’яўляецца экранізацыяй п’есы Эдуарда дэ Філіпа «Філумена Мартурана».

## Сюжэт 
Дзеянне фільма адбываецца ў Італіі ў 1940—1960-х гадах. Філумена Мартурана, 17-гадовая прастытутка ў адным з публічных дамоў Неапаля, выпадкова знаёміцца падчас бамбёжкі з Даменіка Сарыяна, заможным маладым чалавекам.

Філумена ўлюбляецца з першага погляду. Даменіка дзяўчына спадабалася, але назваць яго пачуцці любоўю складана. Ён забірае Філумену з публічнага дома і купляе ёй кватэру. Потым прыводзіць да сябе дадому, але ставіцца да Філумены як да служанкі, аддаўшы ёй на апеку сваю маці, якая пакутуе на дыменцыю. Даменіка даручае Філумене клопаты аб сваім бізнесе, і яна выдатна спраўляецца са справамі, хоць і не атрымала нармальнай адукацыі.

Пры ўсім пры гэтым Даменіка вядзе вольнае жыццё лавеласа, забаўляючыся ў еўрапейскіх сталіцах, рэдка з’яўляецца дома. Філумена ж скіроўвае ўсе сілы і ашчаджэнні на таемнае выхаванне траіх сыноў. Прычым дзеці нават не ведаюць, хто іх маці.

Ідзе час. Нягледзячы на тое, што Даменіка і Філумена ўжо 20 гадоў як разам, ён так і не жадае ажаніцца. Горш таго, Даменіка, якому далёка за 40, раптам вырашыў зрабіць прапанову прыгожанькай касірцы сваёй крамы. Гэта пераходзіць усе межы, і Філумена вырашаецца на адчайны крок — прыкідваецца, што памірае, каб Даменіка з жалю ажаніўся з ёй. Пасля абраду, здзейсненага святаром, ля ложку Філумены, яна ўздымаецца і паведамляе, што задумала ўсё гэта дзеля таго, каб даць сваім сынам годнае прозвішча. Даменіка, у лютасці, адмаўляецца. Філумена сыходзіць з дома, пад канец паведаміўшы Даменіка, што ён бацька аднаго з яе траіх сыноў.

Гэта нарэшце прымушае Даменіка задумацца. Ён разумее, як шмат гэтая жанчына азначае для яго, і што без Філумены ён не зможа жыць далей. Даменіка жэніцца на ёй, а сыны Філумены называюць яго «тата».

## У ролях
## Узнагароды і прэміі 
* Прэмія Залаты Глобус 1965 — за найлепшы фільм на замежнай мове.
* Намінацыя на Оскар, 1964 — (найлепшая жаночая роля): Сафі Ларэн
* Прыз МКФ (Масква) 1965 — найлепшай актрысе Сафі Ларэн
* Прыз Давід Данатэла (Італія) 1965 — найлепшаму рэжысёру Віторыа Дэ Сіка.

Катэгорыя:Фільмы Італіі 1964 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 1964 года
Катэгорыя:Кінакамедыі 1964 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 1964 года
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы 1964 года
Катэгорыя:Кінакамедыі Італіі
Катэгорыя:Кінакамедыі Францыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Італіі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы Італіі
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы Францыі
Катэгорыя:Рамантычныя кінакамедыі
Катэгорыя:Фільмы пра Італію
Раз, два, тры... замры!

**«Раз, два, тры… замры!»** () — фільм рэжысёра Бертрана Бліе, зняты ў 1993 годзе.

## Сюжэт 
Раз, два, тры… замры! — сумная камедыя-фарс пра сталенне дзяўчыны з французскай правінцыі. Беднасць, гвалт і бандытызм, п’янства бацькі і вар’яцтва маці змешваюцца з фантазіямі, жаданнямі і надзеямі юнай гераіні, ператвараючыся ў фантасмагорыю. Вобраз Віктарыны ў фільме — школьніца-падлетак, якая мужна супрацьстаіць жорсткай рэальнасці дарослага жыцця і спрабуе прыўнесці ў яго гармонію і ўтульнасць, распуснай німфеткай і маленькай, але сталай жанчынай.

## У ролях 
* Анук Грынбер — Віктарына
* Аліўе Марцінес — хлапчына Поль
* Марчэла Мастраяні — бацька
* Мірыям Буае — маці
* Жан-П’ер Мар’ель — адзінокі мужчына

## Узнагароды 
### 1994 — Прэмія «Сезар» 
* Лепшая музыка да фільма — Чэб Халед
* Самы шматабяцальны акцёр — Аліўе Марцінес

### 1993 — Венецыянскі кінафестываль 
* Лепшая музыка да фільма — Чэб Халед
* Гран-пры Еўрапейскай Акадэміі — Бертран Бліе
* Кубак Вольпе за лепшую мужчынскую ролю другога плана — Марчэла Мастраяні

### 1993 — Стакгольмскі кінафестываль 
* «Бронзавы конь» за лепшы фільм

## Спасылкі 
*  
*  

Катэгорыя:драмы Францыі
Катэгорыя:драмы 1993 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы Бертрана Бліе
Бертран Бліе

**Бертран Бліе** (; ) — французскі кінарэжысёр і сцэнарыст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 14 сакавіка 1939 года ў парыжскім прыгарадзе Булонь-Біянкур (дэпартамент О-дэ-Сен) у сям’і акцёра Бернара Бліе (1916—1989).

Кар’еру ў кінематографе пачаў у 1963 годзе з карціны «Гітлер? Не ведаю такога». Затым рушылі ўслед стужкі «Грымаса» (1966) і «Калі б я быў шпіёнам» (1967). Шырокая вядомасць прыйшла да Бліе ў 1974 годзе, пасля выхаду яго карціны «Вальсоўшчыкі», якая таксама паслужыла штуршком у кар’еры акцёраў Жэрара Дэпардзьё, Патрыка Дэвера і Міу-Міу.

У 1977 годзе Бліе зняў камедыю «Падрыхтуйце вашы насоўкі», якая атрымала прэмію «Оскар» за лепшы фільм на замежнай мове. Вельмі прыкметнай стала і сюррэалістычная карціна «Халодныя закускі» (1979).

Памёр 20 студзеня 2025 года ў Парыжы.

## Фільмы 
* Гітлер? Не ведаю такога (1963)
* Грымаса (1966)
* Калі б я быў шпіёнам (1967)
* Вальсоўшчыкі (1974)
* Падрыхтуйце вашы насоўкі (1977)
* Халодныя закускі (1979)
* Раз, два, тры... замры! (1993)
* Мужчына майго жыцця (1996)
* Акцёры (2000)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кінарэжысёры Францыі
Катэгорыя:Сцэнарысты Францыі
Тарасевіч

**Тарасевіч** — беларускае прозвішча. Патранімічнага паходжання, ад зыходнага імя па бацьку, утворанага з імя Тарас, народнай формы хрысцільнага імя грэчаскага паходжання Тарасій.

## Вядомыя асобы 
* Алег Тарасевіч (нар. 1995) — беларускі гандбаліст.
* Аляксандр Тарасевіч (каля 1650—1727) — беларускі, літоўскі і ўкраінскі графік.
* Георгій Рыгоравіч Тарасевіч (1922—2009) — беларускі архітэктар, грамадскі актывіст.
* Лідзія Кузьмінічна Тарасевіч (нар. 1929) — Заслужаны настаўнік БССР (1974).
* Лявон Тарасевіч (нар. 1957) — польскі мастак беларускага паходжання.
* Лявонцій Тарасевіч (каля 1650 — каля 1710) — беларускі, літоўскі і ўкраінскі графік.
* Сяргей Віктаравіч Тарасевіч (нар. 1994) — беларускі гандбаліст.
* Уладзімір Тарасевіч (1921—1986) — беларускі рэлігійны і грамадскі дзеяч.
* Фёдар Сцяпанавіч Тарасевіч (1911—?) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Магілёўскай і Гомельскай абласцей.
* Юзэфа Тарасевіч (1927—2007) — дзяячка беларускай грэка-каталіцкай царквы ў ЗША.
* Ян Тарасевіч (1893—1961) — беларускі і польскі кампазітар.
* Янка Тарасевіч (1892—1978) — беларускі рэлігійны і грамадскі дзеяч.
Тандэм (фільм)

**Тандэм** — фільм Патрыса Леконта 1987 года. Музыка — Рыкарда Качантэ.

## Сюжэт 
Мішэль Мартэз, радыёвядучы, гастралюе па Францыі разам з гукарэжысёрам Рыўто і запісвае выпускі штодзённай інтэлектуальнай перадачы *Au Chat*, якой кіруе больш 25 гадоў. Перад адным з запісаў прыграмы Рыўто даведваецца, калі тэлефануе сваім калегам, што перадача будзе зачынена. Дружба і прыхільнасць да Мартэза падштурхоўваюць схаваць дрэнную навіну, Рыўто перахоплівае лісты і тэлефонныя званкі аб закрыцці перадачы, імітуе яе запіс, нават, калі перадача ўжо знята з эфіра. Мартэз даведваецца пра ўсё канцы свайго шоў і просіць Рыўто спыніць падман. Разам яны вяртаюцца ў Парыж. Мартэзу прапануюць весці перадачы раз у два дні. Але ў самым пачатку перадачы ён знікае. Праходзяць месяцы і ў закутку гандлёвага цэнтра Рыўто чуе, як яго сябар займаецца аніматарствам для продажу тавараў. Мартэз прапануе паехаць з ім. Разам яны вяртаюцца ў падарожжа.

## Галоўныя ролі 
* Мішэль Мартэз — Жан Рашфор
* Рыўто — Жэрар Жун’ё
* прадаўшчыца кніг — Сільвія Гранацье

Катэгорыя:Фільмы-драмы 1987 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 1987 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы на французскай мове
Катэгорыя:Фільмы Патрыса Леконта
Марыя-Луіза Пармская

**Марыя-Луіза Пармская** (, ; 9 снежня 1751, Парма, Пармскае герцагства — 2 студзеня 1819, Рым, Папская вобласць) — каралева Іспаніі і жонка караля Карла IV Іспанскага. Вядомы парк Марыя Луіса ў Севільі названы па яе імі.

## Біяграфія 
Марыя-Луіза быў дачкой Філіпа I, герцага Пармскага і яго жонкі прынцэсы Луізы-Елізаветы Французскай. Яе ахрысцілі імем Луіза Марыя Тэрэза, але больш была вядомая як Марыя Луіза. Яна даводзілася ўнучкай Філіпу V Іспанскаму і Людовіку XV Французскаму.

Мастак Гоя часта пісаў яе партрэты. Яна часта была апісана сучаснікамі, як заганная і грубая жанчына, якая цалкам дамінавала над каралём, слабым і нерашучым Карлам IV. Паводле некаторых даных Мануэль Гадой, прэм'ер-міністр яе мужа, які быў маладзешы яе на 16 гадоў і якога яна зрабіла прэм'ер-міністрам Іспаніі ў 25 гадоў, быў яе даўнім палюбоўнікам.

Яна была арыштавана Францыяй, і яе муж адмовіўся ад трона Іспаніі ў 1808, пад ціскам Напалеона, спачатку на карысць свайго сына Фердынанда VII, а потым на карысць Напалеона, які зрабіў іспанскім каралём свайго брата Жазефа. Марыя Луіза, Гадой і былы кароль правялі рэштку сваіх дзён па-за Іспаніяй. Яна і яе муж абодва памерлі ў 1819, у Рыме, дзе ім даў прытулак Папа Рымскі Пій VII. Яе рэшткі і рэшткі яе мужа, былі перанесены ў Іспанію, і пахаваны ў каралеўскай пахавальні іспанскіх каралёў Эскарыяле.

Паводле некаторых даных, некалькі з яе дзяцей не былі народжаны ад мужа, які быў яе стрыечным братам па бацьку (бацька Марыі-Луізы і бацька Карла IV даводзіліся адзін аднаму роднымі братамі). Інфант дон Франсіска (герцаг Кадыскі], як паведамляюць, асабліва блізка нагадваў Гадоя.

## Дзеці 
Катэгорыя:Пармскія Бурбоны
Катэгорыя:Прынцэсы з роду Бурбон-Парма
Хрысціянскі саюз

**Хрысціянскі саюз** (, CU) — нідэрландская хрысціянска-дэмакратычная палітычная партыя. Партыя была створана 22 студзеня 2000 года як блок палітычных партый. Партыя мае 2 месцы з 75 у першай палаце і 5 месцаў з 150 у другой палаце Генеральных штатаў і 1 месца з 26 вылучаных для Нідэрландаў у Еўрапарламенце (уваходзіць у фракцыю Еўрапейскія кансерватары і рэфармісты).

## Гісторыя 
Партыя была створана 22 студзеня 2000 года, як блок палітычных партый: Рэфармацкі палітычны саюз, заснаваны ў 1948 годзе, і Рэфармацкая палітычная федэрацыя, заснаваная ў 1975 годзе. У 2001 годзе была сфарміравана адзіная палітычная партыя.

У 2002 годзе Хрысціянскі саюз упершыню прыняў удзел у выбарах. Партыя атрымала чатыры месцы, што на 1 менш, чым мелі ўдзельнікі блока ў папярэднім парламенце. Пасля выбараў 2003 партыя атрымала 3 месцы.

На выбарах 2006 году партыя падвоіла свае месцы і ўвайшла ў чацвёрты кабінет Балкенэндэ. Лідар Хрысціянскага саюза Андрэ Равут стаў міністрам без партфеля па справах сям'і і моладзі.

## Ідэалогія і праграмныя прынцыпы 
Хрысціянскі саюз называе сябе хрысціянскай сацыяльнай партыяй. Ён спалучае ў сабе кансерватыўным пункт гледжання на этычныя і пытанні знешняй палітыкі і левацэнтрысцкія погляды на эканамічныя, сацыяльныя і экалагічныя пытанні.

Некаторыя палажэнні кансерватыўнай палітыкі Хрысціянскага саюза ўключаюць:
*паступовая адмова ад аборту і эўтаназіі.
*адмова ад палітыкі цярпімасці лёгкіх наркотыкаў.
*барацьба з парнаграфіяй і прастытуцыяй.
*дазвол грамадзянскім служачым адмовіцца ад рэгістрацыі аднаполых шлюбаў.
*абараніць свабоду адукацыі (г.зн. права на заснаванне рэлігійных школ).
*Нідэрланды павінны заставацца самастойнай палітычнай адзінкай у рамках Еўрапейскага Саюза.
*абмежаванні выкарыстання геннай інжынерыі.

Левацэнтрысцкая палітыка ўключае ў сябе:
*захаванне дзяржаўнай сістэмы адукацыі, аховы здароўя і сацыяльнага забеспячэння, хоць і ў меншых маштабах, чым у цяперашні час.
*павелічэнне выдзялення сродкаў з мэтай ліквідацыі адсталасці поўдня Нідэрландаў.
*больш адкрытай палітыкі ў дачыненні да асоб, якія шукаюць прытулку, асабліва тыя, якія падвяргаюцца пераследам па рэлігійных прычынах.
*абапіраючыся на перадвыбарчыя абяцанні аб інвестыцыях у развіццё зялёнай энергетыкі нідэрландскае аддзяленне Грынпіс называе Хрысціянскі саюз зялёнай палітычнай партыяй.

## Удзел у выбарах 
Удзел у выбарах у другую палату парламента Нідэрландаў:
*2002: 2,5% — 4 месца
*2003: 2,1% — 3 месцы
*2006: 4.0% — 6 месцаў
*2010: 3,2% — 5 месцаў
*2012: 3.1% — 5 месцаў

## Спасылкі 
* Афіцыйны вэбсайт 
* Інфармацыя аб Нідэрландскіх палітычных партыях  
* ChristenUnie (CU) 

Катэгорыя:Палітычныя партыі Нідэрландаў
Катэгорыя:Кансерватыўныя партыі
Катэгорыя:Хрысціянска-дэмакратычныя партыі
Сцежкаю жыцця

**Зорка Венера** — опера кампазітара Г. М. Вагнера, пастаўленая ў 1980 годзе ў Беларускім дзяржаўным тэатры оперы і балета. Спектакль быў аформлены мастаком Ю. Турам.

## Сюжэт 
Опера пастаўленая паводле аповесці «Воўчая зграя» В. Быкава пра драматычныя падзеі гадоў Вялікай Айчыннай вайны. Лібрэта стварылі А. Вярцінскі і С. Штэйн.

## Музыка 
У партытуры кампазітар выкарыстаў напеўныя інтанацыі народных песень. Асноўнай музычнай тэмай — «ваўчынай зграі» — паслужыў механічна-бяздушны матыў бравурнага марша. Хор жыхароў спаленай вёскі, які задумваўся як адна з эмацыйных кульмінацый оперы, па жанры — плач, А. М. Саўчанка
* Клава — Н. І. Казлова, Т. І. Шымко
* Грыбаед — В. А. Стральчэня
* Ціханаў — М. Ф. Галкоўскі
* Куліш — У. Генералаў

## Крытыка 
«Сцежкаю жыцця» з поспехам прагучала на сцэне Вялікага тэатра ў Маскве ў час гастроляў Беларускага тэатра оперы і балета. У шматлікіх рэцэнзіях, у тым ліку і ў цэнтральнай прэсе, адзначаўся сур'ёзны ўклад кампазітара ў музычна-сцэнічнае рашэнне ваеннай тэмы, асаблівасці якога — ва ўстанаўленні непарыўнай сувязі мінулага з сучасным.

## Літаратура 
* Первякова М. «Сцежкаю жыцця» // Голас Радзімы. 1980. 15 мая.
* Коленько Р. О некоторых чертах драматургии оперы Г. Вагнера «Тропою жизни» // Вопросы культуры и искусства Белоруссии. Вып. 7. Мн., 1988.

## Спасылкі 
* «Сцежкаю жыцця» Генрыха Вагнера. Сцэна са спектакля. 
* Таццяна Міхайлава. «Я перад вамі з памяццю сваёй…» 

Катэгорыя:Музыка Беларусі
Катэгорыя:Тэатр Беларусі
Катэгорыя:Оперы на беларускай мове
Бантэн

**Бантэ́н** () — правінцыя на захадзе вострава Ява ў Інданезіі. Плошча - 916070 км². Насельніцтва (2010 г.) - 10 644 030 чал. Адміністрацыйны цэнтр - Серанг.

Правінцыя Бантэн была створана падчас галандскага каланіяльнага кіравання ў 1926 г. на частцы тэрыторыі султаната Бантэн, які ў 1527–1813 гг. займаў землі на захадзе Явы і паўднёвым усходзе Суматры. Большасць насельніцтва складаюць сунды (70%), у тым ліку бадуі (0,4%). Астатняе насельніцтва прадстаўлена пераважна яванцамі (12%) і бетаві. Найбольш распаўсюджаная рэлігія — іслам (96,6%).

Валавы рэгіянальны ўнутраны прадукт (2005 г.) фарміруецца за лік апрацоўчай прамысловасці (49,75%), гандлю і сферы паслуг (17,13%), транспарту і сувязі (8,58%), сельскай гаспадаркі (8,53%).

## Спасылкі
*Афіцыйная старонка 

Бантэн
Тэнгеры

**Тэнге́ры** () — карэнныя насельнікі вострава Ява ў Інданезіі. Жывуць у 30 вёсках на ўсходзе вострава вакол гары Брома. Агульная колькасць (2016 г.) — 99 тыс. чал. У Інданезіі разглядаюцца як субэтнічная група яванцаў.

## Паходжанне 
Тэнгеры лічаць сябе нашчадкамі прадстаўнікоў манархічнай дынастыі яванскай індуісцкай дзяржавы Маджапахіт, якая была разбурана мусульманамі ў 1527 г. Меней значныя індуісцкія дзяржавы на Яве праіснавалі да канца XVIII ст. Тэнгеры сцвярджаюць, што іх назва паходзіць ад імёнаў маджапахіцкай прынцэсы Рары Антэнг і святара Джака Сегеры. Яны сустрэліся ў гарах падчас бегства Рары і далі пачатак усім тэнгерам. Назва народа таксама можа паходзіць ад яванскага слова *tengger* («моцны», «устойлівы»). У адрозненне ад іншых яванцаў, тэнгеры спавядаюць індуізм.

## Асаблівасці культуры 
Тэнгеры насяляюць узвышаннае вулканічнае плато. Займаюцца ручным земляробствам, вырошчваюць кукурузу і гародніну. Хатнія жывёлы — козы, коні, куры, значна радзей буйвалы. Важнае значэнне мае гандаль з яванцамі драўнінай і драўняным вугалем.

Жывуць буйнымі родамі ў вялікіх вёсках. Хаціны будуюць з бамбуку, крыюць дранкай або чарапіцай. Печаў для абагравання жытла не маюць. Спяць на лавах уздоўж сцен. Галоўная частка вопраткі — саронг, тканіну для якога звычайна прывозяць з Балі. Асноўнай сацыяльнай адзінкай з’яўляецца абшчына, якая кантралюе навакольныя землі і аб’ядноўвае нуклеарныя сем’і.

Тэнгеры знакаміты сваімі маляўнічымі рэлігійнымі святамі. Карыстаюцца свяшчэннымі кнігамі на старажытнаяванскай мове.

## Рэлігія 
Сваю рэлігію самі тэнгеры вызначаюць як індуізм, хаця на яе моцны ўплыў аказалі будызм, традыцыйныя культы і іслам. Гэта нават прывяло да канфлікту з усходнеяванскай індуісцкай абшчынай. У 1973 г. індуісты Усходняй Явы заявілі, што рэлігія тэнгераў — гэта будызм. Новы год святкуецца па індуісцкім календары.

На чале рэлігійнай абшчыны стаіць жрэц *дукун*, якому падпарадкоўваюцца вясковыя знахары.

Катэгорыя:Народы Азіі
Катэгорыя:Народы Інданезіі
Катэгорыя:Народы Явы
Катэгорыя:Аўстранезійцы
Чэмпіянат Еўропы па барацьбе 1913

**Неафіцыйны чэмпіянат Еўропы па барацьбе 1913 года** прайшоў у горадзе Будапешт (Аўстра-Венгрыя). Удзельнікі спаборнічалі толькі ў грэка-рымскай барацьбе.

## Грэка-рымская барацьба 
### Медалі 
### Медалісты 
## Спасылкі 
* FILA Wrestling Database 

1913
Бірмінгемская бібліятэка

**Бірмінгемская бібліятэка** — публічная бібліятэка Бірмінгема ў Англіі. Размешчана на захадзе цэнтральнай часткі горада. Пасля адкрыцця 3 верасня 2013 года замяніла Цэнтральную бібліятэку Бірмінгема. Па ацэнках, кошт бібліятэкі складае 188 800 000 фунтаў. Бібліятэка разглядаецца саветам горада ў якасці флагманскага праекта рэканструкцыі Бірмінгема. Бірмінгемскую бібліятэку завуць самай буйной публічнай бібліятэкай у Вялікабрытаніі, найбуйнейшай культурнай прасторай у Еўропе і найбуйнейшай з рэгіянальных бібліятэк Еўропы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Бібліятэкі Вялікабрытаніі
Гола Прыстань

**Гола Прыстань** () — горад абласнога значэння ў Херсонскай вобласці Украіны, адміністрацыйны цэнтр Галапрыстанскага раёна. Пераважная колькасць насельніцтва ў Голай Прыстані — украінцы, якіх налічваецца прыблізна 13 тыс. чалавек. Жывуць у горадзе рускія — 2,1 тыс. чалавек, беларусы — 240 чалавек, а таксама малдаване, яўрэі, татары, палякі, карэйцы, цыганы і прадстаўнікі іншых нацыянальнасцяў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Гарадскі інфармацыйны інтэрнэт партал г. Гола Прыстань 

Катэгорыя:Гарады Херсонскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты на Дняпры
Іаган Міхаэль Гайдн

**Іаган Міхаэль Гайдн** (; 14 або 15 верасня 1737, Рорау — , Зальцбург) — аўстрыйскі  і арганіст. Малодшы брат кампазітара Іозефа Гайдна.

## Біяграфія 
Іаган Міхаэль Гайдн нарадзіўся ў вёсцы Рорау (цяпер — у зямлі Ніжняя Аўстрыя). Яго бацька, Маціяс Гайдн, быў музыкантам-фалькларыстам, а маці — прыдворнай кухарка ў замку мясцовага арыстакрата. Бацька спрыяў таму, каб абодва браты вучыліся спевам. Паводле некаторых крыніц, Гайдн з 1745 года быў спеваком у капэле сабора св. Стэфана ў Вене, якую пакінуў ў 1754 годзе. З 1757 быў капельмайстрам пры двары біскупа ў Орадзя (Румынія).

З 1763 Гайдн замяшчаў Леапольда Моцарта на пасадзе канцэртмайстра і прыдворнага арганіста (у 1781 годзе, пасля пераезду Вольфганга Моцарта ў Вену) у капэле арцыбіскупа Зальцбургскага. Леапольд Моцарт ставіўся да Гайдна непрыязна. Пасля калегай Гайдна быў Вольфганг Амадэй Моцарт, які, у адрозненне ад бацькі, па-сяброўску ставіўся да Гайдна.

Дзякуючы сваім выдатным выканальніцкім дадзеным, Гайдн ў 1777 годзе заняў месца арганіста царквы св. Тройцы. З 1804 — член Шведскай музычнай акадэміі. Пазней займаўся выкладаннем, сярод яго вучняў лічацца Карл Марыя фон Вебер, І. Вельфль , Антон Дыябелі.

Катэгорыя:Кампазітары — аўтары рэквіемаў
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ніжняй Аўстрыі
Масіма Троізі

**Масіма Троізі** (;  - ) — італьянскі акцёр, сцэнарыст, рэжысёр.

Пачаў акцёрскую кар'еру ў 15 гадоў у *Centro Teatro Spazio*. Шырокую вядомасць атрымаў у перыяд паміж 1976 і 1979 гадамі удзелам у тэлевізійных праграмах «*Non Stop*» і «*Месяц- парк*» . Першы гульнявы фільм - «Пачну з трох» (1981 год). За творчую дзейнасць каля 20 разоў быў намінаваны на самыя прэстыжныя кінапрэміі, 9 разоў дамагаўся перамогі (у тым ліку і пасмяротна).

У дзяцінстве перанёс захворванне, якое стала прычынай хранічнай хваробы сэрца. Ад прадпісанай урачамі аперацыі па перасадцы донарскага органа адмовіўся. Памёр ад сардэчнага прыступу праз 12 гадзін пасля заканчэння здымак фільма «Паштальён» ва ўзросце 41 года.

## Узнагароды і намінацыі 
* Венецыянскі кінафестываль, 1989 Пераможца: Кубак Вольпэ за лепшую мужчынскую ролю (сумесна з Марчэла Мастраяні , «Колькі часу?"), Прэмія Пазінеці за лепшую працу акцёра (Мікеле, «Колькі часу?")
* Брытанская акадэмія, 1995
Намінацыі: «Лепшая мужчынская роля» («Паштальён»), «Лепшы адаптаваны сцэнарый» («Паштальён» - сумесна з Ганнай Павін'яна, Майклам Рэдфардам, Фурыа і Джакама Скарпелі, па рамане Антоніа Скарметы )

* «Оскар», 1995
Намінацыі: «Лепшая мужчынская роля» («Паштальён»), «Лепшы адаптаваны сцэнарый» («Паштальён»)

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Кубак Вальпі»
Джон Кенет Гелбрэйт

**Джон Кенет Гелбрэйт** (; , Аён-Стэйшн, Канада — ) — амерыканскі эканаміст, прадстаўнік старой (Вебленскай) інстытуцыйнай і кейнсіянскай плыней, адзін са значных эканамістаў-тэарэтыкаў XX стагоддзя.

Скончыў універсітэт у Таронта. Выкладаў у Каліфарнійскім, Гарвардскім і Прынстанскім універсітэтах. Прэзідэнт Амерыканскай эканамічнай асацыяцыі ў 1972 г. Лаўрэат прэмій Ф. Сейдмана (1979). (1975), Вебла-Команса (1976) і В. Лявонцьева (2000). Прадстаўнік інстытуцыйнага напрамку ў эканамічнай навуцы. Замежны член АН СССР (1988).

## Спасылкі 
* Сайт Дж. К. Гэлбрэйта 
* Джон Кенет Гэлбрэйт на Ruconomics.com 

Катэгорыя:Паслы ЗША ў Індыі
Катэгорыя:Узнагароджаныя Вялікім залатым медалём імя М. В. Ламаносава
Катэгорыя:Замежныя члены РАН
Катэгорыя:Інстытуцыяналізм
Катэгорыя:Кейнсіянцы
Майкл Голд

**Майкл Голд** (таксама **Майк Голд**, ; ,  — , Тэра Інда, штат Каліфорнія) — амерыканскі пісьменнік, крытык і журналіст.

## Біяграфія 
Голд нарадзіўся ў сям'і яўрэйскіх эмігрантаў з Бесарабіі на Ніжнім Істсайдзе Манхэтэна. Яго бацька - Хаім Граніч - быў маляром, які застаўся калекай у выніку падзення з будаўнічых рыштункаў; пасля няўдалай спробы заняцца пашыўным бізнесам, ён быў вымушаны падтрымліваць чацвярых дзяцей дробязным вулічным гандлем; маці - Гітл Шварц - была хатняй гаспадыняй. У школе Голд змяніў імя на Ірвінг (Irving), затым на больш амерыканізаваным Ірвін (Irwin), і толькі праз некалькі гадоў пасля пачатку журналісцкай кар'еры - у 1921 годзе - узяў псеўданім Майкл Голд.

Змяніў шмат прафесій. Удзельнічаў у левым палітычным руху ЗША. Літаратурную дзейнасць пачаў у 1916 годзе.

Апублікаваў зборнік апавяданняў і вершаў «120000000» (*120 Million*, 1929), кнігу «Ярэі без грошай» (*Jews Without Money*, 1930), зборнік публіцыстычных прац «Зменім свет!» (*Change the World!*, 1936), зборнік артыкулаў «Полыя людзі» (*The Hollow Men*, 1941), цыкл вершаў «Вясна ў Бронксе» (*Spring in the Bronx*, 1952). Аўтабіяграфічны раман «Яўрэі без грошай» (1930), пры жыцці аўтара перакладзены на 14 моў, паклаў пачатак «амерыканскаму пралетарскаму раману». Сярод іншых твораў - першая манаграфія, прысвечаная творчасці Давіда Бурлюка «Давід Бурлюк: мастак-даследчык, бацька рускага футурызму» (*David Burliuk: Artist-scholar, Father of Russian Futurism*, 1944).

Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША
Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Журналісты ЗША
Катэгорыя:Камуністы ЗША
Катэгорыя:Асобы, вядомыя пад літаратурнымі псеўданімамі
Goliathus

**Goliathus** — род вельмі буйных жукоў з падсямейства бранзоўкі ў складзе сямейства пласцініставусыя, распаўсюджаны ў Цэнтральнай і Паўднёва-Усходняй Афрыцы.

Прадстаўнікі роду лічацца аднымі з самых цяжкіх жукоў у свеце — асобныя асобіны самцоў шэрагу відаў пры жыцці могуць важыць згодна з адных дадзеных да 47 грамаў, а па іншых — да 80-100 грамаў.

## Літаратура 
* Gilbert Lachaume: The Beetles of the World, volume 3, Goliathini 1, 1983, Sciences Nat, Venette. http://www.insects.demon.co.uk/cm/cm-3-english.html

Катэгорыя:Насякомыя Афрыкі
Катэгорыя:Пласцініставусыя
Барыс Барысавіч Галіцын

**Барыс Барысавіч Галіцын** (18.2 (2.3).1862, Санкт-Пецярбург - 4 (17).5.1916, там жа) — рускі фізік і геафізік, адзін з заснавальнікаў сейсмалогіі, акадэмік Пецярбургскай АН (1908). Скончыў Марскую акадэмію ў Пецярбургу (1886) і Страсбургскі ўніверсітэт (1890). Выкладаў у Маскоўскім універсітэце (1891-1893), Марской акадэміі (1894-1914), у Пецярбургскім жаночым медыцынскім інстытуце (1897-1908) і Вышэйшых жаночых Бестужаўскіх курсах (1909-16). Асноўныя працы па тэорыі цеплавога выпраменьвання, тэорыі крытычнага стану рэчыва, сейсмалогіі, оптыцы, рэнтгенаўскім выпраменьванні.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Геафізікі Расіі
Катэгорыя:Выпускнікі Марскога кадэцкага корпуса
Катэгорыя:Сейсмолагі
Катэгорыя:Вынаходнікі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Выкладчыкі МДУ
Катэгорыя:Выкладчыкі Тартускага ўніверсітэта
Катэгорыя:Правадзейныя члены Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук
Катэгорыя:Замежныя члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Пахаваныя на Мікольскіх могілках Аляксандра-Неўскай лаўры
Барыс Барысавіч
Катэгорыя:Геафізікі Расійскай імперыі
Галіцын

**Галіцын** — рускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
**Аляксандр Міхайлавіч Галіцын** :
* Аляксандр Міхайлавіч Галіцын (1718–1783), князь, генерал-фельдмаршал; генерал-губернатар Санкт-Пецярбурга ў 1780–1783.
* Аляксандр Міхайлавіч Галіцын (1723–1807), князь, дыпламат; садзейнічаў уступленню на прастол Кацярыны II. Віцэ-канцлер, віцэ-прэзідэнт Калегіі замежных спраў, сенатар.
* Барыс Барысавіч Галіцын, рускі фізік
* Дзмітрый Міхайлавіч Галіцын, рускі дзяржаўны дзеяч

Катэгорыя:Рускія прозвішчы
Ян Голі

**Ян Голі** (; , Борскі-Мікулаш - , Добра-Вода) — славацкі паэт.

Ян Голі нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Быў сельскім святаром. Перакладаў на славацкую мову паэтаў антычнасці. Сярод найважнейшых перакладаў - «Энеіда» Вергілія. Яго ўласная паэзія звязана з традыцыямі класіцызму, у прыватнасці, у пытанні адносінаў да спадчыны антычнасці.

Аўтар эпічных твораў на сюжэты з старажытнаславянскай гісторыі - «Святаплук» (1833), «Кірыла-Мефадыяда» (1835), «Славія» (1839). Сярод лірычных твораў вылучаюцца цыкл ідылічных вершаў «Селанкі» (1835-1836), у якім ён праслаўляе славацкую прыроду і сельскае жыццё, ода «Славакам». Помнік Яну Голь усталяваны ў Браціславе каля алтарнай апсіды Сабора Святога Марціна.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паэты Славакіі
Катэгорыя:Славацкамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты XIX стагоддзя
Катэгорыя:нарадзіліся 24 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1785 годзе
Катэгорыя:Памерлі 14 красавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1849 годзе
Мы з Вулканам

**«Мы з Вулканам»** — фільм тэлекампаніі Беларусьфільм, зняты ў 1969 годзе паводле апавядання Юрыя Якаўлева.

## Сюжэт 
Аповяд пра хлопчыка, па творы дзіцячага пісьменніка Юрыя Якаўлева, які выратаваў шчанюка ад хуліганаў і выхаваў з яго пагранічнага сабаку. На думку аўтара апавядання, «самае чыстае і самабытнае ў чалавеку звязана з дзяцінствам. А мудрасць, розум, глыбіня пачуцця, вернасць абавязку і многія іншыя выдатныя якасці дарослага чалавека ніколі не ўступаюць у супярэчнасць з каштоўным запасам дзяцінства».

## У ролях 
## Здымачная група 
## Спасылкі 
* Мы с Вулканом

Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Катэгорыя:Фільмы СССР 1969 года
Якаў Фёдаравіч Галавацкі

**Якаў Фёдаравіч Галавацкі** (, вёска Чапялі, Аўстрыйская імперыя — , Вільня) — украінскі паэт, пісьменнік, вучоны, фалькларыст, адзін з заснавальнікаў групы Руская троіца, грэкакаталіцкі святар, прафесар і дэкан кафедры ўкраінскай мовы і літаратуры Львоўскага універсітэта (паводле тэрміналогіі, прынятай у Галіцыі ў XIX стагоддзі — «кафедры руськай славеснасці»), яго рэктар (1863—1864), старшыня Віленскай археаграфічнай камісіі (1867—1888).

## Навуковая дзейнасць 
Даследаваў фальклор і этнаграфію украінцаў Карпат. Быў прадстаўніком рамантызму ва ўкраінскай літаратуры. Унёс высокі ўклад у развіццё ўкраінскай мовы і адукацыі. У 1850-х гадах перайшоў на пазіцыі русафільства, стаў супернікам выкарыстання ўкраінскага мовы ў літаратуры. Член Рускага геаграфічнага таварыства. Удзельнік Славянскага з’езду ў Маскве і Санкт-Пецярбургу 1867 года.

Катэгорыя:Манархісты Расіі
Катэгорыя:Украінамоўныя паэты
Катэгорыя:Фалькларысты Расіі
Катэгорыя:Рэдактары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Рэдактары Украіны
Катэгорыя:Выпускнікі Львоўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Львоўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Вучоныя XIX стагоддзя
Катэгорыя:Старшыні Віленскай археаграфічнай камісіі
Катэгорыя:Лаўрэаты Увараўскай прэміі
Катэгорыя:Рэктары Львоўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Нарадзіліся ў каралеўстве Галіцыі і Ладамерыі
Галаграфія

**Галаграфія** ( — поўны +  — пішу) — набор тэхналогій для дакладнага запісу, прайгравання і перафармавання хвалевых палёў.

Гэты метад быў прапанаваны ў 1947 годзе Дэніс Габар, ён жа ўвёў тэрмін *галаграма* і атрымаў «за вынаходніцтва і развіццё галаграфічнага прынцыпу» Нобелеўскую прэмію па фізіцы ў 1971 годзе.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Галаграфія
Катэгорыя:Оптыка
Катэгорыя:Стэрэаэфект
Галодная Губа

**Галодная Губа** — возера ледавіковага паходжання ў Ненецкай аўтаномнай акрузе Архангельскай вобласці. Возера размешчана на тэрыторыі Малазямельскага сельсавета Запалярнага раёна Ненецкай аўтаномнай акругі, паміж дэльтай Пячоры на ўсходзе і Ненецкай градой на захадзе, у 26 км на поўнач ад Нар’ян-Мара. З ракой Пячора Галодная Губа злучаецца пратокай Вялікае Горла. Плошча паверхні возера — 186 км². Гэта самае буйное возера ў НАА. Сярэдняя глыбіня не перавышае 2 м. Берагі маюць шмат водмеляў. Мае клінападобную форму. На берагах — кустовая і лішайнікавая тундра.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Азёры Ненецкай аўтаномнай акругі
Катэгорыя:Басейн Пячоры
Вадкоўскі

**Вадкоўскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Фёдаравіч Вадкоўскі, дзекабрыст
* Іван Фёдаравіч Вадкоўскі, рускі дзяржаўны дзеяч, дзекабрыст
* Фёдар Фёдаравіч Вадкоўскі, дзекабрыст, паэт
Голас Амерыкі

**«Голас Амерыкі»** (, скар. *VOA*) — радыёстанцыя са штаб-кватэрай у горадзе Вашынгтоне (Злучаныя Штаты Амерыкі), якая вяшчае на англійскай і 45 іншых мовах. Аснову эфіру «Голасу Амерыкі» складаюць навінавыя, інфармацыйныя і культурныя праграмы.

## Гісторыя 
Радыёстанцыя «Голас Амерыкі» ўпершыню выйшла ў эфір 24 лютага 1942 года. «Мы будзем гаварыць аб Амерыцы і вайне, навіны могуць быць добрымі або дрэннымі — мы будзем паведамляць вам праўду», — такімі словамі радыёстанцыя пачала вяшчанне. «Голас Амерыкі» ствараўся ў процівагу гебельсаўскай прапагандысцкай машыне.

## Мовы 
Голас Амерыкі на гэты момант вяшчае на 45 мовах (на мовах, пазначаных *, вядзецца таксама тэлевізійная трансляцыя):

Колькасць моў вяшчання і колькасць гадзін вяшчання на кожнай мове вагаюцца ў залежнасці ад прыярытэтаў урада Злучаных Штатаў і сітуацыі ў свеце. У 2001 годзе ў адпаведнасці з інфармацыйным бюлетэнем Міжнароднага бюро па тэлерадыёвяшчанні (IBB) «Голас Амерыкі» трансляваўся на 53 мовах, у тым ліку 12 па тэлебачанні. Напрыклад, у ліпені 2007 «Голас Амерыкі» дадаў 30 хвілін штодзённага вяшчання па самалійскім радыё.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Міжнародныя радыёстанцыі
Катэгорыя:Радыёстанцыі ЗША
Катэгорыя:Радыёстанцыі на англійскай мове
Катэгорыя:Радыёстанцыі на рускай мове
Катэгорыя:Радыёстанцыі на французскай мове
Гайдн (значэнні)

**Гайдн** () — нямецкае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іаган Міхаэль Гайдн, аўстрыйскі кампазітар, арганіст
* Франц Іозеф Гайдн, аўстрыйскі кампазітар
Тэрпсіхора (муза)

[thumb|right|Тэрпсіхора пэнзля [Жан Марк Нацье|Жана Марка Нацье, 1739]]
**Тэрпсіхора** () — муза танца. З’яўляецца персанажам грэчаскай міфалогіі, папулярны вобраз і сімвал ў мастацтве. Згодна з Дыядорам, атрымала імя ад асалоды (терпейн) гледачоў, якія тыя атрымлівалі ад мастацтва. Яе імя сярод муз называе і Цец.

Была дачкой Зеўса і Мнемасіны. Лічыцца заступніцай танцаў і харавых спеваў. Тэрпсіхора адлюстроўвалася ў выглядзе маладой жанчыны, з усмешкай на твары, часам у позе танцоркі, а часцей у выглядзе жанчыны, якая сядзіць і грае на ліры. На малюнках мела наступныя характэрныя атрыбуты: на галаве быў вянок, у адной руцэ яна трымала ліру, а ў другой плектар.

Тэрпсіхора лічыцца маці сірэн (бацькам быў бог ракі Ахелой) і спевака Ліна (па іншай версіі яго маці — іншая муза Уранія). Згодна Гігіну — маці Еўмолпа. Згадваецца ў творчасці Піндара. Тэрпсіхору звязваюць з Дыянісам, прыпісваючы ёй атрыбут гэтага бога — плюшч (пра што абвяшчае надпіс на Геліконе, прысвечаны Тэрпсіхоры). У гонар Тэрпсіхоры названы астэроід (81) Тэрпсіхора, адкрыты ў 1864 годзе.

Катэгорыя:Музы
Cajanus indicus

**Cajanus indicus** — шматгадовая расліна сямейства бабовых падсямейства матыльковых.

## Батанічнае апісанне 
Куст вышынёй 0,5-3,5 м з грубым  рабрыстым сцяблом. Кветкі буйныя, па 5-9 на кветканосе. Бабы кароткія, плоскія. Насенне памерам 0,5-0,8 мм (у дыяметры).

## Арэал 
*Cajanus indicus* вядомы ў культуры больш за 2500 гадоў. Пасевы распаўсюджаныя ў Паўднёва-Усходняй і Паўднёва-Заходняй Азіі, трапічнай Афрыцы, Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыцы і Паўночнай Аўстраліі.

## Гаспадарчае зна энне 
Маладыя бабы ўжываюць у ежу. Па пажыўнасці і смакавых якасцях падобныя да зялёнага гаршку. Спелае насенне скормліваюць жывёлы і птушкам. У вялікай колькасці *Cajanus indicus* высейваюць на зялёнае ўгнаенне, а на схілах — для барацьбы з эрозіяй.

Файл:Starr 070302-5024 Cajanus cajan.jpg|Кветкі расліны
Файл:Starr 080610-8295 Cajanus cajan.jpg|Боб буйным планам
Файл:Shelling pigeonpeas, Kenya.jpg|Жыхары Кеніі, якія вытрушчваюць бабы
Файл:Pigeon_peas2.jpg|Зерне бабоў

Катэгорыя:Матыльковыя
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Харчовыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1893 годзе
Блакітны грот (Капры)

**Блакітны грот** () — грот на паўночным беразе вострава Капры (Італія). Даўжыня грота 56 метраў, шырыня 30, вышыня зводу над узроўнем вады 15 метраў, вышыня ўваходу да 1,3 метра. У грота адзіны ўваход з боку мора, і трапіць у яго можна толькі на лодцы. З-за нізкага ўваходу ў штармавое надвор’е ўваход у грот недаступны. Дно затоплена морам, дзякуючы чаму святло, якое пранікае ў грот, надае вадзе і ўсёй пячоры прыгожы блакітны колер. Прыгажосць грота была апісана нямецкім паэтам і жывапісцам Аўгустам Копішам, пасля чаго грот стаў адной з самых папулярных славутасцяў Капры.

## Спасылкі 
* The Grotta Azzura  — на сайце «Isola di Capri» , 

Катэгорыя:Востраў Капры
Катэгорыя:Падводныя пячоры
Катэгорыя:Пячоры
Блакітныя горы (Аўстралія)

**Блакітныя горы** (, ) — горы ў штаце Новы Паўднёвы Уэльс, частка Вялікага Водападзельнага хрыбта. Блакітныя горы знаходзяцца на мяжы гарадской мяжы Сіднея і цягнуцца на захад прыкладна на 50 км.

Вышыня гор 1190—1360 м над узроўнем мора. Горы парэзаныя каньёнамі глыбінёй 300—800 м. Геалагічна Блакітныя горы падзеленыя ракой Кокс на заходнюю вапняковую з карстамі і ўсходнюю пясчанікавую часткі.

Клімат субтрапічны, ападкаў — 1000—1800 мм у год.

Расліннасць прадстаўлена ў асноўным эўкаліптамі і дрэвападобнай папараццю, у больш засушлівай заходняй частцы — саванны. Менавіта з-за высокага ўтрымання ў паветры завісяў эфірнага алею, які вылучаецца больш 90 відамі эўкаліптаў, горы былі названыя Блакітнымі.

Паводле падання, у даліне Джэмісан жылі тры сястры з племя катумба, звалі іх Ганеду, Вімла і Міхні, яны закахаліся ў трох братоў з племя непін, але па звычаі не маглі выйсці за іх замуж. Браты вырашылі выкрасці іх і справакавалі крывавы канфлікт паміж плямёнамі. Тады шаман племя катумба ператварыў сёстраў у тры скальныя вяршыні, сам ён загінуў і з ім таямніца заклёну, такім чынам дзяўчыны засталіся скаламі — Міхні (Meehni 922 м), Вімла (Wimlah 918 м) і Ганеду (Gunnedoo 906 м).

## Галерэя 

File:Blue mountains_-_three sisters.jpg|Тры сястры
File:Perryslookdownbluemountains.jpg|Каньён у Блакітных гарах
File:2007 0805klklk0012.JPG|Пейзаж Блакітных гор
File:Upper Wentworth Falls, NSW, Australia 2_-_Nov 2008.jpg|Вадаспад у Блакітных гарах

## Зноскі 
Катэгорыя:Горы Новага Паўднёвага Уэльса
Катэгорыя:Нацыянальныя паркі Аўстраліі
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Аўстраліі
Катэгорыя:Біясферныя рэзерваты Аўстраліі
Тадэвуш Голуй

**Тадэвуш Голуй** (; , Кракаў — ) — польскі пісьменнік.

Першыя зборнікі вершаў выйшлі ў 30-я гг. У 1942-45 знаходзіўся ў нацысцкім канцлагеры Асвенцым. Перажыванні вязня апісаў у зборніку «Вершы з лагера» (1946), п’есе «Дом пад Асвенцымам» (1948), рамане «Канец нашага свету» (1962). Напісаў гістарычную эпапею аб нацыянальна-вызваленчым руху ў Польшчы 20-40-х гг. 19 ст. «Каралеўства без зямлі» (т. 1-4, 1954-56, перапрацаванае выданне 1960). У 50-60-я гг. пісаў аповесці і апавяданні. Дзяржаўная прэмія ПНР (1966).
Галынкі

**Галынкі** — пасёлак гарадскога тыпу ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Галынкаўскага гарадскога паселішча. Чыгуначная станцыя на лініі Рыга — Арол за 45 км на захад ад Смаленска. Утвораны ў 1963 годзе ў сувязі з распрацоўкай радовішча торфу.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Смаленскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Руднянскага раёна (Смаленская вобласць)
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1963 годзе
Кадзіла сармацкае

**Кадзіла сармацкае**, **Кадзіла мелісалістае** (*Melittis melissophyllum*) — від раслін манатыпнага роду **Кадзіла** сямейства Ясноткавыя.

Расліна распаўсюджана ў Еўропе, у тым ліку на захадзе Еўрапейскай часткі Расіі. Культывуецца як дэкаратыўная і лекавая.

## Назва 
*Лясны бальзам*, *лясная табака*, *дуброўка пахкая*, *пчальнік*.

## Батанічнае апісанне 
Травяністы мнагалетнік.

Сцёблы прамастаячыя, у вышыню 20-80 см, чатырохгранныя, мяккаапушаныя.

Лісце супраціўнае, чарашковае, да 15 см даўжынёй, круглява-яйкападобнае, з зубчаста-пільчатым краем.

Кветкі буйныя, двухгубыя, сабраны па 2-6 у пазухах лісця, бела-ружовыя. Вяночак даволі буйны (пялёсткі да 32-40 мм у даўжыню), з лілова-цёмна-ружовай плямай на сярэдняй лопасці ніжняй губы. Квітнее з канца мая да сярэдзіны чэрвеня. Расліна вылучаецца сваім моцным мядовым пахам.

Плады — арэшкі яйкападобнай формы, спеюць у жніўні.

## Распаўсюджанне 
Арэал кадзіла ахоплівае Сярэднюю, Паўднёвую і Атлантычную Еўропу. Сустракаецца таксама ў Прыбалтыцы, на Украіне і ў Малдавіі (верхняя плынь Дняпра і Днястра). У Расіі — ў заходніх абласцях.

У Беларусі сустракаецца ў Баранавіцкім, Брэсцкім, Ваўкавыскім, Гродзенскім, Зэльвенскім, Іванаўскім, Камянецкім, Лельчыцкім, Мазырскім, Маларыцкім, Мастоўскім, Пінскім, Пружанскім, Свіслацкім, Слонімскім і Столінскім раёнах. Занесеная ў спіс ахоўных раслін Беларусі (1964) і Чырвоную кнігу Беларусі (1981).

Расце пераважна на ўзвышшах ў шыракалістых і змешаных лясах; ў заходнім Палессі прымеркаваны да агаленняў і блізкага залягання крышталічных парод. Сустракаецца ў дубовых, дубова-сасновых і грабавых лясах.

## Культываванне 
У кветаводстве кадзіла звычайна вырошчваюць на глебах лёгкага механічнага складу. Патрабуе ўмеранага ўвільгатнення. Размножваюць дзяленнем карэнішчаў. Насенне высейваюць у жніўні — верасні, усходы з’яўляюцца ў красавіку — маі. Заквітае на 3-4 годзе жыцця. Расце без перасадкі на адным месцы і багата квітнее больш за 10 гадоў. Выкарыстоўваецца як індывідуальна (утвараючы асобныя групы), так і ў спалучэнні з іншымі дэкаратыўнымі шматгадовых раслін (першацветамі, касачамі, расходнікамі і інш.)

У лекавых мэтах збіраюць кветкі, пры гэтым цалкам скошваючы ўсе квітнеючы парасткі на вышыні 8-10 см ад паверхні глебы.

## Выкарыстанне 
Травяную масу ўжываюць пры вольнасці страўніка, катары, скулах у роце і горле, а таксама ў якасці мачагоннага і загойвальнага сродку. Настойка са свежых кветак дзейнічае асвяжальна, падобна мяце, узбуджае перыстальтыку кішачніка, здымае болі ў падлыжкавай вобласці. Гарачая гарбата з кветак ужываецца як патагонны сродак.

Настойку з травы п’юць пры язве страўніка і дванасткі, болях у страўніку, кішачніку, захворваннях пячонкі, сэрца, гінекалагічных захворваннях. Вонкава настойкай апрацоўваюць раны і язвы.

### У культуры 
Верш Пімена Панчанкі «Сармацкае кадзіла».

## Літаратура 
* 
* Декоративные растения: Справочник. — Киев: Вища школа, 1981.

Катэгорыя:Ясноткавыя
Катэгорыя:Дэкаратыўныя садовыя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Манатыпныя роды раслін
Людвіг Хольберг

**Людвіг Хольберг** (Ludvig Holberg; , Берген, Нарвегія- , Капенгаген) — дацкі пісьменнік. Дзеяч скандынаўскай асветы. 

У 1704 скончыў Капенгагенскі ўніверсітэт, з 1714 прафесар ў ім. Ва ўсіх сваіх творах - гістарычных, паэтычных і філасофскіх - Хольберг з'яўляецца бліскучым прадстаўніком эпохі Асветы з яе рацыяналізмам і адмаўленнем метафізікі. У сваіх галоўных гістарычных працах ("Уводзіны ў гісторыю еўрапейскіх дзяржаў", 1711, трохтомная гісторыя Даніі, 1732-1735 і «Усеагульная гісторыя царквы ад узнікнення хрысціянства да Лютэра», 1738) Хольберг - не столькі даследчык, колькі эсэіст; ён выяўляе духоўнае падабенства з такімі пісьменнікамі, як Мантэнь і Адзісан; пад яго пяром дацкая мова ўпершыню становіцца здольнай перадаваць усе адценні думкі. Хольберг абудзіў у Даніі цікавасць да нацыянальнай літаратуры і ўключыў апошнюю ў кола еўрапейскіх літаратур. Ён стварыў дацкую драму.

Катэгорыя:Пісьменнікі-фантасты Даніі
Катэгорыя:Пісьменнікі-фантасты Нарвегіі
Катэгорыя:Лацінамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Дацкамоўныя пісьменнікі
Чэмпіянат Еўропы па барацьбе 1910

**Неафіцыйны чэмпіянат Еўропы па барацьбе 1910 года** прайшоў у горадзе Будапешт (Аўстра-Венгрыя). Удзельнікі спаборнічалі толькі ў грэка-рымскай барацьбе.

## Грэка-рымская барацьба 
### Медалі 
### Медалісты 
## Спасылкі 
* FILA Wrestling Database 

1910
Дзьюла Халашы

**Дзьюла Халашы** (; 19 ліпеня 1891 — 20 снежня 1970) — венгерскі стралок, алімпійскі чэмпіён.

Дзьюла Халашы нарадзіўся ў 1891 годзе ў Кішвардзе. У 1924 годзе на Алімпійскіх гульнях у Парыжы ён заваяваў залаты медаль у стральбе на траншэйным стэндзе. У 1932 годзе Дзьюла Халашы заваяваў залатую і бронзавую медалі чэмпіянату свету, у 1936 — залатую і сярэбраную медалі чэмпіянату свету.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1924 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1924 года
Катэгорыя:Стралкі Венгрыі
Чэмпіянат свету па фехтаванні 1926

**Чэмпіянат свету па фехтаванні у 1926 годзе** праходзіў у Будапеште (Венгрыя); на момант правядзення ён лічыўся еўрапейскім турнірам, а статус чэмпіянату свету яму быў прысвоены заднім чыслом у 1937 годзе. 

## Агульны медальны залік 
## Медалісты 
## Спасылкі 
* Вынікі чэмпіянатаў свету па фехтаванні
* Fencing World Championships

1926
Знешняя палітыка Венгрыі

Венгрыя з'яўляецца членам ААН (са снежня 1955 года), НАТА (з 1999) і Еўрапейскага саюза (з 2004). У 1975 годзе Венгрыя была адным з падпісантаў Хельсінкскага заключнага акту, з 1973 года — удзельнік СБСЕ/АБСЕ.

Пасля распаду Аўстра-Венгрыі ў 1918 годзе значная венгерская дыяспара апынулася на тэрыторыі суседніх з Венгрыяй краін. Праблема венгерскай меншасці дагэтуль выклікае абвастрэнні ва ўзаемаадносінах Венгрыі са Славакіяй, Румыніяй і Сербіяй.

## Гл. таксама
*Славацка-венгерскія адносіны