open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дзьёрдзь Турза

**Дзьёрдзь (Юрай) Ту́рза** (1557, замак Льетаўскі Град у Жыліны — 1616, Бітча) — венгерскі арыстакрат і дзяржаўны дзеяч. Граф. Палацін Венгрыі ў 1609—1616 гг.

## Біяграфія 
З 1598 года быў дараднікам імператара Рудольфа II, з 1599 года каралеўскі прыслужнік, з 1602 года камандаваў гарнізонам крэпасці Нове Замкі. Як і значная частка венгерскага дваранства, удзельнічаў у шматлікіх войнах з туркамі.

Палацін Венгерскага каралеўства з 7 снежня 1609 года па 26 снежня 1616 года пры каралі Мацвеі II (імператары Маціясе). Прыхільнік саюза венгерскай знаці з Габсбургамі.
[300пкс|thumb|Замак [Бітч'янскі Град — рэзідэнцыя Д. Турза]]
Быў вельмі адукаваным чалавекам свайго часу. Ведаў латынь, грэчаскую, нямецкую, венгерскую і славацкую мовы. Славацкую мову ён выкарыстоўваў у якасці афіцыйнай мовы ў сваёй рэзідэнцыі. Падтрымліваў школы, цэрквы, мастацтва. Пабудаваў першы санаторны дом у крыніц у Раецке Цепліцы. Заснаваў Турзаўку.

Памёр 26 снежня 1616 года ў сваёй рэзідэнцыі — замку Бітч'янскі Град у г. Бітча (цяпер — горад-райцэнтр у Жылінскім краі, Славакія).

## Удзел у «справе графіні Батары» 
29 снежня 1610 года на чале ўзброенага атрада асабіста арыштаваў у Чахціцкім замку венгерскую графіню Эржэбет Батары, якая вінавацілася ў масавых забойствах маладых дзяўчын. Як палацін Венгрыі, кантраляваў правядзенне следчых і судовых мерапрыемстваў па справе «Чахціцкай пані». У прыватнасці, графіню Батары ён сваёй уладай прысудзіў да вечнага зняволення ў яе замку. Суд над падручнымі графіні праходзіў у яго рэзідэнцыі — замку Бітч'янскі Град.

Існуе версія (Л. Надзь і інш.), паводле якой Д. Турза сфабрыкаваў гэту справу пра «крывавую графіню», з прычыны таго, што прэтэндаваў на частку шырокіх зямельных уладанняў роду Батары. Гэты пункт гледжання лёг у аснову сюжэту фільма Юрая Якубіска «Батары» (2008).

## У мастацтве 
Дзьёрдзь Турза нярэдка фігуруе ў літаратурных і кінематаграфічных творах, якія прысвечаны графіні Эржэбет Батары. У залежнасці ад тэндэнцыі, ён выступае як станоўчым, так і адмоўным персанажам.

#### Кінематограф 
* «Метамарфозы» (*Metamorphosis*, ФРГ, Венгрыя, Канада, Вялікабрытанія, Аўстралія, 2007).
* «Батары» (*Bathory*, Славакія/Чэхія/Вялікабрытанія/Венгрыя, 2008).
* «Графіня» (*The Countess*, Францыя/Германія, 2009).

Катэгорыя:Гісторыя Славакіі
Катэгорыя:Графы Венгрыі
Катэгорыя:Палаціны Венгрыі
Даніэль Бруль

**Даніэль Сесар Марцін Бруль Гансалес Дамінга** (; нар. , , Каталонія, Іспанія), больш вядомы як **Даніэль Бруль** () — нямецкі акцёр.

## Дзяцінства 
Даніэль нарадзіўся ў Барселоне, Каталонія (Іспанія), у сям'і нямецкага рэжысёра Хана Бруля і яго жонкі, настаўніцы з Каталоніі.

Неўзабаве пасля яго нараджэння сям'я пераехала ў Кёльн, Германія, дзе ён і вырас. Паколькі нарадзіўся ў інтэрнацыянальнай сям'і, свабодна размаўляе на іспанскай, нямецкай, французскай, англійскай мовах, таксама валодае і каталонскай.

## Кар'ера 
[thumb|left|190px|Даніэль Бруль і [Ганна-Марыя Мюэ на прэм’еры фільма «Навошта думкі пра каханне?»]]
Даніэль пачаў сваю акцёрскую кар'еру ў юным узросце, але глабальны прарыў адбыўся ў 2003 годзе пасля выхаду фільма «Гуд бай, Ленін!», у якім ён згуляў галоўную ролю Алекса Кернера. За гэту ролю ён атрымаў узнагароду Еўрапейскай Кінаакадэміі як лепшы акцёр.

У 2004 годзе ўпершыню паспрабаваў сябе ў англамоўным фільме «Дамы ў ліловым», згуляўшы разам з такімі легендамі брытанскага кінематографа, як Джудзі Дэнч і Мэгі Сміт. У гэтым жа годзе атрымаў узнагароду за лепшую акцёрскую працу (выбар аўдыторыі) за фільм «Навошта думкі пра каханне?», і адначасова намінаваны на аналагічную намінацыю за фільм «Выхавальнікі».

У 2006 годзе быў у журы Канскага Кінафестывалю.

У верасні 2006 года ў Іспаніі выйшаў фільм «Сальвадор», адзначаны на фестывалі ў Канах. У гэтай працы Даніэль Бруль згуляў галоўную ролю — Сальвадора, каталонскага анархіста ў часы рэжыму Франка.

Новыя працы Даніэля складаюцца з англійска-расійскі фільм «Па этапе», дзе ён гуляе маладога нацыста.

У чэрвені 2006 ён здымаўся ў фільме «2 дні ў Парыжы», рамантычнай камедыі, знятай французскай актрысай Жулі Дэльпі, якая таксама здымаецца ў гэтай карціне.

Даніэлю Брулю паступае мноства прапаноў ад розных рэжысёраў. Скончаны здымкі фільма «Крабат», заснаваным на вядомай дзіцячай кнізе, дзе ён выконвае ролю Тонды. Гэта праца пабачыла свет у Германіі ў самым пачатку 2008 года.

## Фільмаграфія 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Анамарыя Марынка

**Анамарыя Марынка** (, нар. 1 красавіка 1978, Ясы) — румынская , якая стала знакамітай дзякуючы фільму «4 месяцы, 3 тыдні і 2 дні», які атрымаў прэмію «Залатая пальмавая галіна» 60-га Канскага кінафестывалю.

## Біяграфія 
Анамарыя Марынка нарадзілася ў сям’і скрыпачкі і тэатральнага выкладчыка. Скончыла Універсітэт мастацтваў, музыкі і драмы імя Джорджэ Энеску ў Ясах. Дэбютам у кіно для Анамарыі Марынкі стала адна з галоўных роляў у тэлестужцы «Секс-трафік» (2004), якая прынесла маладой румынцы тэлевізійную прэмію «BAFTA» у катэгорыі «Найлепшая актрыса» (2005). У 2007 годзе адбылася прэм’ера фільма Крысціяна Мунджыу «4 месяцы, 3 тыдні і 2 дні», у якім Анамарыя Марынка таксама выканала адну з галоўных роляў (пасля гэта карціна была ўганаравана «Залатой пальмавай галінай» юбілейнага 60-га Канскага кінафестывалю (2007), а сама А. Марынка набыла вядомасць). Пасля трыумфу стужкі Мунджыу на Канскім кінафестывалі Анамарыя Марынка знялася ў фільмах такіх кінематаграфістаў, як Фрэнсіс Форд Копала («Маладосць без маладосці», 2007) і Жулі Дэльпі («Графіня», 2009).

У наш час актрыса пражывае ў Лондане. Мае брата. Свабодна валодае румынскай, англійскай, французскай і нямецкай мовамі.

## Фільмаграфія 
* 2004 — Секс-трафік (тэлестужка) — *Алена Вісінеску*
* 2006 — Гатэль Вавілон (серыял, эпізод #1.3) — *Наташа*
* 2007 — 4 месяцы, 3 тыдні і 2 дні — *Ацілія*
* 2007 — Маладосць без маладосці — *рэгістратар у гасцініцы*
* 2008 — Апошні вораг (серыял, эпізоды #1.1-1.5) — *Ясім Анвар*
* 2008 — Бугі — *Смаранда Чаказану*
* 2009 — Пяць мінуць раю — *Віка*
* 2009 — Бура — *Свету Арэнт*
* 2009 — Графіня — *Ганна Дарвулія*
* 2009 — Спі са мной (тэлестужка) — *Сільві*
* 2010 — Авіятарша з Казбека — *авіятарша з Казбека*
* 2010 — Холбі Сіці (серыял, эпізоды #13.5, 13.9) — *маці*

## Узнагароды і намінацыі 
### Узнагароды 
* 2005 — Тэлевізійная прэмія «BAFTA» у катэгорыі «Найлепшая актрыса» (за ролю ў тэлестужцы «Секс-трафік»)
* 2005 — Тэлевізійная прэмія Каралеўскага тэлевізійнага таварыства Вялікабрытаніі ў катэгорыі «Найлепшая актрыса» (за ролю ў тэлестужцы «Секс-трафік»)
* 2007 — Прэмія Стакгольмскага кінафестывалю у катэгорыі «Найлепшая актрыса» (за ролю ў фільме «4 месяцы, 3 тыдні і 2 дні»)
* 2008 — Прэмія Міжнароднай федэрацыі кінапрэсы на кінафестывалі ў Палм-Спрынгс у катэгорыі «Найлепшая актрыса» (за ролю ў фільме «4 месяцы, 3 тыдні і 2 дні», сумесна з Лаўрай Васіліу)

### Намінацыі 
* 2007 — Еўрапейская кінапрэмія ў катэгорыі «Найлепшая актрыса» (за ролю ў фільме «4 месяцы, 3 тыдні і 2 дні»)

## Спасылкі 
*
Станіслаў Нагорскі

[220px|thumb|Надмагілле Станіслава Нагорскага на [Каталіцкія фарныя могілкі, Гродна|фарных могілках у Гродна]]

**Станісла́ў Наго́рскі** ( — ) — польскі адвакат і грамадскі дзеяч. Другі муж Элізы Ажэшкі.

## Біяграфія 
Атрымаў юрыдычную адукацыю, працаваў адвакатам. Да 1866 года кіраваў referatem гарадзенскай ізбы грамадзянскага суда. У 1883 стаў старшынёй Гродзенскага таварыства дабрачыннасці. У 80-х гадах з'яўляўся адным з заснавальнікаў і кіраўнікоў польскіх грамадскіх арганізацый у месце.

Набыў дом на вул. Мураўёўскай, дзе пражываў разам з першай жонкай Леакадзіяй (пам. 1894), пасля яе смерці — з Элізай Ажэшкай. Разам пахаваныя на фарных могілках Гародні.

Катэгорыя:Адвакаты Польшчы
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Польшчы
Катэгорыя:Пахаваныя на Фарных могілках
Яўрэйскія могілкі (Гродна)

**Яўрэйскія занёманскія могілкі** — даўнія могілкі яўрэйскай грамады Гродна. Знаходзяцца ў занёманскай частцы горада.
 
Адныя з самых старых яўрэйскіх могілак Беларусі. Тут знаходзяцца магілы цадзікаў і вядомых у свеце рабінаў.

Паводле некаторых крыніц, найстарэйшы надмагільны помнік датаваны 1312 годам, іншыя крыніцы кажуць, што гэтыя могілкі дзейнічаюць з 1642 года. Ёсць інфармацыя, што могілкі на Занёманскім фарштаце былі заснаваныя ў XVIII стагоддзі для яўрэйскай грамады гэтай часткі горада. Для пахаванняў іх закрылі ў 1968 годзе.

Гэта адзіныя яўрэйскія могілкі, якія захаваліся ў Гродне да цяперашняга часу. Некаторыя помнікі-мацэвы цяжка распазнаць, бо з цягам часу яны сышлі ў зямлю. Надпісы на камянях пераважна на іўрыце, ёсць і на ідышы.

На могілках пахаваны рабін Аляксандр Зіскінд, які памёр у 5554 (1794) годзе. Ён напісаў кнігу «Йесод вешореш аавода» («Аснова і корань служэння»). Праведніка пахавалі на могілках, дзе зараз знаходзіцца стадыён «Нёман». Пасля таго, як іх зруйнавалі ў канцы 1950-х гадоў, на Занёманскіх могілках зрабілі сімвалічную магілу. У 1990-я гады ўсталявалі помнік. Туды прыязджаюць пілігрымы з усяго свету.

У савецкія часы быў план зносу могілак і размяшчэння на іх месцы Гродзенскага заапарку.

З 1950-х каля могілак жыла сям’я Булыка, якая даглядала пахаванні і праводзіла туды пілігрымаў. У 2018 годзе горад скасаваў дамову з сям’ёй і замок на могілкавай браме змянілі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Яўрэйскія могілкі Беларусі
Новыя яўрэйскія могілкі (Гродна)

**Новыя яўрэйскія могілкі** — даўнія, цяпер не існуючыя, могілкі яўрэйскай абшчыны Гродна.

З пачатку XVII ст. на працягу 250 год тут было пахаваны болей за 14 тысяч чалавек.

У 1960-х савецкія ўлады Гродна знеслі могілкі, знішчылі пахаванні, у тым ліку і магілу Лейба Найдуса з помнікам у выглядзе анёлу. У 1963 на месцы могілак быў адчынены стадыён «Чырвоны Сцяг».

Камяні-помнікі з могілак мясцовыя жыхары расцягнулі на гаспадарчыя пабудовы. Да 1987 года ў Гродна стаяў стары помнік Леніну, пастамент якога быў складзены з надмагільных помнікаў з Новых яўрэйскіх могілак.

У 2002—2003 гг. гарадскія ўлады правялі глабальную рэканструкцыю стадыёна, падчас якой грунт з могілак разам з астанкамі людзей быў развезены на падсыпку вуліцаў і іншыя гаспадарчыя патрэбы па ўсім горадзе.

Журналісты з гарадзенскіх незалежных СМІ апублікавалі тады матэрыялы, на якія адклікнуўся ўвесь свет: пратэсты на адрас гарадзенскіх уладаў прыходзілі з самых розных краін. Шэраг сусветных яўрэйскіх арганізацый звярнуліся ў FIFA і UEFA з патрабаваннем байкатаваць беларускіх футбалістаў на міжнароднай арэне, паколькі будаўніцтва футбольнага стадыёна «Нёман» вядзецца на месцы старажытных яўрэйскіх могілак.

Улады былі змушаны паабяцаць, што на месцы былых могілак будзе ўсталяваны памятны знак, што і было зроблена ў 2007 г.

## Вядомыя асобы, пахаваныя на могілках 
* Лейб Найдус (1890—1918) — яўрэйскі паэт.

## Спасылкі 
* Наталья Макушина. Очищение через раскаяние // БДГ для служебного пользования 
* Міхал Карневіч. Будаўніцтва стадыёна замарозілі. Польскае радыё для замежжа. 08.08.2003
* Міхал Карневіч. У Гродна адкрылі памятны знак на месцы былых яўрэйскіх могілак. Радыё «Свабода», нядзеля, 18 сакавіка 2007

Катэгорыя:Колішнія могілкі Беларусі
Странцыяніт

{{Мінерал
 |Назва    =
 |Выява = Strontianite-283290.jpg
 |Подпіс     = 
 |Формула     = SrCO3
 |Колер        = Бясколерны, зелянявы, шэры, жаўтлявы
 |Колер рысы  = Белая
 |Бляск       = Шкляны
 |Празрыстасць= Празрысты, які прасвечвае
 |Спайнасць   = Добрая па {110}
 |Сінгонія    = Рамбічная (планаксіяльная)
 |Цвёрдасць   = 3,5
 |Залом       = 
 |Прымешка     = 
 |Шчыльнасць   = 3,78
 |Паказчык пераламлення =
}}
**Странцыяні́т** — мінерал класа карбанатаў, карбанат стронцыю SrCO3. Утрымлівае да 70,2 % аксіду стронцыю, прымешкі аксідаў кальцыю, барыю, свінцу.
Мінерал, а пасля і стронцый, атрымаў сваю назву ў гонар вёскі Странтыян (Лахабер, Шатландыя), дзе і быў упершыню выяўлены ў свінцовых рудніках ў 1790 (1787) годзе.

Бясколерныя снежна-белыя (радзей з зеленаватым, жаўтаватым, шараватым адценнем) празрыстыя ігольчастыя крышталі, прамяністыя агрэгаты. Цвёрдасць 3,5—4. Шчыльнасць 3600—3800 кг/м³.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Странцыяніт у базе webmineral.com 
* Странцыяніт на сайце КаталогМинералов. RU 

Катэгорыя:Карбанаты (мінералы)
Катэгорыя:Мінералы стронцыю
Дзмітрый Міхайлавіч Бонахаў

**Дзмітрый Міхайлавіч Бонахаў** (, в. , , Магілёўская вобласць) — беларускі дзяржаўны і гаспадарчы дзеяч.

## Біяграфія 
У 1989 пачаў працаваць слесарам Мсціслаўскага аўтапарку. Пасля службы ў арміі паступіў у Гомельскі кааператыўны інстытут, які скончыў у 1997 годзе па спецыяльнасці бухгалтарскі ўлік, кантроль і аналіз гаспадарчай дзейнасці. Працаваў дырэктарам гарадскога раздробнага гандлёвага прадпрыемства Мсціслаўскага райпа, першым намеснікам старшыні кіравання па гандлі Асіповіцкага райпа, першым намеснікам старшыні Асіповіцкага райвыканкама, генеральным дырэктарам РУП «Клімавіцкі лікёра-гарэлкавы завод». У 2005 годзе скончыў Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве прамысловасці.

27 снежня 2006 года прызначаны старшынёй Бабруйскага гарвыканкама. Пры ім у Бабруйску быў узведзены Лядовы палац і распачалася буйнамаштабная рэстаўрацыя Бабруйскай крэпасці.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Бабруйскага гарвыканкама 

Катэгорыя:Старшыні Бабруйскага гарадскога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь
Графіня (фільм, 2009)

**Графіня** ()  — біяграфічная драма 2009 года рэжысёра Жулі Дэльпі.

## Сюжэт 
Дзеянне адбываецца ў XVII стагоддзі, калі пасля смерці мужа графіня Елізавета Батары становіцца ўладальніцай радавога маёнтка і вялікага стану. Быўшы адной з самых уплывовых і магутных жанчын у Венгрыі, яна адначасова выклікае ва ўсіх, хто акружае яе, захапленне, страх і нянавісць. Аднойчы яна ўлюбляецца ў прывабнага маладога чалавека, які значна маладзей за яе. Аднак, пасля недоўгачасовай інтрыжкі, той пакідае яе. Упэўненая ў тым, што ўсяму віной маладзейшая і прыгожая суперніца, Елізавета ўпадае ў вар'яцтва і лічыць, што кроў маладых нявінніц здольна вярнуць ёй маладосць і прыгажосць.

## У ролях 
* Жулі Дэльпі — *графіня Елізавета Батары*
* Даніэль Бруль — *Іштван Турзо*
* Уільям Хёрт — *Дзьёрдзь Турзо*
* Анамарыя Марынка — *Ганна Дарвулія*
* Себасцьян Бломберг
* Адрыяна Альтарас
* Чарлі Хюбнер
* Эндзі Гацьен
* Марыя Зімон
* Фрэдэрык Лау

## Гл. таксама 
* «Батары» (*Bathory*, Славакія/Чэхія/Вялікабрытанія/Венгрыя, 2008).

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Фільмы Францыі
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы Германіі
Касцёл Найсвяцейшай Тройцы і кляштар бернардзінцаў (Друя)

**Касцёл Найсвяцейшай Тройцы і кляштар бернардзінцаў** — рымска-каталіцкі сакральны комплекс у Друі, узведзены ў 1643—1646 гг. па фундацыі падканцлера літоўскага Казіміра Льва Сапегі. Помнік архітэктуры барока. Аб’ект Дзяржаўнага спісу гістарычна-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь.

## Гісторыя 
Касцёл будаваўся ў 1643—1646 пры кляштары бернардзінцаў, у 2-й палове XVIII ст. святыню часткова перабудавалі. Па задушэнні вызваленчага паўстання (1830—1831) у 1852 расійскія ўлады скасавалі кляштар, пасля чаго касцёл дзейнічаў як парафіяльны.

У 1923—1928 гг. у кляштары размясціліся манахі-беларусы ордэна марыян. У 1924 г. тут была арганізавана школа (з 1930 г. гімназія), у якой вучыліся А. Цікота, Ч. Сіповіч, У. Падзява, У. Чарняўскі, пісьменнік Я. Германовіч, мастак эмігрант В. Жаўня і інш. Каля 1947 г. закрыты. Касцёл і кляштар выкарыстоўваліся для патрэб Друйскага СПТВ меліярацыі, у 1949—1953 гг. тут знаходзіўся Полацкі будаўнічы тэхнікум, у 1954—1956 гг. — тэхнічнае вучылішча, з 1956 г. — вучылішча меліярацыі.

У 1989 г. перададзены абшчыне.

## Архітэктура 
Касцёл уяўляе сабой мураваную трохнефную аднавежавую базіліку з апсідным завяршэннем цэнтральнага нефа (унутры гранёны, звонку паўцыркульны). Да выцягнутага прэсбітэрыя з поўдня прылягае прамавугольнае ў плане сакрысціе. На галоўным фасадзе тарцы бакавых нефаў закрытыя невялікімі аб’ёмамі з пластычнымі абагульненымі валютамі над імі, тарцы цэнтральнага нефа — масіўнай чатырох’яруснай чацверыковай вежай-званіцай, завершанай купалам (дабудавана ў 1772 г.). Бакавыя сцены і апсіда рытмічна расчлянёныя вертыкальнымі контрфорсамі. Аконныя праёмы з паўцыркульнымі завяршэннямі.

Інтэр’ер аздоблены ордарнай пластыкай, лепкай у тэхніцы стука. Скляпенні захавалі першапачатковы дэкор XVII ст. ў выглядзе ляпных геаметрычных кесонаў. Галоўны двух’ярусны алтар з прасторавай групоўкай калон і пілястраў, разарваным антаблементам і дынамічнай аб’ёмнай скульптурай у стылі позняга барока выкананы ў 1764—1767 гг., амбон і чатыры бакавыя алтары з элементамі стылю ракако — 1779 г.

З поўначы да касцёла прылягае двухпавярховы будынак кляштара, які ўтварае прамавугольны замкнёны двор, з трох бакоў абкружаны калідорам. Фасады фланкіраваныя вялікімі квадратнымі ў плане памяшканнямі на вуглах. Вокны прамавугольныя. Ансамбль дапоўнены мураванай арачнай агароджай з брамай (узведзеная ў 1778 г.).

У касцёле захоўваецца цудадзейны абраз Маці Божай Спагадлівай.

## Літаратура 
* 
* 
* *Габрусь Т. В.* Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока / Т. В. Габрусь. Мн.: Ураджай, 2001.— 287 с.: іл. ISBN 985-04-0499-X, с. 100—101.
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Касцёлы Віцебскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Друя
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі барока
Катэгорыя:З’явіліся ў 1646 годзе
Катэгорыя:Касцёлы Браслаўскага раёна
Катэгорыя:1646 год у Еўропе
Катэгорыя:Бернардзінскія кляштары Беларусі
Катэгорыя:XVII стагоддзе ў Беларусі
Неараманскі стыль

]]
**Неараманскі стыль** — плынь у архітэктуры канца XIX — пачатку XX стст., заснаваная на ідэі адраджэння раманскай архітэктуры XI—XII стст.
 у Мінску]]

Будынкам у гэтым стылі ўласцівы круглыя аркі, паўцыркулярныя аркі на вокнах і гарызантальныя мураваныя шэрагі. У адрозненне ад гістарычнага раманскага стылю, неараманскія архітэктурныя помнікі схіляюцца да спрашчэння дэкаратыўных элементаў, у прыватнасці, арак і акон. У канцы XIX — пачатку XX стст. у Злучаных Штатах у гэтым стылі будаваліся шматлікія ўніверсітэцкія інтэрнаты. Найбольш вядомыя прыклады можна знайсці ў Каліфарнійскім універсітэце ў Лос-Анджэлесе і ва ўніверсітэце Паўднёвай Каліфорніі. Неараманскі стыль шырока выкарыстоўваўся пры будаўніцтве цэркваў і, зрэдку, сінагог.

Найвыдатнейшым амерыканскім архітэктарам, які працаваў у неараманскім стылі, быў Генры Гобсан Рычардсан. Яго дзейнасць дала пачатак асаблівай неараманскай плыні ў Амерыцы, якую ў яго гонар назвалі «неараманскім стылем Рычардсана» (*Richardsonian Romanesque*).

Ранняй разнавіднасцю неараманскага стылю 1830-х гг. з’яўляўся шырока распаўсюджаны ў Германіі «стыль круглых арак» (*Rundbogenstil*).

На працягу XIX ст. архітэктурныя формы, у якіх будаваліся англіканскія цэрквы, залежалі ад веравызнання пэўных рэлігійных абшчын. Калі высокія англіканскія цэрквы пад уплывам Оксфардскага руху будаваліся ў неагатычным стылі, то тагачасныя нізкія і шырокія цэрквы звычайна будаваліся ў неараманскім стылі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктурныя стылі
Катэгорыя:Мастацкія кірункі
Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Браслаў)

**Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі** — рымска-каталіцкае сакральнае збудаванне ў Браславе, узведзенае ў 1824 і перабудаванае ў 1897.

У 2024 годзе касцёл атрымаў статус Малой базілікі.

## Гісторыя 
Першыя дакладныя звесткі пра каталіцкую святыню ў Браславе датуюцца XV стагоддзем, калі на Замкавай гары збудавалі драўляны касцёл пад тытулам Маці Божай. Неаднойчы ён знішчаўся пажарамі (апошні раз у 1794).

У 1824 каля падножжа Замкавай гары паўстаў новы мураваны будынак. Аднак з прычыны невялікага памеру гэтай святыні, неўзабаве пачалі ўзводзіць новую, якую завяршылі да 1897.

Падчас гітлераўскай акупацыі Браслава пробашч касцёла Мечыслаў Акрэйц быў расстраляны нацыстамі за аказанне дапамогі яўрэям. У 1950 годзе храм быў зачынены і аддадзены пад збожжасховішча, але ўжо праз два гады вернікі дамагліся вяртання будынка парафіі.

У 1999 г. біскуп новаўтворанай Віцебскай дыяцэзіі Уладзіслаў Блін прызначыў браслаўскі касцёл пад тытулам Нараджэння Маці Божай марыйным санктуарыем Маці Божай Валадаркі азёраў. 22 жніўня 2009 г. арцыбіскуп Кёльнскі кардынал Іахім Мейснер здзейсніў каранацыю папскімі каронамі цудатворнага абраза.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры неараманскага стылю. 3-нефная базіліка. Падоўжаны прамавугольны ў планс аб'ем накрывае 2-схільны дах. Сілуэт галоўнага фасада фармуюць кутнія пінаклі з шпілямі і высунутая наперад ярусная шатровая вежа-званіца, да якой вядуць выкладзеныя з буйных вапняковых блокаў сходы. У муроўцы выкарыстоўваецца мясцовы прыем г. зв. браслаўскай мазаікі.

## Інтэр'ер 
У галоўным алтары тут знаходзіцца цудадзейны абраз Маці Божай Браслаўскай, якую таксама называюць Маці Божай Манастырскай (гэта назва звязана з паходжаннем абраза). На тэрыторыі браслаўскай парафіі быў праваслаўны манастыр, які ўзнік у XV ст. на востраве возера Неспіш. У першай пал. XVII ст. там пасяліліся базыльяне, асабліва шанаваная вернікамі была цудадзейная выява Маці Божай. У 1832 г. ад удару маланкі ўспыхнуў пажар, які знішчыў усе пабудовы, ацалеў толькі абраз Маці Божай. Ён быў змешчаны ў браслаўскім касцёле.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Касцёлы Віцебскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Храмы Браслава
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў неараманскім стылі
Катэгорыя:Касцёлы Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Малыя базілікі Беларусі
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Дзятлава)

**Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі** — рымска-каталіцкі храм у горадзе Дзятлава Гродзенскай вобласці. Помнік архітэктуры ранняга барока (з рысамі рэнесансу) і віленскага барока.

## Храналогія 
* 1624 — фундаваны ўладальнікам мястэчка Львом Сапегай.
* 1646 — змураваны канчаткова па фундацыі К. Л. Сапегі.
* 1743 — моцна пашкоджаны пажарам.
* 1743—1751 — адноўлены архітэктарам Аляксандрам Асікевічам, па фундацыі Мікалая Фаўстына Радзівіла.
* 1882 — пасля пажару заменены дах.
* 1900 — звонку касцёл абнесены мураванай сцяною з брамаю.

## Архітэктура 
Першапачатковы раннебарочны храм, які складаўся з аднанефнай залы-каталікону з далучаным да яе прэзбітэрыям з паўкруглай апсідай і дзвюма сакрысціямі па баках. Сцены каталікона ўмацаваны контрфорсамі, у чым можна бачыць праявы гатычнай традыцыі храмабудаўніцтва, рысы характэрнай для ранняга барока ВКЛ.

У сярэдзіне XVIII ст. храм быў перабудаваны ў стылі віленскага барока: з боку ўвахода былі збудаваныя дзве стромкія вежы, што надало галоўнаму фасаду надзвычайную ўзнёсласць.

У інтэр'еры зберагліся 7 алтароў 18 ст. ў стылі ракако.

## Літаратура 
*  — С. 198—199.
* 
*  — С. 169—170.
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Дзятлава
Дзятлава
Дзятлава
Катэгорыя:Славутасці Дзятлава
Катэгорыя:Касцёлы Дзятлаўскага раёна
Катэгорыя:Храмы Унебаўзяцця Дзевы Марыі
Катэгорыя:1646 год у Еўропе
Катэгорыя:XVII стагоддзе ў Беларусі
Касцёл Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Бабруйск)

thumb|300px|Будынак прыбудаваны да касцёла (на заднім фоне — шыльда касцёла)

**Касцё́л Беззага́ннага Зача́цця Найсвяце́йшай Панны Мары́і** — адзіны ў Бабруйску каталіцкі касцёл, цэнтр парафіі.

## Гісторыя 
thumb|злева|180пкс|Алтар касцёла

Касцёл пабудаваны ў 1906 годзе (паводле некаторых звестак — у 1903) у стылі неаготыкі (інтэр'ер мае таксама барочныя рысы). Будаўніцтва вялося пад кіраўніцтвам ксяндза Яна Красоўскага і інжынера Станіслава Шабунеўскага. Фундацыю зрабілі генерал Яблоньскі, княжна Радзівіл, маркрафіня Веляпольская, Шыман Забела і Эдгар Булгак.  9 верасня 1912 года касцёл быў кансэкраваны мітрапалітам, архібіскупам магілёўскім Вінцэнтам Ключынскім.

У 1902/1906—1912 гадах пробашчам парафіі і дэканам бабруйскім быў ксёндз-канонік Ян Красоўскі (памёр у 1912). У 1906-1920 гадах у парафіі працавалі ксяндзы Вітальд Івіцкі, Вацлаў Пацэвіч, Ян Брэчка, Вінцэнт Латарэвіч, Караль Бялініс, Адам Пучкар-Хмялеўскі.

У 1935—1941 гадах службы ў касцёле забаранілі, а памяшканні выкарыстоўвалі пад гаспадарчыя мэты.

У 1921—1944 гадах пробашчам парафіі быў ксёндз Фелікс Выліжынскі. У 1938 годзе ён быў зняволены ў лагеры ў Казахстане, потым у лагеры каля Пячоры. Пасля выхаду на волю ў ліпені 1941 года ксёндз Выліжынскі вярнуўся на парафію, якую апекаваў да смерці восенню 1944 года.

У 1946 годзе касцёл зноў закрыты. У 1968 годзе фасад храма часткова разбурылі і ўмуравалі ў пяціпавярховы адміністрацыйны будынак, які стаіць да сёння.

У 1955—1970 гадах парафіян апекаваў ксёндз Мечыслаў Малыніч, які жыў у Слуцку.

У кастрычніку 1989 года прынята рашэнне пра вяртанне касцёла вернікам, але здзейснілася толькі ў сакавіку 1990 года. 13 ліпеня 1990 года касцёл кансэкраваў біскуп Тадэвуш Кандрусевіч, памылкова даўшы яму тытул Святых Апосталаў Пятра і Паўла. Пасля рэканструкцыі, якую 9 снежня 1996 года ўчыніў мітрапаліт, кардынал Казімір Свёнтак, у тытул касцёла і парафіі вярнулі гістарычнае імя — Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі.

## Сучасныя пробашчы парафіі 
## Касцёл у культуры 
Касцёл апісаны ў аповесці Фларыяна Чарнышэвіча «Nadberezyńcy» («Надбярэзынцы»), аўтар паказаў яго важным рэлігійным асяродкам палякаў ва Усходняй Беларусі, месца пілігрымак і арганізацыі свят, якія адначасова былі маніфестацыямі польскасці.

## Літаратура 
* Фларыян Чарнышэвіч: *Nadberezyńcy. Powieść w trzech tomach osnuta na tle prawdziwych wydarzeń*. Выд. 1. Кракоў: ARCANA sp. z o.o., 2010, с. 638. ISBN 978-83-60940-69-3.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Рыма-каталіцкае парафіі Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў Бабруйску 
* Старонка «Аднаўленне бабруйскага касцёла» ў Facebook
* Здымкі на Radzima.org
* Здымкі на Globustut.by
* «Мы напоўнім Твой храм ззяннем нашых вачэй…» 

Бабруйск
Катэгорыя:Касцёлы Бабруйска
Катэгорыя:Касцёлы Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:1906 год у Бабруйску
Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла (Жупраны)

**Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла** — неагатычны каталіцкі храм у вёсцы Жупраны Ашмянскага раёна Гродзенскай вобласці Беларусі. Занесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння.

## Гісторыя храма 
Прыход у Жупранах заснаваны ў XVI стагоддзі, каля 1550 года, у той самы час асвечаны драўляны храм. У канцы XVI стагоддзя, калі Жупраны належалі Радзівілам, многія з якіх былі кальвіністамі, прыстасаваны пад кальвінскі збор. У XIX стагоддзі Жупраны перайшлі да роду Чапскіх, граф Адам Чапскі ў 1853 годзе ахвяраваў сродкі на пабудову мураванага каталіцкага храма. Праз недахоп грошай і паўстання 1863 года будаўніцтва было прыпыненае. У 1875 годзе храм дабудаваны і асвечаны 12 кастрычніка 1875 года ў імя апосталаў Пятра і Паўла.

## Архітэктура 
Храм Пятра і Паўла — помнік архітэктуры ў стылі неаготыкі (часам неаготыку гэтага перыяду называюць яшчэ псеўдаготыкай). У плане ўяўляе сабой прамавугольнік, падзелены на тры нефы, апсіда за прэзбітэрыем адсутнічае. Да галоўнага фасада прыбудавана трохярусная прамавугольная ў плане вежа, якая выступае і завершаная васьмерыком са спічастымі праёмамі і шатром. Ва ўнутраную сцяну храма ўмуравана мемарыяльная дошка ў гонар Ф. Багушэвіча.

## Галерэя 

Župrany, Rynak, Śviatych Piatra i Paŭła. Жупраны, Рынак, Сьвятых Пятра і Паўла (1900).jpg|Касцёл, фота пачатку XX ст.
Church_of_Saints_Apostles_Peter_and_Paul,_Zhuprany.jpg|Касцёл з боку алтарнай часткі.
Інтэр'ер жупранскага касцёла з боку алтара.jpg|Выгляд інтэр’ера з боку алтара.

## Літаратура 
*  С. 449.
* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭН, 1993. — 620 с. ISBN 5-85700-078-5
* Кулагін А. М. Адраджэнне готыкі. — Мн., 1993. — 71 с.
* Кулагін А. М. Эклектыка. Архітэктура Беларусі другой паловы XIX — пачатку XX ст. — Мн.: Ураджай, 2000. — 304 с. іл. ISBN 985-04-0350-0
* Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік". Мінск, «Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі», 1993 год. ISBN 5-85700-078-5
* Збор помнікаў гісторыі і культуры. Гродзенская вобласць. Стр. 105—106

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Жупраны
Жупраны
Жупраны
Катэгорыя:Касцёлы Ашмянскага раёна
Катэгорыя:Жупраны
Праваслаўныя могілкі (Гродна)

**Праваслаўныя могілкі** (*Старыя, Рускія, Сафійскія, Іерусалімскія, могілкі па Антонова*) - даўнія могілкі праваслаўнай грамады Гродна. Тэрыторыя могілак абмежавана вуліцамі Прыгараднай, Белуша, прыватнай забудовай па вуліцы Падольнай і 4-м завулкам Падольным. На іншым боку завулка размешчаны каталіцкія Фарныя могілкі.

## Гісторыя 
Былі закладзены на пачатку XIX ст. Могілкі моцна пацярпелі падчас баёў у 1915, 1939, 1944. Закрытыя ў 1973.

У 1822 годзе на тэрыторыі могілак на сродкі К. Студніцкага была ўзведзена капліца па праекте К. Багеміле. Званіцу капліцы дабудавалі ў 1907 годзе.

У другой палове XIX стагоддзя тут была пабудавана Царква прападобнай Марфы — помнік архітэктуры позняга класіцызму. У 1890 годзе пры браме на грошы мешчаніна С. Талочкі была пабудавана капліца ў гонар Уваскрасення Хрыстова.

У 1957 на магіле ста дваццаці савецкіх ваеннапалонных пастаўлены помнік. У 1958 помнік з’явіўся на магіле пяцісот сямідзесяці воінаў, партызан і мірных жыхароў, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну. У 1959 скульптура воіна пастаўлена на магіле, дзе пахаваны астанкі чатырыста дзевяноста савецкіх салдат, якія загінулі ў баях у ліпені 1944.

## Вядомыя асобы, пахаваныя на могілках 
* Марыя Багдановіч (Мякота) — маці Максіма Багдановіча,
*Міхась Васілёк (сапр. Міхаіл Восіпавіч Касцевіч) (1905—1960) — беларускі паэт.
*Яўстафій Арлоўскі (1863-1913) — беларусі краязнавец, гісторык і паэт;
* Міхаіл Дзмітрыеў (1832-1873) — этнограф, фалькларыст, педагог, стацкі саветнік;
*Васіль Нябольсін (1822-1900) — архітэктар, стацкі саветнік (сярод яго праектаў Будынак Марыінскай жаночай гімназіі і Будынак Гродзенскага акруговага суда);
*епіскап Ігнацій (Жалязоўскі) (1802-1872) — царкоўны дзеяч, епіскап Брэсцкі;
*Міхась Багун (сапр. Міхаіл Фёдаравіч Блошкін) (1908-1938) — беларускі паэт, празаік, перакладчык; кенатаф на магіле маці, Веры Блошкінай;
*Канстанцін Кемарскі (1847-1922) — акушэр-гінеколаг, доктар медыцыны, стацкі саветнік;
*Аляксандр Райпольскі (1835-1907) — медык, прэзідэнт Таварыства ўрачоў Гродзенскай губерні;
*Мікалай Максімец (1905—1956) — беларускі архітэктар.

## Спасылкі 
* «Ад Каложы да Фартоў» 
* В. Н. Черепица. ГРОДНЕНСКИЙ ПРАВОСЛАВНЫЙ НЕКРОПОЛЬ (С ДРЕВНЕЙШИХ ВРЕМЕН ДО НАЧАЛА XX ВЕКА)

Катэгорыя:Пахаваныя на Праваслаўных могілках Гродна
Страдань

**Страдань:**

* Страдань — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Дрыса
* Страдань — рака ў Полацкім раёне, правы прыток Палаты.
Касцёл Святога Міхаіла (Смаргонь)

**Касцё́л Свято́га Міхаі́ла** (колішні кальвінскі збор) у Смаргоні — выдатны помнік мураванай архітэктуры Беларусі эпохі Рэнесансу. Размяшчаецца ў цэнтры горада, на вул. Савецкай.

## Гісторыя 
* 1503 ці 1505 — узведзены драўляны касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі слонімскім старастам Юрыем Зяновічам.
* 1552—1553 — драўляны касцёл перароблены ў збор па загадзе берасцейскага ваяводы Хрыстафора Зяновіча.
* 1606—1612 — узведзены мураваны кальвінскі збор на сродкі Мікалая Багуслава Зяновіча.
* 1621 — мураваны збор пераасвечаны ў Троіцкі касцёл.
* 1655 — моцна пашкоджаны, аднак неўзабаве быў адноўлены.
* 1858 — рэстаўрыраваны.
[thumb|Колішні збор, красавік [1917]]
* 1866—1918 — перададзены праваслаўным і перайменаваны ў Міхайлаўскую царкву. Аздобы касцёла былі ліквідаваны, фрэскі забелены, зроблены шатровы дах з макаўкай у рускім стылі. У час 1-й сусветнай вайны службы не адбываліся.
* 1918—1946 — зноў дзейнічае як касцёл.
* 1947 — храм зачынены ўладамі.
* 1970 — рэстаўрыраваны (архітэктары В. Сахно, П. Седляроў, С. Друшчыц) і прыстасаваны пад выставачную залу.
* 1990 — вернуты вернікам.

## Архітэктура 
Храм у Смаргоні з'яўляецца выдатным помнікамі архітэктуры рэнесансу ў Беларусі XVI—XVII cтагоддзяў. Цэнтрычны васьмігранны храм мае крыху выцягнутыя па падоўжанай восі прапорцыі. Унутранае памяшканне перакрытае мураваным упрыгожаным фрэскамі купалам, які звонку накрыта шатровым дахам і прыхавана высокім атыкам. Да галоўнага фасада далучаецца двух'ярусная вежа-званіца, васьмярык на чацвярыку, завершаная шатровым дахам. У ніжнім ярусе вежы размяшчаецца ўваход у храм. На ўзроўні ніжняга яруса сцены пазбаўлены дэкору. Пластыку вызначаюць праёмы акон, плоскія нішы. Другі ярус аздоблены плоскімі арачнымі нішамі і арачнымі праёмамі ў гранях вежы. У месцы злучэння званіцы і асноўнага аб'ёму пастаўлена цыліндрычная вежачка з вітымі ўсходамі ўнутры. Надзвычай магутныя сцены храма прарэзаны выцягнутымі вокнамі з паўцыліндрычным завяршэннем. Над сценамі ўзвышаецца высокі рэнесансны атык.

Пад асноўным аб'ёмам храма размяшчаецца крыпта.

## Галерэя 

Выява:Касьцёл Сьв. Міхаіла Арханёла (Смаргонь) 2.jpg
Выява:Smarhon Kasciol Sv Michala 04.jpg
Выява:Kasciol sv. Michaila Archaniola (Smarhon).jpg

## Літаратура 
* *Габрусь, Т. В.* Мураваныя харалы: сакральная архітэктура беларускага барока. — Мн., 2001.
* 
* Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.]. Т. 6. — Минск, 2008.
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Славутасці Смаргоні
Смаргонь
Смаргонь
Катэгорыя:Касцёлы Смаргонскага раёна
Skolta Esperanto Ligo

**Skolta Esperanto ligo** (**Sel**) — саюз, аб'ядноўваючы скаўцкі рух і эсперантыстаў.
## Бейдэн-Паўэл і эсперанта 
У 1907 Роберт Бадэн-Паўэл, заснавальнік скаўтскага руха, выдае карманную кнігу "Разведка лдя хлопчыкаў" (Scouting for Boys). У наступным годзе яна выдаецца шасцю брашурамі, трэцяя з якіх утрымлівае саветы Бейдэн-Паўэла аб ужыванні эсперанта як "сакрэтнай мовы".

Таксама, калі вы жадаеце ўжываць сакрэтную мову ў вашым дазоры, вам усім неабходна пачаць вывучаць эсперанта. Гэта не цяжка, і ўсё выкладанне знаходзіцца ў маленькай кніжцы, каштуючай адно пенні. Гэта мова ўжываецца ва ўсіх краінах, так што вы зможаце карыстацца ёю нават за мяжой.

## Гісторыя SEL 
Падчас першай сусветнай вайны, да брытанскага эсперантыста Аляксандру Уільяму Томсану (псеўданім "Avoto") прыйшла ідэя аб'яднаць скаўцкі рух і эсперанта. З гэтай мэтай, ён каля французскай вёскі Рансар напісаў невялікую кнігу. Яна была выдадзена ў кастрычніку 1918 года пад назвай "Прапановы аб Скаўтскім эсперантыстскім саюзе", пяць з якіх растлумачывалі мэты саюза:
# Распаўсюджваць скаўтскую ідэалогію пры дапамозе эсперанта.
# Распаўсюджваць эсперанта сярд скаўтаў усіх краін.
# Ствараць скаўтскую літаратуру на эсперанта.
# Выдаваць міжнародны скаўтскі журнал.
# Аб'яднаць юнакоў розных краін агульным для абодвух рухаў пачуццём братэрства.
У тым жа самым годзе была створана SEL — першая сусветная скаўтская арганізацыя. На дадзены момант SEL актыўна супрацоўнічае з:
* Сусветнай асацыяцыяй эсперанта (Universala Esperanto Asocio),
* Сусветнай арганізацыяй скаўтскага руха (World Organization of the Skout Movement),
* Сусветнай асацыяцыяй дзяўчынак-гайдаў і дзяўчынак-скаўтаў (world Associations of Girl Guides and Girl Scouts).

Таксама, на ўсіх кантынентах існуюць афіцыйныя прадсатніцтвы SEL.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Эсперанта
Катэгорыя:Арганізацыі эсперантыстаў
Страдань (возера)

**Стра́дань** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Дрыса, за 32 км на паўночны ўсход ад Полацка.

Плошча паверхні 0,57 км². Даўжыня 1,07 км, найбольшая шырыня 0,76 км. Найбольшая глыбіня возера дасягае 2,9 м, сярэдняя каля 1,6 м.
Катлавіна Страдані рэшткавага тыпу, размешчана сярод верхавога балота. Схілы катлавіны невыразныя. Берагавая лінія ўтварае 3 залівы. Берагі нізкія, вышынёй да 0,5 м. Берагі тарфяністыя, у залівах сплавінныя, на мысах пясчаныя. Вакол возера забалочаная пойма шырынёй 50—300 м. Дно плоскае, выслана сапрапелем.
Возера дыстрафіруючае, зарастае да глыбіні 1,7 м. Шырыня прыбярэжнай паласы расліннасці (чарот, трыснёг) складае 30—80 м. З возера выцякае рака Марынец.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, акунь, лінь, плотка і іншыя рыбы.

## Літаратура 
* *Рачэўскі А. М.* Страдань // 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Дарава

**Да́рава** (, ) — аграгарадок у Ляхавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Конькаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома, што навагарадскі намеснік Петраш Манцігірдавіч, які займаў гэту пасаду з 1430 па 1434 даў грошы на пабудову першага драўлянага касцёла ў Дарава. Храм збудавалі ў 1440 на высокім беразе па-над Шчарай, дзе знаходзіцца сучасны касцёл.

У Дарава на старых могілках насупраць касцёла пахаваны вядомы польска-беларускі асветнік, філосаф, пісьменнік Фларыян Бохвіц. Магіла разрабаваная пасля 1945-га. Помнік з надпісам *Twoj przyklad niech nam pokazuje drogi prawdy* не знойдзены. У 2003 годзе магіла знішчана і ў той самы год на ёй з’явіліся новыя пахаванні. Побач знаходзяцца магілы іншых Бохвіцаў.

Каля вёскі пад час Першай сусветнай вайны 1915—1918 размяшчалася лінія фронту. У 1916 годзе адбывалася Скробава-Гарадзішчанская аперацыя. Большасць будынкаў і касцёл былі знішчаны.

Новы пробашч Станіслаў Шаплевіч узяўся за адбудову храму. У 1933—1938 бетонныя нямецкія бліндажы побач з вёскаю былі разабраны мясцовымі жыхарамі на пабудову касцёла. Праект храму распрацаваў інжынер з Баранавіч Браніслаў Іванчык.

Пасля Другой сусветнай вайны касцёл зачынены савецкімі ўладамі. У ім размяшчаўся склад.

У 1940—1954 гадах цэнтр Дараўскага сельсавета.

## Славутасці 
thumb|злева|Сучасная Свята-Троіцкая царква

thumb|Прыдарожная капліца-крыж
* Прыдарожная капліца-крыж — збудавана ў 1933 з бетонных блокаў, што здабываліся пры разборы нямецкіх бункераў Першай сусветнай вайны на пабудову касцёлу. Ніжэй надпісу *Bog z nami* знаходзілася невядомая табліца знішчаная пасля 1939.
* Касцёл Унебаўзяцця Найсв. Дзевы Марыі
* Свята-Троіцкая царква (2008-2012)
* Пахаванні роду Бохвіцаў на могілках

### Страчаная спадчына 
* Свята-Мікалаеўская царква
* Царква Св. Тройцы
* Касцёл Найсв. Дзевы Марыі

## Спасылкі 
* в. Дарава на Radzima.org
* [Дыялог Здзіслаў Сіцька(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%97%D0%B4%D0%B7%D1%96%D1%81%D0%BB%D0%B0%D1%9E_%D0%A1%D1%96%D1%86%D1%8C%D0%BA%D0%B0) — Касцёл па-над Шчарай]
* Крыж заслугі. Руслан Равяка. Наша Ніва
* 

Катэгорыя:Конькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ляхавіцкага раёна

Катэгорыя:Кеневічы
Стратапаўза

thumb|right|120px|Будова атмасферы
**Стратапа́ўза** — слой атмасферы Зямлі, які з’яўляецца пераходным паміж стратасферай і мезасферай.

У стратасферы тэмпература павышаецца з павелічэннем вышыні, а стратапаўза з’яўляецца слоем, дзе тэмпература дасягае максімуму. Тэмпература стратапаўзы — каля 0 °C.
 
На Зямлі стратапаўза знаходзіцца на вышыні 50—55 км над узроўнем мора. Атмасферны ціск складае каля 1/1000 ад ціску на ўзроўні мора.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Атмасфера
Страсенне галаўнога мозга

**Страсенне галаўнога мозга** — імгненны зрыў функцый галаўнога мозга, найбольш лёгкая форма чэрапна-мазгавой траўмы з кароткачасовай стратай свядомасці. Патамарфалагічныя змены могуць быць знойдзены толькі на клеткавым і субклеткавым узроўнях.

## Клінічная карціна 
Пасля вяртання свядомасці хворыя скардзяцца на галаўны боль, галавакружэнне, млоснасць, часта - ірвоту, шум у вушах, патлівасць, парушэнне сну. Жыццёва важныя функцыі без значных адхіленняў. У неўралагічным статусе можна адзначыць мікрасімптомы. Агульны стан звычайна паляпшаецца на працягу першых, радзей - другіх сутак пасля траўмы.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Лихтерман Л. Б., Кравчук А. Д., Филатова М. М.* Сотрясение головного мозга: тактика лечения и исходы // Клиническая неврология. Т. 2. № 1. 2008. 

Катэгорыя:Неўралогія
Катэгорыя:Нейрахірургія
Жулі Дэльпі

**Жулі Дэльпі** (; нар. 21 снежня 1969, Парыж) — франка-амерыканская  і .

Жулі Дэльпі нарадзілася ў Парыжы ў сям’і акцёраў Мары Піле і Альбера Дэльпі. Вучылася рэжысуры ў Нью-Ёрку. Дэбютавала на сцэне ва ўзросце пяці гадоў. Першую невялікую кінаролю Дэльпі сыграла ў фільме Жан-Люк Гадара 1985 года «Дэтэктыў». Першую галоўную ролю атрымала ў фільме Бертрана Тавернье «Запал Беатрыс». Міжнароднага прызнання Дэльпі дамаглася ў 1990 годзе дзякуючы галоўнай ролі ў нашумелым фільме Агнешкі Холанд «Еўропа Еўропа» (1990). На хвалі гэтага поспеху пачаўся ўзлёт акцёрскай кар’еры Дэльпі, і ў наступныя гады яна знялася ў фільмах такіх вядомых рэжысёраў, як Фолькер Шлёндарф («Падарожнік», 1991) і Кшыштаф Кеслёўскі («Тры колеры: Белы», 1994).

Падвойны поспех на Берлінале Жулі Дэльпі і яе партнёру па фільме «Перад світанкам» (1995) і яго працягу «Перад заходам» (2004) амерыканскаму акцёру Ітану Хоўку забяспечыў рэжысёр Рычард Лінклейтэр. Дэльпі сама дэбютавала ў якасці рэжысёра ў фільме 2007 года «2 дні ў Парыжы».

У 2003 годзе выйшаў дыск Жулі Дэльпі з песнямі яе ўласнага сачынення на французскай мове, дзе яна сама акампануе сабе на гітары.

У наш час пражывае ў Лос-Анджэлесе. Зняла па ўласным сцэнарыі фільм пра крывавую графіню Эржэбет Батары «Графіня». У 2011 годзе выйшаў фільм «Канікулы на моры», зняты Дэльпі.

## Абраная фільмаграфія 
* 1986 — Благая кроў / *Mauvais Sang* — *Ліз*
* 1987 — Кароль Лір / *King Lear* — *Вірджынія*
* 1990 — Еўропа Еўропа / *Europa Europa* — *Leni*
* 1991 — Падарожнік / *Homo Faber* — *Сабет*
* 1993 — Тры мушкецёры / *The Three Musketeers* — *Канстанцыя*
* 1994 — Тры колеры: Белы / *Trois Couleurs: Blank* — *Дамінік*
* 1994 — Забіць Зоі / *Killing Zoe* — *Зоі*
* 1995 — Перад світанкам / *Before Sunrise* — *Селін*
* 1997 — Тысяча цудаў Сусвету — *Іў Пурпур*
* 1997 — Амерыканскі пярэварацень у Парыжы / *An American Werewolf in Paris* — *Сарафін*
* 1998 — Асалода / *The Threat*
* 1998 — Лос-Анджэлес без карты / *L.A. without a map* — *Джулі*
* 1998 — Злачынства і пакаранне / *Crime and Punishment* — *Соня Мармеладава*
* 1999 — Непапраўныя / *But I’m a Cheerleader*
* 2001 — Абуджэнне жыцця / *Waking Life*
* 2002 — Віла руж / *Villa des Roses* — *Луіза*
* 2004 — Перад заходам / *Before Sunset* — *Селін*
* 2005 — Зламаныя кветкі / *Broken Flowers* — *Шэры*
* 2005 — Містыфікацыя / *The Hoax*
* 2007 — Паветра, якім я дыхаю / *The Air I Breathe*
* 2007 — 2 дні ў Парыжы — рэжысёр, аўтар сцэнарыя, кампазітар; роля *Мэрыён* / *Marion*
* 2009 — Графіня — рэжысёр, аўтар сцэнарыя, галоўная роля — *Эржэбет Батары* / *Elizabeth Báthory*
* 2011 — Канікулы на моры — рэжысёр, аўтар сцэнарыя, галоўная роля
* 2013 — Перад поўначчу / *Before Midnight*

## Спасылкі 
* Федоров А. В. Жюли Дельпи: шарм на (кино)прокат // Видео-Асс Premiere. 1995. N 31. С.63-65.
* Do you speak human? О фильме «Два дня в Париже». 

Катэгорыя:Шансанье
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Францыі
Катэгорыя:Музыканты паводле алфавіта
Катэгорыя:Постаці фемінізму Францыі
Australian Square Kilometre Array Pathfinder

**Australian Square Kilometre Array Pathfinder** (ASKAP) () — радыётэлескоп, што належыць CSIRO, размешчаны ў  на захадзе Аўстраліі.

Знаходзіцца на захадзе Аўстраліі за 315 км на паўночны захад ад горада Гералдтан у радыёастранамічнай абсерваторыі. З’яўляецца комплексам асобных радыётэлескопаў аб’яднаных у адну сістэму. Складаецца з 36 антэн дыяметрам у 12 метраў кожная, аб’яднаных у адну вялізную мультывібратарную антэнную рашотку. Будаўніцтва абышлося ў 155 мільёнаў долараў.

ASKAP адкрыты напачатку кастрычніка 2012 года і ўяўляе сабой першую фазу ў будаўніцтве найбуйнейшага ў свеце радыётэлескопа Square Kilometre Array (SKA), будаўніцтва якога плануецца скончыць да 2019 года.

## Спасылкі 
* В Австралии запустили самый быстрый радиотелескоп / lenta.ru
* В Австралии заработает гигантский радиотелескоп 
* В Австралии построили мощный радиотелескоп (BBC)
* CSIRO’s ASKAP Radio Telescope
* Видео о запуске радиотелескопа Askap

Катэгорыя:Радыётэлескопы
Катэгорыя:З’явіліся ў 2012 годзе
Катэгорыя:Навука ў Аўстраліі
Стратфард-он-Эйван

**Стра́тфард-он-Э́́йван**, таксама **Стра́тфард-на-Э́йване** () — горад у графстве Уорыкшыр Вялікабрытаніі.

Стратфард знаходзіцца на рацэ Эйван, за 35 км ад найбуйнейшага горада графства і другога па велічыні горада краіны Бірмінгема і за 13 км ад адміністрацыйнага цэнтра графства Уорыка. Насельніцтва горада ў 2001 годзе складала 23 676 чалавек (каля 120 тыс. чалавек з прыгарадамі).

Стратфард вядомы як радзіма драматурга Уільяма Шэкспіра.

## Гарады-пабрацімы 
*  Стратфард (Канектыкут)
*  Стратфард (Антарыа)
*  Доха
*  Стратфард (Новая Зеландыя)
*  Пушкін

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Гарадскі савет 
* Савет акругі
* 
* Stratford upon Avon Herald Газета Стратфарда
* Stratford Observer Газета Стратфарда

Катэгорыя:Гарады Англіі
Катэгорыя:Уорыкшыр
Лі Страсберг

**Лі Страсберг** (; 17 лістапада 1901, , Аўстра-Венгрыя — 17 лютага 1982, ) — амерыканскі , кіраўнік акцёрскай студыі, ,  і .

## Біяграфія 
Нарадзіўся 17 лістапада 1901 года ў аўстра-венгерскім мястэчку Буданаў (цяпер у Церабаўлянскім раёне Цярнопальскай вобласці Украіны), у яўрэйскай сям'і Іды і Борух-Меер Страсберга. Разам з бацькамі эміграваў у ЗША ў 1908 годзе.

У 1931 годзе стаў адным з заснавальнікаў тэатральнага калектыву *Group Theatre*. У 1949 годзе пачаў працаваць у школе акцёрскага майстэрства *Actors Studio* ў Нью-Ёрку. У 1952 годзе стаў яе кіраўніком, навучанне вёў па сваёй методыцы на аснове сістэмы Станіслаўскага. Сярод выпускнікоў школы шмат вядомых акцёраў - Пол Ньюман, Аль Пачына, Мэрылін Манро, Джэйн Фонда, Дасцін Хофман, Роберт Дэ Ніра, Марлан Бранда, Мікі Рурк.

У 1966 годзе заснаваў Actors Studio West ў Лос-Анджэлесе. У 1969 годзе заснаваў Тэатральны інстытут Лі Страсберга. У 1974 годзе сыграў ролю другога плана ў фільме «Хросны бацька-2». За гэтую ролю Страсберг намінаваўся на кінапрэміі «Оскар» і «Залаты глобус».

## Асабістае жыццё 
Першая жонка — Нора (Nora Krecaun), 1926—1929 гады. У 1934—1966 гадах быў жанаты на актрысе Поле Страсберг. Іх дзеці — актрыса Сьюзан Страсберг і выкладчык акцёрскага мастацтва Джон Страсберг. Трэцяя жонка — Ганна Мізрахі. Дзеці — Давід і Адам. Быў блізкім сябрам сваёй вучаніцы Мэрылін Манро, якая адпісвала яму большую частку сваёй маёмасці.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны сайт 
* Тэатральны інстытут Лі Страсберга 
* John Strasberg Studios
Рапіра

**Рапіра** (, ад , першапачаткова  — літаральна, «меч для адзення» (гэта значыць не для даспехаў), скажонае ў ) — пераважна колючая халодная зброя, разнавіднасць шпагі, у першапачатковым значэнні доўгая «грамадзянская» шпага, у адрозненне ад «баявой» шпагі занадта лёгкая для нанясення сякучых ўдараў, тым не менш у класічным (не спартыўным) варыянце мае лязо.

## Гісторыя 
Вядома з 2-й пал. XVII ст. Уяўляла сабой прамы плоскі або гранёны стальны клінок з завостраным (у дуэльных рапірах), затупленым або забяспечаным засцерагальным патаўшчэннем (у фехтавальных рапірах) канцом і эфес. У канцы XIX ст. на аснове фехтавальнай рапіры ўзнікла спартыўная колючая зброя, якая складаецца з лёгкага стальнога эластычнага клінка, эфеса (засцерагальнай чашападобнай гарды і рукаяткі). У звычайных (трэніровачных) рапірах наканечнік на клінку нерухомы, у электрыфікаваных (выкарыстоўваюцца ў афіцыйных спаборніцтвах па фехтаванні з 1954 года) — з рухомым электракантактным устройствам.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Халодная зброя паводле алфавіта
Катэгорыя:Клінковая зброя
Васіль Старавойтаў

**Васіль Старавойтаў**:
* Васіль Канстанцінавіч Старавойтаў (1924—2013) — дзяржаўны дзеяч, двойчы Герой Сацыялістычнай Працы.
* Васіль Сцяпанавіч Старавойтаў (1919—2002) — вучоны, інжынер-канструктар ў галіне танкабудавання.
Манумент Незалежнасці

**Манумент Незалежнасці** () — помнік, прысвечаны незалежнасці Украіны. Манумент размешчаны ў цэнтры Кіева на плошчы Незалежнасці.

Стылістычна ўяўляе сабой сумесь украінскага барока і ампіру. Манумент узведзены ў кампазіцыйным цэнтры Плошчы Незалежнасці ў Кіеве ў гонар 10-годдзя незалежнасці Украіны ў 2001 г. Уяўляе сабой 52-метровую калону, увянчаную фігурай жанчыны (Берагіні) з калінавай галінкай у руках. Агульная вышыня — 61 метр. У якасці мадэлі для статуі Берагіні аўтар Анатолі Кушч выбраў сваю дачку, вядомую мастачку Хрыстыну Катракіс.

## Гл. таксама 
* Спіс самых высокіх статуй свету

Катэгорыя:Калоны Украіны
Катэгорыя:Помнікі Кіева
Буда Вясенняга Храма

[thumb|right|300px|
1. Буда Вясенняга Храма 153 м
2. [Статуя Свабоды 93 м 
3. Скульптура «Радзіма-маці кліча!» 91 м
4. Статуя Хрыста-Збавіцеля 39.6 м 
5. Статуя працы Мікеланджэла «Давід» 7.7 м]]
**Буда Вясенняга Храма** — самая вялікая статуя ў свеце, выява Буды Вайрачана. Знаходзіцца ў пасёлку Чжаоцунь у правінцыі Хэнань, недалёка ад нацыянальнай шашы № 311. Статуя была завершана ў 2002 годзе.

Вышыня статуі 128 метраў. Агульная вышыня — 153 метры (з улікам 20-метровага п’едэстала ў выглядзе лотаса).

Праект у цэлым каштаваў каля $ 55 мільёнаў, з якіх $ 18 мільёнаў былі патрачаны на статую. Першапачаткова меркавалася, што статую зробяць з 1100 частак літой медзі, з агульнай вагой 1000 тон. Планы будаўніцтва Буды Вясенняга Храма былі абвешчаныя неўзабаве пасля руйнавання талібамі баміянскай статуі Буды ў Афганістане. Кітай асудзіў сістэматычнае разбурэнне будыйскай спадчыны Афганістана.

## Галерэя 

 Выява:Spring Temple Buddha.png|Агульная выява
 Выява:Lszydfs.png|Левая рука
 Выява:Foot of the Spring Temple Buddha.png|Правая нага

## Спасылкі 
Катэгорыя:Манументы
Катэгорыя:Будыйская скульптура
Катэгорыя:Будыйскія храмы і манастыры Кітая