open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Фёдар Якаўлевіч Аляксееў

**Фёдар Якаўлевіч Аляксееў** (,  — 11 (23) лістапада 1824, ) — расійскі жывапісец, адзін з заснавальнікаў рускага гарадскога пейзажа. Сучаснікі называлі яго «рускім Каналетам». Найбуйнейшы майстар рускай ведуты.

## Біяграфія 
Сын вартаўніка Акадэміі навук. У 1764 годзе быў прыняты па прашэнні бацькі ў навучанне ў Імператарскую Акадэмію мастацтваў, да гэтага вучыўся ў гарнізоннай школе. У 1767 годзе сярод вучняў класа арнаментнай скульптуры, якім кіраваў Луі Ралан, далей у «маляўнічым класе» у Генрыха Фондэрмінта і Антоніа Перэзаноці. Скончыў Акадэмію мастацтваў з атэстатам 1-й ступені са шпагай (1773). У час навучання ўзнагароджваўся медалямі: малы сярэбраны (1771), малы залаты (1773). Атрымаў права на пенсійны працяг адукацыі за мяжой.

У 1773—1777 гадах удасканальваўся як тэатральны мастак у Венецыі, дзе пісаў і пейзажы («Набярэжная Ск’явоні ў Венецыі», 1775, Мастацкі музей, Мінск, «Унутраны выгляд двара з садам. Лоджыя ў Венецыі», 1776).

Пасля вяртання ў Расію працаваў дэкаратарам Імператарскіх тэатраў (1779—1786). Вольны час прысвячае капіраванню твораў італьянскіх майстроў гарадскога пейзажа (Дж. А. Каналета, Б. Белота, К. Ж. Вернэ) у Эрмітажы. Гэтыя копіі прынеслі жывапісцу поспех і вядомасць, дзякуючы чаму ён змог пакінуць працу над тэатральнымі дэкарацыямі і заняцца любімай справай — пейзажам.

У 1790-х гадах выступіў з краявідамі Санкт-Пецярбурга («Выгляд Палацавай набярэжнай ад Петрапаўлаўскай крэпасці», 1794, Траццякоўская галерэя), за якія ў 1794 годзе атрымаў званне акадэміка.

З 1803 года і да канца жыцця Ф. Я. Аляксееў выкладаў у пейзажным класе Акадэміі мастацтваў перспектыўны жывапіс.
Папская міжнародная акадэмія марыязнаўства

**Папская міжнародная акадэмія марыязнаўства** () — навуковая арганізацыя са статусам акадэміі пры Святым Прастоле, якой даручана прасоўваць марыязнаўства. 

Акадэмія з'яўляецца адной з Папскіх акадэмій у Ватыкане ў Рыме. Яна таксама мае задачу каардынаваць іншыя марыйныя акадэміі і таварыствы, якія існуюць па ўсім свеце, і праяўляць пільнасць супраць любых марыйных празмернасцяў або мінімалізму. З гэтай мэтай Папа Рымскі распарадзіўся, каб у акадэміі была рада, якая разглядае арганізацыю кангрэсаў і каардынуе марыялагічныя таварыствы і тых, хто прасоўвае або выкладае марыялогію.

## Гісторыя 
Акадэмія была створана ў ліпені 1946 года ордэнам францысканцаў з канкрэтнай задачай арганізацыі навуковых дыскусій і канферэнцый па марыялогіі, а таксама кантролю за бібліятэкай марыялагічных прац. Таксама акадэміі былі даручаны даследаванні, звязаныя з дагматам аб бязгрэшным зачацці, стагоддзе абвяшчэння якога ўрачыста адзначалася ў 1954 годзе.

Першым прэзідэнтам акадэміі быў францысканец Карла Баліч, які кіраваў кафедрай марыялагічных даследаванняў у Антаніянскай акадэміі.

8 снежня 1959 года папа Ян XXIII у сваёй энцыкліцы "Motu proprio Maiora in dies" прысвоіў акадэміі званне "Папская" і заснаваў у яе структуры Пастаянны камітэт па падрыхтоўцы і правядзенні міжнародных кангрэсаў па марыялогіі. Пасля гэты Пастаянны камітэт са Статутам, зацверджаным Папам Янам Паўлам ІІ быў рэарганізаваны ў Раду акадэміі.

4 снежня 2012 года рэскрыптам «Rescritto ex Audientia SS.mi» Папа Бенедыкт XVI далучыў да акадэміі марыялогіі Папскую акадэмію Беззаганнага Зачацця.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рым
Марыязнаўства

**Марыялогія** ці **Марыялогія** — раздзел дагматычнага багаслоўя ў каталіцкай і пратэстанцкай тэалогіі, які стасуецца Дзевы Марыі.

## Станаўленне і развіццё 
Адным з піянераў марыйнай пабожнасці і марыязнаўства ў каталіцызме лічыцца святы і пісьменнік эпохі барока Людовік Марыя Грыньён дэ Манфор, вядомы сваім «Трактатам аб праўдзівым шанаванні Найсвяцейшай Панны Марыі», дзе развівае канцэпцыю добраахвотнага і давернага падання сябе Дзеве Марыі.

У XX стагоддзі была апублікавана велізарная колькасць матэрыялаў па марыязнаўству. Найбольш пладавітымі аўтарамі з’яўляюцца італьянскія тэолагі Райманд Спіяцы і Габрыэль Раскіні, пяру якіх належыць 2500 і 900 публікацый адпаведна. Імкліва расце колькасць каталіцкіх марыянскіх кангрэгацый і таварыстваў. Найважнейшымі марыялагічнымі арганізацыямі ў свеце з’яўляюцца Папская акадэмія марыязнаўства і Папскі інстытут марыязнаўства.

## Класіфікацыя 
У залежнасці ад крыніц, метадаў і мэтаў, якія вызначаюць яе характар, марыязнаўства падзяляецца на:
* біблейскае (паходзіць з Бібліі, элементы аб’яўлення Марыі);
* патрыстычнае (заснаваная на вучэнні Айцоў Царквы);
* схаластычнае (разважанне розных пытанняў, глыбіні боскага мацярынства ў кантэксце ўцелаўлення);
* станоўчае (заснаванае на Святым Пісанні, вучэнні Святых Айцоў, вучэнні Сабораў і Пап Рымскіх);
* прывілеяванае (тытулы славы, дагматы аб Марыі, дасаборная марыялогія);
* сатэрыялагічнае (паказвае Марыю на фоне гісторыі збаўлення ад чалавечых грахоў і падкрэслівае іх удзел у таямніцы ўцелаўлення)
* акадэмічнае (лекцыі ва ўніверсітэтах і семінарыях);
* чалавечае (практыкуецца пабожнымі людзьмі);
* выратавальнае (распрацавана ў Лацінскай Амерыцы ў другой палове XIX стагоддзя ў кантэксце тэалогіі вызвалення);
* хрыстатыпічнае (падкрэслівае падабенства Марыі з Хрыстом, адкуль узнікае пабожнасць звяртацца да Марыі ў розных патрэбах);
* эклезіятыпічнае (падкрэслівае падабенства Марыі з Касцёлам, падкрэслівае адданасць і імкненне да пераймання);
* фемінісцкае (феміністычна арыентаванае, якое прапагандуе неабходнасць духоўнага выратавання жанчын);
* сімвалічнае (ацэнка біблейскіх сімвалаў, якія можна разумна прымяніць да Марыі);
* апавядальнае (сіла біблейскага апавядання акцэнтуецца на прысутнасці Марыі ў жыцці Хрыста і Касцёла);
* экуменічнае (з улікам дактрыны Марыі іншых хрысціянскіх канфесій).

## Розніца каталіцкага і праваслаўнага вучэнняў 
Некаторыя праваслаўныя багасловы падкрэсліваюць розніцу паміж заходнім марыязнаўствам і ўсходняй тэатакалогіяй. Тэрмін «Багародзіца» (грэч. Θεοτόκος) уведзены ў літургію Рыгорам Багасловам — адзіным Святым Айцом, у творах якога, нават па прызнанні Тамаша Аквінскага, немагчыма выявіць якую б там ні было ерась. У 431 годзе Трэці (Эфескі) Сусветны Сабор пастанавіў назваць Дзеву Марыю Багародзіцай (грэч. Θεοτόκος) без агаворак таксама і ў дагматычных творах. Але звычайна праваслаўныя тэолагі падкрэсліваюць, што ў праваслаўі прадмет марыязнаўства ўваходзіць у склад хрысталогіі і не з’яўляецца асобнай дысцыплінай.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хрысціянскае багаслоўе
Катэгорыя:Дзева Марыя
Эрык Хайдэн

**Эрык Артур Хайдэн** (; нар. , Мадысан, ЗША) — амерыканскі спартсмен (скорасны бег на каньках).

Абсалютны чэмпіён XIII зімовых Алімпійскіх гульняў (1980, Лейк-Плэсід, ЗША; алімпійскі рэкардсмен на дыстанцыях 500, 1000, 1500, 5000 і 10000 м). Чэмпіён свету (1977—1980), рэкардсмен свету (1980) на дыстанцыі 10000 м. Чэмпіён свету па спрынтарскім мнагабор’і (1977—1979). Пасля Алімпіяды (1980) пакінуў спартыўныя выступленні.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Канькабежцы ЗША
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 1980 года
Катэгорыя:Велагоншчыкі ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па канькабежным спорце
Катэгорыя:Канькабежцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 1976 года
Катэгорыя:Канькабежцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 1980 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па канькабежным спорце
Катэгорыя:Абсалютныя чэмпіёны свету па канькабежным спорце
Катэгорыя:Спартсмены некалькіх відаў спорту
Луцкі сельсавет (Жлобінскі раён)

**Лу́цкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жлобінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 года пасёлак) Луцкі.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Лукаўскі сельсавет** у складзе Жлобінскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Лукі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Жлобінскім раёне БССР. 14 жніўня 1937 года да сельсавета далучана частка скасаванага Сенажаткаўскага нацыянальнага польскага сельсавета. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 30 красавіка 1948 года з часткі сельсавета ўтвораны Ракцянскі сельсавет (5 населеных пунктаў: Вялікі Лес, Зялёны Краж, Кабанаўка, Навамазалаў, Рэкта). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Лукаўскага сельсавета 9 населеных пунктаў. 24 лістапада 1983 года цэнтр сельсавета перанесены ў пасёлак Луцкі, а сельсавет перайменаваны ў Луцкі. 21 верасня 1992 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Ракцянскага сельсавета. 22 снежня 2014 года большая частка вёскі Лебядзёўка ўключана ў склад горада Жлобін.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 4815 чалавек, з іх 89,2 % — беларусы, 6,0 % — рускія, 2,4 % — цыганы, 1,6 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 3267 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Пернік Торунь

**«Пернік»** () — польскі прафесійны баскетбольны клуб з горада Торунь. Клуб быў створаны ў 2004 годзе. У 2014 годзе клуб выйшаў у вышэйшую лігу.

## Дасягненні 
**Чэмпіянат Польшчы:**
*  **Сярэбраны прызёр (2)**: 2016/2017, 2018/2019
*  **Бронзавы прызёр (1)**: 2017/2018

**Кубак Польшчы:**
*  **Уладальнік (1)**: 2017/2018
*  **Фіналіст (1)**: 2019/2020

**Суперкубак Польшчы:**
*  **Уладальнік (1)**: 2018
 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт клуба
Уладзімір Рыгоравіч Скацецкі

**Уладзімір Рыгоравіч Скаце́цкі** ( — ) — вучоны, матэматык і педагог, доктар педагагічных навук (1996), прафесар (1997).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў пасёлку Ратамка (сучасны аграгарадок у Мінскім раёне Мінскай вобласці Беларусі). У 1959 годзе скончыў механіка-матэматычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. З 1959 года асістэнт кафедры вышэйшай матэматыкі Беларускага інстытута механізацыі сельскай гаспадаркі. З 1964 года прафесар кафедры агульнай матэматыкі і інфарматыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Скончыў аспірантуру пры Інстытуце матэматыкі Акадэміі навук БССР. У 1967 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на ступень кандыдата фізіка-матэматычных навук.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па дыдактыцы матэматыкі, навукова-тэарэтычных асновах методыкі навучання матэматыцы на факультэтах нематэматычнага профілю. Аўтар падручнікаў для вышэйшых навучальных устаноў.

Сярод апублікаваных прац:
* Построение и исследование решений двумерных линейных дифференциальных систем. — Мн., 1967.
* К одной теореме Б. П. Демидовича. // Дифференц. уравнения, 1975, том 11, № 5, С. 835—840.
* Математическое моделирование физико-химических процессов. — Мн., 1981.
* Лекции по математике для студентов химических специальностей. — Мн., 2000.
* Математические методы в химии: учебное пособие для студентов вузов / Скатецкий В. Г., Свиридов Д. В., Яшкин В. И. — Мн.: ТетраСистемс, 2006. — 368 с. — ISBN 985-470-434-3

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Вучоныя Беларусі. Скатецкі, Уладзімір Рыгоравіч (доктар педагагічных навук; кандыдат фізіка-матэматычных навук; 1935—2008) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі

Катэгорыя:Матэматыкі СССР
Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Катэгорыя:Педагогі СССР
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Салонскі сельсавет

**Сало́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жлобінскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Саланое.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Салонскі (Саланоўскі) сельсавет** у складзе Жлобінскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Жлобінскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Акцябрскага сельсавета.

8 снежня 1966 года Салонскі сельсавет утвораны зноў з часткі Акцябрскага сельсавета ў складзе 9 населеных пунктаў (вёскі Александроў, Вялікія Рагі, Істобкі, Казёл, Лясань, Малыя Рагі, Нівы, Саланое і Салонская Карма). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Салонскага сельсавета 9 населеных пунктаў. 1 жніўня 2008 года скасавана вёска Казёл.

У склад Салонскага сельсавета ўваходзілі да 1954 года вёскі Гнілая Лужына, Залужжа, Зямлянкі, да 1962 года пасёлак птушкаадзялення саўгаса «Жлобін» (зараз не існуюць).

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2738 чалавек, з іх 93,2 % — беларусы, 3,9 % — рускія, 1,5 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 2622 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1966 годзе
Дэвід Алан (мастак)

**Дэвід А́лан** (фр.: David Allan; , Алаа — , ) — англійскі гістарычны жывапісец, празваны «шатландскім Хогартам».

## Біяграфія і творчасць 
Быў вызначаны ў Глазгаўскую акадэмію жывапісу, адкрытую братамі Робертам і Андрэем Фаўлі. Вярнуўшыся ў дом бацькі, які жыў на зямлі лорда Эрскіна, знайшоў у асобе землеўладальніка заступніка, на грошы якога адправіўся ўлетку 1764 года ў Рым, дзе прабыў 13 гадоў. У Рым ён з’явіўся з рэкамендацыйным лістом да суайчынніка, жывапісца Гэвіна Гамільтана (Gavin Hamilton, 1723—1798); пры яго дапамозе пачаў займацца ў акадэміі св. Лукі і хутка атрымаў за лепшы малюнак сярэбраны медаль, а за лепшую гістарычную кампазіцыю на тэму «Вынаходства жывапісу» — залаты. У апошнія гады жыцця ён жыў на чале Дыксанс Клоўз на Каралеўскай Мілі на ўсход ад Трон-Кірка[7].

Для сваіх апекуноў напісаў «Блуднага сына» — для лорда Каткарта, «Геркулеса і Амфалу» — для Эрскіна.

Напісаў таксама:

* «Адкрыццё карнавалу»,
* «Рымская ветлівасць з замежнікамі»,
* «Конскі бег»,
* «Урачыстае шэсце пераможцы».
Ілюстраваў сачыненне Алена Рамсея (Allan Ramsay, 1685—1758) «Gentle Shepherd» (1788), дзе адлюстроўваў побыт роднай Шатландыі. Ажаніўся з дачкой спадарыні Шэрлі Уэлш, з якой меў дачку і сына.

## Зноскі
Алоры

**Алоры** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алесандра Алоры (1535—1607) — італьянскі мастак.
* Крыстафана Алоры (1577—1621) — італьянскі мастак, сын Алесандра Алоры.
Крыстафана Алоры

**Крыстафана Алоры** (іт. Cristofano Allori, ,  — , там жа) — італьянскі (фларэнційскі) жывапісец.

## Біяграфія 
Крыстафана Алоры нарадзіўся 17 кастрычніка 1577 года ў Фларэнцыі.

Захапяўся эклектычным кірункам, імкнуўся ў сваіх творах да бляску фарбаў, у эфектнай гульні святлаценяў, да вялікай рэльефнасці намаляванага, што цалкам атрымалася яму толькі ў нешматлікіх карцінах, напрыклад, яго знакамітая Юдзіф (у галерэі палаца Піці, у Фларэнцыі, паўтарэнне — у Венскім музеі, выдатная старадаўняя копія ў Імператарскім Эрмітажы, загалоўная гераіня напісана з сяброўкі мастака, а галава Алаферна, як мяркуюць, з яго самога), «Св. Юльян Дзіўнапрыёмец» (у галерэі Піці), «Іаан Хрысціцель у пустыні» (там жа), «Мая Марыя Магдаліна» (у галерэі Уфіцы, у Фларэнцыі), «Немаўля-Хрыстос, які спіць на крыжы» (там жа) і «Ізабела Арагонская ля ног Карла VIII» (Луўр, Парыж). Яго надзвычайная пераборлівасць абмяжоўвала колькасць яго прац.

Крыстафана Алоры памёр 2 красавіка 1621 года ў родным горадзе.
Алесандра Алоры

**Алесандра Алоры** (іт. Alessandro di Cristofano di Lorenzo del Bronzino Allori;  — ) — італьянскі (фларэнційскі) жывапісец, прадстаўнік маньерызму.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Фларэнцыі. Вучань свайго дзядзькі, Аньёла Бранзіна, і таму нярэдка называўся Алесандра Бранзіна, мастак вельмі таленавіты, але падвергся моцнаму ўплыву Мікеланджэла. Уплыў маньерызму асабліва адчуваецца ў яго рэлігійных карцінах, умоўных і цвёрдых па малюнку і рэзкіх па каларыце. Талент Алоры ярчэй праяўляецца ў партрэтах.

Найважнейшыя з яго твораў: «Хрышчэнне Гасподняе», «Ахвярапрынашэнне Ісаака», партрэты Джуліяна Медычы, Б’янкі Капэла, самога мастака (усе пяць у галерэі Уфіцы, у Фларэнцыі), партрэт кардынала Фердынанда Медычы (у Палаца Піці), «Хрыстос у Марфы і Марыі» (у Венскім музеі), «Вірсавія ў купальні» і партрэт маладога чалавека (у Эрмітажы), Венера і Купідон (Музей Фабра, Манпелье), Хрыстос і Самаранка (Санта-Марыя-Навела). Сярод суаўтараў быў Джавані Марыя Батэрлі, а яго вучнямі былі Джавані Бізелі, Джавані Батыста Вані, Крыстафора дэль Альтысіма, Чэзарэ Дандзіні, Аўрэліа Ломі, Джон Масье, Алесандра П’ероні і Манані.

Алесандра Алоры памёр 22 верасня 1607 года ў родным горадзе.

Яго сын Крыстафана Алоры таксама стаў мастаком.
Алст

**Алст** (, ) — горад і камуна ў Бельгіі, у правінцыі Усходняя Фландрыя. Размешчаны на рацэ Дандр. Асновай эканомікі Алста з’яўляецца вытворчасць тэкстылю і машын для яго вытворчасці, а таксама вырошчванне хмеля і броварства.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Пітэр Кук ван Альст, фламандскі мастак
* Рэмка Эвенепул, бельгійскі велагоншчык

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бельгіі
Катэгорыя:Камуны правінцыі Усходняя Фландрыя
Вілем ван Алст

**Вілем ван Алст** (нідэрл. Willem van Aelst, нар. 16 мая 1627 г. (хрышчоны) Утрэхт або Дэльфт — памёр пасля 1683, ) — нідэрландскі мастак эпохі барока, прадстаўнік галандскай школы кветкавага і фруктовага нацюрморта.

## Жыццё і творчасць 
Вілем ван Алст вучыўся жывапісу ў свайго дзядзькі, мастака Эверта ван Алста. 9 лістапада 1643 года быў прыняты ў дэлфцкую гільдыю мастакоў св. Лукі. У 1645—1649 гадах ван Алст жыве і працуе ў Францыі, затым да 1656 года — у Італіі. Доўгі час знаходзіцца ў Фларэнцыі, дзе выконвае замовы вялікага герцага Тасканскага Фердынанда II Медычы. У Італіі ван Алст знаёміцца і супрацоўнічае з іншым нідэрландскім майстрам, Ота Марсеусам ван Скрыкам, які часта выконвае выявы насякомых у нацюрмортах ван Алста. Пасля знаходжання ў Італіі доўгі час падпісваў свае карціны замацаванай за ім мянушкай «Vogelverschrikker» (птушынае пудзіла), якая зрабілася потым яго псеўданімам. З 1657 года і да сваёй смерці мастак жыў і працаваў у Амстэрдаме. Уладкаваўшы майстэрню, ён пачаў прымаць вучняў, сярод якіх былі Рашэль Руйш і Марыя ван Астэрвейк.

Самая ранняя з работ ван Алста, «Нацюрморт з садавіной» (1642), была знішчана падчас Другой Сусветнай вайны.

Вілем ван Алст быў выдатным майстрам нацюрморта, цудоўна валодаў колерам і асаблівым уменнем перадаваць на сваіх карцінах малюнкі тканін, металаў, птушынага пер’я і г. д. Яго нацюрморты адрозніваюцца ад нацюрмортаў яго галандскіх суайчыннікаў багаццем антыкварных цацак эпохі Адраджэння. У яго нацюрмортах часта сустракаецца сіні аксаміт. Мастак выкарыстоўваў вельмі дарагі лазурытавы пігмент. Гэты інгрэдыент прывозілі з Кітая. У наш час яго палотны можна ўбачыць у буйных музеях і карцінных галерэях.
Марыёта Альберцінелі

**Марыёта Альберцінелі** (; , Фларэнцыя — , Фларэнцыя) — італьянскі жывапісец эпохі Адраджэння, прадстаўнік фларэнційскай школы.

У 12-гадовым узросце стаў вучнем Казіма Раселі. У 1494 годзе адкрыў разам з Фра Барталамеа ўласную майстэрню.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Мастакі Адраджэння
Катэгорыя:Мастакі Італіі XV стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Італіі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Культура Фларэнцыі
Генрых Альдэгрэвер

**Генрых Альдэгрэвер** або **Альдэграф**, таксама Альберт Вестфальскі (ням.: Heinrich Aldegrever; 1502—1562) — нямецкі жывапісец і гравёр XVI стагоддзя, вучань школы Альбрэхта Дзюрэра.

Генрых Альдэгрэвер нарадзіўся ў 1502 годзе ў Падэрборне, у сям’і Германа Трыпенмекера, празванага Альдэгрэверам, які ў 1527 годзе ўзяў сабе гэтае імя. Генрых Альдэгрэвер пачаў падпісваць свае працы манаграмай «AG» аналагічна напісанню манаграмы А. Дзюрэра, замяніўшы літару D на G. Таму даследчыкі мяркуюць блізкае знаёмства Дзюрэра і Альдэгрэвера.

З прычыны ўдзелу ў рэфармацыйных рухах таго часу змушаны пакінуць радзіму, пасяліўся ў квітнеючым тады горадзе Зоэсте (цяпер Зост) у Паўночным Рэйне — Вестфаліі.

Там жа ў Зосце Генрых Альдэгрэвер і памёр у 1562 годзе.

Карціны яго вельмі рэдкія, стыль іх сухі і строгі, але поўны выразнасці і рэзкай характарыстыкі — знаходзяцца ў галерэях Вены, Мюнхена і Берліна, большай часткай пісаны з яго гравюр, якіх ён пакінуў больш за трыста, пераважна ў тэхніцы разца.

Катэгорыя:Мастакі Германіі
Рудольф фон Альт

**Рудольф фон Альт** (ням.: Rudolf von Alt; ,  — , там жа) — аўстрыйскі мастак-акварэліст. Нарадзіўся ў Вене, сын літографа Якаба Альта (1789—1871) і братам мастака Франца фон Альта (1821—1914). Яго поўнае імя Рудольф Рытэр фон Альт, бо ў 1889 годзе ён атрымаў тытул Рытэра (рыцара).

Рудольф Альт навучаўся жывапісу спачатку ў свайго бацькі Якаба Альта, прызнанага мастака-акварэліста, а з 1828 года ў Венскай акадэміі выяўленчых мастацтваў; затым удзельнічаў у падарожжах свайго бацькі. Пасля паездкі ў Верхнюю Італію (1833) Рудольф фон Альт прысвяціў сябе архітэктурна-перспектыўнаму жывапісу. Ствараў пейзажы Венецыі, Неапаля, Вены, Альпаў, гарадоў Ламбардыі, Багеміі, Галіцыі, Далмацыі, Баварыі і Дунайскай вобласці да Пешта, а таксама Расіі. У 1863 годзе ён адправіўся ў Крым, а ў 1867 годзе здзейсніў падарожжа на Сіцылію.

У 1897 годзе па просьбе сваіх сяброў-мастакоў Рудольф фон Альт узначаліў Венскую Сецэсію. Ён таксама выдаваў штомесячны альманах аб’яднання «Ver Sacrum» (лац. «Вясна Свяшчэнная»). Рудольф фон Альт памёр у Вене ў 1905 годзе. Большасць яго карцін захоўваецца ў розных музеях Вены. У 2005—2006 гадах у венскім Галерэі Альберціна прайшла рэтраспектыўная выстава яго твораў.
Вольга Раманаўна Скараход

**Вольга Раманаўна Скарахо́д** ( — ) — вучоны ў галіне фізічнай хіміі, доктар хімічных навук (1971), прафесар (1972).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Брагіне (сучасны гарадскі пасёлак у Гомельскай вобласці Беларусі). У 1939 годзе скончыла хімічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта і працавала ў ім да 1986 года. З 1972 года — прафесар кафедры аналітычнай хіміі.

## Навуковая дзейнасць 
Займалася даследаваннямі малекулярнай, іонаабменнай і ліганднай сорбцыі арганічных кіслот і асноў іонаабменнымі матэрыяламі. Распрацавала метады храматаграфічнага падзелу сумесяў арганічных кіслот і арганічных асноў, сумесяў аміячных комплексаў пераходных металаў, а таксама шэраг экстракцыйна-фотаметрычных методык колькаснага вызначэння металаў у сплавах і мінералах.

Пад кіраўніцтвам В. Р Скараход абаронены 7 кандыдацкіх дысертацый.

## Літаратура 
* 
* Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, 1921—2001 / [складальнік А. А. Яноўскі]. — Мінск, 2001. — С. 254—255.

## Спасылкі 
* 
* 
* Скороход Ольга Романовна // История БГУ  
* Память народа — электронный банк документов периода Великой Отечественной войны.  

Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Фізікахімікі СССР
Катэгорыя:Фізікахімікі Беларусі
Янкель Адлер

**Янкель Якуб Адлер** (; , Тушын, Царства Польскае, Расійская імперыя — , Альдборн, графства Уілтшыр, Англія) — польска-яўрэйскі мастак, графік і дызайнер, паэт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў яўрэйскай сям’і, выхадцаў з Беларусі. У 1912 годзе пачаў вучыцца мастацтву гравёра ў свайго дзядзькі ў Бялградзе. У тым жа годзе пачаў працаваць гравёрам у паштовым упраўленні ў Бялградзе. У 1914 годзе пераехаў у Германію, дзе некаторы час жыў у Бармене і вучыўся ў «Школе прыкладных мастацтваў» пад кіраўніцтвам прафесара Г. Вітюхтэра.

У 1918—1919 гадах жыў у Лодзі, дзе стаў адным з заснавальнікаў і вядучых жывапісцаў авангарднай групы мастакоў «Малады ідыш» (Jung Idysz). У 1918 годзе ў Лодзі адбылася першая выстава яго работ, арганізаваная «Асацыяцыяй мастакоў і прыхільнікаў прыгожых мастацтваў», членам якой ён быў. Тут жа ў Лодзі ён пачаў публікаваць свае вершы. У 1919 годзе Адлер прадставіў свае працы ў Польскім мастацкім клубе ў гатэлі «Polonia» у Варшаве.

Да 1920 года жыў у Варшаве. У 1920 годзе адправіўся ў Берлін, дзе трапіў у кола мастакоў, якія аб’ядналіся вакол «Die Aktion». У 1921 годзе вярнуўся ў Бармен і стаў членам групы мастакоў Die Wupper. З 1922 года жыў і тварыў разам з М. Эрнстам і Г. Кампендонкам у Дзюсельдорфе. Быў сябрам Рэйнскага мадэрну.

У 1931—1933 гг. выкладаў у Дзюсельдорфскай акадэміі мастацтваў і сябраваў з П. Клее. У 1935 годзе ў яго адбылася выстава прац, затым рушылі ўслед экспазіцыі ў Італіі, Чэхаславакіі і СССР. У 1937 годзе Я. Адлер стаў адным з мастакоў, чые працы былі выстаўлены ў Мюнхене на выставе «Дэгенератыўнага мастацтва». У тым жа годзе адбылася яго сустрэча з Пікасо. З таго часу стыль малявання Я. Адлер стаў больш манументальным і насычаным колерам.

У 1940 годзе ўступіў валанцёрам у польскую армію ў Францыі, у яе складзе быў эвакуіраваны ў Шатландыю, пазней дэмабілізаваны па хваробе.

З 1943 года да сваёй смерці жыў у Альдборне пад Лонданам. Памёр у выніку сардэчнага прыступу, калі даведаўся, што ўся яго сям’я, у тым ліку 10 братоў і сясцёр, загінулі ў Халакосце.

Катэгорыя:Мастакі Польшчы
Катэгорыя:Мастакі Германіі XX стагоддзя
Альтык’ера да Дзэвіа

**Альтык’ера да Дзэвіа** (італ.: Altichiero da Zevio, Aldighieri da Zevio — Альдыг’еры да Дзэвіа, каля 1330, Дзэвіа, Верона — каля 1390, ) — італьянскі мастак, найбуйнейшы прадстаўнік падуанскай мастацкай культуры другой паловы трэчэнта.

## Біяграфія і творчасць 
Нарадзіўся ў мястэчку Дзэвіа пад Веронай і часам лічыцца родапачынальнікам Веронскай школы, нягледзячы на тое, што творчасць яго больш звязана з Падуяй.

Верагодна, яшчэ ў Вероне Альтык’ера пазнаёміўся з Джота (каля 1316 працаваў пры двары Канграндэ), пераняў яго манеру, напоўніўшы лінейную структуру выразнасцю і ўзбагаціўшы каляровую гаму. Уплыў Амброджа Ларанцэці выявіўся ў тым, што пейзажы Альтык’ера выглядаюць больш праўдападобнымі, у параўнанні з Джота, і нават Тадэа і Аньёла Гадзі. У родным горадзе распісваў царкву Святой Анастасіі.

Разам з Джакапа д’Аванца ў 1376 годзе распісаў велічнымі і строгімі фрэскамі капэлу Сан-Фелічэ ў базіліцы Святога Антонія і ў 1377 годзе — капэлу св. Георгія, прыбудаваную да базілікі. Але наконт удзелу кожнага з гэтых двух вялікіх мастакоў паміж крытыкамі існуе рознагалоссе. Мяркуюць, што сем карцін з гісторыі св. Якава належаць Дзэвіа, які, верагодна, быў старэйшы за Аванца і па стылі з’яўляецца паслядоўнікам школы, заснаванай Джота. Апошні запіс Альтык’ера — гэта архіўны дакумент падуана за верасень 1384 года.
Генрых Альтхер

**Генрых Альтхер** (; ,  — , ) — швейцарскі мастак. Пасля навучання ў Базелі і Мюнхене жыў у Рыме. У 1906 годзе пасяліўся ў Карлсруэ, дзе стварыў свае першыя фрэскі і вітражы, тэмай якіх з’яўляецца паказ стыхійных сілаў. Пафас яго твораў нагадвае Карла Хофера, яго мастацкая мова блізкая да экспрэсіянізму. У 1939 годзе Альтхер вярнуўся ў Швейцарыю.

Катэгорыя:Мастакі Швейцарыі XIX стагоддзя
Крыстаф Амбергер

**Крыстаф Амбергер** (, каля 1500—1561 або 1562, ) — нямецкі жывапісец эпохі Адраджэння.

## Біяграфія 
Яго бацька быў мулярам, а дзед — разьбяром па дрэве ў Амбергу. У 1530 годзе Амбергер быў прыняты ў цэх мастакоў Аўгсбурга, дзе ён і працаваў да сваёй смерці, спецыялізуючыся пераважна на партрэтах. Амбергер вывучаў жывапіс у Л. Бека ў Аўгсбургу. Амбергер лічыцца выдатным мастаком пакалення, наступнага за Дзюрэрам і Буркмайрам. У 1530 годзе Амбергер атрымаў званне майстра, неабходнае ў Сярэднія стагоддзі для таго, каб стаць грамадзянінам Аўгсбурга і карыстацца ўсімі грамадзянскімі правамі. Захаваўся шэраг партрэтаў яго вядомых і паважаных сучаснікаў. Амбергер напісаў шматлікія партрэты патрыцыяў Аўгсбурга і іх жонак, а таксама партрэты Карла V, якія заклалі аснову поспеху мастака, а таксама партрэты Георга фон Фрундсберга, Конрада Пейтынгера, Фугераў і Вельзераў, а таксама вядомы партрэт касмографа Себасцьяна Мюнстэра. У 1548 годзе Амбергер пазнаёміўся з Тыцыянам. Самым значным творам Амбергера лічыцца панэль галоўнага алтара аўгсбургскага кафедральнага сабора, створаны ў 1554 года пасля таго, як быў знішчаны алтар працы Ганса Гольбейна Старэйшага. Апроч гэтага захавалася каля 30 малюнкаў Амбергера.

Катэгорыя:Мастакі Германіі
Оскар Шлемер

**Оскар Шлемер** (; ,  — , ) — нямецкі мастак, скульптар, харэограф і тэатральны афарміцель, дзейнасць якога звязаная са школай Баўгауз.

## Біяграфія 
Мастацкія працы Шлемера ахопліваюць велізарны дыяпазон розных мастацкіх стыляў і кірункаў XX стагоддзя, ад формаў геаметрычнай абстракцыі і кубізму да класіцызму ў партрэце ці пейзажы. Прыблізна ў 1913 годзе фармуецца асноўная тэма яго палотнаў — выява чалавечых фігур, якія выкананыя ў геаметрычна абстрактнай манеры, выглядаюць на паверхні карціны як мудрагелісты арнамент. У створаных мастаком у 1914 годзе для Прамысловай выстаўкі ў Кёльне творах насценнага жывапісу адчуваецца ўплыў экспрэсіянізму.
, створаная Оскарам Шлемерам, 1922]]
У 1920 годзе Оскар Шлемер атрымаў запрашэнне ў Веймар, у Баўгауз, дзе спачатку кіраваў майстэрняй металічных вырабаў, а затым, з 1922 года — майстэрняй скульптуры. З 1923 года яго мастацкі стыль падвяргаецца моцнаму ўздзеянню метафізічнага жывапісу (Pittura Metafisica). Колькасць чалавечых фігур на яго карцінах памяншаецца, яны размешчаны на выразна падзеленай паверхні палатна ў харэаграфічнай пабудове, што ёсць адлюстраваннем універсальнай гармоніі. Пасля набыцця ў гэты перыяд шэрагу работ мастака берлінскай Нацыянальнай галерэяй і музеем Фолькванг у Эсэне да Шлемера прыходзяць прызнанне і вядомасць. У Баўгаузе ён таксама вядомы як афарміцель сцэны і пастаноўшчык балетаў. З 1929 па 1932 год Шлемер працуе прафесарам у Брэслаускай Акадэміі. Пасля прыходу да ўлады нацыянал-сацыялістаў у 1933 годзе кантракт з Берлінскай Аб’яднанай школай мастацтваў быў скасаваны. У гэты перыяд змяняецца і мастацкі стыль майстра — фармат твораў паменшаны, фігуры на іх размешчаны бліжэй адна да адной, формы становяцца мякчэйшымі і больш круглявымі, намаляваныя цёплымі, часта цёмнымі фарбамі.
, Нью-Ёрк]]
У 1937 годзе Шлемеру было забаронена ўдзельнічаць у мастацкіх выстаўках, а 5 яго карцін былі выстаўлены на выставе «Дэгенератыўнае мастацтва». Церпячы фінансавыя цяжкасці, мастак працуе рамеснікам у Штутгарце. Апошняя яго праца, серыя «Аконныя карцінкі» — 18 маленькіх акварэляў. Памёр ад сардэчнага прыступу ў шпіталі Бадэн-Бадэна 13 красавіка 1943 года.

## Спасылкі
Якапа Амігоні

**Якапа Амігоні** (іт. Jacopo Amigoni; каля —) — італьянскі гістарычны і партрэтны жывапісец.

## Біяграфія 
Якапа Амігоні нарадзіўся ў 1675 годзе ў Венецыі. Свае першыя карціны напісаў у родным горадзе, але потым шмат падарожнічаў па Еўропе, дзе яго партрэты карысталіся вялікім попытам. Некаторы час працаваў у Францыі, а потым на службе курфюрста баварскага Максіміліяна II. У 1729 годзе Якапа Амігоні перабраўся ў Лондан.

Пачынаючы з 1747 года і да самай смерці жыў і працаваў у Мадрыдзе, дзе ён, па замове іспанскага караля Фердынанда VI, напісаў для араторыі Сан-Сальвадора «Святое сямейства», а ў Аранжуэце плафонную карціну.

Якапа Амігоні памёр у 1752 годзе ў званні прыдворнага жывапісца іспанскіх манархаў. Сярод яго вучняў былі П'етра Антоніа Навелі, Антоніа Дзукі і іншыя.

## Спадчына 
Яго творы захаваліся ў замку Шлайсхайм каля Мюнхена, у карцінных галерэях і цэрквах баварскай сталіцы, а таксама ў розных музеях і прыватных калекцыях па ўсім свеце. Частка з іх была страчана падчас Другой сусветнай вайны.

## Зноскі
.мон

**.мон** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Манголіі. Кіруецца .MN Registry, Datacom. Даменнае імя складаецца з трох першых літар назвы краіны.

## Гісторыя 
У 2012 годзе ў Манголіі быў зарэгістраваны новы топ-дамен, прызначаны для даменных імёнаў на мангольскай мове. Рэгістрацыя дамена адкрылася ў маі 2014 года. У той жа месяц пачаў дзейнічаць першы сайт http://мон.мон. 

## Гл. таксама 
* .mn

мон
.рф

**.рф** — нацыянальны дамен верхняга ўзроўню для Расіі. Адрозненнем ад уведзенага раней дамена «.ru» з’яўляецца тое, што ў дамене **«.рф»** усе імёны другога ўзроўню пішуцца выключна кірыліцай.

рф
Ёст Аман

**Ёст Аман** (ням.: Jost Amman; —) — швейцарскі мастак і гравёр Паўночнага Адраджэння XVI стагоддзя, прызнаны майстар кніжнай ілюстрацыі і ксілаграфіі. Кляйнмайстар.

## Біяграфія 
Ёст Аман нарадзіўся ў Швейцарыі ў горадзе Цюрыху ў 1539 годзе.

Першыя яго работы зроблены па заказу кнігагандляра Фрошаўера. Яго карцін і малюнкаў захавалася няшмат.

У 1560 годзе Аман перасяліўся ў нямецкі горад Нюрнберг, горад слаўных рамесных і мастацкіх традыцый, радзіму Альбрэхта Дзюрэра. Аман працаваў там у супрацоўніцтве з Віргілем Солісам і іншымі мастакамі ў тэхніцы ксілаграфіі і афорту.

У другой палове XVI стагоддзя карціны Ёста Амана і аформленыя ім кнігі былі надзвычай распаўсюджаны і вытрымалі мноства выданняў, сярод іх кнігі з ксілаграфіямі па геральдыцы, гістарычнага зместу, медыцынскія і прыродазнаўчыя трактаты.
Фрыдрых фон Амерлінг

**Фрыдрых фон Амерлінг** (, ,  — , ) — аўстрыйскі мастак. Разам з Фердынандам Георгам Вальдмюлерам адзін з найаўтарытэтнейшых мастакоў-партрэтыстаў XIX стагоддзя.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і Франца Амерлінга, майстра ювелірнай апрацоўкі срэбранага і залатога дроту, і Тэрэзіі Каргль. У 1815—1824 гадах Амерлінг вучыўся ў Венскай акадэміі мастацтваў. Пасля гэтага наведваў заняткі ў школе гравёраў Іозефа Клібера, потым перайшоў у клас «гістарычных асноў малюнка» Хуберта Маўрэра і Карла Гзельхофера.

У 1824 годзе Амерлінг перабраўся ў Прагу да свайго дзядзькі Генрыха і да 1826 года навучаўся ў мясцовай акадэміі ў Іозефа Берглера Малодшага. 1827—1828 гады правёў у Лондане, дзе на Амерлінга вельмі ўразіў Томас Лоўрэнс. Пазней Амерлінг жыў у Парыжы, дзе працаваў у Араса Вернэ, і Рыме. З 1828 года Амерлінг уладкаваўся ў Вене і пачаў атрымліваць заказы ад імператарскага дома, арыстакратыі і бюргерства.

У 1829 годзе атрымаў прэмію Рэйхеля венскай акадэміі. На працягу жыцця Амерлінг здзейсніў шмат працяглых паездак: у 1836 і 1838 гадах — у Італію, у 1838 годзе — у Нідэрланды, у 1839 годзе — у Мюнхен, у 1840—1843 гадах — Рым, у 1882 годзе — у Іспанію, у 1884 годзе — Грэцыю, у 1885 годзе — у Скандынавію, даехаў да Нордкапа, і ў 1886 годзе — у Егіпет і Палесціну.

У 1878 годзе Амерлінга набілітавалі. У доме прызнанага венскага мастака бывалі вядомыя літаратары і музыканты, напрыклад, Франц Ліст.

У 1858 годзе Амерлінг набыў у Вене палац у венскім раёне Гумпендорф. Мастак таксама валодаў вялікай калекцыяй каваных вырабаў.

Сярод шматлікіх узнагарод мастака ёсць і атрыманы ў 1879 годзе ордэн Жалезнай кароны.

Урачыста пахаваны на Цэнтральных могілках Вены.

Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты
Катэгорыя:Мастакі Аўстрыі
Катэгорыя:Мастакі XIX стагоддзя
Фердынанд Георг Вальдмюлер

**Фердынанд Георг Вальдмюлер** (; ,  — , Хінтэрбруль, Ніжняя Аўстрыя) — адзін з найбольш вядомых аўстрыйскіх мастакоў першай паловы XIX стагоддзя. Вядомы як сваімі краявідамі, так і працамі ў партрэтным і жанравым жывапісе. Найбольш вядомы як мастак эпохі бідэрмаера, які пісаў ідылічныя сцэнкі ў Вене. Творчая спадчына Вальдмюлера налічвае каля 1200 карцін.

Катэгорыя:Мастакі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Аўстрыі
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты Аўстрыі
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты
Аман (значэнні)

**Аман**:

* Аман
* Аман (горад)

## Прозвішча 
* Ёст Аман — швейцарскі мастак
* Сімон Аман — швейцарскі скакун з трампліна, 4-разовы алімпійскі чэмпіён
Барталамеа Альтамонтэ

**Барталамеа Альтамонтэ** (вядомы таксама як Гогенберг) (ням.: Bartolomeo Altomonte; , , Рэч Паспалітая — , Санкт-Фларыян, Аўстрыйская імперыя) — італьянска-аўстрыйскі мастак эпохі барока.

## Біяграфія 
Сын італьянскага жывапісца Марціна Альтамонтэ, які працаваў пры двары караля Яна III Сабескага. Першыя ўрокі жывапісу атрымаў у бацькі. У 1717 адправіўся вучыцца ў Італію, пасля чаго так і не вярнуўся ў Польшчу. Вучань Даніеля Грана.

Большую частку свайго жыцця правёў у Лінцы.

Аўтар шэрагу вялікіх фрэсак. Працаваў пераважна ў аўстрыйскіх манастырах, такіх як манастыр Святога Фларыяна. У 1750 годзе ўпрыгожыў столь бібліятэкі манастыра велічнай фрэскай, якая паказвае «Шлюбны саюз Дабрадзейнасці і Мудрасці, заключаны з дапамогай Рэлігіі і вучэнняў Аўгустына». Таксама стварыў фрэскі ў бенедыктынскім манастыры Адманта ў горадзе Адмонце і ў Зайтэнштэтэнскім абацтве.

Катэгорыя:Мастакі Італіі
Катэгорыя:Мастакі Аўстрыі
Скеп’ян

**Скеп’ян** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анастасія Анатолеўна Скеп’ян (нар. 1974) — беларускі гісторык.
* Мікалай Антонавіч Скеп’ян (нар. 1931) — вучоны ў галіне ўнутраных хвароб.
* Ніна Анатолеўна Скеп’ян (нар. 1978) — беларускі гісторык.
Хонінгсваг

**Хонінгсваг** () — горад у Нарвегіі, у фюльке Фінмарк. Размешчаны на паўднёвым ускрайку вострава Магероя, на якім таксама знаходзяцца мысы Нордкап і Кніўшэльёдэн — паўночны ўскраек Еўропы. Галоўнае паселішча і адміністрацыйны цэнтр муніцыпалітэта Нордкап.

Атрымаў статут горада ў 1996 годзе. У 1997 годзе ў Нарвегіі быў прыняты закон, згодна з якім горадам мог лічыцца толькі населены пункт з насельніцтвам больш чым 5000 жыхароў, але па прычыне, што Хонінгсваг быў аб’яўлены горадам да прыняцця закона, то статус захавалі. Дзякуючы гэтаму лічыцца адным з найменшых гарадоў Нарвегіі, а таксама адным з самых паўночных гарадоў Еўропы.

У порт Хонінгсвага заходзіць мноства круізных лайнераў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Нарвегіі
Катэгорыя:Фінмарк
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1996 годзе
Забалацкі сельсавет (Рагачоўскі раён)

**За́балацкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рагачоўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Забалацце.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Рагачоўскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Рагачоўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 20 лютага 1975 года ў склад Запольскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (вёскі Наваселле, Стрэнькі і пасёлак Марусіна), у склад Дварэцкага сельсавета — 2 населеныя пункты (вёска Аннаўка і пасёлак Зацішша). 14 снежня 1977 года скасаваны пасёлак Забалацкі (зліўся з вёскай Забалацце). 1 снежня 2009 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Лучынскага сельсавета (3 населеныя пункты: вёска Лучын і пасёлкі Альсагорка і Сверкаў). 10 лютага 2014 года скасаваны пасёлак Сверкаў, 29 снежня 2014 года — вёска Садовая.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (10 населеных пунктаў) — 719 чалавек, з іх 94,2 % — беларусы, 4,0 % — рускія, 0,8 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (11 населеных пунктаў) — 1446 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* Інфармацыя пра Забалацкі сельсавет на сайце Рагачоўскага райвыканкама  


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Жан Дзюбюфэ

**Жан Дзюбюфэ** (; ,  — , ) — французскі мастак і скульптар.

## Біяграфія і творчасць 
Сын гандляра віном. У сямнаццацігадовым узросце прыехаў у Парыж, каб вучыцца жывапісу ў Акадэміі Жуліяна. Зблізіўся з Максам Жакобам, Жанам Паланам. Прачытаў манаграфію Ганса Прынцхорна «Жывапіс псіхічнахворых» (1922), якая зрабіла на яго глыбокае ўражанне. Расчараваўся ў сваіх папярэдніх працах, у 1925 вярнуўся ў Гаўр і заняўся сямейным бізнэсам — продажам віна.

Да жывапісу вярнуўся толькі ў 1942 годзе; у 1944 годзе адбылася яго першая персанальная выстава ў парыжскай галерэі Р. Друэна. Зблізіўся з сюррэалістамі. Стаў заснавальнікам так званага ар брут — «грубага» мастацтва, прынцыпова блізкага да аматарскага жывапісу дзяцей, самавукаў, псіхічнахворых, якое не прызнае агульнапрынятых эстэтычных нормаў і выкарыстоўвае любыя падручныя матэрыялы. У 1948 годзе пачаў збіраць калекцыю ар брут (цяпер знаходзіцца ў Лазане). У 1975 годзе заснаваў у Парыжы Фонд Дзюбюфэ.

У агульнай складанасці мастак стварыў каля 10 000 работ, якія часцей за ўсё ўтвараюць серыі: «Жаночыя целы» (1950), «Маленькія карцінкі з крылаў матылькоў» (1953), «Маленькія статуі ненадзейнага жыцця» (1954), «Феномены» (1958), «Урлуп» (1967) і інш. Працы Дзюбюфе прадстаўлены ў найбуйнейшых музеях свету.
Чэмпіянат Польшчы па баскетболе 2021/2022

**Чэмпіянат Польшчы па баскетболе 2021/2022** — 88-ы чэмпіянат Польшчы па баскетболе.

## Клубы-ўдзельнікі 
## 1-ы этап 
## Плэй-оф 
## Спасылкі 
*  Афіцыйны сайт
*  Polish League at Eurobasket.com

2022
Катэгорыя:2021 год у баскетболе
Катэгорыя:2022 год у баскетболе
Катэгорыя:Спорт у Польшчы ў 2021 годзе
Катэгорыя:Спорт у Польшчы ў 2022 годзе
Нордкап

**Нордкап** (, , ) — мыс на востраве Магероя, на поўначы Нарвегіі, у камуне Нордкап. Вышыня мыса 307 м.

Бліжэйшы да мыса порт — невялікі рыбацкі горад Хонінгсваг.

Мыс Нордкап — частка вялікай скалы. Гранітная скала разбітая расколінамі на тры выступы: сярэдні, самы вялікі, і ёсць Нордкап. Верхняя частка Нордкапа плоская, пакрыта камяністай тундрай з невялікімі азёрамі.

Нордкапу даў назву англійскі даследчык Рычард Чэнслар у 1553 годзе, калі ён прайшоў побач з мысам у пошуках Паўночнага шляху. Пазней мыс наведвалі шматлікія даследнікі, узбіраючыся па скале на плато; найбольш вядомыя наведвальнікі мыса — кароль Нарвегіі Оскар II у 1873 годзе і кароль Тайланда Чулалангкорн у 1907 годзе. Сёння мыс Нордкап — турыстычнае месца, на ім знаходзіцца назіральная пляцоўка.

У 1943 годзе недалёка ад мыса адбылася бітва паміж сіламі германскага і брытанскага флатоў, за перамогу ў якім брытанскі адмірал Брус Фрэйзер пазней атрымаў тытул «барона Нордкапскага» (Baron Fraser of North Cape).

Катэгорыя:Мысы Нарвегіі
Катэгорыя:Мысы Паўночнага Ледавітага акіяна
Алесандрыя

**Алесандрыя** (, ) — горад у Італіі, цэнтр аднайменнай правінцыі. Размешчаны за 90 км паўднёвы ўсход ад Турына, на беразе ракі Танара, у П’емонце. Плошча — 143,2 км². Насельніцтва —  чалавек (у 2001 годзе). З іх —  мужчыны і  жанчын. Алесандрыя — важны чыгуначны вузел на Турын, Геную, П’ячэнцу, Навару і Кавалермаджыёрэ. Заступнікам горада лічыцца Святы Баўдалін (San Baudolino). Свята горада — 10 лістапада.

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады П’емонта
Катэгорыя:Камуны правінцыі Алесандрыя
Кызылуй

**Кызылуй**:
* Кызылуй (Атыраўская вобласць)
* Кызылуй (Жангільдзінская сельская акруга)
* Кызылуй (сельская акруга імя Мукана Іманжанава)
Баздак

**Баздак**:
* Баздак (Карагандзінская вобласць)
* Баздак (Мангістаўская вобласць)
Аркен

**Аркен**:
* Аркен (Атыраўская вобласць)
* Аркен (Усходне-Казахстанская вобласць)
Папская акадэмія Беззаганнага Зачацця

**Папская акадэмія Беззаганнага Зачацця** () — навуковая арганізацыя са статусам акадэміі пры Святым Прастоле, якая дзейнічала ў 1847-2012 гадах у Рыме і была паклікана садзейнічаць пашырэння дагмата аб беззаганным зачацці Дзевы Марыі. 

## Гісторыя 
Папярэднікам акадэміі быў узніклы ў 1835 годзе студэнцкі клуб, куды ўваходзілі слухачы рымскіх семінарый і Папскага Грыгарыянскага ўніверсітэта. Рашэннем Кангрэгацыі каталіцкай адукацыі 7 ліпеня 1847 года гэты клуб быў рэарганізаваны ў Акадэмію Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі з размяшчэннем у базыліцы Сан-Ампа. Сем гадоў пазней, 8 снежня 1854 года Папа Пій IX выдаў апостальскую канстытуцыю, якая абвяшчала бязгрэшнае зачацце Дзевы Марыі дагматам веры, што павысіла статус і значнасць новай акадэміі.

У 1864 годзе Папа Пій IX прысвоіў Акадэміі Беззаганнага Зачацця статус Папскай, у якім яна знаходзілася да 2012 года.

У 1988 годзе Папа Ян Павел ІІ адобрыў новы Статут акадэміі, які быў пацверджаны ў 1995 годзе і абвяшчаў мэтай акадэміі садзейнічанне і каардынацыю даследаванняў у сферы марыязнаўства. Згодна са Статутам, акадэмію ўзначальваў прэзідэнт, функцыі якога заключаліся ў забеспячэнні сувязі з Папскай радай па культуры і Папскімі акадэміямі, і арганізацыя штогадовых агульных сходаў.

4 снежня 2012 года рэскрыптам «Rescritto ex Audientia SS.mi» Папа Бенедыкт XVI аб'яднаў акадэмію Беззаганнага Зачацця з Папскай міжнароднай акадэміяй марыязнаўства.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рым
Альбані

**Альбані** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алесандра Альбані, італьянскі палітычны і царкоўны дзеяч
* Джузэпэ Альбані, італьянскі кардынал
* Франчэска Альбані, італьянскі мастак
Папская акадэмія лаціны

**Папская акадэмія лаціны** () — навуковая арганізацыя са статусам акадэміі пры Святым Прастоле, створаная ў 2012 годзе ў якасці рэгулятара лацінскай мовы, а таксама ў мэтах распаўсюджвання лацінскай мовы і культуры ў свеце.

Акадэмія заснавана 10 лістапада 2012 года Бенедыктам XVI з мэтай захавання і распаўсюджвання ведаў класічнай і сучаснай латыні, у тым ліку царкоўнай латыні, якая выкарыстоўваецца ў літургіях і імшах сучаснага рымскага абраду.

Акадэмія складаецца з прэзідэнта, сакратара, вучонага савета і сябраў (акадэмікаў). Прэзідэнт і сакратар акадэміі прызначаецца Пантыфікам тэрмінам на пяць гадоў, з магчымасцю падаўжэння на другі пяцігадовы тэрмін.

У склад акадэміі ўваходзіць не больш за 50 сяброў (акадэмікаў) - навукоўцаў у вобласці лацінскай мовы і літаратуры, якія прызначаюцца Дзяржаўным сакратаром Ватыкана. Калі акадэмікі дасягаюць узросту 80 гадоў, яны атрымліваюць статут акадэміка-эмерыта. Яны могуць удзельнічаць у сходзе акадэміі з правам дарадчага голасу.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Акадэміі навук
Катэгорыя:Рым
Папская акадэмія грамадскіх навук

**Папская акадэмія грамадскіх навук** () — навуковая арганізацыя са статусам акадэміі пры Святым Прастоле, выдзеленая ў 1994 годзе з Папскай акадэміі навук Папам Янам Паўлам ІІ.

Ян Павел II абвясціў аб стварэнні акадэміі ў 1991 годзе. Афіцыйна яна была заснавана 1 студзеня 1994 гады. Мэтай акадэміі, паводле статута, з'яўляецца садзейнічанне даследаванням і прагрэсу ў сацыяльных, эканамічных і юрыдычных навуках у святле вучэння Касцёла.

Папская акадэмія грамадскіх навук размяшчаецца разам з Папскай акадэміяй навук і Папскай акадэміяй Святога Тамаша Аквінскага ў віле Пія IV у садах Ватыкана. Да ліку членаў акадэміі належаць выдатныя вучоныя з розных краін свету, якія вызначыліся на ніве грамадскіх навук. Яны не абавязкова павінны быць каталікамі і могуць належаць да розных хрысціянскіх канфесій. Акадэмію ўзначальвае прэзідэнт, які выбіраецца на 5 гадоў не больш як на два тэрміны. Кандыдатура прэзідэнта павінна быць зацверджана Папай.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Акадэміі навук
Катэгорыя:Рым
Папская акадэмія хрысціянскіх мучанікаў

**Папская акадэмія хрысціянскіх мучанікаў** () — навуковая арганізацыя са статусам акадэміі пры Святым Прастоле, створаная ў 2012 годзе для пашырэння культу святых і мучанікаў, правядзення даследаванняў гісторыі ранняга хрысціянства, уключаючы дзейнасць у катакомбах. 

Акадэмія працуе пад кіраўніцтвам і пры падтрымцы з боку Кангрэгацыі богаслужэння і дысцыпліны таінстваў і Рымскай Курыі.

Акадэмія была створана 2 лютага 1879 года чатырма вядомымі даследчыкамі ранняга хрысціянства — Мар'яна Армеліні, Адольфа Хайтрэкам, Арацыо Марукі і Энрыка Стывенсанам пры падтрымцы Папскай акадэміі навук і Кангрэгацыі богаслужэння і дысцыпліны таінстваў.

На акадэмію ўскладзена задача садзейнічання культу хрысціянскіх мучанікаў і даследаванні жыцця хрысціянскіх святых, а таксама нагляд за гістарычнымі помнікамі першых стагоддзяў хрысціянства, у тым ліку рымскімі катакомбамі. Акадэмія пакутнікаў працуе ў цесным супрацоўніцтве з Папскай акадэміі археалогіі, арганізуе ўрачыстыя мерапрыемствы на старажытных хрысціянскіх могілках, у катакомбах і іншых святых месцах, а таксама выконвае рэлігійныя функцыі на археалагічных канферэнцыях.

Акадэмія пакутнікаў штогод праводзіць прынамсі два агульныя сходы, яны праходзяць у Ватыкане.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Акадэміі навук
Катэгорыя:Рым
Папская акадэмія жыцця

**Папская акадэмія жыцця** () — навуковая арганізацыя са статусам акадэміі пры Святым Прастоле, задачай якой з'яўляецца ўсебаковае прасоўванне каталіцкай этыкі жыцця і правядзенне навуковых даследаванняў па біяэтыцы і каталіцкай маральнай тэалогіі.

Акадэмія створана ў 1994 годзе з мэтай даследаванняў, інфармавання і выпрацоўкі пазіцый па галоўных праблемах біямедыцыны і права ў дачыненні да заахвочвання і абароны жыцця, наўпрост звязаных з хрысціянскай мараллю і канонамі каталіцкай царквы. Акадэмія лічыцца аўтаномным утварэннем, яе дзейнасць звязана з Папскай радай па пастырскай апецы пра работнікаў аховы здароўя і рознымі дыкастэрыямі Рымскай Курыі.

У склад акадэміі ўваходзіць 70 прызначаных Папам членаў, якія прадстаўляюць розныя галіны біямедыцынскіх навук і цесна звязаны з праблемамі заахвочвання і абароны жыцця. У склад акадэміі таксама ўваходзяць тры ганаровыя члены і члены-карэспандэнты, якія працуюць у розных інстытутах і адукацыйных арганізацыях акадэміі.

Акадэмія нясе адказнасць за абгрунтаванне і прасоўванне пазіцыі каталіцкай царквы па шэрагу пытанняў медыцынскай этыкі, уключаючы дзетараджэнне, ЭКА, генную тэрапію, эўтаназію і аборты. 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Акадэміі навук
Катэгорыя:Рым