open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Індэпэндэнс I

**Індэпэндэнс I** () — археалагічная культура палеаэскімосаў на поўначы Грэнландыі і паўночнай часткі астравоў Канадскага Арктычнага архіпелага. Існавала ў сярэдзіне 3 — канцы 2 тысячагоддзяў да н. э. Адкрыта ў 1938 г. у раёне грэнландскага фіёрда Індэпэндэнс, хаця асобныя знаходкі рабіліся з пачатку XX ст.

Індэпэндэнс I — найбольш старажытная палеаэскімоская культура, носьбіты якой перасяліліся ў Грэнландыю. Аб іх паходжанні вядома мала. Мяркуецца, што яны маглі мець агульных продкаў з прадстаўнікамі культуры Сакак, аднак, у адрозненне ад апошніх, з’яўляліся сухапутнымі паляўнічымі. Палявалі пераважна на аўцабыкоў, таксама на белых мядзведзяў, пясцоў, птушак. Рэштак марскіх звяроў каля стаянак амаль не знойдзена. Некаторыя даследчыкі сумняваюцца нават у тым, ці трымалі носьбіты Індэпэндэнс I сабак, хаця вядомы адзінкавы выпадак знаходжання сабачых костак. Жылі ў круглявых, відавочна скураных хацінах з агменем пасярэдзіне. Паселішчы маглі ўключаць да 20 чалавек. Карысталіся крамянёвымі мікралітамі.

Знікненне культуры Індэпэндэнс I супадае з пахаладаннем клімату ў паўночным паўшар’і.

## Спасылкі 
* Prehistory of Greenland Independence I 
* Migration to Greenland 
* Paleo-Eskimo mtDNA Genome Reveals Matrilineal Discontinuity in Greenland

Індэпэндэнс I
Індэпэндэнс I
Індэпэндэнс I
Індэпэндэнс I
Юркевіцкі канал

**Юрке́віцкі кана́л** — меліярацыйны канал у Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Случ.

Даўжыня 20 км. Пачынаецца за 4 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Новыя Мілевічы, вусце за 3 км на захад ад вёскі Лагвошчы. Цячэ ў лясістай забалочанай мясцовасці.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Меліярацыйныя каналы Жыткавіцкага раёна
Катэгорыя:Прытокі Случы (прыток Прыпяці)
Пісталет Каровіна

**ТК** (*Тульскі, Каровіна*) — першы самазарадны пісталет, прыняты на ўзбраенне Чырвонай Арміі.

Сканструяваны канструктарам Сяргеем Аляксандравічам Каровіным 1926 г. 6,35-мм пісталет ТК (Тула, Каровін) быў прыняты для вырабу як грамадзянскі ўзор асабістай зброі. Задумваўся пісталет як грамадзянскі, для самаабароны, аднак вайскоўцы вырашылі зрабіць ТК асабістай зброяй старэйшага камандавання арміі. Такім чынам, пісталет Каровіна стаў першым самазарадным пісталетам, прынятым на ўзбраенне Чырвонай Арміі.

## Гісторыя 
У 1925 годзе спартыўнае таварыства «Дынама» замовіла Тульскаму зброеваму заводу распрацоўку кампактнага пісталета пад патрон 6,35×15 мм Браўнінг у якасці зброі самаабароны.

Праца па стварэнні пісталета праходзіла ў праектна-канструктарскім бюро Тульскага зброевага завода. Восенню 1926 года канструктарам-збройнікам С.А.Каровіным была завершана распрацоўка пісталета, які атрымаў найменне пісталет ТК (Тульскі Каровіна).

У канцы 1926 года ТЗЗ пачаў выпуск пісталета, і ў наступным годзе пісталет быў ухвалены да ўжывання, атрымаўшы афіцыйную назву «Пісталет Тульскі, Каровіна, узору 1926 года». Аднак на ўзбраенне афіцыйна прыняты не быў.

З-за таго, што пісталет з'яўляўся грамадзянскай і спартыўнай зброяй, на ім прысутнічала таўро неваеннага тыпу. Пазней зброю атрымала армейскі індэкс **ГАУ 56-А-112**.

У перыяд з восені 1926 па 1935 год было выпушчана некалькі дзясяткаў тысяч **ТК**, але дакладная колькасць выпушчаных пісталетаў невядомая.

## Канструкцыя 
Пісталет працуе па схеме з вольным затворам. Засцерагальнік размешчаны на левым баку рамкі над спускавым кручком; зашчапка магазіна размешчана ў ніжняй частцы дзяржальні.

Панэлі дзяржальняў былі двух тыпаў: пластыкавыя з лагатыпам ТОЗ і драўляныя. Драўляныя дзяржальні выпускаліся ў двух варыянтах: з клеткай або з больш буйнымі вертыкальнымі баразёнкамі. Да пачатку 1930-х гадоў дзяржальні мацаваліся шрубамі, пазней - спружыннымі зашчапкамі.

Катэгорыя:Самазарадныя пісталеты СССР
Катэгорыя:ТОЗ
Тры філосафы

**«Тры філосафы»** — карціна Джарджонэ 1505—1509 гадоў, адна з апошніх прац майстра, скончаная за год да яго смерці. У наш час захоўваецца ў Музеі гісторыі мастацтваў (Вена). Напісана па заказе венецыянскага купца Тадэа Кантарыні, які захапляўся алхіміяй і акультызмам. Працу над карцінай завяршыў Себасцьяна дэль П’ёмба.

На карціне намаляваны тры філосафы розных узростаў — юнак, мужчына сярэдніх гадоў і стары. Цяперашняя назва ўзята з «Запісак» Маркантоніа Мікіэля, які бачыў карціну ў адным з венецыянскіх дамоў. Тры персанажы ўвасабляюць старажытнагрэчаскую філасофію (стары), арабскую (сталы мужчына) і філасофію Адраджэння (юнак на фоне прыроднага ландшафту). На заднім плане бачная вёска, удалечыні — горы з нейкай сіняй вобласцю, значэнне якой невядома. Юнак вывучае пячору, намаляваную ў левай частцы карціны, з дапамогай вымяральнага інструмента. Традыцыйная трактоўка карціны, паводле якой яна адлюстроўвае трох вешчуноў у Пячоры Раства, да канца XIX стагоддзя большасцю навукоўцаў прызнана памылковай.

Інтэрпрэтацыі карціны Джарджонэ розныя. Найбольш распаўсюджаным з’яўляецца тлумачэнне карціны, як алегорыі перадачы ведаў старажытнагрэчаскай філасофіі праз арабскія пераклады італьянскаму Адраджэнню. Стары ў гэтым выпадку можа прадстаўляць Платона ці Арыстоцеля, араб — Авіцэну, Ібн Рушда ці іншага навукоўца Залатога веку ісламу, юнак — навуку Адраджэння, якая сыходзіць каранямі ў мінулае і ўзіраецца ў цемру пячоры, якая захоўвае невядомыя сакрэты, якая ў сваю чаргу можа сімвалізаваць канцэпцыю Платонавай пячоры.

Маюцца і іншыя гіпотэзы анконт персанажаў. Адны бачылі ў іх Эвандра з Палантам, якія паказваюць Энею будучае месца Рыма, іншыя — цара Саламона, Хірама Вялікага і Хірама Абіфа.

Пастава юнака мае форму прамавугольнага трохвугольніка, што можа служыць адсылкай да тэарэмы Піфагора. У гэтым выпадку персанажы справа могуць адлюстроўваць Ферэкіда і Фалеса, настаўнікаў Піфагора. Паводле іншай версіі стары філосаф адлюстроўвае Арыстарха Самаскага.

Іншыя гіпотэзы прапануюць інтэрпрэтацыі персанажаў у якасці трох стадый чалавечага жыцця (юнацтва, сталасць, старасць), або трох эпох еўрапейскай цывілізацыі (антычнасць, Сярэднявечча, Адраджэнне), або трох аўраамічных рэлігій (іўдаізм, іслам, хрысціянства), або некаторае спалучэнне названых канцэпцый.

На лісце ў руках старога філосафа бачнае слова «зацьменне» і астранамічная дыяграма. Вялікае злучэнне Юпітэра і Сатурна 1503 года і сонечнае зацьменне ў тым жа годзе лічыліся прыкметамі хуткага прышэсця Антыхрыста, што дазволіла высунуць гіпотэзу пра апакаліптычную тэматыку карціны.

Катэгорыя:Карціны Джарджонэ
Катэгорыя:Карціны са збораў Музея гісторыі мастацтваў у Вене
Катэгорыя:Алегарычныя карціны
Сяргей Назаравіч Бубка

**Сяргей Назаравіч Бубка** (; нар. , Луганск, Украінская ССР) — украінскі спартсмен-лёгкаатлет па скачках з шастом. Першы ў свеце чалавек, які скокнуў вышэй за шэсць метраў.

Заслужаны майстар спорту СССР (1983). Чэмпіён Алімпійскіх гульняў 1988, 6-разовы чэмпіён свету (1983, 1987, 1991, 1993, 1995, 1997), чэмпіён Еўропы (1986) і СССР (1984, 1985). Пераможца Кубкаў свету і Еўропы (1985) у скачках з шастом. Сярэбраны прызёр міжнародных спаборніцтваў «Дружба-84».

Валодаў сусветным рэкордам у скачку з шастом ў закрытых памяшканнях (6,15 м) з 1993 па 2014 год (15 лютага 2014 г. рэкорд пабіў Рэно Лавілені). Валодае сусветным рэкордам у скачку з шастом на адкрытых арэнах (6,14 м) з 1994 года.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Спартсмены Украіны
Катэгорыя:Банкіры Украіны
Жаночая дуэль

**«Жаночая дуэль»** — карціна Хасэ дэ Рыберы. Захоўваецца ў музеі Прада ў Мадрыдзе.

Карціна, датаваная і падпісаная Рыберам, створана ў Неапалі ў 1636 годзе, як частка цыкла з больш як трыццаці карцін на тэму гісторыі Рыма, заказаных Рыберы, Джавані Ланфранка, Даменікіна і іншым мастакам.

На карціне намалявана кульмінацыя легендарнага эпізоду з гісторыі Неапаля, які здарыўся ў 1552 годзе, калі дзве сіньёры — Ізабела дэ Карацы і Дыямбра дэ Пацінела — біліся на дуэлі за каханне мужчыны па імі Фабіа Дзерэсола ў прысутнасці маркіза Альфонса д'Аваласа. Сюжэт карціны таксама інтэрпрэтаваўся, як алегорыя барацьбы паміж распустай і дабрадзейнасцю.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Карціны 1636 года
Катэгорыя:Алегарычныя карціны
Катэгорыя:Карціны Хасэ дэ Рыберы
Катэгорыя:Карціны са збораў музея Прада
Географ (Вермеер)

**«Географ»** — карціна нідэрландскага жывапісца Яна Вермеера, напісаная каля 1668—1669 гадоў. Адна з трох карцін, падпісаных і датаваных майстрам (апроч «Астранома» і «Зводніцы»). У наш час захоўваецца ў Штэдэлеўскім мастацкім інстытуце (Франкфурт, Германія).

На карціне намаляваны географ, які задуменна схіліўся над картай з цыркулем у правай руцэ, пагружаны ў навуковыя пошукі. На ім халат у японскім стылі — распаўсюджанае адзенне навукоўцаў таго часу. Прадметы ў кабінеце — карты, схемы, кнігі, глобус, алідада — паказваюць на род дзейнасці навукоўца. Дынаміка кампазіцыі перадаецца праз паставу персанажа, скопішча рэквізіту ў левай частцы карціны і дыяганальныя цені на сцяне справа.

Вермеер унёс шэраг змен на ўжо скончаную карціну для ўзмацнення дынамічнасці сцэны. Напрыклад, першапачаткова географ глядзеў на стол, а не ў акно, таму што яго галава знаходзілася лявей, чым у канчатковым варыянце; цыркуль у руцэ быў накіраваны вертыкальна ўніз; на зэдліку ў ніжнім правым вугле ляжаў аркуш паперы, выдаленне якога прывяло да пацямнення гэтага ўчастку. Яго пастава амаль сіметрычная паставе Фаўста з афорта Рэмбранта, які ўбачыў магічную анаграму ў крузе, які свеціцца.

Глобус Ёдакуса Хондыуса складае пару з яго ж зорным глобусам на карціне «Астраном». Паколькі такія глобусы звычайна прадаваліся разам, ёсць падставы лічыць, што карціны прызначаліся для сумеснай дэманстрацыі. Гэта падмацоўваецца наяўнасцю іншых агульных элементаў на карцінах і тым жа персанажам. Глобус разгорнуты да гледача паўшар'ем з Індыйскім акіянам, дзе ў той час панавала Галандская Ост-Індская кампанія. Вермеер выкарыстоўваў тэхніку імпаста, каб падкрэсліць картуш колеру матавай охры на глобусе, які заклікае адкрываць белыя плямы на карце свету, што таксама сімвалізуе тэму «азарэння», нароўні з усходнім дыванам і прыспушчанай фіранкай.

Вельмі падрабязна прамаляваныя карты, глобусы, картаграфічныя інструменты паказваюць на вялікую цікавасць Вермеера да гэтай тэмы. Некаторыя мастацтвазнаўцы мяркуюць, што мадэллю для «Астранома» і «Географа» мог паслужыць сучаснік Вермеера і выхадзец з Дэлфта Антоні ван Левенгук, якому ў час напісання карцін было каля 36 гадоў. Вядома, што менавіта ў гэты перыяд Левенгук атрымаў пасаду каморніка. Дакументальных пацверджанняў пра якія-небудзь зносіны паміж Вермеерам і Левенгукам не захавалася, акрамя таго, што пасля смерці Вермеера яго душапрыказчыкам стаў менавіта Левенгук.

Гісторыя абедзвюх карцін прасочваецца да 27 красавіка 1713 года, калі яны былі прададзены ў Ратэрдаме невядомаму пакупніку за 300 флорынаў. У той час і аж да канца XVIII стагоддзя карціны называліся «Астролагі».

## Літаратура 
* Cant, Serena (2009). *Vermeer and His World 1632—1675*. Quercus Publishing Plc. с. 126—129.
* Wheelock, Arthur K., Jr. (1995). *Johannes Vermeer*. New Haven: Yale University Press. с. 170—174.
* Wheelock, Arthur K., Jr. (2000). *The Public and the Private in the Age of Vermeer*

Катэгорыя:Карціны Яна Вермера
Катэгорыя:Карціны са збораў Штэдэля
Вузкінь

**Вузкі́нь** — возера ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці, за 12,5 км на поўдзень ад горада Жыткавічы, за 0,7 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Боркі, на левабярэжнай пойме ракі Прыпяць.

Возера старычнае. Плошча паверхні 0,13 км². Даўжыня 2,23 км, найбольшая шырыня 0,15 км. Найбольшая глыбіня 3,2 м. Даўжыня берагавой лініі 4,85 км. Аб'ём вады 0,19 млн м³.

Схілы катлавіны вышынёй 1,5—2 м, пад лугам. Берагі нізкія, затарфаваныя.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб'екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Жыткавіцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Прыпяці
Баскетбол на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 — жанчыны

**Жаночы турнір па баскетболе на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года** прайшоў з 6 па 20 жніўня. У спаборніцтвах возьмуць удзел 12 зборных, якія падзелены на 2 групы. Гульні групавога этапу прайшлі ў Моладзевай Арэне, а стадыя плей-оф у Карыёка Арэне. Алімпійскімі чэмпіёнкамі сталі баскетбалісткі ЗША.

## Медалісты 
## Кваліфікацыя 
## Спаборніцтва 
### Групавы этап 
#### Група A 
----

----

----

----

----

#### Група B 
----

----

----

----

----

### Плэй-оф 
#### Чвэрцьфінал 
#### Паўфінал 
#### Гульня за 3-е месца 
#### Фінал 
## Выніковае становішча каманд 
## Спасылкі 
* Баскетбол  на афіцыйным сайце летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года    
* Жаночы алімпійскі турнір  на сайце FIBA 

Катэгорыя:Баскетбол на летніх Алімпійскіх гульнях 2016
Рыцар з рукой на грудзях

**«Рыцар з рукой на грудзях»** — карціна іспанскага мастака Эль Грэка, напісаная ў Таледа каля 1580 года. Найбольш вядомы ў серыі свецкіх партрэтаў невядомых кабальера ў чорным адзенні і белых фрэзах на цёмным фоне. У наш час захоўваецца ў Прада.

Пастава кабальера можа азначаць дачу прысягі, або праяву даверу пры заключэнні дагавора, або высакароднае паходжанне персанажа, або нават тайны ўмоўны сігнал. Залатая шпага і медальён паказваюць на заможнасць і прыналежнасць да вышэйшых слаёў грамадства. Знешняе аблічча персанажа тыповае для двараніна эпохі Залатога веку Іспаніі. Пры рэстаўрацыі карціны высвятлілася, што першапачаткова фон быў не чорны, а светла-шэры, але з часам карціна пацямнела. Багацце адценняў на цёмным адзенні сведчыць пра ўплыў на Эль Грэка венецыянскай школы жывапісу.

Раней лічылася, што «Рыцар з рукой на грудзях» з’яўляецца партрэтам Сервантэса, але цяпер большасць мастацтвазнаўцаў схіляецца да таго, што на партрэце намаляваны Хуан дэ Сільва-і-Рыбера, трэці маркіз Монтэмаёра і алькальд Таледскага алькасара. Мастацтвазнавец Алекс Бергхарт і мастак Роберт Шрайв дапушчаюць магчымасць таго, што гэта аўтапартрэт мастака.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Карціны Эль Грэка
Катэгорыя:Карціны 1580 года
Катэгорыя:Карціны са збораў музея Прада
Катэгорыя:Партрэты
Трыумф смерці (карціна)

**«Трыумф смерці»** — карціна Пітэра Брэйгеля Старэйшага, напісаная каля 1562 года.

Карціна ўяўляе сабой панараму выпаленай бясплоднай зямлі, на якой армія шкілетаў сее жах, хаос і смерць, падвяргаючы мірных жыхароў разнастайным катаванням. Асуджаныя ў страху разбягаюцца, хтосьці спрабуе даць адпор, а хтосьці проста іграе на лютні, імкнучыся не заўважаць таго, што адбываецца. Шкілет у цэнтры карціны на кані люта косіць людзей велізарнай касой, і звар'яцелы люд натоўпам бяжыць у сховішча, якое насамрэчы з'яўляецца велізарнай пасткай у форме труны. Усе без разбору — ад селяніна да караля — становяцца ахвярамі пераможнай смерці. Свет гіне пад пахавальны бой званоў, у якія званяць шкілеты ў верхнім левым вугле карціны.

Вялікая колькасць элементаў на карціне адлюстроўвае шматлікія аспекты паўсядзённага жыцця XVI стагоддзі — ад дэталяў адзення да папулярных забаў, такіх як ігральныя карты і нарды. Брэйгель намаляваў розныя музычныя інструменты, старадаўні механічны гадзіннік, сцэну палявання і пахавальны абрад, а таксама разнастайныя пакаранні смерцю — калесаванне, павешанне, абезгалоўванне, і нават утапленне з прывязаным да шыі жоранам.

У «Трыумфе смерці» Брэйгель злучыў дзве розныя выяўленчыя традыцыі — звыклую для яго гравюру Паўночнага Адраджэння на тэму Скокаў смерці і італьянскую канцэпцыю Трыумфу смерці, якую ён мог бачыць на фрэсках Палацца Склафані ў Палерма і могілках Кампа-Санта ў Пізе.

Большасць мастацтвазнаўцаў сыходзяцца ў меркаванні, што ў «Трыумфе смерці», як і ў іншых працах падобнай тэматыкі — «Вар'яцкай Грэце» і «Падзенні мяцежных анёлаў» Брэйгель выказаў грамадскія настроі трывогі і нявызначанасці, якія панавалі ў суровай атмасферы Іспанскіх Нідэрландаў напярэдадні Нідэрландскай рэвалюцыі.

Гісторыя карціны прасочваецца да 1614 года, калі яна ўпершыню дакладна згадваецца ў вопісе маёмасці Філіпса ван Валкенісэ з Антверпена. Да 1745 года, змяніўшы некалькіх уладальнікаў, карціна апынулася ва ўласнасці Ізабелы Фарнезэ. Да 1827 года яна заставалася ў палацы Ла-Гранха, пасля чаго была перададзена ў музей Прада, дзе і захоўваецца дагэтуль.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Карціны Пітэра Брэйгеля Старэйшага
Катэгорыя:Карціны са збораў музея Прада
Катэгорыя:Карціны 1562 года
Катэгорыя:Алегарычныя карціны
Выгнанне Эліядора

**«Выгнанне Эліядора»** — фрэска Рафаэля, напісаная паміж 1511 і 1512 гадамі ў памяшканні Апостальскага палаца ў Ватыкане, вядомага сёння, як Станца д'Эліядора.

Карціна адлюстроўвае эпізод з Другой кнігі Макавейскай (), у якім рымскі легат Эліядор прыйшоў у Іерусалімскі храм па загадзе сірыйскага цара Селеўка IV Філапатара з мэтай канфіскаваць грашовую маёмасць сірот і ўдоў, якая захоўвалася там, аднак быў выгнаны вершнікам і двума юнакамі, пасланымі Богам у адказ на маленні першасвятара Оніі.

Кампазіцыя фрэскі падзелена вертыкальна на дзве паловы са святаром, які моліцца, у цэнтры. Злева на карціне намаляваны заступнік Рафаэля Юлій II, які назірае за сцэнай са свайго паланкіна сярод сірот і ўдоў, справа — Эліядор, які выганяецца вершнікам. Менора ў цэнтры фрэскі паказвае на тое, што падзеі адбываюцца ў часы Другога Храма, да нараджэння Хрыста. Архітэктура сцэны нагадвае «Афінскую школу», хоць скляпенні ў «Выгнанні Эліядора» ўпрыгожаны нашмат багацей.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Карціны паводле сюжэтаў Старога Запавету
Катэгорыя:Карціны Рафаэля
ТТ

**Пісталет узору 1933 г.** (*ТТ, Тульскі, Токарава*) — першы армейскі самазарадны пісталет СССР, распрацаваны ў 1930 годзе савецкім канструктарам Фёдарам Васільевічам Токаравым.

## Гісторыя стварэння 
У 1929 г. Ф. Токараў прадставіў для выпрабаванняў створаную ім мадэль «аўтамата». Яна мела запорную сістэму ствала, як у «Браўнінга», і была разлічана для стральбы савецкім патронам 7,62 х 25 мм. Памеры патрона былі практычна ідэнтычныя па памерах з адным з найбольш папулярным у Еўропе маўзэраўскім патронам калібра 7,63 мм, які падыходзіў пісталету Токарава, што з'яўлялася дадатковым плюсам пры вядзенні баявых дзеянняў на «варожай» тэрыторыі. Пісталет быў разлічаны на вядзенне прыцэльнай адзіночнай стральбы, але мог весці агонь і чэргамі. Для гэтага, акрамя абоймы, да яго прыкладаўся магазін на 20 патронаў. Што ж тычылася недахопаў, то іх было значна больш. І хоць на выпрабаваннях пісталет паказаў цалкам здавальняючую балістыку і кучнасць бою, за масіўнасць і габарыты, якія не адпавядаюць паняццю «асабістай зброі», ад яго адмовіліся.
Улічваючы зробленыя памылкі і недахопы папярэдняй канструкцыі, ужо ў сярэдзіне 1930 г. Токараў прадставіў для выпрабаванняў мадэль новага кампактнага аўтаматычнага пісталета. Ён уяўляў сабой самазарадную кароткаствольную зброю, у якой падача і дасыланне патрона ў патроннік, замыканне і адмыканне канала ствала, выкід стрэлянай гільзы ажыццяўляліся аўтаматычна. Практычна адначасова па адзіных праграмах выпрабаванняў «прыстрэльваліся» ўзоры пісталетаў, распрацаваныя савецкімі канструктарамі Каровіным і Прылуцкім, а таксама пісталеты замежных сістэм: нямецкія «Вальтэр», «Парабелум» і бельгійскі «Браўнінг». Па выніках выпрабаванняў лепшым быў прызнаны надзейны, лёгкі, кампактны і больш тэхналагічны пісталет, створаны Токаравым. У той жа час у заключэнні дзяржаўнай камісіі гаварылася, што дадзеная мадэль пісталета можа быць прынятая на ўзбраенне толькі пры наступных умовах: «павелічэнне трапнасці, павелічэнне бяспекі, а таксама ўстараненне астатніх недахопаў».
У лютым 1931 г. Рэўваенсавет СССР прыняў рашэнне аб замове першай партыі пісталетаў сістэмы Токарава ў колькасці 1000 штук для ўсебаковых выпрабаванняў у войсках. Новаму пісталету было прысвоена афіцыйнае найменне «7,62-мм самазарадны пісталет узору 1930 г.». Імя яго канструктара ня згадвалася і прысутнічала толькі ў неафіцыйныай назве — **ТТ** *(«Тульскі, Токарава»)*.
Масавае вытворчасць ТТ пачалося толькі ў 1933 г., пасля таго як у канструкцыю пісталета быў унесены шэраг змяненняў, якія закранулі практычна ўсіх яго механізмаў (адсюль пайшла назва «**ТТ узору 1933 г**.»).

## Тактыка-тэхнічныя характарыстыкі 
Катэгорыя:Самазарадныя пісталеты СССР
Катэгорыя:Пісталеты
Катэгорыя:Зброя паводле алфавіта
Пакланенне мудрацоў (Бацічэлі)

**«Пакланенне мудрацоў»** — карціна Сандра Бацічэлі, напісаная каля 1475 года. Захоўваецца ў галерэі Уфіцы. Вядома, што Бацічэлі было заказана прынамсі сем версій «Пакланення мудрацоў».

У вобразе мудрацоў Бацічэлі намаляваў трох членаў сямейства Медычы: Козіма Старога, які схіліў калены перад Дзевай Марыяй, выяву якой Вазары ахарактарызаваў, як «лепшую з усіх захаваных, поўную жыццёвай сілы», і яго сыноў — П’ера дзі Козіма (укленчаны вяшчун у чырвонай мантыі ў цэнтры карціны) і Джавані дзі Козіма побач з ім. Усе трое да часу напісання карціны ўжо памерлі, а Фларэнцыяй паспяхова кіраваў унук Козіма — Ларэнца Медычы, таксама намаляваны на карціне разам са сваім братам Джуліяна.

Карціна напісана па заказе заможнага фларэнтыйца Гаспарэ дзі Дзанобэ дэль Ламы, члена гільдыі мастацтваў і рамёстваў горада Фларэнцыі і прыдворнага Медычы, для яго пахавальнай капліцы ў базіліцы Санта-Марыя-Навела. Лічыцца, што Бацічэлі намаляваў яго справа ў светла-сінім адзенні, ён паказвае на сябе і глядзяць прама на гледача. Аўтапартрэт самога Бацічэлі выкананы ў вобразе бялявага юнака ў жоўтай мантыі каля правага краю карціны. Старанная ўвага да дэталяў, такіх як элементы адзення, паказвае на моцны ўплыў фламандскай школы ў ранні перыяд творчасці мастака.

У «Жыццяпісах найбольш знакамітых жывапісцаў, разьбяроў і дойлідаў» Джорджа Вазары выказаўся пра карціну наступным чынам: Немагчыма і апісаць усю прыгажосць, укладзеную Сандра ў выявы галоў, павернутых у самых разнастайных ракурсах — то ў фас, то ў профіль, то ў паўпаварот, то, нарэшце, пахіленых, а то яшчэ як-небудзь інакш, — немагчыма таксама апісаць і ўсю разнастайнасць у выразах твараў у юнакоў і ў старых з усімі адхіленнямі, па якіх можна судзіць пра дасканаласць яго майстэрства, — бо нават у світы трох цароў ён унёс столькі адметных рыс, што лёгка зразумець, хто служыць аднаму, а хто — іншаму. Сапраўды твор гэта — найвялікшы цуд, і ён даведзены да такой дасканаласці ў каларыце, рысунку і кампазіцыі, што кожны мастак дагэтуль яму дзівіцца.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Карціны 1475 года
Катэгорыя:Карціны Бацічэлі
Катэгорыя:Карціны са збору галерэі Уфіцы
Катэгорыя:Ісус Хрыстос у мастацтве
Катэгорыя:Выявы Дзевы Марыі
Катэгорыя:Карціны паводле сюжэтаў Новага Запавету
Беларусь на летніх Алімпійскіх гульнях 2016

Вадзім Стральцоў (злева) разам з пераможцам Сахрабам Марадзі і бронзавым прызёрам Аўрымасам Дзідзбалісам.]]
 (другі справа) разам са срэбным прызёрам Камейлам Гасемі, пераможцам Тахам Акгюлем і другім бронзавым прызёрам Гено Патрыяшвілі.]]
**Беларусь на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года** была прадстаўлена прынамсі ў дзевятнаццаці відах спорту. Упершыню ў гісторыі сваіх выступленняў на Алімпійскіх гульнях Беларусь будзе прадстаўлена ў спаборніцтвах па тэквандо. 12 ліпеня 2016 года на цырымоніі праводзін беларускай дэлегацыі на Гульні ў Рыа-дэ-Жанэйра было абвешчана, што сцяганосцам падчас адкрыцця Алімпійскіх гульняў будзе алімпійскі чэмпіён 2012 года стралок Сяргей Мартынаў.

Беларусь прадстаўлялі 123 спартсмены і 57 трэнераў.

Для двухразовай алімпійскай чэмпіёнкі Кацярыны Карстэн Алімпіяда стала сёмай у кар'еры.

Шостай стала Алімпіяда для Уладзіміра Самсонава (тэніс настольны), пятай — для Таццяны Драздоўскай (парусны спорт) і Вікторыі Паўловіч (тэніс настольны) і Вікторыі Чайкі (стральба кулявая).

## Прызёры 
## Акадэмічнае веславанне 
## Барацьба 
### Вольная барацьба 
### Грэка-рымская барацьба 
## Баскетбол 
### Жаночы турнір 
#### Склад 
#### Групавы раўнд 

## Бокс 
## Веславанне на байдарках і каноэ 
### Спрынт 
## Гімнастыка 
### Спартыўная гімнастыка 
### Мастацкая гімнастыка 
### Скачкі на батуце 
## Дзюдо 
## Лёгкая атлетыка 
### Трэкавыя і дарожныя віды 
### Палявыя віды 
## Настольны тэніс 
## Парусны спорт 
## Плаванне 
## Роварны спорт 
### Шаша 
### Трэк 
## Сінхроннае плаванне 
## Скачкі ў ваду 
## Стралковы спорт 
## Стральба з лука 
## Сучаснае пяціборства 
## Тэквандо 
## Тэніс 
## Фехтаванне 
## Цяжкая атлетыка 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Алімпійскі камітэт Беларусі
 

Катэгорыя:Краіны на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
2016
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2016 годзе
Альвеола

* **Альвеола** — мяшочкападобны канцавы аддзел залозы, тое ж, што ацынус;
* **Альвеола** — пузыркаподобнае ўтварэнне ў лёгкіх, абвітыя сеткай капіляраў. Праз сценкі альвеол (у лёгкіх чалавека іх звыш 700 млн) адбываецца газаабмен;
* **Альвеола** (у стаматалогіі) — зубная лунка, паглыбленне ў сківіцы, у якой знаходзіцца корань зуба;
* **Альвеолы** — шэраг бугаркоў у ротавай поласці паміж верхнімі пярэднімі зубамі і пярэдняй часткай паднябення. Удзельнічаюць у вымаўленні альвеалярных зычных;
* **Альвеолы** — сплошчаныя вакуолі, якія прылягаюць да клетачнай мембраны інфузорый.

## Крыніцы
Індэпэндэнс II

**Індэпэндэнс II** () — археалагічная культура палеаэскімосаў на поўначы і паўночным усходзе Грэнландыі у раёне вакол фіёрда Індэпэндэнс. Існавала ў VIII - II стст. да н. э. Вылучана археолагамі як самастойная ў 1956 г., раней лічылася адгалінаваннем культуры Індэпэндэнс I.

Лічыцца, што культура Індэпэндэнс II належала носьбітам археалагічных культур - папярэднікаў культуры Дорсет. Яны перасяліліся ў Грэнландыю праз паўночныя астравы Канадскага Арктычнага архіпелага і выкарыстоўвалі ідэнтычныя прылады працы. На поўначы Грэнландыі паселішчы размяшчаліся каля азёр і ўглыбіні фіордаў. На ўсходзе — каля знешняй часткі фіордаў і на малых астравах. Носьбіты Індэпэндэнс II жылі невялікімі групамі да 20 - 40 чалавек у круглявых, відавочна скураных хацінах з агменем пасярэдзіне. Палявалі на сухапутных і марскіх жывёл, займаліся рыбалоўствам. Большасць знойдзеных прылад працы выраблены з косці і драўніны, аднак сустракаюцца крамянёвыя мікраліты.

## Спасылкі 
* Prehistory of Greenland Independence II 
* Migration to Greenland 
* Palaeo-Eskimo Peoples 

Індэпэндэнс II
Індэпэндэнс II
Індэпэндэнс II
Лёгачная альвеола

thumb|right|Альвеолы
**Альвеола** ( — лунка, паглыбленне,  пузырок) — канцавая частка дыхальнага апарата ў лёгкім, якая мае форму пузырка, адкрытага ў прасвет альвеалярнага ходу. Альвеолы ўдзельнічаюць у акце дыхання, забяспечваючы газаабмен з лёгачнымі капілярамі.

## Анатомія 
Альвеолы маюць шматвугольную форму, падзелены міжальвеалярнымі перагародкамі таўшчынёй 2—8 мкм. Міжальвеалярныя перагародкі прадстаўлены сценкамі альвеол, размешчанымі паміж імі элементамі злучальныя тканкі (эластычнымі, калагенавымі і ратыкулярнымі валокнамі) і сеткай капіляраў, якія ўдзельнічаюць у газаабмене. Некаторыя альвеолы злучаны паміж сабой адтулінамі ў міжальвеалярных перагародках («порамі Кона»).

Агульная колькасць альвеол у абодвух лёгкіх чалавека складае 600—700 мільёнаў. Дыяметр адной альвеолы нованароджанага дзіцяці ў сярэднім 150 мкм, дарослага — 280 мкм, у пажылым узросце дасягае 300—350 мкм. Сумарная плошча паверхні альвеол змяняецца ад 40 м² пры выдыху да 120 м² пры ўдыху.

Унутраны слой альвеалярнай сценкі сфарміраваны сквамознымі (дыхальнымі) альвеацытамі (альвеацыты 1-га тыпу) і вялікімі альвеацытамі (альвеацыты 2-га тыпу), хемарэцэптарамі (альвеацыты 3-га тыпу), а таксама макрафагамі. Альвеалацыты 1-га тыпу, якія ўдзельнічаюць у газаабмене, займаюць значна большую плошчу (97,5 % унутранай паверхні альвеолы), чым альвеацыты 2-га тыпу (гранулярныя, кубападобныя, сакраторныя клеткі). Як і альвеацыты 1-га тыпу, альвеалацыты 2-го тыпу размешчаны на базальнай мембране; гэтыя клеткі выпрацоўваюць сурфактант — паверхнева-актыўнае рэчыва, якое высцілае знутры альвеолы і перашкаджае іх спадзенню.

Аэрагематычны (паветрана-крывяны) бар'ер паміж дыхальнымі альвеацытамі і капілярамі ўтвораны іх базальнымі мембранамі і складае 0,5 мкм. У некаторых месцах базальныя мембраны разыходзяцца, фарміруючы шчыліны, запоўненыя элементамі злучальнай тканкі. Кожны капіляр удзельнічае ў газаабмене з некалькімі альвеоламі.

## Гл. таксама 
* Ацынус
* Сурфактант

## Літаратура 
* *Сапин М. Р.*, *Брыксина З. Г.* Анатомия человека. — Просвещение, 1995. — ISBN 5-09-004385-X
* 

## Спасылкі 
Альвеола
Альма-матар

**А́льма-ма́тар** (лац.  — літаральна «маці-карміцелька») — старадаўняя студэнцкая назва ўніверсітэта (якае дае «духоўны пажытак»); ужываецца як ласкальнае або жартоўнае, нярэдка ў дачыненні да іншых скончаных асобай навучальных устаноў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Універсітэты
Катэгорыя:Лацінскія выслоўі
Таледскі алькасар

**Таледскі алькасар** () — алькасар у Таледа, размешчаны ў самым высокім пункце горады, узвышаючыся над астатнімі яго будынкамі.

## Гісторыя 
Крыніцы сведчаць пра тое, што на гэтым месцы спрадвеку знаходзілася крэпасць горада. Яшчэ ў 3 стагоддзі тут размяшчалася рымская крэпасць, пазней на яе месцы знаходзілася галоўнае абарончае збудаванне мусульман. Крэпасць была рэстаўравана па ўказанні Альфонса VI пасля заваявання горада. Сучасны будынак Алькасара быў пабудаваны па загадзе Карла V у якасці рэзідэнцыі для манархаў. У сувязі з гэтым старажытная крэпасць была амаль цалкам разбурана, захаваліся толькі некаторыя элементы старадаўняга збудавання на ўсходнім фасадзе.

Галоўным архітэктарам будаўніцтва палаца ў 1545 г. быў прызначаны , выдатны прадстаўнік стылю «». Знешне крэпасць уяўляе сабой будынак правільнай чатырохвугольнай формы з ахоўнымі вежамі па вуглах. Адной з задач Каварубіяса было змякчэнне строгага крапаснога стылю, у сувязі з чым ён перарабіў паўночны (галоўны) і заходні фасады. Асабліва вытанчаным атрымаўся паўночны фасад са шматлікімі арнаментамі, франтонамі і пілястрамі. Пазней партал галоўнага фасада быў упрыгожаны Хуанам дэ ла Менам фігурамі воінаў і геральдычным сімвалам Габсбургаў у выглядзе арла.

Паўднёвы фасад палаца пры жыцці Карла V завершаны не быў, а яго пераемніку на троне Філіпу II праект Каварубіяса не спадабаўся. Кіраўніцтва будаўніцтвам было перададзена прыдворнаму архітэктару Хуану дэ Эрэры. Асноўнай мэтай змены архітэктара было замяніць «пышны стыль» платэрэска на стражэйшы афіцыйны стыль, які падабаўся Філіпу II (пазней ён атрымаў назву «»).

Вялікі цэнтральны  быў пабудаваны . Двор акружаны двухпавярховай каланадай карынфскага ордара з паўкруглымі аркамі. У цэнтры двара стаіць помнік імператару Карлу V (копія працы , якая захоўваецца ў мадрыдскім Каралеўскім палацы).

Палацу так і не было наканавана стаць сапраўды каралеўскім, таму што задоўга да яго завяршэння сталіца Іспаніі была перанесена ў Мадрыд. У розныя часы тут жылі ўдовы і былыя жонкі манархаў.

Алькасар перажыў шматлікія разбурэнні на працягу стагоддзяў: у 18 стагоддзі крэпасць пацярпела ад англа-партугальскіх войскаў у час вайны за іспанскую спадчыну, у 1810 годзе ў час напалеонаўскай акупацыі і ў 1887 годзе (пасля рэканструкцыі) крэпасць была спалена, апошнія разбурэнне Алькасар перажыў у верасні 1936 года падчас 72-дзённай аблогі рэспубліканцамі — крэпасць была амаль цалкам разбурана. Пазней Алькасар быў рэканструяваны як помнік абаронцам крэпасці у час грамадзянскай вайны .

Цяпер тут размешчаны .

## Спасылкі 
* Алькасар (Alcazar)

Катэгорыя:Каралеўскія рэзідэнцыі Іспаніі
Катэгорыя:Славутасці Таледа
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Таледа
Катэгорыя:З’явіліся ў XVI стагоддзі
Катэгорыя:Адноўленыя будынкі і збудаванні Іспаніі
Катэгорыя:Збудаванні Іспаніі ў стылі рэнесанс
Альпійскія лугі

**Альпі́йскія лугі́** — высакагорныя лугі альпійскага пояса. Найбольш пашыраны асакова-злакавыя лугі і нізкатраўныя альпійскія «дываны» — маты, для якіх характэрна адсутнасць суцэльнага дзёрну. У складзе альпійскіх лугоў шмат кармавых, лекавых, дэкаратыўных, харчовых раслін. Каштоўныя сельскагаспадарчыя ўгоддзі. Выкарыстоўваюцца як летнія пашы.

## Гл. таксама 
* Альпійская расліннасць

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ландшафтазнаўства
Катэгорыя:Зоны расліннасці
Арэлі (карціна Фраганара)

**«Арэлі»** — карціна французскага жывапісца Жана Анарэ Фраганара, напісаная каля 1767 года. Найбольш вядомая праца мастака, якая лічыцца адным з шэдэўраў эпохі ракако.

На карціне намаляваны малады чалавек, які назірае з-за кустоў за юнай паненкай на арэлях, якую разгойдвае пажылы мужчына, які не заўважае паклонніка. У адлюстраваны на карціне момант дзяўчына, знаходзячыся ў верхнім пункце траекторыі арэляў, дазваляе ўдачліваму кавалеру зазірнуць у тайны сваёй сукенкі, хоць падобная шчодрасць абярнулася стратай туфліка, які ляціць у статую Гарпакрата — старажытнагрэчаскага бога маўчання і сакрэтаў. Шапо бержэр (капялюш па-пастухоўску) на галаве дзяўчыны ўзмацняе іранічна-фрывольны сэнс карціны, паколькі ў тыя часы такія капялюшы асацыяваліся са сталай высакароднасцю жыхароў сельскіх памесцяў, прывязаных да прыроды і не сапсаваных гарадскімі спакусамі.

Паводле ўспамінаў драматурга Шарля Кале, не названы ім прыдворны Людовіка XV заказаў гэту карціну Габрыэлю-Франсуа Дуаену ў якасці сюжэтнага партрэта сваёй палюбоўніцы і сябе, прычым па першапачатковай задумцы арэлі павінен быць разгойдваць біскуп. Але Дуаен, не рызыкнуўшы ўзяцца за такую фрывольную працу, перадаў заказ Фраганару, які і напісаў карціну, замяніўшы, аднак, біскупа на парафіяніна.

Асоба першага ўладальніка карціны застаецца нявысветленай, хоць выказвалася здагадка, што гэта мог быць Мары-Франсуа-Давід Баю дэ Сен-Жульен, больш вядомы, як барон дэ Сен-Жульен (1713—1788). Першым дакладна вядомым уладальнікам быў зборшчык падаткаў М.-Ф. Менаж дэ Прэсіньі, пасля смерці якога ў 1794 годзе карціна перайшла ва ўласнасць рэвалюцыйнага ўрада Францыі. Пазней карціна, магчыма, належала маркізу дэ Разен дэ Сен-Мар, а наступным бясспрэчным уладальнікам стаў Шарль дэ Марні. Пасля смерці дэ Марні ў 1865 годзе карціна была набыта на аўкцыёне ў Парыжы Рычардам Сеймур-Конуэем, чацвёртым маркізам Хартфарда, адным з заснавальнікаў збору Уолеса ў Лондане, дзе палатно і захоўваецца дагэтуль.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Карціны 1767 года
Катэгорыя:Карціны Фраганара
Катэгорыя:Жанравыя карціны
Альтруізм

**Альтруі́зм** ( ад  — іншы) — бескарыслівыя клопаты пра шчасце і дабрабыт іншых людзей, гатоўнасць ахвяраваць асабістымі інтарэсамі.

Тэрмін увёў у 1830-я гг. французскі філосаф А. Конт, які звязваў маральнае удасканаленне чалавека з выхаваннем у людзей пачуцця альтруізму, проціпастаўляючы яго эгаізму. Асобныя ідэі альтруізму, развіваліся ў раннім хрысціянстве, у Сярэднявеччы ў вучэнні Францыска Асізскага, у новы час — асветнікамі, напрыклад, І. Гердэрам, А. Шэфтсберы, Д. Юмам, А. Смітам, Ж. Ж. Русо, І. В. Гётэ і іншымі.

Канкрэтныя формы альтруізму — міласэрнасць, дабрачыннасць, філантропія і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Маральныя якасці
Катэгорыя:Матывацыя
Катэгорыя:Сацыяльная псіхалогія
Катэгорыя:Аскетызм
Анастас Аляксандравіч Сіцынскі

**Анастас Аляксандравіч Сіцынскі** (, г.  — ) — беларускі акушэр-гінеколаг. Доктар медыцыны (1893), прафесар (1912).

## Біяграфія 
### Дзяцінства і адукацыя 
Нарадзіўся ў сям’і столаначальніка павятовага суда. У чэрвені 1885 года паспяхова закончыў курс прыродазнаўчых навук фізіка-матэматычнага факультэта Маскоўскага ўніверсітэта са ступенню кандыдата. Праз два гады закончыў курс медыцынскіх навук у Маскоўскім універсітэце. Падчас эвакуацыі ў 1915 годзе была створана кафедра і клініка «акушэрства і жаночых хвароб», якую ўзначаліў А. Сіцынскі. Гэтая клініка стала пачаткам узнікнення Растоўскай школы акушэраў-гінеколагаў.

## Бібліяграфія 
Працы па пытаннях акушэрства і гінекалогіі.

* Акушерская помощь в Минской губернии. (1880—1889 гг.) : Дис. на степ. д-ра мед. Анастасия Сицинского. — Санкт-Петербург : тип. П. П. Сойкина, 1893. — 212 с.; 23. — (Серия диссертаций, допущенных к защите в Военно-медицинской академии в 1892—1893 академическом году; № 53).

## Літаратура 
* 
* Родам з Бабруйска // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Бабруйска / галоўны рэдактар У. І. Лемяшонак. — Мінск, 1995. — С. 139.
* 

## Спасылкі 
* Сицинский, Анастасий Александрович

Катэгорыя:Гінеколагі Беларусі
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Акушэры Беларусі
Сіцынскі

**Сіцынскі** - польскае прозвішча:

* Анастас Аляксандравіч Сіцынскі — беларускі акушэр-гінеколаг
* Анатоль Станіслававіч Сіцынскі — доктар навук дзяржаўнага кіравання, прафесар
* Анджэй Сіцынскі - — польскі сацыелаг, у 1991-1992 гадах міністр культуры і мастацтва Польшчы
* Уладзіслаў Сіцынскі — польскі шляхціц, які першым у гісторыі сарваў пасяджэнне сейма (9 сакавіка 1652 г.) з дапамогай Liberum veto
* Караль Сіцынскі — польскі архітэктар, аўтар праектаў аднаўлення пасля другой сусветнай вайны Казімежа Дольнага і Каліша (апошні не рэалізаваны)
* Леапольд Сіцынскі — дэпутат Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі I склікання ад Кішынёва
* Яфім Іосіфавіч Сіцынскі — гісторык, археолаг і культурна-грамадскі дзеяч Падолля, праваслаўны святар
Альмахады

**Альмаха́ды** ( — *al-Muwahhidūn*, літар. — адзінабожнікі; ісп. almohades) — дынастыя берберскіх эміраў, якая кіравала ў  Паўночнай Афрыцы і арабскай Іспаніі ў 1147—1269 гадах.

## Гісторыя 
Заснавана ў выніку дзейнасці ісламскай секты на чале з , які змагаўся супраць рэлігійнай плыні Альмаравідаў. Пасля смерці Ібн Тумарта ў 1128 годзе яго пераемнік  (1133—1163) скінуў у 1147 годзе Альмаравідаў, і дзяржава Альмахадаў распасцерлася на ўсю Паўночна-Заходнюю Афрыку. На працягу XII стагоддзя эміры з Альмахадаў  арабскую Іспанію, іх дзяржава дасягнула эканамічнага і культурнага росквіту.

 ад хрысціянскіх каралёў Кастыліі, Навары і Арагона ў 1212 годзе паклала пачатак выцясненню Альмахадаў з Іспаніі; імкненне да самастойнасці намеснікаў падарвала іх магутнасць у Афрыцы. У 1269 годзе Альмахады былі разгромлены Мерынідамі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 

Катэгорыя:Дынастыі ісламскіх кіраўнікоў
Катэгорыя:З’явіліся ў 1121 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1269 годзе
Катэгорыя:Берберы
Алювій

[thumb|[Рачная даліна, складзеная алювіем]]
**Алю́вій**, **алювія́льныя адкла́ды** (ад  — нанос, намыў) — адклады водных патокаў (рэк, ручаёў), якія намножыліся ў рэчышчах, на поймах і тэрасах рачных далін.

Складаюцца з абломкавага матэрыялу рознай велічыні, ступені сартавання і  (галечнік, жвір, пяскі, супескі, суглінкі, гліны), нярэдка з  торфу. Утварае поймы (паплавы), алювіяльныя тэрасы ўсіх рэк, алювіяльныя раўніны, займае больш за 5 % тэрыторыі Беларусі.

Звычайна . Характэрна косая слаістасць, што абумоўлена напрамкамі руху водных патокаў. Вылучаюць рэчышчавую, поймавую і старычную разнавіднасці ().

Фарміраванне алювію ў рэчышчы адбываецца ў выніку папярочнага цыркуляцыйнага руху вады, якая падмывае ўвагнуты бераг, наслойваючы сегменты грубага матэрыялу (галечнік, жвір, пяскі) каля выпуклага берага. Поймавы алювій адкладваецца пры шырокіх разлівах у поймах рэк і складзены з найбольш тонкага пясчана-гліністага матэрыялу. Старычны фарміруецца ў азёрападобных старых рэчышчах і складзены з багатых арганічнымі рэчывамі супескаў, суглінкаў, ілу, торфу.
[міні|Шукальнікі алмазаў у рачным алювіі, [Сьера-Леонэ]]

З валунова-галечным алювіем горных рэк звязаны россыпы золата, плаціны, волава і інш. цяжкіх мінералаў; са жвірова-пясчаным рэчышчавым алювіем рэк нізкагор'яў і раўнін — радовішчы будаўнічых пяскоў і жвіру.

Алювій — субстрат алювіяльных глебаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Адклады
Катэгорыя:Рэчышчазнаўства
Катэгорыя:Седыменталогія
Праллі (карціна)

**«Праллі»** — карціна Дыега Веласкеса, напісаная каля 1657 года, у позні перыяд творчасці мастака. Таксама вядомая пад назвай **«Міф пра Арахну»**. У наш час захоўваецца ў музеі Прада.

Традыцыйна лічылася, што карціна адлюстроўвае працаўніц габеленавай майстэрні Каралеўскага кляштара Санта-Ісабель у Мадрыдзе. Аднак у 1947 годзе мастацтвазнавец Дыега Ангула паказаў, што іканаграфія карціны адносіцца да міфа пра Арахну з «Метамарфоз» Авідзія, паводле якога ткачыха Арахна кінула выклік самой Афіне ў майстэрстве ткацтва і, перамогшы ў спаборніцтве, была ператворана багіняй у павука за ганарыстасць і кашчунскія выявы багоў.

Паводле агульнапрынятай сучаснай трактоўкі, карціна адлюстроўвае спаборніцтва паміж Афінай, у вобразе жанчыны злева, і Арахнай, якая працуе справа, павярнуўшыся да гледача спіной. На заднім плане публіка разглядае адзін з завершаных габеленаў Арахны «Выкраданне Еўропы» — сюжэт, які Арахна выкарыстоўвала сярод іншых падчас спаборніцтва, паводле міфа, выкладзенага Авідзіем. Габелен ідэнтыфікуецца дзякуючы падабенству з аднайменнай карцінай Тыцыяна, якая захоўвалася ў тыя гады ў Каралеўскай калекцыі жывапісу. «Пралляў» таксама можна інтэрпрэтаваць, як алегорыю мастацтва, якое патрабуе і боскага натхнення (Афіна), і руплівай працы (Арахна).

Большасцю навукоўцаў датаванне карціны абгрунтоўваецца  яе стылістычнымі элементамі — інтэнсіўнасцю асвятлення, эканамічным выкарыстанні прасторы і відавочным уплывам італьянскага барока. Аднак некаторыя даследчыкі адносяць яе да перыяду 1644—1650 гадоў, аргументуючы гэта падабенствам шэрагу аспектаў з раннімі бадэгонам Веласкеса. Напрыклад, двухузроўневая кампазіцыя «Пралляў», з падзелам дзеяння на пярэдні і задні план, аналагічная кампазіцыі «Хрыста ў доме Марфы і Марыі» 1618 года.

Карціна была напісана для дона Педра дэ Арчэ, егермайстра Філіпа IV. У XVIII стагоддзі яна стала часткай Каралеўскай калекцыі і, верагодна, была пашкоджана пры пажары ў Мадрыдскім Алькасары 1734 года, пасля якога да палатна былі дададзены новыя секцыі — 37 см у суме з бакоў і 50 см зверху. У 1980 годзе карціна падверглася стараннай рэстаўрацыі, але часткі палатна, не якія належаць пэндзлю Веласкеса, было вырашана пакінуць. У наш час карціна экспануецца ў арыгінальным памеры, а дададзеныя секцыі закрыты спецыяльнай рамкай.

Катэгорыя:Карціны 1657 года
Катэгорыя:Карціны Дыега Веласкеса
Катэгорыя:Карціны са збораў музея Прада
Васіль Васілевіч Кошалеў

**Васіль Васілевіч Кошалеў** (, слабада Равянькі, Вобласць Войска Данскога — каля 1925, г. ) — беларускі ўрач. Доктар медыцыны (1901). Спецыяліст у галіне інфекцыйных хвароб, сапраўдны стацкі саветнік.

## Біяграфія 
### Дзяцінства і адукацыя 
Нарадзіўся ў сям’і святара. У 1880 годзе скончыў медыцынскі факультэт Харкаўскага ўніверсітэта. Таксама В. Кошалеў падрабязна асвятліў ход халернай эпідэміі 1893 года ў горадзе і меры, што прымаліся супраць яе. Прывёў дадзеныя аб неўспрымальнасці арганізма да хваробы пры пэўных умовах, выказаўся за неабходнасць пастаянных санітарных і думскіх лекараў, за санітарнае добраўпарадкаванне Магілёва, правільную рэгістрацыю захворвання і смяротнасці, паляпшэнне водазабеспячэння.

## Узнагароды 
* ордэн Святога Станіслава 3 ступені
* ордэн Святой Ганны 3 ступені
* медаль «У гонар валадарання імператара Аляксандра III»
* ганаровы знак Расійскага таварыства Чырвонага крыжа

## Адрасы 
На 1910 жыў у Гродне ў Жандармскім завулку ў доме Палявой.

## Літаратура 
* 
* Гродненский Православный некрополь (с древнейших времен до начала XX века) / В. Н. Черепица. — Гродно, 2001. (Даты жизни: 1856—1925.)
* Медико-топографическое описание города Могилева на Днепре : диссертация на степень доктора медицины Василия Васильевича Кошелева. ― Санкт-Петербург, 1901.
* Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 8. — Мінск, 1999. (Даты жизни: 1856—около 1915.)

Катэгорыя:Эпідэміёлагі Беларусі
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Медыкі Расіі
Катэгорыя:Медыкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Катэгорыя:Гродзенскія губернскія ўрачэбныя інспектары
Катэгорыя:Эстляндскія губернскія ўрачэбныя інспектары
Катэгорыя:Эпідэміёлагі Расійскай імперыі
Залаты век Іспаніі

— манастыр Эскарыял]]
. «Дзіды» (1635). Прада]]
**Залаты век Іспаніі** (*Siglo de Oro*) — найвялікшы культурны ўздым у гісторыі Іспаніі, які прыпаў на XVI і на першую палову XVII стагоддзя.

Іспанская дзяржава ўтварылася ў канцы XV стагоддзя шляхам дынастычнага шлюбу «каталіцкіх каралёў» Кастыліі і Арагона. У эпоху Вялікіх геаграфічных адкрыццяў складаецца каланіяльная імперыя Іспанскіх Габсбургаў, над якой, згодна з вядомай прыказкай таго часу, ніколі не заходзіла сонца. Адначасова Іспаніі ўдалося ўмацаваць свае пазіцыі ў Еўропе. Іспанская і партугальская карона аб'ядналіся ў дынастычнай уніі, у склад Іспаніі ўвайшлі найбагацейшыя землі Еўропы — Бургундскія Нідэрланды, экспансія ў Італіі прывяла да іспанізацыі Паўднёвай Італіі.

Палітыка-эканамічны ўздым прывёў да таго, што ў перыяд Контррэфармацыі Іспанія апынулася ў ролі культурнага флагмана ўсёй каталіцкай Еўропы, пакінуўшы пасля сябе цэлы шэраг выдатных культурных здзяйсненняў:
* Саламанкская школа сфармулявала тэорыі парытэту пакупніцкай здольнасці і свабоднага рынку; Франсіска дэ Віторыя заклаў асновы міжнароднага права;
* раманы «Дон Кіхот» і «Ласарылья з Тормеса», фарміраванне жанру круцельскага рамана, драматургія Лопэ дэ Вегі і Кальдэрона;
* фарміраванне самабытнай музычнай школы на чале з Тамасам Луісам дэ Вікторыем і арыгінальнай музычнай навукі (Хуан Бермуда, Франсіска дэ Салінас);
* будаўніцтва Эскарыяла і небывалы ўздым іспанскага жывапісу (Эль Грэка, Веласкес, Мурылья, Сурбаран).

Храналагічныя межы Залатога веку ў палітычным і культурным сэнсах не супадаюць: Іспанія мела статус вялікай дзяржавы з моманту адкрыцця Калумбам Амерыкі і да Пірэнейскага міру 1659 года, а залаты век іспанскай культуры пачынаецца з публікацыі рамана «Ласарылья з Тормеса» (1554) да смерці апошняга з класічных іспанскіх пісьменнікаў, Кальдэрона, у 1681 годзе. Адзінага меркавання пра часавыя рамкі перыяду ў гістарыяграфіі не сфарміравалася.

## Гл. таксама 
* Залаты век Галандыі
* Вялікі век Францыі
* Шведскі век
* Залаты век яўрэяў у Іспаніі

## Літаратура 
* Henry Kamen. *Golden Age Spain*. 2nd edition. Palgrave Macmillan, 2005. ISBN 9781403933379.
* Joan Sureda. *Golden Age of Spain: Painting, Sculpture, Architecture*. Vendome Press, 2008. ISBN 9780865651982.
* Antonio Domínguez Ortiz. *The Golden Age of Spain, 1516—1659*. Basic Books, 1971.

Іспанія
Катэгорыя:Гісторыя Іспаніі
Катэгорыя:Культура Іспаніі
Трэйсі Майклз

**Трэйсі Майклз** (; 5 мая 1974 — 13 чэрвеня 2008) — амерыканскі музыкант, больш за ўсе вядомы як стваральнік і ўдарнік галівудскай глэм-панк групы  (1997—2008).

Таксама ўдзельнік і стваральнік такіх гуртоў як Heart Throb Mob, Candy Apple Queenz, Glamvestite Vampires, Tragedy, Velvet Dog.

13 чэрвеня 2008, у пятніцу, па невядомых прычынах памер пасля канцэрту ў Тэхасе.

## Спасылкі 
* Traci Michaelz Memorial Show 
*  Urban Dictionary 
* Traci Michaelz Funeral
* PEPPERMINT CREEPS Drummer Dead At 34
* Rocker Michaelz Dead at 34
* Афіцыйны сайт Peppemint Creeps
* Афіцыйная старонка на Facebook

Катэгорыя:Музыканты ЗША
Катэгорыя:Рок-музыканты ЗША
Катэгорыя:Ударнікі ЗША
Алігафрэнія

**Алігафрэні́я** (ад  — малы +  — розум) — разумовая недаразвітасць, прыроджаная ці набытая ў першыя гады жыцця дзіцяці. Прычыны: паталогія на ўзроўні генаў і храмасом, неспрыяльнае ўздзеянне экзагенна-арганічных фактараў на мозг зародка, плода дзіцяці, такія як алкагалізм бацькоў, таксікозы, асфіксія пры родах, нейраінфекцыі, чэрапна-мазгавыя траўмы і інш.). Найбольш тыповыя прыкметы алігафрэніі — недаразвіццё абстрактна-лагічнага мыслення, зніжэнне памяці, малы запас слоў. Інтэлектуальная недастатковасць часта спалучаецца з заганамі развіцця органаў, сістэм, будовы цела.

Лячэнне алігафрэніі сімптаматычнае.

## Ступені 
Адрозніваюць лёгкую, сярэднюю, цяжкую і глыбокую алігафрэніі.

Дзеці з *лёгкай ступенню* разумовай адсталасці () у стане авалодаць праграмай дапаможнай школы, моўнымі навыкамі і нескладанымі прафесіямі; каэфіцыент інтэлектуальнага развіцця 50—69 балаў.

Да *сярэдняй ступені* разумовай адсталасці (імбецыльнасць) адносяцца дзеці з каэфіцыентам інтэлектуальнага развіцця 35—49 балаў, здольныя авалодаць толькі элементамі мовы і навыкамі самаабслугоўвання. Сістэматычная вучэбная і працоўная дзейнасць недаступная. Дарослыя самастойна жыць не могуць.

Пры *цяжкай ступені* разумовай адсталасці (каэфіцыент інтэлектуальнага развіцця 20—34 балы) інтэлектуальная недастатковасць больш выяўлена, парушана маторыка, ёсць фізічныя дэфекты.

Хворыя з *глыбокай разумовай адсталасцю* (ідыятыя) не маюць , мова не развіваецца, увага не засяроджваецца, рэакцыя рэзка зніжана; каэфіцыент інтэлектуальнага развіцця ніжэй за 20 балаў. Патрабуюць пастаяннага догляду.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Інтэлектуальна-мнестычныя расстройствы
Катэгорыя:Дэфекталогія
Катэгорыя:Алігафрэнапсіхалогія
Мышахвоснік

**Мышахво́снік** (*Myosurus*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовыя травяністыя расліны. Лісце лінейнае, у прыкаранёвай разетцы. Кветкі дробныя, сабраныя ў коласападобныя суквецці. Плод — шматарэшак.

## Арэал 
Род налічвае 8 відаў, пашыраных пераважна ва ўмераным поясе. Большая частка відаў распаўсюджана ў Паўночнай Амерыцы. На тэрыторыі Беларусі і Расіі сустракаецца .

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Сайт праекта «Архив природы России» 
* 
* 

Катэгорыя:Казяльцовыя (падсямейства)