Генцкі алтар

**Генцкі алтар** — царкоўны створкавы алтар () у каталіцкім  ў бельгійскім горадзе Гент (правінцыя Усходняя Фландрыя). Створаны для сваёй сямейнай капліцы па замове генцкага бюргера , багатага  царквы Святога Яна Багаслова (XV стагоддзе), які пазней стаў саборам Святога Бавона (1561).

Надпіс на алтары паведамляе, што ён быў пачаты Губертам ван Эйкам, «найвялікшым з усіх», і скончаны яго братам Янам, «другім у мастацтве». Асвячоны 6 мая 1432 года.

## Апісанне 
Генцкі алтар — гэта вялікі паліптых з рухомымі драўлянымі бакавымі створкамі. Алтар складаецца з 24 панеляў, на якіх намаляваныя 258 чалавечых фігур. Вышыня алтара ў цэнтральнай частцы дасягае трох з паловай метраў, шырыня (у расчыненым выглядзе) — пяці метраў. Карціны, з якіх складаецца алтар, размешчаны на знешнім і ўнутраным баку алтара.

Тэмай алтара з'яўляецца глыбокая пашана Ягняці з Адкрыцця Яна Багаслова, згодна з якой прарокі, продкі, апосталы, мучанікі і святыя сцякаюцца да алтара, на якім стаіць Ягня, якое сімвалізуе Хрыста.

## Вонкавы бок 
У закрытым стане на яго знешняй паверхні можна бачыць трох'ярусную жывапісную кампазіцыю.

Унізе намаляваны  Ёс Вейт і яго жонка Лізавета Бурлют, якія моляцца перад статуямі Іаана Хрысціцеля і Іаана Багаслова, выкананымі ў манахромнай тэхніцы грызайль.

У сярэднім шэрагу намаляваная сцэна Звеставання. Фігуры Дзевы Марыі і арханёла Гаўрыіла падзеленыя выявай акна, у якім бачны гарадскі пейзаж, які, як лічыцца, адпавядаў відарысу з акна ў доме Вейтаў.

У верхнім шэрагу карцін прадстаўлены фігуры старазапаветных прарокаў і паганскіх прарочыц, які прадказалі прышэсце Хрыста.

Усе выявы на знешняй плоскасці паліптыха падпарадкаваны ідэі дабравешчання або прадказанню прышэсця ў свет Хрыста, што павінна папярэднічаць тэме збавення. Гэта стварае ў зачыненым алтары пачуццё радаснай недасказанасці і чакання. Урачыстасць сцэны «Дабравешчання» — эпізод, які адчыняе ўнутраныя часткі алтара, дзе сцвярджаецца ідэя збавення людскіх грахоў, узнікае пачуццё ўзвышанай і хвалюючай завершанасці. Ля яго ног ляжыць карона, якая сімвалізуе перавагу над усімі царамі. Паабапал цэнтральнай фігуры паказаны Маці Боская і Іаан Хрысціцель. Гэта дамінанта алтарнай кампазіцыі, ад якой паслядоўна разгортваюцца далейшыя сэнсавыя пабудовы. Устойлівасць асноўнай вертыкалі падкрэсліваецца бакавымі фігурамі, больш дынамічнымі па сваёй пластыцы, а таксама выявамі ангелаў без крылаў, якія музіцыруюць. Адзін з анёлаў (Св. Цэцылія) іграе на аргане з металічнымі трубамі. Такім чынам, ажыццяўляецца пераход ад узвышанага і аддаленага вобраза Бога да пачуццёва-рэальнага жыцця.

Верхні рад алтара завяршаюць выявы Адама і Евы, над якімі знаходзяцца сцэны ахвяравання і забойства Авеля Каінам. Не высветленым сэнс гэтай іканаграфічнай праграмы, магчыма, першапачатковае размяшчэнне выяў было іншым.

Ніжні ярус алтара вырашаны інакш. Пяць выяўленчых палёў, запоўненых сотнямі фігур, зліваюцца ў адзіную панараму, цэнтрам якой з'яўляецца кампазіцыя «Пакланення Агнцу» як увасабленне ахвяравальнай місіі Хрыста. Асноўны матыў развіваецца ў вобразах прарокаў, прабацькоў, апосталаў, мучанікаў, святых, паломнікаў, якія рухаюцца да алтара, дзе знаходзіцца Боскае Ягня. Тут прадстаўлены іншы, чым у верхнім ярусе, аспект сакральнай рэальнасці, аднак абодва яны складаюць адзінства. Кожны фрагмент Гентскага алтара памерам 6×6 метраў створаны з рукапісных драўляных яек. У цэлым інсталяцыя плошчай 92×134 метра ўвасоблена з 3 840 000 яек. У стварэнні інтэрнацыянальнага праекта ўдзельнічаюць прадстаўнікі больш сарака краін свету.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* История знаменитого Гентского алтаря 
* Таинственная история Гентского алтаря 
* Гентский алтарь или Мистерия агнца в соборе святого Бавона Гент 
* Похищение панели «Праведные судьи»  
* Closer to Van Eyck: Rediscovering the Ghent Altarpiece — online-проект The Getty Foundation, воссоздающий Гентский алтарь в макро-, инфракрасной фотографии и рентгенографии 

Катэгорыя:Карціны Яна ван Эйка
Катэгорыя:Карціны паводле сюжэтаў Новага Запавету
Катэгорыя:Карціны паводле сюжэтаў Старога Запавету
Катэгорыя:Алтары
Катэгорыя:Трыпціхі
Катэгорыя:Выкрадзеныя карціны
Катэгорыя:Гент