Авіяцыйны комплекс радыёвыяўлення і навядзення

**Авіяцыйны комплекс радыёвыяўлення і навядзення** — электронная сістэма разведкі і кіравання, якая ўсталёўваецца на лятальным сродку і прызначаная для далёкага выяўлення аб’ектаў праціўніка (у паветры, на зямлі, на вадзе), навядзення на іх сродкаў паражэння або перахопу, а таксама каардынацыі дзеянняў сіл саюзнікаў і сумежных задач. Падобныя сістэмы разлічаны на выкарыстанне ў баявых дзеяннях.

У рускамоўнай літаратуры выкарыстоўваецца скарачэнне **ДРЛОиУ** ( — «сістэма далёкага радыёлакацыйнага выяўлення і кіравання»), у англамоўнай — **AEW&C** ( — «ранняе папярэджанне і кіраванне ў паветры»). Спрошчаныя сістэмы, якія ажыццяўляюць толькі выяўленне цэляў, але не кіраванне, абазначаюцца **ДРЛА** ( — «сістэма далёкага радыёлакацыйнага выяўлення») (**AEW**,  — «ранняе папярэджанне ў паветры») і адрозніваюцца якасцю дапаможнай апаратуры, сістэм сувязі, а таксама колькасцю аператараў. Часта ўжываецца тэрмін **АВАКС** [ава́кс] (**AWACS**,  — «авіяцыйная сістэма папярэджання і кантролю»), які стаў сінонімам *AEW&C*, але першапачаткова абазначаў канкрэтную сістэму для самалётаў . У беларускай мове выкарыстоўваецца абрэвіятура з рускамоўнай назвы: адпаведна ДРЛВ і ДРЛВіК.

## Апісанне 
Структурна ўсе авіяцыйныя комплексы радыёвыяўлення і навядзення складаюцца з лятальнага апарата (часцей за ўсё самалёт, аднак існуюць серыйныя сістэмы, якія базуюцца на верталётах — гл.  — і нават на дырыжаблях), магутнага радыёлакатара, дапаможнай апаратуры і сродкаў сувязі.

Лятальны апарат выбіраецца з тым разлікам, каб у яго фюзеляжы хапіла месца для апаратуры і аператараў, а магутнасць электрасістэмы дазваляла засілкоўваць РЛС. Гэта абумоўлівае выбар у якасці носьбітаў серыйных  або бамбардзіроўшчыкаў (хоць існуюць і лятальныя апараты, створаныя адмыслова пад гэта прымяненне — напрыклад, палубны ).

Найбольш выкарыстанай цяпер з’яўляецца кампаноўка, упершыню выкарыстаная ў 1941 годзе на эксперыментальным , пры якой антэна радыёлакатара размешчана над фюзеляжам, а камплект апаратуры і персанал — у грузавым адсеку. Пазней такая кампаноўка была ўжытая ў савецкім комплексе «Ліяна» — самалёце ДРЛВ Ту-126. Аднак існуюць і іншыя варыянты размяшчэння абсталявання — выкарыстанне падоўжных або вярчальных плоскасцяў ; антэн, разнесеных па корпусу лятальнага апарата.

Вялікая магутнасць радыёлакатара дае магчымасць праводзіць далёкае выяўленне і суправаджэнне цэляў, знаходзячыся па-за зонай дзеяння большасці комплексаў стацыянарнай СПА і супрацьпаветраных ракет знішчальнай авіяцыі праціўніка. Аднак сам комплекс раыдёвыяўлення добра прыкметны для праціўніка (бо з’яўляецца крыніцай магутнага радыёхвалевага выпраменьвання, а таксама радыё- і ІЧ-кантрасны), невялікія хуткасці і непаваротлівасць самалётаў-носьбітаў робяць іх зручнай мішэнню, а высокая значнасць і кошт такіх сістэм азначае, што авіяцыйныя комплексы радыёвыяўлення з’яўляюцца высокапрыярытэтнымі цэлямі. Усё гэта прыводзіць да таго, што ў рэальных умовах комплексы радыёвыяўлення без прыкрыцця сістэмамі СПА або знішчальнай авіяцыяй не прымяняюцца.

## Літаратура 
* *Евгений Климович, Михаил Никольский.* Развитие и применение самолётов дальнего радиолокационного обнаружения и управления // Авиация и космонавтика : журнал. — 2000. — № 2. — С. 18-31. 

## Спасылкі 
* Сирийская кампания и китайский опыт  — ДРЛОиУ ВВС НОАК // НГ, 15 декабря 2017. 

Катэгорыя:Ваенная авіяцыя
Катэгорыя:Радыёлакацыйныя станцыі