open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Габар Саба

**Га́бар Са́ба** (; 8 сакавіка 1936, Будапешт — 28 лютага 1982, там жа) — вядомы амерыканскі джазавы гітарыст венгерскага паходжання. Адзін з першых змяшаў джаз з рок-музыкай і нацыянальнымі матывамі. Габар Саба ў ранніх 60-х вядомы сваімі эксперыментамі з гукам і прыладамі: яшчэ да Джымі Хендрыкса ён стаў выкарыстоўваць эфект зваротнай сувязі («фідбэк»), раней The Beatles ужыў сітар, укараніў лацінаамерыканскія рытмы ў музыку раней Сантаны. Значны ўплыў Габара Саба на сваю творчасць прызнаюць такія музыканты, як Карлас Сантана, Джон Мак-Лафлін, Робі Крыгер і Лары Кор'ел.

## Спасылкі 
* Подкаст о Сабо Габоре
* Gabor Szabo Iconoklasm
* Картины Габора Сабо 
* Дискография
* Ovationtribute о Габоре Сабо

Катэгорыя:Гітарысты паводле алфавіта
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Фаркашрэці
Катэгорыя:Гітарысты ЗША
Катэгорыя:Джазмены ЗША
Дзяніс Мурашка

**Дзяніс Мурашка** (?-пасля 1671) — кіраўнік сялянскага вызваленчага руху ў Беларусі, наказны беларускі палкоўнік.

Праўдападобна, да вайны казачыў ва Украіне, а ў 1654 годзе вярнуўся ў Беларусь як казацкі сотнік аднаго з палкоў Івана Залатарэнкі. Інспіраваў сялянскія паўстанні, а затым і кіраваў імі. З восені 1656 года меў рэзідэнцыю ў Ігумене, а ўлетку 1657 года перайшоў у Камень. Казацка-сялянскае войска Мурашкі кантралявала Менскі і Ашмянскі паветы, рабіла рэйды на маёнткі прысяжнай шляхты Наваградчыны. У верасні 1658 года Мурашка адкрыта перайшоў на бок Рэчы Паспалітай і вёў барацьбу супраць царскіх ваяводаў супольна з Нячаем і Аскіркам. За ратныя заслугі перад Айчынай атрымаў шляхецтва і маёнткі ў Віцебскім ваяводстве.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Постаці Чаркасаў
Катэгорыя:Палкоўнікі
Катэгорыя:Палкі Гетманшчыны
Мурашка

**Мурашка** — прадстаўнік сямейства насякомых мурашкі (*Formicidae*), прозвішча, гідронім.

## Прозвішча 
* Аляксандр Аляксандравіч Мурашка — украінскі жывапісец.
* Аляксандр Іванавіч Мурашка — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Мінскай і Беластоцкай абласцях.
* Анатоль Іванавіч Мурашка — беларускі вучоны ў галіне меліярацыі.
* Анцінея Рыгораўна Мурашка — беларускі мовазнавец.
* Вера Мурашка (Маслоўская) — беларуская грамадска-палітычная і культурная дзяячка.
* Вольга Віктараўна Мурашка (нар. 1970) — беларускі скульптар.
* Дзяніс Мурашка — кіраўнік атрада беларускіх сялян у вайну Расіі з Рэччу Паспалітай 1654-57 гадоў.
* Ігар Аляксандравіч Мурашка (нар. 1964) — беларускі спецыяліст у галіне вылічальнай тэхнікі.
* Ілья Аляксандравіч Мурашка — беларускі палітык.
* Ларыса Іванаўна Мурашка (1957—2020) — беларускі геолаг. Кандыдат геолага-мінералагічных навук (1993), дацэнт (2005).
* Ларыса Фёдараўна Мурашка (нар. 1951) — беларускі кампазітар.
* Лявон Мурашка — оперны спявак.
* Мікалай Іванавіч Мурашка — украінскі мастак.
* Міхаіл Рыгоравіч Мурашка — беларускі вучоны ў галіне гідраэнергетыкі.
* Рыгор Данілавіч Мурашка — беларускі пісьменнік.

## Гідронім 
* Рака Мурашка
Анцінея Рыгораўна Мурашка

**Анцінея Рыгораўна Мурашка** (, вёска Кірава, Слуцкі раён, Мінская вобласць — 18 студзеня 2011) — беларускі мовазнавец, кандыдат філалагічных навук, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1971).

## Біяграфія 
Бацька — Рыгор Мурашка, маці Соф’я (Саламея). У 1927 годзе сям’я пераехала ў Менск. Тут скончыла 9 класаў сярэдняй школы. На пачатку вайны разам з піянерскім лагерам, які знаходзіўся ў Ратамцы, была эвакуіравана ў Хвалынск у Саратаўскай вобласці. Жыла ў дзіцячым доме, тут скончыла 10 клас, працавала выхавацелькай у дзіцячым інтэрнаце саюза пісьменнікаў у Чыстапалі ў Татарстане. У 1948 годзе закончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. З 1950 года супрацоўнік Інстытута мовазнаўства АН БССР, з 1963 па 1993 год дацэнт кафедры рускай мовы БДУ. Два гады (1978—1980) узначальвала кафедру рускай мовы для замежных студэнтаў. Выкладала рускую мову за мяжой, у Польшчы (1971—1973), на Кубе (1982—1984).

## Навуковая дзейнасць 
Даследчык беларускай дыялекталогіі, пытанняў узаемадзеяння народных гаворак з літаратурнай мовай, беларускай мовы з суседнімі славянскімі і неславянскімі мовамі. Абараніла кандыдацкую дысертацыю «Формы прыметнікаў у беларускіх гаворках» (1958), апублікавала артыкулы «Формы меснага склону адзіночнага ліку прыметнікаў мужчынскага і ніякага роду ў беларускіх гаворках», «Ступені параўнання якасных прыметнікаў» і інш. Даследавала, у прыватнасці, метэаралагічную лексіку. Сааўтар «Хрэстаматыі па беларускай дыялекталогіі» (1962), «Дыялекталагічнага атласа беларускай мовы» (ч. 1-2, 1963), «Нарысаў па беларускай дыялекталогіі» (1964), атласа «Лінгвістычная геаграфія і групоўка беларускіх гаворак» (1969), «Сучаснай рускай мовы» (ч. 1-2, 1981).

## Сям’я 
Маці перажыла вайну. Муж — Барыс Сцяпанавіч Лапаў, мовазнавец (1925—1967). Дзеці — Таццяна і Алена.

## Гл. таксама 
* Ганна Уладзіміраўна Арашонкава
* Мікалай Васілевіч Бірыла
* Ніна Трафімаўна Вайтовіч
* Іосіф Мартынавіч Гайдукевіч
* Аляксей Пятровіч Груца
* Аляксандр Антонавіч Крывіцкі
* Яўгенія Міхайлаўна Рамановіч
* Кандрат Крапіва
* Юзэфа Фларыянаўна Мацкевіч

## Літаратура 
* 
* І. К. Германовіч. Анцінея Рыгораўна Мурашка (Да 60-годдзя з дня нараджэння) / Веснік Беларускага дзяржаўнага універсітэта імя У. І. Леніна. Серыя 4. — 1984. — № 3. — С. 63.

## Спасылкі 
* 
* https://web.archive.org/web/20210922235148/https://zviazda.by/be/news/20210902/1630580531-sloava-u-pakalennyah

Катэгорыя:Вучоныя СССР
Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Дыялектолагі
Ісчыгуаласта і Талампая

**Ісчыгуаласта і Талампая** (, ) — даліны на заходняй ускраіне аргенцінскіх гор Сьера-Пампеанас. Аб'екты са спісу Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

На іх тэрыторыі знаходзяцца два аднайменныя Нацыянальныя паркі. З’яўляюцца аднымі з буйнейшых палеанталагічных і археалагічных паркаў у свеце. Плошча — 275 369 га.

Талампая — адзінае месца на планеце Зямля, дзе знойдзены акаменелыя фрагменты ўсіх прадстаўнікоў флоры і фаўны трыясавага перыяду (250—205 млн гадоў таму).

Нацыянальны парк Ісчыгуаласта знаходзіцца ў правінцыі Сан-Хуан і вядомы таксама пад назвай «Лунная даліна». У ім захаваліся акаменеласці дрэваў і жывёл, якія адносяцца да 25 розных родаў. Дзіўным феноменам Ісчыгуаласта з’яўляецца «Згублены горад» — тэрыторыя з мноствам геаметрычных формаў з пяску і каменя.
Фармаванне гэтага дзіўнага ландшафта адбывалася на працягу мільёнаў гадоў пад уплывам вятроў і дажджоў.

На тэрыторыі паркаў знойдзены сляды старажытнай культуры інкаў.

## Літаратура 
* Тысяча чудес света. — СПб: ООО «СЗКЭО», 2007. — 336 с.

Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Аргенціне
Качэўнікі (трылогія)

**«Качэўнікі»** — раман-хроніка вядомага казахскага пісьменніка Ільяса Есенберліна (1915—1983), удастоеная Дзяржпрэміі Казахскай ССР. Ахоплівае гістарычныя падзеі XV—XIX стагоддзяў, якія адбываліся на тэрыторыі будучага Казахстана. Трылогія Есенберліна складаецца з наступных частак:
* «Загавораны меч»,
* «Адчай»,
* «Хан Кене».
Трылогія перакладзена на многія мовы, прадмову да англійскага выдання 1998 года («The Nomads») напісаў прэзідэнт Нурсултан Назарбаеў. У 2012 г. «Качэўнікі» былі выдадзеныя на японскай мове. У 2012 г. пабачыў свет нямецкі пераклад.

## Стрыжнёвая лінія трылогіі 
Трылогія «Качэўнікі» прысвечана пяцісотгадовай гісторыі Казахскага ханства (XV—XIX стагоддзя), афіцыйнай правапераемніцай якога лічыцца Рэспубліка Казахстан. Як адзначаў казахскі філолаг К. К. Аралбаеў,
* **«Загавораны меч»** (XV—XVI стагоддзі) апісвае часы фарміравання Казахскага ханства. Калі Абулхайр, Жаныбек і Керэй пачынаюць барацьбу за трон; калі ў казахаў выспявае ідэя больш цеснага аб'яднання *жузаў* (родавых груп).
* **«Адчай»** (ХVІІ — ХVІІІ стагоддзі) апісвае барацьбу казахскага народа з захопнікамі з іншых краін, а таксама перыпетыі пераходу казахаў у падданства Расійскай імперыі. У рамане падрабязна апісваюцца гераічныя подзвігі Абылай-хана на шляху да стварэння незалежнага Казахскага ханства — і, у прыватнасці, перамога казахскага народа над джунгарскімі захопнікамі, здабытая Абылаем…
* **«Хан Кене»** (ХVІІІ — XIX стагоддзі). У цэнтры апавядання — апошні хан трох жузаў Кенесары Касымулы.

## Гістарычныя асобы 
Усе асноўныя героі рамана з'яўляюцца гістарычнымі, рэальнымі асобамі: ад вялікіх правадыроў, пачынаючы з Чынгісхана, і заканчваючы Кенесары Касымулы і малавядомымі батырамі Вялікага Стэпу. Галоўныя дзеючыя асобы:
* «Загавораны меч» — Абулхаір-хан, Жаныбек і Керэй, Касым-хан, Бурундук-хан, Асан-Кайгы, Орак-батыр
* «Адчай» — Хакназар-хан, Тауекель хан, Есім хан, Абылай-хан, Богенбай-батыр, Кабанбай-батыр, Баян-батыр, Бухар-жырау,
* «Хан Кене» — Кенесары Касымулы, Агыбай-батыр, Іман-батыр і яшчэ многія-многія людзі, чые імёны засталіся ў гісторыі.

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* http://www.kitap.kz/ru/content/koshpendiler-2-kitap 
* http://doc.nlrk.kz/result/ebook_1018/#ps 
* http://1referat.kz/shygarma/koshpendiler.html 

Катэгорыя:Гісторыя Казахстана
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:Літаратурныя творы паводле алфавіта
Дзьёрдзь Габары

**Дзьёрдзь Габары** (; , Путнак − снежань , Таронта) − венгерскі пісьменнік яўрэйскага паходжання. У маладым узросце быў высланы ў канцэнтрацыйны лагер Дахаў, пасля ў савецкі канцэнтрацыйны лагер у вёсцы Рэцк у Венгрыі. Пасля Венгерскага паўстання 1956 года спачатку пераехаў у Манрэаль, потым, у сувязі з прабуджэннем руху сепаратыстаў у Квебеку, перасяліўся ў Таронта, дзе памёр у 1997 годзе. Быў блізкім сябрам венгерскага паэта, празаіка і перакладчыка Дзьёрдзя Фалудзі.

## Біяграфія 
Дзьёрдзь Габары нарадзіўся 25 снежня у 1923 годзе ў невялікім горадзе Путнак на паўночным усходзе Венгрыі ў яўрэйскай сям'і. Яго продкі насілі прозвішча Грос (). Ратуючыся ад казакаў, яны пераехалі ў Венгрыю ў пачатку 19 стагоддзя. Пра-прадзед Габары быў вінаробам і памёр у маладым узросце ад перапрацоўвання. Па прычыне, што паўночны ўсход Венгрыі быў пераважна антысеміцкі, жыхары горада з падазронасцю ставіліся да сям'і.

К таму часу, калі нарадзіўся Дзьёрдзь Габары, сям'я Грос была даволі багатая, якая прызнавала сябе венграмі, але не адмаўлялася ад свайго яўрэйскага паходжання. Гэтага было дастаткова, для ненавісці з боку сіяністаў, камуністаў і нацыстаў.

Катэгорыя:Пісьменнікі Венгрыі
Міхаіл Паўлавіч Катлавец

{{Ваенны дзеяч
|імя              = 
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|подпіс           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|званне           = 
|род войскаў      = бранятанкавыя войскі
|пасада           = 
|частка           = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
-
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}

**Міхаіл Паўлавіч Катлавец** (1914—1944) — капітан Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945 год).

## Біяграфія 
Міхаіл Катлавец нарадзіўся 25 кастрычніка 1914 года ў вёсцы Лешня (цяпер — Мазырскі раён Гомельскай вобласці). У 1938 годзе ён скончыў Мінскі педагагічны інстытут. У тым жа годзе Катлавец быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У 1941 годзе ён скончыў курсы малодшых камандзіраў пры Харкаўскім танкавым вучылішчы. З чэрвеня таго ж года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Да студзня 1944 года гвардыі капітан Міхаіл Катлавец камандаваў танкавым батальёнам 41-й гвардзейскай танкавай брыгады  2-га Украінскага фронта. Вызначыўся падчас вызвалення Украінскай ССР.

7 студзеня 1944 года батальён Катлаўца удзельничаў у баі за станцыю Лелекаўка на захадзе ад Кіраваграда, знішчыўшы 7 танкаў ворага. 13 красавіка 1944 года батальён пераправіўся праз Днестр у раёне вёскі  Грыгарыёпальскага раёна Малдаўскай СССР і захапіў плацдарм на яго заходнім беразе. Развіўшы з плацдарма наступленне ён паспяхова прарваў варожую абарону на дзяржаўнай мяжы СССР з Румыніяй. У тых баях Катлавец асабіста знішчыў 4 танкі і 2 САУ ворага. 6 кастрычніка 1944 года ён загінуў у баі. Пахаваны ў Ціраспалі.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 сакавіка 1945 года за «ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і паказаныя пры гэтым мужнасць і гераізм» гвардыі капітан Міхаіл Катлавец пасмяротна быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза. Таксама быў узнагароджаны ордэнам Леніна, двума ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнамі Аляксандра Неўскага, Айчыннай вайны 1-й ступені і Чырвонай Зоркі, шэрагам медалёў.

У гонар Катлаўца названыя вуліцы ў Ціраспалі, Кішынёве, Мазыры в. Лешня.

## Літаратура 
* 
* 
* Навечно в сердце народном. 3-е ізд., доп. і іспр. — Мінск, 1984.
* *Кетлинская В. К.* Танки повернули на запад.

Катэгорыя:Танкісты СССР
Катэгорыя:Танкісты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пахаваныя ў Ціраспалі
Катэгорыя:Капітаны СССР
Мост у Андау (кніга)

**The Bridge at Andau** — дакументальна-публіцыстычная кніга Джэймса Мічэнера 1957 года. Апісвае падзеі венгерскага паўстання 1956 года. Аўтар, сведка падзей, пражываў у гэты перыяд на мяжы паміж Аўстрыяй і Венгрыяй і бачыў паток бежанцаў з Венгрыі, якія накіроўваліся праз пагранічны мост у Андаў (камуна ў Аўстрыі).

Катэгорыя:Венгерскае паўстанне 1956 года
Эмаль

**Эма́ль** () — шклопадобыя пакрыцці, якія наносяць на металічныя або фарфоравыя вырабы і замацоўваюць абпальваннем. Характарызуюцца высокай цвёрдасцю, зноса-, гарача-, шчолача-, кіслота- і каразійнай устойлівасцю. Паводле прызначэння адрозніваюць тэхнічныя і мастацкія эмалі.

Тэхнічныя эмалі падзяляюць на покрыўныя і грунтавыя (прамежкавы слой паміж покрыўнай эмаллю і металам).

Сыравіна для эмалі — пясок, палявы шпат, пегматыт, мел, даламіт, буракс, вокіслы металаў і інш. Сумесь сыравінных матэрыялаў сплаўляюць у печах пры тэмпературы 1150—1200 °C, выліваюць у ваду для гранулявання, гранулы размолваюць з вадой, глінай і інш., каб атрымаць устойлівую суспензію (эмалевы шлікер). Вырабы з нанесеным на ім шлікерам сушаць і абпальваюць у печы пры тэмпературы 750—1005 °C.

Эмаліраваныя вырабы выкарыстоўваюць у хімічнай, харчовай, фармацэўтычнай, электратэхнічнай, будаўнічай галінах прамысловасці.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пакрыцці
Катэгорыя:Мастацкія матэрыялы
Катэгорыя:Ювелірныя тэхнікі
Нуньцзян

**Нуньцзян**, **Нэньцзян** — рака на паўночным усходзе Кітая, левы, самы вялікі прыток ракі Сунгары (басейн Амура). Даўжыня 1089 км, плошча басейна 244 тыс. км². Пачынаецца на схілах хрыбта Ільхуры-Алінь, цячэ па раўніне Сунляо; рэчышча звілістае, часта падзяляе на рукавы і пратокі. Сярэдні расход вады ў ніжнім цячэнні каля 700 м³/с. Летнія паводкі. Суднаходная ад г. Цыцыкар.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Кітая
Катэгорыя:Басейн Амура
Нура

**Нура́** () — рака ў Казахстане, у Карагандзінскай і Акмолінскай абласцях.

Даўжыня ракі 978 км, плошча вадазборнага басейна 60,8 тыс. км². Бярэ пачатак у гарах Кызылтас і цячэ ў межах Казахскага драбнасопачніка. Упадае ў бяссцёкавае возера Тэнгіз. Сярэдні расход вады за 369 км ад вусця 19,5 м³/с. Летам у верхнім цячэнні перасыхае, зімой перамярзае. На Нуры — вадасховішчы Самаркандскае (для водазабеспячэння гарадоў Караганды і Тэміртау) і Самарскае (выкарыстоўваецца на арашэнне).

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Нура // Словарь современных географических названий / Под общей редакцией акад. В. М. Котлякова — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.

Катэгорыя:Рэкі Казахстана
Нурэкскае вадасховішча

**Нурэкскае вадасховішча** — вадасховішча на рацэ Вахш, у Таджыкістане. Утворана плацінай аднайменнай ГЭС. Запаўненне з 1972 года. Плошча 98 км², аб'ём 10,5 км³, даўжыня 70 км, найбольшая шырыня 1 км. Сезоннае рэгуляванне сцёку; праектнае ваганне ўзроўню вады 53 м. Выкарыстоўваецца для арашэння.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вадасховішчы паводле алфавіта
Катэгорыя:Вадасховішчы Таджыкістана
Антон Анташэўскі

**Анто́н Анташэ́ўскі** — беларускі жывапісец XVIII ст. Лічыцца аўтарам фрэсак у Мінскім кафедральным касцёле, выкананых у канцы XVIII ст.; фрэскі пазней адноўлены Валасевічам, у сярэдзіне XIX ст. — Таргонскім.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Архікафедральны касцёл Імя Найсвяцейшай Дзевы Марыі, Мінск
Валянціна Васілеўна Антонава

**Валянціна Васілеўна Антонава** (нар. , ) — беларуская спявачка. Заслужаная артыстка Беларускай ССР (1966).

Нарадзілася ў 1932 годзе. З 1952 года салістка Дзяржаўнага народнага хору БССР (падгалосачнае сапрана), створаных пры хоры актэта і квартэта «Купалінка». У 1975—1980 гадах у фальклорна-харэаграфічным ансамблі «Харошкі».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Постаці Нацыянальнага акадэмічнага народнага хору Рэспублікі Беларусь імя Г. І. Цітовіча
Катэгорыя:Постаці квартэта «Купалінка»
Катэгорыя:Постаці  ансамбля «Харошкі»
Катэгорыя:Сапрана
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Фрэза

**Фрэза** () — рэжучы шматлязовы інструмент з зубамі, размешчанымі на корпусе паралельна ці нахілена да восі яго вярчэння. Прызначаны для апрацоўкі (фрэзераванне) плоскасцей, пазоў, шліцаў, крывалінейных паверхняў, цел вярчэння, разьбы, а таксама для рэзкі матэрыялаў.

Вырабляюць суцэльнымі з легіраваных і хуткарэзных сталей, з устаўнымі зубамі ў выглядзе пласцінак з цвёрдых сплаваў або кампазіцыйных матэрыялаў і інш. У металаапрацоўцы выкарыстоўваюць фрэзы цыліндрычныя, тарцовыя, дыскавыя, канцавыя, адразныя, шпоначныя, вуглавыя, модульныя і інш., у дрэваапрацоўцы — спецыяльныя фрэзы ў выглядзе ланцуга з загартаванай інструментальнай сталі і гнездавыя.

## Гл. таксама 
* Фрэзерны станок

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэзныя інструменты
Строкла

**Стро́кла** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 44 км на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 1,5 км на захад ад вёскі Уладзіміраўка, у басейне ракі Свіна.

Плошча паверхні 0,09 км². Даўжыня 0,47 км, найбольшая шырыня 0,29 км. Даўжыня берагавой лініі 1,17 км. Знаходзіцца сярод меліяраванага балота.

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-35-23. Выданне 1987 года. Стан мясцовасці на 1986 год.

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці // Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Обалі
Серхіа Перэс

**Се́рхіа Пе́рэс Мендоза** (, ; нарадзіўся  года), таксама вядомы як «Чэко» Перэс — мексіканскі аўтагоншчык, пілот Формулы-1.

## Кар’ера 
### Формула-1 
#### Sauber (2011–2012) 
Перэс быў членам Акадэміі кіроўцаў Ferrari да 2012 года. Свой першы подыум у Формуле 1 атрымаў у 2012 годзе на Гран-пры Малайзіі у Sauber, што прынесла яму вядомасць і падмацавала спекуляцыі наконт пераходу ў Ferrari ў найбліжэйшай будучыні. Тым не менш, пазней Перэс паведаміў журналістам, што ён планаваў застацца ў Sauber па меншай меры да канца 2012 года. З-за яго маладога ўзросту і высокіх дасягенняў, ён быў празваны "мексіканскім Вундэркіндам".

#### McLaren (2013) 
Перэс перайшоў у McLaren на сезон 2013 года, аднак аўтамабіль быў не ў стане прынесці камандзе хоць адзін подыум. На сезон 2014 года каманда вырашыла замяніць Перэса на дацкага пілота Магнусена, але вельмі позна, што магло пакінуць Перэса без месца ў чэмпіянаце. 

#### Force India (2014–2018) 
У снежні 2013 года было абвешчана, што Force India падпісала з Перэсам кантракт на 15 мільёнаў еўра..

#### Racing Point (2019–2020) 
#### Red Bull (з 2021 года) 
На сезон Формулы-1  года падпісаў кантракт з Red Bull Racing. На этапе ў Азербайджане завяваў першую перамогу за новую каманду. У жніўні 2021 года пагадненне было працягнута на сезон  года. Акрамя перамогі ў Баку, за сезон яшчэ чатыры разы падымаўся на подыум і скончыў год чацвёртым у агульным заліку.

У сезоне  года здабыў дзве перамогі (у Манака і Сінгапуры). 31 мая 2022 года кантракт быў працягнуты яшчэ на два сезоны да канца 2024 года. На апошнюю гонку Перэс і Леклер выйшлі з роўнай колькасцю ачкоў. У Абу-Дабі Леклер фінішаваў другім, Серхіа стаў трэцім. Такім чынам і ў чэмпіянаце Перэс заняў трэцяе месца.

На гран-пры Саудаўскай Аравіі 2023 года здабыў сваю пятую перамогу ў кар’еры.

## Асабістае жыццё 
Жанаты. Трое дзяцей: Серхіа-малодшы (нар. 2017), Карлота (нар. 2019) і Эміліа (нар. 2022).

Катэгорыя:Спартсмены Іспаніі
Марыя Уладзіміраўна Адамейка

**Марыя Уладзіміраўна Адаме́йка** (, Днепрапятроўск — ) — беларуская спявачка. Заслужаная артыстка Беларускай ССР (1963).

## Біяграфія 
Нарадзілася  года ў Днепрапятроўску, Украіна. Яе бацькі паходзілі з вёскі Жыцькава (Барысаўскі раён), куды неўзабаве і вярнулася ўся сям’я. У школьныя гады ўдзельнічала ва ўсіх конкурсах і канцэртах.

З 1952 года салістка Дзяржаўнага народнага хору Беларусі. Выканальніца беларускіх народных жартоўных песень і прыпевак (сола і ў дуэце з Г. Аўдзеенка).

## Ушанаванне памяці 
На будынку Жыцькаўскага Дома культуры ўсталявана мемарыяльная дошка ў гонар Марыі Адамейка.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі СССР
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Капенец

**Капе́нец** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 40 км на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 7 км на поўдзень ад вёскі Труды, у басейне ракі Обаль.

Плошча паверхні 0,06 км². Даўжыня 0,35 км, найбольшая шырыня 0,22 км. Даўжыня берагавой лініі 0,85 км.

Схілы катлавіны вышынёй 7 м, на поўначы стромкія, пад хмызняком.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Фансека (заліў)

**Фансека** () — заліў Ціхага акіяна, каля берагоў Цэнтральнай Амерыкі (Сальвадор, Гандурас). Даўжыня 74 км, шырыня каля ўвахода 35 км, глыбіня да 27 м. Галоўны порт — Ла-Уньён (Сальвадор).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Залівы Ціхага акіяна
Дземіна

**Дзе́міна** — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 35 км на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 1,8 км на ўсход ад вёскі Мачулішча, у басейне ракі Дрыса.

Плошча паверхні 0,31 км². Даўжыня 1,6 км, найбольшая шырыня 0,25 км. Плошча вадазбору 8,53 км².

На поўдні ўпадае ручай з возера Доўгае-Мелкае. Злучана ручаём з ракой Дрыса. На поўначы зарастае.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Басейн Дрысы
Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Золтан Цібар

**Зо́лтан Ці́бар Шу́хаі** (; , Капашвар, Венгрыя — , Комарам, Венгрыя) — венгерскі футбаліст, флангавы нападнік. Выступаў за зборную Венгрыі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Золтан Цибор. «История без хэппи-энда»  
* 
* Артыкул на myfootballfacts.com 

Катэгорыя:Футбалісты Венгрыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Венгрыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Таронта Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Грасхопер
Катэгорыя:Ігракі ФК Аўстрыя Вена
Катэгорыя:Ігракі ФК Базель
Катэгорыя:Ігракі ФК Еўропа
Катэгорыя:Ігракі ФК Эспаньёл
Катэгорыя:Ігракі ФК Барселона
Катэгорыя:Ігракі ФК Рома
Катэгорыя:Ігракі ФК Гонвед
Катэгорыя:Ігракі ФК Чэпель
Катэгорыя:Ігракі ФК Ферэнцвараш
Катэгорыя:Ігракі ФК Комарам
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 1952 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1952 года
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па футболе
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Венгрыі
Доўгае-Мелкае

**До́ўгае-Ме́лкае** — возера ў Беларусі, Расонскім раёне Віцебскай вобласці, за 34 км на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, за 1,5 км на поўдзень ад вёскі Мачулішча, у басейне ракі Дрыса.

Плошча паверхні 0,1 км². Даўжыня 0,6 км, найбольшая шырыня 0,25 км. Даўжыня берагавой лініі 1,4 км. Плошча вадазбору 1,88 км².
Катлавіна возера авальнай формы, выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень.
Схілы катлавіны вышынёй 3—5 м, параслі лесам. Берагавая лінія слабазвілістая. На поўначы выцякае ручай у возера Дземіна.

## Літаратура 
* 
*  — С. 205.

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Басейн Дрысы
Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Свята-Мікалаеўская царква (Рухча 1)

**Свята-Мікалаеўская царква** — праваслаўны храм у вёсцы Рухчы Столінскага раёна Брэсцкай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі, на скрыжаванні дарог на Столін і Плоніцу.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1730 годзе з дрэва ўладальнікамі маёнтка Скірмунтамі.

У 2020 годзе ў храме, які мае статус гісторыка-культурнай каштоўнасці рэспубліканскага значэння, без адпаведнага дазволу былі праведзены рамонтна-рэстаўрацыйныя работы: вонкавыя сцены абабітыя вагонкай, вокны заменены на пластыкавыя. Такім чынам былі парушаны патрабаванні Кодэкса аб культуры, што прывяло да пэўных зменаў знешняга выгляду царквы. У сувязі з гэтым аддзел культуры Столінскага райвыканкама падрыхтаваў матэрыялы для складання пратаколу аб адміністрацыйным правапарушэнні.

## Архітэктура 
». 1648—1650]]
Помнік архітэктуры, у якім спалучаюцца традыцыйныя прыёмы народнага дойлідства і рысы барока. Вырашана адзіным прамавугольным зрубам з трохсценнай апсідай няправільнага трапецападобнага абрысу. Будынак накрыты вальмавым дахам, раней пакрытым гонтай, які завершаны васьмігранным барабанам з цыбулепадобнай галоўкай. Высокія аконныя праёмы прастакутныя. Столь плоская, бэлечная. Уваход арганізаваны праз нізкі прамавугольны прытвор пад двухсхільным дахам. Гарызантальна ашаляваныя сцены расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў разных ліштвах і брусамі-сцяжкамі ў прасценках.

### Званіца 
Побач, на ўсход ад царквы, пастаўлена двух’ярусная чацверыковая зрубна-каркасная званіца, накрытая шатровым, раней гонтавым дахам.

## Літаратура 
*  — С. 396
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рухча 1
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Столінскага раёна
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Усходнепалеская школа дойлідства
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Храмы Святога Мікалая
Катэгорыя:1730 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Пінскай і Лунінецкай епархіі
Захарнічы (возера)

**Заха́рнічы** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 11 км на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 0,9 км на паўночны захад ад вёскі Гірсіна, у басейне ракі Палата.

Плошча паверхні 0,007 км². Даўжыня 0,25 км, найбольшая шырыня 0,07 км. Даўжыня берагавой лініі 0,37 км.

Схілы катлавіны вышынёй да 5 м, пад лесам. Паміж лесам і возерам выган (шырыня паласы да 100 м). На ўсходзе выцякае ручай у раку Палата.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Свята-Успенская царква (Ручыца)

**Свята-Успенская царква** — праваслаўны храм у в. Ручыца Вілейскага раёна Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
У цэнтры вёскі. Пабудавана ў 1868 г. з цэглы. Акаймавана бутавай агароджай.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Храм кананічнай чатырохчасткавай аб'ёмна-прасторавай кампазіцыі: магутная трох'ярусная (2 васьмерыкі на чацверыку) шатровая званіца, квадратная трапезная, кубападобная малітоўная зала, пяцігранная апсіда з невялікімі бакавымі рызніцамі. Высокі гранёны шацёр званіцы завершаны макаўкай і апяразаны ў аснаванні поясам какошнікаў. Чатырохсхільны дах асноўнага аб'ёму завершана цыбулепадобным купалам на васьмігранным барабане. Галоўны і бакавыя ўваходы вырашаны парталам з кілепадобнай аркай. Бакавыя фасады асноўнага аб'ёму расчлянёны 2 ярусамі лучковых аконных праёмаў у прафіляваных ліштвах. Атынкаваныя фасады дэкарыраваны ляпным фрызам, поясам сухарыкаў, вуглавымі лапаткамі.

## Інтэр'ер 
У малітоўную залу, перакрытую плоскай столлю, шырокім арачным праёмам адкрываецца трапезная. Апсіда вылучана драўляным, упрыгожаным разьбой іканастасам.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Храмы Маладзечанскай епархіі
Катэгорыя:Храмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Вілейскага раёна
Катэгорыя:Ручыца
Свята-Петра-Паўлаўская царква (Рыбакі)

**Свята-Петра-Паўлаўская царква** — праваслаўны храм у в. Рыбакі, Смаргонскага раёна Гродзенскай вобласці. Знаходзіцца ў заходнім боку ад вёскі, на могілках.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1936 годзе з бетонных блокаў.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры з рысамі рэтраспектыўна-рускага стылю. Храм вырашаны прамавугольным у плане аб’ёмам пад двухсхільным дахам, над якім узведзены васьмігранны барабан з цыбулепадобным купалам. Да франтальнага фасада далучана двух’ярусная чацверыковая званіца, накрытая шатром з галоўкай. Прамавугольная апсіда пад двухсхільным дахам. Плоскасныя бакавыя фасады рытмічна расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі.

## Інтэр’ер 
Унутры малітоўная зала перакрыта драўляным корабавым скляпеннем, адкрыта ў васьмігранны светлавы барабан. Апсіда вылучана 1-ярусным драўляным іканастасам.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Смаргонскага раёна
Катэгорыя:Рыбакі (Смаргонскі раён)
Катэгорыя:Храмы Лідскай епархіі
Катэгорыя:1936 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Святых Пятра і Паўла
Александрыйскае міжледавікоўе

**Александрыйскае міжледавікоўе** (ад назвы в. Александрыя ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці), **ліхвінскае міжледавікоўе**, **міндэль—рыскае міжледавікоўе** — міжледавіковая эпоха пачатку сярэдняга антрапагену (320—460 тыс. г. назад). Наступіла пасля бярэзінскага зледзянення і папярэднічала максімальнаму на Беларусі дняпроўскаму зледзяненню. Доўжылася 140 тыс. гадоў.

Адклады александрыйскага міжледавікоўя залягаюць на глыбіні ад 5—10 м на паўднёвым захадзе і захадзе рэспублікі да 50—80 м у сярэдняй і паўночнай частках; з’яўляюцца гарызонтам, які падзяляе антрапагенавую тоўшчу на 2 роўныя па магутнасці часткі. Ёсць у пахаваных рачных далінах, азёрных і балотных катлавінах, ледавіковых лагчынах. Прадстаўлены азёрнымі (супескі, суглінкі, дыятаміты, сапрапеліты, мергелі, алеўрыты), балотнымі (торф, гумусавыя супескі), алювіяльнымі (пяскі з лінзамі торфу, суглінку, супеску) утварэннямі.

Вылучаецца значнай працягласцю, субатлантычным умерана цёплым кліматам, найбольшым падабенствам да пліяцэну па палеагеаграфічных умовах.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Чацвярцічны перыяд
Катэгорыя:Гляцыялогія
Катэгорыя:Ледавіковы перыяд
Свята-Дабравешчанская царква (Рымкі)

**Свята-Дабравешчанская царква** — праваслаўны храм у в. Рымкі Пастаўскага раёна Віцебскай вобласці.

## Гісторыя 
У цэнтры вёскі. Пабудавана ў другой палавіне XIX ст. з цэглы.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Царква вырашана трохчасткавай падоўжна-восевай кампазіцыяй: трох'ярусная (васьмярык на 2 чацверыках) прытвор-званіца, прамавугольная ў плане двух'ярусная малітоўная зала, трохгранная апсіда. Чатырохсхільны дах другога квадратнага ў сячэнні яруса малітоўнай залы і шацёр званіцы завершаны цыбулепадобнымі галоўкамі на васьмігранных барабанах. Фасады прарэзаны адзінарнымі і здвоенымі арачнымі аконнымі праёмамі, крапаваны вуглавымі паўкалонамі, апяразаны зубчастымі фрызамі, дэкарыраваны круглымі разеткамі з рэльефнымі крыжамі. Уваход вырашаны арачным перспектыўным парталам, накрытым кілепадобным казырком.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Пастаўскага раёна
Катэгорыя:Рымкі (Пастаўскі раён)
Катэгорыя:Храмы Полацкай і Глыбоцкай епархіі
Свята-Мікалаеўская царква (Рымкі)

**Свята-Мікалаеўская царква** — праваслаўны храм у в. Рымкі Шчучынскага раёна Гродзенскай вобласці.

## Гісторыя 
На паўднёвай ускраіне вёскі. Пабудавана ў канцы XIX стагоддзя з цэглы і бутавага каменю. Акаймавана бутавай агароджай з арачнай брамай.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры сінадальнага накірунку рэтраспектыўна-рускага стылю. Пабудавана па канону чатырохчасткавага храма. Падоўжна-восевую кампазіцыю складаюць трох’ярусная (васьмярык на 2 чацверыках) званіца, нізкая і кароткая трапезная, кубападобная малітоўная зала, апсіда. Шацёр званіцы і чатырохсхільны дах малітоўнай залы завершаны адпаведна макаўкай і цыбулепадобнай галоўкай на васьмігранным барабане. На паліхромным фоне бутавай муроўкі вылучана атынкаваныя элементы архітэктурнага дэкору: вуглавыя лапаткі, аркатурныя фрызы, прафіляваныя ліштвы лучковых аконных і прамавугольнага ўваходнага праёмаў, кілепадобныя франтоны.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Шчучынскага раёна
Катэгорыя:Рымкі (Шчучынскі раён)
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Беларусі
Царква Пакрова Прасвятой Багародзіцы (Руднікі)

**Свята-Пакроўская царква** — праваслаўны храм у в. Руднікі Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці.

## Гісторыя 
У цэнтры вёскі. Пабудавана ў другой палавіне XIX стагоддзя з цэглы на месцы драўлянага храма 1724 г.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Чатырохчасткавую кампазіцыю фарміруюць трох'ярусная (2 васьмерыкі на чацверыку) шатровая званіца з макаўкай, працяглая трапезная, кубападобная малітоўная зала, шатровы дах якой завершаны цыбулепадобнай галоўкай, пяцігранная апсіда. Фасады прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі з броўкамі, апяразаны тонкапрафіляванымі карнізнымі паясамі, крапаваны пілястрамі. Тры арачныя ўваходныя праёмы аформлены кілепадобнымі парталамі.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Пружанскага раёна
Катэгорыя:Руднікі (Пружанскі раён)
Катэгорыя:Храмы Брэсцкай і Кобрынскай епархіі
Абпал

**Абпа́л** — тэрмічная апрацоўка матэрыялаў з мэтай надання ім неабходных уласцівасцяў ці для ачышчэння ад дамешкаў.

Уключае награванне да пэўнай тэмпературы, вытрымку і ахаладжэнне да пакаёвай тэмпературы. Суправаджаецца рэакцыямі раскладання (пры апрацоўцы прыроднай сыравіны), акіслення або аднаўлення (пры выгаранні дамешкаў, узаемадзеянні з вугляродам, вадародам ці кіслародам), мінералаўтварэння; фазавымі пераўтварэннямі (частковае плаўленне матэрыялаў, выпарэнне і інш.). Робіцца ў абпальвальных печах у акісляльна-аднаўляльным або нейтральным газавым і цвёрдым асяроддзях, а таксама ў вакууме.
 для абпалу цэментнага клінкера пры вытворчасці цэменту]]

Руды і рудныя канцэнтраты абпальваюць перад іх абагачэннем, кавалкаваннем, плаўкай для змены іх фізічных і хімічных уласцівасцяў. Сыравіну для будаўніцтва, вяжучых матэрыялаў (гліна, вапняк, цэментная шыхта), вогнетрывалую цэглу, фарфоравыя і фаянсавыя паўфабрыкаты абпальваюць для атрымання вырабаў пэўнай формы і памераў з неабходнымі уласцівасцямі, эмалі і фарбы — для нанясення пакрыццяў з ахоўнымі і мастацка-дэкаратыўнымі мэтамі.

## Абпальванне керамікі 
Працэсы абпальвання керамічнай пліткі, фарфору і іншых керамічных вырабаў адбываюцца ў сістэмах тэрмаапрацоўкі.

У Беларусі вядома з эпохі неаліту. Найбольш старажытны спосаб абпальвання керамічнага посуду — на адкрытым агні (на паверхні зямлі ці ў ямах рознай глыбіні). Старажытны посуд абпальваўся ў акісляльным і аднаўленчым газавым асяроддзі. Бурая афарбоўка чарапка сведчыць пра абпальванне ў акісляльным (з доступам кіслароду) асяроддзі, цёмна-шэрая і чорная — у аднаўленчым (без доступу кіслароду; найбольш старажытны спосаб). Аднаўленчы абпал патрабуе больш нізкіх тэмператур, патрабаванні да якасці паліва таксама менш строгія. Пры такім спосабе абпальванне маглі выкарыстоўваць аднакамерныя закрытыя прыстасаванні (простыя печы ў паглыбленнях і інш.), якія нельга зафіксаваць археалагічным метадам. Для атрымання цёмнага чарапка таксама ўжываліся розныя тэхналагічныя прыёмы (задымленне і інш.). Даволі часта чарапок мае двухколерную афарбоўку, якая ўзнікае ў нявытрыманым газавым асяроддзі, часта пры абпальванні на вогнішчах. Тэмпературы абпалу глінянага посуду пры гэтым знаходзіліся ў дыяпазоне 500—850 °C. У апошняй чвэрці I-га тыс.ячагоддзя н.э. на тэрыторыі Беларусі стаў распаўсюджвацца пячны абпал глінянага посуду. Тэмпературы абпальвання ў пячах таксама не перавышалі 850 °C. Толькі з XVI—XVII стст. посуд сталі абпальваць у спецыяльных горнах пры тэмпературы да 1000 °C і вышэй.

## Гл. таксама 
* Тапахімічныя рэакцыі

## Літаратура 
* 
* *Дубіцкая, Н. М.* Абпальванне / Н. М. Дубіцкая // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкалегія: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 1: А ― К. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2009. — 492, [1] c. — С. 13. — ISBN 978-985-11-0353-5.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Металургія
Катэгорыя:Металаапрацоўка
Успенскі сабор (Рэчыца)

**Успенскі сабор** — праваслаўны храм у г. Рэчыца Гомельскай вобласці.

## Гісторыя 
У цэнтры горада. Будаўніцтва пачалося ў 1842 годзе з цэглы паводле праекта 1835 г..   Але ўжо ў 1843 годзе званіца, якую ўзводзілі пры царкве, нечакана разбурылася і пашкодзіла саму царкву. Гарадскія ўлады звярталіся па дапамогу да ўрада, але не атрымлівалі яе.

Аднаўленне пачалося толькі ў 1864 годзе, калі падрад на будаўніцтва атрымаў мінскі купец і гарадскі галава Рэчыцы Свечачнікаў. Але ў 1866 годзе Свечачнікаў нечакана збанкрутаваўся, і работы зноў былі спынены. Горад зноў звярнуўся па дапамогуда мінскага губернатара Токараву, які прызначыў для дабудовы храма адмысловы будаўнічы камітэт, вылучыўшы на гэта суму ў памеры 6 582 рублі асігнацыямі. 11 чэрвеня 1872 г. сабор быў нарэшце асвячоны ў гонар Успення Прасвятой Багародзіцы.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Рэчыцкага раёна
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Рэчыцы
Катэгорыя:Храмы Гомельскай і Жлобінскай епархіі
Катэгорыя:1842 год у Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі класіцызм
Катэгорыя:1872 год у Беларусі
Свята-Ільінская царква (Сакаўшчына)

**Свята-Ільінская царква** — праваслаўны храм у в. Сакаўшчына Валожынскага раёна Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
На ўсходняй ускраіне вёскі, на могілках. Царква пабудавана ў 1878 г. з дрэва, у 1928 г. адноўлена. Да 1990-х гг. не дзейнічала.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства. Будынак чатырохчасткавай аб'ёмна-прасторавай кампазіцыі: двух'ярусная чацверыковая шатровая званіца-прытвор, кароткі бабінец, кубападобная малітоўная зала, пяцігранная апсіда пад вальмавым дахам. Чатырохсхільны пакаты шатровы дах асноўнага аб'ёму і васьмігранны шацёр званіцы, завершаны макаўкай на гранёных барабанах. Вертыкальна ашаляваныя сцены прарэзаны прамавугольнымі здвоенымі аконнымі праёмамі ў разных ліштвах і ўмацаваны брусамі-сцяжкамі.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Валожынскага раёна
Катэгорыя:Сакаўшчына
Катэгорыя:Храмы Маладзечанскай епархіі
Катэгорыя:1878 год у Беларусі
Мемарыяльная капліца (Салтанаўка)

**Мемарыяльная капліца** — капліца каля вёскі Салтанаўка Магілёўскага раёна. Знаходзіцца на паўночна-заходняй ускраіне вёскі, каля шашы Магілёў — Бабруйск.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1912 годзе з цэглы паводле праекта архітэктара  і скульптара Пятра Яцыны. Пастаўлена як мемарыяльны помнік на месцы бітвы пад Салтанаўкай

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры неакласіцызму. Цаглянае, квадратнае ў плане збудаванне, мае цэнтрычную аб’ёмна-прасторавую кампазіцыю, завершаную высокім шатром. Фасады аформлены паўкалонамі тасканскага ордара, апяразаны антаблементам, завершаны трохвугольнымі франтонамі. Вузкія крыжападобныя аконныя праёмы размешчаны ў паўцыркульных нішах. Нізкі цокаль выступае за плоскасць сцен.

## Літаратура 
*  — С. 427
*  — С. 295
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Капліцы Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Магілёўскага раёна
Катэгорыя:1912 год у Беларусі
Катэгорыя:Вайна 1812 года ў помніках
Катэгорыя:Салтанаўка (Магілёўскі раён)
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі неакласіцызм
Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Свяча)

**Свята-Раства-Багародзіцкая царква** — праваслаўны храм у в. Свяча Бешанковіцкага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на паўднёвай ускраіне вёскі.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1895 годзе з цэглы.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры сінадальнага кірунку рэтраспектыўна-рускага стылю. Чатырохчасткавая падоўжна-восевая прасторавая кампазіцыя фарміруецца папярочным прамавугольным аб’ёмам прытвора з двух’яруснай (васьмярык на чацверыку) шатровай званіцай над ім, кароткай трапезнай, кубападобнай малітоўнай залай з шатровым пакрыццём, прамавугольнай апсідай. Уваход вырашаны арачным праёмам у прафіляваным калонным партале. Прафіляванымі пластычнымі ліштвамі дэкарыраваны арачныя вокны. Са старажытнарускага царкоўнай архітэктуры вуглавыя калонкі-бочкі, кілепадобная ліштва праёмаў званіцы. У дэкоры таксама выкарыстаны зубчастыя фрызы, прамавугольныя нішы і круглыя люкарны, магутны пераметральны антаблемент з прафіляваным карнізам на сухарыках.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Бешанковіцкага раёна
Катэгорыя:Свяча (Бешанковіцкі раён)
Катэгорыя:Храмы Віцебскай і Аршанскай епархіі
Катэгорыя:1895 год у Беларусі
Свята-Мікалаеўская царква (Самуйлавічы Дольныя)

**Свята-Мікалаеўская царква** — праваслаўны храм у в. Самуйлавічы Дольныя Мастоўскага раёна Гродзенскай вобласці.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1801 годзе з бутавага каменю і цэглы, у 1876 годзе перабудавана на сродкі прыхаджан інжынерам Л. Кржыжаноўскім. У 1875 годзе пабудавана званіца. Першапачатковы выгляд вядомы па фотаздымку Я. Балзункевіча 1910—1914 гадоў. Адкрыта ў 1988—1990 гадах.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры позняга класіцызму. Вырашана адзіным кампактным прамавугольным у плане аб’ёмам, завершаным паўкруглай апсідай, над якой двухсхільны дах пераходзіць у кананічнае пакрыццё. Пасярэдзіне даху ўзведзены васьмігранны барабан з цыбулепадобным купалам. Франтальны фасад руставанымі лапаткамі расчлянёны на 3 праслы, завершаны прамавугольным атыкам з трохвугольным франтонам. Бакавыя фасады расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі ў простых атынкаваных ліштвах, вылучаных па паліхромным фоне адкрытай бутавай муроўкі сцен. Каля апсіды пастаўлена мураваная чатырохстоўпная шатровая званіца.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Мастоўскага раёна
Катэгорыя:Самуйлавічы Дольныя
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:1801 год у Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі класіцызм
Капыльнае

**Капы́льнае** — возера ў Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці, за 41 км на паўднёвы ўсход ад горада Лунінец, за 2,3 км на поўдзень ад вёскі Града, у пойме ракі Прыпяць.

Плошча паверхні 0,0096 км², даўжыня 0,28 км, найбольшая шырыня 0,05 км. Даўжыня берагавой лініі каля 0,8 км.

Возера старычнага тыпу. Знаходзіцца на тэрыторыі ландшафтнага заказніка «Сярэдняя Прыпяць».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  
* Морфаметрычныя параметры азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Лунінецкага раёна
Катэгорыя:Басейн Прыпяці
Баніфацый VI

**Баніфацый VI** (;? — 22 красавіка 896) — Папа Рымскі ў красавіку 896 года.

## Біяграфія 
Рымлянін, сын біскупа па імі Адрыян.

Калі яму было за семдзесят, ён быў паніжаны ў пасадзе і адлучаны Папам Янам VIII, магчыма, за распусту ці па палітычных прычынах. Прычым у першы раз ён быў паніжаны ў пасадзе да іпадыякана і адлучаны, а ў другі раз адлучэнне было знята, ён быў рэабілітаваны ў якасці дыякана і узведзены ў святары, але пасля гэтага зноў адлучаны. Ян VIII так і не рэабілітаваў Баніфацыя, так што хутчэй за ўсё, гэта зрабіў нехта з пераемнікаў Яна — Марын I, Адрыян III, Стэфан V або Фармоза.

Калі ён быў абраны Папам ў красавіку 896 года замест Фармоза, Баніфацый быў у сане субдиакона. Праз 15 дзён, 19 красавіка, было абвешчана, што Баніфацый памёр ад падагры. Прынята лічыць, што да яго смерці прыклаў руку яго пераемнік Стэфан VI (VII). У 898 годзе Папа Ян IX абвясціў абранне Баніфацыя на папскі трон юрыдычна несапраўдным.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Папы Рымскія
Свята-Успенская царква (Рэчыца)

**Свята-Успенская царква** — праваслаўны храм у в. Рэчыца Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці.

## Гісторыя 
У цэнтры вёскі. Пабудавана ў 1873 годзе з цэглы.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры сінадальнага напрамку рэтраспектыўна-рускага стылю. У сілуэце дамінуе шацёр трох’яруснай званіцы (2 васьмерыкі на чацверыку). Праз шырокую трапезную яна злучана з кубападобным аб’ёмам храма, чатырохсхільны дах якога завершаны цыбулепадобным купалам на васьмігранным барабане. Галоўны ўваход вырашаны вялікім і глыбокім арачным парталам. Атынкаваныя фасады расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі ў прафіляваных ліштвах, крапаваны шырокімі вуглавымі лапаткамі. Паўкруглая апсіда вылучана драўляным іканастасам.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Храмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Камянецкага раёна
Катэгорыя:Рэчыца (Камянецкі раён)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1873 годзе
Катэгорыя:1873 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Брэсцкай і Кобрынскай епархіі
Роберт Тод Лінкальн

**Роберт Тод Лінкальн** (; 1 жніўня 1843, Спрынгфілд, штат Ілінойс — 26 ліпеня 1926, якія Манчэстэр, Вермонт) — амерыканскі юрыст і ваенны міністр. Старэйшы сын прэзідэнта Аўраама Лінкальна. З усіх сваіх чатырох братоў ён адзін перажыў падлеткавы ўзрост. Быў выратаваны ад смерці ад няшчаснага выпадку на чыгунцы Эдвінам Бутам, братам забойцы свайго бацькі, незадоўга да яго забойства.

У 1877 годзе Лінкальн адхіліў прапанову прэзідэнта Ратэрфорда Хейса стаць памочнікам дзяржаўнага сакратара, а ў 1881 годзе прыняў прапанову Джэймса Гарфілд стаць ваенным міністрам і займаў гэтую пасаду па 1885 год. Падчас яго знаходжання на дадзенай пасадзе ўспыхнулі бунты ў Цынцынаці ў 1884 годзе. На працягу трох дзён беспарадкаў памерла 45 чалавек, перш чым амерыканскія войскі, адпраўленыя Лінкольнам, аднавілі спакой.

Памёр у сваім доме ў Вермонце падчас сну 26 ліпеня 1926 года. Не дажыў менш за тыдзень да 83 гадоў. Прычынай смерці было названа кровазліццё ў мозг, выкліканае атэрасклерозам.