Парыс Бардонэ

**Парыс Бардонэ** (; 1500, хрышчоны 5 ліпеня, Трэвіза — , ) — італьянскі мастак венецыянскай школы, прадстаўнік маньерызму.

## Біяграфія 
З 1516 па 1518 Бардонэ працуе ў майстэрне Тыцыяна. У 1538 годзе Парыс Бардонэ паступае на службу да французскага караля Францыска I у Фантэнбло, дзе піша партрэты караля і прыдворных. На жаль, ніводнага з іх у французскіх калекцыях знайсці не атрымалася. У 1540 г. мастак пераязджае ў Аўгсбург, дзе працуе над роспісамі палаца Фугераў (не захаваліся). Вярнуўся ў Венецыю, дзе памёр 19 студзеня 1570 г.

## Творы 
[thumb|left|*«Уручэнне пярсцёнка венецыянскаму дожу»* *(1534, [Венецыя, галерэі Акадэміі)*]]
Перыядам найбольшага творчага росквіту Бардонэ былі 1520—1530 гг.

У 1520-х Бардонэ рапрацоўвае адзін з улюбёных матываў ранняга Тыцыяна, трактуючы традыцыйныя тэмы: *«Багародзіца са святымі»*, ''«Святая сям'я»*, як ідылічныя сцэны павольнага адпачынку і ціхай гутаркі на фоне букалічнага пейзажу з зялёнымі лугамі, круглявымі кронамі дрэў, далёкімі ўзгоркамі (*«Св. Сямейства са Св. Кацярынай»*, Санкт-Пецярбург, Дзярж. Эрмітаж; *«Багародзіца са святымі»*, Глазга, Мастацкая галерэя; *«Багародзіца з Св. Георгам і Іаанам Прадцечай»*, Масква, Дзярж. музей выяўленчых мастацтваў імя А. С. Пушкіна). Прыгажосць пейзажа і рамантычныя інтанацыі вызначаюць характар алтарнай кампазіцыі *«Бітва Св. Георга з драконам»'' (каля 1525, Ватыкан, Пінакатэка).

Лепшай і найбольш вядомай працай Бардонэ з'яўляецца манументальнае палатно *«Уручэнне пярсцёнка венецыянскаму дожу»* (1534, Венецыя, галерэі Акадэміі), прысвечанае адной з гістарычных легенд Венецыі - перадачы рыбаком пярсцёнка венецыянскаму дожу, які той атрымаў ад Св. Марка.

Абапіраючыся на традыцыі гістарычных і апавядальных кампазіцый майстраў XV ст., мастак стварае гістарычную кампазіцыю новага тыпу. Вялізарную ролю ў карціне іграе цудоўная архітэктура, якая стварае атмасферу святочнага трыумфа, вызначаючы вобразны пачатак усёй кампазіцыі. Насычаныя кантрасты святла і глыбокіх ценяў падкрэсліваюць грандыёзнасць і стракатасць архітэктурных формаў адкрытага павільёна, дзе сядзіць дож і яго набліжаныя, магутнасць каласальнай аркі, у пралёце якой адкрываецца цудоўная панарама ўходзячых у глыбіню мармуравых палацаў. 
thumb|*«Мадонна з немаўлём паміж святым Энрыка з Упсалы і святым Антоніа»*, *Музей правінцыі Бары «К. Джаквінта» (Італія)*
Сярод папулярных і характэрных для творчасці жывапісцаў матываў — выявы Багародзіцы з немаўлём і святымі, вядомы як *«Sacra Conversazione»* («Святая гутарка»). Менавіта гэты сюжэт і прадстаўлены ў кампазіцыі *«Мадонна з немаўлём паміж святым Энрыка з Упсалы і святым Антоніа»*.

Карціна Парыса Бардонэ адлюстроўвае Багародзіцу з немаўлём Ісусам, якая сядзіць на мармуравым прыступкавым троне. Справа, у біскупскім адзенні святы Энрыка Упсальскі, злева — у адзенні францысканскага ордэна — святы Антоній Падуанскі. Традыцыйна для Бардонэ — выяўленне сцэны на фоне ўзгорыстага пейзажа, асветленага пяшчотным залацістым святлом.

Першапачаткова малюнак *«Мадонна з немаўлём паміж святым Энрыка з Упсалы і святым Антоніа»* знаходзілася ў капліцы Божага Цела кафедральнага сабора Бары, пазней перайменаванага ў капліцу святых Энрыка і Антонія. У 1536 годзе капліцу выкупілі Габрыель і Галеаца Танцы, якія замовілі алтарную карціну некалькі гадоў пасля. Намаляваны на парт'еры герб, хутчэй за ўсё, з'явіўся ў XVIII ст.

Браты Танцы прысвяцілі гэту карціну святому Энрыка з Упсалы, выказваючы пашану свайму дзядулі - Энрыка Танцы, які памёр за два гады да гэтага і, верагодна, пераехаў з Мілана ў Бары ўслед за Ізабелай Арагонскай, маці каралевы Боны Сфорца.

Карціна *«Мадонна з немаўлём паміж святым Энрыка з Упсалы і святым Антоніа»* з'яўляецца шэдэўрам сталага Бардонэ — аднаго з найвытанчанейшых прадстаўнікоў венецыянскага жывапісу XVI ст.

У 1550—1560-х Бардонэ стварае шэраг алегарычных кампазіцый (*«Двое закаханых у вобразе Марса і Венеры, увенчаных Перамогай»*, каля 1560, Вена, Музей гісторыі мастацтва) і серыю жаночых партрэтаў, т. зв. куртызанак (Лондан, Нац. галерэя; Вена, Музей гісторыі мастацтва) халодных і ўражлівых, з дбайна выпісанымі мудрагелістымі прычоскамі і зіхаткімі складкамі стракатых адзенняў.

### Выстаўка ў Беларусі 
1 кастрычніка 2009 года пры садзейнічанні Пасольства Італіі ў Нацыянальным мастацкім музеі ў Мінску адкрылася выстаўка карціны *«Мадонна з немаўлём паміж святым Энрыка з Упсалы і святым Антоніа»*. Выстаўка арганізаваная ў рамках мерапрыемства «Італьянскае адраджэнне ў Беларусі».

## Галерэя 

Выява:Paris_Bordone_004.jpg|*«Партрэт маладой жанчыны».*
Выява:Presentation of the Ring to the Doges of Venice.jpg|*«Уручэнне пярсцёнка венецыянскаму дожу»*
Выява:Paris bordone 018.jpg|«*Дафніс і Хлоя*»
Выява:P._Bordone_Thronende_Maria_mit_dem_Kind_und_Fabianus,_Rochus,_Sebastian_und_Katharina_von_Alexandrien.jpg|«*Багародзіца са святымі*»

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Трэвіза
Катэгорыя:Мастакі Італіі