open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Права на волю

**Права на Волю** — праваабарончае выданне, бюлецень арганізацыі Праваабарончы цэнтр "Вясна". Выдаваўся з 1998 па 2012 год.

Першы нумар выйшаў у студзені 1998 года, выдаваўся бюлецень на трох мовах — беларусай, рускай, англійскай. З 1998 года бюлецень існаваў у папяровай версіі, а з 2000 года і ў папяровай, і ў інтэрнет-версіі.

## Змест 
Выданне асвятляе шэраг праблем, звязаных з парушэннем правоў чалавека ў Беларусі — палітвязні, смяротнае пакаранне, несправядлівы суд, па-за судовыя пакаранні, зніклыя без следу апаненты ўлады Юры Захаранка, Віктар Ганчар, Анатоль Красоўскі, Дзмітры Завадскі.

## Аўтары 
Алесь Бяляцкі, Барыс Пятровіч, Паліна Качаткова, Тацяна Снітко, Уладзімір Сапагоў, Алена Лапцёнак, Валянцін Стэфановіч, Тацяна Равяка.

## Спасылкі 
* http://kamunikat.org/usie_czasopisy.html?pubid=21591
* http://kamunikat.org/usie_czasopisy.html?pubid=21591
* https://spring96.org/files/bull/be/2006_12_204_12.pdf
* https://spring96.org/files/bull/be/2006_12_204_12.pdf

Катэгорыя:Правы чалавека ў Беларусі
Катэгорыя:Сродкі масавай інфармацыі Беларусі
Мутнаевока

**«МутнаеВока»** — беларускі гурт, які выконвае песні на беларускай мове. Створаны ў 2005 годзе ў Мінску. Граюць альтэрнатыўны рок, авангард-рок, пост-панк.

## Гісторыя 
Дэбютны альбом «Пошлы гламур» у 2010 годзе стаў першым буйным запісам гурта. Акрамя гэтага альбома, у дыскаграфію гурта МутнаеВока ўваходзяць некалькі сінглаў, ЕР, а таксама другі поўнафарматны дыск «Дзень Незалежнасьці» (2014), які ўвайшоў у 10-ку лепшых альбомаў 1-га паўгоддзя на думку партала Experty.by.

З 2014 года з гуртом замест дырэктара клуба «Re:Public» Андрэя Старцава пачынае працаваць прадзюсар Ганна Маркевіч, якая ў далейшым становіцца дырэктарам калектыву.

У маі 2015 года гурт выпускае максі-сінгл «Голыя танцы». У 2016 годзе рэліз адзначаецца музычнай прэміі «Даём рады» як лепшы сінгл 2015 года.

МутнаеВока выступаў на адной сцэне з такімі музыкантамі, як Сегодня Ночью, Noize MC, Animal Джаz і «Воплі Відоплясова». У верасні 2013 года музыкі выйшлі на сцэну мінскага Палаца спорту разам з фінскім рок-гуртом The Rasmus. 1 снежня 2015 года — «разагрэлі» брытанскі гурт Carl Barât & The Jackals у сталічным клубе «Re:Public».

Першыя прадстаўнікі Беларусі на фестывалі «Соседний мир» (2011, Украіна), удзельнікі фестываляў «Жывы гук on-line» (2009, 2013, Беларусь), «Рок-Млын» (2011, Беларусь), «Мотор байк-фэст» (2011, 2012, Беларусь), а таксама «Рок за Бобров» (2010, Беларусь), дзе занялі 3-е месца ў конкурсе «Движение за освежение». У 2015 годзе гурт прыняў удзел у рок-фестывалі ў горадзе Лагойск, а таксама стаў пераможцам конкурсу і адкрыў фестываль «GreenFest». У 2016 годзе гурт стаў удзельнікам фестывалю «Lidbeer».

У 2014 годзе выйшаў першы прафесійны кліп гурта на песню «Апантаны».

У красавіку 2016 года гурт прадставіў Беларусь і выступіў у межах тэматычнага беларускага паказу на музычнай канферэнцыі Colisium Music Week у Санкт-Пецярбургу.

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* «Пошлы гламур» (2010)
* «Дзень Незалежнасьці» (2014)
* «Метро» (2018)
* «Антыдэпрэсанты» (2024)

### Сінглы 
* «Усе мае сябры» (2011)
* «Ліхаманка» (2012)
* «Апантаны» (2014)
* «Голыя танцы» (2015)
* «Лініі» (2019)

## Склад 
### Актуальны склад 
* Яўген Змушка (вакал)
* Васіль Сідарок (гітара)
* Аляксандр Кавалёў (ударныя)

### Былыя ўдзельнікі 
* Аляксандр Бялоў (бас)
* Антон Чарнышоў
* Віталь Каралец (ударныя)
* Філіп Дылеўскі (ударныя)
* Павел Волкаў (ударныя)
* Аляксей Яфрэменка (ударныя)
* Кірыл Тараненка (клавішы, сэмплы)
* Васіль Ярмоленка (гітара)
* Аляксандр Ільін (бас)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Інтэрв’ю для «Наш неформат»
* 

Катэгорыя:Музычныя калектывы паводле алфавіта
Катэгорыя:Рок-гурты Беларусі
Катэгорыя:Квартэты
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2005 годзе
Карэн Сяробавіч Дземірчан

**Карэн Дземірчан** (; 17 красавіка 1932, Ерэван — 27 кастрычніка 1999, тамсама) — савецкі і армянскі партыйны і дзяржаўны дзеяч.

У 1998 годзе стварыў і ўзначаліў Народную партыю Арменіі, якая ў складзе выбарчага блока «Адзінства» перамагла на парламенцкіх выбарах у чэрвені 1999 года, пасля чаго быў абраны старшынём Нацыянальнага сходу Арменіі.

## Біяграфія 
У 1949—1954 гадах вучыўся ў Ерэванскім політэхнічным інстытуце. Інжынер-механік.

У 1954—1955 гадах — інжынер-канструктар у Ленінградскім навукова-даследчыцкім інстытуце.

У 1955—1966 гадах працаваў на Ерэванскім электратэхнічным заводзе ад майстра да дырэктара.

З 1966 — сакратар, потым першы сакратар Ерэванскага гаркама КП Арменіі.

1972—1974 — сакратар, а ў 1974—1988 — першы сакратар ЦК КП Армянскай ССР.

1988—1991 — Вышэйшая партыйная школа пры ЦК КПСС. Быў дэпутатам Савета Саюза Вярхоўнага Савета СССР 10-11 скліканняў (1979—1989) ад Армянскай ССР, Вярхоўнага савета Армянскай ССР. Член ЦК КПСС (1976—1989).

У 1988 годзе, калі пачаўся «Карабахскі рух» у Арменіі, ЦК КПСС вырашыў вызваліць Карэна Дземірчана ад пасады, спасылаючыся на «дрэннае здароўе».
Пасля абвяшчэння незалежнасці Армянскай рэспублікі Дземірчан у 1991—1999 гадах быў генеральным дырэктарам і старшынём савета ЗАТ «Армэлектрамашына» — аднаго з найбуйнейшых заводаў Арменіі.

У 1998 годзе быў кандыдатам у прэзідэнты Арменіі.

З красавіка 1999 года — старшыня блока «Адзінства».

30 мая 1999 года абраны дэпутатам парламента, а з 10 чэрвеня 1999 года — спікер парламента Арменіі. Старшыня-заснавальнік Народнай партыі.

27 кастрычніка 1999 года ў час тэрарыстычнага акта ў будынку парламента Арменіі быў забіты разам з прэм’ер-міністрам Арменіі Вазгенам Саркісянам.

Пахаваны ў пантэоне парка імя Камітаса.

## Узнагароды 
* Узнагароджаны дзвюма ордэнамі Леніна, трыма ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга (1966, 1971) і ордэнам Кастрычніцкай Рэвалюцыі (1976), медалямі «За адзнаку ў ахове дзяржаўнай мяжы СССР», «У памяць 1500-годдзя Кіева».
* 27 снежня 1999 — указам прэзідэнта Арменіі за выбітныя заслугі перад радзімай пасмяротна ганараваны найвышэйшага звання «Нацыянальны Герой Арменіі».

## Спасылкі 
* Біяграфія 

Катэгорыя:Старшыні Нацыянальнага сходу Арменіі
Катэгорыя:Камуністы Арменіі
Катэгорыя:Члены ЦК КПСС
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Арменіі
Катэгорыя:Нацыянальныя Героі Арменіі
Катэгорыя:Забітыя палітыкі
Катэгорыя:Памерлі ад агнястрэльнай зброі
Катэгорыя:Ахвяры палітычных забойстваў
Катэгорыя:Пахаваныя ў пантэоне Камітаса
Катэгорыя:Дэпутаты Савета Саюза Вярхоўнага Савета СССР ад акруг Арменіі
Катэгорыя:Дэпутаты Савета Саюза Вярхоўнага Савета СССР 11-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 10-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Армянскай ССР
Катэгорыя:Выпускнікі Вышэйшай партыйнай школы пры ЦК КПСС
Катэгорыя:Першыя сакратары ЦК КП Арменіі
Гістарычны цэнтр Порача з Еўфразіевай базілікай

**Еўфразіева базіліка** — раннехрысціянская базіліка ў горадзе Порач у Харватыі, аб'ект са спісу Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Порач размешчаны на захадным узбярэжжы паўвострава Істрыі на беразе лагуны працягласцю 64 км, гэта адно з нешматлікіх міжземнаморскіх месцаў, дзе можна заўважыць старажытнарымскую аснову горада з яго храмамі, дамамі, сярэднявечнымі крапаснымі сценамі і вежамі. У старой частцы сустракаюцца невялікія скверы з векавымі соснамі, утульнымі дворыкамі, а многія будынкі стаяць на фундаментах старажытнарымскіх пабудоў.

Галоўная магістраль старажытнарымскага горада сёння называецца Дэкуманскай вуліцай і сканчваецца на плошчы Марафор, дзе бачны рэшткі антычных калон.

Фасады дамоў захоўваюць стыль венецыянскай готыкі. На весь свет знакамітая базіліка Св. Еўфразія (6 ст.) з яе цудоўнай візантыйскай мазаікай. Яна мае 3 нефы, атрыум і 8-вугольны баптыстэрый. Мармурныя калоны базілікі ўпрыгожаны багата арнаментаванымі капітэлямі. Сярод мазаічных сюжэтаў яркімі фарбамі на залатым фоне прываблівае выява Божай Маці з немаўлём.

## Літаратура 
* Тысяча чудес света. — СПб: ООО «СЗКЭО», 2007. — 336 с.

Катэгорыя:Каталіцкія храмы Харватыі
Спіс аб’ектаў PGC (2300001—2301000)

Гэта спіс аб'ектаў '''Спіс аб'ектаў PGC (2300001—2301000)'''

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў PGC

аб'ектаў PGC
Катэгорыя:Аб’екты PGC
Плітвіцкія азёры

**Плітвіцкія азёры** — нацыянальны парк у Харватыі, аб'ект са спісу Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Паходжанне маляўнічых Плітвіцкіх азёраў, размешчаных у Дынарскім карсце, унікальна. За некалькі тысяч гадоў падземныя воды мясцовай ракі Караны, якія цякуць скрозь тоўшчы вапнавых парод, стварылі натуральныя плаціны-уступы. Гэта прывяло да фармавання цэлага каскаду маляўнічых азёраў, вадаспадаў і пячор. 

Плітвіцкія азёры атрымалі статус Нацыянальнага парка, яго плошча — каля 19 тыс. га. У межах парка размешчаны 16 буйных і мноства мелкіх карставых азёраў, якія ў залежнасці ад месцазнаходжання падраздзяляюцца на Верхнія і Ніжнія. Самае вялікае Верхнее возера — Прошчэ, яго даўжыня складае 2,5 км, глыбіня — 37 м. Буйнейшае Ніжнее возера — Міланавац, яго плошча — болей за 3 га.
Горна-лясны ландшафт парка дапаўняюць 20 пячор і 92 вадаспады, уключаючы Састаўцы — самы вядомы ў гэтым рэгіёне вадаспад вышынёй болей за 70 м. У межах парка Плітвіцкія азёры растуць рэліктавыя букавыя і хвойныя лясы. У парку жывуць 126 відаў рэдкіх птушак, а таксама мноства дзікіх жывёл, у тым ліку мядзведзяў, ваўкоў і казуль.

## Літаратура 
* Тысяча чудес света. — СПб: ООО «СЗКЭО», 2007. — 336 с.
Васіль Анатолевіч Матусевіч

**Васіль Анатолевіч Матусевіч** (;  — ) — беларускі футбольны трэнер. Працаваў галоўным трэнерам клуба «Вікторыя» з Мар’інай Горкі.

## Клубная кар’ера 
У 1990-я гады гуляў у міні-футбол за мар’інагорскі «Алімп».

## Трэнерская кар’ера 
Працаваць у Пухавіцкай ДЮСШ дзіцячым трэнерам па футболе.

У 2015 годзе, калі мар’інагорская «Вікторыя» пасля доўгага перапынку заявілася ў Другую лігу чэмпіянату Беларусі, стаў галоўным трэнерам каманды. У 2016 годзе памяняўся пасадамі са сваім памочнікам Гіяй Панчулідзэ і стаў яго асістэнтам. У 2017 годзе зноў узначаліў каманду.

Памёр у снежні 2017 года.

## Спасылкі 
* Старонка на сайце БФФ
* Інтэрв’ю з Васілём Матусевічам 
* 2-я лига. Сезон-2017. От кризиса до финиша

Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры МФК Алімп Мар’іна Горка
Катэгорыя:Ігракі МФК Алімп Мар’іна Горка
Катэгорыя:Трэнеры ФК Вікторыя Мар’іна Горка
Катэгорыя:Ігракі ў міні-футбол Беларусі
Катэгорыя:Пухавіцкая ДЮСШ
Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017

**Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2017** (Беларусбанк—чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе) — чэмпіянат па футболе сярод беларускіх каманд 2017-га года.

## Рэгламент 
Як і ў папярэднім сезоне, у турніры прымалі ўдзел 16 каманд, якія згулялі паміж сабой па два матчы — дома і ў гасцях (усяго па 30 матчаў). Схема ратацыі таксама захавалася: дзве апошнія каманды Вышэйшай лігі 2017 наўпрост пакідаюць турнір, іх месца займаюць дзве найлепшыя каманды Першай лігі.

## Змены ў параўнанні з папярэднім сезонам 
**Клубы, якія выйшлі ў Вышэйшую лігу з Першай лігі**
* Гомель
* Дняпро (Магілёў)

**Клубы, якія страцілі месца ў Вышэйшай лізе па выніках сезона 2016**
* Белшына (Бабруйск)
* Граніт (Мікашэвічы)

## Клубы-ўдзельнікі 
### Трэнеры і капітаны 
### Прадстаўніцтва па рэгіёнах 
У 27-м чэмпіянаце Беларусі па футболе прымалі ўдзел футбольныя клубы з усіх абласцей краіны.

### Стадыёны 
## Турнірная табліца 
**Заўвагі.** **1.** З «Іслачы» зняты 7 ачкоў за ўдзел ігракоў клуба ў дагаварным матчы ў сезоне 2016.
**2.** З «Нафтана» зняты 5 ачкоў за сістэматычнае невыкананне рашэнняў Камітэта па статусу і пераходам ігракоў АБФФ.

### Вынікі матчаў 
## Статыстыка ігракоў 
### Бамбардзіры 
Крыніца: Football.By

### Асістэнты 
## Узнагароды 
Узнагароды сезона 2017 былі абвешчаны 19 снежня 2017 года на паседжанні АБФФ.

### Клубныя ўзнагароды 
### Індывідуальныя ўзнагароды 
### Зборныя чэмпіянату 
#### Зборная «А» 
#### Зборная «Б» 
## Спасылкі 
* на сайце football.by

2017
Беларусь
Беларусь
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2017 годзе
The Toobes

**The Toobes** — беларускі музычны гурт, створаны ў 2007 годзе.

Выступалі разам з Franz Ferdinand, Beady Eye (ex-Oasis), Ляпіс Трубяцкі, Океан Эльзи, Мумий Тролль, Gogol Bordello, Clawfinger.

## Узнагароды 
* Пераможцы беларуска-шведскага музычнага конкурсу «Bandscan»
* Найлепшы альбом году па меркаванні Experty.by, 2009
* Найлепшы дэбютны альбом году па меркаванні Experty.by, 2009
* Найлепшы рок-альбом па меркаванні Experty.by, 2009
* Прыз Вялікага Журы па меркаванні Experty.by, 2009
* Wyróżnienie, Browar Rock Festiwal, Żywiec, 2012
* Першае месца, Kortofest, Olsztyn, 2012
* Першае месца, VI Wake Up and Live festival & Reggae Festival, Sulecin, 2012
* Другое месца, Rock Open Air Festival, Siedlce, 2012
* Першае месца, Zamkowy Maraton Rockowy ZMRock, Nidzica, 2012
* Першае месца, ENmusic Festival, Malbork, 2012
* Першае месца, VII Festiwal im. Miry Kubasińskiej — Wielki Ogień, Ostrów Świętokrzyski, 2012
* Першае месца, Festiwal Muzyki Rockowej ROCKOWISKO, Hajnówka, 2012
* Першае месца, Ciechan Cover Festiwal, Ciechanów, 2012
* Першае месца, Turniej Muzyczny SKRZYDLATE WIOSŁO, Pisz, 2012
* Першае месца, Festiwal Artystyczny Młodzieży Akademickiej (FAMA), Świnoujście, 2012
* Першае месца, Cieszanów Rock Festiwal, Cieszanów, 2012
* Другое месца, Fama Rock Festiwal, Iława, 2012

## Моўнае пытанне 
Падчас уручэння ўзнагарод «Experty.by» у 2010 годзе ўдзельнікі гурта прынцыпова адказаліся разумець пытанні інтэрв’ю Сяргея Будкіна з «Тузін Гітоў» на беларускай мове. Негатыўны інцыдэнт атрымаў шырокую агалоску ў СМІ. У той жа час Віталь Маціеўскі, франтмен «Open Space», падтрымаў сваіх калег па беларускім англамоўным рок-цэху ў інтэрв’ю «СБ. Беларусь сегодня» ў красавіку 2010 года: *«Былі нейкія заўвагі з боку журналістаў, што беларускай мовы яны не ведаюць.. Гэта іх асабістая справа. Прынамсі, яны робяць шмат для таго, каб пра іх сёння казалі»*.

## Дыскаграфія 
* 2007, Demo
* 2008, Promo
* 2009, Hello (альбом)
* 2009, Indie Who Indie (EP)
* 2010, Thirty Thousand Kilometers (Single)
* 2011, Heartbeat (Single)
* 2011, My Generation (Single)
* 2011, My Generation (альбом)
* 2014, Road To The Big Time (альбом)
### Удзел у зборніках 
**«APS Sound» Volume 1* (2012), трэк Heartbeat.

## Спасылкі 
* Старонка групы ў праекце Facebook
* Старонка групы ў праекце YouTube
* Выбарка па тэгу «Toobes» на сайце Еўрарадыё
* Выбарка па тэгу «Toobes» на сайце Experty.by
* http://www.netfan.pl/news/21382/the_toobes_jestesmy_wirusem_mozgowym.html
* http://www.cgm.pl/aktualnosci,24418,polecamy_geniusze_z_obszarow_czarnobyla,news.html 
* http://www.netfan.pl/news/21731/the_toobes_rocknroll_i_gaz_do_dechy__.html

Катэгорыя:Рок-гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы паводле алфавіта
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2007 годзе
Лазянкоўскі мост

**Лазянкоўскі мост** () — пяціпралётны стальны аўтамабільны мост цераз Віслу ў Варшаве, Польшча. Збудаванне мае 423 м у даўжыню і 28 м у шырыню. На мосце існуюць па тры паласы для руху ў кожным кірунку і тратуары для пешаходаў. Назва звязана з паркам Лазенкі і Лазянкоўскім палацам, якія размешчаны на паўднёвы захад ад моста.

Генеральны план Варшавы, які прадугледжваў будаўніцтва Лазянкоўскага моста быў зацверджаны ў 1960-х гадах. Праект моста быў распрацаваны брыгадай інжынераў бюро «Транспраект» пад кіраўніцтвам Ежы Мазура. Будаўніцтва вялося з 1971 па 1974 год. Афіцыйнае адкрыццё адбылося 22 ліпеня 1974 года ў Дзень адраджэння Польшчы, пра што сведчыць бронзавая мемарыяльная дошка, усталяваная на паўднёвай балюстрадзе Мост стаў працягам алеі Народнай Арміі і ўвайшоў у склад новай Лазянкоўскай трасы.

З 1981 да 1998 года ён насіў назву «Лазянкоўскі мост імя генерала Зыгмунта Бэрлінга» ў гонар польскага военачальніка, удзельніка Другой сусветнай вайны, але гэтая назва практычна не выкарыстоўвалася.

Пасля адкрыцця мост неаднаразова падвяргаўся рамонту. У 1975 годзе на мосце адбыўся першы пажар. Найбуйнейшы пажар адбыўся 14 лютага 2015 года — гарэлі дошкі, дэмантаваныя з тэхнічнага памоста. З-за пашкоджанняў канструкцый моста ён быў закрыты на некалькі месяцаў на рэканструкцыю. Былі цалкам заменены канструкцыі моста. Паўторнае адкрыццё моста адбылося 28 кастрычніка 2015 года.

Аўтамабільны рух на мосце досыць інтэнсіўны. У сярэднім па ім праязджае 117 752 аўтамабіляў за дзень (паводле даных 2015 года).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Масты, пабудаваныя ў 1974 годзе
Катэгорыя:Масты Польшчы
Катэгорыя:Масты цераз Віслу
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Варшавы
Серафім Мікалаевіч Кудрашоў

**Серафім Мікалаевіч Кудрашоў** (1907—1943) — савецкі геабатанік.

## Біяграфія 
Серафім Мікалаевіч Кудрашоў нарадзіўся 29 жніўня 1907 года ў Казані. Вучыўся ў Сярэднеазіяцкім дзяржаўным універсітэце ў М. Р. Папова і Я. П. Каровіна, скончыў яго ў 1929 годзе. З 1928 года працаваў загадчыкам батанічнага аддзела Сярэднеазіяцкага музея прыроды. У 1930 годзе Кудрашоў быў прызначаны дырэктарам доследнай станцыі эфірнамаслічных культур і спецыялістам батанічнага саду Сярэднеазіяцкага дзяржаўнага ўніверсітэта, неўзабаве стаў намеснікам яго дырэктара. Серафім Мікалаевіч прымаў удзел у заснаванні Таджыкскага батанічнага саду.

У 1935 годзе С. М. Кудрашоў перайшоў у Камітэт навук пры саўнаркаме Узбекістана, пасля расфарміріваным ва Узбекскі філіял АН СССР. У 1936 годзе ён атрымаў ступень кандыдата біялагічных навук, у 1937 — сельскагаспадарчых навук. З 1940 года займаўся выкладчыцкай дзейнасцю на факультэце батанікі Ташкенцкага педагагічнага інстытута. У 1942 годзе Серафім Мікалаевіч быў прызначаны дырэктарам Інстытута батанікі і глебазнаўства.

3 красавіка 1943 года Серафім Мікалаевіч Кудрашоў памёр у Ташкенце.

## Некаторыя віды раслін, названыя ў гонар С. М. Кудрашова 
* Euphorbia kudrjaschevii (Pazij) Prokh., 1949
* Hedysarum kudrjaschevii Korotkova, 1947
* Perovskia kudrjaschevii Gorschk. & Pjataeva, 1954

## Літаратура 
* * С. Ю. Липшиц* С. Н. Кудряшев // Русские ботаники. — 1947. — Т. 7. — С. 552.

Катэгорыя:Батанікі СССР
Euphorbia kudrjaschevii

**Euphorbia kudrjaschevii** — від двухдольных раслін роду  сямейства . Пад бягучай таксанамичнай назвай расліна была апісана расійскім батанікам Яраславам Іванавічам Праханавым у 1949 годзе. Названы ў гонар Серафіма Мікалаевіча Кудрашова (1907—1943), савецкага геабатаніка, даследчыка расліннасці Узбекістана.

Сінанімічная назва — *Galarhoeus kudrjaschevii* Pazij.

## Распаўсюджанне, апісанне 
Эндэмік Узбекістана.

Гемікрыптафіт. Лісце простае, без дзялення. Суквецце — парасон, нясе кветкі жоўтага колеру. Плод — каробачка альбо шматарэшак. Ядавітая расліна.

## Заўвагі па ахове 
Уключаны ў Чырвоную кнігу Узбекістана.

Катэгорыя:Малачай
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Катэгорыя:Таксоны раслін, названыя ў гонар людзей
Катэгорыя:Эндэмікі Азіі
Sphaerosciadium

**Sphaerosciadium** — манатыпны род двухдольных раслін сямейства , які ўключае від **Sphaerosciadium denaense** (Pimenov & Kljuykov). Выдзелены расійскімі батанікамі Міхаілам Георгіевічам Піменавым і Яўгенам Васільевічам Клюйковым у 1981 годзе.

*Sphaerosciadium denaense* — вельмі рэдкі рэліктавы від.

## Распаўсюджанне 
Сустракаецца на скалах, вядомы з двух участкаў у раёне Гісарскага хрыбта ў Сурхандар'інскай вобласці двойчатай шарападобнай формы.

Цвіце ў красавіку і маі, плоданасіць у маі. Размнажэнне насеннае.

## Ахоўны статус 
*Sphaerosciadium denaense* занесены ў Чырвоную кнігу Узбекістана; раней уключаўся ў Чырвоную кнігу СССР. Асноўная пагроза віду — выпас жывёлы.

Па стане на 2009 год у даліне ракі Сангардак (адзін з двух участкаў арэалу віду) было адзначана толькі 70 асобнікаў раслін, аднак ніякіх мер па ахове папуляцыі не прадпрымалася.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Парасонавыя
Катэгорыя:Манатыпныя роды раслін
Катэгорыя:Флора Азіі
Allium azutavicum

**Allium azutavicum** — від аднадольных раслін роду  сямейства . Упершыню апісаны Ю. А. Катуховым у 2003 годзе.

## Распаўсюджанне, экалогія 
Эндэмік Казахстана, распаўсюджаны на ўсходзе краіны.

Расце на вапняковых скалах.

## Класіфікацыя 
; Таксанамічная схема

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Цыбуля
Катэгорыя:Флора Азіі
Эрнэст Маніс

**Антуан Эманюэль Эрнэст Маніс** (; , Шатанёф-сюр-Шарант, дэпартамент Шаранта — , Мандузій, дэпартамент Верхняя Гарона) — французскі палітык і дзяржаўны дзеяч, з 2 сакавіка 1911 па 27 чэрвеня 1911 года быў прэм’ер-міністрам Францыі, узначальваў кабінет міністраў.

## Біяграфія 
Унук імігрантаў з Іспаніі. Яго бацька — судовы прыстаў, два тэрміны (1851—1854 і 1869—1870) быў мэрам Шатанёф-сюр-Шаранта — роднага горада Эрнэста.

Пасля атрымання юрыдычнай адукацыі ў Пуацье Антуан Эманюэль Эрнэст Маніс працаваў адвакатам у горадзе Каньяку, а затым ў 1879 годзе заснаваў юрыдычную фірму ў Бардо.

Палітычная кар’ера Эрнэста Маніса пачалася неўзабаве пасля выбараў 1871 года, у якасці члена гарадскога савета ў Каньяку.

У 1885 годзе абраны дэпутатам у парламент ад Жыронды, быў спачатку рэспубліканцам, а затым далучыўся да радыкалам.

З 1891 года — сенатар.

У 1899—1902 гадах атрымаў партфель міністра юстыцыі ў кабінеце міністраў П’ера Мары Вальдэк-Русо. У час, калі Маніс займаў гэтае месца, жанчыны, упершыню ў гісторыі Францыі, былі дапушчаныя да юрыдычнай практыцы.

У 1910 году Антуан Эманюэль Эрнэст Маніс абраны віцэ-прэзідэнтам Сената Францыі.

2 сакавіка 1911 года Эрнэст Маніс сфармаваў і ўзначаліў уласны кабінет, які быў ва ўладзе менш чатырох месяцаў.

Антуан Эманюэль Эрнэст Маніс памёр у Верхняй Гаронеода 25 мая 1929 г.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Францыі
Катэгорыя:Юрысты Францыі
Катэгорыя:Адвакаты Францыі
Катэгорыя:Марскія міністры Францыі
Катэгорыя:Міністры ўнутраных спраў Францыі
Катэгорыя:Міністры юстыцыі Францыі
Катэгорыя:Палітыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Палітыкі XIX стагоддзя
Чырвоны мост (Ерэван)

**Чырвоны мост** (), таксама вядомы як **Стары Разданскі мост**, або **Мост хаджы Плаві** () — рэшткі моста цераз раку Раздан у Ерэване, сталіцы Арменіі. Назву «чырвоны» атрымаў ад вулканічнага туфу, з якога быў узведзены.

Агульная даўжыня моста дасягала 80 м, вышыня — 11 м. Мост меў чатыры пралёты: два ў сярэдзіне, два па берагах ракі Раздан. Раней на яго месцы існаваў іншы мост, які з'явіўся ў Сярэднявеччы і меў асабліва важнае значэнне, паколькі па ім ішлі ўсе караваны ў горад. Мост злучаў Ерэванскую крэпасць і Арарацкую даліну. У 1679 годзе стары мост быў разбураны землетрасеннем, яго аднавілі на сродкі гараджаніна хаджы Плаві, чыё імя пасля пэўны час і насіў мост. Чырвоны мост быў перабудаваны ў 1851 годзе і стаў уяўляць сабой двухпралётную канструкцыю, па канцах якой было яшчэ па адным праёме для пропуску паліўнай вады. Аднак пасля будаўніцтва моста Перамогі Чырвоны мост быў закінуты.

## Галерэя 

File:Erivan1796.jpg
File:August von Haxthausen. Transcaucasia. Bridge and fortress at Erivan.jpg
File:Red Bridge of Yerevan.png

## Зноскі 
## Спасылкі 
* «Незнакомый Ереван» Марка Григоряна 
* Пеший тур по Еревану: ущелье реки Раздан  
* Тадэвос Акапян: Гісторыя Ерэвана (1500-1800 гг.) Выдавецтва Ерэванскага ДУ, 1971, с. 373 

Катэгорыя:Масты Ерэвана
Катэгорыя:Масты цераз Раздан
Катэгорыя:З’явіліся ў 1679 годзе
Эстонская міфалогія

**Эстонская міфалогія** — комплекс міфаў, легенд і вераванняў эстонскага народа.

Старажытныя эстонскія вераванні могуць быць адноўлены на аснове фальклорнага матэрыялу, сабранага галоўным чынам у XIX стагоддзі, а таксама старадаўніх летапісаў і хронік. Эстонская міфалогія знаходзіцца ў блізкім сваяцтве з міфалогіяй фінскай, злучаючы элементы уральскага і фіна-ўгорскай спадчыны з ўплывамі балтыйскай і  міфалогіі.

Асновай светапогляду старажытных эстаў была гармонія чалавека з прыродай. Людзі верылі, што ў кожнай жывёлы, дрэва і каменя ёсць душа; верылі ў духаў-ахоўнікаў, якія жылі ў камянях, ручаях і дрэвах. Згодна самым старажытным міфам, сляды якіх захаваліся толькі ў народных песнях, продкі эстаў верылі, што свет паўстаў з яйка. Млечны шлях лічыўся ствалом сусветнага дрэва () або дарогай (*Linnutee*), па якой пералётныя птушкі неслі душы нябожчыкаў у іншы свет.

У сувязі з развіццём земляробства ў міфалагічным светапоглядзе эстаў больш важным сталі нябесныя бажаства. Вярхоўным бажаством старажытных эстов быў *Ukko* (Uku) або *Vanaisa* — Дзед. Магчыма, што існаваў бог грому (*Kõu*, *Pikker*). Генрых Латвійскі ў Хроніцы Лівоній піша аб ваенным бога эзельцаў (жыхары вострава Саарэмаа) з імем *Tarapita*. Гэта імя гісторыкі інтэрпрэтавалі па-рознаму. Часцей за ўсё лічылася, што Тарапіта — скажэнне ад слоў *Taara avita!* («, дапамажы!»). Адсюль зрабілі выснову, што богам эзельцев быў Taara (пар скандынаўскі Тор). У заходняй Эстоніі, па наяўных звестках, па чацвяргах святкавалі вечара Тоора. Сувязі *Taara*, *Tooru* і Тора пакуль застаюцца нявызначанымі. У міфах і народных песнях сустракаюцца таксама персаніфікацыі нябесных свяціл — Сонца, Месяца, зорак.

Да ліку зямных багоў адносіліся *Rõugutaja* (заступнік цяжарных жанчын і парадзіх), *Tuule-ema* (матухна-вецер), *Metsaisa* (лясны дух, падобны да славянскага лешага), Metsik (бажаство ўрадлівасці, заступнік палёў і жывёлы) і іншыя.

Эстонскі свет духаў завяршае цэлы шэраг другарадных істот: русалкі (*näkk*), якія заўлякаюць купаюцца ў вір; падземныя духі (*maa-alused*), што скавалі карону змяінаму цару; дамавікі; вандроўныя душы і да т . п. У эстонскай міфалогіі існавалі таксама волаты — Калевіпаэг,  і інш.

Погляды на замагільнае жыццё ў эстов развіты мацней, чым у фінаў. Царства смерці, *Manala* або *Toonela* — месца, падобнае да зямли, з лясамі, палямі і гарамі. Уладар замагільнага свету — ні добры, ні злы *Tooni*. Позняй восенню паміналі ўсіх памерлых: верылі, што душы памерлых наведваюць свае былыя дамы. Духам накрывалі асобныя сталы і тапілі лазню, захоўвалі цішыню і спакой.

Эстонскі паэт Крысцьян Яак Петэрсан ў 1821 годзе апублікаваў у перакладзе на нямецкую мову працу па фінскай міфалогіі фінскага фалькларыста . На аснове прыкладаў з народнай спадчыны фінаў Фрыдрых Роберт Фельман ў 1844 годзе апублікаваў зборнік квазіфальклорных эстонскіх міфалагічных паданняў на нямецкай мове. У выніку ўзнікла так званая «эстонская псеўдаміфалогія» з пантэонам багоў ( і іншыя), якая праз школьныя падручнікі і газеты хутка ўкаранілася ў народнай свядомасці і шматлікімі наступнымі даследчыкамі лічылася аўтэнтычнай.

## Гл. таксама 
* 

## Літаратура 
*
Лявон Врамавіч Аруцюнян

**Лявон Врамавіч Аруцюнян** (;  — ) — савецкі армянскі біёлаг-дэндролаг, доктар біялагічных навук (1971), прафесар (1982), журналіст, публіцыст, пісьменнік і папулярызатар навукі. Заснаваны ім у 1990 годзе Ерэванскі Універсітэт «Айбусак» стаў адным з першых прыватных вну ў Арменіі.

## Біяграфія 
Лявон Аруцюнян нарадзіўся 13 снежня 1927 года ў сяле Тавуш Тавушскай вобласці Армянскай ССР.

У 1953 годзе скончыў Армянскі сельскагаспадарчы інстытут (цяпер Нацыянальны аграрны ўніверсітэт). Сярод яго навуковых зацікаўленасцей экалогія, батаніка, дэкаратыўнае абзеляненне, ландшафтная архітэктура. Займаўся пытаннямі абзелянення гарадоў і з’яўляецца аўтарам некалькіх кніг па захаванні ландшафтаў.

## Узнагароды і званні 
* 2007 — член Міжнароднай акадэміі інфарматызацыі
* 2003 — Медаль Ананіі Шыракацы, уручаная Прэзідэнтам Арменіі
* 2002 — член Міжнароднай педагагічнай акадэміі
* 1983 — прэмія Дзяржаўнага камітэта тэлебачання і радыёвяшчання; прэмія Рэспубліканскга прыродаахоўнага Савета

## Складанні 
* Կանաչապատվող օբյեկտների նախագծման հիմունքները, Ե․, 1977;
* Հայաստանի դենդրոֆլորան, հ․ 1_2, Ե․, 1985—1986 (համահեղինակ);
* Научные основы облесения и озеленения Армянской ССР. — Е․, 1974 (суаўтар)․
Трогір

**

**Гістарычны горад Трогір''' – горад у Харватыі, знаходзіцца ў цэнтральнай частцы ўзбярэжжа Адрыятыкі, аб'ект са спісу Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Трогір – адзін з найпрыгажэйшых гарадоў харвацкага ўзбярэжжа за 27 км на захад ад Спліта. Ён быў заснаваны старажытнымі грэкамі ў 3 ст. да н.э. на маленькім востраве, які зараз злучаны мастамі з мацерыком і з суседнім востравам Чыёва.

З часоў элінізму горад упрыгожваўся цудоўнымі грамадскімі і прыватнымі будынкамі, абарончымі збудаваннямі. Трогір знакаміты сваімі шматлікімі музеямі і царквамі. Адметныя рэнесансныя і барочныя будынкі дапаўняюць раманскія царквы. Рэшткі магутных крапасных сценаў (14-15 стст.) знаходзяцца ў Старым горадзе і на заходнім ускрайку вострава каля крэпасці Камерленга. Побач з Паўночнымі варотамі стаіць статуя нябеснага заступніка горада – Св. Івана Урсіні (16 ст.). На цэнтральнай плошчы Іаана Паўла II размешчаны кафедральны сабор Св. Лоўра (13-16 стст.) з яго разным парталам харвацкага майстра Радавана (1240 г.), будынак гарадской Ратушы эпохі Рэнесансу, раманская царква Св. Іаана Хрысціцеля, неагатычны палац Чыпіка. На набярэжнай Берыславіча стаіць гатычная царква дамініканцаў (14 ст.) з цудоўнымі барочнымі алтарамі.

## Літаратура 
* Тысяча чудес света. — СПб: ООО «СЗКЭО», 2007. — 336 с.

Катэгорыя:Гарады Харватыі
BLAGI MAT!!!

**«BLAGI MAT!!!»** — беларускі альтэрнатыўны рок-гурт. Грае фолк-панк з элемэнтамі электра-панка і гранджа, песні на беларускай мове. Утвораны ў 2008 у Мінску ўжо вядомымі беларускімі музыкамі Ігарам Загумёнавым (раней выступаў на сцэне са сваім гуртом ZIGZAG) і Аляксеем Ефрэменка, ударнікам, які зарэкамэндаваў сабе ў складзе некалькіх знакамітых беларускіх рок- і метал-гуртоў (Litvintroll, Znich, PartyZone, ZIGZAG і інш.). Першапачаткова музыкі хавалі свае асобы, каб пачаць дзейнасць гурта з нуля, без сувязі са сваім мінулым. Пасля шэрагу паспяховых выступаў на фестывалях, BLAGI MAT!!! становіцца папулярным сярод беларускай моладзі. Гурт дзяліў сцэну на фестывалях з зоркамі беларускай і расійскай альтэрнатывы, такімі як Седьмая раса, Nuteki, Китай, Neuro Dubel, The Toobes.

## Дыскаграфія 
### Студыйныя запісы 
* THE BLAGEST OF MAT!!! (Vigma i БМАgroup, 2013)

### Удзел у складанках 
* Трибьют Нейро Дюбель. Место подписи (2013), трэкі «TUT.BY» і «You Dont’t Call Me Kurt Cobain Now».

## Відэаграфія 
* BLAGI MAT!!! — DJ Гопнік Рэжысёр Арцём Лобач  
* BLAGI MAT!!! — Тры расейскія літары!!! Рэжысёр Ігар Загумёнаў

## Спасылкі 
* BLAGI MAT!!! на Facebook
* BLAGI MAT!!! ВКонтакте
* BLAGI MAT!!! на YouTube
* Панкі BLAGI MAT!!! выдалі канцэптуальны дэбютнік-бэст euroradio.fm
* Дебютный альбом группы BLAGI MAT!!! experty.by
* Дебютный альбом группы BLAGI MAT!!! ultra-music.com
* Презентация нового альбома группы  BLAGI MAT!!!  minchane.by
* BLAGI MAT!!! презентуют дебютный альбом в стиле "The Best", на сцене будут Хоменко и Куллинкович  tut.by
* Трибьют Neuro Dubel. Александр Куллинкович: "Например, ту, что Blagi Mat!!! перепели. На мой взгляд, лучшая песня на альбоме". ultra-music.com
* 
* Статья о группе BLAGI MAT!!!.  Часопіс "Переходный возраст"
* Интервью с группой BLAGI MAT!!! pozerov.net
* Blagi Mat!!! сняли первый клип  xlam.by
* BLAGI MAT!!! И этим все сказано! musecube.org
* В группе BLAGI MAT!!! поет снежный человек  tut.by
* Ігар Загумёнаў благім матам пра айцоў беларускага року euroradio.fm
* BLAGI MAT!!! записал первый студийный сингл experty.by
* Сольный концерт BLAGI MAT!!!  tut.by
* Белорусские панки перепели бразильский хит  naviny.by

Катэгорыя:Рок-гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2008 годзе
Сабор Святога Якава (Шыбенік)

**Сабор Святога Якава** – каталіцкі сабор у горадзе Шыбенік у Харватыі, аб'ект са спісу Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Белакаменны сабор Св. Якава ў Шыбеніку дэманструе цесную сувязь, якая існавала ў 15-16 стст. у вобласці манументальнага мастацтва паміж Паўночнай Італіяй, Далмацыяй і Тасканай. 3 архітэктары, якія па чарзе ўдзельнічалі ў будаўніцтве сабора – Франчэска дзі Джакома, Юрай Далмацінец і Нікола Фларэнцінец, узвялі будынак цалкам з каменя з прымяненнем унікальнай тэхналогіі пры збудаванні яго зводаў і купала. Сабор упрыгожвае выдатны фрыз з 74 скульптурнымі выявамі твараў мужчын, жанчын і дзяцей.

## Літаратура 
* Тысяча чудес света. — СПб: ООО «СЗКЭО», 2007. — 336 с.

Катэгорыя:Каталіцкія храмы Харватыі
Катэгорыя:Шыбенік
Спіс аб’ектаў PGC (2796001—2797000)

Гэта спіс аб'ектаў '''Спіс аб'ектаў PGC (2796001—2797000)'''

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў PGC

аб'ектаў PGC
Катэгорыя:Аб’екты PGC
Хвалі дэ Бройля

**Хва́лі дэ Бро́йля**, ці **хва́лі імаве́рнасці** — характарыстыка хвалевых уласцівасцей элементарных часціц; колькаснае праяўленне карпускулярна-хвалевага дуалізму матэрыі.

Наяўнасць у святла карпускулярных уласцівасцей на працягу доўгага часу заставалася незаўважанай. Пасля выяўлення ў электрамагнітных хваль карпускулярных уласцівасцей паўстае пытанне: ці не валодаюць, у сваю чаргу, матэрыяльныя часціцы хвалевымі ўласцівасцямі. Адказ на гэтае пытанне даў дэ Бройль, які прапанаваў гіпотэзу, што ўсе матэрыяльныя часціцы валодаюць не толькі карпускулярнымі, але і хвалевымі ўласцівасцямі.

Уведзены Луі дэ Бройлем (1924); іх існаванне пацверджана ў доследах па дыфракцыі часціц.

Кожнай часціцы з энергіяй  і імпульсам  адпавядае хваля дэ Бройля з даўжынёй  і частатой , дзе  — пастаянная Планка.

Хвалевая функцыя такой часціцы перыядычная ў прасторы і часе з адпаведнай даўжынёй хвалі  і перыядам .
Напрыклад, для электронаў з энергіяй ад 1 эВ да 10 кэВ даўжыні хваль дэ Бройля ляжаць у дыяпазоне рэнтгенаўскага выпрамянення.

## Літаратура 
*  С. 570.
* Волны де Бройля //  С. 330—331.
* Матвеев, А. Н. Атомная физика / А. Н. Матвеев. М.: Высш. шк., 1989.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Атамная фізіка
Катэгорыя:Квантавая фізіка
Катэгорыя:Хвалевая фізіка
Перыяд ваганняў

**Перы́яд вага́нняў** — найменшы прамежак часу, праз які вагальная сістэма вяртаецца да зыходнага стану. Велічыня, адваротная частаце ваганняў.

Паняцце «перыяд ваганняў» выкарыстоўваюць як для перыядычных працэсаў (напрыклад, гарманічныя ваганні), так і для працэсаў, дзе перыядычнасць парушаецца (гл. затуханне ваганняў).

Адзінка перыяду ваганняў у СІ — секунда.

## Літаратура 
* 
* Период колебаний //  — С. 580.

Катэгорыя:Фізічныя велічыні
Катэгорыя:Тэорыя ваганняў
Катэгорыя:Час у фізіцы
IOWA

**IOWA** (**«Аёва»**) — беларускі музычны гурт, які выступае ў жанры інды-поп. Створаны ў 2007 годзе ў Магілёў. У 2010 годзе гурт пераехаў у Санкт-Пецярбург.

Назва групы адначасова адсылае да музычнага альбому *Iowa* амерыканскай метал-гурта Slipknot (на раннім этапе кар'еры вакалістка гурта Кацярына Іванчыкава эксперыментавала з цяжкай музыкай і атрымала мянушку Аёва), амерыканскай ідыёмы *I.O.W.A. (Idiots Out Wandering Around)*, а таксама да аднайменнага штату.

## Гісторыя 
У жніўні 2020 года IOWA выпусціла відэакліп «Мечта», прысвечаны падзеям у Беларусі.

## Дыскаграфія 
### Студыйныя альбомы 
* *Export* (2014)

* *Import* (2016)
* *#людимаяки* (2020)
* *Кассиопея* (2023)

## Склад 
* Кацярына Іванчыкава — вакал, аўтар песень
* Леанід Цярэшчанка — гітара, аўтар песень
* Васіль Буланаў — ударныя, DJ
* Андрэй Арцём'еў — клавішныя
* Руслан Гаджымурадаў — барабаны
* Аляксандр Гаўрылаў — бас-гітара
Прадзюсар калектыву — Алег Баранаў

## Спасылкі 
* Старонка групы ў праекце Яндэкс. Музыка.
* Старонка гурта на сайце тэлеканала RU TV.
* Пярвушын Дзмітрый. IOWA: «Быць простымі — не сорамна» // «Colta.ru», 29.10.2014.
* Інтэрв'ю IOWA для часопіса ICON 
* Каця IOWA: «Непісьменны чалавек цьмянее ў вачах»  // інтэрв'ю для Краіна FM
* Інтэрв'ю: «Калі няма чым заняцца, надыходзіць дэпрэсія» 

Катэгорыя:Поп-гурты
Катэгорыя:Музычныя калектывы 2000-х
Катэгорыя:Музычныя калектывы 2010-х
Катэгорыя:Музычныя калектывы паводле алфавіта
Катэгорыя:Поп-гурты Беларусі
Катэгорыя:Поп-гурты Расіі
Міхель Зітаў

, які прыпісваецца Зітаву.]]
**Міхель Зітаў** (*Michel Sittow*, часам сустракаецца напісанне *Сітаў*; ок. 1469—1525) — майстар старанідэрладскага мастацтва з Рэвеля, вучань Мемлінга, адзін з найбуйнейшых партрэтыстаў свайго часу.

Нарадзіўся ў Рэвелі (цяпер Талін) у сям’і фламандскага разьбяра па дрэве ван дэр Зюдава і дачкі заможнага шведскага купца з Фінляндыі. Пасля стажыроўкі ў майстэрні Мемлінга ў Бругэ і, верагодна, наведвання Італіі паступіў на службу да двара «іх каталіцкіх вялікасцяў» у Таледа, дзе яму было прызначана гадавое дараванне ў 50000  (у 2,5 разы больш, чым атрымліваў яго супернік Хуан дэ Фландэс).

Незадоўга да смерці Ізабелы Кастыльскай мастак, відаць, пакінуў Іспанію ў свіце яе зяця Філіпа Прыгожага, пасля чаго пабываў у Фландрыі і, як мяркуюць, у Лондане, дзе выканаў вядомы партрэт Генрыха VII (пазней скапіяваны Гальбейнам) і жаночы партрэт, як лічыцца, Кацярыны Арагонскай.

Пасля смерці Філіпа ў 1506 годзе мастак вярнуўся ў родны Рэвель, дзе ўступіў у спрэчку з айчымам за нерухомую маёмасць бацькоў. Стварэнне абавязковага ў такіх выпадках «шэдэўра» адкрыла яму доступ у мясцовую гільдыю мастакоў, а за 2 гады да смерці ён стаў яе кіраўніком. Жыў на вуліцы Ратаскаэву.

У 1514 годзе Зітаў ездзіў з Рэвеля ў Капенгаген па запрашэнні караля Крысціяна II. Арыгінал партрэта дацкага манарха не захаваўся, але вядомая копія. Пасля гэтага ён на працягу двух гадоў працаваў пры дварах Маргарыты Аўстрыйскай і Карла Габсбурга, які на схіле гадоў абкружыць сябе творамі Зітава ў манастыры Юсте. Мастак памёр у родным горадзе ад чумы.

Як і многія сучаснікі, Зітаў не падпісваў і не датаваў свае працы, у сувязі з гэтым іх атрыбуцыя ўяўляе вялікія цяжкасці. У Пушкінскім музеі яму прыпісваюць «Нясенне крыжа», а ў талінскай Нігулістэ — алтарны абраз са сцэнамі Пакут. Найбольш высока ацэньваюцца яго партрэты.

На працягу многіх стагоддзяў Зітаў быў забыты. Толькі калі ў 1914 годзе было выказана меркаванне аб тоеснасці рэвельскага майстра з прыдворным іспанскім мастаком Міхаілам Немцам (або Міхаілам Фламандцам), яго імя стала паступова заваёўваць належнае месца ў гісторыі выяўленчага мастацтва.

File:Christian II - Sittow.jpg|Крысціян II
File:Michel Sittow 002.jpg|Кацярына Арагонская (?)
File:Henry Tudor of England.jpg|Генрых VII Цюдар
File:Michel Sittow 004.jpg|Фердынанд Арагонскі
File:Diego de Guevara - Sittow.jpg|

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце талінскага рэстарана «Майстар Міхель» 

Катэгорыя:Паўночнае Адраджэнне
Катэгорыя:Памерлі ад чумы
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Бельгіі
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Іспаніі
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Рэнесансу
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Эстоніі
Катэгорыя:Мастакі Бельгіі
Катэгорыя:Мастакі Іспаніі
Катэгорыя:Мастакі Эстоніі
Максім Мікалаевіч Лепскі

**Максім Лепскі** (нар. , ) — расійскі футбаліст, нападнік.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец маскоўскіх клубаў, прафесійную кар’еру пачаў у 2010 годзе ў казанскім «Рубіне-2». У 2012 годзе гуляў за саратаўскі «Сокал», дзе здолеў замацавацца ў стартавым складзе. У 2013 годзе перайшоў у «Растоў», дзе выступаў у асноўным за моладзевы склад. 4 мая 2013 года дэбютаваў у расійскай Прэм’ер-лізе, выйшаўшы на замену ў другім тайме матча супраць «Кубані» (0:2).

Улетку 2014 года быў аддадзены ў арэнду ў «Хімкі», але правёў толькі шэсць матчаў за каманду. У 2015 годзе, пакінуўшы «Растоў», стаў іграком пензенскага «Зеніта». Правёў у «Зеніце» паўтары гады, у 30 матчах забіў 2 галы.

У лютым 2017 года накіраваўся на прагляд у беларускі клуб «Нафтан» і ў выніку падпісаў кантракт. У складзе «Нафтана» стаў адным з асноўных нападнікаў. У ліпені 2017 года пакінуў наваполацкі клуб.

У лютым 2018 года праходзіў прагляд у «Смалявічах», але беспаспяхова, пасля чаго завяршыў кар’еру.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Расіі
Катэгорыя:Ігракі ФК Рубін-2 Казань
Катэгорыя:Ігракі ФК Сокал Саратаў
Катэгорыя:Ігракі ФК Растоў
Катэгорыя:Ігракі ФК Хімкі
Катэгорыя:Ігракі ФК Зеніт Пенза
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Drum Ecstasy

**Drum Ecstasy** — беларускі рок-гурт. Гурт грае цяжкую музыку з выкарыстаннем бас-гітары і трох барабанаў, акрамя таго выкарыстоўваюцца гукі электрапіл і электрадрэляў. Музыкі граюць на розных пляцоўках, выступалі на разагрэве ў Мэрліна Мэнсана і Led Zeppelin, штогод праводзяць «нелегальны канцэрт пад мастом з вогнішчамі і піратэхнікай». Музыка калектыву гучыць у кінафільмах «Начны Дазор», «Дзённы Дазор», «Цёмны свет», «Гітлер капут», «Селітра №7» (за гэты саўндтрэк у 2012 годзе гурт атрымаў Нацыянальную музычную прэмію), у серыяле «Мужчыны не плачуць».

Выступалі ў клубах Tacheles (Берлін), Eimer (Берлін), Stubnitz (Расток), AV-Art gallery (Капенгаген), African National Unity office (Капенгаген), Effenaar (Эйндхавен), 44 (Кіеў), Б2 (Масква), а таксама на фестывалях «SKIF» 2000-2002 (Санкт-Пецярбург), «Shine Festival» (Нідерланды), «Фестывалі індустрыяльнай музыкі» (Лейпцыг), «Kurklesas» (Літва), «Крылы-2005» і іншых.

10 красавіка 2010 года гурт разам з Кассиопея, The Stampletons ды іншымі прыняў удзел у якасці запрошанных гасцей на шоу ў падтрымку выхаду сінгла *Happy For A While* ад Hair Peace Salon у клубе “Broadway”.

## Дыскаграфія 
* drums only (2004)
* H.D.M. (2005)
* Play Loud (2012)
* Числительные/Numerals (EP, 2013-2014)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт гурта 
* Drum Ecstasy на Experty.by
* Drum Ecstasy на Ultra-music.com

Катэгорыя:Музычныя калектывы паводле алфавіта
Катэгорыя:Рок-гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1992 годзе
Генадзь Іосіфавіч Удавенка

**Генадзь Іосіфавіч Удавенка** (22 чэрвеня 1931, Крывы Рог, Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка, СССР — 12 лютага 2013, Кіеў, Украіна) — украінскі дыпламат і палітык. Народны дэпутат Украіны 3-га і 4-га скліканняў. Міністр замежных спраў Украіны (1994—1998), старшыня Народнага Руху Украіны (1999—2003), 52-і прэзідэнт Генеральнай Асамблеі ААН, член Савета прэзідэнтаў Генеральнай Асамблеі ААН. Пастаянны прадстаўнік Украіны пры ААН. Балатаваўся на прэзідэнцкіх выбарах 1999 году, атрымаў 319&nbsp;778 галасоў — 1,27 %, сёмае месца.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дыпламаты Украіны
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Украіны
Катэгорыя:Пастаянны прадстаўнікі Украіны пры ААН
Катэгорыя:Члены СНБА Украіны
Дзмітрый Міхайлавіч Айдаў

**Дзмітрый Айдаў** (нар. , , РСФСР) — расійскі футбаліст, абаронца.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец футбольнай школы «Сормавіч» з роднага Ніжняга Ноўгарада, пачаў дарослую кар’еру ў мясцовым клубе «Электроніка» (які пазней змяніў назву на «Волга»), з якім прайшоў шлях ад аматарскага чэмпіянату да Першага дывізіёна. У 2010 годзе перайшоў у іншы ніжагародскі клуб — «Ніжні Ноўгарад», але ў 2012 годзе, пасля аб’яднання клубаў, зноў апыныўся ў «Волзе», у складзе якой дэбютаваў у Прэм’ер-лізе.

У 2013 годзе перайшоў у маскоўскае «Тарпеда», якому па выніках сезону 2013/14 дапамог вярнуцца ў элітны дывізіён пасля васьмігадовага перапынку. У сезоне 2014/15 выступаў у ФНЛ за махачкалінскі «Анжы», а ў чэрвені 2015 года стаў іграком тульскага «Арсенала». Гэты клуб стаў трэцім запар, якому абаронца дапамог вярнуцца ў Прэм’ер-лігу. У сезоне 2016/17 страціў месца ў асноўным складзе «Арсенала» і быў пераведзены ў моладзевую каманду.

У сакавіку 2017 года быў аддадзены ў паўгадавую арэнду беларускаму клубу «Гомель». У складзе «Гомеля» стаў асноўным цэнтральным абаронцам. У чэрвені 2017 года па заканчэнні тэрміну арэнды пакінуў беларускую каманду, аднак у ліпені зноў далучыўся да «Гомеля» да канца сезону. У пачатку 2018 года стаў капітанам беларускай каманды. У чэрвені 2018 года пакінуў «Гомель».

У 2019—2020 гадах выступаў на аматарскім узроўні за ніжагародскі «Лакаматыў-НН».

У жніўні 2020 года быў пажыццёва дыскваліфікаваны АБФФ па справе аб дагаварных матчах, а ў лістападзе 2020 года быў пажыццёва адхілены ФІФА ад любой футбольнай дзейнасці па ўсім свеце.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Расіі
Катэгорыя:Ігракі ФК Лакаматыў Ніжні Ноўгарад
Катэгорыя:Ігракі ФК Гомель
Катэгорыя:Ігракі ФК Арсенал Тула
Катэгорыя:Ігракі ФК Анжы
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Волга Ніжні Ноўгарад
Катэгорыя:Ігракі ФК Ніжні Ноўгарад (2007)
Уда (рака)

**У́да** — рака ў Хабараўскім краі Расіі, басейн Ахоцкага мора.

Даўжыня ракі 457 км. Плошча вадазбору 61 300 км². Сярэдні расход вады 510 м³/с. Сярэдні гадавы сцёк 16,096 км³/год. Мінералізацыя вады менш за 50 мг/л. Пачынаецца двума вытокамі на горным хрыбце Джагды. Упадае ў Удскую губу Ахоцкага мора. У вусці ракі порт Чумікан. Густата рачной сеткі 0,7-0,9 км/км². Найбольш буйныя прытокі: Шэўлі, Гербікан, Галам (злева), Чагар, Мая, Джана, Удыхын (справа).

Рака з'яўляецца месцам нерасту ласасёвых рыб.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Государственный водный реестр РФ
* Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Рэкі Хабараўскага края
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Ахоцкае мора
Спіс аб’ектаў PGC (3098001—3099000)

Гэта спіс аб'ектаў '''Спіс аб'ектаў PGC (3098001—3099000)'''

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў PGC

аб'ектаў PGC
Катэгорыя:Аб’екты PGC
Белорусские песняры

**«Белорусские песняры»** — беларускі вакальна-інструментальны ансамбль, створаны былымі ўдзельнікамі легендарнага ВІА «Песняры» пасля распаду калектыва ў 1998 годзе.

Адзін з двух прызнаных у Беларусі пераемнікаў ВІА «Песняры».

## Гісторыя стварэння 
У студзені 1998 года, рашэннем міністэрства культуры Беларусі на пасаду дырэктара ансамбля «Песняры» прызначаны Уладзіслаў Місевіч. Функцыі мастацкага кіраўніка ансамбля фармальна заставаліся за Уладзімірам Мулявіным. Група актыўна гастралюе, выступае на «Славянскім базары», запісвае новыя песні. Але ў кастрычніку 1998 года Уладзімір Мулявін зноў прызначаны на пасаду дырэктара ансамбля. Пасля чаго амаль увесь калектыў (8 чалавек) быў вымушаны напісаць заявы аб звальненні.

Атрымаўшы адказ на запыт пра правамернасць новага імя для групы з Міністэрства юстыцыі Беларусі і камітэта па аўтарскім і сумежных правах, музыканты пачынаюць працаваць як ансамбль «Белорусские песняры».

## Удзельнікі ансамбля 
### Дзеючы склад 
* Уладзіслаў Місевіч — Заслужаны артыст Рэспублікі Беларусь — вакал, саксафон, флейта. Адзін з заснавальнікаў групы ў далёкім 1969 годзе, «Жывая легенда» ансамбля (з 1998 па сёння);
* Валерый Дайнэка — Заслужаны артыст Рэспублікі Беларусь — вакал, скрыпка-альт (з 1998 па сёння);
* Ігар Пеня — Заслужаны артыст Рэспублікі Беларусь — вакал, клавішныя (з 1998 па сёння);
* Алег Аверын — вакал, клавішныя, гітара, кампазіцыя, аранжыроўка (з 1998 па сёння);
* Аляксандр Кацікаў — вакал, бас-гітара; саліст і кампазітар ансамбля (з 1998 па сёння);
* Аляксандр Папроцкі — гукарэжысёр (з 1998 па сёння);
* Максім Пугачоў — клавішныя, аранжыроўка (з 2000 па сёння);
* Яўген Рабы — ударныя (з 2005 па сёння);
* Аляксандр Салаўёў — лідар-гітара, вакал (з 1998 па сёння).

Файл:Vladislav_Misevich,_2016-01.jpg|Уладзіслаў Місевіч
Файл:Valeriy_Dayneko,_2016-07.jpg|Валерый Дайнэка
Файл:Igor_Penya,_2016-04.jpg|Ігар Пеня
Файл:Oleg_Averin,_2016-01.jpg|Алег Аверын

### Былыя ўдзельнікі 
* Ігар Бранкоўскі — час працы: 1998—2000 гг. — клавішныя
* Андрэй Цераховіч — час працы: 2005 г. — ударныя
* Міхаіл Пенда — час працы: люты 2004—2005 гг. — ударныя
* Уладзімір Марусіч — час працы: 1998-люты 2004 гг. — ударныя

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* 1999 — Только с тобой
* 2003 — Не люби нелюбимого
* 2004 — 35 и 5
* 2004 — Скажи про любовь
* 2004 — LIVE.КРЕМЛЬ
* 2004 — Вологда
* 2005 — Концерт в Театре Эстрады
* 2005 — Любимые песни.ru
* 2005 — Снег тополей — песни Олега Аверина
* 2005 — «Белорусские песняры. Лучше. Часть 1, 2 и 3»
* 2009 — Моя душа

### Удзел у зборніках 
* 2001 — Шоў-група Доктар Ватсан. Зорка па імені Ватсан. 20 гадоў разам. Юбілейнае шоў
* 2006 — Toto Cutugno. Бенефіс у коле сяброў. Частка 2

## Узнагароды 
* 2005 — Залаты медаль прэміі імя М. Ламаносава
* 2005 — Залаты медаль прэміі «Честь и польза» за ўклад у развіццё славянскага мастацтва
* 2008 — 4 красавіка ў Кіеве адбылося ўрачыстае ўручэнне Ордэнаў пашаны МУС Украіны

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт калектыва 

Катэгорыя:Фолк-гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы паводле алфавіта