open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сезон 1997/1998 ЖГК Універсітэт Гомель

У сезоне 1997/1998 жаночы гандбольны клуб «Універсітэт» з горада Гомель прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 1997/1998 (**4 месца**).

## Склад каманды 
* Наталля Арцёменка (1976)	
* Ірына Арцёменка (1980)
* Таццяна Барысенка (1976)
* Наталля Дарапевіч (1976)	
* Любоў Гайчун (1974)
* Марына Гукава (1978)
* Марына Ігнацік (1979)
* Вольга Кудряўская (1979)
* Галіна Курляндчык (1966)
* Іна Кукбая (1976)
* Алена Кулік (1979)
* Наталля Літвінчук	(1978)
* Алена Агрызка (1976)
* Алена Рагавец (1978)
* Аксана Сафонава (1980)
* Алена Сярдзюкова (1978)
* Таццяна Швец (1978)	
* Ірына Скрыт (1977)
* Алена Тамачова (1978)
* Наталля Воранава (1967)

## Гл. таксама 
* Сезон 1996/1997 ЖГК Універсітэт Гомель
* Сезон 1998/1999 ЖГК Універсітэт Гомель

## Спасылкі 
* Cup Winners' Cup 1997/98 
1997/1998
Універсітэт
Катэгорыя:1997 год у Гомелі
Катэгорыя:1998 год у Гомелі
Сезон 1998/1999 ЖГК Універсітэт Гомель

У сезоне 1998/1999 жаночы гандбольны клуб «Універсітэт» з горада Гомель прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 1998/1999 (**5 месца**).

## Склад каманды 
* Таццяна Барысенка (1976)
* Надзея Барадзіна (1981)
* Наталля Дарапевіч (1976) 
* Людміла Ганцягарова (1981)
* Марына Гукава (1978)
* Ганна Герасімовіч (1981)
* Вольга Кудряўская (1979)
* Іна Кукбая (1976)
* Ала Ліпінская (1981)
* Наталля Літвінчук	(1978)	
* Вера Новік (1981)	
* Алена Рагавец (1978)
* Алена Рудс  1980
* Аксана Сафонава (1980)
* Алена Сярдзюкова (1978)
* Таццяна Швец (1978)	
* Алена Тамачова (1978)
* Таццяна Жгун (1976)

## Гл. таксама 
* Сезон 1997/1998 ЖГК Універсітэт Гомель
* Сезон 1999/2000 ЖГК Універсітэт Гомель

## Спасылкі 
* City Cup 1998/99
1997/1998
Універсітэт
Катэгорыя:1998 год у Гомелі
Катэгорыя:1999 год у Гомелі
Каламікса

**Каламі́кса** (*Calomyxa*) — род грыбападобных арганізмаў сямейства дыянэмавых.

## Апісанне 
Спарафоры ў каламіксы — гэта сядзячыя спарангіі на звужанай аснове, шарападобныя, адзінкавыя або ў згуртаваннях, медныя або жамчужна-ружавата-шэрыя з дыяментавым водбліскам. Перыдый тонкі, празрысты або з вясёлкавым ззяннем, бывае інкруставаны гранулярным матэрыялам. Капіліцый у выглядзе доўгіх валаконцаў аднолькавай таўшчыні (дыяметр 0,5-2 мкм). Валаконцы павойныя, дробна бародаўчатыя, слаба галінаваныя, прымацаваныя да паверхні перыдыю. Споры ў згуртаванні ружавата-жоўтыя або вохрыстыя; у праходзячым святле ад светла-жоўтых да бясколерных, дробнабародаўчатыя. Дыяметр спор 10-11 мкм. Плазмодый вадзяніста-белы ці бясколерны, празрысты ці персікава-ружовы.

## Пашырэнне 
Субстрат: кара, гнілая драўніна хвойных і ліставых парод дрэў, раслінныя рэшткі, імхі. У свеце апісаны 2 віды. На Беларусі адзначаны . Часта выяўляецца падчас вопытаў з «вільготнымі камерамі» на кары жывых дрэў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Міксаміцэты
Жэгота

**Жэгота** або **Жыгота**, **Жагота** ()— старое славянскае мужчынскае імя.

Паходзіць ад стараславянскага ‑ѫизати, ‑жагати са значэннем ’паліць, абпальваць’. 

У польскіх крыніцах сустракаецца з 1212 года, на сто гадоў раней за Ігнацыя. Ужывалася як славянскі пераклад-адпаведнік лацінскаму імя Ігнацы, Ігнат (*Ignatius* — «вогненны», «пякучы» — ад *ignis* «агонь»). У 2001 годзе ў Польшчы было 12 мужчыны з імем Жэгота, у 2025 годзе асоб з імем Жэгота няма ў агульнадаступных даных рэестру .

Таксама існавала форма імя Жыгуць. Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Żyguciowa* (1671—1681 гады); *Stefan Żygota* (1893 год).

Пазней часам ужывалася як псеўданім (або іншая форма імя) тых, хто меў імя Ігнацы, і на пачатку ХІХ ст. было адносна папулярным сярод студэнтаў Віленскага ўніверсітэта — магчыма, пад уплывам моды на славянскую даўніну. У прыватнасці, ім карысталіся гісторык, прафесар Ігнат Анацэвіч і філамат Ігнацы Дамейка. Сябар Дамейкі, Адам Міцкевіч вывеў яго пад гэтым імем як аднаго з галоўных герояў паэмы (цыклу рамантычных драм) «Дзяды». Пачатковай аўтарскай назвай паэмы Міцкевіча, якая ў выніку была названая «Пан Тадэвуш», мела быць «Жэгота», але яна была змененая ў працэсе напісання. Псеўданімам Жэгота (*Żegota*) таксама карысталіся , , Ігнацы Дашынскі — першы прэм’ер-міністр адноўленай Польшчы ў 1918 годзе.

Падчас Другой сусветнай вайны, у 1942—1945 гадах арганізатары падпольнага польскага  (*Tymczasowego Komitetu Pomocy Żydom*), а затым  (*Rada Pomocy Żydom*), карысталіся ўяўнай асобай —*Конрадам Жэготам* — як крыптанімам для абазначэння сваіх арганізацый, часта скарочана да *Жэгота*. У Варшаве пастаўлены помнік арганізацыі.

У польскай традыцыі, імяніны Жэготы адзначаюць 1 лютага. У Беларусі існуе прозвішча Жыгота. На Браслаўшчыне быў хутар Жыгуці.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Жэгота
Сезон 2002/2003 ЖГК Універсітэт-ГАСДЮШАР Гомель

У сезоне 2002/2003 жаночы гандбольны клуб «Універсітэт-ГАСДЮШАР» з горада Гомель прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2002/2003 (**5 месца**).

## Склад каманды 
* Юлія Бабура (1986)
* Кацярына Бяганская (1982)
* Ірына Дронава (1981)	
* Ала Гладкіх (1976)
* Таццяна Говар (1985)	
* Галіна Ісарева (1983)
* Вольга Кандрацьева (1982)	
* Вольга Кудряўская (1979)
* Наталля Літвінчук	(1978)	
* Святлана Маспанава (1984)
* Алена Новікава (1982)
* Таццяна Осіпава (1981)
* Аксана Сафонава (1980)
* Таццяна Швец (1978)
* Кацярына Свірыд (1984)	
* Алена Тамачова (1978)
* Наталля Якаўлева (1984)
* Таццяна Юсіпец (1976)	
* Марына Жылко (1981)

## Гл. таксама 
* Сезон 2001/2002 ЖГК Універсітэт Гомель

## Спасылкі 
* Challenge Cup 2002/03
2002/2003
Універсітэт-ГАСДЮШАР
Катэгорыя:2002 год у Гомелі
Катэгорыя:2003 год у Гомелі
Каматрыха

**Кала́рыя**, **Кама́трыха** (*Collaria*, *Comatricha*) — род грыбападобных арганізмаў незразумелага таксанамічнага становішча ў парадку фізарумавых або стэманіцісавых.

## Апісанне 
Спарафоры ў каматрыхі — гэта спарангіі на ножках, шарападобныя, цыліндрычныя, светла-карычневыя, карычневыя, амаль чорныя (даўжыня 0,2–2 см). Спарафоры могуць быць рассеяны або сабраны ў групы. Перыдый разбураецца пры выспяванні спарафора, але часам можа заставацца ў выглядзе тонкай мембранападобнай плевачкі, прымацаванай да перыферычнай сеткі капіліцыю. Ножка доўгая, валакністая каля асновы, звужаецца ў верхняй частцы. Калонка звычайна ёсць і можа дасягаць верху спарангія. Капіліцый складаецца са шчыльнай сеткі валаконцаў, якія адыходзяць ад калонкі па ўсёй яе даўжыні. На перыферыі сеткі знаходзіцца мноства свабодных канчаткаў валаконцаў і не фарміруецца паверхневая сетка. Споры чорныя, фіялетавыя, карычневыя ў згуртаванні (дыяметр 6–12 мкм).

Субстрат: кара жывых дрэў, кустоўя, раслінныя рэшткі. На Беларусі адзначаны ,  і інш.

## Класіфікацыя 
Да роду *Comatricha* адносяць 100 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Preuss, C.G.T. 1851. Übersicht untersuchter Pilze, besonders aus der Umgegend von Hoyerswerda. Linnaea. 24:99-153 — P.140

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Міксаміцэты
Girl (песня The Beatles)

«**Girl**» () — песня гурта «The Beatles», выпушчаная ў альбоме «*Rubber Soul*». Песня была напісана Джонам Ленанам і Полам Мак-Картні, аднак засноўвалася на задуме Ленана.

## Песня 
Песня ўяўляе сабой лірычную баладу, у якой выканаўца апавядае пра дзяўчыну, якую ён кахае, аднак наконт якой ён адчувае пэўную асцярогу: «*Яна з тых дзяўчат, якія цябе прыніжаюць, калі сябры побач, і ты адчуваеш сябе дурнем*». Песня характарызуецца адносна простым музычным суправаджэннем.

Паводле Мак-Картні, радкі «*Was she told when she was young that pain would lead to pleasure?* (Можа, у дзяцінстве ёй казалі, што боль прывядзе да задавальнення?)» і «*That a man must break his back to earn his day of leisure?* (Што чалавек мусіць зламаць сваю спіну, каб заслужыць дзень адпачынку?)» былі напісаны ім.

У сярэдняй васьмітактавай секцыі песні Мак-Картні і Харысан у выглядзе фону прапяваюць склад «tit-tit-tit», што асобнымі аўтарамі разглядалася як жарт. Узнікненню гэтых чутак садзейнічаў і той факт, што падчас запісу альбома «*Rubber Soul*» удзельнікі гурта былі на піку свайго захаплення марыхуанай.

Сам Ленан, відаць, даволі высока цаніў гэтую песню. Ва ўсякім выпадку, у сваім інтэрв'ю часопісу «Rolling Stone» у 1980 годзе ён сказаў, што сваю песню «Woman» ён «''зрабіў гэтак жа, як і „Girl“ шмат гадоў таму. Таму яна з'яўляецца дарослай версіяй „Girl“*».

## Запіс песні 
Песня была запісана ўвечары 11 лістапада 1965 года, у апошнюю сесію, прысвечаную альбому «*Rubber Soul''». Калі версія «The Beatles» стала ратыравацца на бразільских радыёстанцыях, каментатары нярэдка аб'яўлялі яе як «А цяпер прагучыць песня Роні Вона „Girl“ у выкананні „The Beatles“».
* Серж Танкян шматразова выконваў гэтую песню ўжывую на сваіх канцэртах.
* Рэмікшыраваная версія песні ўвайшла (у якасці бонус-трэка для iTunes) у альбом *Love* (2006). Дадзеная версія амаль нічым не адрозніваецца ад арыгіналу, за выключэннем некалькіх дапаўненняў: у прыпеве чуваць першыя ноты гітарнага рыфа з песні «And I Love Her» і ледзь заўважны барабанны дробат, запазычаны з песні «Being for the Benefit of Mr. Kite!».
* Мікалай Карачанцаў запісаў гэтую песню на рускай мове пад назвай «Если ты идёшь к любимой» для фільма-канцэрта «Один за всех!» (1985).
* Расійскі гурт «Краденое Солнце» запісаў іранічную версію песні на сваім альбоме «Чукча» (1996).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Біблія The Beatles: Girl (спасылка праверана 2 снежня 2010)
* Нататкі Alan W. Pollack пра песню «Girl» (спасылка праверана 2 снежня 2010)
* Тэкст песні (спасылка праверана 2 снежня 2010)
* Цікавыя факты пра песню (спасылка праверана 2 снежня 2010)

Катэгорыя:The Beatles
Каспар Пянткоўскі

**Каспар Пянткоўскі** ( ці , ;  — ) — польскамоўны драматург, педагог. Вядомы як аўтар школьных драм, у якія ўключана першая вядомая інтэрмедыя на беларускай мове.

## Біяграфія і творчасць 
Паходзіў з Вялікага Княства Літоўскага. Выкладаў рыторыку ў Віленскай езуіцкай акадэміі. На яго светапогляд паўплывалі ідэі еўрапейскага Адраджэння.

Для пастаноўкі ў акадэміі на пачатак школьнага года напісаў п’есу «Цімон Гардзілюд» (каля 1584 года). Сюжэт твора ўзяты пераважна з навакольнай рэчаіснасці. Галоўны герой п’есы — віленскі шавец, які размаўляе па-беларуску, — выкрывае псеўдавучонасць і чалавеканенавісніцтва, увасобленыя ў постаці філосафа Гардзілюда. Камічны эфект ствараецца спалучэннем антычных і мясцовых элементаў. У п’есу ўвайшла першая інтэрмедыя на беларускай мове.

Аўтар драматычнага твора «Дыялог аб міры для караля Стафана» (пастаўлены ў 1582 годзе), у якім асуджаюцца крывавыя захопніцкія войны, а таксама інтэрмедый «Лікус, Скева, Секстус» (1584).

## Бібліяграфія 
* Dramaty staropolskie: Antologia. T. 4. — Warszawa, 1961.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* *Мальдзіс А. І.* На скрыжаванні славянскіх традыцый. — Мн., 1980. — С. 166—168.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1554 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1612 годзе
Катэгорыя:Драматургі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Драматургі Польшчы
Катэгорыя:Драматургі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскай езуіцкай акадэміі
Валачобнікі

**Валачо́бнікі** — група мужчын (радзей жанчын), якія ў першы дзень Вялікадня з вечара і ўсю ноч абыходзілі двары і спявалі пад вокнамі валачобныя песні.

## Апісанне 
Валачобны гурт складаўся з запявалы («пачынальніка»), падпявальнікаў, музыкі (звычайна скрыпача) і механошы. Песні выконваліся асобна гаспадару, гаспадыні, іх дарослай дачцэ, нежанатаму сыну. Механоша збіраў дары («валачобнае») — фарбаваныя яйкі, велікодныя булкі, сыр, невялікія грошы.

Валачобны абрад, пашыраны пераважна на поўначы Беларусі, з цягам часу страціў аграрна-магічны сэнс і бытуе як вясёлая святочная забава.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вялікдзень
Катэгорыя:Беларускія абрады і звычаі
Катэгорыя:Беларускі фальклор
Cribraria atrofusca

***Cribraria atrofusca*** — від грыбападобных арганізмаў сямейства крыбрарыевых.

Распаўсюджаны ў Еўропе (Аўстрыя, Германія, Італія, Нарвегія, Фінляндыя, Францыя, Швейцарыя), у Азіі (Індыя, Кітай, Філіпіны, Японія) і Паўночнай Амерыцы (Мексіка, ЗША). Месцазнаходжанне ў памежных з Беларуссю краінах: Латвія, Літва, Расія, на Беларусі рэдкі від.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Міксаміцэты
Клаўстрыя

**Кла́ўстрыя** (*Claustria didermoides*, *Physarum didermoides*) — від грыбападобных арганізмаў сямейства фізарумавых.

## Апісанне 
Спарафоры ў клаўстрыі — гэта цыліндрычныя, авальныя або шарападобныя спарангіі, на ножках або сядзячыя, цесна збітыя, налягаюць адзін на аднаго (белыя, шэра-белыя, блакітна-шэрыя). Вышыня 0,4–1,4 мм, шырыня 0,4–0,6 мм. Часам утвараюць псеўдаэталіі. Гіпаталус распасцёрты, плевачны, белы, бледна-жоўты, жоўты, часта моцна абвапнаваны. Перыдый двухслаёвы: вонкавы слой белы, абвапнаваны, крохкі, лёгка разбураецца; унутраны слой плевачны, напаўпразрысты. Ножка (калі ёсць) белая, светла-жоўтая, часта пляскатая і шырокая, злучаецца з суседнімі ножкамі з дапамогай добра развітога гіпаталуса. Калонка адсутнічае, але звычайна ёсць псеўдакалонка. Капіліцый добра развіты, вузельчыкі белыя, вуглаватыя або круглявыя, злучаныя празрыстымі трубачкамі. Споры чорныя ў згуртаванні, цёмна-фіялетава-карычневыя ў праходзячым святле, густа арнаментаваныя маленькімі шыпамі, споры часта вуглаватыя. Дыяметр спор 12–15 мкм. Плазмодый белы або вадзяніста-шэры.

Субстрат: гнілая драўніна, кара і раслінныя рэшткі. Адзначаны ў Беларусі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фізарум
Badhamia lilacina

***Badhamia lilacina***&nbsp;— від грыбападобных арганізмаў сямейства .

Распаўсюджаны ў Еўропе (Вялікабрытанія, Венгрыя, Германія, Данія, Ірландыя, Італія, Нідэрланды, Нарвегія, Румынія, Фінляндыя, Францыя, Харватыя, Швейцарыя, Швецыя, Шатландыя, Эстонія), у Паўночнай Амерыцы (Канада, ЗША). Месцазнаходжанне ў памежных з Беларуссю краінах: Латвія, Літва, Польшча, Расія; на Беларусі рэдкі від.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Бадамія
Бочачнікі

**Бо́чачнікі** () — атрад абалоннікаў з класа сальпаў (*Thaliacea*).

## Класіфікацыя 
Паводле дадзеных Сусветнага рэестра марскіх відаў (WoRMS) на люты 2019 года, да атрада адносяць наступныя таксоны да рода ўключна:

* Падатрад Doliolidina 
** Сямейства Doliolidae 
*** Род  [syn. ]
*** Род 
*** Род 
*** Род 
** Сямейства Doliopsoididae 
*** Род 
* Падатрад Doliopsidina 
** Сямейства Doliolunidae 
*** Род 
** Сямейства Doliopsidae 
*** Род 
*** Род  [syn. ]
** Сямейства Paradoliopsidae 
*** Род 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Зоология беспозвоночных. Т. 2: от артропод до иглокожих и хордовых / Под ред. В. Вестхайде и Р. Ригера. — М.: Т-во научных изданий КМК, 2008.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сальпы
Кластадэрма

**Кластадэ́рма** (*Clastoderma*) — род грыбападобных арганізмаў сямейства Кластадэрмавыя.

## Апісанне 
Спарафоры ў кластадэрмы — шарападобныя спарангіі на ножках. Вышыня спарангіяў 0,25–1,3 мм, дыяметр 0,1–0,2 мм. Перыдый часткова разбураецца і застаецца ў выглядзе круглявых або вуглаватых фрагментаў, якія прымацаваны да канцоў валаконцаў капіліцыю. Ножка пустая ўнутры, больш тонкая ў верхняй частцы спарангія, пры аснове пашырана, запоўнена гранулярным матэрыялам. Калонка кароткая ці адсутнічае. Капіліцый адыходзіць ад вяршыні калонкі пры аснове спаратэкі спарангія і складаецца з нешматлікіх валаконцаў, якія прымацоўваюцца да рэшткаў перыдыю. Споры карычневыя, карычнева-чорныя ці чорныя ў згуртаванні, 8–16 мкм у дыяметры.

## Пашырэнне 
Субстрат: кара і гнілая драўніна пераважна хвойных парод дрэў.

У свеце знойдзены 4 віды. На Беларусі адзначана . Часта выяўляецца падчас вопытаў з «вільготнымі камерамі» на кары жывых дрэў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Міксаміцэты
Жак Бушэ дэ Перт

**Жак Бушэ дэ Перт** (; ) — французскі археолаг. Адкрыў самую старажытную эпоху ў гісторыі чалавецтва — палеаліт.

Сабраў вялікую калекцыю палеалітычных прылад працы, сцвярдокаў, што імі карысталіся людзі — сучаснікі маманта і іншых вымерлых жывёл. Думкі Жака Бушэ дэ Перта супярэчылі поглядам тагачасных палеантолагаў. Толькі ў 1860-я г. дарвіністы ацанілі яго адкрыццё.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Археолагі Францыі
Клод Дажан

**Клод Жан П’ер Дажан** (; нар. 20 мая 1940, Кодран) — французскі каталіцкі біскуп, член Французскай акадэміі (з 2008).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Кодране (прыгарад Бардо) у 1940 годзе. Скончыў Вышэйшую нармальную школу. У 1987 г. пасвечаны ў біскупы і стаў дапаможным біскупам архідыяцэзіі Пуацье, у 1993 годзе атрымаў Ангулемскую біскупскую кафедру. Не змірыўшыся з заканадаўствам аб легалізацыі аднаполых шлюбаў у Францыі, удзельнічаў у акцыях руху Маніфестацыі для ўсіх. У 2008 годзе абраны ў Французскую акадэмію, заняўшы крэсла № 1, а 9 лістапада 2015 года пераемнікам Дажана на Ангулемскай кафедры стаў біскуп Эрве Гослен. (Дажан атрымаў тытул ганаровага біскупа).

У 1996 годзе быў апублікаваны «Ліст каталікам Францыі» (Lettre aux catholiques de France), які меў асноўнай сваёй мэтай «прапанаваць веру» Францыі, не навязваючы яе ўжо ў значнай меры секулярызаванага грамадства. Праца была адзначана прэміяй Французскай акадэміі, што пасля спрыяла абранню Дажана як асноўнага аўтара гэтай працы ў Французскую акадэмію, у якой па традыцыі павінен складацца адзін біскуп.
Кайтыль Фінд

**Кайтыль Фінд** (с.-ірл. *Caittil Find*) — нарвега-гэльскі правадыр і ваявода вікінгаў IX стагоддзя. Ён вядомы ў першую чаргу дзякуючы згадцы ў «Аналах Ульстэра», дзе паведамляецца пра ягоную паразу ў бітве ў ірландскім Манстэры ў 857 годзе.

Шэраг гісторыкаў атаясамліваюць Кайтыля Фінда з Кецілем Пласканосым (*Ketill Flatnefr*), выбітным нарвежскім правадыром, які заваяваў Гебрыдскія астравы. Аднак гэтая гіпотэза не з’яўляецца агульнапрынятай і аспрэчваецца спецыялістамі.

## Згадванне ў аналах 
«Аналы Ульстэра» паведамляюць пра бітву, што адбылася ў Манстэры ў 857 годзе, у якой Кайтыль пацярпеў паразу ад Імара і Амлайба (лічыцца, што гэта Олаф Белы):

**Арыгінальны ўрывак:**Roiniudh re n-Imar & re n-Amlaiph for *Caittil Find* cona Gall-Gaedelaibh h-i tiribh Muman.
**Англійскі пераклад:**Ímar and Amlaíb inflicted a rout on *Caitil the Fair* and his Norse-Irish in the lands of Munster.
**Беларускі пераклад:**Імар і Амлайб нанеслі паразу *Кайцілю Справядліваму* і ягоным нарвега-гэлам у землях Манстэра.

## Пытанне ідэнтыфікацыі 
Імя '** (Кайтыль), як мяркуецца, з’яўляецца гэльскай (гайдэльскай) формай старажытнаскандынаўскага імя **' (Кеціль). Гіпотэза пра атаясамліванне Кайтыля Фінда з Кецілем Пласканосым, кіраўніком Гебрыдскіх астравоў, грунтуецца ў асноўным на падабенстве іхніх імёнаў. Аднак гэтая версія сутыкаецца з шэрагам пярэчанняў.

На думку гісторыка Алекса Вульфа, імя *Ketill* было вельмі распаўсюджана ў Скандынавіі IX стагоддзя, таму само па сабе падабенства імёнаў не можа быць дастатковым доказам. Больш за тое, ён звяртае ўвагу на тое, што гэльскі эпітэт *Find* («белы» або «справядлівы») не адпавядае старажытнаскандынаўскаму *Flatnefr* («пласканосы»). Да таго ж, ісландскія сагі, якія падрабязна апісваюць жыццё Кеціля Пласканосага, зусім не згадваюць пра ягоную ваенную дзейнасць або паходы на Ірландскім востраве.

Найбольш істотным аргументам супраць гэтай ідэнтыфікацыі, аднак, з’яўляецца прамая супярэчнасць у апісанні сувязяў абедзвюх асоб з Олафам Белым (па-гэльску, Амлайбам). Кеціль Пласканосы быў цесцем Олафа Белага, у той час як Кайтыль Фінд, насупраць, ваяваў супраць Амлайба і пацярпеў ад яго паразу ў бітве.

Асобна існуе меркаванне, што Кайтыль Фінд мог быць марскім конунгам, што актыўна дзейнічаў ля берагоў Уэльса, перш чым уварвацца ў Ірландыю.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Вікінгі
Айраска

**Айраска** (п'емонцкае: *Airasca*) — *камуна* ў італьянскім рэгіёне П'емонт, ў 25 кіламетрах на паўднёвы захад ад Турына.

Айраска мяжуе з наступнымі муніцыпалітэтамі: Куміана, Волвера, Ноне, Пішына і Скаленге.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Камуны правінцыі Турын
Катэгорыя:Населеныя пункты паводле алфавіта
Кунеа (правінцыя)

**Правінцыя Кунеа** () — правінцыя ў рэгіёне П'емонт у Італіі. На захадзе мяжуе з французскім рэгіёнам Праванс — Альпы — Лазурны бераг (дэпартаменты Прыморскія Альпы, Альпы Верхняга праванса і Верхнія Альпы), на поўначы з метрапольным горадам Турын, на ўсходзе з правінцыяй Асты і на поўдні з лігурыйскімі правінцыямі Савона і Імперыя. Яна таксама вядомая як la Provincia Granda (з п'емондск.: "Вялікая правінцыя"), бо гэта найбуйнейшая правінцыя ў П'емонце і чацвёртая па велічыні ў Італіі (пасля Сасары, Паўднёвага Ціроля і Фоджы). Камуны Брыга-Марытіма і Тэнда былі часткай гэтай правінцыі да іх перадачы Францыі ў 1947 годзе.

## Камуны 
]]
]]
]]
]]

]]
]]
]]
]]
]]
]]
]]
Сталіцай правінцыі з'яўляецца горад Кунеа. З 250 камун правінцыі найбольшымі па колькасці насельніцтва з'яўляюцца:

## Эканоміка 
Многія важныя прамысловыя кампаніі маюць філіялы ў правінцыі: Michelin (Кунеа і Фоссано), Saint-Gobain (Савільяна), Valeo (Мандові), Asahi Glass Co. (Кунео), ITT (Барджэ), Diageo (Санта-Віторыя-д'Альба) і Nestlé (Марэта).

Кунеа — гэта таксама край важных вінаў, якія ў асноўным вырабляюцца на ўзгорках рэгіёнаў Ланге і Раэра.

## Транспарт 
### Аэрапорты 
* Міжнародны аэрапорт Кунеа

### Аўтамагістралі 
Праз правінцыю праходзяць наступныя аўтамагістралі (італ. — *autostrade*):

* Autostrada A26: Турын - Савона
* Autostrada A33: Асты - Кунеа

### Чыгуначныя лініі 
* Чыгуначная лінія Тэнда

## Зноскі 
Катэгорыя:Правінцыі Італіі
Катэгорыя:Кунеа (правінцыя)
Вульпіцыда

**Вульпіцы́да** (*Vulpicida*) — род ліставатых лішайнікаў сямейства пармеліевых.

## Апісанне 
Талом ліставаты, прыціснуты ў цэнтры і прыўзняты з краю, лопасцевы. Слаявінныя лопасці добра выяўлены, з хвалістымі, злёгку вышчарбленымі, складкаватымі краямі. Лопасці даволі цесна сабраны, часам налягаюць сваімі краямі адна на адну. Паверхня ярка-жоўтая, жаўтавата-зялёная або лімонна-жоўтая, больш-менш гладкая, матавая з сарэдыямі; ніжні бок амаль аднаго колеру з верхнім, сеткавата-жылкаваты, з рэдкімі, раскіданымі, даволі доўгімі бялёсымі рызінамі. Стрыжань (асяродак) ярка-жоўты. Сарэдыі звычайна знаходзяцца з краю, у выглядзе не перарванага ярка-жоўтага паяска. Радзей сарэдыі паверневыя, круглявыя, часам зліваюцца разам, утвараючы суцэльную сарэдыёзную масу. Апатэцыі да 8 мм у дыяметры, з каштанавым дыскам і зубчастым краем, трапляюцца вельмі рэдка. Споры памерам 6–8 × 4–6 мкм.

## Пашырэнне 
У свеце вядома 6 відаў. Адзначаны пераважна ў Паўночным паўшар’і. Трапляюцца ў хвойных і мяшаных лясах на кары хвоі, елкі, ядлоўцу, лістоўніцы, піхты, радзей на ліставых пародах, а таксама на вярховых балотах, часта на старых пнях, падгнілай драўніне ў даўгамошных сасонніках і ельніках сярод тайгі, у гарах і тундры на валунах і глебе.

На Беларусі адзначана . Трапляецца на кары бярозы, елкі, хвоі, ядлоўцу ў хвойных і мяшаных лясах, на апрацаванай драўніне, адзінкава — на камяністым субстраце.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лішайнікі
Катэгорыя:Пармеліевыя
Катэгорыя:Роды грыбоў
Ангіярыдыум

**Ангіяры́дыум** (*Angioridium sinuosum*, *Physarum bivalve*) — від грыбападобных арганізмаў сямейства фізарумавых. Часам выдзяляецца ў самастойны род.

## Апісанне 
Спарафоры ў ангіярыдыума — гэта спарангіі або плазмадыяфоры, сядзячыя, адзінкавыя або згуртаваныя, сціснутыя з бакоў, белыя, шэрыя або жаўтлявыя (вышыня 0,7-1,0 мм, даўжыня ад 0,5 мм да 1 см і больш). Перыдый двухслаёвы. Вонкавы слой звычайна тоўсты, абвапнаваны, белы, часам практычна бясколерны ўнізе, аліўкава-карычневы або жаўтлявы. Унутраны слой перыдыю тонкі, бясколерны, парэпаны (больш-менш правільна, усцяж падоўжнай шчыліны). Капіліцый добра развіты, вузельчыкі вялікія, многавугольныя, белыя. Калонкі няма. Споры чорныя ў згуртаванні, цьмяна-фіялетавыя, карычнева-фіялетавыя пры праходзячым святле, раўнамерна арнаментаваныя дробнымі шыпамі. Дыяметр спор 8-10 мкм. Плазмодый шэры, жаўтлявы, светлы або белы.

## Пашырэнне 
Субстрат: кара і гнілая драўніна хвойных і ліставых парод дрэў, апалая лістота, ігліца (шыпулькі), рэшткі травяністых раслін. Часта выяўляецца падчас вопытаў з «вільготнымі камерамі» на кары, ліставым ападзе і суплоддзях алешыны чорнай, рэштках травяністых раслін.

Сустракаецца ў Беларусі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фізарум
Дар’я Вакуліч

**Дар’я Вакуліч** (нар. , Брэст, Беларусь) — беларуская гандбалістка.

Калі Дар’я вучылася ў трэцім класе і ёй было 8 год, у школу ў Брэсце прыйшоў трэнер — набіраць групу. Пачынала займацца з дзяўчаткамі, на чатыры гады старэйшымі — 1998—1999 гадоў нараджэння. На першыя спаборніцтвы паехала таксама са старэйшым векам — з 2000-м годам. Першы трэнер — Віталь Дзмітрыевіч Чорны, потым перайшла да Таццяны Лявонцьеўны Асіпук.

З 8 класа сярэдняй школы была залічана ў вучэльню алімпійскага рэзерву ў Мінску. Пачала гуляць за моладзевую зборную Беларусі (спачатку за 17-гадовых, потым — 19-гадовых) і другую каманду БНТУ-БелАЗ. Выступала за каманду БНТУ-БелАЗ (Мінск). Чэмпіён Беларусі (2021, 2024). Уладальнік Кубка Беларусі (2024). Гулец нацыянальнай зборнай Беларусі.

З сезона 2024—2025 выступае за «Чарнаморачку».

## Спасылкі 
* Вакулич Дарья
* Дарья Вакулич: «Предложение от „Черноморочки“ очень лестно для меня»
* Вакулич Дарья
* Darya Vakulich

Катэгорыя:Гандбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па гандболе
Вакуліч

**Вакуліч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Вакуліч (нар. 1998) — беларускі футбаліст.
* Дар’я Вакуліч (нар. 2002) — беларуская гандбалістка.
Музычная бурса

**Музычная бурса** — інтэрнат пры езуіцкіх калегіумах у XVII—XVIII стагоддзях. Ствараліся для падтрымкі немаёмных студэнтаў, якія не маглі аплачваць пражыванне за ўласныя сродкі. Своеасаблівай платай за жыццё ў бурсе быў абавязак займацца музыкай і ўдзельнічаць у касцельных спевах.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* *Дадиoмова О. В.* Музыкальная культура городов Белоруссии в XVIII веке. — Минск, 1992.
* *Дадзіёмава В. У.* З гісторыі музычнай бурсы пры Віцебскім езуіцкім калегіуме // Віцебскі сшытак. 1995. № 1.
* *Ліхач Т.* Музычныя бурсы езуітаў на Беларусі // Мастацтва. 1995. № 6.

Катэгорыя:Адукацыя ў Вялікім Княстве Літоўскім
Катэгорыя:Езуіцкія калегіумы
Катэгорыя:Музыка Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Гісторыя музыкі Беларусі
Барвовая вуліца (Мінск)

**Барвовая вуліца** — вуліца ў Паўночным пасёлку Заводскага раёна Мінска. Забудова вуліцы складаецца з дамоў сядзібнага тыпу.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Барвовая вуліца ў базе Геадзэн
* Барвовая вуліца на Wikimapia.org
* Улицы с «цветными» названиями. Откуда они появились и много ли их на карте города? // Минск-Новости, 13.09.2014 (фатаграфіі архітэктуры вуліцы)

Катэгорыя:Заводскі раён (Мінск)
Гутава

**Гутава**:

## Прозвішча 
* Валерыя Генадзеўна Гутава — беларуская гандбалістка

## Тапонім 
* Гутава (Драгічынскі раён)
Паліна Дваранская

**Паліна Дваранская** (нар. , вёска Ардашы, Смаргонскі раён, Гродзенская вобласць) — беларуская паэтэса, празаік.

## Біяграфія 
Паліна Андрэеўна Дваранская нарадзілася 29 жніўня 2006 года ў вёсцы Ардашы Смаргонскага раёна Гродзенскай вобласці. Скончыла Крэўскую сярэднюю школу і Ліцэй Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Цяпер студэнтка факультэта славянскай філалогіі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

## Творчасць 
Піша паэзію і прозу. Друкавалася ў калектыўных зборніках, часопісах «Маладосць», «Бярозка», штотыднёвіку «Літаратура і мастацтва», «Настаўніцкай газеце». Пераможца шматлікіх рэспубліканскіх літаратурных конкурсаў, сярод якіх «БрамаМар», «Берега дружбы», «Першацвет».
Апавяданне «Чужы шлях да свайго шчасця» увайшло ў калектыўны зборнік «Вазьмі маю свяцільню» (2025).

Аўтар кнігі «Ардашынская рэфлексія» (2025). Член ГА «Саюз пісьменнікаў Беларусі» (2025).

## Літаратура 
* Паліна Дваранская // Мінскае абласное аддзяленне ГА «Саюз пісьменнікаў Беларусі»

## Спасылкі 
* 
* 
* [Вазьмі сваю свяцільню: апавяданні маладых пісьменнікаў / укладальнік і аўтар уступных артыкулаў А. М. Карлюкевіч]
* 

Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў Беларусі
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Паэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Паэтэсы
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Выпускнікі Ліцэя БДУ
Кентау

**Кентау** ( — рудная гара) — горад абласнога падпарадкавання ў Туркестанскай вобласці Казахстана. Размешчаны каля паўднёвага падножжа хрыбта Каратау, за 24 км на паўночны ўсход ад горада Туркестана, за 190 км на паўночны захад ад Шымкента.

У ваколіцах горада — старыя горныя выпрацоўкі, знойдзены рэшткі прылад працы рудакопаў, датаваныя IX—X стагоддзямі.

Горад утвораны на базе рабочых пасёлкаў Кантагі і Міргалімсай для развіцця Ачысайскага поліметалічнага радовішча. 1 жніўня 1955 г. выдадзены ўказ аб перайменаванні пасёлка Міргалімсай у горад Кентау.

Катэгорыя:Гарады Казахстана
Шардара

**Шардара** () — горад у Казахстане, адміністрацыйны цэнтр Шардарынскага раёна Туркестанскай вобласці.

Размешчаны на беразе Шардарынскага вадасховішча.

Вытворчасць будматэрыялаў. Харчовыя прадпрыемствы. Шардарынская ГЭС.

Катэгорыя:Гарады Казахстана
Туркестан (горад)

**Туркестан** () — горад на поўдні Казахстана, недалёка ад ракі Сырдар’і. З 19 чэрвеня 2018 года — адміністрацыйны цэнтр Туркестанскай вобласці (раней Паўднёва-Казахстанская). Адзін з найстаражытных гарадоў Казахстана. Размешчаны за 160 км на паўночны захад ад горада Шымкент на Ташкенцкім чыгуначным ходзе паміж Кізілардой і Ташкентам.

Туркестан — адно з месцаў для паломніцтва суфійскіх мусульман.

## Насельніцтва 
## Памятныя мясціны 
* Маўзалей Хаджы Ахмеда Ясаві

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Зарыфа Саіднасіраўна Саіднасірава — узбекскі хімік

Катэгорыя:Гарады Казахстана
Сарыагаш

**Сарыагаш** () — горад у Казахстане, у Туркестанскай вобласці. Размешчаны ў непасрэднай блізкасці ад казахстанска-ўзбекістанскай мяжы, за 10 км ад сталіцы Узбекістана — Ташкента. Тэрыторыя — 39,2 км ². Крыніцы мінеральнай вады. Санаторна-курортнае лячэнне. Вытворчасць вінаграднага віна.
Катэгорыя:Гарады Казахстана
Рудны

**Рудны** () — горад на рацэ Табол у Кастанайскай вобласці Казахстана. Узнік у 1957 годзе разам з распрацоўкай жалезаруднага радовішча і будаўніцтвам Сакалоўска-Сарбайскага горна-абагачальнага камбіната.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Казахстана
Аркалык

**Аркалы́к** () — горад абласнога падпарадкавання ў Кастанайскай вобласці Казахстана, раней цэнтр Тургайскай вобласці. Заснаваны ў 1956 годзе, статус горада — з 1965 годзе. За 454 км ад Кастаная, ад Астаны — 611 км.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Казахстана
Булаева

**Булаева** () — горад, адміністрацыйны цэнтр раёна Магжана Жумабаева Паўночна-Казахстанскай вобласці Казахстана. Прадпрыемствы, якія ажыццяўляюць перапрацоўку сельскагаспадарчай прадукцыі.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Казахстана
Лісакоўск

**Лісакоўск** () — горад у Кастанайскай вобласці Казахстана. Размешчаны на правым беразе ракі Табол (прыток Іртыша). Узнік разам з распрацоўкай Лісакоўскага жалезаруднага радовішча, адкрытага ў 1949 годзе. Горад і горна-абагачальны камбінат пачалі будаваць на пустым месцы ў стэпе, у 1971 годзе пасёлак Лісакоўск стаў горадам.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Казахстана
Мамлютка

**Мамлютка** () — горад у Казахстане, адміністрацыйны цэнтр Мамлюцкага раёна Паўночна-Казахстанскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Мамлюцкай гарадской адміністрацыі. Чыгуначная станцыя Мамлютка Паўднёва-Уральскай чыгункі.

Катэгорыя:Гарады Казахстана
Хан-Тэнгры

**Хан-Тэнгры** (, , , ) — пірамідальны пік на Цянь-Шане на хрыбце Тэнгры-Таг на мяжы Казахстана, Кыргызстана і Сіньцзян-Уйгурскага аўтаномнага раёна Кітая. Вышыня — 6995 м і 7010 м з ледзяной шапкай. Назва ў перакладзе з цюркскіх моў азначае «Уладар неба».
Катэгорыя:Горы Казахстана
Катэгорыя:Горы Кыргызстана
Тайынша

**Тайынша** (; у 1962—1997 гадах — Краснаармейск) — горад у Казахстане, адміністрацыйны цэнтр Тайыншынскага раёна і Тайыншынскай гарадской адміністрацыі Паўночна-Казахстанскай вобласці.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Казахстана
Булава (значэнні)

* Булава
* Булава (ракета)

## Прозвішча 
* Валянціна Паўлаўна Булава — Герой Сацыялістычнай Працы
* Паліна Булава — беларуская гандбалістка
* Юлія Булава — беларуская гандбалістка
Сяргееўка (Паўночна-Казахстанская вобласць)

**Сяргееўка** () — горад, адміністрацыйны цэнтр раёна Шал акына Паўночна-Казахстанскай вобласці Казахстана.  Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Сяргееўскай гарадской адміністрацыі. Размешчаны на рацэ Ішым. Перад Сяргееўкай Ішым перакрыты плацінай Сяргееўскага вадасховішча (Цаліннае мора) з ГЭС, якая забяспечвае горад электраэнергіяй.

Знаходзіцца за 72 км на паўночны ўсход ад чыгуначнай станцыі Сулы.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Казахстана
Талгар

**Талгар** () — горад раённага значэння, адміністрацыйны цэнтр Талгарскага раёна Алмацінскай вобласці Казахстана.  

Размешчаны на паўночных схілах Заілійскага Алатау, за 25 км на ўсход ад Алматы.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Казахстана
Талгар (рака)

**Талгар** () — рака ў Талгарскім раёне Алмацінскай вобласці Казахстана. Даўжыня ракі — 117 км (разам з найбуйнейшым з прытокаў), плошча вадазборнага басейна — 444 км².

Рака бярэ пачатак з Талгарскага ледавіка, утвараецца зліццём рэк Левы Талгар і Правы Талгар. Бярэ пачатак з гары Кыземшак. Упадае ў Капчагайскае вадасховішча. Даліна ў верхнім цячэнні з высокімі стромымі схіламі, у ніжнім праходзіць па слаба перасечанай раўніне.

Жыўленне — ледавікова-снегавое і грунтавое. Сярэднегадавы расход вады каля горада Талгар — 10,6 м³/с. У 1921, 1947 і 1949 гадах назіраліся селевыя паводкі.

Вада ракі выкарыстоўваюцца для ірыгацыі і водазабеспячэння.
Катэгорыя:Рэкі Казахстана
Талгар (гара)

**Талгар** () — горная вяршыня Цянь-Шаня на адгор’і Заілійскага Алатау, у Казахстане, на тэрыторыі Алмацінскага запаведніка. Вышыня (па розных крыніцах) — 4973—4979 метраў. Гэта найвышэйшы пункт Заілійскага Алатау. Трохгаловую вяршыню добра відаць з гарадоў Талгар і Алматы.

Абрывістыя схілы, асабліва на захадзе, расколіны і контрфорсы, забітыя снегам і лёдам.

На паўднёвых схілах Талгарскага масіва размешчаны самы вялікі ледавік у Заілійскім Алатау — ледавік Каржнеўскага. Даўжыня — каля 12 км. Снегавая мяжа на паўночных схілах праходзіць прыкладна на вышыні 3700—3900 м.

Катэгорыя:Горы Казахстана
Аляксандр Віктаравіч Збруеў

**Аляксандр Віктаравіч Збруеў** (; нар. , ) — расійскі акцёр тэатра і кіно; народны артыст РСФСР (1989). Член (акадэмік) некамерцыйнага партнёрства «Нацыянальная акадэмія кінематаграфічных мастацтваў і навук Расіі».

З 1961 года — адзін з вядучых артыстаў Маскоўскага дзяржаўнага тэатра «Ленкам Марка Захарава».

## Біяграфія 
У 1957 годзе Аляксандр Збруеў скончыў сярэднюю школу і па парадзе сяброўкі маці, Надзеі Міхайлаўны Вахтангавай, удавы Яўгена Вахтангава, паступіў у Вышэйшае тэатральнае вучылішча імя Б. В. Шчукіна ў Маскве (мастацкі кіраўнік курса — Уладзімір Абрамавіч Этуш).

Пасля заканчэння ВТУ імя Б. В. Шчукіна ў 1961 годзе быў прыняты ў трупу Маскоўскага дзяржаўнага тэатра імя Ленінскага камсамола (з 1990 года — Маскоўскі дзяржаўны тэатр «Ленкам»), дзе граў у спектаклях, пастаўленых Анатолем Эфрасам і Маркам Захаравым.

У кіно дэбютаваў у драматычным мастацкім фільме рэжысёра Аляксандра Зархі «Мой малодшы брат», у якім стварыў вобраз свайго сучасніка Дзімкі Дзянісава, малодшага брата Віктара. Стужка выйшла на экраны краіны ў 1962 годзе і стала першым поспехам для выканаўцаў галоўных роляў — самога акцёра, Андрэя Міронава і Алега Даля.

У 1966 годзе ўдалай для акцёра стала галоўная роля супрацоўніка АБХСС Аляксандра Алёшына ў дэтэктыўнай карціне Герберта Рапапорта «Два квіткі на дзённы сеанс», умацавала поспех роля Рыгора Ганжы ў камедыйным тэлефільме Аляксея Коранева «Вялікі перапынак».

У 1986 годзе Ірына Купчанка і Аляксандр Збруеў сыгралі галоўныя ролі ў меладраме Вячаслава Крыштафовіча «Самотная жанчына жадае пазнаёміцца».

Акцёр здымаўся ў Сяргея Салаўёва (у кінафільмах «Мелодыі белай ночы», «Спадчынніца па прамой», «Чорная ружа — эмблема смутку, чырвоная ружа — эмблема кахання»), а таксама ў Дзмітрыя Астрахана (у кінакарцінах «Ты ў мяне адна» і «Усё будзе добра»).

У 1991 годзе выканаў ролю Іосіфа Сталіна ў мастацкай драме «Блізкі круг» рэжысёра Андрэя Канчалоўскага. У 1997 годзе адыграў галоўную ролю (Уладзімір Бярозкін) у навагодняй дэтэктыўнай камедыі «Бедная Саша» рэжысёра Тыграна Кеасаяна.

## Фільмаграфія 
* (1962) «Мой малодшы брат» — *Дзіма Дзянісаў, малодшы брат Віктара*
* (1973) «Вялікі перапынак» — *Рыгор Ганжа*
* (1988) «Забіць дракона» — *Фрыдрыхсен, вучоны*
* (1992) «Ты ў мяне адна» — *інжынер Яўген Паўлавіч Цімошын*
* (2014) «Кіно пра Аляксеева» — *Мікалай Васілевіч Аляксееў*

Катэгорыя:Акцёры Расіі
Тамара Уладзіміраўна Ліхач

**Тамара Уладзіміраўна Ліхач** (нар. , Вілейка, Мінская вобласць) — беларускі музыказнавец, педагог. Кандыдат мастацтвазнаўства (1997), дацэнт (2001).

## Біяграфія 
Нарадзілася 3 сакавіка 1960 года ў горадзе Вілейка Мінскай вобласці.

## Навуковая дзейнасць 
Сфера навуковых інтарэсаў: музычная культура Беларусі, гісторыя літургічных традыцый у Беларусі.

Аўтар арыгінальнага спецкурса «Літургічная музыка Беларусі» для музыказнаўцаў, дырыжораў хору і кампазітараў. Чытае лекцыйныя курсы: «Гісторыя музычнай культуры Беларусі да ХХ ст.», «Гісторыя беларускай музыкі ХХ ст.», «Гісторыя беларускай музыкі», вядзе раздзелы курсаў «Новае ў музыказнаўстве» і «Уводзіны ў музыказнаўства».

Пад навуковым кіраўніцтвам Т. У. Ліхач былі абаронены кандыдацкія дысертацыі С. І. Шэйпы (2009), І. І. Жукоўскай (2014), Т. У. Мартынюк (2022).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нарадзіліся 3 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1960 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вілейцы
Катэгорыя:Музыказнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі
Катэгорыя:Кандыдаты мастацтвазнаўства
Ян Іванавіч Шуйскі

**Ян**, **Януш** або **Іван Іванавіч Шуйскі** герба «Пагоня Руская» () — князь, маршалак вальнага сойма ў 1600 годзе, рэвізор (аўдытар) берасцейскага старосты, сурагатар гродскі берасцейскі (1592—1594), падкаморы берасцейскі (1596—1610).

З княжага роду князёў Шуйскіх, суздальскай галіны Рурыкавічаў. Бацька — , уцёк ад маскоўскай тыраніі і інтрыг у Віцебск у 1534 годзе, у 1536 годзе атрымаў ад Жыгімонта Старога двор Церабунь пад Берасцем, у 1540—1555 гадах быў суддзём камісарскага суда ў Вільні. Маці — Марыяна Багданаўна з Багавіцінаў. Іван меў брата Мануіла. Ад братоў пайшлі дзве галіны Шуйскіх на Літве і на Валыні.

Пасол Берасцейска ваяводства на вальны сойм 1600 года.

Быў праваслаўным.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Долгоруков П. В.* Российская родословная книга, издаваемая князем Петром Долгоруковым: [В 4-х ч.]. — СПб., 1854—1857, Т. 1, — С. 231, 234.
* , Marszałkowie izby poselskiej za Zygmunta III Wazy, w: Władza i społeczeństwo w XVI i XVII w. Prace ofiarowane Antoniemu Mączakowi w sześćdziesiątą rocznicę urodzin, Warszawa 1989, s. 177.
* *Józef Wolff*, Kniaziowie litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. -- Warszawa 1895. -- S. 521—522.
* *Смирнов Я. И.* Описание одного польского сборника портретов XVII века // Я. И. Смирнов. — Москва: тип. О-ва распространения полез. кн. Преемник В. И. Воронов, 1911, — С. 63—67
* *Niesiecki K.* Herbarz polski. T. 8. Lipsk, 1841. S. 634—637

Катэгорыя:Памерлі ў 1610 годзе
Катэгорыя:Шуйскія
Катэгорыя:Падкаморыя берасцейскія
Катэгорыя:Маршалкі Сойма Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Сезон 2021/2022 ЖГК Віцебчанка

У сезоне 2021/2022 жаночы гандбольны клуб «Віцебчанка» з горада Віцебск прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2021/2022 (**6 месца**),
* Кубак Беларусі 2022 (**першы этап**).

## Склад каманды 
* Сарагавец
* Крывадубская
* Саксен
* Лазарэвіч
* Д. Еўтушэўская
* Арцюхова
* Куштын
* Данілевіч
* Герасімчык
* Фёдаравіч
* Марціновіч
* Краўчанка
* Ралінская
* К. Еўтушэўская
* Хамуськова
* Булава

## Гл. таксама 
* Сезон 2020/2021 ЖГК Віцебчанка
* Сезон 2022/2023 ЖГК Віцебчанка

## Спасылкі 
* В решающем матче турнира трех команд розыгрыша женского Париматч Кубка Беларуси «Витебчанка» и «Звезда» сыграли вничью — 33:33.
* «Городничанка» одерживает победу над «Витебчанкой»
* «Городничанка» обыграла «Витебчанку»
2021/2022
Віцебчанка
Катэгорыя:2021 год у Віцебску
Катэгорыя:2022 год у Віцебску
Ганна Феліксаўна Літвіна

**Ганна Феліксаўна Літвіна** (; ) — расійская навуковец-філолаг. Кандыдатка філалагічных навук (1995), старшая навуковая супрацоўніца Інстытута славяназнаўства РАН, спецыялістка па антрапаніміцы, даследчыца славянскіх моўных і культурных кантактаў, гістарычнай анамастыкі, гісторыі рускай літаратурнай мовы.

## Біяграфія 
Скончыла школу № 57 у Маскве ў 1984 годзе, рускае аддзяленне філалагічнага факультэта Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя М. В. Ламаносава ў 1991 годзе, спецыяльнасць «Руская мова і літаратура». Абараніла дыплом «Некоторые особенности „простого языка“ первой половины XVIII в.». Вучылася ў аспірантуры Інстытута славяназнаўства і балканістыкі РАН. Кандыдат філалагічных навук, тэма дысертацыі «Семантыка і сінтаксіс формул у дзелавых дакументах XIII—XVII стст.» (1995, кіраўнік — акадэмік Андрэй Залізняк).

У 1993—1996 гадах выкладала рускую мову і літаратуру ў сярэдняй школе № 520 у Маскве, у 1994—1995 — англійскую мову на курсах замежных моў пры філалагічным факультэце МДУ. У 1995—1997 гадах была вядучай рубрыкі «Тэндэнцыі» ў часопісе «Салон». У 1998—2000 гадах — супрацоўніца, у 2000—2003 — супрацоўніца-кансультантка Універсітэта штата Ілінойс у Чыкага. У 2004—2006 гадах вяла семінар «Летапіс, хроніка, сага» на кафедры Сярэднявечча гістарычнага факультэта МДУ.

З 2003 года старшая навуковая супрацоўніца Інстытута славяназнаўства РАН. У 2011 годзе пачала працаваць у НДУ ВШЭ.

Г. Ф. Літвіна — спецыяліст у галіне славянскіх моўных і культурных кантактаў, гісторыі рускай літаратурнай мовы. У спектр яе інтарэсаў уваходзіць праблематыка, звязаная з вывучэннем гістарычнай семантыкі імя ўласнага, славяна-германскім моўным узаемадзеяннем, функцыянаваннем моўных і культурных клішэ Сярэднявечча і Новага часу, гісторыі рускай літаратуры XVIII — першай паловы XX ст., аўтаматычным аналізам навуковага тэксту.

## Бібліяграфія 
* 
* *Литвина А. Ф.*, *Успенский Ф. Б.* Траектории традиции: Главы из истории династии и церкви на Руси конца XI — начала XIII века. — М.: Языки славянской культуры, 2010. — 208 с. — (Studia historica) — ISBN 978-5-9551-0397-6
* *Литвина А. Ф.*, *Успенский Ф. Б.* Русские имена половецких князей: Междинастические контакты сквозь призму антропонимики. — М.: ПОЛИМЕДИА, 2013. — 280 с. — ISBN 978-5-7576-0305-6.
* *Литвина А. Ф.*, *Успенский Ф. Б.* Похвала щедрости, чаша из черепа, золотая луда… Контуры русско-варяжского культурного взаимодействия. — М.: Издательский дом НИУ ВШЭ, 2018. — 192 с. — 300 экз. — ISBN 978-5-7598-1392-7 (в обл.). — ISBN 978-5-7598-1824-3 (e-book).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Анна Феликсовна Литвина // Сотрудники Института славяноведения Российской академии наук / Отв. ред. М. А. Робинсон, А. Н. Горяинов. — М.: Индрик, 2012. — С. 232—234.

## Спасылкі 
* Старонка на сайце Інстытута славяназнаўства РАН.
* Старонка на сайце НДУ ВШЭ.
* Публікацыі на сайце eLibrary

Катэгорыя:Мовазнаўцы Расіі
Катэгорыя:Кандыдаты філалагічных навук
Катэгорыя:Выкладчыкі ВШЭ
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута славяназнаўства РАН
Сезон 2021/2022 ЖГК Зорка

У сезоне 2021/2022 жаночы гандбольны клуб «Зорка» з горада Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2021/2022 (**7 месца**).

## Склад каманды 
* Ананіч
* Хаменка
* Матвяйчук
* Шурпіна
* Сінкевіч
* Папкоўская
* Гамеза
* Хурадзеенка
* Каваленка
* Кулаковіч
* Корык
* Кучарэнка
* Саўкіна
* Рамановіч
* Фядоткіна
* Матвяйчук
* Рашчупкіна
* Гуско

## Гл. таксама 
* Сезон 2020/2021 ЖГК Зорка
* Сезон 2022/2023 ЖГК Зорка

## Спасылкі 
* В решающем матче турнира трех команд розыгрыша женского Париматч Кубка Беларуси «Витебчанка» и «Звезда» сыграли вничью — 33:33.
* Женщины. Париматч Суперлига Беларуси. «Березина» и «Витебчанка» одержали победы
* Победа над «Звездой»
2021/2022
Зорка
Катэгорыя:2021 год у Мінску
Катэгорыя:2022 год у Мінску
Сезон 2021/2022 ГК Гараднічанка

У сезоне  2021/2022 жаночы гандбольны клуб «Гараднічанка» з горада Гродна прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2021/2022 (**4 месца**),
* Кубак Беларусі 2022 (**Бронзавы прызёр**).

## Склад каманды 
* Дроздова
* Пашко
* Цвірко
* Саланевіч
* Рябчанка
* Салей
* Разнічэнка
* Міхальковіч
* Чарняўская
* Шпак
* Канстанцінава
* Карацай
* Навіцкая
* Русілка

## Трэнеры каманды 
*  Сяргей Камбур (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2020/2021 ГК Гараднічанка
* Сезон 2022/2023 ГК Гараднічанка

## Спасылкі 
* «Городничанка» одерживает победу над «Витебчанкой»
2021/2022
Гараднічанка
Катэгорыя:2021 год у Гродне
Катэгорыя:2022 год у Гродне
Deo Optimo Maximo

, Аўстрыя]]
**Deo Optimo Maximo**, часта скарачаецца як **D.O.M.** або **Deo Opt. Max.** — лацінскае выслоўе, якое азначае «Богу найлепшаму, найвялікшаму» або «Богу найвышэйшаму і найлепшаму». Першапачаткова выкарыстоўвалася як язычніцкая фраза, адрасаваная Юпітэру.

Калі Рымская імперыя была політэістычнай дзяржавай, то да Юпітэра, галоўнага бога рымскага пантэона звярталіся фразай: Iovi Optimo Maximo (I.O.M.). Калі Рымская імперыя прыняла за дзяржаўную рэлігію монатэізм у форме хрысціянства, фраза стала зваротам да хрысціянскага Бога. Яе выкарыстанне працягвалася доўга па падзенні Рымскай імперыі, бо лацінская мова заставалася мовай царквы і навукі на Захадзе.

Так, фразу або яе скарачэнне можна знайсці на многіх цэрквах эпохі Адраджэння і іншых будынках, асабліва над саркафагамі, у прыватнасці ў Італіі і на Мальце. Яна таксама напісана на бутэльках бенедыкцінскага лікёру.
 магіле, старыя могілкі ў Валожыне, Мінская вобласць, Беларусь]]
Надпіс часта сустракаецца на надмагіллях, дзе яго часам расшыфроўваюць як Domus Omnium Mortuorum: «Дом усіх памерлых» або «Дом усіх мёртвых». Пасля скасавання ўніяцтва на землях былога Вялікага Княства Літоўскага ў Расійскай імперыі і пераводу бальшыні ўніяцкіх вернікаў у праваслаўе, на магілах колішніх уніятаў сустракаюцца абрэвіятуры **Д.О.М.** кірыліцай.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лацінскія выслоўі
Кацярына Гардзеева

**Кацярына Гардзеева** — беларуская журналістка, калумністка, экспертка па публічным іміджы і аналітык медыя-камунікацый. Вядомая сваімі матэрыяламі пра палітычны вобраз лідараў, візуальную камунікацыю, механізмы медыя-прапаганды, моду, культуру і сацыяльныя працэсы. Яе публікацыі выходзілі ў незалежных беларускіх і міжнародных медыя, такіх як *TUT.BY*, *ForumDaily Woman*, *Зеркало*, *Наша Ніва* і тэлеканал *Белсат*.

## Біяграфія і кар’ера 
Гардзеева працавала рэдактаркай аддзела моды *TUT.BY*, дзе падрыхтавала шэраг аналітычных матэрыялаў і інтэрв’ю.
У 2016—2021 гадах займалася PR-кансалтынгам і стратэгічнымі камунікацыямі, працуючы з буйнымі кампаніямі і бізнес-структурамі.

З 2024 года супрацоўнічае з тэлеканалам *Белсат* як аўтарка аналітычных тэкстаў, журналісцкіх матэрыялаў і медыя-экспертка па візуальнай камунікацыі і грамадскіх працэсах.
У 2024 годзе атрымала ўзнагароду «інфармацыйная журналістка года *Белсат*».

## Сацыяльныя праекты 
У 2023 годзе Гардзеева заснавала праект *Women’s Question* — ініцыятыву па падтрымцы беларусак у эміграцыі, рэалізаваную ў партнёрстве з фондам імя Фрыдрыха Эберта. За час існавання праекта ў ім узялі ўдзел больш за 300 жанчын.

## Экспертная дзейнасць 
Гардзеева рэгулярна выступае эксперткай па візуальным іміджы, модзе і пратаколе ў беларускіх і міжнародных медыя.

Яе экспертныя ацэнкі і каментары публікаваліся:
* у *news.zerkalo.io*
* у *Нашай Ніве*
* у міжнародным украінскім СМІ *Новое Время* (NV.ua)
* у беларускім незалежным СМІ *UDF*
* у міжнародным навінавым рэсурсе *NUR.KZ*

## Крыніцы 
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Латрэамон

**Граф дэ Латрэамон** (, сапр. **Ізідор Дзюкас**; ) — французскі паэт і празаік.

Памёр у 24 гады, пакінуўшы 2 творы — паэму прозаю «Песні Мальдарора» (*Les Chants de Maldoror*, 1869) і зборнік «Вершы І і ІІ». Баючыся пераследу за блюзнерства і непрыстойнасць, «Песні Мальдарора» Дзюкас выдаў пад псеўданімам. Адметнасць кнігі палягае ў тым, што «Песні Мальдарора» выраслі не з жыццёвага досведу аўтара, а з прачытаных у школьныя гады кніг. У 1920-я гады прадстаўнікі авангардных рухаў залічылі яго да сваіх папярэднікаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Паэты Францыі