open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Арханёл

**Арханёл** (, літаральна «галоўны анёл») — анёл высокага рангу. Істоты падобныя на арханёлаў знаходзяцца ў шэрагу рэлігійных традыцый, але слова «арханёл» само, як правіла, звязана з абрамічнымі рэлігіямі, як іўдаізмам, хрысціянствам і ісламам.

Міхаіл і Гаўрыіл прызнаюцца арханёламі ў іўдаізме, ісламе і большасцю хрысціян. Кніга Товіт, якая ўваходзіць у каталіцкую і праваслаўную Бібліі, але лічыцца апакрыфічнай для пратэстантаў, згадвае Рафаэля, які таксама лічыцца арханёлам. Арханёлы Міхаіл, Гаўрыіл і Рафаэль шануюцца Рымска-каталіцкай царквой святам 29 верасня і Праваслаўнай царквой 21 лістапада. Гаўрыіл, Міхаіл, Ізрафіл і Азраэль лічацца арханёламі ў ісламе. Яўрэйская літаратура, як Кніга Эноха, згадвае Метатрона як арханёла, званы «высокім анёлам», хоць прыняцце гэтага анёла не з’яўляецца кананічным ва ўсіх галінах веры. У зараастрызме, святыя тэксты спасылаюцца на шэсць вялікіх Амеша Спента, літаральна «чароўныя іскры».

Некаторыя галіны канфесій згадваюць групу з сямі арханёлаў, але фактычна самі анёлы адрозніваюцца ў залежнасці ад крыніцы. Рафаэль, Гаўрыіл і Міхаіл заўсёды згадваюцца ў якасці арханёлаў, але іншыя арханёлы вар’ююцца, але часцей за ўсё ўключаюць Урыіла. Большасць арханёлаў лічацца добрымі анёламі. Сатана, якога часам называюць Люцыферам, таксама лічыцца арханёлам, які збіўся з шляху праўдзівага Богу і лічыцца злом, вядучым паўшых анёлаў супраць Богу ў вайне на Нябёсах у традыцыях, у якіх такі паняцце існуе.

## Спасылкі 
* Архангелы: іерархія, іх выявы і малюнкі . 

*
Пляжны валейбол

thumb|Пляжны валейбол
**Пляжны валейбол** — папулярны від спорту, гульня на падзеленай высокай сеткай пясчанай пляцоўцы, у якой дзве каманды, змешчаныя па розныя бакі сеткі, перакідаюць праз яе мяч, як правіла, рукамі, з мэтай прызямліць яго на чужой палове і не дапусціць падзення мяча на сваёй палове пляцоўкі.

Пляжны валейбол развіўся як самастойны від спорту з класічнага валейболу. Паміж двума відамі спорту існуе шмат агульнага, але ёсць і істотныя адрозненні ў правілах і тэхніцы гульні. Пляжны валейбол, апроч традыцыйных для валейбалістаў скакучасці, добрай рэакцыі, сілы, пачуцця мяча, патрабуе асаблівай атлетычнасці (у гульні на пяску спартсменам даводзіцца часцей здзяйсняць скачкі і рыўкі) і цягавітасці (матчы, у якіх замена гульцоў у камандах правіламі не прадугледжаная, часта праходзяць ва ўмовах высокай тэмпературы, пры яркім сонцы ці пры дажджы і моцным ветры, да таго ж звычайнай практыкай з'яўляецца правядзенне адной камандай некалькіх гульняў у дзень)

Важнай якасцю для гульцоў з'яўляецца ўніверсалізм, бо каманда ў пляжным валейболе складаецца ўсяго з двух чалавек. Гульцы не падзеленыя па амплюа і размяшчаюцца на пляцоўцы вольна, аднак у шматлікіх камандах можна вылучыць высокага блакавальнага і меней высокага, але больш рухомага абаронцу (даігроўшчыка), вызваленага ад працы на блоку.

Галоўным кіруючым органам у пляжным валейболе з'яўляецца Міжнародны савет па пляжным валейболе, якая ўваходзіць у склад FIVB — Міжнароднай федэрацыі валейболу. З 1996 года біч-волей прысутнічае ў спаборніцкай праграме Алімпійскіх гульняў. Найбуйнейшымі спаборніцтвамі, апроч алімпійскіх турніраў, з'яўляюцца чэмпіянаты свету, якія праводзяцца адзін раз у два гады; Сусветны тур — штогадовае камерцыйнае спаборніцтва, якое складаецца з некалькіх этапаў, арганізаванае аналагічна тэнісным ATP- і WTA-турам; турніры, што праводзяцца рэгіянальнымі канфедэрацыямі, якія ўваходзяць у FIVB. 

## Спасылкі 
* Міжнародная федэрацыя валейболу / Пляжны валейбол
* Асацыяцыя валейбалістаў-прафесіяналаў 
* Beach Volleyball Database: уся статыстыка пляжнага валейбола

Катэгорыя:Валейбол
Суламіта

[thumb|200px|«Суламіта і Марыя» працы [Франц Пфор|Франца Пфора.]]
**Суламіта** — каханая нявеста цара Саламона, біблейскі персанаж (Песня 7:1). Дзяўчына нябачанай прыгажосці, якая пасвіла статкі на ізраільскіх раўнінах. «Калі ты не ведаеш, найпрыгажэйшай з жанчын, то ідзі сабе па слядах і пасві каля буданоў пастушыных казляняткі.» (Песня 1:8). Суламіта, як распавядае кніга Песня песень Саламона, была закахана ў маладога пастуха. «Мой любімы — ён мой, я яго, ён пасвіць сярод лілей» (Песня 2:16).

Прыгожая, стройная і смуглявая, блакітнавокая прыгажуня хутка заваявала сімпатыі ізраільскага цара Саламона. Саламон дорыць ёй падарункі, але яго запал не з'яўляецца гарачым і ўзаемным. Суламіта адмаўляе цару, і вяртаецца да свайго ўлюбёнага. Яна апісвае сваю пазіцыю ў апошніх радках кнігі: «Мой вінаграднік што маю яго, пры мне! Табе, Саламон, хай тысяча будзе, а варце яго плёну дзвесце». Вінаграднік з'яўляецца сімвалам цнатлівасці. Суламіта раіць бегчы свайму каханаму ад царскага сердавання, і імкнецца зноў пачуць голас пастуха, які паланіў яе сэрца.

## Спасылкі 
* Суламіта на Celan-Projekt 

Катэгорыя:Персанажы Старога Запавету
Катэгорыя:Песня песень Саламона
Найвышэйшая песня Саламонава

**Найвышэйшая песня Саламонава** ( **Шыр га-Шырым** — *«Песня над песнямі»*; ; ) — кніга Старога Запавету, аўтарства якой прыпісваецца цару Саламону і ўяўляе сабой зборнік любоўных гімнаў, што раскрываюць узаемныя пачуцці Саламона і Суламіты, якія вельмі цэняць прыгажосць адзін аднаго. Верш апісвае іх дзеянні і пачуцці ад заляцанняў да кансумацыі.

Нягледзячы на толькі адзін успамін у кнізе Бога, Песня песень Саламона часта інтэрпрэтуецца як прытча пра ўзаемасувязь Бога і Ізраіля, або Бога і хрысціян, Хрыста і Царквы або Хрыста і чалавечай душы, якія звязаныя як муж і жонка.

Гэта адна з самых кароткіх кніг у Бібліі, які складаецца толькі з 117 вершаў. Па традыцыі ашкеназаў Песня песень чытаецца ў поўным аб’ёме на шабат, які прыпадае на прамежкавыя дні Вялікадню, або на сёмы ці восьмы дзень, калі яно прыпадае на шабат. У сефардскай абшчыне гэтыя вершы чытаюцца кожную пятніцу.

На беларускую мову песню пераклалі Вацлаў Ластоўскі, Рыгор Крушына, Рыгор Барадулін, Васіль Сёмуха, Сяргей Шупа, Галіна Сініла.

## Спасылкі 
* Найвышэйшая Песня Саламонава ў перакладзе Васіля Сёмухі
* Песьня над песьнямі  ў перакладзе Яна Станкевіча і Майсея Гітліна
* Цар Саламон. Песьні песьняў  у перакладзе Вацлава Ластоўскага
* Песня з Песняў у перакладзе Біблейскага таварыства ў Рэспубліцы Беларусь
* Песьня Песьняў у перакладзе Антонія Бокуна
* Песьня Песьняў у перакладзе Сяргея Шупы
* Песьня Песьняў з Віленскага кодэксу 262
* Найвышэйшая песня Саламонава на яўрэйскай энцыклапедыі
* Найвышэйшая песня. Chabad.org

Катэгорыя:Кнігі Старога Запавету
Катэгорыя:Эратычная літаратура
Катэгорыя:Каханне
Катэгорыя:Песні
Катэгорыя:Песня Песень
Катэгорыя:Цар Саламон
Катэгорыя:Танах:Пісанні
Галуазіт

**Галуазіт** — гліністы мінерал з групы слаістых сілікатаў хімічнага складу Al2Si2O5(OH)4. Па складзе блізкі да каалініту, ад якога адрозніваецца больш высокім утрыманнем вады. Крышталізуецца ў монакліннай сістэме. Сустракаецца ў выглядзе глінападобных агрэгатаў. Афарбоўка звычайна белая, але часам жаўтлявая да бурай (ад вокіслаў жалеза), бляск матавы. Цвёрдасць па мінералагічнай шкале 1-2; шчыльнасць 2000-2200 кг/м³. Галуазіт - тыповы прадукт выветрывання алюмасілікатаў вывергнутых горных парод, асабліва палявых шпатаў. Сустракаецца часта, але буйных скопішчаў звычайна не ўтварае.

## Спасылкі 
* Галуазіт у базе webmineral.com 

Катэгорыя:Мінералы алюмінію
Катэгорыя:Гідравокіслы (мінералы)
Катэгорыя:Сілікаты (мінералы)
Панкрэатыт

thumb|240px|Гемарагічны панкрэатыт
**Панкрэатыт** ( — уся з мяса) — запаленне падстраўнікавай залозы праз парушэнне адтоку ферментаў (трыпсін) ад закупорвання пратоку. Ускладненне хваробы выклікае ўнутрыбрушны абсцэс і язву страўнікава-кішачнага тракту, дыхальную, нырачную і сардэчную недастатковасць, цукровы дыябет і рак.
 
## Папярэджанне 
Хваробу прадухіляе выдаленне жоўцевых камянёў, адмова ўжыцця спіртовых напояў, гатаванне на пары, запяканне і тушэнне ежы. Карысна ўжываць поснае мяса і рыбу, кашу і нятлусты тварог, з гародніны — бульбу, гарбузы, кабачкі і моркву, а з садавіны — бананы, грушы і яблыкі някіслых гатункаў. З напояў варта выкарыстоўваць адвар шыпшыны, кампот, кісель, мінеральную ваду без газу і нямоцную гарбату. Таксама варта ўнікаць спажывання сокагонных вырабаў і страваў (алей, мёд, *свежая* гародніна і садавіна, яечны жаўток, цукар і вострыя прыправы: воцат, гарчыца, кетчуп і хрэн), як і бараніны, наварыстых булёнаў, вяндліны, гусінага мяса, грыбоў, тлустых гатункаў рыбы, саленняў, тлустай свініны і *свежага* чорнага хлеба. Да таго ж, выключаецца ўжыццё моцнай гарбаты, чорнай кавы і шакаладу.

## Прычыны 
Развіццю немачы спрыяе жоўцекамянёвая хвароба, ужыццё алкаголю, алергія, глісная інфекцыя, траўма жывата, стрэс і атручанне лекамі. Да ўзнікнення хваробы таксама вядуць жаўтуха, магутнае электрамагнітнае выпраменьванне і арганічная атрута ў працы (лакафарбавая і хімічная прамысловасць).

## Праявы 
Хвароба выяўляецца праз боль у верхняй палове жывата, няспынныя шматразовыя ваніты без палёгкі і панос. Адзначаецца сухасць у роце, агульная слабасць, бледнасць з сінюшнасцю скуры, пачашчаны пульс і паніжаны артэрыяльны ціск. Ліхаманка суправаджаецца ўздуццем жывата і метэарызмам.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Захворванні жоўцевага пузыра, жоўцевывадных шляхоў і падстраўнікавай залозы
Гаймарыт

**Гаймарыт** (верхнясківічны сінусіт) — запаленне слізістай  . Назва ад прозвішча лекара , які ўпершыню апісаў прыкметы хваробы ў ХVІI стагоддзі. Выклікаецца парушэннем ачышчэння пазухаў праз ацёк слізістай. Ускладненне вядзе да запалення мазгавой абалонкі (менінгіт).

## Папярэджанне 
Хваробу прадухіляе лячэнне карыесу зубоў і запалення ў роце (парадантыт), змазванне ноздраў супрацьмікробным сродкам (аксалінавая мазь і ментолавы алей) перад выхадам на вуліцу ў халодную пару.

## Прычыны 
Развіццю хваробы спрыяе насмарк, інфекцыя (грып і шкарлятына), карыес верхніх зубоў, парушэнне насавога дыхання праз адэноіды, пераахаладжэнне.

## Праявы 
Хвароба выяўляецца праз агульную слабасць, закладзенасць носа, адчуванне ціску і напругі ў вобласці вачэй, шчок і верхняй сківіцы, боль у вобласці каляносных пазухаў, галаўны боль пры кашлі, чханні і нахіле галавы. Адзначаецца павышэнне тэмпературы цела і гнойныя выдзяленні з носа.

Катэгорыя:Захворванні ЛОР-органаў
Катэгорыя:прыдаткавыя  пазухі носа
Хранічная абструктыўная хвароба лёгкіх

**Хранічная абструктыўная хвароба лёгкіх** (ХАХЛ) — звужэнне дыхальных шляхоў праз бранхіт і эмфізэму лёгкіх, што абмяжоўвае паток паветра і абцяжарвае дыханне. У 2009 г. ад хваробы пакутвала 210 млн чалавек.

## Прычыны 
Хваробе спрыяе тытунепаленне, забруджванне паветра ўнутры памяшкання і на вуліцы, уздзеянне пылу і хімічных рэчываў на працоўных месцах.

## Праявы 
Хвароба выяўляецца праз дыхавіцу (адчуванне недахопу паветра), макроцце ў выглядзе сумесі сліны і слізі ў дыхальных шляхах, хранічны кашаль.

## Спасылкі 
Катэгорыя:пульманалогія
*
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Франц Іозеф Галь

**Франц Іозеф Галь** (; , Ціфенбрун, Аўстрыя — , Мон-Руж, каля Парыжа) — аўстрыйскі ўрач і анатам, стваральнік фрэналогіі.

На аснове анатамічных даследаванняў і шматлікіх назіранняў над рознымі групамі людзей Галь прыйшоў да высновы, што цэнтры душэўнага жыцця сканцэнтраваны не ў жалудачках мозгу, як тады лічылі, а ў мазгавых звілінах. Анатамічныя працы Галя мелі даследчую аснову, у той жа час прапанаваная ім класіфікацыя псіхічных здольнасцяў была зусім адвольнай. Гэтак жа адвольнымі былі і меркаванні Галя аб лакалізацыі гэтых здольнасцяў у розных участках вялікіх паўшар’яў мозгу, хоць сама ідэя лакалізацыі псіхічных функцый з’явілася важным этапам у тэорыі псіхалогіі. Галь лічыў, што адрозненні ў мазгавых звілінах павінны адбівацца на знешняй форме чэрапа, а па гэтых апошніх можна судзіць аб псіхічных здольнасцях чалавека. Гэтыя меркаванні і ляглі ў аснову фрэналогіі, якая атрымала ў 19 ст. велізарную папулярнасць. Фізіялагічныя даследаванні паказалі беспадстаўнасць фрэналогіі.

Катэгорыя:Медыкі Аўстрыі
Катэгорыя:Анатамы Аўстрыі
Катэгорыя:Фрэналогія
Галіцкае возера

**Га́ліцкае возера** () — возера ў Кастрамской вобласці Расіі.

Плошча паверхні 75,4 км². Даўжыня 17 км, найбольшая шырыня 6,4 км, глыбіня да 5 метраў. Плошча вадазбору 872. Катлавіна возера ледавікова-тэктанічнага паходжання, мае авальную форму, выцягнутая з захаду на ўсход. Роўныя берагі забалочаныя. Дно глеістае, у возеры буйныя запасы сапрапелю. З канца кастрычніка па красавік возера замярзае.

Галіцкае возера сілкуецца ў асноўным грунтавымі водамі. З усходняга боку ў яго ўпадаюць некалькі рэк, самыя буйныя — Чэлсма і Сярэдняя, выцякае Векса.

На паўднёвым беразе возера размешчаны горад Галіч.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Государственный водный реестр РФ
* *Измайлова А. В.* Галичское озеро // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»
* Галичское озеро // Мегаэнциклопедия Кирилла и Мефодия

Катэгорыя:Азёры Кастрамской вобласці
Катэгорыя:Басейн Волгі
Самуіл Залманавіч Галкін

**Самуіл Залманавіч Галкін** (23.11(5.12).1897,  — , ) — яўрэйскі паэт, перакладчык і драматург.

## Біяграфія 
Першыя творы Галкін пісаў на іўрыце. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі некаторы час жыў у Екацярынаславе. У 1922 годзе ён пераехаў у Маскву.

У далейшым Галкін звяртаецца да актуальнай савецкай тэматыцы, дэкларуе веру ў перамогу камуністычных ідэй і інтэрнацыянальнага гуманізму. У зборнік «Эрдышэ вэгн» («Зямныя шляхі», 1945) увайшлі патрыятычныя вершы аб Вялікай Айчыннай вайне. Значнай часткай творчасці Галкіна становіцца інтымная і філасофская лірыка («Кантакт», 1935), у якой фіксацыя найтонкіх рухаў душы набывае асаблівую рэльефнасць дзякуючы афарыстычным вершам, багаццю і гнуткасці мовы. Асноўны настрой гэтай лірыкі — любоў да жыцця, захапленне перад разнастайнасцю яе праяў. Свежасць успрымання арганічна зліваецца з глыбокім асэнсаваннем навакольнага свету.

Драматычныя творы «Бар-Кохба» (1939), «Суламіф» (1940), «Душа, якая спявае» ішлі на сцэнах яўрэйскіх тэатраў. Трагедыя «Паўстанне ў гета» («За жыццё», 1947) паказвае гераічнае паўстанне ў варшаўскім гета супраць нацысцкіх акупантаў.

## Спасылкі 
* 
* Біяграфія і вершы
* Аўтабіяграфія

Катэгорыя:Паэты на ідыш
Катэгорыя:Паэты Расіі
Катэгорыя:Яўрэйскі антыфашысцкі камітэт
Катэгорыя:Пахаваныя на Новадзявочых могілках
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Шашэйны веласпорт

гоншчыкаў на шашэйнай шматдзённай велагонцы Тур дэ Франс]]
**Шашэйны веласпорт** — адна з дысцыплін веласпорту, гонкі па дарогах з цвёрдым пакрыццём на шашэйных веласіпедах. Алімпійская дысцыпліна з 1896 года.

Шашэйны веласпорт адносіцца да летніх відаў спорту, сезон стартуе ранняй вясной і заканчваецца ўвосень. Найбольш прэстыжныя спаборніцтвы праходзяць у перыяд з сакавіка па кастрычнік.

Гісторыя шашэйнага веласпорту пачалася ў 1868 годзе, а першая буйная велагонка, «бабуля ўсіх аднадзёнак» — Льеж — Бастонь — Льеж, праводзіцца пачынаючы з 1892. Большасць самых вядомых і прэстыжных у наш час гонак з’явілася ў канцы 19 — пачатку 20 стагоддзяў.

З’яўляецца найбольш папулярнай і развітай у камерцыйным плане дысцыплінай веласпорту. Асабліва папулярны ў Еўропе, дзе праходзяць найважнейшыя шашэйныя велагонкі: легендарныя класічныя аднадзёнкі і гранд туры.

Спаборніцтвы падзяляюцца на групавыя гонкі і гонкі з паасобным стартам. Па класіфікацыі UCI велагонкі падзяляюцца на розныя катэгорыі, якія маюць лікавыя пазначэнні. З 2009 года гонкі вышэйшай катэгорыі, падведамныя UCI, уваходзяць у ПроТур, а гонкі, якія належаць арганізатарам гранд тураў, складаюць серыю Манументаў веласпорту. Па выніках выступаў на ўсіх спаборніцтвах велагоншчыкы атрымліваюць балы ў Рэйтынг UCI.

Катэгорыя:Веласпорт
Гемімарфіт

**Гемімарфіт** ( — паў- і  — форма) — мінерал класа сілікатаў, вадаўтрымальны сілікат цынку астраўной структуры. Назва звязана са «сціснутай» формай крышталяў. Сінонім - каламін (лац. calamia). Міжнароднае гемалагічнае скарачэнне - gmm. Упершыню апісаны як самастойны мінерал ў 1853 годзе.

## Уласцівасці 
Дысперсія, плеахраізм адсутнічаюць. Спектр паглынання не інтэрпрэтуецца. Люмінесцэнцыя слабая, нехарактэрная. Часта ў гемімарфіце адзначаецца чаргаванне белых і блакітных палос або ўключэнні цёмнай матрыцы. Раствараецца ў салянай кіслаце. Валодае піраэлектрычнымі ўласцівасцямі.

Утвараецца як другасны мінерал ў зонах акіслення свінцова-цынкавых радовішчаў, пераважна сфалерыта. Асацыюецца з галенітам, кальцытам, смітсанітам, сфалерытам, цэрусітам.

Склад (%): 67,5 ZnO; 25 SiO2; 7,5 H2O. Прымешкі: Pb, Fe, Ca, Mg, Ti, Al, Cd.

## Радовішчы 
Радовішчы гемімарфіту маюцца ў Алжыры, Аўстрыі, Бельгіі, Вялікабрытаніі, Германіі (Ахен), Італіі (Сардзінія), Грэцыі, Мексіцы (Чыўаўа), ЗША (штаты Каліфорнія, Мантана, Невада, Пенсільванія,Юта), Намібіі, Цэнтральным Казахстане, Польшчы (Верхняя Сілезія), Расіі (Усходняе Забайкалле), В’етнаме, Кітаі.

## Спасылкі 
* Гемімарфіт у каталогу мінералаў
* Гемімарфіт у базе даных мінералаў 
* Характарыстыка гемімарфіту  
* Уласцівасці гемімарфіту 

Катэгорыя:Мінералы цынку
Катэгорыя:Сілікаты (мінералы)
Катэгорыя:Вырабныя камяні
Катэгорыя:Руды
Катэгорыя:Гідравокіслы (мінералы)
Барбара Картленд

**Барбара Картленд** (, , Англія — , Хатфілд, Хартфардшыр, Англія) — англійская пісьменніца, адзін з найбольш плённых аўтараў XX стагоддзя. Стала знакамітай дзякуючы сваім шматлікім любоўным раманам; таксама друкавалася пад імем Барбара Мак-Каркадэйл.

## Біяграфія 
У 1927 году выйшла замуж за афіцэра Х'ю Мак-Каркадэйла і ў іх нарадзілася дачка Рэйн. У 1936 годзе пасля скандальнага разводу Барбара выйшла за яго кузена Х'ю (пам. 1963) і стала маці яшчэ двух сыноў — Глена і Іана.

У 1990 годзе была ўзведзена ў ранг Дамы-камандора Ордэна Брытанскай імперыі. Дачка Картленд ад першага шлюбу стала мачахай прынцэсы Дыяны. Вядома, што сама Дыяна захаплялася раманамі Барбары Картленд, але адносіны з пісьменніцай ў яе былі нацягнутымі, і Картленд не ўхваляла асабістае жыццё Дыяны.

## Творчасць 
Барбара Картленд ўваходзіць у лік самых перакладаемых пісьменнікаў, паводле базы дадзеных ЮНЕСКА, знаходзіцца на 7-м месцы па колькасці ўлічаных ЮНЕСКА перакладных выданняў, аўтар 723 кніг.

Картленд належыць рэкорд, занесены ў кнігу Гінеса: за 1983 год яна выпусціла 26 раманаў. З яе кніг 657 — любоўныя раманы, выдадзеныя ва ўсім свеце накладам каля мільярда асобнікаў.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Некралог у The Daily Telegraph 

Катэгорыя:Дамы-Камандоры ордэна Брытанскай імперыі
Філіп Вуянавіч

**Фі́ліп Ву́янавіч** ( ; ) — Прэзідэнт Чарнагорыі (2003—2018).

## Біяграфія 
У 1978 годзе скончыў курс юрыдычнага факультэта Бялградскага ўніверсітэта.

З сакавіка 1978 года па лістапад 1980 года — супрацоўнік муніцыпальнай і акруговай пракуратуры ў Бялградзе.

З лістапада 1980 года па студзень 1981 года — сакратар суда ў акруговым судзе Цітаграда.

У 1982—1993 гадах займаўся адвакацкай дзейнасцю.

З сакавіка 1993 года па май 1995 года — міністр юстыцыі Чарнагорыі.

У 1995—1998 гадах — міністр унутраных спраў Чарнагорыі.

З 5 лютага 1998 года па 5 лістапада 2002 года — Старшыня Урада Чарнагорыі.

З 5 лістапада 2002 года — старшыня Скупшчыны Чарнагорыі.

11 мая 2003 года абраны Прэзідэнтам Чарнагорыі.

З 22 мая 2003 года — Прэзідэнт Чарнагорыі.

У маі 2006 года была абвешчана незалежнасць Чарнагорыі.

7 красавіка 2013 года — на выбарах набраў 51,2 % галасоў і быў пераабраны прэзідэнтам на новы тэрмін.

## Узнагароды 
* Лаўрэат прэміі Міжнароднага фонду адзінства праваслаўных народаў «За выдатную дзейнасць па ўмацаванні адзінства праваслаўных народаў. За сцвярджэнне і прасоўванне хрысціянскіх каштоўнасцей у жыцці грамадства» імя Найсвяцейшага Патрыярха Алексія II за 2008 год (Расія, 2009 год).

## Сям’я 
Жанаты, трое дзяцей. Сын — Даніла, дочкі — Таццяна і Ніна.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Биография на сайте Президента Черногории 

Катэгорыя:Міністры юстыцыі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Чарнагорыі
Катэгорыя:Прэзідэнты Чарнагорыі
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Выпускнікі Бялградскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XXI стагоддзя
Пека Халанен

**Пека Халанен** (, , Лапінлахці, Вялікае княства Фінляндскае — , Туусула, Фінляндыя) — фінскі мастак, прафесар. Найбольш вядомы сваімі зімовымі пейзажамі.

У асноўным Халанен працаваў у пейзажным жанры і ў жанравым жывапісе. У пачатку 1900 г. Халанен стаў звяртацца да каларыстычных эксперыментаў і шукаў новыя спосабы малюнка. У 1915—1916 гадах агульны каларыт яго прац страціў былую яркасць, а сам мастак вярнуўся да традыцыйных пейзажаў. Халанен, у адрозненне ад многіх іншых мастакоў-пейзажыстаў, сканчаў карціны на прыродзе, а не ў студыі. Звычайна ён не рабіў накідаў, а адразу ж пачынаў пісаць пэндзлем. Мэтай мастака з'яўлялася не скрупулёзнае прайграванне назіранай карціны, а стварэнне гарманічнай і ўзважанай кампазіцыі. У працах Халанена знаходзяць адлюстраванне матывы і сюжэты як традыцыйнага фінскага, так і сусветнага жывапісу. Ён выяўляў асаблівую цікавасць да работ Жана-Франсуа Міле, майстра малюнка сялянскага жыцця і прыроды, а таксама да твораў Жуля Басцьен-Лепажа.

## Літаратура 
* Säisä, Eino: Haloset. WSOY, 1989. ISBN 951-0-15854-2.

Катэгорыя:Мастакі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Фінляндыі
Зэцкая банавіна

**Зэцкая банавіна** () — правінцыя (банавіна) у Каралеўстве Югаславія, якая існавала з 1929 па 1941 год.

## Геаграфія 
Зэцкая банавіна размяшчалася ў паўднёвай частцы каралеўства. На поўдні яна межавала з Адрыятычным морам, Албаніяй і Вардарскай банавінай, на ўсходзе з Мараўскай банавінай, на северы з Дрынскай банавінай, на захадзе з Прыморскай банавінай. Адміністрацыйным цэнтрам банавіны быў Цэтынэ. Названа банавіна была па рацэ Зэта, якая таксама дала імя сярэднявечнай чарнагорскай дзяржаве Зэта.

## Гісторыя 
У 1939 частка банавіны з горадам Дуброўнік увайшла ў склад Харвацкай банавіны. У 1941 тэрыторыя банавіны была падзелена паміж акупаванымі італьянцамі Чарнагорыяй і Албаніяй, частка тэрыторыі з горадам Котар увайшла ў склад Італіі, усходняя частка банавіны ўвайшла ў склад акупіраванай немцамі Сербіі, заходняя частка ў склад Незалежнай дзяржавы Харватыі. У 1945 тэрыторыя банавіны была ў складзе СФРЮ падзелена паміж Чарнагорыяй, Харватыяй, Босніяй і Герцагавінай і Сербіяй, уключаючы Сацыялістычны Аўтаномны Край Косава і Мятохія ў складзе Сербіі.

## Баны Зэцкай банавіны 
* Крсто Сміляніч (1932—1931)
* Ураш Круль (1931—1932)
* Алекса Станішыч (1932—1934)
* Муя Сочыца (1934—1936)
* Петар Іванішэвіч (1936—1939)
* Бажыдар Крстыч (1939—1941)
* Блажа Джуканавіч (1941)

## Гл. таксама 
* Каралеўства Югаславія
* Чарнагорыя

## Спасылкі 
* Карта 
* Карта
* Канстытуцыя Каралеўства Югаславія

Катэгорыя:Гісторыя Чарнагорыі
Катэгорыя:Гісторыя Сербіі
Катэгорыя:Гісторыя Харватыі
Катэгорыя:Гісторыя Босніі і Герцагавіны
Катэгорыя:Банавіны Каралеўства Югаславія
Асамблея Косава

**Асамблея Косава** (, , *Skupština Kosova*) — парламент часткова прызнанай дзяржавы Рэспубліка Косава, першапачаткова заснаваны як часовы орган самакіравання пры адміністрацыі ААН у краі да вызначэння канчатковага статусу Косава. Пасля абвяшчэння незалежнасці 17 лютага 2008 года Асамблея Рэспублікі Косава стала заканадаўчым органам улады новай дзяржавы.

## Склад 
Асамблея ўключае 120 дэпутатаў, з якіх 100 выбіраюцца прамым галасаваннем, а астатнія размяркоўваюцца паміж этнічнымі меншасцямі:

* 10 месцаў — Сербы.
* 4 месцы — Цыгане, ашкалі і гюпты.
* 3 месцы — Баснякі.
* 2 месцы — Туркі.
* 1 месца — Гаранцы.

## Спікеры 
* Неджат Даці 2001—2006
* Коле Берыша 2006—2008
* Якуп Краснічы 2008

## Выбары 
* Парламенцкія выбары ў Рэспубліцы Косава 12 снежня 2010 года

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Палітыка Рэспублікі Косава
Косава
Міла Джуканавіч

**Мі́ла Джу́канавіч** ( ; ) — дзяржаўны і палітычны дзеяч Чарнагорыі. Займаў высокія дзяржаўныя пасады ад 1991 да 2023 года. Чатыры разы станавіўся прэм’ер-міністрам, быў міністрам абароны, а таксама меў прэзідэнцкі тэрмін у 1998—2002 гадах, у 2018 ізноў абраны Прэзідэнтам Чарнагорыі, але прайграў наступныя прэзідэнцкія выбары.

## Біяграфія 
У маладосці быў актывістам Саюза камуністаў Югаславіі. Калі яму было ўсяго 26 гадоў, у 1989 г., быў абраны ў склад ЦК. Разам са сваімі паплечнікамі — Момірам Булатавічам і Святазарам Маравічам — адхіліў ад улады ў Чарнагорыі «старую гвардыю», разгарнуўшы кампанію так званай «антыбюракратычнай рэвалюцыі» пры прамой падтрымцы Слабадана Мілошавіча і органаў дзяржбяспекі. Хоць фармальна іх трыумвірат не займаў ключавых пасад, яны змаглі расставіць на важныя дзяржаўныя пасады сваіх людзей.

Прыхільнік інтэграцыі Чарнагорыі ў ЕС. Пры ім Чарнагорыя, фармальна ўваходзячы ў Югаславію, была адгароджана ад яе мытным і валютным бар’ерам (грашовай адзінкай Чарнагорыі з’яўляецца еўра). Па яго ініцыятыве ў 2006 быў праведзены рэферэндум, у выніку якога Чарнагорыя стала незалежнай ад Сербіі і выйшла са складу канфедэрацыі.

Прэм’ер-міністр Чарнагорыі ў 1991—1998, прэзідэнт Чарнагорыі ў 1998—2002. Сышоў у адстаўку 25 лістапада 2002. З 8 студзеня 2003 па 10 лістапада 2006 — ізноў прэм'ер-міністр Рэспублікі Чарнагорыя. Лідар Дэмакратычнай партыі сацыялістаў Чарнагорыі.

Пасля таго як прэм’ер-міністр Чарнагорыі Жэлька Штуранавіч падаў у адстаўку 31 студзеня 2008, Джуканавіч быў рэкамендаваны на гэту пасаду прэзідэнтам Філіпам Вуянавічам 20 лютага. Знаходзіўся на пасадзе з 29 лютага 2008 па 29 снежня 2010 г. Ізноў стаў прэм’ер-міністрам 4 снежня 2012 года. Трымаў курс на забеспячэнне стабільнасці, паступальные развіццё дзяржавы і ўмацаванне яе аўтарытэту на міжнароднай арэне.

У лістападзе 2016 года ў Чарнагорыі заявілі, што «рускія нацыяналісты» планавалі забіць прэм’ера Джуканавіча. Як сцвярджалі СМІ, члены групоўкі дзейнічалі пад кантролем генерала Браціслава Дзікіча, вядомага сваёй прарасейскай пазіцыяй. Па словах спецпрокурора Чарнагорыі, зламыснікі такім чынам хацелі перашкодзіць уступленню Чарнагорыі ў НАТА. Пры гэтым, як заявіў пракурор, у яго няма ніякіх доказаў таго, што да арганізацыі замаху была датычная ўлада Расіі. У чэрвені 2017 года Чарнагорыя афіцыйна стала 29-м членам НАТА.

15 красавіка 2018 атрымаў перамогу на прэзідэнцкіх выбарах у Чарнагорыі. На наступных прэзідэнцкіх выбарах у другім туры 2 красавіка 2023 года саступіў Якаву Мілатавічу.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Палітыкі Чарнагорыі
Катэгорыя:Прэзідэнты Чарнагорыі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Чарнагорыі
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Скупшчына Чарнагорыі

__NOTOC__
**Скупшчына Чарнагорыі** () — прадстаўнічы орган і носьбіт заканадаўчай улады (парламент) Чарнагорыі.

## Гісторыя 
Па выніках рэферэндума 2006 года Парламент абвясціў незалежнасць Чарнагорыі і яе выхад са складу федэрацыі Сербія і Чарнагорыя 3 чэрвеня 2006 года.

## Паўнамоцтвы і абавязкі 
Парламент зацвярджае кандыдатуру прэм'ер-міністра, якую высоўвае прэзідэнт, пры гэтым міністэрскія пасады размяркоўваюцца прэм'ер-міністрам. Скупшчына мае права вынесці вотум недаверу ўраду.

Скупшчына зацвярджае ўсе законы, ратыфікуе міжнародныя акты, прызначае суддзяў усіх узроўняў, прымае бюджэт і выконвае іншыя абавязкі, адлюстраваныя ў канстытуцыі.

## Дэпутаты 
Дэпутаты абіраюцца на чатырохгадовы тэрмін. Адзін дэпутат уяўляе 6000 выбаршчыкаў, што ўплывае на агульную колькасць дэпутатаў. Сёння іх 81, тады як у мінулай сесіі было 74.

### Спікеры парламента 
* Ранка Крывакапіч (3 чэрвеня 2006 — наш час)

## Гл. таксама 
* Парламент Югаславіі
* Парламент Сербіі і Чарнагорыі
* Скупшчына

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт парламента Чарнагорыі

Чарнагорыя
Катэгорыя:Дзяржаўны лад Чарнагорыі
Катэгорыя:Палітыка Чарнагорыі
Снежны полаг

**Снежны полаг** — пласт снегу на паверхні Зямлі, які ўтварыўся ў выніку снегападаў і завей.

Снежны полаг валодае малой шчыльнасцю, нарастаючай з часам, асабліва вясной. Адлюстравальная здольнасць (альбеда) бялюткага снегу — 70-90 %, старога, расталага снегу — 30-40 %.

Снежны полаг моцна адлюстроўвае сонечную радыяцыю, але засцерагае глебу ад празмернага астуджэння, а азімыя пасевы ад вымярзання; аказвае вялікі ўплыў на клімат, рэльеф, жыўленне рэк і леднікоў, працэсы ўтварэння глебы, жыццё раслін і жывёл. У той жа час, снежны полаг можа прыводзіць да выправання раслін, да якога ў Заходняй Сібіры, паводле праведзенага ў 1960-х гг. даследавання, былі схільныя 133 віды дрэў і хмызнякоў з 630 вывучаных. Прычына гэтай з’явы была ўсталяваная савецкімі навукоўцамі ў канцы 1980-х гг.

Адрозніваюць:

* часовы снежны полаг, які растае за некалькі гадзін або дзён пасля ўтварэння;
* устойлівы снежны полаг, які захоўваецца на працягу ўсёй зімы або з невялікімі перапынкамі.

Катэгорыя:Снег
Дэмакратычная партыя сацыялістаў Чарнагорыі

**Дэмакратычная партыя сацыялістаў Чарнагорыі** () ці **ДПС** — вядучая палітычная сіла ў Чарнагорыі, прадстаўленая прэзідэнтам Філіпам Вуянавічам і прэм’ер-міністрам Міла Джуканавічам.

## Гісторыя 
ДПС — прамы спадчыннік Саюза камуністаў Чарнагорыі, а цяперашняя назва партыя атрымала ў ліпені 1991 года на Першым з’ездзе.

## Кіраўніцтва 
Узначальвае партыю прэм'ер-міністр Чарнагорыі Міла Джуканавіч.

## Удзел у выбарах 
Партыя шмат разоў была прадстаўлена ў скупшчыне, дзе мела большасць мандатаў.

* 1990: 83 (66,4 %)
* 1992: 46 (54,12 %)
* 1996: 45 (63,38 %)
* 1998: 32 (41,03 %)
* 2001: 30 (38,96 %)
* 2002: 31 (41,33 %)
* 2006: 33 (40,74 %)
* 2009: 48 (51,54 %)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Палітычныя партыі Чарнагорыі
Катэгорыя:Сацыял-дэмакратычныя партыі
Катэгорыя:Палітыка Чарнагорыі
Катэгорыя:Сацыялістычны інтэрнацыянал
Саланчакі

]]

**Саланчакі** — тып глебы, які характарызуецца наяўнасцю ў верхніх гарызонтах лёгкарастваральных соляў у колькасцях, якія перашкаджаюць развіццю большасці раслін, за выключэннем галафітаў (салерос, салянка, зведзена, петрасімоныя, аджэрэк, кермека і ін.), якія таксама не ўтвараюць расліннага покрыва. Фармуюцца ў арыдных або паўарыдных умовах, характэрныя для глебавага покрыва стэпаў, паўпустынь і пустынь. Распаўсюджаныя ў Цэнтральнай Афрыцы, Азіі, Аўстраліі, Паўночнай Амерыцы; у Прыкаспійскай нізіне, Стэпавым Крыме; Казахстане і Сярэдняй Азіі.

Профіль глебаў мае наступную марфалагічную будову:

А — перагнойны гарызонт, выяўленасць гумусанакаплення моцна вагаецца ад ужо немагчыма да прыкметнага, бурай, светла-бурай або шэрай афарбоўкі; часам з паверхні вылучаюцца рэшткі дзёрну ў выглядзе шэрага перарывістага гарызонту, густа пераплеценага каранямі; з паверхні гарызонту залягае пласт багатага навалы соляў у выглядзе солевай скарыначкі або пухлага пласта ярка-белага, бялявага або бялявых-шэрага колеру;

B (Bg) — пад перагнойны гарызонтам або пад верхнім солевым гарызонтам вылучаюцца аднастайны пласт або серыя слаёў, часам пераходны гарызонт В;

G — глеевы гарызонт рознай ступені выяўленасці.

У глебавым профілі вылучаюцца солі ў выглядзе дробнакрышталічных навал — пражылак, крапінак як ярка белага, так і бурага колеру, бліскучых. На рознай глыбіні глебавага профілю назіраюцца шызыя і іржава-вохрыстыя плямы аглеенныя; часам яны выяўляюцца па ўсім профілю, але могуць і адсутнічаць.

## Літаратура 
* *Ковда В. А.* Происхождение и режим засоленных почв, т. 1-2. — М. — Л., 1946—1947.
* *Егоров В. В.* Засоленные почвы и их освоение. — М., 1954.
* *Базилевич Н. И.* Геохимия почв содового засоления. — М., 1965.

Катэгорыя:Глебы
Прэзідэнт Чарнагорыі

**Прэзідэнт Чарнагорыі** (чарнагор. *Предс́едник Црне Горе, Predśednik Crne Gore*) — глава выканаўчай улады ў Чарнагорыі.

Рэзідэнцыя прэзідэнта размешчана ў Цэтынэ, каралеўскай сталіцы Чарнагорыі, у Блакітным палацы, які першапачаткова быў пабудаваны для Данілы II Пятровіча-Негаша.
]]
Тэрмін паўнамоцтваў прэзідэнта складае 5 гадоў, з правам аднаразовага перавыбрання. Прэзідэнт абіраецца на прамых выбарах усеагульным таемным галасаваннем. Мандат прэзідэнта можа быць падоўжаны ў выпадку аб’яўлення ваеннага становішча на час яго ўвядзення. Мандат прэзідэнта спыняецца ў выпадку яго заканчэння, пры яго ануляванні, або пры адстаўцы прэзідэнта. Прэзідэнт можа быць таксама адкліканы Скупшчынай, пасля чаго Канстытуцыйны суд павінен вырашыць, ці была парушаная прэзідэнтам Канстытуцыя.

## Паўнамоцтвы прэзідэнта 
Прэзідэнт у рамках канстытуцыйных паўнамоцтваў:
* Прадстаўляе рэспубліку ў краіне і за мяжой;
* Абнародуе законы;
* Прызначае выбары Скупшчыны;
* Прапануе дэпутатам Скупшчыны кандыдатуру прэм’ера і суддзяў Канстытуцыйнага суда;
* Прапануе Скупшчыны правядзенне рэферэндуму;
* Прадастаўляе амністыю за крымінальныя злачынствы;
* Узнагароджвае дзяржаўнымі ўзнагародамі;
* Выконвае ўсе іншыя абавязкі ў адпаведнасці з Канстытуцыяй.

Прэзідэнт з’яўляецца членам Вышэйшага савета абароны.

## Прэзідэнты 
Прэзідэнтамі Чарнагорыі ў гады яе існавання ў 1992—2003 у якасці складовай часткі СРЮ, а пазней, у 2003—2006, ССЧ з’яўляліся наступныя асобы:

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Чарнагорыя
Пароша

**Пароша** — снег, які выпаў уначы і перастаў ісці да раніцы, на якім адбіваюцца свежыя сляды жывёл. Парошы падзяляюцца на:

* верхавыя (калі снег пры ціхім надвор’і ідзе зверху),
* нізавыя або заносныя (ад пазёмкі — руху снегу ветрам),
* дробныя і глыбокія (ад параўнальнай глыбіні следу),
* мёртвыя (пры тоўстым снежным пласце, глыбейшым за 18 см, які не даваў зверу ходу),
* друкаваныя (калі след асабліва рэльефна адбіваецца),
* цёплыя (на якіх растае снег),
* мяккія (якія не даюць шуму — пры цёплым надвор’і),
* цвёрдыя (шумлівыя — пры рыхлым снезе ў марознае надвор’е),
* сляпыя (калі з прычыны снегу, які позна выпаў і іншых прычын, ніякіх слядоў на снезе не відаць).

Таксама можа азначаць дробны град.

## У розных слоўніках 
**Пароша** — пушны рыхлы снег, які ідзе без ветру, а таму пакрывае зямлю роўна. *Тлумачальны слоўнік жывой велікарускай мовы Уладзіміра Даля, том 3.*

**Пароша** — свежы пласт снегу, які выпаў з вечара ці ўначы. *Тлумачальны слоўнік рускай мовы С. І. Ожэгава.*

Катэгорыя:Снег
Гурба

**Гурба** (снежны намець) — адклад снегу пад час завей і снегападаў, які ўзнікае на зацішнаму боку перашкоды ў выніку мясцовага зніжэння хуткасці ветру і выпадзення лішкаў снегу з снегавятровага патоку .

Абарона ад снежных заносаў (снегаахова) дарог і іншых аб'ектаў ажыццяўляецца трыма асноўнымі спосабамі: (1) ставяць снегавыя платы, якія могуць быць суцэльнымі, пранікальнымі, якімі затрымліваюць снег, якімі выдзімаюць снег, аднараднымі і шматраднымі, высаджваюць снегаахоўныя насаджэнні і наразаюць у снезе траншэі; (2) самі збудаванні робяць снеганезаноснымі — на высокім насыпу, на апорах, асаблівай формы і г. д.; (3) замацоўваюць снег у поле, адкуль ён можа знасіцца. Снегазатрыманне ў поле праводзяць з дапамогай пасеву раслін з высокімі сцебламі, снегазборных лясных палос, снегаарання, снегаўшчылення і расстаноўкі розных перашкод .

Катэгорыя:Снег
Фірнавая мяжа

]]

**Фірнавая мяжа**, (фірнавая лінія) — ніжняя мяжа вобласці фірнавага жыщлення на ледавіку, дакладней — мяжа распаўсюджвання старога фірна. У канцы летняга сезону аддзяляе вобласць ледніка, пакрытую фірнам, ад аголенага лёду. Часам супадае з мяжой харчавання ледавіка, але часта паміж імі знаходзіцца паласа накладзенага лёду (зона ледзянога харчавання).

Вышыня фірнавай лініі залежыць ад кліматычных умоў і рэльефу: колькасці цвёрдых і вадкіх атмасферных ападкаў, інтэнсіўнасці раставання і выпарэння снегу, паўторнага замярзання адталай вады, метэлевага і лавіннага пераразмеркавання снегу.

Напрыклад, на востраве Грэнландыя фірнавая мяжа на леднікоым покрыве ляжыць на вышыні 1200-1500 м. У гарах кітайскай часткі Паміра ледавікі спускаюцца да 4400 м, а іх фірнавая мяжа пралягае на вышыні 5200 м. На хрыбце Кодар, размешчаным у зоне БАМа, фірнавая лінія праходзіць на вышыні 2400 м, а язык ледніка спускаецца да 2200 м.

## Літаратура 
* Гляциологический словарь / Под ред. В. М. Котлякова. — Л.: Гидрометеоиздат, 1984. — 527 с.
* *Тронов М. В.* Вопросы горной гляциологии. — М.: Географгиз, 1954.— 276 с.

## Спасылкі 
* Снегавая лінія
* Дэпрэсія снегавой лініі

Катэгорыя:Снег
Катэгорыя:Гляцыялогія
Катэгорыя:Ледавікі
Снегавая лінія

**Снегавая лінія** — узровень зямной паверхні, вышэй якога назапашванне цвёрдых атмасферных ападкаў пераважае над іх раставаннем і выпарэннем.

Снегавая лінія фармуецца пад уздзеяннем кліматычных асаблівасцяў дадзенай тэрыторыі, перш за ўсё суадносін цяпла і вільготнасці, а таксама макра- і мезарэльефа. Яна ўяўляе сабой адлюстраванне ніжняга ўзроўню хіонасферы ў рэальных умовах рэльефу зямной паверхні. Снегавая лінія зніжаецца ў халодных і вільготных раёнах і падымаецца ў цёплых і засушлівых. У Антарктыцы яна апускаецца да ўзроўню мора, а ў Арктыцы размешчана на некалькі сотняў метраў вышэй за ўзровень мора. Найбольшай вышыні снегавая лінія дасягае ў сухіх трапічных і субтрапічных раёнах (на Тыбецкім нагор'і і паўднёваамерыканскіх Андах да 6,5 км), зніжаючыся на экватары да 4,4 км.

## Віды снегавой лініі 
* **Кліматычная снегавая лінія** (тэарэтычная) — ніжняя мяжа захавання часткі выпадаючых цвёрдых ападкаў на гарызантальнай незацененай паверхні.
* **Узровень 365** — самы нізкі вышынны ўзровень, на якім снежны полаг ляжыць круглы год. Вылічаецца інтэрпаляцыяй уверх дадзеных аб працягласці залягання снегу.
* **Сапраўдная снегавая лінія** (мясцовая) — найвышэйшае становішча снегавой лініі ў канцы лета на рэальнай паверхні.
* **Сезонная снегавая лінія** (мяжа сезоннага снегу) — ніжняя мяжа распаўсюджвання снежнага полага ў дадзены момант.
* **Араграфічная снегавая лінія** — ніжняя мяжа пастаянных снежнікаў.

## Літаратура 
* 
* Гляциологический словарь / Под ред. В. М. Котлякова. — Л.: Гидрометеоиздат, 1984. — 527 с.

## Гл. таксама 
* Фірнавая мяжа
* Дэпрэсія снегавой лініі

Катэгорыя:Горы
Катэгорыя:Гляцыялогія
Неатэнія

**Неатэнíя** ( — юны,  — расцягваю) — з'ява, якая назіраецца ў некаторых членістаногіх, чарвякоў, земнаводных, а таксама ў шматлікіх раслін, пры якім дасягненне палавой сталасці і заканчэнне антагенезу адбываецца на ранніх стадыях развіцця, напрыклад, на лічынкавай стадыі. Пры гэтым асобіна можа дасягаць сталай стадыі ці не дасягаць яе.

]]

Тыповы прыклад неатэніі ўяўляюць сабою аксалотлі, неатынічныя лічынкі хвастатых земнаводных роду амбістом (*Ambystoma*), якія праз спадчынна абумоўлены недахоп гармону тырэяідыну застаюцца на лічынкавай стадыі. Аксалотлі па памерах не саступаюць сталым асобінам. Часам адбываецца метамарфоз аксалотляў — пры паступовай змене ўмоў існавання (перасыханне вадаёма) ці пры гарманальнай ін'екцыі.

Неатэнія ўяўляе сабою важны з пункту гледжання эвалюцыі працэс, бо пры ёй адбываецца страта цвёрдай спецыялізацыі, у большай ступені характэрнай для канчатковых стадый развіцця, чым для лічынкавых.

У шырокім сэнсе пад неатэніяй (ювенілізацыяй) таксама разумеецца праява ў сталых асобін рыс, у іншых умовах (раней у таго ж віду, у роднасных відаў, у іншых папуляцыях) уласцівых дзіцячым асобінам. Напрыклад, чалавек (*Homo sapiens*) адрозніваецца ад чалавекападобных малпаў структурай валасянога покрыва (вобласці авалосення ў чалавека супадаюць з такімі ў плода чалавекападобных малпаў), а таксама познім акасцяненнем (у тым ліку і чэрапа). Няпоўнае акасцяненне — ювенільная характарыстыка. Дзякуючы позняму акасцяненню чэрапа змяншаюцца абмежаванні на рост мозга.

Акрамя таго, ёсць гіпотэза, што макраэволюцыя групы хордавых звязана з неатэніяй. Прадстаўнікі падтыпу бесчарапных (*Acrania*) падобныя па арганізацыі з лічынкамі прадстаўнікоў падтыпу абалоннікаў (*Tunicata*). Магчыма, бесчарапныя ўзялі пачатак ад продкаў, падобных з абалоннікамі, у выніку неатэніі. Бесчарапныя — больш прымітыўная група ў параўнанні з трэцяй групай хордавых — хрыбетнымі (*Vertebrata*).

Пераход у раслін шэрага груп ад дрэвападобных формаў да травяністых, г.зн. выпадзенне канчатковых стадый развіцця, таксама завецца неатэніяй і выклікае павелічэнне эвалюцыйнай пластычнасці. Прыкладам неатэніі лічыцца таксама спрашчэнне гаметафіту ў шэрагу папарацьпадобныя — насенныя расліны, а таксама рэдукцыя спарафіту ў мохападобных пры захаванні ў абодвух выпадках рэпрадуктыўных функцый.

## Літаратура 
* Биологический энциклопедический словарь / Гл. ред. М. С. Гиляров. — М.: Изд-во Советская Энциклопедия, 1989.

Катэгорыя:Біялогія развіцця
Катэгорыя:Эвалюцыйная біялогія
Катэгорыя:Макраэвалюцыя
Харвацкая банавіна

**Харвацкая банавіна** () — правінцыя (банавіна) у Каралеўстве Югаславія, якая існавала з 1939 па 1941 год.

## Гісторыя 
thumb|злева|100px|Герб банавіны
Харвацкая банавіна была створана ў 1939 у выніку пагаднення Цветкавіча — Мачэка, каб аб'яднаць большасць харватаў у складзе адной адміністрацыйнай адзінкі. Новая банавіна атрымала шырокую аўтаномію. Банам быў Іван Шубашыч. У 1941 тэрыторыя банавіны ўвайшла ў склад Незалежнай дзяржавы Харватыя, а ў 1945 была размеркавана паміж Харватыяй, Босніяй і Герцагавінай і Ваяводзінай (у складзе Сербіі) у складзе СФРЮ.

## Геаграфія 
Харвацкая банавіна была самай вялікай банавінай Югаславіі і размяшчалася ў заходняй частцы каралеўства, галоўным чынам на тэрыторыі сучаснай Харватыі і 40 % тэрыторыі Босніі і Герцагавіны. Банавіна была ўтворана з Саўскай і Прыморскай банавін, таксама ўключыўшы ў сябе частка тэрыторыі Дунайскай, Врбаскай, Дрынскай і Зэцкай банавін. Банавіна межавала на северы з Драўскай банавінай і Венгрыяй, на ўсходзе з Дунайскай, Дрынскай, Врбаскай і Зэцкай банавінамі, на поўдні з Адрыятычным морам, на захадзе з Адрыятычным морам і Італіяй. Сталіцай банавіны быў Заграб.

## Насельніцтва 
Банавіна была заснавана з мэтай засяродзіць у яе межах усё харвацкае насельніцтва Югаславіі. У выніку 74 % насельніцтвы складалі харваты, 19 % сербы. З 99 котараў банавіны харваты складалі большасць у 81, сербы ў 17, башнякі у 1.

## Спасылкі 
* Карта (тэрыторыя Харвацкай банавіны заштрыхавана) 

Катэгорыя:Гісторыя Харватыі
Катэгорыя:Гісторыя Босніі і Герцагавіны
Катэгорыя:Банавіны Каралеўства Югаславія
Дунайская банавіна

thumb|250px|Карта адміністрацыйнага падзелу Дунайскай банавіны

**Дунайская банавіна** (, , ) — правінцыя (банавіна) у Каралеўстве Югаславіі з 1929 па 1941 год.

## Геаграфія 
Дунайская банавіна была размешчана ў паўночна-усходняй частцы каралеўства, на поўначы межавала з Венгрыяй, на ўсходзе з Румыніяй, на поўдні з Мараўскай і Дрынскай банавінамі, на захадзе з Дрынскай і Саўскай банавінамі. У цэнтры банавіны размяшчаўся Бялград, які не ўваходзіў у яе склад. Адміністрацыйным цэнтрам банавіны быў Нові-Сад. Правінцыя была названа па рацэ Дунай.

## Гісторыя 
У 1939 пасля ўтварэння Харвацкай банавіны частка тэрыторыі Дунайскай банавіны ўвайшла ў яе склад. У 1941 тэрыторыя банавіны была падзелена паміж Венгрыяй, Незалежнай дзяржавай Харватыя і акупаванай немцамі Сербіяй.

У 1945 тэрыторыя былой банавіны была падзелена паміж Сацыялістычнай Рэспублікай Сербіяй, Сацыялістычнай Рэспублікай Харватыяй і Сацыялістычным Аўтаномным Краем Ваяводзіна, які ўваходзіў у склад Сербіі.

## Насельніцтва 
На 1931 насельніцтва банавіны складалася з наступных этнічных груп:
* Сербы і харваты — 56,9 %
* Венгры — 18,2 %
* Немцы — 16,3 %

## Гл. таксама 
* Каралеўства Югаславія
* Ваяводзіна

## Спасылкі 
* Карта 
* Карта
* Канстытуцыя Каралеўства Югаславія

Катэгорыя:Гісторыя Ваяводзіны
Катэгорыя:Гісторыя Сербіі
Катэгорыя:Банавіны Каралеўства Югаславія
Генеральная Асамблея Уругвая

**Генеральная Асамблея** () — заканадаўчы орган (парламент) Уругвая. Яе ўзначальвае Віцэ-прэзідэнт Рэспублікі (у 2012 гэта Даніла Асторы) і пачынае першую сесію ў сакавіку кожнага года. Сесія доўжыцца да 15 снежня, ці толькі да 15 верасня, перад выбарамі. Новаабраная Асамблея пачынае сваю сесію на 15 лютага наступнага года. Генеральная Асамблея збіраецца ў названыя даты без папярэдняга паведамлення органаў выканаўчай улады. Штаб-кватэра Генеральнай Асамблеі размешчана ў Мантэвідэа.

## Склад 
Сучасны парламент складаецца з двух палат:
* Верхняя палата - Палата Сенатараў (ісп. Cámara de Senadores) складаецца з 31 сенатара, 30 з якіх абіраюцца на 5 гадоў па прапарцыйнай сістэме. У палату таксама ўваходзіць віцэ-прэзідэнт.
* Ніжняя палата - Палата Дэпутатаў (ісп. Cámara de Diputados) складаецца з 99 дэпутатаў, якія выбіраюцца на 5 гадоў па па прапарцыйнай сістэме.

## Спасылкі 
* Página oficial del Poder Legislativo uruguayo 

Катэгорыя:Дзяржаўны лад Уругвая
Катэгорыя:Палітыка Уругвая
Уругвай
Дрынская банавіна

thumb|250px|Дрынская банавіна (1931)
**Дрынская банавіна** () — правінцыя (банавіна) у Каралеўстве Югаславіі з 1929 па 1941 год.

## Геаграфія 
Дрынская банавіна была размешчана ў цэнтральнай частцы каралеўства, на тэрыторыі сучасных Босніі і Герцагавіны і Сербіі, у раёне цячэння ракі Дрыны, па якой атрымала сваю назву. На поўначы межавала з Саўскай і Дунайскай банавінамі, на ўсходзе з Дунайскай і Мараўскай банавінамі, на поўдні з Зэцкай банавінай, на захадзе з Прыморскай і Врбаскай банавінамі. Адміністрацыйным цэнтрам банавіны быў Сараева.

## Гісторыя 
У 1939 частка тэрыторыі банавіны ўвайшла ў Харвацкую банавіну. У 1941 тэрыторыя банавіны была падзелена паміж Незалежнай дзяржавай Харватыя і акупаванай немцамі Сербіяй.

## Гл. таксама 
* Каралеўства Югаславія
* Незалежная дзяржава Харватыя
* Баснійска-Падрынскі кантон
* Падрынне

## Спасылкі 
* Карта 
* Канстытуцыя Каралеўства Югаславія

Катэгорыя:Гісторыя Сербіі
Катэгорыя:Гісторыя Босніі і Герцагавіны
Катэгорыя:Банавіны Каралеўства Югаславія
Мараўская банавіна

**Мара́ўская банаві́на** () — правінцыя (банавіна) у Каралеўстве Югаславія у перыяд з 1929 па 1941 год.

## Геаграфія 
Мараўская банавіна была размешчана ва ўсходняй частцы каралеўства, на тэрыторыі сучаснай Цэнтральнай Сербіі і Паўночна-усходняга Косава.

На поўдні банавіна межавала з Вардарскай, на захадзе — з Зэцкай і Дрынскай, на поўначы — з Дунайскай банавінай і Румыніяй, на ўсходзе — з Балгарыяй.

Банавіна атрымала сваю назву па рацэ Марава. Яе адміністрацыйным цэнтрам лічыўся горад Ніш.

## Раздзел 
У 1941 годзе, падчас Другой сусветнай вайны краіны нацысцкага блоку акупіравалі Мараўскую банавіну і падзялілі яе паміж Балгарыяй, акупаванай немцамі Сербіяй і Албаніяй пад італьянскім кіраваннем.

Пасля вайны рэгіён увайшоў у СФРЮ як частка Сацыялістычнай рэспублікі Сербія.

## Гл. таксама 
* Каралеўства Югаславія
* Падунаўе

## Спасылкі 
* Карта 
* Канстытуцыя Каралеўства Югаславія

Катэгорыя:Гісторыя Косава
Катэгорыя:Гісторыя Сербіі
Катэгорыя:Банавіны Каралеўства Югаславія
Драўская банавіна

thumb|250px|Драўская банавіна
**Драўская банавіна** (, ) — правінцыя (банавіна) у Каралеўстве Югаславія ў перыяд з 1929 па 1939 год.

## Геаграфія 
Драўская банавіна была размешчана ў паўночна-заходняй частцы каралеўства, на тэрыторыі сучаснай Славеніі. На поўначы банавіна межавала з Аўстрыяй, на ўсходзе — з Венгрыяй, на захадзе — з Італіяй, на паўднёвым усходзе — з Саўскай банавінай.

Банавіна атрымала сваю назву па рацэ Драва. Яе адміністрацыйным цэнтрам лічыўся горад Любляна.

## Гісторыя 
У 1941 годзе, падчас Другой сусветнай вайны Трэці рэйх, Італія і Венгрыя падзялілі паміж сабой тэрыторыю банавіны. Асобныя раёны Драўскай банавіны ўвайшлі ў склад Незалежнай дзяржавы Харватыя.

Пасля вайны рэгіён увайшоў у СФРЮ ў складзе Сацыялістычнай рэспублікі Славенія разам з тэрыторыямі ў раёне Трыеста, адрынутымі ў Італіі.

## Гл. таксама 
* Каралеўства Югаславія
* Незалежная дзяржава Харватыя

## Спасылкі 
* Карта 
* Канстытуцыя Каралеўства Югаславія

Катэгорыя:Гісторыя Славеніі
Катэгорыя:Банавіны Каралеўства Югаславія
Саўская банавіна

**Саўская банавіна** () — правінцыя (банавіна) у Каралеўстве Югаславія ў перыяд з 1929 па 1939 год.

## Геаграфія 
Саўская банавіна была размешчана ў заходняй частцы каралеўства, на тэрыторыі сучаснай Харватыі (Гістарычная Харватыя і Славонія). На поўначы банавіна межавала з Драўскай банавінай, на ўсходзе —  з Дунайскай банавінай і з Венгрыяй, на захадзе —  з Італіяй, на паўднёвым захадзе —  з Прыморскай банавінай, на поўдні і паўднёвым усходзе — з Врбаскай банавінай і Дрынскай банавінамі.

Банавіна атрымала сваю назву па рацэ Сава. Яе адміністрацыйным цэнтрам лічыўся горад Заграб.

## Гісторыя 
У 1939 годзе Саўская і Прыморская банавіны былі аб'яднаны ў Харвацкую банавіну.

У 1941 годзе, падчас Другой сусветнай вайны большая частка Саўскай банавіны ўвайшла ў склад Незалежнай дзяржавы Харватыя. Італія і Венгрыя акупавалі асобныя раёны.

Пасля вайны рэгіён увайшоў у СФРЮ ў складзе Сацыялістычнай Рэспублікі Харватыя.

## Гл. таксама 
* Каралеўства Югаславія
* Незалежная дзяржава Харватыя

## Спасылкі 
* Карта 
* Канстытуцыя Каралеўства Югаславія

Катэгорыя:Гісторыя Харватыі
Катэгорыя:Банавіны Каралеўства Югаславія