Ліпічанская пушча

**Ліпічанская пушча** — ландшафтны заказнік рэспубліканскага значэння, лясны масіў у Мастоўскім, Дзятлаўскім і Шчучынскім раёнах Гродзенскай вобласці. Заказнік плошчай 15&nbsp;153 га быў створаны ў 2002 годзе. Адміністрацыйны цэнтр заказніка знаходзіцца ў в. Галубы (Мастоўскі раён).

## Апісанне 
Ліпічанская пушча размяшчаецца на левабярэжжы Нёмана, у ніжнім цячэнні ракі Шчара. Паверхня — плоская пойма са старыцамі і рэдкімі ўзвышшамі, хвалістая тэраса з старажытнымі дзюнамі і інш. Сваеасаблівымі катэгорыямі рэльефа з’яўляюцца марэнныя ўзгоркі і дзюны ў выглядзе масіваў і адзнкавых форм сярод марэннай і водна-ледавіковай раўніны. Комплекс эолавых пясчаных узгоркаў і град з’яўляецца надзвычай рэдкім для Беларусі. Ліпічанскі комплес дзюн стаў эталонам эолавых форм рэльефа. Асабліва шмат дзюн уздоўж Нёмана, Шчары і на берагах Пад’яваркі.

Паўночную частку заказніка перасякае рака Нёман у сваёй сярэдняй плыні. Рэчышча звілістае, са шматлікімі старыцамі, водмелямі, перакатамі і пясчанымі астравамі.

Глебы дзярнова-забалочаныя, поймавыя, дзярнова-падзолістыя, пясчаныя, тарфяна-балотныя і інш. Лясы шыракалістыя, яловыя высокаўзроставыя.

У заказніку адзначаны 16 відаў раслін, 11 відаў беспазваночных жывёл, 1 від ракападобных, 3 віды рыб, 18 відаў птушак і 2 віды млекакормячых, занесеных у Чырвоную кнігу Беларусі.

## Геалогія 
У перыяд адступання паазерскага ледавіка расталыя воды запоўнілі Нёманскую нізіну ў нізоўі Шчары. Узнікла вялізнае «Нёманскае возера», воды якога спачатку сцякалі на поўдзень, на Палессе, а пазней, калі ў раёне цяперашняга Гродна была размыта марэнная града, яны выцеклі ў Балтыйскае мора. Адбылося гэта паміж XVIII і X стагоддзямі да нашай эры.

Дно велізарнага вадаёма ўсцілалі нанесеныя вадой пяскі. Вецер перамяшчаў іх, утвараючы пясчаныя грады-дзюны. З цягам часу, калі клімат стаў больш вільготным і цёплым, з’явіліся ўмовы для хуткага развіцця расліннасці. Уся даліна і дзюны параслі лесам, спыніліся іх рух і стварэнне.

## Флора 
Пераважаюць верасова-імшыстыя сасновыя бары на водна-ледавіковых і старажытнаалювіяльных пясках. Сярод ландшафтаў асабліва прывабнымі з’яўляюцца марэнныя ўзгоркі і дзюны. Значная частка ляснога масіву — чарнічныя і кіслічныя ельнікі. Распаўсюджаны вытворныя травяныя, кіслічныя і чарнічныя бярэзнікі і вятроўнікавыя чорнаалешнікі. Уздоўж Нёмана захаваліся асобныя ўчасткі поймавых дуброў, узрост некаторых дуброў дасягае 230 гадоў. Растуць таксама грабы, ясені, клёны.

Сустракаюцца 754 віды вышэйшых сасудзістых раслін, з якіх 16 у Чырвонай кнізе Беларусі: , , ,  і інш.

## Фаўна 
Фаўна ўключае 29 відаў млекакормячых, 11 — амфібій і рэптылій, 30 — рыб, 136 — птушак. У Чырвонай кнізе Беларусі , , , , ..

Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў Ліпічанскай пушчы дзейнічаў атрад «Перамога», а са снежня 1943 па 12 ліпеня 1944 брыгада «Перамога» пад кіраўніцтвам Булака Паўла Іванавіча.

У 2002 годзе для захавання ў натуральным стане ўнікальных прыродных ландшафтаў з папуляцыямі рэдкіх і знікаючых відаў раслін і жывёл заснаваны ландшафтны заказнік.

## Выкарыстанне тэрыторыі 
Зона адпачынку і турызму. Лясы маюць вялікае водаахоўнае значэнне.

Распрацавана некалькі маршрутаў падарожжаў па яго тэрыторыі, абсталяваны пляцоўкі для адпачынку і турысцкіх стаянак, вядзецца пракат турысцкага абсталявання. У пушчы маюцца некалькі цікавых аб’ектаў для наведвання: курганны могільнік эпохі неаліту, стаянка старажытнага чалавека (сярэдзіна І тыс. да н.э.), старажытнае гарадзішча, Свята-Троіцкая крыніца і інш. На тэрыторыі заказніка забараняецца: пашкоджанне і знішчэнне дрэвава-хмызняковай расліннасці, парушэнне натуральнага глебавага покрыва, выпальванне сухой травы, выпас жывёлы, правядзенне работ, звязаных са змяненнем натуральнага ландшафту і інш.

## У нумізматыцы 
У 2008 адчаканена памятная манета Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь, прысвечаная заказніку «Ліпічанская пушча». На яе рэверсе выяўлены звычайны зімародак, на аверсе — лілея кучаравая.

Выява:Lipichanskaya Puscha reserve (silver) av.gif|Памятная манета, аверс
Выява:Lipichanskaya Puscha reserve (silver) rv.gif|Памятная манета, рэверс

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Лабанок П.* Ліпічанская пушча // 
* *Петрыкевіч М.* Ліпічанская пушча // 

## Спасылкі 
* Беларусь у асобах i падзеях
* Манета, прысвечаная пушчы 
* Пастанова Савета Міністраў 

Катэгорыя:Ландшафтныя заказнікі рэспубліканскага значэння Беларусі
Катэгорыя:Пушчы Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Мастоўскага раёна
Катэгорыя:Геаграфія Дзятлаўскага раёна
Катэгорыя:Геаграфія Шчучынскага раёна