open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Уільям Кавендыш

**Уільям Кавендыш** ( — , Спа, Германія) — 4-ы герцаг Дэваншырскі, пяты прэм'ер-міністр Вялікабрытаніі з 16 лістапада 1756 па 25 чэрвеня 1757. Прадстаўнік багатага роду Кавендыш. Уільям Кавендыш абіраўся членам парламента ў Дэрбішыры 1741 і 1747 гадах. У 1751 годзе перайшоў з палаты абшчын у палату лордаў. З 2 красавіка 1755 па 3 студзеня 1757 года — лорд-лейтэнант (намеснік) Ірландыі. У трыццаць шэсць гадоў абраны прэм’ер-міністрам. У гэтым статусе прабыў 225 дзён.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Вялікабрытаніі
Уільям Кавендыш-Бентынк

**Уільям Кавендыш-Бентынк** (; , , Англія — , , Англія) — 15-ы, 20-ы прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі. Належаў да партыі Вігаў.

Бентынк пачынаў кар’еру як член верхняй палаты, падчас вайны з амерыканскімі калоніямі пастаянна знаходзіўся ў шэрагах апазіцыі. У 1783 годзе ён быў прызначаны першым лордам казначэйства, але ў тым жа годзе прымушаны быў саступіць месца міністэрству Піта і знаходзіўся ў апазіцыі да 1792 года, калі пачаў барацьбу супраць Французскай рэвалюцыі, а разам з тым падтрымліваў і ўрад. У 1794 годзе ён заняў месца статс-сакратара ўнутраных спраў і ў 1807 годзе быў яшчэ раз прызначаны першым лордам казначэйства і галавой міністэрства.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Міністры ўнутраных спраў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Вігі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Торы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Выпускнікі Оксфардскага ўніверсітэта
Курасоўшчына (жылы раён, Мінск)

**Курасо́ўшчына** — жылы раён у паўднёва-заходняй частцы Мінска ў Кастрычніцкім раёне горада паміж МКАД на поўдні і далінай ракі Лошыца і Лошыцкім вадасховішчам на поўначы. З паўночнага-захада мяжуе з жылым раёнам Брылевічы, а з поўдня — з прамзонай. Кампазіцыйны цэнтр раёна — плошча Казінца, створаная на перакрыжаванні вуліц Казінца і Каржанеўскага. Тры кварталы займаюць мікрараёны, чацвёрты — карпусы навукова-вытворчага аб'яднання «Інтэграл».

## Асноўныя вуліцы 
* Казінца
* Каржанеўскага
* Кіжаватава
* Ландэра

## Інфраструктура 
### Грамадская інфраструктура 
У жылым раёне існуе развітая гарадская інфраструктура. Раён абслугоўвае 29-я гарадская паліклініка і 11-я гарадская клінічная бальніца. У жылым раёне размешчаны 5 устаноў сярэдняй адукацыі і Мінскі дзяржаўны каледж электронікі. У жылым раёне знаходзіцца бібліятэка ім. І. С. Лупіновіча і гарналыжны цэнтр «Сонечная даліна». Гандлёвыя плошчы (найбольшыя) прадстаўлены: рынкам «Курасоўшчынскі» і універсамам «Каржанеўскі». Акрамя гэтага, гандлёва-бытавая інфраструктура меншага маштабу разгрупавана па перыметры жылога раёна.

### Транспарт 
]]
Праз раён праходзяць аўтобусныя і тралейбусныя маршруты. Раён абслугоўвае дыспетчарская станцыя Курасоўшчына. Побач з раёнам знаходзіцца чыгуначны прыпыначны пункт Курасоўшчына. На скрыжаванні вуліц Кіжаватава і Каржанеўскага плануецца ўзвесці станцыю метро «Слуцкі Гасцінец» і новае метрадэпо, якое будзе абслугоўваць трэцюю лінію мінскага метрапалітэна.

## Гісторыя 
У актах менскага гродскага суда за 1580—1590 гг. у ваколіцах Менска згадваецца двор пэўнага Яна Кураша, уладальніка маёнтку Лошыца. Двор Кураша называлі **Курашаўшчызнай**, з часам двор стаў фальваркам, а потым — вёскай. У XIX ст. вёска звалася ўжо Курасоўшчынай, на пачатку XX ст. у ёй жыло каля 50 чалавек. У XIX — пачатку XX ст. ваколіцы Курасоўшчыны былі адным з улюблёных месцаў дачнага адпачынку мінчукоў.

У 1956 годзе Курасоўшчына ўключана ў межы горада, а ў 1967 годзе пачалося будаўніцтва жылога раёна.

## Славутасці 
Адной з выдатных мясцін мікрараёна з'яўляецца помнік архітэктуры XIX стагоддзя — маёнтак «Белая дача» (сучасны адрас — вул. Казінца, 76). Маёнтак, як і сам парк, з'яўляюцца помнікам сядзібна-паркавай архітэктуры неакласіцызму. Парк і маёнтак былі пабудаваны ў канцы XIX ст. Будынак размешчаны на ўзгорку, па схілах якога размешчаны парк пейзажнага тыпу.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* «Белая дача» ў Юркавым куточку
* Районы, кварталы: история минской Курасовщины 

Катэгорыя:Жылыя раёны Мінска
Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Мінск)
Джэймс Калаган

**Леанард Джэймс Калаган** (; , , Вялікабрытанія — ) — брытанскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. 71-ы прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі. Належаў да Лейбарысцкай партыі.

3 1945 член парламента. У 1951—64, 1970—74 адзін з кіраўнікоў парламенцкай фракцыі лейбарыстаў, член «ценявога кабінета» (1961—64, 1970—74). У 1964—67 міністр фінансаў, у 1967—70 — унутраных спраў, у 1974—76 — замежных спраў і па справах брытанскай Садружнасці, адначасова ў 1975—76 міністр па пытаннях развіцця заморскіх тэрыторый. У 1976—80 лідар Лейбарысцкай партыі, у 1976—79 прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі. У 1979—80 лідар апазіцыі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лейбарысты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Члены Фабіянскага таварыства
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Міністры ўнутраных спраў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Канцлеры казначэйства Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Члены парламента Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Прафсаюзныя дзеячы Вялікабрытаніі
Іан Калаган

**Іан Роберт Калаган** (; нар. ) — англійскі футбаліст, паўабаронца. Чэмпіён свету 1966 у складзе нацыянальнай зборнай Англіі.

З’яўляецца рэкардсменам «Ліверпула» па колькасці матчаў, праведзеных за клуб, — ён адыграў у 857 гульнях за 19 сезонаў у перыяд з 1958 па 1978 год. Яму таксама належыць рэкорд па колькасці матчаў, праведзеных адным гульцом у чэмпіянаце і ў розыгрышах Кубка Англіі (640 і 79 адпаведна).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Руднік В. Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток: «Set-Print», 2006.

Катэгорыя:Футбалісты Англіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Англіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Кру Александра
Катэгорыя:Ігракі ФК Санеф’ёрд
Катэгорыя:Ігракі ФК Корк Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Суонсі Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Канбера Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Форт Лодэрдэйл Страйкерс
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліверпул
Катэгорыя:Члены Залы славы англійскага футбола
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Катэгорыя:Чэмпіянат свету па футболе 1966
Марыа Кемпес

**Марыа Альберта Кемпес** (; нар. ) — аргенцінскі футбаліст, нападнік. Чэмпіён свету 1978 у складзе нацыянальнай зборнай Аргенціны.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Руднік В. Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток: «Set-Print», 2006.

Катэгорыя:Футбалісты Аргенціны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Аргенціны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Пеліта Джая
Катэгорыя:Ігракі ФК Фернандэс Віяль
Катэгорыя:Ігракі ФК Крэмзер
Катэгорыя:Ігракі ФК Санкт-Пёльтэн
Катэгорыя:Ігракі ФК Фёрст Вена
Катэгорыя:Ігракі ФК Эркулес Алікантэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Валенсія
Катэгорыя:Ігракі ФК Рывер Плэйт
Катэгорыя:Ігракі ФК Расарыа Сентраль
Катэгорыя:Ігракі ФК Інстытута Кордава
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Аргенціны
Катэгорыя:Трэнеры ФК Індэпенд’ентэ Петралера
Катэгорыя:Трэнеры ФК Блумінг
Катэгорыя:Трэнеры ФК Стронгест
Катэгорыя:Трэнеры ФК Мінерас Гуаяна
Катэгорыя:Трэнеры ФК Люшня
Катэгорыя:Трэнеры ФК Пеліта Джая
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Катэгорыя:Чэмпіянат свету па футболе 1978
Катэгорыя:ФІФА 100
Катэгорыя:Уладальнікі трафея Пічычы
Кімрык

**Кімрык** — парода напаўдаўгапоўсных котак. Атрыманая ў Канаде ў 1960 годзе ў выніку доўгае селекцыйнае працы над мэнскаю бесхвастоваю коткай. Кімрык таксама не мае хваста. Перасоўваецца скачучы, як трусікі. Такое дзіўнае імя коткі атрымалі дзякуючы гораду Кімрык (Уэльс). Там, як кажуць, незалежна ад людзей жывуць мясцовыя бесхвастовыя коткі.

## Вонкавы выгляд 
Поўсць кімрыкаў — сярэдняя ўдоўжкі. На галаве і пярэдняй частцы цела яна карацейшая за тую, што ззаду. На задніх канцавінах, як тое ў ангорскае коткі, — доўгая поўсць. Вакол галавы поўсць таксама доўгая і ўтварае каўнер.

## Нораў 
Кімрыкі — добрыя і флегматычныя, як і мэнскія бесхвастовыя коткі.

Катэгорыя:Пароды катоў
Кінетычная энергія

**Кінеты́чная эне́ргія** – скалярная велічыня, якая колькасна характарызуе рух цела. Кінетычная энергія вызначаецца як работа, якую трэба здзейсніць над целам, каб перавесці яго ў дадзены стан са стану спакою.

Такім чынам:

W_{kin} = A_{s, s_0} = \int \limits_{s_0}^s \vec F d\vec r = \int \limits_{s_0}^s (m \vec a) (\vec v dt) = m \int \limits_{s_0}^s \frac {d\vec v} {dt} \vec v dt = m \int \limits_{s_0}^s v dv = m \left(\frac {v_2^2} 2 - \frac {v_1^2} 2\right) = \frac {mv_2^2} 2 - \frac {mv_1^2} 2 .

Паколькі, па вызначэнні кінетычнай энергіі, v_1 = 0 (пачатковы стан – стан спакою), маем:

W_{kin} = \frac {m v^2} 2.

Такім чынам, кінетычная энергія колькасна роўная палавіне здабытку масы цела на квадрат яго скорасці. З гэтай формулы таксама вынікае, што кінетычная энергія залежыць ад выбранай сістэмы адліку.

Формулу для работы можна запісаць так:

A = \frac {mv_2^2} 2 - \frac {mv_1^2} 2 = W_{kin,2} - W_{kin,1}.

Гэта значыць, што работа, зробленая над целам, роўная змяненню яго кінетычнай энергіі.

## Гл. таксама 
* Патэнцыяльная энергія
* Закон захавання энергіі
* Хаос
* Энтальпія
* Негэнтрапія
* Тэрмадынаміка
* Кінетычны рухавік

Катэгорыя:Механіка
Катэгорыя:Энергія
Кітайскія імёны

**Кіта́йскія імёны** — фармальныя і нефармальныя імёны народа хань і іншых народаў, якія насяляюць тэрыторыю Кітайскай Народнай Рэспублікі.

## Народ хань 
У культуры народа хань імёны заўсёды складаюцца з дзвюх частак: прозвішча ці сямейнае імя "" (пін. xìng), і ўласнае імя "" (пін. míng; гл. таксама ніжэй). Пры запісе і ў практычным выкарыстанні прозвішча *заўсёды* папярэднічае імю ўласнаму.

Практычна ўсе прозвішчы народу хань аднаскладовыя, рэдка — двускладовыя. У гісторыі бытавалі некалькі тысяч прозвішчаў, мяркуецца, што ў канцы 20 ст. у шырокім ужытку былі некалькі соцень. Жанчыны народу хань у старажытнасці традыцыйна карысталіся прозвішчамі, сваім і мужа, складзенымі разам.

Імёны ўласныя ў старажытнасці былі пераважна аднаскладовымі, у канцы 20 ст. — двускладовымі. У старажытнасці мужчыны маглі мець некалькі імёнаў уласных, і апроч імя "" (пін. míng) маглі таксама карыстацца імем "" (пін. zì), якое прыймалася пры дасяганні мужчынскага ўзросту, і "" (пін. hào), якое прыймалася пазней у жыцці. Кожнае з гэтых імёнаў мела ўласны абсяг выкарыстання, які вызначаўся культурнымі ўмовамі канкрэтнага гістарычнага перыяду. Такім чынам, той самы чалавек мог быць вядомым пад трыма рознымі спалучэннямі прозвішча і ўласных імёнаў. У канцы 20 ст. у культуры хань карыстаюцца *толькі* ўласным імем «мінь».

## Нефармальныя імёны 
У нефармальныя імёны залічваюцца пісьменніцкія і артыстычныя псеўданімы, будысцкія, тааісцкія і хрысціянскія імёны, мянушкі і пад. Для такіх імёнаў не існуе фармальных правілаў, і яны могуць мець самыя разнастайныя формы, колькасць складоў і г.д. Звычайна, дзеля патрэб нармавання іх запісу, нефармальныя імёны падзяляюцца на дзве галоўныя групы: такія, якія нагадваюць структурай (колькасцю частак, складоў і пад.) фармальныя, сапраўдныя імёны і такія, якія не маюць такога падабенства.

## Літаратура 
* Yin Binyong. Chinese Romanization: Pronunciation and Orthography. — Translated and edited by Mary Felley. — Sinolingua, 1990. — часткова ў Сеціве.

Катэгорыя:Імёны паводле моў
Катэгорыя:Культура Кітая
Катэгорыя:Кітайская мова
Ла-Пас (Балівія)

**Ла-Пас** (ісп. *La Paz de Ayacucho*), горад у Балівіі. Адміністрацыйны цэнтр дэпартамента Ла-Пас. Фактычная сталіца дзяржавы. 1,6 млн. жыхароў. Галоўны эканамічны, фінансавы, навуковы і культурны цэнтр краіны.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1548 іспанскім канкістадорам Алонса дэ Мендосай. Названы (*La Paz* — г.зн. *мір*) з нагоды прымірэння варагуючых паміж сабой іспанскіх заваёўнікаў. У 1809 у горадзе адбылося антыіспанскае паўстанне, якое стала пралогам да вайны іспанскіх калоній у Паўднёвай Амерыцы за незалежнасць. У 1825 вызвалены ад іспанскага панавання войскамі генерала А.Х.Сукрэ пасля яго перамогі над іспанскай арміяй пад Аякуча (так сфарміравалася поўная назва горада).

З 1898 фактычная сталіца Балівіі (афіцыйная — Сукрэ), рэзідэнцыя прэзідэнта і парламента. Пераезд кіраўніцтва краіны адлюстраваў змены ў балівійскай эканоміцы, выкліканыя спустошваннем сярэбраных шахт Патасі і пачаткам распрацоўкі алавянных радовішчаў каля Арура, і адпаведныя змены ў расстаноўцы сіл рэгіянальных эліт.

## Прыродныя ўмовы 
Знаходзіцца ў Цэнтральных Андах, на вышыні каля 3700 м, у даліне аднайменнай ракі. Ла-Пас — самая высокагорная сталіца ў свеце.

## Насельніцтва 
## Эканоміка 
Галоўны прамысловы (да 75% усёй прадукцыі апрацоўчай прамысловасці краіны) і гандлёва-фінансавы цэнтр Балівіі.

Прамысловасць: харчовая, тэкстыльная, гарбарна-абутковая, цэментная, мэблевая, шкляная. Рамесніцкая вытворчасць вырабаў з епрамікі, золата, серабра.

## Транспарт 
Вузел чыгунак і аўтадарог, у т.л. Трансамерыканская шаша. Міжнародны аэрапорт Эль-Альта.

## Архітэктура 
Выдатныя пабудовы 18 ст. у стылі барока. У часткова рэканструяваным цэнтры — шматлікія жалезабетонныя будынкі 20 ст., на ўскраіне — індзейскія кварталы.

## Культурны ўплыў 
Акадэмія навук, нацыянальны археалагічны і іншыя музеі, астранамічная абсерваторыя, 2 універсітэты.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Ла-Паса (па-іспанску)
* Наваколле Ла-Паса 

Катэгорыя:Гарады Балівіі
Катэгорыя:Сталіцы дзяржаў
Фрыц Лабанд

**Фрыдрых (Фрыц) Лабанд** (;  — ) — нямецкі футбаліст, абаронца. Чэмпіён свету 1954 у складзе нацыянальнай зборнай ФРГ.

## Кар’ера 
Гуляў у складзе заходнегерманскай зборнай, якая ў 1954 годзе выйграла тытул чэмпіёна свету, за зборную згуляў 4 матчы. На клубным узроўні выступаў за каманды «Анкер Вісмар», «Гамбург» і «Вердэр».

На поле выконваў функцыі правага абаронцы, адрозніваўся атлетызмам і магутнасцю. Першы матч за нацыянальную зборную правёў за два месяцы да чэмпіянату свету 1954 года. Непасрэдна падчас чэмпіянату свету выходзіў на поле ў трох матчах, у паўфінальнай і фінальнай гульнях удзелу не прымаў, трэнер зборнай Зеп Хербергер палічыў за лепшае выставіць на гэтыя гульні Ёзэфа Позіпаля.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Руднік В.* Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток: «Set-Print», 2006.

Катэгорыя:Футбалісты Германіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Германіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Вердэр
Катэгорыя:Ігракі ФК Гамбург
Катэгорыя:Ігракі ФК Анкер Вісмар
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Катэгорыя:Чэмпіянат свету па футболе 1954
Лабіялізацыя

**Лабіяліза́цыя** (позналац. *labialis* — губны, ад  — губа), **агу́бленне** — артыкуляцыя гукаў мовы (галосных і зычных), якая суправаджаецца акругленнем выцягнутых уперад губ.

## Агульная характарыстыка 
Лабіялізацыя можа быць адрознівальнай прыкметай фанем. Напрыклад, у нямецкай, французскай, шведскай мовах лабіялізаваныя галосныя фанематычна проціпастаўлены нелабіялізаваным. Існуюць лабіялізаваныя галосныя пярэдняга, сярэдняга і (часцей) задняга рада. Лабіялізаваныя зычныя як асобныя фанемы маюць паўночнакаўказскія мовы.

Лабіялізацыя таксама можа з’яўляцца дадатковай артыкуляцыяй, якая прыводзіць да ўзнікнення камбінаторных варыянтаў (алафонаў) фанем, калі яна абумоўлена толькі фанетычным становішчам гуку. Прыкладам з’яўляецца лабіялізацыя зычных перад губнымі галоснымі ў беларускай мове: параўнайце вымаўленне [с] у словах *«сад»* — *«суд»*.

Для розных моў характэрна розная ступень лабіялізацыі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Фанетыка
Лагойская астраблема

**Лагойская астраблема** — старажытны метэарытны кратар каля г. Лагойск, у вярхоўі ракі Гайна на Беларусі.

Старажытны кратар пахаваны пад антрапагенавымі адкладамі. Адкрыты ў 1975 годзе пры бурэнні свідравіны ў раёне в. Кузевічы як структура з анамальнай геалагічнай будовай.

Дыяметр 12-15 км, глыбіня каля 500 м. Складзена з т.зв. брэкчыі — абломкаў, глыб, друзу парод рознага ўзросту. Частка парод дэфармаваная, сплаўленая. Астраблема ўтварылася 40-45 млн. гадоў таму. Уся маса кавалкаў была сцэментаваная ў больш позні час.

Адным з доказаў таго, што навукоўцы маюць справу з астраблемай, сталі знойдзеныя мінералы каэсіт і сцішавіт. Каэсіт утвараецца з кварцу пры высокім ціску, а пры яшчэ большым ціску ён становіцца сцішавітам. Дасягненне такога ціску на адносна невялікай глыбіні немагчыма без магутнага ўдарнага ўздзеяння.

Метэарытнае паходжанне структуры абгрунтавалі беларускія вучоныя А. Махнач, М. Вераценнікаў, Г. Ількевіч.

Дасканальнае вывучэнне нетраў кратару дазволіла скласці даволі падрабязную карціну таго, што адбылося ў гэтым месцы. На хуткасці 18 км/с з Зямлёй сутыкнуўся каменны метэарыт дыяметрам 629 метраў і вагой 439 мільёнаў тон. Пры гэтым адбыўся выбух энергіяй 71 эксаджоўль (у мільён раз магутней за выбух ядзернае бомбы, скінутай на Хірасіму ў 1945 годзе), а тэмпература, якой ён суправаджаўся, склала каля 2000°С.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Глазовская Л.И., Громов Е.И., Парфенова О.В., Илькевич Г.И.* Логойская астроблема. — М.: Наука, 1991. — 141 с., с ил.

## Спасылкі 
*Інфармацыя пра кратар на *Earth Impact Database*

Катэгорыя:Метэарытныя кратары на Зямлі
Катэгорыя:Геалогія Лагойскага раёна
Уга Лакатэлі

**Уга Лакатэлі** (;  — ) — італьянскі футбаліст, паўабаронца. Чэмпіён свету 1938 у складзе нацыянальнай зборнай Італіі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Руднік В.* Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток: «Set-Print», 2006.

Катэгорыя:Футбалісты Італіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Італіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус
Катэгорыя:Ігракі ФК Брэшыя
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэрнацыянале Мілан
Катэгорыя:Ігракі ФК Аталанта
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Катэгорыя:Чэмпіянат свету па футболе 1938
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па футболе
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Італіі
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1936 года
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 1936 года
Амар Лароса

**Амар Рубен Лароса** (; нар. ) — аргенцінскі футбаліст, паўабаронца. Чэмпіён свету 1978 у складзе нацыянальнай зборнай Аргенціны.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Руднік В. Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток: «Set-Print», 2006.

Катэгорыя:Футбалісты Аргенціны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Аргенціны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Сан-Ларэнса
Катэгорыя:Ігракі ФК Велес Сарсфілд
Катэгорыя:Ігракі ФК Індэпенд’ентэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Уракан Буэнас-Айрэс
Катэгорыя:Ігракі ФК Камунікасьёнес
Катэгорыя:Ігракі ФК Бока Хуніярс
Катэгорыя:Ігракі ФК Аргенцінас Хуніярс
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Аргенціны
Катэгорыя:Трэнеры ФК Селангор
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Катэгорыя:Чэмпіянат свету па футболе 1978
Лаўрэнцій (антыпапа)

**Лаўрэнцій** — антыпапа (498(501) — 505).

Быў прыхільнікам візантыйскага імператара, падтрымліваў спробы змягчэння фармулёўкі пра дзве прыроды Хрыста (451).

На выбарах папы у 498 змагаўся з Сімахам, іх прыхільнікі зацята біліся на вуліцах Рыма. У час візіту Сімаха да караля остготаў Тэадорыха ў Равене быў абвешчаны ў Рыме папам. Пазней залічаны ў спіс антыпапаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* [Loz 1934] Лозинский С. Г. История папства. — 3-е изд. — М., 1986.

Катэгорыя:Біскупы начэрскія
Катэгорыя:Царкоўныя дзеячы VI стагоддзя
Катэгорыя:Антыпапы
Катэгорыя:Асобы
Лацінка

**Лацінка**:
* **Лацінка** — нефармальная назва лацінскага алфавіта.
* **Лацінка (łacinka)** — нефармальная назва беларускага лацінскага алфавіта.
Лаўрэнцьеўскі летапіс

thumb|Лаўрэнцеўскі летапіс.
**Лаўрэ́нцьеўскі ле́тапіс** — летапісны звод, помнік старажытнарускага летапісання. Захаваўся ў адзіным спісе, перапісаным на пергаменце ў 1377 манахам Лаўрэнціем, ад яго імя летапіс і атрымаў назву, ва ўладзімірскім Раждзественскім манастыры для суздальскага князя Дзмітрыя Канстанцінавіча.

У складзе ЛЛ — Аповесць мінулых гадоў (найбольш поўны тэкст) (даведзена да 1116) і летапісныя артыкулы, даведзеныя да 1305. Летапіс змяшчае спісы твораў Уладзіміра Манамаха, уключаныя ў артыкул 1096. Першапачаткова летапісам апісваліся падзеі Русі, затым, на працягу XII ст., асноўнай тэмай летапісных артыкулаў становіцца жыццё Уладзіміра на Клязьме. Некаторыя перыяды (898 - 922, 1263 - 1283, 1288 - 1294) не асветленыя летапісам. З пачатку XIII ст. вялікая ўвага нададзена Растоўскаму княству.

ЛЛ з'яўляецца адной з найкаштоўнейшых крыніц па гісторыі паўночна-ўсходняй Русі XII ст. ЛЛ паўплываў і на пазнейшыя летапісы — Троіцкі, Наўгародска-Сафійскі збор і інш. Да пачатку XVIII ст. захоўвалася ў Раждзественскім манастыры ва Уладзіміры на Клязьме. У 1792 куплены графам Мусіным-Пушкіным, які пазней падарыў яго Аляксандру I. Імператар перадаў летапіс у Публічную бібліятэку, якая зараз завецца Расійскай нацыянальнай бібліятэкай, дзе рукапіс захоўваецца па сённяшні дзень. Упершыню поўнасцю апублікаваны ў 1846 у Поўным зборы рускіх летапісаў (том 1).

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  С. 162.
* Лаўрэнцьеўскі летапіс //  С. 340–341.

Катэгорыя:Старажытнарускія летапісы
Франк Лебёф

**Франк Лебёф** (; нар. , , Францыя) — французскі футбаліст, абаронца. Чэмпіён свету 1998 у складзе нацыянальнай зборнай Францыі.

Прафесійную кар’еру пачаў у «Лавале». З 1990 па 1996 гады гуляў у футбольным клубе «Страсбур», потым да 2001 года ў «Чэлсі». Футбольную кар’еру завяршыў у 2005 годзе.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Руднік В. Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток:"Set-Print", 2006.

Катэгорыя:Футбалісты Францыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Францыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Аль-Вакра
Катэгорыя:Ігракі ФК Аль-Сад
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпік Марсель
Катэгорыя:Ігракі ФК Чэлсі
Катэгорыя:Ігракі ФК Страсбур
Катэгорыя:Ігракі ФК Лаваль
Катэгорыя:Ігракі ФК Мо
Катэгорыя:Ігракі ФК Ер
Катэгорыя:Ігракі ФК Тулон
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Францыі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Галівуд Юнайтэд
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па футболе
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Катэгорыя:Чэмпіянат свету па футболе 1998
Леанарду Араужу

**Леана́рду Насіме́нту ды Арау́жу** (; , ) — футбаліст зборнай каманды Бразіліі. Паўабаронца. Чэмпіён свету 1994.
## Крыніцы 
## Літаратура 
* Руднік В. Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток: «Set-Print», 2006.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Футбалісты Бразіліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Бразіліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Фламенгу
Катэгорыя:Ігракі ФК Сан-Паўлу
Катэгорыя:Ігракі ФК Валенсія
Катэгорыя:Ігракі ФК Касіма Антлерс
Катэгорыя:Ігракі ФК Пары Сен-Жэрмен
Катэгорыя:Ігракі ФК Мілан
Катэгорыя:Чэмпіёны Паўднёвай Амерыкі па футболе
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры паводле алфавіта
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Бразіліі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Мілан
Катэгорыя:Трэнеры ФК Інтэрнацыянале Мілан
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Ледавік Фокса

**Ледавік Фокса** (; ) — ледавік у Нацыянальным парку Вэстленд на Паўднёвым востраве Новай Зеландыі.

Назву атрымаў у 1872 годзе ў гонар тагачаснага прэм’ер-міністра Вільяма Фокса ў час яго візіту. На працягу прыкладна 100 год ледавік паступова адступаў, пачынаючы з 1985 года кожны дзень спаўзае на 40 сантыметраў. Як і яго сусед, ледавік Франса-Іосіфа, ледавік Фокса бярэ свой пачатак у Новазеландскіх Альпах (Паўднёвыя Альпы). Выцякае праз раку Фокс у мора. Ледавік лёгкадасягальны для турыстаў праз пасёлак Фокс Гласіер.

## Відэаматэрыялы 
* **YouTube**: Ледавік Фокса, панарамны агляд  (Даўжыня 0:36)
* **YouTube**: Панарама з вышыні птушынага палёту  (Даўжыня 3:18)

Фокса
Лена

**Ле́на** () — рака ва Усходняй Сібіры Расіі, упадае ў мора Лапцевых Паўночнага Ледавітага акіяну. Даўжыня — 4400 км. Вадазбор — 2490 тыс. км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці — 17 тыс. м³/сек. Увесь басейн Лены — вечная мерзлата.

## Гідраграфія 
Выток Лены знаходзіцца на вышыні 1470 м каля 10 км на захад ад Байкала. У верхнім цячэнні (да вусця р. Віцім) праразае Лена-Ангарскае плато, цячэ ў вузкай даліне (шырыня 1—10 км) са стромкімі схіламі, шмат парогаў і вадаспадаў. Пасля ўпадзення р. Кірэнга становіцца паўнаводнай суднаходнай ракой. У сярэднім цячэнні (паміж вусцямі Віціма і Алдана) даліна пашыраецца да 20—30 км, у рэчышчы шмат астравоў. Ніжэй прытока Алёкма 600 км цячэ ў вузкай (З—4 км) даліне, складзенай з вапнякоў, абрывы з якіх часам утвараюць мудрагелістыя формы (Ленскія слупы). За 100 км вышэй г. Якуцк шырыня даліны 25—30 км ніжэй выходзіць на Цэнтральнаякуцкую раўніну. У вусці ўтварае дэльту (плошча каля 30 тыс. км²), падзяляецца на пратокі, з якіх найбольшыя Вялікая Трафімаўская і Быкаўская (злучае Лену з бухтай Тыксі).

Жыўленне пераважна снегавое і дажджавое. Характэрны высокае веснавое разводдзе, значныя дажджавыя паводкі, нізкая летняя межань. Лена штогод выносіць у мора каля 12 млн т завіслых наносаў. Ледастаў у верхнім цячэнні з канца кастрычніка да сярэдзіны мая, у ніжнім — часам з канца верасня да пачатку чэрвеня; пры крыгаломе — заторы лёду; характэрны наледзі.

Прытокі: Ліндэ, Джэрба (левыя), Кірэнга, Чая, Чуя, Вялікі Патам.

## Гаспадарчае значэнне 
Суднаходства ў разводдзе ад г.п. Калуг, рэгулярнае — ад Усць-Кута. 

Рыбалоўства пераважна ў нізоўі ракі. Прамысловыя рыбы: муксун, сібірская рапушка, нельма, омуль, таймень.

Галоўныя парты і прыстані: Будун, Жыганск, Якуцк, Алёкмінск, Ленск, Кірэнск, Асятрова, Пакроўск, Сангар. Асноўныя крыніцы забруджвання — прадпрыемствы золата- і алмазаздабыўной прамысловасцісці, горна-абагачальныя прадпрыемствы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рэкі азіяцкай часткі Расіі
Катэгорыя:Басейн Лены
Катэгорыя:Рэкі Якуціі
Катэгорыя:Рэкі Іркуцкай вобласці
Пік Леніна

**Пік Леніна**, **пік Абуалі-ібн-Сіна** — найвышэйшы пункт Заалайскага хрыбта на Паміры, на мяжы Кыргызстана і Таджыкістана. Вышыня 7134 м. Грэбень хрыбта, дзе падымаецца вяршыня, мае суцэльнае покрыва з фірну і лёду. На поўдні спускаюцца ледавікі Вялікага і Малога Саўкдара (даўжыня 20,6 км і 14,3 км), на поўначы — ледавік Леніна (даўжыня 13,5 км).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Горныя вяршыні паводле алфавіта
Катэгорыя:Горы Таджыкістана
Катэгорыя:Горы Кыргызстана
Катэгорыя:Памір
Генры Кэмпбел-Бэнерман

**Генры Кэмпбел-Бэнерман** — 51-ы прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі. Належаў да Ліберальнай партыі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Кіраўнікі ваеннага ведамства Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Члены Ліберальнай партыі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Лідары Палаты абшчын
Леў XIII

**Леў XIII** (*Gioacchino Vincenzo Raphaelo Aloisio Pecci*;  — , Ватыкан) — Папа Рымскі (1878—1903).

## Біяграфія 
Асудзіў масонства, сацыялізм, камунізм, нігілізм. У энцыкліцы «Rerum novarum» (1891) пісаў пра сацыяльную несправядлівасць, цікавасць да сацыяльных пытанняў дала яму назоўнік «папы рабочых». Прысвяціў 11 энцыклік Найсвяцешай дзеве Марыі, 2 — выратавальнай ролі Хрыста і Еўхарыстыі. Устанавіў свята пашаны Святога сямейства (1893). Прысвяціў усё чалавецтва Найсвяцейшаму сэрцу Ісуса (1900).

У энцыкліках «Praeclara gratulationis» і «Satis cognitum» упершыню пасля падзелу царквы назваў хрысціян-некатолікаў «аддзеленымі братамі». Умоўна лічыцца пачынальнікам экуменічнага руху ў каталіцкай царкве.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Папы Рымскія
Эндру Бонар Лоу

**Эндру Бонар Лоу** (;  — ) — 54-ы прэм'ер-міністр Вялікабрытаніі. Належаў да Кансерватыўнай партыі.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Вялікабрытаніі
Логан (гара)

**Логан** — гара ў гарах св. Ільі горнай сістэмы Паўночнаамерыканскіх Кардыльераў. Вышыня 5959 м.

Катэгорыя:Горы Канады
Катэгорыя:Кардыльеры
Ленінскі раён (Мінск)

**Ленінскі раён** — адміністрацыйны раён Мінска. Размешчаны па абодвух баках ракі Свіслач, ад праспекта Незалежнасці на поўдзень да МКАД і Чыжоўскага вадасховішча. Створаны ў 1951, у сучасных межах з 1977. Плошча: 2,6 тыс. га. Насельніцтва: 215,151 тыс. чалавек.

На тэрыторыі раёна размешчаны Рэзідэнцыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, дзевяць міністэрстваў, Канстытуцыйны суд Рэспублікі Беларусь, Вышэйшы гаспадарчы суд Рэспублікі Беларусь, Выканаўчы камітэт СНД.

## Гісторыя 
Забудоўваецца з 1871 у сувязі з будаўніцтвам Маскоўска-Брэсцкай і Лібава-Роменскай чыгунак. У 1895 тут з'яўляецца чыгуналіцейны завод. Раён насяляўся пераважна рабочымі. Урочышча Сярэбраны Лог (пазней, Сярэбраны Млын) служыла месцам адпачынку гараджан.

У 1908 запускаецца другі чыгуналіцейны завод (затым гэта адзін з карпусоў Мінскага станкабудаўнічага завода). Працуюць чатыры гарбарныя прадпрыемствы. У раёне размяшчаюцца шматлікія прадпрыемствы харчовай прамысловасці.

## Эканоміка 
Напачатку XXI ст. у Ленінскім раёне працуюць 26 прадпрыемстваў, сярод якіх ААТ «Мотавела», РУП «Мінск Крышталь», ААТ «Элема», ААТ «Камунарка», ААТ «Камволь», РУП «Мінскэнерга».

Доля раёна складае 20% агульнагарадскога вырабу прамысловай прадукцыі.

## Культура 
У Ленінскім раёне размяшчаюцца Нацыянальны мастацкі музей, Нацыянальны акадэмічны тэатр імя Янкі Купалы, Канцэртная зала «Мінск», Тэатр юнага гледача, Дом афіцэраў, Нацыянальны архіў Рэспублікі Беларусь, старыя карпусы Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі, Галоўпаштамт, Стадыён «Дынама».

## Некаторыя вуліцы 
* Гараўца
* Карла Маркса
* Леніна
* Якубава
* Рыбалкі
* Судмаліса
* Сямёнава
* Аранжарэйная

Катэгорыя:Раёны Мінска
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Уладзіміра Леніна
Хуан Лопес Фантана

**Хуан Лопес Фантана** (;  — ) — уругвайскі футбольны трэнер, які прывёў зборную Уругвая да перамогі ў чэмпіянаце свету 1950.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Руднік В.* Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток:"Set-Print", 2006.

Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Уругвая
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Эквадора па футболе
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Уругвая па футболе
Катэгорыя:Трэнеры ФК Пеньяроль
Катэгорыя:Трэнеры-пераможцы чэмпіянатаў свету па футболе
Катэгорыя:Чэмпіянат свету па футболе 1950
Лошыца (жылы раён)

**Лошыца** — жылы раён у Мінску. Названы ад былой вёскі Лошыца 1-я. Размешчаны ў паўднёвай частцы горада, ад МКАД аддзелены вуліцай Прушынскіх, мікрараёны Лошыцы пабудаваны абапал Ігуменскага тракту. Адзін з самых новых раёнаў Мінска — забудова пачалася ў 2000 годзе. Разлічаны на 50 тысяч жыхароў.

Паблізу раёна, у сутоках рэк Свіслачы і Лошыцы, каля былой вёскі Лошыца 1-я (вуліца Чыжэўскіх) знаходзіцца Лошыцкі сядзібна-паркавы комплекс — помнік сядзібна-паркавага мастацтва другой паловы XIX стагоддзя.

## Асноўныя вуліцы 
* Ігуменскі тракт
* вул. Прушынскіх
* вул. Чыжэўскіх
* вул. Уладзіслава Сыракомлі
* вул. Янкі Лучыны

## Інфраструктура 
### Грамадская інфраструктура 
У жылым раёне існуе развітая гарадская інфраструктура. У кожным мікрараёне створана развітая сетка гандлёвых аб’ектаў, аптэк і іншых аб’ектаў грамадскага абслугоўвання. У жылым раёне размешчана дзяржаўная натарыяльная кантора № 1 Ленінскага раёна горада Мінска. У мікрараёне Лошыца-1 размешчаны ГЦ «Гіпа» і ГЦ «Е-сіці».

### Транспарт 
Праз раён праходзяць аўтобусныя, а з 2010 года — тралейбусныя маршруты. Раён абслугоўвае дыспетчарская станцыя Лошыца-2.

** Транспартная інфраструктура мікрараёна**

## Славутасці 
Побач з жылым раёнам знаходзіцца сядзібна-паркавы комплекс Прушынскіх — помнік сядзібна-паркавага мастацтва XVIII—XIX стагоддзяў. Знаходзіцца на паўднёвай ускраіне Мінска ў сутоках рэк Свіслач і Лошыца. Парк з’яўляецца гісторыка-культурнай каштоўнасцю рэспубліканскага значэння.

Раён таксама вядомы Лошыцкім ярам — месцам дзе праводзіліся масавыя расстрэлы органамі НКУС у 1937—1941 гадах.

У ваколіцах жылога раёна знаходзяцца Лошыцкія курганныя могільнікі.

## Вядомыя асобы 
* Іосіф Аляксандравіч Бельскі

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Маёнтак Любанскіх (Прушынскіх) ў Юркавым куточку
* 

Катэгорыя:Жылыя раёны Мінска
Катэгорыя:Ленінскі раён (Мінск)
Лусіу

**Лусіма́р Ферэйра да Сілва** (; нар. , горад Бразілія), больш вядомы пад імем **Лу́сіу** або **Лу́сіа** () — бразільскі футбаліст, цэнтральны абаронца. Чэмпіён свету 2002 у складзе зборнай Бразіліі.

Абараняў колеры бразільскага «Інтернасьянала». У 2000 годзе перабраўся ў леверкузенскі «Баер». У 2002 годзе стаў чэмпіёнам свету ў складзе бразільскай зборнай. Летам 2004 года разам з Міхаэлем Балакам і Зэ Раберта пераехаў у мюнхенскую «Баварыю». У 2009 годзе перайшоў у італьянскі «Інтэр». Дзіўным чынам гуляў на высокім узроўні без спадаў больш за 10 гадоў: быў асноўным гульцом на чэмпіянатах свету 2002, 2006 і 2010 гадоў, а таксама капітанам зборнай Бразіліі.

У 2013—2015 гадах выступаў у Бразіліі. 7 чэрвеня 2015 года падпісаў кантракт з індыйскім клубам «Гоа», у якім выступаў 1,5 гады. У пачатку 2018 года стаў іграком клуба «Гама», за які выступаў у чэмпіянаце Федэральнай акругі Бразіліі. У красавіку 2018 года перабраўся ў «Бразільенсі», у складзе якога стаў гуляць у Серыі D, гуляў там да кастрычніка 2019 года.

У студзені 2020 года абвясціў аб завяршэнні кар’еры.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Руднік В. Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток: «Set-Print», 2006.

Катэгорыя:Футбалісты Бразіліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Бразіліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Бразільенсі
Катэгорыя:Ігракі ФК Гама
Катэгорыя:Ігракі ФК Гоа
Катэгорыя:Ігракі ФК Палмейрас
Катэгорыя:Ігракі ФК Сан-Паўлу
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэрнацыянале Мілан
Катэгорыя:Ігракі ФК Баварыя Мюнхен
Катэгорыя:Ігракі ФК Баер 04
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэрнасьянал
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Катэгорыя:Чэмпіянат свету па футболе 2002
Уільям Лэм

**Уільям Лэм** (,  — ) — 27-ы, 30-ы прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Лондане ў сям’і Пеністана Лэма, 1-га віконта Мельбурна. Атрымаў адукацыю ў Ітане і кембрыджскім Трыніці-каледжы. У 1806 годзе абраны членам Палаты абшчын ад партыі вігаў. З 1827 па 1828 займаў пасаду Сакратара па ірландскіх пытаннях. Пасля смерці бацькі ў 1828 атрымаў у спадчыну тытул і сяброўства ў Палаце лордаў. З прыходам вігаў да ўлады ў 1830 годзе заняў пасаду Дзяржаўнага сакратара ва ўрадзе Чарльза Грэя. Пасля сыходу апошняга на супакой ў 1834 годзе, узначаліў кабінет вігаў. Аднак, пасля рашэння Вільгельма IV, суперніка радыкальных рэформаў, аб роспуску ўрада вігаў, Мельбурн быў вымушаны саступіць крэсла лідару торы Роберту Пілю (на працягу трох тыдняў пасля роспуску кабінета Лэма функцыі прэм’ер-іністра выконваў іншы лідар торы Артур Уэлслі Уэлінгтан, герцаг Уэлінгтан, бо Роберт Піль быў у Італіі). На парламенцкіх выбарах 1835 Піль не змог атрымаць перамогу, і віконт Мельбурн быў абраны прэм’ер-міністрам Вялікабрытаніі на другі тэрмін, які доўжыўся па 1839 год, калі нягледзячы на папулярнасць торы, Уільям Лэм зноў змог перамагчы Піля пры істотнай падтрымцы Каралевы Вікторыі. Тым не менш, у 1841 кансерватары набралі большасць пры разглядзе пытання аб даверы ўраду, і Мельбурн у другі раз перадаў свой пост Роберту Пілю.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Міністры ўнутраных спраў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Вігі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Члены парламента Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Луіс Карлус Бамбанату Голарт

**Луіс Карлус Бамбанату Голарт** (; , , ), больш вядомы як **Луізан** () — бразільскі футбаліст, нападнік. Чэмпіён свету 2002 у складзе нацыянальнай зборнай Бразіліі.

## Дасягненні 
### Камандныя 
* Чэмпіён штата Парана: 1993
* Чэмпіён штата Сан-Паўлу: 1996, 1999, 2001, 2005
* Бронзавы прызёр АГ-1996
* Чэмпіён штата Рыа-дэ-Жанэйра: 1998
* Уладальнік Кубка Лібертадорэс: 1998, 2005
* Чэмпіён турніру Рыа-Сан-Паўлу: 1999
* Чэмпіён Бразіліі: 1999
* Чэмпіён свету сярод клубаў: 2000
* Чэмпіён свету: 2002
* Уладальнік Кубка Бразіліі: 2006

### Персанальныя 
* Уладальнік Срэбнага мяча Бразіліі: 1994
* Найлепшы бамбардзір Кубка Бразіліі: 1996, 1998
* Найлепшы бамбардзір Кубка Лібертадорэс: 2000

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Руднік В. Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток: «Set-Print», 2006.

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Футбалісты Бразіліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Бразіліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Сан-Каэтану
Катэгорыя:Ігракі ФК Фламенгу
Катэгорыя:Ігракі ФК Сантус
Катэгорыя:Ігракі ФК Нагоя Грампус
Катэгорыя:Ігракі ФК Сан-Паўлу
Катэгорыя:Ігракі ФК Батафогу
Катэгорыя:Ігракі ФК Герта Берлін
Катэгорыя:Ігракі ФК Грэміу
Катэгорыя:Ігракі ФК Карынтыянс
Катэгорыя:Ігракі ФК Васка да Гама
Катэгорыя:Ігракі ФК Дэпартыва Ла-Карунья
Катэгорыя:Ігракі ФК Палмейрас
Катэгорыя:Ігракі ФК Парана
Катэгорыя:Ігракі ФК Гуарані Кампінас
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Катэгорыя:Чэмпіянат свету па футболе 2002
Леапольда Луке

**Леапольда Хасінта Луке** (;  — ) — аргенцінскі футбаліст, нападнік. Чэмпіён свету 1978 у складзе нацыянальнай зборнай Аргенціны.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Руднік В.* Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток: «Set-Print», 2006.

Катэгорыя:Футбалісты Аргенціны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Аргенціны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Тэкстыль Мандыю
Катэгорыя:Ігракі ФК Сантус
Катэгорыя:Ігракі ФК Чакарыта Хуніярс
Катэгорыя:Ігракі ФК Расінг Авельянеда
Катэгорыя:Ігракі ФК Уніян Санта-Фэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Рывер Плэйт
Катэгорыя:Ігракі ФК Расарыа Сентраль
Катэгорыя:Ігракі ФК Сентраль Нортэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Гімнасія і Эсгрыма Жужуй
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Катэгорыя:Чэмпіянат свету па футболе 1978
Люцэрн

[thumb|left|200px|Сімвалы горада: [Капэльбруке і ваданапорная вежа]]
**Люцэрн** (ням. *Luzern*, фр./англ. *Lucerne*, іт./рэт. *Lucerna*, дыялект *Lozärn*) — швейцарскі горад, сталіца аднайменнага кантона, эканамічны і культурны цэнтр Цэнтральнай Швейцарыі.
## Адукацыя і культура 
Люцэрнскі ўніверсітэт, Люцэрнскі ўніверсітэт прыкладных навук і мастацтваў.

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Швейцарыі
Катэгорыя:Камуны кантона Люцэрн
Вернер Лібрых

**Вернер Лібрых** (;  — ) — нямецкі футбаліст, абаронца. Чэмпіён свету 1954 у складзе нацыянальнай зборнай ФРГ.

## Кар’ера 
Паколькі старэйшы брат Вернера таксама гуляў у складзе «Кайзерслаўтэрна», Вернера празвалі *Лібрых II*. Як правіла, займаў пазіцыю цэнтральнага паўабаронцы, хоць мог гуляць і на атакуючых пазіцыях.

16 раз з’яўляўся на поле, гуляючы за каманду зборнай ФРГ, быў членам каманды ў 1954 годзе, калі каманда Заходняй Германіі выйграла кубак свету. Менавіта ён траўмаваў капітана венгерскай зборнай Ферэнца Пушкаша падчас двух гульняў групавога этапу. У выніку Пушкаш быў вымушаны прапусціць наступныя дзве гульні каманды і з’явіўся толькі ў фінальным матчы сваёй зборнай, знаходзячыся ў сумніўным стане.

Не толькі ў яго актыўныя гульнявыя гады, калі ён адхіліў прапанову «Мілана» (гэта адбылося ў 1950 годзе), але і пасля заканчэння сваёй актыўнай кар’еры Вернер Лібрых заставаўся верным «Кайзерслаўтэрну», ён не толькі гуляў выключна за «Кайзерслаутерн», але і стаў трэнерам каманды аматараў «Кайзерслаўтэрна» пасля завяршэння кар’еры.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Руднік В.* Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток: «Set-Print», 2006.

Катэгорыя:Футбалісты Германіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Германіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Кайзерслаўтэрн
Катэгорыя:Футбалісты аднаго клуба
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Германіі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Кайзерслаўтэрн
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Катэгорыя:Чэмпіянат свету па футболе 1954
Біксант Лізаразю

**Біксант (Венсан) Лізаразю** (; нар. , , Францыя) — французскі футбаліст, абаронца. Чэмпіён свету 1998 у складзе нацыянальнай зборнай Францыі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Руднік В.* Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток: «Set-Print», 2006.

Катэгорыя:Футбалісты Францыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Францыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Баварыя Мюнхен
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпік Марсель
Катэгорыя:Ігракі ФК Атлетык Більбаа
Катэгорыя:Ігракі ФК Бардо
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па футболе
Паўлу Сезар Кажу

**Па́ўлу Се́зар Лі́ма** (; , Рыа-дэ-Жанэйра), больш вядомы як **Па́ўлу Се́зар Кажу́** () — бразільскі футбаліст, паўабаронца і нападнік. Чэмпіён свету 1970 у складзе нацыянальнай зборнай Бразіліі.

## Кар’ера 
Паўлу Сезар Ліма нарадзіўся ў фавелах, самых бедных раёнах поўдня Рыа-дэ-Жанэйра.

У 1967 годзе, ва ўзросце 18 гадоў, ён дэбютаваў у камандзе «Батафогу» і выйграў з клубам чэмпіянат штата Рыа-ды-Жанэйра. У фінальнай гульні турніру Паўлу Сезар забіў 3 галы ў вароты «Амерыкі», прынёс тым самым перамогу сваёй камандзе. У тым жа годзе ён дэбютаваў у зборнай Бразіліі, выйшаўшы на поле 19 верасня ў матчы з Чылі. На наступны год Паўлу Сезар выйграў свой другі тытул чэмпіёна штата, а таксама адсвяткаваў перамогу ў кубку Бразіліі. У 1970 годзе ён паехаў у складзе зборнай на чэмпіянат свету, спачатку ён планаваўся галоўным трэнерам каманды Марыу Загалу як ігрок асновы, але затым трэнер зразумеў, што гульня Паўлу Сезара не падыходзіць для схемы каманды і адправіў яго на лаўку запасных, у выніку ён правёў 3 гульні. У 1971 годзе пасля таго, як «Батафогу», за некалькі тураў да канца першынства лідыраваў, але прайграў некалькі матчаў і саступіў чэмпіёнства ў штаце «Флуміненсі», Паўлу Сезар быў абвінавачаны фанатамі каманды, што ўжо загадзя святкаваў перамогу і не паважаў супернікаў. Пасля гэтага Кажу прыняў рашэнне сысці з клуба.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Руднік В. Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток:"Set-Print", 2006.

Катэгорыя:Футбалісты Бразіліі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Бразіліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Грэміу
Катэгорыя:Ігракі ФК Экс-ан-Праванс
Катэгорыя:Ігракі ФК Каліфорнія Сёрф
Катэгорыя:Ігракі ФК Карынтыянс
Катэгорыя:Ігракі ФК Васка да Гама
Катэгорыя:Ігракі ФК Батафогу
Катэгорыя:Ігракі ФК Флуміненсі
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпік Марсель
Катэгорыя:Ігракі ФК Фламенгу
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па футболе
Лін (Папа Рымскі)

**Лін**, **Адэадат** () — 2-і пасля Пятра біскуп Рыма ( — ?), святы.

Згодна з традыцыяй, гэта той самы Лін, які згадваецца ў Другім Пасланні апостала Паўла да Цімафея. Пра жыццё Ліна амаль нічога невядома. *Liber Pontificalis* паведамляе, што ён быў родам з Тасканы, прыняў пакутніцкую смерць і быў пахаваны каля Пятра, але раннія крыніцы аб гэтым нічога не кажуць. Год яго смерці ў розных крыніцах даецца па рознаму — 67, 76, 78 і 80. Дзень, згодна *Liber Pontificalis* — 23 верасня.

Ліна ўшаноўваюць як святога хрысціяне розных канфесій. Дзень ягонае памяці ў каталікоў — 23 верасня, у праваслаўных — 4 студзеня і 5 лістапада. У Беларусі ў яго імя асвечаны касцёл у вёсцы Пеляса Воранаўскага раёна.

Катэгорыя:70 апосталаў
Катэгорыя:Папы Рымскія
Лінус Торвальдс

**Лінус Бенедыкт Торвальдс** ( у Хельсінкі, Фінляндыя), фінскі праграміст, сусветна вядомы як арганізатар распрацоўкі ядра Linux. Цяпер выконвае ролю каардынатара гэтага праекта.

У пач. 1990-х гг. Лінус пачаў распрацоўваць аналаг Minix (аперацыйнай сістэмы Э.Таненбаўма), UNIX-падобную аперацыйную сістэму для ПК. Цяпер Linux працуе на мностве іншых архітэктур.

## Біяграфія 
Лінус нар. у Хельсінкі, сталіцы Фінляндыі, у сям’і журналістаў Ганны і Нільса Торвальдсаў. Абодва бацькі былі ў свой час студэнцкімі актывістамі Хельсінкскага ўніверсітэта ў 1960-х гг. Бацька Лінуса быў камуністам, у сяр. 1970-х гг. вучыўся ў Маскве.

Лінус Торвальдс вучыўся ў Хельсінкскім універсітэце ў 1988—1996, пры канцы вучобы атрымаў магістарскае званне па камп’ютарных тэхналогіях (тэма магістарскай работы: **Linux: пераносная аперацыйная сістэма**).

З жонкай пазнаёміўся на ўводных курсах у камп’ютарнай лабараторыі ўніверсітэта. Лінус даў усёй групе заданне даслаць яму са сваіх персанальных камп’ютараў ліст. Тады яго будучая жонка (слухачка гэтых курсаў) даслала Лінусу e-mail, у якім запрасіла яго на сустрэчу. Цяпер у сям’і Торвальдсаў тры дачкі: Патрысія Міранда (нар. 5 снежня 1996), Даніэла Яланда (нар. 16 красавіка 1998) і Цэлестыя Аманда (нар. 20 лістапада 2000).

Торвальдс разам з сям’ёй пераехаў у Сан Хасэ, Каліфорнія. У чэрвені 2004 Торвальдсы пераехалі ў Портланд, Арыгон, бліжэй да працоўнага месца Лінуса.

Лінус працаваў у кампаніі Transmeta з лютага 1997 па чэрвень 2003, зараз працуе ў Лабараторыі Адкрытых Крынічных Кодаў, калектыўна створанай многімі карпарацыямі.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Праграмісты
Катэгорыя:Linux
Катэгорыя:Распрацоўшчыкі свабоднага праграмнага забеспячэння
Катэгорыя:Постаці Фінляндыі
Марчэла Ліпі

{{Футбаліст
|імя                          = Марчэла Ліпі
|выява                        = 
|апісанне выявы               = 
|мянушка                      = 
|дата нараджэння              = 
|месца нараджэння             = 
|дата смерці                  = 
|месца смерці                 = 
|грамадзянства                = 
|рост                         = 
|вага                         = 
|пазіцыя                      = абаронца
|каманда                      =  Кітай
|нумар                        = 
|пасада                       = галоўны трэнер
|моладзевыя клубы             = 
|нацыянальная зборная        = 
|трэнерскія клубы             = 
|медалі                       =

{ style="background:transparent"

}
}}
**Марчэла Ліпі** (; нар. ) — італьянскі футбаліст і трэнер. Галоўны трэнер нацыянальнай зборнай Італіі ў 2004—2006 і 2008—2010, прывёў яе да перамогі ў чэмпіянаце свету 2006.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Руднік В. Чэмпіёны свету па футболе 1930—2006. — Беласток: «Set-Print», 2006.

Катэгорыя:Футбалісты Італіі
Катэгорыя:Ігракі ФК Лукезэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Пістаезэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Сампдорыя
Катэгорыя:Ігракі ФК Савона
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Італіі
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Кітая па футболе
Катэгорыя:Трэнеры ФК Гуанчжоу Эвергранд
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Італіі па футболе
Катэгорыя:Трэнеры ФК Ювентус
Катэгорыя:Трэнеры ФК Інтэрнацыянале Мілан
Катэгорыя:Трэнеры ФК Напалі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Аталанта
Катэгорыя:Трэнеры ФК Лукезэ
Катэгорыя:Трэнеры ФК Чэзена
Катэгорыя:Трэнеры ФК Карарэзэ
Катэгорыя:Трэнеры ФК Пістаезэ
Катэгорыя:Трэнеры ФК Сіена
Катэгорыя:Трэнеры ФК Пантэдэра
Катэгорыя:Трэнеры-пераможцы чэмпіянатаў свету па футболе
Катэгорыя:Чэмпіянат свету па футболе 2006
Літва дваровая

**Літва дваровая** (стараруск.: *литва дворовая*) — афіцыйная назва праслойкі служылага стану ў Маскоўскай дзяржаве XVI ст.

Пачала фарміравацца ў канцы XV ст. з палонных і перабежчыкаў з Вялікага Княства Літоўскага падчас маскоўска-літоўскіх войнаў. Да іх далучыліся палонныя ў бітве на Ведрашы (1500) (гл. таксама Федзька Літвіч), а таксама спадарожнікі М. Глінскага, яго баяры і слугі (1508), смаленскія і бранскія баяры, якія прынялі маскоўскае падданства пасля далучэння гэтых земляў да Маскоўскай дзяржавы. «Літва дваровая» была прынята ў прывілеяваны стан Маскоўскай дзяржавы, надзелена маёнткамі, але памяць пра паходжанне з ВКЛ захоўвалася, ёй не давяралі службу на заходніх межах Маскоўскай дзяржавы, выкарыстоўвалі пераважна на поўдні і ўсходзе. Пры Іване IV падверглася значным рэпрэсіям і была скасавана як асобная праслойка прывілеяванага стану.

## Літаратура 
* *Белы Алесь*. Літва дваровая // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 4. Кадэты — Ляшчэня / Рэдкал.: Г.П. Пашкоў [і інш.]. — Мінск: БелЭн, 1997. — С. 381.
* *Зимин А. А.* Россия на пороге Нового времени: Очерки политической истории России первой трети XVI в. — Москва: Мысль, 1972. — 452 с.
* Тысячная книга 1550 г. и Дворовая тетрадь 50-х гг. XVI в. / Подг. А. А. Зимин. — Москва—Ленинград: Издательство Академии Наук СССР, 1950. — 449 с.
* Бенцианов М. М. «Литвины» и «паны»: выходцы из Великого княжества Литовского на московской службе в XV—XVI столетиях // Studia historica Europae orientalis. — Минск: РИВШ, 2019. — Вып. 12. — С. 86—125.

Катэгорыя:Гісторыя Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Гісторыя Расіі
Магма

**Ма́гма** — расплаўленыя горныя пароды. На глыбіні звыш 100 кіламетраў тэмпература зямных парод дасягае 1000—1300 градусаў Цэльсія, пры гэтых умовах парода плавіцца да вязкай магмы, якая збіраецца вялікімі каплепадобнымі формамі на глыбіні ад 2 да 50 кіламетраў. Калі друк дасягае крытычнай велічыні, магма ўздымаецца на паверх праз шчыліны літасферы. Магма, якая такім шляхам дасягае паверхні зямлі, называецца лавай.

## Спасылкі 
* *Шипулин Ф. К.* Магма  // Вялікая савецкая энцыклапедыя 

Катэгорыя:Геалогія
Магнітуда вулканічнага вывяржэння

**МАГНІТУ́ДА ВУЛКАНІ́ЧНАГА ВЫВЯРЖЭ́ННЯ**, паказальнік магутнасці вулканічнага вывяржэння. Існуюць розныя шкалы і методыкі вымярэння магнітуды, аснаваныя на розных спалучэннях ацэнак назіраных або мераных з'яваў.

## VEI 
Шкала VEI, Volcanic Explosivity Index (літар. Шкала вулканічнай выбуховасці), асноўваецца на вымярэнні шэрагу параметраў, назіраных у час вывяржэння.

## Спасылкі 
* How BIG are Volcanic Eruptions? // Volcano World. — у сеціве