Валет

**Вале́т** (таксама **ніжнік**) — ігральная карта з выявай маладога чалавека. У стандартнай французскай калодзе чацвёртая па старшынству ігральная карта, якая займае месца паміж дзясяткай і дамай (мае намінал 11).

У нямецкай і швейцарскай калодах аналагам валета з’яўляецца ніжнік (унтар).

## Назва і паходжанне 
Слова «валет» паходзіць ад французскага *valet* («слуга»), якое трапіла ў беларускую мову праз рускую.

Сустракаецца таксама назва ніжнік, якая была ўспадкаваная ад больш ранніх калод. Назва «ніжнік» запазычана з польскай мовы (). Этымалогія слова звязана з прыметнікам «ніжні» (той, які знаходзіцца ў паслядоўнасці буйных карт на самым нізе).

## Прататыпы персанажаў 
У сярэднявечнай Францыі (Парыжскі ўзор), дзе склаўся сучасны дызайн карт, кожная фігура мела свайго гістарычнага або міфалагічнага прататыпа:
* **Піковы (віновы) валет** — Аж’е Датчанін (*Hogier*), рыцар Карла Вялікага і герой французскага эпасу.
* **Чырвовы валет** — Ла Гір (*Lahire*), французскі палкаводзец эпохі Стагадовай вайны, паплечнік Жанны д’Арк.
* **Званковы (бубновы) валет** — Гектар (*Hector*), траянскі герой, правадыр траянскага войска ў «Іліядзе».
* **Трэфовы валет** — Ланселот (*Lancelot*), рыцар Круглага стала караля Артура.

У англа-амерыканскай традыцыі канкрэтных прататыпаў няма.

## Абазначэнне 
У розных краінах валет абазначаецца па-рознаму ў залежнасці ад мовы:
* **V** — ад фр.: *Valet* (Францыя).
* **J** — ад англ.: *Jack* (ЗША, Вялікабрытанія). Раней у Англіі выкарыстоўвалася абазначэнне **Kn** (ад *Knave* — «слуга», «нягоднік»), але яно было заменена на J, каб пазбегнуць блытаніны з каралём (K).
* **B** — ад ням.: *Bube* («хлопчык», «слуга») або нідэрл.: *Boer* («селянін»).
* **W** — ад польск.: *Walet*.
* **В** — ад руск.: *Валет*.

## У культуры 
Вобраз валета сустракаецца ў мастацтве і літаратуры:
* **«Бубновы валет»** — таварыства мастакоў-авангардыстаў у Расіі пачатку XX стагоддзя.
* **«Чырвовы валет»** (The Knave of Hearts) — персанаж кнігі Льюіса Кэрала «Аліса ў Краіне цудаў», якога судзяць за крадзеж піражкоў.
* **«Валет і Дама»** — песня расійскага рок-гурта «Король и Шут» (1996).
* **«Кароль, дама, валет»** — раман Уладзіміра Набокава.

## Галерэя 
### Французская калода (Парыжскі ўзор) 

File:Jack of clubs fr.svg|Трэфовы валет (Ланселот)
File:Jack of diamonds fr.svg|Званковы валет (Гектар)
File:Jack of hearts fr.svg|Чырвовы валет (Ла Гір)
File:Jack of spades fr.svg|Піковы валет (Аж’е Датчанін)

### Англа-амерыканскі ўзор 

File:Jack of clubs en.svg|Трэфовы валет
File:Jack of diamonds en.svg|Званковы валет
File:Jack of hearts en.svg|Чырвовы валет
File:Jack of spades en.svg|Піковы валет

### Рускі (Атласны) ўзор 

File:Atlas deck jack of clubs.svg|Трэфовы валет
File:Atlas deck jack of diamonds.svg|Званковы валет
File:Atlas deck jack of hearts.svg|Чырвовы валет
File:Atlas deck jack of spades.svg|Піковы валет

### Марсельскае таро 

File:JB Tarot.png|Валет жазлоў
File:JP Tarot.png|Валет манет
File:JC Tarot.png|Валет кубкаў
File:JS Tarot.png|Валет мячоў

## Коды сімвала 
У стандарце Unicode для валетаў прадугледжаны спецыяльныя сімвалы:
* 🂻 (U+1F0BB) — Чырвовы валет
* 🃋 (U+1F0CB) — Званковы валет
* 🂫 (U+1F0AB) — Піковы валет
* 🃛 (U+1F0DB) — Трэфовы валет

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ігральныя карты