Ёган Георг Эльзэр

**Ёган Георг Эльзэр** (; , Гермарынген — , Дахау) — нямецкі антыфашыст, які здзейсніў замах на Адольфа Гітлера, Германа Герынга і Ёзэфа Гебельса у 1939 годзе.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 4 студзеня 1903 года ў Гермарынгене ў сям'і Людвіга Эльзэра і Марыі Мюлер. Завяршыў навучанне па спецыяльнасці цясляра ў 1922 годзе, працаваў у сталярных майстэрнях у Кёнігсброне, Алене і Гайдэнгайме. Быў веруючым пратэстантам, членам прафсаюза працаўнікоў дрэваапрацоўчай прамысловасці, у 1928—1929 гг. членам Саюза чырвоных франтавікоў, баявой арганізацыі Камуністычнай партыі Германіі і членам Камуністычнай партыі Германіі. Ён не быў членам КПГ, але галасаваў за яе на выбарах і падтрымліваў сувязі з некаторымі яе членамі.

8 лістапада 1939 года здзейсніў няўдалы замах на Гітлера, быў арыштаваны і адпраўлены ў канцлагер. У якасці «асаблівага зняволенага» Эльзэр быў змешчаны ў канцлагер Заксенгаўзен, затым пераведзены ў Дахау. 9 красавіка 1945 года, за 20 дзён да вызвалення канцлагера саюзнікамі, па асабістым распараджэнні Гімлера, з ведама Гітлера, Эльзэра расстралялі.

## Замах на Гітлера 
Пасля прыходу нацыстаў да ўлады ў Германіі Эльзер асцерагаўся, што яны ўцягнуць краіну ў вялікую вайну і прыйшоў да высновы аб неабходнасці забіць Гітлера для прадухілення гэтага. Пачатак вайны ў Польшчы толькі ўзмацніў яго асцярогі. Паводле яго ўласнага прызнання, ён жадаў «пазбегнуць яшчэ большага кровапраліцця».

У якасці «асобага зняволенага» Эльзер быў кінуты ў канцлагер Заксенгаўзен, затым пераведзены ў Дахау. У сувязі з набліжэннем саюзнікаў, 9 красавіка 1945 года па асабістым загадзе Гімлера быў расстраляны ў Дахау.

## Ушанаванне памяці 
Мемарыяльная дошка ў гонар Ёгана Георга Эльзэра ўстаноўлена ў Кёнігсброне, яго імем названы шэраг вуліц і плошчаў, устаноўлены помнікі.

У гонар Эльзэра ў Германіі ў 2003 годзе выпушчана паштовая марка.

### У кіно 
* Нямецкі рэжысёр Клаус Брандаўэр у 1989 годзе зняў фільм «Георг Эльзер: чалавек з Германіі».
* У 2015 годзе выйшаў фільм Олівера Гіршбігеля «Узарваць Гітлера», заснаваны на падзеях з жыцця Георга Эльзера.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Volker Koop. *In Hitlers Hand: Die Sonder- und Ehrenhäftlinge der SS.* Köln/ Weimar/ Wien, Böhlau, 2010, ISBN 978-3-412-20580-5, Inhaltsverzeichnis.
* 1960 — *The Rise and Fall of the Third Reich* (1960) (рускае выданне: )

## Спасылкі 
* «Гэты Гітлер узляціць у мяне на паветра»: Рабочы супраць фюрара 
* The Carpenter Elser Versus the Führer Hitler from *Der Spiegel* (in English)
* Most extensive archive on Elser (German) at www.georg-elser-arbeitskreis.de
* Ulf Märtens: What does Georg Elser’s act of resistance against the Nazi regime tell us about the ability of ordinary people to resist?
* Georg Elser at www.georg-elser.de 
* http://www.dhm.de/lemo/html/biografien/ElserJohannGeorg/ 
* Georg Elser und das Attentat vom Bürgerbräukeller 1939 at www.shoa.de
* Heilige — Selige — Ehrwürdige — Namen — Geschichten — Ökumenisches Heiligenlexikon at www.heiligenlexikon.de
* «The Carpenter Elser Versus the Führer Hitler» *Der Spiegel,* 8 November 2005
*  The 1989 Movie, also known as *Georg Elser* or *Seven Minutes*.
* YouTube: Murder attempt on 8 november 1939 against Hitler
* Mike Dash, One Man Against Tyranny , August 18, 2011
* Рэжысёр Олівер Гіршбігель зняў фільм пра замах на Гітлера

Катэгорыя:Антыфашысты
Катэгорыя:Памерлі ў канцэнтрацыйных лагерах
Катэгорыя:Вязні канцлагера Заксенгаўзен
Катэгорыя:Вязні канцлагера Дахау
Катэгорыя:Расстраляныя ў Германіі
Катэгорыя:Рух Супраціўлення ў Германіі
Катэгорыя:Члены Камуністычнай партыі Германіі
Катэгорыя:Члены Саюза чырвоных франтавікоў
Катэгорыя:Пакараныя смерцю ў Другую сусветную вайну
Катэгорыя:Пакараныя смерцю ў 1945 годзе