open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Winchester 1300

Гладкаствольныя стрэльбы мадэлі **Winchester 1300** з’явіліся на рынку ў самым пачатку 1980-х гадоў, калі карпарацыя  / Winchester прадала правы на вытворчасць зброі пад маркай Winchester кампаніі  (USRAC). У аснову новай стрэльбы легла канструкцыя гладкаствольнай стрэльбы Winchester 1200, якая выпускалася карпарацыяй Olin / Winchester з 1964 па 1980 год. Вытворчасць стрэльбаў Winchester 1300 было ненадоўга спынена ў сярэдзіне 2007 года ў сувязі з зачыненнем завода USRAC, аднак у 2008 годзе планавалася аднаўленне вытворчасці гэтых стрэльбаў (разам з шэрагам іншых мадэляў пад брэндам Winchester) на новым заводзе Winchester Repeating Arms Co у горадзе Морган, штат Юта. Гэты завод належыць кампаніі FN Manufacturing Co, амерыканскаму падраздзяленню бельгійскай карпарацыі FN Herstal.

Гладкаствольныя стрэльбы мадэлі Winchester 1300 карыстаюцца папулярнасцю ў ЗША і за мяжой, дзякуючы надзейнасці і вялікай хуткасці перазарадкі, што асабліва каштоўна для паляўнічых на птушку і для стралкоў-спартсменаў. Зрэшты, супрацоўнікі службаў аховы правапарадку і бяспекі таксама ахвотна выкарыстоўваюць зброю маркі Winchester 1300.

Гладкаствольныя стрэльбы мадэлі Winchester 1300 прадугледжваюць ручную перазарадку пры дапамозе цаўя, якое рухаецца назад-наперад. Замыканне канала ствала ажыццяўляецца паваротнай засаўкай з 4 баявымі ўпорамі. Ствольная скрынка выкананая з алюмініевага сплаву, ствалы легказдымныя і выпускаюцца ў шырокім спектры варыянтаў і даўжынь, са зменнымі чокамі альбо са свідраваннем тыпу цыліндр. Магазін трубчасты, падствольны, рыхтуецца праз акно ў ніжняй частцы ствольнай скрынкі. Ложа пластыкавая альбо драўляная, прыклад мае гумовы затыльнік-амартызатар.

## Тэхнічныя характарыстыкі 
* Калібр: 12, патроннік 70 мм
* Ствол: ад 457 да 711 мм
* Вага без патронаў: ад 3.06 да 3.18 кг
* Боезабеспячэнне: убудаваны магазін на 4, 5 або 7 патронаў

## Спасылкі 
* *Збройнік*

Катэгорыя:Стрэльбы
FN P90

**FN P90** — бельгійскі пісталет-кулямёт, распрацаваны ў 1986—1987 гадах фірмай FN Herstal. Распрацаваны ў першую чаргу для танкістаў і кіроўцаў баявых аўтамабіляў. Мае прагрэсіўны і зручны эрганамічны дызайн. Адмыслова для P90 распрацаваны патрон тыпу 5.7x28 мм SS190 (паменшаны патрон 5,56×45 мм).
]]

FN P90 пабудаваны па схеме бул-пап, аўтаматыка працуе па схеме з вольным затворам. Незвычайнае размяшчэнне магазіна спачатку дзівіць, але потым высвятляецца, што гэта досыць зручнае рашэнне. Магазін усталяваны па-над ствольнай скрынкай і яго ёмістасць складае 50 патронаў. Стрэляныя гільзы выкідваюцца ўніз, праз полую дзяржальню кіравання агнём.

FN Р90 абсталяваны ўбудаваным каліматарным прыцэлам кратнасці 1Х з прыцэльнай сеткай у выглядзе літары «Т». Прыцэльная сетка мае аўтаматычна рэгуляванае падсвятленне ў залежнасці ад вонкавай асветленасці; таксама зброя абсталяванае лазерным цэлепаказальнікам, размешчаным знізу. Акрамя таго, да яго прыкладаецца глушыцель, але яго эксплуатацыя магчымая толькі ў тым выпадку, калі выкарыстоўваюцца патроны з дагукавай хуткасцю.

## Боепітанне 
У P90 выкарыстоўваецца ўнікальная для свайго часу гарызантальная сістэма падачы, запатэнтаваная ў Злучаных Штатах, якая надае зброі кампактны профіль і незвычайны выгляд. У ЗША ў 1990 годзе быў выдадзены патэнт № 4 905 394 («падоўжны магазін з верхнім мацаваннем»), у якім адзіным вынаходнікам названы Рэнэ Предацзер. Здымны скрынкавы магазін усталяваны паралельна ствалу P90, упоравень з верхняй часткай корпуса зброі, і змяшчае 50 патронаў, якія размешчаны ў два рады «тварам» налева (павернутыя на 90° ад восі канала ствала). Калі патроны выштурхваюцца назад ціскам спружыны і паступаюць у заднюю частку магазіна, яны падаюцца ў адзін рад у спіральную падаючую рампу дзе паварочваюцца на 90°, і падаюцца ў патроннік.

Корпус магазіна выраблены з палімера і напаўпразрысты, што дазваляе стралку ў кожны момант бачыць колькасць патронаў.

## FN P90 у гульнях 
* Battlefield 2
* Counter-Strike

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пісталеты-кулямёты
Катэгорыя:FN Herstal
Катэгорыя:Зброя паводле алфавіта
Зімовыя Алімпійскія гульні 2014

**Зімовыя Алімпійскія гульні 2014**, афіцыйна вядомыя як **XXII Алімпійскія зімовыя гульні** (), прайшлі ў Сочы 7 лютага — 23 лютага 2014 года. Сталіца Алімпійскіх гульняў — 2014 была выбрана пад час 119-й сесіі МАК у Гватэмале 4 ліпеня 2007 года. На тэрыторыі Расіі Алімпійскія гульні адбыліся ў другі раз (да гэтага ў Маскве ў 1980 годзе прайшлі Летнія Алімпійскія гульні), i ўпершыню — зімовыя Гульні. Пасля заканчэння Алімпійскіх гульняў на тых жа аб'ектах былі праведзены Зімовыя Паралімпійскія гульні 2014. Арганізацыяй зімовых Алімпійскіх і Паралімпійскіх гульняў 2014 года займаўся Аргкамітэт «Сочы 2014».
## Выбар горада 
На тое, каб прыняць зімовыя Алімпійскія гульні, прэтэндавалі расійскі Сочы, аўстрыйскі Зальцбург і паўднёвакарэйскі Пхенчхан.

Выбар быў зроблены праз галасаванне членаў Міжнароднага алімпійскага камітэта 4 ліпеня 2007. Каб перамагчы ў першым туры, гарадам‑кандыдатам на правядзенне Алімпіяды‑2014 трэба было набраць 50% плюс адзін голас. Калі не — другі тур галасавання з удзелам двух гарадоў‑лідараў.

Першы тур пераможцу не выявіў, а ў другім з перавагай у чатыры галасы Сочы абышоў Пхенчхан.

## Талісманы 
Талісманамі Алімпійскіх гульняў сталі адразу трое — Леапард, Белы мядзведзь і Зайка, Паралімпійскіх — Праменьчык і Сняжынка.

## Спартыўныя аб'екты 
Лядовыя палацы, прэс-цэнтр i ніжняя алімпійская вёска размяшчаюцца ў Iмерэцінскай даліне, гарналыжныя трасы, малы прэс-цэнтр i верхняя алімпійская вёска — у Краснай Паляне. Уласна ў Сочы, на цэнтральным стадыёне плошчай каля 10 га, прайшло адкрыццё i закрыццё Гульняў.

Пасля заканчэння зімовай Алімпіяды алімпійскі парк у Iмерэцінскай даліне будзе перабудаваны такім чынам, каб служыць пастаянным спартыўна-турыстычным комплексам, а ў перспектыве прэтэндаваць яшчэ на правядзенне летніх Алімпійскіх гульняў.

## Краіны-ўдзельніцы 
|}
|}

## Расклад спаборніцтваў
### Медальны залік 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 


2014
Катэгорыя:Люты 2014 года
Абсалютны нуль тэмпературы

**Абсалю́тны нуль тэмперату́ры** — мінімальная мяжа тэмпературы, якую можа мець фізічнае цела.

Абсалютны нуль служыць пачаткам адліку абсалютнай тэмпературнай шкалы, напрыклад, шкалы Кельвіна. Па шкале Цэльсія абсалютнаму нулю адпавядае тэмпература −273,15 °C.

У рамках дастасавальнасці класічнай тэрмадынамікі абсалютны нуль на практыцы недасяжны. Яго існаванне і становішча на тэмпературнай шкале вынікае з экстрапаляцыі назіраных фізічных з’яў. Экстрапаляцыя ў рамках класічнай мадэлі паказвае, што пры абсалютным нулі энергія цеплавога руху малекул і атамаў рэчыва павінна быць роўная нулю. З гледзішча квантавай фізікі пры абсалютным нулі тэмпературы існуюць нулявыя ваганні, абумоўленыя квантавымі ўласцівасцямі рэчыва і фізічнага вакууму.

З трэцяга пачатка тэрмадынамікі выцякае, што абсалютны нуль тэмпературы дасягнуць немагчыма.

## З’явы, назіраемыя блізка ад абсалютнага нуля 
Пры тэмпературах, блізкіх да абсалютнага нуля на макраскапічным узроўні могуць назірацца чыста квантавыя эфекты, такія як:
* Звышправоднасць
* Звышцякучасць
* Кандэнсацыя Бозэ — Эйнштэйна

## Гл. таксама 
* Адмоўная абсалютная тэмпература
* Абсалютная тэрмадынамічная тэмпература

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Фундаментальныя абмежаванні
Катэгорыя:Тэмпература
Катэгорыя:Тэрмадынаміка
Катэгорыя:Ідэалізацыі ў фізіцы
Летнія Алімпійскія гульні 2000

**Летнія Алімпійскія гульні 2000**, афіцыйна вядомыя як **Гульні XXVII Алімпіяды** (), прайшлі ў аўстралійскім Сіднеі з 15 верасня па 1 кастрычніка 2000.

Упершыню ў алімпійскую праграму былі ўключаны тхэквандо, трыятлон і скачкі на батуце.

## Краіны-ўдзельніцы 
У Гульнях удзельнічала 199 краін (Паўночная і Паўднёвая Карэі ўдзельнічалі паасобку, але на цырымоніі адкрыцця прайшлі адзінай камандай пад сцягам з выявай паўвострава), Афганістан не прымаў удзел з-за забароны кіруючага Талібана.

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
* (пад сцягам НАК)
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Спаборніцтвы 
## Медальны залік 
Зборная Беларусі заняла агульнае 23-е месца з 3 залатымі, 3 сярэбранымі і 11 бронзавымі медалямі. Алімпійскімі чэмпіёнамі сталі Яніна Карольчык (штурханне ядра), Эліна Зверава (кіданне дыска) і Кацярына Карстэн-Хадатовіч (веславанне).

## Гл. таксама 
* Эркі Ноал

## Спасылкі 

Катэгорыя:Верасень 2000 года
Катэгорыя:Кастрычнік 2000 года
Катэгорыя:2000 год у Аўстраліі
Летнія Алімпійскія гульні 1996

**Летнія Алімпійскія гульні 1996**, афіцыйна вядомыя як **Гульні XXVI Алімпіяды** (), прайшлі ў амерыканскай Атланце з 19 ліпеня па 4 жніўня 1996.

## Медальны залік 
Беларусь упершыню выступіла асобнай камандай на Летніх Алімпійскіх гульнях і заняла 37-е агульнакаманднае месца (алімпійскае золата ў Кацярыны Карстэн-Хадатовіч (веславанне), 6 сярэбраных і 8 бронзавых (у тым ліку 4 — Віталя Шчэрбы) медалёў). 

## Спасылкі 

Катэгорыя:Ліпень 1996 года
Катэгорыя:Жнівень 1996 года
Летнія Алімпійскія гульні 1992

**Летнія Алімпійскія гульні 1992**, афіцыйна вядомыя як **Гульні XXV Алімпіяды** (), прайшлі ў Барселоне з 25 ліпеня па 9 жніўня 1992.

У агульным заліку першынствавала Аб’яднаная каманда, складзеная са спартсменаў 12 постсавецкіх рэспублік: 45 залатых медалёў. 2-е месца — у ЗША (37 залатых медалёў), 3-е месца — у Германіі (33 залатых медаля).

Найбольшую колькасць залатых медалёў — 6 — заваяваў беларускі гімнаст Віталь Шчэрба.
 
Адной з самых сенсацыйных перамог на XXV летніх Алімпійскіх гульнях стала перамога над зборнай ЗША ў паўфінале жаночага баскетбольнага турніра Аб’яднанай каманды, якая ў выніку стала пераможцай турніра.

## Гл. таксама 
* Фёдар Міхайлавіч Касапу

## Крыніцы 
## Спасылкі 

Катэгорыя:Ліпень 1992 года
Катэгорыя:Жнівень 1992 года
Летнія Алімпійскія гульні 1988

**Летнія Алімпійскія гульні 1988**, афіцыйна вядомыя як **Гульні XXIV Алімпіяды** (), прайшлі ў Сеуле з 17 верасня па 2 кастрычніка 1988.

У агульным заліку найбольшых поспехаў дабіліся СССР (55 залатых медалёў), ГДР (37), ЗША (36).

## Спасылкі 

Катэгорыя:Верасень 1988 года
Катэгорыя:Кастрычнік 1988 года
Яраслаў Качыньскі

**Яраслаў Аляксандр Качыньскі** (; нар. 18 чэрвеня 1949, Варшава) — польскі дзяржаўны дзеяч, прэм'ер-міністр Польшчы 14 ліпеня 2006 — 16 лістапада 2007.

Скончыў юрыдычны факультэт Варшаўскага універсітэта. У 1980-я удзельнічаў у дзейнасці незалежнага прафсаюза «Салідарнасць», у 1989-1991 рэдагаваў яго цэнтральную газету *Tygodnik Solidarność*. Качыньскі разам з братам быў адным з заснавальнікаў кансерватыўнай партыі «Права і справядлівасць». На парламенцкіх выбарах 2005 года «Права і справядлівасць» разам з іншымі правымі партыямі атрымала большасць галасоў, і прадстаўнік партыі Казімеж Марцінкевіч стаў прэм'ер-міністрам. 14 ліпеня 2006 на пасаду прэм'ер-міністра быў зацверджаны Яраслаў Качыньскі. Адначасова прэзідэнтам Польшчы быў яго брат Лех Качыньскі.

Яраслаў адышоў у адстаўку пасля таго, як на парламенцкіх выбарах 2007 года перамагла «Грамадзянская платформа» Дональда Туска.

Катэгорыя:Выпускнікі факультэта права і адміністрацыі Варшаўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Польшчы
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Польшчы
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы 1 склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы 3 склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы 4 склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы 5 склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы 6 склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы 7 склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы 8 склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы 9 склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы 10 склікання
Катэгорыя:Юрысты Польшчы
Катэгорыя:Члены прафсаюза «Салідарнасць»
Летнія Алімпійскія гульні 1984

thumb|290px|«Карта байкоту» Гульняў у Лос-Анджэлесе

**Летнія Алімпійскія гульні 1984** — афіцыйна вядомыя як **Гульні XXIII Алімпіяды** (), прайшлі ў Лос-Анджэлесе з 28 ліпеня па 12 жніўня 1984 года.

Сацыялістычныя краіны (акрамя КНР, СФРЮ і Румыніі) байкатавалі гэтыя гульні ў адказ за байкот заходнімі краінамі Алімпійскіх гульняў 1980.

## Спасылкі 

Катэгорыя:Ліпень 1984 года
Катэгорыя:Жнівень 1984 года
Летнія Алімпійскія гульні 1976

**Летнія Алімпійскія гульні 1976**, афіцыйна вядомыя як **Гульні XXI Алімпіяды** (), прайшлі ў канадскім Манрэалі з 17 ліпеня па 1 жніўня 1976.

У агульнакамандным заліку 1-е месца заняў СССР (49 залатых медалёў), 2-е — ГДР (40), 3-е — ЗША (34).

## Спасылкі 

Катэгорыя:Ліпень 1976 года
Катэгорыя:Жнівень 1976 года
Катэгорыя:1976 год у Канадзе
Мехмед III

** Мехмед III ** ( — ) — султан Асманскай імперыі ў 1595—1603.

Прыняў сталец у 1595 годзе і адразу ж пакараў смерцю 19 сваіх братоў з-за страха быть зрынутым імі. Па гэтай жа прычыне ён цалкам пазбавіў сваіх сыноў улады і трымаў іх пад замком у палацы, у павільёне «Кафес» («Клетка»).

Паспяховы наступ аўстрыйцаў на Дунаі вызваў паўстанне народа і янычараў. У 1596 Мехмед III рушыў з войскам у Венгрыю, атрымаў перамогу пры Крястэшы, але не развіў свой поспех і вярнуўся ў Канстанцінопаль.

Падчас яго кіравання ў захопленых Асманскай імперыяй землях Персіі пачынаюцца паўстанні, разладжваецца ўнутранае кіраванне і армія. З Мехмеда III пачынаецца заняпад Асманскай імперыі.

Катэгорыя:Султаны Асманскай імперыі
Флінтшыр

**Флінтшыр** () — графства на поўначы Уэльса.

Сёняшняе графства Флінтшыр з'явілася на свет у 1996 г., калі былое графства Кліўд было падзелена на тры меншыя графствы. 

На тэрыторыі графства дзейнічае завод Toyota, які вырабляе рухавікі, таксама працуе завод Airbus.

Мяжуе з графствамі Дэнбішыр на захадзе і Рэксем на поўдні.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Гл. таксама 
* Графства
* Уэльс

## Спасылкі 
* Старонка графства 


Катэгорыя:Традыцыйныя графствы Уэльса
Асман II

** Асман II ** ( — ) — султан Асманскай імперыі ў 1618—1622 гг.

Сын султана Ахмеда I. Прыняў сталец у 14 год у выніку звяржэння свайго дзядзькі, Мустафы I. Атрымаўшы добрую для свайго часу адукацыю, быў энергічным і самастойным кіраўніком.

У 1618 годзе, пасля шэрагу параз, падпісаў мір з Іранам.

У 1620 годзе пачаў вайну з Рэччу Паспалітай. Асманская імперыя атрымала перамогу ў Цецорскай бітве ў Малдове, і Асман II асабіста ўзначаліў армію ўварвання, але быў разбіты ў Хацінскай бітве і вымушаны падпісаць мірны дагавор.

Вярнуўшыся ў Канстанцінопаль восенню 1621 г., Асман II вырашыў правесці ваенную рэформу, набраўшы жаўнераў з насельніцтва Анатоліі і Паўночнай Сірыі, каб замяніць імі схільных да паўстанняў янычар. У маі 1622 г. ён збіраўся адплыць у Анатолію пад падставай паломніцтва ў Меку. Але ўжо 19 мая пачалося паўстанне янычараў, Асман II быў скінуты і на наступны дзень забіты.

Катэгорыя:Султаны Асманскай імперыі
Дональд Туск

**Дональд Францішак Туск** (; нар. , ) — польскі дзяржаўны дзеяч, прэм’ер-міністр Польшчы (2007—2014, з 2023).

Нарадзіўся ў Гданьску, скончыў гістарычны факультэт Гданьскага ўніверсітэта. У 1990-я гады быў удзельнікам партыі Ліберальна-дэмакратычны кангрэс. У 1997 годзе абраны ў Сейм. З 2001 года Туск стаў лідарам партыі «Грамадзянская платформа» як адзін з яе заснавальнікаў. У 2005 годзе ўдзельнічаў у прэзідэнцкіх выбарах. Перамог у першым туры з 36,3 % галасоў, аднак у другім туры саступіў Леху Качыньскаму, які атрымаў 54,04 % галасоў.

16 лістапада 2007 годзе пасля перамогі яго партыі на парламенцкіх выбарах стаў прэм’ер-міністрам Польшчы. Пакінуў пасаду да 22 верасня 2014 года.

30 жніўня 2014 года Дональд Туск абраны прэзідэнтам Рады ЕС.

11 снежня 2023 года зноў абраны прэм’ер-міністрам Польшчы.

## Дональд Туск і Беларусь 
Дональд Туск наведваў Беларусь 1 жніўня 2005 года, калі выконваў функцыі віцэ-маршалка польскага Сейма. Візіт быў звязаны з канфліктам вакол Саюза палякаў на Беларусі, дзе ў 2005 годзе здарыўся раскол. Туск прыехаў падтрымаць тую частку арганізацыі, якая згуртавалася вакол новаабранай старшыні Анжалікі Борыс. Папярэдні кіраўнік Саюза Тадэвуш Кручкоўскі, які падтрымліваў лаяльную да беларускіх уладаў частку Саюза, крытычна паставіўся да прыезду Дональда Туска ў Гродна.

Тады ж было зроблена фота, на якім быццам бы гродзенскія палякі стаяць перад Тускам на каленях. Фота з 2015 года пачала выкарыстоўваць у сваіх патрэбах расійская прапаганда, выдаючы гродзенцаў за ўкраінцаў. Насамрэч, гродзенская польская меншасць не станавілася на калені перад Тускам. Сталыя жанчыны маліліся на каленях каля сядзібы Саюзу палякаў, якую заняў АМАП, а Дональд Туск проста прайшоў побач, патрапіўшы ў аб’ектывы фатографаў.

У 2007 годзе Дональд Туск зноў хацеў прыехаць у Беларусь, але яго машыну не прапусцілі праз мяжу. КДБ Беларусі зрабіў тады заяву, што Туск ведаў аб сваім статусе нон-грата, але наўмысна пайшоў на скандал, каб павысіць папулярнасць сваёй партыі перад выбарамі.

Аднак на часы першага прэм’ерства Туска выпаў таксама перыяд адлігі ў адносінах Захаду з Беларуссю. У 2009 годзе стартавала ініцыятыва Усходняе партнёрства, у склад удзельнікаў якой увайшла і Беларусь. Аднак канфлікт вакол Саюза палякаў на Беларусі, які не спыніўся, і парушэнні правоў чалавека ў час прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі ў 2010 годзе, сталі прычынай рэзкай крытыкі беларускага рэжыму з боку Туска.

У 2020 годзе Дональд Туск адкрыта падтрымаў пратэсты ў Беларусі і прапанаваў высунуць Святлану Ціханоўскую і Сяргея Ціханоўскага на Нобелеўскую прэмію міру.

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Польшчы
Катэгорыя:Лаўрэаты міжнароднай прэміі імя Карла Вялікага
Катэгорыя:Члены партыі «Грамадзянская платформа»
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Польшчы
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы 1 склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы 4 склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы 5 склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы 6 склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы 7 склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы 10 склікання
Катэгорыя:Сенатары Польшчы
Летнія Алімпійскія гульні 2004

**Летнія Алімпійскія гульні 2004**, афіцыйна вядомыя як **Гульні XXVIII Алімпіяды** (), прайшлі ў Афінах з 13 па 29 жніўня 2004.

## Краіны-ўдзельніцы 
Упершыню ў Алімпійскіх гульнях удзельнічалі спартсмены ўсіх краін свету.

Спіс краін, у дужках колькасць удзельнікаў

* (3)
* (7)
* (63)
* (5)
* (8)
* (31)
* (9)
* (156)
* (19)
* (4)
* (482)
* (101)
* (38)
* (41)
* (6)
* (4)
* (10)
* (151)
* (62)
* (2)
* (4)
* (10)
* (2)
* (7)
* (9)
* (11)
* (247)
* (1)
* (1)
* (165)
* (5)
* (7)
* (4)
* (17)
* (262)
* (3)
* (5)
* (4)
* (2)
* (56)
* (407)
* (51)
* (3)
* (4)
* (5)
* (3)
* (20)
* (5)
* (83)
* (151)
* (20)
* (142)
* (92)
* (1)
* (2)
* (33)
* (17)
* (96)
* (8)
* (2)
* (4)
* (44)
* (28)
* (10)
* (62)
* (317)
* (6)
* (2)

* (32)
* (479)
* (29)
* (259)
* (441)
* (5)
* (4)
* (18)
* (3)
* (3)
* (4)
* (8)
* (5)
* (32)
* (219)
* (26)
* (73)
* (38)
* (37)
* (25)
* (52)
* (36)
* (364)
* (47)
* (312)
* (8)
* (114)
* (46)
* (3)
* (36)
* (264)
* (29)
* (11)
* (5)
* (35)
* (8)
* (3)
* (2)
* (8)
* (1)
* (59)
* (10)
* (10)
* (8)
* (4)
* (26)
* (4)
* (23)
* (7)
* (2)
* (9)
* (109)
* (5)
* (33)
* (3)
* (20)
* (55)
* (4)
* (2)
* (8)
* (3)
* (6)
* (219)
* (3)
* (148)
* (5)
* (4)

* (70)
* (52)
* (2)
* (26)
* (4)
* (3)
* (4)
* (4)
* (22)
* (9)
* (16)
* (208)
* (91)
* (43)
* (22)
* (108)
* (456)
* (5)
* (2)
* (2)
* (3)
* (2)
* (3)
* (5)
* (16)
* (16)
* (85)
* (9)
* (2)
* (16)
* (64)
* (79)
* (2)
* (2)
* (106)
* (316)
* (8)
* (4)
* (4)
* (3)
* (115)
* (98)
* (6)
* (87)
* (9)
* (8)
* (42)
* (2)
* (3)
* (5)
* (19)
* (54)
* (53)
* (9)
* (11)
* (239)
* (4)
* (536)
* (15)
* (70)
* (2)
* (48)
* (11)
* (6)
* (3)
* (6)
* (13)

## Спаборніцтвы 
Спаборніцтвы праводзіліся ў 28 відах спорту. У праграму Алімпійскіх гульняў упершыню былі ўключаны жаночая барацьба і фехтаванне на шаблях.

## Медальны залік 
Па заканчэнні Алімпіяды Беларусь у агульным заліку заняла 26-е месца з 71, атрымаўшы 2 залатыя, 6 сярэбраныя і 7 бронзавыя медалі. Алімпійскімі чэмпіёнамі сталі Юлія Несцярэнка (бег на 100 м) і Ігар Макараў (дзюдо, вагавая катэгорыя 100 кг), бронзу атрымала велагоншчыца Наталля Цылінская. У 2012 годзе ў ліку спартсменаў, абвінавачаных ва ўжыванні забароненых прэпаратаў, апынуліся Іван Ціхан, які атрымаў срэбра ў штурханні молата, і Ірына Ятчанка (бронза ў кіданні дыску). Колькасць медалёў стала выглядаць наступным чынам: 13 (2, 5, 6).

## Спасылкі 

Катэгорыя:Жнівень 2004 года
Heckler & Koch

**Heckler & Koch GmbH** — нямецкая кампанія па вытворчасці стралковай зброі, заснаваная ў 1949 годзе. Адзін з галоўных пастаўшчыкоў войска і паліцыі Германіі і іншых краін свету. Штаб-кватэра кампаніі размешчаная ў горадзе Оберндорф-на-Некаре.
Heckler und Koch GmbH — адзін з найболей пладавітых сярод сучасных вытворцаў стралковай зброі; акрамя штурмавых вінтовак, пісталетаў-кулямётаў і пісталетаў яна выпускае мноства мадэляў кулямётаў. Кампанія выпускае кожную мадэль у версіях істужачнага і магазіннага боязабяспячэння і некаторыя маюць калібры: 7,62 — мм або 5,56-мм.

## Гл. таксама 
* Heckler & Koch MP5
* HK UMP
* HK G3
* Heckler & Koch USP

Катэгорыя:Кампаніі Германіі
Катэгорыя:Вытворцы зброі
M60 (кулямёт)

а M60.]]
Адзіны кулямёт **М60** быў распрацаваны ў ЗША і прыняты на ўзбраенне войскаў у 1950 годзе, замяніўшы састарэлыя маральна і фізічна кулямёты М1917 і М1919. У сярэдзіне 1980-х гадоў заменены на новыя кулямёты М240 (FN MAG) бельгійскай распрацоўкі.

М60 уяўляе сабой аўтаматычную зброю, пабудаваную па схеме з газавым прывадам аўтаматыкі і замыканнем ствала паваротам засаўкі. Сілкаванне стужачнае. Ствол кулямёта — хутказ’ёмны, рэсурс аднаго ствала да змены — 200 стрэлаў бесперапынным агнём. Кулямёт меў шэраг недахопаў, у прыватнасці, з-за таго, што сошкі разам з газавым цыліндрам былі ўсталяваныя на здымным ствале, а сам ствол не меў дзяржальні для замены, змена гарачага ствала ў баявых умовах была даволі няёмкая і патрабавала наяўнасці цеплаахоўных пальчатак. Акрамя таго, не надта ўдалая канструкцыя затворной групы прыводзіла да частых паломак ударніка і элементаў вузла замыкання. Кулямёт мог выкарыстоўвацца як з сошак, так і з пяхотнага станка-трыножкі.

## Тэхнічныя дадзенныя 
Для стральбы прымяняюцца стандартныя 7,62×51 мм патроны НАТА са звычайнай, бранябойнай, бранябойна-запальнай і трасіруючай кулямі. thumb|320px|M60

* Калібр: 7,62 mm
* Вага: 10.5 кг (з сошкай) ці 8,61 кг (без сошкі)
* Даўжыня: 1105 мм
* Даўжыня ствала: 560 мм
* Боезабеспячэнне: стужка на 100 патронаў
* Хуткасць стральбы 550 стрэлаў у хвіліну

## Варыянты 
* **M60** — базавы варыянт, вонкава вылучаецца сошкамі, якія мацуюцца да ствала. Паступіў у 1957 годзе на ўзбраенне Флота і Арміі ЗША;
* **M60E1** — мадыфікацыя кулямёта M60 з асобнымі ад ствала сошкамі і газавай камерай, а таксама шэрагам іншых мадыфікацый. Сошкі замацаваныя на газавай камеры;
* **M60E2** — варыянт для ўстаноўкі на ваенную тэхніку. Прыклад заменены на дзяржальні, а спускавы кручок на гашэтку;
* **M60E3** — аблегчаная мадыфікацыя кулямёта M60E1 з пярэдняй дзяржальняй, пластыкавым цаўём і шэрагам іншых паляпшэнняў;
* **M60E4** (Mk.43 mod.0/1) — мадыфікацыя кулямёта M60E3 з магчымасцю мацавання аптычных або начных прыцэлаў і некаторымі іншымі паляпшэннямі;
* **M60E6** — варыянт M60E4 прадстаўлены на замену кулямёта M/62 для Дацкай арміі. Вага паменшана да 9,27 кг (на 3 кг лягчэй М/62). Хуткастрэльнасць 550 стр./хв., што больш за ўдвая менш чым у М/62 (1200 стр./хв). Таксама ўнесена мноства ўнутраных паляпшэнняў.
* **M60B** — варыянт для ўстаноўкі на верталёты, з пісталетнай дзяржальняй. Выкарыстоўваўся ў 1960-х — 1970-х гадах;
* **M60C** — варыянт з электраспускам для ўстаноўкі на верталёты. Пілоты могуць весці стральбу выдалена з кабіны верталёта;
* **M60D** — варыянт для ўстаноўкі на наземную, водную і паветраную тэхніку з дзяржальнямі замест прыклада і гашэткай замест спускавога кручка. Прыйшоў на змену М60B;
* **M60 Adapted** — варыянт, адаптаваны пад патрон падвышанай магутнасці XM256E1 з павялічаным забойным дзеяннем кулі. Быў распрацаваны інжынерамі Фрэнкфардскага арсенала спецыяльна для в’етнамскага тэатра ваенных дзеянняў, у 1975 годзе прайшоў выпрабаванні ў Форт-Бенінгу, але не быў запушчаны ў канчатковую вытворчасць.

Катэгорыя:Кулямёты ЗША
Генрых фон Гогенлоэ

thumb|Герб Генрыха фон Гогенлоэ
**Генрых фон Гогенлоэ** (? — ) — вялікі магістр Тэўтонскага ордэна 1244—1249 г.

Быў сынам аднаго з самых багатых і магутных феадалаў Вюртэмберга. У яго было чатыры брата і адна сястра.

У дзяцінстве быў прызначаны для святарства. У снежні 1220 г. далучыўся да рыцараў ордэна.
У 1221 г. здзейсніў паломніцтва ў Святую Зямлю. У 1225 г. па наказе вялікага магістра Германа фон Зальца, суправаджаў у Італію жонку імператара Фрыдрыха II. З гэтага часу знаходзіўся ў акружэнні вялікага магістра.

Пасля адрачэння ад стальца Герхарда фон Мальберга Генрых фон Гогенлоэ быў абраны на пасаду вялікага магістра. Ён лічыўся прыхільнікам імператара і выступаў у якасці пасродніка ў канфлікце паміж папам Інакенціем IV і самім імператарам, з-за чаго ўтварылася апазіцыя паміж братоў ордэна.

Памёр 15 ліпеня 1249, пахаваны ў Мергензэйме.

### Гл. таксама 
* Тэўтонскі ордэн

Катэгорыя:Вялікія магістры тэўтонскія
Катэгорыя:Гогенлоэ
Катэгорыя:Нарадзіліся ў XIII стагоддзі
Хоўп

**Хоўп** () — возера, якое знаходзіцца на поўначы Ісландыі, недалёка ад гарадка Блёндуос, які знаходзіцца ў заліве Хунафлоўі.
Па  існасці Хоўп больш адносіцца да лагуны, чым да возера, бо яго плошча залежыць ад прыліваў і адліваў, вагаючыся ад 29 да 44 км².
Найбольшая глыбіня 9 м.

Катэгорыя:Азёры Ісландыі
Рэксем

**Рэксем** () — горад-графства на поўначы Уэльса.

Галоўным горадам і адміністрацыыйным цэнтрам з'яўляецца горад Рэксем. Усяго ў графстве пражывае 130 200 жыхароў. Амаль што палова насельніцтва пражывае або ў межах горада Рэксем або ў невялікіх мястэчках-прыгарадах. Астатнія жывуць на поўдні і ўсходзе графства, у сельскіх раёнах.

Горад-графства было ўтворана 1 красавіка 1996 года. Мяжуе на поўдні з графствамі Повіс, Флінтшыр на захадзе з графствам Дэнбішыр.

## Гл. таксама 
* Графства
* Уэльс

## Спасылкі 
* Старонка графства 

Катэгорыя:Вобласці Уэльса
Рынга Стар

**Рынга Стар** (, сапраўднае імя **Рычард Старкі**, ; , ) — папулярны брытанскі музыкант, аўтар песень, акцёр. Вядомы як ударнік гурта The Beatles.

Катэгорыя:The Beatles
Катэгорыя:Постаці Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар» за «Найлепшую музыку да фільма»
Аўтаматычныя вінтоўкі

**Аўтаматычная вінтоўка** — вінтоўка, механізм якой дазваляе стральбу чэргамі. Былі распаўсюджаныя ў сярэдзіне XX стагоддзя, да з'яўлення аўтаматаў. У цяперашні час з аўтаматычных вінтовак вырабляюцца толькі асобныя снайперскія вінтоўкі, якія маюць дадатковую магчымасць вядзення агню чэргамі (напрыклад СВУ).

Ад аўтаматаў адрозніваюцца выкарыстаннем больш магутных (вінтовачных) патронаў і, адпаведна, большай дальнабойнасцю, але і больш моцнай аддачай.

Найбольш вядомыя савецкія вінтоўкі АВС-36, АВТ-40 і амерыканская M14.
Юрый Уладзіміравіч Чантурыя

**Юрый Уладзіміравіч Чантурыя** (, ) — беларускі архітэктар, гісторык і тэарэтык горадабудаўніцтва. Доктар архітэктуры (2004), прафесар. Член-карэспандэнт Беларускай акадэміі архітэктуры, замежны член РААБН.

## Гісторыя 
Скончыў у 1971 годзе Беларускі політэхнічны інстытут, аспірантуру ў 1974 годзе.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: гісторыя горадабудаўніцтва, рэканструкцыя гістарычных раёнаў гарадоў), праектаў рэгенерацыі гістарычных гарадскіх раёнаў (Брэст, Віцебск, Гродна, Орша, Пінск, Полацк, Слонім і інш.).

## Узнагароды 
Лаўрэат прэміі імя У. Караля Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Беларусі (1999).

## Бібліяграфія 
* 
* 

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Содержание  // Журнал «Academia. Архитектура и строительство» № 4—2009, 104 с.

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Дактары архітэктуры
Катэгорыя:Архітэктары Брэста
Катэгорыя:Выкладчыкі БНТУ
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Беларускай акадэміі архітэктуры
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Бурвіль

**Бурві́ль** (, псеўданім; сапраўднае імя **Андрэ́ Робе́р Рэмбу́р**, ;  — ) — французскі акцёр і эстрадны спявак.

## Біяграфія 
Андрэ Рабер Рэмбур нарадзіўся 27 ліпеня 1917 года ў горадзе Прэта-Вікмар (дэпартамент Сена Прыморская). Рана страціў бацьку (падчас Першай Сусветнай вайны) і значную частку дзяцінства правёў у вёсцы Бурвіль (Bourville), назва якой стала яго творчым псеўданімам.

Пачынаў працаваць у мюзік-холе, дзе спяваў і танчыў, выконваў мініяцюры гумарыстычнага плана. Затым стаў працаваць на радыё і з 1945 года здымаўся ў кіно.

У 1956 годзе атрымаў прыз Венецыянскага кінафестывалю Кубак Вольпi за лепшую мужчынскую ролю ў фільме «Праз Парыж».

У Бурвіля было двое дзяцей Дамінік (1950) і Філіп (1953) Рэмбур.

Бурвіль памёр 23 верасня 1970 ад міеломнай хваробы.
## Фільмаграфія 
* (1965) «Разявака»
* (1966) «Вялікая прагулка»

Катэгорыя:Комікі Францыі
Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Кубак Вальпі»
Пацукі

**Пацукі** (*Rattus*) — род сысуноў сямейства мышыных.

Даўжыня цела 8-30 см, хвост прыкладна той самай даўжыні, маса цела звычайна не перавышае 500 грам. Усяго існуе каля 70 відаў. Распаўсюджаны пераважна ў лясах тропікаў і субтропікаў. Шэры (R. norvegicus) і чорны (Rattus rattus) пацукі вельмі шырока распаўсюдзіліся ў месцах рассялення чалавека. Часта з’яўляюцца носьбітамі заразных хвароб (напр. чумы).

У навуковых даследаваннях часта выкарыстоўваюць лабараторных пацукоў (як правіла альбіносаў). Часта лабараторных пацукоў утрымліваюць як хатніх жывёл.

## Некаторыя віды 
*R.&nbsp;adustus*
*Rattus andamanensis
*R.&nbsp;annandalei*
*R.&nbsp;argentiventer*
*R.&nbsp;baluensis*
*R.&nbsp;bontanus*
*R.&nbsp;burrus*
*R.&nbsp;colletti*
*R.&nbsp;elaphinus*
*R.&nbsp;enganus*
*R.&nbsp;everetti*
*R.&nbsp;exulans*
*R.&nbsp;feliceus*
*R.&nbsp;foramineus*
*R.&nbsp;fuscipes*
*R.&nbsp;giluwensis*
*R.&nbsp;hainaldi*
*R.&nbsp;hoffmani*
*R.&nbsp;hoogerwerfi*
*R.&nbsp;jobiensis*
*R.&nbsp;koopmani*
*R.&nbsp;korinchi*
*R.&nbsp;leucopus*
*R.&nbsp;losea*
*R.&nbsp;lugens*
*R.&nbsp;lutreolus*
*R.&nbsp;macleari*
*R.&nbsp;marmosurus*
*R.&nbsp;mindorensis*
*R.&nbsp;mollicomulus*
*R.&nbsp;montanus*
*R.&nbsp;mordax*
*R.&nbsp;morotaiensis*
*R.&nbsp;nativitatis*
*R.&nbsp;nitidus*
*R.&nbsp;norvegicus*
*R.&nbsp;novaeguineae*
*R.&nbsp;osgoodi*
*R.&nbsp;palmarum*
*R.&nbsp;pelurus*
*R.&nbsp;praetor*
*R.&nbsp;ranjiniae*
*R.&nbsp;rattus*
*R.&nbsp;sanila*
*R.&nbsp;sikkimensis*
*R.&nbsp;simalurensis*
*R.&nbsp;sordidus*
*R.&nbsp;steini*
*R.&nbsp;stoicus*
*R.&nbsp;tanezumi*
*R.&nbsp;tawitawiensis*
*R.&nbsp;timorensis*
*R.&nbsp;tiomanicus*
*R.&nbsp;tunneyi*
*R.&nbsp;turkestanicus*
*R.&nbsp;villosissimus*
*R.&nbsp;xanthurus''
Забыццё

**Забыццё** — разумеецца перш за ўсё як шкода, нанесеная надзейнасці памяці, — заганнасць, слабасць, прабел. У першым набліжэнні cама памяць  уяўляецца, як змаганне з забыццём. Аднак яно не вораг памяці, як здаецца на першы погляд. Паміж памяццю і забыццём існуе своеасаблівая дамова. Забыццё не ёсць дысфункцыяй, бракам памяці, яна хутчэй ёсць яе абавязковай умовай.  Мы не можам узгадаць усё, але не можам усё і расказаць, расказ характарызуецца пэўнай адборлівасцю. Стратэгія забыцця:  заўжды можна расказаць іначай, аб чымсьці не ўзгадаць, розным чынам змяніць акцэнты ці характар дзеяння. З аднаго боку забыццё ачышчае мінулае чалавека ад шкодных яму ўспамінаў дзеля захавання ягонай асобы, з іншага яно не атаясамліваецца з пэўнай амністыяй-амнезіяй і не складае асобную разбуральную сферу адрозную ад памяці.

## Літаратура 
* Рикёр П. Память, история, забвение. М.: Издательство гуманитарной литературы, 2004.

Катэгорыя:Памяць
Кітайскі каляндар

**Кіта́йскі калянда́р** — месяцава-сонечны каляндар, заснаваны адначасова на фазах Месяца і вярчэнні сонца і аб’ядноўвае ў сабе элементы як месячнага, так і сонечнага календароў. У Кітаі ў шырокі ўжытак увайшоў Грэгарыянскі каляндар, але месяцавы каляндар, як і раней, выкарыстоўваецца для вызначэння датаў традыцыйных святаў, як, напрыклад, «Свята вясны» («Аджэ»), «Свята сярэдзіны восені» і іншых.

Таксама месяцавы каляндар выкарыстоўваюць астролагі, напрыклад, для вызначэння найспрыяльнейшых дзён для вяселляў альбо для адчынення ўстаноў. Фазы Месяца вызначаюцца з дапамогай месяцавага календара, разбітага на месяцы згодна з месяцавым цыклам.

У Кітаі месяцавы каляндар атрымаў назву «сельскагаспадарчы» (農曆 nónglì), а грыгарыянскі каляндар называецца «звычайным» (公曆 gōnglì), «заходнім» (西曆 xīlì) альбо «сонечным» (日曆 rìlì). Пасля ўвядзення грэгарыянскага календара яго таксама называлі «новым», а месяцавы каляндар — адпаведна — старым.

## Варыянты 
Іншыя падобныя календары альбо цалкам ідэнтычная кітайскаму (напрыклад, карэйскі), альбо падобныя да кітайскага, але маюць пэўныя адрозненні (у в’етнамскім календары — Трус у задыякальным цыкле заменены на Ката; у тыбетскім календары — змененыя некалькі задыякальных назваў жывёл; у японскім календары — зменены прынцып падзялення, з-за чаго з’яўляюцца адрозненні ў гадах з іншымі календарамі).

Элементы кітайскага (кітайска-уйгурскага) календара дзякуючы мангольскім захопам сталі таксама здабыткам ісламскіх народаў. Назвы жывёл, перакладзеныя з мангольскай мовы на турэцкую, выкарыстоўваліся для вядзення храналагічных запісаў, чыноўніцкіх і гістарычнах дакументаў на тэрыторыях, дзе былі пашыраныя персідская і турэцкая мовы ад Малой Азіі да Індыі, пачынаючы з сярэднявечча і на найноўшага часу. У Іране месяцавы каляндар заставаўся ў побыце сялян і збіральнікаў падаткаў да часу забароны на яго выкарыстанне ў 1925 годзе.

## Спасылкі 
* The Mathematics of the Chinese Calendar  — «Матэматыка кітайскага календара».

Катэгорыя:Каляндар
Катэгорыя:Кітай
Туркменская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка

**Туркменская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка** (), **ТССР** ()  — адна з рэспублік Саюза Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік. Сталіца — горад Ашгабад (Ашхабад).

## Вядомыя асобы 
* Сапармурат Авезбердыеў
* Керым Курбаннепесаў

## Спасылкі
Івана-Франкоўская вобласць

**Іва́на-Франко́ўская во́бласць** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на Украіне. Плошча вобласці складае 13,928 тыс. км². Насельніцтва — 1 406,1 тыс. чалавек (2006). Адміністрацыйны цэнтр — Івана-Франкоўск (колішні Станіславаў — да 1962 года. 

## Геаграфічныя звесткі 
### Месцазнаходжанне 
Размешчаная на паўночным захадзе Украіны. 

На паўночным захадзе мяжуе з Львоўскай, на паўднёвым захадзе — з Закарпацкай, на паўночным усходзе — з Чарнавіцкай, на поўдні — з Цярнопальскай абласцямі Украіны. На поўдні вобласці праходзіць дзяржаўная мяжа з Румыніяй.

### Клімат 
Клімат умерана кантынентальны. У Паднястроўі і Прыкарпацці зіма даволі мяккая (сярэдняя тэмпература студзеня −5,5 — −4 °C), лета цёплае (ліпень +18 — +19 С). Ападкаў 500—800 мм у рок. Працягласць вегетацыйнага перыяду да 210—215 дзён. У Карпатах клімат больш суровы і вільготны і моцна змяняецца з вышынёй; сярэдняя тэмпература студзеня −9 — -6 °C, ліпеня +6 — +17 °C; колькасць ападкаў ад 800 да 1400 мм і больш. Вегетацыйны перыяд — 90 дзён.

### Рэльеф 
Вобласць размешчаная на сутоках Усходне-Еўрапейскай раўніны і Карпатаў. Паводле характару рэльефу тэрыторыя вобласці падзяляецца на 3 часткі: раўнінную, лесастэпавую — Паднястроўе; сярэднюю прадгорную — Прыкарпацце; паўднёва-заходнюю горную — Карпаты, якая займае амаль палову тэрыторыі вобласці. На паўночна-ўсходняй яе ўскраіне ляжаць раўніны Аполья і Пакуцця. 

У Чарнагорскім храбты Карпатаў знаходзіцца найвышэйшая гара Украіны — Гаверла (2061 м).

Глебавы покрыў змяняецца з вышынёй. На раўнінах пераважаюць шэрыя лясныя ападзоленыя глебы і чарназёмы ападзоленыя, у прадгор'ях — дзярнова-падзолістыя глебы, у горах — бурыя горна-лясныя разнастайнай ступені ападзоленасці дзярнова-буразёмныя і горна-лугавыя дзярновыя і тарфяныя.

## Адміністрацыйны падзел 
Вобласць налічвае 6 адміністрацыйных раёнаў, 62 тэрытарыяльныя грамады, 15 гарадоў, з якіх 5 — абласнога значэння, 24 гарадскія пасёлкі, 745 вёсак.

### Гарады 
#### Абласнога значэння 
* Балэхіў
* Івана-Франкоўск
* Калуш
* Каламыя
* Ярэмчэ

#### Раённага значэння 
* Бурштын
* Галыч
* Гарадэнка
* Даліна
* Косіў
* Надвірна
* Рагатын
* Снятын
* Тлумач
* Тысменіца

## Вядомыя асобы 
* Сцяпан Бандэра
* Францішак Карпінскі
* Васіль Гуменюк

## Гл. таксама 
* Ліпіцкая культура

Катэгорыя:Вобласці Украіны
Чарнавіцкая вобласць

**Чарнаві́цкая во́бласць** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на Украіне. Плошча вобласці складае 8,097 тыс. км². Насельніцтва — 885 200 чалавек (2023). Адміністрацыйны цэнтр — Чарнаўцы.

У складзе вобласці 52 тэрытарыяльныя грамады.

## Геаграфічныя звесткі 
### Месцазнаходжанне 
Размешчаная на паўднёвым захадзе Украіны, на тэрыторыі Паўночнай Букавіны.

Мяжуе з Івана-Франкоўскай на захадзе, Цярнопальскай і Хмяльніцкай абласцямі на поўначы, Вінніцкай вобласцю на ўсходзе, Румыніяй і Малдовай на поўдні.

### Рэльеф 
Вобласць размешчаная ў межах Карпатаў, Перадкарпацця і Пакуцка-Бесарабскага ўзвышша.

### Карысныя выкапні 
Вобласць багатая на прыродныя рэсурсы. На тэрыторыя Букавіны выяўленыя 4 нафтагазаносныя радовішчы. У апошнія гады акдрытыя больш за дзесяць нафтагазаперспектыўных плошчаў у Выжніцкім, Старожынецкім і Путыльскім раёнах.

У нетрах знаходзіцца даволі шмат каштоўных будаўнічых матэрыялаў. У Надднястроўі ў басейне ракі Прут знаходзяцца значныя паклады гіпсу і ангідрыду. Паўночныя і ўсходнія раёны вобласці багатыя на мергелі і крэйду. У горадзе Краснаільск знаходзіцца перспектыўнае радовішча мармуру.

На тэрыторыі вобласці таксама ёсць паклады кварцытаў, сланцаў, кухарскай солі; крыніцы мінеральнай вады кшталту «Баржомі».

### Водныя аб’екты 
На тэрыторыі вобласці налічваецца звыш 70 рэчак, якія належаць да басейнаў Дуная і Днястра. Аснову рачной сістэмы края складаюць Днестр, Прут, Сірат, Чарамош.

## Гісторыя 
За апошнія 650 гадоў тэрыторыя Паўночнай Букавіны ўваходзіла ў склад розных дзяржаў:

* на працягу 415 год (1359—1774 гг.) яна была ў складзе Малдаўскага княства;
* на працягу 143 год (з 1775 па 1918 гг.) — Габсбургскай Аўстрыі і Аўстра-Венгрыі;
* амаль 25 год (у перыяд 1918—1940 і 1941—1944 гг.) — Румыніі.
* амаль 48 год (1940—1941 і 1944—1991 гг.) паўночная частка Букавіны ўваходзіла ў склад УССР, а адпаведна і СССР.

З 1991 года Чарнавіцкая вобласць — складовая частка незалежнай Украіны.

## Адміністрацыйны падзел 
Вобласць налічвае 11 адміністрацыйных раёнаў, 11 гарадоў, з якіх 2 — абласнога значэння, 8 гарадоў, 398 вёсак.

### Гарады 
#### Абласнога значэння 
* Чарнаўцы
* Новадністроўск

#### Раённага значэння 
* Вашкаўцы
* Герца
* Застаўна
* Кіцмань
* Наваселіца
* Сакіраны
* Старажынец
* Хотын

## Вядомыя асобы 
* Леанід Канстанцінавіч Кадэнюк

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вобласці Украіны
П’ер Паала Пазаліні

**П’ер Па́ала Пазаліні** (; 5 сакавіка 1922, Балоння, Італія — 2 лістапада 1975, Осція, Італія) — італьянскі паэт, пісьменнік і кінарэжысёр.

Сімпатыі да марксізму і камунізму, нетрадыцыйная сэксуальная арыентацыя знаходзілі адлюстраванне ў яго літаратурных і кінематаграфічных творах, у якіх ён выказваўся на тэмы палітыкі, рэлігіі і ідэалогіі, эпатуючы публіку арыгінальным прачытаннем класічных міфаў і парадаксальным чынам спалучаючы марксізм з вучэннем Хрыста і чалавечай сэксуальнасцю ў самых разнастайных і нечаканых яе праявах. Жорстка забіты за свае погляды. 

## Гібель 
Раніцай 2 лістапада 1975 году цела П’ера Паала Пазаліні знайшлі ў лужыне крыві. У яго былі пераламаныя 10 рэбраў, раздушанае сэрца, разбітая сківіца, зламаная левая рука і напалову выдраныя вушы. Па яго целе некалькі разоў праехала машына. 17-гадовы Піна Пелозі быў арыштаваны і асуджаны за гэтае забойства, але 7 траўня 2005 адмовіўся ад свайго добраахвотнага прызнання, і расследаванне было адноўленае. Злачынства ўчынілі чатыры забойцы, а не адзін Пелозі. Паводле дадзеных часопіса Oggi, акрамя Пелозі ў забойстве Пазаліні ўдзельнічалі яшчэ два падлеткі, браты Франка і Джузэпэ Барселіна, якія пасля памерлі ад СНІДу. Асоба чацвертага зламысніка не высветленая. Гэтае злачынства лічыцца адной з самых загадкавых таямніц Італіі XX стагоддзя.

## Фільмаграфія 
### Мастацкія фільмы 
* 1961 — Акатоне / Accattone
* 1962 — Мама Рома / Mamma Roma
* 1964 — Евангелле ад Матфея / Il Vangelo secondo Matteo
* 1966 — Птушкі вялікія і малыя / Uccellacci e uccellini
* 1967 — Цар Эдып / Edipo re
* 1968 — Тэарэма / Teorema
* 1969 — Свінарнік / Porcile
* 1969 — Медэя / Medea
* 1971 — Дэкамерон / Il Decameron
* 1972 — Кентэрберыйскія аповеды / Racconti di Canterbury
* 1974 — Кветка тысяча адной начы / Il fiore delle mille e una notte
* 1975 — Сала, альбо 120 дзён Садома / Salò o le 120 giornate di Sodoma

## Беларускія пераклады 
Асобныя вершы пераклаў на беларускую мову Васіль Хомчанка.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* Артыкул пра П’ера Паала Пазаліні на Cineticle 

Катэгорыя:Італьянскамоўныя паэты
Катэгорыя:Італьянскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Паэты Італіі
Катэгорыя:Кінарэжысёры Італіі
Катэгорыя:Сцэнарысты Італіі
Катэгорыя:Члены Італьянскай камуністычнай партыі
Катэгорыя:Забітыя пісьменнікі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Віярэджа
Кансуэла Веласкес

**Кансуэ́ла Вела́скес** (; 21 жніўня 1924, Сапалтан-эль-Грандэ, Халіска, Мексіка — 22 студзеня 2005, Мехіка) — мексіканская піяністка і , аўтар сусветна вядомага хіта *Besame mucho* (*Цалуй мяне моцна*).

Вядомасць Веласкес прынеслі таксама песні *Amar y vivir* (*Кахаць і жыць*), *Cachito* (*Качыта*), *Que seas feliz* (*Будзь шчаслівым*) і іншыя.

## Біяграфія 
Музычны талент дзяўчынкі выявіўся вельмі рана. Бацькі Кансуэлы рана памерлі і яе выхаваннем займаліся дзядзька і цётка. Веласкес скончыла музычную школу ў Мехіка, ужо ў 15 гадоў яна давала ўрокі фартэпіяна.

Пазней Веласкес напісала велізарнае мноства песень, санат, араторый і сімфоній. Але ў гісторыю сусветнай музыкі яна назаўсёды ўвайшла як аўтар адной-адзінай песні пра першае каханне — Bésame mucho. Па прызнанні Веласкес, гэтая песня была напісана ёю пад уражаннем арыі з оперы «Гаеска» іспанскага кампазітара Энрыке Гранадоса. У 1944 годзе гэтая песня заняла першае месца хіт-парадзе песень ЗША пасля выканання яе Джымі Дорсі і яго аркестрам.

Сканала Веласкес 22 студзеня 2005 года з-за ўскладненняў на сэрцы, якія ўзніклі пасля таго, як у лістападзе 2004 года яна ўпала і зламала тры рэбры.

Катэгорыя:Піяністы Мексікі
Катэгорыя:Кампазітары паводле алфавіта
Эшлін Брук

**Э́шлін Брук** (; нар. , Чокта, Аклахома, ЗША) — амерыканская фотамадэль, порнаактрыса. На цяперашні час мае эксклюзіўны кантракт з кампаніяй Digital Sin.

Вырасла ў Чокта. Пачала здымацца ў 2006 годзе, і на цяперашні час сыграла больш, чым у 30 порнафільмах.

## Узнагароды 
* 2007 Adultcon nomination — Best Actress in a Self Pleasure Scene
* 2007 Adultcon Top 20 Adult Actresses
* 2008 AVN Award nomination — Best New Starlet
* 2008 AVN Award nomination — AVN Best Tease Performance|Best Tease Performance
* 2008 AVN Award nomination — AVN Best Couples Sex Scene for Video, Addicted Forever, New Sensations, (with Mark Davis)
* 2008 (Xbiz) nomination — XBiz Best New Startlet
* 2008 (AEBN) AWARD — Best New Starlet
* 2008 (XRCO) nomination — Best new starlet
* 2008 °F.A.M.E. Awards — Favorite Breasts

## Спасылкі 
* AshlynnBrooke.com
* 
* Калекцыя фота Ashlynn Brooke

Катэгорыя:Порнаактрысы ЗША
Джон Ленан

**Джо́н Ле́нан**, пры нараджэнні **Джон Уі́нстан Ле́нан**, пазней зменена на **Джон Уі́нстан О́на Ле́нан** (; , Ліверпул, Вялікабрытанія — , , ЗША) — брытанскі рок-музыкант, , , гітарыст, піяніст, , , грамадскі дзеяч, мастак, пісьменнік. Заснавальнік і ўдзельнік гурта «The Beatles», папулярны музыкант XX стагоддзя.

## Біяграфія 
### Дзяцінства і юнацтва 
Джон Ленан нарадзіўся 9 кастрычніка 1940 года а 6:30 падчас налёту нямецкай авіяцыі на Ліверпул. Бацькі — Альфрэд і Джулія Ленаны, Джон быў іх адзіным дзіцём, неўзабаве пасля яго нараджэння Джулія і Альфрэд разышліся.

Калі Джулія Ленан знайшла сабе іншага мужчыну, выхоўвала Джона яго цётка па матчынай лініі Мімі Сміт і яе муж Джордж Сміт, якія не мелі сваіх дзяцей.

## Дыскаграфія 
### Студыйныя альбомы 
* *John Lennon/Plastic Ono Band* (Apple, 1970)
* *Imagine* (Apple, 1971)
* *Some Time in New York City* (with Yoko Ono, Apple, 1972)
* *Mind Games* (Apple, 1973)
* *Walls and Bridges* (Apple, 1974)
* ''Rock 'n' Roll* (Apple, 1975)
* *Double Fantasy* (with Yoko Ono, Geffen, 1980)
* *Milk and Honey* (Posthumous with Yoko Ono, Polydor, 1984)

### Эксперыментальныя студыйныя альбомы з Ёка Она 
* *Unfinished Music No. 1: Two Virgins* (Apple, 1968)
* *Unfinished Music No. 2: Life with the Lions* (Zapple, 1969)
* *Wedding Album'' (Apple, 1969)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Джона Ленана 
* Відэа на youtube
* 
* Фан клуб Джона Ленана 
* 

Катэгорыя:The Beatles
Катэгорыя:Рок-музыканты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Англамоўныя паэты
Катэгорыя:Музыканты XX стагоддзя
Катэгорыя:Забітыя музыканты
Катэгорыя:Члены ордэна Брытанскай імперыі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар» за «Найлепшую музыку да фільма»
Катэгорыя:Філатэлісты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Ахвяры замахаў
Катэгорыя:Выканаўцы, якія ўзначальвалі Billboard Hot 100
Катэгорыя:Выканаўцы, уключаныя ў Залу славы рок-н-рола
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Ivor Novello Awards
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BRIT Awards
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Аўтары-выканаўцы Вялікабрытаніі
Брыяна Бэнкс

**Брыяна Бэнкс** (, , ) — амерыканская фотамадэль, порнаактрыса.

Псеўданім «Mirage» выкарыстоўваецца ў асноўным для мадэльнага бізнесу. У дадзены момант падпісаны кантракт з Vivid Video на 9 фільмаў у год.
Таксама Брыяна знялася для вокладкі часопіса «Teen»

## Фільмаграфія (Выбраная) 
* Briana Extreme (2010)
* Perfect Match (2007)
* Fantasy All-Stars 2 (2006)
* Stunner (2005)
* Tarot (2005)
* Tit Happens (2004)
* The Dark Side of Briana (2004)
* All Wives Party (2004)
* Farmer’s Daughters Do Vegas (2004)
* Aftermath (2004)
* Blond and Blonder (2004)
* «Insomniac with Dave Attell: Oakland» (2003)
* 10 Magnificent Blondes (2003)
* Caught Stealing (2003)
* Fluffy Cumsalot, Porn Star (2003)
* Girls Eat Girl (2003)
* Happily Ever After (2003)
* Happily Never After (2003)
* Night Stick (2003)
* Only the Best of Brianna Banks (2003)
* Pretty Girl (2003)
* Real Female Orgasms 4 (2003)
* Ring Me Up! ((2003)
* Deep Inside Briana Banks (2002)
* Double Air Bags 6 (2002)
* Slick (2002)
* 2001: A Big Bust Odyssey (2001)
* American Nymphette 2 (2001)
* American Nymphette 3 (2001)
* Weekend in Diego (2000)
* White Trash Whore 16 (2000)
* Virtual Sex with Jenna Jameson (1999)

## Узнагароды 
* 2001 — Дзяўчына месяца часопіса Penthouse (Penthouse Pet June 2001)
* 2001 — Hot D’Or Cannes 2001 — Лепшая новая порназорка (Best American New Starlet)
* 2003 — AVN Awards у катэгорыі «Best Renting Title of the Year», і «Best Selling Title of the Year», за порнафільм «Briana Loves Jenna»

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Podcast інтэрв'ю
* Фільмаграфія і фота Briana Banks 
* 
* 
* 
Катэгорыя:Порнаактрысы Германіі
Катэгорыя:Порнаактрысы ЗША
Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мюнхене
Катэгорыя:Penthouse Pets
Валерый Булгакаў

**Валерый Булгакаў** (нар. , Мінск) — беларускі філолаг, галоўны рэдактар часопісу ARCHE.

## Біяграфія 
Скончыў аддзяленне беларускай філалогіі БДУ (1995), аспірантуру пры БДУ (1998), аспірантуру Інстытута філасофіі Нацыянальнай Акадэміі навук Украіны (2003). Рэдактар часопісу ARCHE. Спецыялізуецца ў галіне даследаванняў еўрапейскіх нацыяналізмаў, у тым ліку беларускага.

18 кастрычніка 2012 года быў пакараны гаспадарчым судом Гродзенскай вобласці паводле абвінавачання ў незаконнай прадпрымальніцкай дзейнасці. Валерыю Булгакаву пагражаў турэмны тэрмін. Асцерагаючыся крымінальнага пераследу пакінуў Беларусь. Следства па справе, па якой праходзіў Булгакаў, тычылася абвінавачвання  часопіса «Arche» з «прэтэнзіяй на экстрэмізм».

## Бібліяграфія 
* Гісторыя беларускага нацыяналізму. — Вільня: Інстытут беларусістыкі, 2007. — 331 с.
* Беларусь 1994—2004 гг.: разбудова дзяржавы і перасьлед нацыі. — Вільня: [Б.в.], 2012. — 118 с.

Катэгорыя:Філолагі Беларусі