Міхайлаўскае артылерыйскае вучылішча

**Міха́йлаўскае артылеры́йскае вучы́лішча** ()&nbsp;— ваенна-навучальная ўстанова Расійскай імперыі, адкрытая ў Санкт-Пецярбурге 25 лістапада 1820 года па ініцыятыве генерал-фельдцэйхмайстра вялікага князя Міхаіла Паўлавіча для падрыхтоўкі афіцэраў артылерыі.

Пазней вучылішча стала падрыхтоўчай установай для Міхайлаўскай артылерыйскай акадэміі. Першапачаткова вучылішча было разлічана на 120 штатных і 28 звышштатных навучэнцаў і прадугледжвала 5-гадовы курс навучання. Пасля смерці заснавальніка ўстанова атрымала назву *Міхайлаўскай* (1849). Першы афіцыйны выпуск юнкерскіх класаў адбыўся ў лютым 1823 года, афіцэрскіх класаў&nbsp;— у 1825 годзе.

Фармальна было расфарміравана 6 лістапада 1917 года, фактычна&nbsp;— рэарганізавана ў 1-я Савецкія артылерыйскія Петраградскія камандныя курсы. Усяго за час свайго існавання вучылішча выпусціла больш за 5 тысяч артылерыйскіх афіцэраў.

Свята вучылішча адзначалася . Вучылішчная царква ў гонар св. Аляксандра Неўскага была асвечана ў 1825 годзе.

## Гісторыя 
### Заснаванне і развіццё 
Да 1820 года артылерыйскія войскі атрымлівалі афіцэраў часткова з кадэцкіх карпусоў, часткова са страявых юнкераў. Якасць падрыхтоўкі ў кадэцкіх карпусах знізілася, а ўзровень адукацыі ў юнкерскіх класах быў яшчэ ніжэйшым. Вялікі князь Міхаіл Паўлавіч прапанаваў стварыць вучэбную артылерыйскую брыгаду з трох рот для падрыхтоўкі феерверкераў і пры ёй артылерыйскае вучылішча для адукацыі афіцэраў. План быў зацверджаны 9 мая 1820 года. Галоўнакіруючым брыгадай і вучылішчам быў прызначаны генерал-маёр А.&nbsp;Д.&nbsp;Засядка.

Для размяшчэння ўстановы быў набыты будынак былога Удовага дома на Выбаргскім баку. У 1821—1822 гадах пачалася перабудова старога будынка і ўзвядзенне новых, у тым ліку манежа, стайні, сталовая, канферэнц-залы і лазарэта. У 1825 годзе была асвечана царква. У 1853—1856 гадах прайшла маштабная рэканструкцыя, у выніку якой утварыўся цэлы комплекс будынкаў.

Вучылішча мела багатую бібліятэку і музей, пачатак якім паклаў А.&nbsp;Д.&nbsp;Засядка. У 1835 годзе адкрылася ўласная друкарня («літаграфія»).

У 1845 годзе была заснавана Міхайлаўская прэмія ў памеры 500 рублёў, якая выдавалася штогод за лепшыя сачыненні і вынаходніцтвы ў галіне артылерыі.
[280 px|right|thumb|*[Карл Карлавіч Пірацкі|Пірацкі К. К.* Обер-афіцэр і юнкер у параднай форме ўзору 1864 года.]]

У 1855 годзе афіцэрскія класы вучылішча былі пераўтвораны ў Міхайлаўскую артылерыйскую акадэмію. З 1859 года змяніўся парадак камплектавання: у вучылішча сталі прымаць юнкераў і унтэр-афіцэраў з сярэдняй і вышэйшай адукацыяй незалежна ад паходжання. У 1865 годзе вучылішча стала трохгадовым. У 1894 годзе быў уведзены абавязковы двухгадовы курс, а трэці дадатковы курс даваў права на паступленне ў акадэмію ці выпуск у гвардыю. З 1903 года ўсталяваны абавязковы трохгадовы курс.

### Рэвалюцыя і пераўтварэнні 
Падчас Лютаўскай рэвалюцыі начальнік вучылішча П.&nbsp;П.&nbsp;Карачан адным з першых прывёў юнкераў да прысягі новай уладзе. Аднак падчас юнкерскага паўстання ў кастрычніку 1917 года ён быў забіты. Частка афіцэраў і юнкераў удзельнічала ў абароне Зімняга палаца. Пасля расфарміравання вучылішча многія юнкеры далучыліся да Белага руху, у прыватнасці, сфарміраваўшы Зводную Міхайлаўска-Канстанцінаўскую батарэю ў складзе Добраахвотніцкай арміі.

На базе вучылішча былі створаны 1-я Савецкія артылерыйскія Петраградскія камандныя курсы, якія выкарыстоўвалі яго будынкі і маёмасць. Пазней на іх аснове паўстала Каломенскае вышэйшае артылерыйскае каманднае вучылішча.

## Вучэбная праграма 
right|thumb|У летніх лагерах. 1916 год.
У юнкерскіх класах выкладаліся матэматыка, гісторыя, геаграфія, мовы, закон Божы, іпалогія. У старэйшых класах вывучаліся фартыфікацыя, артылерыя, чарчэнне, фізіка і электратэхніка. У 1832 годзе быў уведзены курс прыкладной механікі, у 1837 годзе створана хімічная лабараторыя.

Страявыя заняткі ўключалі пешы строй, верхавую язду, язду ў гарматных запрэжках, вальтыжыроўку, фехтаванне, гімнастыку. У летні час юнкеры выязджалі ў лагеры (у Чырвонае Сяло, Пецяргоф, Царскае Сяло), дзе займаліся стральбой і палявымі вучэннямі.

## Форма і знакі 
Уніформа вучылішча неаднаразова змянялася. Юнкерам прысвойваліся пагоны чырвонага колеру з жоўтым вензелем вялікага князя Міхаіла Паўлавіча (літара «М»). З 1910 года яны насілі ківер гвардзейскага ўзору з гербам ваенна-навучальных устаноў.

Нагрудны знак выпускніка быў зацверджаны ў 1911 годзе. Ён уяўляў сабой залатога двухгаловага арла, які трымае ў лапах скрыжаваныя гарматныя ствалы.

## Начальнікі вучылішча 
* Мікалай Васільевіч Вохін (1820—1821) — камандзір
* Андрэй Якаўлевіч Ваксмут (1821—?) — камандзір брыгады і вучылішча
* Затлер (1822—1826) — камандзір
* Міхаіл Міхайлавіч Каванька (1827—1838)
* Аляксей Іларыёнавіч Філосафаў (1838) — часовы начальнік
* Іван Фёдаравіч Розен (1838—1853)
* Арэст Паўлавіч Развой (1853—1857)
* Мікалай Андрэевіч Крыжаноўскі (1857—1861)
* Аляксандр Сцяпанавіч Платаў (1861—1871)
* Канстанцін Іванавіч Рот (1871—1881)
* Мікалай Апанасавіч Дзям'яненкаў (1881—1898)
* Сцяпан Пракопавіч Валявачоў (1899—1900)
* Дзмітрый Іванавіч Невадоўскі (1900—1906)
* Усевалад Мікалаевіч Вахарлоўскі (1906—1912)
* Пётр Пятровіч Карачан (1912—1916)
* Іван Міхайлавіч Леантоўскі (1916—1917)
* Іван Пятровіч Міхайлоўскі (1917)

## Вядомыя выкладчыкі 
* Мікалай Уладзіміравіч Маіеўскі — балістык
* Мікалай Андрэевіч Крыжаноўскі — артылерыст
* Аксель Вільгельмавіч Гадолін — навуковец у галіне артылерыі
* Цэзар Антонавіч Кюі — кампазітар і інжынер
* Аляксандр Паўлавіч Горлаў — канструктар артылерыйскага ўзбраення
* Мікалай Цімафеевіч Бяляеў — металург

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

*
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1820 годзе
Катэгорыя:Артылерыйскія вучылішчы Расійскай імперыі