Хрусталь (фільм)

**«Хрусталь»** () — беларускі мастацкі фільм, зняты рэжысёрам Дар’яй Жук у 2018 годзе. Быў вылучаны беларускім оскараўскім камітэтам на намінацыю «Лепшы фільм на замежнай мове» прэміі амерыканскай Акадэміі кінематаграфічных мастацтваў і навук, але ў выніку не патрапіў у «».
## Сюжэт 
1990-я гады. Творчая дзяўчына DJ Веля з Мінска канфліктуе з маці і марыць з’ехаць у ЗША. З-за памылкі ў падробленай даведцы на візу яна апынаецца ў незнаёмай сям’і невялікага беларускага гарадка. Пакуль людзі, якія прытулілі Велю, занятыя падрыхтоўкай да вяселля, яна рознымі сродкамі дамагаецца здзяйснення сваёй «*крыштальнай мары*».
## У ролях 
## Здымачная група 
*Рэжысёр — Дар’я Жук 
*Сцэнарысты — Хельга Ландаўэр, Дар'я Жук
*Aператaр — Карaлiна Коста
*Мастакі — Андрэй Тоўсцік, Алена Гардзіёнак
*Мантажоры — Сяргей Дзмітрэнка, Міхал Лешчылоўскі
*Прадзюсары — Біргіт Гаернбок, Вольга Гойстар, Дэбі Вандэрмулен, Валерый Дзмітрачэнка, Уіл МакКанс, Крыс Шуман, Берні Штэрн, Дэні Габай, Эдзі Марэцці, Шэйн Сміт, Дзмітрый Асмеркін, Андрэй Ісачэнка, Эдвард Шэндаровіч, Пол Саран, Кацярына Ігнаценка

## Узнагароды 
* 2018 — IX Адэскі Міжнародны кінафестываль (Украіна) — Гран-пры «Залаты Дзюк»
* 2018 — XXVI Фестываль расійскага кіно «Акно ў Еўропу» (Расія) — галоўны прыз конкурсу «Капрадукцыя. Акно ў свет»
* 2018 — Кінафестываль у Корку (Iрландыя) — прэмія маладзёжнага журы за лепшую рэжысуру
* 2018 — Алматынскі кінафестываль (Казахстан) — Гран-пры
* 2018 — XVI Міжнародны кінафестываль краін АТР «Мерыдыяны Ціхага» ва Уладзівастоку (Расія) — прыз глядацкіх сімпатый
* 2018 — Тбіліскі міжнародны кінафестываль (Грузія) — галоўны прыз «Залаты Праметэй» за «лепшы гульнявы фільм»
* 2019 — Нацыянальная кінематаграфічная прэмія «Ніка» (Расія)

## Водгукі і крытыка 
Заходняя крытыка прыхільна прыняла дэбютную карціну беларуска-амерыканскага рэжысёра. Станоўчыя рэцэнзіі на «Хрусталь» апублікавалі «Variety, «Hollywood Reporter», «Screen International», «indieWire», «The Playlist», «The Skinny» і інш. Расійская прэса таксама збольшага добра пісала пра фільм: так, Канстанцін Шаўлоўскі ў «Коммерсантъ Weekend» назваў «Хрусталь» лепшым рускамоўным дэбютам года. На расійскім сайце «Megacritic» у фільма 7,3 балаў з 10 паводле 18 рэцэнзій.

Беларуская пісьменніца і журналістка Таццяна Заміроўская ўвосень 2018 года адзначыла, што ў фільме «Хрусталь» рэжысёр далікатна, дакладна і адстаронена распавядае пра «*траўму сталення нашага пакалення*» — «*адстароненасць, бадай, галоўная эмоцыя „Хрусталя“*». Паводле рэцэнзенткі, «*усе персанажы незласлівыя і згубленыя, і крыху ненатуральныя, і ўсе хлусяць, і ўсіх шкада*». Т. Заміроўская заўважыла ў фільме паралелі з «Lady Bird» Грэты Гервіг, а таксама «*ціхія рэферэнсы да Муратавай, Джармуша або ранняга Кустурыцы*», і зрабіла выснову пра тое, што Дар’я Жук «*здолела зняць добры, дакладны і сумленны беларускі фільм*». У той жа час палітолаг Уладзімір Рубінчык, разважаючы пра дынамічнасць фільма «Хрусталь» і праўдападобнасць шэрагу дэталяў, напісаў пра нестыкоўкі ў паказе некаторых беларускіх рэалій 1990-х гадоў (у чым з ім згадзіўся гісторык Юрый Глушакоў), а таксама пра ідэалагічную ангажаванасць кінатвору. Палемізуючы з Т. Заміроўскай з яе націскам на «*заходнюю, глабальную адукацыю*» Д. Жук, якая «*не расла на рускім кіно*», В. Рубінчык сцвярджае, што «*адсылкі да „перабудовачнага“ і постсавецкага расійскага кіно раз-пораз свіцяцца скрозь „Хрусталь“*», і характарызуе фільм як «*злую казку*».

Кінааглядальнік Тарас Тарналіцкі звярнуў увагу на тое, што «*свет* *„Хрусталя“ — эклектычны, часам падкрэслена гратэскны, але не пазбаўлены арганічнасці… Фільм сапраўды па-майстэрску зроблены, прыгожа зняты і добра сыграны».* Разам з тым крытык згадвае фінальны эпізод, выразаны з пракатнай версіі ў Беларусі: *«Людзі ідуць з расцяжкай „Чарнобыльскі шлях“ і гарлаюць „Свабоду! Свабоду!“. Аўтарскі погляд тут вымушана капітулюе перад неабходнасцю — без самацэнзуры фільм не змог бы ўвогуле трапіць у кінатэатры»**.*

У верасні 2019 года група беларускіх кінадзеячаў (А. Алай, І. Волчак, Ю. Ялхоў і іншыя) выказалася ў адкрытым лісце, прысвечаным стану кінематаграфіі ў Беларусі: «*Шэдэўрамі ігравога кіно прызнаюцца сёння фільмы накшталт карціны Дар’і Жук „Хрусталь“. Беларускі Оскараўскі камітэт (…) лічыць яго ледзь не ўвасабленнем беларускай нацыянальнай ідэнтычнасці. Бясспрэчна, народжаная ў Мінску малады рэжысёр Дар’я Жук — таленавітая. Але яна з 1996 года жыве ў ЗША. Рэжысёрскую адукацыю атрымала ў Калумбійскім універсітэце, як асоба сфарміравалася пад уплывам заходняга кіно і выражае яго ідэалогію. Як выяўлена ў яе нашумелым фільме беларуская рэчаіснасць? Паўсюдна татальная разруха ў эканоміцы і розумах, адсутнасць якіх бы ні было свабод…»*

## Спасылкі 
* «Хрусталь»  на сайце *КиноПоиск* 

Катэгорыя:Фільмы Беларусі