Лужкі (Шаркаўшчынскі раён)

**Лужкі́** (, ) — аграгарадок у Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці, на рацэ Мнюта. Адміністрацыйны цэнтр Лужкоўскага сельсавета. Насельніцтва — 870 чалавек (2003). Знаходзяцца за 32 км на ўсход ад Шаркаўшчыны, за 198 км ад Віцебска, за 29 км ад чыгуначнай станцыі Падсвілле.

## Гісторыя 
Першы пісьмовы ўспамін пра *маёнтак Лужкі* датуецца 1514 годам — у тым годзе Іван Сапега набыў Лужкі ад путных людзей замка полацкага. У розныя часы мястэчка знаходзілася ва ўладанні Сапегаў, Жабаў, Чапскіх, Плятэраў. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) Лужкі ўвайшлі ў склад Полацкага ваяводства.

У 1741 годзе Валяр'ян Жаба запрасіў сюды манахаў-піяраў. У 1744 годзе ў Лужках адкрыўся піярскі калегіум, у 1756 годзе збудавалі мураваны касцёл. Пры калегіуме існавала бібліятэка. Паводле каралеўскага прывілея ад 14 студзеня 1745 года, Лужкі атрымалі статус мястэчка.

thumb|left|Касцёл, пач.XX ст.
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Лужкі апынуліся ў складзе Расійскай імперыі, дзе сталі цэнтрам воласці Дзісенскага павета Мінскай, з 1842 года — Віленскай губерні. У 1794 годзе тут збудавалі мураваную царкву. У 1862 годзе расійскія ўлады адкрылі ў Лужках земскае народнае вучылішча. Станам на 1886 год у мястэчку існавалі вадзяны млын, конная паштовая станцыя, малітоўны дом, народнае вучылішча, бровар, 14 крамаў. У 1901 годзе адкрылася царкоўнапрыходская школа.

Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Лужкі апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе сталі цэнтрам гміны Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.

У 1939 годзе Лужкі ўвайшлі ў склад БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 года сталі цэнтрам сельсавета. Статус паселішча змянілі да вёскі.

10 ліпеня 1941 года вёска Лужкі была захоплена нямецкімі войскамі. Увосень 500 яўрэяў сагнаныя ў гета ў Лужках. Летам 1942 года гета было ліквідавана. Вязняў расстрэльвалі за два кіламетры на поўнач ад Лужкоў па дарозе на вёску Верацею, частка збегла ў лес да партызанаў.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1861 год — 639 чал.; 1886 год — 924 чал., 77 двароў.
* **XX стагоддзе**: 1905 год — 1357 чал. у *мястэчку Лужкі*, 111 чал. у *маёнтку Лужкі*; 1921 год — 1362 чал., 212 двароў; 1996 год — 969 чал., 443 двары; 1999 год — 905 чал., 399 двароў.
* **XXI стагоддзе**: 2003 год — 870 чал., 381 двор; 2019 года — 586 чал.

## Інфраструктура 
У Лужках працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, ветэрынарны пункт, амбулаторыя, бібліятэка, дом культуры, пошта.

## Эканоміка 
Лясніцтва, фермерскія гаспадаркі.

## Памятныя мясціны 
* Касцёл Святога Архангела Міхаіла (1744—1756)
* Вадзяны млын (XIX ст.), на правым беразе р. Мнюта па вул. Млынавай — 
* Руіны сінагагальнага комплексу, паміж домаўладаннямі па вул. Млынавай, 1 і 3 — 
* Могілкі: хрысціянскія; польскіх салдат
* Сінагога (XIX ст.)
* Царква Нараджэння Божай Маці (1794)
* Брацкая магіла савецкіх воінаў.

## Вядомыя асобы 
* Эліэзер Бен-Егуда (1852—1922) — «бацька сучаснага іўрыту», заснавальнік гэбраізма.
* Васіль Стома (1911—1992) — беларускі пісьменнік і грамадскі дзеяч эміграцыі.
* Мікола Конан (нар. 1929) — дзеяч беларускага нацыянальнага супраціву.
* Мілецій Антонавіч Андзілеўка — беларускі настаўнік біялогіі і хіміі, дырэктар Лужкаўскай сярэдняй школы, заслужаны работнік народнай адукацыі Беларускай ССР.

## Галерэя 

Выява:Лужки костел.JPG|Касцёл Святога Архангела Міхаіла
Царква Раства Багародзіцы Лужкі.JPG|Царква Нараджэння Божай Маці
Orthodox church of the Birth of the Virgin ^amp, memorial to soldiers of WW2 - panoramio.jpg|Помнік на брацкай магіле
Выява:Ruin of Synagogue in Łužki (22.05.2007).jpg|Руіны сінагогі
Выява:Old Water-mill in Łužki (22.05.2007).jpg|Млын

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* Łużki //  — S. 837.
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лужкоўскі сельсавет (Шаркаўшчынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шаркаўшчынскага раёна

Катэгорыя:Мястэчкі Полацкага ваяводства