open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тэс (фільм, 1979)

**«Тэс»** () — драматычны фільм 1979 года рэжысёра Рамана Паланскага, дзясяты поўнаметражны мастацкі фільм рэжысёра. Карціна з’яўляецца экранізацыяй рамана Томаса Хардзі «''*», адаптацыяй кнігі займаліся ,  і Раман Паланскі. Галоўныя ролі выканалі Настасся Кінскі, , ,  і іншыя.

## Сюжэт 
Юная прыгажуня-сялянка Тэс нечакана даведаецца, што ў яе жылах цячэ высакародная кроў нарманскіх рыцараў. Па волі бацькоў дзяўчына з’язджае жыць да новаздабытых заможных сваякоў. Там яна сутыкаецца са спакуслівым стрыечным братам Алекам, які не супраць скарыстацца нявіннасцю Тэс.

## Акцёрскі склад 
## Узнагароды 
Паводле рэсурса «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 16 кінаўзнагародамі і яшчэ 16 намінацыямі. Сярод найбольш значных узнагарод 3 прэміі «*Оскар*», 3 прэміі «*Сезар*» (у тым ліку за найлепшы фільм), 2 прэміі «*Залаты глобус*» (у тым ліку за найлепшы фільм на замежнай мове), 1 прэмія «*BAFTA''».

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы-драмы 1979 года
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы 1979 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 1979 года
Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі 1979 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы Францыі
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы пра XIX стагоддзе
Катэгорыя:Фільмы пра Англію
Катэгорыя:Фільмы Рамана Паланскага
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Жэрара Брака
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Джона Браўнджона
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Рамана Паланскага
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Філіп Сард
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залаты глобус» за найлепшы фільм на замежнай мове
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Сезар» за найлепшы фільм
Жылец (фільм, 1976)

**«Жылец»** () — псіхалагічны трылер 1976 года рэжысёра Рамана Паланскага, дзявяты поўнаметражны мастацкі фільм рэжысёра. Карціна з’яўляецца экранізацыяй  , адаптацыяй кнігі займаліся  і Раман Паланскі. Галоўныя ролі выканалі Раман Паланскі, Ізабель Аджані, Мелвін Дуглас, , , Шэлі Уінтэрс.

## Сюжэт 
Сціплы канторскі служачы Трэлкоўскі вырашае змяніць жыллё і пераехаць на новае месца. Ён здымае кватэру ў састарэлым будынку з непрыязнымі суседзямі. Ад кансьержкі ён даведваецца, што папярэдняя кватарантка, Сымона, наклала на сябе рукі, выкінуўшыся з акна. З часам Трэлкоўскі пачынае ўсё больш і больш думаць пра яе, імкнучыся даведацца як мага больш падрабязнасцяў. Неўзабаве ён пачынае вінаваціць суседзяў у яе гібелі.

## Акцёрскі склад 
## Узнагароды 
Паводле рэсурса «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 2 намінацыямі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы-драмы 1976 года
Катэгорыя:Фільмы-трылеры 1976 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 1976 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы-трылеры Францыі
Катэгорыя:Фільмы на французскай мове
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Францыі
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Парыжы
Катэгорыя:Фільмы пра Парыж
Катэгорыя:Фільмы Рамана Паланскага
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Жэрара Брака
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Рамана Паланскага
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Філіп Сард
Чыгуначныя войскі

**Чыгуначныя войскі** — спецыяльны род войскаў, які займаецца будаўніцтвам, рамонтам, эксплуатацыяй, забеспячэннем тэхнічнай падтрымкі і аховай чыгуначных шляхоў, якія выкарыстоўваюцца ў ваенных мэтах. Чыгуначныя войскі ўпершыню былі заснаваны 6 (18) жніўня 1851 года па загадзе імператара Мікалая I.

## Чыгуначныя войскі па краінах 
Чыгуначныя войскі Расійскай Федэрацыі прадстаўлены 4 тэрытарыяльнымі камандаваннямі, у склад якіх уваходзіць 10 чыгуначных брыгад. Падрыхтоўка афіцэраў чыгуначных войскаў ажыццяўляецца на ваенным інстытуце чыгуначных войскаў і ваенных зносін Ваеннай акадэміі матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння.

У Беларусі функцыю чыгуначных войскаў выконваюць транспартныя войскі Рэспублікі Беларусь, аднак у складзе транспартных войскаў знаходзіцца толькі адно ваеннае чыгуначнае падраздзяленне — 30-я асобная чыгуначная брыгада. Падрыхтоўка афіцэраў для чыгуначных падраздзяленняў Беларусі ажыццяўляецца на ваенным факультэце Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта транспарту.

У краінах НАТА чыгуначныя войскі як род войскаў паступова знікаюць. Ва ўзброеных сілах Італіі існуе адзіны полк інжынераў-чыгуначнікаў. Ва ўзброеных сілах ЗША існуе транспартны корпус ЗША, які выконвае функцыю транспарціроўкі вайскоўцаў, у тым ліку з дапамогай чыгуначнага транспарту.

## Літаратура 
* Железнодорожные войска России. Кн. 1. На службе Российской империи: 1851—1917. — М.: «Евросервис-СВ», 2001.

Катэгорыя:Віды і роды войскаў
Катэгорыя:Ваеннае будаўніцтва
Катэгорыя:Чыгуначны транспарт
Венецыянскі кінафестываль 1999

**56-ы Венецыянскі кінафестываль** праходзіў з 1 па 11 верасня 1999 года. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатога льва — атрымаў фільм «» рэжысёра .

## Лаўрэаты 
## Зноскі 
Катэгорыя:Венецыянскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 1999 года
Катэгорыя:Верасень 1999 года
Катэгорыя:1999 год у Італіі
Катэгорыя:Падзеі ў Венецыі
Калюноў

**Калюноў** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Міхайлавіч Калюноў — беларускі ўрач лячэбнай фізічнай культуры
* Уладзімір Мікалаевіч Калюноў — беларускі вучоны-фізіёлаг і педагог

## Гл. таксама 
* Калюнова
30-я асобная чыгуначная брыгада

**30-я Чырванасцяжная асобная чыгуначная брыгада** — адно з падраздзяленняў транспартных войск Узброеных сіл Рэспублікі Беларусь.

## Гісторыя 
30-я чыгуначная брыгада была заснавана ў 1941 годзе ў Мічурынску Тамбоўскай вобласці. У перыяд наступальных аперацый савецкіх войскаў Паўночна-Заходняга, Прыбалтыйскага і Ленінградскага франтоў ваеннаслужачыя 30-й асобнай чыгуначнай брыгады аднавілі 1225 кіламетраў чыгуначных пуцей і каля 200 мастоў, пабудавалі каля 230 кіламетраў новых дарог. Пасля вайны брыгада займалася аднаўленнем чыгуначнай гаспадаркі Данбаса.

У 1965 годзе брыгада была перадыслацыравана з Мічурынска ў Мінск. Знаходзячыся ў БССР, вайскоўцы прынялі ўдзел у ліквідацыі наступства аварыі на Чарнобыльскай АЭС.

Пасля здабыцця Беларуссю незалежнасці, у 1993 годзе брыгада была перадыслацыравана ў з Мінска ў Жодзіна. У 2011 годзе, шляхам аб’яднання 30-й і 307-й чыгуначнай брыгады, 30-я чыгуначная брыгада была перамешчана ў Слуцк, дзе знаходзіцца і да гэтага часу.

## Структура 
У склад 30-й чыгуначнай брыгады ўваходзяць наступныя падраздзяленні:
*71-ы пуцявы чыгуначны батальён;
*77-ы асобны маставой чыгуначны батальён;
*174-ы асобны чыгуначны батальён механізацыі;
*259-ы асобны мабільна-аднаўленчы чыгуначны батальён;
*Рамонтны батальён;
*Рота матэрыяльнага забеспячэння;
*Школа падрыхтоўкі малодшых спецыялістаў;

## Спасылкі 
*
*

Катэгорыя:Воінскія часці і фарміраванні Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1941 годзе
Катэгорыя:Слуцк
Цяньцзінь

**Цяньцзінь** () — адзін з чатырох гарадоў цэнтральнага падпарадкавання Кітайскай Народнай Рэспублікі.

Вядомы тэхнагеннай катастрофай, якая адбылася ў горадзе, у выніку якога загінулі 104 чалавекі, 721 былі параненыя.

## Вядомыя асобы 
* Наталля Мікалаеўна Леўчык (нар. 1946) — беларускі гісторык, архівіст.

## Спасылкі 
* Цяньцзінь — інфармацыя пра тэрыторыю, насельніцтва і гісторыю змен адміністрацыйна-тэрытарыяльнага дзялення 

Катэгорыя:Гарады цэнтральнага падпарадкавання КНР
Карабкоў

**Карабкоў** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Андрэевіч Карабкоў — савецкі военачальнік
* Яўген Сямёнавіч Карабкоў — беларускі вучоны ў галіне пульманалогіі

## Гл. таксама 
* Карабкова
Ігнацій Карлавіч Абламовіч

**Ігнацій Карлавіч Абламовіч** (1787—1848, Астравок, Валынская губерня) — ардынарны прафесар, фізік. Быў першым прафесарам, які чытаў фізіку ў Кіеўскім універсітэце.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецага роду Абламовічаў герба «Абданк». Нарадзіўся ў сям’і Кароля Абламовіча і Ганны з Эйсмонтаў. Меў братоў Вікенція і Іосіфа (нар. 1803), дактароў медыцыны Віленскага ўніверсітэта.

 года паступіў у настаўніцкую семінарыю пры Віленскім універсітэце, пасля заканчэння курсу  года прызнаны магістрам філасофіі з прызначэннем у Мінскую гімназію выкладчыкам фізікі ( года).

З  года  памочнік загадчыка фізічнага кабінета Віленскага ўніверсітэта. З  года быў старшым настаўнікам фізікі ў Віленскай гімназіі. З  года  ад’юнкт-прафесарам хіміі Віленскага ўніверсітэта.

З  года  на працягу 6 гадоў удасканальваўся ў навуках за граніцай, пераважна ў Парыжы, слухаў курсы хіміі, фізікі і прыродазнаўчыя гісторыі.

З 1827 года выкладчык прыродазнаўчых навук у Валынскім (Крамянецкім) ліцэі. У 1834 годзе пераведзены ў адкрыты ў Кіеве Універсітэт Святога Уладзіміра, дзе служыў на пасадзе ардынарнага прафесара да выхаду на пенсію ў 1837 годзе.

Памёр у Астраўку падчас халеры 1848 года.

## Навуковая і выкладчыцкая дзейнасць 
Рукапісу не друкаваў. Найбольш вядомыя напісаныя ім па даручэнні начальства: «Праект выкладання тэхналогіі для прафесійных вучылішчаў» і «Канспект курсу тэхналогіі, які мусіць выкладацца ва ўніверсітэце Св. Уладзіміра». Займаўся таксама тэхналагічнай хіміяй; фізіку ва ўніверсітэце Св. Уладзіміра чытаў паводле Бедана і Пулье.

Артыкул у Энцыклапедычным слоўніку Бракгаўза і Эфрона характарызуе яго наступным чынам: *«Паводле слоў гістарыёграфа Кіеўскага ўнів. Шульгіна, Абламовіч быў „найбольш здольным, але і найменш карысным з усіх прафесараў крамянецкага складу“. Працаваў ён мала, пісаў яшчэ менш; выкладчык па Пулье і Бедане. Фізічны кабінет (з Крамянецкага ліцэя) быў у жаласным стане і за ўвесь час Абламовіча не папаўняўся»*.

## Літаратура 
* 
* 
* Биографический словарь профессоров и преподавателей Императорского университета Св. Владимира (1834—1884) / составлен и издан под ред. В. С. Иконникова. — Киев: В типогр. Имп. университета Св. Владимира, 1884. — XXXVI, 816, ІІ, [4] с. — С. 2.
* 

Ігнацій Карлавіч
Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Кіеўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Капліца-пахавальня (Слабодка)

**Капліца** — каталіцкая капліца ў в. Слабодка Навагрудскага раёна. Размешчана на могілках. Пабудавана ў 1820-я гг. з цэглы як пахавальня.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры класіцызму. Прамавугольны ў плане аб’ём пад двухсхільным дахам. Фасад вырашаны 4-пілястравым порцікам з трохвугольным франтонам, па цэнтры прарэзаны прамавугольным уваходным праёмам і паўкруглай люкарнай над ім. Бакавыя фасады расчлянёны высока ўзнятымі прамавугольнымі аконнымі праёмамі і пілястрамі ў прасценках. Будынак апяразаны шырокім антаблементам з карнізам на сухарыках.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:1820-я ў Беларусі
Катэгорыя:Слабодка (Навагрудскі раён)
Катэгорыя:Капліцы-пахавальні Беларусі
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Навагрудскага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі класіцызм
ФК Дукла Прага

**«Дукла Прага»** () — чэшскі футбольны клуб. З’яўляецца 11-разовым чэмпіёнам Чэхаславакіі па футболе, 8-разовым уладальнікам кубка Чэхаславакіі. Клуб не дасягнуў значнага поспеху ў еўракубках, аднак у ім большую частку сваёй кар’еры правёў чэхаславацкі футбаліст Ёзэф Масапуст, які стаў у 1962 годзе ўладальнікам «Залатога мяча».

## Дасягненні 
* **Чэмпіянат Чэхаславакіі**
**  **Чэмпіён** (**11**): 1953, 1956, 1957/58, 1960/61, 1961/62, 1962/63, 1963/64, 1965/66, 1976/77, 1978/79, 1981/82.
**  **Віцэ-чэмпіён** (**6**): 1955, 1979, 1982, 1983, 1989, 1990.
* **Кубак Чэхаславакіі / Кубак Чэхіі**
**  **Уладальнік** (**8**): 1961, 1965, 1966, 1969, 1981, 1983, 1985, 1990
**  **Фіналіст** (**3**): 1962, 1968 / 1997

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт клуба

Дукла Прага
Дана Скот

**Дана Сцюарт Скот** (, нар. ) — амерыканскі матэматык, вядомы працамі ў галіне матэматычнай логікі і інфарматыкі.

Даследаванні Скота звязаны з тэорыяй мадэлей, тэорыяй аўтаматаў, мадальнай і інтуіцыянісцкай логікамі, канструктыўнай матэматыкай і сувяззю паміж логікай і тэорыяй катэгорый. Філасофскія інтарэсы ляжаць у галіне асноў логікі, філасофіі матэматыкі і семантычнага аналізу натуральных моў.

Зрабіў буйны ўклад у развіццё інфарматыкі, распрацаваўшы матэматычную тэорыю вылічэнняў. Ім была распрацавана мадэль бестыпавага λ-вылічэння, для чаго была ўведзена спецыяльная тапалогія (пазней названая яго імем), спачатку на поўных рашотках, і пасля абагульненая да поўных часткова ўпарадкаваных мностваў. У межах гэтай мадэлі развіў тэорыю і мадэлі вылічэнняў, распрацаваў прынцыпы дэнатацыйнай семантыкі моў праграмавання, паглыбіў паняцце аб вылічальнасці.

Катэгорыя:Матэматыкі ЗША
Катэгорыя:Логікі ЗША
Катэгорыя:Матэматыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Матэматыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Таполагі
Катэгорыя:Постаці інфарматыкі
Тахаа

**Тахаа** () — востраў у групе астравоў Таварыства (Французская Палінезія). Плошча — 90,2 км². Насельніцтва — 5 234 чалавекі (2017 г.).

## Геаграфія 
Тахаа месціцца за 224 км на паўночны захад ад Папеэтэ, сталіцы Французскай Палінезіі, і за 4,57 км ад суседняга большага па памерах вострава Раіятэа. З'яўляецца вяршыняй падводнага вулкана, які ўзнік 3,4 млн гадоў таму і да нашага часу зведаў значныя разбурэнні, што паўплывала на абрысы вострава, парэзанага глыбокімі залівамі. Паверхня скалістая. Паўночны масіў узвышаецца да 590 м. Падчас геалагічных даследаванняў на Тахаа былі выяўлены рэдказямельныя элементы.

Ужо ў глыбокай старажытнасці вакол Тахаа і Раіятэа пачаў расці каралавы рыф. У нашы дні на ім сфарміравалася некалькі дробных каралавых астраўкоў *моту*. На паўднёвым усходзе і паўднёвым захадзе ў рыфе маюцца дастаткова значныя праходы з унутранай лагуны ў акіян.

Клімат трапічны вільготны. На працягу года сярэднядзённая тэмпература вагаецца ад +23&nbsp;°C да +30&nbsp;°C. Найбольш даджлівыя месяцы — снежань і студзень.

## Прырода 
На Тахаа сустракаецца каля 4000 відаў раслін, аднак толькі 950 відаў маюць мясцовае паходжанне. Наземная фаўна бедная, прадстаўлена птушкамі, пацукамі, крабамі і бруханогімі. Аднак жывёльны свет навакольных вод адрозніваецца значнай разнастайнасцю, адметны рэдкімі і каштоўнымі відамі рыб і каралаў.

## Гісторыя 
Тахаа быў населены палінезійцамі ў другой палове 1 тысячагоддзя. Згодна міфалогіі, ён першапачаткова складаў адзінае цэлае з Раіятэа, але перамычка паміж астравамі была разбурана свяшчэнным вугром. Першая назва вострава была Упору, так што ён мог мець сувязь с самаанскім Уполу.

Традыцыйна мясцовае насельніцтва залежала ад правадыроў Раіятэа, аднак у 1769 г., калі Тахаа быў адкрыты Джэймсам Кукам, яго займалі воіны з Бора-Бора. У 1888 г. Тахаа быў далучаны да каланіяльных валоданняў Францыі ў Ціхім акіяне.

## Інфраструктура 
Тахаа складае асобны муніцыпалітэт з адміністрацыйным цэнтрам у вёсцы Патыа (1242 чалавекі ў 2017 г.) на поўначы вострава. Асновай мясцовай эканомікі з'яўляецца сельская гаспадарка. Мясцовыя жыхары трымаюць кароў, вырошчваюць какосы, тамарынд, кавуны, але найбольшую камерцыйную важнасць мае вырошчванне ванілі. Ванільныя плантацыі займаюць усяго некалькі гектараў, аднак мясцовы ўраджай складае каля 80% ванілі, якую збіраюць у Французскай Палінезіі. Астравіцяне вырошчваюць чорны жэмчуг, абслугоўваюць турыстаў. Развіццё турызму запаволена з-за адсутнасці аэрапорта.

## Спасылкі 
* Рэгіёны Францыі
* Геалогія
* Клімат 
* Культурная спадчына 
* Інфармацыя для вандроўнікаў

Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Астравы Таварыства
Яўген Барысавіч Меве

**Яўген Барысавіч Меве** (, Варшава, Польшча — ) — фтызіятр, пульманолаг. Доктар медыцынскіх навук (1964), прафесар (1965). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Адэскі медыцынскі інстытут (1932).
    
Працаваў у Хабараўскім туберкулёзным дыспансеры (з 1935, ардынатар, галоўны ўрач); Падмаскоўным клінічным туберкулёзным дыспансеры імя Загорскага (1937—1941, загадчык аддзялення, галоўны ўрач); Клінічным туберкулёзным санаторыі Цэнтральнай групы войск у Аўстрыі (1945—1947, намеснік начальніка па навуковай частцы); Ялцінскім клінічным санаторыі (1948—1950, намеснік начальніка); Харкаўскім ваенным шпіталі (1950—1963, начальнік туберкулёзнага аддзялення, з 1962 — кансультант); Беларускім дзяржаўным інстытуце удасканалення ўрачоў (1964—1990, кафедра фтызіятрыі, у 1964—1983 — загадчык кафедры, з 1983 — прафесар).

Навуковыя інтарэсы: павышэнне эфектыўнасці калапсатерапіі лёгачнага туберкулёзу; ранняе выяўленне, клініка першаснага туберкулёзу, спецыфічная прафілактыка захворвання; флюараграфія; туберкулінадыягностыка. Пазапрафесійныя інтарэсы: творчасць А. П. Чэхава.

Памёр 16 студзеня 1990 года, пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.

## Узнагароды 
Званне «Заслужаны дзеяч навукі БССР» (1979), ордэны Чырвонай Зоркі, Айчыннай вайны 1-й ступені і інш.

## Бібліяграфія 
* Туберкулинодиагностика / Е. Б. Меве. — Минск, 1970.

## Літаратура 
* Меве Евгений Борисович // Заведующие кафедрами, профессора и доктора наук Белорусской медицинской академии последипломного образования, 1931—2011 : к 80-летию БелМАПО. — Минск, 2011. — С. 358—359.
* Меве Евгений Борисович : биобиблиографический указатель / составитель А. В. Исаева. — Минск, 1997.
* Меве Евгений Борисович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 687. (Дата смерти: январь 1989.)
*  (Дата смерці: студзень 1989.)
 

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Фтызіятры СССР
Катэгорыя:Пульманолагі СССР
1724 год у гісторыі астраноміі

**1724** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 22 мая: Поўнае сонечнае зацьменне.
**  прыйшоў да высновы, што карона з’яўляецца часткай Сонца, бо месяц перасякае карону падчас зацьмення.
** Апошняе на сённяшні дзень поўнае зацьменне Сонца, якое было бачна ў Парыжы. Яго назіраў малады кароль Людовік XV, якому на той момант было чатырнаццаць гадоў.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
* 28 лютага: , французскі марак, географ, астраном († 1805).
* 25 снежня: , англійскі натурфілосаф і святар, які даў наватарскія ідэі ў шырокім дыяпазоне навуковых абласцей, уключаючы астраномію, геалогію, оптыку і гравітацыю († 1793).

## Памерлі 
## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
1733 год у гісторыі астраноміі

**1733** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 13 мая: Біргер Васэніус, назіраючы за поўным сонечным зацьменнем ля Гётэбарга, першым паведаміў пра пратуберанцы, бачныя няўзброеным вокам. Ён прыпісаў іх Месяцу.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
* 7 сакавіка: , французскі фізік, астраном і натураліст († 1789).
* 27 ліпеня: , англійскі геадэзіст і астраном († 1779).
* , брытанскі астраном і матэматык († 1810).

## Памерлі 
## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Пётр Мікалаевіч Кобрынец

**Пётр Мікалаевіч Кобрынец** (, в. Дубна, Мастоўскі раён, Гродзенская вобласць — ) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (1988), прафесар (1989). Кандыдат педагагічных навук (1972).

## Біяграфія 
Скончыў Гродзенскі педагагічны інстытут імя Я. Купалы (1968), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (аспірантура).
    
Працаваў у Мінскім інстытуце замежных моў; Гродзенскім дзяржаўным універсітэце імя Я. Купалы (з 1973, кафедра гісторыі СССР і БССР, старшы выкладчык, з 1981 — загадчык кафедры гісторыі СССР, з 1992 — загадчык кафедры гісторыі славянскіх дзяржаў).

Навуковыя інтарэсы: гісторыя настаўніцтва і школ на тэрыторыі Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

## Бібліяграфія 
* Советский патриотизм и социалистический интернационализм — источники силы в борьбе трудящихся против гитлеровских оккупантов, июнь 1941 — август 1944 гг. : (на материалах Белоруссии) : диссертация … доктора исторических наук : 07.00.02 : защищена 1987 : утверждена 10.06.88 / Кобринец Петр Николаевич. ― Гродно, 1986.
* Школа, учитель и учащиеся Белоруссии в период Великой Отечественной войны (1941—1945 гг.) : автореферат диссертации … кандидата педагогических наук : 13.00.01 / Кобринец Петр Николаевич. ― Минск, 1972.
* О национальных отношениях в Советской Белоруссии : исторические очерки / А. И. Залесский, П. Н Кобринец. ― Гродно, 1992.
* Патриотизм учителей и школьников Белоруссии в борьбе против немецко-фашистских оккупантов / С. А. Умрейко, А. И. Залесский, П. Н. Кобринец. — Минск, 1980.
 

## Літаратура 
* Кобрынец Пётр Мікалаевіч // Прафесары Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы, 1940—2012 : біябібліяграфічны слоўнік / Габрусевіч С. А., Роўба Я. А. ― Мінск, 2013. — С. 101—103.
 

Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
1810 год у гісторыі астраноміі

**1810** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 20 лютага: Марцін Пачобут-Адляніцкі, беларускі асветнік, астраном, матэматык (нар. 1728).
* 11 красавіка: , брытанскі астраном і матэматык (нар. 1733).

## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
1715 год у гісторыі астраноміі

**1715** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 3 мая: Эдмунд Галей, назіраючы поўнае сонечнае зацьменне ў Англіі, першым паведаміў пра феномен, пазней вядомы як Пацеркі Бейлі. Галей таксама адзначыў ярка-чырвоныя пратуберанцы і асіметрыю ўсход-захад у кароне, якія ён прыпісаў атмасферы Месяц або Сонца.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
* 23 лістапада: , французскі астраном і фізік († 1799).

## Памерлі 
* 1 лістапада: , японскі вучоны, першы афіцыйны астраном перыяду Эда (нар. 1637).

## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Асвальда Пайя

**Асвальда Пайя** (, , , Куба — , , Куба) — лідар кубінскага хрысціянска-дэмакратычнага руху, дысідэнт.

У 2002 годзе быў ініцыятарам збору подпісаў пад петыцыяй аб рэферэндуме па пытанні адмены аднапартыйнасці на Кубе. Гэтая петыцыя стала першай апазіцыйнай акцыяй, якая распаўсюдзілася па ўсёй кубінскай тэрыторыі. Усяго было сабрана больш за 30 тысяч подпісаў. Рэферэндум не праводзіўся.

Лаўрэат прэміі Сахарава за свабоду думкі. Ягоную кандыдатуру таксама двойчы вылучалі на Нобэлеўскую прэмію міру.

Загінуў у аўтакатастрофе каля горада Баяма падчас наведвання правінцыі Гранма.

Катэгорыя:Дысідэнты Кубы
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі імя Сахарава
Каменка (археалагічныя помнікі, Навагрудскі раён)

**Каменка** — археалагічныя помнікі каля в. Каменка Навагрудскага раёна. Каля вёскі ў 1973 знойдзены рымскі манетна-рэчавы скарб.

## Курганны могільнік 
Курганны могільнік размешчаны за 500 м на паўночным усходзе ад вёскі, у лесе. Захавалася 20 насыпаў сферычнай формы вышынёй 0,8-3 м, дыяметрам 4—9 м. Адзін курган прадаўгаваты, другі блізкі да квадрата. У дарэвалюцыйны час некаторыя насыпы былі даследаваны, у іх знойдзены бронзавыя пярсцёнак і 2 кольцы, фрагменты тканіны. У 1964 годзе выявіў Л. Д. Побаль, у 1973 годзе абследаваў М. А. Ткачоў.

## Каменны могільнік 
Каменны могільнік размешчаны за 1,5 км на захад ад вёскі, у лясным урочышчы Гавейша. Мясцовая назва *Татарскія магілы*. Захавалася 90 магіл, якія абазначаны пастаўленымі тарцом плітамі і плоскімі камянямі без знакаў. Месцамі ёсць каменныя абкладкі. Выявіла і абследавала ў 1982 годзе А. В. Квяткоўская.

## Селішча 
Селішча зарубінецкай культуры і эпохі Кіеўскай Русі размешчана паўднёвай частцы вёскі, на беразе перасохлай ракі. Выявіў у 1965 годзе Л. Д. Побаль. Знойдзены фрагменты ляпнога посуду.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты Навагрудскага раёна
Катэгорыя:Каменка (Кашалеўскі сельсавет)
Катэгорыя:Зарубінецкая культура
Мікалай Емяльянавіч Нікалаеў

**Мікалай Емяльянавіч Нікалаеў** — беларускі урач-хірург вышэйшай кваліфікацыі. Кандыдат медыцынскіх навук (1981), дацэнт.

## Біяграфія 
Працуе па спецыяльнасці з 1964 года.

У 1981 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Пасляаперацыйная раневая інфекцыя ў хірургічным аддзяленні і шляхі яе прафілактыкі».

У 1986 г. ім арганізавана практалагічная служба ў г. Мінску (быў галоўным практолагам сталіцы). Па сумяшчальніцтве працаваў галоўным пазаштатным хірургам г. Мінска (1987—1990 гг.).

Ім былі адкрыты два апёкавыя аддзяленні ў БХМД; у 4 ГКБ — аддзяленне парушэння рытму і праводнасці; у 4 ГКБ арганізаваны гарадскі цэнтр па аказанні экстранай дапамогі хворым з сасудзістай паталогіяй у г. Мінску; эндаскапічны цэнтр пры МДЦ, які абслугоўваў таксама БХМД, а пазней стаў агульнагарадскім.

З’яўляецца ініцыятарам адкрыцця цэнтраў па лячэнні астэаміэлітаў у 3 ГКБ і дыябетычнай ступні ў 10 ГКБ, і ініцыятарам рэарганізацыі аддзялення гепаталогіі ў 9 ГКБ. Арганізаваў кругласутачныя дзяжурствы хірургаў у таракальным, практалагічным і апёкавым аддзяленнях.

Дацэнт М. Я. Мікалаеў выкладае агульную хірургію з 1979 года на базах кафедры 3 ГКБ імя М. Я. Клумава і 5 ГКБ.

## Навуковая дзейнасць 
Галіна навуковых інтарэсаў: абдамінальная хірургія, хуткія хваробы органаў брушнай поласці.

### Бібліяграфія 
* Схема гісторыі хваробы хірургічнага хворага : метадычныя рэкамендацыі / Р. П. Рычагоў, М. Е. Нікалаеў, Г. У. Мядзведзь. — Мінск, 2007.

Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Іна Анатольеўна Швед

**Іна Анатольеўна Швед** (нар. , Навагрудак, Гродзенская вобласць) — беларусі фалькларыст. Доктар філалагічных навук (2008), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыла Брэсцкі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. С. Пушкіна (спецыяльнасць «Беларуская мова і літаратура», 1993); Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт імя А. С. Пушкіна (аспірантура, 1999); Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя К. Крапівы НАН Беларусі (дактарантура, 2004).
    
Працавала ў Брэсцкім дзяржаўным універсітэце імя А. С. Пушкіна (прафесар, кіраўнік вучэбнай фальклорна-краязнаўчай лабараторыі).

Навуковыя інтарэсы: міфалагічная мадэль свету; славянская міфалогія; віды, жанры беларускага фальклору.

## Узнагароды 
Грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, стыпендия Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2002).

## Бібліяграфія 
* Дэндралагічны код беларускага традыцыйнага фальклору : дысертацыя … доктара філалагічных навук : 10.01.09 : абаронена 30.06.2008 : зацверджана 03.12.2008 / Швед Іна Анатольеўна. — Мінск, 2007.
* Словацкий фольклор: формы, жанры, поэтика / И. А. Швед. — Брест, 2010.

## Літаратура 
* Швед Іна Анатолеўна // Беларускі фальклор : энцыклапедыя : [у 2 т.]. — Мінск, 2006. — [Т.] 2. — С. 762. (Форма імя па бацьку: Анатолеўна.)
* Швед Іна Анатольеўна // Прафесарска-выкладчыцкі калектыў Брэсцкага дзяржаўнага універсітэта імя А. С. Пушкіна, 1945—2005 : біябібліяграфічны даведнік. ― Брэст, 2005. — С. 226.
Таге Эрландэр

**Таге Фрыцьёф Эрландэр** (;  , , Швецыя — , Худынгэ, Швецыя) — шведскі дзяржаўны дзеяч, Прэм'ер-міністр Швецыі і лідар Сацыял-дэмакратычнай партыі Швецыі з 11 кастрычніка 1946 года па 14 кастрычніка 1969 года. Паставіў рэкорд па бесперапынным знаходжанні на пасадзе прэм'ер-міністра дэмакратычнай краіны - 23 гады. Самаасобна пакінуў пасаду прэм'ер-міністра і лідара СДПШ на карысць Улафа Пальмэ.

Лічыцца стваральнікам так званага «шведскага сацыялізму». 

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Швецыі
Катэгорыя:Памерлі ў Худынгэ
Аляксей Нікіфаравіч Нікіфараў

**Аляксей Нікіфаравіч Нікіфараў** (нар. 15 верасня 1936) — беларускі ўрач-хірург.

## Біяграфія 
У 1954 годзе скончыў 10 класаў Суражскай сярэдняй школы і паступіў у Віцебскі дзяржаўны медыцынскі інстытут, які скончыў у 1960 г. З 1960 па 1962 год працаваў хірургам Ляхавіцкай раённай бальніцы Брэсцкай вобласці. З верасня 1962 г. па жнівень 1965 г. — аспірант кафедры агульнай хірургіі Мінскага медыцынскага інстытута.

За час вучобы ў аспірантуры выканаў і ў 1966 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю. Пасля заканчэння аспірантуры на працягу года працаваў хірургам 3-й клінічнай бальніцы г. Мінска, а затым — асістэнтам кафедры агульнай хірургіі.

У 1969 годзе быў пераведзены на новаарганізаваную ў Мінскім медыцынскім інстытуце кафедру дзіцячай хірургіі, дзе да 1986 года працаваў асістэнтам, затым да 1996 года — дацэнтам, а з 1996 года — прафесарам кафедры. Вучонае званне прафесара прысвоена 12.12.2001 г.

У 1995 годзе загадам міністра аховы здароўя Рэспублікі Беларусь Нікіфараў А. Н. прызначаны галоўным пазаштатным дзіцячым хірургам МЗ Рэспублікі Беларусь і кіраўніком дзіцячага хірургічнага цэнтра.

## Навуковая дзейнасць 
У 1998 годзе ім была праведзена ўпершыню ў дзіцячай хірургіі Рэспублікі Беларусь ілеарэктапластыка дзіцяці пасля татальнага выдалення тоўстай кішкі.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 11. — Мінск, 2000.

Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Хірургі СССР
Федэрыка Лупі

**Федэрыка Лупі** (;  — ) — аргенцінскі і іспанскі акцёр. Атрымаў вядомасць дзякуючы ўдзелу ў працах аргенцінскага рэжысёра . Таксама часта супрацоўнічаў з мексіканскім рэжысёрам Гільерма дэль Тора («''*», «*Хрыбет д’ябла*» і «*Лабірынт фаўна''»).

Лаўрэат шматлікіх кінапрэмій, у тым ліку  Кінафестывалю ў Сан-Себасцьяне. Шасціразовы лаўрэат прэміі «'**».

## Выбраная фільмаграфія 
* «**'» (1993)
* «*Хрыбет д’ябла*» (2001)
* «*Лабірынт фаўна*» (2006)

## Спасылкі 
* Федэрыка Лупі на сайце «*Internet Movie Database*»

Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Актрысы Аргенціны
Катэгорыя:Акцёры Іспаніі
Валерый Васілевіч Старавойтаў

**Валерый Васілевіч Стараво́йтаў** (нар. ) — вучоны ў галіне інфарматыкі і тэхнічнай кібернетыкі. Доктар тэхнічных навук (2000, кандыдат навук — 1990), прафесар (2003).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Магілёў. У 1972 годзе скончыў сярэднюю школу № 54 Мінска, у 1977 годзе механіка-матэматычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «Матэматыка». З 1977 года працуе ў Інстытуце тэхнічнай кібернетыкі Акадэміі навук БССР (з 2002 года Аб’яднаны інстытут праблем інфарматыкі НАН Беларусі) на пасадах інжынера, старшага інжынера, малодшага навуковага супрацоўніка, навуковага супрацоўнік, старшага навуковага супрацоўніка (з 1990 года), вядучага навуковага супрацоўніка (з 1997 года), вядучага навуковага супрацоўніка ў лабараторыі апрацоўкі і распазнавання відарысаў. У 1989 годзе скончыў завочную аспірантуру. Па сумяшчальніцтву прафесар кафедры электронных вылічальных машын Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта інфарматыкі і радыёэлектронікі. Прафесар кафедры Міжнароднага інстытута дыстанцыйнай адукацыі Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта.

## Навуковая і грамадская дзейнасць 
Апублікаваў больш за 150 прац у навуковых часопісах і працах канферэнцый, 4 манаграфіі і вучэбны дапаможнік. З’яўляецца спецыялістам у галіне апрацоўкі, аналізу і распазнання лічбавых відарысаў.

Член экспертнага савета Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Беларусі. Быў сузаснавальнікам Беларускай асацыяцыі па аналізу і распазнавання відарысаў (1992), яе член і сакратар. Член IEEE (Амерыканскага таварыства інжынераў электрыкаў і электронікаў) і IAPR (Міжнароднай асацыяцыі па распазнаванню вобразаў).

Сярод апублікаванага:
* Обработка и отображение информации в растровых графических системах/ О. И. Семенков, С. В. Абламейко, В. И. Берейшик, В. В. Старовойтов. — Мн.: Наука и техника, 1989. — 181 с.;
* Подход к моделированию и классификации банка картографических данных // Геодезия и картография. 1992. № 8. С. 48-52. (разам з А. В. Старцавым);
* Локальные геометрические методы цифровой обработки и анализа изображений. — Мн.: Ин-т техн. кибернетики НАН Беларуси, 1997. — 284 с.;
* Получение и обработка изображений на ЭВМ: учебно-методическое пособие / В. В. Старовойтов, Ю. И. Голуб. — Минск: БНТУ, 2018. — 203, [1] с.;
* *V. V. Starovoytov, E. E. Eldarova, K. T. Iskakov* Comparative analysis of the SSIM index and the pearson coefficient as a criterion for image similarity // Eurasian Journal of Mathematical and Computer Applications, 8:1 (2020).

## Узнагароды і званні 
* Грамата Вярхоўнага Савета БССР (1984)
* Прэмія Ленінскага камсамола Беларусі (1990)
* Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь ў галіне навукі і тэхнікі (2002)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Персанальная старонка на сайце БДУІР 
* Старовойтов Валерий Васильевич   // Сайт Аб’яднанага інстытута праблем інфарматыкі НАН Беларусі
* Старовойтов Валерий Васильевич  // Музей Аб’яднанага інстытута праблем інфарматыкі НАН Беларусі

Катэгорыя:Выпускнікі механіка-матэматычнага факультэта БДУ
Катэгорыя:Кібернетыкі СССР
Катэгорыя:Кібернетыкі Беларусі
Катэгорыя:Постаці савецкай інфарматыкі
Катэгорыя:Постаці беларускай інфарматыкі
Георгій Антонавіч Аб’едкаў

**Георгій Антонавіч Аб’едкаў** (1930—2018) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі. Доктар ветэрынарных навук (1990), прафесар (1999).

## Біяграфія 
З 1957 — у Беларускім навукова-даследчым інстытуце эксперыментальнай ветэрынарыі імя С. М. Вышалескага, галоўны навуковы супрацоўнік, у 1968—1984 — намеснік дырэктара.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па пытаннях патагенезу і імунітэту, прафілактыцы і ліквідацыі бруцэлёзу, туберкулёзу, а таксама неінфекцыйных хвароб жывёл.

## Літаратура 
* Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.]. Т. 5. — Минск, 2007.
* Памяти доктора ветеринарных наук, профессора Объедкова Георгия Антоновича (1930—2018 гг.) // Экология и животный мир. — 2018. — № 2. — С. 75—76.

Катэгорыя:Ветэрынары Беларусі
Катэгорыя:Ветэрынары СССР
1956 год у гісторыі астраноміі

**1956** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
* 16 красавіка: Дэвід Мак-Даўэл Браўн, амерыканскі астранаўт НАСА († 2003).
* 16 лістапада: Чарлз Бенет, амерыканскі астрафізік-назіральнік, прафесар фізікі і астраноміі Універсітэта Джонса Хопкінса.

## Памерлі 
* 11 лютага: Сяргей Блажко, рускі і савецкі астраном (нар. 1870).

## Зноскі 

Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Уладзімір Аляксеевіч Пераверзеў

**Уладзімір Аляксеевіч Пераверзеў** (нар. 1962) — беларускі фізіёлаг. Доктар медыцынскіх навук (1997), прафесар (1999).

## Біяграфія 
Скончыў з адзнакай МДМІ ў 1985 г. Аспірант (1985-1988), асістэнт (1988-1992), старшы выкладчык (1992-1993), дацэнт (1993-1999), прафесар (з 1999) кафедры нармальнай фізіялогіі.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: біялагічная актыўнасць трутавых грыбоў; стан здароўя здаровых людзей і спосабы яго ўмацавання.

Аўтар больш за 480 навуковых і навучальных выданняў, у тым ліку 7 вынаходстваў, 72 артыкулаў, 4 манаграфій, 9 падручнікаў, 1 кіраўніцтва, 28 навучальных дапаможнікаў.

## Узнагароды 
У 2015 годзе загадчык кафедры прафесар У. А. Пераверзеў за шматгадовую добрасумленную працу ўзнагароджаны знакам «Выдатнік аховы здароўя».

## Літаратура 
* Переверзев Владимир Алексеевич // Очерки истории кафедры нормальной физиологии Белорусского государственного медицинского университета / А. И. Кубарко, Л. И. Белорыбкина, А. А. Семенович. — Минск, 2002. — С. 94.
* Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 12. — Мінск, 2001.

Катэгорыя:Фізіёлагі Беларусі
Катэгорыя:Фізіёлагі СССР
Катэгорыя:Загадчыкі кафедраў БДМУ
Палянская

**Палянская** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Галіна Уладзіміраўна Палянская — беларускі архітэктар
* Ілона Уладзіміраўна Палянская — беларуская лёгкаатлетка
* Ірына Аляксандраўна Палянская — беларуская спявачка
ФК Краматорск

**«Краматорск»** () — украінскі футбольны клуб з аднайменнага горада. У 2015—2022 гадах выступаў у Першай лізе. У 2022 годзе ў сувязі з уварваннем Расіі ва Украіну спыніў выступы ў спаборніцтвах.

## Гісторыя назваў 
* 1936—1939 — **«Завод імя Арджанікідзэ»**
* 1939—1992 — **«Авангард»**
* 1992—1994 — **«Данбаскрафт»**
* 1995—1996 — **«Авангард»**
* 1999—2010 — **«Авангард ЦЭЦ/Авангард-СКМЗ»**
* 2010—2021 — **«Авангард»**
* 2021 — **«Авангард — СК Краматорск»**
* з 2021 — **«Краматорск»**

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Краматорск
1-я Смаленская партызанская брыгада

**1-я Смаленская партызанская брыгада** — партызанская брыгада, створаная ў сакавіку 1942 года ў Смаленскай вобласці. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Духаўшчынскага і Руднянскага раёнаў Смаленскай вобласці, Сенненскага, Талачынскага, Чашніцкага, Лепельскага, Халопеніцкага і Крупскага раёнаў БССР. 26 чэрвеня брыгада (390 партызан, 6 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
Брыгада была створана ў Смаленскай воласці пад назвай 1-ы батальён. У маі 1942 года батальён быў перайменаваны ў 1-ю партызанскую брыгаду. У чэрвені частка атрадаў была вылучана для арганізацыі 3-й партызанскай брыгады. У кастрычніку — лістападзе 1942 у час карнай нямецкай экспедыцыі частка атрадаў брыгады была рассеяна, астатнія ў канцы лістапада выйшлі ў савецкі тыл, дзе брыгада была створана нанава. У лютым 1943 года брыгада (134 партызаны) прыбыла ў нямецкі тыл, са жніўня таго ж года дзейнічала на тэрыторыі Віцебскай вобласці, падначальвалася БШПР. На момант злучэння з Чырвонай Арміяй у склад брыгады ўваходзілі:
* 1-ы атрад;
* 2-і атрад (другога складу);
* 3-і атрад;
* 4-ы атрад;
* 5-ы атрад;
* 6-ы атрад.

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* Ф. Я. Апрэтаў (загінуў);
* А. І. Яўстратаў;
* М. П. Пятровічаў;
* У. І. Цалішчэўскі.

### Камісары 
* А. Р. Багдановіч;
* М. П. Пятровічаў;
* І. Х. Вайзулін.

### Начальнікі штаба 
* А. І. Яўстратаў;
* Дз. М. Несцераў (выконваў абавязкі);
* А. В. Прусакоў (выконваў абавязкі);
* С. Дз. Жылін.

## Гісторыя 
Партызаны праводзілі дыверсіі на чыгунках Смаленск — Віцебск, Віцебск — Орша, Смаленск — Орша і на шашэйных дарогах. У жніўні — лістападзе 1942 года вялі баі з карнікамі ў Духаўшчынскім раёне, нападалі на гарнізоны ў вёсцы Карабанава і пасёлку Галынкі Руднянскага раёна Смаленскай вобласці (люты 1943), у вёсцы Вадапоева Бешанковіцкага (кастрычнік 1943), Старая Пярэсіка (лістапад 1943) і Чараёўка (сакавік 1944) Халопеніцкага, Забор’е Лепельскага (люты 1944) раёнаў. У красавіку — чэрвені 1944 года вялі баі супраць карнікаў у раёне шашы Лепель — Барысаў. У час наступлення Чырвонай Арміі аднавілі 6 мастоў на дарозе Лукомль — Вялікія Хальнявічы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1942 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Джон ле Карэ

**Джон Ле Карэ́** (; сапраўднае імя — **Дэ́йвід Джон Мур Ко́рнуэл**, ; , Пул, Англія — , Труро) — англійскі пісьменнік, аўтар шпіёнскіх раманаў. За 50 год выдаў 22 раманы, якія перакладзеныя на 36 моў. Яго кнігі шмат разоў былі экранізаваны.

## Біяграфія 
Скончыў Лінкальн-каледж Оксфарда, ужо ва ўніверсітэце пачаў супрацоўнічаць з брытанскай контраразведкай Мі-5, выкладаў мовы ў самай прэстыжнай брытанскай школе, Ітане, а затым перайшоў на штатную працу ў контраразведку. У 1959 годзе ён перайшоў на працу ў замежную разведку Мі-6, працаваў пад дыпламатычным прыкрыццём у Заходняй Германіі.

Пачаў пісаць раманы аб працы разведкі ў часы халоднай вайны; пасля таго, як да іх прыйшоў поспех, пакінуў дзяржаўную службу. Самыя вядомыя яго кнігі — «Шпіён, які прыйшоў з холаду», «Шпіён, выйдзі прэч», «Рускі дом», апошняя яго праца выйшла ў 2019 годзе.

Творы Ле Карэ вылучае адсутнасць у іх супергерояў, складаныя псіхалагічныя лініі, бездакорная англійская мова. Ён увёў у шырокі ўжытак многія словы з тэрміналогіі спецслужбаў, напрыклад, слова «крот» для ўкаранёных агентаў стала шырока выкарыстоўвацца пасля яго раману «Шпіён, выйдзі прэч» 1974 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Пісьменнікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Асобы, вядомыя пад літаратурнымі псеўданімамі
Катэгорыя:Аўтары дэтэктыўнай прозы
Катэгорыя:Выпускнікі Оксфардскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Памерлі ад каранавіруснай інфекцыі COVID-19
Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Гётэ
Джорджа Мелоні

**Джорджа Мелоні** (; нар. , Рым, Італія) — італьянскі палітык, Прэм’ер-міністр Італіі з 2022 года.

Лідар правай партыі «Браты Італіі», якая атрымала перамогу на парламенцкіх выбарах у 2022 годзе. Прэзідэнт Італіі Серджа Матарэла афіцыйна даручыў Джорджы Мелоні сфармаваць кааліцыйны ўрад краіны. 22 кастрычніка Джорджа Мелоні і міністры яе ўрада былі прыведзены да прысягі. Упершыню ў гісторыі прэм’ерам краіны стала жанчына.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Італіі
Уілкс

**Уілкс** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джамал Уілкс — амерыканскі баскетбаліст
* Дэбі Уілкс — канадская фігурыстка
* Морыс Вінсент Уілкс — брытанскі вучоны-інфарматык
* Родні Уілкс — трынідадскі цяжкаатлет, алімпійскі прызёр
* Самуэль Уілкс — брытанскі ўрач і біёграф
Алег Цярэнцьевіч Прасмыцкі

**Алег Цярэнцьевіч Прасмыцкі** — беларускі ўрач. Кандыдат медыцынскіх навук, дацэнт.

## Біяграфія 
У 1972 годзе скончыў лячэбны факультэт Мінскага дзяржаўнага медыцынскага інстытута. З 1975 па 1982 г. загадчык аддзялення анестэзіялогіі і рэанімацыі 6-й гарадской клінічнай бальніцы г. Мінска. Дацэнт кафедры анестэзіялогіі і рэаніматалогіі Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: паталагічная фізіялогія; інфузійных тэрапія; таксікалогія; анестэзіялогія; рэаніматалогія; прафілактыка і лячэнне тромбаэмбалічных ускладненняў у траўматалогіі і артапедыі і інш.

## Спасылкі 
* Прасмыцкий Олег Терентьевич  

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Медыкі СССР
Людміла Міхайлаўна Мягкова

**Людміла Міхайлаўна Мягко́ва** (;  — ) — мастак дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва (мастацкае шкло), Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1977).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Ленінградзе. У 1959 годзе скончыла Ленінградскае вышэйшае мастацка-прамысловае вучылішча імя Мухінай па спецыяльнасці «Кафлярства і мастацкая апрацоўка шкла». Працавала на шклозаводзе «Нёман» у горадзе Бярозаўка (Лідскі раён Гродзенскай вобласці Беларусі).

Пахавана была 25.02.2022 у Бярозаўцы .

## Творчасць 
Аўтар прац у галіне мастацкага шкла, пераважна ў гутнай тэхніцы. Разам з мужам, Уладзімірам Мурахверам стварыла для масавай вытворчасці новыя ўзоры прасаваных вырабаў з каляровага шкла. У сваіх працах выкарыстоўвала традыцыйныя народныя формы посуду. Сярод прац Л. М. Мягковай вазы «Путанка», «Бярозавы гай», «Баранчыкі», наборы посуду «Залаты пеўнік», «Птушыны двор» і інш. Мастацкая спадчына Людмілы мягковай захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, Гродзенскім дзяржаўным гісторыка-археалагічнам музеі, музеі шклозавода «Неман», музеях Омска, Царыцына, Кускова.

## Узнагароды і званні 
* Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1977).
* Ганаровая грамата Вярхоўнага Савета БССР (1975)
* Сярэбраныя медалі ВДНГ СССР (1961, 1972, 1973, 1985)
* Залаты медаль ВДНГ СССР (1965)
* Бронзавыя медалі ВДНГ СССР (1965, 1971)
* Медаль «За працоўную адзнаку» (1981)
* Ганаровая грамата Савета Міністраў СССР (1988)
* Сярэбраны медаль Акадэміі мастацтваў СССР (1990)
* Ганаровы знак Саюза мастакоў (2001)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Художники   // Сайт ААТ Шклозавод «Нёман»
* Персональный альбом «Людмила Мягкова»   // Сайт Лідскага гісторыка-мастацкага музея

Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Майстры мастацкага шкла Беларусі
Катэгорыя:Постаці Бярозаўкі
Крыс Уолстэнхолм

**Кры́стафер То́ні Уо́лстэнхолм** (;  года), болей вядомы як **Крыс Уолстэнхолм** () — брытанскі музыка, басіст і бэк-вакаліст рок-гурта Muse. На жывых выступах часам грае на гітары ці клавішных, на якіх яго пазней падмяніў Морган Нікалс.

## Біяграфія 
Крыс Уолстэнхолм вырас у Ротэрхэме. Пераехаўшы ў Тынмут, Дэван, пачаў граць у пост-панк гурце на барабанах, у той час як Мэцью Беламі і Дамінік Говард гралі асобна ад яго. Але, праз два гады беспаспяховага пошуку басіста, яны запрасілі яго на месца бас-гітарыста ў новаствораны гурт *Rocket Baby Dolls*, пазней перайменаваны ў Muse.

У траўні 2010 года ён пераехаў у Дублін, Ірландыя, са сваёй жонкай Келі і чатырма дзецьмі. Уолстэнхолм з жонкай чакаюць пятага дзіця, якое мусіць з’явіцца на свет увосень 2010 года. Ён застаецца адданым заўзятарам футбольнай каманды Ротэрхэм Юнайтэд. З’яўляецца ганаровым доктарам мастацтваў Плімуцкага ўніверсітэта.

## Спасылкі 
* MUSE: Bassist Chris Wolstenholme, 8/01/2009 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Рок-музыканты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Бас-гітарысты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Muse
Мэцью Джылкс

**Мэцью Джылкс** (; нар. 4 чэрвеня 1982, Рочдэйл, Англія) — шатландскі футбаліст, брамнік. У цяперашні час працуе трэнерам брамнікаў у англійскім клубе «Болтан Уондэрэрс»

## Клубная кар’ера 
Першай камандай Мэцью быў клуб з ягонага роднага горада «Рочдэйл», дзе ён правёў сем сезонаў. Пасля гэтага кар’ера працягнулася ў «Норвіч Сіці», але там Джылкс уладкаваўся толькі на лаўцы запасных. У «Блэкпуле» выступаў з 2008 года, за гэты клуб Джылкс дэбютаваў 12 жніўня 2008 года ў матчы на Кубак футбольнай лігі, дзе ягоная каманда атрымала паражэнне з лікам 2:0 ад клуба «Маклсфілд Таўн». Разам з клубам браў удзел у матчах Прэм’ер-лігі сезона 2010/11. Нягледзячы на вылет «Блэкпула» з найвышэйшага англійскага дывізіёна па выніках сезона, Джылкс падпісаў новы двухгадовы кантракт з клубам у ліпені 2011 года.

У ліпені 2014 года Джылкс падпісаў двухгадовы кантракт з клубам «Бернлі», які выйшаў у Прэм’ер-лігу, аднак у камандзе заставаўся на лаўцы запасных, з’яўляўся на полі толькі ў двух матчах Кубка лігі. У чэрвені 2016 года перайшоў у шатландскі «Рэйнджэрс», дзе таксама быў рэзервовым брамнікам, а ў студзені 2017 года далучыўся да «Уіган Атлетык», дзе гуляў да канца сезона 2016/17.

У сезоне 2017/18 быў асноўнам брамнікам клуба «Скантарп Юнайтэд» у англійскай Лізе 1, але ў наступным сезоне перастаў з’яўляцца на полі, а ў студзені 2019 года ў якасці свабоднага агента стаў іграком «Лінкальн Сіці», якому дапамог перамагчы ў Лізе 2.

Сезон 2019/20 правёў у «Флітвуд Таўн», а ў жніўні 2020 года далучыўся да «Болтан Уондэрэрс» у якасці гуляючага трэнера брамнікаў. У студзені 2022 года завяршыў кар’еру іграка і сканцэнтраваўся на трэнерскай дзейнасці ў клубе.

## Міжнародная кар’ера 
Нягледзячы на тое, што Мэцью нарадзіўся ў Англіі, у жніўні 2010 года ён быў выкліканы ў нацыянальную зборную Шатландыі. Гэтае стала магчымым дзякуючы таму, што ягоная бабуля з’яўлялася шатландкай. 15 жніўня 2012 года Джылкс дэбютаваў у складзе зборнай Шатландыі, правёўшы тайм у таварыскім матчы супраць зборнай Аўстраліі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйным сайце «Блэкпула»

Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Шатландыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Шатландыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Рочдэйл
Катэгорыя:Ігракі ФК Норвіч Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Блэкпул
Катэгорыя:Ігракі ФК Шрусберы Таўн
Катэгорыя:Ігракі ФК Бернлі
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэйнджэрс
Катэгорыя:Ігракі ФК Уіган Атлетык
Катэгорыя:Ігракі ФК Скантарп Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Лінкальн Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Флітвуд Таўн
Катэгорыя:Ігракі ФК Болтан Уондэрэрс
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Шатландыі
Стывен Дэвіс

**Стывен Дэвіс** (; нар. 1 студзеня 1985, Баліміна, Паўночная Ірландыя) — паўночнаірландскі футбаліст, паўабаронца шатландскага клуба «Рэйнджэрс» і нацыянальнай зборнай Паўночнай Ірландыі.

## Клубная кар’ера 
Дэвіс уступіў у шэрагі свайго любімага клуба дзяцінства «Рэйнджэрс» з горада Глазга ў студзені 2008 года на правах арэнды. Да гэтага выступаў за англійскія «Астан Вілу» і «Фулхэм». Падчас тэрміну сваёй арэнды Дэвіс згуляў 26 разоў і забіў адзін гол у браму «Вердэра» ў Кубку УЕФА.

Дэвіс аформіў паўнавартасную здзелку з «Рэйнджэрс», і першы поўны сезон на «Айбракс» прынёс яму задавальненне. Ён быў прызнаны аднаклубнікамі найлепшым іграком года. 6 ліпеня 2012 года Дэвіс перайшоў у клуб англійскай Прэм’ер-лігі «Саўтгемптан», падпісаўшы кантракт на 3 гады.

У студзені 2019 года вярнуўся ў «Рэйнджэрс» на правах арэнды, а ў маі аформіў паўнавартаснае пагадненне з клубам. У снежні 2022 года атрымаў траўму і выбыў на доўгі тэрмін.

У кастрычніку 2023 года пасля адстаўкі Майкла Біла быў прызначаны выканаўцам абавязкаў галоўнага трэнера «Рэйнджэрс». У гэтай якасці правёў дзве сустрэчы (у Лізе Еўропы супраць «Арыса» і ў чэмпіянаце супраць «Сент-Мірэна»), пасля чаго новым галоўным трэнерам стаў Філіп Клеман.

## Дасягненні 
**«Рэйнджэрс»**
* Чэмпіён Шатландыі (4): 2009, 2010, 2011, 2021
* Уладальнік Кубка Шатландыі (3): 2008, 2009, 2022
* Уладальнік Кубка шатландскай лігі (3): 2008, 2010, 2011

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Паўночнай Ірландыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Паўночнай Ірландыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Астан Віла
Катэгорыя:Ігракі ФК Фулхэм
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэйнджэрс
Катэгорыя:Ігракі ФК Саўтгемптан
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Паўночнай Ірландыі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Рэйнджэрс