open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сезон 2016/2017 «Рубона»

У сезоне 2016/2017 баскетбольны клуб «Рубон» з горада Віцебск прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2016/2017 (**4 месца**),
* Кубак Беларусі 2016 (**групавы этап**).

## Склад каманды 
*  Іван Аладка
*  Віктар Аўсепян (прыйшоў у каманду падчас сезону)
*  Марсэль Аўсепян (прыйшоў у каманду падчас сезону)
*  Амар Барры
*  Антон Вашкевіч
*  Алег Груздзеў
*  Павел Кадол
*  Аляксей Качан
*  Сяргей Масько
*  Артур Пішчулёнак
*  Руслан Пішчэйка
*  Сяргей Сапегін
*  Яўген Смірноў
*  Георгій Старкін
*  Міхаіл Стрыгоцкі

## Трэнеры каманды 
*  Руслан Байдакоў (галоўны трэнер)
*  Сяргей Махонь (старшы трэнер)
*  Дзмітрый Рыбакоў

## Гл. таксама 
* Сезон 2015/2016 «Рубона»
* Сезон 2017/2018 «Рубона»

## Спасылкі 
* 2016-2017
2016/2017
Рубон
Катэгорыя:2016 год у Віцебску
Катэгорыя:2017 год у Віцебску
Берта Ляльчук

**Берта Ляльчук** (; 1 мая 1901, Пінск — ?) — яўрэйская , , .

## Біяграфія 
Атрымала яўрэйскую і звычайную асвету. З бацькамі часта хадзіла ў тэатр. У 14 гадоў уцякла з дому. Працавала настаўніцай у яўрэйскім сіроцкім прытулку ў Сакалове. Арганізавала драматычны гурток. Выступала ў паказах драм Пераца і Рэйзена, паказы былі дабрачыннымі. Вывучала стаматалогію ў Варшаве. У 1920-22 жыла ў Палесціне, працавала зубным урачом, выконвала ролі на іўрыце ў Tiatrun Ebri. У 1923 пераехала ў ЗША. Іграла ў тэатры і кіно, у тым ліку ў тэатры Шварца (1923-24), Ундзэр-тэатры (1925). У 1925 дэбютавала ў друку. У 1929 наведала СССР. Падтрымлівала камуністаў. У 1938 выйшла кніга «Цені на сонцы». У другой палове 1940-х пераехала ў Каліфорнію, выконвала непрыкметныя ролі (вядомы адзін фільм 1946 года).

Выйшла за паэта Бецалеля Фрыдмана.

Друкавалася ў розных выданнях Нью-Ёрка, Таронта, Варшавы (Моргн-журнал, Літэрарышэ блэтэр, Момэнт, Фрайхайт, Моргн-фрайхайт, Дэр хамэр, Дэр тог, Сігнал, Дэр амерыканэр, Фрае арбэтэр штымэ, Дэр камф) і ў зборніку «Юніён сквэр».

Вядомыя ролі:
* Зэлда «Кавалёвы дочкі — Дэм шмідс тэхтэр» Гіршбейна
* Мір’ям «Тог ун нахт — Дні і ночы» Ан-скага
Бібліяграфія:
* Шотнс аф дэр зун (1938) — שאטנס אויף דער זון

## Літаратура 
* Bertha Lelchuk // Слоўнік Зільберцвайга
* [Leltshuk, Berte](https://congressforjewishculture.org/people/3213/Leltshuk,%20Berte%20(May%201,%201901–)) // Слоўнік новай яўрэйскай літаратуры
Hypercompe permaculata

**Hypercompe permaculata** — від молей сямейства . Упершыню від апісаў Алфей Спрынг Пакард у 1872 годзе. Від родам з захаду ЗША і часткі паўночнай Мексікі.

## Зноскі 
Катэгорыя:Мядзведзіцы
Cynaeda dentalis

**Cynaeda dentalis** — від молей сямейства . Сустракаецца ў Еўропе, Іарданіі, Турцыі і Каба-Вэрдэ.

## Апісанне 
]]
Размах крылаў 19 22 мм. Лёт імага з чэрвеня па жнівень у залежнасці ад месцазнаходжання.

Лічынкі харчуюцца на .

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Plant Parasites of Europe 
* Lepidoptera of Belgium
* *Cynaeda dentalis* at UKmoths

Катэгорыя:Матылі
Сезон 2015/2016 «Рубона»

У сезоне 2015/2016 баскетбольны клуб «Рубон» («Віцебскі АБК-ВАКЦАР») з горада Віцебск прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2015/2016 (**8 месца**).

## Склад каманды 
*  Іван Аладка (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Віктар Аўсепян
*  Марсэль Аўсепян
*  Амар Барры
*  Ягор Бялянка
*  Георгій Гіль
*  Павел Кадол
*  Дзяніс Карнілаў
*  Аляксей Качан
*  Сяргей Масько
*  Артур Пішчулёнак (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Сяргей Сапегін
*  Яўген Смірноў
*  Арцём Тарасаў

## Трэнеры каманды 
*  Руслан Байдакоў (галоўны трэнер)
*  Сяргей Махонь (старшы трэнер)
*  Дзмітрый Рыбакоў

## Гл. таксама 
* Сезон 2014/2015 «Рубона»
* Сезон 2016/2017 «Рубона»

## Спасылкі 
* 2015-2016
2015/2016
Рубон
Катэгорыя:2015 год у Віцебску
Катэгорыя:2016 год у Віцебску
Кохвіл (Мічыган)

**Кохвіл** () — мястэчка ў акрузе Сагіна ў штаце Мічыган, ЗША. Паводле перапісу 2010 года насельніцтва мястэчка складала 5078 чалавек. Ураджэнец Германіі Фрыдрых Карл Кох пасяліўся тут у 1849 годзе, і паселішча было названа ў яго гонар, калі было арганізавана ў 1856 годзе. Дзяржаўны ўніверсітэт даліны ракі Сагіна.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Мічыгана
Біг-Рапідс (Мічыган)

**Біг-Рапідс** () — горад у акрузе Мекоста ў штаце Мічыган, ЗША. Насельніцтва паводле перапісу 2020 года склала 7,7 тысяч жыхароў. Ён быў заснаваны ў 1855 годзе братамі Джорджам і Зэрай Фрэнчамі. Паселішча было уключана ў лік гарадоў у 1869 годзе. Дзяржаўны ўніверсітэт імя В. Н. Фэрыса.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Мічыгана
Каламазу

**Каламазу** () — горад у акрузе Каламазу ў штаце Мічыган, ЗША. Па дадзеных перапісу 2020 года насельніцтва горада складала 73,5 тысяч жыхароў. Першапачаткова вядомы як Бронсан (у гонар заснавальніка Цітуса Бронсана). Праз горад працякае рака з такой жа назвай. Заходне-Мічыганскі ўніверсітэт.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Мічыгана
Мадысан (Паўднёвая Дакота)

**Мадысан** () — горад у акрузе Лейк у штаце Паўднёвая Дакота, ЗША. Горад быў закладзены ў 1873 годзе і названы ў гонар горада Мадысана ў штаце Вісконсін. Дакоцкі дзяржаўны ўніверсітэт.

## Зноскі 
Катэгорыя:Гарады Паўднёвай Дакоты
Алендэйл

**Алендэйл** () — мястэчка ў акрузе Атава ў штаце Мічыган, ЗША. Паўночную і ўсходнюю межы паселішча ўтварае рака Вялікая. Дзяржаўны ўніверсітэт даліны ракі Вялікая. Першым пастаянным еўрапейскім пасяленцам тут быў Рычард Робертс з Уэльса, які набыў 160 акраў уздоўж ракі Вялікай.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Мічыгана
Хоўтан

**Хоўтан** () — горад у акрузе Хоўтан у штаце Мічыган, ЗША.  Горад размешчаны на паўвостраве Кевінаў, з'яўляецца буйнейшым горадам у рэгіёне Медная краіна. Гэта пяты па велічыні горад на Верхнім паўвостраве з насельніцтвам 8,3 тысячы жыхароў паводле перапісу 2020 года. Мічыганскі тэхналагічны ўніверсітэт.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Мічыгана
Оберн-Хілз

**Оберн-Хілз** () — горад у акрузе Окленд у штаце Мічыган, ЗША. Паўночны прыгарад Дэтройта, Оберн-Хілз, размешчаны прыкладна ў 42 км на поўнач ад цэнтра Дэтройта. Па дадзеных перапісу 2020 года ў горадзе пражывала 24,3 тысячы жыхароў. Оклендскі ўніверсітэт.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Мічыгана
Раман Юзаф Абрахам

**Раман Юзаф Абрахам** (; 28 лютага 1891, Львоў — 12 мая 1970, Варшава) — брыгадны генерал Войска Польскага, польскі ваенны і палітычны дзеяч, камандаваў асобнымі польскімі фарміраваннямі ў час Другой сусветнай вайны.

## Біяграфія 
Раман Абрахам нарадзіўся ў сям’і Уладзіслава, прафесара права, і Станіславы Рэйс.

Меў сястру Ванду (1895—1995), якая была жонкай генерала Вацлава Стахіевіча.

У 1910 годзе скончыў гімназію езуітаў у Бэнковіцах каля Хірова. Вучыўся на факультэце філасофіі і права Універсітэт Яна Казіміра ў Львове, па заканчэнні якога атрымаў ступень доктара права. Падчас навучання ўдзельнічаў у рабоце Związku Młodzieży Polskiej «Zet». Скончыў афіцэрскую школу кавалерыі для добраахвотнікаў.
Падчас Першай сусветнай вайны са жніўня 1914 да кастрычніка 1918 года служыў у аўстра-венгерскай арміі ў палку ўланаў і палку конных стральцоў. Ваяваў на франтах — усходнім і заходнім. Службу скончыў у званні паручніка кавалерыі.

У 1918 годзе ўдзельнічаў у польска-ўкраінскай вайне.

З 1920 года служыў у Варшаве, Опалі, Познані, Львова.

Са снежня 1927 года да лютага 1929 года — камандзір 26-га палка ўланаў у Баранавічы. 26-ы полк уланаў вядомы сваімі баявымі дзеяннямі падчас польска-бальшавіцкай вайны 1920.

З 1 студзеня 1928 года — палкоўнік.

З сакавіка 1929 года служыў у Торуні, Варшаве, Быдгашчы, Познані.

Быў дэпутатам Сейма ІІІ склікання, абраным у 1930 годзе па спісе BBWR (Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem Józefa Piłsudskiego), склаў паўнамоцтвы 16.01.1931.

З 19 сакавіка 1938 года — генерал.
У вераснёвую кампанію 1939 года камандаваў Вялікапольскай брыгадай кавалерыі ў складзе арміі «Познань» генерала Тадэвуша Кутшэбы.

Генерал Р. Абрахам быў адзіным камандзірам кавалерыйскай часткі, якая на ўсім баявым шляху не пацярпела паражэння, не прайграла ніводнай бітвы, а пад Брохавым і Сахачавым яго салдаты адбілі атаку нямецкай 4-й танкавай дывізіі і 2-й лёгкай дывізіі. З 23 па 28 верасня Р. Абрахам камандаваў зборнай брыгадай кавалерыі падчас абароны Варшавы.

Быў цяжка паранены і трапіў у палон. Знаходзіўся ў канцлагерах (афлагах) Кратошын, Кёнігштайн ІVB, Ёханісбрун VIIIE, Мурнаў VIIA.

Вызвалены 30 красавіка 1945 года амерыканскімі войскамі.

Пасля вяртання ў Польшчу працаваў ва Урадавай установе рэпатрыяцыі, Польскім Чырвоным Крыжы.

З 1950 года — на пенсіі.

Аўтар ваенна-гістарычных прац.

Памёр 12 мая 1970 года ў Варшаве. Пахаваны ў Wrześni.

## Крыніцы
Рочэстэр (Мічыган)

**Рочэстэр** () — горад у акрузе Окленд у штаце Мічыган, ЗША. Насельніцтва паводле перапісу 2010 года складала 12,7 тысяч жыхароў. Гэта паўночны прыгарад Дэтройта, размешчаны ў 20 мілях на поўнач ад яго. Оклендскі ўніверсітэт.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Мічыгана
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1817 годзе
Маркет (Мічыган)

**Маркет** () — горад у акрузе Маркет у штаце Мічыган, ЗША. Буйнейшы горад на Верхнім паўвостраве. Размешчаны на беразе возера Верхняе, горад з'яўляецца буйным портам, вядомым галоўным чынам па дастаўцы жалезнай руды. Паўночна-Мічыганскі ўніверсітэт.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Мічыгана
Іпсіланці (Мічыган)

**Іпсіланці** () — горад у акрузе Ваштэнаў ў штаце Мічыган, ЗША. Па дадзеных перапісу 2020 года насельніцтва горада складала 20,6 тысяч жыхароў. Усходне-Мічыганскі ўніверсітэт. Гэта таксама месцазнаходжанне першага ў свеце рэстарана сеткі "Domino's Pizza".

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Мічыгана
Маўнт-Плезант

**Маўнт-Плезант** () — горад у акрузе Ізабела ў штаце Мічыган, ЗША. Па дадзеных перапісу 2020 года насельніцтва складала 21,6 тысячы жыхароў. Частка горада (з насельніцтвам 8,7 тысячы чалавек) размешчана ў індзейскай рэзервацыі. Цэнтральна-Мічыганскі ўніверсітэт. Колькасць студэнтаў амаль удвая перавышае насельніцтва горада на працягу навучальнага года, што робіць яго ўніверсітэцкім горадам. Нягледзячы на сваю назву, навакольная тэрыторыя ў асноўным раўнінная і не мае ні гор, ні пагоркаў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Мічыгана
Эктапічная рэкамбінацыя

**Эктапічная рэкамбінацыя** — гэта нетыповая форма рэкамбінацыі, пры якой адбываецца красінговер паміж дзвюма гамалагічнымі паслядоўнасцямі ДНК, размешчанымі ў неалельных пазіцыях храмасом. Такая рэкамбінацыя часта прыводзіць да храмасомнай перабудовы, што ў цэлым шкодна для арганізма. Некаторыя даследаванні, аднак, выказалі здагадку, што эктапічная рэкамбінацыя можа прывесці да мутаваных храмасом, якія прыносяць карысць арганізму. Такая рэкамбінацыя можа адбывацца як падчас меёзу, так і падчас мітозу, хоць больш верагодна, што гэта адбываецца падчас меёзу. Гэта сустракаецца адносна часта — прынамсі ў аднаго віду дрожджаў (Saccharomyces cerevisiae) частата эктапічнай рэкамбінацыі прыкладна такая ж, як і алельнай (або традыцыйнай) рэкамбінацыі. Калі алелі ў двух локусах гетэразіготныя, то эктапічная рэкамбінацыя адносна верагодная, у выпадку, калі алелі гомазіготныя, яны хутчэй за ўсё падвергнуцца алельнай рэкамбінацыі. Таксама гэтая рэкамбінацыя не патрабуе высокага ўзроўню гамалогіі паміж паслядоўнасцямі — ніжняя мяжа, неабходная для гэтага, ацэньваецца як 2,2 тысячы пар нуклеатыдаў гамалагічных участкаў.

Роля транспазонаў у эктапічнай рэкамбінацыі з’яўляецца вобласцю актыўнага даследавання. Транспазоны — паўтаральныя паслядоўнасці ДНК, якія могуць устаўляцца ў любую частку геному — могуць стымуляваць эктапічную рэкамбінацыю пры паўторных гамалагічных паслядоўнасцях нуклеатыдаў. Аднак, згодна з адной з прапанаваных мадэляў, эктапічная рэкамбінацыя можа служыць інгібітарам вялікай колькасці копій транспазонных элементаў. Частата эктапічнай рэкамбінацыі транспазонаў была звязана як з іх большай колькасцю копій, так і з большай даўжынёй гэтых элементаў. Паколькі эктапічная рэкамбінацыя, як правіла, шкодная, супраць яе адбіраецца ўсё, што змяншае шанцы на яе ўзнікненне, у тым ліку вышэйзгаданая большая колькасць копій і большая даўжыня. Гэтая мадэль, аднак, можа быць прыменена толькі да асобных сем’яў транспазонаў у геноме, паколькі верагоднасць эктапічнай рэкамбінацыі, якая адбываецца ў адной сям’і гэтых мабільных генетычных элементаў, не залежыць ад яе ўзнікнення ў іншай. Адсюль вынікае, што выбіраюцца кароткія транспазоны, што перамяшчаюцца радзей і маюць дастаткова высокую хуткасць мутацый, каб парушыць гамалогію паміж паслядоўнасцямі транспазонаў у дастатковай ступені, каб прадухіліць узнікненне эктапічнай рэкамбінацыі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Клетачныя працэсы
Катэгорыя:Малекулярная генетыка
Аса звычайная

**Аса звычайная** (*Vespula vulgaris*) — від грамадскіх вос.

Жывуць сем’ямі, будуюць гнёзды. Самкі розных каставых груп моцна адрозніваюцца.

Аса можа джаліць шматразова пры сур’ёзнай пагрозе, напрыклад калі чалавек спрабуе разбурыць гняздо. Укус балючы, выклікае пачырваненне, ацёк, пякоту і сверб. Асабліва небяспечныя ўкусы для чалавека з алергіяй.

## Зноскі 
Катэгорыя:Сапраўдныя восы
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Ілья Хрэнаў

**Ілля Хрэнаў**, пазыўны **«Літвін»** (1994 або 1995, Мінск — 3 сакавіка 2022, Буча пад Кіевам) — баец-добраахвотнік беларускай роты тэрытарыяльнай абароны батальёну «Азоў», які загінуў пры абароне Кіева ад войск Расіі. Першы загінуўшы беларус-добраахвотнік у час адкрытага расійскага нападу на Украіну.

У сакавіку 2022 года беларусы ў Адэсе ўтварылі добраахвотніцкі аддзел імя Іллі Літвіна дзеля дапамогі Узброеным сілам Украіны.

## Біяграфія 
### Дзяцінства і юнацтва 
Нарадзіўся ў Мінску, вырас у Лошыцы ў шматдзетнай сям’і — быў пятым дзіцём. Лічыў, што свабода Беларусі будзе вызначацца ва Украіне. Служыў у выведцы «Азова», удзельнічаў ва ўсіх вядомых аперацыях — Ілавайск, Марыінка, Шырокіна.

Калі 24 лютага 2022 года Расія напала на Украіну, быў першым з беларускіх добраахвотнікаў, хто запісаў відэа з заклікам абараняць Украіну.

3 сакавіка 2022 года атрымаў раненне ў баях за Бучу пад Кіевам, яму паспелі зрабіць аперацыю, але ўратаваць жыццё не атрымалася. Цырымонія развітання прайшла 5 красавіка 2022 года, бо да расійскага адступлення з поўначы Украіны цела не маглі выцягнуць з поля бою.

## Выказванні 
* "*[Украінцы] гэта мой братэрскі народ, я не мог сядзець на месцы, калі ўкраінцаў пачалі забіваць*.
* «''Кожны беларус сам выбірае, што ён мае рабіць, — калі хочаш, пішы каментары, хочаш за стырно — будзь шафёрам, хочаш біць акупантаў — значыць бі іх!»

## Памяць 
24 лістапада 2022 года Ілля Хрэнаў быў пасмяротна ўзнагароджаны ордэнам Пагоні Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.

## Гл. таксама 
* Аляксей Мікалаевіч Скобля
* Спіс беларусаў, якія загінулі падчас расійска-ўкраінскай вайны

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* «Мы дакладна разумелі, што не выжывем». Беларускі добраахвотнік Дзяніс «Кіт» расказаў пра пекла пад Бучай, Наша Ніва, 9 сакавіка 2022 г.
* Беларус, які ваюе за Украіну, распавёў пра гібель Іллі «Літвіна», Новы час, 8 сакавіка 2022 г.

Катэгорыя:Полк Каліноўскага
Катэгорыя:Удзельнікі вайны на ўсходзе Украіны
Іст-Лансінг

**Іст-Лансінг** () — горад у штаце Мічыган, ЗША. Большая частка горада знаходзіцца ў акрузе Інгем, меншая частка распасціраецца на поўнач да акругі Клінтан. Паводле перапісу 2020 года насельніцтва горада складала 47,7 тысяч жыхароў. Размешчаны непасрэдна на ўсход ад сталіцы штата горада Лансінга. Мічыганскі дзяржаўны ўніверсітэт.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Мічыгана
Сляпень бычыны

**Сляпень бычыны** (*Tabanus bovinus*) — від двукрылых насякомых з сямейства сляпнёў.

Таксічныя рэчывы сліны пры ўкусе прыводзяць да пачырванення і балючага ацёку скуры. Пасля ўкусу раны доўга краваточаць і не загойваюцца. З’яў­ляецца пераносчыкам шэрага за­хворванняў, напрыклад сібірскай язвы.

## Зноскі 
Катэгорыя:Сляпні
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Нежагаль

**Нежагаль** () — рака ў Белгарадскай вобласць Расіі, прыток Северскага Данца. Старая назва **Ножгель**.

## Апісанне 
Даўжыня 75 км, плошча басейну 2878 км². Выток знаходзіцца ў Шабекінскім раёне Белгародскай вобласці. За 6 км ад вусця Нежагалі знаходзіцца горад Шабекіна. Выдатак за 3 км ад вусця складае 8,3 м³/сек. Нежагаль упадае ў Северскі Данец за 97 км ад яго вытоку.

Жыўленне пераважна снегавое, першыя кіламетры ад вытоку летам перасыхаюць.

На рэчцы каля в. Стралец — невялікае вадасховішча плошчай 75,8 га і аб’ёмам 2,39 млн куб. м..

### Прытокі 
* 10 км — рака Корань
* 21 км — рака Кароча
* 37 км — рака Альховы Яр
* 42 км — рака Заморны Яр
* рака Няжэлек

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Рэкі Белгародскай вобласці
Боскія даспехі

**«Бо́скія даспе́хі»** (, Lung hing foo dai; ) — ганконскі прыгодніцкі кінафільм 1986 года, зняты Джэкі Чанам, які таксама выканаў галоўную ролю.

Фільм афіцыйна даступны на беларускай мове праз сэрвіс VOKA.

## Сюжэт 
Джэкі, па мянушцы «Азіяцкі ястраб» сапраўдны паляўнічы за скарбамі. Але ж хто ведаў, што выкрадзены ім меч з’яўляецца адным з пяці культавых прадметаў, вядомых як «даспехі Бога». Той, хто ўкрадзе або знішчыць іх, будзе навечна пракляты Сіламі Зла.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы на кітайскай мове
Катэгорыя:Фільмы Ганконга
Катэгорыя:Камедыйныя баевікі
Катэгорыя:Фільмы, агучаныя па-беларуску праектам Кінаконг
Аса сярэдняя

**Аса сярэдняя** (*Dolichovespula media*) — від грамадскіх вос.

## Апісанне 
Даўжыня да 20 мм. Цела падоўжанае, жоўтае з чорным. Пярэднія крылы складваюцца падоўжана ўдвая. Галёнкі сярэдніх ног з дзвюма шпорамі. Кіпці простыя.

## Распаўсюджанне 
Пашыраны ў Еўразіі ад Заходняй Еўропы да Японіі.

## Спосаб жыцця 
Жывуць сем’ямі, будуюць гнёзды з паперападобнай масы, якую робяць з раслінных валокнаў. У сям’і ёсць вельмі плодная самка і рабочыя асобіны. Сем’і на тэрыторыі Беларусі аднагадовыя, зімуюць аплодненыя самкі.

## Зноскі 
Катэгорыя:Сапраўдныя восы
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1783 годзе
Замбраўскі ўмацаваны раён

**64-ы Замбраўскі ўмацаваны раён** (*64 УР*) — комплекс абарончых збудаванняў у СССР. Створаны ў пачатку 1940-х гг. у Беластоцкай вобласці Беларускай ССР.

## Будаўніцтва 
Пасля далучэння Заходняй Беларусі перад савецкім урадам паўстала задача па забеспячэнні абароны новай мяжы. Паводле дырэктывы НКА ад 26 чэрвеня 1940 года ў Беларускай ваеннай акрузе пачалося ўзвядзенне некалькіх умацаваных раёнаў, у тым ліку і Замбраўскага, які прызначаўся для прыкрыцця беластоцкага кірунку.

У Замбраве для будаўніцтва было сфарміравана 73-е ўпраўленне начальніка будаўніцтва (УНБ 73). Да кіравання былі прымацаваныя некалькі раёнаў Беластоцкай вобласці: Ломжынскі, Снядоўскі, Чыжаўскі, Цеханавецкі і Бранскі. Партыйныя і савецкія ўлады гэтых раёнаў павінны былі мабілізаваць усе рэсурсы для абарончага будаўніцтва.

Пры будаўніцтве выкарыстоўваліся камсамольскія батальёны, аднак пры іх фарміраванні адразу паўсталі цяжкасці. Так, па сведчанні малодшага тэхніка Фурмана, які прыбыў у Баранавіцкую вобласць для арганізацыі набору рабочай сілы, пры плане фарміравання батальёна ў 1000 чалавек удалося набраць толькі 272. Да пачатку вайны УР так і не быў цалкам дабудаваны. Аднак на 22 чэрвеня ў ім ішло будаўніцтва 550 дотаў, ужо было ўзведзена 53 і ўзброена 30. Сюды было пастаўлена 44 танкі МС-1.

У красавіку 1941 года камандаванне 4-й арміі атрымала са штаба Заходняй асобай ваеннай акругі дырэктыву, згодна з якой належала распрацаваць план прыкрыцця ад мабілізацыі, засяроджвання і разгортвання войскаў на брэсцкім напрамку. У сувязі са змяненнем правай размежавальнай лініі акруга перадаў для будаўніцтва паўднёвы ўчастак Замбраўскага УРа 74-му ўпраўленню начальніка будаўніцтва і ўключыў яго ў склад Брэсцкага ўмацаванага раёна.

## Вялікая Айчынная вайна 
Умацаванаму раёну давялося прыняць бой з праціўнікам ужо 22 чэрвеня 1941 года. Двое сутак 7-я пяхотная дывізія немцаў спрабавала прарвацца скрозь пазіцыі 12-га і 14-га кулямётна-артылерыйскіх батальёнаў у раёне Чыжава і Ломжы. На пазіцыях УРа абараняўся таксама 169-ы стралковы полк 86-й стралковай дывізіі.

Да поўдня праціўнік перайшоў у наступленне і, прарваўшы цэнтр абароны палка, пачаў прасоўвацца на Чыжаў і Цехановец. Абаронцы УРа пачалі адыход у кірунку Шэпятова.

Увечары 2-і батальён 169-га сп адышоў на падрыхтаваны пярэдні край Прасеніцкага УРа (батальённага вузла 64-га УРа). Немцы прыпынілі наступленне, але камандзір 5-га стралковага корпуса, у які ўваходзіла 86 сд, загадаў пакінуць займаныя пазіцыі і адысці за раку Нараўка. Са згоды камандзіра дывізіі батальёны Замбраўскага УРа былі ўключаныя ў склад 330-га сп. Па некаторых даных, шэраг гарнізонаў да 27 чэрвеня працягваў абараняць доты ў адзіночку, не маючы сувязі са знешнім светам.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Умацаваныя раёны СССР
Вестник Европы (1802—1830)

**«Вестник Европы»** (*Вѣстникъ Европы*) — перыядычны часопіс, які выдаваўся ў Маскве ў 1802—1830 гадах «па дзве кніжкі ў месяц». У розныя гады тыраж складаў ад 580 да 1200 асобнікаў.

Ідэя стварэння часопіса належыць арандатару друкарні Маскоўскага ўніверсітэта кнігапрадаўцу І. В. Папову. Ён прапанаваў Карамзіну стаць рэдактарам за пэўную плату (3000 руб. у год). Першы нумар часопіса выйшаў 4 студзеня 1802 года. Часопіс меў поспех, і першая кніжка выйшла другім выданнем у тым жа годзе. Разам з Паповым выдаўцамі часопіса былі Ф. Гарый і  Любій.
 быў рэдактарам часопіса ў 1808—1809 гг. Дагератып і факсіміле з часопіса «Веснік Еўропы», 1902, май]]

Пасля М. М. Карамзіна, у 1804 годзе, па загадзе Сопікава, «Веснік Еўропы» выдаваў М. Т. Качаноўскі, паводле звестак Смірдзіна — П. П. Сумарокаў, што пацверджана і сынам апошняга, у біяграфіі бацькі; а ў «Сыне айчыны» (1821, № 1) быў пазначаны П. І. Макараў. Шторх называў двух апошніх. Ва ўсякім разе, усе гэтыя тры асобы былі ў той год супрацоўнікамі часопіса. З 1805 па 1807 гг. выданнем ведаў М. Т. Качаноўскі, з 1808 г. па № 20 за 1809 г. — В. А. Жукоўскі, а з № 21 за 1809 г. па 1811 г. — абодва разам.

Нароўні з літаратурай і мастацтвам, часопіс асвятляў пытанні знешняй і ўнутранай палітыкі Расіі, гісторыі і палітычнага жыцця замежных краін.

Значнае месца ў часопісе займалі матэрыялы па гісторыі, этнаграфіі і фалькларыстыцы славянскіх народаў,  у т.л. беларускага, друкаваліся працы З. Я. Даленгі-Хадакоўскага, К. Ф. Калайдовіча, М. П. Пагодзіна, І. М. Снегірова і інш. Шэраг матэрыялаў, прысвечаных Беларусі, Літве і Польшчы, публікаваўся ў перакладзе з «Dziennika Wileńskiego» («Віленскага весніка»). Тут жа дэбютаваў на літаратурнай ніве Андрэй Цвятаеў са сваім перакладам «Акрыянне Легувэ, ці асобнік паэмы: Годнасць жанчыны».

З 1815 года часопіс набыў кансерватыўны кірунак.

## Літаратура 
* Второй дополнительный каталог… 1896—1900 гг. // Вестник Европы. — 1895. — № 12;
* «Вестник Европы»: Избранное, 1802—1881 / Сост., коммент. и предисл. Н. А. Размановой. — , 2002.
* Дополнительный каталог… 1891—1895 гг. // Вестник Европы. — 1895. — № 12;
* 
* Русская журналистика в начале XIX в. // *Есин Б. И.* История русской журналистики (1703—1917). — : Флинта; Наука, 2000.
* Каталог журнала «Вестник Европы» за двадцать пять лет. 1866—1890 гг. — , 1891;
* *Кудрявцев В. Ф.* Указатель исторических статей, помещённых в журналах: «Вестник Европы», «Русская мысль», «Русское богатство», «Мир Божий», «Современный мир», «Образование». (За 1885—1908 гг.). Нижний Новгород, 1910. **Российская государственная библиотека (РГБ) **
* 
* Полуденский М. П. Указатель к «Вестнику Европы» 1802—1830. — , 1861;
* *Савенков А. Ф.* «Вестник Европы» // Очерки по истории русской журналистики и критики. — , 1965. Т. 2; *Никитина М. А.* «Вестник Европы» // Литературный процесс и русская журналистика конца XIX — начала XX в., 1890—1904. — , 1982.
* Третий дополнительный каталог… 1901—1905 гг. // Вестник Европы. — 1906. — № 12.

## Спасылкі 
* Номера «Вестника Европы» 1802—1810 годов: тексты + каталог статей.

Катэгорыя:Часопісы ўніверсальнага зместу
Катэгорыя:Часопісы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Васіль Жукоўскі
Вестник Могилёвского земства

**«Вестник Могилёвского земства»** — часопіс. Выдаваўся ў 1914—1917 гадах у Магілёве на рускай мове. Меў на мэце служыць інтарэсам і патрэбам земскага і гарадскога самакіравання, пераважна заходніх земстваў, утвораных у адпаведнасці з указам ад 14 сакавіка 1911 года. Асвятляў дзейнасць земскіх устаноў, пытанні сельскай гаспадаркі, меліярацыі, эканамічнага жыцця губерні, змяшчаў агляды дзейнасці земстваў інш. губерняў, пастановы ўрада па земскіх справах. Выйшла 67 нумароў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Часопісы Магілёва на рускай мове
Катэгорыя:Часопісы Расійскай імперыі
Вестник Родины

**«Вестник Родины»** — перыядычны лісток Мінскага падпольнага гаркама КП(б)Б у Вялікую Айчынную вайну. Выдаваўся ў студзені — лютым 1942 у Мінску на рускай мове. 3 мэтай канспірацыі выходзіў ад імя палітычнага ўпраўлення Заходняга фронту. Захаваліся 3 нумары: ад 18, 25 студзеня і 1 лютага.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Газеты Мінска на рускай мове
Катэгорыя:1942 год у Мінску
Катэгорыя:Падпольны друк Беларусі ў Вялікую Айчынную вайну
Брэсцкі ўмацаваны раён

]]
**62-і ўмацаваны раён (Брэст-Літоўскі)**, таксама **62-і ўмацаваны раён (Спас-Дземенскі)** — фарміраванне (воінская часць) і абарончае збудаванне (умацаваны раён) РСЧА Узброеных Сіл СССР, да і падчас Вялікай Айчыннай вайны.

Будаўніцтва пачата 26 чэрвеня 1940 года. Паласа абароны раёна мела працягласць 180 кіламетраў (ад станцыі Бярнады да горада Семятычы). Меркавалася стварэнне 10 вузлоў абароны з 380 доўгачасовымі абарончымі збудаваннямі. Да пачатку Вялікай Айчыннай вайны былі забетанаваныя ад 128 да 168 дотаў, 23 з якіх знаходзіліся ў поўнай баявой гатоўнасці — з гарнізонам, узбраеннем, боезапасам. Будаўніцтва абароны ў глыбіню пачата не было. Усяго адносна гатовыя для абароны былі каля 90 дотаў, рэальна ў баявых дзеяннях былі задзейнічаны каля 50, у тым ліку недабудаваных.

Гарнізон раёна да пачатку вайны складаўся з трох кулямётна-артылерыйскіх батальёнаў колькасцю па 350—400 чалавек. Яны групаваліся ў пяць батальёнаў па 1500 чалавек кожны.

Усе падраздзяленні ўмацаванага раёна ўступілі ў баі 22 чэрвеня 1941 года.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Брэсцкі раён
Катэгорыя:Умацаваныя раёны СССР
Катэгорыя:Гісторыя Брэсцкага раёна
Катэгорыя:Абарончыя збудаванні Брэсцкай вобласці
Грандзіцкая гляцыядыслакацыя

**Грандзіцкая гляцыядыслакацыя** знаходзіцца на правым беразе ракі Нёман, каля паўночнай ускраіны г. Гродна, атрымала назву ад былой вёскі Грандзічы.

Складзена з мергельна-мелавых парод верхнега мелу, палеагенавых (кіеўскіх) глаўканітава-кварцавых пяскоў і мергеляў, антрапагенавых водна-ледавіковых і ўласна ледавіковых (марэнных) адкладаў. У мергельна-мелавых пародах трапляюцца прадстаўнікі верхнемелавой марской фаўны (белемніты, ігласкурыя, амонаідэі, малюскі і інш.) і палеагенавая фасфарытавая галька.

Арыентавана Грандзіцкая гляцыядыслакацыя з усходу на захад. Па распасціранню прасочана на 1,5 км. Па шырыні гляцыядыслакацыі выяўлены тры насунутыя адна на адну скібы (складкі і лускі) кожная шырынёй каля 250-300 м.

Узнікла гляцыядыслакацыя пад уздзеяннем сярэднеантрапагенавага (мяркуюць дняпроўскага) ледавіка, у познім антрапагене ўскладнена і ўчасткамі эрадзіравана.

На паверхні Грандзіцкая гляцыядыслакацыя выражана ў выглядзе спадзістахвалістага рэльефу, у цэлым нахілена ў бок Нёмана. Некаторыя даследчыкі лічаць яе паўночным краем развітай каля Гродна больш вялікай палосы гляцыядыслакацый шырынёй да 5 км (каля в. Пышкі, Пушкары, ур. Мелавая Гара і інш.).

Паклады мелу, пяску і жвіру выкарыстоўваюцца мясцовым камбінатам будаўнічых матэрыялаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Геалогія Гродзенскага раёна
Грапталіты

**Грапталіты** (*Graptolithina*) — падклас вымерлых каланіяльных паўхордавых жывёл.

Калоніі мелі выгляд галін, на якіх знаходзіліся ячэйкі з асобінамі. Жылі на дне, прымацоўваліся да плывучых водарасцей або вялі планктонны спосаб жыцця. Бентасныя арганізмы мелі цвёрдыя сталоны, хіцінавы шкілет, утваралі дрэвападобныя або конусападобныя калоніі. Планктонныя або псеўдапланктонныя (прымацаваныя да водарасцей) арганізмы без сталонаў мелі «плавальны пузыр» з газам — пнеўматафор, утваралі калоніі рознай формы. Паводле тыпу пачкавання, мікраструктуры ячэек і іх хімічнага складу грапталіты збліжаюцца з крылашчэлепнымі паўхордавымі.

Існавалі ў сярэднім кембрыі—карбоне. Маюць вялікае стратыграфічнае значэнне.

## Літаратура 
* 

†
Сярдзюк

**Сярдзюк** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Іванавіч Сярдзюк (1900—1989) — украінскі савецкі акцёр і рэжысёр.
* Вячаслаў Аляксандравіч Сярдзюк (нар. 1985) — украінскі футбаліст.
Абердзін (значэнні)

* Абердзін
* Абердзін (Мэрыленд)
* Абердзін (Паўднёвая Дакота)
Мадысан

**Мадысан** ():

* Мадысан (акруга, Тэхас)
* Мадысан (Вісконсін)
* Мадысан (Паўднёвая Дакота)
Чэйні

**Чэйні** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Рычард Чэйні (1941—2025) — амерыканскі дзяржаўны дзеяч, Віцэ-прэзідэнт ЗША (2001—2009).

## Тапонім 
* Чэйні (Вашынгтон)
Пулман

**Пулман** - прозвішча, тапонім.
## Прозвішча 
* Філіп Пулман - англійскі пісьменнік
## Тапонім 
* Пулман (Вашынгтон)
Мазырскі ўмацаваны раён

**65-ы ўмацаваны раён, Мазырскі ўмацаваны раён** — фарміраванне (воінская часць) і абарончае збудаванне (умацаваны раён) Узброеных Сіл СССР у Вялікай Айчыннай вайне.

## Гісторыя 
Як воінская часць сфарміраваны ў Беларускай асобай ваеннай акрузе 4 чэрвеня 1941 года. Аднак само будаўніцтва пачалося ў 1930 годзе і скончылася ў 1938 годзе. Паласа абароны складала 128 кіламетраў ад Капаткевічаў да Лельчыцаў. Глыбіня абароны раёна на асноўных напрамках дасягала 5—6 кіламетраў. Усяго ў складзе раёна было 181 доўгачасовае абарончае збудаванне, падзеленых на чатыры ўчасткі абароны паўночней Прыпяці і дзевяць паўднёвей. Раён размяшчаў 176 кулямётнымі кропкамі на 433 станковых кулямёта і двума артылерыйскімі паўкапанірамі на 2 76-мм гарматы.

У 1936 годзе ў склад гарнізона раёна ўваходзілі 18-ы асобны кулямётны батальён, 4-я асобная кулямётная рота, 7-я артылерыйская брыгада, 153-я асобная рота сувязі і 93-ы асобны сапёрны батальён. Да пачатку вайны гарнізон складаўся з трох кулямётных батальёнаў, аднаго артылерыйскага палка, сапёрнай роты і роты сувязі. Уласна ў паласе раёна шырокамаштабных баявых дзеянняў не было; першыя войскі праціўніка з’явіліся толькі 29 ліпеня 1941 года (разведвальны батальён). Умацаванні раёна былі пакінутыя толькі 19 жніўня ў сувязі з узяццем Гомеля. Дырэктывай стаўкі № 001092 ад 19 жніўня 1941 года прадпісвалася эвакуіраваць узбраенне, знішчыць збудаванні і адвесці ўсе войскі за Дняпро.

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Перечень № 3 полевых управлений главных командований, управлений оперативных групп, оборонительных районов, укреплённых районов и районов авиационного базирования, входивших в состав действующей армии в годы Великой Отечественной войны 1941-1945

Катэгорыя:Умацаваныя раёны СССР
Катэгорыя:Абарончыя збудаванні Беларусі
Майнат

**Майнат** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Джордж Майнат, амерыканскі патафізіёлаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі

## Тапонім 
* Майнат (Паўночная Дакота)
Гранд-Форкс

**Гранд-Форкс**:
* Гранд-Форкс (акруга)
* Гранд-Форкс (Брытанская Калумбія)
* Гранд-Форкс (Паўночная Дакота)
Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі

**«Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі»** — навуковы часопіс. Выдаецца з 1940 года ў Мінску ў 7 серыях (у 1942—1946 гадах не выходзіў). Спачатку агульны часопіс для ўсіх аддзяленняў АН Беларусі, у 1956 годзе падзелены на серыі: грамадскіх (з 1992 года — гуманітарных), біялагічных і фізіка-тэхнічных навук, з 1963 года выходзіць серыя сельскагаспадарчых навук, з 1965 года — фізіка-матэматычных, хімічных навук, з 1968 года — фізіка-энергетычных навук, з 2004 года — медыцынскіх навук.

Серыі гуманітарных, біялагічных і сельскагаспадарчых навук выходзяць на беларускай мове, астатнія — на беларускай і рускай мовах. Серыя гуманітарных навук мае спецыяльныя раздзелы: «Гісторыя», «Філасофія і сацыялогія», «Мастацтвазнаўства, этнаграфія, фальклор», «Літаратуразнаўства», «Мовазнаўства», «Права», «Эканоміка».

Часопіс асвятляе пытанні развіцця навукі, змяшчае матэрыялы навуковых даследаванняў і вынікі работ інстытутаў НАН Беларусі, навукова-даследчы інстытутаў і ВНУ краіны, а таксама рэцэнзіі, хронікі, юбілейныя артыкулы пра вядучых вучоных Беларусі, інфармацыю пра навуковае жыццё НАН Беларусі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Серыя аграрных навук
* Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Серыя біялагічных навук
* Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Серыя гуманітарных навук
* Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Серыя медыцынскіх навук
* Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Серыя фізіка-матэматычных навук
* Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Серыя фізіка-тэхнічных навук
* Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Серыя хімічных навук
Гранд-Форкс (Брытанская Калумбія)

**Гранд-Форкс** () — горад у Прыгранічным раёне рэгіёна Заходні Кутэней у Брытанскай Калумбіі, Канада. Ён размешчаны пры зліцці рэк Гранбі і Кетл (Кетл — адзін з прытокаў Калумбіі). Насельніцтва — 4049 чалавек, насельніцтва прылеглай акругі больш за 10 000. Горад размешчаны ў непасрэднай блізкасці ад мяжы Канады з ЗША і прыкладна за 500 км на ўсход ад Ванкувера.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Брытанскай Калумбіі
Каёва (акруга, Каларада)

**Каёва** () — акруга ў штаце Каларада, ЗША. Афіцыйна ўтворана ў 1889 годзе. Насельніцтва — 1398 чалавекі (2010). Адміністрацыйны цэнтр — Ідс.

Катэгорыя:Акругі Каларада
Канехас (акруга)

**Канехас** () — акруга ў штаце Каларада, ЗША. Афіцыйна ўтворана ў 1861 годзе. Насельніцтва - 8256 чалавек (2010). Адміністрацыйны цэнтр - Канехас.

Катэгорыя:Адміністрацыйныя адзінкі
Кейсі

**Кейсі** — імя, прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джордж Кейсі — поўны (чатырохзоркавы) генерал ЗША
* Уільям Кейсі — 13-ы дырэктар Цэнтральнай разведкі
Сезон 2017/2018 «Рубона»

У сезоне 2017/2018 баскетбольны клуб «Рубон» з горада Віцебск прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2017/2018 (**4 месца**),
* Кубак Беларусі 2017 (**5 месца**).

## Склад каманды 
*  Марсэль Аўсепян
*  Павел Блізнец
*  Георгій Гіль
*  Аляксандр Дзяржаўцаў (прыйшоў у каманду падчас сезону)
*  Павел Кадол
*  Аляксей Качан
*  Ягор Патупчык
*  Артур Пішчулёнак
*  Руслан Пішчэйка
*  Сяргей Сапегін
*  Яўген Смірноў
*  Уладзіслаў Стоцік
*  Міхаіл Стрыгоцкі
*  Максім Шустаў

## Трэнеры каманды 
*  Руслан Байдакоў (галоўны трэнер)
*  Сяргей Махонь (старшы трэнер)
*  Дзмітрый Рыбакоў

## Гл. таксама 
* Сезон 2016/2017 «Рубона»
* Сезон 2018/2019 «Рубона»

## Спасылкі 
* 2017-2018
2017/2018
Рубон
Катэгорыя:2017 год у Віцебску
Катэгорыя:2018 год у Віцебску
Кастылья

**Кастылья** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Педра Кастылья — прэзідэнт Перу

## Тапонім 
* Кастылья (акруга)
Ваенны музей Кітайскай народнай рэвалюцыі

**Ваенны музей Кітайскай народнай рэвалюцыі** () — музей, размешчаны ў Пекіне і прысвечаны кітайскай ваеннай гісторыі.

Асноўны будынак — збудаванне вышынёй амаль 95 метраў. Экспазіцыя прадастаўляе ваенную гісторыю і культуру Кітая (пачынаючы з падзей пяці тысячагадовай даўнасці), у тым ліку развіцця Народна-вызваленчай арміі Кітая. Структура музея ўключае ў сябе вялікую колькасць павільёнаў. Галоўнымі выставачнымі заламі лічацца павільён Паўночнага паходу, зала япона-кітайскай вайны і грамадзянскай вайны.

Экспанаты вельмі разнастайныя: ваенны рыштунак, уніформа, аптычнае і медыцынскае абсталяванне, карты, дакументы. Маецца таксама сучаснае ўзбраенне (танкі, балістычныя ракеты і рэактыўныя самалёты).

## Спасылкі 
* Военный музей Китайской революции

Катэгорыя:Музеі Пекіна
Катэгорыя:Ваенна-гістарычныя музеі
Кастэр

**Кастэр** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Джордж Армстранг Кастэр

## Тапонім 
* Кастэр (акруга, Каларада)
Кастэр (акруга, Каларада)

**Кастэр** () — акруга ў штаце Каларада, ЗША. Афіцыйна ўтворана ў 1877 годзе. Насельніцтва — 4255 чалавек (2010). Адміністрацыйны цэнтр — Уэсткліф.

Катэгорыя:Акругі Каларада
Вашынгтон (акруга, Каларада)

**Вашынгтон** () — акруга ў ЗША, штаце Каларада. Атрымала сваю назву ад першага прэзідэнта ЗША Джорджа Вашынгтона. Насельніцтва — 4814 чалавек (2010). Адміністрацыйны цэнтр — Акран.

Катэгорыя:Акругі Каларада
Вестник Западной России

**«Вестник Западной России»** () — расійскі штомесячны гісторыка-літаратурны часопіс «заходнерускага» кірунку, які выдаваўся з 1864 па 1871 годы ў Вільні; да гэтага меў назву «Вестник Юго-Западной и Западной России» і выдаваўся ў Кіеве (1862—1864).

## Гісторыя 
Часопіс быў заснаваны ў 1862 годзе гісторыкам і журналістам Ксенафонтам Гаворскім і першапачаткова называўся «Вестник Юго-Западной и Западной России». Першы нумар часопіса выйшаў у Кіеве 1 ліпеня 1862 года.

У жніўні 1864 года часопіс быў перайменаваны ў «Вестник Западной России», і выданне яго было перанесена ў Вільню.

З 1870 года К. Гаворскі адышоў ад кіраўніцтва часопісам праз цяжкую душэўную хваробу, і галоўным рэдактарам стаў Іван Эрэміч. Пасля смерці Гаворскага ў 1871 годзе часопіс спыніў сваё існаванне.

Часопіс карыстаўся матэрыяльнай падтрымкай віленскага генерал-губернатара М. М. Мураўёва-вешальніка.

## Змест 
thumb|Вокладка часопіса (1867)
У часопісе публікаваліся розныя даследаванні, прысвечаныя гісторыі, статыстыцы, этнаграфіі, краязнаўстве «заходнерускіх зямель», гістарычныя дакументы, архіўныя матэрыялы. Акрамя таго, друкаваліся мастацкія творы, публіцыстычныя і палемічныя артыкулы.

Напачатку выступаў з пазіцый нацыянальнага адраджэння ўкраінцаў і беларусаў, але хутка адышоў ад такога кірунку і стаў правадніком ідэі заходнерусізму. Украінафільства таксама разглядалася рэдакцыяй часопіса як інструмент польскага ўздзеяння на маларускае насельніцтва.

Падтрымліваў палітыку расійскіх улад, накіраваную на стварэнне ў Беларусі рускамоўнай школы, насаджэнне расійскага чыноўніцтва і інш. Выступаў супраць польскага і беларускага дваранства, каталіцкага духавенства, уніяцтва. Змяшчаў матэрыялы па археалогіі, краязнаўстве, статыстыцы, этнаграфіі Беларусі, Літвы, Украіны.

Часопіс падтрымліваў дзяржаўную палітыку, якая праводзіцца ў рэгіёне, выступаў органам кансерватыўнай думкі. Вакол часопіса ўтварылася кола аўтараў, якія адстойвалі ідэю адзінства рускага народа ў трох яго галінах, змагаліся з паланізацыяй і каталіцкім празелітызмам. З часопісам супрацоўнічалі, напрыклад, Панцеляймон Куліш, Павел Кукальнік, Міхаіл Юзафовіч і іншыя.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Абвяшчэнне пра працяг часопіса Веснік Паўднёва-заходняй і Заходняй Расіі ў 1864/65 годзе.
* Падборка нумароў часопіса з 1862 па 1869 год.

Катэгорыя:Часопісы Расіі

Катэгорыя:Гістарычныя часопісы
Катэгорыя:Літаратурныя часопісы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Заходнерусізм
Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1864 годзе
Катэгорыя:Друкаваныя выданні, закрытыя ў 1871 годзе
Дэлта (акруга, Каларада)

**Дэлта** () — акруга ў штаце Каларада, ЗША. Афіцыйна ўтворана ў 1883 годзе. Адміністрацыйны цэнтр — Дэлта. Насельніцтва - 30 952 чалавекі (2010).

Катэгорыя:Акругі Каларада
Слайдары

**Сла́йдары** () — амерыканскі навукова-фантастычны тэлесерыял. Серыял складаецца з пяці сезонаў і ўключае 88 серый. Здымаўся ў 1995—2000 гадах. Распавядае пра групу падарожнікаў, якія знайшлі спосаб падарожнічаць («слізгацець») па паралельных сусветах.

Першыя тры сезоны трансляваліся на Fox network. Пасля адмовы Fox ад серыяла, яго падхапіла сетка Sci Fi Channel, дзе і былі паказаны апошнія два сезоны серыяла. Самы апошні эпізод серыяла быў зняты 29 снежня 1999 года і паказаны на тэлебачанні 4 лютага 2000 года. Першыя два сезоны здымаліся ў Ванкуверы (Канада). Астатнія тры сезоны былі зняты ў Лос-Анджэлесе (ЗША).

## Сюжэт 
Малады і таленавіты вучоны Куін Мэлары з Сан-Францыска, працуючы ў сваім падвале над стварэннем антыгравітацыйнай машыны, вынаходзіць прыладу, якая стварае дзіўную варонку. Ён мяркуе, што гэта чарвяточына, якая злучае два паралельных сусвета. Куін абсталюе свой прыбор таймерам, які праз некаторы час вяртае аб’ект назад. Пасля шэрагу тэстаў Куін вырашае прайсці скрозь варонку сам і спачатку думае, што пацярпеў няўдачу. Але неўзабаве з дзіўных дэталяў вакол ён разумее, што патрапіў у альтэрнатыўную рэальнасць. Вярнуўшыся, Куін сустракае свайго двайніка, які называе сябе слайдарам — падарожнікам паміж сусветамі. Перад адбыццём у свой мір двайнік раіць ні ў якім разе не рабіць штосьці з таймерам, але Куін не чуе апошніх слоў.

Разам з выкладчыкам фізікі Максіміліянам Артура і прадаўцом-кансультантам аддзела электронікі Уэйд Уэлс Куін вырашае адправіцца ў падарожжа ў іншую рэальнасць, выставіўшы таймер на 5 гадзін. Каб тунэль вытрымаў перамяшчэнне некалькіх чалавек, Куін падвышае магутнасць прылады, што прыводзіць да таго, што ў чарвяточыну выпадкова трапляе спявак Рэмбрант Браўн. Апынуўшыся па тым боку, вандроўнікі знаходзяць мір, у якім пануе вечная зіма. Героям пагражае небяспека загінуць, аднак да перамяшчэння засталося яшчэ 4 гадзіны. Героі прымаюць рашэнне абнуліць таймер. Гэта дазваляе ім перамясціцца раней, аднак гэта сцірае каардынаты іх роднай Зямлі, і яны трапляюць у наступны паралельны сусвет, такім чынам, у сваю рэальнасць героі вярнуцца ўжо не могуць. Усё, што ім застаецца, — слізгацець далей, спадзеючыся, што наступны тунэль прывядзе іх дадому.

## У ролях 
* Першапачатковы акцёрскі склад: Джэры О’Конэл, Джон Рыс-Дэвіс, Сабрына Лойд, Клівант Дэрыкс.
* Дадатковы акцёрскі склад: Кэры Вюрэр, Чарлі О’Конэл, Роберт Флойд, Тэмбі Лок.

## Серыі 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Тэлесерыялы на англійскай мове
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя тэлесерыялы ЗША
Катэгорыя:Тэлесерыялы 1995 года
Катэгорыя:Фільмы альтэрнатыўнай гісторыі
Джон Рыс-Дэвіс

**Джон Рыс-Дэвіс** (, ) — валійскі акцёр. Вядомы сваімі ролямі ў фільмах пра Індыяна Джонса і трылогіі «Уладар пярсцёнкаў». Ён таксама атрымаў тры намінацыі на прэмію Гільдыі кінаакцёраў з адной перамогай і намінацыю на прайм-тайм прэмію «Эмі».

## Біяграфія 
Джон Рыс-Дэвіс нарадзіўся 5 мая 1944 года ў Солсберы, Вялікабрытанія. Скончыў Усходне-Англійскі ўніверсітэт (University of East Anglia), затым паступіў у Каралеўскую Акадэмію драматычнага мастацтва ў Лондане. Пачаў працаваць у тэатры і на тэлебачанні.

Найбольш вядомыя яго ролі ў фільмах пра Індыяна Джонса (Салах) і трылогіі «Уладар пярсцёнкаў» (гном Гімлі).

## Фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры тэлебачання Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Акцёры агучвання Вялікабрытаніі
Ваўлеў

**Ваўлеў** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Валер’евіч Ваўлеў (нар. 1973) — беларускі баскетбольны трэнер.
* Валерый Пятровіч Ваўлеў (нар. 1949) — беларускі баскетбольны трэнер.
Зоя Іванаўна Васкрасенская

**Зоя Іванаўна Васкрасенская** (па мужу — Рыбкіна; ; 1907—1992) — савецкая разведчыца і дзіцячая пісьменніца. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1968). Палкоўнік МУС. Ганаровая грамадзянка Тульскай вобласці.

## Біяграфія 
У 1928 годзе пераехала ў Маскву і са жніўня 1929 года пачала працаваць у Замежным аддзеле АДПУ — у знешняй разведцы. Член ВКП(б) з 1929 года.

Першая паездка на разведвальную працу — у Харбін, дзе лічылася сакратаром сіндыката «Саюзнафта», на працягу двух гадоў паспяхова выконвала адказныя разведзаданні падчас найвострай барацьбы на КВЧ.

З 1932 г. узначальвала Замежны аддзел пастаяннага прадстаўніцтва АДПУ ў Ленінградзе.

Пазней была на разведвальнай працы ў Латвіі, Германіі і Аўстрыі.

З 1935 па 1939 год — намеснік рэзідэнта разведкі НКУС у Фінляндыі. Афіцыйна выконвала абавязкі кіраўніка прадстаўніцтва «Інтурыста» ў Хельсінкі.
У далейшым Васкрасенская-Рыбкіна ўзаемадзейнічала з П. А. Судаплатавым (будучым начальнікам спецыяльнага ўпраўлення НКУС).

У Маскву вярнулася перад вайной з Фінляндыяй і занялася аналітычнай працай у разведцы пад кіраўніцтвам П. М. Фіціна. Стала адным з асноўных аналітыкаў разведкі. Да яе сцякаліся важныя звесткі, у тым ліку ад прадстаўнікоў вядомай «Чырвонай капэлы» — такіх, як «Старшына» (Хара Шульцэ-Бойзен) і «Корсіканец» (Арвід Харнак). З восені 1940 года ўдзельнічала ў апытаннях, а пасля пачатку Вялікай Айчыннай вайны і падрыхтоўцы да закіду ў нейтральныя краіны А. С. Нялідава.

У пачатку Вялікай Айчыннай вайны займалася падборам, арганізацыяй. навучаннем і перакідкай за лінію фронту разведвальных і дыверсійных груп.

З канца 1941 па сакавік 1944 г. знаходзілася ў Швецыі ў якасці прэс-сакратара савецкага пасольства разам з мужам, які працаваў дарадцам пасольства і рэзідэнтам. Паслом у Швецыі была А. М. Калантай.

Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Разведчыкі СССР
Катэгорыя:Асобы на марках
Валерый Пятровіч Ваўлеў

**Валерый Пятровіч Ваўлеў** (нар. , Парэчча, Гродзенскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі баскетбольны трэнер. Заслужаны трэнер Рэспублікі Беларусь па баскетболе. Кіраўнік федэрацыі баскетбола ў Мастоўскім раёне. Бацька баскетбольнага трэнера Андрэя Ваўлева.

## Біяграфія 
У 1950 годзе сям’я Ваўлева пераехала жыць у г. Масты. У 1966 годзе ён скончыў сярэднюю школу № 1 г. Масты.

З 1960 года ў Мастах была адкрыта спартовая школа, і ён быў залічаны ў першыя шэрагі спартоўцаў. Яго трэнерам быў Пранас Прана Мікалаюнас. За час заняткаў у спартовай школе ён неаднаразовае быў срэбным прызёрам Гродзенскай вобласці і членам зборнай каманды.

У 1970 годз скончыў спартовы факультэт БДІФК па спецыяльнасці «Трэнер па баскетболе» і яму былі прысвоены званне «Кандыдат у майстры спорту» і вышэйшая судзейская катэгорыя.

Пасля службы ў войску працаваў трэнерам-выкладнікам ДЮСШ у Мастах. Потым у 2005—2010 гадах — трэнерам-выкладнікам дзяржаўнай вучылішча алімпійскага рэзерву ў Мінску.

Пазней быў трэнерам-выкладнікам Мастоўскай ДЮСШАР. З 2011 па 2016 гады кіраваў спартовай школай.

За час працы трэнерам-выкладнікам яго выхаванцамі былі: Лілія Малая, Ала Крышчык, Вольга Кантар, Таццяна Кароль, Святлана Дзенісевіч, Наталля Ёрш, Ірына Венская, Вольга Цярэнцьева.

## Клубная трэнерская кар’ера 
* 1994—1995 — Мастаўчанка (Масты)
* 2006—2007 — РДВАР-РЦАР (Мінск)
* 2007—2009 — РДВАР (Мінск) (*другі трэнер*)

## Спасылкі 
* Вавлев Валерий Петрович, заслуженный тренер Республики Беларусь по баскетболу 
* Успехи воспитанников — главная награда тренеров
* Валерий Вавлев 

Катэгорыя:Баскетбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры РДВАР
Лілія Малая

**Лілія Малая** (нар. , п. Научны, Казахская ССР) — беларуская баскетбалістка. Выступала за зборную Беларусі.

## Біяграфія 
Першы трэнер — Валерый Пятровіч Ваўлеў. Вучылася ў БДУ.

З’ехаўшы з Беларусі ў 1992 годзе. Гуляла ў чэмпіянатах Польшчы, Іспаніі, Францыі, Ізраіля, а напачатку «нулёвых» пасялілася на Сіцыліі — у Месіне.

## Дасягненні 
* Чэмпіёнка Еўропы 1984 сярод зборных U-16 у складзе каманды СССР.
* Сярэбраны прызёр чэмпіянату СССР 1988/1989 у складзе «Гарызонта».

## Спасылкі 
* Лилия Малая 
* «Если рожает двоюродная тетя, ребенка на тренировке не будет». Как белоруска поднимает баскетбол на Сицилии
* История успеха баскетболисток минского «Горизонта»

Катэгорыя:Баскетбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па баскетболе
Мануэль Адрыя

**Мануэль Артура Адры́я Амарэці** (; , Тарма — , ) — перуанскі ваенны і палітычны дзеяч. Прэзідэнт Перу з 29 кастрычніка 1948 па 28 траўня 1950 і з 28 ліпеня 1950 па 28 ліпеня 1956 года.

## Біяграфія 
Адрыя нарадзіўся ў горадзе Тарма 26 лістапада 1897 года. У 1915 годзе скончыў Ваенную Акадэмію і паступіў на службу ва ўзброеныя сілы Перу. Удзельнічаў у вайне з Эквадорам у званні падпалкоўніка, неўзабаве пасля вайны Адрыя атрымаў званне генерала.

У 1945 годзе, пры падтрымцы АПРА, да ўлады прыйшоў Хасэ Бустамантэ і Рывера, у якога неўзабаве здарыўся сур’ёзны канфлікт з лідарам АПРА Віктарам Ая дэ ла Торэ. Бустамантэ прызначыў Мануэля Адрыя на пасаду міністра паліцыі, бо ён быў адным з галоўных супернікаў гэтай арганізацыі.

У кастрычніку 1948 года частка ваенна-марскіх афіцэраў і маракоў забілі вышэйшых афіцэраў і захапілі пяць ваенных караблёў, пасля чаго высадзіліся на бераг і захапілі ваенна-марское вучылішча, склады са зброяй, а таксама Крэпасць караля Філіпа. Пасля таго як лаяльныя прэзідэнту войскі падавілі паўстанне, Хасэ Бустамантэ істотна абмежаваў грамадзянскія правы.

У арганізацыі паўстання Бустамантэ абвінаваціў АПРА, па ягоным указанні ўрадавыя войскі занялі штаб гэтай арганізацыі, захапілі маёмасць і газеты, якія належалі АПРА, таксама былі арыштаваныя некалькі лідараў арганізацыі. Гэтыя крокі аказаліся недастатковымі, многія вайскоўцы заставаліся незадаволенымі прэзідэнтам і патрабавалі поўнай забароны АПРА, але прэзідэнт Бустамантэ на гэта не пайшоў, і 29 кастрычніка 1948 года Мануэль Адрыя арганізаваў дзяржаўны пераварот, у выніку якога прыйшоў да ўлады.
Кірксвіл

**Кірксвіл** () — горад у акрузе Адэр у штаце Місуры, ЗША. Яго насельніцтва па перапісу 2020 года складала 17 530 жыхароў. Быў закладзены ў 1841 годзе на тэрыторыі плошчай 16,19 га і ўпершыню быў зарэгістраваны ў 1857 годзе. Дзяржаўны ўніверсітэт імя Г. Трумэна.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Місуры