open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ford Escort

**Ford Escort** — кампактны легкавы аўтамабіль. У мадэльным шэрагу кампаніі Ford з 1967 года.

## Ford Escort (Еўропа) 
### Escort (1967—1974) 
thumb|
Першае пакаленне дэбютавала ў студзені 1968 года. Вытворчасць стартавала на заводзе ў англійскім Хэйлвудзе. Праз год вытворчасць пачалася ў бельгійскім Генку, а ў студзені 1970 года да яго выпуску падключыўся новы нямецкі завод у Саарлуі ў Германіі. Акрамя таго, Эскорты першага пакалення выпускаліся ў Аўстраліі, Новай Зеландыі, Ізраілі і на Тайвані.

У верасні 1969 года да двухдзвернага седана і двухдзвернага ўніверсала ў мадэльны шэраг дадаўся чатырохдзверны седан.

Рухавікі — аб’ёмам 0,9-2,0 л магутнасцю 36-120 к.с.

Для ўдзелу ў ралі была распрацавана мадыфікацыя *Escort Twin Cam* з двухвальным рухавіком Lotus 1,6 (109 к.с.). У 1970 годзе ёй на змену прыйшоў *Escort RS1600*. Ён меў рухавік 1,6 сямейства BDA з шаснаццаціклапаннай галоўкай блока Cosworth. У 1973 годзе была выпушчана дарожная версія *Escort RS2000* з двухлітровым васьміклапанным рухавіком магутнасці 100 к.с.

### Escort (1974—1980) 
thumb|

### Escort (1980—1985) 
thumb|
У верасні 1980 года пабачыў свет трэці Ford Escort — пярэднепрывадны хэтчбек з размешчаным папярочна верхневальным рухавіком новага сямейства *CVH*.

З 1981 года пачаўся выпуск спартыўнай мадыфікацыі *XR3* (1,6 л, 96 к.с.), а праз год дэбютаваў *RS1600i* — з упырскавым рухавіком 1,6 л (115 к.с.) і пяціступеньчатай каробкай перадач. Яшчэ праз тры гады з’явілася мадэль *RS Turbo* — з рухавіком з турбанаддзіманнем (132 к.с.), самаблакаваным дыферэнцыялам і АБС. Месца ў мадэльным шэрагу заняў Ford Focus.

## Ford Escort (ЗША) 
### 1-е пакаленне 
thumb|

### 2-е пакаленне 
thumb|

### 3-е пакаленне 
thumb|

## Ford Escort (Кітай) 
thumb|Ford Escort, 2015
Новы Ford Escort быў выпушчаны ў студзені 2015 года і прадаецца на кітайскім рынку.

## Спасылкі 
* Обзор тест-драйва: Ford Escort // automoto.ua 

Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
Escort
Катэгорыя:Еўрапейскі аўтамабіль года
Камунар (вадасховішча)

**Камуна́р** — вадасховішча ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, каля вёсак Убалаць, Зеляночы, Блажкі.

Вадасховішча пабудавана ў 1979 г. Плошча паверхні 0,38 км². Даўжыня 0,8 км, найбольшая шырыня 0,5 км, даўжыня агараджальнай дамбы 2,5 км. Найбольшая глыбіня 3,7 м. Аб’ём вады 1,08 млн м³. Ваганні ўзроўню вады на працягу года 1,5 м. Дно пясчанае.

Вадасховішча напаўняецца вадой за кошт сцёку ракі Абедаўка.

## Літаратура 
*  — С. 541.
* 

Катэгорыя:Вадасховішчы Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Вадасховішчы Калінкавіцкага раёна
Маргарадзіды

**Маргарадзіды** (*Margarodidae*) — сямейства паўцвердакрылых  чарвяцоў. Вядома каля 450 відаў.

## Распаўсюджанне 
У трапічнай зоне багатая разнастайнасць відаў.

## Апісанне 
Чарвяцы сярэдніх і параўнальна буйных памераў. Анальнае кольца, калі маецца, без шчацінак. Самка пакрыта парашкападобным воскам, у перыяд яйцакладкі звычайна заключана ў ватападобны яйцавы мяшок. Усе лічынкавыя стадыі падобныя на дарослых самак.

## Сістэматыка 
У складзе сямейства (роды Callipappus і Platycoelostoma у апошні час вылучаюцца ў асобнае сямейства Callipappidae, Coelostomidia і Cryptokermes — у Coelostomidiidae, а род Kuwania — у Kuwaniidae):

Катэгорыя:Coccoidea
Катэгорыя:Сямействы насякомых
Фрэд Цынеман

**Фрэд Цынеман** (; 29 красавіка 1907 — 14 сакавіка 1997) — амерыканскі кінарэжысёр аўстрыйскага паходжання, лаўрэат прэміі «Оскар».

## Фільмаграфія 
* 1930 — На заходнім фронце без перамен
* 1953 — З гэтага часу і назаўжды
* 1966 — Чалавек на ўсе часы

## Зноскі
Улаган

**Улаган** (былая назва **Усць-Улаган**) — сяло ў Рэспубліцы Алтай Расіі, адміністрацыйны цэнтр Улаганскага муніцыпальнага раёна і Улаганскага сельскага паселішча. Размешчана пры ўпадзенні ракі Вялікі Улаган ў Башкаўс, на 51 км Улаганскага тракта. У сяле ёсць аддзяленне «Пошты Расіі»

Катэгорыя:Населеныя пункты Рэспублікі Алтай
Усць-Кан (Рэспубліка Алтай)

**Усць-Кан** (, ) — сяло ў Рэспубліцы Алтай Расіі, адміністрацыйны цэнтр Усць-Канскага муніцыпальнага раёна. Утварае Усць-Канскае сельскае паселішча. Размешчана ў месцы ўпадзення рэк Кан і Кутэрген ў Чарыш на вышыні 1010 м над узроўнем мора. З сяла ідуць дарогі на Туекту, Саланешнае і Усць-Коксу (120 км). Да Горна-Алтайска 260 км, да бліжэйшай чыгуначнай станцыі Бійск 360 км.

За 4 км ад вёскі размешчана Усць-Канская пячора.

Катэгорыя:Населеныя пункты Рэспублікі Алтай
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1876 годзе
Чэмал (сяло)

**Чэмал** () — сяло ў Рэспубліцы Алтай Расійскай Федэрацыі. Адміністрацыйны цэнтр Чэмальскага сельскага паселішча і Чэмальскага муніцыпальнага раёна. Заснавана ў 1842 годзе. Чэмал размешчаны за 60 км па прамой (100 км па аўтадарозе) на поўдзень ад Горна-Алтайска, на правым беразе ракі Катунь, пры ўпадзенні ў яе ракі Чэмал. Сяло знаходзіцца ў адносна шырокай даліне, акружанай адгор’ямі хрыбта Іолга. горнакліматычным курорт. В паўднёвай частцы сяла знаходзіцца Чэмальская ГЭС, адна з першых гідраэлектрастанцый у рэгіёне, пабудаваная ў 1931—1935 гадах сіламі зняволеных Сібірскага ўпраўлення лагераў спецыяльнага прызначэння (СібУЛАП).

Катэгорыя:Населеныя пункты Рэспублікі Алтай
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1842 годзе
Георгій Мікалаевіч Флёраў

{{Вучоны
|Узнагароды і прэміі = 
{ Style = "background: transparent"
 
}
{ Style = "background: transparent"
       
-
       
}
{ Style = "background: transparent"
       
}
{ Style = "background: transparent"
       
}
}}
**Гео́ргій Мікала́евіч Флё́раў** (; , Растоў-на-Доне — , ) — савецкі фізік-ядзершчык, адзін з бацькоў-заснавальнікаў Аб’яднанага інстытута ядзерных даследаванняў у Дубне, акадэмік АН СССР (1968). Герой Сацыялістычнай Працы. Лаўрэат Ленінскай прэміі і двойчы лаўрэат Сталінскай прэміі.

Адзін з ініцыятараў і актыўны ўдзельнік савецкага Атамнага праекта; пры стварэнні першай савецкай атамнай бомбы РДС-1, у 1949 годзе асабіста правёў рызыкоўны эксперымент па вызначэнні крытычнай масы плутонію.

У 1953 годзе абраны членам-карэспандэнтам Акадэміі навук СССР, а ў 1968 — сапраўдным членам АН.

Член КПСС з 1955 года. У 1955 годзе падпісаў «Ліст трохсот».

Катэгорыя:Асобы на марках
Усць-Кокса

**Усць-Кокса** (, ) — сяло ў Рэспубліцы Алтай Расіі, адміністрацыйны цэнтр Усць-Коксінскага муніцыпальнага раёна і Усць-Коксінскага сельскага паселішча. Знаходзіцца за 400 км ад Горна-Алтайска. Стаіць на зліцці рэк Кокса і Катунь.

Катэгорыя:Населеныя пункты Рэспублікі Алтай
Кош-Агач

**Кош-Агач** (, ) — сяло ў Рэспубліцы Алтай, адміністрацыйны цэнтр Кош-Агацкага раёна, утварае Кош-Агачскае сельскае паселішча. Сяло знаходзіцца за 438 км на паўднёвы ўсход ад Горна-Алтайска, на беразе ракі Чуі, на 890-м кіламетры федэральнай аўтадарогі Р256 «Чуйскі тракт».

Насельніцтва: 9212 чал. (2016).

Катэгорыя:Населеныя пункты Рэспублікі Алтай
Škoda Superb

**Škoda Superb** — легкавы аўтамабіль вытворчасці кампаніі Škoda. У мадэльным шэрагу — з 2001 года.

## Superb (1934—1949) 
thumb|left|Škoda Superb 4000 (тып 919)

Машына з назвай *Superb* упершыню з'явілася ў мадэльным шэрагу кампаніі Škoda ў 1934 годзе — гэта быў аўтамабіль сярэдняга класа, пабудаваны на падоўжанай хрыбетнай раме мадэлі Škoda 637. 

На выбар прапаноўваліся тры тыпы дрэва-металічных кузаваў — седан, лімузін і двухдзверны кабрыялет. Падвеска ўсіх колаў — незалежная, прывад тормазаў — гідраўлічны. Спачатку на Superb усталёўвалі ніжнеклапанныя шасціцыліндравыя аб'ёмам 2,5-2,9 л (55-65 к.с.), а ў 1938 годзе з'явіўся верхняклапанны рухавік 3,1 л (85 к.с.). Самы магутны *Superb 4000 тып 919 (1939-1940)* меў васьміцыліндравы рухавік 4,0 л (96 к.с.).

Да 1949 года зроблена 889 машын.

## Superb I (2001—2008) 
Першае пакаленне Škoda Superb (2001—2008 гады) было пабудавана на аснове Volkswagen Passat пятага пакалення, ад якога адрозніваўся расцягнутай на 100 мм (да 2803 мм) колавай базай. Кузаў — толькі седан. Падоўжна размешчаныя рухавікі аб'ёмам ад 1,8 да 2,8 л развівалі ад 101 да 193 к.с., каробка перадач — пяціступеньчатая механічная (ці шасціступеньчатая з рухавіком 2,5 л), а таксама пяціступеньчаты «аўтамат» ZF.

Выраблена 136 100 машын першага пакалення.

Лінейка рухавікоў у асноўным складалася з турбіраваных чатырохцыліндравых рухавікоў аб'ёмам 1,4-2,0 (125-200 к.с.). На вяршыні маторнага шэрагу была версія з атмасферным рухавіком V6 3,6 (260 к.с.). Замест «аўтамата» была прапанаваная прэселектўная рабатызаваная каробка перадач DSG, апцыянальна быў даступны поўны прывад. 

У 2013 годзе мадэль зведала рэстайлінг.

Выраблена 618 500 машын другога пакалення. У адрозненні ад папярэдняга пакалення з камбінаванай крышкай багажніка, трэці Superb прапануецца як класічны ліфтбек — з багажнымі дзвярыма падыманымі разам з заднім шклом.

У сакавіку 2019 года з канвеера Škoda ў Квасінах сышоў 500-тысячны аўтамабіль трэцяга пакалення.

### Рухавікі 
### Бяспека 
Аўтамабіль ўжо ў базавай камплектацыі з шэрагу сістэм бяспекі мае ESC, сістэму экстранага тармажэння, а на большасці еўрапейскіх рынкаў да іх дадаюцца дыферэнцыял XDS+, сачэнне за ціскам у шынах і радар, які адсочвае дыстанцыю да машын наперадзе. Апцыянальна на Superb можа ўсталёўвацца сістэма сачэння за сляпымі зонамі, адаптыўны круіз-кантроль, памочнік пры руху ў корках, сістэма сачэння за выкананнем раднасці руху, а таксама сістэма распазнання дарожных знакаў і кантролю стомленасці кіроўцы. Для еўрапейскага рынку Superb абсталёўваецца сям'ю падушкамі бяспекі (за даплату — дзевяццю).

Па выніках краш-тэстаў Euro NCAP аўтамабіль атрымаў вышэйшую адзнаку — пяць зорак. Сярод недахопаў — зафіксаваныя датчыкамі манекенаў павышаныя нагрузкі на грудную клетку кіроўцы пры франтальным сутыкненні, рызыка траўмаў шыі ў пасажыраў задняга шэрагу пры ўдары ззаду і траўманебяспечныя для пешаходаў кромка капота і стойкі лабавога шкла.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Гл. таксама 
* 

Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
Superb
Соф’я Мартынаўна Юргель

**Соф’я Мартынаўна Юргель** (, в. Казюкі, Глыбоцкая гміна, Дзісенскі павет, Віленская зямля, Польская Рэспубліка, цяпер  — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1958).

З 1950 трактарыстка, брыгадзір трактарнай брыгады Гыбоцкай МТС, з 1958 брыгадзір трактарнай брыгады калгаса «За Радзіму» Глыбоцкага раёна, з 1961 слесар-інструментальшчык, у 1969-80 — слесар-кампляктоўшчык Глыбоцкага раённага аб’яднання Дзяржкамсельгастэхнікі.

Званне Героя прысвоена за поспехі ў развіцці сельскагаспадарчай вытворчасці.

## Літаратура 
* Марцынкевіч, Р. Багацце Соф’і Мартынаўны Юргель / Р. Марцынкевіч // Веснік Глыбоччыны. — 2005. — 25 мая. — С. 2.
* Салтук, А. Сонечныя гоні / А. Салтук // Шлях перамогі (Глыбокае). — 1978. — 22 чэрв. — С. 3.
* Саулич, В. Белорусская Ангелина / В. Саулич // Знаменосцы трудовой славы / сост. Г. С. Гужва, В. Г. Скопа, Е. Я. Рыклин. — Мн., 1984. — С. 347—349.
* Юргель Соф’я Мартынаўна // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна / рэд.: Б. І. Сачанка [і інш.]; маст. А. М. Хількевіч. — Мн., 1995. — С. 406.

## Спасылкі 
*
Дзвінская зямля

**Дзві́нская зямля́** - гістарычная вобласць на Русі ў басейне Паўночнай Дзвіны ў 11—15 ст.

Уключала частку сучаснай Архангельскай вобласці на поўнач ад Волга-Паўночнадзвінскага водападзела — «валокі» (называлася таксама Завалочча). Насельніцтва займалася земляробствам, пушным і рыбным промысламі.

З 11 ст. уладанне Ноўгарада. У 14—15 ст. за валоданне Дзвінскай зямлёю з Ноўгарадам сапернічала Масква. У 1478 далучана да Маскоўскага вялікага княства.

## Літаратура 
*  С. 100.
* 

Катэгорыя:Наўгародская зямля
Катэгорыя:Гісторыя Архангельскай вобласці
Акташ (Рэспубліка Алтай)

**Акташ** (, ) — сяло ва Улаганскім муніцыпальным раёне Рэспублікі Алтай Расіі. Размешчана на паўднёвым схіле Курайскага хрыбта. Заснаваны для здабычы ртуці, лесанарыхтовак, перапрацоўкі драўніны.

Сяло знаходзіцца на 788 км Чуйскага тракта. Да 1994 года пасёлак гарадскога тыпу.

Катэгорыя:Населеныя пункты Рэспублікі Алтай
Лада

**Лада** — шматзначны тэрмін.
* Лада — жаночы персанаж усходнеславянскага фальклору. Гіпатэтычна — паганская багіня кахання і шлюбу.
* Лада — расійскі аўтамабільны брэнд завода АўтаВАЗ.
* Лада — прыватнаўласніцкі герб, вядомы з пачатку XV ст.
Coelostomidiidae

***Coelostomidiidae*** — сямейства паўцвердакрылых насякомых-какцыд. 5 родаў.

## Распаўсюджанне 
Аўстралія, Новая Зеландыя, Мексіка, Цэнтральная і Паўднёвая Амерыка.

## Апісанне 
Дробныя чарвяцы і шчытоўкі авальнай формы. Дарослыя самкі звычайна ярка афарбаваныя, чырвоныя або аранжавыя. Ногі могуць быць цалкам развіты або рэдукаваны. Маюць 7 пар брушных дыхальцаў (радзей 6). Чатыры лічынкавых ўзросту ў самак і пяць у самцоў. Вусікі самак Coelostomidia складаюцца з 11 членікаў, у Ultracoelostoma — з 5-7. Харчуюцца сокамі дрэў і хмызнякоў.

## Сістэматыка 
5 родаў. Раней ўключаліся ў склад сямейства Margarodidae. У якасці асобнага сямейства ўпершыню згадана ў 1974 годзе (Koteja, 1974).

*  (6 відаў)
** 
** 
** 
** 
** 
** 
*  (3)
** 
** 
** 
*  (1)
** 
*  (1)
** 
*  (3)
** 
** 
** 

Катэгорыя:Coccoidea
Катэгорыя:Сямействы насякомых
Хермесы

**Хермесы** (*Adelgidae*) — сямейства паўцвердакрылых насякомых з надсямейства .

## Апісанне 
На вусікамі бяскрылых і лічынкавых формаў два, а ў крылатых тры ці чатыры рынарыі. На пярэдніх крылах *Cu*1 і *Cu*2 раз’яднаныя, на задніх крылах адна касая жылка. Крылы ў спакоі складваюцца дахападобна.

## Сістэматыка 
У складзе сямейства:

* 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Сямействы насякомых
Катэгорыя:Sternorrhyncha
Psylloidea

**Psylloidea** — надсямейства паўцвердакрылых насякомых з падатраду *Sternorrhyncha*.

## Апісанне 
Дробныя паўцвердакрылыя насякомыя, якія не перавышаюць 5 мм (ад 1, 2 да 5,8 мм). Насякомыя-фітафагі, якія харчуюцца сокамі раслін. Вусікі 10-членікавыя (радзей з 8-9), ніткападобныя. Заднія ногі скакальныя і таму развіты мацней двух пярэдніх пар. Пярэднія крылы буйней задняй пары, у спакоі складваюцца дахападобна. Акрамя палавога размнажэння ў арктычных відаў знойдзены партэнагенез. Німфы (лічынкі) маюць 5 узростаў. Некаторыя віды шкодзяць садоўніцтву ( і ), лясной гаспадарцы.

## Распаўсюджанне 
Пашыраны ўсюды, акрамя Антарктыды. Налічваецца каля 1500 відаў, 71 род; у Еўропе каля 200 відаў. Ва Усходняй Еўропе каля 160 відаў, найбольш трапляюцца медзяніцы  і , лістаблошкі  і  і інш. Жывуць калоніямі. Многія віды — шкоднікі раслін, галаўтваральнікі, пераносчыкі вірусных хвароб раслін.

## Сістэматыка 
Надсямейства ўключае ў сябе больш за 3000 відаў з 235 родаў. Для СССР паказвалася 500 відаў. У яго ўваходзяць наступныя сямействы:
* *Aphalaridae* Löw, 1879
* *Calophyidae* Vondráček, 1957
* *Carsidaridae* Crawford, 1911
* *Homotomidae* Heslop-Harrison, 1958 
* †*Liadopsyllidae* Martynov, 1927 
* *Liviidae* Löw, 1879 
* †*Malmopsyllidae* Bekker-Migdisova, 1985 
* †*Neopsylloididae* Bekker-Migdisova, 1985 
* *Phacopteronidae* Heslop-Harrison, 1958 
* *Psyllidae* Latreille, 1807 
* *Triozidae* Löw, 1879
Самыя шматлікія сямействы: лістаблошкі (*Psyllidae*) і Triozidae, астатнія ўключаюць у сябе ўсяго па некалькі родаў. Liviidae і Spondyliaspididae часам ўключаюць у сямейства лістаблошак.

## Літаратура 
* Псиллиды (Homoptera, Psylloidea) СССР : (Аннот. список) / А. М. Гегечкори, М. М. Логинова; АН ГССР, Гос. музей Грузии им. С. Н. Джанашиа. — Тбилиси : Мецниереба, 1990. — 161,[1] с.; 22 см; ISBN 5-520-00813-2
* Логинова, M. M. Псиллиды (Psylloidea, Homoptera) Монгольской Народной Республики / М. М. Логинова // — 1972. — Т. 1, ч. 1. — С. 261—324.
* Luo, X. et al. 2013: A revision of the endemic Chinese genus Cornopsylla (Hemiptera: Psyllidae), with potential pests on Zanthoxylum (Rutaceae). Zootaxa, 3646(2): 127—148. doi: 10.11646/zootaxa.3646.2.2

## Спасылкі 
* Psylloidea 
* Psyl'list.  hemiptera-databases.com
* superfamily Psylloidea. aphid.speciesfile.org

Катэгорыя:Клаповыя
Кармеліцкая вуліца (Мсціслаў)

**Кармеліцкая вуліца** — вуліца ў цэнтральнай частцы г. Мсціслава Магілёўскай вобласці. Часткова пешаходная.

Назва паходзіць ад кармеліцкага кляштара, размешчанага ў пачатку вуліцы. За савецкім часам перайменавана ў Першамайскую вуліцу. У верасні 2016 года да абласнога фестывалю-кірмаша «Дажынкі» частцы вуліцы вернута гістарычная назва. Згодна з іншай інфармацыяй, назву Кармеліцкая раней насіла вуліца Кірава.

## Размяшчэнне 
 з боку вуліцы Кармеліцкай]]
Арыентавана з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Размешчана паміж вуліцамі Юрчанкі і Леніна, да якіх паралельна. Складаецца з двух адрэзкаў. Першы пачынаецца ад скрыжавання з вуліцай Кірава і завяршаецца каля будынка Мсціслаўскага дзяржаўнага будаўнічага прафесійна-тэхнічнага каледжа, недаходзячы да вуліцы Савецкай. Другі, пешаходны, адрэзак пачынаецца ад вуліцы Савецкай, з паўднёвага захаду прымыкае пешаходная Пірагоўская вуліца, пасля скрыжавання з Пралетарскай вуліцай пераходзіць у Першамайскую вуліцу. Даўжыня вуліцы складае каля 390 м.

## Забудова 
 і агароджа кляштара езуітаў на скрыжаванні з Савецкай вуліцай]]

### Няцотны бок 
* Касцёл Святога Міхаіла Арханёла і кляштар езуітаў (1745—1750) — 

### Цотны бок 
* № 14 — будынак былой мужчынскай гімназіі (XIX стагоддзе) — 

## Паркі 
Квартал паміж вуліцамі Пірагоўскай і Савецкай займае парк Міру.
## Помнікі 
* Помнік Пятру Мсціслаўцу (1986)
* Мемарыяльная дошка Дзмітрыю Емяльянавічу Астапенку, Аркадзю Аляксандравічу Куляшову, Юлію Абрамавічу Таўбіну. Устаноўлена ў 1986 годзе на будынку былога педагагічнага тэхнікума (дом № 14), у якім у 1928—1931 гг. вучыліся гэтыя беларускія савецкія паэты.
* Мемарыяльная дошка Якубу Коласу. Устаноўлена ў 1986 годзе на будынку былога педагагічнага тэхнікума (дом № 14), перад навучэнцамі i педагогамі якога ў 1925 годзе выступаў паэт.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:вуліцы Мсціслава
Phylloxeroidea

**Phylloxeroidea** — невялікае надсямейства Паўцвердакрылых, цесна звязанае з тлямі, а часта і традыцыйна залічанае ў Aphidoidea, якое з’яўляецца сястрынскім таксонам. Уключае два сучасных сямейства: Adelgidae і Phylloxeridae

Катэгорыя:Насякомыя-шкоднікі сельскай гаспадаркі
Катэгорыя:Sternorrhyncha
Dictyopharidae

**Dictyopharidae** — сямейства раўнакрылых насякомых.

## Апісанне 
Сярэдніх памераў цыкадавыя, якія добра скачуць. Галава часта выцягнутая наперад у выглядзе галаўнога атожылка. Пярэднія тазікі не даходзяць да вяршыні кліпеуса. Імага і лічынкі ходзяць, падымаючы пярэднюю частку цела. Для СССР паказвалася 20 родаў і 80 відаў.

## Класіфікацыя 
Больш 670 відаў і 148 родаў (ці 490 і 119 па іншых падліках).
* Dictyopharinae — Cladodipterini, Dictyopharini.
* Orgeriinae — Lyncidini, Orgeriini.

## Літаратура 
* Emeljanov, A. F., 2008: Two new genera of the family Derbidae from the New World, with description of recent and an extinct miocene new species (Homoptera: Fulgoroidea). Entomological Review 88 (8): 910-915. .
* Emeljanov, A. F. 2008: New genera and new species of the family Dictyopharidae (Homoptera), with notes on the systematics of the subfamily Dictyopharinae. Entomological review, 88: 296-328, 87: 360-396.]
* Howard F. W., T. J. Weissling; L. B. O'brien. 2001. The larval habitat of Cedusa inflata (Hemiptera: Auchenorrhyncha: Derbidae) and its relationship with adult distribution on palms. Florida Entomologist 84 (1): 119-122.
* Löcker, H.; Löcker, B.; Holzinger, W. E. 2009. Revision of the Derbidae of Seychelles Islands (Insecta: Hemiptera: Fulgoromorpha). Zootaxa, 2221: 1-26. http://www.mapress.com./zootaxa/2009/f/z02221p026f.pdf
* Stephen W. Wilson. 2005. Keys to the families of Fulgoromorpha with emphasis on planthoppers of potential economic importance in the Southeastern United States (Hemiptera: Auchenorrhyncha) . Florida Entomologist 88 (4): 464-481.

## Спасылкі 
* Dictyopharidae на сайце Фаўна Italia
* Dictyopharidae на сайце BugGuide
* Taxon profile: Dictyopharidae на BioLib.cz
* Faunaeur.org 

Катэгорыя:Сямействы насякомых
Катэгорыя:Цыкадавыя
Гібоны

**Гібоны** (*Hylobates*) — род чалавекападобных прыматаў, якія жывуць у Паўднёва-Усходняй Азіі.

## Апісанне 
Даўжыня цела 45—90 см, маса 5—13 кг. Целасклад грацыёзны. Афарбоўка валасянога покрыва ад чорнай да жаўтавата-карычневай або серабрыста-шэрай. Прадстаўнікі гэтага роду маюць 44 храмасомы і часта маюць кольцы белай поўсці вакол твару.

Пярэднія канечнасці доўгія, з іх дапамогай гібоны перамяшчаюцца па галінах дрэў. Есць невялікія сядалішчныя мазалі. Іклы вялікія.

Пры ўсходзе сонца «пяюць» (адсюль назва — «пявучыя малпы»).

## Пашырэнне 
Адзін з чатырох родаў сямейства Hylobatidae. Раней быў адзіным родам у гэтым сямействе, але нядаўна ў катэгорыю родаў былі таксама вылучаныя роды Nomascus, Symphalangus і Hoolock. Прадстаўнікі роду з’яўляюцца найбольш разнастайным і шырока распаўсюджаным родам сямейства і жывуць на тэрыторыях ад Паўднёвага Кітая (Юньнань) да Заходняй і Цэнтральнай Явы.

## Асаблівасці біялогіі 
Жывуць у густых трапічных лясах на дрэвах невялікімі сямейнымі групамі.

Кормяцца пладамі, лісцем, маладымі парасткамі, насякомымі, павукамі, зрэдку птушынымі яйцамі і птушанятамі.

Палаваспелыя ў 5—7 гадоў, нараджаюць 1 дзіцяня.

## Сістэматыка 
Адрозніваецца 9 відаў, сярод іх:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Гібрыды Hylobates muelleri і *Hylobates agilis* сустракаліся на тэрыторыях Барнеа.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Чалавекападобныя малпы
Плошча Пятра Мсціслаўца

**Плошча Пятра Мсціслаўца** — цэнтральная плошча г. Мсціслава Магілёўскай вобласці.

Плошча доўгі час не мела афіцыйнай назвай. У верасні 2016 года да абласнога фестывалю-кірмаша «Дажынкі» плошчы нададзена імя Пятра Мсціслаўца.

Абмежавана вуліцамі Варашылава і пешаходнымі часткамі вуліц Калініна, Пірагоўскай, Савецкай.

На плошчы знаходзяцца будынак Мсціслаўскага раённага выканаўчага камітэта, Палац шлюбаў і ўрачыстасцей (перабудаваны будынак кінатэатра «Мір»), помнік Пятру Мсціслаўцу.

## Спасылкі 
Катэгорыя:вуліцы Мсціслава
Катэгорыя:Плошчы Беларусі
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Пятра Мсціслаўца
Пратоній

**Прато́ній** — звязаная квантавамеханічная сістэма, якая складаецца з пратона і антыпратона.

## Уласцівасці 
Пратоній нестабільны і хутка распадаецца. Час жыцця пратонія складае ад 10−11 сек у ніжніх станах з n = 1 да 10−6 сек у верхніх станах з n = 30. Працэс анігіляцыі пратонія пачынаецца з ператварэння пратон-антыпратоннай пары ў пі-мезоны і завяршаецца распадам пі-мезонаў на фатоны, электроны, пазітроны, нейтрына і антынейтрына. Найбольшую частку энергіі анігіляцыі, прыкладна 50 %, забіраюць нейтрына і антынейтрына, 16 % прыходзіцца на электроны і пазітроны. Бораўскі радыус арбіты пратонія ў 918 раз меншы чым у . Асноўная асаблівасць структуры тэрмаў пратонія заключаецца ў расшчапленні тэрмаў парастану (спін роўны нулю) і ортастану (спін роўны адзінцы). Таксама на структуру спектральнага тэрма аказвае ўплыў ядзернае ўзаемадзеянне.

## Літаратура 
* *Власов Н. А.* Антивещество. — : Атомиздат, 1966. — 184 с.

Катэгорыя:Атамы
Катэгорыя:Базоны
Катэгорыя:Квантавая хімія
Катэгорыя:Квантавая электрадынаміка
Катэгорыя:Фізіка элементарных часціц
Макрамалекула

**Макрамалекула** — малекула з высокай малекулярнай масай, структура якой прадстаўляе сабой шматразовыя паўтарэнні звёнаў, утвораных (у рэчаіснасці або думках) з малекул малой малекулярнай масы. Колькасць атамаў, якія ўваходзяць у склад макрамалекул, можа быць вельмі вялікай (сотні тысяч і мільёны).

Высокамалекулярнымі звычайна лічацца рэчывы, якія валодаюць малекулярнай масай больш за 103 Да. Ці дастаткова вялікая малекулярная маса, для таго каб малекула лічылася макрамалекулай, часта (але не заўсёды!) можна вызначыць па наступным крытэру: калі даданне або выдаленне аднаго або некалькіх звёнаў не ўплывае на малекулярныя ўласцівасці, малекула можа лічыцца макрамалекулай (такі крытэр аказваецца няўдалым, напрыклад, у выпадку біяпалімераў).

Як сінонімы «макрамалекулы» выкарыстоўваюцца «палімерная малекула» або «мегамалекула».

Тэрмін «макрамалекула» ўведзены Германам Штаўдынгерам у 1922 г. (Нобелеўская прэмія па хіміі (1953)).

## Канфармацыі 
Пад палімерным клубком разумеецца не тое ж, што пад зматаным клубком нітак. Палімерны клубок () больш нагадвае спутанную нітку, утвораную выпадковымі штуршкамі разматвальнай шпулькі па пакоі. Палімерны клубок бесперапынна мяняе сваю канфармацыю (прасторавую канфігурацыю). Тыповая форма клубка на выгляд падобная на траекторыю броўнаўскага руху (прыватны выпадак, так званы ідэальны клубок, апісваецца тымі ж раўнаннямі). Утварэнне клубкоў адбываецца ў сілу таго, што палімерны ланцуг на некаторай адлегласці (статыстычны сегмент) «губляе» інфармацыю аб сваім кірунку. Адпаведна, аб клубку можна казаць тады, калі контурная даўжыня ланцуга значна перавышае даўжыню статыстычнага сегмента.

Глабулярная канфармацыя палімернай ланцугу ўяўляе сабой шчыльную канфармацыю, пры якой аб'ёмная доля палімера параўнальная з адзінкай (калі доля палімера блізкая да адзінкі, глобула называецца шчыльнай; калі ж аб'ёмная доля палімера хоць і параўнальная, але прыкметна менш адзінкі, то кажуць, што глобула друзлая). Глабулярны стан рэалізуецца, калі ўзаемадзеянне звёнаў палімера адно з адным і з навакольным асяроддзем (напрыклад, растворам) прыводзіць да ўзаемнага прыцягнення звёнаў.

## Літаратура 
* '** Мегамолекулы. — Л.: Химия, 1990. — 272 с.
* **' Мир частиц: Коллоид­ная химия для всех. — М.: Наука, 1987. — 167 с.
* *, .* Статистическая физика макромолекул. — М.: Наука, 1989. — 344 с.

Катэгорыя:Макрамалекулы
Катэгорыя:Малекулярная фізіка
Катэгорыя:Фізіка палімераў
Катэгорыя:Хімія палімераў
Ангудай

**Ангудай** (, ) — сяло ў Рэспубліцы Алтай Расіі, адміністрацыйны цэнтр і найбуйнейшы населены пункт Ангудайскага муніцыпальнага раёна, утварае Ангудайскае сельскае паселішча. Размешчана ў міжгорным Урсульскім стэпе на берагах ракі Урсул. За 210 км на паўднёвы ўсход ад Горна-Алтайска.

Праз сяло праходзіць федэральная аўтадарога Р256 «Чуйскі тракт».

Катэгорыя:Населеныя пункты Рэспублікі Алтай
Кенет Мор

**Кенет Гілберт Мор** (; 20 верасня 1914, Бакингемшир — 12 ліпеня 1982, Лондан) — англійскі акцёр, найбольш часта ўвасабляецца вобразы мужнага афіцэра ці бесклапотнага ўдачлівага джэнтльмена з сярэдняга класа. Камандор Ордэна Брытанскай імперыі.

## Зноскі
Будынак былога дваранскага сходу і гасцініцы «Парыж»

**Будынак былога дваранскага сходу і гасцініцы «Парыж»** — будынак у цэнтры г. Мсціслава Магілёўскай вобласці. Размешчаны па адрасе вул. Першамайская, 15, на рагу з Пралетарскай. Пабудаваны ў канцы XIX — пачатку XX ст. з цэглы. Цяпер выкарыстоўваецца як жылы. Помнік эклектычнай архітэктуры.

## Архітэктура 
Двухпавярховы Г-падобны ў плане будынак з высокім цокалем, накрыты двухсхільным дахам, які ўтварае з 2 бакоў трохвугольныя франтоны. Паўпадвал аддзелены ад асноўнага аб’ёму карнізам. Сцены першага паверха члянёны паўцыркульнымі вокнамі, другога — лучковымі. Пад дахам па перыметры будынка праходзіць карніз з сухарыкамі. Планіроўка ўнутранай прасторы калідорна-анфіладная.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Славутасці Мсціслава
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мсціслава
Катэгорыя:Першамайская вуліца (Мсціслаў)
Катэгорыя:Пралетарская вуліца (Мсціслаў)
Катэгорыя:З’явіліся ў XIX стагоддзі
Катэгорыя:З’явіліся ў XX стагоддзі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі эклектыкі
Могілкі (Мсціслаў)

**Могілкі** ў г. Мсціславе Магілёўскай вобласці размешчаны ў паўночна-ўсходняй частцы горада, па вуліцы Энгельса.

На могілках знаходзіцца драўляная Спаса-Праабражэнская царква, пабудаваная ў другой палове XIX стагоддзя, а таксама дзве брацкія магілы савецкіх воінаў, якія памерлі ад ран у шпіталі ў 1943—1944 гг. У першай пахаваны 29 воінаў, у другой — 28. У 1962 годзе на брацкіх магілах пастаўленыя абеліскі.

## Гл. таксама 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў па вуліцы Дзяржынскага
* Брацкая магіла савецкіх воінаў у парку Міру

## Спасылкі 
Мсціслаў
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Мсціслава
Брацкая магіла савецкіх воінаў (Мсціслаў, парк Міру)

**Брацкая магіла савецкіх воінаў** — вайсковае пахаванне ў горадзе Мсціславе Магілёўскай вобласці. Размешчана ў парку Міру па вуліцы Леніна. Пахаваны 109 воінаў. Сярод іх — воіны 277-й і 344-й стралковых дывізій, якія загінулі ў верасні 1943 года ў баях пры вызваленні раёна і горада ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. У 1959 годзе на магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна.

## Гл. таксама 
* Брацкія магілы савецкіх воінаў на могілках
* Брацкая магіла савецкіх воінаў па вуліцы Дзяржынскага

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Брацкія магілы Беларусі
Катэгорыя:Славутасці Мсціслава
Будынак казначэйства (Мсціслаў)

**Будынак былога казначэйства** — будынак у г. Мсціславе Магілёўскай вобласці. Размешчаны на вуліцы Савецкай, 14. Пабудаваны у канцы XIX — пачатку XX ст. з цэглы. 
## Архітэктура 
]]
Помнік эклектычнай архітэктуры з элементамі неакласіцызму. Двухпавярховы Г-падобны ў плане будынак накрыты двухсхільным вальмавым дахам. Цэнтральны вугал скошаны, паверхня сцяны скосу завершана атыкам з люнетам, вуглы гарызантальна руставаны. Першы i другі паверхі аддзелены карнізам. Аконныя праёмы лучковыя, на другім паверсе дэкарыраваны ліштвамі. Унутраная планіроўка калідорная з адна- i двухбаковым размяшчэннем памяшканняў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Славутасці Мсціслава
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мсціслава
Катэгорыя:Савецкая вуліца (Мсціслаў)
Катэгорыя:З’явіліся ў XIX стагоддзі
Катэгорыя:З’явіліся ў XX стагоддзі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі эклектыкі
Будынак былой ваеннай установы (Мсціслаў)

**Будынак былой ваеннай установы** — будынак у горадзе Мсціслаў Магілёўскай вобласці. Размешчаны па адрасе вул. Пралетарская, 51. Пабудаваны ў канцы XIX стагоддз з цэглы. Цяпер тут адміністрацыйная ўстанова.

## Архітэктура 
Помнік эклектычнай архітэктуры. Двухпавярховы будынак несіметрычнай аб’ёмна-прасторавай кампазіцыі, на высокім цокалі, накрыты двухсхільным вальмавым дахам. Фасады будынка падзелены карнізамі на 3 часткі. Вонкавыя сцены цокальнага і першага паверхаў гарызантальна руставаны. Вокны цокальнага паверха лучковыя, першага — паўцыркульныя, у некаторых месцах чаргуюцца з нішамі. Сцены трэцяга паверха гладкія, члянёны лучковымi аконнымі праёмамі без ліштваў. Па перыметры будынка праходзіць карніз з сухарыкамі. Цэнтральны ўваход вылучаны высокім мураваным ганкам. Унутраная прастора мае анфіладную сістэму планіpoўкі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Славутасці Мсціслава
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мсціслава
Катэгорыя:Пралетарская вуліца (Мсціслаў)
Катэгорыя:З’явіліся ў XIX стагоддзі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі эклектыкі
Ральф Рычардсан

**Ральф Рычардсан** (; 19 снежня 1902, Чэлтнем, Англія, Вялікабрытанія — 12 кастрычніка 1983, Лондан, Англія, Вялікабрытанія) — англійскі акцёр тэатра, кіно і тэлебачання, двухразовы намінант прэміі «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю другога плана і прэмія «BAFTA» за найлепшую мужчынскую ролю.

## Фільмаграфія 
* 1949 — Спадчынніца
* 1965 — Доктар Жывага
Рычардсан

**Рычардсан** () — англійскае прозвішча і тапонім.

## Вядомыя носьбіты 
* Біл Рычардсан — амерыканскі палітык.
* Генры Хобсан Рычардсан (1838—1886) — амерыканскі архітэктар.
* Міранда Рычардсан (нар. 1958) — англійская актрыса
* Оўэн Уіланс Рычардсан (1879—1959) — брытанскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы.
* Ральф Рычардсан (1902—1983) — англійскі акцёр тэатра, кіно і тэлебачання.
* Роберт Коўлман Рычардсан (1937—2013) — амерыканскі фізік.
* Сэмюэл Рычардсан (1689—1761) — англійскі пісьменнік.
* Эліят Рычардсан (1920—1999) — міністр абароны ЗША.

## Населеныя пункты 
* Рычардсан — горад у ЗША, у акрузе Далас у штаце Тэхас.
Гандлёвыя рады (Мсціслаў)

**Гандлёвыя рады** — будынкі ў цэнтры г. Мсціслава Магілёўскай вобласці. Размешчаны па адрасах вуліца Калініна, 27 і вуліца Пірагоўская, 5. Пабудаваны ў пачатку XX стагоддзя з цэглы.

## Архітэктура 
Ансамбль гандлёвых радоў — помнік эклектычнай архітэктуры. У ix выкарыстаны элементы стыляў мадэрн i неакласіцызму.

Гандлёвыя рады ўяўляюць сабой аднапавярховыя прамавугольныя ў плане будынкі злучаныя паміж сабой. Галоўныя фасады выходзяць на вуліцы Пірагоўскую, Красную i Камсамольскую. У архітэктурным дэкоры выкарыстаны паясы з сухарыкамі, атыкі, аркатурныя паяскі. Вонкавыя сцены члянёны плоскімі лапаткамі, прарэзаны прамавугольнымі вокнамі без ліштваў.

## Літаратура 
*  — С. 303

## Спасылкі 
Катэгорыя:Славутасці Мсціслава
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мсціслава
Катэгорыя:Вуліца Калініна (Мсціслаў)
Катэгорыя:Пірагоўская вуліца
Катэгорыя:З’явіліся ў XX стагоддзі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі эклектыкі
Катэгорыя:Гандлёвыя рады Беларусі
Мсціслаўская берасцяная грамата

**Мсціслаўская берасцяная грамата** — фрагмент берасцяной граматы XIII ст., знойдзены ў 1980 годзе археолагам Л. В. Аляксеевым пры раскопках гарадзішча Замкавая гара ў Мсціславе. На падставе таго, што ў грамаце ідзе гаворка пра закупку вельмі вялікай партыі пшаніцы, на цэлыя чатыры з паловай грыўні, Леанід Аляксееў лічыць, што гэта была сядзіба князя або значнага феадала. Параўнанне запісанай у грамаце сумы з тымі, што належала заплаціць таму ці іншаму гораду, дазволіла выказаць меркаванне, што ў грамаце прыведзены памер закупкі збожжа ў маштабах цэлага горада. Улічваючы неўрадлівыя гады ў Мсціславе, якія былі ўстаноўлены па дэндрахраналагічных спілах, а таксама той факт, што знойдзена грамата была ніжэй маставой, датаванай 1249 г., Л. В. Аляксееў прыйшоў да высновы, што грамата была напісана ў 1219—1220 гг. Гэтыя гады былі неўрадлівымі для Мсціслава, таму і спатрэбілася закупіць так многа збожжа.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Мсціслава
Катэгорыя:Магілёўскі абласны краязнаўчы музей імя Еўдакіма Раманавіча Раманава
Катэгорыя:Берасцяныя граматы
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты Мсціслаўскага раёна
Катэгорыя:1980 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў XIII стагоддзі
Катэгорыя:XIII стагоддзе ў Беларусі
Прысёла

**Прысёла**, **канал Прысёла** — рака ў Драгічынскім і Кобрынскім раёнах Брэсцкай вобласці, правы прыток ракі Мухавец.

Даўжыня 25 км. Пачынаецца за 4 км на паўночны захад ад вёскі Корсунь Драгічынскага раёна, вусце за 3 км на захад ад вёскі Падзяменне Кобрынскага раёна. Рэчышча каналізаванае. Асноўны прыток — рака Млынок (справа).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Драгічынскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Кобрынскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Мухаўца
Эрнст Кітцынгер

**Эрнст Кітцынгер** (*Ernst Kitzinger*; 27.12.1912, Мюнхен — 22.01.2003, Поўкіпзі, штат Нью-Ёрк) — нямецка-амерыканскі гісторык раннехрысціянскага мастацтва позняй антычнасці і ранняга сярэднявечча і таксама Візантыі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў яўрэйскай сям’і адваката і дзіцячай сацыяльнай работніцы. Сваяк Рычарда Краўтхаймера.

З 1931 года вучыўся гісторыі мастацтва ў Мюнхенскім універсітэце. У тым жа годзе вучыўся ў Рымскім універсітэце.

У 1934 годзе ў Германіі абараніў доктарскую дысертацыю і на наступны дзень пасля гэтага пакінуў краіну. Вярнуўся ў Рым, а затым у 1935 годзе пераехаў у Англію, дзе працаваў у Брытанскім музеі. У 1940 годзе інтэрнаваны ў Аўстралію. У 1941 годзе яму ўдалося перабрацца ў Вашынгтон, дзе ён стаў м. н. с. у Думбартан-Оксе. У гады вайны быў даследчыкам-аналітыкам ва . Пасля зноў у Думбартан-Оксе, дзе з 1946 года асістэнт-прафесар, з 1951 года асацыіраваны прафесар, з 1956 года, прафесар візантыйскага мастацтва і археалогіі і ў 1955-66 гадах дырэктар візантыністыкі. У 1967-79 гг. прафесар Гарварда (імянны універсітэцкі), затым у адстаўцы, аднак працягваў працаваць — у  у Прынстане і ў Оксфардзе. У 1974-5 гг. прафесар у Кембрыджы. Кіраваў 18 дактарантамі. Сярод яго вучняў Х. Бельтынг.

Член Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук (1961), Амерыканскага філасофскага таварыства (1967). Член Італьянскай АН у Палерма (1969). Член-карэспандэнт Брытанскай акадэміі (1969), Баварскай АН (1970), АН у Майнцы (1980), АН Аўстрыі (1983). Член Германскага археалагічнага інстытута (1953). Ганаровы член Лонданскага таварыства антыквараў (1975). Кавалер ордэна Pour le Mérite (1982).

З 1944 года быў жанаты з англійскай мастачкай Сьюзан (пам. 2000), з якой пазнаёміўся ў 1939 годзе; яны мелі дачку і двух сыноў.

У сваіх даследаваннях. Э. Кітцынгер неаднаразова звяртаўся да пытання пераўтварэння класічнага мастацтва ў сярэднявеччы.

Катэгорыя:Выпускнікі Мюнхенскага ўніверсітэта Людвіга-Максіміліяна
Катэгорыя:Гісторыкі мастацтва
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Pour le Mérite
Катэгорыя:Выкладчыкі Гарвардскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Члены Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук
Пірагоўская вуліца

**Пірагоўская вуліца** — пешаходная вуліца ў цэнтральнай частцы горада Мсціслава Магілёўскай вобласці.

Пірагоўская вуліца ўпершыню згадваецца ў 1645 годзе. Назву, верагодна, атрымала з прычыны таго, што выводзіла на дарогу, што вяла ў бок сучаснай вёскі Пірагова.
За савецкім часам перайменавана ў *вуліцу Урыцкага*. У верасні 2016 года да абласнога фестывалю-кірмаша «Дажынкі» частцы вуліцы вернута гістарычная назва.

## Размяшчэнне 
Арыентавана з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Размешчана паміж вуліцамі Савецкай і Пралетарскай, да якіх паралельна. Пачынаецца ад скрыжавання з Кармеліцкай вуліцай у яе пешаходнай частцы каля былога кляштар езуітаў, перасякае вуліцы Леніна, Камсамольскую, Калініна ў яе пешаходнай частцы, з паўночнага захаду прымыкае плошча Пятра Мсціслаўца, пасля скрыжавання з вуліцай Варашылава пераходзіць у вуліцу вуліцу Урыцкага. Даўжыня вуліцы складае каля 450 м.

## Забудова 
### Няцотны бок 
* (вул. Кармеліцкая, 14) — будынак былой мужчынскай гімназіі (XIX стагоддзе) — 

* (*вул. Леніна, 30*) — сабор Святога Аляксандра Неўскага (1870) — 
* № 5 (*вул. Калініна, 27*) — гандлёвыя рады (пачатак ХХ стагоддзя) — 
*

### Цотны бок 
* (*вул. Леніна, 28*) — будынак былой земскай управы (канец XIX — пачатак XX cтагоддзя) — 
* (*вул. Калініна, 21*) — будынак Мсціслаўскага раённага выканаўчага камітэта.
* № 6 — Палац шлюбаў і ўрачыстасцей. Перабудаваны да Дажынак-2016 з будынка кінатэатра «Мір».

## Паркі 
Квартал паміж вуліцамі Кармеліцкай і Леніна займае парк Міру.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мсціслава
Млынок (прыток Прысёлы)

**Млыно́к** — рака ў Драгічынскім і Кобрынскім раёнах Брэсцкай вобласці, правы прыток ракі Прысёла.

Даўжыня 15 км. Пачынаецца за 3 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Антопаль Драгічынскага раёна, вусце за 0,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Падзяменне Кобрынскага раёна. Рэчышча каналізаванае. Раней рака пачыналася з балота Мыслін на ўсход ад вёскі Грушава і ўпадала ў канал Мухавец. З правядзеннем меліярацыі рэчышча ў нізоўі адведзена ў раку Прысёла, а ў вярхоўі падоўжана да дарогі Антопаль — Заніўе. У сярэднім цячэнні да вёскі Грушава называецца **канал Прысёла**, ніжэй — **Скідны канал**.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Драгічынскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Кобрынскага раёна
Панівойская гара

**Панівойская гара** — узгорак у г. Мсціславе Магілёўскай вобласці. Размешчана на ўсход ад Замкавай і Троіцкай гор, ад якіх аддзелена ярам ручая Здаравец. Плошча ўзгорка складае каля 2,5 га.

На схіле Троіцкай і Панівойскай гор знойдзена кераміка XII—XIII стст. Нейкае паселішча ў гэты час існавала і на самой гары. У час шурфоўкі быў выяўлены культурны слой магутнасцю 0,3 м, у якім была знойдзена кераміка гэтага часу і матэрыялы XVI—XVIII стст.
## Назва 
Згодна са звесткамі У. Г. Краснянскага сваю назву яна атрымала ад таго, што тут некалі жыла аўдавелая Ульяна, жонка мсціслаўскага князя Івана Юр’евіча, гэта значыць у канцы XV ст. Аднак мяркуючы па назве, гара атрымала яе ў больш позні перыяд, ад нейкай «пані войскай» — жонкі мсціслаўскага войскага. Войскія з’явіліся ў Мсціславе толькі пасля арганізацыі Мсціслаўскага ваяводства ў 1565—1566 гадах, такім чынам, назва гары магла з’явіцца пасля гэтага часу.

## Літаратура 
* 
*
Язвітка

**Язві́тка** — ручай у Мсціслаўскім раёне Магілёўскай вобласці, левы прыток ракі Волчас.

Даўжыня 4,4 км. Пачынаецца за 3 км на паўднёвы ўсход, вусце за 0,5 км на захад ад вёскі Лыкінка. Рэчышча на працягу 3,6 км у вярхоўі каналізаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Сажа
Катэгорыя:Рэкі Мсціслаўскага раёна
Брацкая магіла савецкіх воінаў (Мсціслаў, вуліца Дзяржынскага)

**Брацкая магіла савецкіх воінаў** — вайсковае пахаванне ў г. Мсціславе Магілёўскай вобласці. Размешчана па вул. Дзяржынскага, насупраць інтэрната прафесійна-тэхнічнага вучылішча механізацыі сельскай гаспадаркі. Пахаваны 2 воіны, якія загінулі пры вызваленні Мсціслава ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. У 1962 годзе на магіле пастаўлены абеліск.
## Гл. таксама 
* Брацкія магілы савецкіх воінаў на могілках
* Брацкая магіла савецкіх воінаў у парку Міру

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Брацкія магілы Беларусі
Катэгорыя:Славутасці Мсціслава
Горлаўскі

**Го́рлаўскі** — ручай у Мсціслаўскім і Дрыбінскім раёнах Магілёўскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Вербаўка (басейн Проні).

Даўжыня ручая 7 км. Выток ручая знаходзіцца за 1 км на паўночны ўсход ад вёскі Будзёнаўка, вусце на заходняй ускраіне аграгарадка Расна (на паўночнай ускраіне аграгарадка на ручаі плаціна і сажалка (плошча 0,14 км²)).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Мсціслаўскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Дрыбінскага раёна
Катэгорыя:Басейн Проні
Мсціслаўскі дзяржаўны будаўнічы каледж

**Мсціслаўскі дзяржаўны будаўнічы каледж** (**МДБК**) — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў г. Мсціславе Магілёўскай вобласці. Базавым прадпрыемствам з’яўляецца «Магілёўаблсельбуд». За 1966—2016 гг. падрыхтавана больш за 15 тысяч чалавек. Галоўны корпус размешчы па адрасе вул. Савецкая, 10.

## Гісторыя 
]]
Будынак адміністрацыйнага корпуса быў пабудаваны ў 1830 годзе для дзяржаўных устаноў. Пасля спусташальных пажараў 1858 і 1863 гг., у 1880 годзе абгарэлы будынак па хадайніцтве губернскага начальства «саступлены» гораду для прыстасавання пад гарадское вучылішча. У 1912 годзе гарадское вучылішча было ператворана ў вышэйшае пачатковае. У 1918 годзе на базе вучылішча адкрываецца 1-я Савецкая яўрэйская школа (7 гадоў навучання), якая ў 1933 годзе перайменавана ў агульнаадукацыйную школу № 5, а ў 1946 годзе ў 3-ю сярэднюю школу.

## Інфраструктура 
]]
Каледж размяшчаецца ў 5 навучальных карпусах, у якіх маецца 30 навучальных кабінетаў, 9 лабараторый, 16 майстэрняў. Акрамя таго, маецца інтэрнат на 400 месцаў, 2 актавыя залы, спартыўны комплекс, аўтадром, сталовая, 3 буфеты, музей і інш.

## Спецыяльнасці 
### Аддзяленне тэхнічнай эксплуатацыі аўтамабіляў 
Прафесійна-тэхнічная адукацыя:
* «Тэхнічная эксплуатацыя пад’ёмна-транспартных сродкаў» (кваліфікацыя «Машыніст крана аўтамабільнага»)
* «Вытворчасць будаўніча-мантажных і рамонтных работ» (кваліфікацыя «Стропальшчык»)
* «Эксплуатацыя і рамонт аўтамабіляў» (кваліфікацыі «Вадзіцель аўтамабіля катэгорыі „С“»)
Сярэдняя спецыяльная адукацыя:
* «Тэхнічная эксплуатацыя аўтамабіляў» (кваліфікацыя «Тэхнік-механік»)

### Аддзяленне прамысловага і грамадзянскага будаўніцтва 
Прафесійна-тэхнічная адукацыя:
* «Апрацоўчыя будаўнічыя работы» (кваліфікацыя «Тынкоўшчык»)
* «Вытворчасць будаўніча-мантажных і рамонтных работ» (кваліфікацыя «Муляр»)
* «Эксплуатацыя электронна-вылічальных машын» (кваліфікацыя «Аператар электронна-вылічальных машын»)
* «Рэстаўрацыйна-аднаўленчыя работы» (кваліфікацыя «Рэстаўратар дэкаратыўна-мастацкіх афарбовак»)
Сярэдняя спецыяльная адукацыя:
* «Прамысловае і грамадзянскае будаўніцтва» (кваліфікацыя «Тэхнік-будаўнік»)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Савецкая вуліца (Мсціслаў)
Катэгорыя:Каледжы Беларусі
Катэгорыя:Адукацыя ў Мсціславе
Катэгорыя:1966 год у Беларусі
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Магілёўскай вобласці
Mercedes-Benz C-клас

**Mercedes-Benz C-Class** — шэраг кампактных аўтамабіляў бізнес-класа ад кампаніі Daimler AG. У 1993 годзе C-Class (W202) быў выпушчаны на замену мадэлі 190 (W201). З таго часу было прадстаўлена 5 пакаленняў Mercedes-Benz C-Class:
* 1 пакаленне (W202) — 1993—2001
* 2 пакаленне (W203) — 2000—2007
* 3 пакаленне (W204) — 2007—2014
* 4 пакаленне (W205) — 2014—2021
* 5 пакаленне (W206) — з 2021

Аўтамабіль выпускаецца ў кузаве седан, купэ, кабрыялет і ўніверсал.

## Апісанне '2017 
У 2017 годзе было дададзена тры новыя мадэлі AMG: ***Mercedes-AMG C43***, ***AMG C63*** і ***AMG C63 S***.

**Mercedes-Benz C-Class** пастаўляецца ў чатырох розных канфігурацыях рухавіка: на 4, 5, 6 або 8 цыліндраў, з заднім або поўным прывадам, абсталяваны пнеўматычнай падвескай або без яе, з 7-ці 9-ступеністай аўтаматычнай каробкай перадач. Але, усе мадэлі аб’ядноўвае некалькі агульных характарыстык: турбанаддув і адсутнасць механічнай каробкі перадач.

Базавы турба-4, існуючы ў мадэлях ***C300*** (седан, купэ ці кабрыялет) — гэта 2.0-літровы рухавік, магутнасцю 241 к. с., спалучаны з 7-ступеністай скрынкай перадач, здольны разганяцца да 100 км менш чым за 6 секунд. C300 можа быць абсталяваны стандартным заднім прывадам (RWD) або, у якасці опцыі, поўным прывадам 4Matic (AWD). Сярэднерангавы ***Mercedes-AMG C43*** выкарыстоўвае 3.0-літровы турбанаддув V-6 на 362 к. с. і разганяецца за 4.9 секунды. Новыя мадэлі ***C43*** стандартна пастаўляюцца з 4Matic. 4.0-літровы рухавік з падвойным турбанаддувам V8, усталяваны ў ***C63*** (седан, купэ ці кабрыялет) і мае 469 к. с. — ён знаходзіцца на вяршыні мадэльнага шэрагу C-Class. Гібрыдны ***Mercedes-Benz C350e*** выкарыстоўвае 2.0-літровы бензінавы турбарухавік на 4 цыліндру, у спалучэнні з электрарухавікоў на 60 кВт, адзначаецца магутнасцю ў 250 л.с. і выдаткам паліва 8.7л/100 км. ***C63 AMG*** спажывае 12.38л/100 км, а новая мадэль ***C43 AMG*** — 10.23л/100км — пры камбінаваным цыкле.

## Бяспека 
У 2017 годзе Mercedes-Benz C-Class атрымаў добрыя паказчыкі бяспекі ад IIHS. Вытворцу атрымалася дасягнуць гэтага дзякуючы ўжыванні: вялікай колькасці падушак бяспекі, камеры задняга агляду, манітора сляпых зон і ўдасканаленай тармазной сістэмы, якая дапамагае ідэнтыфікаваць на дарозе нерухомыя транспартныя сродкі або пешаходаў, а таксама аўтаматычна актывуе тармазы, каб паменшыць шанец сутыкненне або цалкам яго прадухіліць.

## Агляд купэ C 180 
Новае пакаленне купэ C-Class было афіцыйна прадстаўлена ў жніўні 2015 года. У параўнанні з папярэднікам мадэль стала на 95 мм даўжэй і на 40 мм шырэй.
Файл:Mercedes-Benz C-Class Coupe.jpg|Mercedes-Benz C-Class Coupe_fornt view
Файл:Mercedes-Benz C-Class Coupe (side).jpg|Mercedes-Benz C-Class Coupe_side view

Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
*C
Катэгорыя:Аўтамабілі сегмента D
Катэгорыя:Седаны
Катэгорыя:Універсалы
Катэгорыя:Купэ (кузаў)
Магіла ахвяр фашызму (Мсціслаў)

**Магіла ахвяр фашызму** — мемарыял у г. Мсціславе Магілёўскай вобласці. Размешчаны па вул. К. Заслонава. Пахавана больш за 700 мірных жыхароў горада, якіх у 1941—1943 гг. расстралялі нямецка-фашысцкія захопнікі. У 1978 г. на магіле пастаўлена стэла.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Брацкія магілы Беларусі
Катэгорыя:Стэлы Беларусі
Катэгорыя:Помнікі Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
Катэгорыя:Помнікі Мсціслава
Бюст Аляксандра Лявонавіча Юрчанкі

**Бюст Аляксандра Лявонавіча Юрчанкі** — помнік у г. Мсціславе Магілёўскай вобласці. Размешчаны ў парку Міру з боку Савецкай вуліцы. Устаноўлены ў 1972 годзе на магіле старшыні выканкама Мсціслаўскага павятовага Савета Аляксандра Лявонавіча Юрчанкі і чырвонаармейца Паўла Канстанцінавіча Цырыкава, якія загінулі 2 жніўня 1919 г. у час ліквідацыі контррэвалюцыйнай банды на Мсціслаўшчыне.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:1972 год у Беларусі
Катэгорыя:Помнікі Мсціслава
Катэгорыя:Савецкая вуліца (Мсціслаў)
Катэгорыя:Бюсты
Аляксандр Лявонавіч Юрчанка

**Аляксандр Лявонавіч Ю́рчанка** (нар.  г. у в. Скверата, Мсціслаўскі павет, цяпер Хіславіцкі раён, Смаленская вобласць, Расія — ) — удзельнік Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 г. і барацьбы за Савецкую ўладу на Магілёўшчыне.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і селяніна-бедняка. Скончыў 2 класы царкоўна-прыходскай школы. Працаваў у сельскай гаспадарцы, а з 1910 г. рабочым на Марыупальскім металургічным заводзе ліцейнага цэха. У 1913 г. прызваны ў царскую армію, ваяваў у Першую сусветную вайну на тэрыторыі Беларусі, у Карпатах, удзельнічаў у складзе 8-й арміі Паўднёва-Заходняга фронту ў Брусілаўскім прарыве. За адвагу і смеласць гусар Юрчанка быў узнагароджаны медалём «За адвагу». На фронце вёў бальшавіцкую прапаганду сярод салдат, за што ў 1917 г. прыгавораны да расстрэлу. Пасля Лютаўскай рэвалюцыі стаў старшынёй палкавога камітэта і членам фракцыі бальшавікоў 5-й арміі. Удзельнік штурму Зімняга палаца.

Вясной 1918 г. вярнуўся ў родныя мясціны, дзе стварыў з сялянскай беднаты першую ў павеце камуністычную ячэйку з 40 чалавек. У 1918 г. прызначаны ваенным камісарам па харчаванню, а ў ліпені 1919 г. абраны старшынёй выканкама Мсціслаўскага павятовага Савета. На 3 агульнапавятовай канферэнцыі камуністаў абраны старшынёй павятовага камітэта партыі.

Загінуў у час ліквідацыі банды на Мсціслаўшчыне 2 жніўня 1919 г. Пахаваны ў г. Мсціславе.

## Памяць 
Імем А. Л. Юрчанкі названа адна з вуліц Мсціслава. У 1972 г. на магіле пастаўлены бюст.

## Літаратура 
* Юрчанка Аляксандр Лявонцьевіч: Удзельнікі Кастрычніцкай рэвалюцыі// Памяць: Мсціслаўскі р-н: Гіст.-дак. хронікі гарадоў і р-наў Беларусі.—Мн., 1999.—С. 118.

## Спасылкі 
* Юрчанка Аляксандр Лявонцьевіч

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Хіславіцкім раёне
Катэгорыя:Удзельнікі Кастрычніцкай рэвалюцыі