open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ханес Тоўр Хальдаўрсан

**Ханес Тоўр Хальдаўрсан** (; нар. , Рэйк’явік, Ісландыя) — ісландскі футбаліст, брамнік клуба «Валюр» і нацыянальнай зборнай Ісландыі. Таксама з’яўляецца рэжысёрам некалькіх кароткаметражак кліпа на песню Greta Salome & Jonsi — Never forget, якая прадстаўляла Ісландыю на Еўрабачанні-2012.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Ісландыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Ісландыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Валюр
Катэгорыя:Ігракі ФК Карабах Агдам
Катэгорыя:Ігракі ФК Ранерс
Катэгорыя:Ігракі ФК Будзё-Глімт
Катэгорыя:Ігракі ФК НЕК
Катэгорыя:Ігракі ФК Санес Ульф
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэйк’явік
Катэгорыя:Ігракі ФК Бран
Катэгорыя:Ігракі ФК Фрам
Катэгорыя:Ігракі ФК Ст’ярнан
Катэгорыя:Ігракі ФК Афцюрэльдзінг
Катэгорыя:Ігракі ФК Лейкнір
Хёкур Хейдар Хаўксан

**Хёкур Хейдар Хаўксан**, *Хёйкур Хейдар Хёйксан* (; нар. , Акурэйры, Ісландыя) — ісландскі футбаліст, абаронца клуба «Акурэйры» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Ісландыі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Ісландыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Ісландыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Акурэйры
Катэгорыя:Ігракі ФК АІК
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэйк’явік
Ёрцюр Хермансан

**Ёрцюр Хермансан**, ''Х'ёрцюр Хермансан'' (; нар. , Рэйк’явік, Ісландыя) — ісландскі футбаліст, абаронца дацкага клуба «Брондбю» і нацыянальнай зборнай Ісландыі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Профіль на сайце Футбольнай асацыяцыі Ісландыі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Ісландыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Ісландыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Брондбю
Катэгорыя:Ігракі ФК Гётэбарг
Катэгорыя:Ігракі ФК Ёнг ПСВ
Катэгорыя:Ігракі ФК Фюлкір
Сверыр Інгасан

**Сверыр Інгі Інгасан** (; нар. , Коўпавагур) — ісландскі футбаліст, абаронца дацкага клуба «Міт’юлан» і нацыянальнай зборнай Ісландыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Ісландыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Ісландыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Брэйдаблік
Катэгорыя:Ігракі ФК Аўгнаблік
Катэгорыя:Ігракі ФК Вікінг
Катэгорыя:Ігракі ФК Локерэн
Катэгорыя:Ігракі ФК Гранада
Катэгорыя:Ігракі ФК Растоў
Катэгорыя:Ігракі ФК ПАОК
Катэгорыя:Ігракі ФК Міт’юлан
Гільфі Тоўр Сігурдсан

**Гільфі Тоўр Сігурдсан** (; нар. , , Ісландыя) — ісландскі футбаліст, паўабаронца дацкага клуба «Люнгбю». Ігрок нацыянальнай зборнай Ісландыі (2010—2020).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Ісландыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Ісландыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэдынг
Катэгорыя:Ігракі ФК Шрусберы Таўн
Катэгорыя:Ігракі ФК Кру Александра
Катэгорыя:Ігракі ФК Гофенгайм
Катэгорыя:Ігракі ФК Суонсі Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Тотэнхэм Хотспур
Катэгорыя:Ігракі ФК Эвертан
Катэгорыя:Ігракі ФК Люнгбю
Колбейн Сігтарсан

**Колбейн Сігтарсан** (; нар. , Рэйк’явік) — ісландскі футбаліст, нападнік. Ігрок нацыянальнай зборнай Ісландыі. Другі бамбардзір у гісторыі зборнай Ісландыі пасля Эйдура Гудзьёнсена.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на сайце *fcnantes.com*  
* Статыстыка на сайце *ksi.is* 

Катэгорыя:Футбалісты Ісландыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Ісландыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Коўпавагур
Катэгорыя:Ігракі ФК АЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК Аякс Амстэрдам
Катэгорыя:Ігракі ФК Ёнг Аякс
Катэгорыя:Ігракі ФК Нант
Катэгорыя:Ігракі ФК Галатасарай
Катэгорыя:Ігракі ФК АІК
Катэгорыя:Ігракі ФК Гётэбарг
Публічны секс

. Забавы ў купальні]]
**Публічны секс** — сексуальныя дзеянні, якія маюць месца ў грамадскіх або паўграмадскіх месцах. Грамадскія погляды адносна сексу і сексуальнасці моцна адрозніваюцца ў розных культурах і ў розныя часы. Тэрмін усе часцей ужываецца для апісання акта, які мае месца па-за жылля; можа адбывацца ў ярка выяўленых месцах (туалеты, кабінкі на пляжах, бальнічныя палаты, могілкі).

Да развіцця Інтэрнэту некаторыя геі сустракаліся ў грамадскіх месцах (паркі, прыбіральні і г. д.) у пошуках сексу. У Злучаным Каралеўстве, пачынаючы з 1990-х гг., развіваюцца паслугі па прадастаўленні магчымасцяў для сексу ў грамадскіх камерцыйных установах. Верагодна, гэта звязана са змякчэннем поглядаў на дадзенае правапарушэнне.

Па чутках, падобны секс практыкуецца ў многіх парках і на пляжах Ванкувера і Сан-Францыска. Часопіс «Нью-Ёрк» сцвярджае, што публічны секс даволі часта практыкуецца ў Нью-Ёрку, а перспектыва такога сексу з'яўляецца фантазіяй вялікага колькасці людзей.

У Злучаным Каралеўстве секс у паўграмадскіх месцах вядомы як догінг. Таксама існуе слэнгавы тэрмін «котэджынг», які ў гомасексуальным асяроддзі вызначае секс у грамадскіх туалетах у парках, студэнцкіх інтэрнатах, аэрапортах.

## У поп-культуры 
* Публічны секс з'яўляецца тэмай брытанскага фільма 2009 года *Догінг: Гісторыя кахання*, які выйшаў у пракат у ЗША пад назвай «Публічны секс», рэжысер — Сымон Эліс, аўтары — Майкл Грум і Норман Брок.

## Гл. таксама 
* Эксгібіцыянізм
* Догінг

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Формы сексуальнай актыўнасці
Катэгорыя:Эксгібіцыянізм
Біркір Б’ярнасан

**Біркір Б’ярнасан** (; нар. , , Ісландыя) — ісландскі футбаліст, паўабаронца італьянскага клуба «Брэшыя» і нацыянальнай зборнай Ісландыі. Удзельнік чэмпіянату Еўропы 2016. Аўтар першага гола Ісландыі на міжнародных турнірах.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на сайце *altomfotball.no*  

Катэгорыя:Футбалісты Ісландыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Ісландыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Вікінг
Катэгорыя:Ігракі ФК Будзё-Глімт
Катэгорыя:Ігракі ФК Стандард Льеж
Катэгорыя:Ігракі ФК Пескара
Катэгорыя:Ігракі ФК Сампдорыя
Катэгорыя:Ігракі ФК Базель
Катэгорыя:Ігракі ФК Астан Віла
Катэгорыя:Ігракі ФК Аль-Арабі Доха
Катэгорыя:Ігракі ФК Брэшыя
Катэгорыя:Ігракі ФК Адана Дэмірспор
Электробус

**Электро́бус** (*электрычны аўтобус*) — аўтаномны бязрэйкавы механічны транспартны сродак, прызначаны для перавозкі 7 і больш пасажыраў, рухомы з дапамогай цягавага электрапрывада, электрычная энергія для якога запасаецца на борце ў накапляльніку.

У якасці накапляльніка і адначасова крыніцы электраэнергіі для працы электробуса звычайна выкарыстоўваецца цягавая акумулятарная батарэя вялікай ёмістасці, якую размяшчаюць у нішах пад кузавам, у заднім адсеку, і г. д.

Электробус сярэдняй альбо вялікай умяшчальнасці, паводле прынцыпу канструявання і электраабсталявання шмат у чым падобны да тралейбуса, а ў агульнай канцэпцыі — да электрамабіля.

## Электробусы ў Беларусі 
thumb|300px|Электробус Е321 у Мінску
У маі 2017 года ў Мінску запусцілі першыя электробусы ўласнай вытворчасці — E 433 Vitovt Max Electro, вытворчасці Белкамунмаша.

У лютым 2018 года ў Магілёве пачалі курсіраваць 2 электробусы CRRC TEG6125BEV03 кітайскай вытворчасці па тралейбусным маршруце № 4..

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Транспарт
Катэгорыя:Электратранспарт
Ісландская літаратура

**Ісландская літаратура**, або **літаратура Ісландыі** — літаратура на ісландскай мове, або напісаная ісландскімі аўтарамі на іншых мовах. Першыя помнікі ісландскай літаратуры адносяцца да пачатку засялення Ісландыі вікінгамі.

## Сярэдневяковая ісландская літаратура 
thumb|Тытульны аркуш «Малодшай Эды», выдадзенай у XVIII стагоддзі
Фальклор Ісландыі збярогся ў запісах XIII ст., як зборнік міфалагічных і гераічных песень «Старэйшая Эда». Былі пашыраны , сагі, створаныя невядомымі аўтарамі, у т. л. , у якіх апавядалася пра жыццё першых ісландскіх пасяленцаў і іх нашчадкаў — «», «», «», «», «»;  — «», якая з'яўляецца пераказам «Старэйшай Эды», «», «» і інш.; у  — жыццяпісы нарвежскіх каралёў — «» Сноры Стурлусана, аўтара празаічнай «Малодшай Эды» — трактата аб язычніцкай міфалогіі.

У XII ст. створана кароткая гісторыя Ісландыі «» , пазней — «». Пасля  ў XIII стагоддзі яе літаратура доўгі час была ў заняпадзе і прадстаўлена пераважна , зробленым пратэстантамі, і кнігай лютэранскага пастара Хадльгрымюр П’етурсана «» (1666). Асноўным літаратурным жанрам амаль да XIX ст. былі т. зв.  — вершаваныя пераказы розных сюжэтаў.

## Сучасная ісландская літаратура 
У канцы XIX — пачатку XX ст. вяліся спрэчкі вакол праблем рамантызму і рэалізму. Значнае месца ў літаратуры гэтага часу належыць творчасці  — песняра сялянскага жыцця (цыкл «Ферма ў гарах», т. 1—4, 1908—1911). Рэалістычныя тэндэнцыі выявіліся ў апавяданнях , у іранічнай паэзіі . Найбольш вядомыя празаікі XX ст. Гунар Гунарсан, Тоўрбергюр Тоўрдарсан (майстар гумарыстычнага стылю), Хальдаўр Кільян Лакснес. Сярод сучасных раманістаў  («Гульня фарбаў зямлі», 1947, «Ліст пастара Бёдвара», 1965), С. Бергвейсан, , . Укладам у паэзію Ісландыі XX ст. стала творчасць неарамантыка , які браў натхненне ў фальклоры і баладах  — песняра Рэйк’явіка. Новыя мадэрнісцкія тэндэнцыі выявіліся ў творчасці Стэйна Стэйнара («Час і вада», 1948), паэтаў Сігурдсана, , , . Прызнанне атрымалі празаік , драматургі А. Богасан, Стэфаўнсан, , публіцыст .

## Літаратура 
* Ісландыя. 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Літаратура Ісландыі
Ёхан Берг Гудмундсан

**Ёхан Берг Гудмундсан** (; нар. , , Ісландыя) — ісландскі футбаліст, вінгер англійскага клуба «Бернлі» і нацыянальнай зборнай Ісландыі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Ісландыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Ісландыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Бернлі
Катэгорыя:Ігракі ФК Чарльтан Атлетык
Катэгорыя:Ігракі ФК АЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК Брэйдаблік
Альврэд Фінбагасан

**Альврэд Фінбагасан** (; нар. , Рэйк’явік, Ісландыя) — ісландскі футбаліст, нападнік бельгійскага клуба «Эйпен» і нацыянальнай зборнай Ісландыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Ісландыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Ісландыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Брэйдаблік
Катэгорыя:Ігракі ФК Аўгнаблік
Катэгорыя:Ігракі ФК Локерэн
Катэгорыя:Ігракі ФК Хельсінгбарг
Катэгорыя:Ігракі ФК Херэнвен
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Сасьедад
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпіякос Пірэй
Катэгорыя:Ігракі ФК Аўгсбург
Катэгорыя:Ігракі ФК Люнгбю
Катэгорыя:Ігракі ФК Эйпен
Эгмундур Крысцінсан

**Эгмундур Крысцінсан** (; нар. , , Ісландыя) — ісландскі футбаліст, брамнік грэчаскага клуба «Кіфісія». Ігрок нацыянальнай зборнай Ісландыі (2014—2021).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Ісландыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Ісландыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Фрам
Катэгорыя:Ігракі ФК Ранерс
Катэгорыя:Ігракі ФК Хамарбю
Катэгорыя:Ігракі ФК Эксельсіёр
Катэгорыя:Ігракі ФК Ларыса
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпіякос Пірэй
Катэгорыя:Ігракі ФК Кіфісія
Інгвар Ёўнсан

**Інгвар Ёўнсан** (; нар. , Рэйк’явік) — ісландскі футбаліст, брамнік дацкага клуба «Вібарг» і нацыянальнай зборнай Ісландыі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на сайце *ksi.is* 
* 

Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Ісландыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Ісландыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Вібарг
Катэгорыя:Ігракі ФК Санеф’ёрд
Катэгорыя:Ігракі ФК Санес Ульф
Катэгорыя:Ігракі ФК Старт Крысціянсан
Катэгорыя:Ігракі ФК Ст’ярнан
Катэгорыя:Ігракі ФК Ньярдвік
Кары Арнасан

**Кары Арнасан** (, нар. , , Швецыя) — ісландскі футбаліст, абаронца клуба «Вікінгур» з Рэйк’явіка і нацыянальнай зборнай Ісландыі.

Можа гуляць як на пазіцыі абаронцы, так і на пазіцыі паўабаронцы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Профіль на сайце *danskfodbold.com* 

Катэгорыя:Футбалісты Ісландыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Ісландыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Вікінгур Рэйк’явік
Катэгорыя:Ігракі ФК Генчлербірлігі
Катэгорыя:Ігракі ФК Абердзін
Катэгорыя:Ігракі ФК Амонія Нікасія
Катэгорыя:Ігракі ФК Мальмё
Катэгорыя:Ігракі ФК Ротэрэм Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Плімут Аргайл
Катэгорыя:Ігракі ФК Эсб’ерг
Катэгорыя:Ігракі ФК Орхус
Катэгорыя:Ігракі ФК Юргордэн
Ён Дадзі Бёдварсан

**Ён Дадзі Бёдварсан** (; нар. , Сельфас, Ісландыя) — ісландскі футбаліст, нападнік англійскага клуба «Болтан Уондэрэрс» і нацыянальнай зборнай Ісландыі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйным сайце Федэрацыі футбола Ісландыі  

Катэгорыя:Футбалісты Ісландыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Ісландыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Сельфас
Катэгорыя:Ігракі ФК Орхус
Катэгорыя:Ігракі ФК Вікінг
Катэгорыя:Ігракі ФК Кайзерслаўтэрн
Катэгорыя:Ігракі ФК Вулверхэмптан Уондэрэрс
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэдынг
Катэгорыя:Ігракі ФК Мілуал
Катэгорыя:Ігракі ФК Болтан Уондэрэрс
Чэмпіянат свету па гандболе сярод мужчын 2013

**Чэмпіянат свету па гандболе 2013 года** — 23-і чэмпіянат свету па гандболе, які праходзіў у Іспаніі з 11 па 23 студзеня. Чэмпіёнам стала каманда гаспадароў — зборная Іспаніі. Для зборнай Іспаніі гэта другі тытул (першы ў 1995 годзе). Іспанія ўпершыню прымала чэмпіянат свету. Найлепшым бамбардзірам турніру стаў Андэрс Эгерт са зборнай Даніі, які закінуў 55 галоў.

## Групавы турнір 
### Група A 
### Група B 
### Група C 
### Група D 
## Плэй-оф 
Катэгорыя:Чэмпіянаты свету па гандболе
Катэгорыя:Студзень 2013 года
Катэгорыя:2013 год у гандболе
Катэгорыя:2013 год у Іспаніі
Катэгорыя:Спартыўныя спаборніцтвы ў Іспаніі
Фінал Кубка Амерыкі па футболе 2016

**Фінал Кубка Амерыкі 2016 года** стаў 19-м фіналам самай важнай футбольнай падзеі Лацінскай Амерыкі, завяршыўшы розыгрыш Кубка Амерыкі 2016, футбольнага турніру, які праводзіцца пад эгідай КАНМЕБОЛ сярод нацыянальных зборных краін рэгіёна. Матч прайшоў 26 чэрвеня 2016 года на стадыёне «Метлайф Стэдыум» у Іст-Ратэрфордзе.

## Шлях да фіналу 
## Статыстыка матча 
|valign="top"|300px
|style="vertical-align:top; width:50%"|

|}

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Кубка Амерыкі 2016 

Кубак Амерыкі па футболе
Футбол
Катэгорыя:2016 год у ЗША
Катэгорыя:Матчы зборнай Аргенціны па футболе
Катэгорыя:Матчы зборнай Чылі па футболе
Рагнар Сігурдсан

**Рагнар Сігурдсан** (; нар. , ) — ісландскі футбаліст, абаронца клуба «Фюлкір» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Ісландыі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Ісландыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Ісландыі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Фюлкір
Катэгорыя:Ігракі ФК Рух Львоў
Катэгорыя:Ігракі ФК Капенгаген
Катэгорыя:Ігракі ФК Растоў
Катэгорыя:Ігракі ФК Рубін Казань
Катэгорыя:Ігракі ФК Фулхэм
Катэгорыя:Ігракі ФК Краснадар
Катэгорыя:Ігракі ФК Гётэбарг
Мужчынская зборная Харватыі па гандболе

**Збо́рная Харва́тыі па гандбо́ле** () — мужчынская нацыянальная зборная Харватыі, якая прадстаўляе дзяржаву на міжнародных спаборніцтвах па гандболе. Склад каманды вызначае Харвацкі гандбольны саюз.

## Гісторыя 
Да 1991 года харвацкія гандбалісты выступалі ў складзе зборнай Югаславіі. Першы матч незалежнай Харватыі адбыўся 14 студзеня 1991 супраць зборнай Японіі і скончыўся з лікам 23:23.

## Храналогія выступаў 
### Алімпійскія гульні 
### Чэмпіянат свету 
### Чэмпіянат Еўропы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка  Харвацкага гандбольнага саюза

Харватыя
Катэгорыя:Гандбол у Харватыі
Гандбол
Фінал Кубка Амерыкі па футболе 2015

**Фінал Кубка Амерыкі 2015 года** стаў 18-м фіналам самай важнай футбольнай падзеі Лацінскай Амерыкі, завяршыўшы розыгрыш Кубка Амерыкі 2015, футбольнага турніру, які праводзіцца пад эгідай КАНМЕБОЛ сярод нацыянальных зборных краін рэгіёна. Матч прайшоў 4 ліпеня 2015 года на стадыёне «Нацыянальны» ў Сант’яга.

## Шлях да фіналу 
## Статыстыка матча 
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

**Памочнікі суддзі:** Аляксандр Гузман
 Крысціян Дэ Ла Крус
**Чацвёрты суддзя:** Хасэ Арготэ
**Пяты суддзя:** Крысціян Лескана

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Кубка Амерыкі 2015
* Статыстыка на афіцыйным сайце КАНМЕБОЛ

Кубак Амерыкі па футболе
Футбол
Катэгорыя:2015 год у Чылі
Катэгорыя:Матчы зборнай Чылі па футболе
Катэгорыя:Матчы зборнай Аргенціны па футболе
Фрыц Заўкель

{{Дзяржаўны дзеяч
| імя = Эрнст Фрыдрых Крыстоф «Фрыц» Заўкель
| арыгінал імя = 
| выява = Fritz Sauckel.jpg
| шырыня = 250px
| апісанне выявы = Заўкель на Нюрнбергскім працэсе
| пасада = Генеральны ўпаўнаважаны па выкарыстанні працоўнай сілы ў сістэме чатырохгадовага плана
| сцяг = Flag of German Reich (1935–1945).svg
| перыяд кіравання = 27 лютага 1942 года — май 1945 года
| папярэднік = пасада заснавана
| пераемнік = пасада скасавана
| пасада_2 = Гаўляйтар Цюрынгіі
| сцяг_2 = Gauleiter.svg
| перыяд кіравання_2 = 30 верасня 1927 года — 8 мая 1945 года
| пасада_3 = Рэйхсштатгальтар Цюрынгіі
| сцяг_3 = Gauleiter.svg
| перыяд кіравання_3 = 5 мая 1933 года — 8 мая 1945 года
| партыя = НСДАП (1934—1945)
| дата нараджэння = 
| месца нараджэння = 
| дата смерці = 
| месца смерці =
| гады службы =
| прыналежнасць =
| род войскаў =
| званне = 
обергрупенфюрар СА
| камандаваў =
| бітвы =
|узнагароды =
{ style="background:transparent"
 
-

}
|аўтограф =
}}
**Эрнст Фрыдрых Крыстоф «Фрыц» Заўкель** (; , Хасфурт-на-Майне — , ) — нямецкі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Камісар па працоўнай сіле ў кіраванні чатырохгадовага плана (1942—1945). Гаўляйтар Цюрынгіі (1927—1945). Обергрупенфюрар СА (9 лістапада 1937), обергрупенфюрар СС (30 студзеня 1942). Адзін з галоўных адказных за арганізацыю выкарыстання прымусовай працы у нацысцкай Германіі.

## Літаратура 
* Steffen Raßloff: *Fritz Sauckel. Hitlers «Muster-Gauleiter» und «Sklavenhalter»* (Schriften der Landeszentrale für politische Bildung Thüringen. Bd. 29). 3. Auflage, Erfurt 2008. ISBN 978-3-937967-18-9 (PDF)

Катэгорыя:Нацысцкія злачынцы
Катэгорыя:Кіраўнікі НСДАП
Катэгорыя:Гаўляйтары
Катэгорыя:Афіцэры СС
Катэгорыя:Афіцэры СА
Катэгорыя:Пакараныя смерцю ваенныя злачынцы
Катэгорыя:Павешаныя ў Германіі
Катэгорыя:Пакараныя смерцю ў 1946 годзе
Сакі (Гайнаўскі павет)

**Сакі́** (, падляшск.: *Sakí*) — вёска ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводства Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Кляшчэле.

## Гісторыя 
Гісторыя вёскі Сакі пачынаецца ў XV стагоддзі, калі яна была заснавана як паселішча путных баяраў Бельскага замка. З часам яна падзялілася на дзве часткі: адна належала да дробнай шляхты, нашчадкаў былых баяраў, а другая разам з дваром была сялянскай вёскай.

У 1567 годзе з’явілася першая згадка пра вёску ў вопісе войска ВКЛ, калі Эльяш Сямёнавіч Сакоўскі паставіў для войска 1 каня. У 1572 годзе сярод жыхароў згадваліся Сакоўцы — дэ-Сакі, Тымафей, Еўдакім, Сачко, Дымітр, Грынь і Фёдар. У 1595 годзе Сакоўцы паставілі капліцу ў гонар святога Дзімітрыя.

У 1727 годзе з’явіліся першыя пацверджаныя крыніцамі звесткі пра царкву ў Саках. У 1784 годзе ўладальнікам двара Сакі з’яўляўся шляхціц Юзаф Лявіцкі, сын пінскага харужага Адама Лявіцкага. У 1793 годзе ўладальнікам двара стаў Фларыян Цяшкоўскі, кляшчэлеўскі стараста і ад’ютант Браніцкага. У 1795 годзе ў выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай вёска стала часткай Прусіі.

У 1806 годзе ў дваранскай частцы вёскі жылі 19 гаспадароў, якія былі нашчадкамі былых баяраў, і члены іх сем’яў. У 1807 годзе тэрыторыя стала часткай Расійскай імперыі. У 1835 годзе ўладальнікам двара Сакі з’яўляўся Тамаш Крынскі. У 1846 годзе ў маёнтку Тамаша Крынскага налічваўся 51 мужчына і 43 жанчыны. У 1864 годзе Караліна Крынская падпісала акт разняволення 16 гаспадароў, былых прыгонных. У 1887 годзе была заснаваная прыцаркоўная школа, якую ў 1899 годзе наведвалі 14 дзяцей з Сакаў.

У 1913 годзе адбыўся прымусовы аўкцыён маёнтка Сакі. У 1928 годзе 26 жыхароў вёскі аб’ядналі свае зямельныя надзелы. У 1936 годзе прайшло чарговае аб’яднанне надзелаў, плошча якіх на момант кансалідацыі склала 862,712 га. У 1939—1945 гадах у часы Другой сусветнай вайны некалькі сем’яў былі дэпартаваныя ў Савецкі Саюз ці адпраўленыя на працу ў Германію. У 1956 годзе пачалося будаўніцтва новага будынка пачатковай школы, у якой пазней, у 1988—1990 гадах, быў праведзены грунтоўны рамонт. У 1960 годзе былі заснаваныя фермерскія кааператывы. У 1968 годзе ў вёсцы была заснаваная добраахвотная пажарная брыгада.

## Насельніцтва 
Вёска прыкладна ў роўных частках населена людзьмі праваслаўнага і каталіцкага веравызнання (парафія св. Зыгмунта ў Кляшчэлях).

## Галерэя 

Файл:Saki swietlica straznica OSP.JPG|Добраахвотная пажарная ахова
Файл:Saki sklep.JPG|Крама
Файл:Saki tartak.JPG|Піларама
Файл:Saki zlewnia.JPG|Пункт прыёму малака
Файл:Cerkiew w Sakach front view.jpg|Праваслаўная царква Святога Дзімітрыя
Файл:Dzwonnica2 Saki.JPG|Званіца пры царкве
Файл:Klasztor 001.jpg|Манастыр Святога Дзімітрыя Салунскага

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі
Эрнст Кальтэнбрунер

{{Дзяржаўны дзеяч
| імя = Эрнст Кальтэнбрунер
| арыгінал імя = 
| апісанне выявы = Эрнст Кальтэнбрунер на Нюрнбергскім працэсе, 1946 год
| выява = Ernst-Kaltenbrunner-72-916.jpg
| шырыня = 250px
| пасада = начальнік РСХА
| парадак = 3
| сцяг = Flag Schutzstaffel.svg
| перыяд пачало = 30 студзеня 1943
| перыяд канец = 16 кастрычніка 1946
| перыяд кіравання =
| папярэднік = Генрых Гімлер
| наступнік =
| месца нараджэння = , Аўстра-Венгрыя
| месца смерці = , Баварыя, Амерыканская зона акупацыі Германіі
| пахаваны =
| імя пры нараджэнні = Эрнст Кальтэнбрунер
| бацька = Гуга Кальтэнбрунер
| маці = Тэрэза Кальтэнбрунер
| мужа = Элізабэт Эдер
| дзеці = трое дзяцей
| партыя =  НСДАП
| веравызнанне= каталіцтва
| прафесія = юрыст
| адукацыя = Грацкі ўніверсітэт імя Карла і Франца
| навуковая ступень = доктар права
| званне     = 
| узнагароды =
{ style="background:transparent"

-

-

-

}
* Ганаровая шабля Рэйхсфюрара СС
* Шаўрон старога ваяра
* Кольца «Мёртвая галава»
| аўтограф =
| манаграма =
}}

**Эрнст Кальтэнбру́нер** (; , Рыд, Аўстра-Венгрыя — , Нюрнберг, Германія) — начальнік Галоўнага ўпраўлення імперскай бяспекі СС і статс-сакратар імперскага міністэрства ўнутраных спраў Германіі (1943—1945), обергрупенфюрар СС і генерал паліцыі (1943), генерал войскаў СС (1944).

Катэгорыя:Злачынцы Халакоста
Катэгорыя:Афіцэры СС
Катэгорыя:Пакараныя смерцю ваенныя злачынцы
Катэгорыя:Члены НСДАП
Катэгорыя:Пакараныя смерцю палітыкі
Катэгорыя:Нацысцкія злачынцы
Катэгорыя:Прэзідэнты Інтэрпала
Катэгорыя:Павешаныя ў Германіі
Катэгорыя:Узнагароджаныя Залатым партыйным знакам НСДАП
Катэгорыя:Злачынцы Аўстрыі
Катэгорыя:Пакараныя смерцю ў 1946 годзе
Аэрапорт Стамбул імя Атацюрка

**Аэрапорт Стамбул імя Атацю́рка** (; ) — міжнародны аэрапорт у Стамбуле, найбуйнейшы аэрапорт Турцыі. Размешчаны ў еўрапейскай частцы горада за 24 кіламетры на захад ад гістарычнага цэнтра горада — плошчы Султанахмет, на беразе Мармуровага мора. З 1980 года аэрапорт носіць імя Мустафы Кемаля Атацюрка, першага прэзідэнта Турэцкай рэспублікі.

Аэрапорт з’яўляецца 4-м у Еўропе і 13-м у свеце паводле колькасці абслужаных пасажыраў. Так у 2014 годзе пасажыраабарот аэрапорта перавысіў 56 млн чалавек. З-за загружанасці аэрапорта ў будучым плануецца будаўніцтва трэцяга аэрапорта Стамбула, пасля чаго аэрапорт Атацюрка, меркавана, будзе закрыты.

Са студзеня 2000 года аэрапортам кіруе кампанія TAV Airports (Tepe-Akfen-Ventures), якая інвеставала 600 мільёнаў долараў з 1998 года ў развіццё аэрапорта. У 2005 годзе TAV выйграла тэндар на кіраванне аэрапортам на працягу 15.5 гадоў.

На тэрыторыі аэрапорта знаходзіцца штаб-кватэра турэцкай нацыянальнай авіякампаніі Turkish Airlines, для якой аэрапорт з’яўляецца і галоўным вузлавым аэрапортам. У аэрапорце таксама базуюцца мясцовыя турэцкія авіякампаніі Atlasglobal і Onur Air.

Апроч аэрапорта Атацюрка, Стамбул таксама абслугоўвае невялікі, размешчаны ў азіяцкай частцы горада, Міжнародны аэрапорт імя Сабіхі Гёкчэн.

## Гл. таксама 
* Тэракт у Аэрапорце імя Атацюрка

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт аэрапорта  

Катэгорыя:Аэрапорты Турцыі
Катэгорыя:Аэрапорты, названыя ў гонар людзей
Катэгорыя:Транспарт Стамбула
Катэгорыя:Мустафа Кемаль Атацюрк
Хаева

**Хае́ва** (, падляшск.: *Choiovo*) — вёска ў Польшчы, уваходзіць у Падляскае ваяводства, Бельскі павет, гміна Браньск.

Знаходзіцца за каля 18 км на паўднёвы захад ад Бельска, і за 48 км на поўдзень ад Беластока.

## Гісторыя 
Хаева (Choiowo) згадваецца ў вопісе браньскага староства 1558 года як каралеўская вёска заселеная праваслаўнымі русінамі, якія адносіліся да царквы ў Браньску. У канцы XIX стагоддзя тут дзейнічала царкоўная школа граматы. Паводле парафіяльных спісаў канца 1930-х гадоў, 80 % насельніцтва належала да прыходу Святых Пятра і Паўла ў Маляшах.

У 1975—1998 гадах вёска ўваходзіла ў Беластоцкае ваяводства.

## Гл. таксама 
* Падляшша
* Масавае забойства беларусаў Падляшша (1946)
* Помнік праваслаўным жыхарам Беластока, забітым і зніклым без вестак у 1939—1956 гады

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
*
Акцябрскі сельсавет

Назву **Акця́брскі сельсавет** маюць:

* Акцябрскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Антопальскага раёна Брэсцкай вобласці
* Акцябрскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёна Віцебскай вобласці
* Акцябрскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Акцябрскага раёна Гомельскай вобласці
* Акцябрскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці
* Акцябрскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жлобінскага раёна Гомельскай вобласці
* Акцябрскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Крупскага раёна Мінскай вобласці
* Акцябрскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Салігорскага раёна Мінскай вобласці
Акцябрскі сельсавет (Акцябрскі раён)

**Акця́брскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Акцябрскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — гарадскі пасёлак Акцябрскі (не ўваходзіць у склад сельсавета).

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Карпілаўскі сельсавет** у складзе Глускага раёна Бабруйскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Карпілаўка. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Глускім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў Глускім раёне Палескай вобласці. У 1938 годзе перайменаваны ў Акцябрскі. 20 лістапада 1938 года разбуйнены на Акцябрскі і Новадуброўскі сельсаветы. З 28 чэрвеня 1939 года ў складзе новаўтворанага Акцябрскага раёна Палескай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Новадуброўскага сельсавета. З 25 снежня 1962 года ў Светлагорскім раёне. З 30 ліпеня 1966 года ў адноўленым Акцябрскім раёне. 26 чэрвеня 1969 года скасаваны хутар Дзертка і пасёлак Калініна. 28 ліпеня 1971 года скасавана вёска Вяцер, 29 жніўня 1974 года — пасёлак Забоззе. Скасаваны хутар Перавеснае, вёскі Вежын, Перакалле. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 19 населеных пунктаў. 4 лістапада 1982 года скасаваны хутар Колбік. 20 чэрвеня 1985 года ў склад сельсавета з Пратасаўскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (вёскі Воземля, Ратміравічы і пасёлак Ратміраў). 13 лістапада 1987 года скасаваны хутар Булец.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1905 чалавек, з іх 93,0 % — беларусы, 2,6 % — цыганы, 2,2 % — рускія, 0,7 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 636 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Глускага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Светлагорскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Ларынгаспазма

**Ларынгаспа́зма** (ад  — гартань + спазма) — раптоўная сутаргавая спазма мускулатуры гартані, у выніку якой прасвет гартані закрываецца і ўзнікае інспіраторная задышка. Выклікаецца раздражненнем блукаючага нерва пры пападанні іншародных цел у прасвет гартані, валляку, пухлінах, у дзяцей таксама — доўгім плачам, смехам і інш. Пры ларынгаспазме хворы задзірае галаву, шырока разяўляе рот, у цяжкіх выпадках — смерць ад асфіксіі. Неадкладны зварот па ўрачэбную дапамогу.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Захворванні
Катэгорыя:Захворванні горла
Лімфазварот

**Лімфазваро́т** — рух лімфы ў лімфатычнай сістэме. За суткі ў чалавека з крыватоку ў міжтканкавыя поласці фільтруецца каля 20 л вадкасці, у выглядзе лімфы вяртаецца 2—4 л, 50—100 % бялкоў плазмы крыві, вугляводы, ліпіды і інш.

Лімфазварот забяспечваецца: наяўнасцю клапанаў у , што перашкаджаюць зваротнаму току лімфы; фазнымі рытмічнымі скарачэннямі (з частатой 10—20 за хвіліну) сценак некаторых лімфатычных сасудаў; скарачэннем гладкамышачных капсул лімфатычных вузлоў; адмоўным ціскам у грудной поласці; скарачэннем мускулатуры;  і  тканкавай вадкасці. Рэгулюецца вегетатыўнай нервовай сістэмай.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фізіялогія
Катэгорыя:Лімфатычная сістэма
Макрануклеус

[right|thumb|Будова :
1. Стрававальная вакуоля
2. 
3. Крышталі
4. Ротавая адтуліна
5. Стрававальная вакуоля ў стадыі фарміравання
6. [Парошыца
7. Падоўжныя раснічкі
8. Стрававальная вакуоля
9. Мікрануклеус
10. Макрануклеус
11. Скарачальная вакуоля]]

**Макрану́клеус** (ад  +  — ядро) — вялікае саматычнае ядро ў інфузорыі ў адрозненне ад малога (генератыўнага) мікрануклеуса. Фізіялагічна актыўнае, звязана амаль з усімі працэсамі жыццядзейнасці інфузорыі. У ім фарміруюцца шматлікія ядзерцы. Пры палавым працэсе (кан'югацыі) разбураецца і замяняецца новым — з прадуктаў дзялення мікрануклеуса. 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Інфузорыі
Катэгорыя:Арганелы
Ларынгіт

**Ларынгі́т** (ад  — гартань) — запаленне слізістай абалонкі гартані.

Адрозніваюць ларынгіт востры і хранічны. Востры ларынгіт бывае пры вялікай нагрузцы на голас, вострай рэспіраторнай інфекцыі, алергічным пашкоджанні, пры адры, грыпе, дыфтэрыі, шкарлятыне. Запаленчы працэс можа пашкоджваць слізістую абалонку трахеі (ларынгатрахеіт).

## Сімптомы 
Асноўныя сімптомы — сухасць, пяршэнне ў горле, сухі кашаль, парушэнне голасу. Пры вострым ларынгіце іншы раз узнікае ацёк падскладкавай вобласці (найчасцей у дзяцей) са стэнозам дыхальных шляхоў да асфіксіі. Прычына хранічнага — частыя вострыя ларынгіты.

## Лячэнне 
Лячэнне вострага ларынгіту тэрапеўтычнае і фізіятэрапеўтычнае, а таксама рэфлекторная тэрапія.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Захворванні горла
Катэгорыя:Гартань чалавека
Лардоз

**Лардоз** ( — сутулы, гарбаваты) — скрыўленне пазваночніка ўперад. Першапачатковы лардоз узнікае пры паталогіі пазваночніка (заганы развіцця, пухліны, запаленчы працэс). Другасны паталагічны лардоз  — сімптом прыроджанага ці паталагічнага вывіху бядра.

Праяўляецца дэфармацыяй пазваночніка, пры якой актыўныя рухі хворага аддзела пазваночніка абмежаваны, і болямі. Вядзе да апускання ўнутраных органаў (страўніка, кішак, нырак).

Лячэнне — гімнастыка, масаж, у некаторых выпадках нашэнне бандажа; прафілактыка — выхаванне ў дзяцей правільнай . 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Артапедыя
Ляўкі (вадасховішча)

**Ляўкі́** — вадасховішча ў Старадарожскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, каля вёскі Ляўкі.

Вадасховішча створана ў 1986 годзе. Плошча паверхні 4,4 км². Даўжыня 2,5 км, найбольшая шырыня 2,2 км. Найбольшая глыбіня 6,5 м. Аб'ём вады ў вадасховішчы 23,6 млн м³. Ваганні ўзроўню на працягу года 4 м. Вадасховішча напаўняецца вадой з ракі Пціч.

## Літаратура 
*  — С. 433.
* 

Катэгорыя:Вадасховішчы Старадарожскага раёна
Катэгорыя:Вадасховішчы Мінскай вобласці
Абамон

**Абамо́н** () — старое рэдкае мужчынскае імя.

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Абдаікл

**Абдаі́кл** () — старое рэдкае мужчынскае імя арабскага ці персідскага паходжання.

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Катэгорыя:Імёны арабскага паходжання
Катэгорыя:Імёны персідскага паходжання
Кажан-Гарадок (археалагічныя помнікі)

**Кажан-Гарадок** — археалагічныя помнікі: *паселішча* і *гарадзішча* пражскай культуры каля аграгар. Кажан-Гарадок (Лунінецкі раён, Брэсцкая вобласць).

## Паселішча 
Знаходзіцца за 2 км на паўднёвым усходзе ад вёскі, ва ўрочышчы Гарбарава Гара. Даследаваў у 1981 г. М. Ф. Гурын. Культурны пласт да 0,7 м. Выяўлены рэшткі паўзямляначнага жытла (памеры 4х3,8 м), заглыбленага ў зямлю на 1,3 м, з падпаленымі ніжнімі драўлянамі канструкцыямі. У паўночна-ўсходнім куце жытла развал печы з камянёў і кавалкаў балотнай жалезнай руды. Знойдзены каля тысячы фырагментаў неарнаментаванага ляпнога посуду, сярод якіх 3 венчыкі з налепленым валікам на шыйцы, упрыгожаным вертыкальна-прамавугольным штампам, невялікая шклянка вышынёй 6 см, дыяметр венчыка 8 см. Значная частка посуду з дамешкамі буйной жарствы ў гліне. Сярод знаходак т.зв. «хлябцы», зробленыя з гліны з далейшым абпалам (дыям. 75—82 мм, таўшчыня 23—50 мм), 4 біканічныя грузікі-прасліцы (вышыня 20—26 мм, дыяметр 25—30 мм), 2 з якіх арнаментаваны кропкавымі ўцісканнямі. Выяўлены таксама вырабы з жалеза і крэменю. Датуецца VI — VII стст..

## Гарадзішча—1 
Знаходзіцца на ўсходняй ускраіне вёскі, справа ад дарогі на в. Лахва, у лесе. Пляцоўка памерамі 75х65 м на невялікім узвышшы, умацавана валам вышынёй каля 3,5 м. Абследаваў у 1980 г. М. Ф. Гурын. Культурны пласт 0,3 м.

## Гарадзішча—2 
За 0,8 км на ўсходзе ад вёскі, справа ад дарогі на в. Лахва, у лесе. Пляцоўка памерамі 75х55 м умацавана валам вышынёй каля 3 м. Абследаваў у 1980 г. М. Ф. Гурын. Культурны пласт каля 0,4 м.

## Гарадзішча—3 
Гарадзішча перыяду ранняга жалезнага веку (VI стагоддзе да н.э. — V стагоддзе н.э.), на ўсходняй ускраіне вёскі Кажан-Гарадок, урочышча Гарбарова Гара.

## Літаратура 
* Гурын, М. Ф. Кажан-Гарадок / М. Ф. Гурын // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [складальнік Ю. У. Каласоўскі; рэдкалегія: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 1: А — К. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2009. — 492, [1] c. — С. 393. — ISBN 978-985-11-0354-2.
* Гурин, М. Ф. Раскопки городища у д. Кожан-Городок / М. Ф. Гурин // Археологические открытия 1981 года. – М.: Наука, 1983. — С. 344 — 345.
* Кажан-Гарадок // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 4: Кадэты — Ляшчэня / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1997. — 432 с.: іл. — С. 6. — ISBN 985-11-0041-2.

Катэгорыя:Кажан-Гарадок
Катэгорыя:Гарадзішчы Лунінецкага раёна
Катэгорыя:Паселішчы Лунінецкага раёна
Катэгорыя:Пражская культура
Катэгорыя:Кудлаеўская культура
Аарон (імя)

**Ааро́н** (; , ,  — скрынка, каўчэг запавету) — мужчынскае імя старажытнаяўрэйскага паходжання.

На Беларусі вядома з XV ст. як Аарон (1416), Арон (1420), Аронка (1560), Аранчук (1612).

Імяніны: 13 мая, 1 ліпеня, 9 кастрычніка.

Аарон
Катэгорыя:Імёны старажытнаяўрэйскага паходжання
Катэгорыя:Біблейскія імёны
Абакум

**Абаку́м** (;  (*Ḥăḇaqqûq*) — абнімі (Божа) ад  — абдымаць) — мужчынскае імя яўрэйскага паходжання.

На Беларусі вядома з XVI ст. як Абакум (1578), Обакун (1577), Обакум (1580), Бакун (1541). Ад імя «Абакум» утвораны прозвішчы Абаку́нчык, Баку́н, Бо́кун, Баку́нчык.

Імяніны: 6 ліпеня, 2 снежня.

## Гл. таксама 
* Авакум

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Катэгорыя:Імёны яўрэйскага паходжання
Катэгорыя:Біблейскія імёны
Абдон

**Абдо́н** (;  — слуга, раб) — мужчынскае імя старажытнаяўрэйскага паходжання.

Імяніны: 30 ліпеня.

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Абрам

**Абра́м** (;  — бацька народаў) — мужчынскае імя старажытнаяўрэйскага паходжання.

На Беларусі вядома з XVI ст. як Абрам (1528), Абраам (1657), Абрагам (1681), Обрамец (1539). Ад імя «Абрам» утвораны прозвішчы Абра́маў, Абрамо́віч, Абра́менка, Абраме́ня, Абра́мцаў, Абра́мчанка, Абра́мчык, Абраму́к, Абрамчу́к.

Імяніны: 14 лютага, 16 сакавіка, 15 чэрвеня, 16 жніўня, 9 кастрычніка, 6 снежня.

## Гл. таксама 
* Аўраам

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Авакір

**Авакі́р** () — старое рэдкае мужчынскае імя.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Аверкій

**Аве́ркій** (; ад  — утрымліваць) — мужчынскае імя лацінскага паходжання.

На Беларусі вядома з XVI ст. як Аверкей (1558), Оверкей (1541), Оверкій (1555), Аверко (1577), Оверко (1540), Оверке (1528), Оверян (1567). Ад імя «Аверкій» утвораны прозвішчы Авярко́ў, Аве́ркін, Аве́рчанка, Авяр'я́наў, Аве́р, Аве́рын, Аве́ркаў.

Імяніны: 26 мая, 22 кастрычніка.

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Авіва

**Аві́ва** () — старое рэдкае жаночае імя, жаночая форма мужчынскага імя Авіў.

Катэгорыя:Жаночыя імёны
Авігея

**Авіге́я** (;  — бацька мой, мая радасць) — жаночае імя старажытнаяўрэйскага паходжання.

Катэгорыя:Жаночыя імёны
Авід

**Аві́д** (;   — работа) — старое рэдкае мужчынскае імя арамейскага паходжання.

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Катэгорыя:Імёны арамейскага паходжання
Мойстра

**Мойстра** — возера ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, на пойме ракі Прыпяць, за 6 км у напрамку на ўсход ад горада Петрыкаў.

Плошча паверхні возера каля 0,24 км². Даўжыня больш за 2,1 км, найбольшая шырыня 0,15 км. Найбольшая глыбіня каля 4,5 м. Катлавіна возера старычнага тыпу. Схілы катлавіны дасягаюць вышыні 4 м. Берагі возера высокія, месцамі абрывістыя. Ручаём Мойстра злучаецца з ракой Прыпяць.

## Літаратура 
*  — С. 513.
* 
* Ліст карты N-35-142. Выданне 1975 г.

Катэгорыя:Азёры Петрыкаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Прыпяці
Міфалагема

**Міфалаге́ма** (ад  — паданне і  — думка, прычына) — тэрмін, які выкарыстоўваецца для абазначэння аб'ектыўнага ядра міфа — міфалагічных сюжэтаў, сцэн, вобразаў, якія характарызуюцца глабальнасцю, універсальнасцю і маюць шырокае распаўсюджанне ў культурах народаў свету. Прыклады: міфалагема першачалавека, міфалагема Сусветнага дрэва, міфалагема Патопу (шырэй — гібелі чалавецтва, і выратавання выбраных) і г.д. Ужываецца таксама тэрмін «міфалагічны архетып».

Паняцце было ўведзена ў навуковы ўжытак К. Г. Юнгам і К. Керэньі ў манаграфіі «Уводзіны ў сутнасць міфалогіі» (1941).

Тэрмін «міфалагема» мае амбівалентную прыроду: гэта і міфалагічны матэрыял, і глеба для стварэння новага матэрыялу:

У сучаснай літаратуры слова «міфалагема» часта выкарыстоўваецца для абазначэння свядома запазычаных міфалагічных матываў і перанясення іх у свет сучаснай мастацкай культуры.

## Прыклады міфалагем 
* Першачалавек
* Багіня-маці
* Жанчына-лёс
* Сусветнае Дрэва
* Вось свету
* Залаты век
* Царства Прэсвітара Іаана
* Астравы блажэнных
* Рай
* Пекла

## Гл. таксама 
* Міф
* Міфалогія
* Архетып, псіхалогія
* Філасафема

Катэгорыя:Міфалогія
Новатны

**Новатны** () — чэшскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Антанін Новатны (1904—1975) — чэшскі і славацкі палітычны дзеяч.
* Вацлаў Новатны (1869—1932) — аўстра-венгерскі і чэхаславацкі гісторык, архівіст, выкладчык.
* Іржы Новатны (нар. 1970) — чэшскі футбаліст.
* Іржы Новатны (нар. 1983) — чэшскі хакеіст.
* Павел Новатны (нар. 1973) — чэшскі футбаліст і футбольны трэнер.
* Павел Новатны (нар. 1977) — славацкі порнаакцёр, фотамадэль, аператар.
* Павал Новатны (1912—2010) — лужыцкі грамадскі дзеяч, навуковец, педагог, гісторык культуры і фалькларыст.
* Рэнэ Новатны (нар. 1963) — фігурыст з Чэхіі, які выступаў у парным разрадзе.

Катэгорыя:Чэшскія прозвішчы
Рычард II (герцаг Нармандыі)

'*Рычард II *Добры*** (;  — ) — 4-ы герцаг Нармандыі, сын Рычарда I Бясстрашнага і Гунар дэ Крэпон.

## Біяграфія 
Фармальна атрымаў у спадчыну герцагства ў 996 годзе, але фактычна прыняў уладу на пяць гадоў пазней. Падчас свайго кіравання ўмацаваў сувязі з Капетынгамі, дапамагаючы каралю Роберту II у яго барацьбе супраць герцагства Бургундыі. Утварыў саюз з Брэтанню, для гэтага выдаў сваю сястру за герцага Брэтані Жафруа I і сам ажаніўся з сястрой герцага. Адбіў напад англійскіх войскаў караля Этэльрэда на Катантэн. Здзейсніў рэфармаванне нармандскіх манастыроў.

## Шлюб і дзеці 
 і Рычарда II у Феканскім абацтве]]
* 1-я жонка: з каля 996 **Юдыт** (982 — 16 чэрвеня 1017), дачка Конана I Крывога, герцага Брэтані
** **Рычард III** (каля 997 — 6 жніўня 1027), 5-ы герцаг Нармандыі з 1026
** **Роберт II Д’ябал** (каля 999 — 22 чэрвеня 1035), 6-ы герцаг Нармандыі з 1027
** **Гільём**, манах у Фекане
** **Элеанора** (каля 1002 — пасля 1032); муж: з красавіка 1031 **Бадуэн (Балдуін) IV Барадаты** (каля 980 — 30 мая 1035), граф Фландрыі
** **Адэль/Юдыт** (каля 1003 — пасля 7 ліпеня 1037); муж: да 1 верасня 1016 **Рэно I** (каля 990 — 3 верасня 1057), граф Бургундыі з 1026
** **Мацільда** (пам. 1033)
* 2-я жонка: з каля 1017 (разв. каля 1018) **Эстрыд/Маргарыта**, дачка Свена I Вілабародага, караля Даніі
* пазашлюбная сувязь: **Попа з Энвермеу**
** Мажэр (пам. 1055), архібіскуп Руана ў 1037—1055
** **Гільём*' (пам. пасля 1052), граф Аркуа

Катэгорыя:Герцагі нармандскія
Катэгорыя:Нармандская дынастыя
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы X стагоддзя
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XI стагоддзя
Дзідзье Эрыбон

**Дзідзье Эрыбон** (; нар.  г., Рэймс) — французскі аўтар і філосаф.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Рэймсе, там прайшло ягонае дзяцінства. У сваім «аўтабіяграфічным аналізе» «Вяртанне ў Рэймс» (2009 г.) успамінае Рэймс як «горад зневажання». Ён апісвае сваё тамтэйшае быццё як дзіця рабочага, якое адкрыла свой гомасэксуалізм і стала аб'ектам нападак. Ён вывучаў філасофію, пасля заканчэння ўніверсітэта атрымаў месца выкладчыка ў адным з французскіх універсітэтаў. Побач з гэтым ён шмат гадоў працаваў у якасці запрошанага прафесара ва Універсітэце Берклі і ў Інстытуце прасунутых даследаванняў (Institute for Advanced Study) у Прынстане.

Аўтара шэрага кніг. У 1988 г. па-англійску выйшаў зборнік яго гутарак з Клодам Леві-Стросам. У 1989 г. выйшла яго біяграфія Мішэля Фуко, перакладзеная таксама на англійскую, нямецкую і рускую (у серыі «ЖЗЛ») мовы. Французскі сацыёлаг Даніэль Дэфер так ацаніў гэтую біяграфію: «На мой густ яна была … гісторыяй занадта акадэмічнага Фуко, г.зн. я быў крыху расчараваны, бо яна не паказала Фуко такім, якім ён быў». Эрыбон, паводле крытыка, зусім выключыў з разгляду «фантастычныя і жарсныя аспекты» жыцця Фуко.

Наступныя кнігі Эрыбона: Réflexions sur la question gay (1999), Une morale du minoritaire (2001), Échapper à la psychoanalyse.

У 2009 г. выйшла яго кніга «Вяртанне ў Рэймс», прысвечаная аналізу пытання аб тым, чаму дзеці рабочых так рэдка дабіваюцца сацыяльнага прызнання. Яна ўключае шмат элементаў аўтабіяграфіі. Нямецкі пераклад кнігі выйшаў у выдавецтве «Suhkamp» у 2016 г., і меў вялікі поспех у чытацкай публікі. Першы наклад быў раскуплены ў лічаныя дні, другі наклад амаль паўтарыў траекторыю першага.

Акрамя гэтага, ён часта публікуе артыкулы ў французскім часопісе «Le Nouvel Observateur».

## Бібліяграфія 
* Michel Foucault, Cambridge, MA: Harvard UP, 1991
* Conversations with Claude Levi-Strauss, von Claude Levi-Strauss und Didier Eribon, University of Chicago Press, 1991
* Michel Foucault et ses contemporains, Paris 1994
* Réflexions sur la question gay, Paris 1999
* Papiers d'identité. Interventions sur la question gay, Paris 2000
* Une morale du minoritaire. Variations sur un thème de Jean Genet, Paris 2001
* Hérésies. Essais sur la théorie de la sexualité, 2003
* Sur cet instant fragile… Carnets, janvier-août 2004, 2004
* Echapper à la psychanalyse. 2005
* D'une revolution conservatrice et de ses effets sur la gauche francaise, 2007
* Retour à Reims. Les Éditions Cartouche, Paris 2009

## Спасылкі 
* Сайт Дыброна
* Інтэрв'ю ў Die Zeit з нагоды выхаду нямецкага перакладу кнігі «Вяратнне ў Рэймс»
* Артыкул «Рабочы клас і гомасэксуальнасць: міф рэвалюцыі»

Катэгорыя:Філосафы XX стагоддзя
Катэгорыя:Філосафы Францыі
Рычард III (герцаг Нармандыі)

**Рычард III ** (, каля 997, Нармандыя — 6 жніўня 1027, Нармандыя) — герцаг Нармандыі з 1026 года. Сын Рычарда II Добрага і Юдыт Брэтонскай.

## Біяграфія 
### Кіраванне 
Калі герцагам Нармандыі быў яшчэ яго бацька, Рычард удзельнічаў разам з ім у вайне супраць графа Шалона Гуга I. У 1026 годзе Гуга выступіў супраць сына памерлага графа Бургундыі Ота Гільёма, Рэно I, які ўварваўся ў Шарале. У выніку Рэно быў разбіты і патрапіў у палон. Аднак у абарону Рэно выступіў яго цесць, герцаг Нармандыі Рычард II Добры, які разам з сынамі, Рычардам і Робертам, у тым жа годзе на чале шматлікай арміі спустошыў графства Шалон. Гуга не змог супрацьстаяць пагрозе і быў вымушаны заключыць мір з герцагам Нармандыі, пры гэтым прайшоў зневажальную цырымонію. Палонены Рэно быў адпушчаны на свабоду.

Рычард II Добры памёр 28 жніўня 1026 года. Пасля яго герцагам Нармандыі стаў яго сын Рычард III. Пра яго кіраванне вядома вельмі мала. Дзякуючы Гіёму Жум’ежскаму, аўтару «Дзеянняў герцагаў Нармандыі» (), вядома, што Рычард III сустрэў твар у твар мяцеж свайго малодшага брата, Роберта, графа Гімуа. Роберт быў абложаны арміяй герцага ў Фалезе, і яму прыйшлося падпарадкавацца.

Суджанай Рычарда была Адэла Французская, графіня Карбі, другая дачка караля Францыі Роберта II Набожнага і Канстанцыі Арльскай. У 1027 годзе Рычард ва ўзросце 30 гадоў ажаніўся з 18-гадовай Адэлай, пацвердзіўшы саюз з дынастыяй Капетынгаў. Аднак з-за заўчаснай смерці Рычарда шлюб застаўся без нашчадства. Адэла пазней выйшла замуж за Бадуэна (Балдуіна) V Набожнага, графа Фландрыі.

Рычард III нечакана памёр 6 жніўня 1027 года, у той час калі яму было каля трыццаці гадоў. Гіём Жум’ежскі лічыў, што прычынай гэтай ранняй смерці быў яд. Рабер дэ Тарыньі, які пісаў амаль на сто гадоў пазней, у 1125 годзе, лічыць атручальнікам брата герцага, Роберта. Гэта немагчыма праверыць. Можна з упэўненасцю сцвярджаць толькі тое, што Роберт — чалавек, які атрымаў найбольшую выгаду ад знікнення свайго старэйшага брата, таму што ён стаў у выніку герцагам Нармандыі.

### Сям’я і нашчадства 
* жонка: з 1027 года — **Адэла Французская** (1009—8 студзеня 1079), графіня Карбі, другая дачка караля Францыі Роберта II Набожнага і Канстанцыі Арльскай. У 1028 годзе выйшла замуж за Бадуэна (Балдуіна) V Набожнага, графа Фландрыі.
* Ад сувязі з невядомымі жанчынамі ў яго было двое дзяцей:
** **Адэліза (Алікс) Нармандская** — муж: Ранульф, віконт Баё.
** **Нікалас** (пам. 27 лютага 1092), абат Руана. Ён дапамог свайму кузену, герцагу Нармандыі Вільгельму Заваёўніку з унёскам у 15 суднаў і 100 салдат для ўварвання ў Англію ў 1066 годзе. Ён, верагодна, рушыў бы ўслед за герцагам у Англію, калі б не быў «неадкладна паніжаны спачатку ў манастыр Фекан, а затым у абацтва Святога Куана ў Руане.»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 990-я гады
Катэгорыя:Герцагі нармандскія
Катэгорыя:Нармандская дынастыя
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XI стагоддзя
Катэгорыя:Памерлі ад атручвання
Бабій

**Ба́бій** — украінскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алесь Іосіфавіч Бабій (1897—1975) — украінскі пісьменнік і літаратуразнавец, аўтар Марша украінскіх нацыяналістаў (гімн Арганізацыі ўкраінскіх нацыяналістаў).
* Зіновій Іосіфавіч Бабій (1935—1984) — беларускі оперны спявак, народны артыст БССР (1964).
Баначыч

**Баначыч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Антон Пятровіч Баначыч — оперны спявак
* Таццяна Антонаўна Баначыч — оперная спявачка
Марыя Роўда

**Мары́я Ро́ўда** (*Марыя Аляксееўна Салаўёва*, нар. , Мінск) — беларуская пісьменніца.

## Біяграфія і творчасць 
Вышэйшую адукацыю атрымала ў Мінскім дзяржаўным лінгвістычным універсітэце па спецыяльнасці «выкладчык англійскай і нямецкай моў» (1992–1997). У 1996 годзе на працягу аднаго семестра стажыравалася ва Універсітэце даліны Тэмзы, Лондан.

У 2005 годзе абараніла ў МДЛУ кандыдацкую дысертацыю па германістыцы ў галіне дыскурсійна-кагнітыўнага аналізу тэксту на тэму «Роля дыстантных адносінаў у структураванні і разуменні англійскага мастацкага тэксту».

Яе творы друкаваліся ў газеце «Наша Ніва» і часопісе «ARCHE Пачатак» з сярэдзіны 1990-х гг. Проза Роўды вылучалася вытанчанай стылістыкай і ўвагай да структуры сюжэту.

У 2015 г. выйшаў яе зборнік «Клінічны выпадак, альбо дарэмныя ўцёкі».

Паводле анатацыі, у цэнтры ўвагі большасці тэкстаў — «моладзь дзевяностых, якая шукае сябе, сапраўднае каханне і свае карані на разломе часу, калі здаецца, што паўстае цалкам новая краіна». Кніга складзеная з твораў, якія выходзілі ў 1990-2000-х гг., і некаторых новых прац.

Зборнік ўвайшоў у доўгі спіс прэміі Гедройца 2016 г.

## Меркаванні крытыкаў 
«Стылёва піша Марыя Роўда: нервы, розум, каліва сцярвознасці, іронія, адсутнасць паныласці, нетыповасць для беларускай літаратуры — яе лірычная гераіня вырозніваецца на тле іншых лірычных гераінь. Цікава, а як бы аўтарка пісала ад мужчынскага імя? Якім бы быў яе герой у рамане?» (Наталка Бабіна).

## Бібліяграфія 
* «Вырві гэта з мяне» — «Наша Ніва», (1993)
* «Клінічны выпадак, альбо Дарэмныя ўцёкі» («Наша Ніва», 1997)
* «1896» (ARCHE Пачатак, № 1 2002)
* «Клінічны выпадак, альбо Дарэмныя ўцёкі» (Мінск, серыя «Кнігарня пісьменніка» СБП, 2015).

## Спасылкі 
* інтэрвію на «Радыё Свабода» 

Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Выкладчыкі Мінскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Мінскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі
Бальзам (лекі)

**Бальзамы** ( — араматычная смала) — прыродныя рэчывы, у склад якіх уваходзяць эфірныя алеі і раствораныя ў іх смолы, араматычныя і іншыя злучэнні. Утвараюцца ў асноўным у кары драўняных раслін субтропікаў і тропікаў. Выкарыстоўваюць галоўным чынам у медыцыне і для тэхнічных мэтаў.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Раслінная сыравіна