open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Свейн (сын Хокана Магутнага)

**Свейн Хокансан** (ці Хоканарсан; памёр каля 1016 года) — сын хладзірскага ярла і кіраўніка Нарвегіі Хокана Магутнага, брат Эйрыка Хокансана, фактычны кіраўнік Нарвегіі (сумесна з братам) у 1000—1014 гадах.

## Біяграфія 
Свейн упершыню згаданы ў «Крузе Зямным» у 986 годзе. Браў удзел у бітве пры Х'ёрунгавагу, у якой, паводле сагі, камандаваў шасцюдзесяццю караблямі. У гады кіравання ў Нарвегіі Олафа Тругвасана разам з братам узначаліў незадаволеных кіраваннем караля. У 1000 годзе браў удзел у бітве ля Свольдэра, у якой Олаф Тругвасан загінуў. Нарвегія зноў перайшла пад кіраванне караля Даніі Свена Вілабародага, які зрабіў сваімі намеснікамі ў Нарвегіі братоў Эйрыка і Свейна Хокансанаў.

У 1014 годзе, калі Эйрык адправіўся ў Англію, Свейн стаў кіраваць у Нарвегіі разам са сваім пляменнікам Хоканам Эйрыксанам. У наступным годзе нарвежскія бонды, скарыстаўшыся адсутнасцю Эйрыка, запрасілі на прастол прадстаўніка роду Харальда Цудоўнавалосага Олафа (будучага Олафа Святога). Яму ўдалося разбіць войскі Свейна ў бітве ля Несьяра. Свейн бег у Швецыю, думаючы пасля вярнуцца ў Нарвегію, але ў 1016 годзе ў Швецыі ён памёр.

Свейн быў жанаты на Хольмфрыдзе, якая была дачкой ці сястрой Олафа Шатконунга. У шлюбе нарадзілася дзве дочкі:
* Сігрыд — выйшла замуж за ўплывовага бонда Аслака Эрлінгсана
* Гунхільд — стала жонкай караля Даніі Свена II.

Крыніц, якія распавядаюць пра Свейна, вельмі мала, і яны позняга паходжання. У сувязі з гэтым, у 1972 годзе шведскі гісторык Стэфан Хельберг выказаў здагадку, што Эйрык мог быць выдуманым гістарычным персанажам. Наконт гэтага разгарэлася дыскусія, зрэшты, погляды Хельберга былі злічаны неабгрунтаванымі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Памерлі ў 1010-я гады
Катэгорыя:Каралі нарвежскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XI стагоддзя
Рабянка

**Рабя́нка**, **канал Рабя́нка** — рака ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці, левы прыток ракі Крывуля. Даўжыня 7,5 км. Пачынаецца каля дамбы паміж вёскамі Агароднікі і Праходы, вусце за 0,5 км на поўдзень ад вёскі Жылічы. Дамба (па ёй пракладзена аўтадарога) з’яўляецца водападзелам паміж басейнамі ракі Крывуля і Атоцкага канала. Рэчышча каналізаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Камянецкага раёна
Катэгорыя:Басейн Буга
Выжар

**Выжар** — возера ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці, за 50 км на паўночны ўсход ад горада Пружаны, за 1 км на ўсход ад вёскі Перасадзічы. Адносіцца да басейна ракі Грыўда.

Даўжыня катлавіны 0,25 км, шырыня катлавіны 0,1 км. Даўжыня берагавой лініі 0,7 км. На захадзе ўпадае невялікі ручай. У апошні час возера моцна абмялела. Яго плошча істотна залежыць ад сезона года.

Катэгорыя:Азёры Пружанскага раёна
Катэгорыя:Басейн Грыўды
Палічна (рака)

**Палі́чна**, **Палі́чная** — рака ў Польшчы і Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі.

Даўжыня ракі 17 км, у тым ліку 8,4 км на Беларусі. Пачынаецца на тэрыторыі Польшчы, зліваецца з ракой Сіпурка на поўдзень ад вёскі Стаўповіскі, утвараючы раку Белая. Ад вусця да мяжы з Польшчай каналізаваная.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Басейн Буга
Катэгорыя:Рэкі Камянецкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Падляскага ваяводства
Чэмпіянат свету па снукеры сярод аматараў 2013

**Чэмпіянат свету сярод аматараў 2013** — непрафесійны турнір па снукеры, які праходзіў з 28 лістапада па 8 снежня 2013 года ў Даўгаўпілсе, Латвія. Турнір стаў 34-м чэмпіянатам свету па снукеры сярод аматараў, які быў заснаваны ў 1963 годзе.

Катэгорыя:Чэмпіянат свету па снукеры сярод аматараў
Катэгорыя:2013 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт у Латвіі ў 2013 годзе
Катэгорыя:Снукерныя турніры ў Латвіі
Хокан Магутны

**Хокан Магутны** (, ) (забіты ў ) — сын Сігурда Хокансана, хладзірскі ярл, фактычны кіраўнік Нарвегіі ў 970—995 гадах.

## Біяграфія 
Хокан стаў ярлам пасля смерці свайго бацькі, забітага Харальдам II Шэрая Шкура ў 961 годзе. Хокан бег у Данію да двара Харальда I Сінязубага, у якога шукаў падтрымкі супраць Харальда Шэрая Шкура, забітага ў выніку ў 970 годзе. Хокан стаў кіраваць Нарвегіяй як васал Дацкага караля Харальда Сінязубага, але ў сутнасці з'яўляўся самастойным кіраўніком.

У 977 годзе Уладзімір I Святаславіч шукаў у яго падтрымкі супраць свайго брата Яраполка Святаславіча, вялікага князя кіеўскага.

У 975 годзе Харальд Сінязубы распачаў спробу хрысціянізацыі Хокана, які быў язычнікам, супраць чаго той паўстаў і разарваў саюз з Даніяй, перамогшы дацкае войска ў 986 годзе.

Хокан меў мноства жанчын, дочак мясцовай эліты, з якімі праводзіў пару тыдняў і адсылаў дамоў, чым выклікаў рост незадаволенасці сярод насельніцтва.

У 995 годзе Хокан быў забіты сваім рабом Тормадам Каркам, калі хаваўся ад новага прэтэндэнта на кіраванне Нарвегіяй Олафа I Тругвасана.

Яго сынамі былі Эйрык і Свейн.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы X стагоддзя
Катэгорыя:Забітыя манархі
Катэгорыя:Кіраўнікі Нарвегіі
Беразавец (рака)

**Беразаве́ц**, **канал Беразаве́ц** — рака ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці, левы прыток ракі Лясная.

Даўжыня ракі 12,5 км. Пачынаецца за 2,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Шчэрбава, вусце на паўночны ўсход ад вёскі Голы Барок. Рэчышча каналізаванае на ўсім працягу.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Камянецкага раёна
Катэгорыя:Басейн Буга
Палічна

Назву **Палі́чна** маюць:

## Населеныя пункты 
### Польшча 
* Падляскае ваяводства:
** Палічна — вёска ў Гайнаўскім павеце, у гміне Кляшчэлі

## Рэкі 
* Палічна — рака ў Польшчы і Беларусі

## Гл. таксама
Эрык VIII Язычнік

**Эрык VIII Язычнік**  — язычніцкі прэтэндэнт на шведскі прастол пасля смерці караля Стэнкіля. Хрысціянскія гёты высунулі свайго прэтэндэнта — Эрыка VII сына Стэнкіля . Гэта прывяло да ўзброенай барацьбы паміж прэтэндэнтамі, якая скончылася гібеллю абодвух. Адам Брэменскі сцвярджае, што ўсе магнаты краіны загінулі ў бітве — відавочнае перабольшанне . Услед за гэтым на шведскі прастол узышоў Хальстэн (таксама сын Стэнкіля), магчыма пры падтрымцы Інгэ Старэйшага.

## Спасылкі 
* Эрык VII і Эрык VIII 

Катэгорыя:Каралі шведскія
Катэгорыя:Гісторыя Швецыі
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XI стагоддзя
Эрык VII Стэнкільсан

**Эрык VII Стэнкільсан** (ст.-ісл. *Erik Stenkilsson*) — шведскі кароль, які кіраваў у 1066—1067 гадах. Пасля смерці караля Стэнкіля ён ваяваў з Эрыкам Язычнікам за шведскі прастол. Абодва прэтэндэнты загінулі ў гэтай барацьбе. У абодвух праціўнікаў вядомыя толькі імёны, і пра іх існаванне гаворыць толькі Адам Брэменскі. Такім чынам сувязь Эрыка VII з дынастыяй Стэнкіляў вельмі ўмоўная.

## Спасылкі 
* Эрык VII і Эрык VIII 

Катэгорыя:Каралі шведскія
Катэгорыя:Гісторыя Швецыі
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XI стагоддзя
Эйстэйн

**Эйстэйн:**
* Эйстэйн Аўсгрымсан (прыблізна 1310—1360) — вядомы ісландскі манах і пісьменнік.
* Эйстэйн Ерлендсан — святой Рымска-Каталіцкай Царквы, біскуп.
* Эйстэйн I Магнусан (1088—1123) — кароль Нарвегіі з 1103 па 1123 год.
* Эйстэйн II Харальдсан (каля 1125—1157) — кароль Нарвегіі (1142—1157).
* Эйстэйн III Дзеўчаня — кароль Нарвегіі з 1176 года.
* Эйстэйн Гром— паўлегендарны конунг з дынастыі Інглінгаў.
Беразавец

Назву **Беразаве́ц** маюць:

* Беразавец — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці
* Беразавец — рака ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці, левы прыток ракі Лясная
Эпізааталогія

**Эпізаатало́гія, ветэрынарная эпідэміялогія** — раздзел ветэрынарыі, навука, якая вывучае заканамернасці ўзнікнення, развіцця і пашырэння інфекцыйных захворванняў жывёл, распрацоўвае меры прафілактыкі і барацьбы з імі.

Навуковай асновай эпізааталогіі паслужылі даследаванні ў галіне бактэрыялогіі канца XIX ст. і даследаванні Л. Пастэра, Р. Коха, І. І. Мечнікава, Д. І. Іваноўскага. Значны ўклад у развіццё навукі ўнеслі расійскія і савецкія вучоныя Л. І. Цэнкоўскі, Х. І. Гельман, А. І. Кальнінг, С. М. Вышалескі.

Развіццё эпізааталогіі звязана з дасягненнямі ў галіне мікрабіялогіі, імуналогіі, клінічнай дыягностыкі, фармакалогіі, паразіталогіі, зоагігіены і інш.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Эпизоотология // Сельско-хозяйственный энциклопедический словарь — М. 1989.
* 

Катэгорыя:Ветэрынарыя
Катэгорыя:Эпідэміялогія
Эпсаміт

**Эпсамі́т, горкая соль, англійская соль** — мінерал класа сульфатаў, водны сульфат магнію (гептагідрат сульфата магнію), MgSO4·7H2O. Назва мінерала паходзіць ад горада Эпсом, дзе ён быў упершыню знойдзены ў вадзе мінеральных крыніц.

У складзе эпсаміту 16,3 % вокісу магнію (MgO), 25,5 % сульфату (SO), 51,2% вады, ізаморфныя дамешкі нікелю, жалеза, цынку, марганцу.

Эпсаміт утварае празрыстыя белыя і бясколерныя крышталі прызматычнай і ігольчатай формы, зямлістыя і шчыльныя агрэгаты, нацёкі, скарынкі, выцветы. Цвёрдасць 2—2,5 па шкале Моаса. Шчыльнасць 1,68—1,75 г/см³. Крохкі. Растваральны ў вадзе. Пры награванні ўтварае няплаўкую белую масу, пры тэмпературы 100—238 °С страчвае крышталізацыйную ваду.

## Радовішчы 
Эпсаміт утвараецца пераважна ў выніку выпарэння рапы салёных вадаёмаў і мінеральных крыніц з вялікім утрыманнем магнію. Сустракаецца на сценках пячор і горных вырабатак. Вядомы ў радовішчах выкапнёвых солей на Украіне, у Германіі і салёных азёрах у Расіі (Эльтон, Джалунскае), Казахстане, ЗША, Мексіцы, Егіпце і інш.

Эпсаміт таксама атрымліваюць штучна.

## Выкарыстанне 
Эпсаміт выкарыстоўваецца ў медыцыне, хімічнай, тэкстыльнай, папяровай прамысловасці.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Інфармацыя на сайце *«Каталог Минералов»*
* Магния сульфат // ХиМиК.ру
* 
* 
* 

Катэгорыя:Сульфаты
Катэгорыя:Злучэнні магнію
Катэгорыя:Мінералы магнію
Катэгорыя:Харчовыя дабаўкі
Хокан Эйрыксан

**Хокан Эйрыксан** (каля 998—1029/1030) — апошні ярл Хладзіра, кіраўнік Нарвегіі (1014—1015, 1028—1029).

## Біяграфія 
Прадстаўнік дынастыі нарвежскіх кіраўнікоў (ярлаў) вобласці Ладэ ва ўсходняй частцы Тронхейма. Адзіны сын Эйрыка Хокансана (957—1024), ярла Хладзіра (995—1024) і кіраўніка Нарвегіі (1000—1014). Яго маці была Гіта Свендоцір, дачка караля Даніі Свена Вілабародага і зводная сястра Кнуда Вялікага.

У 1000 годзе пасля бітвы ля Свольдэра і гібелі нарвежскага конунга Олафа Тругвасана дацкі кароль Свен Вілабароды прызначыў кіраўнікамі Нарвегіі братоў Эйрыка і Свена Хокансанаў, якія прызнавалі сваю васальную залежнасць ад Даніі. У 1014 годзе Хокан Эйрыксан пакінуў Нарвегію і ўдзельнічаў у ваеннай кампаніі свайго сюзерэна, караля Даніі Кнуда Вялікага, у Англіі. Кнуд Вялікі атрымаў перамогу і стаў каралём Англіі, прызначыўшы Эйрыка ярлом графства Нартумбрыя. У 1024 годзе Эйрык Хокансан сканаў у Нартумбрыі.

Пасля ад’езду свайго бацькі ў Англію Хокан Эйрыксан у якасці дацкага васала стаў памочнікам і суправіцелем свайго дзядзькі Свена Хокансана, валодаючы некаторымі абласцямі ў якасці васала Швецыі. У 1015 годзе нарвежскія бонды, незадаволеныя кіраваннем хладзірскіх ярлаў, заклікалі да сябе марскога конунга і прадстаўніка Хорфагераў Олафа Харальдсана (будучага Олафа Святога). У тым жа годзе Олаф Святы прыбыў у Нарвегію, дзе, атрымаўшы падтрымку шэрагу ўдзельных каралёў, абвясціў сябе каралём Нарвегіі. У бітве ля Несьяра Олаф Святы разграміў войска Свейна Хокансана, які бег у Швецыю, дзе ў 1016 годзе сканаў. Яго пляменнік Хокан Эйрыксан бег у Англію, дзе быў добра прыняты каралём Кнудам Вялікім і атрымаў ад яго тытула ярла Вустэра.

У 1016—1030 гадах Хокан Эйрыксан згадваецца як кіраўнік Каралеўствы Астравоў, магчыма, з’яўляўся васалам караля Англіі і Даніі Кнуда Вялікага.

У 1028 годзе пасля выгнання нарвежскага караля Олафа Святога Хокан Эйрыксан быў прызначаны Кнудам Вялікім кіраўніком Нарвегіі. У 1029 ці 1030 годзе Хокан, які пакінуў Нарвегію, загінуў падчас караблекрушэння ў праліве Пентленд-Ферт паміж Аркнейскімі астравамі і Шатландыяй.

Быў жанаты на Гунхільдзе, пляменніцы караля Англіі, Даніі і Нарвегіі Кнуда Вялікага, ад шлюбу з якой меў адзіную дачку: Бодзіль Хокансдотэр.

## Літаратура 
* Woolf, Alex (2007), From Pictland to Alba, 789—1070, The New Edinburgh History of Scotland, Edinburgh: Edinburgh University Press, ISBN 978-0-7486-1234-5

## Спасылкі 
* Сноры Стурлусан. «Круг Зямны» Сага пра Олафа Святога

Катэгорыя:Каралі нарвежскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XI стагоддзя
Сігурд Хокансан

**Сігурд Хокансан** (; каля 895—962) — буйны нарвежскі дваранін і другі ярл Хладзіра ва ўсходняй частцы Тронхейма, сябар і саветнік караля Нарвегіі Хокана Добрага.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і Хокана Гр’ётгардсана (каля 838—900), першага ярла Хладзіра, паплечніка і цесця караля Харальда Цудоўнавалосага, які аб’яднаў Нарвегію. Яго дачка Аса стала адной з жонак Харальда.

Хладзірскі ярл Хокан з дружынай удзельнічаў у заваявальных паходах конунга Харальда Цудоўнавалосага. У марской бітве ў Сольскеля загінулі яго сыны Гр’ётгард і Хёрлаўг. Харальд Цудоўнавалосы, падпарадкаваў сваёй уладзе Фіёрды, перадаў гэты фюльке у кіраванне Хокану. Неўзабаве Хокан пасварыўся з суседнім ярлам Атлі Худым, кіраўніком фюльке Согн, таксама прызначаным Харальдам. Хокан адправіў да Атлі ганца, запатрабаваўшы ад яго пакінуць Согн і стаць ярлам у Гаўлары, дзе ён раней кіраваў. Але Атлі Худы заявіў, што конунг Харальд даў яму ў валоданне Согн, і ён не пакіне свае ўладанні, не сустрэўшыся з Харальдам. Тады ярлы Хокан і Атлі сабралі дружыны і пачалі вайну. У бітве ў Ф’яліра ярл Хокан быў забіты, а яго праціўнік ярл Атлі Худы смяротна паранены.

Пасля дасягнення паўналецця Сігурд Хокансан атрымаў у спадчыну бацькаўскія ўладанні ў Хладзіры. У яго выхоўваліся сыны Харальда Цудоўнавалосага — Хальвдан Чорны і Сігрэд, якія раней знаходзіліся на выхаванні ў ярла Хокана, бацькі Сігурда. Яны былі амаль аднаго ўзросту, сыны Харальда і Сігурд Хокансан. Ён быў жанаты з Бергльяце, дачке ярла Торыра Маўклівага і Алаў Красы Года, дачкі конунга Харальда Цудоўнавалосага. У 892 годзе пасля смерці свайго бацькі Рэнгвальда Эйстэйнсана Торыр Маўклівы стаў ярлам у Мёры.

У часы кіравання караля Нарвегіі Хокана I Добрага (935—961) хладзірскі ярл Сігурд меў вялікі ўплыў пры каралеўскім двары, стаўшы сябрам і саветнікам маладога конунга. Ён імкнуўся, у прыватнасці, стаць пасроднікам паміж конунгам і народам падчас спробы Хокана Добрага ўвесці ў краіне хрысціянства. У бітве ля Фіцьяра ў 961 годзе конунг Хокан Добры атрымаў перамогу над сынамі Эйрыка Крывавая Сякера, але сам атрымаў смяротнае раненне. Новым каралём Нарвегіі стаў Харальд Шэрая Шкура (961—965/970), старэйшы з сыноў Эйрыка Крывавай Сякеры і пляменнік Хокана.

Увосень 962 года хладзірскі ярл Сігурд Хокансан і яго прыхільнікі былі спалены ў Эгла (сучасная вёска Skatval) па загадзе конунга Харальда Шэрай Шкуры. У змову з конунгамі Харальдам і Эрлінгам уступіў Гр’ётгард, малодшы брат Сігурда. У 970 годзе за забойства Сігурда адпомсціў яго сын Хокан Магутны, які стаў саюзнікам караля Даніі Харальда Сінязубага. Скарыстаўшыся адсутнасцю Харальда Шэрай Шкуры і яго братоў, якія адправіліся ў вікінгскі паход, Хокан Сігурдсан сабраў войскі і здзейсніў паход на Мёр, дзе ў бітве перамог і забіў свайго дзядзьку Гр’ётгарда, якога Харальд Шэрая Шкура пакінуў абараняць краіну.

## Спасылкі 
* Сноры Стурлусан. «Круг Зямны» Сага пра Харальда Шэрую Шкуру

Катэгорыя:Каралі нарвежскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы X стагоддзя
MBAND

**«МBAND»**&nbsp;— бойз-бэнд, створаны ў 2014 годзе ў Маскве Канстанцінам Меладзэ.

## Гісторыя 
### Гісторыя стварэння 
Канстанцін Меладзэ прыняў рашэнне аб пачатку новага праекта для пошуку ўдзельнікаў для новага бойз-бэнда пад сваім кіраўніцтвам. 30 красавіка 2014 было абвешчана пра пачатак кастынгу для мужчын з краін СНД.

Прэм'ера шоў адбылася 6 верасня 2014, адразу ў 3-х краінах — Расійскай Федэрацыі, Рэспубліцы Беларусь і Казахстане. Ва Украіне — 7 верасня 2014. А 22 лістапада 2014 тэлеканал АНТ паказаў у сваім эфіры гранд-фінал шоу «Хочу к Меладзе». Па выніках смс-галасавання перамаглі падапечныя Сяргея Лазарава — Уладзіслаў Рам, Арцём Піндзюра, Анатоль Цой, Мікіта Кіёсэ.

### Вынікі смс-галасавання 
### 2014—нашыя дні 
Першы канцэртны выступ бойз-бэнда адбыўся 5 снежня 2014 ў Blackhall Bar, Мінск.

## Склад 
## Дыскаграфія 
* 2014 — Она вернётся

## Відэаграфія 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2014 годзе
Катэгорыя:2014 год у Маскве
Катэгорыя:Поп-гурты Расіі
Хокан Гр’ётгардсан

**Хокан Гр’ётгардсан** (; каля 838 — каля 900) — першы ярл Хладзіра, паплечнік і цесць першага нарвежскага караля Харальда Цудоўнавалосага, які аб’яднаў пад сваёй уладай Нарвегію.

## Біяграфія 
Сын і пераемнік Гр’ётгарда Хёрлаўгсана. Хокан быў кіраўніком (ярлам) вобласці Ладэ на ўсходзе Тронхейма. Рэзідэнцыя Хокана знаходзілася ў Эрлане ў Тронхеймс-фіёрд.

Яго дачка Аса стала жонкай конунга Харальда Цудоўнавалосага і маці конунга Гутарма Харальдсана.

Хладзірскі ярл Хокан імкнуўся пашырыць свае ўладанні на поўдзень. Конунг Харальд Цудоўнавалосы пачаў працяглую барацьбу з іншымі абласнымі конунгамі і ярламі за аб’яднанне Нарвегіі пад уладай аднаго манарха. Хокан Гр’ётгардсан са сваёй дружынай далучыўся да Харальда і прыняў удзел у яго ваенных кампаніях. Спачатку Хокан атрымаў у кіраванне ад Харальда вобласць Стрында. У бітве ля Сольскеля загінулі Гр’ётгард і Хёрлаўг, сыны ярла Хокана.

Конунг Харальд Цудоўнавалосы, заваяваўшы вобласці Мёр і Фіёрды, прызначыў іх намеснікамі ярлаў Рэнгвальда Эйстэйнсана і Хокана Гр’ётгардсана. Неўзабаве Хокан вырашыў далучыць да сваіх уладанняў суседнюю вобласць Согн, дзе кіраваў ярл Атлі Худы, прызначаны каралём Харальдам. Калі конунг адправіўся далей на ўсход, Хокан адправіў ганца да Атлі з патрабаваннем пакінуць Согн і вярнуцца ў Гаўлар, дзе ён раней кіраваў. Аднак Атлі Худы адмовіўся і заявіў, што атрымаў у валоданне Согн ад конунга, і не пакінуў гэта ўладанне, пакуль не сустрэцца з конунгам Харальдам. Праціўнікі сабралі дружыны і ўступілі ў барацьбу. У бітве ля Ф’яліра ў Ставанесвагу ярл Хокан загінуў, а ярл Атлі быў смяротна паранены. Яго людзі адвезлі яго на востраў Атлей, дзе ён памёр.

## Дзеці 
Ярл Хокан быў жанаты, але імя яго невядома. У яго было чацвёра дзяцей:

* Гр’ётгард Хокансан. Паводле «Сагі пра Харальда Цудоўнавалосага», Гр’ётгард загінуў разам з братам у бітве ля Сольскеля. Але «Сага пра Харальда Шэрая Шкура» паведамляе, што Гр’ётгард удзельнічаў у забойстве свайго старэйшага брата Сігурда і пазней быў забіты яго сынам Хоканам Магутным.
* Хёрлаўг Хокансан, таксама загінуў у бітве ля Сольскеля
* Сігурд Хокансан (каля 895—962), ярл Хладзіра
* Аса Хокансдотэр, жонка першага караля Нарвегіі Харальда Цудоўнавалосага

## Спасылкі 
* Сноры Стурлусан. «Круг Зямны» Сага пра Харальда Цудоўнавалосым
* Сноры Стурлусан. «Круг Зямны» Сага пра Харальда Шэрая Шкура

Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы X стагоддзя
Харальд II Шэрая Шкура

**Харальд II Шэрая Шкура** (**Шэры Плашч**)  (935 — каля 965 або каля 970) — кароль (конунг) Нарвегіі (961—965 / 970), сын Эйрыка I Крывавая сякера і Гунхільд, прадстаўнік дынастыі Хорфагераў. Меў мянушку «Шэры плашч».

## Біяграфія 
Пасля гібелі бацькі Харальд з маці і братамі перабраўся спачатку на Аркнейскія астравы, а затым у Данію да Харальда Сінязубага, праціўніка Хокана Добрага. Дацкі кароль выхаваў Харальда як уласнага сына і ўсяляк дапамагаў яму і астатнім сынам Эйрыка Крывавай сякеры ў паходах супраць Хокана. У 961 Харальд і яго браты ў чарговы раз былі разбіты Хоканам, але неўзабаве той памёр ад ран, атрыманых у баі, і завяшчаў Нарвегію сынам Эйрыка. Харальд, як старэйшы з пакінутых у жывых братоў, стаў каралём, але ўлада яго распаўсюджвалася толькі на заходнія раёны. Тронхейм і Вікен былі яму непадуладныя. Харальд і яго браты скарысталіся разладам паміж ярлам Сігурдам, які правіў у Тронхэйме, і яго малодшым братам Хротгарам. Той заманіў Сігурда з малою дружынай на пір, падчас якога ён быў забіты сынамі Эйрыка Крывавай сякеры. Аднак яны не змаглі ўтрымаць Тронхейм і вярнуліся на поўдзень Нарвегіі. У Тронхейме стаў кіраваць Хокан Сігурдсан. Ён не плаціў падаткаў Харальду і яго братам, часта ваяваў з імі, помсцячы за бацьку. Нарэшце пры чыімсці пасярэдніцтве яны памірыліся, і Хокан стаў кіраваць у Тронхейме, як ярл, прызнаўшы над сабой сюзерэнітэт Харальда.

Праз некаторы час Харальд са сваім братам Гудрадам і войскам адправіўся на поўнач, каб захапіць Тронхэйм, а ярл Хокан Сігурдсан, які кіраваў Тронхэймам, напаў на паўднёвыя землі братоў і забіў свайго дзядзьку Хротгара, перабежчыка, якому была даручана іх абарона. Затым ён адправіўся ў Данію, дзе спыніўся на зіму ў Харальда Залатога, ўнука Горма Старога. Тым часам Харальд і Гудрад без супраціву захапілі Тронхэйм. Яны сабралі там належныя ім падаткі і прымусілі насельніцтва заплаціць вялікі выкуп. Пакінуўшы там правіць свайго брата Эрлінга, яны сышлі на поўдзень, але неўзабаве ў Тронхэйм насельніцтва падняло мяцеж і Эрлінг быў забіты.

У 965 ці 970 годзе Харальд Сінязубы запрасіў Харальда Шэрую Шкуру ў Данію, абяцаючы даць яму ў дар ленныя зямлі, якімі ён з братамі валодаў раней. Трохі павагаўшыся, падазраючы пастку, Харальд Шэрая Шкура адправіўся ў Ютландыю з трыма баявымі караблямі і прыстаў у Лімафіёрдзе. Даведаўшыся пра гэта, туды прыплыў Харальд Залаты на дзевяці караблях, так як ён ужо сабраўся кудысьці ў вікінгскі паход. Паміж двума Харальдамі адбылася бітва. Нарвежскі кароль ваяваў у першых шэрагах і быў забіты, а разам з ім загінула і большасць яго людзей.

## Літаратура 
* Krag, Claus Harald Gråfell in Norsk biografisk leksikon 2. utg. Bd 4, 2001.

Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы X стагоддзя
Узброеныя сілы Польшчы

**Узброеныя сілы Польшчы** (), неафіцыйна **Войска Польскае** () — сукупнасць узброеных сіл Польскай Рэспублікі, прызначаных для абароны свабоды, незалежнасці і суверэнітэту дзяржавы. Складаюцца з сухапутных (), ваенна-марскіх (), ваенна-паветранных () і спецыяльных войскаў ().

Кіраўніцтва ўсімі войскамі краіны ажыццяўляе Галоўнакамандуючы ўзброеных сіл — прэзідэнт Польшчы, побач з міністрам абароны. Паводле звестак SIPRI на 2009 год узброеныя сілы Польшчы займалі 21 месца паводле выдаткаў на ваенныя патрэбы. Салдаты ўзброеных сіл Польшчы ўдзельнічалі ў войнах міжнароднай кааліцыі войскаў у Іраку і Афганістане да выхаду Польшчы ў 2008 годзе.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка Міністэрствы нацыянальнай абароны Польшчы
Чарняўка (прыток канала Вінец)

**Чарня́ўка** — рака ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі, левы прыток канала Вінец (басейн Прыпяці).

Даўжыня ракі 20,8 км . Плошча вадазбору 76 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,83 м/км. Пачынаецца за 0,7 км на паўднёвы захад ад вёскі Варажбіты, вусце за 1,5 км на поўдзень ад аграгарадка Равяцічы. Рэчышча каналізаванае. Вадазбор у межах Прыбужскай раўніны.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Бярозаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Ясельды
П’яўка (рака)

'''П'яўка''' — рака ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці, правы прыток ракі Тачыя. Даўжыня 400 м. Упадае ў сажалку, створаную на рацэ Тачыя, за 0,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Ратайчыцы.

На левым беразе знаходзіцца курганны могільнік перыяду ранняга сярэднявечча, датаваны XI–XIII стагоддзямі, які занесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння ().

Катэгорыя:Басейн Буга
Катэгорыя:Рэкі Камянецкага раёна
Курніца

**Ку́рніца** — рака ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці, левы прыток ракі Лясная. Даўжыня 15 км. Пачынаецца каля вёскі Гутовічы, вусце каля паўночнай ускраіны вёскі Дружба. Рэчышча каналізаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Буга
Катэгорыя:Рэкі Брэсцкага раёна
Тачыя

**Тачы́я** — рака ў Беларусі, у Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці, правы прыток ракі Лясная (басейн Заходняга Буга).

Даўжыня ракі 15 км. Плошча вадазбору 38 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,9 ‰. Пачынаецца за 1 км на паўночны захад ад вёскі Манчакі, вусце каля вёскі Млыны. Вадазбор у межах Прыбужскай раўніны.

Каля вёсак Шастакова, Зарачаны і Ратайчыцы на рацэ створаны сажалкі. Каля вёскі Ратайчыцы ў Тачыю ўпадае рака П’яўка.

## Літаратура 
* 
*  — С. 89.
* 

Катэгорыя:Басейн Буга
Катэгорыя:Рэкі Камянецкага раёна
Свята-Пакроўская царква (Вялікія Лазіцы)

**Свята-Пакроўская царква** — праваслаўны храм у гонар Пакрова Прасвятой Багародзіцы ў в. Вялікія Лазіцы Шклоўскага раёна Магілёўскай вобласці

Пабудавана ў цэнтры вёскі ў 1820 годзе з дрэва. Занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства з рысамі класіцызму. Аснову кампазіцыі складае крыжова-купальны асноўны аб'ём, да якога праз кароткі бабінец далучаны квадратны ў плане прытвор. Да цэнтральнага кубападобнага аб'ёму прылягаюць прамавугольныя ў плане прыдзелы і пяцігранная апсіда, накрытыя вальмавымі дахамі з макаўкамі на гранёных шыях. Цэнтральны аб'ём завершаны магутным васьмігранным светлавым барабанам з гранёным сферычным купалам. Галоўны ўваход вылучаны ганкам з двухсхільнай навіссю на парных слупах. Вертыкальна ашаляваныя фасады прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў простых ліштвах.

## Інтэр'ер 
У інтэр'еры дамінуе прастора сяродкрыжжа, перакрытая скляпеннем на ветразях, якое абапіраецца на 3 пары слупоў.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн., БелЭн, 2007. — стар. 103.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Шклоўскага раёна
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Вялікія Лазіцы
Катэгорыя:1820 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Магілёўскай і Мсціслаўскай епархіі
Свята-Духаўская царква (Дварэц)

**Царква ў гонар Святога духа** — праваслаўны храм у в. Дварэц Рагачоўскага раёна Гомельскай вобласці.

## Гісторыя 
Пабудавана ў другой палове XIX стагоддзя з дрэва, перавезена ў 1920-я гг. з в. Цялуша.

Помнік архітэктуры сінадальнага кірунку рэтраспектыўна-рускага стылю.

## Архітэктура 
Знаходзіцца ў цэнтры вёскі. Падоўжана-восевая прасторавая кампазіцыя сфарміравана прамавугольнымі ў плане прытворам, бабінцам, малітоўнай залай і апсідай. У сілуэце храма пануюць надбудаваная над прытворам 2-ярусная (васьмярык на чацверыку) шатровая званіца з макаўкай і высокі 8-гранны светлавы барабан, накрыты пакатым шатровым дахам з цыбулепадобнай галоўкай на гранёнай шыі. Вальмавы дах над апсідай завершаны макаўкамі. Гарызантальна ашаляваныя сцены прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў плоскіх ліштвах, цокальная і фрызавая часткі фасадаў ашаляваны вертыкальна. Галоўны і бакавыя ўваходы вылучаны 4-слуповымі ганкамі.

## Інтэр'ер 
Унутры малітоўная зала перакрыта 8-гранны шатром на ветразях. Абразы «Велікамучаніца Параскева Пятніца» (17 ст.), «Сабор архангела Міхаіла» (сярэдзіна 19 ст., мастак Волкаў).

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн., БелЭн, 2007. — стар. 142.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Рагачоўскага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Дварэц (Рагачоўскі раён)
Катэгорыя:Храмы Гомельскай і Жлобінскай епархіі
Leporillus conditor

**Leporillus conditor** — адзін з відаў грызуноў сямейства мышыных.

Даўжыня цела ад 14 да 20 см, хваста — 13—18 см, вага — ад 180 да 450 г. Мех кароткі і густы карычневага колеру, пераходзіць на бруху ў белы. Морда доўгая і вострая, астатняя частка цела акруглай формы. Заднія канечнасці значна даўжэй пярэдніх. Доўгі, пакрыты валасамі, хвост з махрой на канцы.

Сілкуецца пераважна раслінным кормам, радзей дробнымі насякомымі. Грамадскія жывёліны, трымаюцца парамі альбо групамі.

Размнажэнне адбываецца ў сязон даждоў. Самка нараджае ад 4 да 6 дзіцянятак. У год бывае некалькі памётаў.

Эндэмік Аўстраліі. Натуральнае асяроддзе пасялення — сухая саванна.

Катэгорыя:Мышыныя
Катэгорыя:Эндэмікі Аўстраліі
Бузачы

**Бузачы** () — паўвостраў на паўночна-ўсходнім узбярэжжы Каспійскага мора. Уваходзіць у склад Менгістаускай вобласці Казахстана. Тэрыторыя - каля 16780 км².

Паўвостраў Бузачы ўяўляе сабою паўночны выступ паўвострава Мангышлак. Сфарміраваўся ў выніку адступлення Каспійскага мора. Абрысы вельмі зменлівы. Пейзажы прадстаўлены пераважна пустыннымі мелавымі раўнінамі. Клімат рэзка кантынентальны з кароткай, але прахалоднай зімой і доўгім спякотным летам. Сярэднегадавая тэмпература — 10,5&nbsp;°C.

На Бузачы вядзецца здабыча нафты і газу.

## Літаратура 
* Мангышлак // Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 10. Мінск, 2000. С. 75

## Спасылкі 
* Синий цвет пустыни
* Актау-Бузачинский заказник 

Бузачы
Бузачы
Бузачы
Свята-Міхайлаўская царква (Вострава, Зэльвенскі раён)

**Свята-Міхайлаўская царква** — праваслаўны храм у імя святого архангела Міхаіла ў в. Вострава Зэльвенскага раёна Гродзенскай вобласці.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1862 годзе на паўднёва-заходняй ускраіне вёскі з цэглы на сродкі маршала Гарабурды. У 1961 годзе закрыта, адкрыта ў 1988—1990 гг. Абнесена бутавай агароджай.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Падоўжана-восевую кампазіцыю царквы складаюць прытвор з шатровай чацверыковай званіцай, трапезная, малітоўная кубападобная зала і прамавугольная апсіда з бакавымі рызніцамі. Шацёр званіцы, 4-схільны дах малітоўнай залы і цэнтр апсіды завершаны макаўкамі на гранёных барабанах. Плоскасныя бакавыя фасады прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі з архівольтамі, апяразаны прафіляваным карнізам.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн., БелЭн, 2007. — стар. 89.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Храмы Святога Міхаіла
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Зэльвенскага раёна
Катэгорыя:Вострава (Галынкаўскі сельсавет)
Катэгорыя:1780 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Свята-Георгіеўская царква (Лядзец)

**Свята-Георгіеўская царква** — царква ў імя святога велікамучаніка Георгія Перамоганосца, якая знаходзіцца ў в. Лядзец Столінскага раёна Брэсцкай вобласці. Пабудавана ў 1869 годзе з дрэва. Размешчана ў цэнтры вёскі.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры сінадальнага кірунку рэтраспектыўна-рускага стылю. Падоўжана-восевая кампазіцыя храма складаецца з прытвора, 2-яруснай чацверыковай шатровай званіцы, бабінца, кубападобнай малітоўнай залы, 5-граннай апсіды. Шатры званіцы і асноўнага аб'ёму завершаны цыбулепадобнымі галоўкамі на 8-гранных барабанах. Фасады прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі са скошанымі верхнімі вугламі, крыжападобнымі і ромбападобнымі люкарнамі. Драўляны разны іканастас 19 ст.
]]

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі / А. М. Кулагін, З. Э. Герасімовіч, У. П. Свентахоўскі. — Мн., БелЭн, 2007. — стар. 235.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Столінскага раёна
Катэгорыя:Храмы Святога Георгія
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Лядзец
Катэгорыя:1869 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Пінскай і Лунінецкай епархіі
Дзіваць

**Дзі́ваць** — ручай у Полацкім раёне Віцебскай вобласці, правы прыток ракі Обаль.

Даўжыня 12 км. Плошча вадазбору 49 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,2 ‰. Пачынаецца за 1,7 км на поўдзень ад вёскі Токарава, цячэ па Полацкай нізіне. Упадае ў Обаль каля вёскі Валюшчына. Ад вытоку да вёскі Залессе на працягу 4,9 км рэчышча каналізаванае.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Ліст карты N-35-23. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1981 г. 

Катэгорыя:Прытокі Обалі
Катэгорыя:Рэкі Полацкага раёна
Свята-Ушэсцеўская царква (Мілаславічы)

**Свята-Ушэсцеўская царква** — праваслаўны храм у аграгарадку Мілаславічах Клімавіцкага раёна Магілёўскай вобласці. Размяшчаецца ў цэнтры вёскі, на плошчы.

## Гісторыя 
Драўляная ўніяцкая царква ў Мілаславічах, вядомая з 1737 года, і пазней пераробленая ў праваслаўную, згарэла ў пажары 1884 года. У тым жа годзе дзяржава вылучыла грошы на пабудову цаглянага храма, асвячонага ў 1887 годзе ў гонар Узнясення Гасподняга.

Першым святаром царквы быў айцец Іаан Ліяранцэвіч. Пры ім у храме захоўваўся абраз Хрыста Збавіцеля, падараваны імператарам Аляксандрам III. Гэты абраз асабліва шанаваўся прыхаджанамі, аднак быў страчаны ў савецкія часы, і пра яго існаванне вядома толькі з архіўных дакументаў.

У 1898 годзе епіскап Магілёўскі і Мсціслаўскі Місаіл наведаў прыход, па выніках чаго надрукаваў свае ўражанні ў «Магілёўскіх епархіяльных ведамасцях»:

У пачатку XX стагоддзя ў храме служыў айцец Міхаіл Арлоў. Па прыходзе савецкай улады, у 1934 годзе, царква была разрабавана і зачынена.

Будынак значна пацярпеў у часы Другой сусветнай вайны, калі ў Мілаславічах ішлі баі паміж савецкімі і нямецкімі войскамі. Нацысты ператварылі званіцу царквы ў агнявую кропку, размясціўшы на ёй кулямёты. Будынак абстрэльвалі, і ў выніку вежа была разбурана, а сцены моцна пашкоджаны. Настаяцель храма — іерэй Мікалай Вячорка.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Кананічную чатырохчасткавую кампазіцыю фарміруюць прытвор, трапезная, малітоўная зала, пяцігранная апсіда. Бакавыя гранёныя рызніцы прылягаюць да бакавых прыбудоў. Над сяродкрыжжам надбудаваны светлавы барабан-чацвярык. Бабінец і прытвор з боку галоўнага ўвахода размешчаны на падоўжанай восі. Усе часткі будынка накрыты пакатымі дахамі. Галоўны ўваход аформлены ганкам-рундуком, бакавыя — прамавугольнымі парталамі з фігурнымі трохпялёсткавымі франтонамі. Вокны з паўцыркульнымі завяршэннямі, на светлавым чацверыку — трохчасткавыя. Асноўны дэкаратыўны матыў фасадаў — абрамленне акон у выглядзе трохпялёсткавых арачак. Аб’ёмы апяразаны прафіляванымі карнізамі.

У інтэр’еры ўсе дапаможныя памяшканні адкрываюцца ў цэнтральную двухсветлавую прастору арачнымі праёмамі. Арыгінальная аздоба інтэр’ераў не захавалася.

## Зноскі 
## Літаратура 
*  — С. 240
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4 — С. 264.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Клімавіцкага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Мілаславічы
Катэгорыя:1887 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Магілёўскай і Мсціслаўскай епархіі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Пятра Камбурава
Успенскі сабор

* Успенскі сабор (Варна)
* Успенскі сабор (Віцебск)
* Успенскі сабор (Жыровічы)
* Успенскі сабор (Масква)
* Успенскі сабор (Рэчыца)
* Успенскі сабор (Смаленск)
* Успенскі сабор (Ташкент)
* Успенскі сабор (Уладзімір, Расія)
* Успенскі сабор (Уладзімір, Украіна)
* Успенскі сабор (Хельсінкі)

Катэгорыя:Храмы Успення Багародзіцы
Платон Іванавіч Цясевіч

**Платон Іванавіч Цясевіч** (**Цясэвіч**, **Цэсевіч**, **Цэсэвіч**) (, мяст. Нягневічы, цяпер Навагрудскі раён — ) — спявак (бас). Народны артыст РСФСР (1947).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і цесляра. У 1890 годзе сям’я пераехала дзеля заробкаў у Кіеў, працаваў з бацькам у сталярнай майстэрні. Спяваў у хоры Сафійскага сабора. Вучыўся ў царкоўнапрыходскай школе, затым 2 гады у гарадскім вучылішчы. З 1897 года жыў у Екацерынаславе, працаваў мадэльшчыкам на металургічным заводзе, спяваў у царкоўным хоры, прыватна вучыўся вакалу. Затым працаваў на машынабудаўнічым заводзе ў Бранску.

## Творчасць 
Меў руха́вы магутны голас прыгожага тэмбру і вялікага дыяпазону. Артыстычную дзейнасць пачаў 17-гадовым узросце ва украінскіх трупах.

З 1901 года ў трупе Н. Балсуноўскага, якая выступала на Украіне. З 1902 года ў трупе Украінскай музычнай камедыі (партыі ў аперэтах М. Лысенкі, С. Гулак-Арцямоўскага), якая гастралявала ва Украіне, Беларусі і Польшчы. Пэўны час выступаў на эстрадзе ў Пецярбургу, браў там урокі спеваў. З 1904 года саліст Харкаўскай оперы, пад мастацкім кіраўніцтвам М. А. Штэйнберга (гастролі ў Пецярбургу, Адэсе, Ніжнім Ноўгарадзе, Растове, Саратаве). У 1906—1907 гадах саліст оперы Народнага дома (Пецербург), з 1907 года выступаў у Кіеве, Адэсе, Харкаве, Маскве, Рызе, Баку, Берліне, Празе, Парыжы. З 1915 года саліст Вялікага тэатра (Масква), затым — Опернага тэатра Зіміна. У 1918—1923 гадах выступаў у гарадах Украіны і Каўказа, выязджаў з канцэртамі ў Заходнюю Еўропу. У 1925—1933 гадах працаваў на опернай сцэне ў Італіі, Іспаніі, Англіі, Францыі, Румыніі. З 1933 года ў СССР.

У СССР у 1933—1948 гадах выступаў галоўным чынам у канцэртах, быў салістам Гастрольбюро. Падчас 2-й сусветнай вайны — у оперных тэатрах Баку, Тбілісі. З 1944 года быў спеваком Усесаюзнага канцэртнага аб’яднання. Закончыў сцэнічную дзейнасць у 1949 годзе.

У рэпертуары П. Цясевіча — партыі Мефістофеля («Фаўст» Ш. Гуно), Барыса Гадунова («Барыс Гадуноў» М. Мусаргскага), Млынара («Русалка» А. Дарагамыжскага), Рыгалета («Рыгалета» Д. Вэрдзі), дона Базіліё («Севільскі цырульнік» Д. Расіні), Канчака («Князь Ігар» А. Барадзіна), Філіпа («Дон Карлас» Д. Вэрдзі), Качубея («Мазепа» П. Чайкоўскага), Сусаніна («Іван Сусанін» М. Глінкі), Тараса Бульбы («Тарас Бульба» М. Лысенкі), Дасіфея («Хаваншчына» М. Мусаргскага), Анегіна, Грэміна («Яўген Анегін» П. Чайкоўскага), цара Салтана («Казка пра цара Салтана») і інш., а таксама рамансы, рускія, беларускія, украінскія народныя песні.

## Літаратура 
* *Левик С. Ю.* Записки оперного певца. — М., 1955. — С. 56-57.
* Цесевич Платон Иванович // Театральная энциклопедия: [в 6 т.] / Гл. ред. П. А. Марков; Редкол.: Г. Н. Бояджиев, Ю. А. Дмитриев, Н. Г. Зограф [и др.]. — Т. 5: Табакова — Яшугин. — М.: Сов. энцикл., 1967. — 1136 стб., [8] л. ил.: ил.; 27 см.

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі СССР
Катэгорыя:Народныя артысты РСФСР
Экскурсавод

thumb|Гід-экскурсавод у Еўропе

**Экскурсавод, гід** - прафесійна падрыхтаваная асоба, якая ажыццяўляе дзейнасць па азнаямленню экскурсантаў (турыстаў) з аб'ектамі паказу ў краіне (месцы) часовага знаходжання.

Гэта фізічная асоба, якая мае прафесійную падрыхтоўку, кваліфікацыю і атэстацыю, веды па прадмеце экскурсіі і аб'екце паказу, вопыт экскурсаводніцкай дзейнасці, якая валодае неабходнай і дастатковай прафесійнай інфармацыяй аб краіне (мясцовасці), па якой ажыццяўляецца экскурсія, маляўнічых мясцінах, месцах гістарычнага і культурнага значэння, прыроднай і культурнай спадчыне, традыцыях і звычаях, дэманструемых аб'ектах паказу, а таксама якая валодае мовай гэтай краіны ці, пры абслугоўванні замежных турыстаў, экскурсантаў, наведвальнікаў, мовай замежных турыстаў, альбо мовай, якой яны валодаюць.

## Літаратура 
* Экскурсазнаўства / У.А. Ганскі, К.В. Ваўнейка. - Наваполацк: ПДУ, 2012. - 254 с.

Катэгорыя:Турызм
Literatūros naujienos

**«Literatūros naujienos»** («Навіны літаратуры») — літоўская літаратурная газета.

Выходзіла ў 1934—1938 у Каўнасе, да 1937 раз у два тыдні, пазней штомесяц. Выдаўцом і рэдактарам да 56-га нумара быў паэт Антанас Рымідзіс. Рэдактарам апошніх 12 нумароў быў паэт і крытык Людас Гіра. 

Газета імкнулася заставацца нейтральнай у палітычным і эстэтычным плане, не выражаючы пункт гледжання якой-небудзь адной групоўкі. Роўная ўвага надавалася нацыянальнай спадчыне, фігурам сусветнай літаратуры і дэбютам у літоўскай літаратуры. У газеце пад рэдакцыяй Л.&nbsp;Гіры ўсё больш месца стала займаць літаратура замежная. Асобныя тэматычныя нумары прысвячаліся латышскай, эстонскай, рускай, іншым культурам і літаратурам.

У газету пісалі Вінцас Мікалайціс-Пуцінас, Баліс Сруога, Казіс Бінкіс, Фаўстас Кірша, Вітаўтас Алантас, Ёнас Косу-Аляксандравічус, Вітаўтас Бічунас, Юозас Жлабіс-Жанге і інш. 

## Спасылкі 
* Literatūros naujienos 

Катэгорыя:Газеты Літвы
Катэгорыя:Газеты на літоўскай мове
Катэгорыя:Літаратура Літвы
Катэгорыя:Каўнас
Свята-Ільінская царква (Слаўнае)

**Свя́та-Ільі́нская царква́** — праваслаўны храм у вёсцы Слаўнае Мсціслаўскага раёна Магілёўскай вобласці. Размешчаны на паўночна-заходняй ускраіне вёскі.

## Гісторыя 
Упершыню драўляная царква ў Слаўным пад 1675 годам, паводле іншых звестках будынак быў ужо ў 1665 годзе. Паводле мясцовай легенды, заснаваў храм князь Лабуш. У правай частцы царквы захоўваецца каменная пліта, пад якой, як сцвярджаюць вяскоўцы, і пахаваны той самы Лабуш.

У 1-й палове XIX стагоддзя на месцы старога храма была пастаўлена новая царква, перавезеная з вёскі Гління мясцовымі шляхцічамі Іванскімі бо Слаўнае было значна бліжэй да іх маёнтка ў Курманаве. З 1877 года пры царкве пачала працаваць прыходская школа. Святаром храма ў 1913-1918 гадах быў Аляксандр Галкоўскі, які выкладаў Закон Божы ў навакольных школах:

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры класіцызму. Трохчасткавая падоўжана-восевая кампазіцыя храма сфарміравана прамавугольнымі зрубамі прытвора і малітоўнай залы, да якой далучана пяцігранная апсіда. Асноўны зруб завершаны купалам на васьмігранным барабане. Над бабінцам узвышаецца двух’ярусная чацверыковая званіца, завершаная купалам. Галоўны ўваход вылучаны невялікім чатырохслуповым ганкам. У дэкаратыўнай аздобе выкарыстана гарызанатальная і вертыкальная шалёўка.

У прастору малітоўнай залы адкрываецца светлавы барабан з пакрытай размалёўкай скляпеністай канструкцыяй васьмерыка на чацверыку і парусамі, якая трымаецца на 6 калонах. На гранях чацверыка і васьмерыка — арнаментальная размалёўка. У інтэр’еры храма знаходзяцца абразы Ануфрыя Вялікага, Святога Іллі, Ісуса Хрыста, Казанскай Божай Маці, Уладзімірскай Божай Маці, Серафіма Сароўскага і іншых святых.

Царква — рэдкі ўзор драўлянага дойлідства ўсходу Беларусі.

## Літаратура 
*  — С. 317—318
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4 — С. 369.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Слаўнае (Мсціслаўскі раён)
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі класіцызм
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Мсціслаўскага раёна
Катэгорыя:Храмы Магілёўскай і Мсціслаўскай епархіі
Вітаўтас Сірыёс-Гіра

**Ві́таўтас Сі́рыёс-Гі́ра** (; 12 красавіка 1911, Вільня — 14 лютага 1997, Вільнюс) — літоўскі паэт, празаік, перакладчык; сын пісьменніка Людаса Гіры. *Сірыёс* — псеўданім, які стаў разам з прозвішчам літаратурным імем.

## Біяграфія 
З 1920 года жыў у Каўнасе. У 1931 года скончыў Каўнаскую езуіцкую гімназію і ў тым жа годзе выпусціў першую кнігу вершаў «Гол у будучыню». У 1931–1936 гадах навучаўся медыцыне ва Універсітэце Вітаўта Вялікага. Працаваў журналістам, настаўнікам. У сталым узросце скончыў Віленскі ўніверсітэт, атрымаў дыплом (1949) і працаваў урачом.

Жонка Альмоне Сірыёс-Гірэне (*Almonė Sirijos Girienė*), дачка Дануце Сірыёс-Гірайце (*Danutė Sirijos Giraitė*), сын Альгірдас Сірыёс-Гіра (*Algirdas Sirijos Gira*).

## Творчасць 
Выпусціў некалькі зборнікаў вершаў і раманаў. Першы раман «Буэнас-Айрэс» (1956) распавядае пра даваенны Каўнас.

Аўтар п'ес. Суаўтар сцэнарыя кінастужкі «Адам жадае быць чалавекам» (суаўтар сцэнарыя і рэжысёр Вітаўтас Жалакявічус; 1959).

Пераклаў на літоўскую мову паэму Адама Міцкевіча «Гражына», творы Міхаіла Зошчанкі, Кацюбінскага.

Творы перакладаліся на нямецкую, польскую, рускую, чэшскую, эстонскую і іншыя мовы.

## Кнігі вершаў 
* Golas į ateitį. Klaipėda, 1931.
* Širdys formaline. 1934.
* Mergaitės ir asonansai. 1935.
* Šešėliai nuo ekrano. 1937.
* Pro amžių bėgį. 1947.

## Зборнікі апавяданняў і аповесцей 
* Žmonės iš didžiojo laivo. 1951.
* Susitikimas su Brunhilda. 1974.
* Aleksoto tiltas. 1979.

## Раманы 
* Buenos Airės. Vilnius, 1956.
* Štai ir viskas. 1963.
* Voratinkliai draikės be vėjo. 1968.
* Raudonmedžio rojus. 1972.
* Bėgimas nuo šešėlio. 1975.
* Kai neliepsnojo tik vanduo. 1980.
* Kanarėlės. 1983.
* Nakties muzika. 1986.
* Paskutinis sekmadienis. 1989.

## П'есы 
* Ponas Pirsonas jau nebegrįš: 4 veiksmų 7 paveikslų pjesė. Vilnius, 1953.
* Aštuntojo laivyno draugiškas vizitas: 4 veiksmų, 7 paveikslų pjesė. Vilnius, 1954.

## Спасылкі 
* Maironis Lithuanian Literature Museum: Collection of Vytautas Sirijos Gira
* Autobiografija. Golas į ateitį
* Sirijos Gira, Vytautas

Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Літоўскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Літоўскамоўныя паэты
Катэгорыя:Пісьменнікі Літвы
Катэгорыя:Паэты Літвы
Lietuvos ūkininkas

**«Lietuvos ūkininkas»** («Літоўскі гаспадар») — штотыднёвая літоўская газета.

Выходзіла ў Вільні з 1 (14) снежня 1905 да 16 (29) ліпеня 1915 і з 23 лістапада па 25 снежня 1918. Фактычнымі рэдактарамі былі Павілас Вішынскіс, Антанас Смятона, Мікалас Сляжавічус, Казіс Грынюс і інш. З газетай супрацоўнічалі пісьменнік Ёнас Білюнас, а таксама Людас Гіра і іншыя выдатныя пасля грамадскія і палітычныя дзеячы, пісьменнікі і публіцысты.

Штотыднёвая газета з тым жа назвай была адноўлена 6 студзеня 1919 у Каўнасе. Выходзіла да жніўня 1940 года.

Катэгорыя:Газеты Літвы
Катэгорыя:Штотыднёвыя газеты
Катэгорыя:Газеты Вільні
Катэгорыя:Газеты Каўнаса
Катэгорыя:1905 год у Вільні
Бенгкулу

**Бенгкулу** () — горад на паўднёва-ўсходнім узбярэжжы Суматры, адміністрацыйны цэнтр інданезійскай правінцыі Бенгкулу. Насельніцтва (2014 г.) — 328 827 чал.

Горад быў заснаваны ў 1719 г. брытанскімі гандлярамі вакол крэпасці Мальбара. У 1824 г. перададзены пад кіраванне галандцам. У каланіяльны перыяд у Бенгкулу некаторы час жыў Сукарна, тут ён пазнаёміўся са сваёй жонкай Фатмаваці. З 1945 г. горад у складзе незалежнай Інданезіі.

У Бенгкулу дзейнічаюць марскі порт, аэрапорт, універсітэт. Прамысловасць прадстаўлена дробнымі прадпрыемствамі па перапрацоўцы сельскагаспадарчай прадукцыі, вытворчасці бытавой хіміі.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Гісторыя пасля абвяшчэння незалежнасці

Катэгорыя:Гарады Інданезіі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1719 годзе
Сіпурка (рака)

**Сіпу́рка** — рака ў Польшчы і Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці.

## Назва 
Корань *Sip-* у назве ракі Сіпа (прыток нёманскай Шчары ў гэтым жа рэгіёне).

## Гідраграфія 
Даўжыня 18 км. Плошча вадазбору 258 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,5 ‰. Пачынаецца на тэрыторыі Польшчы, цячэ па паўночнай частцы Прыбугскай раўніны. Зліваецца з ракой Палічна на поўдзень ад вёскі Стаўповіскі, утвараючы раку Белая. Рэчышча на працягу 12 км (ад сажалкі каля вёскі Сіпурка да вусця) каналізаванае.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Басейн Буга
Катэгорыя:Рэкі Камянецкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Падляскага ваяводства
Плеса (рака)

**Плеса** — рака ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці, правы прыток ракі Лясная. Даўжыня 6 км. Пачынаецца за 1 км на паўночны ўсход ад вёскі Свішчова, вусце за 0,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Кругель. Цячэ па Прыбугскай раўніне. За 0,5 км на паўночны захад ад вёскі Бучамля 1 на рацэ створана сажалка.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Буга
Катэгорыя:Рэкі Камянецкага раёна
Серавай

**Серавай** (саманазва: *Serawai*) — народ, жыхары паўднёва-заходняй часткі Суматры. Жывуць пераважна ў правінцыі Бенгкулу. Агульная колькасць (2016 г.) - 314 000 чал.

## Паходжанне 
Серавай размаўляюць на так званай "дэйтэрамалайскай" мове (гл. Старажытны перыяд гісторыі Інданезіі), таму мяркуецца, што іх продкі прыбылі на Суматру не раней за 1,5 тысячагоддзя да н. э. Самі серавай лічаць сябе выхадцамі з Аравійскага паўвострава. Згодна паданням, яны трапілі на Суматру праз Яву ў часы існавання дзяржавы Маджапахіт.

## Культура 
Серавай здаўна былі ўцягнуты ў таварную гаспадарку. У XVII ст. яны выплочвалі даніну султану Бантэна спецыямі. Дзякуючы ўплыву англійскіх гандляроў асвоілі плантацыйную форму земляробства. Вырошчваюць гваздзіковае дрэва, какосавую пальму, каву і г. д. Селяцца пераважна ўздоўж горных рэк і на ўзбярэжжы мора. У грамадстве вылучаецца група спадчынных правадыроў, якія лічаць сябе нашчадкамі манархаў Маджапахіт. 

Народная культура серавай адметна сваімі арыгінальнымі танцамі. 

## Мова 
Мова серавай адносіцца да малайскай групы аўстранезійскіх моў. 
Маюцца сведчанні пра існаванне старажытнай пісьмовасці, блізкай да арабскай графікі. У наш час карыстаюцца пісьмовасцю на аснове лацінкі або пісьмовасцю рэджангцаў.

## Рэлігія 
Большасць вернікаў серавай спавядае іслам. Захаваліся толькі некаторыя перажыткі старажытных культаў, у тым ліку рытуал "распальвання вулкана".  

## Спасылкі
*Serawai Tribe - Bengkulu 
*Welcoming the Eid, Serawai (Tribe) "Burning the Volcano" 
*Speech act in serawai language

Катэгорыя:Народы Азіі
Катэгорыя:Народы Інданезіі
Катэгорыя:Аўстранезійцы
Матыкальскі канал

**Матыка́льскі канал** — галоўны канал меліярацыйнай сістэмы Матыкалы. Знаходзіцца ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Даўжыня 18,6 км, шырыня 7,0 м, глыбіня 1,5 м. Плошча вадазбору 1957 км². Пачынаецца за 0,5 км на поўдзень ад вёскі Вялікія Матыкалы, упадае ў Заходні Буг за 1,2 км на захад ад вёскі Чыжэвічы. Пабудаваны ў 1962—1963 гадах. За 1 км на поўдзень ад вёскі Сычы ў канал упадае рака Сарока.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Меліярацыйныя каналы Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Меліярацыйныя каналы Брэсцкага раёна
Катэгорыя:Прытокі Буга