open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вандроўца над морам смугі

**«Вандроўца над морам смугі»** () ― карціна нямецкага мастака-рамантыка Каспара Давіда Фрыдрыха, адна са знакавых карцін рамантычнага кірунку ў жывапісе  .
## Зноскі
## Літаратура 
*

## Спасылкі
Катэгорыя:Карціны паводле алфавіта
Катэгорыя:Карціны Каспара Давіда Фрыдрыха
Катэгорыя:Карціны 1818 года
Падземка (фільм)

**«Падземка»** () — французскі кінафільм 1985 года. 3-і па папулярнасці французскім фільмам у Францыі ў 1986 годзе.

## Сюжэт 
Галоўны герой фільма — Фрэд (Крыстафер Ламберт), да пачатку фільма дапамагае Хелене (Ізабель Аджані) падняць пакупкі ў дом. Яна запрашае яго на званую вячэру, на якой ён узрывае сейф яе мужа (з-за таго, што ён ненавідзіць сейфы) і крадзе важныя дакументы, пасля чаго яму даводзіцца хавацца ў Парыжскім метро, ​​дзе яго шукаюць галаварэзы мужа Хелены, а паралельна з імі, па просьбе Хелены (каб зберагчы ад галаварэзаў), — жандары метрапалітэна. У сваю чаргу, Фрэд улюбляецца ў Хелену і ў той жа час спрабуе прадаць яе мужу скрадзеныя дакументы.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Фільмы 1985 года
Халакост у Докшыцкім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Докшыцкага раёна былі забітыя. Самыя масавыя забойствы адбываліся ў Докшыцах, Бягомлі, Параф’янаве, Маргавіцах.

Немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, стварылі на тэрыторыі раёна 3 гета: у Бягомлі (лета — 2 кастрычніка 1941, больш за 1000 загінулых), у Докшыцах (лета 1941 — 29 мая 1942, каля 4000 загінулых), у Параф'янаве (лета 1941 — 31 мая 1942, каля 600 загінулых).

14 чалавек з Докшыцкага раёна былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*».
* сям’я Станкевічаў (Іван, Марыя, Ядвіга) і Корсун Браніслава — за выратаванне Гейдэнсана Шлемы на хутары Янавічы (за тры кіламетры ад Параф’янава).
* сям’я Півінскіх (Юзэфа, Людвіга, Хелена), Манулік Міхаліна і Лях (Даўжук) Ядвіга — за выратаванне Гейдэнсана Шлемы ў вёсцы Целяшы.
* сям’я Пярэдня (Яфім, Меланія і Іван) — за выратаванне Іцінай Дзвейры і яе дзяцей Мікалая і Зіны ў вёсцы Юхнаўка.

У Бягомлі і Докшыцах усталяваныя па два помнікі на месцах расстрэлу прадстаўнікоў народа. У Параф'янаве ўсталяваны помнік ахвярам генацыду яўрэяў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Г. П. Пашкоў, I. I. Камінскi iнш. (рэдкал.); А. В. Скараход. (уклад.). «Памяць. Докшыцкi раён». Гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раѐнаў Беларусі.. — Минск: "Беларуская Энцыклапедыя", 2004. — 752 с. — ISBN 985-11-0293-8.
* 

Докшыцкі раён
Катэгорыя:Гісторыя Докшыцкага раёна
Мішэль Адзіяр

**П’ер Мішэль Адзіяр** (; ,  — , Дурдан) — французскі сцэнарыст, пісьменнік, кінарэжысёр. Бацька сцэнарыста і кінарэжысёра Жака Адзіяра (нар. 1952). Імем Мішэля Адзіяра ў 1994 годзе названа плошча ў XIV акрузе Парыжа, дзе ён нарадзіўся.

У 1992 годзе спявак Мішэль Сарду выпусціў песню «Le Cinéma D’Audiard», прысвечаную выбітнаму сцэнарысту.

## Зноскі
Дурдан

**Дурдан** () — горад у дэпартаменце Эсон рэгіёну Іль-дэ-Франс, уваходзіць у агламерацыю Парыжа. Назва горада мае кельцкае паходжанне. У гала-раманскі перыяд важны цэнтр вытворчасці керамікі. Рэзідэнцыя Гуга Вялікага, бацькі Гуга Капета, які памёр у Дурдане ў 956 годзе.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Францыі
Жан-П’ер Макі

**Жан-П’ер Макі́** (фр.: Jean-Pierre Mocky; сапраўднае імя — Жан-Поль Адам Макіеўскі, фр. Jean-Paul Adam Mokiejewski; , Ніца, Францыя — , Францыя) — рэжысёр, сцэнарыст, акцёр і прадзюсар французскага кіно. Зняў больш за шэсцьдзесят мастацкіх фільмаў і сорак эпізодаў тэлевізійных серыялаў. Пачаўшы як акцёр у кіно і ў тэатры, у прыватнасці, у «Les Casse-Pieds» (1948) Жана Дрэвіля, у «Арфеі» (1950) Жана Както ці ў «Прывітанне вам ад гарылы» (Le Gorille vous salue bien, 1957) Бернара Бардэры, ён стаў вядомым у асноўным у Італіі шмат у чым дзякуючы ролі ў «Пераможаных» Мікеланджэла Антаніёні.

Пасля працы ў якасці стажора з Лукіна Вісконці ў «Пачуцці» (1954) і з Федэрыка Феліні ў «Дарозе» (1954) ён падрыхтаваў свой першы фільм «Галавою аб сцяну» (1959) і планаваў зрабіць яго сам, але прадзюсар вырашыў даверыць гэтую задачу Жоржу Франжу. Ён перайшоў да здымак на наступны год «Кадрыльнікаў» (фр. Les Dragueurs, 1959). З таго часу ён ніколі не пераставаў здымаць. З 1960-х гадоў ён атрымаў шырокую аўдыторыю дзякуючы эксцэнтрычнымі камедыямі, такімі як: «Дзіўны прыхаджанін» (1963). Пасля Майскіх падзей 1968 года, ён звярнуўся да нуара з «Сола» (1969), дзе паказаў групу маладых леварадыкальных тэрарыстаў, а затым у «Альбатросе» (1971) раскрыў прадажнасць палітыкаў.

У 1980-х гадах ён пацвердзіў поспех з фільмам, які асудзіў за год да трагедыі на «Эйзеле», неадэкватнасць некаторых футбольных заўзятараў. Le Miraculé, 1987). У 1990-х і 2000-х гадах яго фільмы аказаліся менш паспяховымі, але Жан-П’ер Мокі працягваў працаваць з ранейшым энтузіязмам. Ён выпусціў больш за 60 мастацкіх фільмаў.

Яго кінематограф, часта сатырычнага і публіцыстычнага характару, мае ў сваёй аснове, як правіла, сацыяльныя факты.

## Зноскі 
Катэгорыя:Рэжысёры Францыі
Этамп

**Этамп** () — камуна ў Францыі, супрэфектура дэпартамента Эсон, за 48 км на поўдзень ад Парыжа.

## Гісторыя 
У XIV стагоддзі горад Этамп быў узведзены ў графства. Францыск I узвёў у 1536 годзе графства Этамп у герцагства і падарыў яго сваёй умілаванай Ганне дэ Післё пры выхадзе яе замуж за Жана дэ Броса, даўшы апошняму тытул герцага Этампскага.

Пасля смерці Францыска I герцагства Этамп дасталася Дыяне дэ Пуацье. У 1562 годзе Карл IX вярнуў Этамп Жану дэ Бросу, а пасля яго смерці (1565) Этамп быў вернуты ў каралеўскі дамен.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Эсон
Катэгорыя:Прыгарады Парыжа
Эпінэ-сюр-Сен

**Эпінэ-сюр-Сен** () — горад і камуна ў французскім дэпартаменце Сен-Сен-Дэні, акруга Сен-Дэні, кантон Эпінэ-сюр-Сен. Эпінэ-сюр-Сэн - паўночны прыгарад Парыжа, за 11,3 км ад яго цэнтра. Размешчаны на рацэ Сена. Франсіска дэ Асіс Бурбон, кароль-кансорт Іспаніі жыў у мясцовым замку падчас свайго выгнання з Іспаніі з 1881 года да сваёй смерці ў 1902 годзе. У замку зараз размяшчаецца мэрыя горада.

З 1960 года насельніцтва горада значна вырасла з-за будаўніцтва шматпавярховых дамоў. Сёння гэта адна з найбольш густанаселеных камун Еўропы. Як і ў іншых прадмесцях Парыжа, сярод жыхароў Эпінэ-сюр-Сен шмат эмігрантаў, перш за ўсё з Магрыба, Турцыі і Паўднёвай Афрыкі.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Бернар Жэрмен дэ Ласепед, французскі іхтыёлаг
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Францыі
Сюрэн

**Сюрэн** () — камуна ў Францыі і блізкі прыгарад Парыжа. Размешчана за 9,3 км на захад ад цэнтра Парыжа. У Сюрэн знаходзіцца Форт Мон-Валер’ен — мемарыял, прысвечаны амерыканскім салдатам, якія загінулі ў Другой сусветнай вайне. З Парыжам Сюрэн звязваюць лінія Транзільена, якая вядзе праз Дэфанс да парыжскага вакзала Сен-Лазар, а таксама лініяй трамвая № 2 да станцыі метро «Порт-дэ-Версаль».

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Прыгарады Парыжа
Катэгорыя:Камуны дэпартамента О-дэ-Сен
Катэгорыя:Сюрэн
Аляксей Блізняцоў

**Аляксей Блізняцоў** (нар. ) — беларускі валейбаліст.

## Біяграфія 
C 2015 па 2017 год выступаў за каманду «Марка-ВДТУ».

## Дасягненні 
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 2023/24, 2014/15
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 2022/23
*   Сярэбраны прызёр Кубка Беларусі (1): 2023/24

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Aliaksey Blizniatsou 
* Близнецов Алексей
* АЛЕКСЕЙ БЛИЗНЕЦОВ ТЕПЕРЬ В «ЭНЕРГИИ» ⚡
* Алексей Близнецов присоеденился к команде Марко-ВГТУ!🔥💪

Катэгорыя:Валейбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі «Узлёта» Орша
Сен-Мор-дэ-Фасэ

**Сен-Мор-дэ-Фасэ** () — камуна ў Францыі, паўднёва-ўсходні прыгарад Парыжа. У 638 годзе на месцы цяперашняга горада было заснавана абацтва святога Пятра. У 868 годзе туды былі перанесены мошчы, якія прыпісваліся святому Маўру (Мора), якія далі гораду назву і забяспечылі прыток пілігрымаў.

У 1541 годзе ў Сен-Моры пачалося будаўніцтва замка, які належаў кардыналу дзю Беле. Праект склаў архітэктар Ф. Дэлорм.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Ванэса Парадзі, французская актрыса

## Крыніцы 
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Валь-дэ-Марн
Катэгорыя:Архітэктура Рэнесансу
Сен-Мандэ (горад)

**Сен-Мандэ** () — горад і камуна ў Францыі, знаходзіцца ў рэгіёне Іль-дэ-Франс. Дэпартамент камуны — Валь-дэ-Марн. Цэнтр кантона Сен-Манда. Акруга камуны — Нажан-сюр-Марн.

Названы ў гонар святога Мавеса Карневільскага, мошчы якога былі дастаўлены сюды ў X стагоддзі. Сен-Мандэ стаў камунай ў 1790 годзе.

Сен-Мандэ размешчаны прыблізна за 6 км на ўсход ад Парыжа, за 7 км на паўночны захад ад Крэтэя.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Іль-дэ-Франс
Крэтэй

**Крэтэй** () — горад у Францыі, за 11,5 км ад Парыжа, на рацэ Марна. З 1965 года — цэнтр дэпартамента Валь-дэ-Марн, супрэфектура акругі Крэтэй, цэнтр епархіі.

Першы раз згадваецца як Крысталій у 865 годзе.

Асноўнай транспартнай сувяззю з Парыжам з’яўляюцца чатыры станцыі лініі 8 Парыжскага метрапалітэна, таксама на ўскраінах горада размешчаны па адной станцыі ліній A і D RER.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Валь-дэ-Марн
Катэгорыя:Гарады Іль-дэ-Франс
Сезон 2022/2023 ЖБК РДВАР

У сезоне 2022/2023 жаночы баскетбольны клуб РДВАР з Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2022/2023 (**8 месца**).

## Склад каманды 
*  Марта Галавач
*  Валерыя Гінько
*  Мілана Грудзінская
*  Лізавета Грышкевіч
*  Ульяна Даніловіч
*  Дар’я Дегцярова
*  Бажэна Касяк
*  Дар’я Кулік
*  Вера Несцяровіч
*  Мілана Новік
*  Анастасія Селівон
*  Марта Супрун
*  Алеся Талькоўская
*  Вольга Трыгрыбцава
*  Анастасія Чупахіна
*  Дар’я Ярашэвіч

## Трэнеры каманды 
*  Алена Іваноўская (галоўны трэнер)
*  Мікалай Бузлякоў

## Гл. таксама 
* Сезон 2019/2020 ЖБК РДВАР
* Сезон 2023/2024 ЖБК РДВАР

## Спасылкі 
* 2022-2023

2022/2023
РДВАР
Катэгорыя:2022 год у Мінску
Катэгорыя:2023 год у Мінску
Айзік-Меер Дзік

**Айзік-Меер Дзік** (1814? — 24 студзеня 1893) — яўрэйскі пісьменнік.

Нарадзіўся ў Вільні, нейкі час жыў у Нясвіжы, Жупранах. Спачатку пісаў на іўрыце, даволі мала. Рашыў пісаць народна-яўрэйскай мовай, на ідышы. Пісаў павучальныя апавяданні і аповесці, якія выдаваліся асобнымі кніжкамі, усяго каля трохсот. У кніжцы павучанні займаюць большую частку, а мастацкая гісторыя служыць ім ілюстрацыяй.

Дзейнасць Дзіка мае вялікае гістарычнае значэнне. Ён даў імпэт літаратурнаму руху, падрыхтаваў з’яўленне масавага чытача і наступных пісьменнікаў. Дзік задавольваў вядомы попыт, і паказаў, што гэты попыт ёсць. І вось, пабачыўшы гэта, гандляры-кніганошы закупляюць больш яўрэйскіх кніг, а выдаўцы плоцяць аўтарам ганарары, пакуль яшчэ невялікія.

Дзік ганіў яўрэйскую мову і наводзіў чытача на такую думку. Ён быў «асветнікам»-маскілам і падзяляў варожае стаўленне маскілаў да ідыша. У тэксты ён уводзіць многа нямецкіх слоў з тлумачэннем, каб чытачы навучыліся гаварыць па-нямецку.
Варожасць маскілаў абумовіла заняпад літаратуры, з гэтага заняпаду яе вывеў Дзік. Ён не быў адзіным аўтарам першай паловы XIX стагоддзя, але стаў самым вядомым.

## Крыніцы 
## Літаратура
* М.Я. Пинес. История еврейской литературы. Авторизованный пер. с немецкого С. С. Вермеля. М.: Универсальное книготоварищество Л. А. Столяр, типография Торгового дома "Мысль", 1913
* Dik, Ayzik-Meyer // Лексікон фун дэр наер ідышэ літэратур. Б. 2

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш
Катэгорыя:Пісьменнікі на іўрыце
Катэгорыя:Пісьменнікі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Постаці Ашмянскага раёна
Катэгорыя:Постаці Нясвіжа
Бур-ла-Рэн

**Бур-ла-Рэн** () — горад і камуна ў французскім дэпартаменце О-дэ-Сен, рэгіёна Іль-дэ-Франс, які ўваходзіць у склад акругі Антані. Горад-камуна Бур-ла-Рэн знаходзіцца прыблізна за 10 кіламетраў на поўдзень ад цэнтра Парыжа, на левым беразе ракі Б’еўр. Суседзямі яго з’яўляюцца на паўночным захадзе камуна Баньё, на паўночным усходзе — Кашан, на ўсходзе — Л’Ай-ле-Роз, на поўдні — Антані, на паўднёвым захадзе — Со.

Упершыню згадваецца ў крыніцах у 1134 годзе.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Леон Блуа, французскі пісьменнік-містык
* Эварыст Галуа, французскі матэматык
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Францыі
Шынон

**Шынон** () — горад і камуна ў Францыі, у дэпартаменце Эндр і Луара, у акрузе Шынон. Знаходзіцца на рацэ В'ена.

## Гісторыя 
Замак Шынон быў адной з любімых рэзідэнцый караля Англіі і графа Анжу Генрыха II, які адбудаваў і пашырыў яго. У 1205 годзе Шынон увайшоў у спіс французскіх каралеўскіх маёнткаў. У 1308 годзе ў горадзе папам Кліментам V быў падпісаны Шынонскі пергамент, які дазволіў судзіць вышэйшае кіраўніцтва тампліераў. З 1418 года ў перыяд Стогадовай вайны ў ім пражываў у выгнанні спадчыннік французскага пасаду, затым кароль Францыі Карл VII, які прыняў у 1429 годзе ў Шынонскім замку Жанну д’Арк. З XVI стагоддзі замак перастаў быць каралеўскай рэзідэнцыяй, і горад страціў значэнне.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Франсуа Рабле, пісьменнік-гуманіст
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Францыі
Рысна

**Рысна** () — вёска ў воласці Сетамаа павета Вырумаа, Эстонія. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіла ў склад воласці Мікітамяэ. 
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Жанна д’Арк (фільм, 1999)

**«Жанна д’Арк»** () — гістарычная драма рэжысёра Люка Бесона, якая выйшла ў 1999 годзе.

## Сюжэт 
XV стагоддзе, Францыя, ідзе Стогадовая вайна. Краіну выратуе толькі цуд, і ён з’яўляецца ў асобе 19-гадовай дзяўчыны Жанны з Домрэмі. Набожная дзяўчына гуляе ў лесе і бачыць відзеж; вярнуўшыся, яна бачыць, як гарыць родная вёска. Захопнікі гвалцяць і забіваюць яе старэйшую сястру. На споведзі яна кажа святару, што хоча дараваць ім, але не можа. Яна едзе ў Шынон да дафіна Карла, прасіць войска. Дзяўчына атрымлівае атрад воінаў і наносіць шэраг паражэнняў англічанам. Чатыры дні кровапралітных бітваў — і аблога Арлеана знята. Імя Жанны д’Арк ведае кожны, народ уздымае яе на рукі, а салдаты вераць у яе і гатовыя на новыя подзвігі за краіну і веру. Дзякуючы Жанне карануюць Карла VII, але, атрымаўшы сваё, ён, пад уплывам цешчы і набліжаных, адмаўляецца ад яе. Падчас вылазкі з крэпасці перад ёй здрадліва зачыняюць браму, і Жанна трапляе ў палон.

Паказваецца ўнутраная барацьба Жанны. У палоне яе наведвае постаць у чорным, увасабленне Сумлення, якое сваімі довадамі разбівае яе перакананні. Галасы пакідаюць палонніцу. Герцаг Бургундскі прадае яе англічанам. Адбываецца царкоўны «суд», вынік якога вядомы. Пажылы святар (Джон Басуэл) жадае перашкодзіць несправядлівасьці і збіраецца ехаць у Рым да папы Яўгена, але англічане арыштоўваюць яго. Біскуп Кашон задаецца пытаннем — можа быць, Жанна гаворыць праўду. Ён прылюдна зачытвае ёй прысуд вучоных мужоў з Парыжа, якія прызналі яе вінаватай у ерасі, і змушае падпісаць адрачэнне ад сваіх перакананняў, абяцаючы за гэта прабачэнне яе грахоў. Заблытаўшыся, яна згаджаецца. Чалавек у чорным заяўляе, што яна тым самым зраклася ад Госпада, яна спрабуе вырваць дакумент у біскупа, але той сыходзіць. Англічане ўначы адбіраюць у яе адзенне і пакідаюць толькі мужчынскае і паказваюць яе ў гэтым выглядзе Кашону. Кашон разумее, што Жанна зноў захапілася ерассю, і сыходзіць. У выніку Жанна згаджаецца з чалавекам у чорным і просіць яго пра споведзь. Англічане спальваюць яе на плошчы Руана.

## Зноскі 
Катэгорыя:Фільмы 1999 года
Мікіта Ільінчык

**Мікіта Ільінчык** (нар. 3 мая 1995 г.) — драматург і рэжысёр беларускага паходжання. З 2022 жыве ў Польшчы.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 3 мая 1995 года ў Мінску. Вырас у Беларусі.

У 2013—2015 вучыўся на тэатразнаўчым факультэце Расійскага інстытута тэатральнага мастацтва. Там жа ў 2020 годзе скончыў рэжысёрскі факультэт.

У 2021 выпусціў свой першы маштабны спектакль — першую на постсавецкай прасторы тэатральную версію рамана Джонатана Літэла «Дабравольніцы» — пад кіраўніцтвам Канстанціна Багамолава. У лютым 2022 паставіў там жа «Вішнёвы сад».

У 2021 яго п’еса «Dark Room» атрымала прэстыжную драматургічную прэмію «Aurora».

З 2022 жыве ў Польшчы. У кастрычніку 2022 у Польскім тэатры Быдгашча прайшлі прэм’ерныя паказы спектакля па яго аднайменнай п’есе «F***ing in Brussels». У 2023 працаваў як драматург з рэжысёрам Войцехам Фаругам над операй «María de Buenos Aires» у Нацыянальнай оперы Варшавы.

У 2023 прадставіў беларуска-польскі спектакль «Emma», прысвечаны гуманітарнаму крызісу ў Польшчы. П’еса трапіла ў спіс лепшых драматургічных праектаў сезона ў Польшчы адразу ў трох намінацыях: лепшы замежны тэкст, лепшы рэжысёрскі і акцёрскі дэбюты.

У кастрычніку 2023 у Быдгашчы прайшла прэзентацыя яшчэ аднаго праекта драматурга Strefa Militarna — М. Ільінчык упершыню напісаў п’есу на польскай мове.

У лістападзе 2024 у другі раз выйграў прэмію «Aurora» з п'есай «Say hi to Abdo», прысвечанай міграцыйнаму крызісу на мяжы Еўрасаюза з Беларуссю і Расіяй.

## П’есы 
* «ВрайИлиАд» (шорт-ліст фестывалю сучаснай беларускай драматургіі «WriteBox», 2016),
* «Комната умирает» (шорт-ліст фестывалю сучаснай беларускай драматургіі «Любімаўка», 2018; пераможца конкурсу Eurodram, 2020)
* «Dark Room» (пераможца драматургічнай прэміі «Aurora», 2021; у беларускім перакладзе апублікавана ў анталогіі беларускага гей-пісьменства)
* «obj375» (шорт-ліст фестывалю драматургіі «Любімаўка», 2022)
* «F***ing in Brussels» (шорт-ліст фестывалю драматургіі «Любімаўка», 2023; у беларускім перакладзе апублікавана ў анталогіі беларускага гей-пісьменства)
* «Emma» (2023)
* «Say Hi to Abdo» (пераможца драматургічнай прэміі «Aurora», 2024 і Польшчы)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Драматургі Беларусі
Катэгорыя:Рэжысёры Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся 3 мая
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1995 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінску
Анка Пэтрэшкою

**Анка Пэтрэшкою** (; нар. , Бая-Марэ) — румынская плыўчыха. Прызёр Алімпійскіх гульняў 1984 года, удзельнік Алімпійскіх гульняў 1988 года. Пераможца чэмпіянату Еўропы па водных відах спорту 1987 года. Пераможца летняй Універсіяды 1987 года.

## Зноскі 
Катэгорыя:Плыўчыхі Румыніі
Ласла Немет

**Ласла Немет** (; , Бая-Марэ — , ) — венгерскі празаік, драматург, публіцыст, крытык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і настаўніка. У 1925 атрымаў медыцынскую адукацыю і заняўся стаматалагічнай практыкай. Зімой 1927 года захварэў на сухоты і адправіўся ў Італію на лячэнне, завершыўшы кар’еру стаматолага.

Пазней працаваў школьным урачом. У 1945—1948 выкладаў гісторыю венгерскай літаратуры, матэматыку і іншыя прадметы ў гімназіі ў г. Хадмезёвашархей. У 1946 г. міністр адукацыі Венгрыі прапанаваў яму працу ў якасці школьнага інспектара.

Паміж 1939 і 1942 г. быў намеснікам рэдактара часопіса «Kelet Népe» («Усходняя Нацыя») Жыгманда Морыца. У час Другой сусветнай вайны перастаў пісаць артыкулы для часопісаў. З прыходам Чырвонай Арміі пераехаў у Бекеш.

У 1959 г. наведаў СССР. Памёр ад інсульту.
## Крыніцы
Тоадсі (Рыўгэ)

**Тоадсі** () — вёска ў воласці Рыўгэ павета Вырумаа, Эстонія.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Сезон 2023/2024 ЖБК «Мінск-моладзевая»

У сезоне 2023/2024 жаночы баскетбольны клуб «Мінск-моладзевая» з Мінска прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2023/2024 (**5 месца**).

## Склад каманды 
*  Лізавета Анціпенка
*  Юліяна Галавіна
*  Лізавета Гензік
*  Кацярына Грэк
*  Паліна Друк
*  Кацярына Ерамеева
*  Лізавета Капіца
*  Крысціна Касцюковіч
*  Дар’я Кушнер
*  Уладзіслава Кушнер
*  Дыяна Ліндэрава
*  Аліса Ліскова
*  Лізавета Пішчако
*  Лізавета Прышчэпава
*  Лізавета Пячора
*  Марыя Рафалавіч
*  Лізавета Сабойда (прыйшла ў каманду падчас сезону)
*  Кацярына Савіцкая (прыйшла ў каманду падчас сезону)

## Трэнеры каманды 
*  Вольга Падабед (галоўны трэнер)
*  Наталля Ануфрыенка
*  Вікторыя Гарчакова

## Гл. таксама 
* Сезон 2022/2023 ЖБК «Мінск-моладзевая»
* Сезон 2024/2025 ЖБК «Мінск-моладзевая»

## Спасылкі 
* Профіль на сайце eurobasket.com

 Мінск-моладзевая
Катэгорыя:2023 год у Мінску
Катэгорыя:2024 год у Мінску
Сезон 2022/2023 «Энергіі» Гомель

У сезоне 2022—2023 валейбольны клуб «Энергія» з горада Гомель прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2022/2023 (**Бронзавы прызёр**).

## Склад каманды 
6. Міхаіл Навіцкі (2000)
9. Яўген Котаў (2002)
4. Аляксей Калмакоў (2000)
8. Дзяніс Фазулаў (1992)
12. Яўген Хадзянок (1996)
13. Дзмітрый Маёранка (2000)
17. Уладзімір Галота (2001)
18. Раман Аплевіч (1986)
23. Міхаіл Бандарэнка (1997)
7. Максім Аўсяйкоў (2005)
15. Андрэй Лук’янаў (2001)
21. Ілья Барыла (2003)
10. Аляксей Блізняцоў (1996)

## Трэнеры каманды 
*  Раман Аплевіч (галоўны трэнер)
*  Аляксандр Чуйкоў (менеджэр)

## Гл. таксама 
* Сезон 2021/2022 «Энергіі» Гомель
* Сезон 2023/2024 «Энергіі» Гомель

## Спасылкі 
* Energia Gomel 
* Таблица переходов белорусского чемпионата сезона 2022/2023
 
2022/2023
Энергія
Катэгорыя:2022 год у Гомелі
Катэгорыя:2023 год у Гомелі
Успенскі сабор (Бая-Марэ)

**Успенскі сабор** () — храм у Бая-Марэ, пабудаваны ў 1905—1911 гадах як грэка-каталіцкая парафіяльная царква. Знаходзіцца на Strada Închisă nr. 11, у цэнтры горада.

З заснаваннем дыяцэзіі Марамурэш у 1930 годзе будынак атрымаў статус кафедральнага сабора.

У 1948 годзе румынска-аб’яднаная царква была забароненая камуністычным рэжымам. Біскуп Аляксандру Русу быў арыштаваны, а сабор перададзены ва ўласнасць Румынскай праваслаўнай царквы.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Саборы Румыніі
Катэгорыя:Румынская праваслаўная царква
Сінагога (Бая-Марэ)

**Сінагога ў Бая-Марэ** — іудзейскі храм, помнік архітэктуры Румыніі. Пабудавана ў 1885/86 гг. ў стылі неабарока. З’яўлялася часткай яўрэйскага абшчыннага цэнтра з міквай, школай і ешыботам, домам равіна і залай для пасяджэнняў.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Бая-Марэ
Катэгорыя:Збудаванні ў стылі неабарока
Таруньская дыяцэзія

**Таруньская дыяцэзія ** (, ) — дыяцэзія Рымска-Каталіцкай царквы з цэнтрам у горадзе Торунь у Польшчы. З'яўляецца суфраганам Гданьскай архідыяцэзіі і ўваходзіць у склад Гданьскай мітраполіі. Створана 25 марта 1992 года Папам Рымскім Янам Паўлам ІІ. 

## Спасылкі 

Катэгорыя:Рэлігія ў Польшчы
Катэгорыя:1992 год у Польшчы
Mirage III

**Dassault Mirage III** — французскі шматмэтавы знішчальнік, перахопнік, разведчык і бамбавік. Першы еўрапейскі знішчальнік, прататып якога ўдвая абагнаў хуткасць гуку.

ВПС дзевяці краін закуплялі яго, а Швейцарыя, Аўстралія, Іспанія і Бразілія збіралі іх па ліцэнзіі. У ПАР асвоілі ўласную вытворчасць Mirage III па абноўленым праекце.

Яшчэ больш распаўсюдзіўся спрошчаны Mirage 5, прыстасаваны для яснага надвор’я, і праекты на яго аснове.

На ўзбраенні:
* Аргенціна — 2 Mirage III-EA і 11 Mirage 5-P, станам на 2009 год
* Аўстралія — ​​зняты з узбраення ў 1988 годзе, 50 адзінак прададзена Пакістану
* Бразілія — ​​Mirage IIIE / D, зняты з узбраення ў 2005 годзе
* Венесуэла — зняты з узбраення ў 2007 годзе
* Ізраіль — зняты з узбраення
* Іспанія — зняты з узбраення ў 1991 годзе і прададзены Пакістану ў 1992 годзе
* Пакістан — 82 Mirage III розных мадыфікацый, станам на 2009 год; планавалася замяніць на JF-17 у 2015 годзе
* Швейцарыя — зняты з узбраення
* Францыя — зняты з узбраення ў 1994 годзе
* ПАР — зняты з узбраення ў 2008 годзе

## Крыніцы 
Катэгорыя:Самалёты Францыі
Родзіка Дунка

**Родзіка Дунка** (, нар. ) — румынская гімнастка, прызёр Алімпійскіх гульняў. Пасля замужжа носіць прозвішча Кёсегі (венг. Köszegi).

Нарадзілася ў 1965 годзе ў Бая-Марэ. У 1979 годзе стала ўладальніцай залатога медаля чэмпіянату свету. У 1980 годзе стала ўладальніцай сярэбранага медаля Алімпійскіх гульняў у Маскве. У 1981 годзе заваявала бронзавы медаль чэмпіянату Еўропы.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гімнасты Румыніі
Палявы ардынарыят Войска Польскага

**Палявы ардынарыят Войска Польскага** (, ) — спецыялізаваная дыяцэзія (ваенны ардынарыят) Рымска-Каталіцкай царквы, якая ахоплівае тэрыторыю ўсёй Польшы і месцы размяшчэння польскіх вайсковых кантынгентаў за мяжой.

Ардынарыят выконвае святарскія функцыі сярод вайскоўцаў Узброеных Сіл Рэспублікі Польшча. Ягоныя капеланы маюць воінскія званні, ніжэйшае званне святароў — падпаручнік, вышэйшае — генерал-маёр. Кіраўнік ардынарыяту — палявы біскуп.

Ардынарыят быў створаны замест Генеральнага дэканату Войска Польскага, які дзейнічаў у 1945—1989 гадах. Традыцыя адносіцца да ваенна-біскупскай курыі, створанай 5 лютага 1919 года Папам Бенедыктам XV, і ваеннага ардынарыяту, які існаваў у ІІ Рэчы Паспалітай. Ваенны ардынарыят уключае 64 святара і каля 300 тысяч вернікаў. Ардынарыят знаходзіцца ў непасрэдным падпараткаванні Святога Прастола.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рэлігія ў Польшчы
Халакост у Дубровенскім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Дубровенскага раёна — каля 4000 чалавек — былі забітыя, а нешматлікія ацалелыя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Яўрэяў у раёне забілі ў Дуброўне, Лядах, Расасна, Баеве і іншых вёсках.

Немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, стварылі на тэрыторыі раёна 6 гета:
* у Дуброўне (кастрычнік — снежань 1941, закатаваныя і забітыя каля 2000 чалавек),
* тры ў Лядах (лета 1941 — 2 красавіка 1942, забітыя больш за 2000 чалавек),
* у Баеве (да кастрычніка 1941 / вясны 1942, загінула прыкладна 200 чалавек),
* у Расасна (да сакавіка 1942, па меньшай меры 72 загінулых).

У Дубровенскім раёне 4 чалавекі былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*»:
* Рэўтавіч Сцяпан і Яфімія — за выратаванне Гуменнік (Каплан) Іды ў Дуброўне.
* Мінін Іван — за выратаванне Хенох (Кузняцовай) Фрузы ў вёсцы Чубакова.
* Майсеенка Марыя — за выратаванне Катляр (Малкінай) Доры ў вёсцы Рыбалтова.

Помнікі ахвярам генацыду яўрэяў устаноўлены ў Дуброўне і Лядах.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Дубровенскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Дубровенскага раёна
Вежа Штэфана (Бая-Марэ)

**Вежа Штэфана** () — званіца царквы Святога Стэфана, якая не захавалася да нашых дзён, у горадзе Бая-Марэ, Румынія — архітэктурная дамінанта і яркая славутасць сярэднявечнага цэнтра горада.

Рымска-каталіцкая парафіяльная царква ў Бая-Марэ, пабудаваная 1347—1376 гадах і ў 1387 годзе асвечаная ў гонар Святога Стэфана, была буйной раманскай пабудовай даўжынёй 50 і шырынёй 19 метраў. Збудаванне 40-метровай каменнай званіцы пры царкве пачалося ў 1446 годзе ў гонар перамогі князя Трансільваніі Янаша Хуньядзі над туркамі каля ракі Яломіца і было завершана да 1468 года яго сынам Мацьяшам I. У 1588 годзе царква стала рэфармацкай.

За сваю гісторыю царква і званіца не раз пакутавалі ад удараў маланкі і пажараў і падвяргаліся перабудовам. У 1619 годзе вежа атрымала высокі і завостраны пірамідальны дах. У 1628 годзе вежа стала гадзіннікавай - замест звона яе абсталявалі чатырма механічнымі гадзіннікамі, вырабленымі майстрам з Прэшава, - па адным цыферблаце на кожны бок вежы. У 1770 годзе дах вежы набыў форму барочнага купала і меў галерэю. Чарговага пажару царква Святога Стэфана не вытрымала - яе аднаўленне было палічана занадта дарагім і ад яе засталася толькі званіца. У 1847 годзе руіны царквы былі ўзарваныя, а на яе месцы разбілі невялікі парк. Планы па пабудове новай царквы Святога Стэфана засталіся нерэалізаванымі, а ацалелая званіца выкарыстоўвалася ўжо як пажарная вежа. У 1899 годзе дах вежы зноў быў перабудаваны, на гэты раз у неагатычным стылі з чатырма вежкамі па вуглах. У 2007 годзе светла-зялёны шыферны дах быў пашкоджаны цыклонам і заменены на новы — медны; былі таксама ўмацаваны сцены вежы, а механізмы гадзіннікаў заменены на электрычныя.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Вежы Румыніі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1468 годзе
Катэгорыя:Марамурэш (жудзец)
Катэгорыя:Храмы Святога Стэфана
Паула Селінг

**Паула Селінг** (; нар. , ) — румынская спявачка, кампазітар і радыё-дыджэй. Селінг, у дуэце з Аві, прадстаўляла Румынію на Еўрабачанні-2010 у Осла і заняла трэцяе месца. А пазней на Еўрабачанні 2014 (і зноў у дуэце з Аві), дзе заняла 12-е месца.

## Біяграфія 
У чэрвені 1997 года скончыла Gheorghe Sincai National College. Таксама яна навучалася ў Şcoala Superioară de Jurnalism у Бухарэсце. Шэсць гадоў Селінг навучалася ігры на фартэпіяна.

Восенню 2002 года Паўла падпісала кантракт з «Roton Records» пасля перамогі на фестывалі «Golden Stag Festival». У 2002 годзе перамагла ў намінацыях румынскага MTV — «найлепшая спявачка» і «найлепшае музычнае відэа». У 2005 годзе Селінг, разам з бацькам і братам, запусціла ўласны гуказапісвальны лэйбл — Unicorn Records Romania.

Спявала дуэтам з Аль Бана, Анітай Дэлс (2 Unlimited). Выступала на разагрэве ў такіх артыстаў, як Джоан Баэз, Чык Карыя, Майкл Болтан, Беёнс. Апошні альбом Паулы, «Believe», выйшаў у 2009 годзе. Першы сінгл з гэтага альбома, «Believe», дасягнуў саракавага радка ў румынскім top-100. Афіцыйная прэзентацыя альбома прайшла 10 чэрвеня 2009 года ў Siver Church Club у Бухарэсце.

Са жніўня па снежань 2009 года Паула была ў туры па Канадзе і Заходняй Еўропе. Таксама ў 2009 годзе Паула зноў брала ўдзел у Golden Stag Festival, але ўжо ў якасці члена журы.

## Дыскаграфія 
**Альбомы**

* *Only Love* (1998)
* *Stiu ca exist* (1998)
* *Colinde si Cantece sfinte* (1998)
* *De dragoste* (1999)
* *Ma voi intoarce* (2001)
* *Stii ce inseamna* (2001)
* *Prima selectie* (2001)
* *Albumul de craciun* (2002)
* *Fara sfarsit* (2003)
* *De Sărbători* (2006)
* *Culeg Visei* (2009)
* *Believei* (2009)
* *Playing with Firei* (2010)
* *One Mile of Wordsi* (2013)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Румыніі
Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песні Еўрабачанне 2010
Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песні Еўрабачанне 2014
Мірэла Пашка

**Мірэла Ана Пашка** (нар.  года, Бая-Марэ, Румынія) — румынская гімнастка. Сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 1992 года ў Барселоне і бронзавы прызёр чэмпіянату свету ў камандных спаборніцтвах. Бронзавы прызёр чэмпіянату свету ў спаборніцтвах на брусах і чэмпіён Еўропы ў спаборніцтвах на брусах.

## Біяграфія 
Пачала займацца гімнастыкай ва ўзросце 5 гадоў у спартыўным клубе Бая-Марэ пад кіраўніцтвам трэнераў Адрыяна і Нелу Поп (трэніраваў таксама французскую гімнастку Людзівін Фюрнон).

У 1990 годзе яе прынялі ў нацыянальную зборную Румыніі. У тым жа годзе яна брала ўдзел у спаборніцтвах на чэмпіянаце Еўропы па спартыўнай гімнастыцы ў Афінах, Грэцыя.

Пакінуўшы спорт, яна вучылася на факультэце фізічнага выхавання і спорту Бухарэсцкага экалагічнага ўніверсітэта.

У 1997 годзе паехала на працу трэнерам спартыўнага клуба Real Grupo de Cultura Covadonga у горад Хіхон, Іспанія.

У 2006 годзе яна вярнулася ў Румынію, каб адкрыць там свой фітнес клуб.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гімнасты Румыніі
Гордан Ньюфелд

**Гордан Ньюфелд** () — доктар філасофіі, канадскі псіхолаг-дэвелапменталіст, аўтар кнігі «Hold on to Your Kids: Why Parents Need to Matter More Than Peers» ()), напісанай у суаўтарстве з урачом . На дадзены момант кніга перакладзена на 10 моў. Падыход Ньюфелда (яго канцэпцыя развіцця на аснове прыхільнасці) заснаваны на  . Ньюфелд пашырыў тэорыю прыхільнасці, уключыўшы ў яе шэсць узроўняў прыхільнасці, а таксама паняцце палярызацыі прыхільнасці, якое тлумачыць і сарамлівасць, і ахоўнае адчужэнне. Яго мадэль прыхільнасці ўніверсальная: яе можна ўжываць як да дарослых, так і да дзяцей, як дома, так і ў навучальнай установе.

Акрамя таго, Ньюфелд з’яўляецца заснавальнікам Інстытута Ньфелда () ў Ванкуверы, Канада. Інстытут прапануе спецыялістам і бацькам індывідуальныя адукацыйныя праграмы, а таксама прэзентацыі, семінары і курсы, у тым ліку відэакурсы. Выкладанне вядзецца на шэрагу моў, уключаючы англійскую, французскую, нямецкую, іспанскую, іўрыт, шведскую і рускую.

## Бібліяграфія 
* Ньюфелд Гордон. Не упускайте своих детей. — М.: Ресурс. — 384 с. ISBN 978-5-905392-08-5.
* Ньюфелд Гордон. Ключи к благополучию детей и подростков. — М.: Ресурс. — 32 с. ISBN 978-5-990651-23-4.
* Нойброннер Дагмар. Понимать детей. Путеводитель по теории привязанности Гордона Ньюфелда. С предисловием Гордона Ньюфелда. — М.: Ресурс. — 136 с. ISBN 978-5-9906512-4-1.
* Макнамара Дебора. Покой, игра, развитие. С предисловием Гордона Ньюфелда. — М.: Ресурс. — 328 с. ISBN 978-5-9906512-7-2

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Official site
* Official Neufeld Institute YouTube channel

Катэгорыя:Псіхолагі Канады
Koskenkorva

**Koskenkorva**, *Koskenkorva Viina* — моцны празрысты алкагольны напой (38 %) з Фінляндыі, які вырабляецца Anora Group на лікёра-гарэлачным заводзе «Koskenkorva» ў Ілмаёкі і разліваецца ў вёсцы Раямякі, Нурміярві.

Збожжавы (ячменны) спірт вырабляецца з дапамогай 200-ступеньчатай бесперапыннай дыстыляцыі, прызначанай для атрымання прамысловага этанолу высокай чысціні. Напой вырабляецца шляхам развядзення гэтага спірту крынічнай вадой і вельмі невялікай колькасцю цукру. На рынку Фінляндыі і па-за яе межамі прадаецца таксама гарэлка моцнасцю 40 % і 60 % алкаголю замест традыцыйных 38 % без дабаўлення цукру.

Катэгорыя:Гарэлка
Талсі Габард

**Талсі Габард** (; ) — амерыканскі палітык.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1981 годзе на Амерыканскім Самоа.

У 2002 годзе стала самай маладой дэпутаткай Палаты прадстаўнікоў штата Гаваі.

У 2003 годзе яна добраахвотна далучылася да Нацыянальнай гвардыі Гаваяў, а ў наступным годзе адправілася добраахвотніцай у Ірак, дзе служыла ў медыцынскім падраздзяленні.

Дэпутатка Кангрэсу ЗША ад Дэмакратычнай партыі з 2013 года. У ходзе цырымоніі прынясення дэпутацкай прысягі яна прысягала на «Бхагавад-гіце», паколькі належыць да індуісцкага веравызнання. У лістападзе 2016 года сустракалася з абраным прэзідэнтам Дональдам Трампам, каб абмеркаваць пытанні барацьбы з тэрарызмам і сітуацыю ў Сірыі.

У 2020 годзе Тулсі Габард перайшла ў рэзерв арміі ЗША і атрымала званне падпалкоўніка, працягваючы сваю палітычную дзейнасць.

Да 2022 года яна была ў Дэмакратычнай партыі і пры гэтым працавала палітычнай аглядальніцай на канале Fox News.

У лістападзе 2024 года абраны прэзідэнт ЗША Дональд Трамп намінаваў Тулсі Габард на пасаду дырэктара Нацыянальнай разведкі ЗША.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Члены Палаты прадстаўнікоў ЗША
Ілмаёкі

**Ілмаёкі** — абшчына ў вобласці Паўднёвая Астработнія (Фінляндыя), заснаваная ў 1865 годзе. Насельніцтва — 12 165 чалавек, плошча — 579,79 км ², з якіх 2,89 км ² пакрыта вадаёмамі. Шчыльнасць насельніцтва — 20,2 чалавекі на 1 км². Абшчына мяжуе з абшчынамі Ісакуро, Курыка, Лайхіа і Сейняёкі.

## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Арва Хаавіста, фінскі спартсмен, алімпійскі чэмпіён
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1865 годзе
Катэгорыя:Абшчыны Фінляндыі
Раямякі

**Раямякі** () — вёска на поўдні Фінляндыі. Уваходзіць у склад абшчыны Нурміярві. Насельніцтва — каля 7000 чалавек на 2010 год. Заснавана ў 1888 годзе.

На тэрыторыі населенага пункта знаходзіцца стары лютэранскі храм, побач з Раямякі размешчана чыгуначная станцыя. Ёсць таксама сярэдняя школа з паглыбленым выкладаннем фізічнай культуры.

Працуе завод «Altia».
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Фінляндыі
Трыгіня

**Трыгіня** () — вёска ў воласці Сетамаа павета Вырумаа, Эстонія. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіла ў склад воласці Мерэмяэ.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Паўднёвая Астработнія

**Паўднёвая Астработнія** (), або '''Паўднёвая Пох'янмаа''' () — вобласць у Фінляндыі.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Правінцыі Фінляндыі
Фінляндыя (гарэлка)

**Finlandia** — гарэлка, якая вырабляецца ў Фінляндыі. Акрамя класічнай гарэлкі, існуюць араматызаваныя версіі «Фінляндыі» — з журавінамі, манга, паўночнымі ягадамі, грэйпфрутам, мандарынам і чорнымі парэчкамі.

Гандлёвая марка «Finlandia» была створана ў 1970 годзе кампаніяй Alko.

У 1975 годзе ў Раямякі быў пабудаваны новы завод па вытворчасці спірту, а дыстыляцыю пачалі вырабляць у Каскенкорве з 1987 года.

За 1977—1983 гадах «Фінляндыя» стала адной з самых прадаваных гарэлак у свеце, а да пачатку 1990-х гадоў — адной з самых вядомых гарэлак прэміум-класа.

У 2000 годзе прыватная амерыканская кампанія Brown-Forman набыла 45 % акцый на гарэлку «Фінляндыя» дзяржаўнага прадпрыемства Altia, пераемніка Alko, 55 % акцый пакуль заставаліся ва ўласнасці фінскай дзяржавы. У 2004 годзе Brown-Forman выкупіла астатнія 20 % акцый брэнда «Finlandia», такім чынам Finlandia цяпер належыць карпарацыі Brown-Forman.

Катэгорыя:Гарэлка
Хілана Таарка

**Хілана Та́арка** (), таксама **Хілана Тарка** () (Дар'я Пісумаа (), Дар'я Мацвеева (), Васіла Таарка (); , вёска Хілана, Вырумаа — , вёска Выморскі, Пячорскі павет) — выканаўца руніцкіх песень сету. Насіла неафіцыйны тытул «Спеўная маці сету».

Хілана Таарка была першай, хто пазнаёміў адукаваныя колы Эстоніі з народнымі песнямі людзей, якія пражываюць на паўднёвым усходзе краіны, сету. У вялікай сям'і выканаўцаў руніцкіх песень сету яшчэ ў часы Якаба Хурта нараўне з такімі спявачкамі, як Міка Одэ (Miko Ode, Еўдакія Канністэ, 1864—1924) і Марціна Іро (Martina Irò, Ірына Луйк, 1866—1947), Хіла вядомай дзякуючы сваёй здольнасці да імправізацыі і прадметнага багацця песеннай творчасці.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Эстоніі
Трушко

**Трушко** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алесь Наварыч (Аляксандр Іванавіч Трушко) — беларускі пісьменнік
* Галіна Каралькова (Трушко) — беларуская актрыса
* Леанід Ігнатавіч Трушко — беларускі акцёр
Кен Мак-Калум

**Кен Мак-Калум**, поўнае імя **Кенет Дуглас Мак-Калум** () — афіцэр брытанскай контрразведкі, які з 2020 года займае пасаду генеральнага дырэктара ведамства MI5.

## Раннія гады 
Нарадзіўся ў Глазга, Шатландыя, у 1974 годзе. Вучыўся ў дзяржаўнай школе, пасля чаго вывучаў матэматыку ў Глазгаўскім універсітэце, які скончыў з адзнакай у 1996 годзе.

## Кар’ера 
Больш за два дзесяцігоддзі служыў у MI5, займаючыся ў тым ліку барацьбой з тэрарызмам у Паўночнай Ірландыі і кіруючы контртэрарыстычнымі расследаваннямі падчас летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года ў Лондане. У красавіку 2017 года быў прызначаны намеснікам генеральнага дырэктара MI5.

У красавіку 2020 года змяніў сэра Эндру Паркера на пасадзе генеральнага дырэктара MI5.

На сумеснай прэс-канферэнцыі з Крыстаферам Рэем, дырэктарам ФБР ЗША, у ліпені 2022 года Мак-Калум сказаў, што MI5 «больш чым падвоіла» свае намаганні супраць кітайскай дзейнасці. Мак-Калум дадаў, што «самы кардынальны выклік», з якім сутыкнулася MI5, зыходзіў ад «усё больш аўтарытарнай Камуністычнай партыі Кітая».

У лістападзе 2022 года заявіў, што ў 2022 годзе з боку Ірана было не менш 10 патэнцыяльных пагроз выкрадання або забойстваў брытанцаў або грамадзян Вялікабрытаніі. Мак-Калум таксама папярэдзіў, што Вялікабрытанія «мае быць гатова да расійскай агрэсіі на працягу многіх гадоў».

У 2023 годзе ён адзначыў узрослыя рызыкі для Вялікабрытаніі падчас вайны Ізраіля з ХАМАС: «Адна з рэчаў, якая зараз больш за ўсё турбуе мяне, гэта зразумець, якія будуць наступствы для Вялікабрытаніі». Ён таксама папярэдзіў, што існуе рызыка таго, што падзеі на Блізкім Усходзе могуць радыкалізаваць людзей і падштурхнуць іх да гвалту.

У сваёй прамове 8 кастрычніка 2024 года заявіў, што расійская разведка паставіла перад сабой задачу пасеяць «беспарадак на вуліцах Вялікабрытаніі і Еўропы». Ён папярэдзіў, што Вялікабрытанія сутыкнулася з самай «складанай і ўзаемазвязанай» пагрозай, з якой яна калі-небудзь сутыкалася:

Мы бачылі падпалы, дыверсіі і іншыя небяспечныя дзеянні, якія здзяйсняюцца з нарастальнай дзёрзкасцю… у прыватнасці ГРУ стала занята тым, што сее хаос на вуліцах Брытаніі і Еўропы.
 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1974 годзе
Катэгорыя:Выпускнікі ўніверсітэта Глазга
Сэм Тэйлар-Джонсан

**Сама́нта Луіз Тэйлар-Джонсан** (; нар. , Кройдан, Англія, Вялікабрытанія) — брытанскі кінарэжысёр, сцэнарыстка, кінапрадзюсар, актрыса, мастачка і фатограф.

## Біяграфія 
Пачала кар’еру мастака ў пачатку 1990-х гадоў. Прадстаўнік групы мастакоў «Маладыя брытанскія мастакі». Персанальныя выставы ў White Cube у Лондане (1995, 2001), Kunsthalle Zürich (1997), Hirshhorn Museum and Sculpture Garden у Вашынгтоне, Музеі Каралевы Сафіі ў Мадрыдзе (2000), Нацыянальным цэнтры фатаграфіі ў Парыжы (2001) і Музеі сучаснага мастацтва Манрэаля (2002). У канцы 1990-х гадоў яна пачала кар’еру рэжысёра.

## Фільмаграфія 
* (2015) «Пяцьдзясят адценняў шэрага»
* (2024) «Ротка»

## Зноскі 
Катэгорыя:Кінарэжысёры Вялікабрытаніі
Мак-Калум

**Мак-Калум** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Кен Мак-Калум — брытанскі афіцэр контрразведкі
* Шэнан Мак-Калум — амерыканская баскетбалістка
Ааран Тэйлар-Джонсан

**Ааран Пэры Тэйлар-Джонсан** (; нар. , Хай-Уікам, Вялікабрытанія) — брытанскі акцёр. Лаўрэат прэміі «Залаты глобус» (2017) за ролю Рэя Маркуса ў фільме «Пад покрывам ночы» (2016).

Зняўся ў такіх фільмах, як: «Ангус, стрынгі і пацалункі прысмок» (Робі), «Ілюзіяніст» (малады Айзенхайм), «Стаць Джонам Ленанам» (Джон Ленан), «Піпец» (Дэйв Лізеўскі), «Чат» (Уільям), «Асабліва небяспечныя» (Бэн), «Ганна Карэніна» (Вронскі), «Гадзіла» (Форд Броўдзі), «Мсціўцы: Эра Альтрона» (П’етра Максімаф / Ртуць).

## Зноскі
Баржа

]]
**Ба́ржа** (ад ) — пласкадоннае самаходнае або несамаходнае грузавое судна без аснасткі з невялікай асадкай. Несамаходныя баржы цягнуць або штурхаюць буксірамі.

У залежнасці ад грузаў, якія перавозяць, баржы падзяляюцца на
* сухагрузныя (для перавозкі пяску, руды, каменю, вугалю),
* наліўныя (вадкае паліва, вада),
* ваенныя.

У залежнасці ад раёна плавання падзяляюцца на:
* марскія,
* рачныя,
* рэйдавыя (прыбярэжныя).

На ўнутраных водных шляхах баржы з’яўляюцца адным з асноўных сродкаў перавозкі грузаў. На моры яны, разам з ліхтэрамі, выконваюць дапаможныя функцыі.

## Гл. таксама 
* Баржавоз

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Ба́ржа // Военный энциклопедический словарь. В 2 т. Т. 1. / Редкол.: А. П. Горкин, В. А. Золотарев, В. М. Карев и др. — М.: Большая Российская энциклопедия, «РИПОЛ КЛАССИК», 2001. — С. 144. — 848 с. — 5000 экз. — (Энциклопедические словари). — ISBN 5-85270-219-6 («БРЭ»); ISBN 5-7905-0994-0 («РИПОЛ КЛАССИК»); 5-7905-0995-9 (т. 1).
* Ба́ржа // Краткий иллюстрированный морской словарь для юношества / М. и Д. Сулержицкие. Под ред. контр-адмирала Н. Г. Морозовского — М. : Издательство ДОСААФ, 1955. — С. 22. — 287 с. — 20 000 экз.

Катэгорыя:Грузавыя судны
Сезон 2023/2024 «Энергіі» Гомель

У сезоне 2023—2024 валейбольны клуб «Энергія» з горада Гомель прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2023/2024 (**Сярэбраны прызёр**),
* Кубак Беларусі 2023 (**Фіналіст**).

## Склад каманды 
* Данііл Ацнюкоў (2002)
* Дзмітрый Емяльянаў (1995)
* Міхаіл Навіцкі (2000)
* Дзяніс Фазулаў (1992)
* Дзмітрый Маёранка (2000)
* Яўген Хадзянок (1996)
* Божыдар Георгіеў (2001)
* Раман Аплевіч (1986)
* Уладзімір Галота (2001)
* Уладзіслаў Трышын (2002)
* Ілья Барыла (2003)
* Аляксей Блізняцоў (1996)

## Трэнеры каманды 
*  Раман Аплевіч (галоўны трэнер)
*  Аляксандр Чуйкоў (менеджэр)

## Гл. таксама 
* Сезон 2022/2023 «Энергіі» Гомель
* Сезон 2024/2025 «Энергіі» Гомель

## Спасылкі 
* Energia Gomel 
 
2023/2024
Энергія
Катэгорыя:2023 год у Гомелі
Катэгорыя:2024 год у Гомелі
Наш чалавек у Сан-Рэма

**«Наш чалавек у Сан-Рэма»** — савецкі каляровы музычны мастацкі фільм-камедыя, пастаўлены на кінастудыі «Беларусьфільм» у 1990 годзе Аляксандрам Яфрэмавым.

## Сюжэт 
Мікалай толькі што выпісаўся са шпіталя пасля ранення, атрыманага падчас службы ў Афганістане, і зараз разам са сваім сябрам едзе адпачываць у Сочы. Але ў адным з гарадоў па дарозе на поўдзень, у рэстаране ён знаёміцца ​​з пачынаючай спявачкай Таняй і ўлюбляецца ў яе. Каб заваяваць яе сэрца, Мікалай вырашае дапамагчы ёй дабіцца поспеху на эстрадзе і гатовы зрабіць для гэтага ўсё.

## У галоўных ролях 
* Таццяна Скараходава — Таня (спявае — Святлана Мядзянік)
* Андрэй Сакалоў — Мікалай
* Сяргей Шкалікаў — Лёня, сябар Мікалая
## Літаратура 
* И. Гуринович — Очаровательный фильм, или О белорусском чемпионе кинорынка (Беседа с режиссёром фильма «Наш человек в Сан-Ремо» А. В. Ефремовым) // Советская Белоруссия, 8 ноября 1990

Катэгорыя:Фільмы 1990 года
Ніжагародскае тэатральнае вучылішча

**Ніжагародскае тэатральнае вучылішча імя Я. А. Еўсцігнеева** () — сярэдняя прафесійная навучальная ўстанова (вучылішча) у Ніжнім Ноўгарадзе, якая рыхтуе спецыялістаў па спецыялізацыях «Акцёр драматычнага тэатра і кіно», «Акцёр тэатра лялек», «Мастацтва балета», «Спецыяліст па тэатральна-дэкарацыйным мастацтве». З 1996 года вучылішча мае навучальны тэатр (Адрас: г. Ніжні Ноўгарад, вул. Вялікая Пакроўская, д. 4а.)

## Гісторыя 
Было адкрыта ў 1918 годзе. Заснавальнік — Мікалай Дзмітрыевіч Лебедзеў.
У 1922 годзе тады яшчэ тэатральная студыя атрымала асобнае ад тэатра памяшканне — і яе перайменавалі ў Ніжагародскі дзяржаўны тэатральны тэхнікум.
У гады вайны ўстанова спыняла працу; прыём заяў быў адноўлены ў 1946 годзе.
Ніжагародскае тэатральнае вучылішча — былое Горкаўскае тэатральнае вучылішча. У жніўні 1968 года па распараджэнні Саўміна СССР навучальная ўстанова была пераўтворана ў «Ніжагародскае тэатральнае вучылішча».
Імя Я. А. Еўсцігнеева, які быў яго выпускніком, прысвоена вучылішчу 6 кастрычніка 2003 года, пасля смерці славутага артыста 4 сакавіка 1992 года.
З 1970 па 2012 гг. тэатральным вучылішчам кіравала Заслужаны дзеяч мастацтваў Расіі Таццяна Васілеўна Цыганкова.
Дырэктар вучылішча з 2012 г.: Леанід Аляксандравіч Чыгін.
Педагог-рэжысёр, Заслужаны дзеяч мастацтваў Расіі — Рыва Якаўлеўна Левітэ.
Дунечка

**«Дунечка»** — мастацкі фільм, прэм’ера якога адбылася 27 студзеня 2005 года. Прысвечаны памяці акцёра Мікалая Яроменкі-малодшага.

## Сюжэт 
Ідэя фільма заснавана на аўтабіяграфіі аўтара сцэнарыя фільма Святланы Шафранскай. У фільме расказваецца пра любоўную гісторыю дванаццацігадовай дзяўчынкі (Марыя Возба), якая адправілася на гастролі разам з тэатрам. У паездцы Дунечка закахалася ў сына аднаго з акцёраў тэатра Колю (Уладзімір Жарабцоў), якому падабаецца прафесійная актрыса. Таксама Дунечка хвалюецца з нагоды рамана яе маці з рэжысёрам тэатра і яе адносін з бацькам. Аднак, нягледзячы ні на што, гэтае лета для Дуні застаецца самым шчаслівым.

## Фестывалі і ўзнагароды 
* ХI Мінскі міжнародны фестываль «Лістапад» (Мінск, 2004) — фільм удзельнічаў у асноўнай конкурснай праграме.
* II Міжнародны фестываль кіно краін Садружнасці «Маскоўская прэм’ера» (Масква, 2004) — Прыз сімпатый гледачоў у Конкурсе «Наша новае дзіцячае кіно» за лепшы фільм.
* VII Кінафестываль «Брыганціна» (Бярдзянск, 2004) — спецыяльны прыз «Надзея „Брыганціны“» актрысе Машы Возбе і дыплом «За адкрыццё маладых талентаў» рэжысёру А. Яфрэмаву.
* II Міжнародны кінафестываль «Новае кіно. XXI стагоддзе» (Смаленск, 2005) — Прыз «Фенікс» за лепшы акцёрскі склад, спецыяльны прыз «За захаванне і развіццё лепшых традыцый садружнасці кінематаграфістаў Беларусі і Расіі».
* XIV Кінафестываль «Залаты Віцязь» (Чэлябінск, 2005) — Спецыяльны прыз журы.
* V Нацыянальны кінафестываль беларускага кіно (Брэст, 2005) — Прызы «Хрустальны Бусел» у катэгорыях «За лепшы мастацкі фільм» і «За лепшую рэжысуру», дыпломы «За лепшы акцёрскі ансамбль», «За лепшую ролю другога плана» — актрысе Ганне Маланкінай і акцёру Аляксандру Ткачэнку
* V кінафестываль «Стажары» (Кіеў, 2005) — Дыплом «За высокае майстэрства выканання галоўнай ролі» актрысе Машы Возба
* Міжнародны кінафестываль сямейных і дзіцячых фільмаў «Вернае сэрца» (Калуга, 2006) — Прыз «За лепшае выкананне дзіцячай ролі» Машы Возбе

Катэгорыя:Фільмы 2005 года
Вераніка Мікалаеўна Пляшкевіч

**Вераніка Мікалаеўна Пляшкевіч** (нар. , , Мінская вобласць) — беларуская актрыса тэатра і кіно.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1984 годзе ў Жодзіне. У 2006 годзе скончыла Беларускую дзяржаўную акадэмію мастацтваў па спецыяльнасці «акцёр драматычнага тэатра і кіно».

З сакавіка 2006 года — актрыса Нацыянальнага акадэмічнага драматычнага тэатра імя М. Горкага.

Працавала на тэлебачанні, у 2019—2021 гадах — няня Палінка — вядучая праграмы «Калыханка» на тэлеканале «Беларусь 3».

З 2007 года здымаецца ў кіно і серыялах, да 2023 года на рахунку актрысы больш за 70 работ на экране,

Пачынаючы з 2007 года знялася ў больш як 70 праектах, ніжэй пазначаны фільмы і тэлесерыялы ў якіх выканала галоўныя ролі:
* 2007 — «Шчыт Айчыны»
* 2011 — На ростанях — Каця Краўцова — галоўная роля
* 2012 — «Самотны востраў» — Крысціна
* 2013 — Сляды Апосталаў — Стэфанія, сувязная партызан — галоўная роля
* 2014 — Дзяржаўная мяжа — Аксана Бутаева — галоўная роля
* 2014 — Не пакідай мяне — Вера Міхасёва — галоўная роля
* 2015 — Перапыненыя ўспаміны — Надзя — галоўная роля
* 2016 — Танкіст — Маша — галоўная роля
* 2016 — Сляды на вадзе — Сабіна — галоўная роля
* 2018 — Вайна. Застацца чалавекам — галоўная роля
* 2019 — Купала — Паўліна Мядзёлка — галоўная роля
* 2020 — «Авантуры Пранціша Вырвіча» — Саламея Лёднік

## Узнагароды 
* 2006 — ХIII Мінскі міжнародны кінафестываль «Лістапад» — дыплом тэатральнага конкурсу «За лепшы дэбют» за ролю Катарыны ў спектаклі «Утаймаванне наравістай»
* 2012 — VIII Рэспубліканскі фестываль беларускіх фільмаў — прыз «За лепшую жаночую ролю» за фільм «На ростанях»
* 2013 — Медаль Францыска Скарыны

## Зноскі