Ордэн Белага льва

**Ордэн Белага льва** (*Řád bílého lva*) — вышэйшая дзяржаўная ўзнагарода Чэхіі.

## Гісторыя ордэна 
Ордэн быў заснаваны ў 1922 годзе для ўзнагароджання замежных грамадзян — асабліва выдатных палітычных і грамадскіх дзеячаў, прадстаўнікоў міжнародных арганізацый за заслугі перад дзяржавай. Ордэнам узнагароджвае прэзідэнт Чэхіі сваім указам.

## Ступені 
Першапачаткова ордэн меў пяць ступеняў — вялікі крыж на наплечнай стужцы з зоркай, гранд-афіцэр на шыйнай стужцы з зоркай, камандор на шыйнай стужцы, афіцэр на нагруднай стужцы з разеткай, кавалер на нагруднай стужцы .

З 1961 па 1990 год (**Чэхаславацкая Сацыялістычная Рэспубліка**) ордэн меў тры класы, два ніжэйшыя былі адменены:

* 80px Ордэн 1 ступені
* 80px Ордэн 2 ступені
* 80px Ордэн 3 ступені

Знак ордэна I ступені насіўся на банце наплечнай ордэнскай стужкі, перакінутай праз правае плячо; ордэны II і III ступені — на шыйнай ордэнскай стужцы.

З 1990 па 1992 год (**Чэшская і Славацкая Федэратыўная Рэспубліка**) ордэн меў пяць класаў:
* 80px Вялікі Крыж — ордэнская стужка са знакам ордэна, зорка і як асобая ступень — залаты ланцуг
* 80px Гранд-афіцэр — ордэнская стужка са знакам ордэна і зорка
* 80px Камандор — ордэнская стужка са знакам ордэна
* 80px Афіцэр — знак ордэна на нагруднай калодцы з разеткай
* 80px Кавалер — знак ордэна на нагруднай калодцы

Знак ордэна I ступені носіцца на банце наплечнай ордэнскай стужкі, перакінутай праз правае плячо; ордэны II і III ступені — на шыйнай ордэнскай стужцы, IV і V ступень на нагруднай калодцы.

Зоркі ордэна носяцца на правым боку грудзей.

З 1994 года (**Чэшская Рэспубліка**) ордэн мае пяць класаў:
* 80px Вялікі Крыж — ордэнская стужка са знакам ордэна, зорка і як асобая ступень — залаты ланцуг
* 80px Гранд-афіцэр — ордэнская стужка са знакам ордэна і зорка
* 80px Камандор — ордэнская стужка са знакам ордэна
* 80px Афіцэр — знак ордэна на нагруднай калодцы з разеткай
* 80px Кавалер — знак ордэна на нагруднай калодцы

Знак ордэна I ступені носіцца на банце наплечнай ордэнскай стужкі, перакінутай праз правае плячо; ордэны II і III ступені — на шыйнай ордэнскай стужцы, IV і V ступень на нагруднай калодцы.

Зоркі ордэна носяцца на правым боку грудзей.

## Апісанне 
thumb|100px|left|Знак ордэна (1922—1961)
thumb|150px|right|Зорка ордэна (1922—1961)
Першапачаткова знак ордэна ўяўляе сабой пяціканцовы трохпялёсткавы крыж чырвонай эмалі, у цэнтры якога намаляваны белы чэшскі геральдычны двуххвосты каранаваны леў. Кожны з пялёсткаў крыжа завершаны залатым шарыкам, паміж прамянямі крыжа ліпавы ліст.

На адваротным боку знака кожны прамень крыжа нясе на сабе герб адной з гістарычных абласцей, якія ўваходзяць у склад Чэхіі: Багемія, Славакія, Маравія, Падкарпацкая Русь, Сілезія. У цэнтры знака круглы медальён чырвонай эмалі, на якім намалявана манаграма Чэшскай Рэспублікі. Медальён атачае белае кольца, на якім напісаны дэвіз ордэна: **«PRAVDA VÍTĚZÍ»** (*Праўда пераможа*).

Вянчае крыж бляшка ў выглядзе вянка з дзвюх ліпавых галін, па-над якімі накладзены дзве пальмавыя галіны (для ўзнагароджання за грамадзянскія заслугі) ці два мячы (для ўзнагароджання за ваенныя заслугі).

Зорка ордэна васьміканцовая сярэбраная з цэнтральным медальёнам чырвонай эмалі з аблямоўкай. У медальёне выява белага чэшскага геральдычнага двуххвостага каранаванага льва. На аблямоўцы дэвіз ордэна **«PRAVDA VÍTĚZÍ»**.

Стужка ордэна чырвоная, з белымі палоскамі ў края.

У 1961 годзе ў знешні выгляд ордэна былі ўнесены невялікія змены: з ільва была прыбрана карона, з адваротнага боку знака — гербы гістарычных абласцей.

У 1990 годзе знаку ордэна быў вернуты першапачатковы выгляд. Пасля распаду Чэхаславакіі на Чэхію і Славакію з грудзі белага льва прыбралі шчыток з гербам Славакіі.

## Ордэн Белага льва «За Перамогу» 
thumb|150px|right|Ордэн Белага льва «За Перамогу»
Ордэн быў заснаваны 9 лютага 1945 года. Узнагароджваліся як асобныя ваеннаслужачыя, так і вайсковыя часці, злучэнні за выдатныя ваенныя заслугі і подзвігі на поле бою.

Ордэн меў пяць ступеняў:
* 60px Зорка ордэна Белага льва «За Перамогу» I ступені
* 60px Зорка ордэна Белага льва «За Перамогу» II ступені
* 60px Крыж ордэна Белага льва «За Перамогу»
* 60px Залаты медаль ордэна Белага льва «За Перамогу»
* 60px Сярэбраны медаль ордэна Белага льва «За Перамогу»

Ордэны I і II ступені носяцца на правым боку грудзей, III, IV і V ступені — на левай.

### Апісанне ордэна Белага льва «За перамогу» 
thumb|150px|right|Крыж ордэна Белага льва «За перамогу»
Знак ордэна ўяўляе сабой сярэбраную васьміканцовая зорку з цэнтральным медальёнам чырвонай эмалі з аблямоўкай сіняй эмалі. У медальёне выява белага чэшскага геральдычнага двуххвостага льва. На аблямоўцы дэвіз ордэна **«ZA VÍTĚZSTVÍ»** (*За перамогу*), унізе два скрыжаваныя мячы.

Крыж ордэна ўяўляе сабой чатырохканцовы трохпялёсткавы крыж чырвонай эмалі з цэнтральным медальёнам чырвонай эмалі з аблямоўкай сіняй эмалі. У медальёне выява белага чэшскага геральдычнага двуххвостага льва. На аблямоўцы назва ордэна **«ZA VÍTĚZSTVÍ»** (*За перамогу*), унізе два скрыжаваныя мячы. На рэверс крыжа ў цэнтры манаграма Чэхаславацкай Рэспублікі, па аблямоўцы дэвіз ордэна **«PRAVDA VÍTĚZÍ»**. Крыж пры дапамозе кольца мацуецца да калодкі, абцягнутай ордэнскай муаравай стужкай.

На аверсе медаля ордэна намалявана безэмалевая выява цэнтральнага медальёна ордэна з аблямоўкай. На рэверсе ў цэнтры намалявана манаграма Чэхаславацкай Рэспублікі, па аблямоўцы дэвіз ордэна **«PRAVDA VÍTĚZÍ»**. Медаль пры дапамозе кольца мацуецца да калодкі, абцягнутай ордэнскай муаравай стужкай.

## Фатаграфіі 

File:Kruis IIe Klasse Orde van de Witte Leeuw 1936.jpg|Знак 2 ступені (1922-1961)
File:Kruis IIe Klasse keerzijde 1936 en 1990.jpg|Знак 2 ступені (1961-1990). *Рэверс*
File:Orde van de Witte Leeuw 1936.jpg|Знак ордэна (1922-1961)
File:Orde van de Witte Leeuw 1970.jpg|Знак ордэна (1961-1990)
File:The Republic exhibition - NM Prague 74.JPG
File:The Republic exhibition - NM Prague 73.JPG
File:Řád Bílého lva řetěz.jpg|Знак ордэна на ланцугу
File:The Order of the White Lion 2010.jpg|Знак ордэна на ланцугу

## Гл. таксама 
* Кавалеры ордэна Белага льва

## Спасылкі 
* Order of the White Lion (1922—1990)
* Czechoslovak Military Order of the White Lion «For victory»
* Order of the White Lion (1990-n)
* CZECHOSLOVAK ORDERS AND MEDALS

Белы леў
Белы леў
Белы леў