open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Салафія

**Салафія** (араб. سلف — «продкі, папярэднікі») — кірунак у ісламе, які аб’ядноўвае мусульманскіх рэлігійных дзеячаў, якія ў розныя перыяды гісторыі ісламу выступалі з заклікамі арыентавацца на лад жыцця і веру ранняй мусульманскай абшчыны, на праведных продкаў (араб. السلف الصالحون — ас-саляф ас-саліхун), кваліфікуючы як біда ўсе пазнейшыя новаўвядзенні ў названых сферах, пачынаючы з метадаў сімволіка-алегарычнай трактоўкі Карана і сканчаючы разнастайнымі навінамі, прыўнесенымі ў мусульманскі свет яго кантактамі з Захадам.

Катэгорыя:Салафізм
Катэгорыя:Плыні ісламу
Бургундская дынастыя (Партугалія)

[thumb|right|150px|[Сцяг Генрыха Бургундскага]]
Партугальская дынастыя, галіна Старэйшага Бургундскага дому і, такім чынам, Капетынгі. Яе прадстаўнікі кіравалі ў Партугаліі ў 1093—1383 гадах.

Родапачынальнікам дынастыі быў Генрых Бургундскі (розум.1112), першы граф Партугаліі. Яго сын Афонсу I *Вялікі* стаў першым каралём Партугаліі. Яго нашчадкі кіравалі Партугаліяй да абвяшчэння рэспублікі ў 1910 годзе.

Пасля смерці ў 1383 годзе Фернанду I трон перайшоў да пабочнай лініі — Авіскай дынастыі, заснавальнікам якой стаў незаконны сын Фернанду I — Жуан I, магістр Авіскага ордэна. Бакавая галіна Авіскага дому — Дынастыя Браганса працягвала кіраваць у Партугаліі ў 1640—1853 і Бразіліі ў 1822—1889. Пазней прастол па жаночай лініі перайшоў да Саксен-Кобург-Гоцкай галіны дынастыі Браганса.

## Кіраўнікі Партугаліі з Бургундскай дынастыі 
### Графы Партугаліі 
* **1093—1112**: **Генрых Бургундскі** (пам.1112)
* **1093—1128**: **Тэрэза Леонская** (1080—1130), жонка Генрыха
* **1112—1139**: '*Афонсу I *Вялікі*** (1109—1185) (), сын Генрыха і Тэрэзы, да 1128 года фактычна кіравала Тэрэза. У 1139 годзе абвешчаны каралём Партугаліі.

### Каралі Партугаліі 
* **1139—1185**: **Афонсу I *Вялікі***.
* **1185—1211**: **Саншу I *Засяляльнік*** (1154—1212) ().
* **1211—1223**: **Афонсу II *Тоўсты*** (1185—1233) ().
* **1223—1247**: **Саншу II *Набожны*** (1207—1248) ().
* **1248—1279**: **Афонсу III *Балонскі*** (1210—1279) (). Рэгент Партугаліі  з 21 верасня 1245 года да смерці свайго брата, калі атрымаў усю поўнасць каралеўскай улады.
* **1279—1325**: **Дыніш I *Земляроб*** (1261—1325) ().
* **1325—1357**: **Афонсу IV *Храбры*** (1290—1357) ().
* **1357—1367**: **Педру I *Справядлівы*** (1320—1367) ().
* **1367—1383**: **Фернанду I *Цудоўны**' (1345—1383) ().

## Гл. таксама 
* Спіс кіраўнікоў Партугаліі
* Авіская дынастыя

## Спасылкі 
*
Трастамара

**Траста́мара** — пабочная галіна Бургундскай дынастыі Іўрэйскага дому, якая кіравала першапачаткова ў Кастыліі (1369—1555), а пазней распаўсюдзілая сваю ўладу на Арагон (1412—1516), Сіцылію (1412—1516), Неапаль (1435—1516) і Навару (1425—1484).

## Дынастыя Трастамара ў Кастыліі 
Заснавальнікам дынастыі стаў Энрыке (13.01.1334 — 29.05.1379), граф Трастамара, пазашлюбны сын Альфонса XI (11.08.1311 — 26.03.1350), караля Кастыліі ў 1312—1350, і Леаноры дэ Гусман (1310—1351). У выніку працяглай міжусобнай вайны са сваім адзінакроўным братам Педра I (1334—1369), каралём Кастыліі ў 1350—1369, Энрыке Трастамара забіў брата, і сам стаў каралём Кастыліі пад імем Энрыке II (1369—1379).

* 1369—1379 — Энрыке II
* 1379—1390 — Хуан I, сын Энрыке II
* 1390—1406 — Энрыке III Хваравіты, старэйшы сын Хуана I
* 1406—1454 — Хуан II, сын Энрыке III
* 1454—1474 — Энрыке IV Бяссільны (літар. el Impotente), сын Хуана II
* 1474—1504 — Ізабела Каталіцкая, дачка Хуана II
* 1474—1516 — Фердынанд V (Фердынанд II Арагонскі), муж і намінальны суправіцель Ізабелы I, пасля яе смерці з невялікімі перапынкамі фактычны рэгент пры сваёй дачцэ Хуане
* 1504—1555 — Хуана Вар'ятка, дачка Ізабелы I і Фердынанда V. Была аддадзена замуж за Філіпа Прыгожага, герцага Бургундыі. Гэты шлюб перадаў, у выніку, карону дынастыі Трастамара Габсбургам, якія зацвердзіліся на іспанскім троне да 1700 года. Унук Хуаны, Філіп II, стаў першым каралём аб'яднанай Іспаніі, а таксама валодаў каронай Партугаліі.

## Дынастыя Трастамара ў Арагоне і Сіцыліі 
Заснавальнікам дынастыі стаў Фердынанд I (27.11.1380 — 02.04.1416), другі сын Хуана I Кастыльскага. Пасля спынення якая кіравала ў Арагоне Барселонскай дынастыі (1410) і двухгадовай грамадзянскай вайны Фердынанд I, які быў па жаночай лініі пляменнікам караля Марціна, быў абраны на прастол Арагона і Сіцыліі.

* 1412—1416 — Фердынанд I
* 1416—1458 — Альфонс V Велікадушны, старэйшы сын Фердынанда I
* 1458—1479 — Хуан II, другі сын Фердынанда I
* 1479—1516 — Фердынанд II, сын Хуана II

## Дынастыя Трастамара ў Неапалі 
Заснавана арагонскім каралём Альфонсам V (1394-27.06.1458), які захапіў Неапаль пасля смерці каралевы Джаваны II. У Неапалі гэту дынастыю звычайна завуць Арагонскай.

* 1435—1458 — Альфонс I (Альфонс V Арагонскі)
* 1458—1494 — Фердынанд I, пазашлюбны сын Альфонса I
* 1494—1495 — Альфонс II, старэйшы сын Фердынанда I
* 1495—1496 — Фердынанд II, сын Альфонса II
* 1496—1501 — Федэрыга, другі сын Фердынанда I
* 1503—1516 — Фердынанд III (Фердынанд II Арагонскі)

## Дынастыя Трастамара ў Навары 
Заснавана Хуанам Арагонскім (29.06.1397 — 20.01.1479), другім сынам арагонскага караля Фердынанда I, будучым арагонскім каралём Хуанам II. Хуан Арагонскі ажаніўся ў 1420 г. з Бланкай (1391—1441), дачкой і спадчынніцай Карла III Высакароднага (1361 — 08.09.1425), караля Навары ў 1387—1425 гг. Разам са сваёй жонкай Хуан уступіў на прастол Навары ў 1425 г. і працягваў кіраваць Наварай нават пасля смерці Бланкі.

* 1425—1479 — Хуан (Хуан II Арагонскі)
* 1479 — Элеанора, дачка Хуана і Бланкі, выйшла замуж за Гастона IV дэ Фуа.
## Спасылкі 
Катэгорыя:Уладарскія роды
Намаз

**Намаз** (перс. نماز) або **Салят** (араб. صلاة) — у ісламе абавязковая штодзённая пяціразовая малітва, адзін з пяці слупоў ісламу.

Салят ў асноўным складаецца з прамаўлення аятаў Карана і праслаўлення Бога адначасова з прыняццем розных поз.

Намаз — прамая сувязь паміж вернікам і Усявышнім. Здзяйсняючы намаз, мусульманін заклікае да Алаха, молячы Яго аб прабачэнні і правільным дзеянні, просіць Яго аб дапамозе і абароне. Мужчына здзяйсняе намаз ў мячэці, супольна з іншымі мусульманамі, за выключэннем тых выпадкаў, калі ісламская права дазваляе мужчынам здзяйсняць намаз па-за сценамі мячэці. Калектыўны намаз ў мячэці грае істотную ролю ў жыцці мусульманіна. Ён дапамагае падтрымліваць сувязь паміж братамі па веры, умацоўвае паміж імі повязь дружбы і любові, згуртоўвае абшчыну. Расавая, этнічная, кланавая ці класавая прыналежнасць — усе гэтыя адрозненні не маюць ніякага значэння для калектыўнага намаза, бо для Алаха ўсе вернікі аднолькава роўныя.

Катэгорыя:Ісламскія тэрміны
Войцех Плахарскі

**Войцех Юліуш Плахарскі** (; ) — польскі журналіст, аўтар, кампазітар, падарожнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Ольштыне; у 1982-1989 гадах вучыўся на факультэце журналістыкі і палітычных навук Варшаўскага ўніверсітэта. У 1991-2006 гадах працаваў у ПАП (Польскае агенцтва друку) у якасці рэдактара і карэспандэнта (навіны з Беларусі, Чачні, Эстоніі). У 2010 годзе праводзіў інтэрнэт-кампанію кандыдата ў прэзідэнты, Анджэя Аляхоўскага.

З'яўляецца таксама аўтарам публікацый на англійскай мове - выпушчаных ў Індыі, якія з'яўляюцца на міжнародным літаратурным рынку.

Аўтар слоў польскіх хітоў - *Klub wesołego szampana* (выкананне Formacja Nieżywych Schabuff) і *Karuzela* (T.Love). У 1993 годзе ў дуэце Przyjaciele запісаў аўтарскі альбом *Cyfry* (выпушчаны ў 1994 г., перавыданне 2007, ў онлайн-продажы 2012). 

У 2011 г. - на міжнародным рынку лічбавай дыстрыбуцыі выпусціў альбом *Selected Music*, а ў 2012 - *Under the Papaya Tree*. У 2013 ў продажы з'явіліся: сінгл *Studium* і альбом *Ilha do Sal*.

## Спасылкі 
* Галоўная старонка
* Прэзідэнцкая кампанія
* Writers Festival - India 2006 

Катэгорыя:Журналісты Польшчы
Катэгорыя:Пісьменнікі на англійскай мове
Катэгорыя:Кампазітары Польшчы
Катэгорыя:Выпускнікі вышэйшых навучальных устаноў Польшчы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1964 годзе
Ян Уладзіслаў Бжастоўскі

**Ян Уладзіслаў Бжастоўскі** ( — ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, кашталян троцкі (1705—1710).

## Біяграфія 
Паходзіў з роду Бжастоўскіх герба «Стрэмя», сын Цыпрыяна Паўла Бжастоўскага.

Пісар вялікі літоўскі у 1672—1698, рэферэндар вялікі літоўскі у 1681—1705, кашталян троцкі з 1705; староста субоцкі з 1669, азяцкі з 1674, мядзельскі, даўгоўскі, аранскі, быстрыцкі. 3 1674 неаднаразова выбіраўся паслом на соймы. Удзельнічаў у вайне шляхты супраць Сапегаў.

## Сям’я 
Ян Уладзіслаў быў жанаты з дачкой Віктара Канстанціна Млечкі Канстанцыяй і меў з ёй двух сыноў:
* Юзафа Бжастоўскага
* Канстанціна Бенядзікта Бжастоўскага

Таксама меў 4 дачок:
* Разалію (пам. у 1746), была жонкай Яна Людвіка Плятэра, ваяводы інфлянцкага
* Ракель (пам. у 1712), была жонкай Андрэя Казіміра Крышпін-Кіршэнштэйна, ваяводы віцебскага
* Тэрэзу, была жонкай Марцыяна Міхала Агінскага, кашталяна і ваяводы віцебскага
* Іаану

## Літаратура 
* 
*  Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, ISBN 8304032910

Ян Уладзіслаў
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны троцкія
Катэгорыя:Рэферэндары вялікія літоўскія
Катэгорыя:Пісары вялікія літоўскія
Катэгорыя:Старосты субоцкія
Катэгорыя:Старосты азяцкія
Катэгорыя:Старосты мядзельскія
Катэгорыя:Старосты даўгоўскія
Катэгорыя:Старосты аранскія
Катэгорыя:Старосты быстрыцкія
Катэгорыя:Памерлі ў Варэнскім раёне
Канстанцін Бенедыкт Бжастоўскі

**Канстанцін Бенедыкт Бжастоўскі** (? — памёр да ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. Пісар вялікі літоўскі (1705—1707 і 1711—1715), кашталян мсціслаўскі (1715—1722), староста мядзельскі.

## Сям'я 
Паходзіў з роду Бжастоўскіх герба «Стрэмя», сын Яна Уладзіслава Бжастоўскага. Быў жанаты з Тэрэзай Войнай-Ясянецкай, з якой меў сыноў Міхала і Адама і дачку Антаніну.

## Літаратура 
* Urzędnicy centralni i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego XIV—XVIII wieku spisy opracowali Henryk Lulewicz i Andrzej Rachuba, Kórnik 1994

Канстанцін Бенедыкт
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны мсціслаўскія
Катэгорыя:Пісары вялікія літоўскія
Катэгорыя:Старосты мядзельскія
Русалка (карная аперацыя)

**Аперацыя «Русалка»** () — кодавая назва карнай аперацыі нямецкіх акупацыйных улад супраць партызан і насельніцтва каля возера Чырвонае на мяжы Мінскай і Палескай абласцей (Жыткавіцкі, Петрыкаўскі, Капаткевіцкі, Любанскі, Старобінскі раёны) 24 лютага — 1 сакавіка 1943 г. З’яўляецца працягам карнай аперацыі «Горнунг».

Аперацыя праводзілася па загаду Гімлера сіламі вышэйшых начальнікаў СС і паліцыі «Цэнтр» і «Поўдзень». У аперацыі прымалі ўдзел каля 20 ахоўных батальёнаў, падраздзяленні вермахта і дапаможныя сілы паліцыі.

Карнікам не ўдалося дасягнуць поспеху ў барацьбе з партызанамі. Але яны жорстка расправіліся з мясцовым цывільным насельніцтвам. Былі спалены вёскі, у тым ліку ў Старобінскім раёне — Даманавічы (загублена 267 чалавек), Пісаравічы (загублена 220 чалавек), Пузічы (загублена 770 чалавек), у Петрыкаўскім раёне — Людзвіноў (125 чалавек) і іншыя. Больш за 1000 чалавек было вывезена на прымусовыя работы ў Германію.

## Літаратура 
* *Пасэ У. С.* «Русалка» // 

Катэгорыя:Карныя аперацыі нямецкага войска
Катэгорыя:Нямецкая акупацыя Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:Бітвы Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
Канфлікт у Магрыбе

**Канфлікт у Магрыбе** (дакладней у Алжыры, Маўрытаніі і Марока) — узброенае супрацьстаянне паміж афіцыйнымі ўладамі, якія падтрымліваюцца ЗША і ЕС, і салафіцкімі паўстанцкімі групоўкамі, найбольш вядомымі з якіх з'яўляюцца Салафіцская група пропаведзі і джыхаду, Свабодная салафіцкая група і Аль-Каіда ў Ісламскім Магрыбе.

Канфлікт з'яўляецца працягам спыненай у 2002 годзе грамадзянскай вайны ў Алжыры і ахапіў суседнія краіны, у тым ліку Туніс, Маўрытанію, Малі, Нігер, Буркіна-Фасо, Сенегал.

Прыблізна ў канфлікце загінулі 6000 чалавек.

## Гл. таксама 
* Аперацыя «Нязломная свабода» — Заходняя Сахара

Катэгорыя:Палітыка Алжыра
Катэгорыя:Палітыка Марока
Катэгорыя:Палітыка Маўрытаніі
Катэгорыя:Войны Алжыра
Катэгорыя:Войны Маўрытаніі
Катэгорыя:Войны Марока
Катэгорыя:Войны Сенегала
Катэгорыя:Вайна супраць тэрарызму
Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Задарожжа)

**Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі** — рымска-каталіцкі храм у Задарожжы Глыбоцкага раёна, узведзены ў 1910.

Аб'ект Дзяржаўнага спісу гістарычна-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь.

## Гісторыя 
У 1902 згарэў стары драўляны касцёл, пасля чаго пачолася будаўніцтва новага мураванага, завершанае ў 1910.

Святыню на сваім малюнку адлюстраваў беларускі мастак Язэп Драздовіч.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры неаготыкі. Магутная 3-нефавая базіліка з 5-граннай апсідай. Галоўны фасад фланкуюць 2-ярусныя 4-гранныя вежы са шпілямі. Сцены рытмічна падзяляюцца ступеньчатымі контрфорсамі ў прасценках высокіх стральчатых аконных праёмаў. У інтэр'еры — стральчатыя скляпенні, над уходам — хоры.

Вакол касцёла бутавая агароджа з 3-аркавай брамай і вуглавой 2-яруснай шатровай званіцай.

Задарожжа Касьцёл 6.JPG|Інтэр'ер касцёла
Мнюта 2. Брама касцёла.jpg|Брама касцёла
Мнюта 2. Магілы Грынеўскіх на цвінтары.jpg|Магілы Грынеўскіх на цвінтары

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Касцёлы Віцебскай дыяцэзіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1910 годзе
Катэгорыя:Касцёлы Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Задарожжа (Глыбоцкі раён)
Катэгорыя:1910 год у Беларусі
Аляксандр Бжастоўскі

**Аляксандр Бжастоўскі** (? — ) — дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай. Апошні кашталян мазавецкі (1791—1795).

## Біяграфія 
Паходзіў з роду Бжастоўскіх герба «Стрэмя», сын Адама Бжастоўскага.
Староста ваўкавыскі ў 1779—1783, сакалоўскі з 1783, кашталян мазавецкі з 1791. Пасол на сойм 1776, з 1790 — на Чатырохгадовы сойм 1788—92, прыхільнік рэформ.

У 1798 атрымаў ад прускага караля графскі тытул.

## Сям'я 
Быў жанаты з Ганнай Вадынскай і меў з ёй сына Міхала.

Адам
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны мазавецкія
Катэгорыя:Старосты ваўкавыскія
Катэгорыя:Старосты сакалоўскія
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікага Сойма 1788—1792
Міхал Адамавіч Бжастоўскі

**Міхал Бжастоўскі** (? — ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. Староста пунскі, даўгоўскі, аранскі, каняўскі. Пасол на соймы 1782, 1784 гадоў.

## Біяграфія 
Паходзіў з роду Бжастоўскіх герба «Стрэмя», сын Адама Бжастоўскага.

Служыў у французскай арміі. Удзельнічаў у падрыхтоўцы паўстання 1794 года. 12 красавіка 1794 арыштаваны ў Вільні, вывезены ў Смаленск, у 1795 адпушчаны на парукі.

## Сям'я 
Быў жанаты з Барбарай Тэрэзай Бжастоўскай, дачкой Міхала Бжастоўскага і сваёй стрыечнай сястрой.

Міхал Адамавіч
Катэгорыя:Старосты пунскія
Катэгорыя:Старосты даўгоўскія
Катэгорыя:Старосты аранскія
Катэгорыя:Старосты каняўскія
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1794 года
Юзаф Бжастоўскі

**Юзаф Бжастоўскі** ( — сакавік 1745) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. Пісар вялікі літоўскі з 1715, староста быстрыцкі.

Паходзіў з роду Бжастоўскіх герба «Стрэмя», сын Яна Уладзіслава Бжастоўскага. Быў жанаты з Людвікай Садоўскай і меў з ёю сыноў Станіслава, Паўла Ксаверыя, Роберта і дачок Гелену і Тэрэзу.

## Літаратура 
* Urzędnicy centralni i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego XIV—XVIII wieku spisy opracowali Henryk Lulewicz i Andrzej Rachuba, Kórnik 1994

Юзаф
Катэгорыя:Пісары вялікія літоўскія
Катэгорыя:Старосты быстрыцкія
Катэгорыя:Памерлі ў Докшыцкім раёне
Google Earth

**Google Earth** — камп’ютарная праграма, якая праецыруе спадарожнікавыя здымкі Зямлі на віртуальную паверхню сферы. Акрамя гэтага, праграма змяшчае шмат картаграфічнай інфармацыі. Першапачаткова праграма называлася EarthViewer 3D і была разробленая кампаніяй «Keyhole, Inc.», якую набыла Google у 2004 годзе і зрабіла праект агульнадаступным. Існуе тры розныя ліцэнзіі: бескаштоўная, з абмежаваным функцыяналам; Google Earth Plus (скасаваная), з дадатковымі функцыямі; і Google Earth Pro ($400/год), якая прызначаная для камерцыйнага выкарыстання.

У 2005 годзе праект быў пераназваны, і пад назвай Google Earth дагэтуль распаўсюджваецца для сістэм, якія працуюць на Windows 2000 і вышэй, Mac OS X 10.3.9 і вышэй, Linux версіі 2.4 ці вышэй, а таксама на FreeBSD. Акрамя гэтага, Google Earth існуе як браўзернае пашырэнне, якое выйшла 28 мая 2008 года. З 28 кастрычніка 2008 года Google Earth працуе на платформе iPhone OS, яго можна запампаваць у App Store.

## Гл. таксама 
* NASA World Wind
* Yahoo! Maps
* WW2D
* Геаграфічная інфармацыйная сістэма
* ArcGIS

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Google Earth Community  форум карыстачоў праграмы.
*  для Google Earth. З’яўляецца часткай праекта Wikipedia-World.
*  — LJ-супольнасць, прысвечаная Google Earth і Google Maps
* Google Earth 3D browser plugin

### Калекцыі файлаў KMZ 
* Геаграфічныя каардынаты аб’ектаў з Вікіпедыі (моўныя раздзелы: RU, DE, EN, …)
* Калекцыі выяў KMZ для Google Earth  сайта GooGIS.info
* Google Earth Explorer  Калекцыя цікавых месцаў
* Roll’n’Zoom  і яшчэ адна калекцыя

### Дынамічныя пласты (KML) для загрузкі ў Google Earth 
* Усе фатаграфіі  Panoramio, папулярныя 
* WikiMapia (артыкул)
* Дынамічны пласт Wikipedia
* Дынамічны пласт горных перавалаў і вяршыняў

Катэгорыя:Google
Катэгорыя:Віртуальныя атласы
Катэгорыя:Дадаткі, якія выкарыстоўваюць Qt
Катэгорыя:ГІС-сэрвісы
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для macOS
Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для Android
Адам Бжастоўскі

**Aдaм Бжастоўскі** ( — ) — вялікалітоўскі дзяржаўны і ваенны дзеяч, кашталян полацкі (1758—1776).

## Біяграфія 
Паходзіў з роду Бжастоўскіх герба «Стрэмя», сын Канстанціна Бенедыкта Бжастоўскага. Скончыў Віленскі піярскі калегіум. Дэпутат сойма ў 1738 ад Ковенскага і ў 1744 ад Слонімскага паветаў. У 1748 прызначаны генерал-маёрам кавалерыі, а затым генерал-лейтэнантам пяхоты. Маршалак Літоўскага Трыбунала (1758), кашталян полацкі ў 1758—1776, староста ваўкавыскі, мсцібаўскі, маладкоўскі, даўгоўскі, сакалоўскі, казуньскі. У 1766 член Скарбовай камісіі ВКЛ.

Прыхільнік Радзівілаў. Далучыўся да Радамскай канфедэрацыі, удзельнічаў у дэлегацыі , потым стаў прыхільнікам Барскай канфедэрацыі. Удзельнічаў у арганізацыі ўзброенага партызанскага руху ў Малой і Вялікай Польшчы. Пасля паражэння канфедэрацыі эміграваў у Саксонію. Вярнуўся ў 1773, адышоў ад палітычнай дзейнасці і ў 1776 падаў у адстаўку з пасады кашталяна полацкага.

## Сям’я 
Быў жанаты з Генавефай Агінскай, дачкой Юзафа Агінскага, і меў з ёю сыноў Аляксандра, Міхала і Францішка Ксаверыя.

## Узнагароды 
У 1758 годзе ўзнагароджаны ордэнам Белага Арла.

## Літаратура 
* 
*  Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, ISBN 8304032910

Адам
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны полацкія
Катэгорыя:Старосты ваўкавыскія
Катэгорыя:Старосты мсцібаўскія
Катэгорыя:Старосты маладкоўскія
Катэгорыя:Старосты даўгоўскія
Катэгорыя:Старосты сакалоўскія
Катэгорыя:Старосты казуньскія
Катэгорыя:Маршалкі Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Генералы Рэчы Паспалітай
Спідометр

right|thumb|230px
**Спідо́метр** (ад  — хуткасць) — прылада для вызначэння імгненнай хуткасці руху транспартнага сродку. Звычайна са спідометрам спалучаны лічыльнік, які паказвае пройдзеную адлегласць.

## Гісторыя 
Упершыню прыбор з’явіўся ў 1901 годзе ў аўтамабілях «Oldsmobile». Адна з першых мадэляў спідометра была зроблена Ніколам Тэсла і запатэнтавана ў 1916 годзе (патэнт № 1,209,359 выдадзены United States Patent Office). Да сённяшніх дзён гэты тып спідометраў не зведаў істотных змяненняў і выкарыстоўваецца ў аўтамабілябудаванні.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прыборы
Катэгорыя:канструкцыя аўтамабіля
Срынагар

**Срына́гар** (, , , «багаты горад» на санскрыце) — горад у Індыі, сталіца штата Джаму і Кашмір. 1730 м над узроўнем мора, 650 км на паўночна-паўночна-захад ад Дэлі. 1 273 312 жыхароў (2011).
Горад стаіць на рацэ Джэлам, знакаміты сваімі каналамі-вуліцамі, з-за чаго горад завуць «азіяцкай Венецыяй».
 
Срынагар быў пабудаваны пры цары Ашоку (290 да н.э — 232 да н.э.)

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Сервер Магілы Ісуса 

Катэгорыя:Гарады Джаму і Кашміра
Спрэдзінг

thumb|right|Узрост акіянічнай кары. Самая маладая (пазначана чырвоным) — уздоўж цэнтраў спрэдзінга.
**Спрэ́дзінг** (ад  — расцягваць, пашыраць) — геадынамічны працэс імпульсіўнага і шматразовага рассоўвання блокаў літасферы акіянічнай кары і запаўненне вызваленай прасторы магмай, генераванай ў мантыі, а таксама цвёрдымі пратрузіямі мантыйных перыдатытаў.

## Гл. таксама 
* Афіяліты
* Тэктоніка

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тэктоніка
Катэгорыя:Геалагічныя працэсы
Спячка

**Спя́чка** — перыяд запаволення жыццёвых працэсаў і метабалізму ў гомаётэрмных (цеплакроўных) жывёл у перыяды маладаступнасці ежы і, адпаведна, немагчымасці захавання актыўнасці і высокага ўзроўню метабалізму. Характарызуецца зніжэннем тэмпературы цела, запаволеннем дыхання і частаты сэрцабіцця, тармажэннем нервовай дзейнасці (т. зв. «Глыбокі сон») і іншых фізіялагічных працэсаў.

Уласціва пераважна дробным жывёлам сярэдніх і высокіх шырот. Адрозніваюць зімовую (гібернацыя), летнюю (эстывацыя), сутачную і нерэгулярную спячкі. 

Некаторыя млекакормячыя (янот, буры мядзведзь, барсук і інш.) упадаюць у зімовы сон.

## Гл. таксама 
* Анабіёз

## Літаратура 
* 
* «Seasonal movements and behaviour of basking sharks from archival tagging». Marine Ecology Progress Series (248): 187—196.
* «A Shark With an Amazing Party Trick». New Scientist 177 (2385): 46.
* *Маслов С. П.* Спячка // Вялікая савецкая энцыклапедыя 

## Спасылкі 
* Спячка // Энцыклапедыя Кругасвет 

Катэгорыя:Фізіялогія
Катэгорыя:Зіма
Катэгорыя:Метабалізм
Орт

thumb|300px|Літоўскі орт 1664 года
**Орт** ( — чвэрць) — срэбная манета наміналам у ¼ (16 ст. — 17 ст.), 1/5 і 1/8 (18 ст.) талера. манета чаканілася напачатку на землях сучаснай Германіі (Брандэнбург, Прусія) і звалася ортсталерам, а потым распаўсюдзілася ў Даніі, Нарвегіі.

## Рэч Паспалітая 
У Рэчы Паспалітай першыя орты былі адчаканены ў 1608 годзе ў Гданьску на гарадскім манетным двары. Такім чынам Гданьск хацеў забяспечыць сябе якаснай валютай дзеля разлікаў з Еўропай. На аверсе — выява караля, на рэверсе — герб горада. Вага 6,80 грам, пасля змяншалася.

Дзяржаўная чаканка каронных ортаў пачалося толькі ў 1618 годзе ў Быдгашчы. На каронных ортах на аверсе выява караля, на рэверсе — дзяржаўны герб Рэчы Паспалітай. Пад час панавання Аўгуста III орт прыраўнялі да тымфа, пасля чаго той перастаў існаваць як асобны намінал. Апошні орт Рэчы Паспалітай быў адчаканены ў 1766 годзе.

У Вялікім Княстве Літоўскім орты адчаканіліся толькі адзін год — у 1664 годзе на манетным двары Вільні. На аверсе выява тагачаснага караля Яна Казіміра, на рэверсе — Пагоня і лічба 18 (18 грошаў).

## Месцы чаканкі 
### Манетныя двары ВКЛ 
* Вільня — 1664 (на рэверсе літоўскага орта адчаканена Пагоня замест герба РП)

### Дзяржаўныя каронныя манетныя двары 
* Быдгашч — 1618—1625, 1628, 1650—1652, 1677—1680, 1684—1686.
* Усхоў — 1650—1655
* Кракаў — 1655—1659, 1663—1664, 1667—1668
* Львоў — 1656—1657, 1660
* Познань — 1651—1659
* Лейпцыг — 1698, 1704, 1752—1756

### Градскія манетныя двары 
* Гданьск — 1608—1621, 1623—1626, 1650—1652, 1654—1664, 1666—1667, 1758—1760, 1763
* Торунь — 1630, 1650—1651, 1653—1655, 1655—1658 (чаканка манеты шведамі), 1660—1662
* Эльблёнг — 1650—1651, 1656—1658 (чаканка манеты шведамі), 1660—1662, 1665—1667

Катэгорыя:Нумізматыка
Катэгорыя:Манеты Вялікага Княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай
Ставок (возера)

**Ставо́к** — возера ў Беларусі, у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці, у басейне ракі Дрысвята, за 23 кіламетры на паўднёвы захад ад горада Браслаў.

Возера Ставок сумесна з возерам Дрысвя́ты стала азёрным вадасховішчам пасля будаўніцтва на рацэ Прорва ў 1953 годзе плаціны ГЭС «Дружба народаў». Гідратэхнічныя збудаванні ГЭС рэгулююць узровень возера Дрысвяты, якое выкарыстоўваецца ў якасці вадаёма-ахаладжальніка Ігналінскай АЭС.

Плошча паверхні 0,25 км². Даўжыня 1,37 км, найбольшая шырыня 360 метраў, найбольшая глыбіня 2,3 м. Даўжыня берагавой лініі 3,88 км. Плошча вадазбору 666 км².
Катлавіна запруднага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй 6—10 метраў (на захадзе да 25 метраў), разараныя, участкамі тэрасаваныя. Берагавая лінія моцна звілістая. Берагі нізкія, вышынёй 0,1—0,3 м. Ёсць 3 вузкія залівы, каля паўночнага берага востраў плошчай 0,2 га. Дно да глыбіні 1 м пясчанае, глыбей глеістае, на поўдні выслана крэменязёмістым сапрапелем. Зарастае падводнай расліннасцю. Возера эўтрофнае. Праз возера цячэ рака Прорва (злучае з азёрамі Дрысвяты і Аболе).

У возеры водзяцца шчупак, акунь, лешч, плотка, гусцяра і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 
* 
*  

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Дрысвяты
Ставок

* Стаў — невялікая сажалка

## Беларусь 
* Ставок (Пінскі раён)
* Ставок (возера)

## Украіна 
* Ставок (Ківэрцаўскі раён)
* Ставок (Кастопільскі раён)
* Ставок (Носіўскі раён)
* Ставок (Турыйскі раён)
Ставок (Пінскі раён)

**Ставо́к** (, ) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Цэнтр Ставоцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 10 кіламетраў на поўнач ад горада Пінск і чыгуначнай станцыі Пінск, за 180 кіламетраў ад Брэста, на правым беразе ракі Мерачанка, на аўтамабільнай дарозе  Пінск—Івацэвічы.

## Насельніцтва 
* 398 жыхароў, 163 двары (2001).

## Інфраструктура 
* Сярэдняя школа
* Дом культуры
* Бібліятэка
* Амбулаторыя
* Аддзяленне сувязі

## Памятныя мясціны 
* Ушэсцеўская царква (1855) — 
* Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ставоцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пінскага раёна
Віторыя (Бразілія)

**Віто́рыя** ( — *перамога*) — горад у Бразіліі, сталіца штата Эспірыту-Санту. Насельніцтва 317 тыс. жыхароў (2006).

Заснаваны 8 верасня 1551 года. Горад атрымаў назву ў гонар перамогі партугальскіх войскаў пад камандаваннем Вашку Фернандэша Каўтынью (:pt:Vasco Fernandes Coutinho) над індзейцамі. 24 лютага 1823 года атрымаў афіцыйны статус горада ().

Марскі порт Віторыя — адзін з найважных у краіне, размешчаны галоўным чынам на востраве ў заліве Віторыя, праз які пабудаваны Трэці мост, які злучае Віторыю з горадам Віла-Велья.

## Транспарт 
У 10 кіламетрах ад цэнтра горада размешчаны міжнародны аэрапорт Эўрыку ды Ажыяр Салес.

## Гарады-пабрацімы 
*  Кашкайш, Партугалія
*  Аіта, Японія
*  Гавана, Куба
*  Мантуя, Італія
*  Дармштат, Германія
*  Дзюнкерк, Францыя
*  Чжухай, Кітай
*  Яньтай, Кітай
*  Віторыя, Іспанія
*  Маямі, ЗША

Катэгорыя:Гарады Бразіліі
Катэгорыя:Муніцыпалітэты штата Эспірыту-Санту
Замак Берг

**Замак Берг** (, , ) — асноўная рэзідэнцыя вялікіх герцагаў Люксембурга. Знаходзіцца ў горадзе Кальмар-Берг, каля зліцця дзвюх галоўных рэк дзяржавы — Альзет і Атэрт.

Бергскае памесце знаходзілася ва ўладанні заможнага сямейства Паск'е да 1845 года, калі кароль Вілем II вырашыў абзавесціся рэзідэнцыяй у паўднёвай частцы сваіх уладанняў, населенай пераважна каталікамі. Пасля набыцця ім права на замак яго статус быў афіцыйна замацаваны ў першай канстытуцыі Люксембурга (1848).

Пасля аддзялення Люксембурга ад Нідэрландаў у 1890 годзе замак аблюбаваў вялікі герцаг Адольф. Менавіта тут нарадзіліся трое кіраўнікоў вялікага герцагства, уключаючы Жана I. У 1907-11 гг. на месцы старога быў выбудаваны новы замак, больш ёмісты, па праекце М. Остэнрыдэра і П. Функ-Эйта.

У гады Вялікай дэпрэсіі манархі дасягнулі з урадам дамоўленасці аб перадачы Бергскага замка і герцагскага палаца ў сталіцы краіны ва ўласнасць вялікага герцагства ў абмен на кампенсацыю ў 40 млн франкаў. Пры гэтым за імі захоўвалася права пражывання ў гэтых рэзідэнцыях.

У гады Другой сусветнай вайны замак прыйшоў у запусценне, але пасля рэстаўрацыйных прац ізноў стаў месцам знаходжання вялікага герцага (з 1964 года).

## Крыніца 
* Гісторыя замка на сайце люксембургскага ўрада

Катэгорыя:Замкі Люксембурга
Катэгорыя:Афіцыйныя рэзідэнцыі кіраўнікоў дзяржавы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1911 годзе
Стайкі

Назву **Ста́йкі** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Стайкі — вёска ў Баранавіцкім раёне
** Стайкі — вёска ў Івацэвіцкім раёне
** Стайкі — вёска ў Пінскім раёне

* Віцебская вобласць:
** Стайкі — вёска ў Аршанскім раёне
** Стайкі — вёска ў Верхнядзвінскім раёне
** Стайкі — вёска ў Віцебскім раёне
** Стайкі — вёска ў Мёрскім раёне
** Стайкі — вёска ва Ушацкім раёне

* Магілёўская вобласць:
** Стайкі — аграгарадок у Кіраўскім раёне
** Стайкі — вёска ў Галіцкім сельсавеце Клімавіцкага раёна
** Стайкі — вёска ў Ціманаўскім сельсавеце Клімавіцкага раёна
** Стайкі — вёска ў Краснапольскім раёне
** Стайкі — вёска ў Магілёўскім раёне

* Мінская вобласць:
** Стайкі — вёска ў Барысаўскім раёне
** Стайкі — вёска ў Валожынскім раёне
** Стайкі — вёска ў Вілейскім раёне
** Стайкі — вёска ў Каменскім сельсавеце Лагойскага раёна
** Стайкі — вёска ў Янушкавіцкім сельсавеце Лагойскага раёна
** Стайкі, спартыўны комплекс

### Польшча 
* Стайкі — населены пункт у Люблінскім ваяводстве

### Расія 
* Калужская вобласць:

* Смаленская вобласць:
** Стайкі — вёска ў Ельнінскім раёне
** Стайкі — вёска ў Хіславіцкім раёне

## Вадаёмы 
* Стайкі — вадасховішча ў Мінскім раёне на рацэ Трасцянка, побач са спартыўным комплексам «Стайкі»

## Іншае 
* «Стайкі» — спартыўны комплекс у Мінскім раёне Мінскай вобласці Беларусі

## Гл. таксама 
* Стаі
* Стаішча
* Стайск
Стайкі (Пінскі раён)

**Ста́йкі** (, ) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Хойнаўскага сельсавета.

Да 17 красавіка 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Вулькаўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хойнаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пінскага раёна
Стайкі (Аршанскі раён)

**Ста́йкі** — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. У складзе Межаўскага сельсавета

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 16 (21) км на поўнач ад горада Орша, за 62 км ад Віцебска. Чыгуначная станцыя Стайкі на лініі Віцебск — Орша.

Ля вёскі бяруць пачатак правыя прытокі Аршыцы — рэкі Міронаўка і Скунья. Вёска размешчана на беразе возера Кураўшчына.

## Гісторыя 
У 1675 годзе частка Стаек, былая вёска Кураўшчына, згадваецца ў складзе маёнтка Межава ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў вёсцы дзейнічала патрыятычнае падполле. Да 2004 года вёска была цэнтрам Стайкаўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 2001 год — 496 жыхароў, 216 двароў.

## Памятныя мясціны 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан
* Магіла ахвяр фашызму

## Літаратура 
* 
* Ліст карты N-36-37. Выданне 1986 года. Стан мясцовасці на 1981 год.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Межаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёна
Граб

**Граб** (*Carpinus*) — род кветкавых раслін сямейства бярозавых. Налічваецца каля 50 відаў.

## Батанічнае апісанне 
Аднадомныя лістападныя дрэвы (вышыня да 30 м), рэдка кусты з густой яйцападобнай кронай і вертыкальна-рабрыстым ствалом. Кара гладкая, светлая, серабрыста-шэрая, потым цёмная, трэшчынаватая. Лісце двухрадна размешчанае, чаргаванае, простае, шчыльнае, цёмна-зялёнае. Кветкі дробныя, аднаполыя, аднадомныя, у павіслых зеленавата-чырвоных каташках. Цвітуць адначасова з распусканнем лісця. Плод — аднанасенны рабрысты арэшак. Ценевынослівыя, засухаўстойлівыя расліны. Устойлівыя да гарадскіх умоў, шкоднікаў і хвароб. Жывуць да 100—300 (часам да 400) гадоў. Размнажаюцца насеннем і вегетатыўна (парасткамі).

## Арэал і экалогія 
Утвараюць грабавыя лясы. Пашыраны ва Усходняй Азіі, Еўропе (асабліва Цэнтральнай і Заходняй) і Паўночнай Амерыцы (1 від), пераважна ў горных і перадгорных раёнах. Розныя віды граба ўтвараюць мяшаныя насаджэнні з дубам і букам. Выкарыстоўваюцца для азелянення населеных месцаў. Ёсць дэкаратыўныя садовыя формы. Добра пераносяць падстрыганне.

## Грабавыя лясы 
Гра́бавыя лясы́, грабнякі́, грабнікі (*Carpineta*) — група фармацый вытворных шыракалістых лясоў, аснову дрэвастою якіх складаюць віды з роду граб. Пашыраны ва Усходняй Азіі, Еўропе (асабліва Цэнтральнай і Заходняй) і Паўночнай Амерыцы, пераважна ў горных і перадгорных раёнах. На Каўказе сустракаюцца лясы, створаныя , у Крыме — , у Карэі, Японіі і Кітаі — , у Паўночнай Амерыцы — , у Еўропе, у т. л. ў Прыбалтыцы, на Беларусі і Украіне, — .

На Беларусі складаюць 0,2 % плошчы лясоў. Пашыраны пераважна ў паўднёвых, цэнтральных і заходніх раёнах. Утвараюцца звычайна як другасныя (вытворныя) лясы.

## Значэнне і выкарыстанне 
Дэкаратыўныя, дубільныя, кармавыя, тэхнічныя і фарбавальныя расліны. Драўніна цяжкая, цвёрдая, выкарыстоўваецца ў машынабудаванні, сталярнай, такарнай справе, ідзе на выраб музычных інструментаў, мэблі, паркету. Выкарыстоўваюць для азелянення населеных месцаў. Ёсць дэкаратыўныя садовыя формы: пірамідальная, ніцая, калонападобная, лопасцялістая, пурпуровая і інш.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Флора Кітая — Ostryopsis davidiana

Катэгорыя:Бярозавыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Герб Оршы

**Герб Оршы** — герб горада Орша. Зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 23 мая 2002 г. № 84.

## Апісанне 
У блакітным поліі барочнага шчыта — срэбны крыж, ніжэй якога — залаты паўмесяц рагамі ўверх.

## Гісторыя 
У 1620 г. Орша атрымала магдэбургскае права і, адпаведна, герб. Кавалерскі крыж на ім сімвалізуе мужнасць, гераізм, адвагу. Паўмесяц — здавён вядомы сімвал Багародзіцы. Знак паўмесяца, скіраваны вострымі рожкамі ўверх, сімвалізуе наданне жыццю магчымасці вольнага распаўсюджвання і бясконцага развіцця, а таксама ахаванне гэтага жыцця ад уплыву згубных сіл. Гэты знак ёсць ні што іншае, як чаша Грааля, у якой захоўваецца эліксір жыцця.

Герб Оршы — адзін са старэйшых у рэспубліцы і належыць да гісторыка-геральдычных помнікаў Беларусі. Афіцыйны статус атрымаў 23 мая 2002. У гербавым матрыкуле краіны значыцца пад № 84.

## Літаратура 
* Цітоў, А. Геральдыка беларускіх местаў (XVI — пачатак XX ст.) / А. Цітоў. — Мн., 1998. — С. 210.

Орша
Катэгорыя:Орша
Герб Суража

**Герб Суража** — герб Суража Віцебскага раёна. Герб зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 20 студзеня 2006 г. № 36.

## Апісанне 
У сярэбраным полі барочнага шчыта — сцяна замка-крэпасці з трыма вежамі чырвонага колеру. У сцяне крэпасці і ў вежах — байніцы. Унізе трох веж — уваходныя праёмы.

## Гісторыя 
У адпаведнасці з загадам вялікага князя Вялікага Княства Літоўскага Жыгімонта II віцебскі ваявода Стэфан Збаражскі ў 1563 г. дзеля вайсковых мэт пабудаваў Суражскі замак. У 1570 г. Сураж атрымаў такія ж, як і Віцебск, правы і волю. Годам раней горад атрымаў герб: у сярэбраным полі — крэпасць з трыма вежамі.

Пасля ўваходу у склад Расійскай імперыі ў выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай, 21 жніўня 1781 г. Кацярынай II быў зацверджаны герб заштатнага Суража Віцебскай губерні: «у верхнім залатым полі — узнікаючы Дзяржаўны арол; у ніжняй частцы — полацкі герб: на кані воін, які трымае ў правай руцэ шаблю, на левую руку ўздзеты чырвоны шчыт з двайным крыжам на ім. Поле падзелена на чатыры часткі: чырвоная, залатая, сярэбраная і блакітная».

У рашэнні сесіі Суражскага пасялковага Савета дэпутатаў ад 29 сакавіка 2002 г. № 25 падкрэсліваецца, што герб 1569 г. на працягу некалькіх стагоддзяў быў для суражан сімвалам высокага патрыятызму, палітычнай і эканамічнай значнасці, духоўнай цвёрдасці, вернасці роднаму гораду. Старажытны герб з’яўляецца гісторыка-культурнай каштоўнасцю, адлюстроўвае ў адпаведнасці з законамі геральдыкі гістарычную ролю горада.

Герб Суража належыць да гісторыка-геральдычных помнікаў Беларусі.

## Літаратура 
* г. п. Сураж Віцебскага раёна // Адамушка, У. І. Геральдычны вянок Віцебшчыны / У. І. Адамушка, М. М. Елінская, С. В. Рублеўскі. — Віцебск : Віцеб. абл. друк., 2010. — С. 74—75.

## Спасылкі 
* Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 20 студзеня 2006 г. № 36.

Катэгорыя:Сураж (Віцебскі раён)
Сураж
Стайкі (Баранавіцкі раён)

**Ста́йкі** (, ) — вёска ў Беларусі, у Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Сталовіцкага сельсавета. Насельніцтва 551 жыхар, 219 гаспадарак (2005).

## Геаграфія 
Размешчана за 23 км на паўночны ўсход ад горада Баранавічы, за 16 км ад чыгуначнай станцыі Пагарэльцы на лініі Баранавічы—Мінск, за 225 км ад Брэста.

## Гісторыя 
На пачатку XX стагоддзя маёнтак у Чэрніхаўскай воласці Навагрудскага павета Мінскай губерні.

З 1921 года ў складзе Польшчы, фальварак Чэрніхаўскай гміны Баранавіцкага павета Навагрудскага ваяводства.
 
З 1939 года ў БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Гарадзішчанскім раёне Баранавіцкай, з 8 студзеня 1954 года Брэсцкай абласцей, з 25 снежня 1962 года ў Баранавіцкім раёне. З 12 кастрычніка 1940 года да 16 ліпеня 1954 года цэнтр Стайкаўскага сельсавета.

У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года акупіраваны нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На франтах вайны загінула 35 вяскоўцаў.

Да Стаек далучаны суседнія вёскі Ламаты, Зараўе, Некрашы.

З 16 ліпеня 1954 года да 14 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Вольнаўскага сельсавета, да 26 чэрвеня 2013 года — у склад Мядзеневіцкага сельсавета.

## Інфраструктура 
Працуюць калгасная сядзіба, майстэрні па рамонце сельскагаспадарчай тэхнікі, ветэрынарны ўчастак, сярэдняя школа, бібліятэка, клуб, фельчарска-акушэрскі пункт, магазін.

## Насельніцтва 
* **XX стагоддзе**:
** 1909 — 4 двары, 45 жыхароў.
** 1921 — 7 дамоў, 90 жыхароў.
** 1939 — 1139 жыхароў.
** 1959 — 938 жыхароў.
** 1970 — 711 жыхароў.
** 1998 — 299 двароў, 580 жыхароў.
* **XXI стагоддзе**:
** 2001 — 526 жыхароў, 235 двароў.
** 2005 — 551 жыхар, 219 гаспадарак.

## Помнікі гісторыі і культуры 
* Палацава-паркавы комплекс Лашкевічаў.
* Помнік землякам, загінуўшым у Вялікую Айчынную вайну.

## Ураджэнцы 
* Дзмітрый Арцыменя (1932—1993) — савецкі і беларускі партыйны і палітычны дзеяч

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Стайкі на Радзіме.орг
* Стайкі, Intex-press 

Катэгорыя:Сталовіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Баранавіцкага раёна
Свята-Казанская царква (Дарагакупава)

**Свята-Казанская царква** — праваслаўны храм, пабудаваны ў вёсцы Дарагакупава (Бешанковіцкі раён, Віцебская вобласць) у 1902 года з сасновага бруса.

## Архітэктура 
Храм чатырохчасткавай аб'ёмна-прасторавай падоўжна-восевай сіметрычнай кампазіцыі: званіца, прамавугольны ў плане бабінец, кубападобная зала, пяцігранная апсіда. Пластычная ўскладненасць і шматпланавасць будынка ўзмацняецца далучанымі да асноўнага аб'ёму нізкімі прыдзеламі і бакавымі рызніцамі апсіды. Прытвор з надбудаванай над ім званіцай аб'яднаны з бабінцам у агульны аб'ём. Дамінантай храма з'яўляецца чацверыковая аднаярусная званіца з цыбулепадобнай галоўкай. Складаная сілуэтнасць завяршэння званіцы дасягаецца спалучэннем чатырохграннага шатра з крыжовым двухсхільным дахам, карнізы якога ствараюць зігзагападобнае абрамленне. Гарызантальна ашаляваныя сцены прарэзаны высокімі прамавугольнымі аконнымі праёмамі з густой геаметрычнай сеткай пераплётаў. Перад уваходам ганак з 2 калонкамі, накрыты двухсхільным дахам. Унутраную прастору складаюць кубападобная зала, у якую шырокімі прасветамі расчыняюцца бабінец, апсіда і вузкія крылы прыдзелаў. Прытвор двума прасценкамі расчлянёны на тамбур, дзякоўскую з трохмаршавай лесвіцай на званіцу.

## Літаратура 
* Свята-Казанская царква // Кулагін, А. М. Праваслаўныя храмы на Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін. — Мн., 2001. — С. 69.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Бешанковіцкага раёна
Катэгорыя:Прыдзвінне (Бешанковіцкі раён)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Пятра Камбурава
Катэгорыя:Колішнія праваслаўныя храмы Віцебскай вобласці
Алег Барысавіч Сонін

**Алег Барысавіч Сонін** (, Берлін) — беларускі .

## Біяграфічныя звесткі 
Скончыў Беларускую кансерваторыю (1974, клас М. Аладава і А. Багатырова). 3 1974 выкладаў у Лідскім музычным вучылішчы, у мінскіх музычных школах, з 1979 у Мінскім музычным вучылішчы імя М. Глінкі.

Заснавальнік (1990) і прэзідэнт (да 1995) Беларускай асацыяцыі сучаснай музыкі.

## Творчасць 
Прыхільнік сучаснага музычнага авангарда з шырокім вобразным дыяпазонам, экспрэсіўнасцю, трагедыйнай і лірыка-рамантычнай накіраванасцю. У творах выкарыстоўвае дадэкафонную і постдадэкафонную тэхніку пісьма, алеаторыку, санорыку, шматэлементную поліметрыю. Аўтар балета «Каханне Сапфо» (1998—2001), 4 сімфоній (1-я, 1974; 2-я «Zorca in memoriam», 1985; 3-я «Прысвячэнне Сапфо», 1987; 4-я «Музыка для Восіпа Мандэльштама» для фпартэпіяна, 1992), кантаты «Родная зямля» на вершы Я. Купалы і ўласныя (1975), 3 канцэртаў (1980—2001), камерна-інструментальных ансамбляў, вакальных цыклаў «Родны край» на вершы А. Бачылы, «Пад вечнымі соснамі» на вершы Р. Барадуліна (абодва 1978), «Месяцавыя песні» на вершы Ф. Гарсія-Лоркі (1989), твораў для фартэпіяна і інш.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*
Міхал Геранім Бжастоўскі

{{Дзяржаўны дзеяч
 | беларускае імя            = Міхал Геранім Бжастоўскі
 | арыгінальнае імя          = 
 | партрэт                   = 
 | шырыня партрэта           = 
 | подпіс                    = 
 | герб                      = POL COA Strzemię.svg
 | шырыня герба              = 120px
 | подпіс герба              = Герб «Стрэмя»

 | дата нараджэння           = 
 | месца нараджэння          = 
 | дата смерці               = 
 | месца смерці              = 
 | пахаваны                  = 
 | род                       =
 | бацька                    = 
 | маці                      = 
 | жонка                     = 
 | у шлюбе                   = 
 | дзеці                     = Караль, Ізабела

 | гады службы               = 
 | прыналежнасць             = 
 | род войскаў               = 
 | званне                    = 
 | камандаваў                = 
 | бітвы                     =

 | навуковая сфера           = 
 | месца працы               = 
 | вядомы як                 =

 | адукацыя                  = 
 | вучоная ступень           = 
 | манаграма                 = 
 | рэлігія                   = 
 | узнагароды ={ style="background: transparent"
 
}
 | аўтограф                  = 
 | Commons                   = 
 | Rodovid                   = 483729
}}
**Міхал Геранім Бжастоўскі** (,  — ) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага і Расійскай імперыі. Староста менскі з 1787 года, апошні чашнік вялікі літоўскі (1794—1795), маршалак Літоўска-Віленскай губерні (1801—1805).

## Біяграфія 
Паходзіў з роду Бжастоўскіх герба «Стрэмя», сын Станіслава Бжастоўскага, ваяводы інфлянцкага, і Тэафілі з Радзівілаў. Быў жанаты з Евай Храптовіч, дачкой Іахіма Храптовіча. Меў 2 дзяцей: Караля і Ізабелу.

Навучаўся ў школе піяраў у Вільні, скончыў Берасцейскі піярскі калегіум.

У 1788 г. быў абраны паслом на Вялікі Сойм ад Троцкага павета. Удзельнічаў у дэпутацыі па пытаннях горада, прапаноўваў забараніць карыстацца срэбнымі прадметамі ўсім акрамя караля (1 сакавіка і 3 мая 1790 г.).

У 1790 г. атрымаў ордэн Святога Станіслава, а ў 1791 г. Ордэн Белага арла. Мальтыйскі кавалер.

Быў зняволены Таргавіцкай канфедэрацыяй. Удзельнічаў у Паўстанні 1794 года, быў абраны ў Найвышэйшую дзяржаўную Раду (уваходзіў у склад дэпутацыі бяспекі).

У 1795 г. стаў маршалкам Завілейскага павета, у 1798—1801 гг. — маршалкам шляхты Гродзенскай губерні, 1801—1805 гг. — маршалкам шляхты Літоўска-Віленскай губерні. У 1801 г. удзельнічаў у дэпутацыі да Аляксандра І супраць прыцяснення шляхты.

## Літаратурная творчасць 
Быў таксама аўтарам драматычных твораў, напрыклад, *Rycerze Łabędzia-drama rycerska w pięciu aktach oryginalnie wierszem napisana*.

## Літаратура 
* Mościcki H. Brzostowski Michał Hieronim // Polski Słownik Biograficzny. Tom III. Kraków. 1937. c. 53
* 

## Спасылкі 
* Генеалогія Бжастоўскіх

Міхал Геранім
Катэгорыя:Старосты менскія
Катэгорыя:Чашнікі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Драматургі Польшчы
Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1794 года
Катэгорыя:Павятовыя маршалкі свянцянскія
Катэгорыя:Губернскія маршалкі віленскія
Катэгорыя:Члены Найвышэйшай Літоўскай Рады
Полацкая вобласць

**Полацкая вобласць** — адміністрацыйная адзінка ў складзе БССР, створаная 20 верасня 1944 года. 

Уключала 15 раёнаў: Асвейскі, Браслаўскі, Ветрынскі, Відзаўскі, Глыбоцкі, Дзісенскі, Докшыцкі, Дрысенскі, Дунілавіцкі, Мёрскі, Пліскі, Полацкі, Расонскі, Ушацкі, Шаркаўшчынскі.

8 студзеня 1954 года вобласць была ліквідавана і раёны перададзены ў Віцебскую (6 раёнаў) і Маладзечанскую (9 раёнаў) вобласці.

## Літаратура 
* Атлас гісторыі Беларусі ад старажытнасці да нашых дзён. — Минск: Издательство «Белорусская Энциклопедия» имени Петруся Бровки, 2006. — С. 110. — 160 с. — ISBN 985-11-0376-4
* 

Катэгорыя:Былыя вобласці Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Гісторыя Полацка
Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1954 годзе
Ксаверый Бжастоўскі

**Ксаверый Бжастоўскі** — староста даўгоўскі, масон.

Паходзіў з роду Бжастоўскіх герба «Стрэмя», сын Адама Бжастоўскага.

## Літаратура 
* Herbarz polski, t. II, Warszawa 1900
* Stanisław Małachowski-Łempicki, Wykaz polskich lóż wolnomularskich oraz ich członków w latach 1738—1821, w: Archiwum Komisji Historycznej, t. XIV, Kraków 1930

## Спасылкі 
* Wielka genealogia Minakowskiego

Ксаверый
Катэгорыя:Старосты даўгоўскія
Катэгорыя:Масоны
Роберт Бжастоўскі

**Роберт Бжастоўскі** (, мяст. Міхалішкі Віленскага павета — пасля 1795) — вялікалітоўскі дзяржаўны і ваенны дзеяч. Каралеўскі камергер, палкоўнік гусарскі, пяцігорскі, вялікі чашнік літоўскі (1787—1791), кашталян полацкі (1791—1795), маршалак Літоўскага Трыбунала ў 1791.

## Біяграфія 
Паходзіў з роду Бжастоўскіх герба «Стрэмя», сын Юзафа Бжастоўскага. Быў жанаты з Ганнай Ядвігай Броэль-Плятэр, дачкой Канстанціна Людвіка Плятэра, і меў з ёю сыноў Людвіка, Вінцэнта, Аўгуста і дачку Марыю Ганну.

Між іншага валодаў мястэчкам Мосар, дзе ў 1775—1790 гадах пабудаваў палац у стылі класіцызму, а ў 1792 годзе сумай у  дукатаў фундаваў касцёл пад тытулам Святой Ганны, нябеснай апякункі сваёй жонкі.

## Літаратура 
* *Зямчонак І.* Ваколіцы Парыжа. Старонкі гісторыі Пастаўскага Паазер'я // «Сумежжа». — Паставы, 2004.

Роберт
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны полацкія
Катэгорыя:Чашнікі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Маршалкі Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага
Антоні Бжастоўскі

**Антоні Бжастоўскі** ( — ) — вялікалітоўскі рэлігійны дзеяч.

Паходзіў з роду Бжастоўскіх герба «Стрэмя», сын Цыпрыяна Паўла Бжастоўскага. У 1684 уступіў у ордэн езуітаў. Прэфект пабудовы езуіцкай рэзідэнцыі ў Мінску ў 1703—04, яе суперыёр у 1704—14, рэктар Мінскага езуіцкага калегіума ў 1714—17.

Антоні
Катэгорыя:Езуіты
Герб Падсвілля

**Герб Падсвілля** — герб гарадскога пасёлка Падсвілле (Глыбоцкі раён, Віцебская вобласць).

## Апісанне 
У блакітным полі іспанскага шчыта са срэбным перакуленым вастрыём тры рыбіны: адна (у цэнтры) — блакітнага, дзве па краях — срэбнага колеру. Усе рыбы ўсплываючыя і выгнутыя ў выглядзе маладзіка.

Пасёлак размешчаны на берагах азёр Алаізберг і Белае. Набліжанасць да вадаёмаў перададзена ў гербе "вастрыём" – другаснай геральдычнай фігурай, якая падзяляе шчыт, рассякаючы яго, і "паглыбляе" верхнюю частку, а таксама адлюстраваннем трох рыбін процілеглых колераў на срэбным і блакітным полі. Рыбы і іншыя насельнікі падводнага свету даволі часта сустракаюцца як у гістарычнай, так і сучаснай тэрытарыяльнай геральдыцы. У гербе 1582 года польскага горада Сураж-Падляшскі адлюстраваны карп, у гербе 1845 года літоўскага горада Свянцяны – дзве срэбныя сялявы, у гербе расійскага Саратава – тры сцерлядзі.

Паўзуновыя, рыбы, насякомыя і земнаводныя прылічваюцца да натуральных негеральдычных фігур. У той жа час рыба з'яўляецца адным з важнейшых сімвалаў хрысціянства. Тры рыбіны ў гербе Падсвілля ўвасабляюць не толькі прыродную адметнасць мясціны, але і розныя плыні хрысціянства. Прадстаўнікі трох з іх здавён жывуць у гэтым рэгіёне.

Аўтар герба М. М. Елінская, мастак А. У. Леўчык.

## Літаратура 
* г. п. Падсвілле Віцебскага раёна // *Адамушка У. І.* Геральдычны вянок Віцебшчыны / У. І. Адамушка,  М. М. Елінская, С. В. Рублеўскі. — Віцебск: Віцеб. абл. друк., 2010. — С. 65.

Катэгорыя:Падсвілле
Падсвілле
Ігнацій Бжастоўскі

**Ігнацы Бжастоўскі** ( — , Енісейская губерня) — грамадскі і палітычны дзеяч, асветнік. Удзельнік паўстання 1863—1864 гадоў.

З роду Бжастоўскіх.

Вучыўся ў Мінскай гімназіі, на юрыдычным факультэце Маскоўскага ўніверсітэта, пасля сканчэння якога служыў асэсарам у Магілёўскай палаце цывільнага суда, пасля старшынёй палаты карнага суда. Яго дом быў свецкім салонам Магілёва.

У маі 1862 года ўдзельнічаў у з’ездзе «белых» у Вільні як прадстаўнік Магілёўскай губерні. Падчас паўстання член грамадзянскай камісіі ў Сенненскім павеце, магілёўскі паўстанцкі ваявода. У пачатку 1863 года распаўсюджваў сярод беларускіх сялян нелегальную літаратуру (буквары і календары) на беларускай і польскай мовах, друкаваныя лацінкай. У чэрвені 1864 года сасланы ў Енісейскую губерню, дзе і памёр.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Gieysztor J.* Pamiętniki. Wilno, 1913; PSB. III. z. 1.
* 

## Спасылкі 
* Бжастоўскі Ігнат 

Ігнацій
Катэгорыя:Выпускнікі Мінскай губернскай гімназіі
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў