Усходнія вобласці Германскай імперыі

**Усходнія вобласці Германскай імперыі** () — тэрмін, які абазначае тэрыторыі, што размешчаны на ўсход ад лініі Одэр/Найсэ, належалі Германіі станам на 31 снежня 1937 года і пасля Другой сусветнай вайны былі фактычна адчужаныя на карысць Польшчы і Савецкага Саюза. Калі ў ГДР перадача даных тэрыторый Польшчы і СССР была прызнана ўжо ў 1950 годзе, то ў ФРГ гэты факт не прызнаваўся і для абазначэння дадзеных тэрыторый ужываўся тэрмін «усходнія вобласці Германіі, якія знаходзяцца пад чужаземным кіраваннем» (). Афіцыйна Германія прызнала страту гэтых тэрыторый толькі ў 1990 годзе ў выніку падпісання дагавора аб канчатковым урэгуляванні ў дачыненні да Германіі. У сучасным кантэксце для абазначэння тэрыторый на ўсход ад Одэр/Найсэ таксама ўжываецца выраз «**былыя ўсходнія вобласці Германіі**» (). У Польшчы тэрыторыі, якія адышлі да яе ад Германіі пасля вайны, атрымалі назву «вернутых зямель».

## Гістарычны кантэкст 
Пагадненне чатырох дзяржаў-пераможцаў ад 5 чэрвеня 1945 года вярнула граніцы Германіі да стану, які існаваў на 31 снежня 1937 года, гэта значыць вярнула граніцы Германіі да граніц Веймарскай рэспублікі. Пры гэтым уся тэрыторыя была падзелена на зоны акупацыі — амерыканскую, брытанскую і французскую (заходняя і паўднёвая частка) і савецкую (цэнтральная і ўсходняя часткі).

У выніку пагадненняў, прынятых на Патсдамскай канферэнцыі (17 лютага — 2 жніўня 1945) тэрыторыі, размешчаныя на ўсход ад лініі Одэр/Найсэ былі «да канчатковага ўрэгулявання заходніх граніц Польшчы» часова перададзены пад польскае і савецкае кіраванне. Названая плошча складала адну чвэрць ад агульнай плошчы Германіі.

Пасля перадачы ўсходніх тэрыторый пад польскае і савецкае кіраванне з іх было дэпартавана нямецкае насельніцтва — з паўночнай часткі Усходняй Прусіі амаль цалкам, а з тэрыторый, размешчаных пад польскім кіраваннем — па большай частцы.

## Прылічаныя тэрыторыі 
[lang=ru|thumb|320px|Тэрыторыі, страчаныя [Германіяй у выніку Першай і Другі Сусветных войнаў]]

Да ўсходніх абласцей Германскай імперыі адносяць такія гістарычныя вобласці Германіі, як , Сілезія, Усходняя і Заходняя Прусія, а таксама Ноймарк.

У адміністрацыйна-тэрытарыяльным плане сюды адносяцца наступныя тэрыторыі:

На адчужаных ад Германіі тэрыторыях размяшчаліся такія буйныя гарады Германіі як Брэслау, Кёнігсберг, Штэтын, Гіндэнбург і Гляйвіц.

### У шырэйшым разуменні 
У шырэйшым сэнсе да «ўсходніх абласцей Германіі» часам адносяць таксама і землі, страчаныя Германіяй у 1919 годзе ў выніку Версальскага дагавора: Вялікая Польшча (правінцыя Позен) і Заходняя Прусія, Вольны горад Данцыг, Усходняя Верхняя Сілезія і Мемельланд.

## Афіцыйная пазіцыя Германіі па пытанні былых усходніх абласцей 
[thumb|170px|Плакат [Хрысціянска-дэмакратычны саюз Германіі|ХДС на выбары ў Бундэстаг у 1967 годзе паказвае карту Германіі станам на 1937 год]]

Германская Дэмакратычная Рэспубліка, абвешчаная на савецкай зоне акупацыі, прызнала перадачу ўсходніх абласцей Польшчы і Савецкаму Саюзу ў 1950 годзе, падпісаўшы Згажэлецкі дагавор. У той жа час Федэратыўная Рэспубліка Германіі адмаўлялася прызнаваць гэты факт, сцвярджаючы, што рашэнне аб дзяржаўнай прыналежнасці гэтых тэрыторый мусіць быць прынята ў час падпісання мірнага дагавора. Нават пасля падпісання Варшаўскага і Маскоўскага дагавораў у 1970 годзе, якія ўсталёўвалі заходнія граніцы Польшчы, ФРГ афіцыйна не змяніла сваёй пазіцыі па гэтым пытанні. Толькі ў дагаворы аб канчатковым урэгуляванні ў дачыненні да Германіі ад 12 лістапада 1990 года Германія канчаткова адмовілася ад усякіх прэтэнзій на былыя ўсходнія вобласці.

## Гл. таксама 
* Рассяленне немцаў на ўсход
* Камісія па ўсталяванні назваў мясцовасцей
* Польшча A і B
* Нямецкія бежанцы

## Спасылкі 
* Adenauer und die deutschen Ostgebiete in den fünfzigen Jahren
* 
* 
* 

Катэгорыя:Змена тэрыторыі Германіі
Катэгорыя:Змена тэрыторыі Польшчы
Катэгорыя:Раздзелы дзяржаў
Катэгорыя:Гісторыя Калінінградскай вобласці