open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Свята-Міхайлаўская царква (Струга)

**Свята-Міхайлаўская царква** — праваслаўны храм у в. Струга Столінскага раёна Брэсцкай вобласці.

## Гісторыя 
Знаходзіцца ў цэнтры вёскі. Пабудавана ў першай палове 20 ст. з дрэва.

## Архітэктура 
Твор народнай архітэктуры. Вырашана кубападобным зрубам малітоўнай залы, да якога далучаны працяглы прамавугольны ў плане зруб аб'яднаных бабінца і прытвора, пяцігранная апсіда з бакавымі нізкімі рызніцамі. Над прытворам узведзена двух'ярусная (васьмярык на чацверыку) шатровая званіца з макаўкай. Пакаты чатырохсхільны дах малітоўнай залы завершаны васьмігранным шатровым светлавым барабанам з макаўкай. Гарызантальна ашаляваныя плоскасныя фасады прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў разных ліштвах. Уваход нетрадыцыйна размешчаны з боку прытвора і вылучаны чатырохслуповым ганкам пад двухсхільным пакрыццём. Франтальны фасад расчлянёны ў 2 ярусы прамавугольнымі аконнымі праёмамі.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Струга (Столінскі раён)
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Столінскага раёна
Катэгорыя:Храмы Святога Міхаіла
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Храмы Пінскай і Лунінецкай епархіі
Свята-Варварынская царква (Сухадол)

**Свята-Варварынская царква** — праваслаўны храм у в. Сухадол Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці.

## Гісторыя 
Знаходзіцца ў цэнтры вёскі. Пабудавана ў другой палавіне 18 ст. з цэглы, дабудавана ў 1869 г.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры з рысамі барока і рэтраспектыўна-рускага стылю. Вырашана прамавугольным у плане аб'ёмам з паўкруглай апсідай да якога далучана трох'ярусная (васьмярык на 2-х чацверыках) прытвор-званіца. Яе шацёр і дах храма завершаны цыбулепадобнымі галоўкамі. Плоскасныя фасады прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі, крапаваны вуглавымі лапаткамі.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Сухадол
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Камянецкага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі барока
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Храмы Брэсцкай і Кобрынскай епархіі
Катэгорыя:1869 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Святой Варвары
Свята-Іаана-Багаслоўская царква (Семігосцічы)

**Свята-Іаана-Багаслоўская царква** — праваслаўны храм у в. Семігосцічы Столінскага раёна Брэсцкай вобласці.

## Гісторыя 
Знаходзіцца ў цэнтры вёскі. Пабудавана ў 1913 г. з дрэва на месцы храма 1-й паловы 19 ст.

## Архітэктура 
Вырашана па каноне чатырохчасткавага храма падоўжна-восевай кампазіцыі: двух'ярусная чатырохгранная прытвор-званіца, кароткі бабінец, кубападобная малітоўная зала, апсіда. Шатровыя пакрыцці званіцы і малітоўнай залы завершаны макаўкай і цыбулепадобнай галоўкай на васьмігранным барабане. Гарызантальна ашаляваныя фасады (цокальная і фрызавая часткі — вертыкальна) прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў плоскіх ліштвах. Уваход аформлены двухслуповым ганкам пад двухсхільным пакрыццём.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Семігосцічы
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Столінскага раёна
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:1913 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Пінскай і Лунінецкай епархіі
Мішэль Тэр-Закаран

**Мішэль Тэр-Закаран** (, ; нар. , ) — французска-армянскі футбаліст і трэнер. У цяперашні час працуе галоўным трэнерам клуба «Манпелье».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Францыі
Катэгорыя:Футбалісты Арменіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Арменіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Нант
Катэгорыя:Ігракі ФК Манпелье
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Арменіі
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Францыі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Нант
Катэгорыя:Трэнеры ФК Клермон
Катэгорыя:Трэнеры ФК Рэймс
Катэгорыя:Трэнеры ФК Манпелье
Катэгорыя:Трэнеры ФК Брэст
Шаварш Уладзіміравіч Карапецян

{{Спартсмен
|імя = Шаварш Карапецян
|поўнае імя = Шаварш Уладзіміравіч Карапецян
|арыгінал імя = 
|мянушкі =
|спецыялізацыя = падводнае плаванне
|клуб =
|дата нараджэння = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці =
|месца смерці =
|гады кар'еры = 1970–1980
 |медалі              = 

{ style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
 
}
}}
**Шаварш Уладзіміравіч Карапецян** (; 19 мая 1953, Ванадзор, Армянская ССР, СССР) — савецкі спартсмен у дысцыпліне падводнае плаванне, 11-разовы рэкардсмен свету, 13-разовы чэмпіён Еўропы, сяміразовы чэмпіён СССР, заслужаны майстар спорту СССР (1982). Ганаровы прэзідэнт расійскай Асацыяцыі падводнага плавання. Выратаваў некалькі дзясяткаў людзей у некалькіх аварыях.

У 2012 годзе Шаварш Карапецян стаў галоўным суддзёй Трэціх Сусветных дзіцячых гульняў пераможцаў, у якіх удзельнічала больш за 350 юных спартсменаў з 12 краін свету.

## Узнагароды 
* Ордэн «Знак Пашаны»,
* ганаровы знак Міжнароднага камітэта Fair play «За сумленную гульню» ().

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Шаварш Карапетян. Официальный сайт
* Что человек может? Шаварш Карапетян
* Станет ли Шаварш Героем России?
* Статья о Карапетяне в Армянской вики-энциклопедии
* Пловец Шаварш Карапетян // Журнал «Men’s Health». 7 июня 2012 
* «Человек, способный любить» 
* «Обыкновенный хозяин мастерской» 
* Шаварш Карапетян — интервью + Видеозапись
* Последний рекорд // Журнал «Ереван», N7-8, 2007
* Герой не нашего времени. Подвиг пловца Шаварша Карапетяна
* Разговор по пятницам. Шаварш Карапетян: Жизнь как чудо
* Шаварш Карапетян: Вода, огонь и медные трубы

Катэгорыя:Плыўцы СССР
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Ерэвана
Катэгорыя:Інваліды
Арсен Лявонавіч Джулфалакян

**Арсен Лявонавіч Джулфалакян** (; нар. 8 мая 1987, Ленінакан, Армянская ССР) — армянскі барэц грэка-рымскага стылю, чэмпіён Еўропы (2009), чэмпіён свету (2014), срэбны прызёр Алімпійскіх гульняў (2012). Лепшы спартсмен Арменіі 2012 года.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Барцы Арменіі
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па грэка-рымскай барацьбе
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па грэка-рымскай барацьбе
Катэгорыя:Барцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Барцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Мігір Мігіран

**Мігір Мігіран (Мкртыч Мкран)** (,  *Mkrtich Mkryan*; 1882 — ?) — армянскі лёгкаатлет. Разам з іншым этнічным армянінам — Ваграмам Папазянам прадстаўляў Асманскую імперыю на летніх Алімпійскіх гульнях 1912 года.

## Спасылкі 
* Mığır Mığıryan  
* Под османским флагом

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Стамбуле
Катэгорыя:Спартсмены Асманскай імперыі
Ваграм Папазян

**Ваграм Папазян** (, ; 12 верасня 1892, Канстанцінопаль, Асманская імперыя — 6 сакавіка 1986, Эмерсан, Нью-Джэрсі, Злучаныя Штаты Амерыкі) — армянскі лёгкаатлет. Неаднаразовы пераможац Армянскіх Алімпійскіх (Панармянскіх) гульняў, удзельнік Пазачарговых летніх Алімпійскіх гульняў 1906 і Летніх Алімпійскіх гульняў 1912. Папазян і іншы ўдзельнік стакгольмскіх Гульняў, Мігір Мігіран (Мкртыч Мкран), — першыя этнічныя армяне, якія прынялі ўдзел у Алімпійскіх гульнях, яны ж, разам з этнічным грэкам Алека Моўласам, — адзіныя ў гісторыі гэтых спаборніцтваў прадстаўнікі Асманскай імперыі.

## Спасылкі 
* Профиль на сайте Sports-reference.com  
* THE FIFTH OLYMPIAD: THE OFFICIAL REPORT OF THE OLYMPIC GAMES OF STOCKHOLM 1912 
* OLİMPİYATLARDA İLK OSMANLI 
* 1912 Stockholm  

Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1912 года
Лідская ступень

**Лідская ступень** — тэктанічная структура ў паўночнай і паўночна-заходняй частцы Беларускай антэклізы.

Апусканне крышталічнага фундамента ступеньчатае ў паўночным напрамку ад адзнак -50 да -150 м. Максімальныя вуглы падзення яго паверхні 0°5'. Фундамент скрозь перакрыты верхнепратэразойскімі (вендскімі) адкладамі. Вышэй у геалагічным разрэзе ў паўночна-заходняй частцы ступені пашыраны ніжнепалеазойскія (пераважна ніжне- і сярэднекембрыйскія) утварэнні, на невялікай яе паўночна-ўсходняй частцы — сярэднедэвонскія (пярну-нараўскія) адклады, на паўночна-заходняй ускраіне ў выглядзе невялікіх астравоў — верхнепермскія і верхнетрыясавыя адклады, на пераважнай частцы ступені — альбскія і сенаманскія адклады мелу і па ўсёй плошчы — антрапагенавыя ўтварэнні.

Адзначаны вялікія перарывы ў асадканамнажэнні. Паміж вендскімі адкладамі і крышталічным фундаментам вуглавыя нязгоднасці значныя, а паміж вендскімі і сярэднедэвонскімі, мелавымі і антрапагенавымі — слабавыразныя.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларуская антэкліза
Катэгорыя:Геалогія Лідскага раёна
Свята-Успенская царква (Сухары)

**Свята-Успенская царква** — мураваны праваслаўны храм у вёсцы Сухары Магілёўскага раёна, помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю

## Гісторыя 
На ўсходняй ускраіне вёскі. Пабудавана ў канцы XIX — пачатку XX ст. з цэглы на месцы храма, які згадваецца ў 1789 г.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры стылізаванага рэтраспектыўна-рускага стылю. Трохчасткавую падоўжна-восевую планіровачную кампазіцыю фарміруюць прытвор-трапезная, кубападобная двух’ярусная малітоўная зала з бакавымі прыдзеламі, паўкруглая апсіда. Сяродкрыжжа завершанана светлавым барабанам-чацверыком, над пакатым шатровым дахам якога цыбулепадпбная галоўка на барабане. Фасады прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі і вокнамі-трыфорыумамі ў пластычных ліштвах у барабане, апяразаны прафіляванымі карнізамі. У інтэр'еры пануе двухсветлавая прастора сяродкрыжжа.

## Літаратура 
* 
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* Церковь Успения Пресвятой Богородицы // Planetabelarus.by 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Магілёўскага раёна
Катэгорыя:1891 год у Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі эклектыкі
Катэгорыя:Сухары (Магілёўскі раён)
Катэгорыя:Храмы Магілёўскай і Мсціслаўскай епархіі
Скрупул

**Скрупул** (, ад *scrupulus* — маленькі востры каменьчык) — антычная вагавая адзінка.

У Старажытным Рыме скрупул ураўноўваўся 1/24 часткі унцыі або 1/288 часткі лібры (што адпавядае 1,137&nbsp;г). У скрупулах звычайна вызначалася, напрыклад, вага рымскіх срэбных манет (вага сестэрцыя — 1&nbsp;скрупул, вага дэнарыя — 4&nbsp;скрупула і г. д.)

Скрупулам таксама звалася аптэчная адзінка вымярэння масы і аб’ёму, роўная 20 гранам або 1/3 драхмы, якая выйшла з ужывання. Расійскі аптэкарскі скрупул раўняўся 1,244 г., у англійскай сістэме мер 1&nbsp;скрупул = 1,295&nbsp;978&nbsp;196&nbsp;048&nbsp;120 г.

У беларускай мове захавалася ўтворанае ад скрупула слова скрупулёзнасьць, якое азначае дакладнасць і акуратнасць.

Катэгорыя:Адзінкі вымярэння масы
Катэгорыя:Англійская сістэма мер
Катэгорыя:Руская сістэма мер
Катэгорыя:Манеты Старажытнага Рыма
Воранаўская брахіантыкліналь

**Воранаўская брахіантыкліналь**, **Воранаўскае падняцце** — тэктанічная структура ў Воранаўскім раёне, у паўднёвай частцы Прыбалтыйскай монакліналі Беларускай антэклізы.

Выяўлена свідраваннем пры геалагічнай здымцы. Выдзяляецца па паверхні фундамента, валынскіх і валдайскіх адкладах венду. Памеры 33 X 18 км. Адгэтуль крышталічныя пароды паніжаюцца ва ўсе бакі. Амплітуда крыху большая за 100 м. 

Залажылася і развівалася Воранаўская брахіантыкліналь у вендзе і раннім палеазоі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларуская антэкліза
Катэгорыя:Геалогія Воранаўскага раёна
Бабаўнянскі выступ

**Бабаўнянскі выступ** — найбольш прыўзняты блок Беларускай антэклізы ў яе цэнтральнай скляпеністай частцы.

Выцягнуты ў субшыротным напрамку ад Навагрудка да Капыля. Даўжыня 110 км, шырыня — 20-50 км. Назва ад вёскі Бабоўня ў Капыльскім раёне.

Крышталічны фундамент на адзнаках ад -50 да +103 м. На поўдні абмежаваны Паўночна-Прыпяцкім краявым разломам, на ўсходзе і на паўночным усходзе Налібоцкім разломам аддзяляецца ад Бабруйскага пахаванага выступу, Аршанскай упадзіны і Валожынскага грабена; на захадзе мяжуе з Мастоўска-Дзятлаўскім блокам Цэнтральнабеларускага масіву.

Платформавы чахол у межах Бабаўнянскага выступу складзены з фрагментаў палескай серыі сярэдняга рыфею (пінская світа), вендскіх адкладаў (вільчанская, валынская і валдайская серыі) і тоўшчы мелавых, палеагенавых, неагенавых і антрапагенавых адкладаў, якія іх перакрываюць. Магутнасць платформавага чахла 90—350 м. Рыфейскія і вендскія адклады захаваліся фрагментарна на схілах выступу, найбольш поўна на ўсходніх і паўднёва-ўсходніх схілах, на заходніх — пераважна адклады валынскай і нізоў валдайскай серый. Антрапагенавыя адклады з перарывам залягаюць на рыфейскіх, вендскіх і мелавых, а ў цэнтральнай частцы выступу — непасрэдна на пародах фундамента.

Актыўнае фарміраванне Бабаўнянскага выступу звязана з герцынскім этапам развіцця. Для неатэктанічнай стадыі характэрны актыўныя дадатныя рухі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларуская антэкліза
Катэгорыя:Геалогія Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:Геалогія Мінскай вобласці
Юрата

**Юрата** () — вёска ў Польшчы, уваходзіць у склад Пуцкага павета Паморскага ваяводства, з’яўляецца часткай вяскова-гарадской гміны Ястарня. Размешчана на Хельскай касе.

## Гісторыя 
Заснавана ў 1928 годзе. Назва ад імя жамойцкай багіні. Пазней Юрата стала ўсходнім раёнам горада Ястарня.

1 студзеня 2017 года Юрата і Кузніцай з Сіберыяй былі вылучаны са складу Ястарні ў якасці асобных вёсак, а гміна Ястарня з гарадской была пераўтворана ў вяскова-гарадскую.

## Эканоміка 
Размешчаны на узбярэжжы Балтыйскага мора і з’яўляецца папулярным турыстычным цэнтрам краіны.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Юрата на
Хель (Польшча)

**Хель** () — горад Пуцкага павета Паморскага ваяводства ў Польшчы. Размешчаны на Хельскай касе. Насельніцтва —  чалавек (2015). Плошча — 21,72 км².
## Гісторыя 
Упершыню згаданы пад 1198 годам як кашубская вёска. Спачатку горад размяшчаўся прыкладна за 1,5 км ад цяперашняга месца, але ў 15 стагоддзі межы змяніліся з прычыны эрозіі берага.

Паміж першай і другой сусветнымі войнамі стаў модным курортам.
## Эканоміка 
Размешчаны на ўзбярэжжы Балтыйскага мора, папулярны турыстычны цэнтр краіны.

## Літаратура 
* 
## Спасылкі
Сабяшэўскі востраў

**Сабяшэ́ўскі востраў** () — востраў у вусці ракі Вісла, раён горада Гданьска.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Астравы Польшчы
Катэгорыя:Геаграфія Паморскага ваяводства
Катэгорыя:Геаграфія Гданьска
Джэнет Вуд Рына

**Джэнет Вуд Рына** (; 21 ліпеня 1938, Маямі, Фларыда — 7 лістапада 2016) — амерыканскі дзяржаўны дзеяч, адвакат, член Дэмакратычнай партыі. Генеральны пракурор ЗША ў 1993—2001 гадах. Першая жанчына на гэтай пасадзе. Прызначаная на пасаду Генеральнага пракурора ЗША ў 1993 годзе прэзідэнтам Білам Клінтанам. Займала пасаду да 2001 года, стаўшы другім па працягласці знаходжання на пасадзе Генеральным пракурорам ЗША пасля Уільяма Вірта.

Джэнет Рына нарадзілася ў сям’і дацкага эмігранта, акрамя яе ў сям’і было яшчэ трое дзяцей. Бацька, да прыезду ў ЗША насіў прозвішча Расмусэн, на працягу 43 гадоў працаваў паліцыянтам рэпарцёрам у газеце Miami Herald, маці займалася расследовательского журналістыкай. Джэнет наведвала сярэднюю школу ў Маямі, затым паступіла ў Карнельскі ўніверсітэт у штаце Нью-Ёрк, дзе вывучала хімію і ўзначальвала Асацыяцыю жаночага самакіравання. У 1963 годзе скончыла Школу права Гарвардскага ўніверсітэта. На працягу наступных 15 гадоў працавала ў Фларыдзе, як у прыватных юрыдычных фірмах, так і на дзяржаўнай службе.

У 1978—1993 гадах Рына займала пасаду дзяржаўнага пракурора акругі Дейд ў Фларыдзе. На гэтай пасадзе яна прыцягнула да сябе найбольшую ўвагу рашучымі мерамі па барацьбе з сэксуальнымі злачынствамі супраць малалетніх, уключаючы шэраг гучных і спрэчных спраў, абвінавачанымі па якіх аказваліся падлеткі (частка з іх была цалкам апраўданая).

11 лютага 1993 года прэзідэнт ЗША Біл Клінтан прызначаны яе на пасаду Генеральнага пракурора. 11 сакавіка Сенат пацвердзіў гэта прызначэнне. Рына займала свой пост ўсе восем гадоў прэзідэнцкага тэрміну Клінтана.

Катэгорыя:Выпускнікі Гарварда
Катэгорыя:Генеральныя пракуроры ЗША
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі ЗША
Артур Геворкавіч Алексанян

**Артур Геворкавіч Алексанян** (; нар. 21 кастрычніка 1991 года, Ленінакан, Арменія) — армянскі барэц грэка-рымскага стылю, алімпійскі чэмпіён 2016 года, бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2012 года, двухразовы чэмпіён свету (2014 і 2015), трохразовы чэмпіён Еўропы (2012, 2013, 2014), шматразовы чэмпіён Арменіі. Адзін з самых тытулаваных армянскіх спартсменаў XXI стагоддзя, першы прадстаўнік Арменіі, які выйграў алімпійскае золата ў XXI стагоддзі (адзін з двух алімпійскіх чэмпіёнаў ад Арменіі пасля 1992 года).

## Спасылкі 
* Лондон-2012. Армянские олимпийцы. Артур Алексанян
* База данных ФИЛА 

Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па барацьбе
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Арменіі
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Барцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Барцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па грэка-рымскай барацьбе
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па грэка-рымскай барацьбе
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Ерэвана
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Гюмры
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Маўсеса Харэнацы
Катэгорыя:Барцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года
Званец (значэнні)

**Званец:**

* Званец — аграгарадок у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі
* Званец — балотны масіў на захадзе Палесся, у Драгічынскім і Кобрынскім раёнах Брэсцкай вобласці Беларусі
* Званец — ландшафтны заказнік рэспубліканскага значэння ў Драгічынскім і Кобрынскім раёнах Брэсцкай вобласці Беларусі

## Расліны 
*  — род раслін
* народная назва віду
Ніда

**Ні́да** () — пасёлак на Куршскай касе ў Літве, уваходзіць у склад Нярынгі. Насельніцтва —  жыхароў.

## Гісторыя 
Першае згадванне паселішча з такой назвай ў гістарычных хроніках належыць да 1429 і 1497 гадоў. Да 1919 года Ніда ўваходзіла ў склад Усходняй Прусіі. У 1970-х гадах Ніда і астатнія пасёлкі літоўскай паловы Куршскай касы сталі закрытым курортам для савецкай партыйнай наменклатуры.

## Эканоміка 
Асноўнай здабычай насельніцтва было і застаецца рыбалоўства. У сённяшні час шмат людзей занята ў турызме.

## Спасылкі
Ultimate Marvel

**Marvel Ultimate** — імпрынт выдавецтва коміксаў Marvel Comics. Пад гэтым імпрынтам выходзяць коміксы з пераасэнсаванымі версіямі персанажаў кампаніі, уключаючы Чалавека-павука, Людзей Ікс, Мсціўцаў і Фантастычнай чацвёркі. Імпрынт быў запушчаны ў 2000 годзе з выдання серый *Ultimate Spider-Man* і *Ultimate X-Men*, якія далі персанажам новае паходжанне. Сусветам была прызначаная **Зямля-1610** Мульцісусвета Марвэл, якая змяшчае бясконцую колькасць альтэрнатыўных сусветаў.

## Гісторыя публікацый 
Сусвет Ultimate быў запушчаны ў 2000 годзе з публікацыі *Ultimate Spider-Man*, за якой рушыла ўслед *Ultimate X-Men* ў 2001 годзе і *The Ultimates* і, нарэшце, *Ultimate Fantastic Four*. Да запуску імпрынт ішоў пад працоўнай назвай «Ground Zero». Персанажы гэтага імпрынта існуюць за межамі Зямлі-616 Сусвету Марвэл і ніяк не ўзаемадзейнічаюць з арыгінальнымі сваімі версіямі.

Гісторыі і персанажы Marvel Ultimate былі адаптаваныя, каб адлюстроўваць адрозненні паміж сапраўдным і мінулым кантынуўмамі, вялікая частка якіх была створана паміж 1960-мі і 1970-мі. Да прыкладу, Чалавек-павук гэтага сусвету атрымаў суперздольнасці ад генетычна мадыфікаванага павука, а не ад радыеактыўнага, і яго альтэр-эга, Пітэр Паркер, які першапачаткова быў фатографам для газеты Daily Bugle, цяпер вэб-майстар у газеце на палову стаўкі. Іншым аспектам сусвету Ultimate з’яўляецца тое, што многія персанажы з’яўляюцца больш маладымі, чым арыгінальныя версіі.

Са снежня 2005 года па пачатак 2007 года выдавецтва Marvel выпусціла рэкламную кампанію, якая паказала па ўсім серыям Ultimate слоган «Ultimate Marvel: Залаты стандарт».

Сцэнарыстамі, датычныя працы над імпрынтам, былі Браян Майкл Бендыс, Уорэн Эліс, Марк Мілар, Джо Кесада і былы прэзідэнт Marvel, Біл Джэмас.

Увесь імпрынт Ultimate Marvel быў адноўлены ў 2009 годзе пасля маштабнай падзеі *Ultimatum* і цяпер праходзіць пад назвай **Ultimate Comics**.

У жніўні 2011 года Marvel зноў перазапусціла лінію Ultimate, у гэты раз пад слоганам **Ultimate Comics Universe Reborn**, пасля заканчэння сюжэтнай аркі «The Death of Spider-Man», якую ён узначальвае Джонатанам Хікменам, Нікам Спенсерам і Браянам Майклам Бендысам. Пры гэтым былі перазапускі серыі *Ultimate Comics: X-Men*, *Ultimate Comics: The Ultimates* і *Ultimate Comics: Spider-Man*. Плюс да гэтага былі выпушчаныя міні-серыі *Ultimate Fallout* і *Ultimate Comics: Hawkeye*.

## Заўвагі 

## Спасылкі 
* Marvel.Машын s Marvel Ultimate Encyclopedia

Катэгорыя:Marvel Comics
23-і Мінскі міжнародны кінафестываль «Лістапад»

**XXIII Мінскі міжнародны кінафестываль «Лістапад»** прайшоў з 4 па 11 лістапада 2016 года. Пляцоўкамі кінафестывалю сталі кінатэатры «Цэнтральны», «Мір», «Піянер», «Перамога», Музей гісторыі беларускага кіно. Цырымоніі адкрыцця і закрыцця пройдуць у кінатэатры «Масква».

На кінафестываль «Лістапад» у 2016 годзе былі заяўлены 159 карцін з 45 краін, 83 з якіх прынялі ўдзел у конкурсах. Фільм адкрыцця фестывалю — альманах «Пецярбург. Толькі па любві» (Расія), фільм закрыцця — «Астаткавыя выявы» вядомага польскага кінарэжысёра Анджэя Вайды.

## Журы 
*  (Грузія) — Старшыня журы.
*  (Канада) — Старшыня журы
* Тамара Міронава (Беларусь)
* Клаус Эдэр (Германія)
* Ленка Тырпакава (Чэхія)
*  (Расія)
* Раберта Куэта (Іспанія)
*  (Літва)
* Наталля Дрозд (Расія)
* Галіна Адамовіч (Беларусь)
* Андрэй Жвалеўскі і Яўгенія Пастарнак (Беларусь)
* Кацярына Кладо (Расія)
* Эмілія Міра Гавярава (Чэхія)
* Януш Урублеўскі (Польшча)
* Трыстан Прыймягі (Эстонія)
* Ірэна Кацяловіч (Беларусь)
* Кацярына Барабаш (Расія)
* Андрэй Алфёраў
* Артур Клінаў (Беларусь)
* Крысцін Камдэсю (Францыя)
* Таццяна Собалева (Расія)
*  (Польшча)
* Кутайба Бархамджы (Францыя)
* Альгерд Бахарэвіч (Беларусь)
*  (Францыя)
* Дарота Лех (Канада)
*  (Грузія)

## Конкурсная праграма 
### Асноўны конкурс ігравога кіно 
### Конкурс ігравога кіно «Маладосць на маршы» 
### Асноўны конкурс дакументальнага кіно 
### Конкурс маладога дакументальнага кіно — конкурс нацыянальных кінашкол 
### Нацыянальны конкурс 
#### Ігравое кіно 
#### Дакументальнае кіно 
#### Анімацыйныя фільмы 
#### Беларуская панарама 
### Конкурс фільмаў для дзіцячай і юнацкай аўдыторыі «Ластападзік» 
## Пазаконкурсныя паказы 
### Ігравое кіно 
#### Ільвы, мядзведзі, пальмавыя галіны 
#### Майстар-клас 
#### Майстар-клас. Дэні Катэ 
#### Марэн Адэ. Сенсацыя года 
#### Жарсці апоўначы 
### Дакументальнае кіно 
## Спасылкі 
* 23-і Мінскі міжнародны кінафестываль «Лістапад» на сайце «Internet Movie Database»

Катэгорыя:Лістапад (кінафестываль)
Катэгорыя:Кінафестывалі 2016 года
Катэгорыя:2016 год у Мінску
Катэгорыя:Лістапад 2016 года
Жэнеўскі музей мастацтва і гісторыі

**Жэнеўскі музей мастацтва і гісторыі** () — мастацка-гістарычны музей, размешчаны ў Жэневе.

Актыўная выставачная дзейнасць пачалася ў Жэневе ў 1789 годзе з асновай Таварыства мастацтваў, які праводзіў рэгулярныя выставы (Salon des Artistes). Прынятая неўзабаве пасля гэтага пад уплывам Вялікай французскай рэвалюцыі новая канстытуцыя Жэневы прадугледжвала стварэнне музея, які павінен сабраць у сабе ўсе віды мастацтва для народнай асветы. У 1798 годзе Выканаўчая Дырэкторыя вырашыла адправіць частку карцін, якія захоўваліся ў Парыжы і Версалі, у правінцыйныя гарады, па прычыне таго, што ім не знайшлося месца ў Луўры, і адным з такіх гарадоў стала незадоўга перад тым анэксавана Францыяй Жэнева.

B 1824 годзе сёстры Жанна і Генрыэта Рат ў мэтах выканання запавету свайго брата, генерала Сымона Рата, і на атрыманыя ў спадчыну ад яго сродкі прыступілі да будаўніцтва будынка для новага музея, і ў 1826 годзе Музей Рат адкрыўся на жэнеўскай Новай плошчы. У ім размясцілася калекцыя Таварыства мастацтваў, якая ўключала ў тым ліку працы Жана Эцьена Ліатара, Радольфа Тёпфера і інш., А таксама пачалі праводзіцца часовыя выставы сучаснага жэнеўскага мастацтва.
Прыкладна з 1872 года ў горадзе ўсвядомілі неабходнасць стварэння па-сапраўднаму вялікага музея. Паводле задумы, гэты музей павінен будзе сабраць калекцыі палотнаў, скульптур, а таксама археалагічных знаходак, зброевыя прыналежнасці, дэкаратыўныя прадметы. Пачатак будаўніцтва музея было пачата ў 1903 годзе пад кіраўніцтвам Марка Камалецці (Marc Camoletti), які быў натхнёны пабудовай Малога палаца ў Парыжы і паспрабаваў прыўнесці многае ў архітэктуру жэнеўскага музея. Будаўніцтва было скончана ў 1910 годзе і музей стаў называцца Музеем мастацтва і гісторыі (Musée d’Art et d’Histoire).

Катэгорыя:Жэнева
Катэгорыя:Славутасці Швейцарыі
Арменія на Алімпійскіх гульнях

Арменія, як незалежная дзяржава, упершыню выступіла на зімовай Алімпіядзе 1994 года ў Лілехамеры і з тых часоў брала ўдзел ва ўсіх Гульнях. На летніх Алімпійскіх гульнях 1992 года армянскія спартсмены ўваходзілі ў склад аб'яднанай каманды, а раней, з 1952 года выступалі пад сцягам СССР.

Нацыянальны алімпійскі камітэт Арменіі заснаваны ў 1990 годзе, а прызнаны Міжнародным алімпійскім камітэтам у 1993 годзе.

Усяго, за час выступу ў якасці незалежнай каманды, спарсмены Арменіі заваявалі 16 алімпійскіх медалёў, з якіх 2 залатыя, 5 срэбных і астатнія бронзавыя. Лепшыя вынікі паказалі армянскія барцы. Усе медалі былі атрыманы на летніх Алімпіядах.

## Медалісты 
## Медальны залік 
### Медалі па гульням 
### Медалі паводле відаў спорта 
## Спасылкі 
* Статыстыка на Sports-reference.com 
* Арменія на афіцыйным сайте Алімпійскага руху
* 
* Афіцыйны сайт НАК Арменіі
Лявон Арсенавіч Джулфалакян

{{Спартсмен
|імя              =  Лявон Джулфалакян
|выява            = Levon Julfalakyan 2012 Armenia stamp.jpg
|поўнае імя       = Лявон Арсенавіч Джулфалакян
|грамадзянства    = →
|дата нараджэння  = 5.4.1964
|месца нараджэння = , Армянская ССР, СССР
|гады кар'еры     = 1981—1993
|трэнеры          = Арам Саркісян
|рост             = 167 см
|вага             = 68 кг
|медалі           =

{ style="background:transparent"
       
}
{ style="background:transparent"
   
}
}}
**Ляво́н Арсе́навіч Джулфалакя́н** (; нар. , Ленінакан, Армянская ССР, СССР) — савецкі і армянскі барэц грэка-рымскага стылю, чэмпіён Еўропы (1986), свету (1986) і Алімпійскіх гульняў (1988), Заслужаны майстар спорту СССР (1986). Другі (пасля Сурэна Налбандзяна) этнічны армянін — чэмпіён Алімпійскіх гульняў па грэка-рымскай барацьбе.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 5 красавіка 1964 года ў Ленінакане. Паколькі абое бацькоў у яго былі гімнастамі, з ранняга ўзросту наведваў секцыю спартыўнай гімнастыкі, потым пачаў займацца грэка-рымскай барацьбой у Гюмрыйскай ДЮСШ. На працягу ўсёй сваёй спартыўнай кар’еры трэнаваўся пад кіраўніцтвам Арама Саркісяна.

У 1983 годзе перамог на юнацкім першынстве СССР, у 1984 і 1985 гадах быў прызёрам чэмпіянату СССР сярод дарослых. У 1985 годзе быў уключаны ў склад зборнай СССР і стаў уладальнікам Кубка свету, у 1986 годзе заваяваў званні чэмпіёна Еўропы і чэмпіёна свету.

На Летніх Алімпійскіх гульнях 1988 года ў Сеуле змагаўся ў вагавай катэгорыі да 68 кілаграмаў.

У сутычках:
* у першым коле на 3-й хвіліне за выяўнай перавагай з лікам 15-0 выйграў у Дуга Етса (Канада);
* у другім коле на 1-й хвіліне за выяўнай перавагай з лікам 16-0 выйграў у Кіпту Салбея (Кенія);
* у трэцім коле па балах з лікам 9-2 выйграў у Эндзі Сераса (ЗША);
* у чацвёртым коле па балах з лікам 8-4 выйграў у Петрыча Карарэ (Румынія);
* у пятым коле на 1-й хвіліне тушыраваў Ежы Капаньскага (Польшча) і выйшаў у фінал.

У фінале змагаўся з Кім Сонг Мунгам (Паўднёвая Карэя), выйграў у яго па балах з лікам 9-3 і стаў алімпійскім чэмпіёнам.

## Асноўныя спаборніцтвы і месцы 
Скончыў Ленінаканскі дзяржаўны педагагічны інстытут ім. М. Налбандзяна (1985).

З 1999 года галоўны трэнер зборнай Арменіі па грэка-рымскай барацьбе, прэзідэнт Саюза армянскіх алімпійцаў. З 2002 года першы віцэ-прэзідэнт Федэрацыі барацьбы Арменіі. Чалец выканаўчага камітэта Нацыянальнага алімпійскага камітэта Арменіі.

Жыве ў Ерэване. Сыны Лявона Джулфалакяна таксама сур’ёзна займаюцца грэка-рымскай барацьбой. Старэйшы сын Арсен Джулфалакян (нар. 1987) з’яўляецца чэмпіёнам Еўропы (2009) і свету (2014), срэбным прызёрам Алімпійскіх гульняў (2012).

У Арменіі праводзіцца традыцыйны турнір на прызы Лявона Джулфалакяна.

Катэгорыя:Барцы СССР
Катэгорыя:Барцы Арменіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад СССР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па барацьбе
Катэгорыя:Барцы на летніх Алімпійскіх гульнях 1988 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1988 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па грэка-рымскай барацьбе
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па грэка-рымскай барацьбе
Катэгорыя:Асобы на марках
Аляксандр Мікалаевіч Радзінскі

**Аляксандр Мікалаевіч Радзінскі** (1 красавіка 1978 года, ) — беларускі хакеіст, абаронца. У цяперашні час з’яўляецца гульцом Юнацтва-Мінск, якая выступае ў Беларускай экстралізе.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1978 у Мінску. Пачаў кар’еру ў 1995 у мінскім «Юнацтве», у якой гуляў (з перапынкамі) да 2001 года. У 2001—2008 гадах выступаў за менскі «Керамін», дзе сыграў 366 матчаў і набраў 130 ачкоў. У сезонах 2008/09 і 2010/11 зноў выступаў за мінскую «Юнацтва». Адзін з лепшых беларускіх хакеістаў — з’яўляецца майстрам спорту міжнароднага класа.

## Дасягненні 
* 2002 — чэмпіён і ўладальнік кубка Беларусі.
* 2003 — сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі.
* 2003 — чэмпіён Усходне-Еўрапейскай хакейнай лігі.
* 2003 — лепшы абаронца Усходне-Еўрапейскай хакейнай лігі.
* 2004 — сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі.
* 2004 — чэмпіён Усходне-Еўрапейскай хакейнай лігі.
* 2005 — сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі.
* 2007 — сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі.
* 2008 — чэмпіён Беларусі.
* 2009 — чэмпіён Беларусі.
* 2010 — чэмпіён і ўладальнік кубка Беларусі.

## Спасылкі 
* Профіль на Euro Hockey
* Профіль на Eliteprospects 

Катэгорыя:Хакеісты Беларусі
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па хакеі
Катэгорыя:Ігракі ХК Нёман Гродна
Катэгорыя:Ігракі ХК Шахцёр Салігорск
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Керамін Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Юнацтва-Мінск
Катэгорыя:Хакеісты КХЛ
Ядзерная зброя Казахстана

У цяперашні час у Казахстане няма ядзернай зброі.

Пасля распаду СССР, Казахстану дастаўся велізарны ядзерны патэнцыял — чацвёрты ў свеце па сваёй магутнасці.
Аднак, на момант здабыцця суверэнітэту Алма-Ата не мела тэхнічнай магчымасці ўжываць ядзерную зброю, што застаўся на тэрыторыі Казахстана ад СССР.

На тэрыторыі Казахстана знаходзіліся найбуйнейшыя ў СССР выпрабавальныя, касмічныя і ядзерныя палігоны — Эмба, Сары-Шаган (Прыазерск), Байканур (таксама вядомы як Ленінск або Тюратам), Сяміпалацінскі палігон.

Першы прэзідэнт Казахстана Нурсултан Назарбаеў адмовіўся ад атамных боегаловак, атрыманых у спадчыну ад савецкага войска (Лісабонскі пратакол падпісаны 22 мая 1992 года). Гэта рашэнне віталі ЗША, Еўропа і ААН. Сяміпалацінскі атамны палігон быў зачынены яшчэ раней (1991). Па сцвярджэнні Нурсултана Назарбаева, адмова ад ядзернай зброі забяспечыў краіне значна больш эфектыўную бяспеку і прынёс магчымасць прыцягнуць масавыя інвестыцыі ў эканоміку краіны.

13 снежня 1993 г. Вярхоўны Савет РК прыняў пастанову «Аб далучэнні да Дамовы аб нераспаўсюджанні ядзернай зброі». Падпісана пагадненне паміж РК і ЗША аб знішчэнні шахтавых пускавых установак МБР, ліквідацыі наступстваў аварыйных сітуацый і прадухіленні распаўсюджвання ядзернай зброі.

У 1994 г. Казахстан, Расія, Вялікабрытанія і ЗША падпісалі Мемарандум аб гарантыях бяспекі ў сувязі з далучэннем Казахстана да Дамовы аб нераспаўсюджванні ядзернай зброі. Пазней да гарантый далучыліся Кітай і Францыя.

У гэтым жа 1994 годзе Казахстан праз В. Метэ прадаў ЗША уран на 24 ядзерныя бомбы (90 працэнтаў, 600 кілаграмаў). Сабраны для падводнага ядзернага паліва.

У красавіку 1995 Казахстан вывез усе ядзерную зброю ў Расею.

2008 год — кандыдатура Прэзідэнта Казахстана Нурсултана Назарбаева вылучана на суісканне Нобелеўскай прэміі міру, за ўклад казахстанскага лідара ў нераспаўсюджванне ядзернай зброі.

## Заўвагі 

Катэгорыя:Ракетна-ядзерная зброя паводле краін
Армен Людвігавіч Назаран

**Армен Людвігавіч Назаран** (; нар. 9 сакавіка 1974, Масіс, Армянская ССР) — армянскі і балгарскі барэц грэка-рымскага стылю, шматразовы чэмпіён Арменіі і Балгарыі, шасціразовы чэмпіён Еўропы (1994, 1995, 1998, 1999, 2002, 2003), трохразовы чэмпіён свету (2002, 2003, 2005), двухразовы алімпійскі чэмпіён (1996, 2000). У 2007 годзе імя Армена Назарана было ўлучана ў Залу славы Міжнароднай федэрацыі аб'яднаных стыляў барацьбы (ФІЛА).

## Спасылкі 
* Личный сайт Армена Назаряна 
* http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/na/armen-nazaryan-1.html 
* http://www.bul-wrestling.org/en/competitors/23.html 
* Армен Назарян: «Постепенно привыкаю к новым реалиям»
* Армен Назарян: «Никогда не забуду молодёжный чемпионат Европы 1994 года в Стамбуле» 

Катэгорыя:Барцы Арменіі
Катэгорыя:Барцы Балгарыі
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па грэка-рымскай барацьбе
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па грэка-рымскай барацьбе
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па барацьбе
Катэгорыя:Барцы на летніх Алімпійскіх гульнях 1996 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1996 года
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Арменіі
Катэгорыя:Барцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2000 года
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Балгарыі
Катэгорыя:Барцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2004 года
Катэгорыя:Барцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Рачыя Акопавіч Ачаран

, Абегян, Туманян, Ачаран, Эмін, Лалаян, Варужан, Севак, Сараян.]]

**Рачыя Акопавіч Ачаран** (; 8 сакавіка 1876 — 16 сакавіка 1953. Вядомы сваімі працамі ў вобласці дыялекталогіі, лексікалогіі, лексікаграфіі, гісторыі мовы і г.д..

## Біяграфія 
Нарадзіўся 8 сакавіка 1876 года ў Канстанцінопалі, у квартале Саматыя. Бацька быў шаўцом. У няпоўныя 7 гадоў паступіў у вучылішча Арамян, дзе і выявіліся яго моўныя здольнасці: хлопчык адначасна вывучаў армянскую, французскую і турэцкую мовы і за два гады прайшоў увесь школьны курс. Пасля гэтага, у 9 гадоў Рачыя Ачаран паступіў у вучылішча Саакян і за чатыры гады з бляскам скончыў яго. Вучыўся таксама ў вучылішчы Кедранакан. Вышэйшую адукацыю атрымаў у Парыжскім і Страсбургскім універсітэтах. У 1897 годзе быў абраны членам Парыжскага лінгвістычнага таварыства
* «Исследование агулисского диалекта»" (1935)
* «Исследование новонахичеванского диалекта» (1935)
* «Исследование новоджугинского диалекта» (1940)
* «Исследование константинопольского диалекта» (1942)
* «Հայ բառագիտություն» (1941)
* «Армянский словарь диалектов» (1913)
* «Корневой словарь армянского языка» (т. 1‒7, 1925—35)
* «История армянского языка» (т. 1‒2, 1940—51)
* «Словарь армянских собственных имён» (т. 1‒4, 1942—48)
* «Исследование хемшинского диалекта» (1949)
* «Полная грамматика армянского языка в сравнении с 562 языками» (т. 1‒4, 1952—59)

## Спасылкі 
* Ачарян Рачия, армянский лингвист

Катэгорыя:Мовазнаўцы Арменіі
Катэгорыя:Акадэмікі АН Армянскай ССР
Катэгорыя:Этымолагі
SWORDS

**SWORDS** (скарачэнне ад **S**pecial **W**eapons **O**bservation **R**econnaissance **D**etection **S**ystems) — баявы робат з дыстанцыйным кіраваннем. Прымяняўся ў Афганістане і Іраку амерыканскімі вайскоўцамі. Быў выведзены з эксплуатацыі ў 2008 годзе з-за шэрагу небяспечных інцыдэнтаў.

## Гісторыя 
Амерыканская кампанія Foster-Miller Inc. і брытанская кампанія Defence Research Establishment (DERA) (пазней сталі падраздзяленнем кампаніі QinetiQ) стварылі робата з дыстанцыйным кіраваннем пад назвай TALON для выкарыстання пры размініраваннях. Робат быў прызначаны для дзеянняў у горадзе, быў здольны пераадольваць пясок, ваду і снег да 30 см глыбіні, а таксама ажыццяўляць ўздым па лесвіцы. Каб паменшыць страты амерыканскіх вайскоўцаў у Іраку, быў распрацаваны баявы варыянт TALON пад назвай SWORDS.

Робат SWORDS быў разлічаны на 8,5 гадзін працы ад батарэй ў эксплуатацыйным рэжыме і да 7 сутак у рэжыме чакання. Кантраляваўся аператарам на адлегласці да 1000 метраў. Вага складала каля 100 фунтаў (45 кг) або 60 фунтаў (27 кг) у версіі для разведкі.

На SWORDS мог быць размешчаны шэраг розных відаў зброі: вінтоўка M16, кулямёт M249 SAW (5,56-мм), кулямёт M240 (7,62-мм), вінтоўка Barrett M82, шасціствольны 40-мм гранатамёт або чатырохствольны агнямёт M202A1 FLASH.

Базавы робат каштаваў прыблізна $60 000. Кошт цэлай сістэмы SWORDS складаў $230 000, аднак вытворца сцвярджаў, што пры серыйным выпуску цана можа знізіцца да $150 000 — $180 000.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Робаты
Цыстопус казлабародавы

**Цыстопус казлабародавы** (*Pustula obtusata*) — від ааміцэтавых грыбоў. З'яўляюцца расліннымі патагенамі.

## Спасылкі 
* Index Fungorum
* USDA ARS Fungal Database

Катэгорыя:Перанаспаральныя
The Encyclopedia of Fantasy

***The Encyclopedia of Fantasy** («Энцыклапедыя фэнтэзі»)* — даведнік па фэнтэзі 1997 года пад рэдакцыяй Джона Клюта і  (англ.)русск.. Аўтары (колькасць асобных і сумесных артыкулаў): Джон Клют (1024 і 66), Джон Грант (697 і 38),  (англ.)русск. (338 і 2), Дэвід Лэнгфорд (191 і 40), Браян Стейблфорд (191 і 8), Рон Тайнер (141 і 32), Біл Коттер (75), Грэгары Філі (68 і 7) і іншыя.

## Гісторыя 
Кніга была добра прынятая. Яна атрымала прэмію Ітана, Сусветную прэмія фэнтэзі, прэмію «Локуса» і Мифопоэтическую прэмію

З лістапада 2012 года поўны тэкст *The Encyclopedia of Fantasy* даступны ў інтэрнэце ў якасці дадатку да дополняемому анлайн-выданню *The Encyclopedia of Science Fiction*. Аднак, рэдактары *The Encyclopedia of Science Fiction* заявілі, што ў іх няма планаў на абнаўленне *The Encyclopedia of Fantasy*, па меншай меры, у агляднай будучыні.

## Фармат і змест 
*The Encyclopedia of Fantasy* была выдадзена ў фармаце, які супадае з другім выданнем 1993 года *The Encyclopedia of Science Fiction* («Энцыклапедыі навуковай фантастыкі»). Яна змяшчае 1049 старонак, больш за 4000 артыкулаў і каля аднаго мільёна слоў. Асноўная маса артыкулаў былі напісаныя Клютом, Грантам і Эшлі. Выйшла пазней выданне на CD ўтрымлівае шматлікія змены.

*The Encyclopedia of Fantasy* выкарыстоўвае сістэму класіфікацыі падобную *The Encyclopedia of Science Fiction*, але не ўключае паказальнік тэматычных артыкулаў. Ён пазней быў уключаны ў онлайн-версію. Адно з асноўных адрозненняў заключаецца ў тым, што няма артыкулаў, якія адносяцца да выдавецкай справе.

У *The Encyclopedia of Fantasy* часта ўводзіліся новыя тэрміны для тых артыкулаў, замест таго, каб выкарыстоўваць тыя, якія раней з'яўляліся ў крытычнай літаратуры.

## Выдання 
* Clute, John and Grant, John. *The Encyclopedia of Fantasy* (1st UK edition). London: Orbit Books, 1997. ISBN 978-1-85723-368-1 (цвёрдая вокладка)
* Clute, John and Grant, John. *The Encyclopedia of Fantasy*. New York: St martin's Press, 1997. ISBN 0-312-15897-1 (цвёрдая вокладка)
* Clute, John and Grant, John. *The Encyclopedia of Fantasy* (2nd US edition). New York: St martin's Griffin, 1999. ISBN 0-312-19869-8 (мяккая вокладка)

## Заўвагі 

## Спасылкі 
* Онлайн-версія *The Encyclopedia of Fantasy* 
* Дапаўненні да *The Encyclopedia of Fantasy* 
* Review by Wayne G. Hammond 
* Review by Steven H. Silver 

Катэгорыя:Англійскія энцыклапедыі
Турызм у Арменіі

.]]
 — галоўны знак Арменіі]]

**Турызм у Арменіі** — галіна эканомікі Арменіі, якая інтэнсіўна развіваецца. Штогод Арменію наведваюць каля 750 тысяч турыстаў.

## Наведвальнасць 
У 2009 годзе рэзка скараціўся лік вандроўнікаў, якія прыбываюць у Арменію з краін СНД, але гэтак жа рэзка ўзрос лік турыстаў з Ірана і Грузіі, што нейтралізавала спад, характэрны для цяперашняй сітуацыі ў турыстычным бізнесе.

У той жа час толькі 10 % з наведаўшых краіну ў 2009 годзе турыстаў спыняюцца ў гасцініцах і карыстаюцца паслугамі туркампаній — астатнія аддаюць перавагу самастойнаму клопату пра свой адпачынак. Шмат у чым такая тэндэнцыя абумоўлена даражынёй турыстычных пакетаў.

Па выніках 2011 года ў турыстычнай сферы Арменіі захаваліся дынамічныя тэмпы развіцця. Паводле афіцыйных даных, у студзені-снежні 2011 года рэспубліку наведала каля 758 тысяч турыстаў, што на 10,3 % ці 80 тыс. турыстаў больш, чым у 2010 годзе. За 2011 год замежныя турысты выдаткавалі ў Арменіі каля 445 млн долараў, што на 37 млн больш, чым у 2010 г.

Па звестках Сусветнай турыстычнай арганізацыі, у 2012 годзе Арменію наведалі 850 000 турыстаў.

У тым жа годзе ў Арменіі адкрыліся сем новых гасцініц: сетка гатэляў Tufenkian, буцік-гатэль «Нацыяналь», гатэль «Наіры», новы комплекс гасцініцы «Асілкі», гасцінічны комплекс Marriott Hotel у Цахкадзоры. У 2013 годзе адкрытыя дзве гасцініцы сеткі Hyatt у Джэрмуку і ў Ерэване, а таксама гасцініца Golden Palace у Цахкадзоры.

## Міжнародныя рэйтынгі 
Згодна спісу сусветна вядомага часопіса «National Geographic Traveler», складзенаму ў верасні 2011 года па выніках міжнароднага галасавання, Арменія ўвайшла ў лік трох краін, што лідзіруюць у намінацыі «Актыўны, у тым ліку экстрэмальны турызм».

## Інфраструктура 
Паводле даных Упраўлення турызму Міністэрства эканомікі Арменіі, у 2011 годзе ў рэспубліцы дзеяла 190 аб’ектаў размяшчэння. У іх лік уваходзяць:
* 128 гасцініц;
* 46 аб’ектаў гасцінічнага тыпу (425 нумароў і 735 спальных месцаў);
* 19 турыстычных баз (108 нумароў і 289 спальных месцаў).

Вядзецца будаванне 12 новых гасцініц. На тэрыторыі рэспублікі таксама дзеюць 11 здраўніц і 11 пансіянатаў (2266 і 245 спальных месцаў адпаведна).
Румынскія ваеннапалонныя ў СССР

**Румынскія ваеннапалонныя ў СССР** — служачыя Узброеных сіл Румыніі, якія патрапілі ў палон Чырвонай Арміі падчас Другой сусветнай вайны. Разам з палоннымі з Вермахта і з вайскоўцамі дзяржаў-саюзніц гітлераўскай Германіі знаходзіліся ў лагерах ваеннапалонных у першае пасляваеннае дзясяцігоддзе, пасля чаго былі рэпатрыяваны ў Румынію.

## Гісторыя пытання 
На першых этапах удзелу румынскай арміі ў баях у СССР не было шматлікіх выпадкаў паланення румынскіх салдат. Але ўжо пасля Сталінградскай бітвы шмат румынаў апынуліся ў палоне разам з нямецкай арміяй Паўлюса. Пазней праблема здачы румынскіх салдат у палон стала масавай. Пасля таго як у 1944 г. Румынія капітулявала перад СССР, арышты румынскіх грамадзян і іх дэпартацыя ў Савецкі Саюз працягваліся. З некаторых добраахвотнікаў з ліку румынскіх палонных фарміраваліся вайсковыя часткі, якія ваявалі на баку СССР.

Вызваленне палонных пачалося ў 1946 г. і расцягнулася да 1956 г. Пасля вяртання ў Румынію некаторыя вайскоўцы атрымалі новыя турэмныя пакаранні ад новай камуністычнай улады за ўдзел у вайне супраць СССР.

## Колькасць ваеннапалонных Германіі і яе саюзнікаў у СССР 
Звесткі пра колькасць ваеннапалонных УС Германіі і яе саюзнікаў у лагерах НКУС СССР на 22 красавіка 1956 г. (У гэту табліцу не ўваходзяць калабарацыяністы з грамадзян СССР, а звесткі даюцца па нацыянальным паходжанні палонных, а не іх краіне пражывання.)

## Цікавыя факты 
* А. І. Салжаніцын у рамане «Архіпелаг ГУЛАГ» узгадваў сваё знаёмства з румынскім вайсковым разведчыкам падчас знаходжання ў адной з турмаў.
* 9 верасня 2003 года прэзідэнт Румыніі адкрыў мемарыял румынскім салдатам, якія загінулі ў СССР, у былым лагеры «Спаскі», дзе было больш за ўсё румынскіх ваеннапалонных.
* Гісторык А. Шаркоў, спецыяліст па ваеннапалонным часоў Другой сусветнай вайны ў СССР, сцвярджае, што сярод палонных у лагерах НКУС у БССР былі румыны.

## Спасылкі 
* A. Antonov-Ovseenko. *The Time of Stalin — portrait of a tyranny*. San Francisco: Harper & Row, 1981. ISBN 0-06-010148-2
* Johann Urwich-Ferry. *Ohne Pass durch die UdSSR*. München: Vereinigung der Freien Rumänen, 1976—1978. Румынскі пераклад: *Fără paşaport prin URSS. Amintiri*. Bucureşti: Editura Eminescu, 1999.
* Florin Constantiniu. *Surse sovietice despre prizonierii români în URSS* 
* *Romanian Prisoners in the USSR after WWII* // Radio România Internaţional.
* Vitalie Văratec. *Prizonieri de război români în Uniunea Sovietică. Documente 1941—1956*. Bucureşti: Monitorul oficial R.A., 2013. Прэзентацыя і агляд кнігі

## Гл. таксама 
* Японскія ваеннапалонныя ў СССР
* Нямецкія ваеннапалонныя ў СССР
* Венгерскія ваеннапалонныя ў СССР
* Італьянскія ваеннапалонныя ў СССР
* Фінскія ваеннапалонныя ў СССР
* Савецкія ваеннапалонныя падчас Вялікай Айчыннай вайны
* Інтэрніраванне немцаў у ЗША
* Выкарыстанне прымусовай працы нямецкага цывільнага насельніцтва ў СССР

Катэгорыя:Вялікая Айчынная вайна
Катэгорыя:Другая сусветная вайна
Мадонна дэль Грандука

**«Мадонна з Немаўлём»**, вядомая як «**Мадонна дэль Грандука**» — карціна італьянскага мастака эпохі Адраджэння Рафаэля, напісаная каля 1504 года.

Назва карціны паходзіць ад імя ўладальніка карціны Фердынанда III, вялікага герцага Тасканскага ( — вялікі герцаг).

Рафаэль напісаў «Мадонну дэль Грандука» неўзабаве пасля прыбыцця ў Фларэнцыю. Выкарыстанне прыёму сфумата паказвае ўплыў Леанарда да Вінчы, працы якога Рафаэль вывучаў у гэты перыяд.

## Спасылкі 
* «Мадонна дэль Грандука» в базі даних Polo Museale Fiorentino  

Катэгорыя:Мадонны Рафаэля
Катэгорыя:Карціны 1505 года
Катэгорыя:Ісус Хрыстос у жывапісе
Амбарцум Ліманджан

**Амбарцум Ліманджан** (; , Канстанцінопаль — , тамсама) — армянскі кампазітар і музыказнавец. Вынайшаў новы армянскі нотапіс, шырока ўжываную ў Закаўказзі ў XIX стагоддзі, з дапамогай якога запісаў армянскія царкоўныя спевы.

## Біяграфія 
Амбарцум Ліманджан нарадзіўся ў 1768 годзе ў Канстанцінопалі, у беднай сям'і. Услед за бацькам, ён павінен быў стаць краўцам, але паступіў на службу перапіснікам да армянскага архітэктара Грэгара Пальяна. Потым, дзякуючы вакальным дадзеным, ён аказвецца ў доме Аванеса Цюзьяна, дзе навучаецца музычнаму мастацтву. Апроч спеву Ліманджан вывучае армянскую царкоўную, грэчаскую і еўрапейскую музыку, у дасканаласці авалодвае тамбурам. Неўзабаве ён сам пачынае выкладаць, спецыялізуючыся ў армянскім царкоўным спеве. Для фіксацыі мелодыі Ліманджан вынаходзіць уласны нотны запіс (у Турцыі вядомы як «нотапіс Ліманджана»), якая змяняе складаны арабскі запіс і да пачатку XX стагоддзя атрымвае шырокае шыранне спачатку ў Канстанцінопалі, а потым у Закаўказзі. З яго дапамогай пачынаюць запісваць не толькі царкоўную музыку, але і нацыянальныя гарадскія і народныя песні.

Далейшую працу па дасканаленні сістэмы армянскага нотапісу працягнулі іншыя армянскія музыканты, у прыватнасці, вучань Ліманджана, Арыстакес Аванісян. Завяршыў яе фармаванне Нікагаяс Ташчан. Дзякуючы «нотапісу Ліманджана» тысячы музычных твораў Асманскай імперыі захаваліся да цяперашніх часоў.

## Літаратура 
*
Шатландскі віславухі кот

**Шатландскі віславухі кот** — парода катоў з характэрнай пабудовай вушніц, якія загнуты наперад і ўніз. Прычынай незвычайнай знешнасці гэтых котак з'яўляецца генная мутацыя. Калі ў кацянят пароды шатландская аблавухая да вызначанага ўзросту вушы застаюцца прамымі, то яны атрымліваюць назву шатландскія прамавухія.

## Вонкавы выгляд 
Кот сярэдніх памераў, моцнага, гарманічнага целаскладу. Поўсць кароткая, густая, эластычная, вельмі мяккая навобмацак, пругкая, прылеглая да цела. Афарбоўка можа быць самай разнастайнай: аднакаляровай (блакітная, чорная, белая, пясочная, шакаладная (колер малочнага шакаладу), крэмавая), шматколернай (арлекін, ван), паласатай (розныя табі-малюнкі, мармуровая, плямістая, тыгровая). Вушы пастаўленыя шырока і складзеныя так, што іх верхняя частка прыкрывае вушную адтуліну, звісаючы ўніз. Чым больш шчыльна вушы прыціснутыя да галавы, тым больш каштоўны прадстаўнік гэтай пароды. Вочы вялікія, круглыя, адкрытыя, шырока пастаўленыя.

## Нораў 
Шатландскі віславухі кот мае ўраўнаважаны характар, непатрабавальная, характарызуецца вялікай прыхільнасцю да дома і чалавека.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пароды катоў
Несцярэнка

**Несцярэ́нка** — беларускае прозвішча. Утворана ад імя Не́сцер.

## Прозвішча 
* Васіль Барысавіч Несцярэнка (1934—2008) — беларускі вучоны ў галіне ядзернай энергетыкі.
* Максім Сяргеевіч Несцярэнка (нар. 1992) — беларускі лёгкаатлет.
* Юлія Віктараўна Несцярэнка (нар. 1979) — беларуская легкаатлетка.
* Юрый Яўгенавіч Несцярэнка (нар. 1965) — беларускі рок-музыкант, пісьменнік.

## Крыніцы
Кавендыш

* Генры Кавендыш — брытанскі фізік і хімік
* Уільям Кавендыш — 4-ы герцаг Дэваншырскі, 5-ы прэм'ер-міністр Вялікабрытаніі
* Уільям Кавендыш-Бентынк — 15-ы, 20-ы прэм'ер-міністр Вялікабрытаніі