open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Леанід Мікалаевіч Навічэнка

**Леанід Мікалаевіч Навічэнка** (, Русаніўка (Лыпавадалынскі раён), Сумская вобласць, Украіна — ) — украінскі літаратуразнаўца і крытык. Акадэмік НАН Украіны (1985, член-карэспандэнт з 1958), доктар філалагічных навук (1958), прафесар (1981). Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі Украіны (1995). Замежны член НАН Беларусі (1995). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Кіеўскі дзяржаўны ўніверсітэт (1939). У 1943—1946 — адказны рэдактар газеты «Література і мистецтво», затым — «Літературна газета», у 1950—1952 — галоўны рэдактар часопіса «Вітчизна». З 1949 — у Інстытуце літаратуры імя Т. Р. Шаўчэнкі АН УССР, у 1977—1984 — загадчык аддзела, з 1988 — галоўны навуковы супрацоўнік. З 1993 — акадэмік-сакратар Аддзялення літаратуры, мовы і мастацтвазнаўства НАН Украіны.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых і літаратурна-крытычных публікацый, у тым ліку двухтомнай манаграфіі пра творчасць М. Т. Рыльскага, пра паэзію П. Р. Тычыны, тэатэтычнага даследавання пра сучасны рэалізм «Вечно новый реализм». Адзін з аўтараў і рэдактараў «Гісторыі ўкраінскай літаратуры» у 8 тамах (1967—1971), «Гісторыі ўкраінскай літаратуры ХХ стагоддзя», «Гісторыі ўкраінскай культуры» (галоўны рэдактар 5 тома). даследаваў украінска-беларускія літаратурныя сувязі. Аўтар артыкулаў пра творчасць Якуба Коласа, Кузьмы Чорнага, Пімена Панчанкі, Янкі Брыля, Івана Мележа, Івана Навуменкі, Івана Шамякіна, А. Кулакоўскага і іншых беларускіх пісьменнікаў.

Дзяржаўная прэмія УССР імя Т. Шаўчэнкі (1968), Дзяржаўная прэмія Саюза пісьменнікаў Украіны імя А. Бялецкага (1983).

Узнагароджаны ардэнамі Чырвонай Зоркі (1943), Працоўнага Чырвонага Сцяга (1960, 1964, 1967, 1972), Дружбы народаў (1984), медалямі.

Аўтар больш за 500 навуковых і літаратурна-крытычных публікацый, у т.л. 4 манаграфій.

## Асноўныя працы 
* Поэзия и революция. М., 1957.
* Український радянський роман. Київ, 1976.
* Поетичний світ Максима Рильського. Київ, 1980.
* Тарас Шевченко — поэт, борец, человек. Киев, 1982.
* Избранные работы: в 2 т. М., 1985.

## Літаратура 
* Национальная академия наук Беларуси: персональный состав, 1928—2018. — Минск: Беларуская навука, 2018. — 614 с. ISBN 978-985-08-2360-1. — С. 595.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Замежныя члены НАНБ
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы СССР
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Украіны
Тамакіўка (значэнні)

**Тамакіўка** — тапонім.

* Тамакіўка — гарадскі пасёлак у Тамакіўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці.
* Тамакіўка — вёска ў Вэрхнёдніпроўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці.
Анастасія Яўгенаўна Шкурдай

**Анастасія Яўгенаўна Шкурдай** (нар. , ) — беларуская плыўчыха, майстар спорту міжнароднага класа. Чэмпіёнка Еўропы 2019 года. Заслужаны майстар спорту (2025).

## Біяграфія 
У ліпені 2021 года на сваіх дэбютных Алімпійскіх гульнях у Токіа выйшла ў фінал на дыстанцыі 100 м батэрфляем, дзе заняла 8 месца з вынікам 57,05 с. Па выніках папярэдніх заплываў на дыстанцыі 100 м вольным стылем заняла 28-е месца з вынікам 55,17 с і не змагла прабіцца ў паўфінал.

У чэрвені 2024 года — чэмпіёнка Спартыўных гульняў краін БРІКС у Казані (Расія).

## Узнагароды і званні 
* Званне «Заслужаны майстар спорту» (10.09.2025).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Плыўцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Кэмеран Мак-Эвой

**Камерон Джэймс Мак-Эвой** (; нар.  года, , Аўстралія) — аўстралійскі плывец, які спецыялізуецца ў плаванні кролем на дыстанцыях 50, 100 і 200 метраў. Чэмпіён свету 2023 года, трохразовы бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў (2016 і 2020).
Суніса Лі

**Суніса Лі** (; нар. , Сент-Пол) — амерыканская гімнастка, двухкартовая алімпійская чэмпіёнка, чэмпіёнка свету 2019 года ў камандным першынстве. Неаднаразовая пераможца і прызёр чэмпіянату ЗША.

## Біяграфія 
Суніса Лі нарадзілася 9 сакавіка 2003 года ў Сент-Поле (штат Мінесота) у сям’і медыцынскага работніка Йіва Тоджа. Суніса па паходжанні з’яўляецца хмонгкай, яе маці імігравала ў ЗША з Лаоса. У яе ёсць тры зводныя браты і сёстры. Лі жыве ў Сент-Поле.

У шэсць гадоў Суніса пачала займацца гімнастыкай у Літл-Канадзе (прыгарадзе Сент-Пола), дзе яна працягвае трэніравацца дагэтуль.

Катэгорыя:Гімнасты ЗША
Сімона Байлз

**Сімона Арыяна Байлз** (; ) — амерыканская гімнастка, 7-разовая алімпійская чэмпіёнка, 23-разовая чэмпіёнка свету (абсалютны рэкорд у гісторыі чэмпіянату свету). 6-разовая ў абсалютным першынстве (2013, 2014, 2015, 2018, 2019, 2023). Па агульнай колькасці ўзнагарод з Алімпійскіх гульняў і чэмпіянатаў свету (41) займае першае месца ў гісторыі.

## Зноскі
Уладзімір Паўлавіч Чахонін

**Уладзімір Паўлавіч Чахонін** () — савецкі і расійскі вучоны-імунахімік, акадэмік РАМН (2005), акадэмік РАН (2013), член прэзідыума РАН (з 2013), віцэ-прэзідэнт РАН (2017—2022), намеснік Прэзідэнта РАН (з 2022). Доктар медыцынскіх навук (1989), прафесар (1993). Правадзейны член Міжнароднай асацыяцыі акадэмій навук (МААН)(2021). Замежны член Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2021).

## Біяграфія 
Скончыў 2-гі Маскоўскі дзяржаўны медыцынскі інстытут імя М. І. Пірагова. 6 красавіка 2002 года абраны членам-карэспандэнтам, 28 красавіка 2005 года — акадэмікам РАМН, акадэмік РАН (2013), член прэзідыума РАН (з 2013 (2017—2022), намеснік Прэзідэнта РАН (з 2022).

Кіраўнік аддзела фундаментальнай і прыкладной нейрабіялогіі Дзяржаўнага навуковага цэнтра сацыяльнай і судовай псіхіятрыі імя В. П. Сербскага, загадчык кафедры медыцынскіх нанабіятэхналогій Расійскага дзяржаўнага медыцынскага універсітэта імя М. І. Пірагова (з 2008).

Акадэмік-сакратар аддзялення медыка-біялагічных навук РАМН (2011—2013), кіраўнік Секцыі медыка-біялагічных навук Аддзялення медыцынскіх навук РАН (2013—2017), намеснік акадэміка-сакратара Аддзялення медыцынскіх навук РАН (с 2023).

Член Прэзідыума РАН, Старшыня Навуковай рады «Навукі аб жыцці» пры Кіраўніцтва РАН Прэзідыуме РАН (з 2018), член Экспертнай рады РАН і Экспертнай камісіі па Вялікім залатым медалі імя М. В. Ламаносава.

## Навуковая дзейнасць 
Асноўны напрамак навуковай дзейнасці — імунахімія і біяхімія нервовай сістэмы. Аўтар больш за 500 навуковых публікацый, сярод якіх 6 манаграфій: «Иммунохимический анализ нейроспецифических антигенов» (2000), «Клиническая иммунология пограничных психических расстройств» (2005), «Моноклональные антитела к нейроспецифическим антигенам» (2007), больш за 30 вынаходстваў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Замежныя члены НАНБ
Катэгорыя:Акадэмікі РАМН
Катэгорыя:Члены РАН
Насця Люкін

**Насця Люкін** (, пры нараджэнні: ''Анастасія Валер'еўна Люкіна''; нар. , ) — амерыканская гімнастка рускага паходжання. Чэмпіёнка свету 2005 і 2007 гадоў у практыкаваннях на бервяне, чэмпіёнка свету 2005 года ў практыкаваннях на брусах; чатырохразовая чэмпіёнка ЗША (двойчы сярод юніёраў); Алімпійская чэмпіёнка і сярэбраны прызёр у камандных спаборніцтвах па спартыўнай гімнастыцы Алімпійскіх гульняў 2008 года ў Пекіне.
Карлі Патэрсан

**Карлі Рэй Патэрсан** (, нар. , Батан-Руж, штат Луізіяна, ЗША) — амерыканская гімнастка, алімпійская чэмпіёнка ў абсалютным першынстве 2004 года.

Гімнастыкай пачала займацца з 6-гадовага ўзросту. Стала чэмпіёнкай на Алімпійскіх гульнях 2004 у асабістым мнагаборстве.

Пасля заканчэння спартыўнай кар’еры спрабуе сябе ў якасці спявачкі.
Мэры Лу Рэтан

**Мэры Лу Рэтан** (; нар.  года, Фэрмант, Заходняя Віргінія, ЗША) — амерыканская гімнастка, алімпійская чэмпіёнка, трохразовая чэмпіёнка ЗША. Першая амерыканская гімнастка, якая перамагла ў абсалютным першынстве на Алімпійскіх гульнях.
Фэрмант (Заходняя Віргінія)

**Фэрмант** () — горад у ЗША, у паўночнай частцы штата Заходняя Віргінія. Размешчаны на тэрыторыі акругі Марыён. Насельніцтва — 18 704 чалавекі (перапіс 2010). Фэрманцкі дзяржаўны ўніверсітэт.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Мэры Лу Рэтан, амерыканская гімнастка, алімпійская чэмпіёнка

Катэгорыя:Гарады Заходняй Віргініі
Эліс Кінсела

**Эліс Кінсела** (, нар. , ) — брытанская гімнастка, чэмпіёнка Еўропы і Гульняў Садружнасці (2018). Бронзавы прызёр Алімпійскіх гульняў 2020 у Токіа.

Першая міжнародная перамога на буйным спаборніцтве адбылася ў красавіку 2018 года на Гульнях Садружнасці ў аўстралійскім Голд-Косце, дзе Эліс Кінсела стала чэмпіёнкай у спаборніцтвах бервяне. Аднак іншы фінал у асобных відах быў няўдалым: Эліс стала толькі апошняй у вольных практыкаваннях, атрымаўшы толькі 11,666 бала. Аднак за два дні да спаборніцтваў у асобных відах, Кінсела заваявала «бронзу» ў мнагабор’і, пры гэтым абышоўшы на 0,55 балаў сваю суайчынніцу Келі Сім, якая за месяц да Гульняў выйграла залаты медаль на чэмпіянаце Вялікабрытаніі ў гэтай дысцыпліне, а ў Аўстраліі стала толькі пятай, упаўшы з бервяна.
Оў Юйшань

**Оў Юйшань** (нар. ) — кітайская гімнастка. Неаднаразовая прызёрка чэмпіянатаў сваёй краіны. Удзельніца Алімпійскіх гульняў у Токіа (2021). Па юніёрах у 2019 годзе прадстаўляла Кітай на чэмпіянаце свету, заваяваўшы каманднае срэбра і два медалі ў асабістых спаборніцтвах.
Хуберт Кош

**Хуберт Кош** (венг. Kós Hubert; нар. , Іэлкі, Пешт-Піліш-Шольт-Кішкун) — венгерскі плывец, алімпійскі чэмпіён 2024 года, чэмпіён свету 2023 года, трохразовы чэмпіён Еўропы. Спецыялізуецца на дыстанцыях комплекснага плавання, а таксама ў плаванні вольным стылем, на спіне і батэрфляем. Удзельнік летніх Алімпійскіх гульняў 2020 года.

Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па плаванні
Мурат Журынавіч Журынаў

**Мурат Журынавіч Журынаў** (, , Арыс, Паўднёва-Казахстанская вобласць, Казахская ССР) — савецкі і казахстанскі вучоны-хімік, прэзідэнт НАН Рэспублікі Казахстан у 2003—2023 гадах. Доктар хімічных навук (1981), прафесар (1981), акадэмік НАН Рэспублікі Казахстан (1994, член-карэспандэнт з 1989). Замежны член НАН Беларусі (2021).

## Біяграфія 
У 1964 годзе скончыў Казахскі хіміка-тэхналагічны інстытут (інжынер-тэхнолаг), у 1970 — аспірантуру Маскоўскага хіміка-тэхналагічнага інстытута. Затым выкладаў да 1982 года ў Казахскім хіміка-тэхналагічным інстытуце, загадчык кафедры, дэкан факультэта. Прарэктар Карагандзінскага дзяржаўнага ўніверсітэта (1982—1985), дырэктар Інстытута арганічнага сінтэзу і вугляхіміі НАН РК (1985—1991).

З 1991 года па 1995 прэзідэнт Міжнароднага Казахска-Турэцкага ўніверсітэта ім. А. Ясаві, з 1993 старшыня Туркестанскага навуковага цэнтра ЮКА НАН РК.

У 1995 па 1997 міністр адукацыі РК, пасля вызвалення ад пасады міністра быў прызначаны на пасаду прэзідэнта Міжнароднага Казахска-Турэцкага ўніверсітэта ім. А. Ясаві.

У 2001—2007 — дырэктар Інстытута арганічнага каталізу і электрахіміі МАН РК, з 2013 г. — Генеральны дырэктар Інстытута паліва, каталізу і электрахіміі РК.

З 2003 па 2023 — прэзідэнт Нацыянальнай акадэміі навук РК.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар 92 вынаходстваў.

Асноўныя навуковыя працы прысвечаны вывучэнню электрахімічных паводзін розных класаў арганічных злучэнняў і распрацоўцы новых метадаў электрахімічнага сінтэзу як вядомых, так і новых фізіялагічна актыўных рэчываў, галоўным чынам на аснове прыродных злучэнняў.

## Аснорўныя працы 
* Квантовая электрохимия алкалоидов. Алма-Ата, 1986 (суаўтар).
* Электрохимия селена, теллура и полония / А. Баешов, М. Ж. Журинов, С. И. Жданов; АН КазССР, Центр.-Казахст. отд-ние, Ин-т орган. синтеза и углехимии, Хим.-металлург. ин-т. — Алма-Ата : Наука КазССР, 1989. — 169,[1] с. : ил.; 20 см; ISBN 5-628-00174-0.
* Химия эфедриновых алкалоидов. Алма-Ата, 1990 (суаўтар).
* Новые фосфорпроизводные эфедриновых алкалоидов. Алма-Ата, 1992 (суаўтар).
* Новые биоактивные производные алкалоидов. Алма-Ата, 1992 (суаўтар).
* Технология производства мышьяка. Алматы, 1993 (суаўтар).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Замежныя члены НАНБ
Катэгорыя:Хімікі СССР
Катэгорыя:Хімікі Казахстана
Кайлія Немур

**Кайлія Немур** (; нар. ) — алжырская спартыўная гімнастка. Нарадзілася ў Францыі, прадстаўляе Алжыр на міжнародным узроўні. На чэмпіянаце свету 2023 года яна стала першай афрыканскай гімнасткай, якая выйграла медаль чэмпіянату свету, заваяваўшы серабро на брусі. Чэмпіёнка Афрыкі ў мнагабор'і 2023 года.

Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па спартыўнай гімнастыцы
Латы (будаўніцтва)

**Латы** (са , якое з  — «доўгая вуглаватая лацвіна») — рашэціны, жэрдкі, да якіх мацуецца пакрыццё страхі. Кладуць латы ўпоперак крокваў (ключоў). Даўней іх прывязвалі да крокваў (ключоў) лазой або прыбівалі тэблямі, цвікамі; да латы саламянымі жгутамі прывязвалі пакрыццё з саломы ці чароту; гонт і чарапіцу прыбівалі цвікамі. У наш час бляху, шыфер прыбіваюць цвікамі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Будаўнічыя элементы і канструкцыі
Катэгорыя:Дах
Валянцін Мікалаевіч Пармон

**Валянцін Мікалаевіч Пармон** (, Брандэнбург-на-Хафелі, ГДР) — савецкі і расійскі вучоны. Спецыяліст у галіне каталізу і фотакаталізу, хімічнай кінетыкі у кандэнсаваных фазах, хімічнай радыёспектраскапіі, хімічных метадаў пераўтварэння энергіія, нетрадыцыйных і аднаўляльных крыніц энергіі. Доктар хімічных навук (1985), прафесар (1989), акадэмік РАН (1997, член-карэспандэнт з 1991). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Расіі (2009). Замежны член НАН Беларусі (2021).

## Біяграфія 
У 1972у скончыў факультэт малекулярнай і хімічнай фізікі МФТІ, затым да 1975 аспірант, абараніў кандыдацкую дысертацыю «Даследаванне механізму электронных абменных узаемадзеянняў у растворах метадам ЭПР».

З 1975 па 1977 працаваў на пасадзе малодшага навуковага супрацоўніка ў Інстытуце хімічнай фізікі АН СССР.

З 1977 года — у Інстытуце каталізу Сібірскага аддзялення Расійскай акадэміі навук: да 1984 — старэйшы навуковы супрацоўнік лабараторыі механізмаў каталітычных рэакцый, з 1984 па 1985 кіраваў неструктурнай лабараторыяй каталітычных метадаў пераўтварэння. У 1985 годзе прызначаецца намеснікам дырэктара па навуковай працы Інстытута каталізу і адначасова — намеснік генеральнага дырэктара МНТК «Каталізатар». У 1995—2015 — дырэктар Інстытута каталізу СА РАН.

Выкладае ў Новасібірскім дзяржаўным універсітэце, з’яўляецца прафесарам кафедры фізічнай хіміі факультэта прыродазнаўчых навук і членам Вучонай рады НДУ. Член Прэзідыума Расійскага хімічнага таварыства імя Д. І. Мендзялеева.

З 2010 — член Кансультатыўнай навуковай Рады Фонду «Сколкава».

28 верасня 2017 года абраны старшынёй Сібірскага аддзялення РАН, віцэ-прэзідэнтам РАН. Да 29 мая 2018 года — член Міжакадэмічнай рады па праблемах развіцця Саюзнай дзяржавы.

## Навуковыя дасягненні 
Спецыяліст у галіне каталізу і фотакаталізу, хімічнай кінетыкі у кандэнсаваных фазах, хімічнай радыёспектраскапіі, хімічных метадаў пераўтварэння энергіі, нетрадыцыйных і аднаўляльных крыніц энергіі, а таксама тэрмадынамікі нераўнаважных працэсаў. Аўтар і суаўтар больш за 800 навуковых прац, 7 манаграфій, 7 падручнікаў для ВНУ, уладальнік больш за 100 аўтарскіх пасведчанняў і патэнтаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Замежныя члены НАНБ
Катэгорыя:Хімікі СССР
Катэгорыя:Хімікі Расіі
Элізабет Блэк

**Элізабет «Элі» Блэк** (; нар. , Галіфакс, Канада) — канадская гімнастка, прадстаўляла краіну на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 і 2016 гадоў, сярэбраны прызёр чэмпіянату свету 2017 года Садружнасці 2014 года і Панамерыканскіх гульняў 2015 года.

Катэгорыя:Гімнасты (спартыўная гімнастыка)
Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2000/2001

**Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2000/2001** — 9-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па баскетболе.

## Клубы-ўдзельнікі 
## Рэгулярны сезон 
Заўвагі: 
Крыніца: 

## Плэй-оф 
Крыніца: 

### За 5-8 месцы 
Крыніцы: 

## Турнірная табліца 
## Узнагароды 
*Найлепшы баскетбаліст:  Уладзімір Верамеенка (Спартак-Кандытар)
*Найлепшы трэнер:  Аляксандр Барысаў (Гродна-93)

## Снайперы 
### Рэгулярны сезон 
Крыніца: 

### Плэй-оф 
Крыніца: 

## Гл. таксама 
* Першая ліга чэмпіянату Беларусі па баскетболе 2000/2001
* Кубак Беларусі па баскетболе 2000

2001
Катэгорыя:2000 год у баскетболе
Катэгорыя:2001 год у баскетболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2000 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2001 годзе
Падсядзёлак

**Падсядзёлак**, **сядзёлка** — частка вупражы. У больш простым варыянце ўяўляе сабой шырокі скураны пас на лямцавай падкладцы, які замацоўваецца па спіне каня з дапамогай папругі. Паверх падсядзёлка праз металічныя кольцы ці скобкі, замацаваныя на апорных калодках, прапускаюць церассядзёлак (церассядзельнік), што падтрымлівае аглоблі з атосамі. Нярэдка лямцавую падкладку мацуюць на цвёрдым корпусе на форме спіны жывёлы, да якой яна прылягае.

Падсядзёлак выкарыстоўваюць звычайна ў хамутна-аглаблёвай запрэжцы. У хамутна-пастронкавай ці шлейнай сістэме вупражы падсядзёлак нярэдка ўяўляў сабой наспінную дзягу, што мацуецца канцамі да пастронкаў, выконваючы адначасова і функцыі церассядзёлка.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Конская вупраж
Фарход Рахімі

**Фарход Рахімі** (, , Пенджыкент, Ленінабадская вобласць, Таджыкская ССР) — таджыкскі вучоны-фізік і навукова-грамадскі дзеяч. Доктар фізіка-матэматычных навук, прафесар. Правадзейны член Нацыянальнай акадэміі навук Таджыкістана (2014), прэзідэнт НАН Таджыкістана ў 2013—2024 гадах. Замежны член НАН Беларусі (2021) і РАН (2022).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 19 верасня 1968 года ў Пенджыкенце (Таджыкская ССР).

У 1992 годзе з адзнакай скончыў Таджыкскі нацыянальны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Выкладчык фізікі». У 1992—2000 гадах — лабарант, аспірант, старшы выкладчык кафедры «Агульная фізіка» ў Таджыкскім нацыянальным універсітэце (ТНУ). У 2000—2005 гадах — дактарант Таджыкскага нацыянальнага універсітэта і Інстытута ядзерных даследаванняў РАН, старшы выкладчык кафедры «Тэарэтычная фізіка», начальнік упраўлення каардынацыі і прагназавання ТНУ.

У 2005—2006 гадах — намеснік міністра адукацыі Рэспублікі Таджыкістан. Са снежня 2006 года па 2013 год — першы намеснік міністра адукацыі Рэспублікі Таджыкістан.

З 6 снежня 2013 года да 16 студзеня 2024 года — прэзідэнт НАН Рэспублікі Таджыкістан. З 16 студзеня 2024 года — старшыня Камітэта па пачатковай і сярэдняй прафесійнай адукацыі пры Урадзе Таджыкістана.

## Навуковая дзейнасць 
З’яўляецца аўтарам 4 манаграфій, 8 падручнікаў, 4 метадычных дапаможнікаў і больш за 95 навуковых артыкулаў, якія былі выдадзеныя ў Рэспубліцы Таджыкістан, Расійскай Федэрацыі, Галандыі, Іране, Казахстане, Германіі і іншых краінах.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Замежныя члены НАНБ
Катэгорыя:Замежныя члены РАН
Маніла Эспазіта

**Маніла Эспазіта** (нар. ) — італьянская спартыўная гімнастка. Была членам каманды, якая заваявала гістарычны сярэбраны медаль на Алімпійскіх гульнях 2024 года. Акрамя таго, яна была членам каманды, якая заваявала залаты медаль на чэмпіянаце Еўропы 2024 года, і каманды, якая заваявала сярэбраны медаль на чэмпіянаце Еўропы 2023 года.

Індывідуальна Эспазіта з’яўляецца чэмпіёнам Еўропы ў мнагабор’і 2024 года, а таксама чэмпіёнам Еўропы 2024 года ў практыкаваннях на брусах і вольных практыкаваннях і сярэбраным прызёрам Еўропы 2023 года на бервяне.

Катэгорыя:Гімнасты (спартыўная гімнастыка)
Пастронкі

**Пастронкі** (узыходзіць да *старана*) — вяроўкі ці раменныя пасы ў вупражы, што служаць непасрэдна для сувязі цяглавай жывёлы з транспартным сродкам або ворыўнай прыладай. Пярэднімі канцамі пастронкі мацуюць да хамута (ярма, шляі), заднімі — да барка, злучанага з транспартным сродкам. Ужываюцца да нашага часу ў сялянскай гаспадарцы, з’яўляючыся адметнай рысай хамутна-пастроначнай і ярэмнай запрэжак.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гужавы транспарт
Катэгорыя:Конская вупраж
Эмануэль Любецкі

**Эмануэль Любецкі Моргенстэрн** (; нар. , ) — мексіканскі кінааператар. Працаваў са многімі вядомымі рэжысёрамі, у тым ліку з Майкам Нікалсам, Цімам Бёртанам, Майклам Манам, Джоэлам і Ітанам Коэнамі, , пастаянна супрацоўнічаў з Тэрэнсам Малікам, Альфонса Куаронам і Алехандра Гансалесам Іньярыту.

Удастоены шматлікіх узнагарод, у тым ліку трох прэмій «Оскар» за аператарскую працу ў тэхнатрылеры «Гравітацыя» (2013), трагікамедыі «Бёрдмэн» (2014) і драме «Выжылы» (2015). Першы ў гісторыі аператар, які атрымаў тры прэміі «Оскар» запар. Да таго як атрымаць тры прэміі, намініраваўся на «Оскар» пяць разоў.

## Фільмаграфія 
* 2005 — «Новы Свет» (рэж. Тэрэнс Малік)
* 2006 — «Дзіця чалавечае» (рэж. Альфонса Куарон)
* 2008 — «Прачытаўшы, спаліць» (рэж. браты Коэн)
* 2011 — «Дрэва жыцця» (рэж. Тэрэнс Малік)
* 2012 — «Да цуду» (рэж. Тэрэнс Малік)
* 2013 — «Гравітацыя» (рэж. Альфонса Куарон)
* 2014 — «Бёрдмэн» (рэж. Алехандра Гансалес Іньярыту)
* 2015 — «Выжылы» (рэж. Алехандра Гансалес Іньярыту)
* 2015 — «Рыцар кубкаў» (рэж. Тэрэнс Малік)
* 2017 — «Песня за песняй» (рэж. Тэрэнс Малік)

Катэгорыя:Кінааператары Мексікі
Катэгорыя:Кінааператары XX стагоддзя
Катэгорыя:Кінааператары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Незалежны дух»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар» за «Найлепшую работу аператара»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Спадарожнік»
Марыэль Загуніс

**Марыэль Лэй Загуніс** (; нар.  года, Портленд, штат Арэгон) — амерыканская фехтавальшчыца на шаблях, двухразовая алімпійская чэмпіёнка, пяціразовая чэмпіёнка свету. Стала другой амерыканскай фехтавальшчыцай у гісторыі, якая перамагла на Алімпійскіх гульнях. Акрамя таго, Марыэль першай сярод фехтавальшчыц была абрана ў якасці сцяганосца сваёй зборнай на цырымоніі адкрыцця летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года.
Шывон Хогі

**Шыво́н Бернадэ́т Хо́гі** (нар. , Ганконг) — ганконгская плыўчыха, двухразовы срэбны прызёр Алімпійскіх Гульняў 2020 і двухразовы бронзавы прызёр Гульняў 2024 у плаванні на 100 і 200 метраў вольным стылем. Чэмпіёнка свету 2024, трохразовая чэмпіёнка свету на кароткай вадзе, двухразовая чэмпіёнка Азіяцкіх гульняў.

Заваявала залаты медаль у заплыве на 100 метраў вольным стылем на чэмпіянаце свету сярод юніёраў у 2013 годзе.

У 2013 годзе на Усходнеазіяцкіх гульнях заваявала два сярэбраныя і пяць бронзавых медалёў.

У 2014 годзе на Азіяцкіх гульнях заваявала тры бронзавыя медалі.

У 2016 годзе стала ўдзельніцай чэмпіянату Big Ten Conference і дапамагла Мічыганскім расамахам па плаванні і скачках у ваду заваяваць тытул упершыню з 2004 года.

Прайшла кваліфікацыю на Алімпійскія гульні 2016 у Рыа-дэ-Жанейра і прадстаўляла Ганконг у спаборніцтвах па плаванні на 200 метраў вольным стылем і на дыстанцыі 200 метраў комплексным. Выйграла 3-і заплыў на Алімпіядзе на дыстанцыі 200 метраў вольным. У другім паўфінале заняла шостае месца і не выйшла ў фінал.
Жаночы Кубак Беларусі па футболе 1997

**Жаночы Кубак Беларусі па футболе 1997** — 6-ы розыгрыш Жаночага Кубка Беларусі па футболе.

## Матчы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:1997 год у жаночым футболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1997 годзе
Катэгорыя:Жаночы Кубак Беларусі па футболе
Кейт Дуглас

**Кейт Дуглас** (; нар.  года, Нью-Ёрк, Нью-Ёрк) — амерыканская плыўчыха, якая спецыялізуецца ў комплексным плаванні, плаванні брасам і кролем. Алімпійская чэмпіёнка 2024 года на дыстанцыі 200 метраў брасам, 11-разовая чэмпіёнка свету (4 разы ў 50-метровых басейнах і 7 разоў у 25-метровых).

На чэмпіянаце свету 2022 года, які праходзіў у Будапешце, заваявала тры бронзавыя медалі, два з якіх былі ў эстафетах, у тым ліку і змешанай. У тым жа годзе на чэмпіянаце свету па плаванні на кароткай вадзе, які праходзіў у Мельбурне, выйграла пяць залатых, тры з якіх былі ў эстафетах і два сярэбраныя медалі.

На чэмпіянаце свету 2023 года ў Фукуоку заваявала 6 медалёў рознай вартасці (уключаючы два золаты), 4 з якіх былі ў эстафетах.

На чэмпіянаце свету 2024 года ў горадзе Доха заваявала 5 медалёў, у тым ліку золата на дыстанцыі 200 метраў комплексным плаваннем і ў змешанай камбінаванай эстафеце 4×100 метраў.
Місі Франклін

**Меліса Джанет (Місі) Франклін** (; ) — амерыканская плыўчыха, пяціразовая алімпійская чэмпіёнка, 11-разовая чэмпіёнка свету. Экс-рэкардсменка свету на дыстанцыі 200 метраў на спіне. Спецыялізавалася ў плаванні на спіне і вольным стылем.

Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па плаванні
Манон Брунэ

**Манон Брунэ** (, нар.  года, , Францыя) — французская фехтавальшчыца на шаблях, алімпійская чэмпіёнка 2024 года ў асабістым першынстве, чэмпіёнка свету і Еўропы.

## Біяграфія 
Манон Брунэ нарадзілася 2 лютага 1996 года ў Ліёне. Пачала займацца фехтаваннем з 8 гадоў.

У 2014 годзе Манон паспяхова дэбютавала на дарослых міжнародных спаборніцтвах у складзе зборнай Францыі. Юная фехтавальшчыца выйграла сярэбраны медаль на чэмпіянаце Еўропы ў камандным першынстве, а праз месяц стала сярэбраным прызёрам чэмпіянату свету.

Праз два гады пасля поспехаў Манон у складзе французскай каманды заваявала сярэбраны медаль на чэмпіянаце Еўропы, саступіўшы ў фінале расійскім фехтавальшчыцам.

У 2017 годзе францужанка стала трэцяй у камандным першынстве на чэмпіянаце Еўропы, а затым Манон заваявала бронзавы медаль на сусветным першынстве ў тым жа відзе праграмы. Праз год Манон зноў заняла трэцяе месца ў каманднай шаблі на кантынентальным чэмпіянаце.
Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 1999/2000

**Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 1999/2000** — 8-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па баскетболе.

## Клубы-ўдзельнікі 
## Рэгулярны сезон 
### Першы этап 
Крыніца: 

### Другі этап 
Згодна з месцамі ў першым этапе каманды падзяліліся на дзве групы.

#### Група А 
#### Група Б 
Крыніца: 

## Плэй-оф 
Крыніцы: 

## Узнагароды 
*Найлепшы баскетбаліст:  Аляксандр Назараў (Спартак-Кандытар)
*Найлепшы трэнер:  Аляксандр Барысаў (Гродна-93)

## Статыстыка 
### Ачкі 
Крыніца: 

## Глядзі таксама 
* Кубак Беларусі па баскетболе 1999
* Кубак Беларусі па баскетболе 2000

2000
Катэгорыя:1999 год у баскетболе
Катэгорыя:2000 год у баскетболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1999 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2000 годзе
Кітай на летніх Алімпійскіх гульнях 2024

**Кітайская Народная Рэспубліка** ўдзельнічае на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 года ў Парыжы з 26 ліпеня па 11 жніўня 2024 года. Гэта дванаццатае выступленне краіны на летніх Алімпійскіх гульнях з моманту дэбюту ў 1952 годзе. Аднак Кітай не ўдзельнічаў у наступных сямі гульнях: 1956; краіна адсутнічала ў 1960 і 1964 гадах з-за спрэчкі з Кітайскай Рэспублікай; 1968 год; 1972 з-за праблем з GANEFO; 1976 з-за байкоту Кітайскай Рэспублікі; і 1980, далучыўшыся да байкоту ЗША. КНР удзельнічала ва ўсіх Алімпійскіх гульнях з 1984 года.

Кітай спаборнічае ва ўсіх відах спорту, акрамя футбола і гандбола.

Катэгорыя:Краіны на летніх Алімпійскіх гульнях 2024
Вялікабрытанія на летніх Алімпійскіх гульнях 2024

**Вялікабрытанія**, каманда Брытанскай алімпійскай асацыяцыі (BOA), якая прадстаўляе Злучанае Каралеўства, удзельнічае ў летніх Алімпійскіх гульнях 2024 года ў Парыжы з 26 ліпеня па 11 жніўня 2024 года. Брытанскія спартсмены з’яўляліся на ўсіх летніх Алімпійскіх гульнях сучаснасці, разам з Аўстраліяй, Францыяй, Грэцыяй і Швейцарыяй, аднак Вялікабрытанія з’яўляецца адзінай камандай, якая выйграла хаця б адзін залаты медаль на ўсіх з іх. Гэтая паласа захавалася ў Парыжы, калі Разалінд Кантэр, Лора Калет і Том Мак-Юэн выйгралі золата ў камандным спаборніцтве па конным спорце ў трэці дзень Гульняў. Першы медаль для каманды быў заваяваны першай раніцай у дайвінг-цэнтры, дзе Ясмін Харпер і Скарлет М'ю Джэнсен заваявалі бронзу ў жаночым сінхронным скачках з 3-метровага трампліна, — першы медаль у сінхронным рэжыме, заваяваным брытанскімі жанчынамі на Алімпійскіх гульнях.

Катэгорыя:Краіны на летніх Алімпійскіх гульнях 2024
Германія на летніх Алімпійскіх гульнях 2024

**Германія** ўдзельнічае ў летніх Алімпійскіх гульнях 2024 года ў Парыжы з 26 ліпеня па 11 жніўня 2024 года. Гэта васемнаццатае раз запар выступленне краіны на летніх Алімпійскіх гульнях, за выключэннем 1920 і 1924 гадоў, з-за ролі краіны ў Першай сусветнай вайне, 1948 года з-за ўдзелу ў Другой сусветнай вайне. З 1956 па 1964 гады немцы выступалі ў складзе Аб’яднанай зборнай Германіі (UTG), у 1968 годзе каманда была падзелена на дзве каманды Заходняй Германіі і Усходняй Германіі. Заходняя Германія байкатавала Гульні 1980 года ў рамках байкоту, а затым вярнулася ў 1984 годзе. Усходняя Германія байкатавала Гульні 1984 года ў рамках байкоту пад кіраўніцтвам СССР, а ў 1988 годзе Усходняя Германія вярнулася ў апошні раз. Праз год пасля падзення Берлінскай сцяны Заходняя і Усходняя Германія зноў аб’ядналіся ў адну краіну ў выніку ўз’яднання ў 1990 годзе, і яна ўдзельнічала ва ўсіх летніх Алімпійскіх гульнях з 1992 года ў Барселоне.

Катэгорыя:Краіны на летніх Алімпійскіх гульнях 2024
Віялета Аляксандраўна Бардзілоўская

{{Спартсмен
 |медалі              = 

{ style="background: transparent"
 
}
}}
**Віялета Аляксандраўна Бардзілоўская** (нар. 7 чэрвеня 2005, Магілёў, Беларусь) — беларуская гімнастка ў скачках на батуце . Удзельнічала на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 года як індывідуальная нейтральная спартсменка і заваявала сярэбраны медаль. Чэмпіёнка Еўропы сярод юніёраў 2021 года ў сінхронных скачках на батуце.

## Біяграфія 
Нарадзілася 7 чэрвеня 2005 года ў Магілёве. Пачала займацца гімнастыкай на батуце, калі ёй было чатыры гады.

Заняла 19-е месца ў асабістым заліку на сусветных спаборніцтвах ва ўзроставай групе 2017 года ў катэгорыі 11—12 гадоў. Яна выступала на юніёрскім чэмпіянаце Еўропы 2021 года і заваявала залаты медаль у сінхронных спаборніцтвах з партнёркай Марыяй Сяргеевай. Акрамя таго, зборная Беларусі па скачках на батуце заваявала срэбраны медаль, уступіўшы Расіі. Затым на чэмпіянаце свету 2021 года па ўзроставых групах Бардзілоўская і Сяргеева заваявалі срэбраны медаль у сінхронным заліку. У асабістым заліку Бардзілоўская заняла 49-е месца.

Віялета Бардзілоўская дэбютавала ў дарослым складзе ў лютым 2022 года на Кубку свету ў Баку і заняла сёмае месца ў асабістым фінале. У сакавіку 2022 года Міжнародная федэрацыя гімнастыкі (FIG) дыскваліфікавала расійскіх і беларускіх спартсменаў з-за ўварвання Расіі ва Украіну. Бардзілоўская па-ранейшаму выступала на ўнутраных спаборніцтвах, заваяваўшы тытул чэмпіёнкі Беларусі ў асабістым заліку ў 2022 годзе У 2024 годзе FIG зацвердзіла некаторых спартсменаў як «нейтральных» для вяртання на міжнародныя спаборніцтвы. Яна вярнулася да ўдзелу ў спаборніцтвах на чэмпіянаце свету ў Баку 2024 года і заняла дзясятае месца ў паўфінале, зрабіўшы яе першым рэзервам для ўдзелу ў фінале. Затым яна ўдзельнічала на Кубку свету ў Котбусе і заняла 12-е месца.

Заваявала квоту на Алімпійскія гульні-2024 па выніках серыі Кубка свету-2024. У чэрвені яна была зацверджана Міжнародным алімпійскім камітэтам для ўдзелу ў спаборніцтвах як індывідуальны нейтральны спартсмен. На Алімпійскіх гульнях яна заваявала срэбраны медаль у індывідуальных спаборніцтвах па скачках на батуце, саступіла брытанцы Брыёні Пэйдж.

## Узнагароды 
* Ордэн Пашаны (2024).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Скакуны на батуце Беларусі
Суперкубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2023

**Суперкубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2023 года** прайшоў 22 верасня 2023 года ў Баранавічах на пляцоўцы СК «Атлант» па адрасе: вул. Гагарына, 59. У матчы сустрэліся чэмпіён 2022/2023 мінскі клуб «Мінчанка» і ўладальнік кубка 2022 года клуб «Прыбужжа».

## Справаздача аб матчы 
Мінчанка 3:0(25:15, 25:22, 25:16) Прыбужжа Брэст

## Гл. таксама 
* Суперкубак Беларусі па валейболе сярод жанчын 2024

## Спасылкі 
* Волейболистки «Минчанки» выиграли Суперкубок Беларуси
* СУПЕРКУБОК 2023 — анонс женского Суперкубка
* Belarus Supercup 2023/24 

Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2023 годзе
2023
Катэгорыя:2023 год у валейболе
Гольф на летніх Алімпійскіх гульнях 2024

**Спаборніцтвы па гольфе на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 года** пройдуць з 1 па 4 жніўня ў мужчын і з 7 па 10 жніўня ў жанчын на зялёных газонах Нацыянальнага клуба ў Гюянкуры. У спаборніцтвах прымуць удзел 120 спартсменаў (60 мужчын і 60 жанчын).

9 кастрычніка 2009 года на 121-й сесіі МАК было прынятае рашэнне ўключыць гольф у праграму Гульняў 2016 і 2020 гадоў. Да гэтага апошні раз спаборніцтвы па гольфе падчас Алімпійскіх гульняў праходзілі ў 1904 годзе. Бягучы розыгрыш будзе трэцім у новай эры гольфа.

## Медалі 
### Агульны залік 
(**Тлустым** вылучана самая вялікая колькасць медалёў у сваёй катэгорыі; краіна-арганізатар таксама выдзелена)

### Медалісты 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гольф на летніх Алімпійскіх гульнях 2024
Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 1997/1998

**Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 1997/1998**— 6-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па баскетболе.

## Клубы-ўдзельнікі 
## Рэгулярны сезон 
Крыніца: 

## Плэй-оф 
Крыніцы: 

### За 5-8 месцы 
Крыніца: 

## Турнірная табліца 
## Узнагароды 
* Найлепшы баскетбаліст:  Руслан Байдакоў (Лакаматыў)
* Найлепшы трэнер:  Яўген Кец (Гродна-93)

## Снайперы 
### Рэгулярны сезон 
Крыніца: 

## Гл. таксама 
* Кубак Беларусі па баскетболе 1998

1998
Катэгорыя:1997 год у баскетболе
Катэгорыя:1998 год у баскетболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1997 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1998 годзе
Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 1995/1996

**Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 1995/1996**— 4-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па баскетболе.

## Клубы-ўдзельнікі 
## Рэгулярны сезон 
Крыніца: 

## Плэй-оф 
Крыніцы: 

## Турнірная табліца 
## Узнагароды 
*Найлепшы баскетбаліст:  Аляксей Пынцікаў (РТІ-РШВСМ)

## Статыстыка 
### Ачкі 
Крыніца: 

### Найлепшыя паказчыкі ў адной гульні 
Крыніца: 

1996
Катэгорыя:1995 год у баскетболе
Катэгорыя:1996 год у баскетболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1995 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1996 годзе
Атосы

**Атосы** — канструкцыйны элемент у сістэме запрэжкі, што служыць для рэгулявання разводу аглабель па шырыні дугі. Лакальная назва *цягі*. Уяўляюць сабой цяжы (расцяжкі), якія злучаюць верхнія канцы аглабель з канцамі пярэдняй восі ў вазах.

Жалезныя атосы пашыраны з сярэдзіны 19 ст. Да пачатку 20 ст. атосы ў рабочых вазах рабілі з пяньковых вяровак (для трываласці іх часам змазвалі дзёгцем), на захадзе Беларусі — часта з кручаных маладых дрэўцаў дубу, бярозы («клібіны»).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Конская вупраж
Дуга (вупраж)

**Дуга́** — састаўная частка хамутова-аглабельнай вупражы.

Вылучаюць выязныя і звычайныя дугі. Выязныя больш масіўныя, высокія, з крутым выгінам, у версе дугі замацоўвалася металічнае кольца. Канцы іх звычайна фарбавалі ў светлы колер, сярэдзіну — у чорны, карычневы, зялёны або размалёўвалі рознымі ўзорамі. Выязная дуга выконвала важную ролю ў традыцыйнай абраднасці (вяселлі, кірмашовых святах, гасцінах і інш.). У час святочных цырымоній пад ёй чаплялі бомы, упрыгожвалі стужкамі і кветкамі.

Вытворчасць дуг часам вылучалася ў самастойны промысел. Папярэдне распаранае дрэва (ракіта, вяз, дуб, ясень, вішня, чаромха) гнулі на гбале, ці бабе. Вытворчасць дуг захавалася да нашага часу.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Конская вупраж
Гбала

**Гба́ла** — прыстасаванне для гнуцця дуг, палазоў, абадоў для колаў. Лакальныя назвы *баба*, *бгала*. Уяўляла шаблон па форме дугі ці полаза, высечаны ў калодзе або зроблены на сцяне пабудовы (баба). Для гнуцця абадоў выкарыстоўвалі звычайна круглую калоду з жалезным круком, вертыкальна ўкапаную ў зямлю. Падрыхтаваны для гнуцця матэрыял папярэдне распарвалі ў хатніх печах, лазнях ці спецыяльных парнях.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дрэваапрацоўчыя інструменты
Скачкі на батуце на летніх Алімпійскіх гульнях 2024

**Спаборніцтвы па скачках на батуце на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 года** ў Парыжы прайшлі 2 жніўня ў гімнастычным цэнтры Акор Арэна. Спартсмены разыгралі два камплекты медалёў: сярод мужчын і сярод жанчын. Розыгрышу медалёў сярод батутыстаў папярэднічала кваліфікацыя, у якой выступілі па 16 мужчын і жанчын. Іван Літвіновіч стаў першым у гісторыі гэтага віду спорту двукразовым алімпійскім чэмпіёнам.

## Медалі 
### Агульны залік 
### Медалісты 
## Крыніцы 
* Алімпіяда-2024 — belta.by

Катэгорыя:Скачкі на батуце на летніх Алімпійскіх гульнях 2024
Тэніс на летніх Алімпійскіх гульнях 2024

**Спаборніцтвы па тэнісе на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 года** пройдуць з 27 ліпеня па 4 жніўня на стадыёне Ралан Гарос. Удзел прымуць 172 спартсмены ў 5 дысцыплінах (адзіночны разрад, парны разрад і мікст).

Турнір будзе праходзіць па правілах ITF. Матчы будуць праходзіць у фармаце двухсэтавікоў, лік можа быць як 2:0, так і 2:1, тай-брэйкі да 7 ачкоў у кожным сэце. Што да парнага разраду, то будзе прадстаўлена 32 пары, якія таксама будуць гуляць на выбыванне, гэтак жа да перамогі ў 2-х сэтах, пры ліку 1:1 гуляецца тай-брэйк да 10 ачкоў. Алімпійскі тэнісны турнір у Парыжы першы пасля турніру на Барселонскай Алімпіядзе 1992 года, які пройдзе на грунтавым пакрыцці, і першы тэнісны турнір пасля Лонданскай Алімпіяды 2012 года, які пройдзе на стадыёне, дзе праходзяць матчы турніраў Вялікага шлема.

## Медалі 
### Агульны залік 
(**Тлустым** вылучана самая вялікая колькасць медалёў у сваёй катэгорыі; краіна-арганізатар таксама выдзелена)

### Медалісты 
#### Мужчыны 
#### Жанчыны 
#### Змешаны разрад 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Тэніс на летніх Алімпійскіх гульнях 2024
Дзень незалежнасці (Нігер)

**Дзень незалежнасці** ў Рэспубліцы Нігер адзначаецца 3 жніўня ў знак незалежнасці краіны ад Францыі ў 1960 годзе. З 1975 года гэта таксама Дзень дрэвастою, калі па ўсёй краіне саджаюць дрэвы, каб дапамагчы ў барацьбе з апустыньваннем.

Катэгорыя:Падзеі 3 жніўня
Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 1992/1993

**Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 1992/1993**— 1-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па баскетболе.

## Клубы-ўдзельнікі 
## Першы этап 
### Група A 
Заўвагі: 

### Група B 
### Група C 
Крыніца: 

## Другі этап 
### 1-6 месцы 
Крыніца: 

### 7-12 месцы 
Каманда «Прамень» не ўдзельнічала ў другім этапе праз эканамічныя праблемы.

Заўвагі: 
Крыніца: 

## Турнірная табліца 
## Узнагароды 
Крыніца: 

1993
Катэгорыя:1992 год у баскетболе
Катэгорыя:1993 год у баскетболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1992 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1993 годзе
Каспар Уайнбергер

**Каспар Уілард Уайнбергер** (; 18 жніўня 1917, Сан-Францыска, Каліфорнія, ЗША — 28 сакавіка 2006, Бангор, Мэн, ЗША) — амерыканскі палітычны дзеяч, рэспубліканец, міністр абароны8 −1987 гадах (адміністрацыя Рональда Рэйгана). Адзін з чальцоў адміністрацыі Рональда Рэйгана, замяшаных у скандале Іран-кантрас.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
*
Яна Камарова

**Яна Камарова** (нар. ) — беларуская валейбалістка.

## Біяграфія 
Валейбольную кар'еру пачала ў г. Віцебск. У 2019 годзе пераехала ў г. Мінск.

Сезон 2022-2023 правяла ва «Уралачцы» (Расія). 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* Yana Komarova 
* Комарова Яна
* Комарова Яна/ Komarova Yana
 
 
Катэгорыя:Валейбалісткі Беларусі
Сесіл Кэлаўэй

**Сесіл Ларыстан Кэлаўэй** (; 22 жніўня 1890 — 28 лютага 1973) — брытанскі характэрны .

## Фільмаграфія 
* 1939 — Навальнічны перавал

## Крыніцы
Барытабетон

**Барытабето́н** — цяжкі бетон, у якім запаўняльнікам з’яўляецца барыт або барытавая руда ці іх сумесь з металічнай стружкай, чыгунным шротам і іншымі матэрыяламі.

Ужываюць барытабетон для стварэння канструкцый і элементаў канструкцый сцен, падлогі і столі ў памяшканнях, дзе патрабуецца абарона ад гама-выпраменьвання і іншых блізкіх па спектры выпраменьванняў. Таксама яго выкарыстоўваюць для пакрыцця і ізаляцыі ў хімічных вытворчасцях, дзе існуе ўздзеянне кіслот, шчолачаў і некаторых іншых хімічна актыўных рэчываў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Баритобето́н // Українська радянська енциклопедія : у 12 т. / гол. ред. М. П. Бажан; редкол.: О. К. Антонов та ін. — 2-ге вид. — К. : Головна редакція УРЕ, 1977. — Т. 1 : А — Борона. — С. 358. — 542, [2] с., [38] арк. іл. : іл., табл., портр., карти с.

## Спасылкі 
* Баритовый бетон

Катэгорыя:Бетон
Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 1994/1995

**Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 1994/1995**— 3-і чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па баскетболе.

## Клубы-ўдзельнікі 
## Папярэдні этап 
Крыніца: 

## Фінальны этап 
Чэмпіянат праводзіўся ў пяць этапаў. Чэмпіён вызначаўся па найменшай суме месцаў, занятых на кожным з пяці этапаў. Фінальныя туры былі разбітыя на дзве групы з чатырма камандамі ў кожнай. Пасля кожнага тура апошняя каманда з першай чацвёркі пераходзіла ў другую групу, а найлепшая каманда з другой групы выходзіла ў першую групу.

### Першы тур 
У першым туры каманды папярэдняга этапу раздзяліліся на дзве чацвёркі. У гэтым туры ўлічваліся ачкі, набраныя камандамі на папярэднім этапе ў гульнях паміж сабой.

#### За 1-4 месцы 
#### За 5-8 месцы 
Крыніца: 

### Другі тур 
#### За 1-4 месцы 
#### За 5-8 месцы 
Крыніца: 

### Трэці тур 
#### За 1-4 месцы 
#### За 5-8 месцы 
Крыніца: 

### Чацвёрты тур 
#### За 1-4 месцы 
#### За 5-8 месцы 
Крыніца: 

## Турнірная табліца 
## Статыстыка 
### Ачкі 
Крыніца: 

1995
Катэгорыя:1994 год у баскетболе
Катэгорыя:1995 год у баскетболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1994 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1995 годзе
Яўген Сцяпанавіч Залаты

**Яўген Сцяпанавіч Залаты** () — беларускі вясляр, срэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2024 года як індывідуальны нейтральны спартсмен.

Выступленні на XXXIII летніх Алімпійскіх гульнях у Парыжы пачаў у першы дзень, 27 ліпеня 2024 года, перамогшы на папярэдняй стадыі. Праз тры дні паказаў найлепшы час ужо ў чвэрцьфінальным заездзе. 1 жніўня прыняў удзел у паўфінале, дзе фінішаваў другім, саступіўшы немцу Оліверу Цайдлеру. Таксама Оліверу Цайдлеру саступіў і ў фінале 3 жніўня, атрымаў сярэбраны медаль Алімпійскіх гульняў.

## Спасылкі 
* worldrowing.com

Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) Беларусі
Канская акруга (Сібірскі край)

**Канская акруга** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Сібірскага краю, якая існавала ў 1925—1930 гадах.

Канская акруга была ўтворана 9 снежня 1925 года з Канскага і часткі Енісейскага паветаў Енісейскай губерні. Цэнтрам акругі быў прызначаны горад Канск. Акруга была падзелена на 14 раёнаў:

* Абанскі раён. Цэнтр — сяло Абан
* Агінскі раён. Цэнтр — сяло Агінскае
* Аманашаўскі раён. Цэнтр — сяло Аманашаўскае
* Інгашаўскі раён. Цэнтр — сяло Ніжні Інгаш
* Ірбейскі раён. Цэнтр — сяло Ірбейскае
* Канскі раён. Цэнтр — горад Канск
* Прыангарскі раён. Цэнтр — сяло Багучаны
* Раждзественскі раён. Цэнтр — сяло Раждзественскае
* Рыбінскі раён. Цэнтр — сяло Рыбінскае
* Тайшэцкі раён. Цэнтр — сяло Тайшэт
* Тасееўскі раён. Цэнтр — сяло Тасеева
* Усцьянскі раён. Цэнтр — сяло Усцьянскае
* Шыткінскі раён. Цэнтр — сяло Шыткіна

4 ліпеня 1927 цэнтр Прыангарскі раён падзелены на Багучанскі раён з цэнтрам у сяле Багучаны і Кежамскі раён з цэнтрам у сяле Кежма. У гэты ж дзень цэнтр Рыбінскага раёна перанесены ў сяло Троіцка-Заазерскае.

19 чэрвеня 1929 са скасаванай Тулунскай акругі ў Канскую акругу перададзены Ніжняудзінскі раён з цэнтрам у горадзе Ніжняудзінск.

30 ліпеня 1930 Канская акруга, як і большасць астатніх акруг СССР, была скасавана. Яе раёны былі перададзены ў прамое падпарадкаванне Усходне-Сібірскага краю.

Насельніцтва акругі ў 1926 годзе складала 379,4 тыс. чалавек. З іх рускія — 73,3 %; беларусы — 13,4 %; украінцы — 7,8 %.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Акругі РСФСР
Катэгорыя:Гісторыя Канска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1925 годзе ў Расіі
Тулунская акруга

**Тулунская акруга** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Сібірскага краю, якая існавала ў 1926—1929 гадах.

Тулунская акруга была ўтворана 28 чэрвеня 1926 года з Тулунскага і часткі Зімінскага паветаў Іркуцкай губерні. Цэнтрам акругі было прызначана сяло (пазней — горад) Тулун. Акруга была падзелена на 7 раёнаў:

* Брацкі раён. Цэнтр — сяло Брацк
* Зімінскі раён. Цэнтр — горад Зіма
* Кімільтэйскі раён. Цэнтр — сяло Кімільтэй
* Куйтунскі раён. Цэнтр — сяло Куйтун
* Ніжнеілімскі раён. Цэнтр — сяло Ніжне-Ілімск
* Ніжняудзінскі раён. Цэнтр — горад Ніжняудзінск
* Тулунскі раён. Цэнтр — сяло Тулун (з 1927 — горад)

19 чэрвеня 1929 Тулунская акруга была скасавана. Амаль усе яе раёны былі перададзены ў склад Іркуцкай акругі, а Ніжняудзінскі раён — у склад Канскай.

Насельніцтва акругі ў 1926 годзе складала 222,1 тыс. чалавек. З іх рускія — 75,9 %; беларусы — 14,0 %; украінцы — 4,4 %; татары — 1,5 %; чувашы — 1,0 %.

## Заўвагі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Акругі РСФСР
Катэгорыя:З’явіліся ў 1926 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1929 годзе
Ласла Худзьец

(здымак 2007 года)]]
**Ласла Эдэ Худзьец** ) або **Ладзіслаў Худзец** (, 8 студзеня 1893, Банска-Быстрыца — 26 кастрычніка 1958, Берклі) — архітэктар славацкага паходжання, які пабудаваў у 1920-1930-х гадах некалькі дзясяткаў будынкаў у Шанхаі.

## Біяграфія 
Ласла Худзьец нарадзіўся  года ў г. Банска-Быстрыца, яго бацька  быў славакам, а маці Паула Шкултэць. У 1911—1914 гадах вывучаў архітэктуру ў Будапешцкім універсітэце, а пасля пачатку Першай сусветнай вайны добраахвотнікам уступіў у аўстра-венгерскую армію. У 1916 годзе ён трапіў у Расійскі палон і быў адпраўлены ў Сібір. У 1918 годзе, падчас перавозкі палонных ва ўмовах пачатку грамадзянскай вайны ў Расіі, ён здолеў бегчы з цягніка ў раёне мяжы з Кітаем, і пры дапамозе дацкай місіі дабраўся да Шанхая.

У Шанхаі Худзьец стаў працаваць у амерыканскай архітэктурнай фірме. Веданне нямецкай, славацкай, венгерскай і рускай моў, а таксама вывучаныя ім англійская і кітайская мовы дапамаглі яму зрабіць добрую кар’еру, і ён хутка стаў прыкметнай фігурай у архітэктурным свеце Шанхая. У 1922 годзе ён ажаніўся з Гізелай Меер (жанчыне англа-швейцарскага паходжання), а ў 1925 годзе адкрыў уласную справу, і да 1941 года пабудаваў 37 будынкаў.

Пасля заключэння ў 1938 годзе Мюнхенскага пагаднення Ласла Худзьец пазбавіўся свайго чэхаславацкага грамадзянства, і падаў прашэнне аб атрыманні венгерскага. У 1941 годзе ён атрымаў венгерскі пашпарт і стаў ганаровым консулам Венгрыі ў Шанхаі.

Пакінуўшы Шанхай у 1947 годзе, Худзьец пераехаў спачатку ў Лугана (Швейцарыя), а затым у Рым, дзе працаваў пры Ватыкане. Затым ён пераехаў у ЗША, і з 1950 года абгрунтаваўся ў Берклі, стаўшы выкладчыкам Каліфарнійскага універсітэта ў Берклі. Ладзіслаў Худзьец памёр ад сардэчнага прыступу падчас землятрусу ў 1958 годзе.

## Работы 
Самай вядомай Шанхайскай працай Худзьеца з’яўляецца пабудаваны ў 1934 годзе 22-павярховы «Park Hotel», які стаў да 1952 года самым высокім будынкам у Азіі (ён заставаўся самым высокім будынкам Кітая да 1966 года, а Шанхая — да 1983 года). Іншай яго вядомай архітэктурнай працай з’яўляецца пабудаваная ў 1932 годзе , разбураная ў 1960-х падчас «Культурнай рэвалюцыі». Да яго прац таксама адносяцца тры шпіталі, электрастанцыя раёна , і многія іншыя будынкі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Архітэктары Шанхая
Катэгорыя:Ваеннапалонныя Першай сусветнай вайны (Аўстра-Венгрыя)
Катэгорыя:Архітэктары Венгрыі
Сем вялікіх спявачак

**Сем вялікіх спявачак** () — сем самых вядомых спявачак Кітая ў 1940-х гадах.

## Гісторыя 
Некаторыя з спявачак здымаліся ў кіно і іх музыка гуляла прыкметную ролю ў развіцці . Яны дамінавалі ў кітайскай поп-музычнай індустрыі ў 1930-х і 1940-х гадах, якая была сканцэнтравана ў Шанхаі, і часта выконвалі песні ў жанры, вядомым як  (). Першымі, у 1930-я гады, сталі вядомыя , ,  і Бай Хун. У 1940-я гады, , ,  таксама сталі папулярнымі. Так, гэтыя сямёра сталі аднымі з выбітных выканаўцаў свайго перыяду.

З 1937 па 1945 гады Шанхай быў захоплены японцамі. , будучы японкай, стала вядомая ў гэты перыяд, хоць пра яе паходжанне ў той час ніхто не ведаў. Пасля 1949 года пачалася Вялікая міграцыя людзей з Шанхая ў Ганконг, і Камуністычная партыя Кітая таксама асудзіла шанхайскую папулярную музыку, назваўшы яе «жоўтай музыкай» (). Кіно і музычная індустрыя перабраліся ў Ганконг у 1940-х гадах, а ў 1950-я Ганконг стаў цэнтрам індустрыі забавак. У той час, як некаторыя з сямі спявачак працягваў выступаць на працягу многіх гадоў, Чжоў Сюань памерла ў 1957 годзе і Бай Гуан перастала запісвацца ў 1959 годзе.

## Спявачкі 
Катэгорыя:Жанчыны Кітая
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Кітая
Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 1998/1999

**Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 1998/1999**— 7-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па баскетболе.

## Клубы-ўдзельнікі 
## Рэгулярны сезон 
Крыніца: 

## Плэй-оф 
Крыніцы: 

## Турнірная табліца 
## Узнагароды 
*Найлепшы баскетбаліст:  Аляксей Пынцікаў (Гродна-93)
*Найлепшы трэнер:  Аляксандр Барысаў (Гродна-93)

## Снайперы 
### Рэгулярны сезон 
Крыніца: 

### Плэй-оф 
Крыніца: 

## Гл. таксама 
* Кубак Беларусі па баскетболе 1999

1999
Катэгорыя:1998 год у баскетболе
Катэгорыя:1999 год у баскетболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1998 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1999 годзе
Народная плошча (Шанхай)

**Народная плошча** () — вялікая гарадская плошча, прылеглая да  ў раёне Хуанпу, Шанхай, Кітай. На Народнай плошчы размешчана мэрыя Шанхая, ад кропкі на поўначы плошчы, ля фантана, лічаць адлегласці ў Шанхаі.

## Гісторыя 
Да стварэння Кітайскай Народнай Рэспублікі ў 1949 годзе, Народная плошча была часткай . Пасля забароны азартных гульняў і скачак урадам КПК, частка іпадрома стала Народнай плошчай. У яе была інтэграваная скакавая траса і трыбуны, якія выкарыстоўваюцца цяпер падчас парадаў.

У 1990-я плошча здабыла свой сучасны выгляд. Шанхайскі гарадскі ўрад быў перанесены сюды, сюды таксама перанесены Шанхайскі музей. Пазней тут пабудавалі Вялікі тэатр і Шанхайскі выставачны цэнтр гарадскога планавання.

Іншыя часткі іпадрома таксама захаваліся. Будынак скакавога клуба заняў , а частка іпадрома стала Народным паркам.

## Турыстычныя славутасці 
* Grand Cinema
* Hong Kong New World Tower
* Шанхайская ратуша
* Нанкінская вуліца
* 
* 
* 
* Вялікі тэатр у Шанхаі
* Шанхайскі музей
* 
* Шанхайскі выставачны цэнтр гарадскога планавання
* Shimao International Plaza
* Tomorrow Square
* 

## Транспарт 
Да Народнай плошчы можна дабрацца па метро: Лінія 1, Лінія 2 або Лінія 8 да станцыі .

## Крыніцы 
Катэгорыя:Шанхай
Катэгорыя:Плошчы Кітая