Пераменны ток

**Пераменны ток, зменны ток** — электрычны ток, сіла якога перыядычна мяняецца з часам.

У асноўным ваганні току адбываюцца па гарманічным законе
:  I = I_0 \cos(2 \pi \nu t - \varphi),

дзе  I_0  — амплітуда току,  \nu  — частата,  \varphi  — фаза току.

Пераменны ток ўзнікае ў электрычным ланцугу з пераменным напружаннем.
Ваганні напружання адбываюцца па падобным законе, аднак, у агульным выпадку са зрухам фазы  \Delta \varphi 
:  U = U_0 \cos (2 \pi \nu t - \varphi -\Delta \varphi). 

Перавагай пераменнага току з'яўляецца тое, што яго лягчэй вырабляць і перадаваць спажыўцу. Пастаянны ток можна атрымаць з пераменнага з дапамогай выпрамлення.

## Фізіка пераменнага току 
Асаблівасцю пераменнага току з'яўляецца тое, што некаторыя элементы электрычнага ланцуга ўплываюць не толькі на амплітуду току, але і на яго фазу. Таму для разлікаў электрычных ланцугоў замест звычайных супраціўленняў выкарыстоўваюцца камплексныя супраціўленні — імпедансы, а ўсе разлікі праводзяцца з выкарыстаннем камплексных лікаў.

## Магутнасць 
Імгненнае значэнне магутнасці электрычнага току роўнае
:  S = IU \, , поўная магутнасць
:  P = IU\cos\,\Delta\varphi , актыўная магутнасць
:  Q = IU\sin\,\Delta\varphi , рэактыўная магутнасць
дзе U — напружанне, а  \Delta \varphi  — зрух фаз паміж напружаннем і токам.

Аднак на практыцы зручней выкарыстоўваць усярэдненае значэнне магутнасці
:  \langle P \rangle = \frac{1}{2} I_0 U_0,

дзе  I_0 &nbsp;— амплітуднае значэнне сілы току,  U_0 &nbsp;— амплітуднае значэнне напружання.

Пераменны ток характарызуюць таксама **дзеючымі** значэннямі сілы току і напружання
:  I_a = \frac{1}{\sqrt{2}}I_0,
:  U_a = \frac{1}{\sqrt{2}}U_0.

## Вытворчасць і перадача пераменнага току 
### Генератар пераменнага току 
Генератарам пераменнага току з'яўляецца сістэма з нерухомага статара (складаецца са стальнога стрыжня і абмоткі) і ротара (электрамагніт са стальным стрыжнем), які круціцца ўнутры яго. Праз два кантактныя кольцы, да якіх прыціснутыя слізгальныя кантакты шчоткі, праводзіцца электрычны ток. Электрамагніт стварае магнітнае поле, якое круціцца з вуглавой хуткасцю кручэння ротара і ўзбуджае ў абмотцы статара ЭРС індукцыі. Каб ротар круціўся і ствараў магнітнае поле, якое выклікае ў статары ЭРС індукцыі, яму неабходна прадастаўляць энергію. Ротар круціцца ў электрастанцыях з дапамогай паравых (ЦЭС і АЭС) або гідратурбін (ГЭС).

### Трансфарматар 
Для таго, каб знізіць напружанне да неабходнай для спажыўцоў велічыні на выхадзе электрагенератараў (220 В), і павысіць напружанне да велічыні, неабходнай для яго перадачы па ЛЭП (400—500 кВ), патрэбен трансфарматар. Ён складаецца з першаснай і другаснай шпулек і замкнёнага стрыжня. Пры падачы напружання на першасную шпульку ўзнікае пераменны ток, які стварае пераменнае магнітнае поле. Праз стрыжні магнітны паток распаўсюджваецца на абедзве шпулькі і выклікае іх індукцыю.

## Стандарты пераменнага току 
У еўрапейскіх краінах і СНД выкарыстоўваецца пераменны ток з частатою 50&nbsp;Гц і напружаннем 220&nbsp;В або 380&nbsp;В. У некаторых краінах выкарыстоўваецца частата 60&nbsp;Гц.

## Гл. таксама 
* Трохфазны ток
* Амплітудна-частотная характарыстыка
* Вайна токаў

## Літаратура 
* Пераменны ток // 

Катэгорыя:Электратэхніка
Катэгорыя:Тэарэтычныя асновы электратэхнікі
Катэгорыя:Электрычны ток