open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Халакост у Бабруйскім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Бабруйскага раёна былі забітыя, а нешматлікія выратаваныя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Яўрэяў у раёне забівалі ў Бабруйску, вёсках Слабодка, Ясёны, Кавалі, у Глушанскім пасялковым савеце і іншых населеных пунктах. Па даных Камісіі НДК, толькі ў Бабруйску былі забітыя прыкладна  яўрэяў.

Рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, немцы стварылі на тэрыторыі раёна адно гета — у Бабруйску, у якім да канца 1941 года былі закатаваныя і забітыя каля  чалавек.

У Бабруйскім раёне 14 чалавек былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*»: Пабалавец Марыя, Міхалап Стэфаніда і Галіна, Кот (Русецкая) Дар’я, Бяляўскія Ефрасіння і Аляксандр, Мароз Антон і Марыя, Яловік Юлія і Віктар, Лагун Феадосія, Пешкавы Іван, Ганна і Валянціна.

Помнікі забітым яўрэям раёна ўстаноўлены:
* Каля вёскі Елавікі Сычкоаскага сельсавета (з 1972 года тэрыторыя далучана да Бабруйска, вуліца Мінская).
* Каля вёскі Каменка Гарохаўскага сельсавета — мемарыяльны комплекс.
* У цэнтры Бабруйска, на вуліцы Сацыялістычнай, — «Алея Праведнікаў народаў свету» ў гонар беларусаў, якія ратавалі яўрэяў у Бабруйску.
* У Бабруйску на вуліцы Бахарава — мемарыяльны знак «Вязням Бабруйскага гета».
* На яўрэйскіх могілках Бабруйска на вуліцы Мінскай — 5 помнікаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Бабруйскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Бабруйскага раёна
Участак лейтэнанта Качуры

**«Участак лейтэнанта Качуры»** — серыя з чатырох 4-серыйных міні-серыялаў 2010—2015 гадоў.
Цикл фильмов режиссёра И. Четверякова в жанровом ключе детектива под общим заголовком «Участок лейтенанта Качуры» состоит из четырех минисериалов «Иллюзия охоты» (2010), «Сетевая угроза» (2011), «Смертельный танец» (2012), «Черная паутина» (2015). Главным героем является сельский участковый (актер П. Харланчук) — обаятельный, чистосердечный и доброжелательный парень.

Першапачаткова ў 2010 годзе па замове расійскага тэлеканала  кінастудыяй «Беларусьфільм» быў зняты 4-серыйны міні-серыял «Ілюзія палявання», які атрымаў глядацкі поспех і высокі рэйтынг як на расійскіх каналах, так і на беларускім АНТ.

У далейшым былі знятыя яшчэ тры міні-серыяла, якія аб’ядноўвае агульны герой — лейтэнант Качура, участковы вёскі Зарэчнае, у астатнім серыялы не звязаныя, хоць ёсць шэраг «скразных» персанажаў такіх як камічны школьны вартаўнік Вася-Бензін і аператыўнік райаддзела Лушчык.
Надо понимать, что первая часть и три следующие, — это разные фильмы. Первый был совсем не про Качуру. Это детективная история про московскую девочку, которая приехала в Беларусь в поисках пропавшего отца, а сельский лейтенант был лишь одним из действующих лиц. Но руководство «Беларусьфильма» решило, что та история была отличным началом сериала про белорусского милиционера, и все четырехсерийные фильмы объединило под общей шапкой «Участок лейтенанта Качуры», хотя каждый из них имеет свое название.

## Ілюзія палявання (2010) 
## Сеткавая пагроза (2011) 
## Смяротны танец (2012) 
## Чорная павуціна (2015) 
## Лакацыі 
Здымкі першага міні-серыяла серыяла вяліся ў Мядзельскім раёне, Маладзечна (Чыгуначны вакзал і ЖДК, два кафэ, вуліцы горада і двары), Бярэзінскім біясферным запаведніку. Для другога фільма плаціна з камп’ютарным кіраваннем снамалась на Вілейскай ГЭС. Лакацыямі чацвёртага фільма сталі рыбгас «Чырвоная Слабада» ў аднайменным пасёлку у Салігорскім раёне, бераг Салігорскага вадасховішча у раёне выратавальнай станцыі.

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Участок лейтенанта Качуры (сериал 2010—2017) // 

Катэгорыя:Дэтэктыўныя тэлесерыялы
Катэгорыя:Тэлесерыялы Беларусі
Аляксандр Канстанцінавіч Мардвілка

**Аляксандр Канстанцінавіч Мардві́лка** () — расійскі, беларускі і савецкі заолаг.

## Біяграфія 
Нарадзіўся Аляксандр Мардвілка 15 лютага 1867 года ў мястэчку Сталовічы (цяпер — тэрыторыя Беларусі). Бацька служыў псаломшчыкам. Скончыў у 1889 годзе Мінскую духоўную семінарыю і ў той жа год паступіў у Варшаўскі ўніверсітэт. У 1893 годзе скончыў курс з залатым медалём за сачыненне пра тлей. Пасля заканчэння ўніверсітэта быў асістэнтам Мікалая Віктаравіча Насонава. З 1896 па 1898 год знаходзіўся ў навуковых камандзіроўках у Неапалі, Марселі і Вілафранцы, затым вярнуўся ў Варшаўскі ўніверсітэт. У 1901 годзе абараніў магістарскую дысертацыю ў Кіеўскім універсітэце. У 1906—1908 гадах вывучаў паразітаў зубра і інш. млекакормячых у Белавежскай пушчы. У 1908—1909 гадах выкладаў у Маскве на Вышэйшых жаночых медыцынскіх курсах і ў МДУ. У 1909 годзе жыў у Пецярбургу, затым у Маскве, і 1911 годзе зноў вярнуўся ў Пецярбург; працаваў у Заалагічным музеі Імператарскай акадэміі навук (пазней — Заалагічным інстытуце АН СССР) у Санкт-Пецярбургскім універсітэце і Агранамічным інстытуце.

У 1918 годзе па чарзе з іншымі заолагамі выконваў абавязкі дырэктара і старшыні Савета Заалагічнага музея Акадэміі навук.

У 1925 годзе атрымаў прэмію імя П. П. Сямёнава-Цяншанскага. У 1934 годзе атрымаў ступень доктара заалогіі.

Пахаваны на Смаленскіх праваслаўных могілках.

## Асабістае жыццё 
Жонка (у дзявоцтве Аўсянкіна) Марыя Іванаўна — дачка святара, да замужжа была школьнай настаўніцай у сяле Дубкі Астроўскага павета Пскоўскай губерні. Меў чацвёра дзяцей, з іх Таццяна Мардвілка (1905—1985) стала буйным палеантолагам, стратыграфам, кандыдатам геолага-мінералагічных навук.

## Навуковыя дасягненні 
Аўтар 85 навуковых публікацый. Апісаў мноства таксонаў тлей. Зрабіў першую фаўністычную зводку па складзе тлей Савецкага Саюза. Абагульніў палеанталагічныя звесткі па тлях і зрабіў здагадку пра іх з’яўленне ў ніжняй юры. Распрацаваў тэорыю эвалюцыі жыццёвых цыклаў тлей. Высветліў ролю каляанальных валаскоў тлей у прыстасаванні да сімбіёзу з мурашкамі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Аляксандр Мардвілка на сайце «Личности».
* [Аляксандр Мардвілка на сайце Вялікія людзі Расіі(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%8F%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%96%D1%8F_%D0%BB%D1%8E%D0%B4%D0%B7%D1%96_%D0%A0%D0%B0%D1%81%D1%96%D1%96)].

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Заолагі Расіі
Катэгорыя:Заолагі СССР
Катэгорыя:Энтамолагі Расіі
Катэгорыя:Энтамолагі СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баранавіцкім раёне
Катэгорыя:Энтамолагі Беларусі
Катэгорыя:Заолагі Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі Заалагічнага інстытута РАН
Аляксандр Пятровіч Яцына

**Аляксандр Пятровіч Яцына** (нар. ) — беларускі ліхенолаг, міколаг, вучоны ў галіне біялагічнай разнастайнасці і аховы лішайнікаў і грыбоў. Кандыдат біялагічных навук (2015).

## Біяграфія 
Скончыў у 2007 годзе Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. У 2009-2011 гадах навучаўся ў аспірантуры Інстытута эксперыментальнай батанікі імя В. Ф. Купрэвіча НАН Беларусі, з 2011 года супрацоўнік лабараторыі мікалогіі,  вядучы навуковы супрацоўнік з 2019 года. З 2024 года загадчык кафедры батанікі біялагічнага факультэта БДУ.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар прац па пытаннях біялагічнай разнастайнасці, аховы і сістэматыкі лішайнікаў. Аўтар больш як 170 навуковых прац, у т. л. манаграфій, вучэбных дапаможнікаў, нарысаў у Чырвонай кнізе Рэспублікі Беларусь, артыкулаў у нацыянальных і замежных выданнях, энцыклапедыях і інш.

Катэгорыя:Выпускнікі біялагічнага факультэта БДУ
Катэгорыя:Выкладчыкі біялагічнага факультэта БДУ
Катэгорыя:Кандыдаты біялагічных навук
Катэгорыя:Міколагі Беларусі
Катэгорыя:Ліхенолагі Беларусі
Дзмітрый Ігаравіч Сухінін

**Дзмітрый Ігаравіч Сухінін** (нар. , Харкаў, Украіна) — украінскі валейбаліст.

## Біяграфія 
Гуляў у харкаўскім «Лакаматыве» (2005/08), «Будаўніку» з Чарнаўцоў, чаркаскім «Імпэксагро Спорт», «Фаварыце» з Лубны, «Дняпры», беларускім «Шахцёры» (2016/17), чарнігаўскім «Бурэвісніку» (2017/18) і «МХП-Вінніца» (2018/20).
 
## Спасылкі 
* Dmytro Sukhinin
* Дмитро Сухінін поповнив склад ВК «Епіцентр-Подоляни»
* 3 Dmytro SUKHININ

Катэгорыя:Валейбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі зборнай Украіны па валейболе
Катэгорыя:Майстры спорту Украіны
Сезон 2016/2017 «Шахцёра» Салігорск (валейбол)

У сезоне 2016—2017 валейбольны клуб «Шахцёр» з горада Салігорск прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2016/2017 (**Чэмпіён**),
* Кубак Беларусі 2016 (**Бронзавы прызёр**).

## Склад каманды 
1. Максім Будзюхін (1992) 
2. Віталь Бондар (1988) 
3. Дзмітрый Сухінін (1987) 
5. Андрэй Мурашка (1983) 
7. Анатоль Клышэўскі (1987) 
9. Андрэй Пратасеня (1983) 
10. Артур Драпчынскі (1992) 
11. Яўгеній Войнаў (1988) 
12. Юрый Мартынаў (1991) 
14. Андрэй Марчанка (1997) 	
16. Юрый Лябецкі (1976)		
17. Алег Хмялеўскі (1985) 	
18. Яраслаў Прышмонт (1989) 	
19. Канстанцін Панасенка (1994) 	
20. Максім Акіменка (1988) 

## Трэнеры каманды 
*  Віктар Бекша (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2015/2016 «Шахцёра» Салігорск (валейбол)
* Сезон 2017/2018 «Шахцёра» Салігорск (валейбол)

## Спасылкі 
* Shakhtior Soligorsk 
* 2017 European Cups	Shakhtior SOLIGORSK
2016/2017
Шахцёр
Катэгорыя:2016 год у Салігорску
Катэгорыя:2017 год у Салігорску
Віталь Бондар

**Віталь Бондар** (нар. ) — украінскі валейбаліст.

## Біяграфія 
Вучыўся ў СШ134 Днепрапятроўск. Скончыў Івана-Франкоўскага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта нафты і газу.

Сезон 2015/2016 правёў у «Дніпры» і заваяваў сярэбраныя медалі нацыянальнага чэмпіянату, а таксама «бронзу» Кубка Украіны. У жніўні 2016 года падпісаў кантракт з камандай «Шахцёр» з горада Салігорск.

## Спасылкі 
* Віталій Бондар
* Украинский диагональный Виталий Бондарь продолжит карьеру в белорусском «Шахтёре»
* 2 Vitalii BONDAR

Катэгорыя:Валейбалісты Украіны
Катэгорыя:Выпускнікі Івана-Франкоўскага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта нафты і газу
Катэгорыя:Валейбольныя трэнеры Украіны
Катэгорыя:Ігракі «Дніпра» (валейбол)
Вялікі Віленскі сейм

**Вялікі Віленскі сейм** () — з’езд літоўцаў, які адбыўся 4—5 снежня 1905 года ў Вільні. Важны этап літоўскага нацыянальнага руху.

## Арганізацыя 
Літоўскі з’езд рыхтаваўся і праводзіўся ў абстаноўцы росту нацыянальных рухаў і рэвалюцыі 1905 года ў Расіі. Ідэя з’езду, які паслужыў бы палітычнай кансалідацыі літоўскага народа, нарадзілася ў літоўскіх гуртках Вільні. Абраны арганізацыйны камітэт прыняў «Заклік да літоўскага народа» (), у якім сфармуляваў палітычную праграму з’езда і заклікаў накіраваць на яго прадстаўнікоў ад кожнай воласці і прыходу. З’езд атрымаў назву «Літоўскага сейма» або «Віленскага (Вільнюскага) сейма».

Арганізацыйны камітэт 5 (18) лістапада 1905 зацвердзіў мемарандум старшыні Савета Міністраў Расіі графу С. Ю. Вітэ з заклікам даць Літве аўтаномію. Мемарандум быў зарэгістраваны 9 (22) лістапада 1905 года ў канцылярыі Савета Міністраў.

## Дзейнасць 
З’езд працаваў 21—22 лістапада (4—5 снежня) 1905 года ў гарадской зале ў Вільні (цяпер Нацыянальная філармонія Літвы) на Вастрабрамскай вуліцы 5 (цяпер вуліца Аўшрос Варту 5). У ім прыняло ўдзел каля 2 тыс. літоўцаў з усёй Расійскай імперыі. Пераважалі сяляне, але ўдзельнічалі таксама святары, памешчыкі, прадстаўнікі інтэлігенцыі.

Старшынёй з’езда быў адзін з яго ініцыятараў і арганізатараў Ёнас Басанавічус. Была прынятая рэзалюцыя з патрабаваннем даць Літве ў яе этнаграфічных межах (гл. Этнаграфічная Літва) палітычную аўтаномія з сеймам у Вільні, дэмакратычна абіраным (усеагульнымі, роўнымі, прамымі і таемнымі выбарамі, з правам голасу незалежна ад полу, нацыянальнасці і веравызнання). Падкрэслівалася неабходнасць аб’яднання ўсіх літоўскіх палітычных сіл і супрацоўніцтва з іншымі нацыянальнымі рухамі. З’езд падкрэсліў таксама важнасць прапаганды нацыянальнай асветы і літоўскай мовы. Была прынятая рэзалюцыя аб ужыванні літоўскай мовы ў касцёлах Віленскай дыяцэзіі. Рашэнні з’езда былі апублікаваныя ў газеце «Вільняус жынес».

## Значэнне 
Улады пайшлі на некаторыя саступкі ў галіне школьнай адукацыі. Некаторыя актыўныя выканаўцы рашэнняў з’езда, якія пачалі ігнараваць органы ўлады і расійскія законы, былі рэпрэсаваныя (турэмнае зняволенне, ссылка) або вымушаныя эміграваць.

Вялікі Віленскі сейм ацэньваецца як першы важны эпізод у фармаванні сучаснай літоўскай нацыі, яе нацыянальна-дзяржаўным развіцці, у руху да аднаўлення літоўскай дзяржаўнасці. Лічыцца галоўнай падзеяй літоўскай гісторыі пасля паўстання 1863 года.

## Памяць 
Да 100-годдзя Вялікага Віленскага сейма ў 2005 выпушчаная памятная манета ў 50 літаў. Аўтар графічнага праекта манеты з’яўляецца мастак Альбертас Гурскас, аўтар гіпсавых мадэляў — мастак Рытас Ёнас Бялявічус.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Lietuvių Atgimimo istorijos studijos. T. 11: Didysis Vilniaus seimas. Vilnius: Saulabrolis, 1996. 364 p. ISBN 9986-814-01-4.
* A. Kasperavičius. Jonas Basanavičius ir Didysis Vilniaus seimas // Dr. Jonas Basanavičius 1851—1927. Vilnius, 2003. P. 97—103.

## Спасылкі 
*   Полный текст меморандума, направленного гр. С. Витте (2 ноября 1905)

Катэгорыя:Рэвалюцыя 1905—1907 гадоў у Расіі
Катэгорыя:Канферэнцыі
Катэгорыя:Падзеі ў Вільні
Катэгорыя:1905 год у Вільні
Гвалт супраць хрысціян у Карнатацы (2021)

У 2021 годзе ў індыйскім штаце Карнатака з боку правых груп  быў учынены гвалт у адносінах да хрысціян.

## Ход падзей 
Напады пачасціліся ў верасні 2021 г., калі лідары партыі Бхаратыя Джаната абвясцілі пра «анты-законапраект аб канверсіі» ў штаце, каб праверыць рэлігійныя канверсіі. Гвалт зноў узмацніўся ў Раство, калі правыя хіндутвы сарвалі святкаванне Нараджэння Хрыстова

Са студзеня па лістапад 2021 года толькі ў Карнатацы было задакументавана 39 гвалтоўных інцыдэнтаў у дачыненні да хрысціян, усе здзейсненыя арганізацыямі хіндутвы, такімі як Раштрыя сваямсевак сангх. Гвалт уключаў фізічныя напады, сексуальны гвалт супраць жанчын, царкоўны вандалізм, відэаздымку нападаў і пазнейшае распаўсюджванне відэа для святкавання.

Праваабарончыя арганізацыі паведамлялі, што мясцовая паліцыя і мясцовыя СМІ (якія публікаваліся на мове канада) садзейнічалі нападнікам.
* 18 кастрычніка актывісты Bajrang Dal і Vishwa Hindu Parishad, якіх прымусілі ўвайсці ў царкву, спявалі індуісцкія малітоўныя песні ў знак пратэсту і абвінавацілі царкву ў прымусовым пераўтварэнні.
* 7 лістапада 25 дружыннікаў нібыта сарвалі малітоўны сход у часовай малітоўнай зале ў Аладакаці, Гаверы, і збілі прапаведніка.
* 7 лістапада правыя актывісты Шры Рама Сене Хіндустана зачынілі прапаведніка і вернікаў у малітоўным памяшканні ў Белагаві.
* 29 лістапада актывісты Bajrang Dal уварваліся ў малітоўную залу і спынілі набажэнства ў Белур, раён Хасан, абвінаваціўшы іх у рэлігійным пераўтварэнні.
* 11 снежня мужчына з шабляй гнаўся за пробашчам і спрабаваў напасці на яго ў касцёле святога Язэпа Рабочага ў Белагаве.
* 12 снежня члены правых груповак падпалілі ў Колары хрысціянскія рэлігійныя кнігі, абвінаваціўшы царкву ў навяртанні рэлігіі.
* 12 снежня натоўп актывістаў Хіндутвы сарваў малітоўную сесію ў Шрынівасапура, Колар заявіў аб незаконным пераходзе ў веру.
* 23 снежня правыя актывісты індуісцкай групы «Джагарана Ведыкэ» ўварваліся ў хрысціянскую школу і сарвалі святкаванне Каляд.
* 23 снежня 150-гадовая царква была разбурана ў раёне Чыкабалапур.
* 24 снежня члены RSS сарвалі цырымонію прысваення імя дзіцяці ў раёне Хублі і абвінавацілі людзей у рэлігійнай канверсіі.
* 28 снежня банда ахоўнікаў Хіндутвы ўварвалася ў рэзідэнцыю ў Тумакуру на каляднае мерапрыемства.
* 29 снежня члены групы Хіндутвы нібыта напалі і абрабавалі сям’ю і абвінавацілі іх у навяртанні. Жанчына была шпіталізавана з апёкамі, калі група пырснула на яе гарачым кары. Баджранг Дал сцвярджаў, што сям’я першая напала на іх. Паліцыя заявіла, што навяртання не было і сям’я не нападала на членаў Хіндутвы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Тэрарыстычныя акты, здзейсненыя ў Індыі
Катэгорыя:Гвалт
Катэгорыя:Злачыннасць у Індыі
Катэгорыя:Тэрарыстычныя акты 2021 года
Катэгорыя:Рэлігійны тэрарызм
Катэгорыя:Рэлігійныя канфлікты
Мантанэлія

**Мантанэ́лія** (*Montanelia*) — род ліставатых лішайнікаў сямейства пармеліевых. 

## Апісанне 
Талом разеткападобны, дыяметр да 3–4 см, даволі шчыльна прымацаваны да субстрату, часта зліваецца з суседнімі таломамі. Лопасці вузкія, шырыня да 0,5 мм, малагалінастыя, з вострымі або круглявымі пазухамі. Верх цёмны, карычнева-чорны, матавы або бліскучы, з рассеянымі, белымі, акруглымі сараліямі. Ніжняя паверхня талома цёмная, чорная або чорна-карычневая, з кароткімі рассеянымі рызінамі. Апатэцыі паверхневыя, дыяметр да 3 мм, з матавым або бліскучым, плоскім чорна-карычневым дыскам і злёгку сарэдыёзным краем, развіваюцца вельмі рэдка.

## Пашырэнне 
Віды роду распаўсюджаны ва ўсіх кліматычных зонах. Сустракаюцца на камяністых субстратах, скалах і валунах. У Беларусі вядомы адзін від — , уключаная ў Чырвоную кнігу.

## Віды 
На сакавік 2026 года паводле Species Fungorum у род *Montanelia* уключаны 8 відаў:

*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Роды грыбоў
Катэгорыя:Пармеліевыя
Сезон 2005/2006 «Шахтаспецбуда» Салігорск

У сезоне 2005—2006 валейбольны клуб «Шахтаспецбуда» з горада Салігорск прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2005/2006 (**Сярэбраны прызёр**).

## Склад каманды 
* Андрэй Абуховіч (1978)
* Андрэй Балтрушэвiч (1985)
* Уладзімір Банчак (1976)
* Ігар Чэрнік (1975)
* Сяргей Кітун (1982)
* Ігар Курыловіч (1987)
* Аляксей Марцута (1983)
* Алег Міхнюк (1983)
* Андрэй Мурашка (1983)
* Андрэй Мыслівец (1988)
* Дзяніс Осіпаў (1983)
* Эдгар Удрыс (1988)

## Трэнеры каманды 
*  Аляксандр Пазнякоў (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2004/2005 «Шахтаспецбуда» Салігорск
* Сезон 2006/2007 «Шахтаспецбуда» Салігорск

## Спасылкі 
* Shakhtior Soligorsk 
* 2005/2006 European Cups
2005/2006
Шахцёр
Катэгорыя:2005 год у Салігорску
Катэгорыя:2006 год у Салігорску
Вядомыя асобы Александрыі (Кіраваградская вобласць)

]]
Вядомыя ўраджэнцы Александрыі:

__NOTOC__
]]
]]
]]

## Г 
* Таццяна Мікалаеўна Грабар (нар. 1957) — беларускі архітэктар.
* Андрэй Якаўлевіч Грыгор’еў (нар. 1958) — беларускі вучоны ў галiне машынабудавання i матэрыялазнаўства. Доктар тэхнічных навук (2006), прафесар (2016), член-карэспандэнт НАН Беларусі (2021).

## З 
* Яўген Львовіч Заслаўскі (1920—2007) — савецкі і беларускі архітэктар.

## К 
* Пётр Кірылавіч Кашавой (1904—1976) — Маршал Савецкага Саюза, двойчы Герой Савецкага Саюза.

## Л 
* Раман Барысавіч Лакціёнаў (нар. 1986) — украінскі футбаліст.

## М 
* Рыгор Анатолевіч Місюцін (нар. 1970) — украінскі гімнаст.

## О 
* Віталь Аляксандравіч Осіпаў (нар. 1965) — украінскі валейбаліст.

## П 
* Леанід Іванавіч Папоў (нар. 1945) — савецкі касманаўт.
Метасеквоя

**Метасеквоя** (*Metasequoia*) — род голанасенных хвойных раслін сямейства кіпарысавых. Уключае адзін сучасны рэліктавы від .

## Апісанне 
Буйныя лістападныя (галінападныя) аднадомныя дрэвы вышынёй да 40—45 м і дыяметрам ствала да 2,5 м. Працягласць жыцця да 300—450 (часам да 600) гадоў. Крона рыхлая, канічная, часта мнагаствольная. Парасткі падоўжаныя і пакарочаныя. Пакарочаныя парасткі да 8 см даўжынёй, плоскія. Лісце супраціўнае, простае, суцэльнае, суцэльнакраёвае, лінейнае, даўжынёй да 2,5 см, мяккае, жаўцее і ападае восенню разам з пакарочаным парасткам.

Мужчынскія шышкі дробныя, прадаўгаватыя, да 3-6 мм у даўжыню, жаўтаватыя, сабраны ў мяцёлкападобныя або гронкападобныя зборы. Спелыя жаночыя шышкі адзінкавыя, акруглыя, да 25 мм у дыяметры, з 8-14 парамі супраціўных лускавінак, спачатку зялёныя, крыху мясістыя, з шызым налётам, пры выспяванні бурыя, на доўгіх паніклых ножках, спеюць восенню ў год апылення. Пасля выспявання ападаюць цалкам. Насенне плоскае, крылатае.

## Арэал і экалогія 
Распаўсюджана ў гарах Цэнтральнага Кітая. Шырока культывуецца ў іншых рэгіёнах зямнога шара. У Беларусі вырошчваецца рэдка, пераважна на поўдні. Мае некалькі сартоў, якія адрозніваюцца формай кроны, памерамі і афарбоўкай лісця.

Святлалюбная, умерана зімаўстойлівая, да глебы малапатрабавальная, але аддае перавагу вільготнай і добра дрэніраванай. Даволі ўстойлівая да гарадскіх умоў, параўнальна лёгка размнажаецца чаранкаваннем. Пыленне ў сакавіку—красавіку да распускання лісця.

## Выкарыстанне 
Драўніна трывалая, устойлівая да гніення, прымяняецца ў будаўніцтве, лесаразвядзенні. Каштоўная хуткарослая дэкаратыўная расліна.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дрэвы
Катэгорыя:Кіпарысавыя
Віталь Аляксандравіч Осіпаў

**Віталь Аляксандравіч Осіпаў** (нар. , Александрыя, Кіраваградская вобласць, Украіна) — украінскі валейбаліст. Майстры спорту Украіны.

## Біяграфія 
У якасці гульца выступаў злучным у камандах «Шахцёр» (Данецк), МДУ (Масква), «Надзбруччя» (Тарнопаль), 6 гадоў гуляў у Славакіі.

Трэніраваў каманды «Лучеськ-Падшыпнік» (Луцк), «Лакаматыў» (Днепрапятроўск), «Лакаматыў» (Харкаў), «Будзівельнік-Дынама-Букавіна» (Чарнаўцы), «Шахтаспецбуд» (Салігорск, Беларусь), «Металург» (Жлобін, Беларусь), юніёрскую зборную Украіны, якую вывеў у фінальную частку чэмпіянату Еўропы.

## Спасылкі 
* Виталий Осипов — главный тренер Крымсоды
* Виталий ОСИПОВ: «В „Финале четырёх“ будет очень большой бой»
* Составы команд Высшей лиги РБ
* Vitalii Osipov 

Катэгорыя:Валейбалісты Украіны
Катэгорыя:Валейбольныя трэнеры Украіны
Катэгорыя:Майстры спорту Украіны
Катэгорыя:Трэнеры «Шахцёра» Салігорск (валейбол)
Катэгорыя:Трэнеры «Металурга» Жлобін (валейбол)
Катэгорыя:Трэнеры «Букавіны» Чарнаўцы
Катэгорыя:Ігракі «Шахцёра» Данецк (валейбол)
Катэгорыя:Трэнеры «Праметэя» Дніпро
Катэгорыя:Трэнеры «Лакаматыва» Харкаў (валейбол)
Катэгорыя:Трэнеры «Лучеськ-Падшыпніка» Луцк
Катэгорыя:Трэнеры «Лакаматыва» Дніпро (валейбол)
Катэгорыя:Трэнеры «Крымсоды» Краснапэрэкопск
Катэгорыя:Трэнеры «Дніпра» (валейбол)
Катэгорыя:Трэнеры «Ушкына» Какшэтаў (валейбол)
Катэгорыя:Трэнеры «Спартака» Міява (валейбол)
Катэгорыя:Трэнеры «Прэшава» (валейбол)
Абарона Севастопаля (1941—1942)

**Абарона Севастопаля і бітва за Крым** — баявыя дзеянні Вялікай Айчыннай вайны ў ваколіцах горада Севастопаль у 1941—1942 гадах.

Войскі абаронцаў былі прадстаўлены сіламі Чырвонай арміі і Чырвонага флоту: берагавыя броневежавыя батарэі № 30 і № 35; 3 мяжы артылерыйскіх і кулямётных дотаў і дзотаў за 3—17 км ад горада, узмоцненых міннымі палямі і драцянымі загародамі; караблі берагавой абароны, ваенна-паветраныя сілы, СПА, часці Прыморскай арміі. Колькасць удзельнікаў да сярэдзіны лістапада 1941 года дасягнула 55 тыс. чалавек. На Севастопаль рухалася 11-я армія вермахта (уключала румынскі горнастралковы корпус) пад кіраўніцтвам Эрыха фон Манштэйна (60 тыс. чалавек), падтрыманую 4-м авіякорпусам люфтвафэ. У ходзе бітвы сілы абодвух супрацьлеглых бакоў папаўняліся. Да лета 1942 года савецкія войскі мелі 106 тыс. чалавек, германа-румынскія – 166 тыс. чалавек.

Пачаткам бітвы прынята лічыць бой 30 кастрычніка – 2 лістапада 1941 ў раёне Нікалаеўкі (цяпер частка Сімферопаля) Сімферопальскага раёна. Да 10 лістапада Севастопаль быў блакаваны з сушы. Немцы прарвалі перадавы рубеж абароны. Падчас першага штурму 11—21 лістапада галоўны ўдар наносіўся з паўднёвага ўсходу, былі прарваны перадавы і галоўныя рубяжы абароны. Падчас другога штурму 17 снежня 1941 — 1 студзеня 1942 удар наносіўся ўздоўж даліны р. Бельбек. Савецкія войскі былі адціснуты да галоўнага рубяжа абароны, але замацаваліся блізу Мекензіевых Гор дзякуючы папаўненням і распачатай 26 снежня Керчанска-Феадасійскай дэсантнай аперацыі, якая адцягнула частку варожых сіл. У студзені 1942 савецкі бок перайшоў у контрнаступленне, пасля чаго наступіла зацішша. Удар падчас трэцяга штурму 7 чэрвеня—1 ліпеня наносіўся з поўначы і паўночнага ўсходу, дапаможны — з паўднёвага ўсходу. У рэшце рэшт немцы авалодалі горадам.

## Літаратура 
*  М. А. Зинько. Севастопольская оборона // Большая российская энциклопедия.

Катэгорыя:Крым у Другой сусветнай вайнеКатэгорыя:Бітвы ў Вялікай Айчыннай вайне
Фестываль Аро

**Фестываль Аро** () — штогадовае традыцыйнае свята, якое адзначаецца ў розных гарадах і паселішчах народа ёруба. Гэта свята патрыярхальнага характару, у якім удзельнічаюць выключна мужчыны — нашчадкі мясцовых родаў па мужчынскай лініі. Фестываль прысвечаны арышы Аро, ёрубскаму бажаству гудзелак і абшчыннага правасуддзя.

## Абраднасць 
Паводле вусных паданняў, удзельнічаць у фестывалі могуць толькі мужчыны, якія з’яўляюцца нашчадкамі мясцовых жыхароў па бацькоўскай лініі. Жанчынам і староннім забаронена бачыць Аро, таму падчас свята яны застаюцца ў памяшканнях. Цырымоніі, якія суправаджаюць святкаванне Аро, адрозніваюцца ў залежнасці ад абшчыны, і адна з іх часта праводзіцца ў сувязі са смерцю манарха. Скон Абы або іншага важнага прадстаўніка ўлады азначае асаблівы абрад адкуплення і перыяд жалобы.

Ёруба лічаць, што Аро звычайна схаваны ад вачэй людзей, праяўляючыся толькі на час святкавання. Яго з’яўленне суправаджаецца пранізлівымі свісцячымі гукамі. Лічыцца, што такія свісці выдае яго жонка па імі Маджову (*Majowu*). Падчас фестывалю «голас» Аро напаўняе як грамадскія, так і прыватныя прасторы, паводле павер’яў, бласлаўляючы ўсіх, хто яго чуе.

## Супярэчнасці 
Фестываль Аро выклікае крытыку праз абмежаванне свабоды жанчын, якім загадана заставацца ў памяшканнях на працягу ўсяго дня святкавання. Лічыцца, што парушэнне гэтай забароны і «сустрэча» з Аро пагражае жанчыне цяжкімі няшчасцямі, аж да заўчаснай смерці. У той жа час, ёруба штогод таксама адзначаюць яркае свята Геледэ (*Gẹ̀lẹ̀dẹ́*), якое з’яўляецца ўрачыстасцю жаноцкасці і мацярынства, ушаноўваючы прамаці Ія-Нла і падкрэсліваючы сілу і важнасць жанчын у ёрубскім грамадстве.

Наконт такіх вераванняў ёруба кажуць:
Жанчыны могуць удзельнічаць у Эгунгуне, жанчына можа адчуць Геледэ. Але калі жанчына зірне на Аро, ён яе абавязкова забярэ.

## Звязаныя інцыдэнты 
У 2001 годзе фестываль Аро ў Шагаму быў сарваны мусульманамі , што прывяло да часовага разладу паміж ёруба і гэтымі абшчынамі.

## Выяўленне ў літаратуры 
Фестываль Аро згадваецца ў рамане Д. А. Фагунвы 1954 года «Ìrìnkèrindó nínú Igbó Elégbèje» («Экспедыцыя на Гару Думкі»). У ім маці Алажумажэле ў страху бяжыць у лясны гушчар, пачуўшы гул гудзелак Аро, што даносіўся адусюль. Аднак, як высвятляецца, ніякага маскараду не было — толькі злыя лясныя духі пераймалі гукі свяшчэнных інструментаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Культура ёруба
Катэгорыя:Культура Нігерыі
Анамадон

**Анамадон** (*Anomodon*) — род гіпнавых імхоў.

## Апісанне 
Двухдомныя лістасцябловыя расліны. Утвараюць рыхлыя або шчыльныя небліскучыя ад ярка-зялёных да карычнявата-зялёных дзернавінкі. Першаснае сцябло сталонападобнае, другасныя — прамастойныя або ўзыходныя, простыя або перыстаразгалінаваныя. Лісце адтапыранае, языкападобнае, ланцэтнае ці шылападобнае, з простай жылкай (у сухім стане — чарапіцавае). Каробачка на доўгай ножцы, падоўжана-цыліндрычная, прамастойная.

## Пашырэнне 
Вядома каля 20 відаў. Пашыраны ва ўмеранай зоне Паўночнага паўшар'я. На Беларусі , ,  трапляюцца па ўсёй тэрыторыі. Растуць на ствалах лісцевых дрэў, зрэдку на камянях.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гіпнавыя імхі
Сезон 2008/2009 «Шахтаспецбуда» Салігорск

У сезоне 2010—2011 валейбольны клуб «Шахтаспецбуда» з горада Салігорск).

## Склад каманды 
1. Арцём Цюхтаў
2. Антон Смірдоў
3. Аляксандр Прушак (1990)
4. Андрэй Балтрушэвiч (1985)
5. Аляксандр Рябко
6. Анатоль Місюкевіч (1988)
7. Дзмітрый Кот
8. Сяргей Печка 
9. Аляксей Марцута (1983)
10. Уладзімір Козіч (1980)
11. Андрэй Мыслівец (1988)
12. Ігар Чэрнік (1975)
13. Максім Канавалаў (1981)
14. Сяргей Стром 
15. Эдгар Удрыс (1988)
16. Сяргей Сельвановіч (1988)
17. Алег Хмялеўскі (1985)
18. Артур Удрыс (1990)
99. Максім Марозаў (1989)

## Трэнеры каманды 
*  Віталь Осіпаў (галоўны трэнер)
*  Аляксандр Пазнякоў (трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2007/2008 «Шахтаспецбуда» Салігорск
* Сезон 2009/2010 «Шахцёра» Салігорск (валейбол)

## Спасылкі 
* Составы команд Высшей лиги РБ
* Shakhtior Soligorsk 
2008/2009
Шахцёр
Катэгорыя:2008 год у Салігорску
Катэгорыя:2009 год у Салігорску
Чэмпіянат Беларусі па валейболе 2008/2009

**Чэмпіянат Беларусі па валейболе 2008/2009** — 18-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па валейболе.

## Турнірная табліца на 4 лістапада 2008 года (рэгулярны сезон) 
## Выніковае размеркаванне месцаў 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Беларуская федэрацыя валейбола
* БЕЛАРУСЬ. «ЗАПАДНЫЙ БУГ» ШТОРМИТ
* Белорусская лига 2008/09 

2008
Катэгорыя:2008 год у валейболе
Катэгорыя:2009 год у валейболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2008 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2009 годзе
Сцытанема

**Сцытанема** (*Scytonema*) — род ніткавых цыянабактэрый (сіне-зялёных водарасцей) сямейства сцытанемавых.

## Апісанне 
Утвараюць дзярнінкі рознай формы (кусцікі, падушачкі, распасцёртыя коркі) і памераў (ад мікраскапічных да 15 см даўжынёй) з сабраных у пучкі, па-рознаму сагнутых, узыходных або сцелістых ніцей. Ніці ў моцных слаістых похвах. Галінкаванне несапраўднае падвойнае, радзей адзіночнае. Похвы бясколерныя, светла-карычневыя, жоўтыя, цёмна-жоўтыя, карычневыя, чарнавата-аліўкавыя, вузкія або шырокія, з адным трыхомам. Клеткі трыхомаў рознай формы, на канцах часта пашыраныя. Гетэрацысты ўставачныя або базальныя (ляжаць каля асновы адзінкавых галін), па адной або па некалькі ў рад. Споры і гармагоніі трапляюцца зрэдку. Размнажэнне пераважна папярочным дзяленнем клетак.

## Пашырэнне 
Вядома звыш 100 відаў. Трапляюцца ў прэсных водах, на вільготных скалах, глебе, сярод імхоў, на водных раслінах, у сімбіёзе з лішайнікамі, асобныя віды ў морах і тэрмальных крыніцах. На Беларусі  адзначана ў глебе,  — на камянях і пясчаным грунце ў возеры Свіцязь.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Цыянабактэрыі
Халакост у Быхаўскім раёне

У Быхаўскім раёне, уключаючы сам Быхаў, у 1939 годзе пражывалі каля 7000 яўрэяў. З іх пад акупацыяй засталіся каля 5000 чалавек, і амаль усе яны былі забітыя нацыстамі. Нешматлікія ацалелыя ў большасці сваёй ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Яўрэяў забівалі ў многіх населеных пунктах Быхаўскага раёна: у Быхаве, у вёсках Сапяжынка, Няраж, Давыдавічы, Гамарня.

Рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, немцы стварылі на тэрыторыі раёна 2 гета:
* у гета горада Быхаў (верасень 1941) былі закатаваныя і забітыя каля 5000 чалавек;
* у гета вёскі Сапяжынка (жнівень—верасень 1941) былі забітыя каля 90 чалавек.

На месцах масавых забойстваў яўрэяў Быхаўскага раёна падчас Катастрофы былі ўсталяваныя помнікі. Адзін — каля вёскі Вароніна, ля дарогі Вароніна—Быхаў, дзе былі забітыя прыкладна 4670 чалавек. Другі помнік знаходзіцца побач з Ганьковым ровам на выездзе з Быхава па шашы на Рагачоў, на месцы расстрэлу 252 чалавек. Таксама ў 2008 годзе быў усталяваны помнік на месцы дома, дзе былі сабраныя яўрэі Сапяжынкі перад расстрэлам.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Быхаўскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Быхаўскага раёна
Лэйла Раджабі

**Лэйла Раджабі** (, імя пры нараджэнні: **Таццяна Ілюшчанка**) — беларуская і іранская лёгкаатлетка, штурхальніца ядра, прызёрка чэмпіянатаў Азіі і Азіяцкіх гульняў.

## Біяграфія 
Нарадзілася 18 красавіка 1983 г. у Віцебску. У 2002 годзе яна заняла 5-е месца на чэмпіянаце свету сярод юніёраў і стала сярэбранай прызёркай Кубка Еўропы.

У 2007 годзе выйшла замуж за іранскага спартоўца Пеймана Раджабі, прыняла іслам і змяніла імя на «Лэйла». З таго часу яна выступала за Іран замест Беларусі.

Лэйла Раджабі атрымала бронзавы медаль чэмпіянату Азіі ў 2009 годзе, залаты медаль Азіяцкіх гульняў у памяшканнях у 2009 годзе, чэмпіянат Азіі ў памяшканнях у 2010 годзе, бронзавы медаль чэмпіянату Азіі ў 2011 годзе, сярэбраны медаль чэмпіянату Азіі ў памяшканнях у 2012 годзе, сярэбраны медаль чэмпіянату Азіі ў 2013 годзе і сярэбраны медаль Азіяцкіх гульняў у 2014 годзе. На Алімпійскіх гульнях у Лондане ў 2012 годзе заняла 21-е месца.

## Асабістыя рэкорды 
* Штурханне ядра (у памяшканні): 18/01 м, 25 лютага 2006 года ў Мінску
* Штурханне ядра (у памяшканні): 17,60 м, 20 студзеня 2012 у Тэгеране (**рэкорд Ірана)**
* Штурханне ядра: 18,18 м, 6 ліпеня 2013 г. у Пуне **(рэкорд Ірана)**

## Спасылкі 
* Лэйла Раджабі - алімпійская статыстыка на сайце Sports-Reference.com

## Зноскі 
Катэгорыя:Нарадзіліся 18 красавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1983 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Віцебску
Катэгорыя:Лёгкаатлеты Беларусі
Катэгорыя:Лёгкаатлеты Ірана
Катэгорыя:Штурхальнікі ядра Беларусі
Катэгорыя:Асобы
Рэгіянальны спецназ Эфіопіі

**Рэгіянальны спецназ Эфіопіі** () — ваенізаваная арганізацыя Нацыянальных сіл абароны Эфіопіі. Выконвае функцыі жандармерыі (падтрыманне рэгіянальнай і агульнанацыянальнай бяспекі, супрацьдзеянне паўстанцкай і тэрарыстычнай дзейнасці). 

Рэгіянальныя спецназы ўтвораны ў 2007 годзе для барацьбы з агадэнскімі паўстанцамі. Байцы фарміраванняў добра ўзброены і праходзяць ваенную падрыхтоўку.

15 красавіка 2015 года федэральны ўрад абвясціў, што падраздзяленні рэгіянальных спецназаў цалкам інтэграваны ў склад УС краіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Узброеныя сілы Эфіопіі
Катэгорыя:Грамадзянскі канфлікт у Эфіопіі
Сезон 2008/2009 ГВК Гомель

У сезоне 2008—2009 валейбольны клуб «ГВК» з горада Гомель.

## Склад каманды 
1. Уладзіслаў Цітоў (1983)
2. Яўгеній Войнаў (1988)
3. Дзмітрый Ваш (1988)
4. Раман Аплевіч (1986)
5. Яўгеній Русак (1985)
6. Сяргей Тарас (1986)
7. Іван Салянкін (1980)
8. Міхаіл Косач (1985)
9. Мікалай Качмараў (1987)
10. Раман Мацукоў (1989)
11. Вадзім Навуменка (1985)
12. Фёдар Паплёўкін (1991)
13. Віталь Пацяруха (1986)
14. Іван Вараненка (1991)
15. Аляксандр Кулішоў (1991)
16. Мікалай Смолікаў (1987)
17. Станіслаў Лютынскі (1987)
99. Максім Будзюхін (1992)

## Трэнеры каманды 
*  Алег Абраменка (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2007/2009 ГВК Гомель
* Сезон 2009/2010 ГВК Гомель

## Спасылкі 
* Составы команд Высшей лиги РБ
* players 
2008/2009
ГВК
Катэгорыя:2008 год у Гомелі
Катэгорыя:2009 год у Гомелі
Сезон 2008/2009 «Металурга» Жлобін (валейбол)

У сезоне 2008—2009 валейбольны клуб «Металург» з горада Жлобін прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2008/2009 (**Чэмпіён**),
* Кубак Беларусі 2008 (**Уладальнік**).

## Склад каманды 
1. Аляксандр Елістратаў (1977)
2. Вадзім Міцько (1980)
3. Валерый Пяскоўскі (1979; Украіна)
4. Дзяніс Осіпаў (1983)
5. Сяргей Кісель (1975)
6. Ігар Петрачэнка (1981)
7. Рамана Эджаме (1980)
8. Цімур Ахрарі (1987)
9. Андрэй Маліноўскі (1984)
10. Дзмітрый Дзеравянчанка (1971; Украіна)
11. Максім Будзюхін (1992)
12. Юрый Мартынаў (1991)
13. Сяргей Фурман (1976)
14. Віктар Шнітоўскі (1985)
15. Вадзім Качмараў (1988)
16. Віталь Камароў (1988)
17. Уладзімір Касцейка (1975)
18. Яўгеній Бабушкін (1991)
19. Станіслаў Ліпскі (1989)
20. Яўгеній Антушэвіч (1991)
21. Аляксей Логвінаў (1988)
99. Дзмітрый Ваш (1988)
99. Сяргей Тарас (1988)
99. Яўгеній Русак (1985)
99. Мікалай Качмараў (1987)
99. Міхаіл Косач (1985)
99. Раман Аплевіч (1986)

## Трэнеры каманды 
*  Ігар Загорцаў (галоўны трэнер)
*  Леанід Макушкін (трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2007/2008 «Металурга» Жлобін (валейбол)
* Сезон 2009/2010 «Металурга» Жлобін (валейбол)

## Спасылкі 
* Metallurg Zhlobin 
* Составы команд Высшей лиги РБ
2008/2009
Металург Жлобін
Катэгорыя:2008 год у Жлобіне
Катэгорыя:2009 год у Жлобіне
Сезон 2009/2010 «Заходняга Буга» Брэст

У сезоне 2009—2010 валейбольны клуб «Заходні Буг» з горада Брэст прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2009/2010 (**5-е месца**),
* Кубак Беларусі 2009 (**Бронзавы прызёр**).

## Склад каманды 
1. Андрэй Марголь (1983)
2. Валерый Лычоў (1973)
3. Кірыл Андрыевіч (1990)
4. Павел Пашкевіч (1987) 
5. Дзмітрый Ціхмановіч (1979)
6. Раман Борута (1989) 
7. Аляксей Марцута (1983) 
8. Павел Трухановіч (1988) 
9. Мікалай Шкляр (1989) 
10. Раман Сідзюк (1987) 
11. Аляксей Праневіч (1988)
12. Андрэй Дамарод (1986)
13. Яўгеній Місіюк (1989)
14. Андрэй Радзюк (1989)
15. Грыгорый Юшчук (1994)
16. Максім Богдан (1991) 
17. Павел Васільеў (1992) 
18. Дзмітрый Шаш (1993) 
19. Аляксандр Радкавец (1992)
20. Юрый Лабецкі (1976)

## Трэнеры каманды 
*  Аляксандр Віркоўскі (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2008/2009 «Заходняга Буга» Брэст
* Сезон 2010/2011 «Заходняга Буга» Брэст

## Спасылкі 
* Беларусь. Анонс. Кто на новенького?
* Zapadny Bug Brest
2009/2010
Заходні Буг Брэст
Катэгорыя:2009 год у Брэсце
Катэгорыя:2010 год у Брэсце
Карл Густаў Экман

**Карл Густаў Экман** (; 6 кастрычніка 1872, Мункторп, лён Вестманланд — 15 чэрвеня 1945, Стакгольм) — шведскі палітычны, дзяржаўны і грамадскі дзеяч, журналіст. Двойчы прэм’ер-міністр Швецыі (1926—1928 і 1930—1932), міністр фінансаў Швецыі (1926), міністр абароны Швецыі (1930—1931). Член Рыксдага (1911—1932). Лідар партыі свабодных людзей Швецыі (1924—1932).
## Крыніцы
Сезон 2009/2010 «Металурга» Жлобін (валейбол)

У сезоне 2009—2010 валейбольны клуб «Металург» з горада Жлобін прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2009/2010 (**Сярэбраны прызёр**),
* Кубак Беларусі 2009 (**Фіналіст**).

## Склад каманды 
1. Аляксандр Елістратаў (1977)
2. Вадзім Міцько (1980)
3. Канстанцін Асіпчык (1978)
4. Дзяніс Осіпаў (1983)
5. Ігар Петрачэнка (1981)
6. Рамана Эджаме (1980)
7. Цімур Ахрарі (1987)
8. Андрэй Маліноўскі (1984)
9. Міхаіл Косач (1985)
10. Мікалай Качмараў (1987)
11. Юрый Мартынаў (1991)
12. Аляксандр Фурман (1983; Украіна)
99. Аляксандр Навалетаў (1995)
99. Дзмітрый Дзеравянчанка (1971; Украіна)
99. Дзмітрый Ваш (1988)
99. Яўгеній Русак (1985)
99. Міхаіл Косач (1985)
99. Раман Аплевіч (1986)
99. Сяргей Тарас (1988)

## Трэнеры каманды 
*  Ігар Загорцаў (галоўны трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2008/2009 «Металурга» Жлобін (валейбол)
* Сезон 2010/2011 «Металурга» Жлобін (валейбол)

## Спасылкі 
* Metallurg Zhlobin 
* Беларусь. Анонс. Кто на новенького?
2009/2010
Металург Жлобін
Катэгорыя:2009 год у Жлобіне
Катэгорыя:2010 год у Жлобіне
Ар’яварта

(1100—500 гг. да н.э.)]]
**Ар’яварта** (, «*зямля Арыяў*») — тэрмін для апісання паўночнага Індыйскага субкантынента ў старажытных індуісцкіх тэкстах. Межы Ар’яварты пашыраліся з цягам часу, як адлюстравана ў розных крыніцах, па меры таго як у постведыйскі час уплыў брахманскай ідэалогіі распаўсюджваўся на ўсход

Паводле Манавускага закону (2.22), Ар’яварта — гэта «зямля паміж Гімалаямі і Віндх’яй, ад усходу да захаду мора», захад ад Калахаваны, на поўнач ад гор Парыджатра і Віндх’я і на поўдзень ад Гімалаяў. Падобнае апісанне сустракаецца ў Баудхана Дхармасутра, хоць у іншых месцах Ар’яварта ўспрымаецца толькі як цясніна Ганга-Джамуна. Некаторыя дхармасутры апісваюць рытуалы ачышчэння, якія павінен праводзіць арый пасля вяртання з земляў за межамі Ар’яварты.

## Гл. таксама 
* Індаарыйскія міграцыі
* Гісторыя Індыі
* Гісторыя індуізму

## Зноскі 
Катэгорыя:Індуізм
Катэгорыя:Гісторыя Індыі
Павел Варанкоў

**Павел Варанкоў** (нар. , Кіеў, Украіна) — украінскі валейбаліст.

## Біяграфія 
Выступаў за каманды: 1976—1982 — «Лакаматыў» (Кіеў), 1982—1984 — ЦСКА. Чэмпіён СССР 1983, двухразовы бронзавы прызёр чэмпіянатаў СССР (1981, 1984), двухразовы ўладальнік Кубка СССР (1988, 1990), уладальнік Кубка чэмпіёнаў ЕКВ 1983, чэмпіён Украіны 1995, срэбны прызёр чэмпіянату Украіны (1994). У складзе зборнай Украінскай ССР бронзавы прызёр Спартакіяды народаў СССР 1983.

У складзе зборнай СССР у 1981 годзе стаў пераможцам розыгрышу Кубка свету і чэмпіёнам Еўропы.

Працаваў трэнерам мужчынскай зборнай Украіны, галоўным трэнерам камандаў «Лакаматыў» Кіеў (2005—2006), «Металург-БЕЛА» Магілёў (2009—2010).

## Спасылкі 
* Pavel Voronkov

Катэгорыя:Валейбалісты Украіны
Катэгорыя:Валейбольныя трэнеры Украіны
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па валейболе
Катэгорыя:Ігракі зборнай Украіны па валейболе
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Украіны па валейболе
Катэгорыя:Трэнеры «Камунальніка» Магілёў
Катэгорыя:Трэнеры «Лакаматыва» Кіеў (валейбол)
Успышка метапнеўмавіруса чалавека (2025)

У снежні 2024 — студзені 2025 года ў Кітаі пачаласа ўспышка метапнеўмавіруса чалавека (hMPV), што аказала ціск на сістэму аховы здароўя краіны. Улады некаторых рэгіёнаў сутыкнуліся з перапоўненасцю бальніц і ўскладненнем прадастаўлення медыцынскіх паслуг.

Вірус адносіцца да сямейства параміксавірусаў. Ён выклікае рэспіраторныя захворванні, асабліва ў дзяцей і людзей з аслабленым імунітэтам. Сімптомы hMPV нагадваюць іншыя рэспіраторныя інфекцыі, такія як COVID-19 і грып. Найбольш частыя сімптомы ўключаюць:
* Кашаль
* Насмарк
* Ліхаманка
* Дыхавіца
* Галаўны боль
* Боль у горле
* Стомленасць
У некаторых пацыентаў могуць назірацца ўскладненні, такія як пнеўманія і абвастрэнне хранічных рэспіраторных захворванняў.

Кітайскія ўлады ўзмацнілі меры па выяўленні і ізаляцыі заражаных, а таксама арганізавалі мабільныя брыгады для тэставання насельніцтва на вірус. Уведзеныя строгія рэкамендацыі па:
* Нашэнню масак у грамадскіх месцах
* Рэгулярнай дэзінфекцыі паверхняў
* Скарачэнні масавых мерапрыемстваў

Дадаткова краіны, якія суседнічаюць з Кітаем, пачалі ўзмоцнены маніторынг на межах і паведамілі пра гатоўнасць распрацоўваць рэгіянальныя планы рэагавання..

Неўзабаве выпадкі захворвання былі зафіксаваны ў Індыі, Малайзіі, Казахстане і іншых краінах.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Эпідэміі
Катэгорыя:Снежань 2024 года
Катэгорыя:Студзень 2025 года
Катэгорыя:2025 год у Кітаі
Катэгорыя:2024 год у Кітаі
Сезон 2008/2009 «Заходняга Буга» Брэст

У сезоне 2008—2009 валейбольны клуб «Заходні Буг» з горада Брэст прымаў удзел у наступных турнірах:
* Чэмпіянат Беларусі 2008/2009 (**5-е месца**),
* Кубак Беларусі 2008 (**Фіналіст**).

## Склад каманды 
2. Юрый Бацян (1983)
3. Аляксей Праневіч (1988)
5. Дзмітрый Ціхмановіч (1979)
6. Раман Борута (1989) 
7. Андрэй Марголь (1983)
8. Вадзім Азімка 
10. Раман Сідзюк (1987) 
11. Андрэй Дамарод (1986)
12. Аляксей Семянчук (1987) 
13. Дзмітрый Панцэвіч (1983) 
14. Кірыл Андрыевіч 
15. Алег Мікановіч 
16. Павел Пашкевіч (1987) 
17. Павел Трухановіч (1988) 
18. Анатоль Клышэўскі (1987)

## Трэнеры каманды 
*  Міхал Каваленка (галоўны трэнер)
*  Аляксандр Віркоўскі (трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2007/2008 «Заходняга Буга» Брэст
* Сезон 2009/2010 «Заходняга Буга» Брэст

## Спасылкі 
* Составы команд Высшей лиги РБ
* Zapadny Bug Brest
2008/2009
Заходні Буг Брэст
Катэгорыя:2008 год у Брэсце
Катэгорыя:2009 год у Брэсце
Франсуа (герцаг Анжуйскі)

**Эркюль Франсуа дэ Валуа** (; ,  — , ) — малодшы сын караля Францыі Генрыха II і Кацярыны Медычы, герцаг Алансонскі, Анжуйскі, Турэньскі, Брабантскі і Шато-Цьерыйскі.

На чале партыі незадаволеных адыграў важную палітычную ролю ў Францыі ў 1570-х гадах. Ён выклікаў беспарадкі пры двары свайго брата, караля Генрыха III і ўдзельнічаў у шостай і сёмай рэлігійных войнах.

У рамках вайны Нідэрландаў супраць Іспаніі, ён быў прызваны ў 1580 годзе стаць іх новым суверэнам, але гэтая аперацыя скончылася няўдачай (1583). Ён таксама быў жаніхом анлгійскай каралевы Лізаветы I з 1572 года да яго смерці, але шлюб не адбыўся.

Ён заўчасна памёр у 1584 годзе ад сухотаў. Яго смерць мела сур'ёзныя наступствы: паколькі ў караля Генрыха III не было дзяцей, менавіта Генрых Наварскі, лідар пратэстанцкай партыі, стаў спадчыннікам кароны Францыі. Гэтая сітуацыя справакавала радыкалізацыю каталіцкага лагера ў форме Лігі, пачатак восьмай рэлігійнай вайны (1585-1598), адзначанай забойствам герцага Гіза (1588), забойствам Генрыха III (1589) і ўступленне караля Навары пад імем Генрых IV на французскі прастол.

## Зноскі 
Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Францыі
Халакост у Горацкім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Горацкага раёна былі забітыя, а нешматлікія выратаваныя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

У канцы кастрычніка 1941 года нацысты расстралялі апошніх яшчэ жывых габрэяў у вёсках Верашчакі і Альхоўка, 12 ліпеня 1942 года ў мястэчку Леніна (Раманава), 19 кастрычніка 1941 года — у мястэчку Горы, 22 сакавіка 1942 года — у вёсцы Напраснаўка і 12 сакавіка 1943 года — у вёсцы Рудкаўшчына.

Рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, немцы стварылі на тэрыторыі раёна 6 гета:
* У гета горада Горкі (жнівень 1941 — 7 кастрычніка 1941) былі закатаваныя і забітыя больш за 2500 чалавек.
* У гета вёскі Верашчакі (лета 1941 — лета 1942) былі забітыя больш за 100 чалавек.
* У гета вёскі Горы (лета 1941 — 17 кастрычніка 1941) былі забітыя больш за 200 чалавек.
* У гета вёскі Леніна (Раманава) (канец ліпеня 1941 — восень 1941) былі забітыя каля 200 чалавек.
* У гета вёскі Напраснаўка (канец ліпеня 1941 — 22 сакавіка 1942) былі забітыя больш за 300 чалавек.
* У гета вёскі Рудкаўшчына (канец ліпеня 1941 — 12 сакавіка 1943) былі забітыя некалькі дзясяткаў чалавек.

Помнікі забітым яўрэям раёна ўстаноўлены ў Горках, Верашчаках, Горах, Напраснаўцы і Рудкаўшчыне.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Горацкі раён
Катэгорыя:Гісторыя Горацкага раёна
Залесная (Бярэзінскі раён)

**Зале́сная** (, ) — былая вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Ушанскага сельсавета.

Да 30 ліпеня 1964 года вёска мела назву **Пісю́та**. Скасавана ў 1974 годзе.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Заклеўе

**Закле́ўе** (, ) — былая вёска ў Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Мачаскага сельсавета.

Да 11 сакавіка 1971 года вёска ўваходзіла ў склад Пагосцкага сельсавета. Скасавана ў 1974 годзе.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Восава (Сялібскі сельсавет)

**Во́сава** (, ) — былы пасёлак у Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіў у склад Сялібскага сельсавета.

Скасаваны ў 1974 годзе.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Ператокі (значэнні)

Назву **Перато́кі** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць:
** Ператокі — былая вёска ў Навагрудскім раёне
* Мінская вобласць:
** Ператокі — былы хутар у Бярэзінскім раёне
** Ператокі — вёска ў Стаўбцоўскім раёне
Coleodactylus

***Coleodactylus*** — род яшчарак сямейства , якія сустракаюцца ў Паўднёвай Амерыцы.

## Экалогія і паводзіны 
* Большасць відаў жывуць у цёплых, вільготных рэгіёнах.
* Прадстаўнікі роду актыўныя ў асноўным уначы, хоць некаторыя віды можна ўбачыць і днём.
* Харчуюцца дробнымі насякомымі і іншымі бесхрыбетнымі.

## Цікавыя факты 
* Ранейшы від роду  быў перанесены ў род .
* Некаторыя віды роду лічацца важнымі для вывучэння біязіноўкі Паўднёвай Амерыкі дзякуючы сваёй эвалюцыйнай гісторыі.

## Віды 
Род *Coleodactylus* уключае наступныя віды:

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* The IUCN Red List of Threatened Species
* Віды роду Coleodactylus на Віківидах

Катэгорыя:Роды жывёл
Катэгорыя:Яшчаркі
Барыс Канстанцінавіч Клімаў

**Барыс Канстанцінавіч Клімаў** (,  — , ) — рускі і савецкі хімік-тэхнолаг. Член-карэспандэнт АН БССР (1936), доктар хімічных навук, прафесар (1935). Старшыня Прэзідыўма Сахалінскага філіяла АН СССР (1950—1953).

## Біяграфія 
Скончыў Санкт-Пецярбургскі тэхналагічны інстытут (1913). Адразу па заканчэнні уключыўся ў працу па наладжванні розных хімічных вытворчасцей. У 1916 год прызначаны дырэктарам доследнага завода Ваенна-хімічнага камітэта Рускага фізіка-хімічнага таварыства, а пасля арганізацыі ў 1919 на яго базе Дзяржаўнага інстытута прыкладной хіміі (ДІПХ) — намеснікам дырэктара гэтай установы. З 1926 года пачаў педагагічную дзейнасць. У 1930 перайшоў у Ленінградскае аддзяленне Інстытута торфу ў якасці намесніка дырэктара па навуковай частцы і зацверджаны прафесарам кафедры хімічнай перапрацоўкі цвёрдых паліваў. У 1935—1945 гг. — загадчык лабараторыі Інстытута гаручых выкапняў АН СССР, створанага ў 1934 годзе. У 1945—1951 гг. — прафесар Маскоўскага інстытута хімічнага машынабудавання. У 1949 годзе ўступіў у шэрагі ВКП(б). З 1951 — старшыня Прэзідыума Сахалінскага філіяла Акадэміі навук СССР, адначасова ў якасці грамадскай працы ўзначальваў Абласны Савецкі камітэт абароны міру.

Памёр 13 студзеня 1953.

## Навуковая дзейнасць 
У гады Першай сусветнай вайны і пазней пры яго ўдзеле былі наладжаны вытворчасці шэрагу рэактываў, якія раней на тэрыторыі Расіі не вырабляліся: жоўты фосфар, фосфарны ангідрыд, сярністае жалеза і інш. Працуючы ў ДІПХ, зацікавіўся пытаннямі хіміі і тэхналогіі нізкакаларыйных паліваў і пачаў весці педагагічную працу ў гэтай галіне.

З пачатку 1930-х гадоў прысвяціў сваю дзейнасць распрацоўцы пытанняў хіміі і тэхналогіі сінтэтычнага вадкага паліва, асабліва пытанням шырокага выкарыстання мясцовых паліваў. Для паўкаксавання торфу ім быў распрацаваны новы тып шахтавай трохзоннай печы з унутраным абаграваннем, якая значна пераўзыходзіла старыя печы нямецкай сістэмы. Ім быў распрацаваны метад каксавання торфу ў камерных печах з мэтай атрымання металургічнага коксу. Для акультурвання мясцовых паліваў ім распрацаваны першы тып савецкага газагенератара для атрымання высокакаларыйнага газу з торфу. Загадваючы лабараторыяй у Інстытуце гаручых выкапняў, праводзіў вялікую даследчую працу па атрыманні штучнага вадкага паліва і каштоўных хімічных прадуктаў з цвёрдага паліва.

У 1942 годзе сумесна з прафесарам У. А. Ланіным распрацаваў прамысловы спосаб абяссервання ішымбаеўскага бензіну шляхам каталітычнай парафазнай ачысткі.

## Асноўныя працы 
* 
* 
* 

## Узнагароды
* Ордэн «Знак Пашаны» (1945)
* Медаль «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941-1945 гг.»
* Медаль «У памяць 800-годдзя Масквы» (1947)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Национальная академия наук Беларуси: персональный состав, 1928—2018. — Минск: Беларуская навука, 2018. — 614 с. ISBN 978-985-08-2360-1. — С. 404—405.

## Спасылкі 
* Клімаў Барыс Канстанцінавіч у базе даных «Гісторыя беларускай навукі ў асобах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Хімікі СССР
Катэгорыя:Хімікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты АН БССР