open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
95-я партызанская брыгада імя М. В. Фрунзэ

**95-я партызанская брыгада імя М. В. Фрунзэ** — партызанская брыгада, створаная ў верасні 1943 года, на базе атрадаў, вылучаных 225-й партызанскай брыгадай імя А. В. Суворава. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Грэскага, Слуцкага раёнаў. 26 чэрвеня 1944 года брыгада (1032 партызаны, 5 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
Брыгада была створана на базе вылучаных 225-й партызанскай брыгадай імя А. В. Суворава атрадаў:
* атрад імя Будзённага (арганізаваны ў сакавіку 1942 года);
* атрад імя Кірава;
* атрад імя Дзяржынскага;
* атрад імя Ракасоўскага.

Таксама ў склад брыгады ўваходзіў:
* атрад імя Аляксандра Матросава.

## Камандаванне 
### Камандзір 
* І. В. Арастовіч

### Камісар 
* А. Ц. Міновіч

### Начальнік штаба 
* С. П. Патапенка.

## Гісторыя 
Партызаны праводзілі аперацыі на камунікацыях. У лістападзе 1943, лютым — красавіку 1944 гадоў вялі баі з карнікамі. У пачатку чэрвеня 1944 года ў Грэскім і Слуцкім раёнах за 9 дзён правялі 10 баёў.

## Памяць 
У 1966 годзе ў вёсцы Застарычча Старадарожскага раёна ў гонар брыгады быў пастаўлены помнік.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
64-я партызанская брыгада імя В. П. Чкалава

**64-я партызанская брыгада імя В. П. Чкалава** — партызанская брыгада, створаная ў студзені 1943 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Любанскага, Слуцкага, Старадарожскага, Старобінскага раёнаў. 30 чэрвеня 1944 года брыгада (1115 партызан, 6 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
Брыгада была арганізавана на базе атрадаў:
* атрад М. М. Розава (пазней атрад імя М. М. Громава, арганізаваны ў верасні 1941 года);
* атрад А. Я. Абабкава (пазней атрад «Жалязняк», арганізаваны ў ліпені 1942 года);
* атрад А. І. Партына (пазней атрад імя Даватара, арганізаваны ў жніўні 1941 года).

Таксама ў склад брыгады ўваходзілі:
* атрад імя Катоўскага;
* атрад імя Лазо;
* атрад імя 14 слуцкіх партызан.

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* М. М. Розаў;
* П. І. Смірноў (выконваў абавязкі).

### Камісары 
* А. В. Львоў;
* І. С. Канановіч.

### Начальнік штаба 
* У. А. Варотнікаў.

## Гісторыя 
Партызаны ў жніўні 1943 года перабілі каля 2,3 тысячы рэек. У лістападзе — снежні 1943 года падарвалі 9 эшалонаў, 78 аўтамашын, 9 мастоў, збілі 1 самалёт, удзельнічалі ў разгроме гарнізона ў вёсцы Макарычы Старадарожскага раёна, разбілі гарнізон у вёсцы Белічы Слуцкага раёна.

## Памяць 
У 1965 годзе ў вёсцы Пярэспа Любанскага раёна ў гонар брыгады быў пастаўлены помнік.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Локі (серыял)

***«Локі»*** () — амерыканскі міні-серыял, створаны Майклам Уолдранам для Disney+, заснаваны на аднайменным персанажы з Marvel Comics. Серыял уваходзіць у чацвёртую фазу кінасусвету Marvel, а яго дзеянні пачынаюцца ў фільме «Мсціўцы: Фінал».

Прэм’ера серыяла «Локі» адбылася 9 чэрвеня 2021 года, а заключная серыя першага сезона выйшла 14 ліпеня. Другі сезон знаходзіцца ў распрацоўцы.

## Сюжэт 
Локі трапляе ў таямнічую арганізацыю «Упраўленне часавых адхіленняў» (УЧА, ) пасля таго, як ён скраў Тэсеракт, і падарожнічае ў часе, змяняючы гісторыю.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Серыялы кінематаграфічнага сусвету Marvel
Катэгорыя:Тэлесерыялы 2021 года
Катэгорыя:Тэлевізійныя міні-серыялы
Чацвёрты флот ВМС ЗША

**Чацвёрты флот ЗША** () — аператыўны флот амерыканскіх ваенна-марскіх сіл ЗША ў Паўднёвай Атлантыцы. Існаваў у 1943—50 гады, адноўлены летам 2008 года, нягледзячы на пратэсты кіраўнікоў Бразіліі, Аргенціны і Венесуэлы.

Флот грунтуецца на базе ВМФ ЗША Мэйпорт, Джэксанвіл, штат Фларыда, да яго зоны адказнасці адносяцца Карыбскі басейн, Цэнтральная і Паўднёвая Амерыка. Камандуючы (з 21 мая 2019) — контр-адмірал Дональд Д. Габрыэльсан ().

Згодна з Міністэрствам абароны ЗША аднаўленне флоту мае на мэце перашкоды наркагандлю, правядзенне гуманітарных аперацый, ажыццяўленне актаў добрай волі і правядзенне сумесных вучэнняў з партнёрамі па рэгіянальнай бяспецы.

Поўнае ўкамплектаванне флоту чакалася не раней 2009 года. На сярэдзіну 2008 года ў яго складзе дзейнічалі два ўніверсальных дэсантных карабля USS Kearsarge і USS Boxer ().

Катэгорыя:Ваенна-марскія сілы ЗША
Bell UH-1 Iroquois

**Bell UH-1 Iroquois** — амерыканскі лёгкі шматмэтавы верталёт. Распрацаваны фірмай Bell Helicopter Textron у 1950-х. Па стане на 2020 год застаецца 3-м па колькасці ваенным верталётам у свеце.

Верталёт класічнай аднавінтавой схемы з двухлопастным апорным вінтом і двухлопастным рулявым вінтом. Канструкцыя фюзеляжа паўманакокавая, якая складаецца з двухмеснай кабіны пілота, грузавога адсека і хваставой бэлькі. Функцыі прыстасаванні для пасадкі выконваюць сталёвыя лыжы. Сілавая ўстаноўка размешчана ў верхняй частцы фюзеляжа і складаецца з аднаго або двух рухавікоў у залежнасці ад мадыфікацыі верталёта. Паліўная сістэма складаецца з двух бакаў (625 л.), якія размяшчаюцца за кабінай пілотаў. Верталёт можа несці кулямётнае і ракетнае ўзбраенне.

Катэгорыя:Верталёты ЗША
Катэгорыя:Авіяцыя В’етнамскай вайны
ВандаВіжэн

***«ВандаВіжэн»*** () — амерыканскі міні-серыял, створаны Жак Шэфер для Disney+, заснаваны на персанажах з Marvel Comics. Серыял стаў першым праектам у чацвёртай фазе кінасусвету Marvel, а яго дзеянні пачынаюцца пасля фільма «Мсціўцы: Фінал».

Прэм’ера першых двух эпізодаў серыяла «ВандаВіжэн» адбылася 15 студзеня 2021 года, а заключная серыя выйшла 5 сакавіка.

## Сюжэт 
Ванда і Віжэн — маладажоны, якія жывуць у ідылічным мястэчку Вествью. Спачатку жыццё герояў здаецца ім ідэальным, але паступова яны разумеюць, што гэта не так.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Серыялы кінематаграфічнага сусвету Marvel
Катэгорыя:Тэлесерыялы 2021 года
Сокал і Зімовы салдат

***«Сокал і Зімовы салдат»*** () — амерыканскі міні-серыял, створаны Малькальмам Спелманам для Disney+, заснаваны на персанажах з Marvel Comics. Серыял уваходзіць у чацвёртую фазу кінасусвету Marvel, а яго дзеянні пачынаюцца пасля фільма «Мсціўцы: Фінал».

Прэм’ера серыяла «Сокал і Зімовы салдат» адбылася 19 сакавіка 2021 года, а заключная серыя выйшла 23 красавіка.

## Сюжэт 
Сэм Уілсан прымерыць касцюм новага Капітана Амерыка і паспрабуе зладзіцца з місіяй, ускладзенай на яго Стывам Роджэрсам. Бакі, у сваю чаргу, гатовы зноў стаць часткай грамадства і бліжэй пазнаёміцца з усім, што прапануе сучасны свет.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Серыялы кінематаграфічнага сусвету Marvel
Катэгорыя:Тэлесерыялы 2021 года
Катэгорыя:Тэлевізійныя міні-серыялы
Губанаў

**Губа́наў** — шматзначны тэрмін.

## Прозвішча 
* Ігар Ігаравіч Губанаў (нар. 1992) — расійскі футбаліст.

## Тапонім 
* Губанаў — пасёлак у Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці.
Сакрэтнае ўварванне (серыял)

**«Сакрэтнае ўварванне»** () — амерыканскі міні-серыял, створаны Кайлам Брэдстрытам для Disney+, заснаваны на аднайменнай сюжэтнай лініі коміксаў Marvel. Серыял уваходзіць у пятую фазу кінасусвету Marvel.

Прэм’ера серыяла «Сакрэтнае ўварванне» адбылася ў 2023 годзе.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Серыялы кінематаграфічнага сусвету Marvel
Фантастычныя істоты: Таямніцы Дамблдора

**«Фантастычныя істоты: Таямніцы Дамблдора»** () — фантастычная драма рэжысёра Дэвіда Ейтса, працяг фільма «Фантастычныя істоты: Злачынствы Грындэльвальда», дзеянне развіваецца ў тым жа свеце, што і серыі фільмаў пра Гары Потэра. 

Прэм’ера фільма ў Вялікабрытаніі адбылася 8 красавіка 2022 года, у ЗША 15 красавіка 2022. У беларускі пракат фільм не выйшаў з-за байкоту буйных кінакампаній, звязанага з уварваннем Расіі ва Украіну.

Яшчэ два фільмы серыі «Фантастычныя істоты» знаходзяцца ў распрацоўцы.

## Сюжэт 
Прафесар Альбус Дамблдор даведваецца, што магутны цёмны чараўнік Грындэльвальд плануе захапіць уладу над светам. Разумеючы, што не зможа спыніць яго ў адзіночку, Дамблдор просіць магазаолага Ньюта Скамандэра ўзначаліць каманду выдатных чараўнікоў і аднаго адважнага магла-пекара. Іх чакаюць неверагодна небяспечныя прыгоды, сустрэча са старымі і ўтаймаванне новых магічных істот і барацьба з прыхільнікамі Грындэльвальда, якіх становіцца ўсё больш.

## У ролях 
* Эдзі Рэдмэйн — *Ньют Скамандэр*
* Джуд Лоў — *Альбус Дамблдор*
* Кэтрын Вотэрстан — *Парпенціна «Ціна» Гальдштэйн*
* Дэн Фоглер — *Якаб Кавальскі*
* Элісан Судал — *Квіні Гальдштэйн*
* Эзра Мілер — *Крыдэнс Бэрбоўн*/*Аўрэліюс Дамблдор*
* Мадс Мікельсен — *Гэлерт Грындэльвальд*
* Калум Цёрнер — *Тэзэюс Скамандэр*
*  — *Юлалі Хікс*
* Попі Корбі-Туч — *Вінда Разье*
*  — *Юсуф Кама*
*  — *Банці*
*  — *Аберфорт Дамблдор*
*  — *Хельмут*

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы ЗША 2022 года
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы 2022 года
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы ЗША
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фільмы ЗША ў 3D
Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі ў 3D
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Джэймс Ньютан Ховард
Катэгорыя:Экранізацыі твораў Джаан Роўлінг
Катэгорыя:Фільмы кампаніі Warner Bros.
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы Heyday Films
Катэгорыя:Фільмы IMAX
Катэгорыя:Фільмы-сіквелы
Катэгорыя:Фільмы-прыквелы
Жанчына-Халк: Адвакат

**«Жанчына-Халк: Адвакат»** () — амерыканскі міні-серыял, створаны Джэсікай Гао для Disney+, заснаваны на аднайменным персанажы з Marvel Comics. Серыял уваходзіць у чацвёртую фазу кінасусвету Marvel.

Прэм’ера серыяла «Жанчына-Халк» адбылася ў жніўні 2022 года.

## Сюжэт 
Пасля пералівання крыві стрыечная сястра Бруса Бэнера юрыстка Джэніфер Уолтэрс атрымлівае здольнасць падчас стрэсу ператварацца ў звышмоцную істоту. Джэніфер трэба навучыцца кіраваць гэтым дарам і прымяняць яго на карысць пры гэтым працягваць працаваць у нядаўна створаным Аддзеле па правах звышлюдзей.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Серыялы кінематаграфічнага сусвету Marvel
Аўгустын (Маркевіч)

**Аўгустын** (свецкае імя *Адам Маркевіч*; , в. Глушкавічы, Лельчыцкі раён, Гомельская вобласць) — мітрапаліт УПЦ (МП), Старшыня Сінадальнага аддзела па ўзаемадзеянні з Узброенымі сіламі і іншымі ваеннымі фарміраваннямі Украіны.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і праваслаўнага святара, які паходзіў з даўняга святарскага роду. У 2012 прызначаны арцыбіскупам Белацаркоўскім і Багуслаўскім. З’яўляецца праціўнікам экуменічнага (аб’яднальнага) руху. Ён сцвярджае, што Праваслаўная Царква павінна супрацоўнічаць з іншымі канфесіямі толькі ў галіне гуманітарнай дзейнасці. Аўгустын вядомы сваім актыўным непрыняццем уніі.

Катэгорыя:Епіскапы Украінскай праваслаўнай царквы Маскоўскага патрыярхата
Віталь Міхайлавіч Драздоў

**Віталь Драздоў** (нар. , Бярозаўка, Гродзенская вобласць) — прадзюсар і музыка. Генеральны дырэктар «».

## Біяграфія 
У 1993 годзе пачаў кар’еру на радыё ў Мінску, быў вядоўцам, музычным рэдактарам і праграмным дырэктарам радыёстанцый (Аўтарадыё, Радыё ВА, Альфа-Радыё). У 1995 годзе далучыўся да гурта «Ляпіс Трубяцкі» ў якасці бэк-вакаліста і скрыпача. У 2003 годзе стаў дырэктарам гурта «Ляпіс Трубяцкі» і дачыннага прадзюсарскага цэнтра «Дзеці сонца».

З 2005 года жыве ва Украіне. У 2005 годзе пачаў працаваць на радыёстанцыі Hit FM у якасці антыкрызіснага менеджара і дырэктара, за некалькі гадоў зрабіў радыё «» самай папулярнай радыёстанцыяй у Кіеве і Украіне.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прадзюсары Украіны
Катэгорыя:Ляпіс Трубяцкі
Саломапляценне

**Саломапляценне**&nbsp;— адно з самых старажытных народных рамёстваў.

Чалавек здаўна навучыўся выкарыстоўваць салому метлюжковых. Саломапляценне характэрна для ўсіх славянскіх і земляробчых народаў.
Прыёмы пляцення з саломы здаўна вядомыя многім земляробчым народам. Патрэба ў рэчах, сплеценых з гэтага даступнага матэрыялу абумовіла тое, што з пакалення ў пакаленне перадаваліся і ўдасканальваліся рамесныя і мастацкія традыцыі народнага саломапляцення&nbsp;— аднаго з самых старажытных рамёстваў чалавецтва.

Выкарыстанне саломы метлюжковых раслін для вырабу прадметаў хатняга ўжытку ставіцца да таго гістарычнага перыяду калі чалавекам было асвоена земляробства.

У XXI стагоддзі выкарыстанне саломы для дэкаратыўных і ўтылітарных мэтаў перажывае новы ўздым у сувязі з цікавасцю чалавецтва да экалагічнай тэматыкі.

1 снежня 2022 года прынята рашэнне аб уключэнні намінацыі «Саломапляценне Беларусі: мастацтва, рамяство, уменні» ў Рэпрэзентатыўны спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА
.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* https://art-context.com/art/%C2%ABmagchyimascz-mecz-radzimu...%C2%BB/
* Майстэрня саломапляцення

Катэгорыя:Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва
Катэгорыя:Народныя промыслы
Багалеп (Анцух)

**Багалеп**, свецкае імя **Міхаіл Анцух** (, в. Скорычы, Мінская губерня — , г. Адэса, УССР) — архіепіскап Украінскага экзархата Рускай праваслаўнай царквы.

## Біяграфія 
У 1934 годзе паступіў паслушнікам у Жыровіцкі Успенскі манастыр.

У 1976 годзе ўпаўнаважаны па справах рэлігій Чуніхін у сваёй характарыстыцы епіскапа адзначыў, што ён «з’яўляецца адным з найбольш рэакцыйных і фанатычных кіруючых епіскапаў» і што «далейшае знаходжанне Багалепа ў якасці епархіяльнага архірэя вельмі непажадана».

6 кастрычніка 1977 года архіепіскап Багалеп быў адпраўлены на пенсію.

Катэгорыя:Архіепіскапы Рускай праваслаўнай царквы
Катэгорыя:Епіскапы Рускай праваслаўнай царквы
Станіслава Сташа Заёвіч

**Станіслава Сташа Заёвіч** (; нар. 1953, Нікшыч) — чарнагорская феміністка, пацыфісцка і публіцыст. Сузаснавальнік і каардынатар арганізацыі «Жанчыны ў чорным» ў Бялградзе.

## Біяграфія 
Скончыла факультэт іспанскай і італьянскай моў у Бялградскім універсітэце і далучылася да фемінісцкага руху ў 1980-х гадах у Бялградзе.

Займаецца шматлікімі фемінісцкімі мерапрыемствамі, пачынаючы ад арганізацыі вулічных акцый і заканчваючы працай з бежанцамі, жанчынамі і гэтак далей. Ініцыявала некалькі жаночых сетак, такіх як «Жаночая мірная сетка», «Міжнародная сетка жаночай салідарнасці супраць вайны/Міжнародная сетка „Жанчын у чорным“», «Сетка адмоўнікаў ад ваеннай службы па меркаваннях сумлення і супраць мілітарызму ў Сербіі», «Кааліцыя за свецкую дзяржаву» і іншыя.

Арганізавала шматлікія адукацыйныя мерапрыемствы, прысвечаныя правам жанчын, жаночай мірнай палітыцы, міжэтнічнай і міжкультурнай салідарнасці, жанчынам і ўладзе, жанчынам і антымілітарызму. Адыграла важную ролю ў пашырэнні сеткі «Жанчыны ў чорным» па ўсім свеце. Напрыклад, у сваёй кнізе «Mujeres en pie de paz» Кармэн Магалон расказвае, што візіт Сташы Заёвіч у Іспанію ў 1993 годзе, яе ідэі і прыхільнасць паўплывалі на стварэнне ў гэтай краіне групы «Жанчыны ў чорным».

З 1992 года Сташа Заёвіч з’яўляецца аўтарам шматлікіх эсэ, артыкулаў і дадаткаў у мясцовых, рэгіянальных і міжнародных СМІ, часопісах і публікацыях пра жанчын і палітыку, рэпрадуктыўныя правы, вайну, нацыяналізм і мілітарызм, жаночы супраціў вайне і антымілітарызм.

У 2017 годзе Сташа Заёвіч падпісала Дэкларацыю аб агульнай мове харват, сербаў, баснійцаў і чарнагорацаў.

Прысутнічала на мерапрыемствах «Жанчыны ў чорным», арганізаваных у памяць ахвяр вайны ў Вукавары (Харватыя), і спікерам акцыі пратэсту, прысвечанай гадавіне пачатку Баснійскай вайны, падкрэсліўшы адсутнасць увагі да гэтых падзеяў, ахвярам і раскрыцці ваенных злачынстваў.

З 1995 года ўдзельніцы «Жанчын у чорным» штогод ушаноўваюць памяць ахвяр разні ў Срэбраніцы. У 2015 годзе ў інтэрв’ю ўкраінскаму BBC Сташа Заёвіч заявіла, што прадстаўнікі сербскага ўрада павінны паважаць прысуды міжнародных судоў у Гаазе і прызнаць генацыд у Срэбраніцы.

Сташа Зайовіч была намінаваная і атрымала шэраг прызоў і ўзнагарод. Сярод іх Прэмія міру тысячагоддзя для жанчын, «Ганаровы грамадзянін Туціна», «Ганаровы грамадзянін Гранады» і іншыя. Была намінаваная на Нобелеўскую прэмію міру у рамках кампаніі «1000 жанчын на Нобелеўскую прэмію міру» ў 2005 годзе, а таксама ў 2005 і 2007 гадах была намінаваная на званне «Газетны чалавек года» штодзённай газетай «Данас».

## Спасылкі 
* Žene u crnom - Women in Black
* Інтэрв’ю для Deutsche Welle
* Інтэрв’ю для «Al Jazeera»

Катэгорыя:Пацыфісты
Катэгорыя:Постаці фемінізму
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Сцяпан Міхайлавіч Крынін

**Сцяпан Міхайлавіч Крынін** (, с. Мікалаеўскае, Енатаеўскі раён, Астраханская вобласць — , г. Астрахань, РСФСР) — Герой Савецкага Саюза.

## Біяграфія 
Скончыў пачатковую школу. Да вайны жыў і працаваў у саўгасе «Сарпа» Юстынскага раёна Калмыцкай АССР, пазней на Астраханскім рыбакамбінаце.

У Чырвонай Арміі з 1940 года. На франтах Вялікай Айчыннай вайны з 1942 года Камандзір аддзялення 190-га стралковага палка (5-я стралковая дывізія 3-й арміі 2-га Беларускага фронту) сяржант Крынін вызначыўся ў баях пры разгроме варожай калоны і вызваленні Ваўкавыска.

14 ліпеня 1944 года у баях за Ваўкавыск Крынін са сваім аддзяленнем дзейнічаў у складзе дэсантнай групы. Дэсантнікі перарэзалі шашы на захад ад Ваўкавыска, па якім рухалася калона немцаў колькасцю да 600 чалавек. Аддзяленне Крыніна ўступіла ў бой і знішчыла шмат жывой сілы супраціўніка. Пры штурме Ваўкавыска аддзяленне Крыніна першым уварвалася ў горад.

Пасля вайны дэмабілізаваўся. Пражываў у горадзе Астрахань, працаваў у параходстве і на рыбакамбінаце.

Памёр 18 ліпеня 1988 года. Пахаваны ў Астрахані, на Старых могілках.

## Узнагароды 
Званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Залатая Зорка» (№ 9016) Крыніну прысвоена 24 сакавіка 1945 года.

Узнагароджаны ордэнамі Леніна, Айчыннай вайны 1-й ступені, Славы 3-й ступені, медалямі.

## Літаратура 
* Герои Советского Союза : краткий биографический словарь : [в 2 т.] / [редколлегия: И. Н. Шкадов (председатель) и др.]. — Москва, 1987. — Т. 1. — С. 787.
* Навечно в сердце народном : [справочник / главный редактор И. П. Шамякин]. — 3-е издание, дополненное и исправленное. — Минск, 1984. — С. 273.
* Памяць патрэбна жывым / Браніслаў Ермашкевіч; пад рэд. Р. К. Казлоўскага. — Гродна, 2018. — С. 85-86.

Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Евангелле Гадэскалька

і ініцыял]]
**Евангелле Гадэскалька** — ілюмінаваны рукапіс, створаны паміж 781 і 783 гадамі ў каралеўскім палацы ў Ахене, самы ранні твор так званай «».

Кніга названая ў гонар Гадэскалька, манаха, што перапісваў Евангелле. Заказчыкамі манускрыпта былі Карл Вялікі і яго жонка . У цяперашні час рукапіс захоўваецца ў Нацыянальнай бібліятэцы ў Парыжы, інвентарны нумар Ms. nouv. acq. lat. 1203.

Евангелле змяшчае шэсць паўнастаронкавых мініяцюр (малюнкі чатырох евангелістаў, «Хрыстос на троне» і «Фантан жыцця»), арнаментамі ўпрыгожаны ініцыял і палі рукапісу. Тэкст выкананы залатымі і срэбнымі чарніламі на афарбаваным пурпурам пергаменце.

## Літаратура 
* Kunibert Bering: Kunst des frühen Mittelalters. Reclam, Stuttgart 2002, ISBN 3-15-018169-0, (Kunst-Epochen 2), S. 248—251.
* Florentine Mütherich, Joachim E. Gaehde: Karolingische Buchmalerei. Prestel, München 1979, ISBN 3-7913-0395-3, S. 32-37.
* Ingo F. Walther, Norbert Wolf: Meisterwerke der Buchmalerei. Taschen, Köln u. a. 2005, ISBN 3-8228-4747-X, S. 76-77.
* De Hamel, Christopher. *A History of Illuminated Manuscripts*. Oxford: Phaidon Press Limited, 1986. Print.
* Diringer, David. The Illuminated Book: its history and production. London: Faber and Faber Limited, 1967. Print.
* Gaehde, Joachim E., and Florentine Muterich. *Carolingian Painting*. New York: George Brazillier, Inc., 1976. Print.
* Kessler, Herbert L., *In* Brown, Michelle P. In the Beginning: Bibles Before the Year 1000. New York: Freer Gallery of Art & Arthur M. Sackler Gallery, 2006. Print.
* Morison, Stanley. «Politics and Script: Aspects of Authority and Freedom in the Development of Graeco Latin Script from the Sixth Century BC.» Oxford: Oxford University Press, 1972.
* Nees, Lawrence, In Lowden, John, and Alixe Bovey. Under the Influence: The Concept of Influence and the Study of Illuminated Manuscripts. Turnhout, Belgium: Brepols Publishers, 2007. Print.
* Nordenfalk, Carl, In Grabar, André. The Great Centuries of Painting: Early Medieval Painting From the Fourth to the Eleventh Century. New York: Skira, 1957. Print.
* Robb, David M. *The Art of the Illuminated Manuscript*. Cranbury, New Jersey: A. S. Barnes and Co., Inc., 1973. Print.
* Schutz, Herbert, «The Carolingians in Central Europe, their history, arts, and architecture: cultural history of Central Europe, 750—900.» Leiden, Netherlands: Brill, 2004.
* Stockstad, Marilyn. *Medieval Art*. New York: Harper and Row Publishers, 1986. Print.
* Walther, Ingo F. and Norbert Wolf. Codices Illustres: The world’s most famous illuminated manuscripts, 400 to 1600. Köln, TASCHEN, 2005.
* Zarnecki, George. *Art of the Medieval World*. New York: Harry N. Abrams, Inc., 1975. Print.

## Спасылкі 
* Medieval Manuscripts: General Introduction — What is Illumination?
* Carolingian Illumination
* More information at Earlier Latin Manuscripts

Катэгорыя:Ілюмінаваныя рукапісы паводле алфавіта
Катэгорыя:Каралінгскія ілюмінаваныя рукапісы
Катэгорыя:Ілюмінаваныя Евангеллі
100-я партызанская брыгада імя С. М. Кірава

**100-я партызанская брыгада імя С. М. Кірава** — партызанская брыгада, створаная ў сакавіку 1943 годана базе атрада А. І. Шубы «Народныя мсціўцы», арганізаванага ў чэрвені 1942 года на базе партыйна-камсамольскай групы, якая дзейнічала з 1941 года. Брыгада дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Старадарожскага раёна, да снежня 1943 года мела назву **100-я партызанская брыгада «Смерць фашызму»**. 28 чэрвеня 1944 брыгада (1031 партызан, 6 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
* 1-ы атрад імя Чапаева;
* 2-і атрад імя Кутузава;
* 3-і атрад імя Фрунзэ;
* 4-ы атрад імя Чкалава;
* 5-ы атрад імя Будзённага;
*  6-ы атрад.

## Камандаванне 
### Камандзір 
* А. І. Шуба

### Камісары 
* Г. М. Машкоў;
* І. С. Савелаў;
* І. М. Ражкоў

## Гісторыя 
Атрад «Народныя мсціўцы» 7 жніўня 1942 года разбіў гарнізоны ў вёсцы Сінягова, 4 верасня — у вёсцы Макарычы Старадарожскага раёна. 20 чэрвеня 1943 года разам з атрадам «Жалязняк» 64-й брыгады імя В. П. Чкалава разграмілі чыгуначную станцыю Фалічы, знішчылі чыгуначны мост, 0,5 км чыгуначнага палатна. У жніўні, снежні 1943, лютым, красавіку 1944 гадоў вялі баі з карнікамі. У «рэйкавай вайне» падарвалі каля 7 тысяч рэек на чыгуначным участку Клецк — Асіповічы. 27—28 жніўня 1944 года разам з брыгадамі 121-й імя Брагіна, 258-й імя Куйбышава, 161-й імя Катоўскага захапілі і ўтрымлівалі пераправу цераз раку Пціч.

## Памяць 
У 1974 годзе ў вёсках Асавец Любанскага і Залужжа Старадарожскага раёнаў у гонар брыгады былі пастаўлены помнікі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
(174567) Варда

**174567 Варда** (174567 Varda; 2003 MW12)&nbsp;— транснептунавы аб’ект з абсалютнай зорнай велічынёй 3,8m. На дадзены момант аб’ект мае статус кандыдата ў карлікавыя планеты. Адкрыты 21 чэрвеня 2003 года Джэфры Ларсенам у межах праекту «*Spacewatch*». Пасля выяўлення 2003 MW12 быў  68 разоў, пачынаючы з 1980 года.

16 студзеня 2014 года аб’екту прысвоена імя Варда — у гонар адной з уладарак  у легендарыуме Дж. Р. Р. Толкіна.

Аб’ект знаходзіцца на адлегласці 47,8 а.а. (≈7,17 млрд км) ад Сонца. Бліжэйшае праходжанне перыгелія адбудзецца прыкладна ў лістападзе 2096 года. Па дадзеных , дыяметр аб’екта складае 684 км пры альбеда 13%.  Варда 10 верасня 2018 года дазволіла ацаніць экватарыяльны радыус у 373±8 км, а геаметрычнае альбеда — у 0,097±0,004 пры візуальнай абсалютнай велічыні HV=3,81±0,01m. У залежнасці ад сплюшчанасці Варды, яе сярэдняя шчыльнасць (ρ) ацэньваецца ў 1,52±0,05 і 1,25±0,04 г/см³.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* (174567) Варда  на сайце Лабараторыі рэактыўнага руху
* (174567) Варда  на сайце Цэнтра малых планет

Катэгорыя:Плутоіды
Катэгорыя:Падвойныя астэроіды
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 2003 годзе
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, названыя ў гонар Толкіна і яго легендарыума
(385446) Манвэ

**385446 Манвэ** (385446 Manwë; 2003 QW111)&nbsp;— падвойны  пояса Койпера, які знаходзіцца ў рэзанансе сярэдняга руху 4:7 з Нептунам. Аб’ект быў адкрыты 25 жніўня 2003 года амерыканскім астраномам  ў абсерваторыі  на поўначы Чылі.

15 красавіка 2014 года аб’екту прысвоена імя Манвэ — у гонар аднаго з уладароў  у легендарыуме Дж. Р. Р. Толкіна.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* (385446) Манвэ  на сайце Лабараторыі рэактыўнага руху
* (385446) Манвэ  на сайце Цэнтра малых планет

Катэгорыя:Падвойныя астэроіды
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 2003 годзе
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, названыя ў гонар Толкіна і яго легендарыума
(378214) Саўран

**378214 Саўран** (378214 Sauron; 2007 AP11)&nbsp;— астэроід галоўнага поясу, адкрыты 14 студзеня 2007 года астраномамі  і .

4 верасня 2016 года аб’екту прысвоена імя Саўран — у гонар персанажа фэнтэзійнага рамана Дж. Р. Р. Толкіна «*Уладар Пярсцёнкаў*». Паводле рамана Саўран стварыў Адзіны Пярсцёнак, каб кіраваць Пярсцёнкамі Улады і такім чынам падпарадкаваць усе свабодныя народы Міжзем’я. Астэроід перасякае арбіту Марса, і ў адпаведнасці з гэтым быў названы імем ваяўнічага персанажа.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* (378214) Саўран  на сайце Лабараторыі рэактыўнага руху
* (378214) Саўран  на сайце Цэнтра малых планет

Катэгорыя:Астэроіды Галоўнага пояса
Катэгорыя:Астэроіды, якія перасякаюць арбіту Марса
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 2007 годзе
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, названыя ў гонар Толкіна і яго легендарыума
Максімаўскі парк (Гомель)

**Максімаўскі парк** — парк у Гомелі пачатку ХХ ст. Закладзены ў 1902 г. на тагачаснай паўночна-ўсходняй гомельскай ускраіне паміж вайсковымі казармамі, вуліцамі Гоначнай (цяпер — Партовая) і Прытулкавай (сёння не існуе).  

## Гісторыя 
### Стварэнне і лакацыі 
Максімаўскі парк стаў вынікам мэтанакіраванага добраўпарадкавання часткі раёна «Каўказ», арганізаванага намаганнямі дзяржаўнага і грамадскага дзеяча, педагога, кіраўніка мясцовага Вольна-пажарнага таварыства І. П. Максімава, ад прозвішча якога і паходзіць назва.

Станам на 1911 г. характарызаваўся як «лепшы ў горадзе сад для гулянняў». Тут знаходзіліся велатрэк (узімку — коўзанка), ратонда для аркестра, летні тэатр з адкрытай сцэнай і летні клуб Вольна-пажарнага таварыства, «цудоўна абсталяваны буфет».

На будынак тэатра ў 1910 г. была ўрачыста прымацавана мармуровая шыльда з надпісам наступнага зместу.

### Утрыманне 
Парк, па ўсім відаць, фармальна знаходзіўся ва ўласнасці Вольна-пажарнага таварыства. Уваход на яго тэрыторыю быў платным. Так, з ліпеня 1911 г. плата складала 12 капеек «з асобы без увагі на ўзрост». Можна было таксама набыць сезонны квіток, па якім кожнае новае наведанне дадатковай аплаты не патрабавала. Вольным быў уваход у парк для тых, хто набыў квіток у тэатр. За нумараваныя месцы перад так званай «ракавінай» (летняй эстрадай) «ахвочыя» разлічваліся асобна.

Сродкі на ўтрыманне парку таксама браліся з арэнднай платы за выкарыстанне яго аб'ектаў (тэатр, буфет) староннімі асобамі. Цікава, што праблема арэнды тэатра і буфета «на трэку» прыцягвала ўвагу гомельскай грамадскасці і асвятлялася ў мясцовай прэсе — адсутнасць арандатараў азначала для забяспечаных гомельцаў змяншэнне варыянтаў баўлення вольнага часу. Напрыклад, газета «Гомельская копейка» у кастрычніку — снежні 1911 г. некалькі разоў падавала адпаведную інфармацыю на сваіх старонках: ад «амаль ужо зданы» да «канчаткова заарандаваны» (пра тэатр) і ад «пакуль вольны» да «зняты» (пра буфет). Цана гадавой арэнды тэатра складала, па звестках газеты, 2 тыс. рублёў  (у адрозненне ад «тэатра на скверы» ці «малога на скверы тэатра» на верхняй набярэжнай Сожа). Значнай падзеяй для Гомеля стала пастаноўка ў «тэатры на трэку» трагедыі У. Шэкспіра «Гамлет».

#### Буфет 
Падаваўся як установа з цэнамі, урэгуляванымі «да звычайнай сярэдняй нормы». Цэны на сняданкі, абеды і вячэры характарызаваліся «памяркоўнымі». Наведнікі абслугоўваліся з 11:00 да 2:00.

## Галерэя 

Файл:Homiel, Maksimaŭski. Гомель, Максімаўскі (1901-17).jpg|alt=На першых этапах фарміравання, пачатак ХХ ст.|На першых этапах фарміравання, пачатак ХХ ст.
Файл:Максімаўскі парк, калаж. Гомель, 1911 год.jpg|alt=Калаж з лакацыямі Максімаўскага парку, 1911 год|Калаж з лакацыямі Максімаўскага парку, 1911 год

## Літаратура 
* Вершинин С. Вместо стадиона "Центрального" был Максимовский парк // Гомельские Ведомости. — 2013. — 13 декабря.

Катэгорыя:Паркі Гомеля
Катэгорыя:1902 год у Гомелі
Іван Іванавіч Архангельскі

**Іван Іванавіч Архангельскі** (1832—1888) — рускі ваенны ўрач, доктар медыцыны, сапраўдны стацкі саветнік.

## Біяграфія 
Паходзіў з духоўнага звання. Першапачатковую адукацыю атрымаў у  (вып. 1854). Паступіў  студэнтам у , адкуль быў выпушчаны ў 1859 годзе ўрачом, з залатым медалём, і прыкамандзіраваны да 2-га Санкт-Пецярбургскага ваенна-сухапутнага шпіталя. За дысертацыю «Аб каўстычных сродках пры хваробах маткі» (СПб., 1862), 27 кастрычніка 1862 года І. І. Архангельскі атрымаў ступень доктара медыцыны і, у 1863 годзе, са званнем акушэра, быў прызначаны ў Варшаўскі павятовы ваенны шпіталь малодшым ардынатарам. У тым жа годзе ён быў пераведзены малодшым ардынатарам ў , а ў 1864 годзе быў прызначаны старшым лекарам 32-й артылерыйскай брыгады.

У 1865 годзе І. І. Архангельскі быў звольнены ад ваеннай службы і заняў пасаду старэйшага лекара віленскай бальніцы; але ў 1866 годзе ён вярнуўся ў ваеннае ведамства і паступіў галоўным урачом Мінскі ваенны шпіталь. Служачы ў Мінску, Архангельскі быў таксама з 1868 года ўрачом Мінскай духоўнай семінарыі і, да выхаду ў адстаўку з ваеннай службы ў 1881 годзе, прачытаў у Мінску шэсць публічных лекцый па грамадскай гігіене і дыетэтыцы, выдадзеных затым асобнай кнігай. З 1883 года сапраўдны стацкі саветнік. Працягваў служыць урачом у Мінскай семінарыі, а ў 1885 годзе быў прызначаны галоўным урачом Дынабургскага ваеннага шпіталя.

Супрацоўнічаў у розных медыцынскіх часопісах, змяшчаючы артыкулы спецыяльнага характару.

Памёр  года. Пахаваны на Вялікаохцінскіх могілках.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Правадзейныя стацкія саветнікі
Катэгорыя:Дактары медыцыны
Катэгорыя:Медыкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы Беларусі
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы Украіны
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы Латвіі
Галай

**Галай** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Марыя Ігараўна Галай (нар. 1992) — расійская футбалістка, нападаючы. Выступала за зборную Расіі. Майстар спорту Расіі.
* Оскар Міхайлавіч Галай (1889—1963) — кінарэжысёр.
* Пелагея Іванаўна Галай (1915-?) — Герой Сацыялістычнай Працы (1951).
* Эдуард Іванавіч Галай (нар. 1940) — беларускі спецыяліст у галіне рухомага саставу чыгункі, цягі паяздоў і электрыфікацыі.
Гаўрыла Мікалаевіч Мядзведзеў

**Гаўрыла Мікалаевіч Мядзведзеў** (, в. Валоўка, Чарнігаўская губерня, УНР — , г. Клінцы) — Герой Савецкага Саюза, удзельнік баёў за вызваленне Ваўкавыска.

## Біяграфія 
Пасля заканчэння пачатковай школы працаваў у калгасе брыгадзірам.

У Чырвонай Арміі на сапраўднай ваеннай службе з 1938 па 1940 гады. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Другі раз прызваны ў Чырвоную Армію 10 верасня 1943 года. На фронце з 20 лістапада 1943 года.

Мядзведзеў асабліва вызначыўся ў баях пры вызваленні Гродзенскай вобласці.

14 ліпеня 1944 года у жорсткіх баях за Ваўкавыск, застаўшыся адзін з кулямётнага разліку, адбіў контратаку ворага. У вулічных баях у Ваўкавыску ён кулямётным агнём садзейнічаў поспеху наступу стралковых падраздзяленняў

Пры фарсіраванні ў ліку першых ракі Рось быў паранены, але заставаўся ў страі, працягваючы ўмела камандаваць даручаным яму падраздзяленнем.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 24 сакавіка 1945 года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі войскамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм Мядзведзеву прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» (№ 8280).

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Леніна, ордэнам Славы 3-й ступені, медалём «За адвагу».

## Памяць 
8 мая 2010 года на будынку Альхоўскі школы адбылося адкрыццё мемарыяльнай дошкі Герою Савецкага Саюза Мядзведзеву.

 

Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Оскар Міхайлавіч Галай

**Оскар Міхайлавіч Галай** (, г. Ваўкавыск — ) — кінарэжысёр.

## Біяграфія 
У 1909 годзе скончыў Брэст-Літоўскае камерцыйнае вучылішча. У 1909—1910 гадах працаваў тэатральным дэкаратарам. У 1913 годзе скончыў Пецярбургскае тэатральнае вучылішча Літаратурна-мастацкага таварыства (рэжысёрскае аддзяленьне) і працаваў памочнікам рэжысёра на кінафабрыцы Бахаравай. У 1913—1914 гадах навучаўся ў Парыжскай Акадэміі мастацтваў. У 1915—1926 гадах служыў у войску і адначасова працаваў рэжысёрам шэрагу тэатраў і кіраўніком мастацкіх гурткоў.

У 1926—1929 гадах — рэжысёр фабрыкі «Совкино» у Ленінградзе, у 1930—1933 гадах — «Союзкино». Першыя фільмы зняў у тандэме з аператарам М. А. Гальперам. У 1933—1946 гадах — рэжысёр кінастудыі «Лентехфильм», з 1946 года на студыі «Леннаучфильм».

Рэжысёр шматлікіх навукова-папулярных фільмаў.

## Фільмаграфія 
* 1928 — Жалезны конь (пра механізацыю сялянскай працы на вёсцы)
* 1928 — Касая лінія (аб барацьбе з п’янствам і прагуламі у працоўным побыце)
* 1929 — Бунт бабуль (аб пераадоленні нацыянальнай розні)
* 1930 — Тварам да твара (іншая назва «Камандзір снягоў» — пра шкодніцкую дзейнасць былога белагвардзейца на пасадзе тэхнічнага дырэктара трэста па нарыхтоўцы пушніны)
* 1931 — Сакрэт (аб імкненні завадской моладзі рацыяналізаваць вытворчасць)

Катэгорыя:Кінарэжысёры СССР
Леў Навумавіч Гелер

**Леў Навумавіч Гелер** (, Ваўкавыск — , Ташкент) — удзельнік рэвалюцыйнага руху, усходазнавец, доктар эканамічных навук (1935), прафесар (1935). Член ВКП(б) з 1904 года.

## Біяграфія 
Сын купца. У 1898 годзе скончыў Рыжскі політэхнічны інстытут і медыцынскі факультэт Харкаўскага ўніверсітэта (1903).

Удзельнік снежаньскага ўзброенага паўстання 1905 года ў Маскве. У 1914 годзе пакінуў Расію, а ў 1917 года вярнуўся, удзельнік Кастрычніцкага перавароту 1917 года. У 1917—1919 гадах у групе інтэрнацыяналістаў. У гады грамадзянскай вайны ў Расіі на партыйнай працы ў Туркестане. У 1921—1922 гадах на дыпламатычнай працы. У 1922—1930 гадах загадчык Усходнім аддзелам Прафінтэрна. З 1930 года навуковы супрацоўнік, загадчык сектара па вывучэнню рабочага руху Інстытута сусветнай гаспадаркі і сусветнай палітыкі. Член рэдкалегіі часопіса «Сусветная гаспадарка і сусветная палітыка».

Памёр у 1942 годзе ў эвакуацыі ў Ташкенце.

## Навуковая дзейнасць 
Спецыяліст у галіне міжнародных адносін. Аўтар больш за 50 навуковых і публіцыстычных прац па праблемах рабочага і прафсаюзнага руху ў краінах Усходняй і Паўднёва-Усходняй Азіі.

## Працы 
* Профсоюзы на Востоке : доклад II Международному конгрессу Красного интернационала профсоюзов / Л. Н. Геллер. — М. : Красный профинтерн, 1923. — 32 с.
* Положение рабочего класса в капиталистических странах за 20 лет. — М., 1937.

## Крыніцы
Усё ўсюды і адразу

**«Усё ўсюды і адразу»** () — амерыканская навукова-фантастычая камедыя 2022 года рэжысёраў і сцэнарыстаў Дэніэла Шайнерта і Дэна Квана. 

Прэм’ера стужкі ў Беларусі адбылася 7 красавіка 2022 года.

## Сюжэт 
У цэнтры фільма — Эвелін, жанчына, якая некалі з’ехала з Кітая ў Амерыку і цяпер кіруе пральняй разам са сваім мужам Уэймандам. Яе жыццё — суцэльныя стрэс і расчараванні. Жанчына заглыбленая ў працу, бо спрабуе расплаціцца з запазычанасцю перад падатковай — інакш у сям’і вось-вось забяруць бізнэс. Яе стары і хворы бацька калісьці амаль зрокся Эвелін, бо быў супраць яе шлюбу з Уэймандам. А сам Уэйманд падае на развод, бо гэта, паводле яго слоў, адзіны спосаб прыцягнуць увагу жонкі. Таксама ў Эвелін напружаныя адносіны з гомасэксуальнай дачкой, у якой ёсць сяброўка.

Але аднойчы жыццё галоўнай гераіні незваротна змяняецца, калі яе муж — дагэтуль нервовы і нясмелы — раптам аказваецца агентам з іншай рэальнасці, які выкарыстоўвае паясную сумку як смяротную зброю і наогул робіць розныя неймаверныя рэчы. Ён спешна тлумачыць Эвелін, што стабільнасці мультысусвету пагражае апантаны ўладай злыдзень Джобу Тупакі і што Эвелін павінна навучыцца скакаць паміж сусветамі, каб перамагчы зло.

Трамплінам для скачка ў іншасвет становіцца якое-небудзь дзіўнае і недарэчнае дзеянне, напрыклад, з’есці памаду, падзьмуць чалавеку ў ноздры, панюхаць чаравік ці парэзаць пальцы паперай. Ну а далей чалавек атрымлівае нейкую неймаверную суперздольнасць: скакаць як гімнаст, біцца як майстар кунг-фу ці кіраваць пальцамі ў выглядзе сасісак.

У розных мультысусветах жывуць розныя версіі Эвелін — усе яны лепшыя за тую, якую гледачы сустрэлі ў самым пачатку фільма: гэта Эвелін як зорка баявых мастацтваў, кітайская оперная спявачка, прафесійная кухарка ды іншыя. Фільм пераконвае гледача ў тым, што, хоць выбраўшы замужжа і пральню, Эвелін не стала вядомай спявачкай (якой магла б стаць, калі б засталася ў Кітаі) — роля ўладальніцы пральні не такая і дрэнная, бо толькі гэтая версія Эвелін аказалася здольнай уратаваць свет. І наогул — сям’я і каханне перамогуць усё.

## У ролях 
* Мішэль Еа — *Эвелін Вонг*
* Ке Хюі Куан — *Эйманд Вонг, муж Эвелін*
* Джэймі Лі Кёрціс — *Дэйдра Баўбейрдра, інспектар падатковай службы*
* Стэфані Хсу — *Элеанор Вонг / Джобі тупакі, дачка Эвелін*
* Джэймс Хонг — *бацька Эвелін*
* Джэні Слейт — *насатая*
* Гары Шам (малодшы) — *Чэд*
* Одры Васілеўскі — *афіцэр*
* Энтані Малінары

## Узнагароды 
Намінант на прэмію «Оскар» у 2023 годзе ў 11 катэгорыях (лідар па колькасці намінацый). 12 сакавіка 2023 года адбылася 95-я цырымонія ўручэння ўзнагарод прэміі «Оскар», дзе карціна перамагла ў 7 намінацыях, у тым ліку атрымала ўзнагароду як найлепшы фільм.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы ЗША 2022 года
Катэгорыя:Фантастычныя фільмы 2022 года
Дзяніс Генадзевіч Пракапенка

**Дзяніс Генадзевіч Пракапенка**(нар. ) — маёр нацыянальнай гвардыі Украіны, камандзір палка «Азоў», Герой Украіны.

## Біяграфія 
Нашчадак карэла, які цудам выжыў у Савецка-фінскай вайне 1939—1940.

У 2017 годзе стаў самым маладым камандзірам палка ў гісторыі Узброеных сіл Украіны.

## Узнагароды 
У жніўні 2019 года атрымаў з рук Уладзіміра Зяленскага ордэн Багдана Хмяльніцкага III ступені. 19 сакавіка 2022 года было прысвоенае званне Героя Украіны.
The Plain Dealer

**The Plain Dealer** — галоўная гарадская газета Кліўленда. Увосень 2019 года заняла 23-е месца па тыражы газет у ЗША. Створана ў студзені 1842 года, калі два браты, Джозеф Уільям Грэй і адмірал Нельсан Грэй, набылі The Cleveland Advertiser (заснавана ў 1831) і змянілі яе назву на The Plain Dealer.

Катэгорыя:Газеты на англійскай мове
Катэгорыя:Газеты ЗША
Катэгорыя:Кліўленд
121-я партызанская брыгада імя А. Ф. Брагіна

**121-я партызанская брыгада імя А. Ф. Брагіна** — партызанская брыгада, створаная ў кастрычніку 1943 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Любанскага, Старобінскага, Акцябрскага, Глускага, Капаткевіцкага, Петрыкаўскага раёнаў. 2 ліпеня 1944 года брыгада (527 партызан, 5 атрадаў і 1 кавалерыйскі эскадрон) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
* атрад імя Гастэлы;
* атрад імя Заслонава;
* атрад імя Панфілава;
* атрад імя Дзяніса Давыдава;
* атрад імя Сыцько;
* кавалерыйскі эскадрон імя Даватара.

## Камандаванне 
### Камандзір 
* К. Ф. Пушчын

### Камісар 
* В. М. Якіменка

### Начальнік штаба 
* М. П. Шардыка

## Гісторыя 
Партызаны праводзілі аперацыі на варожых камунікацыях, на ўчастку Капцэвічы — Мікашэвічы падарвалі больш за 700 рэек. Атрад імя Гастэлы ўдзельнічаў у падрыве чыгуначных мастоў цераз рэкі Пціч і Бобрык (лістапад і снежань 1942 года), у разгроме гарнізона ў вёсцы Ламавічы Акцябрскага раёна. У верасні 1942 — студзені 1943 гадоў падарвалі 12 эшалонаў, разбурылі 10 км чыгуначнага палатна, 27—28 чэрвеня 1944 года разам з 100-й брыгадай імя С. М. Кірава, 258-й брыгадай імя В. У. Куйбышава, 161-й брыгадай імя Р. І. Катоўскага захапілі і ўтрымлівалі да падыходу Чырвонай Арміі пераправу цераз раку Пціч.

## Памяць 
У 1976 годзе ў пасёлку Дварэц Любанскага раёна ў гонар брыгады была ўстаноўлена мемарыяльная дошка.

## Гл. таксама 
* А. Ф. Брагін
* Ламавіцкі бой

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
101-я партызанская брыгада імя Аляксандра Неўскага

**101-я партызанская брыгада імя Аляксандра Неўскага** — партызанская брыгада, створаная ў чэрвені 1943 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Старобінскага раёна. 1 ліпеня 1944 года брыгада (1300 партызан, 4 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй. Камандзіру брыгады Дз. Ц. Гуляеву было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

## Склад 
Брыгада была створана на базе атрадаў В. Ц. Меркуля (пазней імя Сталіна, арганізаваны ў ліпені 1941) і Дз. Ц. Гуляева (пазней імя Дз. Ц. Гуляева, арганізаваны ў маі 1942 года) вылучанага 258-й партызанскай брыгадай імя В. У. Куйбышава 4-га (пазней атрад імя Бандараўца), атрада імя Харсеева.

На дату злучэння з Чырвонай Арміяй у склад брыгады ўваходзілі:
* атрад імя Сталіна;
* атрад імя Гуляева;
* атрад імя Ламейкі;
* атрад імя Бандараўца.

## Камандаванне 
## Камандзіры 
* Дз. Ц. Гуляеў (загінуў);
* М. Дз. Курыльчык.

### Камісар 
* В. Ц. Меркуль.

### Начальнікі штаба 
* С. М. Палякоў (загінуў);
* П. З. Ігнашчанка.

## Гісторыя 
Партызаны ў «рэйкавай вайне» падарвалі 3,3 тысячы рэек. Знішчылі 74 аўтамашыны, папсавалі 72,5 км тэлефонна-тэлеграфнай лініі. Разбілі гарнізоны ў вёсках Івань Слуцкага, Пагост Старобінскага раёнаў і іншых. 18—27 мая 1944 года ўдзельнічалі ў баях супраць карнікаў, правялі 4 абарончыя баі каля вёсак Вялікія Лістападавічы, Мазуршчына, Мелкавічы, Ананчыцы, Скаўшын, Чырвонае Возера, Крушнікі. 29 чэрвеня 1944 года з боем занялі Старобін і пераправу на рэчцы Случы, утрымлівалі іх да падыходу Чырвонай Арміі.

## Памяць 
У 1965 годзе ў вёсцы Махнавічы Салігорскага раёна ў гонар брыгады быў пастаўлены помнік.

## Гл. таксама 
* Старобінскі бой (1942);
* Старобінскі бой (1944)

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Варшава-Усходняя

**Варшава-Усходняя** () — чыгуначная станцыя ў Варшаве на правым беразе Віслы ў раёне Прага.

## Агульная характарыстыка 
Станцыя абслугоўвае прыгарадныя, міжгароднія і міжнародныя маршруты. У адпаведнасці з класіфікацыяй Польскай чыгункі станцыя Варшава-Усходняя адносіцца да катэгорыі "C".

Гісторыя станцыі цесна звязана з будаўніцтвам аўстрыйскай чыгункі Вена - Тэрэспаль, падчас якога ў 1886 годзе быў пабудаваны будынак станцыі. Гэты будынак называўся Тэрэспальскім вакзалам. У гэты ж час ён таксама паралельна называўся Брэсцкім вакзалам. Вакзал абслугоўваў цягнікі ў напрамку Любліна і Брэста.

Пасля Першай сусветнай вайны будынак станцыі, у адрозненне ад астатніх вакзалаў Варшавы, амаль не пацярпеў. Станцыя была перабудавана ў 1933 годзе і была поўнасцю знішчана ў 1944 годзе падчас Варшаўскага паўстання. Да гэтага часу захавалася невялікая частка былога будынка вакзала.

У 1969 годзе быў пабудаваны сучасны будынак вакзала, які складаецца з двух тэрміналаў - паўночнага з 4 платформамі, які абслугоўвае міжгароднія цягнікі, і меншага памеру паўднёвага тэрмінала з 2 платформамі, які абслугоўвае прыгарадныя цягнікі.

У 2011 годзе быў адрамантаваны паўднёвы тэрмінал і ў 2012 годзе скончыўся рамонт паўночнага тэрмінала. Праз станцыю праходзяць дзве чыгуначныя лініі ў бок Отвацка і Прушкава.

## Фота станцыі 

Файл:Wnętrze dworca Warszawa Wschodnia 2018b.jpg|Галоўная зала вакзала
Файл:20220417 132817 April 2022 in Warsaw.jpg|Адзін з перонаў станцыі
Файл:EN57-1592 (33534454750).jpg|Электрычка EN57-1592 на станцыі
Файл:Tunel Dworzec Wschodni 2019.jpg|Пешаходны тунэль

## Спасылкі 
Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Польшчы
Катэгорыя:Варшава
Леў Валодзін

**Леў Валодзін**, сапраўднае прозвішча **Іофэ** — беларускі дыктар Камітэта па радыёвяшчанні і тэлебачанні пры СМ БССР, настаўнік і акцёр.

## Біяграфія 
Працаваў на Беларускім радыё ў 1970-1980-я гады. Чытаў мастацкія творы на беларускай і рускай мовах. Голасам Льва Валодзіна пачыналіся будзённыя і святочныя дні эфіра Беларускага радыё.

Выхаваў значную колькасць вядомых дыктараў тэлебачання і радыё, займаўся з дзясяткамі радыёкаментатараў. Агучыў фільм «Атланты і Карыятыды» голасам Яўгена Еўсцігнеева, такім чынам, што ў самога Еўсцігнеева не было нараканняў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Радыёвядучыя Беларусі
Катэгорыя:Дыктары радыё
Ігар Колб

**Ігар Колб**:
* Ігар Міхайлавіч Колб (нар. 1971) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.
* Ігар Паўлавіч Колб (нар. 1977) — артыст балета.
Апера-Камік

: *Аб музычным жанры гл. апера камік*

**«Апера́-Камік»** (; поўная назва *Нацыянальны тэатр камічнай оперы*, ) —  у Парыжы, заснаваны ў 1715 годзе і першапачаткова прызначаны для пастаноўкі камічных опер.

Найбольшае значэнне тэатр меў у XIX стагоддзі, калі ён стаў адным з цэнтраў нацыянальнай культуры. У гэты перыяд у тэатры прайшлі сусветныя прэм’еры многіх вядомых опер, у тым ліку «Кармэн» Ж. Бізэ.

У 1973—1990 гадах тэатр функцыянаваў у якасці опернай студыі пры Парыжскай оперы, дзе працавалі маладыя спевакі, дырыжоры, рэжысёры.

Катэгорыя:Нацыянальныя тэатры Францыі
200-я партызанская брыгада імя К. К. Ракасоўскага

**200-я партызанская брыгада імя К. К. Ракасоўскага** — партызанская брыгада, створаная ў жніўні 1943 года на базе атрадаў «25 гадоў Кастрычніка» і імя Фурманава, вылучаных 300-й партызанскай брыгадай імя К. Я. Варашылава. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Дзяржынсага раёна. 4 ліпеня 1944 года брыгада (1187 партызан, 4 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй. Партызану Марату Казею было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

## Склад 
* атрад «25 гадоў Кастрычніка»;
* атрад імя Фурманава;
* атрад імя Чкалава;
* атрад імя Дзяржынскага.

## Камандаванне 
### Камандзір 
* М. Ю. Баранаў

### Камісар 
* П. Р. Мартысюк

### Начальнік штаба 
* І. Ф. Ягораў

## Гісторыя 
Партызаны разам з брыгадамі 300-й імя Варашылава і 27-й імя Чапаева  ў снежні 1943 года разбілі нямецкую аўтакалону на шашы Мінск — Слуцк каля вёскі Цялякава Уздзенскага раёна; на чыгунцы Мінск — Баранавічы ўзрывалі эшалоны; 6—7 ліпеня 1944 года каля вёскі Станькава Дзяржынскага раёна разам з часцямі Чырвонай Арміі ўдзельнічалі ў разгроме нямецкіх войск, якія прарываліся з акружэння.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Спандыліт

**Спандылі́т** — хранічнае захворванне, пераважна інфекцыйнага характару, запаленне структурных элементаў пазваночніка.

Вылучаюць спецыфічныя формы (туберкулёзны, грыбковы, сіфілітычны, ганарэйны, тыфозны і інш.) і неспецыфічныя (гематагенны, гнойны, рэўматоідны і інш.). Праяўляецца спандыліт мясцовым болем, павышэннем тэмпературы цела, слабасцю, павышанай стамляльнасцю.

Праявы спандыліту рознай этыялогіі маюць свае асаблівасці: млявы працяг хваробы і развіццё анкілозаў пры хваробе Бехцерава; фарміраванне кіфозу пры туберкулёзным спадыліце. Пры гнойным спадыліце паступова разбураюцца і дэфармуюцца целы пазванкоў. Пры працяглым цячэнні туберкулёзнага спандыліту развіваецца горб. Скрыўленне пазваночніка выклікае парушэнне функцыі органаў грудной поласці.

Захворванне ўскладняецца абсцэсамі, свішчамі і інш.

Дыягназ удакладняюць з дапамогай метадаў тамаграфіі. Лячэнне тэрапеўтычнае, хірургічнае.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Захворванні апорна-рухальнага апарата чалавека
Казімір Францавіч Пушчын

**Казімір Францавіч Пушчын** (1908, вёска Пціч,  — 11 студзеня 1961) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Мінскай вобласці.

## Біяграфія 
Член КПСС з 1928 года. З 1928 года на камсамольскай рабоце ў Азарычах і Калінкавічах, з 1937 года на гаспадарчай рабоце. З чэрвеня 1941 года ў Чырвонай Арміі. У партызанах з ліпеня 1942 года: камандзір групы, з лістапада 1942 атрада, у кастрычніку 1943 — ліпені 1944 гадоў камандаваў 121-й партызанскай брыгадай імя А. Ф. Брагіна. З 1944 года намеснік старшыні Мінскага райвыканкама, старшыня Уздзенскага райвыканкама, з 1956 года начальнік упраўлення Мінскага аблвыканкама. Дэпутат ВС БССР з 1947 года.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 2-га склікання