open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Смаленская

**Смаленская**:

## Прозвішча 
* Яўгенія Фёдараўна Смаленская — расійская оперная спявачка

## Тапонім 
### Беларусь 
* Смаленская (станцыя метро, Мінск)

### Расія 
* Смаленская (станцыя метро, Арбацка-Пакроўская лінія)
* Смаленская (станцыя метро, Філёўская лінія)
Смаленская плошча

**Смаленская плошча**:
## Беларусь 
* Смаленская плошча (Віцебск)
## Расія 
* Смаленская плошча (Масква)
Мікіцкі бульвар

**Мікіцкі бульвар** (у 1950—1992 гадах — *Сувораўскі бульвар*) — бульвар у Цэнтральнай адміністрацыйнай акрузе горада Масквы, уваходзіць у Бульварнае кальцо. Праходзіць ад плошчы Арбацкія Вароты да плошчы Мікіцкія Вароты. Нумарацыя дамоў вядзецца ад Арбацкіх Варот.

## Паходжанне назвы 
У XVI стагоддзі баярын Мікіта Раманавіч Захар’ін-Юр’еў, дзед цара Міхаіла Фёдаравіча, на месцы царквы Мікіты каля Ямскага двара заснаваў жаночы Мікіцкі манастыр.

Манастыр быў скасаваны ў сярэдзіне 1920-х гадоў, яго пабудовы былі разабраны да 1933 года; захаваўся толькі корпус келій XVII—XVIII стагоддзя (Вялікі Кіслоўскі завулак, 10). На месцы манастыра ў 1935 годзе быў пабудаваны будынак электрападстанцыі метрапалітэна (Вялікая Мікіцкая вуліца, 7).

Па назве Нікіцкага манастыра была названа брама Белага горада. У канцы XVIII стагоддзя сцены і вароты Белага горада былі скасаваны, пазней на месцы сцен былі разбіты бульвары. Мікіцкія вароты Белага горада і далі назву Мікіцкаму бульвару.

## Гісторыя 
Бульвар разбіты ў пачатку 1820-х гадоў ад Арбацкай плошчы да Нікіцкіх варот на месцы знесенай сцяны Белага горада.

У 1950 годзе быў перайменаваны ў Сувораўскі ў гонар рускага палкаводца А. В. Суворава, які жыў паблізу, на Вялікай Мікіцкай вуліцы. У 1992 годзе бульвару вярнулі гістарычную назву.
Катэгорыя:Бульвары Масквы
Катэгорыя:Вуліцы Масквы
Смаленская плошча (Масква)

**Смаленская плошча** (*Смаленская Гандлёвая плошча*) — плошча ў раёне Арбат Масквы, размешчана паміж Смаленскам-Сенечнай плошчай, вуліцамі Арбат, Смаленская і Навінскім бульварам. Мяжой Смаленскай плошчы і Навінскага бульвара па няцотным баку з’яўляецца Праточны завулак, па цотным баку — Кампазітарская вуліца.
Катэгорыя:Плошчы Масквы
Царыцына

**Царыцына**:
* палацава-паркавы ансамбль Царыцына
* Царыцына (раён Масквы)
* Царыцына (станцыя метро)
Эстэр Маркаўна Барэнбаўм

**Эстэр Маркаўна Барэнбаўм** (, Барысаў — , Куйбышаў, цяпер Самара) — беларуская архівістка.

## Біяграфія 
Нарадзілася  года ў Барысаве. Паходзіла з сям’і барысаўскіх мяшчан, бацька працаваў рабочым на барысаўскай запалкавай фабрыцы «Вікторыя». У 1914 годзе ва ўзросце 12 гадоў уладкавалася на працу на Барысаўскую калодкава-цвіковую фабрыку Цепліца. У 1915—1919 гадах працавала на барысаўскай запалкавай фабрыцы «Вікторыя», у 1920—1921 — у барысаўскай дзіцячай сталоўцы, затым загадчыцай кааператыўнай крамы і ў Рабочым клубе ў Барысаве. У 1923—1929 гадах працавала на Барысаўскай калодкава-цвіковай фабрыцы «Рабочы». З 1924 года была членам ВКП(б).

## Узнагароды 
Была ўзнагароджана медалём «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941–1945 гг.».

## Крыніцы 
Катэгорыя:архівісты Беларусі
Інга Ругінене

**Інга Ругінене** (; ) — літоўская прафсаюзная і дзяржаўная дзяячка, палітык. Прэм’ер-міністр Літоўскай Рэспублікі (з 26 жніўня 2025).

## Біяграфія 
Нарадзілася 25 красавіка 1981 года ў Троках.

У кастрычніку 2024 года абрана ў Сейм Літвы па партыйным спісе Сацыял-дэмакратычнай партыі Літвы (СДПЛ). Член Сейма з лістапада 2024 года. Са снежня 2024 года займала пасаду Міністра сацыяльнай абароны і працы Літвы. 6 жніўня 2025 года прэзідыум СДПЛ прапанаваў кандыдатуру Ругінене на пасаду Прэм’ер-міністра Літвы.

26 жніўня 2025 года зацверджана на пасадзе Прэм’ер-міністра Літвы.

Да абрання ў Сейм была старшынёй Канфедэрацыі прафсаюзаў Літвы, віцэ-прэзідэнткай Еўрапейскай канфедэрацыі прафсаюзаў і рэгіянальнай віцэ-прэзідэнткай Міжнароднай канфедэрацыі прафсаюзаў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Члены Сейма Літвы
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Літвы
Ганаровы будаўнік

**«Ганаровы будаўнік»** — нагрудны знак Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь. Заснаваны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 9 жніўня 2007 года № 377.

## Статут 
Нагрудным знакам узнагароджваюцца работнікі Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва, іншых дзяржаўных органаў, падпарадкаваных яму арганізацый, а таксама будаўнічых арганізацый і індывідуальныя прадпрымальнікі за ўзорнае выкананне службовых абавязкаў і высокія дасягненні ў працы пры стажы ў будаўнічай сферы не менш за 10 гадоў.  

У асобных выпадках узнагародай могуць быць адзначаныя іншыя асобы, якія ўнеслі значны ўклад у рэалізацыю дзяржаўнай палітыкі ў сферы будаўніцтва.  

Рашэнне аб узнагароджанні прымаецца загадам Міністра архітэктуры і будаўніцтва. Узнагароджанне адбываецца ва ўрачыстай абстаноўцы.  

Нагрудны знак размяшчаецца на правым баку грудзей пасля ордэнаў і медалёў. Пры здзяйсненні наўмыснага злачынства або дысцыплінарнай правіны асоба можа быць пазбаўлена ўзнагароды загадам Міністра. Запісы пра ўзнагароджанне і пазбаўленне заносяцца ў працоўную кніжку. Паўторнае ўзнагароджанне не прадугледжана, дублікаты пры страце не выдаюцца.  

## Апісанне 
Нагрудны знак складаецца з двух элементаў. Асноўны — ромб з металу белага колеру памерам 33 × 33 мм з блакітным фонам і рэльефным надпісам «ГАНАРОВЫ БУДАЎНІК» уверсе. Злева размешчана лаўровая галіна, у цэнтры — два будаўнічыя краны як сімвал сучаснага будаўніцтва. Правая ніжняя частка пераходзіць у выяву ліста паперы, на якім замацаваны накладны элемент — выява Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі, выкананая з металу жоўтага колеру.  

Знак мацуецца пры дапамозе вушка і кольца да калодкі ў выглядзе рэльефнай стужкі памерам 23 × 11 мм з металу белага колеру. На адваротным баку змяшчаецца рэльефны надпіс «МІНІСТЭРСТВА АРХІТЭКТУРЫ І БУДАЎНІЦТВА РЭСПУБЛІКІ БЕЛАРУСЬ» і пазнака «№», пад якой гравіруецца парадкавы нумар узнагароды.  

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нагрудныя знакі Беларусі
Катэгорыя:Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2007 годзе
Катэгорыя:2007 год у Беларусі
Ганаровы архівіст Беларусі

**«Ганаровы архівіст Беларусі»** — нагрудны знак адрознення Дэпартамента па архівах і справаводстве Міністэрства юстыцыі. Заснаваны пастановай Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь ад 2 ліпеня 2024 года № 45.

## Гісторыя 
Першы раз нагрудны знак «Ганаровы архівіст Беларусі» заснаваны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 23 ліпеня 2003 года № 317. Аднак ужо ў 2007 годзе ён скасаваны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 12 студзеня 2007 года № 23.

У 2024 годзе знак адноўлены на ўзроўні ведамаснага акта — пастановай Міністэрства юстыцыі № 45.

## Статут 
Нагрудным знакам узнагароджваюцца супрацоўнікі архіўных устаноў і іншых арганізацый, а таксама іншыя асобы, у тым ліку замежныя грамадзяне, якія ўнеслі значны асабісты ўклад у развіццё архіўнай справы і справаводства.

Рашэнне аб узнагароджанні прымаецца Міністэрствам юстыцыі. Узнагароджанне адбываецца ва ўрачыстай абстаноўцы. Работнікі Дэпартамента і рэспубліканскіх архіўных устаноў разам са знакам атрымліваюць грашовае заахвочванне ў памеры дзесяці базавых велічынь.

Знак носіцца на правым баку грудзей пасля дзяржаўных узнагарод і ведамасных нагрудных знакаў Міністэрства юстыцыі.

## Апісанне 
Нагрудны знак мае выгляд падвескі-медальёна дыяметрам 30 мм. У цэнтры размешчаны выявы пяра, скрутка і лістоў паперы, што ўтвараюць літару «А». Кампазіцыя аздоблена стылізаваным вянком. Элементы выкананыя з металу жоўтага і белага колеру з рэльефнай прапрацоўкай дэталяў.

Знак пры дапамозе вушка і кольца злучаецца з калодкай прамавугольнай формы памерам 23 × 11 мм, пакрытай чырвонай эмаллю. На калодцы замацавана металічная лаўровая галінка жоўтага колеру. На адваротным баку калодкі знаходзіцца шпілька для мацавання да адзення.

Адваротны бок знака мае гладкую паверхню з рэльефным надпісам «ДЭПАРТАМЕНТ ПА АРХІВАХ І СПРАВАВОДСТВЕ МІНІСТЭРСТВА ЮСТЫЦЫІ РЭСПУБЛІКІ БЕЛАРУСЬ» і пазнакай «№», пад якой гравіруецца парадкавы нумар узнагароды.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нагрудныя знакі Беларусі
Катэгорыя:Міністэрства юстыцыі Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2003 годзе
Катэгорыя:2003 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2024 годзе
Катэгорыя:2024 год у Беларусі
Землетрасенне ў Афганістане (2025)

31 жніўня 2025 года ў 23:47 па мясцовым часе (19:17 UTC) у Афганістане, недалёка ад мяжы з Пакістанам, здарылася землетрасенне магнітудай 6,0. Больш за 1100 чалавек загінулі, яшчэ не менш за 3500 былі параненыя.

## Падзеі 
Эпіцэнтр землетрасення знаходзіўся ў раёне  правінцыі Нангархар, недалёка ад мяжы з раёнам  правінцыі Кунар, за 27 км на паўночны ўсход ад горада  і за 25 км на захад ад мяжы з правінцыяй Хайбер-Пахтунхва ў Пакістане. Яго гіпацэнтр знаходзіўся на глыбіні 8 км, найбольшая інтэнсіўнасць па шкале Меркалі складала VII—VIII у эпіцэнтральнай вобласці, VI у Джалалабадзе і IV ў Кабуле і пакістанскім горадзе Пешавар. Падземныя штуршкі таксама адчуваліся ў Ісламабадзе, Лахоры і ў некаторых частках Індыі, у тым ліку ў Дэлі. Паведамлялася, што было зафіксавана не менш за 13 афтэршокаў, у тым ліку адзін магнітудай 4,5 у 21:33 UTC і два магнітудай 5,2 у 21:33 і 23:46 UTC.

## Наступствы 
Ва ўсім Афганістане загінулі прынамсі 1100 чалавек, 3500 былі параненыя. Яшчэ тысячы могуць знаходзіцца пад руінамі будынкаў, што абваліліся. Разбурана не менш за тысячу дамоў. Большасць будынкаў, што пацярпелі, былі пабудаваны з гліны і каменю. Паводле ацэнкі ААН, бедства непасрэдна закранула не менш за 12 тысяч чалавек.

## Крыніцы 
Афганістан
Катэгорыя:Падзеі 31 жніўня
Катэгорыя:Жнівень 2025 года
Катэгорыя:2025 год у Афганістане
Царыцына (раён Масквы)

**Царыцына** () — раён у Паўднёвай адміністрацыйнай акрузе горада Масквы і адпаведная яму аднайменная муніцыпальная акруга. Па дадзеных на 2010 год плошча тэрыторыі раёна складае 843,44 га. Шчыльнасць насельніцтва — 14654,7 чал./км², плошча жылога фонду — 1836,9 тыс. м² (2010 год).

## Гісторыя 
Царыцына — гістарычны раён, які існуе больш за 400 гадоў. Першая летапісная згадка пра гэтую мясцовасць адносіцца да 1589 года. Пры раскопках Царыцынскіх курганоў была знойдзена вялікая колькасць рэчавых доказаў пражывання тут людзей у глыбокай старажытнасці. Краязнаўца І. Сяргееў пісаў, што галоўнае паселішча гэтага раёна некалькі разоў мяняла сваю назву: пустка Чарнабрудная — з 1589 года; Чорная Гразь — да 1683—1684 гадоў; сяло Багародскае — пасля 1684 года; зноў Чорная Гразь — 1612 год; Царыцына — з 1775 года, Леніна — з 28 верасня 1918 года па жнівень 1991 года.

У 1927 годзе ў раённым цэнтры Леніна жыло 5 тысяч жыхароў. У 1939 годзе Леніна атрымала статус рабочага пасёлка. Колькасць насельніцтва склала 16 тысяч чалавек. У 1960 годзе Леніна з насельніцтвам больш за 20 тысяч чалавек увайшло ў Пралетарскі раён Масквы. З 1962 па 1967 гады тут вялося будаўніцтва жылога масіва, які атрымаў назву «Леніна-Дачнае». Пабудаваныя ў гэты час пяціпавярховыя жылыя дамы існуюць да гэтага часу і складаюць каля паловы жылога фонду раёна.

З 1968 года Леніна ўваходзіць у Краснагвардзейскі раён горада Масквы. У 1991 годзе гістарычны раён Царыцына (Леніна) быў падзелены паміж трыма муніцыпальнымі раёнамі: Арэхава-Барысава Паўночнае, Бірулёва Усходняе і Царыцына. Старое Царыцына і Царыцынскі парк у цяперашні час з’яўляюцца месцам адпачынку, сумесных святочных мерапрыемстваў для жыхароў гэтых раёнаў.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Масквы
Страгіно (раён Масквы)

**Страгіно** () — раён і ўнутрыгарадскае муніцыпальнае ўтварэнне ў Маскве. Размешчаны ў Паўночна-заходняй адміністрацыйнай акрузе, недалёка ад МКАД, на правым беразе Масквы-ракі. У раёне ёсць аднайменная станцыя метро. Мяжа раёна праходзіць па МКАД, далей на ўсход па восі рэчышча ракі Масквы, паўднёва-ўсходняй і паўднёвай межах тэрыторыі Серабранаборскага лясніцтва да МКАД.

Суседнія раёны — Пакроўскае-Страшнёва (на поўначы), Шчукіна (на ўсходзе), Харашова-Мнеўнікі (на паўднёвым усходзе), Крылацкае (на поўдні), Кунцава (на захадзе).

Плошча раёна — 1684 га.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Масквы
Страгіно

**Страгіно**:
* Страгіно (раён Масквы)
* Страгіно (станцыя метро)
Ганаровы работнік жыллёва-камунальнай гаспадаркі

**«Ганаровы работнік жыллёва-камунальнай гаспадаркі»** — нагрудны знак Міністэрства жыллёва-камунальнай гаспадаркі Рэспублікі Беларусь. Заснаваны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 18 снежня 2001 года № 757.

## Статут 
Нагрудным знакам узнагароджваюцца работнікі арганізацый жыллёва-камунальнай гаспадаркі, якія ўзорна выконваюць працоўныя абавязкі, паспяхова вырашаюць задачы, пастаўленыя перад галіной, і маюць стаж працы не менш за 10 гадоў.  

Парадак прадстаўлення да ўзнагароды вызначаецца Міністрам жыллёва-камунальнай гаспадаркі, рашэнне аб узнагароджанні афармляецца яго загадам.  

Знак і пасведчанне ўручаюцца Міністрам жыллёва-камунальнай гаспадаркі або яго намеснікамі ва ўрачыстай абстаноўцы.  

Асобы, узнагароджаныя нагрудным знакам, уносяцца ў Кнігу працоўнай славы Музея жыллёва-камунальнай гаспадаркі.  

Нагрудны знак можа быць адабраны ў выпадку ўчынення наўмыснага злачынства або грубага дысцыплінарнага праступку.  

Запісы аб узнагароджанні і аб пазбаўленні ўносяцца ў працоўную кніжку.  

Знак носіцца на правым баку грудзей пасля ордэнаў і медалёў, а пры іх адсутнасці — на іх месцы.  

Паўторнае ўзнагароджанне не прадугледжана, дублікаты пры страце не выдаюцца.  

## Апісанне 
Нагрудны знак мае выгляд авала памерам 30 × 32 мм. У цэнтры размешчаны лагатып Міністэрства жыллёва-камунальнай гаспадаркі, абрамлены лаўровым вянком. Над вянком знаходзіцца надпіс «ГАНАРОВЫ РАБОТНІК», у ніжняй частцы — «ЖЫЛЛЁВА-КАМУНАЛЬНАЙ ГАСПАДАРКІ».  

Знак пры дапамозе вушка і кольца злучаецца з калодкай прамавугольнай формы памерам 12 × 24 мм з выявай лаўровай галіны.  

Знак і калодка вырабляюцца з металу залацістага колеру. Поле знака пакрыта эмаллю белага колеру, лагатып і калодка — чырвонай эмаллю, палі надпісаў зацямнёныя.  

Адваротны бок мае гладкую паверхню з рэльефным надпісам «МІНІСТЭРСТВА ЖЫЛЛЁВА-КАМУНАЛЬНАЙ ГАСПАДАРКІ РЭСПУБЛІКІ БЕЛАРУСЬ» і пазнакай «№», пад якой гравіруецца парадкавы нумар узнагароды.  

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нагрудныя знакі Беларусі
Катэгорыя:Міністэрства жыллёва-камунальнай гаспадаркі Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2001 годзе
Катэгорыя:2001 год у Беларусі
Сяргей Антонавіч Юрчанка

**Сяргей Антонавіч Юрчанка** (, в. Ермалавічы, Бялыніцкі раён, Магілёўская вобласць — , Магілёў) — беларускі архівіст, удзельнік партызанскага руху ў Беларусі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1921 годзе ў вёсцы Ермалавічы Бялыніцкага раёна Магілёўскай вобласці. У 1940 годзе скончыў Магілёўскае педагагічнае вучылішча. Да пачатку вайны працаваў настаўнікам у пачатковай школе.

З 6 жніўня 1943 па 5 ліпеня 1944 года змагаўся ў партызанах: спачатку быў камандзірам аддзялення атрада, потым — 121-га партызанскага палка імя Асмана Касаева, які дзейнічаў на тэрыторыі Бялыніцкага і Магілёўскага раёнаў.

14 ліпеня 1944 года прыняты на пасаду навуковага супрацоўніка ЦДГА НКУС БССР у Магілёве. У жніўні 1944 года прызначаны в.а. начальніка архіва, а ў верасні 1945 года зацверджаны начальнікам. Актыўна ўдзельнічаў у аднаўленні архіва: арганізаваў рамонтныя працы, рыхтаваў памяшканні для захоўвання дакументаў і працы супрацоўнікаў, кіраваў пошукам і вяртаннем дакументаў, вывезеных акупацыйнымі ўладамі ў Рыгу, а таксама іх навукова-тэхнічнай апрацоўкай і аднаўленнем страчанага даведачнага апарату. У 1945 годзе ўдзельнічаў у складанні актаў аб знішчэнні архіўных матэрыялаў на тэрыторыі Магілёўскай вобласці.

У студзені 1946 года быў звольнены з пасады начальніка ЦДГА. Пазней працаваў у іншых установах Магілёва.

Памёр  у Магілёве.

## Узнагароды 
У 1985 годзе Сяргей Юрчанка быў пасмяротна ўзнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны II ступені.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Архівісты Беларусі
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Канстанцін Пятровіч Пятроў

**Канстанцін Пятровіч Пятроў** (нар. , Магілёў — ? , Магілёў) — беларускі архівіст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 18 мая 1911 года ў Магілёве. У 1931—1934 гадах вучыўся на гісторыка-эканамічным аддзяленні Магілёўскага вячэрняга інстытута, паралельна ў 1929—1933 гадах працаваў у розных установах Магілёва і Чавусаў. З жніўня 1933 па 1936 год — выкладчык гісторыі і дырэктар Магілёўскай сярэдняй школы № 17; таксама выкладаў у Магілёўскім педагагічным тэхнікуме. У 1934 годзе абраны дэпутатам Магілёўскага гарсавета.

На пачатку 1936 года накіраваны ў Чырвоную Армію на выкладчыцкую працу (кіраўнік агульна-адукацыйнай падрыхтоўкі, выкладчык гісторыі ў вайсковых часцях). З кастрычніка 1939 года працаваў у навучальных установах Магілёва; у тым жа годзе стаў намеснікам загадчыка Магілёўскага гарадскога аддзела народнай адукацыі, потым — намеснікам дырэктара Магілёўскага дашкольнага педагагічнага вучылішча.

У лютым 1941 года паводле пастановы Магілёўскага абкама КП(б)Б накіраваны на працу ў органы НКУС БССР, дзе служыў да 24 верасня 1953 года. 15 лютага 1946 года прызначаны начальнікам Цэнтральнага дзяржаўнага гістарычнага архіва НКУС БССР у Магілёве.

Пад яго кіраўніцтвам пасляваенны архіў быў адноўлены: палепшаны ўмовы захоўвання дакументаў, арганізавана іх навукова-тэхнічная апрацоўка, удасканалены ўлік і выкарыстанне фондаў, пачалося фарміраванне навукова-даведачнага каталога, сістэмнае выкананне тэматычных запытаў і публікацыйная дзейнасць. У 1946—1953 гадах узначальваў Вучоны савет архіва.

Паралельна ў 1945—1950 гадах выкладаў у Магілёўскім дзяржаўным педагагічным інстытуце і ў Магілёўскім настаўніцкім інстытуце; у 1946—1949 гадах вучыўся ў аспірантуры Інстытута гісторыі АН БССР. 16 кастрычніка (альбо 15 лістапада) 1953 года звольнены з пасады начальніка архіва ў званні маёра па стане здароўя.

У 1954 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю, у 1958 годзе атрымаў званне дацэнта. У 1954—1971 гадах працаваў у Магілёўскім педагагічным інстытуце. З 1966 года, пасля стварэння Беларускага добраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры, абраны старшынёй прэзідыума яго Магілёўскага абласнога савета.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны», медалямі «За Перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941–1945 гг.», «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941–1945 гг.», «ХХХ гадоў Савецкай Арміі і Флоту», а таксама знакам «Выдатнік народнай асветы БССР» (1958).

## Крыніцы 
Катэгорыя:архівісты Беларусі
Міхаіл Фёдаравіч Шпакаў

**Міхаіл Фёдаравіч Шпакаў** (, в. Вербіж, Чэрыкаўскі раён, Магілёўская вобласць — , Магілёў) — беларускі вайсковец, службовец, архівіст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 25 кастрычніка 1923 года ў вёсцы Вербіж Чэрыкаўскага раёна Магілёўскай вобласці.

У ліпені 1941 года быў курсантам, удзельнічаў у бітве пад Масквой, дзе атрымаў цяжкае раненне. Пасля выздараўлення скончыў спецшколу ЦК КП(б)Б. У 1942—1943 гадах служыў камандзірам узвода партызанскага атрада № 19 Магілёўскай вобласці, у 1943—1944 гадах — камендантам аператыўнай групы Беларускага штаба партызанскага руху.

У 1944—1953 гадах працаваў ва Упраўленні МУС па Магілёўскай вобласці на кіруючых і адміністрацыйных пасадах. У 1953 годзе скончыў Магілёўскі дзяржаўны педагагічны інстытут, пасля чаго ў 1953—1957 гадах працаваў старшым цэнзарам Другога аддзела Магілёўскага аблліта.

30 студзеня 1957 года прызначаны начальнікам ЦДГА МУС БССР у Магілёве. Пад яго кіраўніцтвам у 1959 годзе быў выдадзены даведнік па фондах архіва. З 28 сакавіка 1964 па 29 кастрычніка 1965 года працаваў загадчыкам аддзела агульных фондаў ЦДГА БССР у Мінску.

Памёр  года ў Магілёве.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны I ступені, медалямі «Партызану Айчыннай вайны I ступені», «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», «За Перамогу над Германіяй», «ХХХ гадоў Савецкай Арміі і Флоту» і інш..

## Крыніцы 
Катэгорыя:Архівісты Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Маскву
Кіеў (значэнні)

## Месцы 
* Горад Кіеў — сталіца Украіны.

## Аб’екты, названыя ў гонар Кіева 
* Кіеў — колішні ўкраінскі камерцыйны банк.
* Кіеў — цяжкі авіяносны крэйсер.
* Кіеў — кінатэатр у Мінску.
Кіеў (кінатэатр, Мінск)

**Кінатэатр «Кіеў»** — кінатэатр у Мінску, размешчаны на вуліцы Кахоўскай, дом 31, на тэрыторыі Кіеўскага сквера ў канцы бульвара Шаўчэнкі.

Адкрыўся ў 1970 пад назвай «Маяк». 26 мая 1976 г. атрымаў назву «Кіеў» у сувязі з правядзеннем дзён культуры УССР.

У 2009 г. зачынены на рамонт і мадэрнізацыю. Зноў адкрыўся 12 студзеня 2010 г. як першы ў Мінску 3D-кінатэатр. Да мадэрнізацыі меў 560 месцаў, цяпер 280.

## Крыніцы 
Кіеў
Катэгорыя:З’явіліся ў 1970 годзе
Катэгорыя:1970 год у Мінску
Юрый Аляксандравіч Капіца

**Юрый Аляксандравіч Капіца** (, с. Спаскае, Медзвенскі раён, Курская вобласць — , Мінск) — беларускі гісторык, архівіст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 30 чэрвеня 1936 года ў вёсцы Спаскае Курскай вобласці. Падчас Вялікай Айчыннай вайны эвакуяваны разам з сям’ёй у Свярдлоўскую вобласць.

У 1960 годзе пачаў працаваць у Лабараторыі па рэстаўрацыі і мікрафільмаванні дакументаў Архіўнага ўпраўлення пры Савеце Міністраў БССР. У 1961 годзе прызначаны намеснікам начальніка ЦДАКФФД БССР, з 1965 года — намеснік дырэктара.

З снежня 1968 па студзень 1970 года быў дырэктарам ЦДГА БССР у Мінску. У студзені 1970 года абкам КПБ зацвердзіў яго загадчыкам Мінскага абласнога партархіва, дзе працаваў да снежня 1990 года. У 1990–1992 гадах — намеснік дырэктара Цэнтральнага партыйнага архіва ЦК КПБ.

У красавіку 1992 года прызначаны дырэктарам ЦДГА БССР, які пасля рэарганізацыі быў ператвораны ў Цэнтр гістарычных дакументаў НАРБ. У 1992–1999 гадах — начальнік аддзела захаванасці дакументаў Белкамархіва. З 1999 года — вядучы навуковы супрацоўнік БелНДІДАС, а з 2004 года — выкладчык гісторыка-архіўнага аддзялення гістарычнага факультэта БДУ.

Памёр 23 верасня 2012 года ў Мінску.

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалямі «За доблесную працу. У азнаменаванне 100-годдзя з дня нараджэння У. І. Леніна» (1970), «Ветэран працы», дзвюма ганаровымі граматамі Вярхоўнага Савета БССР. У 1988 годзе атрымаў нагрудны знак «Выдатнік архіўнай справы».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Архівісты Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Мікалай Іванавіч Сціхараў

**Мікалай Іванавіч Сціхараў** (, в. Воранава, Перамышлеўскі раён, Калужская вобласць — , Мінск) — беларускі вайсковец, службовец, архівіст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 21 снежня 1917 года ў вёсцы Воранава Перамышлеўскага раёна Калужскай вобласці.

У 1933 годзе разам з сям’ёй пераехаў у Днепрапятроўск, дзе ў 1938 годзе паступіў у Днепрапятроўскі горны інстытут. У 1939 годзе быў прызваны ў органы НКУС, скончыў Харкаўскую міжкраёвую школу НКУС (1940) і да 1965 года служыў у органах НКУС—МДБ—МУС СССР.

У 1958 годзе скончыў юрыдычны факультэт БДУ імя У. І. Леніна. У 1965 годзе звольнены ў запас у званні палкоўніка.

У 1965—1970 гадах працаваў начальнікам Беларускага аддзялення выдавецтва «Транспарт». З 20 лютага 1970 па 14 лютага 1972 года займаў пасаду дырэктара ЦДГА БССР.

Памёр  у Мінску.

## Узнагароды 
Быў узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі, ордэнам Айчыннай вайны I ступені, а таксама медалямі «За баявыя заслугі», «За абарону Каўказа», «За Перамогу над Германіяй», «ХХХ гадоў Савецкай Арміі і Флоту» і інш..

## Крыніцы 
Катэгорыя:Архівісты Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Палкоўнікі СССР
Мікалай Кузьміч Лешчанка

**Мікалай Кузьміч Лешчанка** (, в. Маканавічы, Рэчыцкі раён, Гомельская вобласць — , Мінск) — беларускі службовец, архівіст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 27 верасня 1923 года ў вёсцы Маканавічы Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці.

У 1939 годзе скончыў Хойніцкую сярэднюю школу, потым — Нова-Беліцкія педагагічныя курсы, пасля чаго ў 1940–1941 гадах працаваў дырэктарам вясковай сямігодкі.

11 ліпеня 1941 года мабілізаваны ў Чырвоную Армію, удзельнічаў у бітве пад Масквой. У лютым 1942 года быў цяжка паранены і доўгі час знаходзіўся ў шпіталі ў Новасібірску. Пасля выздараўлення ў 1944 годзе прызначаны сакратаром Петрыкаўскага райкама ЛКСМБ.

У 1946–1948 гадах вучыўся ў Рэспубліканскай партыйнай школе пры ЦК КП(б)Б. Пасля яе заканчэння працаваў на партыйных і адміністрацыйных пасадах. У 1966 годзе скончыў Мінскі педагагічны інстытут імя М. Горкага.

У 1972 годзе прызначаны дырэктарам ЦДГА БССР, дзе працаваў да 1978 года. Пад яго кіраўніцтвам была ўзмоцнена арганізацыйная праца па захаванасці дакументаў, наладжана іх выкарыстанне, падрыхтаваны даведнік па фондах архіва (1974) і шэраг зборнікаў дакументаў.

Памёр  у Мінску.

## Узнагароды 
Быў узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны», медалямі «За адвагу», «За Перамогу над Германіяй».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Архівісты Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Сцяпан Фёдаравіч Зябко

**Сцяпан Фёдаравіч Зябко** (, в. Вяршына-Біджа, Усць-Абаканскі раён, Хакаская аўтаномная вобласць, Краснаярскі край, РСФСР — , Мінск) — беларускі вайсковец, службовец, архівіст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 10 сакавіка 1931 года ў вёсцы Вяршына-Біджа Усць-Абаканскага раёна Хакаскай аўтаномнай вобласці Краснаярскага края.

У 1939 годзе паступіў у мясцовую школу, якую скончыў у 1947 годзе. У 1947—1951 гадах вучыўся ў Чарнагорскім горным тэхнікуме, атрымаў спецыяльнасць горнага тэхніка і электрамеханіка. У жніўні 1951 года паступіў у Кемераўскае ваеннае вучылішча сувязі, якое скончыў у 1954 годзе. Да 1977 года служыў у Савецкай Арміі на розных камандных і палітычных пасадах, звольнены ў званні маёра.

У 1971 годзе завочна скончыў Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя М. Горкага па спецыяльнасці «гісторыя і грамадазнаўства». У 1977—1979 гадах працаваў на Беларускім тэлебачанні рэдактарам-арганізатарам.

12 лістапада 1979 года прызначаны дырэктарам ЦДГА БССР, які ўзначальваў да 1982 года.

Памёр  у Мінску.

## Узнагароды 
Узнагароджаны дзевяццю медалямі за бездакорную службу ў шэрагах Савецкай Арміі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Архівісты Беларусі
Іван Васілевіч Рошчын

**Іван Васілевіч Рошчын** (, в. Віхляеўка, Варонежская вобласць — , в. Верхні Кардаіл, Валгаградская вобласць) — савецкі вайсковец, архівіст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 11 лістапада 1908 года ў вёсцы Віхляеўка Байчураўскага (Барысаглебскага) раёна Варонежскай вобласці.

У 1939 годзе скончыў рабфак, у 1941 годзе — Вышэйшы ваенна-педагагічны інстытут Чырвонай Арміі імя М. Калініна. Удзельнічаў у Вялікай Айчыннай вайне з ліпеня 1941 года па май 1945 года, змагаўся на Паўночна-Заходнім і 2-м Беларускім франтах. Вайну скончыў на рацэ Эльбе, у горадзе Таргаў, дзе прысутнічаў пры сустрэчы з амерыканскімі войскамі.

Да 1956 года працягваў службу ў Савецкай Арміі, атрымаў званне падпалкоўніка. Садзейнічаў перадачы ў Беларусь выратаваных кніжных фондаў.

У 1957 годзе прызначаны начальнікам Дзяржаўнага архіва Мінскай вобласці. У 1964—1968 гадах — першы дырэктар ЦДГА БССР у Мінску, у 1968—1971 гадах — першы дырэктар мемарыяльнага комплексу «Хатынь», філіяла Беларускага дзяржаўнага музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны.

Падчас працы ў архівах займаўся даследаваннем дакументаў па гісторыі медыцыны, адукацыі і літаратуры дарэвалюцыйнай Беларусі, удзельнічаў у падрыхтоўцы і выданні зборнікаў дакументаў.

Памёр  года ў вёсцы Верхні Кардаіл Нова-Мікалаеўскага раёна Валгаградскай вобласці.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны I ступені, Чырвонага Сцяга, двума ордэнамі Чырвонай Зоркі, а таксама медалямі «За баявыя заслугі», «За вызваленне Варшавы», «За ўзяцце Кёнігсберга», «За Перамогу над Германіяй», «ХХХ гадоў Савецкай Арміі і Флоту» і інш..

## Крыніцы 
Катэгорыя:Архівісты Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Падпалкоўнікі СССР
Катэгорыя:Удзельнікі сустрэчы на Эльбе
Пётр Міхайлавіч Судзілоўскі

**Пётр Міхайлавіч Судзілоўскі** (, в. Судзілы, Клімавіцкі раён, Магілёўская вобласць — , Мінск) — беларускі інжынер, службовец, архівіст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 13 лютага 1928 года ў вёсцы Судзілы Клімавіцкага раёна Магілёўскай вобласці.  

У 1941 годзе скончыў 7 класаў Малашкавіцкай няпоўнай сярэдняй школы. Падчас Вялікай Айчыннай вайны быў удзельнікам партызанскага руху. У 1943 годзе добраахвотнікам пайшоў на фронт, да чэрвеня 1944 года служыў радавым і памочнікам камандзіра ўзвода ў 24-м ваенна-будаўнічым атрадзе 22-га ўпраўлення абароннага будаўніцтва 2-га Беларускага фронту. З чэрвеня 1944 года працаваў у Клімавіцкім ваенкамаце загадчыкам справаводства.  

У 1945–1948 гадах вучыўся ў Мінскім палітэхнікуме, у 1949–1954 гадах — на маркшэйдарскім факультэце Ленінградскага горнага інстытута. Пасля яго заканчэння працаваў у горадзе Кіраўску Мурманскай вобласці на камбінаце «Апатыт». У 1962 годзе пераехаў у Салігорск, дзе прайшоў працоўны шлях ад горнага інжынера да генеральнага дырэктара аб’яднання «Беларуськалій».  

З лістапада 1982 па сакавік 1992 года займаў пасаду дырэктара ЦДГА БССР, а пасля — Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі ў Мінску.  

Памёр  года ў Мінску.  

## Узнагароды 
Удастоены звання Герой Сацыялістычнай Працы, узнагароджаны медалём «Залатая Зорка» і  ордэнам Леніна. Таксама ўзнагароджаны ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга, «Знак Пашаны», «Дружбы народаў», Айчыннай вайны II ступені, а таксама медалямі «Партызану Айчыннай вайны II ступені», «За Перамогу над Германіяй», «Ветэран працы» і іншымі. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР.  

## Крыніцы 
Катэгорыя:Архівісты Беларусі
Катэгорыя:Інжынеры Беларусі
Катэгорыя:Героі Сацыялістычнай Працы
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Дзмітрый Уладзіміравіч Яцэвіч

**Дзмітрый Уладзіміравіч Яцэвіч** (, Барысаў, Мінская вобласць) — беларускі юрыст, архівіст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 9 кастрычніка 1978 года ў Барысаве Мінскай вобласці.

У 1997 годзе скончыў прыборабудаўнічае аддзяленне Барысаўскага палітэхнікума, у 2002 годзе — юрыдычны факультэт Беларускага інстытута правазнаўства, у 2006 годзе — Інстытут дзяржаўнай службы Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «міжнародныя адносіны».

У 2002—2009 гадах працаваў у прававым упраўленні Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь, з 2009 па кастрычнік 2012 года — у Апараце Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, дзе курыраваў дзейнасць Дэпартамента па архівах і справаводству.

З кастрычніка 2012 да красавіка 2022 года быў дырэктарам Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі. Арганізаваў працу па выяўленні і камплектаванні фондаў архіва дакументамі і копіямі дакументаў па гісторыі Беларусі з прыватных калекцый, архіваў ЗАГСаў, архіваў рэлігійных устаноў Рэспублікі Беларусь, а таксама са збораў архіваў замежных краін. Садзейнічаў пашырэнню міжнародных сувязей з архіўнымі ўстановамі і ўстановамі навукі і культуры.

З’яўляўся членам Геральдычнага савета пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь, Камісіі пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь па выяўленні, вяртанні, сумесным выкарыстанні і ўвядзенні ва ўжытак культурных каштоўнасцей, якія знаходзяцца за мяжой Беларусі, Археаграфічнай камісіі Дэпартамента па архівах і справаводству, узначальваў Вучоны савет НГАБ.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ганаровымі граматамі Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь, Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь, Дэпартамента па архівах і справаводству, Аддзялення гуманітарных навук і мастацтваў Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі і інш..

## Крыніцы 
Катэгорыя:Архівісты Беларусі
Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Археаграфічная камісія (Беларусь)

**Археаграфічная камісія** — каардынацыйны, навукова-метадычны і публікацыйны цэнтр у галіне археаграфіі, які дзейнічае пры Беларускім навукова-даследчым інстытуце дакументазнаўства і архіўнай справы (БелНДІДАС). Створана 28 кастрычніка 1999 года рашэннем калегіі Дзяржаўнага камітэта па архівах і справаводстве Рэспублікі Беларусь.

## Гісторыя 
Археаграфічная камісія аднавіла традыцыі археаграфічнай працы ў Беларусі, закладзеныя ў XIX — пачатку XX стагоддзя Віленскай археаграфічнай камісіяй (1864—1915), Віцебскай вучонай архіўнай камісіяй (1909—1919) і Археаграфічнай камісіяй Інстытута беларускай культуры (1920-я). Археаграфічная дзейнасць перарвалася ў пачатку 1930-х і была адноўленая з канца 1940-х гадоў.

У развіццё археаграфіі значны ўклад унеслі гісторыкі і крыніцазнаўцы Мітрафан Доўнар-Запольскі, Дзмітрый Даўгяла, Мікалай Улашчык.

Арганізатарам і першым старшынём Археаграфічнай камісіі ў 1999—2001 гадах быў доктар гістарычных навук, прафесар Расціслаў Платонаў (1930—2001).

## Статус і дзейнасць 
Згодна з Палажэннем аб Археаграфічнай камісіі, зацверджаным Дырэктарам Дэпартамента па архівах і справаводстве Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь 13 сакавіка 2014 г., яна з’яўляецца ведамасным каардынацыйным, навукова-метадычным і публікацыйным цэнтрам у галіне археаграфіі.

Археаграфічная камісія працуе на грамадскіх пачатках. Базавай арганізацыяй Археаграфічнай камісіі Дэпартамента па архівах і справаводстве Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь з’яўляецца БелНДІДАС, на які ўскладзена арганізацыйнае забеспячэнне яе дзейнасці.

Навуковым выданнем Археаграфічнай камісіі і БелНДІДАС з’яўляецца «Беларускі археаграфічны штогоднік», які выдаецца з 2000 г. і ў 2005 г. уключаны ў Пералік навуковых выданняў Рэспублікі Беларусь для апублікавання вынікаў дысертацыйных даследаванняў, зацверджаны Вышэйшай атэстацыйнай камісіяй Рэспублікі.

### Напрамкі працы 
* каардынацыя археаграфічнай працы архіўных устаноў Беларусі;
* складанне планаў археаграфічнай работы;
* навуковае рэцэнзаванне зборнікаў дакументаў;
* правядзенне навуковых канферэнцый і круглых сталоў.

## Структура 
У склад Камісіі ўваходзяць прадстаўнікі архіваў, ВНУ, музеяў, бібліятэк і навукова-даследчых арганізацый. Пасяджэнні агульнага сходу адбываюцца не радзей як раз на два гады. Выканаўчы орган — Бюро Археаграфічнай камісіі.

### Кіраўніцтва 
Станам на жнівень 2025 года ў кіраўніцтва камісіі ўваходзілі:
* Першы намеснік старшыні — Міхаіл Шумейка, кандыдат гістарычных навук, дацэнт.
* Намеснікі старшыні — Рыгор Жалняркевіч; Валерый Пазнякоў, кандыдат гістарычных навук.
* Іншыя члены бюро — Дзмітрый Мацвейчык (Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі), Вячаслаў Селемянёў (Нацыянальны архіў Рэспублікі Беларусь), Вячаслаў Насевіч, іншыя.
* Сакратар — Станіслаў Рудовіч, кандыдат гістарычных навук, дацэнт.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка на сайце БелНДІДАС

Катэгорыя:Навуковыя таварыствы Беларусі
Катэгорыя:Археаграфія ў Беларусі
Павел Яўхімавіч Мурашка

**Павел Яўхімавіч Мурашка** (, в. Градно, Чэрвеньскі раён, Мінская вобласць — ?, Магілёў) — беларускі вайсковец, службовец.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 25 верасня 1920 года ў вёсцы Градно. У 1939 годзе скончыў Барысаўскае педагагічнае вучылішча і пачаў працаваць настаўнікам у Браніслаўскай сярэдняй школе Жыткавіцкага раёна Палескай вобласці.

16 лістапада 1939 года прызваны ў Чырвоную Армію, накіраваны ў палкавую школу 347-га стралковага палка, пасля заканчэння якой атрымаў званне малодшага камандзіра. Падчас Вялікай Айчыннай вайны скончыў Яраслаўскае пяхотнае вучылішча, атрымаў званне малодшага лейтэнанта і з 1941 па 1945 гады служыў у 1111-м палку 330-й стралковай дывізіі, двойчы быў паранены. Ваяваў да Дня Перамогі.

У 1946 годзе дэмабілізаваны ў званні маёра і паступіў у Рэспубліканскую партыйную школу пры ЦК КП(б)Б, якую скончыў у 1948 годзе. Пасля служыў у органах МДБ—МУС БССР.

24 лютага 1954 года прызначаны начальнікам ЦДГА МУС БССР у Магілёве, які ўзначальваў да снежня 1956 года. Да лютага 1960 года працягваў службу ў органах МУС. 8 лютага 1960 года звольнены ў запас у званні падпалкоўніка.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Чырвонага Сцяга, Чырвонай Зоркі, Айчыннай вайны I і II ступені, а таксама медалямі «За абарону Масквы», «За вызваленне Варшавы», «За Перамогу над Германіяй» і іншымі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Архівісты Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Сокал (раён Масквы)

**Сокал** () — раён у Маскве. Размешчаны ў Паўночнай адміністрацыйнай акрузе. На тэрыторыі раёна створана аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне.

Раней на месцы раёна знаходзілася старажытнае сяло Усіхсвяцкае, вядомае з XV стагоддзя. У складзе Масквы з 1917 года. Назва раёна дадзена ў гонар пасёлка Сокал, створанага ў 1920-х гадах.

Насельніцтва — 57 677 чал. (на 2024 год).
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Масквы
Любліно

**Любліно**:
* Любліно (раён Масквы)
* Любліно (станцыя метро)
Любліно (раён Масквы)

**Любліно** () — раён і адпаведнае яму ўнутрыгарадское муніцыпальнае штварэнне Масквы. Раён размешчаны ў Паўднёва-ўсходняй адміністрацыйнай акрузе Масквы.

Насельніцтва — 184 071 чал. (2024).
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Масквы
Балтыйская жаночая гандбольная ліга 2015/2016

**Балтыйская жаночая гандбольная ліга 2015/2016** — 4-ы чэмпіянат балтыйскай жаночай гандбольнай лігі. Чэмпіёнам стаў гандбольны клуб «Гомель».

## Паўфінал 
* «Жальгірыс»&nbsp;— **«Гомель»**&nbsp;— 28:41 (10:16)
* «Гарлява»&nbsp;— **«БНТУ-БелАЗ»**&nbsp;— 27:38 (14:21)

## Фінал 
* Матч за 3-е месца: **«Гарлява»**&nbsp;— «Жальгірыс»&nbsp;— 31:23 (14:8)
* Матч за 1-е месца: **«Гомель»**&nbsp;— «БНТУ-БелАЗ»&nbsp;— 36:27 (20:15)

## Спасылкі 
* Baltijos lygų finale — netikėta atomazga
 
Катэгорыя:2015 год у гандболе
Катэгорыя:2016 год у гандболе
2015
Спартакаўская вуліца (Масква)

**Спартакаўская вуліца** (; да 1919 года — **Ялохаўская вуліца**) — вуліца ў цэнтры Масквы, адна з найважнейшых у Басманным раёне, размешчана паміж плошчай Разгуляй і Баўманскай вуліцай. Першапачаткова вуліца складала частку Пакроўскай вуліцы. У XIX стагоддзі яна стала называцца Ялохаўская, ад Ялохаўскай слабады. З 1919 года — Спартакаўская вуліца па нямецкай рэвалюцыйнай арганізацыі «Спартак», створанай у 1916 годзе і пазней стала ядром Камуністычнай партыі Германіі.

## Апісанне 
Спартакаўская вуліца — працяг радыяльнай восі Марасейка-Пакроўка-Старая Басманная. Прычым раней Спартакаўская не была злучаная са Старой і Новай Басманнай, пакуль паміж імі не знеслі дом. Пачынаецца ад плошчы Разгуляй, праходзіць на паўночны ўсход, злева да яе прымыкае Новаразанская вуліца і Ялохаўская плошча, у канцы якой справа на вуліцу выходзіць Пляцешкаўскі завулак. Затым злева прымыкае Ніжняя Краснасельская вуліца, за скрыжаваннем з Баўманскай вуліцай пераходзіць у Бакунінскую вуліцу.
Катэгорыя:Вуліцы Масквы
Мікалай Эрнеставіч Баўман

**Мікалай Эрнеставіч Баўман** (партыйны псеўданім *Грач, Палятаеў, Сарафскі, Сарокін*) [17(29).5.1873,  — 18(31).10.1905, ) — расійскі рэвалюцыянер-бальшавік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і рамесніка-сталяра. Скончыў Казанскі ветэрынарны інстытут (1895). Рэвалюцыйную дзейнасць пачаў у 1890-х гг. у Казані. У 1896-97 гадах член Пецярбургскага «Саюза барацьбы за вызваленне рабочага класа». У сакавіку 1897 года арыштаваны. У 1899 годзе, пасля 22-месечнага адзіночнага зняволення ў Петрапаўлаўскай крэпасці, сасланы на чатыры гады ў г. Арлоў (цяпер Халтурын) Вяцкай губерні. У кастрычніку 1899 года збег, эміграваў у Швейцарыю, увайшоў у «Саюз рускіх сацыял-дэмакратаў за мяжой», далучыўся да групы «Вызваленне працы». У 1900 годзе стаў адным з бліжэйшых і актыўных памочнікаў У. І. Леніна ў стварэнні газеты «Іскра», яе першым нелегальным агентам, перапраўляў у Расію транспарт з газетай, устанаўліваў сувязі з мясцовымі сацыял-дэмакратычнымі арганізацыямі. У снежні 1901 года накіраваны рэдактарам «Іскры» ў Маскву; стаў членам Маскоўскага камітэта РСДРП. У пачатку 1902 года для ўстанаўлення сувязяў з «іскраўцамі» выехаў у Кіеў, а затым у Варонеж. Па дарозе ў Маскву арыштаваны і зняволены ў Лук’янаўскую турму (Кіеў). 18 жніўня 1902 г. бег разам з раней арыштаванымі 10 искровцами і ў верасні перабраўся за мяжу. Дэлегат 2-га з’езда РСДРП (1903) ад Маскоўскай партыйнай арганізацыі, на якім выступаў як устойлівы паслядоўнік Леніна. У снежні 1903 г. выехаў у Расію. Кіраваў Маскоўскай партыйнай арганізацыяй бальшавікоў і адначасова Паўночным бюро ЦК РСДРП; арганізаваў у сябе на кватэры нелегальную друкарню. У чэрвені 1904 года арыштаваны і зняволены ў Таганскую турму ў Маскве. 18 кастрычніка 1905 года падчас арганізаванай МК РСДРП дэманстрацыі забіты чарнасотнікам, агентам ахранкі. Пахаванне Баўмана 20 кастрычніка вылілася ў грандыёзную 300-тысячную палітычную дэманстрацыю.

У гонар Мікалая Баўмана ў Віцебску была пераназвана вуліца і мост.
Маскоўская харальная сінагога

**Маскоўская харальная сінагога** — найстарэйшая харальная сінагога Масквы. Размешчана ў Вялікім Спасаглінішчаўскім завулку Цэнтральнай адміністрацыйнай акругі. Знаходзіцца ў распараджэнні Апякунскай рады Маскоўскай яўрэйскай рэлігійнай абшчыны (МЯРА). Аб’ект культурнай спадчыны народаў РФ рэгіянальнага значэння.

## Апісанне 
Будынак уяўляе сабой купальную базіліку. Інтэр’еры сінагогі ўпрыгожаны расліннымі і геаметрычнымі арнаментамі. На паўднёвай сцяне размешчана мазаіка з выявай ліванскага кедра, які з’яўляецца напамінам пра разбураны Храм Саламона. Сінагога мае чатыры малельныя залы з балконамі-галерэямі для жанчын. Таксама ў будынку знаходзяцца Галоўны равінат, Равінскі суд СНД і Балтыі, працуе духоўнае вучылішча. Пры сінагозе працуюць рэстаран яўрэйскай кухні і кнігарня.
Баўманская вуліца

**Баўманская вуліца** (; да 1918 г. — Нямецкая вуліца, да 1930 г. — Баўманаўская — на поўдзень ад Ялохаўскай плошчы і Дзеўкін завулак, пазней Баўманскі завулак (з 1922 г.) на поўнач ад яе) — вуліца Масквы. Галоўная вуліца былой Новай Нямецкай слабады, якая існавала з 1652 года на месцы старой Нямецкай слабады XVI стагоддзя. Праходзіць ад Альхоўскай вуліцы на поўначы да вуліцы Радыё на поўдні, нумарацыя дамоў вядзецца ад Альхоўскай вуліцы. Працяг Нямецкай вуліцы на поўдзень ад вуліцы Радыё (Узнясенскай) да Салтыкаўскага маста было вядома як Салтыкоўская вуліца (цяпер скасаваная).

На Баўманскую вуліцу выходзяць з захаду — Спартакаўская вул., Ляфортаўскі зав., Аптэкарскі зав., Дзянісаўскі зав., Гарднераўскі зав., Брыгадзірскі зав., Новакірковы зав.; з усходу — Бакунінская вул., вул. Фрыдрыха Энгельса, Ладажская вул., Пасланнікаў зав., Брыгадзірскі зав., Старакірачны зав. і Тэхнічны зав.
Катэгорыя:Вуліцы Масквы
Сакаліная Гара (раён Масквы)

**Сакаліная Гара** () — раён ва Усходняй адміністрацыйнай акрузе горада Масквы, а таксама аднайменнае ўнутрыгарадскае муніцыпальнае ўтварэнне. Мяжуе з раёнамі Басманны, Сакольнікі, Праабражэнскае, Ізмайлава, Пярова, Ляфортава. У 1991 годзе ў Маскве была праведзена адміністрацыйная рэформа. Замест ранейшых раёнаў былі ўтвораны 10 адміністрацыйных акруг, у тым ліку Усходняя адміністрацыйная акруга і часовая муніцыпальная акруга «Сакаліная Гара» ў яе складзе.

Тэрыторыя часовай муніцыпальнай акругі ў 1995 годзе была ўключана ў склад новага раёна Сакаліная Гара.

У адпаведнасці з Канстытуцыяй Расійскай Федэрацыі ў мэтах арганізацыі мясцовага самакіравання ў Маскве, 15 кастрычніка 2003 г. у межах раёнаў горада створаны ўнутрыгарадскія муніцыпальныя ўтварэнні.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Масквы
Сакаліная Гара

**Сакаліная Гара**:
## Беларусь 
* Сакаліная Гара (радовішча)
## Расія 
* Сакаліная Гара (раён Масквы)
* Сакаліная Гара (станцыя МЦК)
Войкаўскі раён

**Войкаўскі раён** () — раён у Паўночнай адміністрацыйнай акрузе горада Масквы. Раёну адпавядае ўнутрыгарадское муніцыпальнае ўтварэнне муніцыпальная акруга Войкаўская. Войкаўскі раён — адзін з 16 раёнаў Паўночнай адміністрацыйнай акругі сталіцы.

Мяжа раёна праходзіць ад перасячэння мяжы паласы адводу Рыжскага напрамку МЧ, па паўднёва-ўсходняй мяжы паласы адводу малога кальца МЧ, па ўсходняй і паўночна-ўсходняй межах парку «Пакроўскае-Страшнёва», далей па восі Іванькаўскай шашы да плаціны Хімкінскага вадасховішча, і Галавінскай шашы (цотны бок), восям вуліцы Нарвскай, Нарвскаму пуцеправоду, вуліцы Клары Цэткін (няцотны бок), па паўднёва-заходняй мяжы НДІ эканомікі і інфармацыі па радыёэлектроніцы, вуліцы Вялікая Акадэмічная (няцотны бок) да мяжы паласы адводу.

Тэрыторыя раёна — 661 га, насельніцтва — звыш 70 тыс. чалавек.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Масквы
Богаяўленскі сабор у Ялохаве

**Богаяўленскі сабор у Ялохаве** (; Ялохаўская царква, Ялохаўскі сабор) — праваслаўны храм у Басманным раёне Масквы, кафедральны сабор Маскоўскай епархіі Рускай праваслаўнай царквы (з 1991 года). У 1938—1991 гадах быў патрыяршым саборам (афіцыйна — з 25 лютага 1945 года). Цяперашні будынак у асноўным пабудаваны ў 1845 годзе па праекце архітэктара Яўграфа Цюрына.

Галоўны пасад асвечаны ў гонар Богаяўлення, паўночны прыдзел — у імя Мікалая Цудатворца, паўднёвы — у гонар Дабравешчання. У падклеце сабора (у прыдзелах) пахаваны патрыярхі Сергій (1943—1944) і Аляксій II (1990—2008).

Да сабора прыпісаны Мікіцкі храм на Старой Басманнай з часу яго перадачы царквы ў 1994 годзе.

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Масквы
Храм Мікіты Мучаніка на Старой Басманнай

**Храм Мікіты Мучаніка ў Старой Басманнай слабадзе** — праваслаўны храм Богаяўленскага благачыння Маскоўскай гарадской епархіі, прыпісаны да Богаяўленскага сабора ў Ялохаве.

Галоўны прастол храма асвечаны ў гонар Уладзімірскай іконы Божай Маці; прыбудова — у гонар велікамучаніка Мікіты (памяць 15 верасня па юліянскім календары), незахаваны прыбудак Раства Іаана Прадцечы.

Размешчаны ў Басманным раёне Цэнтральнай адміністрацыйнай акругі горада Масквы (Старая Басманная вуліца, д. 16). 21 студзеня 2025 года Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі Кірыл надзяліў храм статусам галоўнага храма Следчага камітэта РФ.
Балтыйская жаночая гандбольная ліга 2014/2015

**Балтыйская жаночая гандбольная ліга 2014/2015** — 3-і чэмпіянат балтыйскай жаночай гандбольнай лігі. Чэмпіёнам стаў гандбольны клуб «БНТУ-БелАЗ».

## Паўфінал (25 красавіка) 
* «Жальгірыс»&nbsp;— **«Гомель»**&nbsp;— 29:34.
* **«БНТУ-БелАЗ»**&nbsp;— «Гараднічанка»&nbsp;— 34:17.

## Фінал (26 красавіка) 
* Матч за 3-е месца: **«Жальгірыс»**&nbsp;— «Гараднічанка»&nbsp;— 35:33 (18:16).
* Матч за 1-е месца: **«БНТУ-БелАЗ»**&nbsp;— «Гомель»&nbsp;— 24:20.

## Спасылкі 
* moterų lyga. Finalo ketvertas
 
Катэгорыя:2014 год у гандболе
Катэгорыя:2015 год у гандболе
2014
Ала Куфрыянаўна Галубовіч

**Ала Купрыянаўна Галубовіч** (, Тбілісі, Грузія) — беларуская гісторык, архівіст.

## Біяграфія 
Нарадзілася 6 красавіка 1945 года ў Тбілісі.

У 1962 годзе скончыла сярэднюю школу № 11 г. Віцебска, у 1970 годзе — гістарычны факультэт БДУ імя У. І. Леніна.

З ліпеня 1970 года працавала навуковым супрацоўнікам у Віцебскім краязнаўчым музеі. Са жніўня 1975 па 1982 год — старшы захавальніца фондаў, навуковы супрацоўнік, старшы навуковы супрацоўнік аддзела забеспячэння захаванасці дакументаў і фондаў і аддзела навукова-даведачнага апарату ЦДГА БССР у Мінску.

У красавіку 1982 — снежні 1984 года — інспектар навукова-выдавецкага аддзела Галоўнага архіўнага ўпраўлення пры Савеце Міністраў БССР. Са студзеня 1985 па снежань 1992 года — загадчыца чытальнай залы, загадчыца аддзела інфармацыі, публікацыі і навуковага выкарыстання дакументаў ЦДГА БССР.

У студзені 1993—1995 гадах — намеснік генеральнага дырэктара Нацыянальнага архіва Рэспублікі Беларусь (комплекс дакументаў XIV — пачатку XX ст. былога ЦДГА БССР). Са жніўня 1995 па 2012 год — дырэктар Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі.

З’яўлялася членам Геральдычнага савета пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь, Археаграфічнай камісіі Белкамархіва, Тапанімічнай камісіі пры Мінгарвыканкаме, узначальвала Вучоны савет НГАБ.

Брала ўдзел у падрыхтоўцы і выданні навуковых даведнікаў, зборнікаў і манаграфій, апублікаваных архівам, у падрыхтоўцы матэрыялаў для гісторыка-дакументальных хронік гарадоў і раёнаў Беларусі (серыя «Памяць»), даследавала гісторыю архіва князёў Радзівілаў, праблемы захавання і выкарыстання дакументальнай спадчыны Беларусі. Аўтар шматлікіх артыкулаў і радыёперадач па гісторыі Беларусі.

## Узнагароды 
Узнагароджана ганаровымі граматамі і падзякамі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Галоўнага архіўнага ўпраўлення пры Савеце Міністраў СССР, БССР, міністра юстыцыі Рэспублікі Беларусь, медалём «Ветэран працы», нагрудным знакам «Ганаровы архівіст Беларусі» (2004).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Архівісты Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Сяргей Анатолевіч Анюхоўскі

**Сяргей Анатолевіч Анюхоўскі** (нар. , в. Ляхаўка, Дубровенскі раён) — беларускі гаспадарчы дзеяч і дэпутат.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 28 сакавіка 1980 года ў вёсцы Ляхаўка Дубровенскага раёна Віцебскай вобласці.  

Скончыў Беларускую дзяржаўную сельскагаспадарчую акадэмію, Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.  

Працаваў намеснікам генеральнага дырэктара па эканоміцы «Віцебскхарчпрама»; намеснікам генеральнага дырэктара па эканоміцы, затым па камерцыйных пытаннях і эканоміцы Віцебскага лікёра-гарэлачнага завода «Прыдзвінне»»; дырэктарам ААТ «Чырвоны харчавік». Генеральны дырэктар СААТ «Камунарка» (г. Мінск).  

Дэпутат Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў 28-га склікання.  

Член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Беларусі 7-га склікання.  

## Узнагароды 
Узнагароджаны ганаровымі граматамі Нацыянальнага сходу Беларусі, Міністэрства культуры, Парламенцкай Асамблеі АДКБ, Міжпарламенцкай Асамблеі СНД; юбілейнай медалём «75 год Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», памятным медалём «100 гадоў Камсамолу Беларусі».  

## Крыніцы 
Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў 28-га склікання
Катэгорыя:Дэлегаты Усебеларускага народнага сходу 7-га склікання