Газаправод

**Газаправод** — інжынернае збудаванне, прызначанае для транспартавання газу і яго прадуктаў (у асноўным прыроднага газу) з дапамогай трубаправода. Газ па газаправодах і газавых сетках падаецца пад некаторым залішнім ціскам.

## Тыпы газаправодаў 
Газаправоды падраздзяляюцца на:
* Магістральныя газаправоды — прызначаны для транспарціроўкі газу на вялікія адлегласці. Праз пэўныя інтэрвалы на магістралі ўстаноўлены газакампрэсарныя станцыі, якія падтрымліваюць ціск у трубаправодзе. У канечным пункце магістральнага газаправода размешчаны газаразмеркавальныя станцыі, на якіх ціск паніжаецца да ўзроўню, неабходнага для забеспячэння спажыўцоў.
* Газаправоды размеркавальных сетак — прызначаны для дастаўкі газу ад газаразмеркавальных станцый да канечнага спажыўца.

Паводле ціску ў магістралі: 
* Магістральныя:
** першай катэгорыі — да 10,0 МПа;
** другой катэгорыі — да 2,5 МПа.
* Размеркавальныя:
** нізкага ціску — да 0,005 МПа; 
** сярэдняга ціску — ад 0,005 да 0,3 МПа; 
** высокага ціску
*** 1 катэгорыя — ад 0,6 да 1,2 МПа (для ЗВГ да 1,6 МПа);
*** 1а катэгорыя — звыш 1,2 МПа;
*** 2 катэгорыя — ад 0,3 да 0,6 МПа.
Паводле тыпа пракладкі:
* надземныя;
* падземныя; 
*наземныя;
* падводныя;
*надводныя.

*Рэзервовыя газаправоды* будуюцца па стратэгічных меркаваннях, для забеспячэння гнуткасці ў пагрузцы газавозаў і для зніжэння даўжыні маршруту транспарціроўкі.

## Складовыя часткі газаправодаў 
У складовыя часткі газаправодаў ўваходзяць:
* нафтагазавая арматура (краны, засаўкі);
* кампрэсарная станцыя;
* газаразмеркавальная станцыя;
* газарэгулятарны пункт.

## Гісторыя 
Вядомы выпадкі выкарыстання газу ў старажытным Кітаі яшчэ ў 2-3 стагоддзі да н. э. Газ падаваўся ад радовішчаў па бамбукавых трубах для асвятлення і для атрымання цеплаты, у прыватнасці, для выпарвання солі з салянага раствора. Стыкі труб канапаціліся пакуллем. Газ па ім падаваўся «самацёкам», г. зн. за кошт ціску крыніцы газу. Выкарыстанне газу для асвятлення і ацяплення ў Еўропе пачалося ў першай палове XIX стагоддзя, тады ж з'явіліся і першыя газаправоды. У Санкт-Пецярбургу першы газавы завод (вырабляў свяцільнага газ з імпартнага каменнага вугалю) і сістэма размеркавання пабудаваны ў 1835 годзе, у Маскве — у 1865 годзе.

Выдаткі на збудаванне і эксплуатацыю газаправодаў вялікія, таму першыя газаправоды вялікай даўжыні з'явіліся з пачаткам эксплуатацыі радовішчаў прыроднага газу.

Першы ў СССР газаправод ад Дашаўскіх промыслаў да Львова быў пабудаваны ў 1940-1941 гг. (першы газаправод ад Дашавы — да Стрыя быў пабудаваны ў 1924 годзе). Падчас Вялікай Айчыннай вайны былі пабудаваны газаправоды ад Бугуруслана і Пахвістнева да Куйбышава (160 км, дыяметр трубы 300 мм; будаўніцтва вялося вязнямі лагераў Упраўлення асобага будаўніцтва НКВД), а таксама ад Елшанки да Саратава.

Першым магістральным газаправодам у СССР стаў газаправод Саратаў — Масква, які ўступіў у строй у 1946 годзе.

Найбуйнейшай сістэмай газаправодаў у свеце з'яўляецца Адзіная сістэма газазабеспячэння.

## Газаправоды 
* Падводны газаправод Нарвегія — Вялікабрытанія (1200 км), кампанія Gassco.
* «Набука» (Туркменія і Азербайджан — ЕС, 3300 км)
* Баку — Нова-Філя
* Паўднёва-Каўказскі газаправод

### Расійскія магістральныя 
* Ніжняя Тура — Перм — Горкі — Цэнтр (больш за 1700 км, 1974 г.)
* Урэнгой — Памары — Ужгарад (4451 км, 1983 г.)
* Ямал — Еўропа (2000 км, 2006 г.)
* Ямал — Еўропа 2 (праектуемы)
* Джубга — Лазаревское — Сочы (166 км, падводны)
* Сахалін — Хабараўск — Уладзівасток
* «Паўднёвы паток» (які будуецца, 900 км, падводны)
* «Блакітны паток» (1213 км, 2003 г., падводны)
* «Паўночны паток» (1200 км, падводны)
* «Сіла Сібіры» (праектуемы)
* «Алтай» (праектуемы, 6700 км)
* «Саюз»
* «Прагрэс»
* «Баваненкава — Ухта»

## Гл. таксама 
* Трубаправод
* Газавоз

## Літаратура 
* *Кудинов В. И.* «Основы нефтегазопромыслового дела», изд. «ИКИ», 2005, 720 стр., ISBN 5-93972-333-0.
* *Шаммазов А. М.* и др. «История нефтегазового дела России», Москва, «Химия», 2001, 316 стр., УДК 622.276, ББК 65.304.13, ISBN 5-7245-1176-2.
* *Шухов В. Г.* «Расчёт газопровода» (техническая документация), 1920, Архив Российской академии наук, фонд №1508, опись 1, дело № 18.
* «Промышленное газовое оборудование»: справочник под ред. Е. А. Карякина — 6-е изд., перераб. и доп. — Саратов: Газовик, 2013. — 1280 с.
## Спасылкі 
Катэгорыя:Газаправоды
Катэгорыя:Інжынерная інфраструктура