open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ягор Ягоравіч Батальёнак

**Ягор Ягоравіч Батальёнак** (нар. , вёска Вялікія Труханавічы, , Віцебская вобласць) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў вёсцы Вялікія Труханавічы Віцебскай вобласці. Вучыўся ў Грынькоўскай сярэдняй школе. Скончыў у 1968 годзе мастацка-графічны факультэт Віцебскага педагагічнага інстытута. Вучыўся ў Ф. Гумена, І. Сталярова. Працаваў у Бягомльскай школе-інтэрнаце, у Рэспубліканскай школе-інтэрнаце па музыцы і выяўленчым мастацтве. 

Удзельнік мастацкіх выставак з 1974 года. 

Член Беларускага саюза мастакоў з 1981 года. Жыве ў г. Мінску.

## Творчасць 
Працуе пераважна ў жанры пейзажа. Асноўныя творы: палотны «Повязь», «Цвіце сад», «Лета на Віцебшчыне», «Ажыны», «Дзяцінства светлы дзень»  (1981), «Дзе сон-трава»  (1986), «Бабіна лета», «Напрадвесні», «Прыйшоў Ілья», нізка пастэляў «Родны край». Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, фондах БСМ, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, мастацкім цэнтры «Жыльбел», фондах Міністэрства культуры Расіі. 

Прымаў удзел у шматлікіх выставах у Мінску, Маскве, Санкт-Пецярбургу, Кіеве, Іспаніі, Галандыі, Арабскіх Эміратах, Італіі, Польшчы, Германіі.

## Літаратура 
* 

* Батальёнак Ягор // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. / рэдкал. Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 1996. — Т. 2. — С. 344.
* Батальёнак Ягор // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва : у 5 т. / рэдкал. І. П. Шамякін. — Мн., 1984. — Т. 1. — С. 313.

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чашніцкім раёне
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў
Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты Беларусі
Уладзімір Пракопавіч Белавусаў

**Уладзі́мір Прако́павіч Белаву́саў** (, вёска Слабодка, Шумілінскі раён, Віцебская вобласць — ) — беларускі савецкі кінамастак. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1973).

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў вёсцы Слабодка Віцебскай вобласці. Скончыў Усесаюзны дзяржаўны інстытут кінематаграфіі ў Маскве ў 1954 годзе. Удзельнічаў у мастацкіх выставах з 1952 года. 

Працаваў мастаком-пастаноўшчыкам на кінастудыі «Беларусьфільм» з 1954 да 1983 года.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1958 года.

Памёр  года.

## Творчасць 
Аформіў мастацкія фільмы: «Палеская легенда», «Чырвонае лісце» (абодва з А. Грыгар’янцам), «Строгая жанчына», «Першыя выпрабаванні» (з Ю. Булычовым), «Рагаты бастыён», «Чужое імя», «Таму што кахаю», «Шлюбная ноч»; тэлефільмы «Побач з намі», «Руіны страляюць...», «», «», «Антаніна Брагіна».

Сярод жывапісных работ: «На рацэ», «Рэйкавая вайна», «Апошнія дні вайны», «Беларускі пейзаж», «Возера Нарач».

Яго творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Музеі гісторыі беларускага кіно, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску і ў фондах БСМ.

## Званні і ўзнагароды 
* Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1973).
* Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1974) за тэлефільм «Руіны страляюць…».

## Літаратура 
* 
*  — С. 79.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шумілінскім раёне
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Беларускай ССР
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі кіно СССР
Катэгорыя:Мастакі кіно Беларусі
Мікалай Апанасавіч Апіёк

**Мікалай Апанасавіч Апіёк** () — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Скончыў Пірагоўскую сямігадовую школу. У 1951—1955 гг. вучыўся ў Віцебскім мастацка-графічным вучылішчы, у 1956—1957 гг. — на 5 курсе Мінскага мастацкага вучылішча. Некаторы час працаваў у сістэме Мастацкага Фонду БССР (г. Віцебск). У 1964 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны тэатральны інстытут. Вучыўся ў Ф. Дарашэвіча, Аляксандра Мазалёва, Яўгена Чамадурава.

З 1964 года 10 лет працаваў мастаком-пастаноўшчыкам Гродзенскага абласнога драматычнага тэатра, аформіў больш за 30 спектакляў.

Удзельнік мастацкіх выставак з 1966 г. Член Саюза мастакоў БССР з 1966 г, кіраўнік Гродзенскай абласной арганізацыяй Саюза мастакоў БССР.

## Творчасць 
Персанальныя выстаўкі жывапісу наладжваў у Беларусі, Польшчы і Германіі.

Працуе ў станковым жывапісе ў жанрах пейзажа, партрэта, тэматычнай карціны і нацюрморта, а таксама ў станковай графіцы і сцэнаграфіі.

Асноўныя творы: карціны «Год 1929», «Май 1945 года», «Маё хрышчэнне», «…І апусціўся анёл», «Сын цывілізацыі», «Слуцкія ткачыхі», серыя партрэтаў дзеячаў культуры Беларусі; афармленне спектакляў: «Варвары» М. Горкага, «Шануй бацьку свайго» В. Лаўрэнцьева, «Амністыя» М. Матукоўскага, «Трыбунал» Андрэя Макаёнка, «Дамы і гусары» А. Фрэдра, «Снежная каралева» .

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, фондах Беларускага саюза мастакоў і Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, а таксама ў прыватных калекцыях Расіі, Польшчы, Германіі, Галандыі і іншых краін.

## Сям’я 
Жонка — актрыса, заслужаная артыстка Рэспублікі Беларусь Тамара Нікалаева.
## Узнагароды  
* Заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь
* лаўрэат Прэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь
* кавалер ордэна Францыска Скарыны (2011)
* лаўрэат спецыяльнай прэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь «За духоўнае адраджэнне» (2007)
* ганаровы член Расійскай акадэміі мастацтваў (2017)
* ганаровы грамадзянін Дубровенскага раёна (2018)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Апіёк Мікалай Апанасавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 2004. — Т. 18, Кн.1. — С. 335.
* Апіёк Мікалай Апанасавіч // Беларускі Саюз Мастакоў : энцыклапедычны даведнік / рэдкал.: Б. А. Крэпак [і інш.]. — Мн., 1998. — С. 25.

Катэгорыя:Выпускнікі Мінскага дзяржаўнага мастацкага каледжа імя А. К. Глебава
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскага мастацка-графічнага педагагічнага вучылішча
Ісаак Юльевіч Бароўскі

**Ісаак Юльевіч Баро́ўскі** (,  — ) — беларускі савецкі мастак.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў Віцебску. У 1936 годзе паступіў у Віцебскае мастацкае вучылішча, якое скончыў у 1941 г. Вучыўся ў Л. Лейтмана, У. Хрусталёва, А. Мазалёва. 

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Пасля яе заканчэння жыў і працаваў у Новасібірску, самастойна навучаўся па праграме Акадэміі мастацтваў. У 1959—1962 гг. І. Ю. Бароўскі разам з мастакамі Новасібірска прымаў удзел у афармленні павільёна на ВДНГ у Маскве. З 1962 г. жыў у Віцебску. 

Удзельнік мастацкіх выставак з 1962 года. Член Беларускага саюза мастакоў з 1967 года.

Памёр  года.

## Творчасць 
Працаваў у станковым жывапісе ў жанрах партрэта, пейзажа, нацюрморта, а таксама ў графіцы.

Асноўныя творы: партрэты Ц. Тарасава, Ц. Каваленкі, В. Парахневіча, І. Сасновіка, Г. Шутава, Д. Райцава, Г. Нікалаевай, М. Каца, Ю. Пэна, В. Анішчанкі, М. Ждан, П. Клімкова, кампазіцыі «Маладая калгасніца», «Медсястра»; пейзажы «Пасля навальніцы», «Куток Віцебска», «Ля возера», «Ралля»; нацюрморты «Хлеб», «Астры».

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, фондах Беларускага саюза мастакоў.

## Літаратура 
* Бароўскі Ісаак Юльевіч // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. / рэдкал.: І. П. Шамякін [і інш.]. — Мн., 1984. — Т. 1. — С. 299.

* 

## Спасылкі 
* 
* *Елена Алимова*. Он был образцом интеллигентности.

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Віцебску
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў
Янавіцкае

**Я́навіцкае** — возера ў Беларусі ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Вымнянка.

Плошча паверхні возера 1,46 км², даўжыня 2,82 км, найбольшая шырыня 0,87 км. Плошча вадазбору 31,3 км². Найбольшая глыбіня дасягае 7 м.Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая з усходу на захад. Схілы катлавіны вышынёй 4—8 метраў, складзены суглінкаў і супяскоў. Берагавая лінія звілістая ў заходняй частцы возера. Берагі вышынёй да 0,5 м. Падводная частка катлавіны мае карытападобную форму. Дно да глыбіні 1,5—2,5 м пясчанае, глыбей глеістае.Возера эўтрофнае. Упадаюць 3 ручаі і выцякае ручай у раку Вымнянка. Падводная расліннасць распаўсюджваецца на адлегласці да 100 м ад берага возера.

У возеры водзяцца шчупак, акунь, плотка, лінь, карась і іншыя віды рыб.

Каля возера гарадскі пасёлак Янавічы.

## Літаратура 
* *Рачэўскі А. М.* Янавіцкае возера // 
* 
* 
* Ліст карты N-36-26. Выданне 1985 г. Стан мясцовасці на 1981 год.

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Морфометрические параметры озёр Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Басейн Касплі
Катэгорыя:Азёры Віцебскага раёна
Марыя Іванаўна Ісаёнак

**Марыя Іванаўна Ісаёнак** (, вёска Кісялі, ) — беларускі жывапісец.

## Біяграфія 
Скончыла Мінскае мастацкае вучылішча (1969). Член Беларускага саюза мастакоў з 1985 г. Працуе ў жанры партрэта, нацюрморта, пейзажа. Удзельнічае ў выставах з 1975 г. Творчасць М. Ісаёнак — адна з прыкметных з'яў у сучасным беларускім мастацтве. Мастачка тонка ўспрымае стан прыроды, імкнецца да выяўлення гармоніі чалавека з навакольным асяроддзем і па-майстэрску перадае ўласныя ўражанні ў стрыманай каляровай гаме.

Карціны М. Ісаёнак на працягу 2002—2004 гг. дэманстраваліся на выставах у розных гарадах Італіі. Выстаўкі мастачкі арганізоўваліся таксама ў Літве (Вільнюс, 2003), у Мінску — у Музеі сучаснага мастацтва і Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, а таксама ў іншых гарадах.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Марыя і Мікалай Ісаёнкі. Двое пад адным дахам  // Нацыянальны мастацкі музей Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў
Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Жанчыны-мастакі
Уладзімір Усцінавіч Іваноў

**Уладзімір Усцінавіч Іваноў** (, вёска Мурожніца, , Віцебская вобласць — ) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Скончыў Віцебскі педагагічны інстытут (мастацка-графічны факультэт; 1971). Вучыўся ў Ф. Гумена, І. Сталярова. Удзельнік мастацкіх выстаўках з 1980 г.

Працуе ў акварэлі, пераважна ў жанры лірычнага пейзажа.

Асноўныя творы: акварэлі «Памяць», «Месяц над возерам», «Вербы», «Сеткі», «Раніца на Браслаўшчыне», «Задзвінне», «Вяртанне», «Край блакітных азёр», «Вулачка ў старым Полацку», «Над возерам».

Творы знаходзяцца ў Полацкай карціннай галерэі, Віцебскім мастацкім музеі. Быў старшынёй Віцебскай абласной арганізацыі БСМ. Член БСМ з 1988 г. Жыве ў горадзе Віцебску.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў
Анатоль Кавалёў

**Анатоль Кавалёў**:
* Анатоль Анатольевіч Кавалёў (1939—2008) — беларускі фізік, доктар фізіка-матэматычных навук (1988), прафесар (1991).
* Анатоль Фёдаравіч Кавалёў — беларускі мастацтвазнавец.
Аляксандр Васілевіч Бажанаў

{{Ваенны дзеяч
|поўнае імя     = Аляксандр Васілевіч Бажанаў
|дата нараджэння  = 
|дата смерці    =
|месца нараджэння =
|месца смерці = 
|партрэт =
|подпіс =
|мянушка =
|прыналежнасць = 
|гады службы =1938—1944
|званне =старшы сяржант
|род войскаў =артылерыя
|камандаваў =
|частка =
|бітвы =Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды ={ style="background: transparent"
 
}
(посмертно)
{ style="background: transparent"
   
}
Медаль
}}
**Аляксандр Васілевіч Бажанаў** ( — ) — Герой Савецкага Саюза (22.8.1944), удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, камандзір артылерыйскай батарэі 76-мм гармат 68-га стралковага палка 70-й стралковай дывізіі 33-й арміі 2-га Беларускага фронту, старшы сяржант.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Труфанцава цяпер Барысаглебскага раёна Яраслаўскай вобласці ў сям’і селяніна. Рускі. Скончыў пачатковую школу, працаваў у калгасе.

У 1938 годзе быў прызваны ў Чырвоную армію. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны з чэрвеня 1941 года. У 1942 годзе быў прыняты ў ВКП(б). За стойкасць, мужнасць і адвагу ў Курскай бітве быў узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны 2-й ступені.

Пры прарыве варожай абароны і падчас наступу зброі старшага сяржанта Бажанава заўсёды знаходзілася ў перадавых парадках пяхоты. Дакладным агнём артылерысты забяспечвалі прасоўванне стралковых падраздзяленняў.

28 чэрвеня 1944 года ў баі каля вёскі Гаршкова (Шклоўскі раён Магілёўскай вобласці) разлік Бажанава падавіў 3 варожых кулямёты і пяхота, якую падтрымлівае агнём артылерыстаў, хутка заняла ўмацаваныя пазіцыі ворага. У контратаку на іх пазіцыі накіраваліся 2 батальёны пяхоты, 10 цяжкіх танкаў і дзве самаходныя ўстаноўкі праціўніка.

Адбіваючы націск ворага старшы сяржант Бажанаў знішчыў самаходную артылерыйскую ўстаноўку «фердынанд» і больш за шэсцьдзесят гітлераўцаў. Калі скончыліся снарады, а танкі ворага прарваліся да агнявой пазіцыі, з супрацьтанкавай гранатай кінуўся пад танк.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 22 жніўня 1944 года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм старшаму сяржанту Бажанаву Аляксандру Васільевічу пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

## Узнагароды 
* Медаль «Залатая Зорка» Героя Савецкага Саюза
* Ордэн Леніна
* Ордэн Айчыннай вайны II ступені
* Медаль

## Памяць 
* Пахаваны на месцы бою каля вёскі Гаршкова ў брацкай магіле.
* Імя Героя было прысвоена піянерскай дружыне Высакоўскай школы Барысаглебскага раёна, у якой вучыўся Герой.

## Літаратура 
* 
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382

## Спасылкі 
*  

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Артылерысты Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Загінулі ў баі
Катэгорыя:Удзельнікі Курскай бітвы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Яраслаўскай вобласці
Іосіф Іванавіч Саладкоў

**Іосіф Іванавіч Саладко́ў** (, вёска Падбелле, Магілёўскі павет, цяпер  — ) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (1959), прафесар (1962).

## Біяграфія 
У 1933 годзе скончыў Камуністычны інстытут журналістыкі ў Мінску, у 1950 — Акадэмію грамадскіх навук пры ЦК УКП(б). У 1938—1941 гадах — выкладчык Мінскага медыцынскага інстытута. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. 3 1946 года — рэдактар часопіса «Бальшавік Беларусі». У 1950—1963 гг. працаваў выкладчыкам, загадчыкам кафедры Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, рэдактарам часопіса «Камуніст Беларусі», у Інстытуце гісторыі Акадэміі навук БССР, 3 1964 года — выкладчык Беларускага політэхнічнага інстытута.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар прац «Сацыльна-эканамічнае становішча Беларусі да Вялікай Кастрычніцкай сацыялістычнай Рэвалюцыі (канец XIX — пачатак XX ст.)», «Бальшавікі Беларусі ў перыяд падрыхтоўкі і правядзення Вялікай Кастрычніцкай Рэвалюцыі (сакавік 1917 — люты 1918)», якія выдадзеныя ў 1957 годзе.

## Узнагароды 
* Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*  // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* Память народа — электронный банк документов периода Великой Отечественной войны  
* Саладков Иосиф Иванович // Музейный комплекс «Дорога памяти»  

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Афіцэры СССР
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Катэгорыя:Члены КПСС
Саламін

**Саламі́н** () — востраў у Эгейскім моры, найбуйнейшы з Сараніцкіх астравоў у Грэцыі недалёка ад Афін.

Пры Саламіне прайшла адна з самых вядомых бітваў старажытнай гісторыі, у якой грэкі пад камандаваннем Фемістокла разбілі персідскі флот у 480 годзе да н. э.

Саламін таксама вядомы як востраў Аякса — гамераўскага героя, які ўзначальваў саламінян ў Траянскай вайне. Сёння Саламін злучаецца з Пірэйскім раёнам на мацерыку паромнай пераправай.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Астравы Грэцыі
Салака

**Сала́ка**, або **селядзец балтыйскі**, (*Clupea harengus membras*) — рыба сямейства , балтыйскі падвід .

## Апісанне 
Даўжыня да 20 см, важыць 25—50 г.

## Біялогія 
Жыве ў Балтыйскім моры, у яго прэснаводных Куршскім і Калінінградскім залівах і прэсных водах некаторых азёр Швецыі.
Сілкуецца дробнымі ракападобнымі. Трымаецца заўсёды зграямі, пераважна ў верхніх пластах вады (пелагічная рыба). Палавая спеласць надыходзіць у салакі ва ўзросце двух-трох гадоў. Жыве да 11 гадоў. Асноўную масу ва ўловах складаюць асобіны ва ўзросце двух-чатырох гадоў, даўжынёй 14—16 см. Салаку ўтварае лакальныя статкі, якія трымаюцца асобных участкаў мора ці заліваў, існуюць таксама «сезонныя» расы, якія адрозніваюцца тэрмінамі нерасту. Адрозніваюць 2 расы: вясновую і восеньскую. Вясновая раса салакі кідае ікру ў маі — чэрвені на глыбіні да 5—7 м; ікра донная. Восеньская раса нешматлікая, кідае ікру ў жніўні — верасні ў аддаленні ад берагоў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Селядцовыя
Катэгорыя:Прамысловая рыба
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1761 годзе
Антоніу ды Алівейра Салазар

**Антоніу ды Алівейра Салаза́р** (; , Віміейру, Санта-Комба-Дан, Бейра-Алта — , ) — партугальскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, эканаміст, старшыня Савета Міністраў (5 ліпеня 1932 — 27 верасня 1968), часова выконваючы абавязкі прэзідэнта Партугаліі з 18 красавіка па 9 жніўня 1951, дыктатар Партугаліі.

У 1916 годзе скончыў Каімбрскі ўніверсітэт і працаваў у ім да 1928 года, прафесар палітычнай эканоміі. У 1928—1940 гадах займаў пасаду міністра фінансаў.

У 1968 годзе адышоў ад спраў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Біяграфія Салазара  
* Дыктатура прафесуры
* Салазар — вялікі партугалец. Фіналісты апытання. Сайт RTP (радыё і тэлебачанні Партугаліі) 

Катэгорыя:Міністры фінансаў Партугаліі
Катэгорыя:Кіраўнікі Партугаліі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Партугаліі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Партугаліі
Альберт Андрэевіч Саланека

**Альберт Андрэевіч Саланека** (нар. 28 красавіка 1937, Віцебск) — беларускі мікрабіёлаг. Доктар біялагічных навук (1984), прафесар (1992).

## Біяграфія 
Скончыў Віцебскую сярэднюю школу № 11 (1955), Віцебскі ветэрынарны інстытут (1960), аспірантуру пры ім (1965). У 1960-63 гг. працаваў у Гродзенскай вобласці загадчыкам Воранаўскай раённай ветэрынарна-бактэрыялагічнай лабараторыі, потым выкладаў у Ваўкавыскім зоаветэрынарным тэхнікуме. Са студзеня 1966 г. і да сакавіка 1987 г. — у БелНДІ эксперыментальнай ветэрынарыі, малодшы, старшы (з 1972) навуковы супрацоўнік, загадчык сектара, загадчык лабараторыі па вывучэнні туберкулёза, у 1984 — 87 гг. працаваў у Афганістане. 3 1987 г. — у Віцебскай акадэміі ветэрынарнай медыцыны, быў загадчыкам кафедры мікрабіялогіі і вірусалогіі, з 1995 г. прафесар гэтай кафедры.

Апублікаваў больш за 160 навуковых прац, у тым ліку (у сааўтарстве) манаграфію «Мікрабактэрыёзы свіней» і «Практыкум па мікрабіялогіі». За навуковую працу па дыягностыцы туберкулёза і мікрабактэрыёзаў узнагароджаны медалём ВДНГ СССР (1989).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Нарадзіліся 28 красавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1937 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Віцебску
Катэгорыя:Мікрабіёлагі Беларусі
Катэгорыя:Дактары біялагічных навук
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута эксперыментальнай ветэрынарыі імя С. М. Вышалескага НАНБ
Анатоль Фёдаравіч Кавалёў

**Анатоль Фёдаравіч Кавалёў** (, вёска Даўгаполле,  — , ) — беларускі мастацтвазнавец, жывапісец, дызайнер. Кандыдат мастацтвазнаўства (1973), прафесар (1992).

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскае вышэйшае мастацка-прамысловае вучылішча імя В. Мухінай (1958). 3 1963 года працаваў у Віцебскім дзяржаўным універсітэце. У 1965—1976 гадах загадваў кафедрай дэкаратыўнага мастацтва, у 1977—1980 гг. — кафедрай малюнка і методыкі выяўленчага мастацтва. Даследаваў тэорыю і практыку дызайну. Навуковую і вучэбна-метадычную дзейнасць спалучаў з творчасцю. Распрацаваў эмблему Ульянаўскага аўтазавода, шэраг юбілейных медалёў.

Напісаў 3 кнігі (2 у сааўтарстве) і каля 60 артыкулаў па пытаннях выяўленчага мастацтва, дызайну і эстэтычнага выхавання. У 1977 годзе яму было прысвоена навуковае званне дацэнт, а ў 1992 годзе — званне прафесар.

Акрамя метадычнай і навуковай работы, А. Ф. Кавалёў шмат часу аддаваў творчасці. Творы мастака экспанаваліся на міжнародных, усесаюзных, рэспубліканскіх і абласных мастацкіх выставах. Яго работы знаходзяцца ў Эрмітажы, Ульянаўскім мастацкім музеі, у Нацыянальным мастацкім музеі ў Мінску, у Беларускім музеі гісторыі Вялікай Айчыннай вайны, Віцебскім абласным краязнаўчым музеі і інш.

Мастак працаваў у розных жанрах, аднак любімым жанрам лічыў пейзаж.

Сярод жывапісных работ: «Бацька Мінай» (1980), «Бацькава хата», «3 вогненнай вёскі» (абедзве 1986), «Сафія Полацкая» (1987), «Позняя восень», «Вёска Даўгаполле» (абедзве 1988), «Дарога да Пушкіна» (1992), «Віцебская даўніна», «Зімовая казка» і трыпціх «Гімн старому Віцебску» (усе 1996).

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Узнагароджаны ордэнамі Чырвонай Зоркі, Айчыннай вайны I ступені, медалямі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* *Сяржук Серабро*. Пайшоў з жыцця наш зямляк — мастак і ветэран Другой сусветнай вайны Анатоль Кавалёў
* *Сяржук Серабро*. Ушел из жизни художник и ветеран Второй мировой войны Анатолий Ковалев 
* Кавалёў Анатоль [Электронны рэсурс] // Мастакі Віцебшчыны = Художники Витебщины = Artists of Vitebsk Region.

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Дызайнеры Беларусі
Катэгорыя:Кандыдаты мастацтвазнаўства
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Айчыннай вайны I ступені
Васіль Паўлавіч Салаўёў-Сядой

{{Музыкант
|Імя              = Васіль Салаўёў-Сядой
|Подпіс           = 
|Фота             = Rus Stamp-SolSedoy.jpg
|Апісанне_фота    = 
|Фон              = non_performing_personnel
|Поўнае_імя       = Васіль Паўлавіч Салаўёў-Сядой
|Дата нараджэння  = 25.4.1907 (12)
|Месца нараджэння = ,  Расійская імперыя
|Дата_смерці      = 2.12.1979
|Месца_смерці     = , РСФСР, СССР
|Гады             =
|Краіны           =  → 
|Прафесіі         = , 
|Інструменты =
|Узнагароды =
{ style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"

}
{ style="background:transparent"

}
|Сайт =
}}
**Васіль Паўлавіч Салаўёў-Сядой** (сапраўднае прозвішча — Салаўёў; 12 [25] красавіка 1907, Санкт-Пецярбург — 2 снежня 1979, Ленінград) — савецкі кампазітар. Народны артыст СССР (1967). Лаўрэат Ленінскай (1959) і двух Сталінскіх прэмій другой ступені (1943, 1947). Герой Сацыялістычнай Працы (1975). Дэпутат ВС СССР 3-5 скліканняў (1950—1962). Старшыня СК РСФСР з 1962 года.

## Біяграфія 
В. П. Салаўёў нарадзіўся 12 (25) красавіка 1907 года ў Санкт-Пецярбургу. У 1936 годзе скончыў ЛДК імя М. А. Рымскага-Корсакава. Аўтар балета «Тарас Бульба» (1940, 2-я рэд. 1955), аперэты «Самае запаветнае», музычных камедый, больш за 400 песень (у тым ліку «Падмаскоўныя вечары»), музыкі да кінафільмаў і радыёспектакля. В. П. Салаўёў-Сядой памёр 2 снежня 1979. Пахаваны ў Ленінградзе на Літаратарскіх мастках Волкаўскіх могілак.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кампазітары аперэт
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты СССР
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Расіі
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Кінакампазітары Расіі
Катэгорыя:Кампазітары-песеннікі
Катэгорыя:Сацыялістычны рэалізм
Катэгорыя:Выпускнікі Санкт-Пецярбургскай кансерваторыі
Катэгорыя:Члены Саюза кампазітараў СССР
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 4-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 3-га склікання
Салаўі

**Салаўі́** (*Luscinia*) — род птушак з атрада . У залежнасці ад падыходу да класіфікацыі адносіцца альбо да сямейства , альбо да сямейства .

Найбольш вядомы салавей звычайны (*Luscinia luscinia*); даўжыня цела 17 см з доўгімі ножкамі, вялікімі цёмнымі вочкамі, апярэнне бураватае, хвост трохі руды. Распаўсюджаны ў Еўропе і Заходняй Азіі (да Усходу да Енісея), да Поўдню да Паўночнага Каўказа. Пералётная птушка, зімуе ў Афрыцы. Жыве ў волкіх хмызняковых зарасніках, у далінах рэк. Гнёзды на зямлі або вельмі нізка, у кустах. У кладцы 4—6 зеленаватыя альбо блакітныя з плямамі яйкі. Насіджвае толькі самка 13 сутак. Сілкуецца павукамі, насякомымі, чарвякамі, ягадамі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мухалоўкавыя
Катэгорыя:Роды птушак
Саленціна

**Саленці́на** (), **Апулія** — паўвостраў у Італіі, паўднёва-ўсходні ўскраек Апенінскага паўвострава.

Абмываецца Адрыятычным і Іанічным (заліў Таранта) морамі і пралівам Отранта. Працягласць складае 150 км. Уяўляе сабой узгорыстую раўніну вышынёй да 300 м, складзеную галоўным чынам вапнякамі і даламітамі. Распаўсюджаны карст. У расліннасці пераважаюць міжземнаморскія хмызнякі. Насельніцтва займаецца вінаградарствам, тытуняводствам. Буйныя гарады і парты: Брындызі, Таранта.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паўвостравы Еўропы
Катэгорыя:Паўвостравы паводле алфавіта
Васіль Васілевіч Галубовіч

**Васіль Васілевіч Галубо́віч** (, , Талачынскі раён — ) — беларускі тэатральны мастак. Заслужаны дзеяч мастацтваў Казахскай ССР (1954). Лаўрэат Сталінскай прэміі СССР (1952).

## Біяграфія 
Пераехаў у Екацярынаслаў (цяпер горад Дніпро) ва Украіне, дзе атрымаў сярэднюю адукацыю, а таксама наведваў драматычную студыю пры чыгуначнай станцыі Дзіёўка (прыгарад Екацярынаслава, цяпер у складзе Дніпра).

У 1927 годзе паступіў і ў 1932 годзе скончыў . Яго настаўнікам быў Фёдар Крычэўскі — першы рэктар Украінскай акадэміі мастацтваў, прафесар Кіеўскага мастацкага інстытута, заслужаны дзеяч мастацтваў УССР.

Пасля сканчэння ВНУ Галубовіч вярнуўся ў Днепрапятроўск (цяпер Дняпро). У 1932 годзе працаваў кіраўніком мастацка-плакатнай майстэрні пры Цэнтральным Палацы культуры металургаў Поўдню.

Як тэатральны мастак пачаў працаваць у тэатрах Днепрапятроўска (ТЮГ, , 1933—1941). Потым (1943—1946) — у саратаўскіх тэатрах (, ). У 1946—1958 гадах — галоўны мастак у Казахскім драматычным тэатры.

У 1958—1962 гадах — галоўны мастак Тэатра імя Я. Купалы. У 1963—1973 гадах — галоўны мастак Рускага драматычнага тэатра БССР.

З 1947 года выкладчык , у 1959—1965 гадах — Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута.

## Творчасць 
У Тэатры імя Я. Купалы аформіў спектаклі «Дні нашага нараджэння» І. Мележа (1958), «» Ю. Славацкага (1959), «» паводле Л. Талстога (1960).

У Рускім драматычным тэатры БССР стварыў дэкарацыі да спектакляў «» паводле М. Шолахава (1963), «» У. Шэкспіра (1964), «Галоўная стаўка» К. Губарэвіча (1965), «» М. Лермантава (1966), «Марыя»  (1970), «Птушкі нашай маладосці»  (1972).

Таксама аформіў спектаклі ў Брэсцкім абласным драматычным тэатры: «Дні нашага жыцця» Л. Андрэева (1976), «Варвары» М. Горкага (1979).

## Узнагароды 
Сталінская прэмія (1952) за спектакль «» М. А. Аўэзава, пастаўлены на сцэне Казахскім драматычным тэатры.

## Літаратура 
* *Джанысбаева Т., Рыбакова И.* В. В. Голубович — Алма-Ата, 1958.
* 
* Галубовіч Васіль Васілевіч // Тэатральная Беларусь : энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал. Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 2002. — Т. 1. — С. 240.
* *Касаткина Л. М.* Голубо́вич Василий Васильевич // Театральная энциклопедия. В 5 томах. / Под редакцией С. С. Мокульского (том 1), П. А. Маркова (тома 2—5). — М., Советская энциклопедия, 1961—1967. — Т. 2: Гловацкий — Кетуракис. — М., 1963. — Стб. . — 1216 стб. с илл., 14 л. илл. — 43 000 экз.

## Спасылкі 
* Галубовіч Васіль Васільевіч // Прыдзвінскі край: гісторыя і сучаснасць

Катэгорыя:Тэатральныя мастакі СССР
Катэгорыя:Тэатральныя мастакі Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Кіеўскага мастацкага інстытута
Цыпрыян Базылік

**Цыпрыян Базылік** (; , Серадз, Польшча — ) — адзін з польскіх , які запісваўся як *C.B., C.S.*, польскі , , пісьменнік, музыкант, перакладчык, актывіст рэфармацыі (кальвініст).

## Біяграфія 
Ён быў Серадзскім бюргерам, сынам Маціяса. У першай палове 1550/1551 паступіў у Кракаўскі ўніверсітэт. Быў прыхільнікам кальвінізму. Складаў вершы і музычныя кампазіцыі, якія не захаваліся. Дзякуючы падтрымцы Мікалая Радзівіла Чорнага атрымаў пасаду пры двары Жыгімонта Аўгуста ў Вільні.

У 1558 пераехаў у Літву, дзе ён быў музыкам пры двары Мікалая Радзівіла Чорнага (разам з быўшым там у той час Вацлавам з Шамотул). У 1569 годзе ён быў сакратаром губернатара Серадза . Неўзабаве ён ажаніўся з дачкой кракаўскага бюргера Станіслава. Ён быў клеркам, друкаром і перакладчыкам кальвінісцкіх публікацый. У 1569—1570 быў уладальнікам друкарні ў Брэсце.

Сачыненні Ц. Базыліка перакладаліся на беларускую мову. Яго песні ўвайшлі ў пратэстанцкі канцыянал, выдадзены ў Брэсце (1558, друкар Ян Зарэмба).

Катэгорыя:Перакладчыкі Польшчы
Катэгорыя:Дзеячы рэфармацыі
Катэгорыя:Кальвінізм у Польшчы
Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменнікі
Баляслаў Паўлавіч Аскерка

**Баляслаў Паўлавіч Аскерка** (1822, вёска Вадовічы, Рэчыцкага павета — 30.12.1896, Варшава) — мазырскі павятовы маршалак (1862—1863), удзельнік Студзеньскага паўстання (1863—1864).

## Паходжанне і сям'я 
Належаў да старажытнага каталіцкага шляхецкага роду Аскеркаў герба «Мурдэліа». Род яго бацькі некалькі пакаленняў адносіўся да рэгіянальнай эліты Мазырскага і Рэчыцкага паветаў Вялікага Княства Літоўскага, а род маці — Мазырскага павета і Навагрудскага ваяводства.

Нарадзіўся ў сям'і Ігната-Паўла Леапольдавіча Аскеркі (1777—каля 1815) і Францішкі Янаўны Яленскай у родавым маёнтку Вадовічы Рэчыцкага павета Мінскай губерні. Яго бацька быў значным землеўласнікам і валодаў спадчыннымі родавымі маёнткамі Малыя Вадовічы і Вялікія Вадовічы ў Рэчыцкім павеце (каля мяжы з Мазырскім паветам), дзе ў 1814 г. налічвалася 652 рэвізскія душы. Маючы такія зямельныя валоданні, шырокія сваяцкія сувязі сярод самых заможных і ўплывовых сямей Рэчыцкага павета, персанальны аўтарытэт сярод мясцовых дваран, Ігнат-Павел Аскерка выбіраўся павятовымі дваранамі на пасады старшыні рэчыцкага земскага суда, засядацеля II-га дэпартамента Галоўнага суда Мінскай губерні (упам. 1801 г. ), мазырскага гродскага суддзі (1802—1803), а перад смерцю яшчэ і паслужыў па выбару дваран рэчыцкім павятовым маршалкам (1814—1815).

Маці, Францішка Янаўна Яленская, была дачкой Яна Рафалавіча-Юзафавіча Яленскага (каля 1740—1810), мазырскага старосты (1786—1795) і мазырскага павятовага маршалка (1795—1802).

## Адукацыя 
Быў студэнтам універсітэта ў Дэрпце (Ліфляндская губерня), дзе ў 1836 г. стаў членам таемнага таварыства Карла Гільдэбрандта, за што, у выніку выкрыцця арганізацыі, быў пэўны час зняволены царскімі ўладамі.

## Кіраванне гаспадаркай і дваранская служба ў павеце 
Пазней жыў у маёнтку Ячонка Мінскага павета. Валодаў па спадчыне маёнткам Вадовічы ў Рэчыцкім павеце, дзе ў 1850 г. налічвалася 542 рэвізскія душы.

У 1862 г. быў выбраны ў Мінску на чарговых дваранскіх выбарах на пасаду мазырскага павятовага маршалка (1862—1863) на трохгоддзе, але да канца службы не даслужыў, бо прыняў удзел у паўстанні.

## Удзел у Студзеньскім паўстанні (1863—1864) 
Напярэдадні Студзеньскага паўстання (1863—1864) далучыўся да групоўкі «белых», быў прызначаны паўстанцкім начальнікам Мінскага павета. Пасля арышту царскімі ўладамі, знаходзіўся ў Мінску ў гарадской турме («Пішчалаўскім замку»), за ўдзел у Студзеньскім паўстанні (1863—1864) быў асуджаны на катаргу і 30 жніўня 1865 г. высланы з вязніцы ў Мінску ў Іркуцкую губерню.

Паводле даравальнага царскага маніфесту ў 1875 г. вярнуўся на радзіму з Іркуцкай губерні. З 1875 г. жыў і памёр у Варшаве. Пахаваны ў Варшаве на Павазкоўскіх могілках.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў
Баляслаў
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рэчыцкім павеце (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Памерлі ў Варшаве
Катэгорыя:Павятовыя маршалкі мазырскія
Цімафей Ерафеевіч Саладкоў

**Цімафей Ерафеевіч Саладко́ў** (, вёска Шчэжар, Чавускі павет, цяпер  — ) — беларускі савецкі гісторык. Доктар гістарычных навук (1966), прафесар (1966). Заслужаны работнік культуры БССР (1980).

## Біяграфія 
Скончыў Смаленскі педагагічны інстытут у 1950 годзе, з 1935 года — настаўнік. З 1939 г. у Чырвонай арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У 1946—1952 гг. на партыйнай рабоце. З 1952 года старшы навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі партыі пры ЦК КПБ, выкладчык БДУ. З 1964 года — загадчык кафедры гісторыі КПСС, адначасова ў 1965—1971 гадах прарэктар Мінскага радыётэхнічнага інстытута, з 1972 года — намеснік старшыні Беларускага рэспубліканскага камітэта абароны міра.

## Навуковая дзейнасць 
Ц. Е. Саладкоў аўтар прац па гісторыі рэвалюцыйнага руху ў Беларусі, міжнароднага значэння вопыту будаўніцтва сацыялізму ў СССР. Адзін з аўтараў «Нарысаў гісторыі Камуністычнай партыі Беларусі» (ч.1, 1961, 2-е выд., 1968), «Гісторыі Беларускай ССР» у 5 т. (т.2, 1972).
 
Сярод яго твораў:
* Бальшавікі Беларусі ў перыяд першай сусветнай вайны і другой рускай рэвалюцыі (1914 — сакавік 1917 гг.),
* Борьба трудящихся Белоруссии против царизма (1907—1917 гг.),
* Полувековой опыт СССР и современный мир,
* СССР — Венгрия: нерушимое единство
і іншыя.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Вучоныя Беларусі: Саладкоў Цімафей Ерафеевіч, доктар гістарычных навук // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* Солодков Тимофей Ерофеевич // Музейный комплекс «Дорога памяти»  
* Солодков Тимофей Ерофеевич // Память народа — электронный банк документов периода Великой Отечественной войны  

Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Смаленскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Лейтэнанты СССР
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Архітэктурны стыль

**Архітэктурны стыль** — сукупнасць характэрных рыс і прыкмет архітэктуры.

Характэрныя рысы вызначанага часу і месца, якія выяўляюцца ў асаблівасцях функцыянальнага, канструктыўнага і мастацкага бакоў (прызначэнне будынкаў, будаўнічыя матэрыялы і канструкцыі, прыёмы архітэктурнай кампазіцыі), фармуюць архітэктурны стыль.

Развіццё архітэктурных стыляў залежыць ад кліматычных, тэхнічных, рэлігійных і культурных фактараў.

Хоць развіццё архітэктуры проста залежыць ад часу, не заўсёды стылі змяняюць адзін другі паслядоўна, вядома адначасовае суіснаванне стыляў як альтэрнатывы адзін другому, напрыклад, барока і класіцызм, мадэрн і эклектыка, функцыяналізм, канструктывізм і ар-дэко.

## Архітэктурныя стылі 
: *Падрабязней гл. Гісторыя архітэктуры*
: *Гл. таксама Храналогія архітэктурных стыляў*

Найбольш значныя архітэктурныя стылі:
* Дагістарычная архітэктура
* Антычная архітэктура (VIII ст. да н. э. — V ст.)
* Раманскі стыль (X—XII стст.)
* Маўрытанскі стыль
* Готыка (XII—XV стст.)
* Адраджэнне (пачатак XV — пачатак XVII стст.)
* Барока (канец XVI — канец XVIII стст.)
* Ракако (пачатак XVIII — канец XVIII стст.)
* Класіцызм, у тым ліку паладыянства, ампір, неагрэк (сярэдзіна XVIII — XIX стст.)
* Эклектыка (1830-я — 1890-я)
* Мадэрн (1890-я — 1910-я)
* Мадэрнізм (пачатак 1900-х — 1980-я)
* Канструктывізм (1920-я — пачатак 1930-х)
* Функцыяналізм (з 1930-х)
* Постмадэрнізм (з сярэдзіны XX ст.)
* Хай-тэк (з канца 1970-х)
* Дэканструктывізм (з канца 1980-х)
* Параметрызм (з 2008)

## Гл. таксама 
* Архітэктура
* Гісторыя архітэктуры
* Тэорыя архітэктуры
* Храналогія архітэктурных стыляў
Востраў Анцыферава

**Востраў Анцыферава** (), таксама вядомы як **Востраў Шырынкі** () — востраў у Вялікай градзе Курыльскіх астравоў. Адміністрацыйна ўваходзіць у склад Сахалінскай вобласці Расіі. Плошча — 7 км².

## Прырода 
Мае вулканічнае паходжанне. Уяўляе сабой вяршыню адзінкавага вулкана Шырынкі (761 м). Складзены з цвёрдых вулканічных парод. На схілах — каменныя асыпкі. Глебавы покрыў амаль адсутнічае. Паўднёва-заходняя сценка кратара парушана. Берагі абрывістыя. Сталых паверхневых вадацёкаў няма.

Флора надзвычай бедная. Фаўна — марскія птушкі і ластаногія.

## Гісторыя 
Востраў ніколі не меў сталага насельніцтва. Да канца XIX ст. улетку наведваўся айнамі, якія палявалі на ўзбярэжжы на марскіх звяроў. З іх мовы першапачатковая назва вострава Шырынкі перакладаецца як «там, дзе хвалі».

У 1875—1945 гг. уваходзіў у склад Японіі.

У 1945 г. быў далучаны да РСФСР.

Зараз бязлюдны.

## Спасылкі 
* Апісанне з картай
* Вулкан Шырынкі

Катэгорыя:Курыльскія астравы
Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Астравы Ахоцкага мора
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Кальдэра

[thumb|300px|Кальдэра Анікчак, [штат Аляска|Аляска]]
**Кальдэра** (, літаральна — «вялікі кацёл») — шырокія авальныя ці круглыя катлавіны вулканічнага паходжання са стромкімі, часта ступеньчатымі схіламі. Кальдэры дасягаюць 10—20 км у папярочніку і некалькіх сот метраў у глыбіню. Адрозніваюць выбухныя кальдэры, якія ўтвараюцца пры магутных выбухах газаў, што вырываюцца з жарала вулканаў, і кальдэры абвальвання, якія ўзнікаюць пры правале па кальцавых разломах даху падземнага вулканічнага агменю з прычыны выкіду з яго матэрыялу пры вулканічных вывяржэннях. Шырэй распаўсюджаны кальдэры другога тыпу; яны ж дасягаюць і найвялікшых памераў.

У 1815 годзе нямецкі геолаг Хрысціян Леапольд фон Бух наведаў горы Тэйдэ (Тэнэрыфэ) і Табурыентэ (Пальма), якія знаходзяцца на Канарскіх астравах. Да часу публікацыі ўбачанага ён увёў тэрмін «кальдэра» ў геалагічны слоўнік.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вулканалогія
Ігар Рыгоравіч Бакалаў

**Ігар Рыгоравіч Бакалаў** (,  — ) — савецкі і беларускі спартсмен-стралок, спецыялізаваўся ў кулявой стральбе з пісталета і рэвальвера, шматразовы чэмпіён свету, Еўропы і СССР. Заслужаны майстар спорту СССР.

## Біяграфія 
Ігар Рыгоравіч нарадзіўся ў 1939 годзе ў Свярдлоўску ў шматдзетнай сям’і — акрамя яго ў бацькоў ужо былі дзве дачкі і сын. У 1944 годзе Бакалавы пераехалі на Украіну, а праз 10 гадоў — у Ленінград, дзе Ігар скончыў вячэрнюю школу і працаваў на заводзе імя Варашылава.

У 16 гадоў Бакаль уступіў у таварыства паляўнічых і пачаў вучыцца стральбе, а праз некалькі гадоў ён быў прызваны на тэрміновую службу ў шэрагі Чырвонай Арміі. Службу праходзіў у Маскве, там жа пачаў спартыўныя трэніроўкі ў стралковым спорце спачатку на стрэльбішча ў Мыцішчах, затым — у ЦСКА.

У 1960 годзе спартсмен быў уключаны ў склад каманды «Дынама-1» і ўпершыню стаў чэмпіёнам СССР, а ўжо ў 1961 годзе — увайшоў у склад зборнай СССР і выйграў сусветнае першынство.

У 1962 годзе Ігар Бакалаў ажаніўся з Тамарай, майстрам спорту па кулявой стральбе, і пераехаў на радзіму жонкі — у Мінск.

## Дасягненні 
Чэмпіён свету ў асабістым і камандных (двойчы) першынствах (1962, Каір), у камандным першынстве (1966, Вісбадэн), сярэбраны прызёр чэмпіянатаў свету ў асабістым (1962) і камандным (1966, 1970, Фінікс) першынствах. Чэмпіён Еўропы ў камандным (1963, Стакгольм), Спартакіяды народаў СССР (1967, 1971) і СССР (1964, 1966—1969, 1971—1972) у асабістым першынствах. Пераможца і прызёр міжнародных і ўсесаюзных спаборніцтваў.

Рэкардсмен свету ў камандным (1962), СССР і асабістым (1967—597 з 600, 1970—598 з 600) першынствах. Перамогі здабытыя ў спаборніцтвах па стральбе з буйнакалібернага рэвальвера і малакалібернага пісталета.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Фатаграфія І. Бакалава 
* Игорь Бакалов — «Недолет стрельца» 
* Igor Bakalov 

Катэгорыя:Стралкі СССР
Катэгорыя:Стралкі Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Чэмпіёны СССР
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па стральбе
Катэгорыя:Удзельнікі летніх Алімпійскіх гульняў 1964 года
Катэгорыя:Удзельнікі летніх Алімпійскіх гульняў 1972 года
Ніна Фёдараўна Бакунец

**Ніна Фёдараўна Бакунец (Колбік)** (, в. Туры, Столінскі раён) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

З 1962 свінарка, з 1973 прыёмшчыца малака ў калгасе «17 Верасня» Столінскага раёна. Званне Героя прысвоена за поспехі ў павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак мяса.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Столінскім раёне
Броўтана

**Востраў Броўтана** () — востраў у Вялікай градзе Курыльскіх астравоў. Адміністрацыйна ўваходзіць у склад Сахалінскай вобласці Расіі. Плошча — 7 км².

## Прырода і геаграфія 
Знаходзіцца ў Ахоцкім моры. Мае вулканічнае паходжанне. Над паверхняй дамінуе вулкан Броўтана (каля 800 м) — найвышэйшы пункт на востраве над узроўнем мора. Бераг акружаны галечнымі пляжамі, але далей пачынаюцца стромкія скальныя масівы. На паўночным усходзе — 2 ручаі.

Вакол вострава на працягу 3,7 км моцная магнітная анамалія.

Камяністая паверхня вострава Броўтана бедная і не спрыяе разнастайнасці мясцовай флоры. Вылучаецца вузкая палоска хмызняку з хвоі сібірскай кедравай.

Фаўна — грызуны, марскія птушкі, шмат ластаногіх.

## Гісторыя 
Айны, першыя насельнікі Курыльскіх астравоў, называлі востраў Броўтана *Маканруру*, што значыла «зваротны востраў». Яны наведвалі яго сезонна для палявання на ластаногіх.

У XVIII—XIX стагоддзях востраў даследваўся рускімі, брытанскімі, японскімі экспедыцыямі. Названы ў гонар брытанскага даследчыка Вільяма Роберта Броўтана.

У 1875—1945 гадах уваходзіў у склад Японіі. У 1945 годзе быў далучаны да РСФСР.

Востраў незаселены.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Остров Броутона (Геаграфічнае апісанне і карта) // Камчатско-Курильские экспедиции

Катэгорыя:Курыльскія астравы
Катэгорыя:Астравы Ахоцкага мора
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Аляксандр Аляксеевіч Байкоў

{{Картка:Асоба
| імя = Аляксандр Аляксеевіч Байкоў
| арыгінал_імя = 
| партрэт = 
| памер = 
| подпіс = 
| апісанне = 
| імя пры нараджэнні = 
| род дзейнасці = 
| дата нараджэння = 
| год нараджэння = 
| месца нараджэння = 
| грамадзянства = 
| падданства = 
| дата смерці =
| год смерці = 
| месца смерці =
| бацька = 
| маці = 
| муж = 
| жонка = 
| дзеці = 
| узнагароды і прэміі = { style="background:transparent"
  
}
{ style="background:transparent"
     
-
     
-
   
}
| сайт = 
| Commons = 
| Rodovid = 
}}
**Аляксандр Аляксеевіч Байкоў** (, в. Драздоўка, Дрыбінскі раён — 27 лютага 2023, Дрыбін, Магілёўская вобласць) — трактарыст саўгаса «Дрыбінскі» Горацкага раёна Магілёўскай вобласці. Герой Сацыялістычнай Працы (1973).

## Біяграфічныя звесткі 
Беларус, вырас у сялянскай сям’і. Бацька — Аляксей Аўдзеевіч, быў актывістам калектывізацыі і адным з першых камунараў у раёне, удзельнікам Вялікай Айчыннай вайны.

Скончыў пяць класаў Карэбскай няпоўнай сярэдняй школы, курсы трактарыстаў пры Дрыбінскай МТС (1947), курсы механізатараў у Буйнічах. Праходзіў тэрміновую службу ў Савецкай арміі ў Туркестанскай ваеннай акрузе (1949—1952).

## Узнагароды 
Узнагароджаны двума ордэнамі Леніна (1971, 1973), медалём «За працоўную адзнаку» (1966), юбілейнымі медалямі. Удастоены ганаровага звання «Заслужаны настаўнік працуючай моладзі Беларускай ССР» (1981). У гонар 90-годдзя А. А. Байкову было прысвоена званне «Ганаровы грамадзянін Дрыбінскага раёна» (2019).

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 9-га склікання
Катэгорыя:Члены Рэвізійнай камісіі КПБ
Катэгорыя:Механізатары
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Дрыбінскага раёна
Мікалай Харлампіевіч Балан

**Мікалай Харлампіевіч Балан** (, в. Спасавэ, Наўгародкаўскі раён, Кіраваградская вобласць — ) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Мінскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

З ліпеня 1941 камандзір партызанскай групы, атрада, у верасні 1942 — чэрвені 1943 — 1-й Мінскай партызанскай брыгады, у кастрычніку 1943 — партызанскай брыгады «Разгром». Пасля вайны на гаспадарчай рабоце.

## Спасылкі 
* КОМАНДНЫЙ СОСТАВ ПАРТИЗАНСКИХ ФОРМИРОВАНИЙ ДЕЙСТВОВАВШИХ НА ТЕРРИТОРИИ БЕЛОРУССИИ В ПЕРИОД ВЕЛИКОЙ ОТЕЧЕСТВЕННОЙ ВОЙНЫ 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кіраваградскай вобласці
Аўгуст Янавіч Балцін

**Аўгуст Янавіч Балцін (сапр. Блюм Тэадор Янавіч)** (, Газенпот, Курляндская губерня, Расійская імперыя — ) — дзяржаўны дзеяч БССР.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 17 студзеня 1894 года ў г. Газенпот Курляндскай губерні (зараз — г. Айзпутэ, Латвія). Член КПСС з 1909 года. Вёў рэвалюцыйную работу ў Лібаве, Пецярбургу, Рызе, Харкаве, Баку. Неаднаразова арыштаваны, сядзеў у турме, высылаўся пад нагляд паліцыі. З канца 1917 года — на кааператыўнай працы ў Закаўказзі і Маскве. З 1929 года — старшыня праўлення Белкаапсаюза, наркам гандлю (1930—31), забеспячэння (1931—33), лёгкай (1934) і мясцовай (1934—37) прамысловасці БССР, намеснік старшыні СНК БССР (1933—34). 

4 верасня 1937 года арыштаваны і 9 чэрвеня 1940 года асуджаны пазасудовым органам НКУС, як «удзельнік антысавецкай трацкісцкай арганізацыі, якая існавала на тэрыторыі БССР з 1933 года» да 10 гадоў папраўча-працоўных лагераў з канфіскацыяй маёмасці. Вызвалены ў канцы 1940-х г.

Памёр 23 чэрвеня 1953 года. Рэабілітаваны судовай калегіяй Вярхоўнага суда БССР 4 красавіка 1956 года. 

Член ЦК КП(б)Б у 1930—37. Член ЦВК БССР у 1929—37 і яго Прэзідыума ў 1935—37. 

## Літаратура 
*  С. 264
*  С. 284

Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы БССР
Катэгорыя:Народныя камісары гандлю БССР
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Члены Прэзідыума ЦВК БССР
Катэгорыя:Народныя камісары лёгкай прамысловасці БССР
Катэгорыя:Народныя камісары мясцовай прамысловасці БССР
Катэгорыя:Намеснікі Старшыні СНК БССР
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Сільвестр Балтрамайціс

**Сільвестр Балтрама́йціс** (, , Радзівілішкаўскі раён — 1918 (?)) — літоўскі і беларускі бібліёграф.

У 1869—1918 працаваў у Пецярбургскай публічнай бібліятэцы, дзе рыхтаваў бібліяграфічныя выданні. Асноўная праца Балтрамайціса — «Зборнік бібліяграфічных матэрыялаў для геаграфіі, гісторыі, гісторыі права, статыстыкі і этнаграфіі Літвы. З дадаткам спісу літоўскіх і старажытнарускіх кніг з 1533 па 1903» (2-е выд., Спб., 1904).

Лічыў цэнтральныя і заходнія землі Беларусі гістарычнай Літвой. Таму ў «Зборнік…» улучаныя гістарычна-этнаграфічныя нарысы пра беларускія гарады і ласелішчы, у тым ліку пра Мінск, літаратура пра народныя промыслы, беларускія старажытнасці, старадрукі і іншае.

Амаль палова зборніка — спіс кніг па беларусазнаўству (Я. Чачота, П. В. Баброўскі, А. Г. Кіркора, Я. П. Тышкевіча, К. П. Тышкевіча, У. Сыракомлі, Я. Ф. Карскага, М. В. Каяловіча, П. М. Шпілеўскага, М. К. Любаўскага, А. П. Сапунова, М. В. Без-Карніловіча, П. М. Жуковіча, П. В. Шэйна, А. М. Семянтоўскага-Курыла, М. Янчука і іншых).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бібліёграфы Беларусі
Катэгорыя:Бібліёграфы Літвы
Катэгорыя:Этнографы Беларусі
Катэгорыя:Этнографы Літвы
Катэгорыя:Пісьменнікі Літвы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Радзвілішкіскім раёне
Катэгорыя:Памерлі ў Пензенскай вобласці
Карп Трафімавіч Саленік

**Карп Трафімавіч Сале́нік** (, г.  — , ) — украінскі акцёр, адзін з заснавальнікаў украінскага рэалістычнага тэатра.

## Біяграфія 
Нарадзіўся сям’і павятовага каморніка. Вучыўся на матэматычным факультэце Віленскага ўніверсітэта, але цяга да тэатра прывяла яго ў 1831 годзе ў Харкаўскую тэатральную трупу І. Ф. Штэйна, дзе ён уладкаваўся суфлёрам. Праз год пачаў працаваць артыстам гэтага тэатра.

3 1836 годзе Карп Саленік выступаў у трупе Л. Млаткоўскага. У далейшым працаваў у тэатральных калектывах Курска, Кішынёва. Але асноўная акцёрская дзейнасць Саленіка праходзіла ў розных гарадах Украіны. Трупы, у якіх выступаў наш зямляк, былі надзвычай папулярнымі.

3 поспехам ішлі п’есы, у якіх ён выконваў галоўныя ролі — Фамусава («Гора ад розуму» А. С. Грыбаедава), Качкарова, Хлестакова, Бобчынскага, Добчынскага, Восіпа («Жаніцьба» і «Рэвізор» М. В. Гогаля), Выбарнага, Вознага, Чупрыны («Наталка-Палтаўка», «Салдат-чарадзей» П. Катляроўскага), Блазана («Кароль Лір» У. Шэкспіра) і іншых. Творчасць Саленіка насіла глыбока народны, сапраўдны нацыянальны характар.

Сучаснікі К. Т. Саленіка — М. В. Гогаль, М. С. Шчэпкін, Т. Р. Шаўчэнка — далі высокую адзнаку майстэрству акцёра.

Памёр у Харкаве, дзе і быў пахаваны.

## Літаратура 
* 
* Саленік Карп Трафімавіч // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2 т. / рэдкал. Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 2003. — Т. 2. — С. 329.
* *Грин А. А.* Соле́ник, Карп Трофимович // Театральная энциклопедия. В 5 томах. / Под редакцией С. С. Мокульского (том 1), П. А. Маркова (тома 2—5). — М., Советская энциклопедия, 1961—1967. — Т. 4: Нежин — Сярев. — М., 1965. — Стб. 1030—1031. — 1152 стб. с илл., 6 л. илл. — 40 500 экз.

## Спасылкі 
* 
* Саленік Карп Трафімавіч // Прыдзвінскі край: гісторыя і сучаснасць
* 

Катэгорыя:Акцёры Украіны
Катэгорыя:Акцёры Расійскай імперыі
Катэгорыя:Акцёры XIX стагоддзя
Саліцылавая кіслата

**Саліцылавая кіслата** (ад  — «вярба», з кары якой яна была ўпершыню вылучаная) — 2-гідроксібензойная або фенольная кіслата, С6Н4(ОН)СООН; бясколерныя крышталі, добра растваральныя ў этаноле, дыэтылавым эфіры і іншых палярных арганічных растваральніках, дрэнна растваральныя ў вадзе (1,8 г/л пры 20 ° C). Выдзелена з лазовай кары італьянскім хімікам Рафаэлем Пірыа і затым сінтэзавана ім жа. У прыродзе сустракаецца ў раслінах ў выглядзе вытворных - галоўным чынам у выглядзе гліказіда метылавага эфіру (у прыватнасці, саліцылавая кіслата была ўпершыню вылучаная з кары вярбы (Salix L.), адкуль і паходзіць назва), вольная саліцылавая кіслата разам з саліцылавым альдэгідам у невялікіх колькасцях змяшчаецца ў эфірным алеі, што выдзяляюцца з кветак некаторых відаў спірэі (Spiraea ulmaria, Spiraea digitata).

## Літаратура 
* 
* I. Raskin Role of Salicylic Acid in Plants. Annual Review of Plant Physiology and Plant Molecular Biology, June 1992, Vol. 43, Pages 439—463
* *Курц А Л., Ливанцов М. В., Ливанцова Л. И.* Фенолы и хиноны.
* *В. Ф. Крамаренко*. Токсикологическая химия. 
* Salicylic Acid - A Plant Hormone. Hayat, S.; Ahmad, A. (Eds.) 2007, Approx. 400 p., Springer, Berlin, Hardcover
* Vlot A.C. Dempsey D.A., Klessig D.F. Salicylic Acid, a Multifaceted Hormone to Combat Disease // Annu. Rev. Phytopathol. 2009. 47: 177–206. 

Катэгорыя:Оксікіслоты
Катэгорыя:Фенолы
Катэгорыя:Фітагармоны
Катэгорыя:Аднаасноўныя карбонавыя кіслоты
Катэгорыя:Бензойныя кіслоты