open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Хейкі Хаавіста

**Хейкі Хаавіста** (; , Райсіа, Турку-Поры — , Райсіа, Паўднёва-Заходняя Фінляндыя) — фінскі дыпламат і палітык; міністр замежных спраў Фінляндыі (1993—1995).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 20 жніўня 1935 года ў Райсіа на паўднёвым захадзе Фінляндыі. Атрымаў вышэйшую адукацыю па спецыяльнасці аграном. У 1962 годзе атрымаў ступень кандыдата юрыдычных навук.

З 1963 па 1966 год узначальваў аддзел у «Raision tehtaat Oy».

З 1966 па 1975 год — генеральны сакратар Цэнтральнага Саюза сельскагаспадарчых вытворцаў Фінляндыі (МТК). З 1976 па 1994 год — старшыня праўлення гэтага Саюза.

З 1977 па 1980 год і з 1986 па 1990 год абіраўся віцэ-прэзідэнтам Міжнароднай федэрацыі сельгасвытворцаў, а з 1984 па 1986 гады ўваходзіў у склад Савета дырэктараў Федэрацыі.

З 1969 года — член Цэнтральнай Рады арганізацый сельгасвытворцаў краін Паўночнай Еўропы, а ў 1977 і з 1985 па 1987 год узначальваў яго.

З’яўляўся адной з прыкметных фігур фінскага бізнесу, уваходзіў у склад кіруючых органаў шэрагу фінскіх кампаній.

Кіраўніком МТК актыўна садзейнічаў развіццю расійска-фінляндскага супрацоўніцтва ў галіне сельскай гаспадаркі.

Хоць Хаавіста і не займаў якіх-небудзь кіруючых пастоў у партыйных структурах, граў вялікую ролю ў партыі і асабліва ў парламенцкай фракцыі цэнтрыстаў, большасць якіх — аграрыі.

З 4 мая 1993 па 3 лютага 1995 года — міністр замежных спраў Фінляндыі.

Катэгорыя:Міністры замежных спраў Фінляндыі
Маціла

**Маціла** () — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Карыта Маціла — фінская оперная спявачка
* Олаві Ёханес Маціла — фінскі палітык, дыпламат
Олаві Ёханес Маціла

**Олаві Ёханес Маціла** (; , Хювінкя, Фінляндыя — , Хювінкя, Фінляндыя) — фінскі палітык і дыпламат; з 1971 па 1972, і з чэрвеня па лістапад 1975 года — міністр замежных спраў Фінляндыі.

## Біяграфія 
У 1946 годзе атрымаў вышэйшую адукацыю ў галіне машынабудавання, у 1950 годзе атрымаў MBA. Працаваў у бізнэсе. У 1952 годзе быў прызначаны на пасаду гандлёвага дарадцы для прасоўвання фінскага знешняга гандлю ў КНР. У 1957—1960 гг. — гандлёвы сакратар пасольства ў Аргенціне.

Пазней ён стаў дырэктарам у міністэрстве гандлю і прамысловасьці. Ён працаваў у дзяржаўнай Valmet, спачатку ў якасці галоўнага выканаўчага дырэктара з 1965 па 1973 год і ў якасці старшыні праўлення з 1973 па 1982 год. Быў таксама старшынёй рады Enso-Гутцайт, іншай дзяржаўнай кампаніі.

У 1960—1963 гг. — Начальнік аддзела гандлю міністэрства знешняга гандлю, адказваў за «ўсходні» кірунак. Увайшоў у найбліжэйшае асяроддзе прэзідэнта Кеканена, у 1963—1964 гг. — Міністр гандлю і прамысловасці Фінляндыі, у 1965—1973 гг. — галоўны выканаўчы дырэктар і ў 1975—1982 гг. — Старшыня Праўлення машынабудаўнічага і суднабудаўнічага канцэрна Valmet. Асаблівую ўвагу ўдзяляў развіццю суднабудавання, дабіўшыся значнага павышэння рэнтабельнасці. Значны прагрэс адбыўся ў трактарабудаванні, была распрацавана арыгінальная мадэль, уведзены ў эксплуатацыю філіял у Бразіліі; ажыццяўлялася пастаўка тэхнікі для фінскага метро. Таксама былі рэалізаваны са шведскім канцэрнам Saab сумесны праект у галіне аўтамабілебудавання і праект па стварэнні новых машын з "Enso Gutzeit у цэлюлозна-папяровай прамысловасці.
У 1971—1972 і ў чэрвені-лістападзе 1975 г. — міністр замежных спраў Фінляндыі.

Катэгорыя:Міністры замежных спраў Фінляндыі
Акадэмія імя Сібеліуса

**Акадэмія імя Сібеліуса** ( ) — вышэйшая музычная навучальная ўстанова ў Хельсінкі, галоўная музычная ВНУ Фінляндыі і адна з найбуйнейшых ВНУ Еўропы. З’яўляецца заснавальнікам міжнароднага конкурсу скрыпачоў, які праходзіць раз у пяць гадоў.

## Гісторыя 
Акадэмія заснавана ў 1882 годзе, як Гельсінгфорскі музычны інстытут (швед. Helsingfors musikinstitut) і перайменавана ў Акадэмію імя Сібеліуса ў 1939 годзе, атрымаўшы імя славутага фінскага музыканта Яна Сібеліуса (навучаўся ў Акадэміі ў 1885—18).

У 1980 годзе Акадэміі прысвоены статус вышэйшай прафесійнай навучальнай установы Фінляндыі, а ў 1998 годзе — статус універсітэта.

У 1983 годзе быў філіял Акадэміі ў Куапіа.

29 сакавіка 2012 г. рашэннем Дзяржсавета Фінляндыі ўключана ў склад новаустановленага Універсітэта мастацтваў.

У 2014 годзе ўдастоена вышэйшай узнагароды амерыканскага фонду American-Scandinavian Foundation.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Адукацыя ў Хельсінкі
Каўніайнен

**Каўніайнен** (, ) — горад у Фінляндыі, разам з гарадамі Хельсінкі, Эспаа і Вантаа ўваходзіць у так званы сталічны рэгіён.

Плошча горада — 6 км² (з іх 0,12 км² воднай паверхні).

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Фінляндыі
Калаёкі

**Калаёкі** () — горад і абшчына ў Фінляндыі, у правінцыі Паўночная Астработнія. Плошча абшчыны — 2391,31 км². размешчаны на ўзбярэжжы Батнічнага заліва, каля вусця аднайменнай рэчкі. Маецца невялікі порт. Адзін з найбуйнейшых у краіне пляжаў. За 20 км ад узбярэжжа размешчаны 2 невялікія астраўкі: Маакала і Улкакала.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Юсі Курыкала, фінскі лыжнік, чэмпіён свету

Катэгорыя:Гарады Фінляндыі
Каўхаёкі

**Каўхаёкі** () — горад на паўночным захадзе Фінляндыі ў складзе ляні Заходняя Фінляндыя. Плошча — 1315,56 км² з якіх водная паверхня складае 16,46 км². Шчыльнасць насельніцтва — 10,99 чал./км ². Згадкі пра населены пункт на месцы Каўхаёкі датуюцца XVI стагоддзем. У 1584 годзе была закладзена капліца.

## Насельніцтва 
## Спорт 
* Каўхаёкі Карху

## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Ёўка Саламякі, фінскі барэц, алімпійскі чэмпіён
* Агнес Шоберг, фінскі ветэрынар

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Фінляндыі
Паўночная Астработнія

**Паўночная Астработнія** () або **Паўночная Пах’янмаа** () — вобласць у Фінляндыі. Колькасць насельніцтва — 400 670 чал. (2012), плошча — 35 508 км².

Да 2009 года вобласць уваходзіла ў ляні Оўлу. З 2010 года ляні былі скасаваны, але было створана Агенцтва рэгіянальнага ўпраўлення. Паўночная Астработнія падпарадкавана Агенцтву рэгіянальнага ўпраўлення Паўночнай Фінляндыі.

## Геаграфія 
Размешчана ў паўночнай частцы гістарычнай правінцыі Астработнія (Пах’янмаа). На поўначы мяжуе з Лапландыяй, на поўдні — з Цэнтральнай Астработніяй, Паўночнай Савоніяй і Цэнтральнай Фінляндыяй, на ўсходзе — з вобласцю Кайнуу і з Рэспублікай Карэлія (Расія).

Найвышэйшы пункт — гара Валтаваара ў наваколлях Кусама. Найбуйнейшая рака — Іякі, найбуйнейшае возера — Пюхяярві, найбуйнейшы востраў — Хайлуота.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Правінцыі Фінляндыі
Нільсія

**Нільсія** () — горад у правінцыі Паўночнае Сава ў Фінляндыі. Плошча — 847,77 км², з іх водная паверхня — 136,08 км². Шчыльнасць насельніцтва — 9,17 чал./км². 1 студзеня 2013 года горад далучаны да Куапіа.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Фінляндыі
Кітээ

**Кітээ** (, ) — горад і муніцыпалітэт у Фінляндыі. Размешчаны ў ляні Усходняя Фінляндыя, у правінцыі Паўночная Карэлія. Плошча муніцыпальнага ўтварэння - 1 724,41 км², з якіх вадаёмы з - 470,81 км² — амаль 25% плошчы камуны. Знаходзіцца за 396 кіламетраў па аўтамабільнай трасе, за 451 кіламетр па чыгунцы, на паўночны ўсход ад Хельсінкі  і за 68 кіламетраў на поўдзень ад горада Ёэнсу — цэнтра правінцыі.

## Насельніцтва 
## Культура 
*  Nightwish

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Фінляндыі
Састамала

**Састамала** () — горад у Фінляндыі ў правінцыі Пірканмаа.

Утвораны 1 студзеня 2009 года ў выніку аб’яднання горада Вамала і сельскіх абшчын Ээтся і Маўхіярві. Агульная плошча муніцыпалітэта — 1 387,69 км ², з іх 96,16 км ² — вадаёмы.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Фінляндыі
Кеўруу

**Кеўруу** ( ) — горад у правінцыі Цэнтральная Фінляндыя (Кескі-Суомі) у Фінляндыі.
Плошча — 1430,62 км², з іх водная паверхня — 172,32 км². Шчыльнасць насельніцтва — 8,48 чал./км².
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Пірка Вахтэра, фінскай мастачка паштовых марак, дызайнер, геральдыст
* Калеві Сорса, фінскі дзяржаўны дзеяч

Катэгорыя:Гарады Фінляндыі
Лайкоў

**Лайкоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Уладзімір Піліпавіч Лайкоў — беларускі пісьменнік, эсэіст, краязнавец
* Янка Лайкоў — беларускі паэт
Тыгран Эдмондавіч Кеасаян

**Тыгран Эдмондавіч Кеасаян** () — савецкі і расійскі акцёр кіно і тэлебачання, кінарэжысёр, сцэнарыст, прадзюсер, кліпмэйкер, прапагандыст. Сын савецкага кінарэжысёра і сцэнарыста Эдмонда Кеасаяна (1936—1994), муж журналісткі Маргарыты Сіманьян.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 4 студзеня 1966 года ў сям’і савецкага рэжысёра Эдмонда Кеосаяна.

У 1998 годзе скончыў Усерасійскі дзяржаўны інстытут кінематаграфіі імя С. А. Герасімава, дзе навучаўся рэжысуры ў майстэрні Юрыя Возерава. З першых дзён вучобы працаваў на «Масфільме». Рэжысёр поўнаметражных мастацкіх стужак, сярод якіх «Бедная Саша» і «Ландыш серабрысты», а таксама рамантычнай камедыі «Крымскі мост. Зроблена з любоўю». Таксама ён стаў тварам шэрага тэлешоу на расійскіх федэральных тэлеканалах.

Памёр 26 верасня 2025 года пасля дзевяці месяцаў комы.

## Узнагароды 
* Заслужаны артыст Расійскай Федэрацыі (24 студзеня 2025 года) — *за ўклад у развіццё айчыннай культуры і мастацтва, шматгадовую плённую дзейнасць*.
* Заслужаны дзеяч мастацтваў Расійскай Федэрацыі (12 красавіка 2024 года) — *за вялікі ўклад у развіццё айчыннай культуры і мастацтва, шматгадовую плённую дзейнасць*.
## Крыніцы 
*
## Спасылкі
Кеасаян

**Кеасаян** — армянскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Тыгран Эдмондавіч Кеасаян (1966—2025) — савецкі і расійскі акцёр кіно і тэлебачання, кінарэжысёр, сцэнарыст.
* Эдмонд Гарэгінавіч Кеасаян (1936—1994) — савецкі кінарэжысёр і сцэнарыст.
Кіноа

**Кіноа** — псеўдазерневая збожжавая культура, аднагадовая расліна, від роду Лебяда сямейства Аксамітнікавыя. Расце на схілах Анд у Паўднёвай Амерыцы. Багатая на пратэіны, вугляводы і мінералы. Культывуецца ў больш за 170 краінах.

Кіноа мае старажытнае паходжанне і было адным з найважнейшых відаў ежы індзейцаў у дакалумбаву эпоху. У цывілізацыі інкаў кіноа было адным з трох асноўных відаў ежы нароўні з кукурузай і бульбай. Інкі яго называлі «залатым збожжам».

Традыцыйная зона распаўсюджвання — даліны і тэрасы горных схілаў на вышыні 3000-4000 м над узроўнем мора, гэта значыць раёны з беднымі глебамі і суровымі кліматычнымі ўмовамі. Радзіма — берагі самага высакагорнага ў свеце суднаходнага возера Тытыкака.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лебядовыя
Катэгорыя:Зернавыя культуры
Катэгорыя:Трапічная сельская гаспадарка
Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі
Старыя-разбойнікі

«**Старыя-разбойнікі**» — савецкі мастацкі фільм-трагікамедыя, пастаўлены на «Масфільме» ў 1971 годзе рэжысёрам Эльдарам Разанавым.

## У ролях 
* Юрый Нікулін
* Яўген Еўсцігнееў
* Вольга Аросева

Катэгорыя:Фільмы студыі «Масфільм»
Саша Путра

**Аляксандра (Саша) Яўгенаўна Путря** (;) — украінская (савецкая) мастачка, якая ў дзіцячым узросце стварыла вялікую колькасць твораў мастацтва, якія пасля атрымалі шырокую вядомасць.

## Біяграфія 
Саша Путра нарадзілася 2 снежня 1977 года ў Палтаве ў сям’і мастака Путры Яўгена Васільевіча і настаўніцы музычнай школы Путры Вікторыі Леанідаўны. Аляксандра не хадзіла ў дзіцячы сад, яе бацька, мастак, аддаваў перавагу хатняй адукацыі, хоць спачатку яны не надавалі вялікага значэння захапленням дачкі. З ранняга дзяцінства Аляксандра захапілася індыйскай культурай.

Аляксандра Путра пачала маляваць свае першыя творы мастацтва ў тры гады.

У 5 гадоў Аляксандры паставілі дыягназ — лейкемія. Яна памерла ад яе ва ўзросце 11 гадоў.

Пасля смерці Сашы Путры выставы яе малюнкаў прайшлі ў больш чым 50 краінах свету.

## Мастацтва 
За сваё жыццё Аляксандра стварыла 2279 твораў — 46 альбомаў з малюнкамі, шаржамі і вершамі, вышыўкамі, дробнымі пластылінавымі вырабамі, самаробнымі пашытымі цацкамі, вырабамі з бісеру і каляровых камянёў, выпальваннем па дрэве.

## Ушанаванне памяці 
У 1998 годзе Саша была ўзнагароджана (пасмяротна) залатым медалём Хрыста Збавіцеля «За жыццё, годнае чалавека» і старажытнай іконай у срэбранай аправе «Хрыстос Усемагутны» (2001). Таксама ў 2001 годзе Прэзідыум Усеіндыйскага дзіцячага фонду «Nehru Bal Samiti» прысудзіў ёй сваю ганаровую міжнародную ўзнагароду — нацыянальная прэмія «Каласары-авангард».

З 1989 года ў многіх краінах свету адбылося больш за сто персанальных выстаў Сашы Путры, пра дзяўчынку знята некалькі дакументальных фільмаў і напісана дакументальная гісторыя. На сцяне дзіцячага садка, дзе яна выхоўвалася, усталявана мемарыяльная дошка, адкрыты музей. У Палтаве працуе Дзіцячая мастацкая галерэя «Саша», дзе пры дапамозе Фонду абароны і падтрымкі таленавітых дзяцей праводзяцца міжнародныя конкурсы дзіцячага малюнка.

У горадзе Палтава ёсць вуліца Сашы Путры.

У вёсцы Скараходава вуліцу Радзішчава перайменавалі ў вуліцу Аляксандры Путры.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Сашенькин Зал в Полтавській галереї мистецтв
* Полтавська обласна організація Всеукраїнського товариства «Просвіта»

Катэгорыя:Мастакі Украіны
Катэгорыя:Мастакі паводле алфавіта
Дзень савы

**«Дзень савы»** (у савецкім пракаце — *«Сава з’яўляецца днём»* італ. Il giorno della civetta) — італьянскі мастацкі фільм паводле рамана Леанарда Шашы (1961). Выпушчаны 17 лютага 1968 года. Першы фільм з трылогіі пра мафію італьянскага рэжысёра Даміяна Даміяні.

## Сюжэт 
Капітан карабінераў Белодзі, расследуе ў невялікім сіцылійскім мястэчку забойства кіраўніка будаўнічай кампаніі і дзіўнае знікненне рабочага Нікалозі, каля дома якога і адбылося злачынства, выяўляе, што ўсе, каго ён дапытвае падчас расследаванняў, не хочуць нічога казаць. Ён прыходзіць да высновы, што за забойствам стаіць кіраўнік мясцовай мафіі, дон Марыяна Арэна. Белодзі сустракаецца з Арэнай, паміж імі адбываецца шчырая размова. Дон Марыяна пераконваецца, што перад ім цвёрды і рашучы супернік. Паміж справамі дон выкладае капітану сваю класіфікацыю людзей: ад вышэйшай катэгорыі — «чалавек», да якіх ён адносіць сябе, да найнізкай і пагарджанай — «макрыца». Белодзі амаль атрымоўваецца скончыць расследаванне, але сувязі Арэны аказваюцца мацнейшымі. Ён змушаны не толькі выпусціць з турмы дона Марыяна, але і пакінуць сваю пасаду і з’ехаць з мястэчка. Яго месца займае іншы чыноўнік, Арэне дакладваюць, што з ім напэўна не будзе праблем, не тое што з ранейшым. «Той быў чалавек, а гэты — макрыца» — з адценнем шкадавання заключае дон, зірнуўшы здалёк на новага паліцэйскага начальніка.

## У ролях 
* Франка Нера — капітан Белодзі
* Клаўдзія Кардынале — Роза Нікалізі.
* Лі Джэй Коб — дон Марыяна Арэна
* Серж Рэджані — інфарматар паліцыі Парынеду
* Нехемія Персоф — Піцука
* Тана Чымароза ― Дзекінета

Катэгорыя:Фільмы 1968 года
Індэвар (шатл)

**«Індэвар»** (англ.: Endeavour — імкненне) — шматразовы транспартны касмічны карабель NASA па праграме Space Transportation System (Спэйс шатл). «Індэвар» — пяты шатл праграмы, быў пабудаваны ў замен пацярпелага катастрофу шатла «Чэленджэр», і перададзены ў эксплуатацыю NASA ў 7 мая 1991 года. У NASA шатл «Індэвар» мае пазначэнне OV-105 (Orbiter Vehicle — 105). Першы палёт «Індэвар» здзейсніў 7 мая 1992 года. 16 мая 2011 года шатл адправіўся ў апошні касмічны палёт (STS-134).

## Гісторыя 
Пасля страты «Чэленджэра» ў 1986 годзе НАСА было ўпаўнаважана пачаць працэс закупкі/будаўніцтва новага падобнага арбітальнага апарата. Быў разгледжаны варыянт капітальнага рамонту прататыпа арбітальнага шатла «Энтерпрайз», але ён быў адхілены з-за высокага кошту. Замест гэтага для зборкі новага шатла былі вылучаны запасныя часткі і канструкцыі, вырабленыя ў ходзе будаўніцтва шатлаў «Дыскаверы» і «Атлантыс». 
 на спецыяльна перабудаваным Boeing 747]]
Зборка была завершана ў ліпені 1990 года, а новы арбітальны апарат быў выведзены ў эксплуатацыю ў красавіку 1991 года.

Перавозкай да месца запуску займаўся асноў вытворца Rockwell International Space Transportation Systems Division, у маі 1991 года шатл быў дастаўлены на месца  пастаяннай дыслакацыі. 

Упершыню запушчаны ў космас у маі 1992 года, у рамках місіі STS-49. 

Будаўніцтва шатла «Індэвар» каштавала 1,7 мілья*рда долараў ЗША.* 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Касмічныя караблі серыі «Спэйс шатл»
Катэгорыя:НАСА
Луіс Абінадэр

**Луіс Радольфа Абінадэр Карона** (; нар. 12 ліпеня 1967, Санта-Дамінга) — дамініканскі палітычны дзеяч. Прэзідэнт Дамініканскай Рэспублікі з 16 жніўня 2020 гада.

Катэгорыя:Прэзідэнты
Мажалі

**Мажалі́** (, ) — былы хутар у Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіў у склад Крэўскага сельсавета.

Скасаваны ў 1986 годзе.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Хоцькі (значэнні)

Назву **Хо́цькі** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Хоцькі — вёска ў Глыбоцкім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Хоцькі — былы хутар у Смаргонскім раёне
Mastercard

**Mastercard Inc.** — амерыканская транснацыянальная карпарацыя, якая займаецца абслугоўваннем плацежных картак. Штаб-кватэра кампаніі знаходзіцца ў горадзе Пёрчэйз (Purchase), штат Нью-Ёрк.

Асноўнай дзейнасцю кампаніі з’яўляецца апрацоўка плацяжоў паміж банкамі прадаўцоў і банкамі пакупнікоў, якія выкарыстоўваюць карты брэнда Mastercard. Кампанія з’яўляецца публічнай з 2006 года.

Mastercard была створана пад назвай *Interbank* (пазней *Master Charge*) альянсам некалькіх банкаў як адказ на сэрвіс BankAmericard, які пазней стаў называцца Visa, і дагэтуль з’яўляецца яго найбуйнейшым канкурэнтам. Таксама як і Visa, Mastercard сутыкаецца з шматлікімі антыманапольнымі іскамі. Да свайго IPO кампанія з’яўлялася кааператывам, у які ўваходзілі больш за 25 000 фінансавых устаноў, што выпускалі карты брэнда Mastercard.

Станам на 2024 год Mastercard займала 164-е месца ў спісе найбольш прыбытковых карпарацый ЗША — Fortune 500.

## Крытыка 
Mastercard і Visa сістэматычна дзейнічалі супраць American Express ў 1980-х і 1990-х гадах. Mastercard выкарыстоўвала эксклюзіўныя пункты ў кантрактах, каб перашкодзіць банкам весці бізнес з American Express. З-за гэтага у 1998 годзе Міністэрства юстыцыі ЗША падало ў суд на Mastercard і выйграла справу ў 2001 годзе. 15 лістапада 2004 года Mastercard выплаціла American Express кампенсацыю памерам 1,8 мільярда долараў.

Еўрапейскі Саюз неаднаразова крытыкаваў Mastercard за манапольныя гандлёвыя практыкі. У красавіку 2009 года Mastercard дасягнула пагаднення з Еўрапейскім Саюзам, паабяцаўшы знізіць камісію за аплату дэбетавай картай да 0,2 працэнта ад сумы пакупак. У снежні 2010 года высокапастаўлены чыноўнік Еўрапейскага цэнтральнага банка заклікаў да стварэння новай еўрапейскай дэбетавай карты для выкарыстання ў Адзінай зоне плацяжоў у еўра (SEPA).

WikiLeaks апублікаваў дакументы, якія пацвярджалі, што амерыканскія ўлады лабіравалі інтарэсы Visa і Mastercard у Расіі ў 2010 годзе. У адказ Mastercard заблакаваў плацяжы ў адрас WikiLeaks.

## Гл. таксама 
* Visa
* American Express

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Кампаніі, якія маюць лістынг акцый на Нью-Ёркскай біржы
Катэгорыя:Транснацыянальныя карпарацыі ЗША
Катэгорыя:Фінансавыя кампаніі ЗША
Катэгорыя:Плацежныя сістэмы
Кампанія (значэнні)

* Кампанія — прамысловае, гандлёвае, транспартнае і пад. прадпрыемства (фірма), створанае звычайна групай прадпрымальнікаў.
* Кампанія — сукупнасць ваенных аперацый, аб’яднаных агульнай стратэгічнай мэтай.
* Кампанія — мерапрыемствы для ажыццяўлення важнай грамадска-палітычнай або гаспадарчай задачы: выбарчая кампанія, грамадская кампанія, пасяўная кампанія.
* Кампанія — перыяд знаходжання карабля ў плаванні або ваенных аперацый флоту.
* Кампанія (Італія) — адміністрацыйны рэгіён у Італіі.
* Кампанія — група асоб, якія разам праводзяць вольны час.
* Гульнявая кампанія — набор заданняў, аб’яднаных агульным сюжэтам, у настольных ролевых гульнях і відэагульнях.

## Літаратура 
*
Брацкі завулак (Мінск)

**Брацкі завулак** — завулак у Заводскім раёне Мінска. Названы ў гонар Брацка ў Сібіры. Пачынаецца скрыжаваннем з вуліцай Несцерава, перасякае вуліцы Пажарскага, Арцёма, Барвовую і ідзе да скрыжавання з вуліцай Чакаліна. Пераважна забудаваны дамамі сядзібнага тыпу. У цяперашні час там знаходзіцца сквер Лужок.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Брацкі завулак на АТО.ВУ
* Брацкі завулак у базе даных Геадзэн
* Брацкі завулак на фотаграфіях 2025 г.

Катэгорыя:Заводскі раён (Мінск)
Дабраўлянская збраёўня

**Дабраўля́нская збраёўня** — калекцыя ваеннай зброі і амуніцыі XIII—XIX стагоддзяў, сабраная А. Гюнтэрам (па паходжанні немец) ў сваім маёнтку Дабраўляны (цяпер вёска ў Смаргонскім раёне).

У калекцыі былі шлемы, кірасы, латы, парахаўніцы, бердышы, алебарды, чаканы, стрэлы, баявыя сякеры, лукі, даспехі крыжакоў і іншыя ўзоры. Экспанаты былі размешчаны ў капліцы, пабудаванай Гюнтэрам. Акрамя таго, у калекцыі знаходзіліся ўзоры ваеннага і паляўнічага ўзбраення, што належалі розным старажытным магнацкім родам.

На тэрыторыі сядзібы Гюнтэр стварыў таксама музей народнага побыту, дзе былі прадстаўленыя старыя хаты, аборы, борці і іншыя аб’екты. Пасля яго смерці ў 1854 годзе большая частка экспанатаў трапіла ў Варшаву.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Музеі Беларусі
Катэгорыя:Дабраўляны (Смаргонскі раён)
Катэгорыя:Музеі зброі
Катэгорыя:Зніклі ў 1850-я гады
Лучка (значэнні)

Назву **Лу́чка** маюць:

* Лучка — былы хутар у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці
* Лучка — рака ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці
Іван Якаўлевіч Дабрыян

**Іван Якаўлевіч Дабрыя́н** (, Какошчыцы, Слонімскі раён, Гродзенская вобласць — ) — беларускі дзеяч рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі, удзельнік партызанскага руху.  

## Біяграфія 
Нарадзіўся 27 красавіка 1913 года ў вёсцы Какошчыцы Слонімскага раёна Гродзенскай вобласці.

З 1933 года быў членам КПЗБ. У 1935 годзе — сакратар падпольных Чамяроўскага раённага, Слонімскага і Навагрудскага акруговых камітэтаў КСМЗБ, член ЦК КСМЗБ. Дэлегат II з’езда КПЗБ (1935). У лістападзе 1935 года арыштаваны і прыгавораны да 10 гадоў турмы.

Пасля ўз’яднання Заходняй Беларусі з БССР у 1939 годзе стаў дэпутатам Народнага сходу.

У гады Вялікай Айчыннай вайны — адзін з арганізатараў партызанскага руху на Слонімшчыне, камісар партызанскага атрада імя Дзяржынскага брыгады імя Ракасоўскага.

Пасля вайны працаваў на савецкай і гаспадарчай рабоце ў Слоніме.

Памёр 22 студзеня 1970 года.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены Камуністычнага саюза моладзі Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Члены Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слонімскім раёне
Катэгорыя:Дэпутаты Народнага Сходу Заходняй Беларусі
Даверанасць

**Даве́ранасць** — у цывільным праве пісьмовае ўпаўнаважанне адной асобы другой для прадстаўніцтва ад яе імя перад трэцяй асобай.

## Даверанасць у Беларусі 
Паводле заканадаўства Рэспублікі Беларусь, даверанасць ад імя юрыдычнай асобы, а таксама юрыдычнай асобе можа быць выдадзена толькі на ажыццяўленне здзелак, якія не супярэчаць яе статусу (становішчу). Даверанасць можа мець простую пісьмовую форму або быць натарыяльна засведчанай — пры ажыццяўленні здзелак, што патрабуюць натарыяльнай формы (напрыклад, купля жылога дома).

Даверанасць можа быць выдадзена не больш як на тры гады. Давернік можа ў любы час адмяніць даверанасць, а прадстаўнік — адмовіцца ад яе.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Даверанасць
Катэгорыя:Агульнае права
Давідзюк

**Давідзю́к** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Георгій Пятровіч Давідзюк (1923—2020) — беларускі сацыёлаг.
* Мікола Давідзюк (нар. 1944) — польскі жывапісец і графік беларускага паходжання.
Сулейман Абусаідавіч Керымаў

**Сулейман Абусаідавіч Керымаў** — расійскі прадпрымальнік, член Савета Федэрацыі ад Дагестана. Кантралюе фінансава-прамысловую групу «Нафта Масква», валодае футбольным клубам «Анжы».

## Керымаў і Беларусь 
2 верасня 2013 года Следчы камітэт Беларусі прыцягнуў ключавога акцыянера ААТ «Уралкалій» Сулеймана Керымава ў якасці абвінавачванага па крымінальнай справе ў дачыненні да службовых асоб ЗАТ «Беларуская калійная кампанія» (БКК), і вынес пастанову аб прымяненні  да яго меры стрымання ў выглядзе заключэння пад варту і аб'яўлення ў вышук, у тым ліку па лініі Інтэрпала.

Найбуйнейшага акцыянера «Уралкалія» вінавацяць у «арганізацыі злоўжывання ўладай і службовымі паўнамоцтвамі» (п.4 ст.16 і ч.3 ст.424 УК Рэспублікі Беларусь), за што яму пагражае да 10 гадоў пазбаўлення свабоды з канфіскацыяй маёмасці.

Паводле меркавання беларускіх следчых, апроч шкоды Беларусі, Керымаў сваімі дзеяннямі нанёс шкоду Расіі, у сувязі з чым СК накіруе адпаведныя матэрыялы ў Генеральную пракуратуру Расійскай Федэрацыі.

## Крыніцы
Вераніка Остэн-Сакен

**Вераніка Остэн-Сакен** () — землеўласніца, арыстакратка з роду Остэн-Сакенаў.

## Біяграфія 
Дачка ўладальніка Гайцюнішак барона Караля Остэн-Сакена і Алены з Путкамераў, нарадзілася каля 1800 года. Была стрыечнай сястрой Ваўжынца Путкамера з Бальценікаў.

У маладосці жыла ў Вільні. Сучаснікі захапляліся яе красой. Антон Адынец пісаў, што яна па прыгажосці, гумары і манерах, як дзве кроплі вады была падобная да вобраза Дыяны Вернон з аповесці Вальтэра Скота «Роб Рой».

Прыхільнікам яе быў сусед, удзельнік напалеонаўскіх войн Адам Рымша гербу «Газдава». Бацькі дзяўчыны не далі дазволу на шлюб, і Адам у роспачы ажаніўся з іншай, але працягваў патаемна падтрымліваць адносіны з Веранікай.

Адам Рымша быў арыштаваны ў 1833 годзе па абвінавачанні ў дачыненні да паўстання 1831 года. Даказаць яго дачыненне да справы не атрымалася, але рашэннем віленскага генерал-­губернатара ён быў высланы на пасяленне ў Вяцкую губерню. Туды ў 1835 годзе прыехала да яго Вераніка Остэн-­Сакен, дзе маладыя былі павянчаныя ссыльным ксяндзом Шыманам Гілеўскім без дазволу ўладаў. Гэта выклікала скандал і асуджэнне з боку грамадства. Бацькі баранесы ўжо памерлі і не маглі ёй перашкодзіць, але яе апякун Ваўжынец Путкамер выказваў сваё абурэнне з гэтай нагоды.

У 1837 годзе Адам Рымша быў памілаваны і атрымаў дазвол вярнуцца на радзіму. Пасля атрымання звестак аб смерці жонкі Адама яны ўзялі шлюб. Вераніка ўнесла маёнтак Гайцюнішкі (у тым ліку Падварышкі, Подзегуці, Лоўцы, Варнакелі, Забалаць, Лянцішкі, Беняконцы — разам 3300 дзесяцінамі зямлі і 426 душ) у пасаг свайму мужу.

У 1843 годзе газета «Кур’ер Варшаўскі» паведаміла: «10 ліпеня ў Вільні закончыла дні свайго жыцця Вераніка з баронаў Сакенаў Рымшына, пакінуўшы ў няўцешнай жалобе мужа і некалькі малых дзяцей».

Партрэт Веранікі Рымшы, які знаходзіўся ў Падварышках, загінуў падчас Другой сусветнай вайны, але засталіся яго копіі.

## Спасылкі 
* pawet.net

Вераніка
Адзінства (значэнні)

Назву **Адзі́нства, Ядзі́нства** маюць:

* **Адзінства** — такая ўзаемасувязь пэўных прадметаў, працэсаў, якая ўтварае цэласную сістэму ўзаемадзеяння, ўнутрана ўстойлівую ў зменах і ў той жа час ўключаецца ў больш шырокую сістэму.

## Назвы 
* «Адзінства» — расійская сацыял-дэмакратычная арганізацыя, заснаваная Г. В. Пляханавым у 1914 годзе.
* «Адзінства» — рух/фракцыя ў Дзяржаўнай Думе Расіі 3 склікання, у 2001 годзе, рэарганізавана ў партыю Адзіная Расія.
* «Адзінства» — палітычная партыя Рэспублікі Паўднёвая Асеція.
* «Адзінства» — латвійскае палітычнае аб'яднанне.
* «Адзінства» — прасавецкі камуністычны грамадска-палітычны рух у Літве, часоў распаду СССР.
* «Адзінства» — расійскі міні-футбольны клуб з Санкт-Пецярбурга.
* «Адзінства» — чарнагорскі футбольны клуб з Біела-Поле.
* «Адзінства» — беларускі футбольны клуб з Дзяржынска Мінскай вобласці.
* «Адзінства» — баснійскі футбольны клуб з Біхача.
* «Адзінства» — баснійскі футбольны клуб з Брчко (акруга Брчко).
* «Адзінства» — сербскі футбольны клуб з Уба.
* «Адзінства» — прафсаюз ААТ «АвтоВАЗ».
* «Адзінства» — медыяхолдынг Рэспублікі Татарстан.
* «Адзінства» — амерыканскі дакументальны фільм 2015 года.
* «Адзінства» — газета, якая выдавалася ў Маскве ў 1918 годзе.
* «Адзінства» — газета, якая выдавалася ў Празе ў 1931—1934 гг..

## Тапонім 
* Адзінства — пасёлак у Чачэрскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Аторскага сельсавета.

## Крыніца
Earth and Planetary Science Letters

**Earth and Planetary Science Letters** — навуковы часопіс, які выходзіць раз на два месяцы і праходзіць працэдуру рэцэнзавання. Ён асвятляе даследаванні фізічных, хімічных і механічных працэсаў Зямлі і іншых планет, у тым ліку экзапланет. Тэматыка публікацый ахоплівае шырокі дыяпазон — ад вывучэння глыбінных унутраных абласцей планет да іх атмасфер. Часопіс быў заснаваны ў 1966 годзе і выдаецца кампаніяй Elsevier. Галоўнымі рэдактарамі з’яўляюцца Трысціян Хорнер, Емане Асмером, Жан-Філіп Авуак, Джэймс Бадро, Хуімін Баа, Розмары Хікі-Варгас, Эндру Джэйкабсан, Караліна Літгоў-Бертэлоні, Алів’е Музіс, К’яра Марыя Пэтронэ, Фан-Чжэнь Тэн, Ганс Тыбо і Аляксандр Уэб.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
*
Давераная асоба

**Даве́раная асо́ба** — асоба ў некаторых постсавецкіх краінах, у тым ліку Беларусі, якая ў перыяд выбараў у прадстаўнічыя органы ўлады ці кіраўніка дзяржавы знаёміць выбаршчыкаў з кандыдатам на выбарную пасаду і агітуе за яго выбранне.

Колькасць давераных асоб ад кандыдатаў на выбарныя пасады вызначаецца заканадаўствам аб выбарах. Давераная асоба не можа ўваходзіць у склад выбарчай камісіі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Выбарчае права
Мікола Давідзюк

**Мікола Давідзю́к** (; , Уснаршчына, Гайнаўскі раён, Брэсцкая вобласць, цяпер Польшча) — польскі жывапісец і графік беларускага паходжання.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 23 красавіка 1944 года ў вёсцы Уснаршчына (цяпер Гайнаўскі павет Падляскага ваяводства). У 1969 годзе скончыў Вышэйшую школу пластычных мастацтваў у Лодзі. Дыплом атрымаў майстэрні праектавання друкаванай тканіны прафесара , майстэрні ўнікальнай тканіны прафесара  і майстэрні жывапісу прафесара .

З 1971 года працаваў асістэнтам у гэтай установе. З 1989 года кіраваў майстэрняй жывапісу. З 2000 года — прафесар.

## Творчасць 
У сваёй творчасці імкнецца да пранікнення ва ўнутраны свет асобы, раскрываючы яго праз містычныя вобразы загадкавых персанажаў. У іх выразна праяўляецца сувязь з міфалагічнымі матывамі, спалучэнне канонаў іканапісу з кірункамі сучаснага заходнееўрапейскага мастацтва. Да асноўных прац належаць «Падвойны профіль» (1984), «Падбеластоцкі татэм» (1991), «Без назвы» (1992), «Блакітны квадрат» (1994).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі Польшчы
Катэгорыя:Графікі Польшчы
Катэгорыя:Беларусы ў Польшчы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гайнаўскім павеце
Адам Рымша

**Адам Фелікс Аляксандр Рымша** () — вайсковец і землеўласнік з шляхецкага роду Рымшаў гербу «Газдава».

## Біяграфія 
Сын Людвіка Ануфрыя Рымшы і Ганны з Цывінскіх, нарадзіўся ў 1796 годзе.

У вайну 1812 года далучыўся ў Наваградку да 19-га ўланскага палка ВКЛ, адным з галоўных арганізатараў якога быў капітан Ксаверый Рымша, яго старэйшы брат.

Закахаўся ў стрыечную сястру свайго вайсковага таварыша Ваўжынца Путкамера, юную баранесу Вераніку Остэн-Сакен з маёнтка Гайцюнішкі. Бацькі дзяўчыны не далі дазволу на шлюб, і Адам у роспачы ажаніўся з іншай, але працягваў патаемна падтрымліваць адносіны з Веранікай.

Арыштаваны ў 1833 годзе па абвінавачанні ў дачыненні да паўстання 1831 года з-за таго, што быццам ведаў пра экспедыцыю Юзафа Заліўскага, якая мусіла стаць пачаткам агульнага паўстання, ад яго эмісара. Даказаць дачыненне да справы не атрымалася, але рашэннем віленскага генерал-­губернатара Адам Рымша быў высланы на пасяленне ў Вяцкую губерню. 

У 1835 годзе да яго прыехала Вераніка Остэн-­Сакен, у Вятцы маладыя былі павянчаныя ссыльным ксяндзом Шыманам Гілеўскім без дазволу ўладаў. Гэта выклікала скандал і асуджэнне з боку грамадства. Бацькі баранесы ўжо памерлі і не маглі ёй перашкодзіць, але яе апякун Ваўжынец Путкамер выказваў сваё абурэнне з гэтай нагоды. Даследчыца Т. Дварэцкая, якая працавала з дакументамі ссыльнага Рымшы, звяртае ўвагу на яго грэбаванне, ці нават пагарду, да мясцовых улад.

У 1837 годзе Адам Рымша быў памілаваны і атрымаў дазвол вярнуцца на радзіму. 14 верасня чарга падвод сямейства Рымшаў з маёмасцю і людзьмі адправілася ў шлях на радзіму. У вяцкай кватэры Рымшаў застаўся ссыльны філамат Тэадор Лазінскі.

Пасля атрымання звестак аб смерці жонкі Адама яны з Веранікай узялі шлюб. Вераніка ўнесла маёнтак Гайцюнішкі (у тым ліку Падварышкі, Подзегуці, Лоўцы, Варнакелі, Забалаць, Лянцішкі, Беняконцы — разам 3300 дзесяцінамі зямлі і 426 душ) у пасаг свайму мужу.

У 1843 годзе Вераніка памерла, пакінуўшы сыноў і дачку. У 1844 годзе Адам Рымша меў ужо толькі 885 дзесяцін зямлі.

Сучаснікі пісалі пра фотаздымак Адама Рымшы, зроблены ў Парыжы ў 1863 годзе. На ім бачны моцны плячысты мужчына з выразным шрамам на падбародку.

Памёр Адам Рымша ў 1866 годзе. Па смерці бацькоў іх маёмасць атрымала ў спадчыну дачка Алена, жонка Рамуальда Рымшы.

## Спасылкі 
* pawet.net
Fortune 500

***Fortune 500*** — гэта штогадовы спіс, які складаецца часопісам *Fortune* і ўключае 500 найбуйнейшых карпарацый ЗША па прыбытку за адпаведны фінансавы год. У спіс уваходзяць як публічныя кампаніі, так і прыватныя кампаніі, даходы якіх вядомыя грамадскасці.

*Fortune 500* выкарыстоўваецца часцей, чым яго падмноства *Fortune 100* або надмноства *Fortune 1000*. 

Спіс *Fortune 500* быў створаны рэдактарам *Fortune* Эдгарам П. Смітам, першы спіс быў апублікаваны ў студзені 1955 года. На той момант ў дзесятку найбуйнейшых кампаній уваходзілі General Motors, Jersey Standard, US Steel, General Electric, Esmark, Chrysler, Armour, Gulf Oil, Mobil і DuPont.

Спачатку *Fortune 500* абмяжоўваўся прамысловымі кампаніямі. У той жа час *Fortune* публікаваў спісы 50 найбуйнейшых камерцыйных банкаў, камунальных службаў, страхавых кампаній, кампаній рознічнага гандлю і транспартных кампаній. У 1994 годзе часопіс змяніў метадалогію і уключыў ў спіс кампаніі сферы паслуг. Такім чынам у спіс увайшоў 291 новы ўдзельнік, у тым ліку тры з іх трапілі ў першую дзясятку.

## Гл. таксама 
* Fortune 1000
* S&P 500

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Рэйтынгі
Катэгорыя:Кампаніі ЗША
Сіні Ручай

**Сі́ні Руча́й** (, ) — былы хутар у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіў у склад Міхалішкаўскага сельсавета.

Да 31 жніўня 1959 года хутар знаходзіўся ў адміністрацыйным падпарадкаванні Свірскага пассавета Свірскага раёна, потым — у складзе Астравецкага раёна, дзе 11 верасня 1959 года ўключаны ў склад Міхалішкаўскага сельсавета. Скасаваны 17 лістапада 1986 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Вітольд Абрамовіч

**Вітольд Абрамовіч** (; ) — польскі грамадскі і палітычны дзеяч з Віленшчыны, дэпутат Сойма Сярэдняй Літвы і Заканадаўчага Сойма Польскай Рэспублікі, дэпутат Сената Польскай Рэспублікі 2-га і 3-га склікання.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Калузе ў сям’і суддзяў Яна і Марыі (у дзявоцтве Мрачкоўскай). 12 кастрычніка 1920 г. ён быў прызначаны Вярхоўным галоўнакамандуючым арміі Сярэдняй Літвы Люцыянам Жалігоўскім на пасаду дырэктара Дэпартамента ўнутраных спраў.

У студзені 1922 г. быў абраны дэпутатам Сойма Сярэдняй Літвы ад Польскага дэмакратычнага выбарчага камітэта. У сойме ўзначаліў фракцыю Дэмакратычнага клуба, у якая складалася з чатырох дэпутатаў. Члены дадзенай фракцыі падтрымлівалі ідэю далучэння Сярэдняй Літвы да Польшчы, але з захаваннем яе аўтаноміі. Пасля аб’яднання Сярэдняй Літвы з Польскай Рэспублікай у 1922 г. стаў дэпутатам Устаноўчага сойма апошняй.

Выступаў за кампраміс з нацыянальнымі меншасцямі на паўночна-ўсходніх тэрыторыях Польскай Рэспублікі. Удзельнічаў у стварэнні Польска-беларускага таварыства ў 1924 г. з сядзібай у Вільні. Член Краёвага народнага аб’яднання літоўска-беларускіх земляў «Згуртаванне» з 1927 г. Двойчы, у 1928 і 1930 гг., атрымліваў мандат сенатара 2-га і 3-га склікання ў парламенце Польскай Рэспублікі ад спісу Беспартыйнага блока супрацоўніцтва з урадам на Віленшчыне.

У 1930-я гг. стаў падтрымліваць апазіцыю. Крытыкаваў палітыку віленскага ваяводы Людвіка Бацянскага, які праводзіў актыўную палітыку паланізацыі. У 1938 г. заснаваў у Вільні Дэмакратычны клуб, а ў 1939 г. уступіў у Дэмакратычнае аб’яднанне Месца пахавання застаецца невядомым.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1874 годзе
Катэгорыя:Дэпутаты Заканадаўчага сейма
Катэгорыя:Палітыкі Сярэдняй Літвы
Катэгорыя:Кавалеры Крыжа Незалежнасці
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Калузе
Катэгорыя:Выпускнікі ВНУ Харкава
Багуміл Давісан

**Багуміл Даві́сан** (; , Варшава — ) — польскі акцёр.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў Варшаве. Вучыўся ў Варшаўскай драматычнай школе. Дэбютаваў у 1837 годзе. У 1838 годзе выступаў у Вільні, у 1839 годзе — у Мінску ў трупе В. Ашпергера. З 1840 года іграў у Варшаве, Плоцку, Львове, Гамбургу, Дрэздэне, ЗША і іншых гарадах.

Памёр  года ў Дрэздэне.

## Творчасць 
»]]
Акцёр вылучаўся вялікім сцэнічным тэмпераментам і выразнай знешнасцю. Найбольшыя яго дасягненні — трагедыйна-характарныя ролі ў п’есах У. Шэкспіра, Ф. Шылера, Ж.-Б. Мальера.

Іграў таксама Вацлава («Муж і жонка» А. Фрэдры), Валека («Ціхія воды рвуць берагі» Ф. Л. Шродэра), барона Санваля («Шаснаццаць гадоў назад» В. Дуцанга), Старога англічаніна («Мірандаліна» К. Гальдоні).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Акцёры тэатра Беларусі
Катэгорыя:Акцёры тэатра Польшчы
Катэгорыя:Постаці Мінска
Даводачны станок

**Даво́дачны стано́к** — станок, прызначаны для канчатковай (аддзелачнай) апрацоўкі паверхні дэталі шляхам даводкі або прыціркі.

## Апісанне 
Універсальны даводачны станок складаецца з двух плоскіх дыскаў (прыціраў), паміж якімі размяшчаюцца дэталі. Даводка ажыццяўляецца пры дапамозе дробназярністага абразіўнага парашку або пасты.

Акрамя універсальных, існуюць і спецыялізаваныя даводачныя станкі, прызначаныя для апрацоўкі асобных тыпаў дэталей.

## Прымяненне 
Даводачныя станкі выкарыстоўваюцца для апрацоўкі дэталей высокага класа дакладнасці, у тым ліку вымяральных інструментаў, разцоў, клапанаў, зубчастых колаў, шыек каленчатых і кулачкоў размеркавальных валоў і інш.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Станкі
Катэгорыя:Абразіўная апрацоўка
Марлон Снэйк

**Альфрэд Марлон Снэйк** (; , , Каралеўства Нідэрланды) — дзяржаўны дзеяч і палітык Арубы. Старшыня Штатаў Арубы ад Народнай партыі (АНП) з 27 сакавіка 2025 года. Неаднаразова абіраўся дэпутатам Штатаў Арубы з 2013 па 2021 год. На выбарах 2024 года зноў быў абраны дэпутатам, і дзякуючы кааліцыйным дамоўленасцям з партыяй «FUTURO» быў абраны на пасаду старшыні парламента змяніўшы прадстаўніка «FUTURO» Гэрліен Кроэс.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Старшыні Штатаў Арубы
Альфонсо Букхаўт

**Хуан Альфонсо Букхаўт** (; , , Каралеўства Нідэрландаў) — дзяржаўны дзеяч і палітык Арубы. Губернатар Арубы з 1 студзеня 2017 года. Раней, з 14 лістапада 2013 па 17 лістапада 2016 года, ён выконваў абавязкі паўнамоцнага міністра. 

## Біяграфія 
У 1991—1994 гадах працаваў у апараце паўнамоцнага міністра Арубы. З 1994 па 2005 год займаў пасады фінансавага менеджара і дырэктара ў прыватным сектары. У 2005—2013 гадах узначальваў Упраўленне партоў Арубы. Таксама з кастрычніка 2010 па лістапад 2013 года быў старшынём Чырвонага Крыжа Арубы.

13 лістапада 2013 года ён быў прызначаны паўнамоцным міністрам Арубы ад Народнай партыі, змяніўшы Эдвіна Абата. 17 лістапада 2016 года на гэтай пасадзе яго змяніў яшчэ адзін прадстаўнік Народнай партыі Хуан Давід Іраўскін.

### Губернатар 
У кастрычніку 2016 года Савет міністраў Каралеўства Нідэрландаў прызначыў Букхаўта губернатарам Арубы, які павінен быў пачаць выконваць абавязкі з 1 студзеня 2017 года. Яго кандыдатуру вылучыў нідэрландскі міністр унутраных спраў і каралеўскіх адносін Роналд Пластэрк.

Гэтае рашэнне выклікала крытыку з боку ўрада Арубы, які заявіў, што правілы Савета міністраў Каралеўства адносна прызначэння губернатараў не былі выкананыя, і выказаў патрабаванне адмяніць прызначэнне, бо Букхаўт займаў пасаду паўнамоцнага міністра. Міністэрства ўнутраных спраў і па справах Каралеўства адказала, што ўсе працэдуры былі выкананыя. Урад Арубы ў сваю чаргу вылучаў на гэтую пасаду міністра фінансаў Анхеля Бермудэса.

Пасля кабінет міністраў Арубы вынес рашэнне аб вотуме недаверу Букхаўту, што прымусіла яго сысці з пасады паўнамоцнага міністра Арубы 1 лістапада 2016 года. 18 кастрычніка канфлікт паміж прэм’ер-міністрам Арубы Майкам Эманам і Роналдам Пластэркам быў улагоджаны: Эман пагадзіўся з прызначэннем Букхаўта, а бакі сумесна заявілі, што працэс не быў праведзены .

## Крыніцы 
Катэгорыя:Губернатары Арубы
Катэгорыя:Паўнамоцныя міністра Арубы
Гэрліен Кроэс

**Гэрліен Люздыяна Кроэс** (; , , Ніссеваард, Паўднёвая Галандыя, Нідэрланды) — дзяржаўны дзеяч і палітык Арубы. Старшыня Штатаў Арубы з 8 студзеня па 27 сакавіка 2025 года.

## Біяграфія 
Гэрліен Кроэс нарадзілася ў Нідэрландах, але ўсё дзяцінства правяла на Арубе. У 2007 годзе яна скончыла сярэднюю школу у Нідэрландах, пасля чаго працягнула навучанне ва Універсітэце Маастрыхта, які закончыла ў 2013 годзе па спецыяльнасці ў галіне міжнароднага і еўрапейскага права.

Сваю прафесійную кар’еру пачала ў прыватным сектары ў Нідэрландах, дзе працавала ў нафтагазавай прамысловасці. Пасля вяртання на Арубу ў 2015 годзе стала палітычнай дарадчыцай у Бюро Еўрапейскага саюза і па справах Каралеўства. У 2017 годзе Гэрліен Кроэс пачала сваю палітычную кар’еру стаўшы кандыдатам у дэпутаты ад Народнай партыі (АНП), але па выніках выбараў не змагла прасці ў парламент.

На выбарах 2021 года Кроэс атрымаўшы другое месца па колькасці галасоў ад Народнай партыі (1 919) прайшла у парламент. Дзякуючы актыўнай дзейнасці ў апазіцыі, падчас адсутнасці лідара фракцыі АНП Майка Эмана, Кроэс выконвала абавязкі часовага лідара фракцыі. У красавіку 2023 года Гэрліен Кроэс публічна паведаміла, што плануе перагледзець сваю палітычную будучыню. Гэта было звязана з некалькімі партыйнымі крызісамі. 15 мая 2023 года Кроэс аб’явіла аб выхадзе з партыі і працягнула дзейнасць як незалежная дэпутатка парламента.

У верасні 2024 года, за тры месяцы да датэрміновых выбараў, Гэрліен Кроэс заснавала сваю палітычную партыю «FUTURO».

На выбарах 2024 года партыя атрымала 3 мандаты і заняла трэцяе месца па колькасці галасоў, што зрабіла яе значнай палітычнай сілай пры фарміраванні кааліцыйнага ўрада. 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Старшыні Штатаў Арубы
Майк Эман

**Міхель Годфрыд «Майк» Эман** (; , , Аруба, Нідэрландскія Антыльскія астравы) — дзяржаўны дзеяч і палітык Арубы. Прэм’ер-міністр Арубы з 28 сакавіка 2025 года. З 2009 па 2017 год таксама займаў пасаду прэм’ер-міністра. 

## Біяграфія 
Палітычная кар’ера Майка Эмана пачалася ў 2001 годзе. Ягоны дзед, бацька і брат былі вядомымі палітыкамі пры жыцці, прычым Хэні Эман двойчы займаў пасаду прэм’ер-міністра, у тым ліку стаў першым прэм'ер-міністрам пасля атрымання Арубай асаблівага статусу самакіравання ў 1986 годзе.

Эман скончыў Універсітэт Нідэрландскіх Антыльскіх астравоў, атрымаўшы юрыдычную адукацыю ў 1992 годзе, абараніўшы дысертацыю на тэму «Пазіцыя інстытута дзяржаўнага пракурора ў адносінах да міністра юстыцыі ў малалікай супольнасці». У 1996 годзе ён атрымаў ступень па грамадзянскім натарыяльным праве ў тым жа універсітэце.

З 1992 па 2001 год Майк Эман працаваў намеснікам натарыуса па грамадзянскім праве і быў сузаснавальнікам некалькіх прыватных камерцыйных прадпрыемстваў і фондаў палітычных даследаванняў.

У верасні 2001 года, заняўшы 3-е месца ў спісе Народнай партыі (АНП). Парламенцкія выбары 2001 года аказаліся не на карысць АНП, у выніку чаго партыя страціла 4 мандаты ў парламенце. Гэта прывяло да рашэння лідэра АНП Ціка Кроеса пакінуць пасаду старшыні. Кіраўніцтва партыяй перайшло да былога міністра юстыцыі Педра (Эдзі) Кроеса. Майк Эман стаў віцэ-прэзідэнтам партыі і лідарам фракцыі меншасці ў парламенце. Пасля Эман быў абраны лідэрам партыі ў 2003 годзе. Пасля парламенцкіх выбараў 2009 года АНП вярнула сабе 2 месцы, і партыя Эмана стала партыяй большасці ў парламенце.

30 кастрычніка 2009 года Майк Эман быў прыведзены да прысягі ў якасці прэм’ерміністра Арубы. Пасля пераканаўчай перамогі Народнай партыі на выбарах 2013 года ён сфарміраваў 30 кастрычніка 2013 года другі кабінет.

Па выніках выбараў 2017 года партыя Эмана страціла большасць у парламенце, пасля чаго ён абвясціў пра свой сыход з пасады лідара партыі і паведаміў, што не будзе займаць месца ў новым складзе парламента.

Пасля выбараў 2024 года Эман сфарміраваў кааліцыю паміж Народнай партыяй і партыяй «ФУТУРО». These negotiations were successful, and in March 2025, the AVP-FUTURO coalition government was sworn in.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Арубы
Малараснічныя інфузорыі

**Малараснічныя інфузорыі** (*Oligotrichida*) — атрад (ці падклас) раснічных інфузорый.

## Апісанне 
Форма цела складаная, са шкілетнымі і скарачальнымі элементамі. Суцэльнае раснічнае покрыва адсутнічае.

Нешматлікія прэснаводныя, марскія (тынтыніды) формы і інфузорыі, якія жывуць у страўніку (рубец, сетка) і тоўстых кішках жвачных млекакормячых — сямейства афрыяскаляцыды (каля 120 відаў) і цыклапастыіды.

Кормяцца бактэрыямі, грыбкамі, зернем крухмалу, часцінкамі раслін; ёсць драпежнікі. Размнажаюцца шляхам кан’югацыі, асобіны адрозніваюцца будовай шкілета, формай панцыра і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Інфузорыі
Юзаф Заліўскі

**Юзаф Заліўскі** () — удзельнік польскага нацыянальна-вызвольнага руху 1820 — пач. 1830-х гадоў, адзін з лідараў польскай палітычнай эміграцыі ў Францыі. 

## Біяграфія 
З 1817 служыў у войску Каралеўства Польскага, член нелегальных арганізацый — Саюза вольных палякаў, Патрыятычнага таварыства і інш. Удзельнік паўстання 1830—31 гадоў. У ноч на 30 лістапада 1830 кіраваў захопам арсенала ў Варшаве, удзельнічаў у стварэнні паўстанцкіх атрадаў, у баях, меў чын палкоўніка. Пасля падаўлення паўстання эмігрыраваў у Францыю, дзе зблізіўся з рухам карбанарыяў. У 1832 годзе перайшоў на тэрыторыю Галіцыі, дзе арыштаваны і засуджаны да пакарання смерцю, якое заменена на 20-гадовае зняволенне. У 1848 годзе амнісціраваны, выехаў у Парыж, дзе і памёр.

## Літаратура 
*  

Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1830—1831 гадоў
Савет па даследаваннях у галіне сацыяльных навук

**Савет па даследаваннях у галіне сацыяльных навук** (; ССРС) — незалежная міжнародная некамерцыйная арганізацыя са штаб-кватэрай у ЗША, якая займаецца развіццём даследаванняў у галіне сацыяльных навук і сумежных дысцыплін. Заснаваны ў Манхэтэне ў 1923 годзе, Савет мае штаб-кватэру ў Бруклін-Хайтс і штат супрацоўнікаў каля 70 чалавек.

SSRC прапануе некалькі стыпендый даследчыкам у галіне сацыяльных навук і сумежных дысцыплін, у тым ліку для міжнародных палявых даследаванняў.

Катэгорыя:Міжнародныя навуковыя арганізацыі
Катэгорыя:Міжнародныя недзяржаўныя арганізацыі
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1923 годзе
Юрый Пятровіч Давыдаў

**Юрый Пятровіч Давы́даў** (нар. , Сечанава, Ніжагародская вобласць, Расія) — беларускі хімік. Доктар хімічных навук (1980), прафесар (1984).

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў вёсцы Сечанава Ніжагародскай вобласці (Расія). У 1955 годзе скончыў Ленінградскі ўніверсітэт. З 1969 года працаваў у Інстытуце радыеэкалагічных праблем НАН Беларусі.

## Навуковая дзейнасць 
Даследаваў стан радыенуклідаў у растворах, прапанаваў шэраг тэхналагічных метадаў іх вылучэння.

## Творы 
* Состояние радионуклидов в растворах. Мн., 1978.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Хімікі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1932 годзе
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута радыеэкалагічных праблем НАНБ
Джулія Краўч

**Джулія Крауч** (, нарадзілася ) — брытанскі юрыст і дыпламат. З 11 верасня 2023 года займае пасаду губернатара Ангільі. Афіцэр Ордэна Брытанскай імперыі (OBE).

## Біяграфія 
Пасля навучання ў Хенлі-он-Тэмз яна атрымала ступень бакалаўра права (LLB) у Уэдэм-каледжы ў Оксфардзе.

Пасля прафесійнай юрыдычнай падрыхтоўкі ва Нотынгемскім Трэнцкім ўніверсітэце, у 1992 годзе Краўч атрымала кваліфікацыю адваката. Да 2005 года яна займалася прыватнай практыкай, працавала у юрыдычных кансультацыйных цэнтрах і ў дабрачынным сектары, пакуль не была прызначана дзяржаўным юрыстам. Затым займала розныя юрыдычныя пасады ў шэрагу ведамстваў, пакуль у 2018 годзе не далучылася да Міністэрства замежных спраў і па справах Садружнасці, дзе была намесніцай дырэктара па аналізе інфармацыі ў рамках рабочай групы па COVID-19. У 2020 годзе перайшла ў дыпламатычную службу, дзе  вфыконвала абавязкі намесніка кіраўніка місіі (пазней — кіраўніка эканамічнага і глабальнага кірунку) у Маскве.

У пачатку 2025 года Краўч скарысталася сваімі паўнамоцтвамі для роспуску Палаты сходаў перад агульнымі выбарамі. На выбарах перамог апазіцыны «Аб’яднаны фронт Ангільі», а Кора Рычардсан-Ходж стала першай жанчынай прэм’ер-міністрам Ангільі.

## Узнагароды 
* Афіцэр Ордэна Брытанскай імперыі (OBE).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Губернатары Ангільі
Давыдаўскае радовішча каменнай солі

**Давы́даўскае радо́вішча каме́ннай со́лі** — радовішча каменнай солі ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці, каля вёскі Давыдаўка. Адкрыта ў 1941 годзе.

## Геалагічная характарыстыка 
Паклады звязаны з верхнедэвонскай саляноснай фармацыяй і прымеркаваны да Давыдаўскага падняцця Рэчыцкага вала Прыпяцкага прагіну. Соль залягае асобнымі пластамі з тонкімі праслоямі глініста-карбанатных парод.

## Запасы 
Разведаныя запасы складаюць 20,7 млрд тон. Магутнасць карыснай тоўшчы вагаецца ад 2 да 69 м, паверхня адкладаў знаходзіцца на глыбіні 823,4—880 м.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Гл. таксама 
* Давыдаўскае радовішча нафты

Катэгорыя:Геалогія Светлагорскага раёна
Катэгорыя:Радовішчы Беларусі
Катэгорыя:Радовішчы солі