open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бішэлье

**Бішэлье** () — горад і камуна ў правінцыі Барлета-Андрыя-Трані рэгіёна Апулія ў Італіі, на беразе Адрыятычнага мора. Насельніцтва горада — .

## Гісторыя 
Тэрыторыя Бішэлье была заселена з даўніх часоў, што пацвярджаецца наяўнасцю шматлікіх дальменаў, найбольш вядомы з якіх — К’янка. Горад заснаваны ў XI стагоддзі нарманамі, а ў 1042 годзе Роберт Гвіскар перадаў яго П’етра, графу Трані. Найбольшага росквіту горад дасягнуў у перыяд праўлення Анжуйскага дома, маючы вялікі гандлёвы флот і ведучы шырокі гандаль у ніжняй Адрыятыцы і з асноўнымі партамі Далмацыі і Трыеста.

У 1512 годзе горад вернуты пад уладу іспанскай кароны, пры якой была ўзведзена новая сістэма ўмацаванняў. Сведчанні вялікага мінулага — царква Санта-Маргерыта, пабудаваная ў XII стагоддзі ў раманскім стылі, нарманскі замак з галоўнай вежай, абацтва святога Аданія XI стагоддзя і нядаўна адноўлены сабор у раманскім стылі, распачаты ў канцы XI стагоддзя і асвечаны ў 1295 годзе.

Заступнікамі камуны шануюцца святыя Маўр, Сергій і Панталеон, святкаванне ў першую нядзелю жніўня.

## Славутасці 
Царква імя святой Маргарыты, пабудаваная ў раманскім стылі ў XIII стагоддзі. Нарманскі замак і вежа. Царква Сант-Адаэна (XII стагоддзе). Сабор XIV стагоддзя. Гроты Санта-Крочэ.

Катэгорыя:Гарады Апуліі
Катэгорыя:Камуны правінцыі Барлета-Андрыя-Трані
Калі я на пошце служыў ямшчыком

**«Калі́ я на пошце служы́ў ямшчыком»** () — руская народная песня, у аснове якой вольны пераклад Леаніда Трэфалева «Ямщик» (1868) верша «Паштальён» (1844) беларускага паэта Уладзіслава Сыракомлі.

## Пераклад 
Арыгінальны паштальён у перакладзе Трэфалева стаў ямшчыком.Такім чынам перакладчык прывязаў дзеянне да расійскіх рэалій. У Расіі пошту дастаўлялі тройкай, а на тэрыторыі былой Рэчы Паспалітай фурманам — так называлі паштальёна, які ехаў з сумкай на кані, маючы пры сабе сігнальны ражок указаны аўтар музыкі — піяніст-аранжыроўшчык маскоўскага рэстарана «Яр» Якаў Прыгожы. Часта ўкаўваецца, што «музыка народная», Ніна Дулькевіч, Сяргей Лемешаў.

## У культуры 
Радок «Когда я на почте служил ямщиком» (Таксама: «Когда я на почте служил лесником») выкарыстаны ў песні «Сказочная тайга» з альбома «Опиум» гурту «Агата Кристи». Радок з песні згадваецца ў Уладзіміра Высоцкага «Смотрины» («И я запел про светлые денёчки, когда служил на почте ямщиком»). Таксама два радкі песні выконвае за раялем паэт Соеў у другой серыі кінастужкі «Пакроўская брама».

## Спасылкі 
Катэгорыя:Уладзіслаў Сыракомля
Катэгорыя:Творы 1868 года
Катэгорыя:Песні на рускай мове
Катэгорыя:Песні XIX стагоддзя
Катэгорыя:Рускія народныя песні літаратурнага паходжання
Катэгорыя:Песні Лідзіі Русланавай
Катэгорыя:Песні Фёдара Шаляпіна
Канстанцінаўскі (Яраслаўская вобласць)

**Канстанцінаўскі** () — пасёлак гарадскога тыпу (рабочы пасёлак) у Тутаеўскім раёне Яраслаўскай вобласці Расіі; адміністрацыйны цэнтр Канстанцінаўскага сельскага паселішча. Размешчаны на правым беразе Волгі пры вусці рэчкі Печагды. Чыгуначная станцыя Канстанціноўскі Завод на лініі ад лініі Яраслаўль — Рыбінск — Санкова. Насельніцтва — 5054 чалавекі (2021). На захад ад Канстанціноўскага праходзіць аўтадарога Р151 Яраслаўль — Тутаеў — Рыбінск, па якой Канстанцінаўскі звязаны прыгараднымі аўтобуснымі зносінамі з Яраслаўлем і Тутаевым.

Асноўнае прадпрыемства пасёлка — Яраслаўскі нафтаперапрацоўчы завод імя Дз. І. Мендзялеева.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Яраслаўскай вобласці
Джэймс Джонсан Суіні

**Джэймс Джонсан Суіні** (1900—1986) — амерыканскі куратар і пісьменнік пра сучаснае мастацтва. Суіні скончыў Джорджтаўнскі ўніверсітэт у 1922 годзе. З 1935 па 1946 год ён быў куратарам Музея сучаснага мастацтва. Ён быў другім дырэктарам музея Саламона Р. Гугенхайма. За час свайго знаходжання на пасадзе ён пашырыў аб’ём калекцыі, уключыўшы ў яе абстрактны экспрэсіянісцкі жывапіс, а таксама скульптуру, заснаваў праграму доўгатэрміновых крэдытаў у 1953 годзе і  ў 1956 годзе. Ён таксама прымаў удзел у апошнія гады будаўніцтва будынка музея па праекце Фрэнка Лойда Райта, на працягу якіх у яго былі антаганістычных адносіны з архітэктарам.

Суіні сабраў творы наступных аўтараў: Аляксандра Архіпенкі, Канстанціна Бранкузі, Альберта Буры, Аляксандра Колдэра, , Альберта Джакамеці, , , Вілема дэ Кунінга, Фернана Лежэ, Жуана Міро, Піта Мандрыяна, Пабла Пікаса, Джэксана Полака і П’ера Сулажа.

У канцы 1960-х гадоў Суіні быў кансультантам  падчас яе заснавання, кансультуючы па пытаннях, што тычацца паказу і захоўвання твораў мастацтва. Пасля яна таксама набыла карціны Полака і дэ Кунінга. Тагачасны Прэм’ер-міністр Аўстраліі Джон Гортан, відавочна, меў ласку яму як першаму дырэктару галерэі, нягледзячы на яго ўзрост. Ён таксама ўнёс значны ўклад у яе  дызайн. Па словах першага дырэктара галерэі , «памер і форма будынка былі вызначаны  і Джэймсам Джонсанам Суіні, а таксама Нацыянальнай камісіяй па развіцці сталіцы. Я не змог якім-небудзь чынам змяніць знешні выгляд інтэр’еру ці экстэр’ера…Гэта вельмі складаны будынак, у якім зрабілі так, каб мастацтва выглядала больш важным, чым прастора, у якой вы размяшчае яго».

Суіні памёр 14 красавіка 1986 года на Манхэтэне.

Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы ЗША
Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША
Павятовыя вучылішчы

**Павято́выя вучы́лішчы** — пачатковыя школы павышанага класа, якія дзейнічалі ў Расійскай імперыі ў 1804—1872 гадах.

Згодна са Статутам навучальных устаноў 1804 года, павятовыя вучылішчы адкрываліся ў губернскіх і павятовых гарадах. Рыхтавалі вучняў да паступлення ў гімназіі. Спачатку вучылішчы мелі 2-гадовы тэрмін навучання. У павятовых вучылішчах выкладалі рускую мову, гісторыю, арыфметыку, чарчэнне, геаграфію, маляванне, Закон Божы, пачатковыя звесткі па фізіцы, геаметрыі. Па статуту 1828 года вучылішчы былі пераўтвораны ў 3-класныя. З дазволу Міністэрства народнай асветы пры павятовых вучылішчах маглі адкрывацца асаблівыя дадатковыя курсы, якія давалі пачатковую прафесійную адукацыю.

У 1872 годзе павятовыя вучылішчы былі пераўтвораны ў гарадскія вучылішчы.

## Літаратура 
* 
* *Ужвий Н. М.* 
* Уездное училище // Российская педагогическая энциклопедия. / Под ред. В. Г. Панова. — М: «Большая Российская Энциклопедия», 1993.
* Уездное училище // Российский гуманитарный энциклопедический словарь. — М.: Гуманит. изд. центр ВЛАДОС: Филол. фак. С.-Петерб. гос. ун-та, 2002.

## Спасылкі 
* В поисках утраченного. Народное просвещение в конце XIX — начале XX века  // СБ. Беларусь сегодня

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Расійскай імперыі
Ішня (рабочы пасёлак)

**Ішня** () — рабочы пасёлак у Растоўскім раёне Яраслаўскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр сельскага паселішча Ішня.

Насельніцтва рабочага пасёлка — 2733 чал. (на 1 студзеня 2021 года). Размешчаны на рацэ Ішня, за 2 км на захад ад Растова. У 1968 годзе ўказам Прэзідыума ВС РСФСР пасёлак пры Растоўскай рамонтна-тэхнічнай станцыі перайменаваны ў Ішню. Паблізу пасёлка, каля месца скрыжавання федэральнай аўтатрасы «Халмагоры» і ракі Ішні, знаходзіцца помнік драўлянага рускага дойлідства XVII стагоддзя — царква Іаана Багаслова на Ішні (1687 год).

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Яраслаўскай вобласці
Бекава (Пензенская вобласць)

**Бе́кава** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Пензенскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Бекаўскага раёна. Утварае муніцыпальнае ўтварэнне рабочы пасёлак Бекава са статусам гарадскога паселішча як адзіны населены пункт у яго складзе.

## Геаграфія 
Пасёлак размешчаны на паўднёвым захадзе Пензенскай вобласці на правым беразе ракі Хапёр, за 154 км ад Пензы. Чыгуначная станцыя Бекава Паўднёва-Усходняй чыгункі (адкрыта 22 лютага 1874 года), канцавая станцыя Бекаўскай галіны Тамбоўска-Саратаўскай лініі.
## Насельніцтва 
## Эканоміка 
Асноўныя галіны эканомікі пасёлка прадстаўлены, у асноўным, прадпрыемствамі харчовай прамысловасці і сельскай гаспадаркі:
* Бекаўскі харчакамбінат — вытворчасць кандытарскіх вырабаў;
* ІП Кузняцова Л. У. — выпуск хлеба і хлебабулачных вырабаў, кандытарскіх вырабаў;
* ТАА «Бекавахлебапрадукт» — выпрацоўка мукі;
* ТАА «Нектар» — выпуск павідла;
* Бекаўскі элеватар;
* Млын.

У пасёлку размяшчаюцца аддзяленні Расійскага сельскагаспадарчага банка і Ашчадбанка.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Пензенскай вобласці
Рыеці (правінцыя)

**Рыеці** () — правінцыя ў Італіі, у рэгіёне Лацыа.

## Геаграфія 
Правінцыя размешчана ў паўночна-ўсходняй частцы Лацыа. На захадзе па рацэ Тыбр мяжуе з правінцыяй Вітэрба, на паўднёвым захадзе — з Рымскай метраполіяй. На поўначы мяжуе з рэгіёнам Умбрыя, на ўсходзе — з рэгіёнам Марке.

Рэльеф у асноўным гарысты. Буйныя горы: Тэрмініла (2217 м), Лага (2458 м). Буйныя вадасховішчы: Вале-дэль-Сальта, Лага-дэль-Сальта (найбуйнейшае ў рэгіёне), Лага-дэль-Турана.

На поўдні правінцыі арганізаваны запаведнік Монці-Лукрэці, на паўднёвым усходзе — запаведнік Мантанье-дэла-Дукеса, паміж вадасховішчамі Сальта і Турана — запаведнік Монтэ-Навенья-э-Монтэ-Сервія.

У правінцыі захаваліся замкі, крэпасці і францысканскія санктуарыі.

Катэгорыя:Правінцыі Лацыа
Зайцавыя

**Зайцавыя** (*Leporidae*) — сямейства млекакормячых атрада зайцападобных.

## Апісанне 
Адрозніваецца 10-12 родаў, сярод іх зайцы і трусы. Даўжыня цела ад 28 () да 51 см (). Хвост кароткі. Вушы ў зайцаў доўгія, у трусоў кароткія, у амерыканскіх трусоў прыкметна вар’іруюць. Поўсць густая; афарбоўка ад брудна-жоўтай, шэрай і брудна-белай да цёмна-карычневай, у паласатых зайцаў з цёмна-бурымі палосамі на жоўта-шэрым фоне. Ногі з моцнымі скрыўленымі кіпцюрамі; заднія даўжэйшыя за пярэднія.

## Пашырэнне 
Пашыраны ўсясветна, акрамя Антарктыды, поўдня Паўднёвай Амерыкі, Мадагаскара і шэрагу іншых астравоў. Насяляюць разнастайныя ландшафты, падымаюцца ў горы да вышыні 4900 м. Зайцавыя паспяхова акліматызаваны ў Аўстраліі, Новай Зеландыі і на некаторых акіянічных астравах.

Шэраг відаў знахо­дзіцца пад паг­розай знікнення з-за скарачэння плошчаў прыродных біятопаў.

## Асаблівасці біялогіі 
Актыўныя круглы год; як правіла, уначы або ў прыцемках. Перамяшчаюцца звычайна скачкамі; пры небяспецы ратуюцца ўцёкамі, развіваюць хуткасць да 70 км/гадз. Зайцы спецыяльных сховішчаў не ладзяць; трусы рыюць складаныя норы. Некаторыя віды амерыканскіх трусоў вядуць паўводны спосаб жыцця. Ёсць віды, што перамяшчаюцца па ствалах дрэў, а сховішчы знаходзяць у дуплах.

Кормяцца рознымі травамі, карой, парасткамі, часам каранямі дрэў.

Большасць зайцавых размнажаюцца некалькі разоў у год; у прыплодзе 2-8 (у трусоў да 15) дзіцянят.

Шэраг відаў могуць дасягаць вялікай колькасці, наносячы пры гэтым урон лясной і сельскай гаспадарцы (галоўным чынам садаводству). У месцах акліматызацыі здольныя канкурыраваць з мясцовай фаўнай і нават змяняць прыродныя ландшафты. З’яўляюцца асновай харчавання многіх драпежнікаў. Абгрызаючы галінкі і падрост, значна ўплываюць на дынаміку ўсёй экасістэмы.

## Промысел і развядзенне 
Традыцыйныя аб’екты спартыўнага і прамысловага палявання (дзеля футра і мяса).

Развіваецца трусагадоўля.

Катэгорыя:Зайцападобныя
Катэгорыя:Сямействы сысуноў
Маргер (опера)

**«Ма́ргер»** () — опера Канстанціна Горскага, у трох актах (шасці дзеях), найважнейшы твор кампазітара. Для лібрэта асновай стала аднайменная паэма Уладзіслава Сыракомлі.

Кампазітар жанрава вызначыў свой твор як «драматычная опера». Яна была напісаная ў Харкаве. У 1905 годзе клавір оперы выйшаў асобным дзвюхмоўным выданнем (па-польску і па-руску) ў Пецярбургу, аднак на сцэне пры жыцці аўтара не ставілася, першая пастаноўка адбылася толькі ў 13 студзеня 1927 года у Познані.

У архіве Вялікага тэатра імя Станіслава Манюшкі дагэтуль старанна захоўваецца копія рукапісу «Маргера» ды іншыя матэрыялы, звязаныя з жыццём і творчасцю кампазітара. Аднак поўная партытура оперы згарэла пад час Другой сусветнай вайны.

Да падзей 2020 і наступных гадоў у Беларусі была ініцыятыва грамадскасці і ўлад Ліды, каб паставіць адноўленую оперу «Маргер» ў Лідскім замку. У 2022—2023 гадах беларускі дырыжор Іван Касцяхін аднавіў страчаную партытуру оперы на падставе клавіру (ноты для спеваў з фартэпіяна), вынікі працы прадстаўленыя ў Варшаве ў сакавіку 2023 года.

## Напісанне 
На думку Радаславы Аладавай, магчыма, што аўтарам лібрэта быў сам кампазітар, які падпісаўся псеўданімам W. W. G. (В. Вальгер). Да такой думкі схіляўся раней і Э. Вроцкі, які адзначыў, што кампазітар не стаў выкарыстоўваць ужо гатовае лібрэта, напісанае Уладзіславам Сыракомлем для Станіслава Манюшкі, а прыклаў намаганні да стварэння новага.

## Пераклады 
У 2009 годзе Васіль Сёмуха пераклаў лібрэта на беларускую мову.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Уладзіслаў Сыракомля
Катэгорыя:Оперы 1905 года
Катэгорыя:Оперы на польскай мове
Laportea

**Laportea** — род раслін сямейства .

Прадстаўнікі роду травяністыя, аднагадовыя або шматгадовыя расліны. Як і ў многіх іншых відаў сямейства, у іх ёсць пякучыя валасінкі. На адной і той жа расліне ёсць пякучыя і не пякучыя валаскі. Род названы ў гонар французскага натураліста .

## Віды 
На жнівень 2020 года па базе  спіс роду ўключае 36 відаў:

*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  

Катэгорыя:Крапіўныя
Каток — скок на платок

**«Каток — скок на платок»** () — польская дзіцячая народная песня, мелодыя якой вядомая яшчэ з XVIII ст. Часта прыпісваецца беларускаму паэту Уладзіславу Сыракомлю, які толькі пашырыў змест існай народнай песні.

У Польшчы спяваецца як калыханка, а таксама часта засвойваецца польскімі музыкамі першай.

## Гісторыя 
Яшчэ ў 1829 г. К. Рэйзнер згадвае песню пад такой назвай. У 1839 г. Оскар Кольберг запісвае такую ў Варшаве і выдае ў зборнічку ў 1857 г.

У 1849 г. на сустрэчы з сябрамі Станіслаў Манюшка апрацаваў народную мелодыю.

Уладзіслаў Сыракомля напісаў тэкст песні, а Віктар Кажынскі — музыку. Свой твор яны апублікавалі ў 1854 г. у Пецярбургу ў зборніку «Śpiewnik Wiktora Katyńskiego». Песня была так папулярная, што з’явілася думка, быццам Кажынскі і ёсць аўтар мелодыі, хаця яна народная.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Польскія народныя песні
Катэгорыя:Вершы Уладзіслава Сыракомлі
Катэгорыя:Песні на польскай мове
З горада Лодзь

**«З горада Лодзь»** () — чорна-белы дакументальны фільм, зняты ў 1969 годзе польскім кінарэжысёрам Кшыштафам Кеслёўскім. Дыпломны фільм рэжысёра.

## Апісанне фільма 
Кшыштаф Кеслёўскі, апісаў свой фільм наступным чынам: «*Гэта партрэт горада, дзе адны людзі працуюць, а другія блукаюць у пошуках Бог ведае чаго… Горада поўнага дзівацтваў, поўнага ўсялякіх недарэчных статуй і розных кантрастаў… поўнага руін, халупак, закавулкаў*».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*  
* «З горада Лодзь» на сайце «*FilmPolski.pl*»

Катэгорыя:Фільмы Польшчы 1969 года
Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Польшчы
Катэгорыя:Фільмы на польскай мове
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Лодзі
Катэгорыя:Фільмы пра Лодзь
Катэгорыя:Фільмы Кшыштафа Кеслёўскага
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Кшыштафа Кеслёўскага
Вуліца Новы Свят (Варшава)

**Вуліца Новы Свят** () — вуліца ў цэнтры Варшавы.

## Гісторыя 
Вуліца з’яўляецца часткай старога шляху са Старой Варшавы ў Уяздоў. Назва «Новы Свят» адносілася да новага паселішча (у асноўным юрыдыкі), якое ўзнікла за гарадскімі валамі ў XVII ст. Першапачаткова гэта датычылася як вуліцы, так і паселішча, якое ўзнікла ўздоўж дарогі.

У міжваенны час на вуліцы было некалькі рэстаранаў.

Будынкі на вуліцы былі ў значнай ступені разбураны падчас абароны Варшавы ў верасні 1939 г.

У сакавіку 1947 г. пачалася рэканструкцыя будынкаў, размешчаных па вуліцы. Будынкі былі паніжаны да двух паверхаў, гэта значыць да максімальнай вышыні ў часы Каралеўства Польскага. У студзені 1948 г. на скрыжаванні з вул. Ерусалімскай, быў усталяваны першы пасляваенны святлафор. Адноўленая вуліца з новым асфальтавым пакрыццём і тратуарамі была адкрыта для руху 22 ліпеня 1949 г.

На пераломе 1995 і 1996 гадоў вуліца была адрамантавана з нагоды 400-годдзя сталіцы Варшавы па праекце Крыштафа Дамарадзкага, якая працягвалася 133 дні і каштавала 3,4 мільёна злотых. Падчас рэканструкцыі праезныя часткі звузілі з 14 да 7 метраў, пашырылі тратуары, з вуліцы знік прыватны транспарт, саступіўшы дарогу таксі і аўтобусам. На тратуарах з’явіліся кавярні і дрэвы ў кантэйнерах з лаўкамі.

У 1994 годзе Каралеўскі тракт у Варшаве разам з гістарычным комплексам горада і Вілановам быў абвешчаны помнікам гісторыі.

## Забудова 
; Дом 1
Камяніца Анджэя Стронскага
; Дом 3
Будынак банка гандлёвага і Абрама Вахсмахера
; Дом 7
Камяніца Эфроса
; Дом 11/13
Будынак Краёвага гаспадарчага банку
; Без нумара
* Мемарыял свабоды слова

Катэгорыя:Вуліцы і плошчы Варшавы
Бурмакіна

**Бурмакіна** () — рабочы пасёлак у Някрасаўскім раёне Яраслаўскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр сельскага паселішча Бурмакіна. Насельніцтва — 2610 чалавек (2021). Размешчаны на рацэ Тунашонка, за 35 км на паўднёвы ўсход ад Яраслаўля. Чыгуначная станцыя Бурмакіна на лініі Яраслаўль — Нерахта. Пасёлак узнік вакол воінскай часці і тут першапачаткова пражывалі яе служачыя. У 1943 годзе ён атрымаў статус рабочага пасёлка. Назву ён атрымаў ад паселішча Бурмакіна, якое знаходзілася за 4 км на захад, якім даўней валодалі яраслаўскія князі Траякуравы.

У 1944—1959 гадах пгт быў цэнтрам Бурмакінскага раёна.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Яраслаўскай вобласці
Прачыстае

**Прачыстае** — тапонім.
* Прачыстае (Гагарынскі раён)
* Прачыстае (Духаўшчынскі раён)
* Прачыстае (Яраслаўская вобласць)
Пераклад зборніка «Кабзар» Сыракомлі

**Пераклад зборніка «Кабзар» Сыракомлі** () — польскамоўны няпоўны пераклад зборніка Тараса Шаўчэнкі, здзейснены Уладзіславам Сыракомлем. Кніга апублікаваная пасмяротна, хаця падрыхтаваў яе пісьменнік яшчэ пры жыцці.

Пераклад Сыракомлі цалкам выдаваўся чатыры разы: у 1863 г. у Вільні, 1872 г. (у складзе 10-томнага збору твораў) у Варшаве, 1883 г. у Львове. У 1955 г. у Варшаве выдалі зборнік выбраных твораў Шаўчэнкі, у якім змясцілі 9 перакладаў Сыракомлі.

## Змест 
У прадмове беларускі пясняр адзначае важную ролю Шаўчэнкі ва ўкраінскай літаратуры і дае высокую ацэнку ягонай творчасці. Тамсама Сыракомля піша, што не пераклаў паэмы «Гайдамакі» і апусціў некаторыя месцы «Тарасовай ночы», бо «тут аўтар, мачаючы пэндзаль у кроў, эстэтычна сапсаваў прыгажосць сваіх вобразаў». Да таго ж перакладчык не мог не ведаць, што «Гайдамакаў» ужо перакладае Леанард Савінскі.

Агулам перакладзена 14 твораў з 17 другога выдання «Кабзара» (выйшла 23 студзеня 1860). На думку Вячаслава Рагойшы, Сыракомля перакладаў Шаўчэнку яшчэ раней з першага выдання 1840 г.

У сваім перакладзе Уладзіслаў Сыракомля імкнуўся перадаць эстэтычную вартасць арыгіналу. У той жа час перакладчык змякчаў вобраз «ляхаў» і, прыхільна ставячыся да Украіны, усюды ствараў яе станоўчы вобраз. Адаптуючы зборнік пад беларускага чытача, Сыракомля ўжывае збольшага сілаба-танічны верш, нехарактэрны польскай паэзіі, нават там, дзе Шаўчэнка выкарыстоўвае сілабічны верш, традыцыйны для польскай мовы. Часам перакладчык змяняе форму верша, вольна адступае ад арыгіналу.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Уладзіслаў Сыракомля
Катэгорыя:Тарас Шаўчэнка
Катэгорыя:Творы 1863 года
Катэгорыя:Вершы на польскай мове
Сіць

**Сіць** () — рака на паўночным захадзе еўрапейскай часткі Расійскай Федэрацыі, у Цвярской і Яраслаўскай абласцях. Упадае ў Рыбінскае вадасховішча на Волзе. Да стварэння Рыбінскага вадасховішча была правым прытокам ракі Малогі.

Даўжыня — 159 км, плошча басейна — 1900 км², расход вады — 13,4 м³/с. Лёд растае ў красавіку, ледастаў у другой палове лістапада.

Найбуйнейшыя прытокі — Балатэя, Верэкса (левыя).

Выток Сіці ў адгор’ях Бежацкага верха ў раёне вёскі Сабурава (Санкоўскі раён Цвярской вобласці). Працякае рака па раўніннай, лясной, маланаселенай мясцовасці. Шырыня ракі ў вярхоўях 5—10 метраў, у сярэднім цячэнні каля 30—40 метраў, каля вусця шырыня павялічваецца амаль да паўтара кіламетра з-за падпору Рыбінскага вадасховішча. Хуткасць цячэння невялікая.

Ля вусці ракі размешчана вялікае сяло і раённы цэнтр Брэйтава.

Катэгорыя:Басейн Волгі
Катэгорыя:Рэкі Цвярской вобласці
Катэгорыя:Рэкі Яраслаўскай вобласці
Соць

**Соць** () — рака ў еўрапейскай частцы Расіі; працякае па Яраслаўскай вобласці, у верхнім цячэнні — па Першамайскім раёне, у ніжнім — на мяжы раёнаў Данілаўскага на захадзе і Любімскага на ўсходзе. Бярэ пачатак на Данілаўскім узвышшы, цячэ на паўднёвы ўсход, упадае з паўночнага захаду, побач з вусцем ракі Воньга, у Кастрамскі заліў Горкаўскага вадасховішча, да стварэння якога была правым прытокам ракі Кастрамы. Даўжыня — 144 км, плошча басейна — 1460 км². Жыўленне пераважна снегавое. Разводдзе ў красавіку — маі, у гэты час сплаўная. Сярэднегадавы расход вады — 6,5 м³/с (за 59 км ад вусця). Пад лёдам з канца кастрычніка — лістапада па красавік.

Соць пачынаецца ва ўрочышчы Мядзведкава побач з вёскай Малеева Першамайскага раёна, за адзін кіламетр ад мяжы з Валагодскай вобласцю.

У верхнім цячэнні Соць цячэ сярод высокіх лясных берагоў, шырыня ракі 8—10 метраў. У сярэднім цячэнні, ніжэй за адміністрацыйны цэнтр Першамайскага раёна пасёлка Прачыстае, размешчанага за кіламетр ад ракі, рака пашыраецца да 15—20 метраў. У верхнім і сярэднім цячэнні рака часам утварае невялікія перакаты і парожкі, цячэнне даволі хуткае. За вусцем ракі Коншы ніжэй населенага пункта Цітова пачынае адбівацца падпор вадасховішча, цячэнне значна запавольваецца, рака выходзіць на раўніну і пачынае ўтвараць вялікія лукавіны.

Каля Левінскага перасякае аўтамагістраль М8 «Масква — Халмагоры» і чыгунку Данілаў — Волагда; каля Барадзіно — чыгунку Данілаў — Любім.

Катэгорыя:Рэкі Яраслаўскай вобласці
Катэгорыя:Басейн Волгі
Воньга

**Во́ньга** () — рака, якая цячэ на поўначы Карэліі (Расія), па Лоўхскім і Кемскім раёнах. Выцякае з Энгвозера на вышыні 71 м над узроўнем мора, упадае ў Белае мора. Даўжыня — 106 км, плошча басейна — 2580 км². Агульнае падзенне — 71 м (у асноўным на парогах у ніжнім цячэнні), сярэдні ўхіл — 1,10 м/км.

Катэгорыя:Рэкі Карэліі
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Белае мора
Сакраментарый Дрога

**Сакраментарый ** () — ілюмінаваны  (богаслужбовая кніга), створаны прыблізна ў 845—855 гадах і які з’яўляецца значным узорам каралінгскага .

## Стварэнне 
Стварэнне рукапісу звязваюць з імем пазашлюбнага сына Карла Вялікага — , біскупа Меца. Дрога атрымаў біскупскую кафедру ў Мецы (28 чэрвеня 823 года), адну з самых шанаваных пры Каралінгах, стаўшы тут пераемнікам біскупа . З гэтага часу стаў верным памочнікам свайго брата, Людовіка Набожнага. Мец быў важным біскупствам: тут быў каранаваны Карл II Лысы і пахаваныя Людовік і сам Дрога. У 843 годзе Мец стаў сталіцай Каралеўства Латарынгія. Пасада Дрога дазволіла яму стаць адным з галоўных заступнікаў мастацтваў у IX стагоддзі; па яго ўказанні быў упрыгожаны Кафедральны сабор Меца, а таксама ілюмінаваны сакраментарый выраблены для яго асабістага карыстання, бо ўтрымлівае толькі тыя раздзелы літургіі, якія прамаўляе біскуп. Сакраментарый не з’яўляецца вынікам працы манастырскага скрыпторыя, а ставіцца да палацавай школы.

## Упрыгожванне 
Кніга напісана выразным лацінскім пісьмом і ўтрымлівае ілюмінаваныя ўпрыгажэнні старонак і цудоўныя  і раслінныя арнаменты. Упрыгожванне рукапісу ў выглядзе ілюмінаваных вялікіх літар, малюнкаў дэкаратыўных арак і пазалочаных літар адрозніваецца як вытанчанасцю, так і дынамічнасцю, вытанчанасцю колераў: выкарыстоўваюцца яркія зялёны, блакітны, фіялетавы і пурпурны колеры. Малюнкі, якімі ілюмінаваны рукапіс, у асноўным, прысвечаны жыццю Хрыста і аналагічныя тым, што намаляваныя на устаўленых у пераплёт пласцінах са слановай косці.

Пярэдняе і задняе вечкі вокладкі, вырабленыя ў той жа час і ў той жа майстэрні, што і рукапіс, падзеленыя на дзевяць пласцін з разьбянымі рэльефнымі малюнкамі. Пласціны на пярэднім баку вокладкі ілюструюць асноўныя ; на зваротнай — сцэны літургіі. У XVI стагоддзі пласціны былі ўстаўленыя ў сярэбраныя абкладкі, дэкараваныя лісцем аканту і устаноўленыя на пакрытыя зялёным аксамітам вечкі вокладкі.

Пераплеценыя парасткі аканту з’яўляюцца агульным дэкаратыўным элементам усіх буквіц і блізкія да познеантычных узораў хрысціянскіх помнікаў: падобныя матывы сустракаюцца ў разьбе капітэляў, афармленні саркафагаў, мазаічных арнаментальных кампазіцыях V—VI стагоддзяў, аднак грэчаскія і італьянскія творы таго часу малююць акантавыя парасткі ў форме завіткоў. Лічыцца, што арыгінальнае пераасэнсаванне каралінгскімі майстрамі класічнага элемента аказала ўплыў на англасаксонскую школу.

### Ілюмінаваныя буквіцы 

Файл:Sacramentaire de drogon 29r détail E.jpg|
Файл:Enluminure Drogon.jpg|
Файл:Ascension, sacramentaire de Drogon.jpg|
Файл:Sacramentaire de drogon 27r corrigé.jpg|
Файл:Sacramentaire de drogon 24v corrigé.jpg|
Файл:Entrée messianique, sacramentaire de Drogon.jpg|

Катэгорыя:Каралінгскія ілюмінаваныя рукапісы
Катэгорыя:Ілюмінаваныя рукапісы паводле алфавіта
Катэгорыя:Сакраментарыі
Катэгорыя:Нацыянальная бібліятэка Францыі
Катэгорыя:Рукапісы IX стагоддзя
Лясная Паляна (Яраслаўская вобласць)

**Лясная Паляна** () — пасёлак гарадскога тыпу (рабочы пасёлак) у Яраслаўскім раёне Яраслаўскай вобласці Расіі. Насельніцтва паводле звестак перапісу 2010 года — 2974 чалавекі. Быў заснаваны ў 1957 годзе як пасёлак пры Яраслаўскім рамонтна-тэхнічным прадпрыемстве.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Яраслаўскай вобласці
Лясная Паляна

**Лясная Паляна**:
## Беларусь 
* Лясная Паляна (Сенненскі раён)
## Расія 
* Лясная Паляна (Яраслаўская вобласць)
Фрыдрых Георг Гендэль

**Фрыдрых Георг Гендэль** (14 снежня 1874 — 26 чэрвеня 1936) — аўстрыйскі дырэктар сярэдняй школы і энтамолаг, цікавіўся галоўным чынам двухкрылымі. Ён апісаў вельмі шмат новых відаў і ўнёс важны ўклад у вышэйшую сістэматыку двухкрылых.

Нарадзіўся ў Вене, памёр у Бадэне. Яго калекцыя знаходзіцца ў Венскім музеі натуральнай гісторыі .

## Працы 
Выбар 1908—1914 гадоў

* 1908 Nouvelle classification des mouches à deux ailes (Diptera L.), d’après un plan tout nouveau par J. G. Meigen, Paris, an VIII (1800 v.s.). *Mit einem Kommentar. Verh. Zool.-Bot. Ges.Wien* 58: 43-69.
* 1910 Über die Nomenklatur der Acalyptratengattungen nach Th. Beckers Katalog der paläarktischen Dipteren, Bd. 4. *Wien. Ent. Ztg.* 29: 307—313. 
* 1914 Diptera. Fam. Muscaridae, Subfam. Platystominae. *Genera Ins.* 157, 179 pp., 15 pls.
* 1914 Die Arten der Platystominen. *Abh. Zool.-Bot. Ges. Wien* 8 (1): 1-409, 4 pls.
* 1914 Die Bohrfliegen Südamerikas. *Abh. Ber. K. Zool. Anthrop.-Ethn. Mus. Dresden* (1912) 14 (3): 1-84, 4 pls..

Катэгорыя:Энтамолагі Расіі
Катэгорыя:Заолагі Аўстрыі
Гендэль (значэнні)

**Гендэль** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Георг Фрыдрых Гендэль — нямецкі кампазітар эпохі барока
* Фрыдрых Георг Гендэль — аўстрыйскі дырэктар сярэдняй школы і энтамолаг
Прачыстае (Яраслаўская вобласць)

**Прачыстае** () — рабочы пасёлак у Яраслаўскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Першамайскага раёна. Утварае гарадское паселішча Прачыстае. Размешчана за 98 км на поўнач ад Яраслаўля паміж рэк Уча і Соць. Чыгуначная станцыя на лініі Данілаў — Волагда. Праз Прачыстае праходзіць федэральная аўтамагістраль М8 «Халмагоры» (Масква — Архангельск). Насельніцтва — 4486 чалавек (2021).

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Анатоль Фёдаравіч Кашкер, беларускі акцёр тэатра і кіно

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Яраслаўскай вобласці
Імперыя (правінцыя)

**Імперыя** () — правінцыя рэгіёну Лігурыя ў Італіі. На ўзбярэжжы Лігурыйскага мора, мяжуе на захадзе з Францыяй, на ўсходзе і поўначы — з італьянскімі правінцыямі Савона і Кунеа. Цэнтр правінцыі — горад Імперыя, за 203 км на поўдзень ад Турына і за 117 км на захад ад Генуі. Транспартная авіяцыйная сувязь — праз аэрапорты Турына і Ніцы. Неафіцыйная назва правінцыі —  — «Кветкавая Рыўера» — паказвае на культурнае і эканамічнае адзінства з французскай Рыўерай, а таксама на развітое кветкаводства з цэнтрамі ў Сан-Рэма і Вентымілья.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Правінцыі Лігурыі
Імперыя (горад)

**Імперыя** () — горад у італьянскім рэгіёне Лігурыя, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі.

## Гісторыя 
Імперыя — адзін з самых маладых гарадоў Італіі. Узнік у 1923 годзе пры аб’яднанні старажытных гарадоў Порта-Маўрыцыа і Анелья з навакольнымі сёламі. Гучную назву атрымаў з падачы Мусаліні ад рэчкі Імпера, якая працякала тут. Гісторыя Порта-Маўрыцыа ўзыходзіць да часу Рымскай імперыі. Анелья была валоданнем біскупаў Альбенгі з 1100 года да 1298, калі прыбярэжны замак выкупілі генуэзскія патрыцыі Дорыя. Менавіта тут нарадзіўся адмірал Андрэа Дорыя. Пасля 1576 года горадам валодала Савойская дынастыя, якая амаль безупынна абараняла яго ад нападаў генуэзцаў, іспанцаў і французаў.

Катэгорыя:Гарады Лігурыі
Катэгорыя:Камуны правінцыі Імперыя
Брэйтава

**Брэйтава** () — сяло ў Яраслаўскай вобласці Расіі. Насельніцтва — 3308 чалавек (2010). Адміністрацыйны цэнтр Брэйтаўскага раёна, Брэйтаўскага сельскага паселішча і Брэйтаўскай сельскай акругі. У 1986—1991 гг. Брэйтава адносілася да пасёлкаў гарадскога тыпу. Размешчана на рацэ Сіць, пры ўпадзенні яе ў Рыбінскае вадасховішча, за 142 кіламетры (па прамой) на паўночны захад ад цэнтра горада Яраслаўля.

Катэгорыя:Населеныя пункты Яраслаўскай вобласці
Карл Фрэдрык Фален

**Карл Фрэдрык Фален** (, 1764—1830) — шведскі энтамолаг.

## Біяграфія 
Быў прафесарам мінералогіі ў Лундзе; значныя калекцыі насякомых, сабраныя Фаленам, перайшлі ва ўласнасць Стакгольмскай Акадэміі навук.

Працы Фалена датычацца пераважна фаўны насякомых Швецыі з іх найбольш важныя: «Monographia Cimicum» (Капенгаген, 1807); «Monographia Muscidum Ѕіесіае» (Л., 1820-25); «Hemiptera Sueciae» (Л., 1826-29); «Monographia Tenthredimdum Sueciae» (Л., 1829).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Члены Шведскай каралеўскай акадэміі навук
Катэгорыя:Энтамолагі Швецыі
Звычайныя асаеды

**Звычайныя асаеды** (*Pernis*) — род птушак сямейства .

## Апісанне 
Прадстаўнікі гэтага роду гняздуюцца ва ўмераных і цёплых зонах Старога Свету і харчуюцца лічынкамі вос і пчол, а таксама дробнымі хрыбетнымі. Два віды ўмераных шырот —  і  з’яўляюцца мігруючымі.

Выявіўшы ў зямлі гняздо вос, птушка пачынае капаць не каля ўваходу ў гняздо, а прама над гняздом, па самым кароткім шляху ад паверхні зямлі да гнязда. Ногі мацнейшыя, чым у канюкоў таго ж памеру, добра прыстасаваныя для капання. Шчыльнае апярэнне непранікальна для жал перапончатакрылых.

Прадстаўнікі гэтага роду маюць апярэнне, якое імітуе апярэнне маладых асобін  і відаў роду . Магчыма, гэта мімікрыя, якая выпрацавалася для абароны ад больш буйных драпежных птушак.

## Віды 
Чатыры віды:

* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Роды птушак
Катэгорыя:Ястрабіныя
Новы Некауз

**Новы Некауз** () — сяло ў Яраслаўскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Некаузскага раёна. У 1975—1993 гадах Новы Некауз адносіўся да пасёлкаў гарадскога тыпу. Новы Некауз размешчаны за 113 км на захад ад Яраслаўля, на аўтадарозе Угліч — Брэйтава.

У вёсцы знаходзіцца чыгуначная станцыя Некауз на лініі Санкова — Рыбінск Паўночнай чыгункі. Насельніцтва — 3260 чалавек (2021). З захаду сяло абгінае невялікая рэчка Ільд. За 4 км на захад Новага Некауза знаходзіцца сяло Некауз (Стары Некауз).

Катэгорыя:Населеныя пункты Яраслаўскай вобласці
Брэй-сюр-Руая

**Брэй-сюр-Руая** () — камуна на паўднёвым усходзе Францыі ў рэгіёне Праванс — Альпы — Лазурны Бераг, дэпартамент Прыморскія Альпы, акруга Ніца, кантон Конт. Да сакавіка 2015 года камуна з’яўлялася адміністрацыйным цэнтрам аднайменнага скасаванага кантона.

Плошча камуны — 81,31 км², насельніцтва — 2092 чалавекі (2006) з тэндэнцыяй да росту: 2444 чалавекі (2012), шчыльнасць насельніцтва — 30,1 чал/км².

Катэгорыя:Камуны дэпартамента Прыморскія Альпы
Пятроўскае (Растоўскі раён)

**Пятроўскае** () — рабочы пасёлак у Растоўскім раёне Яраслаўскай вобласці Расіі. Размешчаны за 20 км на паўднёвы захад ад Растова каля ракі Сары, на аўтамабільнай дарозе М8 «Халмагоры». Чыгуначная станцыя Пятроўск на лініі Масква — Яраслаўль.

Насельніцтва — 4478 чал. (2021).

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Яраслаўскай вобласці
Савона

**Саво́на** () — найбуйнейшы горад Лігурыі на захад ад Генуі, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі, порт на Міжземным моры.

Паселішча, якое насіла імя «Сава», існавала ўжо ў сярэдзіне бронзавага веку. Знаходзілася яно на ўзвышшы Прыамар каля вусця горнага патоку, названага Левіянола. У часы Другой пунічнай вайны карфагенянамі быў умацаваны старажытны лігурыйскі цэнтр Сабацы як альтэрнатыва «рымскай» Генуі. Каля 180 г. да н.э. Рыму ўдалося падпарадкаваць горад. Але і ў рымскую эпоху Савона старалася выцесніць Геную з ролі асноўнага порта Лігурыі.

У 639 годзе горад быў разбураны нашэсцем лангабардаў. З сярэдзіны X стагоддзя па 1191 год ён служыў сталіцай маркграфаў Алерамічы, якія пазней кіравалі Салуца і Манфератам. У XIII стагоддзі — самастойная камуна ў саюзе з Генуяй.

Катэгорыя:Гарады Лігурыі
Катэгорыя:Камуны правінцыі Савона
Савона (правінцыя)

**Саво́на** () — правінцыя ў Італіі, у рэгіёне Лігурыя. Савона была першапачаткова заселена лігурыйскім племем сабацы, якое ваявала на баку карфгенян у Пунічных войнах. У выніку Савона была заваявана Рымскай імперыяй. У Сярэднявеччы Савона ваявала супраць Генуі на баку імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Фрыдрыха II. У 1440 годзе ваявала супраць Генуі на баку міланскіх Вісконці, у выніку чаго падверглася спусташэнню. У XVI стагоддзі ўступіла ў саюз з французамі, але зноў пацярпела паражэнне і пацярпела ад уварвання генуэзцаў.

У XIX стагоддзі Савона была акупаваная напалеонаўскай Францыяй, але неўзабаве была заваявана Сардзінскім каралеўствам. Новыя кіраўнікі аднавілі порт і заснавалі ў правінцыі жалезную вытворчасць.

Катэгорыя:Правінцыі Лігурыі
Злотнікаў

**Злотнікаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анатоль Генадзевіч Злотнікаў (нар. 1944) — беларускі сацыёлаг, дэмограф.
* Андрэй Анатолевіч Злотнікаў (1970—2023) — беларускі навуковец і палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь. Кандыдат сацыялагічных навук, дацэнт.
Фабрыка (фільм, 1970)

**«Фабрыка»** () — чорна-белы дакументальны фільм, зняты ў 1970 годзе польскім кінарэжысёрам Кшыштафам Кеслёўскім.

## Апісанне фільма 
Працоўны дзень на трактарным заводзе Урсус. Кадры рабочых чаргуюцца з кадрамі пасяджэння праўлення. Завод не можа выканаць норму вытворчасці, бо не хапае абсталявання, дэталяў і гэтак далей. Рассылаюцца дакументы, запрашваюцца ліцэнзіі, праводзяцца шматлікія сустрэчы, але выйсця з заганнай сеткі непаразуменняў і бюракратыі, здаецца, няма — левая рука не ведае, што робіць правая. Як кажа адзін з сяброў праўлення, «*бюракратыя ў гэтай краіне перашкаджае любому рашэнню*». Тым не менш працоўныя яшчэ павінны выканаць сваю норму.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*  
* «Фабрыка» на сайце «*FilmPolski.pl*»

Катэгорыя:Фільмы Польшчы 1970 года
Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы Польшчы
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Польшчы
Катэгорыя:Фільмы на польскай мове
Катэгорыя:Фільмы Кшыштафа Кеслёўскага
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Кшыштафа Кеслёўскага
Вентымілья

**Вентымілья** () — партовы горад у Італіі, на ўзбярэжжы Лігурыйскага мора, за 7 км ад мяжы з Францыяй, на захад ад Сан-Рэма (з якім звязаны тралейбуснай лініяй). Мытны пункт і курорт Італьянскай Рыўеры, займае абодва берагі ракі Руая, якая ўпадае тут у Лігурыйскае мора.

Заступнікам горада шануецца святы Секунд, святкаванне 26 жніўня.

Катэгорыя:Гарады Лігурыі
Катэгорыя:Камуны правінцыі Імперыя
Сура (Пензенская вобласць)

**Сура** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Нікольскім раёне Пензенскай вобласці Расіі. Утварае муніцыпальнае ўтварэнне рабочы пасёлак Сура са статусам гарадскога паселішча як адзіны населены пункт у яго складзе. Размешчаны ўздоўж левага берага ракі Інзы пры яе ўпадзенні ў Суру, за 28 км на паўночны захад ад горада Нікольска, чыгуначная станцыя на лініі Рузаеўка — Інза.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Пензенскай вобласці
Сура

**Сура**:
* Сура (Каран)
* Сура (Пензенская вобласць)
* Сура (прыток Волгі)
Факультэт эканомікі і кіравання БГЭУСК

**Факультэт эканомікі і кіравання** — адзін з факультэтаў Беларускага гандлёва-эканамічнага ўніверсітэта спажывецкай кааперацыі.

## Гісторыя 
У 1975 годзе ў Гомельскім філіяле Маскоўскага кааператыўнага інстытута створаны таваразнаўча-эканамічны факультэт. У 1978 годзе факультэт падзелены на два: эканамічны і таваразнаўчы. У 1993 годзе эканамічны факультэт рэарганізаваны ў факультэт эканомікі і кіравання.

## Кафедры 
* інфармацыйна-вылічальных сістэм
* сусветнай і нацыянальнай эканомікі
* права і эканамічных тэорый
* эканомікі гандлю

## Дэканы 
* Уладзімір Пятровіч Патапенка (1975—1978)
* Віктар Іванавіч Гарачка (1978—1984)
* Макатай Хусаінавіч Секербаеў (1984—1992)
* Валянціна Маркелаўна Наважанюк (1992—1993)
* Валянціна Аляксандраўна Міклушова (1993—1994)
* Таццяна Уладзіміраўна Емяльянава (1994—2017)
* Наталля Васілеўна Лацкевіч (з 2017)

## Спасылкі 
* Сайт факультэта
 

БГЭУСК
Эканомікі і кіравання
Катэгорыя:Праспект Кастрычніка (Гомель)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1975 годзе
Катэгорыя:1975 год у Гомелі
Іван Ігнатавіч Малышэўскі

**Іван Ігнатавіч Малышэ́ўскі** ( — ) — рускі гісторык царквы, славіст, асветнік, пісьменнік, доктар багаслоўя (1873).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў мястэчку Нягневічы Навагрудскага павета Мінскай губерні ў сям’і святара. Скончыў Жыровіцкае духоўнае вучылішча ў 1843 годзе, Мінскую духоўную семінарыю ў 1849 годзе, Кіеўскую духоўную акадэмію ў 1853 годзе. У 1853—1861 гадах бакалаўр, у 1861—1862 гадах экстраардынарны прафесар, з 1862 года ардынарны прафесар Кіеўскай духоўнай акадэміі. Выкладаў рус­кую гісторыю і гісторыю рускай царк­вы. У 1873 годзе за дысертацыю «Александрийский патриарх Мелетий Пигас и его участие в делах Русской Церкви» атрымаў ступень доктара багаслоўя.

Памёр І. І. Малышэўскі 11 студзеня 1897 года. Пахаваны на Шчакавіцкіх могілках Кіеўскага Брацкага манастыра.

## Навуковая і грамадская дзейнасць 
Аўтар шэрагу кніг і артыкулаў па гісторыі царквы, праблемах народнай адукацыі і царкоўнага жыцця ў Расіі. Сярод яго прац «Творы св. Кірылы Тураўскага з апісаннем яго жыцця» (1878), «Кірыл і Мяфодзій» (1885), «Заходняя Русь» у барацьбе за веру і народнасць" (вып. 1, 1895) і інш. Быў прыхільніка агульнаславянскага культурнага адзінства, аднак не выказваў схільнасцей да рускага панславізму.

Быў членам Маскоўскага археалагічнага таварыства, Рускага археалагічнага інстытута ў Канстанцінопалі, Кіеўскай археалагічнай камісіі, правадзейным членам Кіеўскага аддзялення Славянскага дабрачыннага таварыства і інш. У якасці члена будаўнічага камітэта І. І. Малышэўскі прымаў удзел у будаўніцтве і канчатковай аздабленні Кіева-Уладзімірскага сабора, ганаровым старастам якога ён быў пасля абраны.

## Літаратура 
* 
* *Федотова М. А.* Малышевский Иван Игнатьевич // Энциклопедия «Слова о полку Игореве»: В 5 т. — СПб.: Дмитрий Буланин, 1995. — Т. 3. К—О. — 1995. — С. 213—214.
* *Титов Ф.* Памяти И. И. Малышевского. — Киев, 1898. 

## Спасылкі 
* Иван Игнатьевич Малышевский   // Мінская духоўная семінарыя

Катэгорыя:Гісторыкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Гісторыкі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Славісты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Выпускнікі Жыровіцкага духоўнага вучылішча
Андора (Італія)

**Андора** () — камуна ў Італіі, размешчана ў рэгіёне Лігурыя, падпарадкавана адміністрацыйнаму цэнтру Савона.

Насельніцтва — 7186 чалавек (на 2005 г.), шчыльнасць насельніцтва — 232 чал./км². Плошча — 31 км². Паштовы індэкс — 17051. Тэлефонны код — 0182.

Заступнікамі горада шануюцца святыя апосталы Якаў Малодшы і Філіп. Свята горада штогод святкуецца 3 траўня.

Катэгорыя:Камуны правінцыі Савона
Гранд-Сент

**Гранд-Сент** () — камуна ў Францыі, рэгіён О-дэ-Франс, дэпартамент Нор, акруга Дзюнкерк, кантон Гранд-Сент. Прыгарад Дзюнкерка, прымыкае да яго з захаду, за 6 км ад цэнтра горада, на ўзбярэжжы Ла-Манша. Праз тэрыторыю камуны праходзіць аўтамагістраль А16. За 5 км на поўдзень ад цэнтра камуны знаходзіцца чыгуначная станцыя Гранд-Сент лініі Кале — Дзюнкерк.

Насельніцтва (2017) — .

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Камуны дэпартамента Нор
Камка

**Камка** — тапонім.

* Камка (Карукіўскі раён)
* Камка (Сноўскі раён)
Булгакава

**Булгакава** — жаночная форма прозвішча Булгакаў, таксама тапонім.

## Прозвішча 
* Іна Барысаўна Булгакава — беларускі дызайнер

## Тапонім 
* Булгакава (Духаўшчынскі раён)
* Булгакава (Цёмкінскі раён)
Смяч

**Смяч** — тапонім.
* Смяч (Ноўгарад-Сівэрскі раён)
* Смяч (Сноўскі раён)
Браніслаў Іванавіч Урублеўскі

**Браніслаў Іванавіч Урублеўскі** (, в. Лужкі, Чашніцкі раён, Віцебская вобласць — ) — беларускі спецыяліст у галіне машын, механізмаў і тэхналогіі лесараспрацовак, лесанарыхтовак і лясной гаспадаркі, эканаміст. Кандыдат тэхнічных навук (1970), прафесар (2001). Акадэмік Беларускай інжынернай акадэміі.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут (лесатэхнічны факультэт, 1962; аспірантура, 1970).
    
Працаваў у прадпрыемствах лясной прамысловасці БССР, Інстытуце механікі металапалімерных сістэм АН БССР (вучоны сакратар), Гомельскам вытворчам лесанарыхтоўчам аб’яднанні (намеснік генеральнага дырэктара), Гомельскім заводзе будаўнічых дэталей (дырэктар), Гомельскам вытворчам аб’яднанні па дрэваапрацоўцы (генеральны дырэктар), Беларускім дзяржаўным універсітэце транспарту (1994—1995, дацэнт кафедры «Эканоміка»), Беларускім гандлёва-эканамічным універсітэце спажывецкай кааперацыі (прафесар кафедры сусветнай і нацыянальнай эканомікі).
 
Навуковыя інтарэсы: будаўніцтва лесавозных аўтамабільных дарог; эканоміка і кіраванне ў жыллёва-камунальнай гаспадарцы; менеджмент; энеразберажэнне; прадпрымальніцтва; павышэнне якасці вышэйшай адукацыі.

## Узнагароды 
Медалі «За доблесную працу» і «Ветэран працы»

## Бібліяграфія 
* Исследование комплексного укрепления грунтов карбамидной смолой и нефтью в целях строительства лесовозных автомобильных дорог : автореферат диссертации … кандидата технических наук : 05.420 / Б. И. Врублевский. — Минск, 1970.
* Услуги, которые мы не выбираем / Бронислав Врублевский, Тихон Липницкий // Беларуская думка. — 2012. — № 1. — С. 98—103. — Биографии, фото авторов (с. 98).

## Літаратура 
* Врублевский Бронислав Иванович // Белорусский государственный университет транспорта : Хроника. События. Люди (1953—2003). — Гомель, 2003. — С. 290.
Працоўны саюз Amazon

**Працоўны саюз Amazon** () — незалежны прафсаюз работнікаў Amazon.

## Перадумовы стварэння 
Сведчанні аб парушэнне правоў працоўных у Amazon паступалі яшчэ з 2018 года. Так, напрыклад, у 2018 годзе паступалі звесткі аб тым, што на складзе Amazon у Стафардшыры, работнікі не маглі схадзіць у прыбіральню і мачыліся ў бутэлькі прама на працоўным месцы, з-за боязі таго, што аўтаматычная штрафная сістэма ад Amazon выпіша работніку штраф. У 2021 годзе кіраўніцтва кампаніі прызнала факт таго, што вадзіцелі Amazon не маюць часу на паходы ў прыбіральню, і паабяцала вырашыць праблему. Аднак наяўнасць такой праблемы на складах кампаніі да гэтага часу адмаўляецца.

Работнікі кампаніі таксама заяўлялі аб звышурочнай працы ў чорную пятніцу, непрыстасаваныя для працы склады і сачэнне за работнікамі з боку карпарацыі.

У справаздачы Open Markets Institute аб умовах працы на Amazon сцвярджаецца, што працаўнікі фірмы знаходзяцца пад пастаянным кантролем кіраўніцтва, падвяргаюцца дыскрымінацыі і рызыкуюць быць звольненымі па невядомых прычынах. У прыватнасці адзначаецца, што Amazon устанаўлівае камеры назірання на працоўных месцах, рэгулярна звальняе супрацоўнікаў, якія адстаюць ад нарматываў выпрацоўкі і не прымаюць да ўвагі некаторыя віды траўмаў на вытворчасці.

## Стварэнне прафсаюза 
Першая спроба стварэння прафсаюза на Amazon у ЗША прайшла ў горадзе Бессемер у штаце Алабама ў 2021 годзе. У выніку работнікі склада прагаласавалі супраць стварэння прафсаюзу. Перад галасаваннем, рабочыя са склада ў Бессемеры заяўлялі, што кіраўніцтва кампаніі перашкаджала правядзенні галасавання за стварэнне прафсаюза. Да прыкладу, кіраўніцтва кампаніі пачало вешаць антыпрафсаюзныя постэры ў туалетах склада, праводзіла абавязковыя антыпрафсаюзныя трэнінгі, а таксама адпраўляла паведамлення, якія асуджаюць прафсаюзы, праз карпаратыўныя прыкладанні і нават на тэлефоны.

Першае паспяховае галасаванне за стварэнне прафсаюза прайшло на складзе JFK8 у Нью-Ёрку 2 красавіка 2022 года. Пасля паспяховага галасавання на складзе JFK8, кіраўніцтва кампаніі Amazon вырашыла аспрэчыць вынікі галасавання, заявіўшы, што прафсаюзныя актывісты, з мэтай атрымаць галасы рабочых, раздавалі марыхуану і пагражалі рабочым-мігрантам пазбаўленне льгот.

2 мая 2022 года на складзе LDJ5 у Нью-Ёрку было праведзена галасаванне аб стварэнні прафсаюза, на якім прафсаюзныя актывісты пацярпелі паражэнне.

## Спасылкі 
* Справаздача Open Markets Institute аб умовах працы на Amazon ад верасня 2020 года

Катэгорыя:Прафсаюзы ЗША
Катэгорыя:З’явіліся ў 2022 годзе
Акраец хлеба (паэма)

**«Акра́ец хле́ба»** () — паэма-гутарка Уладзіслава Сыракомлі. У ёй паэт апісаў выпадак з жыцця з свайго бацькі.

Твор напісаны ў лістападзе 1854 г. у Барэйкаўшчыне, пасля трох месяцаў са сканчэння паэмы «Маргер». У 1855 г. «Акраец хлеба» выйшаў асобным выданнем.

## Змест 
Лагода шмат гадоў арандоўваў невялікую вёску і прывязаўся да яе, быццма да сваёй уласнай, палюбіў мясцовы люд, і гэты люд палюбіў яго. Але ўладар вёскі, намоўлены Заборам, пастанавіў скасаваць арэнду Лагоды і аддаць вёску ў арэнду Забору. Лагода са слязамі пакідае ўбогую хатку, да якой прывязаўся, з ім развітаюцца сяляне, чакаючы са страхам новага пана. Больш пра Лагоду ня чулі, а Забору не шанцавала са збожжам, яго зямля родзіла горкім, ніхто не жадаў такога купляць.

## Крытыка 
Тадэвуш Піні адзначаў:*Гэты абразок такі прыгожы, такі мілы, якіх мала ва ўсёй нашай літаратуры.*

## Пераклады 
На рускую мову паэму пераклаў Інакенці Фёдараў (1878).

На беларускую мову гэты твор пераклаў Кастусь Цвірка.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Паэмы Уладзіслава Сыракомлі
Катэгорыя:Кнігі 1855 года
Катэгорыя:Паэмы на польскай мове
Французская новая хваля

**Французская новая хваля** () — мастацкі кірунак у кінематографе Францыі канца 1950-х — сярэдзіны 1960-х гадоў, які характарызаваўся адмовай ад традыцыйных падыходаў кінавытворчасці на карысць даследавання новага і барацьбы са старымі парадкамі. Кінематаграфісты новай хвалі выпрабоўвалі новыя падыходы да мантажу, візуальнага стылю і апавядання, а таксама да ўзаемадзеяння з сацыяльнымі і палітычнымі ўзрушэннямі іхняга часу, часта выкарыстоўваючы пры гэтым іронію і ўздымаючы экзістэнцыяльныя тэмы. Французскую новую хвалю часта лічаць адным з самых уплывовых рухаў у гісторыі кіно.

Паняцце было ўпершыню выкарыстана групай французскіх кінакрытыкаў і сінефілаў, звязаных з часопісам ''* на мяжы 1950-х і 1960-х гадоў. У далейшым галоўнымі стваральнікамі Новай хвалі стануць «янычары» з часопіса *Cahiers du cinéma* (у тым ліку Жан-Люк Гадар, Франсуа Труфо, Клод Шаброль, Эрык Рамер, Жак Рывет), а таксама групоўка з Левага берагу (Ален Рэнэ, Аньес Варда, Луі Маль, Жак Дэмі, Жорж Франжу). Каталізатарам кірунку стала рэформа французскай кінематаграфічнай індустрыі ў выглядзе дзяржаўнага патранажу (прэмія за якасць) і змена дыскурсу ў колах мастацтва кіно. Важным стала ўспрыманне рэжысёра як асобнага ад іншых відаў мастацтваў аўтара, які для выяўлення карыстаецца кінематаграфічнымі сродкамі, на гэта моцна аказала моцны ўплыў пазіцыя часопіса *Cahiers du cinéma.''

Пачынаючы з сезона 1959/1960, калі камерцыйны і мастацкі поспех займелі такія фільмы як «Кузэны» Шаброля, «Чатырыста ўдараў» Труфо, «На апошнім дыханні» Гадара, «Хірасіма, любоў мая» Рэнэ, кірунак набіраў папулярнасць, спрыяючы нараджэнню падобных кірункаў у іншых краінах. Нягледзячы на тое, што Французская новая хваля скончылася прыкладна ў 1965 годзе праз зніжэнне цікавасці гледачоў і крытыкаў, яе ўплыў распаўсюдзіўся на іншыя рухі, такія як амерыканскі Новы Галівуд і дацкая Догма 95.

Катэгорыя:Кінематограф Францыі
Катэгорыя:Кірункі ў кіно
Катэгорыя:Гісторыя кіно