Іван Дубовіч

**Іван Дубовіч** (, ; 2-я пал. XVI ст., Вільня — паміж 1655—1656, , Валынскае ваяводства) — дзеяч грэка-каталіцкай царквы ў Рэчы Паспалітай, пісьменнік-палеміст, базыльянін.

## Біяграфія 
Паходзіў з сям’і заможных мяшчан. Сын віленскага бурмістра Ігната Дубовіча і Ганны Бандзюкевіч, брат Аляксея Дубовіча. Прыняў манаства ў базыліянскім ордэне. Намеснік полацкага архіепіскапа Іасафата Кунцэвіча ў Магілёве (1619).

На базыльянскай кангрэгацыі 1623 года выбраны на пасаду правінцыяла ордэна. У тым жа годзе па даручэнні Іосіфа Руцкага вёў перамовы ў Кіеве з праваслаўным мітрапалітам Іовам Барэцкім і Мялеціям Сматрыцкім. Абмяркоўвалася пытанне аб’яднання праваслаўных з уніятамі і стварэння ў Рэчы Паспалітай асобнага патрыярхату, падпарадкаванага Папу.

Архімандрыт базыльянскіх манастыроў у Жыровіцах (1627—1629), пінскім прадмесці Лешчы (1634),  на Валыні (1634—1656). У 1638 г. быў адхілены ад кіравання Дзерманскім манастыром холмскім епіскапам , але праз год вярнуўся на ранейшую пасаду.

Ёсць сведчанне пра пераход Івана Дубовіча ў лацінскі абрад. У актах Кангрэгацыі Прапаганды Веры ад 20 лістапада 1643 года ён згадваецца як манах ордэна бернардзінцаў. Змена абраду не была ўхвалена ўніяцкім мітрапалітам Антонам Сялявам і Апостальскай Сталіцай. Каля 1645 года Іван Дубовіч зноў вярнуўся ў базыльянскі ордэн і працягваў выконваць абавязкі архімандрыта Дзерманскага манастыра да смерці.

## Творчасць 
Пісаў на польскай і старабеларускай мовах. Літаратурную дзейнасць пачаў з панегірыка «Казанне на пахаванне Яснавяльможнай пані Барбары Нарушэвіч» (1627). Астатнія творы так ці інакш звязаны з багаслоўем і царкоўнай гісторыяй. У працы «Іерархія або аб вяршэнстве ў Божай Царкве» (1644) абгрунтоўваецца каталіцкі погляд на сутнасць царкоўнага адзінства, даказваецца неабходнасць заключэння царкоўнай уніі. У палеміцы з праваслаўнымі апанентамі аўтар карыстаўся як багаслоўскай аргументацыяй, так і фактамі царкоўнай гісторыі. У творы змешчаны храналагічны нарыс з біяграфіямі ўсіх кіеўскіх мітрапалітаў, які пазней выкарыстоўвалі іншыя ўніяцкія пісьменнікі. Іван Дубовіч паказвае вялікую эрудыцыю, спасылаецца на разнастайныя крыніцы: «рускія і маскоўскія летапісы», саборнікі, пралогі, творы гісторыкаў (Мацея з Мяхова, Марціна Кромера, Мацея Стрыйкоўскага, Цэзара Баронія ды іншых).

Апублікаваў ліст патрыярха Александрыйскага  1601 года, які знайшоў у архіве Львоўскага кафедральнага сабора.

Праца «Сапраўдны каляндар Хрыстовай Царквы» (1644) звязана з дыскусіяй сярод уніятаў наконт мэтазгоднасці пераходу на грыгарыянскі стыль. Аўтар выступае ў падтрымку каляндарнай рэформы. Царкоўныя догматы спалучаюцца ў творы з рацыяналістычнай аргументацыяй: фактамі астраноміі, матэматыкі, фізікі, гісторыі.

Літаратурная спадчына Івана Дубовіча не абмяжоўваецца друкаванымі выданнямі. Засталіся ў рукапісах наступныя творы:

# «Кормчя, або Номаканон» (каля 1634) — збор кананічнага права.
# «Абарона царквы саборнай апостальскай супраць усіх ератыкаў» (Obrona Cerkwi Sobornej Apostolskiej przeciw wszytkim heretykom, 1639) — частка матэрыялаў з гэтай працы перадрукавана пазней у кнізе «Іерархія або аб вяршэнстве ў Божай Царкве» (1644).
# «Хроніка, або сумарыуш» (Kronika czyli sumarius) — кампілятыўны зборнік па гісторыі царквы, у тым ліку ў Рэчы Паспалітай, з 34 па 1600 год.
# «Способ размышленя повседневного» — зборнік медытацый на «рускай» і лацінскай мовах.
# «Вобраз Праваслаўнай Царквы» (Obraz Prawoslawnej Cerkwi, 1645).
# Невядомы твор, накіраваны супраць , пра які пісаў Пётр Магіла ў працы «Літас». Сам Іван Дубовіч аспрэчыў сваё дачыненне да яго напісання ў луцкім гродскім судзе 19 чэрвеня 1645 года.

Пераважная частка рукапіснай спадчыны пісьменніка (каля 1500 аркушаў) у 1920—1930-я гады захоўвалася ў Нацыянальнай бібліятэцы Польшчы (Варшава). Падчас Другой сусветнай вайны рукапісы зніклі.

## Бібліяграфія 
* «Kazanie na pogrzebie jaśnie wielmożney Paniey Paniey Barbary Naruszewiczowny Januszowey Skuminowey Tiszkiewiczowey…» (Wilno, 1627)
* «Hierarhia abo o zwierchności w Cerkwi Bożey» (Lwów, 1644).
* «Kalendarz prawdziwy Cerkwi Chrystusowej» (Wilno, 1644).

Катэгорыя:Постаці беларускага ўсходняга каталіцтва
Катэгорыя:Базыльяне
Катэгорыя:Палемісты Рэчы Паспалітай