Сфера Дайсана

.]]
**Сфера Дайсана** — гіпатэтычны астраінжынерны праект Фрымена Дайсана ў выглядзе адносна тонкай сферычнай абалонкі вялікага радыуса (прыкладна з радыус планетных арбіт) з зоркай у цэнтры.

Ёсць меркаванне, што тэхнічна развітая цывілізацыя можа выкарыстоўваць падобнае збудаванне для максімальна магчымага выкарыстоўвання энергіі цэнтральнай зоркі і / ці вырашэння праблемы жыццёвай прасторы.

Згодна з тэарэтычнымі вылічэннямі, для будавання сферы Дайсана вакол Сонца неабходна рэчыва з масай каля масы Юпітэра.

Пошук сфер Дайсана — перспектыўны напрамак праграмы SETI. Збудаванне гэткіх масштабаў можа быць выяўлена існуючымі астранамічнымі сродкамі па яго інфрачырвонаму выпраменьванню з нетыповым спектральным размеркаваннем (такім чынам, сфера Дайсана з’яўляецца ўсенакіраваным моцным выпраменьвальнікам). Для гэтых мэт плануецца выкарыстаць тэлескоп SIRTF.

## Крытыка 
Сфера Дайсана павінна пачаць абарачэнне вакол сваёй восі, каб цэнтрабежная сіла ўраўнаважыла сілу прыцяжэння цэнтральнага свяціла. Але, паколькі цэнтрабежная сіла дасягае максімума на экватары і раўняецца 0 на полюсах цела, якое абарочваецца, то на полюсах сферы Дайсана нішто не ўраўнаважвае сілы прыцягнення цэнтральнага свяціла, у выніку чаго сфера будзе непазбежна разбурана.

Станіслаў Лем у сваім творы «Сума тэхналогіі» паказаў, што будаўніцтва сферы для вырашэння праблем жыццёвай прасторы для квадрыльёнаў разумных істот бессэнсоўна з пункту гледжання логікі і сацыялогіі, таму што на алтар «свайго неабмежаванага размнажэння» (якое незразумела чаму павінна застацца недатыкальным, замест яго абмежавання) трэба ўскласці мноства іншых свабод (напрыклад, свабоду перамяшчэння, выбару прафесіі і г. д.), што ў выніку прывяло б да краху культурных каштоўнасцяў і было б скажэннем ідэй прагрэсу, які прапануе іх павелічэнне, а не змяншэнне. Таксама Лем скептычна адносіўся да магчымасці існавання монакультуры з колькасцю насельніцтва каля некалькіх квадрыльёнаў. Аўтар лічыў сферу Дайсана адным з найбольш выразных прыкладаў ортаэвалюцыйнай экстрапаляцыі развіцця тэхналогіі (маюцца на ўвазе гіпотэзы, згодна з якімі будучыня — гэта толькі прымножаная сучаснасць).

## Мадыфікацыі 
Для прадухілення пагрозы самаразбурэння сферы ідэя змены яе канструкцыі была развіта ў некалькіх варыянтах:
* Жорсткае кольца адносна невялікай велічыні (каля працэнтаў дыяметра) — гл. Кольца Нівэна.
* Жорсткае шырокае экватарыяльнае кольца, разамкнёнае каля палюсоў і выгнутае па паверхні абсалютнага значэння вектара паскарэння свабоднага падзення, так, што вага пробнага цела аднолькавая ў любой кропцы на ўнутраным баку Сферы. Такая паверхня нагадвае па форме цацку-ваўчок з цэнтральным патаўшчэннем. Большае прыцягненне зоркі каля экватара кампенсуецца за кошт большай лінейнай хуткасці абарачэння ў неінэрцыяльнай сістэме адліку; у высокіх шыротах у сувязі з памяншэннем гравітацыйнага ўздзеяння зоркі патрабуюцца меншыя цэнтрабежная сіла і радыус сячэння плоскасцю, перпендыкулярнай да восі абарачэння. Дадзеная паверхня не з’яўляецца эквіпатэнцыйнай для гравітацыйнага поля (якое складаецца з гравітацыйнага поля зоркі і поля цэнтрабежнай сілы) ва ўласнай абарочваючайся сістэме адліку канструкцыі, таму сіла цяжару накіравана не па нармалі да паверхні. Але ўнутраны бок Сферы можа быць сканструяваны ў выглядзе тэрас, а не гладкім, каб лакальнае адхіленне сілы цяжару ад нармалі да паверхні тэрасы не перавышала зададзенага значэння.
* Ракавіна Пакроўскага — мадыфікацыя, прапанаваная савецкім вучоным , з’яўляецца сукупнасцю кольцаў.
* Структура Крысвела — развіццё ідэі сферы Дайсана, але з фрактальнай паверхняй для максімізацыі плошчы паверхні, якая ўспрымае выпраменьванне зоркі.

Усе такія варыянты ўжо нельга называць «сферай», але такая агульная назва захоўваецца гістарычна.

## Гл. таксама 
* Дыск Алдэрсана
* Мір-Кольца
* Экуменаполіс
* Глобус Касус

## Літаратура 
*  
* 
* 

Катэгорыя:Астраінжынерныя праекты
Катэгорыя:Пазаземныя цывілізацыі
Катэгорыя:Гіпатэтычныя астранамічныя аб’екты
Катэгорыя:Астранамічныя праекты