open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рэнца Піяна

**Рэнца Піяна** (; нар. , , Каралеўства Італія) — італьянскі архітэктар, які разам з Рычардам Роджэрсам стварыў стыль хай-тэк. Цэнтральны твор — Цэнтр Пампіду ў Парыжы (1971—1977). На працягу шматлікіх гадоў супрацоўнічаў з інжынерам Пітэрам Райсам. У 1980-я распрацоўваў маштабныя праекты рэканструкцыі прамысловых зон Парыжа, Мілана і Турына. Спраектаваў Культурны цэнтр імя Жан-Мары Тжыбау ў Нумеа (Новая Каледонія). Узначальваў праектаванне міжнароднага аэрапорта Кансай у Осацы (1994) і гіганцкага Музычнага парку ў Рыме (2002), у 1997 годзе пабудаваў будынак для амстэрдамскага музея NEMO. У 1995 годзе быў ганараваны Імператарскай прэміі, праз тры гады — Прытцкераўскай прэміі.

Выява:NEMO (Amsterdam).jpg|Музей NEMO, Амстэрдам (1995-97).
Выява:Aurora Place 3.jpg|Небаскроб Aurora Place у Сіднеі (2000).
Выява:Ny-times-tower.jpg|Штаб-кватэра «Нью-Ёрк Таймс» (2005).
Выява:Berlin - debis-Haus 3.jpg|Берлін
Выява:Sony Center Berlin.jpg|Берлін
Выява:Debis-Haus.Berlin.view from Marlene-Dietrich-Platz.jpg|Берлін
Выява:Bürohochhaus Renzo Piano.jpg|Берлін
Выява:Debis-Haus.Berlin.jpg|Берлін
Выява:P und C Weltstadthaus Koeln.jpg|Кёльн
Выява:Baustelle in Koeln.jpg|Кёльн
Выява:Paul-klee-zentrum-ansicht-zoom.jpg|Берн

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктары Італіі
Катэгорыя:Лаўрэаты Прытцкераўскай прэміі
Катэгорыя:Лаўрэаты Імператарскай прэміі Японіі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Кіёта
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Эразма
Катэгорыя:Архітэктары Мілана
Катэгорыя:Архітэктары Нью-Ёрка
Катэгорыя:Архітэктары Парыжа
Катэгорыя:Архітэктары Турына
Катэгорыя:Архітэктары Генуі
Катэгорыя:Архітэктары Германіі
Катэгорыя:Архітэктары ЗША
Катэгорыя:Архітэктары Францыі
Філіп Джонсан

**Філіп Джонсан** (*Philip Johnson*; 8 ліпеня 1906 — 25 студзеня 2005) — заснавальнік і вядучы прадстаўнік «інтэрнацыянальнага стылю» у амерыканскай архітэктуры сярэдзіны XX стагоддзя. Лаўрэат першай Прытцкераўскай прэміі (1979).

## Біяграфія 
[thumb|250px|left|Філіп Джонсан і Джон Берджы.  у [Мадрыдзе (1996).]]
Джонсан вывучаў гісторыю і філасофію ў Гарвардзе, але ў 1928 г. увесь ход яго жыцця змяніла сустрэча з Людвігам Місам ван дэр Роэ. Па вяртанні з паездкі па Еўропе Джонсан першым пазнаёміў амерыканцаў з тэарэтычнымі пабудовамі Міса, Гропіуса і Ле Карбюзье — архітэктараў, для абазначэння стылявой прыналежнасці якіх Джонсан пры складанні каталога Музея сучаснага мастацтва ў 1932 г. увёў у абарот тэрмін «інтэрнацыянальны стыль».

Стаўшы на чале архітэктурнага падраздзялення Музея сучаснага мастацтва, Джонсан спрыяў прапагандзе архітэктурнага мадэрнізму ў Амерыцы, напісаў грунтоўную манаграфію пра Міс ван дэр Роэ і пераканаў яго перабрацца ў ЗША. На тэрыторыі сваёй сядзібы ў штаце Канектыкут ён ператварыў у жыццё ідэі архітэктурнага мінімалізму, якія належалі Місу, пры праектаванні «Шклянога дому» (1949). З гэтага часу ён пачаў працаваць як архітэктар-практык, стварыўшы разам з Місам такі яскравы ўзор «інтэрнацыянальнага стылю», як небаскроб Сігрэм-білдынг у Нью-Ёрку (1956).

Па меры падзення папулярнасці «інтэрнацыянальнага стылю» ў 1960-я гг. Джонсан адаптаваўся да новых павеваў. У яго праектах з’яўляюцца выгнутыя лініі і алюзіі да гістарычных архітэктурных стыляў, уласцівыя постмадэрну. У 1968 г. разам з Джонам Берджы заснаваў уласнае архітэктурнае бюро. Сумесныя праекты Джонсана і Берджы шматлікія — гэта і будынак карпарацыі «Соні» ў Нью-Ёрку (1984), і Уільямс-Таўэр у Х’юстане (1983), і Ліпстык-білдынг на Манхэтэне (1986), і Вароты Еўропы ў Мадрыдзе (1996).

Катэгорыя:Архітэктары ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты Прытцкераўскай прэміі
Катэгорыя:Архітэктары небаскробаў
Катэгорыя:Архітэктары-мадэрністы
Катэгорыя:Архітэктары Нью-Ёрка
Катэгорыя:Архітэктары Мадрыда
Крыпта

[200px|thumb|Крыпта [Сабор Баё|сабора Баё Францыя]]
[thumb|right|200 px|Крыпта базілікі Св. Серніна ў [Тулуза|Тулузе, Францыя]]
**Кры́пта** (ад  — крыты падземны ход, тайнік) — у сярэдневяковай заходнееўрапейскай архітэктуры адно ці некалькі падземных скляпеністых памяшканняў, якія размешчаны пад алтарнай і харальнай часткамі храма і служаць для пахавання і выстаўлення для шанавання мошчаў святых і мучанікаў. Іншая назва крыпты — «ніжняя» царква.

У Старажытным Рыме крыптай звалася любое скляпеністае падземнае ці паўпадземнае памяшканне.

У якасці сіноніма слова *крыпта* можа выкарыстоўвацца лацінскі тэрмін *sepulcrum* (магіла, грабніца), які ў дахрысціянскія часы азначаў месца рытуальных спаленняў памерлых, пазней — хрысціянскіх пахаванняў.

Першапачатковая форма крыпты была перанята ад грабніц апосталаў у рымскіх базіліках часоў кіравання Канстанціна. Пачынаючы з VII стагоддзя, у крыптах паўкруглай формы, якія паўтаралі форму апсіды, захоўваліся мошчы святых і мучанікаў, у гонар якіх быў асвячоны храм. У X—XI стст. форма крыпты зведала змены: яна стала падоўжанай і размяшчалася ўжо не толькі пад апсідай, але і пад нефамі і трансептамі храма, што прывяло да фактычнага ператварэння крыпты ў другую падземную царкву.

## Гл. таксама 
* Некропаль
* Пахавальня

## Літаратура 
* Большая советская энциклопедия
* Франческа Прина, Елена Демартини. 1000 лет мировой архитектуры. М."Омега", 2008

## Спасылкі 
Катэгорыя:Храмавая архітэктура
Катэгорыя:Пахавальныя традыцыі
Катэгорыя:Грабніцы
Леапольд Гадоўскі

**Леапольд Гадоўскі** (, Жослі, Віленская губерня (цяпер Жаслей, Літва) — , , ЗША) — амерыканскі ,  (фартэпіяна) і .

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў яўрэйскай сям’і. Вучыўся ў В. Баргіля і Э. Рударфа ў Вышэйшай школе музыкі ў Берліне (1884) і ў К. Сен-Санса ў Парыжы. З дзяцінства шмат канцэртаваў (упершыню — ў 1879 у Вільні). Выкладаў у Чыкагскай і Філадэльфійскай кансерваторыях (1894—1900), кіраваў Школай майстэрства ў Акадэміі музыкі ў Вене (1909-14). З 1914 жыў у Нью-Ёрку. 

## Творчасць 
Як піяніст праславіўся выключным тэхнічным майстэрствам, тонкасцю і яснасцю ў перадачы найскладаных па фактуры твораў. Вядомы як аўтар транскрыпцыі галоўным чынам твораў французскіх клавесіністаў (Ж. Б. Люлі, Ж. Ф. Рамо і інш), сюіт І. С. Баха, эцюдаў Ф. Шапена, вальсаў І. Штрауса і многіх іншых. Быў складальнікам і рэдактарам зборніка п’ес педагагічнага рэпертуару для фартэпіяна. Гадоўскі — аўтар твораў для фартэпіяна, у тым ліку п’ес для левай рукі; напісаў артыкул аб фартэпіяннай музыцы для левай рукі.

## Літаратура 
* Rimm R. The composer-pianists: Hamelin and The Eight. Portland: Amadeus Press, 2002
* Nicholas J. Godowsky: The Pianists` pianist / Jeremy Nicholas. — Great Britain: APR, 1989. — 345 p.

Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты ЗША
Катэгорыя:Памерлі ад раку страўніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кайшадорыскім раёне
Вешанка звычайная

**Вешанка звычайная** (*Pleurotus ostreatus*) — шапкавы базідыяльны грыб роду  сямейства .

## Апісанне 
Пладовае цела грыба — шапка на ножцы.

Шапка дыяметрам 3—17 см, пукатая або шырокалейкападобная, часта эксцэнтрычная, сухая; цёмна-бурая, потым папяліста-шэрая, жаўтаватая, амаль белая. Мякаць шчыльная, мяккая, белая, добра развітая. Пласцінкі разгалінаваныя, белыя, жаўцеюць. Край пласцінак няроўны. Ножка бакавая, цыліндрычная, суцэльная, белая, каля асновы злёгку валасістая; часам ножкі зусім няма.

## Экалогія 
Ядомы грыб. Расце на пнях і ствалах лісцевых парод асобнымі экзэмплярамі і групамі. На тэрыторыі Беларусі пладовыя целы з’яўляюцца ў чэрвені — верасні. Культывуецца.

## Літаратура 
* Вешанка звычайная // Беларуская ССР: Кароткая энцыклапедыя. Т. 2. — Мн.: БелСЭ. 1979.
*  — С. 450.
* 

Катэгорыя:Радоўкавыя
Катэгорыя:Ядомыя грыбы
Катэгорыя:Грыбы Еўразіі
Катэгорыя:Грыбы Паўночнай Амерыкі
Гран-Чака

**Гран-Чака**, **Вялікі Чака**  (,  — chaku - «паляўнічая зямля», «прамысловая зямля») — слабазаселены, гарачы трапічны рэгіён з паўпустынным ландшафтам у басейне ракі Парана (басейн Ла-Платы), адміністрацыйна падзелены паміж Балівіяй, Парагваем, Аргенцінай і бразільскім штатам Мату-Гросу.

Гран-Чака займае плошчу каля 647500 квадратных кіламетраў, на захад ад ракі Парагвай і на ўсход ад горнага ланцугу Андаў на тэрыторыі Парагвая, Балівіі і Аргенціны. Рэгіён цягнецца прыблізна ад 17° да 33° паўднёвай шыраты і ад 65° да 60° заходняй даўгаты. Заходняя частка рэгіёну блізу Анд называецца Высокі Чака або Сухі Чака (Альта Чака) і характарызуецца сухой нізкарослай вельмі рэдкай расліннасцю. Усходняя частка — Ніжні Чака (Баха Чака), таксама Вільготны Чака, пакрыты зараснікамі кебрача і мае шмат насякомых.
## Гл. таксама 
* Чакская вайна

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Індзейцы Паўднёвай Амерыкі
Корнель Хідашы

**Ко́рнель Хі́дашы** (, 14 чэрвеня 1828, Аўстра-Венгрыя — 11 кастрычніка 1900, Сомбатхей, Аўстра-Венгрыя) — каталіцкі прэлат, біскуп Сомбатхея з 15 сакавіка 1883 года па 11 кастрычніка 1900 год.

## Біяграфія 
26 ліпеня 1851 года Корнель Хідашы быў пасвечаны ў дыякана і ў гэты ж дзень яго пасвяцілі ў святара.

15 сакавіка 1883 года Папа Рымскі Леў XIII прызначыў Корнеля Хідашы біскупам Сомбатхея. У гэты ж дзень адбылося пасвячэнне Корнеля Хідашы ў біскупа, якое здзейсніў кардынал Караль Хёрніг.

Сканаў 11 снежня 1900 года ў Сомбатхеі.

## Спасылкі 
* Інфармацыя 

Катэгорыя:Каталіцкія біскупы Венгрыі
En Unión y Libertad

**En Unión y Libertad** (ісп.: «У саюзе і свабодзе») — нацыянальны дэвіз Аргенціны. Прыняты ў 1813 годзе падчас вайны Злучаных правінцый Паўднёвай Амерыкі з Іспанскай імперыяй. Дэвіз размешчаны на дзяржаўным гербе краіны, а таксама на манетах краіны. Сэнс выразу  ў тым, што дзяржава імкнецца да рэспубліканскіх ідэалаў: адзінству нацыі, забеспячэнню роўнасці грамадзян перад законам, сацыяльнай адказнасці.

Катэгорыя:Аргенціна
Катэгорыя:Дэвізы
Павел Якаўлевіч Галавачоў

{{Ваенны дзеяч
 |імя = Павел Якаўлевіч Галавачоў
 |арыгінал імя =   
 |дата нараджэння  = 
 |дата смерці    =
 |месца нараджэння = 
 |месца смерці = 
 |выява = 
 |шырыня = 
 |апісанне выявы =     
 |мянушка =  
 |прыналежнасць = 
 |гады службы = 1940—1972
 |званне =   
 |род войскаў = 25px авіяцыя РСЧА (ВПС) УС СССР
 |камандаваў = 
 |частка =  
 |бітвы = Вялікая Айчынная вайна
 |узнагароды = { style="background:transparent"
   
}
{ style="background:transparent"
-
       
-
       
-
     
}
 |сувязі =  
 |у адстаўцы = 
}}

**Павел Якаўлевіч Галавачоў** (, Кашалёў Буда-Кашалёўскай воласці Магілёўская губерня цяпер , Беларусь — , , Беларусь) — савецкі лётчык-ас, генерал-маёр авіяцыі (1957), двойчы Герой Савецкага Саюза (1943, 1945), удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Усяго за час вайны здзейсніў баявых вылетаў 457, 125 у паветраных баях збіў асабіста 31 і ў групе 1 самалёт праціўніка.

## Узнагароды 
Узнагароджаны 2-ма ордэнамі Леніна, 6-ю ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнам Айчыннай вайны 1-й ступені, 2-ма ордэнамі Чырвонай Зоркі, медалямі.

## Памяць 
* Бронзавы бюст усталяваны на радзіме — у вёсцы Кашалёва. 
* У горадзе Гомелі ўстаноўлены помнік Герою, мемарыяльная дошка на ААТ «Гомельдрэў», яго імем названы вуліца, школа, вучылішча, створаны музей. 
* У горадзе Гарадок Львоўскай вобласці на вуліцы яго імя ўстаноўлена мемарыяльная дошка.

* Стэла ў гонар П. Я. Галавачова ўстаноўлена на Алеі Герояў у Гомелі (вул. Савецкая).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Головачёв П. Я. на сайте «Красные соколы».
* Головачёв П. Я. на сайте «Уголок неба».

Катэгорыя:Двойчы Героі Савецкага Саюза
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Лётчыкі, якія здзейснілі таран
Хуан Дыяс дэ Саліс

**Хуáн Дыяс дэ Саліс** (; каля 1470 — ) — іспанскі мараплавец і даследчык, адзін з першых еўрапейцаў, якія прабраліся ў заліў-эстуарый Ла-Плата ў Паўднёвай Амерыцы. Народжаны, верагодна, у Лебрысе (Севілья), хоць некаторыя гісторыкі сцвярджаюць, што ён мог быць родам з андалускай сям’і, якая перасялілася ў Партугалію.

У 1506—1507 гадах Саліс служыў навігатарам у экспедыцыях Вісэнтэ Ян’еса Пінсана да берагоў Цэнтральнай Амерыкі (Юкатан і Гандураскі заліў), у 1509 — да берагоў Бразіліі. У 1512 годзе пасля смерці Амерыга Веспучы Хуан Саліс атрымаў званне галоўнага стырніка і абавязак абнаўляць Падрóн-Рэáл (галоўную іспанскую навігацыйную карту) сумесна з Хуанам Веспучы.

Праз два гады пасля гэтага прызначэння Хуан Дыяс дэ Саліс падрыхтаваў экспедыцыю для даследавання паўднёвай часткі новага кантынента. Яму было даручана даследаваць вобласці ў 5 тыс. міль на поўдзень ад Панамскага перашыйка. Тры караблі з экіпажам з 70 чалавек і запасам правіянту на 2,5 года выйшлі з Санлукар-дэ-Барамеда 8 кастрычніка 1515 года і пасля дасягнення Новага Свету ўзялі курс на поўдзень уздоўж ўзбярэжжа Паўднёвай Амерыкі. У лютым 1516 года экспедыцыя дасягнула заліва Ла-Плата, які быў названы «Mar Dulce» — «Прэснае мора». Саліс падняўся на лодцы да зліцця рэк Парана і Уругвай і высадзіўся на левы бераг. Невялікі дэсант быў атакаваны індзейцамі чаруа, у сутычцы з якімі Саліс і яго спадарожнікі, за выключэннем Франсіска дэль Пуэрта, былі забітыя і з’едзены. Пуэрта быў пакінуты закладнікам і пазней забяспечыў каштоўнай інфармацыяй Себасцьяна Кабота, які прыбыў у гэты раён у 1526 годзе і працягнуў справу Саліс па даследаванні новых зямель.

Пасля трагедыі караблі экспедыцыі Саліс адплылі назад у Іспанію, прычым адзін з іх па шляху пацярпеў крушэнне ля вострава Санта-Катарына. Тыя, што засталіся ў жывых члены экіпажа былі выратаваны тым жа Каботам.

## Зноскі 
Катэгорыя:Падарожнікі Іспаніі
Катэгорыя:Даследчыкі Паўднёвай Амерыкі
Рэфармацкая палітычная партыя

**Рэфармацкая палітычная партыя** (, SGP) — нідэрландская палітычная партыя. Партыя была створана ў 1918 годзе. Партыя мае 1 месца з 75 у першай палаце і 3 месцы з 150 у другой палаце Генеральных штатаў і 1 месца з 26 вылучаных для Нідэрландаў у Еўрапарламенце (уваходзіць у фракцыю Еўропа за свабоду і дэмакратыю). Назва «рэфармацкая» паказвае не на прыхільнасць партыі да палітычных рэформаў, а на падтрымку ёй Галандскай рэфармацкай царквы.

## Гісторыя 
Дзяржаўная рэфармацкага партыя была заснавана 24 красавіка 1918 года некалькімі членамі кансерватыўнай пратэстанцкай Антырэвалюцыйная партыі. Яны выступалі супраць выбарчага права для жанчын, якое Антырэвалюцыйная партыя лічыла магчымым. Акрамя таго, яны былі супраць альянсу Антырэвалюцыйная партыі з каталіцкай Генеральнай Лігай. Партыя ўдзельнічала ў выбарах 1918 году, але не змагла атрымаць ні аднаго месца.

Пасля выбараў 1922 партыя атрымала прадстаўніцтва ў парламенце. Членам парламента стаў заснавальнік партыі Герыт Хендрык Керстэн.

Падчас Другой сусветнай вайны, Керстэн супрацоўнічаў з нацысцкімі акупантамі і асуджаў рух супраціву. Пасля вайны, яму не было дазволена вярнуцца ў Палату прадстаўнікоў.

7 верасня 2005 акруговай суд у Гаазе вынес прысуд, што партыя не можа атрымліваць субсідыі ад урада, таму што жанчынам было забаронена быць сябрамі партыі, аднак гэта рашэнне было адменена апеляцыйным судом. Падчас з'езду партыі 24 чэрвеня 2006 года была знята забарона на сяброўства жанчын.

## Удзел у выбарах 
Удзел у выбарах у другую палату парламента Нідэрландаў:
*1918: 0,39% — 0 месцаў
*1922: 0,91% — 1 месца
*1925: 2,03% — 2 месцы
*1929: 2,27% — 3 месцы
*1933: 2,51% — 3 месцы
*1937: 1,94% — 2 месцы
*1946: 2,14% — 2 месцы
*1948: 2,37% — 2 месцы
*1952: 2,42% — 2 месцы
*1956: 2,26% — 2 месца (пасля павелічэння парламента: 3)
*1959: 2,16% — 3 месцы
*1963: 2,30% — 3 месцы
*1967: 2,01% — 3 месцы
*1971: 2,35% — 3 месцы
*1972: 2,21% — 3 месцы
*1977: 2,13% — 3 месцы
*1981: 1,97% — 3 месцы
*1982: 1,90% — 3 месцы
*1986: 1,74% — 3 месцы
*1989: 1,87% — 3 месцы
*1994: 1,73% — 2 месцы
*1998: 1,78% — 3 месцы
*2002: 1,72% — 2 месцы
*2003: 1,56% — 2 месцы
*2006: 1,56% — 2 месцы
*2010: 1,74% — 2 месцы

## Спасылкі 
* Афіцыйны вэбсайт (Не працуе ў нядзелю) 
* Інфармацыя аб Нідэрландскіх палітычных партыях 
* Staatkundig-Gereformeerde Partij (SGP) 

Катэгорыя:Палітычныя партыі Нідэрландаў
Катэгорыя:Кансерватыўныя партыі
Гімн Аргенціны

**Гімн Аргенціны** —  дзяржаўны гімн Аргенціны. Словы аргенцінскага нацыянальнага гімна былі напісаныя Вісентэ Лопес-і-Планесам, музыка - Бласам Парэра. Песня была прынята ў якасці нацыянальнага гімна 11 мая 1813 года, праз тры гады пасля фармальнага абвяшчэння незалежнасці ад Іспаніі. 11 мая з'яўляецца ў Аргенціне Днём Гімна.

## Гісторыя стварэння 
24 мая 1812 года Вінцэнтэ Лопес наведаў спектакль «*El 25 de Mayo*» , прысвечаны рэвалюцыі 25 мая 1810 года. П'еса , напісаная Луісам Амбросіа Марантэ, завяршалася акцёрскім спевам гімна. Лопес адчуў натхненне, і ў тую ж ноч напісаў першыя строфы вершаў, якія пасля замянілі словы Марантэ, для якіх Блас Парэра пісаў музыку.

11 мая 1813 года Генеральны заканадаўчы сход (часовы ўрад) ухваліў у якасці гімна тэкст «*Marcha Patriótica*» («Патрыятычны марш»), і даручыў кампазітару Бласу Парэра напісаць для іх музыку. Парэра адмовіўся пісаць музыку - словы гімна ўтрымлівалі выпады ў дачыненні да Іспаніі, а Парэра быў іспанцам і баяўся рэакцыі караля. Пасля адмовы, ён быў пасаджаны ў турму, дзе пад пагрозай смяротнага пакарання быў вымушаны напісаць музыку. Партытура была завершана ў адну ноч - Парэра скапіяваў фрагменты твораў, створаных ім раней для тэатральных спектакляў. Пасля гэтага, ён быў вызвалены і пасля пакінуў Аргенціну - доўгія гады пражыў у Рыа-дэ-Жанейра і Іспаніі, дзе памёр.

Скончаная версія ўпершыню была выкананая 14 мая 1813 года ў доме арыстакрата Марыкіта Санчэс дэ Томпсана. Публічнае выкананне гімна адбылося 25 мая таго ж года на начным патрыятычным сходзе ў тэатры ў Буэнас-Айрэсе. Першапачаткова гімн называўся «*Canción Patriótica Nacional*» («Нацыянальная патрыятычная песня"), а пазней проста «*Canción Patriótica*» («Патрыятычная песня») У 1847 годзе гімн быў выдадзены пад назвай «*Himno Nacional Argentino*» («Аргенцінскі нацыянальны гімн» ), і захоўвае гэтую назву да сённяшняга дня.

## Тэкст гімна 
### Сучасная версія 
### Першапачатковая версія 
Першапачатковая версія *«Marcha Patriótica»*:

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Аргенціны
Катэгорыя:Песні Аргенціны
Аргенціна
Катэгорыя:Песні 1813 года
Куё

thumb|Панарама правінцыі Мендоса
**Куё** — геаграфічны і гістарычны рэгіён на захадзе Аргенціны, які складаецца з правінцый Мендоса, Сан-Хуан і Сан-Луіс. Рэгіён мае агульную гісторыю і культуру.

У Куё пераважае горны рэльеф з невялікай колькасцю расліннасці. Клімат засушлівы.

Асновай эканомікі з'яўляецца сельская гаспадарка, асабліва вінаградарства. Куё з'яўляецца найбуйнейшым вінаробным рэгіёнам у Паўднёвай Амерыцы па аб'ёмах прадукцыі і плошчай вінаграднікаў. Таксама мясцовасць карыстаецца папулярнасцю ў турыстаў. Акруга Куё была створана ў 1564 годзе ў складзе Генерал-капітанства Чылі. 1 жніўня 1776 г. акруга Куё увайшла у склад віцэ-каралеўства Рыа-дэ-ла-Плата, а ў 1782 годзе быў перайменаваны ў інтэнданцтва Куё. У 1820 годзе рэгіён Куё быў падзелены на тры асобныя правінцыі: Мендоса, Сан-Хуан і Сан-Луіс.
## Спасылкі 
* Гісторыя Куё 
* Насельніцтва Куё ў каланіяльныя часы  

Катэгорыя:Геаграфія Аргенціны
Мар-дэль-Плата

**Мар-дэль-Плата** ( — срэбнае мора) — горад і порт у Аргенціне на беразе Атлантычнага акіяна ў правінцыі Буэнас-Айрэс, за 400 км на поўдзень ад Буэнас-Айрэса. Мар-дэль-Плата з’яўляецца адным з найбуйнейшых рыбалоўных партоў і найбуйнейшым марскім курортам Аргенціны. З насельніцтвам у 541733 жыхароў (перапіс 2001), гэта 7-ы горад у Аргенціне.

## Клімат 
## Культура 
* Кінафестываль у Мар-дэль-Плата
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Астар П’яцола

## Спасылкі 
* Сайт мэрыі
* СайтМар-дэль-Платы

Катэгорыя:Гарады Аргенціны
Катэгорыя:Порты Аргенціны
Брома

**Брома** () — актыўны вулкан на ўсходзе вострава Ява ў Інданезіі. Вышыня — 2329 м. Апошні раз вывяргаўся ў 2011 г.

Назва Брома паходзіць ад імя бога Брахмы. Тэнгеры, якія насяляюць мясцовыя землі, лічаць Брома свяшчэннай гарой. У наваколлі створаны нацыянальны парк.

## Спасылкі 
* volcanolive.com
* photovolcanica.com

Катэгорыя:Горы Інданезіі
Катэгорыя:Вулканы паводле алфавіта
Катэгорыя:Стратавулканы
Катэгорыя:Усходняя Ява
Эканамічны лібералізм

**Эканамічны лібералізм** — ідэалогія, якая з'яўляецца складовай часткай класічнага лібералізму. У эканамічнай філасофіі эканамічны лібералізм падтрымлівае і прапагандуе эканоміку *laissez-faire*. Паслядоўнікі эканамічнага лібералізму вераць, што палітычная свабода і сацыяльная справядлівасць неаддзельныя ад эканамічнай свабоды і выкарыстоўваюць філасофскія аргументы ў падтрымку эканамічнага лібералізму і вольнага рынку. Ідэалогія не ўхваляе ўмяшанне ўрада ў свабодны рынак і падтрымлівае максімальную свабоду гандлю і канкурэнцыі, у адрозненне ад меркантылізму, кейнсіянства, сацыялізму,  і фашызму.

Катэгорыя:Лібералізм
Катэгорыя:Палітычныя тэорыі
Катэгорыя:Паліталогія
Катэгорыя:Ідэалогіі
Катэгорыя:Філасофскія кірункі і школы
Катэгорыя:Эканамічныя вучэнні, кірункі і школы
Катэгорыя:Філасофія XVII стагоддзя
Катэгорыя:Філасофія XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Філасофія XIX стагоддзя
Катэгорыя:Філасофія XX стагоддзя
Фердынанд VII

**Фердынанд VII** (; ,  — , Мадрыд) — кароль Іспаніі ў сакавіку — маі 1808 года і з 1813 года.

## Біяграфія 
Фердынанд нарадзіўся 14 кастрычніка 1784 года ў сталіцы Іспаніі горадзе Мадрыдзе ў сям’і іспанскага караля Карла IV.

Ён нярэдка канфліктаваў з бацькам і меў рэпутацыю правадыра нацыянальнай партыі, якая апануе Напалеону I, паслухмянай прыладай якога быў Карл (у рэчаіснасці Фердынанд вёў уласныя перамовы з Напалеонам). Пасля інтэрвенцыі французскай арміі, народнага паўстання ў падтрымку прынца і адрачэння бацькі ў 1808 годзе абвешчаны каралём. Неўзабаве сын і бацька былі фактычна арыштаваны Напалеонам у Баёне, пад ціскам адракліся ад правоў на прастол, пасля чаго Банапарт пасадзіў на іспанскі прастол свайго старэйшага брата Жазефа. Антыфранцузскае супраціўленне ў Іспаніі прызнавала Фердынанда законным каралём, у той час як ён сам ніяк не ўдзельнічаў у гэтай барацьбе.

У 1813 годзе французы былі выцеснены з Іспаніі, і Фердынанд ізноў стаў каралём (Карл IV яшчэ жыў у Рыме, але ў Іспанію не вярнуўся).

Палітыка Фердынанда VII была цвёрда антыліберальнай і контррэвалюцыйнай, з яго дзейнасцю звязаны тэрор супраць рознага роду вызваленчых рухаў. Асоба караля, які першапачаткова быў сімвалам нацыянальнай барацьбы, стала вельмі непапулярнай.

У 1820—1823 гадах у Іспаніі успыхнула грамадзянская вайна, падчас якой ваенныя на чале з Рыега патрабавалі ад караля выканання канстытуцыі 1812 года. Паўстанне было падушана па рашэнні Свяшчэннага саюза з дапамогай французскай арміі, а Рыега павешаны, нягледзячы на раней абвешчаную каралём усеагульную амністыю.

Пры Фердынандзе Іспанія пазбавілася лацінаамерыканскіх уладанняў: у 1810—20-я гады віцэ-каралеўствы Амерыкі падчас рэвалюцый на чале з Сімонам Баліварам і іншымі сталі незалежнымі рэспублікамі.

Жанаты чатыры разы, кароль меў дзяцей толькі ад апошняга шлюбу; старэйшую дачку Ізабелу ён абвясціў у 1830 годзе спадчынніцай, адмяніўшы салічны закон. Членам рэгенцкага савета ён паставіў генерала Ахуманада, які раней прыклаў нямала сіл для вяртання Фердынанда на прастол (пазней, за адданасць дынастыі, Ізабела даруе генералу тытул герцага). Смерць Фердынанда ў 1833 годзе прывяла да грамадзянскай вайны паміж прыхільнікамі малалетней Ізабелы II і прыхільнікамі малодшага брата Фердынанда дона Карласа, так званымі карлістамі.

Фердынанд VII раптоўна сканаў 29 верасня 1833 года ў родным горадзе.

## Літаратура 
Baumgarten. *Geschichte Spaniens vom Ausbruch der französischen Revolution*. Leipzig 1865-71, 3 Bde.

## Спасылкі 
* 
* Фердынанд VII у Энцыклапедыі Кальера

Катэгорыя:Каралі іспанскія
Катэгорыя:Іспанскія Бурбоны
Катэгорыя:Напалеонаўскія войны
Сан-Мігель-дэ-Тукуман

**Сан-Мігель-дэ-Тукуман** (), звычайна скарачаецца да **Тукуман** () — сталіца правінцыі Тукуман і найбольшы горад паўночнай Аргенціны з насельніцтвам 526 тысяч жыхароў (2001) і насельніцтвам агламерацыі 806000, што робіць яе пятай па насельніцтву ў краіне.

Горад пад назвай Іватын (ісп. Ibatín) быў заснаваны ў 1565 г. і быў перамешчаны на сучаснае месца ў 1685 годзе. Заступніцай Тукумана была названая Дзева Ла Мерсед. 24 верасня 1812 каля горада Тукуман адбылася бітва, перамога ў якой войскаў Мануэля Бельграна стала вырашальнай у барацьбе за незалежнасць Аргенціны. У той жа дзень у мясцовай царкве Дзева Марыя Ла Мерсед была названая заступніцай аргенцінскага войскі.

9 жніўня 1816 у Тукумане сабраўся Кангрэс, які абвясціў Дэкларацыю незалежнасці Аргенціны ад Іспаніі і іншых краін. З гэтай даты пачынаецца адлік існавання сучаснай Аргенціны. У 1870 г. у Тукуман была праведзена чыгунка.
## Клімат 
Клімат горада субтрапічны. Зімы цёплыя. Снежныя ападкі рэдкія — за ўсю гісторыю краіны ад заснавання горада снег выпадаў толькі тры разу: 1920 г., 9 ліпеня 2007 г. і ў ліпені 2010 г. Лета гарачае, але з-за вышыні (горад знаходзіцца ля падножжа Пампінскай сьеры), ракі Рыа-Дульсэ і частых вятроў з Патагоніі тэмпературы даволі ўмераныя. Вясна і восень цёплыя з сярэдняй тэмпературай 25 °C
і пераважнымі вятрамі з поўдня.

Найбольшая колькасць дажджоў бывае ўлетку. Сярэдняя гадавая колькасць ападкаў 800—1000 мм. Абсалютны максімум тэмператур за перыяд назірання з 1961—1990 гг. 42,1 °C, абсалютны мінімум — 3 °C

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Гарады Аргенціны
Лібералізацыя

**Лібералізацыя** ( — вольны) — форма знешнеэканамічнай палітыкі, уяўляе сабой комплекс мерапрыемстваў, накіраваных на садзейнічанне знешнеэканамічнай дзейнасці, паступовая адмена абмежаванняў у знешнім гандлі, зніжэнне ставак увазной і вывазной пошлін, прадастаўлення тарыфных ільгот пры ажыццяўленні знешнеэканамічных аперацый. Гэта працэс пашырэння свабоды эканамічных дзеянняў суб’ектаў прадпрымальніцкай дзейнасці, зняцце абмежаванняў на фінансава-эканамічную дзейнасць, разняволенне прадпрымальніцтва.

У шырокай трактоўцы «лібералізацыя» азначае паслабленне дзяржаўнага кантролю над рознымі відамі дзейнасці.

Катэгорыя:Лібералізм
Катэгорыя:Лібертарыянства
Катэгорыя:Дзяржаўнае кіраванне
Індык свойскі

**Індык свойскі** — адзін з распаўсюджаных відаў хатніх птушак з атрада курападобных, які вядзе свой пачатак ад звычайнай індычкі.

## Паходжанне і гісторыя прыручэння 
Даместыкацыя звычайнай індычкі праходзіла ў Новым Свеце, дзе карэнныя жыхары прыручылі дзікую індычку задоўга да адкрыцця Амерыкі еўрапейцамі. У 1519 годзе індычак завезлі ў Іспанію (адсюль яшчэ адна, састарэлая, назва — «іспанскія куры»), а праз 5 гадоў яны распаўсюдзіліся ў Францыі, Англіі і па ўсёй Еўропе. Іншая ранняя назва індыка свойскага — «турэцкія куры», якая замацавалася за птушкай у англійскай мове («turkey»).

## Апісанне 
Індыкі з'яўляюцца другімі па велічыні хатнімі птушкамі пасля страўсаў. Жывая маса дарослых індыкоў 9-35 кг, індычак 4,5-11 кг. Маюць моцныя доўгія ногі і шырокі хвост. На галаве і шыі размешчаны характэрныя скурныя штварэнні («каралы»), з верхняй частцы дзюбы самцоў звешваецца мясісты прыдатак, які дасягае ў перыяд ўзбуджэння птушкі 12-15 см. Апярэнне бывае белае, бронзавае, чорнае і іншае ў залежнасці ад пароды і разнавіднасці.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Фазанавыя
Кутузаў

**Кутузаў** () — рускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Віктаравіч Кутузаў (нар. 1985) — расійскі хакеіст.
* Віталь Уладзіміравіч Кутузаў (нар. 1980) — беларускі футбаліст.
* Максім Кутузаў (нар. 1995) — беларускі пісьменнік.
* Міхаіл Іларыёнавіч Кутузаў (1745—1813) — расійскі палкаводзец.

Катэгорыя:Рускія прозвішчы
Карыентэс

**Карыентэс** () — горад на паўночным усходзе Аргенціны, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Размешчаны на ўсходнім беразе ракі Парана, служыць у якасці порта, а таксама чыгуначнага вузла. Развіта прамысловасць па перапрацоўцы сельскагаспадарчай сыравіны.

## Гісторыя 
Да еўрапейскай каланізацыі ў рэгіёне жылі ў асноўным індзейцы гуарані. У 1516 годзе сюды была падрыхтавана першая іспанская экспедыцыя, але яе ўдзельнікі былі атакаваныя і забітыя. У 1527 годзе тут быў узведзены форт Санкты-Спірыту. Хуан Торэс дэ Вера і Арагон заснаваў горад 3 красавіка 1588 г.. Першапачаткова ён называўся Сан-Хуан-жэ-Вера-дэ-лас-Сіетэ-Карыентэс («Сем плыняў св. Хуана дэ Вера»), але затым быў скарочаны проста да Карыентэс. Пазней горад пачаў граць важную ролю дзякуючы свайму месцазнаходжанню паміж Буэнас-Айрэсам і сталіцай Парагвая Асунсьён.

## Клімат 
## Гарады-пабрацімы 
*  Курытыба, Бразілія
*  Порту-Алегры, Бразілія
*  Эстэпа, Іспанія
*  Мадрыд, Іспанія
*  Х’юстан, ЗША
*  Новы Арлеан, ЗША
*  Рэсістэнсія, Аргенціна
*  Пасадас, Аргенціна
*  Парана, Аргенціна
*  Асунсьён, Парагвай
*  Ньеэмбуку, Парагвай
*  Ла-Рашэль, Францыя
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт горада

Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1588 годзе
Катэгорыя:Гарады Аргенціны
Рулет

**Рулет** — страва ў выглядзе тонкіх скручаных лустак мяса, рыбы, цеста ці капуснага лісця. Адзін з першых рэцэптаў рулетаў з цялячага мяса апублікаваны ў кулінарнай кнізе *Le Cuisinier gascon*.

Рулет, як і іншыя тушаныя стравы, спачатку абсмажваюць, а затым тушаць у булёне або віне. Гатовы рулет затым наразаюць і сервіруюць. Рулет таксама запякаюць у духоўцы, паліваючы сокам, які вылучаецца падчас гатоўкі. У некаторых рэцэптах мяса для рулета адбіваюць драўляным малатком. Часам рулеты гатуюць з сечанага мяса.

Рулетам называюцца таксама салодкія кандытарскія вырабы.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мясныя стравы
Антоніа Пігафета

**Антоніа Франчэ́ска Пігафе́та** (і ; год нараджэння ў перыяд ад 1480 да 1491, у горадзе Вічэнца, памёр пасля 1534, там жа) — італьянскі мараплавец, звышштатны () удзельнік экспедыцыі Магелана-Элькана (1519-22). Падчас першага ў гісторыі кругасветнага плавання вёў дзённікі, якія па вяртанні ў Еўропу ўручыў імператару Карлу V. Запісы Пігафеты — асноўная крыніца звестак пра экспедыцыю Магелана, а таксама першы даступны ў Еўропе дакумент пра себуанскую мову Філіпінскіх астравоў — былі апублікаваны захавальнікам Амбразіянскай бібліятэкі Карла Амарэці.

## Спасылкі 
* 
* Pigafetta, Antonio. Primer viaje alrededor del mundo

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1494 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1534 годзе
Катэгорыя:Постаці Італіі
Катэгорыя:Мараплаўцы
Катэгорыя:Даследчыкі Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Гісторыя Чылі
Катэгорыя:Гісторыя Аргенціны
Катэгорыя:Падарожнікі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Удзельнікі кругасветных падарожжаў
Катэгорыя:Аўтары знакамітых дзённікаў
Сундская мова

**Су́ндская мова** або **сунда́нская мова** () — аўстранезійская мова, родная мова сундаў. Распаўсюджана галоўным чынам у Інданезіі, на захадзе вострава Ява. Агульная колькасць носьбітаў (2007 г.) - каля 38 млн. чал.

## Асаблівасці 
Сундская мова прадстаўлена 6 буйнымі дыялектамі. У пісьмовасці выкарыстоўваецца найбольш папулярны дыялект *прыянган*. У 1996 - 1997 гг. урад правінцыі Заходняя Ява і шэраг навукова-даследчых устаноў упершыню правялі стандартызацыю літаратурнай мовы.

## Пісьменнасць 
Запісы на мове сундаў сустракаюцца з эпохі сярэднявечча. Першапачаткова яны рабіліся на аснове пісьма, запазычанага ў індыйцаў і яванцаў. Вядомы надпісы арабскімі літарамі. У XIV - XVIII стст. склалася арыгінальная сундская пісьменнасць *аксара сунда куна* або папросту *аксара сунда*. У наш час распаўсюджаны алфавіт на аснове лацінкі.

## Спасылкі
*Sundanese (Basa Sunda)
*Abigail C. Cohn: Unveiling the Sundanese language to the world
*Sim kuring jeung basa Sunda (Me and Sunda language) 

Катэгорыя:Аўстранезійскія мовы
Катэгорыя:Мовы Інданезіі
Мантанерас

**Мантане́рас** ( ці *Movimiento Peronista Montonero*) — аргенцінская леваперанісцкая гарадская партызанская арганізацыя, якая была створаная ў 1960-х і распачала ўзброеную барацьбу супраць дыктатарскіх рэжымаў («Аргенцінская рэвалюцыя» Анганіа, «Працэс нацыянальнай рэарганізацыі» Відэлы) у Аргенціне 1970-х гг. Пік актыўнасці арганізацыі прыйшоўся на 1976 год, пасля жорсткіх рэпрэсій падчас «Бруднай вайны» 1977—1978 гадоў. Мантанерас у Аргенціне былі практычна разгромлены і перайшлі ў глыбокае падполле, аднак іх атрады спецыяльнага прызначэння працягваюць дзейнічаць аж да 1981 года. У той жа час, частка вымушаных пакінуць краіну членаў арганізацыі ўдзельнічала ў Сандынісцкай рэвалюцыі на боку СФНВ.

## Гл. таксама 
* Радольфа Уолш
* Франсіска Уронда
* Выкраданне Педра Арамбуру

## Спасылкі 
* Montoneros
* Montoneros «José Sabino Navarro»
* Peronismo Montonero Auténtico
* Гісторыя Мантанерас на сайце *marxists.org*  

Катэгорыя:Палітыка Аргенціны
Катэгорыя:Леварадыкальныя арганізацыі
Катэгорыя:Партызанскія рухі
Катэгорыя:Брудная вайна
Мармалеха

**Мармалеха** () — вулкан на мяжы паміж Аргенцінай (правінцыя Мендоса) і Чылі (рэгіён Сант’яга). Вышыня — 5856 м. Ён размешчаны на поўнач ад больш малодшага дзеючага вулкана Сан-Хасэ.

## Гл. таксама 
* Спіс вулканаў Чылі

## Спасылкі 
* Smithsonian Institution Global Volcanism Program: Marmolejo 

Катэгорыя:Стратавулканы Чылі
Катэгорыя:Вулканы Аргенціны
Катэгорыя:Патухлыя вулканы
Нацыянальны ўніверсітэт Кордавы

**Нацыянальны ўніверсітэт Кордавы** () — адзін з найбуйнейшых універсітэтаў Аргенціны. Знаходзіцца ў горадзе Кордава і з'яўляецца найстарэйшым універсітэтам у краіне і чацвёртым па ўзросту ў Амерыцы.

На працягу двух стагоддзяў быў адзіным універсітэтам у Аргенціне, але ў XX ст. саступіў першынство універсітэту Буэнас-Айрэса. Езуіцкі квартал, на тэрыторыі якога размешчаны гістарычныя будынкі універсітэта, - помнік Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Як і астатнія нацыянальныя ўніверсітэты Аргенціны, фінансуецца дзяржавай, але з'яўляецца аўтаномным, аддзеленым ад царквы і дае бясплатнае навучанне. Мае сістэму самакіравання, у якую ўваходзяць прадстаўнікі прафесарскага складу, студэнтаў і аспірантаў.

## Гісторыя 
Гісторыя універсітэта пачынаецца з 1610 года, калі езуіты заснавалі ў Кордаве Вышэйшую Калегію (), дзе выкладалася філасофія і тэалогія. На базе калегіі ў 1613 годзе быў утвораны ўніверсітэт і бібліятэка. 8 жніўня 1621 Папа Рыгор XV дазволіў універсітэту прысуджаць навуковыя ступені, а 2 лютага 1622 г. гэта рашэнне ратыфікаваў кароль Філіп IV.

Указам ад 2 красавіка 1767 года кароль Іспаніі Карл III выгнаў езуітаў са сваіх уладанняў, пасля чаго ўніверсітэт перайшоў да ордэна францысканцаў. У 1791 годзе ва ўніверсітэце быў утвораны факультэт права.

У 1800 годзе каралеўскім указам універсітэт атрымаў назву «Каралеўскі універсітэт Святога Карла і Маці Божай Мансерат», а таксама статус каралеўскага і папскага. Ва ўніверсітэце пачалі выкладаць матэматыку.

У 1820 годзе губернатар правінцыі Кордава Хуан Баўтыста Бустас даў універсітэту статус правінцыйнага, а ў 1856 годзе ён стаў нацыянальным і атрымаў сваю сучасную назву. У 1860-х гадах у Аргенціне былі праведзены адукацыйныя рэформы, у выніку якіх ва ўніверсітэце Кордавы спынілі выкладанне.

1918 з Універсітэта Кордавы пачалася ўніверсітэцкая рэформа ў Аргенціне, якая ў далейшым распаўсюдзілася на ўвесь кантынент. Галоўнымі прынцыпамі рэформы былі аўтаномія вышэйшых навучальных устаноў, самакіраванне, набліжэнне іх да грамадства, перыядычныя публічныя акрэдытацыі кафедраў і г. д.

У ХХ ст. значна ўзрасла колькасць спецыяльнасцяў і студэнтаў ва ўніверсітэце, ён ператварыўся ў важны даследчы цэнтр краіны.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  

Катэгорыя:Універсітэты Аргенціны
Катэгорыя:Кордава (правінцыя, Аргенціна)
Эдуарда Каман’ё

**Эдуарда Оскар Каман’ё** (ісп.: Eduardo Óscar Camaño; нар.  года, Буэнас-Айрэс) — аргенцінскі палітык, які выконваў абавязкі прэзідэнта Аргенціны з 30 снежня 2001 па 2 студзеня 2002 года.

Каман’ё служыў мэрам акругі Кільмес ў 1987—1991 гадах. Да 2007 года быў дэпутатам парламента Аргенціны ад правінцыі Буэнас-Айрэс . Быў лідарам большасці ніжняй палаты парламента Аргенціны з 2001 года. У выніку адстаўкі Адольфа Радрыгеса Саа і Рамона Пуэрта ён узначаліў выканаўчую ўладу.

У наступныя гады стварыў перанісцкай блок з Эдуарда Дуальдэ, які знаходзіўся ў апазіцыі да прэзідэнта Нестара Кіршнера. У 2007 годзе зноў прэтэндаваў на месца ў парламенце, на гэта раз па спісе антыкіршнераўскага блока. Аднак прайграў Рыкарда Кукавільё, прадстаўніку Грамадзянскай кааліцыі.

Пасля Каман’ё стаў старшынёй нацыянальнага савета Хустысіялісцкай партыі, што зрабіла яго лідарам партыі разам з Дуальдэ і Кіршнерам. У 2008 годзе, калі Кіршнер узяў на сябе кіраўніцтва партыі, ён прапанаваў Каман’ё і Дуальдэ кіруючыя пасады, што магло аб’яднаць варожа настроеныя адзна да адной фракцыі партыі.
Нацыянальны Кангрэс Аргенціны

**Нацыянальны Кангрэс Аргенціны** () — заканадаўчы орган (парламент) Аргенціны.

Выбары ў кангрэс адбываюцца прамым галасаваннем. Парламент абнаўляецца часткамі (палова Палаты Дэпутатаў і траціна Сената) кожныя два гады. Колькасць абранняў на пасаду дэпутата ці сенатара неабмежавана.

Кангрэс праводзіць сесійныя пасяджэнні з 1 сакавіка па 30 лістапада кожнага года, але прэзідэнт можа склікаць пазачарговыя сесіі для разгляду канкрэтнага пытання або працягваць бягучыя.

Зала пасяджэнняў Нацыянальнага Кангрэса знаходзіцца ў Палацы Кангрэса ў горадзе Буэнас-Айрэс і на плошчы Кангрэсу, якая знаходзіцца на заходнім канцы Майскай вуліцы, якая вядзе да Майскай плошчы, дзе размешчана Каса-Росада — рэзідэнцыя Прэзідэнта Аргенціны.

## Склад 
Сучасны парламент складаецца з дзвюх палат:
* Верхняя палата — Сенат.
* Ніжняя палата — Палата Дэпутатаў.

Аргенціна
Катэгорыя:Палітыка Аргенціны
Папараці

**Па́параці** сапраўдныя, **поліпадыяпсіды** (*Polypodiopsida*) — клас сучасных папарацепадобных.

## Апісанне 
Гэта шматгадовыя ці вельмі рэдка аднагадовыя расліны ад дробных форм да вельмі буйных. Іх геалагічная гісторыя бярэ пачатак у карбоне. Паходзяць, верагодна, ад зігаптэрыдыяпсід.

Сцёблы іх уяўляюць сабой прамастаячыя ствалы, у дрэвападобных форм яны іншы раз дасягаюць значнай вышыні ці прадстаўлены карэнішчам. Праводзячая сістэма — ад пратастэлы да вельмі спецыялізаваных тыпаў дыктыястэлы. Трахеіды лесвічныя. Рэдка маюцца сасуды. Лісты вельмі розных тыпаў як па памерах, так і па форме, жылкаванні і шчыльнасці. Маладыя лісты спіральна закручаны.

## Асаблівасці біялогіі 
Раўнаспоравыя ці, рэдка, разнаспоравыя расліны. Спарангіі ў большасці выпадкаў сабраныя ў сорусы. Пакрывальца можа быць, а можа і адсутнічаць. Спарангіі маюць аднаслойныя сценкі (у лептаспарангіятных папарацей) і не маюць вусцеек. Маецца кальцо, якое ў прадстаўнікоў класа дасягае вялікай разнастайнасці і высокай спецыялізацыі. З павышэннем спецыялізацыі кальца лік спор у кожным спарангіі змяншаецца. Гаметафіты ў большасці прадстаўнікоў класа зялёныя, наземныя і двухполыя, а ў разнаспоравых форм — раздзельнаполыя і моцна рэдукаваныя. Антэрыдыі, у адрозненне ад вужоўнікавых і мараціевых, больш дробныя і больш-менш выступаюць над паверхняй гаметафіта і ўтвараюць значна меншы лік сперматазоідаў. Архегоніі параўнальна мала адрозніваюцца ад архегоніяў офіяглосапсід і мараціяпсід.

## Класіфікацыя 
Клас поліпадыяпсіды налічвае да 300 родаў і каля 12000 відаў, а разам з вымерлымі папарацямі — і яшчэ больш.

Клас падзяляюць на тры падкласы:
* 
* 
* 

## Значэнне 
Папараці з’яўляюцца важным кампанентам у надглебавым покрыве лясоў, балот і вільготных лугоў. Сярод іх сустракаюцца лекавыя і дэкаратыўныя расліны. Некаторыя віды ядомыя (напрыклад, маладыя парасткі качадыжніку).

## Літаратура 
* *Сапегін Л. М.* Батаніка. Сістэматыка вышэйшых раслін: вучэбны дапаможнік для студэнтаў устаноў вышэйшай адукацыі па біялагічных спецыяльнасцях — Гомель: ГДУ, 2012. — 337 с. — ISBN 978-985-439-644-6
*
Канюшына белая

**Канюшына белая**

* народная назва віду 
* народная назва віду 
* народная назва віду
Асака варсістая

**Асака варсістая** (*Carex hirta*) — шматгадовая травяністая расліна патоўшчаныя парасткі двух відаў: апагеатропныя і дыягеатропныя. Адзін з рэдкіх відаў асок, якія даюць падоўжаныя вегетатыўныя парасткі) мм шырынёй, апушаныя з абодвух бакоў, рэдка голыя, тонка завостраныя, карацей сцябла.

Каласкі; астатнія песцічныя, цыліндрычныя, 1,5-4 см даўжынёй, 0,8 см шырынёй.

У народнай медыцыне адвар карэнішчаў выкарыстоўваецца як лёгкае адхарквальнае пры бранхіце і пры захворваннях нервовай сістэмы. Ужыванне яго проціпаказана пры гастрыце і язвавай хваробы страўніка.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Асаковыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Адольфа Радрыгес Саа

**Адольфа Радрыгес Саа Паэс Мантэра** (; , ) — аргенцінскі палітык, часовы прэзідэнт Аргенціны з 23 па 30 снежня 2001 г., член перанісцкай Хустысіялісцкай партыі. Стаў вядомы аб'явай найбуйнейшага ў гісторыі дэфолту.

Нарадзіўся ў вядомай і багатай правінцыйнай сям'і палітыкаў — нашчадкаў актыўнага ўдзельніка грамадзянскіх войнаў арабскага паходжання Хуана Саа. У 1971 годзе скончыў універсітэт Буэнас-Айрэса, факультэт права і сацыяльных навук. Пасля падзення ваеннай хунты ў 1983 годзе Адольфа быў абраны губернатарам правінцыі Сан-Луіс.

У 2001 годзе ў Аргенціне адбылося рэзкае пагаршэнне эканамічнага становішча з-за эканамічнага крызісу. Урад быў вымушаны выплачваць працэнты па крэдытах, скарачаючы зарплаты, затрымліваючы выплату пенсій і абмяжоўваючы зняцце наяўных грошай з банкаўскіх рахункаў. У снежні ў краіне пачаліся масавыя беспарадкі якія прывялі да гібелі 20 чалавек да 20 снежня. 21 снежня прэзідэнт Фернанда дэ ла Руа сышоў у адстаўку. Пасля яго адстаўкі выконваючым абавязкі прэзідэнта павінен быў стаць віцэ-прэзідэнт, але ён сышоў у адстаўку яшчэ раней, і в.а. прэзідэнта стаў старшыня Сената Рамон Пуэрта, аднак ён прабыў на пасадзе ўсяго 48 гадзін. За гэты час на экстраным сходзе парламента часовым прэзідэнтам быў абраны Саа, прадстаўнік апазіцыйнай Хустысіялісцкай партыі. За яго аддалі галасы 169 дэпутатаў Кангрэсу, 138 галасавалі супраць.

Катэгорыя:Прэзідэнты Аргенціны
Катэгорыя:Члены Хустысіялісцкай партыі
Партыя для жывёл

**Партыя для жывёл** (, PvdD) — нідэрландская палітычная партыя. Партыя была створана ў 2002 годзе. Партыя працы мае 1 месца з 75 у першай палаце і 2 месцы з 150 у другой палаце Генеральных штатаў. Асноўнай мэтай партыі з'яўляецца абарона правоў жывёл і дабрабыт жывёл.

«PvdD» з'яўляецца першай палітычнай партыяй у свеце, якая атрымала месца ў парламенце з парадкам дня, засяроджанам галоўным чынам на абароне правоў жывёл.

## Гісторыя 
Упершыню партыя прыняла ўдзел у выбарах 2003 года, дзе яна атрымала 50000 галасоў (0,5%) і не змагла атрымаць месцы ў парламенце.

На парламенцкіх выбарах 22 лістапада 2006 партыя атрымала 179988 галасоў (1,8%), што было дастаткова для двух месцаў у парламенце.

Падчас парламенцкіх выбараў 9 чэрвеня 2010 года Партыя абароны жывёл захавала свае два месцы ў ніжняй палаце, атрымаўшы 122&nbsp;317 галасоў (1,3%).

## Спасылкі 
* Афіцыйны міжнародны вэбсайт  , , , , , , , , 
* Інфармацыя аб Нідэрландскіх палітычных партыях 
* Partij voor de Dieren (PvdD) 

Катэгорыя:Палітычныя партыі Нідэрландаў
Сальвінія плывучая

**Сальвінія плывучая**, **Сальвінія плаваючая** (*Salvinia natans*) — від папарацей роду  сямейства .
 СССР № 5848. 1987.]]
## Апісанне 
Аднагадовая водная свабоднаплаваючая разнаспоравая папараць без каранёў, з ніткападобным, пакрытым мяккімі валаскамі сцяблом даўжынёй да 10 см. Лісце сабрана па 3 у кальчакі: два лісты супраціўныя, плывучыя, светла-зялёныя, эліпсападобныя, суцэльнакрайнія, з белаватымі паветранымі пузыркамі па ўсёй паверхні; трэці — падводны, бураваты, рассечаны на ніткападобныя долі, апушаны, нагадвае карані. Каля асновы падводнага ліста ўтвараюцца шарападобныя апушаныя спаракарпіі (сорусы) з мікра- і макраспарангіямі, пакрытыя тонкай скурыстай абалонкай.

## Пашырэнне 
Трапагенна-барэальны еўразійскі рэліктавы від. Пашырэнне: заходнія, цэнтральныя і ўсходнія раёны Усходняй Еўропы, Каўказ, Сярэдняя Азія, поўдзень Заходняй Сібіры, Далёкі Усход, поўнач Афрыкі, Паўночная Амерыка. У Беларусі знаходзіцца на паўночнай мяжы арэала. Месцы росту: высокаэўтрофныя стаячыя і павольна цякучыя воды поймавых і лясных азёр, старыц, рачных заток глыбінёй 30—70 см.
Расце звычайна невялікімі групамі, часам утварае значныя зараснікі.

## Асаблівасці біялогіі 
Размнажэнне споравае і вегетатыўнае (асобнымі галінкамі). Спараносіць у жніўні-верасні. Спелыя споры апускаюцца на дно і перазімоўваюць, вясной усплываюць і прарастаюць. Споры могуць пераносіцца вадаплаўнымі птушкамі далёка за межы паўночнага арэала, але сальвінія ўтрымліваецца там звычайна 1—2 вегетацыйныя перыяды. У паўночных раёнах нярэдка пераходзіць выключна на вегетацыйнае размнажэнне. Функцыі каранёў выконвае падводнае лісце.

## Выкарыстанне 
Дэкаратыўная расліна. Корм для вадаплаўных птушак і звяроў. Вырошчваецца аматарамі-акварыумістамі.

## Літаратура 
* 
* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: БелЭн, 1993. ISBN 5-85700-095-5
* *Дорофеев А. М., Сюборова С. Ф.* Они не должы исчезнуть: Книга для учащихся — Мн.: Народная асвета, 1987. — 200 с.: ил. — 89 000 экз. — С. 133.

## Спасылкі 
* 
* Сальвиния на сайце «Архив природы России» 

Катэгорыя:Сальвініевыя
Катэгорыя:Водныя расліны
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Акварыумістыка
Катэгорыя:Расліны на марках
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1785 годзе
Рамон Пуэрта

**Федэрыка Рамон Пуэрта** (нар. ) — аргенцінскі палітык. Часова займаў пасаду прэзідэнта Аргенціны падчас крызісу 2001 года.

## Біяграфія 
Пуэрта вучыўся ў каталіцкім універсітэце ў Буэнас-Айрэсе, дзе атрымаў адукацыю па спецыяльнасці інжынер-будаўнік. Займаўся сямейным бізнесам па вырошчванні матэ, у выніку чаго стаў паспяховым бізнесмэнам і мільянерам.

У 1991 годзе быў абраны на пасаду губернатара правінцыі Місьёнес, пераабраны ў 1995 годзе. Гэты пост ён займаў да 1999 года. Ён прытрымліваўся неаліберальнай эканамічнай мадэлі прэзідэнта Карласа Менема, уключаючы правядзенне прыватызацыю правінцыйнага банка, заснавальнікам якога быў яго дзед.

У 2001 годзе ён быў абраны ў аргенцінскі Сенат. У лістападзе таго ж года быў абраны часовым старшынёй Сената.

Пуэрта быў кіраўніком выканаўчай улады на працягу двух дзён (21-22 снежня 2001 года). Ён заняў пасаду прэзідэнта пасля сыходу ў адстаўку Фернанда дэ ла Руа і віцэ-прэзідэнта, які пакінуў свой пост яшчэ раней.

У 2003 годзе Пуэрта вярнуўся на пасаду губернатара правінцыі Місьёнес, але саступіў месца Карласу Равіра. У 2005 годзе ён страціў месца ў сенаце. У 2007 годзе ён зноў заняў пасаду губернатара роднай правінцыі, аднак на бліжэйшых выбарах прайграў, заняўшы трэцяе месца з 15 % галасоў выбаршчыкаў.
Собаль

**Со́баль** (*Martes zibellina*) — млекакормячае роду  сямейства .
]]
Даўжыня цела да 58 см, хваста да 19 см, маса да 1,9 кг. Самцы буйнейшыя за самак. Лапы кароткія, шырокія, падэшвы ўкрыты поўсцю. Футра густое, пушыстае, шаўкавістае. Афарбоўка ад жоўта-бурай да чорна-бурай. На горле і грудзях жоўтая пляма.

Пашыраны ў Еўразіі. Утварае некалькі геаграфічных форм (далёкаўсходні, забайкальскі, камчацкі і інш.). Жыве ў тайзе. На тэрыторыі Беларусі трапляўся да XVI стагоддзя, вынішчаны.

Усёедны. Нараджае да 7 дзіцянят. Пры скрыжаванні з куніцай утварае гібрыды — кідасы (кідусы).

Аб’ект промыслу і зверагадоўлі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Куніцавыя
Катэгорыя:Сысуны Азіі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Дзічына
Катэгорыя:Жывёлы на манетах
Катэгорыя:Жывёлы на марках
Фернанда дэ ла Руа

**Фернанда дэ ла Руа** (; , Кордава — 9 ліпеня 2019) — прэзідэнт Аргенціны ў 1999—2001 гадах ад альянсу партый Грамадзянскі радыкальны саюз і FREPASO. Датэрмінова сышоў у адстаўку з-за масавых беспарадкаў на фоне абвастрэння эканамічнага крызісу, які ў латэнтнай форме суправаджаў яго прэзідэнцтва.

## Біяграфія 
Скончыў Нацыянальны ўніверсітэт Кордавы, дзе вывучаў права. У 1973 годзе быў абраны ў Сенат ад Грамадзянскага радыкальнага саюза. У 1976 годзе балатаваўся ў віцэ-прэзідэнты разам з Рыкарда Бальбінам і заняў другое месца. Пасля чарговага ваеннага перавароту выкладаў ва Універсітэце Буэнас-Айрэса. У 1996 годзе стаў першым абраным мерам Буэнас-Айрэса і заваяваў папулярнасць на гэтай пасадзе.

У 1999 годзе быў абраны прэзідэнтам, набраўшы 48,37 % галасоў супраць 38,27 % у бліжэйшага апанента Эдуарда Дуальдэ (выбары праходзілі ў адзін тур). Адзначаецца, што немалую ролю ў яго абранні сыграла адыёзнасць дзеючага прэзідэнта Карласа Менема, чыім аднапартыйцам быў Дуальдэ. Перад выбарамі дэ ла Руа абяцаў змагацца з карупцыяй, злачыннасцю і беспрацоўем, аднак паабяцаў захаваць створаную пры Менем неаліберальнага эканамічную мадэль. Аднак менавіта ў перыяд яго прэзідэнцтва асноўныя эканамічныя паказчыкі Аргенціны пагоршыліся: эканоміка ўвайшла ў стадыю стагнацыі, дзяржаўны доўг вырас да больш чым 100 мільярдаў долараў, адбываўся рост дэфіцыту бюджэту і беспрацоўя.

Катэгорыя:Члены Грамадзянскага радыкальнага саюза
Катэгорыя:Прэзідэнты Аргенціны
Катэгорыя:Мэры Буэнас-Айрэса
Катэгорыя:Юрысты Аргенціны
Катэгорыя:Выкладчыкі ВНУ Аргенціны
Momoiro Clover Z

— японская дзявочая поп-група. Была заснавана у 2008 годзе.

## Склад 
### Былыя ўдзельніцы 
**другие**
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Дыскаграфія 
## Сінглы 

*****  у 2012 годзе

## Альбомы 

***** у 2013 годзе

## Відэаграфія 
## Прэміі і ўзнагароды 
## Гл. таксама 
* Shiritsu Ebisu Chugaku
* Team Syachihoko

## Спасылкі 
* 
* Афіцыйны сайт Momoiro Clover Z 
* Афіцыйны сайт Momoiro Clover Z  
* Афіцыйны канал Stardust Music на YouTube
* Momoiro Clover Z на Ustream 

Катэгорыя:Музычныя калектывы Японіі
Катэгорыя:Поп-гурты
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2008 годзе