open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аляксей Уладзіміравіч Мядзведзеў

**Аляксей Уладзіміравіч Мядзведзеў** (нар. ), г. Мінск) — беларускі спартсмен (барацьба вольная), заслужаны майстар спорту Беларусі, сярэбраны прызёр ХХVІ летніх Алімпійскіх гульняў (1996, Атланта), бронзавы прызёр чэмпіянату свету (1994), сярэбраны прызёр чэмпіянату Еўропы (1997)

## Літаратура 
* Белорусский государственный университет физической культуры : о времени, о спорте, о себе / [под общей редакцией М. Е. Кобринского]. — Минск, 2007. — С. 343.
* Минск олимпийский : сквозь тернии к звездам / [Представительство НОК Беларуси; под общей редакцией И. И. Кахновича, С. В. Корнюшко]. — Минск : Позитив-центр, 2011. — С. 206.
* Спортивная энциклопедия Беларуси. — Минск, 2005. — С. 272.

Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1996 года
Катэгорыя:Барцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 года
Катэгорыя:Барцы на летніх Алімпійскіх гульнях 1996 года
Катэгорыя:Барцы Беларусі
Аляксандр Мацвеевіч Громаў

**Аляксандр Мацвеевіч Громаў** () — беларускі спецыяліст у галіне будаўніцтва. Заслужаны будаўнік БССР (1961), Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1926 годзе ў сялянскай сям’і ў вёсцы Кузьмінічы. У час Вялікай Айчыннай вайны ваяваў у партызанскім атрадзе. У лістападзе 1943 года прызваны на фронт. Ваяваў у складзе 32-га гвардзейскага палка 12 гвардзейскай стралковай дывізіі. У лютым 1945 года атрымаў раненне ва Усходняй Памераніі пры фарсіраванні Одэра.

У 1951 годзе дэмабілізаваўся і вярнуўся ў Беларусь. Працаваў маляром, мулярам, брыгадзірам комплекснай брыгады, інструктарам у будаўнічым трэсце № 1 будаўнічага ўпраўлення № 2 у Мінску. Удзельнічаў у будаўніцтве розных аб’ектаў вытворчага, адміністрацыйнага, жыллёвага і сацыяльнага прызначэння ў Мінску.

Комплексная брыгада пад кіраўніцтвам Аляксандра Громава, якая складалася са спецыялістаў розных будаўнічых прафесій, будавала ў Мінску будынкі Міністэрства замежных спраў, інтэрнат Беларускага політэхнічнага інстытута, інжынерны комплекс мінскага метро, гатэль «Кастрычніцкая», рэзідэнцыю Прэзідэнта Беларусі, спартыўны комплекс «Раўбічы».

За час Дзявятай пяцігодкі зменная выпрацоўка ў брыгадзе павялічылася ў два разы, было пабудавана каля дзесяці тысяч квадратных метраў жылых памяшканняў. Заданні пяцігодкі былі выкананы датэрмінова за тры гады. Указам Прэзідыўма Вярхоўнага Савета СССР ад 11 жніўня 1966 года за выдатныя поспехі, дасягнутыя ў выкананні заданняў сямігадовага плана па капітальным будаўніцтве быў удастоены звання Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і Молат».

У 1960 годзе ўступіў у КПСС. Выбіраўся дэлегатам XXIII з’езда КПСС і XXVII з’езда Кампартыі Беларусі.

Пасля выхаду на пенсію жыў у Мінску, дзе памёр у 1998 годзе. Пахаваны на Усходніх могілках.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Леніна, ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга, ордэнам Кастрычніцкай Рэвалюцыі. Ганаровы грамадзянін г. Мінска, яго імем названа адна з вуліц горада.

## Памяць 
* Яго імем названа вуліца ў мікрараёне Малінаўка-6 Мінска.

## Літаратура 
* Кто есть кто в Республике Беларусь. Строители Беларуси. — Минск, 2013.
* Заслужаны будаўнік / Акшэўскі Ігар Мечыслававіч. — Минск, 1977.
* И. Акшевский, Симфония созидания // Труд, талант, доблесть.: В 2-х ч. Ч. 1/[Сост. Е. Э. Павлюць, Б. И. Сушкевич, В. В. Шарпило].— Мн.: Беларусь, 1981.— 414 с., ил., стр. 206—212

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Беларускай ССР
Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Мінска
Катэгорыя:Дэлегаты XXIII з’езда КПСС
Нідэрцыр

**Нідэрцыр** () — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Уваходзіць у склад раёна Дзюрэн. Насельніцтва —  чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 63 км². Камуна падзяляецца на 7 сельскіх акруг.

Катэгорыя:Камуны Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Лініх

**Лініх** () — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Уваходзіць у склад раёна Дзюрэн. Насельніцтва —  чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 65,46 км². Афіцыйны код — 05 3 58 036.

Горад падзяляецца на 13 гарадскіх раёнаў.

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Мікалай Іосіфавіч Юрчук

**Мікалай Іосіфавіч Юрчук** (нар. , в. Дубенец, Столінскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі матэматык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1982), прафесар (1983). Акадэмік Пятроўскай акадэміі навук і мастацтваў (1997).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Матэматыка», спецыялізацыя «Дыферэнцыяльныя ўраўненні», 1966).
    
Працаваў у Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (механіка-матэматычны факультэт, кафедра матэматычнай кібернетыкі, прафесар, у 1982—2013 — загадчык кафедры, 1982—1985 і 1996—2007 — дэкан факультэта).

Навуковыя інтарэсы: дыферэнцыяльна-аператарныя ўраўненні; ураўненні з частковымі вытворнымі; ураўненні матэматычнай фізікі.

## Узнагароды 
Ордэн «Знак Пашаны» (1987), Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь (1996), званне «Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь» (1996).
 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* Метод энергетических неравенств в исследовании дифференциально-операторных уравнений : автореферат диссертации … доктора физико-математических наук : 01.01.02 / Юрчук Николай Иосифович. — Москва, 1981.
* A priori estimates and continuous dependence of solutions of mixed problems for parabolic equations as nonlocal boundary conditions pass into local ones / N. I. Yurchuk, Charie Koku // Differential Equations. — 2008. — Vol. 44, № 3. — С. 434—441.
* Continuous dependence of solutions to mixed boundary value problems for a parabolic equation / Moussa Zakari Djibibe, Kokou Tcharie, Nikolay Iossifovich Yurchuk // Electronic Journal of Differential Equations. — 2008. — Vol. 2008, № 17. — P. 1—10. — Режим доступа: http://ejde.math.txstate.edu/
* Юрчук Николай Иосифович // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001 : 80 год. — Мінск, 2001. — С. 326.
* Юрчук Николай Иосифович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 699.
* 
* Юрчук Мікалай Іосіфавіч // Памяць : Столінскі раён. — Мінск, 2003. — С. 512.
 

Катэгорыя:Матэматыкі СССР
Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Катэгорыя:Дэканы механіка-матэматычнага факультэта БДУ
Нідэген

**Нідэген** () — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Уваходзіць у склад раёна Дзюрэн. Размешчаны на беразе ракі Рур. Насельніцтва —  чалавекі. Першая згадка пра гэтае месца датуецца 1184 годам.

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Аляксандр Вальдэмаравіч Багдановіч

**Аляксандр Вальдэмаравіч Багдановіч** (нар. , г. Гомель) — беларускі спецыяліст у галіне дынамікі, трываласці машын, прыбораў і апаратуры. Доктар тэхнічных навук (2006), дацэнт (2006), прафесар. Член рэдкалегіі міжнароднага навукова-тэхнічнага часопіса «Механика машин, механизмов и материалов». Дэпутат, член прэзідыума Лідскага раённага Савета дэпутатаў Гродзенскай вобласці (2010—2014).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту (спецыяльнасць «Цеплавозы і цеплавозная гаспадарка», кваліфікацыя «Інжынер шляхоў зносін», 1986; аспірантура, 1991), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт транспарту (дактарантура, 2000).

Працаваў у Беларускім інстытуце інжынераў чыгуначнага транспарту (1986—1991), ДСКБ ВА «Гомсельмаш» (1991—1992), Беларускім дзяржаўным універсітэце транспарту (1992—1995), Лідскім індустрыяльным тэхнікуме (1995—1997), НВА «Трибофатика» (Гомель, 2000—2002), Лідскім каледжы УА «Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы» (2002—2014, намеснік дырэктара, дырэктар), Беларускім дзяржаўным універсітэце (механіка-матэматычны факультэт, кафедра тэарэтычнай і прыкладной механікі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: механіка стомленаснага разбурэння; трыбафатыка.

## Узнагароды 
Ганаровыя граматы Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2005, 2014), стыпендыя Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2007) і інш.

## Публікацыі 
* Научные основы прогнозирования предельных состояний силовых систем : диссертация … доктора технических наук : 01.02.06 : защищена 23.09.2005 : утверждена 22.02.2006 / Богданович Александр Вальдемарович. — Гомель ; Минск, 2004.
* Живучесть линейной части нефтепровода / Л. А. Сосновский, А. В. Богданович, А. М. Бордовский. — Гомель, 2004.
* Прогнозирование предельных состояний силовых систем : монография / А. В. Богданович. — Гродно, 2008.
* Расчет надежности силовой системы «коленчатый вал — подшипник скольжения» : пособие для студентов технических вузов / А. В. Богданович, Л. А. Сосновский. — Гомель, 2004.
* Трещиностойкость / Л. А. Сосновский, А. В. Богданович. — Гомель, 2011.
* Methods and main results of Tribo-Fatigue tests / L. А. Sosnovskiy, А. V. Bogdanovich, O. M. Yelovoy, S. А. Tyurin, V. V. Komissarov, S. S. Sherbakov // International Journal of Fatigue. — 2014. — Vol. 66. — P. 207—219.
 

## Спасылкі 
* Богданович Александр Вальдемарович
 

Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 26-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Лідскага раённага Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Механікі СССР
Катэгорыя:Механікі Беларусі
Рур (прыток Мааса)

**Рур** (, ) — рака ў Бельгіі, Германіі і Нідэрландах, правы прыток Мааса. Даўжыня ракі — 170 км, плошча вадазборнага басейна — 2340 км².

У ніжнім цячэнні сцёк Рура зарэгуляваны плацінамі. Паводкі зімой і вясной. Несуднаходная.

На Руры стаяць гарады Моншау, Гаймбах, Нідэген, Дзюрэн, Юліх, Гайнсберг (Германія), у вусці — порт Рурмонд і гістарычнае паселішча Сінт-Адыліенберг (Нідэрланды).

Катэгорыя:Рэкі Германіі
Катэгорыя:Рэкі Бельгіі
Катэгорыя:Рэкі Нідэрландаў
Катэгорыя:Басейн Мааса
Аляксандр Рыгоравіч Аляхно

**Аляксандр Рыгоравіч Аляхно** (, г. Бабруйск, Магілёўская вобласць — ) — беларускі матэматык. Доктар фізіка-матэматычных навук (2005), дацэнт (1986), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Прыкладная матэматыка», 1972; аспірантура, 1979; дактарантура, 1992).
    
Працаваў Навукова-даследчым інстытуце сродкаў аўтаматызацыі (Мінск; 1972—1976, інжынер), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1976, механіка-матэматычны факультэт, кафедра агульнай матэматыкі і інфарматыкі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: матэматычны аналіз; краявыя задачы тэорыі аналітычных функцый.

## Літаратура 
* Краевые задачи с бесконечным индексом и некоторые их приложения : диссертация … доктора физико-математических наук : 01.01.01 : защищена 22.04.2005 : утверждена 21.12.2005 / Алехно Александр Григорьевич. — Минск, 2005.
* Неоднородная краевая задача Римана с бесконечным индексом в случае многостороннего завихрения / А. Г. Алехно // Доклады Академии наук Беларуси. — 1997. — Т. 41, № 5. — С. 35—43.
* Об одной нелинейной задаче сопряжения для замкнутого кусочно-гладкого контура / А. Г. Алехно // Доклады Национальной академии наук Беларуси. — 1999. — Т. 43, № 6. — С. 18—21.
* Построение по заданному индикатору функции, аналитической в плоскости с разрезом по лучу / А. Г. Алехно // Доклады Национальной академии наук Беларуси. — 2010. — Т. 54, № 2. — С. 12—15.
* Александр Григорьевич Алехно : [некролог] / И. В. Гайшун [и др.] // Вестник БГУ. Серия 1, Физика. Математика, Информатика. — 2012. — № 2. — С. 146.
 

Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Аск і Эмбла

.]]
**Аск і Эмбла** (, «ясень» і «вярба»), у скандынаўскай міфалогіі першыя людзі, якіх яшчэ ў выглядзе драўняных правобразаў, нежывых і «пазбаўленых лёсу», знайшлі на беразе мора багі (у «Старэйшай Эдзе» — у песні «Прадраканне вёльвы» — гэта тры асы — Одзін (даў душу), Лодур (даў пачуцці), Хёнір (даў розум), а ў «Малодшай Эдзе» — «сыны Бора», то бок Одзін, Вілі і Ве). У «Малодшай Эдзе» Сноры Стурлусана замест Хёніра і Лодура з Одзінам падарожнічаюць Вілі і Ве. На марскім беразе яны сустракаюць не людзей, а два дрэвы, з якіх ствараюць дзве «нарыхтоўкі». Асы надзяляюць іх формай, якая ўласцівая людскаму роду з тых часоў, потым ўдыхаюць у іх жыццё, даюць ім «рух і розум», а затым успрыманне — маўленне, слых і зрок. Далей людзі атрымліваюць вопратку і імёны — Аск і Эмбла. Яны селяцца ў Мідгардзе і даюць пачатак чалавечага роду.

## Літаратура 
* Wolfgang Golther: *Handbuch der germanischen Mythologie*. Leipzig 1875, neu aufgelegt Marix Verlag, 2004, S. 628 f.
* Jacob Grimm: *Deutsche Mythologie (3 Bd.e)*. Berlin, 4. Aufl. 1875-78 (Bd. 1, S. 473 f.); neu aufgelegt Marix Verlag, 2007, Bd. 1, S. 436 f.
* Paul Herrmann: *Deutsche Mythologie*. 1898, neu aufgelegt im Aufbau Verlag, 8. Aufl., 2007, S. 366
* Rudolf Simek: *Religion und Mythologie der Germanen*. Wissenschaftl. Buchgesellschaft, Darmstadt 2003, ISBN 3-534-16910-7

## Спасылкі 
* 
* Tjatsi.fo — Einführung in die Völuspá

Катэгорыя:Першалюдзі
Катэгорыя:Германа-скандынаўская міфалогія
Фелікс Кеневіч

**Фелікс Кеневіч** (;  — ) — буйны землеўласнік Расійскай імперыі, удзельнік Лістападаўскага паўстання 1830—1831 гадоў.

## Біяграфія 
Належаў да каталіцкага шляхецкага роду Кеневічаў герба «Равіч». Нарадзіўся на Палессі, сын Антона Нестара Кеневіча і Кацярыны Адынец.

З пачаткам паўстання ў маі 1831 года арганізаваў у Мазырскім павеце паўстанцкі атрад, які разбіў у в. Каралін, Кузьмічы, Міхалкі паштовыя станцыі. 11 чэрвеня 1831 года спрабаваў захапіць горад Мазыр. 25 мая 1831 года атрад разбіты ў Мухаедаўскіх лясах, сам Кеневіч накіраваўся ў Варшаву. 10 жніўня 1831 года выбраны паслом на варшаўскі сейм ад Мазырскага павета. Пасля паражэння паўстання перабраўся ў Галіцыю, родам з аўстра-венгерскай Галіцыі, ад якой меў сына Гераніма (у маі 1864 г. расстраляны ў Казані за ўдзел у Студзеньскім паўстанні 1863—1864 гадоў) і дачку Феліцыю.

## Літаратура 
* *Анішчанка, Я.К.* Ураднікі беларускіх земляў Расійскай імперыі на рубяжы XVIII — XIX стст.: спісы на рус. мове / Я.К. Анішчанка. — Мінск : Выд. В. Хурсік, 2011. — 392 с.
* 
* *Kieniewicz, S.* Dereszewicze. 1863 / S. Kieniewicz. — Wroclaw-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Lodź : Ossolineum, 1986. — 192 s.
* *Kieniewicz, A.* Nad Prypecią dawno temu… Wspomnienia zamierzchłej przeszłości / A. Kieniewicz. – Wrocław etc. : Ossolineum, 1989. — 558 s.

Фелікс
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1830—1831 гадоў
Катэгорыя:Імігравалі ў Францыю з Беларусі
Катэгорыя:Памерлі ў Петрыкаўскім раёне
Фетвайс

**Фетвайс** () — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Уваходзіць у склад раёна Дзюрэн. Насельніцтва — 8975 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 83,14 км². Афіцыйны код — 05 3 58 060.

Катэгорыя:Камуны Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Ма Хуатэн

**Ма Хуатэн** (; таксама **Поні Ма**, ; нар. , правінцыя Гуандун, Кітайская Народная Рэспубліка) — кітайскі прадпрымальнік, заснавальнік і старшыня савета тэлекамунікацыйнай кампаніі Tencent, мільярдэр.

У рэйтынгу часопіса Forbes 5 мая 2018 года займаў 4 месца сярод мільярдэраў са станам $42,6 млрд.

Катэгорыя:Прадпрымальнікі Кітая
Катэгорыя:Мільярдэры
Сутыкненні на азербайджана-армянскай мяжы (верасень 2022)

**Сутыкненні на азербайджана-армянскай мяжы ў верасні 2022 года** — супрацьстаянне паміж узброенымі сіламі Азербайджана і узброенымі сіламі Арменіі на дзяржаўнай мяжы дзвюх краін.

## Перадгісторыя 
З 1990-х гадоў Арменія і Азербайджан канфліктуюць вакол прыналежнасці Нагорнага Карабаха. Перыядыяна баявыя дзеянні закраналі не толькі спрэчную вобласць, але і непасрэднае армяна-азербайджанскае памежжа, як, напрыклад, летам 2020-га. Увосень азербайджанская армія змагла адваяваць значную частку рэгіёну. Апошнія буйныя сутыкненні тут мелі месца ў жніўні 2022 года.

У лютым таго ж года Расія, якая трымае ў Карабаху міратворчы кантынгент і змацавана з Арменіяй ваеннымі абавязацельствамі, разгарнула ўварванне ва Украіну. На думку старэйшага даследчыка Венскага цэнтра па раззбраенні і нераспаўсюджванні і Цэнтра даследаванняў у галіне нераспаўсюджвання імя Джэймса Марціна (ЗША) Хана Нотэ, азербайджанскае кіраўніцтва вырашыла выкарыстаць момант, пакуль Масква адцягнута Украінскім канфліктам. Падобнае меркаванне выказаў даследчык Карабахскага крызісу Арыф Юнус.

## Ход падзей 
У ноч на 13 верасня на мяжы Азербайджана і Арменіі аднавіліся сутыкненні. Бакі абвінавацілі адзін аднаго ў абстрэлах і паведамілі пра загінулых. На наступны дзень, 14 верасня, адзначаліся сутыкненні ў Кяльбаджарскім, Лачынскім, Дашкесанскім раёнах (азербайджанская тэрыторыя) і на ўчастку Сотк—Горыс (армянская тэрыторыя). З 20:00 па раніцу 15-га чысла стральба практычна спынілася па ўсіх напрамках, значных здарэнняў не зафіксавана. Наступленне азербайджанскіх сіл, у прыватнасці, праводзілася ў кірунку Джэрмука і Верына Шаржы. Прымяняліся артылерыя, мінамёты, ударныя беспілотнікі.

Міністэрства абароны Азербайджана паведаміла, што за першыя два дні ў выніку абвастрэння канфлікту загінуў 71 азербайджанскі вайсковец. У сваю чаргу Пашынян заявіў пра гібель 105 армянскіх вайскоўцаў.

## Рэакцыя 
Сваю занепакоенасць падзеямі выказалі прадстаўнікі шэрагу краін свету. Прэзідэнт Францыі Эмануэль Макрон паведаміў, што можа перагаварыць з лідарам Азербайджана Ільхамам Аліевым, каб садзейнічаць выключна мірнаму ўрэгуляванню гэтага канфлікту.

Спікер Палаты прадстаўнікоў ЗША Нэнсі Пэлосі асудзіла напады Азербайджана на Арменію падчас свайго візіту ў Ерэван 18 верасня.

Катэгорыя:Верасень 2022 года
Катэгорыя:Канфлікты 2022 года
Катэгорыя:Войны Арменіі
Катэгорыя:Войны Азербайджана
Моншау

**Моншау** () — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Уваходзіць у склад раёна Ахен. Насельніцтва —  чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 94,62 км². Афіцыйны код — 05 3 54 020.

Горад падзяляецца на 7 гарадскіх раёнаў. Горад размешчаны ў гарах Айфель, на рацэ Рур.

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Дэвід Кох

**Дэвід Гамільтан Кох** (, , Уічыта, штат Канзас, ЗША — ) — амерыканскі бізнесмен і інжынер, мільярдэр.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і заснавальніка Koch Industries Фрэда Коха. Акрамя Чарлза, у яго яшчэ двое братоў — Фрэдэрык і Уільям. Да канца жыцця з’яўляўся саўладальнікам і выканаўчым віцэ-прэзідэнтам Koch Industries.

Дэвід атрымаў тэхналагічную адукацыю, стаў магістрам хімічнай тэхналогіі. Захапляўся баскетболам. У 30 гадоў ён пачаў працаваць у Koch Industries, а праз дзевяць гадоў атрымаў пасаду прэзідэнта Koch Engineering. Кампанія развівалася дзякуючы намаганням братоў, але пасля смерці іх бацькі ў сям’і наступіў крызіс. Двое братоў Біл і Фрэдэрык актыўна пратэставалі з прычыны, што Чарлз спрабуе прыбраць усё кіраванне сямейнай справай у свае рукі. У 1980 годзе яны распачалі спробу штосьці змяніць, але тут на абарону Чарлза ўстаў Дэвід, і ім удваіх праз тры гады атрымалася выкупіць акцыі сваіх братоў, а таксама іншых акцыянераў, выклаўшы за іх 1,3 мільярда долараў.

Браты з самага пачатку актыўна ўзяліся за пашырэнне межаў дзейнасці сваёй кампаніі. Калі раней Koch Industries традыцыйна асацыявалася з энергетычным сектарам, то пазней кампанія пазіцыянавала сваю дзейнасць, як перапрацоўку сыравіны. Браты інвесціравалі нафтаперапрацоўку, вытворчасць угнаенняў, палімераў, валокнаў, лесавытворчасць, выпуск спажывецкіх тавараў.

Браты актыўна ўдзельнічалі ў палітычным жыцці, фінансавалі палітычныя акцыі, палітычныя фігуры, падтрымлівалі масавыя выступленні кансерватыўнага напрамку. У прыватнасці, браты Кох арганізавалі і фінансавалі адну з самых масавых лабісцкіх груп кансерватыўнага кірунку «Амерыканцы за росквіт». Мільёны долараў Кохі ўклалі ў даследаванні, закліканыя абвергнуць тэорыю аб тым, што чалавецтва сваёй дзейнасцю выклікае глабальнае пацяпленне. Дэвід Кох падтрымліваў праграмы навуковых даследаванняў і адукацыйныя праграмы ў Інстытуце гуманітарных даследаванняў Універсітэта Джорджа Мэйсана. Маёмасць братоў Дэвіда і Чарлза Кохаў ацэньвалася ў агульнай суме каля ста мільярдаў долараў.

Рэінвестыцыя даходаў кампаніі дасягала 90 %, кожны год браты ўкладвалі ў свой бізнес вялізныя сродкі, і ў 2012 годзе выручка кампаніі склала каля 115 мільярдаў долараў.

На прэзідэнцкіх выбарах 1980 года Дэвід балатаваўся ў віцэ-прэзідэнты ад Лібертарыянскай партыі.

1 лютага 1991 года быў адным з 83 пасажыраў авіялайнера Boeing 737 авіякампаніі USAir, які пацярпеў катастрофу ў аэрапорце Лос-Анджэлеса. Падчас эвакуацыі Дэвід Кох атрымаў некалькі апёкаў, але застаўся жывы.

Катэгорыя:Прадпрымальнікі ЗША
Катэгорыя:Мільярдэры ЗША
Катэгорыя:Кандыдаты ў віцэ-прэзідэнты ЗША
Ё Ё Ма

**Ё Ё Ма** (; нар. , ) — амерыканскі віяланчэліст кітайскага паходжання. Нарадзіўся ў Парыжы, атрымаў адукацыю ў Нью-Ёрку, ЗША. Ма быў вундэркіндам, выступаючы з чатырох з паловай гадоў. Ён скончыў Джульярдскую школу і Гарвардскі ўніверсітэт і выступаў у якасці саліста з аркестрамі па ўсім свеце. Запісаў больш за 90 альбомаў і атрымаў 18 прэмій Грэмі.

У дадатак да запісаў стандартнага класічнага рэпертуару, ён запісаў шырокі спектр народнай музыкі: амерыканская музыка блюграс, традыцыйныя кітайскія мелодыі, танга аргенцінскага кампазітара Астара П’яцолы і бразільская музыка. Супрацоўнічаў з такімі артыстамі, як джазавы спявак Бобі Мак-Ферын, гітарыст Карлас Сантана, Сержыа Асад і яго брат Одаір, а таксама аўтар-выканаўца і гітарыст Джэймс Тэйлар. Асноўным выканальніцкім інструментам Ма з’яўляецца віяланчэль Мантаньяна, створаная ў 1733 годзе і ацэненая ў 2,5 мільёна долараў ЗША.

Ма з’яўляецца Пасланцам свету Арганізацыі Аб’яднаных Нацый з 2006 года. Ён быў узнагароджаны Прэміяй Глена Гульда ў 1999 годзе, Нацыянальным медалём ЗША ў галіне мастацтваў у 2001 годзе, Прэзідэнцкім медалём Свабоды ў 2011 годзе і Polar Music Prize у 2012 годзе.

Ма ўключаны ў спіс самых уплывовых людзей 2020 года Time 100.

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Члены Амерыканскага філасофскага таварыства
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Лацінская Грэмі»
Катэгорыя:Імігравалі ў ЗША з Францыі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты ЗША
Катэгорыя:Віяланчэлісты
Сяргей Уладзіміравіч Калтовіч

**Сяргей Уладзіміравіч Калтовіч** (, Гомель — , Мінск) — беларускі дызайнер, фатограф.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і службоўцаў. Бацька — інжынер Уладзімір Мікалаевіч Калтовіч (1937—1979). Маці — Іна Мікалаеўна Калтовіч (нар. 1935). У 1968—1977 гадах навучаўся ў СШ № 6 Мінска. У 1980 годзе скончыў Мінскае мастацкае вучылішча па спецыяльнасьці «харавое дырыжаванне».

Член Беларускага саюза дызайнераў, лаўрэат міжнародных конкурсаў.

## Праца 
* 1980—1982 гг. — служба ў шэрагах Савецкай арміі.
* 1984—1987 гг. — фатограф у БелНДІП горадабудаўніцтва.
* 1987—1990 гг. — загадчык фоталабараторыі ў агенцтве «Прапанова».
* 1990—1993 гг. — фатограф у музеі П. Броўкі.
* 1993—1997 гг. — фатограф у ТАА «Солвіс».
* З 1997 г. — фатограф на Мінскім мастацкім камбінаце.
* З 1995 г. — супольна з В. Сядых творчая фотастудыя «Секо»

## Творчасць 
Кірунак у дызайне — фотадызайн, фатаграфія. Асноўныя праекты: насценныя календары, плакаты, буклеты, часопісы, кішэнныя календары, партфоліа.

## Работы 

Kaltovich works1.jpg|
Kaltovich works2.jpg|
Kaltovich works3.jpg|
Kaltovich works4.jpg|
Kaltovich works5.jpg|
Kaltovich works6.jpg|
Kaltovich works7.jpg|

## Узнагароды 
* 1987 г. — бронзавы медаль ВДНГ г. Масква.
* 1998 г. — срэбны медаль FIAP Іран.
* 1999 г. — бронзавы медаль FIAP Харватыя.
* 1999 г. — бронзавы медаль FIAP Іспанія.
* Ганаровая стужка FIAP Францыя.

## Літаратура 
* Беларускі саюз дызайнераў / аўт.-склад. Н. В. Федасеенка. — Мн.: «Беларускі саюз дызайнераў», 1998. — 3.

Катэгорыя:Дызайнеры Беларусі
Катэгорыя:Фатографы Беларусі
Катэгорыя:Фатографы СССР
Цім Кук

**Цімаці Дональд Кук** (; нар. , Мабіл, Алабама, ЗША) — амерыканскі менеджар і генеральны дырэктар кампаніі Apple, мільярдэр. Прыйшоў у кампанію ў сакавіку 1998 года. Заняў пасаду гендырэктара пасля адстаўкі (у сувязі з працяглай хваробай) Стыва Джобса 24 жніўня 2011 года.

Катэгорыя:Прадпрымальнікі ЗША
Катэгорыя:Мільярдэры ЗША
Катэгорыя:Apple
Катэгорыя:Актывісты ЛГБТ-руху ў ЗША
Ягор Піліпавіч Гоцін

**Ягор Піліпавіч Гоцін** — беларускі будаўнік. Заслужаны будаўнік Беларускай ССР (1963).

Брыгадзір калектыву камуністычнай працы Наваполацкага нафтаперапрацоўчага завода і хімічнага камбіната.

## Бібліяграфія 
* Секрет радости / Е. Готин. [Литературная запись Ю. Новикова]. — Минск, 1966. (Сведения об авторе на с. 2.)

Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Беларускай ССР
Катэгорыя:Постаці Наваполацка
Мёрдак

**Мёрдак** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Айрыс Мёрдак — англійская пісьменніца і філосаф
* Руперт Мёрдак — амерыканскі прадпрымальнік
Руперт Мёрдак

**Кіт Ру́перт Мёрдак** (; нар. , , Аўстралія) — аўстралійскі і амерыканскі прадпрымальнік, медыямагнат, уладальнік СМІ, кінакампаній і выдавецтваў у ЗША, Аўстраліі, Еўропе, Лацінскай Амерыцы і Азіі. Заснавальнік, старшыня рады і CEO холдынгавых кампаній News Corp і 21st Century Fox.

Пасля смерці бацькі ў 1952 годзе Мёрдак узяў на сябе кіраўніцтва невялікай газетай у Адэлаідзе «The News», якая належала яго бацьку. У 1950-я і 1960-я гады Мёрдак набыў шэраг газет у Аўстраліі і Новай Зеландыі, перш чым у 1969 годзе пашырыцца на Вялікабрытанію, купіўшы «News of the World», брацкае выданне «The Sun». У 1974 годзе Мёрдак пераехаў у Нью-Ёрк, каб выйсці на рынак ЗША; тым не менш, ён захаваў інтарэсы ў Аўстраліі і Вялікабрытаніі. У 1981 годзе Мёрдак купіў «The Times», а ў 1985 годзе стаў натуралізаваным грамадзянінам ЗША, адмовіўшыся ад свайго аўстралійскага грамадзянства, каб задаволіць юрыдычнае патрабаванне аб валоданні тэлевізійнай сеткай ЗША.

У 1986 годзе, імкнучыся ўкараніць новыя электронныя выдавецкія тэхналогіі, Мёрдак кансалідаваў свае брытанскія друкарні ў Лондане, што выклікала разлютаваныя працоўныя спрэчкі. Яго холдынгавая кампанія News Corporation набыла 20th Century Fox (1985), HarperCollins (1989) і «The Wall Street Journal» (2007). У 1990 годзе Мёрдак заснаваў брытанскую тэлекампанію Sky і на працягу 1990-х пашырыў сваю дзейнасць на азіяцкія сеткі і амерыканскае тэлебачанне. Да 2000 года «News Corporation» Мёрдака валодала больш за 800 кампаніямі ў больш за 50 краінах з чыстым коштам больш 5 мільярдаў долараў.

У ліпені 2011 года Мёрдак сутыкнуўся з абвінавачваннямі ў тым, што супрацоўнікі яго кампаній, у тым ліку «News of the World», якая належыць News Corporation, рэгулярна ўзломваюць тэлефоны знакамітасцей, членаў каралеўскай сям’і і шараговых грамадзян. Мёрдак сутыкнуўся з паліцэйскімі і ўрадавымі расследаваннямі хабарніцтва і карупцыі з боку брытанскага ўрада і расследаваннямі ФБР у ЗША. 21 ліпеня 2012 года Мёрдак сышоў з пасады дырэктара News International.

Катэгорыя:Прадпрымальнікі Аўстраліі
Катэгорыя:Прадпрымальнікі ЗША
Катэгорыя:Мільярдэры ЗША
Катэгорыя:Мільярдэры Аўстраліі
Катэгорыя:Медыямагнаты
Катэгорыя:Лібертарыянцы
Калтовіч

**Калтовіч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Сяргей Уладзіміравіч Калтовіч — беларускі дызайнер, фатограф
* Уладзімір Васільевіч Калтовіч — беларускі дзяржаўны дзеяч, міністр гандлю Беларусі (2015—2021)
Мануэль Асанья

**Мануэль Асанья** (; 10 студзеня 1880 — 4 лістапада 1940) — іспанскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, літаратар. Двойчы ўзначальваў урад Другой Іспанскай Рэспублікі.

## Біяграфія 
Навучаўся ў каталіцкім каледжы аўгустынцаў у Эскарыяле, потым стаў юрыстам, паступіў на дзяржаўную службу і паступова падняўся да вышэйшых прыступак у Міністэрстве юстыцыі.

Прысвячаў шмат часу палітыцы і літаратуры, быў сакратаром вельмі папулярнага літаратурна-палітычнага дыскусійнага клуба «Мадрыдскі Атэнеум».

У 1930 годзе заснаваў партыю Рэспубліканскае дзеянне. Пасля ўсталявання Рэспублікі ў 1931 годзе — ваенны міністр, у 1931—1933 гадах — кіраўнік урада. У красавіку 1934 года ўзначаліў леварэспубліканскую партыю, якая ўвайшла ў 1936 годзе ў Народны фронт. З перамогай апошняга на выбарах (16 лютага 1936) зноў стаў кіраўніком урада, а затым, з мая 1936 года па 1 сакавіка 1939 года, быў прэзідэнтам Рэспублікі. У перыяд грамадзянскай вайны 1936—1939 гадоў выступаў фактычным лідарам правага крыла Народнага Фронту.

Пасля перамогі франкістаў эміграваў у Францыю.

## Літаратура 
* Советская историческая энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. 1973—1982. Том 1. ААЛТОНЕН — АЯНЫ. 1961.
* Дипломатический словарь. Гл. ред. А. Я. Вышинский и С. А. Лозовский. М., 1948.

Катэгорыя:Старшыні ўрада Іспаніі
Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі (рэспубліканцы)
Катэгорыя:Палітыкі-эмігранты
Катэгорыя:Палітыкі Іспаніі
Катэгорыя:Пісьменнікі Іспаніі
Катэгорыя:Пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Іспанамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Выпускнікі Камплутэнсэ
Катэгорыя:Прэзідэнты Іспаніі
Францішак Керсноўскі

**Францішак Керсноўскі** () — удзельнік паўстання 1830—1831 гадоў.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Керсноўскіх герба «Побуг». Нарадзіўся ў сям’і Багуслава Керсноўскага і Юзэфы Кабылінскай.

Тытулярны саветнік у 1874 годзе.

## Літаратура 
* 

Францішак
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1830—1831 гадоў
Адам Якубавіч з Котры

**Адам Якубавіч з Котры** (да 1464 — паміж 24 снежня 1516 і 25 мая 1517) — пісар гаспадарскі (1492—1511), канонік сандамірскі (1505—1516) і віленскі (1508—1516).

## Біяграфія 
З роду не баярскага паходжання (honorabilis). Часта ў літаратуры Адама называюць сынам пісара гаспадарскага Якуба, але, напрыклад, Алег Ліцкевіч, лічыць гэта малаімаверным з прычыны рознага веравызнання гэтых асоб.  

Пачатковую адукацыю атрымаў у віленскай кафедральнай школе. У 1478—1489 гадах вучыўся ў Кракаўскім універсітэце на сродкі князя Андрэя Свірскага. У дакументах універсітэта запісаны літвінам. У 1482 годзе стаў бакалаўрам, у 1488 — магістрам. Зімой 1488/1489 навучальнага года вывучаў Гарацыя.

Пасля вяртання ў Княства, з 1492 года быў пісарам Канцылярыі вялікага князя Аляксандра. У 1494 годзе двойчы ездзіў у пасольствах у Маскву па пытанні захавання праваслаўнай веры вялікай княжной маскоўскай Аленай Іванаўнай, пасля яе планаванага шлюбу з вялікім князем Аляксандрам. У 1496 годзе ездзіў у пасольстве ў Кракаў у справе маёмаснага забеспячэння каралевіча Жыгімонта. У Пётркаве падрыхтаваў лацінскі варыянт акта уніі 1499 года, пра што на ім захаваўся старабеларускі надпіс *«Пісаў Адам Якубавіч з Котры»*.

На кнізе з уласнай бібліятэкі *«Majus, De priscorum verborum proprietate»* (Tarvisiae, 1477) пакінуў два надпісы «*Certe sum Ade Lithuani*» і «*Книга Адамова Якубовича с Котры, с Литвы з волости Городенское, Зброшкова брата, ему ж накладался на науку до Кракова болей десяти лет, из детинства ест при школе виленской ласкаве ховался, небошчик князь Ендрий, негды каноник и кустош костела виленского святого Станислава*».

Маёнтак Котру ў Гарадзенскім павеце атрымаў у пажыццёвае ўладанне ад вялікага князя за службу. Кіраваннем маёнтка займаўся брат Зброшка Якубавіч.

З 1503 года служыў у касцёле ў Красным. У 1505 годзе вялікі князь Аляксандр прызначыў Адама канонікам сандамірскім, аднак ён заставаўся ў Княстве, працягваў служыць як пісар гаспадарскі, у 1505 годзе браў удзел у камісіі па ўрэгуляванні вялікалітоўска-лівонскай мяжы. З 1506 года стаў пробашчам касцёла ў Сумілішках. У 1508 годзе вялікі князь Жыгімонт Стары прызначыў Адама канонікам віленскім. У 1510 годзе згаданы як «*venerabilis Adam Jakubowicz de Kotra, Vilnensis et Sandomir eccl. canonikus*». З 1514 года — афіцыял віленскі. У Віленскім капітуле апошні раз з’яўляўся 24 снежня 1516 года, а ўжо 25 мая 1517 кароль Жыгімонт прызначыў «па Адаме з Котры» канонікам сандамірскім іншую асобу.

## Літаратура 
* 
* *Wisłocki W.* Incunabula typographicae Bibliothece Universitatis Jagiellonicae. — Kraków,1900. — S. 368.
* *Poppee F.* Adam z Kotry // Polski słownik biograficzny. T.1. — Kraków, 1935.
* *Ochmański J.* Dawna Litwa. Studia historyczne. — Olsztyn, 1986.
* Adomas Katrietis // Visuotinė lietuvių enciklopedija. T. V (Dis-Fatva). — Vilnius, 2004.

Катэгорыя:Пісары гаспадарскія
Катэгорыя:Дыпламаты Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Канонікі віленскія
Катэгорыя:Канонікі сандамірскія
Катэгорыя:Нарадзіліся ў XV стагоддзі
Катэгорыя:Памерлі ў 1510-я гады
Генрык Дэмбінскі

**Генрык Дэмбінскі** (;  — ) — польскі генерал, удзельнік кампаніі 1812—1814 гадоў і паўстання 1830—1831 гадоў.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Дэмбінскіх.

Польскі генерал, удзельнік кампаніі 1812—1814 гадоў.

Падчас паўстання 1830—1831 гадоў арганізатар узброеных сіл у Кракаўскім ваяводстве, 29 красавіка 1831 года генерал брыгады. У пачатку чэрвеня ў складзе польскіх войскаў яго атрад уступіў на тэрыторыю Вiленскай губерні. Пасля няўдалага штурму Вільні 19 чэрвеня 1831 года на чале асобнага фарміравання з 4 тыс. чалавек здзейсніў адыход праз Гродзенскую губерню. За вайсковую мужнасць удзельнікі гэтай кампаніі атрымалі ад сейма дыплом «Добра паслужыўшых Айчыне». З 7 жніўня 1831 года губернатар Варшавы. 5 кастрычніка 1831 года з корпусам Ф. Роланда перайшоў межы Прусіі.
, 1852]]
У эміграцыі пачаткова ў Дрэздэне, дзе апісаў падзеі літоўскай кампаніі. З восені 1832 года ў Парыжы, падтрымліваў палітыку Адама Чартарыйскага. У 1834 годзе ўступіў у егіпецкую армію. З 1849 года ў венгерскай арміі. Пазней вярнуўся ў Францыю, памёр у Парыжы, пахаваны на Манмарансі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Генрык
Катэгорыя:Удзельнікі вайны 1812 года
Катэгорыя:Удзельнікі напалеонаўскіх і рэвалюцыйных войнаў
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1830—1831 гадоў
Катэгорыя:Імігравалі ў Францыю з Польшчы
Катэгорыя:Генералы Польшчы
Катэгорыя:Удзельнікі Венгерскай вайны
Катэгорыя:Военачальнікі Асманскай імперыі
Хуан Негрын

**Хуан Негрын Лопес** (; 3 лютага 1892 — 12 лістапада 1956) — іспанскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, фізіёлаг.

## Біяграфія 
Паходзіў з сям’і суднаўладальніка з Канарскіх астравоў, вучыўся ў Іспаніі і Германіі, скончыў медыцынскі факультэт Лейпцыгскага ўніверсітэта.

З 1929 года — член Іспанскай сацыялістычнай рабочай партыі. У перыяд грамадзянскай вайны з верасня 1936 года па май 1937 года — міністр фінансаў, з мая 1937 года — прэм’ер-міністр; пазней заняў таксама пасаду міністра абароны. З сакавіка 1939 года — у эміграцыі. У 1945 годзе склаў з сябе паўнамоцтвы кіраўніка рэспубліканскага ўрада Іспаніі ў эміграцыі.

Пасля Другой сусветнай вайны выступіў з падтрымкай палітыкі ЗША і ў прыватнасці плана Маршала, выказваючыся за распаўсюджванне гэтай праграмы на Франкісцкую Іспанію.

## Літаратура 
* Советская историческая энциклопедия. В 16 томах. — М.: Советская энциклопедия. 1973—1982. Том 10. НАХИМСОН — ПЕРГАМ. 1967.
* Дипломатический словарь. Гл. ред. А. Я. Вышинский и С. А. Лозовский. М., 1948.

Катэгорыя:Старшыні ўрада Іспаніі
Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі (рэспубліканцы)
Катэгорыя:Палітыкі-эмігранты
Катэгорыя:Фізіёлагі
Катэгорыя:Вучоныя Іспаніі
Катэгорыя:Палітыкі Іспаніі
Катэгорыя:Міністры Іспаніі
Вісентэ Роха

**Вісентэ Роха Льюк** (; 8 кастрычніка 1894 — 15 чэрвеня 1966) — іспанскі ваенны дзеяч, генерал. Удзельнік грамадзянскай вайны 1936—1939 гадоў.

## Біяграфія 
У раннім узросце стаў сіратой і трапіў у дзіцячы дом.

У 1914 годзе скончыў пяхотнае вучылішча ў Таледа. Затым праходзіў службу ў гарадах Барселона, Сеута і Ла-Сеу-д’Уржэл. З 1922 года выкладаў у ваенных навучальных установах.

Летам 1936 года падчас паўстання вайскоўцаў-нацыяналістаў застаўся лаяльны рэспубліканскаму ўраду. На фоне баявых дзеянняў быў адкліканы з выкладчыцкай дзейнасці для патрэб фронту. У кастрычніку прызначаны начальнікам Генеральнага штаба сіл абароны, створаных для абароны Мадрыда, калі ўрад ужо пакінуў сталіцу і пераехаў у Валенсію. Пазней у якасці начальніка штаба арміі цэнтра адыграў вялікую ролю ў планаванні аперацый у бітвах пры Хараме, Гвадалахары, Брунетэ і Бельчытэ.

У лютым 1939 года, пасля падзення Каталоніі, разам з урадам выехаў у Францыю. Пасля пераехаў у Аргенціну, а адтуль у Балівію, дзе ў 1943—1956 гадах быў прафесарам у ваеннай школе.

У лютым 1957 года вярнуўся ў Іспанію, чаму паспрыялі павага з боку часткі франкістаў і няўдзел у рэпрэсіях супраць нацыяналістаў. Аднак нечакана аддадзены пад суд. Хутка вызвалены.

## Літаратура 
* Данилов С. Ю. Гражданская война в Испании (1936—1939). — М.: Вече, 2004. — 352 с. — ISBN 5-9533-0225-8.

## Спасылкі 
* Из воспоминаний Р. Я. Малиновского
* К. Я. Мерецков. На службе народной
* Хемингуэй, Эрнест. По ком звонит колокол

Катэгорыя:Генералы Іспаніі
Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі (рэспубліканцы)
Сіпрыяна Мера

**Сіпрыяна Мера Санс** (; 4 лістапада 1897, Мадрыд — 24 кастрычніка 1975, Сен-Клу) — іспанскі палітычны і ваенны дзеяч часоў Другой Іспанскай Рэспублікі і грамадзянскай вайны. Анархіст, член НКП.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1897 годзе ў Мадрыдзе.

Будучы муляром, Мера далучыўся да анархісцкага руху, пасля ўступіў у анарха-сіндыкалісцкую Нацыянальную канфедэрацыю працы (НКП). Падчас Іспанскай рэвалюцыі адносіўся да найбольш радыкальных членаў НКП, супрацоўнічаў з Федэрацыяй анархістаў Іберыі. У чэрвені 1936 года Мера ўдзельнічаў у арганізацыі страйку будаўнікоў, электрыкаў, аператараў і ліфцёраў у Сарагосе, за што быў прысуджаны да турэмнага зняволення.

У турме Мера прабыў нядоўга. Калі пачалася грамадзянская вайна, ён быў вызвалены і ўступіў у шэрагі рэспубліканцаў. Пад яго кіраўніцтвам урадавыя войскі задушылі паўстанні ў Гвадалахары, Алькала-дэ-Энарэсе і Куэнцы. Камандуючы 14-й рэспубліканскай дывізіяй, анархіст удзельнічаў у абароне Мадрыда, Гвадалахарскай і Брунецкай аперацыях. У красавіку 1938 года, пасля прызначэння на пасаду камандзіра IV корпуса, Мера быў удастоены звання падпалкоўніка.

У канцы грамадзянскай вайны ў 1939 годзе, лічачы, што Рэспубліка хутка будзе разгромлена, разам з адным з лідараў правага крыла ІСРП Хуліянам Бестэйрам падтрымаў путч палкоўніка Сехісмунда Касада, які выступаў за перамовы з Франсіска Франка.

Незадоўга да канчатковага паражэння рэспубліканцаў Мера на самалёце эвакуіраваўся ў Аран, потым у Касабланку, але адтуль быў экстрадаваны ў Іспанію ў лютым 1942 года. Тут ён вярнуўся да прафесіі муляра і актыўнага ўдзелу ў анарха-сіндыкалісцкім руху, пасяліўся ў горадзе Сен-Клу, дзе і памёр у 1975 годзе.

## Спасылкі 
* Биография в «Энциклопедии Анархизма» (англ.)
* *Фёдоров А.* Сиприано Мера — герой рабочего класса 

Катэгорыя:Падпалкоўнікі
Катэгорыя:Прафсаюзныя дзеячы Іспаніі
Катэгорыя:Военачальнікі Іспаніі
Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі (рэспубліканцы)
Катэгорыя:Анархісты
Катэгорыя:Прысуджаныя да смяротнага пакарання
Аляксандр Аляксандравіч Волчак

**Аляксандр Аляксандравіч Волчак** (нар. , в. Сачкавічы, Пінскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі географ, спецыяліст у галіне гідралогіі сушы, водных рэсурсаў, гідрахіміі. Доктар геаграфічных навук (2006, Расія; 2007, Беларусь), прафесар (2008).

## Біяграфія 
Скончыў Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут (спецыяльнасць «Гідрамеліярацыя», 1978), Цэнтральны навукова-даследчы інстытут комплекснага выкарыстання водных рэсурсаў (аспірантура, 1987). Майстар спорту па рускіх шашках.
    
Працаваў у Палескім аграрна-экалагічным інстытуце НАН Беларусі (2000—2009, намеснік дырэктара па навуковай рабоце), Брэсцкім дзяржаўным тэхнічным універсітэце (у 1987—2000 — дацэнт кафедры сельскагаспадарчых гідратэхнічных меліярацый, загадчык лабараторыі, з 2009 — факультэт інжынерных сістэм і экалогіі, прафесар кафедры прыродаўладкавання, адначасова дэкан факультэта).

Навуковыя інтарэсы: ацэнка прасторава-часавых ваганняў і змяненняў воднага балансу рачных водазбораў; мадэляванне працэсаў фарміравання воднага рэжыму рэк; састаўленне воднага і гаспадарчага балансу тэрыторыі і асобных рачных водазбораў; прагназаванне змяненняў воднага рэжыму тэрыторыі у сувязі з рознымі сцэнарыямі развіцця клімату.

## Узнагароды 
Прэмія НАН Беларусі (2007).

## Бібліяграфія 
* Закономерности формирования элементов водного баланса речных водосборов Беларуси в современных условиях : автореферат диссертации … доктора географических наук : 25.00.27 / Волчек Александр Александрович. ? Москва, 2006.

## Літаратура 
* Волчек Александр Александрович // Профессора, доценты, преподаватели Брестского государственного технического университета (к 50-летию со дня основания) : библиографический справочник. — Брест, 2016. — С. 11.

## Спасылкі 
* 
* Волчек Александр Александрович   // Сайт Брэсцкага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта

Катэгорыя:Дэканы факультэта інжынерных сістэм і экалогіі БрДТУ
Катэгорыя:Географы СССР
Катэгорыя:Майстры спорту СССР
Катэгорыя:Географы Беларусі
Катэгорыя:Гідрографы Беларусі
Касцёл Святой Сям’і (Верцялішкі)

**Касцёл Святой Сям’і** — мураваны каталіцкі храм у Верцялішках Гродненскага раёна Гродзенскай вобласці, размешчаны на вуліцы Ціміразева.

## Гісторыя 
Парафія ў аграгарадку была заснавана ў 2006 годзе па ініцыятыве мясцовых католікаў, якія хацелі мець уласную святыню. Будаўніцтва касцёла пачалося ў 2007 годзе.

11 верасня 2022 года біскуп Гродзенскі Аляксандр Кашкевіч здзейсніў асвячэнне новага касцёла. На пачатку ўрачыстасці біскупа прывіталі каля дзвярэй святыні. Вернікі сімвалічна перадалі іерарху ключы ад касцёла, якімі ён тройчы ўдарыў па дзвярах. Затым прысутныя ўвайшлі ў працэсіі ў касцёл, дзе адбыўся абрад асвячэння: акрапленне вадой сцен і алтара, малітва Літаніяй да ўсіх святых, намашчэнне святым алеем алтара і сцен, акаджэнне алтара, унутранага памяшкання і вернікаў, накрыццё белым абрусам алтара.

## Пробашчы парафіі 
* кс. Яўген Барысюк

Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскага раёна
Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскай дыяцэзіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2022 годзе
Катэгорыя:2022 год у Беларусі
Катэгорыя:Верцялішкі
Пётр Пятровіч Забрэйка

**Пётр Пятровіч Забрэйка** (, Варонеж, Расія — , Мінск) — савецкі і беларускі матэматык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1968), прафесар (1970).

## Біяграфія 
Скончыў Варонежскі дзяржаўны ўніверсітэт (механіка-матэматычны факультэт, 1961; аспірантура, 1963).
    
Працаваў у Варонежскім дзяржаўным універсітэце (з 1963), Яраслаўскім дзяржаўным універсітэце (1971—1981), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1981, механіка-матэматычны факультэт, кафедра функцыянальнага аналізу і аналітычнай эканомікі, прафесар, у 1988—2003 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: нелінейны функцыянальны аналіз; прыбліжаныя метады; дыферэнцыяльныя і інтэгральныя ўраўненні; матэматычная эканоміка.

## Бібліяграфія 
* Исследования по теории интегральных операторов в идеальных пространствах функций : автореферат диссертации … доктора физико-математических наук : 002 / П. П. Забрейко. — Воронеж, 1968.
* О вычислении индекса особой точки вполне непрерывного векторного поля : автореферат диссертации … кандидата физико-математических наук / П. П. Забрейко. — Воронеж, 1964.

## Літаратура 
* 
* Забрейко Петр Петрович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 581.
* Забрейко Петр Петрович // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001 : 80 год. — Мінск, 2001. — С. 99—100.
* Петр Петрович Забрейко / С. В. Абламейко [и др.] // Вестник БГУ. Серия 1, Физика. Математика. Информатика. — Минск, 2009. — № 2. — С. 121.

Катэгорыя:Матэматыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Катэгорыя:Матэматыкі СССР
Аляксандр Сцяпанавіч Краўчук

**Аляксандр Сцяпанавіч Краўчук** (нар. , Мінск) — беларускі спецыяліст у галіне механікі дэфармуемага цвёрдага цела. Доктар фізіка-матэматычных навук (Расія, 2004; Беларусь, 2005), кандыдат тэхнічных навук (1994), дацэнт (2005), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Матэматыка», 1991), Інстытут надзейнасці машын АН Беларусі (аспірантура, спецыяльнасць «Дынаміка, трываласць машын, прыбораў і апаратуры», 1994), Беларускую дзяржаўную політэхнічную акадэмію (дактарантура, 2000).

Працаваў у Інстытуце надзейнасці машын АН Беларусі (1991—1997), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (1997—2008), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 2008, механіка-матэматычны факультэт, кафедра бія- і нанамеханікі, прафесар). З 2020 года прафесар кафедры эканамічнай інфарматыкі БДЭУ.

Навуковыя інтарэсы: механіка; вылічальная матэматыка.

## Літаратура 
* Кравчук Александр Степанович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 261.
 

Катэгорыя:Механікі Беларусі
Катэгорыя:Постаці беларускай інфарматыкі
Крушэўскі

**Крушэўскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Адольф Вікенцьевіч Крушэўскі (1813—1891) — дзяржаўны службовец.
* Аляксандр Яўгенавіч Крушэўскі (1932—2008) — беларускі спецыяліст у галіне механікі дэфармуемага цвёрдага цела. Доктар фізіка-матэматычных навук (1999), кандыдат тэхнічных навук (1960), прафесар (2001).
* Ян Крушэўскі (1888—1977) — польскі ваенны дзеяч.
Анатоль Аляксандравіч Кілбас

**Анатоль Аляксандравіч Кілбас** (, Мінск — , Нальчык) — беларускі матэматык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1995), прафесар (1997).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1971; аспірантура, 1976).

Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1971, механіка-матэматычны факультэт, кафедра тэорыі функцый, прафесар, з 2002 — загадчык кафедры).

Трагічна загінуў 28 чэрвеня 2010 года ў г. Нальчык.

Навуковыя інтарэсы: тэорыя інтэгральных ураўненняў; дробнае інтэгра-дыферэнцыраванне; ураўненні дробавага парадку; інтэгральныя пераўтварэнні са спецыяльнымі функцыямі ў ядрах.

## Бібліяграфія 
* Операторы дробного интегрирования. Асимптотические и композиционные свойства и приложения : диссертация … доктора физико-математических наук : 01.01.01 ; 01.01.02 : защищена 20.10.1995 : утверждена 00.00.0000 / Килбас Анатолий Александрович. — Минск, 1995.
* Операторы типа потенциала со степенно-логарифмическими ядрами и интегральные уравнения, разрешимые в замкнутой форме : автореферат диссертации … кандидата физико-математических наук : 01.01.01 / Килбас Анатолий Александрович. — Минск, 1976.

## Літаратура 
* 
* Килбас Анатолий Александрович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 35.
* Анатолий Александрович Килбас / И. В. Гайшун [и др.] // Вестник БГУ. Серия 1, Физика. Математика. Информатика. — Минск, 2008. — № 3. — С. 118—119.
* Анатолий Александрович Килбас. Ученый и человек / С. В. Рогозин, М. В. Дубатовская // Аналитические методы анализа и дифференциальных уравнений : AMADE ― 2011 : материалы 6-й Международной конференции, посвященной памяти профессора А. А. Килбаса. — Минск, 2012. — С. 7—17.
* Анатолий Александрович Килбас : [некролог] // Вестник БГУ. Серия 1, Физика. Математика. Информатика. — Минск, 2010. — № 3. — С. 127.

Катэгорыя:Матэматыкі СССР
Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Аляксандр Яўгенавіч Крушэўскі

**Аляксандр Яўгенавіч Крушэўскі** (, Мінск — ) — беларускі спецыяліст у галіне механікі дэфармуемага цвёрдага цела. Доктар фізіка-матэматычных навук (1999), кандыдат тэхнічных навук (1960), прафесар (2001).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (1955).
    
Працаваў у Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 1955, машынабудаўнічы факультэт, кафедра «Тэарэтычная механіка», прафесар), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1981 — па сумяшчальніцтве, з 2007 — на пастаяннай аснове, механіка-матэматычны факультэт, кафедра тэарэтычнай і прыкладной механікі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: варыяцыйныя і аператарныя метады рашэння задач матэматычнай і прыкладной тэорыі пругкасці; матэматычнае мадэляванне ў біямеханіцы; разлік машынабудаўнічых канструкцый на трываласць і жорсткасць.

## Сям’я 
* жонка Іраіда Іванаўна Крушэўская (нар. 1936) — урач-оталарынголаг-фаніятр, кандыдат медыцынскіх навук
** сын Яўген Аляксандравіч Крушэўскі (нар. 1961) — матэматык, кандыдат фізіка-матэматычных навук

## Узнагароды 
Медаль СССР «Ветэран працы» (1985).

## Бібліяграфія 
* Вариационные и операторные методы решения краевых задач теории упругости для тел конечных размеров на основе модифицированных уравнений связей : диссертация … доктора физико-математических наук : 01.02.04 : защищена 19.06.1998 : утверждена 23.06.1999 / Крушевский Александр Евгеньевич. — Минск, 1998.
* Некоторые вопросы расчета корпусных деталей машин : автореферат диссертации … кандидата технических наук / Крушевский А. Е. — Минск, 1960.

## Літаратура 
* 
* Крушевский Александр Евгеньевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [ 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 322.
* Крушевский Александр Евгеньевич // Кто есть кто : доктора наук, профессора, заслуженные деятели науки и лауреаты премий Белорусской государственной политехнической академии : справочник. — Минск, 2000. — С. 17—18.

Катэгорыя:Механікі СССР
Катэгорыя:Механікі Беларусі