open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Цяцеркі

**Цяцеркі** — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці, на аўтадарозе Браслаў-Шаркаўшчына. Цэнтр Цяцеркаўскага сельсавета. За 20 кіламетраў на паўднёвым усходзе ад Браслава, 235 кіламетраў ад Віцебска.

## Насельніцтва 
* 243 жыхары, 93 двары (2003)

## Інфраструктура 
* Пачатковая школа
* Бібліятэка
* Аддзяленне сувязі

## Вядомыя асобы 
* Мар’ян Пецюкевіч, беларускі этнограф
* Уладзімір Генрыхавіч Пецюкевіч, беларускі пісьменнік

## Памятныя мясціны 
* Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8 (т. 17)

Катэгорыя:Цяцеркаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёна
Янка Чабор

**Янка Чабор** (сапр.: **Іван Сцяпанавіч Патаповіч**; , вёска Рачканы, Слуцкі павет, Мінская губерня, цяпер , Брэсцкая вобласць — (?), ГУЛАГ) — беларускі паэт, публіцыст, удзельнік нацыянальна-вызваленчай барацьбы ў Заходняй Беларусі.

## Біяграфія 
У 1931 скончыў Віленскую беларускую гімназію; вучыўся ў Віленскім універсітэце. Першыя свае вершы змясціў у 1928 у рукапісным часопісе падпольнай камсамольскай групы Віленскай беларускай гімназіі «Васілёк» (№ 1). У 1931 апублікаваў «Адкрыты ліст» з заклікам да заходнебеларускіх пісьменнікаў аб'яднацца ў адзіную пісьменніцкую арганізацыю. Адзін са стваральнікаў Літаратурнага фронту сялянска-рабочых пісьменнікаў Заходняй Беларусі. 10.12.1933 на з'ездзе пісьменнікаў абраны рэдактарам-выдаўцом часопіса «Літаратурная старонка», які стаў друкаваным органам Літаратурнага фронту. Першы нумар часопіса выйшаў з друку 25.1.1934 і адразу быў канфіскаваны польскімі ўладамі. Янка Чабор быў асуджаны на 5 гадоў пазбаўлення волі. Выйшаў з турмы ў верасні 1936 па амністыі. Заняўся арганізацыяй кааператываў у вёсках сваёй ваколіцы. У 1939 браў удзел у арганізацыі работы першых савецкіх устаноў у Заходняй Беларусі. Мяркуецца, што загінуў у лагеры.

## Творы 
* Заклік; Гэй, арліная мая сіла: [Вершы] // Літаратурная старонка. 1934, 25 студз.; 
* Заклік; «Гэй, арліная мая сіла…»: [Вершы] // Сцягі і паходні. Мн., 1965.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8 (т. 17)

Катэгорыя:Публіцысты Беларусі
Катэгорыя:Публіцысты паводле алфавіта
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Паэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Навучэнцы Віленскай беларускай гімназіі
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Зёлаўскае Сашэсце Святога Духа на апосталаў

**Сашэсце Святога Духа на апосталаў** — абраз XVIII ст. з Свята-Троіцкай царквы ў вёсцы Зёлава (Драгічынскі раён). Мяркуючы па значных памерах, знаходзіўся калісьці ў ніжнім радзе іканастаса як храмавы або ў архітэктурным алтары уніяцкага храма. Напісаны т.зв. Зёлаўскім майстрам.

## Апісанне 
Зёлаўскі абраз «Сашэсце Святога Духа на апосталаў» мае сіметрычную кампазіцыю. У цэнтры намалявана Маці Божая, якая сядзіць са скрыжаванымі рукамі ў блакітнай сукенцы і чырвоным мафорыі. Абапал яе двума паўкругамі сядзяць басыя апосталы, адзетыя ў доўгія хітоны і плашчы чырвоных, блакітных, зялёных, жоўтых і вохрыстых колераў. Амаль ва ўсіх рукі складзены ў малітоўным жэсце, на каленях ляжаць кнігі ў чорных пераплётах. Вакол галоваў з індывідуалізаванымі тварамі намаляваны німбы, абведзеныя двайной граф'ею. Незвычайна тое, што падзея адбываецца нібы пад адкрытым небам, пра што сведчыць зялёны пазём з рэдкай траўкай. Пасярэбраны фон аздоблены арнаментам у выглядзе спіральных парасткаў з бутонамі лілеяў і абмежаваны ўверсе трайной аркай, у цэнтры якой на залатым фоне з промнямі злятае ўніз голуб - Святы Дух. 

Катэгорыя:З’явіліся ў XVIII стагоддзі
Катэгорыя:Абразы Беларусі
Катэгорыя:Беларуская іканапісная школа
Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Зёлава
Байкал (напой)

**«Байкал»** — безалкагольны моцнагазаваны танізавальны напой цёмна-карычневага колеру, які выпускаўся ў СССР з 1973 года. Асновай напою з'яўляецца вада, цукар, лімонная кіслата, вуглякіслы газ і арыгінальная кампазіцыя з натуральных эфірных алеяў і экстрактаў рэзкай травы.

## Склад 
Смакавыя і танізавальныя ўласцівасці напою надаюць экстракты і араматызатары:

* водна-спіртавы экстракт травы святаянніка і саладковага кораня
* экстракт элеўтэракока або леўзеі
* алей эфірны эўкаліптавы
* алей эфірны лімонны
* алей эфірны лаўра высакароднага
* алей эфірны піхтавы або ізаборнілацэтат
* лімонная кіслата.

## Цікавыя факты 
Уладальнікам правоў на тэхналогію вырабу канцэнтрату гэтага напою і таварны знак з'яўляецца дзяржаўная ўстанова «Усерасійскі НДІ піваварнай, безалкагольнай і вінаробнай прамысловасці». Папулярнасць напою пацвярджаецца тым, што вядомыя кампаніі PepsiCo, ТАА «Dohler» і ЗАТ «Ост-Аква» набылі ліцэнзіі на яго выпуск.

Катэгорыя:Безалкагольныя напоі
.invalid

**.invalid** — агульны дамен верхняга ўзроўню. Зарэзерваваны Internet Engineering Task Force (IETF) у RFC 2606 у чэрвені 1999 года. Не прызначаны для ўсталёўкі ў якасці дамена верхняга ўзроўню ў глабальнай сістэме даменных імёнаў (DNS) ..

Іншыя зарэзерваваныя дамены: .example, .localhost, .test.

Гэты агульны дамен верхняга ўзроўню быў зарэзерваваны для зніжэння верагоднасці канфліктаў і блытаніны.

## Крыніцы 
invalid
Цяцеркі (значэнні)

Назву **Цяцеркі** маюць:
* Цяцеркі — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці
* Цяцеркі — возера ў Міёрскім раёне Віцебскай вобласці
Трыпутнік

**Трыпу́тнік** (*Plantago*) — род кветкавых раслін сямейства трыпутнікавых.

## Апісанне 
Аднагадовыя ці шматгадовыя травяністыя расліны, радзей куст і кусцікі. Лісце звычайна чаргаванае, часта збліжанае ў прыкаранёвую раэетку, простае, вузкалінейнае або шырокаланцэтнае, з суцэльным краем, хвалістае ці зубчастае. Кветкі дробныя, у галоўках або каласах на верхавінках бязлістых стрэлак. Плод — каробачка.

## Арэал 
Адрозніваецца каля 260 відаў. Пашыраны пераважна ва ўмерана цёплых зонах абодвух паўшар'яў. На Беларусі сустракаюцца , ,  , . Трапляюцца каля жылля, уздоўж дарог (адсюль назва), на пустках, лугах.

## Віды 
Паводле базы даных *The Plant List*, род уключае 158 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Значэнне і прымяненне 
Лекавыя, тэхнічны, кармавыя расліны. Насенне некаторых відаў трыпутніка (т.зв. блошнае семя) выкарыстоўваюць у медыцыне, тэкстыльнай і папяровай прамысловасці.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Праект «Вся Биология»
.example

**.example** — агульны дамен верхняга ўзроўню. Зарэзерваваны Internet Engineering Task Force ( IETF) у RFC 2606 у чэрвені 1999 года для даменаў, якія варта выкарыстоўваць у якасці прыкладаў (напрыклад, у дакументацыі), а таксама для тэставання . Не прызначаны для ўсталёўкі ў якасці дамена верхняга ўзроўню ў глабальнай сістэме даменных імёнаў (DNS).

Іншыя зарэзерваваныя дамены: .invalid, .localhost, .test.

Гэтыя агульныя дамены верхняга ўзроўню былі зарэзерваваны для зніжэння верагоднасці канфліктаў і блытаніны . Такім чынам гэтыя імёны можна выкарыстоўваць у якасці прыкладаў (напрыклад, у дакументацыі) або для тэставання.

Дамен верхняга ўзроўню .example прызначаны для выкарыстання ў дакументацыі або іншых тэхнічных пісьмовым выглядзе, дзе даменныя імёны прадстаўлены ў якасці прыкладаў у карыстанне або прэзентацыя канцэпцыі сістэмы даменных імёнаў.

## Крыніцы 
example
Трыснёг

**Трыснёг**, **Траснік** (*Phragmites*) — род кветкавых раслін сямейства метлюжковых (злакавых).

## Апісанне 
Шматгадовыя травяністыя карэнішчавыя расліны вышынёй 0,5—5 (6) м. Сцёблы прамастойныя, полыя, густа аблісцелыя, са шматлікімі міжвузеллямі. Лісце чаргаванае, лінейна-ланцэтнае, шырынёй да 5 см, цвёрдае, завостранае. Суквецце — густая пірамідальная мяцёлка даўжынёй да 50 см. Размнажэнне пераважна вегетатыўнае.

## Распаўсюджанне 
Пашыраны ў Еўропе, Азіі, Афрыцы і Паўднёвай Амерыцы. На Беларусі трыснёг звычайны, або паўднёвы трапляецца на забалочаных лугах, ускрайках балот, па берагах вадаёмаў, у вадзе. Часам трыснёг няправільна называюць чаротам.

## Віды 
Род аб'ядноўвае не менш за чатыры віды:

* 
** 
** 
** 
* 
** 
* 
** 
** 
* 

## Гаспадарчае значэнне 
Тэхнічныя, кармавыя расліны. Ачышчае сцёкавыя воды. Ідзе на корм і подсціл жывёле. Багатыя крухмалам карэнішчы спажышаюцца ў ежу. Выкарыстоўваецца ў якасці сыравіны ў цэлюлозна-папяровай прамысловасці (заменнік драўніны),  будаўнічага матэрыялу, паліва.

## Літаратура 
* *Прохараў В.* Трыснёг //  — С. 7.
*  — С. 107.

## Спасылкі 
* 
* Phragmites  // The Plant List
* Genus: *Phragmites* Adans. // Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) 

Катэгорыя:Метлюжковыя
Катэгорыя:Расліны ў Бібліі
Юзаф Трыпуцька

**Юзаф Трыпуцька** (; , в. Маліноўшчына, цяпер Маладзечанскі раён Мінскай вобл. — ) — шведскі мовазнавец-славіст.

Скончыў Гімназію імя Генрыка Сянкевіча ў Вілейцы (1929), Універсітэт Стэфана Баторыя ў Вільні (1934). Выехаў у Хельсінкі выкладаць польскую мову. З 1940 года ва Упсальскім універсітэце (Швецыя), з 1966 года прафесар славянскіх моў.

У працах «Мова Уладзіслава Сыракомлі» (т. 1—2, 1955—1957), «Пра мову ўспамінаў Францішка Міцкевіча» (1970) адзначаў беларусізмы аўтараў, спасылаўся на працы Я. Карскага, іншых беларускіх мовазнаўцаў. Аўтар працы пра славянскія, у т.л. беларускія прыслоўі, беларускія рэаліі ў творчасці Э. Ажэшкі.

Складальнік каталога старадрукаў з Кароны і ВКЛ, у тым ліку кірылічных, у зборах бібліятэкі Упсальскага ўніверстэта. Перапісваўся з Адамам Мальдзісам.

## Літаратура 
* *Саламевіч І.* Трыпуцька // БЭ ў 18 т. Т. 16. Мн., 2003.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маладзечанскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Мовазнаўцы Польшчы
Катэгорыя:Мовазнаўцы Швецыі
Анры В’ётан

**Анры В’ётан** (; , Верв’е — , Мустафа, Алжыр) — бельгійскі скрыпач, кампазітар і педагог. Вучань Ш. Берыо.

З пачатку 30-х гг. 19 ст. канцэртаваў у многіх краінах. У 1838 г. упершыню выступіў у Пецярбургу. У 1845—1852 гг. прыдворны саліст ў Пецярбургу, выкладаў і канцэртаваў. У 1871—1873 гг. прафесар Брусельскай кансерваторыі (яго вучань — Эжэн Ізаі). В’ётан — адзін з найбуйнейшых скрыпачоў рамантычнага кірунку. Для В’ётана характэрныя бліскучая віртуозная фактура, дэкаратыўная маляўнічасць. Найбольш значныя 7 канцэртаў для скрыпкі з аркестрам, якія аказалі ўплыў на развіццё гэтага жанру.

Катэгорыя:Кампазітары Бельгіі
Катэгорыя:Скрыпачы Бельгіі
Трыпутнік вялікі

**Трыпутнік вялікі** (*Plantago major*) — кветкавая травяністая расліна сямейства трыпутнікавых.

## Назва 
Трыпутнік вялікі, бабін цвет, міжыперсніца, прыпутнік, трыпутнік, бабка, трыпуднік, трыпуцень, падарожнік.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая расліна э голым сцяблом вышынёй да 25 см. Трапляецца каля жылля, уздоўж дарог (адсюль назва), на пустках, лугах. Размнажаецца насеннем (да 60 тыс. з расліны). Засмечвае пераважна азімыя і яравыя культуры, травы, прапашныя, сады і агароды.

## Таксанамія 
Від **Трыпутнік вялікі** ўваходзіць у род  сямейства  парадку .

## Галерэя 
## Прымяненне 
Лекавая расліна. Дзейнічае як лёгкі слабіцельны сродак, мае адхарквальнае, раназажыўляльнае, процізапаленчае і болесуцішальнае дзеянне, павышае кіслотнасць страўнікавага соку. Выкарыстоўваецца пры захворваннях страўнікава-кішэчнага тракту. Кашка з свежага лісця трыпутніку мае процізапаленчыя ўласцівасці, суцішае боль.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Энцыклапедыя сельскага гаспадара. — Мн., 1993. — ISBN 5-85700-079-3

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Трыпутнік
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Джэймс Аляксандр Шохат

**Джэймс Аляксандр Шохат** (, Вёска Рагозна,  — ) — амерыканскі матэматык. Член Амерыканскага матэматычнага таварыства (1923), Інстытута матэматычнай статыстыкі.

Скончыў Пецярбургскі ўніверсітэт (1910). З 1917 года прафесар Уральскага ўніверсітэта. З 1923 года ў ЗША. З 1924 года ў Мічыганскім, з 1930 года ў Пенсільванскім універсітэце.

Навуковыя працы па тэорыі артаганальных мнагачленаў. У тэорыі імавернасцей рашыў праблему збежнасці момантаў (тэарэма Фрэшэ-Шохата, 1931). Даў першае сістэматычнае выкладанне тэорыі артаганальных мнагачленаў Чабышова (1934).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Члены Амерыканскага матэматычнага таварыства
Катэгорыя:Члены Інстытута матэматычнай статыстыкі
Катэгорыя:Выкладчыкі Уральскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Мічыганскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Пенсільванскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Матэматыкі ЗША
Завіруха

[thumb|right|Завіруха ў [Брукліне 1888]]
thumb|Цяля пасля завірухі

**Завіру́ха**, **заве́я** таксама **Мяцеліца** — паземны перанос снегу ветрам. У метэаралогіі адрозніваюць агульную, нізавую завіруху і паземак.

Завіруха агульная — бязладны (хаатычны) рух часцінак снега, калі цяжка дакладна вызначыць ці пераносяцца ападкі ў выглядзе снега, ці ён зрываецца з паверхні снегавога насцілу — у такіх выпадках бачнасць пагоршана.

Катэгорыя:Перанос снегу
Катэгорыя:Атмасферныя з’явы
Уюны

**Уюны** (*Misgurnus*) — род прэснаводных рыб атрада карпападобных (*Cypriniformes*).

Звычайная даўжыня 15—18 см, некаторыя віды дасягаюць 30 см. Уюны маюць падоўжанае цела, пакрытае дробнай, але добра прыкметнай лускай. Рот аблямаваны 10—12 вусікамі, хваставы плаўнік закруглены. Павочны шып схаваны глыбока пад скурай і не функцыянуе. У самцоў у адрозненне ад самак другі прамень груднога плаўніка падоўжаны і патоўшчаны, па баках цела за спінным плаўніком ёсць патаўшчэнне, утворанае тлушчавай тканкай. Выступаюць у ролі мадэльных аб’ектаў у лабараторных даследаваннях, а таксама актыўна спажываюцца ў ежу насельніцтвам Азіі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Уюновыя
Вэйхэ

**Вэйхэ** — рака на ўсходзе Кітая, правы прыток ракі Хуанхэ (самы буйны прыток гэтай ракі), у правінцыях Ганьсу і Шэньсі.

Даўжыня 818 км, плошча вадазбору 135 тыс. км². Выток у гарах Лунcі, асноўнай часткай працякае па падоўжнай лагчыне паміж гарамі Бэйшань і хрыбтом Цыньлін (гістарычны рэгіён Гуаньчжун). Мусонны рэжым. Выкарыстоўваецца для ірыгацыі. На Вэйхэ — гарады Лунсі, Ганьгу, Цяньшы, Баацзы, Сяньян, Вэйнань.

## Зноскі 
Катэгорыя:Рэкі Кітая
Катэгорыя:Прытокі Хуанхэ
Вэй Юань

**Вэй Юань** (-) — кітайскі мысляр, гісторык, географ і паэт. Аўтар «Карт і апісання заморскіх краін» (1844), адной з першых кітайскіх кніг пра краінах Еўропы, а таксама шэрагу прац па кітайскай гісторыі і філасофіі. Заклікаў да заахвочвання прыватнай ініцыятывы. У сваіх працах выступаў за ўмацаванне абараназдольнасці краіны шляхам запазычанні заходняй ваеннай тэхнікі. Прапагандаваў погляды пра перавагу Кітая над іншымі краінамі свету. Ідэі Вэй Юаня аказалі вялікі ўплыў на развіццё грамадскай думкі ў Кітаі і Японіі.

Катэгорыя:Постаці Імперыі Цын
Катэгорыя:Гісторыкі Кітая
Катэгорыя:Вучоныя Кітая
Вэнь Ідо

**Вэнь Ідо** (, правінцыя Хубэй — , Куньмін) — кітайскі паэт, літаратуразнавец, публіцыст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і памешчыка. Скончыў універсітэт Цынхуа. Вывучаў літаратуру і жывапіс у ЗША. Вярнуўшыся на радзіму, чытаў курсы літаратуры ў універсітэтах Кітая. Выступаў з антыўрадавымі артыкуламі. Пачаў друкавацца ў 1916. Зборнікі вершаў «Чырвоная свечка» (1923), «Мёртвая вада» (1928) напісаны пад уплывам англійскіх рамантыкаў. Паэзія Вэнь Ідо адрозніваецца высокім майстэрствам, навізной формы, адыграла вялікую ролю ў развіцці новай кітайскай літаратуры. Вывучаў творчасць Цянь Цзяна, кітайскую міфалогію, помнікі старажытнай культуры. Яго праца над тэкстамі «Шыцзін» і «Чу цы» («Чускіх строфаў») з’явілася каштоўным укладам у кітайскую тэксталогію.

## Спасылкі 
* Мемарыял Вэнь Ідо ў павеце Сішуй.

Катэгорыя:Пісьменнікі Кітая
Катэгорыя:Кітайскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Кітайскамоўныя паэты
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Кітая
Катэгорыя:Публіцысты Кітая
Катэгорыя:Выпускнікі ўніверсітэта Цынхуа
Катэгорыя:Выкладчыкі ўніверсітэта Цынхуа
Габель

**Габель** (ад ) — падатак на соль у сярэднявечнай Францыі. Да 14 ст. таксама падатак на сукно, віно і іншае.

Габель уведзена дзяржавай, манапалізавала продаж солі, двойчы адмянялася, канчаткова зацверджана ў 1383 годзе. Габель збіралі або чыноўнікі, або адкупшчыкі. Памер габелі па правінцыях быў неаднолькавы, былі рэгіёны «вялікай габелі», «малой габелі» і іншыя. Вялікую габель ў 16 ст. выплачвалі акругі Парыжа, Арлеана, Тура, Дыжона, Руана і іншыя. Некаторыя правінцыі былі вызвалены ад выплаты габелі. З 2-й паловы 15 ст. не плацілі габель правінцыі Пуату, Сентонж, Гіень і іншыя; у 1548 у Гіені было паўстанне ў сувязі са спробай увесці габель. Асабліва цяжкая была габель для прыбярэжных раёнаў, дзе шмат солі ішло на засолку рыбы. Габель адменена ў 1790 годзе.

Катэгорыя:Гісторыя падаткаабкладання
Катэгорыя:Права старога рэжыму ў Францыі
Катэгорыя:Гісторыя эканомікі Францыі
Катэгорыя:Падаткаабкладанне ў Францыі
Стэфан III Вялікі

**Стэфан III Вялікі**, таксама **Штэфан Вялікі** (; паміж 1429—1435 — ) — гаспадар малдаўскі (1457—1504).

Праводзіў цэнтралізацыйную палітыку, змагаючыся з баярскай апазіцыяй. Правёў сялянскую і вайсковую рэформу, стварыў моцнае войска і ўмацаваў абарону краіны. Ад пачатку валадарства шукаў саюзнікаў у барацьбе з асманамі, а таксама з венграмі і палякамі.

## Біяграфія 
У 1463 годзе ажаніўся з сястрою кіеўскага князя Сямёна Алелькавіча — Еўдакіяй, напэўна, гэта быў першы шлюб Стэфана. У 1465 годзе вызваліў ад венграў і вярнуў у склад Малдавіі крэпасць Кілію, а ў 1467 годзе разбіў венгерскае войска Мацьяша Корвіна, якое ўварвалася ў Малдавію.

У 1475 годзе перамог асманаў каля Васлуя, але ў 1476 годзе пацярпеў ад іх паразу ў Валя-Албэ, краіна была спустошана, але спробы асманаў захапіць крэпасці Нямца і Сучавы былі няўдалымі, камунікацыі атакоўваліся Стэфанам III і яны былі вымушаны пакінуць Малдавію, але вайна працягвалася.

У 1480 годзе пачаў складацца саюз Стэфана III з Рускай дзяржавай, накіраваны супраць Польшчы і Літвы, адначасова засцерагаючы Малдавію з боку Крымскага ханства і Венгрыі, саюзнікаў Масквы. Малдаўскі гаспадар спадзяваўся і на дапамогу супраць асманаў, але Масква сцераглася гэтага. Саюз Стэфана III з Іванам III быў замацаваны шлюбам дзяцей — Алены Стэфанаўны і Івана Іванавіча.

У 1484 годзе асманы захапілі крэпасці Кілія і Чэтаця-Албэ. Стэфан III не атрымаў дастатковай падтрымкі ад еўрапейскіх дзяржаў і саюзнікаў і, каб атрымаць мір, узнавіў выплату даніны Асманскай імперыі. Мір быў падпісаны ў 1486 годзе.

У 1497 годзе Стэфан III перамог палякаў каля Казьмінскага лесу, скончыўшы гэтым працяглую польска-малдаўскую вайну. Перамозе спрыяў саюз з Рускай дзяржавай, літоўскія магнаты-каталікі напаўдарозе адмовіліся ісці на дапамогу палякам, баючыся вайны з Масквой, вялікалітоўскае войска не паспела да бітвы.
[thumb|злева|250 px|Малдаўскае княства ў часы кіравання Стэфана III (каля [1500)]]
Валадарства Стэфана III было часам росквіту культуры, было пабудавана шмат цэркваў і манастыроў, актыўна вялося перапісванне кніг.

Пахаваны ў Путнянскім манастыры.

Захавалася шмат малдаўскіх народных паданняў і песень пра Стэфана III. У 1992 годзе кананізаваны Румынскай праваслаўнай царквой.
]]

## Гл. таксама 
* Дуб Стэфана Вялікага

## Літаратура 
* 
* 
* Советская историческая энциклопедия / Под ред. Е. М. Жукова. — М.: Сов.энц., 1973—1982.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Святыя паводле алфавіта
Катэгорыя:Праваслаўныя святыя
Катэгорыя:Кананізаваныя манархі
Катэгорыя:Пахаваныя ў Румыніі
Катэгорыя:Гаспадары малдаўскія
Катэгорыя:Мушаты
Готліб Хаберлант

**Готліб Іаган Фрыдрых Хаберлант** (; , Унгарыш-Альтэнбург — , Берлін) — аўстра-нямецкі батанік і фізіёлаг раслін. Сын Фрыдрыха Хаберланта, брат Міхаэля Хаберланта.

У 1874—1876 гг. вучыўся ў Венскім універсітэце. Затым пераехаў у Цюбінген, каб вучыцца ў Сімона Швендэнера.

C працамі Хаберланта звязана развіццё фізіялогіі раслін у пачатку XX стагоддзя. Ён прапанаваў класіфікацыю раслінных тканак у залежнасці ад іх функцыянальнага прызначэння.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Батанікі Германіі
Катэгорыя:Памерлі ў Берліне
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты РАН (1917—1925)
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты АН СССР
Фрыдрых Хаберлант

**Фрыдрых Хаберлант** (, Браціслава — , Вена) — аўстрыйскі натураліст. Бацька Г. Хаберланта.

## Біяграфія 
Скончыў сельскагаспадарчую школу ў Машанмадзьяравар (1849); з 1851 года ад’юнкт, з 1853 года прафесар сельскагаспадарчага інстытута, створанага ў 1850 годзе на аснове гэтай школы, з 1869 года кіраўнік станцыі шаўкаводства ў Герцы, з 1872 года прафесар батанікі ў Вышэйшай сельскагаспадарчай школе ў Вене. Вырашаў праблемы земляробства і раслінаводства з пазіцый фізікі і фізіялогіі раслін. Даследаваў усе фазы развіцця сельскагаспадарчых раслін і ўплыў на іх знешніх фактараў, залежнасць вільгацеўтрымальнай здольнасці глебы ад тэмпературы, вымярзання раслін і інш. Аўтар прац па штучнай ірыгацыі, акліматызацыі, шаўкаводстве, барацьбе са шкоднікамі і інш.

Катэгорыя:Шаўкаводы
Катэгорыя:Батанікі Аўстрыі
Вялікія Шчытнікі

**Вялі́кія Шчы́тнікі** (, ) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Лышчыцкага сельсавета. Размешчаны за 27 кіламетраў на паўночны захад ад Брэста, за 2,5 кіламетры ад чыгуначнай станцыі Лышчыцы. У складзе сельскагаспадарчага кааператыўнага прадпрыемства «Астрамечава» (цэнтр — в. Лышчыцы).

## Гісторыя 
У XIX стагоддзі — цэнтр маёнтка пана Паніквіцкага ў Брэсцкім павеце Гродзенскай губерні. У 1821 годзе пазначана ў ліку сяленняў Шчытніцкага царкоўнага прыхода. Паводле рэвізскіх матэрыялаў 1858 года 207 сялянскіх душ.

У 1905 годзе ў маёнтку Шчытнікі Лышчыцкай воласці Брэсцкага павета. Згодна з умовамі Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Лышчыцкай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства. Непадалёку ад вёскі размяшчаўся аднайменны фальварак (9 двароў, 40 жыхароў); працаваў ветраны млын.

З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну загінулі 8 вяскоўцаў.

## Насельніцтва 
* 78 жыхароў (1905)
* 37 двароў, 156 жыхароў (1921)
* 215 жыхароў (1959)
* 190 жыхароў (1970)
* 38 гаспадарак, 79 жыхароў (2005)

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лышчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брэсцкага раёна
Кашылава

**Кашы́лава** (, ) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Лышчыцкага сельсавета. Размешчана за 18 кіламетраў на поўнач ад Брэста, за 8 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Лышчыцы. У складзе сельскагаспадарчага кааператыўнага прадпрыемства «Астрамечава» (цэнтр — в. Лышчыцы).

## Гісторыя 
Выяўлены археолагамі за 1,5 кіламетраў на захад ад вёскі курганны могільнік сведчыць пра засяленне тутэйшых мясцін з глыбокай старажытнасці.

У XIX стагоддзі — цэнтр аднайменнага маёнтка, прыватная ўласнасць у Брэсцкім павеце Гродзенскай губерні. У 1870 годзе маёнтак належаў пану Карчэўскаму.

У 1905 годзе вёска ў Лышчыцкай воласці Брэсцкага павета Гродзенскай губерні. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Лышчыцкай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства. Непадалёку ад вёскі знаходзіўся фальварак (2 двары, 64 жыхары), працаваў млын.

З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну загінулі 12 жыхароў. У [949 годзе арганізаваны калгас «Чырвоная зорка», у які ўвайшла 41 гаспадарка.

## Насельніцтва 
* 180 рэвізскіх душ (1870)
* 48 двароў, 301 жыхар (1897)
* 163 жыхары (1905)
* 32 двары, 125 жыхароў (1921)
* 42 двары, 215 жыхароў (1940)
* 188 жыхароў (1970)
* 5 гаспадарак, 138 жыхароў (2005)

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лышчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брэсцкага раёна
Андрэа Габрыелі

**Андрэа Габрыелі** (; 1532/1533, Венецыя — , Венецыя) — італьянскі кампазітар.

З 1536 года пявучы, з 1584 года першы арганіст сабора Святога Марка, з 1558 года арганіст царквы св. Ераміі (Венецыя). Выбітны прадстаўнік венецыянскай школы. Аўтар царкоўных мнагахорных твораў з удзелам аркестравых інструментаў і двух арганаў. Пісаў таксама свецкія творы, музыку да святочных цырымоній (перамога пры Лепанта, 1571, адкрыццё тэатра «Алімпіка» ў Вічэнцы, 1585, і інш), мадрыгалаў, арганныя п’есы. Сярод вучняў і пераемнікаў Г.-Х. Л. Хаслер, Дж. Крочэ, О. Векіё, А. Банк’еры, Дж. Габрыелі.

Катэгорыя:Кампазітары Італіі
Катэгорыя:Кампазітары XVI стагоддзя
Катэгорыя:Кампазітары Адраджэння
Лышчыцы

**Лы́шчыцы** (, ) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Лышчыцкага сельсавета. Размешчаны за 25 кіламетры на паўночны захад ад Брэста, за 2 кіламетры ад чыгуначнай станцыі Лышчыцы, 4 кіламетры ад аўтадарогі Каменец — Высокае.

## Гісторыя 
у]]
Паводле пісьмовых крыніц вядомы з XVI стагоддзя, калі вёску паводле прывілея атрымаў Леў Лышчынскі, які паходзіў з Вільні. Ён меў трох сыноў: Канстанціна, Станіслава і Івана. У Канстанціна нарадзіўся сын Геранім, які быў бацькам Казіміра Лышчынскага.

Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) у складзе Расійскай імперыі, у Слонімскай, з 1797 года — у Літоўскай, з 1801 года — у Гродзенскай губернях. У 1817 годзе К. Віслоцкі пабудаваў праваслаўную драўляную царкву са званіцай. У 1878 годзе працавалі ветраны млын, карчма. У 1886 годзе вёска — цэнтр Лышчыцкай воласці, у якую ўваходзілі 17 сёл (380 двароў).

У 1905 годзе чыгуначная станцыя Лышчыцы на паўднёва-заходнім напрамку. Былі размешчаны тэлеграфічная станцыя, участкі: па воінскай павіннасці, валаснога сельскага фельчара, судовых следчых, міравых пасрэднікаў, судова-міравой акругі. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польшчы, цэнтр Лышчыцкай гміны Брэсцкага павета Палескага ваяводства. Станам на 30 верасня 1921 года вёска, фальварак, чыгуначная станцыя. У 1924 годзе працавалі 5 млыноў, цагельня. Дзейнічала падпольная ячэйка КПЗБ, якая ўваходзіла ў Брэсцкую акруговую арганізацыю. 7 лістапада 1926 года большасць сялян вёскі пад лозунгамі КПЗБ удзельнічалі ў дэманстрацыі.

У Вялікую Айчынную вайну 6 вяскоўцаў загінулі на фронце, 3 — у партызанах. У студзені 1949 года 70 з 89 гаспадарак уступілі ў калгас імя Мічурына. Паводле перапісу 1959 года — пасёлак (331 жыхар) і вёска (315 жыхароў). У хуткім часе яны склалі адзін населены пункт.

## Насельніцтва 
* 95 двароў, 484 жыхары (1878)
* 33 двары, 386 жыхароў (1886)
* 60 двароў, 475 жыхароў (1897)
* 574 жыхары (1905)
* 52 двары, 347 жыхароў (1921)
* 100 двароў, 603 жыхары (1940)
* 282 жыхары (1970)
* 65 гаспадарак, 160 жыхароў (1997)
* 56 гаспадарак, 93 жыхары (2005)

## Інфраструктура 
Цэнтр сельскагаспадарчага кааператыўнага прадпрыемства «Астрамечава». Працуюць сярэдняя школа, клуб, дзіцячы сад, аптэка, бібліятэка, аддзяленне сувязі, участковая бальніца, 2 магазіны.

## Славутасці 
* Сядзіба Віслоцкіх
* Магіла ахвяр фашызму (1942—1944) — 

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Казімір Лышчынскі (1634—1689) — беларускі мысляр, філосаф і атэіст.
* Таццяна Барысаўна Мароз (нар. 1963) — беларускі архітэктар.
* Уладзімір Ульянавіч Мелішкевіч (нар. 1942) — беларускі гісторык, прафесар.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лышчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брэсцкага раёна
Кустын (Брэсцкі раён)

**Ку́стын** (, ) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Лышчыцкага сельсавета. Размешчаны за 27 кіламетры на поўнач ад Брэста, 2 кіламетры ад чыгуначнай станцыі Лышчыцы.

## Гісторыя 
Паводле пісьмовых крыніц вядома з XVI стагоддзя як сяло ў Берасцейскім павеце Троцкага, з 1566 года — Берасцейскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. У пачатку XVII стагоддзя вёску набыў пан Геранім Лышчынскі — бацька Казіміра Лышчынскага, беларускага мысляра, філосафа, атэіста. У 1739 годзе на сродкі пана Хржаноўскага ў вёсцы пабудавана праваслаўная драўляная царква з мураванай званіцай.

Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) у складзе Расійскай імперыі, у Слонімскай, з 1797 года — у Літоўскай, з 1801 года — у Гродзенскай губернях. Маёнтак Кустынь складаўся з фальварка і аднайменнай вёсцы. Паводле матэрыялаў 1833 года ў маёнтку 83 сялянскай душы, 392 дзесяціны зямлі. У 1886 годзе сяло ў Лышчыцкай воласці на ўрочышчы Барсукоўшчызна; праваслаўная царква, ветраны млын, заезны дом. У Кустыні размяшчалася Лышчынская валасная ўправа. У 1890 годзе маёнтак належаў З. Узбіцкаму, які меў 151 дзесяціну зямлі. Сяляне Кустынскай сельска-гаспадарчай грамады мелі 200 дзесяцін зямлі. У 1897 годзе праваслаўная царква, працаваў хлебазапасны магазін. Дзейнічала царкоўна-прыходская школа, у якой у 1899 годзе вучыліся 2 хлопчыкі і 9 дзяўчынак.

У 1905 годзе сяло (270 жыхароў), маёнтак (23 жыхары), маёнтак (38 жыхароў) у Лышчыцкай воласці; размяшчаўся ўчастак паліцэйскіх ураднікаў. Летам 1906 года адбылося антыкулацкае выступленне. Сяляне в. Кустынь сумесна з сялянамі вёсак Ратайчыцы і Рудаўцы Брэсцкага павета выгналі з маёнтка Трасцянец групу кулакоў, якія купілі гэты маёнтак за 115 тыс. руб. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспубліка, у Лышчыцкай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.

З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну на фронце загінулі 9 вяскоўцаў. У сакавіку 1947 года арганізаваны калгас імя Молатава, у які ўвайшлі 37 гаспадарак з 62. Пазней аб’яднаны з калгасам імя Мічурына, а затым увайшоў у сельскагаспадарчае кааператыўнае прадпрыемства «Астрамечава».

Паводле перапісаў 1959 года ў вёсках Кустынь, Кустынь 1 і Кустынь 2 — 312 жыхароў, у 1970 годзе — 273 жыхары (вёскі аб’яднаны).

## Насельніцтва 
* 12 двароў, 74 жыхары (1844)
* 22 двары, 197 жыхароў (1886)
* 29 двароў, 219 жыхароў (1897)
* 32 двары, 172 жыхары (1921)
* 65 двароў, 280 жыхароў (1940)
* 91 гаспадарка, 181 жыхар (2005)

## Славутасці 
* Сядзіба: парк, свіран

### Страчаная спадчына 
* Сядзібны дом

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Галіна Мікалаеўна Малажай, беларускі мовазнавец

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Лышчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брэсцкага раёна
.xxx

**.xxx** — агульны дамен верхняга ўзроўню, прапанаваны кампаніяй ICM Registry для парнаграфічных сайтаў і порнаіндустрыі.

На думку старшыні кампаніі ICM Registry Сцюарта Лоўлі, увод дамена «гэта выдатная навіна для тых, хто хоча скарыстацца дарослым кантэнтам або адфільтраваць яго» .

Запуск гэтага дамена быў адхілены 10 мая 2006 года на пасяджэнні савета дырэктараў ICANN 9-ю галасамі супраць 5-ці.

Але 12 сакавіка 2010 года на ICANN канферэнцыі ў Найробі зноў паднялося пытанне аб стварэнні гэтай даменнай зоны. Аднак прыняцце канчатковага рашэння па гэтым спрэчнаму пытанню было адкладзенае як мінімум на 70 дзён .

25 чэрвеня 2010 года на ICANN канферэнцыі ў Брусэлі было адобрана стварэнне даменнай зоны .xxx. Усяго ў ICM паступілі папярэднія заяўкі на рэгістрацыю 200000 даменных імёнаў у гэтай зоне.

## Этапы запуску 
На сённяшні дзень ідзе этап папярэдняга прыёму заявак. Некаторымі рэгістратарамі прымаюцца заяўкі ад уладальнікаў .com, .net і іншых ухваленых ICAAN cctld даменаў.

Sunrise A — 7 верасня 2011, працягласць 30 дзён. Толькі для ўдзельнікаў індустрыі для дарослых — для ўладальнікаў сайтаў і гандлёвых марак.

Sunrise B — 7 верасня 2011, працягласць 30 дзён. Толькі для ўладальнікаў сайтаў і гандлёвых марак, якія не з’яўляюцца удзельнікам індустрыі для дарослых, і жадаючых назаўсёды забараніць да рэгістрацыі ў зоне xxx сваё імя. Забарона вырабляецца раз і назаўсёды з дапамогай аднаразовага плацяжу.

Landrush — 24 кастрычніка 2011, працягласць 10 дзён. Толькі для ўдзельнікаў індустрыі для дарослых. Канкурэнтныя заяўкі будуць разыграны на аўкцыёне.

Адкрыты запуск — 6 снежня 2011 года. «Першы прыйшоў, першы атрымаў».

## Крыніцы 
xxx
Трухан

**Трухан** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іван Іванавіч Трухан, беларускі вучоны ў галіне эканомікі
* Мікола Трухан, беларускі рэжысёр
* Юрый Антонавіч Трухан, беларускі футбаліст
Ельскі

**Ельскі** — беларускае прозвішча. Вядомыя носьбіты:
 
* Род Ельскіх — вялікалітоўскі шляхецкі род гербу «Пелеш».
** Аляксандр Карлавіч Ельскі (1834—1916) — беларускі краязнавец, публіцыст, адзін з першых гісторыкаў беларускай літаратуры. 
** Казімір Ельскі (1782—1867) — скульптар, архітэктар і мастак.
** Канстанцін Уладзіслававіч Ельскі (?—1799) — харунжы пяцігорскі, пасол на Чатырохгадовы сойм.
** Канстанцін Міхайлавіч Ельскі (1837—1896) — навуковец, біёлаг, географ, геолаг, падарожнік.
** Караль Ельскі (1749—1824) — вялікалітоўскі скульптар і мастак. 
** Караль Ельскі (1789—1857) — кампазітар, доктар медыцыны.
**  (?—1666) — маршалак пінскі.
** Людвік Ельскі (1785—1843) — ваенны дзеяч, фінансіст.
** Міхал Францішкавіч Ельскі (1789–1850) — бацька падарожніка і біёлага Канстанціна Ельскага.
** Міхал Ксаверы Зыгмунт Ельскі (1831—1904) — кампазітар, музычны пісьменнік і скрыпач.
** Станіслаў Ельскі (?—1829) — паручнік пяцігорскі, камісар скарбовы Вялікага Княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай.
** Уладзіслаў Ельскі (1700—1762) — вялікалітоўскі дзяржаўны і ваенны дзеяч, староста пінскі.
** Уладзіслаў Францішкавіч Ельскі (?—?) — ротмістр нацыянальнай кавалерыі. 
** Фларыян Ельскі (?—?) — канонік інфляндскі, віленскі.
** Францішак Ельскі (1738—1821) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, падстолі гродзенскі.
** Юзаф Ельскі (?—?) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, харунжы гродзенскі.

## Гл. таксама 
* Ельскі краязнаўчы музей
* Ельскі раён
* Ельскі ўніверсітэт
Сайгонскі дагавор

thumb|180px|Экспансія еўрапейскіх дзяржаў у Індакітаі
**Сайгонскі дагавор**, таксама '''В'етнама-франка-іспанскі дагавор 1862 года''' — мірны дагавор, падпісаны 5 чэрвеня 1862 года ў Сайгоне. Завяршыў першы этап (1858-1862) ваеннага канфлікту паміж В'етнамам і Францыяй, якую таксама падтрымала Іспанія.

## Змест 
Дагавор фактычна ўяўляў сабой першае кабальнае пагадненне, якое Францыя змагла навязаць кіруючай дынастыі В'етнама - Нгуен. Згодна з ім, Францыя анексавала тры паўднёвыя правінцыі Зядзінь, Дзіньтыонг, Б'енхоа, архіпелаг Кандаа, якія склалі французскую калонію Кахінхіна; атрымала кантрыбуцыі ў памеры 20 млн. франкаў, дамаглася права свабоднага гандлю ў партах Дананг, Балакая, Куанган на рацэ Меконг, а таксама істотна пашырыла доступ каталіцкіх місіянераў у краіну. Акрамя іншага, Анам саступіў Францыі свае правы на Камбоджу. Францыя тут жа пачала будаваць Сайгонскі порт. Такім чынам, Сайгонскі дагавор стварыў максімальна спрыяльныя ўмовы для далейшага закабалення краіны, бо новы віток франка-в'етнамскай вайны пачаўся ўжо ў 1867 годзе. Завяршыў яго другі Сайгонскі дагавор (1874) года. Ва ўмовах нявызначанасці вярхоўнай в'етнамскай ўлады, асноўным народным метадам барацьбы з французамі было партызанскі рух.

Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Францыі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Іспаніі
Катэгорыя:Войны В’етнама
Катэгорыя:Французскі Індакітай
Катэгорыя:Мірныя дагаворы XIX стагоддзя
Катэгорыя:1862
.travel

**.travel** — агульны дамен верхняга ўзроўню для турыстычных кампаній. Уведзены ICANN 8 красавіка 2005. З’яўляецца спонсарскім (спансуецца Tralliance Corporation, даччынай кампаніяй TheGlobe.com). Фактычная рэгістрацыя пачалася ў студзені 2006 года. Першым сайтам арганізацыі, запушчаным у дадзеным дамене, стаў http://www.egypt.travel — 3 чэрвеня 2006 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

travel
Катэгорыя:Дамены верхняга ўзроўню
.aero

**.aero** — агульны дамен верхняга ўзроўню для авіятранспартных кампаній. Для яго рэгістрацыі трэба прадаставіць рэгістратару дакумент, які пацвярджае прыналежнасць да авіяцыі (клуб авіабудаўнікоў, авіякампанія, аэрапорт, кампанія, якая абслугоўвае авіяцыю і да т.п).

## Спасылкі 
aero
Катэгорыя:Дамены верхняга ўзроўню
.coop

**.coop** — агульны дамен верхняга ўзроўню для кааператываў.

Зарэгістраваць дамен другога ўзроўня ў зоне COOP могуць:

* члены Міжнароднага Саюза Кааператараў;
* арганізацыі, якія адносяцца да кааператыўных паводле мясцовых законаў;
* асацыяцыі кааператываў;
* арганізацыі, якія кіруюцца кааператывамі;
* сябры Нацыянальнай Асацыяцыі Сумеснага Бізнесу (NCBA);
* аб’екты, якія абслугоўваюць кааператывы;
* не больш за 5 000 фізічных асоб, якія атрымалі патэнт і, на думку Праўлення DCLLC, карысныя для кааператыўнага руху ў свеце.

coop
Катэгорыя:Дамены верхняга ўзроўню
.int

.int — агульны дамен верхняга ўзроўню для міжнародных арганізацый.

## Спасылкі 
* сайт DotAsia.org
* 

int
Катэгорыя:Дамены верхняга ўзроўню
.jobs

**.jobs** — агульны дамен верхняга ўзроўню для сайтаў па наборы супрацоўнікаў для кампаній. Зацверджаны ICANN 8 красавіка 2005 года ў рамках другой групы прапаноў па стварэнні новых даменаў першага ўзроўня. Рэгістрацыя пачалася ў канцы таго ж года.

Правілы рэгістрацыі прадугледжваюць праверку заявак на рэгістрацыю, таму рэгістрацыя ў рэжыме рэальнага часу, у адрозненне ад большасці іншых даменаў, немагчымая.

Мяркуецца, што дамен з’яўляецца больш зручным спосабам для тых, хто шукае працу ў той ці іншай кампаніі, чым існуе ў цяперашні час нестандартызаваная разнастайнасць размяшчэнняў падзелу вакансій на карпаратыўных сайтах. Так, напрыклад, у кампаніі Example замест http://www.example.com/navigation/jobs раздзел вакансій можа размяшчацца па адрасе http://example.jobs.

## Спасылкі 
* 

jobs
Катэгорыя:Дамены верхняга ўзроўню
.mobi

**.mobi** — агульны дамен верхняга ўзроўню, які выкарыстоўваецца для сайтаў, адаптаваных для прагляду на экранах тэлефонаў і іншых мабільных прылад (мабільныя сайты). Сайты ў гэтым дамене могуць таксама праглядацца некаторымі кампутарнымі браўзэрамі (напрыклад Firefox, Google Chrome, Opera). Рэгістрацыя пачалася 21 жніўня 2006 года.

## Спасылкі 
* 
* WAP-сайт Nokia у дамене .mobi 
* WAP-сайт Vodafone у дамене .mobi 
* Вапедыя 

mobi
Катэгорыя:Дамены верхняга ўзроўню
.museum

**.museum** — агульны дамен верхняга ўзроўню для музеяў.

## Спасылкі 
* 

museum
Катэгорыя:Дамены верхняга ўзроўню
Псеўда-дамены

**Псеўда-дамен верхняга ўзроўню** ( *pseudo-top-level domain*) - тэрмін, які выкарыстоўваецца для абазначэння імёнаў камп'ютарных сетак, якія не ўдзельнічаюць у сусветнай афіцыйнай сістэме даменных імёнаў, але могуць выкарыстоўваць падобную іерархію даменных імёнаў. Да ліку такіх даменаў ставяцца .bit, .bitnet, .csnet, .exit, .i2p, .local, .onion, .oz, Freenet і .uucp.

Гэтыя псеўда-дамены могуць выкарыстоўваць сінтаксіс як у афіцыйных даменах верхняга ўзроўню і вырашаюць тую ж задачу стварэння імёнаў для кропак сеткі. Яны выкарыстоўваюцца толькі для асаблівых мэтаў, звычайна для адрасавання хастоў, недаступных па пратаколе IP, для такіх службаў, як электронная пошта і Usenet па uucp.

Маючы неафіцыйны статус, яны не маюць рэальных шанцаў на атрыманне афіцыйнага статусу даменаў верхняга ўзроўню.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дамены верхняга ўзроўню
.tel

**.tel** — агульны дамен верхняга ўзроўню, які выкарыстоўваецца для захоўвання і кіравання персанальнымі і карпаратыўнымі кантактамі. Паводле задумы спонсараў дамена, ён будзе з’яўляцца зонай захоўвання кантактнай інфармацыі, кіраваць якой змогуць самі карыстальнікі. Дамен.tel адрозніваецца ад іншых даменаў верхняга ўзроўню тым, што прывязвае імёны даменаў да кантактнай інфармацыі, якая захоўваецца непасрэдна ў DNS, што дазваляе прыватным асобам і прадпрыемствам выкарыстоўваць DNS для захоўвання і кіравання дадзенымі. Пры ўводзе даменнага імя ў адрасны радок браўзера, адпраўляецца запыт у DNS. Адказ DNS не змяшчае IP-адрасы, як у выпадку з іншымі даменамі. Замест гэтага DNS вяртае кантактныя даныя і ключавыя словы, размешчаныя непасрэдна на старонцы сайта. У DNS для захавання названых уладальнікам дадзеных прадугледжана тры тыпу запісаў: NAPTR, TXT і LOC. Першая дазваляе захоўваць кантактную інфармацыю (тэлефон, факс, e-mail, лагін у Skype і ін.), а другая і трэцяя прызначаныя для публікацыі кароткіх тэкстаў і ўказанні месцазнаходжання, адпаведна.

Пры гэтым даныя NAPTR строга структураваныя — карыстальнік можа задаць прыярытэт іх адлюстравання. Такім чынам, уладальнік дамена ў зоне TEL мае права самастойна вызначаць парадак, у якім паказаная ім кантактная інфармацыя будзе выводзіцца на экран таго ці іншага прыладу. Напрыклад, нумар тэлефона можа быць першым у спісе публікуемых дадзеных, а можа адлюстроўвацца ўслед за адрасам электроннай пошты. Запісы фармату TXT створаны для ўказанні імёнаў, пасад, назваў кампаній і арганізацый, паштовых адрасоў, а таксама ключавых слоў, якія выкарыстоўваюцца пры індэксацыі даменнага імя ў зоне TEL пошукавымі сістэмамі.

Што тычыцца дадзеных LOC, то яны маюць выгляд геаграфічных каардынат, якія пры жаданні могуць быць прывязаныя да картах Google. Яшчэ адна перавага даменнай зоны TEL складаецца ў тым, што ўся апублікаваная ў ёй інфармацыя актыўная — гэта значыць, атрымаўшы яе ў адказ на запыт да сістэмы DNS, наведвальнік дамена можа адразу скарыстацца дадзенымі, напрыклад, ажыццявіць тэлефонны званок ці адправіць ліст па электроннай пошце. Дамен. Tel задуманы, як адзіная тэлефонная кніга кантактаў, якая змяшчае інфармацыю як аб арганізацыях, так і аб прыватных асобах. Рэгіструючы дамен.tel і размяшчаючы Вашу кантактную інфармацыю (тэлефоны, www, e-mail), вы атрымліваеце Вашу візітную картку (сайт-візітоўку) у сеткі, якая не запатрабуе далейшых затрат на стварэнне сайта і хостынг.

## Перавагі дамена TEL у параўнанні з іншымі 
* інфармацыя даступная як з камп’ютараў, так і з любых мабільных інтэрнэт-прылад (нават з убудаванага wap-браўзера)
* кампанія можа размясціць геаграфічныя каардынаты свайго офіса — ён будзе адлюстроўвацца ў картах Google
* хуткасць загрузкі старонкі непараўнальна вышэй, чым з звычайнымі інтэрнэт-старонкамі
* ўваходны трафік пры загрузцы старонкі — менш за 10Кб (праз браўзер больш, напрыклад http://google.tel — 90кб)
* пошукавыя машыны вокамгненна індэксуюць старонкі

Адрас на новым дамене зарэгістравалі сабе ўжо шматлікія буйныя карпарацыі: google.tel, apple.tel і гэтак далей.

tel
Катэгорыя:Дамены верхняга ўзроўню
.uucp

**.uucp** — суфікс псеўда-дамена, які выкарыстоўваўся ў канцы 80-х гадоў для ідэнтыфікацыі хостаў, не падлучаных непасрэдна да Internet, але, магчыма, даступных праз міжсеткавыя шлюзы. У такіх выпадках суфікс паказваў, што гэтае імя даступна праз UUCP сетку. Гэты «дамен» быў адным з даменаў верхняга ўзроўню, якія на самай справе не знаходзіліся ў каранёвым дамене Internet, але выкарыстоўваліся пры адрасавання ў тыя часы, калі шырока былі распаўсюджаны сеткі, не звязаныя з Internet. Афіцыйна, усе імёны сайтаў, перш за якія выкарыстоўваюцца як UUCP-імёны без даменаў, былі перамешчаныя ў гэты дамен.

Госты UUCP часта мелі неуникальные імёны. Таксама не існавала глабальнага спісу гэтых імёнаў. Як следства, прамы доступ да такіх хастоў патрабаваў выкарыстання поўнага шляху, фармат якога не адпавядаў сінтаксісу даменных імёнаў.

## Заўвагі 
uucp
Сіманаў

**Сіманаў** — прозвішча.

Вядомыя носьбіты:
* Канстанцін Міхайлавіч Сіманаў (1915—1979) — пісьменнік. Герой Сацыялістычнай Працы.
* Мікалай Канстанцінавіч Сіманаў (1901—1973) — акцёр. Народны артыст СССР. Герой Сацыялістычнай Працы.
* Рубен Мікалаевіч Сіманаў (1899—1968) — акцёр, Народны артыст СССР.
* Сяргей Гаўрылавіч Сіманаў (1894—1984) — савецкі канструктар стралковай зброі. Герой Сацыялістычнай Працы.
* Юрый Іванавіч Сіманаў (нар. 1941) — дырыжор і педагог.
.onion

**.onion** — псеўда-дамен верхняга ўзроўню, па ўжыванні падобны даменам .bitnet і .uucp, якія выкарыстоўваліся раней. Створаны для забеспячэння доступу да ананімных або псеўдаананімных адрасоў сеткі Tor. Падобныя адрасы не паўнавартасныя запісы DNS, інфармацыя пра іх не захоўваецца на каранёвых серверах DNS, але пры ўсталёўцы дадатковага праграмнага забеспячэння, праграмы, падобныя браўзерам, атрымліваюць доступ да сайтаў у даменнай зоне .onion, пасылаючы запыт праз сетку Tor-сервераў.

onion
.bitnet

**.bitnet** — псеўда-дамен верхняга ўзроўню, які выкарыстоўваўся ў канцы 1980-х, які паказвае, што хост не падключаны напрамую да Інтэрнэту, але магчыма даступны праз міжсеткавыя шлюзы. У дадзеным выпадку, ён паказваў, што хост даступны праз BITNET. Гэта быў адзін з некалькіх "даменаў верхняга ўзроўню", якія не прысутнічалі ў каранёвым дамене DNS, але выкарыстоўваліся для адрасавання ў тыя часы, калі шырока былі распаўсюджаны сеткі, не звязаныя з Інтэрнэтам.

bitnet
.exit

**.exit** — псеўда-дамен верхняга ўзроўню, які выкарыстоўваецца для ўказанні «на лёце» упадабанага выхаднога вузла ў сетцы Tor, без неабходнасці рэдагавання файла канфігурацыі Tor (torrc).

Сінтаксіс гэтага дамена — імя дамена + выхадны вузел + .exit, так, калі карыстальнік хоча атрымаць доступ да http://www.torproject.org/ праз вузел tor26 яму неабходна ўвесці URL http://www.torproject.org.tor26.exit.

Дадзены дамен выкарыстоўваецца для таго, каб атрымаць доступ да сайта, які даступны толькі жыхарам пэўных рэгіёнаў і / або для таго, каб праверыць працаздольнасць вузла.

## Спасылкі 
exit
Катэгорыя:Дамены верхняга ўзроўню
.local

**.local** — псеўда-дамен верхняга ўзроўню. Выкарыстоўваецца ў лакальнай сеткі для ідэнтыфікацыі хастоў у пратаколах мультикаст DNS (mDNS) тэхналогіі zeroconf.

mDNS выкарыстоўваецца ў Bonjour (MacOS X) і Avahi (Linux і BSD). Пры немагчымасці вызначыць даменнае імя, камп’ютар ідэнтыфікуе сябе як hostname.local.

Нягледзячы на тое што гэты дамен некарэктны ў Інтэрнэце, вялікая колькасць запытаў да публічных DNS-серверам займаюць запыты з гэтым даменам. У чэрвені 2009 года каранёвай сервер L атрымліваў больш за 400 такіх запытаў у секунду, займаючы 4-е месца ў рэйтынгу DNS трафіку ўсіх даменаў верхняга ўзроўню пасля .com, .arpa, і .net.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
local
Катэгорыя:Дамены верхняга ўзроўню
.ip

**.ip** — псеўда-дамен верхняга ўзроўню , які паказвае, што назва дамена — IP-адрас альбо замаскіраваны IP-адрас.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
ip
Катэгорыя:Дамены верхняга ўзроўню
Сацыялістычная партыя (Фландрыя)

**Сацыялістычная партыя** (варыянты перакладу: *Сацыялістычная партыя — Іншыя*, *Сацыялістычная партыя — Іншыя*; ; **SP.A**) — палітычная партыя сацыял-дэмакратычнага кірунку ў Бельгіі, якая дзейнічае ў Фламандскай супольнасці.

У 1885 годзе ў Бельгіі была заснавана Бельгійская рабочая партыя, якая ў 1945 годзе была ператворана ў Бельгійскую сацыялістычную партыю. У 1978 годзе ў БСП адбыўся раскол па моўнай прыкмеце, і былі ўтвораны Сацыялістычная партыя Валоніі і Сацыялістычная партыя Фландрыі.

На парламенцкіх выбарах 13 чэрвеня 2010 года партыя заваявала трэцяе месца па папулярнасці ў Фландрыі, атрымаўшы 14,6 % падтрымкі ( галасы) і заняўшы 13 месцаў у ніжняй палаце Федэральнага парламента.

## Вынікі партыі на выбарах 
Катэгорыя:Палітычныя партыі Бельгіі
Катэгорыя:Сацыялістычны інтэрнацыянал
Джон Мільтан

**Джон Мільтан**, таксама **Джон Мілтан** (; 9 снежня 1608, Лондан — 8 лістапада 1674, Лондан) — англійскі паэт, палітычны дзеяч і мысляр; аўтар палітычных памфлетаў і рэлігійных трактатаў.

## Біяграфія 
Скончыў Кембрыджскі ўніверсітэт (1632). Пісаў на англійскай, італьянскай і лацінскай мовах. Раннія творы (цыклы вершаў, санетаў, п'еса-маска «Комус», 1634; элегія «Лісідас», 1638 і інш.) адзначаны эстэтыкай пераходнай ад Рэнесансу да Новага часу, у цэнтры — праблема выбуару шляху, прызначэння чалавека. У абарону рэспубліканскіх ідэалаў, свабоды слова і сумлення стварыў шматлікія трактаты і памфлеты «Арэапагітыка» (1644), «Іканаборца» (1649), «Абарона англійскага народа» (1650). Вяршыня яго творчасці — эпічныя паэмы на біблейскія сюжэты «Страчаны рай» (1667) і «Вернуты рай» (1671), у якіх узняты праблемы пазнання Дабра і Зла, іх процістаяння і дыялектычнага адзінства. сэнсу жыцця і гістарычнага лёсу чалавецтва. Паэмы з рысамі барока і класіцызму адзначаны маштабнасцю вобразаў, складанай метафарычнасцю, сімволікай і алегарычнасцю.

Аўтар трагедыі «Самсон-змагар» (1671), гістарычнай працы «Гісторыя Брытаніі» (1670), «Кароткія гісторыі Масковіі» (1682).

## Беларускія пераклады 
Паасобныя вершы на беларускую мову пераклалі Наталля Ламека, Лявон Баршчэўскі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Эсэісты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Сляпыя
Катэгорыя:Выпускнікі Кембрыджскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Антытрынітарыі
Катэгорыя:Хрысціянскія багасловы
Катэгорыя:Паэты XVII стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі XVII стагоддзя
Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Англамоўныя паэты