open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Лапічы (Буда-Кашалёўскі раён)

**Ла́пічы** (, ) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Уваравіцкага сельсавета.

На поўдні мяжуе з лесам.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 16 км на паўднёвы ўсход ад Буда-Кашалёва, 30 км ад Гомеля, 2 км ад чыгуначнай станцыі Радзеева (на лініі Жлобін — Гомель).

### Гідраграфія 
На захадзе меліярацыйны канал.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Буда-Кашалёва — Уваравічы.

Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і забудаванай двухбакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу. На паўночным усходзе невялікі адасоблены ўчастак забудовы.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XV стагоддзя як вёска ў Рэчыцкім павеце Менскага ваяводства Вялікага княства Літоўскага. Некаторы час уваходзіла ў склад Чарнігаўскага княства. У 1508 году згадваецца ў перапісцы Васіля III і Жыгімонта I па пытаннях канфліктаў паміж Маскоўскай дзяржавай і Вялікім княствам Літоўскім. Згадваецца ў 1526-27 гадах у матэрыялах пра канфлікты паміж ВКЛ і Маскоўскай дзяржавай. Вёска Лапічы адміністрацыйна адносіліся да Чачэрскага староства Рэчыцкага павета Менскага ваяводства ВКЛ. Пазначана ў інвентары Чачэрскага староства 1726 года.

Пасля першага падзела Рэчы Паспалітай (1772 год) у складзе Расійскай імперыі. У 1864 годзе працаваў хлебазапасны магазін. Паводле перапісу 1897 гады вёска, размяшчаўся хлебазапасны магазін і ваколіца з 5 вятракамі, крупарушкай, 2 гамарнямі, віннай крамай, у Рудзянецкай воласці Гомельскага павета Магілёўскай губерні.

У 1926 годзе дзейнічалі паштовае аддзяленне, 2 пачатковыя школы, паравы млын.

З 8 снежня 1926 года да 16 мая 1954 года цэнтр Лапіцкага сельсавета Уваравіцкага раёна Гомельскай (да 26 ліпеня 1930 года) акругі, з 20 лютага 1938 года Гомельскай вобласці.

У 1931 годзе арганізаваны калгас імя В. М. Молатава, працавалі гамарня і вятрак. Падчас Вялікай Айчыннай вайны загінулі 59 жыхароў вёскі. У 1959 годзе ў складзе эксперыментальнай базы «Уваравічы» (цэнтр — гарадскі пасёлак Уваравічы).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 64 гаспадаркі, 126 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1864 год — 67 двароў, 318 жыхароў.
* 1897 год — 49 двароў, 315 жыхароў; ваколіца — 120 двароў, 773 жыхара (паводле перапісу).
* 1959 год — 455 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 64 гаспадаркі, 126 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Уваравіцкі сельсавет
Ліпа (Буда-Кашалёўскі раён)

**Лі́па** (, ) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.

На поўначы і поўдні мяжуе з лесам.

У сувязі з радыяцыйным забруджваннем пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС частка жыхароў пераселены ў чыстыя месцы.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 18 км на ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 29 км ад Гомеля.

### Гідраграфія 
Рака Ліпа (прыток ракі Сож).

## Транспартная сетка 
Побач шаша Доўск — Гомель. Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы амаль шыротнай арыентацыі, да якой на ўсходзе пад прамым вуглом далучаецца кароткая просталінейная вуліца. Забудова двухбаковая, драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з канца XVIII стагоддзя як вёска ў Рагачоўскім павеце Магілёўскай губерні. У 1799 годзе ў валоданні Дарыя-Дзярналовічаў. З 1840 года працавала сукнавальня. У 1850 годзе побач пракладзена шаша Пецярбург — Кіеў. Мелася паштовая станцыя (у 1870 годзе 5 коней). У 1880 годзе дзейнічаў хлебазапасны магазін. Па перапісу 1897 года знаходзіліся: хлебазапасны магазін, 2 ветракі, вадзяны млын, сукнавальня. Побач былі хутары Ліпа і Старая Ліпа. У 1909 годзе — 1170 дзесяцін зямлі, млын, у Дудзіцкай воласці Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні.

Падчас наступлення немцаў у 1918 годзе партызаны разбілі нямецкі атрад, узялі палонных і трафеі. Пасля гэтага карнікі спалілі вёску і расстралялі частку жыхароў вёскі, у ліку якіх былі старыя і дзеці. У 1926 годзе працавалі: хата-чытальня, магазін, паштовае аддзяленне, пачатковая школа. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Чырвоная Ліпа», працавалі вятрак і гамарня.

З 8 снежня 1926 года па 8 снежня 1966 года цэнтр Ліпскага сельсавета Уваравіцкага, з 17 красавіка 1962 года Буда-Кашалёўскага раёнаў Гомельскай (да 26 ліпеня 1930 года) акругі, з 20 лютага 1938 года Гомельскай вобласці.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў баях за вызваленне вёскі і суседніх населеных пунктаў загінулі 31 савецкі салдат і 1 партызан (пахаваны ў брацкай магіле на ўсходняй ускраіне), 94 жыхары вёскі загінулі падчас вайны. У 1959 годзе ўваходзіла ў склад саўгаса «Краснаакцябрскі» (цэнтр — вёска Акцябр).

У 1969 годзе ў вёску перасяліліся жыхары пасёлкаў Волкаў і Гарадзец.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 1 гаспадарка, 1 жыхар.

### Дынаміка 
* 1886 год — 71 двор, 391 жыхар.
* 1897 год — 126 двароў, 752 жыхары (паводле перапісу).
* 1909 год — 797 жыхароў.
* 1926 год — 114 двароў.
* 1959 год — 461 жыхар (паводле перапісу).
* 2004 год — 1 гаспадарка, 1 жыхар.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Акцябрскі сельсавет (Буда-Кашалёўскі раён)
Ленінскі (Буда-Кашалёўскі раён)

**Ле́нінскі** (, ) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чабатовіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 19 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 36 км ад Гомеля.

## Транспартная сетка 
Побач аўтадарога Чабатовічы — Уваравічы. Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход і забудаванай двухбакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснаваны на пачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1926 годзе ў Чабатовіцкім сельсавеце Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Ленінец», працавала гамарня. На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінулі 22 жыхары вёскі. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Чабатовічы» (цэнтр — вёска Чабатовічы).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 22 гаспадаркі, 37 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1926 год — 16 двароў, 104 жыхары.
* 1959 год — 188 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 22 гаспадаркі, 37 жыхароў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Чабатовіцкі сельсавет
Гімн Манголіі

У XX стагоддзі ў Манголіі было некалькі нацыянальных гімнаў. Першы выкарыстоўваўся ў 1924—1950, другі — у 1950—1962, трэці — у 1961—1991 гадах. З часу дэмакратычнай рэвалюцыі 1991 года ва ўжыванне зноў уведзены гімн 1961 года, з якога выключаны другі куплет, хто славіў Леніна, Сталіна, Сухэ-Батара і Чойбалсана. 11 чэрвеня 2006 года Вялікім дзяржаўным хурале было прынята рашэнне ў сувязі з святкаваннем 800-годдзя заснавання Мангольскай імперыі ўключыць у тэкст згадкі пра Чынгіс-хана.

## Сучасны варыянт гімна 
## Спасылкі 
* Гімн Манголіі на сайце Internet Archive 

Катэгорыя:Манголія
Манголія
Леніна (Буда-Кашалёўскі раён)

**Ле́ніна** (, ) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
За 6 км на ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 42 км ад Гомеля.

### Гідраграфія 
На поўначы меліярацыйныя каналы, злучаныя з ракой Ліпа (прыток ракі Сож).

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтадарогах, якія адыходзяць ад Буда-Кашалёва. Планіроўка складаецца з ледзь выгнутай кароткай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і забудаванай няшчыльна драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснавана напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1925 годзе ў Дуравіцкім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Бабруйскай акругі. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Імя У. І. Леніна», працавала гамарня. На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінулі 22 жыхара вёскі. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Дуравіцкі» (цэнтр — вёска Дуравічы).

Да 1 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Дуравіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 19 гаспадарак, 33 жыхара.

### Дынаміка 
* 1925 год — 44 двары.
* 1959 год — 160 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 19 гаспадарак, 33 жыхара.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Акцябрскі сельсавет (Буда-Кашалёўскі раён)
NGC 3872

**NGC 3872** (іншыя абазначэнні — **UGC 6738**, **MCG 2-30-33**, **ZWG 68.60**, **PGC 36678**) — эліптычная галактыка (E5) у сузор’і Леў.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1784 годзе
3872
Катэгорыя:Леў (сузор’е)
Гатэрыя

**Гатэрыя**, або **Туатара** (*Sphenodon punctatus*) — від паўзуноў з атрада дзюбагаловых.

## Апісанне 
Жыве на дробных астравах Новай Зеландыі. Даўжыня дасягае 76 см. Маса цела самцоў каля 1 кг, самак — каля 0,5 кг. Расце да 50 гадоў, агульная працягласць жыцця — 100 гадоў. Палавой спеласці дасягаюць ва ўзросце 15-20 гадоў. Вядзе пераважна начны спосаб жыцця. Знешнім выглядам і спосабам жыцця нагадвае буйных ігуан. Як і ў многіх яшчарак, у гатэрыі добра развітае «трэцяе» (або цемянное) вока, якое ў сучасных вышэйшых пазваночных ператварылася ў шышкападобную залозу — эпіфіз. Даказана, што гатэрыя з дапамогай гэтага органа, размешчанага на цемені, здольная адрозніваць узровень асветленасці. Лічыцца, што гэтая асаблівасць дазваляе гатэрыі выбраць становішча цела для аптымальнага яго прагрэву сонцам.

Гатэрыя з'яўляецца выміраючым рэліктавым відам і падлягае ахове. Уключана ў Чырвоны спіс МСАП.

## Зноскі 
Катэгорыя:Дзюбагаловыя
Рудня Лозаўская

**Ру́дня Ло́заўская** (, ) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Рагінскага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 20 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 53 км ад Гомеля.

### Гідраграфія 
На ўсходняй ускраіне меліярацыйны канал, злучаны з ракой Чачора (прыток ракі Сож).

## Транспартная сетка 
Побач шаша Доўск — Гомель. Планіроўка складаецца з крывалінейнай мерыдыянальнай вуліцы, забудаванай двухбакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу. Невялікая частка забудовы змесцавана за каналам, на ўсходзе ад галоўнай вуліцы.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з канца XIX стагоддзя як вёска ў Мяркулавіцкай воласці Рагачоўскага павета Магілёўскай губерні. Па перапісу 1897 года знаходзіліся: млын, хлебазапасны магазін. У 1909 годзе 431 дзесяцін зямлі.

У 1925 годзе ў Рагінскім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Бабруйскай акругі. У 1931 годзе жыхары вёскі ўступілі ў калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецкія карнікі забілі 10 жыхароў, 33 жыхара вёскі загінулі на франтах. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Дзербічы» (цэнтр — вёска Дзербічы).

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 34 гаспадаркі, 58 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1881 год — 32 двары, 198 жыхароў.
* 1897 год — 46 двароў (паводле перапісу).
* 1909 год — 301 жыхар.
* 1925 год — 45 двароў.
* 1959 год — 249 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 34 гаспадаркі, 58 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Рагінскі сельсавет
Лозаў

**Ло́заў** (, ) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Рагінскага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 21 км на поўнач ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 57 км ад Гомеля.

### Гідраграфія 
На паўночнай ускраіне рака Чачора (прыток ракі Сож).

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, затым па шашы Доўск — Гомель. Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад. На поўдні паралельна да яе праходзіць кароткая вуліца, да якой з паўднёвага захаду далучаецца другая кароткая вуліца. Забудова двухбаковая, драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з канца XVIII стагоддзя як паселішча ў Рэчыцкім павеце Менскага ваяводства Вялікага княства Літоўскага. У 1765 годзе — маёнтак, прыналежала Завадскім.

Пасля першага падзела Рэчы Паспалітай (1772 год) у складзе Расійскай імперыі. У 1845 годзе знаходзіліся вадзяны млын, карчма (каля прасёлкавай дарогі), хлебазапасны магазін, лазня. Побач быў фальварак. У «Географа-статыстычным слоўніку Расійскай імперыі» (1863 год) пазначана як сяло. Школа граматы, млын, сукнавальня, у Мяркулавіцкай воласці Рагачоўскага павета. У 1885 годзе ў наваколлях вёскі працавала Заходняя меліярацыйная экспедыцыя генерала Жылінскага. Па перапісу 1897 года знаходзіліся: царкоўна-прыхадская школа, хлебазапасны магазін, карчма.

У 1925 годзе ў Прыбарскім сельсавеце Гарадзецкага раёна Бабруйскай акругі. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Камунар», працавала гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны загінулі 110 жыхароў вёскі. У 1959 годзе ў складзе калгаса «Рагінь» (цэнтр — вёска Рагінь).

На паўночны захад ад вёскі, ва ўрочышчы Беліца, вядуцца торфараспрацоўкі.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 84 гаспадаркі, 136 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1765 год — 16 двароў, 104 жыхара мужчынскага полу.
* 1845 год — 37 двароў.
* 1897 год — 92 двары, 578 жыхароў (паводле перапісу).
* 1909 год — 103 двары, 644 жыхара.
* 1925 год — 130 двароў.
* 1959 год — 614 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 84 гаспадаркі, 136 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Рагінскі сельсавет
Мангольскі тугрык

**Ту́грык** (, міжнародны код — *MNT*) — афіцыйная валюта Манголіі. Адзін тугрык дзеліцца на 100 мангомаў. Існуе манета вартасцю адзін тугрык, і банкноты вартасцю 1, 3, 5, 10, 25, 50, 100, 500, 1000, 5000, 10 000, 20 000 тугрыкаў, але ў абарачэнні прымаюць удзел банкноты вартасцю болей за 10 тугрыкаў.

Назва валюты мае паходжанне ад слова *dughurik* — «кола».

## Спасылкі 
Катэгорыя:Валюты
Катэгорыя:Эканоміка Манголіі
Намбарын Энхбаяр

**Намбарын Энхбаяр** (нар. , Улан-Батар) — прэзідэнт Манголіі (24.6.2005 — 18.6.2009).

## Біяграфія 
Па нацыянальнасці бурат. Скончыў Літаратурны інстытут у Маскве (1980) і ўніверсітэт Лідса ў Вялікабрытаніі.

У 1980—1990 працаваў перакладчыкам, быў генеральным сакратаром і віцэ-прэзідэнтам Саюза пісьменнікаў Манголіі. Энхбаяр стаў першым абраным членам Народнага Хуралу ў 1992 годзе, у 1992—1996 г. быў міністрам культуры. З 1997 года Энхбаяр з’яўляўся лідарам апазіцыі і перамог на ўсеагульных выбарах 2000 года (прэм’ер-міністр з 26.7.2000). З 2004 года спікер парламента.

Катэгорыя:Прэзідэнты Манголіі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Манголіі
Катэгорыя:Міністры культуры Манголіі
Катэгорыя:Кіраўнікі Мангольскай народна-рэвалюцыйнай партыі
Лозкі (Буда-Кашалёўскі раён)

**Ло́зкі** (, ) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Крыўскага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 20 км на поўдзень ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 24 км ад Гомеля.

### Гідраграфія 
На заходняй ускраіне Канава Чырвоная (прыток ракі Уза).

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Жлобін — Гомель. Планіроўка складаецца з просталінейнай шыротнай вуліцы, да якой на ўсходзе далучаецца крывалінейная вуліца. Забудова двухбаковая, драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з пачатку XIX стагоддзя як вёска ў Беліцкім, затым Гомельскім паветах Магілёўскай губерні. Па рэвізіі 1858 года ў валоданні памешчыка Клячкоўскага. У 1909 годзе ў Целяшоўскай воласці.

У 1926 годзе ў Уваравіцкім раёне Гомельскай акругі. У 1929 годзе арганізаваны калгас «Чырвоныя Лозкі», працавалі вятрак і гамарня. На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінулі 28 жыхароў вёскі. У 1959 годзе ў складзе калгаса імя М. І. Калініна (цэнтр — вёска Івольск).

Да 1 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Івольскага сельсавета.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 23 гаспадаркі, 30 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1834 год — 8 двароў.
* 1909 год — 30 жыхароў.
* 1926 год — 15 двароў, 100 жыхароў.
* 1959 год — 231 жыхар (паводле перапісу).
* 2004 год — 23 гаспадаркі, 30 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Крыўскі сельсавет
Мікалай Мікалаевіч Пац

**Мікалай Мікалаевіч Пац** (каля 1527—1585) — вялікалітоўскі дзяржаўны і рэлігійны дзеяч.

## Біяграфія 
Сын Мікалая Паца і Аляксандры Гальшанскай, брат Станіслава, Дамініка і Паўла.

Сакратар гаспадарскі, у 1557 годзе ад вялікіга князя Жыгімонта II Аўгуста атрымаў прызначэнне на пасаду кіеўскага каталіцкага біскупа, але не быў зацвержаны рымскім папам. Кіраваў біскупствам да 1582 года. Прыхільнік уніі з Польшчай. Перайшоў у кальвінізм, але займаў біскупскае месца ў Сенаце Рэчы Паспалітай. З 1583 года кашталян смаленскі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Генеалогія Пацаў 

Мікалай Мікалаевіч
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны смаленскія
Катэгорыя:Біскупы кіеўскія
Катэгорыя:Дэканы Віленскага кафедральнага капітула
Нацагійн Багабандзі

{{Дзяржаўны дзеяч
|беларускае імя      = Нацагійн Багабандзі 
|арыгінальнае імя = Нацагийн Багабанди
|партрэт          = Natsagiyn Bagabandi 2004.jpg
|подпіс = Багабандзі падчас візіту ў ЗША ў 2004
|тытул            = Прэзідэнт Манголіі
|парадак          = 2
|сцяг             = Flag of Mongolia.svg
|флаг2            =State_emblem_of_Mongolia.svg
|перыядпачатак     = 20 чэрвеня 1997
|перыядканец      =24 чэрвеня 2005
|папярэднік   = Пунсалмаагійн Ачырбат
|пераемнік         =Намбарын Энхбаяр
|дата нараджэння    = 
|месца нараджэння   = 
|дата смерці =
|месца смерці =
|нацыянальнасць =
|утварэнне =
|прафесія =
|у шлюбе =
|партыя = МНРП
|узнагароды = { style="background:transparent"
 
}
|Commons =
}}
**Нацагійн Багабандзі** (нар. 22 красавіка 1950, Дзабханскі аймак, Манголія) — прэзідэнт Манголіі з 20 чэрвеня 1997 г. да 24 чэрвеня 2005 года ад МНРП.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Скончыў Ленінградскі тэхнікум халадзільнай прамысловасці, Адэскі тэхналагічны інстытут харчовай прамысловасці (1980; спецыяльнасць — інжынер халадзільных установак), Акадэмію грамадскіх навук пры ЦК КПСС (1987). Кандыдат філасофскіх навук.

У 1979 уступіў у мангольскую народна-рэвалюцыйную партыю. У 1997 прыпыніў сяброўства ў партыі ў сувязі з выбраннем прэзідэнтам. Пасля сыходу з пасады кіраўніка дзяржавы ў 2005 аднавіў сяброўства ў МНРП.
* З 1972 (з перапынкам на вучобу) — слесар-рамонтнік, механік, інжынер.
* У 1980—1984 — загадчык ідэалагічнага аддзела Цэнтральнага аймачнага камітэта МНРП.
* У 1987—1990 — лектар, загадчык сектара, саветнік аддзела ў апараце ЦК МНРП.
* У 1990—1992 — член прэзідыума, сакратар ЦК МНРП, намеснік старшыні партыі.
* У 1992—1996 — старшыня Вялікага дзяржаўнага Хуралу (ВГХ).
* У 1996—1997 — старшыня фракцыі МНРП ў ВГХ).

Катэгорыя:Прэзідэнты Манголіі
Станіслаў Мікалаевіч Пац

**Станіслаў Мікалаевіч Пац** (каля 1525—1588) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Сын Мікалая Паца і Аляксандры Гальшанскай, брат Мікалая, Дамініка і Паўла.

Падстолі ВКЛ з 1552, ваявода віцебскі з 1566, староста суражскі, веліжскі і трабскі. Удзельнічаў у баях з крымскімі татарамі і ў Інфлянцкай вайне 1558—1582, абараняў Віцебск у 1568.

## Сям’я 
Ажаніўся з Крысцінай, дачкой Гераніма Аляксандравіча Хадкевіча, меў з ёй сыноў Юрыя (каля 1560—1608) і Самуэля (каля 1570—1598).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Генеалогія Пацаў 

Станіслаў Мікалаевіч
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Ваяводы віцебскія
Катэгорыя:Падстоліі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Старосты суражскія
Катэгорыя:Старосты веліжскія
Катэгорыя:Старосты трабскія
Плато

).]]

**Плато́** (, ад plat — «плоскі») — узвышаная раўніна з роўнай або хвалістай слаба рассечанай паверхняй, якая абмежавана выразнымі ўступамі ад суседніх раўнінных абшараў.

Найвялікшае ў свеце — Тыбецкае плато, якое дзякуючы памерам называюць «дахам свету» (плошча плато — прыблізна 2,5 мільёнаў кв. км, знаходзіцца на вышыні болей за 5000 м над узроўнем мора).


Катэгорыя:Раўніны
Дамінік Мікалаевіч Пац

**Дамінік Мікалаевіч Пац** (? — 1579) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

Падкаморы берасцейскі з 1568, кашталян смаленскі з 1571.

Меў маёнткі ў Берасцейскім павеце (каля 1900 сялянскіх двароў). Удзельнічаў у заключэнні Люблінскай уніі 1569. Кальвініст.

## Сям'я 
Быў сынам падляшскага ваяводы Мікалая Паца і Аляксандры Гальшанскай. Меў братоў Станіслава, Мікалая і Паўла.

Ажаніўся з Ганнай Лозкай, дачкой берасцейскага войскага Андрэя Барысавіча Лозкі, удавой Льва Пацея. Ад Дамініка паходзіць берасцейская галіна роду Пацаў.

## Генеалогія 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Генеалогія Пацаў 

Дамінік Мікалаевіч
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны смаленскія
Катэгорыя:Падкаморыя берасцейскія
Эпіфіз

**Эпіфіз**, або **шышкападобнае цела** (corpus pineale, epiphysis cerebri) — невялікі орган, які выконвае эндакрынную функцыю, які лічыцца складовай часткай фотаэндакрыннай сістэмы. Няпарнае ўтварэнне шаравата-чырвонага колеру, размешчанае ў цэнтры мозгу паміж паўшар'ямі ў месцы міжталамічнага зрашчэння. Звонку эпіфіз пакрыты злучальнатканкавай капсулай, ад якой ўнутр залозы адыходзяць трабекулы, якія падзяляюць яе на дзелькі. Выпрацоўвае гармоны мелатанін, сератанін і адрэнагламерулатрапін.

## Гл. таксама 
* Эндакрынная сістэма
* Эпіталамус

## Спасылкі 
* Агляд функцый эпіфіза і вылучаемага ім мелатаніна — восень 2004 (англ.)
* Эпіфіз

Катэгорыя:Эндакрынная сістэма
Катэгорыя:Галаўны мозг
Дастоеўскі сельсавет

**Дасто́еўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Іванаўскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Дастоева.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Застружскі сельсавет** у складзе Іванаўскага раёна Пінскай вобласці. Цэнтр — вёска Застружжа. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Брэсцкай вобласці. 26 лютага 1958 года цэнтр перанесены ў вёску Дастоева, сельсавет перайменаваны ў Дастоеўскі. 9 сакавіка 1959 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Кротаўскага сельсавета. 25 снежня 1962 года сельсавет перададзены ў склад Драгічынскага раёна за выключэннем вёсак Атолчыцы, Вілы, Закуцце, Каралін, Кротава, Навасёлкі, Палкоцічы, Скарацічы, якія перададзены Пінскаму раёну. З 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Іванаўскага раёна, вёскі Атолчыцы, Вілы, Закуцце, Каралін, Кротава, Навасёлкі, Палкоцічы, Скарацічы вернуты са складу Ахоўскага сельсавета Пінскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Дастоеўскага сельсавета было 14 населеных пунктаў. 21 ліпеня 1980 года скасаваны вёскі Закуцце і Скарацічы (зліліся з вёскай Палкоцічы). 26 чэрвеня 2013 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Моладаўскага сельсавета.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1572 чалавекі, з іх 94,5 % — беларусы, 2,8 % — рускія, 2,2 % — украінцы.

На момант скасавання ў сельсавет уваходзілі 12 населеных пунктаў: Атолчыцы, Вілы, Вулька Дастоеўская, Дастоева, Заруддзе, Застружжа, Каралін, Красіеўка, Кротава, Лысуха, Навасёлкі, Палкоцічы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Іванаўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Драгічынскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2013 годзе
Хубсугул

**Хубсугу́л, Касагол** () — буйное прэснаводнае возера на поўначы Манголіі, побач з мяжой Расіі, самае глыбокае возера ў Манголіі (да 267 м).

Плошча паверхні возера 2620 км². Даўжыня 136 км, найбольшая шырыня 36,5 км. Даўжыня берагавой лініі 414 км. Аб'ём вады ў возеры — 480,7 (381) км³. Плошча вадазбору 5300 км². Берагі пераважна абрывістыя і высокія. У возера ўпадаюць 96 рэк і ручаёў. З Хубсугула выцякае рака Эгійн-Гол (басейн Селенгі). Замярзае са снежня па май. На возеры востраў Далайн (плошча каля 7 км²). 

Возера суднаходнае, складовая частка транспартнага шляху з Расіі (Іркуцкая вобласць) у Манголію. Прыстані Хатгал (на поўдні) і Ханх (на поўначы). У раёне Хубсугула адкрыты паклады фасфарытаў.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Озеро Хубсугул // Природа Байкала
* Хубсугул (озеро) // Сайт *«Планета Земля»* Geosfera.Org
* *Э. Баяржаргал, Ш. Оюунтуяа,* ХӨВСГӨЛ НУУР ОРЧМЫН УУР АМЬСГАЛЫН ОНЦЛОГ 

Катэгорыя:Азёры Манголіі
Катэгорыя:Горныя азёры
Электраліт

**Электраліты** — рэчывы, расплавы або растворы, якія праводзяць электрычны ток з прычыны дысацыяцыі на іоны, аднак самі рэчывы не праводзяць электрычны ток. Прыкладамі электралітаў могуць служыць растворы кіслот, соляў і асноў. Электраліты — праваднікі другога роду, рэчывы, якія ў растворы (або расплаве) складаюцца поўнасцю або часткова з іонаў, і якія валодаюць з прычыны гэтага іоннай праводнасцю.

Катэгорыя:Фізічная хімія
Фасфаты

**Фасфаты** — солі і эфіры фосфарных кіслот, асноўнае ўжыванне - фосфарныя ўгнаенні. Фасфаты шырока выкарыстоўваюцца ў сінтэтычных мыйных сродках для звязвання іонаў кальцыю і магнію. Важнае месца фасфаты займаюць і ў біяхіміі, а менавіта ў сінтэзе мноства біялагічна актыўных рэчываў, а таксама ў энергетыцы ўсіх жывых арганізмаў.

Адрозніваюць ортафасфаты і кандэнсаваныя фасфаты, якія змяшчаюць больш аднаго атама P, якія ўтвараюць сувязі P—O—P.
Малочная кіслата

**Малочная кіслата** — α-оксіпрапіёнавая (2-гідроксіпрапанавая) кіслата. Гэтак жа вядомая як «Cal».
tпл 25-26 ° C аптычна актыўная + альбо — форма.
tпл 18 ° C рацэмічная форма.

Малочная кіслата ўтвараецца пры малочнакіслым закісанні цукроў, у прыватнасці ў кіслым малацэ, пры закісанні віна і піва.

Была адкрыта шведскім хімікам Карлам Шэеле ў 1780 годзе.

У 1807 годзе Ёнс Якаб Берцэліус вылучыў з цягліц цынкавую соль малочнай кіслаты.

## Гл. таксама 
* Цыкл Коры
* Крэпатура

Катэгорыя:Аднаасноўныя аксікіслоты
Катэгорыя:Харчовыя дабаўкі
Катэгорыя:Гліколіз
Лугавы (Буда-Кашалёўскі раён)

**Лугавы́** (, ; да 4 снежня 1964 года пасёлак **імя Сталіна**) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чабатовіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 19 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 56 км ад Гомеля.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Жлобін — Гомель. Планіроўка складаецца з кароткай амаль просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і забудаванай аднабакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Заснаваны напачатку 1920-х гадоў на былых памешчыцкіх землях перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1929 годзе жыхары вёскі ўступілі ў калгас. У складзе саўгаса «Чабатовічы» (цэнтр — вёска Чабатовічы). Да 4 снежня 1964 года пасёлак меў назву **імя Сталіна**. Да 18 студзеня 1965 года пасёлак уваходзіў у склад Смычкоўскага сельсавета.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 9 гаспадарак, 15 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Чабатовіцкі сельсавет
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Воцат

[thumb|right|Бутэлькі воцату з галінкай [мацярдушка|мацярдушкі]]
**Воцат** — прадукт са значным утрыманнем воцатнай кіслаты, традыцыйна атрымліваецца ў выніку мікрабіялагічнага сінтэзу з дапамогай воцатнакіслых бактэрый з харчовай спіртаўтрымальнай сыравіны. Спецыя, вядомая з глыбокай старажытнасці. Бескаляровая або слаба афарбаваная празрыстая вадкасць з рэзка-кіслым смакам і спецыфічным водарам. Воцат дзеліцца на натуральны і сінтэтычны.

Катэгорыя:Прыправы
Катэгорыя:Ферментаваная ежа
Мелатанін

**Мелатанін** — гармон эпіфіза.

## Фізіялагічная роля 
Асноўны фізіялагічны эфект мелатаніну заключаецца ў тармажэнні сакрэцыі ганадатрапінаў. Акрамя таго, зніжаецца, але ў меншай ступені, сакрэцыя іншых тропных гармонаў пярэдняй долі гіпофізу — картыкатрапіну, тыратрапіну, самататрапіну.

Сакрэцыя мелатаніну падпарадкаваная цыркаднаму рытму, вызначальнаму, у сваю чаргу, рытмічнасць ганадатропных эфектаў і палавой функцыі. Сінтэз і сакрэцыя мелатаніну залежаць ад асветленасці — лішак святла тармозіць яго выраб, а паніжэнне асветленасці падвышае сінтэз і сакрэцыю гармону. У чалавека на начныя гадзіны прыходзіцца 70 % сутачнай прадукцыі мелатаніну.

Даныя эксперыментаў сведчаць аб тым, што пад уплывам мелатаніну падвышаецца колькасць гама-аксімаслянай кіслаты (ГАМК) і зніжаецца колькасць сератаніну ў сярэднім мозгу і гіпаталамусе. Вядома, што ГАМК ёсць тармазным медыятарам у ЦНС, а паніжэнне актыўнасці сератанінергічных механізмаў можа мець значэнне ў патагенезе дэпрэсіўных станаў.

## Гл. таксама 
* Цыркадны рытм

Катэгорыя:Гармоны эпіфіза
Катэгорыя:Трыптаміны
Кашалёўскі сельсавет

**Кашалё́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Кашалёва.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Кашалёў. З 27 кастрычніка 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Буда-Кашалёўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 10 населеных пунктаў.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1652 чалавекі, з іх 95,4 % — беларусы, 3,4 % — рускія, 0,5 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 1333 чалавекі.

## Вядомыя выхадцы 
* Казімір Паўлавіч Буслаў (1914—1983) — акадэмік Акадэміі навук БССР, доктар філасофскіх навук, прафесар, заслужаны дзеяч навукі БССР.
* Павел Якаўлевіч Галавачоў (1917—1972) — двойчы Герой Савецкага Саюза, генерал-маёр авіяцыі. У Гомелі і Буда-Кашалёве ўсталяваны помнікі. Яго імем названы вуліцы ў Гомелі і Буда-Кашалёве, саўгас у Буда-Кашалёўскім раёне.
* Усцін Мікітавіч Шваякоў — падчас Вялікай Айчыннай вайны камандзір партызанскага атрада ў Глускім раёне.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Гіпаталамус

**Гіпаталамус** () — аддзел галаўнога мозгу, размешчаны ніжэй за таламус, або «глядзельных грудоў», за што і атрымаў сваю назву.
thumb|left|Месцазнаходжанне гіпаталамуса ў мозгу

Гіпаталамус размяшчаецца спераду ад ножак мозгу і складаецца з шэрагу структур: размешчанай спераду глядзельнай і нюхальнай частак. Да апошняй адносіцца ўласна падузгор’е, ці гіпаталамус, у якім размешчаны цэнтры вегетатыўнай часткі нервовай сістэмы. У гіпаталамусе маюцца нейроны звычайнага тыпу і нейрасакраторныя клеткі. І тыя і іншыя выпрацоўваюць бялковыя сакрэты і медыятары, аднак у нейрасакраторных клетках пераважае бялковы сінтэз, а нейрасекрэт выдзяляецца ў лімфу і кроў. Гэтыя клеткі трансфармуюць нервовы імпульс у нейрагарманальны.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Галаўны мозг
Катэгорыя:Эндакрынная сістэма
Таламус

**Тала́мус**, таксама **зрокавыя бугры** (, ад грэч. Θάλαμος - «груд») — вобласць галаўнога мозгу, якая адказвае за пераразмеркаванне інфармацыі ад органаў пачуццяў, за выключэннем нюху, да кары галаўнога мозгу.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Галаўны мозг
Мікалай Дамінікавіч Пац

**Мікалай Дамінікавіч Пац** (? — 1595) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

Падкаморы берасцейскі з 1579, меў маёнткі ў Берасцейскім павеце.

## Сям'я 
Сын Дамініка Паца і Ганны Лозкі, родны брат Яна і сводны брат уніяцкага біскупа Іпація Пацея. Ажаніўся з Соф'яй, дачкой менскага ваяводы Багдана Сапегі, меў дзяцей:
* Стэфана, падканцлера літоўскага;
* Самуіла, вялікага харунжага літоўскага;
* Тэафіла;
* Багдана (Тэадата);
* Еву, жонку Аляксандра Гасеўскага;
* Ганну, жонку стаклішскага старосты Крыштафа Кялчэўскага.

## Генеалогія 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Генеалогія магнацкіх радоў Рэчы Паспалітай 

Мікалай Дамінікавіч
Катэгорыя:Падкаморыя берасцейскія
Споры

thumb|Споры раслін
**Споры** ( — *сяўба, пасеў, семя*) — клеткі раслін і грыбоў, што служаць для размнажэння і рассеяння.

Утвараюцца шляхам мітозу (мітаспоры ў грыбоў і ніжэйшых раслін) ці меёзу (меяспоры ў вышэйшых раслін). Меяспоры бываюць аднолькавыя (у раўнаспоравых) або двух тыпаў — мікра- і мегаспоры (у разнаспоравых). Паводле месца ўтварэння адрозніваюць эндаспоры, што фарміруюцца ў спарангіях, і экзаспоры, што ўтвараюцца на паверхні (напр., у некаторых плесневых грыбоў). У ніжэйшых раслін, якія селяцца ў вадзе, споры маюць жгуцікі для перамяшчэння (налр., зааспоры ў водарасцей). У наземных раслін споры разносяцца ветрам і іншымі агентамі, не маюць органаў руху, ахаваны ад высыхання цвёрдай клетачнай абалонкай. Памеры ад 3—5 да 25—50 мкм, споры маюць разнастайную форму. Тэрмін жыцця зааспор ад некалькіх мінут да 2—3 гадзін, спораў у абалонцы — ад 10 дзён да 3—5 гадоў, у галаўнёвых грыбоў — да 25 гадоў. Марфалагічныя і антагенетычныя асаблівасці спор — важная таксанамічная адзнака, якая выкарыстоўваецца ў спорава-пылковым аналізе.

У паразітычных прасцейшых класа спаравікоў споры — адна- ці мнагаклетачныя ўтварэнні, абкружаныя шчыльнай абалонкай. Служаць для распаўсюджвання і перажывання неспрыяльных умоў.

## Гл. таксама 
* Бактэрыяльныя споры (служаць для трывання неспрыяльных умоў).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мікалогія
Катэгорыя:Размнажэнне раслін
Катэгорыя:Мікрабіялогія
Катэгорыя:Бясполае размнажэнне
Чабатовіцкі сельсавет

**Чабато́віцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Чабатовічы.

## Гісторыя 
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Уваравіцкага раёна Гомельскай акругі БССР. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаваных Альхоўскага і Старабудскага сельсаветаў. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ва Уваравіцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. З 17 красавіка 1962 года ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна. 18 студзеня 1965 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Смычкоўскага сельсавета (12 населеных пунктаў: Гарадок, Дняпроўск, Камсамольск, Кленавіца, Крылоў, Лебедзеў, Лугавы, Першамайскі, Пралетарый, Пушкіна, Салаўёў і Смычок). 26 чэрвеня 1969 года скасаваны пасёлак Дняпроўск. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Чабатовіцкага сельсавета 24 населеныя пункты. 1 кастрычніка 1976 года скасаваны пасёлкі Першамайскі і Пушкіна, 13 лістапада 1987 года — пасёлак Пралетарый (зліўся з вёскай Кленавіца). 20 верасня 2002 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Бярвёнаўскага сельсавета (5 населеных пунктаў: вёскі Бярвёнаўка, Васільполле, Хоўхла, пасёлкі Броськаў і Заброддзе).

## Склад 
У склад Чабатовіцкага сельсавета ўваходзілі: да 1968 года пасёлак Пралетарый, да 1969 года пасёлак Дняпроўск, да 1976 года пасёлкі Першамайскі, Пушкіна (не існуюць).

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1172 чалавек, з іх 96,8 % — беларусы, 2,1 % — рускія, 0,9 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 820 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Уваравіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Ленінскі

Назву **Ле́нінскі** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Ленінскі — аграгарадок у Жабінкаўскім раёне
* Гомельская вобласць:
** Ленінскі — пасёлак у Брагінскім раёне
** Ленінскі — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне
** Ленінскі — былы пасёлак у Жлобінскім раёне
** Ленінскі — пасёлак у Рагачоўскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Ленінскі — былы пасёлак у Галоўчынскім сельсавеце Бялыніцкага раёна
** Ленінскі — пасёлак у Цяхцінскім сельсавеце Бялыніцкага раёна
** Ленінскі — пасёлак у Дрыбінскім раёне
* Мінская вобласць:
** Ленінскі — вёска ў Пухавіцкім раёне

### Казахстан 
* Ленінскі (Паўладарская вобласць) — назва пасёлка Атамекен да 2023 года ў Казахстане.

### Расія 
* Ленінскі (Тульская вобласць)
* Ленінскі — пасёлак гарадскога тыпу ў Якуціі
Эдуард Страсбургер

**Эдуард Адольф Страсбургер** (; 1 лютага 1844 — 19 мая 1912) — нямецкі батанік польскага паходжання; унёс істотны ўклад у развіццё цыталогіі.

## Кароткая біяграфія 
Эдуард Страсбургер нарадзіўся ў 1844 годзе ў Варшаве, у сям'і Эдуарда Багуміла Страсбургера (польск.: Edward Bogumił Strasburger, 1803—1874). Вучыўся ў Парыжы, затым у Бонскім і Іенскім універсітэтах, вывучаючы натуральныя навукі. Доктарскую дысертацыю пісаў у Іене, працуючы пад кіраўніцтвам Натаніэля Прынгсхайма (1823—1894). Стаў доктарам філасофіі ў 1867 годзе пасля абароны дысертацыі ў Варшаўскім універсітэце.

З 1867 годзе — дацэнт батанікі ў Варшаўскім універсітэце, з 1869 — прафесар ў Іенскім універсітэце. З 1881 года — прафесар батанікі ў Бонскім універсітэце.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* *Strasburger, Eduard Adolf*: артыкул у Encyclopædia Britannica (1979 ed) 
* *Science is in a Constant Flow*: Live and Work of Eduard Strasburger (1844—1912)  
* 

Катэгорыя:Батанікі Германіі
Катэгорыя:Батанікі Польшчы
Катэгорыя:Выпускнікі Бонскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Бонскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Варшаўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Енскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Замежныя члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук
Камсамольск

Назву **Камсамо́льск** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць
** Камсамольск — вёска ў Рэчыцкім раёне
** Камсамольск — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне
### Расія 
* Камсамольск (Іванаўская вобласць)
* Камсамольск (Тысульскі раён)
Красны

Назву **Кра́сны** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць:
** Красны — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне
** Красны — пасёлак у Гомельскім раёне
** Красны — пасёлак у Петрыкаўскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Красны — пасёлак у Глускім раёне
** Красны — вёска ў Касцюковіцкім раёне
** Красны — былы пасёлак у Хоцімскім раёне
** Красны — пасёлак у Чэрыкаўскім раёне
* Мінская вобласць:
** Красны — былы пасёлак у Капыльскім раёне

### Расія 
* Смаленская вобласць
** Красны — пасёлак гарадскога тыпу, цэнтр Краснінскага раёна

## Прозвішча 
* Васіль Сямёнавіч Красны — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, намеснік віцебскі.
* Іван Васілевіч Красны — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, намеснік менскі.
* Сяргей Анатольевіч Красны (нар. 1966) – вучоны ў галіне ўралогіі і анкалогіі. Член-карэспандэнт (2014), доктар медыцынскіх навук (2007), прафесар (2012). Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь (2009).

## Іншае 
* Красны — ручай у Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці, правы прыток ручая Чорнага
* Красны — замак («горад») пабудаваны маскоўскімі войскамі падчас Лівонскай вайны на тэрыторыі сучаснага Ушацкага раёна, прастаяў каля 15 гадоў (1563—1579) і быў разбураны рэчыпаспалітаўскімі войскамі, не аднаўляўся
Крылоў

**Крылоў** — прозвішча і тапонім.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Мікалаевіч Крылоў — савецкі матэматык, караблебудаўнік
* Аляксей Фёдаравіч Крылоў (1900—1978) — савецкі архітэктар.
* Андрэй Валянцінавіч Крылоў (нар. 1962) — беларускі мастак, сын мастака Валянціна Аляксандравіча Крылова
* Валянцін Аляксандравіч Крылоў (1929 — 2000) — беларускі мастак, бацька мастака Андрэя Крылова
* Васіль Мікалаевіч Крылоў (нар. 1947) — расійскі вучоны, прафесар
* Іван Андрэевіч Крылоў — рускі байкапісец
* Мікалай Іванавіч Крылоў — двойчы Герой Савецкага Саюза
* Уладзімір Іванавіч Крылоў — беларускі матэматык
* Юрый Васілевіч Крылоў (1951—2019) — беларускі спецыяліст у галіне анкалогіі, паталагічнай анатоміі. Доктар медыцынскіх навук (1995), прафесар (1998).

## Геаграфія 
* Крылоў — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне
Лебедзеў

**Лебедзеў** — шматзначны тэрмін

## Вядомыя носьбіты 
* 
* Анатоль Міхайлавіч Лебедзеў (нар. 1935) — беларускі архітэктар.
* 
* Антон Пятровіч Лебедзеў (? — ?) — беларускі і расійскі вучоны ў галіне ўргентнай хірургіі.
* Арцемій Андрэевіч Лебедзеў (нар. 1975) — расійскі дызайнер.
* 
* Вячаслаў Іванавіч Лебедзеў (нар. 1950) — расійскі вучоны, экс-дырэктар НДІ пчалярства.
* Герасім  Сцяпанавіч Лебедзеў (1749—1817) — расійскі індолаг.
* Дзмітрый Георгіевіч Лебедзеў (нар. 1986) — беларускі футбаліст.
* Дзяніс Сяргеевіч Лебедзеў (нар. 1992) — беларускі футбаліст.
* Іван Данілавіч Лебедзеў (1916—2014) — палкоўнік, Герой Савецкага Саюза (1943).
* 
* Павел Паўлавіч Лебедзеў (1872—1933) — савецкі ваенны дзеяч.
* Пётр Мікалаевіч Лебедзеў (1866—1912) — рускі фізік-эксперыментатар.
* Серафім Міхайлавіч Лебедзеў (1904—1988) — беларускі савецкі дзяржаўны і партыйны дзеяч, публіцыст.
* Сямён Якаўлевіч Лебедзеў — беларускі партыйны і дзяржаўны дзеяч, педагог.
* 
* 
* Яўген Уладзіміравіч Лебедзеў (нар. 1994) — беларускі футбаліст.

## Тапонімы 
* Лебедзеў — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці

## Гл. таксама 
* Лебедзева
Зялёная

Назву **Зялёная** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Зялёная — вёска ў Баранавіцкім раёне
* Віцебская вобласць:
** Зялёная — вёска ў Талачынскім раёне
* Гомельская вобласць:
** Зялёная — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Зялёная — вёска ў Гродзенскім раёне
* Мінская вобласць:
** Зялёная — былая назва вёскі Дуравічы ў Вілейскім раёне
** Зялёная — вёска ў Мінскім раёне

### Расія 
* Зялёная — вёска ў Конашскім гарадскім пасяленні Конашскага раёна Архангельскай вобласці.
* Зялёная — вёска ў Тавреньгском сельскай пасяленні Конашскага раёна Архангельскай вобласці.

### Украіна 
* Зялёная — сяло да 1963 года, цяпер пасёлак гарадскога тыпу Дружба ў Церабаўлянскім раёне Цярнопальскай вобласці
* Зялёная — сяло, Ковельскі раён, Валынская вобласць
* Зялёная — сяло, Надварнянскі раён, Івана-Франкоўская вобласць
* Зялёная — сяло, Бучацкі раён, Цярнопальская вобласць
* Зялёная — сяло, Чарткоўскі раён, Цярнопальская вобласць
* Зялёная — сяло, Валочыскі раён, Хмяльнікая вобласць
* Зялёная — сяло, Красілаўскі раён, Хмяльніцкая вобласць
* Зялёная — сяло, Кельменецкі раён, Чарнавіцкая вобласць
Кленавіца (Буда-Кашалёўскі раён)

**Кленаві́ца** (, ) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чабатовіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 22 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 49 км ад Гомеля.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Жлобін — Гомель. Планіроўка складаецца з крывалінейнай шыротнай вуліцы, забудаванай драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XIX стагоддзя. Па рэвізіі 1858 года валоданне памешчыка Перасвет-Солтана. Па перапісу 1897 года знаходзілася школа граматы. Побач быў аднайменны фальварак. Працавалі сукнавальня, вінакурня, завод сухой апрацоўкі драўніны, хлебазапасны магазін, 2 ветракі, крупарушка. У 1909 годзе — 513 дзесяцін зямлі, у Недайскай воласці Гомельскага павета Магілёўскай губерні. У фальварку — 4300 дзесяцін зямлі, шкляное і вугальнае прадпрыемствы, млын.

У 1926 годзе працавалі паштовае аддзяленне, школа. У 1926—1927 гадах цэнтр Кленавіцкага сельсавета. У 1929 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны акупанты спалілі 71 двор, 64 жыхары вёскі загінулі на фронце. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Чабатовічы» (цэнтр — вёска Чабатовічы). Да 18 студзеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Смычкоўскага сельсавета.

У 1987 годзе да вёскі далучаны пасёлак Пралетарый.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2004 год — 19 гаспадарак, 32 жыхары.

### Дынаміка 
* 1858 год — 15 двароў, 124 жыхары.
* 1897 год — 34 двары, 258 жыхароў (паводле перапісу).
* 1909 год — 49 двароў, 240 жыхароў; у фальварку — 12 двароў, 23 жыхары.
* 1926 год — 61 двор, 325 жыхароў.
* 1940 год — 75 двароў, 300 жыхароў.
* 1959 год — 266 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 19 гаспадарак, 32 жыхары.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Чабатовіцкі сельсавет
Арман Давід

**Арман Давід** (; , Эсплет паблізу Баёны — , Парыж) — французскі місіянер-лазарыст, а таксама заолаг і батанік.

Вялікую частку жыцця працаваў у Кітаі. Найбольш вядомы адкрыццём (для еўрапейскай навукі) вялікай панды і аленя Давіда.

Катэгорыя:Заолагі Францыі
Катэгорыя:Батанікі Францыі
Ян Пац

**Ян Пац:**
* Ян Пац (каля 1550 — 1610) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, ваявода менскі.
* Ян Казімір Пац (?—1653) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, вялікі пісар літоўскі.
* Ян Самуэль Пац (каля 1616 — 1654) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, вялікі падстолі літоўскі.
* Ян Пац (?—1650) — біскуп вендэнскі.
* Ян Казімір Пац (?—1696/97) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, надворны харужы літоўскі.
* Ян Крыштаф Пац (?—1702) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, вялікі падкаморы літоўскі.
Павел Мікалаевіч Пац

**Павел Мікалаевіч Пац** (каля 1530—1595) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

Кашталян віцебскі з 1566, ваявода мсціслаўскі з 1578, кашталян віленскі з 1593, староста вількамірскі, мсціслаўскі, дзісенскі, радамльскі.

Меў вялікія маёнткі Дзісна, Казьяны і іншыя ў Браслаўскім і Астравец у Ашмянскім паветах.

## Сям’я 
Сын Мікалая Паца і Аляксандры Гальшанскай, брат Станіслава, Мікалая і Дамініка.

Быў двойчы жанаты. Першай жонкай была Раіна Валовіч, дачка новагародскага кашталяна Рыгора Валовіча. Пасля яе смерці ажаніўся (1585) з Ганнай Хадкевіч, удавой кіеўскага кашталяна Паўла Сапегі. Ад першага шлюбу меў сыноў Пятра і Мікалая, таксама дачок Соф’ю і Барбару.

## Генеалогія 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Генеалогія Пацаў 

Павел Мікалаевіч
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны віленскія
Катэгорыя:Ваяводы мсціслаўскія
Катэгорыя:Кашталяны віцебскія
Катэгорыя:Старосты вількамірскія
Катэгорыя:Старосты дзісенскія
Катэгорыя:Старосты мсціслаўскія
Катэгорыя:Старосты радамльскія