Лінейны ізалятар

[thumb|right|220px|Шкляныя ізалятары на [Размеркавальная прылада#Адкрытая размеркавальная прылада (АРП)|АРП]]

**Лінейны ізалятар** — прылада для падвешвання і ізаляцыі правадоў і кабеляў на апорах паветранай лініі электраперадачы (ПЛ) або паветраных ліній сувязі (ПЛС).

## Класіфікацыя 
thumb|Шматшэйкавы ізалятар РФО на круку
thumb|Ізалятар ШФ-20Г
thumb|220 px|Ізалятар ПФГ-6А

Электрычныя ізалятары класіфікуюцца паводле прызначэння, канструктыўнага выканання, матэрыяла вырабу, тэхнічных характарыстык і ўмоў эксплуатацыі.

* Апорны. Можа ўжывацца для выкарыстання ў памяшканнях — з гладкай паверхняй і рабрыстыя; для выкарыстання на адкрытым паветры — загваздкавыя, стрыжневыя.

* Прахадны. Можа ўжывацца для выкарыстання ў памяшканнях — з токаводнымі шынамі (токаправодамі), без токаводных шын і для выкарыстання на адкрытым паветры — з нармальнай і ўзмоцненай ізаляцыяй.

* Высакавольтныя ўводы для выкарыстання на адкрытым паветры — у герметычным і негерметычным выкананні.

* Лінейны для выкарыстання  на адкрытым паветры — загваздкавы, талерчаты, стрыжневы, арэшкавы, анкерны.

* Ахоўны — полы ізалятар, прызначаны для выкарыстання ў якасці ізалявальнай ахоўнай абалонкі электратэхнічнага абсталявання.

* Такелажны — ізалятар для ўстаноўкі паміж трасамі адцяжак антэнных мачтаў, якія працуюць на расцяжэнне, падвескамі кантактнай сеткі, правадамі антэн.

Электрычныя ізалятары могуць вырабляцца з шкла, фарфору і палімерных матэрыялаў. Фарфоравыя ізалятары пакрываюцца глазурай для паляпшэння ізалявальных уласцівасцяў.

### Паводле матэрыяла вырабу 
Паводле матэрыяла вырабу ізалятары падпадзяляюцца на фарфоравыя, шкляныя і палімерныя:

* Фарфоравыя ізалятары вырабляюць з электратэхнічнага фарфору, пакрываюць пластом глазуры і абпальваюць у печах.

* Шкляныя ізалятары вырабляюць з адмысловага загартаванага шкла. Яны маюць вялікую механічную трываласць, меншыя памеры і масу, павольней падвяргаюцца старэнню у параўнанні з фарфоравымі, але маюць меншае электрычнае супраціленне.

* Палімерныя ізалятары вырабляюць з адмысловых пластычных мас. Такія ізалятары прызначаны для ізаляцыі і механічнага мацавання токаводных частак у электрычных апаратах і для мантажу токаводных шын размеркавальных прылад электрычных станцый і падстанцый.

### Паводле спосаба мацавання на апоры 
Паводле спосаба мацавання мацавання на апоры ізалятары падпадзяляюцца на загваздкавыя і падвясныя:

* Загваздкавыя ізалятары (мацуюцца на круках або загваздках) прымяняюцца на паветраных лініях да 35 кВ.

* Падвесныя ізалятары (збіраюцца ў гірлянду і мацуюцца спецыяльнай арматурай) прымяняюцца на ПЛ 35 кВ і вышэй.

* Лінейныя апорныя ізалятары (мацуюцца да траверсы або стоек апор ЛЭП з дапамогай балтоў) выкарыстоўваюцца на ПЛ да 154 кВ (у айчыннай практыцы — на ПЛ 6-10 кВ).

## Пазначэнні ізалятараў 
Пазначэнні ізалятараў вядуцца рускай мовай і  ўтрымліваюць наступныя дадзеныя:

* Літары, якія ўказваюць на іх канструкцыю, матэрыял і прызначэнне: Ш () — загваздкавы, П () — падвесны; Ф () — фарфоравы, С () — шкляны, П () — палімерны; Т () — тэлеграфны, Н () — нізкавольтны, Г () — брудатрывалы, Д () — дзвухюбачны, або Дэльта (для загваздкавых), О () — адгалінваючы, Р — для радыётрансляцыйнай сеткі (праваднога радыё); Тыпапазмер: А, Б, У, Г (для загваздкавых).

* Лічбы, якія ў загваздкавых ізалятарах указваюць на намінальнае напружанне (10, 20, 35) або дыяметр ўнутранай разьбы (для нізкавольтных), а ў падвесных — на гарантаваную механічную трываласць у кіланьютанах. (У старых пазначэннях ў нізкавольтных ізалятараў даваўся тыпаразмер, ТФ-1 - самы вялікі, ТФ-4 - самы маленькі).

У старых пазначэннях падвесных ізалятараў (напрыклад: П-8.5) лічбы паказваюць электрамеханічную аднагадзінную, а літары абазначаюць канструктыўнае выкананне ізалятара: П і ПЦ - фарфоравы ізалятар звычайнага выканання (П-2, П-3, П-4.5, ПЦ-4.5, П-7, П-8.5); НС і НЗ — брудатрывалы фарфоравы ізалятар для нацяжных гірлянд (НС-1, НС-2 і НЗ-6); ПР — брудатрывалы фарфоравы ізалятар для падтрымліваючых гірлянд з развітой бакавой паверхняй (ПР-3.5); ПС — брудатрывалы фарфоравы ізалятар для падтрымліваючых гірлянд з павялічаным вылетам рэбраў (ПС-4.5).

## Канструкцыя падвесных ізалятараў 
Падвесныя ізалятары складаюцца з:

* Фарфоравай або шкляной ізаляцыйнай дэталі — «талеркі»,

* Шапкі з каванага чыгуна,

* Стрыжня ў форме таўкачыка.

Шапка і стрыжань змацоўваюцца з ізаляцыйнай дэталлю портландцэментам маркі не ніжэй за 500. Канструкцыя гнязда шапкі і галоўкі стрыжня забяспечвае сферычнае шарнірнае злучэнне ізалятараў пры фарміраванні гірлянд. Колькасць ізалятараў у гірляндзе абумоўлена напругай ЛЭП, ступенню забруджвання атмасферы, тыпам ізалятараў і матэрыялам апор. Для мацавання правадоў могуць прымяняцца ізаляцыйныя канструкцыі з некалькіх паралельна падвешаных гірлянд ізалятараў.

Падвесныя палімерныя (кампазітныя) ізалятары складаюцца са шклопластыкавага стрыжня, палімернай абалонкі і аканцавальнікаў.

## Апорны ізалятар 
Апорны ізалятар прызначаны для мацавання токаводных частак у электрычных апаратах размеркавальных прылад электрычных станцый і падстанцый, камплектных размеркавальных прыладах.
Па канструкцыі ўяўляе сабой дэталь з ізаляцыйнага матэрыялу цыліндрычнай або канічнай формы, знутры якой заладжана металічная арматура з рэзьбавымі адтулінамі для мацавання шын і мантажу ізалятара. Для павышэння рабочага (разраднага) напружання ізалятара на яго бакавой паверхні прадугледжваюцца рэбры, якія павялічваюць даўжыню шляху уцечкі.

## Прахадны ізалятар 
Прызначаны для правода токаводных элементаў праз сценку, якая мае іншы электрычны патэнцыял. Прахадны ізалятар з токаправодам ўтрымлівае токаводны элемент, механічна злучаны з ізаляцыйнай часткай.

## Літаратура 
* Электрамантажныя працы. У 11 кн. Кн. 8. Ч. 1. Паветраныя лініі электраперадачы: Вучэб. дапаможнік для ПТВ./Магідзін Ф. А.; Пад рэд. А. Н. Трыфанава. - М.: Высшая школа, 1991. — 208 с. ISBN 5-06-001074-0
* 
* ГОСТ 27744-88 Ізалятары. Тэрміны і азначэнні.

## Спасылкі 
* Мантаж апорных і прахадных ізалятараў 6-10 кВ 
* Мантажныя патрабаванні да ізалятараў высокага напружання 
* Ізалятары для электратэхнічных установак

Катэгорыя: Электраэнергетыка
Катэгорыя: Лініі электраперадачы