open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Галіна Якаўлеўна Перліна

**Галіна Якаўлеўна Пе́рліна** (нар. , г. Мінск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1977 годзе Беларускі політэхнічны інстытут па спецыяльнасці архітэктура. У 1977—1980 гадах архітэктар у ААТ «Мінскграмадзянпраект», у 1980—1986 гадах старшы архітэктар у Інстытуце «Дзіпраград» у Кіеве. У 1986—2002 гадах старшы архітэктар, загадчыца групы архітэктараў у ААТ «Мінскграмадзянпраект», з 2002 года галоўны архітэктар праектаў УП «Мінскпраект».

Член Беларускага саюза архітэктараў з 2008 года.

## Творчасць 
Асноўныя аб’екты ў Мінску: студэнцкі жылы комплекс па пр. Дзяржынскага, парк Пісьменнікаў у раёне Нацыянальнай бібліятэкі, жылы квартал «Магістр», забудова праспекта Дзяржынскага (ад канцэпцыі забудовы ўсяго праспекта да рэалізацыі асобных мікрараёнаў), мікрараёны Міхалова-1, 2, Лошыца-5, 6, 7, 9, 10.

Праект забудовы Верхняга горада ў гістарычным цэнтры Мінска; праект рэгенерацыі Ракаўскага прадмесця і тэрыторыі былога хлебазавода № 1, квартала № 2 горада-спадарожніка Смалявічы.

## Узнагароды 
Лаўрэат прэміі Мінбудархітэктуры імя У. А. Караля (1997) за праект «Тэлепорт Рэспублікі Беларусь»; сярэбраны медаль і дыплом лаўрэата Сусветнага трыенале архітэктуры ў г. Сафіі (2006) за праект «Жылы комплекс у Вяснянцы»; медаль і дыплом 1 ступені на XV рэспубліканскім конкурсе лепшых архітэктурных твораў у намінацыі «Горадабудаўніцтва» за праект «Міжнародны раён „Глобус“» (2011); медаль і дыплом 1 ступені на XVI рэспубліканскім конкурсе лепшых архітэктурных твораў у намінацыі «Горадабудаўніцтва» за праект «Жылы раён „Зялёны бор“» (2013); медаль і дыплом 1 ступені за пабудову «Архітэктурнае і мастацка-дэкаратыўнае рашэнне транспартнай развязкі на скрыжаванні пр. Дзяржынскага — вул. Алібегава»; 2-е месца і дыплом у міжнародным закрытым архітэктурна-горадабудаўнічым конкурсе на распрацоўку канцэпцый новых жылых раёнаў у Санкт-Пецярбургу і Мінску «Сіметрычныя кварталы» за праект «Беларускі квартал у Санкт-Пецярбургу» (2017); Гран-пры, медаль і дыплом I ступені Лаўрэата XIX Рэспубліканскага конкурсу за рэалізацыю «Студэнцкага жылога комплекса ў г. Мінску» (2019), медаль і дыплом I ступені Лаўрэата XIX Рэспубліканскага конкурсу 2018—2019 гг. у раздзеле «Праект» у намінацыі «Рэканструкцыя будынкаў і збудаванняў» за праект «Рэгенерацыя забудовы гістарычнага цэнтра г. Мінска. Ракаўскае прадмесце. Тэрыторыя былога хлебазавода № 1».

## Спасылкі 
* Перлина Галина Яковлевна // МИНСК ПРОЕКТ СТАБИЛЬНОСТЬ ТРАДИЦИИ 75 КАЧЕСТВО. Минск. 2020

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Андрэйчык

**Андрэ́йчык** — беларускае прозвішча. Утворана ад імя Андрэ́й.

## Вядомыя носьбіты 
* Алег Яўстаф'евіч Андрэйчык (нар. 1973) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
* Кацярына Аляксандраўна Андрэйчык (нар. 1986) — беларускі спартсмен, валейбаліст.
* Кацярына Віктараўна Андрэйчык (нар. 1987) — беларускі навуковец, кандыдат гістарычных навук.
* Наталля Іосіфаўна Андрэйчык (нар. 1945) — беларускі палітык і юрыст. Заслужаны юрыст Рэспублікі Беларусь.

## Крыніцы
Саюз супольнай справы

**«Саюз супольнай справы»** — канспірацыйная падпольная арганізацыя з Маладзечна.

## Арганізацыя 
На чале арганізацыі быў «актыўны беларускі нацыяналіст» Радзюкевіч. Падчас нямецкай акупацыі ён быў сябром СБМ, у 1944 закончыў курсы кіроўнага складу арганізацыі ў Альбярціне. Імаверна, з Беларусі не выязджаў.

«Саюз супольнай справы» складаўся з троек, аднак агульная колькасць сяброў невядомая.

## Дзейнасць 
Пра «Саюз супольнай справы» вядома не шмат і ўсе гэтыя звесткі паходзяць з матэрыялаў савецкай дзяржбяспекі. Ён быў заснаваны ў 1949 годзе ў Маладзечанскай вобласці. Паводле звестак савецкай дзяржбяспекі, яна была створаная «з мэтай вядзеньня барацьбы супраць Савецкай улады за стварэньне беларускай буржуазнай дзяржавы».

Акрамя вярбоўкі новых сяброў, канспірацыйнікі займаліся вырабам і распаўсюдам сярод насельніцтва антысавецкіх ўлётак, адозваў. Яны былі «накіраваныя супраць мерапрыемстваў, якія праводзілі Камуністычная партыя і Савецкі ўрад у галіне сельскай гаспадаркі», то бок, мелі антыкалгасны змест, а сама арганізацыя магла ўзнікнуць у час актывізацыі супраціўлення сялянства масавай калектывізацыі.

Сябры арганізацыі, нібыта, таксама мусілі набываць зброю і боепрыпасы, а таксама ствараць партызанскія атрады для ўзброенай барацьбы ў выпадку вайсковага канфлікту паміж СССР і Захадам.

Радзюкевіч пакінуў нямала дакумэнтальных сведчанняў існавання «Саюза супольнай справы». Напрыклад, завербаваныя сябры давалі пісьмовыя «забавязацельствы» і атрымлівалі ад кіраўніка арганізацыі «пасьведчанні-даведкі», на якіх стаяла пячатка «Саюза супольнай справы» — яны сведчылі пра прыналежнасць гэтых людзей да арганізацыі. Гэтыя даведкі склаў Радзюкевіч, а надрукаваў на пішучай машынцы ў 1949 годзе ўдзельнік арганізацыі Скарнічэнка, які працаваў у Маладзечне метадыстам Інстытута ўдасканалення настаўнікаў.

Паводле звестак МГБ, кіраўнікі арганізацыі мелі намер усталяваць сувязь з «узброенай бандай беларускага нацыяналіста Мятліцкага», якая ў той час дзейнічала ў Маладзечанскай вобласці. У 1951 годзе МГБ выкрыў і ліквідаваў арганізацыю.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1949 годзе
Катэгорыя:Арганізацыі, закрытыя ў 1951 годзе
Катэгорыя:1949 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Маладзечна
Катэгорыя:Антысавецкія падпольныя арганізацыі на Беларусі
Ілья Барысавіч Заводнік

**Ілья Барысавіч Заводнік** (нар. , Гродна ) — беларускі вучоны ў галіне біяфізікі. Доктар біялагічных навук, прафесар.

## Біяграфія 
У 1977 года з адзнакай скончыў Гродзенскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя Янкі Купалы. Пасля стажыроўкі ў Інстытуце біяфізікі АН СССР у г. Пушчына (1977—1978) па цяперашні час працуе ў Інстытуце біяхіміі біялагічна актыўных злучэнняў НАН Беларусіна пасадах малодшага, старэйшага, галоўнага навуковага супрацоўніка, загадчыка лабараторыі біяхіміі мембран.

У 1981—1984 гадах прайшоў навучанне ў аспірантуры Інстытута біяхіміі АН БССР. У 1991 годзе прысвоена званне старэйшага навуковага супрацоўніка. У 1997 годзе абараніў дысертацыю «Механізмы пашкоджанняў эрытрацытаў» на атрыманне вучонай ступені доктара біялагічных навук па спецыяльнасці — біяфізіка. У 2006 годзе абраны на пасаду загадчыка кафедры біяхіміі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы. Супрацоўнічае з Інстытутам біяфізікі Універсітэта г. Лодзь (Польшча), дзе працаваў на пасадзе ад’юнкта прафесара ў 1994—1995 гадах, і Аддзелам парушэнняў гемастазу Медыцынскага Універсітэта г. Лодзь.
Лукашык

**Лукашык** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Анатолевіч Лукашык (нар. 1988) — беларускі хакеіст (хакей на траве).
* Васіль Лукашык (1905—1975) — беларускі палітычны і культурны дзеяч, выдавец.
* Канстанцін Леанідавіч Лукашык (нар. 1975) — савецкі і беларускі стралок, алімпійскі чэмпіён.
Дзікія гісторыі

«**Дзікія гісторыі**» () — аргенціна-іспанскі мастацкі фільм 2014 года рэжысёра . 

## Сюжэт 
Шмат хто пакрыўдзіў Габрыэля Пастэрнака за яго жыццё, але аднойчы ўсе яны апынуліся ў адным самалёце. Афіцыянтка маленькай рэстарацыі пазнала ў чарговым наведвальніку чыноўніка-карупцыянера, што калісьці давёў яе бацьку да самагубства. Дыега смачна аблаяў кіроўцу на старым аўто, які перашкаджаў сябе абагнаць, але праз некалькі кіламетраў у яго машыны спусціла кола. Машыну інжынера-падрыўніка неабгрунтавана эвакуююць і прымушаюць яго заплаціць буйны штраф. Гэтая падзея фатальна ўплывае на ўсе сферы яго жыцця. Малады хлопец збівае на дарозе цяжарную жанчыну і просіць свайго багатага бацьку дапамагчы пазбегнуць адказнасці. На сваім вяселлі нявеста выпадкова даведваецца, што яе муж здраджваў ёй з адной з госцяў. Усе гэтыя гісторыі займелі нечаканы, дзікі працяг!

## Акцёрскі склад 
* Дарыа Грандынеці
* Рыкарда Дарын
* Эрыка Рывас
* Оскар Мартынез
* Леанарда Сбаралья
* Рыта Картэсэ
* Хульета Сільберберг

## Узнагароды 
Паводле інфармацыі сайта «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 48 кінаўзнагародамі і яшчэ 58 намінацыямі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Дзікія гісторыі  на сайце «*Gavarun.by*»

Катэгорыя:Фільмы Аргенціны 2014 года
Катэгорыя:Фільмы Іспаніі 2014 года
Катэгорыя:Кінакамедыі 2014 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 2014 года
Катэгорыя:Фільмы-трылеры 2014 года
Катэгорыя:Кінакамедыі Аргенціны
Катэгорыя:Кінакамедыі Іспаніі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Аргенціны
Катэгорыя:Фільмы-драмы Іспаніі
Катэгорыя:Фільмы-трылеры Аргенціны
Катэгорыя:Фільмы-трылеры Іспаніі
Катэгорыя:Фільмы на іспанскай мове
Катэгорыя:Фільмы Даміяна Сіфрона
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «BAFTA» за найлепшы фільм на замежнай мове
Катэгорыя:Фільмы, агучаныя па-беларуску праектам Gavarun by
Марыя Іосіфаўна Канюшкевіч

**Марыя Іосіфаўна Канюшкевіч** (нар. , в. Погіры, Дзятлаўскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі мовазнавец. Доктар філалагічных навук (1990), прафесар (1991). Выдатнік адукацыі БССР (1989).

## Біяграфія 
Скончыла Гродзенскі дзяржаўны інстытут імя Янкі Купалы факультэт педагогікі і методыкі навучання ў пачатковых класах з кваліфікацыяй «Настаўнік пачатковых класаў», філалагічны факультэт па спецыяльнасці «Руская мова і літаратура» з кваліфікацыяй «Настаўнік рускай мовы і літаратуры»; аспірантуру пры кафедры рускай мовы Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1976—1979).

У 1979 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Атрыбутыўныя адносіны ў складаным сказе (на матэрыяле рускай і беларускай моў)», у 1990 годзе — доктарскую дысертацыю «Складаны сказ ў рускай і беларускай мовах».

Працоўную дзейнасць пачала з 1964 года і па 1970 год працавала настаўнікам рускай і нямецкай моў у Наваельненскай вячэрняй СШ (г.п. Наваельня Дзятлаўскага раёна Гродзенскай вобласці); 1970—1971 гадах адказны сакратар камісіі па справах непаўналетніх пры Лідскім гарадскім выканаўчым камітэце; 1971 1975 гадах настаўнік рускай мовы і літаратуры васьмігадовай школы № 5 г. Ліды; 1975—1980 гадах асістэнт кафедры рускай мовы спачатку Гродзенскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя Янкі Купалы; 1980—2008 гадах загадчык кафедры рускай мовы Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы; 2008—2010 гадах прафесар кафедры рускай мовы і кафедры журналістыкі ГрДУ імя Янкі Купалы; з 2010 года прафесар кафедры журналістыкі.
Канстанцін Леанідавіч Лукашык

**Канстанцін Леанідавіч Лукашык** (нар. , Гродна) — беларускі алімпійскі чэмпіён. Заслужаны майстар спорту па кулявой стральбе (пісталет). Чэмпіён XXV Алімпійскіх гульняў (1992). Удзельнік XXVI Алімпійскіх гульняў (1996). Удзельнік XXVII Алімпійскіх гульняў (2000). Чэмпіён свету сярод юніёраў (1991).

## Біяграфія 
Скончыў факультэт фізічнай культуры Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта (2003).

Спортам пачаў займацца з 12 гадоў. Выступаў за гродзенскі клуб «Дынама». У 1991 годзе выступаў у складзе зборнай СССР і заняў першае месца на чэмпіянатах свету і Еўропы сярод юніёраў. З 1992 года стаў выступаць за зборную Беларусі. У 1992 годзе адправіўся на Алімпійскія гульні ў Барселоне, дзе заваяваў залаты медаль у стральбе з малакалібернага пісталета на 50 м.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1996 года
Катэгорыя:Стралкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1992 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1992 года
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па стралковым спорце
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Аб’яднанай каманды
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Стралкі Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі фізічнага факультэта ГрДУ імя Янкі Купалы
Ганна Аляксандраўна Урбан

**Ганна Аляксандраўна Урбан** (нар. , г. Мінск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1981 годзе з адзнакай Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум, у 1986 годзе Беларускі політэхнічны інстытут . Ва УП «Мінскпраект» з 1986 года, а з 2008 года галоўны
архітэктар праектаў.

## Творчасць 
Асноўныя пабудовы і праекты: індывідуальныя жылыя дамы па вул. Жукоўскага (2003), па вул. Чарвякова (2006), па вул. Прытыцкага (2005), па вул. Чкалава / Варанянскага (2009), па вул. Бурдзейнага (2010), па пр. Дзяржынскага (2011), па вул. Сямашкі, у мікрараёнах Сухарава-5, Лошыца-3, 6 і інш., жылы комплекс «Батус» у г. Батумі, Грузія (2005); гандлёвыя цэнтры сеткі «PROSTOR» па пр. Дзяржынскага (2006); па вул. Ротмістрава (2009); па вул. Убарэвіча (2010); адміністрацыйны будынак МЗС РБ па вул. Леніна (2007); праект рэканструкцыі «Белэкспа» па вул. Я. Купалы (2007); праект будынка праектных арганізацый па вул. Берсана (2009); рэканструкцыя будынка суда ЕўрАзЭС па вул. Кірава (2012); праект адміністрацыйнага комплексу Дома прафсаюзаў (2013); гандлёва-забаўляльны комплекс «АЛМІ» (2015); цэнтр кіравання паветраным рухам «Белаэранавігацыя» (2018); будынак РУП «Белмытсэрвіс» па вул. Лермантава (2019), праект рэканструкцыі Музычнага тэатра (2018), жылы комплекс «Лазурыт» (2015—2020).

Мінск. Вуліца Варанянскага, люты 2020 (01).jpg|Дом па вуліцы Варанянскага, 1А
Belarusian flag on Dzerzhinskogo avenue.jpg|Дом па праспекце Дзяржынскага, 9
MFA Belarus 2.jpg|Прыбудова да будынка МЗС
ZDSUD.jpg|Будынак суда ЕўрАзЭС па вул. Кірава пасля рэканструкцыі 

## Сям’я 
У шлюбе з архітэктарам Яўгенам Урбанам, сумесна з якім выканала многія аб’екты.

## Спасылкі 
* Урбан Анна Александровна // МИНСК ПРОЕКТ СТАБИЛЬНОСТЬ ТРАДИЦИИ 75 КАЧЕСТВО. Минск. 2020

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Віктар Пятровіч Таранцей

**Віктар Пятровіч Таранце́й** (нар. , в. Ізабелін, Ваўкавыскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі вучоны. Доктар педагагічных навук, прафесар (1991). Член-карэспандэнт Беларускай акадэміі адукацыі і Акадэміі педагагічных і сацыяльных навук (Масква).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 6 сакавіка 1946 года ў вёсцы Ізабелін Ваўкавыскага раёна Гродзенскай вобласці.

У 1963 годзе скончыў Ізабелінскую сярэднюю школу і паступіў на фізіка-матэматычны факультэт Гродзенскага педагагічнага інстытута, які скончыў у 1967 годзе.

У 1967—1976 гадах працаваў настаўнікам фізікі і намеснікам дырэктара ў Падароскай і Ізабелінскай школах Ваўкавыскага раёна Гродзенскай вобласці. У 1976 годзе паступіў на дзённае аддзяленне аспірантуры НДІ НДУ агульнай педагогікі Акадэміі педагагічных навук СССР, дзе да заканчэння тэрміну навучання абараніў кандыдацкую дысертацыю.

З 1979 года пачаў працаваць у Гродзенскім дзяржаўным універсітэце імя Янкі Купалы выкладчыкам, з 1979 года па 1986 год — сакратар парткама ВНУ, з 1982 года па кастрычнік 2006 года — загадчык кафедры педагогікі. У 1992 годзе прызначаны прарэктарам ГрДУ імя Янкі Купалы, у 1994 годзе пераведзены на пасаду дэкана факультэта псіхалогіі і педагогікі, з 1999 года — дэкан педагагічнага факультэта. З 1991 года — прафесар, з 2003 года — доктар педагагічных навук.

## Узнагароды 
* Нагрудны знак Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь «Выдатнік адукацыі» (2000),
* ордэн Францыска Скарыны (2016).

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Таленавітаму выкладчыку прафесару Віктару Таранцею споўнілася 70 гадоў // Белтэлерадыёкампанія
* Доктор педагогических наук, профессор Виктор Тарантей: «Когда у человека много дел, ему некогда раскисать» // «Гродзенская праўда»

Катэгорыя:Дэканы ГрДУ імя Янкі Купалы
Іж

**Іж** — шматзначны тэрмін.

## Тапонімы 
### Расія 
* Іж — прыток Камы ў Татарстане і Удмурціі.
* Іж — прыток Піжмы ў Кіраўскай вобласці.

## Харватыя 
* Іж — востраў у Адрыятычным моры.
Рыўера

]]
**Рыўе́ра** () — паласа ўзбярэжжа Міжземнага і Лігурыйскага мораў каля падножжа Альпаў ад горада Каны (Францыя) да горада Спецыя (Італія). Таксама Рыўерамі называюць прыбярэжныя абшары з тыповым міжземнаморскім кліматам у іншых рэгіёнах (Албанская Рыўера, Аўстрыйская Рыўера, Швейцарская Рыўера, Ямайская Рыўера і іншыя).

Цягнецца прыкладна на 370 км. Падзяляецца на французскую (Блакітны Бераг) і італьянскую (Рыўера-Лігурэ. Ападкаў выпадае 500—700 мм за год.

Буйны курортны рэгіён. З пачатку XIX стагоддзя — зона курортаў, месцаў турызму і адпачынку. Да Першай сусветнай вайны — буйнейшы еўрапейскі цэнтр лячэння туберкулёзу, пазней — парушэнняў нервовай сістэмы, дыябету і іншых хвароб.

Развіты садаводства, вінаградарства, кветкаводства.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Геаграфія Францыі
Катэгорыя:Берагі Еўропы
Катэгорыя:Курорты Францыі
Катэгорыя:Курорты Італіі
Катэгорыя:Геаграфія Італіі
Катэгорыя:Геаграфія Манака
Новарасійскі тралейбус

## Інфармацыя аб сістэме 
Тралейбусны рух у Новарасійску адчынены 1 красавіка 1969 года. У 70-я гады тралейбусная маршрутная сетка імкліва пашыралася, тралейбус прыйшоў, практычна ва ўсе раёны горада. Аднак, павялічваць колькасць тралейбусаў ня дазвалялі магчымасці дэпо, разлічанага на 50 адзінак рухомага складу. Для вырашэння гэтай праблемы было вырашана пабудаваць новую назапашвальную пляцоўку. У 80-я гады колькасць тралейбусаў у дэпо дасягала 90 адзінак, на лініі працавала 76 тралейбусаў па дзевяці маршрутах. Для далейшага развіцця электратранспарту ў горадзе было прынята рашэнне ўзводзіць другое дэпо. У канцы 80-х гадоў на вул. Хворостянского было пачата будаўніцтва: былі ўзведзены вытворчыя карпусы, адміністрацыйны будынак, падведзена кантактная сетка. У пачатку 90-х будаўніцтва было спынена, будынка здрахлелі, кантактная сетка дэмантаваная. Колькасць тралейбусаў у горадзе стала скарачацца. На 2020 год у Новарасійску працуюць 7 тралейбусных маршрутаў. На лінію выходзіць 35 тралейбусаў у працоўныя дні і 25 тралейбусаў у выходныя дні. За праезд у новарасійскім тралейбусе варта заплаціць 28 рублёў. Адзінае (якое функцыянуе) дэпо знаходзіцца па адрасе: г. Новарасійск, Анапскага шашы, в. 60. У канцы 1980-х гадоў ўзводзілася другое тралейбуснае дэпо на вуліцы Хворостянского, але будаўніцтва так і не было скончана.

Рэгулярныя тралейбусныя маршруты работают штодзённа з 5:00 да 22:50.

З 4 кастрычніка 2016 года прадпрыемства мяняе назву на МУП «Муніцыпальны пасажырскі транспарт Новарасійска».

20 жніўня 2019 года, пасля пяцігадовага прастою, быў адноўлены маршрут №10 «Шесхарис - 9-ы мікрараён». Да гэтага, з 26 мая 2014 года, вялося будаўніцтва транспартнай развязкі ў раёне ад НоворЭС да цэментнага завода "Кастрычнік". На ўчастку будаўніцтва тралейбусная лінія была цалкам дэмантаваная, рух не ажыццяўлялася.

## Маршруты 
На красавік 2021 года ў Новарасійску дзейнічаюць 8 тралейбусных маршрутаў:

## Рухомы састаў 
Усяго ў дэпо знаходзіцца 46 адзінак рухомага складу, з іх па мадэлям:

* ЗиУ-682Г-016.04 — 19 ед.
* ВМЗ-5298.01 «Авангард» — 15 ед.
* ЗиУ-682Г-016.02 — 4 ед.
* ЗиУ-682Г-012 [Г0А] — 4 ед.
* Тролза-5275.03 «Оптима» — 3 ед.
* Тролза-5265.00 «Мегаполис» — 1 ед.

## Спасылкі 
* Новороссийский тралейбус (Грамадскі транспарт Кубани і Адыгеи)
* Актуальная (2020 год) схема, размешчаная ў салонах тралейбусаў
* Схема руху грамадскага транспарту Новороссийска. Фармат GIF.

Катэгорыя:З’явіліся ў 1969 годзе
Катэгорыя:Тралейбусныя сістэмы Расіі
Катэгорыя:Новарасійск
Езекііль Ісакавіч Рыўлін

**Езекііль Ісаакавіч Ры́ўлін** (, Віцебск — , Алма-Ата) — гісторык, педагог і публіцыст, акадэмік Акадэміі навук БССР (1931), прафесар (1931).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Віцебску. Скончыў Камуністычны ўніверсітэт імя Я. М. Свярдлова ў 1923 годзе і Інстытут чырвонай прафесуры ў 1924 годзе. З 1927 года працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце. Займаў пасаду дацэнта кафедры гісторыі Захаду, з 1928 года — прарэктар. З 1929 года намеснік Народнага камісара асветы БССР. У 1931—1933 гадах загадчык сектара навукі і культуры ЦК КП(б)Б, дырэктар Інстытута аспірантуры Акадэміі навук БССР і адначасова выкладчык Камуністычнага ўніверсітэта БССР.

6 сакавіка 1933 года быў арыштаваны «за антысавецкую прапаганду і трацкізм». Пастановай Асобай нарады пры НКУС СССР ад 9 ліпеня 1933 года прыгавораны да 3 гадоў турмы. Прыгавор быў заменены высылкай на 3 гады ў Казахстан. У 1933—1957 гадах выкладаў у Кызылардынскім настаўніцкім інстытуце. 9 мая 1956 года быў рэабілітаваны і з 1958 года займаў пасаду загадчыка кафедры методыкі выкладання рускай мовы і літаратуры. У 1963—1971 гадах выкладаў у Казахскім педагагічным інстытуце ў Алма-Аце.

Памёр 7 мая 1978 года.

## Навуковая дзейнасць 
Займаўся даследаваннем германскага сацыял-дэмакратычнага руху, методыкай выкладання рускай мовы і літаратуры ў казахскіх нацыянальных школах і інш. Аўтар больш за 10 навуковых прац, у тым ліку манаграфіі і падручніка.

Сярод апублікаванага
* Борьба течений в Германское социал-демократии // Под знаменем марксизма. — М., 1926. — № 11;
* История германской социал-демократии. — Мн., 1928;
* Аграрная дискуссия в Германской социал-демократической партии. — Мн., 1929.

## Узнагароды 
Узнагароджаны «Знак Пашаны» (1961), медалямі.
 

## Літаратура 
* 
* Возвращённые имена: Сотрудники АН Беларуси, пострадавшие в период сталинских репрессий  / Сост. и авт. предисл. Н. В. Токарев; Под ред. А. С. Махнача. — Мн.: Навука і тэхніка, 1992. — С. 93. — 120 с.: ил. — 1000 экз.  — ISBN 5-343-01246-9.

## Спасылкі 
* *Маракоў Л. У.* РЫЎЛІН Езекііль Ісаакавіч // Репрессированные литераторы, учёные, работники образования, общественные и культурные деятели Беларуси, 1794—1991. — Т. I—III. — Т. II.
* Рыўлін Езекііль Ісакавіч  // Віцебская абласная бібліятэка імя У. І. Леніна.
* РИВЛИН Езекииль (Евгений) Исаакович // ЦентрАзия 
* Езекііль Ісакавіч Рыўлін у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Катэгорыя:Выкладчыкі ВНУ Алматы
Катэгорыя:Педагогі СССР
Катэгорыя:Публіцысты СССР
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Шон Хогі

**Шон Хогі** () (нар. . Адукацыю ў галінах эканомікі і паліталогіі ён атрымаў у  ў Дубліне. Уступіў у партыю . У 1985–2003 гадах – гарадскі саветнік Дубліна, у 1989–1990 гадах – мэр горада.

У 1987 і 1989 гадах беспаспяхова балатаваўся ў Дойл Эрэн. У тыя ж гады ён двойчы выбіраўся ў склад  .

У 2006–2011 гадах займаў ніжэйшую службовую пасаду дзяржаўнага міністра ў Дэпартаменце адукацыі і навукі, у прыватнасці курыраваў пытанні навучання на працягу ўсяго жыцця і школьнага транспарту.

4 лютага 2021 года ўзяў шэфства над Вітольдам Ашуркам, беларускім палітычным зняволеным.

## Зноскі 
Катэгорыя:Сенатары Ірландыі
Завулак Мігая

**Завулак Мігая** () — завулак у Ленінскім раёне Магілёва, на Шклоўскім пасадзе. Працягласць 260 м, ад Ленінскай да Першамайскай вуліцы.

## Гісторыя 
]]
Гістарычна насіў назву *Лютэранскі завулак*, якая паходзіць ад лютэранскай кірхі, якая была пабудавана ў 1780 годзе з дазволу расійскай імператрыцы Кацярыны II. У савецкі час перайменаваны ў гонар Народнага артыста РСФСР Сяргея Іванавіча Мігая, ураджэнца Магілёва.

Большая частка забудовы знішчана пры будаўніцтве дома № 31 па вуліцы Першамайскай (1981). Завулак праходзіць праз арку ў гэтым доме.

## Забудова 
### Няцотны бок 
* № 29 (*Першамайская вуліца, 29*) — 5-павярховы будынак былой гасцініцы «Дняпро» (1940; архітэктары А. Брэгман, А. П. Воінаў). Цяпер у будынку размяшчаецца гандлёвы цэнтр «Дняпро».
* (*Першамайская вуліца, 29А*) — будынак «Белінвестбанка» (1990-я; архітэктар А. Валовіч).У будынку ў якасці алюзій выкарыстаны матывы абароннай архітэктуры. Аб’ём арганізаваны вакол шматсвятловай атрыўмнай прасторы з галерэямі, асветленага па перыметры ў верхняй частцы. Кампазіцыйнай дамінантай з’яўляецца вежавы аб’ём з шатровым дахам. Вырашэнне фасадаў характарызуецца павышанай пластыкай і разнастайнасцю элементаў: калон, на якія абапіраецца навісаючы верхні ярус, арачных праёмаў, паверхняў, якія імітуюць схільныя дахі, вокнаў-«байніц».
* № 7 — двухпавярховы будынак — 
* № 9 — двухпавярховы будынак — 
* № 11 — двухпавярховы будынак — 
* № 13 (*Ленінская вуліца, 36*) — будынак былога крэдытнага таварыства (пачатак ХХ стагоддзя). З боку завулка Мігая ў будынку размяшчаецца бар «Чэрчыль». — 

Магілёў. Завулак Мігая (02).jpg|Будынак «Белінвестбанка»
Асабняк. Магілёў.jpg|Дом № 7
Магілёў. Па Мігая (05).jpg|Дом № 9
Магілёў. Мігая, 11.jpg|Дом № 11
Будынак крэдытнага таварыства.jpg|Будынак былога крэдытнага таварыства (дом № 13)

### Цотны бок 
* № 10 — Спецыяльная агульнаадукацыйная школа для дзяцей з цяжкімі парушэннямі гаворкі г. Магілёва (1930-я)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ленінскі раён (Магілёў)
Катэгорыя:Шклоўскі пасад
Мікалай Уладзіміравіч Шалыга

**Мікалай Уладзіміравіч Шалыга** (нар. , в. Краснае, Ушацкі раён, Віцебская вобласць) — беларускі вучоны ў галіне біяфізікі расліннай клеткі. Член-карэспандэнт (2014), доктар біялагічных навук (2001).

## Біяграфія 
Скончыў Віцебскі дзяржаўны педагагічны інстытут (1973).

У 1973—1976 гадах настаўнік, намеснік дырэктара сярэдняй школы. З 1981 года ў Інстытуце фотабіялогіі АН БССР, з 2002 года загадчык лабараторыі.

## Узнагароды 
Прэмія НАН Беларусі (2013) за цыкл прац «Сістэма біясінтэзу хларафіла і фотасінтэтычны апарат як фактары павышэння ўстойлівасці і прадукцыйнасці сельскагаспадарчых культур».

## Навуковая дзейнасць 
Устанавіў тонкія механізмы рэгуляцыі актыўнасці антыаксідантнай ахоўнай сістэмы расліннай клеткі. Распрацаваў тэарэтычныя асновы павышэння ўстойлівасці раслін да фотаакісляльнаму стрэсу, выкліканаму залішнім накапленнем эндагенных парфірынаў, а таксама новыя эфектыўныя метады адбору перспектыўных сортаабразцоў злакавых культур з падвышанай устойлівасцю да экстрэмальных фактараў навакольнага асяроддзя — глебавай засухі, нізкатэмпературных стрэсу і падтаплення. Суаўтар новага гатунку азімай пшаніцы Амелія. З яго ўдзелам распрацавана энергазберагальная тэхналогія атрымання кармавой дабаўкі на аснове водарасцяў. Пад яго кіраўніцтвам створана адзіная ў Рэспубліцы Беларусь калекцыя жывых гаспадарча карысных водарасцяў, у якой маюцца штамы-прадуцэнты ўнікальных антыаксідантаў (фікаціаніна і астаксантіна).

Аўтар 275 навуковых прац, у тым ліку 3 манаграфій, 2 каталогаў, 2 метадычных указанняў, 2 рэкамендацый, 10 аўтарскіх пасведчанняў і патэнтаў.

### Бібліяграфія 
* Биосинтез хлорофилла и фотодинамические процессы в растениях. — Минск, 2004.
* Каталог генетического фонда хозяйственно полезных видов водорослей. — Минск, 2011 (у сааўтарстве).
* Dynamics of oxidative processes and antioxidant system action in barley leaves under soil drought // Barley: physical properties, genetic factors and environmental impacts on growth. — N. Y., 2014 (у сааўтарстве).

## Спасылкі 
* 
* Шалыго Николай Владимирович   // Сайт БДМУ
* База патентов Беларуси  
* Мікалай Уладзіміравіч Шалыга ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Біяфізікі СССР
Катэгорыя:Біяфізікі Беларусі
Ірына Андрэеўна Скарабагатая

**Ірына Андрэеўна Скарабагатая** (нар. , Мінск) — беларуская архітэктар.

## Біяграфія 
У 1997 годзе з адзнакай скончыла Беларускую дзяржаўную політэхнічную акадэмію. З 1999 года працуе ва УП «Мінскпраект», з 2006 года — галоўным архітэктарам праектаў.

Член Беларускага саюза архітэктараў з 2007 года.

## Творчасць 
]]
Асноўныя працы ў Мінску (у аўтарскім калектыве): Цэнтр алімпійскай падрыхтоўкі па мастацкай гімнастыцы па пр. Пераможцаў; студэнцкі жылы комплекс, ; капітальны рамонт з мадэрнізацыяй адміністрацыйнага будынка Мінгарвыканкама на пл. Незалежнасці; Рэспубліканскі цэнтр спартыўнай медыцыны на скрыжаванні вуліц Ціміразева і Нарачанскай; шматпрофільная паліклініка ў мікрараёне Лошыца-2; рэканструкцыі ўніверсамаў «Юбілейны», «Нарач»; рэканструкцыя Лошыцкага садова-паркавага комплексу. Адміністрацыйна-гаспадарчы будынак. Малыя аб’екты і збудаванні паркавых комплексаў Лошыцкага, Дразды, вадасховішча Камсамольскае возера, р. Качынка; капітальны рамонт з мадэрнізацыяй манумента Перамогі і пешаходнага пераходу (ніжняя рытуальная пляцоўка і службовыя памяшканні); індывідуальныя жылыя дамы з убудавана-прыбудаванымі памяшканнямі і гаражамі-стаянкамі па пр. Дзяржынскага, у мікрараёнах Малінаўка-1, 9, Масюкоўшчына-3, Каменная Горка-1, Дружба-2, 3 і інш., у раёне зав. Усходні — вул. Бялінскага — вул. Гікалы — вул. Тыражная.

## Узнагароды 
Цэнтр алімпійскай падрыхтоўкі па мастацкай гімнастыцы па пр. Пераможцаў на рэспубліканскім конкурсе «На лепшае дасягненне ў будаўнічай галіне Рэспублікі Беларусь за 2018 год» атрымаў высокае званне ў намінацыі «Аб’ект года»; Гран-пры лаўрэата XIX рэспубліканскага конкурсу за 2019 год у раздзеле «Пабудова» за рэалізацыю «Студэнцкі жылы комплекс у г. Мінску».

## Спасылкі 
* Скоробогатая Ирина Андреевна // МИНСК ПРОЕКТ СТАБИЛЬНОСТЬ ТРАДИЦИИ 75 КАЧЕСТВО. Минск. 2020

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Ігар Шаўчук

**Ігар Шаўчук**:
* Ігар Іванавіч Шаўчук — беларускі гісторык.
* Ігар Сяргеевіч Шаўчук — расійскі авіяйцыйны канструктар.
Дзікінсан Рычардс

**Дзікінсан Ры́чардс** (;  — ) — амерыканскі кардыёлаг, член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1958).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Орындж, штат Нью-Джэрсі, ЗША. Скончыў Ельскі ўніверсітэт у 1917 годзе і Калумбійскі ўніверсітэт у 1922 годзе, а таксама Калумбійскі ўрачэбна-хірургічны каледж і школу Хотчкіс у штаце Канектыкут. Да 1927 года працаваў у прэсвітэрыянскай бальніцы ў Нью-Ёрку. Пераехаў у Англію і працаваў у Нацыянальным інстытуце медыцынскіх даследаванняў у Лондане. У 1945—1961 гадах кіраваў медыцынскім аддзелам у шпіталі Белв’ю ў Нью-Ёрку.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар прац пра дзейнасць сэрца ва ўмовах траўматычнага шоку, распрацоўцы і ўдасканаленні метадаў даследавання функцый сэрца і лёгкіх. Адзін з аўтараў метаду катэтарызацыі сэрца.

## Узнагароды 
Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне 1956 года (разам з А. Ф. Курнанам і В. Форсманам) за распрацоўку і ўдасканаленне метаду клінічнай дыягностыкі парокаў сэрца (катэтарызацыя сэрца).

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Dickinson W. Richards // National Academy of Sciences 

Катэгорыя:Кардыёлагі ЗША
Замак Камарк

**Замак Камарк** — французскі замак, які пабудаваны на камяністым агаленні ў даліне ракі Бёнь у Дардоні, у камуне Лез-Эзі-дэ-Таяк-Сірэй. Тут размешчаны сярэднявечны каструм (ваенны лагер), які аб’ядноўвае ў сабе агароджу, замак, капліцу і шляхецкія дамы. Пячора Камарк знаходзіцца ўнізе, непасрэдна над крэпасцю.

Знаходзіцца насупраць замка Ласёль, размешчанага на другім беразе Бёня і які ў Сярэднявеччы быў акупаваны англічанамі.

Дарога да замка ідзе па камяністай сцежцы, потым патрабуецаа прайсці каля 600 метраў праз лес. Шлях да замку настолькі цяжкі, што яму дадзена мянушка «Забытая крэпасць».

2 верасня 1943 года замку быў наданы афіцыйны статус помніка гісторыі Францыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Замкі Францыі
Катэгорыя:Гістарычныя помнікі Францыі
Руслан Іванавіч Шэйка

**Руслан Іванавіч Шэйка** (нар. , в. Савейкі, Ляхавіцкі раён, Брэсцкай вобласць) — беларускі вучоны ў галіне жывёлагадоўлі. Член-карэспандэнт (2017), доктар сельскагаспадарчых навук (2011), дацэнт (2003).

## Біяграфія 
Скончыў Гродзенскі сельскагаспадарчы інстытут (1995).

З 1995 года ў Беларускім НДІ жывёлагадоўлі, з 2002 года загадчык лабараторыі.
З 2018 па 2023 год дырэктар Інстытута генетыкі і цыталогіі НАН Беларусі.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя даследаванні ў галіне павышэння эфектыўнасці вытворчасці канкурэнтаздольнай прадукцыі жывёлагадоўлі. Актыўна ўдзельнічаў у стварэнні беларускай мясной пароды свіней. З’яўляецца аўтарам і адказным выканаўцам створаных новых завадскіх тыпаў: «Задняпроўскі» і «Бярэзінскі» ў беларускай мясной пародзе, «Палескі» — у пароды ландрас, унутрыпароднага тыпу «Беларускі» — у пародзе дзюрок. Распрацаваў асноватворныя тэарэтычныя і метадалагічныя прыёмы і метады павышэння племянных і прадуктыўных якасцяў свіней матчыных і бацькавых парод; тэхналогію атрымання паміжпародных і пародна-лінейных гібрыдаў свіней з высокім гарантаваным эфектам гетэрозісу па адкормачных і мясных якасцях.

Аўтар больш за 250 навуковых прац, у тым ліку 5 манаграфій, 1 падручніка, 6 метадычных рэкамендацый, 10 патэнтаў і 1 аўтарскага пасведчання.

### Бібліяграфія 
* Селекционно-генетические основы выведения белорусской мясной породы свиней. Минск, 2001 (в соавт.).
* Интенсификация производства свинины на промышленной основе. Минск, 2004.
* Повышение продуктивных качеств свиней на основе принципов и методов племенной работы селекционно-гибридного центра. Жодино, 2005 (в соавт.).
* Приемы и методы в селекции свиней, обеспечивающие высокий эффект гетерозиса в системах гибридизации. Жодино, 2012.
* Свиноводство : учебник. Минск, 2013 (в соавт.).
Антон Кананчук

**Антон Кананчук** ( — ) — грамадскі дзеяч беларускай дыяспары ў ЗША.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 20 ліпеня 1914 г. у в.  Беластоцкага павета Гродзенскай губерні ў Расійскай імперыі (сёння Падляскае ваяводства, Польшча).

На пачатку Другой сусветнай вайны быў мабілізаваны ў Польскае Войска, трапіў у палон да немцаў.

Пасля вайны быў у польскім лагеры для перамешчаных асоб Гогенфельц, дзе пазнаёміўся з будучай жонкай Таццянай. У 1945 г. ажаніліся, былі ў беларускіх лагерах у Віндышбергердорфе і Розенгайме.

У 1951 г. разам жонкай выехаў у ЗША. Спачатку жыў у Нью-Ёрку, потым адным з першых беларусаў пасяліўся ў Кліўлендзе. Быў сябрам Беларуска-Амерыканскага задзіночання, уваходзіў у кіраўніцтва Кліўлендскага аддзела арганізацыі. Браў удзел у пабудове мясцовай царквы БАПЦ і цэнтра «Полацак». Быў старшынёй парафіяльнай рады БАПЦ.

Памёр 13 красавіка 1991 г. Пахаваны ў Кліўлендзе на беларускай частцы .

## Літаратура 
* *Гардзіенка, Н.* Дзеячы беларускай паваеннай эміграцыі (біяграфічны даведнік) // Запісы БІНіМ. — 2014. — № 37.

Катэгорыя:Ваенныя Польшчы
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Члены Беларуска-амерыканскага задзіночання
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Беластоцкім павеце
Фёдар Сцяпанавіч Тарасевіч

**Фёдар Сцяпанавіч Тарасевіч** (4 чэрвеня 1911, в. Слабодка, Клічаўскі раён — ?) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Магілёўскай і Гомельскай абласцях.

## Біяграфія 
З 1929 года рабочы-шкловыдзімальшчык. З 1931 года ў Чырвонай Арміі. Член КПСС з 1939 года. Скончыў Ваенную акадэмію імя Фрунзе (1940). У партызанах з сакавіка 1942 года: начальнік штаба атрада, камандзір групы, з кастрычніка 1942 года камандзір 720-га партызанскага атрада, у лістападзе 1942 — лютым 1943 гадоў камандаваў 4-й Клічаўскай партызанскай брыгадай, у лютым 1943 — лютым 1944 гадоў камандаваў 8-й Рагачоўскай партызанскай брыгадай, адначасова член Рагачоўскага РК КП(б)Б. У 1944—1970 гадах у Прэзідыуме Вярхоўнага Савета БССР.

## Узнагароды 
* Ордэн Чырвонага Сцяга (1944)
* Ордэн Айчыннай вайны II ступені (1945)
* Ордэн Леніна (1948)
* Медаль «Партызану Айчыннай вайны» II ступені (1944)

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Члены Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР
Токанама

]]
**Токанама** () або **Тока** (), — алькоў або ніша ў сцяне традыцыйнага японскага жылля, з'яўляецца адным з 4 асноўных складнікаў элементаў галоўнага памяшкання японскага арыстакратычнага дома.

## Гісторыя 
*Токанама* ўпершыню з'явілася ў японскіх дамах у канцы  (XIV-XVI стагоддзя). У архітэктуры стылю  гэтага перыяду ён называўся *осііта* () і ў асноўным прадстаўляў сабой спецыяльна адведзеную прастору на сцяне, дзе можна было павесіць скруткі, а таксама з узвышэннем, на якім маглі быць устаноўлены такія прадметы, як курыльніца, ваза для кветак і падсвечнік.

## Характарыстыкі 
Традыцыйна *токанама* ўяўляе сабой невялікую неглыбокую нішу ў сцяне памяшкання, у якім размяшчаецца   — скрутак з жывапісам або каліграфічна напісаным выслоўем, дэвізам ці вершам. Акрамя таго, звычайным атрыбутам *токанама* з'яўляецца невялікая кветкавая кампазіцыя (ікебана), часам — курыльніца для пахошчаў. Сёння не ўсе японцы праяўляюць такую павагу да статусу *токанама*, у некаторых гасцініцах і прыватных дамах туды ставяць тэлефон або тэлевізар.

## Этыкет 
Пры размяшчэнні гасцей у пакоі ў японскім стылі па этыкету з’яўляецца правільным пасадзіць самага важнага госця спіной да токанамы.

Уваходзіць у токанама катэгарычна забараняецца, за выключэннем выпадкаў перамяшчэння прадметаў унутры яе.

## Літаратура 
* Игнатович А. Н. «Чайное действо». Москва. Стилсервис. 2011 г.
* * 
* "Theorizing about the Origins of the Tokonoma, " in *Chanoyu Quarterly* no. 86 (1997).
* Mira Locher. Japanese architecture : an exploration of elements & forms. — Tokyo. — 223 pages с.

Катэгорыя:Архітэктура Японіі
Катэгорыя:Культура Японіі
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Сяргей Мікалаевіч Іваноў

**Сяргей Мікалаевіч Іваноў** (25 верасня 1920, Харкаў — 3 лістапада 1978) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Мінскай і Беластоцкай абласцях.

## Біяграфія 
У 1938—1941 гадах у Чырвонай Арміі. У партызанах са студзеня 1942 года: камандзір групы, са жніўня 1942 года — камандзір атрада, у верасні 1942 — чэрвені 1943 гадоў — камандзір 2-й Мінскай партызанскай брыгады, у лістападзе 1943 — ліпені 1944 гадоў — камандзір партызанскай брыгады імя П. К. Панамарэнкі. Пасля вайны на савецкай і гаспадарчай рабоце. Член КПСС з 1947 года. Скончыў Мінскі педагагічны інстытут імя М. Горкага (1968).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Белаўтадар

**Холдынг «Белаўтадар»** — група будаўніча-прамысловых кампаній ў Беларусі. Займае вядучае месца на рынку комплекснага будаўніцтва, рэканструкцыі і капітальнага рамонту аб’ектаў транспартнай інфраструктуры. Таксама вырабляе дарожна-будаўнічую тэхніку, дарожна-будаўнічыя матэрыялы, жалезабетонныя, сталёвыя і іншыя вырабы для дарожна-маставога будаўніцтва.

## Апісанне 
У 2001 годзе быў створаны дэпартамент «Белаўтадар», пасля ліквідацыі камітэта па аўтамабільных дарогах пры Міністэрстве транспарту і камунікацый. Асноўнымі задачамі «Белаўтадара» з’яўляюцца распрацоўка і рэалізацыя дарожнай палітыкі, накіраванай на рацыянальнае развіццё і паляпшэнне тэхнічнага стану сеткі аўтадарог агульнага карыстання, задавальненне патрэб эканомікі і насельніцтва краіны ў аўтатранспартных паслугах, стварэнне ўмоў для развіцця сацыяльнай сферы; правядзенне эканамічнй і навукова-тэхнічнай палітыкі ў галіне дарожнай гаспадаркі; кіраванне рэспубліканскімі аўтамабільнымі дарогамі.

У ліпені 2013 года быў створаны холдынг «Белаўтадар». Холдынг аб’яднаў прадпрыемствы ў галіне будаўніцтва дарог і транспартных аб’ектаў.

У кастрычніку 2015 года холдынг «Белаўтадар» быў перададзены з падпарадкавання Міністэрства транспарту і камунікацый Рэспублікі Беларусь у падпарадкаванне Дзяржаўнага камітэта па маёмасці Рэспублікі Беларусь.

У студзені 2017 года было створана адкрытае акцыянернае таварыства «Кіруючая кампанія холдынгу „Белаўтадар“ шляхам пераўтварэння рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства» Кіруючая кампанія холдынгу «Белаўтадар».

У 2020 годзе «Белаўтадар» стаў першай кампаніяй з дзярждоляй у статутным фондзе, акцыі якой дапушчаныя да таргоў на Беларускай валютна-фондавай біржы.

## Структура 
У складзе холдынга «Белаўтадар» 13 дарожна-будаўнічых, мостабудаўнічых, прамысловых і транспартных кампаній.

## Кіраўніцтва 
Органамі кіравання ААТ «Кіруючая кампанія холдынга „Белаўтадар“» з’яўляюцца агульны сход акцыянераў, наглядальны савет і выканаўчы орган — генеральны дырэктар.

### Кіраўнікі 
* Аляксандр Васілевіч Мінін (2002—2005)
* Анатоль Міхайлавіч Лыцін (2006—2012)
* Юрый Станіслававіч Масюк

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кампаніі Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Беларусі
Нікалае Петрэску

**Нікала́е Петрэ́ску-Гэінэ** (; 31 сакавіка 1871, Краёва, Румынія — 15 лютага 1931, Бухарэст, Румынія) — румынскі карыкатурыст. Ён быў заснавальнікам румынскае карыкатуры, робячы карыкатуры на палітыкаў свайго часу, скульптараў, мастакоў і інтэлектуалаў, якія жылі ў апошняе дзесяцігоддзе XIX стагоддзя і першыя тры дзесяцігоддзі XX стагоддзя. Яго карыкатуры маюць дакументальную і мастацкую каштоўнасць, бо яны былі адзначаны крыхай іроніі.

У 1898 годзе выдаў адзін з першых альбомаў мультфільмаў у Румыніі, які назваў *«Кантымпаранул»*. Ён складаўся з 26 каляровых твораў. Гэты альбом Петрэску стварыў пад магутным уплывам аналагічнае працы Анарэ Дам’е. Удзельнічаючы ў пасяджэнні румынскага парламента ў сакавіку 1908 года, ён стварыў новы альбом — *«Коміксы. Адпачынак у нядзелю ў Сенаце»*. У 1913 годзе карыкатурыст выдаў наступны свой альбом пад назвай *«Мой альбом»*, які змяшчаў 42 чорна-белыя ілюстрацыі.

Петрэску быў добра вядомы і ацэнены крытыкамі свайго часу, гэта значыць ён быў адным з нешматлікіх вядучых карыкатурыстаў канца XIX стагоддзя. Яго творы актыўна друкаваліся ў тагачасных газетах. У дадатак да сатыры на палітыкаў і дзеячаў культуры Петрэску стварыў мноства прац на антываенныя тэмы, як сатырычныя карыкатуры на нямецкі мілітарызм і жахі вайны, які каштавалі яму дэпартацыяй і ўтрыманнем у лагеры ў Балгарыі, дзе ён знаходзіўся больш за год.

## Спасылкі 
* Сатыра, эрудыцыя і тонкасць. Карыкатуры Нікалае Петрэску-Гэінэ.
* Біяграфія Нікалае Петрэску-Гэінэ. Adevarul.

Катэгорыя:Мастакі Румыніі
Катэгорыя:Карыкатурысты
Герцагства Букавіна

**Герцагства Букавіна** (, , ) — каронная зямля на ўсходзе Аўстра-Венгерскай імперыі, якая існавала ў 1849—1918 гадах на землях Букавіны. Герцагства ўзнікла ў 1849 годзе ў выніку рэвалюціі 1848 года і далейшай федэралізацыі Аўстрыйскай імперыі. Спыніла існаванне ў 1918 годзе ў выніку развалу Аўстра-Венгрыі.

## Перадгісторыя 
Землі будучай Букавіны ўваходзілі ў склад Кіеўскай Русі, а потым розных княстваў. З XIV па XVIII ст. Букавіна знаходзілася ў складзе Малдаўскага княства. Падчас руска-турэцкай вайны 1768—1774 гадоў рэгіён занялі расійскія войскі і ў 1775 годзе Асманская імперыя падпісала дагавор, згодна якой Букавіна адыходзіла да Аўстрыйскай імперыі. Аўстрыякі ў 1786 годзе ўключылі рэгіён у якасці Чэрнавіцкай акругі ў склад каралеўства Галіцыі і Ладамерыі. У 1849 годзе пасля рэвалюцыі, што ахапіла імперыю рэгіён быў адасоблены ў «герцагства Букавіна». Яго адміністрацыйным цэнтрам сталі Чарнаўцы.

## Гісторыя 
У 1861 годзе Букавіна разам іншымі кароннымі землямі атрымала свой сэйм. У 1840—1870 гады значную ролю працягвала мець пытанне пра тое, ці будзе Букавіна асобнай мітраполіяй, мець агульную мітраполію з далмацкімі сербамі ці яе перададуць румынскай царкве.

У 1914—1915 годзе герцагства некалькі разоў захоплівалі расійскія войскі. Яны ўсталёўвалі тут свае парадкі і з 19 жніўня да 7 кастрычніка 1914 і з 15 лістапада 1914 да 1 лютага 1915 года тут існавала Чарнавіцкая губерня Галіцкага генерал-губернатарства. У 1915 годзе пасля Вялікага адыходу 1915 года расійскіх войскаў Букавіна вярнулася пад кантроль Аўстра-Венгрыі.

У жніўні 1916 года пасля Брусілаўскага прарыву Букавіна ізноў была занятая рускімі. Пасля Лютаўскай рэвалюцыі ў лютым 1917 года ў Букавіне ствараюцца Саветы рабочых і салдацкіх дэпутатаў. Пасля Кастрычніцкага перавароту 1917 года тут адбываюцца спробы прызнаць у некаторых паветах савецкую ўладу. У лютым 1918 года на тэрыторыю Букавіны ўваходзяць нямецкія і аўстра-венгерскія часткі .

9 лютага 1918 года Цэнтральная Рада Украінскай Народнай Рэспублікі падпісала мірны дагавор ў Брэсце з Цэнтральнымі дзяржавамі прызнаўшы даваенную граніцу з Аўстра-Венгрыяй. Украіна і Астра-Венгрыя таксама падпісалі таемны дагавор, згодна з якой Усходняя Галіцыя і Букавіна аб’ядноўваліся ў адзіны каронны край. 7 мая 1918 года згодна Бухарэцскага мірнага дагавора Румынія перадавала Аўстра-Венгрыі частку зямель, у тым ліку і на мяжы з Букавінай.

У выніку распаду Аўстра-Венгрыі з’явілася Заходне-Украінская Народная Рэспубліка, якая 3 лістапада абвясціла, што ў яе склад уваходзяць землі Галіцыі, Закарпацця і Букавіны. Але гэта не было рэалізавана. 10 лістапада 1918 года Румынія ізноў абвясціла вайну Цэнтральным дзяржавам і заняла паўночную і паўднёвую Букавіну, якую далучыла да сябе.

## Спасылкі 
* The Peace Treaty of Brest-Litovsk February 9, 1918

Катэгорыя:З’явіліся ў 1849 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1918 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Аўстра-Венгрыі
Катэгорыя:Гісторыя Румыніі
Катэгорыя:Гісторыя Украіны
Катэгорыя:Букавіна
Брэсцкі мір (9 лютага 1918)

**Брэсцкі мір** — мірнае пагадненне папаміж Украінскай Народнай Рэспублікай з аднаго боку і Германскай імперыяй, Аўстра-Венгерскай імперыяй, Асманскай імперыяй і Балгарскім царствам з другога, падпісанае 27 студзеня (9 лютага) 1918 года ў Брэсце. Першы мірны дагавор падчас Першай сусветнай вайны. Стаў вынікам аднаго з этапаў перамоў у Брэст-Літоўску, агульным вынікам якіх быў выхад бальшавіцкай Расіі з Першай сусветнай вайны.

 у Брэсце, дзе праходзілі перамовы]]
Цэнтральнымі дзяржавамі прызнаваўся суверэнітэт УНР. У абмен на гэта УНР абавязалася не ўступаць у саюзы, накіраваныя супраць Цэнтральных дзяржаў, і пастаўляць Цэнтральным дзяржавам харчаванне і сыравіну.

## Гл. таксама 
* Брэсцкі мір (паміж Савецкай Расіяй і Цэнтральнымі дзяржавамі)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Асманскай імперыі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Аўстрыі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Германіі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Украіны
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Балгарыі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Мірныя дагаворы XX стагоддзя
Катэгорыя:Першая сусветная вайна
Катэгорыя:Люты 1918 года
Катэгорыя:1918 год у Брэсце
Катэгорыя:Падзеі ў Брэсце
Digi Communications

**Digi Communications** — румынскі тэлекамунікацыйны холдынг, які працуе ў Румыніі, Венгрыі, Іспаніі і Італіі. Кампанія была заснаваны Золтанам Тэсары, які з'яўляецца мажарытарным уладальнікам прадпрыемства. Акцыі кампаніі гандлююцца на Бухарэсцкай фондавай біржы з 16 мая 2017 года. На 2019 год Digi мела долю рынку ў Румыніі ў 51%, а пераважная большасць яе абанентаў была падключана па сетцы з аптычным валакном. Такім чынам, кампанія зрабіла важны ўнёсак у статус Румыніі як краіны з адной з самых высокіх фіксаваных хуткасцей шырокапалоснага Інтэрнэту ў свеце. Акрамя таго, кампанія валодае спадарожнікавым тэлебачаннем пад брэндам Digi TV. У красавіку 2015 года Digi запусціла паслугу энергазабеспячэння. Аднак, пазней у 2019 годзе кампанія пазбавілася энергітычнага бізнесу праз незвычайнай хісткасці коштаў на электрычнасць.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Кампаніі Румыніі
Катэгорыя:Бухарэст
Ганна Сыхравава

**Га́нна Сы́хравава** (; 7 ліпеня 1873, Гумпалец, Аўстра-Венгрыя — 22 лютага 1925, Прага, Чэхаславакія) — чэхаславацкая педагог, палітык. Першая і адзіная жанчына з тэрыторыі сучаснай Славакіі, абраная ў першы Нацыянальны сход Чэхаславакіі пасля надання жанчынам выбарчых правоў.

## Біяграфія 
Сыхравава нарадзілася ў святарскай сям’і ў Гумпалцы (цяпер у Чэхіі).

Працавала настаўніцай у Празе і Жыжкаве. Пасля сканчэння I сусветнай вайны ў незалежнай Чэхаславакіі нядоўга працавала ў Міністэрстве грамадскага дабрабыту, пасля чаго пераехала ва Уруткі і працягнула настаўніцкую працу.

У 1920 годзе ў Чэхаславакіі была прынятая , якая прадастаўляла жанчынам выбарчае права. Ганна Сыхравава ўдзельнічала ў красавіцкіх выбарах ад Чэшскай сацыял-дэмакратычнай партыі і стала адзінай жанчынай з Славакіі, якая трапіла ў Нацыянальны сход. Увайшла ў парламенцкую камісію па культуры, грамадскай, сацыяльнай і здаровай палітыцы. Займалася праблемамі інвалідаў, пазашлюбных дзяцей, моладзевага алкагалізму і прафілактыкі хвароб, перадаваных палавым спосабам.

Заўчасна сканала ў Вінаградскай бальніцы. Яе дэпутацкі мандат перайшоў да Ёсефа Пайгера.

У 1910 годзе выдала пераклад кнігі аўстрыйскай феміністкі Розы Майрэдэр *O ženské otázce* (), у 1911 — пераклад *Ke kritice ženskosti* () і *Mateřství a kultura* () той жа аўтаркі.

Публікавалася ў часопісе *Ženský svět*.

## Спасылкі 
* Творы Ганны Сыхрававай у зводным каталогу Нацыянальнай бібліятэкі Чэхіі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гумпалцы
Катэгорыя:Выкладчыкі навучальных устаноў Аўстра-Венгрыі
Катэгорыя:Палітыкі Чэхаславакіі
Катэгорыя:Выкладчыкі навучальных устаноў Чэхаславакіі
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі
Катэгорыя:Дэпутаты Нацыянальнага сходу Чэхаславакіі
Катэгорыя:Члены Чэшскай сацыял-дэмакратычнай партыі