open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жан Мецэнжэ

**Жан Мецэнжэ** (; ,  — , ) — французскі мастак. Прайшоў творчы шлях ад неаімпрэсіянізму праз фавізм да кубізму.

## Жыццё і творчасць 
Дзяцінства і юнацтва Жана Мецэнжэ прайшлі ў Нанце. У 1903 годзе, ва ўзросце дваццаці гадоў, ён прыязджае ў Парыж, каб вывучаць медыцыну. Неўзабаве інтарэсы яго змяніліся, і ён вырашае стаць мастаком. У Парыжы Мецэнжэ пасябраваў з мастаком Раберам Дэланэ і паэтам Максам Жакобам, які пазнаёміў яго з Гіёмам Апалінерам. У Апалінера Мецэнжэ сустракаецца з Жоржам Бракам, Пабла Пікаса і Хуанам Грысам. У 1910 і 1911 гадах мастак выстаўляе свае працы ў Салоне Незалежных, разам з Дэланэ, Альберам Глезам і Фернанам Лежэ. У 1912 годзе ён становіцца адным з заснавальнікаў гурта «Залатое сячэнне» (Section d’Or) і, сумесна з Глезам, піша мастацкі маніфест «Пра кубізм» («Du Cubisme»).

У пачатку XX стагоддзя праходзілі шматлікія выстаўкі прац Ж. Мецэнжэ — у Восеньскім салоне (1911, 1913), Galerie de la Boétie (1912) і галерэі Berthe Weil (1913) у Парыжы, у галерэі Der Sturm (1913) у Берліне, у «Montross Gallery» (1916) у Нью-Ёрку і інш. Міжнародная вядомасць і прызнанне Мецэнжэ як мастака раслі, ён атрымаў прапанову працаваць у парыжскіх мастацкіх акадэміях «Académie de la Palette» і «Académie Arenius». У час Першай сусветнай вайны мастак быў прызваны ў армію. Пасля завяршэння баявых дзеянняў вяртаецца ў Парыж, дзе і жыве да канца жыцця (за выключэннем знаходжання ў Бандоле да 1943 гады падчас акупацыі Францыі немцамі). У 1950—1953 гадах мастак выкладаў у парыжскай «Académie Frochot».

Катэгорыя:Мастакі Францыі XX стагоддзя
Катэгорыя:Майстры нацюрморта Францыі
Катэгорыя:Постаці кубізму
Манола Мільярэс

**Манола (Мануэль) Мільярэс** (; , Лас-Пальмас-дэ-Гран-Канарыя, Канарскія астравы — , ) — іспанскі мастак.

## Біяграфія 
Мастак-самавук, Мільярэс пазнаёміўся з сюррэалізмам у 1948 годзе. У 1953 годзе ён пераехаў у Мадрыд і стаў мастаком-абстракцыяністам. У 1957 годзе Мільярэс разам з іншымі мастакамі заснаваў у Мадрыдзе авангардную групу El Paso («Крок»). Пасля паказу яго работ у Сан-Пабла ў 1957 годзе работы Мільярэса былі прадстаўлены ў ЗША ў 1958 годзе. Да пачатку 1960-х гадоў ён набыў міжнародную вядомасць і меў персанальную выставу ў галерэі П’ера Маціса ў Нью-Ёрку ў 1961 годзе.

Катэгорыя:Мастакі Іспаніі XX стагоддзя
Катэгорыя:Самавукі
П’ер Міньяр

**П’ер Мінья́р**, таксама — *Міньяр Рымскі* (; , Труа, Шампань, Францыя — , ), — французскі жывапісец акадэмічнага кірунку часоў праўлення «караля-сонца» Людовіка XIV, малодшы брат Нікаля Міньяра. Меў мянушку Рымскі, каб адрознівацца ад брата.

## Біяграфія 
З 1624 года П’ер вучыўся ў атэлье Жана Бушэ ў Буржы. Вярнуўшыся ў Труа, працаваў у скульптара Франсуа Жанці. Неўзабаве з’ехаў у Фантэнбло, дзе вывучаў творчасць Прыматыча, Роса і Мартэна Фрэмінэ, Шарля Лебрэна і пазнаёміўся з жывапісцам і тэарэтыкам мастацтва Дзюфрэснэ.

У 1635 годзе мастак адправіўся ў Рым, дзе зарабіў гучную вядомасць. Там ён пазнаёміўся з Пусэнам і Ганнай Авалара, якая праз шмат гадоў стане яго жонкай, і ад якой ён меў чатырох дзяцей. Выпрабаваў уплыў рымскай і балонскай школ жывапісу, такіх майстроў як Агасціна Карачы, Франчэска Альбані, Даменікіна, П’етра да Картоны, Андрэа Сакі, Джавані Сасаферата. Разам з іншымі мастакамі, па замове брата кардынала Рышэлье А. Л. дзю Плесі, здымаў копіі з фрэсак Агасціна і Анібале Карачы ў палацца Фарнезэ.

Стаўшы знакамітым у Італіі, Міньяр у 1657 годзе быў выкліканы да двара Людовіка XIV. Сапернічаючы з Лебрэнам, Міньяр становіцца кіраўніком Акадэміі Святога Лукі ў Парыжы, якая супрацьстаіць Каралеўскай Акадэміі. У 1690 годзе, пасля смерці Лебрэна, Міньяр стаў галоўным прыдворным мастаком, дырэктарам каралеўскіх мастацкіх музеяў і мануфактур, членам і прафесарам парыжскай Акадэміі жывапісу і скульптуры, а затым яе рэктарам і канцлерам. У гэты час, амаль у 80-гадовым узросце, ён стварае праекты роспісаў у Саборы Інвалідаў, якія да гэтага часу захоўваюцца ў Луўры, распісвае два плафоны ў малых апартаментах караля ў Версальскім палацы (фрагменты — у музеях у Грэноблі, Ліле, Тулузе, Дынане і ў замку Фантэнбло) і піша серыю тонкіх па каларыце рэлігійных карцін: «Хрыстос і самарыцянка», 1690, (Луўр); «Святая Цэцылія», 1691, (Луўр); «Вера» і «Надзея», 1692. П’ер Міньяр памёр 30 мая 1695 года, працуючы над сваім «Аўтапартрэтам у выглядзе Святога Лукі» (музей Труа), і пахаваны ў манастыры якабінцаў у Парыжы. На доме, дзе ён памёр, па адрасе вуліца Рышэлье, 23, знаходзіцца мемарыяльная дошка ў яго гонар.

Катэгорыя:Мастакі Францыі XVII стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Францыі
Катэгорыя:Мастакі гістарычнага жанру
Міхіл Янс ван Мірэвелт

**Міхіл Янс ван Мірэвелт**, таксама *Мірэвелд* (; , , Галандыя — , Дэлфт, Галандыя) — нідэрландскі мастак-партрэтыст.

## Жыццё і творчасць 
Міхіл Янс ван Мірэвелт вывучаў жывапіс ва Утрэхце ў 1579—1585 гадах пад кіраўніцтвам мастака Антуана ван Блокланта, пасля чаго хутка дабіўся прызнання як цудоўны майстар партрэта. Утрымліваў вялікую мастацкую майстэрню. У 1589 годзе ён ажаніўся з Крысцінай ван дэр Пас, у гэтым шлюбе меў дзвюх дачок (старэйшая, Гертруда, замужам за мастаком Якабам Вілемсам Дэлфтам), і сына Пітэра (1596—1623), які таксама стаў жывапісцам.

Ван Мірэвелт быў прыдворным мастаком прынца Аранскага і, нягледзячы на сваю блізкасць да анабаптыстаў, знаходзіўся таксама на службе ў намесніка Іспанскіх Нідэрландаў эрцгерцага Альбрэхта. Пісаў таксама карціны на гістарычныя і міфалагічныя тэмы ў маньерысцкім стылі. Меў шмат вучняў, сярод якіх быў і Хендрык Карнеліс ван Уліт.

Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў XVI стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў XVII стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі барока
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Нідэрландаў
Катэгорыя:Прыдворныя мастакі
Ян ван Мірыс

**Ян ван Мірыс** (; ,  — , ) — нідэрландскі мастак эпохі барока.

## Жыццё і творчасць 
Ян ван Мірыс нарадзіўся ў Лейдэне. Ян ван Мірыс быў старэйшым сынам мастака Франса ван Мірыса-старэйшага. Вывучаў жывапіс, у прыватнасці гістарычныя творы, пад кіраўніцтвам свайго бацькі, а таксама жывапісца Герарда дэ Лерэса ў Амстэрдаме. У маладосці Ян часта хварэў, што адбівалася на яго занятках. У 1686—1687 гадах мастак здзейсніў падарожжа па Германіі і затым — у Фларэнцыю, дзе ён, дзякуючы знаёмству вялікага герцага Тасканскага Казіма III Медычы з Мірысам Старэйшым, атрымаў найболей выгодныя замовы. Адсюль Ян ван Мірыс адпраўляецца ў Рым, дзе яго працы былі добра вядомыя і высока шанаваліся.

Яго праца была асабліва высока ацэнена членамі сям’і дэ ла Корт. Заступніцы Яна Петранеле дэ ла Корт (1624—1707) належалі тры яго карціны, а яе сыну Адаму Ортмансу II (1662—1719) — чатыры. Ён таксама напісаў партрэты для гэтай сям’і: Петранелы, яе мужа Адама Оартманса I (1622—1684) і іх траюраднага пляменніка Пітэра дэ ла Корт ван дэр Воарта (1664—1739). У апошняга было дзве пары кулонаў, жанравых твораў, напісаных Янам.

У Рыме яго хваробы зноў абвастрыліся. Мастак працягваў па-ранейшаму маляваць у тыя моманты, калі яму рабілася лепш — да смерці ў 1690 годзе.

Ян ван Мірыс — старэйшы брат мастака Вілема ван Мірыса. У яго таксама была сястра Крысціна.

Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Нідэрландаў
Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў XVII стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі барока
Ян Раймундавіч Жаўрыд

**Ян Раймундавіч Жаўрыд** ( ці 1884, Бабруйск, Мінская губерня (паводле іншых звестак, в. Краснаполле, Рэчыцкі павет, Мінская губерня) — , ст. Мядзведжая Гара (Сандармох), каля Мядзведжагорска Карэльскай АССР) — беларускі каталіцкі святар.

## Біяграфія 
З беларускай шляхецкай сям’і. Скончыў Магілёўскую духоўную семінарыю ў Санкт-Пецярбургу. Прыняў сакрамэнт святарства ў 1908 годзе. Прызначаны вікарыем касцёла Св. Антонія Падуанскага ў Віцебску. З 1910 года служыў у філіяльным (парафіі Унебаўзяцця НПМ у в. Антушы) касцёле Нараджэння НПМ у в. Люшаў Гомельскага павета Магілёўскай губерні. З 1912 года ў капліцы Найсвяцейшага Сэрца Езуса (парафіі ў Петрыкаве) у мястэчку Лельчыцы Мазырскага павета Мінскай губерні. З 1915 года першы вікарый касцёла Найсвяцейшай Тройцы (св. Роха) у Мінску. У 1922 годзе адміністратар парафіі Унебаўзяцця НПМ у Мазыры Мінскай губерні, касцёла Беззаганнага Зачацця НПМ у Бабруйск.

Арыштаваны 21.4.1928 у Бабруйску. Асуджаны 25.3.1929 калегіяй АДПУ «за шпіянаж» да 10 гадоў ППЛ. Этапаваны ў Салавецкі лагер АДПУ Архангельскай вобласці, куды дастаўлены 4.7.1929. Пазней пераведзены на востраў Анзер. Консульскі дэпартамент МЗС Польшчы ў лісце да прымаса Польшчы ад 20.12.1929, дзе быў пададзены спіс ксяндзоў, якія заставаліся на волі ў БССР, інфармаваў аб арышце святара і яго прысудзе, а таксама пераказваў просьбу ксяндза аб дапамозе і даваў адрас: Салаўкі, 2-е аддзяленне, Камандзіроўка Бялуж’я.

У 1932 арыштаваны ў ліку 32 святароў па групавой справе каталіцкага духавенства, абвінавачанага *«ў стварэнні контррэвалюцыйнай групоўкі, якая вяла антысавецкую агітацыю, тайна адпраўляла багаслоўскія і рэлігійныя абрады і здзяйсняла нелегальную сувязь з воляй для перадачы за мяжу звестак шпіёнскага характару пра становішча католікаў у СССР»*. 9.7.1932 следства прыняло рашэнне: да канца тэрміну зняволення трымаць ксяндза на астравах у ізаляцыі ад астатніх святароў.

Зноў арыштаваны 14.10.1937. Прыгавораны тройкай НКУС Ленінградскай вобласці да ВМП. Расстраляны. Рэабілітаваны 6.6.1991 Вярхоўным судом Беларусі. Асабовая справа Ж. № 15026 захоўваецца ў архіве УКДБ Магілёўскай вобласці.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Каталіцкія святары Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Расстраляныя ў РСФСР
Франс ван Мірыс (малодшы)

**Франс ван Мірыс-малодшы** (; ,  — , ) — галандскі мастак і графік.

Франс ван Мірыс займаўся пераважна жанравым і партрэтным жывапісам. Вучыўся малюнку ў свайго бацькі, мастака Вілема ван Мірыса, сына вядомага жывапісца Франса ван Мірыса-старэйшага. Як і яго бацька і дзед, Франс ван Мірыс Малодшы пісаў свае творы ў традыцыях створанай Герардам Доу лейдэнскай акадэмічнай школы жывапісу.

Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Графікі Нідэрландаў
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Нідэрландаў
Leuctridae

**Leuctridae** — сямейства насякомых з атраду вяснянак.

## Апісанне 
Вяснянкі даўжынёй цела ад 4 да 14 мм. Цэркі аднасегментныя. Крылы нармальна развітыя, складваюцца трубкападобна і выпукла ляжаць над брушкам.

## Сістэматыка 
У склад сямейства ўключаюць больш 200 відаў

* Leuctrinae 
** Leuctrini 
*** 
*** 
*** 
*** 
*** 
*** 
*** 
*** 
*** 
*** 
*** 
** Tyrrhenoleuctrini
*** 
* Megaleuctrinae 
** 
* Incertae sedis
** †

## Распаўсюджанне 
Сустракаюцца ў Еўразіі і Паўночнай Амерыцы.

Катэгорыя:Сямействы насякомых
Катэгорыя:Вяснянкі
Кудзінаў

**Кудзінаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Міхаіл Аляксандравіч Кудзінаў (1923—1987) — беларускі савецкі батанік.
* Міхаіл Фёдаравіч Кудзінаў (1908—1985) — беларускі архітэктар.
* Уладзімір Аляксеевіч Кудзінаў (нар. 1959) — беларускі бізнесмен, дэпутат Вярхоўнага Савета 13-га склікання.
* Яўген Іванавіч Кудзінаў (нар. 1929) — Герой Сацыялістычнай Працы (1988), Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі БССР (1986).
Лукас Мозер

**Лукас Мозер** (каля 1390 — пасля 1434?) — нямецкі жывапісец, магчыма, таксама вітражыст позняй готыкі, сыграў значную ролю ў развіцці нямецкага мастацтва пачатку XV стагоддзя. Захаваўся адзіны падпісаны твор з яго імем — Алтар святой Магдаліны (1431, царква Санкта-Марыя-Магдалена, Тыфенброн бліз Пфорцгайма). Алтар незвычайны па сваім выглядзе — ён спалучае форму трыпціха і так званай анконы.

Катэгорыя:Мастакі Германіі XV стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі готыкі
Катэгорыя:Мастакі Адраджэння
Катэгорыя:Паўночнае Адраджэнне
Мозер

**Мозер** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Лукас Мозер — нямецкі жывапісец
* Май-Брыт Мозер — нарвежскі нейрабіёлаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі
* Эдвард Мозер — нарвежскі нейрабіёлаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі
* Юрген Мозер — матэматык
Партызанская брыгада імя Г. К. Жукава (С. С. Ключко, М. Ц. Маскалёў, Р. Л. Васілевіч)

**Партызанская брыгада імя Г. К. Жукава** — партызанская брыгада, створаная ў сакавіку 1943 года. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Стаўбцоўскага і Мірскага раёнаў. 10 ліпеня 1944 года брыгада (732 партызаны, 5 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
Брыгада была створана на базе атрадаў «Камсамольскі» (пазней 1-ы камсамольскі), імя Сарокіна (арганізаваны ў кастрычніку 1942 года на базе дыверсійнай групы М. А. Сарокіна), «Франтавікоў» (арганізаваны ў лютым 1943 года) і групы Д. П. Шаркевіча («Данілы»). У снежні 1943 года для фарміравання брыгады «Камсамолец» былі вылучаны 1-ы і 2-гі камсамольскія атрады, атрад імя Калініна і зноў арганізаваны атрад «Сокал».

На момант злучэння брыгады з Чырвонай Арміяй у яе склад уваходзілі:
* атрад імя Суворава;
* атрад імя Воранава;
* атрад імя Ракасоўскага;
* атрад «Мсцівец»;
* атрад «25 гадоў ВЛКСМ».

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* С. С. Ключко;
* М. Ц. Маскалёў;
* Р. Л. Васілевіч.

### Камісары 
* С. С. Самусевіч;
* У. З. Царук;
* А. З. Гайсараў.

### Начальнікі штаба 
* К. А. Афанасевіч;
* І. І. Пракоф'еў;
* В. Я. Шахроў;
* Я. І. Кайдалаў;
* В. І. Бажэнка.

## Гісторыя 
Вясной і летам 1943 года партызаны правялі 10 баёў, разбілі нямецкія гарнізоны ў вёсках Ярэмічы Мірскага і Дудкі Стаўбцоўскага раёнаў. У кастрычніку — лістападзе на чыгуначных участках Мінск — Баранавічы, Ліда — Маладзечна падарвалі 3 эшалоны, 180 рэек. У лютым 1944 года падарвалі 9 эшалонаў, мост, пашкодзілі механічныя майстэрні ў дэпо станцыі Мінск. У сакавіку (з брыгадай «Камсамолец») разбілі нямецкі гарнізон у гарадскім пасёлку Мір. У чэрвені — ліпені разбурылі пераправу цераз раку Сула, у баях захапілі 5 аўтамашын, кулямёт, 100 вінтовак, абоз, удзельнічалі ў «рэйкавай вайне» на чыгуначным участку Негарэлае — Коласава.

## Памяць 
У 1979 годзе ў вёсцы Ярэмічы Карэліцкага раёна ў гонар брыгады была пастаўлена стэла.

## Гл. таксама 
* Мірскі бой

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Яўген Іванавіч Кудзінаў

**Яўген Іванавіч Кудзінаў** (нар. , в. Касар, Чэрыкаўскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі кіраўнік калгаса, Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

## Біяграфія 
Пасля Вялікай Айчыннай вайны скончыў сямігодку і паступіў у Магілёўскае педагагічнае вучылішча. Па заканчэнні вучылішча ў 1948 годзе накіраваны на працу настаўнікам у Хвалаўскую пачатковую школу Шарашоўскага раёна Брэсцкай вобласці.

У 1950—1953 гадах служыў у Савецкай арміі, дзе атрымаў званне лейтэнанта. Пасля дэмабілізацыі працаваў дырэктарам Чабахскай базавай школы Пружанскага раёна, завочна скончыў Брэсцкі педагагічны інстытут імя А. С. Пушкіна. У 1960 годзе назначаны дырэктарам Дабучынскай пачатковай школы. Праз год пераведзены на партыйную работу, узначаліў партарганізацыю калгаса «Рассвет» у в. Калядзічы, працаваў намеснікам старшыні, засвойваў складаную навуку земляробства. У 1962—1964 гадах вучыўся ў Мінскай вышэйшай партыйнай школе пры ЦК КПБ. Працаваў інструктарам Брэсцкага абкама КПБ.

У 1965 годзе абраны старшынёй калгаса «Рассвет», які тады лічыўся адстаючым. Старшыня правёў вялікую работу па арганізацыі працы і ўмацаванні дысцыпліны, рацыянальным выкарыстанні зямлі, матэрыяльным стымуляванні работнікаў. У канцы 1960-х быў адным з першых ініцыятараў выплаты калгаснікам зарплаты, якая хутка вырасла з 12 да 100 рублёў. У 1970-я гадах калгас выйшаў на лідыруючыя пазіцыі ў Брэсцкай вобласці.

У 2001 годзе выйшаў на пенсію, пераехаў на жыхарства ў Брэст. Дэлегат IV (2010) і V (2016) Усебеларускіх народных сходаў.

## Узнагароды 
17 жніўня 1988 года Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР за дасягнутыя высокія вынікі працы прысвоена ганаровае званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Серп і Молат». Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі БССР (1986). Ганаровы грамадзянін Пружанскага раёна (2008). Узнагароджаны ордэнамі Леніна (1988), Кастрычніцкай рэвалюцыі (1973), Працоўнага Чырвонага Сцяга (1971), Дружбы народаў (1982), беларускім ордэнам Айчыны ІІІ ступені (1999), медалём «За трудовое отличие» (1966) і інш.
 

## Літаратура 
* Кудинов Евгений Иванович // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биогр. справочник / сост. И. Н. Кулан [и др.]. Минск, 2014. С. 134.
* Кудзінаў Яўген Іванавіч // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Пружанскага раёна. Мінск, 1992. С. 419—420.
* Кудзінаў, Я. Яўген Кудзінаў, Герой Сацыялістычнай Працы: Светлае ранне над краем : [адказы на пытаннi анкеты «НТ»] / Яўген Кудзінаў // Народная трыбуна. 2003. 4 кастрычніка.

Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Пружанскага раёна
Катэгорыя:Старшыні калгасаў
Цярэнцій Мітрафанавіч Кушняроў

**Цярэнцій Мітрафанавіч Кушняроў** (, в. Агародня, Добрушскі раён, Гомельская вобласць — , г. Баранавічы) — заслужаны будаўнік БССР (1965), Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

## Біяграфія 
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. З 1947 года жыў у г. Баранавічы. У 1949—1980 гадах працаваў на будаўніцтве прамысловых аб’ектаў і жылых дамоў горада. Быў тынкоўшчыкам, брыгадзірам каменшчыкаў баранавіцкага будаўнічага трэсту № 25.

За шматгадовую працу ў 1965 годзе прысвоена званне «Заслужаны будаўнік БССР». У 1966 годзе за поспехі ў выкананні планавых заданнняў па капітальнаму будаўніцтву прысвоенна званне Героя Сацыялістычнай Працы. Узнагароджаны залатым медалём «Серп і Молат», ордэнам Леніна, ордэнам Айчыннай вайны 2-й ступені, медалямі.
Мікалай Людвігавіч Светлік

**Мікалай Людвігавіч Светлік** (, в. Паланечка, Навагрудскі павет, Мінская губерня; цяпер Баранавіцкі раён — ) — беларускі палявод, Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1904 г. у вёсцы Паланечка Навагрудскага павета Мінскай губерні Расійскай імперыі ў сялянскай сям’і.

З 1939 года працаваў паляводам. У 1944 годзе узначаліў звяно па вырошчванні канюшыны. У 1952—1966 гадах палявод эксперыментальнай базы (саўгаса) «Вольна-Чэрніхава» Гарадзішчанскага (з 1962 года Баранавіцкага) раёна.

Звяно М. Л. Светліка на плошчы 5,5 га атрымала ўраджай насення канюшыны 5,2 ц/га. 30 сакавіка 1949 годзе за атрыманне высокага ўраджаю насення канюшыны яму прысвоена ганаровае званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Серп і Молат».

Памёр у 1972 годзе, пахаваны на могілках у в. Вольна. У 1973 годзе на магіле ўстаноўлены абеліск.

## Літаратура 
* Светлик Николай Людвигович // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биогр. справочник. Минск, 2014. С. 195.
* Светлик Николай Людвигович // Белорусская ССР : краткая энциклопедия : в 5 т. Минск, 1982. Т. 5. С. 559.
* Светлік Мікалай Людвігавіч // Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. Мінск, 1981. Т. 5. С. 544.
* Светлік Мікалай Людвігавіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя : у 12 т. Мінск, 1973. Т. 9. С. 440.
Гвіда Малінары

**Гвіда Малінары** ( — ) — канадскі жывапісец і графік, найбольш вядомы сваімі храматычнымі абстракцыямі. Да 1956 года ён быў членам ташысцкай групы «Аўтаматызм» у Манрэалі. Для яго жывапісу ўласцівы геаметрычныя колеравыя палі, якія вызначаюцца маляўнічымі кантраснымі і паралельнымі палоснымі сеткамі.

Катэгорыя:Мастакі Канады
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі XXI стагоддзя
Франс ван Мірыс (старэйшы)

**Франс ван Мірыс-старэйшы** (; ,  — , ) — нідэрландскі мастак, майстар партрэтнага, гістарычнага і жанравага жывапісу.

## Жыццё і творчасць 
Франс ван Мірыс быў сынам ювеліра і абмежавальніка брыльянтаў Яна Бастыянсана ван Мірыса. Вучыўся з 1647 года ў свайго стрыечнага брата, ювеліра Вільяма Франсана. У 1650 годзе пераходзіць у навучанне да мастака па шкле Абрахама Тарэнуліта, затым — да вядомага жывапісца Герарда Доу, найбуйнейшага прадстаўніка лейдэнскай мастацкай школы. У 1658 годзе Мірыс уступае ў лейдэнскую гільдыю мастакоў св. Лукі, у 1663 і 1664 гадах ён — яе капітан і ў 1665 годзе — старшыня. У 1657 годзе мастак жэніцца з Кунерай ван дэр Кок. У гэтым шлюбе ў яго нарадзіліся пяцёра дзяцей, з якіх двое сыноў — Ян і Вілем ван Мірыс былі таксама вядомымі мастакамі.

Жывапіс Франса ван Мірыса адрозніваецца тонкім выкананнем і дбайным выпісваннем драбнюткіх дэталяў на палатне. Познія палотны мастака невялікія па фармаце і напісаны ў духу класіцызму. Значныя калекцыі прац Франса ван Мірыса захоўваюцца ў карціннай галерэі Гаагі і ў мюнхенскай Старой пінакатэцы.

Катэгорыя:Мастакі гістарычнага жанру
Катэгорыя:Мастакі-жанрысты Нідэрландаў
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Нідэрландаў
Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў XVII стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі барока
Юнацтва (стадыён, Смаргонь)

**Юнацтва** — футбольны стадыён у Смаргоні. Максімальная ўмяшчальнасць — 2 625 гледачоў. Хатні стадыён футбольнага клуба «Смаргонь».

Стадыён мае дзве трыбуны, адна з якіх накрыта казырком. Поле — натуральны газон. Памеры поля 105×68 метраў.

Рэканструкцыя трыбун стадыёна была завершана ў 2005 годзе. Паўднёвая трыбуна накрыта пластыкавым казырком. Паўночная трыбуна была поўнасцю перабудавана. У 2005 годзе стадыён «Юнацтва» прайшоў працэс ліцэнзавання УЕФА і атрымаў другую катэгорыю. У 2006 годзе арэна прымала фінал жаночага розыгрышу Кубка Беларусі. 14 жніўня 2012 года тут прайшоў матч Кубка рэгіёнаў УЕФА паміж французскай камандай «Пары іль дэ Франс» і «Саюз Тузлы» з Босніі і Герцагавіны.

## Спасылкі 
* Профіль стадыёна на pressball.by 

Катэгорыя:Футбольныя стадыёны Беларусі
Катэгорыя:Спорт у Смаргоні
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Смаргонскага раёна
Лядовы палац спорту (Баранавічы)

**Лядовы палац спорту** — спарткомплекс у горадзе Баранавічы Брэсцкай вобласці Беларусі. Уведзены ў эксплуатацыю 29 снежня 2009 года. Асноўнае прызначэнне —правядзенне матчаў па хакею з шайбай. Акрамя гэтага прадугледжваецца магчымасць трансфармацыі лядовай арэны ў пляцоўку для ігравых відаў спорту, спартыўных адзінаборстваў, цяжкай атлетыкі, гімнастыкі, боксу. Арэна мае абсталяванне для правядзення канцэртаў і іншых відовішчных мерапрыемстваў. У вольны ад спартыўных мерапрыемстваў час лядовая пляцоўка задзейнічана для масавага катання на каньках. У Лядовым палацы размешчаны залы для заняткаў рознымі відамі спорту (боўлінг, фітнес, більярд, настольны тэніс), трэнажорная і танцавальна-харэаграфічная залы, зала мастацкай гімнастыкі і акрабатыкі, месцы для актыўнага адпачынку.

## Спасылкі 
* ЮБІЛЕЙНЫЯ ДАТЫ РОДНАГА КРАЮ. 2019

## Гл. таксама 
* ХК Авіятар Баранавічы

Катэгорыя:Лядовыя арэны Беларусі
Катэгорыя:Спорт у Баранавічах
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Баранавічаў
Качарга (значэнні)

**Качарга** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Васіль Міхайлавіч Качарга (1904—1981) — беларускі перадавік сельскагаспадарчай вытворчасці, Герой Сацыялістычнай Працы (1949).
* Іван Антонавіч Качарга (1881—1952) — украінскі драматург. Заслужаны дзеяч мастацтваў Украіны (1950).
Ота Мадэрзон

**Фрыдрых Вільгельм Ота Мадэрзон** (; , , Вестфалія — , Ротэнбург) — нямецкі мастак-пейзажыст.

## Біяграфія 
Мадэрзон пачаў вучобу ў Дзюсельдорфскай акадэміі мастацтваў у 1884 годзе, у 1888 годзе перавёўся ў Акадэмію мастацтваў у Карлсруэ.

У ліпені 1889 года Ота Мадэрзон пазнаёміўся ў Ворпсведэ з Фрыцам Макензенам і Гансам ам Эндэ, стаўшы адным з заснавальнікаў Ворпсведскай калоніі мастакоў.

У 1897 годзе Мадэрзон ажаніўся з Хеленай Шродэр, а ў 1898 годзе ў іх нарадзілася дачка Эльсбет (1898—1984). У 1899 годзе Мадэрзон выйшаў з аб’яднання мастакоў. Яго жонка памерла ў 1900 годзе, і годам пазней ён ажаніўся ў другі раз — з мастачкай Паўлай Бекер.

Пасля часовага растання мужа і жонкі ў 1907 годзе яны разам вярнуліся ў Ворпсведэ, і ў гэты год у іх нарадзілася дачка Мацільда (Ціле). Паўла Мадэрзон-Бекер памерла неўзабаве пасля родаў ад эмбаліі.

У 1908 годзе Ота Мадэрзон пераехаў у суседні пасёлак Фішэрхудэ і ў 1909 годзе ажаніўся трэці раз з Луізай Брэлінг, якая нарадзіла яму дваіх сыноў: Ульрыха (1913—1943) і Хрысціяна (1916 г.н.).

Катэгорыя:Берлінскі сецэсіён
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты Германіі
Катэгорыя:Мастакі-экспрэсіяністы Германіі
Катэгорыя:Мастакі Германіі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Германіі XX стагоддзя
Катэгорыя:Памерлі ў Ніжняй Саксоніі
Васіль Міхайлавіч Качарга

**Васіль Міхайлавіч Качарга** (, в. Харашэвічы, Слонімскі павет, Гродзенская губерня — ) — беларускі перадавік сельскагаспадарчай вытворчасці, Герой Сацыялістычнай Працы (1949).

## Біяграфія 
Рана страціў маці, з шасці гадоў жыў у чужых людзей — «у людзях», быў парабкам у паноў. Пры польскай уладзе разам з жонкай парабкаваў у Лашкевічаў у Стайках.

У 1940—1946 гадах рабочы, з 1946 года да 1968 год звеннявы па вырошчванні насення канюшыны вопытнай станцыі (саўгаса) «Вольна-Чэрніхава» Гарадзішчанскага (з 1962 года Баранавіцкага) раёна.

Працаваў побач з Мікалаем Людвігавічам Светлікам (1904—1972), якому таксама за атрыманне высокага ўраджаю насення канюшыны было прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы (1949).

Прымаў актыўны ўдзел у грамадскім жыцці, выбіраўся дэпутатам мясцовых Саветаў.

Памёр 23 снежня 1981 г., пахаваны на мясцовых могілках. У 1987 годзе на магіле ўстаноўлены абеліск. Матэрыялы аб жыцці і дзейнасці В. М. Качаргі захоўваюцца ў гісторыка-краязнаўчым музеі Вольнаўскай сярэдняй школы.

## Узнагароды 
30 сакавіка 1949 года за атрыманне высокага ўраджаю насення канюшыны яму прысвоена ганаровае званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Серп і Молат».

## Літаратура 
* Кочерга Василий Михайлович // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биогр. справочник. — Минск, 2014. — С. 131.
* Качарга Васіль Міхайлавіч //  — С. 597.
* Кочерга Василий Михайлович // Белорусская ССР : краткая энциклопедия : в 5 т. — Минск, 1982. Т. 5. — С. 327.
* Качарга Васіль Міхайлавіч // Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. — Мінск, 1981. — С. 298.
* Качарга Васіль Міхайлавіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя : у 12 т. — Мінск, 1972. Т. 5. — С. 525.

Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі
Катэгорыя:Постаці беларускага земляробства
Катэгорыя:Раслінаводы СССР
Катэгорыя:Раслінаводы Беларусі
Мікалай Пятровіч Кахавец

**Мікалай Пятровіч Кахавец** (, в. Новы Двор, Пінскі павет, Палескае ваяводства — ) — беларускі перадавік сельскагаспадарчай вытворчасці, Герой Сацыялістычнай Працы (1949).

## Біяграфія 
У 1940 годзе накіраваны ў школу лесаводаў. Калі пачалася Вялікая Айчынная вайна, знаходзіўся на вучобе паблізу мяжы з Польшчай. Разам з адступаючымі часцямі Чырвонай арміі з цяжкасцю дабраўся да роднай вёскі. Восенню 1941 года немцы забралі яго на прымусовую працу ў Германію. Знаходзіўся ў працоўным лагеры ў г. Остэрроуд, дзе вязні працавалі на вагонарамонтным заводзе. На пачатку 1945 года вязняў вызваліла Чырвоная армія. У сакавіку 1945 года дабраахвотна пайшоў на фронт, яго залічылі ў роту аўтаматчыкаў 3-га Беларускага фронту, ваяваў пад Кёнігзбергам.

Пасля дэмабілізацыі ў сакавіку 1947 года вярнуўся ў родную вёску, працаваў на зямлі.

Кіраўніцтва калгаса накіравала яго вучыцца на трактарыста ў Пінскае вучылішча механізацыі № 28. Пасля заканчэння вучылішча ў 1950 годзе ён накіраваны на працу ў Лагішынскую машынна-трактарную станцыю (МТС). Працаваў на трактары «Універсал», які выпускаўся на Уладзімірскім трактарным заводзе. У 1951 годзе прысвоілі катэгорыю трактарыста I класа, даверылі ўзначаліць трактарную брыгаду. Распахваў меліяраваныя землі, якія давалі высокія ўраджаі.

У 1958—1963 гадах — трактарыст, з 1964 грда — брыгадзір трактарнай брыгады калгаса «Камунар» Пінскага раёна. Узначальваў механізаванае звяно па вырошчванні бульбы. У 1967 годзе скончыць васьмігодку.

У 1969 годзе быў дэлегатам ІІІ Усесаюзнага з’езда калгаснікаў у Маскве. Па стане здароўя пакінуў працу на трактары. З 1976 годзе — інжынер па тэхнічным абслугоўванні ў калгасе «Камунар». У апошнія гады перад пенсіяй працаваў загадчыкам калгасных рамонтных майстэрняў.

## Узнагароды 
За атрыманне высокіх ураджаяў удастоены сярэбранага і бронзавага медалёў ВДНГ СССР, Граматы Вярхоўнага Савета БССР. 30 красавіка 1966 года за поспехі ў павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак сельскагаспадарчых прадуктаў яму прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і медаля «Серп і Молат».

## Літаратура 
* Каховец Николай Петрович // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биогр. справочник. Минск, 2014. С. 111.
* Кахавец Мікалай Пятровіч // Памяць. Пінскі раён : гіст.-дакум. хроніка. Мінск, 2003. С. 458.
* Коховец Николай Петрович // Белорусская ССР : краткая энциклопедия : в 5 т. Минск, 1982. Т. 5. С. 327.
* Кахавец Мікалай Пятровіч // Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. Мінск, 1981. Т. 5. С. 298.
* Кахавец Мікалай Пятровіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя : у 12 т. Мінск, 1972. Т. 5. С. 521.
Мальхама Тактыкал

**Мальхама Тактыкал** () — інструктарская і ваенная арганізацыя, якая ўдзельнічае ў грамадзянскай вайне ў Сірыі, займаецца навучаннем навабранцаў сірыйскай апазіцыі. З’яўляецца складовай часткай групоўкі «Хаят Тахрыр аш-Шам» і супрацьстаіць тэрарыстычнай арганізацыі «Ісламская дзяржава» і рэжыму Башара Асада.

## Гісторыя 
### Стварэнне 
Утворана ў 2013 годзе узбекскім джыхадзістам, вядомым пад псеўданімам *Абу Рофік*, і дзейнічае ў правінцыях Ідліб і Алепа. Група атрымала вядомасць у 2016—2017 гадах, калі аб ёй сталі пісаць розныя расійскія і замежныя інфармацыйныя выданні, у прыватнасці, у расійскіх СМІ яе называюць «ісламісцкай прыватнай ваеннай кампаніяй». Адзначаецца, што яе байцы значна лепш падрыхтаваны, чым іншыя сірыйскія баевікі, і добра экіпіяваны.

### Удзел у баявых дзеяннях 
У маі і ліпені 2017 года «Мальхама Тактыкал» праводзіла рэйды супраць урадавых сіл у заходняй правінцыі Алепа разам з «Аджнад аль-Каўказ». У лістападзе 2018 года «Мальхама Тактыкал» сумесна з «Хаят Тахрыр аш-Шам» правялі начны рэйд на расійска-сірыйскую базу, падчас якога былі забіты васемнаццаць урадавых салдат і сямёра расійскіх.

### Кіраўніцтва 
Паводле звестак газеты Al-Masdar News, яе заснавальнік Абу Рофік быў забіты ў выніку авіяўдару 7 лютага 2017 года. Пасля забойства другога лідара Абу Салмана Беларусі, выхадца з Беларусі. Паводле яго сцвярджэння, за гады існавання МТ праз яе падрыхтоўку прайшлі больш за пяць тысяч навабранцаў, уключаючы прадстаўнікоў элітных падраздзяленняў, у тым ліку атрада, вядомага як «Чырвоныя павязкі»
* Абу Салман Беларусі † (7 лютага 2017 года — 16 жніўня 2019 года)
* Алі аш-Шышані (з 16 жніўня 2019 года па цяперашні час)

## Спасылкі 
* Али аш-Шишани: «Как и все чеченцы в Сирии, я скучаю по Чечне»
* Компания Malhama Tactical – первая в мире исламская ЧВК 
* Подробности рейда группы Мальхама Тактикал

Катэгорыя:Антыўрадавыя баявыя фракцыі сірыйскага канфлікту
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2013 годзе
Allium saxatile

**Allium saxatile**&nbsp;— від травяністых раслін сямейства ; расліна Паўднёвай і Паўднёва-Усходняй Еўропы, Казахстана і Каўказа.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая расліна. Сцёблы вышынёй 10-70&nbsp;см. Лісце хавае да трэці ніжняй часткі сцябла. Насенне эліптычнае, 3.3-3.8 x 2.1-2.3&nbsp;мм; паверхня глянцавая, шаравата-чорная. 2n = 16.

## Таксанамія 
Класіфікацыя Кронквіста (1988) адносіла гэты род да , пазней паводле вынікаў філагенетычных даследаванняў род  быў выдзелены ў асобнае сямейства  (), аднак у больш позняй Сістэме класіфікацыі APG III (2009) роды, якія ўваходзілі ў гэта сямейства, былі ўключаны ў сямейства .

Насяляе камяністыя схілы.

Гэты від у Нацыянальным чырвоным спісе Румыніі мае статус «рэдкі».

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1798 годзе
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Цыбуля
ФК Элас Верона

**«Элас Верона»** ці проста **«Верона»** — прафесійны італьянскі футбольны клуб з горада Верона. Заснаваны ў 1903 годзе. Чэмпіён Італіі сезона 1984/1985. Асноўныя колеры клуба — жоўты і сіні.

## Прынцыповыя сапернікі 
«К’ева» з’яўляецца прынцыповым сапернікам для «Вероны», бо клубы з аднаго горада Верона. Іх саперніцтва называецца «Веронскае дэрбі».

Іншым прынцыповым сапернікам з’яўляецца «Ювентус».

## Назвы клуба 
* 1903—1915 — *Hellas*
* 1919—1928 — *Hellas Verona*
* 1928—1959 — *Associazione Calcio Verona*
* 1959—1991 — *Associazione Calcio Hellas Verona*
* 1991—1995 — *Verona Football Club*
* з 1995 — *Hellas Verona Football Club*

## Дасягненні 
;  Чэмпіянат Італіі (Серыя A)
* **Чэмпіён (1):** 1984/85

;  Кубак Італіі
* **Фіналіст (3):** 1975/76, 1982/83, 1983/84

; Серыя B
* **Чэмпіён (3):** 1956/57, 1981/82, 1998/99

## Стадыён 
«Элас Верона» праводзіць свае хатнія матчы на стадыёне Маркантоніа Бентэгодзі (), размешчаным па адрасе Piazzale Olimpia — 37138 — Verona. Стадыён пабудаваны ў 1963 годзе. Мае натуральны газон памерам 105 м × 68 м, умяшчае  гледачоў.

## Склад 
*Станам на люты 2024 года.*

Верона
Allium pervestitum

**Allium pervestitum** — від травяністых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна да 55 см вышынёй. Цыбуліна яйцападобна-шарападобная, з жаўтлява-бялёсымі, паперападобнымі абалонкамі. Сцябло круглае, дыяметрам 2-5 мм.

Суквецце — пучкападобны або паўкруглы парасонік. Кветкі зеленаватыя. Калякветнік яйцападобна-званочкавы, ружавата-бялёса-жоўтага колеру. Плод — шырока-яйцападобная каробачка. Цвіце ў маі-чэрвені, плоданасіць у ліпені-жніўні. Размнажаецца як насеннем, так і вегетатыўна (цыбулінамі).

## Таксанамія 
Класіфікацыя Кронквіста (1988) адносіла гэты род да , пазней паводле вынікаў філагенетычных даследаванняў род  быў выдзелены ў асобнае сямейства  (), аднак у больш позняй Сістэме класіфікацыі APG III (2009) роды, якія ўваходзілі ў гэта сямейства, былі ўключаны ў сямейства .

## Экалогія і распаўсюджанне 
Ксерафіт. Расце на вапнавых схілах.

Сустракаецца ва Украіне, у Крыме.

## Ахоўны статус 
Занесены ў Міжнародную Чырвоную Кнігу, Чырвоныя кнігі Украіны і Крыма.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Цыбуля
Хайлуота

**Хайлуота** (, ) — востраў на захадзе Фінляндыі. Плошча — 200,53 км². Насельніцтва (2021 г.) — 949 чалавек.

## Геаграфія 
Востраў Хайлуота месціцца на паўночным захадзе Батнічнага заліва за 530 км на поўнач ад Хельсінкі. Аддзелены ад кантынентальнай часткі Фінляндыі пралівам шырынёй каля 5,6 км на поўначы і 6,68 км на ўсходзе. Узімку, калі праліў замярзае, арганізуецца дарога па лёдзе.

Востраў сфарміраваўся ў выніку ўздзеяння лядовага шчыта, які выклікаў падняцце сушы. Першыя часткі з’явіліся над вадой каля 2000 гадоў таму. Падняцце сушы працягваецца і ў нашы дні. Паўночныя раёны Хайлуота перасечаны градамі і пляжнымі выдмамі. Для астатняга берага адметна чаргаванне пясчаных пляжаў і балот. Для цэнтральнай і паўднёвай частак характэрны марэны і невялікія ўнутраныя азёры. Нетры багаты карбанатамі.

Клімат субарктычны вільготны. Зіма снежная, дзякуючы ўздзеянню навакольнага мора ўзімку тэмпература рэдка бывае ніжэйшай за −10 °C. Улетку яна трымаецца на ўзроўні +12 °C, але паўночныя вятры часцяком рэзка мяняюць надвор'е, і тэмпература можа апускацца ніжэй за 0 °C.

## Прырода 
На Хайлуота дамінуе лугавая і балотная расліннасць, па ўсяму востраву сустракаюцца хмызнякі і невысокія дрэвы. Востраў знакаміты мноствам птушак.

## Гісторыя 
Востраў быў стала населены ў пачатку XI ст. выхадцамі з Карэліі, адкуль паходзіць шведская назва *Karlö*. Фінская назва была дадзена ў гонар паўночных град, якія здалёк нагадваюць хрыбет марскога страшыдлы.

У гады Паўночнай вайны ператварыўся ў месца ратавання шматлікіх бежанцаў з-за ваенных рэйдаў з боку Расіі, аднак у выніку быў захоплены рускімі казакамі, якія забілі тут каля 800 чалавек.

У 1859 г. і 1872 г. былі ўзведзены два маякі. Маяк у вёсцы Мар’яніемі захоўваецца як мясцовая славутасць.

У 1917 г. Хайлуота стаў часткай незалежнай Фінляндыі.

## Інфраструктура 
Тэрыторыя Хайлуота і некалькіх суседніх малых астраўкоў складае асобны муніцыпалітэт, цэнтрам якога з’яўляецца аднайменная вёска. Усяго на востраве 8 вёсак. Іх жыхары займаюцца жывёлагадоўляй, рыбалоўствам, абслугоўваннем турыстаў. Працуюць сярэдняя школа, банк, музей мясцовай спадчыны. Хайлуота звязаны паромнай пераправай з Оўлу.

Hailuoto.vaakuna.svg|Герб Хайлуота
Hailuoto Marjaniemi.jpg|Маяк у Мар’яніемі
Huikku Hailuoto 20160803.jpg|Вятрак на ўзбярэжжы
Hailuodon kotiseutumuseo, aittoja 2017-09-04 17.09.12.jpg|Музей мясцовай спадчыны

## Спасылкі 
* Муніцыпалітэт Хайлуота
* Інфармацыя для вандроўнікаў

Катэгорыя:Астравы Балтыйскага мора
Катэгорыя:Астравы Фінляндыі
Allium podolicum

**Allium podolicum** — від травяністых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна, 20-50 см вышынёй. Лісце вузкалінейнае, уздоўж згорнутае.

Лісточкі калякветніка ружовыя, бліскучыя, 4,5-5,5 мм даўжынёй. Ніткі тычынак прыкладна роўныя калякветніку.

## Таксанамія 
Класіфікацыя Кронквіста (1988) адносіла гэты род да , пазней паводле вынікаў філагенетычных даследаванняў род  быў выдзелены ў асобнае сямейства  (), аднак у больш позняй Сістэме класіфікацыі APG III (2009) роды, якія ўваходзілі ў гэта сямейства, былі ўключаны ў сямейства .

## Літаратура 
* Омельчук-Мякушко Т. Я. Allium podolicum — Лук подольский // Флора европейской части СССР = Flora partis europaeae URSS : в 11 т. / отв. ред. Ан. А. Фёдоров. — Л. : Наука, 1979. — Т. 4 : Покрытосеменные : Двудольные, Однодольные : [Каперсовые — Рогозовые] / ред. тома Ю. Д. Гусев. — С. 269. — 355 с. — 3950 экз.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Цыбуля
Allium decipiens

**Allium decipiens**&nbsp;— від травяністых раслін сямейства , распаўсюджаны ў Паўднёва-Усходняй Еўропе і Заходняй Азіі.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая расліна 40-60&nbsp;см даўжынёй. Лісточкі калякветніка 4-4,5&nbsp;мм даўжынёй, ланцэтныя, бялёсыя або бялёса-ружовыя. Лісце лінейнае, 5-10 (15)&nbsp;мм шырынёй. Суквецце паўшарападобнае ці амаль шарападобнае, даволі рэдкае.

## Таксанамія 
Класіфікацыя Кронквіста (1988) адносіла гэты род да , пазней паводле вынікаў філагенетычных даследаванняў род  быў выдзелены ў асобнае сямейства  (), аднак у больш позняй Сістэме класіфікацыі APG III (2009) роды, якія ўваходзілі ў гэта сямейства, былі ўключаны ў сямейства .

## Распаўсюджанне 
Еўропа: Украіна, паўднёвы захад Расіі; Азія: Турцыя, Казахстан.

Катэгорыя:Цыбуля
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1830 годзе
Allium myrianthum

**Allium myrianthum**&nbsp;— від травяністых раслін сямейства , распаўсюджаны ў Паўднёва-Усходняй Афрыцы і Заходняй Азіі.

## Батанічнае апісанне 
Цыбуліна яйцападобная, дыяметрам 0.8-2.5&nbsp;см; вонкавыя абалонкі карычневыя, паласатыя, унутраныя белыя, перапончатыя. Сцябло 30-150&nbsp;см. Лісце вузкалінейнае, 2-5&nbsp;мм шырынёй, жалабковае. Парасонік шарападобны, 2-5&nbsp;см дыяметрам, шматкветкавы. Калякветнік коратка-званочкавы; сегменты малочна-белыя або крэмавыя, 2-3&nbsp;мм, тупыя. Каробачка круглява-сціснутая, 2&nbsp;мм, даўжэйшая за калякветнік.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Паўднёва-Усходняй Афрыцы і Заходняй Азіі.

Расце ў лясах  і дубовых лясах, хмызняках, на магматычных і вапнавых схілах, у сухіх скалістых стэпах, на салёных берагах азёр, у аліўкавых гаях, на пашах, абочынах палёў і дарог, пяшчаных месцах і да т. п. на вышыні да 1600&nbsp;м н. у. м..

Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Цыбуля
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1844 годзе
Allium inaequale

**Allium inaequale** — від кветкавых травяністых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая расліна 15—30&nbsp;см даўжынёй. Кветаножкі вельмі няроўныя, 10—35&nbsp;мм даўжынёй; лісточкі калякветніка 5—6&nbsp;мм даўжынёй; тычынкі карацейшыя за калякветнік. Суквецце пучкаватае, негустое.

## Таксанамія 
Класіфікацыя Кронквіста (1988) адносіла гэты род да , пазней паводле вынікаў філагенетычных даследаванняў род  быў выдзелены ў асобнае сямейства  (), аднак у больш позняй Сістэме класіфікацыі APG III (2009) роды, якія ўваходзілі ў гэта сямейства, былі ўключаны ў сямейства .

## Зноскі 
Катэгорыя:Цыбуля
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1860 годзе
Allium denudatum

**Allium denudatum**&nbsp;— від травяністых раслін сямейства , распаўсюджаны ў Прычарнаморскім рэгіёне.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая расліна, 15-30&nbsp;см. Калякветнік белы (часам з ружовым адценнем), матавы, 4-5&nbsp;мм даўжынёй; тычынкі амаль аднолькавай даўжыні з калякветнікам або злёгку даўжэйшыя. Лісце (8-10) пляскатыя, вузка-лінейнае, 2-4&nbsp;мм шырынёй.

## Таксанамія 
Класіфікацыя Кронквіста (1988) адносіла гэты род да , пазней паводле вынікаў філагенетычных даследаванняў род  быў выдзелены ў асобнае сямейства  (), аднак у больш позняй Сістэме класіфікацыі APG III (2009) роды, якія ўваходзілі ў гэта сямейства, былі ўключаны ў сямейства .

Катэгорыя:Цыбуля
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Allium acuminatum

**Allium acuminatum** — від шматгадовых травяністых раслін род  сямейства .

У дзікім выглядзе расце на паўночным захадзе ЗША і ў Брытанскай Калумбіі.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна, 12-30 см вышынёй. Лісце лінейнае. Кветкі да 1 см даўжынёй, ярка-ружовыя, сабраны па 12-30 у парасонік.

## Гаспадарчае значэнне і прымяненне 
Можа быць выкарыстаны ў якасці дэкаратыўнай расліны.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Цыбуля
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1838 годзе
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Антушы)

**Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі** — колішні каталіцкі храм у в. Антушы Рагачоўскага раёна Гомельскай вобласці.

Знаходзіўся на паўднёва-ўсходняй ускраіне вёскі. Быў пабудаваны ў пачатку XIX ст. з дрэва. У савецкі час выкарыстоўваўся медыцынскай установай. Зруйнаваны ў 1990-я гг.

## Гісторыя 
Першыя звесткі аб касцѐле ў Антушах адносяцца да пачатку ХІХ ст. і звязаны з іменем ксяндза Канстанціна Антушэвіча. Ён у 1800 г. фундаваў у Антушах касцѐл, які ў 1802 г. асвечаны пад тытулам Унебаўшэсця Пана.

Касцѐл у Антушах спачатку быў філіяльным у дачыненні да касцѐла ў мястэчку Карпілаўцы (цяпер Карпілаўка знаходзіцца ў межах г. Жлобіна).

У 1843 г. касцѐл у Антушах стаў парафіяльным. Гэта адбылося дзякуючы захадам пробашча Карпілаўскага касцѐла Марціна Вашкевіча. У 1839 г. Карпілаўскі касцѐл мусіў быць ліквідаваны, і Вашкевіч дамогся, каб парафіяльным касцѐлам стаў касцѐл у Антушах. Урадавы Сенат 12 красавіка 1838 г. даў міністру ўнутраных спраў такі дазвол.

У 1841 г. стары касцѐл у Антушах быў цалкам перабудаваны звонку, а ў 1843 г. і знутры. З таго часу касцѐл вядомы пад назваю Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі. Антушаўская парафія да 1882 г. уваходзіла ў Рагачоўска-Быхаўскі дэканат.

У 1910 г. святаром Аляксадрам Болтуцем быў капітальна адрамантаваны будынак касцѐла, а ў 1911 г. касцѐл як звонку, так і ўсярэдзіне пафарбаваны алейнымі фарбамі.

Касцѐл у Антушах не захаваўся. Пасля закрыцця ў ім быў дзіцячы дом, потым бальніца. Калі бальніцу перавялі ў вѐску Побалава, будынак аказаўся закінуты. У канцы 1980-х — пачатку 1990-х гг. яго разабралі. Захаваліся толькі прыступкі касцѐла.

## Архітэктура 
Твор архітэктуры класіцызму. Быў вырашаны прамавугольнымі ў плане нефам і апсідай, аб’яднанымі агульным 2-схільным дахам з застрэшкамі ў месцы злучэння зрубаў. Па баках да апсіды далучаліся нізкія сакрысціі. Фасад быў атынкаваны і завершаны трохвугольным франтонам з трыгліфным фрызам. Вертыкальна ашаляваныя бакавыя фасады чляніліся 2 ярусамі прамавугольных аконных праёмаў з сандрыкамі і брусамі-сцяжкамі ў прасценках. Унутры пры ўваходзе над нартэксам знаходзіліся хоры.

## Літаратура 
* 
* *Васькоў У.* Католікі на абшарах Панізоўя і Севершчыны: Гісторыя Гомельскага дэканата. — Мн., 2011. ISBN 978-985-6825-62-0

Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі класіцызм
Катэгорыя:Антушы
Катэгорыя:З’явіліся ў XIX стагоддзі
Катэгорыя:Зніклі ў 1990-я гады
Катэгорыя:Колішнія касцёлы Гомельскай вобласці
Аляксей Аляксандравіч Цабрук

**Аляксей Аляксандравіч Цабрук** (, в. Бухалі, Пружанскі павет, Палескае ваяводства  — , в. Бухалі, Бярозаўскі раён) — беларускі механізатар па вытворчасці цукровых буракоў, Герой Сацыялістычнай Працы (1965).

## Біяграфія 
У 1940—1941 гадах вучыўся на сталяра ў школе фабрычна-завадскога навучання ў Гайнаўцы, дзе яго застала Вялікая Айчынная вайна. Дабраўся дахаты, дапамагаў бацьку, па гаспадарцы. Калі ў раёне з’явіліся партызаны, стаў сувязным атрада імя Кірава. Затым перайшоў на баявую дзейнасць у атрадзе: мініраваў чыгунку, разведваў варожыя гарнізоны. У ліпені 1944 годзе прызваны ў Чырвоную армію, трапіў у кавалерыйскі дывізіён, з якім прайшоў з баямі да Карпат, дзе сустрэў Дзень Перамогі. Дэмабілізаваны ў 1947 годзе, вярнуўся ў родную вёску.

Спачатку працаваў цесляром у калгасе «17 Верасня». Будавалі стайні, хлебныя свіраны і іншыя гаспадарчыя пабудовы для патрэб калгаса. З 1954 года працаваў трактарыстам Малецкай машынна-трактарнай станцыі Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці. У 1959 годзе скончыў курсы механізатараў, сам стаў камбайнёрам. З 1961 года — трактарыст-машыніст саўгаса «Малеч» (з 1978 г.ода — саўгас імя 60-годдзя Кампартыі Беларусі; у 1988—1990 гадах — саўгас-аграфірма імя 60-годдзя КПБ; у 1990—2003 гадах — аграфірма-калгас «Малеч»). З’яўляўся механізатарам шырокага профілю, ведаў усе сельгасмашыны, як рацыяналізатар уносіў у наладку механізмаў канструктыўныя прапановы, якія нязменна давалі станоўчы эфект.

Выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР (1980—1985), дэлегатам ХХVІ з’езда КПСС (1981), прымаў удзел у абласных і рэспубліканскіх форумах.

21 студзеня 1999 года саўгаснаму полю паміж вёскамі Чарнічнае і Давыдавічы прысвоена ганаровая назва «Поле імя Героя Сацыялістычнай Працы Цабрука Аляксея Аляксандравіча», устаноўлены спецыяльны памятны знак.

## Узнагароды 
Званне Героя Сацыялістычнай Працы А. А. Цабруку прысвоена 12 снежня 1973 г. за поспехі ў вытворчасці і нарыхтоўках сельскагаспадарчых прадуктаў. Узнагароджаны орденамі Леніна (1973), Працоўнага Чырвонага Сцяга, «Дружбы народаў», медалямі «За баявыя заслугі», «За перамогу над Германіяй» і інш.

## Літаратура 
* Цебрук Алексей Александрович // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биогр. справочник. Минск, 2014. С. 230.
* Цебрук Алексей Александрович // Белорусская ССР : краткая энциклопедия : в 5 т. Минск, 1982. Т. 5. С. 664.
* Цабрук Аляксей Аляксандравіч // Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. Мінск, 1981. Т. 5. С. 634.
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бярозаўскім раёне
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі
Катэгорыя:Дэлегаты XXVI з’езда КПСС
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Allium atroviolaceum

**Allium atroviolaceum**&nbsp;— від травяністых раслін сямейства , распаўсюджаны ў Паўднёва-Усходняй і Паўднёвай Еўропе, Паўднёва-Заходняй і Цэнтральнай Азіі.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая расліна, якая вырабляе вялікую круглую цыбуліну. Сцябло да 100&nbsp;см даўжынёй. Лісце шырока-лінейнае. Парасонік сферычны з многімі пурпурнымі або чырвона-фіялетавымі кветкамі.

## Таксанамія 
Класіфікацыя Кронквіста (1988) адносіла гэты род да , пазней паводле вынікаў філагенетычных даследаванняў род  быў выдзелены ў асобнае сямейства  (), аднак у больш позняй Сістэме класіфікацыі APG III (2009) роды, якія ўваходзілі ў гэта сямейства, былі ўключаны ў сямейства .

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Цыбуля
Павел Сямёнавіч Палто

**Павел Сямёнавіч Палто** (, в. Моталь, Драгічынскі павет, Палескае ваяводства  — ) — беларускі механізатар па вытворчасці цукровых буракоў, Герой Сацыялістычнай Працы (1965).

## Біяграфія 
У 1950—1952 гадах праходзіў службу ў Савецкай арміі.

Скончыў Драгічынскае СПТВ № 29, атрымаў спецыяльнасць трактарыста-машыніста шырокага профілю. Працаваў трактарыстам на лесанарыхтоўках у Свярдлоўскай вобласці (1953—1954). Вярнуўшыся ў родны край, чатыры гады працаваў на Дружылавіцкай машынна-трактарнай станцыі. З 1958 года па 1962 год працаваў трактарыстам у мотальскім калгасе "40 гадоў Кастрычніка.

У 1963 годзе ўзначаліў механізаванае звяно брыгады № 2 па вырошчванні цукровых буракоў, працаваў памочнікам брыгадзіра па тэхніцы. За дасягнутыя поспехі па вытворчасці і нарыхтоўцы цукровых буракоў Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР 31 снежня 1965 года прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы.

Неаднаразова выбіраўся дэпутатам раённага і сельскага Саветаў дэпутатаў, дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР 8-га склікання (1971—1975).

## Узнагароды 
У 1977 годзе Паўлу Сямёнавічу прысвоена званне «Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі БССР». Узнагароджаны ордэнам Леніна (1965), ордэнам Кастрычніцкай рэвалюцыі (1976), медалём «Серп і молат» (1965), Ганаровымі граматамі Вярхоўнага Савета БССР (1979, 1989) і інш.
 

## Літаратура 
* Палто Павел Семенович // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда / [сост.: И. Н. Кулан, В. И. Козак, Е. Е. Соколов]. Минск, 2014. С. 170—171.
* Палто Павел Сямёнавіч // Памяць. Іванаўскі раён : гіст.-дакум. хроніка / уклад.: В. М. Туркевіч, Л. А. Павяльчук. Мінск, 2000. С. 475—476.
* Палто Павел Семёнович // Белорусская ССР : краткая энциклопедия : в 5 т. Минск, 1982. Т. 5. С. 477.
* Палто Павел Сямёнавіч // Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. Мінск, 1981. Т. 5. С. 462.
* Палто Павел Сямёнавіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя : у 12 т. Мінск, 1975. Т. 8. С. 64.

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 8-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты раённых саветаў Беларусі