open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сачавіца харчовая

**Сачавіца харчовая**, **Сачыўка**, **Чачавіца**, **Сачавіца**, **Чычавіца** (*Lens culinaris*)&nbsp;— аднагадовая расліна роду  сямейства , якая вырошчваецца дзеля насення.

## Апісанне 
Расліна дасягае да 60 см (у асноўным 40 см) вышынёй, насенне расце ў стручках, звычайна з двума насенінамі ў кожным. Корань стрыжнёвы, разгалінаваны. Сцябло прамое, галінастае, чатырохграннае. Лісце складанае, з 2—8 парамі лісточкаў з маленькімі вусікамі. Кветкі дробныя, ружовыя, белыя, фіялетава-сінія, сабраны ў суквецці. Плод — боб, двухстворкавы, з адным гняздом, сплюшчаны. Насенне плоскае, лінзападобнае, афарбоўка ад жоўтага да чорнага (у культуры пераважаюць сарты зялёнай, чырвонай і карычневай афарбоўкі).

## Вырошчванне 
Сачавіцу вырошчваюць на лёгкіх суглінках, чарназёмах, супесках.

Сачавіца — святлалюбная расліна, таму яе мэтазгодна высаджваць на паўднёвых схілах. Добрымі папярэднікамі для яе з’яўляюцца кукуруза і бульба. Асноўная апрацоўка глебы заключаецца ў лушчэнні і зяблевым ворыве. Вясной поле скародзяць і ажыццяўляюць культывацыю. Пад асноўную апрацоўку можна дадаць суперфасфат (6—10 г на 1 м²). Кіслую глебу варта правапнаваць. Сачавіцу можна сеяць у раннія тэрміны, пры тэмпературы глебы +5-6&nbsp;°C. Невялікіх замаразкаў яна не баіцца. Сеюць суцэльнымі радамі і закаткоўваюць. Як узыйшла, скародзяць. Ураджай збіраюць у некалькі прыёмаў, паколькі паспяванне адбываецца нераўнамерна.

## Харчовая каштоўнасць 
Насенне сачавіцы змяшчае да 3&nbsp;% тлушчаў, 35&nbsp;% бялкоў і 4,5&nbsp;% мінеральных рэчываў. У складзе ёсць таксама вітаміны групы B.

Культура таксама лічыцца каштоўным кормам для жывёлы, на корм ідуць зерне, мякіна, салома і зялёная маса. Сена па каштоўнасці не саступае сену з канюшыны.

## Шкоднікі 
* 
* 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Матыльковыя
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Расліны ў Бібліі
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Харчовыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1787 годзе
Сан-Марына на Еўрапейскіх гульнях 2019

**Сан-Марына прымала ўдзел на II Еўрапейскіх гульнях**, якія праходзілі ў чэрвені 2019 года ў горадзе Мінску. Краіна была прадстаўлена 5 спартсменамі ў 3 відах спорту.

## Удзел 
На гэтых гульнях Сан-Марына прадстаўлена ў 3 відах спорту 5 спартсменамі.

## Медалі 
Катэгорыя:Краіны на Еўрапейскіх гульнях 2019 года
Катэгорыя:Спорт у Сан-Марына
Васкрэсэнскэ

**Васкрэсэнскэ** () — тапонім ва Украіне.

## Пасёлкі гарадскога тыпу 
* Васкрэсэнскэ — Мікалаеўская вобласць, Вітаўскі раён

## Вёскі 
* Васкрэсэнскэ — Чарнігаўская вобласць, Варвінскі раён
* Васкрэсэнскэ — Кіеўская вобласць, Пэрэяслаў-Хмэльныцкі раён
* Васкрэсэнскэ — Херсонская вобласць, Наватроіцкі раён

## Гл. таксама 
* Васкрэсенская
* Васкрасенскае
Ліхтэнштэйн на Еўрапейскіх гульнях 2019

**Ліхтэнштэйн прымала ўдзел на II Еўрапейскіх гульнях**, якія праходзілі ў чэрвені 2019 года ў горадзе Мінску. Краіна была прадстаўлена адным спартсменам. Зборная Ліхтэнштэйна была самой малой на гульнях.

## Дзюдо 
; Мужчыны

Катэгорыя:Краіны на Еўрапейскіх гульнях 2019 года
Катэгорыя:Спорт у Ліхтэнштэйне
Раска гарбатая

**Раска гарбатая** (*Lemna gibba*)&nbsp;— від кветкавых раслін сямейства .

## Распаўсюджанне і экалогія 
Вышыня росту: 0-1200 метраў н. у. м. Насяляе ў тропіках і ўмераных абласцях па ўсім свеце, за выключэннем Паўднёва-Усходняй Азіі і Аўстраліі. Натуралізаваны ў Японіі. Гэтая трава свабодна плавае і расце ў стаялай вадзе, сажалках і рэзервуарах.

## Батанічнае апісанне 
Лісце ад шырока яйкападобнага да круглявага, спінная паверхня зеленаватая, часам чырванавата-карычневая, асіметрычная, злёгку выпуклая, 2-7 х 2-4 мм. Карані да 15 см. Сцябло белае, тонкае. Суквецці каля 0,8-1 мм. Плады 0,5-1 х 0,3-1,2 мм, з крылом каля 0,2 мм. Насенне 0,7-0,9 х 0,4-0,6 мм, з 8-16 рэбраў. 2n = 40. Распаўсюджаны ў асноўным праз вегетатыўнае размнажэнне.

## Выкарыстанне 
Выкарыстоўваецца непасрэдна пры апрацоўцы сцёкавых вод, а таксама выкарыстоўваецца для вытворчасці біяэтанолу. Утрымліваюць вялікую колькасць вугляводаў, цэлюлозы, геміцэлюлозы ў параўнанні з іншымі воднымі раслінамі.

## Спасылкі 
* Vascular Flora (ісп.)

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Раскавыя
Лаганец шурпатаваласісты

**Лаганец шурпатаваласісты** (*Leontodon hispidus*)&nbsp;— від раслін сямейства , распаўсюджаны ў Еўропе, Турцыі, на Каўказе.

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна 10-70&nbsp;см вышынёй. Уся расліна або толькі лісце пакрытыя двойчывілаватымі або простымі кучаравымі валасінкамі. Лісточкі абгорткі па краі голыя. Сямянкі светла-карычневыя, 4-6 мм даўжынёй, з больш-менш кароткім носікам; чубок рэдкі, з кароткіх валасінак.

Ва Украіне від расце сярод кустоў, на лугах, стэпавых і камяністых схілах — амаль на ўсёй тэрыторыі, акрамя стэпу; пасля перапынку з’яўляецца ў гарах на поўдні Украіны і на Тарханкуцкім паўвостраве. Меданосная, харчовая, кармавая расліна.

## Галерэя 

Leontodon hispidus sl2.jpg|Край ліста
Leontodon hispidus W.jpg|Кветкавая галоўка (кошык)
Leontodon hispidus sl6.jpg|Кошык з пладамі

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Лаганец
Спіс зорак сузор’я Стралы

У прыведзеным спісе пералічаны ўсе зоркі сузор’я Стралы да бачнай зорнай велічыні +6,5m і іншыя зоркі, якія ўяўляюць пэўную цікавасць: пераменныя, з планетнымі сістэмамі, звышновыя і г. д.

## Гл. таксама
*Спісы зорак паводле сузор’яў

## Спасылкі
*
*
*
*


Страла
Бэрэзанка (Мікалаеўская вобласць)

**Бэрэзанка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Бэрэзанскім раёне Мікалаеўскай вобласці Украіны, раённы цэнтр. У 1866 г. 32 выхадцы з нямецкіх калоній у сучаснай Адэскай вобласці выкупілі ў памешчыка Арнольдзі 3 тыс. дзесяцін зямлі, і на левым беразе ракі Сасык было заснавана паселішча, якое ўпершыню згадваецца ў пісьмовых крыніцах у 1876 г. пад назвай Александрфельд.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Мікалаеўскай вобласці
Бэрэзанка

**Бэрэзанка** () — тапонім ва Украіне.

## Пасёлкі гарадскога тыпу 
* Бэрэзанка — Мікалаеўская вобласць, Бэрэзанскі раён

## Вёскі 
* Бэрэзанка — Чарнігаўская вобласць, Ніжынскі раён
* Бэрэзанка — Чарнігаўская вобласць, Чарнігаўскі раён

## Рэкі 
* Бэрэзанка — рака ў Барышыўскім раёне Кіеўскай вобласці, прыток ракі Нэдры басейна Дняпра
* Бэрэзанка — рака ў Мікалаеўскай вобласці, упадае ў Бэрэзанскі ліман
Спартыўная гімнастыка на Еўрапейскіх гульнях 2019

**Спартыўная гімнастыка на Еўрапейскіх гульнях 2019** — спаборніцтвы па спартыўнай гімнастыцы на Еўрапейскіх гульнях 2019, якія прайшлі ў Мінску з 27 па 30 чэрвеня 2019 года ў палацы спорту Мінск-Арэны. Разыграна 12 камплектаў медалёў. У спаборніцтвах удзельнічала 90 чалавек.

## Агульны залік 
Катэгорыя:Спаборніцтвы на Еўрапейскіх гульнях 2019
Катэгорыя:Спартыўная гімнастыка
Бэрэзнэгуватэ

**Бэрэзнэгуватэ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Бэрэзнэгувацкім раёне Мікалаеўскай вобласці Украіны. Аднайменная чыгуначная станцыя размешчана за 12 км ад пасёлка.

## Вядомыя асобы 
* Леанід Сямёнавіч Бойка (1912 — ?) — украінскі і беларускі мастак-жывапісец, графік.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Мікалаеўскай вобласці
Бег трушком

**Бег трушком** (**джогінг**, ) — адна з формаў бегу ў павольным тэмпе. Асноўная мэта заключаецца ў атрыманні эфекту ад практыкаванняў, зніжэння ўзроўню стрэсу (у параўнанні з хуткім бегам).

Бег трушком можа таксама выкарыстоўвацца як размінка або «астуджэнне» для бегуноў. Гэта часта выкарыстоўваецца спартсменамі як сродак актыўнага аднаўлення падчас інтэрвальных трэніровак.

Пры працяглым бегу трушком, як і пры іншых працяглых аэробных нагрузках (крос, плаванне, веславанне, велагонкі, бег на лыжах і іншых), выяўляецца эфект асаблівага ўздыму, падобнага з лёгкім ап’яненнем («эйфарыя бегуна»).

## Гл. таксама 
* Бег
* Плогінг

## Літаратура 
* *Гутос Т.* История бега. : Текст, 2011.
* 
* *Карташов Ю. М.* Сюрпризы оздоровительного бега // Серыя: Физкультура и здоровье — : Физкультура и спорт, 1983. — 96 с. — Наклад 100 000 экз.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Здаровы лад жыцця
Катэгорыя:Спартыўная тэрміналогія
Глухая крапіва

**Глухая крапіва**

* народная назва віду 
* народная назва віду 
* народная назва віду
Алеся Міхайлаўна Зайцава

**Алеся Зайцава** (нар. 14 жніўня 1985, Пружаны) — беларуская бадмінтаністка.

## Спартыўная кар’ера 
Найлепшае дасягненне ў жаночым адзіночным рэйтыгу — 79-е месца. Пераможца турніру «Bulgarian Hebar Open», і выхад у паўфінал турніру «Белые ночи».

Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 года ў катэгорыі адзіночнага разраду, дзе не здолела прабіцца ў 1/8 фіналу і заняла 33 месца.

## Дасягненні 
**Чэмпіянат Беларусі па бадмінтоне**

**Адзіночны разрад**
*  **Чэмпіён (14)**: 2006, 2007, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2020, 2021

**Парны разрад**
*  **Чэмпіён (10)**: 2006, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2014, 2015, 2017, 2018
*  **Сярэбраны прызёр (3)**: 2010, 2020, 2021

**Мікс**
*  **Чэмпіён (6)**: 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2018
*  **Сярэбраны прызёр (2)**: 2017, 2020
*  **Бронзавы прызёр (1)**: 2021

## Палітычныя погляды 
Падпісала адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткіх падаўленняў народных пратэстаў у 2020 годзе.

Катэгорыя:Удзельнікі Еўрапейскіх гульняў 2015 года
Катэгорыя:Удзельнікі Еўрапейскіх гульняў 2019 года
Катэгорыя:Бадмінтаністы на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Бадмінтаністкі Беларусі
Катэгорыя:Чэмпіёны Беларусі па бадмінтоне
Мастацкая гімнастыка на Еўрапейскіх гульнях 2019

**Мастацкая гімнастыка на Еўрапейскіх гульнях 2019** якія прайшлі ў Мінску з 22 па 23 чэрвеня 2019 года ў палацы спорту Мінск-Арэны. Разыграна 8 камплектаў медалёў.

## Медальны залік 
## Медалісты 
#### Абсалютная першынство 
#### Практыкаванне з абручом 
#### Практыкаванне з мячом 
#### Практыкаванне з булавамі 
#### Практыкаванне з стужкай 
### Групавыя практыкаванні 
#### Абсалютная першынства 
#### Практыкаванне з 5 мячамі 
#### Практыкаванне з 3 абручамі і 4 булавамі 
Катэгорыя:Спаборніцтвы на Еўрапейскіх гульнях 2019
Катэгорыя:Мастацкая гімнастыка
Клочкіўка

**Клочкіўка** () — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Глухіўскага раёна
Раска малая

**Раска малая**, **Раска** (*Lemna minor L.*)&nbsp;— шматгадовая травяністая расліна сямейства раскавых. Карэньчыкі ніткападобныя. Сцябло мае від маленькай зялёнай пласцінкі, якая плавае на вадзе. Лісце неразвітае. Кветкі рэдукаваныя, аднаполыя, у суквеццях з двух тычынкавых і адной песцічнай кветак, размешчаных ля аснавання парасткаў у бакавой кішэні; песцічныя кветкі маюць адзін слупок, тычынкавыя&nbsp;— з адной тычынкай. Цвіце рэдка ў маі&nbsp;— чэрвені. Плод&nbsp;— арэшкападобны аднанасенны. Расце ў стаячых водах.

## Медыцынскае выкарыстанне 
Раску малую выкарыстоўваюць у медыцыне. Лекарскую сыравіну нарыхтоўваюць на працягу лета. Расліна змяшчае флаваноіды, антацыяны, мікра- і макраэлементы (ёд, нікель, медзь, марганец, кобальт, тытан, ванадый, бром, магній, кальцый, бор). Галенавыя прэпараты раскі маюць антымікробныя, гарачкапаніжальныя, супрацьзапаленчыя, дэсенсібілізуючыя, адхарквальныя, мачагонныя ўласцівасці. Ужываюць пры крапіўніцы, вітыліга, бранхіяльнай астме, артрытах, запаленнях слізістых абалонак дыхальных шляхоў, ацёках, грыпе.

## Літаратура 
* *, , А.&nbsp;М.&nbsp;Краснова;* «» Справочник; Киев, , 1983. 

## Спасылкі 
* РЯСКА МАЛА //Фармацевтична енциклопедія

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Водныя расліны
Катэгорыя:Раскавыя
Васкрэсэнскэ (Мікалаеўская вобласць)

**Васкрэсэнскэ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Вітаўскім раёне Мікалаеўскай вобласці Украіны на рацэ Інгул за 6 км ад Мікалаева. Заснаваны ў XVIII ст. на базе дзяржаўнага сяла Ораш як адміралцейскае паселішча Чарнаморскага флоту Расійскай імперыі. Сучасная назва паходзіць ад Уваскрасенскай царквы, збудаванай у 1793 г. Насельніцтва складае 4275 асоб (станам на 1 студзеня 2024 года).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Мікалаеўскай вобласці
Аляксандр Лявонавіч Новікаў

**Аляксандр Лявонавіч Но́вікаў** ( — ) — вучоны ў галіне лесаводства і дэндралогіі, доктар сельскагаспадарчых навук (1962), прафесар (1932).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Сярэднія Малынічы (зараз у  Гомельскай вобласці Беларусі). У 1910 годзе скончыў гарадское вучылішча, у 1917 — Магілёўскі настаўніцкі інстытут. У 1924 годзе скончыў лясны факультэт Горацкага сельскагаспадарчага інстытута. У 1932—1937 гг. загадчык кафедрай лесаводства ў Беларускім лесатэхнічным інстытуце. У 1937—1949 гг.працаваў у Куйбышаўскім сельскагаспадарчым інстытуце, у 1949—1960 гг. у Кіеўскай сельскагаспадарчай акадэміі. У 1960—1966 гг. А. Л. Новікаў на пасадзе загадчыка кафедрай біялогіі ў Беларускім тэхналагічным інстытуце.

## Навуковая дзейнасць 
Асноўныя працы А. Л. Новікава па дэндралогіі, лесаводстве і інтрадукцыі раслін. Сярод апублікаванага:

* К вопросу о коррелятивной зависимости удельного веса и ширины годичных слоёв еловой древесины // Матер. по лесному опытному делу БССР. Вып. 2. — Мн.: БелНИИС и ЛХ, 1928. — С. 18—48.
* Деревья и кустарники парков и лесов БССР. — 2 изд. — Мн., 1933.
* Определитель деревьев и кустарников в безлистном состоянии. — 2 изд. — Мн., 1965.
* Определитель хвойных деревьев и кустарников. — Минск, 1967.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Леніна (1953) і медалямі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* Новиков Александр Леонович // Знаменитые люди Гомельщины 
* Знаменитые земляки  // Чачэрская цэнтральная раённая бібліятэка

Катэгорыя:Выпускнікі Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Аркадзя Куляшова
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі
Катэгорыя:Лесаводы СССР
Катэгорыя:Лесаводы Беларусі
Катэгорыя:Дэндролагі
Катэгорыя:Батанікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Выкладчыкі Самарскага дзяржаўнага аграрнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Нацыянальнага ўніверсітэта біярэсурсаў і прыродакарыстання
Клапоўнік палявы

**Клапо́ўнік палявы** (*Lepidium campestre*)&nbsp;— від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Невялікая (20—60 см) шызая расліна з разгалінаваным сцяблом. Суквецці сабраны ў верхняй часткі расліны. Яно мае зверху кветкі, а дадолу зялёныя плоскія авальныя струкі каля 6&nbsp;мм даўжыні і 4&nbsp;мм шырыні. Кожны струк ўтрымлівае дзве 2,5&nbsp;мм насеніны. Ствол пакрыты лісцем з зубатым краем і валасінкамі.

## Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання 
Сустракаецца як пустазелле на схілах бэлек, каля дарог, на пустках у стэпавай і лесастэпавай частцы Украіны, на Каўказе, у Малой і Сярэдняй Азіі.

## Практычнае выкарыстанне 
Расліна належыць да таго ж роду, што і . У насенні клапоўніка змяшчаецца 22,2—28,5&nbsp;% тлустага светла-жоўтага алею з вострым, амаль пякучым смакам, якія нагадваюць смак горкага перцу. І саму расліна і яе алей выкарыстоўвалі як заправу да салатаў і рыбных або мясных страў. Лісце ўжываюць сырым, альбо адварваюць на працягу 10 хвілін.

Разглядаюць магчымасць выкарыстання клапоўніка палявога як сельскагаспадарчай алейнай расліны.

## Галерэя 

Lepidium_campestre_sl4.jpg|Дарослая расліна
Lepidium_campestre3_W.jpg|Лісце
Lepidium_campestre_sl9.jpg|Суквецці
Lepidium campestre — Flora Batava — Volume v9.jpg|

## Літаратура 
*  — С. 27.
* *М.&nbsp;Л.&nbsp;Рева, Н.&nbsp;Н.&nbsp;Рева* Дикі їстівні рослини України / Київ, Наукова думка, 1976&nbsp;— 168 с.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Харчовыя расліны
Катэгорыя:Клапоўнік
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1812 годзе
Клапоўнік разналісты

**Клапо́ўнік разналісты**, **клапоўнік пранізаналісты**.

## Батанічнае апісанне 
Гэта аднагадовыя або двухгадовая расліна, якая мае прамое сцябло, што можа дасягаць найбольшай вышыні каля 60 сантыметраў. Лісце каля асновы расліны падзеленае на лінейныя долі, а лісце вышэй над сцяблом закругленае да авальнай формы і атачаюць сцябло. Кончык сцябла займае суквецце вельмі дробных кветак, кожны з якіх мае жоўтыя пялёсткі 1—2 мм у даўжыню. Плады ўяўляюць сабой згладжаную авальную або алмазападобнай формы капсулу каля 4 міліметраў у даўжыню.

## Арэал 
Від з’яўляецца родным для Еўропы і Азіі, і ён можа быць знойдзены ў іншых частках свету ў якасці інтрадукаванага віду.

## Літаратура 
*  — С. 27.

## Спасылкі 
* 
* Jepson Manual Treatment
* Photo gallery

Катэгорыя:Клапоўнік
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Леспедэза

**Леспедэза** (*Lespedeza*) — род раслін сямейства .

## Назва 
Род названы  ў гонар іспанскага губернатара , які дапамагаў яму і яго сыну пры батанічных даследаваннях ва Фларыдзе.

## Батанічнае апісанне 
Травянистные расліны, паўкусты або лістападныя кусты, часта з паўзучымі або ніцымі парасткамі. Паверхня сцябла часам бывае пакрыта мяккімі пухнатымі валасінкамі. Лісце непарнаперыстае, з супратыўнымі лісточкамі.

Суквецці гронкападобныя, ніцыя. Па меншай меры 2 кветкі размяшчаюцца на трывалай сцяблінцы. На яго канцы таксама знаходзяцца два вельмі маленькіх лісточка. Гермафрадытныя зігаморфныя кветкі змяшчаюць пяцічленныя, з двайным калякветнікам. Пяць чашалісцікаў зрастаюцца, фармуючы званочкавую чашачку. Вяночак з’яўляецца тыповым для матыльковай кветкі. Ветразь ад даўгаватай да зваротнаяйкападобнай формы. Лодачка сагнутая наперад, заканчваецца тупа. Звужаныя да аснавання крылы даўгаватыя, вушкападобныя, зрастаюцца з лодачкай. 9 або 10 тычынак зрастаюцца.

Плод — аднанасенны боб, які не ўскрываецца.

## Распаўсюджанне 
Віды роду распаўсюджаныя ва Усходняй і Паўднёва-Усходняй Азіі, ад Гімалаяў, Японіі і Кітая да Аўстраліі, а таксама ў Паўночнай Амерыцы, дзе растуць у трапічных і ўмераных рэгіёнах.

## Гаспадарчае значэнне і прымяненне 
Некаторыя віды вырошчваюцца як дэкаратыўныя садовыя расліны і/або як кармавыя культуры, асабліва на поўдні ЗША. Акрамя таго, іх выкарыстоўваюць для ўзбагачэння глебы і папярэджання яе эрозіі, паколькі іх карані, як і ва ўсіх бабовых, ўступаюць у сімбіёз з бактэрыямі, фіксуюць атмасферны азот і пераводзяць яго ў даступную для засваення раслінамі форму, такім чынам, павялічваючы ўрадлівасць глебы. У некаторых месцах прадстаўнікі леспедэзы з’яўляюцца інвазіўнымі відамі.

## Асаблівасці хімічнага складу 
 змяшчае ў сваіх каранях і лісці буфатэнін, I-метоксі-N,N-дыметылтрыптамін (леспедамін), таксама як і роднасныя Nω,Nω-дыметылтрыламіны і іх аксіды.

## Ахова 
Два віды —  і  — занесеныя ў Чырвоную кнігу Расійскай Федэрацыі.

## Віды 
Па інфармацыі базы дадзеных *The Plant List*, род уключае 58 відаў:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Lespedeza thunbergiiaDT1.jpg|
Lespedeza cyrtobotryaDT.jpg|
Lespedeza bicolorDT1.jpg|
Lespedeza japonica Nipponica1.jpg|
Lespedeza capitata 8071.jpg|
Lespedeza juncea var. subsessilis medohagi02.JPG|
Lespedeza leptostachya.jpg|

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Таксоны раслін, названыя ў гонар людзей
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Матыльковыя
Сардэчнік сардэчны

**Сардэчнік сардэчны**, **Глухая крапіва**, **Шанта** (*Leonurus cardiaca*)&nbsp;— від травяністых раслін сямейства , распаўсюджаны ў Еўропе і Азіі на ўсход да Заходняй Сібіры і на паўночны ўсход да Ірана.

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна, 50-100&nbsp;см вышынёй. Верхавіннае лісце 3-лопасцевае або суцэльнае, з 2 бакавымі, накіраванымі наперад зубцамі, амаль голае або знізу рассеяна-валасістае. Вяночак светла-ружовы, 8.5-9.5&nbsp;мм даўжынёй.

Ва Украіне від расце на пустазельных месцах&nbsp;— у Закарпацці, Лесастэпе і Стэпе, рассеяна.

## Галерэя 

Leonurus cardiaca 170607b.jpg|Расліна
Leonurus cardiaca scan01.jpg|Лісток
Leonurus cardiaca.jpg|Кветкі
Leonurus cardiaca seeds leca2 003 php.jpg|Насенне
Illustration Leonurus cardiaca0.jpg|

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Ясноткавыя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Пустазелле
Уланавэ

**Уланавэ** () — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.

## Вядомыя асобы 
* Раіса Фёдараўна Максіменка (нар. 1944) — беларускі архітэктар.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Глухіўскага раёна
Фатавыж

**Фатавыж** () — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Глухіўскага раёна
Язэп Гуткоўскі

**Язэп Гуткоўскі** (сапраўднае імя **Ізідар Паўлавіч Плашчы́нскі**, , Каралішчавічы, Мінскі павет — , Нью-Ёрк, ЗША) — беларускі грамадскі дзеяч, публіцыст.

## Біяграфія 
Паходзіў з сялянскай сям’і, бацькі Павел і Антаніна Плашчынскія былі непісьменнымі, працавалі на гаспадарцы і выхоўвалі шасцёра дзяцей. Малодшы брат Я. Пушчы. Вучыўся ў БДУ. У часе нямецкай акупацыі працаваў у «Беларускай газеце». З 1944 года ў эміграцыі. У Германіі жыў у лагеры DP у Гановеры. Супрацоўнічаў з перыёдыкам «Вольнае слова». У 1950-х гг. друкаваўся на старонках выданняў Мюнхенскага інстытута вывучэння СССР, быў няштатным аўтарам беларускай рэдакцыі радыё «Вызваленне». Жыў у ЗША, у Нью-Ёрку.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Постаці беларускай эміграцыі
Катэгорыя:Публіцысты Беларусі
Катэгорыя:Публіцысты ЗША
1638 год у гісторыі астраноміі

**1638** год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.

## Падзеі 
* 12 чэрвеня: Частковае сонечнае зацьменне стала апошнім у серыі зацьменняў 102 сараса.
* 21 снежня: Упершыню на працягу нашай эры поўнае месяцавае зацьменне адбылося ў дзень зімняга сонцастаяння.

## Астранамічныя з’явы 
## Адкрытыя астранамічныя аб’екты 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Зноскі 
Астраномія
Катэгорыя:Гады ў астраноміі
Папы

**Папы**

* народная назва віду 
* народная назва віду 
* народная назва віду 
* народная назва віду
Крывэ Озэра

**Крывое Возера** ці **Крывэ Озэра** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Крываозэрскім раёне Мікалаеўскай вобласці Украіны, раённы цэнтр. Першым будынкам паселішча была карчма. У сярэдзіне XVIII ст. паселішча налічвала 40 хат, да сярэдзіны ХІХ ст. насельніцтва ўзрасло да 2 тыс. У 1951 г. у пасёлак былі пераселены жыхары Драгобыцкай вобласці з вёсак, якія перадаваліся Польшчы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Мікалаеўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1762 годзе
Підгародна

**Підгародна** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Пэрвамайскім раёне Мікалаеўскай вобласці Украіны. Вузлавая чыгуначная станцыя на лініях Балта - Гайваран і Балта - Памічна.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Мікалаеўскай вобласці
Токарыўка

**Токарыўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Вэсэлынаўскім раёне Мікалаеўскай вобласці Украіны. Пасёлак размешчаны на захадзе Мікалаеўскай вобласці за 1 км ад адміністратыўнай мяжы з Адэскай вобласцю. Да 2016 г. пасёлак меў назву "Кудраўціўка", якая ў адпаведнасці з законам Украіны аб дэкамунізацыі была зменена на "Токарыўка" (у гонар мясцовага вайскоўца Віталія Токара, які загінуў на Данбасе).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Мікалаеўскай вобласці
Пэрвамайскэ

**Пэрвамайскэ** () — тапонім ва Украіне.

## Пасёлкі гарадскога тыпу 
* Пэрвамайскэ - Аўтаномная Рэспубліка Крым, Пэрвамайскі раён
* Пэрвамайскэ - Данецкая вобласць, Сніжнянскі гарадскі савет
* Пэрвамайскэ - Мікалаеўская вобласць, Вітаўскі раён

## Гл. таксама 
* Пэрвамайск
* Першамайскае
Любім (значэнні)

**Любім**

* Любім — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Любімскага раёна Яраслаўскай вобласці і гарадскога паселішча Любім
* народная назва віду
Андрыіўскэ (Канатопскі раён)

**Андрыіўскэ** () — вёска ў Канатопскім раёне Сумскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Канатопскага раёна
Таўстадубовэ

**Таўстадубовэ** () — вёска ў Глухіўскім раёне Сумскай вобласці Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Глухіўскага раёна
Білозэрка (Сумская вобласць)

**Білозэрка** () — пасёлак у Канатопскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Дубав’язіўскай пасялковай грамады.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Канатопскага раёна
Бандары (Канатопскі раён)

**Бандары** () — вёска ў Канатопскім раёне Сумскай вобласці Украіны.

У ХІХ стагоддзі сяло Бандары было ў складзе Канатопскай воласці Канатопскага павета Чарнігаўскай губерні.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Канатопскага раёна
Пэрвамайскэ (Мікалаеўская вобласць)

**Пэрвамайскэ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Вітаўскім раёне Мікалаеўскай вобласці Украіны. Пасёлак узнік у пачатку ХХ ст. пры будаўніцтве чыгункі.

## Вядомыя асобы 
* Віктар Шчэкалюк (нар. 1988) — украінскі валейбаліст.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Мікалаеўскай вобласці
Леспедэза двухколерная

**Леспедэза двухколерная** (*Lespedeza bicolor*) — від кветкавых раслін роду   сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Прамы куст 1-3 м вышынёй і столькі ж шырынёй, у халодным клімаце расліны дасягаюць меншых памераў. За адзін сезон расліна бывае здольная вырасці на 1, 5 м. Фармуе магутную каранёвую сістэму. Сцёблы могуць дасягаць 3 см у дыяметры. Галіны злёгку апушаныя. Лісце трохчленнае, цэнтральны ліст дасягае 1,5—6 см у даўжыню і 1-3,5 см у шырыню. Ніжні бок лісця ярка-зялёны, апушаны.

Пурпурныя матыльковыя кветкі, сабраныя ў пазухавыя доўгія, выгнутыя мяцёлкі, што з'яўляюцца з ліпеня па верасень (да 15 кветак у суквецці). Чашачка 0,5 см даўжынёй, тры яе чашалісціка маюць невялікую даўжыню. Пялёсткі могуць дасягаць 1 см у даўжыню, яны пурпурнога або, радзей, белага колеру. Завязь апушаная, памерам 1 × 0,5 см.

Плод — плоскі аднанасенны боб каля 1 см даўжынёй.

## Арэал 
Леспедэза двухколерная шырока распаўсюджаная ў Кітаі, а таксама суседніх з ім рэгіёнах Расіі, у Японіі, Карэі і, магчыма, Манголіі. Расце на лясных ускраінах і ў гушчарах на вышыні ад 100 да 1000 м над узроўнем мора.

## Асаблівасці хімічнага складу 
Леспедэза двухколерная змяшчае ў сваіх каранях і лісці буфатэнін, I-метоксі-N,N-дыметылтрыптамін (леспедамін), таксама як і роднасныя Nω,Nω-дыметылтрыламіны і іх аксіды.

## Гаспадарчае значэнне і прымяненне 
Леспедэзу двухколерную саджаюць для папярэджання эрозіі глебы. Магчыма атрыманне алею з яе насення, сцёблы могуць прымяняцца для ткацтва, адвар лісця выкарыстоўваюць як чай. У Цэнтральнай Еўропе і ЗША расліна культывуецца ў парках і садах ў дэкаратыўных мэтах. Выведзена мноства сартоў, найбольш вядомыя 'Little Buddy' і 'Yakushima'. Утвараючы шчыльныя скапленні, гэты від можа станавіцца агрэсіўным пустазеллем. У ЗША, дзе гэты від з'яўляецца інтрадукаваным, ён стаў інвазіўным

## Літаратура 
* Puhua Huang, Hiroyoshi Ohashi, Tomoyuki Nemoto: Lespedeza. In: Wu Zhengyi, Peter H. Raven (Hrsg.): Flora of China. Bd. 10, Missouri Botanical Garden Press, St. Louis 1994+, стар 306 (eFloras.org).
* Andreas Bärtels: Enzyklopädie der Gartengehölze. Ulmer Verlag, Stuttgart 2001, , S. 379

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Інвазіўныя віды раслін
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Флора Усходняй Азіі
Катэгорыя:Матыльковыя
Жабрыца парэзнікавая

**Жабры́ца парэзнікавая** (*Seseli libanotis)*&nbsp;— від травяністых раслін з роду  сямейства .

## Апісанне 
Двухгадовая або шматгадовая расліна. Корань белы, тоўсты. Вышыня 40—120&nbsp;см. Сцябло разгалінаванае, вельмі глыбока жалабковае, верхняя частка і вузлы валасістыя, рэшткі старога лісця на аснове. Лісце чаргуецца, ніжнія сцёблы чарашковыя, верхнія лісты без чарашкоў, аснова похвападобная. Ліставая пласціна ад вузка выцягнутай да трохкутнай 1—2 разы перыстарассечаная. Лісточкі вельмі тонка лопасцевыя, пухнатыя, з ніжняга боку блакітна-зялёныя. Суквецце&nbsp;— складаны парасон. Першасныя і другасныя парасоны (30—40) з вузкімі, махнатымі прыкветкамі. Вяночак радыяльна-сіметрычны або злёгку няроўны, белы (часам злёгку чырванаватага колеру), да 5&nbsp;мм шырынёй, вонкавая паверхня валасатая, пялёсткі 5, зубчастыя, кончыкі звернутыя ўнутр. Плод: ад шырокаэліптычнай да яйкападобнай формы, даволі плоскі, 2-секцыйны, тоўста-рабрысты, карычневы, даўжынёй 2.5—4 мм схізакарпій.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Еўропе, Заходняй Азіі і Марока.

Ва Украіне від расце на ўсёй тэрыторыі, у Крыме рэдка.

## Таксанамія 
У самастойны падвід або від часам вылучаецца  [= ] — **Парэзнік прамежкавы**, адрозны аднакроць або двойчы пёрыстым ніжнім лісцем, долі яго яйкападобныя, няроўназубчастыя або пёрыста-рассечаныя, тупыя або тупаватыя. У намінатыўнага падвіду ніжняе лісце двойчы ці тройчы пёрыстае, долі яго лінейныя, даўгаватыя або ланцэтныя, часта серпападобна выгнутыя, вострыя.

### Сінонімы 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
і іншыя.

## Галерэя 

Libanotis pyrenaica.jpg|лісток
Säfferot Seseli libanotis Blomma.jpg|Суквецці
Seseli libanotis Sturm18.jpg|

## Літаратура 
*  — С. 283.
* Лyговые травянистые растения. Биология и охрана: Справочник/ Губанов И. А., Киселева К. В., Новиков В. С., Тихомиров В. Н. — М.: Агропромиздат, 1990. — 183 с.
*  

## Спасылкі 
* 
* Жабрица // Проект «Архив природы России» 

Катэгорыя:Жабрыца
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1824 годзе
Салькавэ

**Салькавэ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Гайваранскім раёне Кіраваградскай вобласці Украіны на рацэ Паўднёвы Буг.
На поўдзень ад пасёлка размешчана запаведнае ўрочышча "Салькаўскае".

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіраваградскай вобласці
Устыніўка

**Устыніўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Устыніўскім раёне Кіраваградскай вобласці Украіны, раённы цэнтр. Пасёлак размешчаны на рацэ Бэрэзіўка (прыток Інгула). Назва, па легендзе, паходзіць ад казака-першапасяленца Устына.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіраваградскай вобласці
Алэксандрыўка (Кіраваградская вобласць)

**Алэксандрыўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Алэксандрыўскім раёне Кіраваградскай вобласці Украіны, раённы цэнтр каля адміністрацыйнай мяжы з Чаркаскай вобласцю. У грамаце, выдадзенай у 1785 г. каралём Станіславам Аўгустам ўладальніку паселішча Феліцыяну Піляўскаму, яна ўпершыню згадваецца як мястэчка. Пазней — у Чыгырынскім павеце Кіеўскай губерні.
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Леў Макаравіч Мацыевіч, авіятар
## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіраваградскай вобласці
Траскун амурскі

**Траскун амурскі** (*Syringa reticulata amurensis*, або *Syrínga amurénsis*) — падвід віду  роду  сямейства .

## Распаўсюджанне 
Радзіма траскуна амурскага — Маньчжурыя, Прыморскі і Хабараўскі краі, Амурская вобласць, Кітай, паўвостраў Карэя. Расце ў змешаных нізінных лясах і хмызняковых зарасніках, радзей на лясістых схілах. У горы падымаецца да 600 м над узроўнем мора.

## Апісанне 
Дрэва да 10 м, радзей 12-15 м вышынёй і 20-30 см дыяметрам, радзей мнагаствольны лістападны куст .

Кара цёмна-шэрая або бурая, з добра прыкметнымі белымі папярочнымі чачавічкамі. Маладыя парасткі чырвона-бурыя.

Лісце 5-11 см даўжынёй, зялёнае, эліпсападобна-сэрцападобнае падобнае з лісцем .

Суквецці буйныя шырокамяцёлкавыя да 20-25 см даўжынёй і да 20 см у дыяметры. Кветкі белыя або злёгку крэмавыя, дробныя 5-6 мм у дыяметры, з моцным пахам. Цвіце ў канцы чэрвеня — ліпені. Цвіценне доўжыцца 2 тыдні. Адзін з найбольш марозаўстойлівых і засухаўстойлівых бэзаў. Добра пераносіць гарадскія ўмовы. Размнажаецца насеннем і зялёнымі тронкамі. Першыя два гады расце павольна.

Драўніна белая, цвёрдая і цяжкая.

Жыве да 90-100 гадоў. У культуры з 1855 года.

Расліна атрымала народную назву «траскун» за тое, што сырыя дровы гараць з моцным трэскам, раскідваючы іскры і вуглі на некалькі метраў.

## Спасылкі 
* Сирень амурская, трескун, белая сирень /Amur tree lilac 
* Сирень (Трескун) амурская — Syringa amurensis Rupr. 

Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Маслінавыя
Катэгорыя:Расліны лясоў
Катэгорыя:Дрэвы
Алэксандрыйскэ

**Алэксандрыйскэ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Алэксандрыйскім раёне Кіраваградскай вобласці Украіны, падпарадкаваны Александрыйскаму гарадскому савету. Першапачаткова пасёлак быў названы ў гонар балгарскага камуністычнага лідара сталініста Георгія Дзімітрава. У адпаведнасці да закона Украіны аб дэкамунізацыі, гэта назва трапіла ў спіс тапонімаў, якія падлягаюць перайменаванню. 12 мая 2016 г. Вярхоўная Рада Украіны пераназвала пасёлак Дымытравэ на Алэксандрыйскэ.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіраваградскай вобласці
Балахіўка

**Балахіўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Пэтрыўскім раёне Кіраваградскай вобласці Украіны. Назва пасёлка паходзіць ад селяніна Балахава Артэма Іванавіча, які ў пачатку XX ст. жыў на хутары ў 5 двароў, які размяшчаўся на месцы сучаснага пасёлка.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіраваградскай вобласці
Добравэлычкіўка

**Добравэлычкіўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Дабравэлычкіўскім раёне Кіраваградскай вобласці Украіны, раённы цэнтр. У часы Запарожскай Сечы тут размяшчаўся Вэлычкіўскі курань — старэйшым у куране быў казак Амелька Вэлычкіўскі. Па легендзе ад ягонага прозвішча і паходзіць назва паселішча. У XVIII — першай палове ХІХ ст. паселішча называлася Рэвуцкэ (ад прозвішча уласнікаў паселішча — Рэвуцкіх), а сваю сучасную назву Добравэлычкіўка афіцыйна атрымала толькі ў 1883 г.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіраваградскай вобласці
Галаваніўск

**Галаваніўск** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Галаваніўскім раёне Кіраваградскай вобласці Украіны, раённы цэнтр. Ад свайго заснавання гэтае паселішча знаходзілася ў складзе Брацлаўскага ваяводства Рэчы Паспалітай як частка ўладанняў Патоцкіх.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіраваградскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Галаваніўскага раёна
Бузульнік сібірскі

**Бузульнік сібірскі** (*Ligulária sibírica*) — від шматгадовых травяністых раслін з роду  сямейства ; тыпавы від гэтага роду.

Арэал віду ахоплівае амаль усю тэрыторыю Еўропы, а таксама Сібір.

Часам бузульнік сібірскі культывуюць як дэкаратыўную садовую расліну.

Занесены ў Чырвоную кнігу Цвярской вобласці, вырошчваецца ў Батанічным садзе ЦвДУ

## Біялагічнае апісанне 
Расліна вышынёй 40—150 см. Мае кароткае ўсечанае карэнішча.

Сцябло прамое, неразгалінаванае, баразнаватае, голае, полае. Ніжняе лісце чарашковае, ля аснавання похвава-пашыранае; ліставая пласцінка вялікая, сэрцападобна-трохкутная, тупая, востразубчастая. Сцябловае лісце меншага памеру, з похвавым аснаваннем, сцяблоабдымнае, верхняе — ланцэтнае, лускаватае, чырванавата-карычневае.

Шматлікія кошыкі сабраны ў густую, пышную гронку: асобныя кошыкі вырастаюць у пазухах прыкветкаў. Абгортка аднарадная, лісточкі абгорткі (8—10) лінейныя, ложа няплёнкавае. Язычковыя кветкі залаціста-жоўтыя, даўгавата-яйкападобныя, сярэднія трубчастыя. Цвіце з ліпеня па верасень.

Плод — яйкападобная сямянка з брудна-белым чубком.

## Арэал 
Гемікрыптафіт, распаўсюджаны ў Еўропе і Азіі ў міжземнаморскай, умеранай і субкантынентальнай кліматычных абласцях.

Расце ў сырых зацененых месцах на гумусных глебах: каля вадаёмаў, у зарасніках хмызняку, алешніку, па берагах ручаёў, на багністых тарфяных лугах — ад нізін да перадгор’яў.

## Падвіды 
Адрозніваюць чатыры падвіды:

* . Лісце ў тыпавога падвіду або цалкам голае, або з кароткім апушэннем па жылках.
* 
* 
* . У гэтага падвіду, у адрозненне ад тыпавога, лісце коратка густа апушанае.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Ligularia sibirica* ў базе дадзеных The Euro+Med Plantbase 
* 

Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Дэкаратыўныя садовыя расліны
Катэгорыя:Бузульнік
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1823 годзе
Траскун японскі

**Траскун японскі** (*Syringa reticulata*;  ; ) — від кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Гэта лістападнае невялікае дрэва, якое можа дасягаць вышыні 12 метраў, рэдка да 15 метраў, са ствалом да 30, рэдка да 40 см у дыяметры. Гэта самы вялікі від бэзу, і адзіны, хто рэгулярна выглядае невялікім дрэвам, а не кустом. Лісце эліптычна-вострае, 2.5-15 см даўжыні і 1-8 см шырыні, з цэльным краем і шурпатай тэкстурай з некалькімі выражанымі жылкамі. Кветкі белыя або крэмава-белыя, вяночак з трубчастым аснаваннем 4-6 мм даўжыні і моцным водарам; Кветкі сабраны ў шырокія мяцёлкі 5-30 см даўжынёй і 3-20 см шырыні. Цвіце ў пачатку лета. Плод сухая, гладкая карычневая каробачка (15-25 мм у даўжыню), дзеліцца на дзве часткі, каб вызваліць дзве крылатыя насеніны.

## Арэал 
Расліна родам з усходняй Азіі: насяляе на поўначы Японіі (пераважна Хакайда), на поўначы Кітая (Ганьсу, Хэбэй, Хэйлунцзян, Хэнань, Гірын, Ляанін, Унутраная Манголія, Нінся, Шэньсі, Шаньсі, Сычуань), Карэя і Далёкі Усход Расіі (Прымор’е).

## Падвіды 
Вылучаюць тры падвіды — Японія, паўднёвы Курыльскія астравы.
* '''*Syringa reticulata* subsp. *amurensis*'* () P.S.Green & M.C.Chang (syn. *S. reticulata* var. *mandschurica* (Maxim.) H.Hara) — Паўночна-Усходні Кітай, Карэя, паўднёвы ўсход Расіі.
* ***Syringa reticulata subsp. pekinensis**'' (Rupr.) P.S.Green & M.C.Chang — Паўночна-Цэнтральны Кітай. Ён мае вельмі выразную чырванавата-карычневую лупіну кары.

## Значэнне і выкарыстанне 
Расліну вырошчваюць як дэкаратыўнае дрэва ў Еўропе і Паўночнай Амерыцы

Катэгорыя:Дэкаратыўныя дрэвы
Катэгорыя:Маслінавыя
Власіўка

**Власіўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Кіраваградскай вобласці Украіны на беразе Дняпра і Крэмэнчуцкага вадасховішча, падпарадкаваны Світлаводскаму гарадскому савету. На тэрыторыі пасёлка размешчаны радовішча граніту і паклады будаўнічага пяску.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіраваградскай вобласці
Крушына (значэнні)

**Крушына**

*  — род раслін
* народная назва віду 
* народная назва віду 
*Рыгор Крушына (сапр. *Рыгор Казак*; 1907—1979) — беларускі пісьменнік
Ануфрыіўка

**Ануфрыіўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Ануфрыіўскім раёне Кіраваградскай вобласці Украіны, раённы цэнтр. Паселішча заснавана ў пачатку XVII ст. запарожскім адстаўным казаком з прозвішчам Ануфрыенка, ад якога і пайшла назва населенага пункта. У часы паўстання Хмяльніцкага тут была ўжо немалая слабада, жыхары якой прымалі ўдзел у паходах Багдана Хмяльніцкага. Насельніцтва расло за кошт збеглых сялян з Валыні, Галічыны, Бесарабіі, якіх прыцягвалі вялікія масівы нічыйнага стэпу.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіраваградскай вобласці
Паўлыш

**Паўлыш** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Ануфрыіўскім раёне Кіраваградскай вобласці Украіны.

## Геаграфія 
Паселішча знаходзіцца на р. Амельніку (прыток Дняпра). Паверхня хвалістая, рассечаная ярамі, перавышэнні да 40 м. Сярэдняя тэмпература студзеня -6,0&nbsp;°C, ліпеня 21,4&nbsp;°C. Ападкаў 455 мм за год.

## Персаналіі 
* Васіль Сухамлінскі — у 1947—1970 гг. быў дырэктарам мясцовай школы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіраваградскай вобласці
Чысцец

* Чысцец, або Чысцілішча () — у каталіцкім веравучэнні, стан душ людзей, якія памерлі ў міры з Богам, але патрабуюць ачышчэння ад наступстваў жыццёвых грахоў.
* Чысцец, або чысцік — народная назва *Зарніцы звычайнай* (*Linaria vulgaris*), кветкавай расліны роду Зарніца (*Linaria*) сямейства Трыпутнікавыя (*Plantaginaceae*).
* Чысцец — балота ў Вілейскім і Мядзельскім раёнах Мінскай вобласці Беларусі.
Матачнік

**Матачнік**

*  — род раслін
* народная назва віду 
* народная назва віду
Зарніца малая

**Зарніца малая** (*Chaenorhinum minus*)&nbsp;— від травяністых раслін сямейства , распаўсюджаны ў Сярэдняй і Усходняй Еўропе, Заходняй Азіі.

## Апісанне 
Аднагадовая расліна (5)10-20&nbsp;см вышынёй. Сцёблы разгалінаваныя, з залозістымі валасінкамі. Самае нізкае лісце супрацьлеглае, верхняе&nbsp;— папераменнае, кароткачарашковае; ліставыя пласціны ад лінейных да доўга-яйкападобных, валасатыя. Кветкі адзінкавыя ў пазухах. Вяночак 5-6&nbsp;мм даўжынёй, светла-ліловы, у зеве жаўтлявы. Каробачка яйкападобная, 5-6&nbsp;мм даўжынёй. Чашачка 5-лопасцевая, долі вузкія. Тычынкі 4. Насенне бурае, 0.4&nbsp;мм даўжынёй, з рэбрамі, на краі якіх некалькі зубчыкаў.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Сярэдняй і Усходняй Еўропе, Заходняй Азіі; інтрадукаваны ў некаторых іншых умераных рэгіёнах.

Ва Украіне від расце на палях і камяністых месцах&nbsp;— на большай частцы тэрыторыі, але на поўдні і ў Крыме рэдка. Пустазелле.

## Галерэя 

Microrrhinum minus sl1.jpg|Насенне
Chaenorhinum minus Sturm20.jpg|

## Спасылкі 
* 
* *Chaenorhinum minus* (L.) Lange // ИАС «ООПТ России»

Катэгорыя:Трыпутнікавыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Пустазелле
Жыццё Эміля Заля

**«Жыццё Эміля Заля»** () — амерыканскі мастацкі фільм 1937 года, біяграфічная драма пра жыццё французскага пісьменніка Эміля Заля.

У 2000 годзе быў уключаны ў Нацыянальны рэестр фільмаў Бібліятэкі Кангрэсу.

## Акцёры 
* Джозеф Шыльдкраўт
* Пол Муні
* Гейл Сондэргард
* Дональд Крысп
* Гары Дэвенпорт

## Зноскі 
Катэгорыя:Фільмы 1937 года
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Оскар» за «Найлепшы фільм»
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы пра Парыж
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-біяграфіі ЗША
Катэгорыя:Фільмы кампаніі Warner Bros.
Катэгорыя:Нацыянальны рэестр фільмаў
Прыюціўка

**Прыюціўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Алэксандрыйскім раёне Кіраваградскай вобласці Украіны. У пасёлку знаходзіцца вузлавая чыгуначная станцыя «Карысціўка» з напрамкамі на Знаменку, Крэменчуг і Пяціхаткі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Кіраваградскай вобласці
Грудніца звычайная

**Грудніца звычайная** (*Galatella linosyris*)&nbsp;— від раслін сямейства ; распаўсюджана ў Еўропе, Алжыры, Марока, Турцыі, Арменіі, Азербайджане, Грузіі.

## Апісанне 
Шматгадовая трава 25-60&nbsp;см вышынёй. Расліна голая. Сцябловае лісце вузка-лінейнае, шылападобна завостранае; верхняе — шылападобнае. Лісточкі абгорткі даўгаватыя або вузкаланцэтныя, вострыя, няшчыльна прылеглыя; знешнія — з адхіленымі вонкі верхавінамі. Кошыкі з 15-40 кветак.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Еўропе, Алжыры, Марока, Турцыі, Арменіі, Азербайджане, Грузіі.

Ва Украіне від расце па ўзлесках, стэпавых схілах, на яйле — у лесастэпе, паўночнай частцы стэпу, часта; у лясной паласе вельмі рэдка (Закарпацкая, Львоўская, Кіеўская вобласці, наваколлі Кіева); у Крыме на Керчанскім паўвостраве і ў перадгор’ях наваколля Сімферопаля), на Паўднёвым беразе Крыму:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Галерэя 

Galatella linosyris sl 3.jpg|Агульнае суквецце
Galatella linosyris sl11.jpg|Сямянка з папусам
Aster linosyris nf.jpg|

## Спасылкі 
* 
* *Galatella linosyris* (L.) Rchb.f. // ИАС «ООПТ России» 

Катэгорыя:Астравыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1853 годзе
На Заходнім фронце без перамен (фільм, 1930)

**«На Заходнім фронце без перамен»** () — ваенны фільм 1930 года рэжысёра Льюіса Майлстоўна, заснаваны на аднайменным рамане Эрыха Марыі Рэмарка. Ганараваны двух прэмій «Оскар» як найлепшы фільм года і за рэжысуру Майлстоўна, у 1990 годзе ўключаны ў Нацыянальны рэестр фільмаў ЗША.

## Сюжэт 
Аповяд аб простых нямецкіх школьніках старэйшых класаў, якія пад дзеяннем патрыятычнай прапаганды ідуць на вайну, прымаючы яе як гульню, і не ведаюць, што наперадзе іх чакае толькі смерць.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Фільмы 1930 года
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Оскар» за «Найлепшы фільм»
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы на французскай мове
Катэгорыя:Фільмы на нямецкай мове
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы пра Першую сусветную вайну
Катэгорыя:Экранізацыі літаратурных твораў
Катэгорыя:Нацыянальны рэестр фільмаў
Лён аўстрыйскі

**Лён аўстрыйскі** (*Linum austriacum*)&nbsp;— шматгадовая травяністая расліна роду .

## Батанічнае апісанне 
Расліна мае трывалы, амаль заўсёды вельмі разгалінаваны корань.

Сцёблы прамыя, да 70&nbsp;см вышынёй, разгалінаваныя.

Лісце лінейна-ланцэтнае, з загорнутым краем.

Кветкі на тонкіх кветаножках у верхавінных завітках, сабраных у гронкападонае суквецце.

Плод&nbsp;— каробачка. У пладоў кветаножкі нахіленыя ў адзін бок, таму каробачка паніклая. Цвіце ў чэрвені —ліпені.

## Распаўсюджанне 
Від распаўсюджаны ў Еўропе, Азіі і Афрыцы. Ва Украіне сустракаецца паўсюдна, у Крыме і на поўдні часта, радзей у заходняй частцы, расце на сухіх палянах.

## Літаратура 
* Определитель высших растений Украины / Акад. наук Украинской ССР; Ин-т ботаники им. Н. Г. Холодного; Редкол.: Ю. Н. Прокудин, Д. Н. Доброчаева, Б. В. Заверуха, В. И. Чопик; Авт.: М. И. Котов, Ю. Н. Прокудин, А. И. Барбарич и др. — 2-е изд., стереот., с незначительными доп. и исправлениями. — К. : Фитосоциоцентр, 1999. — 548 с. — ISBN 966-7459-18-7.

## Спасылкі 
* Photo Linum austriacum
* Linum austriacum L. 
* Лён аўстрыйскі

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Лён
Лужайнік

**Лужайнік** (*Limosella*) — род двухдольных кветкавых раслін, уключаны ў сямейства .

## Назва 
Навуковая назва роду — *Limosella* — была ўпершыню ўжыта ў 1728 годзе франка-нямецкім батанікам  (1682—1755). Яна паходзіць ад  — «багністы, брудны», што ставіцца да звычайных месцаў вырастання тыпавога віду роду. У 1753 Карл Ліней пераняў гэту назву ў *Species plantarum*.

## Батанічнае апісанне 
Род аб’ядноўвае невялікія аднагадовыя, радзей шматгадовыя травяністыя расліны. Сцёблы кароткія, мала развітыя, чатырохрабрыстыя. Лісце сабрана ў прыкаранёвую разетку, радзей чарговае на сцябле, з не заўсёды выразнымі хвосцікамі, у абрысе лінейнае, ланцэтападобнае або даўгавата-яйкападобнае, з суцэльным краем.

Кветкі размешчаны на прыкметных кветаножках. Чашачка звычайна падзелена на 5 долей, званочкавая. Вяночак бледны, белы або бялёсы, з ружавата-ліловымі або сінімі плямкамі ў трубцы. Тычынкі ў колькасці чатырох (зрэдку сустракаюцца асобнікі з двума тычынкамі). Завязь шарападобнай або яйкападобнай формы.

Плод — прытупленая каробачка з вялікай колькасцю насення з сеткаватай паверхняй.

## Арэал 
Нягледзячы на невялікі лік відаў, род Лужайнік мае шырокі арэал — яго прадстаўнікі вядомыя ў Еўропе, Азіі, Паўночнай Амерыцы, Аўстраліі.

## Таксанамія 
### Сінонімы 
* 

### Віды 
Па інфармацыі базы дадзеных *The Plant List*, род уключае 11 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
*  — С. 216.
* 
* 

## Спасылкі 
* Limosella // The Plant List
* 
* 

Катэгорыя:Залознікавыя
Лён жоўты

**Лён жоўты** (*Linum flavum*)&nbsp;— шматгадовая травяністая расліна роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Сцёблы 20-40&nbsp;см вышынёй.

Лісце тонкае, ледзь шурпатае па краі, ніжняе&nbsp;— лапатападобнае, тупое, сярэдняе і верхняе&nbsp;— даўгавата-ланцэтнае, завостранае, даўжынёй 2-5&nbsp;см, шырынёй 3-12&nbsp;мм.

Кветкі ярка-жоўтыя, у дыяметры да 3 см. Цвіце ў чэрвені-ліпені.

## Распаўсюджанне 
Від распаўсюджаны ў Еўропе і Азіі. Ва Украіне сустракаецца паўсюдна, часцей у стэпе, расце на лясных палянах, зарасніках, схілах.

## Літаратура 
* Определитель высших растений Украины / Акад. наук Украинской ССР; Ин-т ботаники им. Н. Г. Холодного; Редкол.: Ю. Н. Прокудин, Д. Н. Доброчаева, Б. В. Заверуха, В. И. Чопик; Авт.: М. И. Котов, Ю. Н. Прокудин, А. И. Барбарич и др. — 2-е изд., стереот., с незначительными доп. и исправлениями. — К. : Фитосоциоцентр, 1999. — 548 с. — ISBN 966-7459-18-7.

## Спасылкі 
* Linum flavum на сайце EOL
* Лен жоўты

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Лён
Уладзімір Мікалаевіч Заблоцкі

**Уладзімір Мікалаевіч Заблоцкі** ( — , Мінск) — беларускі палітык, дэпутат Вярхоўнага Савета Беларусі 12 склікання. Кандыдат тэхнічных навук.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 17 снежня 1939 года.

Скончыў Маскоўскі энергетычны інстытут. Да 1990 года працаваў начальнікам аддзела Навукова-даследчага інстытута электронных вылічальных машын (Мінск).

З 1990 года дэпутат Вярхоўнага Савета Беларусі. Намеснік старшыні камісіі па навуцы і навукова-тэхнічнаму прагрэсу, член Камісіі ВС па эканамічнай рэформе, дасягненню эканамічнай самастойнасці і суверэнітэту. Належаў да апазіцыі Беларускага народнага фронту. Яму належала адна з ключавых роляў у стварэнні эканамічных канцэпцыяй і законапраектаў, якія апазіцыя БНФ уносіла на разгляд сесіяў Вярхоўнага Савета. Нягледзячы на пракамуністычныя настроі большай часткі дэпутатаў, шмат якія ідэі БНФ былі прынятыя. У красавіку 1995 года У. Заблоцкі ўдзельнічаў у галадоўцы дэпутатаў апазіцыі БНФ супраць ініцыяванага наваабраным Прэзідэнтам Беларусі А. Лукашэнкам рэферэндуму аб змене дзяржаўнай сімволікі, пазбаўленні беларускай мовы статусу адзінай дзяржаўнай, праве Прэзідэнта распускаць Вярхоўны Савет і эканамічнай інтэграцыі з Расіяй.

Пазней Уладзімір Заблоцкі адзначыў як галоўнае з таго, што было зроблена ў пачатку 1990-ых, — дамагліся незалежнасці Беларусі і стварылі дзяржаву.

Памёр 6 жніўня 2020 года ў Мінску.

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання
Катэгорыя:Кандыдаты тэхнічных навук
Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускага народнага фронту
Катэгорыя:Члены КПСС