Лёзна

**Лё́зна**. Назва, верагодна, паходзіць ад слова «лёзны» — чужы, нетутэйшы, прышлы. У канцы 16 ст. Лёзна разам з Мікулінскай воласцю ўваходзіла ў Віцебскі павет. 3 1625 года яно стала ўласнасцю князёў Агінскіх. У 1654 годзе ўзгадваецца як мястэчка. З 1772 года ў складзе Расійскай імперыі, цэнтр воласці Аршанскага павета. У 1786 годзе Агінскімі была пабудавана мураваная праваслаўная царква (разбурана ў 1961 годзе). Падчас вайны 1812 года ў Лёзна стаяў 2 тыдні 3-і корпус маршала М. Нея (гэтая падзея захаваў на сваім малюнку маёр французскага войска Х. У. Фабер дзю Фора «На біваку ў Ліёзна ў жніўні 1812 года»). У 19 — пач. 20 ст. прыватнаўласніцкае мястэчка. 

3 1831 года ў Лёзне праводзіліся 4 кірмашы штогод, былі развітыя сталярнае, сукнавальнае, гарбарнае, кравецкае рамёствы. У 1866—1867 гадах быў адкрыты рух па Рыга-Арлоўскай чыгунцы, якая прайшла праз мястэчка, у Лёзне пабудавана чыгуначная станцыя. У 1865 годзе адкрыта народнае вучылішча, а ў 1875 годзе пры чыгуначнай станцыі пачала дзейнічаць царкоўна-прыходская школа, якая ў 1887 годзе была рэарганізавана ў 4-класнае народнае вучылішча. 3 1870 г. Лёзна стала ўласнасцю Храпавіцкіх, пазней — А. І. Шабекі. У 1880-я у Лёзна 216 дамоў, 26 крам, размяшчалася валасное праўленне, працавала бальніца. У пач. 20 ст. — 11 цагляных і 1103 драўляныя будынка, 2 млына, 2 вучылішча, па-ранейшаму штогод праводзіліся 4 кірмашы.
, 1943—1944. НММРБ]]
У 1919 г. Лёзна ўвайшло ў склад РСФСР. 3 1924 года ў БССР, стала цэнтрам Лёзненскага раёна. З 27.9.1938 — гарадскі пасёлак. У час Вялікай Айчыннай вайны 17.7.1941 года Лёзна акупіравана гітлераўскімі войскамі, за час вайны акупанты загубілі тут 1,2 чал., Лёзна было спалена. 8 кастрычніка 1943 г. пасёлак вызвалены войскамі Калінінскага фронту.

Мясцовасць атрымала своеасаблівую вядомасць пасля меркаванага замаху на забойства тагачаснага кандыдата ў прэзідэнты А. Лукашэнкі, які адбыўся 16.7.1994 непадалёк.

## Насельніцтва 

* 1846 год — 745 чал.
* 1867 год — 1&nbsp;085 чал.
* 1880 год — 1&nbsp;536 чал.
* 1897 год — 2&nbsp;473 чал. (перапіс)
* 1917 год — 2,1 тыс. чал.
* 1939 год — 4,1 тыс. чал.
* 1972 год — 5,7 тыс. чал.
* 2003 год — 6,8 тыс. чал.
* 2008 год — 6&nbsp;678 чал.
* 2009 год — 6,2 тыс. чал.
* 2016 год — 6&nbsp;688 чал..
* Зінаіда Сямёнаўна Даўгяла (нар. 1930) — беларускі архітэктар.
* Абрам Барысавіч Забораў (1911—1985) — беларускі мастак.
* Шнеўр Залман з Лядаў (1745—1812) — заснавальнік Хабад.
* Рыгор Абрамавіч Рыўкін (1877—1922) — паэт.
* Барыс Ільіч Фукс (1897—1973, Новакузнецк) — савецкі хірург.
* Марк Шагал (1887—1985) — беларускі і французскі мастак яўрэйскага паходжання.
* Цэмах-Цэдэк  (1789 — 1866) — 3-й любавічскі рабін з хасідскай дынастыі Шнеерсонаў, унук Шнеўра Залмана

## Гл. таксама 
* Пасёлкі гарадскога тыпу Віцебскай вобласці
* Пасёлкі гарадскога тыпу Беларусі

## Зноскі 
## Літаратура 
* Лёзна // Рэспубліка Беларусь: вобласці і раёны: энцыклапедычны даведнік / аўт. — склад. Л. В. Календа. — Мн., 2004. — С. 139—140.
* 
* 
* Лиозно // Путеводитель по городам и районным центрам Республики Беларусь / сост. А. В. Варивончик [и др.]. — Мн., 2004. — С. 214—215.
* 
* 

## Спасылкі 
* Лёзна tut.by 
* Сайт газеты «Сцяг Перамогі» 
* Прыдзвінскі край — Лёзна 
*  Інфармацыйна-забаўляльны партал Лёзна


Катэгорыя:Мястэчкі Віцебскага ваяводства