open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Крыстафер Ламберт

**Крыстоф Гі Дэні Ламбер** (; больш вядомы як **Крыстафер Ламберт**, ; ) — французскі і амерыканскі акцёр, лаўрэат прэміі «Сезар» (1986).

За 30 гадоў кінакар’еры зняўся больш чым у 60 карцінах. Ламберт граў як у камедыях («Арлет», «Эркюль і Шэрлак супраць мафіі», «Чаму я?»), так і ў інтэлектуальным кіно («Падземка», «Забіць святара»). Аднак сапраўдную папулярнасць акцёр атрымаў дзякуючы ролям герояў-адзіночак у фантастычных фільмах і фільмах жанру «экшан» («Крэпасць/Апошні адлік», «Смяротная бітва», «Крутыя ствалы»), сярод якіх самая галоўная — несмяротны воін Конар Маклаўд з фільма «Горац».

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* 
* Відэаінтэрв’ю Крыстафер Ламберт 2010 г.
* Крыстафер Ламберт на Rotten Tomatoes

Катэгорыя:Акцёры паводле алфавіта
Фрэд Астэр

**Фрэд Астэр** (; сапраўднае імя **Фрэдэрык Аўстэрліц**, англ. Frederick Austerlitz);  — ) — амерыканскі акцёр, танцор, харэограф і спявак, зорка Галівуда, адзін з найвялікшых майстроў музычнага жанру ў кіно. Яго тэатральная і кінематаграфічная кар’ера ахоплівае перыяд у 76 гадоў, на працягу якога Астэр зняўся ў 31 музычным фільме. Яго імя часта згадваецца разам з імем Джынджэр Роджэрс, з якой ён зняўся ў 10 фільмах, што пераварочвалі жанр музычнай камедыі.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты ганаровай прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Артысты вадэвіляў
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Сесіля Б. Дэ Міля
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Акцёры тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі ЗША
Катэгорыя:Танцоры ЗША
Катэгорыя:Харэографы ЗША
Джоні Дэп

**Джон Крыстафер «Джоні» Дэп II** (}; ) — амерыканскі акцёр, рэжысёр, музыкант, сцэнарыст і прадзюсар. Лаўрэат прэміі «Залаты глобус» за ролю ў фільме Ціма Бёртана «Суіні Тод, дэман-цырульнік з Фліт-стрыт».

Найбольшую вядомасць атрымаў за ролі ў фільмах Ціма Бёртана, а таксама за ролю капітана Джэка Вераб’я ў серыі фільмаў «Піраты Карыбскага мора».

## Фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сезар»
Катэгорыя:Галівудская алея славы
Катэгорыя:Джоні Дэп
Джым Керы

**Джэймс Юджын «Джым» Керы** (; ) — амерыкана-канадскі кінаакцёр, сцэнарыст, прадзюсар, вядомы па фільмах «Маска», «Эйс Вентура: Вышук хатніх жывёл», «Эйс Вентура: Калі кліча прырода», «Тупы і яшчэ тупей», «Ілжэц, хлус», «Брус Усемагутны», «Шоу Трумана», «Чалавек на месяцы», «Вечнае ззянне чыстага розуму». Адзін з самых высокааплатных комікаў ЗША. Першая галоўная роля — Марк Кендал у фільме «Аднойчы ўкушаны».

Уладальнік двух і намінант на шэсць «Залатых глобусаў», уладальнік 11 розных прэмій «MTV Movie & TV Awards», намінант на прэмію BAFTA, а таксама ўладальнік шэрагу іншых прэмій.

## Фільмаграфія 
* 1994 ― Эйс Вентура: Вышук хатніх жывёл / «Ace Ventura: Pet Detective»
* 1994 ― Маска / «The Mask»
* 1995 ― Эйс Вентура: Калі кліча прырода / «Ace Ventura: When Nature Calls»
* 1998 ― Шоу Трумана / «The Truman Show»
* 2004 ― Вечнае ззянне чыстага розуму / «Eternal Sunshine of the Spotless Mind»

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Комікі ЗША
Катэгорыя:Акцёры агучвання ЗША
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Акцёры Канады
Катэгорыя:Кавалеры французскага Ордэна мастацтваў і літаратуры
Катэгорыя:Імігравалі ў ЗША з Канады
Мехмет Алі Талат

**Мехмет Алі Талат** (; ) — прэзідэнт Турэцкай Рэспублікі Паўночнага Кіпра з 24 красавіка 2005 па 23 красавіка 2010 года, змяніўшы шматгадовага лідара ТРПК Раўфа Дэнкташа, да гэтага з 13 студзеня 2004 да 26 красавіка 2005 быў прэм’ер-міністрам краіны.

У 2004, будучы прэм'ер-міністрам, выступаў у падтрымку «Плана Анана» па кіпрскаму ўрэгуляванні, які быў таксама падтрыманы насельніцтвам Паўночнага Кіпра на рэферэндуме, але не быў увасоблены ў жыццё з прычыны адмоўнага галасавання жыхароў Рэспублікі Кіпр.

## Біяграфія 
Мехмет Алі Талат нарадзіўся 6 Ліпень 1952 года горадзе Кірэния. Пачатковую і сярэднюю адукацыю атрымаў на востраве Кіпр. У 1977 годзе атрымаў дыплом бакалаўра і магістра бліжнеўсходняга тэхнічнага ўніверсітэта () па спецыяльнасці інжынер-электратэхнік у г. Анкара. У 2004 годзе скончыў магістэрскі курс на кафедры міжнародных адносін Усходне-Міжземнаморскага ўніверсітэта ( ) у горадзе Фамагуста на в. Кіпр. Падчас вучобы ў Турцыі займаў кіруючыя пасады ў студэнцкіх таварыствах турак-кіпрыётаў. Мехмет Алі Талат быў першым старшынёй-заснавальнікам Федэрацыі адукацыі і моладзі кіпрыётаў () у Турцыі.

У снежні 1993 года, пасля парламенцкіх выбараў, Мехмет Алі Талат быў прызначаны Міністрам нацыянальнай адукацыі і культуры ў першай урадавай кааліцыі Дэмакратычнай партыі (ДП) і Рэспубліканскай Турэцкай партыі (РТП). У другой урадавай кааліцыі заняў пасаду Міністра нацыянальнай адукацыі і культуры. У трэцяй кааліцыі ДП і РТП як намеснік прэм’ер-міністра ўзначальваў Міністэрства па справах дзяржавы.

Пачынаючы з 1996 года, Мехмет Алі Талат займаў розныя пасады ў РТП і 14 студзеня 1996 г. стаў яе генеральным старшынёй на 14 надзвычайным партыйным з’ездзе.

У 1998 Мехмет Алі Талат быў абраны дэпутатам нікасійскай выбарчай акругі. Пасля заканчэння агульных парламенцкіх выбараў быў прызначаны на пасаду старшыні ўрада кааліцыі РТП і ДП. З 8 сакавіка 2005 узначальваў другі кааліцыйны ўрад, створаны РТП і ДП. Да свайго абрання на пасаду Прэзідэнта, Мехмет Алі Талат займаў пасаду прэм’ер-міністра.

Мехмет Алі Талат падтрымаў план мірнага ўрэгулявання і аб’яднання Кіпра, які быў выстаўлены на рэферэндуме 24 красавіка 2004 года.

Мехмет Алі Талат быў абраны Прэзідэнтам Турэцкай Рэспублікі Паўночнага Кіпра (ТРПК) у першым туры выбараў, якія адбыліся 20 красавіа 2005.

Прэзідэнт Мехмет Алі Талат валодае англійскай мовай. Жанаты. Жонка — Ойа Талат. Мае маюць сына і дачку.

Катэгорыя:Прэзідэнты ТРПК
Дэрвіш Эраглу

Доктар **Дэрвіш Эраглу́** (, нарадзіўся 1938 годзе) — прэзідэнт часткова прызнанай дзяржавы Турэцкая Рэспубліка Паўночнага Кіпра (ТРПК) з 23 красавіка 2010 года. Быў прэм'ер-міністрам з 1985 па 1994 год і з 1996 па 2004 год. З’яўляецца лідарам Партыі нацыянальнага адзінства. Яго партыя перамагла на ўсеагульных выбарах у 2009 годзе, у выніку чаго Эраглу зноў стаў прэм’ер-міністрам.

Нарадзіўся ў Фамагуста. Вучыўся ў Стамбульскім універсітэце, Турцыя.

Абраны ў Парламент Паўночнага Кіпра, тады — «Турэцка федэратыўнай дзяржавы Паўночнага Кіпра», у 1976 годзе, быў міністрам адукацыі, культуры, моладзі і спорту ў 1976-77 гадах. З’яўляўся членам канстытуцыйнай асамблеі ТСПК ў лістападзе 1983 года. Як старшыня Партыі нацыянальнага адзінства, з’яўляўся прэм’ер-міністрам ТРПК ў чатырох складах кабінета міністраў з 1985 па 1993 гады. Быў лідарам апазіцыі з 1994 па 1996 год. Зноў быў прэм’ер-міністрам з 1996 года да таго часу, пакуль яго партыя не прайграла ў 2004 годзе ўсеагульныя выбары Турэцкай рэспубліканскай партыі Мехмета Алі Талата. Партыя Эраглу зноў атрымала большасць у парламенце на выбарах 18 красавіка 2009 (44 % ад агульнага ліку галасоў) і Эраглу праз 5 гадоў зноў стаў прэм’ер-міністрам.

21 лістапада 2005 а Эраглу сышоў з пасады старшыні Партыі нацыянальнага адзінства, заявіўшы, што «час маладым ўзяць на сябе кіраванне». Пераабраны старшынёй партыі ў лістападзе 2008 года.

18 красавіка 2010 а былі праведзены прэзідэнцкія выбары на пасаду прэзідэнта ТРСК. Асноўнымі сапернікамі на гэтых выбарах былі Дэрвіш Эраглу і дзеючы прэзідэнт Мехмет Алі Талат. Перамогу, з невялікай перавагай галасоў, атрымаў Дэрвіш Эраглу. Эраглу не з’яўляецца прыхільнікам уз’яднання вострава і лічыцца выразнікам «жорсткай лініі» па адносінах да грэчаскай часткі 

Эраглу жанаты, мае чатырох дзяцей і трох унукаў.

Катэгорыя:Прэзідэнты ТРПК
Прэзідэнт Паўночнага Кіпра

**Прэзідэнт Паўночнага Кіпра** — кіраўнік Турэцкай Рэспублікі Паўночнага Кіпра. Раўф Дэнкташ быў заснавальнікам і першым прэзідэнтам Турэцкай Рэспублікі Паўночнага Кіпра. Наступным прэзідэнтам стаў Мехмет Алі Талат.

## Прэзідэнт 
* Раўф Дэнкташ (13 студзеня 1975 — 24 красавіка 2005)
* Мехмет Алі Талат (24 красавіка 2005 — 23 красавіка 2010)
* Дэрвіш Эраглу (23 красавіка 2010 — 30 красавіка 2015)
* Мустафа Акынджы (30 красавіка 2015 — 23 кастрычніка 2020)
* Эрсін Татар (23 кастрычніка 2020 — цяперашні час)

## Спасылкі 
*
Джынджэр Роджэрс

**Джынджэр Роджэрс** (;  — ) — амерыканская актрыса і танцоўшчыца, уладальніца прэміі «Оскар» у 1940 годзе. Стала найбольш вядомая дзякуючы сумесным выступам у пары з Фрэдам Астэрам. У 1999 годзе Джынджэр Роджэрс заняла 14 месца ў спісе 100 найвялікшых зорак кіно.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Танцоўшчыцы ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Актрысы ЗША
Катэгорыя:Актрысы тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі ЗША
Люсіль Бол

**Люсіль Дэзірэ Бол** (,  — ) — амерыканская камедыйная актрыса і зорка тэлесерыяла «Я кахаю Люсі», якая атрымала на радзіме мянушку «Каралева камедыі».

## Фільмаграфія (выбраная) 
* 1933 — Рымскія скандалы
* 1934 — Нана
* 1934 — Раманы Чэліні
* 1934 — Славалюбнае забойства
* 1934 — Мільёны дзяцей
* 1934 — Брадвейскі рахунак
* 1935 — Раберта — мадэль
* 1935 — Цыліндр — Флаўэр Клэрк
* 1935 — Тры мушкецёры
* 1935 — Я занадта шмат мару — Гвендалін Дзілі
* 1936 — Ідучы за флотам — Кіці Колінз
* 1936 — Зіма на парозе — дзяўчына
* 1936 — Гэтая дзяўчына з Парыжа — Клэр Уільямс
* 1937 — Дзверы на сцэну — Джудзі Кэнфмлд
* 1938 — Атрымлівайце асалоду ад жыцця — Саліна Гарэт Пайн
* 1942 — Вялікая вуліца — Глорыя Лаенс
* 1945 — Эбат і Кастэла ў Галівудзе — грае саму сябе

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* 
* 
* 

Катэгорыя:Радыёвядучыя ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Галівудская алея славы
Катэгорыя:Узнагароджаныя Прэзідэнцкім медалём Свабоды
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Сесіля Б. Дэ Міля
Раўф Дэнкташ

**Раўф Дэнкташ** (тур:*Rauf Raif Denktaş* нарадзіўся 27 кастрычніка 1924 года—13 кастрычніка 2012 года) — першы прэзідэнт Турэцкай Рэспублікі Паўночнага Кіпра (1983—2005), да таго — кіраўнік тэрарыстычнай турэцкай арганізацыі абароны. Бацька Дэнкташа быў суддзёй, у 1930 годзе юнага Дэнкташа бацька адправіў у Стамбульскі ліцэй. Пасля Другой сусветнай вайны Раўф Денкташ вучыцца на юрыста ў Вялікабрытаніі і па вяртанні на радзіму працуе як адвакат.

Катэгорыя:Прэзідэнты ТРПК
Пітэр Фонда

**Пітэр Фонда** (; , , ЗША — , , ЗША) — акцёр, кінарэжысёр, сцэнарыст, прадзюсар. Сын акцёра Генры Фонда, брат актрысы Джэйн Фонда і бацька актрысы Брыджыт Фонда.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Памерлі ад раку лёгкага
Том Хэнкс

**Томас Джэфры «Том» Хэнкс** (; ) — амерыканскі акцёр і прадзюсар, які пачынаў у камедыях для сямейнага прагляду («Вялікі», 1988), але да сарака гадоў дамогся ўсеагульнага прызнання ў якасці сур’ёзнага драматычнага акцёра і атрымаў дзве прэміі «Оскар» запар — за галоўныя ролі ў фільмах «Філадэльфія» (1993) і «Форэст Гамп» (1994) — з’яўляецца адным з двух акцёраў у гісторыі сусветнага кінематографа, якія атрымалі гэтую ўзнагароду два гады запар.

Том Хэнкс — праваслаўны вернік, наведвае адзін з амерыканскіх прыходаў Канстанцінопальскага Патрыярхату.

Акрамя сваіх оскараносных роляў, Хэнкс вядомы сумеснымі працамі з рэжысёрам Стывенам Спілбергам. Па стане на 2006 год, фільмы з удзелам Хэнкса сабралі больш выручкі (каля 6 мільярдаў долараў), чым фільмы з удзелам любога іншага акцёра. Самы прыбытковы з яго фільмаў — «Код да Вінчы» (2006). Таксама Том Хэнкс з’яўляецца акцёрам, якія атрымалі адзін з самых вялікіх ганарараў у гісторыі кіно (крыху больш за $ 51 млн, за ролю прафесара Роберта Лэнгдана ў фільме «Анёлы і дэманы»), больш за яго атрымаў толькі Джоні Дэп ($ 56,5 млн, за ролю Джэка Вераб’я ў «Піраты Карыбскага мора: На дзіўных берагах»).

## Выбраная фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Акцёры паводле алфавіта
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры агучвання ЗША
Катэгорыя:Кінапрадзюсары паводле алфавіта
Катэгорыя:Кінапрадзюсары ЗША
Катэгорыя:Кінапрадзюсары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Кінарэжысёры паводле алфавіта
Катэгорыя:Кінарэжысёры ЗША
Катэгорыя:Кінарэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Кінарэжысёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнарысты паводле алфавіта
Катэгорыя:Сцэнарысты ЗША
Катэгорыя:Сцэнарысты XX стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнарысты XXI стагоддзя
Катэгорыя:Музыканты паводле алфавіта
Катэгорыя:Кампазітары паводле алфавіта
Катэгорыя:Кампазітары ЗША
Катэгорыя:Кампазітары XX стагоддзя
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сярэбраны мядзведзь»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сатурн»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Джэйн Фонда

**Джэйн Сеймур Фонда** (; нар. , Нью-Ёрк) — амерыканская актрыса, мадэль, пісьменніца, прадзюсар, грамадская актывістка і філантроп, дачка акцёра Генры Фонды.

## Узнагароды 
### Оскар 
* Оскар-1987 (намінацыя) найлепшая жаночая роля («На наступную раніцу»)
* Оскар-1982 (намінацыя) найлепшая жаночая роля другога плана («На залатой сажалцы»)
* Оскар-1980 (намінацыя) найлепшая жаночая роля («Кітайскі сіндром»)
* Оскар-1979 найлепшая жаночая роля («Вяртанне дадому»)
* Оскар-1978 (намінацыя) найлепшая жаночая роля («Джулія»)
* Оскар-1972 найлепшая жаночая роля («Клют»)
* Оскар-1970 (намінацыя) найлепшая жаночая роля («Загнаных коней прыстрэльваюць, ці не так?»)

### Залаты глобус 
* Залаты глобус-1985 (намінацыя) найлепшая жаночая роля ў тэлефільме («Лялечны майстар»)
* Залаты глобус-1982 (намінацыя) найлепшая жаночая роля другога плана («На залатой сажалцы»)
* Залаты глобус-1980 сусветная кіназорка, (намінацыя) найлепшая жаночая роля ў драме («Кітайскі сіндром»)
* Залаты глобус-1979 найлепшая жаночая роля ў драме («Вяртанне дадому»), сусветная кіназорка
* Залаты глобус-1978 найлепшая жаночая роля ў драме («Джулія»)
* Залаты глобус-1973 сусветная кіназорка
* Залаты глобус-1972 найлепшая жаночая роля ў драме («Клют»)
* Залаты глобус-1970 (намінацыя) найлепшая жаночая роля ў драме («Загнаных коней прыстрэльваюць, ці не так?»)
* Залаты глобус-1967 (намінацыя) найлепшая жаночая роля ў камедыі або мюзікле («Кожную сераду»)
* Залаты глобус-1966 (намінацыя) найлепшая жаночая роля ў камедыі або мюзікле («Кэт Бэл»)
* Залаты глобус-1962 шматспадзеўны пачатковец (з Крысцінай Каўфман і Эн-Маргрэтэ)

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Антываенныя актывісты
Катэгорыя:Кінапрадзюсары ЗША
Катэгорыя:Мецэнаты ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Генры Фонда

**Генры Джэйнс Фонда** (; 16 мая 1905 — 12 жніўня 1982) — амерыканскі акцёр тэатра і кіно, лаўрэат прэміі «Оскар», бацька акцёраў Пітэра і Джэйн Фонда.

Фонда стаў вядомы як акцёр Брадвея. Яго дэбют у Галівудзе адбыўся ў 1935 годзе. Кар’ера рэзка пайшла ў гару пасля атрымання намінацыі на прэмію Оскар у 1940 годзе за ролю Тома Джоада ў фільме «Гронкі гневу», пастаўленым паводле аднайменнага рамана Джона Стэйнбека аб фермерскай сям’і з Аклахомы, якая ў часы Вялікай Дэпрэсіі ў пошуках лепшага жыцця пераязджае на Захад, трапляючы ў Пыльны кацёл.

Усе шэсць дзесяцігоддзяў у Галівудзе Генры Фонда падтрымліваў свой вобраз моцнага, абаяльнага мужчыны ў фільмах, якія сталі класікай Галівуда: «Выпадак у Окс-Боў», «Містэр Робертс», «Дванаццаць угневаных мужчын». Пазней ён здымаўся ў цяжкіх эпічных карцінах, як напрыклад, «Аднойчы на Дзікім Захадзе» (у ролі нягодніка-забойцы) рэжысёра Серджа Леонэ, а таксама ў такіх лёгкіх камедыях як «Тваё, маё і наша» з Люсіль Бол.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Генры Фонду на сайце Internet Broadway Database
* Meredy’s Henry Fonda Trivia 
* Fonda family tree 
* Classic Movies (1939—1969): Henry Fonda 
* Генры Фонду на сайце Turner Classic Movies 

Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Акцёры вестэрнаў
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты ганаровай прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Тоні»
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Пчаляры
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Сесіля Б. Дэ Міля
Сцэнарый

**Сцэна́рый** (; ад  — сцэна) — літаратурна-драматычны твор, напісаны як аснова для пастаноўкі кіна- або тэлефільма.

Сцэнарый у кінематографе, як правіла, нагадвае п’есу і падрабязна апісвае кожную сцэну і дыялогі персанажаў. Часам сцэнарый уяўляе сабой адаптацыю асобнага літаратурнага твора для кінематографа, у гэтым выпадку аўтар рамана бывае і аўтарам сцэнарыя (сцэнарыстам). Сцэнарыст — чалавек, які піша сцэнарый да фільма. Часам шматлікія сцэнарысты занятыя ў напісанні аднаго і таго ж сцэнарыя, перш чым рэжысёр абярэ лепшы. Неабавязкова аўтар кнігі робіцца сцэнарыстам пры яе экранізацыі.

## Гл. таксама 
* Лібрэта

## Літаратура 
* 
* Сцена́рий; Сцена́рий бале́тный // Театральная энциклопедия. В 5 томах. / Под редакцией С. С. Мокульского (том 1), П. А. Маркова (тома 2—5). — М., Советская энциклопедия, 1961—1967. — Т. 4: Нежин — Сярев. — М., 1965. — Стб. 1144—1145. — 1152 стб. с илл., 6 л. илл. — 40 500 экз.
* *Ванслов В. В.* Сцена́рий // Балет: энциклопедия. / Гл. ред. Ю. Н. Григорович.— М.: Советская энциклопедия, 1981. — С. 495. — 623 стр. с илл.
* Сцэна́рый // 

Катэгорыя:Кінематограф
Катэгорыя:Сцэнарысты
Катэгорыя:Сцэнарыі
Прадзюсар

**Прадзюсар** (; ад ) — чалавек у індустрыі забавак, які рэгулюе (або дапамагае рэгуляваць) фінансавыя, адміністрацыйныя, тэхналагічныя або юрыдычныя аспекты, а таксама рэгулюе рэпертуарную палітыку пры выкананні якога-небудзь праекта ў вобласці культуры.

Адрозніваюць:
* Тэатральны прадзюсар
* Музычны прадзюсар (існуе таксама прадзюсар запісу або саўнд-трэка («sound producer»))
* Прадзюсар гульні (у індустрыі камп’ютарных гульняў)
* Прадзюсар фільма або Тэлевізійны прадзюсар, якія могуць падпадзяляцца на:
** **Асацыяваны прадзюсар** — выконвае абмежаваныя прадзюсарскія функцыі пад кіраўніцтвам прадзюсара.
** **Каардынуючы прадзюсар** — каардынуе працу некалькіх прадзюсараў.
** **Супрадзюсар** — выконвае функцыі прадзюсара разам з астатнімі супрадзюсарамі ў камандзе.
** **Выканаўчы прадзюсар** — кантралюе працу іншых прадзюсараў; часам ініцыюе вытворчасць, але звычайна кантралюе творчыя і дзелавыя аспекты вытворчасці (пакідаючы вядомую меру творчасці за рэжысёрам).
** **Лінейны прадзюсар** — кіруе працай персанала, рэгулюе тэхналагічныя пытанні, бюджэт, графік працы і не ўмешваецца ў творчы працэс.
** **Генеральны прадзюсар** — інспектуе (звычайна пад кіраўніцтвам выканаўчага прадзюсара) працу іншых прадзюсараў.
Паўночны Кіпр

**Турэцкая Рэспубліка Паўночнага Кіпра** () ці **Паўночны Кіпр** () — часткова прызнаная дзяржава на поўначы вострава Кіпр.

Насельніцтва Паўночнага Кіпра складае каля 360 тысяч чалавек, якія пражываюць на плошчы 3355 км² (у тым ліку невялікі эксклаў Эренкёй / Какіна ( / ).

Сталіцай Паўночнага Кіпра лічыцца горад Лефкоша () (фактычна паўночная частка Нікасіі, падзеленай паміж Рэспублікай Кіпр і ТРСК).

Афіцыйная мова – турэцкая. Шырока распаўсюджана англійская мова.

## Дзяржаўны лад 
Канстытуцыя ад 5 траўня 1985 года вызначае дзяржаўны лад як парламенцкую дэмакратыю.

### Нумізматыка 
У 2010 г. Паўночны Кіпр неафіцыйна выпусціў набор з 8 сувенірных манет, чатыры з якіх — біметалічныя.

На аверсе ўсіх манет намаляваны герб краіны. На рэверсе кожнай з васьмі манет — прадстаўнікі жывёльнага і расліннага свету Паўночнага Кіпра. На 5 лірах — кіпрскі муфлон, на 2 1/2 лірах — голуб, на 1 ліры — матылёк. Рэверс манет наміналамі 5, 10, 25 і 50 курушей ўтрымліваюць выявы мясцовых раслін, на манеце самага маленькага наміналу, 1 куруш, размешчаны паўмесяц з зоркай — Нацыянальны сцяг Паўночнага Кіпра.

У 2011 рэспубліка выпусціла медна-нікелевую манету наміналам 20 лір, на якой намаляваны асманскі султан Селіцца II. На рэверсе манеты намаляваны герб Паўночнага Кіпра.

На тэрыторыі Паўночнага Кіпра таксама знаходзіцца шэраг універсітэтаў:
* Універсітэт усходняга міжземнамор’я
* Блізкаўсходні ўніверсітэт
* Амерыканскі ўніверсітэт Гірнэ
* Блізкаўсходні тэхнічны ўніверсітэт
* Еўрапейскі ўніверсітэт Лефке
* Міжнародны ўніверсітэт Кіпра

## Узброеныя сілы 
Паўночны Кіпр змяшчае Сілы бяспекі (чатыры пяхотных палка) колькасцю каля 3,5 тыс. чал., Фармаваныя па прызыву з мужчын ва ўзросце ад 18 да 40 гадоў. Дадаткова існуе запас першай чаргі ў 11 тыс. чал., Другі 10 тыс. чал, і трэцяй — 5 тыс. чал. ва ўзросце больш за 50 гадоў. СБПК лёгка ўзброеныя, узначальваюцца брыгадным генералам арміі Турцыі, і выконваюць ролю ўнутраных войскаў і пагранічнай аховы.

У дадатак да іх, у Паўночным Кіпры дыслацыраваны 11-ы армейскі корпус Турцыі, які складаецца з двух мотапехотных дывізій, 14 асобнай бранетанкавай брыгады, механізаванай брыгады «Турдык», а таксама з частак і падраздзяленняў прамога падпарадкавання. Агульная колькасць 11 АК нд Турцыі складае больш за 40 тысяч чалавек.

## Фотагалерэя 

Выява: Guzelyurt church 01.jpg
Выява: KyreniaMountainRange.jpg
Выява: Lefkoşa Türk Belediyesi (2).JPG
Выява: Maraş (KKTC).JPG
Выява: Girne-Kyrenia.jpg
Выява: Beşparmak Dağları (KKTC ve Türkiye bayrağı).JPG

Выява: Girneharbour.JPG
Выява: Kyrenia(girne).jpg
Выява: Saint Hilarion Castle.jpg
Выява: Girne 2006-07-20.jpg
Выява: HilmiAyhanSelimiyeMosque.jpg
Выява: Lefkoşa Türk Belediyesi.JPG

Выява: Northern Cyprus in its region (de-facto).svg|

## Спасылкі 
* Замкі Паўночнага Кіпра 
* Мехмет Алі Талат параўнаў Беларусь з непрызнанай часткай Кіпра 
* Вандроўка беларуса на Паўночны Кіпр 
* Беларуская гісторык і фатамадэль Алена Аладка на Паўночным Кіпры 
* Zypern Times 

Катэгорыя:Непрызнаныя і часткова прызнаныя дзяржавы
Браян Шміт

**Браян Шміт** (; нар. 24 лютага 1967) — амерыканскі астрафізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (2011) сумесна з Солам Перлмутэрам і Адамам Рысам «за адкрыццё паскоранага пашырэння Сусвету пасродкам назірання далёкіх звышновых».

## Узнагароды 
* 2000 — Прэмія Аўстраліі
* 2000 — Прэмія Бока
* 2001 — Медаль Позі
* 2002 — Медаль Вайн Бапу астранамічнага таварыства Індыі
* 2006 — Прэмія Шао па астраноміі сумесна з Адамам Рысfv і Солам Перлмутэрам
* 2011 — Нобелеўская прэмія па фізіцы

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па фізіцы
Катэгорыя:Астрафізікі ЗША
Сол Перлмутэр

**Сол Перлмутэр** (; нар. 1959) — амерыканскі астрафізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (2011) (сумесна з Браянам Шмітам і Адамам Рысам) «за адкрыццё паскоранага пашырэння Сусвету пасродкам назірання далёкіх звышновых».

## Узнагароды 
* 2002 - Прэмія міністэрства энергетыкі ЗША
* 2003 - Вучоны года Каліфорніі
* 2005 - Прэмія Джона Скота
* 2005 - Прэмія Падуі
* 2006 - Прэмія Шао па астраноміі
* 2006 - Прэмія Антоніё Фельтрынелі
* 2011 - Медаль Альберта Эйнштэйна сумесна з Адамам Рысе
* 2011 - Нобелеўская прэмія па фізіцы сумесна з Браянам Шмітам і Адамам Рысам

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па фізіцы
Катэгорыя:Астрафізікі ЗША
Катэгорыя:Члены Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук
Катэгорыя:Члены і члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Адам Рыс

**Адам Рыс** (; ) — амерыканскі астрафізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (2011) (сумесна з Солам Перлмутэрам і Браянам Шмітам) «за адкрыццё паскоранага пашырэння Сусвету пасродкам назірання далёкіх звышновых».

## Узнагароды 
* 1999 — Прэмія Трамплера
* 2001 — Прэмія Бока
* 2003 — Прэмія Хелены Уорнер
* 2004 — Прэмія Саклера
* 2006 — Прэмія Шао па астраноміі сумесна з Перлмутэрам і Шмітам
* 2008 — Грант Мак-Артура
* 2011 — Медаль Альберта Эйнштэйна
* 2011 — Нобелеўская прэмія па фізіцы сумесна з Перлмуттером і Шмітам

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па фізіцы
Катэгорыя:Астрафізікі ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты стыпендыі Мак-Артура
Катэгорыя:Члены і члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Рэжысёр

**Рэжысёр** (, ад  — кірую) — пастаноўшчык спектакля, кінафільма, эстрадна-канцэртнай праграмы, тэлевізійных і радыёпраграм, цыркавога прадстаўлення, оперы.

Катэгорыя:Прафесіі
*
Катэгорыя:Тэатральная тэрміналогія
Адміністрацыйны падзел Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў

Аб’яднаныя Арабскія Эміраты - федэратыўная дзяржава, якая складаецца з сямі эміратаў ( -*Імарата*, адз. л. - إمارة - *Імар*). Кожны эмірат ўяўляе сабой мікра-дзяржавў з абсалютнай манархіяй. Ключавым момантам у адміністрацыйным прыладзе ААЭ з'яўляецца права кожнага эмірата распараджацца запасамі вуглевадародаў на сваёй тэрыторыі - фактычна ў адпаведнасці з запасамі нафты размяркоўваецца ўплыў тых ці іншых эміратаў у вызначэнні агульнай палітыкі краіны. Так, у найбуйнейшым і найбольш багатым з эміратаў, Абу-Дабі, размешчаная сталіца - горад Абу-Дабі, і эмір Абу-Дабі з'яўляецца адначасова прэзідэнтам Аб'яднаных Арабскіх Эміратаў. Эмір Дубая з'яўляецца кіраўніком урада.
Абу-Дабі (эмірат)

**Абу-Дабі** — () — самы буйны эмірат ў ААЭ.
* Сталіца — Абу-Дабі, якая таксама з'яўляецца сталіцай краіны.
* Плошча — , насельніцтва — 

## Геаграфія 
На паўночным усходзе мяжуе з Эміратамі Дубай і Шарджа, на ўсходзе з Аманам, на поўдні і паўднёвым-захадзе з Саудаўскай Аравіяй. На поўначы амываецца Персідскім залівам, у якім мае мноства астравоў.

Абу-Дабі забяспечвае каля 70 % ВУП краіны.

Горад Аль-Айн — другі па колькасці жыхароў у эміраце.

Клімат пустынны, абсалютны максімум тэмпературы зарэгістраваны ў чэрвені 2008 года: +51,4&nbsp;°C.

Катэгорыя:Эміраты Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў
Джэймс Кэгні

**Джэймс Фрэнсіс Кэгні мл.** (; 17 ліпеня 1899 — 30 сакавіка 1986) — адзін з найбольш запатрабаваных акцёраў класічнага Галівуда, узнагароджаны ў 1942 годзе «Оскарам» за лепшую мужчынскую ролю. Па выніках XX стагоддзя Амерыканскі інстытут кінамастацтва уключыў Кэгні у дзесятку найвялікшых акцёраў у галівудскай гісторыі. Менавіта яму гэта ўстанова ў 1974 годзе прысудзіла першую ў сваёй гісторыі прэмію за выбітны ўнёсак у развіццё кінамастацтва.

## Зноскі 
Катэгорыя:Артысты вадэвіляў
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Узнагароджаныя Прэзідэнцкім медалём Свабоды
Катэгорыя:Памерлі ад інфаркту міякарда
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША за ўклад у кінематограф
Аджман (эмірат)

**Аджман** () — самы маленькі эмірат ў ААЭ.
* Сталіца — Аджман.
* Плошча —  (0,3% ад тэрыторыі краіны), насельніцтва — 

У склад ААЭ эмірат увайшоў 2 снежня 1971 года.

## Геаграфія 
Асноўная частка насельніцтва пражывае ў сталіцы эмірата. У склад Аджмана таксама ўваходзяць два анклава: Масфут (у 110 км на паўднёвы ўсход) і  Манамэ (у 60 км на ўсход). Суднабудаванне, здабыча жэмчугу, вырошчванне фінікаў. Універсітэт, медыцынскі інстытут. Турызм

Катэгорыя:Эміраты Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў
Тавакуль Карман

**Тавакуль Карман** (араб. توكل كرمان, таксама Тавакель; ) — еменская праваабаронца, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру (2011) сумесна з Леймай Гбові і Элен Джонсан-Серліф «за негвалтоўную барацьбу за бяспеку жанчын і за правы жанчын на паўнапраўны ўдзел у пабудове міру».

## Біяграфія 
Тавакуль Карман нарадзілася 7 лютага 1979 у еменскай горадзе Таіз. У 2005 годзе яна стварыла праваабарончы рух «Жанчыны журналісты без кайданоў», мэтай якога з'яўляецца абарона правоў чалавека, у асаблівасці права на свабоду перакананняў і на свабодны іх выраз і дэмакратычных правоў. Па сцвярджэнні Карман, яна атрымлівала ад уладаў пагрозы па тэлефоне і па пошце з-за яе адмовы прыняць адхіленне заяўкі руху на стварэнне афіцыйнай газеты і радыёстанцыі. З 2007 па 2010 гг. Карман неаднаразова арганізоўвала акцыі пратэсту і сядзячыя дэманстрацыі на Плошчы Свабоды ў Сане перад будынкам урада. Карман неаднаразова падвяргалася палітычным пераследам за сваю актыўную пазіцыю па прасоўванню дэмакратыі. Так, у студзені 2011 года яна на кароткі тэрмін была арыштаваная за нібыта вядучую ролю ў арганізацыі незаконных пратэстаў і падбухторванні да беспарадкаў у Емене.

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі міру
Катэгорыя:Правы чалавека ў Емене
Катэгорыя:Палітыкі Емена
Катэгорыя:Пацыфісты
Рас-эль-Хайма (эмірат)

**Рас-эль-Хайма** (,*вярхушка намёта*) — эмірат на поўначы Аб'яднаных Арабскіх Эміратаў. 
* Сталіца — Рас-эль-Хайма.
* Плошча — , насельніцтва — 

У эміраце развіта сельская гаспадарка, рыбалоўства.

## Насельніцтва 
Насельніцтва эмірата складае каля 300 тысяч чалавек. Доля грамадзян ААЭ складае каля 50% ад агульнага насельніцтва (што даволі шмат для краіны, дзе ў сярэднім гэты паказчык роўны ўсяго 20-25%). Афіцыйная мова - арабская, у бізнесе шырока ўжываецца англійская, сярод імігрантаў распаўсюджаныя хіндзі, урду, бенгалі, малаялам, фарсі і іншыя азіяцкія мовы.

## Эканоміка 
Як і ў іншых рэгіёнах краіны, аснову эканомікі складае нафтавая галіна. Акрамя таго, тут ёсць прадпрыемствы па вытворчасці керамікі і цэменту, прадпрыемства фармацэўтычнай кампаніі "Julphar".

Катэгорыя:Эміраты Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў
Дан Шэхтман

**Дан Шэхтман** () — ізраільскі фізік і хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (2011) «за адкрыццё квазікрышталёў».

## Узнагароды 
* 1986 — Прэмія фонду Фрыдэнберга па фізіцы
* 1988 — Прэмія Амерыканскага фізічнага таварыства
* 1988 — Прэмія Ротшыльда
* 1998 — Дзяржаўная прэмія Ізраіля па фізіцы
* 1999 — Прэмія Вольфа па фізіцы
* 2000 — Прэмія Рыгора Амінава
* 2000 — Прэмія EMET
* 2008 — Прэмія Еўрапейскага таварыства матэрыялазнаўства
* 2011 — Нобелеўская прэмія па хіміі

## Выбраная бібліяграфія 
* D. Shechtman: *Twin Determined Growth of Diamond Wafers*, Materials Science and Engineering A184 (1994) 113
* D. Shechtman, D. van Heerden, D. Josell: *fcc Titanium in Ti-Al Multilayers*, Materials Letters 20 (1994) 329
* D. van Heerden, E. Zolotoyabko, D. Shechtman: *Microstructural and Structural Characterization of Electrodeposited Cu/Ni multilayers*, Materials Letters (1994)
* I. Goldfarb, E. Zolotoyabko, A. Berner, D. Shechtman: *Novel Specimen Preparation Technique for the Study of Multi Component Phase Diagrams*, Materials Letters 21 (1994), 149—154
* D. Josell, D. Shechtman, D. van Heerden: *fcc Titanium in Ti/Ni Multilayers*, Materials Letters 22 (1995), 275—279

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Хімікі Ізраіля
Катэгорыя:Фізікі Ізраіля
Катэгорыя:Крышталёграфы
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з Ізраіля
Катэгорыя:Металазнаўцы
Эль-Фуджайра (эмірат)

**Эль-Фуджайра** (**Фуджэйра**; ,*зара*) — эмірат у складзе Аб'яднаных Арабскіх Эміратаў.
* Сталіца — Фуджэйра.
* Плошча — , насельніцтва — 

У адрозненне ад іншых эміратаў, размяшчаецца на беразе Аманскага заліва Індыйскага акіяна. Тэрыторыя Эль-Фуджайры працягнулася ўздоўж заліва больш чым на 90 кіламетраў. Значную частку тэрыторыі Фуджейра займаюць горы, якія падступаюць да ўзбярэжжа амаль ушчыльную. Гонарам эмірата з'яўляюцца пясчаныя пляжы і гарыстыя мысы, маляўнічыя цясніны, мноства мінеральных крыніц і зеляніны, дзякуючы чаму эмірат вельмі папулярны сярод турыстаў.

Эль-Фуджайра — самы малады эмірат. Да 1953 а быў у складзе эмірата Шарджа.

У эміраце няма галоўнай крыніцы багацця і працвітання ААЭ — нафты, затое ёсць вельмі зручна размешчаны і дынамічна развіваецца марскі порт. Рыбалоўства і сельская гаспадарка з'яўляюцца асноўнымі відамі дзейнасці ў Эль-Фуджайре.

У эміраце Эль-Фуджайра шмат славутасцяў. У гарах на аўтатрасе Шарджа - Эль-Фуджайра размешчаны традыцыйны пятніцкі рынак, які прапануе турыстам велізарны выбар дываноў, вырабленых у розных краінах, нацыянальныя ганчарныя вырабы і сувеніры. Тут жа знаходзіцца мініяцюрны будынак найстарэйшай у ААЭ мячэці, пабудаванай у XVII стагоддзі . На поўначы эмірата знаходзіцца рыбацкі гарадок Дзібба, які з'яўляецца адным з лепшых месцаў для падводнага плавання з трубкай і маскай або аквалангам. Былы палац эміра Эль-Фуджайры - крэпасць Эль-Хэйлі знаходзіцца ў 8 км на паўднёвы-захад ад сталіцы эмірата. Самы ўсходні форт краіны - Эль-бітная (1735 год). Разбураны форт з невялікім вадаёмам і пальмавай гаем ў Вадзі-Дафта.

Катэгорыя:Эміраты Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў
Шарджа (горад)

**Шарджа** (араб. لشارقة) — трэці па велічыні горад ААЭ, адміністрацыйны цэнтр эмірата Шарджа. 

Насельніцтва 519 тыс. чалавек (2003). 

## Гісторыя 
Паселішчы на месцы Шарджа вядомыя са старажытных часоў. Бурны росквіт гандлю ў XIX стагоддзі зрабіў горад самым важным марскім портам. 

## Геаграфія 
Размешчаны на беразе Персідскага заліва на паўночны ўсход ад сталіцы — Абу-Дабі па суседстве з Дубаем і Аджманам, утварае агламерацыю. За апошнія 20 гадоў горад моцна павялічыўся ў памерах, увабраўшы ў сябе прыгарадныя вёскі. Зараз Шарджа займае тэрыторыю ў 235,5 км², прамысловыя кварталы і прыгарады працягнуліся на некалькі кіламетраў у напрамку пустыні на поўнач і ўсход. Цэнтр ж горада размясціўся ўздоўж лагуны, дзе размешчаны зоны адпачынку і паркі. 

## Славутасці 
* Царква Святога Рыгора Асветніка

## Транспарт 
У горадзе ёсць марскі порт і буйны міжнародны аэрапорт, які дзейнічае з 1932 года.

Катэгорыя:Гарады Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў
Ум-эль-Кайвайн (эмірат)

**Ум-эль-Кайвайн** (, *крыніца сіл*) — эмірат у складзе Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў.
* Сталіца — Ум-эль-Кайвайн.
* Плошча — , насельніцтва — 

## Геаграфія 
На поўдні мяжуе з эміратам Шарджа, на паўночным усходзе — з эміратам Рас-эль-Хайма. На паўночным захадзе знаходзіцца ўзбярэжжа Персідскага заліва працягласцю 24 кіламетры. Тэрыторыя распасціраецца на глыбіню прыкладна 32 кіламетры.

Як незалежны эмірат вядомы з 1775 года. У склад ААЭ эмірат увайшоў 2 снежня 1971 года.

Катэгорыя:Эміраты Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў
Шарджа (эмірат)

**Шарджа** () — эмірат ў ААЭ.
* Сталіца — Шарджа.
* Плошча 2590 км², насельніцтва 946 000 чалавек (2008).

Эмірат ўключае ў сябе анклавы на ўсходзе краіны: Кальба, Дзібба Аль-Ізн і Хор Факкан. Побач з Шарджай размешчаны другі па значэнні горад у ААЭ Дубай. Сімвалічнай мяжой паміж гарадамі з'яўляецца дарожная развязка, якая знаходзіцца напалову ў Шарджы, а напалову ў Дубаі. Калі на гэтым мосце адбываецца аварыя, то прыязджаюць паліцыянты абодвух эміратаў.

Катэгорыя:Эміраты Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў
Мэры Пікфард

**Мэры Пікфард** (, 8 красавіка 1892 — 29 мая 1979), народжаная **Глэдзіс Луіза Сміт** — знакамітая кіна- і тэатральная актрыса канадскага паходжання, сузаснавальніца кінакампаніі United Artists. Легенда нямога кіно. Уладальніца прэміі «Оскар» (1930). Праславілася ў амплуа дзяўчынак-падшыванак і бедных сіротак і толькі ў апошнія некалькі гадоў кар’еры перайшла на «дарослыя» ролі. Знялася прыкладна ў 250 фільмах.

## Фільмаграфія 
* 1912 — Жанчына па нараджэнні / The Female of the Species — сястра жонкі шахцёра

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Marypickford.com  
* Жыццё актрысы ў датах 
* When Mary Pickford Came to Me Дэвід Беласка пра Мэры Пікфард. Артыкул з часопіса *Photoplay* (1915)
* Біяграфія актрысы на TCMDB.com  
* Фатаграфіі актрысы на Silentladies.com

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы
Катэгорыя:Лаўрэаты ганаровай прэміі «Оскар»
Жэнеўскі фантан

thumb|right|Жэнеўскі фантан
**Жэнеўскі фантан** (фр. Jet d'eau de Genève, у шматлікіх крыніцах на іншых мовах, у тым ліку і на беларускай, - без перакладу: Jet d'Eau, Жэ д'О) — фантан у Жэневе (Швейцарыя), важная славутасць горада і адзін з самых вялікіх фантанаў ў свеце. 

Вышыня фантана складае 140 м. Хуткасць патоку - 500 літраў у секунду. Спажыўная магутнасць помпы, якая працуе ад сеткі з напругай 2400 В, - 500 кВт. Хуткасць бруі складае 200 км/гадз. 

## Гісторыя 
Упершыню фантан быў устаноўлены ў 1886 годзе, крыху ніжэй па плыні ад сённяшняга месцазнаходжання. У 1891 годзе ў гонар 600-гадовай гадавіны Швейцарскай Канфедэрацыі фантан быў устаноўлены ў самім горадзе для ўсеагульнага агляду. 

У той час яго максімальная вышыня складала 90 метраў. На сённяшнім месцы фантан усталяваны ў 1951 годзе на помпавай станцыі, якая знаходзіцца ў возеры пад ім, каб выкарыстоўваць ваду не з вадаправода, як гэта было раней, а з самога возера. З 2003 года фантан працуе штодня. Яго адключаюць толькі пры моцным ветры і ў мароз.

## Галерэя 

Image:Photographie_aérienne_de_Genève_avril2005.jpg|Вясёлка
Image:Geneva_red_je_d'eau.jpg|Падсвятленне фантана
Image:Geneva jet near.jpg|Паблізу фантана
Выява:Jet d'Eau Geneva.jpg|Фантан уначы

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Jet d`Eau на карце Google

Катэгорыя:Жэнева 
Катэгорыя:Фантаны
Катэгорыя:Славутасці Швейцарыі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1886 годзе
Дэмі Мур

**Дэмі Мур** (; народжаная *Дэметра Джын Гайнс* (), у цяперашні час Дэмі Кутчэр; 11 лістапада 1962, Розуэл, штат Нью-Мексіка, ЗША) — амерыканская актрыса. Пасля некалькіх малаважных роляў у кіно, а таксама здымак у тэлесерыяле «Галоўны шпіталь» у 1982—1983 гадах, яна дасягнула вялікіх поспехаў у фільмах «Агні святога Эльма» (1985), а ў пачатку 1990-х гадоў стала адной з самых высокааплатных актрыс у Галівудзе, зняўшыся ў фільмах «Прывід» (1990), «Некалькі добрых хлопцаў» (1992), «Непрыстойныя прапановы» (1993) і «Выкрыццё» (1994).

## Выбарачная фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сатурн»
Катэгорыя:Актрысы ЗША
Катэгорыя:Фотамадэлі ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залатая маліна»
Катэгорыя:Кінапрадзюсары ЗША
Катэгорыя:Актрысы тэлебачання ЗША
Дадлі Мур

**Дадлі Мур** (, , Лондан — , Плэйнфілд) — брытанскі камедыйны ,  і музыкант.

## Узнагароды 
У чэрвені 2001 года, калі акцёр практычна пакінуў кінематограф, ён атрымаў ганаровае званне Камандора Ордэна Брытанскай імперыі. Нягледзячы на пагаршэнне здароўя Мур, у інваліднай калясцы і маўклівы, з’явіўся на цырымоніі ў Букінгемскім палацы. Ордэн яму ўручаў прынц Чарлз.

Дадлі Мур мае сваю зорку № 7000 на Галівудскай алеі славы.

## Зноскі 
## Літаратура 
* From Fringe to Flying Circus — 'Celebrating a Unique Generation of Comedy 1960—1980' — Roger Wilmut, Eyre Methuen Ltd, 1980
* Alexander Games (1999). Pete & Dud: An Illustrated Biography. Andre Deutsch. ISBN 0-233-99642-7.
* Peter Cook and Dudley Moore (2003). Dud and Pete The Dagenham Dialogues. Methuen. ISBN 978-0-413-77347-0.
* Chris Bartlett and Nick Awde (2006). Pete and Dud: Come Again. Methuen Drama. ISBN 0-413-77602-6.
* Dudley Moore, Rena Fruchter, Ebury Press, 2004.
* Fallen Stars, Julian Upton, Headpress, 2004.

## Спасылкі 
* 
* 
* Сайт акцёра Дадлі Мура 
* Некралог Д.Мура ў CNN.com 
* Radio 4 programme «Affectionately Dudley», 2006

Катэгорыя:Музыканты паводле алфавіта
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Памерлі ад пнеўманіі
Катэгорыя:Комікі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Тоні»
Эрык Дуглас

**Э́рык Ду́глас** (; 21 чэрвеня 1958, Лос-Анджэлес, штат Каліфорнія, ЗША — 6 ліпеня 2004, Нью-Ёрк, ЗША) — амерыканскі кінаакцёр, сын Кірка Дугласа.
Найбольш знакамітая роля — у камедыі 1986 года «Залатое дзіця». Меў вялікія праблемы з алкаголем і наркотыкамі, меў шэраг правапарушэнняў. Памёр у сваёй Нью-Ёркскай кватэры ад перадазіроўкі наркотыкамі. Пахаваны на Вествудскіх Мемарыяльных могілках, Каліфорнія.

Катэгорыя:Акцёры ЗША
Акцёр

]]

**Акцёр** (,   — выканавец; ж. род **актрыса**, **акцёрка**) — выканавец роляў у драматычных спектаклях і кіно, радзей у оперных, балетных, эстрадных і цыркавых прадстаўленнях. 
  
Акцёрскае мастацтва бесперапынна эвалюцыянавала. Да пачатку XX стагоддзя ў акцёрскай гульні пераважалі шаблоннасць характараў і тыпажоў. Рэвалюцыю ў акцёрскім майстэрстве здзейсніў заснавальнік МХАТа Станіслаўскі. Ён заклікаў акцёраў адчуваць, што адчувае герой, літаральна «залазіць у яго шкуру». Унутраны свет герояў пачаў мець большае значэнне, чым дэкарацыі тэатра і строй гарнітураў.
 
Аснову акцёрскай творчасці складае прынцып пераўвасаблення.
Існуюць паняцці вонкавага і ўнутранага пераўвасаблення, якія, аднак, могуць быць падзеленыя толькі ўмоўна. Па сутнасці, гэта два бакі складанага творчага працэсу, змешчаныя паміж сабой у цеснай узаемасувязі. Падчас пераўвасабленняў дзеянне, думка і пачуццё знаходзяцца ў непарыўным адзінстве. Акцёр звяртаецца да дапамогі грыма, касцюма (у некаторых відах тэатра — да дапамогі маскі), выпрацоўвае інтанацыі, жэсты, хаду, міміку, якія перадаюць з той або іншай ступенню жыццёвай пэўнасці або тэатральнай умоўнасці знешнасць і манеру паводзін адлюстроўваемай ім асобы. Але сапраўднае пераўвасабленне складаецца не толькі ў тым, каб перадаць на сцэне вонкавае аблічча персанажа: акцёр раскрывае духоўны свет свайго героя, паказвае яго характар, выяўляе яго думкі і перажыванні.

## Гл. таксама 
* Амплуа
* Тэатр
* Кінематограф
* Рэжысёр
* Кінарэжысёр

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прафесіі
Катэгорыя:Кінапрафесіі
*
Катэгорыя:Тэатральная тэрміналогія
Орсан Уэлс

**Джордж О́рсан Уэ́лс** (; , Кеноша, ЗША — , Лос-Анджэлес, ЗША) — амерыканскі , , , . Яго фільмы адзначаюцца вынаходніцтвам ў тэхнічных рашэннях.

## Фільмаграфія 
* 1941 — Грамадзянін Кейн / Citizen Kane
* 1942 — Надзвычайныя Эмберсаны / The Magnificent Ambersons
* 1944 — Джэйн Эйр / Эдвард Рочэстэр
* 1946 — Чужаземец / The Stranger
* 1947 — Лэдзі з Шанхая / The Lady from Shanghai
* 1948 — Макбет / Macbeth
* 1949 — Трэці чалавек / The Third Man (акцёр)
* 1952 — Атэла / The Tragedy of Othello: The Moor of Venice
* 1954 — Таямніцы Версаля / Si Versailles m'était conté
* 1955 — Містэр Аркадзін / Mr. Arkadin
* 1956 — Мобі Дзік
* 1958 — Пячатка зла / Touch of Evil
* 1963 — Працэс / Le procès
* 1965 — Паўночныя заваны (Фальстаф) / Campanadas a medianoche — Джон Фальстаф
* 1967 — Марак з Гібралтара / Le Marin de Gibraltar
* 1968 — Несмяротная гісторыя / The Immortal Story
* 1975 — Ф як Фальшыўка / F for Fake — камео

## Зноскі 
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты Канскага кінафестывалю
Катэгорыя:Памерлі ад інфаркту міякарда
Папскія зуавы

right|150px

**Папскія зуавы** () — былі сфарміраваны ў абарону Папскай вобласці Lamoriciere у 1860 годзе. Папскія зуавы былі галоўным чынам маладыя людзі, якія не былі ў шлюбе і рымакаталікі, якія вызываліся дапамагчы Папе Рымскаму Пію IX у яго барацьбе супраць Італьянскага Рысарджымента. Яны сфармавалі міжнародны полк, прыбыўшых з Фландрыі, Францыі, Нідэрландаў, Баварыі, Канады і іншых краін.

На май 1868 года папскіх зуавых было 4592 чалавек. Сярод іх было 1910 галандцаў, 1301 француз, 686 бельгійцаў, 157 падданых Папскай вобласці, 135 канадцаў, 101 ірландзец, 87 прусакоў, 50 англічан, 32 іспанца, 22 немца з дзяржаў, іншых, чым Прусія, 19 швейцарцаў, 14 амерыканцаў, 14 неапалітанцаў, 12 мадэнцаў, 12 палякаў, 10 шатландцаў, 7 аўстрыйцаў, 6 партугальцаў, 6 тасканцаў, тры мальтыйца, двое рускіх і па адным добраахвотніку ад астравоў Паўднёвых мораў, Індыі, Афрыкі, Мексікі, Перу і Чаркесіі.

Пасля зайняцця Рыма Віктарам Эмануілам II у 1870 годзе папскія зуавы служылі ўраду Нацыянальнай абароны ў Францыі ў перыяд франка-прускай вайны і былі расфармаваны пасля ўваходжання прускіх войскаў у Парыж.

Уніформа мела такі ж крой, як у французскіх зуавых, але адрознівалася ад іх колерам: шэрая з чырвоным аздабленнем. Сера-чырвонае кепі было заменена на паўночнаафрыканскі фес.

Катэгорыя:Гісторыя папства
Катэгорыя:Узброеныя сілы Ватыкана
Брыджыт Фонда

**Брыджыт Джэйн Фонда** (; , , ЗША) — амерыканская актрыса. Дачка акцёра Пітэра Фонды. 

## Кар’ера 
Брыджыт ўпершыню з’явілася на экране разам з бацькам у фільме «Бестурботны яздок». Другой роляй была роля без слоў у фільме 1982 года «Партнёры». Першае прыкметнае з'яўленне актрысы адбылося ў фільме «Скандал», галоўную ролю ў якім выканаў Джон Хёрт.

У 1990 годзе актрыса сыграла журналістку ў трэцяй частцы трылогіі «Хросны бацька». Пасля некалькіх малапрыкметных роляў у тэатры і кіно, Брыджыт сыграла галоўную ролю ў фільме «Самотная белая жанчына», заслужыўшы станоўчыя водгукі крытыкаў.

У 1997 годзе Брыджыт ляцела ў адным самалёце з рэжысёрам Квенцінам Таранціна, які прапанаваў ёй ролю пляжнай дзяўчынкі ў карціне «Джэкі Браўн».  Ёй таксама прапаноўвалі галоўную ролю ў тэлевізійным серыяле «Элі Макбіл» (якая пазней дасталася Каліста Флокхарт), але яна адмовілася, вырашыўшы засяродзіцца на кар'еры ў кіно.

## Спасылкі 
* 
* Брыджыт Фонда на сайце *TVGuide.com*
* Брыджыт Фонда на сайце *Notable Names Database*

Катэгорыя:Актрысы ЗША
Амплуа

**Амплуа́** () — вызначанае кола роляў, якія адпавядаюць вонкавым і ўнутраным дадзеным акцёра.

Падзел акцёраў па амплуа паходзіць першым чынам з падзелу драматычных твораў на два асноўныя віды: трагедыю і камедыю; кожны з іх патрабаваў ад акцёра адмысловых дадзеных і адмысловага стылю гульні.
Таму яшчэ ў старажытнай Грэцыі існаваў падзел акцёраў на трагікаў і комікаў, пры чым, у залежнасці ад характару выкананай ролі, трагікі падпадзяляліся на:
* першых (протаганіст)
* другіх (дэўтэраганіст)
* трэціх (трытаганіст)
Ілжыва-класічны тэатр ведаў наступную, якая зрабілася для еўрапейскага тэатра традыцыйнай, класіфікацыю роляў:
* героі і гераіні
* палюбоўнікі і палюбоўніцы
* першыя палюбоўнікі (*jeunes premiers*)
* каралі
* тыраны
* бацькі
* напярснікі і напярсніцы
* лакеі
* субрэткі
* інжэню (*ingénues)
* петыметры (*petit-maitres'')
* прасцякі
* злыдні

Паколькі ілжыва-класічная драматургія цікавілася пераважна душэўнай калізіяй галоўных дзейных асоб (герояў, палюбоўнікаў), то другарадныя персанажы былі надзвычай схематычныя і стэрэатыпныя. Рэалістычная драматургія запатрабавала большай індывідуалізацыі другарадных персанажаў; з прычыны гэтага, нягледзячы на наступную дыферэнцыяцыю амплуа, прынцып трафарэтнага дзялення пачынае паступова губляць свой сэнс і значэнне.

Катэгорыя:Тэатральная тэрміналогія
Катэгорыя:Тэатральныя амплуа
Верхняе Ламамі (правінцыя)

**Верхняе Ламамі** () — правінцыя Дэмакратычнай Рэспублікі Конга, размешчаная на поўдні краіны. Адміністрацыйны цэнтр — горад Каміна.

## Геаграфія 
Да канстытуцыйнай рэформы 2005 года Верхняе Ламамі была часткай былой правінцыі Катанга. Па тэрыторыі правінцыі працякае рака Ламамі.

## Насельніцтва 
Насельніцтва правінцыі — 2 540 127 чалавек (2005).

## Тэрыторыі 
* 
* Кабонга
* Каміна
* Каніяма
* Малемба-Нкулу

Катэгорыя:Правінцыі Дэмакратычнай Рэспублікі Конга
Верхняе Уэле (правінцыя)

thumb|left|200px|Замак Дунгу, пабудаваны бельгійскімі каланістамі (1986 год)
**Верхняе Уэле** () — правінцыя Дэмакратычнай Рэспублікі Конга, размешчаная на паўночным усходзе краіны.

## Геаграфія і насельніцтва 
Да канстытуцыйнай рэформы 2005 года правінцыя Верхняе Уэле была часткай былой Усходняй правінцыі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Ісіро. Сваю назву правінцыя атрымала ад ракі Уэле, якая працякае па яе тэрыторыі.

Насельніцтва правінцыі — 1 920 867 чалавек (2005).

## Тэрыторыі 
* 
* 
* 
* Рунгу
* Вамба
* 

Катэгорыя:Правінцыі Дэмакратычнай Рэспублікі Конга
Карбанарый

**Карбанарыі** () — члены строга заканспіраванага таварыства ў Італіі ў 1807—1832 гадоў.

Карбанарый па-італьянску «вугальшчык», ад аднаго з абрадаў таварыства — спалення драўнянага вугалю, што сімвалізавала духоўнае ачышчэнне яго членаў.

Палітычная праграма карбанарыяў уключала барацьбу за канстытуцыйныя пераўтварэнні. Найважнейшым пунктам гэтай праграмы было патрабаванне нацыянальнай незалежнасці і адзінства Італіі. Выразнай праграмы аб’яднання краіны ў карбанарыяў не было. Адны з іх намерваліся захапіць уладу ваенным пераваротам. Іншыя бачылі асноўную перашкоду аб’яднанню краіны ў аўстрыйскім панаванні і прапанавалі засяродзіць намаганні на барацьбе з ім. У гады напалеонаўскага панавання карбанарыям дапамагалі англічане, якія забяспечвалі іх зброяй. Аднак у першы час рух карбанарыяў не меў шырокай падтрымкі насельніцтва. Рух карбанарыяў актывізаваўся ў 1820-я гады. Карбанарыі ўзначальвалі рэвалюцыю 1820—1821 гадоў, у паўстанні праславіліся Браты Капацолі ў Каралеўстве абедзвюх Сіцылій і П’емонце. Удзельнічалі ў рэвалюцыі 1831 года ў дзяржавах Цэнтральнай Італіі.

Арганізацыі карбанарыяў (са сваімі спецыфічнымі мэтамі) былі таксама у Францыі, Швейцарыі і на Балканах.

## Цікавыя факты 
У 1820 годзе, па лжывым абвінавачванні ва ўдзеле ў змове карбанарыяў, у турме на востраве Мурана сем месяцаў быў зняволены будучы італьянскі сенатар Джавані Арывабенэ.

Катэгорыя:Гісторыя Еўропы
Катэгорыя:Гісторыя Італіі
*
Катэгорыя:Тайныя таварыствы
Катэгорыя:Тайныя таварыствы Італіі
ISO 3166-2

**ISO 3166-2** — частка стандарту ISO 3166, якая змяшчае коды назваў рэгіёнаў. Упершыню апублікавана ў 1998 годзе.

## Крыніца 
Гуілім Лоу пад адрасам http://www.statoids.com апублікаваў спіс субнацыянальных адзінак і залежных тэрыторый, якія ён заве статоідамі («statoids»).

## Гл. таксама 
* ISO 3166-1
* ISO 3166-3
* Код краіны

## Спасылкі 
* http://www.iso.org/iso/en/prods-services/iso3166ma/04background-on-iso-3166/iso3166-2.html 
* http://www.unece.org/cefact/locode/service/sublocat.htm
* http://www.geopostcodes.com/GeoPC_ISO_3166_2_Regions_codes

2
Верхняя Катанга (правінцыя)

**Верхняя Катанга** () — правінцыя Дэмакратычнай Рэспублікі Конга, размешчаная на поўдні краіны.

## Геаграфія 
Да канстытуцыйнай рэформы 2005 года Верхняя Катанга была часткай былой правінцыі Катанга. Адміністрацыйны цэнтр — горад Лубумбашы. Правінцыя з'яўляецца адным з найважнейшых у Афрыцы цэнтраў па здабычы медзі.

Насельніцтва правінцыі — 3 960 945 чалавек (2005).

## Адміністрацыйны падзел 
### Гарады 
* Лубумбашы
* Лікасі

### Тэрыторыі 
* Камбавэ
* Касенга
* Кіпушы
* Мітваба
* Пвето
* Саканія

Катэгорыя:Правінцыі Дэмакратычнай Рэспублікі Конга