open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Песня пра Нёман

**Песня пра Нёман** — песня Нестара Сакалоўскага на верш «Нёман» Анатоля Астрэйкі, напісаны ў 1941 годзе.

## Гісторыя 
У 1941 годзе, пасля пачатку Вялікай Айчыннай вайны, Анатоль Астрэйка напісаў верш, прысвечаны Нёману. У 1946 годзе ён стварыў больш лірычны варыянт верша, які і стаў тэкстам песні, музыку да якой напісаў Нестар Сакалоўскі, аўтар музыкі Дзяржаўнага гімна БССР.

Упершыню песню выканаў народны артыст Беларусі Мікалай Ворвулеў у лютым 1955 года ў Маскве падчас Дэкады беларускага мастацтва і літаратуры. Пасля Ворвулева «Песню пра Нёман» спявалі іншыя артысты, у тым ліку Іосіф Кабзон.

## Словы 

Ой Нёман, ой бацька наш, Нёман!
Як сонца, як дзень дарагі!
Касцямі звяругаў шалёных
Усланы твае берагі!

Рака наша слаўная Нёман,
Чысцейшая чэрвеньскіх рос,
Хто мар не ўплятаў у твой гоман,
Табе хто пашаны не нёс?

Ой, Нёман, ой, бацька наш Нёман,
Як сонца, як дзень, дарагі,
Садамі цудоўнай Радзімы
Твае расцвілі берагі.

Катэгорыя:Песні Беларусі
Катэгорыя:Песні на беларускай мове
Сібірскі (Алтайскі край)

**Сібірскі** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Алтайскім краі Расіі. З’яўляецца з 1995 года закрытым адміністрацыйна-тэрытарыяльным утварэннем пасёлак Сібірскі, якое з 2005 года ўтварае гарадскую акругу ЗАТУ Сібірскі. Статус ЗАТУ прысвоены з-за размяшчэння 35-й Чырванасцяжнай ордэнаў Кутузава і Аляксандра Неўскага дывізіі ракетных войскаў стратэгічнага прызначэння. Сібірскі размешчаны на паўночным усходзе Алтайскага края, на федэральнай аўтамагістралі Р-256 прыкладна за 44 км ад Барнаула. У пасёлку пяць вуліц: Кедравая, Перамогі, 40 гадоў РВСП, Будаўнікоў, Школьная і Сонечная плошча.

З усіх бакоў мяжуе з тэрыторыяй Сібірскага сельсавета Первамайскага раёна Алтайскага края. 
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Алтайскага края
Сёйка

**Сёйка**, таксама **Сейка** — сяло ў Чойскім раёне Рэспублікі Алтай Расіі. Утварае Сейкінскае сельскае паселішча. У 1966—1994 гадах мела статус пасёлка гарадскога тыпу. Найбліжэйшы горад — Горна-Алтайск, найбліжэйшае сяло — Ынырга. Абсалютная вышыня 650 м над узроўнем мора. Размешчана на аднайменнай рацэ, левай прытоку ракі Сарыкокшы. Утворана ў 1907 годзе. Насельніцтва — 1277 чалавек (2021).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Рэспублікі Алтай
Троіцкае (Троіцкі раён)

**Троіцкае** () — сяло (з 1946 па 1991 гады пасёлак гарадскога тыпу) у Алтайскім краі, адміністрацыйны цэнтр Троіцкага раёна і Троіцкага сельсавета. Размешчана за 97 км на паўднёвы ўсход ад Барнаула на рацэ Вялікая Рэчка. Чыгуначная станцыя (Вялікая Рэчка) на лініі Новасібірск — Бійск. Заснавана ў 1913 годзе. Насельніцтва — 9006 чалавек (2021).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Фунес (Іспанія)

**Фунес** () — муніцыпалітэт у Іспаніі, уваходзіць у правінцыю Навара. Насельніцтва — 2447 чалавек (на 2010 год).

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Муніцыпалітэты аўтаномнай супольнасці Навара
Усць-Коксінскі раён

**Усць-Коксінскі раён** або аймак (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Рэспублікі Алтай Расійскай Федэрацыі. Назва раёна ў перакладзе з паўднёва-алтайскай мовы: зялёная вада.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Усць-Кокса.

Размешчаны ў паўднёва-заходняй частцы Рэспублікі Алтай і ўваходзіць у горна-стэпавую зону. Плошча раёна — . На тэрыторыі раёна размешчана 439 азёр. Самыя буйныя — Тайменье, Мультынскія, Кучарлінскае — маюць значную даўжыню (2—5 км) і глыбіню да 30—50 м. На Катунскім хрыбце размешчаны 391 ледавік з агульнай плошчай 245 км².

## Крыніцы 
Катэгорыя:Раёны Рэспублікі Алтай
Хімера (фільм, 2009)

«**Хімера**» () — навукова-фантастычны фільм 2009 года рэжысёра Вінчэнца Наталі. Галоўныя ролі ў фільме выканалі Эдрыен Броўдзі, ,  і Дэвід Х’юлет.

## Сюжэт 
Двое маладых вучоных, якія займаюцца эксперыментамі па сінтэзе бялку, вырашаюць у тайне ад начальства стварыць гібрыд чалавека і жывёлы. Атрыманую ў выніку істоту ім даводзіцца ратаваць з лабараторыі і выхоўваць як сваё дзіця.

## Акцёрскі склад 
* Эдрыен Броўдзі — *Клайв*
*  — *Эльза*
*  — *Дрэн*
* Дэвід Х’юлет — *Барлоў*

## Узнагароды 
Паводле рэсурса «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 4 кінаўзнагародамі і яшчэ 23 намінацыямі.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы Канады 2009 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 2009 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2009 года
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя фільмы 2009 года
Катэгорыя:Фільмы жахаў 2009 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 2009 года
Катэгорыя:Фільмы-трылеры 2009 года
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя фільмы Канады
Катэгорыя:Фільмы жахаў Канады
Катэгорыя:Фільмы-драмы Канады
Катэгорыя:Фільмы-трылеры Канады
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя фільмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы жахаў Францыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы-трылеры Францыі
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы жахаў ЗША
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-трылеры ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы на французскай мове
Катэгорыя:Фільмы Вінчэнца Наталі
Катэгорыя:Фільмы кампаніі Warner Bros.
Спіс самых прадаваных камп’ютарных гульняў

Гэта спіс відэагульняў, якія прадаліся найбольшай колькасцю адзінак па ўсім свеце. Самай прадаванай відэагульнёй на сённяшні дзень з’яўляецца «Minecraft», гульня-, выпушчаная «Mojang Studios» у траўні 2009 года для ПК, мабільных і кансольных платформаў, была прададзеная тыражом больш 238 мільёнаў копій на ўсіх платформах. «Grand Theft Auto V» і «Tetris» ад EA — адзіныя іншыя вядомыя відэагульні, якія разышліся тыражом больш за 100 мільёнаў копій. Самай прадаванай гульнёй на адной платформе з’яўляецца «», з амаль 83 мільёнамі продажаў для кансолі «Wii».

Сярод 50 самых прадаваных відэагульняў у гэтым спісе больш за палову былі распрацаваны або апублікаваны кампаніяй «Nintendo», уключаючы чатыры з першай дзясяткі; чатыры гульні «Nintendo» былі апублікаваны сумесна з іх даччынай кампаніяй «Pokémon Company». Іншыя выдаўцы, якія шматкроць ўвайшлі ў топ-50, уключаюць «Activision» і «» з пяццю гульнямі кожны, «Electronic Arts» з трыма гульнямі і «» з двума гульнямі. «» з’яўляецца распрацоўшчыкам з найбольшай колькасцю гульняў у топ-50, з трынаццаццю гульнямі ў спісе, за якім ідзе «» з шасцю гульнямі «». Самая старая гульня ў топ-50 — «Pac-Man», выпушчаная ў траўні 1980 года, а самая апошняя — «Animal Crossing: New Horizons», выпушчаная ў сакавіку 2020 года.

Гульні, аб якіх паведамляецца па колькасці гульцоў, а не па афіцыйных дадзеных аб продажах, такім як зарэгістраваныя ўліковыя запісы, падпіскі або бясплатнае валоданне, замест гэтага ўключаюцца ў спіс самых папулярных відэагульняў па колькасці гульцоў.

## Спіс 
## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* The 10 Best-Selling Video Games of All Time
* The 20 Best-Selling Videogames of All Time
* The Top 50 Best-Selling Video Games of All Time
* From Tetris to Call of Duty: The most popular video games of all time

Катэгорыя:Спісы:Культура
Катэгорыя:Спісы праграмнага забеспячэння
Катэгорыя:Спісы камп’ютарных гульняў
Ані Гукасян

**Ані Гукасян** (нар. , Арменія) — армянская футбалістка, нападаючы. Выступала за зборную Арменіі.

## Клубная кар’ера 
Скончыла школу № 173 імёны Ваагна Вардэваняна (1997—2007), Ерэванскі рэгіянальны дзяржаўны каледж № 2 (2009—2012, маркетынг).

Прафісійную кар’еру пачала ў «Фурмане» (2006—2009), у 2012 годзе перайшла ў марыупальскую «Ільічоўку». У 2013 годзе падпісала кантракт з магілёўскай «Надзеяй».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Гукасян Ани Ашотовна

Катэгорыя:Футбалісткі Арменіі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Арменіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Ільічоўка Марыупаль
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Алашкерт
Цаліннае

**Цаліннае** — тапонім.
* Цаліннае (Алтайскі край)
* Цаліннае (Курганская вобласць)
Цаліннае (Алтайскі край)

**Цаліннае** () — сяло ў Алтайскім краі, адміністрацыйны цэнтр Цаліннага раёна і Цаліннага сельсавета. Размешчана за 170 км на паўднёвы ўсход ад Барнаула. Да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі Бійск 70 км. Насельніцтва — 4728 чалавек (2021).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1778 годзе
Алтайскае (Алтайскі раён)

**Алтайскае** () — сяло, адміністрацыйны цэнтр Алтайскага раёна ў Алтайскім краі. Адзіны населены пункт Алтайскага сельскага паселішча. Размешчана за 250 км на паўднёвы ўсход ад Барнаула. Да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі Бійск — 94 км. 

Алтайскае — адно з самых вялікіх і працяглых сёлаў края, яно расцягнулася амаль на 18 кіламетраў уздоўж ракі Каменка ў перадгор’ях Алтая. Сярэдняя тэмпература студзеня: −16&nbsp;°C. Сярэдняя тэмпература чэрвеня: +20&nbsp;°C. Заснавана ў 1808 годзе як вёска Верхне-Каменская.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Алтайскае

**Алтайскае**:

## Казахстан 
* Алтайскае (Акмолінская вобласць)

## Расія 
* Алтайскае (Алтайскі раён)
Баева

**Баева**:
## Беларусь 
* Баева (Дубровенскі раён)
## Расія 
* Баева (Алтайскі край)
Баева (Алтайскі край)

**Баева** () — сяло ў Алтайскім краі, адміністрацыйны цэнтр Баеўскага раёна і Баеўскага сельсавета. Баева знаходзіцца на Кулундзінскай раўніне, у паўночна-заходняй частцы рэгіёна. Размешчана за 230 км на захад ад Барнаула. Адлегласць да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі Гілёўка — 37 км. 

Мае выйсце да ракі Кулунда. Недалёка ад Баева знаходзяцца Салёнае возера і возера Лена. Клімат кантынентальны, адрозніваецца гарачым засушлівым летам і халоднай маласнежнай зімой. Сярэдняя тэмпература студзеня ад −17&nbsp;°C да −19&nbsp;°C, ліпеня 19-22&nbsp;°C. Гадавая колькасць ападкаў 250—350 мм.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Хабары (Алтайскі край)

**Хабары** () — сяло ў Алтайскім краі. Адміністрацыйны цэнтр Хабарскага раёна і Хабарскага сельсавета. Размешчана за 360 км на паўночны захад ад Барнаула і за 142 км ад Камня-на-Обі, у лесастэпавай зоне Заходне-Сібірскай раўніны, на паўночным усходзе Прыобскага плато, у верхнім цячэнні Бурлы. Адлегласць ад вёскі да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі Хабары, размешчанай у вёсцы Каратаяк, складае 25 км.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Цюменцава

**Цюменцава** () — сяло ў Алтайскім краі, адміністрацыйны цэнтр Цюменцаўскага раёна. Сяло размешчана ў лесастэпавай зоне Заходне-Сібірскай раўніны ля зліцця рэк Чарамшанка і Мядзведка (прыток Кулунды).

Найбліжэйшыя чыгуначныя станцыі: Камень-на-Обі 76 км і станцыя Карчына 60 км. За 167 км ад Барнаула. Насельніцтва — 4446 чалавек (2021).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Іосіф Мікалаевіч Вярбіла

**Іосіф Мікалаевіч Вярбіла** (18.01.1947, в. Судары, Баранавіцкі раён, Брэсцкая вобласць — 2013) — беларускі спецыяліст у галіне аўтадарожнага будавання. Кандыдат тэхнічных навук (1975), дацэнт.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (1970; аспірантура, 1973). Працаваў у Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 1973, факультэт транспартных камунікацый, кафедра «Будаўніцтва і эксплуатацыя дарог», дацэнт, у 1988—2012 — дэкан факультэта).

Памёр 24 лістапада 2013 года.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: зносастойкасць асфальтабетонных пакрыццяў; тэхналогія і арганізацыя будаўніцтва аўтамабільных дарог.

## Літаратура 
* Вербило Иосиф Николаевич // Кто есть кто в Республике Беларусь, 2001. — Минск, 2001. — Т. 1. — С. 29.
* Вербило Иосиф Николаевич // Научные направления ученых Белорусской государственной политехнической академии. — Минск, 1998. — C. 31.

Катэгорыя:Інжынеры Беларусі
Катэгорыя:Дэканы факультэта транспартных камунікацый БНТУ
Іван Архіпавіч Голубеў

**Іван Архіпавіч Голубеў** (24 лютага 1925, в. Акцябр, Буда-Кашалёўскі раён, Гомельская вобласць — 2015) — беларускі спецыяліст у галіне аснаванняў, фундаментаў і падземных збудаванняў, механікі дэфармуемага цвёрдага цела. Кандыдат тэхнічных навук (1971), дацэнт (1973). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (гідратэхнічны факультэт, 1955). Працаваў у БУ № 5 будаўнічага трэста № 1 Міністэрства будаўніцтва Беларускай ССР (1955—1957, прараб), Беларускі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт (1957—2014, факультэт транспартных камунікацый, кафедра «Супраціўленне матэрыялаў і тэорыя пругкасці», дацэнт, у 1962—1968 і 1973—1975 — намеснік дэкана, 1975—1988 — дэкан факультэта дарожнага будаўніцтва).

Памёр у 2015 годзе.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: тэарэтычныя і эксперыментальныя даследаванні трываласці і дэфармацыйных уласцівасцей грунтавых асноў; трываласць і жорсткасць матэрыялаў.

## Узнагароды 
Званне «Заслужаны работнік вышэйшай школы Беларускай ССР» (1979), прэмія Савета Міністраў Беларускай ССР (1983), ордэн Айчыннай вайны 1-й ступені (1985), ордэн Дружбы народаў (1986), знак «Ганаровы дарожнік Беларусі» 1-й і 2-й ступеней і інш.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Голубев Иван Архипович // Кто есть кто : доктора наук, профессора, заслуженные деятели науки и лауреаты премий Белорусской государственной политехнической академии : справочник. — Минск, 2000. — С. 117—118.
* Голубев Иван Архипович // Кто есть кто в Республике Беларусь, 2001. — Минск, 2001. — Т. 1. — С. 41.
* Голубев Иван Архипович // Память поколений : БПИ ― БГПА ― БНТУ. — Минск, 2019. — С. 83—85.

Катэгорыя:Інжынеры Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Дэканы факультэта транспартных камунікацый БНТУ
Шыпунова (Шыпуноўскі сельсавет)

**Шыпунова** () — сяло (з 1969 па 1991 гады — пасёлак гарадскога тыпу) у Алтайскім краі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Шыпуноўскага раёна і сельскага паселішча Шыпуноўскі сельсавет. Размешчана за 165 км на поўдзень ад Барнаула паміж рэкамі Алей (прыток Обі) і Кляпечыха. Заснавана ў 1914 годзе як чыгуначная станцыя на лініі Барнаул — Сяміпалацінск.

У лютым 2012 года ў Шыпунове быў перакрыты абсалютны тэмпературны мінімум месяца — −43,2&nbsp;°C, папярэдні рэкордны мароз у лютым быў у 1996 годзе — −42,2&nbsp;°C.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Ліліт Карапецян

**Ліліт Карапецян** (нар. , Арменія) — армянская футбалістка, нападаючы. Выступала за зборную Арменіі.

## Клубная кар’ера 
Прафісійную кар’еру пачала ў «Бананцы», у 2012 годзе перайшла ў маріупальскую «Ільічоўку». У 2013 годзе падпісала кантракт з магілёўскай «Надзеяй».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісткі Арменіі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Арменіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Ільічоўка Марыупаль
Уладзімір Мікалаевіч Заяц

**Уладзімір Мікалаевіч Заяц** (нар. 19.01.1928, в. Жорнаўка, Асіповіцкі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне супраціўлення матэрыялаў і будаўнічай механікі. Кандыдат тэхнічных навук (1965), дацэнт.

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі політэхнічны тэхнікум (1949), Беларускі політэхнічны інстытут (спецыяльнасць «Гідратэхнічнае будаўніцтва», 1955). Працаваў у Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 1955, факультэт транспартных камунікацый, кафедра «Супраціўленне матэрыялаў і тэорыя пругкасці», дацэнт, у 1978—1984 — дэкан завочнага факультэта).

Памёр 8 красавіка 2007 года.

## Сям’я 
* сын Мікалай Уладзіміравіч Заяц (нар. 1954) — спецыяліст у галіне меліярацыі, падземных збудаванняў, асноў і фундаментаў, кандыдат тэхнічных навук

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: трываласць і дэфарматыўнасць слабых асноў; механіка грунтоў; супраціўленне матэрыялаў.

### Бібліяграфія 
* Деформации торфа при повторных нагрузках : автореферат диссертации … кандидата технических наук / В. Н. Заяц. — Минск, 1965.

## Літаратура 
* Заяц Владимир Николаевич // Кто есть кто в Республике Беларусь, 2001. — Минск, 2001. — Т. 1. — C. 59.
* Заяц Владимир Николаевич // Научные направления ученых Белорусской государственной политехнической академии. — Минск, 1998. — C. 44.

Катэгорыя:Інжынеры Беларусі
Катэгорыя:Дэканы БНТУ
Шалаболіха (сяло)

**Шалаболіха** () — сяло ў Алтайскім краі, адміністрацыйны цэнтр Шалаболіхінскага раёна і Шалаболіхінскага сельсавета. Знаходзіцца за 86 км на захад ад Барнаула, на рацэ Об і рацэ Шалаболіха (прыток Обі). Вышыня над узроўнем мора: 141 м. Насельніцтва — 3398 чалавек (2021). Аўтамабільная дарога рэгіянальнага значэння Р380 (Новасібірск — Камень-на-Обі — Барнаул) праходзіць па краі сяла (на яе выходзіць вуліца Леніна).

Найбліжэйшая чыгуначная станцыя Рабрыха за 61 км ад сяла.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1750 годзе
Ганна Фларыянаўна Катовіч

**Ганна Фларыянаўна Катовіч** ( — ) — беларуская ўрач-хірург. Кандыдат медыцынскіх навук (1958), дацэнт (1959). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыла Віцебскі дзяржаўны медыцынскі інстытут у 1941 годзе. Працавала ў Віцебскай абласной клінічнай бальніцы (1944—1946, ардынатар хірургічнага аддзялення, у 1950—1953 — па сумяшчальніцтве, галоўны ўрач), Віцебскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (з 1946, лячэбны факультэт, кафедра шпітальнай хірургіі, дацэнт, у 1965—1970 — кіраўнік курса траўматалогіі, артапедыі і ваенна-палявой хірургіі, 1967—1969 — дэкан факультэта).

Памерла 31 сакавіка 2003 года.

## Сям’я 
* сын Юрый Барысавіч Мартаў — беларускі вучоны ў галіне хірургіі, доктар медыцынскіх навук. Яго жонка — Таццяна Уладзіміраўна Емяльянава — урач-інфекцыяніст
** унук Уладзімір Юр’евіч Мартаў — урач
** унучка Ірына Юр’еўна Падалінская — урач-фізіятэрапеўт. Яе муж Сяргей Рыгоравіч Падалінскі — урач, кандыдат медыцынскіх навук
*** праўнук Юрый Сяргеевіч Падалінскі — урач

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: хірургія канечнасцей, таракальная хірургія, абдамінальная хірургія.

## Узнагароды 
Ордэн Чырвонай Зоркі і інш.

Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Дэканы лячэбнага факультэта ВДМУ
Міхаіл Юр’евіч Гаршанёў

**Міхаіл Юр’евіч Гаршанёў** (; , , Ленінградская вобласць, РСФСР — , , Расія), таксама вядомы як **Гаршок** — расійскі рок-музыкант. Заснавальнік, адзін з двух франтмэнаў і вакалістаў (разам з Андрэем Князевым) панк-рок-гурта «Кароль і Шут». Аўтар большай часткі музыкі і некаторых тэкстаў гурта.

У 2012—2013 гадах — адзін са стваральнікаў і выканаўца галоўнай ролі Суіні Тода ў рок-мюзікле TODD.

Старэйшы брат лідэра рок-гуртоў «Кукрыніксы» і «Гаршанёў» Аляксея Гаршанёва.
Усць-Чарышская Прыстань

**Усць-Чарышская Прыстань**, або **Усць-Прыстань** () — сяло ў Алтайскім краі РФ, адміністрацыйны цэнтр Усць-Прыстанскага раёна і Усць-Прыстанскага сельсавета.

Размешчана на беразе Обі, за 155 км на поўдзень ад Барнаула, да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі Алейская 65 км. Заснавана ў 1773 годзе. Насельніцтва — 3887 чалавек (2021).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Усць-Калманка

**Усць-Калманка** () — сяло ў Алтайскім краі. Адміністрацыйны цэнтр Усць-Калманскага раёна і Усць-Калманскага сельсавета. Размешчана на поўдзень ад Барнаула на рацэ Чарыш. Да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі ў Алейску 65 км. Адлегласць да Барнаула 190 км па аўтамагістралі. Заснавана ў 1732 годзе рускімі стараабраднікамі з цэнтральнай Расіі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1732 годзе
Углоўскае

**Углоўскае** () — сяло ў Алтайскім краі. Адміністрацыйны цэнтр Углоўскага раёна. Размешчана за 370 км на паўднёвы захад ад Барнаула. На месцы былой чыгуначнай станцыі Нова-Углаўскае (12 км), утвораны пасёлак Новаўглоўскі. Заснавана ў 1850 годзе. Насельніцтва — 3878 чалавек (2021).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Крысціна Цэрэску

**Крысціна Цэрэску** (нар. , Малдова) — малдаўская футбалістка, нападаючы. Выступала за зборную Малдовы.

## Клубная кар’ера 
У 2013 годзе падпісала кантракт з магілёўскай «Надзеяй». Усяго за палову сезона 2013 згуляла 12 матчаў у Вышэйшай лізе.

Выступала ў WU-17 (2010—2012), WU-19 (2011—2013). У 2015 годзе дэбютавала за зборную Малдовы.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісткі Малдовы
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Малдовы па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Алімпія Клуж-Напока
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Універсітаця Галац
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Норак Німарэны
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Пінк Бары
Сабалеўская

**Сабалеўская** - прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Ала Мікалаеўна Сабалеўская — беларуская выкладчыца, эканаміст па спецыяльнасці
* Вольга Аляксандраўна Сабалеўская - беларуская гісторык, культуролаг, вядучая спецыялістка па іўдаіцы
* Людміла Мікалаеўна Сабалеўская — беларускі архітэктар

## Гл. таксама 
* Сабалеўскі
Тогул (сяло)

**Тогул** () — сяло ў Алтайскім краі, адміністрацыйны цэнтр Тогульскага раёна. Размешчана за 200 км на ўсход ад Барнаула. Да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі Зарынская 90 км. Праз сяло працякае аднайменная рака. На поўдні сяла каля Старога Тогула рака Тогул упадае ва Уксунай.

Вулічная сетка раённага цэнта складаецца з 44 вуліц і завулкаў.

Праз Тогул праходзіць аўтамабільная дарога Р367 Мартынава — Залесава.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Стараалейскае

**Стараалейскае** () — сяло ў Алтайскім краі, адміністрацыйны цэнтр Траццякоўскага раёна і сельскага паселішча Стараалейскі сельсавет. Размешчана на паўднёвы захад ад Барнаула на адлегласці 353 км. Найбліжэйшая чыгуначная станцыя Траццякова размешчана за 18 км. Сяло размяшчаецца ў цэнтры раёна, на адлегласці 20 км ад Казахстана. Насельніцтва — 4195 чалавек (2021). Праз тэрыторыю сяла працякае рака Алей. Заснавана ў 1766 годзе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Табуны

**Табуны** () — сяло ў Алтайскім краі, адміністрацыйны цэнтр Табунскага раёна. Размешчана за 368 км на захад ад Барнаула. Чыгуначная станцыя на лініі Кулунда — Карасук. Заснавана ў 1929 годзе ў сувязі з будаўніцтвам чыгункі Слаўгарад — Кулунда. Насельніцтва — 3238 чалавек (2021). У сяле знаходзяцца ЗАТ «Табунскі элеватар», сярэдняя агульнаадукацыйная школа.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Смаленскае (Алтайскі край)

**Смаленскае** () — сяло ў Алтайскім краі, адміністрацыйны цэнтр Смаленскага раёна. Насельніцтва — 7992 чал. (2021). Заснавана ў 1759 годзе.

Размешчана за 210 км на поўдзень ад Барнаула. Да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі Бійск 35 км.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Салтон

**Салтон** () — сяло ў Алтайскім краі, адміністрацыйны цэнтр Салтонскага раёна. Размешчана яно на рэках Салтонка і Шаландайка, за 260 км на поўдзень Барнаула. Заснавана ў 1782 годзе. Насельніцтва — 2591 чалавек (2013). Пчалярскі комплекс «Нектарны», перапрацоўчыя прадпрыемствы, школа, бібліятэка, музычная школа.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Струмінскі

**Струмінскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Барыс Уладзіміравіч Струмінскі (1939—2003) — савецкі і ўкраінскі фізік.
* Васіль Якаўлевіч Стумінскі (1880—1967) — расійскі і савецкі педагог і гісторык педагогікі.
* Уладзімір Васілевіч Струмінскі (1914—1998) — савецкі і расійскі вучоны ў галіне аэрадынамікі.
Саланешнае

**Саланешнае** () — сяло ў Алтайскім краі, адміністрацыйны цэнтр Саланешанскага раёна. Размешчана за 320 км на поўдзень ад Барнаула, у цэнтральнай частцы раёна пры ўпадзенні ракі Саланешная ў Ануй. Насупраць сяла ў раку Ануй упадае рака Язеўка. Да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі Бійск 162 км. Саланешняе звязана з Бійскам аўтамабільнай дарогай з асфальтабетонным пакрыццём. Насельніцтва — 3626 чалавек (2021).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Савецкае (Алтайскі край)

**Савецкае** () — сяло ў Алтайскім краі, адміністрацыйны цэнтр Савецкага раёна і Савецкага сельсавета. Размешчана за 205 км на паўднёвы ўсход ад Барнаула ўздоўж ракі Каменка. Да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі Бійск 47 км. Насельніцтва — 4634 чалавекі (2021).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Круціха (Круціхінскі раён)

**Круціха** () — сяло ў Алтайскім краі, адміністрацыйны цэнтр Круціхінскага раёна. Размешчана за 230 км на паўночны захад ад Барнаула, на беразе Новасібірскага вадасховішча. Сяло звязана з гарадамі і раёнамі края аўтамабільнымі трасамі. Да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі Камень-на-Обі каля 25 км. Насельніцтва — 3010 чалавек (2021).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1724 годзе
Сучкоў

**Сучкоў** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Аляксей Вячаслававіч Сучкоў — беларускі футбаліст (паўабаронца) і трэнер
* Андрэй Канстанцінавіч Сучкоў — беларускі спецыяліст у галіне выкладання фізічнай культуры. Кандыдат педагагічных навук (2018), дацэнт (2019). Майстар спорту СССР па грэка-рымскай барацьбе (1989). Суддзя па спорце вышэйшай нацыянальнай катэгорыі (2003).
* Антон Аляксеевіч Сучкоў — беларускі футбаліст, нападнік

## Гл. таксама 
* Сучкова
Рогаў

**Рогаў** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Міхаіл Сафронавіч Рогаў — Герой Савецкага Саюза

## Тапонім 
### Польшча 
* Рогаў (гміна)

### Расія 
* Рогаў (Бранская вобласць)
Родзіна (Родзінскі раён)

**Родзіна** () — сяло ў Алтайскім краі. Адміністрацыйны цэнтр Родзінскага раёна і Родзінскага сельсавета. Да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі Новаблагавешчанка каля пасёлка Благавешчанка 51 км. Адлегласць да абласнога цэнтра Барнаул — 320 км. Насельніцтва — 7435 чалавек (2021).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Родзіна

**Родзіна**:

## Італія 
* Родзіна (Італія)

## Казахстан 
* Родзіна (Акмолінская вобласць)

## Расія 
* Родзіна (Родзінскі раён)

* Родзіна -- палітычны рух і партыя
Шафгаўзен

**Шафгаўзен** () — горад у Швейцарыі, сталіца кантона Шафгаўзен, на рацэ Рэйн. Насельніцтва —  (на 31 снежня 2019 года). Афіцыйны код — 2939. Самы паўночны горад Швейцарыі. Злучаны чыгуначнай лініяй з Цюрыха да Ульма ў ФРГ.

## Насельніцтва 
## Спорт 
* ФК Шафгаўзен

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Крыстаф Блохер, швейцарскі палітычны дзеяч
* Тобіяс Штымер, швейцарскі мастак
* Эма Юнг, псіхааналітык

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Швейцарыі
Катэгорыя:Камуны кантона Шафгаўзен
Апенцэль (горад)

**Апенцэль** () — населены пункт у Швейцарыі, адміністрацыйны цэнтр кантона (паўкантона) Апенцэль — Інерродэн. Размешчаны ў акругах (палітычных камунах) Апенцэль і Швандзе-Рутэ.

Насельніцтва — 5600 чалавек (на 2006 год). Знакаміты сваімі арнаментаванымі дамамі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Швейцарыі
Катэгорыя:Апенцэль — Інерродэн
Швіц (горад)

**Швіц** () — горад і камуна ў Швейцарыі. Адміністрацыйны цэнтр кантона Швіц і акругі Швіц. Насельніцтва —  (на 31 снежня 2019 года). Афіцыйны код — 1372. Камуна складаецца з населеных пунктаў Швіц, Рыкенбах, Ібах, Зеевен.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Швейцарыі
Катэгорыя:Камуны кантона Швіц
Тапчыха

**Тапчыха** () — сяло ў Алтайскім краі, адміністрацыйны цэнтр Тапчыхінскага раёна. Размешчана за 90 км на паўднёвы захад ад Барнаула. У Тапчысе размешчана аднайменная чыгуначная станцыя. Заснавана сяло 21 кастрычніка 1915 года. Насельніцтва — 7812 чалавек (2021). У сяле знаходзяцца элеватар, мельзавод, хлебакамбінат, ПМК.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1915 годзе
Радзіма мая дарагая

**Радзіма, мая дарагая** — песня Уладзіміра Алоўнікава на аднайменны верш Алеся Бачылы. Адна з самых знакамітых і пазнавальных беларускіх песень, якая даўно стала музычным сімвалам краіны.

Пачатковы матыў песні шырока выкарыстоўваецца падчас урачыстых цырымоній з удзелам вышэйшага кіраўніцтва Беларусі. Мелодыя стала пазыўным «Слухайце ўсе» Беларускага радыё.

## Гісторыя 
У першыя пасляваенныя гады, калі Мінск яшчэ быў у руінах, Алесь Бачыла за адзін вечар напісаў верш «Радзіма, мая дарагая». На наступны дзень ён аднёс верш кампазітару Уладзіміру Алоўнікаву, які вельмі хутка напісаў музыку да песні.

Першапачаткова песня пачыналася словамі:

Люблю я глядзець, як блукаеНад рэчкай уранні туман…
У фанатэцы Беларускага радыёкамітэта захоўваўся запіс песні менавіта з такім пачаткам у выкананні тэнаровай партыі Ісадарам Балоціным. Аднак камусьці такі пачатак не спадабаўся — і кампазітару давялося апусціць першую страфу верша.

Песня двойчы намінавалася на Дзяржаўны гімн Беларусі.

## Словы 

Радзіма мая дарагая,
Ты ў шчасці жаданым жыві!
Я сэрцам табе прысягаю
У шчырай сыноўняй любві!
 
На рэках шырокіх і нівах,
Заводах, будоўлях — наўсцяж
Народ наш працуе руплівы
І край ўзвышаецца наш.

Навокал жыццё расцвітае —
І песня ўзлятае сама:
Мне лепей ад роднага краю
Нічога на свеце няма.

Чужое зямлі нам не трэба,
Пачуцці ў нас сёння адны:
Мы хочам, каб мірнае неба
Не знала пажару вайны.

Мы дружбы народам жадаем
І шчырай братэрскай любві.
Радзіма мая дарагая,
Красуйся і ў шчасці жыві!

## Крытыка 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Песні Беларусі
Катэгорыя:Песні на беларускай мове
Раманава (Раманаўскі раён)

**Раманава** () — сяло ў Алтайскім краі, адміністрацыйны цэнтр Раманаўскага раёна. Названа ў 1913 годзе ў гонар імператарскай сям’і Раманавых. Насельніцтва — 5109 чалавек (2021). Размешчана за 220 км на паўднёвы захад ад Барнаула. Да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі Гілёўка 55 км. Заснавана ў 1887 годзе выхадцамі з Курскай і Харкаўскай губерняў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Малахаўка

**Малахаўка**:

## Маскоўская вобласць 
* Малахаўка (Любярэцкі раён)

## Смаленская вобласць 
* Малахаўка (Рослаўльскі раён)
Любаўка

**Любаўка**:

## Беларусь 
* Любаўка (Беларусь)

## Польшча 
* Любаўка (гміна)
* Любаўка (горад)

## Расія 
* Любаўка (Рослаўльскі раён)
Берн (значэнні)

* **Берн** — сталіца Швейцарыі.
* Берн (акруга)
* Берн (аэрапорт)
* Берн (кантон)
* ХК Берн
Ануй (рака)

**Ану́й** () — рака ў Рэспубліцы Алтай і Алтайскім краі, левы прыток Обі. Даўжыня ракі — 327 км, плошча басейна 6930 км². Выток знаходзіцца ва Усць-Канскім раёне Рэспублікі Алтай, працякае па ім 35 км. У Алтайскім краі рака працякае па тэрыторыі Саланешанскага, Петрапаўлаўскага, Быстраістоцкага і Смаленскага раёнаў.

Асноўныя прытокі: Сібірка (Сібірачыха — левы, даўжыня 34 км), Слюдзянка (левы, 46 км), Салаўіха (правы, 32 км), Кудрыха (левы, 32 км), Чарацянка (правы, 67 км), Карама (277 км), Каракол (294 км).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі Алтайскага края
Катэгорыя:Рэкі Рэспублікі Алтай
Катэгорыя:Прытокі Обі
Вербана-Кузіа-Асола

**Вербана-Кузіа-Асола** (, ) — правінцыя ў Італіі, у рэгіёне П’емонт. Створана ў 1992 годзе шляхам аб’яднання трох геаграфічных абласцей, якія раней уваходзілі ў правінцыю Навара. Вербанія, тэрыторыя на заходнім беразе Лага-Маджорэ, утварыла ўсходнюю частку правінцыі; Кузіа, ваколіцы возера Орта, — паўднёвую, астатную частку займае вобласць Асола, размешчаная ў Альпах.

Агульная колькасць насельніцтва каля 160 000 чалавек, плошча 2255 км². Найбуйнейшыя гарады — сталіца Вербанія; Дамадосала, цэнтр Асолы; Аменья.

## Геаграфія 
500px

## Літаратура 
* Д. Капіс. «Memorie della Corte di Mattarella». 2002.

## Спасылкі
Сяргей Анатолевіч Яцкевіч

**Сяргей Анатолевіч Яцкевіч** (нар. 12.11.1949, г. , Брэсцкая вобласць) — беларускі філосаф. Доктор філасофскіх навук (1991), прафесар (1992).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і філосафа і сацыёлага Анатоля Яцкевіча. Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1978; аспірантура, 1981).

Працаваў у Брэсцкім інжынерна-будаўнічым інстытуце (1973—1982, асістэнт кафедры «Філасофія і палітэканомія», кафедры «Навуковы камунізм»), Брэсцкім дзяржаўным ўніверсітэце імя А. С. Пушкіна (1982—1996, прафесар кафедры філасофіі, у 1991—1992 — в. а. загадчыка кафедры беларусазнаўства), Беластоцкім дзяржаўным універсітэце (Uniwersytet w Białymstoku, Польшча; з 1999, прафесар кафедры сацыялогіі мультыкультурнасці).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: метадалогія сацыяльнага пазнання і кіравання сацыяльнымі працэсамі; метадалогія адукацыі; культура нацыянальных меншасцей Беларусі і беларускага пагранічча; моўная палітыка і беларуская мова ў Польшчы.

## Літаратура 
* Яцкевич Сергей Анатольевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 738.
* Яцкевич Сергей Анатольевич // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2009. — [Т. 1] : Брестская область : в 2 кн., кн. 2. — С. 485.
* Яцкевіч Сяргей Анатолевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т.— Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 322.
* Яцкевіч Сяргей Анатольевіч // Выкладчыкі Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта: 1945—2014 : біябібліяграфічны даведнік. — Брэст, 2015. — С. 72—73.

Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Катэгорыя:Філосафы Польшчы
Таццяна Андрэеўна Казырэнка

**Таццяна Казырэнка** (нар. , Феадосія, Украіна) — украінская футбалістка, нападаючы. Выступала за зборную Украіны.

## Клубная кар’ера 
У 2014 годзе падпісала кантракт з магілёўскай «Надзеяй». Усяго за сезон 2014 згуляла 17 матчаў у Вышэйшай лізе, забіла 6 галоў.

Выступала ў WU-17 (2011), WU-19 (2013—2015). У 2014 годзе дэбютавала за зборную Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісткі Украіны
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Украіны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Чартанава Масква
Катэгорыя:Ігракі ЖФК ЦСКА Масква
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Лакаматыў Масква
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Зорка-2005 Перм
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Пантэры Умань
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Гінтра Універсітэтас
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Легенда
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Аташэхір Беледыеспор
Катэгорыя:Ігракі ЖФК АЛГ
Андрэй Канстанцінавіч Сучкоў

**Андрэй Канстанцінавіч Сучкоў** (нар. 6.09.1965, с. Перамётнае, Зеляноўскі, Уральская вобласць, Казахстан) — беларускі спецыяліст у галіне выкладання фізічнай культуры. Кандыдат педагагічных навук (2018), дацэнт (2019). Майстар спорту СССР па грэка-рымскай барацьбе (1989). Суддзя па спорце вышэйшай нацыянальнай катэгорыі (2003).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і Канстанціна Пятровіча Сучкова (нар. 1936) — гісторыка, кандыдата гістарычных навук.

Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію (спецыяльнасць «Гідрамеліярацыя», 1988), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры (аспірантура, 2009).

Працаваў у Беларускім дзяржаўным інстытуце па праектаванні водагаспадарчага і меліярацыйнага будаўніцтва, філіял у г. Віцебск (1988—1993); Беларускі навукова-даследчы інстытут жывёлагадоўлі, г. Жодзіна (1993—1996); Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі (1996—2005); Віцебскім абласным спартыўным клубе Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі (2005—2007, трэнер-выкладчык па грэка-рымскай барацьбе); Віцебскім дзяржаўным універсітэце імя П. М. Машэрава (2007—2011 — старшы выкладчык кафедры кафедры фізічнага выхавання і спорту і 2020—2021 — дэкан факультэта фізічнай культуры і спорту); Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны (2011—2020, кафедра фізічнага выхавання і спорту, загадчык кафедры і з 2021 — дацэнт).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: фізічнае выхаванне студэнтаў устаноў вышэйшай адукацыі; вучэбна-трэніровачны працэс па відах спартыўнай барацьбы.

Катэгорыя:Барцы Беларусі
Катэгорыя:Спартыўныя суддзі
Катэгорыя:Дэканы ВДУ
Анастасія Сяргееўна Філенка

**Анастасія Філенка** (нар. ,Украіна) — украінская футбалістка, абаронца. Выступала за зборную Украіны.

## Клубная кар’ера 
У 2015 годзе падпісала кантракт з магілёўскай «Надзеяй». Усяго за два сезоны 2014-2015 згуляла 34 матчы ў Вышэйшай лізе, забіла 4 галы.

Выступала ў WU-19 (2009), у 2015 годзе дэбютавала за зборную Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісткі Украіны
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Украіны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Гінтра Універсітэтас
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мардовачка Саранск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Данчанка Азоў
Катэгорыя:Ігракі ЖФК ЦПАР-Данчанка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Легенда
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Ільічоўка Марыупаль
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Пярну
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Луганачка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Жытлабуд-2 Харкаў
Касмала

**Касмала́** () — рака ў Алтайскім краі, левы прыток Обі.

Бярэ свой пачатак на забалочаным водападзеле на поўдзень ад вёскі Падстэпнае Рабрыхінскага раёна. Упадае ў пратоку Обі — Ціхую ў Паўлаўскім раёне Алтайскага края. Даўжыня ракі 119 км, плошча вадазбору 2550 км².

Вадазбор раўнінны, на Прыобскім плато. Даліна размешчана ў лагчыне старажытнага сцёку, у Касмалінскім істужачным бары. Пойма акумулюе значную частку адталых вод. Касмала зарэгулявана двума вадасховішчамі — у сяле Рабрыха (аб’ём каля 1 млн м³) і ў сяле Паўлаўск (2 млн м³), якія выкарыстоўваюцца для рыбаразвядзення, арашэння, адпачынку насельніцтва.

Разводдзе пачынаецца з пачатку красавіка і доўжыцца да сярэдзіны-канца мая. Максімальны ўздым узроўню вады 2-3,5 м, павялічваецца ад вытоку да вусця. Дажджавыя паводкі рэдкія і нязначныя. Улетку ў вярхоўі (да сяла Рабрыха) Касмала перасыхае, узімку ў верхнім і сярэднім цячэнні перамярзае, наледзі да 2 м. Ледастаў ад пачатку лістапада да сярэдзіны красавіка, таўшчыня лёду 1—1,2 м.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі Алтайскага края
Катэгорыя:Прытокі Обі
Панкрушыха

**Панкрушыха** () — сяло ў Алтайскім краі Расіі, адміністрацыйны цэнтр Панкрушыхінскага раёна, знаходзіцца за 278 км ад Барнаула і за 10 км ад найбліжэйшай чыгуначнай станцыі «Панкрушыха». Насельніцтва — 4108 чалавек (2021).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Мамантава (Мамантаўскі раён)

**Мамантава** () — сяло ў Алтайскім краі, адміністрацыйны цэнтр Мамантаўскага раёна. Размешчана за 175 км на паўднёвы захад ад Барнаула паміж двума азёрамі Горкага і Вялікага Астроўнага.

Побач знаходзіцца Касмалінскі істужачны бор на рацэ Касмала. Насельніцтва — 8251 чалавек (2021).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1780 годзе
Новаягор’еўскае (Алтайскі край)

**Новаягор’еўскае** () — сяло ў Алтайскім краі, адміністрацыйны цэнтр Ягор’еўскага раёна і Новаягор’еўскага сельсавета. Размешчана на паўднёвы захад ад Барнаула на паўднёвым ускрайку возера Горкае-Перашэечнае. Заснавана ў 1882 годзе. Насельніцтва — 5020 чалавек (2021).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Навічыха

**Навічыха** () — сяло ў Алтайскім краі, адміністрацыйны цэнтр Навічыхінскага раёна. Размешчана за 251 км на паўднёвы захад ад Барнаула. Да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі Паспеліха 45 км. Насельніцтва — 3711 чалавек (2021).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
НББ

* **НББ** — Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* **НББ** — Нацыянальны банк Беларусі
Міхайлаўскае (Алтайскі край)

**Міха́йлаўскае** () — сяло ў Алтайскім краі, адміністрацыйны цэнтр Міхайлаўскага раёна. Насельніцтва — 8907 чал. (2021). Заснавана ў 1878 годзе. Размешчана за 360 км на паўднёвы захад ад Барнаула, на Кулундзінскай раўніне.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Кур’я (Кур’інскі раён)

**Кур’я** () — сяло ў Алтайскім краі, адміністрацыйны цэнтр Кур’інскага раёна. Размешчана за 279 км на поўдзень ад Барнаула. Звязана з гарадамі і раёнамі края аўтамабільнымі трасамі. Да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі Паспеліха 60 км. Насельніцтва — 3426 чалавек (2021).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1749 годзе
Краснашчокава (Алтайскі край)

**Краснашчокава** () — сяло ў Алтайскім краі, адміністрацыйны цэнтр Краснашчокаўскага раёна. Размешчана за 278 км на поўдзень ад Барнаула. Звязана з гарадамі і раёнамі края аўтамабільнымі трасамі. Да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі Паспеліха — 105 км. Клімат кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня — −14,5, ліпеня — +17,9. Гадавая колькасць атмасферных ападкаў — 430 мм. Заснавана ў 1725 годзе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Рубаны

**Рубаны** — тапонім.

* Рубаны — колішняя вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці.

## Расія 
* Рубаны (Бранская вобласць)

## Украіна 
* Рубаны (Ахтырскі раён)
Калюды

**Калюды** — тапонім.

## Беларусь 
* Калюды (Кармянскі раён)

## Расія 
* Калюды (Бранская вобласць)
Краснагорскае (Алтайскі край)

**Краснагорскае** () — сяло ў Алтайскім краі, адміністрацыйны цэнтр Краснагорскага раёна і Краснагорскага сельсавета. Размешчана за 233 км на паўднёвы ўсход ад Барнаула. Звязана з гарадамі і раёнамі края аўтамабільнымі трасамі. Да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі Бійск — 110 км. Насельніцтва — 5275 чалавек (2021). Заснавана ў 1811 годзе.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Ключы (Ключэўскі раён)

**Ключы** () — сяло ў Алтайскім краі, адміністрацыйны цэнтр Ключэўскага раёна. Насельніцтва — 7107 чал. (2021). Заснавана ў 1874 годзе. У сяле Ключы дзейнічае аўтастанцыя, аўтобуснымі рэйсамі можна дабрацца да Барнаула, Паўладара, Слаўгарада, Рубцоўска, Новасібірска. Функцыянуюць 2 агульнаадукацыйныя сярэднія школы, дзіцячыя сады, бібліятэкі, бальніца, праваслаўны прыход Алексіеўскай царквы, прафесійны ліцэй № 67.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Марока (фільм)

**«Марока»** () ― беларускі савецкі мастацкі фільм рэжысёра Юрыя Тарыча, зняты ў 1925 годзе.
## Сюжэт 
Сацыяльна-бытавая драма аб барацьбе камсамольцаў супраць старога ўкладу жыцця, забабонаў і прымхаў. Дзеянне ў карціне адбываецца зімой і адлюстроўвае жыццё глухой расійскай глыбінкі.

## Акцёры
## Здымачная група
*рэжысёр ― Юрый Тарыч

## Спасылкі
*«Морока (Две силы)»  на сайце «Масфільма»
*«Морока (Две силы)»  на сайце «»
*«Морока»  на сайце «КиноПоиск»

Катэгорыя:Фільмы Юрыя Тарыча
Орта

**Орта**:
* Орта (Азорскія астравы)
* Орта (возера)

## Прозвішча 
* Адольфа Орта, кубінскі баксёр
* Андрэ Орта, партугальскі футбаліст
Орта (возера)

**Орта** — возера на поўначы Італіі, у П’емонце, на захад ад Лага-Маджорэ.

Возера носіць сучасную назву з XVI стагоддзя, раней называлася Сан-Джуліа, у гонар св. Юлія, мясцовага святога, які жыў на возеры ў IV стагоддзі.

Плошча возера — каля 18,2 км², даўжыня — каля 13,4 км, найбольшая глыбіня — 143 м. Сан-Джуліа — самы буйны востраў на возеры.

Катэгорыя:Азёры Італіі
Катэгорыя:П’емонт
Катэгорыя:Басейн По
Кытманава

**Кытманава** () — сяло ў Алтайскім краі, адміністрацыйны цэнтр Кытманаўскага раёна і Кытманаўскага сельсавета. Размешчана за 110 км на ўсход ад Барнаула, на рацэ Чумыш. Звязана з гарадамі і раёнамі края аўтамабільнымі трасамі. Да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі Зарынская 55 км. Дабрацца можна альбо па Зарынскай трасе (дарога 170 км ад Барнаула), альбо па Чуйскім тракце цераз Касіху (дарога 120 км ад Барнаула).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Бурла (рака)

**Бурла** () — рака, большай часткай у Алтайскім краі. Даўжыня 489 км, плошча басейна 12800 км². Працякае ў Кулундзінскай раўніне, пераважна па забалочанай пойме. Рэчышча большай часткай перарываецца, асабліва ў ніжнім цячэнні, ланцужком часткова перасохлых азёр; у шматводныя гады ўпадае ў бяссцёкавае возера Вялікі Ажбулат, у малаводныя заканчваецца ў возеры Вялікае Тапольнае. Сярэдні гадавы расход вышэй упадзення ў возера Вялікае Тапольнае каля 3 м³/сек. На плыткіх участках прамярзае. У азёрах — рыбалоўства і рыбаразвядзенне.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Басейны бяссцёкавых абласцей Еўразіі
Катэгорыя:Рэкі Казахстана
Катэгорыя:Рэкі Новасібірскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Алтайскага края
Катэгорыя:Памежныя рэкі
Салімата Сімпарэ

**Салімата Сімпарэ** (нар. , Уагадугу, Буркіна-Фасо) — буркінійская футбалістка, нападаючы.

## Біяграфія 
У 2020 годзе выступала ў чэмпіянаце Беларусі за мінскае «Дынама-БДУФК», з якім у тым сезоне выйграла залатыя медалі і Кубак краіны. На яе ліку ў чэмпіянаце 2020 гады 17 гульняў і 19 забітых галоў, у складзе «бела-блакітных».

2021 год правяла ў клубе з Экватарыяльнай Гвінеі — «Малаба Кінгз».

У верасні 2022 года падпісала кантракт з «Мінскам».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Салимата Симпоре 

Катэгорыя:Футбалісткі Буркіна-Фасо
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дынама-БДУФК
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Малаба Кінгз
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Экватарыяльнай Гвінеі па футболе
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Буркіна-Фасо па футболе
Бурла (сяло)

**Бурла** () — сяло ў Алтайскім краі, адміністрацыйны цэнтр Бурлінскага раёна. Размешчана за 450 км на захад ад Барнаула, на беразе ракі Бурлы. Бібліятэка, музей, раённы дом культуры, сярэдняя агульнаадукацыйная школа, дзіцяча-юнацкая спартыўная школа, дзіцячы садок. У сяле знаходзіцца аднайменная станцыя на чыгунцы Карасук — Слаўгарад.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1905 годзе
Вале

**Вале**:
* Вале (Верхняя Сона)
* Вале (Грузія)
* Вале (кантон)
* Вале (Мёрт і Мозель)

## Прозвішча 
* Ота Вале, аўстрыйскі плывец, алімпійскі чэмпіён
* Сільвен Шарль Вале, Маршал Францыі
Люцэрн (значэнні)

* Люцэрн — горад у Швейцарыі
* Люцэрн (кантон)
* Люцэрн (упраўленне)
* ФК Люцэрн
Санкт-Гален (значэнні)

* Санкт-Гален
* Санкт-Гален (кантон)
* ФК Санкт-Гален
* Санкт-Гален (Штырыя)
Польска-беларуская сцяна

**Раздзяляльны бар’ер** на дзяржаўнай мяжы Польшчы і Беларусі пабудаваны ў 2022 годзе польскімі ўладамі для прадухілення незаконнай міграцыі.

## Перадгісторыя 
Падставай для ўзвядзення агароджы стаў міграцыйны крызіс, які пачаўся вясной 2021 года. З лета таго ж года рэзка ўзрасла колькасць спробаў нелегальна перасекчы граніцу мігрантамі з краін Блізкага Усходу і Афрыкі. У перыяд з 2 верасня па 30 лістапада ў 183 населеных пунктах Падляскага і Люблінскага ваяводстваў, прылеглых да мяжы з Беларуссю, дзейнічала надзвычайнае становішча.

29 кастрычніка 2021 года Сейм прыняў разгляданы ў тэрміновым парадку закон аб будаўніцтве муру ўздоўж дзяржаўнай мяжы з Беларуссю, які ўступіў у сілу 4 лістапада пасля падпісання Прэзідэнтам Польшчы Анджэем Дудам. Будаўніцтва было ацэнена ў 1 мільярд 615 мільёнаў злотых (больш за 400 мільёнаў долараў).

## Будаўніцтва 
4 студзеня 2022 года намеснік кіраўніка МУС Польшчы Мацей Вонсік абвясціў, што Пагранічная служба краіны падпісала дагаворы з падрадчыкамі аб будаўніцтве сталёвай перашкоды з калючым дротам на мяжы з Беларуссю. Агульная яе даўжыня павінна скласці 186 кіламетраў з уладкаваннем 22 брамак для праходу жывёл.

24 студзеня прэс-сакратар польскай памежнай аховы Ганна Міхальская заявіла журналістам пра гатоўнасць да пачатку будаўніцтва сцяны.

Узвядзенне загароды было скончана 30 чэрвеня.

## Крытыка 
Супраць будаўніцтва сцяны выступілі экаактывісты як у Польшчы, так і ў Беларусі. Паводле іх, яна рассячэ на дзве часткі экасістэму, у тым ліку ў Белавежскай пушчы, унесенай у спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Акрамя таго, палітыкі назвалі сцяну неэфектыўнай для барацьбы з мігрантамі, прыводзячы ў прыклад падобныя збудаванні на межах Венгрыі з Сербіяй і Харватыяй, пабудаваныя ў 2015 годзе. Паводле іх заяў, дадзеныя мерапрыемствы не прывялі да заканчэння незаконнай міграцыі ў Венгрыю.

## Зноскі 
Катэгорыя:Еўрапейскі міграцыйны крызіс
Катэгорыя:Граніцы Беларусі
Катэгорыя:Граніцы Польшчы
Катэгорыя:Беларуска-польскія адносіны
Крыкава

**Крыкава** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Валянціна Іванаўна Крыкава, беларуская артыстка балета

## Тапонім 
* Крыкава (Смаленская вобласць)
Корабава

**Корабава** — тапонім.
* Корабава (Андрэйкаўскае сельскае паселішча)
* Корабава (Навадугінскі раён)
* Корабава (Туманаўскае сельскае паселішча)
Рабрыха

**Рабрыха** () — сяло ў Алтайскім краі Расіі, адміністрацыйны цэнтр Рабрыхінскага раёна. Размешчана за 110 км на захад ад Барнаула. Да чыгуначнай станцыі Рабрыха 12 км. Заснавана ў 1779 годзе групай сялян з суседніх сёлаў. Насельніцтва — 7544 чалавекі (2021).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Алтайскага края
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1779 годзе
Клаўдзіа Вуланія Дабда

**Клаўдзіа Вуланія Дабда** (нар. , Камерун) — камерунская футбалістка, абаронца. Выступала за зборную Камеруна.

## Біяграфія 
Выхаванка «АСФФ Дзіамарэ», дзе пазней іграла.

У 2020 годзе падпісала кантракт з мінскім «Дынама-БДУФК». За тры гады згуляла ў 81-ым матчы, забіла 9 галоў і аддала 7 дзейсных перадач.

Выступала ў WU-17 (2016—2018), у 2022 годзе дэбютавала за зборную Камеруна.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Клаудиа Вулания Дабда 

Катэгорыя:Футбалісткі Камеруна
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дынама-БДУФК
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Камеруна па футболе
Зайнаб Рустамаўна Ібрагімава

**Зайнаб Ібрагімава** (нар. ) — расійская футбалістка, паўабаронца.

## Клубная кар’ера 
Выхаванка ЖФК «Зорка-2005» (Перм). Выступала за ЖФК «Зорка-2005-М». Бронзавы прызёр Першай лігі 2020. У 2021 годзе перайшла з пермскай «Зорка-2005» у «Рубін»..

У 2022 годзе падпісала кантракт з мінскай «Зоркай».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісткі Расіі
Катэгорыя:Ігракі ў міні-футбол Расіі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Зорка-БДУ
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Рубін Казань
Мар’яна Юр’еўна Іванішын

**Мар’яна Іванішын** (нар. , Івана-Франкоўск, Украіна) — украінская футбалістка, абаронца. Выступала за зборную Украіны.

## Клубная кар’ера 
У 2008 годзе бацькі (мне было ўсяго 16 гадоў) падпісалі першы прафесійны кантракт з калушскай «Нафтахімік». В 2019 годзе падпісала кантракт з мінскай «Іслач-РДВАР», дзе згуляла 12 матчаў, забіла 2 галы і зарабіла 7 асістэнцкіх балаў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Марьяна Иванишин

Катэгорыя:Футбалісткі Украіны
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Украіны па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Медык Конін
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Іслач-РДВАР
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Гурнік Лэнчна
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Нафтахімік
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Легенда
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Спарта Прага
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Хапаэль Раанана