Аніс

**Аніс**, **аніс звычайны**, або **бядрынец анісавы** (*Pimpinélla anísum*) — аднагадовая травяністая расліна сямейства .

## Назвы 
Аніс звычайны, аныш, ганыш, гануш, ганус.

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовая, тонка- і коратка-апушаная травяністая расліна.

Святло-, цяпло- і вільгацелюбівая расліна, патрабавальная ўрадлівасці глебы. Размнажаюць насеннем. Плады маюць да 6 % эфірнага і да 28 % тлустага алею.

Цвіце ў чэрвені — ліпені, плоданасіць у жніўні = 

Разводзіцца на насенне ва ўсёй Паўднёвай Еўропе, у Малой Азіі, Мексіцы і Егіпце.

Культывуецца ў Еўропе, Азіі, Паўднёвай Афрыцы і Амерыцы. На Беларусі малапашыраная культура, вырошчваецца ў адкрытым грунце і цяпліцах. У Расіі аніс расце як культурная расліна на вялікіх плошчах пераважна ў Варонежскай, Белгародскай, Курскай абласцях, у меншых памерах — у Краснадарскім краі прыкладна з 30-х гадоў XIX стагоддзя.

З Егіпта аніс прыйшоў на палі Еўропы і ў многія іншыя часткі свету. У Расіі пачалі вырошчваць гэтую культуру ў пачатку XIX стагоддзя.

Тлусты алей выкарыстоўваецца ў мылаварэнні, а яго шчыльная частка служыць заменнікам какава.

Выкарыстоўваецца ў парфумерыі і медыцыне.

Ад паху аніса гінуць насякомыя: вошы, клапы, молі, тараканы, чмялі, а таксама кляшчы.

Адходы перапрацоўкі пладоў анісу выкарыстоўваюць на корм свойскай жывёлы.

### Выкарыстанне ў кулінарыі 
Вострапрыпраўная расліна.

Плады і атрыманы з іх анісавыя алей знаходзяць шырокае прымяненне ў хлебапякарнай, кандытарскай і лікёрагарэлачнай прамысловасцях.

У якасці вострай прыправы выкарыстоўваюцца пераважна плады, якія маюць інтэнсіўны лёгкі асвяжальны водар. Часцей за ўсё аніс дадаюць у розныя пірагі, печыва, пернікі, аладкі, ,  і фруктовыя супы, да шпінату замест  і іншыя стравы.

На аснове аніса вырабляюць моцныя спіртныя напоі, такія як аніс, , перна, рыкард, уза, цыпура, арак, , самбука, абсент, , пачаран.

### Ужыванне ў медыцыне 
Лекавыя сродкі: эфірны  (уваходзіць у склад опіумна-бензойнай настойкі і ), плады аніса,  (гарбата), тлусты алей, грудны эліксір, нашатырна-анісавыя кроплі.

Дапамагаюць пры запаленні нырак і мачавога пузыра, выводзяць пясок з мочавыдзяляльных шляхоў. Ужываецца пры ўздуцці жывата, для стымуляцыі сакраторнай функцыі печані і падстраўнікавай залозы. Прэпараты аніса, у тым ліку ў лекавых зборах, рэкамендуюцца таксама пры анацыдных гастрытах, метэарызме і іншых парушэннях функцыі страўнікава-кішачнага тракта. Якія кормяць маці для павелічэння колькасці малака, для аддзялення макроты пры кашлю, а таксама пры коліках карысна ўжываць анісавы чай.

Анісавыя алей і плады ўжываюць галоўным чынам у якасці адхарквальнага сродку пры катары дыхальных шляхоў, трахеітах, ларынгітах і іншых захворваннях органаў дыхання. Анісавы алей часта камбінуюць з іншымі эфірнымі алеямі, антыбіётыкамі; яны ўваходзяць у склад розных адхарквальных мікстур.

Прэпараты валодаюць слабым дэзінфікуючым дзеяннем.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.1: А-Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — 552 с.:іл.
* 
* Дудченко Л. Г., Козьяков А. С., Кривенко В. В. Пряно-ароматические и пряно-вкусовые растения: Справочник / Отв. ред. К. М. Сытник. — К.: Наукова думка, 1989. — 304 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-12-000483-0
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Парасонавыя
Катэгорыя:Спецыі
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Флора Еўразіі