Ляліва (герб)

«**Лялі́ва**» () — прыватнаўласніцкі герб, вядомы з пачатку XIV ст., у Вялікім Княстве Літоўскім — пасля Гарадзельскай уніі 1413 года.

Гербам карысталіся каля 830 родаў Беларусі, Украіны, Літвы і Польшчы, у т.л. Абрамовічы, Аляхновічы, Глябовічы, Дарагастайскія, Забярэзінскія, Манівідавічы, Сяняўскія, Тарноўскія, Тышкевічы, Чапскія.

Гарады з гербам «Ляліва» — Міньск Мазавецкі, Познань, Цярнопаль, Лагойск і іншыя.

## Апісанне 
У блакітным полі залаты маладзік рагамі ўгору, над ім залатая 6-прамянёвая зорка; клейнод — над прылбіцай з каронай на паўлінавых пёрах такія ж маладзік і зорка. Ёсць варыянты герба з чырвоным полем; са стралой, якая выходзіць угору з зоркі, клейнод — 3 страусавыя пёры; з маладзіком рагамі ўніз, пад ім зорка.

## Паходжанне 
Паходжанне герба пэўна не вызначана. Візуальны бок і эмблема могуць быць замежнага паходжання. Па агульным прызнанні, адзін з найстарэйшых польскіх гербаў, але сімволіка паўмесяца і шасціканцовай зоркі была папулярная на ўсходзе (у мусульманскіх краінах) і была ў геральдычных сістэмах многіх дзяржаў (Германіі, Венгрыі, Нідэрландаў, Харватыі і іншых).

Найбольш папулярныя і пацверджаныя версіі — гіпотэзы пра польскае ці нямецкае паходжанне.

## Этымалогія 
Этымалогія назвы «Ляліва» даецца розная.

Станіслаў Ажахоўскі лічыў, што Ляліва азначае «глядзець на сябе».

Зарыян Даленга-Хадакоўскі сцвярджаў, што ва Украіне ў народных песнях, асабліва вясельных, месяц азначаў жаніха, а палярнае ззянне (Зорка Венера, зара), таксама званае лялівай, у аналагічнай метафары прадстаўляла нявесту. Ён напісаў Банткі, што бачыў эмблему Лялівы на чырвоных вясельных сцягах.

А. Малецкі звязаў назву з паселішчам каля Серадза — у былым Сярадзкім павеце, Кляноўскай парафіі, ёсць сяло Ляліва, але яно заснавана позна, бо ў інспекцыі Сярадзкага павета 1564/1565 гадоў не згадваецца. Улічваючы, што Сярадзкае староства трымалі з 1536 года паслядоўна двум Тарноўскім (герба «Ляліва»), можна зразумець крыніцу назвы сяла.

Ф. Пекасінскі выводзіў Ляліву з імя або мянушкі Лель, якая, паводле Слоўніка польскай мовы Маўрыцыя Аргельбранда, належала сыну Ладана і Лады — паганскаму славянскаму боству.

## Легенда 
Гербавая легенда пра наданне «Лялівы» пададзена ў кнізе *Herby, legendy, dawne mity*: «… герб „Ляліва“ (паўмесяц і зорка) мусіць быў нададзены рыцару за перамогу над варожай арміяй пры месяцы і зорках».

## У культуры 
Герб «Ляліва» ўжывалі персанажы «Пана Тадэвуша» з роду Сапліцаў.

## Галерэя 

Файл:POL COA Sieniawski.svg|Пракоп Сяняўскі
Файл:POL COA Lipiński VI.svg|Ліпінскія
Файл:Leliwa Stemmata Polonica.jpg|XVI стагоддзе
Файл:POL COA Leliwa IV.svg|Перавернуты месяц
Файл:POL COA Holszański.png|Гальшанскія
Файл:POL COA Ostrogski.svg|Астрожскія
Файл:POL COA Adamowicz tatarski.svg|Татарскі род Абрамовічаў
Файл:Vasil Tyškievič, Laliva-Pahonia. Васіль Тышкевіч, Ляліва-Пагоня (XVIII).jpg|Васіль Тышкевіч
Файл:POL Mińsk Mazowiecki COA.svg|Міньск Мазавецкі
Файл:Coat of Arms of Łahojsk, Belarus.png|Лагойск

## Спіс родаў 
## Літаратура 
* 
* *Bartosz Paprocki.* Herby rycerstwa polskiego. — Krakow, 1584.
* *Simon Okolski.* Orbis Polonus. — Krakow, 1642. T.1-3.
* *Ks. Kacper Niesiecki.* Herby i familie rycerskie tak w Koronie jako y w W.X.L. — Lwow, 1728.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Прыватнаўласніцкія гербы
Катэгорыя:Гербы паводле алфавіта
Катэгорыя:Гербы Гарадзельскай уніі