open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мішэль Карнель Старэйшы

**Мішэль Карнель Старэйшы** (каля 1602, Арлеан — , ) — французскі жывапісец і гравёр. Яго раннія карціны створаны пад уплывам Караваджа. З 1640 года яго карціны робяцца больш светлымі і спакойнымі («Павел і Варнава», 1664, Музей вытанчаных мастацтваў, Арас). Карнель стварыў таксама шмат гравюр з карцін такіх майстроў, як Рафаэль і Ладавіка Карачы.
Каровін

**Каровін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Канстанцін Аляксеевіч Каровін — рускі мастак
* Сяргей Аляксеевіч Каровін — рускі мастак
Канстанцін Аляксеевіч Каровін

**Канстанцін Аляксеевіч Каровін** (23 лістапада (5 снежня) 1861,  — , Парыж) — рускі жывапісец, тэатральны мастак, педагог і пісьменнік. Акадэмік жывапісу (з 1905 г.). Галоўны дэкаратар і мастак маскоўскіх тэатраў (з 1910 г.).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Маскве ў Дурным зав. каля Таганскай плошчы. Паходзіў з заможнай купецкай сям’і. Дзед — купец першай гільдыі Міхаіл Емяльянавіч Каровін. Пасля банкруцтва бацькі ў малалецтве пераехаў у Вялікія Мыцішчы, дзе адбылося яго першае знаёмства з маляваннем. У трынаццаць гадоў Канстанцін паступіў на архітэктурнае аддзяленне Маскоўскага вучылішча жывапісу, разьбярства і дойлідства, праз год перайшоў на аддзяленне жывапісу. Вучыўся ў Аляксея Саўрасава, Васіля Паленава і Васіля Пярова.

Для завяршэння адукацыі Каровін паехаў у Санкт-Пецярбург і паступіў у Акадэмію мастацтваў, але праз тры месяцы сышоў адтуль, расчараваўшыся ў метадах выкладання.

Наведаў Парыж у 1887, 1892 і 1893 гадах, дзе пазнаёміўся з імпрэсіянізмам.

У 1896 годзе Канстанцін Каровін аформіў павільён «Крайняя Поўнач», пабудаваны па яго праекце на кірмашы ў Ніжнім Ноўгарадзе.

Удзельнічаў у афармленні расійскай экспазіцыі на Сусветнай выставе ў Парыжы (1900), дзе выступіў як архітэктар (спраектаваў будынак саматужнага аддзела) і як аўтар экспазіцыі выканаў 31 дэкаратыўнае пано (захоўваюцца ў ДРМ, Санкт-Пецярбург). Удастоены двух залатых і сямі сярэбраных медалёў выставы і ордэна Ганаровага легіёна.
Ксаверый Грабоўскі

**Ксаверый Грабоўскі** (; каля 1790 — ?) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Грабоўскіх герба «Окша». Нарадзіўся ў сям’і Зыгмунта Ксаверыя гадах маршалак шляхты Ваўкавыскага павета.

## Сям’я 
У шлюбе з Кацярынай Мелін меў дачку Эвеліну (1823—1894), якая выйшла замуж за Стэфана Ежы Грабоўскага (1818—1871).
 

Ксаверый
Катэгорыя:Камергеры
Катэгорыя:Павятовыя спраўнікі ваўкавыскія
Антоніа Карпора

**Антоніа Карпора** (; , Туніс — , Рым) — італьянскі мастак.

## Жыццё і творчасць 
Дзяцінства і юнацкасць Карпора прайшло ў Тунісе, дзе ён вучыўся жывапісу ў мастацкай школе. У 1930 годзе ён пераязджае ў Фларэнцыю і працуе там над капіраваннем карцін старых майстроў. У 1931 годзе Карпора перабіраецца ў Парыж, дзе знаёміцца з Альберта Джакамеці і Серджыа Сіньёры. У пачатку 1930-х гадоў здзяйсняе некалькі навучальных паездак па Італіі і Тунісу. У 1934 годзе ў Тунісе ўступае ў мастацкі гурт «Les quatres». Ужо ў гэтыя гады ў яго творчасці вызначальным становіцца захапленне абстрактным жывапісам, напоўненым геаметрычнымі формамі і каляровымі палосамі.

У 1938—1939 гадах Карпора становіцца прафесарам тэатральнага жывапісу ў Балонні. У час Другой сусветнай вайны мастак жыве і працуе ў Тунісе; у 1945 годзе ён вяртаецца ў Італію. У тым жа годзе разам з Перыкле Фацыні, Рэната Гутуза і іншымі стварае групу Неа-кубіста. Тым часам у творчасці Карпора адчуваецца ўплыў Анры Маціса і Жоржа Брака. У 1952 годзе Карпора становіцца адным з заснавальнікаў «Gruppo degli Otto» (разам з Афра Базальдэла, Джузэпэ Сантамаза, Рэната Біролі, Эніа Марлоці, Эміліа Ведова, Джуліа Турката і Матыа Марэні).

У канцы 1940 — пачатку 1950-х гадоў Карпора звяртаецца да абстрактнага экспрэсіянізму, у 1960-я — да інфармалізму. У 1970-я гады з ягоных палотнаў знікаюць геаметрычныя формы. З 1975 года мастак распрацоўвае новую тэхніку жывапісу, якая складаецца ў нанясенні на палатно пластоў пяску і гіпсу, па-над якімі ішоў малюнак люмінісцэнтнымі фарбамі. У канцы свайго жыцця Карпора зноў вяртаецца да жывапісу каляровых палос і абстрактнай геаметрыі.

У перыяд з 1948 па 1956 год Карпора чатыры разы ўдзельнічае ў венецыянскіх біенале.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Мастакі Італіі
Патрык Енджэеўскі

**Патрык Енджэеўскі** (; нар. ) — польскі спартсмен, гулец у настольны тэніс, пазней трэнер. З’яўляецца трэнерам юніёрскай зборнай Польшчы па тэнісе.
 
Выступаў за «Дартам Багорыю» з Гродзіска Мазавецкага. У 2015 годзе перайшоў у «Гвязду» з Быдгашчы. Наступныя 4 сезоны правёў у нямецкай лізе. У сезоне 2019/2020 вярнуўся ў быдгашчскі клуб, дзе пазней стаў трэнерам.

## Спасылкі 
* Info o zawodniku — Patryk Jendrzejewski

Катэгорыя:Гвязда Быдгашч
Катэгорыя:Ігракі ў настольны тэніс Польшчы
Катэгорыя:Трэнеры Польшчы
Праспера Фантана

**Праспера Фантана** (іт. Prospero Fontana) (,  — , ) — жывапісец эпохі італьянскага Адраджэння балонскай школы, бацька мастачкі Лавініі Фантаны.

Праспера Фантана нарадзіўся ў Балонні ў 1512 годзе. Вучыўся ў Іначэнца да Імола, працаваў у многіх італьянскіх гарадах. Будучы падлеткам, Фантана быў памочнікам Перына дэль Вагі ў Генуі. У якасці мастака-партрэтыста быў прадстаўлены самім Мікеланджэла папе Юлію III і некаторы час нават атрымліваў жалаванне ад папскага прастола. Быў вучнем і памочнікам Джорджа Вазары ў яго майстэрні ў Фларэнцыі, а таксама Тадэа Цукары. Некаторы час працаваў у Францыі, у Фантэнбло (1560), але ў рэшце рэшт пасяліўся ў Балонні. Да канца сваёй кар’еры Фантана адкрыў школу мастацтваў у Балонні. Сярод яго самых вядомых вучняў былі Ладавіка Карачы, Агасціна Карачы, Ларэнца Сабаціні і Дэніс Калверт.

У першую чаргу Фантана вядомы як партрэтыст. Яго позні стыль выдае ўплыў Мікеланджэла і блізкі да маньерызму.
Юліян Талочка

**Юліян Талочка** (; ? — ?) — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Маршалак шляхты Ваўкавыскага павета ў 1837—1853 гадах. Тытулярны саветнік.

У 1817 годзе Юльян Талочка набыў Вердамічы, дзе заклаў парк і ў 1830 годзе пабудаваў сядзібу.

## Сям’я 
У шлюбе з Л. Ельскай. Меў сына Эдуарда (1840—1912), які ўжо служыў у канцылярыі маршалка шляхты, ці фактычна свайго бацькі, а таксама чатырох дачок.
Машчаніцкі сельсавет (Бялыніцкі раён)

**Машчані́цкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бялыніцкага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Вялікая Машчаніца.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Машчаніцкі (Вялікамашчаніцкі) сельсавет у складзе Бялыніцкага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бялыніцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Каліноўскага сельсавета. 11 красавіка 1960 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаваных Кулакоўскага і Эсьмонскага сельсаветаў, у склад Запольскага сельсавета перададзены 21 населены пункт (Асавец, Ашуркаўка, Барсукі, Бахані, Гута, Дубрава, Дуцькі, Жорнаўка, Забавы, Заграшэўе, Заруддзе, Каліноўка, Красны Бор, Крушынаўка, Курганне, Мазкі, Малатоўкі, Містраўкі, Монеўка, Несцераўка і Паліўнікі). 15 студзеня 1965 года ў склад адноўленага Эсьмонскага сельсавета перададзены 25 населеных пунктаў (Алешкавічы, Буднікі, Будніцкі, Бэлінка, Вушлава, Гордава, Дзевашыцкі, Дзевашычы, Заазер’е, Калінаўка, Карманоўка, Кулакоўка, Кунцы, Купленка, Майск, хутар Міхасёўка, Мокравічы, Падбор’е, Панізова, Рыжкаў, Смагілаўка, Сцёхава, Хватаўка, Хутар і Эсьмоны). 18 лютага 1972 года скасавана вёска Парахоўніца, у 1977 годзе — хутар Лапцінскі Бор. 20 жніўня 1985 года ў склад сельсавета з Эсьмонскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (вёскі Гордава, Кулакоўка і пасёлак Падбор’е). 23 снежня 2009 года ў склад сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (вёскі Мяльнік, Савецкая і пасёлак Няропля), якія знаходзіліся ў раённым падпарадкаванні. 22 лютага 2012 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Эсьмонскага сельсавета (19 населеных пунктаў: Алешкавічы, Алешкавічы 2, Буднікі, Будніцкі, Бэлінка, Вушлава, Дзевашычы, Заазер’е, Калінаўка, Карманоўка, Кунцы, Купленка, Майск, Мокравічы, Рыжкаў, Смагілаўка, Сцёхава, Хватаўка і Эсьмоны). 20 ліпеня 2015 года скасаваны вёска Савецкая і пасёлак Купленка.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (20 населеных пунктаў) — 1237 чалавек, з іх 95,1 % — беларусы, 3,6 % — рускія, 0,7 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (40 населеных пунктаў) — 1780 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Карнеліс Корт

**Карнеліс Корт** (нідэрл. Cornelis Cort; 1533 (1536?), Хорн — , ) — галандскі гравёр на медзі, вучань і супрацоўнік І. Кока.

Атрымаўшы некаторую вядомасць гравюрамі з твораў Р. ван дэр Вейдэна, М. Коксі, Фр. Флорыса і Я. Мостарта, ён адправіўся ў Італію, гасцяваў у Венецыі ў Тыцыяна, які даў яму магчымасць прайграць шматлікія з яго лепшых прац, а затым пасяліўся ў Рыме, дзе выканаў велізарную колькасць гравюр з Рафаэля, П. Кальдары, Ф. Сальвіяці, Ф. Барочы і іншых італьянскіх жывапісцаў, а таксама завёў шырокую школу гравёраў, з якой выйшаў шэраг майстроў.
Нацыянальны ўніверсітэт абароны імя Караля І

**Нацыянальны ўніверсітэт абароны імя Караля І** () — румынская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Бухарэст. Названы ў гонар румынскага манарха Караля І.

## Агульная характарыстыка 
Нацыянальны ўніверсітэт абароны з'яўляецца працягам школы кадравых афіцэраў, заснаванай у 1889 годзе генералам Штэфанам Фалькаяну. На момант свайго заснавання гэта была шостая ваенная ВНУ ў Еўропе, створаная пасля школ у Берліне, Вене, Парыжы, Турыне і Бруселі. У 1889-1897 гадах гэтая ВНУ працавала ўу будынку на вуліцы Шцірбей-Водэ ў Бухарэсце, дзе цяпер знаходзіцца штаб-кватэра Нацыянальнага антыкарупцыйнага ўпраўлення.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Румыніі
Катэгорыя:Бухарэст
Адрыян Кортэ

**Адрыян Кортэ** (нідэрл. Adriaen Coorte, каля 1665, магчыма,  — пасля 1707, верагодна, там жа) — галандскі мастак.

Пра жыццё мастака дакументальна вядома няшмат. Каля 1680 года ён стаў у Амстэрдаме вучнем Мельхіёра дэ Хандэкутэра. У 1683 вярнуўся ў Мідэлбург. У 1695 годзе фігуруе ў дакументах як член Гільдыі Святога Лукі.

У каталогах апісана каля 80 прац Кортэ, пераважна гэта нацюрморты, выкананыя ў вельмі мінімалісцкай манеры.
Гетаўт Каленікавіч

**Гетаўт Каленікавіч**, у хрышчэнні **Андрэй** (да 1474 — пасля 1528) — баярын полацкі.

Сын кіеўскага баярына Каленіка Каленікавіча, унук Каленіка Мішкавіча. Упершыню згадваецца пад 1488 годам разам з братам Акушкам Каленікавічам, калі атрымаў ад караля Казіміра 8 коп грошаў з кіеўскага мыта. У маі 1497 года атрымаў пацвярджэнне гаспадара на куплю сяла Пятроўскага на Вязыні ў княгіні Федзькі Алешкаўны Іванавай, яе зяця і дачкі, а таксама сяла Сухадолы ў Мішкі Суеціча. Выслужыў у вялікай княгіні Алены Іванаўны маёнткі «на Ворцы и на Мерех», пазней абмяняўся імі з падляшскім ваяводам Іванам Сапегам на яго маёнткі ў Полацкім павеце — Чуракі, Беразую, Васілевічы, Рукшанічы, Лыскава і двор у полацкім замку, што 13 студзеня 1517 года зацвердзіў прывілеем кароль Жыгімонт Стары. У 1514 годзе атрымаў на вечнасць чатыры «чалавекі» і дзве зямлі «пустоўскія» ў Браслаўскім павеце.

На Попіс 1528 года як полацкі баярын ставіў са сваіх маёнткаў 9 «коней».

Меў сыноў Томку, Аляксандра і Мацвея — полацкіх баяр; дачок Мар’ю (у шлюбе з Іванам Глебавічам Корсакам, гараднічым полацкім) і Данімітру (у першым шлюбе з Міхаілам Гарабурдам, вялікім пісарам літоўскім, другі сужэнец пэўна не вызначаны).

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Постаці Полацкага ваяводства
Катэгорыя:Нарадзіліся ў XV стагоддзі
Катэгорыя:Памерлі ў XVI стагоддзі
Ян Косірс

**Ян Косірс** (,  — ) — паўднёванідэрландскі жывапісец эпохі барока, які працаваў у Антверпене.

Ян Косірс быў вучнем Карнеліса дэ Воса. У 1628 годзе стаў членам гільдыі святога Лукі, дэканам якой быў у 1639—1641 гг.

Пазней Косірс спецыялізаваўся на гістарычных і рэлігійных сцэнах. На яго стыль паўплываў, у тым ліку, Пітэр Паўль Рубенс. Косірс працаваў з Рубенсам над буйнымі праектамі. У больш познім узросце ён распрацаваў сваю ўласную каляровую палітру, і яго працы мелі спецыфічнае падзенне святла.
Уотэрфард

**Уотэрфард** — горад на поўдні Ірландыі. Насельніцтва — 48,3 тыс. чалавек (2016) — 5-ы па велічыні горад Рэспублікі Ірландыя. Плошча тэрыторыі — 41,6 км². Заснаваны ў 914 годзе, стаў першым горадам, заснаваным вікінгамі, самы стары горад Ірландыі. Уотэрфардскі музей скарбаў. Сабор Хрыста.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Вільям Гобсан, 1-ы губернатар Новай Зеландыі
* Джон О’Шы, ірландскі футбаліст

Катэгорыя:Гарады Ірландыі
169-ы вучэбны цэнтр «Дэсна»

**169-ы вучэбны цэнтр «Дэсна» імя князя Яраслава Мудрага** (***169 НЦ***, *в/ч А0665*) — вайсковая часць Узброеных сіл Украіны, якая спецыялізуецца на падрыхтоўцы асабовага складу для розных родаў Сухапутных войскаў Украіны. Падпарадкоўваецца непасрэдна камандаванню сухапутных войскаў. Знаходзіцца ў пасёлку гарадскога тыпу Дэсна Чарнігаўскай вобласці.

Гісторыя цэнтра пачынаецца ў 1992 годзе, калі асабовы склад *169-га гвардзейскага акруговага вучэбнага цэнтра УС СССР* прыняў прысягу на вернасць народу Украіны.

Падчас узброенага канфлікту на Данбасе цэнтр браў удзел у баявых дзеяннях, страціўшы 33 чалавекі асабовага складу. У ходзе расійскага ўварвання ва Украіну расійскімі войскамі былі нанесены ракетныя ўдары па аб’ектам цэнтра. У выніку ўдару загінулі 87 чалавек.

## Структура цэнтра 
У склад 169-га навучальнага цэнтра ўваходзяць наступныя падраздзяленні:
* Вучэбны механізаваны полк
* Вучэбны танкавы полк
* Вучэбны зенітна-ракетны артылерыйскі полк
* Вучэбны аўтамабільны батальён
* Вучэбны рамонтна-аднаўленчы батальён
* Вучэбны цэнтр падрыхтоўкі сяржанскага складу
* Вучэбны цэнтр тактычнай медыцыны
* Школа падрыхтоўкі снайпераў

## Гл. таксама 
* 72-гі Аб’яднаны вучэбны цэнтр

Катэгорыя:Воінскія часці і фарміраванні Украіны
Катэгорыя:Ваенная адукацыя
Катэгорыя:Адукацыя ва Украіне
Ваенны факультэт ГрДУ

**Ваенны факультэт ГрДУ імя Янкі Купалы (ВФ ГрДУ імя Янкі Купалы)** — адзін з факультэтаў Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы.

Факультэт быў створаны ў 2005 годзе. Факультэт ажыццяўляе падрыхтоўку ваенных кадраў для Узброеных сіл Рэспублікі Беларусь, органаў пагранічнай службы, Міністэрства ўнутраных спраў, Міністэрства па надзвычайных сітуацыях.

## Склад факультэта 
Факультэт мае ў сваім складзе наступныя кафедры:
* агульнавайсковая кафедра
* кафедра тылавога забеспячэння
* кафедра тэорыі і арганізацыі фізічнай падрыхтоўкі вайскоўцаў

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт ВФ ГрДУ

Ваенны
Катэгорыя:З’явіліся ў 2005 годзе
Катэгорыя:Ваенныя навучальныя ўстановы Беларусі
Катэгорыя:2005 год у Гродне
Генадзь Уладзіміравіч Ляпешка

**Генадзь Уладзіміравіч Ляпешка** (нар. , Пінск, Брэсцкая вобласць) — беларускі ваенны, генерал-маёр (2017). Начальнік Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь (2021—2024).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 28 снежня 1965 года ў горадзе Пінску Брэсцкай вобласці. У 1983 годзе скончыў Мінскае сувораўскае ваеннае вучылішча. Пасля заканчэння ў 1987 годзе Омскага вышэйшага агульнавайсковага каманднага вучылішча праходзіў службу на пасадах: камандзір навучальнага ўзвода, камандзір роты, начальнік штаба батальёна, камандзір батальёна.

Пасля сканчэння камандна-штабнога факультэта Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь праходзіў службу на пасадах: начальнік штаба 37-й базы захоўвання ваеннай тэхнікі, намеснік начальніка аператыўнага аддзела паўночна-заходняга аператыўнага камандавання, начальнік аператыўнага аддзела — намеснік начальніка штаба паўночна-заходняга аператыўнага камандавання.

Пасля заканчэння ў 2009 годзе Ваеннай акадэміі Генеральнага штаба Узброеных Сіл Расійскай Федэрацыі праходзіў службу на пасадах: першы намеснік начальніка штаба паўночна-заходняга аператыўнага камандавання, начальнік 1 аддзела 2 кіравання галоўнага аператыўнага кіравання Генеральнага штаба Узброеных Сіл.

З верасня 2010 года да 15 кастрычніка 2015 года займаў пасаду начальніка кіравання ваеннай адукацыі Узброеных Сіл.

З 15 кастрычніка 2015 года да 15 ліпеня 2021 працаваў на пасадзе першага намесніка начальніка Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь. 15 ліпеня 2022 года прызначаны начальнікам гэтай установы.

У 2024 годзе выбраны дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання ад Машынабудаўнічай акругі № 92. Старшыня Пастаяннай камісіі па нацыянальнай бяспецы, член Савета Палаты прадстаўнікоў.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам «За службу Радзіме» III ступені, медалём «За бездакорную службу» I, II і III ступені.

## Сям'я 
Жанаты, мае двух сыноў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Ляпешка Генадзь Уладзіміравіч на сайце Беларускага саюза сувораўцаў і кадэтаў .
* Лепешко Геннадий Владимирович, 1983—1987 гг. (4 батальон 11 рота 4 взвод) на сайте Омского высшего общевойскового командного училища .

* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Начальнікі Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Генерал-маёры (Беларусь)
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Хорн (Нідэрланды)

**Хорн** () — абшчына і горад у Нідэрландах. Размешчаны ў правінцыі Паўночная Галандыя.

Населены пункт у гэтых мясцінах існаваў у 716 годзе. У 1357 годзе граф Галандыі Вілем V даў яму правы горада. Калі наступіў Залаты век Галандыі, то Хорн стаў базай Галандскай Ост-Індскай кампаніі. Адсюль былі родам знакамітыя мараплаўцы Схаўтэн (які даў назву мысу Горн у гонар сваёй радзімы) і Кун.

У XVIII стагоддзі горад прыйшоў у заняпад і ператварыўся ў невялікую рыбацкую вёску. У XIX стагоддзі горад ізноў адрадзіўся, стаўшы цэнтрам гандлю сельскагаспадарчай прадукцыяй для ўсёй Заходняй Фрызіі. З будаўніцтвам чыгунак горад ператварыўся ў важны транспартны вузел Паўночнай Галандыі. Пасля таго, як у 1932 годзе была пабудавана Афслёйтдэйк, Хорн пазбавіўся выхаду ў мора. Музей Заходняй Фрысландыі.

Катэгорыя:Гарады Нідэрландаў
Катэгорыя:Абшчыны правінцыі Паўночная Галандыя
Пісарэнка

**Пісарэнка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Яфрэмавіч Пісарэнка (1908—1966) — лейтэнант Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза.
* Мікалай Пятровіч Пісарэнка (1926—2009) — савецкі эканаміст, рэктар Гомельскага кааператыўнага інстытута Цэнтрасаюза (1980—1996).
Прэах-Віхеяр

**Прэах-Віхеяр** (, ) — індуісцкі храмавы комплекс, помнік старажытнай кхмерскай архітэктуры XI — XII стст. Агульная плошча — 154,7 га.

Знаходзіцца на мяжы Камбоджы і Тайланда на вышыні 525 м. Хаця ў 1962 г. Міжнародны суд ААН прызнаў, што тэрыторыя Прэах-Віхеяра належыць Камбоджы, гэта аспрэчваецца Тайландам.

У 2008 г. быў унесены ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Спасылкі 
* Preah Vihear — International Coordinating Committee 
* Cambodia/Thailand, Border Conflict around the Temple of Preah Vihear
* John D. Ciorciari Thailand and Cambodia: The Battle for Preah Vihear

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Камбоджы
Катэгорыя:Індуісцкія храмы
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Камбоджы
Мікалай Пятровіч Пісарэнка

**Мікалай Пятровіч Пісарэнка** (, в. Ніколіна Балка, Стаўрапольскі край, РСФСР — ) — савецкі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1977), прафесар (1981), акадэмік Беларускай інжынернай акадэміі (1993), член-карэспандэнт Міжнароднай інжынернай акадэміі (1994).

## Біяграфія 
У 1943 годзе ў сямнаццацігадовым узросце добраахвотнікам уступіў у шэрагі Савецкай Арміі, дзе праслужыў у званні радавога да мая 1945 года.

Пасля сканчэння бухгалтарскага аддзялення Пяцігорскага кааператыўнага тэхнікума тры гады працаваў галоўным бухгалтарам райспажыўсаюза ў Туркменскім раёне і тры гады — у Качубееўскім раёне Стаўрапольскага краю. Потым па накіраванню Стаўрапольскага краёвага спажыўсаюза яго перавялі на пасаду галоўнага бухгалтара Чаркескага аблспажыўсаюза, дзе пасля ён працаваў намеснікам старшыні ўпраўлення па фінансах.

У 1961 годзе скончыў Усесаюзны завочны інстытут савецкага гандлю па спецыяльнасці «бухгалтар-эканаміст», у 1964 годзе скончыў аспірантуру ў Маскоўскім кааператыўным інстытуце.

З 1966 па 1973 год працаваў у Маскоўскім кааператыўным інстытуце. У 1973—1978 годзе працаваў старшым навуковым супрацоўнікам у Інстытуце эканомікі АН СССР.

У 1978 годзе быў зацверджаны на пасаду прарэктара Маскоўскага кааператыўнага інстытута па Гомельскім філіяле. У 1980 годзе стаў першым рэктарам Гомельскага кааператыўнага інстытута Цэнтрасаюза. З 1996 па 2001 год працаваў у гэтым універсітэце загадчыкам кафедры эканомікі гандлю. Пасля 2001 года працаваў прафесарам гэтай кафедры.

З 17 лістапада 2003 года — галоўны рэдактар навукова-практычнага часопіса «Спажывецкая кааперацыя».

## Узнагароды 
* Ордэн Дружбы народаў
* Ганаровая грамата Інстытута эканомікі Акадэміі навук СССР
* Ганаровая грамата Праўлення Цэнтрасаюза і Прэзідыума ЦК прафсаюзаў
* Ганаровая грамата Вярхоўнага Савета Беларускай ССР

За вялікі асабісты ўклад у падрыхтоўку і выхаванне кадраў для спажывецкай кааперацыі яму прысвоена званне «Ганаровы ветэран спажывецкай кааперацыі Беларусі».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Вучоныя Беларусі. Пісарэнка Мікалай Пятровіч, доктар эканамічных навук 

Катэгорыя:Рэктары БГЭУСК
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Масьяф

**Масья́ф** ()  — горад у Сірыі, у мухафазе Хама. Вядомы буйной сярэднявечнай крэпасцю.

## Гісторыя 
Масьяф быў заснаваны візантыйцамі ў даліне Аронта, на скрыжаванні гандлёвых шляхоў Хама — Баніяс і Антыёхія — Хомс.

У 1103 годзе горад захопліваецца Раймундам IV, графам Тулузы і Трыпалі.

Каля 1140 года асасіны-нізарыты набываюць Масьяф і яшчэ некалькі суседніх крэпасцей у крыжакоў.

У 1163 годзе кіраўніком («старцам гары») асасінаў Масьяфа становіцца Рашыд ад-Дзін Сінан.

У 1176 годзе Масьяф беспаспяхова абложваўся Саладзінам.

У верасні 1193 года памірае Рашыд ад-Дзін Сінан, «старац гары» Масьяфа і адзін з самых значных лідараў асасінаў-нізарытаў.

У 1256 годзе сталіца асасінаў, Аламут, узята манголамі, а ў 1260-м тая ж доля спасцігла і Масьяф. У тым жа годзе мамлюкі (пры ўдзеле асасінаў на іх баку) пад правадырствам султана Бейбарса I разграмілі манголаў у бітве пры Айн-Джалуце і выгналі іх з Сірыі. Асасінам удалося вярнуць Масьяф, а таксама яшчэ некалькі крэпасцей.

У 1270 годзе Бейбарс уключае Масьяф у склад дзяржавы мамлюкаў. Апошняя крэпасць нізарытаў, Аль-Каф, становіцца часткай Мамлюкскага султаната ў 1273 годзе.

## Заўвагі 
## Літаратура 
* Janine & Dominique Sourdel, Dictionnaire historique de l’islam, PUF, coll. «Quadrige», 2004, 1056 p. (ISBN 978-2-13-054536-1), p.&nbsp;550, article Masyaf
* Georges Pillement, Liban, Syrie et Chypre inconnus, Albin Michel, coll. «Les guides Pillement», 1971

## Спасылкі 
* Замок Масьяф
* Anthony Campbell, «The Assassins of Alamut», 2004

Катэгорыя:Гарады Сірыі
Тадэвуш Сегень

**Тадэвуш Сегень** (;  — ?) — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Паходіў са шляхецкага роду Сегеняў. Нарадзіўся ў сям’і Тадэвуша Сегеня і Тэклі з Біспінгаў.

У 1856—1865 гадах займаў пасаду маршалка шляхты Ваўкавыскага павета.

23 чэрвеня 1859 г. памёрла незамужняй дамай Валерыя Біспінг, да яе ў маёнтак прыехаў дваюрадны брат Аляксандр Быхавец, каб заняцца падрыхтоўкай да пахавання. Аднак Тадэвуш Сегень сілай сваёй улады распарадзіўся апячатаць
маёмасць, каб Быхаўцы не забралі яе. А. Быхавец быў вымушаны спыніць распараджацца і з’ехаць да дому, не патрапіўшы на пахаванне. У выніку гэтых падзей цела Валерыі пахавалі толькі праз 6 дзён, хоць стаяла лета. У сваёй скарзе на паводзіны Сегеня А. Быхавец пісаў, што той пры жыцці Валерыі быў яе асабістым ворагам, але так як не быў у стане ёй што-небудзь зрабіць, то адпомсціў яе парэшткам.

Сегень прыняў актыўны ўдзел у вырашэнні спрэчкі вакол завяшчання Валерыі Біспінг, якая пакінула сваю нерухомую маёмасць Казіміру Быхаўцу. Ён ыступіўшы павераным Разаліі Вессель, сястры Валерыі, якая настойвала на больш раннім завяшчанні, дзе яна і яшчэ дзве яе сястры былі пазначаны як спадчынніцы. У 1860 г. суд падзяліў спадчыну Валерыі паміж яе сёстрамі.
 
15 жніўня 1863 года віленскі генерал-губернатар Міхаіл Мураўёў адправіў гродзенскаму губернатару Івану Скварцову ліст з паметкай «сакрэтна». У ім звярталася ўвага на больш маштабнае паўстанне ў Ваўкавыскім павеце, чым у іншых паветах Гродзенскай губерні. У лісце са спасылкай на папярэдняга гродзенскага губернатара Уладзіміра Бобрынскага прыводзіўся аналіз сітуацыі паўстанцкага руху ў павеце. Паводле гэтага ліста Бобрынскі паведамляў, што з памешчыкаў Ваўкавыскага павета, аднымі з тых, хто больш за іншых прымаюць удзел у мецяжы, маршалак Тадэвуш Сегень і яго жонка Аляксандра, а сын маршалка знаходзіцца ў «шайцы».

Валодаў маёнткам Крамяніца.

## Сям’я 
У шлюбе з Аляксандрай з Вячфінскіх. Ад яе дзеці:
* Пшэмыслаў (нар. 25 чэрвеня 1839);
* Цэліна Канстанцыя Тэрэза (нар. 14 красавіка 1841);
* (?)Цэлестына (нар. 1844);
* Станіслаў Яраслаў Багуміл (нар. 1845);
* Аляксандр Павел Актавіюш (нар. 22 сакавіка 1847).

Тадэвуш
Міхал Грабоўскі (канюшы вялікі літоўскі)

**Міхал Гжэгаж Грабоўскі** (;  — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Грабоўскіх герба «Окша». Нарадзіўся ў сям’і Тамаша Мар’яна і Дароты з Отэнгаўзенаў.

Шамбялян караля і канюшы вялікі літоўскі з 1791 года. Удзельнічаў у падрыхтоўцы паўстання 1794 года, быў звязаны з Я. Ясінскім. Член Найвышэйшай Літоўскай рады.

У 1812 годзе па прапанове Напалеона арганізоўваў Беластоцкі дэпартамент у складзе адроджанага Вялікага Княства Літоўскага. Пасля ў эміграцыі.

## Літаратура 
* 

Міхал
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1794 года
Катэгорыя:Удзельнікі вайны 1812 года
Катэгорыя:Каралеўскія шамбяляны
Слонімскія павятовыя маршалкі

Спіс маршалкаў дваранства Слонімскага павета.

## Літаратура 
* Сяргей Токць. Спісы маршалкаў шляхты Гарадзенскай губерні ў XIX ст. (паводле Люцыяна Шчукі). // Герольд Litherland.- № 3-4 (3) — Горадня, 2001
Вуліца Натуралістаў (Мінск)

**Вуліца Натуралістаў** — вуліца ў Першамайскім раёне Мінска. 

## Размяшчэнне 
Пачынаецца ад скрыжавання з праспектам Незалежнасці, заканчваецца скрыжаваннем з вуліцай Кедышкі. Ідзе паралельна вуліцы Талбухіна. 

## Грамадскі транспарт 
Рух грамадскага транспарту непасрэдна па вуліцы адсутнічае, але на вуліцы Кедышкі ёсць прыпынак «Натуралістаў», на якім спыняецца шэраг тралейбусных маршрутаў. Бліжэйшая станцыя метро — «Парк Чалюскінцаў».

## Спасылкі 
* Улица Натуралистов на geodzen.com

Катэгорыя:Першамайскі раён (Мінск)
Віктар Вацлаў Стажэнскі

**Віктар Вацлаў Стажэ́нскі**, у расійскай традыцыі **Віктар Мацвеевіч Старжынскі** (; , маёнтак Страбля, Падляскае ваяводства, Польшча — , паводле іншых звестак ) — беларускі грамадскі дзеяч ліберальнага кірунку 1860-х гадоў:

У той жа час Старжынскі заявіў, што дваране Літвы і Беларусі на з’ездзе ў Вільні пастанавілі процідзейнічаць паўстанню. Ён лічыў, што пры першых беспарадках сяляне апынуцца на баку ўрада і адвернуцца супраць паўстанцаў.

## Літаратура 
* 
* *Раюк, А. Р.* Нефармальныя сувязі паміж дваранствам Гродзенскай губерні ў 1801—1863 гг. / А. Р. Раюк // Пытанні мастацтвазнаўства, этналогіі і фалькларыстыкі / Цэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі; навук. рэд. А. І. Лакотка. — Мінск : Права і эканоміка, 2016. — Вып. 21. — С. 240—246.
* *Смирнов А. Ф.* Восстание 1863 г. в Литве и Белоруссии. — М., 1963.
* *Macmillan and Co.* Seven months' residence in Russian Poland in 1863. — London,Cambridge, 1864. — С. 13—14.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Губернскія маршалкі гродзенскія
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Сасланыя
Катэгорыя:Белыя (паўстанне 1863—1864 гадоў)
Ларэнца Коста

**Ларэнца Коста** (іт. Lorenzo Costa; 1460,  — , ), інакш **Ларэнца Коста Старэйшы** (il Vecchio) — італьянскі жывапісец, буйны прадстаўнік ферарскай школы жывапісу.

## Біяграфія 
Верагодна, быў вучнем Казіма Туры ў Ферары. Перасяліўшыся ў 1483 г. у Балонню, працаваў там разам з Франчэска Франча, аказаў уплыў на стыль і тэхніку апошняга. У 1506 г. па запрашэнні Ізабелы д’Эстэ пераехаў у Мантую, стаў яе прыдворным жывапісцам. Для Кабінета Ізабелы ў яе Castello di San Giorgio напісаў дзве карціны — «Ізабела д’Эстэ ў царстве Гармоніі» (Isabella d’Este nel regno di Armonia, 1506, Луўр) і «Царства Комуса» (Regno di Como, 1511, Луўр), прытрымліваючыся стылявой манеры А.Мантэньі, які раней напісаў для таго ж кабінета два творы.

Яго ўнук Ларэнца (Ларэнца Коста Малодшы; 1537, Мантуя — 1583, там жа) — італьянскі мастак.
Коста

**Коста**:
* Доглас Коста, бразільскі футбаліст
* Дыегу Коста, бразільскі і іспанскі футбаліст
* Ларэнца Коста, італьянскі жывапісец
* Энрыка Коста, італьянскі астрафізік
Эсьмонскі сельсавет

**Эсьмо́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бялыніцкага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Эсьмоны.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Бялыніцкага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бялыніцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 11 красавіка 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Машчаніцкага сельсавета.

15 студзеня 1965 года ўтвораны зноў у складзе 25 населеных пунктаў (Алешкавічы, Буднікі, Будніцкі, Бэлінка, Вушлава, Гордава, Дзевашыцкі, Дзевашычы, Заазер’е, Калінаўка, Карманоўка, Кулакоўка, Кунцы, Купленка, Майск, хутар Міхасёўка, Мокравічы, Падбор’е, Панізова, Рыжкаў, Смагілаўка, Сцёхава, Хватаўка, Хутар і Эсьмоны), вылучаных з Машчаніцкага сельсавета. 20 жніўня 1985 года ў склад Машчаніцкага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (вёскі Гордава, Кулакоўка і пасёлак Падбор’е). 22 лютага 2012 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Машчаніцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 921 чалавек, з іх 96,9 % — беларусы, 2,4 % — рускія.

## Склад 
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 19 населеных пунктаў: Алешкавічы, Алешкавічы 2, Буднікі, Будніцкі, Бэлінка, Вушлава, Дзевашычы, Заазер’е, Калінаўка, Карманоўка, Кунцы, Купленка, Майск, Мокравічы, Рыжкаў, Смагілаўка, Сцёхава, Хватаўка і Эсьмоны.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бялыніцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1960 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1965 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2012 годзе
Томас Коўл

**То́мас Коўл** (;  — ) — амерыканскі мастак-пейзажыст, заснавальнік Школы ракі Гудзон, адной з найбольш уплывовых школ жывапісу ЗША XIX стагоддзя.

## Біяграфія 
Томас Коўл нарадзіўся ў 1801 годзе ў горадзе Болтан у Англіі. У 1818 годзе яго сям’я эмігравала ў Злучаныя Штаты і асталявалася ў горадзе Сцьюбенвіл штата Агая, дзе Коўл пачаў вывучаць асновы сваёй прафесіі ў вандроўнага мастака-партрэтыста Стэйна. Асаблівы поспех у напісанні партрэтаў яму не спадарожнічаў, таму неўзабаве ён пераключыў сваю ўвагу на стварэнне краявідаў.

У 1825 годзе Коўл пераехаў у Нью-Ёрк, дзе яму ўдалося прадаць некалькі сваіх работ заможнаму камерсанту Джорджу Бруену, які неўзабаве прафінансаваў летнюю паездку Коўла ў даліну Гудзон, дзе той напісаў такія свае вядомыя працы як Вадаспад Каатэрскіл і Від форта Патнэм. Вярнуўшыся ў Нью-Ёрк, мастак выставіў напісаныя ў падарожжы краявіды на вітрыне кнігарні, што прыцягнула ўвагу Джона Трамбала, Эшэра Дзюрана і Уільяма Данлэпа. Асабліва ўражаны працамі юнага пейзажыста аказаўся мастак Джон Трамбал, які, знайшоўшы Коўла, купіў адну з яго работ і пазнаёміў яго з Робертам Гілмарам і Дэніелам Уодсвартам, якія сталі заступнікамі мастака.

Акрамя пейзажаў Коўл займаўся напісаннем алегарычных прац. Найбольш вядомыя з іх — серыя з пяці карцін «Шлях імперыі» (, 1833—1836), а таксама серыя «Падарожжа жыцця» (), якая складаецца з карцін, прысвечаных чатыром перыядам жыцця чалавека: дзяцінству, юнацтву, сталасці і старасці.

Коўл стаў заснавальнікам Школы ракі Гудзон, у якую ўваходзіла больш за 50 пейзажыстаў. Школа праслаўляла дзікую прыроду Амерыкі і ставіла пад сумнеў мэтазгоднасць тэхнічнага прагрэсу. У працах мастакоў школы прырода апісвалася як эталон некранутасці і чысціні, падкрэсліваючы тым самым боскасць яе паходжання.

Ягоная сястра Сара таксама была мастачкай.

Томас Коўл быў жанаты, меў 5 дзяцей.

Катэгорыя:Мастакі ЗША
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты
Нікаля Кашэн

**Нікаля (Нікала) Кашэн** (; , Труа — , ) — французскі гравёр, малявальшчык, афарміцель.

## Біяграфія 
Прадстаўнік сямейства французскіх мастакоў, пераважна гравёраў, Кашэн. Сын мастака Наэля Кашэна. Найбольш вядомымі з іх сямейства былі гравёры Шарль-Нікаля Кашэн-старэйшы і Шарль-Нікаля Кашэн (Малодшы).

Каля 1635 года пераехаў у Парыж, жыў таксама ў Венецыі. Працаваў у манеры Жака Кало. Пераймаў Стэфана дэла Бела.

Майстар стафажа. Мастак-баталіст. Стварыў шмат афортаў невялікага фармату, пераважна, на рэлігійную тэматыку, алегарычных карцін і пейзажаў, некаторыя з якіх былі прызначаны для кардынала Мазарыні.

Да лепшых яго твораў належаць: «Спакуса святога Антонія», «Пераход ізраільцян праз Чорнае мора», сем аркушаў «Салдат у паходзе» і «Марскіх бітваў» (з уласных малюнкаў) і «Шлюб у Кане Галілейскай» (з А. Вічэнціна).

Катэгорыя:Мастакі Францыі
Стэфана дэла Бела

**Стэфана дэла Бела** (іт. Stefano della Bella, ,  — , там жа) — фларэнтыйскі малявальшчык-арнаменталіст і гравёр эпохі маньерызму і барока. Зрэдку займаўся жывапісам. Яго «капрычы» ў афорце параўноўваюць з працамі Жака Кало (гравюры якога ён часта капіраваў), а партрэты і пейзажы лічаць прадвесціць стыль ракако. У Францыі вядомы пад імёнамі Эцьен дэла Бель (іт. Etienne della Belle, або Лабель (фр. La Belle — «Прыгажунчык»).
Джон Сел Котмен

**Джон Сел Котмен (Котман)** (; ,  — , ) — англійскі мастак і графік рамантычнага напрамку.

## Жыццё і творчасць 
Дж. С. Котмен нарадзіўся ў графстве Норфалк на ўсходзе Англіі, у сям’і гандляра тканінамі. У юнацтве вывучаў жывапіс у майстэрні мастака Томаса Гёрціна. У 1800 годзе прайшла першая персанальная выстава яго прац у Каралеўскай акадэміі мастацтваў у Лондане. Будучы пераважна пейзажыстам і марыністам, Дж. Котмен здзяйсняў шматлікія вандраванні па ўсёй Вялікабрытаніі, робячы замалёўкі для сваіх палотнаў. У 1817-20 гадах ён тройчы выязджаў у Нармандыю; гэтыя паездкі аказалі вялікі ўплыў на творчасць майстра. У 1822 годзе Дж. Котмен выпусціў альбомы эскізаў, створаных у гэтых вандроўках у Францыю. У 1825 годзе ён уступіў у «Таварыства мастакоў-акварэлістаў» (англ.: Society of Painters in Water-colours, пазней — «Каралеўскае таварыства акварэлістаў», Royal Watercolour Society). Займаўся педагагічнай дзейнасцю, выкладаў малюнак першапачаткова ў родным Норыджы, а затым у лонданскім «Каралеўскім каледжы» (англ. King’s College); у 1834 годзе Котмена абралі прафесарам гэтага каледжа.

Дж. Котмен вядомы як таленавіты графік, малявальшчык і акварэліст, працы якога па мастацтве светлавога пераходу ў фарбах блізкія да японскай каляровай ксілаграфіі і шмат у чым з’яўляюцца папярэднікамі твораў стылю мадэрн пачатку XX стагоддзі. Мастацкія працы Дж. Котмена можна ўбачыць у шэрагу вядучых музеяў Вялікабрытаніі, у тым ліку ў Брытанскім музеі.

У 1809 годзе мастак узяў шлюб з Эн Майлс, ад якой меў чатырох сыноў і дачку.
Пейке Кох

**Пейке Кох** (нідэрл. Pyke Koch, , Беек (Уберген) — , Утрэхт) — нідэрландскі мастак, разам з Карэлам Вілінкам найвыдатнейшы прадстаўнік накірунку магічнага рэалізму ў Нідэрландах.

## Біяграфія і творчасць 
З 1920 па 1927 год Пейке Кох вывучаў права ва Утрэхцкім універсітэце, але не завяршыў навучанне. Ён наведваў лекцыі і вывучаў кнігі па тэхніцы жывапісу, імкнучыся да тэхнічнай дасканаласці. Пазней ён жыў ва Утрэхце да самай смерці. У 1927 годзе ён выканаў сваю першую карціну і прыняў з ёй удзел у мастацкай выставе.

Кох быў адной з галоўных фігур накірунку магічнага рэалізму, які ўзнік у Нідэрландах у 1920-я гады. На яго аказаў моцны ўплыў сюррэалізм, а таксама нямецкія кінафільмы 1920-х і 1930-х гадоў. Падчас падарожжа ў Італію на яго зрабілі моцнае ўражанне працы як старых майстроў, П’ера дэла Франчэска і Мантэньі, так і сучасных, Джына Северыні і Джорджа дэ Кірыка. У пачатку 1930-х гадоў ён піша ў асноўным партрэты і пейзажы, хаця на яго карцінах, якія выклікаюць крытыку, з’яўляюцца таксама прастытуткі і госці свят.

З 1938 па 1940 год Кох падарожнічае па Італіі, дзе набывае сімпатыю да фашызму. Пра яго «Аўтапартрэт з чорнай павязкай» (1937) крытыка часта адклікалася як пра твор з нацысцкай сімволікай, хаця мастак заўсёды гэта адмаўляў. Ва Утрэхце ён быў чальцом цячэння Вердынаса, у 1940 годзе ў поўным складзе прынятага ў Нацыянал-сацыялістычны рух (нідэрл. Nationaal-Socialistische Beweging, НСД), гэта значыць тэхнічна ён быў чальцом нацысцкай партыі. У студзені 1941 года ў складзе дэлегацыі мастакоў ён здзейсніў паездку ў Берлін, дзе, у прыватнасці, сустракаўся з Гебельсам. Па ўласным прызнанні мастака, вярнуўшыся, ён расчараваўся ў нацыянал-сацыялізме. У красавіку 1941 гады ён выйшаў з НСД. Яшчэ ў 1942 годзе ён прадаваў працы акупацыйнаму ўраду, а ў 1943 годзе выйшла серыя створаных ім паштовых марак, але аб актыўнай падтрымцы ўрада не ішло і гаворкі. У апошнія гады акупацыі Кох ствараў толькі творы невялікага памеру, у асноўным нацюрморты і карціны зорнага неба. У 1949 годзе Кох прыняў удзел у венецыянскім біенале, але ў 1950 годзе яму было праз супрацоўніцтва з акупацыйным рэжымам забаронена выстаўляцца на працягу года.

Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў
Карэл Вілінк

**Алберт Карэл Вілінк** (нідэрл. Albert Karel Willink; ,  — , там жа) — нідэрландскі мастак, найбуйнейшы (разам з Пейке Кохам) прадстаўнік магічнага рэалізму ў нідэрландскім жывапісе.

Яго творы складаюцца з рэальных прадметаў, як правіла, пейзажаў або выяў жывёл, але іх размяшчэнне і асвятленне робіць сцэны, якія адлюстроўваюцца, нерэальнымі. Сам Вілінк не любіў тэрмін «магічны рэалізм», вызначаючы сваю творчасць як «уяўны рэалізм», нідэрл. imaginair realisme. Для яго творчасці ўласцівыя крайняя любоў да дэталяў, тэхнічная дасканаласць і фотарэалізм.

Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў
Шарль-Нікаля Кашэн (Малодшы)

**Шарль-Нікаля Кашэн**, таксама званы **Кашэн Малодшы** альбо **Кашэн-сын** (франц. Charles Nicolas Cochin, Cochin le fils; ,  — , ) — французскі малявальшчык і гравёр, а таксама пісьменнік і гісторык мастацтва; выдатны майстар французскай кніжнай ілюстрацыі XVIII стагоддзя.

## Біяграфія 
Прадстаўнік вялікай сям’і патомных мастакоў, малявальшчыкаў і гравёраў. Найбольш вядомыя гравёры Нікаля Кашэн, Шарль-Нікаля Кашэн (Старэйшы) і Луіза Магдалена Кашэн (1686—1767).

Кашэн Малодшы — сын гравёра Шарля-Нікаля Кашэна (Старэйшага) (1688—1754) і Мадлен Хортэмельс (1686—1767), якая таксама была вядомым парыжскім гравёрам на працягу прыкладна пяцідзесяці гадоў. Першыя ўрокі майстэрства атрымаў у сям’і. З ранняга дзяцінства адрозніваўся талентам мастака. Акрамя таго, выяўляў вялікія здольнасці да навук і асабліва да моў (лацінская, англійская і італьянская мовы, прачытаў працу філосафа Джона Лока ў арыгінале), веданне якіх саслужыла яму вялікую службу ў пазнейшай дзейнасці. Акрамя бацькі, настаўнікам Ш. Н. Кашэна ў афорце быў Жак-Філіп Леба, дасведчаны гравёр, які працаваў па арыгіналах Антуана Вато для збору П’ера Кроза.

Першую сваю гравюру стварыў ва ўзросце дванаццаці гадоў, у 1727 годзе. Ва ўзросце дваццаці двух гадоў Шарль-Нікаля Кашэн адмовіўся ад жывапісу і цалкам прысвяціў сябе гравюры. Апроч таго, што ён валодаў талентам жывапісца, Кашэн карыстаўся добрымі сувязямі ў свеце мастацтва. У 1731 годзе быў прыняты ў Каралеўскую Акадэмію жывапісу і скульптуры.
Поўны ўспамін 2070

**«Поўны ўспамін 2070»** () ― навукова-фантастычны тэлесерыял па матывах двух твораў Філіпа К. Дзіка: рамана «» (экранізаванага Рыдлі Скотам пад назвай «Бягун па лязе») і апавядання «». Серыял упершыню быў паказаны на канадскім тэлеканале .

## Спасылкі 
Катэгорыя:Экранізацыі твораў Філіпа Дзіка
Катэгорыя:Фільмы пра Марс
Катэгорыя:Тэлесерыялы на англійскай мове
Катэгорыя:Тэлесерыялы Канады
Катэгорыя:Тэлесерыялы Германіі
Катэгорыя:Тэлесерыялы 1999 года
Катэгорыя:Драматычныя тэлесерыялы
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя тэлесерыялы
1976 год у гісторыі тэлебачання

**1976** год быў адзначаны шэрагам падзей у тэлебачанні.

## Падзеі 
## Узнагароды 
## З’явіліся 
### Тэлевізійныя праграмы 
### Тэлевізійныя каналы 
### Серыялы 
## Нарадзіліся 
*31 мая ― Таня Майрхофер, аўстрыйская тэлевядучая і актрыса.
### Беларусь 
## Памерлі 
### Беларусь 
## Спасылкі
Тэлебачанне
Катэгорыя:Гады ў тэлебачанні
Гаральд Коэн (мастак)

**Гаральд Коэн** (;  — ) — англійскі жывапісец. Брат Бернарда Коэна. Пасля навучання ў Лондане ў 1960-61 гадах паехаў у Нью-Ёрк, дзе працаваў у стылістыцы абстрактнага экспрэсіянізму. Яго першыя творы ўяўлялі сабой строгія кампазіцыі, складзеныя з каляровых стужак і дапоўненыя свабодным арнаментальным малюнкам. Важную ролю ў яго жывапісе гралі таксама напружанне і рытм. У галіне камп’ютарнай графікі яго захапляла ўзаемадзеянне колераў.
Сяргей Барысавіч Спяранскі

**Сяргей Барысавіч Спяра́нскі** (;  — ) — савецкі архітэктар і педагог, прафесар (1973). Народны архітэктар СССР (1971), правадзейны член Акадэміі мастацтваў СССР (1979).

## Біяграфія 
С. Б. Спяранскі нарадзіўся ў Казані. Дзяцінства яго прайшло ў Свярдлоўску, дзе ён скончыў школу. У 1932 згодзе зрабіў спробу паступіць у Інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры (ІЖСА) ў Ленінградзе. Спачатку вучыўся на рабфаку інстытута і працаваў шафёрам на будаўніцтве Ленінградскага мясакамбіната. Пазней працягваў вучобу ў ІЖСА на архітэктурным факультэце, які скончыў у 1941 годзе. Вучань Н. А. Троцкага і І. І. Фаміна. З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны добраахвотнікам пайшоў на фронт. Быў двойчы паранены. Дэмабілізаваўся ў 1942 годзе. У 1944 годзе скончыў аспірантуру ў ІЖСА. У 1944 годзе з групай ленінградскіх архітэктараў быў камандзіраваны ў Мінск для ўдзелу ў аднаўленні разбураных падчас вайны гарадоў. З 1947 года выкладаў у ІЖСА і кіраваў майстэрняй архітэктурнага факультэта. Супрацоўнік майстэрні № 5 інстытута «Ленпраект» (1948), кіраўнік майстэрні № 6 інстытута «Ленпраект» (1956—1964), галоўны архітэктар і кіраўнік праектнай майстэрні № 2 Ленінградскага занальнага навукова-даследчага інстытута тыпавога і эксперыментальнага праектавання (1964—1983).

## Літаратура 
* 
* Сперанский Сергей Борисович // Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник. / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: Большая Российская Энциклопедия, 1992.
* Сперанский Сергей Борисович // Популярная художественная энциклопедия. / Под ред. Полевого В. М. — М.: Советская энциклопедия, 1986.

## Спасылкі 
* СПЕРАНСКИЙ Сергей Борисович (1914—1983)  // Расійская акадэмія мастацтваў
* Сперанский Сергей Борисович (1914—1983) // Трамвай искусств 

Катэгорыя:Архітэктары СССР
Катэгорыя:Архітэктары Выбарга
Катэгорыя:Архітэктары Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Сапёры Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Правадзейныя члены Акадэміі мастацтваў СССР
Лідскія павятовыя маршалкі

Спіс маршалкаў дваранства Лідскага павета.

## Літаратура 
* Сяргей Токць. Спісы маршалкаў шляхты Гарадзенскай губерні ў XIX ст. (паводле Люцыяна Шчукі). // Герольд Litherland.- № 3-4 (3) — Горадня, 2001
Францішак Дунін-Раецкі

**Францішак Дунін-Раецкі** (; каля 1780 — ?) — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Дунін-Раецкіх герба «Лебедзь».

У 1821—1824 годзе займаў пасаду маршалка шляхты Навагрудскага павета.
, 1864—76 гг.]]

У 1817 годзе Францішак Раецкі пабудаваў у Райцы, на дамінуючым пагорку насупраць сядзібы, капліцу-пахавальню роду Раецкіх (цяпер царква). У памяць пра сына Атона, які памёр ва ўзросце 17 гадоў, паставіў у Райцы каменны слуп з выявай герба «Лебедзь».

Пахаваны ў крыпце радавой капліцы-пахавальні.

Радавы маёнтак Райца перайшоў у спадчыну да старэйшай дачкі Людвікі, якая прынесла яго Верашчакам.

## Сям’я 
У шлюбе з Барбарай з Мержаеўскіх (нар. каля 1780) меў дзяцей:
* Людвіка.

Францішак
Шарль-Нікаля Кашэн (Старэйшы)

**Шарль-Нікаля Кашэн Старэйшы** (; ,  — , ) — французскі малявальшчык і гравёр, акадэмік Каралеўскай акадэміі жывапісу і скульптуры (з 1731); выдатны майстар кніжнай ілюстрацыі стылю ракако.

## Біяграфія 
Шарль-Нікаля Кашэн Старэйшы — прадстаўнік вялікай сям’і французскіх мастакоў з Труа, пераважна гравёраў. Сын (па іншых дадзеных пляменнік) Нікаля Кашэна, таксама званым Нікаласам Кашэнам Старэйшым (1610—1686), бацька Шарль-Нікаля Кашэна (Малодшага) (1715—1790). З гэтай сям’і вядомы таксама Наэль Кашэн (1622—1695), брат Нікаля Кашэна Старэйшага, малявальшчык і гравёр, які апошнія гады працаваў і памёр у Венецыі, таму празваны Наэлем Венецыянскім (*Noël de Venise*).

Шарль-Нікаля Кашэн Старэйшы стаў з юнацтва займацца жывапісам, што пазней адбівалася і ў яго графічных творах. Першыя ўрокі майстэрства атрымаў у сям’і. Ва ўзросце 22-х гадоў Ш. Н. Кашэн адмовіўся ад жывапісу і цалкам прысвяціў сябе мастацтву гравюры. Быў прыдворным мастаком французскага караля Людовіка XIV.

У 1729 годзе Ш. Н. Кашэн упершыню выставіў свае працы ў Акадэміі і ў 1731 годзе стаў членам Каралеўскай Акадэміі жывапісу і скульптуры. З нагоды прыёму ў Акадэмію стварыў гравюрныя партрэты заснавальніка Акадэміі Жака Саразена і мастака Эсташа Лесюэра, аднаго са старэйшын французскай Акадэміі жывапісу і скульптуры.

Кашэн Старэйшы гравіраваў па маляўнічых арыгіналах Антуана Вато, у прыватнасці, разам з іншымі вядомымі гравёрамі, для знакамітага «Зборніка Жульена» (поўнага збору карцін і малюнкаў Вато ў гравюрах; 1728—1734). У сваіх гравюрах, якія адрозніваюцца ясным малюнкам і выразнасцю рыскі, прайграваў арыгіналы сучасных або амаль сучасных яму жывапісцаў, такіх як, Лемуан, Лафос, Жувенэ, Парасель, Шардэна, Ланкрэ і многіх іншых. У апошнія гады працаваў, галоўным чынам, у майстэрні і друкарні свайго сына Шарля-Нікаля Кошана (Малодшага), пад кіраўніцтвам якога іх кампанія ператварылася ў аднаго з галоўных вытворцаў высакаякасных гравюр у Еўропе.

## Зноскі 
Катэгорыя:Графікі Францыі
Катэгорыя:Гравёры Францыі
Катэгорыя:Мастакі-ілюстратары Францыі
Катэгорыя:Мастакі Францыі XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Прыдворныя мастакі
Катэгорыя:Мастакі ракако
Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Францыі
Бернард Коэн (мастак)

Бернард Коэн (, нар. , ) — англійскі жывапісец. Брат Гаральда Коэна.

Вучыўся ў Лондане ў 1949—1954 гадах, а з 1960 года выкладаў у розных мастацкіх школах. Першапачаткова яго жывапіс (пераважна пейзажы) быў фігуратыўным, але ў 1957 годзе ён далучыўся да руху «хард эдж» і пачаў пісаць абстрактныя карціны. Уводзячы ў свае кампазіцыі кругі і спіралі, ён накладвае іх адзін на аднога, ствараючы тым самым ілюзію глыбіні і перспектыўнага скарачэння. Пазней яго жывапіс спрасціўся.

Катэгорыя:Мастакі Англіі
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі XXI стагоддзя
Гаспар дэ Краер

**Гаспар дэ Краер** або **Яспер дэ Краер** (,  — , ) — фламандскі мастак, вядомы сваімі шматлікімі контррэфармацыйнымі алтарамі і партрэтамі. Ён быў прыдворным мастаком губернатараў Паўднёвых Нідэрландаў і працаваў у галоўных гарадах Фландрыі, дзе спрыяў распаўсюджванню стылю Рубенса.
Клаўдзіа Каэльё

**Клаўдзіа Каэльё** (,  — , ) — іспанскі мастак.

Коэльо быў вучнем Францыска Рысі. Ён набыў вялікую рэпутацыю, але быў азмрочаны прыбыццём Лукі Джардана, якое паклала пачатак перыяду заняпаду іспанскага мастацтва. Памёр у Мадрыдзе 20 красавіка 1693 года.

У Мадрыдзе, Сан-Ільдэфонса, у Эскарыяле, у Палары, Сарагосе, Саламанцы, Карэла, Тарэхон-дэ-Ардос, Вальдэмара і іншых месцах ён пакінуў рэлігійныя карціны, якія характарызуюцца магутнай канцэпцыяй. Клаўдзіа Каэльё быў апошнім важным іспанскім мастаком класічнага перыяду.