open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Малін Акерман

**Малін Марыя Акерман** (; нар. , , Швецыя) — канадская актрыса і мадэль шведскага паходжання, вядомая дзякуючы сваім камедыйным ролям.

## Біяграфія 
Малін Акерман нарадзілася ў Стакгольме, Швецыя. Яе маці — Пія (у дзявоцтве Сундстрэм) была настаўніцай аэробікі, а ў вольны час падзарабляла мадэллю, а бацька — Магнус працаваў страхавым брокерам. Калі Малін было два гады, сям’я пераехала ў Таронта, Канада. Пасля разводу бацькоў бацька Малін вярнуўся ў Швецыю, а маці з дачкой засталіся ў Канадзе. Па заканчэнні школы Малін вучылася ў Ёркскім універсітэце. Ва ўзросце 17 гадоў мінула адбор у мадэльнае агенцтва Ford Models і некалькі гадоў працавала мадэллю. Затым, пераехаўшы ў Каліфорнію, пачала кар’еру актрысы.

У 1997 годзе Малін дэбютавала як актрыса ў канадскім серыяле «Зямля: Апошні канфлікт» у ролі робата. Акерман ў пачатку кар’еры з’явілася ў некалькіх канадскіх тэлешоў, перш чым у 2005 годзе атрымаць сваю ролю-прарыў з сіткоме канала HBO «Вяртанне» з Лізай Кудрау. Серыял меў поспех у крытыкаў, але ў рэшце рэшт быў зачынены пасля аднаго сезона, а Акерман пасля атрымала асноўныя ролі ў кінафільмах «Дзяўчына маіх кашмараў» (2007) і «27 вяселляў» (2008).

Акерман з’явілася ў некалькіх паспяховых кінафільмах, дзе, у асноўным, выконвала камедыйныя ролі другога плана. Яна адыграла асноўную жаночую ролю ў фільме 2009 года «Захавальнікі», а пасля вярнулася да роляў другога плана ў камедыях «Прапанова», «Формула кахання для вязняў шлюбу» і «Рок на стагоддзі».

Катэгорыя:Актрысы Канады
Катэгорыя:Актрысы Швецыі
Катэгорыя:Актрысы XX стагоддзя
Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Канады
Катэгорыя:Фотамадэлі
Ральф Альберт Блейклак

**Ральф Альберт Блейклак** (; , , Нью-Ёрк — , Элізабеттаўн, Нью-Ёрк) — амерыканскі мастак-рамантык.

## Творчасць 
Адна з яго карцін пры месяцовым святле ў 1917 годзе была прадастаўлена за 20 000 долараў, што стала самай высокай цаной, калі-небудзь заплачанай за працу жывога амерыканскага мастака на аўкцыёне. Ён ужо быў абраны членам (НА) Нацыянальнай акадэміі дызайну ў 1916 годзе.

Вобразы Блэйклака граюць важную ролю ў рамане Пола Остэра «Месяц над Манхэтэнам».

Катэгорыя:Мастакі ЗША
Артур Грэла

**Артур Грэла** (, нар. ) — польскі спартсмен, гулец у настольны тэніс.

## Спартыўная кар’ера 
У сезоне 2013/2014 выступаў за «Дартом Богем» з Гродзіска Мазавецкага. У сезоне 2015/2016 выступаў за «Алімпію-УНІЯ» з Грудзёндза. З сезона 2018/2019 выступае за «Гвязду» з Быдгашчы.

## Дасягненне 
Чэмпіён Польшчы 2019 года сярод моладзі.

## Спасылкі 
* Grela, Artur

Катэгорыя:Ігракі ў настольны тэніс Польшчы
Катэгорыя:Гвязда Быдгашч
Хайман Блум

**Хайман Блум** (;  — ) — амерыканскі мастак латышскага паходжання. На яго творчасць паўплывалі яўрэйская культура і ўсходнія рэлігіі, а таксама мастакі, у тым ліку Альтдорфер, Груневальд, Караваджа, Рэмбрант, Блэйк, Энсар і Суцін. Упершыню ён стаў вядомы, калі яго работы былі ўключаны ў выставу Музея сучаснага мастацтва 1942 года «Амерыканцы 1942 — 18 мастакоў з 9 штатаў».

Яго працы былі адабраны як для выставаў Венецыянскага біенале 1948 і 1950 гадоў. Ён працягваў маляваць да сваёй смерці ў 2009 годзе ва ўзросце 96 гадоў.
Эдынбургскі ўніверсітэт імя Непера

**Эдынбургскі ўніверсітэт імя Непера** () — брытанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Эдынбург у Шатландыі.

## Агульная характарыстыка 
Тэхнічны каледж імя Непера, папярэднік сучаснага ўніверсітэта, быў заснаваны ў 1964 годзе, узяўшы сваю назву ад шатландскага матэматыка і філосафа XVI стагоддзя Джона Непера. Тэхнічны каледж стаў універсітэтам у 1992 годзе. У 2009 годзе ўніверсітэт быў перайменаваны ў Эдынбургскі ўніверсітэт імя Непера.

Універсітэт канцэнтруецца вакол трох асноўных кампусаў у Эдынбурзе. У ім навучаецца больш за 19 500 студэнтаў, у тым ліку якія вучацца па транснацыянальных праграмах за мяжой і праз інтэрнэт. У 2018 годзе вучэльня ўключала амаль 9 500 замежных студэнтаў і студэнтаў з ЕС з больш чым 140 краін свету.

## Cтруктура 
* Школа прыкладных навук
* Школа мастацтваў і крэатыўных індустрый
* Школа бізнесу
* Школа вылічальнай тэхнікі
* Школа інжынерыі і навакольнага асяроддзя
* Школа здароўя і сацыяльнай дапамогі

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Ольстэр
Блум

**Блум** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Арланда Блум — брытанскі кінаакцёр
* Сэм Блум — англійскі акцёр і спявак
* Хайман Блум — амерыканскі мастак
Абрахам Блумарт

**Абрахам Блумарт** (; , Гарынхем, Галандыя — , Утрэхт) — нідэрландскі жывапісец.

## Біяграфія 
Бацька Абрахама Блумарта — скульптар і архітэктар Карнеліс Блумарт (нідэрл. Cornelis Bloemaert I) у якога яшчэ ў дзяцінстве Абрахам Блумарт вучыўся жывапісу, затым працягнуў удасканальваць майстэрства ва Утрэхце і Парыжы, а ў 1597 годзе стаў грамадзянінам Амстэрдама. Блумарт аказаў вялікі ўплыў на развіццё галандскага жывапісу. Сярод яго шматлікіх вучняў — Ян Бот з братам Андрысам, Якаб Герытс Кёйп, яго сын Альберт Кёйп, Ян Баптыст Венікс і Нікалаус Кнюпфер.

Аб’яднаўшы ў сваёй творчасці традыцыі галандскай і фламандскай жывапісных школ, ён пісаў палотны на гістарычныя тэмы, партрэты, жанравыя сцэны і пейзажы. Шматлікія афорты і ксілаграфіі, створаныя па матывах яго работ, адлюстроўваюць мастацкія памкненні мастака. Манера працы мастака з колерам нагадвае творчасць маньерыстаў XVI стагоддзя.

Большасць захаваных палотнаў Блумарта захоўваецца ў Музеі прыгожага мастацтва Сан-Францыска, а таксама ў карцінных галерэях Берліна і Луўры.

Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў
2015 год у гісторыі камп’ютарных гульняў

**2015** год быў адзначаны шэрагам падзей у галіне камп’ютарных гульняў.

## Мерапрыемствы і падзеі 
## Узнагароды 
## Выпускі гульняў 
*2 ліпеня — «Legends of Eisenwald» (платформа «Windows»)

## Спасылкі
Катэгорыя:2015
Катэгорыя:Гады ў камп’ютарных гульнях
Крысціна Стыгсдотэр Хвідэ

**Крысціна Стыгсдотэр Хвідэ** (, ; каля 1145 ― каля 1200) ― каралева-кансорт Швецыі, жонка Карла VII Сверкерсана і маці караля Сверкера II Карлсана.

## Біяграфія 
Крысціна Стыгсдотэр была дачкой дацкага двараніна Стыга Токесена (пам. 1150) з дынастыі Хвідэ з Сконэ (на той момант ― правінцыя дацкага каралеўства) і дацкай прынцэсы Маргарэт Кнудсдатэр, якая была дачкой караля Даніі Кнуда Лаварда.

Крысціна выйшла замуж за караля Швецыі Карла VII у 1163 (або ў 1164) годзе і з таго часу жыла ў Швецыі. У 1163 годзе шведскі ярл Гуторм сустрэў яе ў Сконэ і адправіўся з ёй у Швецыю. Гісторыкі мяркуюць, што іх вясельная цырымонія адбылася пасля інтранізацыі новага арцыбіскупа Упсалы Стэфана ў 1164 годзе. Пасля таго, як яе муж быў зрынуты і забіты ў Вісінгсё ў 1167 годзе (верагодна, забойства здзейснілі людзі Кнута Эрыксана), Крысціна збегла ў Данію разам са сваім сынам. Пасля смерці Кнута Эрыксана яе сын быў абраны каралём Швецыі і стаў вядомы пад імем Сверкер II.

Даты нараджэння і смерці Крысціны Стыгсдотэр дакладна невядомыя, але гісторыкі мяркуюць, што яна нарадзілася каля 1145 года і памерла каля 1200 года.

**Дзеці**

* Сверкер II Карлсан (1164 ― 1210), кароль Швецыі ў 1195 ― 1208 гадах.

## Продкі 
## Літаратура 
* Åke Ohlmarks: *Alla Sveriges drottningar*

Катэгорыя:Жонкі кіраўнікоў XII стагоддзя
Легенды Айзенвальда

**«Legends of Eisenwald»** () — аднакарыстальніцкая тактычная ролевая гульня ад беларускай кампаніі «Aterdux Entertainment». Сродкі на гульню былі сабраныя праз краўдфандзінгавую кампанію на «Kickstarter» (2013), 2 ліпеня 2015 года гульня выйшла на платформе «Steam».

## Гульнявы працэс 
Гульнявы працэс падзяляецца на дзве галоўныя часткі: узаемадзеянні на вялізнай карце, выкананне заданняў, гандаль зброяй, даспехамі, зёлкамі і іншымі рэчамі, узбраенне войска, кіраванне замкамі і іншымі ўладаннямі, і ўласна бітвы.

У гульнявым свеце ў рэальным часе, акрамя героя, рухаюцца і дзейнічаюць атрады іншых феадалаў і забойцаў. Асноўнай крыніцай прыбыткаў і сацыяльнага статусу з’яўляецца замак, дзе можна аднавіць здароўе, адпачыць і наняць ваяроў. Таксама кантроль над замкам дазваляе не марнаваць грошы на ўтрыманне войска. Рэкрутаваць салдат можна ў вёсках, замках, гарадах і манастырах, у кожным з якіх можна наняць толькі пэўны іх від, а таксама наняць наймітаў у шынках.

Бітвы складаюцца з супрацьстаяння атрадаў героя (могуць складацца з 11 адзінак) і варожымі атрадамі. У канцы бітвы пераможца атрымлівае пункты досведу. Усе адзінкі атрымліваюць досвед прапарцыйна свайму ўдзелу ў бітве. Пры назапашванні патрэбнай колькасці досведу войскі павялічваюць свае ўменні, калі такія дасяжныя. Паляпшэнне адзінак бясплатнае і можа быць зроблена неадкладна альбо ў пазнейшы час. Акрамя гэтага, вайсковыя адзінкі можна ўзмацняць з дапамогай амулетаў і зёлак.

У пачатку кампаніі гулец можа абраць свой клас (рыцар, баранэса ці містык). Кожны клас мае свае перавагі. Напрыклад, рыцар здольны навучыцца скакаць на кані, баранэса можа карыстацца лукамі і арбалетамі, а маг можа засвоіць групавыя закляцці. У адрозненне ад звычайных войск, героі не змяняюць свой выгляд пры паляпшэннях і могуць засвойваць новыя ўменні.

Дрэвы ўменняў герояў падзяляюцца на тры галіны: баявая, феадальная і камандная. Баявыя ўменні ўнікальныя для кожнага класа, а феадальныя і камандныя аднолькавыя.

## Сюжэт 
«Legends of Eisenwald» — фэнтэзійная РПГ, дзеянне якой адбываецца ў выдуманым княстве Айзенвальд у сярэднявечнай Германіі часоў Свяшчэннай Рымскай імперыі. Асноўныя падзеі засяроджаны на жыцці малодшага сына барона Лянштайна, які па вяртанні ў родныя мясціны даведваецца, што сямейны замак закрыты для ўваходу. Магчымыя два розныя сцэнарыі: «Маскарад» і «Пракляты замак» — у розных месцах Айзенвальда.

## Прыняцце 
Аглядальнік часопіса «Игромания» Станіслаў Сцепанчанка даў гульні ацэнку 8 з 10 балаў. Станоўча былі ацэнены баявая сістэма, агульная атмасфера гульні і сюжэтныя хады, прэтэнзіі выклікала тэхнічнае афармленне гульні. Дадатак атрымаў 6,5 балаў.

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Сайт распрацоўніка  
* Агляд гульні  на IGN
* Агляд гульні  на GameSpot

Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2015 года
Катэгорыя:Гульні для Windows
Катэгорыя:Камп’ютарныя стратэгічныя гульні
Катэгорыя:Квэсты
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні ў жанры фэнтэзі
Пітэр Блюм

**Пітэр Блюм** (; ,  — ) — амерыканскі мастак і скульптар. Яго працы ўвабралі элементы народнага мастацтва, прэцызіянізму, парыскага пурызму, кубізму і сюррэалізму.

Катэгорыя:Прэцызіянізм
Карл Блехен

**Карл Эдуард Фердынанд Блехен** (ням.: Karl Eduard Ferdinand Blechen; ,  — , ) — нямецкі мастак, прадстаўнік рамантызму ў жывапісе.

## Біяграфія 
Карл Блехен пачаў вывучэнне жывапісу ў мастака Лемерыха, але фінансавае становішча сям’і не дазволіла яму працягнуць гэтае навучанне. Будучы мастак вымушаны быў спачатку вывучыцца на банкаўскага служачага. Рэгулярная мастацкая адукацыя пачалася толькі ў 1822 годзе ў берлінскай Акадэміі, у пейзажыста П. Л. Лютке. Потым з’ехаў у Саксонскую Швейцарыю. У 1824—1827 гадах працаваў тэатральным мастаком-афарміцелем у Берліне. Паездка ў Італію, якая адбылася потым, канчаткова вызначыла творчы шлях мастака.

Блехен па сваёй тэматыцы — мастак-пейзажыст. Яго кампазіцыі пасля паездкі на поўдзень становяцца больш свабоднымі і стылістычна больш рэальнымі. Ён вядомы як адзін з першых нямецкіх «індустрыяльных» мастакоў, якія апявалі прамысловую моц новага часу.

Карл Блехен памёр ва ўзросце 41 гадоў псіхічна хворым чалавекам. Пахаваны на Другім могільніку Царквы святой Тройцы; цяпер дакладнае месцазнаходжанне магілы невядома.

Горад Котбус у часы ГДР заснаваў прэмію ў галіне літаратуры і мастацтва імя свайго знакамітага ўраджэнца — прэмію Карла Блехена, якая ўручалася з 1956 года.
Богарт

**Богарт** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Брам Богарт — бельгійскі мастак
* Хамфры Богарт — амерыканскі акцёр
Оскар Блумнер

**Оскар Фларыянус Блумнер (Блюмнер)** (, Прэнцлаў — , Саўт-Брэйнтры, Масачусетс) — нямецка-амерыканскі мастак.

Вучыўся ў сярэдняй школе ў Хільдэсхайме, затым у Крэфельдзе. Сваю першую ўзнагароду за архітэктурную карціну ён атрымаў у 1892 годзе, у тым жа годзе, калі эміграваў у Нью-Ёрк. Там ён уладкаваўся на працу ў архітэктурнае бюро і ўсяго праз сем гадоў атрымаў грамадзянства ЗША. У 1910 годзе ён пазнаёміўся з Альфрэдам Стыгліцам, фатографам, знаўцам і гандляром мастацтвам амерыканскага мадэрнізму.

У 1912 годзе вярнуўся ў Еўропу і падарожнічаў. Наведаў Парыж, Італію, Франкфурт-на-Майне, Амстэрдам і Лондан. Ён таксама меў выставу ў берлінскай галерэі Gurlitt. Праз год ён прыняў удзел у выставе Armory Show у Нью-Ёрку, важнай для еўрапейскага і амерыканскага мадэрнізму. У 1915 годзе адбылася выстава ў Нью-Ёрку. Праз год ён удзельнічаў у групавой выставе The Forum Exhibition of Modern American Painters у Галерэі Андэрсана, таксама ў Нью-Ёрку.

Катэгорыя:Мастакі ЗША
Катэгорыя:Мастакі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Feudal Alloy

**«Feudal Alloy»** ―  ролевая відэагульня 2019 года ад чэшскай студыі «Attu Games».

## Сюжэт 
Ату ― робат, на вёску якога зрабілі набег бандыты. Ён вырашае прыняць меры і адпраўляецца ўслед за бандытамі, каб вярнуць скрадзенае.

## Крыніцы 
## Спасылкі
* 

Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 2019 года
Катэгорыя:Камп’ютарныя ролевыя гульні
Катэгорыя:Гульні для Windows
Катэгорыя:Гульні для macOS
Катэгорыя:Гульні для Linux
Катэгорыя:Гульні для Android
Book of Demons

**«Book of Demons»** ―   ролевая гульня, створаная польскай студыяй «». Гульня была афіцыйна выпушчана праз «Steam» 13 снежня 2018 года. Гульня першапачаткова распрацоўвалася для «Microsoft Windows», але распрацоўшчыкі паведамілі аб планах выпусціць яе і на «Xbox One». «Book of Demons» ― першая частка серыі «Return 2 Games», мэта якой ― данесці класічныя хардкорныя жанры да шырокай аўдыторыі. У гульні ёсць незвычайны мастацкі стыль ― усе элементы гульні (пачынаючы з графічнага інтэрфейсу і заканчваючы монстрамі) візуалізуюцца ў выглядзе  і элементаў , і такі стыль вызначае візуальную аснову для ўсёй серыі. Гульня таксама прыўносіць у жанр некаторыя навінкі ― картачная сістэма, якая замяняе тыповыя для гэтага жанру сістэмы абсталявання і навыкаў, функцыя «Flexiscope», якая дазваляе гульцам кантраляваць працягласць гульнявога сеанса і перамяшчэнне, абмежаванае шляхам, які дадае тактычны элемент у геймплэй.

## Спасылкі 
* Official page of the game and 'Return 2 Games' series 
* Official blog of the game 

Катэгорыя:Action/RPG
Катэгорыя:Гульні для Windows
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні ў жанры фэнтэзі
Жыва Клеменчыч

**Жыва Клеменчыч** (; нар. ) — славенская біятланістка, стрыечная сястра Палоны Клеменчыч.

## Кар’ера 
Дэбютавала ў 2019 годзе у рамках 4-га этапу Кубка IBU 2018/19 у польскіх Душніках-Здруй у спрынтарскай гонцы, паказаўшы 41-ы вынік.

## Вынікі 
### Алімпійскія гульні 
### Чэмпіянат свету па біятлоне 
### Чэмпіянат свету сярод юніёраў 
Катэгорыя:Біятланісткі Славеніі
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 года
Брам Богарт

**Брам Богарт** ( — ) — бельгійскі мастак-экспрэсіяніст, звязаны з групай COBRA.

Абрагам ван дэн Бугаарт нарадзіўся ў Дэлфце, Нідэрланды, у сям’і Абрагама ван дэн Бугаарта, каваля. Вучыўся ў тэхнічным вучылішчы, падрыхтаваўся да кар’еры дэкаратара, пры гэтым вучыўся ў завочным класе малявання.

У 1961 годзе ён пераехаў у Бельгію, а ў 1969 годзе ён стаў бельгійскім грамадзянінам. Тут ён пачаў эксперыментаваць з трохмерным асяроддзем, сумессю раствора, сікатыву, парашкападобнага мелу, лаку і сырога пігмента, нанесеных на вялікія цяжкія драўляныя падкладкі. Богарт часта выстаўляўся ў Антверпене і Генце. У 1971 годзе ён прадстаўляў Бельгію на Венецыянскай біенале.
Міні Андэн

**Міні Андэн** (швед. Susanna «Mini» Andén; нар. , ) — шведская фотамадэль і актрыса.

## Біяграфія 
Сюзана Андэн нарадзілася 7 чэрвеня 1978 года ў Стакгольме, Швецыя. Мянушку Міні Сюзанна атрымала яшчэ ў дзяцінстве. З 5 да 18 гадоў прафесійна займалася катаннем на каньках. З 15 гадоў працуе ў мадэльным агенцтве Elite. З’яўлялася на вокладцы шматлікіх часопісаў, у тым ліку Vogue, Marie Claire, Cosmopolitan, ELLE, Maxim. Здымалася ў рэкламных кампаніях Calvin Klein, Donna Karan, BCBG, Louis Vuitton, Hugo Boss і Gucci. Таксама некалькі разоў уваходзіла ў каталог Victoria’s Secret. У цяперашні час з’яўляецца асобай духаў Джорджа Армані «Armani Code для жанчын EDP». У 2001 годзе была суддзёй на конкурсе прыгажосці Міс Сусвет. Здымалася ў рэкламе Clairol’s Natural Instincts Haircolor (2004), Schwarzkopf Soyance (2010).
Юсефіна Барнебуш

**Лейла Еры Юсефіна Сетэрберг Барнебуш** (; нар.  года, , Швецыя) — шведская актрыса, рэжысёр і пісьменніца.

## Біяграфія 
Юсефіна — дачка рэстаратара Пера Лангё-Крыстыянсена, сцэнографа, мастака па касцюмах і рэквізіце Кіяна Барнебуша, унучка рэстаратара Педэра Барнебуша.

Знялася ў двухгадовым узросце ў фільме Мары-Луізы Экман «Сучасныя людзі» (Moderna människor, 1983). У дзяцінстве грала ў «Нашым тэатры» (Vår teater). Атрымала прызнанне ў 18-гадовым узросце ў ролі дзяўчыны з вышэйшага класа Мадлен Буас дэ Блак (Madeleine Boisse de Blaque) у тэлесерыяле «Rederiet» (1999). Пасля гэтага яна знялася ў некалькіх фільмах і тэлесерыялах. У 2018 годзе дэбютавала ў якасці кінарэжысёра, зняўшы фільм «Lasse-Majas detektivbyrå — Det första mysteriet».

У яе двое дзяцей (2015 і 2016 гадоў нараджэння) ад партнёра Эрыка Сетэрберга.

Катэгорыя:Пісьменніцы Швецыі
Катэгорыя:Актрысы Швецыі
Катэгорыя:Рэжысёры Швецыі
Пашэвіч

**Пашэвіч** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ігар Пятровіч Пашэвіч (нар. 1991) — беларускі вясляр. Майстар спорту міжнароднага класа па акадэмічным веславанні.
* Павел Дзмітрыевіч Пашэвіч (нар. 2001) — беларускі футбаліст.
Тадэвуш Бжазоўскі (мастак)

**Тадэвуш Бжазоўскі** (,  — , ) — польскі жывапісец, педагог.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Кракаве ў Акадэміі прыгожых мастацтваў у 1936—1939 гг., а з 1945 года (дыплом атрымаў у 1948 годзе) і ў Школе мастацкай прамысловасці ў Фрыдэрыка Паўча ў 1940—1944 гг.

У 1954—1959 гадах прафесар жывапісу і малюнка, у 1959—1961 гадах дырэктар Дзяржаўнай сярэдняй мастацкай школы мастацтваў. З 1962 г. — прафесар PWSSP у Познані. Быў членам Кракаўскай групы. З 1954 г. жыў у Закапанэ. Яго жонкай была Барбара Гаўдзік-Бжазоўская (1927—2010). Меў двух сыноў: Лаўрэнція (перакладчык і гісторык мастацтва) і Іахіма (тэрапеўт). Займаўся жывапісам (у тым ліку насценным), малюнкам і сцэнаграфіяй. Ён таксама распрацоўваў тканіны. Сёння ў Закапанэ ёсць вуліца, названая яго імем.
Абір Аль-Сахлані

**Абір Аль-Сахлані** (; нар. , Ірак) — шведскі дзяржаўны і палітычны дзеяч іракскага паходжання, член шведскай Партыі Цэнтра, а з ліпеня 2019 года дэпутат Еўрапейскага парламента. Жыве ў Хегерстэне, у адным з раёнаў Стакгольма.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Іраку, яе бацька Абід Аль-Сахлані быў актыўным членам забароненай у Іраку камуністычнай партыі, якая выступала супраць праўлення Садама Хусейна, з-за чаго іх сям’і прыйшлося прасіць палітычнага прытулку ў камуністычнай Балгарыі ў 1977 годзе. Ім дазволілі застацца ў Балгарыі, аднак, потым яе бацька стаў афіцэрам іракскага войска супраціву і ваяваў у Курдыстане. Яна пераехала са сваёй маці ў Сірыю, у Дамаск на пару гадоў, затым адправілася ў Паўднёвы Емен, але зноў пераехала ў Балгарыю ў сувязі з грамадзянскай вайной у Паўднёвым Емене ў 1986 годзе. Пазней сям’і Абіраў паведамілі, што Абід загінуў, і пасля распаду Савецкага Саюза яна збегла ў Швецыю разам з яе дзядзькам у 1991 годзе. Неўзабаве пасля гэтага яна даведалася, што яе бацька жывы, аднак, быў узяты пад варту ў Багдадзе. Пазней іх сям’я ўсё ж змагла ўз’яднацца ў Швецыі.

Абір Аль-Сахлані вучылася ў сярэдняй школе ў Сундсвале Nacka (Internationella Engelska Skolan), дзе ў старэйшых класах яна актыўна прымала ўдзел валанцёрам у праграме «Выратуйце дзяцей», і на працягу гэтага часу яна дапамагала ў побыце дзецям-імігрантаў сваімі ўласнымі сіламі.

Аль-Сахлані вучылася ва Універсітэце Сярэдняй Швецыі (Mittuniversitetet) у Сундсвале. Мае ступень магістра інфармацыйных сістэм у Стакгольмскім універсітэце.
Бенедыкта Эбесдотэр

**Бенедыкта Эбесдотэр Хвідэ** ( каля 1165 — каля 1199) — каралева-кансорт Швецыі, першая жонка караля Сверкера Карлсана. У Швецыі вядомая як **Каралева Бенгта**.

## Біяграфія 
Звесткі пра Бенедыкту заснаваныя на радаводзе сям’і Хвідэ, складзены ў абацтве Саро ў XIV стагоддзі. Паводле гэтай крыніцы, Бенедыкта нарадзілася ў Кнадрупе ў Даніі паміж 1165 і 1170 гадамі. Яна была дачкой шляхетнага чалавека, Эбе Сунесана з Хвідэ. Маленькі шведскі прынц Сверкер Карлсан быў прывезены ў Данію ў 1167 годзе пасля забойства бацькі, і, відавочна, быў выхаваны магутнымі сваякамі па матчынай лініі. Хутчэй за ўсё, там ён і сустрэў сваю будучую нявесту, сваячку сваёй маці, і ажаніўся з ёй, калі падрос. Гэта магло адбыцца ў сярэдзіне 1180-х гадоў.

#### Дзеці: 
* Хелена (1190 — пасля 1222), маці каралевы Швецыі Катарыны Сунесдотэр
* (магчыма) Карл (пам. 1198), памёр у дзяцінстве
* (магчыма) Крысціна (пам. 1252), жонка Генрыха Борвіна II
* (магчыма) Маргарэта(1192—1232), жонка Віслава I

У 1195 або 1196 годзе Сверкер стаў каралём Швецыі, а Бенедыкта — каралевай. У тым жа годзе яе сваяк, святар Андрэас Сунесан, вярнуўся ў Данію з Францыі і стаў вядучым палітычным дзеячам у арцыбіскупстве пры Абсалоне, які таксама быў сваяком Бенедыкты. Верагодна, Каралева Бенедыкта падзяляла строга праклерыкальную пазіцыю свайго мужа і падтрымлівала імкненне царквы і арцыбіскупа Олафа Ламбатунга ва Упсале да ўлады.

Паколькі наступная жонка Сверкера Інгегерд нарадзіла сына ў 1201 годзе, мяркуецца, што каралева Бенедыкта памерла не пазней, чым у 1199 або 1200 годзе. Прычына яе смерці невядомая, але мяркуюць, што яна памерла пры родах.

## Продкі 
## Літаратура 
* Åke Ohlmarks, *Alla Sveriges drottningar* (All the queens of Sweden; in Swedish). Stockholm: Gebers, 1973.
* Adolf Schück, «Till Sverker d.y.:s historia, 1. Sverkers familjeförhållanden», *Historisk tidskrift* 76, 1956.

Катэгорыя:Жонкі кіраўнікоў XII стагоддзя
Катэгорыя:Памерлі пры родах
Абердзінскі ўніверсітэт

**Абердзінскі ўніверсітэт** () — брытанская дзяржаўная даследчая вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Абердзін у Шатландыі.

## Агульная характарыстыка 
Гэта старажытны універсітэт, заснаваны ў 1495 годзе, калі Уільям Эльфінстон, біскуп Абердзіна і канцлер Шатландыі, звярнуўся да Папы Аляксандра VI ад імя Якава IV, караля Шатландыі, з просьбай аб стварэнні Каралеўскага каледжа, зрабіўшы яго трэцім старэйшым універсітэтам Шатландыі і пятым ў англамоўным свеце. Абердзінская вучэльня нязменна ўваходзіць у лік 160 лепшых універсітэтаў свету і ўваходзіць у 20 лепшых універсітэтаў Злучанага Каралеўства па версіі "The Guardian", "The Times" і "The Sunday Times".

Універсітэт у цяперашнім выглядзе быў утвораны ў 1860 годзе ў выніку зліцця Каралеўскага каледжа і Марышаль-каледжа, другога ўніверсітэта, заснаванага ў 1593 годзе ў якасці пратэстанцкай альтэрнатывы першаму. Гадавы даход установы за 2020–2021 гады склаў 235,9 мільёна фунтаў стэрлінгаў, з якіх 45,9 мільёна фунтаў стэрлінгаў прыпадалі на даследчыя гранты і кантракты, а выдаткі — 228,6 мільёна фунтаў стэрлінгаў.

У ВНУ навучаецца каля 15 000 студэнтаў ад бакалаўрыяту да дактарантуры (па стане на 2020 год), у тым ліку шмат замежных студэнтаў. Ва ўніверсітэце выкладаецца шырокі спектр дысцыплін, прапануецца каля 650 праграм бакалаўрыяту. Абердзінская вучэльня выхавала шырокае кола вядомых выпускнікоў, і ўніверсітэт адыграў ключавую ролю ў шатландскай Рэфармацыі, шатландскім Асветніцтве і шатландскім Адраджэнні. Пяцёра лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі з тых часоў былі звязаны з універсітэтам: двое па хіміі, адзін па фізіялогіі і медыцыне, адзін па фізіцы і адзін прэміі міру.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Абердзін
Сціна Экблад

**Сціна Аса Марыя Экблад** (; нар. , вёска Солф, Астработнія, Фінляндыя) — шведскамоўная фінская актрыса.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў вёсцы Солф у фінскай правінцыі Астработнія ў шведскай сям’і. Не маючы магчымасці атрымаць адукацыю на роднай мове ў Фінляндыі, у семнаццаць гадоў пераехала ў Данію, дзе скончыла школу і паступіла ў тэатральнае вучылішча. Як актрыса на працягу дзевяці гадоў працавала ў тэатры горада Одэнсэ. У 1975 годзе адбыўся яе дэбют на тэлебачанні: яна атрымала ролю ў фінска-шведскім тэлесерыяле *Amirika*. У 1980 годзе пераехала ў Стакгольм і паступіла ў Стакгольмскі гарадскі тэатр. У 1988 годзе перайшла ў Каралеўскі драматычны тэатр. Адначасова пачала выкладаць у Стакгольмскім вышэйшым тэатральным вучылішчы..
Андрэ Бодэн

**Андрэ Бодэн** (; , Менсі — ) — французскі жывапісец, графік і скульптар. Прадстаўнік канструктывізму.

## Біяграфія 
У 1911 годзе вучыўся ў Школе дэкаратыўных мастацтваў у Парыжы, дзе сустрэўся з Хуанам Грысам, які зрабіў вялікі ўплыў на яго творчасць. Доўгі час ён заставаўся непрызнаным, і толькі пасля таго, як на яго звярнулі ўвагу за мяжой (Берн, Лондан, Нью-Ёрк), выстаўка твораў Бодэна адбылася ў Парыжы ў 1957 годзе. Яго стыль уяўляе сабой непасрэдны працяг кубізму.

Катэгорыя:Мастакі Францыі
Катэгорыя:Графікі Францыі
Катэгорыя:Скульптары Францыі
Генадзь Васілевіч Говар

**Генадзь Васілевіч Говар** (нар. 23 сакавіка 1945, г. Жлобін) — беларускі паэт і мастак.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 23 сакавіка 1945 года ў г. Жлобіне. Сваю працоўную дзейнасць пачаў з 1961 года на Гомельскім «Лесахімкамбінаце» электраманцёрам, сумяшчаючы працу з вучобай у Гомельскай пасменнай сярэдняй школе працоўнай моладзі № 2, якую скончыў у 1961 годзе. У 1963 годзе паступіў на вучобу ў Мінскае мастацкае вучылішча, з якога ў 1964 годзе быў прызваны на вайсковую службу. Пасля дэмабілізацыі прадоўжыў вучобу ў Каўнаскім мастацкім вучылішчы і ў 1970 годзе атрымаў дыплом мастака. Размеркавальнай камісіяй быў накіраваны на працу ў Гомельскі камбінат «Мастацтва» Беларускага саюза мастакоў.

Першыя мастацкія выставы і літаратурныя публікацыі пачынаюць свой адлік з 1967 года.

Член Саюза пісьменнікаў Беларусі (2003). Член Саюза мастакоў Беларусі, Міжнароднага саюза пісьменнікаў і журналістаў (Лондан).

Жыве і працуе ў Гомелі.

## Творчасць 
Паэт. Аўтар кніг: «Мае абпаленыя крылы…», «Незамглёная ўсмешка», «Мой нечаканы вершапад», «Князь-возера» (паэма), «Ты мяне пацалавала» (гумар), «Акунёўская бітва». Удзельнік многіх калектыўных зборнікаў, друкаваўся ў шматлікіх перыядычных выданнях.

## Узнагароды 
Лаўрэат літаратурных прэмій М. Доўнар-Запольскага (Беларусь), Ежы Гедройца (Польшча), Баяна (Расія).

## Спасылкі 
* Генадзь Васільевіч Говар

Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Жлобіна
Хелена Сверкерсдотэр

**Хелена Сверкерсдотэр**, таксама вядомая як **Хелена Шведская** (; каля 1190 ― 1247) ― шведская прынцэса і абатыса манастыра Урэта. Дачка караля Швецыі Сверкера II, маці каралевы Швецыі Катарыны Сунесдотэр.

## Біяграфія 
Хелена нарадзілася ў Даніі у сям’і караля Сверкера II і каралевы Бенедыкты Эбесдотэр. Яе бацька на момант нараджэння прынцэсы знаходзіўся ў выгнанні. У 1195/1196 годзе ён быў каранаваны каралём Швецыі. У 1208 годзе ён быў зрынуты і ў 1210 годзе загінуў у баі.

Хелена была першай з трох вядомых ахвяр выкраданняў з манастыра Урэта. Двума іншымі ахвярамі былі яе дачка Бенгта Сунесдотэр і яе ўнучка Інгрыд Свантэполксдотэр. Хелена Сверкерсдотэр, адзіная дачка звергнутага караля, вучылася ў абацтве Урэта на момант смерці бацькі. Яе сваякі нават не маглі ведаць пра прапанову аб заручынах ад Суне Фолькесана (пам. у 1247 годзе), сына ярла, які змагаўся супраць Сверкера ў той бітве, у якой загінуў кароль. Суне Фолькесан быў прадстаўніком адной з двух дынастый, якія супернічалі за шведскі пасад пасля 1130 года, Хелен ж была прадстаўніцай іншай дынастыі, Дома Сверкер. Суне Фолькесан выкраў Хелену і павёз яе, згодна народным легендамі, у замак Імсеборг. Яны пажаніліся і Хелена нарадзіла дваіх дачок. Такім чынам, дзве шведскія дынастыі былі адзіныя, хоць і толькі па бакавой лініі.

У 1216 годзе брат Хелены стаў каралём Швецыі пад імем Юхан I. Калі ён памёр бяздзетным ў 1222 годзе, Хелена і яе дачкі сталі спадчыннікамі Дома Сверкераў. Адна з яе дачок, Катарына, у 1243 годзе выйшла замуж за караля Эрыка XI і такім чынам, канчаткова аб’яднала дзве шведскія дынастыі.

Бліжэй да канца жыцця стала абатысай манастыра Урэта.

## Продкі 
## Літаратура 
* 
* Borænius, Magnus i Klostret i Vreta i Östergötland 1724 & 2003 s. 31

Катэгорыя:Прынцэсы Швецыі
Абертэйскі ўніверсітэт

**Абертэйскі ўніверсітэт** () — брытанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Данды у Шатландыі.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт з'яўляецца адным з двух дзяржаўных універсітэтаў у горадзе Данды. У 1872 годзе сэр Дэвід Бакстэр, першы баранет Кілмарон, пакінуў у спадчыну кошты на стварэнне інстытута механікі, і ў 1888 годзе быў утвораны Дандыйскі тэхналагічны інстытут. Ужо ў 1902 годзе ён быў прызнаны Дэпартаментам адукацыі Шатландыі ў якасці паўнавартаснай ВНУ. Яна атрымала статус універсітэта ў 1994 годзе.

Універсітэт адкрыў першую ў свеце спецыяльнасць па камп'ютэрных гульнях у 1997 годзе. Ён таксама быў першым, хто прапанаваў дыплом у галіне этычнага хакерства, пачынаючы з 2006 года.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Данды
Баранет

**Баранет** () — уладальнік спадчыннага арыстакратычнага тытула, які выдаецца Брытанскай Каронай, званага баранецтвам. 

Практыка ўзвядзення ў баранецкую годнасць была ўведзена каралём Якавам I у 1611 годзе для атрымання грошай.

Слова "баранет" - памяншальнае ад пэрскага тытула "барон". Месца баранета ў феадальнай іерархіі - паміж баронам і рыцарам.

Баранецтва ў сістэме англійскіх арыстакратычных тытулаў унікальна па трох прычынах:
* гэта спадчынны арыстакратычны тытул, але ён не дае правоў пэрства і ніколі не даваў уладальніку месца ў Палаце лордаў брытанскага парламента;
* зварот да баранета, як і да рыцара - "Сэр", але баранецтва не з'яўляецца рыцарскім ордэнам;
* жанчына, якая з'яўляецца баранетам у сваім праве, гэтак жа, як і жанчына - кавалер рыцарскага ордэна, мае ў англійскім арыстакратычным этыкете найменне "Дама" ( — гэта значыць "шаноўная дама" у адным са сваіх значэнняў); жонка баранета гэтак жа, як і жонка рыцара, звычайна завецца "Лэдзі".

Катэгорыя:Тытулы
Катэгорыя:Арыстакратыя
Дандыйскі ўніверсітэт

**Дандыйскі ўніверсітэт** () — брытанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Данды у Шатландыі.

## Агульная характарыстыка 
Галоўны корпус універсітэта знаходзіцца ў горадзе Данды. Універсітэт таксама мае кампус у Шпіталі Найнвелс і мястэчку Керколдзі, у якім знаходзіцца частка універсітэцкай Школы акушэрства. 

Універсітэт атрымаў значную рэпутацыю дзякуючы студэнтам якія вучацца па такіх кірунках, як права, медыцына, прыродазнаўчыя навукі і мастацтва. ВНУ з'яўляецца вядомым навукова-даследчым цэнтрам па вывучэнні дыябету, раку і неўралогіі.

Заснаваны ў 1881 годзе як каледж Сэнт-Эндрускага ўніверсітэта. У 1897 годзе каледж стаў часткай Сэнт-Эндрускага ўніверсітэта. У 1954 годзе ён быў перайменаваны ў Каралеўскі каледж. 1 жніўня 1967 года ён набыў статус ўніверсітэта. У 1994 годзе ў склад універсітэта як яго факультэт увайшоў каледж мастацтваў.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Данды
Ганна Каралёва

**Ганна Каралёва** (, ) — беларуская лыжніца. Майстар спорту Беларусі па лыжных гонках.

## Спартыўная кар’ера 
Ганна Каралёва планавала выступіць на XXIV зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 года ў Пекіне. Яна была заяўлена на 2 дысцыплінах: «30 км мас-старт—вольны стыль» і «камандны спрынт—класічны стыль». Але перад самімі гульнямі яна здала станоўчы тэст на каранавірус, што паводле ковід-пратаколу Гульняў не дазволіла ёй прыняць удзел.

Прызёр міжнародных спаборніцтваў па лыжных гонках "Кубак Селігдара" ў Алдане (2025).

## Дасягненні 
### Алімпійскія гульні 
### Кубак свету па лыжных гонках 
#### Сезон 2021/22 
## Спасылкі 
* Анна Королева (лыжные гонки) // Белорусский информационный спортивный портал 

Катэгорыя:Лыжнікі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 года
Катэгорыя:Лыжніцы Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Юханна Сундберг

**Юханна Сундберг** (, у дзявоцтве *Гілберг* () , парафія Катарына,  — , ) — шведская балерына і балетны педагог. Адна з вядучых шведскіх балерын Каралеўскага шведскага балета ў сярэдзіне XIX стагоддзя.

## Біяграфія 
Ва ўзросце васьмі гадоў Юханна стала вучаніцай Сафі Дагін і  ў Каралеўскім балеце ў Каралеўскай оперы. Дэбытава ў 1838 годзе ў оперы «». Яна выступала ва ўсіх вучнёўскіх балетах таго часу, такіх як *«Les marchandes de modes»*, «» і іншых. важным дасягненнем Юханны стала фанданга ў *«Карнавальнай ночы»* .

У 1847 годзе вучылася ў Аўгуста Бурнанвіля ў Капенгагене. Юханна была адной з любімых балерын Аўгуста Бурнанвіля, і ён часта запрашаў яе падчас сваіх гасцявых выступленняў у Швецыі.

Сярод яе роляў былі: роля ігуменні ў «», Улы Вінбладс у «Бэлмане» Бурнанвіля; «Кірмаш у Бруге», «Вечарына ў Альбана» і «Мядовы месяц у Хардангеры» ў Бурнанвіля. Асабліва яе хвалілі за «Смак ордэна амаранта», а таксама за сольныя танцы і ўдзел у па-дэ-дэ ў *«Vierländarne»*, *«La Zinguarilla»*, *«The Girls of Xeres»*. Юханна выйшла на пенсію ў 1866 годзе, але пасля гэтага часам актыўна выступала ў якасці інструктара.

6 мая 1851 года Юханна выйшла замуж за акцёра Карла Густава Сундберга, ад якога нарадзіла дзяцей Ёгану Караліну Сундберг і Якаба Густава Харальда Сундберга.

## Літаратура 
* *Johanna Sundberg i Arvid Ahnfelt*, Europas konstnärer (1887)
* Klas Åke Heed: *Ny svensk teaterhistoria. Teater före 1800*, Gidlunds förlag (2007)

Катэгорыя:Артысты балета паводле алфавіта
Катэгорыя:Артысты балета Швецыі
Катэгорыя:Артысты балета XIX стагоддзя
Аляксандр Іванавіч Смолік

**Аляксандр Іванавіч Смо́лік** (нар. ) — вучоны, гісторык і культуролаг, кандыдат гістарычных навук (1973), доктар культуралогіі (2000), прафесар (1999).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Каловічы Вілейскага раёна Мінскай вобласці. Скончыў Мінскі педагагічны інстытут у 1968 годзе. Працаваў у ім з 1968 года, у 1972—1992 гадах дэкан факультэта. З 1992 года прарэктар Беларускага інстытута культуры, з 2010 года загадчык кафедры культуралогіі.
У 2018 годзе прайшоў курсы павышэння кваліфікацыі ў Рэспубліканскім інстытуце вышэйшай школы.

## Навуковая і грамадская дзейнасць 
Аўтар навуковых прац, манаграфій і падручнікаў па гісторыі Беларусі, тэорыі і гісторыі культуры і яе ўзаемадзеянні сацыяльна-палітычнымі інстытутамі грамадства. Вызначыў сутнасць, змест і дзейнасць сацыяльных інстытутаў у поскатастрофным грамадстве. Стваральнік беларускай культуралагічнай школы.

Член рэдакцыйнай калегіі часопіса «Искусство и культура».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Знаменитые выпускники   // Сайт ДУА «Сярэдняя школа № 1 г. Вілейкі»
* *Дзвінская Э.* Культура — гаючая сіла, здольная вярнуць індывідуму цэласнасць  // Газета «Наша слова», 11 лістапада 2019 года
* Смолик Александр Иванович  // Сайт БДУКМ

Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Культуролагі Беларусі
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Дэканы БДПУ імя Максіма Танка
Універсітэт Нагор’я і Астравоў

**Універсітэт Нагор’я і Астравоў** () — брытанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Інвернес у Шатландыі.

## Агульная характарыстыка 
Гэта федэратыўны ўніверсітэт, які складаецца з іншых амаль самастойных акадэмічных устаноў, якімі з'яўляюцца 13 каледжаў і навукова-даследчых інстытутаў у горных раёнах і на астравах Шатландыі, якія забяспечваюць вышэйшую адукацыю і праводзяць даследаванні. Яго выканаўчы офіс знаходзіцца ў будынку былога Каралеўскага паўночнага лазарэта ў Інвернесе.

Універсітэт мае шэраг праграм бакалаўрыяту, аспірантуры і іншых даследчых праграм, большасць з якіх можна вывучаць у розных месцах па ўсім рэгіёне. На курсах бакалаўрыяту і аспірантуры навучаюцца каля 10 000 студэнтаў і 30 000 слухачоў курсаў дадатковай адукацыі. Ёсць 70 навучальных цэнтраў.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Інвернес
Універсітэт імя Роберта Гордана

**Універсітэт імя Роберта Гордана** () — брытанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Абердзін у Шатландыі.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт імя Роберта Гордана стаў універсітэтам у 1992 годзе і ўзнік з навучальнай установы, заснаванай у XVIII стагоддзі Робертам Горданам, заможным купцом з Абердзіна, і розных устаноў, якія забяспечвалі адукацыю дарослых і тэхнічную адукацыю ў ХІХ і пачатку ХХ стагоддзяў. Гэта адзін з двух універсітэтаў у горадзе.

Універсітэт прысуджае ступені ў шырокім дыяпазоне дысцыплін ад бакалаўра да доктара, у першую чаргу ў прафесійных, тэхнічных, медыцынскіх і мастацкіх дысцыплінах і тых, якія найбольш прыдатныя для бізнесу і прамысловасці. Таксама прапануецца шэраг традыцыйных навучальных праграм, напрыклад, у галіне сацыяльных навук. Акрамя таго, выкладчыкі і навуковыя супрацоўнікі ўніверсітэта займаюцца даследаваннямі па шэрагу напрамкаў.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Абердзін
Говар

**Говар** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Генадзь Антонавіч Говар (нар. 1938) — беларускі фізік.
* Генадзь Васілевіч Говар (нар. 1945) — беларускі паэт і мастак.

## Падвойнае прозвішча 
* Уладзімір Міхайлавіч Говар-Бандарэнка (1914—1988) — беларускі акцёр.
Чэмпіянат свету па гарналыжным спорце сярод юніёраў 2022

41-ы **чэмпіянат свету па гарналыжным спорце сярод юніёраў** прайшоў у канадскім гарналыжным курорце Панарама Маўнтын Рэзарт з 2 па 9 сакавіка 2022 года.

### Мужчыны 
### Жанчыны 
### Змешаная эстафета 
## Спасылкі 
* Праграма і вынікі на сайце ФІС

2022
Катэгорыя:2022 год у спорце
Катэгорыя:Міжнародныя спартыўныя спаборніцтвы ў Канадзе
Катэгорыя:2022 год у Канадзе
Катэгорыя:Сакавік 2022 года
Універсітэт каралевы Маргарыты

**Універсітэт каралевы Маргарыты** () — брытанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Эдынбург у Шатландыі. Названы ў гонар каралевы Маргарыты, жонкі караля Шатландыі Малькальма ІІІ.

## Гісторыя 
Універсітэт быў заснаваны ў 1875 годзе як Эдынбургская школа кулінарыі і хатняй эканомікі Крысціянам Гатры Райтам і Луізай Стывенсан, членамі Эдынбургскай жаночай адукацыйнай асацыяцыі. Школа была заснавана як установа, прызначаная толькі для жанчын, з падвойнымі мэтамі паляпшэння доступу жанчын да вышэйшай адукацыі і паляпшэння рацыёну харчавання сем'яў працоўнага класа. Выкладанне першапачаткова ажыццяўлялася з дапамогай лекцый у Каралеўскім музеі, дапоўненых праграмай публічных лекцый і дэманстрацый, якія праводзіліся па ўсёй краіне, але ў 1877 годзе школа стварыла базу ў Шэндвік-Плэйс, у Хеймаркет.

У 1891 годзе школа пераехала ў Атол-Крэсэнт, пашырыўшы курсы і прапанаваўшы студэнтам жыллё. У 1909 годзе школа была прызнана цэнтральнай установай і перададзена пад грамадскі кантроль Дэпартамента адукацыі Шатландыі. Першым прызначаным дырэктарам была Этэль дэ ла Кур. Яна выйшла на пенсію ў 1930 годзе, і ў тым жа годзе школа стала Эдынбургскім каледжам унутраных навук.

У 1961 годзе каледж набыў кампус Корстарфін, набыўшы ў забудоўшчыкаў частку маёнтка Клермістан. Кампус быў упершыню заняты каледжам у 1970 годзе, адкрытым прынцэсай Алісам, герцагіняй Глостэрскай, якая была патронам установы да сваёй смерці ў 2004 годзе. У 1972 годзе была прынятая назва як Каледж каралевы Маргарыты, каб адмежаваць каледж ад пэщнай вузкай галіны навукі. Пасля гэтага каледж пашырыў спектр курсаў, асабліва ў драматычным мастацтве і медыцынскай дапамозе. 

Пасля таго, як каледж дасягнуў канчатковых крытэрыяў набыцця мінімум 5 000 студэнтаў (тое, чаго нельга было атрымаць раней, паколькі былыя кампусы не маглі прыняць гэту колькасць студэнтаў), установа атрымала поўны статус універсітэта, стаўшы Універсітэтам каралевы Маргарыты ў студзені 2007 года.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Эдынбург
Вінцэнт Станіслаў Друцкі-Сакалінскі

**Вінцэнт Станіслаў Друцкі-Сакалінскі** (? — пасля 1677) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Паходзіў з княжацкага роду Друцкіх-Сакалінскіх герба «Друцк». Сын Самуэля Станіслава.

Суддзя земскі віцебскі (1672). Застаўся ў падданстве Вялікага Княства Літоўскага, атрымаў у спадчыну па родзічу Яну Антонію Друцкаму-Сакалінскаму частку Тулава. Нашчадкаў не пакінуў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Суддзі земскія віцебскія
Сент-Эндрускі ўніверсітэт

**Сент-Эндрускі ўніверсітэт** () — брытанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Сент-Эндрус у Шатландыі.

## Агульная характарыстыка 
Гэта старэйшы з чатырох старажытных універсітэтаў Шатландыі і, пасля Оксфардскага і Кембрыджскага універсітэтаў, трэці па ўзросце ў англамоўным свеце. Ён быў заснаваны ў 1413 годзе, калі Авіньёнскі антыпапа Бенедыкт XIII выдаў булу невялікай групе аўгустынскага духавенства. Разам з універсітэтамі Глазга, Эдынбурга і Абердзіна, Сент-Эндрус быў часткай шатландскага Асветніцтва ў XVIII стагоддзі.

Вучэльня ўключае шмат розных устаноў, якія складаюцца з трох каледжаў — Аб’яднаны каледж, Каледж Святой Марыі і Каледж Святога Леанарда. Налічваецца 18 акадэмічных школ, арганізаваных у чатыры факультэты. Універсітэт займае гістарычныя і сучасныя будынкі, размешчаныя па ўсім горадзе. У час заняткаў больш за траціну насельніцтва горада складаюць супрацоўнікі або студэнты ўніверсітэта. Студэнты адрозніваюцца асаблівай разнастайнасцю: больш за 145 нацыянальнасцей, 45 % іх з краін з па-за Вялікабрытаніі; прыкладна адна восьмая студэнтаў паходзіць з ЕС, а астатняя траціна з-за мяжы, і толькі 15 % з Паўночнай Амерыкі. Студэнцтва вядома тым, што захоўвае старажытныя традыцыі, у тым ліку нашэнне адметнага акадэмічнага адзення.

Ён быў двойчы названы «Універсітэтам года» па версіі «The Times» і «Good University Guide» ад «Sunday Times», гэта адзін з двух універсітэтаў Вялікабрытаніі, якія дасягнулі гэтага. У даведніку за 2022 год Сент-Эндрус быў прызнаны найлепшым універсітэтам Вялікабрытаніі, першым універсітэтам, які абагнаў Оксфард і Кембрыдж у брытанскіх рэйтынгах. У 2021 годзе ў Сент-Эндрус былі самыя высокія стандарты паступлення на бакалаўрыят у Вялікабрытаніі.

## Выпускнікі 
Сент-Эндрус мае шмат вядомых выпускнікоў і выкладчыкаў, у тым ліку выбітных матэматыкаў, навукоўцаў, тэолагаў, філосафаў і палітыкаў. Сярод апошніх выпускнікоў — былы першы міністр Шатландыі Алекс Салманд; сакратар кабінета міністраў і кіраўнік дзяржаўнай службы Марк Седвіл; начальнік сакрэтнай разведвальнай службы (МІ-6) Алекс Янгер; былы дзяржаўны сакратар абароны сэр Майкл Фэлон; залаты прызёр Алімпійскіх гульняў па веласпорце Крыс Хой; пастаянны прадстаўнік Злучанага Каралеўства пры Арганізацыі Аб’яднаных Нацый і былы амбасадар Вялікабрытаніі ў Кітаі (2015—2020) дама Барбара Вудвард; і каралеўскія асобы прынц Уільям, герцаг Кембрыджскі, і Кэтрын, герцагіня Кембрыджская. Сярод выпускнікоў і былых супрацоўнікаў Сент-Эндруса пяць лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі: трое па хіміі і двое па фізіялогіі і медыцыне.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Данды
Яблонская

**Ябло́нская** — жаночая форма прозвішча Яблонскі.

## Вядомыя носьбіты 
* Галіна Гіляраўна Яблонская — украінская актрыса.
* Соф’я Іванаўна Яблонская (1907—1971) — украінская і французская пісьменніца, журналістка, падарожніца, фатографка.
* Таццяна Нілаўна Яблонская (1917—2005) — украінскі жывапісец, народны мастак Украіны (1960).
* Антаніна Абрэмбская-Яблонская (1901-1994) — польская мовазнаўца, паланістка, славістка, прафесарка, заснавальніца польскай беларусістыкі.
Казімір Самуэль Друцкі-Сакалінскі

**Казімір Самуэль Друцкі-Сакалінскі** (? — ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Паходзіў з княжацкага роду Друцкіх-Сакалінскіх герба «Друцк». Сын Самуэля Станіслава.

Пасля захопу Смаленшчыны расійскімі войскамі прыняў расійскае падданства і праваслаўе пад імем Пятра Самойлавіча, стаў заснавальнікам другой расійскай галіны Друцкіх-Сакалінскіх.

## Літаратура 
*
А ў вас неграў лінчуюць

**«А ў вас неграў лінчуюць»** — крылатая фраза, якая выкарыстоўваецца ва ўсходнееўрапейскіх краінах для абазначэння выкарыстання, як правіла, у палітыцы, рытарычнага прыёму, вядомага як *tu quoque* («сам такі»). У літаральным сэнсе гэта фраза, якая з'яўляецца адным з прыкладаў дэгуманізацыі ворага, прыводзіць у якасці аргументу выпадкі лінчавання неграў у ЗША у доказ таго, што разавыя ўспышкі расізму на тэрыторыі палітычнага праціўніка горшыя, чым усе і любыя недахопы, якія ставяцца ў віну сацыялістычнаму ладу (усяго ў Злучаных Штатах у перыяд з 1882 па 1968 год лінчаванню падвергліся прыкладна 3500 чарнаскурых). У агульным сэнсе фраза абазначае сітуацыю, калі нехта ў адказ на крытычныя заўвагі ў свой адрас паказвае на значна больш сур'ёзныя, па яго меркаванні, недахопы таго, хто крытыкуе, замест таго, каб адказваць непасрэдна на саму крытыку.

Выкарыстанне гэтай фразы ўзыходзіць да савецкага анекдота хрушчоўскіх часоў пра гутарку паміж амерыканцам і рускім. Ёсць некалькі версій гэтага анекдота, і ўсе яны тычацца актаў гвалту супраць неграў, пра якія паведамлялі СМІ ў часы Руху за цывільныя правы 1955—1968 гадоў. У адной з версій:

*«Голас Амерыкі» пытаецца ў армянскага радыё: «А праўда, што зарплата савецкага інжынера 120 рублёў?», на што армянскае радыё пасля трохдзённай паўзы адказвае: «А ў вас неграў лінчуюць»*.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Советское ТВ - аргумент "Сам дурак" (37:32)

Катэгорыя:Саветызмы
Катэгорыя:Расізм
Катэгорыя:Савецка-амерыканскія адносіны
Ян Друцкі-Сакалінскі

**Ян Друцкі-Сакалінскі** (? — ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
З княжацкага роду Друцкіх-Сакалінскіх герба «Друцк». Сын Андрыяша Друцкага-Сакалінскага.

Дваранін і сакратар вялікага князя літоўскага, пісар вялікі літоўскі з 1608 года, рэферэндар вялікі літоўскі ў 1630 годзе. Вызначыўся падчас удзелу у Вялікім пасольстве ў Маскву 1608—1609 гадоў, потым у паходзе ў Расію 1611—1613 гадоў падчас вайны Рэчы Паспалітай з Расіяй 1609—1618 гадоў. У 1613 годзе атрымаў староствы Даўгоўскае і Пералайскае, пазней Мсціслаўскае, Радамскае і Старадубскае.

У канцы жыцця набыў у стрыечнага пляменніка Стафана Караля маёнтак Камень-Астроўна, які пазней прададзены яго дачкой Элеанорай (жонкай М. А. Хлявіцкага) іншаму родзічу — Крыштофу Міхаілу Друцкаму-Сакалінскаму (нашчадку Міхаіла Васілевіча). У 1631 годзе Элеанора разам з мужам прадалі Льву Сапегу Сянно і Бешанковічы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Старосты даўгоўскія
Катэгорыя:Старосты пералайскія
Бартэль Бехам

**Бартэль Бехам** (; ,  — ) — жывапісец і гравёр.

## Біяграфія 
Бартэль Бехам нарадзіўся ў горадзе Нюрнбергу ў сям’і мастака. Разам са старэйшым братам Хансам Зебальдам (1500—1550) вучыўся ў майстэрні Альбрэхта Дзюрэра, стыль якога сур’ёзна адбіўся на ўсёй яго творчасці.

За атэістычныя погляды, прапаганду рэвалюцыйных для XV стагоддзя ідэй і «бязбожны жывапіс», вучні Дзюрэра былі адданыя суду, а затым высланы з Нюрнберга.

З 1527 года Б. Бехам працаваў для Вільгельма Баварскага, якому абавязаны паездкай у Італію для ўдасканалення мастацкага майстэрства. Пераважна мастак увасабляў сюжэты антычных часоў, асабліва цікавіўся аголеным целам, а таксама ствараў цудоўныя партрэты, малюючы фігуры ландскнехтаў.

Карціны мастака выстаўляліся ў Берлінскім музеі, Мюнхенскай пінакатэцы і інш.

Катэгорыя:Мастакі Германіі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Гравёры Германіі
Мізірычы

**Мізірычы** () — пасёлак у Клінцоўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Каржовагалубоўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1832 годзе ў складзе Суражскага павета Чарнігаўскай губерні. 20 лістапада 1917 пасёлак абвяшчаўся часткай Севершчыны Украінскай Народнай Рэспублікі. 25 снежня 1917 года пасёлак уключаны ў склад Украінскай рэспублікі Саветаў.

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай пасёлак абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала пасёлак разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад Гомельскай губерні РСФСР, а пасля ліквідацыі губерні ў 1926 годзе ў Бранскую губерню.

З 1929 у складзе Клінцоўскай акругі, а з 1932 у Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзены ў склад Арлоўскай вобласці. У 1944 увайшоў у склад Бранскай вобласці.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Клінцоўскага раёна
Наваеленскі

**Наваеленскі** () — пасёлак у Клінцоўскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Каржовагалубоўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
Пасёлак узнік у 1920-х гадах.

З 1929 года — у складзе Клінцоўскай акругі, а з 1932 года — у Заходняй вобласці, у 1937 годзе перададзены ў склад Арлоўскай вобласці РСФСР. У 1944 годзе ўвайшоў у склад Бранскай вобласці.

З 2000-х гадоў не мае насельніцтва.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Клінцоўскага раёна