open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Леанід Давыдавіч Побаль

**Леанід Давыдавіч Побаль** (, в. Мікалаева, цяпер Іўеўскі раён — , Мінск) — беларускі археолаг. Доктар гістарычных навук (1978), прафесар (1990).

## Біяграфія 
У час 2-й сусветнай вайны сувязны і баец партызанскага атрада. Скончыў Інстытут фізкультуры (1950), БДУ (1951). Працаваў ва ўстановах народнай асветы (1950—1955). З 1958 года — супрацоўнік Інстытута гісторыі АН БССР: загадчык сектара (1970); загадчык аддзела археалогіі (1980), археалогіі першабытнага грамадства (1986); вядучы навуковы супрацоўнік (1991). Галоўны хавальнік фондаў Музея гісторыі НАН РБ (з 1997). На пенсіі з 2002 года.

## Навуковая дзейнасць 
Асноўны кірунак навуковай дзейнасці — вывучэнне старажытнай гісторыі славян на тэрыторыі Беларусі ў агульным кантэксце гісторыі славян Усходняй Еўропы.

Член-карэспандэнт і акадэмік (з 1999) Міжнароднай Славянскай акадэміі, член Польскага археалагічнага таварыства і Беларускага таварыства аховы помнікаў. Прадстаўнік ад Беларусі ў Міжнароднай уніі славянскай археалогіі (да 1996).

Аўтар 6 манаграфій, больш за 200 навуковых публікацый.

## Асноўныя працы 
* «Старажытнасці Тураўшчыны» (1969, 1-е выд.; 2004, 2-е выд.): звод помнікаў паводле матэрыялаў археалагічных даследаванняў 1961 і 1964 у міжрэччы Прыпяці—Ствігі. Прадстаўленыя 59 населеных пунктаў наваколля Турава, да якіх прывязаныя археалагічныя помнікі ад эпохі неаліту да сярэднявечча.
* «Славянскія старажытнасці Беларусі» (*Славянские древности Белоруссии: (ранний этап зарубинецкой культуры). — Мн., 1971*;
* *Славянские древности Белоруссии: (могильники раннего этапа зарубинецкой культуры). — Мн., 1973*;
* *Славянские древности Белоруссии: (свод археологических памятников раннего этапа зарубинецкой культуры — с середины III в. до н. э. по начало II в. н. э.). — Мн., 1974.*): праца ў 3 тамах, у якой былі ўведзеныя ў абарот шматлікія новыя крыніцы.
* «Старажытнасці Беларусі ў музеях Польшчы» (*Древности Белоруссии в музеях Польши. — Мн., 1979.*): праца па беларускіх помніках, што захоўваюцца ў музеях Польшчы.
* «Археалагічныя помнікі Беларусі. Жалезны век» (*Археологические памятники Белоруссии. Железный век. — Мн., 1983.*): абагульняльная праца па старажытнасцях жалезнага веку на тэрыторыі Беларусі, матэрыялы якіх дачыняюцца да славянскага этнагенезу.
* *Новые данные о древнем Менеске (Минске) // Древности славян и Руси. — М., 1988.*
* *Индоевропейские черты в древностях археологических культур железного века Белоруссии: (К проблеме этногенеза славян) // VI Международный конгресс славянской археологии. — М., 1990.*

## Літаратура 
* 
* 
* Археалогія Беларусі : энцыклапедыя : у 2 т. — Мінск, 2011. — Т. 2. — С. 196.
* Памяць : Мінск : у 4 кн. — Мінск, 2001. — Кн. 1. — С. 505.

## Спасылкі 
* Выстава да 90-годдзя Л. Д. Побаля ў Цэнтральнай навуковай бібліятэцы імя Я.Коласа НАН Беларусі 
* Выяздная выстава да 90-годдзя Л. Д. Побаля ад Цэнтральнай навуковай бібліятэцы імя Я.Коласа НАН Беларусі 
* Поболь Леонид Давидович  // Праект «Партызаны Беларусі»

Катэгорыя:Археолагі СССР
Катэгорыя:Археолагі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Іўеўскім раёне
Аляксандр IV

**Аляксандр IV**, **Рынальда дэ Конці**, Папа Рымскі (1254—1261). Не здолеў утрымаць адносна Гогенштаўфенаў пазіцый, занятых яго папярэднікамі (галоўным чынам Інакенціем IV), і, з іншага боку, быў занадта слабы для барацьбы з гібелінамі, якія адрадзіліся пры каралю Манфрэду. Выгнаны з Рыма, памёр у Вітэрба.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Папы Рымскія
Аляксандр V (антыпапа)

**Аляксандр V**, **Пётр Філарджа**, антыпапа (1409—1410).

## Біяграфія 
Паходзіў з вострава Кандыя, архібіскуп міланскі. Абраны ў 1409 у Пізе саборам кардыналаў абедзвюх царкоўных партый, прыхільнікаў Рыгора XII і Бенедыкта XIII, у надзеі, што гэта пакладзе канец вялікаму расколу, але пры ўсёй сумленнасці сваіх імкненняў ён паспеў толькі ўзмацніць разлад. Ён безумоўна падпарадкаваўся ўплыву славалюбівага кардынала Балтазара Коса, які ўжо ў 1410 наступнічаў яму пад імем Яна XXIII. Пры Аляксандры V вучэнне Джона Уікліфа было асуджанае, а Ян Гус выкліканы на папскі суд.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Міланскія архібіскупы
Катэгорыя:Антыпапы
Сцягі залежных тэрыторый

## Сцягі залежных тэрыторый 
### Тэрыторыі Злучанага Каралеўства (Вялікабрытаніі) 
* border|25px Сцяг Гернсі.
* border|25px Сцяг Джэрсі.
* 25px Сцяг востарава Мэн.
* 25px| Сцяг Ангільі.
* border|25px Сцяг Гібралтара.
*Сцяг Кайманавых астравоў.
* 25px Сцяг Мантсерата.
* 25px Сцяг Астравоў Піткэрн.
* 25px| Сцяг Вострава Святой Алены.
* 25px Сцяг Цёркс і Кайкас.
* 25px| Сцяг Фалклендскіх астравоў.
* 25px| Сцяг Паўднёвай Джорджыі і Паўднёвых Сандвічавых астравоў.
* border|25px| Сцяг Бры антарктычнай тэрыторыі.
* border|25px| Сцяг Брытанскай тэрыторыі ў Індыйскім акіяне.
* 25px| Сцяг Брытанскіх Віргінскіх астравоў.
* 25px| Сцяг Бермудскіх астравоў.

### Тэрыторыі Партугаліі 
*  Сцяг Азорскіх астравоў.
*  Сцяг Мадэйры.

### Тэрыторыі Іспаніі 
* 25px Сцяг Мелільі.
*  Сцяг Сеўты.
* 25px Сцяг Канарскіх астравоў.

### Тэрыторыі Францыі 
* 25px Сцяг Французскай Палінезіі.
* 25px Сцяг ФЮАТ.
* 25px Сцяг Астравоў Уоліс і Футуна.
* 25px Сцяг Сен-П’ер і Мікелон.
* 25px Сцяг Марцінікі.
* 25px Сцяг Новай Каледоніі.
* border|25px Сцяг Маёты.

### Тэрыторыі Нідэрландаў 
* 25px| Сцяг Аруба.
* 25px Сцяг Нідэрландскіх Антыльскіх астравоў.

### Тэрыторыі Даніі 
* 25px Сцяг Грэнландыі.
* 25px Сцяг Фарэрскіх астравоў.

### Тэрыторыі ЗША 
* 25px Сцяг Гуама.
* 25px Сцяг Пуэрта-Рыка.
* 25px Сцяг Амерыканскіх Віргінскіх астравоў.
* 25px Сцяг Паўночных Марыянскіх астравоў.

### Тэрыторыі Новай Зеландыі 
* 25px Сцяг Астравоў Кука.
* 25px Сцяг Ніуэ.

### Тэрыторыі Аўстраліі 
* 25px Сцяг Вострава Раства.
* 25px Сцяг Вострава Норфалк.

### Тэрыторыі КНР 
* 25px Сцяг Макао.

## Гл. таксама 
* Культурныя сцягі
* Сцягі рэспублік СССР
* Гістарычныя сцягі

Катэгорыя:Сцягі
Корба

**Корба, крывашып** — звяно (дэталь) шарнірнага механізма, якое можа рабіць поўны абарот вакол нерухомай восі.

З дапамогаю корбаў утвараюцца многія тыпы плоскіх чатырох- і шматзвенных шарнірных механізмаў — ці толькі з вярчальнымі парамі (**двухкрывашыпныя**, **крывашыпна-каромыславыя**), ці з вярчальнымі і паступальнымі парамі (**крывашыпна-шатунныя**, **крывашыпна-кулісныя** і інш.).

Корба складаецца з **карэннай шыйкі**, якая верціцца ў нерухомых **карэнных падшыпніках**, і **крывашыпнай шыйкі**, злучаных паміж сабою **шчакой**.

## Літаратура 
*  С.74,75.

Катэгорыя:Дэталі машын і механізмаў
Катэгорыя:Механіка
Катэгорыя:Дрэваапрацоўчыя інструменты
Кюры (адзінка вымярэння)

**Кюры́** (пазначэнне: **Кі**, **Ci**) — пазасістэмная адзінка вымярэння актыўнасці радыеактыўных рэчываў, роўная актыўнасці такога прэпарату, у якім адбываецца 3,7 ∙ 1010 актаў распаду за 1 с. Такім чынам,

: 1 Кі = 3,7 ∙ 1010 Бк

Прыблізная такая актыўнасць 1 грама ізатопа радыю 226Ra.

Ужываюцца таксама долевыя і кратныя адзінкі: мікракюры (мкКі), мілікюры (мКі), кілакюры (кКі), мегакюры (МКі). Назва — у гонар П. Кюры і М. Складоўскай-Кюры.

## Гл. таксама 
* Актыўнасць радыеактыўнай крыніцы

## Літаратура 
*  С. 230.
*  C. 77.

Катэгорыя:Адзінкі вымярэння
Лацінская імперыя

**Лацінская імперыя**: феадальная дзяржава — манархія заходне-еўрапейскага тыпу, якая існавала ў 1204—1261 на частцы тэрыторыі Візантыі.

Была створаная французскімі і італьянскімі крыжакамі пасля заваявання імі Канстанцінопаля. У імперыю ўваходзілі раёны Балканскага паўвострава, паўночны захад Малой Азіі, астравы Эгейскага і Іанічнага мораў. Найбольшымі феадальнымі ўладаннямі былі каралеўства Фесалонікі, Ахейскае княства, Афінскае герцагства. У час існавання імперыі папы рымскія спрабавалі ўвесці на гэтых землях каталіцтва, але практычна без поспеху.

У выніку барацьбы грэчаскай арыстакратыі з крыжакамі ўзніклі самастойныя грэчаскія дзяржавы — Эпірскі дэспатат, Трапезундская і Нікейская імперыі. Унутраныя і знешнія канфлікты аслабілі Лацінскую імперыю, яна паступова траціла ўладанні. У 1205 яе войскі панеслі паразу ад балгараў, што спыніла экспансію крыжакаў на Балканах, а ў 1261 нікейскі імператар Міхаіл Палеалог узяў Канстанцінопаль, што паклала канец існаванню Лацінскай імперыі.

## Літаратура 
*  С.281

Катэгорыя:1204 год у Еўропе
Катэгорыя:Дзяржавы крыжакоў
Лаціны

**Лаці́ны** () — італійскае племя, імаверна, індаеўрапейскага паходжання, якое ў 1-м тыс. да н.э. насяляла гістарычную вобласць Лацый (Сярэдняя Італія).

Займаліся земляробствам і жывёлагадоўляй. Зазналі ўплыў этрускай культуры. Супольна з сабінамі заснавалі Рым (754—753 да н.э.). У 8 ст. мелі федэрацыю гарадоў — Лацінскі саюз. У 493 да н.э. Рым заключыў з лацінамі саюз, пасля Лацінскай вайны (440—438 да н.э.) устанавіў над лацінамі сваю ўладу. Частка лацінскіх гарадоў засталася свабоднай, частка атрымала абмежаванае рымскае грамадзянства.

## Літаратура 
*  С.282.

Катэгорыя:Італійскія народы
Катэгорыя:Старажытныя народы
Зялёны колер

**Зялёны** **колер** — адзін з трох асноўных колераў, зялёны дыяпазон спектра з даўжынёй хвалі 500—565 нанаметраў.

## У прыродзе 
thumb|right|250px|Зялёны ліст

Шырока распаўсюджаны ў жывой прыродзе. Большасць раслін маюць зялёны колер, бо ўтрымоўваюць пігмент фотасінтэза - хларафіл (хларафіл паглынае вялікую частку чырвоных прамянёў з сонечнага спектру, пакідаючы для ўспрымання адлюстраваны зялёны колер).
* Зялёны прамень — аптычная з'ява у атмасферы.
thumb|250px|Краіны, на сцягах якіх ёсць зялёны колер

## У тэхніцы, паліграфіі, прамысловасці 
Зялёны як сігнальны колер - прыкмета бяспекі, дазволенасці дзеяння, руха (светлафор і інш.)

## Прыродныя пігменты і натуральныя эталоны 
* Аксід хрому (3)
* Малахіт
* Хларафілы
* Лісцяная зеляніна
* Эмісійны спектр іонаў барыю У2+

## Псіхалогія ўспрымання зялёнага колеру
Чалавечае вока найболей успрымальны ў чырвона-жоўтым участку спектру,  зялёны колер (колер травы, раслін) сцішвае нервовую сістэму. Нашы вочы адпачываюць пры ўспрыманні адценняў зялёнага колеру, таму сцены грамадскіх устаноў нярэдка афарбаваныя ў адценні зялёнага (школы, лякарні, і г.д.). Менавіта таму сталы з зялёным сукном (матэрыял з дыфузным адлюстраваннем) традыцыйна распаўсюджаныя (бібліятэчныя сталы, більярд, картачны стол).

## Іншыя літаратурна-культурныя асацыяцыі 
* Зялёная міля
* Зялёны лічыцца колерам паветра (сіні — вада, чырвоны — агонь)
* Выява зялёнай травы ў песні "Трава у дома" савецкай групы «Зямляне».
* *Самота зялёная* — назва дэпрэсіўнага стану чалавека.

Катэгорыя:Колеры
Карычневы колер

**Карычневы** (ад карыцы, памяншальнае ад кара, гэта значыць «колеру кары») (брунатны) — не спектральны колер, які не ўваходзіць у асноўную палітру. Атрымліваецца пры змешванні зялёнага і чырвонага, а таксама аранжавага з шэрым або сінім, жоўтым і пурпурным. Пры гэтым атрымліваюцца істотна розныя адценні карычневага колеру.
Карычневы звычайна ўспрымаецца як цёмна-жоўты колер. 

## Карычневы колер у прыродзе 
* Шырока распаўсюджаны колер — колер глебы, поўсці жывёл, кары дрэў, гліны.
* Колер валос і поўсці жывёл вызначаецца наяўнасцю некалькіх блізкіх злучэнняў — меланіну.

## Адценні карычневага 
* Шамуа
* Бэж
* Буры

### Мастацкія пігменты 
* Умбра
* Сіена
* Бістр

## Карычневы колер у гісторыі, культуры, этнаграфіі 
* «Карычневая чума» — неафіцыйны назва нацыянал-сацыялістычнага рухі ў Германіі і фашысцкага ў Італіі, ад колеру кашуль штурмавікоў.

Катэгорыя:Колеры
Катэгорыя:Неспектральныя колеры
Маджэнта

**Маджэнт** — колер ад змешвання чырвонага і сіняга святла, звужаны дыяпазон з Пурпурнага сектара.

У беларускай мове, кажучы аб колерах сістэмы CMYK, іх часта завуць «Блакітны», «Пурпурны» і «Жоўты» (**ЖПГ**).

У бачным спектры, дакладней, на каляровым крузе, маджэнт размешчаны паміж чырвоным і сінім:

Катэгорыя:Адценні пурпурнага колеру
Зялёны

**Зялёны**:
* Зялёны колер

## Тапонім 
### Беларусь 
* Зялёны (Магілёўскі раён)

### Расія 
* Зялёны (Суземскі раён)
Сіні колер

**Сіні** — назва групы колераў. Мае даўжыню хвалі 440—485 (або 420—490) нанаметраў. Адзін з «асноўных колераў» у сістэме RGB.

## Сінія прыродныя фарбавальнікі, пігменты і іншыя эталоны 
[250px|thumb|right|[Бружмель]]

* Колер неба

### Мінералы 
* Лазурыт
* Сапфір

### Расліны і жывёлы 
* **Сіняя агава** (*Agave tequilana* var. *weber*) мае сіняе лісце Хемаціп Агавы мексіканскай, выкарыстоўваецца для вытворчасці тэкілы.
* Зімародак мае ярка-сінія пёры
* Матыль Морфа мае інтэнсіўна-сіні «металічны» адліў (бірузовы пры прамым свеце сонца і сіне-фіялетавы пры рассеяным святле

### Іншыя прыродныя эталоны 
* Эмісійны спектр іонаў медзі
* Азур

### Іншыя літаратурна-культурныя асацыяцыі 
* Сіні часта сімвалізуе ўдар, так, у англійскім «**black and blue**,» азначае сіняк. «Сінякі пад вачамі» — стомленасць.
* У старажытным Егіпце сіні выкарыстоўваўся для пазначэння праўды. Сіні — колер Зеўса (Юпітэра) і Геры (Юноны).
* Шырокую цёмна-сінюю стужку мае Ордэн Падвязкі, вышэйшай рыцарскі ордэн Брытанскай кароны. Ордэн быў заснаваны ў 1348 годзе Эдуардам III.
* Сіні — колер каралеўскай улады і высакароднага паходжання.
* Выраз «блакітная кроў» для людзей высокага паходжання адбыўся з пераканання, што вены ў іспанскіх арыстакратаў «больш сінія», чым у простых людзей.
* Выраз «сіняя панчоха» па стаўленні да навуковай дамы ўзыходзіць к 15 стагоддзю, калі ў Венецыі збіралася грамадства мужчын і жанчын, якія займаліся вывучэннем навук, сінія панчохі былі іх адметным атрыбутам адзежы. Гэты звычай быў запазычаны парыжскімі інтэлектуаламі ў 1590-х гадах. Сам тэрмін паўстаў у Англіі ў 1750 гадах.
* Сіні колер брытанскай кансерватыўнай партыі.
* У хрысціянстве сіні сімвалізуе шчырасць, разважлівасць і набожнасць.
* У англійскай мове сіні колер сімвалізуе смутак, меланхолію, дэпрэсію, або проста стан глыбокай задуменнасці. Сімвалічна звязваецца са станам разважання, напрыклад **сіні перыяд** Пікасо (1901—1904).
* Сіні нярэдка асацыюецца з вадой і паветрам, колер мора, неба, ён сцішвае, стварае адчуванне расслабленасці, камфорту. Гэта колер стабільнасці, задаволенасці жыццём, сімвалізуе непераходзячыя, вечныя каштоўнасці. Знак глыбокіх роздумаў, увагі, самапаглыбленні, знак вышыні і глыбіні. Сталасць, адданасць, правасуддзе, дасканаласць і мір.

## Спасылкі 
* Супольнасць аб сінім колеры

Катэгорыя:Колеры
Далёкаўсходняя ваенная акруга

thumb|270пкс|Тэрыторыя ДВА

**Далёкаўсходняя ваенная акруга** — аператыўна-стратэгічнае тэрытарыяльнае аб’яднанне Узброеных Сіл Расіі, якое дыслакуецца ў далёкаўсходнім рэгіёне краіны.

Створана 31 ліпеня 1918 года. У склад акругі ўваходзяць тэрыторыі Рэспублікі Саха (Якуція), Прыморскага, Хабараўскага і Камчацкага краёў, Амурскай, Магаданскай, Сахалінскай абласцей, Чукоцкай аўтаномнай акругі, Яўрэйскай аўтаномнай вобласці.

З верасня 2006 камандуючы Далёкаўсходняй ваеннай акругай — генерал-палкоўнік Уладзімір Булгакаў, герой Расіі (за ўдзел у вайскоўцаў аперацыях у Чачні). На тэрыторыі акругі дыслакуюцца дзве агульнавайсковыя арміі (5-я і 35-я), у склад якіх уваходзяць пяць мотастралковых, адна танкавая, чатыры кулямётна-артылерыйскія дывізіі, дзве асобныя мотастралковыя брыгады, восем артылерыйскіх брыгад і палкоў, тры ракетныя і тры зенітныя ракетныя брыгады, іншыя часткі. На тэрыторыі акругі таксама дыслакуюцца 83-я паветрана-дэсантная брыгада і 14-я асобная брыгада спецыяльнага прызначэння ГВУ ГШ УС РФ.

## Спасылкі 
* Дыслакацыя частак акругі.

Катэгорыя:Ваенныя акругі Расіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1935 годзе
Катэгорыя:З’явіліся ў 2010 годзе
Катэгорыя:Ваенныя акругі СССР
Прыволжска-Уральская ваенная акруга

thumb|270px|Прыволжска-Уральская ваенная акруга

**Прыволжска-Уральская ваенная акруга**, аператыўна-стратэгічнае тэрытарыяльнае аб’яднанне Узброеных сіл Расіі. Створаны 1 верасня 2001 года на базе Прыволжскай і Уральскай ваенных акруг. Ахоплівае тэрыторыю дваццаці суб’ектаў Расійскай Федэрацыі (насельніцтва 41 млн чал., плошча 2,78 тыс. кв. км.) Працягласць сухапутнай мяжы акругі перавышае 14 тысяч кіламетраў, марской — звыш 5 тысяч кіламетраў.

На тэрыторыі ПУрВА дыслакуецца 2-я гвардзейская агульнаваенная армія, у склад якой уваходзяць 16-я гвардзейская танкавая дывізія (Пермскі край), 27-я (Самарская вобласць) і 34-я (Екацярынбург) мотастралковыя дывізіі, 15-я асобная мотастралковая брыгада (міратворчая, Самарская вобласць), 92-я ракетная брыгада аператыўна-тактычных ракет, 385-я артылерыйская брыгада, 297-я зенітная ракетная брыгада, асобныя верталётныя палкі і эскадрыллі, 191-й асобны полк сувязі, 186-я інжынерна-сапёрная брыгада, брыгада радыяцыйнай, хімічнай і біялагічнай абароны, акруговыя навучальныя цэнтры, базы захоўвання ўзбраення і тэхнікі і іншыя часці і злучэнні цэнтральнага і акруговага падначалення. Апроч гэтага, у склад акругі ўваходзіць 201-я мотастралковая дывізія, дыслакаваная ў Таджыкістане. Агульная колькасць асабістага складу акругі дасягае 80 тысяч чалавек.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:З’явіліся ў 1989 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2010 годзе
Катэгорыя:Ваенныя акругі СССР
Катэгорыя:Ваенныя акругі Расіі
Паўночна-Каўказская ваенная акруга

**Паўночна-Каўказская ваенная акруга**, агульнавайсковае аператыўна-стратэгічнае тэрытарыяльнае аб’яднанне УС РФ. Заснаваны дэкрэтам Савета Народных камісараў 4 мая 1918 года на тэрыторыі Стаўрапальскай, Чарнаморскай, Дагестанскай губерніяў, абласцей войскаў: Данскога, Кубанскага, Церскага.

У цяперашні час на тэрыторыі акругі дыслакуецца 58-я агульнавайсковая армія, арыентаваная на забеспячэнне бяспекі і абароны рэгіёнаў Паўночнага Каўказа. У яе склад уваходзяць 42-я (Ханкала, Чачня) і 19-я (Уладзікаўказ, Паўночная Асеція) мотастралковыя дывізіі, 135-й асобны мотастралковы полк (Нальчык, пас. Прахладны), пяць асобных мотастралковых брыгад (уключаючы горныя 33-ю і 34-ю брыгады ў Дагестане і Карачаева-Чаркесіі), 1-я гвардзейская ракетная брыгада аператыўна-тактычных ракет (Краснадар), артылерыйскія брыгады і палкі і іншыя злучэнні і часці. Акрамя таго, на тэрыторыі СКВА размешчаны 20-я мотастралковая дывізія (Валгаград), 7-я паветрана-дэсантная дывізія (Новарасійск), 60-й цэнтр баявога ўжывання (палігон «Капусцін Яр»), асобныя верталётныя палкі і эскадрыллі, зенітныя ракетныя брыгады і палкі і іншыя часці цэнтральнага і акруговага падпарадкавання. Усяго ў злучэннях і часцях акругі налічваецца каля 70 тысяч асабістага складу.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Ваенныя акругі СССР
Катэгорыя:Ваенныя акругі Расіі
Белы колер

**Белы колер** — гэта так званы ахраматычны колер (нараўне з чорным і адценнямі шэрага). Святло з крыніцы, выпускалага раўнамернае для ўсіх даўжынь хваль бачнага спектру — электрамагнітнае выпраменьванне, выклікае пры трапленні на сятчатку здаровага вока адчуванне белага колеру.

Адытыўны сінтэз колеру, у сувязі з асаблівасцю зроку, дазваляе атрымліваць белы колер змешваннем чырвонага, зялёнага і сіняга — *спектральных колераў*, што ўжываецца, напрыклад, у кінескопах.

Для выпадку субтрактыўнага сінтэзу колеру, белы з'яўляецца пачатковым колерам, «фонам». Напрыклад, колерам паперы пры друку на друкарцы.

Белы колер мае найвышэйшую яркасць, адценне — *0*.

## Гісторыя і этнаграфія 
thumb|right|250px|Белыя кветкі камеліі
[thumb|right|250px|Белая [сукенка нявесты]]
* Белая Русь — адна з назваў Беларусі.
* У культуры некаторых краін Міжземнамор'я і Індыі белы — колер жаласць, у культуры большасці краін Захаду — знак чысціні.
* Белае духавенства ў праваслаўі.
* Белы — традыцыйны колер вясельнай сукенкі ў Еўрапейскіх краінах і ў Японіі. Белая сукенка лічыцца знакам чысціні і нявіннасці
* Белы сцяг — міжнародны знак капітуляцыі або перамір'я.
* Белы танец — танец, на якім дамы запрашаюць кавалераў.
* Белы чалавек — так часта завуць прадстаўніка еўрапеоіднай расы прадстаўнікі іншых рас.
* Белы квіток — жаргонная назва даведкі, атрымоўванай хворым, якая сведчыць аб парушэннях псіхікі ў хворага.
* Белая гарачка — стан моцнага алкагольнага ап'янення, выклікалага з'яўленне галюцынацый.

Катэгорыя:Колеры
Белы (горад)

**Бе́лы** — горад у Цвярской вобласці Расіі, на рацэ Обша. Адміністрацыйны цэнтр Бельскага раёна. Насельніцтва 3691 чал. (2009).

Знаходзіцца за 294 км на паўднёвы захад ад горада Цвер, за 20 км на мяжы са Смаленскай вобласцю, за 50 км на поўдзень ад чыгуначнай станцыі Нялідава на лініі Ржэў — Вялікія Лукі.

## Гісторыя 
* XIII ст.: першыя згадкі, горад Смаленскага княства; пазней цэнтр удзельнага Бельскага княства.
* 1355: увайшоў у склад Вялікага Княства Літоўскага.
* пач. XVI ст.: адышоў да Вялікага Княства Маскоўскага.
* 1610: зноў у складзе Вялікага Княства Літоўскага, горад Смаленскага ваяводства.
* 2 мая 1625: атрымаў магдэбургскае права і герб «у срэбным полі вобраз Святой Дзевы Марыі, Маці сына Божага».
* 1654: заняты войскамі Маскоўскай дзяржавы, паводле ўмоў Андрусаўскага перамір’я (1667) застаўся ў яе складзе.
* 1726: цэнтр павета Смаленскай губерні.
* 1856: у Белым было 5 цэркваў, 1075 будынкаў, 132 крамы.
* 1918: увайшоў у склад абвешчанай Беларускай Народнай Рэспублікі.
* 1 студзеня 1919: адпаведна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ўваходзіў у склад БССР, цэнтр павета Смаленскага раёна.
* 16 студзеня 1919: бальшавікі перадалі Белы разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
* 1929: у Калінінскай (Цвярской) вобласці.
* 4 кастрычніка 1941 — 10 сакавіка 1943: знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй.

## Насельніцтва 
* 1889 год — 9176 чал. (4664 мужчынаў і 4512 жанчын).
* 1969 год — 4,5 тыс. чал.
* 1989 год — 5,2 тыс. чал.
* 2009 год — 3691 чал.

## Эканоміка 
Прамысловыя прадпрыемствы горада: ільнозавод, леспрамгас, філіял маскоўскага ПА «Станканармаль», пальчаткавая фабрыка, прадпрыемствы харчовай прамысловасці.

## Турыстычная інфармацыя 
У горадзе працуе Бельскі краязнаўчы музей.

## Вядомыя асобы 
* Сямён Мікалаевіч Крылоў (1892—1935) — расійскі рэвалюцыянер, удзельнік усталявання савецкай улады на Віцебшчыне.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Цвярской вобласці
Чорны колер

**Чорны** — ахраматычны колер. У сістэме RGB пазначаецца як #000000. Адценні чорнага колеру — шэры колер.

## Эталоны і пігменты 
### Пігменты 
* Вуглярод рознага паходжання
** Графіт
** Сажа
* Марс чорны

### Атрыманне чорных фарбавальнікаў 
У друкарні, робячы чарніла і ў іншых выпадках нярэдка трэба сінтэзаваць чорны колер (фарбавальнік) праз змешванне некалькіх фарбавальнікаў.
* Чорны колер можна атрымаць пры змешванні жоўтага, пурпурнага і блакітнага фарбавальнікаў.

## Сімвалізм, міфалогія і павер’і 
У шмат якіх народаў гэта колер жалобы, з ім звязваюць цёмныя сілы.

На Усходзе лічыцца знакам дабра, чысціні і дасканаласці.

Чувашы жывёлам чорнага колеру прыпісваюць звышнатуральную сілу. Лічыцца, напрыклад, што крумкач ведае зламыснасць усіх людзей і кожны раз, калі ён, крумкаючы, пралятае над людзьмі, ён тым самым прадказвае будучыню, папярэджвае аб бедах. Калі ў маці-чувашкі адзін за іншым паміраюць малыя дзеці, то нованароджанаму дзіцяці, каб яно засталося ў жывых, даюць імя якой жывёлы чорнай масці.

Яшчэ, па чувашскіх павер’ях, певень чорнай масці прыносіць шчасце свайму гаспадару.

Раней паўночныя чувашы злому духу Вупкану, які насылаў заразныя хваробы, прыносілі ў ахвяру трох чорных бараноў.

Чорны — традыцыйны колер анархістаў. Пад чорным сцягам ваявалі атрады Н. І. Махно падчас Грамадзянскай вайны на руіне Расіі (1917—1922). Гісторыя чорнага сцяга пачынаецца ў часе Ліёнскіх паўстанняў (1831 і 1834), калі паўстанцы-фарбавальшчыкі выкарысталі чорны сцяг у процівагу манархічнаму, дзе пераважаў белы колер.

Чорны — колер прэстыжу (чорныя лімузіны, чорныя смокінгі).

У японскай культуры чорны — знак высакароднасці, узросту і дасведчанасці па кантрасце з белым колерам, які сімвалізуе вучнёўства, маладосць. Чорны колер сімвалізуе вышэйшы ранг у многіх баявых мастацтвах (*чорны пояс*).

Чорны колер часта — знак неадназначнасці, таямніцы і невядомасці.

thumb|Чорны кот
У сярэднія вякі чорны кот быў адным з атрыбутаў ведзьмы. Забабонныя людзі і цяпер лічаць, што калі чорны кот пяройдзе дарогу, то гэта к няшчасцю.

## Мастацтва і культура 
».]]
* Чорная камедыя — разнавіднасць камедыі, у якой паднімаюцца хваравітыя і сур’ёзныя тэмы.
* Чорны гумар — адмысловы від гумару, у якім камічны эфект дасягаецца адкіданнем маральных каштоўнасцяў, а смех выклікаецца тым, што ў іншай сітуацыі павінна выклікаць жах.
* «Чорны квадрат»
* «Людзі ў чорным»

## Рознае 
* Чарнавік
* Чорнае мора
* Чорны верасень
* Чорны аўторак
* Чорная пятніца
* «Чорная пазнака»
* Чорнае духавенства у праваслаўі.
* Чорная магія — злая форма магіі, часта звязаная з прычыненнем хвароб і смерці.
* «Чорны спіс» — спіс непажаданых асоб або сутнасцяў.
* Чорны рынак — гандаль таварамі і паслугамі, продаж якіх забаронены ці істотна абмежаваны; або спекуляцыя, незаконны гандаль па завышаных коштах.
* Чорная дзірка — аб’ект у прасторы-часу, гравітацыйнае прыцягненне якога такое вялікае, што пакінуць яго паверхню не могуць нават аб’екты, якія рухаюцца са скорасцю святла.

## Гл. таксама 
* Спіс колераў

Катэгорыя:Колеры
Чорны

**Чорны**:
* Чорны колер

## Прозвішча 
* Анатоль Барысавіч Чорны, міністр архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь
*Гецал Чорны, мастак
* Ісаак Львовіч Чорны, беларускі савецкі дзяржаўны дзеяч
* Кузьма Чорны, класік беларускай літаратуры
* Лешак Чорны, польскі князь
Вуглавое паскарэнне

{{Фізічная велічыня
| Назва    = Вуглавое паскарэнне
| Сімвал      = \vec\alpha=\frac{\mathrm d\vec\omega}{\mathrm dt}
| Размернасць = T−2
| СІ          = с−2
| СГС         = с−2
| Заўвагі  = псеўдавектар
}}
**Вуглаво́е паскарэ́нне** – вектарная велічыня, якая характарызуе хуткасць змянення вуглавой хуткасці. Больш фармальна, гэта вытворная ад вуглавой хуткасці па часе:
:\mathbf{\epsilon} = \frac {d\mathbf{\omega}} {dt}
Калі матэрыяльны пункт круціцца вакол нерухомай восі, то яго лінейнае паскарэнне можна знайсці наступным чынам:
:\mathbf{a} = \frac {d\mathbf{v}} {dt} = \frac {d(\mathbf{\omega} \times \mathbf{r})} {dt} = \frac {d\mathbf{\omega}} {dt} \times \mathbf{r} + \mathbf{\omega} \times \frac {d\mathbf{r}} {dt} = \mathbf{\epsilon} \times \mathbf{r} + \mathbf{\omega} \times (\mathbf{\omega} \times \mathbf{r})

Складнік
:\mathbf{a}_{\tau} = \mathbf{\epsilon} \times \mathbf{r}
накіраваны па датычнай да траекторыі і ўяўляе сабой, такім чынам, тангенцыяльнае паскарэнне. Яго велічыня складае
:a_{\tau} = \epsilon r.

Складнік
:\mathbf{a}_n = \mathbf{\omega} \times (\mathbf{\omega} \times \mathbf{r})
накіраваны перпендыкулярна да восі вярчэння і ўяўляе сабой нармальнае паскарэнне. Яго велічыня складае
:a_n = {\omega}^2 r.

Катэгорыя:Паскарэнне
Фіялетавы колер

**Фіялетавы** — колер, які адпавядае монахраматычнаму выпраменьванню з мінімальнай даўжынёй хвалі, якую здольны ўспрымаць чалавечае вока (дыяпазон даўжынь хваль 380—440 нанаметраў). 

* Дзякуючы метамерыі, блізкім да фіялетавага, хоць меней насычаным успрымаюцца сумесь чырвонага і сіняга колераў у сістэме RGB. 

Монахраматычны фіялетавы колер можна назіраць, напрыклад, у дыфракцыйным спектры або каляровых разводах пры адлюстраванні святла на кампакт-дыске.

## Эталоны колераў і адценняў фіялетавага 
]]
У кветках раслінах сіні і фіялетавы колер часта абумоўлены наяўнасцю спецыфічных рэчываў - антацыянаў.
* Ліловы (ад французскага слова *бэз*)
* Фіялка (слова **фіялетавы** — калька з французскага)
* Бэзавы
* Лавандавы (па аналогіі з адценнямі кветак лаванды)
* Колер фуксіі (па аналогіі з адценнямі кветак фуксіі)

## Спасылкі 

Катэгорыя:Колеры
Тон (колер)

**Тон** — адна з трох асноўных характарыстык колеру нараўне з насычанасцю і светлатой. Тон вызначаецца характарам размеркавання выпраменьвання ў спектры бачнага святла, вызначаецца становішчам піка выпраменьвання, а не яго інтэнсіўнасцю і характарам размеркавання выпраменьвання ў іншых абласцях спектру. Менавіта тон вызначае назву колераў, напрыклад «чырвоны», «сіні», «зялёны».

## У выяўленчым мастацтве 
Тон у выяўленчым мастацтве — зыходны прасцейшы элемент характарыстык колеру (разам са святлаценню і насычанасцю) у натуры і мастацкім творы. У творах жывапісу і графікі ствараецца прапарцыянальная прыроднай шкала колераў, багатая адценнямі, у якой выбар святлаценявога тону вызначаецца сістэмай адносін тонаў і стварае выразнасць святлаценю ў цэлым.

Таксама тон — зыходны элемент колеру ў прыродзе і каларыту ў творах мастацтва; якасць кожнага адцення, адпаведна асобнага ўчастка натуры або выявы ў суадносінах да асноўных колераў спектра (напрыклад, лімонна-жоўты, вогненна-чырвоны).

Агульны тон — колеравы строй твора або матыву, асноўнае адценне, якое абагульняе і падпарадкоўвае сабе ўсе колеры карціны і вызначае адзінства каларыту. Фарбы ў танальным жывапісе выбіраюцца з разлікам аб’яднання колераў агульным тонам (напрыклад, серабрыстым, залацістым, цёплым, халодным).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* Тон // Краткий словарь терминов изобразительного искусства / Под. общ. редакцией Г. Г. Обухова — М.: Советский художник, 1961. — С. 169—170. — 192 с. — 15 000 экз.
* Тон цветовой // Популярная художественная энциклопедия. Архитектура. Живопись. Скульптура. Графика. Декоративное искусство. В 2 т. / Под ред. Полевого В. М. Ред. кол.: В. Ф. Маркузон, Д. В. Сарабьянов, В. Д. Синюков (зам. гл. ред.) — М.: Издательство «Советская энциклопедия», 1986. — Книга II. М—Я, 1986. — С. — 432 с, ил., 32 л. ил. — 200 000 экз.
* Тон // *Атанасова Иванка*. Словарь терминов изобразительного искусства — Велико Тырново: Великотырновский университет им. Кирилла и Мефодия, Филологический факультет, Кафедра русистики, 2006. — С. 120. — 142 с. — ISBN 954-775-578-1, ISBN 978-954-775-578-9.

Катэгорыя:Колер
Катэгорыя:Выяўленчае мастацтва
Блакітны колер

**Блакітны** (**цыан**, **сіне-зялёны**) — каляровы  дыяпазон паміж зялёным і сінім, з даўжынёй хвалі прыкладна ад 485 да 500 нанаметраў. У беларускай мове традыцыйна блакітным завецца колер, бліжэйшы да сіняга, а таксама разведзены, бляклы сіні колер. Блакітным або *цыанавым* таксама завуць адзін з трох колераў сістэмы CMYK ().

## Блакітныя прыродныя фарбавальнікі і пігменты 
* Біруза (мае зеленавата-блакітнаватыя адценні)
* Лазурыт служыў у старажытнасці адным з нешматлікіх вядомых сініх пігментаў, таму быў вельмі дарагі (асноўная крыніца - Індыя)

## Блакітнае неба і фізіка зроку 
* Блакітным выглядае неба. На самай справе неба выпускае (дакладней, рассейвае) прамяні ўсіх бачных колераў, але ступень рассейвання зваротна прапарцыйная даўжыні хвалі у 4-й ступені, г.з. у бачным дыяпазоне максімальная для фіялетавых, сініх і блакітных прамянёў. Для вока такая сумесь здаецца блакітнай.

## Паліграфія 
* У сістэме CMYK адзін з чатырох асноўных колераў завецца блакітным — хоць у рэчаіснасці гэты **стандартызаваны** колер варта зваць хутчэй сіне-зялёным (гл. Cyan).

## Назвы блакітных адценняў 
* Бірузовы
* Валошкавы
* Нябесны 
* Перванш, колер

## У культуры і этнаграфіі 
* Блакітны шчанюк

### Іншыя літаратурна-культурныя асацыяцыі 
* Блакітны — колер мары і ідэальнасці. Адтуль паняцце «блакітнай мары» як нечага выдатнага і  цяжкадасяжнага.
* Таксама вядомы, блакітны зладзюжка ў «Дванаццаці крэслах» Ільфа і Пятрова -- які цярпеў на мукі сумлення пасля крадзяжоў, блакітныя валасы Мальвіны з казкі «Залаты ключык, або Прыгоды Бураціна», а таксама Рэй Аянамі з анімэ-серыяла «Евангеліён» і Грымджо Джагерджак з мангі/анімэ «Бліч».
* Блакітная характарыстыка — занадта ідэальная.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Адценні сіняга колеру
Пурпурны колер

**Пурпурны колер** — гэта прамежкавы колер паміж сінім і чырвоным. Ён падобны на фіялетавы, але ў адрозненні ад яго не з'яўляецца спектральным колерам і не мае ўласнай дліны хвалі. Пурпурны колер асацыюецца звычайна з чараўніцтвам, тайнаю, нечым каралеўскім.

Пурпурны колер прыстнічаў у адзенні рымскіх магістратаў. Адзенне з пурпурнага колеру насілі імператары Рымскай і Візантыйскай імперый.

Зараз адзенне з пераважна пурпурным колерам абавязковая для японскага імператара (разам з жоўтым) і біскупаў.

## Этымалогія 
Слова «пурпурны» прыйшло ў беларускую мову з лацінскай — *purpura*, а туды яно трапіла праз грэцкую мову — *πορφύρα.* У грэцкай мове яно пазначала фарбавальнік, які прывозілі з Тыра. Фарбавальнік вырабляўся са слізі слімакоў *Bolinus brandaris.*

## Гісторыя і этнаграфія 
З старажытных часоў захавалася паважная ўвага да асоб, якія могуць дазволіць сабе набываць дарагія прадукты — у тым ліку каштоўныя фарбавальнікі: пурпур, лазурыт, пазней — кармін.

Таму, у прыватнасці, пурпур і парфір — старажытныя знакі ўлады, прыкметы царскасці іх уладальніка.
## Іншыя гістарычныя і літаратурныя асацыяцыі 
* У XIX ст Перкін сінтэзаваў фарбавальнік мавеін (mauve) з каменнавугальнага пёка (*coal oil*). Ён хутка стаў вельмі папулярны, і стымуляваў развіццё прамысловасці анілінавых фарбавальнікаў спачатку ў Германіі, а затым ва ўсім міры.
* Амерыканскі ваенны медаль Пурпурнае сэрца
* Рок-гурт **Deep Purple**

Катэгорыя:Адценні чырвонага колеру
Катэгорыя:Адценні фіялетавага колеру
Катэгорыя:Неспектральныя колеры
Бірузовы колер

**Бірузовы колер** — адценне зялёнага і блакітнага колераў, сустракаецца ад светла-зялёнага блакітнаватага да амаль чыста блакітнага; блізкі да цыяну. Характэрны колер мінералаў бірузы, ад якіх і названы, і хрызаколы.

*Біруза* — ад  [фірузэ] «камень шчасця», або  [піруз] «пераможны».

У шэрагу моў назва бірузы, а за ён і бірузовага колеру — цюркуа́з (, ) — бо ў Еўропу камень трапіў з Турцыі.

## Ужыванне 
* Адзін з «стандартных» колераў у прынтарах каляровага друку.
* У халістычнай медыцыне — колер са заспакаяльным дзеяннем.

## Гл. таксама 
* Спіс колераў

Катэгорыя:Адценні сіняга колеру
Катэгорыя:Адценні зялёнага колеру
Катэгорыя:Колеры
Шамуа

**Шамуа** — светла-карычневы, «крэмавы» колер, колер скуры або тканіны, падобны на колер вярблюджай поўсці, поўсці горных коз.

У старых рэцэптах для афарбоўкі тканін у гэты колер прыводзіцца такі рэцэпт: «Атрымліваецца пры дапамозе лавальскага кашу, апрацоўваючы афарбаваную гэтым пігментам тканіну, растворам азотнакіслага жалеза».

Катэгорыя:Адценні карычневага колеру
Хакі (колер)

**Хакі** (з хіндзі — пакрыты пылам) — назва пыльна-зямляных адценняў ад брудна-жоўтага да зелянява-карычневага, «ахоўнага» колеру.

Традыцыйна колер хакі выкарыстоўваецца ў воінскім абмундзіраванні ў мэтах камуфляжу.

Упершыню ўніформа колеру хакі была выкарыстаная брытанскім войскам у Індыі ў 1867—1868 гадах.

## Хакі ў культуры і мастацтве 
* У рамане Бруса Стэрлінга і Уільяма Гібсана «Машына Адрозненняў» колер хакі быў прыдуманы англічанамі значна раней, і ваенная ўніформа колеру хакі з поспехам выкарыстоўвалася ў Крымскай вайне.

Катэгорыя:Адценні карычневага колеру
Катэгорыя:Адценні жоўтага колеру
Катэгорыя:Адценні зялёнага колеру
Ружовы колер

**Ружовы** — колер, які ўтвараецца пры змешванні чырвонага і белага. Часам яго апісваюць як светла-чырвоны, аднак дакладней будзе сказаць, што гэта ненасычаны чырвоны колер. Нягледзячы на шырокае ўжыванне слова, дакладнае адценне ўсталяваць цяжка (у англійскай мове выкарыстоўваецца два слова для адценняў ружовага: *Rose* (чырванейшае адценне) і *Pink* («маргарыткавы»).

## Ярка-ружовы 
## У Сеціве 
* Google Answers — Pink, Why Feminine? (ружовы - чаму жаноцкі?)

## Гл. таксама 
* Ружовы фламінга
* Спіс колераў
* Фуксія
* Амерыканская спявачка P!nk

Катэгорыя:Адценні чырвонага колеру
Бардовы колер

**Бардовы колер** або **бардо** — адзін з адценняў чырвонага колеру, цямней і глушэй за бураковы, але святлейшы за гранатавы. Гэта колер чырвонага віна з Бардо, буракі Бардо, колер антацыанавых злучэнняў з чырвоных сартоў вінаграда ў кіслым асяроддзі.

## Этымалогія 
У якасці назвы колеру слова «бардо» выкарыстоўваецца з 1884 года. З’яўленне колера звязана з вынаходжаннем азотных афарбавальнікаў, а метавіта нафтола — оксівытворніка нафталіна. Ужо праз 10 гадоў ад яго утварэння прыметнік «бардовы» (перш як дыялектнае і ў форме «бардовы» або «бурдовы»), якое ў цяперашнім выглядзе фіксуецца слоўнікамі з 1935 года.

Перыяд з’яўлення бардовага колера — гэта час росту хімічных афарбавальнікаў. Каб папулізаваць выкарыстанне новых колераў, вырабнікі давалі ім звычайна французскія назвы, бо ў той час Францыя з’яўлялася сусветным гандляром розных фарбаў. Бардовы колер атрымаў такую назву, бо ён быў падобны на колер віна, якое было зроблена ў правінцыі Бардо.

## Разнастайнасці бардовага адцення 
Колераў пад назвай «бардовы» на дзіва мноства і ўсе яны моцна адзін аднаго адрозніваюцца. Выдзяляюць наступныя групы бардовага адцення:«пастэльны бардовы», «колер бардовай лакавай фарбы», «бардовы колер фірмы Caran d’Ache», «бардовы колер фірмы Winsor & Newton».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Адценні чырвонага колеру
Буры колер

**Буры колер** — адно з адценняў карычневага колеру.

Ужыванне слова часта ставіцца да недакладна вызначаным каляровым танам.
* Адносна адназначныя адценні бурага колеру адлюстраваныя ў словазлучэннях Буры мядзведзь і Буры жалязняк

## Крыніцы 
Катэгорыя:Адценні карычневага колеру
Аліўкавы колер

thumb|right|250px|Аліўкі

**Аліўкавы колер** — цёмны жаўтлява-зялёны колер. Эталонам колеру з'яўляецца колер зялёных пладоў аліўкавага дрэва. Можа быць сфармаваны дадаткам невялікай колькасці чорнага ў жоўтую фарбу.

Катэгорыя:Адценні жоўтага колеру
Катэгорыя:Адценні зялёнага колеру
Катэгорыя:Адценні
Бэж

**Колер бэж** () — светла-карычневы, з крэмавым (жаўтлявым) або шараватым адценнем, варыянт колер поўсці.

У апошнія дзесяцігоддзі ўсё часцей выкарыстоўваецца лексічна недакладны выраз — «бэжавы колер».

## Гл. таксама 
* Спіс колераў

Катэгорыя:Адценні карычневага колеру
Аранжавы колер

**Аранжавы, памяранцавы** — колер, прамежкавы паміж чырвоным і жоўтым. Мае даўжыню хвалі 590—620 нанаметраў.

## Прыклады аранжавага 
Адзін з найболей «вызначаных» колераў спектра, бо яго «эталон» заўсёды пад рукой (назва паходзіць ад французскага слова *orange* — апельсін).

## Назвы аранжавых адценняў 
* памяранцавы (сінонім)
* мядовы
* бурштынавы (невыразна вызначаная група адценняў = ад жоўтага да карычневага)
* маркоўны (колер каратыну)
* руды
* карычневы = шэры + **аранжавы**

## Web-колер 
Адценне аранжавага колеру, адзіны колер, вызначаны ў CSS, для якога няма вызначэння ў HTML 4.01.

## Прыродныя крыніцы і пігменты 
* Охра

## Рознае 
* Аранжавы — нацыянальны колер Нідэрландаў. Першапачаткова аранжавая паласа прысутнічала на сцягу Нідэрландаў, аднак пазней яна была замененая на чырвоную, бо даўней аранжавая тканіна была дэфіцытам. У нашы дні падчас нацыянальных свят жыхары каралеўства апранаюць аранжавую адзежу, а футбольныя заўзятары, выяўляючы сваю падтрымку нацыянальнай камандзе, нават фарбуюць свае твары ў памяранцавы колер.
* У шматлікіх краінах, напрыклад у Бельгіі, светлафоры замест жоўтага маюць аранжавы ліхтар.
* Аранжавая — рака на поўдні Афрыкі.
* Змену ўлады падчас выбараў 2004 года ва Украіне назвалі аранжавай рэвалюцыяй (ва Украіне часта выкарыстоўвалася слова «памаранчавая»).

* У Ірландыі — знак пратэстантызму, дзякуючы ордэну аранжыстаў.

## Спасылкі 

Катэгорыя:Колеры
Ленінградская ваенная акруга

**Ленінградская ваенная акруга** — аператыўна-стратэгічнае тэрытарыяльнае аб’яднанне Узброеных сіл Расійскай Федэрацыі, дыслакаванае на тэрыторыі Ленінградскай і прылеглых да яе абласцей. Упраўленне акругі знаходзіцца ў Санкт-Пецярбургу.

Акруга вядзе сваю гісторыю ад Петраградскай ваеннай акругі Чырвонай арміі, створанай 20 сакавіка 1918 і пераіменаванай 1 лютага 1924 у Ленінградскую ваенную акругу. Тэрыторыя акругі ўключала Ленінградскую, Пскоўскую, Наўгародскую, Аланецкую, Чарапавецкую губерні. Пазней тэрыторыя акругі змянялася.

24 чэрвеня 1941 на базе ўпраўлення і войскаў ЛВА быў створаны Паўночны фронт, падзелены ў жніўні 1941 на Ленінградскі і Карэльскі франты. 9 ліпеня 1945 ЛВА была адноўлена. Першапачаткова ўключала тэрыторыі Ленінградскай, Пскоўскай, Наўгародскай абласцей і Эстонскай ССР (у 1956 перададзеная Прыбалтыйскай ВА). У цяперашні час ахоплівае тэрыторыі Ленінградскай, Мурманскай, Наўгародскай, Архангельскай, Валагодскай, Пскоўскай абласцей, Рэспублікі Карэлія і Рэспублікі Комі.

З’язляецца самай малалікай з усіх ваенных акруг Расіі. На яе тэрыторыі не дыслакуецца ніводная агульнавайскавая армія, няма ніводнай мотастралковай або танкавай дывізіі: сухапутныя войскі прадстаўленыя трыма асобнымі мотастралковымі брыгадамі (138-я ў Каменцы Ленінградскай вобласці, 200-я ў Печанзе Мурманскай вобласці і 25-я ў Пскоўскай вобласці), 9-й гвардзейскай артылерыйскай брыгадай (Луга Ленінградскай вобласці), асобнай ракетнай брыгадай, чатырма зенітнымі ракетнымі брыгадамі, 56-м акруговым навучальным цэнтрам, інжынерна-сапёрным палком і іншымі часцямі. Акрамя таго, на тэрыторыі акругі дыслакуецца 76-я гвардзейская дэсантна-штурмавая дывізія (Пскоў). Агульная колькасць асабістага складу акругі — каля 35 тысяч чалавек.

Дэмілітарызацыя акругі адбылася пасля падпісання СССР у лістападзе 1990 года Дагавора аб звычайных узброеных сілах у Еўропе (ДЗУСЕ), якім былі ўведзены абмежаванні на размяшчэнне воінскіх злучэнняў і часцей на паўночным захадзе СССР.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Ваенныя акругі СССР
Катэгорыя:З’явіліся ў 1918 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2010 годзе
Катэгорыя:Ваенныя акругі Расіі
Бістр

**Бістр** () — фарба (адценне чорнага колеру) з драўнянай сажы, змяшанай з растваральным у вадзе раслінным клеем.

Выкарыстоўвалася еўрапейскімі мастакамі XV—XVIII стагоддзяў пры маляванні пяром і пэндзлем.

## Гл. таксама 
* Туш

Катэгорыя:Колеры
Спіс колераў

Спіс шырока распаўсюджаных колераў.

Звернеце ўвагу на тое, што значэнні колераў у CMYK намінальныя, бо не маецца выразнай сістэмы перакладу з RGB у CMYK (гл. метамерыя). Не выкарыстоўвайце дадзеныя значэнні тамака, дзе неабходна адпаведнасць колераў з высокай дакладнасцю.

На экране прыклады колераў адлюстроўваюцца не заўсёды дакладна з-за недахопу гама-карэкцыі. Белы колер паказваецца белым, чорны — чорным, але колеры паміж імі, асабліва цёмныя колеры, адлюстроўваюцца вельмі некарэктнаhttp://xona.com/colorlist/. Напрыклад, 50 % шэры (сярэдзіна паміж белым і чорным) павінен мець 50 % яркасць белага, але без гамы-карэкцыі ў яго ўсяго 18 % яго яркасці на дысплэях са ступенню кантраснасці выявы 2.5 (0.52.5 = ~0.1767), — стандартнае значэнне на большасці дысплеяў з электронна-прамянёвай трубкай і вадкакрысталічных манітораў. (На самай справе вадкакрысталічныя дысплэі эмулююць ступень кантраснасці 2.5, для аднастайнай выявы з больш папулярнымі ЭПТ дысплеямі)

## A 
## B 
## C 
## D 
## E 
## F 
## G 
## H 
## I 
## J 
## K 
## L 
## M 
## N 
## O 
## P 
## R 
## S 
## T 
## U 
## V 
## W 
## Y 
## Z 
## Гл. таксама 
* Гама-карэкцыя
* Шафран
* Каляровая слепата
* X11 color names
* Крэйола
* Колеры Web

## Спасылкі 
* Назвы колераў.
* Напісанне колеру і кады ў RGB.
* Каляровыя асацыяцыі .
* Xona.com — Color List — 2,000+ color list; demonstrates vast improvements gamma correction makes
* Article on Color Names
* Article on color names and swatches
* International Color Consortium
* Colorcharts.org many commercial paint and color systems chip sets.
* Color Schemer-Interactive site 
* ColourLovers : Useful for designers
* Coloria.net: Color names
* The mother of all HTML color charts  — contains many colors, including their RGB, CMYK, and HLS/HSL values, names, and sources (other link references at top, color pages at bottom).
* Color-Guide.com Japanese colors with English meanings
* Pourpre.com  in French with some English pages: chromograph: color manipulation, sequences and conversions; standard and imaginary color dictionary; chroma filter; box of colors
* The Society For Sports Uniforms Research — Color Guides

Колеры
*
Кармін (колер)

**Кармін** — колер пігмента кармін, а таксама вялікая група «кармінавых» адценняў.

## Адценні колеру кармін 

 Светла-кармінава-ружовы (Hex: #E66761) (RGB: 230, 103, 97)
 Карміна-ружовы (Hex: #EB4C42) (RGB: 235, 76, 66)
 Глыбокі карміна-ружовы (Hex: #EF3038) (RGB: 239, 48, 36)
 Карміна-чырвоны (Hex: #FF0033) (RGB: 255, 0, 51)
 Сярэдні кармінны (Hex: #AF4035) (RGB: 175, 64, 53)
 Глыбокі кармінны (Hex: #A9203E) (RGB: 169, 32, 62)
 Кармін (Hex: #960018) (RGB: 150, 0, 24)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Адценні
Маскоўская ваенная акруга

thumb|270px|Маскоўская ваенная акруга

**Маскоўская ваенная акруга** — аператыўна-стратэгічнае тэрытарыяльнае аб’яднанне Узброеных сіл Расійскай Федэрацыі, дыслакаванае на тэрыторыі Масквы, Маскоўскай і прылеглых да яе абласцей. Упраўленне акругі знаходзіцца ў Маскве.

У цяперашнім выглядзе створана ў 1918 годзе. 25 чэрвеня 1941 на базе ўпраўлення і войскаў МВА быў створаны Паўднёвы фронт.

У цяперашні час ахоплівае тэрыторыі Белгародскай, Бранскай, Уладзімірскай, Варонежскай, Іванаўскай, Калужскай, Кастрамской, Курскай, Ліпецкай, Маскоўскай, Ніжагародскай, Арлоўскай, Разанскай, Смаленскай, Тамбоўскай, Цвярской, Тульскай, Яраслаўскай абласцей і горада Масквы.

На тэрыторыі акругі дыслакуюцца дзве агульнавайскавыя арміі, 20 А (4 тд і 10 тд) і 22 А (2 мсд і 3 мсд), 34-я артылерыйская дывізія, 27-я асобная гвардзейская мотастралковая брыгада, 112-я ракетная брыгада, сем артылерыйскіх, чатыры зенітных ракетных брыгады. На тэрыторыі акругі размешчаныя 98-я і 106-я гвардзейскія паветрана-дэсантныя дывізіі. Таксама акрузе падпарадкоўваецца выконваючая міратворчыя функцыі АГРВ ПР РМ — Аператыўная група Расійскіх войскаў у Прыднястроўскім рэгіёне Рэспублікі Малдова.

Катэгорыя:Ваенныя акругі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Ваенныя акругі СССР
Катэгорыя:Ваенныя акругі Расіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1918 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2010 годзе
Герб Чэхіі

**Герб Чэшскай Рэспублікі** зацверджаны ў 1993.

## Апісанне 
Герб Чэхіі ўяўляе сабой злучэнне гербаў краін Чэшскай кароны ў сярэднявеччы. Эмблема Багеміі — белы леў з двума хвастамі. Два арла ўяўляюць Маравію і Сілезію. Чырвона-белы арол на сінім полі прыналежыць Маравіі. Чорны арол на залатым фоне ўяўляе Сілезію.

## Гл. таксама 
* Галерэя дзяржаўных гербаў з выявай арла

## Спасылкі 
* www.countries.ru .

Чэхія
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Чэхіі
Герб

**Герб** ( ад  — спадчына) — эмблема, адмысловы сімвал, які складаецца з фігур, якія сімвалізуюць уладальніка герба (чалавека, род, карпарацыю, горад, краіну і г.д.) і звычайна перадаецца ў спадчыну.

Гербы звычайна складаюцца з наступных элементаў: тарк, прылбіца, намітка, карона, клейнот, пахолкі (шчытатрымальнікі — выявы людзей, алегарычных істот або геральдычных жывёл, якія стаць на задніх лапах), мантыя і дэвіз.

Гербы ў блізкай да сучаснай форме з’явіліся ў Сярэдявеччы ў Заходняй Еўропе, у Англіі і Францыі. Першым гербам лічыцца тарк з шасцю залатымі львамі ў блакітным полі. Паводле версіі, якая сёння аспрэчваецца, Жофруа V Анжуйскі атрымаў яго ў 1127 (або 1128) ад свайго цесця, караля Англіі Генрыха I з нагоды шлюбу з яго дачкой Мацільдай, удавой імператара Генрыха V.

Распаўсюджванне гербаў звязана з развіццём ваеннай тэхнікі, першым чынам з з’яўленнем шалома, які закрываў твары ваяроў. Герб нанасіўся яркімі колерамі на шчыты. Разам з клейнотам выконваў важную ідэнтыфікацыйную задачу.

Гербы можна сістэматызуюць у Гербоўнік па прыналежнасці, рангам, відам юрыдычнага стану, стылям. Вывучае гербоўнікі (гербы) прыкладная гістарычная навука геральдыка.

## Галерэя 
### Родавыя гербы 
* шляхецкія гербы
* мяшчанскія гербы
* сялянскія гербы (Швейцарыя, Германія)

Файл:POL COA Sapieha alt.svg|Вялікі герб княжай фаміліі Сапегаў
Файл:Ornano comte empire.svg|Герб напалеонскага графа д’Арнана
Файл:POL COA Odyniec.svg|Шлехецкі герб «Адынец»
Файл:Arms Stronge Baronets.svg|Сучасны герб англійскага баранета
Файл:Miller CoA.png|Германскі дваранскі герб
Файл:Albrecht Dürer - Coat of Arms of the House of Dürer - WGA07258.jpg|Мяшчанскі герб
Файл:Musubi-kashiwa.svg|Японскі радавы герб

### Гербы па рангах 
* герб вялікі — з усімі элементамі.
* герб сярэдні — асноўныя элементы.
* герб малы — толькі шчыт або шчыт з каронай.

Файл:Kingdom_of_Romania_-_Big_CoA.svg|Вялікі
Файл:Kingdom_of_Romania_-_Medium_CoA.svg|Сярэдні
Файл:Kingdom_of_Romania_-_Small_CoA.svg|Малы

### Тэрытарыяльныя гербы 
* дзяржаўныя гербы
* гербы тэрыторый (губерняў, абласцей, раёнаў, паветаў, ваяводстваў, правінцый і г. д.)
* гербы гарадоў
* гербы вёсак

### Гербы карпаратыўныя 
* гербы ордэнаў
* гербы клубаў
* гербы вучылішч
* гербы цэхаў
* гербы арганізацый
* гербы воінскіх падпадзяленняў
* гербы фірмаў і канцэрнаў

Файл:Coat of arms of the Commonwealth of Australia.svg|Герб Аўстраліі
Файл:Coat of Arms of Jēkabpils.svg|Герб горада Екабпілс
Файл:Coat of Arms of the University of Cambridge.svg|Герб Кембрыджскага ўніверсітэта
Файл:Corps Austria Wappen.jpg|Герб студэнцкай карпарацыі (Аўстрыя)
Файл:Heraldry Society Arms.JPG|Герб «Брытанскага геральдычнага таварыства»
Файл:Seal of the United States Department of the Air Force.svg|Герб ВПС ЗША

## Гл. таксама 
* Геральдыка
* Агульны гербоўнік дваранскіх родаў Расійскай імперыі
* Гербоўнік

## Спасылкі 
* Статья о геральдике в БСЭ
* Статья о гербе в БСЭ
* Статья о гербе на Геральдика.by 

*