open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Шыман Забела (сын Антонія)

{{Шляхціч
|беларускае імя=Шыман Забела
|поўнае імя=
|арыгінальнае імя=
|партрэт=
|шырыня партрэта=
|подпіс=
|герб=POL COA Zabiełło.svg
|шырыня герба=120px
|подпіс герба=Герб «Тапор і Ліс»

|тытул=Кашталян менскі
|парадак=
|парадак-жан=
|пад імем=
|сцяг=
|перыядпачатак=1787
|перыядканец=1792
|перыяд праўлення=
|папярэднік=Шыман Забела
|пераемнік=Міхал Абуховіч
|каментар=

|дата нараджэння=14.2.1750
|месца нараджэння=Чырвоны Двор
|дата смерці=30.8.1824
|месца смерці=
|пахаваны=
|пахаваная=
|род=Забелы
|бацька= 
|маці=Соф'я Шчыт
|муж=
|жонка=Барбара Завіша
|дзеці=Антоні, Міхал, Юзаф
|рэлігія=
|узнагароды={ style="background: transparent"
 
}
|аўтограф=
|Commons=
|Rodovid=
}}

**Шыман Забела** (, Чырвоны Двор — ) — граф, дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, кашталян менскі ў 1787—1792. Сурагатар ковенскай зямлі, віцэ-брыгадзір народнай кавалерыі, генерал-лейтэнант літоўскіх войскаў, кавалер ордэна Святога Станіслава.

## Жыццяпіс 
З роду Забелаў герба «Тапор і Ліс», чацвёрты сын Антонія Забелы, лоўчага вялікага літоўскага, і Соф'і, дачкі мсціслаўскага кашталяна Юзафа Шчыта герба «Ястрабец» і Петранелі Валадковіч. Валодаў маёнткамі Арэхаўна, Паазёры і інш.

Брат Міхала і таргавічаніна Юзафа. Скончыў Вайсковую акадэмію ў Люневілі і служыў у французскай арміі. У 1780 стаў кавалерам Ордэна Святога Станіслава. Атрымаў менскае кашталянства ад свайго дзядзькі, таксама Шымана. У 1787 разам з братам Міхалам перайшоў у войска Рэчы Паспалітай і адразу (24 чэрвеня 1788) стаў брыгадзірам 1-й брыгады народнай кавалерыі войскаў Вялікага Княства Літоўскага і генерал-маёрам, камандуючым 2-й літоўскай дывізіяй. 30 жніўня 1790 павышаны да генерал-лейтэнанта. Прысягнуў Канстытуцыі 3 мая. У 1792 змагаўся з расійскай інтэрвенцыяй. Мужна біўся, але прайграў бітву пад Берасцем. Пасля капітуляцыі караля спрабаваў партызаніць у тыле ворага, але неўзабаве падаў у адстаўку, улічваючы ягоную перавагу. Быў паслом на Гарадзенскі сойм 1793. Належаў да патрыятычнай апазіцыі. Пазней падтрымліваў кантакты з паўстанцкімі групоўкамі ў Вільні, але ў той час жа быў чальцом адноўленай таргавічанамі Пастаяннай Рады. Па выбуху паўстання ў Вільне далучыўся да яго і часова выконваў функцыю генерал-ад’ютанта генерала Якуба Ясінскага. Пасля падаўлення паўстання на Літве сышоў з публічнага жыцця.

Шыман Забела ажаніўся з Барбарай Завішай герба «Задора», удавой Яна Незабытоўскага, якая ў 1791 годзе фундавала касцёл у Свіслачы. Меў трох сыноў: Антонія, Міхала і Юзафа.

## Літаратура 
* Żychliński T. Złota księga szlachty polskiej, Poznań, T.1-31, 1879—1908
* Kosk H.P. Generalicja polska t. 2 wyd.: Oficyna Wydawnicza «Ajaks», Pruszków, 2001
* Dunin-Wilczyński Z. Order Św. Stanisława, Warszawa, 2006. s. 187

Шыман, сын Антонія
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны менскія
Катэгорыя:Канфедэраты Чатырохгадовага сойма
Ледніцы

thumb|Палац Ледніцы
thumb|Палац Ледніцы
thumb|Аранжарэя
**Ледніцы** (), вядомы ў Германіі як Айсгруб () — вёска ў Паўднёвамараўскім краі Чэхіі, у якой размяшчаецца палац князёў Ліхтэнштэйна. У 1996 годзе, разам з суседнім палацам у Валціцы, ён быў уключаны ў спіс сусветнай спадчыны пад назвай Культурны комплекс Ледніцы-Валціцы. Першыя згадкі пра паселішча адносяцца да 1212 года. Паводле перапісу 2005 года насельніцтва вёскі складае 2328 чалавек.

Паколькі Ледніцы першымі перайшла ў рукі княжацкага дому Ліхтэнштэйнаў (гэта адбылося ў XIII стагоддзі), то іх далейшая гісторыя была непарыўна звязана з развіццём і ўзбагачэннем гэтага роду. У XVII стагоддзі там з'явілася летняя рэзідэнцыя кіруючых князёў Ліхтэнштэйна. Палац быў спраектаваны і збудаваны архітэктарамі Іаганам Бернхардам Фішэрам фон Эрлахам, Даменіка Марцінелі, і Антон Іаханам Оспелам у барочным стылі.

У 1846 — 1858 гадах ён быў перабудаваны ў неагатычным стылі пад кіраўніцтвам архітэктара Георга Вінгельмюлера. Каля палаца разбіў англійскі сад, у якім размешчаны некалькі пабудоў Джозефа Хардмута, у тым ліку штучныя руіны сярэднявечнага замка (1801) на беразе ракі Дые і адзіночны 60-мятровы мінарэт (1797—1804).

## Гл. таксама 
* Замкі Чэхіі

## Літаратура 
* JUŘÍK, Pavel. Moravská dominia Liechtensteinů a Dietrichsteinů. Praha : Libri, 2009. 424 s. ISBN 978-80-7277-403-6.  
* Anton Rzehak: *Prähistorische Funde aus Eisgrub und Umgebung.* (1905)
* Michael Witzany: *Die Markgrafschaft Mähren und die Marktgemeinde Eisgrub.* Band 1–3, (1901/07)
* Isidor Herrisch: *Die Judengemeinde zu Eisgrub in Mähren.* (1932)
* Anton Kreuzer: *Eisgrub und das Hochstift Regensburg.* (1970)
* Hans Recht: *Eisgrub in graphischen Bilddarstellungen des 18. und 19. Jahrhundert* (1979)
* Miloš Stehlík: *Schloss Lednice (Eisgrub).*
* Hilde Bayer: *Eisgrub.* 1987
* Wenzel Max: *Thayaland, Volkslieder und Tänze aus Südmähren*, 1984, Geislingen/Steige
* Karl Abzieher: *Eisgrub – Kriegerdenkmal*
* Fritz Lange: *Südmähren - Bilder erzählen Geschichte*, Sutton-Verlag 2010, ISBN 978-3-86680-658-0

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Населеныя пункты Паўднёвамараўскага края
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Чэхіі
Катэгорыя:Гатычная архітэктура
Міхал Лопат

{{Шляхціч
|беларускае імя=Міхал Лопат
|поўнае імя=Міхал Лопат-Быкоўскі
|арыгінальнае імя=
|партрэт=
|шырыня партрэта=
|подпіс=
|герб=POL COA Łopot.svg
|шырыня герба=120px
|подпіс герба=Герб «Лопат»

|тытул=Вялікі абозны літоўскі
|парадак=
|парадак-жан=
|пад імем=
|сцяг=
|перыядпачатак=1776
|перыядканец=1781
|перыяд праўлення=
|папярэднік=Юзаф Юдзіцкі
|пераемнік=Міхал Ян Борх
|каментар=

|дата нараджэння=
|месца нараджэння=
|дата смерці=
|месца смерці=
|пахаваны=
|пахаваная=
|род=Лопаты
|бацька=Станіслаў Лопат
|маці= Марыяна Стрыбэль
|муж=
|жонка=Ганна Часноўская Кацярына Мараўская
|дзеці=Адам, Ігнацы
|рэлігія=
|узнагароды={ style="background: transparent"
 
}
|аўтограф=
|Commons=
|Rodovid=
}}

**Міхал Лопат**, таксама **Міхал Лопат-Быкоўскі**  — дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай.

## Сям’я 
Паходзіў з роду Лопатаў-Быкоўскіх герба «Лопат», быў сынам стражніка польнага літоўскага Станіслава і Марыяны Стрыбэль. Быў жанаты двойчы: з Ганнай Часноўскай і Кацярынай Мараўскай, меў дзяцей — Адама і Ігнацыя Лопатаў.

## Біяграфія 
У 1775 рашэннем Падзелавага сойму атрымаў Бабруйскае староства ў 50-гадовую эмфітэўзу. Староста бабруйскі. У 1776 пасол на сойм ад Старадубскага павета, у 1778 — ад Ваўкавыскага. Абозны вялікі літоўскі ў 1776—1781. У 1778—1780 дэпутат Пастаяннай Рады, у 1787—1789 маршалак Трыбуналу ВКЛ. Спрычыніўся да стварэння Канстытуцыі 3 мая. Падчас вайны з Расіяй у 1792 падпісаў разам з 130 прадстаўнікамі новагародскай шляхты зварот да караля, дзе выказваў сваю вернасць і гатоўнасць працягваць барацьбу.

Дарадца Таргавіцкай канфедэрацыі Новагародскага павету. Пасол ад павета на Гарадзенскі сойм 1793. Атрымаўшы падтрымку прадстаўніка Расіі Якаба Сіверса, увайшоў у склад соймавай дэпутацыі для заключэння паразумення адносна падзелаў з Расійскай імперыяй і Прускім каралеўствам.

За сваю дзейнасць на Падзелавым сойме падазраваўся ў данасіцельстве Восіпу Ігельстрому. У сакавіку 1794 быў моцна збіты кіем у Новагародку. За колькі дзён да пачатку паўстання пад кіраўніцтвам Касцюшкі, каб пазбегнуць арышту інсургентамі, здолеў уцячы.

Член масонскай ложы «Шчаслівага Вызвалення» ў Нясвіжы. Пасведчаны каля 1815 года. Памочнік правяраючага архітэктара і масон 3-й ступені ў 1818, 2-і сцюарт і масон 4-й ступені ў 1820. Член ніжэйшага капітула «Святыні Спакою» ў Нясвіжы, масон 4-й ступені ў 1820 годзе.

Узнагароджаны Ордэнам Белага Арла і Ордэнам Святога Станіслава.

## Літаратура 
* A. Zahorski. Michał Łopot // Polski Słownik Biograficzny. T. XVIII. W-wa — Krawów, 1973. S. 413—414.
* 

Міхал
Катэгорыя:Абозныя вялікія літоўскія
Катэгорыя:Маршалкі Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Старосты бабруйскія
Катэгорыя:Канфедэраты Анджэя Макраноўскага
Катэгорыя:Масоны Беларусі
Капэла Святога Крыжа (Пражскі Град)

**Капэла Святога Крыжа** () — капэла ў паўднёва-ўсходняй частцы Другога двара Пражскага Граду.

Капэла была збудавана ў 1756—1764 гадах у стылі барока пражскім архітэктарам італьянскага паходжання  па праекце  на месцы старых адміністрацыйных пабудоў і каранацыйнай кухні Карла VI, у якой з 1723 года размяшчалася гаўптвахта.

Пасля таго як Фердынанд V адрокся ад трона і пасяліўся ў Пражскім Градзе, пачалася перабудова капэлы ў класіцыстычным стылі, якая доўжылася з 1852 па 1856 гады. Падчас рэканструкцыі ў 1854 годзе на паўночным фасадзе былі ўсталяваны статуі Святых Пятра і Паўла працы . Ад старога будынка захаваліся толькі галоўны алтар працы Іозефа Лаўэрмана, які ўпрыгожваюць скульптуры анёлаў працы  і *Распяцце*, распісанае Францішка Ксавера Балкі. На бакавых алтарах яго карціны Св. Віт, Св. Вацлаў, Св. Тэрэзія і Св. Францішак. Ля ўваходу ў капэлу стаіць скульптура Св. Яна Непамуцкага Э. Макса.

У пачатку 1960-х гадоў капэлу яе прыстасавалі пад Скарбніцу для экспазіцыі прадметаў са , які выстаўляўся тут у перыяд з 1961 па 1990 гады. Пазней у капэле размясціўся інфармацыйны цэнтр для турыстаў.

## Літаратура 
* Stephen Brook, 2003, Przewodnik National Geographic Praga i Czechy, National Geographic, ISBN 83-89019-50-7
* 

## Спасылкі 
* Капелла Св. Креста — Пражский Град (Kaple sv. Kříže — Pražský hrad)

Катэгорыя:Храмы Прагі
Катэгорыя:Капэлы
Катэгорыя:Пражскі Град
Катэгорыя:З’явіліся ў XVIII стагоддзі
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Празе
Стэфан Кандзежаўскі

**Стэфан Кандзежаўскі** — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага. Слонімскі войскі і суддзя земскі, дэпутат на Трыбунал Радамскі ў 1659 годзе, кашталян менскі з 1661, кашталян смаленскі з 1663.

## Сям'я 
Паходзіў з роду Кандзежаўскіх герба «Навіна», сын слонімскага падстаросты і войскага Мікалая і дачкі віленскага падсудка Алены Гедройц. Быў жанаты з Аляксандрай Бжастоўскай, сястрой троцкага ваяводы, і меў ад яе двух сыноў, Канстанціна і другога, які памёр у Парыжы.

## Літаратура 
* Boniecki A. Herbarz polski, T. 1-17, dodatek – Warszawa 1899-1913.
* Niesiecki K. Herbarz Polski, wyd. J.N. Bobrowicz, Lipsk 1839-1846.
* Uruski S. Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, T. 1-15 – Warszawa 1904-1938.

Стэфан
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны менскія
Катэгорыя:Кашталяны смаленскія
Катэгорыя:Суддзі земскія слонімскія
Катэгорыя:Войскія слонімскія
Казімір Аляксандр Пацей

**Казімір Аляксандр Пацей** ( — ) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага. Харунжы троцкі (1692—1700), кашталян віцебскі (1700—1703) і троцкі (1703—1705), ваявода віцебскі (з 1705). Быў таксама старостам рагачоўскім, суражскім і жыжморскім.

## Ваенная і палітычная дзейнасць
Падчас Хатняй вайны падтрымліваў рэспубліканцаў. Удзельнік канфедэрацыі войска ВКЛ 1696 супраць Сапегаў, бітвы пад Алькенікамі. У студзені 1701 на чале шляхецкага апалчэння разбіў 16 конных харугваў Сапегаў і атрады сялян, якія былі ўзброены Сапегамі.

Выступаў за абсалютную ўладу Аўгуста II. Удзельнік Сандамірскай канфедэрацыі, прыхільнік Расіі ў барацьбе супраць шведскага караля Карла XII. У 1708 часова перайшоў на бок караля Станіслава Ляшчынскага, у 1709 зноў далучыўся да Аўгуста II.

## Сям'я 
Прадстаўнік шляхецкага роду Пацеяў герба «Вага», сын Леанарда Габрыэля, віцебскага ваяводы, і Рэгіны з Агінскіх. Меў брата Людвіка Канстанціна, які стаў вялікім літоўскім гетманам.

Быў двойчы жанаты: спачатку з Ганнай Тэрэзай Летаў, а пасля яе смерці — з Францішкай Халецкай. Пакінуў дзяцей:
* Антонія (? — 1749), вялікага літоўскага стражніка;
* Аляксандра (? — 1770), троцкага ваяводу;
* Міхала (? — 1787), старосту рагачоўскага і жыжморскага;
* Барбару, жонку вялікага літоўскага пісара Юзафа Бжастоўскага;
* Тэрэзу, жонку кароннага стольніка Ігнацыя Гумецкага.

## Літаратура 
* 
* Генеалогія магнацкіх радоў Рэчы Паспалітай 

Казімір Аляксандр
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Ваяводы віцебскія
Катэгорыя:Кашталяны троцкія
Катэгорыя:Кашталяны віцебскія
Катэгорыя:Харунжыя троцкія
Катэгорыя:Старосты суражскія
Катэгорыя:Старосты рагачоўскія
Катэгорыя:Старосты жыжморскія
Фёдар Храптовіч

**Фёдар Храптовіч, Федзька Храптовіч** (? — каля 1527) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, земскі падскарбі літоўскі (1501—1508).
 
## Біяграфія 
Разам са сваімі братамі быў адным з уплывовых дзеячаў скарбу ВКЛ на мяжы XV і XVI стагоддзяў . Пасля свайго брата Івана Літавора стаў дворным літоўскім падскарбіем (дакладная дата атрымання пасады невядома, упершыню згадваецца з гэтым тытулам у верасні 1494). У 1501 стаў падскарбім земскім. Быў таксама намеснікам беліцкім (згадваецца ў 1502), берасцейскім (1507) і астрынскім (1507—1509). У 1508 прымаў удзел у мяцежы Глінскіх, за што быў пазбаўлены пасад і зняволены (1509—1511). Пасля вызвалення не вярнуў пасад і перастаў уваходзіць у эліту ВКЛ.

## Сям’я 
Прадстаўнік роду Храптовічаў герба «Адрованж», сын Багдана і яго другой невядомай жонкі. Меў братоў Івана Літавора, Марціна і Васіля.

Яго жонкай была Марыя з невядомага роду. Меў дачку Алену, жонку князя Фёдара Чацвярцінскага, і сына Юрыя, які пазней стаў праваслаўным полацкім архіепіскапам пад імем Германа.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Генеалогія магнацкіх радоў Рэчы Паспалітай 

Фёдар
Катэгорыя:Падскарбіі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Падскарбіі надворныя літоўскія
Катэгорыя:Старосты беліцкія
Катэгорыя:Старосты берасцейскія
Катэгорыя:Старосты астрынскія
Іван Храптовіч

**Іван Храптовіч**, мянушкай **Літавор** (да 1468 — лета 1513) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. Набліжаны вялікага князя Аляксандра, адзін з найуплывовейшых людзей дзяржавы мяжы XV і XVI ст. Першы вядомы падскарбі дворны літоўскі (1482—1492, перадаў урад брату Фёдару), маршалак гаспадарскі (1492—1500, 1509—1513). Адначасова намеснік уцянскі (1489—1495), слонімскі (1492—1499), новагародскі (1499—1500), драгічынскі (1512) і кобрынскі (1513).

## Біяграфія 
З роду Храптовічаў герба «Адрованж», сын Багдана ў яго другім шлюбе з не вядомай імем дачкой падскарбія земскага Аляксандра Юр’евіча. Меў братоў Івана (з першага бацькавага шлюбу), Мітку, Дзмітра, Васіля, Марціна, Фёдара і не вядомую імем сястру (жонку Міхаіла Зяновіча).

Пасол у Польшчу і Маскву. Браў удзел у бітве на Вядрошы (1500), трапіў у маскоўскі палон адкуль вярнуўся толькі вясной 1509 года. Па вяртанні зноў атрымаў урад маршалка гаспадарскага.

Летам 1510 года вял.кн. Жыгімонт Стары пацвердзіў пану Літавору яго маёнткі Вентшаў і Мукабоды ў Драгічынскім, Свержань у Новагародскім, Шчаткоўскі «дварэц» у Троцкім паветах і іншыя. Як выслугу ў 1510 годзе атрымаў маёнтак Сівек.

## Сям’я 
У шлюбе з княжной Ядвігай, дачкой кашталяна віленскага князя Аляксандра Гальшанскага. Меў дачок Ганну (жонку Юрыя Осціка) і Соф’ю (жонку Яна Аборскага, потым Мікалая Уралеўскага). Пасля смерці пана Івана Літавора, кн. Ядвіга працяглы час не прызнавала шлюбаў дачок, спрабуючы выдаць замуж паводле свайго разумення, толькі суд гаспадара і Паноў-Рады абараніў іх ад маці. Апроч дачок, каля 1525 года згадваецца Ядвізін сын — Казімір, але невядома ці сын ён і пана Івана Літавора або Ядвіга ўжо другім разам выйшла замуж.

## Літаратура 
* 
* 
* *Рыбчонак С.* Бітва на Вядрошы 1500 г.: рэальныя і міфічныя удзельнікі // Ваенныя трыумфы Вялікага Княства Літоўскага : зб. навук. арт. / Уст. "Музей «Замкавы комплекс „Мір“»"; Польскі інст-т у Мінску; навук. рэд. М. Н. Гальпяровіч. — Мір: Музей «Замкавы комплекс „Мір“», 2018. — С. 7-45.

Іван Літавор
Катэгорыя:Намеснікі новагародскія
Катэгорыя:Падскарбіі надворныя літоўскія
Катэгорыя:Маршалкі гаспадарскія
Катэгорыя:Старосты слонімскія
Катэгорыя:Старосты ўценскія
Катэгорыя:Старосты драгічынскія
Катэгорыя:Старосты кобрынскія
Стэфан Русецкі

**Стэфан Русецкі** (? — ) — дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай, кашталян менскі (1663—1671).

## Біяграфія 
Паходзіў з роду Русецкіх герба «Равіч», аселага ў Ліўскай зямлі Мазавецкага ваяводства. Быў ліўскім стольнікам, 15 студзеня 1663 года прызначаны кашталянам менскім «па Стэфане Кандзежаўскім, які стаў смаленскім кашталянам».

Быў жанаты з Ганнай Шуйскай і меў ад яе дачку, якая стала бенедыктынкай, і трох сыноў: Аляксандра і Станіслава ў стане рыцарскім, і Бенедыкта, у стане духоўным (1691). Станіслаў быў электарам у 1674 годзе ад Берасцейскага ваяводства.

Памёр Стэфан Русецкі ў 1671 годзе, аб чым сведчыла срэбная таблічка, якая знаходзілася ў Берасці.

## Літаратура 
* Niesiecki K. Herbarz Polski, wyd. J.N. Bobrowicz, Lipsk 1839-1846.
* Uruski S. Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, T. 1-15 – Warszawa 1904-1938.

Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны менскія
Катэгорыя:Стольнікі ліўскія
Іголкавы мыс

**Іголкавы мыс**, або** Агульяс** (, ) — самая паўднёвая канцавая частка мацерыка Афрыкі (34° 52' паўднёвай шыраты і 19° 59' усходняй даўгаты). Знаходзіцца на тэрыторыі Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі.

Названы ў сувязі з назіраннем паблізу ў моры магнітнай анамаліі ( іголка, у дадзеным выпадку стрэлка компаса).

## Гл.таксама 
* Цячэнне мыса Іголкавага

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка - Кантата / Рэдкал.: Г.П.Пашкоў і інш. - Мн.: БелЭн, 1998. - 608 с.: іл.

Выява:Agulhas-Map.jpg|Геаграфічная пазіцыя
Выява:Cape_Agulhas_P1040396.JPG|Маяк Іголкавы мыс, паўднёвы ўскраек Афрыкі
Выява:Cape_Agulhas_P1040406.JPG|
Выява:Cape Agulhas panorama.jpg|Панарамная фатаграфія

Катэгорыя:Мысы ПАР
Катэгорыя:Мысы Атлантычнага акіяна
Катэгорыя:Мысы Індыйскага акіяна
Марцін Храптовіч

**Марцін Храптовіч** (? — 1526) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага. 
 
## Біяграфія 
Разам са сваімі братамі быў адным з уплывовых дзеячаў скарбу ВКЛ на мяжы XV і XVI стагоддзяў. Канюшы дворны ВКЛ у 1495—1509, намеснік зблянскі ў 1497, жалудоцкі ў 1501. Пасля свайго брата Фёдара стаў  дворным літоўскім падскарбіем (быў ім у 1502—1504), у 1505—1509 лоўчы ВКЛ.

Прымаў удзел у мяцежы Глінскіх, за што быў пазбаўлены пасад і зняволены (1509—1511). Пасля вызвалення некаторы час не займаў пасад, у 1524 канюшы троцкі і маршалак гаспадарскі.

## Сям'я 
Прадстаўнік роду Храптовічаў герба «Адрованж», сын Багдана і яго другой невядомай жонкі. Меў братоў Івана Літавора, Фёдара і Васіля.

Яго жонкай была Ганна з Глінскіх. Меў сыноў Меркурыя, які памер маладым, і Багдана, старосту эйшышскага.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Генеалогія магнацкіх радоў Рэчы Паспалітай 

Марцін
Катэгорыя:Падскарбіі надворныя літоўскія
Катэгорыя:Канюшыя вялікія літоўскія
Катэгорыя:Лоўчыя вялікія літоўскія
Катэгорыя:Канюшыя троцкія
Катэгорыя:Маршалкі гаспадарскія
Катэгорыя:Старосты жалудоцкія
Катэгорыя:Старосты зблянскія
Шпіцбергенскае цячэнне

]]
**Шпіцбергенскае цячэнне, або Заходняе Шпіцбергенскае цячэнне** - цёплае паверхневае цячэнне каля заходніх берагоў Шпіцбергена, працяг Нарвежскага цячэння (сістэма Гальфстрыма).

Тэмпература вады 3-5°С. Скорасць 0,9-1,8 км/гадз. Салёнасць каля 34,5‰. На поўначы ад вострава Заходні Шпіцберген паглыбляецца і дае пачатак патоку цёплых прамежкавых вод ў Паўночным Ледавітым акіяне.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.17: Хвінявічы - Шчытні / Рэдкал.: Г.П.Пашкоў і інш. - Мн.: БелЭн, 2003. - 512 с.: іл.

Катэгорыя:Цячэнні Паўночнага Ледавітага акіяна
Заходне-Грэнландскае цячэнне

**Заходне-Грэнландскае цячэнне** - цёплае паверхневае цячэнне ў марах Лабрадор, Бафіна і праліве Дэвіса; працяг цячэння Ірмінгера. Праходзіць з поўдня на поўнач уздоўж паўднёва-заходніх і заходніх берагоў Грэнландыі.

Скорасць 0,9 км/гадз. Тэмпература вады 0-2°С. Салёнасць 33,5%.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Геаграфія Грэнландыі
Катэгорыя:Цячэнні Атлантычнага акіяна
Заходне-Аўстралійскае цячэнне

**Заходне-Аўстралійскае цячэнне** - халоднае цячэнне Індыйскага акіяна каля заходніх берагоў Аўстраліі; паўночнае адгалінаванне цячэння Заходніх Вятроў. Накіравана з поўдня на поўнач.

Скорасць летам 0,9-1,8 км/гадз, зімой запавольваецца. Тэмпература вады ў лютым ад 19°С на поўдні да 26°С на поўначы, у жніўні адпаведна ад 15 да 21°С. Салёнасць 35,5-35,7‰. У тропіках Паўднёвага паўшар'я зліваецца з Паўднёвым Пасатным цячэннем.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* West Australian Current (ocean current) — Britannica Online Encyclopedia

Катэгорыя:Цячэнні Індыйскага акіяна
Цячэнне мыса Іголкавага

**Цячэнне мыса Іголкавага, Агульясава цячэнне або цячэнне Агульяс** — цёплае паверхневае цячэнне ў Індыйскім акіяне, каля паўднёва-ўсходніх берагоў Афрыкі. Утвараецца пры сутоках вод Мазамбікскага і Мадагаскарскага цячэнняў, накіравана на поўдзень.

Скорасць мяняецца ад 0,7 да 3 км/гадз у залежнасці ад пары года. Тэмпература вады ад 16 да 27°С. Салёнасць 35,5%.

Каля 38° паўднёвай шыраты сустракаецца з халодным цячэннем Заходніх Вятроў і пераходзіць у глыбіню акіяна.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка - Кантата / Рэдкал.: Г.П.Пашкоў і інш. - Мн.: БелЭн, 1998. - 608 с.: іл.

## Спасылкі 
* Цячэнне мыса Іголкавага на сайце Oceanographers.ru 

Катэгорыя:Цячэнні Індыйскага акіяна
Сацыял-дэмакратычная партыя Народнай Згоды

**Сацыял-дэмакратычная партыя Народнай згоды** (СДПНЗ) — ліквідаваная ўладамі палітычная партыя Рэспублікі Беларусь сацыял-дэмакратычнага кірунку. Лічыла сябе правапераемніцай Партыі народнай згоды (ПНЗ). Партыя падтрымлівала і ўхваляла палітыку Аляксандра Лукашэнкі.

Адрас партыі паводле звестак ЦВК: 220050, г. Мінск, вул. К. Маркса, 10.

9 жніўня 2023 года Вярхоўны суд Беларусі ліквідаваў Сацыял-дэмакратычную партыю Народнай Згоды.

## Мэты 
Партыя заявіла аб сваёй прыхільнасці сацыяльна рыначнай эканоміцы па формуле: «рынак — наколькі магчыма, дзяржаўнае рэгуляванне — наколькі неабходна». Такая мадэль мае на мэце адсячэнне найбольш негатыўных рыс рыначнай эканомікі.

## Гісторыя 
На сваім V надзвычайным з’ездзе (сакавік 1997) партыя прызнала памылкай рашэнне пра аб’яднанне з Беларускай сацыял-дэмакратычнай Грамадой (БСДГ) у чэрвені 1996. Лідар партыі Л. Сечка крытыкаваў апазіцыю, якая дзейнічае па прынцыпу «чым горш, тым лепш», і прапанаваў сваім паплечнікам устаноўку на згоду і стабільнасць у грамадстве. Згодна рашэнням з’езда, партыя лічыць, што вектар гістарычнага развіцця Беларусі ляжыць у баку ад ліберальна-капіталістычнага шляху: «магчымы сінтэз лепшых рыс: планамернасці і гуманістычных ідэалаў сацыялізму, спаборніцтва і прадпрымальнасці».

15 студзеня 1999 Цэнтральны выканаўчы камітэт СДПНЗ зацвердзіў папярэднія спісы кандыдатаў у дэпутаты мясцовых Саветаў. Леанід Сечка паведаміў, што цэнтрвыканкам СДПНЗ падтрымаў прапанову Гомельскай гарадской арганізацыі аб правядзенні ў 1999 годзе перарэгістрацыі членаў партыі. Дадзенае рашэнне матывуецца «значным ростам шэрагаў СДПНЗ», бо, па словах старшыні, у партыі налічвалася каля 4 тысяч чалавек.

У чэрвені 2001 партыя разглядала кандыдатуры Аляксандра Лукашэнкі і лідара Федэрацыі прафсаюзаў беларускай (ФПБ) Уладзіміра Ганчарыка ў якасці магчымых кандыдатаў для падтрымкі на прэзідэнцкіх выбарах. Партыя таксама разглядала кандыдатуру апошняга, як ў якасці адзінага кандыдата ад сацыял-дэмакратычных сілаў Беларусі.

Пры расследаванні карэспандэнта Тэлеграфа ў 2012 г. высветлілася, што ў Палацы шахмат і шашак па вуліцы Карла Маркса, 10, дзе павінен знаходзіцца офіс СДПНЗ, ніколі пра гэтую партыі не чулі. Па словах вахцёра, у будынку размешчаны толькі офіс газеты «Спартыўная панарама». Характэрна, што сайт Мінюста Рэспублікі Беларусь не падае ніякага тэлефона партыі.

На выбарах у мясцовыя Саветы дэпутатаў 2018 г. ад партыі былі абраны 11 прадстаўнікоў.

На парламенцкіх выбарах 2019 г. партыя не вылучала кандыдатаў па партыйных спісах, а 1 прадстаўнік партыі вылучаўся праз збор подпісаў.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Беларусі
Нясвіжскі кадэцкі корпус

**Нясвіжскі кадэцкі корпус** *(школа, акадэмія)* — ваенная навучальная ўстанова ў Нясвіжы ў XVIII ст. для падрыхтоўкі кадраў войска Радзівілаў — міліцыі.
## Гісторыя 
Заснаваны вялікім гетманам ВКЛ М. К. Радзівілам Рыбанькай на ўзор Рыцарскай акадэміі ў Легніцы. Першым дырэктарам (камендантам) да 1751 быў вайсковы інжынер, паручнік Якуб Фрычыньскі. Пазней ён атрымаў пасаду маршалка двара Рыбанькі і даслужыўся ў гетмана да генеральскага чыну.

Паводле «Пастановы служачай да адукацыі кадэцкага корпуса» ад 25 мая 1747, на навучанне прымаліся 12 — 14-гадовыя падлеткі са шляхты. Выкладаліся французская, нямецкая, лацінская, руская мовы, геаметрыя, матэматыка, цывільная і вайсковая архітэктура, маляванне, айчыннае права, айчынная і агульная гісторыя. Кадэтаў абучалі верхавой яздзе, фехтаванню, танцам. Вучні павінны былі размаўляць паміж сабой на замежных мовах. Яны адбывалі вартавую службу. Кадэт мог на выбар вывучаць або «архітэктуру цывільную і жаўнерскую», або матэматыку і блізкія да яе прадметы. На кожны дзень прызначаліся розныя заняткі, але заняткі архітэктурай і матэматыкай адбываліся па чацвяргах пасля полудня. З карэспандэнцыі Фрычыньскага даведваемся, што для правядзення заняткаў маляваннем і чарчэннем запрасілі нейкага мастака. А ўрокі архітэктуры вёў (праўда, не вельмі старанна) «шык-юнкер» Валодзька. Кадэты таксама ўдзельнічалі ў тэатральных прадстаўленнях, што практыкаваліся пры двары Рыбанькі, жонка якога Францішка Уршуля Вішнявецкая была вялікай аматаркай тэатра і вядомай аўтаркай камедый.

У лістападзе 1751 было 13 вучняў. Відаць, корпус заняпаў у 1750-я г.

Адроджаны К. С. Радзівілам Пане Каханку ў 1767. Ён пераўтварыў корпус кадэтаў у корпус артылерыі і фартыфікацыі. Паводле яго інструкцыі (20 кастрычніка 1767) арганізатарам і дырэктарам школы прызначаны «оберштэрлейтэнант» саксонец Францішак Ксаверый Фроліх, які ўжо да таго 3 гады быў на службе. У корпус прымалі ўжо адукаваных падлеткаў — дзяцей мяшчан з радзівілаўскіх гарадоў і шляхецкую моладзь (у іншыя кадэцкія карпусы краіны прымалі толькі шляхту). Меркавалася набраць 48 чал., але фактычна было значна менш (у кастрычніку 1770 — 17 кадэтаў). Выкладчыкамі былі пераважна немцы, а таксама кадэты папярэдніх гадоў набору. Выкладаліся французская, нямецкая мовы, матэматыка, геаметрыя, логіка, маляванне, артылерыя, архітэктура (ужо не толькі ваенная, але і цывільная). Корпус месціўся ў Нясвіжскім замку. Кадэтам штомесяц выплачвалася па 24 злотыя. Палітычная эміграцыя Радзівіла «Пане Каханку» і фінансавыя цяжкасці прыпынілі дзейнасць корпуса. У сярэдзіне 1770-х г. корпус канчаткова заняпаў.

## Літаратура 
* Пазднякоў, В. Нясвіжскі кадэцкі корпус / Валерый Пазднякоў // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя: У 2 т. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч / Рэдкал: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. З. Э. Герасімовіч. — 2-е выданне. — Мн.: БелЭн, 2007. — 792 с.: іл. — С. 373. — ISBN 978-985-11-0394-8.

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Нясвіжа
Катэгорыя:Гісторыя Нясвіжа
Катэгорыя:Адукацыя ў Вялікім Княстве Літоўскім
Катэгорыя:Кадэцкія карпусы
Катэгорыя:Радзівілы
Карлава плошча

]]

**Карлава плошча** () — плошча ў Празе, самая буйная плошча Чэшскай рэспублікі, адна з самых буйных у Еўропе (80 550 м²), адміністрацыйна належыць да раёна Прагі 2.

Плошча названа ў гонар караля Карла IV, падчас кіравання якога ўласна і была заснавана і добраўпарадкавана.

## Агульнае апісанне 
Карлава плошча размешчана на поўдзень ад гістарычнага цэнтра горада ў гістарычным Новым Горадзе (адначасова гэта сучасны кадастравы раён), адміністрацыйна ж належыць да раёна Прага-2.

Плошча ўяўляе сабой прамавугольнік з памерамі прыкладна 130 х 510 м, прычым большую частку прасторы займае сквер у цэнтральнай частцы плошчы.

Большасць будынкаў на поўдні і ўсходзе плошчы складаюць карпусы Агульнай бальніцы, у прыватнасці аддзяленне ўнутраных хвароб. Па цэнтры плошчу перасякае *Ячна вуліца* (, «Ячменная вуліца»). На захадзе і па Ячнай ходзіць трамвай.

## Гісторыя 
Карлава плошча ўзнікла падчас кіравання караля Карла IV у сярэдзіне ХIV стагоддзя пры фарміраванні Нове Места і планавалася як адзін з гарадскіх грамадскіх асяродкаў.
[міні|ліворуч|230пкс|Карлава плошча ў [1871 годзе]]
Доўгі час плошча называлася *Добітчы трг* (, «Скотны рынак»), бо тут гандлявалі скацінай.

Да 1789 года ў цэнтры Карлавай плошчы стаяў гатычны будынак капэлы Цела Хрыстова ().

Сучасную назву плошча атрымала падчас уздыму чэшскага нацыянальнага руху&nbsp;— у год «Вясны народаў» (1848).

У 1860-х гадах у цэнтры Карлавай плошчы разбіты вялікі сквер.

У канцы XIX стагоддзя на Карлавай плошчы быў запушчаны трамвай.

У 1985 годзе на плошчы адкрылі аднайменную станцыю Пражскага метрапалітэна&nbsp;— «Карлава намнесці» ().

Пасля ліквідацыі трамвайных шляхоў на Вацлаўскай плошчы (1980) вузел трамвайнай лініі быў перанесены на Карлаву плошчу.

## Славутасці 
міні|злева|Дом Фаўста
* Навамесцкая ратуша ();
* Касцёл Святога Ігнація ();
* Навамесцкі езуіцкі каледж ();
* Дом Фаўста ();
* Палац Харытас ();
* Чэшскі тэхнічны ўніверсітэт.

## Гл. таксама 
* Нове-Места (падрабязней апісана гісторыя і горадабудаўнічая структура рэгіёна)

## Літаратура 
* KOŠNÁŘ, Julius. Staropražské pověsti a legendy. Praha : Vincentinum, 1933. — kapitola O kostele Božího těla na Karlově náměstí, s. 68-70.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нове-Места (Прага)
Катэгорыя:Культурныя помнікі Прагі
Катэгорыя:Плошчы Прагі
Бальцар Стравінскі

**Бальцар (Бальтазар) Стравінскі** (? — 1633) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. Цівун і гараднічы троцкі (згадв. 1596), староста мазырскі (1607—1620), кашталян берасцейскі (1624—1627) і смаленскі (1627—1631), ваявода менскі (з 1631). Неаднаразова абіраўся паслом на соймы.

## Біяграфія 
З роду Стравінскіх герба «Суліма», Меў братоў Марціна, Крыштафа і Эразма, пачынальнікаў разгалінаванага ў Мазырскім і Менскім паветах роду, з якога паходзіць кампазітар Ігар Стравінскі. Праз шлюб з Сапяжанкай і службу Льву Сапегу зрабіў выдатную палітычную кар’еру. Быў прызначаны соймам камісарам для разліку з Берасцейскімі канфедэратамі і недапушчэння рокашу ў 1607 годзе.

Каталік і фундатар першага касцёла ў Мазыры (1616). У 1616 годзе абраны соймам адным з камісараў-дарадчыкаў маладога каралевіча Уладзіслава Вазы ў паходзе на Маскву (1617). Таксама быў у вайсковай радзе пры Яне Каралі Хадкевічы падчас выправы пад Хацін (1621), аднак удзелу ў вайне не браў.

Быў электарам Уладзіслава IV Вазы ад Менскага ваяводства (1632).

Уладальнік Жыдзішак, Кетавішак i Дудзічаў, па яго безпатомнай смерці маёмасць перайшла да сваякоў.

Быў двойчы жанаты: спачатку з Соф’яй Сапегай, дачкой троцкага земскага суддзі Багдана Сапегі, а пасля з князёўнай Соф’яй Друцкай-Горскай. Дзяцей не пакінуў, яго ўдава Друцкая-Горская потым другі раз выйшла замуж за віленскага ваяводу Крыштафа Хадкевіча.

## Літаратура 
* 
* 
* *Якубаў В. У.* Першыя канфедэрацыi войска Вялiкага княства Лiтоўскага i iх уплыў на сiтуацыю у Вялiкiм княстве Лiтоўскiм у 1604—1608 гадах  // Вестник Полоцкого государственного университета. Сер. A, Гуманитарные науки. — 2008. — № 7. — С. 34-44.

Бальцар
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Ваяводы менскія
Катэгорыя:Кашталяны смаленскія
Катэгорыя:Кашталяны берасцейскія
Катэгорыя:Цівуны троцкія
Катэгорыя:Гараднічыя троцкія
Катэгорыя:Старосты мазырскія
Сянная ліхаманка

**Сянна́я ліхама́нка**, **паліноз** — сезоннае захворванне, прычынай якога з’яўляецца алергічная рэакцыя на пылок раслін. 

Мае сезонны характар у залежнасці ад цвіцення раслін. Праяўляецца рынітам, ларынгітам і іншымі  хваробамі органаў дыхання, слёзацячэннем і свербам у вачах, зрэдку прыступамі бранхіяльнай астмы.

Лячэнне тэрапеўтычнае.

## Гісторыя адкрыцця 
1819 год — англійскі ўрач Джон Бостак зрабіў першае афіцыйнае паведамленне аб сянной ліхаманцы, мяркуючы, што яна звязаная з сенам.

1873 год — Дэвід Блэклі ўпершыню даказаў, што прычынай сянной ліхаманкі з’яўляецца пылок раслін.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Захворванні паводле алфавіта
Катэгорыя:Алергалогія
Барысевіч

**Барысевіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Іванавіч Барысевіч (нар. 1914) — Герой Сацыялістычнай Працы.
* Аляксей Іванавіч Барысевіч (1880—1953) — вынаходнік, Герой Працы.
* Анжаліка Іванаўна Барысевіч (нар. 1995) — беларуская валейбалістка.
* Арсеній Аляксандравіч Барысевіч (нар. 1939) — беларускі спецыяліст у галіне будаўнічай механікі.
* Валянцін Аляксеевіч Барысевіч (нар. 1930) — вучоны ў галіне ядзернай энергетыкі.
* Вольга Міхайлаўна Барысевіч (1903—1947) — беларускі савецкі рэжысёр.
* Ганна Адамаўна Барысевіч (1888—2007) — беларуская супердоўгажыхарка.
* Дар’я Сяргееўна Барысевіч (нар. 1990) — беларуская лёгкаатлетка.
* Кацярына Анатольеўна Барысевіч — беларуская журналістка, палітычная зняволеная.
*  — беларуская ўрач-гематолаг.
* 
* Юрась Барысевіч (нар. 1966) — беларускі пісьменнік, перакладчык.
Ціт Рыгоравіч Сянькоў

**Ціт Рыгоравіч Сянько́ў** (, вёска Старакожаўка, Дрыбінскі раён, Магілёўская вобласць — ) — ваенны лётчык, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
З сялян. Член КПСС з 1943 года. Скончыў Дрыбінскі заатэхнікум (1937), Краснадарскае ваеннае авіяцыйнае вучылішча лётчыкаў-назіральнікаў (1940). У Вялікую Айчынную вайну з 1941 года на Заходнім, Сталінградскім, 1-м і 2-м Украінскім франтах, штурман звяна, эскадрыллі бамбардзіровачнага авіяпалка. Удзельнік Сталінградскай, Арлоўска-Курскай, Корсунь-Шаўчэнкаўскай, Яска-Кішынёўскай, Львоўскай, Вісла-Одэрскай і Берлінскай аперацый. Штурман эскадрыллі капітан Сянькоў да чэрвеня 1944 года зрабіў 123 баявыя вылеты. Бомбавымі ўдарамі каля г. Знаменка Кіраваградскай вобл. 7 снежня 1943 года эскадрылля Сянькова знішчыла 8 танкаў, 10 аўтамашын з войскамі і грузам, заглушыла 20 агнявых кропак праціўніка, чым садзейнічала савецкім войскам у авалодванні горадам Знаменка. 

Пасля вайны Ціт Рыгоравіч Сянькоў працягваў службу ў Савецкай Арміі. У 1948 годзе скончыў Вышэйшую афіцэрскую авіяцыйную  школу, у 1954 годзе Курсы ўдасканалення афіцэрскага саставу, у 1958 годзе - Ваенна-паветраную акадэмію. З 1961 года палкоўнік Ц. Р. Сянькоў у запасе. Пражываў у Адэсе.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Сеньков Тит Григорьевич // Праект «Память народа»
* Алея герояў // ДУК «Дрыбінская бібліятэчная сетка»
* *Людмила Свириденко* Снайпер-штурман бомбардировочного авиационного полка из Старокожевки сражался за Великую Победу  // Інфармацыйны партал Дрыбінскага раёна
* Сведения о выдающихся жителях Могилёвской области, которые внесены в Книгу славы Могилёщины по итогам 2007 года  // Сайт Магілёўскага аблвыканкама

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дрыбінскім раёне
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Лётчыкі СССР
Катэгорыя:Палкоўнікі СССР
Катэгорыя:Члены КПСС
Сянцзян

**Сянцзя́н** () — рака на паўночным усходзе Кітая ў правінцыі Хунань.

Даўжыня 801 км, плошча басейна 94,9 тыс. км². Вытокі на паўночных схілах гор Наньлін, цячэ пераважна па хвалістай раўніне, упадае ў возера Дунтынху (басейн ракі Янцзы). Летняе разводдзе, зімовая межань. Сярэдні расход вады каля вусця 2270 м³/с. Выкарыстоўваецца для арашэння. На Сянцзяне знаходзяцца гарады Хэн'ян, Сянтань, Чанша.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Кітая
Катэгорыя:Прытокі Янцзы
Градчанская плошча

[thumb|Справа [Архібіскупскі палац (Прага)|Архібіскупскі палац, злева Сальмаўскі і Шварцэнбергскі палац]]
[thumb|right|Погляд на паўночна-ўсходні плошчы: злева , у цэнтры [Архібіскупскі палац (Прага)|Архібіскупскі палац, справа Пражскі Град]]
[thumb|right|Погляд на поўдзень плошчы: злева крыло [Новы каралеўскі палац, Пражскі Град|Новага каралеўскага палаца, у цэнтры аглядная тэраса і помнік Т. Г. Масарыку, справа Сальмаўскі]]
thumb|right|Тасканскі палац на заходнім баку плошчы

**Градчанская плошча** () — гарадская плошча ў Градчан у раёне Прага 1.

Размяшчаецца непасрэдна каля Пражскага Града, Першы двор якога з'яўляецца яе працягам з усходняга боку. Ад Першага двара аддзелены барочнай агароджай са скульптурамі Гігантаў абапал галоўнага праезду. З паўднёвага боку да плошчы ідзе вуліца Да Граду (Ke hradu), якая з'яўляецца частка т.з. Каралеўскай дарогі. Таксама на поўначы размяшчаецца тэраса з якой адкрываецца цудоўны краявід Прагі. На плошчы знаходзіцца  першаму прэзідэнту Чэхаславакіі Томашу Масарыку, усталяваны ў гонар 150-годдзя з яго нараджэння.

## Славутасці 
### Усходні бок 
* Пражскі Град

### Паўднёвы бок 
* Сальмаўскі палац (Нацыянальная галерэя)
* Шварцэнбергскі палац (Нацыянальная галерэя)
* Кляштар кармелітаў босых
* Касцёл Святога Бенедыкта

### Заходні бок 
* Тасканскі палац

### Паўночны бок 
* Марцінскі палац
* Штэрнбергскі палац (Нацыянальная галерэя)
* Архібіскупскі палац

## Літаратура 
* Szombathy Viktor: Prága (Panoráma, Külföldi városkalauz, Franklin Nyomda, Bp., 1971)
* Vladimir Soukup et al: Prága. (Útitárs könyvek, Panemex, Grafo, Budapest, 2006)

## Спасылкі 
* Virtual show

Катэгорыя:Прага 1
Катэгорыя:Плошчы Прагі
Сяргей Сматрычэнка

**Сяргей Сматрычэнка** (, Віцебск) — беларускі філолаг-славіст, , рэдактар.

Навучаўся ў Беларускім ліцэі, дзе зацікавіўся чэшскаю моваю. Скончыў філалагічны факультэт БДУ. Пасля сканчэння выкладаў тамака чэшскую і славацкую мовы. Пасля 2 гады працаваў асістэнтам у Інстытуце славістыкі Венскага ўніверсітэта.

У канцы 1990-х пачаў супрацоўнічаць з часопісам «ARCHE», у розны час працаваў у газеце «Наша Ніва», Беларускім ПЭН-цэнтры і інш. Заснавальнік і куратар кніжнай серыі «*Чэшская калекцыя*» ў выдавецтве Ігара Логвінава. Суарганізатар некалькіх міжнародных літаратурных акцый, у тым ліку фестывалю «*Месяц аўтарскага чытання-2007*» з удзелам 30 беларускіх пісьменнікаў у чэшскім Брне.

Укладальнік і перакладчык «Анталогіі беларускага апавядання» па-чэшску. Публікуецца найперш у беларускіх, чэшскіх і славацкіх перыядычных выданнях. Сярод аўтараў, перакладзеных на беларускую мову, — Яхім Топал, Іозеф Топал, Міхал Вівег, Мілан Кундэра, Багуміл Грабал, Вацлаў Гавел, Мілаш Урбан, Ева Кантуркава, Вацлаў Чэрны і інш.

## Пераклады 
* Міхал Вівег, Выхаванне дзяўчат у Чэхіі (раман) // ARCHE: Чэшскі альбом, 4/2003 (пачатак), ARCHE: Віленскі нумар, 5/2003 (заканчэнне)
* Вацлаў Гавел Пратэст (Protest). П]еса.
* Багуміл Грабал, Пабітэлі; Ярмілка (апавяданні) // Крыніца, 1/1998
* , Блюз для блазнаватай дзяўчыны. Вершы.
* , камень — гара — папера (фрагменты) // ARCHE, 6/2009
* Петра Дваржакава, Я — голад (Já jsem hlad). Фрагменты з кнігі.
* , Сяброўкі з дому смутку (фрагменты) // ARCHE: Кабеты, 3/1999
* , Кніга пра пагост (раман; пад псеўданімам Мацей Дурачок) // ARCHE, 9/2010
* Мілан Кундэра, Страчаныя листы (фрагменты) // Крыніца, 10/1998
* Мілаш Мацоўрак, Мах і Шэбестава вандруюць па свеце (аповесць для дзяцей). Albatros, Praha 2004
* , «Кніжка Ферды Мураша», Albatros, Praha 2004
* Іозеф Топал, Бывай, Сакраце (п'еса) // Філіп, Яхім, Іозеф Топалы: Анёл, Логвінаў, Мінск 2008
* Яхім Топал, Анёл (раман) // Філіп, Яхім, Іозеф Топалы: Анёл, Логвінаў, Мінск 2008
* , Пустка; Беларуска (апавяданні) // ARCHE: Чэшскі альбом, 4/2003
* , Развіццё і злачынствы панславізму // ARCHE: Панславізм, 1/2000.
* , Усё будзе як і раней…. Вершы.

## Спасылкі 
* Пераклады Сматрычэнкі на Прайдзісвеце
* Блог Сматрычэнкі
* Сяргей Сматрычэнка: «Захопленыя людзі рухаюць светам» Радыё Свабода 1 жніўня 2007

Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Леакадзія Дамінікаўна Раманоўская

**Леакадзія Дамінікаўна Раманоўская** (у дзявоцтве — *Луцэвіч*;  — 18 снежня 1970, Мінск) — родная сястра Янкі Купалы, купалазнаўца, актыўны папулярызатар творчасці Янкі Купалы.

## Біяграфія 
Янка Купала прысвяціў Леакадзіі ў дзень яе нараджэння свой першы верш-жарт, напісаны на польскай мове, калі сям’я Луцэвічаў жыла ў Селішчы. Менавіта Янка навучыў сваю малодшую сястру Лёлю чытаць і пісаць.

У 1908—1909 гг. наведвала Купалу ў Вільні. У 1915 годзе выйшла замуж за Ю. Раманоўскага, які пасябраваў з Купалам у 1916 годзе, калі яны разам служылі ў дарожна-будаўнічым атрадзе Варшаўскай акругі шляхоў зносін.

З 1927 года сям’я Раманоўскіх жыла ў Мінску ў адным з Купалам доме, які яны набылі разам, па вул. Кастрычніцкай, 40. У 1930-я гады перыядычна жыла ў Лошніцы, Барысаве, дзе ў час творчых камандзіровак Купала наведваў яе. Кожнае лета з 1936 года жыла разам з сям’ёй на дачы Купалы ў Ляўках. Часта выступала з успамінамі пра дзяцінства і юнацтва свайго брата перад дзецьмі і моладдзю, на сустрэчах у музеі, па тэлебачанні і радыё.

Памерла 18 снежня 1970 года ў Мінску. Пахавана ў Мінску на Усходніх могілках.

## Сям’я 
* Муж — Юльян Феліксавіч Раманоўскі.
* Дачка — Уладзіслава Юльянаўна Раманоўская (1916—199?) — жонка беларускага пісьменніка Юрыя Багушэвіча.
* Дачка — Ядвіга Юльянаўна Раманоўская (1920—2011) — беларускі арганізатар музейнай справы, захавальніца літаратурнай і архіўнай спадчыны Янкі Купалы.
* Сын — Янка Юльянавіч Раманоўскі (1928—1974) — беларускі мастак.
* Дачка — Яніна Юльянаўна Раманоўская.
* Сын —  Уладзіслаў Юльянавіч Раманоўскі.

## Бібліяграфія 
Аўтар успамінаў пра Купалу «Дзіцячыя і юнацкія гады паэта» («Янка Купала», 1952), «Перад вялікай дарогай» («Вясёлка», 1962, № 7-8), «Слова пра брата» («Бярозка», 1962, № 7).

## Літаратура 
* Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «Раманоўскія» / Аўтары — Ж. Дапкюнас, Л. Кучынская. — C. 521—522.
* Баравікова Р. Раманоўскія / Часопіс «Работніца і сялянка». — 1993. — № 7. — С. 4-5.
* Лось Е. Купалавы сёстры (верш) / Газета «Літаратура і мастацтва». — 1962. — 10 ліпеня.
* Гарэцкі П. Сястра (верш) / Часопіс «Беларусь». — 1973. — № 7.

Катэгорыя:Дзяржаўны літаратурны музей Янкі Купалы
Катэгорыя:Купалазнаўцы
Катэгорыя:Асобы, звязаныя з Янкам Купалам
Фалькларыстыка

**Фальклары́стыка** — навука, што вывучае народную творчасць (фальклор) і знаходзіцца на стыку этнаграфіі, літаратуразнаўства і музыказнаўства. У сферы навуковых інтарэсаў фалькларыстыкі знаходзіцца збіранне, выданне, тыпалагізацыя і агульнае вывучэнне народнай творчасці.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Этнаграфія
Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Чарбамысла

**Чарбамы́сла** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Заходняя Дзвіна, за 48 км на паўночны ўсход ад Полацка, у межах гідралагічнага заказніка «Глыбокае—Чарбамысла, Вялікае Астравіта» («Глыбокае—Вялікае Астравіта»).

Плошча паверхні возера 0,5 км². Даўжыня 1,32 км, найбольшая шырыня 0,51 км. Найбольшая глыбіня дасягае 6,9 м, сярэдняя каля 3,3 м. Даўжыня берагавой лініі 3,2 км. Аб’ём вады 1,67 млн. м³, Плошча вадазбору 2 км².
Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны ў паўночнай і заходняй частцы возера вышынёй 15—20 м, на ўсходзе да 8 м, на поўдні 2—3 м. На поўдні да возера прымыкае вярховае балота. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі высокія, на захадзе, поўначы і ўсходзе зліваюцца са схіламі катлавіны, пясчаныя. На поўдні возера берагі тарфяністыя. Дно ў прыбярэжнай частцы на поўначы і паўночным усходзе возера да глыбіні 1,5—2 м выслана пяском і апясчаненым ілам, глыбей — сапрапелем.
Возера Чарбамысла мезатрофнае з прыкметамі алігатрофіі, бяссцёкавае. Расліннасць распаўсюджваецца на адлегласці да 150 м ад берага. На глыбіні да 2 м расце эладэя канадская і рэдкі ахоўны від раслін — палушнік азёрны. Да 4—4,5 м імхі (фантыналіс)

У возеры водзяцца шчупак, акунь, лешч, плотка, гусцяра, краснапёрка, лінь, і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* *Уласаў Б. П.* Чарбамысла // 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Возера Чарбамысла 
* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь
* Сайт Полацкага райвыканкама 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Заходняй Дзвіны
Сяргеевічы

Назву **Сярге́евічы** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Сяргеевічы — вёска ў Пастаўскім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Сяргеевічы — вёска ў Слонімскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Сяргеевічы — вёска ў Кіраўскім раёне
* Мінская вобласць:
** Сяргеевічы — аграгарадок у Пухавіцкім раёне
Свіслацкая настаўніцкая семінарыя (значэнні)

* Свіслацкая беларуская настаўніцкая семінарыя
* Свіслацкая настаўніцкая семінарыя (Расійская імперыя)
Васіль Уладзіміравіч Івашын

**Васіль Уладзіміравіч Іва́шын** (, в. Ляхавічы, Койданаўская воласць, Мінскі павет, Мінская губерня, Расійская імперыя — ) — літаратуразнавец, педагог. Акадэмік Акадэміі педагагічных навук СССР (1967), доктар філалагічных навук (1965), прафесар (1973). Замежны член Расійскай акадэміі адукацыі (1999).

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па пытаннях тэорыі і гісторыі беларускай літаратуры, літаратурных сувязей, метадалогіі і методыкі выкладання літаратуры ў школе. Аўтар падручніка па беларускай літаратуры для 8—9 класаў.

## Узнагароды 
* ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (1976),
* ордэн Айчыннай вайны 2 ступені (1985),
* медалі, ганаровыя граматы.

## Творы 
* Янка Купала — вялікі народны паэт. — Мінск. 1952.
* Янка Купала. Творчасць перыяду рэвалюцыі 1905—1907 гг. — Мінск. 1953.
* Рэвалюцыя 1905—1907 гг. і развіццё беларускай літаратуры. — Мінск. 1955.
* М. Горький и белорусская литература начала XX ст. Минск. 1956.
* У истоков социалистического реализма. — Минск. 1963
* Да вышынь рэалізму. Асноўныя тэндэнцыі развіцця беларускай дакастрычніцкай і савецкай літаратуры. — Мінск. 1983.
* Выверанае жыццём. Творчая індывідуальнасць пісьменніка — народнасць і партыйнасць літаратуры. — Мінск. 1988.
* Слова. Вершы. Мінск, 1994. ISBN 985-6021-17-0

## Літаратура 
* Васіль Уладзіміравіч Івашын. // Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Дзяржынскага раёна. — Мінск. 2004. — С. 605.
* 

## Спасылкі 
* Памяти учёного // сайт НАН Беларусі
* Васіль Уладзіміравіч Івашын у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Дактары філалагічных навук
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дзяржынскім раёне
Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Купалазнаўцы
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Акадэмікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Шыман Забела (сын Міхала)

**Шыман Забела** (? — ) — граф, дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, маршалак ковенскі, кашталян менскі з 23 красавіка 1784 па 10 лютага 1787. Палкоўнік артылерыі, генерал-маёр і генерал-лейтэнант войск Вялікага Княства Літоўскага, кавалер ордэна Святога Станіслава.

## Жыццяпіс 
З роду Забелаў герба «Тапор і Ліс», другі сын ковенскага пісара земскага Міхала Забелы і Ганны, дачкі керсноўскага старосты і менскага ваяводзіча Даніэля Белазора герба «Вянява» і Еўфрасінні Білевіч герба «Магіла».

Ваенную кар'еру пачынаў капітанам у французскім войску, потым быў паслядоўна палкоўнікам артылерыі, генерал-маёрам і генерал-лейтэнантам войск Вялікага Княства Літоўскага. На грамадзянскай службе 16 гадоў быў маршалкам ковенскага павету, а 23 красавіка 1784 атрымаў менскае кашталянства пасля Адама Хмары. У 1787 годзе з-за хваробы вачэй пакінуў яго на карысць свайго пляменніка, таксама Шымана.

Памёр у 1793 годзе бяздзетным.

## Літаратура 
* Żychliński T. Złota księga szlachty polskiej, Poznań, T.1-31, 1879—1908

Шыман, сын Міхала
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны менскія
Катэгорыя:Маршалкі земскія ковенскія
Сівая легенда (значэнні)

Назву «**Сівая легенда**» маюць:

* Сівая легенда — аповесць Уладзіміра Караткевіча.
* Сівая легенда — польска-савецкі фільм (1991).
* Сівая легенда — опера Нацыянальнага тэатра оперы і балета (1978).
* Сівая легенда — спектакль Нацыянальнага тэатра оперы і балета (2012).
Міхал Абуховіч

**Міхал Абуховіч** (каля  — 1826) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Паходзіў з роду Абуховічаў герба ўласнага «Ясеньчык зменены», сын Юзафа Абуховіча, падваяводы новагародскага, і Францішкі Гюнтэр (Günther).

Апошні кашталян менскі ў 1792— 1793 гадах, дэпутат Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага у 1786 годзе. Прыхільна сустрэў Канстытуцыю 3 мая 1791 года. У час паўстання 1794 года ўвайшоў у склад Найвышэйшай літоўскай рады як дэлегат ад Случарэцкага павета.

Меў маёнткі Сваятычы, Адахаўшчына, Сноў Новагародскага павета, трымаў у заставе радзівілаўскія маёнткі Аношкі, Тарэйкі, Свержань, Тулёнка, Гарадзея.

## Сям’я 
Міхал Абуховіч ажаніўся з Каралінай, дачкой Станіслава Фердынанда Жавускага герба «Крыўда» і княжны Кацярыны Караліны Радзівіл (дачка Міхала Казіміра Радзівіла Рыбанькі). Меў з ёй дзвюх дачок, Фабіяну і Соф’ю, якія выйшлі замуж за Караля і Станіслава Гутэн-Чапскіх.

## Літаратура 
* 
* Żychliński T. Złota księga szlachty polskiej, Poznań, T.1-31, 1879—1908

Міхал
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны менскія
Сяргеевічы (Пастаўскі раён)

**Сярге́евічы** (, ) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Дунілавіцкага сельсавета.

У 1940—1954 гадах цэнтр Сяргеевіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 36 кіламетраў у напрамку на паўднёвы ўсход ад горада Паставы, за 240 кіламетраў ад Віцебска, за 17 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Варапаева. Праз вёску пралягае аўтамабільная дарога .

## Насельніцтва 
* 227 жыхароў, 100 двароў (2002).

## Інфраструктура 
* Базавая школа
* Клуб
* Бібліятэка
* Аддзяленне сувязі

## Памятныя мясціны 
* Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

## Вядомыя асобы 
* Эдуард Пятровіч Казура (нар. 1949) — беларускі палітык.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-31. Выданне 1986 года. Стан мясцовасці на 1983 год.

## Спасылкі 
* *Фаіна Касаткіна* Проект «ПК» «Вёсачка» продолжается. Очередная остановка — деревня Сергеевичи  // Газета «Пастаўскі край»

Катэгорыя:Дунілавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пастаўскага раёна