Барабан

**Барабан** (імаверна, слова цюркскага паходжання) — музычны інструмент з сямейства ўдарных.

Распаўсюджаны ў большасці народаў, выкарыстоўваецца ў складзе многіх музычных ансамбляў. выканаўца на барабане — барабаншчык.

Тыповым прадстаўніком з’яўляецца мембранны барабан, які складаецца з пустога корпуса-рэзанатара вызначанай формы або рамы, на якую нацягнута скураная або пластыкавая мембрана. Яе нацяжэннем рэгулюецца адносная вышыня гуку. Корпус барабана вырабляецца з дрэва, металу (сталі, латуні), акрылавага пластыка або нават гліны.

Гук здабываюць ударам па мембране драўлянай выбівачкай з мяккім наканечнікам, палачкай, шчоткамі, рукамі, а часам і трэннем. Для выкарыстання некалькіх інструментаў адначасова барабаны збіраюцца ва ўдарную ўстаноўку.

Барабаны іншых канструкцый — стальны барабан, шчылінны барабан — не маюць мембран і адносяцца да ідыяфонаў.

## Гісторыя 
Пры раскопках у Месапатаміі былі знойдзены адны з самых старажытных ударных інструментаў, зробленыя ў выглядзе маленькіх цыліндраў, паходжанне якіх датуецца шостым тысячагоддзем да нашай эры, да гэтага ж часу адносяць і наскальныя малюнкі ў пячорах Паўднёвай Амерыкі. Узрост знойдзенага ў Маравіі барабана датуецца пятым тысячагоддзем да н.э., у Старажытным Егіпце барабаны ўзніклі за 4 тыс. гадоў да н.э. Вядома аб існаванні барабанаў у старажытным Шумеры (каля 3 тыс. гадоў да н.э.). Аб працяглай гісторыі развіцця інструмента сведчыць і вялікая разнастайнасць яго відаў у нашы дні.

У XX стагоддзі адбыліся два значныя ўдасканаленні барабанаў. У 1920-1940-х гадах кампанія Gretsch вырабляла карпусы барабанаў па тэхналогіі шматслаёвага расслаення дрэва, гэты спосаб выкарыстоўваецца і сёння. Каля 1956 года Эвансам Марыанам на замену скураным мембранам былі вынайдзены пластыкавыя. Яны больш устойлівыя да вільготнасці і лепш захоўваюць настройку.

## Тыпы барабанаў 
У сучасны аркестр могуць уваходзіць наступныя барабаны:

Вялікі барабан (турэцкі барабан) — двухбаковы, радзей аднабаковы. На ім граюць масіўнай выбівачкай з мяккім наканечнікам; гук яго — моцны, глухі і нізкі. Акрамя выбівачкі, часам выкарыстоўваюць палачкі і інш. Галоўнае прызначэнне вялікага барабана — адзінкавыя ўдары (ад pianissimo да падобнага грамавым разрадам fortissimo). Еўрапейскімі кампазітарамі вялікі барабан спачатку ўжываўся ў ваенным аркестры; з пачатку XVIII стагоддзя — у оперным. Папярэднік вялікага — турэцкі барабан, які прымяняўся ў «Янычарскай музыцы». Вялікі барабан часцяком выкарыстоўваецца для яе імітацыі. Бас-барабан мае памер трохі меншы, чым вялікі (канцэртны) барабан — 20-22" (50-56 см). Уваходзіць ва ўдарную ўстаноўку, на ім граюць нагамі з дапамогай педалі.

Малы барабан — з дзвюма мембранамі, нацягнутымі на нізкі цыліндр. Уздоўж ніжняй мембраны нацягнутыя струны (ад 10 да 34 у залежнасці ад прымянення), якія надаюць гуку сухое раз’юшанае, працяжна-бразгочае адценне. Пры адключэнні струн спецыяльным рычажком гэты характэрны трэск знікае. Ігра заснавана на рудыменце: дроб, хуткае трэмала. Граюць на ім дзвюма драўлянымі палачкамі з патаўшчэннямі на канцах. Прымяняюцца таксама ўдары па вобадзе (рымшот), іншыя прыёмы (напрыклад, бласт-біт, gravity roll, характэрныя для экстрэмальных стыляў музыкі, або кручэнне палачак у маршавых аркестрах). Выкарыстоўваюць набор малых барабанаў розных памераў, пры ігры — ставяць на падстаўкі, у маршавым аркестры — носяць на рамяні або спецыяльнай раме на ўзроўні пояса. У оперны і сімфанічны аркестр малы барабан уведзены ў XIX стагоддзі; часта выкарыстоўваецца ў ваенных сцэнах. Сёння — вядучы інструмент рытмічнай групы джаза.

Том-том (не блытаць з там-тамам (гонг)) — цыліндрычны барабан без струн. Ён паходзіць ад карэнных амерыканскіх ці азіяцкіх народаў, выкарыстоўваўся першабытнікамі для ваенных, рэлігійных мэтаў. Вырабляўся з полых ствалоў дрэў і шкуры жывёл. З пачатку XX стагоддзя тым-тым уваходзіць ва ўдарную ўстаноўку (ад 2 да 4 і больш штук).

Літаўры — сістэма (ад двух да сямі і больш) медных катлоў, на якія нацягнута мембрана. Маюць вызначаную вышыню гучання, якая рэгулюецца падчас ігры. Яны сталі вядомыя ў XV стагоддзі, у склад аркестра ўвайшлі пазней. Акрамя аркестра, папярэднікі літаўраў — накры выкарыстоўваліся ў кавалерыі, для кіравання парадкам.

### Барабаны розных краін 
ы]]

Барабаны вядомыя ва ўсіх краінах і ва ўсе часы. Народныя барабаны простыя ў вырабе і не патрабуюць асаблівых навыкаў для ігры, таму існуюць сотні іх разнавіднасцей. Фальклорная музыка ў вышэйшай ступені меладычная і рытмічна, барабаны — неад’емная яе частка.

У краінах Афрыкі ігра на барабанах — важная частка большасці рэлігійных і свецкіх цырымоній. Ігра на барабанах мае даўнія культурныя традыцыі. Акрамя таго, барабаны шырока выкарыстоўваюцца для перадачы паведамленняў — напрыклад, мова ёруба з’яўляецца танальнай, для перадачы простага ліста можа быць дастаткова трох розных тонаў барабана і пераходаў паміж імі. Сярод барабанаў Афрыкі — ашыко, кпанлога, джэмбэ, бата і мноства іншых.

У Лацінскую Амерыку барабаны былі прывезены з Афрыкі чарнаскурымі рабамі, і з’явіліся атабаке, куіка, конга і іншыя. Да барабанаў, якія паходзяць ад еўрапейскіх, можна аднесці пандэйру. У Паўднёвай і Цэнтральнай Амерыцы таксама вядомыя барабаны з суцэльнага кавалка дрэва, як тэпанацтль. На Кубе былі вынайдзены тымбалес.

На востраве Балі і Інданезіі народная музыка прадстаўлена аркестрам гамелан. У ім выкарыстоўваецца барабан генданг, таксама выкарыстоўваюцца патэ ў Самоа, лалі ў Фіджы.

Барабаны Японіі носяць агульную назву «тайка», яны дзеляцца на 2 вялікія групы: бë-дайка (byou-daiko), у якога мембрана жорстка замацавана цвікамі без магчымасці налады, і сіме-дайка (shime-daiko), якія можна наладзіць пры дапамозе шнуроў ці вінтоў. Гэтыя барабаны выкарыстоўваюцца ў традыцыйнай музыцы гагаку з VII стагоддзя, а таксама будысцкіх і сінтаісцкіх цырымоніях.

У Кітаі барабаны, верагодна, пайшлі ад туркестанскіх і тыбецкіх інструментаў. Сярод іх — баньгу, пайгу і іншыя.

Да барабанаў, выкарыстоўваным у музыцы Індыі, адносяца табла і мрыданга. У Турцыі з’явіўся і далей распаўсюдзіўся пад рознымі назвамі (думбек, тарабука, дарбук) барабан у форме кубка дарбука.

### Класіфікацыя па форме барабана 
Акрамя таго, барабаны можна класіфікаваць па форме:

* Рамачныя
* У форме кубка
* Цыліндрычныя
* Катлападобныя
* У форме «пясочнага гадзінніка»
* У форме конуса

Файл:Pair of dafs.jpg|Даф уяўляе сабой рамку з нацягнутай мембранай
Файл:Djembe,_Ghana.jpg|Барабан джэмбэ ў форме кубка
Файл:Trixon Tom.jpg|Том-том, цыліндрычны барабан
Файл:Timbal.jpg|Літаўры, корпус у форме катла
Файл:Janggu.jpg|Барабан Чангу ў форме пясочнага гадзінніка
Файл:Ashiko.jpg|Ашыко з канічным корпусам

## Выраб 
Вырабам барабанаў займаюцца фірмы рознага ўзроўню. Невялікія фірмы з дзясятка чалавек прапануюць эксклюзіўныя інструменты, зробленыя ўручную. Буйныя кампаніі, вядомыя па ўсім свеце, вырабляюць не толькі ўдарныя, але і іншыя музычныя інструменты.

Для вырабу барабанаў могуць быць выкарыстаны розныя віды матэрыялаў: метал (сталь, бронза), бамбук, пластык. Пераважная большасць барабанаў зроблена з дрэва: клён, бяроза, дуб, ліпа, ясень, чырвонае дрэва.

Пасля падрыхтоўкі абечак на яе мацуюць фурнітуру — прыстасаванні для мацавання і нацяжэння мембраны.

Файл:Shell,dou,tsuke-daiko,katori-city,japan.JPG|Загатоўкі для абячаек барабана.
Файл:Drum_clamp_rim_lug_butt.jpg|**Фурнітура барабана.** 1. Мацаванне для стойкі 2. Верхні абруч 3. Ніт мацавання абруча 4. Замок ніта5. Мацаванне пружыны
Файл:Drum_badge_strainer_throwoff.jpg|**Фурнітура з іншага боку.** 1. Жэтон вырабніка 2. Механізм нацягу 3. Рычаг пружыны

## Налада барабанаў 
Налада барабана — складаны працэс, якому прысвечана шмат артыкулаў. Барабаны могуць быць падзеленыя па гукавышынныя, якія маюць пэўную вышыню гучання (літаўры, рататом), і інструменты з нявызначанай вышынёй гучання (малы барабан, том-том і г. д.). Налада тычыцца і тых, і іншых інструментаў.

Асноўнай мэтай налады з’яўляецца збавенне ад залішніх абертонаў. Барабан, які «ў ладзе з самім сабой», раўнамерна нацягнуты, мае выразны гук, яснае, шырокае, адкрытае гучанне.

 з розным мацаваннем мембраны.]]

Мембрана барабана можа мацавацца да абячайкі (корпусу) і рэгуліравацца альбо з дапамогай сучасных металічных абручоў і нітаў, альбо сістэмай вяровак або рамянёў. Жорсткае мацаванне з дапамогай цвікоў (як у бё-тайко) пазбаўляе барабан магчымасці налады.

Сучасныя вытворцы выпускаюць мноства мадыфікацый мембран (з рознай вагой, таўшчынёй, двухслаёвыя і г. д.) Усе яны па-рознаму ўплываюць на гучанне інструмента.

Калі мембран дзве, адна з іх можа быць танчэйшай і прызначацца не для ўдару, а толькі для павелічэння рэзананса. Адносная налада ўдарнай і рэзананснай мембраны ўплывае на гучанне барабана: калі рэзанансная настроена вышэй за ўдарную, працягласць гучання (сустэйн) павялічваецца. На малым барабане вялікае значэнне таксама мае налада падструнніка (пружын, якія надаюць характэрнае гучанне інструмента).

Барабаны, у якіх выкарыстоўваюцца скураныя мембраны, можна наладзіць, нагрэўшы скуру (нацяжэнне) або апырскаўшы вадой (паслабленне).

## Выкарыстанне барабанаў 
Барабаны могуць быць выкарыстаны як у складзе рытм-групы, так і ў якасці саліруючага інструмента. Розныя барабаны ўваходзяць у склад ансамбляў, у тым ліку такіх, што складаюцца выключна з ударных інструментаў. Яны забяспечваюць неабходны інструментальны каларыт і дынаміку, а таксама пашыраюць кола рытмічных і ўдарных эфектаў.

На барабанах можна граць, удараючы далонню або палачкамі, вырабленымі з драўніны або сінтэтычных матэрыялаў.

Ігра далонямі патрабуе ўмелага чаргавання факусоўкі і рассейвання сілы ўдару рукой, для высокага і нізкага гуку неабходна напружанне, для плескачоў — расслабленне пэндзля. Выкарыстоўваецца і ігра пальцамі з выкарыстаннем перакатаў, трэння мембраны, пстрычак і да т. п..

Пры выкарыстанні палачак, у залежнасці ад сітуацыі і ўласных пераваг барабаншчык можа прымяняць розныя хапіла палачак, і розныя тэхнікі нанясення ўдару.

* Традыцыйны (варыянты назвы traditional, conventional, orthodox, rudimental grip) — зыходзіць з традыцый ваенных барабаншчыкаў. Палачкі трымаюцца не сіметрычна — так, каб не перашкаджаў рэмень барабана.
* Сіметрычны захоп (matched grip). Палкі трымаюцца сіметрычна, паралельна паміж сабой або пад вуглом. Гэты захоп выкарыстоўваецца найбольш часта, мае некалькі варыянтаў:
** Французскі захоп (French grip).
** Нямецкі захоп (German grip).
** Амерыканскі захоп.

Сярод тэхнік удару могуць быць вылучаныя наступныя:

* Тэхніка Мелера (). Названая ў гонар амерыканскага барабаншчыка Sanford Augustus «Gus» Moeller. Грунтуецца на натуральнай працы цягліц, без лішніх рухаў і напружання.
* Метад Гладстоуна. Грунтуецца на знаходжанні пункту балансу палачкі і кантролі яе адскоку.
У залежнасці ад выкарыстоўваных груп цягліц падзяляюць пальцавую, кісцевую, локцевую тэхнікі.

Акрамя палачак, пры неабходнасці выкарыстоўваюць розныя шчоткі, выбівачкі або спецыяльныя прутковыя палачкі, руты (у англамоўнай літаратуры Rute).

Асновай навучання і ігры на барабанах служаць барабанныя рудыменты — адмысловыя прыёмы ігры, якія ўяўляюць сабой пэўную паслядоўнасць розных (напрыклад, акцэнтаваных і не акцэнтаваных) удараў. Найпрасцейшы барабанны рудымент — барабанная дроб, якая ўяўляе сабой удары па чарзе. Акрамя яго, да вядомых рудыментаў адносіцца Double Stroke Roll (двухударная дроб), якая ўяўляе сабой чаргаванне двух удараў адной рукой і двух удараў іншай рукой.

Рытмічныя партыі накладваецца на скончаную функцыянальна-гарманічную структуру, званую квадратам. Урыўкі, выкананыя секцыяй ударных інструментаў маршевого аркестра, называюцца кадэнцыя (англ. Drum cadence).

## Ілюстрацыі 

Файл:Frans Hals - Joueur de rommelpot avec six enfants.jpg|Мужчына з фрыкцыйным барабанам на карціне Франса Халса
Файл:Gu Hongzhong's Night Revels, Detail 6.jpg|Кітайскі барабаншчык грае жанчыне. Світак перыяда імперыі Сун.
Файл:Monumento Tambor .JPG|Помнік барабану ў Рыу-Гранды
Файл:Tobarra-monumento-al-tambor-2.jpg|Помнік барабану ў Альбасетэ
Файл:Thegaloubet.png|Музыкант з флейтай і тамбурынам на карціне XVIII стагоддзя
Файл:DK-Bongos.JPG|Барабаны бонга — гульнявы кантролер прыстаўкі Nintendo GameCube

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Большой барабан на сайте www.partita.ru — ноты для духового оркестра.

*
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы