open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Анікей Гарнастай

**Аніке́й Гарнаста́й** (? — перад 1567) — дзяржаўны дзеяч ВКЛ. Сын Астафія Гарнастая.

Дваранін гаспадарскі ў 1529, дзяржаўца дубіцкі і каняўскі, ключнік віленскі ў 1533, пісар ВКЛ у 1539, староста чаркаскі і канеўскі да 1547, дзяржаўца любашанскі ў 1546—55, староста гомельскі з 1547 і рэчыцкі з 1555, пасля брата Івана з 1551 маршалак гаспадарскі.

Першай яго жонкай была Настасся, дачка Р. Грамыкі, другой — Багдана Храбтовіч, дачкой Багдана Марцінавіча Храптовіча, якая прынесла яму ў пасаг частку маёнткаў Горы і Дудаковічы ў Аршанскім павеце (па сваёй маці, князёўне Аўдоцці Друцкай-Горскай). Меў адзінага сына Фрыдэрыка, які памёр маладым без нашчадкаў, пасля чаго яго маёнткі перайшлі да стрыечных братоў.

----

## Літаратура 
* *Насевіч В.* Гарнастаі // 

Анікей
Катэгорыя:Пісары вялікія літоўскія
Катэгорыя:Старосты гомельскія
Катэгорыя:Старосты канеўскія
Катэгорыя:Старосты рэчыцкія
Катэгорыя:Старосты чаркаскія
Катэгорыя:Старосты каняўскія
Катэгорыя:Старосты дубіцкія
Катэгорыя:Старосты любашанскія
Катэгорыя:Маршалкі гаспадарскія
Катэгорыя:Дваране гаспадарскія
Красікаў

**Кра́сікаў** — рускае прозвішча.

Вядомыя носьбіты:

* Аляксандр Васільевіч Красікаў (1907—1943) — кавлерыст, Герой Савецкага Саюза.
* Пётр Ананьевіч Красікаў (1870—1939) — рускі рэвалюцыянер і савецкі палітычны дзеяч.

Катэгорыя:Рускія прозвішчы
Аляксандр Васільевіч Красікаў

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Аляксандр Васільевіч Красікаў
|арыгінал імя     = Александр Василевич Красиков
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|подпіс           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1929—1943
|званне           = 
|род войскаў      = кавалерыя
|пасада           = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Аляксандр Васільевіч Красікаў** (1907—1943) — капітан Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Аляксандр Красікаў нарадзіўся 21 жніўня 1907 года ў вёсцы Красны Яр (цяпер — Ардынскі раён Новасібірскай вобласці). Пасля заканчэння сямі класаў школы працаваў у лесаўпарадкавальнай рабочай партыі. У 1929 годзе Красікаў быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У 1937 годзе ён скончыў Харкаўскую пагранічную школу НКУС СССР. Са снежня 1941 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. У 1942 годзе Красікаў скончыў спецыяльны курс Ваеннай акадэміі імя Фрунзе. Да верасня 1943 года гвардыі капітан Аляксандр Красікаў быў начальнікам штаба 62-га гвардзейскага кавалерыйскага палка 16-й гвардзейскай кавалерыйскай дывізіі 7-га гвардзейскага кавалерыйскага корпуса 61-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас вызвалення Украінскай ССР.

19 верасня 1943 года галаўны атрад палка на чале з Красікавым паспяхова разведаў брод праз раку Сноў і, пераправіўшыся праз яе, без страт са свайго боку вызваліў сяло Клачкова Чарнігаўскага раёна Чарнігаўскай вобласці Украінскай ССР, нанесшы ворагу вялікія страты ў жывой сіле і баявой тэхніцы. У ноч з 27 на 28 верасня 1943 года полк Красікава паспяхова пераправіўся праз Днепр у раёне вёскі Ніўкі Брагінскага раёна Гомельскай вобласці Беларускай ССР і захапіў плацдарм на яго заходнім беразе. 8 снежня 1943 года Красікаў загінуў у баю. Пахаваны ў горадзе Рэчыца Гомельскай вобласці Беларусі.

У гонар Красікава названая вуліца ў Рэчыцы і усталяваны бюст у Ардынскім.

## Літаратура 
* 
* *Ахмадиев Т. Х.* Башкирская гвардейская кавалерийская. — Уфа, 1999.
* Звёзды доблести ратной. — Новосибирск: Новосибирское ен. изд., 1986.
* Навечно в сердце народном. — 3-е изд., доп. и испр. — Минск, 1984.
* Новосибирцы — Герои Отечества. — Новосибирск, 2010.
* Слава башкирских конников. — Уфа: Китап, 2005.

Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы за Дняпро
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Новасібірскай вобласці
Катэгорыя:Капітаны СССР
Смалянка (прыток Шчары)

**Смаля́нка** — рака ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Шчара (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 10 км. Плошча вадазбору 89 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,7 м/км. Выток ракі знаходзіцца за 0,5 км у напрамку на поўнач ад вёскі Навасёлкі. Упадае ў разліў Сачыўкі, на рацэ Шчара прыкладна за 2 км на ўсход ад аграгарадка Сталовічы. Рэчышча каналізаванае ў сярэднім і ніжнім цячэнні. У басейне ракі разліў Атлант.

Каля ракі вёскі Навасёлкі, Вялікае Гацішча, Навінкі, Заполле, аграгарадок Сталовічы. Каля вёскі Заполле на рацэ сажалка.

## Літаратура 
*  — С. 549.
* 
* 
* Ліст карты N-35-101. Выданне 1986 г. Стан мясцовасці на 1982 г.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Брестской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Баранавіцкага раёна
Катэгорыя:Прытокі Шчары
Матроскі мост

**Матроскі мост** — мост у Маскве праз раку Яўзу. Пабудаваны ў 1956 годзу па праекце інжынера Б.Г. Навумава і архітэктара Г. Г. Шахавай на месцы моста 1910 года пабудовы. Мост злучае вуліцу Страмынка з Праабражэнскай вуліцай.
Пад мостам праходзяць:
* Па левым беразе — да моста набярэжная Ганнушкіна; пасля моста Праабражэнская набярэжная;
* Па правым беразе — да і пасля моста: Русакоўская набярэжная.

## Паходжанне назвы 
Назву мост атрымаў ад Матроскай слабады, якая знаходзілася побач у пятроўскія часы.

## Гісторыя 
Першы драўляны мост быў пабудаваны на гэтым месцы ў 1793 годзе на сродкі маскоўскага купца Мазаева. У 1910 годзе гэты мост быў заменены аднапралётным каменным, які меў даўжыню 12 метраў.
Сучасны мост — трохпралётны, мае даўжыню з падыходамі 206 метраў, шырыню 34 метры. Сярэдні пралёт ідзе над рэчышчам ракі, два крайнія — праезды па набярэжных і ходнікі. Пралётныя пабудовы — жалезабетонныя, бэлькавыя. Канструкцыя неразразная.

## Цікавы факт 
Па плане абваднення Масквы (у складзе Генплана 1935 года) на месцы цяперашняга Матроскага моста планавалася збудаванне гідравузла са шлюзам на Яўзе.

## Суседнія масты праз Яўзу 
* вышэй па плыні ракі — Праабражэнскі метрамост
* ніжэй па плыні рэкі — 2 пешаходных моста на Праабражэнскай набярэжнай
* яшчэ ніжэй па плыні рэкі — Электразаводскі мост на Вялікай Сямёнаўскай вуліцы.

## Гл. таксама 
* Масты праз Яўзу
* План абваднення горада Масквы

## Літаратура 
* Москва. Энциклопедия. Гл. ред. А. Л. Нарочницкий. — М.: «Советская Энциклопедия», 1980. — 688 с. с илл.

## Спасылкі 
* Матросский мост 

Катэгорыя:Масты Масквы
Катэгорыя:Масты праз Яўзу
Цыпа

**Цыпа** () — рака ў Азіяцкай частцы Расіі, у Бураціі. Левы прыток ракі Віцім (басейн Лены).

Даўжыня ракі 692 км. Плошча вадазбору 42 200 км². Сярэдні расход вады 270 м³/с. Сярэдні шматгадовы сцёк да 8,521 км³/год. Выток ракі знаходзіцца на Ікацкім нагор’і. Да возера Баўнт рака мае назву *Верхняя Цыпа*, ніжэй возера — *Ніжняя Цыпа*, у ніжнім цячэнні — *Цыпа*. Большая частка басейна ракі знаходзіцца ў межах Віцімскага пласкагор’я.

Прытокі: Цыпікан, Амалат, Актрагда, Уакіт, Кэвэткэ, Жалю, Кавокта, Жальбан, Талакіт, Кудур, Уліглі, Буча і інш. У басейне ракі 3227 азёр агульнай плошчай 478 км².

У басейне Цыпы знаходзяцца радовішчы нефрыту.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Река Ципа (Верх. Ципа, Ниж. Ципа) // Государственный водный реестр РФ
* *Иванов В. В.* Ципа // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Рэкі Бураціі
Катэгорыя:Басейн Лены
Студзёнка (прыток Бярэзіны)

**Студзёнка** — рака ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Бярэзіна.

Даўжыня ракі 14 км. Плошча вадазбору 43 км². Выток ракі знаходзіцца ў напрамку на захад ад вёскі Баяры. Упадае ў Бярэзіну прыкладна за 4 км у напрамку на ўсход ад вёскі Ваўча. За 2,5 км на ўсход ад вёскі Ваўча рэчышча Cтудзёнкі разгаліноўваецца.

Каля ракі вёскі Баяры, Студзёнка, Будачы, Ваўча. Каля вёсак Будачы і Ваўча на рацэ сажалкі.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-45. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1984.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Прытокі Бярэзіны
Катэгорыя:Рэкі Докшыцкага раёна
Смілавіцкі парк

**Смілавіцкі парк** знаходзіцца ў гарадскім пасёлку Смілавічы Чэрвеньскага раёна (Мінская вобласць, Беларусь).

Закладзены ў канцы ХІХ ст. Плошча каля 3 га.

Парк пейзажны. Утварае суцэльны дрэвавы масіў, у складзе якога трапляюцца каштоўныя экзоты — , ,  і інш., растуць інтрадуцэнты — , , , , , ,  і інш.

]]
Тут знаходзяцца Смілавіцкія хвоі — 2 дрэвы  узростам каля 100 гадоў, з 1963 года помнік прыроды рэспубліканскага значэння.

Дрэвавыя экзоты — каштоўныя дэкаратыўныя і матачныя расліны.

## Літаратура 
* Смілавіцкі парк // 
* Смілавіцкія хвоі // 

Катэгорыя:Паркі Беларусі
Катэгорыя:Славутасці Чэрвеньскага раёна
Катэгорыя:Смілавічы
Будапешцкае гета

**Будапешцкае гета** — яўрэйскае гета, створанае нацыстамі ў Будапешце ў лістападзе 1944 года ў рамках палітыкі пераследу і знішчэння яўрэяў. У студзені 1945 года вызвалена наступаўшымі савецкімі войскамі.
]]

Пераследаванне яўрэяў у Венгрыі пачаўся з 1938 года правым нацыяналістычным рэжымам Міклаша Хорці. У 1941 годзе ў Будапешце жыло 184 тыс. яўрэяў і 62 тыс. хрышчоных яўрэяў, якія ў адпаведнасці з антыяўрэйскімі законамі падвяргаліся рэпрэсіям і абгароджаных сцяной. Усяго ў гета планавалася перасяліць 220 тыс. яўбрэяў. 25 чэрвеня для яўрэяў Будапешта была ўведзена каменданцкая гадзіна.

Жыхароў гета пачалі дэпартаваць у канцлагеры адразу пасля яго стварэння. За час акупацыі Венгрыі яўрэйскае насельніцтва Будапешта скарацілася з 200 тысячаў да 70 тысячаў чалавек у гета. Каля 20 тысячаў чалавек пражывала ў дамах па-за межамі гета, карыстаючыся дакументамі, выдадзенымі дыпламатамі нейтральных краін (у тым ліку Раулем Валенбергам і Джорджа Перласка).

18 студзеня 1945 года гета было вызвалена часцямі 151-й Чырванасцяжнай Жмерынскай дывізіі, пры гэтым ахова гета аказала супраціўленне. Па словах аднаго з удзельнікаў баёў, гета было падрыхтавана да выбуху. Да гэтага моманту ў гета і ў памяшканнях, падкантрольных дыпламатычным місіям нейтральных краін, знаходзілася каля 94 тысяч яўрэяў.

У 2005 годзе ў памяць аб ахвярах на набярэжнай Дуная усталяваны мемарыял.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 60 лет освобождения еврейского гетто в Будапеште
* A personal account of the ghetto Budapest 
* History of the ghetto Budapest
* Budapest Ghetto today 
* Ghetto Budapest 

Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1945 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Будапешта
Катэгорыя:Халакост у Венгрыі
Катэгорыя:Гета ў перыяд Другой сусветнай вайны
Смілавіцкае падняцце

**Смілавіцкае падняцце** (ад назвы г.п. Смілавічы Чэрвеньскага раёна) — тэктанічная структура ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці, ускладняе Прыаршанскую монакліналь Беларускай антэклізы па ўчастку сучлянення з Чэрвеньскім структурным залівам Аршанскай упадзіны. Вылучана электра- і сейсмаразведкамі, буравымі работамі.

Выдзяляецца па паверхні фундамента, рыфейскіх, вендскіх і сярэднедэвонскіх адкладах, выцягнута ў паўночна-ўсходнім напрамку. Памеры 23х10,5 км. Амплітуда 150 м. Паўночна-заходняе крыло ўскладнена разрыўным парушэннем паўночна-ўсходняга распасцірання амплітудай 100 м.

Фарміраванне Смілавіцкага падняцця адбывалася ў рыфейскі, вендскі і дэвонскі час.

## Літаратура 
* Смілавіцкае падняцце // 

Катэгорыя:Беларуская антэкліза
Катэгорыя:Геалогія Пухавіцкага раёна
Юрый Пятровіч Трутнеў

**Юрый Пятровіч Трутнеў** (нар. 1 сакавіка 1956, Полазна, Молатаўская вобласць) — расійскі палітык. Намеснік Старшыні Урада Расійскай Федэрацыі — паўнамоцны прадстаўнік Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ў Далёкаўсходняй федэральнай акрузе з 31 жніўня 2013 года.

Міністр прыродных рэсурсаў і экалогіі Расіі (2004—2012).

Катэгорыя:Міністры прыродных рэсурсаў і экалогіі Расіі
Катэгорыя:Правадзейныя дзяржаўныя саветнікі Расійскай Федэрацыі 1-га класа
Катэгорыя:Функцыянеры УЛКСМ
Катэгорыя:Намеснікі Старшыні Урада Расійскай Федэрацыі
Катэгорыя:Члены Савета бяспекі Расіі
Катэгорыя:Кіраўнікі гарадоў Расіі
Катэгорыя:Губернатары Пермскай вобласці і Пермскага края
Старая плошча (Масква)

**Старая плошча** — пешаходная вуліца ва ўсходняй частцы Кітай-горада ў Маскве. Праходзіць ад плошчы Ільінскія Вароты да плошчы Варварскія Вароты. Сфармавалася пад канец XVIII стагоддзя як праезд уздоўж крапасной сцены. Сучасны від склаўся ў 1900-x гадах, калі былі перабудаваны прылеглыя да плошчы кварталы Кітай-горада. У 1930-х была знесена сцяна, што адлучала Старую плошчу ад Кітайгародскага (Кітайскага) праезду.

Назва Старая плошча ў гутарковай гаворцы асацыявалася з вышэйшым кіраўніцтвам, таму што ў савецкі перыяд у доме № 4 па Старай плошчы знаходзіўся Цэнтральны камітэт КПСС. Па стане на 2018 год гэты будынак займае Адміністрацыя прэзідэнта.

## Гісторыя 
У XIV—XV стагоддзях на месцы сучаснай Старой плошчы рос лес, што бараніў Крэмль ад нападаў з усходу. Пасля стварэння крапасной сцяны для абароны ад Крымска-нагайскіх набегаў у 1530-х гадах тэрыторыі будучых Старой і Новай плошчаў сталі часткай Кітай-горада.

У 1783 годзе на месца плошчаў быў перанесены таўкучы рынак, які раней знаходзіўся на Манежнай плошчы. Для яго пад аркамі Кітайгародскай сцяны былі ўсталяваны больш за дзвесце драўляных крам, а праз тры гады дадаткова збудавалі яшчэ 74 каменных. Па традыцыі XVIII стагоддзя зваць плошчай кожнае гандлёвае месца з крамамі, новая тэрыторыя атрымала назву Новай плошчы — у супрацьстаўленне старой Краснай плошчы.

## Літаратура 
# 
# 
# 
# 
# 

## Спасылкі 
* Современные имена центральных площадей: Закон города Москвы N 958 от 25.10.1994 
* Снесённое административное здание № 4 по Старой площади.

Катэгорыя:Плошчы Масквы
Мароні (значэнні)

Назву **Мароні** маюць:

* Мароні — сталіца Каморскіх Астравоў.
* Мароні — рака ў Паўднёвай Амерыцы.
* Джавані Батыста Мароні (кааля 1522&nbsp;— 1578) — італьянскі мастак.
Радзвін

**Ра́дзвін** — ручай у Добрушскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Уць (басейн Дняпра).

Даўжыня 10,5 км. Пачынаецца за 3,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Займішча Гомельскага раёна, вусце на паўночнай ускраіне вёскі Гардуны. Рэчышча каналізаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Добрушскага раёна
Катэгорыя:Басейн Сажа
Ян ван Гален

**Ян (Ёхан) ван Гален** (; , Эсэн — , Ліворна) — галандскі флатаводзец, камадор Рэспублікі Злучаных Правінцый Нідэрландаў.

## Біяграфія 
Удзельнік бітваў з Іспаніяй у час Нідэрландскай рэвалюцыі (*Васьмідзесяцігадовай вайны*).

У 1630 годзе стаў капітанам, праз пяць гадоў — поўным капітанам () удзельнічаў у марскіх баях з дзюнкеркскімі карсарамі.

У 1645 годзе ў чыне контр-адмірала ваяваў пад камандаваннем адмірала Вітэ дэ Віта супраць Даніі.

У 1650 годзе звольнены са службы, але ў сувязі з пачаткам першай англа-галандскай вайны, ужо 13 ліпеня 1652 года быў прызваны на службу і ўзначаліў галандскі флот у Міжземным моры.

3 жніўня таго ж года адплыў з Галандыі і 1 верасня прывёў свае караблі ў Ліворна.

Галандскі флот з 16 караблёў пад камандаваннем Яна ван Галена заблакаваў у Ліворна англійскую эскадру з 6 караблёў пад камандаваннем Генры Эплтана. Адзінай надзеяй англічан заставалася злучэнне з эскадрай Рычарда Бэдылі з 8 караблёў, якая знаходзілася каля вострава Эльба. Аднак Эплтан адплыў занадта рана, і сутыкнуўся з галандскім флотам да сустрэчы з Бэдылі. Два англійскія караблі былі захоплены, тры знішчаны, і толькі «Mary», які ішоў пад ветразямі хутчэй за галандцаў, здолеў злучыцца з Бэдылі. Калі Бэдылі сутыкнуўся з галандцамі, то праз відавочную колькасную перавагу праціўніка быў вымушаны рэціравацца.

У час бітвы пад Ліворна 14 сакавіка 1653 года Ян ван Гален атрымаў смяротнае раненне. Гарматнае ядро патрапіла яму ў правую нагу ніжэй калена. У час бітвы медыкі пад палубай ампутавалі нагу адміралу і той, нягледзячы на гэта, мужна працягваў камандаваць боем.

Памёр Ян ван Гален у Ліворна праз 10 дзён.

Перамога пад Ліворна зрабіла галандцаў гаспадарамі Міжземнамор'я, цяпер англійскі гандаль у Леванце цалкам залежаў ад іх.

У складзе яго флоту служыў малады капітан Карнеліус Тромп, які камандаваў адным з караблёў галандскага флоту ў бітве пры Ліворна.

Ё. Ван Гален быў урачыста пахаваны ў мармуровай труне ў Амстэрдаме ў царкве Ньівэ керк, месцы пахавання многіх выдатных нідэрландскіх асоб.

## Гл. таксама 
* Бітва пры Ліворна

## Спасылкі 
* Jan van GALEN. (1604—1654.)

Катэгорыя:Адміралы Нідэрландаў
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Эсэне
Катэгорыя:Памерлі ў Ліворна
Катэгорыя:Пахаваныя ў Амстэрдаме
Хмеляграб

**Хмеляграб** (*Ostrya*) — род лістападных дрэў падсямейства ляшчынавых.

## Апісанне 
Невысокія аднадомныя дрэвы з густой шарападобнай кронай. Кара ствала з падоўжанымі трэшчынамі, парасткі бурыя, з апушэннем у маладым узросце. Лісце чаргаванае, па краі двойчы няроўнапілаватае. Тычынкавыя кветкі без калякветніка, па адной на восі доўгага цыліндрычнага каташка, песцікавыя — з калякветнікам, па дзве ў рэдукаваных дыхазіях, сабраных у шчыльныя кароткія катахападобныя суквецці. Шышкападобныя жаночыя каташкі хмеляграба падобныя на жаночыя суквецці хмеля (адсюль назва). Плод — аднанасенны арэшак.

## Пашырэнне 
Пашыраны на Каўказе, у Малой Азіі, Паўночнай Амерыцы, Японіі.

Згодна дадзеным Каралеўскіх батанічных садоў К’ю род налічвае 9 відаў: У Цэнтральным батанічным садзе Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі інтрадукаваны хмеляграб звычайны і хмеляграб віргінскі. Цвітуць у маі, пладаноясць у жніўні—верасні.

## Асаблівасці біялогіі 
Размнажаюцца насеннем. Растуць марудна. Непатрабавальныя да глеб, адносна зімаўстойлівыя расліны.

## Выкарыстанне 
Дэкаратыўныя расліны, вырошчваюцца ў адзіночных і групавых пасадках.

## Літаратура 
* *Бабарэка Я.* Хмеляграб // 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Бярозавыя
Міжнародны інстытут менеджменту «МІМ-Беларусь»

**Міжнародны інстытут менеджменту «МІМ-Беларусь»** — прыватная вышэйшая навучальная ўстанова, якая дзейнічала ў Мінску на вул. К. Маркса, 18 у 1992—2004 гг., як частка Міжнароднага інстытута менеджменту пад кіраўнцтвам В. І. Цярэшчанкі. Ліквідаваны 8.11.2006 г па прычыне банкруцтва.

## Спасылкі 
* Сайт МІМ у Кіеве 
* Зніклыя навучальныя ўстановы // Блог Андрэя Берастоўскага

Катэгорыя:Колішнія навучальныя ўстановы Беларусі
Усходнееўрапейскі інстытут бізнесу і права

**Усходнееўрапейскі інстытут бізнесу і права** — прыватная вышэйшая навучальная ўстанова, якая дзейнічала ў Мінску ў 1990-х гг. Гэта вну рыхатавала юрыстаў, эканамістаў і эканамістаў-менеджераў. Першапачаткова знаходзілася на вул. Варвашэні (цяпер пр. Машэрава, 105), у 1997 г. вну пераехала на вул. Свярдлова, 13a, а ў 1998 г — на вул. Я. Коласа, 1. Згодна праваабарончай справаздачы па Беларусі за 1999 г. на 1999 г. Інстытут быў пазбаўлены ліцэнзіі. Згодна дзадзеным МПЗ на 2001 г., вну знаходзілася ў працэсе ліквідацыіhttps://kartoteka.by/unp-100996039.

## Вядомыя выкладчыкі 
* Аляксандр Аляксеевіч Грыцанаў (1958—2011) — беларускі філосаф, сацыёлаг, гісторык, культуролаг, рэлігіязнаўца і публіцыст.

Катэгорыя:Колішнія навучальныя ўстановы Беларусі
Парк культуры (станцыя метро, Сакольніцкая лінія)

«**Парк культуры**» — станцыя Маскоўскага метрапалітэна на Сакольніцкай лініі. Злучана перасадкай з аднайменнай станцыяй на Кальцавой лініі. Размешчана ў раёне Хамоўнікі (ЦАА); названа ад Цэнтральнага *парку культуры* і адпачынку імя Горкага. Адкрыта 15 мая 1935 года ў складзе першай пляцоўкі Маскоўскага метрапалітэна. Калонная трохпралётная станцыя мелкага залажэння з адной астраўной платформай.

## Гісторыя і паходжанне назвы 
Станцыя адкрыта 15 мая 1935 года ў складзе першай пускавой пляцоўкі Маскоўскага метрапалітэна з 13 станцый — «Сакольнікі» — «Парк культуры» з адгалінаваннем «Ахотны рад» — «Смаленская».

Сваю назву атрымала па буйным аб'екце, размешчаным недалёка ад станцыі — Цэнтральнаму *парку культуры* і адпачынку імя Горкага (тут парушана геаграфічная сувязь, бо сам парк культуры знаходзіцца на процілеглым беразе Масквы-ракі). У 1980 годзе назва была скарочана напярэдадні Алімпіяды-80, бо станцыі на час правядзення Алімпіяды аб'яўляліся на англійскай мове. З той пары станцыя носіць назву «Парк культуры».

Праектныя назвы станцыі — «Крымская» і «Крымская плошча», — злучаны з запланаванай у Генеральным плане рэканструкцыі Масквы пракладкай новай магістралі — «Усходняга праменя», што ідзе ад Палаца Саветаў па лініі Астожанкі да паўднёва-заходніх ускраін горада і ўтваральнага на скрыжаванні з Садовым кольцам вялікую плошчу з рабочай назвай *Крымская*. Першапачаткова са станцыі было запланавана чатыры выхады — па ўсіх вуглах скрыжавання Усходняга праменя з Садовым кальцом, аднак да пуску першай лініі выбудавалі толькі два павільёны на дыяганальных вуглах.

У 1991 годзе станцыю прапанавалі перейменаваць У «Астожанку».

## Тэхнічная характарыстыка 
Канструкцыя станцыі — калонная трохпралётная мелкага залажэння (глыбіня залажэння — 10,5 метра). На станцыі два шэрагі па 23 калоны з крокам 7 метраў.
За станцыяй размешчаныя звароткавыя тупікі, што выкарыстоўваюцца часам (апроч асноўнага прызначэння) для тэхнічнага абслугоўвання і начнога адстою цягнікоў.

## Станцыя ў лічбах 
* Код станцыі — 013.
* У сакавіку 2002 года пасажырапаток складаў: па ўваходзе — 9,3 тысячы чалавек, па выхады — 10 тысяч чалавек у суткі.
* Час адкрыцця паўднёвага вестыбюля для ўваходу пасажыраў — 5 гадзін 35 хвілін, паўночнага — 6 гадзін 30 хвілін; час закрыцця паўднёвага вестыбюля ў 1 гадзіну ночы, паўночнага ў 22 гадзіны 30 хвілін.

## Спасылкі 
* «Парк культуры» на сайте metro.molot.ru
* «Парк культуры» в программе «Подземка» на Радио801

Катэгорыя:Станцыі Маскоўскага метрапалітэна
Катэгорыя:Калонныя станцыі мелкага залажэння
Катэгорыя:Хамоўнікі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні  Мікалая Колі
Беларускі недзяржаўны інстытут кіравання, фінансаў і эканомікі

**Беларускі недзяржаўны інстытут кіравання, фінансаў і эканомікі** — прыватная вышэйшая навучальная ўстанова, якая дзейнічала ў Мінску ў 1990-х гг і пачатку 2000-х гг. Адрас: вул. Прытыцкага, 62. Пры вну дзейнічалі факультэты: эканамічны, права, сацыяльна-эканамічны, завочны, вячэрні. Унесена ў адзіны дзяржаўны рэестр 04.10.1994 і выключана з яго 08.09.2006 па прычыне банкруцтва.

## Статыстыка на 1998-1999 нав. г.
Згодна статыстычным дадзеным Вылічальна-статыстычнага цэнтра Мінадукацыі РБ на 1998 г. у Інстытуце працаваў 71 выкладчык (з іх 47 жанчын, 6 дактароў і 23 кандыдаты навук) і навучаліся 784 чал., з якіх 101 вучыліся за кошт арганізацый. На кастрычнік 1998 г. было пададзена 222 заявы, вытрымалі ўступныя экзамены і было залічана 197 чал. З 1.10.97 па 1.10.98 выбыла 707 чал., з якіх 75 на іншую форму навучання ў гэтай жа вну, 248 - у іншыя вну і 143 - адлічаны па непаспяховасці.

У 1998 г. вну арэндавана 4003 кв. м. будынкаў. З іх вучэбных - 3155, вучэбна-дапаможных - 450 і падсобных - 398 кв. м.

## Спасылкі 
* Вышэйшыя навучальныя ўстановы Рэспублікі Беларусь па стану на пачатак 1998-1999 навучальнага года (статыстычны даведнік). Мн.: Вылічальна-статыстычны цэнтр Мінадукацыі РБ, 1998 c. 82-98 апублікавана на Зніклыя навучальныя ўстановы // Блог Андрэя Берастоўскага

Катэгорыя: Колішнія навучальныя ўстановы Беларусі
Валерый Сяргеевіч Гарбачык

**Валерый Гарбачык** (нар. ) — беларускі футбаліст, нападнік расійскага клуба «Чалябінск».

## Клубная кар’ера 
Выхаванец мінскага «Дынама», з 2011 года пачаў выступаць за дубль, у той час выступаў на пазіцыі абаронцы. У 2013 годзе прыцягваўся да асноўнай каманды дынамаўцаў, аднак так і не згуляў за яе. Сезон 2015 правёў у арэндзе ў «Бярозе-2010» у Першай лізе, дзе стаў выкарыстоўвацца ў якасці нападніка. Па заканчэнні сезона «Бяроза-2010» спыніла існаванне, і ў пачатку 2016 года Гарбачык рыхтаваўся да новага сезона з асноўнай камандай «Дынама», аднак у сакавіку 2016 года быў аддадзены ў арэнду клубу «Смалявічы-СТІ».

У сезоне 2017 стаў іграком смалявіцкай каманды ўжо на трывалай аснове. З 15 галамі стаў адным з найлепшых бамбардзіраў у Першай лізе і дапамог камандзе выйсці ў Вышэйшую лігу. У снежні 2017 года падоўжыў кантракт з клубам. У пачатку 2018 года стаў капітанам каманды, якая змяніла назву на «Смалявічы».

У жніўні 2018 года перайшоў у жодзінскае «Тарпеда-БелАЗ», дзе таксама стаў асноўным нападнікам. У ліпені 2020 года быў аддадзены ў арэнду ў латвійскі клуб «Ліепая».

У сакавіку 2021 года, пакінуўшы «Ліепаю» па заканчэнні арэнды, стаў трэніравацца з «Тарпеда-БелАЗ», аднаўляючыся ад траўмы, і неўзабаве быў заяўлены за каманду. Згуляўшы за жодзінцаў у трох матчах чэмпіянату Беларусі, у ліпені 2021 года па пагадненні бакоў пакінуў клуб і ў хуткім часе далучыўся да «Іслачы», дзе замацаваўся ў складзе.

У студзені 2022 года вярнуўся ў «Тарпеда-БелАЗ». У 2022 і 2023 гадах станавіўся найлепшым бамбардзірам каманды ў чэмпіянаце Беларусі. У студзені 2024 года па заканчэнні кантракта пакінуў жодзінскі клуб і неўзабаве стаў іграком расійскага «Чалябінска».

## Міжнародная кар’ера 
Выступаў за юнацкія і моладзевую зборныя Беларусі.

## Дасягненні 
*  Уладальнік Кубка Латвіі: 2020
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2023
*  Уладальнік Кубка Беларусі: 2023

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Бяроза-2010
Катэгорыя:Ігракі ФК Смалявічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліепая
Катэгорыя:Ігракі ФК Іслач
Катэгорыя:Ігракі ФК Чалябінск
Дзмітрый Юр’евіч Калінейка

**Дзмітрый Калінейка** (нар. ) — беларускі футбаліст, нападнік.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец мінскага РЦАП-БДУ, у 2016 годзе дэбютаваў у складзе дарослай каманды «Зорка-БДУ» ў Першай лізе. У сезонах 2016—2017 з’яўляўся на полі, выходзячы на замену ў другім тайме.

У студзені 2018 года прыбыў на прагляд у «Смалявічы» і ў лютым падпісаў з клубам трохгадовы кантракт. 1 красавіка 2018 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе у матчы супраць БАТЭ (0:1), выйшаўшы назамену ў канцы сустрэчы. Пазней атрымаў траўму, з-за якой прапусціў большую частку сезона 2018. У пачатку 2019 года зноў стаў з’яўляцца на полі, выходзячы на замену, аднак у ліпені 2019 года з-за праблем са здароўем завяршыў кар’еру.

## Міжнародная кар’ера 
У 2015 годзе выступаў за юнацкую зборную Беларусі да 17 гадоў у адборачным раўндзе чэмпіянату Еўропы.

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Энергетык-БДУ
Катэгорыя:Ігракі ФК Смалявічы
Джозеф Ланкастэр

**Джозеф Ланкастэр** ( — ) — англійскі педагог, наватар народнай адукацыі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Лондане ў сям'і крамніка. Па веравызнанні быў квакерам. Займаўся бясплатным навучаннем бедных дзяцей, заснаваўшы першую такую школу ў 1798 годзе, і выпрацаваў арыгінальную школьную сістэму, якая атрымала шырокае распаўсюджванне. Пры садзейнічанні Корстана і Фокса, заснавальнікаў British and foreign Society for education, заснаваў у 1808 годзе сваю першую нармальную школу, а ў 1818 годзе — першую школу, якая рыхтавала настаўнікаў для школаў яго сістэмы.

У 1811 годзе было ўжо 95 школаў Ланкастэрскай сістэмы, у якіх вучыліся 30000 вучняў. Яго спроба ўжываць сваю сістэму ў вышэйшай адукацыі пацярпела няўдачу; ён эміграваў у Амерыку, з 1828 года жыў у Канадзе, затым арганізаваў навучальную справу ў Калумбіі (1820-1829). Памёр у Нью-Ёрку ад траўмаў, атрыманых пасля траплення пад экіпаж.

Педагагічная сістэма Ланкастэра апісана ім у двух кнігах: «Improvement in Education» (Лондан, 1805) і «The British System of Education» (1810). Вядомы тым, што выступаў катэгарычна супраць «прамых» цялесных пакаранняў, замест гэтага звязваючы вінаватых вучняў у мяшках і падвешваючы іх над падлогай.

## Спасылкі 
* Biography at the *Dictionary of Canadian Biography Online*
* British & Foreign School Society
* British Schools Museum, Hitchin, UK 
* A Film about Lancasterian Monitorial School

Катэгорыя:Квакеры
Катэгорыя:Педагогі Вялікабрытаніі
Андрэй Міхайлавіч Хрыпач

**Андрэй Міхайлавіч Хрыпач** (нар. , ) — беларускі футбаліст і трэнер. У цяперашні час працуе трэнерам у бабруйскай «Белшыне».

## Клубная кар’ера 
Пачынаў дарослую кар’еру ў бабруйскім «Фандаку», пазней гуляў за мазырскі МПКЦ. У 1996 годзе вярнуўся ў Бабруйск, стаўшы іграком «Белшыны», у складзе якой стаў уладальнікам медалёў чэмпіянату Беларусі ўсіх якасцей.

У 2003 годзе далучыўся да «Баранавічаў», якія ўзначаліў былы таварыш па «Белшыне» Андрэй Хлебасолаў, і дапамог клубу перамагчы ў Другой лізе. Гульнявую кар’еру завяршыў у 2005 годзе ў складзе рагачоўскага «Дняпра-ДЮСШ-1».

## Міжнародная кар’ера 
У 1994—1997 гадах прыцягваўся да нацыянальнай зборнай Беларусі.

## Трэнерская кар’ера 
Пасля завяршэння гульнявой кар’еры стаў працаваць у структуры «Белшыны». У 2010—2011 быў трэнерам дубліруючага складу бабруйчан, а ў 2017 годзе ўвайшоў у трэнерскі штаб асноўнай каманды, дзе стаў дапамагаць Уладзіміру Гольмаку.

У красавіку 2018 года стаў галоўным трэнерам другалігавай «Вікторыі» з Мар’інай Горкі. Пад яго кіраўніцтвам склад каманды папоўніў шэраг маладых бабруйскіх футбалістаў. У сезоне 2019 года ўзначальваў каманду «Белшына-2», якая гуляла ў Другой лізе. У пачатку 2020 года вярнуўся ў «Вікторыю», пазней у тым жа годзе стаў трэнерам у штабе «Белшыны».

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Беларусі: 2001
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі: 1997
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 1996, 1998
*  Уладальнік Кубка Беларусі (4): 1996, 1997, 1999, 2001
*  Пераможца Другой лігі чэмпіянату Беларусі: 2003

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Рагачоў
Катэгорыя:Ігракі ФК Баранавічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Мазыр
Катэгорыя:Ігракі ФК Бабруйск
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Вікторыя Мар’іна Горка
Катэгорыя:Трэнеры ФК Белшына-2
Катэгорыя:Выпускнікі Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Уладзіслаў Віталевіч Глінскі

**Уладзіслаў Глінскі** (нар. ) — беларускі футбаліст, абаронца.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец полацкай ДЮСШ-1, з 2013 года навучаўся таксама ў СДЮШАР мінскага «Дынама», а пазней у сталічным РДВАР. Пасля заканчэння вучобы ў ліпені 2017 года падпісаў кантракт на 2,5 гады з мінскім «Тарпеда». Хутка здолеў замацавацца ў асноўным складзе каманды на пазіцыі правага абаронцы. Сезон 2018 пачынаў у стартавым складзе, з лета стаў радзей з’яўляцца на полі. У сезоне 2019 зноў стаў трывалым іграком стартавага складу.

У ліпені 2019 года ў сувязі з фінансавымі праблемамі пакінуў «Тарпеда». Абаронцам цікавіўся «Арэнбург», але бакі не здолелі дамовіцца аб умовах пераходу. У выніку ў жніўні 2019 года папоўніў склад барысаўскага БАТЭ, дзе да канца сезона 2019 гуляў за дубль.

У лютым 2020 года пасля прагляду перайшоў у «Іслач». З-за траўм рэдка з’яўляўся на полі, у 2021 годзе выступаў за дубль клуба. У ліпені 2021 года быў аддадзены ў арэнду ў «Віцебск», дзе стаў з’яўляцца ў асноўным складзе. У снежні 2021 года перайшоў у «Віцебск» на рэгулярнай аснове. Застаўся ў Віцебску і ў сезоне 2023, калі каманда выбыла ў Першую лігу, і дапамог ёй вярнуцца ў элітны дывізіён. У студзені 2024 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Віцебск».

## Міжнародная кар’ера 
У 2016—2017 гадах гуляў за юнацкую зборную Беларусі (да 17 гадоў) у адборачным і элітным раўндах чэмпіянату Еўропы.

У кастрычніку 2017 года і кастрычніку 2018 года гуляў за юніёрскую зборную Беларусі (да 19 гадоў) у адборачным раўндзе чэмпіянату Еўропы.

14 лістапада 2018 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, выйшаўшы ў стартавым складзе ў таварыскім матчы супраць Харватыі (1:3).

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК БАТЭ
Катэгорыя:Ігракі ФК Іслач
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Лейтэнант-адмірал

thumb|95px|right|*нарукаўныя знакі адрознення лейтэнант-адмірала ВМС Нідэрландаў*

**Лейтэнант-адмірал** (, ) — вышэйшае ваенна-марское званне ў некаторых краінах свету. У Каралеўскіх ваенна-марскіх сілах Нідэрландаў з’яўляецца званнем вышэй за віцэ-адмірала, але ніжэй за званне адмірала, якое было скасавана ў 1956 годзе, т.б. гэта званне з’яўляецца найвышэйшым ваенна-марскім званнем у ВМС Нідэрландаў. У некаторых іншых флотах свету гэта званне адпавядае званню поўнага адмірала.

У XVII стагоддзі кожны лейтэнант-адмірал галандскага флоту ўзначальваў адно з сямі адміралцействаў Нідэрландаў і ў перыяды войнаў на моры кіраваў баявой эскадрай, якая складалася з парусных караблёў, прыпісаных да адпаведнага адміралцейства.

За ваенныя заслугі знакамітым флатаводцам Нідэрландаў XVII стагоддзя — Міхілу Адрыянсану дэ Руйтэру (чын прысвоены ў лютым 1673; штатгальтар Нідэрландаў Вільгельм III меў у той час вышэйшы ваенна-марскі чын Нідэрландаў — адмірал-генерал — чын (званне) Вярхоўнага галоўнакамандуючага Флотам Нідэрландаў) і Карнелісу Тромпу (чын прысвоены 6 лютага 1679 года, у 1665 годзе часова выконваў абавязкі Вярхоўнага галоўнакамандуючага флотам Нідэрландаў, з 8 мая 1678 года быў адмірал-генералам Даніі) было прысвоена ваенна-марское званне (чын) лейтэнант-адмірал-генерал ().

## Спасылкі 
* http://www.123exp-warfare.com/t/03804491115/

Катэгорыя:Ваенна-марскія званні
Яўген Дзмітрыевіч Марозаў

**Яўген Марозаў** (нар. , ) — беларускі футбаліст, абаронца.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец віцебскай СДЮШАР «Камсамолец», з 2012 года пачаў выступаць за дубль барысаўскага БАТЭ. У 2014 годзе замацаваўся ў складзе дубля. 18 ліпеня 2015 года згуляў за барысаўскую каманду ў першым матчы 1/16 Кубка Беларусі супраць шклоўскага «Спартака» (1:2), у той сустрэчы каманда барысаўчан была прадстаўлена ў асноўным дублёрамі.

У пачатку 2016 года стаў іграком мінскага «Тарпеда». У сезоне 2016 быў адным з асноўных ігракоў, аднак прапусціў летні адрэзак чэмпіянату, а ў 2017 годзе не меў трывалага месца ў аснове, толькі з мая па ліпень выступаў у стартавым складзе. У пачатку 2018 года хутка замацаваўся ў аснове, аднак з кастрычніка стаў гуляць за дубль. У студзені 2019 года пакінуў сталічны клуб.

У пачатку 2019 года праходзіў прагляд у бабруйскай «Белшыне», аднак у выніку ў красавіку папоўніў склад чысцінскага «Андэрдога». У красавіку 2020 года, пасля таго як чысцінскі клуб не быў дапушчаны да ўдзелу ў Першай лізе, перабраўся ў «Маладзечна». Пакінуў маладзечанскую каманду ў сакавіку 2022 года і неўзабаве стаў іграком мінскага «Юні», дзе гуляў да канца 2023 года.

## Міжнародная кар’ера 
У 2011—2012 гадах гуляў за юнацкую зборную Беларусі да 17 гадоў у адборачным і элітным раўндах чэмпіянату Еўропы.

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК БАТЭ
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Чысць
Катэгорыя:Ігракі ФК Маладзечна
Катэгорыя:Ігракі ФК Юні Мінск
Дзмітрый Міхайлавіч Тамела

**Дзмітрый Міхайлавіч Тамела** (нар. ) — беларускі футбаліст, паўабаронца клуба «Орша».

## Клубная кар’ера 
Некаторы час займаўся ў мінскай школе «Змена», пазней на аматарскім узроўні гуляў за «Іслач». Дарослую кар’еру пачаў у 2012 годзе ў клубе «Зорка-БДУ» ў Другой лізе. Пачынаючы з сезона 2014 выступаў разам з клубам у Першай лізе, стаў адным з лідараў і капітанам каманды.

У снежні 2016 года падпісаў двухгадовы кантракт з мінскім «Тарпеда». У складзе тарпедаўцаў таксама стаў іграком асновы, у сезоне 2017 з 11 галамі стаў адным з найлепшых бамбардзіраў каманды. У красавіку 2018 года не гуляў з-за траўмы, пасля чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену, з ліпеня 2018 года замацаваўся ў стартавым складзе.

У ліпені 2019 года перайшоў у наваполацкі «Нафтан», дзе замацаваўся ў якасці іграка асновы. Гуляў у клубе да канца сезона 2021.

У сакавіку 2022 года падпісаў кантракт са «Смаргонню», якой дапамог па выніках сезона 2022 выйсці ў Вышэйшую лігу. У студзені 2023 года вярнуўся ў «Нафтан», у лютым афіцыйна падпісаў кантракт з клубам. У студзені 2024 года падоўжыў пагадненне з «Нафтанам».

У красавіку 2024 года быў аддадзены ў арэнду ў «Оршу». У ліпені 2024 года, пакінуўшы «Нафтан», падпісаў паўнавартасны кантракт з клубам.

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Энергетык-БДУ
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Катэгорыя:Ігракі ФК Смаргонь
Катэгорыя:Ігракі ФК Орша
Чэрвеньскі структурны заліў

**Чэрвеньскі структурны заліў** — адмоўная тэктанічная структура ў Чэрвеньскім, Бярэзінскім, Круглянскім і Бялыніцкім раёнах. Ускладняе Аршанскую ўпадзіну, глыбока ўразаецца ва ўсходні схіл Беларускай антэклізы, дзе прымыкае на поўначы да Прыаршанскай монакліналі, на поўдні — да Бабруйскага пахаванага выступу. Выдзелены комплексам электра-, сейсмаразведачных і аэрамагнітных даследаванняў.

Па паверхні крышталічнага фундамента даўжыня Чэрвеньскага структурнага заліва больш за 90 км, глыбіня апускання ад -0,5 да -0,8 км. У яго межах выяўлены лакальныя падняцці тыпу брахіантыкліналей з амплітудай 50—100 м, большасць з іх выцягнута на паўночны ўсход. У асадкавым чахле заліў адасабляецца па паверхнях рыфейскіх і ніжнявендскіх адкладаў. Па верхнявендскіх і дэвонскіх адкладах, якія ляжаць вышэй, размешчана паўднёва-заходняе крыло Маскоўскай сінеклізы; па юрскіх, мелавых і кайназойскіх даантрапагенавых адкладах — паўночнае крыло Украінскай сінеклізы. Фарміраванне заліва і супадпарадкаваных лакальных падняццяў пачалося ў рыфеі.

Да паўднёва-заходняга схілу Чэрвеньскага структурнага заліва прымеркавана Асіповіцкае падземнае сховішча газа, створанае ў 1976 годзе ў межах мясцовага валападобнага падняцця. Штучная залеж знаходзіцца ў адным з ваданосных гарызонтаў на глыбіні 450-500 м, пласты-калектары перакрытыя непранікальнымі тылітамі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Аршанская ўпадзіна
Катэгорыя:Геалогія Бялыніцкага раёна
Катэгорыя:Геалогія Бярэзінскага раёна
Катэгорыя:Геалогія Круглянскага раёна
Катэгорыя:Геалогія Чэрвеньскага раёна
Валерый Сяргеевіч Мараў

**Валерый Мараў** (нар. , ) — беларускі футбаліст, паўабаронца.

## Клубная кар’ера 
З 2011 года выступаў за дубль жодзінскага «Тарпеда-БелАЗ». У сезоне 2013 стаў прыцягвацца да асноўнай каманды, а сезон 2014 правёў у арэндзе ў клубе Першай лігі Смалявічы-СТІ. У 2015 годзе вярнуўся ў «Тарпеда-БелАЗ», у асноўным зноў выступаў за дубль. 17 жніўня 2015 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў другім тайме матча супраць мазырскай «Славіі» (2:1). Аднак, больш да канца сезона на полі не з’яўляўся.

У 2016 годзе, пакінуўшы жодзінскі клуб, стаў іграком «Оршы», дзе замацаваўся ў аснове. Са студзеня 2018 года праходзіў прагляд у мінскім «Промні» і ў сакавіку падпісаў з ім кантракт. Пачынаў сезон 2018 у стартавым складзе сталічнага клуба, аднак пазней страціў месца ў аснове. У жніўні 2018 года пакінуў «Прамень» і неўзабаве перайшоў у жыткавіцкі ЮАС, дзе гуляў да канца сезона 2018.

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК Смалявічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Орша
Катэгорыя:Ігракі ФК Прамень Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК ЮАС Жыткавічы
Хасуэл

**Ха́суэл** () — востраў у Антарктыцы, у моры Дэйвіса, за 2,5 км ад Берага Праўды на Зямлі Каралевы Мэры.

Востраў адкрыты ў час Аўстралійскай антарктычнай экспедыцыі 1911—1914 гг. пад кіраўніцтвам Дугласа Моўсана. Названы ў гонар аўстралійскага заолага, прафесара Сіднейскага ўніверсітэта Уільяма А. Хасуэла ().

Плошча паверхні вострава каля 1 км². Вышыні да 93 м. На востраве калоніі пінгвінаў Адэлі і іншых птушак. Каля вострава буйныя калоніі імператарскіх пінгвінаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Haswell Island // Geographic Names Information System (GNIS)

Катэгорыя:Астравы Антарктыды
Аляксей Станіслававіч Бутарэвіч

**Аляксей Бутарэвіч** (нар. , ) — беларускі футбаліст, паўабаронца жодзінскага «Тарпеда-БелАЗ».

## Клубная кар’ера 
Выхаванец лідскай ДЮСШ, у юнацкім узросце далучыўся да гродзенскага «Нёмана», дзе выступаў за дубль. У пачатку 2016 года далучыўся да клуба Першай лігі «Смалявічы-СТІ», аднак ужо ў маі пакінуў яго, каб адправіцца служыць ва Узброеныя Сілы.

У пачатку 2018 года, вярнуўшыся з арміі, трэніраваўся з «Лідай», але неўзабаве далучыўся да мінскага «Тарпеда» і падпісаў з ім кантракт. Хутка замацаваўся ў стартавым складзе мінчан, з ліпеня стаў пераважна заставацца на лаўцы запасных, у кастрычніку вярнуў месца ў аснове. У сезоне 2019 выхадзіў на поле нерэгулярна.

У ліпені 2019 года перайшоў у «Смалявічы». У складзе смалявіцкай каманды стаў чаргаваць выхады ў стартавым складзе і на замену. У студзені 2020 года падоўжыў кантракт са «Смалявічамі». У сезоне 2020 замацаваўся ў стартавым складзе каманды ў Вышэйшай лізе.

У ліпені 2020 года пакінуў «Смалявічы» і неўзабаве папоўніў склад мінскага «Дынама», дзе стаў часцей заставацца на лаўцы запасных, зрэдку выходзячы на поле. У сакавіку 2021 года быў аддадзены ў арэнду «Слуцку», у ліпені арэнда была падоўжана да канца сезона 2021. У слуцкай камандзе быў трывалым іграком асновы. У снежні 2021 года па заканчэнні арэнды пакінуў «Слуцк».

У студзені 2022 года падоўжыў кантракт з «Дынама». У пачатку сезона 2022 з’яўляўся на полі, але неўзабаве страціў месца ў складзе. У ліпені 2022 года пакінуў сталічны клуб і хутка стаў іграком валгаградскага «Ротара». Пакінуў валгаградскі клуб па заканчэнні кантракта ў чэрвені 2023 года.

У ліпені 2023 года далучыўся да санкт-пецярбургскага «Зеніта-2». Пакінуў клуб у снежні 2023 года.

У студзені 2024 года падпісаў кантракт з жодзінскім «Тарпеда-БелАЗ».

## Міжнародная кар’ера 
У кастрычніку 2015 года выступаў за юніёрскую зборную Беларусі да 19 гадоў у адборачным раўндзе чэмпіянату Еўропы.

5 чэрвеня 2018 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, адгуляўшы ўсе 90 хвілін у таварыскім матчы супраць Албаніі (2:3).

## Дасягненні 
*  Уладальнік Суперкубка Беларусі: 2024

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Нёман Гродна
Катэгорыя:Ігракі ФК Смалявічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Слуцк
Катэгорыя:Ігракі ФК Ротар Валгаград
Катэгорыя:Ігракі ФК Зеніт-2 Санкт-Пецярбург
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Гракі прыляцелі

**«Гракі́ прыляце́лі»** — хрэстаматыйны пейзаж рускага мастака Аляксея Саўрасава (1830—1897), створаны ў 1871 годзе. Захоўваецца ў Дзяржаўнай Траццяковской галерэі ( 828). Памер — . Гэтае палатно лічыцца самым вядомым творам Саўрасава, а яго з’яўленне разглядаецца як «важны этап у развіцці рускага пейзажнага жывапісу».

Саўрасаў пачаў сваю працу над «Гракамі» у сакавіку 1871 года. Натурныя эцюды да будучага палатна былі напісаны мастаком падчас яго паездкі ў Кастрамскую губерню, калі ён знаходзіўся ў вёсцы Малвіціна (цяпер пасёлак Сусаніна Кастрамской вобласці). Правобразам храма, намаляванага на карціне, з’яўляецца пабудаваная ў канцы XVII стагоддзя Васкрасенская царква, якая захавалася да нашых дзён. Месца, дзе працаваў мастак, пацвярджаецца яго надпісам, зробленай у левым ніжнім куце палатна: «*1871.  *». Некаторыя даследчыкі творчасці Саўрасава мяркуюць, што самыя першыя малюнкі і эцюды да задуманай карціны маглі быць выкананы мастаком у Яраслаўлі або яго ваколіцах, незадоўга да яго паездкі ў Кастрамскую губерню. Пасля вяртання з Малвіціна Саўрасаў працаваў над карцінай у Яраслаўлі, а затым дапрацоўваў кампазіцыю ў Маскве, куды ён вярнуўся ў пачатку траўня. Палатно было названа мастаком «Вось прыляцелі гракі». Улетку 1871 года карціна была набыта ў Саўрасава Паўлам Траццяковым.

Восенню 1871 года палатно экспанавалася на выставе Маскоўскага таварыства аматараў мастацтваў (МТАМ), а ў канцы таго ж года карціна, ужо пад яе цяперашняй назвай (у каталогу яна была паказаная з клічнікам — «Гракі прыляцелі!»), была прадстаўлена на 1-й выставе Таварыства перасоўных мастацкіх выставак (ТПМВ), якая адкрылася 28 лістапада ў Санкт-Пецярбургу. «Гракі» атрымалі добрыя водгукі: мастак Іван Крамской пісаў, што на выставе гэты пейзаж «*ёсць лепшы, і ён сапраўды выдатны*», а мастацкі крытык Уладзімір Стасаў адзначаў, што гэта, «*напэўна, найлепшая і найарыгінальныя карціна *».

Мастак Ісак Левітан лічыў «Гракоў» адной з лепшых карцін у творчасці Саўрасава. Адзначаючы ўяўную немудрагелістасць сюжэту, ён пісаў, што «*за гэтай прастатой вы адчуваеце мяккую, добрую душу мастака, якому ўсё гэта дорага і блізка ягонаму сэрцу...*». Мастацтвазнаўца Аляксей Фёдараў-Давыдаў называў карціну «Гракі прыляцелі» выбітным творам мастацтва і адзначаў, што «*яна мае не толькі мастацкае, але і агульнакультурнае значэнне*». Крытык і музыказнаўца Барыс Асаф’еў пісаў, што гэтая карціна стала «*сімвалам мастацкага абнаўлення сферы рускага пейзажу на „далёка наперад“*», і што гэтым творам Саўрасаў адкрыў «*новае адчуванне вясны і вясновасці*».

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Карціны 1871 года
Катэгорыя:Карціны са збораў Дзяржаўнай Траццякоўскай галерэі
Катэгорыя:Карціны паводле алфавіта
Катэгорыя:Пейзажы
Арцём Анатолевіч Сокал

**Арцём Сокал** (нар. , ) — беларускі футбаліст, абаронца інданезійскага клуба «Персікаба 1973».

## Клубная кар’ера 
Выхаванец мінскай «Змены», пазней далучыўся да мінскага «Дынама», з 2011 года пачаў выступаць за дубль, дзе хутка замацаваўся ў складзе. Сезон 2015 правёў у арэндзе ў Першай лізе ў клубе «Бяроза-2010». Па заканчэнні сезона «Бяроза-2010» спыніла існаванне, і ў красавіку 2016 года Сокал, пакінуўшы «Дынама», стаў іграком магілёўскага «Дняпра», дзе спачатку гуляў у стартавым складзе, але пазней стаў выхадзіць на замену.

У ліпені 2016 года перайшоў у мінскае «Тарпеда», дзе замацаваўся ў стартавым складзе на пазіцыі левага абаронцы. У сезоне 2017 быў капітанам сталічнай каманды. Сезон 2018 у Вышэйшай лізе таксама пачынаў у стартавым складзе, з верасня перастаў з’яўляцца на полі з-за траўмы. У студзені 2019 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Тарпеда».

У сакавіку 2019 года стаў іграком «Гомеля». У складзе гомельскай каманды ў асноўным выхадзіў на замену, толькі ў чэрвені і ліпені з’яўляўся ў стартавым складзе, выступаў таксама за дубль. У студзені 2020 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Гомель».

У лютым 2020 года папоўніў склад «Энергетыка-БДУ». Замацаваўся ў складзе і стаў адным з асноўных ігракоў каманды, а ў 2021 годзе і капітанам.

У лютым 2022 года праходзіў прагляд у калінінградскай «Балтыцы», але беспаспяхова. Неўзабаве пачаў трэніравацца з «Гомелем» і ў сакавіку афіцыйна вярнуўся ў гэты клуб. Стаў асноўным абаронцам каманды. Па заканчэнні сезона 2022 пакінуў гомельскі клуб.

У лютым 2023 года стаў іграком узбекскага «Сурхана». Пакінуў клуб у студзені 2024 года і неўзабаве перайшоў у самаркандскае «Дынама». 

4 студзеня 2025 года падпісаў кантракт з інданезійскім клубам Персікаба 1973.

## Міжнародная кар’ера 
У 2011 годзе гуляў за юніёрскую зборную Беларусі да 19 гадоў. У 2012 годзе прыцягваўся да малодшай моладзевай зборнай (да 20 гадоў), а ў 2014 годзе гуляў за моладзевую зборную на Кубку Садружнасці ў Санкт-Пецярбургу.

## Дасягненні 
*  Уладальнік Кубка Беларусі: 2022

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Бяроза-2010
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Гомель
Катэгорыя:Ігракі ФК Энергетык-БДУ
Катэгорыя:Ігракі ФК Сурхан Тэрмез
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Самарканд
Катэгорыя:Ігракі ФК Персікаба 1973