open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Асторыя

**«Асторыя»** (з сакавіка 1916 г. — «Петраградская ваенная гасцініца»; з верасня 1918 г. — «Першы дом Петраградскага Савета»; з 1924 г. — «Першы дом Ленінградскага Савета»; з лютага 1991 г. — «Асторыя») — пяцізоркавая гасцініца ў Санкт-Пецярбургу, размешчана ў цэнтры горада на Ісакіеўскай плошчы побач з Ісакіеўскім саборам. Размяшчаецца ў гістарычным будынку — помніку архітэктуры федэральнага значэння.

Назву «Асторыя» таксама носяць гасцініцы ў розных гарадах свету: Вене, Будапешце, Уфе і інш.

Да канца XIX ст. на месцы будучай «Асторыі» знаходзіўся чатырохпавярховы даходны дом князя А. Львова. У пачатку XX стагоддзя ўчастак з домам набыло англійскае акцыянернае таварыства «Палас-Гатэль» з намерам пабудаваць тут гасцініцу з дарагімі нумарамі. 21 лютага 1901 года зямлю выкупіла Страхавое таварыства «Расія», сума склала 1 млн 300 тыс. рублёў. Да 1907 года дом служыў гасцініцай, некаторыя кватэры працягвалі здавацца ў наём. У 1907 годзе новым уласнікам стала лонданскае акцыянернае таварыства «Палас гатэль», у наступным годзе даходны дом разабралі. Новую гасцініцу на яго месцы меркавалі ўзвесці да канца 1909 года, але завяршылася будаўніцтва толькі ў 1911—1912 гадах. Аўтарам праекта выступіў знакаміты пецярбургскі архітэктар Ф. І. Лідваль, пры будаўніцтве яму дапамагалі інжынер М. П. Казлоў, інжынер-архітэктар К. Г. Эйлерс і выпускніцы першага ў Расіі Жаночага Політэхнічнага інстытута.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Гасцініцы
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Помнікі архітэктуры Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Збудаванні ў стылі мадэрн
Яўген Максімавіч Палосін

**Яўген Максімавіч Пало́сін** ( — ) — беларускі, савецкі акцёр тэатра і кіно. Народны артыст БССР (1956). Народны артыст СССР (1969).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 24 снежня 1911 (6 студзеня 1912) года ў вёсцы Урыўкі (цяпер Ялецкі раён, Ліпецкая вобласць, Расія). У 1934—1939 гадах вучыўся ў Маскве, у Дзяржаўным інстытуце тэатральнага мастацтва імя А. Луначарскага (курс Л. М. Леанідава).

Сцэнічную дзейнасць пачаў на сцэне Тульскага ТРАМа (Алёшка ў спектаклі «Дружная горка», кампазітары У. Дзешавоў і М. Дворыкаў), затым Тульскага тэатра юнага гледача.

З 1939 года — акцёр Гомельскага драматычнага рускага тэатра, які быў створаны на аснове акцёрскага курса народнага артыста СССР Л. М. Леанідава (ГІТІС). У перыяд Вялікай Айчыннай вайны — артыст 1-й франтавой канцэртнай беларускай брыгады па абслугоўванні дзеючай арміі. У 1945—1948 гадах — акцёр Магілёўскага драматычнага тэатра, куды была перакладзеная трупа Гомельскага тэатра.

З 1949 да 1976 год — акцёр Дзяржаўнага рускага драматычнага тэатра Беларускай ССР (цяпер Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатр імя М. Горкага) (Мінск).

Член ВКП(б) з 1939 года. Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1949 года.

Памёр 25 мая 1982 года (па іншых крыніцах — у 1981 годзе). Пахаваны на Нова-Волкаўскіх могілках Ленінграда.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Евгений Полосин // Кино-театр.ру
Свядомыя (палітычнае клішэ)

**«Свядомыя»** — палітычны цэтлік вышэйшага дзяржаўнага кіраўніцтва Беларусі і праўладных СМІ часоў рэжыму Лукашэнкі.

«Свядомыя» з’яўляецца прыкладам беларусізма ў рускай мове.

## Значэнне 
Само выкарыстанне тэрміна ў прэсе з’яўляецца прыкметай выключэння часткі супольнасці, якая не падзяляе дамінуючых палітычных і культурных установак, і сведчыць пра падзел беларускага грамадства на «мы» і «яны». Цэтлік «свядомыя» ілюструе, як у беларускім грамадстве выклікае ў дыскурсе спрэчкі і напружанне.

## У пралукашэнкаўскіх СМІ Беларусі 
«Свядомыя» нярэдка выкарыстоўваюцца дзяржаўнымі СМІ, для падкрэсліванія грэблівага і іранічнага вызначэння нацыянальнай-дэмакратычнай часткі беларускага грамадства. Іронія дасягалася шляхам уключэння беларускага слова ў рускамоўны тэкст і высмейвання чыёйсьці мовы. Палітычны цэтлік «свядомыя» выкарыстоўваўся і дзяржаўнымі службоўцамі. Так, выступаючы на сустрэчы са студэнтамі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта ў 2008 годзе, прэзідэнт Беларусі А. Лукашэнка адзначаў: *«Многія, асабліва сярод моладзі, чытаючы асобныя выказванні на сайтах, слухаючы нашых вельмі „грамотных“ і „свядомых“…»*.

З 2020 года ў праўладных колах для абазначэння тых, хто выступае супраць пратэстаў, ездзіць з афіцыйнымі сцягамі, зрывае і зафарбоўвае незарэгістраваную сімволіку, выкарыстоўваецца слова *«небезразличные»* () замест сінанімічнага *«сознательные»*, якое ў беларускім варыянце (*свядомыя*) мае для іх негатыўную афарбоўку.

## У антылукашэнкаўскім наратыве 
У альтэрнатыўным, нацыянальна-дэмакратычным дыскурсе «свядомыя» нярэдка называліся «свядомымі грамадзянамі», «свядомай грамадой». Слова ўжывалася і разам з іншымі прыметнікамі, напрыклад: «усе свабодныя і свядомыя людзі краіны», «свядомыя і адукаваныя беларусы», «інтэлігентныя людзі — свядомыя беларусы» (з ліста чытачкі). У іншых кантэкстах тэрмін стаў асацыявацца са «свядомымі» асобамі, «патрыятычнай» часткай беларускага грамадства.

## Іншае выкарыстанне 
Прарасійскія колы і расійскія СМІ, як правіла, ужывалі слова «свядомыя», каб паказаць варожасць беларускамоўнай «меншасці» да іншых членаў грамадства. Такі прыём выкарыстоўваецца для аддалення чытача ад беларускай нацыянальнай ідэнтычнасці, падкрэсліванія яе «чужынскага» статусу і, у рэшце рэшт, для захавання народнай падтрымкі дзеючай улады.

Катэгорыя:Ідэалагічныя клішэ
Катэгорыя:Палітыка Беларусі
Сварожыч

**Сваро́жыч** — вобраз старажытнай славянскай міфалогіі балтыйскіх і ўсходніх славян, божаства зямнога агню. Сын Сварога.

Сварожычу пакланяліся, звярталіся да яго з малітвай. У час сушкі снапоў у ёўні спальвалі неабмалочаны сноп жыта ў якасці ахвяры. Нават з пашырэннем хрысціянства, сляды культу Сварожыча захоўваліся да канца XIX стагоддзя.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Славянскія багі
Катэгорыя:Міфалагічныя персанажы паводле алфавіта
Катэгорыя:Славянская міфалогія
Катэгорыя:Багі агню
Нацыянальны архіў Японіі

**Нацыяна́льны архі́́ў Япо́ніі** (, *какурыцу кабуншё-кан*) — цэнтральны дзяржаўны архіў Японіі. Таксама — *Дзяржаўны архіў Японіі*.

## Кароткія звесткі 
Размешчаны ў такійскім раёне Ціёда, на месцы былога замка Эда. Заснаваны ў 1971 годзе пры адміністрацыі прэм’ер-міністра Японіі. З 2001 года, пасля ўступлення ў сілу закона Японіі пра Нацыянальны архіў 2000 года, ён стаў незалежнай адміністрацыйнай установай пад эгідай Кабінета Міністраў. Захоўвае каля 545 тыс. дакументаў па гісторыі Японіі і Азіі, дае іх для прагляду даследчыкам і простым грамадзянам. Змяшчае арыгіналы Імператарскіх рэскрыптаў, заканадаўчых актаў, канстытуцый Японіі новага і найноўшага часу, а таксама бібліятэкі Акадэміі Сёхэйдзака і Кабінета міністраў Японіі.

## Гл. таксама 
* Нацыянальная парламенцкая бібліятэка Японіі

## Літаратура 
* *Рубель В. А.* Японская цывілізацыя: традыцыйнае грамадства і дзяржаўнасць. — К. : «Аквілон-Прэс», 1997. — 256 с. — ISBN 966-7209-05-9.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка Нацыянальнага архіву Японіі 
* Закон Японіі пра Нацыянальны архіў 

Катэгорыя:Архітэктура Токіа
Катэгорыя:Урад Японіі
Катэгорыя:Архівы Японіі
Катэгорыя:Адукацыя ў Токіа
Вірыдзіс Вісконці

**Вердэ** ці **Вірыдзіс Вісконці** (,  — да 11 сакавіка 1414) — прадстаўніца дому Вісконці, дачка міланскага кіраўніка Бернабо Вісконці і Беатрычэ Рэджыны, дачкі Масціна II дэла Скала.

У 1365 бацька выдаў Вердэ за герцага Аўстрыі Леапольда III з дынастыі Габсбургаў, заснавальніка леапальдзінскай лініі. У той час Вісконці патрабавалася дапамога Габсбургаў у барацьбе з Карарэзі за кантроль над Фельтрэ і Белуна. Пасаг быў прызначана ў памеры ста тысяч флорынаў. Вясельныя ўрачыстасці праходзілі ў палацы Бернабо каля царквы Сан-Джавані-ін-Конка.

Пасля заключэння шлюбу стала герцагіняй Аўстрыі, Штырыі і Карынтыі, графіняй Ціроля. У шлюбе нарадзіліся:
# Вільгельм (1370—1406), герцаг Аўстрыі
# Леапольд IV (1371—1411), герцаг Аўстрыі
# Эрнст (1377—1424), герцаг Аўстрыі
# Фрыдрых IV (1382—1439), герцаг Аўстрыі
# Лізавета (1378—1392)
# Катарына (нар. 1385), абатыса манастыра Св. Клары ў Вене.

Заўдавела ў 1386 годзе, і іх старэйшы сын Вільгельм стаў герцагам Аўстрыі. Па некаторых звестках, пахавана ў царкве сяла Сцічна ў Славеніі. З яе бібліятэкі паходзіць багата ўпрыгожаны мініяцюрамі манускрыпт медыцынскага трактата *Tacuinum Sanitatis*.

## Літаратура 
* Lexikon der Geschichte. Gütersloh / München 1998, ISBN 3-572-01285-6

## Спасылкі 
Катэгорыя:Памерлі ў 1410-я гады
Катэгорыя:Вісконці
Катэгорыя:Жанчыны XIV стагоддзя
Катэгорыя:Жанчыны XV стагоддзя
Катэгорыя:Жонкі кіраўнікоў XIV стагоддзя
Катэгорыя:Мужы і жонкі кіраўнікоў Аўстрыі
Чэмпіянат Беларусі па гандболе сярод жанчын 1996/1997

**Чэмпіянат Беларусі па гандболе сярод жанчын 1996/1997** — 5-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па гандболе.

## Выніковае размеркаванне месцаў 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Беларуская федэрацыя гандбола
* Спіс прызёраў чэмпіяната Беларусі па гандболе
* ИСТОРИЯ ЧЕМПИОНАТОВ РЕСПУБЛИКИ БЕЛАРУСЬ ПО ГАНДБОЛУ

1997
Катэгорыя:1996 год у гандболе
Катэгорыя:1997 год у гандболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1996 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1997 годзе
Барыс Віктаравіч Тамашэўскі

**Барыс Віктаравіч Тамашэўскі** (; ) — савецкі літаратуразнаўца, тэарэтык верша і тэкстолаг, даследчык творчасці Пушкіна, перакладчык, пісьменнік, член Саюза савецкіх пісьменнікаў, загадчык рукапіснага аддзела і Сектара пушкіназнаўства Пушкінскага дома.

## Біяграфія 
З-за ўдзелу ў палітычных сходках пасля заканчэння гімназіі (1908) не змог паступіць у Політэхнічны інстытут. Скончыў Льежскі ўніверсітэт (1912) з дыпломам інжынера-электрыка. Слухаў лекцыі ў Сарбоне.

Пасля вяртання ў Расію з 1912 па 1916 год вучыўся ў Пецярбургскім політэхнічным інстытуце на электрамеханічным аддзяленні. У 1915 годзе выступіў з першымі публікацыямі па інжынерных пытаннях і на тэмы літаратуры. Зблізіўся з часопісам «Апалон». Удзельнічаў у Першай сусветнай вайне, ваяваў на аўстрыйскім фронце (1915—1918). Па заканчэнні вайны служыў у Маскве чыноўнікам статыстычных аддзелаў розных гаспадарчых устаноў. Зблізіўся з членамі Маскоўскага лінгвістычнага гуртка і ўступіў у «Таварыства вывучэння тэорыі паэтычнай мовы» (ОПОЯЗ).

Пераехаўшы ў Петраград (1921), стаў супрацоўнікам Інстытута рускай літаратуры (Пушкінскі дом) і пачаў чытаць лекцыі па тэксталогіі, тэорыі літаратуры і творчасці А. С. Пушкіна ў Дзяржаўным інстытуце гісторыі мастацтваў. З 1924 года выкладаў на кафедры рускай літаратуры Ленінградскага ўніверсітэта (прафесар з 1942 года).

Падчас кампаніі супраць «фармальнай школы» быў звольнены з філалагічных навучальных і навуковых устаноў (1931). Працаваў выкладчыкам прыкладной матэматыкі ў Інстытуце шляхоў зносін. У сувязі са стагоддзем з дня смерці А. С. Пушкіна (1937) атрымаў магчымасць вярнуцца да філалагічнай дзейнасці.

Дачка Зоя (1922—2010) — архітэктар, сын Мікалай (1924—1993) — літаратуразнаўца, перакладчык.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* Томаше́вский Борис Викторвич // Литературная энциклопедия: В 11 т. — [М.], 1929—1939. — Т. 11. / Ред. коллегия: Лебедев-Полянский П. И., Нусинов И. М.; Гл. ред. Луначарский А. В.; ученый секретарь Михайлова Е. Н. — М.: Худож. лит., 1939. — Стб. 346—347. — 824 стб.: ил.

Катэгорыя:Літаратуразнаўцы СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Перакладчыкі СССР
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Тэкстолагі
Дж (дыграф)

**дж** — дыграф, які выкарыстоўваецца ў кірыліцы. Складаецца з дзвюх асобных кірылічных літар д і ж. Перадае мяккую звонкую альвеольна-паднябённую афрыкату [d͡ʑ], цвёрдую звонкую постальвеольную афрыкату [d͡ʒ] або цвёрдую звонкую рэтрафлексную афрыкату [ɖ͡ʐ]; [d͡ʒ] перад /i, j/ перадае палаталізаваны (памякчаны) [d͡ʒʲ]. Выкарыстоўваецца ў славянскіх (беларускай і ўкраінскай) і неславянскіх (абазінскай, адыгейскай, асецінскай, кабардзіна-чаркескай) мовах.

## Гісторыя 
У пісьмовых помніках дыграф **дж** выкарыстоўваецца з XVI стагоддзя, аднак старабеларускімі аўтарамі гук [d͡ʐ] часцей перадаваўся літарамі **ч**, **ж**, спалучэннямі **д** і **ч**, **ж** і **ч** (*ѣздживалъ, розъежчалъ, приеждчий*).

## Гукі 
* [d͡ʒ] (дж) — глухая паднябённа-альвеольная (постальвеольная) афрыката
* [d͡ʑ] (мяккі дж) — звонкая альвеольна-паднябённая афрыката
* [d͡ʐ] (цвёрды дж) — звонкая рэтрафлексная афрыката

## Мовы 
У беларускай і ўкраінскай мовах на стыку прэфікса і кораня слова **дж** чытаецца як два асобныя гукі (напрыклад: ; ).

## Іншыя абазначэнні 
У кірылічных алфавітах гук [d͡ʒ] таксама абазначаецца як:
* Џ — сербская, македонская мова;
* Ж — кыргызская мова;
* Ӂ — малдаўская мова;
* Җ — калмыцкая мова;
* Ӝ — удмурцкая мова;
* Ҷ — таджыкская мова;
* Ӌ — хакаская мова;
* Ҹ — азербайджанская мова.
У некірылічных мовах:
* Ջ — армянская мова
* ჯ — грузінская мова
* dž, j — мовы, якія выкарыстоўваюць лацінку.

Звук [d͡ʒʲ] у кірылічных алфавітах таксама абазначаецца:
* Ѓ — македонская мова
* Ђ — сербская мова

## Гл. таксама 
* Дж (літара)
* Дз

## Літаратура 
* 
* *Півторак Г. П.* Ч // Українська мова. Енциклопедія.&nbsp;— К.: Українська енциклопедія ім. М.&nbsp;П.&nbsp;Бажана, 2000.
* 
* 

Катэгорыя:Дыграфы кірыліцы
Клеменцінум

**Клементы́нум** (, )&nbsp;— гістарычны комплекс барочных будынкаў езуіцкага калегіума ў Празе, у квартале Старое Места. У будынку знаходзіцца Нацыянальная бібліятэка Чэшскай Рэспублікі. Пры плошчы ў 20 тыс. м² Клеменцінум сярод гісторыка-архітэктурных комплексаў чэшскай сталіцы саступае толькі Пражскаму Граду. У 2005 годзе занесены ў рэестр «Памяць свету».
 ў Празе]]

Гісторыя Клеменцінуму сягае XI стагоддзя, калі на гэтым месцы паўстала капліца, прысвечаная св. Кліменту. У Сярэднявеччы быў заснаваны дамініканскі кляштар, пераўтвораны ў 1556 годзе на езуіцкі калегіум. У 1622 годзе езуіты перанеслі ў Клеменцінум бібліятэку Карлавага ўніверсітэта, а ў 1654 годзе калегіум зліўся з універсітэтам. Езуіты заставаліся ў будынку да 1773 года, калі імператрыца Марыя Тэрэзія загадала стварыць тут абсерваторыю, бібліятэку і ўніверсітэт. Ад 1782 года ў Клеменцінуме знаходзяцца фонды Нацыянальнай бібліятэкі Чэхіі.

## Літаратура 
* Jaroslava Kasparová & Karel Macák: Utilitas matheseos. Jezuitská matematika v Klementinu (1602—1773). [Каталог виставки]. Praha 2002. 
* Zdislav Šíma: Astronomie a Klementinum. Praha 2001. 
* Kateřina Hekrdlová & Zděnek Franc: Klementinská knihovna. K 220. výročí zveřejnění. Praha 1997.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка
* Афіцыйная старонка Нацыянальнай бібліятэкі Чэхіі

Катэгорыя:Бібліятэкі Прагі
Катэгорыя:Збудаванні Чэхіі ў стылі барока
Катэгорыя:З’явіліся ў 1556 годзе
Катэгорыя:Нацыянальныя помнікі культуры Чэхіі
Катэгорыя:Карлаў універсітэт
Катэгорыя:Стара-Места
Катэгорыя:Кляштары Чэхіі
Тэхнічны ўніверсітэт «Фрайбергская горная акадэмія»

**Тэхнічны ўніверсітэт «Фрайбергская горная акадэмія»** () — нямецкая дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта i з сядзібай у горадзе Фрайберг.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт — адзін з вядучых дзяржаўных тэхнічных універсітэтаў Германіі, у якім навучаецца каля 4 300 студэнтаў. У сусветным рэйтынгу ўніверсітэтаў 2021 года ўніверсітэт заняў па адукацыйным кірунку па здабычы карысных выкапняў 17-е месца ва ўсім свеце і 3-е месца ў Еўропе. Цэнтр сусветных рэйтынгаў універсітэтаў ставіў універсітэт у 2020 годзе на 64-е месца сярод нямецкіх універсітэтаў па выніках даследаванняў.

Заснаваны ў 1765 годзе ён з'яўляецца старэйшым універсітэтам горнай справы і металургіі ў свеце. Хімічныя элементы індый (1863 год) і германій (1886 год) былі адкрыты навукоўцамі гэтага ўніверсітэта. Аляксандр фон Гумбальт вывучаў горную справу ў Фрайбергскай горнай акадэміі з 1791 па 1792 год, як і паэт Наваліс з 1797 па 1799 год.

## Структура 
Сёння вучэльня з'яўляецца вузкаспецыялізаваным тэхнічным універсітэтам, які складаецца з шасці факультэтаў:
* Факультэт матэматыкі і інфарматыкі
* Хіміка-фізічны факультэт
* Факультэт навук аб Зямлі, геатэхнікі і горназдабыўной прамысловасці
* Факультэт машынабудавання, тэхналагічнага працэсу і энергетыкі
* Факультэт матэрыялазнаўства і тэхналогіі матэрыялаў
* Эканамічны факультэт

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Германіі
Zartipo

**«Zartipo»** — беларускі музычны калектыў, які ўзнік у Мінску ў 1988 годзе на базе гурта «Близнецы» («Twins»). Першапачаткова граў пост-панк, потым звярнуўся да імправізацыі, а пад канец існавання ў поўным складзе ў 1996 годзе перайшоў на інстументальны псіхадэлік фанк-рок. У 1992–1995 годзе актыўна гастраліраваў па Германіі. З 1996 года «Zartipo» з’яўляецца сола-гуртом Андрэя Іванова, жанрава блізкім да плыні індастрыяла, псіхадэлікі і авангарднай гітарнай імправізыцыі.
## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* *«Час дантиста»* (1988)
* *«Лю»* (1989)
* *«Ым»* (1990)
* *«Счушо»* (1991)
* *«Зартипо»* (1991)
* *«Noise»* (1994)
* *«Satur Ventur Non Studit Libentor»* (1994)
* *«Overphycho Live»* («Zartipo Records», 2001)
## Удзельнікі 
* Андрэй Іваноў – гітара (1988–)

;Былыя ўдзельнікі
* Валерый Шашок – вакал (1988–?)
* Уладзімер Вуколаў – гітара, вакал (1988–?)
* Андрэй Саўчанка – бас-гітара, вакал (1988–?)
* Сяргей Старыковіч – ударныя (1988–?)
* Алесь Камоцкі – саксафон (1988–?)
* Леанід Нарушэвіч – гітара (? – ?)
* Валеры Башкоў – бас-гітара (1990-я)
* Аляксей Зайцаў – ударныя (1990-я)

## Літаратура 
* 
## Спасылкі 
*«Zartipo» на BandLink

Катэгорыя:Рок-гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1988 годзе
Аўтухоўскі сельсавет

**Аўтухо́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клімавіцкага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Аўтухоўка.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Клімавіцкага раёна Калінінскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Магілёўскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Клімавіцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Асмолавіцкага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Клімавіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Ганна Юр’еўна Рэйшаль

**Га́нна Юр’еўна Рэ́йшаль** (у дзявоцтве **Ташпула́тава**; нарадзілася 21 кастрычніка 1987 года, Пружаны, Брэсцкая вобласць, БССР) — беларуская лёгкаатлетка, спрынтарка, якая спецыялізуецца ў бегу на 400 м. Шматразовая чэмпіёнка краіны, майстар спорту міжнароднага класа.

## Біяграфія 
Нарадзілася 21 кастрычніка 1987 года ў г. Пружаны. Спортам пачынала займацца ў Пружанскай ДЮСШ № 1, працягнула ў Брэсцкім вучылішчы алімпійскага рэзерву. Пазней вучылася ў Мазырскім дзяржаўным педагагічным універсітэце.

## Галоўныя дасягненні 
## Асабістыя рэкорды 
## Узнагароды 
* Каманда 2009 года па лёгкай атлетыцы ў Беларусі (разам з Кацярынай Мішынай, Аленай Кіевіч і Кацярынай Бобрык)

## Спасылкі 
* Профіль у базе даных IAAF
* Профіль у базе даных All-Athletics

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пружанах
Катэгорыя:лёгкаатлеты Беларусі
Танк-пераможца

**Помнік «Танк-пераможца»** — помнік у Санкт-Пецярбургу каля ракі Красненькай (праспект Стачак, 106—108). Уваходзіць у мемарыяльны комплекс Кіраўскі вал.

На гранітным пастаменце ўсталяваны танк «КВ-85», які выпускаў Чалябінскі Кіраўскі завод у гады Вялікай Айчыннай вайны. За ім знаходзіцца ДОТ, пабудаваны ў 1941 годзе, з надпісам 1941—1945. Гэта адзін з двух захаваных асобнікаў дадзенай мадэлі. Другі танк знаходзіцца ў Чалябінску. Яшчэ адзін аналагічны танк «КВ-1с» знаходзіцца ў Кубінцы.

Помнік устаноўлены ў 1951 годзе па прапанове інжынера-канструктара танка Ж. Я. Коціна і па праекце архітэктара В. А. Каменскага.

Раней у кампазіцыю ўваходзілі два абеліскі, усталяваныя па абодва бакі ад Ленінградскай шашы (цяпер — праспект Стачак). Абеліскі былі аформлены бронзавымі пяціканцовымі зоркамі, у верхніх частках цокаляў бронзавыя рэльефныя гірлянды, у рамах бронзавыя барэльефы У. І. Леніна і І. В. Сталіна, а таксама абодва бакі медаля «За абарону Ленінграда» і надпіс «Ленінград». Вышыня (без зорак) — 13,5 м. Пастамент, на якім устаноўлены «Танк-пераможца», быў абліцаваны белым мармурам.

Кампазіцыя была ўзведзена ў 1949—1951 гг. Паблізу гэтага месца ў 1945 годзе была збудаваная Трыумфальная арка (не захавалася), у якой урачыста сустракалі войскі, якія вярталіся з фронту 8 ліпеня 1945 года.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Помнікі Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Помнікі Вялікай Айчыннай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Блакада Ленінграда
Катэгорыя:Танкі-помнікі
Жазеф Якаўлевіч Коцін

**Жазеф Якаўлевіч Коцін** (;  — ) — савецкі навуковец і канструктар танкаў і трактароў. Герой Сацыялістычнай Працы. Лаўрэат чатырох Сталінскіх прэмій. Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі РСФСР.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 26 лютага (10 сакавіка) 1908 года ў Паўлаградзе, Екацерынаслаўскай губерні (цяпер Днепрапятроўская вобласць, Украіна), у яўрэйскай сям’і, быў пятым дзіцем у сям’і (астатнія 4 дзяўчынкі); у дзяцінстве насіў імя Зэлік. Ратуючыся ад гвалту і рабаванняў, сям’я Коціных збегла з Паўлаграда ў Харкаў. Паступіў у медыцынскі інстытут па патрабаванні бацькоў, але потым перавёўся на аўтамабільны факультэт Харкаўскага політэхнічнага інстытута.

З 1927 года вучыўся ў ХПІ. З 1930 года — у РСЧА. Член УКП (б) з 1931 года. У 1932 годзе скончыў Ваенна-тэхнічную акадэмію імя Ф. Э. Дзяржынскага. У 1932—1937 гадах — інжынер, затым начальнік КБ навукова-даследчага аддзела Ваеннай акадэміі механізацыі і матарызацыі РСЧА. З 1937 года — галоўны канструктар Кіраўскага завода.

У 1941—1943 гадах — намеснік наркама танкавай прамысловасці СССР, галоўны канструктар Чалябінскага трактарнага завода.

Узначальваў работы па стварэнні цяжкіх танкаў КВ-2, КВ-1, КВ-85, ІС-1, ІС-3.
Сытны рынак

**Сытны рынак** — найстарэйшы рынак Санкт-Пецярбурга, заснаваны ў 1711 годзе. Галоўны будынак рынку пабудаваны ў 1912—1913 гг. па праекце М. С. Лялевіча.

Афіцыйны адрас — Сытнінская вуліца, дом 5.

Першапачаткова рынак называўся Абжорны.

У часы Ганны Іаанаўны плошча Сытнага рынку было месцам публічных пакаранняў смерцю. 12 ліпеня 1736 года тут быў абезгалоўлены ад’ютант аднаго з пакараных князёў Далгарукавых, дваццацігадовы Ягор Сталетаў, які быў прыхільнікам абмежавання манархічнай улады, а 17 чэрвеня 1740 года тут былі пакараныя абвінавачаныя ў змове супраць Ганны Іаанаўны А. П. Валынскі, П. М. Яропкін і А. Ф. Хрушчоў. Пакаранні на Сытным рынку ладзілі і пазней. Апошнім з іх 15 верасня 1764 года стала пакаранне В. Я. Міровіча за спробу вызваліць з Шлісельбургскай крэпасці і ўзвесці на трон Іаана Антонавіча.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Рынкі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Эканоміка Санкт-Пецярбурга
Таўрычаская вуліца (Санкт-Пецярбург)

**Таўрычаская вуліца** — вуліца ў Санкт-Пецярбургу, якая праходзіць ад Сувораўскага праспекта да Шпалернай вуліцы. Нумарацыя дамоў вядзецца ад Сувораўскага праспекта. Пракладзеная ў сярэдзіне XVIII стагоддзя. З 1821 па 1859 год — Садовая вуліца. Сучасную назву Таўрычаская вуліца атрымала ў 1859 годзе ад Таўрычаскага сада. У 1918 годзе была перайменаваная ў вуліцу Слуцкага ў памяць пра ўдзельніка рэвалюцыйнага руху А. І. Слуцкага, але ў 1944 годзе ёй была вернута ранейшая назва. Няцотны бок вуліцы быў забудаваны ў пачатку XX стагоддзя: даходныя дамы № 3, 5, 7, 11, 17 пабудаваны ў 1909—1915 гадах (архітэктар А. С. Хрэнаў).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вуліцы Санкт-Пецярбурга
Аляксей Сяргеевіч Суворын

**Аляксей Сяргеевіч Суворын** (; 11 [23] верасня 1834, сяло Коршава, Варонежская губерня — 11 [24] жніўня 1912, Царскае Сяло, Санкт-Пецярбургская губерня) — рускі журналіст, выдавец, пісьменнік, тэатральны крытык і драматург.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1 

Катэгорыя:Драматургі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Журналісты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Публіцысты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Выдаўцы Расійскай імперыі
Дом Сухазанета

**Дом Сухазанета** — гістарычны будынак у цэнтры Санкт-Пецярбурга, размешчаны па адрасе Неўскі праспект, 70. Трохпавярховы будынак мае строгі безордэрны фасад, які увенчаны франтонам. У інтэр’еры будынка захаваліся некалькі памяшканняў: вестыбюль, абліцаваны штучным мармурам, а таксама залы, упрыгожаныя ляпнымі фрызамі і маляўнічымі плафонамі.

Першы вядомы будынак пабудаваны ў пачатку XIX стагоддзя, гэта быў каменны дом купца А. Шамякіна. Пазней будынак набыў генерал ад артылерыі І. А. Сухазанет, для яго ў канцы 1820-х гадоў будынак быў перабудаваны архітэктарам Д. І. Квадры. Унутранае аздабленне асабняка выконвалася ў 1835—1838 гадах архітэктарамі Д. І. Вісконці і С. Л. Шуставым.

З 1864 года будынак займала Пецярбургскае купецкае таварыства, у перыяд 1864—1866 гадоў па праекце архітэктара В. В. Штрома быў перабудаваны фасад будынка. У 1910—1911 гадах была перароблена частка інтэр’ераў па праекце архітэктара П. С. Барышнікава. З 1974 года ў будынку знаходзіцца Дом журналіста.

У пачатку 2000-х гадоў была праведзена навуковая рэстаўрацыя інтэр’ераў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Особняк Сухозанета (XVIII—XIX века) // Дом журналиста Невский 70 
* Союз журналистов Санкт-Петербурга и Ленинградской области. История
* Акт по результатам государственной историко-культурной экспертизы проектной документации на проведение работ по сохранению объекта культурного наследия федерального значения «Дом Сухозанета И. О.» // Комитет по государственному контролю, использованию и охране памятников истории и культуры правительства Санкт-Петербурга 

Катэгорыя:Неўскі праспект
Катэгорыя:Помнікі архітэктуры Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Санкт-Пецярбурга
Васілеастроўскі раён

**Васілеастроўскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка, адзін з чатырох цэнтральных раёнаў Санкт-Пецярбурга. Тэрыторыя раёна ўключае ў сябе два буйныя астравы, падзеленыя невялікі ракой Смаленкай: Васільеўскі востраў і востраў Дзекабрыстаў, а таксама невялікі Серны востраў.

Агульная плошча раёна складае 2,15 тыс. га, гэта адзін з самых маленькіх па плошчы раёнаў Санкт-Пецярбурга.

Плошча зялёных насаджэнняў 118 га, з якіх: 51 га могілак (самыя буйныя — Смаленскія); астатняя частка зялёных насаджэнняў прыпадае на Румянцаўскі, Апочынскі і Шкіперскі сады, сад Дзекабрыстаў, два невялікія паркі, а таксама скверы. Агульная працягласць вуліц раёна — 90 км. Плошча дарожнага пакрыцця 198 га.

Да снежня 2016 года ў перыяд летняй навігацыі падчас разводкі мастоў на Няве на некалькі гадзін сухапутная сувязь з іншымі раёнамі Санкт-Пецярбурга цалкам перарывалася. У снежні 2016 года адкрыты цэнтральны ўчастак Заходняга хуткаснага дыяметра, што забяспечыла магчымасць кругласутачных транспартных зносін з астатняй тэрыторыяй горада.
Плошча Стачак

**Плошча Стачак** (да 1923 года — Нарвская плошча) — плошча ў Кіраўскім раёне Санкт-Пецярбурга. Знаходзіцца на скрыжаванні праспекта Стачак, Стара-Пецяргофскага праспекта, Нарвскага праспекта і Перакопскай вуліцы. Узнікла ў XVIII стагоддзі. 11 чэрвеня 1813 года жыхары сустрэлі тут труну з целам М. І. Кутузава. У 1814 годзе тут была пабудавана драўляная трыумфальная брама ў гонар вяртання ў Пецярбург гвардзейскіх палкоў, які прымалі ўдзел у вайне 1812 года, у 1827—1834 гадах пабудавана Нарвская трыумфальная брама. 9 студзеня 1905 года на плошчы была расстраляная мірная дэмантрацыя рабочых Нарвскай заставы; у лютым і ліпені 1917 года праходзілі мітынгі рабочых. Падчас рэканструкцыі плошчы Стачак у 1925—1927 гадах пабудаваны ДК імя М.Горкага (д. 4), у 1929—1931 гадах пабудаваны ўнівермаг і фабрыка-кухня (д. 9/3). У 1980 годзе пабудаваны падземныя пераходы. На плошчы Стачак — станцыя метро «Нарвская».

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Плошчы Санкт-Пецярбурга паводле алфавіта
Катэгорыя:Плошчы Кіраўскага раёна Санкт-Пецярбурга
Смаленскія праваслаўныя могілкі (Санкт-Пецярбург)

**Смаленскія праваслаўныя могілкі** — месца пахавання хрысціян праваслаўнага веравызнання ў заходняй частцы Санкт-Пецярбурга, на Васільеўскім востраве. Размяшчаюцца на ўчастку плошчай 51,7 га, абмежаванай: з поўначы — левым берагам ракі Смаленка і далей Бекетаўскай вуліцай да вуліцы Берынга; з поўдня — Малым праспектам; з усходу — участкам, прылеглым да храма Уваскрэсення Хрыстова, комплексам багадзельняў і прамысловым прадпрыемствам да Малога праспекта; з захаду — вуліцай Берынга. Заснавана духоўнай уладай — Св. Сінодам у 1738 годзе і свецкай уладай — указам Сената ў 1756 годзе. На другім беразе Смаленкі, на востраве Дзекабрыстаў размешчаны Смаленскія брацкія (блакадныя) могілкі «Востраў Дзекабрыстаў», Смаленскія лютэранскія, названыя ў XVIII і 1-й палове XIX стагоддзя Нямецкімі, і Смаленскія армянскія могілкі. Па аналогіі з імі Смаленскія праваслаўныя могілкі ў той жа перыяд называлі Рускімі.

## Вядомыя асобы, пахаваныя намогілках 
* Восіп Фёдаравіч Дараган (1849—1919) — інжынер, кіраўнік Упраўлення Рыга-Арлоўскай чыгункі.

Катэгорыя:Могілкі Санкт-Пецярбурга
Кіраўскі раён (Санкт-Пецярбург)

**Кіраўскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым захадзе Санкт-Пецярбурга. Названы ў гонар С. М. Кірава. Мае выхад да берага Неўскай губы Фінскага заліва. На поўначы мяжа раёна з Адміралцейскім раёнам праходзіць па рацэ Екацерынгофцы і плошчы Стачак, на ўсходзе — з Маскоўскім раёнам — па лініі чыгункі на Ламаносаў і Гатчыну, і на поўдні — з Краснасельскім раёнам — па праспекце Маршала Жукава і рацэ Красненькай. У склад раёна ўваходзяць мікрараёны: Нарвская застава, Аўтава, Дачны, Ульянка і ўсходняя частка Лігава, а таксама астравы Неўскай губы — Гутуеўскі, Кананерскі і Белы. Да рэвалюцыі ў гарадскія межы ўваходзілі толькі поўнач і паўночны захад сучаснай тэрыторыі раёна (на поўнач ад ракі Тараканаўкі), яны знаходзіліся ў складзе Нарвскай часткі. Землі на поўдзень ад Тараканаўкі ўваходзілі ў прыгарадны Пецяргофскі ўчастак.
Пхёнан-Пукто

**Пхёна́н-Пукто́** (*Паўночны Пхёнан*, ) — правінцыя ў КНДР з адміністрацыйным цэнтрам у горадзе Сіныйджу.

## Геаграфія 
На поўначы правінцыя мяжуе з Кітаем. Мяжа праходзіць па рацэ Амнакан. На ўсходзе мяжуе з правінцыяй Чагандо, а на поўдні — з правінцыяй Пхёнан-Намдо. На захадзе абмываецца Жоўтым морам.

## Гісторыя 
Да 1908 года адміністрацыйным цэнтрам правінцыі з’яўляўся горад Ёнбен.

Пасля падпісання дамовы аб далучэнні Карэі да Японіі ў жніўні 1910 года правінцыя была ўключана ў склад Японскай імперыі.

У 2002 годзе быў сфарміраваны асобны спецыяльны адміністрацыйны рэгіён Сіныйджу са статусам правінцыі.

## Адміністрацыйнае дзяленне 
Пхёнан-Пукто падзелены на 3 горада («сі») і 22 павета («кун»).

## Гарады 
* Сіныйджу (신의주시, 新義州市)
* Чонджу (정주시, 定州市)
* Кусон (구성시, 龜城市)

## Паветы 
* Чхансон (창성군, 昌城郡)
* Чхольсан (철산군, 鐵山郡)
* Чхонма (천마군, 天摩郡)
* Хянсан (향산군, 香山郡)
* Куджан (구장군, 球場郡)
* Кваксан (곽산군, 郭山郡)
* Ёнбён (녕변군, 寧邊郡)
* Пакчхон (박천군, 博川郡)
* Піхён (피현군, 枇峴郡)
* Пёктон (벽동군, 碧潼郡)
* Ёнчхон (룡천군, 龍川郡)
* Сакчу (삭주군, 朔州郡)
* Сіндо (신도군, 薪島郡)
* Сончхон (선천군, 宣川郡)
* Тхэчхон (태천군, 泰川郡)
* Тэгван (대관군, 大館郡)
* Тончхан (동창군, 東倉郡)
* Тонім (동림군, 東林郡)
* Ыйджу (의주군, 義州郡)
* Унджон (운전군, 雲田郡)
* Унсан (운산군, 雲山郡)
* Ёмджу (염주군, 鹽州郡)

## Літаратура 
* Пхёна́н-Пукдо́ (Пхёнандо Северная) // Прокат — Раковины. — М. : Советская энциклопедия, 1955. — С. 361. — (Большая советская энциклопедия : [в 51 т.] / гл. ред. Б. А. Введенский ; 1949—1958, т. 35).
* Йонбён // Краткая географическая энциклопедия / гл. ред. А. А. Григорьев. том 2. М., главное научное издательство «Советская энциклопедия», 1961. стр.172.

Катэгорыя:Паўночная Карэя
Катэгорыя:Правінцыі Паўночнай Карэі
Мост Бетанкура

**Мост Бетанкура** — неразвадны вантавы мост у Санкт-Пецярбургу цераз Малую Няву і раку Жданаўка, які праходзіць паміж астравамі Дзекабрыстаў Васілеастроўскага раёна і Петраградскім Петраградскага раёна цераз Пятроўскі (са з’ездам) і Серны востраў. Мост з’яўляецца адным з аб’ектаў транспартнага абыходу цэнтра і забяспечвае практычна бессветлафорны рух ад аэрапорта Пулкава да Газпрам Арэны. Праект пабудаваць мост цераз востраў Серны быў закладзены ў Генплан развіцця Пецярбурга яшчэ ў канцы 1980-х. Дакументацыю неаднаразова карэктавалі — прамую трасу моста замянілі S-падобнай, каб не заходзіць на тэрыторыю ваеннага суднабудаўнічага завода «Алмаз», які ў выніку закрылі да пачатку ўзвядзення пераправы.

Будаўніцтва моста суправаджалася серыяй горадабудаўнічых скандалаў: для трасы спатрэбілася знесці дом № 3 па Рамеснай вуліцы, пабудаваны ў 1906 годзе, які па законе Пецярбурга не падлягаў дэмантажу.

Катэгорыя:Масты цераз Малую Няву
Катэгорыя:Жалезабетонныя масты
Катэгорыя:Вантавыя масты
Пулкава (аэрапорт)

**Міжнародны аэрапорт Пулкава** (ІАТА: LED, ІКАО: ULLI) — міжнародны аэрапорт, мае статус федэральнага значэння, знаходзіцца за 15 км ад цэнтра Санкт-Пецярбурга ў Маскоўскім раёне. Адзіны аэрапорт Санкт-Пецярбурга, які абслугоўвае афіцыйныя рэйсы. Пулкава з’яўляецца адным з найбольш загружаных аэрапортаў Расіі.

Катэгорыя:Аэрапорты Расіі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Транспарт Санкт-Пецярбурга
Стрыптыз і вайна

**«Стрыптыз і вайна»** — беларускі дакументальны фільм, зняты рэжысёрам Андрэем Куціла на тэлеканале «Белсат» у 2019 годзе.

## Змест
У ваенным гарадку пад Мінскам жывуць дзед і ўнук. Падпалкоўнік авіяцыі ў адстаўцы, дзед узнагароджаны медалямі, жыве актыўна, удзельнічае ў грамадскім жыцці. Свята верыць у ідэалы савецкага мінулага, шчыра распавядае аб гэтым моладзі. Унук кінуў прафесію інжынера. Офісная праца не прыносіла яму ні заробка, ні задавальнення. Сёння ён спрабуе ажыццявіць мару – стварыць тэатр эратычнага танца. Дзядуля не гатовы мірыцца з памкненнямі ўнука і прыкладае ўсе намаганні, каб вярнуць яго да стабільнага і звычайнага жыцця. Канфлікт пакаленняў робіцца роздумам аб супярэчнасцях постсавецкай прасторы.

## У фільме здымаліся
## Здымачная група
*рэжысёр — Андрэй Куціла

## Узнагароды і фестывалі
Фільм удзельнічаў у 22 кінафестывалях па ўсім свеце і выйграў 6 узнагарод. Сярод іх прыз кінакрытыкаў на фестывалі фільмаў з Цэнтральнай і Усходняй Еўропы «» у Вісбадэне (Германія, 2019), адмысловы прыз журы ў асноўным конкурсе дакументальнага кіно на фестывалі «Лістапад» у Мінску (Беларусь, 2020) і прыз маладога гледача на Міжнародным фестывалі дакументальных фільмаў «Millenium» у Бруселі (Бельгія, 2020).

## Крытыка
Кінакрытык Ірэна Кацяловіч:

## Спасылкі
*

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы Андрэя Куцілы
Паноў

**Паноў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Вадзім Юр’евіч Паноў — расійскі пісьменнік-фантаст
* Міхаіл Фёдаравіч Паноў — савецкі военачальнік, генерал-лейтэнант танкавых войскаў. Герой Савецкага Саюза
Біржавы мост

**Біржавы мост** (з 1922 па 1989 гады — мост Будаўнікоў) — развадны мост цераз Малую Няву ў Санкт-Пецярбургу. Злучае паміж сабой Васільеўскі і Петраградскі астравы. Мост размешчаны паміж Біржавой плошчай на стрэлцы Васільеўскага вострава і Мытнінскай набярэжнай на Петраградскай старане. Ніжэй па цячэнні знаходзіцца Тучкоў мост. Бліжэйшая станцыя метро — «Спартыўная». 6 красавіка 1894 года мост атрымаў назву Біржавы. У кастрычніку 1918 г. мост перайменавалі ў мост Будаўнікоў — меліся на ўвазе будаўнікі новага камуністычнага грамадства. Назва праіснавала да 22 верасня 1989 года, пасля чаго масту вярнулі гістарычную назву.

Катэгорыя:Масты цераз Малую Няву
Катэгорыя:Стальныя масты
Катэгорыя:Развадныя масты Санкт-Пецярбурга
Ніклас Нінас

**Ніклас Нінас** () (нар. , Марль, Германія) – нямецкі палітык, дэпутат Еўрапейскага парламента IX склікання.

## Біяграфія 
У 2011 годзе скончыў гімназію ў Ахене, у 2018 годзе – бакалаўрыят Ростакскага ўніверсітэта. З 2009 года сябра партыі Саюз 90/Зялёныя і яе моладзевай арганізацыі «» у Мекленбургу-Пярэдняй Памераніі. У 2015 годзе стаў прэс-сакратаром адной з працоўных груп, а ў 2018 годзе ўступіў у зямельную раду партыі.

20 верасня 2020 года ўзяў шэфства над Змітром Казловым, беларускім блогерам і палітычным зняволеным.

Катэгорыя:Дэпутаты Еўрапарламента ад Германіі
Катэгорыя:Члены Саюза 90 — Партыі зялёных
Катажына Апалінская

**Катажы́на Апалі́нская** (; 13 кастрычніка 1680, Познань, Каралеўства Польскае — 19 сакавіка 1747, Люневіль, Францыя) — жонка Станіслава Ляшчынскага, каралева польская і вялікая княгіня літоўская, княгіня Латарынгіі і Бара.

## Біяграфія 
Паходзіла са шляхецкага роду Апалінскіх герба «Ладдзя». Была дачкой кашталяна пазнаньскага Яна Караля Апалінскага і мендзыжэцкай старасцянкі Зоф’і Чарнкоўскай. У 1698 годзе ў Кракаве выйшла замуж за адалянаўскага старосту Станіслава Ляшчынскага. У 1699 годзе ў іх нарадзілася дачка Ганна, а ў 1703 — Марыя.

4 кастрычніка 1705 года падчас Паўночнай вайны Варшаўскай канфедэрацыяй каранаваная ў Варшаве разам з мужам на кіраўнікоў Рэчы Паспалітай замест Аўгуста II Моцнага. У 1708 годзе мусіла з дзецьмі пакінуць краіну, жыла ў Швецыі (у 1708—1711 у Шчэціне, у 1711—1714 у Крысціянстадзе). У 1714 выехала з мужам у нададзенае таму княства Цвайбрукен.

У 1719 годзе пасяліліся ў горадзе Вісамбур (Францыя). У 1725 іхная дачка Марыя выйшла замуж за французскага караля Людовіка XV. Ляшчынскія жылі ў Шамборы. У 1733 Станіслаў выехаў на радзіму, дзе зноў стаў каралём, Катажына ж засталася ў Францыі. Па вяртанні Станіслава Ляшчынскія атрымалі ад французскага караля тытул князёў Латарынгіі і Бара, жылі ў Люневілі. Катажына памерла 19 сакавіка 1747, пахаваная ў Касцёле Нотр-Дам дэ Бом Секюр у Нансі.

## Дзеці 
* Ганна Ляшчынская (1699—1717);
* Марыя Ляшчынская (1703—1768), жонка Людовіка XV, каралева Францыі.

## Спасылкі 
Катажына
Катажына
Катэгорыя:Княгіні і каралевы польскія
Катэгорыя:Памерлі ў Францыі
Катэгорыя:Пахаваныя ў Францыі
Маскоўскі раён (Санкт-Пецярбург)

**Маскоўскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Санкт-Пецярбурга.

Займае плошчу 7305,48 гектараў у цэнтральным сектары паўднёвай часткі горада паміж Кіраўскім і Краснасельскім раёнамі на захадзе і Фрунзенскім раёнам на ўсходзе. Паўднёвы і паўднёва-ўсходні ўскраек Маскоўскага раёна фармуе мяжа з Пушкінскі раёнам, сфармаваным у 1938—1959 гадах на бліжэйшых прыгарадных тэрыторыях, якія раней знаходзіліся ў прамым падначаленні Ленсавета. Раён мае ролю «паўднёвых варот горада», бо на яго тэрыторыі размешчаны міжнародны аэрапорт Пулкава, а таксама праходзяць дзве буйныя аўтадарогі паўночнага захаду Расіі — «Расія» (Маскоўская шаша) і «Пскоў» (Пулкаўская шаша / Кіеўская шаша).
Маскоўскі раён

**Маскоўскі раён**:

## Беларусь 
* Маскоўскі раён (Брэст)
* Маскоўскі раён (Мінск)

## Расія 
* Маскоўскі раён (Санкт-Пецярбург)
Вільгельм (герцаг Аўстрыі)

**Вільгельм** (; ,  — , ) — герцаг Аўстрыі з 1386 года з Леапальдзінскай лініі дынастыі Габсбургаў.

## Біяграфія 
thumb|альт=|злева|Пячатка Вільгельма
Вільгельм быў старэйшым сынам аўстрыйскага герцага Леапольда III і Вірыдзіс Вісконці, прынцэсы Міланскай.

Пасля гібелі бацькі ў бітве пры Земпаху ў 1386 годзе Вільгельм атрымаў у спадчыну Штырыю, Карынтыю, Крайну, Ціроль і Пярэднюю Аўстрыю (ва ўласна герцагстве Аўстрыя кіравала Альберцінская лінія габсбургскага дому). Суправіцелем Вільгельма стаў яго брат Леапольд IV, аднак першыя часы фактычная ўлада ва ўладаннях Леапальдзінскай лініі належала рэгенту і апекуну маладых герцагаў Альбрэхту III.

Па дасягненні паўналецця Вільгельм і Леапольд IV у 1396 годзе падзялілі свае спадчынныя землі: Леапольд IV стаў кіраўніком Ціроля і Пярэдняй Аўстрыі, а Вільгельм атрымаў Штырыю, Карынтыю і Крайну (так званую Унутраную Аўстрыю). Такім чынам некалі адзіная аўстрыйская манархія была падзелена на тры часткі.

Вільгельм вядомы тым, што распачаў адну з першых гучных спроб у габсбургскім доме выкарыстоўваць дынастычны шлюб для істотнага пашырэння сваіх уладанняў. Пазней практыка далучэння зямель праз шлюбы стала адной з галоўных прычын росту і ўмацавання ўплыву Аўстрыйскай манархіі ў Цэнтральнай Еўропе, што нават парадзіла дэвіз «Жаніся, шчаслівая Аўстрыя!» (). Вільгельм выбраў сабе ў нявесты Ядвігу Анжуйскую, малодшую дачку Лаяша I Вялікага, караля Венгрыі і Польшчы. У якасці пасагу яе бацька абяцаў значныя зямельныя ўладанні ў Венгрыі, а акрамя таго гэты шлюб адкрываў перад Вільгельмам магчымасці яго абрання ў будучыні каралём Польшчы ці Венгрыі. Сапраўды, пасля смерці Лаяша Ядвіга ў 1384 годзе была прызнана польскай каралевай. Аднак пад ціскам польскіх магнатаў ідэя шлюбу з Вільгельмам была адкінута, і яна выйшла замуж за вялікага князя літоўскага Ягайлу, паводле ўмоў Крэўскай уніі.

Пацярпеўшы няўдачу ў праекце польскага шлюбу, Вільгельм у 1401 годзе ажаніўся з Іаанай II, неапалітанскай прынцэсай, будучай каралевай Неапаля, таксама з Анжуйскай дынастыі. Аднак гэты шлюб быў няўдалым і не прынёс Вільгельму нашчадства.

Пасля смерці аўстрыйскага герцага Альбрэхта IV у 1404 годзе Вільгельм уступіў у барацьбу са сваімі братамі за права апекі над непаўналетнім Альбрэхтам V і ўладу ў Аўстрыі. Але ў 1406 годзе Вільгельм нечакана памёр.

### Шлюб 
* (1401) Іаана II Анжуйская (1373—1435), прынцэса, а пазней каралева Неапалітанская
Дзяцей герцаг Вільгельм не меў.

## Літаратура 
* Митрофанов, П. История Австрии с древнейших времён до 1792 г. — М., 2003
* Пристер, Е. Краткая история Австрии. — М., 1952
* Шимов, Я. Австро-Венгерская империя. — М., 2003

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кіраўнікі Штырыі
Катэгорыя:Кіраўнікі Карынтыі
Катэгорыя:Кіраўнікі Ціроля
Лютыня

**Лютыня** — рака ў Дубровенскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, у басейне Заходняй Дзвіны. Прыток ракі Вярхіты (праваруч).

Даўжыня ракі 7,6 км. Плошча вадазбору 36 км². Пачынаецца за 0,3 км на поўдзень ад паўночнай мяжы Дубровенскага раёна ў лясістай мясцовасці. Упадае ў возера Казённае з паўднёвага ўсходу.

## Літаратура 
* Ліст карты N-36-38. Выданне 1985 г. Стан мясцовасці на 1981 г.

## Спасылкі 
* Решение Дубровенского районного исполнительного комитета № 152 от 16 марта 2020 года «Об утверждении проектов водоохранных зон и прибрежных полос водных объектов» 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Басейн Лучосы
Катэгорыя:Рэкі Дубровенскага раёна
Пхёнан-Намдо

**Пхёна́н-Намдо́** (*Паўднёвы Пхёнан*, ) — правінцыя ў КНДР з адміністрацыйным цэнтрам у горадзе Пхёнсан.

## Геаграфія 
На поўначы правінцыя мяжуе з правінцыямі Пхёнан-Пукто і Чагандо, на ўсходзе і паўднёвым усходзе — з правінцыямі Хамгён-Намдо і Канвандо, на поўдні — з правінцыяй Хванхэ-Пукто і Пхеньянам. З захаду абмываецца Жоўтым морам.

## Адміністрацыйнае дзяленне 
Правінцыя падзелена на:

* 1 асаблівы горад (*тыкыпсі*)
* 5 гарадоў (*сі*)
* 3 раёна (1 *ку* і 2 *чыгу*)
* 19 паветаў (*кун*)

### Асаблівы горад 
* Нампхо, асаблівы горад (남포특급시, 南浦特級市; утвораны ў 2004)

### Гарады 
* Пхенсан, адміністрацыйны цэнтр правінцыі (평성시, 平城市; утвораны ў снежні 1969)
* Анджу (안주시, 安州市; утвораны ў жніўні 1987)
* Кэчхон (개천시, 价川市; утвораны ў жніўні 1990)
* Сунчхон (순천시, 順川市; утвораны ў кастрычніку 1983)
* Такчхон (덕천시, 德川市; утвораны ў чэрвені 1986)

### Раёны 
* Чхонам(-гу) (청남구, 清南區)
* Тыкчан(-чыгу) (득장지구, 得將地區)
* Унгок(-чыгу) (운곡지구, 雲谷地區)

### Паветы 
* Чынсан (증산군, 甑山郡)
* Хвечхан (회창군, 檜倉郡)
* Мэнсан (맹산군, 孟山郡)
* Мундок (문덕군, 文德郡)
* Нёнван (녕원군, 寧遠郡)
* Анчхон (온천군, 溫泉郡)
* Пукчхан (북창군, 北倉郡)
* Пхёнван (평원군, 平原郡)
* Сінян (신양군, 新陽郡)
* Санчхон (성천군, 成川郡)
* Сукчхон (숙천군, 肅川郡)
* Тэхын (대흥군, 大興郡)
* Тэдон (대동군, 大同郡)
* Ынсан (은산군, 殷山郡)
* Яндок (양덕군, 陽德郡)

Ніжэй пералічаныя былыя паветы Пхёнан-Намдо, якія ўвайшлі ў склад Нампхо ў 2004 годзе:

* Чхоліма (천리마군, 千里馬郡)
* Кансо (강서군, 江西郡)
* Ёнган (룡강군, 龍岡郡)
* Тэан (대안군, 大安郡)

## Літаратура 
* Пхёна́н-Намдо́ (Пхёнандо Южная) // Прокат — Раковины. — М. : Советская энциклопедия, 1955. — С. 361. — (Большая советская энциклопедия : [в 51 т.] / гл. ред. Б. А. Введенский ; 1949—1958, т. 35).

Катэгорыя:Паўночная Карэя
Катэгорыя:Правінцыі Паўночнай Карэі
Хамгён-Намдо

**Хамгён-Намдо** () — правінцыя ў КНДР. Была сфарміравана ў 1896 з паўднёвай часткі былой правінцыі Хамгенда, пасля падзелу Карэі ў 1945 годзе апынулася ў складзе КНДР. Адміністрацыйны цэнтр-горад Хамхын.

## Геаграфія 
На поўначы мяжуе з правінцыяй Янгандо, на паўночным усходзе — з Хамгён-Пукто, на поўдні — з Канвандо і на захадзе-з Пхёнан-Намдо. З усходу абмываецца Японскім морам.

## Адміністрацыйны падзел 
Хамгён-Намдо падзелены на 3 горада (*сі*), 2 раёна (1 *ку* і 1 *чыгу*), і 15 паветаў (*кун*).

### Гарады 
* Хамхын (함흥시, 咸興市)
* Сінпхо (신포시, 新浦市)
* Танчхон (단천시, 端川市)

### Раёны 
* Судонгу (수동구, 水洞區)
* Кымхо-чыгу (금호지구, 琴湖地區)

### Паветы 
* Чанджын (장진군, 長津郡)
* Чонпхён (정평군, 定平郡)
* Хамджу (함주군, 咸州郡)
* Хачхон (허천군, 虛川郡)
* Ханвон (홍원군, 洪原郡)
* Кавон (고원군, 高原郡)
* Кым’я (금야군, 金野郡)
* Пуджон (부전군, 赴戰郡)
* Пукчхон (북청군, 北靑郡)
* Нагвон (락원군, 樂園郡)
* Івон (리원군, 利原郡)
* Сінхын (신흥군, 新興郡)
* Таксон (덕성군, 德城郡)
* Ёнгван (영광군, 榮光郡)
* Ёдок (요덕군, 耀德郡)

Катэгорыя:Паўночная Карэя
Катэгорыя:Правінцыі Паўночнай Карэі
Чэмпіянат Беларусі па гандболе сярод жанчын 1993/1994

**Чэмпіянат Беларусі па гандболе сярод жанчын 1993/1994** — 2-і чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па гандболе.

## Першы этап 
Заўвагі: 
Крыніца: 

## Другі этап 
Заўвагі: 
Крыніца: 

## Фінальны этап 
Крыніца: 

## Турнірная табліца 
## Бамбардзіры 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Беларуская федэрацыя гандбола
* Спіс прызёраў чэмпіяната Беларусі па гандболе
* ИСТОРИЯ ЧЕМПИОНАТОВ РЕСПУБЛИКИ БЕЛАРУСЬ ПО ГАНДБОЛУ

1994
Катэгорыя:1993 год у гандболе
Катэгорыя:1994 год у гандболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1993 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1994 годзе
Іван Васілевіч Слёнін

**Іван Васільевіч Слёнін** (;  — , ) — рускі выдавец і кнігапрадавец. Выпусціў у свет другое выданне «Гісторыі дзяржавы расійскай» М. Карамзіна, збор баек І. А. Крылова. Быў выдаўцом альманахаў «Палярная зорка» на 1823—1824 гады і «Паўночныя кветкі» на 1825—1826 гады.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
Славянка (прыток Нявы)

**Славянка** — рака, левы прыток Нявы, упадае ў яе за 27 км ад вусця. Бярэ пачатак з балот за 9 км на паўднёвы захад ад г. Паўлаўска. Даўжыня 39 км, плошча басейна 249 км². Даліна ў верхнім цячэнні вузкая, з высокімі да 2-3 метраў крутымі схіламі, далей пашыраецца да 0,8-1 км, русла шырынёй ад 3-4 да 10-12 м. Глыбіня ў нізоўях да 1,5 м. У сярэднім цячэнні праходзіць цераз г. Паўлаўск.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Рэкі Ленінградскай вобласці
Катэгорыя:Прытокі Нявы
Катэгорыя:Рэкі і каналы Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі
Праспект Славы (Санкт-Пецярбург)

**Праспект Славы** — цэнтральная магістраль Фрунзенскага раёна Санкт-Пецярбурга, прызначаная для руху транспартнага патоку «Захад-Усход» і якая злучае Маскоўскі і Неўскі раёны (вуліцы Ціпанава і Іванаўскую), з’яўляецца часткай Цэнтральнай Дугавой магістралі. Забудова кварталаў ажыццяўлялася з 1960-х гадоў жылымі і грамадскімі будынкамі па праектах А. І. Навумава, Д. С. Гольдгара і інш. Квартал у раёне Гамбургскай плошчы забудаваны ў 1950-х-1960-х гадах.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Праспекты Санкт-Пецярбурга