open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пуэбла

[thumb|[Таас-Пуэбла ў Нью-Мексіка]]

**Пуэбла** (ад  «людзі») — тып і стыль сельскіх паселішчаў у Паўночнай Амерыцы. 

Назву **пуэбла** далі іспанскія канкістадоры, якія сустрэлі ў засушлівых раёнах Паўночнай Амерыкі вялікія шматкамерныя і часам шматпавярховыя жытлы з гліны, саману або вапняку. У Новай Іспаніі пуэбла прымалася за адзінку паселішча. Як пазней высветлілі археолагі, першаснымі распрацоўшчыкамі такога тыпу паселішча былі старажытныя індзейцы-анасазі. 

Пуэбла ўяўляюць сабою камунальны тып паселішча, аддалены ад іншых. Для архітэктурнага стылю характэрна тое, што гліняныя або вапняковыя блокі ўтвараюць сцены камер і ўнутраных двароў, будынкі могуць мець да 5 паверхаў. Звычайна камеры кожнага паверха адсунуты ў параўнанні з папярэднім, так што пуэбла нагадвае ступеністую піраміду. Для перасоўвання паміж паверхамі ладзяцца драўляныя лесвіцы. У мінулым камеры на першым паверсе з'яўляліся гаспадарчымі, на наступных паверхах — жылымі.

Архітэктурны стыль пуэбла аказвае ўплыў на сучасную архітэктуру. Так, у ЗША вылучаюцца такія рэгіянальныя стылі як *пуэбла-дэко* () і *адроджанае пуэбла* (). 

У ЗША пуэбла таксама называюцца аўтаномныя абшчыны індзейцаў на паўночным захадзе краіны, якія выконваюць ролю рэзервацый. Усяго іх налічваецца 23.   

## Спасылкі 
* VICTOR MINDELEFF, A STUDY OF PUEBLO ARCHITECTURE
* History: Ancestral Pueblo Architecture

Катэгорыя:Населеныя пункты
Катэгорыя:Архітэктурныя стылі
Катэгорыя:Пуэбла
Аляска

**Аляска** () — штат ЗША, які знаходзіцца на паўночным захадзе Паўночнай Амерыкі. Не мае агульнай мяжы з іншымі штатамі. Самы вялікі штат па плошчы.
## Геаграфія 
thumb|right|300px|Карта штата Аляска.
Штат знаходзіцца на ўзбярэжжы Ціхага і Паўночнага Ледавітага акіянаў. Аддзяляецца ад Расіі Берынгавым пралівам. Ад асноўнай часткі ЗША аддзелены тэрыторыяй Канады. Акрамя мацерыковай часткі займае Алеуцкія астравы, архіпелаг Аляксандра і інш.

Хрыбет Брукса. Арктычная нізіна.

На тэрыторыі штата знаходзіцца самая высокая гара Паўночнай Амерыкі — Мак-Кінлі () і вулкан Паўлава. Нацыянальны парк Дэналі.

Сталіца штата — горад Джуна. Найбуйнейшы горад — Анкарыдж. Іншыя населеныя пункты: Сітка, Кадзьяк, Нікалаеўск.

## Гісторыя 
На думку многіх вучоных, продкі сучасных карэнных жыхароў Аляскі (індзейцаў, эскімосаў, алеутаў) паходзяць з Паўночна-Усходняй Азіі. У XVII стагоддзі эскімосы жылі пераважна ў прыбярэжных раёнах, алеуты — на паўвостраве, індзейцы — на паўднёва-ўсходнім узбярэжжы (тлінкіты і хайда) і ва ўнутраных раёнах Аляскі (атабаскі).

## Галерэя здымкаў 

File:Wonder Lake, Denali.jpg
File:Alaska.jpg
File:Looking back to Little Port Walter - NOAA.jpg
File:Kenai3.jpg

## Гл. таксама 
* Эякская мова
* Аляскіт

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 

Катэгорыя:Штаты ЗША
Індыяна

**Індыяна** () — штат на паўночным усходзе ЗША.

## Геаграфія 
thumb|right|300px|Карта штата Індыяна
Штат Індыяна мяжуе са штатамі Мічыган, Кентукі, Агая і Ілінойс. Знаходзіцца на беразе возера Мічыган.

Сталіца і найбуйнейшы горад штата — Індыянапаліс. Буйныя гарады — Форт-Уэйн, Саўт-Бенд, Індыяна.
* Елаў-Рывер (Індыяна)

## Гісторыя 
Індыяна ўвайшла ў ЗША 11 снежня 1816 года, стаўшы 19-ым штатам.

## Вядомыя асобы 
* Браты Райт
* Філіп Хасэ Фармер
## Крыніцы 
## Спасылкі
Катэгорыя:Штаты ЗША
Карл Гаўсгофер

**Карл Гаўсгофер** (Karl Haushofer; ,  — ) - нямецкі ваенны, географ, геапалітык.

Ваенны аташэ ў Японіі (1909—1910), генерал-маёр (у адстаўцы з 1919), у час 1-й сусв. вайны — член Генеральнага Штаба. Стваральнік тэорыі дактрыны геапалітыкі (пад уплывам тэорый Фрыдрыха Ратцэля, К'елена, Мак-Кіндэра), заснавальнік Інстытуту геапалітыкі ў Мюнхене (1922). Прэзідэнт Акадэміі навук (1934—1937). Зрабіў, праз свайго вучня Рудальфа Геса, вялікі ўплыў на светагляд Гітлера ў перыяд фармавання нацысцкай партыі, спрыяў утварэнню восі Германія-Японія.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Постаці геапалітыкі
Катэгорыя:Географы Германіі
Невада

**Невада** () — штат на захадзе ЗША. Знаходзіцца на першым месцы па хуткасці прыросту насельніцтва (з 1990 па 2000 год насельніцтва павялічылася на 66,3 %). Сталіца — горад Карсан-Сіці. Невада мяжуе з наступнымі штатамі: Арэгон, Айдаха, Каліфорнія, Арызона, Юта.

## Гісторыя 
Невада увайшла ў склад ЗША 31 кастрычніка 1864 года і стала 36-ым штатам.

Файл:Welcome to Fabulous Las Vegas.jpg
Файл:Basin and Range Nevada.JPG
Файл:Sierra1.jpg

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Штаты ЗША
Мічыган

**Мічыган** () — штат на поўначы ЗША. Кветка-сімвал штата з 1897 года — яблыневы квецень. Мічыган таксама называюць «Штат Расамах» і «Штат у Вялікага Возера». Плошча штата 250,7 тыс. км² (11-е месца ў ЗША), з якіх 41,3 % — водная паверхня. Штат складаецца з 2-х паўвастравоў: Верхняга і Ніжняга, якія злучаныя паміж сабой мастом Макіна, а таксама мноства дробных астравоў. На тэрыторыі штата знаходзіцца больш за 11 тысяч дробных азёр. Мічыган мяжуе з канадскай правінцыяй Антарыа і амерыканскімі штатамі Агая, Індыяна і Вісконсін. Мае водную мяжу са штатамі Ілінойс і Мінесота.

Сталіца штата — Лансінг. Найбуйнейшыя гарады — Дэтройт, Гранд-Рапідс, Уорэн. Мічыган знаходзіцца ў зоне вільготнага кантынентальнага клімата.

## Гісторыя 
26 студзеня 1837 года Мічыган увайшоў у склад ЗША і стаў 26-ым штатам.

## Эканоміка 
Дэтройт з’яўляецца цэнтрам амерыканскага машынабудавання. Таксама істотнымі крыніцамі прыбытку з’яўляюцца турызм і паляванне. Карысныя выкапні: нафта, жалезная руда, прыродны газ. Штат займае першае месца па здабычы торфа ў Злучаных Штатах.

Паводле Бюро Эканамічнага аналізу, ВУП у 2003 годзе склаў 365 млрд. Долараў.

## Судовая сістэма 
Судовая сістэма Мічыгана — гэта аб’яднанне ўсіх судоў штата ў рамках канцэпцыі «Адзінага суда». Гэтая канцэпцыя дапускае функцыянаванне судовай сістэмы штата як адзінага падраздзялення, якое складаецца з розных структур, кожная з якіх выконвае сваю функцыю. Судовая сістэма ўключае:

* Вярхоўны суд штата Мічыган
* Апеляцыйны суд штата Мічыган
* Суды першай інстанцыі (якія складаюцца з акруговых і раённых судоў)
* Некалькі іншых адміністрацыйных і спецыялізаваных судоў (уключаючы суды дробных цяжбаў, суды па справах аб банкруцтве, суды па справах аб спадчыне і суды прэтэнзій).

Судовая сістэма штата на 95 % фінансуецца з дзяржаўнага фонду. У 2019 годзе на яе фінансаванне было выдзелена 310 713 500$, што на 1,76 % больш, чым у 2018 годзе.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Штаты ЗША
Каларада

**Каларада** () — штат на захадзе цэнтра ЗША.

## Геаграфія 
thumb|right|300px|Карта штата Каларада
Каларада — адзін з 3-х штатаў (разам з Ваёмінгам і Ютай), межы якіх праходзяць па паралелям і мерыдыянам, утвараючы прамавугольнік (а дакладней — сектар зямной паверхні). Штат мяжуе з наступнымі штатамі: Небраска, Ваёмінг, Юта, Нью-Мексіка, Аклахома, Канзас. З поўначы на поўдзень штат перасякаюць Скалістыя горы.

Асноўныя рэкі штата — Рыа-Грандэ і Каларада. Сталіца і найбуйнейшы горад Каларада — Дэнвер. Іншыя гарады: Каларада-Спрынгс, Арора.

## Гісторыя 
Увайшоў у склад ЗША 1 жніўня 1876 года і стаў 38-м штатам.

## Судовая сістэма і злачыннасць 
У штаце Каларада дзейнічае простая судовая сістэма, якая ў асноўным складаецца з апеляцыйных судоў і судоў першай інстанцыі. Акрамя таго, існуе некалькі іншых адміністрацыйных і спецыялізаваных судоў, у тым ліку суды дробных цяжбаў, суд па спадчынных справах, суд па справах непаўналетніх. Суды апеляцыйнай інстанцыі складаюцца з Вярхоўнага суда і апеляцыйнага суда. Суды першай інстанцыі складаюцца з раённых, муніцыпальных і водных судоў.

Па даных за 2018 год узровень гвалтоўных злачынстваў у Каларада, які складае 397,2 выпадкаў на 100 000 чалавек, толькі крыху вышэй супастаўнага нацыянальнага паказчыка ў 380,6 выпадкаў на 100 000 чалавек. Найбольш небяспечны горад у штаце — Пуэбла.

## Вядомыя асобы 
* Леслі Уайт

## Гл. таксама 
* 3OH!3

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Colorado.gov — Афіцыйны сайт штата

Катэгорыя:Штаты ЗША
Небраска

**Небраска** () — штат у цэнтральнай частцы ЗША.

## Геаграфія 
thumb|right|300px|Карта штата Небраска
Небраска размешчана на Вялікіх раўнінах, на захад ад ракі Місуры. Плошча штата — 200,3 км². Небраска мяжуе з наступнымі штатамі: Паўднёвая Дакота, Каларада, Ваёмінг, Канзас, Аява, Місуры.

Сталіца штата — горад Лінкальн. Таксама ёсць буйны горад Омаха. Па тэрыторыі штата працякае рака Плат.

## Гісторыя 
1 сакавіка 1867 года Небраска ўвайшла ў склад ЗША і стала 37-ым штатам.

## Вядомыя асобы 
* Лафает Рональд Хабард

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Штаты ЗША
Шкло

]]
**Шкло** — цвёрды аморфны неарганічны матэрыял, які выходзіць праз хуткае астуджэнне расплаву без яго крышталізацыі. На ступені атамаў цвёрдае шкло захоўвае аморфную структуру, пазбаўленую далёкага парадку, уласцівую вадкасцям. Шкло крохкае і анізатропнае. Пры награванні яно паступова размякчаецца і не мае акрэсленай тэмпературы плаўлення.

Да шклоўтвараючых належаць тыя неарганічныя рэчывы, якія пры досыць хуткім астуджэнні расплаву не крышталізуюцца, а дубянеюць, захоўваючы аморфную будову. Звычайна расплавы шклоўтвараючых рэчываў маюць вышэйшую глейкасць проці расплаваў нешклоўтвараючых рэчываў.

## Шклоўтвараючыя рэчывы 
Да шклоўтвараючых рэчываў належаць:
Простыя рэчывы:
* S
* Se
* Ge
Аксіды:
* SiO2
* B2O3
* P2O5
* TeO2
* GeO2
Фтарыды:
* AlF3
* ZrF4
і інш.

## Некаторыя кшталты шкла 
У залежнасці ад асноўнага шклоўтвараючага рэчыва, якое выкарыстоўвалася, шкло бывае аксідным (сілікатнае, кварцавае, германатнае, фасфатнае, баратнае), фтарыдным, сульфідным і г. д.

Базавы метад атрымання сілікатнага шкла гэта награванне сумесі кварцавага пяску (SiO2), соды (Na2CO3) і вапняку або крэйды (CaCO3). У выніку атрымоўваецца хімічны комплекс з складам Na2O*CaO*6SiO2. У прамысловыя маркі шкла звычайна ўваходзяць злучэнні магнію і алюмінію.

Кварцавае шкло робяць плаўленнем крэмнязёмнай сыравіны высокай чысціні (звычайна кварцыт, горны крышталь), яго хімічная формула — SiO2. Кварцавае шкло можа быць таксама прыроднага паходжання, яно ўтвараецца пры трапленні маланкі ў паклады кварцавага пяску.

Адрозніваюць асобныя віды шкла паводле сферы яго ўжытку:

* Аптычнае шкло — ужываюць дзеля выраба лінз і іншых дэталяў аптычных прыбораў.
* Хіміка-лабараторнае шкло — шкло, якое валодае высокай хімічнай і тэрмічнай устойлівасцю.
* Архітэктурнае шкло — ужываецца ў будаўніцтве
* Аўтамабільнае шкло — ужываецца для шклення аўтатранспартных сродкаў
* Арганічнае шкло (аргшкло) — пластмаса, якая атрымала сваю назву за празрыстасць, насамрэч дачынення да шкла не мае.

## Гл. таксама 
* Крышталь
* Аэрагель
* Вадкае шкло
* Уранавае шкло
* Другаснае выкарыстанне шклотары
* Шклавата

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Музей шкла

Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Экатэпек-дэ-Марэлас

**ЭКА́ТЭПЕК-ДЭ-МАРЭ́ЛАС** [ ісп. Ecatepec de Morelos ], горад і гарадскі комплекс у Мексіцы, зараз частка абсягу горада Мехіка (*Арэа Метрапалітана дэ ла Сьюдад дэ Мехіка*), у Мексіцы, муніцыпіё Экатэпек,  штат Мехіка, Пд цэнтр. ч. Мексікі. Насельніцтва: 1218 тыс. (1990).

Катэгорыя:Гарады Мексікі
Майкл Колінз (Ірландыя)

**Майкл Ко́лінз** (, ; , каля Сэмз Крос, Вест Корк, Ірландыя — , Беал-на-Мблат, каля Корка) — ірландскі нацыянальны герой, рэвалюцыянер, палітычны і ваенны дзеяч.

З сям’і фермера, наймалодшы з васьмі дзяцей. Рана застаўся без бацькі, з малых гадоў пад уплывам ірландскай нацыянальнай ідэі, якую яму выказвалі бацька, потым школьны настаўнік. Яшчэ да 14 гадоў пачаў удзел у барацьбе за незалежнасць Ірландыі.

Член Ірландскага рэспубліканскага брацтва (1909). Падчас Велікоднага паўстання (1916) капітан Ірландскіх добраахвотнікаў, пасля правалу інсурэкцыі зняволены на 8 месяцаў. Адзін з «выканаўчых дырэктараў» (англ. Executive) Ірландскіх добраахвотнікаў (1917, з 1919 — Ірландская рэспубліканская армія). Прэзідэнт Ірландскага рэспубліканскага брацтва (з 1917). Ваенны кіраўнік ірландскіх рэспубліканскіх сіл (1917), стваральнік і кіраўнік контрразведкі ІРА, у тым ліку сакрэтнай групы забойцаў «Сквод» (нефарм. «12 апосталаў»), якая паспяхова змагалася з аддзяленнем «G» брытанскай разведкі ў Ірландыі. Арганізатар кампаніі па збору сродкаў і прыцягненню добраахвотнікаў, кіраўнік сакрэтных паставак зброі і боепрыпасаў у Ірландыю.

Міністр фінансаў у Дойле (ірландскім парламенце). Пасля Вайны за незалежнасць прадстаўнік Ірландыі на мірных перамовах у Лондане (1921). Падпісаў (21.12.1921) пагадненне, паводле якога паўднёвая частка Ірландыі атрымлівала статус дамініёна. Пагадненне падзяліла нацыянальныя сілы, і ў выніку пачало грамадзянскую вайну ў Ірландыі (28.6.1922).

Вядома, што Колінз без ахвоты падпісваў нявыгаднае для Ірландыі пагадненне, якое фактычна адкідала палітычныя дасягненні 1919—1921, і добра ўсведамляў наступствы. Аднак ён лічыў, што будучае дасягненне незалежнай дзяржаўнасці Ірландыі залежыць ад мноства неабходных паступовых крокаў, адным з якіх было і пагадненне. Вядома, што пасля падпісання ён пісаў сябрам, што толькі што падпісаў сабе смяротны прысуд.

Пасля сыходу дэ Валера ў адстаўку з-за пагаднення кіраўнік Часовага Ураду (студзень 1922), быў адным з тых, хто прыймаў здачу брытанцамі Дублінскага замка — сядзібы брытанскіх уладаў у Ірландыі. Галоўнакамандуючы ўрадавай Арміі Свабоднай Дзяржавы (Ірландская Рэспубліканская Армія) з чэрвеня 1922. Быў забіты з засады, верагодна, праціўнікамі пагаднення з Брытаніяй, хоць у гістарыяграфіі і існуюць іншыя версіі (брытанскія сакрэтныя службы, уласныя людзі і інш.).

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* Dana Green. Michael Collins: A Beloved Irish Patriot // Military History Online.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Ірландыі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Ірландыі
Катэгорыя:Члены Шын Фейн
Катэгорыя:Забітыя палітыкі
Катэгорыя:Военачальнікі Ірландыі
Катэгорыя:Загінулі ў баі
Дэтройт

**Дэтро́йт** ( ад  «горад праліва») — горад у ЗША, графства Вэйн, на паўднёвым усходзе штата Мічыган, на рацэ Дэтройт. Насельніцтва: 887 тыс. (2005), метраполіс: 4469 тыс. (2005). Паселішча з 1701, горад з 1815.

Найбольшы горад у штаце Мічыган.

## Гісторыя 
Еўрапейскае засяленне пачалося з заснавання французскіх форту і паселішча Антуанам дэ ла Мотам Кадзілакам пад назвай Форт-д’Этройт («форт праліва») (1701). У брытанскім уладанні (1760). У амерыканскім уладанні (1796). Першая сталіца тэрыторыі, потым штата (1805—1847). Пажар (1805) знішчыў амаль увесь горад. Узяты брытанскім войскам (1812), амерыканскім войскам (1813). З развіццём воднага і наземнага транспарту горад хутка вырас у 1830-я. Дзейнасць Генры Форда і іншых зрабіла горад, у свой час, «аўтамабільнай сталіцай свету» (адсюль прыдомкі, напрыклад, *Motor Town* і *Motown*). Горад быў вядучым цэнтрам ваеннай вытворчасці ў час 1-й і 2-й сусветных войнаў.

## Гаспадарка 
Прамысловасць: аўтамабільная і запасных частак, біятэхналогіі, інфарматыка, нанатэхналогіі і інш.

## Насельніцтва 
## Транспарт 
Порт і значны вузел чыгуначных ліній і суднаходства па Вялікіх Азёрах. Тунэль і грузавы паром Дэтройт-Віндзар (Антарыё, Канада), міжнародны мост Амбасадар, Мічыганскі цэнтральны чыгуначны тунэль.

## Адукацыя 
Універсітэт штата імя Вэйна, Каледж Мэрыгроўв, Універсітэт Дэтройт-Мерсі і інш.

## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Арт Клокей
* Генры Форд II
* Крыстафер Клайберн (нар. 1996) — амерыканскі баскетбаліст.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Сайт «Забыты Дэтройт»
* Дэйтройт — самы няшчасны горад ЗША
* Дэтройт. Разбураны горад
* Сайт фатографаў, якія знялі разбураны Дэтройт 
* Афіцыйнае відэа горада


Катэгорыя:Гарады Мічыгана
Мічыган
Катэгорыя:Парты ЗША
Катэгорыя:Гарады на Вялікіх азёрах
Горад мастацтваў і навук

**Горад мастацтваў і навук** (, ) — архітэктурны комплекс на асушаным дне ракі Турыя ў Валенсіі (Іспанія).

Дызайн належыць валенсіянскаму архітэктару Сант’яга Калатрава, будаўніцтва пачалося ў 1996 годзе. Комплекс з'яўляецца адным з выдатных узораў сучаснай архітэктуры.

«Горад» складаецца з пяці будынкаў, якія звычайна завуцца па іх каталанскіх назвах:
* *El Palau de les Arts Reina Sofia* — Оперны тэатр і сцэна для іншых тэатральных пастановак
* ''L'Hemisferic* — Кінатэатр Imax, планетарый, тэатр лазерных пастановак
* *L'Umbracle* — Галерэя / сад
* *El Museu de les Ciencies Principe Felipe* — Навуковы музей
* *L'Oceanografic* — Акіянаграфічны парк на адкрытым паветры

Комплекс акружаны паркамі, ручаямі і басейнамі, гэтая тэрыторыя — папулярнае месца адпачынку жыхароў і гасцей горада, працуюць бары і кафэ.thumb|250px|*L'Hemisfèric*|злева
thumb|250px|*L'Umbracle*
thumb|250px|*El Museu de les Ciències Príncipe Felipe*
thumb|250px|*El Palau de les Arts Reina Sofía''

## Крыніцы 
Катэгорыя:Архітэктура Іспаніі
Катэгорыя:Валенсія
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Валенсіі
Катэгорыя:Апорныя сеткаватыя абалонкі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1998 годзе
Кавабата Ясунары

240px|thumb|Мемарыяльны камень на месцы народжання Кавабата
**Кавабата Ясунары** (; 11 чэрвеня 1899, Осака — 16 красавіка 1972), вядомы японскі пісьменнік, кавалер французскага ордэна літаратуры і мастацтва (1960), лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1968). Асноўныя творы: аповесці «Тысячакрылы журавель», «Снежная краіна», «Старая сталіца», «Стогн гары» і інш. Сваёй ключавой працай сам Кавабата лічыў аповесць «Мэйдзін». Творы пісьменніка перакладзеныя на шмат моў свету. Памёр у сябе дома ў Дзусі ў 1972 г., па адной з версій, з-за атручэння ўгарным газам. Паводле другой версіі, лічыцца, што Кавабата здзейсніў самазабойства, аднак сапраўдныя прычыны смерці дагэтуль застаюцца нявысветленымі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
*  Ясунары Кавабата: біяграфія, фатаграфіі, творы, артыкулы 
*  Ясунары Кавабата. Творы 

Катэгорыя:Пісьменнікі Японіі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па літаратуры
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з Японіі
Уладзімір Аляксеевіч Ярэц

**Уладзімір Аляксеевіч Ярэц** () — беларускі падарожнік.

## Біяграфія 
Ва ўзросце 1 года, упаўшы з вышыні, страціў слых. Вучыўся ў Кобрынскай школы для глухіх дзяцей, у ПТВ. Працаваў рамонтнікам-інструментальшчыкам на Мінскім мотавелазаводзе. Мае двух сыноў — Уладзіміра і Юрыя.

У першых (1960—1966) падарожжах на матацыкле не меў правоў упраўлення. Толькі аб’ехаўшы 42 горада еўрапейкай часткі СССР, як выключэнне, атрымаў у Мінску правы ўпраўлення матацыклам — быў першым у Беларусі глухім, які атрымаў вадзіцельскія правы. У 1967—1982 г. на мапедзе «Ява-50», матацыкле «Ява-350» і аўтамабілі ВАЗ-2106 «Жыгулі» здзейсніў 11 падарожжаў па тэрыторыі колішняга СССР, пабыўшы ў кожнай савецкай рэспубліцы, за 15 год праехаўшы агулам больш за 400 тыс. кіламетраў. На заводзе на час падарожжаў браў адпачынак за свой кошт або часова звальняўся.

Спадзяваўся трапіць у Кнігу рэкордаў Гінеса як адзіны ў свеце глуханямы, які здзейсніў падарожжа вакол Зямлі на матацыкле.

Памёр 9 снежня 2021 года.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Рыжанкова Л. В путешествия — от глухоты // Вечерний Минск № 177(8735). 16 сент. 1997;
* Гурина О. Владимир Ярец Мечтает попасть в Книгу рекордов Гиннеса, как единственный в бывшем Советском Союзе глухонемой, в одиночку исколесивший на мотоцикле всю Европу // «Facty i kommentarii»: Человек и общество. 18 ноября 1999;
* Белецкая Л. (Торонто) Вокруг света на мотоцикле без языка и в тишине // **BBC**RUSSIAN.com. 05 июня 2004 г., 00:52 GMT

## Спасылкі 
*  Сайт Уладзіміра Ярца

Катэгорыя:Падарожнікі Беларусі
Катэгорыя:Рэкардсмены Кнігі рэкордаў Гінеса
Бяроза

**Бяроза** (*Betula*) — род дрэвавых раслін сямейства Betulaceae (бярозавыя). Налічвае каля 40 відаў.

## Батанічнае апісанне 
У мужчынскіх суквеццяў дызахіі 3-кветкавыя, 3 прыкветных лускі: кроючы ліст і 2 прыкветнічка кветкі 1-га парадку. Мужчынская кветка прадстаўлена 2 медыяннымі лісточкамі калякветніка (пры гэтым задні лісточак значна меншы за пярэдні) і 4 злучанымі парамі тычынкамі. Паколькі бакавыя лісточкі калякветніка адсутнічаюць, тычынкі суседніх кветак дыхазія цесна датыкаюцца, і кветкі нярэзка адмяжоўваюцца адна ад адной. Жаночыя дызахіі таксама 3-кветкавыя с трыма прыкветкавымі лускамі, як і мужчынскія дызахіі. Лускі бярозы зрастаюцца ў адну 3-лопасцевую луску, якая разам з пладамі лёгка пераносіцца ветрам.

## Экалогія 
Шмат якія віды бярозы — шырока распаўсюджаныя драўнінныя пароды, якія ўтвараюць лясы і сустракаюцца як дамешкі ў лісцевых і хвойных лясоў умеранай і халоднай частак Еўразіі і Паўночнай Амерыкі. Шмат якія віды марозаўстойлівыя і пранікаюць далека за Палярны круг ці ўтвараюць верхнюю мяжу лясной расліннасці ў гарах.

### Захворванні 
## Некаторыя віды 
 піянерная парода з хуткім ростам да 20-25 м у вышыню; засяляе закінутыя раллі, высечкі, горы і ўтварае другасныя лясы на значнай частцы Еўропы і Сібіры. Яна расце звычайна ў лясах самага рознага складу. З ёю разам нярэдка сустракаецца больш вільгацелюбівая , прыстасаваная да ўвільгатненных і забалочанных біятопаў, якая адрозніваецца аксамітна апушанымі (але не барадаўчатымі) маладымі пабегамі. У барэальным поясе Еўразіі расце . Горныя цясніны Каўказа пакрывае . Блізкай да бярозы паніклай з’яўляецца , распаўсюджаная ў лясах Паўночнай Амерыкі. Сярод бяроз ёсць і кустоўі. Звычайная ў паўночных і горных тундрах  з дробным лісцем не дасягае ў вышыню і 1 м. У ледніковую і пасляледніковую эпоху бяроза карлікавая была распаўсюджана значна далей на поўдзень, дзе зараз часам захавалася на балотах як рэлікт ледніковай эпохі.

Шмат якія віды бярозы валодаюць унікальным сярод дрэў белым колерам кары, што абумоўлена утрыманнем у клетках парашкападобнага рэчыва — бетуліна.

На Беларусі 6 дзікарослых і 44 інтрадукаваных віды рознага геаграфічнага паходжання. У лясах і на балотах растуць  і , якія ўтвараюць бярозавыя лясы.  і  трапляюцца рэдка асобнымі дрэвамі ці невялікімі групамі пераважна на ўзвышшах.  і  — куставыя расліны, утвараюць хмызнякі на балотах і забалочаных берагах азёр. Сярод інтрадукаваных відаў найбольш распаўсюджаныя: , , , , , , ,  і .

## Гл. таксама 
* Бярозавік

## Крыніцы 
Катэгорыя:Бярозавыя
Хэндлі-Пэйдж

**Хэ́ндлі-Пэйдж** (, афіц. *Handley Page, Ltd.*) — колішняя брытанская авіяцыйная кампанія. Заснавана Ф. Хэндлі-Пэйджам як «Хэндлі-Пэйдж, Лімітэд» (чэрвень 1909). Баявыя самалёты кампаніі няспынна былі на ўзбраенні Каралеўскіх ВПС з 1918 па 1962 год. У далейшым, пасля адмовы ад уваходжання ў дзве вялікія аб'яднаныя брытанскія авіякасмічныя карпарацыі (паводле плану міністра абароны Д. Сэндзіса), кампанія прайграла шэраг заказаў, панесла цяжкія фінансавыя страты і, у выніку, збанкрутавала (1970).

Першы серыйны ваенны прадукт: самалёт 0/100 (1915). Вядомыя прадукты: бамбардзіроўшчыкі 0/400, V/1500 (1-я сусветная вайна), пасажырскія самалёты (1920-1930-я), бамбардзіроўшчыкі «Хэмпдан» і «Галіфакс» (2-я сусветная вайна), стратэгічны бамбардзіроўшчык «Віктар» (1950-я).

Катэгорыя:Авіябудаўнічыя кампаніі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Кампаніі Вялікабрытаніі
Галікарнаскі маўзалей

thumb|200px|Мадэль, рэканструкцыя Галікарнаскага маўзалея без скульптурных кампазіцый па перыметру цокаля

**Галікарнаскі маўзалей** (старажытнагрэцк. *ὁ Τάφος τοῦ Μαυσσώλου; τὸ Μαυσσώλειον Ἁλικαρνασσεύς, τὸ Μαυσ(σ)ωλ(λ)εῖον τοῦ Ἁλικαρνασσοῦ}} — ho Táphos tou Maussôllou, tò Maussôleíon Halikarnasseús, tò Mausôleíon toû Halikarnassoû*, *«Магіла Маўсола»*; лац. *«sepulcrum Mausoli Halicarnasense», «Маўзалей у Галікарнасе»*) — раскошны помнік і маўзалей персідскаму сатрапу і цару Карыі Маўсолу II, з’яўляецца пятым з Сямі цудаў свету старажытнасці.

Маўзалей быў пабудаваны прыблізна паміж 368 — 350 гадамі да н.э. ў Галікарнасе, новай сталіцы Карыі ў Малой Азіі, сёння горад Бодрум на ўсходнім узбярэжжы Эгэйскага мора ў Турцыі. Узвядзенне фундамента пачалося на выступе скалістага схіла з памерамі 105 на 244 метраў, які з цягам часу акружылі абвадной сцяной (περίβολος — перыбалас). Памеры фундаментнай пліты складалі 32 метра шырыні і 38,40 метраў даўжыні, вышыня пабудовы дасягала каля 46 метраў. Трохступенчаты цокаль маўзалея быў пабудаваны з вулканічных горных парод зялёнага колеру з мармуравай абліцоўкай. Вакол кожнай ступені цокаля, якія будаваліся ў прапорцыі 3:4:5, стаялі скульптурныя кампазіцыі, перад ніжняй ступенню — размешчанныя на выступаючым фундаменце сцэны бітваў конных воінаў паміж грэкамі і персамі прыкладна ў натуральную велічыню, перад сярэдняй ступенню — гераічныя фігуры, а перад найвышэйшай — сцэны палявання двойчага памеру натуральнай велічыні.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Сем цудаў свету. Галікарнаскі маўзалей  (на рускай мове)

Галікарнас
Катэгорыя:Карыя
Катэгорыя:З’явіліся ў IV стагоддзі да н.э.
Сон

**Сон** — натуральны фізіялагічны працэс знаходжання ў стане з мінімальным узроўнем актыўнай свядомасці і паніжанай рэакцыяй на навакольны свет.

Сон уласцівы большасці сысуноў, птушак, рыб і некаторых бесхрыбетных, характарызуецца запаволеннем актыўнасці цела і арганізма. Падчас сну значна зніжаюцца рухі цела, паслабляюцца рэакцыі на знешнія раздражняльнікі, запавольваецца дыхальны працэс. У чалавека, сысуноў, птушак, рыб і многіх бесхрыбетных перыядычны сон неабходны для выжывання арганізма. Здольнасць хутка прачнуцца з’яўляецца ахоўным механізмам, а таксама неабходным для выжывання і здароўя. Менавіта гэты просты паварот сну адрознівае яго ад іншых працэсаў, у спалучэнні з стратай прытомнасці, напрыклад, такіх як кома.

## Гл. таксама 
* Снатворныя сродкі

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Звязда: Здаровы сон — ратаванне для псіхікі

### На англійскай мове 
* Sleep Research Society
* World Sleep Foundation 
* National Center on Sleep Disorders Research
* 

Катэгорыя:Фізіялогія нервовай сістэмы
Понтэ П’етра

**Понтэ ды П’етра** (па-італьянску: *Ponte di Pietra*, *каменны мост*) — рымскі аркавы мост праз раку Адзіджэ ў італьянскім горадзе Верона. Мост быў пабудаваны каля 100 года да н.э., тагачасная лацінская назва — *Pons marmoreus*. З аднаго з бакоў моста ўзведзена вартаўнічая вежа. Даўжыня моста складае 120 метраў.

У 1945 годзе пры адступленні з горада нямецкай арміі быў цалкам разбураны, як і астатнія масты горада. У 1957 годзе каменны мост быў адноўлены з выкарыстаннем арыгінальных фрагментаў, паднятых са дна ракі.

## Спасылкі 
* Passeggiando per Verona, *Ponte Pietra*  (Прагулкі па Вероне, на італьянскай мове)
* Ponte di Pietra in *structurae* (тэхнічная інфармацыя, на нямецкай мове)

Катэгорыя:Рымскія масты
Катэгорыя:Масты Італіі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Вероны
Кайфэн

**Кайфэн** — горад у кітайскай правінцыі Хэнань на рацэ Хуанхэ. Адлегласць ад Чжэнчжоу, сталіцы правінцыі, — каля 70 кіламетраў. Кайфэн з’яўлецца адной з гістарычных сталіц Кітая.

У 1642 годзе Кайфэн быў затоплены мінскай імператарскай арміяй водамі ракі Хуанхэ, каб прадухіліць магчымасць захопу горада атрадамі сялянскіх паўстанцаў пад кіраўніцтвам Лі Цычэна. У часы імператара Кансі з 1662 года затоплены горад пачалі ўзнаўляць і адбудоўваць, але ў 1841 годзе Кайфэн напаткаў той жа лёс і горад зноў знік пад водамі ракі Хуанхэ. У 1843 годзе пачалася праца па яго чарговаму аднаўленню.

## Гл. таксама 
* Жалезная пагада

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада Кайфэн  (на кітайскай мове)

Катэгорыя:Гарады правінцыі Хэнань
Катэгорыя:Былыя сталіцы
Хэнанскі палітэхнічны ўніверсітэт

**Хэнанскі палітэхнічны універсітэт** (кіт. 河南理工大学) — вышэйшая навучальная ўстанова Кітая ў горадзе Цзяоцзо правінцыі Хэнань. Месціцца на ўзбярэжжы ракі Хуанхэ, агульная плошча кампуса складае каля 2 км². У універсітэце навучаюцца звыш 20.000 студэнтаў. Заснаваны ў 1909 годзе. Першая афіцыйная назва — Цзяоцзоўскі тэхналагічны інстытут, у 2004 годзе быў перайменаваны ў Хэнаньсі палітэхнічны універсітэт. У тым жа годзе Міністэрствам адукацыі Кітая навучальнай установе было прысуджанана ганаровае званне «выдатнай» за высокі ўзровень падрыхтоўкі маладых спецыялістаў.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка Хэнанскага палітэхнічнага універсітэта  (на кітайскай мове)

Катэгорыя:Універсітэты Кітая
Катэгорыя:Хэнань
Якушка

**Якушка** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Вольга Піліпаўна Якушка (1921—2012) — беларускі географ і лімнолаг.
* Герасім Васілевіч Якушка (1900—1942) — беларускі архітэктар.
* Нона Герасімаўна Якушка (нар. 1937) — беларускі архітэктар.
Хэнань

**Хэнань** (па-кітайску: 河南, *Hénán*) — правінцыя ва ўсходняй частцы цэнтральнага Кітая. Сталіца і самы буйны горад — Чжэнчжоў. Дзве гістарычныя сталіцы імператарскага Кітая, Лаян і Кайфэн, знаходзяцца на тэрыторыі сучаснай правінцыі. Хэнань з'яўляецца самай вялікай правінцыяй Кітая паводле колькасці насельніцтва.

Насельніцтва правінцыі складае 96,3 мільёнаў чалавек. У 1954 годзе сталіцу Хэнані перанеслі са старога культурнага цэнтра Кайфэн у індустрыяльны горад Чжэнчжоў.

## Вядомыя асобы 
* Лю Фанпін

## Гл. таксама 
* Хэнаньскі палітэхнічны ўніверсітэт

Катэгорыя:Правінцыі Кітая
Цхінвалі

thumb|250px|right|Помнік абаронцам Цхінвалі і мірным жыхарам, якія загінулі падчас канфлікту з Грузіяй (1991—1992)
thumb|250px|right|Пасля абстрэла грузінскай артылерыяй (жнівень 2008)
**Цхінвалі** (, ) — сталіца часткова-прызнанай дзяржавы Паўднёвая Асеція. Паводле грузінскага пункта гледжання — горад у краі Шыда Картлі (Грузія). Першае згадванне пра Цхінвалі ў летапісе адбылося ў 1380 годзе. З 1922 года — у складзе Паўднёва-Асецінскай аўтаномнай вобласці (ПААВ) Грузінскай ССР, ў 1936—1954 гадах меў назву Сталініры (у гонар Іосіфа Сталіна). У Цхінвалі жыве каля 30 тысяч чалавек — прыкладна як у райцэнтры памерам з Бярозу.

У чэрвені-верасні 1990 года ў Цхінвалі Саветам Народных Дэпутатаў ПААВ у адказ на рашэнне аб прызнанні незаконнымі ўсіх юрыдычных актаў, прынятых пасля 1921 года (а Паўднёвая Асеція вярнулася ў склад Грузіі ў 1922 годзе) прыняў Дэкларацыю аб суверэнітэце і аб стварэнні Паўднёва-Асецінскай ССР.

У ноч з 5 на 6 студзеня 1991 года Грузія ўвяла ў горад часці паліцыі і нацыянальнай гвардыі. У горадзе былі сфарміраваны атрады самааховы, якія выцеснілі грузінскае войска з горада. Пачаліся абстрэлы горада з артылерыі і спробы зноў захапіць яго штурмам.

1 лютага 1991 года грузінскія ўлады адключылі электраэнергію, у выніку чаго загінулі дзясяткі жыхароў горада, асаблівы састарэлыя ў дамах састарэлых і немаўляты ў раддамах. Са студзеня па ліпень 1992 года Грузія вяла інтэнсіўныя артылерыйскія абстрэлы Цхінвалі, што пацягнула за сабою смерць соцен мірных жыхароў.

Насельніцтва каля 30 тысяч чалавек, у асноўным асеціны. У горадзе захаваліся грузінскія помнікі дойлідства — Каўцкая царква св. Георгія (VIII—IX стст.), цэрквы Узнясення Багародзіцы, Квірацхавельская, Згудэрская царква Св. Георгія. У Цхінвалі знаходзіцца рэзідэнцыя епархіі Нікозі і Цхінвалі Грузінскай праваслаўнай царквы.

Пасля 14 жніўня 1992 года ў расійскае войска атрымала мандат СНД на міратворчасць у рэгіёне.

8 жніўня 2008 года горад стаў аб’ектам моцнага абстрэлу грузінскай ракетнай артылерыі, пасля якога грузінскія войскі паспрабавалі захапіць яго наземнымі часцямі. У выніку супраціву паўднёваасяцінскай арміі і пазней далучыўшыхся да яе расійскіх войскаў, горад быў адбіты.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Станіслаў Якаўлевіч Кочыеў
* Герас Ільіч Маміці (нар. 1936) — спецыяліст у галіне колавага і гусенічнага машынабудавання, тэхнічнай эксплуатацыі аўтамабіляў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Цхiнвал.ru: інфармацыя аб Цхiнвал, навіны, фатаграфіі, каментарыі
* Асеціны і Цхінвал (ru) 

Катэгорыя:Гарады Грузіі
Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Паўднёвай Асеціі
Ястрабіныя

**Ястрабі́ныя, шуляковыя** () — драпежныя птушкі з атраду , якія вызначаюцца моцнай крукападобнай дзюбай і вострымі кіпцюрамі для захопу і ўтрымання здабычы.

Паспяховае і хуткае развіццё малекулярнай біялогіі ў апошнія гады паставіла пад сумненне існуючы падзел у біялагічнай сістэматыцы сокалападобных, ў той жа час гэта дало падставу для ўзнікнення шматлікіх несыходзячыхся поглядаў на месца ястрабіных у класіфікацыі сокалападобных. Згодна адной з прапаноў ястрабіных неабходна аддзяліць аб сокалападобных, і аднесці ў асобны атрад ястрабінападобныя (*Accipitriformes*).

Сямейства ястрабіных складаецца з 66 родаў і 235—240 відаў. Прадстаўнікі сямейства сустракаюцца амаль што ва ўсім свеце, акрамя Антарктыды і шматлікіх акіянічных астравоў.

## Роды і віды 
* *Падсямейства*  — 8 відаў
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 

* *Падсямейства*  — каля 14 відаў
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 

* *Падсямейства*  — каля 15 відаў
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 

* *Падсямейства*  — каля 100 суч. відаў
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 
** Род  (у тым ліку Harpia harpyja)
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 

* *Падсямейства*  — каля 16 суч. відаў
** Род 
** Род 
** Род 

* *Падсямейства*  — каля 14 відаў
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 

* *Падсямейства*  — каля 55 суч. відаў
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 

* *Падсямейства*  — каля 12 відаў
** Род 
** Род 
** Род 
** Род 


Катэгорыя:Сямействы птушак
Чжэнчжоу

**Чжэнчжоу**, **Чжэнчжоў** () — сталіца правінцыі Хэнань у складзе Кітайскай Народнай Рэспублікі. Гарадское насельніцтва дасягае 2 026 487 чалавек (станам на 1 студзеня 2005), агульная колькасць жыхароў — 6,877 мільёнаў (2002).

Буйны індустрыяльны, гандлёвы, фінансавы, інфармацыйны і культурны цэнтр рэгіёна. Транспартны вузел. Месціцца ў 20 кіламетрах на поўдні ніжэй русла ракі Хуанхэ. Скарочаная кітайская назва — Чжэн (郑, Zheng).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада Чжэнчжоу  (на кітайскай мове)

Катэгорыя:Гарады правінцыі Хэнань
Вавулічы

**Ваву́лічы** (, ) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Драгічынскага сельсавета.

З 12 кастрычніка 1940 года па 16 ліпеня 1954 года цэнтр Вавуліцкага сельсавета, з 16 ліпеня 1954 года па 17 верасня 2013 года ўваходзіла ў склад Гутаўскага сельсавета.

## Назва 
Назва мяркуецца ад старажытнабалцкага двухасноўнага імені тыпу *Va-ulas*. Таго ж іменнага паходжання старое прозвішча Ваулевіч з Васілішак.

## Славутасці 
* Царква Раства Багародзіцы са званіцай (1737), занесена ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння. .

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Драгічынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Драгічынскага раёна
Гутаўскі сельсавет

**Гу́таўскі сельсавет** () — былая адміністрацыйная адзінка ў складзе Драгічынскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі Цэнтр — вёска Гутава.

Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Драгічынскага Брэсцкай вобласці БССР шляхам аб’яднання Агдэмерскага і Вавуліцкага сельсаветаў. 9 чэрвеня 1958 года ў склад сельсавета з Бездзежскага сельсавета перададзена вёска Крамно, якая 14 красавіка 1960 года вернута назад. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Гутаўскага сельсавета было 5 населеных пунктаў. 17 верасня 2013 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Драгічынскага сельсавета.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 1001 чалавек, з іх 97,2 % — беларусы.

На момант скасавання ў сельсавет уваходзілі 5 населеных пунктаў: Агдэмер, Вавулічы, Гутава, Дробаты, Сорацні.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Драгічынскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2013 годзе
Гутава (Драгічынскі раён)

**Гу́тава** (, ) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Драгічынскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 14 км у напрамку на ўсход ад горада Драгічын, за 124 км ад Брэста, за 21 км ад чыгуначнай станцыі Драгічын.

## Насельніцтва 
* 513 жыхароў, 46 двароў (1886)
* 787 жыхароў (1905)
* 332 жыхары (1921)
* 499 жыхароў, 196 двароў (1995)
* 504 жыхары, 201 двор (1997)

## Гісторыя 
Першая згадка населенага пункта ў пісьмовых крыніцах адносіцца да 1502 года.
 
З 1795 па 1920 вёска была часткай Варацэвіцкай воласці Кобрынскага павета. У 60-я гады XIX стагоддзя ў Гутаўскай сельскай абшчыне пражывала 435 рэвізскіх душ (дзяржаўных сялян, 218 мужчын і 217 жанчын), якія раней адносіліся да восьмай Радагошскай сельскай абшчыны. У 1886 годзе ў вёсцы было 46 двароў, насельніцтва складала 513 чалавек. У 1905 годзе насельніцтва вёскі склала 787 чалавек.
 
З 1921 па 1939 год вёска была ў складзе Варацэвіцкай гміны Польшчы. У 1921 годзе ў населеным пункце пражывала 332 чалавекі (сярод іх 312 — праваслаўныя хрысціяне, 3 — каталікі, 17 — іудзеі). Як і ў 1921 годзе, у 30-я гады XX стагоддзя населены пункт налічваў 74 двары.

Да 17 верасня 2013 года вёска ўваходзіла ў склад і з’яўлялася цэнтрам Гутаўскага сельсавета.

## Помнікі гісторыі і культуры 
* Драўляная Свята-Міхайлаўская царква (архітэктар М. В. Раманаў).
* Магіла ахвяр фашызму.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Мікола Федзюковіч (1943—1997) — беларускі паэт, перакладчык.
* Ала Канстанцінаўна Кабаковіч (1943—1985) — беларускі літаратуразнавец, крытык, паэтэса, перакладчык.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Драгічынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Драгічынскага раёна
Галоўчыцкі сельсавет (Драгічынскі раён)

**Гало́ўчыцкі сельсавет** () — былая адміністрацыйная адзінка ў складзе Драгічынскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Цэнтр — вёска Галоўчыцы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Антопальскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Асіпавіцкага сельсавета. З 8 жніўня 1959 года ў складзе Драгічынскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Галоўчыцкага сельсавета было 7 населеных пунктаў. 21 ліпеня 1980 года ў склад сельсавета з Антопальскага пассавета перададзены вёскі Корсунь, Пігановічы і Толкава. 17 верасня 2013 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Закозельскага (вёскі Галоўчыцы, Дзятлавічы, Корсунь, Пігановічы, Толкава) і Антопальскага (вёскі Асіпавічы, Галік, Навасёлкі, Хамічыцы, Ямнік) сельсаветаў.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1549 чалавек, з іх 88,4 % — беларусы, 6,8 % — украінцы.

На момант скасавання ў сельсавет уваходзілі 10 населеных пунктаў: вёскі Асіпавічы, Галік, Галоўчыцы, Дзятлавічы, Корсунь, Навасёлкі, Пігановічы, Толкава, Хамічыцы, Ямнік.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Драгічынскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Антопальскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2013 годзе
Дробаты

**Дро́баты** (, ) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Драгічынскага сельсавета.

## Гісторыя 
Перад вайной у вёсцы жыло 344 чалавек у 78 дварах.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў чэрвені 1944 года гітлераўцамі было спалена 67 дамоў, забіта 11 чалавек.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Драгічынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Драгічынскага раёна
Галоўчыцы (Драгічынскі раён)

**Галоўчыцы** (па-руску: *Головчицы*) — аграгарадок у Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Закозельскага сельсавета. Знаходзіцца за 27 км на захад ад Драгічына, за 100 км ад Брэста.

Да 17 верасня 2013 года Галоўчыцы былі цэнтрам Галоўчыцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* **XX стагоддзе**: 1996 год — 769 жыхароў, 312 двароў.

## Славутасці 
* Свята-Крыжаўзвіжанская царква (1943 г., драўляная) — 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Закозельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Драгічынскага раёна
Галік (Драгічынскі раён)

**Га́лік** (, ) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Антопальскага сельсавета.

Да 17 верасня 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Галоўчыцкага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Васіль Андрыянавіч Літвінчук — беларускі пісьменнік, рэдактар

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Антопальскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Драгічынскага раёна
Агдэмер

**Агдэ́мер** (, ) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Драгічынскага сельсавета.

## Гісторыя 
й]]
Упершыню вёска згадваецца ў 1630 годзе пад назвай «Ідэмер». У 1770 годзе згадваецца пад назвай «Гдэмер», цяперашняя назва вядомая з 1870 года.

Па адной з версій, назва гэтай вёскі, а таксама і некаторых іншых паселішчаў, прыйшла ад германскіх плямёнаў — готаў — у III стагоддзі. Па другой версіі, назва з'явілася выпадкова, калі прадстаўнік шляхетнага роду, які вандраваў па Палессі, захварэў. Перад смерцю ён, здзіўлена аглядаючыся, сказаў: «О, где ўмер». Пасля яго смерці на гэтым месцы была пабудавана каплічка, каля якой пачалі сяліцца палешукі.

На карце 1750 года дарога, якая праходзіла праз вёску, значылася гасцінцам, бо вёска была ўдала размешчана і прыцягвала да сябе ўвагу шляхты. У 1860 годзе там знаходзілася два панскіх маёнтка, якія былі названы «Агдэмер-1» і «Агдэмер-2». Уладальнікамі маёнткаў з'яўляліся пан Заблодскі і пані Куроўская.

Рэкорд колькасці жыхароў Агдэмера за ўсю гісторыю быў усталяваны паводле перапісу 1905 года, калі ў вёсцы пражывала 573 чалавека. У вёсцы было пачаткова вучылішча. Аднак пасля Першай сусветнай вайны, калі большая частка жыхароў пакінула вёску, іх колькасць у вёсцы паменшылася ў 2 разы і складалася толькі з вяскоўцаў, якія мелі свае зямельныя надзелы і вярнуліся ў вёску.

У 1857 годзе вёска Варацэвіцкай воласці Кобрынскага павета Гродзенскай губерні. У 1921–1939 гг. — вёска Варацэвіцкай гміны Драгічынскага павета Палескага ваяводства Польшчы. З 1939 г. — у Драгічынскім павеце Пінскай вобласці БССР. З 1940 года — цэнтр Агдэмерскага сельсавета Драгічынскага раёна Пінскай вобласці. З 1954 года — у Брэсцкай вобласці, з 16 ліпеня 1954 г. па 17 верасня 2013 г. — у складзе Гутаўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
*  Цярэнцій Лаўрэнцьевіч Грэцкі (нар. 1892), эміграваў у Канаду, дзядуля Уэйна Грэцкі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* ДЕРЕВНЕ ОГДЕМЕР — 380 ЛЕТ  
  

Катэгорыя:Драгічынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Драгічынскага раёна
Корсунь (Драгічынскі раён)

**Ко́рсунь** (, ) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Закозельскага сельсавета.

Да 21 ліпеня 1980 года вёска ўваходзіла ў склад Антопальскага пассавета, да 17 верасня 2013 года — у склад Галоўчыцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
*  
* 

Катэгорыя:Закозельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Драгічынскага раёна
Вулька Папінская

**Ву́лька Папі́нская** (, ) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Папінскага сельсавета.

## Гісторыя 
Перад вайной у вёсцы жыло 598 чалавек у 120 дварах.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў лютым 1944 года гітлераўцамі было спалена 116 дамоў, забіта 5 чалавек.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Папінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Драгічынскага раёна
Папінскі сельсавет

**Папі́нскі сельсавет** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Драгічынскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2008 года вёска) Новая Папіна (да 11 ліпеня 1996 года — вёска Папіна).

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Драгічынскага раёна Палескай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Каралінскага сельсавета, 2 чэрвеня 1959 года — тэрыторыя скасаванага Ляхавіцкага сельсавета. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Папінскага сельсавета было 16 населеных пунктаў. 1 снежня 1975 года ў склад Закозельскага сельсавета перададзены вёскі Вулька Радавецкая, Каралін, Карлавічы, Селішча, Сулічава.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2476 чалавек, з іх 97,0 % — беларусы, 1,3 % — рускія, 1,3 % — украінцы.

У складзе сельсавета 11 населеных пунктаў: Вулька Папінская, Вялікі Лес, Залаўе, Зарэчка, Кублік, Людвінава, Ляхавічы, Марцынава, Новая Папіна, Папіна, Хідры.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* Сельскія выканаўчыя камітэты Драгічынскага раёна 


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Ляхавічы (Драгічынскі раён)

**Ля́хавічы** (, ) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Папінскага сельсавета.

У 1940—1959 гадах цэнтр Ляхавіцкага сельсавета.

## Славутасці 
* Свята-Раства-Багародзіцкая царква 1883 г.
]]

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Папінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Драгічынскага раёна
Людвінова (Драгічынскі раён)

**Людвіно́ва** (, ) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Папінскага сельсавета.

Некаторы час вёска была маёнткам памешчыка Пятра Ажэшкі. У Людвінаве жыла польская пісьменніца Эліза Ажэшка, жонка Пятра Ажэшкі, яе памяць ушанавана мемарыяльным каменем з надпісам: *«Тут, у вёсцы Людвінава ў перыяд з 1858 па 1864 гады пражывала пісьменніца, выдатны дзеяч нацыянальна-вызваленчага руху на Беларусі — Эліза Ажэшка (1848—1910 гг.)»*. Улетку 1863 года ў маёнтку Ажэшка знайшоў сабе часовы прытулак кіраўнік і ўдзельнік паўстання Рамуальд Траўгут.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Глобус Беларусі, Людвінава, фотаздымкі

Катэгорыя:Папінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Драгічынскага раёна
Кублік

**Ку́блік** (, ) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Папінскага сельсавета.

## Геаграфія 
У напрамку на захад ад вёскі Ляхавіцкі канал, на поўнач — вадасховішча Рычкі.

## Гісторыя 
Перад Вялікай Айчыннай вайной у вёсцы жыло 664 чалавек у 142 дварах.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў жніўні 1943 года гітлераўцамі было спалена 132 дамоў, забіта 17 чалавек
## Крыніцы 
## Літаратура 
* Ліст карты N-35-135. Выданне 1991 г. Стан мясцовасці на 1986 г.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Папінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Драгічынскага раёна
Новая Папіна

**Но́вая Папі́на** (, ) (да 30 ліпеня 1964 года **Кало́нія Папі́на**) — аграгарадок у Беларусі, у Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Папінскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 9 км у напрамку на поўдзень ад горада Драгічын, за 119 км ад Брэста.

## Насельніцтва 
* 2000 год — 953 жыхары, 309 двароў.

## Славутасці 
* Спаса-Праабражэнская царква, 1810 г. 
* Магіла паўстанцаў 
* Магіла ахвяр фашызму 
* Помнік землякам, загінуўшым у Вялікую Айчынную вайну.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Папінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Драгічынскага раёна

Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Белінок (Асавецкі сельсавет)

**Белінок** () — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Асавецкага сельсавета.

Катэгорыя:Населеныя пункты Драгічынскага раёна
Катэгорыя:Асавецкі сельсавет (Драгічынскі раён)
Белін (Драгічынскі раён)

**Бе́лін** (, ) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Асавецкага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца 25 км у напрамку на поўдзень ад горада Драгічын, за 130 км ад Брэста, за 30 км ад чыгуначнай станцыі Драгічын-2. Каля вёскі знаходзіцца вадасховішча Белін-Восаўцы.

## Гісторыя 
У 1940—1959 гадах вёска была адміністрацыйным цэнтрам Белінскага сельсавета. У 1826—1850 гадах у маёнтку Белін дзейнічала Белінская суконная мануфактура.

## Насельніцтва 
## Славутасці 
* Геадэзічная дуга Струвэ: пункт «Белін астра», паўднёва-ўсходняя частка вёскі — 

### Страчаная спадчына 
* Сядзібна-паркавы комплекс Ажэшкаў

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Асавецкі сельсавет (Драгічынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Драгічынскага раёна
Гаравіца

**Гара́віца** (, ) — вёска ў Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Радастаўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Валерый Анатольевіч Барадзеня (нар. 1972) — беларускі палітык.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Радастаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Драгічынскага раёна