Слуцк

**Слуцк**.

З 1542 па 1560 год Слуцкам правіў .

У 1582 годзе быў падзелены паміж трыма братамі Алелькавічамі на Стары горад, Новы горад і Востраў. У 16 стагоддзі слуцкія землі неаднаразова спусташалі, а сам горад абложвалі крымскія татары, аднак замак узяты не быў.

У 1592 годзе княжна Соф’я Юр’еўна, апошняя прадстаўніца роду Алелькавічаў, аб’яднала землі княства, у 1612 годзе пасля яе смерці горад перайшоў да яе мужа Януша Радзівіла.

У 1617 годзе князем Янушам Радзівілам заснавана Слуцкая кальвінісцкая гімназія. У 1630—1640-я гг. Багуслаў Радзівіл умацаваў Слуцк, які лічыўся адной з асноўных крэпасцяў ВКЛ. Пры Праабражэнскім брацтве працавалі школы для гараджан з выкладаннем на беларускай мове. У 1672—1705 гг. дзейнічала друкарня, у 1689—1773 гг. — езуіцкі калегіум. Падчас вайны Расіі з Рэччу Паспалітай (1654—1667) Слуцк быў адзіным з буйных гарадоў Беларусі, які не здолелі захапіць рускія войскі. У 1655 г. вытрымаў аблогу рускіх і казацкіх войск. 7 мая 1656 года Багдан Хмяльніцкі выдаў універсал з гарантыяй недатыкальнасці Слуцка з боку казацкіх атрадаў, а слуцкім купцам — вольнага гандлю на Украіне. У 1700 годзе гораду дадзена поўнае магдэбургскае права і герб. У Паўночную вайну (1700—1721) у горадзе неаднаразова квартэравалі шведскія войскі.

У 1751—1760 гадах у горадзе дзейнічала прыдворная тэатральная трупа ўласніка горада і слуцкай ардынацыі — князя Гераніма Фларыяна Радзівіла. У тэатры ставіліся оперы, балеты і драматычныя спектаклі. Балетная трупа падрыхтавана ў Слуцкай балетнай школе (заснавана ў 1756 годзе). Спектаклі суправаджала капэла музыкантаў высокай кваліфікацыі.

У 1740 годзе князь Міхал Казімір Радзівіл «Рыбанька» заснаваў мануфактуру «слуцкіх паясоў» з шоўку (Слуцкая персіярня), якая дзейнічала да 1844 г.

У 1767 годзе ў горадзе была ўтворана Слуцкая канфедэрацыя — саюз пратэстанцкай і праваслаўнай шляхты ВКЛ, арганізаваная для ўраўнавання яе ў правах з каталіцкай шляхтай.

### Расійская імперыя 
й «ВЪ ГРДѢ СЛУЦКѢ» (г.зн. *«у горадзе Слуцку»*) на шляхецкім слуцкім поясе аўтарства майстра Льва Маджарскага, 1790-ыя гг.]]
У 1793 годзе ў выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай горад Слуцк увайшоў у склад Расійскай імперыі, стаў цэнтрам Слуцкага павета Мінскай губерні (да 1924 года).

У 1823 годзе быў складзены план забудовы горада, які прадугледжваў упарадкаванне вулічнай сеткі, будаўніцтва новых дамоў, зліццё цэнтра з ускраінамі. У 1831 годзе скончана будаўніцтва ўчастка Маскоўска-Варшаўскай шашы, што праходзіла праз Слуцк і павет. У 1896 годзе распачата будаўніцтва чыгуначнай лініі Асіповічы — Слуцк (скончана ў 1915 годзе).

У часе выбараў да самакіравання ў 1909 годзе ў гарадскую раду было абрана 10 рускіх, 4 палякі і 1 яўрэй.

12 кастрычніка 1967 года ў Слуцку адбыліся масавыя беспарадкі, быў падпалены будынак суда, загінулі суддзя і афіцэр МУС.

Горад развіваўся паводле генеральных планаў 1947, 1962, 1977 і 1987 гадоў.

## Насельніцтва 

* **XIX стагоддзе**: канец стагоддзя — 14 тыс. чал.; 1897 год — 14&nbsp;349 чал.
* **XX стагоддзе**: 1939 год — 21&nbsp;947 чал.; 1941 год — 22 тыс. чал.; 1944 год — 7 тыс. чал.; 1959 год — 22,7 тыс. чал.; 1970 год — 35,6 тыс. чал.; 1995 год — 62,8 тыс. чал.
* **XXI стагоддзе**: 2001 год — 63,4 тыс. чал.; 2004 год — 62,3 тыс. чал. (43 нацыянальнасці); 2006 год — 61,4 тыс. чал.; 2009 год — 61&nbsp;724 чал. З сезона 2014 выступае ў Вышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі, найлепшае дасягненне — 7-е месца ў сезоне 2017.

## СМІ 
* Газета «Інфа-Кур’ер». Недзяржаўнае выданне. Уваходзіць у склад «Асацыяцыі выдаўцоў рэгіянальнай прэсы „Аб’яднаныя Масмедыі“».
* Газета «Слуцкі край». Орган мясцовых улад.

## Славутасці 
]]
* Касцёл Святога Антонія
* Слуцкая Свята-Міхайлаўская царква (2-я пал. XVIII ст.)
* Свята-Казьма-Дзям’янаўская царква і жаночы манастыр у гонар святой праведнай Сафіі, княгіні Слуцкай
* Свята-Аляксандра-Неўская царква
* Слуцкі будынак паштовай станцыі (XIX ст.)
* Слуцкі будынак мужчынскай гімназіі (1852)
* Слуцкі будынак духоўнага вучылішча (1767)
* Слуцкі будынак дваранскага сходу (XVIII ст.)
* **Помнікі**: Соф’і Слуцкай; Г. К. Жукаву.
* Касцёл Святога Антонія Падуанскага і кляштар бернардзінцаў
* Свята-Варварынская капліца

### Страчаная спадчына 
* Слуцкія замкі
* Харальная сінагога
* Слуцкая халодная сінагога
* Свята-Варварынская царква
* Свята-Мікалаеўскі сабор
* Свята-Васкрасенская царква
* Слуцкая ратуша
* Царква Нараджэння Хрыстовага
* Надбрамная царква Іаана Багаслова
* Свята-Іаана-Прадцечанская царква
* Царква Сімяона-Стоўпніка
* Свята-Стэфанаўская царква
* Свята-Георгіеўская царква ці Юр’еўская царква

## Вядомыя асобы 
* Альгерд Абуховіч (1840—1898) — беларускі пісьменнік
* Сямён Алелькавіч — апошні князь кіеўскі.
* Сцяпан Андрэевіч Баркоўскі — беларускі крытык, літаратуразнавец.
* Галіна Аляксандраўна Барташэвіч — беларускі фалькларыст.
* Уладзімір Самойлавіч Басалыга — народны мастак Беларусі.
* Міхаіл Самуілавіч Басалыга — беларускі графік.
* Леанід Генадзевіч Барабанаў — беларускі дэрматавенеролаг.
* Алег Паўлавіч Белавусаў — беларускі аніматар, кінарэжысёр.
* Юрка Гаўрук — беларускі паэт.
* Віктар Уладзіміравіч Грузінскі (1933—1997) — фізік, доктар фізіка-матэматычных навук.
* Вячаслаў Дубінка (1942—2010) — фотамастак, пісьменнік і майстар выцінанкі.
* Язэп Дыла — беларускі пісьменнік.
* Анатоль Мікалаевіч Карташэвіч — беларускі вучоны ў галіне аўтатрактарабудавання.
* Сямён Арыевіч Косберг — канструктар авіяцыйных і ракетных рухавікоў.
* Эдуард-Антон Якаўлевіч Красоўскі — акадэмік, лейб-акушэр, заснавальнік акушэрства ў Расіі.
* Настасся Сяргееўна Мірончык-Іванова — беларуская лёгкаатлетка.
* Павел Андрэевіч Місько — скульптар, народны мастак Беларусі.
* Арсен Паўлюкевіч — беларускі палітычны дзеяч.
* Расціслаў Пятровіч Платонаў — доктар гістарычных навук, прафесар.
* Ян Пятроўскі — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, перакладчык.
* Валянціна Вітальеўна Ражанец (нар. 1964) — беларускі палітык.
* Аляксандр Сяргеевіч Рубанаў — беларускі фізік, акадэмік НАН Беларусі.
* Ян Скрыган — беларускі пісьменнік
* Аляксандр Іванавіч Слупскі — гісторык, археолаг.
* Вітольд Карлавіч Цэраскі — астраном, член-карэспандэнт Пецярбургскай АН.
* Уладзімір Якаўлевіч Цэслер — беларускі дызайнер.
* Фабіян Шантыр — беларускі пісьменнік.
* Пінхас Хаімавіч Яброў (1902—1978) — беларускі інжынер-будаўнік.
* Міхаіл Іванавіч Якімовіч — беларускі спартсмен, гандбаліст.
* Лідзія Міхайлаўна Ярмошына — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Гл. таксама 
* Масавыя хваляванні ў Слуцку 12 кастрычніка 1967 года
* Гарады Мінскай вобласці
* Гарады Беларусі
* Спіс вуліц Слуцка
* Харальная сінагога

## Крыніцы 
## Літаратура 
* ;
* Слуцк // Рэспубліка Беларусь. Вобласці і раёны: энцыкл. давед. — Мн.: 2004. — С. 518—521.
* 
* 
* 
* Памяць: Слуцкі раён. Слуцк: у 2 кн. / уклад. В. С. Відлога; рэдкал.: Г. К. Кісялёў (гал. рэд.) і інш.; маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БЕЛТА, 2000—2001.
* *Цітоў А. К.* Слуцак / Анатоль Цітоў // Геральдыка беларускіх местаў (XVI — пачатак XX ст.) / Анатоль Цітоў. — Мінск, 1998. — С. 234.
* *Ткачёв М. А.* Укрепления средневекового Слуцка / М. А. Ткачев // Замки Беларуси / М. А. Ткачев. Минск, 2002. — С. 156—162.
* *Ціткоўскі І. А.* Помнікі архітэктуры Слуцка / І. Ціткоўскі. — Слуцк : [б.в.], 1997. — 111 с. : іл.
* Dariusz Tarasiuk: Między nadzieją a niepokojem. Działalność społeczno-kulturalna i polityczna Polaków na wschodniej Białorusi w latach 1905—1918. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 211. — ISBN 978-83-227-2629-7.

## Спасылкі 
* Інфармацыя на афіцыйнай старонцы Мінскага аблвыканкаму 
* Фота на «Глобус Беларусі»
* Форум горада Слуцка
* Сайт Слуцкай газеты, ўсе навіны з жыцця, гісторыя, шмат фотаздымкаў 
* Галина Улитенок. Слуцкие бренды // Беларусь сегодня, 2019, 13 красавіка
* Наследие Слуцкого края
* 


Катэгорыя:Аб’екты на марках