open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Х’ёртспрынгская ладдзя

[thumb|Лодка выстаўлена ў [Нацыянальны музей Даніі|Нацыянальным музеі Даніі.]]
'''Х'ёртспрынгская ладдзя''' — найстаражытная лодка, выяўленая на поўначы Еўропы. Уяўляе сабой тып судна, які выкарыстоўвалі старажытныя германцы і кельты за 1000 гадоў да вынаходства дракара. Ладдзя была выяўлена ў балоце каля маёнтка Х'ёртспрынг на поўначы дацкага вострава Альс. Раскопкі праводзіліся ў 1921-1922 гадах.

Вонкавая даўжыня ладдзі складае 21 метр, унутраная даўжыня 13 метраў, у ёй магло змясціцца да 23 весляроў. Унутры ладдзі былі выяўлены розныя тыпы кельцкага ўзбраення, прынесеныя ў ахвяру. Датуецца IV стагоддзем да н.э. Выявы аднатыпных лодак прадстаўлены на петрогліфах Паўночнай Еўропы.

## Гл. таксама 
* Дарымскі жалезны век

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вяслярныя судны
Катэгорыя:Еўропа жалезнага веку
Катэгорыя:Археалогія ў Даніі
Катэгорыя:Нацыянальны музей Даніі
Сігурд Пярсцёнак

**Сігурд Пярсцёнак** () — кароль Даніі VIII стагоддзя (пасля 770 года), сын Рандвера, унук Радбарта, праўнук Скіры з Інглінгаў і Івара Шырокія Абдымкі (бацькі Ауд Багатай, жонкі Радбарта) з роду Ск'ёльдунгаў.

## Біяграфія 
Атрымаў перамогу над Харальдам Баязубам у бітве пры Бравеліры ва Усходнім Гаўтландзе. У сагах гэта бітва лічылася адной з самых кровапралітных.

Конунг Сігурд Пярсцёнак кіраваў Дацкай дзяржавай да самай смерці, яго сын — Рагнар Лодбрак.

## Гл. таксама 
* Сага пра Хервёр
* Сігфрэд

Катэгорыя:Кіраўнікі Даніі
Катэгорыя:Вікінгі
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы VIII стагоддзя
Бергіш-Гладбах

**Бергіш-Гладбах** — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Знаходзіцца на процілеглым ад Кёльна беразе Рэйна.

Насельніцтва — 105,9 тыс. жыхароў (2009).

Да пачатку XX стагоддзя на тэрыторыі горада здабывалася жалезная руда.

## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Матс Хумельс, нямецкі футбаліст

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Люнен

**Люнен** () — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія.

Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Арнсберг. Уваходзіць у склад раёна Уна. Насельніцтва складае 87 530 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 59,18 км². Афіцыйны код — 05 9 78 024.

Горад падпадзяляецца на 10 гарадскіх раёнаў.

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Гаген

**Га́ген** () — горад зямельнага падпарадкавання на захадзе Германіі, у федэральнай зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія, на паўднёвым усходзе Рурскага рэгіёна. Гаген часта называюць варотамі Заўэрланд (ням. Das Tor zum Sauerland), бо ён мяжуе з паўночна-заходняй часткай гэтага рэгіёна. Насельніцтва 190,1 тыс. чалавек (2009).

## Адукацыя 
* Гагенскі завочны ўніверсітэт

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Хаген (значэнні)

**Хаген** — прозвішча.

## Прозвішча 
* Аўгуст Маціяс Хаген — пейзажыст
* Марцінэ Хаген — нарвежская лыжніца
* Ута Хаген — амерыканская актрыса
* Эрык Хаген — нарвежскі футбаліст

## Тапонім 
* Горад Хаген
* Камуна Хаген
Пётр Васільевіч Румянцаў

**Пётр Васільевіч Румянцаў** (, Масква —, Сураж) ― удзельнік I з’езда РСДРП.

## Біяграфія 
]]
Пасля гімназіі вучыўся ў Маскоўскім камерцыйным вучылішчы, затым працаваў земскім рахункаводам у Цвяры. Пазнаёміўшыся з народнічаскай літаратурай, вайшоў ў «Чорны перадзел», і стаў весці з сялянамі прапагандысцкія размовы, з-за якіх у 1882 годзе быў арыштаваны і сасланы на тры гады ў Акмолінск. З 1884 года жыў у Тіфлісе, працаваў рахункаводам на будаўніцтве Тіфліска-Сухумскай чугунцы. З верасня 1895 года ў Мінску, служыў памочнікам кантралёра Кантролю Лібава-Роменскай чыгунцы.

У Мінску пазнаёміўся з эсерам Рыгорам Гершуні і іншымі рэвалюцыянерамі. Здымаў кватэру з 4-х пакояў ў доме на Захар’еўскай вуліцы, які належаў мяшчанцы Францішцы Ржэцкай. У адным з пакояў 1 (13) сакавіка 1898 года адбыўся I з’езд РСДРП, які стаў гістарычнай падзеяй. З’езд праходзіў пад выглядам святкавання імянін жонкі Румянцава ― Вольгі Міхайлаўны. У 1923 годзе, ― 25-ю гадавіну з’езда, ― ў доме адкрыты музей. Тут прымалі ў камсамол і піянеры, сустракалі значных гасцей.

У ліпені 1898 года сасланы ў Кіеўскую губерню, з красавіка 1901 года ў Мінску, Жлобіне. У 1905―1907 гадах намеснік старшыні Мінскай акруговай сялянскай арганізацыі пры РСДРП. Пасля 1917 года служыў кантралёрам Кантролю Заходняй чыгункі. У 1924 годзе, атрымаўшы статус персанальнага пенсіянера, пераехаў у Сураж. Памёр у 1929 годзе. На ўрачыстым адкрыцці могілкавага помніка ў 1964 годзе выступалі прадстаўнікі абкама КПСС, камсамола, працоўных калектываў.

Яго імем названы вуліцы ў Мінску і Суражы, цягнік ТЭП60-630, прыпісаны к дэпо Мінска.

Беларускі пісьменнік-гісторык Леанід Маракоў крытычна ставіцца да афіцыйнай біяграфіі Румянцава, лічачы, што ў ёй шмат невыразнасцяў.

## Літаратура 
* Румянцев П. В. О первом съезде РСДРП: (Воспоминания участника) // Вперёд. ― Мн., 1923, № 2-3, с. 63.
* Симончик Ф. В. В огне трех революций: Воспоминания старого коммуниста [Записал И. М. Рубинштейн]. — Мн., Беларусь, 1964. — 80 с.
* Миронова Ж. Н. Дом-музей I съезда РСДРП. ― Мн.: Беларусь, 1971. С. 61.

## Спасылкі 
* Фоторепортаж из Дома-музея I съезда РСДРП  // TUT.BY, 22 июля 2014
* Дом-музей I з’езда РСДРП

Катэгорыя:Марксісты
Катэгорыя:Сацыял-дэмакраты Расіі
Катэгорыя:Члены РСДРП
Катэгорыя:Памерлі ў Бранскай вобласці
Обергаўзен

**Обергаўзен** () — горад зямельнага падпарадкавання на захадзе Германіі, у федэральнай зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія, у заходняй частцы Рурскага рэгіёна на рацэ Эмшэр. Насельніцтва — 212,6 тыс. чалавек (2011); у 2000 г. — 222,3 тысяч.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Дом Броня (Інтэрнацыянальная вуліца, 4)

**Дом Броня** — будынак у Мінску, размешчаны ў квартале, які прымыкае да Верхняга Горада, па адрасе Інтэрнацыянальная вуліца, 4. Пабудаваны ў 1881 годзе з цэглы.

## Гісторыя 
У XIX стагоддзі на гэтым зямельным пляцы вуліцы Праабражэнскай існавала драўляная забудова, якая была знішчана падчас вялікага пажару 1881 года.

У гады Вялікай Айчыннай вайны будынкі не пацярпелі і ў асноўным захавалі архітэктурны выгляд пачатку XX стагоддзя.

Падчас рамонту дэкаратыўная каваная агароджа канца XIX стагоддзя была заменена на сучасную. Да канца XX стагоддзя абодва будынкі выкарыстоўваліся пад жылыя кватэры.

## Архітэктура 
Двухпавярховы, чатырохвугольны ў плане, накрыты двухсхільным дахам. Галоўны фасад мае строгае кампазіцыйнае і дэкаратыўнае вырашэнне. Паверхі падзелены карнізным поясам. Плоскасць сцяны рытмічна члянёна на 1-м паверсе прамавугольнымі аконнымі праёмамі, на 2-м — лучковымі з сандрыкамі. Выкарыстоўваецца як жылы.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* ВУЛІЦА ІНТЭРНАЦЫЯНАЛЬНАЯ ДОМ 4-6 ДОМ МОЎШЫ БРОНІ

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Інтэрнацыянальная вуліца (Мінск)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1881 годзе
Катэгорыя:1881 год у Мінску
Дом Вульфа Мазо

**Дом Вульфа Мазо ** — будынак у Мінску, размешчаны ў квартале, які прымыкае да Верхняга Горада, па адрасе вуліца Інтэрнацыянальная, 8. Пабудаваны сярэдзіне ў XIX ст. з цэглы.

## Гісторыя 
У XIX стагоддзі на гэтым зямельным пляцы існавала драўляная забудова, якая была знішчана падчас вялікага пажару 1881 года.

У канцы XIX стагоддзя ўладальнікам гэтага пляца на вуліцы Праабражэнскай стаў купец Вульф Мазо. У 1892 годзе ён накіраваў у Мінскую гарадскую ўправу праект на будаўніцтва новага мураванага двухпавярховага дома. Гэты праект быў зацверджаны і цалкам рэалізаваны. Паводле праекта новы дом Мазо меў складаны план і быў накрыты двухсхільным дахам. На першым і другім паверхах былі жылыя пакоі. У двары размяшчаўся комплекс гаспадарчых пабудоў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* ГІСТАРЫЧНАЯ ЗАБУДОВА ВУЛІЦЫ ІНТЭРНАЦЫЯНАЛЬНАЯ. БУДЫНАК № 8. ДОМ ВУЛЬФА МАЗО 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Інтэрнацыянальная вуліца (Мінск)
Катэгорыя:З’явіліся ў XIX стагоддзі
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Мінску
Дом Біргера

**Дом Біргера** — будынак у Мінску, размешчаны ў квартале, які прымыкае да Верхняга Горада, па адрасе вуліца Інтэрнацыянальная, 10 (гістарычная Праабражэнская). Пабудаваны сярэдзіне ў XIX ст. з цэглы.

## Гісторыя 
У XIX стагоддзі на гэтым зямельным пляцы існавала драўляная забудова, якая была знішчана падчас вялікага пажару 1881 года.

## Архітэктура 
Двухпавярховы прамавугольны ў плане будынак, накрыты двухсхільным дахам. Аконныя праёмы па 1-м паверсе прамавугольныя, на 2-м — лучковыя. Плоскасць галоўнага фасада расчлянёна лапаткамі. У вуглавой частцы — арачны праезд. Выкарыстоўваецца як жылы.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* ІНТЭРНАЦЫЯНАЛЬНАЯ БУДЫНАК № 10 ДОМ МАСКАЛІКА

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Інтэрнацыянальная вуліца (Мінск)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1890-я гады
Катэгорыя:1890-я ў Мінску
Калодзежскі сельсавет

**Кало́дзежскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чэрвеньскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Любішына.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Калодзезскі сельсавет** у складзе Чэрвеньскага раёна Менскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Калодзезі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чэрвеньскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Мінскай вобласці. 25 ліпеня 1959 года да сельсавета далучана частка скасаванага Дамавіцкага сельсавета (6 населеных пунктаў: Асінаўка, Вормачка, Восава, Карабетаўка, Клейка, Мяжніца). 18 сакавіка 1985 года скасавана вёска Каменны Брод. 22 сакавіка 1989 года цэнтр сельсавета перанесены з вёскі Калодзежы ў вёску Любішына. 27 лістапада 1989 года ў склад Лядскага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (Бярозаўка, Велікаполле, Дубнікі, Плецявішча і Язоўкі), а ў склад сельсавета з Раваніцкага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (Восаўскі Бор, Дамавіцк, Каліта, Навазер’е і Рэпішча). 30 кастрычніка 2009 года да сельсавета далучана частка скасаванага Хутарскага сельсавета (17 населеных пунктаў: Амяло, Анаполле, Барсукі, Буйное, Ведрыца, Гарадзішча, Карпілаўка, Красная Змена, Луніца, Мяжонка, Новая Ніва, Падар, Падсосна, Ратнае, Стары Пруд, Хутар і Юравічы), у склад Вайнілаўскага сельсавета перададзены пасёлак Індом. 28 мая 2013 года ў склад Лядскага сельсавета перададзены 12 населеных пунктаў (Амяло, Барсукі, Буйное, Ведрыца, Гарадзішча, Карпілаўка, Красная Змена, Луніца, Новая Ніва, Ратнае, Хутар і Юравічы).

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (22 населеныя пункты) — 2163 чалавекі, з іх 92,0 % — беларусы, 3,2 % — рускія, 0,6 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (26 населеных пунктаў) — 2127 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

 

Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Эшольцыя

**Эшольцыя** (*Eschscholzia*) — травяністая расліна сямейства макавых з шыза-зялёным лісцем і адзіночнымі жоўтымі, белымі, аранжавымі або ружовымі кветкамі, пашыраны ў Паўднёвай Амерыцы; на Беларусі вырошчваецца як дэкаратыўная.

Катэгорыя:Макавыя (падсямейства)
Эхінацысціс

**Эхінацысціс** (*Echinocystis*) — травяністая расліна сямейства гарбузовыя з тонкімі разгалінаванымі сцёбламі, доўгачаранковым лісцем і дробнымі белымі кветкамі ў суквеццях, пашыраная ў Паўночнай Амерыцы; на Беларусі вырошчваецца як дэкаратыўная.

З 31.12.2016 года на тэрыторыі Беларусі расліна ў чорным спісе і забаронена да інтрадукцыі і (або) акліматызацыі.

Катэгорыя:Гарбузовыя
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Кутаўшчына (вадасховішча)

**Ку́таўшчына** — вадасховішча ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі на рацэ Сэрвач (прыток Нёмана), за 30 км у напрамку на поўнач ад горада Баранавічы, каля вёскі Кутаўшчына.

Вадасховішча створана ў 1950 годзе ў энергетычных мэтах (пры будаўніцтве міжкалгаснай ГЭС). Плошча паверхні 1 км². Даўжыня 5 км, найбольшая шырыня 0,4 км. Найбольшая глыбіня 5 м, сярэдняя — 1,3 м. Аб'ём вады ў вадасховішчы каля 1 млн м³. Плошча вадазбору 124 км². Вадасховішча праточнае. Сярэдні шматгадовы сцёк складае 23,3 млн м³.

Каля вадасховішча вёскі Кутаўшчына, Пруды, Алізараўшчына, пасёлак Савецкі.

## Літаратура 
*  — С. 115—116.
* 

Катэгорыя:Вадасховішчы Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Вадасховішчы Баранавіцкага раёна
Катэгорыя:Вадасховішчы паводле алфавіта
Цнянскі сельсавет

**Цня́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мінскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Цна.

Утвораны 1 студзеня 1925 года як **Сляпянскі (Азярышча-Сляпянскі) сельсавет** у складзе гарадской рысы горада Мінска. Цэнтр — вёска Азярышча. 17 лютага 1930 года аб’яднаны з 1-м Мінскім прыгарадным сельсаветам у Мінскі прыгарадны сельсавет.

21 кастрычніка 1940 года Сляпянскі сельсавет утвораны зноў у Мінскім раёне Мінскай вобласці БССР у складзе 25 населеных пунктаў: Антонава, Будзілава, Вялікая Слепня, Грэбелька, Дворышча, Зацішша, саўгас «Зялёны Луг», саўгас імя Крупскай, Малая Слепня, саўгас «Малая Сляпянка», Маляўкі, Маляўшчына, Навінкі, Падбалоцце, Сакалянка, Сляпянка, станцыя Сляпянка, Сморгаўскі тракт, Сталова, Урочышча, Чырвонае Урочышча, Шчотаўка, Шэйпічы, вылучаных са складу Прыгараднага сельсавета, і вёсак Цнянка і Цна-Ёдкава, вылучаных са складу Папярнянскага сельсавета. Цэнтр — вёска Вялікая Слепня. 25 ліпеня 1959 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Зялёны Луг, сельсавет перайменаваны ў **Зеленалужскі сельсавет**. У 1968 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Цна-Ёдкава. 9 жніўня 1979 года ў склад новаўтворанага Бараўлянскага сельсавета перададзены 11 населеных пунктаў (Баравая, Бараўляны, Валяр’янава, Вярбіцкія, Дроздава, Забалоцце, Копішча, Малінаўка, Уручча, Чарцяж і пасёлак Лясны). 14 снежня 1981 года сельсавет перайменаваны ў Цнянскі. 8 красавіка 2004 года вёска Цна і пасёлак Навінкі ўключаны ў склад Мінска. 28 красавіка 2004 года сельсавет скасаваны.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мінскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1925 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1930 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2004 годзе
Люцінка (рака)

**Лю́цінка, Люсынка, Літанка**, **Лусынка** — рака ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Іслач (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 11 км. Сярэдні нахіл воднай паверхні 4,4 м/км. Плошча вадазбору 48 км². Выток ракі знаходзіцца ў напрамку на поўдзень ад вёскі Вялікае Поле, на поўнач ад вёскі Навасёлкі. Упадае ў Іслач прыкладна за 2,5 км у напрамку на паўднёвы захад ад вёскі Явідаўшчына. Вадазбор на захадзе Мінскага ўзвышша.

Каля вёскі Малая Люцінка на рацэ сажалка.

## Літаратура 
*  — С. 233.
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Минской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Валожынскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Іслачы
Куфштайн

**Куфштайн** — горад, акруговы цэнтр у Аўстрыі, у федэральнай зямлі Ціроль. Размешчаны на беразе ракі Ін, у даліне, якая падзяляе два альпійскія кражы, ля аўстра-баварскай мяжы.

Уваходзіць у склад акругі Куфштайн. Насельніцтва складае 17 896 чалавек (на 29 лютага 2008 года). Займае плошчу 39,37 км².

## Памятныя мясціны 
* Куфштайнскі замак

Катэгорыя:Гарады Ціроля
Клаўдзія Аляксееўна Кузьміна

**Клаўдзія Аляксееўна Кузьміна** (; ,  — ) — савецкі і расійскі медык. Доктар медыцынскіх навук, прафесар (1971), у 1972—1989 гадах загадчыца кафедры ў Саратаўскім медыцынскім інстытуце (цяпер універсітэт). Аўтар кнігі «Лячэнне пчаліным мёдам і ядам».

## Біяграфія 
Скончыла з адзнакай лячэбны факультэт Саратаўскага медыцынскага інстытута, дзе вучылася ў 1943—1948 гадах. Скончыла аспірантуру там жа. У 1952 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю, а ў 1970 годзе абараніла доктарскую дысертацыю.
Аўтар 170 друкаваных прац, 9 манаграфій.

## Узнагароды 
Узнагароджана ордэнам «Знак пашаны» і медалём «За доблесную працу».

Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Постаці апітэрапіі
Мёдлінг

**Мёдлінг** () — акруговы цэнтр Аўстрыі, у федэральнай зямлі Ніжняя Аўстрыя.

Уваходзіць у склад акругі Мёдлінг. Насельніцтва складае 23 288 чалавек (на 31 снежня 2005 года). Займае плошчу 9,95 км².

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Ніжняй Аўстрыі
Кузьміна

**Кузьміна** — жаночая форма прозвішча Кузьмін, тапонім.

## Прозвішча 
* Анастасія Уладзіміраўна Кузьміна — расійская і славацкая біятланістка
* Клаўдзія Аляксееўна Кузьміна — савецкі медык
## Тапонім 
* Кузьміна (Вадзінскае сельскае паселішча)
* Кузьміна (Прудкоўскае сельскае паселішча)
* Кузьміна (Ярцаўскі раён)
Саратаўскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт

**Саратаўскі дзяржаўны медыцынскі універсітэт імя В. І. Разумоўскага** () — дзяржаўная ўстанова вышэйшай прафесійнай адукацыі г. Саратава.

Імператарскі Мікалаеўскі ўніверсітэт быў заснаваны ў 1909 годзе па загадзе Імператара Мікалая II і складаўся з адзінага факультэта — медыцынскага. Універсітэт бурна развіваўся і да 1930 года быў падзелены на Саратаўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. Г. Чарнышэўскага («класічны») і Саратаўскі медыцынскі інстытут, у склад якога ўвайшлі тры факультэты: лячэбна-прафілактычны, санітарна-гігіенічны, аховы мацярынства і маленства.

У 1993 годзе Саратаўскі ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга медыцынскі інстытут быў ператвораны ў медыцынскі ўніверсітэт.

У 2009 годзе, падчас святкавання 100-гадовага юбілею ВНУ, універсітэту прысвоена імя яго першага рэктара В. І. Разумоўскага.

## Вядомыя выкладчыкі і выпускнікі 
* Клаўдзія Аляксееўна Кузьміна
* Анатоль Аляксандравіч Нікулін

## Крыніцы 
Катэгорыя:З’явіліся ў 1909 годзе
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Расіі
Катэгорыя:Медыцынскія ўніверсітэты
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга
Катэгорыя:Саратаў
Разанскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт

**Разанскі дзяржаўны медыцынскі універсітэт імя акадэміка І. П. Паўлава** () — адна з найбуйнейшых ВНУ Разані. Заснаваны ў 1943 годзе як Маскоўскі медінстытут Міністэрства аховы здароўя РСФСР, у 1950 годзе пераведзены ў Разань і перайменаваны ў Разанскі медыцынскі інстытут імя акадэміка І. П. Паўлава. У 1993 года ператвораны ва ўніверсітэт.

Па рашэнні ўрада ад 21 студзеня 1950 года Маскоўскі медыцынскі інстытут пераведзены ў Разань, а пастановай Савета Міністраў СССР № 472 ад 10 чэрвеня 1950 года перайменаваны ў Разанскі медыцынскі інстытут імя акад. І. П. Паўлава. З Масквы былі пераведзены 2, 3 і 4 курсы. Першы курс набіраўся ўжо ў Разані. А пяты курс пакінулі ў першым Маскоўскім медыцынскім інстытуце.

З часам былі адкрыты новыя факультэты: санітарна-гігіенічны (1962), фармацэўтычны (1966), падрыхтоўчае аддзяленне (1971), удасканалення ўрачоў (1984), які ў 1994 годзе рэарганізаваны ў факультэт паслядыпломнай адукацыі (ФПДА), стаматалагічны (1991), аддзяленне падрыхтоўкі замежных навучэнцаў (1992).

У 1993 годзе медыцынскі інстытут быў ператвораны ў Разанскі дзяржаўны медыцынскі універсітэт.

З 1960-х гадоў ва ўніверсітэце распрацоўваецца апітэрапія.

## Вядомыя выкладчыкі і выпускнікі 
* Яўген Сямёнавіч Карабкоў (працаваў у 1963—1980 гг., загадчык кафедры)
* Анатоль Аляксандравіч Нікулін (рэктар 1961—1983)
* Валянціна Рыгораўна Макарава (рэктар 1999—2007)
* Міхаіл Фёдаравіч Сауткін (выпускнік і выкладчык)
* Андрэй Канстанцінавіч Рачкоў (выпускнік і выкладчык)

Катэгорыя:Апітэрапія
Марль

**Марль** () — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Мюнстэр. Уваходзіць у склад раёна Рэклінггаўзен. Насельніцтва складае 87 557 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 87,69 км². Афіцыйны код — 05 5 62 024.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Градзянскі сельсавет

**Градзя́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Асіповіцкага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Градзянка. 

## Геаграфія 
Градзянскі сельсавет размешчаны ў паўночнай частцы Асіповіцкага раёна і мяжуе з Лапіцкім, Ліпеньскім, Свіслацкім сельсаветамі Асіповіцкага раёна, Багушэвіцкім — Бярэзінскага і Лядскім — Чэрвеньскага раёна Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
Утвораны 24 верасня 1926 года як **Градзянкаўскі (Градзянскі) сельсавет** у складзе Свіслацкага раёна Бабруйскай акругі БССР з часткі скасаванага Велікакаменіцкага (Велікакаменскага) сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Свіслацкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Асіповіцкага раёна БССР. 15 ліпеня 1935 года Градзянка атрымала статус рабочага пасёлка. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года сельсавет у Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Пагарэльскага сельсавета.

13 лютага 2002 года ўтвораны зноў шляхам аб’яднання тэрыторыі скасаваных Каменіцкага (6 населеных пунктаў: вёскі Асавок, Казімірова, Каменічы, Прыцерпа, Цэзарова і Яноўка) і Пагарэльскага (5 населеных пунктаў: вёскі Амінавічы, Буда, Градзянец, Лазовае і Пагарэлае) сельсаветаў і вёскі Градзянка. У 2002 годзе скасавана вёска Буда. 20 лістапада 2013 года ў склад Лапіцкага сельсавета перададзены вёскі Амінавічы і Пагарэлае, 28 лістапада 2017 года ў склад Свіслацкага сельсавета — вёска Прыцерпа.

## Насельніцтва 
Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета (11 населеных пунктаў) — 1285 чалавек, з іх 93,9 % — беларусы, 4,0 % — рускія, 1,3 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (8 населеных пунктаў) — 760 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Свіслацкага раёна (Бабруйская акруга)
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 2002 годзе
Дэндэрмондэ

**Дэндэрмондэ** — горад і камуна ў Бельгіі, у правінцыі Усходняя Фландрыя. Размешчаны пры ўпадзенні ракі Дандр ў Шэльду.

Камуна Дэндэрмондэ складаецца з уласна горада Дэндэрмондэ і пасёлкаў Апелс, Сінт-Гіліс-Бэй-Дэндэрмондэ, Грэмберген, Басродэ, Меспеларэ, Аўдэгем і Схонардэ. Агульнае насельніцтва камуны складае 42 955 жыхароў, плошча — 55,67 км².

## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Гі Верхофстат (нар. 1953) — бельгійскі палітычны дзеяч

Катэгорыя:Гарады Бельгіі
Катэгорыя:Камуны правінцыі Усходняя Фландрыя
Карытненскі сельсавет

**Кары́тненскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Карытнае.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Асіповіцкага раёна Бабруйскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Карытна. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Асіповіцкім раёне БССР. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. З 20 верасня 1944 года сельсавет у складзе Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — у складзе Магілёўскай вобласці. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Бабруйскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — у складзе адноўленага Асіповіцкага раёна. 28 снежня 2017 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Вяззеўскага сельсавета.

Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета складала 573 чалавекі, з іх 96,9 % — беларусы, 1,4 % — украінцы, 1,0 % — рускія, 0,7 % — армяне.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 8 населеных пунктаў: аграгарадок Карытнае, вёскі Дземенка, Караны, Коханаўка, Старое Сяло, Сухлава, Тарасавічы і Убалацце.
 

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Асіповіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бабруйскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2017 годзе
Лапіцкі сельсавет

**Ла́піцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Асіповіцкага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2010 г. вёска) Лапічы.

## Геаграфія 
Лапіцкі сельсавет знаходзіцца ў цэнтральнай частцы Асіповіцкага раёна.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Асіповіцкага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Асіповіцкім раёне БССР. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. З 20 верасня 1944 года сельсавет у складзе Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — у складзе Магілёўскай вобласці. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Бабруйскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — у складзе адноўленага Асіповіцкага раёна. 20 лістапада 2013 года ў склад сельсавета з Градзянскага сельсавета перададзены вёскі Амінавічы і Пагарэлае.

## Насельніцтва 
Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета (26 населеных пунктаў) — 3184 чалавекі, з іх 84,6 % — беларусы, 11,3 % — рускія, 2,5 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (28 населеных пунктаў) — 1529 чалавек.

## Цікавая інфармацыя 
Самы вялікі сельсавет раёна.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бабруйскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Пратасевіцкі сельсавет

**Пратасе́віцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Асіповіцкага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Забалацце.

## Геаграфія 
Пратасевіцкі сельсавет знаходзіцца ў цэнтральнай частцы Асіповіцкага раёна.

## Гісторыя 
Утвораны 16 ліпеня 1954 года як **Восаўскі сельсавет** у складзе Асіповіцкага раёна Магілёўскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Верайцоўскага і Дзераўцоўскага сельсаветаў. Цэнтр — вёска Восава. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Бабруйскага раёна. 25 лютага 1964 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Пратасевічы, сельсавет перайменаваны ў Пратасевіцкі. З 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Асіповіцкага раёна. 26 сакавіка 1987 года частка сельсавета перададзена ў склад зноў утворанага Асіповіцкага сельсавета (10 населеных пунктаў: вёскі Восава, Дзераўцы, Дубралёва, Задняя Града, Заручэўе, Кляпчаны Мост, Малоціна, Ставішча, Ягаднае і пасёлак Дзераўцы). 13 лютага 2002 года да сельсавета далучана частка скасаванага Асіповіцкага сельсавета (11 населеных пунктаў: вёскі Восава, Дзераўцы, Дубралёва, Задняя Града, Заручэўе, Кляпчаны Мост, Малоціна, Прудок, Ставішча, Станцыя Дзераўцы, Ягаднае). 27 снежня 2006 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Забалацце.

## Насельніцтва 
Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета — 3251 чалавек, з іх 84,4 % — беларусы, 11,2 % — рускія, 3,1 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 2040 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бабруйскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе
Татаркаўскі сельсавет

**Тата́ркаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Асіповіцкага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Татарка.  

## Гісторыя 
Утвораны 20 лістапада 2013 года на тэрыторыі Татаркаўскага пасялковага савета.

## Насельніцтва 
Насельніцтва паводле перапісу 2009 года — 771 чалавек, з іх 92,0 % — беларусы, 6,5 % — рускія, 1,0 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 513 чалавек.

## Спасылкі 
* 


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 2013 годзе
Эксетэр

**Эксетэр** () — горад (адміністрацыйная акруга) на паўднёвым захадзе Вялікабрытаніі. Порт на р. Экс. Адміністрацыйны цэнтр графства Дэваншыр. 119 600 жыхароў (2010). Машынабудаванне, харчовая прамысловасць. Эксетэрскі ўніверсітэт. Горад узнік на месцы кельцкага паселішча. Ад старажытнарымскай эпохі захаваліся элементы рэгулярнай планіроўкі, але ў цэлым у гістарычнай частцы горада (за рэшткамі сярэднявечных сцен) пераважае хаатычная забудова. Помнікі архітэктуры.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Уільям Кінгдан Кліфард, англійскі матэматык

Катэгорыя:Гарады Англіі
Катэгорыя:Дэваншыр
Чэстэр

**Чэстэр** () — горад са статусам сіці ў Англіі, цэнтр ўнітарнай адзінкі Заходні Чэшыр і Чэстэр, у заходняй частцы цырыманіяльнага графства Чэшыр, за 25 км на паўднёвы паўднёвы ўсход ад Ліверпуля; вузлавая станцыя многіх чыгунак, недалёка ад вусця ракі Ды ля мяжы з Уэльсам. Насельніцтва — 118 200 чал. (2011). Чэстэрскі ўніверсітэт.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Дэніел Крэйг, англійскі акцёр
* Майкл Оўэн, англійскі футбаліст

Катэгорыя:Гарады Англіі
Уайт-Рывер (ніжні прыток Місісіпі)

**Уайт-Рывер** ( — «белая рака») — рака ў Паўночнай Амерыцы.

Рака бярэ пачатак у гарах паўночна-заходняга Арканзаса. Працякае па тэрыторыі штатаў Місуры і Арканзас Злучаных Штатаў Амерыкі. Рака цячэ пераважна ва ўсходнім кірунку. З’яўляецца прытокам ракі Місісіпі. Даўжыня ракі — 1162 км, плошча басейна —  км².

На рацэ пабудавана некалькі вадасховішчаў.

Катэгорыя:Рэкі Арканзаса
Катэгорыя:Прытокі Місісіпі
Уайт-Рывер

**Уайт-Рывер** ( — «белая рака») — геаграфічная назва, якая можа адносіцца да наступных аб'ектаў:

* Уайт-Рывер — рака ў ЗША, прыток ракі Бразас, працякае па тэрыторыі штата Тэхас;
* Уайт-Рывер — рака ў ЗША, прыток Місісіпі, працякае па тэрыторыі штатаў Місуры і Арканзас;
* Уайт-Рывер — рака ў ЗША, прыток Місуры, працякае па тэрыторыі штатаў Небраска і Паўднёвая Дакота;
* Уайт-Рывер — рака ў Паўночнай Амерыцы, прыток ракі Уобаш;
* Уайт-Рывер — рака ў Паўночнай Амерыцы, прыток ракі Юкана.

## Гл.таксама 
* Белая
Роўда

**Роўда** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Віктар Уладзіміравіч Роўда (1921—2007) — беларускі харавы дырыжор і педагог.
* Глеб Міхайлавіч Роўда (нар. 2002) — беларускі футбаліст.
* Іван Сямёнавіч Роўда (нар. 1953) — беларускі мовазнавец.
* Марыя Роўда (нар. 1975) — беларуская пісьменніца.
* Настасся Сяргееўна Роўда (нар. 1995) — беларуская журналістка.
Алег Міхайлавіч Двігалёў

**Але́г Міха́йлавіч Двігалё́ў** (нар.  на востраве Вітэ, Мурманская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч, старшыня Дзяржаўнага ваенна-прамысловага камітэта Рэспублікі Беларусь (2017—2018).

## Біяграфія 
У 1987 годзе скончыў Мінскае вышэйшае ваеннае інжынернае вучылішча.

Ваенную службу праходзіў на пасадах начальніка разліку антэннага паста радыётэхнічнай батарэі зенітнага ракетнага дывізіёна, намесніка камандзіра радыётэхнічнай батарэі — афіцэра навядзення зенітнага ракетнага дывізіёна, начальніка ўлікова-аперацыйнага аддзялення — начальніка штаба мясцовай абароны склада ракетна-артылерыйскага ўзбраення і боепрыпасаў, начальнік улікова-аперацыйнага аддзялення склада ракетна-артылерыйскага ўзбраення і боепрыпасаў, старшага афіцэра групы апрацоўкі інфармацыі цэнтра аператыўнай разведкі каманднага пункта Войскаў ППА, старшага афіцэра групы апрацоўкі інфармацыі цэнтра аператыўнай разведкі цэнтральнага каманднага пункта, начальніка цэнтра аператыўнай разведкі цэнтральнага каманднага пункта.

Пасля заканчэння ў 2001 годзе Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь ваенную службу праходзіў на пасадах намесніка начальніка па выхаваўчай рабоце цэнтральнага каманднага пункта Войскаў ППА, намесніка начальніка пункта вайсковай часці ВПС і войскаў ППА, камандзіра вайсковай часці - намесніка па баявым кіраванні начальніка Галоўнага штаба ВПС і войскаў ППА.

Пасля заканчэння ў 2008 годзе факультэта Генеральнага штаба ўстановы адукацыі «Ваенная акадэмія Рэспублікі Беларусь» ваенную службу праходзіў на пасадзе начальніка штаба - першага намесніка камандуючага войскамі ПЗАТК ВПС і войскаў ППА.

28 чэрвеня 2011 года прызначаны на пасаду начальніка галоўнага штаба - першага намесніка камандуючага Ваенна-паветранымі сіламі і войскамі проціпаветранай абароны.

18 ліпеня 2017 года прызначаны старшынёй Дзяржаўнага ваенна-прамысловага камітэта Рэспублікі Беларусь.

16 жніўня 2018 года ўказам Прэзідэнта папярэджаны аб няпоўнай службовай адпаведнасці за невыкананне даручэнняў Прэзідэнта Беларусі па комплексным развіцці Аршанскага раёна і неналежнае выкананне службовых абавязкаў.

Катэгорыя:Старшыні Дзяржаўнага ваенна-прамысловага камітэта Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Генерал-маёры (Беларусь)
Катэгорыя:Выпускнікі Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь
Зубранёўка

**Зубранё́ўка** (, ) — пасёлак у Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарацкага сельсавета.

Утвораны ў 2009 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нарацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Заазёрны (Салігорскі раён)

**Заазё́рны** (, ) — пасёлак у Салігорскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Зажэвіцкага сельсавета.

Утвораны ў 2007 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Зажэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Салігорскага раёна
Рузвельт (рака)

**Рузвельт** () — рака ў Паўднёвай Амерыцы, на тэрыторыі Бразіліі. Даўжыня ракі складае каля 640 км. Выток ракі знаходзіцца ў штаце Рандонія. Мае шэраг буйных прытокаў. Зліваецца з ракой Арыпуана, прытокам Мадэйры. Парогі і вадаспады. Раней называлася Рыа-дэ-Дувіда («рака сумненняў»), затым рака была названая ў гонар Тэадора Рузвельта, які яе даследаваў у складзе экспедыцыі 1913—1914 гадоў.

Катэгорыя:Рэкі Амазонаса
Мускрон

**Мускро́н** (, ) — франкамоўны горад у Валоніі, размешчаны на франка-бельгійскай мяжы насупраць французскага Туркуэна. Адміністрацыйна адносіцца да бельгійскай правінцыі Эно, акруга Мускрон.

На плошчы 40,08 км² пражываюць 52 825 чалавек (шчыльнасць насельніцтва — 1318 чал/км²), з якіх 48,28 % — мужчыны і 51,72 % — жанчыны.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бельгіі
Катэгорыя:Камуны правінцыі Эно
Дордрэхт

**До́рдрэхт** () — горад у Нідэрландах. Порт у дэльце Рэйна. 118 613 жыхароў (2007). Машынабудаванне, хімічная, харчовая прамысловасць. Гатычная царква Гротэ-Керк (13-15 стст.). Дордрэхт размяшчаецца ў паўднёва-ўсходняй частцы правінцыі Паўднёвая Галандыя, прыкладна за 20 км на паўднёвы ўсход ад Ратэрдама. Горад займае ўсю плошчу аднайменнага вострава, які сфармаваўся ў сваёй сучаснай форме ў выніку паводкі Святой Лізаветы 1421 года.

Дордрэхт звязвае рэгулярны чыгуначны рух з Дэлфтам, Гаагай і Ратэрдамам.

## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Нікалас Бломберген (1920—2017) — амерыканскі фізік.
* Ян дэ Віт (1625—1672) — галандскі дзяржаўны дзеяч.
* Алберт Кейп (1620—1691) — галандскі жывапісец, графік і гравёр.
* Самуэль ван Хохстратэн (1627—1678) — галандскі жывапісец.

## Зноскі 
Катэгорыя:Гарады Нідэрландаў

Катэгорыя:Абшчыны правінцыі Паўднёвая Галандыя
Калонія Расу

**Калонія Расу** — гістарычная частка Вільні, квартал гарадскіх катэджаў дамовага таварыства (кааператыва) канца XIX — пачатку XX стагоддзя. Займае каля 10 га ў цэнтры горада паміж раёнамі Расу, Зарэччам, Старым горадам. Межамі з’яўляюцца вуліцы Друёс (*Drujos, Друйская*), П. Вішынскё (*P. Višinskio, П. Вішынскаса*), Балстогес (*Balstogės, Беластоцкая*) і Расу (*Rasų, Росы)*, а таксама чыгунка. Раён унесены ў Рэестр культурнай спадчыны Літвы пад нумарам 16077.

## Гісторыя 
У XVIII стагоддзі на месцы калоніі былі парк і сад, у XIX стагоддзі зямля належала графам Чапскім. У 1898 годзе дырэктар Віленскага зямельнага банка, вядомы бізнэсмэн і грамадскі дзеяч Іосіф Монтвіл выкупіў зямлю ў графіні Веранікі Плятэр-Зіберг і паручыў забудову прыватнаму архітэктурнаму бюро Клейна і Стыпулкоўскага, якія таксама праектавалі для яго аналагічныя дамовыя кааператывы на Лукішках і Шніпішках. Большая частка парку была падзеленая на асобныя кавалкі зямлі, праз яго праклалі сетку новых прамых вуліц, што перакрыжоўваліся пад простымі вугламі, — Беластоцкая (Baltstogės), Віцебская (Vitebsko), Магілёўская (Mielagėnų), Радомская (Švenčionių) і Гярвяцкая (Gervėčių). Для найтаннейшага жытла быў пабудаваны двухпавярховы квартал з васемнаццаці аднолькавых блочных секцыяў (1898 год, архітэктар Уладзіслаў Стыпулкоўскі, вул. Швянчону, 1-35). У кожнай секцыі было два двары: адзін выходзіў на вуліцу, а другі, плошчай 1,4 сотак, быў за домам. Большасць двухквартэрных сядзібных дамоў будавалася па праекце Стыпулкоўскага: яны маюць два асобныя ўваходы, вокны з аканіцамі і цэльны двусхільны дах. На маленькіх вулачках у глыбіні захавалася дзесяць такіх дамоў. Кожны ўладальнік атрымоўваў ўчастак зямлі ў 12-15 сотак. У 1899—1900 годзе паводле праекта Аўгуста Клейна было пабудавана яшчэ пяць чатырохкватэрных дамоў на двух сотках зямлі. У адпаведнасці з праектам Клейна ў 1900 годзе паўсталі яшчэ восем аднапавярховых катэджаў. Іх уладальнікі мелі ўчасткі памерам не менш за 3 соткі. Тры комплексы дамоў Стыпулкоўскі праектаваў індывідуальна. У цэлым калонія была пабудавана на працягу 4 гадоў — з 1898 па 1902. Каля калоніі ў адпаведнасці з праектам Клейна 1903 года з’явілася віла генерал-маёра А. Мушнікова (П. Вішынскё, 27).

## Гл. таксама 
* Могілкі Росы

## Літаратура 
# «Vilniaus miesto istorinė dalis, vad. Rasų kolonija». Lietuvos Respublikos kultūros vertybių registras. Nuoroda tikrinta 2014-09-22.
# «Vilniaus miesto centrinė dalis išskaidyta į atskiras urbanistines vietoves». spec.lt. 2010-06-07. Nuoroda tikrinta 2014-09-22.

Катэгорыя:Раёны Вільні
Губенічы

**Губе́нічы** (, ) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Янушкавіцкага сельсавета.

Утворана ў 2014 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Янушкавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лагойскага раёна
Аляксандр Гаўрылавіч Кагуценка

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Аляксандр Гаўрылавіч Кагуценка
|дата нараджэння  = 11.02.1924
|месца нараджэння = в. Царковішча, , Магілёўская вобласць
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|апісанне выявы   = Аляксандр Гаўрылавіч у сябе дома. 2015 год.
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1942—1948
|званне           = 
|род войскаў      = пяхота
|камандаваў       = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
-
 
-
 
-
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Аляксандр Гаўрылавіч Кагуценка** (, в. Царковішча — ) — камандзір аддзялення аўтаматчыкаў 216-га гвардзейскага стралковага палка, гвардыі старшы сяржант — на момант прадстаўлення да ўзнагароджання ордэнам Славы 1-й ступені.

## Біяграфія 
Нарадзіўся года ў вёсцы Царковішча Шклоўскага раёна Магілёўскай вобласці. У 1928 годзе пераехаў з бацькамі ў вёску Вішнёўка Уйскага раёна Чалябінскай вобласці. Скончыў 10 класаў..

Камандзір аддзялення аўтаматчыкаў гвардыі старшы сяржант Кагуценка 14 студзеня 1945 года ў раёне населенага пункта Дабешын пры прарыве абароны праціўніка першым уварваўся ў варожую траншэю, у сутычцы разам з байцамі знішчыў каля дзесяці варожых салдат, аднаго ўзяў у палон. Загадам № 566 па 8-й гвардзейскай арміі ад 31 сакавіка 1945 года гвардыі старшы сяржант Кагуценка Аляксандр Гаўрылавіч узнагароджаны ордэнам Славы 2-й ступені.

У ходзе наступных баёў полк выйшаў на ўскраіну Берліна. 29 красавіка 1945 г. у вулічных баях з групай байцоў авалодаў умацаваным будынкам, знішчыў гранатамі разлік станковага кулямёта, разбіў пяць салдат і аднаго афіцэра. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 мая 1946 года за мужнасць, адвагу і гераізм, , гвардыі старшы сяржант Кагуценка Аляксандр Гаўрылавіч узнагароджаны ордэнам Славы 1-й ступені.

У 1948 годзе гвардыі старшына Кагуценка дэмабілізаваны. У 1954 годзе скончыў Уральскі політэхнічны інстытут. Жыве ў горадзе Каралёве. З 1959 па 1993 год працаваў вядучым канструктарам Цэнтральнага канструктарскага бюро эксперыментальнага машынабудавання. Удзельнічаў у распрацоўцы сістэм розных касмічных караблёў. Падпалкоўнік у адстаўцы А. Г. Кагуценка у цяперашні час на пенсіі.

Жанаты на Таісіі Сцяпанаўне Кагуценка.

Узнагароджаны ордэнамі Славы 3-х ступеняў, ордэнам Айчыннай вайны 1-й ступені, двума медалямі «За Адвагу», медалямі «За вызваленне Варшавы», «За ўзяцце Берліна», «За перамогу над Германіяй».

Удзельнік парада Перамогі 1995 года.

## Літаратура 
* Долготовіч Б. Д. Кавалеры ордена Славы. Мінск, 2006.
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Поўныя кавалеры ордэна Славы
Сонечны (Мінскі раён)

**Со́нечны** (, ) — пасёлак у Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Бараўлянскага сельсавета.

Утвораны ў 2011 годзе.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт паселка Сонечны 

Катэгорыя:Бараўлянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мінскага раёна
Сосны (Мядзельскі раён)

**Со́сны** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Мядзельскага сельсавета.

Утворана ў 2011 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мядзельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Васільеўка (Гомельскі раён)

**Васі́льеўка** (, ) — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Цярэшкавіцкага сельсавета.

Утвораны ў 2012 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Цярэшкавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гомельскага раёна
Куклянка

**Кукля́нка** — рака ў Ваўкавыскім і Бераставіцкім раёнах Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Свіслач (басейн Нёмана). Даўжыня 14 км. Плошча вадазбору 72 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,8‰. Пачынаецца за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі Кукалкі Ваўкавыскага раёна, цячэ па паўднёвай ускраіне Ваўкавыскага ўзвышша, упадае ў Свіслач на паўднёвы ўсход ад вёскі Дзевяткі Бераставіцкага раёна. Прыток — рака Норка (справа). На працягу 7 км каналізаваная (ад вытоку да аграгарадка Кватары).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Ваўкавыскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Бераставіцкага раёна
Катэгорыя:Прытокі Свіслачы (прыток Нёмана)
Калонія Монтвіла

**Калонія Монтвіла** () — гістарычны раён у Вільні, жылы квартал пачатку ХХ стагоддзя ў эксперыментальным эклектычным стылі. Пабудаваны ў 1911—1913 гадах па праекце архітэктараў А. Клейна і В. Міхневіча, складаецца з 22 дамоў. Лічыцца найстарэйшым дамовым таварыствам у горадзе: дамы перажылі як Першую, так і Другую сусветную вайну без вялікіх пашкоджанняў.

Калонія знаходзіцца побач з плошчай Лукішкі і аднайменным турэмным ізалятарам, паміж вуліцамі Ю. Савіцкіса (*J. Savickio, раней Мантвілаўскі завулак*), Кражу (*Kražių*) і Ё. Тумаса-Вайжгантаса (*J. Tumo-Vaižganto*). За польскімі часамі гэты раён лічыўся вельмі прэстыжным, аднак страціў частку сваёй прыцягальнасці пасля ўзвядзення Лукішскай турмы ў 1901—1904.

Квартал быў пабудаваны па ініцыятыве вядомага віленскага банкіра і грамадскага дзеяча Юзафа Монтвіла, дырэктара Віленскага земскага банка. Вуліца Й. Савіцкё да 1995 года называлася яго імем. Гэты раён таксама называлі «банкаўскай калоніяй», таму што супрацоўнікі Віленскага земскага банка маглі атрымаць тут участак і пабудаваць дом, узяўшы доўгатэрміновы крэдыт.

Акрамя гэтай калоніі, у 1896—1913 гадах Юзаф Монтвіл пабудаваў яшчэ чатыры жылыя кварталы — калонію Расу, кварталы ў Сніпішках і Новым горадзе.

Архітэктура калоніі Монтвіла дэманструе моцны ўплыў стылю «сецэсія», а таксама цаглянай архітэктуры брытанскіх працоўных раёнаў. Яшчэ адна архітэктурная ідэя, якую ўвасабляў праект, — мадэрнісцкая канцэпцыя горада-саду. Дамы ўпрыгожваюць шматлікія архітэктурныя дэталі, у тым ліку флюгер у форме крылатага гусара.

У 1921—1931 гадах ў Мантвілаўскай калоніі, ва ўласным доме, які спраектавала яго архітэктурнае бюро, пражываў да самай смерці вядомы архітэктар Тадэвуш Раствароўскі.

## Літаратура 
* Drochneris, Nerijus. Montvilos kolonija — pati seniausia sostinėje namų bendrija. // Diena.lt. 2014-01-16

Катэгорыя:Раёны Вільні
Макруха ружовая

**Макру́ха ружовая** (*Gomphidius roseus*) — шапкавы грыб з роду  сямейства .

## Апісанне 
Пладовае цела грыба — шапка на ножцы. Шапка дыяметрам 3—5 см, спачатку пукатая, пазней пляскатая з крыху прыўзнятым, хваліста выгнутым краем, слізістая. Колер шапкі ярка ружовы. Мякаць белая, рыхлаватая, без асаблівага паху. Пласцінкі тоўстыя, рэдкія, шаравата-аліўкавыя ў маладых грыбоў, пазней амаль чорныя. Ножка даўжынёй 3—5 см і 1—1,5 см у дыяметры, суцэльная, слізістая. Колер ножкі ружаваты ўверсе і бураваты каля асновы. Споры гладкія, верацёнападобнай формы, шаравата-аліўкавага колеру.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Расце паасобку, пераважна ў хваёвых лясах. Пладовыя целы з'яўляюцца ў жніўні—верасні.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Макрухавыя
Катэгорыя:Ядомыя грыбы
Ульскі дзяржаўны прафесійны ліцэй сельскагаспадарчай вытворчасці імя Л. М. Даватара

**Ульскі дзяржаўны прафесійны ліцэй сельскагаспадарчай вытворчасці імя Л. М. Даватара** — установа прафесійнага навучання ў аг. Ула.

## Гісторыя 
Заснаваны як вучылішча механізацыі сельскай гаспадаркі заснаванага 13 лістапада 1953 года. У студзені 1957 года перайменаваны ў Ульскае ДПТВ № 3 механізацыі сельскай гаспадаркі, у жніўні 1959 года — у Ульскае СПТВ № 3 механізацыі сельскай гаспадаркі.

30 мая 1975 года вучылішчу прысвоена імя Героя Савецкага Саюза Л. М. Даватара. У 1986 годзе вучылішча перайменавана ў Ульскае ПТВ № 3 сельскагаспадарчай вытворчасці імя Л. М. Даватара.

З 10.07.2001 года ў адпаведнасці з рашэннем Віцебскага абласнога выканаўчага камітэта № 431 вучылішчу прысвоены статус «Установа адукацыі Ульскае ДПТВ № 3 сельскагаспадарчай вытворчасці імя Л. М. Даватара».

05.11.2007 г. рашэннем Віцебскага абласнога выканаўчага камітэта № 776 Установа адукацыі перайменавана ў Ульскі прафесійны ліцэй сельскагаспадарчай вытворчасці імя Л. М. Даватара.

Падрыхтавана больш за 20 тысяч кваліфікаваных кадраў.
Катэгорыя:Ула (аграгарадок)
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Віцебскай вобласці
Вінаградны сок

**Вінаградны сок** — сок, выціснуты з ягад вінаграда. Ён служыць асновай для вытворчасці віна і іншых напояў. Адходы вытворчасці вінаграднага соку выкарыстоўваюцца для вырабу розных прадуктаў. Сок змяшчае глюкозу, фруктозу, арганічныя кіслоты, мінеральныя рэчывы, амінакіслоты. Вінаградны сок карысна ўжываць пры шэрагу захворванняў і функцыянальных расстройстваў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Напоі
Сігэноры Курода

**Сігэноры Курода** (;  — ) — японскі генерал часоў Другой сусветнай вайны, ваенны губернатар Філіпінаў з 1943 па 1944 год.

## Біяграфія 
Сігэноры Курода быў родам з прэфектуры Фукуока. У 1909 годзе скончыў Рыкугун сікан гако, у 1916 годзе — Рыкугун дайгако. У гады Першай сусветнай вайны быў ваенным назіральнікам у Еўропе, у 1922 годзе быў прызначаны ваенным аташэ ў Вялікабрытанію. У 1924 годзе вярнуўся ў Японію.

У 1928 годзе стаў камандзірам 57-га пяхотнага палка, у 1932 — 59-га пяхотнага палка. У 1935—1937 гадах служыў ваенным аташэ ў Індыі. У 1938 годзе стаў камандзірам 4-й асобнай брыгады, у 1939 — камандзірам 26-й дывізіі, удзельнічаў у бітве за Уюань. У 1941 годзе стаў намеснікам галоўнага інспектара баявой падрыхтоўкі. З ліпеня 1942 года стаў начальнікам штаба Паўднёвай групы армій, у кастрычніку 1943 года стаў камандуючым 14-й арміяй на Філіпінах, пасля пераназванай у 14-ы фронт. У верасні 1944 года Курода быў заменены на Тамаюкі Ямасіту з прычыны таго, што апынуўся слабым камандзірам, які бавіў час гуляючы ў гольф замест арганізацыі ўмацавання абараназдольнасці архіпелага. У 1946 годзе Курода быў арыштаваны за ваенныя злачынствы, а ў 1949 годзе прысуджаны да пажыццёвага зняволення. Быў вызвалены ў 1952 годзе. Памёр 30 красавіка 1954 года.

## Спасылкі 
* Сігэноры Курода на сайце pwencycl.kgbudge.com

Катэгорыя:Генерал-губернатары Філіпінаў
Катэгорыя:Генералы Японіі
Катэгорыя:Военачальнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Ваенныя аташэ Японіі