open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Казімір Леан Друцкі-Сакалінскі

**Казімір Леан Друцкі-Сакалінскі** (каля 1610 — ) — вялікалітоўскі землеўласнік, князь.

## Біяграфія 
Паходзіў з княжацкага роду Друцкіх-Сакалінскіх герба «Друцк». Сын Крыштофа Міхала. Пасля смерці бацькі да яго перайшлі сёлы Казьяны, Роўнае, Тарапчаны і іншыя

## Сям’я 
Меў сына Антонія, пасля смерці якога ў 1676 маёнткі Бабіна, Камень-Астроўна ў Полацкім, Тулава ў Віцебскім павеце і інш. перайшлі да сястры Крысціны (спярша жонка С. Раецкага, потым М. Нарбута).

## Літаратура 
*
Ян Антоній Друцкі-Сакалінскі

**Ян Антоній Друцкі-Сакалінскі** (? — ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Паходзіў з княжацкага роду Друцкіх-Сакалінскіх герба «Друцк». Сын Філона.

У спадчыну ад бацькі атрымаў Трабскае стараства ў Ашмянскім павеце. Кашталян мсціслаўскі з 1655. Ён валодаў таксама Тулавам, якое завяшчаў сынам сваіх стрыечных братоў (сыноў Крыштофа Міхала).

## Літаратура 
*
Гатэль Хазбін

**«Гатэль Хазбін»** () — амерыканскі анімацыйны серыял, створаны сальвадора-амерыканскай мастачкай і аніматарам . Афіцыйны пілотны эпізод быў выпушчаны на YouTube 28 кастрычніка 2019 года на канале «Vivziepop». 6 лістапада 2019 года было абвешчана пра збор сродкаў на «Patreon», а таксама пошук спонсараў для працягу працы над анімацыйным праектам. Да жніўня 2020 года, праект сфарміраваў вакол сябе буйную міжнародную фанацкую базу, а пілотны выпуск набраў больш за 40 мільёнаў праглядаў, што прыцягнула ўвагу мноства анімацыйных навінавых выдавецтваў, а таксама кінадыстрыбутарскіх кампаній.

У студзені 2024 года адбылася прэм’ера 1-га сезона на Amazon Prime Video.

Станам на студзень 2024 года, 2-гі сезон знаходзіцца ў распрацоўцы.

## Сюжэт 
З прычыны перанаселенасці пекла анёлы раз на год спускаюцца туды з нябёсаў і забіваюць дэманаў. Прынцэса пекла Чарлі Морнінгстар хоча выратаваць свой народ ад гэтага і вырашае перавыхоўваць грэшнікаў, каб яны траплялі ў рай. Для гэтага яна адкрывае гатэль Хазбін.

Падзеі пачынаюцца са выступлення Чарлі на мясцовым тэлебачанні, дзе яна прадстаўляе свой гатэль і запрашае грэшнікаў пасяліцца ў ім. Яе выступленне заканчваецца правалам, аднак гэта бачыць Аластар — магутны дэман. Ён вырашае далучыцца да Чарлі і стаць кіраўніком гатэля Хазбін. Сабе ў памочнікі ён выклікае Ніфці — якая становіцца прыбіральшчыцай, і Хаска — ён працуе на стойцы рэгістрацыі гатэля.

## Персанажы 
* **Чарлi Морнiнгстар** — прынцэса пекла, дачка Люцыфера і Ліліт. Дырэктар гатэля Хазбін. Добрая і аптымістычная, яе адзіная мара — выратаваць жыхароў пекла ад знішчэння.
* **Вэгі** — дзяўчына Чарлі, менеджарка гатэля, таксама займаецца абаронай гатэля ад шматлікіх нападаў.
* **Аластар** (Радыё-дэман) — магутны дэман, кіраўнік у гатэлі. Сцвярджае, што вырашыў дапамагаць Чарлі ад нуды. Дэман-алень.
* **Энджэл Даст** — першы пастаялец гатэля Хазбін, порна-зорка. Дэман-павук.
* **Хаск** — працуе на стойцы рэгістрацыі гатэля Хазбін, якая больш нагадвае барную стойку. На гэтую пасаду яго выклікаў Аластар. Дэман-кот з крыламі.
* **Ніфці** — прыбіральшчыца ў гатэлі. Вельмі актыўная, крыху агрэсіўная. Дэман-таракан маленькага росту з адным вокам.

## Гісторыя стварэння 
Многія персанажы будучага мультсерыяла спачатку прызначаліся для аркі пад назвай «Анёлы і дэманы» 2013 года ў вэб-коміксе «Заафобія» ад мастачкі і аніматара Віўен Медраны. Але потым у іх з’явілася ўласная арыгінальная гісторыя.

28 кастрычніка 2019 года Віўен Медрана апублікавала на YouTube пілотную серыю мультсерыяла «Гатэль „Хазбін“». Пасля гэтага яна арганізавала збор сродкаў на вытворчасць першага сезона. Выпушчаная серыя была вельмі папулярная і грошы былі сабраны.

7 жніўня 2020 года амерыканская незалежная кампанія A24 заявіла, што бярэ мультсерыял пад сваю апеку.

18 студзеня 2024 года адбылася прэм’ера 1-га сезона анімацыйнага серыяла на Amazon Prime Video.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мультсерыялы ЗША
Фларыян Друцкі-Сакалінскі

**Фларыян Друцкі-Сакалінскі** (каля 1650 — да 1699) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Паходзіў з княжацкага роду Друцкіх-Сакалінскіх герба «Друцк». Нарадзіўся ў сям’і Крыштофа Януша, сына Крыштофа Міхала.

Падчашы аршанскі з 1689 года.

## Сям'я 
Меў сыноў Казіміра (?—пасля 1700) і  (каля 1680—1726), архімандрыт Гарадзенскага базыльянскага манастыра з 1713, уніяцкі смаленскі архіепіскап з 1718, якія былі апошнімі прадстаўнікамі гэтай галіны Друцкіх-Сакалінскіх.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Падчашыі аршанскія
Крысціна Сандберг

**Крысціна Сандберг** (, нар. , ) — шведская пісьменніца.

## Біяграфія 
Крысціна Сандберг вырасла ў Сундсвале. Дэбютавала раманам *«У вадзе плавае»* () ў 1997 годзе. У 2008 годзе была ўзнагароджана .

Раман *«Жыццё любой цаной»* () атрымаў  2014 года. Матывацыя журы ў намінацыі была: «Некаторыя жыццёвыя падарожжы застаюцца нябачнымі. Раман „Жыццё любой цаной“ — апошняя частка трылогіі, дзе кожная частка — гэта сваё цэлае. Усю адысею можна размясціць у сценах паверха Эрншёльдсвіка. З дыстанцыяй і спагадай крохкае і крыўднае сямейнае жыццё адлюстроўваецца ў дзяржаве дабрабыту.»

У 2021 годзе Сандберг апублікавала аўтабіяграфічную кнігу *«Адзінокае месца»* (), у якой апісвае жыццё пасля таго, як ёй паставілі дыягназ «рак».

## Бібліяграфія 
* 1997 — *I vattnet flyter man*
* 2000 — *Insekternas sång*
* 2003 — *Ta itu*
* 2010 — *Att föda ett barn*
* 2012 — *Sörja för de sina*
* 2014 — *Liv till varje pris*
* 2021 — *En ensam plats*

## Узнагароды 
* 2003 — 
* 2008 — 
* 2014 — 
* 2014 — 
* 2014 — 
* 2016 — Прэмія Доблаўга
* 2017 — *Ганаровая ўзнагарода Стакгольма*
* 2019 —
Аня Поганчава

**А́ня По́ганчава**, нямецкі варыянт — **Аня Поганч** (, ; нар. , Фечаў, Германская Дэмакратычная Рэспубліка) — лужыцкая грамадская дзяячка, вучоны-лінгвіст, навуковы супрацоўнік Сербалужыцкага інстытута, ніжнялужыцкая журналістка, рэдактар і тэлевядучая праграмы на ніжнялужыцкай мове «Łužyca», якая выходзіць у Баўцэнскай сербалужыцкай радыёстанцыі Rundfunk Berlin-Brandenburg (RBB). Старшыня сербалужыцкай культурна-асветніцкай арганізацыі Маціца сербская (з 2020 года).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1970 годзе ў ніжнялужыцкай камуне Веташаў. Вучылася ў ніжнялужыцкай сярэдняй школе. Сярднюю адукацыю атрымала ў ніжнялужыцкай гімназіі ў Котбусе. З 1984 па 1994 гады вывучала русістыку і сарабістыку ў Лейпцыгскім універсітэце. Абараніла доктарскую навуковую ступень у Дрэздэнскім тэхнічным універсітэце. Пасля арганізацыі на радыёстанцыі Rundfunk Berlin-Brandenburg (RBB) тэлепраграмы «Łužyca» на ніжнялужыцкай мове была яе тэлевядучай да 2001 года. З сярэдзіны 2005 года з’яўляецца рэдактарам гэтай праграмы. З 1999 года з’яўляецца навуковым супрацоўнікам Сербалужыцкага інстытута ў Будзішыне і чаргуе вядзенне праграмы са сваім калегам Хрысціянам Матэе.

Уваходзіла ў рэдакцыю энцыклапедыі «Sorbisches Kulturlexikon», якая выйшла ў 2014 годзе.

З’яўляецца членам Верхнялужыцкай моўнай камісіі і членам Камісіі лінгвістычнай бібліяграфіі (Kommission für linguistische Bibliographie) Міжнароднага славянскага камітэта (Internationalen Slawistenkomitee). Уваходзіць у склад Савета сербалужыцкай культурна-асветніцкай арганізацыі «Маціцы сербскай»

## Асноўныя творы 
* Geschichte und Gegenwart der obersorbischen Schriftsprache
* Lexikologie, Wortbildung und Lexikografie des Obersorbischen, moderne Terminologie im Obersorbischen
* Bibliografie der sorbischen Sprachwissenschaft

## Літаратура 
* Sorbisches Kulturlexikon. Herausgegeben von Franz Schön und Dietrich Scholze unter Mitarbeit von Susanne Hose, Maria Mirtschin und Anja Pohontsch, Bautzen 2014, 579 S.
* Deutsch-niedersorbisches Schulwörterbuch , Bautzen 2012 (Mitautoren: Erwin Hannusch, Manfred Starosta)
* Z labyrinta serbšćiny. Bjesady wo rěči (= Aus dem Labyrinth der sorbischen Sprache. Sprachglossen), Bautzen 2009, 192 s. (Mitautorinnen: Jana Šołćina, Sonja Wölkowa)
* Dołojcne serbojstwo we łužyskich casopisach 1793—1941 (Hrsg.) (= Das Niederlausitzer Wendentum in Lausitzer Zeitschriften 1793—1941), Budyšyn 2007, 390 s.
* Deutsch-obersorbisches Wörterbuch neuer Lexik , Bautzen 2006, 193 s. (Mitautoren: Helmut Jentsch, Jana Schulz)
* Der Einfluss obersorbischer Lexik auf die niedersorbische Schriftsprache, Bautzen 2002, 386 s. (Spisy Serbskeho instituta; 30)

## Спасылкі 
* Бібліяграфія
* Біяграфічныя звесткі на сайце Сербалужыцкага інстытута

Катэгорыя:Лужыцкія журналісты
Катэгорыя:Лужыцкія грамадскія дзеячы
Катэгорыя:Члены Маціцы серба-лужыцкай
Катэгорыя:Лужыцкія лінгвісты
Катэгорыя:Старшыні Маціцы серба-лужыцкай
Багдан Друцкі-Сакалінскі

**Багдан Андрэевіч Друцкі-Сакалінскі** (? — ?) — вялікалітоўскі землеўласнік, князь.

## Біяграфія 
Паходзіў з княжацкага роду Друцкіх-Сакалінскіх герба «Друцк». Сын Андрэя.

Заснавальнік асобнай галіны Друцкіх-Сакалінскіх. Валодаў Гарадцом у Полацкім павеце і часткай Крывіна.

## Літаратура 
*
Андрыяш Друцкі-Сакалінскі

**Андрыяш Друцкі-Сакалінскі** (*Андрэй*; каля 1530 — пасля 1582) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Паходзіў з княжацкага роду Друцкіх-Сакалінскіх герба «Друцк». Сын Андрэя.

Пісар земскі аршанскі, уладальнік часткі Бешанковіч, праз шлюб з Раінай Корсак набыў маёнтак Сянно.

## Літаратура 
*
Януш Друцкі-Сакалінскі

**Януш Друцкі-Сакалінскі** (? — пасля 1606) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Паходзіў з княжацкага роду Друцкіх-Сакалінскіх герба «Друцк». Сын Багдана.

Войскі віцебскі (1597), падсудак і падкаморы полацкі (1606). Валодаў маёнткам Камень-Астроўна, які ў 1630 годзе быў прададзены яго сынам Стафанам Каралём, падкаморым полацкім, стрыечнаму дзядзьку Яну Андрыяшавічу.

## Сям’я 
Меў сыноў:
* Стэфан Караль, падкаморы полацкі.
* Самуэль Станіслаў, падваявода і падкаморы смаленскі.

## Літаратура 
*
Мікалай Міхайлавіч Смірноў

**Мікалай Міхайлавіч Смірно́ў** (;  —  — вучоны ў галіне педыятрыі, доктар медыцынскіх навук (1967), прафесар (1968).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Маскве. У 1941 годзе скончыў 1-ы Маскоўскі медыцынскі інстытут. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У 1944—1949 гадах ардынатар Дзіцячай клінікі і аспірант 1-га Маскоўскага дзяржаўнага медыцынскага інстытута. У 1949—1951 гадах навуковы супрацоўнік Інстытута педыятрыі Акадэміі медыцынскіх навук СССР. У 1951—1956 гадах асістэнт кафедры дзіцячых хвароб 1-га Маскоўскага дзяржаўнага медыцынскага інстытута. З 1956 года М. М. Смірноў у Віцебскім медыцынскім інстытуце, прафесар кафедры дзіцячых хвароб, у 1956—1972 гадах — яе загадчык. З 1980-х гадоў працаваў у Маскве.

## Навуковая і грамадская дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па фізіялогіі і паталогіі кровазвароту, дыхання і стрававання ў дзяцей. Сярод апублікаванага:
* Изменения сердечно-сосудистой системы у детей в различные периоды пневмонии // Сердечно-сосудистая патология при заболеваниях органов дыхания и ревматизме у детей. — М., 1959.
* Бронхопневмония у детей раннего возраста. // Инфекционно-аллергические заболевания у детей. — М., 1965.

З 1979 года ўдзельнік Маскоўскага мужчынскага хору ветэранаў Вялікай Айчыннай вайны.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Здравоохранение Беларуси. Знаменательные и юбилейные даты. 2009 год. // Составители Н. Ф. Змачинская, Л. В. Хлус. — Минск, 2009. 
* Смирнов, Николай Михайлович (доктор медицинских наук; 1919—2000)  // Зводны электронны каталог бібліятэк Беларусі
* 
* Вучоныя Беларусі. Смірноў, Мікалай Міхайлавіч (доктар медыцынскіх навук; педыятрыя; 1919—2000)
* Общая информация о кафедре педиатрии ФПК и ПК ВГМУ   // Сайт ВДМУ
* Музейный комплекс «Дорога памяти»  

Катэгорыя:Педыятры СССР
Катэгорыя:Педыятры Беларусі
Катэгорыя:Педыятры Расіі
Катэгорыя:Афіцэры СССР
Катэгорыя:Медыкі Вялікай Айчыннай вайны
Sorbisches Kulturlexikon

**Sorbisches Kulturlexikon**, назва ў верхнялужыцкай версіі — **Serbski kulturny leksikon — nowa pomocka w slawistiskim slědźenju** (SKL, Энцыклапедыя культуры лужыцкіх сербаў — новы даведнік ў славянскім даследаванні) — сучасная навукова-папулярная ўніверсальная энцыклапедыя на нямецкай мове, прысвечаная адзінай аўтахтоннай славянскай меншасці сучаснай Германіі.

Энцыклапедыя была падрыхтавана ў Сербалужыцкім інстытуце пад кіраўніцтвам Дзітрыха Шолты і Франца Шэна ў супрацоўнцтве з Сусанай Газынай, Марыяй Мерчынавай і Аняй Поганчавай. Работа над кнігай вялася на працягу дзесяці гадоў. Энцыклапедыя выйшла ў 2014 годзе ў выдавецтве «Домавіна».

Энцыклапедыя ўтрымлівае 230 артыкулаў, напісаных 80 аўтарамі, 700 ілюстрацый і карт. Лексікон закранае 150-гадовы гістарычны перыяд і апісвае розныя аспекты сарабістыкі: сербалужыцкі алфавіт і літаратуру, музычную культуру, біяграфіі лужыцкіх пісьменнікаў і грамадскіх дзеячаў, гісторыю розных лужыцкіх рэгіёнаў, асобных населеных пунктаў, лінгвістыку і сучаснае сацыяльнае становішча лужычан.

## Літаратура 
* Franz Schön, Dietrich Scholze (wud.): Sorbisches Kulturlexikon. Domowina-Verlag, Bautzen 2014 (ISBN 978-3-7420-2229-5).
* Franc Šěn, Serbski kulturny leksikon — nowa pomocka w slawistiskim slědźenju, Slavica Litteraria, 19/2016/2
* C. Ratajczakowa, Inwentura serbskeje wědy, Po lětdźesatk trajacym dźěle wuńdźe Serbski kulturny leksikon , Serbske Nowiny, 23. JANUARA 2014

## Спасылкі 
* Franz Schön / Dietrich Scholze (Hgg.): Sorbisches Kulturlexikon
* Das Jahrhundertbuch 

Катэгорыя:Сарабістыка
Катэгорыя:Лужыцкая культура
Катэгорыя:Кнігі 2014 года
Самуэль Станіслаў Друцкі-Сакалінскі

**Самуэль Станіслаў Друцкі-Сакалінскі** (каля 1600 — каля 1660) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Паходзіў з княжацкага роду Друцкіх-Сакалінскіх герба «Друцк». Сын Януша.

Смаленскі падваявода (1634) і падкаморы (1637), валодаў шэрагам маёнткаў у Смаленскім ваяводстве.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Падваяводы смаленскія
Стэфан Караль Друцкі-Сакалінскі

**Стэфан Караль Друцкі-Сакалінскі** (? — ?) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Паходзіў з княжацкага роду Друцкіх-Сакалінскіх герба «Друцк». Старэйшы сын Януша, падкаморыя полацкага.

У 1630—1638 гг. займаў пасаду полацкага падкаморыя. Калі ў 1654 г. рускае войска зноў заняло Смаленшчыну, сам Стэфан Караль і яго малодшы сын Вінцэнт з’ехалі на захад, а старшы сын, Казімір Самуэль, прыняў расійскае падданства і ахрысціўся ў праваслаўе пад імем *Пятра Самойлавіча*. Яго нашчадкі ў далейшым утварылі яшчэ адну рускую галіну роду Друцкіх-Сакалінскіх.
Франсіс Пуленк

**Франсіс Жан Марсель Пуленк** (; ,  — , ) — французскі кампазітар, піяніст, крытык, найвыдатнейшы з удзельнікаў французскай «Шасцёркі».

## Біяграфія 
Паходзіў з багатай сям’і французскіх фабрыкантаў. У 1910 годзе з-за паводкі ў Парыжы сям’я перабралася ў Фантэнбло. Там Франсіс выпадкова купіў «Зімовы шлях» Шуберта — твор, па яго прызнанні, які адыграў немалаважную ролю ў рашэнні стаць музыкантам. Вучань Р. Віньеса (фартэпіяна) і Ш. Кёклена (кампазіцыя). У пачатку 1920-х гадоў удзельнік творчай садружнасці «Шасцёрка». Выпрабаваў уплыў Э. Шабрые, І. Ф. Стравінскага, Э. Саці, К. Дэбюсі, М. Равеля, С. С. Пракоф’ева,

З 1933 па 1959 год шмат выступаў як акампаніятар разам са спеваком П’ерам Бернакам, першым выканаўцам шматлікіх вакальных твораў Пуленка.

У пачатку Другой сусветнай вайны Пуленк быў прызваны ў войска, у зенітнае злучэнне, і да моманту перамір’я — чэрвень 1940 — апынуўся ў Бардо. У гады акупацыі ў яго творчасці яскрава выступаюць патрыятычныя матывы. Ужо праз месяц пасля таго як у Парыжы прынялі нямецкую капітуляцыю, па радыё прагучала кантата для падвойнага хору a cappella на вершы Поля Элюара (паэт таемна пад выдуманым імем пераправіў іх Пуленку) — «Твар чалавечы», якую кампазітар употай падрыхтаваў і партытуру якой з гонарам выставіў у акне свайго дома побач з нацыянальным сцягам да дня вызвалення, а на тытульным лісце напісаў наступныя радкі: «Прысвячаю Пабла Пікасо, працай і жыццём якога захапляюся».

Памёр 30 студзеня 1963 года ад сардэчнага прыступу.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кампазітары Францыі XX стагоддзя
Катэгорыя:Піяністы Францыі
Катэгорыя:Харэографы XX стагоддзя
Катэгорыя:Музычныя крытыкі Францыі
Рус Зветслут

**Рус Зветслут** (; ) — нідэрландская скейтбардыстка. Удзельнічала ў вулічных спаборніцтвах сярод жанчын на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года і заняла 5-е месца.. У паўфінале Зветслут заняла 4-е месца, выйшаўшы ў фінальны раўнд. У фінале Зветслут добра праявіла сябе ў адкрытых забегах, паставіўшы сябе на першае месца ў секцыі адзіночных трукаў. Аднак у секцыі трукаў Зветслут здзейсніла толькі 1 з 5 спробаў трукаў, апусціўшы сябе на 5-е месца ў канчатковым выніку.

## Асноўныя вынікі 
### 2021 
* 3-я ў жаночым вулічным фінале на «Dew Tour 2021»
* 5-я ў скейтбордынгу на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 — жаночая вуліца

## Зноскі 
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катэгорыя:Скейтбардысты на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Дарыюс Міё

**Дарыюс Міё** (; ,  — , ) — французскі кампазітар, дырыжор, музычны крытык і педагог, адзін з удзельнікаў «Шасцёркі». Міё лічыцца адным з самых пладавітых кампазітараў XX стагоддзя — яму належаць 443 опусныя сачыненні. Творчасць кампазітара адзначана ўплывам музычнага фальклору, джаза і сучасных яму музычных плыняў.
Ауд Хакансдоцір

**Ауд Хакансдоцір** () — легендарная каралева Швецыі, у сазе пра Інгвара падарожніка, жонка караля Эрыка VI.

Ауд была дачкой нарвежскага ярла Хокана Магутнага з Лады і сястрой рэгента Эйрыка Хокансана. Дакладна невядома, калі яна выйшла замуж за караля Эрыка, ці калі яна нарадзілася і памерла. Як мяркуецца, яна выйшла за яго замуж пасля яго шлюбу са знакамітай Сігрыд Гордай. Пацвярджэнне гэтага шлюбу не было знойдзена у захаваных афіцыйных крыніцах. Існуе меркаванне, што калі яна і існавала ў рэчаіснасці, яна магла быць яго палюбоўніцай або жонкай на кароткі перыяд у канцы яго жыцця.

## Продкі 
## Літаратура 
* Åke Ohlmarks: *Alla Sveriges drottningar* (All the queens of Sweden) (Swedish)
* Lars O. Lagerqvist (1982) (in Swedish). «Sverige och dess regenter under 1.000 år», («Sweden and its rulers during 1000 years»).. Albert Bonniers Förlag AB. .

Катэгорыя:Жонкі кіраўнікоў X стагоддзя
Катэгорыя:Мужы і жонкі манархаў Швецыі
Катэгорыя:Жанчыны Сярэдневякоўя
Беневента (правінцыя)

**Беневента** () — правінцыя ў італьянскім рэгіёне Кампанія з адміністрацыйным цэнтрам у горадзе Беневента.

## Гісторыя 
Згадкі пра герцагства Беневента пачынаюцца з 2-й паловы VI стагоддзя. У сярэдзіне VIII стагоддзя Беневента становіцца княствам. У 1051 годзе прызнала ўладу Папы Рымскага Льва IX, з 1077 па 1860 год уваходзіла ў склад папскага ўладання. У 1860 годзе перайшла ў склад Сардзінскага каралеўства.

26 лютага 1266 года пры Беневента адбылася бітва, пасля якой Карл I Анжуйскі стаў каралём Сіцыліі і Неапаля.

У 1877 годзе было задушана ўзброенае паўстанне бакуністаў.

Катэгорыя:Правінцыі Кампаніі
Тэа ван Дусбург

**Тэа ван Дусбург** (, сапраўднае імя ; , Утрэхт — , ) — нідэрландскі мастак, архітэктар і скульптар, тэарэтык мастацтва, адзін з заснавальнікаў групы «Стыль» і мастацкага напрамку «неапластыцызм».

## Жыццё і творчасць 
Разам з Пітам Мандрыянам арганізаваў рух абстрактнага мастацтва «Дэ Стэйл» (De Stijl), праграму і асноўныя ідэі якой выказаў у мастацкім часопісе той жа назвы. Асновай поглядаў ван Дусбурга была спроба звесці ва ўсіх формах аб’ектыўную гармонію твора мастацтва да пэўных геаметрычных элементаў. Гэтую тэорыю ван Дусбург шырока прапагандаваў падчас падарожжа па Германіі, Аўстрыі і Чэхаславакіі ў 1917 годзе. Гэтыя новыя прынцыпы хутка аказалі значны ўплыў на развіццё архітэктуры, літаратуры, графікі і музыкі.

Па прафесіі ван Дусбург быў архітэктарам, жывапісу ж вучыўся самастойна. Прамавугольнай пабудове карцін Мандрыяна ван Дусбург супрацьпаставіў дыяганальнае, назваўшы яго «контракампазіцыяй». Для абароны сваёй мастацкай пазіцыі, якая не супадала з манерай Мандрыяна, мастак выкладаў свае ідэі ў выдадзеным ім у 1930 годзе часопісе «Арт канкрэт», які выйшаў усяго адзін раз.

Падчас кароткачасовага захаплення дадаізмам ван Дусбург выдаў у 1922 годзе дада-часопіс «Мекано». У 1926—1928 гадах ван Дусбург працаваў сумесна з Хансам Арпам і Сафіяй Тобер-Арп над перабудовай і афармленнем начнога рэстарана «Абет» у Страсбургу. Тэа ван Дусбург са сваім рухам «Стыль» аказаў значны ўплыў на канкрэтнае мастацтва, якое з’явілася пазней.

Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў
Сандберг

**Сандберг** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Дэвід Сандберг — шведскі кінарэжысёр
* Крысціна Сандберг — шведская пісьменніца
* Роланд Сандберг — шведскі футбаліст
* Сімон Сандберг — шведскі футбаліст
* Эрык Сандберг — шведскі яхтсмен, алімпійскі медаліст
Крыстафел ван дэн Бергэ

**Крыстафел ван дэн Бергэ** (каля 1590,  — 1642 ці пазней, ) — нідэрландскі жывапісец. Пра яго жыццё мала што вядома. Яго асоба была ўстаноўлена толькі ў 1950-х гадах, пасля чаго яго працы зрабіліся больш папулярнымі.

Ван дэн Бергэ працаваў у Мідэлбургу з 1617 года і, як мяркуецца, пражыў там да канца свайго жыцця. У 1619 годзе ён быў або стаў членам мясцовай гільдыі Святога Лукі. Праз тры гады ён зрабіўся яго дэканам. Вядома таксама, што ён купіў дом у Мідэлбургу ў 1621 годзе. Праз сем гадоў ён усё яшчэ жыў там.
Крысціян Берар

**Крысціян Берар** (; , , Францыя — , , Францыя), вядомы таксама як Бебэ () — французскі мастак, ілюстратар і мастак па касцюмах.

Крысціян Берар і яго партнёр Барыс Кахно, які пасля Другой сусветнай вайны ўдзельнічаў у стварэнні трупы «Балет Елісейскіх палёў», з’яўляліся адной з найбольш вядомых гомасексуальных пар Францыі ў 30—40-я гады XX стагоддзя.

## Біяграфія 
Крысціян Берэр нарадзіўся ў 1902 годзе ў Парыжы. Дзіцем навучаўся ў ліцэі Жансон-дэ-Саі, а ў 1920 годзе паступіў у Акадэмію Рансана, дзе на яго мастацкі стыль аказалі ўплыў Эдуар Вюяр і Марыс Дэні.

Першая выстаўка прац Берара прайшла ў 1925 годзе ў «Галерэі П’ер», калі яму было 23 гады. З самага пачатку сваёй кар’еры ён цікавіўся афармленнем дэкарацый для тэатраў і дызайнам касцюмаў, адыграўшы вялікую ролю ў развіцці тэатральнага дызайну ў Францыі ў 1930—1940-я гады. У пачатку 1930-х гадоў Берар супрацоўнічаў з дызайнерам Жан-Мішэлем Франкам, распісваючы для яго шырмы, мэблю і ствараючы эскізы дываноў. Працуючы ў якасці ілюстратара моды, супрацоўнічаў з такімі мадэльерамі, як Эльза Скіяпарэлі, Ніна Рычы і Како Шанэль. Яго модныя ілюстрацыі ўпрыгожвалі вокладкі і старонкі французскага «Vogue» на працягу некалькіх гадоў. Таксама ён выканаў афармленне буціка «Christian Dior», які адкрыўся на авеню Мантэнь у Парыжы ў 1947 годзе.

Удзельнічаў у стварэнні дэкарацый і касцюмаў для фільма Жана Както «Прыгажуня і пачвара» (1946). Берар раптоўна памёр ад сардэчнага прыступу 11 лютага 1949 года на сцэне Тэатра Марыньі падчас рэпетыцыі п’есы «Свавольствы Скапена». Быў пахаваны на парыжскіх могілках Пер-Лашэз.

У 1950 годзе кампазітар Франсіс Пуленк прысвяціў мастаку сваю духоўную кантату «Stabat Mater», а рэжысёр Жан Както — сюррэалістычны фільм «Арфей».
Фрыц ван дэн Бергэ

**Фрыц ван дэн Бергэ** (нідэрл.: Frits van den Berghe; ,  — , там жа) — бельгійскі мастак, які пісаў свае працы пераважна ў імпрэсіянісцкім і экспрэсіянісцкім стылях.

## Жыццё і творчасць 
Яго бацька быў бібліятэкарам у Генцкім універсітэце. Фрыц ван дэн Бергэ вывучаў жывапіс у Мастацкай акадэміі роднага горада. Пасля яе заканчэння ў 1904 годзе ён прыязджае ў невялікае фламандскае мястэчка Сінт-Мартэнс-Латэм, дзе ўтварылася калонія жывапісцаў і склалася свая, мастацкая Латэмская школа. У ранні перыяд сваёй творчасці Ф. ван дэн Бергэ ствараў творы ў імпрэсіянісцкай манеры. Пасля пачатку Першай сусветнай вайны ён, як і многія іншыя мастакі з Сінт-Мартэнс-Латэма, перасяляецца ў Нідэрланды. Пад уплывам свайго старэйшага сябра Густава дэ Смета ван дэн Бергэ пачаў маляваць экспрэсіянісцкія карціны. У гэты творчы перыяд (пачынаючы з 1916 года) мастак піша змрочныя, песімістычныя палотны.

У 1922 годзе, пасля вяртання ў Брусель, мастак для сваіх карцін выбірае больш светлыя фарбы, іх настрой робіцца больш вясёлым і радасным. Асноўнай тэмай яго творчасці ў гэты перыяд становіцца аголенае жаночае цела. У 1925 годзе ван дэн Бергэ пераязджае ў Гент, дзе падпадае пад мастацкі ўплыў сюррэалізму. Яго працы ў канцы жыцця напісаны ў фантастычных і трагічных танах.
Ван дэн Бергэ

**Ван дэн Бергэ** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Крыстафел ван дэн Бергэ — нідэрландскі жывапісец
* Марынюс ван дэн Бергэ — нідэрландскі лёгкаатлет, прызёр Алімпійскіх гульняў
* Фрыц ван дэн Бергэ — бельгійскі мастак
Рыхард Берг

**Свен Рыхард Берг** ( — ) — шведскі мастак-пейзажыст і партрэтыст, мастацтвазнавец, педагог. Дырэктар нацыянальнага музея Швецыі (з 1915).

## Біяграфія 
Сын Юхана Эдварда Берга, заснавальніка новай шведскай школы пейзажыстаў. Скончыўшы ў 1881 годзе Шведскую каралеўскую акадэмію вольных мастацтваў, адправіўся ў Францыю, дзе пасяліўся ў калоніі мастакоў у Грэ-сюр-Луэн. Пазней, у Парыжы быў слухачом Акадэміі Каларосі. Вучань Жан-Поля Ларана.

Выявіў цікавасць да сімвалізму і псіхалогіі і выкарыстоўваў яе метады і падыходы ў сваім мастацтве. Неўзабаве зарэкамендаваў сябе на радзіме як таленавіты мастак-партрэтыст, хаця яго пейзажы адыграюць у будучыні важную ролю ў развіцці шведскага рамантычнага нацыяналізму. Яго карціны 1880-х гадоў характарызуюцца пераважным рэалізмам з элементамі рамантызму. У 1883 годзе ўпершыню выставіў свае карціны ў дацкім дзяржаўным музеі мастацтваў у Капенгагене і парыжскім Салоне.

Яго пэндзлю належаць партрэты шэрагу вядомых дзеячаў шведскай культуры, навукі і палітыкі ў тым ліку, Аўгуста Стрындберга, Евы Бан’е, Элен Кей, Густава Фродынга, Карла Яльмары Брантынга і інш.

У 1893 годзе Р. Берг разам з некалькімі аднадумцамі заснаваў у Варбергу калонію мастакоў, якая пазней паклала пачатак так званай варберскай школе жывапісу, стварыў там шэраг пейзажаў (з 1893 па 1896). З 1905 года жыў пад Стакгольмам.

Аўтар некалькіх кніг пра мастацтва. У лютым 1915 года ўзначаліў Нацыянальны музей Швецыі. 31 кастрычніка 1917 г. быў удастоены звання доктара honoris causa ў галіне філасофіі.
Беневента

**Беневента** (, , ) — горад у італьянскім рэгіёне Кампанія, на паўночны ўсход ад Неапаля, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Заступнікам горада лічыцца апостал Варфаламей, мошчы якога захоўваюцца тут з IX стагоддзя ў саборы Сан-Барталамеа, у сувязі з гэтым горад заўсёды быў вельмі прывабны для паломнікаў-хрысціян.

Свята горада — 24 жніўня. Дыстанцыйны ўніверсітэт імя Джусціна Фартуната.

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Кампаніі
Катэгорыя:Камуны правінцыі Беневента
Катэгорыя:Месцы паломніцтва
Іаган Баптыст Венцэль Бергль

**Іаган Баптыст Венцэль Бергль** (, Кёнігсхоф — , ) — аўстрыйскі жывапісец, працаваў у стылі ракако. Ва ўзросце 30 гадоў паступіў у клас Паўля Трогера ў венскай акадэміі мастацтваў. Пісаў пераважна на свецкія тэмы, распрацоўваў запазычаныя ў Трогера ізюліянісцкія светлавыя і каляровыя эфекты.
Карын Францэн

**Карын Францэн** (, нар. , ) — шведская літаратуразнаўца.

## Біяграфія 
Атрымала ступень доктара філасофіі ў галіне літаратуразнаўства ў 1995 годзе.

Прафесара мовы і літаратуры ва .

Яе працы ўключаюць зборнік эсэ *«Till det omöjligas konst»* (2010), *«Jag gav honom inte min karlek. Om hövisk karlek som kvinnlig strategi»* (2012) і *«När vi talar om oss själva»* (2018). Карын Францэн таксама перакладала з французскай на шведскую мову працы, у тым ліку працы псіхааналітыка Жака Лакана і філосафа Мішэля Фуко.

## Бібліяграфія 
* *Till det omöjligas konst: essäer om litteratur och psykoanalys. Göteborg: Glänta produktion.* 2010. ISBN 9789186133139
* *Jag gav honom inte min kärlek: om hövisk kärlek som kvinnlig strategi. Stockholm: Ersatz.* 2012. ISBN 9789186437435
* *När vi talar om oss själva: nedslag i subjektivitetens historia från Montaigne till Norén. Linderöd: Ariel förlag/FSL.* 2018. ISBN 9789187605413
Астрыд Ньяльсдоцір

**Астрыд Ньяльсдоцір** (Ньяльсдотэр; Astrid Njalsdotter, Ástríðr Njálsdóttir, таксама Aestrith) ― жонка Рагнвальда Старога і прамаці шведскай дынастыі Стэнкіляў. Часам называецца каралевай Швецыі, хоць дадзенае сцвярджэнне з’яўляецца спрэчным.

## Біяграфія 
Адзіная першакрыніца, якая апавядае пра жыццё Астрыд ― *Сага аб Хервёр*, у якой гаворыцца, што яна была дачкой Ньяла Фінсана з Халугаланда. Як вынікае з іншых крыніц, Ньял Фінсан быў сынам Гунхільды Хальвдансдоцер з сям’і Ск’яльга і нашчадкам па жаночай лініі Харальда Хорфагера, першага караля Нарвегіі і меркаванага прадстаўніка дынастыі Інглінгаў. Згодна сазе аб Хервёр, Астрыд нарадзіла Стэнкіля (пам. 1066), які стаў ярлам у Швецыі і пазней атрымаў у спадчыну Каралеўства каля 1060 года. Яе ўнукі, шведскія каралі Хальстэн і Інгэ I Старэйшы, нарадзіліся прыкладна ў 1050―1060 гадах, яе шлюб, верагодна, адбыўся ў 1020―1030 гадах. Нічога не вядома пра той час, калі яна памерла.

Хто на самай справе быў мужам Астрыд, таксама дакладна невядома. У старой гістарыяграфіі было распаўсюджана сцвярджэнне аб тым, што яго варта атаясамліваць з Рагнвальдам Ульфсаном, ярлам гётаў, які служыў пры карале Олафе у пачатку XI стагоддзя. Па звестках скандынаўскіх саг, Рагнвальд Ульфсан быў вымушаны бегчы са Швецыі пасля спрэчкі з каралём, і ў выніку стаў ярлам у Старой Ладазе. Аднак гэты Рагнвальд быў жанаты з нарвежскай прынцэсайІнгеборгай Тругведоцір і быў бацькам Улеба і Эйліфа і ніяк не звязаны са Стэнкілем. Таму сцвярджэнні аб тым, што Рагнвальд пабраўся другім шлюбам з Астрыд з’яўляецца ўсяго толькі здагадкай.

## Магчымая каралева Швецыі 
Нямецкі царкоўны гісторык Адам Брэменскі піша, што Стэнкіль быў пасынкам (*privignus*) або пляменнікам (*nepos*) папярэдняга шведскага кіраўніка Эйдмунда Старога (каля 1050 ― каля 1060). Зыходзячы з гэтага, можна выказаць здагадку, што Астрыд спачатку была ў шлюбе з Рагнвальдам, а затым выйшла замуж за Эйдмунда, чыя жонка наогул невядомая. Гэта здагадка тлумачыць логіку атрымання ў спадчыну каралеўства каля 1060 года, калі дынастыя Мунсё вымерла па мужчынскай лініі. Аднак, *Сага аб Хервёр* абвяшчае, што Стэнкіль атрымаў у спадчыну трон праз яго жонку, якая была дачкой Эйдмунда. Таму сучасныя гісторыкі схільныя сумнявацца ў гэтай гіпотэзе.

## Літаратура 
* Elgenstierna, Gustaf (1925—1936), *Den introducerade svenska adelns ättartavlor*, Vol. I—IX.
* Ohlmarks, Åke (1973), *Alla Sveriges drottningar* (All the queens of Sweden; in Swedish). Stockholm: Gebers.

Катэгорыя:Жонкі кіраўнікоў XI стагоддзя
Катэгорыя:Жанчыны Сярэдневякоўя
Піт Мандрыян

**Пітэр Карнеліс (Піт) Мандрыян** (нідэр. Pieter Cornelis (Piet) Mondriaan, з 1911 — Mondrian; ,  — ) — мастак, які адначасова з Кандзінскім і Малевічам паклаў пачатак абстрактнага жывапісу.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў невялікім галандскім мястэчку Амерсфарт, у сям’і дырэктара мясцовай школы. Бацька не мог забяспечыць сям’ю, але падтрымаў талент сына, у 20 гадоў Мандрыян з’ехаў вучыцца ў Амстэрдам.

Пачынаў выкладчыкам малявання ў пачатковай школе, раннія працы — пейзажы Галандыі ў духу імпрэсіянізму. Захапіўся тэасофіяй Алены Блавацкай. Глыбока ўспрыняў шуканні кубізму на выставе кубістаў у Амстэрдаме (1911). У 1912 пераехаў у Парыж, у знак пачатку новага жыцця змяніў прозвішча на «Мандрыян».

Гады Першай сусветнай вайны правёў на радзіме, у 1915 годзе зблізіўся з мастаком Тэа ван Дусбургам, заснаваў з ім разам рух «Стыль» і аднайменны мастацкі часопіс. Часопіс стаў органам неапластыцызму — утопіі новай пластычнай культуры як лімітавай свядомасці ў скрупулёзнай перадачы абагульненай прыгажосці і ісціны самымі аскетычнымі сродкамі, асноўнымі, першаснымі маляўнічымі тонамі, лініямі, формамі Гэты нефігуратыўны кірунак Мандрыян паслядоўна развіваў у Францыі, дзе пражыў з 1919 па 1938, затым у Вялікабрытаніі, а з 1940 — у ЗША.

У амерыканскі перыяд сваёй творчасці паспрабаваў прыстасаваць прынцыпы неапластыцызму для перадачы дынамічных эфектаў («Бугі-вугі на Брадвеі»). Памёр ад запалення лёгкіх 1 лютага 1944 года і быў пахаваны на могілках Cypress Hills у нью-ёркскім Брукліне.
Рака (фільм)

**«Рака»** () ― амерыкана-канадскі ваенны навукова-фантастычны кароткаметражны фільм 2017 года, зняты «Oats Studios» рэжысёрам Нілам Бломкампам. Ён быў выпушчаны на «YouTube» і «Steam» 14 чэрвеня 2017 года.

## Сюжэт 
Зямлю захапілі варожыя рэптылоіды. Яны мяняюць атмасферу на свой лад, знішчаюць культуру і ставяць жорсткія эксперыменты над людзьмі. Толькі невялікай групе паўстанцаў атрымоўваецца выжыць, і яны не губляюць надзею адваяваць планету.

## У ролях 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы пра ўварванне прышэльцаў
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Лорн Бэлф
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя фільмы Канады
Алена з Шоўдэ

**Святая Алена** (*Элін*, ) — шведская каталіцкая святая, заступніца горада Шоўдэ. Святая Алена намаляваная на гербе Шоўдэ і з’яўляецца заступніцай царквы Святой Алены ў Ронеслове.

## Біяграфія 
Алена нарадзілася каля 1101 года. Яна была з шляхетнай сям’і і, як лічыцца, была дачкой ярла Гутарма. Пасталеўшы, яна выйшла замуж і нарадзіла дзяцей. Пасля смерці мужа яна жыла на яго ферме ў Уомбе. Яна раздала свае рэчы бедным і здзейсніла паломніцтва ў Іерусалім. Вярнуўшыся, яна пасялілася на ферме, дзе прысвяціла сябе духоўным справам і дабрачыннасці. Паводле легенды, менавіта Алена пабудавала царкву на ферме ва Уамбе ў Скарынскай епархіі. Царква ў Скевдэ, цяпер званая царквой Святой Алены, таксама была ў значнай ступені пабудавана за кошт шчодрых ахвяраванняў Алены.

У Алены была дачка, якую біў і абражаў яе муж. Праз некаторы час слугі на ферме Алены аб’ядналіся і забілі зяця сваёй спадарыні. Яго сваякі абвінавачвалі Алену ў забойстве, хоць у той час яна была ў паломніцтве ў Храме Гроба Гасподняга у Іерусаліме. Каб адпомсціць за яго смерць, яны ў 1160 годзе забілі Алену ў Ётэне, калі тая ішла ў царкву.

Алена была кананізавана ў 1165 годзе Папам Аляксандрам III пры падтрымцы Стэфана (пам. у 1185 годзе), першага арцыбіскупа Упсальскага. Яе жыццяпіс быў упершыню запісаны Брынальфам Альгатсанам, біскупам Скары (1278—1317).
Файл:Sankta Elin fr Skallmeja kyrka 0881.jpg|Малюнак Алены з Шоўдэ ў камені.
Файл:Skövde kyrka, den 9 oktober 2006, bild 10.JPG|Выява Святой Алены ў царкве Шоўдэ (1954 год).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Pernler, Sven-Erik, *S:ta Elin av Skövde: kulten, källorna, kvinnan* (Skara: Diocese of Skara historical society. 2007) 

## Спасылкі 
* Sankta Helena kyrka, Skövde

Катэгорыя:Святыя Швецыі
Катэгорыя:Каталіцкія святыя
Катэгорыя:Хрысціянскія святыя XII стагоддзя
Катэгорыя:Жанчыны XII стагоддзя
Інгамодэр

**Інгамодэр** () ― умоўнае імя, уведзенае шведскімі гісторыкамі для абазначэння дачкі Эйдмунда Старога, якая была жонкай караля Швецыі Стэнкіля і чыё сапраўднае імя невядома. Даслоўна перакладаецца на беларускую мову як «маці Інгэ» (гэта значыць маці караля Інгэ I Старэйшага).

## Біяграфія 
Гэтая жанчына нарадзілася каля 1025 года ў сям’і караля Эйдмунда і каралевы Астрыд. Выйшла замуж за Стэнкіля, які пазней атрымаў у спадчыну бацькоўскі тытул ярла. Па дадзеных некалькіх больш ці менш надзейных крыніц, у Стэнкіля было чацвёра сыноў:

* Інгэ I Старэйшы, кароль Швецыі
* Хальстэн, кароль Швецыі
* Свейн Стэнкільсан
* Эрык Стэнкільсан

## Інгема 
Сучаснымі генеалагамі* *вылучаюцца спекулятыўныя здагадкі аб тым, што Інгамодэр з’яўляецца той жа самай асобай, што і Інгема, аднак надзейных крыніц, якія пацвярджаюць гэтую версію, не існуе. Ігема была мясцовашанаванай святой, шанаванай у правінцыі Вестэргётланд, аднак, яна не была афіцыйна прызнана каталіцкай царквой. Вядомая ў першую чаргу ў сувязі з традыцыямі мясцовых каля калодзежа Інгема. Калодзеж Інгема (), размешчаны паміж гарадамі Шовдэ і Тыдахольм, уяўляе сабой крыніцу, якая, паводле некаторых здагадак, магла быць паганскай святыняй. Калодзеж абнесены каменем, яго памеры складаюць 1,2 × 0,6 метра. Пакрыты вапняковай плітой. З’яўляецца месцам паломніцтва, у XIX стагоддзі людзі кідалі ў яго манеты і верылі, што гэты рытуал даруе здароўе. Аднак самыя раннія згадкі аб гэтых звычаях датуюцца канцом XVII стагоддзя.

## Продкі 
## Літаратура 
* Ohlmarks, Åke *Alla Sveriges drottningar* (AWE/Geber: 1976)
* Ohlmarks, Åke *Alla Sveriges prinsessor* (AWE/Geber: 1979)

Катэгорыя:Мужы і жонкі манархаў Швецыі
Катэгорыя:Прынцэсы Швецыі
Катэгорыя:Жанчыны XI стагоддзя
Катэгорыя:Мунсё (дынастыя)
Кацярына Інгесдотэр Шведская

**Кацярына Інгесдотэр** () ― шведская прынцэса, жонка дацкага прынца Б’ёрна Харальдсена Жалезнабокага.

## Біяграфія 
Кацярына была дачкой караля Швецыі Інгэ I Старэйшага і каралевы Хелены. Прыходзілася малодшай сястрой Хрысціны Інгесдотэр і Маргарэт Фредкулы: Хрысціна выйшла замуж у 1090-х гадах, а Маргарэт ― у 1101 годзе. Кацярына, як мяркуецца, была прыкладна такога ж узросту, што і яе будучы муж, і, такім чынам, нарадзілася каля 1100 года.

Бацька Кацярыны памёр у 1110 годзе і яго змяніў на шведскім троне адзін з яго пляменнікаў. Да моманту смерці бацькі, Кацярына па-ранейшаму была дзіцем. Яе маці, аўдавеўшы, сышла ў абацтва Урэта. Старэйшая сястра, Хрысціна, жыла на Русі, і таму ў Швецыі лічылі, што яна знаходзіцца занадта далёка для таго, каб атрымаць долю ў спадчыне свайго бацькі. Іх сястра Маргарэт была на момант смерці бацькі каралевай Даніі. Вядома, што Маргарэт падзялілася часткай належанай ёй спадчыны з яе пляменніцай Інгрыд у Нарвегіі і пляменніцай Інгеборгай у Даніі. Вядома толькі адно дзіця, якое нарадзілася ў гэтым шлюбе: гэта была дачка Крысціна, будучая каралева Швецыі, якая нарадзілася прыблізна ў 1122 годзе. Яе дачка Крысціна выйшла замуж за будучага караля Швецыі Эрыка IX у 1140-х гадах.

## Дзеці 
# Крысціна Б’ёрнсдоцір, жонка караля Швецыі Эрыка IX.

## Продкі 
Катэгорыя:Жанчыны XII стагоддзя
Катэгорыя:Жанчыны XI стагоддзя
Катэгорыя:Прынцэсы Швецыі
Катэгорыя:Дацкія прынцэсы
Інгрыд Рагнвальдсдотэр

**Інгрыд Рагнвальдсдотэр** (, ст.-сканд. *Ingiríðr Rögnvaldsdóttir*) — шведская прынцэса з дынастыі Стынкіляў, унучка караля Швецыі Інгэ Старэйшага, жонка караля Нарвегіі Харальда IV Гілі, маці караля Швецыі Магнуса Хенрыксена і караля Нарвегіі Інгэ Гарбуна.

## Біяграфія 
Інгрыд была дачкой Рагнвальда, адзінага сына шведскага караля Інгэ старэйшага, памерлага, верагодна, яшчэ пры жыцці бацькі.

Цётка Інгрыд, Маргарэт Фрэдкула, арганізавала яе вяселле з пляменнікам свайго мужа, дацкага караля Нільса, Хенрыкам Скадэлорам. Нягледзячы на нараджэнне некалькіх сыноў шлюб апынуўся нешчаслівым. Інгрыд спрабавала збегчы ад мужа разам з палюбоўнікам, але была злоўленая. У датычнасці да ўцёкаў Хенрык абвінаваціў свайго кузена Кнуда Лаварда, сына караля Эрыка I. У 1131 годзе Хенрык Скаделор стаў саўдзельнікам забойства Кнуда Лаварда. Гэта злачынства прывяло да паўстання супраць караля Нільса, якое ўзначаліў адзінакроўны брат Кнуда Эрык Памятлівы. У чэрвені 1134 года адбылася вырашальная бітва, у якім Эрык Памятлівы разбіў войскі Магнуса Моцнага, сына караля Нільса. Магнус і Хенрык Скадэлор загінулі.

Аўдавелую Інгрыд узяў у жонкі саюзнік Эрыка Памятлівага нарвежскі кароль Харальд Гілі. У 1135 годзе ў іх нарадзіўся сын Інгэ. Адначасова Харальд Гілі сужыўся з жанчынай, якую звалі Тора Гутармсдоцір. У снежні 1136 года кароль, які начаваў у Торы, быў забіты сваім супернікам у барацьбе за ўладу Сігурдам Слембе. Новымі каралямі былі абвешчаныя немаўля Інгэ, сын Інгрыд, і яго трохгадовы брат Сігурд, сын Торы.

Трэцім мужам Інгрыд стаў Арнэ Іварсан са Стадрэйма, названы ў сазе «айчымам конунга» Інгэ. Акрамя таго ў Інгрыд быў пазашлюбны сын ад нейкага Івара Прута. У якасці маці караля Інгэ Інгрыд прымала актыўны ўдзел у яго барацьбе за ўладу са шматлікімі супернікамі. Пасля старэйшы сын Інгрыд ад Хенрыка Скаделора, Магнус, на кароткі час здолеў стаць каралём Швецыі. Аднак у лютым 1161 года Інгэ і Магнус, адзін у Нарвегіі, а іншы ў Швецыі, былі забітыя. Пра далейшы лёс Інгрыд нічога не вядома.

## Шлюбы і дзеці 
# Хенрык Скадэлор (пам. 1134), унук дацкага караля Свена II. Дзеці:
## Магнус (пам. 1161), кароль Швецыі (1160—1161)
## Рагнвальд (пам. 1161)
## Кнуд (пам. 1162)
## Бурыс (пам. 1167), ярл ў Ютландыі
## Ёхан (пам. 1161)
# Харальд IV Гілі (пам. 1136), кароль Нарвегіі (1130—1136). Сын:
## Інгэ Гарбун (1135—1161), кароль Нарвегіі (1136—1161)
# Арнэ Іварсан са Стадрэйма. Дзеці:
## Інгэ
## Нікалас (пам. 1225), біскуп Осла
## Філіп
## Маргарыта, маці Піліпа Сімансона

Ад сувязі з Іварам Прутам — сын Орм Іварсон.

## Продкі 
## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Снорэ Стурлусан. «Кола Зямное» Сага пра Магнуса Сляпога і Харальда Гілі
* Снорэ Стурлусан. «Кола Зямное» Сага пра сыноў Харальда Гілі
* NORSK BIOGRAFISK LEKSIKON. Ingerid Ragnvaldsdatter

Катэгорыя:Жонкі кіраўнікоў XII стагоддзя
Катэгорыя:Прынцэсы Швецыі
Катэгорыя:Дынастыя Стэнкіляў
Уладзімір Іванавіч Смірноў (матэматык)

**Уладзімір Іванавіч Смірно́ў** (;  — ) — расійскі і савецкі матэматык, акадэмік Акадэміі навук СССР (1943, член-карэспандэнт з 1932 года), Герой Сацыялістычнай Працы (1967).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Санкт-Пецярбургу. У 1910 годзе скончыў Санкт-Пецярбургскі ўніверсітэт і застаўся працаваць у ім, з 1816 года — прафесар. У 1912—1930 гадах выкладаў у Пецярбургскім (Ленінградскім) інстытуце шляхоў зносін. Адначасова ў 1929—1935 гадах працаваў у Сейсмалагічным інстытуце на пасадзе загадчыка кафедры і ў Матэматычным інстытуце Акадэміі навук СССР. У 1931—1955 гадах працаваў у Інстытуце матэматыкі і механікі Ленінградскага дзяржаўнага інстытута. З 1937 года займаў пасаду дырэктара Інстытута матэматыкі і механікі.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар прац па тэорыі функцый рэчаіснага і камплекснага пераменнага, тэорыі дыферэнцыяльных ураўненняў, матэматычнай фізіцы, тэорыі пругкасці, гісторыі матэматыкі і інш. У шэрагу даследаванняў (сумесна з С. Л. Собалевым) распрацаваў новы метад рашэння некаторых задач тэорыі распаўсюджвання хваль у пругкіх асяроддзях з плоскімі межамі. Увёў паняцці абагульненых рашэнняў ураўненняў з прыватнымі вытворнымі і даў першае строгае вызначэнне абагульненых функцый. Разам з А. М. Калмагоравым прымалі ўдзел у работах па абароннай тэматыцы і займаўся распрацоўкай тэорыі стральбы.

Аўтар выдання:
* Курс высшей математики. Т. 1—5. — М.; Л., 1924—1947.

## Узнагароды і званні 
* Герой Сацыялістычнай Працы (1967)
* Сталінская прэмія 1947 года
* 4 ордэны Леніна (1947, 1953, 1961, 1967)
* 2 ордэны Працоўнага Чырвонага сцяга (1944, 1945)
* медалі.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Смирнóв Владимир Иванович // История математики 
* Владимир Иванович Смирнов  // Сайт Санкт-Пецярбургскага матэматычнага таварыства
* Математический институт им. В. А. Стеклова РАН. Об институте 
* Смирнов Владимир Иванович // Математический институт им. В. А. Стеклова РАН 

Катэгорыя:Вучоныя Расійскай імперыі
Катэгорыя:Матэматыкі СССР
Катэгорыя:Матэматыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Асобы на манетах
Катэгорыя:Выкладчыкі СПбДУ
Катэгорыя:Выкладчыкі Першай Санкт-Пецярбургскай класічнай гімназіі
С-500

**С-500 «Праметэй»**, **55Р6М «Трыумфатар-М»** — расійскі зенітны ракетны комплекс (ЗРК; у тэрміналогіі распрацоўніка — зенітная ракетная сістэма, ЗРС), распрацаваны АТ «канцэрн ВКА „Алмаз-Антэй“» як новае пакаленне зенітных ракетных сістэм, у якім ужываецца прынцып паасобнага рашэння задач знішчэння балістычных і аэрадынамічных мэтаў.

У 2021 годзе зенітна-ракетныя сістэмы С-500 «Праметэй» пачалі паступаць ва Узброеныя сілы Расіі.

Катэгорыя:Супрацьпаветраная абарона
Катэгорыя:Ракетная зброя
Катэгорыя:З’явіліся ў 2022 годзе
С-400

**С-400 «Трыумф»** (індэкс ГРАУ — **40Р6**, па кадыфікацыі МА ЗША і НАТА — **SA-21 Growler**, літаральна *«Буркун»*) — расійскі зенітны ракетны комплекс (ЗРК), зенітная ракетная сістэма вялікай і сярэдняй далёкасці. С-400 прызначана для знішчэння ўсіх сучасных і перспектыўных сродкаў паветрана-касмічнага нападу (у тым ліку гіпергукавых).

Прынята на ўзбраенне 28 красавіка 2007 года. На 2021 год «у паветрана-касмічных сілах больш за 70% зенітных ракетных палкоў пераўзброеныя на сістэмы С-400.

«Трыумф» — найменне экспартнай версіі. Рынкавая цана аднаго дывізіёна зенітнага ракетнага комплексу С-400 каля 500 млн дол., або больш за 52 млрд руб.

Катэгорыя:Супрацьпаветраная абарона
Катэгорыя:Ракетная зброя
Катэгорыя:З’явіліся ў 2007 годзе
Смерч (РСЗА)

**9К58 «Смерч»** — савецкая і расійская рэактыўная сістэма залпавага агню калібра 300 мм.

Са снежня 2016 года пачалася замена РСЗА «Смерч» і РСЗА «Град» на РСЗА сямейства «Тарнада», гэтыя баявыя машыны агулам сканструяваны аналагічна папярэднікам, але абсталяваны навігацыяй «ГЛОНАСС» і новай камп'ютарызаванай сістэмай кіравання агнём і вытворцам.

## На ўзбраенні 
*  сірыйская апазіцыя — мінімум адна **9К58 «Смерч»** захоплена падчас наступлення ХТШ на паўночным захадзе Сірыі.

## Служба і баявое прымяненне 
* Уварванне Расіі ва Украіну — выкарыстоўваецца Узброенымі Сіламі Расійскай Федэрацыі.
* Ваенная аперацыя Расіі ў Сірыі

Катэгорыя:Рэактыўныя сістэмы залпавага агню
Катэгорыя:Зброя СССР
Катэгорыя:З’явіліся ў 1987 годзе
Катэгорыя:Рэактыўныя сістэмы залпавага агню Расіі
Крысціна Дацкая (каралева Швецыі)

**Крысціна Б’ёрнсдоцір Дацкая** (, ) — каралева-кансорт Швецыі, жонка Эрыка IX Святога і маці караля Кнута I Эрыксана.

## Біяграфія 
Згодна «Сазе пра нашчадкаў Кнута» Крысціна была дачкой Б’ёрна Харальдсена Жалезнабокага і яго жонкі, шведскай прынцэсы Кацярыны Інгесдотэр, дачкі караля Швецыі Інгэ I. Яна засталася сіратой ў 1134 годзе, калі яе бацька прынц Б’ёрн быў забіты па загадзе свайго дзядзькі, караля Даніі Эрыка II.

У 1149 або 1150 годзе Крысціна выйшла замуж за свайго стрыечнага брата Эрыка IX, у той час прэтэндэнта на трон ад Упланда. Праз шэсць гадоў яе муж стаў каралём Швецыі; яна была каралевай Швецыі на працягу чатырох гадоў, з 1156 па 1160 год. Іх дзецьмі былі:

* Кнут Эрыксан, кароль Швецыі (1167—1196)
* Філіп Эрыксан
* Катарына Эрыксдотэр, жонка Нільса Блэйка
* Маргарыта Эрыксдотэр, жонка нарвежскага караля Сверыра Сігурдсана

Каралева Крысціна засталася ў гісторыі дзякуючы яе канфлікту з Варнхемскім манастыром. У яе была спрэчка з манахамі па пытанні ўласнасці на зямлю, на якой стаяў манастыр, паколькі яна лічыла яе сваёй спадчынай ад сваёй сваячкі лэдзі Сігрыд. Сцвярджаецца, што яна пераследвала манахаў: сага абвінавачвае яе ў тым, што яна адправіла ў манастыр жанчын, каб тыя танцавалі аголенымі перад манахамі. Гэта вымусіла манахаў пакінуць краіну і шукаць прытулку ў Даніі, дзе ў 1158 годзе яны заснавалі абацтва Уіцкло. З-за гэтага канфлікту Папа Рымскім разглядаў магчымасць адлучэння яе ад царквы.

Каралева Крысціна заўдавела пасля забойства караля каля сабора ва Упсале ў 1160 годзе. Паводле легенды, яна бегла са сваім сынам і паслядоўнікамі, забраўшы каранаваную галаву свайго мужа. Лічыцца, што наступныя гады яна правяла ў Даніі.

У 1167 годзе яе сын быў прызначаны каралём Кнутам I. Як мяркуецца ўдава каралева Крысціна памерла ў пачатку яго праўлення прыкладна ў 1170 годзе, аднак ні дата яе нараджэння, ні смерці дакладна не вызначаны.

## Продкі 
## Літаратура 
* Hagerman, Maja, *Spåren av kungens män* (Traces after the King’s men). Rabén Prisma (1996). 
* *Nationalencyklopedin*, Bokförlaget Bra Böcker AB, Höganäs (1992)
* Nordisk familjebok
* Åke Ohlmarks: *Alla Sveriges drottningar* (All the queens of Sweden). Stockholm: Gebers (1973).
* Christer Öhman: «Helgon, bönder och krigare. Berättelser ur den svenska historien» (Saints, peasants and warriors. Stories from the Swedish history) (1994).

Катэгорыя:Жонкі кіраўнікоў XII стагоддзя
Катэгорыя:Дацкія прынцэсы
Катэгорыя:Эстрыдсены
Іаган Георг Бергмюлер

**Іаган Георг Бергмюлер** (ням.: Johann Georg Bergmüller; , Цюркхайм — , ) — нямецкі мастак барока, адзін з найбуйнейшых фрэскавых майстроў XVIII стагоддзя.

## Жыццё і творчасць 
Пачаў навучанне жывапісу ў 1702 годзе пры мастацкай майстэрні Андрэаса Вольфа ў Мюнхене, дзе вучыўся італьянскай манеры малявання. Скончыў сваю вучобу ў Нідэрландах, дзе ўзяў для сябе прыкладам палатна Рубенса. У 1713 вяртаецца ў Аўгсбург, дзе працуе ў Акадэміі, і ў 1730 становіцца яе дырэктарам.

У гады кіраўніцтва Бергмюлерам Акадэміі, Аўгсбург у Германіі ператвараецца, падобна Вене ў Аўстрыі, у цэнтр развіцця барока і ракако ў жывапісе. Мастак пачынае маляваць фрэскі, самыя раннія з якіх можна ўбачыць у Курфюрсцкай шпітальнай царкве Дзюсельдорфа (1709). 1736 фрэскі ў Аўгусцінскім манастыры ў Дысене (Амерзэе). Яго стыль носіць акадэмічны, класічны характар, асабліва адлюстраваны ў халодных і светлых танах. Працаваў таксама над алтарным мастацтвам («Рашэнне Збавіцеля» 1748 царква св. Урсулы, Ландсберг (Лех)). Многія працы Бергмюлера былі размножаны графічнымі серыямі, зробленымі з медных гравюр-як напрыклад сцэны з жыцця панны Марыі з капэлы Польх.

Бергмюлер займаўся таксама педагогікай і тэорыяй мастацтва, выдаў у 1753 годзе працу «Аб геаметрычных суадносінах пабудовы калон з квадрата дарыйскага стылю» з 22 яго гравюрамі ў якасці ілюстрацый.

Катэгорыя:Мастакі Германіі