Ежы Орда

**Ежы Орда** (20 сакавіка 1905, Навашыцы — 8 чэрвеня 1972, Вільнюс) — польскі гісторык культуры, архівіст, грамадскі дзеяч, «віленец па выбары», «інтэгральны гуманіст», «чалавек парадоксу», «анархіст у духу святога Аўгусціна» і гід па Вільні.

## Біяграфія 
### Навашыцы 
Пачатак дзяцінства правёў у радавым маёнтку Навашыцы Кобрынскага павета.

Ежы Орда па мацярынскай лініі быў унукам львоўскага гісторыка , даследчыка гісторыі Сярэднявечча і Новага часу. У 1899 Марыя ў дзявоцтве Смолькава выйшла замуж за Караля Орду (1871—1914), якому належалі некалькі маёнткаў на Палессі, у тым ліку Навашыцы. У гэтай сядзібе падчас Студзеньскага паўстання хаваўся Рамуальд Траўгут. Станіслаў Смолька правёў апошнія гады свайго жыцця ў Навашыцах і быў пахаваны ў 1924 у Янаве пад Пінскам.

Меў двух братоў — Тадэвуша і Вітальда. Вітольд браў удзел у вераснёвай кампаніі 1939 года, загінуў у лагеры для ваеннапалонных у 1944 годзе.

### Варшаўскі перыяд 
У 1917 разам з братамі і сёстрамі выехаў у Варшаву, дзе жыў на вуліцы Гожа, 32. Працягваў адукацыю ў гімназіі Войцеха Гурскага ў Варшаве ў 1916—1923. З 1923 два гады вывучаў гісторыю ў Варшаўскім універсітэце. Падчас вучобы ў Варшаўскім універсітэце ён пасябраваў з дырэктарам Архіва Асветы Вінцэнтам Лапаціньскім і ўступіў у канфлікт з прафесарам Марцэлі Гандэльсманам. Прычынай спрэчкі стаў пратэст Орды супраць прынцыпу калектыўнай адказнасці.

### Віленскі ўніверсітэт 
З-за канфлікту ў 1926 Ежы Орда пераехаў у Вільню і працягнуў навучанне ў Віленскім універсітэце Стэфана Баторыя, вывучаючы гісторыю і мастацтвазнаўства. Быў вучнем Казіміра Хадыніцкага і Станіслава Касцялкоўскага. З 1928 г. публікаваўся ў навуковым гістарычным часопісе «*Ateneum Wileńskie*» і акадэмічным часопісе «*Alma Mater Vilnensis*» (з 1928 працаваў там у рэдакцыі як прадстаўнік гісторыкаў).

З 1927 быў абраны старшынёй кола студэнтаў-гісторыкаў універсітэта Стэфана Баторыя, там па яго ініцыятыве была створана асобная секцыя па вывучэнні Вільні, мэтай якой было ўпарадкаванне бібліяграфіі Вільні, а таксама падрыхтоўка гуртка гідаў па гораду.

У 1933 далучыўся да тэатральнай студыі Ірэны Брыльскай пры Віленскім тэатры. Канцэптуальна дапамагаў са стварэннем сцэнаграфіі.

Абараніў доктарскую працу «*Пінск, яго пачаткі, тапаграфія і нарыс гісторыі да сярэдзіны XVIII стагоддзя*» пад кіраўніцтвам Станіслава Касцялкоўскага ў 1932.

Пасля заканчэння вучобы працаваў бібліятэкарам у Інстытуце Усходняй Еўропы ў Вільні, а з 1935 года — у Дзяржаўным архіве ў Вільні.

Пісаў артыкулы для левага часопіса Генрыка Дэмбіньскага і Стэфана Ендрыхоўскага «Poprostu», некаторы час уваходзіў у рэдакцыю. Часопіс «Poprostu» меў выразную марксісцкую арыентацыю, фінансаваўся Камуністычнай партыяй Польшчы. Часопіс прынцыпова выступаў супраць асіміляцыі беларусаў, беларускі аддзел у рэдакцыі ўзначальваў Максім Танк.Ганна Еджыхоўская так яго ўзгадвала:Так званыя бытавыя ўмовы яго ніколі не хвалявалі, быў улюбёны ў віленскія касцёлы, асабліва святых Пятра і Паўла23 лістапада 2022 года ў віленскай Нацыянальнай мастацкай галерэі адбылася прэм’ера дакументальнага фільма Ілоны Левандоўскай «Анархіст у духу святога Аўгусціна».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
*  za: Znad Wilii nr 6 (139) 28 marca 1995 s. 6, Znad Wilii nr 7 (140) 11 kwietnia 1995 s. 6, Znad Wilii nr 8 (141) 25 kwietnia 1995 s. 6
* 
* 
* 
*  za: Tygodnik Powszechny nr 7, 15 lutego 1998
* {{Cite book |title =Słownik historyków polskich |publisher=Wiedza Powszechna |location=Warszawa |date=1994 |isbn=83-214-1051-0 |ref=} |lang = pl}}}
*  za referat wygłoszony na konferencji i opublikowany w „Wilno – Wileńszczyzna jako krajobraz i środowisko wielu kultur”, materiały I Międzynarodowej Konferencji, Białystok 21–24 września 1989, w czterech tomach pod redakcją E. Feliksiak, tom III, Białystok 1992, s 281-320

Катэгорыя:Архівісты Польшчы
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Роса