open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рынэстроз

**Рынэстроз** (**Rhinoestrosis**) — міяз чалавека і коней, які выклікаецца лічынкамі аваднёў роду .

## Этыялогія 
Асноўны ўзбуджальнік энтамозу — лічынкі авадня віду  (Brauer, 1858).

Імага дасягае 8-12 мм у даўжыню. Пурпурна-карычневага колеру. Ногі кароткія. Маюць 3 чорныя кропкі ў аснове крылаў.

Лічынкі 1-й стадыі — да 1 мм даўжынёй, затым перад лінькай павялічваюцца да 3,5 мм. Асноўная маса шыпоў сканцэнтравана на вентральным баку сегментаў. Лічынкі 3-й стадыі-каля 18 мм даўжынёй. З дарсальнага боку цела выпуклае, з вентральнага — плоскае. Колер лічынкі — белы, затым утвараюцца карычневыя палоскі, якія потым набываюць бурую афарбоўку. На пярэднім сегменце маецца пара доўгіх выгнутых кручкоў. Паміж імі размешчана ротавая адтуліна. Усе сегменты нясуць па некалькі шэрагаў шыпікаў.

## Рынэстроз чалавека 
 можа выклікаць у чалавека афтальмаміяз.

Лічынкі прымацоўваюцца да кан’юнктывы або склеры, выклікаючы іх запаленне, а часам і пашкоджанне вочнага яблыка.

Лячэнне: лічынак выдаляюць з вока прамываннем борнай вадой.

Узбуджальнік таксама здольны да паразітавання ў поласці рота, насавой западзіне, у гартані і зеве.

## Рынэстроз коней 
Узбуджальнікі — лічынкі аваднёў відаў , , .

Самкі жывародныя. На лета ўпырскваюць ў ноздры жывёл да 60 лічынак. Самка на працягу свайго жыцця нараджае 450—800 лічынак і гіне.

Багата пакрытыя шыпікамі лічынкі (каля 1 мм даўжынёй) чапляюцца за слізістую абалонку і паўзуць у поласць носа, дзе праходзяць тры стадыі развіцця. Лічынкі пранікаюць у лабірынты рашэцістай косткі і лобныя пазухі; харчуюцца прадуктамі запалення слізістых абалонак.

У хворых коней назіраюць устойлівы рыніт, у насавых выдзяленнях нярэдка выяўляюць сляды крыві. На слізістай абалонцы насавой поласці бачныя язвы і рубцы. У жывёл адзначаюць інспіраторную дыхавіцу, знясіленне, нервовыя разлады. Магчымая гібель жывёл. Пры ўскрыцці выяўляюць выязваўленне і гіперэмію слізістых абалонак у месцах лакалізацыі лічынак. На дне язваў — гнойная маса і скапленне лічынак авадня.

## Меры барацьбы і лячэння 
У лячэнні выкарыстоўваюць інсектыцыды. Для барацьбы знішчаюць аваднёў, змяняюць пашу праз кожныя 20 сутак.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Міязы
Катэгорыя:Паразітарныя захворванні
Катэгорыя:Захворванні коней
Катэгорыя:Захворванні вачэй
Катэгорыя:Захворванні ЛОР-органаў
Оскар Дуартэ

**Оскар Дуартэ Гайтан** (; нар. , Масая, Нікарагуа) — костарыканскі футбаліст, які нарадзіўся ў Нікарагуа. Ігрок саудаўскага клуба «Аль-Вахда» і нацыянальнай зборнай Коста-Рыкі.

## Кар’ера 
### Клубная 
Дуартэ паспачаў сваю прафесійную кар’еру ў 2008 годзе ў складзе клуба «Сапрыса». У сезоне 2009—2010 гадоў разам з клубам стаў чэмпіёнам Коста-Рыкі, атрымаўшы перамогу ў фазе Клаусура. У сярэдзіне 2010 года быў аддадзены ў арэнду ў клуб «Пунтарэнас», але ўжо на пачатку 2011 года вярнуўся ў «Сапрысу». З 2013 года з'яўляецца іграком бельгійскага клуба «Бругэ».

### Міжнародная 
У нацыянальнай зборнай Коста-Рыкі дэбютаваў 17 лістапада 2010 года ў таварыскім матчы супраць зборнай Ямайкі, які скончыўся з лікам 0:0.

## Дасягненні 
**«Сапрыса»**
* Чэмпіён Коста-Рыкі: 2008 (К)

**«Бругэ»**:
* Чэмпіён Бельгіі: 2016
* Уладальнік Кубка Бельгіі: 2015

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Футбалісты Коста-Рыкі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Коста-Рыкі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Сапрыса
Катэгорыя:Ігракі ФК Пунтарэнас
Катэгорыя:Ігракі ФК Бругэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Эспаньёл
Катэгорыя:Ігракі ФК Левантэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Аль-Вахда Мекка
Хуан Пабла Варгас

**Хуа́н Па́бла Ва́ргас Ка́мпас** (; нар. ) — костарыканскі футбаліст, абаронца калумбійскага клуба «Мільянарыяс» і нацыянальнай зборнай Коста-Рыкі.

## Кар’ера 
Варгас займаўся футболам у акадэміі клуба «Алахуэленсэ». На заканчэнні навучання быў далучаны да складу асноўнай дружыны клуба галоўным трэнерам Оскарам Рамірэсам 30 мая 2013 года. Ігрок некалькі гадоў чакаў на дэбют, які адбыўся падчас розыгрышу чэмпіянату Коста-Рыкі 2015 года. Гэтак Варгас з'явіўся ў пачатковым складзе ў матчы супраць «Лімона» 18 лютага 2015 года. Некаторы час футбаліст правёў у складзе іншых костарыканскіх клубаў, як «Белен» і «Эрэдыяна». Гэтак жа ў арэнду 1 жніўня 2018 года спартсмен выправіўся ў калумбійскі клуб «Дэпортэс Таліма». Выступаючы за гэты клуб, Варгас атрымаў досвед гульні ў Кубку Лібертадорэс. Гэтак 12 сакавіка 2019 года ігрок згуляў у гасцявым паядынку супраць аргенцінскай «Бокі Хуніярс».

3 студзеня 2020 года Варгас далучыўся да складу калумбійскага клуба «Мільянарыяс» паводле дагаворы арэнды, але з правам выкупу. На набыцці абаронцы настойваў трэнер Альберта Гамера. 26 студзеня адбыўся дэбют іграка ў складзе новай каманды ў матчы супраць «Дэпартыва» з горада Паста, але клуб атрымаў паражэнне з лікам 1:2. У канцы года абаронца ўключыў мяч у браму клуба «Баяка Чыко», дапамогшы сталічнай дружыне здабыць перамогу з лікам 2:0. У сваім першым сезоне абаронца замацаваўся ў асноўным складзе. Ужо 30 снежня 2020 года была абвешчана, што ігрок стаў паўнавартасным футбалістам клуба, склаўшы дагавор з клубам тэрмінам да снежня 2023 года.

## Дасягненні 
**«Мільянарыяс»**:
* Уладальнік Кубка Калумбіі: 2022

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Футбалісты Коста-Рыкі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Коста-Рыкі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Алахуэленсэ Алахуэла
Катэгорыя:Ігракі ФК Белен
Катэгорыя:Ігракі ФК Эрэдыяна
Катэгорыя:Ігракі ФК Дэпортэс Таліма
Катэгорыя:Ігракі ФК Мільянарыяс
ФК Мільянарыяс Багата

«**Мільяна́рыяс**» () — калумбійскі футбольны клуб з горада Багата. Гэта адзін з самых паспяховых і знакавых клубаў краіны, які з’яўляецца адным з самых папулярных не толькі ў Калумбіі, але і ў Паўднёвай Амерыцы. З моманту свайго стварэння ў 1948 годзе «Мільянарыяс» браў удзел у розыгрышы чэмпіянату Калумбіі. Галоўнымі супернікамі клуба з Багаты ёсць «Індэпенд’ентэ Санта-Фэ», «Атлетыка Насьяналь» і калійскія клубы «Дэпартыва» і «Амерыка». Свой першы тытул каманда здабыла ў 1949 годзе і паўтарыла свой поспех у некалькі наступных гадах. У той час за багатыйцаў гуляў знакаміты аргенцінскі нападнік Альфрэда Дзі Стэфана.

## Гісторыя 
У 1937 годзе група навучэнцаў з прыватнай каталіцкай школы імя Сан-Барталамэ, якая размяшчалася ля пляцу Балівара ў гістарычным цэнтры сталіцы, пастанавіла стварыць футбольную каманду з мэтай гуляць матчы супраць каманд з іншых частак гораду. Свае першыя матчы дружына ладзіла на тэрыторыі маёнтку Ла-Мерсэд, які належаў школе ў той час. Частка ігракоў мелася назваць каманду «Уніён Хувентуд» (), але іншая частка аддавала перавагу назве «Уніён Багатана» (). Ігракі вырашылі чаргаваць назву ад матчу да матчу, але, у рэшце рэшт, яны спыніліся на назве «Хувентуд Багатана», якая спалучала абодва варыянты.

Цягам годам клуб набыў папулярнасць і быў запрошаны на міжнародныя гульні ў Панаму ў якасці нацыянальнай зборнай Калумбіі. На гэтых гульнях краін Цэнтральнай Амерыкі і Карыбскага басейну каманда здабыла бронзавыя медалі. У 1939 годзе за клуб гулялі тры аргенцінскія футбалісты, што стала першым выпадкам, калі замежнікі абаранялі колеры клуба з Багаты. У 1946 годзе клуб аб’яднаўся з клубам «Дэпартыва Мунісыпаль», у выніку чаго ўтварыўся «Мільянарыяс». Клуб вельмі значна скарыстаўся страйкам футбалістам у аргенцінскім футболе ў 1948 годзе, гэтак да каманды далучыліся Альфрэда Дзі Стэфана, Альфрэда Педэрнера, Нестар Росі і іншыя. Акрамя некалькіх перамог у нацыянальным першынстве «Мільянарыяс» у сакавіку 1952 года наведаў Іспанію, дзе на Сант’яга Бернабеу выгулялі мадрыдскі «Рэал» з лікам 4:2. На думку некаторых спецыялістаў гэтая калумбійская каманда была найлепшай у свеце напачатку 1950-х гадоў.

## Дасягненні 
* **Чэмпіён Калумбіі**: 16
:: 1949, 1951, 1952, 1953, 1959, 1961, 1962, 1963, 1964, 1972
:: 1978, 1987, 1988, 2012-II, 2017-II, 2023-I

* **Уладальнік Кубка Калумбіі**: 3
:: 1953, 2011, 2022

* **Пераможца Суперлігі Калумбіі**: 3
:: 2018

## Склад 
: *Актуальны на 24 лютага 2024 года*

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт клуба

Катэгорыя:Багата
Катэгорыя:Футбольныя клубы Калумбіі
Херсан Торэс

**Хе́рсан То́рэс** (; нар. ) — коста-рыканскі футбаліст, паўабаронца клуба «Эрэдыяна» і нацыянальнай зборнай Коста-Рыкі.

## Кар’ера 
### Клубная 
Торэс пачаў займацца футболам у акадэміі клуба «Белен». Да асноўнай дружыны клуба далучыўся ў 2015 годзе, калі каманды трэнаваў Херарда Урэння. У красавіку дэбютаваў на прафесійным узроўні ў матчы айчыннага першынства супраць «Перэса Селедона», з’явіўшыся толькі на 22 хвіліны. Наступную частку года амаль не гуляў, але ў 2016 годзе замацаваўся ў складзе клуба. Першы гол за каманду забіў 18 студзеня 2016 года ў браму «Сапрысы», што, аднак, не забяспечыла клуба перамогу (2:1). Улетку таго ж году далучыўся на правах арэнды да складу «Эрэдыяны», з якой таксама дэбютаваў у Лізе чэмпіёнаў КАНКАКАФ. У наступным сезоне Торэс знаходзіўся ў арэндзе ў мексіканскім клубе «Амерыка», але пасля паніжэння клуба ў лізе быў вымушаны сысці. Гульца перахапіў іншы мексіканскі клуб «Некакса», але там ён толькі вобмаль часу правёў на пляцоўцы. Па вяртанні ў «Эрэдыяну» паўабаронца замацаваўся ў асноўным складзе.

### Міжнародная 
Ігрок дэбютаваў за нацыянальную зборную Коста-Рыкі 15 студзеня 2017 года ў пераможнай таварыскай сустрэчы супраць зборнай Беліза (3:0). Упершыню забіў мяч у браму сапернікаў, абараняючы колеры краіны, у матчы супраць зборнай Гандураса 16 лістапада 2021 года ў трэцім кваліфікацыйным раўндзе адбору КАНКАКАФ да чэмпіянату свету 2022 года. Гэта дазволіла костарыканцам атрымаць важкую перамогу з лікам 2:1.

## Дасягненні 
**«Эрэдыяна»**:
* Чэмпіён Коста-Рыкі: 2018(а), 2019(а)

**«Некакса»**:
* Уладальнік Кубка Мексікі: 2018(к)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Футбалісты Коста-Рыкі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Коста-Рыкі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Белен
Катэгорыя:Ігракі ФК Эрэдыяна
Катэгорыя:Ігракі ФК Амерыка Мехіка
Катэгорыя:Ігракі ФК Некакса Агуаскальентэс
Сельса Борхес

**Се́льса Бо́рхес Мо́ра** (; нар. , Сан-Хасэ, Коста-Рыка) — коста-рыканскі футбаліст, паўабаронца клуба «Алахуэленсэ» і нацыянальнай зборнай Коста-Рыкі.

## Кар’ера 
### Клубная 
Кар’еру пачаў у клубе «Сапрыса», разам з якім атрымаў пяць перамог у нацыянальным першынстве. У 2009 годзе пераехаў у Скандынавію, дзе спачатку выступаў за нарвежскі «Фрэдрыкстад». 1 студзеня 2012 года было аб’яўлена пра пераход іграка ў шведскі АІК.

14 студзеня 2015 года на правах арэнды далучыўся да іспанскага клуба «Дэпартыва». У першым жа матчы за новы клуб Сельса прынёс перамогу свайму клубу, двойчы адправіўшы мяч у браму клуба «Рая Вальекана» (1:2).

### Міжнародная 
За нацыянальную зборную Коста-Рыкі выступае з 2008 года.

## Дасягненні 
**«Сапрыса»**:
* Чэмпіён Коста-Рыкі: 2006, 2007, 2007(а), 2008(к), 2008(а)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на Transfermarkt

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Футбалісты Коста-Рыкі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Коста-Рыкі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Сапрыса
Катэгорыя:Ігракі ФК Фрэдрыкстад
Катэгорыя:Ігракі ФК АІК
Катэгорыя:Ігракі ФК Дэпартыва Ла-Карунья
Катэгорыя:Ігракі ФК Гёзтэпэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Алахуэленсэ Алахуэла
Батлер (Пенсільванія)

**Батлер** () — горад у штаце Пенсільванія (ЗША). Адміністрацыйны цэнтр акругі Батлер. Насельніцтва — 13757 чалавек (2010). Заснаваны ў 1802 годзе. 13 ліпеня 2024 года на мітынгу, арганізаваным у межах прэзідэнцкай кампаніі, адбыўся замах на Дональда Трампа.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Пенсільваніі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1802 годзе
Майк Паўэл

**Майкл Энтані Паўэл** (, нар. , ) — амерыканскі лёгкаатлет, двухразовы сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў і двухразовы чэмпіён свету ў скачку ў даўжыню. Дзеючы рэкардсмен свету ў скачку ў даўжыню з 30 жніўня 1991 года (895 см). Скончыў школу Edgewood у Заходняй Ковіне (Каліфорнія), затым паступіў у Каліфарнійскі ўніверсітэт у Ірвайне, а затым перавёўся ў Каліфарнійскі ўніверсітэт у Лос-Анджэлесе.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты ЗША
Таэбла (пасёлак)

**Таэбла** — пасёлак у павеце Ляэнэмаа, Эстонія. Адміністрацыйны цэнтр воласці Ляэнэ-Нігула. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года быў адміністрацыйным цэнтрам воласці Таэбла. Размешчаны на захадзе Эстоніі, за 11 кіламетраў на ўсход ад павятовага цэнтра — горада Хаапсалу. Вышыня над узроўнем мора — 14 метраў.

Клімат умераны. Паштовы індэкс — 90801.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Ляэнэмаа
Сутлепа (возера)

**Сутлепа** — возера ў воласці Ляэнэ-Нігула павета Ляэнэмаа, Эстонія. Размешчана ў вёсках Саарэ, Сутлепа і Салаі.

Даўжыня берагавой лініі возера складае 12 462 метры, плошча вадазбору — 18,5 км², плошча астравоў — 0,31 км², змена вады адбываецца 3 разы на год. Возера знаходзіцца ў прыродаахоўнай зоне Сільмы. Сутлепа — гэта так званая прыбярэжная лагуна або рэліктавае салёнае возера, якое аддзялілася ад мора ў пачатку 20-га стагоддзя. З таго часу ў выніку ўздыму зямной паверхні плошча возера зменшылася прыкладна на 50 %.

Катэгорыя:Азёры Эстоніі
Іван Сцяпанавіч Курбека

**Іван Сцяпанавіч Курбека** (, Серабрышча, Люшнеўская гміна, Слонімскі павет, цяпер Баранавіцкі раён, Брэсцкая вобласць — ) — беларускі паэт, літаратуразнавец, музеязнавец.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пасля заканчэння Моўчадскай сярэдняй школы (1953) паступіў на аддзяленне беларускай мовы і літаратуры філалагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, якое скончыў у 1958 годзе. З 1958 года працаваў навуковым супрацоўнікам Літаратурнага музея Янкі Купалы і з 1964 года навуковым супрацоўнікам, загадчыкам аддзела, старшым навуковым супрацоўнікам Літаратурнага музея Якуба Коласа (цяпер Дзяржаўны літаратурна-мемарыяльны музей Якуба Коласа). Літаратурную дзейнасць пачаў у 1958 годзе.

Член Саюза беларускіх пісьменнікаў з 1994 года.

Пахаваны на могілках в. Серабрышча.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. — Мінск, 1995. — Т. 6.

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Музеязнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі Дзяржаўнага літаратурна-мемарыяльнага музея Якуба Коласа
Тацішчава (значэнні)

**Тацішчава** — тапонім.

* Тацішчава — сяло ў Арэнбургскай вобласці Расіі.
* Тацішчава — пасёлак гарадскога тыпу ў Саратаўскай вобласці Расіі.
Сутлепа (вёска)

**Сутлепа** — вёска ў воласці Ляэнэ-Нігула павета Ляэнэмаа, Эстонія. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіла ў склад воласці Наароатсі. Размешчана за 12 кіламетраў на поўнач ад павятовага цэнтра — горада Хаапсалу — і за 13 кіламетраў на паўночны захад ад валаснога цэнтра — пасёлка Таэбла. Вышыня над узроўнем мора — 4 метры. Паводле перапісу насельніцтва 2011 года ў Сутлепа пражывалі 107 чалавек, з іх 99 (92,5 %) — эстонцы.

Катэгорыя:Ляэнэмаа
Пюрксі

**Пюрксі** (, ) — вёска ў Эстоніі, у воласці Ляэнэ-Нігула павета Ляэнэмаа . Насельніцтва на 31 снежня 2011 года — 183 чалавекі. Размешчана на паўвостраве Наараотсі, за 35 км ад павятовага цэнтра Хаапсалу.

Катэгорыя:Ляэнэмаа
Чырвоная вежа (Пярну)

**Чырвоная вежа (Пярну)** () — вежа ў Пярну, Эстонія. Вежа — адзінае збудаванне сярэднявечнай Нова-Пярнускай крэпасці, якое захавалася да нашых дзён. Вежа названа ад чырвонай цэглы, якой была абліцавана звонку і ўнутры. Пабудавана ў 15 стагоддзі і выкарыстоўвалася як турма. У XVII стагоддзі вежа была чатырохпавярховай. Да нашых дзён захаваліся тры паверхі.

З XIX стагоддзя будынак меў некалькі прызначэнняў, напр. як гарадскі архіў.

Катэгорыя:Пярну
Таццянка

**«Тацця́нка»** — беларускі народны танец.

Музычны памер 2/4. Тэмп ад умеранага да жвавага. Выконваецца танец парамі і адной дзяўчынай — Таццянкай. Хлопцы па чарзе спяваюць куплеты аднайменнай песні і танцуюць перад дзяўчынай. Дзяўчына паказвае абыякавасць да хлопцаў, потым выбірае аднаго з іх. Былая партнёрка хлопца становіцца чарговай Таццянкай.

Танец зафіксаваны ў канцы XIX стагоддзя ў Дзісенскім павеце. У вёсцы Галачэва Чавускага раёна зафіксаваны варыянт танца, у якім дзве пары выканаўцаў, стоячы адна насупраць другой, выконвалі серыю хуткіх і дробных прыпаданняў да зямлі ў сінкапіраваным рытме, увесь час змяняючы ракурсы цел, а ў канцы танца пары мяняліся месцамі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія народныя танцы
Праабражэнскі сабор (Пярну)

**Праабражэнскі сабор** () — кафедральны сабор Пярну-Саарэмскай епархіі Эстонскай апостальскай праваслаўнай царквы Канстанцінопальскага патрыярхата, размешчаны ў горадзе Пярну, у Эстоніі. У 1898 годзе царкоўным архітэктарам Уладзімірам Лунскім быў распрацаваны праект новага праваслаўнага Праабражэнскага храма ў Пярну для эстонскіх сем’яў з прыходу храма Святой Кацярыны. У тым жа годзе пад будаўніцтва быў выдзелены бясплатна ўчастак зямлі. У 1910 годзе прыход царквы меў 5747 чалавек, а ў 1939 годзе — 3006 чалавек.

Катэгорыя:З’явіліся ў 1904 годзе
Катэгорыя:Храмы Праабражэння
Катэгорыя:Храмы Эстонскай апостальскай праваслаўнай царквы‎
Катэгорыя:Славутасці Пярну
Ніка Уільямс

**Нікалас Уільямс Артуэр** (; нар.  года, ) — іспанскі футбаліст, паўабаронца клуба «Атлетык Більбаа» і зборнай Іспаніі.

## Кар’ера ў зборнай 
Выступаў за зборную Іспаніі сярод юнакоў да 18 гадоў.

16 верасня 2022 года галоўны трэнер зборнай Іспаніі Луіс Энрыке ўпершыню выклікаў Уільямса для ўдзелу ў матчах Лігі нацый УЕФА 2022/23 супраць зборных Швейцарыі і Партугаліі. 24 верасня дэбютаваў у зборнай Іспаніі ў матчы супраць Швейцарыі, выйшаўшы на замену Пабла Сарабіі.

11 лістапада быў уключаны ў афіцыйную заяўку зборнай Іспаніі для ўдзелу ў матчах чэмпіянату свету 2022 года ў Катары. 17 лістапада вызначыўся першым голам за зборную ў таварыскім матчы супраць зборнай Іарданіі.

7 чэрвеня быў уключаны ў афіцыйную заяўку зборнай Іспаніі для ўдзелу ў матчах Чэмпіянату Еўропы па футболе 2024 у Германіі.
## Крыніцы
Віла Амендэ

**Віла Амендэ** () — асабняк у Пярну, пабудаваны ў 1905 годзе пярнускім прадпрымальнікам Германам Леапольдам Амендэ. Помнік культуры Эстоніі. З’яўляецца найлепшым узорам ранняга мадэрну ў Эстоніі. У наш час у будынку працуюць гатэль класа люкс і рэстаран.

Катэгорыя:З’явіліся ў 1905 годзе
Эйбар

**Эйбар** (, ) — горад і муніцыпалітэт у Іспаніі, уваходзіць у правінцыю Гіпускаоа ў складзе аўтаномнай супольнасці Краіна Баскаў. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Баха-Дэва. Займае плошчу 24,78 км ². Насельніцтва — 27404 чалавекі (перапіс 2007 года). Адлегласць да адміністрацыйнага цэнтра правінцыі — 50 км.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Эйбар
Катэгорыя:Гарады Іспаніі
Катэгорыя:Муніцыпалітэты Іспаніі
Пярнуская цэнтральная бібліятэка

**Пярнуская цэнтральная бібліятэка** () — бібліятэка ў горадзе Пярну, Эстонія. Будынак спраектавала архітэктурнае бюро «3+1 Arhitektid». У 2008 годзе «3+1 Arhitektid» узнагародзілі штогадовай архітэктурнай прэміяй Культурнага фонду Эстоніі за праектаванне будынка.

Бібліятэка была адкрыта ў 1909 годзе як бібліятэчны пакой. У 1920 годзе бібліятэка атрымала асобны будынак.

## Спасылкі 
* 
Катэгорыя:Пярну
Пярнуская канцэртная зала

**Пярнуская канцэртная зала** () — канцэртная зала ў горадзе Пярну, Эстонія. Знаходзіцца пад кіраваннем «Eesti Koncert». Тут праходзяць урачыстыя мерапрыемствы ў Пярну — інаўгурацыя мэра, святкаванне Калядаў і Новага года.

Тут працуе Пярнуская музычная школа, Пярнускі гарадскі аркестр, музычная крама.

Архітэктары будынка — Катрын Коў, Кайрэ Ным і Ханна Гросшміт. Галоўным падрадчыкам будаўніцтва быў «AS Remet». Будаўніцтва залы пачалося ў пачатку 2002 года і была адкрыта для публікі 30 лістапада 2002 года. Кошт будынка — 95 мільёнаў крон, з якіх 75 мільёнаў крон паступілі з дзяржаўнага бюджэту і 20 мільёнаў крон з бюджэту горада Пярну.

Катэгорыя:Пярну
Тачанка (значэнні)

**Тачанка** — шматзначны тэрмін.

* Тачанка — конная павозка.
* Тачанка — прыпыначны пункт Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласці.
Пярнускі порт

**Пярнускі порт** () — порт у горадзе Пярну, Эстонія . Порт размешчаны па абодва бакі ракі Пярну. Першая згадка пра порт датуецца XIII стагоддзем. Росквіт порта прыпадае на канец 18-га і пачатак 19-га стагоддзяў. Асноўнымі таварамі экспарту порта былі лес і лён.

У цяперашні час порт мае рэгулярныя пасажырскія зносіны з астравамі Кіхну і Рухну.

Катэгорыя:Пярну
Мікель Аярсабаль

**Мікель Аярсабаль Угартэ** (; нар.  года, , Краіна Баскаў) — іспанскі футбаліст, вінгер клуба «Рэал Сасьедад» і зборнай Іспаніі. Сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 2020 года ў Токіа. Чэмпіён Еўропы 2024 года.

## Кар’ера ў зборнай 
Мікель прадстаўляў Іспанію на юнацкім узроўні. За нацыянальную зборную Іспаніі ён дэбютаваў 29 мая 2016 года ў матчы супраць зборнай Босніі і Герцагавіны.

Улетку 2019 года Мікель быў запрошаны ў зборную для ўдзелу ў Чэмпіянаце Еўропы сярод моладзевых каманд, які адбыўся ў Італіі. У трэцім матчы ў групе супраць Польшчы ён вызначыўся голам на 35-й хвіліне і яго каманда разграміла саперніка 5:0. У паўфінале забіў адзін мяч з пенальці ў вароты Францыі, а яго каманда перамагла 4:1 і прабілася ў фінал.
## Крыніцы
Пярнуская гразелячэбніца

**Пярнуская гразелячэбніца** () — гасцініца ў горадзе Пярну, Эстонія. Будынак у стылі неакласіцызму быў пабудаваны ў 1926–1927 гг. Спраектаваны Олевам Сійнмаа, Эрыхам фон Вольфельтам і Аляксандрам Нюрнбергам. Там жа знаходзілася лазня (заснаваная ў 1838 годзе). Лазня згарэла ў Першую сусветную вайну.

У савецкі час гасцініца была папулярнай аздараўленчай установай. З 1990-х гадоў гатэль не выкарыстоўваўся. У 2014 годзе быў адкрыты спа-буцік-гатэль.

Катэгорыя:Пярну
Тачанка (павозка)

**Тача́нка** — рысорная конная павозка з лёгкім адкрытым кузавам для парнай запрэжкі.

Тачанкі, у тым ліку з узмоцненай запрэжкай тройкай або чацвёркай коней, выкарыстоўваліся ў кавалерыі ў час Грамадзянскай вайны ў Расіі ў якасці рухомай баявой пляцоўкі пад станковы кулямёт. Баявы разлік кулямётнай тачанкі складаўся з 2—3 чалавек: наводчыка, памочніка і ездавога. У Вялікую Айчынную вайну тачанкі выкарыстоўваліся беларускімі партызанамі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Колавыя транспартныя сродкі
Катэгорыя:Кавалерыя
Джэферсан Лерма

**Джэ́ферсан Ле́рма** (; нар. ) — калумбійскі футбаліст, апорны паўабаронца і цэнтральны абаронца англійскага клуба «Крыстал Пэлас» і нацыянальнай зборнай Калумбіі. Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2016 года, які ладзіліся ў Бразіліі.

## Кар’ера 
### Клубная 
Прайшоў падрыхтоўку ў футбольнай школе клуба «Атлетыка Уіла». На пачатку 2013 года юнак быў далучаны да асноўнай каманды клуба, а 30 сакавіка дэбютаваў у айчыннай лізе ў матчы супраць «Мільянарыяс». У першы свой сезон згуляў 20 матчаў, а яго клуб у розыгрышы Апертуры спыніўся на 13-м радку. Даволі хутка ігрок замацаваўся ў асноўным складзе, а ў сезоне 2015 года стаў адным з ключавых футбалістаў каманды.

Лерму запрыкмецілі ў Іспаніі, вынікам чаго стала арэнда ў валенсійскі клуб «Левантэ» ў сезоне 2015—2016 гадоў. Лерма хутка прыстасаваўся да дынамічнага стылю новага клуба, а першым голам адзначыўся 7 снежня 2015 года, што дапамагло клуба здабыць адзін пункт у матчы супраць «Эспаньёла» (1:1). Згуляўшы 25 матчаў, бакі дамовіліся аб паўнавартасным пераходзе калумбійца. Ігрок склаў з клубам чатырохгадовы кантракт, а «Атлетыка Уіла» атрымала 600 тысяч еўра. Паводле вынікаў сезону «Левантэ» страціў месца ў Ла Лізе, апусціўшыся ў Сегунду. Аднак, ужо праз сезон каманда вярнулася ў эліту, здабыўшы перамогу ў другім дывізіёне. Лерма па вяртанні паўдзельнічаў у гістарычнай перамозе валенсійцаў над «Барселонай», якая скончылася з лікам 5:4 на карысць гаспадароў.

7 жніўня 2018 года Лерма далучыўся да клуба Прэм’ер-лігі «Борнмута» за рэкордныя для клуба 30 мільёнаў еўра. 1 верасня ігрок паклаў пачатак выступы ў Англіі, адгуляўшы 88 хвілін у матчы супраць «Чэлсі», у якім яго каманда зведала паражэнне з лікам 2:0. Калумбіец замацаваўся ў першым складзе ды стаў улюбёнцам шматлікіх заўзятараў клуба. Поруч з камандай ігрок правёў часы ў Прэм’ер-лізе і Чэмпіёншыпе. 8 чэрвеня 2023 года было абвешчана, што англійскі клуб «Крыстал Пэлас» дамовіўся аб асабістых умовах кантракту з Лермам, і што ён далучыцца да клуба 1 ліпеня. За новы клуб калумбіец згуляў 12 жніўня, а яго клуб перамог у гасцях «Шэфілд Юнайтэд» з лікам 1:0.

### Міжнародная 
Ігрок быў часткай алімпійскай каманды Калумбіі на гульнях 2016 года ў Бразіліі. Тады пад кіраўніцтвам Карласа Рэстрэпа каманда дакрочыла да чвэрцьфіналу. Лерма дэбютаваў за нацыянальную зборную Калумбіі 10 лістапада 2017 года, выйшаўшы на замену ў матчы супраць зборнай Рэспублікі Карэі. Ігрок браў удзел у чэмпіянаце свету 2018 года, але ўжо ў першай сустрэчы супраць зборнай Японіі быў выдалены на трэцяй хвіліне.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Футбалісты Калумбіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Калумбіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Атлетыка Уіла Нейва
Катэгорыя:Ігракі ФК Левантэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Борнмут
Катэгорыя:Ігракі ФК Крыстал Пэлас
Радрыга Бентанкур

**Радрыга Бентанкур** (; нар. ) — уругвайскі футбаліст, цэнтральны паўабаронца англійскага клуба «Тотэнхэм Хотспур» і нацыянальнай зборнай Уругвай.

## Кар’ера 
### Клубная 
Сваё футбольнае выхаванне Бентанкур атрымаў у аргенцінскім клубе «Бока Хуніярс». 12 красавіка 2015 года ігрок дэбютаваў у складзе першай каманды ў матчы чэмпіянату Аргенціны супраць «Нуэва Чыкага».

Улетку 2015 года Бентанкур стаў часткай угоды паміж аргенцінскім клубам і італьянскім «Ювентусам», у якім фігураваў Карлас Тэвес. Такім чынам, да сканчэння красавіка 2017 года «Ювентус» меў права на падпісанне шэрагу ігракоў «Бокі» ў першасную чаргу. Бентанкур быў ацэнены на 9,4 мільёнаў еўра. Пазней генеральны дырэктар «Ювентуса» Джузэпэ Марота пацвердзіў, што ў 2017 годзе клуб скарыстаецца сваім правам на Бентанкура. Ігрок прыбыў у Турын у красавіку 2017 года і прайшоў медыцынскае абследаванне. 21 красавіка 2017 года «Ювентус» завяршыў набыццё Бентанкура, склаўшы з ім пяцігадовую ўгоду да 30 чэрвеня 2022 года. «Бока Хуніярс» таксама атрымала права на 50% ад наступнага трансферу ўругвайца. Пасля гэтага Бентанкур вярнуўся ў Аргенціну, каб дагуляць астатнюю частку сезона 2016—2017 гадоў з «Бока Хуніярс».

а».]]
Улетку 2017 года Бентанкур пераехаў у Італіі, дзе правёў некалькі гадоў. Свой першы матч у кашулі «Ювентуса» згуляў 26 жніўня 2017 года, з'явіўшыся на замену ў супрацьстаянні ў «Джэноа». 6 кастрычніка 2018 года паўабаронца ўключыў свой першы гол у браму «Удынезэ». 31 студзеня 2022 года Бентанкур далучыўся да англійскага «Тотэнхэм Хотспура», але сума дагаворы не была выкрыта. За новую каманду ўругваец дэбютаваў 5 лютага ў матчы Кубка Англіі супраць «Брайтан энд Хоўв Альбіёна», выйшаўшы на замену. 11 лютага 2023 года Бентанкур атрымаў траўму пярэдняга крыжападобнага вязу падчас матчу супраць «Лэстэр Сіці», праз якую ён выбыў з каманды да канца сезону. Вяртанне іграка адбылося толькі 27 кастрычніка, з'явіўшыся на замену ў матчы супраць «Крыстал Пэлас». Ужо праз месяц легіянер зноў атрымаў пашкоджанне, пасля чаго акрыяў толькі да 31 снежня 2023 года.

### Міжнародная 
У верасні 2017 года Бентанкур атрымаў свой першы выклік у нацыянальную зборную Уругвая дзеля ўдзелу ў адборачных матчах чэмпіянату свету 2018 года супраць зборных Венесуэлы і Балівіі. Ігрок дэбютаваў 5 кастрычніка, выйшаўшы на замену ў матчы супраць венесуэльцаў, а матч скончыўся ўнічыю 0:0.

## Дасягненні 
**«Бока Хуніярс»**:
* Чэмпіён Аргенціны: 2015, 2017
* Уладальнік Кубка Аргенціны: 2015

**«Ювентус»**:
* Чэмпіён Італіі: 2018, 2019, 2020
* Уладальнік Кубка Італіі: 2018, 2021
* Уладальнік Суперкубка Італіі: 2018, 2020

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Футбалісты Уругвая
Катэгорыя:Ігракі зборнай Уругвая па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Бока Хуніярс
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус
Катэгорыя:Ігракі ФК Тотэнхэм Хотспур
Первіс Эступіньян

**Первіс Хасуэ Эступіньян Тэнорыа** (; нар. ) — эквадорскі футбаліст, левы абаронца англійскага клуба «Брайтан энд Хоўв Альбіён» і нацыянальнай зборнай Эквадора.

## Кар’ера 
### Клубная 
Не зважаючы на тое, што ігрок паходзіць з горада Эсьмеральдас, ён у 2011 годзе далучыўся да акадэміі сталічнага клуба ЛДУ. Дэбютаваў у складзе клуба 1 лютага 2015 года ў матчы эквадорскага першынства супраць «Эль-Насьяналя», з'явіўшыся на пляцоўцы ў другой палове гульні. Клуб атрымаў перамогу ў тым хатнім матчы з лікам 1:0. Футбаліст адразу замацаваўся ў складзе клуба, і нават дэбютаваў у Паўднёваамерыканскім кубку, згуляўшы супраць венесуэльскай «Саморы» і аргенцінскага «Рывер Плейта». У наступным годзе абаронца дэбютаваў у Кубку Лібертадорэс.

29 ліпеня 2016 года ігрок далучыўся да англійскага «Уотфарда», аднак згуляць за клуб ён гэтак і не здолеў. Увесь час футбаліст знаходзіўся ў арэндах у шэрагу іспанскіх клубаў, як «Гранада», «Альмерыя», «Мальёрка» і «Асасуна». Першы свой матч у Ла-Лізе Эступіньян правёў 5 красавіка 2017 года ў нічыйнай сустрэчы супраць «Дэпартыва». Менавіта з «Асасунай» ігрок прыцягнуў да сябе ўвагу, бо клуб выступаў у найвышэйшым дывізіёне, а эквадорац меў месца ў асноўным складзе. У выніку, 16 верасня 2020 года правы на іграка былі набыты іспанскім «Вільярэалам». Як паведамлялася, кошт іграка склаў 15 мільёнаў фунтаў стэрлінгаў.

16 жніўня 2022 года Эступіньян падпісаў пяцігадовы кантракт з клубам Прэм’ер-лігі «Брайтанам энд Хоўв Альбіёнам». Ужо праз чатыры дні ігрок упершыню апрануў кашулю каманды, замяніўшы на 63-й хвіліне матчу супраць «Вест Хэма Юнайтэд» Адама Лалану. 27 жніўня ігрок выйшаў у пачатковым складзе на матч супраць «Лідс Юнайтэду» (1:0) і не дазволіў супернікам пацэліць мяч у браму брайтанцаў.

### Міжнародная 
13 кастрычніка 2019 года Эступіньян дэбютаваў у складзе нацыянальнай зборнай Эквадора ў таварыскім матчы супраць зборнай Аргенціны. Эквадорцы атрымалі знішчальнае паражэнне з лікам 6:1. На Кубку Амерыкі 2021 года абаронца быў адным з ключовых футбалістаў зборнай, правёўшы ўсе 5 матчаў зборнай. У матчы супраць зборнай Перу Эступіньян учыніў галавую перадачу. У дадатак, абаронца быў уключаны ў сімвалічную зборную турніру.

## Дасягненні 
**«Вільярэаль»**:
* Пераможца Лігі Еўропы: 2021

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Эквадора
Катэгорыя:Ігракі зборнай Эквадора па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК ЛДУ Кіта
Катэгорыя:Ігракі ФК Гранада
Катэгорыя:Ігракі ФК Альмерыя
Катэгорыя:Ігракі ФК Мальёрка
Катэгорыя:Ігракі ФК Асасуна
Катэгорыя:Ігракі ФК Вільярэал
Катэгорыя:Ігракі ФК Брайтан энд Хоўв Альбіён
Энер Валенсія

**Э́нер Рэмбе́рта Вале́нсія Ла́стра** (; нар. , Сан-Ларэнса, Эквадор) — эквадорскі футбаліст, нападнік бразільскага клуба «Інтэрнасьянал» і нацыянальнай зборнай Эквадора.

## Кар’ера 
Выхаванец футбольнай школы «Карыбэ Хуніяр». У дарослым футболе дэбютаваў у 2008 годзе выступамі за каманду клуба «Эмелек», у якой правёў пяць сезонаў. У 2014 годзе перайшоў у мексіканскі клуб «Пачука». 29 ліпеня 2014 года, пасля ўдалых выступаў на чэмпіянаце свету, англійскі «Вест Хэм Юнайтэд» выкупіў правы на іграка за 12 млн фунтаў, заключыўшы кантракт з футбалістам на 5 год. Дэбютаваў за «Вест Хэм» 16 жніўня 2014 года ў матчы супраць «Тотэнхэм Хотспур» (0:1), выйшаўшы на замену Карлтану Коўлу на 81-й хвіліне.

Валенсія першапачаткова пачаў сваю кар’еру ў якасці вінгера, але пасля гуляў нападніка зборнай пасля смерці Крысціяна Бенітэса. 13 ліпеня 2017 года перайшоў у склад мексіканскага клуба «Тыгрэс УАНЛ», сума ўгоды засталася навызначанай.

## Дасягненні 
**«Эмелек»**:
* Чэмпіён Эквадора: 2013

**«Тыгрэс УАНЛ»**:
* Чэмпіён Мексікі: 2017(а), 2019(к)
* Уладальнік Кубка Кампэонес: 2018
* Пераожмца Лігі чэмпіёнаў КАНКАКАФ: 2020

**«Фенербахчэ»**:
* Уладальнік Кубка Турцыі: 2023

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Статыстыка на Soccerbase
* Статыстыка на National Football Teams
* 
* 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Футбалісты Эквадора
Катэгорыя:Ігракі зборнай Эквадора па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Эмелек
Катэгорыя:Ігракі ФК Пачука
Катэгорыя:Ігракі ФК Вест Хэм Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Эвертан
Катэгорыя:Ігракі ФК Тыгрэс УАНЛ
Катэгорыя:Ігракі ФК Фенербахчэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэрнасьянал
Царква Святой Кацярыны (Пярну)

**Царква Святой Кацярыны** () — праваслаўны храм у горадзе Пярну (Эстонія). Належыць да Талінскай епархіі Эстонскай праваслаўнай царквы Маскоўскага патрыярхата.

## Гісторыя 
Царква была пабудавана ў 1764—1768 гадах па распараджэнні імператрыцы Кацярыны II, якая наведала Пярну ў 1764 годзе. У 1769 годзе асвечана ў гонар Успення Божай Маці, але ў тым жа годзе пераасвячона ў імя святой пакутніцы Кацярыны Александрыйскай. Храм пабудаваны ў стылі Екацярынінскага барока па праекце архітэктара Пятра Ягорава і стаў крыніцай натхнення для архітэктуры іншых праваслаўных цэркваў у прыбалтыйскіх губернях.

На царкве знаходзіцца вялікі цэнтральны купал, акружаны чатырма невялікімі вежкамі і заходняя вежа з іголкападобным шпілем. Фасад багата ўпрыгожаны і падзелены франтонам і карнізамі. Унутры знаходзіцца іканастас, таксама створаны Ягоравым.
Катэгорыя:Збудаванні Эстоніі ў стылі барока
Арнольд Сепа

**Арнольд Сепа** (,  — ) — эстонскі ўрач-хірург і траўматолаг. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Эстонскай ССР (1983).

## Біяграфія 
Скончыў Першы Ленінградскі медыцынскі інстытут (1941). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, капітан медыцынскай службы, камандзір аперацыйна-перавязачнага ўзвода.

З 1947 па 1949 год працаваў навуковым супрацоўнікам Акадэміі навук Эстонскай ССР, адначасова быў хірургам ва Усходне-Талінскай цэнтральнай бальніцы. 1949—1956 гады выкладаў у Тартускім універсітэце і загадваў кафедрай агульнай хірургіі. 1957—1977 гг. — загадчык траўматалагічнага аддзялення Талінскай бальніцы ў Тынісмяэ.

З 1977 года працаваў у НДІ астэасінтэзу металаў. З 1992 года да закрыцця ў 1994 годзе гэты інстытут насіў яго імя: Цэнтр траўматалогіі і артапедыі ім. А. Сепа. Аўтар шэрагу вынаходніцтваў у галіне медыцыны.

Клініка Арнольда Сепа была расфармаваная па ўказанні міністра сацыяльных спраў Мар'ю Лаўрысцін 12 жніўня 1994 года. Увайшоў у складзены ў 1999 годзе па выніках пісьмовага і анлайн-галасавання спіс 100 вялікіх дзеячаў Эстоніі XX стагоддзя.
Вуліца Гілдзі

**Вуліца Гілдзі** () — вуліца ў гістарычнай частцы Тарту, ад набярэжнай (Вабадузэ пуестээ) да вуліцы Юлікоалі.

## Гісторыя 
У савецкія часы, з 1949 па 1989 год — вуліца Мікалая Пірагова. Папярэднія назвы — platea Companiæ maioris, Großengildestuben strasse, Große Gildenstrasse.

Катэгорыя:Вуліцы Тарту
Вуліца Юлікоалі

**Вуліца Юлікоалі** ( — Універсітэцкая вуліца) — вуліца Тарту. Ад вуліцы Рыя (як працяг вуліцы Калеві) да вуліцы Мунга (за якой мае працяг вуліцу Яані), праходзіць праз гістарычную частку горада і ля падножжа Домскай горкі.

## Гісторыя 
Сучасная назва (у перакладзе на беларускую мову — ВНУ) у гонар Тартускага ўніверсітэта, галоўны будынак якога размешчаны на гэтай вуліцы (д. 18).

## Славутасці 
* Галоўны корпус Тартускага ўніверсітэта
* дом фон Бока
Вуліца праходзіць праз раён звязаных з універсітэтам аб’ектаў, у тым ліку ўніверсітэцкае кафэ (д. 20), універсітэцкую кнігарню (д. 11) і стары будынак хімічнага факультэта, які яшчэ называюць Домам Маркса (д. 16).

* д. 16 — дом фон Бока (эст. Von Bocki maja, 1780)
* д. 18 — Галоўны корпус Тартускага ўніверсітэта

Помнік Барклаю-дэ-Толі (1849, скульптар Васіль Іванавіч Дэмут-Маліноўскі і архітэктар Апалон Феадосіевіч Шчадрын).

Катэгорыя:Вуліцы Тарту
Рудольф Тобіяс

**Рудольф Тобіяс** (; , Селья, востраў Хіюмаа — , ) — эстонскі кампазітар і арганіст, харавы дырыжор, педагог.

## Біяграфія 
Скончыў Санкт-Пецярбургскую кансерваторыю па класах аргана Л. Гаміліуса і кампазіцыі — М. Рымскага-Корсакава ў 1897 годзе. Выступаў як арганіст і харавы дырыжор у Пецярбургу і Тарту. З 1909 года жыў у Германіі, у 1912—1918 выкладаў тэорыю музыкі ў Берлінскай Вышэйшай школе музыкі.

Цэнтральнае месца ў кампазітарскай спадчыне Тобіяса займаюць маштабныя вакальна-сімфанічныя сачыненні. Цікавы лёс кантаты «Пасланне Ёны»: якая правалілася на прэм’еры ў 1909 годзе, яна была затым выканана толькі ў 1989 г. (дырыжор Пеэтэр Лілье), пасля таго, як была адноўлена піяністам Варда Румесенам, і прынята публікай з захапленнем. Раннія сачыненні Тобіяса (як, напрыклад, уверцюра «Юлій Цэзар», напісаная ў 1896) класічныя па стылі, пазнейшыя развіваюць імпрэсіяністычныя і экспрэсіяністычныя тэндэнцыі. З 1904—1908 гг. вёў канцэртную дзейнасць у Тарту як дырыжор, арганіст і піяніст. Арганізоўваў аратарыяльныя канцэрты.

Партрэт Тобіяса быў змешчаны на эстонскай купюры вартасцю 50 крон. У горадзе Хаапсалу яму ўсталяваны помнік. Увайшоў у складзены ў 1999 годзе па выніках пісьмовага і анлайн-галасавання спіс 100 вялікіх дзеячаў Эстоніі XX стагоддзя.

Пахаваны на могілках роднай вёскі Куламаа, Эстонія.

Катэгорыя:Кампазітары Эстоніі
Кая Канепі

**Кая Канепі** (; нар.  года, , Эстонія) — эстонская прафесійная тэнісістка; сяміразовая чвэрцьфіналістка турніраў Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе (як мінімум па разе на кожным з турніраў); пераможца чатырох турніраў WTA у адзіночным разрадзе; пераможца аднаго юніёрскага турніру Вялікага шлема ў адзіночным разрадзе (Адкрыты чэмпіянат Францыі-2001); паўфіналістка адзіночнага турніру Orange Bowl-2000; паўфіналістка аднаго юніёрскага турніру Вялікага шлема ў парным разрадзе (Адкрыты чэмпіянат ЗША-2000); была першай ракеткай свету ў юніёрскім адзіночным рэйтынгу.

Катэгорыя:Тэнісісткі Эстоніі
П’ера Інкап’е

**П’е́ра Марці́н Інкап’е́ Рэ́йна** (; нар. ) — эквадорскі футбаліст, цэнтральны абаронца нямецкага клуба «Баер» і нацыянальнай зборнай Эквадора.

## Кар’ера 
Займаўся футболам у родным Эквадоры. Дэбютаваў за клуб «Індэпенд’ентэ дэль Валье» ў жніўні 2019 года ў матчы эквадорскага першынства супраць «Мушук Руны». Футбаліст амаль не з'яўляўся ў складзе асноўнай дружыны клуба, але разам з моладзевай камандай здабыў Кубак Лібертадорэс сярод юнакоў. Гэтым ён прыцягнуў да сябе ўвагу. У жніўні 2020 года перайшоў у склад аргенцінскага клуба «Тальерэс», які сплаціў 1 млн долараў ЗША за 50% правоў за іграка. Праз год, у жніўні 2021 года, Інкап’е далучыўся да нямецкага «Баера». 16 жніўня эквадорац выйшаў у складзе ў матчы Лігі Еўропы супраць «Ферэнцвараша». Немцы перагулялі венграў з лікам 2:1. Першы гол у прафесійнай кар’еры адбыўся таксама ў матчы Лігі Еўропы супраць «Сэлтыка».

## Дасягненні 
**«Баер»**:
* Чэмпіён Германіі: 2024
* Уладальнік Кубка Германіі: 2024

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Футбалісты Эквадора
Катэгорыя:Ігракі зборнай Эквадора па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Індэпенд’ентэ дэль Валье
Катэгорыя:Ігракі ФК Тальерэс Кордава
Катэгорыя:Ігракі ФК Баер 04
Крысціян Набоа

**Крысція́н Ферна́нда Набо́а Тэ́лья** (; нар. , , Эквадор) — эквадорскі паўабаронца клуба «Эмелек» і нацыянальнай зборнай Эквадора.

## Кар’ера 
### Клубная 
Пачаў кар’еру ў клубе «Эмелек» з роднага Гуаякіля. Цікавасць да іграка ў расійскіх агентаў казанскага клуба з'явілася выпадкова, калі Курбану Бердыеву прапанавалі іншага іграка, але на праглядзе ён адзначыў менавіта Набоа.

У 2007 годзе падпісаў кантракт з «Рубінам» тэрмінам на пяць гадоў. У дэбютным матчы супраць «Растова» забіў гол у сваю браму. Першы мяч у Прэм’ер-лізе забіў у браму маскоўскага «Спартаку». Стаў першым эквадорцам у расійскім футболе. Разам к клубам двойчы стаў чэмпіёнам Расіі.

У зімовае міжсезонне 2011—2012 гадоў Набоа перайшоў у склад маскоўскага «Дынама».

### Міжнародная 
Набоа быў прызваны ў склад нацыянальнай зборнай Эквадора для ўдзелу ў серыі з двух неафіцыйных таварыскіх матчаў у канцы 2006 года супраць іспанскіх аўтаномных супольнасцей.

## Дасягненні 
**«Рубін»**:
* Чэмпіён Расіі: 2008, 2009
* Уладальнік Суперкубка Расіі: 2010

**«Зеніт»**:
* Чэмпіён Расіі: 2019

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на transfermarkt
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гуаякілі
Катэгорыя:футбалісты Эквадора
Катэгорыя:Ігракі зборнай Эквадора па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Эмелек
Катэгорыя:Ігракі ФК Рубін Казань
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК ПАОК
Катэгорыя:Ігракі ФК Растоў
Катэгорыя:Ігракі ФК Зеніт Санкт-Пецярбург
Катэгорыя:Ігракі ФК Сочы
Набоа

**Набоа** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Даніэль Набоа — эквадорскі дзяржаўны дзеяч
* Крысціян Набоа — эквадорскі футбаліст
Элізабет Аспэ

**Элізабет Аспэ** (; ,  — , ) — эстонская пісьменніца.

## Біяграфія 
Нарадзілася восьмым з адзінаццаці дзяцей Мадзіса Аспэ (1820—1889) і яго жонкі Мары (1822—1888). У 1871—1878 гадах вучылася ў жаночай школе ў Пярну. У 1891 годзе пераехала ў Санкт-Пецярбург, дзе працавала ва ўстанове для разумова адсталых дзяцей. У 1892 годзе яна вярнулася ў родны горад, каб гадаваць дзяцей — сваіх і памерлай сястры.

Яе хросным бацькам у літаратуры быў эстонскі публіцыст Ёхан Вальдэмар Янсен. Хроснай маці пісьменніцы была паэтка Элізэ Аўн, з якой яна вяла перапіску ў 1892—1926 гадах, якая захоўваецца ў Музеі эстонскай літаратуры.

Дэбютавала апавяданнем «Enne ukse lukutamist», якое апублікавала ў «Postimees» у 1881 годзе.

Катэгорыя:Паэтэсы Эстоніі
Оўшэн-Сіці (Мэрыленд)

**Оўшэн-Сіці** () — курортны горад у акрузе Вустэр, штат Мэрыленд, на усходнім узбярэжжы ЗША. Насельніцтва — 6844 жыхары (перапіс 2020), у летнія месяцы горад прымае ад 320 000 да 345 000 адпачывальнікаў на выходныя і да васьмі мільёнаў наведвальнікаў штогод. Улетку Оўшэн-Сіці становіцца другім па колькасці насельніцтва муніцыпалітэтам Мэрыленда пасля Балтымара. Частка сталічнай вобласці Солсберы.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Мэрыленда
Оўшэн-Сіці

**Оўшэн-Сіці**:
* Оўшэн-Сіці (Мэрыленд)
* Оўшэн-Сіці (Нью-Джэрсі)
Феліпэ Кайседа

**Феліпэ Сальвадор Кайседа Кароса** (; нар. , , Эквадор) — эквадорскі футбаліст, нападнік нацыянальнай зборнай Эквадора.

## Кар’ера 
Займацца пачаў у эквадорскіх камандах. Але ў прафесійным футболе дэбютаваў за швейцарскі клуб «Базель».

З 2008 па 2011 год гуляў за англійскі «Манчэстэр Сіці», партугальскі «Спортынг» і іспанскія клубы «Малага» і «Левантэ». Сваёй гульнёй за апошнюю каманду прыцягнуў увагу прадстаўнікоў трэнерскага штаба маскоўскага «Лакаматыва», у склад якога далучыўся ў 2011 годзе.

Да складу эмірацкай «Аль-Джазіры» далучыўся ў 2014 годзе, аднак ужо ў ліпені гэта ж года сышоў у іспанскі «Эспаньёл».

## Дасягненні 
**«Лацыа»**:
* Уладальнік Кубка Італіі: 2019
* Уладальнік Суперкубка Італіі: 2017, 2019

**«Інтэрнацыянале»**:
* Уладальнік Кубка Італіі: 2022

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Профіль на Soccerbase
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гуаякілі
Катэгорыя:Футбалісты Эквадора
Катэгорыя:Ігракі зборнай Эквадора па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Базель
Катэгорыя:Ігракі ФК Манчэстэр Сіці
Катэгорыя:Ігракі ФК Спортынг Лісабон
Катэгорыя:Ігракі ФК Малага
Катэгорыя:Ігракі ФК Левантэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Лакаматыў Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Эспаньёл
Катэгорыя:Ігракі ФК Лацыа
Катэгорыя:Ігракі ФК Джэноа
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэрнацыянале Мілан
Катэгорыя:Ігракі ФК Абга
Калонія-дэль-Сакрамента

**Калонія-дэль-Сакраме́нта** () — горад ва Уругваі, які размяшчаецца ў дэпартаменце Калонія. Знаходзіцца на беразе ракі Ла-Плата, насупраць аргенцінскай сталіцы Буэнас-Айрэса.

## Гісторыя 
Па здабыцці Партугаліяй незалежнасці кароль краіны Педру II накіраваў на месца сучаснага горада экспедыцыю на чале з Мануэлам Лобу з мэтай аднаўлення партугальскіх калоній. Сюды прыбыла каля 400 салдат на пяці караблях. Іспанскі губернатар Буэнас-Айрэса накіраваў у канцы лютага 1680 года войскі, каб выбіць партугальцаў з горада. Лобу быў захоплены ў палон, дзе і загінуў 7 студзеня 1683 года. Аднак, у выніку пагаднення, складзенага яшчэ ў 1681 годзе, паселішча адышло да Партугаліі. Асноўным складнікам эканомікі адноўленага горада сталі кантрабанда і паляванне.

Падчас Вайны за іспанскую спадчыну губернатар Буэнас-Айрэса Вальдэс Інсьян ініцыяваў аблогу Калоніі-дэль-Сакрамента. Іспанцы ўзялі горад пад кантроль, а партугальскія каланісты былі эвакуіраваны караблямі. Толькі цэрквы і мост засталіся незруйнаванымі. Паводле Утрэхцкага міру горад зноў вярнуўся да Партугаліі. Наступная атака падчас Іспанска-партугальскай вайны 1735—1737 гадоў была няўдалай. Горад патрапіў пад уладу іспанцаў, але потым вярнуўся да Партугаліі. Са стварэннем Бразіліі горад стаў часткай новай краіны. 10 студзеня 1809 года да здабыцця Уругваем сваёй незалежнасці паселішча атрымала статус мястэчка. Пасля ўтварэння Уругвая стала горадам.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт


Катэгорыя:Гарады Уругвая
Царква Святой Лізаветы (Пярну)

**Царква Святой Лізаветы** () — лютэранская царква ў Пярну, Эстонія. Гісторыя сучаснай царквы адносіцца да 1741 года, калі расійская імператрыца Лізавета Пятроўна ахвяравала 8000 рублёў на будаўніцтва новай царквы ў Пярну. Будаўніцтва пачалося ў 1744 годзе і было завершана ў 1747 годзе пад кіраўніцтвам майстра-будаўніка І. Х. Гютэрбока з Рыгі. Шпіль, скончаны крыху пазней у 1750 годзе, быў спраектаваны І. Х. Вюльбернам, які таксама спраектаваў шпіль царквы Святога Пятра ў Рызе.
Катэгорыя:Збудаванні Эстоніі ў стылі барока
Пярнуская ратуша

**Пярнуская ратуша** () — ратуша ў горадзе Пярну, Эстонія. Будынак складаецца з дзвюх частак: класіцыстычнай часткі на вуліцы Уус і прыбудовы, пабудаванай у 1911 годзе. У 1839 годзе ў будынку пачала працаваць гарадская ўправа. У наш час будынак выкарыстоўваецца Пярнускай гарадской галерэяй, Пярнускім гарадскім аркестрам і Пярнускім візіт-цэнтрам.
Катэгорыя:Ратушы Эстоніі
Антон Старкопф

**Антон Старкопф** (; , Кохіла — , ) — эстонскі скульптар, народны мастак Эстонскай ССР (1964).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай шматдзетнай сям’і. Вучыўся ў школе Антона Ажбэ ў Мюнхене (1911—1912) і ў «Рускай акадэміі» ў Парыжы (1912—1914). У гады Першай сусветнай вайны жыў і працаваў у Германіі: Дрэздэн (1914), Берлін (1917).

Пасля вяртання ў Эстонію ўдзельнічаў у стварэнні аб’яднання «Палас» і Вышэйшай мастацкай школы «Палас» у Тарту (1919), выкладаў у школе, у 1929—1940 дырэктар. Выкладаў таксама і ў Тартускай мастацкай школе (1944—1950; прафесар з 1947, у 1945—1948 дырэктар). Сярод вучняў — Фердзі Санамеес, Герман Халістэ, Аўгуст Вом, Ёханес Хірв, В. М. Бялоў.

З 1950 па 1954 год працаваў у Маскве ў Сяргея Мяркурава. Па некаторых звестках, быў вымушаны пакінуць Эстонію, ратуючыся ад магчымага арышту.

З 1954 года зноў жыў у Тарту (уласны дом, вуліца Якаба Хурды, 2, архітэктар Арнольд Матэус).

Пахаваны ў Хагеры, сямейнае пахаванне Külvaja («Сейбіт»). Быў жанаты з Лідзіяй Мей.
Хагеры

**Хагеры** () — пасёлак у воласці Кохіла павета Рапламаа, Эстонія. Знаходзіцца за 6 км на захад ад пасёлка Кохіла. Прымыкае да аднайменнай вёскі. Вышыня над узроўнем мора — 66 метраў. Паштовы індэкс — 79701.

Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Катэгорыя:Рапламаа
VBMR Griffon

**VBMR Griffon** () — французскі шматмэтавы бронетранспарцёр. 

## Гісторыя 
З пачатку 2000-х гадоў французская армія рыхтавалася да замены браневікоў VAB. Вайскоўцы запланавалі на перыяд 2018—2025 гадоў закупіць да 2122 аўтамабіляў VBMR, распрацаваных і вырабленых кампаніяй Nexter у супрацоўніцтве з Arquus і Thales. 

6 снежня 2014 года міністр абароны Францыі Жан-Іў Ле Дрыян абвясціў, што пастаўкі пачнуцца ў 2018 годзе. 

## Апісанне 
VBMR Griffon грунтуецца на шасі камерцыйнага ўсюдыхода з колавай формулай 6×6 і можа перавозіць да васьмі пяхотнікаў.

БТР выкарыстоўвае стандартныя рухавікі камерцыйных грузавікоў, адаптаваныя для работы з больш шырокім дыяпазонам паліва. У машыне ўсталяваная сістэма залішняга ціску для падтрымання пастаяннай абароны дэсантнага аддзялення ад хімічных, біялагічных і радыяцыйных пагроз. Для эксплуатацыі ў гарачым клімаце Griffon абсталяваны кандыцыянерам.

Griffon абсталяваны выносным баявым модулем, які можа быць узброены альбо 12,7-мм, альбо 7,62-мм кулямётам, альбо 40-мм аўтаматычным гранатамётам. Магчыма даданне двух супрацьтанкавых кіраваных ракет Akeron MP. На выдаленым баявым модулі ўсталяваны восем пускавых установак для дымавых гранат.

У дадатак да больш цяжкага бронеаўтамабіля Griffon у якасці замены таксама ідзе 4-колавы «»— «VBMR-L Serval». Ён прызначаны для вядзення разведвальных дзеянняў у лёгкіх пяхотных часцях. Адрозніваецца падвышанай манеўранасцю і праходнасцю.

## Мадыфікацыі 
### VBMR Griffon 
* VTT: Бронетранспарцёр
* EPC/VOA: Самаходны камандны пункт і рухомы разведвальны пункт
* MEPAC: Самаходны мінамёт
* Ambulance/Santé: Браняваная медыцынская машына
* Génie: Інжынерная машына загароды
* NRBC: Машына войск РХБА

### VBMR-L Serval 
* VPB: Бронетранспарцёр
* SA2R: Armoured ISTAR vehicle
* NCT: Браняваная машына сувязі
* Ambulance/Santé: Браняваная медыцынская машына

## На ўзбраенні 
*  Бельгія
*  Францыя

## Крыніцы 
Катэгорыя:Бранятэхніка Францыі
Катэгорыя:Бронетранспарцёры
Аэспа

**Аэспа** () — пасёлак у воласці Кохіла павета Рапламаа, Эстонія. Размешчаны за 6 кіламетраў на паўночны захад ад валаснога цэнтра — пасёлка Кохіла, і за 24 кіламетры ад павятовага цэнтра — горада Рапла. Вышыня над узроўнем мора - 60 метраў. На поўначы прымыкае да вёскі Раабука воласці Саку. Значную частку пасёлка займаюць дачныя кааператывы.

Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Катэгорыя:Рапламаа
Прылімяэ

**Прылімяэ** () — пасёлак у воласці Кохіла павета Рапламаа, Эстонія. Размешчаны з 3 км на ўсход ад валаснога цэнтра — пасёлка Кохіла, за 1 ад шашы Талін-Цюры-Вільяндзі. Вышыня над узроўнем мора — 67 метраў.

Паштовы індэкс — 79702.

Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Катэгорыя:Рапламаа