open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Крапівенскі-2

**Крапівенскі-2** () — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Асцёрскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Крапівенскі-2 абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

З 2004 па 2019 год у складзе Рослаўльскага сельскага паселішча.

## Геаграфія 
Праз вёску праходзіць аўтадарога .

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Рослаўльскага раёна
Асцёр (Рослаўльскі раён)

**Асцёр** () — сяло ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Асцёрскага сельскага паселішча.

## Геаграфія 
Праз сяло праходзіць аўтадарога . У сяле размешчаны чыгуначны прыпыначны пункт Асцёр.

## Гісторыя 
Узнікла на аснове паўстанка Васькова чыгункі Рыга-Арол ў 1919 годзе на торфабалоце Асцёр.

У гады Вялікай Айчыннай вайны сяло была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

З 1949 году — пасёлак гарадскога тыпу, з 2004 — сяло.

## Насельніцтва 
## Зноскі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Рослаўльскага раёна
Дзеснагорск (муніцыпальнае ўтварэнне)

**Муніцыпальнае ўтварэнне «горад Дзеснагорск»** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і муніцыпальнае ўтварэнне (гарадская акруга) у Смаленскай вобласці Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Дзеснагорск.

## Гісторыя 
Статус і межы гарадской акругі ўстаноўлены абласным законам ад 28.12.2004 г. № 120-з «Об административно-территориальном устройстве Смоленской области».

## Склад гарадской акругі 
* Дзеснагорск
* Сасноўка

## Спасылкі 
Катэгорыя:Смаленская вобласць
Алена Васілеўна Рынковіч

**Алена Васілеўна Рынковіч** (, в. Лысая Гара, Лагойскі раён, Мінская вобласць — ) — беларуская актрыса. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1968).

## Біяграфія 
Скончыла ў 1948 годзе студыю Беларускага тэатра імя Я. Купалы. З 1948 года працавала ў Нацыянальным тэатры імя Я. Купалы.

## Творчасць 
Выканаўца драматычных і характарных роляў. Творчасць адметная тонкім пранікненнем у сутнасць вобраза, мяккім гумарам і лірызмам. Шэраг яркіх роляў сыграла ў беларускім рэпертуары: Агата («Паўлінка» Я. Купалы), Мякішава («Брама неўміручасці» К. Крапівы), Наташа, Лідзія Сямёнаўна, Клава («Выбачайце, калі ласка!», «Таблетку пад язык», «Лявоніха на арбіце» А. Макаёнка), Марыя Фадзееўна («І змоўклі птушкі…» І. Шамякіна), Аня («Канстанцін Заслонаў» А. Маўзона), Марфа («Плач перапёлкі» паводле І. Чыгрынава), Маці («Парог» А. Дударава). Сярод роляў у класічнай і сучаснай драматургіі: Ганна Паўлаўна, Глафіра Фірсаўна, Людміла («», «», «» А. Астроўскага), Карпухіна («» паводле Ф. Дастаеўскага), Любка Шаўцова («Маладая гвардыя» паводле А. Фадзеева), графіня Русільёнская («» У. Шэкспіра).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Актрысы XX стагоддзя
Катэгорыя:Актрысы тэатра Беларусі
Тодар Лемяшонак

**Тодар Лемяшонак** (, в. Лягезы Мінскай губерні Расійскай імперыі, цяпер Валожынскі раён Мінскай вобласці — ) — грамадскі дзеяч беларускай дыяспары ў Вялікабрытаніі.

## Біяграфія 
Перад пачаткам Другой сусветнай вайны служыў у польскім войску. У 1939 годзе трапіў у палон і вывезены ў Германію. Па заканчэнні вайны апынуўся ў беларускім лагеры для перамешчаных асоб, адкуль у 1947 годзе выехаў на працу ў Вялікабрытанію.

У Вялікабрытаніі першапачаткова працаваў на сельскай гаспадарцы. Потым пасяліўся ў Брадфардзе. З 1947 года быў сябрам Згуртавання беларусаў у Вялікабрытаніі, актывістам аддзела ў Брадфардзе, у 1976—1991 — старшынёй мясцовага аддзела ЗБВБ. З 1949 года быў сябрам Згуртавання беларускіх камбатантаў. Радны БНР у Вялікабрытаніі. Выконваў абавязкі скарбніка Беларускага грамадскага клуба «Сакавік», а таксама шмат гадоў быў адміністратарам Беларускага дома ў Брадфардзе.

Памёр 30 кастрычніка 2000 года. Пахаваны ў Брадфардзе на Scholemoor Сemetery.

## Сям’я 
Маці — Ганна Лемяшонак.

Жонка — Марыя Лемяшонак.

Тодар Лемяшонак — стрыечны дзед па маці беларускага паэта Віктара Шніпа.

## Літаратура 
* Віктар Шніп. Тутэйшая туга. Паэзія і проза // Выдавецтва «Чатыры Чвэрці». Мінск, 2014

## Спасылкі 
* Радыё Свабода. «Камяністая дарога зь Беларусі ў Брадфард»

Катэгорыя:Беларусы ў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Валожынскім раёне
Беларускі гальфстрым

«**Беларускі гальфстрым**» — творчае аб’яднанне, якое мае на мэце агучванне беларускай мовай найлепшых сучасных кінастужак. Кіраўнік праекту — Франак Вячорка.

## Гісторыя 
Праект распачаўся ў 2005 годзе з агучваньня па-беларуску вядомай брытанска-амерыканскай каляднай камедыі «Любоў насамрэч». У агучванні ўзялі ўдзел як прафесійныя акцёры: Анатоль Шурпін, Юрась Бушлякоў, Вераніка Пашкевіч, гэтак палітык Аляксей Янукевіч ды іншыя.

У 2007 годзе быў агучаны беларускай мовай мультфільм «Шрэк Трэці». Ролі агучылі Святлана Зелянкоўская, Аляксандр Памідораў, Ягор Маёрчык, 
Мікола Рабычын, Макс Івашын, Павал Яскевіч, а таксама студэнты розных ВНУ. З англійскай мовы пераклад зрабіла Таццяна Беланогая.

У 2008 годзе былі перакладзены і агучаны па-беларуску «Беларускім Гальфстрымам» культавы гангстарскі баявік «Крымінальнае чытво» ды дзіцячы фільм «Маленькая калядная казка». Ініцыятарам дубляжу выступіў Франак Вячорка, рэжысёрам — Аляксандр Памідораў. Пераклад зрабіў Макс Шчур, а рэдактарамі выступілі Юрась Бушлякоў, Вінцук Вячорка і Пятро Садоўскі.

Катэгорыя:Кінематограф Беларусі
Катэгорыя:Творчыя аб’яднанні
Брацкая магіла (Насовічы)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў в. Насовічы, Добрушскі раён, Гомельская вобласць. Знаходзіцца у скверы.

## Гісторыя 
25 верасня 1943 года падраздзяленні 48-й арміі, зламаўшы ўпартае супраціўленне фашыстаў у напрамку Гомеля, авалодалі вёскай Кузьмінічы, распачалі пераадольваць рэчку Хорапуць, балоты і лясныя масівы. На другі дзень выйшлі да чыгункі Гомель — Церахоўка, вызвалілі вёскі Івакі, Гардуны, Насовічы, Жгунь. Завязаліся баі ўздоўж грунтавой дарогі Насовічы — Жгунская Буда. Да зыходу 26 верасня 162-я стралковая дывізія 19-га стралковага корпуса 65-й арміі пад камандаваннем генерал-маёра С. Я. Сянчылы, прайшоўшы з баямі да 25 кіламетраў, падышла да гарадскога пасёлка Церахоўка. Перад дывізіяй стаяла задача на другі дзень, 27 верасня, выбіць гітлераўцаў з райцэнтра.

Пахаваны воіны, што памерлі ад ран у жніўні 1941 года, і воіны, якія загінулі пры вызваленні вескі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў або памерлі ад ран у шпіталі ў верасні-кастрычніку 1943 года. У 1959 годзе на магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна з вянком.

З ліку пахаваных былі памерлыя хірургічнага перасоўнага палявога шпіталя № 2405, які дыслакаваўся ў вёсцы Насовічы у жніўні 1941 года (было пахавана 5 чалавек).

## Помнік 
Помнік на брацкай магіле складаецца з вертыкальнага пастамента васьмікутнай формы, абліцаванага гранітнымі плітамі. На пастаменце ўсталявана роставая постаць салдата з пахіленай галавой, апранутага ў шынель і плашч — накідку. У правай руцэ салдатаў трымае вянок з лаўра, левай прыціскае да пояса каску. На франтальнай частцы брацкай магілы прастакутная гарызантальная падстава, на якой усталявана трапецападобнае надмагільнае збудаванне.

На бакавых нахільных гранях збудавання ўсталяваны мемарыяльныя пліты з імёнамі вядомых загінулых ваяроў, пахаваных у брацкай магіле. У пярэдняй частцы падставы ўсталявана рэльефны малюнак ордэна Айчыннай вайны. Тэрыторыя пахавання выкладзена ходнікавай пліткай фігурнай формы.
 

Катэгорыя:Брацкія магілы Добрушскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:1943 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Насовічы
Паўднёваўкраінскі нацыянальны педагагічны ўніверсітэт імя К. Д. Ушынскага

**Паўднёваўкраінскі нацыянальны педагагічны ўніверсітэт імя К. Д. Ушынскага** — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова педагагічнага профілю са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў Адэсе.

## Агульная характарыстыка 
У ліпені 1919 года было прынята рашэнне аб адкрыцці ў Адэсе настаўніцкага інстытута, але змена ўлады ў горадзе разбурыла гэта пачынанне.  Увесну 1920 года Адэскі губернскі аддзел адукацыі зноў прыняў рашэнне аб адкрыцці настаўніцкага (педагагічнага) інстытута. У жніўні 1920 года на базе настаўніцкага інстытута быў заснаваны Адэскі інстытут народнай адукацыі. У 1930 годзе Адэскі інстытут народнай адукацыі рэарганізавалі ў тры ўстановы: Адэскі інстытут сацыяльнага выхавання, Адэскі інстытут прафесійнай адукацыі, Адэскі фізіка-хіміка-матэматычны інстытут.

Адэскія інстытуты сацыяльнага выхавання і прафесійнай адукацыі ў 1933 годзе быў ператвораны ў Адэскі дзяржаўны педагагічны інстытут. У 1945 годзе пастановай Урада УССР навучальнай установе было нададена імя Канстанціна Дзмітрыевіча Ушынскага.

29 верасня 1994 года на базе Адэскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута быў створаны Паўднёваўкраінскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя К. Д. Ушынскага, які першым з педагагічных ВНУ Украіны быў прыняты 2 кастрычніка 1996 года да Асацыяцыі еўрапейскіх універсітэтаў. У 2009 годзе ўніверсітэт набыў статус нацыянальнага.

Па рэйтынгу Міністэрства адукацыі і навукі Украіны ўніверсітэт ўваходзіць у тройку лідараў сярод вышэйшых навучальных устаноў педагагічнага і гуманітарнага профілю. За гады існавання ў яго сценах прайшлі падрыхтоўку і павысілі кваліфікацыю амаль 100 тысяч спецыялістаў розных спецыяльнасцяў, з якіх больш за 2000 сталі заслужанымі дзеячамі ў розных галінах навукі, культуры, адукацыйнай і спорту, а таксама выдатнікамі адукацыі Украіны.

## Структура 
Інстытуты, факультэты і аддзяленні:
* Фізіка-матэматычны факультэт
* Сацыяльна-гуманітарны факультэт
* Гісторыка-філасофскае аддзяленне
* Факультэт музычнага і харэаграфічнага адукацыі
* Факультэт замежных моў
* Факультэт пачатковага навучання
* Інстытут фізічнай культуры, спорту і рэабілітацыі
* Філалагічны факультэт
* Факультэт дашкольнай педагогікі і псіхалогіі
* Мастацка-графічны факультэт
* Інстытут паслядыпломнай адукацыі і сертыфікацыі

У структуру універсітэта ўваходзяць акрамя факультэтаў і інстытутаў Адэскі педагагічны каледж, Белгарад-Днястроўскае педагагічнае вучылішча, Балцкае педагагічнае вучылішча, Адэскі прафесійны ліцэй сферы паслуг, Балцкі і Крэменчуцкі вучэбна-кансультацыйныя цэнтры, Севастопальскі вучэбна-кансультацыйны пункт, метадычны цэнтр мастацкага і эстэтычнага выхавання дзяцей і моладзі; больш за 40 гімназій, школ, дашкольных устаноў, якія ўтвараюць педагагічны комплекс і складаюць яго эксперыментальныя пляцоўкі.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт установы

Катэгорыя:1920 год ва Украіне
Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Катэгорыя:Універсітэты Адэсы
Брацкая магіла (Агародня Гомельская)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне савецкіх воінаў і партызан ў в. Агародня Гомельская, Добрушскі раён, Гомельская вобласць. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі.

## Гісторыя 
Пахаваны 38 салдат і адзін партызан, якія загінулі ў кастрычніку 1943 года пры вызваленні вёскі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў у Вялікую Айчынную вайну. У 1956 годзе на магіле ўсталяваны помнік-скульптура ваяра ў поўны рост з аўтаматам у правай руцэ.

## Помнік 
Пляцоўка перад надмагільнай пабудовай па перыметры агароджана плотам з бетонных секцый і выкладзена фігурнай ходнікавай пліткай. На пляцоўцы па абодва бакі ад помніка знаходзяцца два кветнікі.

Надмагільная пабудова ўяўляе сабою цагляны пастамент кубічнай формы, пакрыты тынкоўкай. На асабовым боку пастамента нанесены імёны ваяроў загінулых у Вялікую Айчынную вайну і надпіс «Тут пахавана 39 чалавек, у тым ліку 19 невядомых. Вечная памяць загінулым героям».
 

Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:1943 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Агародня Гомельская
Катэгорыя:Брацкія магілы Добрушскага раёна
Ас-Садамія

**Ас-Садамія** ці ж **Мухафаза Кувейт** () — 19-я мухафаза Ірака, заснаваная пасля ўварвання Ірака ў Кувейт у 1990 годзе. Гэтаму папярэднічала стварэнне марыянеткавай дзяржавы — Рэспублікі Кувейт. Адмова Ірака сысці з Кувейта прывяла да вайны ў Персідскім заліве і вяртання кувейцкага ўрада 26 лютага 1991.

Стрыечны брат прэзідэнта Садама Хусейна, бачны дзяржаўны і ваенны дзеяч Ірака, Алі Хасан аль-Маджыд, які кіраваў акупацыяй Кувейта, быў прызначаны губернатарам новастворанай мухафазы. Ён пераназваў захопленую тэрыторыю, назваўшы ў гонар сваяка — Садамія. У верасні Аль-Маджыд прыняў указ, па якім усе будынкі з эмблемай або карцінамі кувейцкага эміра павінны быць спалены, а ўладальнікі арыштаваны. Кувейтцам забаранілі насіць і адрошчваць бароды. 

У лістападзе 1990 года новым губернатарам Кувейта быў прызначаны Азіз Саліх ан-Нуман, які таксама актыўна прымаў удзел у яго акупацыі. На новай пасадзе па яго распараджэнні ў Кувейце пачаліся масавыя рабаванні. Лічыцца, што ён таксама адказны за згвалтаванні кувейцкіх жанчын.

Катэгорыя:Вайна ў Персідскім заліве
Катэгорыя:З’явіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1991 годзе
Катэгорыя:Анексія
Брацкая магіла (Перарост)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне савецкіх воінаў і партызан у аграгарадку Перарост, Добрушскі раён, Гомельская вобласць. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі, на грамадзянскіх могілках

## Гісторыя 
Пахаваны воіны, якія загінулі ў кастрычніку 1943 года пры вязваленні вёскі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў або памерлі ад ран у шпіталі, і 3 партызаны, якія загінулі ў Вялікаю Айчынную вайну. У 1954 годзе на магіле пастаўлены помнік-скульптура воіна у поўны рост з аўтаматам у правай руцэ.

## Помнік 
Пляцоўка перад надмагільным збудаваннем па перыметры агароджана жалезным плотам і выкладзена фігурнай ходнікавай пліткай. На пляцоўцы па абеіх баках ад помніка знаходзяцца чатыры кветнікі.

Надмагільнае збудаванне ўяўляе сабою цагляны пастамент кубічнай формы, пакрыты тынкоўкай. На асабовым боку пастамента нанесены імёны воінаў загінуўшых у Вялікую Айчынную вайну і надпіс уверсе «Вечная слава воинам, грудью отстоявшим свободу и назависимость нашей Родины в годы Великой Отечественной войны 1941−1945 г.г.».

Перад пастаментам і па абодва бакі ад яго усталяваны мемарыяльныя пліты з імёнамі вядомых ваяроў Чырвонай Арміі. Па абодва бакі ад пастамента ўсталяваны мемарыяльныя пліты з імёнамі землякоў, якія не вярнуліся з франтоў Другой сусветнай вайны.
 

Катэгорыя:Брацкія магілы Добрушскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:1943 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Перарост
Рэспубліка Кувейт

**Рэспубліка Кувейт** () — кароткачасовая марыянеткавая дзяржава, якая праіснавала з 4 да 28 жніўня 1990 года, калі Кувейт быў захоплены іракскім урадам.

Падчас уварвання іракскія сілы спрыялі рэвалюцыі, наладжанай кувейцкімі вайскоўцамі. 4 жніўня было абвешчана аб стварэнні «Часовага ўрада свабоднага Кувейта», які ўключаў 9 кувейцкіх афіцэраў-калабарацыяністаў, на чале якіх стаяў Алаа Хусейн Алі, намінальны кіраўнік дзяржавы, галоўнакамандуючы, міністр абароны і ўнутраных спраў.

Эмір Кувейта збег у Саудаўскую Аравію і заснаваў урад у выгнанні.

Рэспубліканскі рэжым абвінавачваў манархістаў у антынароднай, антыдэмакратычнай, праімперыялістычнай і прасіянісцкай палітыцы, а таксама ва ўзбагачэнні за кошт прысваення нацыянальных рэсурсаў.

7 жніўня «Часовы ўрад свабоднага Кувейта» абвясціў Рэспубліку Кувейт з Алаа Хусейнам Алі ў якасці прэм’ер-міністра.

8 жніўня іракскі ўрад абвясціў аб «зліцці» Кувейта з Іракам. Савет рэвалюцыйнага камандавання Ірака заявіў: *«Свабодны часовы кувейцкі ўрад вырашыў прасіць супляменнікаў у Іраку, кіраваных рыцарам арабаў і правадыром іх паходу прэзідэнтам фельдмаршалам Садамам Хусейнам, аб прыняцці іх як сыноў у іх вялікую сям’ю, аб вяртанні Кувейта ў склад Вялікага Ірака, Радзімы-маці, і аб забеспячэнні поўнага адзінства Ірака і Кувейта»*. Хусейну Алі далі пасаду намесніка прэм’ер-міністра Ірака. 28 жніўня Кувейт быў абвешчаны 19-й правінцыяй Ірака, губернатарам Кувейта быў прызначаны Алі Хасан аль-Маджыд.

## Гл. таксама 
* Вайна ў Персідскім заліве

Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Блізкага Усходу
Катэгорыя:Вайна ў Персідскім заліве
Катэгорыя:З’явіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1990 годзе
Васькова (Рослаўльскі раён)

**Васькова** () — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Асцёрскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Васькова абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

З 2004 па 2019 год у складзе Рослаўльскага сельскага паселішча.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Рослаўльскага раёна
Брацкая магіла (Мар’іна)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў в. Мар’іна, Добрушскі раён, Гомельская вобласць.

## Помнік 
Помнік уяўляе сабою пастамент кубічнай формы вышынёй 2.2 м. На ім усталявана постаць салдата ў плашч-накідцы, які стаіць у поўны рост. У правай руцэ ваяр трымае аўтамат, у левай каску. На франтальнай частцы пастамента ўсталявана мемарыяльная пліта з надпісам «Вечная слава героям, павшим в боях за свободу и независимость нашей Родины».

Перад пастаментам сіметрычна размешчаны дзве пліты з чорнага мармуру, усталяваныя 26 жніўня 2010 года, у сувязі з подзахоронением 33 невядомых ваяроў, выяўленых пошукавым атрадам Міністэрства абароны РБ у наваколлях вёскі.

Злева ад пастамента ўсталяваны дзве стэлы з граніту з надпісамі. Першы надпіс: «1941 — 1945. Здесь захоронены 287 воинов Советской Армии. Они пали смертью героев в боях, в окрестностях деревни Марьино, освобождая от немецко-фашистских оккупантов Родину в сентябре — октябре 1943 года. Фамилии 219 воинов не установлены. Вечная слава героям!».

На другой стэле прозвішча пахаваных салдат. Справа знаходзяцца тры стэлы. На першай надпіс: «Вечен Ваш подвиг в сердцах поколений, жизнью потомки обязаны Вам». На дзвюх іншых стэлах прозвішча пахаваных ваяроў.

Тэрыторыя брацкай магілы агароджана металічным ланцугом з буйнымі звёнамі на нізкіх металічных слупках.

Катэгорыя:Брацкія магілы Добрушскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:1943 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Мар’іна (Добрушскі раён)
Дзевіна (Смаленская вобласць)

**Дзевіна** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Руднянскім раёне. Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 6 км на паўночны захад ад Рудні, у 5 км на поўнач ад аўтадарогі  Арол — Віцебск, у 3 км на захад ад межы з Беларуссю. Каля вёскі знаходзіцца аднайменнае возера. Насельніцтва — 1 жыхар (2007). Уваходзіць у склад Перавалоцкага сельскага паселішча.

## Славутасці 
Помнікі археалогіі:
* Паселішча 3-й чвэрці 1 тысячагоддзя н. э. у 1,5 км на паўночны ўсход ад вёскі.
* Паселішча 1 тысячагоддзя н. э. у 1,5 км на паўднёвы захад ад вёскі.
* Курганная група (3 кургана «Французскія магілы») у 2 км на паўночны ўсход ад вёскі.
* Курганная група (6 курганоў вышынёй да 1,8 м) у 1,5 км на паўночны ўсход ад вёскі.

## Спасылкі 
* Дзевіно/Энцыклапедыя Смаленскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты Руднянскага раёна (Смаленская вобласць)
Беразіно (Смаленская вобласць)

**Беразіно** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Руднянскім раёне. Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 1,5 км на поўдзень ад Рудні, правым беразе ракі Малая Бярэзіна. Насельніцтва — 792 жыхара (2007). Адміністрацыйны цэнтр Казіміраўскага сельскага паселішча. 
## Эканоміка 
Пачатковая школа, дом культуры, дзіцячы сад, крамы, малакаперапрацоўчае прадпрыемства.

## Славутасці 
* Абеліск на брацкай магіле 48 воінаў Савецкай Арміі, загінулых у 1941 - 1943 гг.
## Спасылкі 
* Беразіно/Энцыклапедыя Смаленскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты Руднянскага раёна (Смаленская вобласць)
Столінскі майстар

**Столінскі майстар** — умоўнае імя ананімнага іканапісца, які працаваў у XVII стагоддзі на Піншчыне.

## Творчасць 
Гэты іканапісец характэрны незвычайным «паветраным, прасветленым» блакітным і серабрыстым каларытам з воплескамі чырвона-пурпуровых каляровых акцэнтаў захаваным у вобразах апосталаў і іншых абразах.

### Вядомыя творы 
»]]
* Нараджэнне Маці Божай
* Сабор Арханёла Міхаіла

Катэгорыя:Іканапісцы Беларусі
Катэгорыя:Мастакі XVII стагоддзя
Катэгорыя:Постаці Столінскага раёна
Бальшая Беразіна

**Бальшая Беразіна** () — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Любавіцкага сельскага паселішча. Насельніцтва — 10 жыхароў (2007). 
 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 14 км на паўднёвы захад ад Рудні, за 17 км на поўдзень ад аўтадарогі  Арол — Віцебск, на беразе ракі Бярэзіна. За 12 км на паўночны ўсход ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя 462 км на лініі Смаленск — Віцебск. 
 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Руднянскага раёна (Смаленская вобласць)
Брацкая магіла (Харошаўка)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў в. Харошаўка, Добрушскі раён, Гомельская вобласць. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі, каля школы.

## Гісторыя 
Брацкая магіла воінаў і партызан, помнікі ў памяць аб злучэнні Добрушскай партызанскай брыгады імя І. В. Сталіна з часцямі савецкай Арміі і помнік землякам, якія загінулі на франтах Вялікай Айчыннай вайны.

Пахаваны 10 воінаў, якія загінулі ў верасні 1943 года пры вызваленні вёскі Харошаўка і пасёлка Уборак ад нямекца-фашысцкіх захопнікаў і адзін партызан, які загінуў у Вялікую Айчынную вайну. У 1959 годзе на магіле пастаўлены помнік, у 1963 годзе на магіле заменены помнік-скульптура воіна з аўтаматам.

Побач у 1977 годзе пастаўлена стэла ў памяць аб злучэнні Добрушскай партызанскай брыгады імя І. В. Сталіна з часцямі Чырвонай Арміі, а таксама на ўшанаванне памяці 170 жыхароў вёскі Харошаўка і пасёлка Уборак, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну ў барацьбе супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў .
 

Катэгорыя:Брацкія магілы Добрушскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:1943 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Харошаўка (Добрушскі раён)
Брыгада Плюс-Ультра

**Плюс-Ультра** () — назва воінскага кантынгенту пяці іспанамоўных краін, які дыслакаваўся ў Іраку падчас Іракскай вайны ў 2003—2004 гадах.

## Гісторыя 
Назва «Плюс-Ультра» з’яўляецца нацыянальным дэвізам Іспаніі. Брыгада была разгорнута на поўдзень ад г. Багдад у ліпені 2003 года, пры гэтым іспанцы грунтаваліся ў Аль-Кадысіі, а лацінаамерыканцы — у Эн-Наджафе. За час службы «Плюс-Ультра» на акупаваных ёй тэрыторыях яшчэ не сфармаваўся партызанскі рух, таму ўзброеныя інцыдэнты былі рэдкасцю. Найбольш вядомае баявое сутыкненне з удзелам вайскоўцаў брыгады адбылося 4 красавіка 2004 года, у першы дзень шыіцкага паўстання, калі сальвадорскі патруль у Наджафе быў акружаны баевікамі «Арміі Махдзі». Атрад згубіў 1 байца забітым, пры 19, паводле даных Сальвадора, забітых баевікоў.

У красавіку 2004 года ўрад Іспаніі абвясціў аб вывадзе ў бліжэйшы час свайго вайсковага кантынгенту з Іраку. Гэта рашэнне было звязана з тэрарыстычнымі акцыямі ў Мадрыдзе 11 сакавіка. Услед за Іспаніяй аб вывадзе сваіх салдат абвясцілі Дамініканская Рэспубліка, Гандурас і Нікарагуа.

Такім чынам, брыгада «Плюс-Ультра» фактычна спыніла існаванне. У Іраку застаўся толькі сальвадорскі кантынгент (пакінуў краіну ў студзені 2009 года).

## Склад 
Брыгада ўваходзіла ў склад шматнацыянальнай дывізіі «Цэнтр-Захад» (пад камандаваннем Польшчы) і налічвала каля 2500 вайскоўцаў з Іспаніі, Дамініканскай Рэспублікі, Сальвадора, Гандураса і Нікарагуа (іспанцы складалі каля паловы асабовага складу). Іспанскія войскі мелі 1300 чалавек. Да гэтага кантынгенту далучыліся некалькі цэнтральнаамерыканскіх краін з прыкладна 1200 вайскоўцамі: 380 вайскоўцаў з Сальвадора, 368 вайскоўцаў з Гандураса, 302 вайскоўцы з Дамініканскай Рэспублікі і 230 вайскоўцаў з Нікарагуа.

## Гл. таксама 
* Украінскія міратворцы ў Іраку

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Бригада «Плюс-Ультра» отвоевалась 

Катэгорыя:Міжнародныя кааліцыйныя сілы ў Іраку
Катэгорыя:З’явіліся ў 2003 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2004 годзе
Басценавіцкі майстар

**Басценавіцкі майстар** — умоўнае імя іканапісца, які стварыў у XVII стагоддзі некалькі абразоў для ўніяцкай царквы ў в. Басценавічы Мсціслаўскага раёна Магілёўскай вобласці.

## Творчасць 
У абразах «Аўрамій i Меркурый Смаленскія», «Цалаванне Іаакіма і Ганны» і «Пакланенне вешчуноў» ідэнтычныя асновы, грунты, пігменты і прапорцыі дошак. Таксама яны блізкія па кампазіцыі, манеры пісьма і тэхніцы выканання арнаментаў, што дае падставу лічыць усе тры помнікі працай аднаго майстра. Датаванне гэтых абразоў грунтуецца на супастаўленні архітэктурнага ансамбля, адлюстраванага на адным з іх, з відам Смаленска 1710—1721 гадоў на абразе ў Смаленскім Успенскім саборы «Прападобны Аўраамій і Святы Меркурый — Смаленскія цудатворцы». Напрыклад, на абразы з Басценавічаў адсутнічае Гарадзецкая вежа, узарваная ў 1722 годзе па неасцярожнасці кананіра. Дняпроўская вежа адлюстравана да яе першай рэканструкцыі ў 1728 годзе. Такім чынам, архітэктурны выгляд горада і сам абраз можна аднесці да часу пасля 1722 і да 1728 года.

## Вядомыя творы 
* «Цалаванне Іакіма і Ганны»
* «Пакланенне вешчуноў»
* «Аўрамій i Меркурый Смаленскія»
* «Стрэчанне»

## Галерэя 

Цалаванне Іакіма і Ганны.jpg|«Цалаванне Іакіма і Ганны»
Пакланенне Вешчуноў.jpg|«Пакланенне вешчуноў»
Аўрамій i Меркурый Смаленскія.jpg|«Аўрамій i Меркурый Смаленскія»
The_Candlemas_day_1731.jpg|«Стрэчанне»

## Літаратура 
* Жывапіс барока Беларусі / Аўт.-склад. Н. Ф. Высоцкая. — Мн.: БелЭН; МФКД.2003. — 304 с.:іл. С. 138—142.
* Рассоха Кирилл Юрьевич. УНИАТСКАЯ ИКОНОПИСЬ БАСТЕНОВИЧСКОЙ ШКОЛЫ 

Катэгорыя:Іканапісцы Беларусі
Катэгорыя:Басценавічы
Катэгорыя:Постаці Мсціслаўскага раёна
Катэгорыя:Мастакі XVII стагоддзя
Дворышча (Руднянскі раён)

**Дворышча** () — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Чысцікоўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 31 жыхар (2007). 
 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 4 км на паўднёвы ўсход ад Рудні, у 0,1 км на поўдзень ад аўтадарогі  Арол — Віцебск, на беразе ракі Готынка. За 2 км на захад ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя 450 км на лініі Смаленск — Віцебск. 
 
## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года. 
 

Катэгорыя:Населеныя пункты Руднянскага раёна (Смаленская вобласць)
Ліндзі Інгланд

**Ліндзі Рана Інгланд** (, нар. 8 лістапада 1982, Эшленд, Кентукі, ЗША) — былая ваеннаслужачая рэзерву арміі ЗША. З’яўляецца адной з 11 асоб, прызнаных вінаватымі ў катаваннях зняволеных у турме Абу-Грэйб.

## Спасылкі 
* 'What happens in war happens', a profile with the Guardian UK, January 3, 2009

Катэгорыя:Катаванні зняволеных у турме Абу-Грэйб
Катэгорыя:Ваенныя злачынцы
Катэгорыя:Удзельнікі Іракскай вайны
Чарлз Грэйнер

**Чарлз А. Грэйнер-малодшы** (; нар. 10 лістапада 1968, Пітсбург, Пенсільванія) — былы член рэзерву арміі ЗША, ваенны злачынец. Ён быў прызнаны вінаватым у жорсткім абыходжанні са зняволенымі ў сувязі са скандалам з жорсткім абыходжаннем са зняволенымі ў Абу-Грэйбе ў 2003—2004 гадах. Грейнер разам з іншымі салдатамі ў сваім падраздзяленні, 372-й роце ваеннай паліцыі, быў абвінавачаны ў тым, што ён дапускаў і прычыняў сексуальны, фізічны і псіхалагічны гвалт іракскім ваеннапалонным у турме Абу-Грэйб.

Грэйнер быў прызнаны вінаватым у змове з мэтай дрэннага абыходжання з затрыманымі, не здолеў абараніць затрыманых ад жорсткага абыходжання, жорсткасці і дрэннага абыходжання, а таксама абвінавачванняў у агрэсіі, непрыстойнасці і халатнасці пры выкананні службовых абавязкаў. Ён быў прызнаны вінаватым па ўсіх пунктах абвінавачвання 14 студзеня 2005 года і прысуджаны да 10 гадоў турэмнага зняволення, знявазе да асабістай, ганебнай разрадкі, страты аплаты і дапамог. Абвінавачванні ў шлюбнай здрадзе і перашкодзе правасуддзю былі зняты да суда. 6 жніўня 2011 г. ён быў вызвалены

Катэгорыя:Катаванні зняволеных у турме Абу-Грэйб
Катэгорыя:Ваенныя злачынцы
Катэгорыя:Удзельнікі Іракскай вайны
Анфаль

**Анфаль** (; ) — кодавая назва праграмы па барацьбе з курдскім насельніцтвам паўночнага Ірака, якая рэалізоўвалася ў Іраку ў 1987—1989 гадах. У перакладзе з арабскай мовы назва праграмы азначае «трафеі». Па розных ацэнках, было забіта ад 50 000 да 182 000 курдаў. Пасля звяржэння рэжыму Садама Хусейна прэзідэнт і шэраг яго паплечнікаў паўсталі перад судом за злачынствы, учыненыя ў гады праўлення партыі Баас. Сярод абвінавачванняў фігуравалі справу аб Анфале і Халабджы. Працэс па Анфалю праходзіў са жніўня 2006 па чэрвень 2007 год. Суд прызнаў шэраг былых чыноўнікаў вінаватымі ў злачынстве супраць курдскага насельніцтва Ірака.

## Спасылкі 
* Whatever Happened To The Iraqi Kurds?  Human Rights Watch, 1991
* Case Study: The Anfal Campaign (Iraqi Kurdistan), 1988 gendercide.org
* The Crimes of Saddam Hussein – 1988 The Anfal Campaign
* Anfal: The Kurdish Genocide in Iraq
Катэгорыя:Садам Хусейн
Катэгорыя:Генацыд
Катэгорыя:Іракскі Курдыстан
Казімірава (Смаленская вобласць)

**Казімірава** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Руднянскім раёне. Размешчана ў заходняй частцы вобласці, за 15 км на поўдзень ад Рудні, за 13 км на поўнач ад аўтамагістралі  на правым беразе ракі Бярэзіна. Насельніцтва — 521 жыхар (2007). Адміністрацыйны цэнтр Казіміраўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

## Эканоміка 
Сярэдняя школа, дом культуры.

## Спасылкі 
* Звесткі на сайце абласной адміністрацыі

Катэгорыя:Населеныя пункты Руднянскага раёна (Смаленская вобласць)
Заазёр’е (Руднянскі раён)

**Заазёр’е** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Руднянскім раёне. Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 8,5 км на паўночны ўсход ад Рудні, у 1,5 км на захад ад аўтадарогі  Рудня — Дзямідаў, на паўднёвым беразе возера Вялікае Рутавеч. Насельніцтва — 123 жыхара (2007). Уваходзіць у склад Перавалоцкага сельскага паселішча.

## Славутасці 
У наваколлях вёскі на берагах возера Вялікае Рутавеч і рэкі Рутавеч комплекс помнікаў археалогіі:
* Стаянка эпохі неаліта на левым беразе ракі ў 100 м ад вытока. Адносіцца да IV—III тысячагоддзю да н.э.
* Стаянка бронзавыя вякі II тысячагоддзі да н.э. на левым беразе ракі ў 200 м ад вытока.
* Паселішча III — VIII стагоддзеа н. э. на адлегласці 450 м ад вытока ракі. Да VIII стагоддзя выкарыстоўвалася тушамлінскімі плямёнамі, з VIII стагоддзя па XII стагоддзе, было заселена крывічамі.
* Паселішча X — XIII стагоддзеа на паўночным беразе возера.
* Магільнік V — VII стагоддзеа на высокім беразе возера.
* Курганная група (90 курганоў) на тэрыторыі паселішчаў.

## Спасылкі 
* Заазер’е/Энцыклапедыя Смаленскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты Руднянскага раёна (Смаленская вобласць)
Клярынава

**Клярынава** () — вёска  ў  Смаленскай вобласці Расіі,  у Руднянскім раёне. Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 23 км на поўнач ад Рудні, за 28 км на паўночны захад ад Дзямідава, за 6,5 км на ўсход ад межы з Беларуссю. Насельніцтва — 209 жыхароў (2007). Адміністрацыйны цэнтр Клярынаўскага сельскага паселішча. 
## Эканоміка 
Сярэдняя школа.
## Спасылкі 
* Звесткі на сайце абласной адміністрацыі

Катэгорыя:Населеныя пункты Руднянскага раёна (Смаленская вобласць)
Сабрына Харман

**Сабрына Харман** (; нар. 5 студзеня 1978) — вайсковец арміі ЗША, датычная да катаванняў зняволеных у турме Абу-Грэйб.

Харман абвінавачвалася ў жорсткім абыходжанні са зняволенымі, невыкананні абавязкаў па іх абароне і непрыстойных паводзінах. Падчас судовага працэсу, які праходзіць на вайсковай базе Форт-Худ у штаце Тэхас, былі прадстаўлены фатаграфіі, якія пацвярджаюць факты здзекаў Харман і іншых амерыканскіх вайскоўцаў над зняволенымі іракцамі.

Харман пазіравала на фоне аголеных іракцаў, напісала на назе аднаго з іх слова «гвалтаўнік», іншага зняволенага, абматанага правадамі, яна паставіла стаяць на вузкай скрыні, заявіўшы, што яго ўдарыць токам, калі ён упадзе на падлогу ці хаця б паварушыцца.

На адной з фатаграфій Харман пазіруе, усміхаючыся і паказваючы вялікі палец, побач з целам закатаванага да смерці зняволенага Манадэла аль-Джамадзі (быў забіты работнікамі ЦРУ).

16 мая 2005 года была прызнана вінаватай па 6 з 7 пунктаў абвінавачвання. Прысуджана да шасці месяцаў турмы.

## Спасылкі 
* «She’s No Stranger To Grisly Images.» CBS: 10 May 2004.
* Spinner, Jackie. «Soldier: Unit’s Role Was to Break Down Prisoners.» The Washington Post: 8 May 2004. 18 June 2004.
* Gourevitch, Philip and Errol Morris. *Exposure: The woman behind the camera at Abu Ghraib*. The New Yorker: March 24, 2008.
* Morris, Errol. *The Most Curious Thing*. The New York Times. 19 May 2008
Катэгорыя:Катаванні зняволеных у турме Абу-Грэйб
Катэгорыя:Ваенныя злачынцы
Катэгорыя:Удзельнікі Іракскай вайны
Фаліх аль-Фаяд

**Фаліх аль-Фаяд** (; нар. 1 лютага 1956) — іракскі палітык, былы кіраўнік і саветнік Савета нацыянальнай бяспекі, старшыня «Сіл народнай мабілізацыі» і заснавальнік руху «Атаа».

Катэгорыя:Палітыкі Ірака
Лісікты

**Лісікты** () — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Любавіцкага сельскага паселішча. Насельніцтва — 1 жыхар (2007). 
 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 15 км на паўднёвы захад ад Рудні, за 14 км на поўнач ад аўтадарогі . За 15 км на паўднёвы ўсход ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Красное на лініі Масква — Мінск. 
 
## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года. 
 

Катэгорыя:Населеныя пункты Руднянскага раёна (Смаленская вобласць)
Кашэвічы (Смаленская вобласць)

**Кашэвічы** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Руднянскім раёне. Размешчана ў паўночна-заходняй частцы вобласці за 40 км на поўнач ад Рудні, за 9 км на ўсход ад мяжы з Беларуссю, на беразе ракі *Балаздзіна*. Насельніцтва — 268 жыхароў (2007). Уваходзіць у склад Панізоўскага сельскага паселішча.

## Эканоміка 
У вёсцы існаваў дом культуры, сярэдняя школа, сельгаспрадпрыемства «Кашэвічы».

## Славутасці 
* Помнікі археалогіі: гарадзішча за 1,7 км на поўнач ад вёскі. Выкарыстоўвалася першапачаткова днепра-дзвінскімі плямёнамі ў канцы 1-га тысячагоддзя да н.э. Другасна старажытнарускім насельніцтвам у XII – XIV стагоддзях. Паселішча за 100 м ад гарадзішча. Было заселена ў XII-XIV стагоддзях.

## Спасылкі 
* Кошевичи/Энцыклапедыя Смаленскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты Руднянскага раёна (Смаленская вобласць)
Перавалочча

**Перавалочча** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Руднянскім раёне. Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 6 км на поўнач ад раённага цэнтра, за 1,5 км ад аўтадарогі  Дзямідаў — Рудня). Насельніцтва — 284 жыхары (2012). Адміністрацыйны цэнтр Перавалоцкага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
Назва паходзіць ад слоў *волак*, *перавалок*. У старажытнасці тут была частка шляху з вараг у грэкі (судны перацягваліся з ракі Бярэзіна у возера Вялікае Рутавеч і далей ужо водным шляхам у Касплю).

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны у вёсцы знаходзіўся фашысцкі канцлагер для савецкіх ваеннапалонных.

## Славутасці 
* Гарадзішча тушамлінскіх плямёнаў трэцяй чвэрці I тысячагоддзя н.э. у 1 км на захад ад вёскі.

## Вядомыя асобы 
* У вёсцы нарадзіўся Герой Савецкага Саюза Трудалюбаў В. І.

## Спасылкі 
* Переволочье / Энцыклапедыя Смаленскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты Руднянскага раёна (Смаленская вобласць)
Панізоўе (сяло)

**Панізоўе** () — сяло ў Смаленскай вобласці Расіі, у Руднянскім раёне. Размешчана ў паўночна-заходняй частцы вобласці за 36 км на поўнач ад раённага цэнтра, на левым беразе ракі Каспля, за 26 км на захад ад Дзямідава і ў 10 км на ўсход ад мяжы з Беларуссю. Насельніцтва — 959 жыхароў (2007). Адміністрацыйны цэнтр Панізоўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
Панізоўе размешчана на левым беразе р. Каспля. Рака была часткай шляху «з вараг у грэкі».

Паселішча існавала на памежжы Вялікага Княства Літоўскага з Расійскай імперыяй. У той час як суседняя Рудня (да 1772) уваходзіла ў склад ВКЛ, Панізоўе належала да Расіі. 

Да 1924 сяло ў складзе Сілуянаўскай воласці Парэцкага павета Смаленскай губерні. У 1924—1929 гадах — адміністрацыйны цэнтр Панізоўскай воласці Дзямідаўскага павета. У 1929—1930, 1935—1961 гадах — цэнтр аднайменнага раёна. З 1961 года ў складзе Руднянскага раёна

## Эканоміка 
Плодагадавальнік «Смаленскія саджанцы» адзіны гадавальнік, у якім прадаюць толькі мясцовы пасадачны матэрыял.

Цагляны завод выкарыстоўвае ў якасці сыравіны мясцовыя азёрна-ледавіковыя гліны і суглінкі.
 
Сярэдняя школа, бальніца, бібліятэка, малочны завод.

## Славутасці 
* Гарадзішча
* Скульптура на брацкай магіле 588 воінаў і партызан Савецкай Арміі, загінулых у 1941—1943 гг.

## Спасылкі 
* Панізоўе/Энцыклапедыя Смаленскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты Руднянскага раёна (Смаленская вобласць)
Пачынак (Руднянскі раён)

**Пачынак** () — вёска  ў  Смаленскай вобласці Расіі, у Руднянскім раёне. Насельніцтва — 2 жыхары (2007) . Размешчана ў паўночна-заходняй частцы вобласці  ў 40  км на поўнач ад Рудні, за 15 км на ўсход ад мяжы з  Беларуссю, на левым беразе ракі Каспля. Уваходзіць у склад Панізоўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
Да XX стагоддзеа зноў утвораныя сельскія паселішчы называлі *Пачынкамі*, адгэтуль і гэтакая назва вёскі.

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

Катэгорыя:Населеныя пункты Руднянскага раёна (Смаленская вобласць)
Макаўскае (Смаленская вобласць)

**Макаўскае** () — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Казіміраўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 4 жыхара (2007). 
 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 8 км на поўдзень ад Рудні, за 10 км на поўдзень ад аўтадарогі  Арол — Віцебск, на беразе ракі Сярцея. За 9 км на поўнач ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Рудня на лініі Смаленск — Віцебск. 
 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.

Катэгорыя:Населеныя пункты Руднянскага раёна (Смаленская вобласць)
Рокат (вёска)

**Рокат** () — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Руднянскім раёне. Уваходзіць у склад Чысцікоўскага сельскага паселішча.

## Геаграфія 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 13 км на паўночны ўсход ад горада Рудня, за 11 км на поўнач ад аўтадарогі  «Арол — Віцебск».

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

У кургане ля вёскі Рокат (басейн Касплі) быў знойдзены франкскі меч X стагоддзя з надпісам .

## Насельніцтва 
## Славутасці 
Комплекс помнікаў археалогіі:
* Гарадзішча днепра-дзвінскіх, а пазней тушамлінскіх плямёнаў у 0,5 км на поўдзень ад вёскі, на беразе ракі Клец. Выкарыстоўвалася з I тысячагоддзя да н.э. па XIV стагоддзе (ужо старажытнарускім насельніцтвам у якасці феадальнай сядзібы).
* Паселішча на захад ад гарадзішча. Адносіцца да старажытнарускіх паселішчаў XI — XIII стагоддзя.
* Курганная група (11 курганоў) у 400 м на поўдзень ад вёскі.

## Спасылкі 
* Рокат/Энцыклапедыя Смаленскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты Руднянскага раёна (Смаленская вобласць)
Боязь ліку 39

**Боязь ліку 39** — распаўсюджанае ў Афганістане непрыманне ліку 39, заснаванае на тым, што гэты лік атаясамліваецца з прастытуцыяй.

## Паходжанне 
У 2011 годзе замежныя сродкі масавай інфармацыі паведамілі пра павер’е. Па распаўсюджанай легендзе, лік 39 пачаў асацыявацца з прастытуцыяй з-за герацкага сутэнёра, які нібыта жыў у кватэры нумар 39 і ў якога была машына з нумарам, які ўтрымоўваў лічбу 39. Па іншых даных, табу на лік 39 існавала ў Гераце доўгія гады, а распаўсюдзілася па іншых гарадах Афганістана дзякуючы паляпшэнню доступу да інтэрнэту і выкарыстанню мабільных тэлефонаў. Ёсць таксама меркаванне, што чуткі распаўсюджвалі аўтасалоны і члены арганізаваных злачынных груповак, каб танна скупляць машыны з нумарамі 39 і перапрадаваць іх па больш высокім кошце пасля змены нумара. У сваю чаргу, кіраўнік аб’яднання кабульскіх аўтадылераў ускладае віну на карумпіраваных афіцэраў паліцыі. Яшчэ адна версія гаворыць, што лік 39 сугучны са словазлучэннем «мёртвая карова» і азначае сутэнёра на мясцовым слэнгу. Ахмад Гафор, кабульскі таксіст з адпаведным нумарам аўтамабіля, кажа, што сітуацыя ўскладняецца яшчэ больш, калі ён падвозіць жанчын. Уладальнікі такіх нумароў часта прабіваюць адтуліны ў лічбе «3», каб яна стала падобная на «8», прыкрываюць нумары кавалкам пластыка ці нават зафарбоўваюць іх.

Варта адзначыць, што 21 сакавіка 2011 года настаў 1390 год паводле афіцыйнага календара Афганістана. Гэта азначае цэлае дзесяцігоддзе з непажаданым лікам у даце.

## Рэакцыя 
Афганскія ўлады распачалі спробы даказаць, што лік 39 — самы звычайны. Так, аддзел дарожнай паліцыі Кабула вывесіў аб’явы, дзе прыводзіліся згадкі колькасці 39 у Каране і мудрагелістая матэматычная формула, якая дазваляе вывесці лік з імя Алаха. Кіраўнік аддзела арганізаваў на афганскіх тэлеканалах круглы стол па праблеме ліку 39. Удзельнік гэтай дыскусіі, афганскі матэматык Сэдык Афган заявіў, што любое слова можна вывесці з выкарыстаннем нумаралогіі, незалежна ад таго, ці з’яўляецца яно абразлівым. Па словах выбітных афганскіх імамаў, якія таксама прынялі ўдзел у круглым стале, звязваць лік 39 з прастытуцыяй грэшна, паколькі гэты лік сустракаецца ў 57 сурах Карана.

## Гл. таксама 
* 
* Тэтрафобія
* Трыскайдэкафобія
* Справа ста васьмі

Катэгорыя:Прастытуцыя ў Афганістане
Катэгорыя:Злачыннасць у Афганістане
Катэгорыя:Грамадства Афганістана
Катэгорыя:Культура Афганістана
Катэгорыя:Гарадскія легенды
Катэгорыя:Спецыфічныя фобіі
Катэгорыя:Забабоны
Савет рэвалюцыйнага камандавання Ірака

**Савет рэвалюцыйнага камандавання** () — вышэйшы орган улады Ірака з ліпеня 1968 года па красавік 2003 года. Па некаторых даных, цяпер дзейнічае ў падполлі.

У адпаведнасці з часовай Канстытуцыяй Ірака СРК налічвае не больш за 12 членаў, якія выбіраюцца шляхам самакааптацыі з ліку членаў рэгіянальнага кіраўніцтва партыі арабскага сацыялістычнага адраджэння. Па канстытуцыі 1968 года з’яўляўся вышэйшым органам улады ў краіне. 41 артыкул абвяшчае, што «Савет рэвалюцыйнага камандавання — гэта рэвалюцыйны апарат, які кіраваў народнымі масамі і ўзброенымі сіламі раніцай 17 ліпеня 1968 года, гэта значыць узначаліў рэвалюцыю».

Па Канстытуцыі СРК абірае прэзідэнта, выдае законы і іншыя акты, прызначае і здымае міністраў, вырашае пытанні дзейнасці Міністэрства абароны, грамадскай бяспекі, пытанні іх паўнамоцтваў і структурнай арганізацыі, аб’яўляе частковую або поўную мабілізацыю ў краіне, аб’яўляе вайну і заключае мір, абірае прэм’ер-міністра, ратыфікуе Міжнародныя дагаворы і пагадненні.

Старшынёй СРК з моманту яго стварэння да 16 ліпеня 1979 быў Ахмед Хасан аль-Бакр, з 16 ліпеня 1979 — Садам Хусейн. З 30 снежня 2006 па 26 кастрычніка 2020 абавязкі старшыні выконваў Ібрагім Ізат ад-Дуры.

Катэгорыя:Гісторыя Ірака
Катэгорыя:Палітыка Ірака
Цагельня (Смаленская вобласць)

**Цагельня** () — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Любавіцкага сельскага паселішча. Насельніцтва — 2 жыхары (2007).
 
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 21 км на паўднёвы захад ад Рудні, у 15 км на поўнач ад аўтадарогі , на беразе ракі Дабрыня. У 21 км на паўднёвы ўсход ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Красное на лініі Масква — Мінск.

## Гісторыя 
Да 1917 года на тэрыторыі будучай вёскі Цагельня знаходзіліся сялібы —  літоўцы, латвійцы і эстонцы, з часоў Вялікага княства Літоўскага, куплялі землі і ўладкоўвалі гаспадарку. Жылі галоўным чынам прыбалтыйцы (сяліба Шэнкунас, сяліба Вайкшнорас, сяліба Туменас, сяліба Айдукас і г.д.) і трохі рускіх.

Пасля рэвалюцыі 1917 года людзей прымусілі аб'яднацца ў калгас і вёскі. Так узніклі вёскі Пацева, Цагельня, і іншыя.

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года,
вызвалена ў кастрычніку 1943 года.

У сапраўдны момант зямля былой вёскі Цагельня знаходзіцца ва ўласнасці фермера Калынюка Івана Мікалаевіча, які адкапаў вялікі вадаём і вядзе гаспадарка паводле тыпу фермерскага.

## Цікавыя факты 
* вёска Цагельня - самы заходні населены пункт вобласці.

Катэгорыя:Населеныя пункты Руднянскага раёна (Смаленская вобласць)
Цалаванне Іаакіма і Ганны (Басценавічы)

**Цалаванне Іаакіма і Ганны** — абраз сярэдзіны XVIII стагоддзя са Свята-Успенскай царквы ў в. Басценавічы Мсціслаўскага раёна. Захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь.

## Сюжэт 
Ля шэрых з чорным раслінным арнаментам з аканфам калон, якія сімвалізуюць , стаяць павернутыя да цэнтра Іаакім у зялёным хітоне, карычневым гімаціі, у сандалях і Ганна ў сінім хітоне, цёмна-чырвоным плашчы з белай хусткай на галаве і ў чырвоных туфлях. З грудзей Іаакіма і Ганны вырастаюць два зялёныя сцяблы, увенчаныя белай лілеяй, на якой у залатым пучку прамянёў стаіць Марыя ў сінім хітоне, цёмна-чырвоным плашчы. У карычнева-чырвоным прарыве воблакаў — , выдзелены трохвугольным німбам, у выглядзе голуба — Святы Дух. Пазалочаны фон з раслінным ляпным арнаментам, зялёным пейзажам раздзелены калонамі. Карычнева-зялёны позем расчэрчаны чырвонымі лініямі.

## Паходжанне 
Абраз выяўлены ў 1920 годзе ва Успенскай царкве в. Басценавічы Мсціслаўскага раёна Магілёўскай вобласці.

## Выстаўкі 
* Рэстаўрацыя музейных каштоўнасцей у БССР. Мінск. 1985
* Тэмперны жывапіс Беларусі XV—XVIII стст. Мінск. 1988
* Мастацтва барока ў Беларусі. Мінск. 1991
* Мастацтва Магілёўшчыны XVII—XVIII стст. Мінск. 1998
* Датаваныя помнікі мастацтва Беларусі XVII—XVIII стст. Мінск. 1999
* Мясцовашанаваныя на Беларусі абразы Божай Маці XIII—XVIII стст. Мінск. 1999
* Іканапіс і разьба Беларусі XV—XVIII стст. Мінск. 2000

## Літаратура 
* Высоцкая Н. Ф. Станковая живопись Белоруссии второй половины XVI—XVIII веков : автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата искусствоведения : специальность 17.00.04 Изобразительное искусство

Катэгорыя:З’явіліся ў 1720-я гады
Катэгорыя:Абразы Беларусі
Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Рэлігія ў Мсціслаўскім раёне
Катэгорыя:Басценавічы
Катэгорыя:1720-я ў Беларусі
Катэгорыя:Карціны XVIII стагоддзя