open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Красназнаменск (Калінінградская вобласць)

**Красназнаменск** (да 1938 — **Лаздэнен**, , , ; да 1946 — **Хазельберг**, ) — горад у Калінінградскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Красназнаменскай гарадской акругі, да 1 студзеня 2016 года і скасаванага Красназнаменскага гарадскога паселішча. Горад размешчаны на рацэ Шэшупэ (прыток Нёмана), за 164 км ад Калінінграда. За 20 км ад горада ў пасёлку Пагранічны знаходзіцца прапускны пункт у Літву.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Калінінградскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1576 годзе
Знаменск (Калінінградская вобласць)

**Зна́менск**, да 1946 года **Велау** (, ) — да 2005 года пасёлак гарадскога тыпу Гвардзейскай гарадской акругі Калінінградскай вобласці, з 2005 года — пасёлак сельскага тыпу ў складзе Знаменскага сельскага паселішча. Знаходзіцца пры ўпадзенні ракі Лавы ў раку Прэголю. Праз пасёлак працякае рака Знаменка, якая ўпадае ў Лаву. У Знаменску размешчаны Прэгольскі шлюз № 1.

Насельніцтва — 4036 чал. (2010).

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Давід Гільберт (1862—1943) — нямецкі матэматык

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградскай вобласці
Кабыльня

**Кабыльня** () — сяло ў Лыпавэцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Казынецкага сельскага савета.

## Галерэя 

Файл:Кобильня1.jpg
Файл:Кобильня2.jpg
Файл:Kobyl'nya 1.jpg
Файл:Kobyl'nya 2.jpg
Файл:Kobyl'nya 4.jpg
Файл:Kobyl'nya 6.jpg
Файл:Kobyl'nya 5.jpg

## Спасылкі 
* Надвор’е ў с. Кабыльня

Катэгорыя:Населеныя пункты Лыпавэцкага раёна
Індра (значэнні)

* Індра — бажаство ў ведыйскай міфалогіі і індуізме.
* Індра — мястэчка ў Латвіі і аднайменная чыгуначная станцыя Латвійскай чыгункі.
Dumbarton Oaks Papers

**Dumbarton Oaks Paper** (DOP) — навукова-тэхнічны часопіс, заснаваны ў 1941 годзе для публікацый артыкулаў, якія тычацца цывілізацыі познеантычнага, раннесярэднявечнага і візантыйскага перыядаў.

Публікацыя была прыпыненая падчас Другой Сусветнай Вайны, аднавіліся ў 1946 спачатку нерэгулярна, і ў рэшце рэшт штогодна з сярэдзіны 1950-х гадоў.

Катэгорыя:Візантыністыка
Катэгорыя:Часопісы ЗША
Катэгорыя:Часопісы на англійскай мове
Катэгорыя:Навукова-метадычныя часопісы
Індра (Краслаўскі край)

**Індра** () — мястэчка на паўднёвым усходзе Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Індрскай воласці. Памежная чыгуначная станцыя Латвійскай чыгункі на мяжы з Беларуссю на лініі Даўгаўпілс — Полацк.

Знаходзіцца за 33 км на паўднёвы ўсход ад Краславы, за 5 км ад мяжы Латвіі з Рэспублікай Беларусь.

## Гісторыя 
Па рацэ Індрыцы, якая працякае на паўночны захад ад мястэчка, раней праходзіла мяжа паміж Лівоніяй і Вялікім княствам Літоўскім. Паблізу размяшчаецца таксама археалагічны помнік — Індрыцкае гарадзішча.

24 мая 1866 года была адкрыта чыгуначная станцыя «Індра» у складзе лініі Даўгаўпілс — Полацк Дзвінска-Віцебскай чыгункі.

У савецкі час населены пункт быў цэнтрам Індрскага сельсавета Краслаўскага раёна. У мястэчку размяшчалася цэнтральная сядзіба калгаса імя Фрунзе і цэнтральная сядзіба калгаса імя Калініна.
і ў Індры. П’еса «Цар Максіміліян»]]

З 1921 па 1940 годы на станцыі Індра размяшчаліся органы мытнага і памежнага кантролю Латвіі на мяжы з Савецкім Саюзам, з 1991 года — на мяжы з Рэспублікай Беларусь. Ажыццяўляецца мытнае і пагранічные афармленне пасажырскіх і грузавых цягнікоў.

## Зноскі 
* T. Altbergs, K. Augustāne, I. Pētersone. Dzelzceļi Latvijā. — Rīga: Jumava, 2009, С. 42. ISBN 978-9984-38-698-0

Катэгорыя:Краслаўскі край
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Палеск (горад)

**Палеск** (да 1946 года *Лабіаў*, , , ) — горад у Калінінградскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Палескага раёна.

Горад знаходзіцца за 46 км на паўночны ўсход ад Калінінграда, на левым беразе ракі Дэймы, якая разам з іншымі рэкамі і каналамі з’яўляецца сувязным звяном, якія злучаюць раку Прэголю з ракой Нёман. Недалёка ад паўднёвага берага Куршскага заліва.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Калінінградскай вобласці
Рыбачы (Калінінградская вобласць)

**Рыбачы** (, , ) — пасёлак у Зеленаградскім раёне Калінінградскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр сельскага паселішча Куршская каса.

Насельніцтва — 839 чал. (2010). Пасёлак размешчаны на ўзбярэжжы Куршскага заліва Балтыйскага мора на Куршскай касе за 43 км ад Зеленаградска. Пасля Другой сусветнай вайны па рашэнні Патсдамскай канферэнцыі Росітэн быў перададзены СССР. Перайменаваны ў Рыбачы. З 1947 года з’яўляўся пасёлкам гарадскога тыпу. Ператвораны ў сельскі населены пункт у 2005 годзе.

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградскай вобласці
Расцяробы

Назву **Расцяробы** маюць:
* Расцяробы — нізіннае балота ў Петрыкаўскім і Акцябрскім раёнах Гомельскай вобласці Беларусі
* Расцяробы — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі
Вазапісец Брыга

і сатыры, кілік майстра Брыга, ок. 480 да н. э. Парыж, Луўр.]]
**Брыг** — умоўнае найменне старажытнагрэчаскага мастака, аўтара роспісаў чырвонафігурных ваз перыяду ранняй класікі.

## Праблема імя 
Імя «Брыг», якое захавалася на 13 вазах, хутчэй варта адносіць да ганчара, чым да вазапісца. У сувязі з гэтым мастака часта называюць не Брыг, а «майстар Брыга» ці «вазапісец Брыга» (гэта значыць той вазапісец, які распісваў посуд ганчара Брыга). Не выключана, што вазапісец і ганчар былі адной асобай.

## Творчасць 
 Белафонны кілік, які прыпісваюць майстру Брыга. 490—480 да н. э. Мюнхен.]]
]]
Брыг працаваў у Афінах у пачатку 5 ст. да н. э. Лічыцца адным з найбольш значных вазапісцаў свайго часу разам з Анесімам, Дурысам і Макранам. Яму прыпісываюць больш 200 пасудзін, у тым ліку некаторыя белафонныя вазы.

Стылістычна працы Брыга ўпісваюцца ў традыцыю ранніх твораў Анесіма. Больш таго, мяркуецца, што Брыг быў вучнем апошняга. Лічыцца, што Брыг быў архаічным мастаком, які дасягнуў найвысокага майстэрства ў перадачы чалавечага цела. З’яўляецца таксама адным з першых, нешматлікіх жывапісцаў, якім удалося намаляваць дзіця, якое сапраўды выглядае як дзіця, а не як маленькі дарослы. Многія чалавечыя фігуры выразна адлюстроўваюць уздзеянне ўзросту.

На вазах Брыга паказаны розныя сцэны, як з жыцця, гэтак і з міфаў. Стыль Брыга вылучаецца адлюстраваннем плоскіх галоў, доўгіх насоў і вузкіх вачэй з дастаткова высокімі бровамі. Адметна яго манера малявання чалавечага рта: майстар паказвае іх у час спеву, свісту, ігры на флейце ці са сціснутымі губамі з высокай ступенню анатамічнай дакладнасці. Таксама з’яўляюцца тыповымі шчаціністыя бароды, шчаціністыя валасы старых і першыя прыкметы аблысення.

Міфалагічныя сцэны, намаляваныя  Брыгам, часта арыгінальныя. Напрыклад, перадача цела Гектара, узяцце Троі і іншыя эпізоды Траянскай вайны. Тыповымі з’яўляюцца сцэнкі з Дыянісам і сатырамі. На многих вазах майстар Брыга падпісаў імёны персанажаў, а часам нават іх выказванні.

Выкарыстанне некалькіх слаёў разведзенага лака набліжае тэхніку Брыга да штрыхоўкі. Майстра Брыга звязваюць з шырокім колам мастакоў, якія зведалі на сабе яго ўплыў альбо працавалі ў яго майстэрні.

## Спасылкі 
* The Brygos Painter 

Катэгорыя:Вазапіс Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Постаці Старажытнай Грэцыі
Атрошчанка

**Атрошчанка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алег Аляксандравіч Атрошчанка (1940—2017) — беларускі спецыяліст у галіне лесаўпарадкавання.
* Анжэла Пятроўна Атрошчанка (нар. 1970) — беларуская спартсменка.
* Ганна Мікалаеўна Атрошчанка (нар. 1949) — беларуская пісьменніца і журналістка.
* Пётр Аляксеевіч Атрошчанка (нар. 1962) — беларускі палітык.
* Яўген Станіслававіч Атрошчанка (нар. 1948) — кардыёлаг.
50-я змешаная авіябаза

**50-я о́рдэна Чырво́най Зо́ркі змешаная авіяцы́йная ба́за** — злучэнне ваенна паветраных сіл Рэспублікі Беларусь. Месца дыслакацыі — аэрадром Мачулішчы каля гарадскога пасёлка Мачулішчы Мінскага раёна.

## Гісторыя 
У 1980 годзе ў Чырчыку сфарміраваны 50-ы асобны змешаны авіяцыйны полк. Полк удзельнічаў у ваенных дзеяннях у Афганістане. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 3 сакавіка 1983 года 50-й азап за паспяховае выкананне заданняў па аказанні інтэрнацыянальнай дапамогі Дэмакратычнай Рэспубліцы Афганістан і высокія паказчыкі ў баявой і палітычнай падрыхтоўцы быў узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі.

У Афганістане лётчыкамі палка было здзейснена 120&nbsp;944 баявых вылетаў, у ходзе якіх знішчана каля тры з паловай тысячы душманаў, 298 апорных пунктаў, 236 лагераў мяцежнікаў і крэпасцяў, 160 агнявых кропак, 104 пазіцыі ДШК, 75 складоў са зброяй і боепрыпасамі, перавезена 90 тысяч тон грузаў, каля 700 тысяч чалавек.

Баявымі ордэнамі і медалямі ўзнагароджаны 4&nbsp;133 ваеннаслужачых. Званне Героя Савецкага Саюза нададзена шасці ваеннаслужачым часці.

У лютым 1989 года 50-ы авіяполк у поўным складзе быў выведзены з тэрыторыі Афганістана, а ўжо ў мае на аэрадроме Ліпкі (Мінскі гарнізон) ён прыступіў да выканання задач баявой падрыхтоўкі ў мірных умовах.

У адпаведнасці з планам рэфармавання ВПС Рэспублікі Беларусь у маі 1994 года ўпраўленне, дзве авіяцыйныя эскадрыллі (на Ан-12, Ту-134, Іл-22, Ан-24, Ан-26) і ТЭЧ 50-га змешанага авіяцыйнага палка перебазавалі на аэрадром Мачулішчы. З ліпеня ў Мачулішчах пачалі перафарміраванне палка ў 50-ю авіяцыйную базу.

Авіябаза 26 сакавіка 1996 года перайменавана ў 50-ю транспартную авіяцыйную базу, а затым у 50-ю змешаную авіяцыйную базу.

На ўзбраенні базы Іл-76МД, Ан-26, Мі-8, Мі-24.

### Беларусь ва ўварванні Расіі ва Украіну 
26 лютага 2023 года на авіябазе выбухамі пашкоджаны расійскі ваенны самалёт і снегаўборачная тэхніка. Паводле прарасіскіх тэлеграм-каналаў і Z-блогераў, самалёт ДРЛА А-50У (адзін з шасці на ўзбраенні ВПС Расіі тым часам) пашкоджаны атакай двух беспілотнікаў.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Воінскія часці і фарміраванні Беларусі
Катэгорыя:ВПС Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1980 годзе
Катэгорыя:Мачулішчы
Нівенскае

**Нівенскае** (, да 1946 года — Вітэнберг () і Фрыдэрыкенталь ()) — пасёлак у Баграціёнаўскім раёне Калінінградскай вобласці Расіі. Размешчаны за 17 км ад Калінінграда і за 23 км ад Баграціёнаўска. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Нівенскага сельскага паселішча.

Два суседнія паселішчы — Вітэнберг і размешчаны за 1 км на поўдзень Фрыдэрыкенталь да вайны былі асобнымі населенымі пунктамі. У 1946 годзе яны былі злучаныя ў адзін пасёлак, які атрымаў назву Нівенскае. У 1910 годзе ў Фрыдэрыкенталь пражывала 39 чалавек, а ў Вітэнбэргу 494 чалавекі. У 1939 годзе ў Вітэнбергу пражывала 896 чалавек.

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградскай вобласці
Ладушкін

**Ладушкін** — горад у Калінінградскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Ладушкінскай гарадской акругі. Размешчаны за 28 км на паўднёвы захад ад Калінінграда непадалёк ад Калінінградскага (Віслінскага) заліва Балтыйскага мора. Турызм. У Ладушкіне размешчана аднайменная станцыя Калінінградскай чыгункі на лініі Калінінград — Мамонава (польская граніца).
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Калінінградскай вобласці
108-ы асобны полк матэрыяльнага забеспячэння

**108-ы асо́бны полк матэрыя́льнага забеспячэ́ння** — падраздзяленне ўзброеных сіл Беларусі. Месца дыслакацыі — горад Навагрудак.

## Гісторыя 
Вайсковая часць 14103 была сфарміравана 2 кастрычніка 1985 года. У адпаведнасці з патрабаваннямі дырэктывы Міністэрства абароны СССР і ў мэтах выканання дырэктыў камандуючага войскамі Чырванасцяжнай Беларускай ваеннай акругі і камандуючага 28-й агульнавайсковай арміяй на фондах 69-га асобнага аўтамабільнага батальёна падвозу гаручага быў сфармаваны кадр упраўлення 108-й брыгады матэрыяльнага забеспячэння. А неўзабаве ў адпаведнасці з дырэктывамі Міністэрства абароны СССР і камандуючага войскамі ЧБВА кадр упраўлення брыгады быў перайменаваны ва ўпраўленне 108 брмз.

1 кастрычніка 1993 года брыгада была перафарміравана ў 108-ы асобны полк матэрыяльнага забеспячэння.

Асноўная задача 108 апмз — падвоз матэрыяльных сродкаў для забеспячэння баявой падрыхтоўкі і штодзённай дзейнасці злучэнняў і воінскіх часцей Заходняга аператыўнага камандавання.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Воінскія часці і фарміраванні Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1985 годзе
Катэгорыя:Навагрудак
Андрус Пулокас

**Андрус Пулокас** (; ) — літоўскі дыпламат. Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Літоўскай Рэспублікі ў Рэспубліцы Беларусь (2016—2021).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 17 верасня 1971 года ў Вількаміры.

У 1994 годзе скончыў эканамічны факультэт Віленскага ўніверсітэта, у 1995 годзе — Інстытут міжнародных адносін і палітычных навук Віленскага ўніверсітэта.

У 1995—2000 гадах працаваў кансультантам па пытаннях міжнародных адносін Канцылярыі Урада Літоўскай Рэспублікі. У 2000—2001 гадах — першы сакратар Аддзела эканамічнага аналізу Дэпартамента эканомікі Міністэрства замежных спраў Літоўскай Рэспублікі. 2001—2004 гадах — першы сакратар Пасольства Літоўскай Рэспублікі ў Федэратыўнай Рэспубліцы Германія, кіраўнік Бонскага аддзела. У 2004—2005 гадах — саветнік, загадчык Аддзела эканамічнага аналізу і развіцця экспарту Дэпартамента эканомікі Міністэрства замежных спраў Літоўскай Рэспублікі. У 2005—2006 гадах — загадчык Аддзела агульных эканамічных спраў Дэпартамента падтрымкі экспарту і інвестыцый Міністэрства замежных спраў Літоўскай Рэспублікі, в.а. дырэктара Дэпартамента падтрымкі экспарту і інвестыцый. У 2006—2007 гадах — дырэктар Дэпартамента падтрымкі экспарту і інвестыцый Міністэрства замежных спраў Літоўскай Рэспублікі. У 2007—2011 гадах — Паўнамоцны Міністр Пасольства Літоўскай Рэспублікі ў Расійскай Федэрацыі. У 2011—2012 гадах — Часовы Павераны ў справах Літоўскай Рэспублікі ў Расійскай Федэрацыі. У 2012—2016 гадах — дырэктар Консульскага дэпартамента Міністэрства замежных спраў Літоўскай Рэспублікі.

З 8 жніўня 2016 года па 2021 год — Надзвычайны і паўнамоцны Пасол Літоўскай Рэспублікі ў Рэспубліцы Беларусь.

У 2021—2023 гадах — Пасол па асаблівых даручэннях, выконваючы абавязкі дырэктара Дэпартамента знешнеэканамічных сувязей і палітыкі эканамічнай бяспекі Міністэрства замежных спраў Літоўскай Рэспублікі. З 19 чэрвеня 2023 года — Надзвычайны і паўнамоцны Пасол Літоўскай Рэспублікі ў Рэспубліцы Арменія.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Паслы Літвы ў Беларусі
Лінас Антанас Лінкявічус

**Лінас Антанас Лінкявічус** (; нар. , Вільнюс, Літоўская ССР) — літоўскі дзяржаўны дзеяч, палітык, дыпламат, міністр замежных спраў Літоўскай Рэспублікі.

## Біяграфія 
У 1978—1983 гадах навучаўся ў Каўнаскім палітэхнічным інстытуце, які скончыў з дыпломам інжынера. З 1990 года — карэспандэнт газеты «Tiesa» і кансультант парламенцкай фракцыі Літоўскай дэмакратычнай партыі працы.

У 1991—1996 гадах — член Савета Дэмакратычнай партыі працы Літвы. У 1992—1996 гадах — дэпутат Сейма Літоўскай Рэспублікі.

У 1992—1993 гадах — кіраўнік літоўскай парламенцкай дэлегацыі ў Паўночнаатлантычны Асамблеі, намеснік старшыні парламенцкай камісіі па замежных справах, старшыня Моладзевага саюза працы і аглядальнік газеты «Tiesa».

У 1993—1996 гадах — Міністр абароны Літоўскай Рэспублікі. У 1997—2000 гадах — Пасол, кіраўнік прадстаўніцтва Літвы ў НАТА і Заходне-Еўрапейскім саюзе.

У 2000—2004 гадах — Міністр абароны Літоўскай Рэспублікі. У 2004—2005 гадах — Пасол па асобых даручэннях МЗС Літвы. З 2005 года па 2011 год — Пастаянны прадстаўнік Літвы ў НАТА і Паўночнаатлантычным савеце.

З 2011 года — пасол па асобых даручэннях МЗС Літвы, адначасова, з 13 верасня 2011 года па 13 верасня 2012 года — кансультант (на грамадскіх пачатках) прэм’ер-міністра Літвы Андруса Кубілюса.

25 чэрвеня 2012 годзе Прэзідэнт Літоўскай Рэспублікі падпісала ўказ аб яго прызначэнні Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Літвы ў Беларусі з 24 ліпеня 2012 года. 7 снежня 2012 года вызвалены ад пасады пасла.

З 7 снежня 2012 года — міністр замежных спраў Літвы.

Катэгорыя:Паслы Літвы ў Беларусі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Літвы
49-я радыётэхнічная брыгада

**49-я радыётэхні́чная брыга́да** — падраздзяленне ўзброеных сіл Беларусі. Месца дыслакацыі штаба — Мінск.

## Гісторыя 
у жніўні 1932 года ў Гомелі быў сфарміраваны 11-ы Гомельскі асобны батальён паветранага назірання, абвяшчэння і сувязі (ПНАС), ён вёў паветраную разведку ўздоўж заходняй Дзяржаўнай граніцы СССР. У маі 1941 года ён перайшоў у падпарадкаванне камандуючаму часткамі Кобрынскага брыгаднага раёна ППА.

У гады Вялікай Айчыннай вайны ў начны час было выяўлена больш за 13 тысяч паветраных мэтаў. Дзякуючы дадзеным пнасаўцаў агнём зенітнай артылерыі і знішчальнай авіяцыі ППА былі збітыя 944 самалёта і 24 аэрастата праціўніка. Акрамя таго, за гады вайны асабовым складам часці было адноўлена і адрамантавана каля 9&nbsp;700 кіламетраў ліній сувязі.

29 красавіка 1949 года батальён быў перафарміраваны ў 11-ы асобны радыётэхнічны батальён ПНАС, яшчэ праз год яго ўпраўленне, рота ўпраўлення, вучэбная рота і падраздзяленні абслугоўвання перадыслакаваліся ў Мінск. Неўзабаве батальён быў перафарміраваны ў 49-ы радыётэхнічны полк.

У 1967 і 1973 гадах за высокія паказчыкі ў баявой і палітычнай падрыхтоўцы, высокую воінскую дысцыпліну гэтая воінская часць узнагароджвалася пераходным Чырвоным сцягам ваеннага савета 2-й асобнай арміі ППА.

1 ліпеня 2009 года воінская часць была перафарміравана ў 49-ю радыётэхнічную брыгаду. Сёння яна ажыццяўляе радыёлакацыйную разведку паветранай прасторы паўночнай і паўночна-заходняй частцы Беларусі, а таксама неба над Мінскам. А асноўная задача асабовага складу — прадастаўленне інфармацыі для падраздзяленняў ВПС і войскаў ППА.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Брыгады Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1932 годзе
Катэгорыя:Мінск
Янтарны (Калінінградская вобласць)

**Янтарны** (, , **Пальмнікен**, , ) — пасёлак гарадскога тыпу на ўзбярэжжы Балтыйскага мора, адміністрацыйны цэнтр Янтарнай гарадской акругі Калінінградскай вобласці Расійскай Федэрацыі.  У пасёлку размешчаны камбінат па здабычы і перапрацоўцы бурштыну.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Калінінградскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1654 годзе
AirBaltic

у ліўрэі airBaltic.]]
**airBaltic** — латвійская нацыянальная авіякампанія са штаб-кватэрай і вузлавым аэрапортам у Рызе.

Цяпер кампанія «AirBaltic» знаходзіцца на мяжы банкруцтва, прынята рашэнне аб адмене 4670 рэйсаў на працягу летняга сезона 2025 года, уся маёмасць закладзена ў траставай кампаніі.

## Гісторыя 
Кампанія была створана 28 жніўня 1995 года як сумеснае прадпрыемства кампаніі Scandinavian Airlines (SAS) і дзяржавы Латвія. Першы палёт з Рыгі адбыўся 1 кастрычніка таго ж года. У 2004 годзе дадатковай базай кампаніі стала Вільня. У 2009 годзе кампанія SAS цалкам прадала сваю долю ў airBaltic. У цяперашні час 97,97 % акцый airBaltic належаць латвійскай дзяржаве.

## Маршруты 
Рэйсы airBaltic звязваюць Рыгу, Вільню і Талін з буйнымі гарадамі і курортнымі мясцінамі Еўропы. Сярод іншага, выконваліся палёты з Рыгі ў Нацыянальны аэрапорт Мінск.

Катэгорыя:Авіякампаніі Латвіі
Пуштуністан

**Пуштуністан** (), у перакладзе «зямля пуштунаў» — сучасны тэрмін, які выкарыстоўваецца для абазначэння гістарычнай вобласці, населенай пуштунамі і народамі, якія могуць разглядацца як іх непасрэдныя продкі, з 1-га тысячагоддзя да нашай эры. Прыблізна з III стагоддзя н.э. гэтую вобласць сталі таксама называць Афганістан.

Пуштуністан быў палітычна падзелены ў 1893 годзе паміж Афганістанам і Брытанскай Індыяй па лініі Дзюранда, умоўнай і амаль не дэмаркіраванай мяжы. З канца 1940-х гадоў, пасля распаду Брытанскай Індыі і стварэння Пакістана, пуштунскія нацыяналісты перыядычна прапаноўвалі канцэпцыю стварэння незалежнай дзяржавы Пуштуністан.

## Гл. таксама 
* 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Геаграфія Афганістана
Катэгорыя:Геаграфія Пакістана
Катэгорыя:Ірэдэнтызм
51-я артылерыйская брыгада

**51-я гвардзейская Аршанская Чырванасцяжнай ордэна Аляксандра Неўскага артылеры́йская брыга́да** — падраздзяленне ўзброеных сіл Беларусі. Месца дыслакацыі штаба — Асіповічы.

## Гісторыя 
Вайсковая часць 12147 была сфарміравана 7 жніўня 1942 года, калі па загаду Народнага камісара абароны СССР у Каломне быў сфарміраваны 83 артылерыйскі полк.

10 жніўня 1943 года за адвагу, стойкасць і мужнасць, праяўленыя пры ўзяцці г. Вязьмы, палку было прысвоена найменне «гвардзейскага». 6 ліпеня 1944 года за авалоданне горадам і буйным чыгуначным вузлом Орша загадам Вярхоўнага Галоўнакамандуючага палку прысвоена найменне «Аршанскі», а 25 ліпеня Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР за ўзорнае выкананне заданняў камандавання пры ўзяцці горада і крэпасці Гродна полк быў узнагароджаны ордэнам Аляксандра Неўскага. Неўзабаве, 12 жніўня, за гераізм і мужнасць, праяўленыя пры фарсіраванні ракі Нёман і утрыманні плацдарма, полк быў узнагароджаны ордэнам Чырвонага Сцяга.

Пасля на базе 83-га палка сфармавалі 121-ю гвардзейскую артбрыгаду, якую пазней перафарміравалі ў 51-ю гвардзейскую артдывізію.

1 жніўня 1996 года дывізія была перафарміравана ў 51-ю гвардзейскую цэнтральную групу артылерыі ўзмацнення, 31 мая 2004 года — у 51-ю гвардзейскую змешаную артылерыйскую групу. 30 кастрычніка 2014 года часць стала 51-й гвардзейскай артбрыгадай.
 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Брыгады Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1942 годзе
Катэгорыя:Асіповічы
336-я рэактыўная артылерыйская брыгада

**336-я рэакты́ўная артылеры́йская брыга́да** — падраздзяленне ўзброеных сіл Беларусі. Месца дыслакацыі штаба — Асіповічы.

## Гісторыя 
Вайсковая часць 12180 была сфарміравана ў 1972 годзе, калі ў адпаведнасці з Дырэктывай Камандуючага войскамі Чырванасцяжнай Беларускай ваеннай акругі і загадам камандзіра 51-й гвардзейскай артылерыйскай Аршанскай Чырванасцяжнай, ордэна Аляксандра Неўскага дывізіі быў утвораны 1360-ты рэактыўны артылерыйскі полк, узброены РСЗА «Град».

У 1983 годзе на базе 1360 рэап была сфарміравана 336-я рэактыўная артылерыйская брыгада 51-й гвардзейскай артылерыйскай дывізіі. На ўзбраенне рэабр атрымала РСЗА «Ураган».

У 1989 годзе брыгада атрымала на ўзбраенне РСЗА «Смерч» і прыняла ўдзел у у вопытна-даследчых тактычных вучэннях з баявой стральбой на палігоне Капусцін Яр.

У 2016 годзе на ўзбраенне брыгады пачалі паступаць РСЗА «Паланэз».

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Брыгады Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1972 годзе
Катэгорыя:Асіповічы
Янтарны

Назву **Янтарны** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Янтарны — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці

### Расія 
* Янтарны — пасёлак гарадскога тыпу ў Калінінградскай вобласці
56-ы асобны полк сувязі

**56-ы асо́бны Тыльзі́цкі о́рдэна Чырво́най Зо́ркі полк су́вязі Вае́нна-паве́траных сі́лаў і во́йскаў проціпаветранай абаро́ны** — падраздзяленне ўзброеных сіл Беларусі. Месца дыслакацыі — горад Мінск.

## Гісторыя 
У жніўні—верасні 1942 года На базе 112-га асобнага батальёна сувязі і 6-й асобнай вучэбнай роты 1-й паветранай арміі Заходняга фронту быў сфарміраваны 1-ы асобны полк сувязі, які ўвайшоў у склад войскаў 1-й паветранай арміі.

На працягу 1944 года полк паспяхова забяспечваў сувяззю ўсе аперацыі 1-й паветранай арміі ў перыяд зімовага наступлення на віцебскім напрамку і летняга наступлення войскаў 3-га Беларускага фронту па вызваленню Беларускай ССР, Літоўскай ССР і ўваходжанню ва Усходнюю Прусію.

За ўзорнае выкананне задач камандавання ў баях пры прарыве абароны немцаў ва Усходняй Прусіі, праяўленыя пры гэтым доблесць і мужнасць Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 14 лістапада 1944 года полк быў узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі.

За адрозненне ў баях па авалоданню гарадамі Тыльзіт, Грос-Спайсгірэн, Аўлавянел, Жылен і Кауксмен загадам Вярхоўнага галоўнакамандуючага ад 19 лютага 1945 года палку было прысвоена ганаровае найменне «Тыльзіцкі».

Адразу пасля вайны полк дыслакаваўся ў нямецкім горадзе Бартэнштэйн. У жніўні 1945 года ён перабазаваўся ў Бабруйск, у наступным годзе — у ваенны гарадок Сцяпянка.

8 ліпеня 1946 года полк сувязі быў перафарміраваны ў 539-ы асобны Тыльзіцкі ордэна Чырвонай Зоркі батальён сувязі Ваенна-паветраных сіл 1-й паветранай арміі. 24 верасня 1962 года, згодна з Дырэктывай Галоўнага штаба ВПС, яго рэарганізавалі ў 56-ы асобны полк сувязі.

У 1973 годзе на падставе дырэктывы штаба 26-й паветранай арміі 56-ы асобны полк сувязі быў перафармаваць ў 56-ы асобны полк сувязі і аўтаматызаванага кіравання.

На падставе дырэктывы міністра абароны Рэспублікі Беларусь ад 30 лістапада 2001 года 56-ы асобны полк сувязі і аўтаматызаванага кіравання стаў 56-м асобным палком сувязі.

Са студзеня 2002 года полк базіруецца ў ваенным гарадку Уручча і ўваходзіць у склад Ваенна-паветраных сілаў і войскаў супрацьпаветранай абароны Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь.

У чэрвені 2003 года, згодна з Дырэктывай начальніка Генеральнага штаба Узброеных Сіл Беларусі, воінская часць была перафарміравана ў 56-ы асобны Тыльзіцкі ордэна Чырвонай Зоркі полк сувязі Ваенна-паветраных сілаў і войскаў супрацьпаветранай абароны.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Палкі Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1985 годзе
Катэгорыя:Мінск
Катэгорыя:ВПС і войскі СПА Беларусі
Юрый Уладзіміравіч Тымчанка

**Юрый Уладзіміравіч Ты́мчанка** (нар. , г. ) — беларускі спартсмен (падводнае плаванне). Майстар спорту Беларусі міжнароднага класа (2004).

Скончыў у 2009 годзе Полацкі ўніверсітэт. Уладальнік Кубка свет (2003 — у асабістым, 2005 — у камандным заліку). Пераможац і прызёр этапаў Кубка свету (2001—2004). Рэкардсмен і абсалютны чэмпіён Беларусі ў плаванні ў ластах на дыстанцыі 50, 100 і 200 м і ныранні на дыстанцыі 50 м (2003—2004).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Плыўцы ў ластах Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі міжнароднага класа
Катэгорыя:Выпускнікі Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта
Андокід (ганчар)

**Андокід** () — старажытнагрэчаскі ганчар 2-й пал. 6 ст. да н. э.

Працаваў у Афінах. Вядома 8 яго работ. Самая вядомая — амфара з выявай Дыяніса і двума менадамі.

Створаныя ім вазы распісвалі розныя вазапісцы, у тым ліку ананімны «жывапісец Андокід», з якім звязваюць пераход ад чорнафігурнай да чырвонафігурнай тэхнікі.

Катэгорыя:Вазапіс Старажытнай Грэцыі
Scandinavian Airlines

**Scandinavian Airlines** (скарочна **SAS**) — нацыянальная авіякампанія Даніі, Швецыі і Нарвегіі з вузлавым аэрапортам у Капенгагене. SAS — адзін з заснавальнікаў Star Alliance, найстарэйшага і найбуйнейшага авіяцыйнага альянса.

## Гісторыя 
 у ліўрэі SAS]]
Scandinavian Airlines утварыліся ў 1946 годзе, першапачаткова як партнёрства паміж шведскай прыватнай кампаніяй Svensk Interkontinental Lufttrafik і нацыянальнымі авіякампаніямі Даніі і Нарвегіі — Det Danske Luftfartselskab і Det Norske Luftfartselskap. У 1948 да іх далучылася нацыянальная авіякампанія Швецыі Aerotransport. У 1951 годзе кампаніі зліліся ў адзіны кансорцыюм.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Авіякампаніі Даніі
Катэгорыя:Авіякампаніі Нарвегіі
Катэгорыя:Авіякампаніі Швецыі
Вялікая Лябёдка (рака)

**Вялі́кая Лябё́дка** — рака ў Шчучынскім і Воранаўскім раёнах Гродзенскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Лебяда (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 20 км. Плошча вадазбору 72 км² (76 км²). Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,9 м/км. Выток ракі знаходзіцца каля вёскі Падгалішкі. Пойма месцамі забалочаная. Рэчышча каналізаванае на працягу 12,1 км ад вытоку. Вадазбор раўнінны.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Гродненской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Воранаўскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Шчучынскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Лебяды
Minuartia arctica

**Minuartia arctica** — від падушкападобных раслін сямейства Гваздзіковыя.

## Батанічнае апісанне 
Расліна ўтварае друзлыя падушкападобныя дзярновіны да 17 см у дыяметры. Сцёблы 5-10 см, простыя, залозіста апушаныя, зялёныя ці фіялетава афарбаваныя. Лісце 6-16 мм даўжынёй, 1 мм шырынёй, без выбітных жылак, на ніжнім баку выпуклае, вузкалінейнае. Кветкі адзінкавыя, радзей па 2, чашачкі цыліндрычныя, чашалісцікі (4) 5-6 (7) мм даўжынёй, 2 (3) мм шырынёй. Пялёсткі 8-11 мм даўжынёй, 3-4 (6) мм шырынёй, у 2 (2.5) разы даўжэй чашачкі, белыя або бэзавыя, зваротнаяйкападобныя, да аснавання паступова звужаныя ў кіпцік. Каробачка даўгавата-канічная, у 1.5-2 разы даўжэй чашачкі, са скручанымі дадолу зубцамі, насенне 1-1.5 мм дыяметрам, карычняватае.

## Арэал 
Сустракаецца ў верхніх паясах гор і Арктыцы.

## Галерэя малюнкаў 

Takanetumekusa.JPG|
Minuartia arctica.jpg|
Minuartia arctica var. hondoensis 2.JPG|
Minuartia arctica (7833343536).jpg|

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Макрыцавыя
Кранц

**Кранц** — прозвішча

## Вядомыя носьбіты 
* Генрых Іаган Непамук фон Кранц (1722—1797) — аўстрыйскі ўрач і батанік.
* Якаў Кранц (1741—1804) — яўрэйскі прапаведнік.

## Гл. таксама 
* Кранц — былая назва горада Зеленаградск.
Вялікая Сліва (значэнні)

**Вялікая Сліва** — тапонім:

* Вялікая Сліва — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці Беларусі
* Вялікая Сліва — рака ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Случ
Кліменіі

**Кліме́ніі** ( [Clymenia — німфа, дачка Акіяна]) — атрад вымерлых галаваногіх малюскаў. Жылі ў познім дэвоне — раннім карбоне (каля 30 відаў).

## Літаратура 
* 
* House R.. The origin of the Clymenid ammonoids.. Palaeontology, 1970; 13: 664—676.
* Gottobrio W.E. e Saunders W.B.. The clymeniid dilemma: functional implications of the dorsal siphuncle in clymeniid ammonoids.. Paleobiology, 2005; 31(2): 233—252.
* 

Катэгорыя:Аманіты
†
Катэгорыя:Фаўна дэвонскага перыяду
Pinus edulis

**Pinus edulis** — від вечназялёных дрэў роду Хвоя сямейства Хваёвыя.

Англійская агульнаўжывальная назва расліны — *Colorado Pinyon*.

## Распаўсюджанне і экалогія 
У натуральных умовах расце ў Паўночнай Амерыцы, шырока  у ЗША (Каларада, Юта, Арызона, Тэхас). Сустракаецца на вышынях ад 1 600 да 2 400 м, у рэдкіх выпадках на вышынях 1 400 м і вышэй чым 3 000 м над узроўнем мора.

## Батанічнае апісанне 
Дасягае 10—20 м у вышыню. Дыяметр ствала да 80 см.

Хваінкі ў дрэва парныя, 3—5,5 см у даўжыню.

## Значэнне і ўжыванне 
Драўніна ўстойлівая супраць гніення, мае добрыя механічныя ўласцівасці.

## Спасылкі 
* Pinus edulis

Катэгорыя:Дрэвы
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Хвоя
Krascheninnikovia

**Krascheninnikovia** — род раслін сямейства Amaranthaceae

## Апісанне 
Аднадомныя кусты або паўкусты, да 1 м вышынёй. Лісце чарговае, суцэльнае, ланцэтна-яйкападобнае, ланцэтнае, даўгаватае, эліптычнае або лінейнае, цэльнакрайняе, сярэдняя жылка знізу моцна выступае; ля аснавання звужанае ў хвосцік да 4 мм даўжынёй. Лісце і аднагадовыя парасткі пакрытыя зоркавымі і збольшага простымі валасінкамі.

Кветкі раздзельнаполыя, аднадомныя. Тычынкавыя кветкі сабраны ў кароткія, шчыльныя, коласападобныя, верхавінкавыя суквецці, без прыкветнічкаў, калякветнік просты, з 4 лісточкаў, тычынак 4. Песцікавыя кветкі без калякветніка, размешчаны ў пазухах лісця, схаваныя ў двух прыкветнічках, зрослых больш чым напалову; песцік з двума ніткападобнымі лычыкамі і валасістай завязью. Плады вертыкальныя, звычайна яйкападобныя, пакрытыя валасінкамі, у абгортцы з прыкветнічкаў.

## Віды 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Лебядовыя
Катэгорыя:Таксоны раслін, названыя ў гонар людзей
Кальдэзія

**Кальдэ́зія** (*Caldesia*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 10—100 см з кароткім тонкім карэнішчам, на якім утвараюцца зімавальныя пупышкі (імі расліна расплоджваецца). Лісце акруглае, у разетцы, у наземных форм невялікае, на кароткіх чаранках; у водных — буйное, доўгачаранковае, плавае, падводнае, стужкападобнае. Кветкі двухдольныя, няправільныя, дробныя, белыя. Плод — шматарэшак.

## Пашырэнне 
Выміраючыя расліны. Адрозніваецца 5 відаў. Пашыраны ў Еўразіі. На тэрыторыі Беларусі сустракаецца , рэдкі водна-балотны від (Лоеўскі раён).

## Літаратура 
* 
*  — С. 452.
* 

## Спасылкі 
* 
* Caldesia // ИАС «ООПТ России»
* Genus: *Caldesia* Parl. // Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy)
* Caldesia // The Plant List

Катэгорыя:Шальнікавыя
Катэгорыя:Таксоны раслін, названыя ў гонар людзей
Чакурдах

**Чакурдах** (, ) — пасёлак гарадскога тыпу (1981) у Расійскай Федэрацыі, адміністрацыйны цэнтр Алаіхаўскага ўлуса (раёна) Рэспублікі Саха (Якуція). Размешчаны за Паўночным палярным колам, на левым беразе ракі Індыгірка на адлегласці ад Якуцка: наземным шляхам 2700 км, паветраным 1360 км, водным 2830 км. Аэрапорт, рачная прыстань. 

Заснаваны ў 1936 г. 
## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Рыбазавод, дом культуры, музей прыроды тундры і паляўнічага промыслу.

## Літаратура 
* Чокурдах. // Энциклопедия Якутии. Т. 1. Москва. 2000. С. 44.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Якуціі
Клініцкае

**Клініцкае** — балота нізіннага тыпу, на паўднёвым усходзе Салігорскага раёна, у вадазборы Даманавіцкага канала (упадае ў р. Случ). Плошча складае 3,2 тыс. га, у межах прамысловага паклада 1,6 тыс. га. Глыбіня торфу да 3,5 м, сярэдняя 0,8 м, ступень распаду 42 %, попельнасць 19 %. Станам на 1978 год запасы торфу складалі 2,5 млн т. Балота асушана адкрытай сеткай, выкарыстоўваецца пад ворыва і сенажаць.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Балоты паводле алфавіта
Катэгорыя:Нізінныя балоты Беларусі
Катэгорыя:Балоты Салігорскага раёна
Катэгорыя:Асушаныя балоты Беларусі
Чурапча

**Чурапча** (, ) — сяло ў Расійскай Федэрацыі, адміністрацыйны цэнтр Чурапчынскага ўлуса (раёна) Рэспублікі Саха (Якуція). Аэрапорт. Насельніцтва 7526 чал. (2002). Размешчана на беразе возера Чурапча, ад Якуцка на адлегласці: наземным шляхам 177 км, паветраным 180 км.
## Насельніцтва 
## Літаратура 
* Чурапча. // Энциклопедия Якутии. Т. 1. Москва. 2000. С. 91.

Катэгорыя:Населеныя пункты Якуціі
Ытык-Кюёль

**Ытык-Кюёль** (, ) — сяло ў Расійскай Федэрацыі, адміністрацыйны цэнтр Татцінскага ўлуса (раёна) Рэспублікі Саха (Якуція). Размешчана на рацэ Тата. У цэнтры сяла возера Ытык-Кюёль (Свяшчэннае возера). Насельніцтва 7023 чал. (2010). Ад Якуцка знаходзіцца: наземным шляхам 256 км, паветраным 255 км. У сяле 2 сярэднія, музычная, спартовая школы, гімназія імя А. Е. Мардзінава, Літаратурна-мастацкі музей-запаведнік «Таата», народны тэатр, дзейнічае тэлестудыя «Таата», выпускаецца газета «Таата», маюцца помнікі Э. Пякарскаму і Ф. М. Ахлопкаву.
## Насельніцтва 
## Літаратура 
* Ытык-Кюель. // Энциклопедия Якутии. Т. 1. Москва. 2000. С. 92.

Катэгорыя:Населеныя пункты Якуціі
Іван Мацвеевіч Карпуць

**Іван Мацвеевіч Карпуць** (, Даўбянкі, Бераставіцкі раён, Гродзенская вобласць — ) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2003), член-карэспандэнт Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь (1992—2002), доктар ветэрынарных навук (1977), прафесар (1979). Ганаровы прафесар Кембрыджскага (2002) і Калумбійскага (2003) універсітэтаў.

## Біяграфія 
Скончыў Віцебскі ветэрынарны інстытут (1961). З 1961 года працаваў галоўным ветэрынарным урачом саўгаса «Скідзельскі» Гродзенскай вобласці. З 1967 года празектар, асістэнт, дацэнт, прафесар кафедры Віцебскага ветэрынарнага інстытута. З 1979 года загадчык кафедры, з 1989 года прарэктар гэтага інстытута. З 2004 года прафесар Віцебскай ордэна «Знак Пашаны» дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы ў галіне імуналогіі, імунапаталогіі і крыватвору ў жывёл. Правёў фундаментальныя даследаванні па высвятленню заканамернасцяў фарміравання імуннага статусу ў жывёл, развіццю механізмаў імунапаталогіі ў сістэме маці-прыплод, уплыву антыбіётыкаў, прабнотыкаў, вітамінаў, прадуктаў хімізацыі, выкідаў прамысловых прадпрыемстваў, шэрагу мікраарганізмаў і паразітаў на крыватвор, імунагенез, абмен рэчываў і якасць жывёлагадоўчай прадукцыі. Аўтар і сааўтар 12 дыягнастычных, лячэбна-прафілактычных прэпаратаў і імунакарэктараў, вытворчасць якіх арганізавана ў Рэспубліцы Беларусь. Распрацаваў і апрабаваў інфармацыйныя тэхналогіі і прагрэсіўныя вучэбна-метадычныя спосабы навучання, якія рэалізаваны ў навучальных працэсах ВНУ Рэспублікі Беларусь.

Апублікаваў больш за 600 навуковых прац, у тым ліку 7 манаграфій, 4 падручнікі, 3 даведнікі. Аўтар 11 вынаходак і патэнтаў.

## Узнагароды 
Прэмія Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі 1997 года за цыкл работ «Вывучэнне заканамернасцей фарміравання імуннага статусу», высвятленне механізмаў развіцця імунапаталогіі жывёл, стварэнне прэпаратаў для дыягнастычных, лячэбных і прафілактычных мэтаў.

## Навуковыя працы 
* Гематологический атлас сельскохозяйственных животных. — Мн., 1986.
* Иммунология и иммунопатология болезней молодняка. — Мн., 1993.
* Внутренние незаразные болезни животных. — СПб., 2002 (у суаўтарстве).

## Спасылкі 
* Іван Мацвеевіч Карпуць у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны
Катэгорыя:Ветэрынары Беларусі
Усць-Нера

**Усць-Нера** (; ) — пасёлак гарадскога тыпу ў Расійскай Федэрацыі, адміністрацыйны цэнтр Аймяконскага ўлуса (раёна) Рэспублікі Саха (Якуція). Аэрапорт. Насельніцтва: 8385 чал. (2010). Размешчаны на рацэ Індыгірка, пры ўпадзенні прытоку Нера. Заснаваны як аплот Дальбуда на радовішчах золата і вальфраму. З 1950 г. рабочы пасёлак, з 3 чэрвеня 1954 г. цэнтр Аймяконскага раёна ЯАССР.
## Насельніцтва 
## Літаратура 
* Усть-Нера. // Энциклопедия Якутии. Т. 1. Москва. 2000. С. 43-44.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Якуціі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1937 годзе
Хандыга

**Хандыга** (, ) — пасёлак гарадскога тыпу ў Расійскай Федэрацыі, адміністрацыйны цэнтр Тампонскага ўлуса (раёна) Рэспублікі Саха (Якуція). Аэрапорт, рачная прыстань. Размешчаны на правым беразе ракі Алдан, пры упадзенні ў яе ракі Хандыга, на адлегласці ад Якуцка: наземным шляхам 449 км, паветраным 370 км, водным 642 км. 

Узнік у 1938 годзе як прыстань. З 1939 года пасёлак пачаў павялічвацца ў сувязі з будаўніцтвам трасы да Аймякона на Магадан. У 1941—1943 гг. Алданскі ІТЛ Дальбуда, у 1951—1954 гг. упраўленне Янбудлагу, Хандыгскі ІТЛ УПУІТЛа. З 1957 г. рабочы пасёлак.
## Насельніцтва 
## Літаратура 
* Хандыга. // Энциклопедия Якутии. Т. 1. Москва. 2000. С. 44.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Якуціі
Мая (прыток Алдана)

**Ма́я** (, ) — рака ў Азіяцкай частцы Расіі, у Хабараўскам краі і Якуціі, правы прыток ракі Алдан (басейн ракі Лена).

Даўжыня ракі 1053 км, плошча вадазбору — 171 000 км², сярэдні расход вады — 1180 (1190) м³/с. Сярэдні аб’ём сцёку 37,558) км ад вусця.

Асноўныя прытокі: Юдама, Аім, Інгілі, Лякі, Маці, Маймакан, Паўночны Уй.

## Літаратура 
* 
* Мая // 

## Спасылкі 
* Река Мая (Майя) // государственный водный реестр РФ
* *Иванов В. В.* Мая // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»
* Maya At Chabda // A Regional, Electronic, Hydrographic Data Network For the Arctic Region (R-ArcticNET)

Катэгорыя:Рэкі Якуціі
Катэгорыя:Рэкі Хабараўскага края
Катэгорыя:Басейн Лены
Леанід Іванавіч Калыхан

**Леанід Іванавіч Калыхан** (, в. Слабада, Мазырскі раён, Гомельская вобласць — ) — беларускі вучоны ў галіне ядзернай энергетыкі. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1984), доктар тэхнічных навук (1977), прафесар (1979).

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскае вышэйшае тэхнічнае вучылішча імя Баўмана (1955). З 1955 года інжынер-выпрабавальнік, старшы інжынер, з 1956 года начальнік лабараторыі, затым аддзела Усесаюзнага навукова-даследчага цеплавознага інстытута. З 1966 года старшы навуковы супрацоўнік, загадчык лабараторыі, намеснік дырэктара па навуковай рабоце Інстытута ядзернай энергетыкі АН БССР. З 1991 года загадчык лабараторыі Інстытута праблем энергетыкі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

## Навуковая дзейнасць 
Працы ў галіне ядзернай энергетыкі. Пад яго кіраўніцтвам і пры непасрэдным удзеле выканана шырокая праграма даследаванняў цеплаабмену ў аднафазных і двухфазны патокаў пры дакрытычных і звышкрытычных параметрах, а таксама пры фазавых ператварэннях хімічна рэагавальнагу чатырвокісу азоту — новага тыпу цепланосбіта і працоўнага цела атамных электрастанцый. Вывучыў цеплаабмен і гідрадынаміку ў мадэлях і макетных узорах цеплаабменнага абсталявання і элементах актыўнай зоны рэактараў АЭС. Распрацаваў навукова-тэхнічныя асновы стварэння пасіўных сістэм бяспекі для АЭС новага пакалення з рэактарамі ВВЭР.

Аўтар больш за 100 навуковых прац, у тым ліку 3 манаграфій, 45 вынаходак.

Узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (1981), медалём.

## Асноўныя працы 
* Теплообмен в химически реагирующих газовых теплоносителях. Мн., 1971 (у суаўтарстве).
* Теплообмен в диссоциирующем теплоносителе четырехокиси азота. Мн., 1977 (разам з Несцярэнка).
* Тепломассоперенос при фазовых превращениях диссоциирующих теплоносителей. Мн., 1984 (разам з Пуляевым, Салаўёвым).
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Леанід Іванавіч Калыхан у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мазырскім раёне
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты НАНБ
Катэгорыя:Супрацоўнікі АІЭЯД «Сосны»
Сунтар

**Сунтар** (, ) — сяло ў Расійскай Федэрацыі, адміністрацыйны цэнтр Сунтарскага ўлуса Рэспублікі Саха (Якуція), Сунтарскі наслег. Знаходзіцца на левым беразе ракі Вілюй. Адлегласць ад Якуцка: наземным шляхам 985 км, паветраным 730 км, водным 1151 км.
    
Заснаванае ў 1745 (1764) г., з 1898 г. сяло. З 23 лістапада 1992 г. у сяле працуе завод па агранцы алмазаў.
## Насельніцтва 
## Літаратура 
* Сунтар. // Энциклопедия Якутии. Т. 1. Москва. 2000. С. 76.

Катэгорыя:Населеныя пункты Якуціі
361-я асобная база аховы і абслугоўвання

**361-я о́рдэна Чырво́най Зо́ркі ба́за ахо́вы і абслуго́ўвання (цэнтра́льных о́рганаў вае́ннага кірава́ння)** — падраздзяленне ўзброеных сіл Беларусі. Месца дыслакацыі — Мінск.

## Гісторыя 
У красавіку 1944 года на падставе дырэктывы штаба 3-га Беларускага фронту быў сфармаваны 6-ы асобны батальён аховы. Фарміраванне гэтай воінскай часці ажыццяўлялася ў раёне вёскі Малая Добрая Краснінскага раёна Смаленскай вобласці.

За ўзорнае выкананне заданняў камандавання па забеспячэнню бесперабойнай работы палявога ўпраўлення 3-га Беларускага фронту Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 26 красавіка 1945 года батальён быў узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі і стаў называцца 6-м ордэна Чырвонай Зоркі асобным батальёнам аховы палявога ўпраўлення 3-га Беларускага фронту.

У жніўні 1945 года ў сувязі са сканчэннем вайны воінская часць была расфарміравана, але ужо 1 кастрычніка 1945 года дырэктывай штаба Баранавіцкай ваеннай акругі з асабовага складу батальёна была ўкамплектавана 316-я асобная ордэна Чырвонай Зоркі стралковая рота аховы штаба Баранавіцкай ваеннай акругі.

У 2003 годзе часць была пераўтворана ў 361-ю ордэна Чырвонай Зоркі базу аховы і абслугоўвання (цэнтральных органаў ваеннага кіравання).

Падраздзяленні 361-й баа (ЦОВК) выконваюць цэлы шэраг адказных задач па арганізацыі прапускнога рэжыму і ахове адміністрацыйных будынкаў Міністэрства абароны, забяспечваюць службовым аўтатранспартам кіраўнікоў ваеннага ведамства, замежныя ваенныя дэлегацыі, а таксама дзейнасць камандавання Узброеных Сіл і Генеральнага штаба ў палявых умовах.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Воінскія часці і фарміраванні Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:Мінск
Саскылах

**Саскылах** (, ) — сяло ў Расійскай Федэрацыі, адміністрацыйны цэнтр Анабарскага ўлуса (раёна) Рэспублікі Саха (Якуція).

Знаходзіцца за Паўночным палярным колам, на правым беразе ракі Анабар. Знаходзіцца на адлегласці ад Якуцка: наземным шляхам 2521 км, паветраным 1285 км, водным 2835 км. Цэнтр Саскыласкага нацыянальнага наслега. Аэрадром, рачная прыстань. Насельніцтва: 3814 чал (2007).
## Насельніцтва 
## Літаратура 
* Саскылах. // Энциклопедия Якутии. Т. 1. Москва. 2000. С. 74.

Катэгорыя:Населеныя пункты Якуціі
Сангар

**Сангар** ( мясцовае насельніцтва прамаўляе , ) — пасёлак гарадскога тыпу ў Расійскай Федэрацыі, адміністрацыйны цэнтр Кабяйскага ўлуса Рэспублікі Саха (Якуція). Размешчаны на правым беразе ракі Лена, у адлегласці на поўнач ад Якуцка: наземным шляхам 524 км, паветраным 240 км, водным 330 км. Аэрапорт, рачная прыстань.
 
Узнік у 1928 годзе на месцы радовішча каменнага вугалю. З 1940 года рабочы пасёлак. Пасля перабудовы прыйшоў у заняпад — былі зачыненыя шахта «Сангарская» і бровар.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Якуціі
Алянёк

Назву **Алянёк** маюць:

* Алянёк — рака ў Краснаярскім краі і Якуціі
* Алянёк — сяло ў Якуціі
* Алянёк — рэгіянальны аэрапорт у Якуціі
Алянёк (сяло)

**Алянёк** (, ) — сяло ў Расійскай Федэрацыі, адміністрацыйны цэнтр Алянёкскага ўлуса (раёна) Рэспублікі Саха (Якуція). Цэнтр Алянёкскага нацыянальнага наслега. Знаходзіцца за Паўночным палярным колам, на левым беразе ракі Алянёк. Ад Якуцка знаходзіцца на адлегласці: наземным шляхам 2026 км, паветраным 1105 км, водным – 3989 км. Аэрапорт. Насельніцтва 2228 чал. (2007).
    
Дом культуры, краязнаўчы музей.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Якуціі
Алена Раманаўна Юркевіч

**Алена Раманаўна Юркевіч** (, в. Азярычына, Пухавіцкі раён — 1986) — Герой Сацыялістычнай Працы (1950).

## Біяграфія 
У 1944—1960 гадах у калгасе імя 10-годдзя БССР Рудзенскага раёна (з 1953 года калгас «Кастрычніцкі» Пухавіцкага раёна), да 1953 звеннявая звяна па вырошчванні кок-сагыза.

У 1949 годзе звяно Алены Юркевіч сабрала з кожнага гектара ў сярэднім па 85,5 цэнтнераў каранёў кок-сагыза. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 27 чэрвеня 1950 года ўдастоена звання Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і Молат».

Абіралася дэпутатам Вярхоўнага Савета Беларускай ССР (1951—1959).

У 1960 годзе выйшла на пенсію. Памерла ў 1986 годзе.

## Спасылкі 
* ЮРКЕВИЧ Елена Романовна  

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 3-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 4-га склікання
Усць-Мая

**Усць-Мая** (; ) — пасёлак гарадскога тыпу ў Расійскай Федэрацыі, адміністрацыйны цэнтр Усць-Майскага ўлуса (раёна) Рэспублікі Саха (Якуція). Насельніцтва — 2949 (2010). Размешчаны на левым беразе ракі Алдан пры ўпадзенні у яе ракі Мая. Ад Якуцка: наземным шляхам 390 км, паветраным 310 км, водным 1035 км. З 1957 г. рабочы пасёлак.
## Насельніцтва 
## Літаратура 
* Усть-Мая. // Энциклопедия Якутии. Т. 1. Москва. 2000. С. 43.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Якуціі
Чэрскі (пасёлак гарадскога тыпу)

**Чэрскі** (, ) — пасёлак гарадскога тыпу ў Расійскай Федэрацыі, адміністрацыйны цэнтр Ніжнекалымскага ўлуса (раёна) Рэспублікі Саха (Якуція). Размешчаны за Паўночным палярным колам, на правым беразе ракі Калыма, на адлегласці ад Якуцка: наземным шляхам 3189 км, паветраным 1920 км, водным 3421 км. Аэрапорт, марскі порт Зялёны мыс.
    
Насельніцтва 3006 (2010).
    
Узнік на месцы рыбацкага паселішча у XVII ст. З 1931 г. меў назву Ніжнія Крыжы (), 1963 г. атрымаў статус рабочага пасёлка і назву ў гонар Івана Чэрскага. 
## Насельніцтва 
## Літаратура 
Черский. // Энциклопедия Якутии. Т. 1. Москва. 2000. С. 44.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Якуціі
Дэпутацкі

**Дэпутацкі** (, ) — пасёлак гарадскога тыпу ў Расійскай Федэрацыі, адміністрацыйны цэнтр Усць-Янскага ўлуса (раёна) Рэспублікі Саха (Якуція). Размешчаны за Паўночным палярным колам, у адгор’ях Селеняхскага хрыбта, у даліне ракі Дэпутацкай, на адлегласці ад Якуцка: сухапутным шляхам 2068 км, паветраным 1025 км. Аэрадром. Насельніцтва 3052 чал. (2010).
    
Узнік у выніку распрацовак радовішчаў волава, з 1958 года рабочы пасёлак.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Якуціі
Намцы

**Намцы** (, ) — сяло ў Расійскай Федэрацыі, адміністрацыйны цэнтр Намскага ўлуса (раёна) Рэспублікі Саха (Якуція). Цэнтр Ленскага наслега. Знаходзіцца на левым беразе ракі Лена на поўнач ад Якуцка: наземным шляхам 84 км, паветраным 75 км, водным 96 км. 
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Якуціі
Батагай

**Батага́й** (, ) — пасёлак гарадскога тыпу ў Расійскай Федэрацыі, адміністрацыйны цэнтр Верхаянскага улуса (раёна) Рэспублікі Саха (Якуція).

Размешчаны за Паўночным палярным кругам, ад Якуцка на адлегласці: наземным шляхам 1423 км, паветраным 705 км, водным 2785 км. Аэрапорт. Рачная прыстань. Насельніцтва 4187 (2009); 4074 чал. (2010).

Заснаваны на правым беразе ракі Яна паблізу радовішчаў волава. Уваходзіў у Дальбуд. З 1945 годап рабочы пасёлак.

## Насельніцтва 
* 1968 год — 10 000 жыхароў.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Якуціі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1939 годзе
Вялікая Сліва (рака)

**Вялі́кая Слі́ва, Слівянка, канал Слівянка** — рака ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Случ (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 25 км. Пачынаецца меліярацыйным каналам за 1 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад вёскі Муравішчына. Упадае ў Случ за 3 км на захад ад вёскі Вялікая Сліва. Рэчышча цалкам каналізаванае. Асноўны прыток — ручай Муравішчына (канал Муравішчынскі).

## Літаратура 
*  — С. 382.
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Минской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Прытокі Случы (прыток Прыпяці)
Катэгорыя:Рэкі Слуцкага раёна