open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Лядцо (Пухавіцкі раён)

**Лядцо́** () — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета. Месціцца за 4,5 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 57,5 км ад Мінска.

## Назва 
Назва паходзіць ад слова «ля́да» — дзялянка высечанага лесу, хмызняку, высека; або расчышчанае месца ў лесе пад пасеў або пад сенажаць.

## Гісторыя 
### Ранняя гісторыя 
У 1816 годзе ў Ігуменскім павеце Мінскай губерні, уласнасць Ратынскіх. Пасля 1861 года ў Навасёлкаўскай воласці Ігуменскага павета. Адносілася да Навасёлкаўскага праваслаўнага прыходу.

Паводле перапісу 1897 года сярод насельніцтва былі распаўсюджаны рамёствы па вырабе колаў, саней і вупражы.

### Найноўшы час 
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай воласць абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У 1929 годзе праведзена прымусовая калектывізацыя, створаны калгас «Новае Лядцо». У 1933 годзе быліі сталярная майстэрня, кузня.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

## Насельніцтва 
* 1816 год — 28 двароў, 160 жыхароў
* 1858 год — 103 рэвізскія душы
* 1897 год — 68 двароў, 407 жыхароў
* 1917 год — 95 двароў, 439 жыхароў
* 1926 год — 90 двароў, 410 жыхароў
* 1960 год — 427 жыхароў
* 2002 год — 72 двары, 155 жыхароў
* 2009 год — 140 жыхароў
* 2019 год — 129 жыхароў

## Інфраструктура 
Ёсць пачатковая школа, крама.

## Вядомыя асобы 
* Ганна Андрэеўна Язубчык (1904—1975) — беларуская вучоная ў галіне сельскай мікрабіялогіі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Пухавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Мар’іна (Пухавіцкі раён)

**Ма́р’іна** (, ) — пасёлак у Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета. Месціцца за 2 км на поўнач ад Мар’інай Горкі, 48,5 км ад Мінска.

## Гісторыя 
29 траўня 1876 года ў мястэчку Мар’іна Горка Ігуменскага павета Мінскай губерні была заснавана сельскагаспадарчая школа. У сувязі з гэтым тут былі ўзведзеныя будынкі, якія адносіліся да мястэчка Мар’іна Горка.

У 1911 годзе займела статус вучылішча. З сакавіка 1921 года навучальная ўстанова завецца Мар’інагорскі сельскагаспадарчы тэхнікум. З 2000 года каледж.

У 2000 годзе тэрыторыя каледжа была выдзелена ў асобны пасёлак Мар’іна.

Marjina Horka, Marjina. Мар’іна Горка, Мар’іна (1901-17).jpg|Вучылішча, да 1918 г.
Marjina Horka, Marjina. Мар’іна Горка, Мар’іна (1918).jpg|Вучылішча, 1918 г. 
Marjina Horka, Marjina. Мар’іна Горка, Мар’іна (1918) (2).jpg|Вучылішча, 1918 г.  
Marjina Horka, Marjina. Мар’іна Горка, Мар’іна (1914).jpg|Вучылішча, 1914 г. 

## Насельніцтва 
* 2009 год — 1251 жыхар
* 2019 год — 846 жыхароў

## Транспарт 
Праз тэрыторыю пасёлка праходзіць Мінскае аддзяленне Беларускай чыгункі Мінск — Гомель. Месціцца прыпыначны пункт Тэхнікум.

## Славутасці 
* Комплекс будынкаў сельскагаспадарчай школы (другая палова XIX ст.)
* Мемарыяльная дошка у гонар Захара Біралы.
* Мемарыяльная дошка у ў гонар Івана Юркевіча

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Пухавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Вяндзеж

**Вяндзе́ж** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета. Месціцца за 7 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 55 км ад Мінска.

Каля вёскі праходзіць чыгунка Мінск — Асіповічы, ёсць прыпыначны пункт Вяндзеж.

## Гісторыя 
### Ранняя гісторыя 
У 1816 годзе фальварак у Ігуменскім павеце Мінскай губерні, уласнасць Ратынскіх.

У сярэдзіне XIX стагоддзя маёнтак, уласнасць С. Быкоўскага. Пасля 1861 года ў Навасёлкаўскай воласці Ігуменскага павета. У 1889 годзе ўласнасць праваслаўнага двараніна Міхаіла Ісавер’евіча Здановіча, было 885 дзесяцін зямлі. Паводле перапісу 1897 года была мураваная капліца.

### Найноўшы час 
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай воласць абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У 1940 годзе да Вяндзежа была далучана ўтвораная за савецкім часам вёска Вяндзежская Слабада.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 2 двары, 18 жыхароў
* 1917 год — 6 двароў, 47 жыхароў
* 1960 год — 166 жыхароў
* 1999 год — 39 жыхароў
* 2002 год — 25 двароў, 35 жыхароў
* 2010 год — 24 жыхары
* 2019 год — 35 жыхароў

## Славутасці 
* Гаспадарскі будынак сядзібнага двара (XIX ст.).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Пухавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Ратынскія
Загай

**Зага́й** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета. Месціцца за 5 км на захад ад Мар’інай Горкі, 61 км ад Мінска, 8 км ад чыгуначнай станцыі Пухавічы, на рацэ Цітаўка.

## Назва 
Назва абазначае месцазнаходжанне «за гаем».

## Гісторыя 
### Ранняя гісторыя 
У XVIII стагоддзі ўваходзіла ў склад Менскага павета Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Ігуменскім павеце Мінскай губерні. У першай палове XIX стагоддзя ўласнасць Ратынскіх.

Пасля 1861 года ў Навасёлкаўскай воласці Ігуменскага павета.

### Найноўшы час 
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай воласць абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У пачатку 1930-х праведзена прымусовая калектывізацыя, створаны калгас «Новы Загай», была кузня.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. Тут месціўся нямецкі гарнізон, які 17 траўня 1944 года быў разбіты партызанскай брыгадай «Буравеснік». 57 дамоў з 71 у часе вайны былі спалены.

## Насельніцтва 
* 1800 год — 11 двароў, 78 жыхароў
* 1858 год — 83 рэвізскія душы
* 1897 год — 54 двары, 321 жыхар
* 1908 год — 48 двароў, 393 жыхары
* 1917 год — 72 двары, 424 жыхары
* 1960 год — 339 жыхароў
* 2002 год — 69 двароў, 149 жыхароў
* 2009 год — 122 жыхары
* 2019 год — 128 жыхароў

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Пухавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Міхайлава (Пухавіцкі раён)

**Міха́йлава** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.

На паўднёвы захад ад вёскі вадасховішча Міхайлава.

## Гісторыя 
Населены пункт заснаваны як хутар у 1920-я гады ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

У 1966 годзе да Міхайлава далучана вёска Мядзведаўка.

## Насельніцтва 
* 1926 год — 14 двароў, 68 жыхароў
* 1960 год — 81 жыхар
* 2002 год — 87 двароў, 218 жыхароў
* 2009 год — 156 жыхароў
* 2019 год — 196 жыхароў

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Пухавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Падвілле

**Падві́лле** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета. Каля ракі Цітаўка.

## Гісторыя 
Населены пункт заснаваны як пасёлак у 1920-я гады ў Беларускай ССР на месцы маёнтка Скрыль.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. У час вайны вёска была спалена, пасля вайны адноўлена.

У 1964 годзе да вёскі Падвілле была далучана вёска Зарэчча, якая месцілася цераз раку Цітаўку.

## Насельніцтва 
* 1926 год — 8 двароў, 39 жыхароў
* 1960 год — 99 жыхароў
* 2002 год — 14 двароў, 31 жыхар
* 2009 год — 27 жыхароў
* 2019 год — 11 жыхароў

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Пухавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Антанова (Навасёлкаўскі сельсавет)

**Антано́ва**, часта **Антонава** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
, геадэзічны знак.]]
Размешчана за 10 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 51 км ад Мінска, на поўдзень ад чыгуначнай лініі Мінск — Пухавічы непадалёк прыпыначнага пункта Вяндзеж.

Пункт на зямной паверхні з геаграфічнымі каардынатамі 53º31´,7 пн.ш., 29º02´,8 у.д., што месціцца за 1 км на паўднёвы ўсход ад вёскі, у полі, вызначаны як геаграфічны цэнтр Беларусі. На мясцовасці ён абазначаны стандартным геадэзічным трыянгулятарам, які ёсць пірамідай з трох металічных прэнтаў, пад ім пастаўлена пліта з надпісам «Геаграфічны цэнтр Рэспублікі Беларусь».

## Назва 
Назва паходзіць ад уласнага імя Антон, або вытворнага ад яго прозвішча ці імя па бацьку.

## Гісторыя 
### Ранняя гісторыя 
У XVIII стагоддзі вёска ў Ігуменскім павеце Мінскай губерні, прыватная ўласнасць.

У 1889 годзе маёнтак уласнасць праваслаўнага двараніна Міхаіла Іванавіча Мурвіцкага (Муравіцкага), было 86 дзесяцін зямлі. У 1897 годзе маёнтак Антонава Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета, у каталіцкай парафіі Блонь.

### Найноўшы час 
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай воласць абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У пачатку 1930-х гадоў праведзена прымусовая калектывізацыя, створаны калгас «Чырвоны правадыр», была кузня. Пазней населены пункт быў падзелены на пасёлак Чырвоная Рунь, калгас «Авангард», пасёлак Падантонава.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

31 мая 1996 года пасля правядзення экспедыцыі «Белгеадэзіі» і фірмы «Аэрогеокарт» каля вёскі Антонава быў усталяваны геадэзічны знак з абазначэннем геаграфічнага цэнтра Беларусі. З 2008 года ў гэтай мясцовасці праводзіцца марафонскі прабег «Геаграфічны цэнтр Беларусі».

## Насельніцтва 
* 1897 год — 21 жыхар
* 1917 год — 72 жыхары
* 1960 год — 187 жыхароў
* 1999 год — 65 жыхароў
* 2002 год — 32 двары, 60 жыхароў
* 2010 год — 48 жыхароў
* 2012 год — 41 жыхар
* 2019 год — 27 жыхароў

## Славутасці 
* Геаграфічны цэнтр Беларусі

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Пухавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Яснае

**Я́снае** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета. Месціцца за 2,5 км на поўдзень ад Мар’інай Горкі, 57,5 км ад Мінска.

## Гісторыя 
У 1920-я гады населены пункт вядомы як хутары Забалоцце. З 1930-х гадоў пасёлак Яснае.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. 

У 1960 годзе былі вёска Яснае 1 і пасёлак Яснае 2.

## Насельніцтва 
* 1960 год — Яснае 1, 105 жыхары; Яснае 2, 25 жыхароў
* 1999 год — 66 жыхароў
* 2009 год — 42 жыхары
* 2019 год — 48 жыхароў

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Пухавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Скрыль-Слабада

**Скрыль-Слабада́** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета. Месціцца за 11,5 км на захад ад Мар’інай Горкі, 63,5 км ад Мінска.

## Гісторыя 
### Ранняя гісторыя 
У другой палове XIX стагоддзя вёска ў Цітвянскай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні. У 1870 годзе вёскі Люцэй-Слабодка і Скрыль. Паводле перапісу 1897 года вёска Слабодка, у 1908 годзе Слабодка-Скрыльская.

### Найноўшы час 
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай воласць абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У пачатку 1930-х праведзена прымусовая калектывізацыя, створаны калгас «Залог 2-й пяцігодкі», была кузня.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. У траўні 1944 года была спалена бальшыня дамоў вёскі, забіта 13 чалавек. Пасля вайны вёска адноўлена.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 17 двароў, 113 жыхароў
* 1908 год — 32 двары, 188 жыхароў
* 1917 год — 43 двары, 125 жыхароў
* 1960 год — 169 жыхароў
* 2002 год — 28 двароў, 56 жыхароў
* 2009 год — 43 жыхары
* 2019 год — 19 жыхароў

## Славутасці 
* Помнік на месцы забойства жыхароў Слабады і Скрыля ў Другую сусветную вайну, брацкая магіла савецкіх воінаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Пухавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Баравая (Пухавіцкі раён)

**Барава́я** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пухавіцкага сельсавета.

## Назва 
Назва паводле мясцовасці.

## Гісторыя 
### Ранняя гісторыя 
У канцы XVIII стагоддзя вёска Баравая Слабада ў Менскім павеце Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, уласнасць айцоў-езуітаў, пасля Путкамера.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Ігуменскім павеце Мінскай губерні. У XIX стагоддзі ўласнасць Маскарэвіча. Пасля 1861 года ў Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета.

У 1889 годзе землеўласнікамі ў ваколіцы Баравая Слабада былі: мешчанін рыма-каталіцкага веравызнання Венядыкт Восіпавіч Бакіноўскі (10 дзесяцін зямлі), мешчанін рыма-каталіцкага веравызнання Арцём Вікенцевіч Бакіноўскі (5 дзесяцін), мешчанін рыма-каталіцкага веравызнання Іван Францавіч Бакіноўскі (7,5 дзесяціны). У акалотку Баравая Слабада: мешчанін рыма-каталіцкага веравызнання Аляксандр Іванавіч Дземідовіч (13 ½ дзесяцін), мешчанін рыма-каталіцкага веравызнання Міхаіл Станіслававіч Карчэўскі (5 дзесяцін), мешчанін рыма-каталіцкага веравызнання Іван Максімавіч Казела (37,5 дзесяціны).

### Найноўшы час 
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай воласць абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

## Насельніцтва 
* 1800 год — 5 двароў, 48 жыхароў
* 1858 год — 19 душ мужчынскага полу
* 1897 год — 10 двароў, 56 жыхароў
* 1917 год — 16 двароў, 84 жыхары
* 1926 год — 13 двароў, 57 жыхароў
* 1960 год — 43 жыхары
* 1999 год — 6 жыхароў
* 2002 год — 3 двары, 3 жыхары
* 2010 год — 7 жыхароў
* 2019 год — 5 жыхароў

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пухавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Вялікія Лукі (Пухавіцкі раён)

**Вялі́кія Лу́кі** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пухавіцкага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1858 годзе ўпамінаецца як вёска Слабодка ў Ігуменскім павеце Мінскай губерні Расійскай імперыі. У 1879 годзе ўпамінаецца пры перапісе населеных пунктаў Турынскага праваслаўнага прыходу Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай воласць абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У 1920 годзе адкрыта школа 1-й ступені.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. У красавіку 1943 года вёска была спалена, забіты 4 жыхары. Пасля вайны вёска адноўлена.

## Насельніцтва 

* 1897 год — 32 двары, 192 жыхары
* 1909 год — 41 двор, 253 жыхары
* 1917 год — 43 двор, 196 жыхары
* 1960 год — 72 жыхары
* 2002 год — 2 двары, 2 жыхары
* 2009 год — 0 жыхароў
* 2019 год — 0 жыхароў

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пухавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Глушка

**Глу́шка** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пухавіцкага сельсавета. Месціцца за 12 км на паўночны ўсход ад Мар’інай Горкі, 60 км ад Мінска, на рацэ Свіслач.

## Гісторыя 
У 1870 годзе вёска ў Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні. У 1889 годзе землеўладальнікамі ўва ўрочышчы Глушка Пухавіцкай воласці былі: праваслаўны мешчанін Пётр Іванавіч Какура (11 дзесяцін зямлі); праваслаўныя мяшчане Міхаіл і Ігнат Мацвеевічы Какуры (5,5 дзесяціны); сяляне рыма-каталіцкага веравызнання Адам, Антон і Іван Стаяноўскія (19,5 дзесяціны); каталікі Казімір і Восіп Гіляравічы Ярашэвічы (10,5 дзесяціны). Паводле перапісу 1908 года засценак.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай воласць абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. Паводле перапісу 1926 года вёска. У 1929 годзе праведзена прымусовая калектывізацыя, створаны калгас «Чырвоная Глушка».

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 79 жыхароў
* 1908 год — 12 двароў, 70 жыхароў
* 1926 год — 20 двароў, 80 жыхароў
* 2002 год — 37 двароў, 75 жыхароў
* 2009 год — 72 жыхары
* 2019 год — 70 жыхароў

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пухавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Зацішша (Пухавіцкі раён)

**Заці́шша** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пухавіцкага сельсавета.

## Гісторыя 
Прыкладна да пачатку XX стагоддзя гэтыя землі адносіліся да фальварка Цешкава. У 1889 годзе фальваркам Цешкаў валодала дваранка рыма-каталіцкага веравызнання Марыя Генрыхаўна Хмялеўская, было 253 дзесяціны зямлі. Відавочна, у далейшым фальварак быў падзелены на амаль роўныя часткі паміж братамі Альфрэдам і Багданам Хмялеўскімі. У 1913 годзе фальваркам Цешкава валодаў Альфрэд Хмялеўскі, была 161 дзесяціна зямлі, Багдану Хмялеўскаму дасталася частка ў 201 дзесяціну, на якім ён стварыў фальварак Зацішша. Маёнтак Зацішша згадваецца ў перапісе 1908 года, уваходзіў у склад Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. Маёнтак нацыяналізаваны, быў створаны пасёлак Зацішша, колішні маёнтак Цешкава таксама нацыяналізаваны і таксама атрымаў назву Зацішша. Паводле перапісу 1926 года пасёлак.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

## Насельніцтва 
* 1908 год — 1 двор, 10 жыхароў
* 1917 год — 1 двор, 28 жыхароў (6 беларусаў і 22 палякі)
* 1926 год — 4 двары, 19 жыхароў
* 1960 год — 136 жыхароў
* 2002 год — 6 двароў, 8 жыхароў
* 2009 год — 15 жыхароў
* 2019 год — 5 жыхароў

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пухавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Раўчак

**Раўча́к** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пухавіцкага сельсавета. Месціцца за 10 км на ўсход ад Мар’інай Горкі, 54 км ад Мінска.

## Назва 
Назва дадзена ад наймення мясцовасці, урочышча Раўчак, дзе ўзнік населены пункт. Раўчак (раўчук) — невялікі равок, канаўка, або ручаёк.

## Гісторыя 
У другой палове XIX стагоддзя ўрочышча ў Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні. У 1885 годзе засценак. У 1889 годзе землеўладальнікамі ва ўрочышчы Раўчак былі праваслаўны селянін Іван Міронавіч Гулякевіч (8 дзесяцін зямлі) і праваслаўны мешчанін Уладзіслаў Вікенцевіч Календа (40 дзесяцін).

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

Дзейнічала пачатковая школа.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 16 двароў, 81 жыхар
* 1908 год — 8 двароў, 54 жыхары
* 1917 год — 8 двароў, 55 жыхароў
* 1960 год — 70 жыхароў
* 2002 год — 12 двароў, 22 жыхары
* 2009 год — 22 жыхары
* 2019 год — 12 жыхароў

## Вядомыя асобы 
* Станіслаў Крэпскі (нар. 1949) — пісьменнік.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пухавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Забалацце (Пухавіцкі раён)

**За́балацце** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пярэжырскага сельсавета. Месціцца за 36 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 32,5 км ад Мінска, каля чыгуначнай лініі Мінск — Асіповічы.

## Назва 
Тапонім ёсць назвай-арыенцірам, паказвае што паселішча месціцца за балотам.

## Гісторыя 
У XVIII стагоддзі сяло Забалоцце ўваходзіла ў склад Менскага павета Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Ігуменскім павеце Мінскай губерні. У XIX стагоддзі ўласнасць генерала Аляксандра Іскрыцкага, адносілася да маёнтка Такарня. Пасля 1861 года ў Пярэжырскай воласці Ігуменскага павета.

У 1884 годзе была адкрыта школа граматы. Паводле перапісу 1897 года таксама мела назву Луцішча, была капліца на могілках. У 1912 годзе створана народнае вучылішча.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У 1925 годзе створаны цагляны завод. У пачатку 1930-х праведзена прымусовая калектывізацыя, на 1933 год быў калгас «Чырвоны транспартнік».

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

## Насельніцтва 

* 1816 год — 19 гаспадарак
* 1858 год — 157 жыхароў
* 1897 год — 56 двароў, 378 жыхароў
* 1908 год — 61 двор, 469 жыхароў
* 1917 год — вёска, 78 двароў, 442 жыхары; чыгуначная будка, 6 жыхароў
* 1960 год — 289 жыхароў
* 2002 год — 38 двароў, 60 жыхароў
* 2010 год — 37 двароў, 73 жыхары
* 2012 год — 34 двары, 70 жыхароў
* 2019 год — 67 жыхароў

## Вядомыя асобы 
* Іван Крук (1909—1992) — беларускі навуковец ў галіне таваразнаўства.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пярэжырскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Караваева (Пухавіцкі раён)

**Карава́ева** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці, на рацэ Свіслач. Уваходзіць у склад Пярэжырскага сельсавета. Месціцца за 27 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 37 км ад Мінска.

## Гісторыя 
### Ранняя гісторыя 
Караваева вядома з 1582 года, у валоданні спадчыннікаў Кезгайлаў, у складзе маёнтка Смілавічы-Бакшты Менскага павета Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. У канцы XVII стагоддзя належала Завішам. Крыштаф Завіша згадваў Караваева як «*месца сярод пушчаў поўных дзікага звера*». У 1710 годзе ўпамінаецца як моцна пацярпелая ў Паўночную вайну. У канцы XVIII стагоддзя Караваева, альбо Караваеў у складзе маёнтка Дукора, уласнасць Агінскіх, пазней уласнасць Оштарпаў.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Ігуменскім павеце Мінскай губерні. У канцы XVIII стагоддзя, сярод іншых насельнікаў, было чацвёра мяшчан яўрэяў. Пасля 1861 года вёска ў Дукорскай воласці Ігуменскага павета.

У 1880 годзе адкрыта школа граматы для хлопчыкаў, у 1890 годзе было 33 вучні. Паводле перапісу 1897 года была школа граматы, хлебазапасны магазін, піцейны дом, капліца.

### Найноўшы час 
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Жыхары Караваева пісалі звароты ў Народны Сакратарыят Беларусі са скаргамі на дзеянні нямецкіх акупацыйных улад. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. Працавала школа 1-й ступені. У 1930-я гады праведзена прымусовая калектывізацыя, створаны калгас «Новы шлях», была кузня.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. Каля вёскі базіравалася савецкая партызанская брыгада «Беларусь». Акупацыйнымі войскамі ў час вайны было спалена 28 дамоў і забіта 15 жыхароў.

## Насельніцтва 
* 1800 год — 68 двароў, 549 жыхароў
* 1816 год — 90 двароў, каля 420 жыхароў
* 1858 год — 188 рэвізскіх душ
* 1897 год — 124 двары, 924 жыхары
* 1908 год — 142 двары, 1065 жыхароў
* 1917 год — 152 двары, 1013 жыхароў
* 2002 год — 101 двор, 197 жыхароў
* 2009 год — 167 жыхароў
* 2019 год — 105 жыхароў

## Вядомыя асобы 
* Макар Паслядовіч (1906—1984) — беларускі пісьменнік і перакладчык.
* Расціслаў Шлопак (1921—?) — беларускі гісторык, кандыдат гістарычных навук.

## Інфраструктура 
Каля Караваева размешчана радовішча пясчана-жвіровага матэрыялу, ёсць школа.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пярэжырскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Караваева
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Раўнаполле

**Раўнапо́лле** (, ; часам **Анято́ўская Слабада́**) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пярэжырскага сельсавета.

## Назва 
Назва паводле прыкметы мясцовасці «роўнае поле».

## Гісторыя 
У пачатку XIX стагоддзя вёска ў Ігуменскім павеце Мінскай губерні, уласнасць Оштарпаў. Не пазней за 1844 год уласнасць Харэвічаў, сяляне рабілі паншчыну для двара Анятова, альтэрнатыўнай назвай Раўнаполля была Анятоўская Слабада. У 1844 годзе на сродкі В. Харэвіча на могілках была пабудавана Сергіеўская царква. Пасля 1861 года ў Дукорскай воласці Ігуменскага павета. У другой палове XIX стагоддзя дзейнічала школа граматы, хлебазапасны магазін, піцейны дом, капліца.

У 1904 годзе адкрыта народнае вучылішча.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Жыхары Раўнаполля пісалі звароты ў Народны Сакратарыят Беларусі са скаргамі на дзеянні нямецкіх акупацыйных улад. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. Народнае вучылішча было пераўтворана ў працоўную школу 1-й ступені. У 1930-х гадах праведзена прымусовая калектывізацыя, створаны калгас «Савецкая Беларусь», была кузня.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

## Чыгуначны 
Праз тэрыторыю вёскі праходзіць Мінскае аддзяленне Беларускай чыгункі Мінск — Гомель. Ёсць прыпыначны пункт Раўнаполле

## Насельніцтва 
* 1816 год — 18 двары, 120 жыхароў
* 1858 год — 307 жыхароў
* 1880 год — 30 двароў, 414 жыхароў
* 1897 год — 108 двары, 666 жыхароў
* 1917 год — 153 двары, 893 жыхары
* 2002 год — 132 двары, 304 жыхары
* 2009 год — 301 жыхар
* 2019 год — 297 жыхароў

## Вядомыя асобы 
* Захар Бірала (1906—1993)— беларускі паэт, сатырык.
* Аляксей Крайко (1911—1943) — удзельнік Другой сусветнай вайны, Герой Савецкага Саюза.
* Расціслаў Шылай (нар. 1936) — беларускі архітэктар.
* Пётр Казлоў (нар. 1948) — беларускі дзяржаўны служачы, палітык.
* Георгій Меркуль (нар. 1938) — вучоны ў галіне лесазнаўства і лесаводства.
* Пятрусь Капчык (1944—2020) — кіраўнік суполкі беларускай культуры «Зорка Венера», прадстаўнік беларускай дыяспары Украіны.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пярэжырскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Падбярэжжа (Пухавіцкі сельсавет)

**Падбярэ́жжа** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пухавіцкага сельсавета. Месціцца за 13 км на ўсход ад Мар’інай Горкі, 59 км ад Мінска, каля ракі Свіслач.

## Гісторыя 
Упамінаецца ў другой палове XIX стагоддзя як хутар у Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні, таксама пад назвай Падбярэззе. У 1885 годзе фальварак. У 1889 годзе 30 дзесяцінамі зямлі ва ўрочышчы Падбярэжжа Пухавіцкай воласці валодаў дваранін рыма-каталіцкага веравызнання Іван Восіпавіч Дзятко. Паводле перапісу 1897 года ўрочышча.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. Паблізу Падбярэжжа на хутары селяніна Асіеўскага ўлетку 1936 года адпачываў Якуб Колас.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 4 двары, 27 жыхароў
* 1908 год — 5 двароў, 23 жыхары
* 1917 год — урочышча, 5 двароў, 17 жыхароў; маёнтак, 1 двор, 19 жыхароў
* 1960 год — 127 жыхароў
* 2002 год — 25 двароў, 57 жыхароў
* 2009 год — 33 жыхары
* 2019 год — 33 жыхары

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* У Пухавіцкім раёне прайшлі Каласавіны  — http://www.gorka.by 

Катэгорыя:Пухавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Седча (вёска)

**Се́дча** () — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пярэжырскага сельсавета.

## Гісторыя 
Населены пункт заснаваны ў 1920-я гады ў Беларускай ССР на месцы чыгуначнага раз’езда Пярэжыр.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

Паводле перапісу 1960 года Седча мела статус пасёлка. У 1966 годзе да Седчы далучана вёска Міханавічы і Пасёлак торфапрадпрыемства «Міханавічы». 28 верасня 1967 года да Седчы быў далучаны пасёлак Новы. У 1939 годзе да пасёлка Новы былі далучаны пасёлкі Рог і Дубраўка, а ў 1941 годзе — пасёлкі Іванаўка і Ячанка.

У 1981 годзе ў вёсцы працаваў паўбрыкетны завод.

## Інфраструктура 
Праз тэрыторыю вёскі праходзіць Мінскае аддзяленне Беларускай чыгункі Мінск — Гомель, знаходзіцца прыпыначны пункт Седча. У 2013 годзе былі фельчарска-акушэрскі пункт, дом культуры, крама.

## Насельніцтва 
* 1960 год — 161 жыхар; чыгуначная станцыя — 60 жыхароў
* 2002 год — 249 двароў, 620 жыхароў

* 2009 год — 589 жыхароў
* 2019 год — 552 жыхары

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пярэжырскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Яснаўка

**Я́снаўка** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Голацкага сельсавета. 

## Геаграфія 
Месціцца за 41,5 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 34,5 км ад Мінска, на правым беразе Свіслачы.

За 1 км на паўднёвы ўсход ад вёскі вядома Яснаўскае радовішча пясчана-жвіровага матэрыялу. Лінзападобны паклад звязаны з канцова-марэннымі адкладамі сожскага ледавіка. Ва ўскрышы гліністыя пяскі.

## Гісторыя 
У 1858 годзе вёска ў Ігуменскім павеце Мінскай губерні, у складзе маёнтка Такарня ўласнасці Іскрыцкіх. З 1860-х гадоў у Пярэжырскай воласці Ігуменскага павета.

У пачатку XX стагоддзя ўрочышча.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Жыхары Пярэжырскай воласці атрымалі пасведчанні Народнага Сакратарыята Беларусі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да 4 ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй Германіі. У час вайны было спалена 40 з 66 дамоў.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Пярэжырскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1858 год — 104 жыхары
* 1908 год — 46 двароў, 363 жыхары
* 1926 год — 54 жыхары, 332 жыхары
* 1960 год — 225 жыхароў
* 2002 год — 25 двароў, 48 жыхароў
* 2007 год — 18 двароў, 37 жыхароў
* 2010 год — 19 гаспадарак, 37 жыхароў
* 2012 год — 19 гаспадарак, 38 жыхароў
* 2019 год — 27 жыхароў

## Вядомыя асобы 
* Аркадзь Сцяпанавіч Крук (1920—2015) — беларускі вучоны ў галіне траўматалогіі і артапедыі.
* Уладзімір Ільіч Савіч (1932—1989) — беларускі вучоны ў галіне судовай медыцыны.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Голацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна

Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Борцы

**Бо́рцы** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шацкага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядомы з XX стагоддзя. Паводле перапісу 1908 года ўрочышча ў Амяльнянскай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні. Паводле перапісу 1917 года засценак.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Жыхары Амяльнянскай воласці накіроўвалі звароты ў Народны Сакратарыят Беларусі са скаргамі на дзеянні нямецкіх акупацыйных улад. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У 1927 годзе было 13 двароў.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

Да 29 чэрвеня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Селецкага сельсавета. З 2006 года па 28 траўня 2013 года ў складзе Вецярэвіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1908 год — 7 двароў, 33 жыхары
* 1917 год — 9 двароў, 58 жыхароў, усе беларусы
* 1960 год — 62 жыхары
* 2002 год — 2 двары, 2 жыхары
* 2009 год — 1 жыхар
* 2019 год — няма жыхароў

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Бярэзнікі (Пухавіцкі раён)

**Бярэ́знікі** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Шацкага сельсавета.

## Гісторыя 
Населены пункт заснаваны як пасёлак у 1920-я гады ў Беларускай ССР, уваходзіў у склад Амяльнянскай (Кнорынскай) воласці Ігуменскага павета. З 1924 года ў Кнорынскім сельсавеце Менскай акругі. На 1927 год было 12 двароў.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

Да 5 мая 1962 года паселішча ўваходзіла ў склад Варашылаўскага сельсавета, пасля — у складзе Селецкага сельсавета.

Да 29 чэрвеня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Селецкага сельсавета. З 2006 года па 28 мая 2013 года ў складзе Вецярэвіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1926 год — 3 гаспадаркі, 13 жыхароў
* 1962 год — 44 жыхары
* 2002 год — 8 двароў, 10 жыхароў
* 2009 год — 7 жыхароў
* 2019 год — 1 жыхар

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Ільінка (Пухавіцкі раён)

**Ільі́нка** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці, на рацэ Пціч. Уваходзіць у склад Шацкага сельсавета.

## Гісторыя 
Населены пункт заснаваны як пасёлак у 1920-я гады ў Беларускай ССР. У даведніках часам пазначаюць, нібыта населены пункт раней меў назву Святое, аднак з назвай Ільінка ён запісаны яшчэ на картах 1920-х гадоў. У 1926 годзе 6 двароў.

У Другую сусветную вайну з чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

Да 5 траўня 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Варашылаўскага сельсавета, пасля — у складзе Селецкага сельсавета. Да 29 чэрвеня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Селецкага сельсавета. З 2006 года па 28 траўня 2013 года ў складзе Вецярэвіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1960 год — 38 жыхароў
* 2002 год — 2 двары, 3 жыхары
* 2007 год — 2 двары, 3 жыхары
* 2010 год — 2 двары, 3 жыхары
* 2012 год — 1 двор, 2 жыхары
* 2019 год — няма жыхароў

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Бор (Навасёлкаўскі сельсавет)

**Бор** () — аграгарадок у Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета. Месціцца за 11 км ад чыгуначнай станцыі Пухавічы на лініі Мінск — Асіповічы, каля ракі Цітаўка.

## Гісторыя 
### Ранняя гісторыя 
За 1 км на поўдзень ад вёскі, ва ўрочышчы Падкапцы сярод асушаных балот месціцца гарадзішча (мясцовая назва — Акопы Кацярыны, Капец).

У XVIII стагоддзі вёска Баравая Слабада ў Менскім павеце Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, адносілася да маёнтка Навасёлкі, уласнасць Барэцкай.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Ігуменскім павеце Мінскай губерні.

Пасля 1861 года ў Навасёлкаўскай воласці Ігуменскага павета.

### Найноўшы час 
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай воласць абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У пачатку 1930-х гадоў праведзена прымусовая калектывізацыя, створаны калгас «Чырвоны Бор», працавалі кузня і вятрак.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да 4 ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. У ходзе карных аперацый вёска была спалена, забіта 235 жыхароў. Пасля вайны вёска адноўлена.

У 1966 годзе да вёскі далучаны пасёлак Бор 1.

## Насельніцтва 
* 1970 год — 187 двароў, 704 жыхары
* 1995 год — 187 двароў, 532 жыхары
* 2002 год — 145 двароў, 475 жыхароў
* 2009 год — 470 жыхароў

## Інфраструктура 
* Сярэдняя школа
* Механічныя майстэрні
* Дом культуры
* Бібліятэка
* Фельчарска-акушэрскі пункт
* Дзіцячы сад-яслі
* Аддзяленне сувязі
* Крама

## Славутасці 
* Гарадзішча (Акопы Кацярыны, Капец)
* Камень-следавік, на могілках. Паводле аднаго з паданняў, след на камені пакінуў Ісус Хрыстос, які праходзіў праз вёску. Паводле другога падання, хворай жанчыне ў сне Бог указаў на гэты камень і загадаў маліцца за сваё здароўе, у выніку чаго яна вылечылася. Лічыцца, што камень найлепш дапамагае ад зубнога болю.

## Вядомыя асобы 
* Раман Фёдаравіч Ляпіч (1906—1977) — беларускі паэт, крытык, перакладчык, выкладчык.
* Валерый Уладзіміравіч Бабук (нар. 1956) — беларускі спартсмен, трэнер.
* Сяргей Пятровіч Семяняка (нар. 1975) — беларускі спартсмен.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Пухавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Залог Пяцілеткі

**Зало́г Пяціле́ткі** (, ; да 1930-х — **Заракочча**) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блужскага сельсавета. Месціцца за 30 км на поўдзень ад Мар’інай Горкі, 85 км ад Мінска, 11 км ад чыгуначнай станцыі Талька, на рацэ Суцёнка.

## Гісторыя 
У пачатку 1930-х гадоў на месцы хутароў Заракочча створаны саўгас «Залог пяцілеткі», былі кузня і малочны завод.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года тэрыторыя вёскі пад акупацыяй Германіі. У часе карных аперацый нямецкіх войскаў вёска была часткова спаленая. Пасля вайны вёска адноўленая.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Суцінскага сельсавета (у 2003—2013 гадах яго цэнтр).

## Насельніцтва 
* 1960 год — 645 жыхароў
* 1971 год — 191 двор, 406 жыхароў
* 2002 год — 180 двароў, 384 жыхары
* 2007 год — 158 двароў, 350 жыхароў
* 2010 год — 159 гаспадарак, 332 жыхары
* 2012 год — 152 гаспадаркі, 304 жыхары
* 2019 год — 238 жыхароў

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Блужскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Парэчча (Пухавіцкі раён)

**Парэ́чча** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці, на рацэ Пціч. Уваходзіць у склад Шацкага сельсавета.

## Гісторыя 
### Ранняя гісторыя 
]]
Парэчча вядома з 1468 года, уваходзіла ў склад Слуцкага княства Алелькавічаў, адносілася да маёнтка Койданаў. У 1588 годзе згадваецца царква. Праз вена ад Соф’і Слуцкай перайшло да Радзівілаў. У 1588 годзе сяло, цэнтр воласці ў маёнтку Койданава, у Менскім павеце Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, было 2 пасады (усяго 30 дымоў).

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Ігуменскім павеце Мінскай губерні.

У 1806 годзе за 10.000 дукатаў у Дамініка Гераніма Радзівіла Парэчча разам з Вецярэвічамі набыў уладальнік Шацка Юзаф Габрыель Аскерка. Пазней без Вецярэвічаў Парэчча выкупіў князь Леў Вітгенштэйн, муж Стэфаніі Радзівіл, дачкі Дамініка Гераніма. У 1840 годзе з фундацыі Льва Вітгенштэйна была збудавана Спаса-Праабражэнская царква.

Пасля 1861 года ў Амяльнянскай воласці Ігуменскага павета. У 1894—1914 гадах ля Парэчча працаваў лесапільны завод (у 1913 годзе працавала 118 чалавек). У 1892—1915 гадах дзейнічаў шклозавод (у 1895 годзе вырабляў бутэлькі, ліставое паўбелае і аконнае шкло, працавала 111 чалавек). У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У 1922 годзе працавала школа 1-й ступені, 2 настаўнікі, 70 вучняў. Побач быў нацыяналізаваны шклозавод «Прафінтэрн» (34 рабочыя). У пачатку 1930-х праведзена прымусовая калектывізацыя, створаны калгас «Культура», была кузня.

З канца чэрвеня 1941 г. да 3 ліпеня 1944 г. вёска акупіравана нямецкімі войскамі. У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. Жыхары Парэчча за часамі нямецкай акупацыі далі прытулак жыдоўскім дзецям, якія збеглі з Мінскага гета. 24 лістапада 1966 года да Парэчча была далучана вёска Ніва.

Да 29 чэрвеня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Селецкага сельсавета. З 2006 года па 28 траўня 2013 года ў складзе Вецярэвіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1800 год — 19 двароў, 116 жыхароў
* 1858 год — 250 жыхароў
* 1897 год — 93 двары, 623 жыхары
* 1908 год — 121 двор, 743 жыхары
* 1917 год — 154 двары, 879 жыхароў, усе беларусы
* 1999 год — 173 жыхары
* 2002 год — 80 двароў, 136 жыхароў
* 2009 год — 86 жыхароў
* 2019 год — 55 жыхароў

## Славутасці 
* Помнік «Праведнікам свету». Усталяваны ў 2000 годзе былымі вязнямі, якія збеглі з Мінскага гета.
* Мемарыял савецкіх партызан Другой сусветнай вайны.

### Страчаная спадчына 
* Царква Праабражэння Гасподняга (1840—1950-я).

## Вядомыя асобы 
* Сцяпан Фёдаравіч Хацкевіч (1910—1979) — беларускі акцёр.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Красны Пасёлак

**Кра́сны Пасёлак** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блужскага сельсавета. Месціцца за 22 км на поўдзень ад Мар’інай Горкі, 77 км ад Мінска, 17 км ад чыгуначнай станцыі Талька, каля ракі Суцінка.

## Гісторыя 
У 1920-я гады былі заснаваны хутары Падаточча, Воссе і Падвоссе, якія абазначаліся на карце яшчэ ў 1935 годзе.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года тэрыторыя пад акупацыяй Германіі.

У пасляваенныя гады хутары былі аб’яднаны ў Красны Пасёлак, вядомы паводле перапісу 1960 года. Пазней вёска.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Суцінскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1960 год — 260 жыхароў
* 2002 год — 49 двароў, 99 жыхароў
* 2009 год — 98 жыхароў
* 2019 год — 61 жыхар

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Блужскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі