open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рудбаржы

**Рудбаржы** () — населены пункт у Скрундскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Рудбаржскай воласці. Знаходзіцца каля аўтадарогі A9 (Рыга — Скултэ — Ліепая). За 9 км ад горада Скрунда, да горада Кулдыга — каля 45 км.
## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, пачатковая школа (у былым маёнтку), дом культуры, бібліятэка, медыцынская ўстанова, лютэранская царква.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Рудэ (Паўднёвакурзэмскі край)

**Рудэ** () — населены пункт у Паўднёвакурзэмскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Атанькскай воласці. За 28 км ад горада Ліепая.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Пачатковая школа, дом культуры, бібліятэка, фельчарскі пункт, стары вятрак, траса для картынгу.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Татарскія могілкі (Капыль)

**Татарскія могілкі**  — могілкі ў Капылі, найстарэйшыя пахаванні якога адносяцца да другой паловы XIX стагоддзя.

## Гісторыя 
Татары аселі ў Капылі ў пачатку XVI стагоддзя. Пасля паразы Крымскага ханства ў бітве пад Клецкам 5 жніўня 1506 года невялікія групы татараў сталі адступаць ад месца бітвы. У Капылі войскі пад правадырствам Анастасіі Слуцкай узялі іх у палон.

Менавіта з палонных татараў стала складацца першае татарскае насельніцтва Капыля. Палонныя татары ахвотна прысягалі мясцовым князям Алелькавічам, атрымлівалі зямельныя ўчасткі з абавязкам несці ваенную службу ў Вялікім Княстве Літоўскім. Яны здолелі перайсці на мірны лад жыцця, а таксама ўнесці ўклад у прамысловасць гарадка. Гэтаму паспрыяла распаўсюджанае сярод польска-літоўскіх татараў гарбарства.

Напрыканцы XIX стагоддзя, на момант росквіту Капыля, колькасць татараў у мястэчку налічвала каля сотні чалавек. У 1880-я былі пабудаваныя мячэць, якая да нашых дзён не захавалася, і мізар, які з’яўляецца адзіным помнікам татарскай абшчыны. Паводле даных, якія былі сабраныя ў 1931 года, у мястэчку пражывала 29 татарскіх сем’яў (117 чалавек). На месцы былой Татарскай слабады зараз знаходзяцца дзіцячы сад і лазня.

Могілкі не ахоўваюцца як гісторыка-культурная каштоўнасць, толькі нешматлікія пахаванні маюць агароджу.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Як з’явіліся татары ў Капылі, і што засталося ад татарскай абшчыны

Катэгорыя:Славутасці Капыля
Катэгорыя:Могілкі Беларусі
Катэгорыя:Беларуска-літоўскія татары
Рундэны

**Рундэны** () — пасёлак у Рундэнскай воласці Лудзенскага краю, валасны цэнтр. У пасёлку сыходзяцца шэсць дарог з населеных пунктаў Зіргі, Каўната, Лаўдэры, Вэцслабада, Райпалі і Шаўцы. За 41 км ад горада Лудза.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Рудзаты

**Рудзаты** () — населены пункт у Ліванскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Рудзацкай воласці. Знаходзіцца каля рэгіянальнай аўтадарогі P62 (Краслава-Прэйлі-Мадана). За 25 км ад горада Прэйлі. Каля вёскі Рудзаты рака Саўна ўпадае ў Ошу.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, сярэдняя школа, дзіцячы сад, паштовае аддзяленне, бібліятэка, хуткая дапамога, аптэка, крамы, дом культуры.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Оша

**Оша**:
## Гідронім 
### Латвія 
* Оша (прыток Дубны)
### Расія 
* Оша (прыток Іртыша)
Сала (Екабпілскі край)

**Са́ла** () — населены пункт у Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр былога Салскага краю і Салскай воласці. Знаходзіцца каля аўтадарогі P76 (Айзкраўклэ — Екабпілс) на беразе ракі Сака (рукавы Даўгавы). За 6 км ад горада Екабпілс.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Оша (прыток Дубны)

**О́ша** (, ) або **Уша** (, ) — рака ў Латвіі, цячэ па тэрыторыі Ліванскага, Прэйльскага і Рэзэкнэнскага краёў. Правы прыток ніжняга цячэння Дубны.

Даўжыня — 62 км (па іншых дадзеных — 60 км ці 68 км). Пачынаецца паміж населенымі пунктамі Стабуліекі і Галэні, каля мяжы Стабулінецкай і Галэнскай валасцей, на паўночна-заходняй ускраіне Латгальскага ўзвышша. Далей цячэ па Ерсікскай раўніне Усходне-Латвійскай нізіны, пераважна на паўднёвы захад. Рэчышча моцна звілістае. Вусце Ошы знаходзіцца на вышыні 90 м над узроўнем мора, за 14 км па правым беразе Дубны, на паўночны захад ад населенага пункта Ражупэ ў Ражупскай воласці. Ухіл — 0,7 м/км, падзенне — 44 м.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі Латвіі
Салнава

**Са́лнава** () — населены пункт у Карсаўскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Салнаўскай воласці. Знаходзіцца ў рэгіянальнай аўтадарогі P48 (Карсава — Тылжа — Дублюкалнс). За 9 км ад горада Карсава, да горада Лудза — каля 39 км.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, пачатковая школа, дом культуры, бібліятэка, фельчарскі пункт, пошта, некалькі крам, касцёл.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Саўлэскалнс

**Саўлэскалнс** () — населены пункт у Маданскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Бярзаўнскай воласці. Знаходзіцца каля рэгіянальнай аўтадарогі P37. На захадзе мяжуе з вёскай Бэрзаўнэ. За 12 км ад горада Мадана.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, народны дом, практыка сямейнага лекара, аптэка, дзіцячы садок, крамы.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Халодная гара (фільм)

**«Халодная гара»** () — эпічная гістарычная ваенная драма 2003 года, пяты поўнаметражны фільм рэжысёра Энтані Мінгелы. Фільм заснаваны на аднайменным рамане-бэстсэлеры 1997 года Чарльза Фрэйзера. У галоўных ролях здымаліся Джуд Лоу, Ніколь Кідман і Рэнэ Зелвегер, а таксама Айлін Эткінс, Брэндан Глісан, Кэці Бэйкер, Філіп Сеймур Хофман, Наталі Портман, Джэк Уайт, Джавані Рыбізі, Дональд Сазерленд і Рэй Уінстан у ролях другога плана. Фільм расказвае гісторыю параненага дэзерціра з войска Канфедэрацыі незадоўга да заканчэння грамадзянскай вайны ў ЗША, які адпраўляецца дадому, каб уз’яднацца з жанчынай, якую ён любіць. Фільм быў зняты сумесна кампаніямі з Італіі, Румыніі і Злучаных Штатаў.

Фільм «Халодная гара» быў выпушчаны ў пракат 25 снежня 2003 года кампаніяй Miramax Films. Ён меў поспех у крытыкаў і камерцыйны поспех, сабраўшы ў пракаце больш за 173 мільёны долараў. Фільм атрымаў 7 намінацый на 76-ю прэмію «Оскар», у тым ліку за найлепшую мужчынскую ролю (Лоў), а Зеллвегер атрымала ўзнагароду за найлепшую жаночую ролю другога плана.

## Зноскі 
Катэгорыя:Фільмы 2003 года
Саліена

**Саліена** () — населены пункт у Аўгшдаўгаўскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Саліенскай воласці. Знаходзіцца каля аўтадарогі P69 (Скрудаліена — Каплава — Краслава). За 25 км ад горада Даўгаўпілс.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Вваласная адміністрацыя, сярэдняя школа, дом культуры, бібліятэка, фельчарскі і акушэрскі пункт.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Шыко

**Шыкó** (), сапраўднае імя **Жан-Антуан д’Англе** (); (,  — , ) — французскі шляхціц, блазан каралёў Генрыха III, а потым і Генрыха IV. 

Нарадзіўся ў Гасконі прыблізна ў 1540 годзе. Шыко — гэта мянушка, якая перакладаецца як «пянёк, абломак зуба». Скончыў Рэймскі каледж у Парыжы. Быў салдатам пад кіраўніцтвам маркіза дэ Віяра (будучага цесця герцага Маенскага, які ў раманах Дзюма паказаны ворагам Шыко). Пазней служыў каралям Францыску II і Карлу IX. Затым стаў блазнам і блізкім сябрам Генрыха III, а пазней Генрыха IV.

Служыў Генрыху III з вялікай стараннасцю і адданасцю ў часы рэлігійных войн. Ён служыў чымсьці накшталт жывога сховішча для такіх вестак і лістоў, якія было небяспечна давяраць паперы. Удзельнічаў у аблозе Ла-Рашэлі ў 1572—1573 гадах. У 1574 годзе атрымаў чын лейтэнанта і прызначаны начальнікам аховы замка Лош. У сакавіку 1584 года яму была нададзена шляхецкая годнасць. Пасля забойства Генрыха III Шыко адразу ж прызнаў Генрыха IV новым каралём і быў пры яго двары ў вялікай пашане. Удзельнічаў у бітвах пры Іўры і Арцы. У 1575 годзе Шыко ажаніўся з Рэнэ Барэ, у іх было шэсць сыноў.

Шыко быў адзіным прыдворным блазнам, які актыўна ўдзельнічаў у палітычным жыцці краіны і які насіў шпагу. Ён карыстаўся рэпутацыяй выдатнага фехтавальшчыка. Яго жарты заўсёды прызнаваліся незвычайна вострымі і тонкімі. 

Інфармацыя аб смерці знакамітага блазна адрозніваецца. Падчас аблогі Руана Генрыхам IV Шыко захапіў у палон прыхільніка Каталіцкай Лігі графа Анры дэ Шаліньі — брата каралевы Луізы дэ Вадэмон, удавы Генрыха III. Пры гэтым ён не стаў адбіраць у палоннага шпагу. Па найбольш распаўсюджанай версіі, калі Шыко ўвёў палоннага графа ў палатку караля, ён сказаў: «Глядзі, Генрых, што я табе дару!». Шаліньі палічыў сябе абражаным і ўдарыў Шыко эфесам шпагі па галаве. Ад атрыманага ўдару Шыко памёр: па адной версіі адразу, па другой — праз некалькі дзён. Іншыя крыніцы паведамляюць, што Шыко ўзяў у палон брата каралевы, але адпусціў яго без выкупу і неўзабаве памёр ад ран, атрыманых у баі.

Шыко з'яўляецца адным з персанажаў раманаў Аляксандра Дзюма «Графіня дэ Мансаро» і «Сорак пяць».
Айлін Эткінс

Дама **Айлін Джун Эткінс** (; ) — англійская актрыса і сцэнарыстка, дама-камандор ордэна Брытанскай імперыі. Найбольш вядомая дзякуючы сваім ролям на тэатральнай сцэне як Лондана, так і Нью-Ёрка, якія прынеслі ёй тры ўзнагароды Лоўрэнса Аліўе, чатыры ўзнагароды Drama Desk і тры намінацыі на прэмію «Тоні».

## Біяграфія 
Нарадзілася ва Усходнім Лондане і скончыла Гілдхолскую школу музыкі і тэатра. Затым яна пачала сваю кар’еру на сцэне Каралеўскага шэкспіраўскага тэатра. Айлін Эткінс з тых часоў сыграла мноства роляў на сцэне па абодва бакі акіяна, асабліва часта ўвасабляючы вобраз Вірджыніі Вульф. На тэлебачанні, Эткінс увайшла ў гісторыю стаўшы стваральнікам аднаго з самых паспяховых брытанскіх серыялаў «Уверх і ўніз па лесвіцы», які трансляваўся з 1971 па 1975 год.

Эткінс з’явілася ў больш чым дзевяноста фільмах і серыялах, сярод якіх найболей вядомыя «Госфард-парк», «Гадзіннік», «Кірмаш ганарыстасці», «Апошні шанец Харві» і «Робін Гуд». Эткінс таксама знялася ў фільме Вудзі Алена «Магія месячнага святла» ​​2014 года.

Айлін Эткінс выйграла тры прэміі Лоўрэнса Аліўе (1988, 1992, 2004), дзве прэміі «Drama Desk» (1972, 1978, 1991, 1995) і была ўдастоена трох намінацый на прэмію «Тоні». Сярод тэлевізійных работ актрысы асабліва вылучаецца роля ў тэлесерыяле «Крэнфард», які прынёс ёй прэмію «Эмі» і намінацыю на «Залаты глобус» (2008). Роля ў фільме 1983 года «Касцюмер» прынесла ёй намінацыю на прэмію BAFTA за найлепшую жаночую ролю другога плана. 16 чэрвеня 2001 года яна стала дамай-камандорам ордэна Брытанскай імперыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Актрысы тэлебачання Вялікабрытаніі
Клімчук

**Клімчук** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Віктар Ігнатавіч Клімчук — беларускі тэатральны рэжысёр
* Міхась Клімчук — беларускі рэжысёр-пастаноўшчык і акцёр
* Фёдар Данілавіч Клімчук — беларускі мовазнаўца-дыялектолаг, гісторык
Capillaria

**Capillaria** — род круглых чарвей, у якога палаваспелыя формы паразітуюць на розных відах пазваночных жывёл.

## Назва 
З лацінскай мовы назва роду перакладаецца як воласападобны.

## Жыццёвы цыкл 
Прамежкавымі гаспадарамі звычайна з’яўляюцца чэрві або насякомыя. Дарослыя асобіны паразітуюць, трапіўшы на слізістую абалонку органаў дыхання, стрававання або мочапалавой сістэмы. Яго лакалізацыя характэрная для кожнага віду.

## Віды 
Некаторыя з відаў, класіфікаваных у родзе:

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Круглыя чэрві
Віктар Ігнатавіч Клімчук

**Віктар Ігнатавіч Клімчук** (нар. , Сіманавічы, Драгічынскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі тэатральны рэжысёр. Заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь (1999).

## Біяграфія 
Пасля смерці бацькі сям’я перехала ў Расію. Вышэйшую рэжысёрскую адукацыю атрымаў у Куйбышаўскім дзяржаўным інстытуце культуры. З 1985 г. з’яўляўся рэжысёрам Віцебскай лялечнай трупы пры Беларускім тэатры імя Якуба Коласа. З 1990 года — мастацкі кіраўнік створанага на аснове лялечнай трупы Беларускага тэатра «Лялька».

У 1996 годзе стаў лаўрэатам прэміі «Сузор’е муз» і атрымаў званне «Чалавек года» ў намінацыі «Тэатральная творчасць» за вялікі ўклад у развіццё Беларускага лялечнага мастацтва. У рэпертуары В. І. Клімчука ёсць замежныя, айчынныя, сучасныя, класічныя, фальклорныя і аўтарскія творы. Спектаклі ў пастаноўцы В. І. Клімчука неаднаразова ўдзельнічалі ў фестывалях. Найбольш значныя сярод іх: «Дзед і Жораў» В. Вольскага (1987, г. Гродна), «Сказ пра Гаўрылу з-пад Полацка» П. Сіняўскага (1990), «Папялушка» Я. Шварца (1993), «Хлопчык-Зорка» О. Уайльда (1995). Спектаклі Віктара Ігнатавіча Клімчука вылучаюцца высокай эстэтыкай, мастацкім густам, разнапланавасцю. Спектакль «Чароўная зброя Кэндзо» адзначаны Гран-пры на міжнародным фестывалі «Белая Вежа» (1998, г. Брэст) і прызам за высокія творчыя дасягненні на міжнародным фестывалі ў Субоціцы (2000, Югаславія).

У красавіку 2024 года Віктар Ігнатавіч быў звольнены з тэатра «Лялька» нібыта за невыкананне планаў, за якія звычайна адказвае дырэктар, а не мастацкі кіраўнік.

## Літаратура 
* Віктар Ігнатавіч Клімчук // Культура беларусі: энцыклапедыя. Т. 4 / рэдкал.: У. Ю. Аляксандраў (гал. рэд.) [ і інш.]. — Мінск: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2013.— С. 495.
* Клімчук Віктар Ігнатавіч // Тэатральная Беларусь: у 2 т. Мн.: Беларуская энцыклапедыя, 2003 . — Т. 1 . — С. 526.

Катэгорыя:Лялечнікі Беларусі
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Беларусі
Халакост у Магілёўскім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Магілёўскага раёна былі забітыя, а нешматлікія ацалелыя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Яўрэяў у раёне забівалі ў Магілёве, вёсках Барсукі (каля 100 чалавек), Гуслянка, Дашкаўка (42 чалавекі), Завярэжжа (111 чалавек), Зацішша, Кадзіна (500 чалавек у сакавіку 1942 года), Казіміраўка, Княжыцы, Міхалёва, Новае Пашкава, Палыкавічы (месцы расстрэлаў знаходзяцца на заходняй ускраіне вёскі), Хаткі, Сялец (108 чалавек), Старое Пашкава (месцы расстрэлаў знаходзяцца за паўкіламетра на паўднёвы захад ад вёскі), Сухары (84 чалавекі), у пасёлку Днепр і іншых месцах.

Рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, немцы стварылі на тэрыторыі раёна 3 гета:
* У гета горада Магілёў (13 жніўня 1941—1943) былі закатаваныя і забітыя каля  чалавек.
* У гета вёскі Дашкоўка (да 28 верасня 1941) было забіта 42 чалавекі.
* У гета вёскі Княжыцы (да 25 верасня 1941) забіты 51 чалавек.

У Магілёўскім раёне 13 чалавек былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*»:
* Шарамеццевы Сяргей, Зінаіда і Уладзімір;
* Руцкая Сцепаніда;
* Кашнякоў Сцяпан;
* Курбанава (Паўлінковіч) Надзея;
* Глушакова Вольга;
* Цітовы Ксенія, Яўгенія і Марыя;
* Лаўровы Адам і Варвара;
* Прэнз (Каранчук) Людміла.

Помнікі забітым яўрэям раёна ўстаноўлены ў Магілёве (на вуліцы Лазарэнкі і на Машэкаўскіх яўрэйскіх могілках), два помнікі — у Дашкаўцы (у 1968 годзе) і яшчэ адзін — у Старым Пашкаве (у 1965 годзе).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

Магілёўскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Магілёўскага раёна
Зеэў Рэвах

**Зеэў Нахум Рэвах** (, , Французскае Марока — , Рамат-Ган, Ізраіль) — ізраільскі акцёр, прадзюсар, сцэнарыст. Іграў у тэатры ў спектаклях «Ідыётка», «Тры анёлы», «Сурочыла!», «Фігара», «Паліцыянт» і іншых. Граў у лепшых ізраільскіх камедыях: «Більярд», «Ляон», «Толькі сёння», «Памылка па нумары», «Толькі сёння 2» і іншых.

## Біяграфія 
Зеэў Рэвах нарадзіўся ў Марока, пераехаў у Ізраіль у 8 гадоў. Ён служыў салдатам у Сілах абароны Ізраілю, затым вывучаў акцёрскае мастацтва ў Тэль-Авіве, у тэатральнай школе «Бейт Цві».

Ізраільская газета Haaretz апісвала фільмы Рэваха як «ізраільскі жанр камічных меладрам… заснаваных на этнічных стэрэатыпах, якія квітнелі ў Ізраілі ў 1960-х і 1970-х».

У 2005 годзе, па выніках апытання ізраільскага сайта навін Ynet Зеэў Рэвах заняў 14 месца ў спісе «200 самых выбітных ізраільцян усіх часоў».

Памёр 18 студзеня 2025 года ў сваёй хаце ў Рамат-Гане ва ўзросце 84 гадоў.

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры Ізраіля
Аляксандра Іванаўна Хромава

**Аляксандра Іванаўна Хромава** (, , Гродзенская губерня, Расійская імперыя (цяпер — Польшча) — ?) — адзін з кіраўнікоў савецкага партыйнага падполля і партызанскага руху на тэрыторыі Брэсцкай вобласці. 

## Біяграфія 
Перад вайной працавала намеснікам дырэктара Брэсцкага міжрайгандлю. У 1940 годзе ўступіла ва Усесаюзную камуністычную партыю (бальшавікоў). Са жніўня 1941 года інструктар падпольнага партыйнага цэнтра ў Брэсце. З красавіка 1942 года ў партызанах; партыйны арганізатар атрада імя М. А. Шчорса. З верасня 1943 года да ліпеня 1944 года сакратар Антопальскага падпольнага раённага камітэта КП(б)Б. 

Муж — маёр пагранічных воск.

У 1944—1970 гадах на савецкай рабоце ў Брэсце і Мінску.

## Узнагароды 
* Ордэн Чырвонага Сцяга

## Успаміны 
* В боях и походах / А. И. Хромова // Буг в огне: Сборник воспоминаний / Составители: А. А. Крупенников, Т. М. Ходцев, С. В. Маслюков и др. — Минск: Беларусь, 1965. — 528 с. с илл. — С. 320—328.

## Літаратура 
* 
* Яковенко, В. К. Партизанки / Владимир Кириллович Яковенко. — Минск: Беларусь, 1989. — 269, [2] с., [4] л. портр. — ISBN 5-338-00165-9.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Падпольшчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Вуліца Айда

**Вуліца Айда** ( — Свіранная вуліца) — вуліца працягласцю 131 м у Старым Таліне (Эстонія), ідзе ад вуліцы Лай да вуліц Коалі і Лабаратоарыумі.

## Гісторыя 
Назва вуліцы (Свіранная) звязана са свіранам (эст. ait), пабудаваным на вуліцы ў 1692—1695 гадах.

Раней вуліца называлася «перакрыжаванне каля кляштара», ад суседняга Міхайлаўскага кляштара цыстэрцыянскага ордэна. Назва Айда была афіцыйна пацверджана для вуліцы ў 1872 годзе.

У 1685 годзе на рагу з вуліцай Лай у стылі барока пабудаваны дом (сучасны адрас — вуліца Лай, д. 17) з 1711 па 1729 год які належаў А. Меншыкаву (цяпер — Эстонскі музей прыкладнога мастацтва).

У сувязі з рэканструкцыяй Талінскага гарадскога тэатра частка забудовы была знесена ў 1988—1990 гадах для ўзвядзення вялікай залы тэатра, але потым гэтае будаўніцтва было замарожана. На гэтым месцы зараз арганізавана летняя пляцоўка тэатра.

## Забудова вуліцы 
* Дом 3 — тэрыторыя былога кляштара. У 1692—1695 гадах пабудаваны складскі будынак (д. 5), найбуйнейшы на той час склад у горадзе. У 1823 годзе быў зроблены другі паверх і ўзведзены новы дах (архітэктар Бантэльман). Пашкоджанні, атрыманыя будынкам падчас Другой сусветнай вайны, адрамантаваны ў 1954—1955 гадах. У 1974—1980 гадах будынак быў адрэстаўраваны і яго заняў Музей прыкладнога мастацтва.
* Дом 6 — пабудаваны ў XV стагоддзі. Адноўлены ў 1723—1739 гадах пасля разбурэнняў падчас Паўночнай вайны і прыстасаваны пад склад, частка парталаў, вокнаў, ніш замураваны, у фасадзе зроблены грузавыя люкі.
* Дом 19 — дом на паўночным вуглу з вуліцай Лай уваходзіць у структуру Талінскага гарадскога тэатра. Значнае месца на вуліцы займае летняя пляцоўка гэтага тэатра.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Вуліцы Таліна
Халакост у Асіповіцкім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Асіповіцкага раёна былі забітыя, а нешматлікія выратаваныя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах. Ужо ў кастрычніку 1942 года сакратар Асіповіцкага падпольнага камітэта КП(б)Б Галант у дакладной запісцы на імя сакратара Бабруйскага падпольнага міжрайкама КП(б)Б Кардовіча паведамляў, што «*па Асіповіцкім раёне ўсяго маецца насельніцтва 59 тыс. чалавек, яўрэйскага насельніцтва няма…*».

Немцы, рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, стварылі на тэрыторыі раёна 9 гета:
* У гета ў Градзянцы (восень 1941 — 4 сакавіка 1942) былі забітыя больш за 150 габрэяў.
* У гета Дараганава (восень 1941 — май 1942) былі закатаваныя і забітыя 162 габрэя.
* У гета Ялізава (лета 1941 — 21 студзеня 1942) былі забітыя каля 300 габрэяў.
* У гета ў санаторыі «Крынкі» каля аднайменнай вёскі (восень 1941 — 2 красавіка 1942) апошніх яшчэ жывых 84 габрэйскіх дзіцяці забілі 2 красавіка 1942 года.
* У гета ў Лапічах (лета 1941 — вясна 1942) былі забітыя больш за 150 габрэяў.
* У гета ў Ліпене (ліпень — жнівень 1941) былі забітыя больш за 300 габрэяў.
* У гета ў Асіповічах (ліпень 1941 — 5 лютага 1942) былі забітыя не менш за 440 габрэяў.
* У гета ў Свіслачы (лета 1941 — восень 1942) былі забітыя больш за 1000 габрэяў.
* У гета ў Ясене (лета 1941 — 2 сакавіка 1942) былі забітыя каля 150 габрэяў.

У Асіповіцкім раёне 8 чалавек былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*»: Дзянісаў Аляксей, Лысюк Ніна, Мятліцкі Фёдар, Міхадзюк Лідзія і Міхаіл, Раковіч Ніна і Кірыл, Стэфан Кучынскі.

У раёне ўсталяваныя некалькі помнікаў габрэям-ахвярам нацысцкага генацыду: у Градзянцы, Дараганаве, Ялізаве, Крынках, Ліпене, Асіповічах. Яўрэям вёсак Свіслач і Ясень помнікі стаяць на яўрэйскіх могілках Бабруйска. Памятная дошка на месцы перапахавання 76 яўрэяў Ліпеня знаходзіцца на яўрэйскіх могілках Асіповічаў. У школьным музеі ў вёсцы Дараганаве частка экспазіцыі прысвечана гісторыі Халакоста ў Беларусі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Асіповіцкі раён
Катэгорыя:Гісторыя Асіповіцкага раёна
Эдуард Лааман

**Эдуард Лааман** (; 31 студзеня / 12 лютага 1888, Замрук, цяпер Бэрагавэ, Бахчысарайскі раён, Рэспубліка Крым) — , Кіраў, Кіраўская вобласць, РСФСР) — эстонскі журналіст, грамадскі і палітычны дзеяч. Адзін з сузаснавальнікаў Эстонскай рабочай партыі (Eesti Tööerakond).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і эстонцаў, якая перасялілася ў Крым. У 1899 годзе скончыў сельскую школу ў Замруку, затым у 1907 годзе — Керчанскую мужчынскую Аляксандраўскую гімназію. У 1908 годзе паступіў у Імператарскі Санкт-Пецярбургскі ўніверсітэт, дзе вывучаў права да 1912 года.

У 1912—1915 гадах займаўся журналістыкай у Таліне і Тарту. З 1915 года працаваў сакратаром гарадской рады эстонскай сталіцы.

У гады Першай сусветнай вайны, Лютаўскай і Кастрычніцкай рэвалюцый быў звязаны з эстонскім нацыянальным рухам і публікаваў артыкулы, у якіх патрабаваў аўтаноміі для Эстоніі ў складзе Расійскай імперыі. Займаўся актыўнай палітычнай дзейнасцю. У 1917/1918 годзе Лааман быў сакратаром Талінскага харчовага камітэта. Разам з Юры Вільмсам заснаваў у траўні 1917 года, неўзабаве пасля Лютаўскай рэвалюцыі ў царскай імперыі, эстонскую рабочую партыю. У першыя гады Лааман з’яўляўся аўтарам палітычнай праграмы партыі, якая выступала за дэмакратыю і сацыяльную роўнасць, усёабдымную зямельную рэформу і аддзяленне царквы ад дзяржавы. У лютым — снежні 1918 года — сакратар Часовага ўрада Эстоніі.

У 1919 годзе Э. Лааман быў членам эстонскай дэлегацыі на Парыжскай мірнай канферэнцыі. З 1919 па 1920 год працаваў прэс-аташэ эстонскай місіі ў Лондане. З 1920 па 1923 гады кіраваў інфармацыйным аддзелам Міністэрства замежных спраў Эстоніі ў Таліне. Пасля зноў працаваў журналістам.

У 1923—1938 гадах быў галоўным рэдактарам эстонскай газеты «Vaba Maa», а ў 1938—1939 гадах — галоўным рэдактарам газеты «Rahvaleht». З 1924 года — член Эстонскай асацыяцыі журналістаў.

У другой палове 1930-х гадоў быў прыхільнікам аўтарытарнага рэжыму першага прэзідэнта Эстоніі Канстанціна Пятса. У 1936 годзе прыняў удзел у падрыхтоўцы праекту новай канстытуцыі Эстоніі. У 1937 годзе абраны членам Устаноўчага сходу. Са снежня 1939 па чэрвень 1940 года зноў працаваў за мяжой прэс-аташэ эстонскай дыпламатычнай місіі ў Маскве.

12 лютага 1938 года ўзнагароджаны ордэнам Белай зоркі 2-й ступені.

Пасля далучэння Эстоніі да СССР быў арыштаваны ў лютым 1941 года па абвінавачанні ў антысавецкай агітацыі і прапагандзе, шпіянажы. Пераведзены ў турму ў Кіраўскай вобласці.

Ваенным трыбуналам НКУС Э. Лааман прызнаны вінаватым у арганізацыі і ўдзеле контррэвалюцыйнай дзейнасці і 26 ліпеня 1941 г. прысуджаны да смяротнага пакарання. Прыгавор прыведзены ў выкананне 1 верасня 1941 года.

Жонка Таццяна Поска-Лааман (1900—1988), дачка Яана Поска, доктар журналістыкі, выпускніца Сарбонскага ўніверсітэта, была старшынёй Саюза маці Эстоніі. Жонцы Эдуарда Лаамана не паведамлялі пра лёс мужа на працягу амаль пяцідзесяці гадоў.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Журналісты Эстоніі
Эстонскі музей прыкладнога мастацтва і дызайну

**Эстонскі музей прыкладнога мастацтва і дызайну** () — музей у Таліне (Эстонія), на вуліцы Лай, д. 17.

## Гісторыя 
Адкрыты 18 ліпеня 1980 года як падраздзяленне Эстонскага мастацкага музея ў будынку былога збожжасховішча 1683 года пабудовы, перад гэтым, у 1970-х гадах, была праведзена рэстаўрацыя і рэканструкцыя будынка ў адпаведнасці з яго новым прызначэннем. Калекцыі музея збіраліся з заснавання Мастацкага музея (з 1919 года).

У 2004 годзе стаў самастойным музеем. Сёння Талінскі музей прыкладнога мастацтва ўяўляе сабой адзіны шырокі і падрабязны збор эстонскага прафесійнага прыкладнога мастацтва XX стагоддзі. Музей таксама валодае невялікімі калекцыямі заходнееўрапейскага і рускага прыкладнога мастацтва XVIII—XIX стагоддзяў. Збор музея налічвае каля 13000 адзінак захоўвання.

## Экспазіцыя 
У пастаяннай экспазіцыі прадстаўлены керамічныя вырабы, кнігі, ювелірныя вырабы, вырабы з металу і шкла з пачатку XX стагоддзя да гэтага часу. Музей ладзіць часовыя выставы эстонскага і замежнага прыкладнога мастацтва, як сучаснага, так і з гістарычных калекцый.

Катэгорыя:Музеі Таліна
Заход у Манмажуры

**«Заход у Манмажуры»** (, ) — карціна нідэрландскага мастака Вінцэнта ван Гога (*Vincent van Gogh*, 1853—1890), напісаная ў Арле ў 1888 годзе. Карціна выстаўлена ў музеі Вінцэнта ван Гога ў Амстэрдаме. Памер карціны — .

Раней лічылася, што гэтая карціна не з’яўляецца сапраўдным творам Вінцэнта ван Гога, але яе прыналежнасць пэндзлю мастака была пацверджана спецыялістамі ў 2013 годзе. Для карцін ван Гога гэта вялікая рэдкасць — папярэдняя знаходка падобнага роду здарылася 85 гадоў таму, у 1928 годзе.

## Апісанне 
Відаць, карціна «Заход у Манмажуры» была напісана летам 1888 года, калі Вінцэнт ван Гог жыў у мястэчку Арль, што знаходзіцца на поўдні Францыі. Арльскі перыяд лічыцца найбольш плённым перыядам творчай біяграфіі мастака.

Пейзаж з кустамі і дрэвамі, намаляваны на карціне, знаходзіўся ў гарыстай мясцовасці Манмажур ( або ), размешчанай за некалькі кіламетраў на поўнач ад Арля. Злева на заднім плане бачныя сілуэты будынкаў абацтва Манмажур (). Прыкладна там жа была напісана іншая карціна, «», і гэта месца апісана ў лісце мастака яго брату Тэа ван Гогу:

Да таго ж перыяду належыць серыя накідаў розных відаў Манмажура, якая таксама захоўваецца ў музеі Вінцэнта ван Гога.

## Гісторыя 
Карціна «Заход у Манмажуры» была напісана ў ліпені 1888 года, пры гэтым па нейкай прычыне яна не была падпісана Вінцэнтам ван Гогам. Пасля смерці мастака ў 1890 годзе карціна знаходзілася ў калекцыі яго брата Тэа. На адваротным баку палатна захаваўся нумар 180, зроблены падчас вопісу калекцыі Тэа ван Гога. Пасля смерці Тэа ван Гога ў 1891 годзе карціна заставалася ў яго ўдавы , а ў 1901 годзе яна была прададзеная французскаму арт-дылеру Морысу Фабру (*Maurice Fabre*). Па словах яго сваякоў, неўзабаве пасля куплі карціна была паказана французскаму амбасадару ў Швецыі, які выказаў здагадку, што гэта альбо відавочная падробка, альбо здарылася памылка пры атрыбуцыі карціны. Пасля гэтага карціна захоўвалася на гарышчы, і пра яе стала вядома толькі пасля смерці Мюстада ў 1970 годзе. У 1991 годзе сваякі Мюстада прапаноўвалі музею ван Гога праверыць сапраўднасць гэтай карціны, але тады прыйшлі да высновы, што яна не належыць пэндзлю ван Гога. Пра гэта было абвешчана 9 верасня 2013 года. Карціна выстаўлена ў музеі з 24 верасня 2013 года.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Карціны паводле алфавіта
Катэгорыя:Карціны 1888 года
Партызанскі атрад імя М. А. Шчорса

**Партызанскі атрад імя М. А. Шчорса** — савецкі партызанскі атрад, які дзейнічаў на акупіраванай тэрыторыі Бярозаўскага, Ружанскага, Пружанскага, Косаўскага, Драгічынскага, Дзівінскага, Быценскага, Слонімскага, Ганцавіцкага, Ленінскага і Старадарожскага раёнаў Беларускай ССР у 1942—1944 гадах.

## Гісторыя 
Створаны ў маі 1942 года. За ўвесь час сваёй дзейнасці партызанскі атрад знішчыў 10 прамысловых прадпрыемстваў і складоў, 12 вузлоў сувязі, разграміў 17 гарнізонаў, паліцэйскіх участкаў і ўпраў. У ноч на 3 жніўня 1942 года разам з 2 іншымі атрадамі атрад імя Шчорса знішчыў гарнізон у горадзе Косава. 1 верасня 1942 года ў в. Чамялы партызаны атрада знішчылі нямецкую камендатуру, ахову моста (50 чалавек), а таксама спалілі мост цераз р. Шчара (удзельнічала 35 партызан з 112-га і 113-га атрадаў). 11 верасня 1942 года атрад правёў 10-гадзінны бой у акружэнні паміж в. Вяда і Сямычынскімі хутарамі Быценскага раёна, выйшаў з акружэння, правёў бой на 10-м шлюзе Агінскага канала (знішчыў каля 100 салдат праціўніка), у канцы снежня 1942 года зрабіў напад горад Старыя Дарогі. На чыгунцы Брэст—Баранавічы, Брэст—Лунінец, Брэст—Ковель партызанскі атрад падарваў 127 паяздоў, 1062 рэйкі, на чыгунках і аўтадарогах — 33 масты. 

З асабовага складу атрада дадаткова створаны атрады «Савецкая Беларусь» і асобныя партызанскія атрады імя Будзёнага і імя Катоўскага Брэсцкай вобласці. 

31 сакавіка 1944 года атрад (340 чалавек) фарсіраваў р. Прыпяць каля в. Шчаціна Ратнэўскага раёна Украінскай ССР на ўчастку наступлення 160-й стралковай дывізіі 70-й арміі і з 5 па 20 сакавіка ў яе паласе вёў баявыя дзеянні.

Расфарміраваны 27 красавіка 1944 года.

## Камандзіры 
* П. В. Пранягін
* М. П. Канавалаў
* В. Ф. Гужэўскі

## Камісары 
* Р. А. Дудко
* П. Р. Кавалёў
* А. С. Авецісян (в. а.)
* С. С. Жарыкаў
* С. Я. Ягораў
* Р. Я. Рэва
* В. А. Несцярэнка

## Начальнікі штаба 
* К. Е. Мерзлякоў
* В. Ф. Гужэўскі
* Дз. Я. Зуеў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Разня ў Касплі (1942)

**«Разня ў Касплі»**, або **«Забойствы на Кукінай Гары»** — забойства мірнага жыхарства за Кукінай гарой у пасёлку Каспля, здзейсненае нямецкімі акупацыйнымі ўладамі, пры дапамозе корпуса самааховы і дапаможнай паліцыяй пры ўдзеле начальніка Службы парадку Смаленска Дзмітрыя Касмовіча.

## Гісторыя 
Летам 1942 года партызаны падарвалі машыну нямецкага ваеннага каменданта на аўтадарозе Каспля—Смаленск. Для расследавання прыехаў маёр Дзмітрый Касмовіч. Для карнай акцыі прыбыла падраздзяленне 335-га ахоўнага батальёна. Сярод карнікаў былі яфрэйтары Гаудзян Курт, Вілі Краўзэ і Эрых Мюлер. Нямецкія ваеннаслужачыя і паліцэйскія прыбылі на трох аўтамабілях пад кіраўніцтвам нямецкага палкоўніка. Жыхарам вёскі забаранілі выходзіць з дамоў, таму карціну растрэлу аднаўлялі па паказаннях паліцыянтаў і мясцовых жыхароў. Цалкам, 158 чалавек былі забітыя. Касмовіч пазней напісаў прэзідэнту БЦР Астроўскаму аб гэтым часе: «Гэта так даўно было, што шмат чаго забыў»
Файл:Mass grave 157 in Kasplya - 008.jpg|Мемарыял загінуўшым падчас разні
Файл:Дзмітрый Касмовіч.jpg|Дзмітрый Касмовіч
Файл:Францішак Кушаль і Дзьмітры Касмовіч.jpg|Францішак Кушаль і Дзмітрый Касмовіч

## Крытыка 
* Аляксандр Гелагаеў, ваенны аглядальнік і гісторык, тлумачыць:Вядома, што Зміцеру Касмовічу, які працаваў у паліцыі на Смаленшчыне, закідаюць факт удзелу ў знішчэнні вёскі Каспля. У Нацыянальным Архіве ёсць фонд Касплянскай партызанскай брыгады. Нічога пра ўдзел Касмовіча асабіста я там не знайшоў. А сам факт усплыў толькі ў 1980-я гады ў публіцыстычным выданні. Мне здаецца, што гэта можа быць наўпрост часткай кампаніі, скіраванай супраць беларускай эміграцыі, бо Касмовіч быў вядомым яе дзеячом. Такім чынам, ёсць абвінавачванні, а доказаў — зноў няма.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Масавыя забойствы
Катэгорыя:Беларуская цэнтральная рада
Анастасія Слуцкая

**Анастасія Іванаўна** (канец XV ст. — 1-я палова XVI ст.) — княжна мсціслаўская, княгіня слуцкая.

Дачка мсціслаўскага князя Івана Юр’евіча Лугвенавіча і Ульяны невядомага паходжання.

Упершыню згадана ў 1495 годзе разам з малодшай сястрой Ульянай. У 1496 годзе згадана таксама з сястрой і яшчэ як незамужняя. Неўзабаве выйшла замуж за князя слуцкага і капыльскага Сямёна Міхайлавіча Алелькавіча, ужо як сужэнцы яны ў 1501 годзе надалі царкве Успення Багародзіцы на слуцкім замку 10 бочак жыта з Капыля.

Князь Сямён Міхайлавіч памёр 14 лістапада 1505 года.

У 1507 годзе, імаверна, па смерці сястры Ульяны, пачала справу супраць яе ўдаўца, мсціслаўскага князя Міхаіла Іванавіча Заслаўскага, з прэтэнзіямі на Мсціслаў як сваю спадчыну. Справа не раз адкладалася і аднаўлялася, у 1519 і 1522 гадах ужо сын Анастасіі — Юрый Алелькавіч, дамагаўся Мсціслава як «*добр мацярыстых*».

У 1512 годзе Анастасія тытулавала сябе «*княгіняй Мсціслаўскай*», калі пачала справу за свае правы на спадчыну па Сафіі з Рагацінскіх.

## У мастацтве 
На думку Ірыны Масляніцынай, вобраз княгіні Анастасіі прасочваецца ў былінах пра , асобе Гражыны з аднайменнай паэмы Адама Міцкевіча і іншым.

У 2003 годзе на студыі «Беларусьфільм» зняты фільм «Анастасія Слуцкая» (рэжысёр Ю. Ялхоў), ролю княгіні сыграла Святлана Зелянкоўская.

У верасні 2016 года ў Слуцку пастаўлены помнік княгіні Анастасіі (скульптар С. Аганаў, архітэктар С. Багласаў).

30 кастрычніка 2018 года ў Вялікім тэатры Беларусі адбылася прэм’ера балета «Анастасія» на музыку сучаснага беларускага кампазітара Вячаслава Кузняцова. Паставіў балет Народны артыст Беларусі Юрый Траян.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Вялікае Княства Літоўскае : энцыклапедыя : [у 3 т.]. — Мінск, 2006. — Т. 2. — С. 324.
*
Лары Элісан

**Лоўрэнс Джозеф «Лары» Элісан** (; нар.  года, Бронкс, Нью-Ёрк, ЗША) — амерыканскі прадпрымальнік, сузаснавальнік, старшыня савета дырэктараў і CTO карпарацыі Oracle, былы генеральны дырэктар (CEO) Oracle (1976—2014), найбуйнейшы акцыянер кампаніі NetSuite (паглынутай Oracle у 2016 годзе за $ 9,3 млрд), пачатковы інвестар кампаніі Salesforce.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Мільярдэры ЗША
Сварынцы

**Сварынцы** (, таксама Сварыні, латыш. Svariņi) — населены пункт у Краслаўскім краі Латвіі, адміністрацыйны цэнтр Сварынскай воласці. За 24 км ад горада Дагда, да Краславы — каля 57 км.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Артур Гарыевіч Зельскі

**Артур Гарыевіч Зельскі** () — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук, дырэктар мемарыяльнага комплексу «Хатынь» (2010—2024).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 5 лютага 1969 года ў Мінску. У 1995 годзе скончыў гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

Працаваў настаўнікам ліцэйскіх класаў, загадчыкам музея гісторыі БДУ, супрацоўнікам цэнтральнага архіва Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь. Удзельнічаў у стварэнні Музея гісторыі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (1996), гісторыка-дэманстрацыйнага цэнтра (2007), музея ўпраўлення ваеннай контрразведкі Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь (2010).

З 2010 па 2024 год узначальваў Дзяржаўны мемарыяльны комплекс «Хатынь». Аўтар ідэі і канцэпцыі музея ў мемарыяльным комплексе.

У 2001 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Першая Пантыйская (Мітрыдатава) вайна — барацьба Понта і Рыма за гегемонію ва Усходнім Міжземнамор’і». Аўтар больш чым 150 навуковых артыкулаў і манаграфій, у т. л. «Гісторыя Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта ў біяграфіях яго рэктараў» (2001), «Шчыт і меч Айчыны» (2006, у суаўтарстве); «Фелікс Дзяржынскі: рыцар рэвалюцыі» (2007), «Памяць у сэрца стукае» (2010), «Хатынь. Святыня нацыянальнай памяці» (2011), «Хатынь. Трагедыя беларускага народа» (2018), «Менск зачараваны: казкі, паданні і легенды» (2022).

Памер 8 студзеня 2025 года.

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалём Францыска Скарыны, удастоены Падзякі Старшыні Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, адзначаны ганаровымі граматамі Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь, Мінскага абласнога выканаўчага камітэта, Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь, Выканаўчага камітэта СНД.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Чалавек з вялікім сэрцам — ЛіМ

Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Гісторыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Супрацоўнікі Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь
Світэнэ (вёска)

**Світэнэ** () — населены пункт у Рундальскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Світэнскай воласці. Знаходзіцца на рацэ Світэнэ непадалёку ад латвійска-літоўскай мяжы. За 24 км ад горада Баўска.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Сэлія (вёска)

**Сэлія** () — населены пункт у Салскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Сэлпілскай воласці. Знаходзіцца каля аўтадарогі P76 (Айзкраўклэ — Екабпілс). За 18 км ад горада Екабпілс.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Сэлі (Мазсалацкі край)

**Сэлі** () — населены пункт у Мазсалацкім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Сэлінскай воласці. За 59 км ад горада Валміера.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, дом культуры, бібліятэка, фельчарскі пункт, пошта, крама.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Самарскі дзяржаўны інстытут культуры

**Самарскі дзяржаўны інстытут культуры** (СДзІК, ) — вышэйшая навучальная ўстанова ў горадзе Самара.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1971 годзе як Куйбышаўскі дзяржаўны інстытут культуры, з 1991 — Самарскі дзяржаўны інстытут мастацтваў і культуры. У 1996 годзе інстытут быў пераўтвораны ў Самарскую дзяржаўную акадэмію культуры і мастацтваў. У 1996—2014 — Самарская дзяржаўная акадэмія культуры і мастацтваў.

Мае ліцэнзію на адукацыйную дзейнасць і з’яўляецца атэставанай і акрэдытаванай дзяржаўнай адукацыйнай установай вышэйшай прафесійнай адукацыі. У цяперашні час у склад акадэміі ўваходзяць 5 інстытутаў) і 31 кафедра.

Інстытут з’яўляецца буйным адукацыйна-навуковым цэнтрам Паволжа, творчай лабараторыяй, канцэртнай установай.

Інстытут размешчаны ў былым будынку Куйбышаўскага абласнога камітэта Камуністычнай партыі Савецкага Саюза. З 1993 года пасля абрання і па жнівень 2009 года рэктарам акадэміі была М. Г. Вохрышава, доктар педагагічных навук, прафесар, заслужаны работнік культуры Расійскай Федэрацыі, правадзейны член Міжнароднай акадэміі інфарматызацыі, кавалер Ордэна Пашаны. На гэтай пасадзе яе змяніла Э. А. Куруленка. 1 студзеня 2020 года ВНУ часова ўзначаліла Вольга Навумава, якая 24 мая 2021 года стала рэктарам СДзІК.

З восені 2010 года пачаў працу музычна-філарманічны цэнтр акадэміі «Кансерваторыя».
## Крыніцы 
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Самары
Сэмэнава

**Сэмэнава** () — населены пункт у Вілякскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Мэднэўскай воласці. Размешчаны на рэгіянальнай аўтадарозе P45 (Віляка — Карсава). За 34 км ад горада Балві. Побач працякае рака Кіра.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Мэрыэн Трамп-Бэры

**Мэрыэн Трамп-Бэры** (; , Куінс, Нью-Ёрк — , Нью-Ёрк, Нью-Ёрк) — амерыканскі адвакат і федэральны суддзя. У 1983 годзе была прызначаная ў Акруговы суд ЗША па акрузе Нью-Джэрсі прэзідэнтам Рональдам Рэйганам. У 1999 годзе прэзідэнт Біл Клінтан прызначыў яе членам Апеляцыйнага суда трэцяй акругі ЗША.

У чэрвені 2011 года заняла высокую пасаду ў якасці старшага суддзі. У лютым 2019 года падала ў адстаўку. Старэйшая сястра 45-га і 47-га прэзідэнта ЗША Дональда Трампа.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Члены Рэспубліканскай партыі ЗША
Свэтэ (вёска)

**Свэтэ** () — населены пункт у Елгаўскім краі Латвіі, адміністрацыйны цэнтр Свэцкай воласці. Знаходзіцца на правым беразе ракі Свэтэ каля рэгіянальнай аўтадарогі P95 (Елгава — Тэрвэтэ — літоўская мяжа). За 9 км ад горада Елгава.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Сідрабіні

**Сідрабіні** () — населены пункт у Эргльскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Саўснэйскай воласці. За 12 км ад пасёлка Эрглі.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, дзіцячы сад, пошта, хуткая дапамога, крама і цэнтр падтрымкі сям’і.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Сэсава

**Сэсава** () — населены пункт у Елгаўскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Сэсаўскай воласці. Знаходзіцца каля рэгіянальнай аўтадарогі P103 (Добэлэ — Баўска). За 37 км ад горада Елгава.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, пачатковая школа, дом культуры, бібліятэка, паштовае аддзяленне, магазіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Сайстан

**Сайстан** () — горад і грамадзянская парафія ў акрузе Чарнвуд у Лестэршыры, Англія.

## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Махалія Буркмар, брытанская спявачка

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Лестэршыра
Сідрабэ

**Сідрабэ** () — населены пункт у Елгаўскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Ліелплатанскай воласці. Знаходзіцца на правым беразе ракі Платанэ. За 28 км ад горада Елгава.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, хата культуры, крама.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Анціпава

**Анціпава** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Алена Уладзіміраўна Анціпава (1892—1974) — бразільская вучоная-педагог, псіхолаг, спецыяліст па сацыяльнай і .
* Кацярына Анатольеўна Анціпава (нар. 1963) — беларуская вучоная-географ. Доктар геаграфічных навук (2009), прафесар (2010).

## Гл. таксама 
* Анціпаў
Бронсан (Аява)

**Бронсан** () — горад у акрузе Вудберы, штат Аява, ЗША.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Аявы
Бронсан

**Бронсан**:

## Прозвішча 
* Чарлз Бронсан, амерыканскі акцёр

## Тапонім 
* Бронсан (Аява)
* Бронсан (Фларыда)
Стыў Мак-Куін

**Стыў Мак-Куін** (; ) — амерыканскі , аўтагоншчык.

## Біяграфія 
Вучыўся ў школе драматычнага мастацтва і ў нью-ёркскай акцёрскай студыі Лі Страсберга (майстэрня Уты Хайген і Герберта Бергхофа).
У 1952 годзе ўпершыню выйшаў на прафесійную сцэну, яшчэ студэнтам. З 1955 года — на Брадвеі.

У кіно з 1956 года, выканаў эпізадычную ролю ў фільме рэжысёра Роберта Уайза «Хтосьці там наверсе любіць мяне».

Вядомасць атрымаў, выканаўшы галоўную ролю ў прыгодніцкім тэлесерыяле «Шукаецца жывым або мёртвым» (1958—1961).

Стыў Мак-Куін праславіўся выкананнем «крутых» хлопцаў, адзіночак, іранічных і цынічных герояў, гатовых змагацца за справядлівасць.

Фільмы з удзелам Стыва Мак-Куіна, якія зрабілі яго зоркай на галівудскім небасхіле ў 1960-я і 1970-я гады: «Выдатная сямёрка» (1960, рэж. Джон Сцёрджэс), «Вялікія ўцёкі» (1963 Прэмія на МКФ у Маскве), «Дзетка, можа пачацца дождж» (1965, рэж. Роберт Маліган), «Афёра Томаса Краўна» і «Буліт» (абодва 1968, рэж. Норман Джуісан), «Уцёкі» (1972, рэж. Сэм Пекінпа), «Паляўнічы» (1980, рэж. Баз Кулік) і інш.

З 1973 па 1978 год быў жанаты з актрысай Элі Мак-Гроў, сваёй напарніцай па фільме «Уцёкі» (1972).

Стыў Мак-Куін памёр 7 лістапада 1980 года ад раку лёгкіх у Сьюдад-Хуарэсе (Чыўаўа, Мексіка). Яго прах развеялі над Ціхім акіянам.

## Зноскі
Палесцінскі нацыяналізм

**Палесцінскі нацыяналізм** (араб. قومية فلسطينية) — ідэалогія, накіраваная на самавызначэнне палесцінцаў і іх суверэнітэт над тэрыторыямі, якія ўваходзілі ў 1922—1948 гадах у падмандатную Палесціну, якая кіравалася Брытаніяй. Сфармаваўся ў перыяд брытанскага мандата як зваротная рэакцыя на сіянізм, пад уплывам панарабізму і панісламізму. Важнымі элементамі палесцінскага нацыяналізму з’яўляюцца супрацьпастаўленне сябе Ізраілю і барацьба з ім. На практыцы палесцінскі нацыяналізм часта спалучаецца з ісламізмам і/ці з левымі поглядамі ці рыторыкай, часцяком сумяшчаючы іх элементы. Заклікае да адступлення Ізраіля з тэрыторый, якія перайшлі пад яго кантроль у выніку Шасцідзённай вайны, на межы 1967 года, і прадастаўленню права на атрыманне ізраільскага грамадзянства палесцінскім бежанцам і ўсім іх нашчадкам.

У сваёй ісламісцкай форме (якая, зыходзячы з сацапытанняў, пераважае сярод палесцінцаў), прадстаўленай групоўкамі ХАМАС і Палестынскі ісламскі джыхад, уключае ў сябе адкрыты заклік да знішчэння Ізраіля.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Араба-ізраільскі канфлікт
Катэгорыя:Палесцінцы
Катэгорыя:Нацыяналізм
Энугу

**Энугу** () — горад у Нігерыі, адміністрацыйны цэнтр аднайменнага штата, сталіца часткова прызнанай дзяржавы Біяфра (са студзеня 1970 года). Назва Энугу паходзіць ад двух слоў мовы ігба *Énú Ụ́gwụ́*, якія азначаюць «вяршыня ўзгорка».

Энугу — вузел чыгунак і шашэйных дарог. Горад знаходзіцца ў цэнтры каменнавугальнага басейна; тут размешчаны сталепракатны, газавы, цэментны заводы.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Глорыя Чынаса, нігерыйская футбалістка
Катэгорыя:Гарады Нігерыі
Джугу

**Джугу** () — найбуйнейшы горад на паўночным захадзе Беніна. Адміністрацыйны цэнтр дэпартамента Данга. Размешчаны недалёка ад мяжы з Тога, на вышыні 430 м над узроўнем мора. Важны гандлёвы і транспартны цэнтр.
Асноўная этнічная група — дэндзі; пражываюць таксама фульбэ, ёруба, барыба і фон. Большая частка вернікаў спявадаюць іслам, пражывае таксама значная колькасць каталікоў.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Беніна
Абамей

**Абамей** () — горад у Беніне, адміністрацыйны цэнтр дэпартамента Зу. Горад заснаваны ў сярэдзіне XVII стагоддзя, быў сталіцай дзяржавы Дагамея ў 1625—1894 гадах. У 1892 годзе быў разбураны і спалены французамі, затым адноўлены. Размешчаны ў паўднёва-заходняй частцы краіны, на вышыні 221 м над узроўнем мора.

Захаваліся фрагменты каралеўскага палацавага комплексу, які ўяўляе сабой гістарычны помнік і ўключае 12 палацаў з параднымі заламі, магільнямі, свяцілішчамі. Гэты комплекс унесены ў спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў 1985 годзе.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Беніна
Drosera cuneifolia

**Drosera cuneifolia** — невялікі разеткаўтваральны від шматгадовых раслін сямейства .

## Арэал 
Расце на Капскім паўвостраве ў Паўднёвай Афрыцы. Сустракаецца толькі паблізу комплексу Сталовай гары ў Паўднёвай Афрыцы. Упершыню ён быў апісаны ў 1781 годзе.

## Апісанне 
У расліны зялёнае шырокае драпежнае лісце даўжынёй да 7 см. Можа дасягаць да 3 см у вышыню без суквецця і да 15 см у дыяметры.

У пачатку зімы ўтвараецца мноства (да 20) дробных кветак ад ружовага да чырванавата-фіялетавага колеру на канцах хвасткоў, якія могуць дасягаць 15 см у вышыню. Кветкі паасобку раскрываюцца раніцай і закрываюцца да сярэдзіны дня, што доўжыцца толькі адзін дзень. Кветкі могуць самаапыляцца пасля распускання. Насенне вельмі дробнае, чорнае, верацёнападобнай формы, яно вызваляецца з капсул, якія ўтвараюцца, калі кветка вяне.

Улетку ў Паўднёвай Афрыцы *D. cuneifolia* знаходзіцца ў стане пакою.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Расіца
Параку

**Параку** () — горад у Беніне. Адміністрацыйны цэнтр дэпартамента Барга. Размешчаны на ўсходзе цэнтральнай часткі краіны, на вышыні 324 м над узроўнем мора.

Ваколіцы Параку з'яўляюцца важным сельскагаспадарчым раёнам (вырошчваюць арахіс, бавоўну і проса).

У лютым 1993 года Параку наведаў з візітам папа Ян Павел ІІ, дзе сустракаўся таксама і з мясцовым мусульманскім духавенствам. У кастрычніку 1997 года было тут створана каталіцкае біскупства Параку.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Беніна
Сакары Мякінен

**Сакары Мякінен** (; нар. ) — фінскі валейбаліст.

## Біяграфія 
У сезоне 2017/2018 бараніў колеры бельгійскага клуба «Ліндэманс» з Алст, з якім дайшоў да 1/4 фіналы Кубка ЕКВ, саступіўшы толькі турэцкаму «Зірат Банкашы».

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Беларусі (1): 2018/19
*   Уладальнік Кубка Беларусі (1): 2018/19

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Sakari Mäkinen 
* Доигровщик сборной Финляндии Мякинен перешел в солигорский «Шахтер»

Катэгорыя:Валейбалісты Фінляндыі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Фінляндыі па валейболе
Holcolaetis

**Holcolaetis** — род павукоў з сямейства .

## Распаўсюджанне 
Сустракаюцца ў Афратропіцы і Паўднёва-Заходняй Азіі. Кокан з яйцамі кладуць на галіны дрэў.

## Класіфікацыя 
Вылучаюць каля 10 відаў.

*  Simon, 1910 — Заходняя і Цэнтральная Афрыка
*  Wanless, 1985 — Заходняя і Цэнтральная Афрыка
*  (Gerstäcker, 1873) — Занзібар
*  Roewer, 1951 — Пакістан
*  Caporiacco, 1940 — Эфіопія
*  Simon, 1909 — Заходняя і Цэнтральная Афрыка, Емен
*  Simon, 1885 — Цэнтральная Афрыка
*  Lawrence, 1937 — Паўднёвая Афрыка

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Li, D.; Yik, S.H. & Seah, W.K. (2002): Rivet-like nest-building and agonistic behaviour of *Thiania bhamoensis*, an iridescent jumping spider (Araneae: Salticidae) from Singapore. **50**(1): 143—151. PDF
* Platnick, Norman I. (2007): The world spider catalog, version 8.0. *American Museum of Natural History*.

## Спасылкі 
* http://salticidae.org/salticid/diagnost/holclaet/holclaet.htm
* Platnick, Norman I. (2009): The world spider catalog, version 9.5. *American Museum of Natural History*.
* Фатаграфія *Holcolaetis* sp.
* Фатаграфія *H. vellerea*

Катэгорыя:Павукі-скакуны