open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Петракратыя

**Петракратыя** ці **Петрадзяржава** (ад  «нафта» +  «улада, дзяржава») — уладныя структуры, якія абапіраюцца на валоданне або распараджэнне [нафту]ю, або дзяржава, адзін з асноўных даходаў якой складае даход ад продажу гэтай сыравіны. Часам паняцце петракратыі пашыраюць на рэжымы, якія атрымліваюць асноўны даход ад продажу прыроднага газу або нафты і газу сумарна. Сама па сабе наяўнасць буйной нафтавай і газавай прамысловасці не вызначае петрадзяржаву; такія краіны, як Нарвегія, Канада і ЗША, з'яўляюцца буйнымі вытворцамі нафты, але таксама маюць разнастайную эканоміку. Петрадзяржавы таксама валодаюць высокаканцэнтраванай палітычнай і эканамічнай уладай, якая знаходзіцца ў руках эліты, а таксама непадсправаздачнымі палітычнымі інстытутамі, схільнымі да карупцыі.

## Апісанне 
Паняцце «петрадзяржава» — «petrostate» — увёў у абарачэнне ў 1997 годзе Фернанда Караніл у сваёй кнізе «Чароўная дзяржава» — крытычнае даследаванне Венесуэлы як краіны, якую разарыла нафта, бо эліта, маючы сыравінныя прыбыткі, не змагла стварыць грамадства дабрабыту.

Тэрмін прымяняецца для характарыстыкі такіх краін, як Венесуэла, Егіпет, Іран, Расія, Саудаўская Аравія, і іншых, дзе ва ўладзе знаходзіцца нафта-сыравінная алігархія.

Катэгорыя:Аўтакратыя
Катэгорыя:Алігархія
ФК ДЧА Смаленск

**«Дом Чырвонай Арміі»** — савецкі футбольны клуб са Смаленска РСФСР. Існаваў у 1924—1965 гадах.

## Гісторыя 
300px|left|міні|Гульцы ДЧА ў 1934 годзе

У 1923 годзе ў Смаленску пры падтрымцы губернскага Савета фізічнай культуры быў адкрыты юны гурток спорту (ЮГС), Смаленскі клуб спартсменаў і Верхнядняпроўскі клуб імя Смірнова, пры якіх былі арганізаваны футбольныя калектывы. У 1924 годзе ў каманду Дома Чырвонай Арміі (ДКА) перайшлі амаль усе гульцы ЮГС. З 1925 года каманда ДЧА брала ўдзел у першынстве горада. З 1933 года каманда называлася **Беларуская Ваенная акруга ** (БВА) і з’яўлялася наймацнейшай камандай горада разам з «Дынама» (Смаленск). У 1935 годзе БВА стаў чэмпіёнам Чырвонай Арміі. Каманда ўдзельнічала ў розыгрышы Кубка СССР 1936 года і Кубка СССР 1937 года. Дэбютант першынства СССР 1937 года ў групе «Г».

## Дасягненні 
**Чэмпіянат БССР**
* *Чэмпіён БССР (2)*: 1934, 1935

## Літаратура 
* Казаков Е. Н. История чемпионатов СССР по футболу. 1-й том (1936—1969 годы). — По лицензии Ridero: «Издательские решения», 2019. — С. 710 — 47-49 с. — ISBN 978-5-0050-7970-1. — ISBN 978-5-0050-7971-8.
* Адоньев Б. Чемпионаты СССР 1936—1991. Справочник. Часть 1 (1936—1946). — Москва: Типография МГТУ им. Н. Э. Баумана, 1993.
* Футбол в СССР. 1936—1991 годы. Официальные матчи команд мастеров. Том 1. 1936—1964 годы / Автор-составитель Ю. Кошель. —Москва: Предприятие «Техносоюз», Издательство «Луч-1», 1993. — ISBN 5-900612-02-3
* Перепекин В. А., Коженов В. Н. История Смоленского футбола 1908—1986. — Смоленск: Смоленский Полиграфический комбинат, 1996. — ISBN 5-87331-042-4

ДЧА Смаленск
Катэгорыя:Смаленск
Катэгорыя:Зніклі ў 1965 годзе
Віктар Гарныш

**Віктар Гарныш** (; , Курск — , Варшава) — польскі архітэктар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і адстаўнога падпаручніка Эрнэста Віктаравіча Гарныша (1873 — ?), кіраўніка канцылярыі Упраўлення Маскоўскай-Кіева-Варонежскай чыгункі ў Курску, і яго жонкі Клеменціны Марыі Юзэфы (1878 — ?). Скончыў у 1931 годзе аддзялення архітэктуры Варшаўскай палітэхнікі. У 1931—1932 гадах гарадскі архітэктар у Брэсце-над-Бугам.

Пасля 1945 працаваў у Варшаве. Член Саюза польскіх архітэктараў.

## Творчасць 
Аўтар праектаў Дома паліцэйскага і будынку 7-класнай школы ў Брэсце-над-Бугам (1936).

## Спасылкі 
* Гарныш Эрнест Викторович // Брест моей памяти — 30-60-е годы ХХ века

Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Брэста
Губернатар Мату-Гросу-ду-Сул

**Губернатар Мату-Гросу-ду-Сул** () — кіраўнік урада бразільскага штата Мату-Гросу-ду-Сул. Губернатар абіраецца па мажарытарнай выбарчай сістэме ў два туры. Гэта дзяржаўная пасада, якая з’яўляецца самай значнай у Мату-Гросу-ду-Сул.

Калі кандыдат набірае больш за 50 % галасоў у першым туры, ён лічыцца абраным без неабходнасці правядзення другога тура. Але калі ні адзін з кандыдатаў не набірае абсалютнай большасці, праводзіцца другі тур галасавання, у якім прымаюць удзел толькі два кандыдаты, якія набралі найбольшую колькасць галасоў у першым туры. Пераможца другога тура становіцца абраным губернатарам.

Пасада была створана Дадатковым законам № 31, уведзеным у дзеянне 11 кастрычніка 1977 года. Цяперашні губернатар Мату-Гросу-ду-Сул — Эдуарду Рыдэль, які заступіў на пасаду 1 студзеня 2023 года.

Катэгорыя:Мату-Гросу-ду-Сул
Катэгорыя:Пасады
Катэгорыя:Палітыка Бразіліі
Уна Мэй Карлайл

**Уна Мэй Карлайл** (26 снежня 1915, Зэйнсвіл, Агая, ЗША — 7 лістапада 1956) — амерыканская джазавая спявачка, піяністка і аўтарка песень.

## Ранні перыяд жыцця 
Нарадзілася ў сям’і Эдварда і Мэлі Карлайл. Мела афрыканскае і індзейскае паходжанне. Маці навучыла яе іграць на фартэпіяна, а з трох гадоў яна выступала на сцэне.

## Кар’ера 
Дзіцём рэгулярна з’яўлялася на радыёстанцыі WHIO (AM) у Дэйтане, штат Агая.

У 1932 годзе яе заўважыў Фэтс Уолер, калі Карлайл працавала ў Цынцынаці (Агая), выступала ў прамых эфірах і на радыё. На манеру яе ігры на фартэпіяна вельмі моцна ўплываў стыль Уолера; яна грала ў стылі бугі-вугі і страйда і дадавала гумар у свае сэты.

Яна грала сольна з 1937 года, неаднаразова гастралявала па Еўропе і запісвалася з Уолерам у канцы 1930-х гадоў

У 1940-х гадах Карлайл запісвалася як лідарка для Bluebird Records з такімі сайменамі, як Лэстэр Янг, Бэні Картэр і Джон Кірбі. У яе было працяглае партнёрства з прадзюсарам, выдаўцом і менеджарам Джо Дэвісам, якое пачалося пасля сканчэння кантракту з Bluebird. Яе запісы пад кіраўніцтвам Дэвіса былі зроблены сумесна з Рэям Нэнсам, Бадам Джонсанам і Шэдоў Уілсанам.

Таксама дасягнула поспеху як аўтар песень. Яе песня 1941 года «Walkin' By The River» зрабіла яе «*першай цемнаскурай жанчынай, кампазіцыя якой з’явілася ў чарце Billboard*». Кэб Калоўэй і Пэгі Лі былі сярод тых, хто запісалі кавер на яе мелодыі. У яе было ўласнае радыё-шоу *The Una Mae Carlisle Radio Show* на WJZ-ABC, што зрабіла яе «першай чорнай амерыканкай, якая вядзе нацыянальнае радыё-шоу»; і тэлевізійныя праграмы ў канцы 1940-х гадоў. Яе апошнія запісы былі зроблены для Columbia Records з Донам Рэдманам у пачатку 1950-х гадоў.

## Асабістае жыццё 
Карлайл была ў шлюбе з Джонам Брэдфардам, былым гандлёвым мараком, яны ажаніліся ў 1941 годзе. Брэдфард быў уладальнікам Gee-Haw Stables, джазавай пляцоўкі ў Гарлеме.

## Смерць 
Карлайл цярпела на хранічны мастаідыт, што патрабавала неаднаразовых аперацый і шпіталізацый і вымусіла яе пайсці на пенсію ў 1952 годзе.

Памерла ад пнеўманіі ў бальніцы Гарлема ў 1956 годзе. Пахавана на Old Silvercreek Cemetery у Джэймстаўне, штат Агая.

## Выбраная дыскаграфія 
* «Tain’t Yours» b/w «Without You Baby» (Beacon, 1944)

## Спасылкі 
* Una Mae Carlisle на Discogs

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі ЗША
Катэгорыя:Джазмены ЗША
Жэралду Алкмін

**Жэралду Жазэ Радрыгіс Алкмін Філью** (нар. ) — бразільскі медык, педагог і палітык, член Бразільскай сацыялістычнай партыі, віцэ-прэзідэнт Бразіліі з 1 студзеня 2023 года. 

Губернатар штата Сан-Паўлу з 2001 па 2006 і з 2011 па 2018 гады, мае найдаўжэйшы тэрмін кіравання ўрадам Сан-Паўлу з часоў вяртання дэмакратыі ў Бразіліі. Быў універсітэцкім прафесарам медыцынскага курса ва Універсітэце Нові-ды-Жулью і з’яўляецца членам Акадэміі медыцыны Сан-Паўлу.

Катэгорыя:Палітыкі Бразіліі
Катэгорыя:Міністры Бразіліі
Катэгорыя:Медыкі Бразіліі
Рэйналду Азамбужа

**Рэйналду Азамбужа** (нар. ) — бразільскі палітык, губернатар Мату-Гросу-ду-Сул у 2015—2022 гадах.

На выбарах у Мату-Грос-ду-Сул у 2014 годзе балатаваўся на пасаду губернатара. Азамбужа заняў другое месца ў першым туры і перамог на выбарах у другім туры супраць кандыдата Дэлсідыу Амарала.

Рэйналду Азамбужа нарадзіўся ў Кампу-Гранды ў сям’і Зулміры Азамбужы Сілвы і Раберту ды Алівейры Сілвы. Пачаў вывучаць дзелавое адміністраванне ў Каталіцкім універсітэце Дон-Боску ў сваім родным горадзе, але кінуў вучобу ў тым жа годзе, у 1982 годзе па смерці бацькі быў вымушаны ўзяць на сябе сямейны фермерскі бізнес. Ён пераехаў у Маракажу, унутраную частку штата, пасля таго, як споўнілася 18 гадоў, і ажаніўся з Фатымай Сілва праз год пасля смерці бацькі. У Рэйналду трое дзяцей: Т’ягу, Рафаэл і Радрыгу.

Катэгорыя:Палітыкі Бразіліі
Эдуарду Рыдэль

**Эдуарду Рыдэль** (нар. ) — бразільскі палітык і бізнесмен, быў абраны губернатарам Мату-Гросу-ду-Сул на выбарах у Бразіліі ў 2022 годзе.

Займаў пасаду дзяржаўнага сакратара па інфраструктуры Мату-Гросу-ду-Сул з 22 лютага 2022 года па 1 студзеня 2023 года.

Нарадзіўся ў Рыа-дэ-Жанэйра, Бразілія, 5 ліпеня 1969 года ў сям’і Сейлы Гарсія Карэа і Нелсана Рыдэля. Скончыў Федэральны ўніверсітэт Рыа-дэ-Жанэйра, Фонд Жэтуліу Варгаса і Еўрапейскі інстытут дзелавога адміністравання.

У 2022 годзе ён балатаваўся на выбарах ў штаце Мату-Гросу-ду-Сул на пасаду губернатара з Жазэ Карлусам Барбозам на пасаду віцэ-губернатара. 2 кастрычніка 2022 года ён набраў 361 981 голас (25,16 %) і выйшаў у другі тур з кандыдатам Рэнанам Контарам.

Катэгорыя:Палітыкі Бразіліі
Сінкевіч

**Сінкевіч** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Аляксей Васільевіч Сінкевіч — беларускі спартсмен
* Мікалай Аляксандравіч Сінкевіч — беларускі інжынер і архітэктар

## Гл. таксама 
* Сінкевічы
Уладзіслаў Камінскі

**Уладзіслаў Камінскі** (;  — ?) — польскі архітэктар, які працаваў у Брэсце.

## Біяграфія 
Скончыў у 1930 годзе факультэт архітэктуры Варшаўскай палітэхнікі. Працаваў па кантракце ў Брэсце-над-Бугам у Палескам ваяводскім упраўленні па кантракце з 1932 г. Член Саюза архітэктараў Польшчы (перад 1939).

## Спасылкі 
* Каминский Владислав // Брест моей памяти — 30-60-е годы ХХ века

Катэгорыя:Архітэктары Брэста
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Выпускнікі факультэта архітэктуры Варшаўскай палітэхнікі
Кубайка

**Кубайка** (; ) — пасёлак у Таштыпскім раёне Хакасіі. Адміністрацыйны цэнтр скасаванага ў 2009 годзе сельскага паселішча Бальшаонскага сельсавета. Знаходзіцца за 80 км на поўдзень ад райцэнтра — сяла Таштып — на беразе ракі Она. Адлегласць да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі Абаза — 50 км. Побач праходзіць аўтатраса А161 Абакан — Ак-Давурак. Паселішча заснавана ў 1920 годзе. З 1960 года хутка развівалася лясная прамысловасць.

Катэгорыя:Населеныя пункты Хакасіі
Усць-Абакан

**Усць-Абака́н** (; хак. Ағбан пілтірі) — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Усць-Абаканскага раёна Рэспублікі Хакасія Расіі. Утварае Усць-Абаканскі пассавет як адзіны населены пункт у яго складзе.

Насельніцтва — 14966 чал. (2021). Пасёлак размешчаны ў стэпе Мінусінскай катлавіны, за 12 км на поўнач ад Абакана, на левым беразе Краснаярскага вадасховішча Енісея. Непасрэдна на захад ад пасёлка размяшчаецца траса Р257 «Енісей», якая аддзяляе яго ад горада Чарнагорска. На поўнач ад пасёлка знаходзяцца Падкунінскія горы.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Хакасіі
Бірыкчуль

**Бірыкчуль** (,  — «цяжкапраходная рака») — сяло ў Аскізскім раёне Хакасіі. Знаходзіцца за 60 км ад райцэнтра — сяла Аскіз. Размешчана на правым і левым берагах рацэ Аскіз. Адлегласць да г. Абакана — 160 км. Чыгуначная станцыя знаходзіцца ў цэнтры сяла. Колькасць гаспадарак — 1105, насельніцтва — 2674 чал. (01.01.2004), у тым ліку рускія (97,5 %), хакасы.

Утварэнне сяла ў 1949 годзе звязана з будаўніцтвам чыгункі Абакан — Междурэчанск (Кемераўская вобласць) у 1947 годзе.

Катэгорыя:Населеныя пункты Хакасіі
Шыра (сяло)

**Шыра́** (; ) — сяло (з 1957 па 2008 год — пасёлак гарадскога тыпу) у Рэспубліцы Хакасія Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Шырынскага раёна і Шырынскага сельсавета. Сяло размешчана на рацэ Туім, за 166 км на паўночны захад ад Абакана, па паўднёвым баку рэгіянальнай аўтадарогі 95К-004 Ачынск — Ужур — Шыра — Троіцкае. Знаходзіцца ў стэпавай узгорыстай мясцовасці, на поўнач ад Бацянёўскага кража, у краі азёр (найбуйнейшыя: Шыра, Белё, Іткуль), на берагах якіх размешчаны курортныя зоны са шматлікімі санаторыямі і турыстычнымі базамі. Пасёлак Шыра быў заснаваны ў 1914 годзе з будаўніцтвам Ачынска-Мінісінскай чыгункі. 15 снежня 1924 года на станцыю Шыра прыбыў першы цягнік.

Катэгорыя:Населеныя пункты Хакасіі
Аскіз (сяло)

**Аскіз** (; ) — сяло, адміністрацыйны цэнтр Аскізскага раёна Рэспублікі Хакасія. Цэнтр Аскізскага сельсавета. З’яўляецца адным з найстарэйшых паселішчаў у рэгіёне. Сяло размешчана за 93 км на паўднёвы захад ад Абакана на аўтадарозе 95К-002 Абакан — Ак-Давурак. У сяле бярэ пачатак шыротная аўтадарога Аскіз — Вяршыня Цёі, якая ў перспектыве звяжа Хакасію з Кемераўскай вобласцю. Вакол сяла пабудавана аб’язная дарога.

Адлегласць да найбліжэйшых чыгуначных станцый Чартыкоўская і Аскіз: 0,5 і 7 км адпаведна.

Катэгорыя:Населеныя пункты Хакасіі
Майна (Хакасія)

**Ма́йна** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Рэспубліцы Хакасія Расіі. Уваходзіць у склад гарадской акругі горад Саянагорск. Заснаваны ў 1732 годзе.

Размешчаны на левым беразе ракі Енісей, у горна-тайговай зоне, за 10 км ад горада Саянагорска і за 16 км ад пасёлка Чаромушкі. Каля пасёлка размешчана Майнская ГЭС.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Хакасіі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1732 годзе
Прыгорск

**Прыгорск**  () — пасёлак гарадскога тыпу ў гарадской акрузе горад Чарнагорск Рэспублікі Хакасія Расіі. Размешчаны на левым беразе ракі Біджа, на поўнач ад Падкунінскіх гор, за 27 км на поўнач ад Абакана і за 13 км ад Чарнагорска. Па заходняй ускраіне пасёлка праходзіць федэральная аўтамагістраль Р257. Тут пачынаецца ў заходнім напрамку міжмуніцыпальная аўтадарога 75Н-701 Прыгорск — Ярбінская, на ўсход сыходзіць аўтадарога міжмуніцыпальнага значэння 75Н-712 Прыгорск — Мохаў, на бераг Краснаярскага вадасховішча.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Хакасіі
Біскамжа

**Біскамжа** (;  — «пяць логаў») — пасёлак гарадскога тыпу ў Аскізскім раёне Рэспублікі Хакасія Расіі. Утварае аднайменнае гарадское паселішча. Чыгуначная станцыя Біскамжа Краснаярскай чыгункі (код 88660). Пасёлак знаходзіцца на скрыжаванні чыгуначных ліній Абакан — Новакузнецк і Аскіз — Вяршыня Цёі на берагах аднайменнай ракі. Заснаваны ў 1953 годзе першапачаткова як чыгуначная станцыя. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1961 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Хакасіі
Мікалай Пятровіч Гнусін

**Мікалай Пятровіч Гнусін** (, Шуя, Расія — , Краснадар) — электрахімік. Доктар хімічных навук (1960), прафесар (1960). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскі тэхналагічны інстытут (1950; аспірантура, 1953).
    
Працаваў у Беларускім інстытуце інжынераў чыгуначнага транспарту (1953—1961, загадчык кафедры хіміі), Інстытуце фізіка-хімічных асноў перапрацоўкі мінеральнай сыравіны СО АН СССР (з 1961, загадчык лабараторыі электрахіміі), Інстытуце калоіднай хіміі і хіміі вады імя А. У. Думанскага (г. Кіеў, загадчык аддзела электрахімічных метадаў дэмінералізацыі вады), Кубанскім дзяржаўным універсітэце (г. Краснадар, з 1971, у 1971—1988 — загадчык кафедры фізічнай хіміі).

Навуковыя інтарэсы: вывучэнне электрахімічных уласцівасцей іонаабменных матэрыялаў; тэорыя неаднароднасці электрычных палёў.

## Бібліяграфія 
* Изучение структуры электроосажденных металлов : автореферат диссертации … кандидата химических наук / Н. П. Гнусин. — Ленинград, 1953.
  

## Літаратура 
* Гнусин Николай Петрович // Белорусский институт инженеров железнодорожного транспорта : Хроника. События. Люди / П. С. Грунтов, Г. И. Шевчук, В. И. Горбачев. — Гомель, 1993. — С. 184.
* Богатый посев : Гнусин Николай Петрович / В. П. Василевская // Профессора Белорусского государственного университета транспорта. — Гомель, 2003. — С. 53—55. — Информация: дата рождения — 21.11.1919, год смерти ошибочно 1984.
* Гнусин Николай Петрович : [некролог] // Мембраны и мембранные технологии. — 2014. — № 1. — С. 80.
 

Катэгорыя:Хімікі СССР
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Хімікі Расіі
Катэгорыя:Выкладчыкі Кубанскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Таштып (сяло)

**Таштып**  (,  — каменнае дно) — сяло ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Таштыпскага раёна Рэспублікі Хакасія. Размешчана на аднайменнай рацэ, у прасторнай даліне за 150 км на паўднёвы захад ад Абакана. За 22 км на паўднёвы ўсход знаходзіцца горад Абаза. У Таштыпе 62 вуліцы. Размешчаны на рэгіянальнай аўтадарозе 95К-002 Абакан — Ак-Давурак. Адлегласць да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі Абаза 32 км.

Катэгорыя:Населеныя пункты Хакасіі
Бея

**Бе́я** (; ) — сяло ў Рэспубліцы Хакасіі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Бейскага раёна і Бейскага сельсавета.

Насельніцтва — 5247 чал. (2010). Размешчана за 100 км на поўдзень ад Абакана, у міжрэччы рэк Енісей і Абакан, ля адгор’яў Заходняга Саяна ў Койбальскім стэпе. Тут зліваюцца ў адну раку Бея тры невялікія рэчкі: Катамор, Дзеханаўка і Бея Кузняцова. Сяло знаходзіцца ў цэнтры Бейскага раёна. Адлегласць да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі і аэрапорта ў г. Абакане 100 км. Сяло звязана з гарадамі Абаканам і Саянагорскам асфальтаванай дарогай.

Катэгорыя:Населеныя пункты Хакасіі
Кутузаўскі праспект

**Кутузаўскі праспект** () — праспект у Заходняй адміністрацыйнай акрузе Масквы, адна з найважнейшых транспартных магістраляў сталіцы. Размешчаны на тэрыторыі раёнаў Дарагамілава і Філі-Давыдкава.

Праспект пачынаецца як працяг вуліцы Новы Арбат за Новаарбацкім мостам, далей ідзе на паўднёвы захад (з ухілам на захад) і заканчваецца на месцы скрыжавання Рублёўскай і Аміньеўскай шашы. Працягам праспекта з’яўляецца Мажайская шаша.

## Памятныя мясціны 
* Музей-панарама «Барадзінская бітва»
* Трыўмфальныя вароты (Масква)
* Гасцініца «Украіна» (Масква)

Катэгорыя:Вуліцы Масквы
Кап’ёва (пасёлак, Хакасія)

**Кап’ёва** (; ) — пасёлак сельскага тыпу, адміністрацыйны цэнтр Арджанікідзэўскага раёна Рэспублікі Хакасія Расіі. Утварае Кап’ёўскі пассавет. Размешчаны ў паўночнай частцы раёна каля чыгуначнай галінкі Абакан — Ачынск Краснаярскай чыгункі, каля зліцця рэк Белы і Чорны Іюс.

За 15 км ад пасёлка знаходзіцца Верхняя гара, найвышэйшы пункт (876 м над узроўнем мора) паверхні Чулыма-Енісейскай катлавіны. Статус пасёлка гарадскога тыпу з 1959 года. Ператвораны ў сельскі населены пункт у 2010 годзе.

Катэгорыя:Населеныя пункты Хакасіі
Джэбашскі хрыбет

**Джэба́шскі хрыбет**  — горны масіў паўночнага макрасхілу Заходняга Саяна. Складзены пародамі пратэразою (хларытавыя сланцы, кварцыты, мармуры), укаранення гранітных інтрузій (дэвонскага ўзросту).

Працягласць — каля 80 км. Размешчаны паміж 30' і 91°15' уд, з’яўляецца натуральнай мяжой Таштыпскага і Бейскага раёнаў з Краснаярскім краем на паўднёвым усходзе Рэспублікі Хакасія. Рэльеф сярэднягорны, слаба раздзелены са старажытнымі выраўнаванымі вяршыннымі паверхнямі на абсалютных адзнаках 1000—1500 метраў. Максімальная вышыня на тэрыторыі Тывы — 2179 м, у Рэспубліцы Хакасія — 1958 (Карлыган).

На схілах — цёмнахваёвая тайга.

Катэгорыя:Горныя хрыбты Заходняга Саяна
Катэгорыя:Горныя хрыбты Расіі
Катэгорыя:Геаграфія Хакасіі
Катэгорыя:Геаграфія Тывы
Алена Фёдараўна Кудзіна

**Алена Фёдараўна Кудзіна** (нар. , Гомель) — беларускі хімік, спецыяліст у галіне матэрыялазнаўства ў машынабудаванні. Доктар тэхнічных навук (2013), прафесар (2017).

## Біяграфія 
Скончыла Універсітэт дружбы народаў імя П. Лумумбы (спецыяльнасць «Хімія», кваліфікацыя «Выкладчык хіміі, перакладчык з англійскай мовы», 1984), Інстытут механікі металапалімерных сістэм імя У. А. Белага НАН Беларусі (аспірантура, спецыяльнасць «Матэрыялазнаўства (машынабудаванне)», 1993; дактарантура спецыяльнасць «Матэрыялазнаўства (машынабудаванне)», 2008).

Працавала ў Інстытуце механікі металапалімерных сістэм імя У. А. Белага НАН Беларусі (1987—2019; у 2004—2019 — вядучы навуковы супрацоўнік); Беларускім дзяржаўным універсітэце транспарту (з 2019, будаўнічы факультэт, кафедра «Фізіка і хімія», загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: фізіка-хімічныя працэсы ўзаемадзеяння гетэрагенных і аргана-неарганічных сістэм; кампазіцыйныя матэрыялы; мікрахвалевая хімія.

## Узнагароды 
Персанальная надбаўка Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

## Бібліяграфія 
* Физико-химические основы создания органосиликатных композитов технического назначения : диссертация … доктора технических наук : 05.16.09 : защищена 28.02.2013 : утверждена 19.06.2013 / Кудина Елена Федоровна. — Гомель, 2012.
* Химия и микробиология воды : учебное пособие для студентов высших учебных заведений по специальности «Водоснабжение, водоотведение и охрана водных ресурсов» / Е. Ф. Кудина, О. А. Ермолович, Ю. М. Плескачевский. — Гомель, 2010.
* Получение и свойства комбинированных эпоксидных покрытий / Е. Ф. Кудина // Вестник Фонда фундаментальных исследований. — 2017. — № 4. — С. 11—25.
* Вода — свойства, проблемы и методы очистки : монография / А. И. Буря, Е. Ф. Кудина. — Дніпропетровськ, 2006.

## Спасылкі 
* Кудина Елена Федоровна 
 

Катэгорыя:Матэрыялазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі будаўнічага факультэта Беларуска-Расійскага ўніверсітэта
Урад нацыянальнай стабільнасці

**Урад нацыянальнай стабільнасці** () — часовы ўрад у Лівіі. Базуецца ў горадзе Сірт. Падтрымліваецца табрукскім парламентам і ЛНА.

## Гісторыя 
5 лютага 2021 года бакі канфлікту ў Лівіі дамовіліся аб стварэнні часовага ўрада на Форуме лівійскага палітычнага дыялогу, які прайшоў у Жэневе пад эгідай ААН. Абдул Хамід Дбэйба быў абраны прэм’ер-міністрам урада нацыянальнага адзінства, а прэзідэнцкі савет узначаліў Мухамед аль-Манфі.

Умовай фармавання ўрада нацыянальнага адзінства было ўключэнне ў яго асоб, якія раней не займалі пасады ў папярэдніх кабінетах міністраў краіны. Планавалася, што гэты пераходны ўрад будзе кіраваць Лівіяй да выбараў 24 снежня 2021 года.

21 верасня 2021 года Палата прадстаўнікоў Лівіі вынесла вотум недавера Дбэйбе, а 10 лютага 2022 года прызначыла Фатхі Башага прэм’ер-міністрам. Дбэйбе і УНА адхілілі гэтае прызначэнне.

16 мая 2023 года новым прэм’ерам прызначаны Усама Хамада.

## Канфрантацыя 
У жніўні 2022 года двоеўладдзе прывяло да новых узброеных сутыкненняў.

Катэгорыя:Палітыка Лівіі
Катэгорыя:2022 год у Лівіі
Катэгорыя:2022 год у палітыцы
Баград

**Баград** (; ) — сяло, адміністрацыйны цэнтр Баградскага раёна ў Рэспубліцы Хакасіі Расіі. Цэнтр Баградскага сельсавета. Знаходзіцца за 91 км на поўнач ад Абакана. Знаходзіцца на рацэ Цесь (левы прыток Енісея). Адлегласць да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі Сон 46 км. Сяло ўтворана ў 1763 годзе і называлася вёскай Татарскай Цессю. Пазней было перайменавана ў вёску Сухая Цесь, а 7 чэрвеня 1933 года — у сяло Баград у гонар рэвалюцыянера Я. Я. Баграда.

Катэгорыя:Населеныя пункты Хакасіі
Аскіз (рабочы пасёлак)

**Аскіз** (; ) — рабочы пасёлак (пасёлак гарадскога тыпу) у Аскізскім раёне Рэспублікі Хакасія. Утварае гарадское паселішча Аскізскі пассавет. Размешчаны на рацэ Аскіз, за 90-95 км на паўднёвы захад ад Абакана. За 5 км на ўсход ад пасёлка размешчана сяло Аскіз.

У пасёлку знаходзіцца станцыя Аскіз Краснаярскай чыгункі на лініі Новакузнецк — Абакан.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Хакасіі
Аскіз

**Аскіз**:
* Аскіз (рабочы пасёлак)
* Аскіз (рака)
* Аскіз (сяло)
Чаромушкі (Хакасія)

**Чаромушкі** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Рэспубліцы Хакасія Расіі. Уваходзіць у склад гарадской акругі горад Саянагорск. Насельніцтва — 8069 чал. (2021).

Пасёлак гідрабудаўнікоў і эксплуатацыйнікаў найбуйнейшай у Расіі Саяна-Шушанскай ГЭС, размешчаны за 32 км ад горада Саянагорска. Афіцыйны статут пасёлка гарадскога тыпу атрыманы ў 1974 годзе.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Хакасіі
Вяршыня Цёі

**Вяршыня Цёі** (; ) — пасёлак гарадскога тыпу ў Аскізскім раёне Рэспублікі Хакасія Расіі. Утварае аднайменнае гарадское паселішча.

Насельніцтва — 2935 чал. (2021). Размешчаны за 80 км на захад ад райцэнтра сяла Аскіз, у горна-тайговай мясцовасці. Пасёлак знаходзіцца ля вытоку ракі Цёі. За 3 км на правым беразе ручая Магнітнага знаходзіцца гара Абагас.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Хакасіі
Жадаўка

**Жадаўка** () — рабочы пасёлак у Барышскім раёне Ульянаўскай вобласці Расіі, цэнтр Жадаўскага гарадскога паселішча. Размешчаны на рацэ Самародка каля месца ўпадзення Самародкі ў Барыш.

Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1967 года.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ульянаўскай вобласці
Ізмайлава

**Ізмайлава** — тапонім.

## Беларусь 
* Ізмайлава (Аршанскі раён)

## Расія 
* Ізмайлава (гасцінічны комплекс)
* Ізмайлава (Ельнінскі раён)
* Ізмайлава (раён Масквы)
* Ізмайлава (станцыя МЦК)
* Ізмайлава (Ульянаўская вобласць)
Барыш (рака)

**Бары́ш** () — рака ва Ульянаўскай вобласці Расіі, правы прыток Суры (басейн Волгі). Даўжыня — 247 км, плошча вадазборнага басейна — 5800 км². Працякае па Прыволжскім узвышшы.

Жыўленне: крыніцы, снегавое і дажджавое. Замярзае ў лістападзе, адкрываецца ў красавіку.

Асноўныя прытокі: левы — Карсунка, правыя — Вялікая Якла, Урэнь, Майна.

На рацэ размешчаны: горад Барыш, пасёлак Карсун, Рабочы пасёлак імя У. І. Леніна.

Катэгорыя:Рэкі Ульянаўскай вобласці
Катэгорыя:Прытокі Суры (прыток Волгі)
Ізмайлава (Ульянаўская вобласць)

**Ізмайлава** () — рабочы пасёлак у Барышскім раёне Ульянаўскай вобласці Расіі. Цэнтр Ізмайлаўскага гарадскога паселішча. Пасёлак Ізмайлава размешчаны за 17 км ад раённага цэнтра горада Барыша і за 147 км ад абласнога цэнтра — Ульянаўска. Ізмайлава знаходзіцца ў нізіне, на рацэ Чэвіль, акружанай лесам — хвоі, бярозы, ліпы, дубы.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ульянаўскай вобласці
Карсун

**Карсу́н** () — рабочы пасёлак ва Ульянаўскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Карсунскага раёна і Карсунскага гарадскога паселішча. Насельніцтва — 7212 чал. (2021). Пасёлак размешчаны за 95 км ад Ульянаўска, на левым беразе ракі Барыш, ля вусця ракі Карсункі.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ульянаўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1647 годзе
Тоня Хардынг

**Тоня Максін Хардынг** (; нар. , Портленд, Арэгон) — амерыканская фігурыстка-адзіночніца.

У 1991 годзе яна выйграла чэмпіянат ЗША і заняла другое месца на чэмпіянаце свету. Тоня стала другой жанчынай у гісторыі (пасля Мідоры Іта) і першай амерыканкай, якая выканала трайны аксель на спаборніцтвах.

Кар’ера фігурысткі раптам завяршылася пасля таго, як яе былы муж Джэф Гілоўлі, уступіўшы ў змову з Шоўнам Экартам і Шэйнам Стэнтам, напаў на Нэнсі Кэрыган (саперніцу Хардынг) на трэніроўцы падчас чэмпіянату ЗША 1994 года. Саўдзел Хардынг у нападзе на канкурэнтку стаў адным з самых скандальных эпізодаў у свеце спорту, а таксама лёг у аснову мастацкага фільма «Тоня супраць усіх» (2017).

Катэгорыя:Фігурысткі ЗША
Катэгорыя:Фігурысты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1992 года
Катэгорыя:Фігурысты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1994 года
Катэгорыя:Баксёры ЗША
Катэгорыя:Жанчыны-баксёры
Катэгорыя:Баксёры паўлёгкай вагавай катэгорыі
Катэгорыя:Баксёры другой паўлёгкай вагавай катэгорыі
Катэгорыя:Баксёры першай паўсярэдняй вагавай катэгорыі
Катэгорыя:Спартсмены некалькіх відаў спорту
Хардынг

**Хардынг** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ліндсей Хардынг (нар. 1984) — амерыканская і беларуская баскетбалістка.
* Тоня Хардынг (нар. 1970) — амерыканская фігурыстка.
Базарны Сызган

**Базарны Сызган** () — рабочы пасёлак, адміністрацыйны цэнтр Базарнасызганскага раёна Ульянаўскай вобласці Расіі. Пасёлак размешчаны за 170 км на паўднёвы захад ад Ульянаўска. Чыгуначная станцыя «Базарная» на лініі Інза — Нова-Абразцова, на берагах трох рэчак: Сызганка, Тумайка і Кувай.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ульянаўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1638 годзе
Вяшкайма

**Вяшкайма** — рабочы пасёлак ва Ульянаўскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Вяшкаймскага раёна і Вяшкаймскага гарадскога паселішча. Пасёлак размешчаны за 88 км на паўднёвы захад ад Ульянаўска, на ўзвышшы паміж рэкамі Барыш і Вяшкайма. Чыгуначная станцыя на лініі Ульянаўск — Інза.

Аднайменнае сяло Вяшкайма размешчана за 6 км на паўночны захад ад пасёлка.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ульянаўскай вобласці
Майна (Ульянаўская вобласць)

**Майна** () — рабочы пасёлак, адміністрацыйны цэнтр Майнскага гарадскога паселішча і Майнскага раёна Ульянаўскай вобласці Расіі. Чыгуначная станцыя на лініі Ульянаўск — Рузаеўка. Майна размешчана за 75 км (па дарогах) на паўднёвы захад ад Ульянаўска. Насельніцтва — 5821 чалавек (2021). У ваколіцах пасёлка знаходзяцца вытокі рэк Майна і Бярозаўка. Заснаваны ў 1898 годзе як прыстанцыйны пасёлак на новай лініі Інза — Сімбірск Маскоўска-Казанскай чыгункі.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ульянаўскай вобласці
Федэрацыя прафсаюзаў Рэспублікі Казахстан

**Федэрацыя прафсаюзаў Рэспублікі Казахстан (ФПРК)** () — нацыянальны прафсаюзны цэнтр у Казахстане.

## Гісторыя 
Першыя прафсаюзы на тэрыторыі Казахстана пачалі з`яўляцца ў пачатку ХХ стагоддзя. Створаны 6 снежня 1905 года *Саюз рабочых Успенскай меднай рудні*, якая знаходзілася на тэрыторыі цяперашняй Карагандзінскай вобласці, лічыцца першым прафсаюзам у Казахстане.

У савецкі час дзейнасцю ўсіх казахскіх прафсаюзаў кіравала *Казахскі рэспубліканскі савет прафесійных саюзаў*, які ўваходзіў ва Усесаюзны цэнтральны савет прафесійных саюзаў. 10 кастрычніка 1990 года на XIV з’ездзе прафсаюзаў Казахстана была прынята дэкларацыя аб утварэнні *Федэрацыі прафсаюзаў Казахскай ССР*, а 3 сакавіка 1992 года прынята рашэнне аб перайменаванні Федэрацыі прафсаюзаў Казахскай ССР у Федэрацыю прафсаюзаў Рэспублікі Казахстан (ФПРК).

На прэзідэнцкіх выбарах у Казахстане ў 2019 годзе, ФПРК вылучыла свайго кандыдата - Амангельды Таспіхава. Таспіхаў заняў пятае месца, набраўшы 182898 галасоў (1,98%).

У 2022 годзе Федэрацыя прафсаюзаў Рэспублікі Казахстан аднавіла сваё членства ў Міжнароднай канфедэрацыі прафсаюзаў, якое было прыпынена ў 2018 годзе.

## Спасылкі 
* Гісторыя на афіцыйным сайце ФПРК

Катэгорыя:Прафсаюзы Казахстана
Аляксандр Сяргеевіч Нявераў

**Аляксандр Сяргеевіч Нявераў** (нар. , пас. Болшава, Мыцішчанскі раён, Маскоўская вобласць, Расія) — спецыяліст у галіне машынабудаўнічага матэрыялазнаўства. Доктар тэхнічных навук (1994), прафесар (1997)

## Біяграфія 
Скончыў Архангельскі лесатэхнічны інстытут імя В. У. Куйбышава (спецыяльнасць "Хімічная тэхналогія драўніны", 1968), Інстытут механікі металапалімерных сістэм АН БССР (аспірантура, 1978).

Працаваў у Інстытуце механікі металапалімерных сістэм АН БССР (1971–1983, загадчык сектара СКБ), Гомельскім політэхнічным інстытуце (1983–1988, дацэнт), Гомельскім кааператыўным інстытуце (1988–1994, загадчык кафедры "Хімія і фізіка"), Беларускім дзяржаўным універсітэце транспарту (з 1994, будаўнічы факультэт , кафедра "Фізіка і хімія", загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: фізічная хімія; кампазіцыйныя матэрыялы на аснове палімераў і нізкамалекулярных вадкасцей; ахова матэрыялаў ад карозіі.

## Узнагароды 
Бронзовы медаль ВДНГ СССР (1978), нагрудны знак "Выдатнік адукацыі" (2013).

## Бібліяграфія 
* Научные основы создания низкомодульных машиностроительных материалов на базе термопластов и ограниченно совместимых с ними жидкостей : диссертация ... доктора технических наук в форме научного доклада : 05.02.01 : защищена 06.10.1993 : утверждена 13.05.1994 / Неверов Александр Сергеевич. — Гомель, 1993.
* Адаптация материалов к внешним воздействиям / В. А. Гольдаде, А. С. Неверов. — Гомель, 2016.
* Коррозия и защита материалов : учебное пособие / А. С. Неверов, Д. А. Родченко, М. И. Цырлин. — Минск, 2007.
* Smart materials taxonomy / Victor Goldade, Serge Shil’ko, Alexander Neverov. — Boca Raton [et al.], 2016.

## Літаратура 
* Нявераў Аляксандр Сяргеевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2000. — Т. 11. — С. 404.
* Неверов Александр Сергеевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 5. — С. 399.

Катэгорыя:Выпускнікі Архангельскага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі будаўнічага факультэта БелДУТ
Дзіяна Аляксандраўна Родчанка

**Дзіяна Аляксандраўна Родчанка** (нар. , Гомель) — беларускі спецыяліст у галіне фізікахіміі палімераў, машынабудаўнічага матэрыялазнаўства. Доктар тэхнічных навук (1986), прафесар (1987).

## Біяграфія 
Скончыўла Гомельскі педагагічны інстытут (хіміка-біялагічны факультэт, 1961).
    
Працавала ў Інстытуце механікі металапалімерных сістэм АН БССР (1963—1974, старшы навуковы супрацоўнік), Гомельскім філіяле Маскоўскага кааперацыйнага інстытута (1974—1982, дацэнт кафедры хіміі), Беларускім дзяржаўным універсітэце транспарту (1982—2008, прафесар кафедры «Хімія», у 1982—2001 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: даследаванне фізіка-хімічных працэсаў ў кампазіцыйных сістэмах «палімер — метал».

## Бібліяграфія 
* Создание машиностроительных металлополимерных материалов и изделий с использованием низкотемпературной плазмы : автореферат диссертации … доктора технических наук : 05.02.01 / Родченко Диана Александровна. — Москва, 1986.
* Исследование роли надмолекулярной организации в явлениях теплового старения полимерных покрытий : автореферат диссертации … кандидата технических наук : 076 / Д. А. Родченко. — Рига, 1972.
  

## Літаратура 
* Родчанка Дзіяна Аляксандраўна // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2001. — Т. 13. — С. 398.
* Родченко Диана Александровна // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 6. — С. 485.
* Родченко Диана Александровна // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2013. — Т. 3 : Гомельская область : в 2 кн., кн. 2. — С. 293.
* Родченко Диана Александровна // Белорусский институт инженеров железнодорожного транспорта : Хроника. События. Люди / П. С. Грунтов, Г. И. Шевчук, В. И. Горбачев. ― Гомель, 1993. — С. 227.
* Верный и надежный друг : Родченко Диана Александровна / А. Неверов, В. Василевская // Путь в науку. — Гомель, 2005. — Вып. 2 : Доктора и профессора — выпускники ГГУ им. Ф. Скорины. — С. 176—180.
* Наша Диана Александровна : Родченко Диана Александровна / В. П. Василевская // Профессора Белорусского государственного университета транспорта. — Гомель, 2003. — С. 193—197.
Ігнатаўка

**Ігнатаўка** — тапонім.

## Беларусь 
* Ігнатаўка (Хоцімскі раён)

## Расія 
* Ігнатаўка (Ульянаўская вобласць)
Ігнатаўка (Ульянаўская вобласць)

**Ігнатаўка** () — пасёлак гарадскога тыпу Майнскага раёна Ульянаўскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Ігнатаўскага гарадскога паселішча. Ігнатаўка размешчана на рацэ Гушча, за 19 км на поўдзень ад раённага цэнтра Майна ў стэпавай мясцовасці. У 1946—1956 гадах Ігнатаўка была цэнтрам Ігнатаўскага раёна.
## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Валянцін Валянцінавіч Калнін (нар. 1942) — беларускі гісторык архітэктуры.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ульянаўскай вобласці
Арон Лебедзеў

**Арон Лебедзеў** (англ.: *Aaron Lebedeff*,  ці , Гомель, Магілёўская губерня — , Нью-Ёрк, ЗША) — яўрэйскі  і спявак, аўтар слоў і мелодый да песень. Паходзіў з беларускіх яўрэяў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і гандляра, які прадаваў адзенне. У дзяцінстве спяваў у хоры сінагогі з кантарам Борухам-Довідам, захапляўся тэатрам. Гандляваць у бацькавай краме ён не збіраўся, і ўцёк з дому разам з вандроўнай трупай. Быў падсобным работнікам, выконваў невялікія ролі (на расійскай мове), аб’ездзіў Менск, Бабруйск і іншыя гарады. Гэты калектыў распаўся, а Лебедзеў вярнуўся дамоў, выступаў у аматарскіх паказах, ужо на яўрэйскай мове. Іграў у пурымскай п’есе «Мэхірэс Ёсэф» — Продаж Іосіфа — адкрыў школу танцаў..

Памёр 8 лістапада 1960 г. Пахаваны побач са сваёй жонкай (памерла двума гадамі раней) у сектары яўрэйскіх акцёраў альянса на могілках Маўнт-Геброн у Куінсе (Нью-Ёрк).

## Спасылкі 
* Aaron Lebedeff
* Vera Lebedeff

Катэгорыя:Яўрэйскія акцёры (ідыш)
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі ЗША
Катэгорыя:Паэты на ідыш
Суд Маскоўскага раёна г. Брэста

**Суд Маскоўскага раёна г. Брэста** — раённы суд агульнай юрысдыкцыі.

Суд складаецца з суддзяў, у тым ліку старшыні суда, якія прызначаюцца Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь па прадстаўленні Старшыні Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь. Суддзі прызначаюцца на пасаду тэрмінам на пяць гадоў і могуць быць прызначаны на новы тэрмін ці бестэрмінова. Верхні ўзрост знаходжання на дзяржаўнай службе суддзяў — 65 гадоў.

Вышэйстаячым судом з’яўляецца Брэсцкі абласны суд.

## Старшыні суда 
*  Міхаіл Мікалаевіч Мохар.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Суды Беларусі
Катэгорыя:Арганізацыі Брэста
Катэгорыя:Праспект Машэрава (Брэст)
Катэгорыя:Маскоўскі раён (Брэст)
Рабочы пасёлак імя У. І. Леніна

**Рабочы пасёлак імя У. І. Леніна** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Барышскім раёне Ульянаўскай вобласці Расіі. Цэнтр Ленінскага гарадскога паселішча. Заснаваны ў 1848 годзе пры Румянцаўскай суконнай фабрыцы (с. Румянцава) памешчыкам А. А. Пратапопавым, як Румянцаўскі фабрычны выселак (Фабрычны Выселак), на правым беразе ракі Барыш. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1938 года.

З 2005 года — цэнтр Ленінскага гарадскога паселішча.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ульянаўскай вобласці
Красны Гуляй

**Красны Гуляй** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Сенгілееўскім раёне Ульянаўскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Краснагуляеўскага гарадскога паселішча. Насельніцтва — 2691 чал. (2021). Заснаваны ў канцы 1920 года некалькімі сем’ямі, якія перасяліліся ва ўрочышча Гуляй з вёскі Арцюшкіна. У 1942 годзе была пабудавана чыгуначная станцыя Волжскай ракады, на лініі Сызрань — Кіндзякоўка.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ульянаўскай вобласці
Ішэеўка

**Ішэеўка** () — рабочы пасёлак, раённы цэнтр Ульянаўскага раёна Ульянаўскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Ішэеўскага гарадскога паселішча. Насельніцтва —  (2021). Размешчаны за 7 км на поўнач ад адміністрацыйнага цэнтра вобласці горада Ульянаўск (пры гэтым непасрэдна мяжуе з тэрыторыяй яго гарадской акругі), на правым беразе ракі Свіяга на схілах Ішэеўскай гары.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ульянаўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1625 годзе
Кузаватава

**Кузаватава** () — рабочы пасёлак, адміністрацыйны цэнтр Кузаватаўскага гарадскога паселішча і Кузаватаўскага раёна Ульянаўскай вобласці Расіі. Насельніцтва — 7388 чалавек (2021). Назву атрымаў ад сяла, якое знаходзіцца непадалёк.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ульянаўскай вобласці
Мулаўка (Ульянаўская вобласць)

**Мулаўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Мелекескім раёне Ульянаўскай вобласці Расіі. Насельніцтва — 5477 чалавек (2020). Адлегласць да адміністрацыйнага цэнтра 16 км. Адлегласць да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі 18 км. Заснаваны ў 1706 годзе. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1944 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ульянаўскай вобласці
Радзішчава (Ульянаўская вобласць)

**Радзішчава** (; да 1918 года — Дваранская Церашка (Дзмітрыеўскае)) — пасёлак гарадскога тыпу ва Ульянаўскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Радзішчаўскага раёна і Радзішчаўскага гарадскога паселішча. Насельніцтва — 3959 чалавек (2021). Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1978 года.

## Вядомыя асобы 
* Валерый Аляксандравіч Факееў (1940—2016) — бібліяграфазнавец.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ульянаўскай вобласці
Языкова (Ульянаўская вобласць)

**Языкова** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Карсунскім раёне Ульянаўскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Языкоўскага гарадскога паселішча. Пасёлак размешчаны на рацэ Урэнь (басейн Суры), за 70 км на захад ад Ульянаўска, за 28 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра Карсун.

Уздоўж паўднёвай ускраіны пасёлка праходзіць аўтадарога Р178 Саранск — Ульянаўск. Чыгуначныя зносіны з пасёлкам ажыццяўляюцца праз станцыю Чуфарава (лінія Рузаеўка — Ульянаўск), якая размешчана за 34 км на поўдзень.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ульянаўскай вобласці
Новая Майна

**Новая Майна** () — рабочы пасёлак у Мелекескім раёне Ульянаўскай вобласці Расіі. Цэнтр Навамайнскага гарадскога паселішча. Насельніцтва — 5272 чалавека (2021). Рабочы пасёлак Новая Майна знаходзіцца за 8 км на паўднёвы ўсход ад горада Дзімітраўграда, на рацэ Малы Аўраль. Новая Майна заснавана ў канцы XVIII стагоддзя. 2 сярэднія школы, 3 дзіцячых садка, бальніца.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ульянаўскай вобласці
Сурскае

**Сурскае** () — рабочы пасёлак, адміністрацыйны цэнтр Сурскага гарадскога паселішча і Сурскага раёна Ульянаўскай вобласці Расіі. За 110 км ад Ульянаўска, побач з пасёлкам працякае рака Прамза, рака Сура, рака Студзянец.

Насельніцтва — 6008 жыхароў (2021). Заснавана ў 1552 годзе. Статус працоўнага пасёлка — з 1944 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ульянаўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1552 годзе
Эліэзер Менахем Шах

Рабін **Эліэзер Менахем Шах** (; , Вабальнінкас, Ковенская губерня, цяпер Літва — 2 лістапада 2001, Бней-Брак, Ізраіль) — духоўны лідар літоўскага кірунку іўдаізму ў Ізраілі, кіраўнік Панявежскай іешывы. Духоўны лідар партыі Дэгель ха-Тора, адзін з заснавальнікаў партыі ШАС.

## Спасылкі 
* 
* Біяграфія на Jewish Observer

Катэгорыя:Рабіны Беларусі
Катэгорыя:Ахаранім
Катэгорыя:Постаці яўрэйскага багаслоўя
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Біржайскім раёне
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ковенскай губерні
Нексюша

**Нексюша** (нар. , Омск, Расія) — расійская спявачка.

## Кар’ера 
### 2021: «На твиче», «Фенибут», блакіроўка кліпаў 
У ліпені-верасні 2021 года былі заблакаваныя два адзіныя відэакліпы «Фенибут» і «На твиче» на YouTube па патрабаванні дзяржаўных органаў. «Я проста апісваю сваё жыццё, і хай яно не заўсёды складаецца з прыемных і радасных момантаў… Я ўсяго толькі не самы шчаслівы на свеце чалавек і песні ў мяне такія ж», — напісала Нексюша.

Са слоў спявачкі, у відэакліпе «Фенибут» «былі сцэны, якія маглі парушаць дзеючае заканадаўства», пасля чаго кліп быў перамантаваны, прыбраныя забароненыя кадры і перазагружаны на YouTube. Новую версію відэакліпа заблакавалі праз месяц пасля выхаду. Прыпеў песні «Фенибут» змяшчае радкі аб спосабе здзяйснення самагубства.

«На твиче» — «гісторыя пра чалавека, які ратуецца ад шэрых будняў, гуляючы на камп’ютары», піша расійскі музычна-забаўляльны-партал The Flow.

### 2022: «И смех и грех» 
17 чэрвеня 2022 года выйшаў студыйны альбом «И смех и грех», які складаецца з 14 трэкаў. Альбом дэбютаваў на 16 месцы ў эстонскім чарце і 18 месцы ў расійскім чарце альбомаў у Apple Music. З гасцей у альбоме прысутнічаюць Мэйбі Бэйбі, Грэчка і Lida. Партал «Афиша», падводзячы музычныя вынікі тыдня, апісалі нексюшу: «Досціп Манетачкі, жартаўлівасць і беспардоннасць Алёны Швец, гук Доры (таксама пастараўся прадзюсар XWinner) і назіральнасць, якую складана знайсці ў кагосьці яшчэ». Аляксей Мажаеў з InterMedia паставіў альбому ацэнку 8 з 10. «Назва пласцінкі 19-гадовай Нексюшы, […] — на рэдкасць дакладна апісвае змест песень. Нексюша ставіцца да шэрагу юных і кранальных спявачак са сваімі дзявочымі клопатамі (умоўна кажучы, тыпу Доры), аднак не саромеецца ненарматыўнай лексікі (грэх), пры гэтым яе выкарыстанне дае хутчэй камічны эфект (смех)», — піша Мажаеў у рэцэнзіі да альбома.

27 ліпеня 2022 года выйшаў сінгл «Завадская». У сваёй рэцэнзіі для InterMedia Аляксей Мажаеў паставіў трэку ацэнку 8 з 10: «Парадаксальнае пачуццё гумару Нексюшы працягвае захапляць: у строга лірычнай, трохі сумнай манеры артыстка малюе сумныя карціны з жыцця завадчан і цяжкай прамысловасці наогул», піша Мажаеў.

23 верасня 2022 года ў сваім Telegram-канале паведаміла, што год таму ёй ідэнтыфікаваліВІЧ.

## Дыскаграфія 
### Студыйныя альбомы 
### Сінглы 
### Песні ў чартах 
### Гасцявы ўдзел 
### Відэакліпы 
Катэгорыя:Поп-вакалісты Расіі
Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі паводле алфавіта
Мурдэліа (герб)

**Мурдэ́ліа** () — прыватнаўласніцкі герб. Родам Мурдэліа герб быў прынесены з Харватыі ў часы кіравання Уладзіслава, караля польскага і венгерскага.
## Апісанне 
У чырвоным полі залаты маладзік рагамі ўверх, на ім залаты кавалерскі крыж, унізе — залатая шасціпрамянёвая зорка. Клейнод — белы грыфон з паднятымі крыламі і высунутыя языком.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прыватнаўласніцкія гербы
НБУ

Абрэвіятура **НБУ** можа азначаць:
* Нацыянальны банк Украіны.
* Нацыянальны банк Узбекістана.
* Нацыянальная бібліятэка Украіны імя У. І. Вярнадскага.
* Новы балгарскі ўніверсітэт.
Грунтвага

**Грунтвага**, ці **ватэрпас** (,  от  «вада» +  «адрэгуляваць») — вымяральная прылада прамавугольнай формы з пластыка, дрэва ці металу з усталяванымі ў ім празрыстымі колбамі (вочкамі), запоўненымі вадкасцю. Грунтвага выкарыстоўваецца для ацэнкі адпаведнасці паверхняў вертыкальнай ці гарызантальнай плоскасці, а таксама для вымярэння вуглавога адхілення паверхні ад гарызанталі ці вертыкалі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Інструменты
Катэгорыя:Вымяральныя прыборы
Мсціслаўскія павятовыя маршалкі

Спіс маршалкаў дваранства Мсціслаўскага павета.

## Заўвагі 
## Літаратура 
* 
* *Краснолуцкий, А.Ю.* Злая судьба рода Голынских? / А.Ю. Краснолуцкий. — Санкт-Петербург : Политехн. ун-т, 2009. — 233 с.
Аскерка (герб)

**Аске́рка** () — прыватнаўласніцкі герб, варыянт герба «Мурдэліа», якім карыстаўся шляхецкі род Аскеркаў.

## Апісанне 
У чырвоным полі залаты маладзік рагамі ўніз, на ім залаты кавалерскі крыж, унізе — залатая шасціпрамянёвая зорка. Клейнод — 3 страусавыя пёры.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прыватнаўласніцкія гербы
Старацімошкіна

**Старацімошкіна** (, , *Zöyabaş*) — пасёлак гарадскога тыпу ў Барышскім раёне Ульянаўскай вобласці Расіі. Адлегласць да адміністрацыйнага цэнтра 33 км. Адлегласць да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі 18 км, па абодва бакі ракі Малая Свіяга. Сяло Старацімошкіна заснавана прыблізна ў 1660 годзе для аховы ад пранікнення ўсходніх плямёнаў на тэрыторыю Маскоўскай дзяржавы. У 1947 годзе сяло пераўтворана ў рабочы пасёлак.

Сярэдняя, музычная і спартыўная школы, бальніца, аптэка, Дом культуры, дзве мячэці, дзіцячы сад, дом быту, дом дзіцячай творчасці, вузел сувязі.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ульянаўскай вобласці
Сірачынскі

**Сірачынскі** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Леон Сірачынскі — польскі і ўкраінскі культурны дзеяч
* Уладзімір Мікалаевіч Сірачынскі — беларускі фізік

## Гл. таксама 
* Сірачынская
Глотаўка (Ульянаўская вобласць)

**Глотаўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Інзенскім раёне Ульянаўскай вобласці Расіі. Цяпер з’яўляецца цэнтрам Глотаўскага гарадскога паселішча. Чыгуначная станцыя на лініі Інза — Ульянаўск. 
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Ульянаўскай вобласці
Аляксандр Канстанцінавіч Галоўніч

**Аляксандр Канстанцінавіч Галоўніч** (нар. , Лунінец, Брэсцкая вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне кіравання працэсамі перавозак. Доктар тэхнічных навук (2005), дацэнт (1998).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту (спецыяльнасць «Эксплуатацыя чыгунак», 1982; аспірантура, 1987), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт транспарту (дактарантура, 2001).
    
Працаваў на Маскоўскай чыгунцы (1982—1985, станцыя Смаленск-Цэнтральны), у Беларускім дзяржаўным універсітэце транспарту (у 1987—1995 — выкладчык кафедры «Станцыі і вузлы», 1995—1998 — намеснік дэкана факультэта кіравання працэсамі перавозак, 1998—2006 — дацэнт кафедры «Пошук і праектаванне транспартных камунікацый», 2006—2009 — дэкан будаўнічага факультэта, 2009—2016 — дырэктар НДІ чыгуначнага транспарту, 2016—2019 — загадчык кафедры «Транспартныя вузлы», з 2019 — начальнік ВЦЧТ «Сека», адначасова прафесар кафедры «Кіраванне эксплуатацыйнай работай і ахова працы»).

Навуковыя інтарэсы: сістэмы аўтаматызаванага праектавання; 3D-мадэляванне.

## Бібліяграфія 
* Научные основы формирования интегрированной системы автоматизированного проектирования железнодорожных станций : диссертация … доктора технических наук : 05.22.08 : защищена 26.11.2004 : утверждена 05.10.2005 / Головнич Александр Константинович. — Гомель, 2004.
* Техническое оснащение и технология работы станций с массовой переработкой специализированных вагонов : автореферат диссертации … кандидата технических наук : 05.22.08 / Головнич Александр Константинович. — Москва, 1992.
* Автоматизация расчетов и проектирования железных дорог / А. К. Головнич. — Гомель, 2010.
* Объекты железнодорожных станций на цифровых масштабных планах / А. К. Головнич. — Гомель, 2011.
* Моделирование процессов доставки грузов в международном сообщении как информационная основа системы цифрового транспортного коридора / А. К. Головнич, В. А. Падалица // Актуальные вопросы и перспективы развития транспортного и строительного комплексов : материалы IV Международной научно-практической конференции : [в 2 ч.]. — Гомель, 2018. — Ч. 1. — С. 84—87.

## Літаратура 
* Головнич Александр Константинович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2009. — Т. 1 : Брестская область : в 2 кн., кн. 1. — С. 283.
* На пути к САПРу транспорта : Головнич Александр Константинович / Власюк Т. // Путь в науку. — Гомель, 2006. — Вып. 3. — С. 79—82.

 

Катэгорыя:Дэканы будаўнічага факультэта БелДУТ