Барысаўскі хрусталёвы завод

**«Барысаўскі хрусталёвы завод»**. У 2021 годзе створанае на базе прадпрыемства ААТ «Барысаўскі хусталь» было ліквідавана. Іншая частка прадпрыемства была рэарганізавана ў вытворцу вырабаў з медыцынскага шкла ААТ «Белмедшкло».

## Гісторыя 
### У Расійскай імперыі 
У 1895 годзе ў Барысаве быў адкрыты шклозавод, які вырабляў шкляны і хрусталёвы посуд, а таксама лямпавае шкло. У чэрвені 1895 адбылася стачка з удзелам 48 рабочых. У 1899 годзе Вільгельм Краеўскі на паях з В. Панкевічам перакупілі гуту ў Новабарысаве ў збанкрутавалага ігуменскага купца Беркі Кабакова. Завод быў абсталяваны лакамабілем у канцы 19 стагоддзя.

У 1905 годзе здарылася трагедыя — Вільгельм Краеўскі патануў у Нёмане. Нашчадкі Краеўскага змянілі назву прадпрыемства, і Барысаўскі шкло-хрустальны купецкі завод стаў Таварыствам Браты Краеўскія «Барысаў».

Да 1910 года на прадпрыемстве было занята 260 рабочых. Кошт абсталявання завода ў 1910 годзе ацэньваўся ў 51 тысячу рублёў, у 1913 годзе — 101 тысячу рублёў. Кошт прадукцыі складаў 200 тысяч рублёў (1913 год). Завод выпускаў хрусталь, сталовы посуд, лямпавае шкло.

Завод атрымаў вялікі залаты медаль камітэту Усерасійскіх сельскагаспадарчых выставак за высокую якасць хрустальнага посуду (пачатак ХХ стагоддзя). У 1917 годзе на Сусветнай выстаўцы ў Парыжы вырабы з хрусталю ўпершыню былі адзначаны ўзнагародамі.

File:Изделия стеклозавода Краевских до 1917 года, Объединённый музей Борисова, фото Тани Маркиной 01.jpg
File:Изделия стеклозавода Краевских до 1917 года, Объединённый музей Борисова, фото Тани Маркиной 02.jpg
File:Изделия стеклозавода Краевских до 1917 года, Объединённый музей Борисова, фото Тани Маркиной 03.jpg
File:Изделия стеклозавода Краевских до 1917 года, Объединённый музей Борисова, фото Тани Маркиной 04.jpg
File:Подсвечник-распятие, стеклозавод Краевских до 1917 года, Объединённый музей Борисова, фото Тани Маркиной.jpg
File:Кружка стеклозавода братьев Краевских до 1917 года, Объединённый музей Борисова, фото Тани Маркиной.jpg

File:Изделия стеклозавода Краевских до 1917 года, Минский областной краеведческий музей, фото Тани Маркиной 01.jpg
File:Изделия стеклозавода Краевских до 1917 года, Минский областной краеведческий музей, фото Тани Маркиной 02.jpg
File:Изделия стеклозавода Краевских до 1917 года, Минский областной краеведческий музей, фото Тани Маркиной 03.jpg
File:Изделия стеклозавода Краевских до 1917 года, Минский областной краеведческий музей, фото Тани Маркиной 04.jpg
File:Стеклозавод Краевских в Борисове до 1917 года, Минский областной краеведческий музей, фото Тани Маркиной.jpg
File:Стеклозавод Краевских в Борисове до 1917 года, Минский областной краеведческий музей, фото Тани Маркиной 06.jpg

### Перыяд СССР 
 і Барысаўскага імя Дзяржынскага, 1966 год]]
19 лістапада 1917 года ў Барысаве была ўсталявана Савецкая ўлада. Да гэтага часу на ўсіх прадпрыемствах горада быў усталяваны васьмігадзінны працоўны дзень. Саветамі працоўных і салдацкіх дэпутатаў былі зацверджаны завадскія камітэты. Аднак у 1918 годзе Барысаў быў акупаваны нямецкімі войскамі, а ў 1919–1920 гадах — польскімі.

У 1921 годзе завод аднавіў працу і працягваў дзейнасць роўна 100 гадоў, да свайго закрыцця ў 2021 годзе.

У 1922 годзе прадпрыемства было нацыяналізавана, заводу было прысвоена імя акадэміка Тамаша Домбаля.

Пры савецкай уладзе завод быў рэканструяваны. У 1924 годзе была абсталявана ванная печ для выпуску бутэлек, створана механізаванае шліфавальна-паліровачнае аддзяленне. Завод пачаў вырабляць гатункавы шкляны посуд і лямпавае шкло вышэйшай якасці.

Па стане на 1941 год завод уваходзіў у Беларускі трэст шкляной прамысловасці Народнага камісарыята лёгкай прамысловасці БССР.

Пасля заканчэння Вялікай Айчыннай вайны адбылося чарговае аднаўленне і завод выпусціў першую прадукцыю. У першыя пасляваенныя гады завод спецыялізаваўся на выпуску вырабаў з бясколернага шкла.

У 1956 годзе была ўсталявана новая шасцігаршчковая печ для варкі каляровага шкла і хрусталю. Таксама атрымаў шырокае выкарыстанне метад глыбокага тручэння, які дазволіў палепшыць якасць і вонкавы выгляд прадукцыі.

У 1965 годзе завод быў перададзены ў вядзенне Міністэрства прамысловасці будматэрыялаў БССР. Дадатковымі фактарамі, што негатыўна паўплывалі на стан прадпрыемства, называюцца аварыя, якая вывела з ладу печ па вытворчасці борасілікатнага шкла, і адсутнасць кваліфікаваных спецыялістаў па працы з дадзеным выглядам прадукцыі. Акрамя таго, не быў раней прадуманы збыт гатовай прадукцыі. У 2013 годзе для прадпрыемства быў усталяваны ахоўны перыяд, праводзілася санацыя. Станам на 2020 год маёмасць прадпрыемства распрадавалася.

## Узнагароды 
. ]]
Лепшыя ўзоры барысаўскіх вырабаў 2000-х гадоў экспанаваліся ў 24 краінах свету, былі адзначаны медалямі і дыпломамі на міжнародных выстаўках і кірмашах.

* 2008 Выстава «PRIMUS: АМБІЕНТЭ УКРАІНА». Дыплом I ступені за высокі мастацкі густ і арыгінальны дызайн.
* 2008 Дыплом VII Нацыянальнай выставы Рэспублікі Беларусь у Латвіі.
* 2009 Дыплом V Міжнароднай выставы «УзАграЭкспа 2009», Узбекістан.
* 2009 Сертыфікат IX Універсальнага рэгіянальнага гандлёва-прамысловага выставачнага форуму Арменіі.
* 2009 XI Міжнародны форум «PRIMUS: АМБІЕНТЭ УКРАІНА». Дыплом за шматгадовы вопыт вырабу і шырокі мадэльны шэраг вырабаў са шкла і хрусталю.
* 2010 Нацыянальная выстаўка Рэспублікі Беларусь у Сербіі. Дыплом за актыўны ўдзел у выставе.
* 2010 Міжнародная выстаўка-кірмаш «PRIMUS EXHIBITIONS GROUP». Ганаровы дыплом за развіццё і ўвасабленне ўкраінскіх традыцый на пасудным рынку Украіны.

## Памяць 
На тэрыторыі завода раней знаходзіўся музей, у якім у якасці экспанатаў выстаўлялася прадукцыя прадпрыемства. Пасля ліквідацыі прадпрыемства экспанаты былі часткова прададзены, астатнія перададзены ў Барысаўскі аб’яднаны музей.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Барысава
Катэгорыя:колішнія прадпрыемствы Мінскай вобласці
Катэгорыя:Прадпрыемствы Барысава