open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Essa

**Essa** — гурт крыўскага рытуальнага фальклору з Мінска. Створаны ў 2006 годзе Тодарам Кашкурэвічам.

Назва гурта паходзіць ад ракі Эсы, якая цячэ на поўначы Беларусі, што з’яўляецца сакральным цэнтрам балцкай зямлі Крыўі. Творчасць гурта ёсць імкненне да традыцыйнай манеры спеву і грання, якое, аднак, больш імправізацыя, чым дакладнае капіраванне аўтэнтычных узораў. Такім чынам музыкі перадаюць сваё разуменне сакральнай музычнай традыцыі этнасу. Essa прэзентуе музычную традыцыю аднаго этнакультурнага рэгіёна — паўночнай Беларусі (Крыўя, Нальшчаны) і ўсходняй Літвы (Аўкштайція, Дзукія). Асноўны аўтэнтычны рэпертуар гурта грунтуецца на спевах адной вёскі — Велеўшчына Лепельскага раёна, на беразе Эсы.

Вось як бачаць сэнс сваёй творчасці самі музыкі: «*Мы — вернікі старой, дзядоўскай веры. Мы вызнаем пракаветную тутэйшую традыцыю, што засталася спадчынай ад продкаў. Вера, вернасць — не з’яўляецца прамінулымі слядамі ў гісторыі, дух зямлі, дух народу будзе жыць датуль, дакуль будзе гучаць гэтая музыка. Essa — гэта наша рэлігія!»*

Essa з’яўляецца «жывым» гуртам. Першы выступ адбыўся на прэзентацыі слоўніка «Беларуская міфалогія». 15 красавіка 2004 года гурт браў удзел у першым Zlocie Dudziarzy Europy (2004, Познань, Польшча), міжнародных музычных фэстах Regioo (2006, Тарту, Эстонія), MJ (2008, Зарасай, Літва) і інш. Essa з’яўляецца пастаянным удзельнікам міжнароднага фестывалю этнічнай і неафолкавай музыкі Crivia Aeterna. Гурт актыўна выступае ў Літве, Эстоніі. Выступ гурта таксама можна было пабачыць 24 студзеня 2009 года на прэзентацыі другога нумара альманаху DRUVIS, які выдаецца цэнтрам этнакасмалогіі «Крыўя», у мінскім Палацы мастацтва. Таксама Тодар Кашкурэвіч быў лідарам і адным з заснавальнікаў цэнтра этнакасмалогіі «Крыўя».

У 2016 годзе выдадзены дэбютны альбом «Niamiha». У запісе ўдзельнічаў саксафаніст з Вільні Петрас Вішняўскас.

## Дыскаграфія 
* Niamiha (2016)

## Склад гурта 
* Тодар Кашкурэвіч — дуда
* Вольга Дзядовік-Кашкурэвіч — спеў, жалейка

### Былыя ўдзельнікі 
* Святлана Клепікава — спеў, жалейка, канклес

## Спасылкі 
* Тодар Кашкурэвіч: «Ня хочам вёску, хочам жыць агрэсіўна» (Фота, відэа) / Інтэрв’ю для Тузін гітоў
* Відэзапіс выступу на Дударскім фэсце 2008

Катэгорыя:Фолк-гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2006 годзе
Маскоўская (станцыя метро, Мінск)

**Маскоўская** () — станцыя Маскоўскай лініі Мінскага метрапалітэна. Знаходзіцца паміж станцыямі «Усход» і «Парк Чалюскінцаў». Пабудавана па праекце архітэктараў Л. Пагарэлава, Л. Кустовай, Ю. Івахнішыным, мастакоў У. Стальмашонка і В. Даўгалы. Але ў пачатку 1980-х гадоў ва ўлад Мінска з’явіўся праект пераназвання часткі Ленінскага праспекта, якая пачынаецца ад Валгаградскай вуліцы, у Маскоўскі праспект, і новая станцыя метро атрымала назву «Маскоўская». Парадокс складаецца ў тым, што праспект у выніку пераназываць так і не сталі, і, такім чынам, станцыя носіць назву неіснуючай магістралі.

## Архітэктура 
Станцыя калоннага тыпу, выканана са зборных жалезабетонных канструкцый. Тэма афармлення станцыі «Масква — сталіца Саюза СССР» раскрываецца архітэктурнымі сродкамі ў сінтэзе з манументальна-дэкаратыўным мастацтвам. Колеравая гама заснавана на кантрасце чырвонага, белага і залацістага. Тарцовая сцяна над уваходам у перонную залу ўпрыгожана пано з выявай крамлёўскіх курантаў. Пано на 2 пуцявых сценах з выявай гістарычна-архітэктурных помнікаў Масквы выканана ў тэхніцы фларэнційскай мазаікі. Сцены і калоны вестыбюля і пероннай залы абліцаваны белым мармурам. Калоны, цягі, элементы падвеснай столі аформлены паліраванай латунню. Падлога станцыі абліцавана цёмна-чырвоным паліраваным гранітам са светла-шэрым геаметрычным малюнкам.

## Фотагалерэя 

Выява:Maskousk 22.jpg|Панарама  станцыі Маскоўская 
Выява:Maskousk 02.jpg|Паўднёвы выхад у горад  
Выява:Maskousk 01.jpg|Партал тунэля ў бок «Парку Чалюскінцаў»
Выява:Maskousk 17.jpg|Пуць у бок «Усходу»
Выява:Maskousk 14.jpg|Выява Храма Васіля Блажэннага на пуцявой сцяне
Выява:Maskousk 08.jpg|Выява Дзяржаўнага гістарычнага музея на пуцявой сцяне

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Станцыі Мінскага метрапалітэна
Катэгорыя:Маскоўская лінія метро (Мінск)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1984 годзе
Катэгорыя:1984 год у Мінску
Катэгорыя:Аб’екты ў Мінску, названыя ў гонар Масквы
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Льва Пагарэлава
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Ларысы Кустовай
Катэгорыя:Творы Юрыя Івахнішына
Катэгорыя:Творы Уладзіміра Стальмашонка
Катэгорыя:Творы Валерыя Даўгалы
Катэгорыя:Аб’екты на марках
Інстытут культуры (станцыя метро, Мінск)

**Інстытут Культуры** () — станцыя Мінскага метрапалітэна. Размешчана на Маскоўскай лініі паміж станцыямі «Плошча Леніна» і «Грушаўка». Была канцавой станцыяй лініі да 7 лістапада 2012 года, найпрацяглейшы час за ўсю гісторыю Мінскага метрапалітэна (28 гадоў). Шостая па загружанасці станцыя метро ў Мінску — у сярэднім ёй карыстаецца 47,4 тыс. чалавек за суткі.

## Гісторыя 
Узведзена па праекце архітэктараў В. Іўлічава, В. Ачайкіна, Я. Леановіча, К. Эпштэйна, мастакоў В. Чайкі, С. Катовіча.

## Архітэктура 
У аснове архітэктурна-мастацкага афармлення станцыі тэма гісторыі і росквіту культуры Савецкай Беларусі. Перонная зала перакрыта жалезабетонным скляпеннем, падзеленым дэкаратыўнымі тэматычнымі ўстаўкамі з літага шкла. Па восі скляпення размешчаны люстры з хрусталёвага шкла. Для аддзелкі пуцявых сцен і падлогі выкарыстаны паліраваны граніт. Малыя формы і сродкі інфармацыі ўсіх станцый выкананы паводле праекта архітэктараў М. Грыбава, А. Аксёнавай пры ўдзеле У. Сокала.

Мастак-манументаліст В. Чайка на абедзвюх пуцявых сценах выканаў па 12 паясоў з літага жоўтага, аранжавага і чырвонага шкла, якія называюцца «Гісторыя развіцця культуры Беларусі». На іх адлюстраваныя беларускія майстры за працай: ганчары, кавалі, дойліды, ткачы і іншыя.

## Пуцявое развіццё і выхады 
За станцыяй знаходзіцца адваротны тупік і СЗГ у дэпо «Маскоўскае».

Выхады станцыі вядуць да пасадачных платформаў электрацягнікоў Аршанскага, Брэсцкага і Асіповіцкага кірункаў, галоўнага корпуса Акадэмія кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь і Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта культуры і мастацтва.

## Галерэя 

ikult_06.jpg|Свяцільня
ikult_01.jpg|Дэкаратыўныя ўстаўкі на пуцявых сценах
ikult_02.jpg
ikult_03.jpg
ikult_04.jpg

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Станцыі Мінскага метрапалітэна
Катэгорыя:Маскоўская лінія метро (Мінск)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1984 годзе
Катэгорыя:1984 год у Мінску
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Віктара Іўлічава
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Валерыя Ачайкіна
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Яўстафія Леановіча
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Карла Эпштэйна
Катэгорыя:Творы Сцяпана Катовіча
Плошча Якуба Коласа (станцыя метро)

**Плошча Якуба Коласа ** () — станцыя Маскоўскай лініі Мінскага метрапалітэна. Размешчана на Маскоўскай лініі, паміж станцыямі «Акадэмія навук» і «Плошча Перамогі».

Станцыя «Плошча Якуба Коласа» пабудавана па праекце архітэктараў М. Пірагова, А. Зензіна, мастакоў Г. Жарына, Ю. Багушэвіча. Юрый Багушэвіч пасля ўспамінаў пра працу над станцыяй:

Адкрыта 29 чэрвеня 1984 года ў складзе першай чаргі мінскага метро.

## Архітэктура 
Станцыя «Плошча Якуба Коласа» выкананая са зборных жалезабетонных канструкцый з шагам калон 7,5 м. Архітэктурнае вырашэнне пероннай залы (форма калон, нахіленыя рэбры перакрыцця станцыі) асацыіруецца з элементамі беларускага народнага дойлідства. Своеасаблівы нацыянальны характар станцыі надае выкарыстанне керамічных аддзелачных матэрыялаў. 26 калон абліцаваны кафляй з матывамі беларускіх арнаментаў, на тэматычных устаўках выявы народных свят, абрадаў, працы і побыту беларускага народа. У аддзелцы падлогі выкарыстаны граніт, сцен — белы мармур.

## Выхады 
Выхады станцыі размешчаны на плошчы Якуба Коласа. Адзін з іх вядзе да сквера на плошчы і вялікай залы Беларускай дзяржаўнай філармоніі. Другі выхад, абсталяваны трыма стужкамі эскалатараў, вядзе да ЦУМа.

Выява:pkolosa_14.jpg|Пасажырская платформа
Выява:pkolosa_03.jpg|Керамічныя малюнкі на калонах
Выява:pkolosa_04.jpg|
Выява:pkolosa_05.jpg|
Выява:pkolosa_06.jpg|
Выява:pkolosa_07.jpg|
Выява:pkolosa_08.jpg|
Выява:pkolosa_09.jpg|
Выява:pkolosa_10.jpg|
Выява:pkolosa_11.jpg|
Выява:pkolosa_12.jpg|
Выява:pkolosa_13.jpg|
Выява:pkolosa_01.jpg|Выхад у горад, абсталяваны эскалатарам
Выява:pkolosa_02.jpg|Турнікеты

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Станцыі Мінскага метрапалітэна
Катэгорыя:Маскоўская лінія метро (Мінск)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1984 годзе
Катэгорыя:1984 год у Мінску
Катэгорыя:Плошча Якуба Коласа
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Міхаіла Пірагова
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Альберта Зензіна
Катэгорыя:Творы Генадзя Жарына
Катэгорыя:Творы Юрыя Багушэвіча
Катэгорыя:Аб’екты на марках
Плошча Леніна (станцыя метро, Мінск)

**«Пло́шча Ле́ніна»** () — станцыя Мінскага метрапалітэна. Размешчаная на Маскоўскай лініі, паміж станцыямі «Кастрычніцкая» і «Інстытут культуры». Пабудавана па праекце архітэктараў Ю. Градава, Л. Левіна, А. Тылевіча, В. Барташэвіча, мастакоў В. Мігаля і А. Анікейчыка.

## Назва 
У 1992—2003 гадах станцыя абвяшчалася як «Плошча Незалежнасці», аднак, затым пачатковую назву станцыі аднавілі. Па словах начальніка тэхнічнага аддзела Мінскага метрапалітэна, афіцыйнага рашэння пра перайменаванне станцыі «Плошча Леніна» на «Плошча Незалежнасці» не было, былі вусныя распараджэнні кіраўніцтва Мінгарвыканкама. З 2008 года станцыя абвяшчаецца як «станцыя Плошча Леніна, выхад да чыгуначнага вакзала і Плошчы Незалежнасці». 15 сакавіка 2010 года камісія Мінскага гарвыканкама па найменні і перайменаванні праспектаў, вуліц, плошчаў і іншых складовых частак горада ўнесла прапанову пра перайменаванні станцыі метро «Плошча Леніна» на «Плошча Незалежнасці».

## Архітэктура 
Арыгінальнасць архітэктурна-мастацкага рашэння станцыі бачаць у невыкарыстанні канструкцыйных калон, прастаце і цэласнасці інтэр’ераў. Перонная зала перакрыта жалезабетонным скляпеннем лаканічнай формы. Свяцільні размешчаны за інфармацыйнымі карнізамі на пуцявых сценах. У цэнтры пероннай залы дэкаратыўна-мастацкі элемент «Светач».

## Выхады 
Удалае размяшчэнне станцыі «Плошча Леніна» дазволіла аб’яднаць два асноўныя пасажыраўтваральныя вузлы горада — Чыгуначны вакзал і плошчу Незалежнасці. Адзін з выхадаў станцыі размешчаны на Прывакзальнай плошчы, прычым па падземным тунэлі, адкрытым у 2003 годзе, са станцыі можна трапіць проста ў новы будынак вакзала і на пасадачныя платформы. Таксама, на Прывакзальнай плошчы размешчаны аўтавакзал «Цэнтральны» і пасадкавыя платформы электрычак. Другі выхад, абсталяваны трыма стужкамі эскалатараў, вядзе на плошчу Незалежнасці, на якой размешчаны будынкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта, Дома Урада, Мінгарвыканкама, цэнтральнага паштамта, а таксама Чырвоны касцёл.

Перагон паміж станцыямі «Плошча Леніна» і «Кастрычніцкая» — адзін з самых доўгіх у мінскім метро.

## Галерэя 

Выява:lenpl_03.jpg|Пасажырская платформа
Выява:lenpl_02.jpg|Пуць у бок «Інстытута культуры»
Выява:lenpl_04.jpg|Назва станцыі на пуцявой сцяне
Выява:lenpl_06.jpg|Наверша кампазіцыі "Светач" (мастак Веніямін Мігаль).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Станцыі Мінскага метрапалітэна
Катэгорыя:Маскоўская лінія метро (Мінск)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1984 годзе
Катэгорыя:1984 год у Мінску
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Леаніда Левіна
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Уладзіміра Леніна
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Аляксандра Тылевіча
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Юрыя Градава
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Віктара Барташэвіча
Катэгорыя:Творы Анатоля Анікейчыка
Акадэмія навук (станцыя метро, Мінск)

**Акадэмія навук** (, ) — станцыя Маскоўскай лініі Мінскага метрапалітэна. Размешчана паміж станцыямі «Парк Чалюскінцаў» і «Плошча Якуба Коласа». Узведзена па праекце архітэктараў М. Пірагова, А. Зензіна, мастакоў В. Чурылы, С. Сакалова.

## Платформа 
* Тып: Астраўная
* Форма: Прамая
* Даўжыня: 100
* Шырыня: 10

## Выхады 
Адзін выхад станцыі вядзе да галоўнага будынка Акадэміі навук Беларусі, кінатэатра «Кастрычнік» і 1-й гарадской клінічнай бальніцы. Другі, які абсталяваны трымя стужкамі эскалатараў, выходзiць на скрыжаванне праспекта Незалежнасці і вуліцы Сурганава.

## Фотагалерэя 

|Зала станцыі
Выява:Anauk 04.jpg|
Выява:Anauk 03.jpg|Пасажырская платформа
Выява:Anauk 02.jpg|Паказальнік і назва на шляхавой сцяне
Выява:Anauk 05.jpg|Калона
Выява:Anauk 01.jpg|Паўднёвы выхад у горад

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Станцыі Мінскага метрапалітэна
Катэгорыя:Маскоўская лінія метро (Мінск)
Катэгорыя:Станцыі метрапалітэна паводле алфавіта
Катэгорыя:З’явіліся ў 1984 годзе
Катэгорыя:1984 год у Мінску
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Міхаіла Пірагова
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Альберта Зензіна
Катэгорыя:Творы Уладзіміра Чурылы
Катэгорыя:Творы Славы Сакалова
Радзівіл Осцікавіч

**Радзівіл Осцікавіч** (канец XIV ст. — да 13 жніўня 1477) — літоўскі баярын, вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, родапачынальнік Радзівілаў.

## Біяграфія 
Старэйшы сын баярына Осціка.

Упершыню згаданы ў дакуменце Таруньскай дамовы ў 1411 годзе. У 1420—1428 гадах згадваецца як маршалак гаспадарскі вялікага князя Вітаўта. Як сведка падпісаў акт уніі Вялікага Княства Літоўскага з Польшчай 15.10.1432 года. Маршалак земскі (вялікі) у 1433—1434 і 1463—1474 гадах.

Пасля гібелі вялікага князя Жыгімонта Кейстутавіча Радзівіл Осцікавіч падтрымаў абранне на сталец Казіміра Ягелончыка ў 1440 годзе. Неўзабаве атрымаў ад вялікага князя Казіміра ўрады маршалка гаспадарскага і дзяржаўцы анікштанскага. У 1441 годзе быў паслом да караля польскага і венгерскага Уладзіслава III для забеспячэння прызнання ўлады Казіміра ў Княстве. У 1445 годзе ўдзельнічаў у выправе ў Вялікае Княства Маскоўскае супраць Дзмітрыя Шамякі, каб дапамагчы маскоўскаму вялікаму князю Васілю II аднавіць уладу. Удзельнічаў у заключэнні мірнага дагавора паміж ВКЛ, Польшчай і Нямецкім ордэнам у Растэнбургу ў 1448 годзе. У 1449 годзе з дапамогай Васіля II паспяхова дзейнічаў супраць мяцежнага князя Міхаіла Жыгімонтавіча, адваяваў Старадуб, Ноўгарад-Северскі, Радагашч, Пуціўль, Бранск. 3 Кіева войска Радзівіла Осцікавіча рушыла ў Крым, на сталец быў вернуты саюзны Княству хан Хаджы-Гірэй. У

На пачатку 1450-х гадоў Радзівіл Осцікавіч узначаліў магнацкую апазіцыю супраць вялікага князя Казіміра і быў ёй прапанаваны як кандыдат на велікакняжацкі пасад. Выехаў за падтрымкай да хана Залатой Арды Сеід-Ахмеда, але той быў разбіты Хаджы-Гірэем, а паранены Радзівіл Осцікавіч трапіў у палон. У 1455 годзе вярнуўся ў Княства, дзе быў пазбаўлены ўсіх урадаў. Пасля адышоў ад апазіцыі, зноў стаў маршалкам земскім, адначасова з 1463 года ваяводам троцкім і з 1475 года кашталянам віленскім. Разам з Міхалам і Янам Кезгайламі кіраваў Княствам у час адсутнасці ў дзяржаве вялікага князя. У 1470-х гады ўзначальваў дэлегацыі на перагаворах па памежных спрэчках з Псковам і Інфлянцкім ордэнам. Як нябожчык згадваецца 13 жніўня 1477 года.

Валодаў маёнткамі ў Літве (Біржы, Кейданы, Муснікі, Шырвінты, Упнікі і іншыя), Нягневічамі пад Навагрудкам, Харашэвічамі пад Слонімам, Бостынем на Піншчыне.

Меў дачку Ганну, сына Мікалая.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Радзівілы
Катэгорыя:Баяры літоўскія
Катэгорыя:Ваяводы троцкія
Катэгорыя:Кашталяны віленскія
Катэгорыя:Маршалкі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Маршалкі гаспадарскія
Усход (станцыя метро)

**Усход** () — станцыя Маскоўскай лініі Мінскага метрапалітэна. Размешчана на Маскоўскай лініі, паміж станцыямі «Барысаўскі тракт» і «Маскоўская».

Станцыя «Усход» пабудавана па праекце архітэктараў Я. Леановіча, У. Мяцельскага. Уведзена ў эксплуатацыю 26 снежня 1986 ў складзе другой чаргі мінскага метро.

## Канструкцыя 
Станцыя скляпеністага тыпу, выканана са зборных жалезабетонных элементаў трох тыпапамераў заводскай вытворчасці.

## Выхады 
Выхады са станцыі вядуць да жылога мікрараёна «Усход-1», новага будынка Нацыянальнай бібліятэкі і сада.

## Пуцявое развіццё 
За станцыяй у бок «Барысаўскі тракт» размешчаны пашорсны з’езд, бо станцыя з’яўлялася канцавой з 31 снежня 1986 года да 7 лістапада 2007 года.

## Фотагалерэя 

Ushod 05.jpg|Пуцявая сцяна
Ushod 04.jpg|Свяцільні ў нішах збору
Ushod 06.jpg|Выхад у горад
Ushod 02.jpg|Турнікетная зала
Ushod 01.jpg|Уваход на станцыю з праспекта Незалежнасці
BLR-Minsk_metro_station_Vostok_1.jpg

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Станцыі Мінскага метрапалітэна
Катэгорыя:Маскоўская лінія метро (Мінск)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1986 годзе
Катэгорыя:1986 год у Мінску
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Яўстафія Леановіча
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Уладзіміра Целяпнёва
Вольга Яфімаўна Фадзеева

**Вольга Яфімаўна Фадзеева** (нар. , Мінск) — беларуская і расійская .

## Біяграфія 
Нарадзілася 15 кастрычніка 1978 года ў Мінску.

Бацькі Вольгі Фадзеевай — артысты балета. Вольга таксама хацела стаць балерынай, але яе не прынялі ў харэаграфічнае вучылішча, яна паступіла ў тэатральны ліцэй.

У сярэдзіне 1990-х гадоў паступіла ў Беларускую акадэмію мастацтваў. Падчас вучобы рэжысёр Барыс Луцэнка запрасіў Вольгу на галоўную жаночую ролю ў спектаклі тэатра імя М. Горкага «Гамлет», дзе адбыўся яе дэбют на тэатральнай сцэне. У 1999 годзе галоўны рэжысёр Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Я. Купалы Валерый Раеўскі запрасіў Вольгу ў тэатр у ліку некалькіх выпускнікоў Акадэміі мастацтваў. З 1999 года працавала ў Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Я. Купалы.

Таксама здымалася ў кіно. Першай работай была эпізадычная роля ў фільме «Зорка Венера» (2000). Вядомасць прынёс серыял «Салдаты», дзе Вольга Фадзеева сыграла галоўную жаночую ролю.

## Спасылкі 
* Вольга Фадзеева на rusactors.ru

Катэгорыя:Постаці Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы
Катэгорыя:Постаці Нацыянальнага акадэмічнага драматычнага тэатра імя Максіма Горкага
Музей К’ярваля

'''Музей К'ярваля''' () - музей у Рэйк’явіку на вуліцы Flókagata, месціцца на ўскрайку маленькага парку Міклатун (Miklatun) і прысвечаны ісландскаму мастаку Ёганесу Свейнсану К'ярвалю (1885-1972). Пастаянна ў сценах музея адбываюцца выставы сучасных мастакоў-інсталятараў. Ёсць таксама невялічкае кафэ з бясплатным інтэрнэт-доступам.

Катэгорыя:Музеі Рэйк’явіка
Альгімонт Гальшанскі

**Альгімонт Гальшанскі** (1-я палова XIV ст. — паміж жніўнем і кастрычнікам 1393) — літоўскі арыстакрат, пачынальнік роду князёў Гальшанскіх.

## Біяграфія 
Напэўна, упершыню згаданы Германам Вартбергам пад 1371 года як «вялікі вяльможа», чый «двор» над ракой Нявежай у  разбурыла лівонскае войска Ордэна (*deinde Nevese flumen descendendo ab utraque parte usque ad **curiam Algeminnen** in terra Arvisten, ubi **Algeminne, magnus satrapa***). Аднак цэнтр уладанняў Альгімонта, паводле ордэнскіх *Die Littauischen Wegeberichte,* быў у Гальшанах (*Von dannen in Ongemundes hoﬀ Galschan ij mile rum weg*).

У 1383 годзе Альгімонт (*Angemunt*) у свіце вялікага князя Ягайлы браў удзел у перамовах з пасламі вялікага магістра, у канцы 1384 года з іншымі пасламі (*Sgergelo, Olgemont et Borizszo duces*) едзе ў Кракаў, дзе 18.1.1385 года просіць для вялікага князя рукі каралевы Ядвігі. Таксама Альгімонт, напэўна на пачатку 1389 года, разам з Братошам (*Овгимонта и Братоушу*) едзе ў Ноўгарад для перамоў з наўгародцамі пра прыняцце на прыгарады князя Лугвена Альгердавіча, брата Ягайлы. У свой час Юзаф Вольф, а следам іншыя даследчыкі адносілі гэтыя згадкі да Івана Альгімонтавіча, быццам называнага паганскім імем бацькі. Але няма падстаў сумнявацца, што ўласна сам князь Альгімонт браў удзел у тых падзеях.

У канцы 1380-х — пачатку 1390-х гадоў князь Альгімонт (*кнѧз(ь) Ѡлгимонтъ*) быў сярод выдаўцоў паручных грамат за баярына Братошу (1387—1394) і князя Жэдзівіда (жнівень-кастрычнік 1393).

Памёр не пазней за кастрычнік 1393 года, калі яго сын князь Іван атрымаў кіеўскае намесніцтва ад вялікага князя Вітаўта.

У Кіева-Пячэрскім памянніку (канец XV — пачатак XVI ст.) ёсць запіс *«Княз Олгимонта, нареченного в святом крещении Михаила, а в иноцех Евфимия»*, але гэтую згадку, запісаную болей праз стагоддзе па смерці Альгімонта, лічаць ненадзейнай.

Беларуска-літоўскія летапісы XVI ст. згадваюць кіеўскага намесніка Альгімонта ў часы вялікага князя Гедзіміна, падзеі датаваны 1321 годам і цяпер іх лічаць сумнеўнымі, але ў кожным разе названы Альгімонт можа быць толькі іншай асобай. Тыя самыя летапісы часта называюць Альгімонта сынам Міндоўга Гальшанскага, а яго сынам легендарнага Гольшы, у Еўраінаўскім летапісе сам Альгімонт названы сынам Гольшы. Тым часам крыніцы XIV ст. пад 1331 годам згадваюць кіеўскага князя Фёдара.

Мацей Стрыкоўскі згадвае таксама наваградскага князя Альгімонта ў XIII ст., сына міфічнага Тройната і бацьку міфічнага Рынгольда, калі гэтыя звесткі і мелі рэальную аснову, то храналагічна гэта можа быць толькі яшчэ адзін Альгімонт, ён і не названы Гальшанскім, і яго сувязь як з Альгімонтам Гальшанскім, так і з легендарным Альгімонтам Гольшавічам не прасочваецца.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гальшанскія
Кіты

**Кіты́** ( — «марская пачвара») — марскія млекакормячыя з атраду кітападобных, якія не адносяцца ні да дэльфінаў, ні да марскіх свінняў.
Касаткі («кіты-забойцы») і грынды маюць слова «кіт» у сваіх неафіцыйных назвах, хоць яны з'яўляюцца дэльфінамі паводле строгай класіфікацыі.

## Паходжанне і віды 
* Вусатыя кіты
* Зубатыя кіты

Катэгорыя:Кітападобныя
Музей Эйнара Ёнсана

**Музей Эйнара Ёнсана** — музей ісландскага скульптара Эйнара Ёнсана, знаходзіцца насупраць Хальгрымскірк'і ў Рэйк’явіку. Будынак музея вельмі нагадвае 1930-я гады. Пры музеі створаны сад скульптур, у якім сярод кветак і кустоўя хаваюцца містычныя фігуры ісландскага скульптара.

## Спасылкі 
* http://www.skulptur.is/  — Сайт музея

Катэгорыя:Музеі Рэйк’явіка
Катэгорыя:Музеі паводле алфавіта
Рэйк’явікскі музей пад адкрытым небам

**Рэйк’явікскі музей пад адкрытым небам** () — гістарычны музей Рэйк’явіка, а таксама музей пад адкрытым небам і краязнаўчы музей, якіх знаходзіцца ў гарадскім квартале *Árbær*.

## Гісторыя 
Прыкладна ў сярэдзіне 20-га стагоддзя ўнікла занепакоенасць, што «стары Рэйк’явік» знікае назаўжды. Першыя спробы заснаваць музей зроблены ў 1942 годзе, калі ў гарадскі савет прадставілі петыцыю грамадскасці. Запыт быў прыняты і накіраваны ў «Таварыства Рэйк’явіка», якое займалася даследаваннем мясцовай гісторыі. З гэтага часу пачаўся сістэматычны збор дакументаў, які заклаў аснову гарадскога архіва.

У 1954 годзе афіцыйна заснаваны архіў і гістарычная калекцыя Рэйк’явіка, дырэктарам якіх прызначаны Ларус Сігурб’ёрнсан. У 1957 годзе гарадскі савет прыняў рашэнне стварыць на месцы старой фермы Árbær [ˈaurˌpaiːr̥] грамадскі парк і музей пад адкрытым. Árbæjarsafn быў задуманы як аддзел архіваў і гістарычнай калекцыі Рэйк’явіка і музей пад адкрытым небам з аўтэнтычнымі пабудовамі і побытам мінулых пакаленняў.

У 1968 годзе Гістарычны музей Рэйк’явіка і Árbæjarsafn аб’ядналі ў адну ўстанову пад назвай Árbær Museum. У 1974 годзе гарадскі савет прыняў рашэнне пра прызначэнне муніцыпальнага куратара. Першай гэтую пасаду заняла Нанна Хермансан (1974—1984), затым куратарамі былі Рагнхейдур Торарынсдоцір (1984—1989), Маргрэт Хальгрымсдоцір (1989—2000) і Гудна Гердур Гунарсдоцір (з 2000).

Калі музей быў заснаваны ў 1957 годзе, ён знаходзіўся недалёка ад ускраін Рэйк’явіка. З тых часоў горад значна вырас і далёка выходзіць за межы музейнай тэрыторыі. У 2006 годзе музей адкрыў новую выстаўку, аснаваную на археалагічных знаходках у цэнтры горада, якая атрымала назву Reykjavík 871±2.

У комплекс музея ўваходзяць прыкладна 30 дамоў і тарфяных хацін з 19 стагоддзя з адпаведным для тых часоў інтэр’ерам. У музеі можна пабачыць рэканструкцыю тыповых ісландскіх рамёстваў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт музея Ár­bær Open Air Mu­seum

Катэгорыя:Музеі Рэйк’явіка
Катэгорыя:Музеі пад адкрытым небам
Катэгорыя:Музеі паводле алфавіта
Курасоўшчына

Назву **Курасо́ўшчына** маюць:

* Курасоўшчына — колішняя вёска, з 1965 года ў складзе Мінска
* Курасоўшчына — жылы раён у Мінску
* Курасоўшчына — прыпыначны пункт мінскага аддзялення беларускай чыгункі
* Курасоўшчынскі парк — парк у Курасоўшчыне
* Курасоўшчына - вадасховішча
Ціхан Якаўлевіч Кісялёў

{{ДД
| імя              = Ціхан Кісялёў
| жанчына          =
| выява            = Ціхан Кісялёў.jpg
| шырыня партрэта  = 230
| подпіс           =
| тытул            = Першы сакратар ЦК КП Беларускай ССР
| парадак          = 15
| сцяг             = Symbol-hammer-and-sickle.svg
| перыядпачатак    = 16 кастрычніка 1980
| перыядканец      = 11 студзеня 1983
| папярэднік       = Пётр Міронавіч Машэраў
| пераемнік        = Мікалай Мікітавіч Слюнькоў
| тытул_2          = Намеснік Старшыні Савета Міністраў СССР
| сцяг_2           = Flag of the Soviet Union.svg
| перыядпачатак_2  = 5 снежня 1978
| перыядканец_2    = 23 кастрычніка 1980
| прэм'ер_2        = Аляксей Мікалаевіч Касыгін
| тытул_4          = Старшыня Савета Міністраў Беларускай ССР
| парадак_4        = 5
| сцяг_4           = Flag of Byelorussian SSR.svg
| перыядпачатак_4  = 9 красавіка 1959
| перыядканец_4    = 11 снежня 1978
| папярэднік_4     = Мікалай Яфрэмавіч Аўхімовіч
| пераемнік_4      = Аляксандр Нічыпаравіч Аксёнаў
| тытул_5          = Першы сакратар Брэсцкага абкама КПСС
| парадак_5        = 5
| сцяг_5           = Symbol-hammer-and-sickle.svg
| перыядпачатак_5  = 1952
| перыядканец_5    = жнівень 1955
| папярэднік_5     = Фёдар Пахомавіч Сіляеў
| пераемнік_5      = Пётр Міронавіч Машэраў
| дата нараджэння  = 
| месца нараджэння = 
| дата смерці      = 
| месца смерці     = 
| нацыянальнасць   = беларус
| партыя           = КПСС з 1940
| сужэнец          =
| дзеці            =
| адукацыя         = 
| прафесія         = выкладчык беларускай мовы і літаратуры
| бацька           =
| маці             =
| аўтограф         =
| узнагароды       = { Style = "background: transparent"
 
}
{ Style = "background: transparent"
       
-
     
}
}}

**Ці́хан Я́каўлевіч Кісялё́ў** (, в. Агародня Дабрушанскай воласці, Гомельскі павет — 

## Біяграфія 
Беларус. З 1936 г. знаходзіўся на выкладчыцкай працы, працаваў дырэктарам школы. Член УКП(б) з 1940 года. Скончыў Гомельскі педагагічны інстытут (1941).

## Літаратура 
* Киселев Тихон Яковлевич // Известия ЦК КПСС. 1990. № 7;
* Киселев Тихон // История Беларуси: Словарь-справочник. — Мн.: Экономпресс, 2000. ISBN 985-6479-22-3
* 

Катэгорыя:Пахаваныя на Усходніх могілках Мінска
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 10-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 9-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 8-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 4-га склікання
Катэгорыя:Члены ЦК КПСС
Катэгорыя:Кандыдаты ў члены ПБ ЦК КПСС
Катэгорыя:Выпускнікі Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Першыя сакратары ЦК КПБ
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Члены бюро ЦК КПБ
Катэгорыя:Сакратары ЦК КПБ
Катэгорыя:Другія сакратары ЦК КПБ
Катэгорыя:Старшыні Савета Міністраў БССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Добрушскім раёне
Драгобыч

**Драгобыч** () — горад у Львоўскай вобласці Украіны, адміністрацыйны цэнтр Драгобыцкага раёна, куды сам не ўваходзіць. Мае статус горада абласнога значэння. У 1939—1941 і 1944—1959 гадах — цэнтр Драгобыцкай вобласці.

## Гісторыя 
Заснаваны ў канцы XI ст. У 1340 годзе стаў цэнтрам староства Перамышльскай зямлі Рускага ваяводства Каралеўства Польскага, пасля — Рэчы Паспалітай. З ХV ст. горад развіваўся найперш як кірмашовы і солеварчы цэнтр. Пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай адышоў да Імперыі Габсбургаў. У сярэдзіне XIX ст. ператварыўся ў найбуйнейшы ў Еўропе цэнтр здабычы нафты, што спрыяла хуткаму развіццю горада. У міжваеннай Польшчы быў цэнтрам павета Львоўскага ваяводства. Паводле Пакту Молатава — Рыбентропа, у 1939 годзе адышоў да СССР.

У 1939—1959 гадах горад быў адміністрацыйным цэнтрам Драгобыцкай вобласці.

Сёння горад вядомы, як малая радзіма Юрыя Драгобыча, Івана Франка і Бруна Шульца. У горадзе дзейнічалі шматлікія нафтаперапрацоўчыя прадпрыемствы. Зараз у горадзе працуе солеварчы завод, найстарэйшы заводам такога тыпу ў Еўропе.

## Насельніцтва 
Колькасць пастаяннага насельніцтва горада, станам на 1 студзеня 2020 года, складала 75 396 чалавек.

* 1869 год — 16 880 чал. (у т.л. 47,7 % — яўрэі, 28,7 % — украінцы, 23,2 % — палякі або рыма-каталікі).
* 1939 год — 34 600 чал. (у т.л. 39,9 % — яўрэі, 33,2 % — палякі, 26,3 % — украінцы).
* 1959 год — 42 000 чал. (у т.л. 70 % — украінцы, 22 % — рускія, 3 % — палякі, 2 % — яўрэі).

## Адукацыя і навука 
* Драгобыцкі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Івана Франко
* Драгобыцкая духоўная семінарыя благаслаўлёных свяшчэннамучанікаў Севярына, Віталя і Якіма

## Вядомыя асобы 
* Вольга Мікалаеўна Жалонкіна (нар. 1956) — беларускі мастак тэатра.
* Вільгельм Леапольскі (1826—1892) — польскі мастак.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласці
Анатоль Дзмітрыевіч Папанаў

**Анатоль Дзмітрыевіч Папанаў** (, Вязьма — , Масква) — расійскі акцёр тэатра і кіно. Народны артыст СССР (1973). Лаурэат Дзяржаўнай прэміі Расіі (1966), Дзяржаўнай прэміі СССР (1989 — пасмяротна). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 31 кастрычніка 1922 года ў Вязьме. У 1930 годзе разам з бацькамі пераехаў у Маскву. Скончыў інстытут тэатральнага мастацтва (1946). З 1947 года працаваў у Клайпедскім тэатры, з 1949 — у Маскоўскім тэатры сатыры. Агучваў мультфільмы (Воўк у серыяле «Ну, пачакай!», 1969—81). Памёр 7 жніўня 1987 года ў Маскве. Пахаваны ў Маскве на Новадзявочых могілках.

## Ролі ў кіно 
* 1963: «Прыходзьце заўтра...» — «Мікалай Васілевіч», скульптар
* 1964: Дайце кнігу скаргаў
* 1965: «Дзеці Дон Кіхота» — «Пётр Бандарэнка», акушэр-гінеколаг
* 1966: «Сцеражыся аўтамабіля» — «Цесць» (разам з Андрэем Міронавым)
* 1968: «Брыльянтавая рука» — «Лёлік» (разам з Андрэем Міронавым)
* 1982: «Іван» — Іван

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Народныя артысты СССР
Катэгорыя:Пахаваныя на Новадзявочых могілках
Юрый Луцкевіч

**Юрый (Юрка) Луцкевіч** () — адзін з кіраўнікоў Беларускай незалежніцкай партыі, афіцэр батальёну «Дальвіц».

## Біяграфія 
Сын Антона Луцкевіча, вядомага дзеяча беларускага нацыянальнага руху, брат Лявона Луцкевіча. Юрка скончыў Віленскую беларускую гімназію, Віленскае тэхнічнае вучылішча.

У канцы 1930-х вучыўся ў Варшаўскай політэхніцы, быў забраны ў польскую афіцэрскую школу. У верасні 1939 трапіў у нямецкі палон. Пад час нямецкай акупацыі Беларусі з гады 2-й сусветнай вайны быў дырэктарам беларускай школы ў Радашковічах, настаўнічаў у Баранавічах. Удзельнічаў у нацыянальным падпольным руху, быў сябрам БНП. З 1944 — афіцэр БКА, удзельнічаў у падрыхтоўцы антынямецкага паўстання ў Мінску ў канцы чэрвеня 1944, якое не адбылося. Пасля — у батальёне «Дальвіц».

Разам з Усеваладам Родзькам вясной 1945 г. з Чэхіі перабраўся ў Польшчу з мэтай арганізацыі антысавецкага падполля і партызанскага руху. Арыштаваны ў Варшаве ў канцы 1945. Праходзіў па справе над кіраўніцтвам Беларускай незалежніцкай партыі. Асуджаны на 25 гадоў лагераў «*за здраду і супрацоўніцтва з ворагам*». Зняволенне адбываў на Калыме.

Выйшаў 14 жніўня 1956 года, потым здабываў золата, быў старацелем. У Беларусь вярнуўся ў 1957 г., потым жыў у Вільнюсе. Уладкаваўся на працу ў электрамантажны трэст у сістэме Міністэрства будаўніцтва ЛітССР. Працаваў інжынерам, хоць афіцыйна лічыўся электратэхнікам 6-га разраду.

Памёр 12 жніўня 1992 г. у Вільні.

## Сям’я 
На Калыме, ужо пасля свайго вызвалення з лагеру, пазнаёміўся з маскоўскай камсамолкай Нінай Злыгосцевай, якая былая маладзейшай за яго на 15 гадоў і мела мужа. Пасля раз’ехаліся. У 1957 годзе яна нарадзіла сына Сяргея, а потым развялася са сваім першым мужам. Завязалася перапіска з Луцкевічам, у выніку Злыгосцева пераехала ў Вільню пабралася з ім шлюбам. Юрый Луцкевіч усынавіў яе сына Сяргея і даў яму сваё прозвішча.

У шлюбе з Нінай Злыгосцевай меў дачку Алесю (нар. 5 лютага 1969) і сына Івана (нар. 8 сакавіка 1974). Алеся Юр’еўна Луцкевіч вучылася ў Мінску, стала дыпламаваным дэфектолагам. Ажанілася з беларускім мастаком Алесем Покладам, ад якога мае сына Яна. Іван Юр’евіч Луцкевіч скончыў факультэт беларускай філалогіі Вільнюскага педуніверсітэта. Эміграваў у Ізраіль, дзе ажаніўся з гамяльчанкай Вольгай, ад якой мае 2 сыноў — Міхаэля (Міхася) і Юрку.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Юры Луцкевіч (нэкралёг) // Беларус, № 394, кастр. 1992.
* Луцкевіч Юрка // Антысавецкія рухі ў Беларусі: 1944—1956. — Мн.: Архіў Найноўшае Гісторыі, 1999. ISBN 985-6374-07-3
* 

Катэгорыя:Члены Беларускай незалежніцкай партыі
Катэгорыя:Члены Беларускай краёвай абароны
Катэгорыя:Члены Паветрана-дэсантнага спецыяльнага батальёна «Дальвіц»
Рок-гурт

**Рок-гурт** — музычны калектыў, які працуе ў жанры рок-музыкі. У гады існавання СССР ужываўся афіцыйны тэрмін **вакальна-інструментальны ансамбль (ВІА)**. Першыя рок-гурты з’явіліся ў ЗША і Вялікабрытаніі ў 2-й палове 1950-х гадоў, адначасова з папулярызацыяй рок-н-рола.

## Вядомыя гурты 
* Fun.
* Phoenix (гурт)
* Why not
* Wolf Gang
The Rolling Stones

**«The Rolling Stones»** (*Ролінг Стоўнз*) — брытанскі рок-гурт. Адзін з найвялікшых гуртоў у гісторыі рок-музыкі.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1962 годзе ў Лондане. Назва была абрана паводле песні Мадзі Уотэрса «Rollin’ Stone». У першы склад уваходзілі вакаліст Мік Джагер, гітарысты Кіт Рычард і Браян Джонс, піяніст Іэн Сцюарт, пазней прыйшлі Біл Уаймен (бас-гітара), Чарлі Уотс (ударныя). Дэбютавалі ў 1962 годзе, першы альбом пад назвай «Rolling Stones» выйшаў у 1964 годзе. У другой палове 1960-х гадоў гурт атрымаў міжнароднае прызнанне; росквіт майстэрства прыйшоўся на 1970-я гады. У пачатку 1990-х гадоў музыканты групы, якія даўно сталі культавымі фігурамі, зрабілі беспрэцэдэнтнае турнэ за ўсю гісторыю існавання рок-музыкі. У першыя гады існавання ў рэпертуары пераважалі творы рок-н-рола, песні дуэта Джагер-Рычардс, а з канца 1960-х гадоў — толькі ўласныя песні.

Выконваюць рознастылёвыя песні — ад кантры да блюза. Музыка «The Rolling Stones» вызначаецца арыгінальнасцю гучання, моцнай энергетыкай, насычанай эмацыянальнасцю, бунтарскімі паводзінамі і тэкстамі песень, гарманічным зліццём непаўторнага голасу Джагера і запамінальных гіпнатычных рытмаў. Група з’яўляецца лідарам сярод рок-музыкантаў па колькасці «залатых», «плацінавых» і «мультыплацінавых» альбомаў.

Гурт выдаў 22 студыйныя альбомы ў Вялікабрытаніі (24 у ЗША) і працягвае дзейнасць да цяперашняга часу.

## Дыскаграфія 
* 1964 The Rolling Stones (UK)
* 1964 England's Newest Hit Makers (USA)
* 1964 12 X 5 (USA)
* 1965 The Rolling Stones № 2 (UK)
* 1965 The Rolling Stones, Now! (USA)
* 1965 Out of Our Heads (UK/USA)
* 1965 December's Children (And Everybody's) (USA)
* 1966 Aftermath (UK/USA)
* 1967 Flowers (USA)
* 1967 Between the Buttons (UK/USA/Japan)
* 1967 Their Satanic Majesties Request
* 1968 Beggars Banquet
* 1969 Let It Bleed
* 1971 Sticky Fingers
* 1972 Exile on Main St.
* 1973 Goats Head Soup
* 1974 It's Only Rock and Roll
* 1976 Black & Blue
* 1978 Some Girls
* 1980 Emotional Rescue
* 1981 Tattoo You
* 1983 Undercover
* 1986 Dirty Work
* 1989 Steel Wheels
* 1994 Voodoo Lounge
* 1997 Bridges to Babylon
* 2005 A Bigger Bang
* 2016 Blue & Lonesome
* 2023 Hackney Diamonds

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рок-гурты Вялікабрытаніі

Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1962 годзе
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Віктар Лупасін

**Віктар Лупасін**, сапраўднае імя **Віктар Іваноў** (, ; Псеўданімы: *Віктар Ываноў*) — беларускі паэт і музыкант.

## Біяграфія 
У 1999—2001 гадах вучыўся на мехмаце БДУ, з 2003 — на філалагічным факультэце БДУ, які скончыў у 2008 годзе. Заснавальнік арт-панк-гурта «Засралі казарму», пазней удзельнік гуртоў «Краджа золата» і «Мар’янская ўпадзіна». У кастрычніку—лістападзе 2013 года намеснік галоўнага рэдактара ў часопісе «Маладосць».

## Творчасць 
Літаратурнай творчасцю займаецца з 1998 года, да 2002 года выступаў пад імем **Віктар Іваноў**, да 2008 — як **Віктар Ываноў**. Аўтар каля 400 вершаў і больш за 25 паэм, а таксама значнага аб’ёму прозы. Працуе ў розных жанрах, і як драматург, і нават як перакладчык. Больш вядомы як эпатажыст.

У выдавецтве «Галіяфы» выйшла дэбютная кніга В. Лупасіна «Асарці» (2009). Творы друкаваліся ў «Літаратура і мастацтва», «Дзеяслоў», «Беларусь сегодня», «Маладосць», «Партызан», таксама ў самвыдатаўскім друку («Ё», «Вясковыя могілкі», «Хню») і калектыўных зборніках («Літаратурны квартал», «In Вільня veritas»).

Сюжэт песні «Я — скумбрыя» будуецца на апісанні асабістых перажыванняў лірычнага героя — атлантычнай скумбрыі, які рашуча сцвярджае: «Я не лебедзь, не рак, не шчупак». Насуперак біялагічнай праўдзе пра народны характар скумбрыі ў сваёй песні Віктар стварае вобраз скумбрыі-індывідуаліста. Ходам апавядання слухач паглыбляецца ва ўнутраны свет скумбрыі, якая стамілася ад думак пра пачварныя пацалункі маляванай губой і адчайна ірвецца да родных хваль любай Атлантыкі. Але і там скумбрыю чакаюць новыя выпрабаванні: неймаверна прывабная і безумоўна смачная, яна становіцца аб'ектам палявання. Шматлікія ахвочыя пакаштаваць скумбрыю як жэле і суфле не пакідаюць гераіне ані шанцу на спакойнае жыццё і захаванне любімага бліскучага касцюма. У выніку, скумбрыя прыходзіць да высновы, што ўласная бяспека і спакой ёй значна даражэйшыя за ўсеагульную любоў і папулярнасць.

У 2010-я гады піша шэраг аповесцяў: «Белая інтуіцыя», «Васенькапакаліпсіс» (абедзве — 2014), «Акакій і Паўсекакій ратуюць хамячка» (2017) і іншыя.

Творы перакладалі на балгарскую мову, былі аб’ектамі пародыі. Апавяданне «Слонікі» аналізуюць на філалагічным факультэце БДУ ў курсе найноўшай беларускай літаратуры, а санетны цыкл «Аўтамабілі СССР» ёсць першым у славянскай паэзіі цыклам аўтамабільных санетаў.

## Літаратура 
* Лупасін В. СУЧБЕЛЛІТ. Margaritas ante porcos // Белорусские новости: Мнение. 2008, 15 ліст. 13:13 — Эл.рэсурс naviny.by
* Скарапанава І. С. Канцэптуалісцкія праэкты Віктара Ыванова  // Русская и белорусская литературы на рубеже XX—XXI веков. К 70-летию кафедры русской литературы: Сб. науч. статей: В 2 ч. Ч. 2. — Минск: Ривш, 2010. С.178-184.

Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Драматургі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Музыканты Беларусі
Кезгайла Валімонтавіч

**Кезгайла-Міхал Валімонтавіч** (згадв. ад 1401 да 1448) — літоўскі баярын, сын Валімонта Бушкавіча. Староста вількамірскі (1410), староста жамойцкі (1412—1432, 1440—1441, 1442—1448), кашталян віленскі (1445—1448).

## Імя 
Імя Кесгайла (Кенсгайла) — з шэрагу старабалцкіх (старалітоўскіх) двухасноўных імёнаў. Такія імёны дайшлі з індаеўрапейскай эпохі і ўласцівыя іменнікам народаў індаеўрапейскага паходжання.

Першая аснова імені ў раннелітоўскія часы, перад заняпадам насавога -*n*-, мела выгляд *Kens-*. Звязана звязаны з літ. *kęsti* (стараліт. *kensti*) "трываць, цярпець; чакаць; любіць" і далей з індаеўрапейскім **kṷenth-* "трываць; цярпець".

Другая аснова імені *Gail*-, з ёй вядома пад 60 сучасных літоўскіх антрапонімаў. Яна звязаная са стараліт. *gailas* «моцны», літ. *gailus* «гняўлівы», далей напрамую з індаеўрапейскім **ghoilo-s* «моцны; няўрымслівы, жвавы».

Імя Кесгайла, такім чынам, мела значыць «трывалы і моцны» і ўяўляла сабой імя-пажаданне.

## Вядомыя звесткі 
Кезгайла і яго сыны атрымалі ад вял. кн. Казіміра вялікія наданні ў Бакштанскай воласці на Меншчыне (сучасныя Дукора і Смілавічы), а таксама ў Аўкштайціі і Жамойці.

Быў жанаты з Гэленаю (невядомага паходжання), меў сыноў Міхала, Яна, Дабяслава і Пятра, ад якіх пайшоў род Кезгайлаў.

## Радавод 
## Літаратура 
* *Semkowicz W.* O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle r. 1413. // Miesięcznik Heraldyczny. Organ Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie: R.7, 1914, nr 1-2;
* *Насевіч В. Л.* Генеалагічныя табліцы старадаўніх княжацкіх і магнацкіх беларускіх родаў 12-18 ст. — Мн.: БелЭН, 1993.

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Баяры літоўскія
Катэгорыя:Старосты жамойцкія
Катэгорыя:Кашталяны віленскія
Катэгорыя:Кезгайлы
Катэгорыя:Старосты вількамірскія
Катэгорыя:Постаці Дукоры
Сяргей Мікалаевіч Ратушняк

**Сяргей Мікалаевіч Ратушняк** (нарадзіўся , г. Ужгарад, УССР —) — украінскі палітык. Скончыў Кіеўскі політэхнічны інстытут па спецыяльнасці «інжынер-механік».

## Спасылкі 
* Профіль на сайце ВР Украіны 

Катэгорыя:Палітыкі Украіны
Віктар Аляксандравіч Лазінскі

**Віктар Аляксандравіч Лазінскі** (нар. ) — украінскі палітык. З 23 лістапада 2007 па 3 ліпеня 2009 гг. — народны дэпутат Вярхоўнай Рады Украіны VI склікання ад Блоку Юліі Цімашэнкі.

## Біяграфія 
Мае вышэйшую адукацыю. На момант абрання ў парламент быў беспартыйным, займаў пасаду генеральнага дырэктара сельскагаспадарчага ТАА «Манжурка». Пражывае ў Кіеве.

У Вярхоўнай Радзе займаў пасаду кіраўніка падкамітэту па пытаннях кантролю выканання заканадаўства ў сферы барацьбы з арганізаванай злачыннасцю і карупцыяй органамі дзяржаўнай улады і мясцовага самакіравання Камітэта па пытаннях барацьбы з аргзлачыннасцю і карупцыяй. Акрамя таго, знаходзіўся ў групах па міжпарламенцкіх сувязях з Арменіяй, Узбекістанам, Расійскай Федэрацыяй, Злучаным Каралеўствам Вялікай Брытаніі і Паўночнай Ірландыі.

На пленарных пасяджэннях Вярхоўнай Рады быў зарэгістраваны 187 разы, прапусціў пасяджэнні 19 разоў. Выступаў з месца 8 разоў і двойчы перадаваў слова калегам. Зрабіў два дэпутацкія запыты і стаў аўтарам трох законапраектаў.

У чэрвені 2009 года В. Лазінскі аказаўся ў цэнтры скандалу, звязанага са смерцю жыхара Галаваніўскага раёна Кіраваградскай вобласці. 1 ліпеня 2009 года Генеральная пракуратура Украіны ўзбудзіла ў дачыненні дэпутата крымінальную справу па ч.2 арт.121 Крымінальнага кодэкса Украіны (наўмыснае нанясенне цяжкіх цялесных пашкоджанняў, якое прычынілася смерці пацярпелага) і скіравала да Вярхоўнай Рады паданне пра зняцце з яго недатыкальнасці. 3 ліпеня 2009 года В. Лазінскі 415 галасамі парламентарыяў быў пазбаўлены мандата — «у сувязі з асабістай заявай пра складанне ім дэпутацкіх паўнамоцтваў».

## Спасылкі 
* Профіль на сайце ВР Украіны 
* Лазінскі Віктар Аляксандравіч на сайце Economic-ua.com

Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны VI склікання
Верхні замак

* Віленскі Верхні замак
* Віцебскі Верхні замак
* Давыд-Гарадоцкі Верхні замак
* Кобрынскі Верхні замак
* Луцкі Верхні замак
* Полацкі Верхні замак
* Слонімскі Верхні замак
* Слуцкі Верхні замак
Гравітацыйная пастаянная

**Гравітацы́йная пастая́нная** — каэфіцыент прапарцыянальнасці ў законе прыцягнення Ньютана (гл. закон сусветнага прыцягнення), адна з фундаментальных фізічных пастаянных.
Абазначаецца .

Вызначана  Г. Кавендышам у 1798 годзе пры дапамозе круцільных вагаў.

Характарызуе гравітацыйнае ўзаемадзеянне ўсіх матэрыяльных аб’ектаў (часціц і палёў) і разглядаецца як універсальная канстанта, нязменная ў часе і прасторы, незалежная ад фізічных і хімічных уласцівасцей асяроддзя і гравітуючых мас.

Лікава гравітацыйная пастаянная роўная сіле гравітацыйнага ўзаемадзеяння між двума целамі (матэрыяльнымі пунктамі) масай па 1 кг, якія знаходзяцца на адлегласці 1 м адно ад аднаго.

Лікавае значэнне гравітацыйнай пастаяннай у адзінках СІ:
: 
G = (6{,}67430 \pm 0{,}00015)\cdot 10^{-11}\, \text{Н}\cdot\text{м}^2/\text{кг}^2.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фізічныя канстанты
Катэгорыя:Гравітацыя
Моладзь Еўрапейскай народнай партыі

**Моладзь Еўрапейскай народнай партыі** (''Youth of the European People's Party, YEPP'') — маладзёжная арганізацыя Еўрапейскай народнай партыі, аб'ядноўвае больш 51 хрысціянска-дэмакратычных моладзевых палітычных арганізацый з больш чым 35 краін Еўропы, сумарная колькасць членаў якой больш за 1,4 мільён.
Заснавана ў 1997 годзе.

МХСС Маладыя дэмакраты і Малады Фронт прадстаўляют Беларусь у YEPP.

## Спасылкі 
*Афіцыйны сайт арганізацыі 

Катэгорыя:Еўрапейскі Саюз
Этатызм

**Этатызм** ( ад *état* – дзяржава) — актыўнае ўмяшанне дзяржавы ў жыццё грамадства, а таксама розныя рэфармісцкія погляды, якія апраўдваюць такое ўмяшанне дзеля карысці ўсяго грамадства.

Катэгорыя:Дзяржава
Катэгорыя:Ідэалогіі
Катэгорыя:Этатызм
Берклі

**Берклі**:

## Прозвішча 
* Джордж Берклі — англійскі тэолаг і філосаф
* Ксандэр Берклі — амерыканскі акцёр

## Тапонім 
* Берклі (Каліфорнія)
Джордж Берклі

**Джордж Бе́рклі** (; , Томастаўн, графства Кілкені,  — , Томастаўн, графства Кілкені, ) — англійскі тэолаг і філосаф.

## Біяграфія 
Атрымаў адукацыю ў Дублінскім універсітэце. З 1724 г. епіскап англіканскай царквы ў Клойне (Ірландыя). Паводле яго вучэння, усе прадметы аб'ектыўнай рэчаіснасці існуюць толькі таму, што ўспрымаюцца суб'ектам; наогул няма нічога, што рэальна існуе, апроч субстанцыі духу, душы і «майго Я». Выступаў з крытыкай атэізму і асноўнага паняцця матэрыялізму — матэрыі як прадметнай асновы (субстанцыі) цел і іх якасцей, а таксама вучэння Джона Лока і І. Ньютана аб матэрыі і прасторы. Зыходзячы з канцэпцыі суб'ектыўнага ідэалізму, Берклі сцвярджаў, што нават калі б усе суб'екты ўспрымання зніклі, рэч працягвала б існаваць як сума «ідэй» у розуме Бога — таго суб'екта, які не можа знікнуць, а таму не можа знікнуць і створаны ім свет зорак, планет і Зямлі з усім, што існуе на ёй. Асноўныя яго працы: «Трактат пра пачаткі чалавечых ведаў» (*Treatise Concerning the Principles of Human Knowledge*, 1710), «Тры размовы паміж Гіласам і Філонусам» (*Three Dialogues between Hylas and Philonous*, 1713), «Алсіфрон, ці Дробны філосаф» (*Alciphron, or The Minute Philosopher*, Том 1-2, 1732) і іншыя.

## Літаратура 
* Чалавек і грамадства: Энцыклапедычны даведнік. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 1998. ISBN 985-11-0108-7

Катэгорыя:Філосафы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Філосафы XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Графства Кілкені
Катэгорыя:Англіканскія святыя
Катэгорыя:Джордж Берклі
Druva

**Druva** — другі альбом беларускага гурта Osimira, які адрозніваецца ад першага больш архаічным гучаннем і мелодыкай.

Праца над дыскам доўжылася 4 гады. У запісы бралі ўдзел музыкі з розных рэгіёнаў Беларусі. Некаторая частка музычнага матэрыялу знойдзена і запісана ў экспедыцыях па беларускіх вёсках.

28 лютага 2008 года, у канцэртнай зале «Мінск», на цырымоніі ўзнагароджання прэміі "Рок-каранацыя'2007" альбом названы лепшым дыскам у намінацыі "Традыцыi i сучаснасць".

## Змест 
## Запіс 
#Андрусь Палаўчэня, музычны прадзюсар дыска
#Аляксей Палаўчэня
#Ілля Даўжанкоў, бас
#Ларыса Праабражэнская, скрыпка
#Кацярына Донда, скрыпка
#Вольга Брыценкова, вакал
#Кастусь Канцавы
#Алег Ціханаў, выканаўчы прадзюсар
#Таццяна Ціханава, дызайнер вокладкі, мастак

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт гурта 

Катэгорыя:Музычныя альбомы Беларусі
Катэгорыя:Альбомы 2007 года
Этналогія

**Этнало́гія** (, племя, народ + *-логас* - вучэнне, навука) — навука, якая вывучае працэсы паходжання, рассялення, побыту і культуры этнасаў (народаў).

## Гісторыя станаўлення 
Станаўленне этналогіі як навукі ў 2-й палове XIX ст. звязана з эвалюцыйнай школай (Э. Тайлар, Л. Г. Морган і інш.), што зыходзіла з ідэі адзінства культуры чалавецтва. З канца XIX ст. этналогія даследуе рэгіянальныя культуры і іх узаемаўплыў. Развіццё тэарэтычнай этналогіі ў XX ст. звязана з канцэпцыямі Э. Дзюркгейма, З. Фрэйда, Л. Леві-Бруля, Б. Маліноўскага, А. Радкліф-Браўна, К. Леві-Строса і іншых.

## Этналогія Беларусі 
На Беларусі этналогія развіваецца з пачатку XIX ст. і на працягу доўгага перыяду аб'ектам яе вывучэння была духоўная культура беларускага этнасу: песні, паданні, вераванні, абрады. З 1880 - 1890-х гг. галоўным у беларускай этналогіі стаў эвалюцыйны кірунак, прадстаўнікі якога (У. М. Дабравольскі, М. В. Доўнар-Запольскі, Я. Ф. Карскі, М. Я. Нікіфароўскі, Е. Р. Раманаў, І. А. Сербаў, А. К. Сержпутоўскі) разам з духоўнай і матэрыяльнай культурай народа, распрацоўвалі канцэпцыю гістарычнай асаблівасці і самастойнасці беларусаў як этнічнай супольнасці. 

У сучасны перыяд вучоныя-этнолагі Беларусі даследуюць праблемы этнагенезу, этнічнай гісторыі і матэрыяльнай культуры беларусаў, разнастайнасць шматвяковых традыцый беларускага народа, этнаканфесійныя і дэмаграфічныя працэсы, ролю і месца беларускага этнасу ў еўрапейскай цывілізацыі. Распачата таксама вывучэнне і іншых нацыянальнасцей, якія насяляюць тэрыторыю Беларусі (татарскай, польскай, яўрэйскай), этнічных супольнасцей іншых краін, рэлігійных канфесій, як традыцыйных для Беларусі, так і новых.

Вялікая роля ў развіцці сучаснай беларускай этналогіі і падрыхтоўцы спецыялістаў належыць Інстытуту мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя К. Крапівы Нацыянальнай Акадэміі навук Беларусі і Кафедры этналогіі, музеялогіі і гісторыі мастацтва гістарычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага універсітэта.

## Літаратура 
* Культуралогія: Энцыкл. даведнік / Уклад. Э. Дубянецкі. — Мн.: БелЭн, 2003. ISBN 985-11-0277-6

## Спасылкі 
* Кафедра этнаграфіі, музеялогіі і гісторыі мастацтва гістарычнага факультэта БДУ
* Этналогія і этнаграфія Беларусі: тыпавая вучэбная праграма для ВНУ - http://elib.bsu.by/handle/123456789/577 

## Гл. таксама 
* Этнаграфія
* Антрапалогія


Катэгорыя:Грамадскія навукі
Катэгорыя:Этнагенез