open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Псеўда-Арыстоцель

**Псе́ўда-Арысто́цель** — агульнае імя для аўтараў філасофскіх і медыцынскіх прац, якія прыпісваюць свае працы Арыстоцелю, а таксама для тых, чые працы пазней лічыліся працамі Арыстоцеля. У Сярэднія вякі многія еўрапейскія і арабскія аўтары ўдавалі свае працы за арыстоцелеўскія, бо гэта прыносіла іх працам вядомасць і прызнанне. Гэтыя сачыненні ёсць прыкладам псеўдаэпіграфікі.

## Гісторыя 
Першыя псеўда-арыстоцелеўскія творы былі створаныя прадстаўнікамі перыпатэтычнай школы, закладзенай самім Арыстоцелем. Аднак, пераважная колькасць прац была напісаная значна пазней, у Сярэднія вякі. Арыстоцель стварыў мноства твораў разнастайнай тэматыкі, таму магчыма было прыпісваць яму тэксты ў самых розных галінах. Прыпісванне імя Арыстоцеля тэкстам гарантавала ім некаторую павагу і прызнанне, бо Арыстоцель лічыўся адным з самых аўтарытэтных старажытных аўтараў для вучоных людзей як хрысціянскай Еўропы, гэтак і мусульманскіх арабскіх краін. Як правіла невядома, быў прыпісаны Арыстоцелю тэкст яго ўласным аўтарам ці кімсьці іншым, хто хацеў папулярызаваць такія працы, выкарыстоўваючы імя філосафа.

За Сярэднімі вякамі ў абарачэнні было больш за сто псеўда-арыстоцелеўскіх твораў. Іх можна падзяліць на тры групы паводле мовы арыгіналу, а менавіта лаціна, грэчаская і арабская. Група твораў на лаціне найменшая, пераважаюць працы па-арабску. У Сярэднявеччы многія арабскія творы былі перакладзеныя на лаціну. Бальшыня з іх асвятляе акультныя тэмы, такія як алхімія, астралогія, хірамантыя і фізіягноміка. Іншыя тэксты адносіліся да грэчаскіх філасофскіх прадметаў — часцей да платонаўскіх і неаплатанічных школ, радзей да перыпатэтычнай. Арабскі *Secretum Secretorum* быў самай папулярнай псеўда-арыстоцелеўскай працай і нават больш распаўсюджаны, чым любы з сапраўдных твораў Арыстоцеля.

Стварэнне псеўда-арыстоцелеўскіх твораў працягвалася яшчэ доўга нават пасля Сярэдніх вякоў. «*Шэдэўр Арыстоцеля*» — гэта дапаможнік па сексуальных практыках і акушэрстве, упершыню апублікаваны ў 1684 годзе, стаўшы вельмі папулярным у Англіі. Ён усё яшчэ прадаваўся ў пачатку XX стагоддзя і, верагодна, быў самай тыражаванай кнігай на медыцынскую тэматыку ў XVII і пачатку XIX стагоддзя.

## Вядомыя творы 
* Aristotle’s Masterpiece (1684)
* De Proprietatibus Elementorum (IX—X стагоддзі н. э.)
* Liber de Causis
* De mirabilibus auscultationibus
* De Mundo (IV—III стагоддзі да н. э.)
* Rhetorica ad Alexandrum
* Secretum Secretorum
* Тэалогія Арыстоцеля
* Physiognomonica (каля 300 года да н. э.)
* De Melisso, Xenophane, Gorgia

## Літаратура 
* Alwishah, Ahmed; Hayes, Josh (2015). *Aristotle and the Arabic Tradition*. . Cambridge University Press.
* 
* 
* 
* Charles B. Schmitt, Dilwyn Knox (Eds.): *Pseudo-Aristoteles Latinus. A Guide to Latin works falsely attributed to Aristotle before 1500*. London: The Warburg Institute, 1985,  (Warburg Institute Surveys and Texts 12)

Катэгорыя:Арыстоцель
Катэгорыя:Старажытнагрэчаскія філосафы
Катэгорыя:Літаратурныя падробкі і містыфікацыі
Кніга прарока Ёіля

**Кні́га праро́ка Ёіля** (, **Сефер Ёэль**; ; ) — 29-я кніга кананічнага Старога Запавету, шаснаццатая частка Танаху. Другая з кніг г. зв. малых прарокаў.

Кніга прадстаўленая як «*слова Гасподняе, якое было Ёілю, сыну Ватуілаваму*» (Ёіль 1:1). Гэта ўсё, што вядома з Бібліі пра самога Ёіля. У перакладзе з іўрыта Ёіль, або Ёэль () азначае «Егова ёсьць Бог». Блізкае знаёмства Ёіля з Іерусалімам, яго храмам і асаблівасцямі храмавага служэння паказвае на тое, што, магчыма, прарок пісаў сваю кнігу ў Ерусаліме або ў Іўдзеі. Апасродкавана з кнігі вынікае, што ён паходзіў з Іўдзеі, жыў у Ерусаліме і меў шчыльныя кантакты са сьвятарскім асяроддзем. Кніга з'явілася пасля Вавілонскага палону, імаверна ў IV стагоддзі да н.э.

## Літаратура 
* Большой библейский словарь / Под ред. У. Элуэлла, Ф. Камфота. — СПб.: Библия для всех, — 2007. — 1504с.
## Спасылкі 
* Кніга Ёіля ў перакладзе Васіля Сёмухі
* Кніга прарокі Ёеля  ў перакладзе Яна Станкевіча і Майсея Гітліна
* Кніга Ёэля ў перакладзе Біблейскага таварыства ў Рэспубліцы Беларусь
* Кніга Ёэля ў перакладзе Антонія Бокуна
* Кніга прарока Ёэля ў перакладзе Яна Пятроўскага

Катэгорыя:Кнігі Старога Запавету
Катэгорыя:Танах:Прарокі
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:Малыя прарокі
Кніга прарока Аўдзея

**Кні́га праро́ка Аўдзея** (; ; ) — 31-я кніга кананічнага Старога Запавету, васямнаццатая частка Танаху. Чацвёртая з кніг г. зв. малых прарокаў. Найкарацейшая кніга Яўрэйскай Бібліі, якая складаецца з 21 верша.

## Аўтарства 
Пра аўтара адсутнічаюць якія-небудзь звесткі, акрамя ўступнага слова «Відзеж Аўдзея». Імя прарока (עֹבַדְיָה) азначае «слуга Госпада». Высновы пра аўтара і час стварэння тэксту можна зрабіць толькі са зместу самога прароцтва. Эдом мусіць быць знішчаны за тое, што не абараніў Ізраіль у час нападу. У гісторыі вядомыя два такія выпадкі:
* у 853—841 гг. да н. э. на Іерусалім падчас царавання Іярама напалі філістымляне і арабы (гэта апісана ў 4-й кнізе Царстваў, 8:20—22 і 2-й кнізе летапісаў, 21:8—20);
* у 607—586 да н. э. на Іерусалім напаў цар вавілонскі Навухаданосар, што прывяло да выгнання ізраільцянаў у Вавілон, апісанага ў 136-м (або 137-м) псалме).

## Змест 
Кніга Аўдзея заснаваная на прарочым відзежы падзення Эдома, горнага народа, айцом-заснавальнікам якога быў Ісаў.

Аўдзей апісвае сустрэчы з Госпадам, які звяртае ўвагу на пыху Эдома і вінаваціць іх у гвалце супраць братняга народу з калена Якава.

Заходняя частка старажытнага Эдома знаходзілася ў пустыні Негеў да Эйлата, усходняя частка належыць да сучаснай Іарданіі. У часы Аўдзея эдомцы насялялі ўцёсы і горы засушлівых зямель на поўдзень ад Мёртвага мора да Акабскага заліва Чырвонага мора. Плошчы для раллі тут было надта мала, таму эдомцы зараблялі кантролем гандлёвага шляху між Егіптам і Вавілонам, што перасякаў іхнюю зямлю.

Цягам усяго існавання Іўдзеі Эдом быў васалам Іерусаліма і не быў у пашане як паганская дзяржава. Бог праз Аўдзея звяртае ўвагу, што іхняе высокагорнае становішча занадта ўзнесла й іхнюю самапавагу, і папярэджвае, што скіне іх адтуль (Аў., 1:4).

У 597 да н. э. Навухаданосар II спустошыў Іерусалім, узяў у палон цара іўдзейскага і паставіў марыянеткавага кіраўніка. Эдомцы разам з вавіланянамі разрабавалі горад. Аўдзей, пішучы прароцтва каля 590 да н. э., нагадвае эдамітам пра тое, што гэтага не варта было рабіць: «Не трэба было табе ўваходзіць у браму народу Майго ў дзень няшчасця яго і нават глядзець на злашчасце яго ў дзень пагібелі ягонай, ні дакранацца да маёмасці ягонай у дзень бедства ягонага» (Аў., 1:13).

За гэта Бог, папярэджвае Аўдзей, вынішчыць дом Ісава назаўжды, не пакінуўшы нікога, а эдомскай зямлёю авалодаюць егіпцяне ды філістымляне. А сыны Ізраілевы аднойчы вернуцца з выгнання і здабудуць сабе Эдом.

## Літаратура 
* Большой библейский словарь / Под ред. У. Элуэлла, Ф. Камфота. — СПб.: Библия для всех, 2007. — 1504 с.

## Спасылкі 
* Кніга Аўдзея ў перакладзе Васіля Сёмухі
* Кніга прарокі Аўда  ў перакладзе Яна Станкевіча і Майсея Гітліна
* Кніга Абдыі ў перакладзе Біблейскага таварыства ў Рэспубліцы Беларусь
* Кніга Абадыі ў перакладзе Антонія Бокуна

Катэгорыя:Кнігі Старога Запавету
Катэгорыя:Танах:Прарокі
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:Малыя прарокі
Аляксандра Свечына

**Аляксандра Свечына з Біспінгаў** (каля 1773, Вярэйкі — 1853) — памешчыца Ваўкавыскага павета, заснавальніца Масальскай ардынацыі і фундатарка касцёла ў Вярэйках.

## Біяграфія 
Паходзіў з нямецкага рода Біспінгаў уласнага герба (прыдомак *фон Гален*), прадстаўнікі якога ў канцы XVI — пачатку XVII ст. перасяліліся ў Вялікае Княства Літоўскае. Нарадзілася ў сям’і стольніка Юзафа Біспінга і яго жонкі Тэадоры з Сухадольскіх, якія жылі ў Вярэйках Ваўкавыскага павета. Мела старэйшую на два гады сястру Юзэфу, якая нарадзілася 24 ліпеня 1784 г.

Бацька хутка памёр, сёстры выхоўваліся пад апекай маці. Апекуном асерацелай сям’і застаўся брат стольніка Ян, маршалак старадубаўскі, які за пакінутыя братам грошы купіў Масаляны. Маці заўзята іграла ў карты, аднойчы стальніковую на 30000 рублёй абыграў Аляксандр Толь Свечын, палкоўнік, праваслаўны, з добрага баярскага роду, што аблегчыла яму знаёмства з Біспінжанкамі. У 1806 г. Аляксандра выйшла замуж за Свечына. Па просьбе сваёй жонкі апошні атрымаў ад расійскага імператара дазвол на пабудову касцёла ў Вярэйках. Анатоль Свечын памёр у 1838 г. і быў пахаваны ў Кузьміцкай царкве.

Аляксандра Свечынавая, адчуваючы блізкую смерць, разам з сястрой Вайчынскай, будучы бяздзетнымі, фундавалі на сваіх маёнтках Масалянскую ардынацыю.

]]

Хутчэй за ўсё Аляксандра, як фундатарка, пасля смерці была пахавана каля касцёла ў Вярэйках, а калі касцёл быў адабраны пад царкву, надмагілле было знішчана. Цяпер пліта з яе надмагілля знаходзіцца перад касцёлам у Вялікіх Эйсмантах (Бераставіцкі раён).

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ваўкавыскім раёне
Музей польскай песні ў Аполі

**Музей польскай песні** — музейная ўстанова ў горадзе Аполе.

## Гісторыя 
Музей быў адкрыты летам 2016 года ў Амфітэатры Тысячагоддзя, у якім штогод адбываецца фестываль польскай песні «Аполе».

Выстаўка мае сучасны, мультымедыйны характар. Яна паказвае гісторыю польскай песні пачынаючы з 20-х гадоў ХХ стагоддзя па сучаснасць.

На двух сценах залы, у якой знаходзіцца выстаўка, змешчаныя сэнсарныя экраны. На іх можна пабачыць музычныя кліпы, фестывальныя канцэрты, праграмы, справаздачы і размовы з артыстамі.

У гэтых «музычных сценках» таксама ўсталяваныя лінзы, праз якія, як праз дзірку ад ключа, наведвальнікі могуць паглядзець ролікі з гістарычнымі падзеямі з розных перыядаў.
 
Галоўным экспанатам музея з’яўляюцца кабіны, у якіх, як у прафесійнай студыі, можна праспяваць і запісаць сваю любімую песню, а пазней адправіць запіс на сваю электронную пошту.

Катэгорыя:Аполе 
Катэгорыя:Музыка Польшчы
Катэгорыя:З’явіліся ў 2016 годзе
Катэгорыя:Музеі Апольскага ваяводства
Кніга прарока Амоса

**Кні́га праро́ка Амоса** (; ; ) — 30-я кніга кананічнага Старога Запавету, сямнаццатая частка Танаху. Трэцяя з кніг г. зв. малых прарокаў.

## Аўтарства 
На пачатку кнігі Амос сам адзначае, што ён быў не «прафесійным» прарокам, а пасвіў авечкі і збіраў фігі з сікамораў. Гэта першы прарок, чыім імем названая кніга Старога Запавету, нягледзячы на тое, што і да яго ў Танаху сустракаліся жыццяпісанні іншых прарокаў.

Амос быў пакліканы прарочыць у часе валадарання Ераваама бен Ёасава, цара Ізраільскага (793—753 да н. э.), і Асы, цара Іўдзейскага, у перыяд, калі абодва царствы дасягнулі піку росквіту. Амос, хоць паходзіў з Іўдзеі, найперш прарочыў для суседняга Ізраіля. Амос быў сучаснікам іншага прарока, Асіі, але падобна на тое, што пачаў прапаведаваць раней за яго.

Імя *Амос* азначае «абцяжараны», «той, хто носіць бярэмя». Большасць даследчыкаў сыходзяцца на думцы, што Амос склаў сваё пісанне ўвосень 750 або 749 да н. э.

## Змест 
Падзеі кнігі адбываюцца ў час, калі народ ізраільскі ў сваёй непавазе да Бога Ізраіля дасягнуў крайняга пункту, перастаўшы слухацца ягоных наказаў.

Бог прамаўляе да Амоса, селяніна-пастуха, і загадвае таму ісці ў Самарыю, сталіцу Паўночнага царства. Прарок абвінавачвае жыхароў Самарыі ў паверхневасці рэлігійнага жыцця, несправядлівасці, недасканаласці грамадства, якое ўзбагачае багатых і знішчае ўбогіх. Сярод грахоў Ізраіля прарок пералічвае прадажнасць судоў, уціск убогіх, сакральную прастытуцыю і хабарніцтва (Ам. 5:6-24).

Праз Амоса Бог прамаўляе да людзей пра тое, што ён збіраецца судзіць Ізраіль за ягоныя правіны, і ягоны суд прыйдзе праз чужаземны народ.

Людзі разумеюць гэты суд як надыход «дня Гасподняга». «Дзень Гасподні» шырока шанавалі і чакалі божыя паслядоўнікі. Аднак Амос прыйшоў папярэдзіць людзей пра прыход Божага пакарання і справядлівай кары за іхнія несправядлівасці. Менавіта ў ягонай кнізе ўпершыню сустракаецца выраз «Дзень ».

У 722 да н. э., прыкладна праз 30 гадоў пасля прароцтва, Ізраіль і Самарыя былі зруйнаваныя Сарганам II, а большая частка іхняга насельніцтва была захопленая ў палон і вывезеная.

## Літаратура 
* Большой библейский словарь / Под ред. У. Элуэлла, Ф. Камфота. — СПб.: Библия для всех, 2007. — 1504 с.

## Спасылкі 
* Кніга Амоса ў перакладзе Васіля Сёмухі
* Кніга прарокі Амоса  ў перакладзе Яна Станкевіча і Майсея Гітліна
* Кніга Амоса ў перакладзе Біблейскага таварыства ў Рэспубліцы Беларусь
* Кніга Амоса ў перакладзе Антонія Бокуна

Катэгорыя:Кнігі Старога Запавету
Катэгорыя:Танах:Прарокі
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:Малыя прарокі
Сілы абароны Тыграя

**Сілы абароны Тыграя, САТ** () — узброеныя атрады прыхільнікаў кіраўніка эфіопскага рэгіёну Тыграй Дэбрэцыана Гебрэмікаэля і партыі НФВТ, узніклыя ў пачатку Тыграйскага канфлікту для процідзеяння Узброеным сілам Эфіопіі і федэральнаму ўраду Абія Ахмеда Алі.

## Узнікненне 
9 верасня 2020 года ў эфіопскім рэгіёне Тыграй прайшлі мясцовыя парламенцкія выбары, па выніках якіх перамогу атрымаў Народны фронт вызвалення Тыграя Дэбрэцыана Гебрэмікаэля з 98,2% галасоў і 100% з 152 месцаў. Цэнтральным урадам прэм’ер-міністра Абія Ахмеда Алі выбары былі прызнаны незаконнымі, паколькі яны адклалі іх з-за пандэміі COVID-19. Спрэчка вакол гэтага стала падставай да пачатку ўзброенага канфлікту паміж Тыграем і федэральнымі ўладамі. На першым этапе баявых дзеянняў антыўрадавыя сілы выкарыстоўвалі класічную тактыку вядзення вайны, але з канца лістапада 2020, калі паўстанцы былі выбіты ў горы, САТ перайшлі да партызанскіх метадаў, мясцовага апалчэння, членаў партый Народны фронт вызвалення Тыграя, Нацыянальны кангрэс Вялікага Тыграя, Сальсай Веян Тыграй, Партыя незалежнасці Тыграя і іншых. Значную частку атрадаў складала моладзь. Кіраўніцтва Тыграя хоць і было адхілена ад улады ў Мэкэле, сталіцы рэгіёну, але здолела згуртаваць пад сцягам Сіл абароны Тыграя групы ўзброенага супраціву. Яго ўзначальвалі зрынуты рэгіянальны ўрад, а непасрэднае ваеннае камандаванне ажыццяўлялі былыя афіцэры ўрадавай арміі. Да яго дадзеную пасаду займаў Цадкан Гебрэцінсаі, былы галоўнакамандуючы ВПС Эфіопіі, што пасля стаў членам Цэнтральнага камандавання САТ. У верхавіне групоўкі таксама ёсць пасада камандуюшага арміяй, якія займаюць брыгадныя генералы Мігбі Хейлі, Хайлесіласі Гірмай, брыгадны генерал Тэклай Ашэбір, Абраха Тэсфай і генерал-маёр Ёханэс Вальдэгіаргіс.

## Дзейнасць 
У 2020—2021 гадах байцы САТ разгарнулі партызанскую вайну. Справаздачы аб баях публікаваліся прэс-сакратаром Гебры Гебрэтсадзікам. Баевікі валодалі двума кампанентамі, найбольш важнымі для вядзення партызанскай барацьбы: глыбокімі ведамі мясцовасці і спачуваннем насельніцтва. САТ таксама мелі схованкі са зброяй і багатых фінансістаў з ліку сваіх жа байцоў, а таксама прафесійна падрыхтаваных афіцэраў.

Улетку САТ праводзіць аперацыю «Алула» , вызваляючы ўсходнія і цэнтральныя раёны Тыграя, у тым ліку рэгіянальную сталіцу Мэкэле. Пазней паўстанцы ўрываюцца на тэрыторыі суседніх рэгіёнаў.

5 лістапада быў заснаваны антыўрадавы альянс «Аб’яднаны фронт эфіопскіх федэралісцкіх і канфедэралісцкіх сіл», куды ўвайшоў НФВТ. З гэтага часу САТ пачалі дзейнічалі ў кааперацыі з іншымі паўстанцкімі групоўкамі краіны. Самым цесным стала супрацоўніцтва з «Вызваленчай арміяй Арома» (гл. падрабязней Сумеснае наступленне САТ і ВАА).

## Зноскі 
Катэгорыя:Узброеныя групоўкі ў Эфіопіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2020 годзе
Катэгорыя:Тыграйскі канфлікт
Новазарэчанскі сельсавет

**Новазарэ́чанскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чачэрскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Сябровічы.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Чачэрскага раёна Гомельскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Новае Зарэчча. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Шапатовіцкага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чачэрскім раёне БССР. У 1931 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў пасёлак Паўднёвы. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перанесены перанесены ў вёску Сябровічы. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Ленінскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чачэрскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Вядомыя асобы Браслава

[thumb|200px|[Герб Браслава]]
Вядомыя ўраджэнцы Браслава:

__NOTOC__
[thumb|175px|[Алег Буткевіч]]
[thumb|175px|[Аляксандр Батвінёнак]]

## А 
* Аляксандр Амяльчэня (нар. 1977) — каталіцкі святар, ксяндза.

## Б 
* Аляксандр Батвінёнак (1957—2018) — беларускі скульптар.
* .
* Алег Буткевіч (нар. 1972) — беларускі рымска-каталіцкі дзеяч, біскуп віцебскі.

## Д 
* Мікалай Раманавіч Дзікоўскі (1886―?) ― рускі/беларускі гісторык, краязнаўца, педагог, грамадскі дзеяч.

## К 
* Надзея Кандрусевіч-Шыдлоўская — беларуская перакладчыца і выдавец.
* Саламон Абрамовіч Кантар (1908—1971) — савецкі вучоны у вобласці турбабудавання.

## М 
* Ігар Уладзіміравіч Магалінскі (нар. 1986) — беларускі гісторык, археолаг, кандыдат гістарычных навук, дацэнт.

## П 
* Пётр Міхал Пац (каля 1645—1696) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, генеральны староста жамойцкі.
* Ян Казімір Пац (?—1696/97) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, надворны харужы літоўскі.

## С 
* Міхал Сапель (1967—2021) — каталіцкі святар, першы пробашч адроджанай парафіі касцёла Найсвяцейшай Тройцы (Святога Роха) у Мінску.
Вядомыя асобы Крычава

[thumb|200px|[Герб Крычава]]
Вядомыя ўраджэнцы Крычава:

__NOTOC__
[thumb|175px|[Аксана Уладзіміраўна Мянькова|Аксана Мянькова]]
[thumb|175px|[Мікалай Іванавіч Сталяроў|Мікалай Сталяроў]]
[thumb|175px|[Сяргей Уладзіміравіч Чэрачань|Сяргей Чэрачань]]

## Б 
* Галіна Барысаўна Багданава (нар. 1961) — беларуская журналістыка і пісьменніца.
* Аляксандр Сцяпанавіч Балдоўскі (1950—2021) — беларускі пісьменнік, нарысіст, журналіст.
* Ілля Барысавіч Берхін (1908—1992) — савецкі гісторык. Доктар гістарычных навук (1957), прафесар (1961). Заслужаны дзеяч навукі РСФСР (1980).

## Г 
* Таццяна Генадзеўна Голубева (нар. 1947) — беларускі палітык. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь. Першы сакратар ЦК Кампартыі Беларусі.

## Д 
* Ірына Віктараўна Даўгала (нар. 1967) — беларускі дзяржаўны дзеяч, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7 склікання.

## К 
* Уладзімір Міхайлавіч Карачэўскі (нар. 1970) — беларускі дзяржаўны дзеяч, першы намеснік Міністра культуры Рэспублікі Беларусь (2010—2014), дырэктар Национальнай кінастудыі «Беларусьфільм» (з 2018).
* Міхаіл Пятровіч Крываносаў (1929—1994) — беларускі спартсмен (лёгкая атлетыка; кідане молата), педагог, спецыяліст у галіне тэорыі і методыкі фізічнага выхавання, спартыўнай трэніроўкі. Кандыдат педагагічных навук (1971), прафесар (1987).
* Сяргей Іванавіч Крыжэвіч (нар. 1952) — беларускі ваенны і палітык.

## Л 
* Наталля Пятроўна Лаўрыненка (нар. 1977) — беларуская вяслярка. Майстар спорту Беларусі міжнароднага класу (1996). Заслужаны майстар спорту Беларусі (1997).

## М 
* Міхаіл Фёдаравіч Мельнікаў (1921—1993) — беларускі краязнавец, музейны работнік, заслужаны работнік культуры БССР (1979), стваральнік Крычаўскага краязнаўчага музея, навуковы супрацоўнік, дырэктар Краязнаўчага музея (1961—1982).
* Аксана Уладзіміраўна Мянькова (нар. 1982) — беларуская лёгкаатлетка.
* Мікалай Максімавіч Мяшкоў (1922—1999) — дзяржаўны дзеяч БССР, беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1953), прафесар (1968).

## Н 
* Святлана Васільеўна Новікава (нар. 1970) — беларуская футбалістка.
* Уладзімір Лявонцьевіч Новак (нар. 1939) — беларускі мастак.
* Яўген Віктаравіч Новікаў (нар. 1961) — беларускі палітык і грамадскі дзеяч.

## Р 
* Анатоль Ігнатавіч Рыбчынскі (нар. 1936) — беларускі мастак.
* Алена Рынкевіч (нар. 1987) — беларуская баскетбалістка. Выступала за зборную Беларусі.

## С 
* Багдан Багданавіч Саламярэцкі (1589—1630) — беларускі магнат герба «Равіч», староста крычаўскі (з 1620), адзін з найбольш паслядоўных абаронцаў праваслаўнай веры ў Рэчы Паспалітай.
* Мікалай Іванавіч Сталяроў (1919—1985) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, намеснік камандзіра эскадрыллі 629-га знішчальнага авіяцыйнага палка 102-й знішчальнай авіяцыйнай дывізіі войскаў СПА тэрыторыі краіны, лейтэнант. Герой Савецкага Саюза.

## Ч 
* Сяргей Уладзіміравіч Чэрачань (нар. 1985) — беларускі палітык, старшыня партыі Беларуская сацыял-дэмакратычная Грамада з 2018 года.

## Ш 
* Анастасія Аляксандраўна Шупо (нар. 1997) — беларуская футбалістка.
Валерый Іванавіч Харашкоўскі

**Валерый Іванавіч Харашкоўскі** (нар. 1 студзеня 1969, Кіеў, Украінская ССР, СССР) — украінскі алігарх. Быў першым намеснікам прэм’ер-міністра Украіны (2012), міністрам фінансаў Украіны (2012), кіраўніком Службы бяспекі Украіны ў 2010—2012 гадах і кіраўніком Дзяржаўнай мытнай службы Украіны ў 2007—2009 гадах. Доктар эканамічных навук (2003), прафесар (2005), генерал арміі (2011).

Катэгорыя:Генералы Украіны
Катэгорыя:Мільярдэры Украіны
Катэгорыя:Прадпрымальнікі Украіны
Катэгорыя:Міністры эканомікі Украіны
Катэгорыя:Міністры фінансаў Украіны
Катэгорыя:Кіраўнікі СБУ
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны III склікання
Катэгорыя:Члены СНБА Украіны
Палескі сельсавет (Чачэрскі раён)

**Пале́скі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чачэрскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2011 года вёска) Палессе.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Чачэрскага раёна Гомельскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чачэрскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Чачэрскага раёна. 13 лістапада 1987 года скасаваны пасёлак Новая Ніва. 28 кастрычніка 1991 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Сідаравіцкага сельсавета. 4 красавіка 2006 года ў склад Нісімкавіцкага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (вёскі Валосавічы, Рудня Барталамееўская, Сідаравічы, пасёлкі Дзяржынскі і Перадавік). 24 верасня 2025 года скасаваны пасёлкі Бязбожнік, Заручча, Калініна.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 718 чалавек, з іх 95,5 % — беларусы, 4,3 % — рускія; паводле перапісу 2019 года — 552 чалавекі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Мурамцаў

**Мурамцаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Генадзь Ільіч Мурамцаў (1931—2022) — беларускі скульптар Беларусі, педагог.
* Ілья Аляксеевіч Мурамцаў (1901—1968) — беларускі артыст оперы, заслужаны артыст БССР.
Аляксандр Уладзіміравіч Батвінёнак

**Аляксандр Уладзіміравіч Батвінёнак** (, Браслаў, Віцебская вобласць — ) — беларускі скульптар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў горадзе Браславе Віцебскай вобласці. У 1983 годзе скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут, у 1986 годзе творчыя акадэмічныя майстэрні Акадэміі мастацтваў СССР у Мінску. Вучыўся ў А. Анікейчыка, Г. Мурамцава, А. Арцімовіча, З. Азгура. Удзельнік мастацкіх выставак з 1982 года.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1988 года. 

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, бібліятэцы імя Я. Коласа Нацыянальнай АН Беларусі, Беларускім музеі гісторыі і культуры, Гродзенскім гісторыка-археалагічным музеі, Магілеўскім абласным мастацкім музеі імя П. Масленікава, Музеі-кватэры Ф. М. Дастаеўскага (Санкт-Пецярбург).

## Узнагароды 
Лаўрэат спецыяльнай прэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь дзеячам культуры і мастацтва за 2001 год у галіне выяўленчага мастацтва. Узнагароджаны медалём Беларускага саюза мастакоў «За дасягненні ў выяўленчым мастацтве» і граматай Беларускага Саюза архітэктараў у галіне скульптуры.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Скульптары Беларусі
Катэгорыя:Скульптары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Скульптары XX стагоддзя
Кніга прарока Навума

**Кні́га праро́ка Навума** (; ; ) — 34-я кніга кананічнага Старога Запавету, дваццаць першая частка Танаху. Сёмая з кніг г. зв. малых прарокаў.

## Аўтар і час напісання 
Прарок Навум паходзіць з Элкоша *(Навум 1:1)*, але пра гэтае места няма пэўных звестак, як і пра самога Навума. Ягонае імя азначае *«суцяшальнік»* і, імаверна, з'яўляецца змяншальнай формай імені Неямія (*«Госпад суцешыць»*). Магчыма, імя прарока сімвалічнае.

Пра час напісання кнігі можна сказаць, што яна была напісана ў перыяд паміж падзеннем Фіваў (у кнізе Но-Амон) і падзеннем Ніневіі, гэта значыць паміж 663 і 612 да н.э. Перыяд жыцця прарока прыпадае на VII стагоддзе да н. э. Ён быў сучаснікам прарокаў Сафонія, Абакума і Ераміі.

## Змест 
Першы раздзел - гэта псалм, які праслаўляе Бога-Суддзю. Тут праслаўляецца мілата Госпада да Свайго народу і вернасць Ягонага запавету.

Другі  раздзел распавядае пра падзенне Ніневіі - вялікага горада, сталіцы магутнай імперыі. Ніневія параўноўваецца з ільвіным логавам (леў - сімвал Асірыі).

Трэці раздзел працягвае гэтую тэму, зноў апісвае гібель горада, паказваючы прычыны: храмавая прастытуцыя, пажадлівасць, жорсткасць. Падзенне Ніневіі параўноўваецца з тым, як асірыйцы захоплівалі іншыя краніы і гарады (Фівы ў тым ліку).

## Літаратура 
* Большой библейский словарь / Под ред. У. Элуэлла, Ф. Камфота. — СПб.: Библия для всех, — 2007. — 1504 с.
## Спасылкі 
* Кніга Навума ў перакладзе Васіля Сёмухі
* Кніга прарокі Нагума  ў перакладзе Яна Станкевіча і Майсея Гітліна
* Кніга Навума ў перакладзе Біблейскага таварыства ў Рэспубліцы Беларусь
* Кніга Навума ў перакладзе Антонія Бокуна

Катэгорыя:Кнігі Старога Запавету
Катэгорыя:Танах:Прарокі
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:Малыя прарокі
Кніга прарока Ёны

**Кні́га праро́ка Ёны** ( **Сефер Ёна**; ; ) — 32-я кніга кананічнага Старога Запавету, дзевятнаццатая частка Танаху. Пятая з кніг г. зв. малых прарокаў.

Адна з ключавых асаблівасцей кнігі ў тым, што яна амаль не месціць прароцтваў, а распавядае пра гісторыю самога прарока Ёны ( *«голуб»*), рэўнаснага ізраільцяніна, якога Бог прызначыў прарочыць да варожага горада Ніневіі, каб выкрыць ягоную ўладу. Таксама кніга цікавая тым, што сам прарок Ёна цягам сюжэту разумее, якім чынам Бог можа любіць Ягоных ворагаў. Багаслоўскі сэнс гэтай кнігі падсумоўваецца тэзісам пра тое, што Бог любіць і апякуецца не толькі пра яўрэяў, але і пра язычнікаў.

## Аўтор і час напісання 
Ёна, сын Амітая, згаданы ў другой кнізе Цароў (14:25), жыў у часы Ераваама II (782—747 да н.э.). Імаверна, сам Ёна не з’яўляўся аўтарам кнігі, а сапраўдны аўтар паходзіць ад вучоных колаў, дзейнасць якіх прыпадае на перыяд пасля Вавілонскага палону, прыблізна ў IV стагоддзі да н.э.

## Змест 
Напачатку кнігі можна дазнацца, што праок Ёна атрымаў загад ад Бога рушыць да Ніневіі — сталіцы Асірыйскага царства і папярэдзіць яе насельнікаў, што калі яны не пакаюцца ў сваіх грахах, то будуць пакараныя. Ёна, падзяляючы нянавісць сваіх суайчыннікаў да ворагаў, адмаўляецца выконваць загад, і адплывае на караблі. Але Бог насылае моцную буру, і маракі, даведаўшыся пра прычыну Божага гневу, праз параду самога Ёны выкідваюць таго ў мора. Рыбіна, якая праглынула Ёну *(Ёна 2:1)*, выкінула праз тры дні яго на сушу і Ёна зноўку апынуўсся сам-насам з Божым загадам. На гэты раз прарок выканаў загад Бога, заклікаўша насельніцтва Ніневіі да пакаяння і тыя, паслухаўшыся, ўнікнулі Божае кары. Аднак Ёна працягваў адчуваць непрыязнь да Ніневіі і, незадаволены такім паваротам справы, звярнуўся да Бога з нараканнем з прычыны міласэрнасці Таго. З лагоднасцю Бог дае Ёне сведчанне пра тое, якой няслушнай ёсць ягоная пазіцыя: «ці ж не шкада Мне Нінівы, вялікага места, ў якім больш, як сто дваццаць тысяч чалавек, што ня ўмеюць адрозніць правай рукі ад левай, і шмат жывёлы?» *(Ёна 4:11)*.

## Літаратура 
* Большой библейский словарь / Под ред. У. Элуэлла, Ф. Камфота. — СПб.: Библия для всех, — 2007. — 1504 с.

## Спасылкі 
* Кніга Ёны ў перакладзе Васіля Сёмухі
* Кніга прарокі Ёны  ў перакладзе Яна Станкевіча і Майсея Гітліна
* Кніга прарока Ёны  ў перакладзе Аляксандра Надсана
* Кніга прарока Ёны  ў перакладзе Вітаўта Тумаша
* Кніга Ёны ў перакладзе Біблейскага таварыства ў Рэспубліцы Беларусь
* Кніга Ёны ў перакладзе Антонія Бокуна
* Кніга прарока Ёны ў перакладзе Сяргея Шупы
* Кніга прарока Ёны ў перакладзе Яна Пятроўскага

Катэгорыя:Кнігі Старога Запавету
Катэгорыя:Танах:Прарокі
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:Малыя прарокі
Кантар

**Кантар** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Давід-Гірш Беньямінавіч Кантар (1891—1971) — беларускі ўрач-афтальмолаг
* Георг Кантар (1845—1918) — нямецкі матэматык.
* Саламон Абрамовіч Кантар (1908—1971) — савецкі вучоны у вобласці турбабудавання.
Ілья Аляксеевіч Мурамцаў

**Ілья Аляксеевіч Мурамцаў** (, с. Кірушкіна, Самарская губерня, Расійская імперыя — ) — савецкі артыст оперы, заслужаны артыст БССР.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 2 жніўня 1901 года ў с. Кірушкіна (цяпер — Бугурусланскі раён, Арэнбургская вобласць, Расія).

У 1923 годзе пасля дэмабілізацыі паступіў у Самарскі музычны тэхнікум. Праз год быў залічаны ў мясцовую оперную студыю. Для працягу музычнай адукацыі ў 1927 годзе пераехаў у Ленінград, дзе займаўся ў педагога С. І. Дзідзурабава і адначасова працаваў у канцэртных арганізацыях горада.

Увосень 1933 года быў запрошаны ў Мінск у якасці саліста Дзяржаўнага тэатра оперы і балета БССР, дзе ўжо праз месяц выступаў у спектаклях «Царская нявеста» і «Яўген Анегін», рыхтаваў партыю Канчака з оперы «Князь Ігар» А. П. Барадзіна.

Шмат сіл і ўмення аддаваў рабоце над ролямі ў першых беларускіх операх «Міхась Падгорны» Я. Цікоцкага і «У пушчах Палесся» А. Багатырова (1939). У оперы «Міхась Падгорны» артыст выконваў ролю бальшавіка-падпольшчыка Анішчука.

У пачатку Вялікай Айчыннай вайны з групай салістаў Дзяржаўнага Вялікага тэатра оперы і балета БССР працаваў у Вялікім тэатры СССР, уваходзіў у склад групы беларускіх выканаўцаў, якая давала канцэрты ў воінскіх часцях, шпіталях, на заводах і чыгуначных станцыях. У 1942 годзе артысты трупы Беларускага тэатра оперы і балета перабраліся ў г. Горкі (цяпер — Ніжні Ноўгарад, Расія) і пачалі працаваць у Горкаўскім оперным тэатры імя А. С. Пушкіна. З дапамогай артыстаў Горкаўскага тэатра была пастаўлена опера «Яўген Анегін» П. І. Чайкоўскага. З ліпеня 1942 года да сярэдзіны чэрвеня 1943 года уваходзіў у склад творчага калектыву опернага тэатра, які вёў актыўную канцэртную дзейнасць па абслугоўванні шпіталяў Горкага, Дзяржынска, Багародска. Разам з франтавой канцэртнай брыгадай пад кіраўніцтвам І. Балоціна артыст выступаў у канцэртах для чырвонаармейцаў Калінінскага фронту. З канца 1943 года прымаў удзел у канцэртах для байцоў Першага Беларускага фронту і жыхароў вызваленых гарадоў Беларусі.

Увосень 1944 года тэатральная трупа вярнулася ў Мінск. Знамянальнай падзеяй у гэты час стала прэм’ера оперы «Алеся» Я. Цікоцкага, якая адбылася 24 снежня 1944 года.

Да 1952 года працаваў у Дзяржаўным Вялікім тэатры оперы і балета БССР, да 1968 года — у оперных тэатрах Расіі і Азербайджана.

## Узнагароды 
У 1938 годзе атрымаў ганаровае званне «Заслужаны артыст БССР», быў узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны».
 

## Літаратура 
* Беларуская Савецкая Энцыклапедыя : [у 12 т.]. — Мінск, 1973. — Т. 7. — С. 316.
* 
* Большая энциклопедия Большого театра Беларуси = The Great Encyclopedia of the Bolshoi Theatre of
* Belarus / [редакционная коллегия: Л. С. Ананич и др.]. — Минск, 2014. — С. 408.
* Культура Беларусі : энцыклапедыя : [у 6 т.]. — Мінск, 2015. — Т. 6. — С. 15.
* Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 5. — С. 267.
* Тэатральная Беларусь : энцыклапедыя : [у 2 т.]. — Мінск, 2003. — Т. 2. — С. 154.
* Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. — Мінск, 1986. — Т. 3. — С. 704.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Арэнбургскай вобласці
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі СССР
1905 у Беларусі

**«1905 у Беларусі»**, таксама **«1905 год у Беларусі»** — зборнік дакументаў і матэрыялаў, прысвечаны 20-годдзю рэвалюцыі 1905—1907 гадоў і **яе падзеям у самой Беларусі**. Выдадзены ў 1926 годзе ў Менску.

Падрыхтаваны Камісіяй ЦВК Беларускай ССР па арганізацыі святкавання 20-годдзя рэвалюцыі 1905 года і гістпартам пры ЦК КП(б)Б.

## Змест 
У зборніку апублікаваны 8 спраў архіўнага фонду 4-га справаводства Дэпартамента паліцыі Расійскай імперыі, якія захоўваліся ў Ленінградскім аддзяленні Цэнтральнага архіва РСФСР.

413 дакументаў (данясенні, паведамленні, тэлеграмы жандарскіх чыноўнікаў і губернатараў, пракламацыі РСДРП, Бунда, сацыялістаў-рэвалюцыянераў) адлюстроўваць падзеі, рух і настрой у 1905 годзе ў этнаграфічных межах Беларусі (былых Віленскай, Віцебскай, Гродзенскай, Магілёўскай, Мінскай губерняў). У зборніку прыведзеная гістарычная хроніка падзей рэвалюцыі 1905—1907 гадоў, у прадмове дадзена крытыка зместу і палітычнага кірунку крыніц.

Рэдакцыя мела на мэце дэталізаваць адлюстраваныя ў дакументах падзеі ў форме зносак на аснове іншых крыніц, якія не ўвайшлі ў зборнік (асобных спраў канцылярый губернатараў, матэрыялаў газет 1905 года, мемуарнай літаратуры), але не здолела гэта зрабіць.

## Рэцэнзіі 
Уладзімір Пічэта ў рэцэнзіі на зборнік (часопіс «Каторга и ссылка», 1926, № 3) указваў на недакладнасці і нядбайнасць апрацавання матэрыялаў, адначасова адзначаў, што ў навуковы ўжытак уведзеныя «*матэрыялы першараднай гістарычнай каштоўнасці*».

## Публікацыя 
* 1905 год у Беларусі: Зборнік архіўных дакументаў / Цэнтральная камісія ЦВК БССР па азначэнню 20-х гадовага юбілею рэволюцыі 1905 году і гістпарт цэнтральнага комітэту КП(б)Б ; Пад. рэд. С. Агурскага і інш. — Мінск: Б.в., 1925. — 109 с.: іл.

## Літаратура 
*  — С. 550—551.
* *Несцяровіч, Ю. У.* Праблема класіфікацыі археаграфічных публікацый і беларускія археаграфічныя выданні: (Гісторыка-археагічны нарыс) / Камітэт па архівах і справаводстве Рэспублікі Беларусь; Беларускі НДІ дакументазнаўства і архіўнай справы (БелНДІДАС); Навуковы рэдактар М. Х. Шумейка. — Мінск: Б.в., 1997. — 56 с.

Катэгорыя:Рэвалюцыя 1905—1907 гадоў у Расіі
Катэгорыя:Выданні Беларусі
Катэгорыя:Кнігі 1925 года
Катэгорыя:Гістарыяграфія гісторыі Беларусі
Дакерамічны перыяд у Андах

**Дакерамічны перыяд у Андах** () — ранні этап развіцця археалагічных культур у дакалумбавую эпоху захаду Паўднёвай Амерыкі на працягу прыкладна 15 тысячагоддзя да н.э. — 2 тысячагоддзя да н.э.

## Традыцыя 
Перыяд быў упершыню вылучаны амерыканскімі даследчыкамі  і  на аснове археалагічных знаходак на поўдні Перу. Пазней распаўсюджаны на ўвесь Андскі рэгіён. Ахоплівае вялікі прамежак часу ад з’яўлення першых людзей да развіцця земляробчых культур.

## Класічная перыядызацыя 
Класічная перыядызацыя болей адпавядае развіццю археалагічных культур Перу:
* Дакерамічны перыяд I (да 9500 г. да н.э.): з’яўленне чалавека і першых каменных прылад
* Дакерамічны перыяд II (9500 г. да н.э. — 8000 г. да н.э.): распаўсюджванне тэхналогіі ручных каменных секлаў
* Дакерамічны перыяд III (8000 г. да н.э. — 6000 г. да н.э.): узнікненне некалькіх прыбярэжных традыцый
* Дакерамічны перыяд IV (6000 г. да н.э. — 4200 г. да н.э.): кліматычныя змены падштурхоўваюць пераход ад палявання і збірання да ранняга земляробства
* Дакерамічны перыяд V (4200 г. да н.э. — 2500 г. да н.э.): стабілізацыя ўзбярэжжа, пацяпленне, вырошчванне гарбузоў, перцу, фасолі, бавоўніку
* Дакерамічны перыяд VI (2500 г. да н.э. — 1800 г. да н.э.): узнікненне манументальнай архітэктуры і шырокае распаўсюджванне ткацтва

## Сучасная перыядызацыя 
Сучасная перыядызацыя распрацавана на аснове знаходак у розных рэгіёнах Андаў і ў адпаведнасці з існуючымі перыядызацыямі іншых археалагічных культур Новага Свету:
* Каменны перыяд (да 8 тысячагоддзя да н. э.)
* Архаічны перыяд (8 тысячагоддзе да н. э. — 2 тысячагоддзе да н. э.)

## Спасылкі 
* Timeline of the Andean Cultures of South America
* Historia del Perú
* Periodo Precerámico -Arte en el precerámico — Historia Peruana

Катэгорыя:Андскія культуры
Катэгорыя:Палеаліт
Катэгорыя:Мезаліт
Катэгорыя:Неаліт
Міхаіл Цімафеевіч Салдаткін

**Міхаіл Цімафеевіч Салда́ткін** (;  — ) — вучоны ў галіне будаўнічых матэрыялаў і вырабаў, цеплазабеспячэння і вентыляцыі будынкаў, доктар тэхнічных навук (1973), прафесар. Заслужаны будаўнік Беларускай ССР (1980).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сяле Сасноўка (Ульянаўская вобласць, Расія). З 1939 года ў Чырвонай Арміі. У 1948 годзе скончыў Горкаўскі інжынерна-будаўнічы інстытут. З 1953 года працаваў у Беларускім політэхнічным інстытуце на факультэце энергетычнага будаўніцтва. З 1960 года займаў пасаду прарэктара, у 1967—1987 гадах (з 1972 года) — загадчык кафедры «Цеплагазазабеспячэнне і ветыляцыя».

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па тэрмаапрацоўцы бетону, панэлей, даследаванні фільтрацыі паветра і цеплафізічных параметраў будаўнічых матэрыялаў.

Сярод апублікаванага:
* Разлік фільтрацыі паветра праз керамзітабетонныя матэрыялы. (разам з В. Д. Акельевым) // Весці АН БССР. Серыя фіз.-энергетычных навук. !968, № 3.
* Строительная теплофизика: Метод. указания и задания на курсовую работу для студентов специальности «Теплогазоснабжение и вентиляция» / Бел. политехн. ин-т, Каф. теплогазоснабжения и вентиляции. — Мн., 1966.
* Термообработка панелей наружных стен в электроиндукционной установке: Опыт з-да железобетон. изделий Мин. домостроит. комбината N 1 / Госстрой СССР, Центр. науч.-исслед. и проект.-эксперим. ин-т орг., механизации и техн. помощи стр-ву, Центр. бюро техн. информ. — М.: Изд-во лит. по стр-ву, 1968.

## Узнагароды і званні 
* Медаль «За адвагу».
* Заслужаны будаўнік Беларускай ССР (1980).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Вучоныя Беларусі. Салдаткін, Міхаіл Цімафеевіч (доктар тэхнічных навук; будаўніцтва; 1919—1987) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* Беларусь у асобах і падзеях: Салдаткін Міхаіл Цімафеевіч // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* Солдаткин Михаил Тимофеевич // «Память народа» — электронный банк документов периода Великой Отечественной войны  
* Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента 

Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Чырвонаармейцы
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Матэрыялазнаўцы
Бяляеўскі сельсавет

**Бяля́еўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чачэрскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Бяляеўка.

Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Чачэрскага раёна Гомельскай акругі БССР. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаванага Каменскага сельсавета. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чачэрскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 29 кастрычніка 1959 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Закрынічнага сельсавета. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Буда-Кашалёўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Чачэрскага раёна. 26 чэрвеня 1969 года скасаваны пасёлак Чапаева. 28 кастрычніка 1991 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Залескага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чачэрскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1991 годзе
Сарокіна

**Сарокіна** — жаночая форма прозвішча Сарокін, таксама тапонім.

## Прозвішча 
* Алена Дзям’янаўна Сарокіна (1937—1998) — Герой Сацыялістычнай Працы.
* Анастасія Віктараўна Сарокіна (нар. 1980) — беларуская і аўстралійская шахматыстка.
* Ніна Іванаўна Сарокіна (1942—2011) — савецкая балерына.
* Святлана Інакенцьеўна Сарокіна — расійская журналістка.
* Тамара Цімафееўна Сарокіна (нар. 1927) — вучоны ў галіне псіхіятрыі.

## Тапонім 
### Беларусь 
* Сарокіна (Браслаўскі раён)

### Расія 
* Сарокіна (Краснінскі раён)
Самсоны

**Самсоны** — тапонім.

## Беларусь 
* Самсоны (Сенненскі раён)

## Расія 
* Самсоны (Смаленская вобласць)

## Украіна 
* Самсоны (Казэлэцкі раён)
Герт

**Герт** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Вальдэмар Герт — нямецкі палітык
* Зіновій Яфімавіч Герт — савецкі кінаакцёр
* Лізавета Паўлаўна Герт — руская балерына
* Павел Андрэевіч Герт — рускі артыст балета
Гусіна

**Гусіна** — тапонім.

* Гусіна (вёска, Краснінскі раён)
* Гусіна (сяло, Краснінскі раён)
* Гусіна (Смаленскі раён)
* Гусіна (станцыя)
Павел Андрэевіч Герт

**Павел (Павел-Фрыдрых) Андрэевіч Герт** () — рускі артыст балета і педагог, з 1865 года кіроўны танцоўшчык Марыінскага тэатра. Таксама выступаў як балетмайстар.

## Біяграфія 
Адукацыю атрымаў у балетным аддзяленні Пецярбургскага тэатральнага вучылішча, якое скончыў у 1865 годзе. Яго настаўнікамі былі А. І. Піменаў, Ж.-А.Петыпа і X. П. Іагансон.

Упершыню з’явіўся на сцэне ў 1858 годзе ў балеце «Сялянскае вяселле» Стэфані (па-дэ-труа), калі ён быў яшчэ вучнем.

У 1860—1916 гадах працаваў у балетнай трупе імператарскіх тэатраў, выступаючы ў першую чаргу на сцэне Марыінскага тэатра, а таксама Александрынскім і Эрмітажным. Яго лічылі лепшым класічным танцоўшчыкам Пецярбурга. На працягу 40 гадоў выступаў партнёрам лепшых артыстак Марыінскага тэатра і гастралёрш. Быў выбітным мімістам. Дасканала валодаў умоўнай мовай жэсту. Росквіт яго майстэрства супаў з росквітам рускага балета — лепшымі пастаноўкамі М. Петыпа, балетным творчасцю П. І. Чайкоўскага і А. К. Глазунова.

У 1880—1904 гадах выкладаў у Пецярбургскім тэатральным вучылішчы. Сярод вучняў Г. Паўлава, Т. Карсавіна, А. Ваганава, М. Фокін, В. Ціхаміраў.

Дачка Паўла Герта Лізавета — адна з нямногіх зорак імператарскага балета, якія засталіся пасля рэвалюцыі працаваць у СССР.

## Рэпертуар 
Стварыў розныя па характары вобразы — ад напружана драматычных і лірыка-рамантычных да востракамедзійных: Конрад; Рудольф («Дзева Дуная» А. Адана), Люсьен («» Э. Дэльдэвеза), Феб; Таор («Дачка фараона» Ц. Пуні), Салор («» Л. Мінкуса); Аберон («Сон у летнюю ноч»), Колен («Марная засцярога» П. Л. Гертэля); Абдэрахман («» А. Глазунова), Сіняя Барада («Сіняя Барада» П. Шэнка), Даміс («Выпрабаванне Даміса» А. Глазунова), Вакх («Пары года» А. Глазунова) і іншыя.

Павел Герт удзельнічаў у прэм’ерах на пецярбургскай сцэне балетаў П. І. Чайкоўскага, у вядучых ролях: Дэзірэ («Спячая прыгажуня»), прынца Каклюша («Шчаўкунок»), Зігфрыда («Лебядзінае возера»). Яго танцавальная манера адрознівалася высакароднасцю, пластычнасцю і мімічнай выразнасцю. У 1909 годзе гастраляваў у Парыжы. Апошні выступ адбыўся ў 1916 годзе (Гамаш — «Дон Кіхот» Л. Мінкуса).

## Пастаноўкі балетаў 
* 1899 — «Несапраўдныя дрыяды» Ц. Пуні
* 1900 — «Іскра кахання» І. І. Чэкрыгіна і П. А. Маржэцкага
* 1902 — «Жавата» на музыку К. Сен-Санса
* Завяршыў пастаноўку балета «Сільвіі» Л. Дэліба, распачатую Л. І. Іванавым, якая была не скончана з-за яго смерці (1901).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Санкт-Пецярбургу
Катэгорыя:Артысты балета Расійскай імперыі
Катэгорыя:Артысты балета Расіі
Катэгорыя:Артысты балета XIX стагоддзя
Катэгорыя:Артысты балета XX стагоддзя
Катэгорыя:Балетмайстры Расійскай імперыі
Катэгорыя:Балетмайстры Расіі
Катэгорыя:Балетмайстры XIX стагоддзя
Катэгорыя:Балетмайстры XX стагоддзя
Катэгорыя:Балетныя педагогі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Балетныя педагогі Расіі
Катэгорыя:Балетныя педагогі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Балетныя педагогі XX стагоддзя
Катэгорыя:Постаці Марыінскага тэатра
Аносава

**Аносава** — тапонім.
* Аносава (Краснінскі раён)
* Аносава (Навадугінскі раён)
* Аносава (Цёмкінскі раён)
Ніна Іванаўна Сарокіна

**Ніна Іванаўна Саро́кіна** (; , Электрасталь, Маскоўская вобласць — , ) — савецкая балерына, балетны педагог. Народная артыстка СССР (1987).

## Біяграфія 
Нарадзілася 13 мая 1942 года ў горадзе Электрасталь Маскоўскай вобласці.

У 1961 годзе скончыла Маскоўскае харэаграфічнае вучылішча (цяпер Маскоўская дзяржаўная акадэмія харэаграфіі) па класе С. М. Галоўкінай. Яе аднакласніцай была Н. І. Бяссмертнава.

Абедзвюх дзяўчынак прынялі ў балетную трупу Вялікага тэатра, дзе Ніна ўдасканальвала сваё майстэрства пад кіраўніцтвам М. Ц. Сямёнавай. Пастаянным сцэнічным партнёрам балерыны стаў яе муж Ю. К. Уладзіміраў.

Працавала рэпетытарам гастрольнага гурта «Зоркі Вялікага балета». З 1993 года стала педагогам Маскоўскай балетнай школы пад кіраўніцтвам М. Л. Лаўроўскага, пасля які атрымаў статус Маскоўскага дзяржаўнага харэаграфічнага вучылішча імя Л. М. Лаўроўскага. З 2000 года — педагог балетмайстарскага факультэта ГІТІСа.

Памерла на 70-м годзе жыцця 8 кастрычніка 2011 года ў Маскве пасля цяжкай хваробы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Артысты балета СССР
Катэгорыя:Артысты балета Расіі
Катэгорыя:Артысты балета XX стагоддзя
Катэгорыя:Балетныя педагогі СССР
Катэгорыя:Балетныя педагогі Расіі
Катэгорыя:Балетныя педагогі XX стагоддзя
Катэгорыя:Постаці Вялікага тэатра
Кніга прарока Абакума

**Кні́га праро́ка Абакума** (; ; ) — 35-я кніга кананічнага Старога Запавету, дваццаць другая частка Танаху. Восьмая з кніг г. зв. малых прарокаў.

## Аўтар і час напісання 
Першы верш кнігі паказвае на аўтарства Абакума, але пра яго самога амаль нічога не вядома. Зыходзячы з літургічнага характару кнігі, асабліва ў трэцім раздзеле, можна выказаць здагадку, што Абакум мог быць прарокам альбо левіцкім спеваком. Ягонае імя (*Hawakkuk*) можа паходзіць ад акадскага *Hawakuk*,  — «абдымкі», альбо ад акадскай назвы расліны.

Пра час напісання кнігі можна сказаць, што апісанне народа халдзеяў указвае на перыяд уздыму царства Вавілона ў канцы VII стагоддзя — пачатку VI стагоддзя да н.э., гэта значыць, на часы прарока Ераміі. Магчыма, кніга была напісана незадоўга да першага заваявання Іерусаліма царом Навухаданосарам II у 597 г. да н.э. падчас праўлення цара Іўдзеі Іякіма.

## Змест 
Кніга складаецца з дзвюх частак:
* Першая частка кнігі, раздзелы 1, 2 — дыялогі паміж Абакумам і Богам. Прарок разважае пра прычыны пакут і зла, накіраваных на Іўдзею.

У першым раздзеле прарок пытаецца ў Бога пра гвалт і несправядлівасць і задае Госпаду пытанні аб прычынах Ягонай абыякавасці. Бог адказвае, што прыладамі пакарання будуць халдзеі, якія спустошаць Іўдзею і будуць суддзёй Божага народа *(1:5)*. Халдзеі прадстаўлены як магутны народ, але нязначны. Асабліва адзначаецца, што яны пакланяюцца сваёй сіле *(1:11)*, якая сапраўды з’яўляецца Божым дарам, а не іх дасягненнем. Такі выбар суддзі шакуе прарока: «Чыстым вачам Тваім неўласціва глядзець на зладзействы, і глядзець на ўціскі Ты ня можаш. Дзеля чаго ж Ты глядзіш на зладзеяў, і маўчыш, калі бязбожнік паглынае таго, хто праведнейшы за яго, і пакідаеш людзей, як рыбу ў моры, як паўзуноў, у якіх няма валадароў?» *(1:13-14)*. Прарок чакае адказу з трапятаннем і нецярплівасцю . Бог адказвае: «А справядлівы будзе жыць верай сваёй» *(2:4)*. Гэты адказ не тлумачыць прычыны Божага рашэння, але дае ўніверсальнае правіла жыцця для людзей, якія вераць у Бога.

Другая частка другога раздзела — гэта прароцтва пра лёс ганарлівых, жорсткіх і злых прыгнятальнікаў. Яно паходзіць ад Бога і даволі з’едлівае. Асноўны змест: Бог кіруе гісторыяй чалавецтва, ідалапаклонства — цяжкі грэх.

* Другая частка, раздзел 3 — псалом хвалы. Цалкам магчыма, што псалом з’яўляецца пазнейшым дадаткам, але абедзве часткі кнігі, несумненна, цесна звязаныя.

## Літаратура 
* Большой библейский словарь / Под ред. У. Элуэлла, Ф. Камфота. — СПб.: Библия для всех, — 2007. — 1504 с.

## Спасылкі 
* Кніга Абакума ў перакладзе Васіля Сёмухі
* Кніга прарокі Гавакука  ў перакладзе Яна Станкевіча і Майсея Гітліна
* Кніга Абакука ў перакладзе Біблейскага таварыства ў Рэспубліцы Беларусь
* Кніга Абакума ў перакладзе Антонія Бокуна

Катэгорыя:Кнігі Старога Запавету
Катэгорыя:Танах:Прарокі
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:Малыя прарокі