Ахбор Імамхаджаеў

**Ахбор Рустамавіч Імамхаджаеў** (; ) — узбекскі спартыўны каментатар, футбольны суддзя рэспубліканскай катэгорыі, педагог, заслужаны настаўнік моладзі Узбекістана. Заснавальнік узбекскай школы футбольных каментатараў.

Кар’еру Імамхаджаеў пачынаў настаўнікам фізічнай культуры ў школах. Пазней працаваў арбітрам, каментатарам і спартыўным журналістам.

Быў кіраўніком судзейскага камітэта Федэрацыі футбола Узбекістана.

У 1996 годзе ўзнагароджаны медалём *«Shuhrat»*, у 2006 — ганараваны званнем Заслужанага настаўніка моладзі Узбекістана. Акадэмік Акадэміі навук «Туран» і лаўрэат Нацыянальнай прэміі журналістаў Узбекістана *«Oltin qalam»* (Залатое пяро).

Аўтар шэрагу кніг пра ўзбекскі футбол. Выдадзены яго кнігі «Футбол — мая радасць, мой боль, мой гонар» (), «Я зачараваны футболам» (), «Мае сапраўдныя ўлюбёнцы ў стагоддзі футбола» ().

## Біяграфія 
### Дзяцінства і адукацыя 
Ахбор Імамхаджаеў нарадзіўся 19 лютага 1936 года у Ташкенце. Вучыўся ў школе № 45 на вуліцы Катта-Бог кішлака Эшангузар. У 1954—1956 гадах вучыўся ў Педагагічным інстытуце Ташкента. У 1956—1957 гадах быў настаўнікам фізічнай культуры школы № 83 Мірзачульскага раёна. У 1957 годзе таксама працаваў у школе Ахангаранскага раёна Ташкенцкай вобласці.

### Журналісцкая, судзейская і педагагічная дзейнасць 
Набыўшы вышэйшую адукацыю, Імамхаджаеў пэўны час выкладаў у школе № 83 Зангіяцінскага раёна Ташкенцкай вобласці, а неўзабаве быў запрошаны на работу ў Інстытут фізкультуры. Пазней працягнуў працу начальнікам моладзевага аддзела Камітэта фізкультуры і спорту, кіраўніком судзейска-нагляднага камітэта Федэрацыі футбола, кіраўніком каманды «Пахтакор» (узб. «*Paxtakor*»), начальнікам аддзела футбола газеты «Спорт» (узб. «*Sport*»). У спартыўным аддзеле Нацыянальнай тэлерадыёкампаніі Узбекістана прайшоў шлях ад радавога каментатара да начальніка аддзела.

У 1956 годзе разам з Раманам Турпішчавым пачаў працаваць як футбольны каментатар. Яго першы каментарый адбыўся падчас матча «Пахтакора» супраць клуба «Спартак» (Ерэван). Два каментатары на працягу пятнаццаці хвілін каментавалі гульню па радыё на рускай і ўзбекскай мовах. Першы каментарый на тэлебачанні быў у 1960 годзе. Разам з Раманам Турпішчавым яны арганізавалі паездку ў Маскву, Санкт-Пецярбург, Мінск, Кіеў, Баку, Тбілісі, Ерэван і Алма-Ату і каментавалі гульні з удзелам «Пахтакора». Імамхаджаеў стаў першым спартыўным журналістам Узбекістана, які стаў працаваць і па-за яго межамі.

У сваёй судзейскай кар’еры ў тым ліку кіраваў таварыскім матчам ветэранскай зборнай Савецкага Саюза супраць каманды «Пахтакор». Праз 40 хвілін матч завяршыўся ўнічыю — 1:1.

### Пасля завяршэння кар’еры 
Разам з Махмудам Абдураімавым, Тулкінам Казакбаевым, Шаўкатам Туляганавым, Бахадырам Ібрагімавым, Станіславам Стаднікам і Берадорам Абдураімавым Ахбор Імамхаджаеў сфарміраваў каманду ветэранаў футбола пад назвай *«Тонг»* (Раніца). Пазней да іх далучыліся прадстаўнікі з розных галін дзейнасці Узбекістана, якія падзяліліся на дзве групы; сам Імамхаджаеў быў капітанам.

У пачатку 2000-х гадоў быў кіраўніком Судзейскага камітэта Федэрацыі футбола Узбекістана. Падчас яго дзейнасці на пасадзе старшыні судзейскага камітэта Раўшан Ірматаў, пяціразовы найлепшы суддзя Азіі і ўдзельнік двух Кубкаў свету, дэбютаваў у Вышэйшай лізе Узбекістана.

## Кнігі 
З’яўляецца аўтарам шматлікіх кніг. Футбольнай грамадскасці добра вядомы яго працы «*Futbol — quvonchim, dardim, faxrim*» («Футбол — маё шчасце, смутак і гонар!»), «*Maftuningman futbol*» («Зачараваны табой, футбол!»), «*Oʻzbegimning Mirjaloli*» («Наш Мірджалол»).

Найвядомейшая з яго кніг называецца «*Аср футболидаги асл кадрдонларим*», што перакладаецца як «Мае сапраўдныя блізкія ў стогадовым футболе» і выпушчана ў гонар 100-годдзя ўзбекскага футбола. У сваіх кнігах пан Ахбор прывёў мноства гістарычных матэрыялаў, успамінаў і цікавых фактаў пра ўзбекскі футбол, а таксама шмат інфармацыі пра вядомых людзей, якія працавалі трэнерамі, гульцамі, экспертамі, спартыўнымі журналістамі.

Пра гібель каманды «Пахтакор» у 1979 годзе ён сказаў:
Мой самы вялікі боль — гэта авіякатастрофа «Пахтакора». Таму што кожны член таго «Пахтакора» стаў мне сябрам, братам, родным. Колькі гадоў прайшло пасля аварыі, да гэтага часу не верыцца, што яны загінулі. Жыццё — гэта бягучая рака. Гавораць, час лечыць. Але некаторы боль не вылечваецца нават гадамі. Такі боль не старэе. Успаміны заўсёды абнаўляюць гэты боль. Таму ў кожнай кнізе, якую я заканчваю, я звяртаю ўвагу чытачоў на «Пахтакор-79». Да гэтага часу ў мяне ёсць адна няспраўджаная мара: правядзенне таварыскага памятнага матчу паміж «Пахтакорам» і «Манчэстэр Юнайтэд».

## Сям’я 
Меў траіх дачок і двух сыноў.

Яго сын, Аброр Ахбаравіч Імамхаджаеў, — журналіст некалькіх узбекскіх спартыўных інтэрнэт-выданняў. Шмат гадоў працаваў у газетах і на тэлебачанні, аўтар многіх тэлевізійных праграм, прысвечаных аналізу футбольных навін ва Узбекістане.

Другі сын — Зафар Ахбаравіч Імамхаджаеў, спартыўны журналіст. Станам на 2025 года, радца прэзідэнта Нацыянальнага алімпійскага камітэта Узбекістана па пытаннях інфармацыйнай палітыкі, дырэктар Дэпартамента сродкаў масавай інфармацыі і грамадскіх сувязей.

Унук — Дыёр Аброравіч Імамхаджаеў, спартыўны журналіст. Станам на 2025 года, генеральны дырэктар Прафесійнай футбольнай лігі Узбекістана.

## Узнагароды 
Узнагароджаны нагруднымі знакамі «*Xalq ta’limi a’lochisi*» (выдатнік народнай адукацыі) і «*Xalq ta’limi fidoyisi*» (самаадданец народнай адукацыі).

У 1996 годзе ўзнагароджаны медалём Шухрат (узб. *Shuhrat*).

У 1996 годзе ўзнагароджаны Ганаровай граматай Рэспублікі Узбекістан.

22 лютага 2006 года ў гонар 70-годдзя быў удастоены ганаровага звання заслужанага настаўніка моладзі Узбекістана — *«*За праяўлены вялікі клопат аб шырокай прапагандзе масавага спорту, у прыватнасці, футбола, у нашай краіне, выхаванне ўсебакова і гарманічна развітога маладога пакалення на аснове нацыянальных і агульначалавечых каштоўнасцей, у духу любові да Радзімы і за шматгадовую плённую працу*»*.

У 2021 годзе рашэннем Савета Дзяржаўнага ўніверсітэта фізічнай культуры і спорту Узбекістана Ахбору Імамхаджаеву прысвоена званне ганаровага прафесара гэтай ВНУ.

Рашэннем Прэзідыума Акадэміі навук «Туран» Інстытута гісторыі народаў Сярэдняй Азіі Імамхаджаеў прыняты ў сапраўдныя члены Акадэміі. Дзень адкрыцця турніру прызначылі на 2 ліпеня — Сусветны дзень спартыўнай журналістыкі. Гульні адбыліся з 3 па 6 ліпеня. У турніры спаборнічалі чатыры ветэранскія і чатыры журналісцкія футбольныя каманды. Каманды ветэранаў «Пахтакор», «Тонг», «АФУ», «Журналіст» і каманды спартыўных журналістаў «Championat.asia», «Sports.uz», «Sharhlovchi», «Sulola». Па выніках турніру перамагла ветэранская каманда Асацыяцыі футбола Узбекістана. Другое месца заняла каманда «Sulola» у складзе з дзецьмі і ўнукамі Ахбора Імамхаджаева. Ветэраны «Пахтакора» занялі 3-е месца. Фінальная табліца турніру выглядае наступным чынам:

### 2024 
28 мая 2024 года Нацыянальны алімпійскі камітэт Узбекістана, Асацыяцыя футбола Узбекістана і Прафесійная футбольная ліга Узбекістана дамовіліся пра правядзенне турніру ў памяць пра Ахбора Імамхаджаева. У другім памятным турніры прынялі ўдзел 10 каманд. 5 ліпеня было кінута лёсаванне. 6 ліпеня ўсе клубы Узбекістана ўзялі перапынак, а турнір пачаўся 7 ліпеня. У першы дзень спаборніцтваў каманда Асацыяцыі футбола пад кіраўніцтвам Раўшана Ірматава перамагла каманду Цэнтра футбольных суддзяў Узбекістана з лікам 7:0. У фінале за перамогу змагаліся каманды Футбольнай асацыяцыі Узбекістана і «Сулола». Фінал завяршыўся перамогай каманды ФАУ з лікам 4:2. Выніковая турнірная табліца выглядае наступным чынам:

### 2025 
3 верасня 2025 года Прафесійная футбольная ліга Узбекістана прыняла рашэнне правесці турнір памяці Ахбора Імамхаджаева і абвясціла склад удзельнікаў турніру. У сёлетнім турніры прынялі ўдзел 12 футбольных каманд. Турнір пачаўся 9 верасня. 2 кастрычніка адбыліся матчы за сёмае, пятае, трэцяе месцы і фінальны матч. У фінале перамагла каманда Федэрацыі футзала Узбекістана (ФФУ). Канчатковы расклад турніру памяці 2025 года наступны:

## Крыніцы 
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Катэгорыя:Спартыўныя журналісты
Катэгорыя:Спартыўныя каментатары
Катэгорыя:Футбольныя суддзі
Катэгорыя:Футбол ва Узбекістане