open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гіпасхематычныя мовы

**Гіпасхематычныя мовы** — апастэрыёрныя міжнародныя штучныя мовы схематычнага тыпа, не дапускаючыя (у адрозненне ад эсперанта, іда) ужывання апрыёрных марфем, але валодаючыя уласнымі (аўтаномнымі) правіламі словаўтварэння, у выніку чаго ўтвараюцца апрыёрныя дэрываты: нэўтраль — redaktor «рэдактар» infektasion «інфекцыя». могуць разглядацца як пераходныя да натуралістычнага тыпа.

Катэгорыя:Штучныя мовы
Катэгорыя:Інтэрлінгвістыка
Калючая ружа

**Калючая ружа** — опера кампазітара Ю. У. Семянякі пастаўленая на лібрэта А. Бачылы ў 1960 годзе пад кіраўніцтвам дырыжора . Першая нацыянальная камічная опера.

## Апісанне 
«Калючая ружа» стала першай у Беларусі операй на сюжэт з сучаснага жыцця: пра студэнтаў, іх дружбу і каханне, расчараванні і надзеі. У оперы выявіўся меладычны дар кампазітара, дакладнасць музычных характарыстык, І. С. Шыкунова
* Мальвіна — Л. І. Галушкіна
* Андрэй — В. І. Глушакоў (першы выканаўца)
* Ірына — Т. М. Ніжнікава (першая выканаўца), Л. І. Златава
* Рагнеда Янаўна — С. Ю. Друкер
* Тарас — В. М. Чарнабаеў

## Водгукі 
Т. М. Ніжнікава іграла роль Ірыны вельмі энергічна. Гэтая партыя пісалася спецыяльна для яе. А ў чымсьці нават і «спісвалася» з характару спявачкі, якая ніколі не «плакалася», а дзейнічала, «падбухторваючы» сваёй энергіяй астатніх.

Часопіс «Советская музыка» сведчыў.

Катэгорыя:Музыка Беларусі
Катэгорыя:Тэатр Беларусі
Катэгорыя:Оперы на беларускай мове
Забава

**Заба́ва** — актыўная дзейнасць, у выніку ажыццяўлення якой чалавек адчувае задавальненне.

Забавы бываюць індывідуальнымі і групавымі і адрозніваюцца па колькасці ўдзельнікаў дзейства і ступені энергазатратнасці.
Забаўляльнай можа лічыцца любая дзейнасць, вынікам ажыццяўлення якой з'яўляецца атрыманне задавальнення.

## Гл. таксама 
* Дывертысмент
Гіперсхематычныя мовы

**Гіперсхематы́чныя мо́вы** — апастэрыёрныя міжнародныя штучныя мовы схематычнага тыпу, у якіх марфемы маюць апрыёрны характар, але карані маюць паходжанне з натуральных моў. У кантынууме апастэрыёрнасці (ад меншай апастэрыёрнасці да большай) ідуць пасля апрыёрных і папярэднічаюць гіпасхематычным.

Прыкладамі гіперсхематычных моў з’яўляюцца эсперанта і іда. Так, у эсперанта паказальнікі назоўніка (-о) і прыметніка (-а) з’яўляюцца апрыёрнымі.

Катэгорыя:Штучныя мовы
Катэгорыя:Інтэрлінгвістыка
Зінаіда Якаўлеўна Мажэйка

**Зінаіда Якаўлеўна Мажэйка** (,  — ) — беларускі этнамузыказнаўца. Доктар мастацтвазнаўства (1992).

## Біяграфія 
У 1961 годзе скончыла Беларускую кансерваторыю. 3 1962 года ў Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору НАН Беларусі. Працавала ў галіне тэарэтычнай этнамузыкалогіі і практычнай фалькларыстыкі.

Асноўныя даследаванні прысвечаны сістэмнай тыпалогіі беларускага песеннага фальклору, яго арэальным і сацыялагічным аспектах.

Арганізатар музычна-этнаграфічных канцэртаў, падрыхтавала грампласцінкі, у т.л. «Музычны фальклор Беларускага Палесся» (Гран-пры ЮНЕСКА 1988 г.), распрацоўвала праграмы аўдыёвізуальнай антрапалогіі (сцэнарыі 6 музычна-этнаграфічных фільмаў).

## Дакументальныя кінафільмы 
Дакументальныя музычна-антрапалагічныя кінафільмы па сцэнарыях і палявой рэжысуры Зінаіды Мажэйка:
* «Палескія калядкі» (Беларусьфільм, «Летапіс», 1972)
* «Голоса веков» (Беларусьфільм, «Летапіс», 1979)
* «Память столетий» (Беларусьфільм, «Летапіс», 1982)
* «Крывыя вечары» (Беларусьфільм, «Летапіс», 1993)
* «Рух зямлі» (Беларусьфільм, «Летапіс», 1999)

## Асноўныя працы 
* Песенная культура Беларускага Палесся (1971)
* Песні беларускага Паазер’я (1981)
* Каляндарна-песенная культура Беларусі: Вопыт сістэмна-тыпалагічнага даследавання (1985)
* Вяселле: Мелодыі (у сааўт., 1990)
* Народна-песенная культура Беларусі ў агульнаславянскім кантэксце: Да пытання параўнальных даследаванняў на ўзроўні песенных сістэм (1998)
* Песні Беларускага Падняпроўя (у сааўт., 1999)
* Экология традиционной народно-музыкальной культуры (2011)

## Узнагароды і прэміі 
* Ганаровае званне «Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР» (1987).
* Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь у галіне літаратуры, мастацтва і архітэктуры (1994, у аўтарскім калектыве) — *за стварэнне цыкла музычна-этнаграфічных кінафільмаў (кінастудыя «Беларусьфільм») «Палескiя калядкi», «Галасы вякоў», «Памяць стагоддзяў», «Палескiя вяселлi», «Пранясi, Божа, хмару», «Крывыя вечары»*. 

## Літаратура 
* Мажэйка Зінаіда Якаўлеўна // Памяць. Орша і Аршанскі раён: гісторыка-дакументальная хроніка гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 2000. — Кн. 2. — С. 435.
* Филиал «Институт искусствоведения, этнографии и фольклора имени Кондрата Крапивы» — Список публикаций сотрудников 
* Мажэйка Зінаіда Якаўлеўна. Да 50-годдзя навуковай і творчай дзейнасці. — Мінск: Тэхналогія, 2013. — 141 с.
* 

## Спасылкі 
* Ушла из жизни МАЖЭЙКА Зінаіда Якаўлеўна
* Вянок памяці: Зінаіда Мажэйка
* Ирина Завадская. Аутентичная личность // Беларусь сегодня. 2014. № 175

Катэгорыя:Музыказнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Беларускай ССР
Катэгорыя:Дактары мастацтвазнаўства
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Супрацоўнікі ІМЭФ НАНБ
Свірнавы даўганосік

**Сві́рнавы даўгано́сік**, **Свіроначны слонік** (*Sitophilus granarius*) — від жукоў з сямейства .

## Апісанне 
Афарбоўка цёмна-карычневая, даўжыня цела 3—4 мм, крылы недаразвітыя, таму лётаць не можа.

## Пашырэнне 
Распаўсюджаны паўсюдна. Завозіцца ў розныя месцы разам са збожжам.

## Асаблівасці біялогіі 
Яйкі жаўтлявыя, даўжынёй 0,6—0,7 мм. Лічынкі бязногія, даўжынёй да 3 мм, з карычневай галавой. Кукалкі жаўтлявыя, даўжынёй 2,7 мм. Наносіць вялікую шкоду запасам збожжа. Жукі і лічынкі пашкоджваюць пшаніцу, жыта, ячмень, рыс. Лічынкі выядаюць ў збожжы ўвесь эндасперм, пакідаючы толькі абалонку.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Даўганосікі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Схематызм (інтэрлінгвістыка)

**Схематы́зм** — кірунак у лінгвапраектаванні, прызнаючы за апастэрыёрнай міжнароднай штучнай мовай, уласныя (гэта значыць у значнай ступені апрыёрныя) правілы і заканамернасці - у першую чаргу адносячыяся да словаўтварэння. Дыягнастычнай адзнакай схематычных моў з'яўляецца аўтаномнае словаўтварэнне,нават калі ўсе ужываемыя марфемы ўзяты з натуральных моў.
Схематычныя мовы магчыма падзяліць на:
* гіперсхематычныя мовы, у якіх магчыма ужыванне пэўнай колькасці апрыёрных марфем, прычым рэгулярна спалучаючых у слове апастэрыёрны корань і апрыёрны канчатак (у эсп. grand-**a** dom-**o**)
* гіпасхематычныя мовы, ужываючыя толькі апрыёрныя марфемы (нэўтраль dom grand), алеў адрозненні ад натуралістычных моў, спалучаючыя іх згодна з уласнымі правіламі.

Катэгорыя:Штучныя мовы
Катэгорыя:Інтэрлінгвістыка
Свірнавыя кляшчы

**Сві́рнавыя кляшчы́**, **Акароідныя кляшчы**, **Тырагліфоідныя кляшчы** (*Acaroidea*, *Tyroglyphoidea*) — надсямейства павукападобных з падкласу акарыд.

## Апісанне 
Даўжыня цела складае 0,2—0,5 мм. Цела паўпразрыстае, з мяккім покрывам і доўгімі шчацінкамі.

## Арэал і экалогія 
Свірнавыя кляшчы асвоілі шырокі шэраг біятопаў, да ліку якіх адносяцца глеба, надземныя і падземныя часткі раслін, гнёзды і норы жывёл.

## Некаторыя віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 
*  — С. 56.

Катэгорыя:Акарыформныя кляшчы
Лье

**Лье** () — французская старадаўняя адзінка даўжыні. З’яўляецца састарэлай і рэдка выкарыстоўваецца для разлікаў. Часам выкарыстоўваецца як сінонім «марской лігі».

1 лье = 4.5 км.

## Гл. таксама 
* 20 000 лье пад вадой — кніга Жуля Верна пра падводную лодку «Наўтылус» і яе капітана Нэма.
* 20 000 лье пад вадой — экранізацыя аднайменнага рамана 1954 года.

Катэгорыя:Адзінкі вымярэння адлегласці
Катэгорыя:Французская сістэма мер
Свірэпа

**Свірэпа** (*Barbaréa*) — род кветкавых раслін сямейства , які ўключае некалькі дзесяткаў відаў. Пераважна невялікія двугадовыя або шматгадовыя расліны з цёмна-зялёным лісцем і жоўтымі кветкамі з чатырохдольным калякветнікам. На тэрыторыі Беларусі 2 віды:  і .

## Віды 
thumb|right|250px|
thumb|right|250px|
thumb|right|250px|
thumb|right|250px|
thumb|right|250px|

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 

## Гл. таксама 
* Свірэпіца

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Barbarea  // The Plant List

Катэгорыя:Капуставыя
Свірнавая моль

**Сві́рнавая моль**, **зерневая моль**, **Зярнёвая моль** (*Nemapogon granella*) — матылёк з сямейства сапраўдных молей. Шкоднік зерня, сухафруктаў, кандытарскіх вырабаў. Пашырана паўсюдна. У прыродзе сустракаецца ў гнілой драўніне і дрэвавых грыбах.

## Апісанне 
Крылы размаху 9—14 мм, пярэднія — серабрыста-шэрыя з цёмнымі плямамі, заднія — вузкія, шэрыя ці бураватыя. Матылькі першага пакалення з’яўляюцца вясной, адкладваюць яйкі на зерне. Вусень — да 10 мм.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Сапраўдныя молі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Самуэль Аляксандр Камароўскі

**Самуэль Аляксандр Камароўскі** (? — ) — ваенны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, удзельнік вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1632—1634, антыфеадальнай вайны 1648—1651 (на баку ВКЛ), вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкай сям’і, продкі якой перасяліліся ў ВКЛ з Добжынскай зямлі.

З 1632 ротмістр гусарскай харугвы. У чэрвені 1633 харугва Камароўскага амаль уварвалася у лагер расійскага войска пад камандаваннем Міхаіла Шэіна, знішчыла і ўзяла ў палон значную колькасць воінаў, захапіла жывёлу, харч і коней. У студзені 1634 Камароўскі дзейнічаў пад Белай, даходзіў да Ржэва, Таропца.

Пасля заканчэння вайны з 1635 падчашы, з 1649 харужы вількамірскі.
 
Пасля паўстання Багдана Хмяльніцкага, верагодна, удзельнічаў у Корсунскай бітве 1648
у складзе кароннага войска ў якасці ротмістра казацкай харугвы. Восенню 1648 на чале драгунскай харугвы змагаўся супраць казакоў на Валыні, у складзе войска ВКЛ удзельнічаў у авалоданні Пінскам. Разам з А. Паўлоўскім вызначыўся ў Лоеўскай бітве 1649, удала ацаніўшы абстаноўку і ўдарыўшы на казакоў Міхаіла Крычэўскага з тылу.

Напярэдадні вайны з Расіяй, у красавіку 1654 прызначаны абозным ВКЛ.

У 1654 беспаспяхова спрабаваў вызваліць Віцебск. Пасля падпісання Кейданскай дэкларацыі 1655 падтрымаў вялікага гетмана Януша Радзівіла, у верасні 1655 арыштаваў апазіцыйных да гетмана афіцэраў, у тым ліку польнага гетмана Вінцэнта Гасеўскага. Пасля смерці Януша Радзівіла адышоў ад шведаў і пачаў супраць іх баявыя дзеянні сумесна расійскімі войскамі.

У 1658—1659 ваяваў супраць шведаў у Жамойці. Пасля паланення Гасеўскага расійскімі войскамі з кастрычніка 1658 выконваў абавязкі рэгіментара войска ВКЛ у Жамойці. Заслугі Камароўскага высока ацэніваліся соймам, у 1634 ён атрымаў у валоданне вёскі ў Новагародскім ваяводстве, сойм 1649 узнагародзіў Камароўскага як «заслужанага здаўна ў інфлянцкай, маскоўскай экспедыцыях жаўнера» вёскамі ў Мазырскім павеце.

Заслугі Камароўскага адзначаліся пасля яго смерці ў канстытуцыях соймаў 1662 і 1677.

## Літаратура 
* 

Самуэль Аляксандр
Катэгорыя:Абозныя вялікія літоўскія
Катэгорыя:Харунжыя вількамірскія
Катэгорыя:Падчашыі вількамірскія
Дэнзел Вашынгтон

**Дэнзел Хейс Вашынгтан** (; ) — амерыканскі ,  і . Двойчы лаўрэат прэміі «Оскар», другі цемнаскуры акцёр у гісторыі кіно, які атрымаў гэтую прэмію ў катэгорыі «Найлепшая мужчынская роля» (першым стаў Сідні Пуацье), адзіны цемнаскуры акцёр у гісторыі кіно, які атрымаў «Оскар» у гульнявых намінацыях двойчы.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* Інтэрв’ю Дэнзела Вашынгтона

Катэгорыя:Пяцідзясятнікі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сярэбраны мядзведзь»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Тоні»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Obie
Роўэн Аткінсан

**Роўэн Себасцьян Аткінсан** (; нар. , Консет, Дарэм) — англійскі -комік, , найбольш вядомы ў свеце роляй містэра Біна ў аднайменным тэлесерыяле. Лаўрэат прэміі BAFTA (1989).

## Біяграфія 
Роўэн Аткінсан нарадзіўся 6 студзеня 1955 года ў горадзе Консет, графства Дарэм, Англія, у сям’і фермера Эрыка Аткінсана і дырэктары буйнай кампаніі Элы Мэй. У сям’і таксама раслі тры старэйшых брата Роўэна — Пол (сканаў у маленстве), Родні і Руперт.

Будучы акцёр вучыўся ў школах Чорыстэр і Сэнт-Біс. У 1975 годзе скончыў Ньюкаслскі ўніверсітэт.

Кар’ера Аткінсана ў якасці акцёра пачалася ў 1978 годзе, калі Роўэн стаў вядучым, сцэнарыстам і асноўным акцёрам радыёшоу «The Atkinson People».

У 1990 годзе стартаваў паказ тэлесерыяла *«Містар Бін»*, пасля галоўнай ролі ў якім Аткінсан праславіўся на ўвесь свет. Серыял карыстаўся вялізнай папулярнасцю, адна серыя збірала каля тэлевізараў, у сярэднім, 20 мільёнаў чалавек.

### Сям’я 
З 1990 года Роўэн Аткінсан жанаты з грымёркай Санэтры Сэстры. Вяселле адсвяткавалі двойчы: спачатку ў сакрэце ад усіх у Нью-Ёрку ў рэстаране «Руская чайная», а праз тыдзень замовілі за 10 тысяч фунтаў залу на 80 асоб у рэстаране раскошнага лонданскага атэля «Savoy». У пары ёсць двое дзяцей — сын Бен і дачка Лілі.

## Спасылкі 
* Роўэн Аткінсан на сайце IMDB

Катэгорыя:Комікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Выпускнікі Оксфардскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Уладзімір Фёдаравіч Матвяйчук

**Уладзімір Фёдаравіч Матвяйчук** (нар. 1950, Шуміліна, Віцебская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч. У 2005—2009 гг. — міністр культуры Рэспублікі Беларусь.

## Біяграфія 
У 1975 годзе скончыў Магілёўскі дзяржаўны педагагічны інстытут, у 1984 годзе — Мінскую вышэйшую партыйную школу.

У 1968—1969 гадах працаваў у Баранькаўскай СШ, Сіроцінскай васьмігадовай школе ў Шумілінскім раёне. У 1969—1971 гадах служыў у Чырвонай Арміі. У 1975—1979 гадах — лектар Касцюковічскага райкама КПБ, у 1979—1982 гадах — загадчык аддзела прапаганды і агітацыі. Хоцімскага райкама КПБ. У 1984—1988 гадах — намеснік старшыні Хоцімскага райвыканкама. З 1988 года — дырэктар Полацкага ПТВ № 233 хімікаў.

З 1995 года працаваў на ААТ «Полацк-Шкловалакно» канцэрна «Белнафтахім» дырэктарам па кадрах і ідэалагічнай рабоце. З 2004 года — старшыня Нацыянальнай дзяржаўнай тэлерадыёкампаніі Рэспублікі Беларусь. У 2005—2009 гг. — міністр культуры Рэспублікі Беларусь. З чэрвеня 2009 — памочнік Прэзідэнта РБ.

## Літаратура 
* Матвейчук Владимир Федорович // Республика Беларусь : энциклопедия : в 6 т. / редкол.: Г. П. Пашков [и др.]. — Мн., 2007. — Т. 4. — С. 670.

Катэгорыя:Міністры культуры Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Беларусі
Катэгорыя:Кіраўнікі Нацыянальнай дзяржаўнай тэлерадыёкампаніі Рэспублікі Беларусь
Анатоль Мікалаевіч Міхайлаў

**Анатоль Мікалаевіч Міхайлаў** (, в. , цяпер у межах Віцебска) — беларускі вучоны ў галіне медыцыны, доктар медыцынскіх навук (1974), акадэмік НАН Беларусі.

## Біяграфія 
У 1961 годзе скончыў Віцебскі медыцынскі інстытут, працаваў намеснікам галоўнага ўрача Іванаўскай раённай бальніцы Брэсцкай вобласці, урачом-эпідэміёлагам Бярэзінскай райбальніцы, урачом-рэнтгенолагам бальніцы ст. Гомель. З 1966 года ў Беларускім дзяржаўным інстытуце ўдасканалення ўрачоў — аспірант, асістэнт, загадчык кафедры рэнтгеналогіі і прамянёвай дыягностыкі.

Аўтар 200 навуковых работ, 15 манаграфій, у тым ліку: «Рэнтгенадыягнастычны атлас», «Рэнтгенасеміётыка хвароб чалавека» і інш. Член Еўрапейскай асацыяцыі радыёлагаў і прамянёвых дыягностаў. Увайшоў у лік выдатных сусветных лідараў навукі (Амерыканскі біяграфічны інстытут, ЗША, 1997).

## Узнагароды і прэміі 
* Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі (1992, у аўтарскім калектыве) — *за цыкл прац па распрацоўцы і ўкараненні ў практыку сасудзістай хірургіі новых метадаў дыягностыкі і лячэння*.
* медаль Францыска Скарыны (2021).
* залаты медаль Міжнароднага біяграфічнага цэнтра (Кембрыдж, Англія, 1997).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Анатоль Мікалаевіч Міхайлаў у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Акадэмікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Рэнтгенолагі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Віцебскім раёне
Ян Кароль Белазор

**Ян Кароль Белазор** (1596 — 10 лютага 1631) — духоўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Віленскай акадэміі, Германіі i Італіі.

Кусташ віленскі, каралеўскі сакратар, да 1630 рэгент меншай канцылярыі ВКЛ, рэферэндар духоўны ВКЛ з 1630.

## Сям’я 
Сын Станіслава Белазора, упіцкага падкаморага, і Дароты Войны, дачкі кашталяна мсціслаўскага Войны Мацвеевіча Грычыны.

Брат упіцкага падкаморага Габрыэля Белазора і упіцкага земскага маршалка Крыштафа Белазора.

## Літаратура 
* 

Ян Караль
Катэгорыя:Рэферэндары вялікія духоўныя літоўскія
Станіслаў Белазор (сын Яна)

**Станіслаў Белазор** (? — да 1623) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Паборца вількамірскі (1578), стольнік упіцкі (1584), суддзя земскі ўпіцкі (1589), падкаморы ўпіцкі (1593). Маршалак сойма Рэчы Паспалітай (1605), маршалак Трыбунала ВКЛ (1605).

Сын Яна Белазора і Гальшкі з Райскіх. У 1601—1602 гадах браў удзел у вайне са шведамі ў Інфлянтах.

## Сям’я 
Быў двойчы жанаты: з Даротай з Войнай, дачкой кашталяна мсціслаўскага Войны Мацвеевіча, і з Альжбетай з Лапацінскіх.

У шлюбе з Даротай меў сыноў: Габрыэля, падкаморага ўпіцкага, Крыштафа, маршалка земскага ўпіцкага, і Яна Караля, вялікага рэферэндарыя літоўскага.

## Літаратура 
* 

Станіслаў (сын Яна)
Катэгорыя:Маршалкі Сойма Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Маршалкі Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Падкаморыя ўпіцкія
Катэгорыя:Суддзі земскія ўпіцкія
Катэгорыя:Стольнікі ўпіцкія
Крыштоф Белазор (сын Станіслава)

**Крыштоф Белазор** (1588 або 1589 — 8 мая 1644) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Маршалак земскі упіцкі з 1628, староста абельскі; пасол на соймы 1629, 1632, 1633, 1638, 1643, маршалак Трыбунала ВКЛ у 1628 і 1640.

## Сям’я 
Сын Станіслава Белазора, упіцкага падкаморага, і Дароты Войны, дачкі вялікага літоўскага падскарбія Лаўрына Войны.

Брат упіцкага падкаморага Габрыэля Белазора і вялікага літоўскага рэферэндара Яна Караля Белазора.

Ажаніўся з Ядвігай Гедройц, дачкой мсціслаўскага ваяводы Марціна Гедройца.
Яго сынам быў Юрый Белазор, віленскі каталіцкі біскуп.

## Літаратура 
* 

Крыштоф (сын Станіслава)
Катэгорыя:Маршалкі Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Маршалкі земскія ўпіцкія
Катэгорыя:Старосты абельскія
Энія

**Э́нія** (, поўнае імя — *Э́нья Патрыша Ні Брэнан*, ; ) — ірландская спявачка, аўтарка музыкі для фільмаў. Жыве ў замку Мандэрлі ў Дубліне, Ірландыя. Малодшая сястра спявачкі Моі Брэнан.

## Дыскаграфія 
### Студыйныя альбомы 
* *Enya* (1987)
* *Watermark* (1988)
* *Shepherd Moons* (1991)
* *The Celts* (1992)
* *The Memory of Trees* (1995)
* *A Day Without Rain* (2000)
* *Amarantine* (2005)
* *And Winter Came* (2008)
* *Dark Sky Island* (2015)

### Саўндтрэкі 
* *The Frog Prince* (1985)
* *The Celts* (1987)
* *Від на жыхарства* (Green Card) (1990)
* *Лос-анджэлеская гісторыя* (L.A. Story) (1991)
* *Далёка-далёка* (Far And Away) (1992)
* *Sleepwalkers* (1992)
* *Цацкі* (Toys) (1992)
* *Эпоха нявіннасці* (Age Of Innocence) (1993)
* *Cry The Beloved Country* (1995)
* *Themes From Calmi Cuori Appassionati* (2001)
* *Уладар пярсцёнкаў: Брацтва пярсцёнка* (The Lord Of The Rings: The Fellowship Of The Ring) (2001)
* *Салодкі лістапад* (Sweet November) (2001)
* *Caribbean Blue* (1991)

### Зборнікі 
* *Carribean blue* (1991)
* *Shepherd Moons & Moonshadows* (1995)
* *Watermark & Shepherd Moons* (1996)
* *The Enya Collection* (1996)
* *A Box Of Dreams* (1997)
* *Paint the Sky with Stars* (1997)
* *Enya* (1998)
* *Only Time — The Collection* (2002)
* *Best Of* (2005)
* *The Very Best of Enya* (2009)

### Сінглы 
* *I Want Tomorrow* (1987)
* *Orinoco Flow* (1988)
* *Evening Falls…* (1988)
* *Storms in Africa* (1989)
* *6 Tracks* (1989)
* *Oiche Chiun* (Silent Night) (1989)
* *3 Tracks EP* (1990)
* *Exile* (1991)

* *How Can I Keep From Singing?* (1991)
* *Book of Days* (1992)
* *The Celts* (1992)
* *Marble Halls* (1994)
* *The Christmas EP* (1994)
* *Anywhere Is* (1995)
* *On My Way Home* (1996)
* *Only If…* (1997)
* *Orinoco Flow* (1998)
* *Only Time* (2000)
* *Wild Child* (2001)
* *Only Time (Remix)* (2001)
* *May it be* (2002)
* *Amarantine* (2005)
* *It’s In the Rain* (2006)
* *Sounds of the Season* (2006)
* *It’s in the Rain / Adeste Fideles* (2006)
* *Christmas Secrets EP* (2006)
* *Trains and Winter Rains* (2008)

### Відэа зборнікі 
* *Moonshadows* (1991)
* *The Video Collection* (2001)
* *The Very Best of Enya* (2009)

## Інтэрв’ю 
* *Interview Picture Disc* (1990)
* *In Conversation* (1997)

## Кнігі 
* *Biographies*
* *Sheet Music*
* *Music Books*
* *Piano Rolls and Disklavier Discs*

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Billboard Album Rankings — Enya — рэйтынг альбомаў Эніі ў амерыканскім Billboard
* Billboard Singles Rankings — Enya — Рэйтынг сінглаў Эніі ў амерыканскім Billboard

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Ірландыі
Катэгорыя:Кампазітары Ірландыі
Катэгорыя:Жанчыны-кампазітары
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Noemi

Вераніка Скапеліці (італ. Veronica Scopelliti), больш вядомая як Наэмі (**Noemi**; нар. 25 студзеня 1982 года, Рым, Італія) — італьянская спявачка.

Нарадзілася ў Рыме. Першы поспех да Наэмі прыходзіць ў 2009 годзе, калі яна становіцца фіналісткай музычнага конкурсу «X-Factor 2009». Запісвае дэбютны міні-альбом у красавіку 2009 года. Пласцінка атрымала вялікі поспех: за ўсё было прададзена больш за 50000 асобнікаў. З 15 мая 2009 года па 29 жніўня 2009 года Наэмі ўдзельнічала ў гастрольным туры па Італіі і Славеніі. 2 кастрычніка 2009 г. выходзіць паўнавартасны альбом «Sulla mia pelle».

Абодва поўнафарматныя альбомы спявачкі - «Sulla mia pelle» і «RossoNoemi» станавіліся двойчы плацінавымі, што робіць Наэмі адной з найбольш папулярных сучасных італьянскіх выканаўцаў.

## Дыскаграфія 
### Альбом 
### Міні-альбом 
### Сінглы 
250px|right|thumb|Noemi і Fiorella Mannoia

### Супрацоўніцтва 
* 2009 — *L’amore si odia* c Fiorella Mannoia
* 2009 — *Quanto ti volgio* c Claudio Baglioni і Gianluca Grignani
* 2010 — *Il mio canto libero* c Amiche per l’Abruzzo
* 2010 — *L’amore si odia (live)* c Fiorella Mannoia
* 2010 — *Come si cambia* c Neri per caso
* 2011 — *La promessa* c Stadio

## Турнэ 
* 2009 — *Noemi tour*: 
* 2009/2010 — *Sulla mia pelle tour I*: 
* 2010 — *Sulla mia pelle tour II*: , 
* 2011 — *RossoNoemi tour*: 

## Спасылкі 
* Noemiofficial.it
* Oficial Youtube
* Arcadinoemi.it 
* Arca di Noemi Youtube
* Facebook noemiofficial
* Facebook arcadinoemi

Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы
Катэгорыя:Постаці Рыма
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Італіі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі паводле алфавіта
Франс Халс

**Франс Халс** (; паміж 1581 і 1585, Антверпен — ) — галандскі жывапісец.

## Біяграфічныя звесткі 
Вучыўся ў К. ван Мандэра (1600-03). Працаваў у Харлеме. Быў найбольш буйной фігурай на раннім этапе развіцця галандскага жывапісу. Ф. Халс перажыў сваю прыжыццёвую славу, уступіўшы ў канфлікт з арыстакратычнымі коламі галандскага грамадства.

## Творчасць 
Першыя гады яго прафесійнай дзейнасці звязаны са стварэннем групавых партрэтаў. У асноўным гэта выявы членаў стралковых гільдый — карпарацый афіцэраў для абароны і аховы гарадоў. Густы заказчыкаў дыктавалі аднолькавае па памерах і вельмі дакладнае выяўленне мадэляў. 3 партрэтаў «Стралковая гільдыя Святога Адрыяна» (1633), «Стралковая гільдыя Святога Георгія» (1627) глядзяць энергічныя, упэўненыя ў сваіх сілах і заўтрашнім дні, мэтанакіраваныя людзі. Звычайна Ф. Халс выконваў партрэты вялікіх памераў. Ён карыстаўся шырокай і свабоднай манерай пісьма, насычанымі фарбамі, што было дастаткова новым для таго часу.

Сталая манера, якая склалася ў канцы 1620-х, вылучаецца надзвычайнай лёгкасцю, свабодай і тэмпераментам. У гэты перыяд Ф. Халс ствараў пераважна партрэты: «Цыганка», «Мулат», «Мале Бабе» і інш. Калі мастак выяўляў аднаго чалавека, ён звяртаўся да прыёмаў жанравага жывапісу — уводзіў у работу элементы падзеі або антуражу. Менавіта так паказаны Вілем ван Хейтхейсэн, які гайдаецца ў крэсле (каля 1637), гаспадыня шынка Мале Бабе (каля 1630).

У позні перыяд творчасці (1650—1660-ыя) Ф. Халс зноў звяртаецца да групавых выяў. У партрэты прыходзяць больш стрыманыя характарыстыкі, роздум, нават іронія і скептыцызм, амаль манахромныя колеравыя спалучэнні. Вышэйшае дасягненне гэтых гадоў — партрэты рэгентаў і рэгентак (папячыцеляў) прытулкаў для састарэлых («Партрэт рэгентак прытулку для састарэлых», «Рэгенты прытулку для састарэлых», 1664), напісаныя мастаком у васьмідзесяцігадовым узросце. Майстар карыстаецца адценнямі некалькіх фарбаў, але менавіта гэта дазваляе перадаць надзвычай багатую палітру характарыстык. У абліччы паказаных асоб чытаюцца ханжаства, сквапнасць, зайздроснасць. Кожны чалавек — ярка выказаная індывідуальнасць, а ўсе разам яны дэманструюць рысы ўпэўненых у сабе, у сваіх учынках і саслоўных прывілеях людзей.

## Літаратура 
* Лазука Б. Гісторыя сусветнага мастацтва. XVII — XVIII стагоддзі / Б.А.Лазука. — Мн.: Беларусь, 2010. ISBN 978-985-01-0899-9
* Пешына Т. Халс // БЭ ў 18 т. Т. 16. — Мн.: БелЭн, 2003. ISBN 985-11-0263-6

* *Сененко М. С.* Франс Хальс. М., 1965;
* *Линник И.* Франс Хальс. Л., 1967;
* *Descargues P.* Hals, Gen., 1968;
* *Grimm C.* Frans Hals. B., 1972;
* *Slive S.* Frans Hals. v. 1-3, L., 1970-74.
## Спасылкі 
Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў
*
Катэгорыя:Асобы на банкнотах
Вайна ў Персідскім заліве (значэнні)

**Вайна ў Персідскім заліве**

* **Першая вайна ў Персідскім заліве** — канфлікт 1991 года паміж Іракам і Шматнацыянальнымі сіламі на чале з ЗША. Некаторыя заходнія аўтары адносяць гэту назву да ірана-іракскай вайны 1980—1988 гадоў.
* **Другая вайна ў Персідскім заліве** (Іракская вайна) — назва, якая часам выкарыстоўваецца для абазначэння ўварвання войскаў ЗША і Вялікабрытаніі ў Ірак у 2003 годзе. Некаторымі аўтарамі адносіцца да вайны 1991 года (гл. вышэй).
* **Трэцяя вайна ў Персідскім заліве** — назва, таксама, часам, якая выкарыстоўваецца для абазначэння ўварвання войскаў ЗША і Вялікабрытаніі ў Ірак у 2003 годзе (калі першай па ліку вайной лічыцца ірана-іракская).
Хомс

**Хомс** (араб. حمص) — горад у цэнтры заходняй Сірыі, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Хомс. Адлегласць да Дамаска - каля 162 км на поўдзень, да Халеба - 192 км на поўнач, да Пальміра - 150 км на ўсход, да Тартуса - 90 км на захад. Горад размешчаны на рацэ Аронт, якая падзяляе горад на дзве часткі: усходнюю, якая ўяўляе сабой палоску раўніны, якая працягнулася да арашальнага канала Хомса, і заходнюю - з больш сучаснымі пабудовамі.

## Славутасці 
* Цэнтр горада - Гадзінная плошчу
* Мячэць Ан-Нуры Аль-Кабірыя (пабудавана ў 1129)
* Мячэць Халіда ібн Аль-Валіда
* Царква Ум Аз-Зунар (у гонар паясы Панны Марыі, пабудаваная ў 59)
* Царква Эліяна Хомскага (пабудавана ў 432)
* Цытадэль Хомса
* Сцяна Хомса

## Гарады-пабрацімы 
*  Белу-Арызонці (), Бразілія (2001)

Катэгорыя:Гарады Сірыі
Катэгорыя:Гісторыя Сірыі
Эдзі Мёрфі

**Эдвард «Эдзі» Рыган Мёрфі** (; нар. 3 красавіка 1961 г., Бруклін, Нью-Ёрк) — амерыканскі камедыйны акцёр, рэжысёр і спявак, пік папулярнасці якога прыпаў на 1980-я гады. Найбольш вядомы па ролі Акселя Фоўлі ў серыі фільмаў «Паліцэйскі з Беверлі-Хілз», а таксама па галоўных ролях у фільмах «Сорак восем гадзін», «Бумеранг», «Дзіўнаваты прафесар», «Святоша», «Доктар Дулітл», «Знаёмцеся: Дэйв», «Прыгоды Шэльма Нэша», «Паездка ў Амерыку», «Выкруты Норбіта», «Дзяўчаты мары», «Асабняк з прывідамі», «Як абрабаваць хмарачос» і іншых.

Мёрфі таксама запісваў музычныя альбомы і агучыў многіх мульт-персанажаў, у тым ліку Асла ў мультфільме «Шрэк» і яго працягах. У 2007 годзе атрымаў прэмію «Залаты глобус» за лепшую мужчынскую ролю другога плана ў музычным фільме Біла Кондана «Дзяўчаты мары». Акрамя таго, шмат і паспяхова працаваў у камедыйным жанры стэнд-ап.

Эдзі Мёрфі павінен быў весці 84-ю цырымонію ўручэння прэміі «Оскар», якая адбылася 26 лютага 2012 года, але адмовіўся і яго месца заняў Білі Крыстал.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *How Could It Be* (1985)
* *So Happy* (1989)
* ''Love's Alright'' (1993)

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Комікі ЗША
Катэгорыя:Стэндап-комікі ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сатурн»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эні»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залатая маліна»
Ваяводы вендэнскія

**Ваявода вендэнскі** — дзяржаўная пасада намесніка караля 
і вялікага князя ў Вендэнскім ваяводстве, 
супольным валоданні (кандамініюме) 
Вялікага Княства Літоўскага і Каралеўства Польскага; 
засядаў у Сенаце Рэчы Паспалітай. 
Пасада створана ў 1598 замест прэзідэнта вендэнскага. 
У 1629 большая частка тэрыторыі Вендэнскага ваяводства адышла да 
Швецыі, у складзе Рэчы Паспалітай засталіся толькі чатыры паўднёва-заходнія 
староствы: Дынабургскае, Рэжыцкае, Люцынскае і Марыенгаўзенскае. 
Па ўмовах Аліўскага міру 1660 
Рэч Паспалітая канчаткова прызнала за Швецыяй заваёваную ёю частку ваяводства. 
Рэшта ваяводства ў 1677 увайшла ў склад новастворанага Інфлянцкага ваяводства, 
і замест ваяводы вендэнскага была створана пасада ваяводы інфлянцкага.

## Глядзі таксама 
* Кашталяны вендэнскія
* Вендэнскае ваяводства
Вішванатан Ананд

**Вішванатан (Вішы) Ананд** (, 11 снежня 1969, Мадрас, цяпер Чэнаі) — індыйскі шахматыст, гросмайстар (1988), трэці чэмпіён свету па версіі ФІДЭ (2000—2002), 15-ы чэмпіён свету (2007—2013).

## Спасылкі 
* 
* Партыі Вішванатана Ананда 
* What’s in a name?

Катэгорыя:Чэмпіёны свету па шахматах
Катэгорыя:Шахматысты Індыі
Катэгорыя:Удзельнікі шахматных алімпіяд
Дзень Канстытуцыі Украіны

**Дзень Канстытуцыі Украіны** () — дзяржаўнае свята Украіны. Святкуецца штогод 28 чэрвеня ў гонар прыняцця Канстытуцыі Украіны ў 1996 г.

## Гісторыя 
Дэпутаты працавалі ўсю ноч з 27 на 28 чэрвеня - у агульным бесперапынна 23 гадзіны. Падчас галасавання «ЗА» выказаліся 315 парламентарыяў.

## Гл. таксама 
* Дзень памяці і перамогі над нацызмам у Другой сусветнай вайне 1939 – 1945
* Дзень Еўропы
* Дзень украінскай дзяржаўнасці
* Дзень незалежнасці Украіны
* Дзень абаронцаў Украіны

Катэгорыя:Святы Украіны
Украіна
Піткэрн (востраў)

**Востраў Пі́ткэрн** (пітк. *Pitkern Ailen*, англ. *Pitcairn Island*) — востраў на поўдні Ціхага акіяна. Уваходзіць у склад брытанскай заморскай тэрыторыі астравы Піткэрн. Плошча сушы — 4,6 км². Насельніцтва — 67 чал. (2011 г.). Адзіны населены пункт — Адамстаўн.

## Гісторыя 
Першымі насельнікамі былі палінезійцы, якія трапілі сюды ў прамежку часу паміж XI ст. і XV ст. Але да прыходу еўрапейцаў яны пакінулі востраў. У канцы XVIII ст. захоўваліся толькі рэшткі іх паселішча.

Адкрыты 3 ліпеня 1767 г. камандай брытанскага судна «Ластаўка» на чале з капітанам Філіпам Картэрэтам. Названы ў гонар матроса Роберта Піткэрна, які першым убачыў востраў на гарызонце.

23 студзеня 1790 г. на Піткэрне з’явіліся мяцежныя матросы з судна «Баўнці». Разам з захопленымі ў палон таіцянцамі, 6 мужчынамі і 11 жанчынамі (адна з іх мела немаўля), яны заснавалі земляробчую калонію. У 1800 г. у жывых застаўся толькі адзін мужчына-брытанец Джон Адамс. Ён прыняў на сябе адказнасць за ўсіх жанчын і дзяцей, арганізаваў навучанне дзяцей чытанню і прапаведаваў сярод каланістаў хрысціянства. Нягледзячы на ізаляванасць і наяўнасць толькі аднаго дарослага мужчыны, абшчына здолела існаваць далей.

У лютым 1808 г. Піткэрн і яго калонія былі зноў адкрыты амерыканскім гандлёвым караблём «Тапаз» на чале з капітанам Мэйх’ю Фолджэрам.

30 лістапада 1838 г. Піткэрн быў афіцыйна ўключаны ў склад Вялікабрытаніі. Зараз яго насяляюць 67 чал., нашчадкі мяцежнікаў з «Баўнці» і таіцян.

## Прырода і геаграфія 
Востраў Піткэрн мае вулканічнае паходжанне. Месціцца ў 2170 км ад Таіці, 5310 км ад Новай Зеландыі і 6600 км ад Панамы.

Большая частка ўзбярэжжа пакрыта стромкімі скаламі. Адзінае зручнае месца для высадкі — заліў Баўнці. Востраў не атачаюць каралавыя рыфы, таму каля берага заўсёды вялікія хвалі. У цэнтры Піткэрна — невысокая горная града (найвышэйшы пункт 347 м) і плато, на якім месціцца адзінае паселішча Адамстаўн.

Клімат пераходны ад трапічнага да субтрапічнага, даволі вільготны. Гадавая колькасць ападкаў — каля 1700 мм. Сярэдняя тэмпература ў залежнасці ад сезону вагаецца ад 17&nbsp;°C да 25&nbsp;°C.

Нават за межамі сельскагаспадарчых угоддзяў астравіцян флора Піткэрна значна зменена чалавекам. Лясы займаюць меней за 30 % тэрыторыі вострава, растуць пераважна на горных схілах і ў ізаляваных далінах. Даследаванне флоры ў 2002 г. паказала, што толькі 81 від раслін на востраве можна лічыць мясцовым. З іх толькі некалькі эндэмікаў. Астатнія каля 250 відаў раслін былі інтрадуцыраваны чалавекам. Захаваліся дрэвападобная папараць *Angiopteris chauliodonta* і дрэва *тапаў*, якое шануецца астравіцянамі з-за высакаякаснай драўніны.

Фаўна прадстаўлена марскімі чарапахамі, пацукамі, крабамі, казуркамі і птушкамі. Раз на год каля вострава адбываецца міграцыя кітоў.

image:pitc-sw.jpg|
Image:Pitcairn Island NOAA.jpg|Знешні выгляд
Image: Bounty bay.jpg|Заліў Баўнці
Image:Pitcairn Cave AKK.jpg|Пячоры

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Афіцыйны турыстычны рэсурс 
* Філатэлія
* Onlinepitcairn 
* Гісторыя
* Надвор’е

Катэгорыя:Астравы Піткэрн
Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Аляксандр Гіларый Палубінскі

**Аляксандр Гіларый Палубінскі** ( — ) — вялікалітоўскі дзяржаўны і ваенны дзеяч.

Вучыўся ў Віленскай і Замойскай акадэміях, у Кракаве, Галандыі, Францыі. З 1646 неаднаразова выбіраўся паслом на соймы.

Падкаморы слонімскі ў 1650—1654, вялікі падстолі літоўскі ў 1654, пісар польны літоўскі ў 1654—1668, староста генеральны жамойцкі ў 1669—1670, маршалак вялікі літоўскі з 1669.

## Ваенная дзейнасць 
Вызначыўся ў вайне супраць украінскіх казакоў, пад камандаваннем Януша Радзівіла ўдзельнічаў ва ўзяцці Мазыра
(люты 1649), у Лоеўскай бітве (1649), бітве пад Белай Царквой (23 верасня 1651).

На чале кавалерыйскіх харугваў браў удзел у асноўных ваенных дзеяннях у час вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667: у бітвах пад Шкловам (12 жніўня 1654) і Шапялевічамі (24 жніўня 1654), аблозе Магілёва ў пачатку 1655; у баях супраць шведаў у Польшчы, у вызваленні Менска ў лістападзе 1658 і іншых. У 1659—1660 ваяваў у Інфлянтах. У складзе дывізіі Паўла Яна Сапегі ўдзельнічаў у Палонкаўскай бітве (1660), аблозе Барысава, вызваленні Шклова і Оршы, бітве на рацэ Бася з войскам Ю. Далгарукага, Кушліцкай бітве (1661).

## Дзяржаўная дзейнасць і валоданні 
Валодаў Дзярэчынам, Глускам, Рудабелкай, Дзятлавам, Горамі Вялікімі, Горкамі. З 1655 адміністратар Берасцейскай эканоміі, быў старостам бабруйскім, ваўкавыскім, слонімскім.

У 1662 фундаваў Глускі бернардзінскі кляштар.

Пасля адрачэння ад трона Яна II Казіміра ў 1668 і смерці Міхала Вішнявецкага ў 1673
выступаў за абранне на трон Рэчы Паспалітай цара Аляксея Міхайлавіча.

## Сям’я 
Сын парнаўскага ваяводы Канстанціна Палубінскага і Соф’і Сапегі, дачкі мсціслаўскага ваяводы Андрэя Сапегі.

Двойчы быў жанаты. Спачатку з Сюзанай Храптовіч, дачкой новагародскага ваяводы
Юрыя Храптовіча і ўдавой новагародскага ваяводы Тамаша Сапегі. Дзяцей з ёй не меў.

Другі раз ажаніўся ў 1652 з Соф’яй Канстанцыяй Валадковіч, дачкой новагародскага ваяводы Крыштафа Валадковіча. Меў з ёй сыноў Дамініка Яна Міхала і Крыштафа Канстанціна, дачок Тэадору, Кацярыну (памерлі ў дзяцінстве),
Ганну Марыяну (? — 1690), жонку Дамініка Мікалая Радівіла, і
Ізабелу Хелену (? — 1721), жонку Юрыя Станіслава Сапегі.

## Літаратура 
* *Нагельскі Міраслаў*. Вайсковая дзейнасць Аляксандра Гілярыя Палубінскага ў 1648—1676 г. // Беларускі гістарычны агляд. Том 15. Сшытак 1-2 (28-29). — Мн., 2008. — С. 210—256.
* 
* *Andrzej Adam Majewski* Marszałek wielki litewski Aleksander Hilary Połubiński (1626—1679). Działalność polityczno-wojskow. : Praca doktorska napisana pod kierunkiem prof. dr. hab. Mirosława Nagielskiego. — Warszawa: Instytut Historyczny Uniwersytetu Warszawskiego, 2014. — 492 s.

Аляксандр Гіларый
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Маршалкі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Старосты жамойцкія
Катэгорыя:Пісары польныя літоўскія
Катэгорыя:Падстоліі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Падкаморыя слонімскія
Катэгорыя:Старосты слонімскія
Катэгорыя:Старосты ваўкавыскія
Катэгорыя:Старосты бабруйскія
Катэгорыя:Адміністратары Берасцейскай эканоміі
Катэгорыя:Пахаваныя ў Дзярэчыне
Кашталяны дорпацкія

**Кашталян дорпацкі** — дзяржаўная пасада 
ў Дорпацкім ваяводстве, 
супольным валоданні (кандамініюме) 
Вялікага Княства Літоўскага і 
Каралеўства Польскага; 
другая па значнасці пасада пасля ваяводы. 
Засядаў у Сенаце Рэчы Паспалітай. 
Пасада створана ў 1598 пры ўтварэнні ваяводства. 
У 1629 тэрыторыя Дорпацкага ваяводства адышла да 
Швецыі, і пасада стала намінальнай. Па ўмовах Аліўскага міру 1660 
Дорпацкае ваяводства скасавана, і кашталяны больш не прызначаліся, 
але апошні кашталян захоўваў свой тытул да смерці. 

## Глядзі таксама 
* Ваяводы дорпацкія
* Дорпацкае ваяводства
Святаяннік

**Святая́ннік**, таксама **Зверабой** (*Hypericum*) — род кветкавых раслін сямейства  парадку . Больш за 300 відаў. У Беларусі 8 відаў.

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовыя і шматгадовыя травяністыя расліны, кусты, паўкусты і невялікія дрэвы. Сцябло звычайна прамое, галінастае. Лісце супраціўнае або ў кальчаках, суцэльнае, простае. Кветкі жоўтага колеру, зрэдку белыя. Плод — каробачка або ягадападобны.

## Галерэя 

Image:Hypericum calycinum - Bauer.jpg|
Image:Hypericum coris4.jpg|
Image:Hypericum elegans0.jpg|
Image:Hypericum-erectum-Gemo.JPG|
Image:Hypericum-hircinum-flowers.JPG|
Image:Hypericum spp Sturm59.jpg|
Image:Hypericum kalmianum2.jpg|
File:Hypericum pulchrum by Danny S. - 001.jpg|
Image:Hypericum quadrangulum0.jpg|
File:Hypericum olympicum Liberec 1.jpg|

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
*  
* *Hypericum* // ИАС «ООПТ России» 

Катэгорыя:Святаяннікавыя
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Флора Еўразіі
*
Святое возера (возера, Шклоўскі раён)

**Святое возера** — возера ў Шклоўскім раёне, Магілёўская вобласць, у басейне ракі Арціслаўка (цячэ праз возера), за 22 км на паўднёвы ўсход Шклова, за 1 км на поўдзень ад вёскі Патапава.

Плошча паверхні возера 0,23 км², даўжыня 650 метраў. Найбольшая шырыня 370 метраў, даўжыня берагавой лініі 1,6 км. Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Берагавая лінія слабазвілістая.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, акунь, плотка, краснапёрка, карась, лінь і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Шклоўскага раёна
Святое (возера, Слаўгарадскі раён)

**Святое возера** — возера ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці, на левабярэжнай пойме ракі Сож, за 10 кіламетраў на поўдзень ад горада Слаўгарад, каля вёскі Дубна.

Плошча паверхні 0,25 км², даўжыня 2 км, найбольшая шырыня 170 метраў, даўжыня берагавой лініі 4,82 км. Катлавіна старычнага тыпу. Схілы на ўсходзе вышынёй 3 метры, пад лугам, на захадзе невыразныя. Упадае адзін ручай.

У возеры водзяцца шчупак звычайны, акунь рачны, плотка, карась, лінь і інш.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Слаўгарадскага раёна
Катэгорыя:Басейн Сажа
Святое возера (возера, Рагачоўскі раён)

**Свято́е возера** — возера ў Беларусі, у Рагачоўскім раёне, Гомельская вобласць, у басейне ракі Дабрыца, за 6 км у напрамку на захад ад Рагачова, за 1 км у напрамку на поўнач ад вёскі Стрэнькі.

Плошча паверхні возера 0,29 (0,24) км², даўжыня 0,6 (0,65) км, найбольшая шырыня 0,6 км, даўжыня берагавой лініі 1,85 (2,03) км. Найбольшая глыбіня 11,5 м, сярэдняя — 4,37 м. Аб’ём вады 1,05 млн м³.

Катлавіна возера круглай формы сярод раўніннай разаранай тэрыторыі. Схілы невыразныя. Дно сапрапелістае. Берагавая лінія слабазвілістая. У паўночнай частцы з возера выцякае каналізаваны ручай у раку Дабрыца.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Гомельской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Морфометрические параметры озёр Гомельской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Рагачоўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Друці
Ваяводы дорпацкія

**Ваявода дорпацкі** — дзяржаўная пасада намесніка караля і вялікага князя ў Дорпацкім ваяводстве, супольным валоданні (кандамініуме) Вялікага Княства Літоўскага і Каралеўства Польскага; засядаў у Сенаце Рэчы Паспалітай. Пасада створана ў 1598 замест прэзідэнта дорпацкага. У 1629 тэрыторыя Дорпацкага ваяводства адышла да Швецыі, і пасада стала намінальнай. Па ўмовах Аліўскага міру 1660 Дорпацкае ваяводства скасавана, і ваяводы больш не прызначаліся, але апошні ваявода захоўваў свой тытул да смерці.

## Гл. таксама 
* Кашталяны дорпацкія
* Дорпацкае ваяводства
Ялта

**Ялта** — горад ва Украіне, у Аўтаномнай Рэспубліцы Крым, на ўзбярэжжы Чорнага мора, цэнтр курортнага раёна.

## Гісторыя 
З першых стагоддзяў нашай эры тут існавала грэчаскае паселішча. Статус горада Ялта атрымала ў 1837. У Ялце праходзіла Крымская канферэнцыя (1945).

## Турызм, курортная гаспадарка 
Ялта — цэнтр курортнага раёна, які займае значную частку Паўднёвага берага Крыма, куды ўваходзяць Алупка, Алушта, Гурзуф, Місхор і інш. курортныя пасёлкі. Лечаць хваробы органаў дыхання нетуберкулёзнага паходжання, цэнтральнай нервовай сістэмы, сардэчна-сасудзістай сістэмы, нырак.

## Прамысловасць 
Харчасмакавая (рыбная, вінаробная, малочная, тытунёвая) прамысловасць. Вытворчасць сувеніраў.

## Культура і навука 
У горадзе 2 тэатры. Дом-музей А. Чэхава. Музеі: краязнаўчы, літаратурна-мемарыяльны К. Транёва і П. Паўленкі, М. Бірукова; «Паляна казак». Магіла М. Багдановіча.

У Ялце знаходзіцца НДІ фізічных метадаў лячэння і медыцынскай кліматалогіі (заснаваны ў 1914). Каля Ялты — Нікіцкі батанічны сад.

## Транспарт 
Порт на Чорным моры. Вузел аўтадарог. Злучаны тралейбуснай лініяй з чыгуначнай станцыяй Сімферопаль.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Вэб-камера анлайн: Набярэжная Ялты, Крым, Украіна

Катэгорыя:Гарады Крыма
Катэгорыя:Населеныя пункты, падпарадкаваныя Ялцінскаму гарсавету
Катэгорыя:Курорты Украіны
Падстолі вялікі літоўскі

**Падстолі вялікі літоўскі** (па-лацінску: *subdapifer*) — ураднік у Вялікім Княстве Літоўскім. Урад існаваў з сярэдзіны XV стагоддзя.

Быў намеснікам стольніка вялікага літоўскага. Дапамагаў таму сервіраваць стол вялікага князя. Пазней выконваў намінальныя функцыі.

Згодна са Статутам 1588 г. у ВКЛ была ўведзена пасада павятовага падстолія.

## Спіс вялікіх падстоліяў літоўскіх
## Гл. таксама 
* Падстолі
* Вялікія падстоліі каронныя

Катэгорыя:Цэнтральныя ўрады Вялікага Княства Літоўскага
*
Ветэр (Рур)

**Ветэр** () — горад у Германіі, у федэратыўнай зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія.

Уваходзіць у склад раёна Энепэ-Рур. Насельніцтва —  (на 31 снежня 2010 года). Плошча 31,47 км². Афіцыйны код — *05 9 54 032*.

Горад падзелены на 4 раёны.

|}

## Галерэя 

Image:Wetter (Ruhr) Bf.jpg| Вакзал 
Image:Villa Boennhoff Wetter (Ruhr).jpg| Віла Бёнгоф 
Image:Harkortturm.jpg| Вежа Харкартурм 
Image:Harkortsee.jpg| Возера Харкартзэе на рацэ Рур 
Image:Burgruine1 Wetter (Ruhr).jpg| Рэшткі замка 
Image:Burgruine2 Wetter (Ruhr).jpg| Замкавая вежа 
Image:Historische Freiheit Wetter (Ruhr).jpg| Фрагмент гістарычнай забудовы горада 
Image:Rathaus Wetter (Ruhr).jpg| Ратуша 

## Гарады-пабрацімы 
*  Саўт-Элмсал
*  Турава
*  Штадцыльм

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Горы Святога Ільі

**Горы Свято́га Ільі́** () — горны хрыбет у сістэме Кардыльераў, у Канадзе і Алясцы. На паўночным захадзе сыходзіцца з гарамі Урангеля, на захадзе — з гарамі Чугач. 

Даўжыня 550 км. Вышыня да 5959 м — гара Логан. Вышэйшыя пікі Канады з’яўляюцца часткай хрыбта. Хрыбет складзены галоўным чынам асадкавымі пародамі. Значнае абледзяненне. Унізе схілы пакрытыя іглічнымі лясамі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Горы ЗША
Катэгорыя:Горы Аляскі
Катэгорыя:Горы Брытанскай Калумбіі
Катэгорыя:Горы Тэрыторыі Юкан
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар святых
Востраў Святога Лаўрэнція

**Востраў Свято́га Лаўрэ́нція** () — востраў у паўднёвай частцы Берынгава праліва, за 80 км ад паўвострава Чукотка (мыс Чапліна). Адміністрацыйна з’яўляецца часткай штата Аляска, хоць і знаходзіцца бліжэй да Чукоцкага паўвострава, чым да Аляскі. Гэта шосты па велічыні востраў у Злучаных Штатах і 113-ы па велічыні востраў у свеце.

Даўжыня вострава — 145 км, шырыня — ад 13 да 36 км, плошча — 4640,12 км². Найвышэйшы пункт — гара Атук, 672 м. Паверхня нізінная, з асобнымі ўзвышшамі вулканічнага паходжання. На востраве няма паўнавартасных дрэў, хмызнякі прадстаўлены арктычнай вярбой не больш 30 см у вышыню.

На востраве населеныя пункты Гамбел, Савунга.

Востраў адкрыты ў 1728 годзе В. І. Берынгам.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Остров Святого Лаврентия  // Праект «Планета Земля» Geosfera.Org

Катэгорыя:Астравы Аляскі
Катэгорыя:Астравы Берынгава мора
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар святых
Барань (значэнні)

**Барань:**
* Барань, Халастоўка — рака ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Адроў
* Барань — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці
* Барань — горад у Аршанскім раёне Віцебскай вобласці, на рацэ Адроў
* Барань — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці
Інтэрлінгвістыка

**Інтэрлінгві́стыка** — раздзел мовазнаўства, які вывучае розныя аспекты міжмоўных зносін і, у прыватнасці, міжнародныя мовы як сродак такіх зносін. асноўная ўвага звяртаецца на праацэсы стварэння і функцыянавання міжнародных штучных моў якія даследуюцца ў сувязі з пытаннямі шматмоўя, узаемаўплыву моў стварэння інтэрнацыяналізмаў і г. д..

Інтэрлінгвістыка сфарміравалася на базе тэорыі лінгвапраектавання, закладзенай творамі Рэнэ Дэкарта (1629 г.) і развітай Г. В. Лейбніцам і іншымі. Тэрмін «інтэрлінгвістыка» з'явіўся ў 1911 годзе і быў вызначаны яго аўтарам Жулем Мейсмансам як навука аб «натуральных законах фарміравання агульных дапаможных моў», пад якімі ён меў на ўвазе любыя мовы, якія здольныя выступаць у ролі пасрэднікаў міжмоўных (і нават міждыялектных) зносін. З другой паловы XX стагоддзя інтэрлігвістыка канцэнтруецца на вывучэнні штучных моў (якія разглядаюцца як адзін са сродкаўпераадолення моўнага бар'ера), і звычайна разглядаецца як раздел мовазнаўства, які вывучае міжнародныя мовы ў кантэксце агульнай тэорыі міжмоўных зносін.
 

## Літаратура 
* (eo) Vĕra Barandovská-Frank, (2020), *Interlingvistiko**.** Enkonduko en la sciencon pri planlingvoj *, 333 pp., Poznań, Univ. Adam Mickiewicz, ISBN 9788365483539
*(en) Gobbo, Federico, 2020, *Introduction to Interlinguistics*, München: GRIN Publishing
*  — С. 196—197.
*  — С. 25—40.

## Спасылкі 
* Універсытэт Адама Міцкевіча , Познань, Польшча
* Артыкул аб інтэрлінгвістычных курсах пры Познаньскім Універсытэце, па-рускі
* Германскае інтэрлінгвістычнае таварытсва  Берлін, Германія
* Артыкул аб узнікненні інтэрлінгвістыкі

Катэгорыя:Моўныя кантакты
Катэгорыя:Раздзелы лінгвістыкі
Святое

**Святое**:

* Святое — рэлігійны тэрмін, уласцівасць святасці. 
* Святое (Ровенская вобласць) — сяло ва Украіне.

## Азёры Беларусі 
### Брэсцкая вобласць 
* Святое — возера ў Пінскім раёне ў басейне ракі Ясельда.

### Віцебская вобласць 
* Святое — адна з назваў возера Каранёва (Каранёўскага) ў Бешанковіцкім раёне
* Святое — возера ў Верхнядзвінскім раёне ў басейне ракі Ужыца
* Святое — возера ў Віцебскім раёне ў басейне ракі Шэвінка
* Святое — возера ў Лепельскім раёне ў басейне ракі Эса
* Святое — возера ў Полацкім раёне ў басейне ракі Дрыса
* Святое — возера ў Расонскім раёне ў басейне ракі Дрыса
* Святое — возера ў Чашніцкім раёне ў басейне ракі Лукомка
* Святое — возера ў Чашніцкім раёне ў басейне ракі Усвейка (злучаецца з азёрамі Жэрынскае і Дрэвічнае.

### Гомельская вобласць 
* Возера Святое, Мазырскі раён — возера ў Мазырскім раёне ў басейне ракі Прыпяць
* Святое возера, Рагачоўскі раён — возера ў Рагачоўскім раёне ў басейне ракі Дабрыца
* Святое возера, Рагачоўскі раён, басейн Дняпра— возера ў Рагачоўскім раёне ў басейне ракі Дняпро
* Святое возера, Рэчыцкі раён — возера ў Рэчыцкім раёне ў басейне ракі Дняпро.

### Магілёўская вобласць 
* Святое возера, Касцюковіцкі раён — возера ў Касцюковіцкім раёне ў басейне ракі Беседзь
* Возера Святое, Мсціслаўскі раён — возера ў Мціслаўскім раёне ў басейне ракі Сож
* Святое возера, Слаўгарадскі раён — возера ў Слаўгарадскім раёне ў басейне ракі Сож
* Святое возера, Шклоўскі раён — возера ў Шклоўскім раёне ў басейне ракі Арціслаўка

### Мінская вобласць 
* Святое — возера ў Салігорскім раёне ў басейне ракі Случ