open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Выбары ў Барысаўскі раённы Савет дэпутатаў (2014)

**Выбары ў Барысаўскі раённы Савет дэпутатаў 2014 года** з’яўляюцца часткай выбараў у мясцовыя Савет дэпутатаў, якія адбыліся ў Беларусі 23 сакавіка. На 31 з 34 выбарчых акруг выбары былі безальтэрнатыўнымі.  

## Вынікі  выбараў 
|}

### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 1 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 2 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 3 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 4 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 5 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 6 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 7 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 8 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 9 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 10 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 11 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 12 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 13 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 14 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 15 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 16 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 17 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 18 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 19 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 20 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 21 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 22 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 23 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 24 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 25 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 26 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 27 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 28 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 29 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 30 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 31 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 32 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 33 
### Барысаўская раённая выбарчая акруга № 34 
## Спасылкі 
* У Барысаве не выбары, а пародыя: на 31 акрузе з 34-х – толькі па адным кандыдаце (ІМЁНЫ)

Катэгорыя:Гісторыя Барысаўскага раёна
Катэгорыя:Выбары ў Беларусі
Катэгорыя:Сакавік 2014 года
Катэгорыя:Падзеі 23 сакавіка
Нараджэнне пар

[thumb|350px|Фотаздымак і прарысоўка нараджэння электрон-пазітроннай пары на пратоне ў [пузырковая камера|пузырковай камеры ]]
**Нараджэ́нне па́ры** часціца—антычасціца — адзін з відаў узаемапераўтварэння элементарных часціц, у якім у выніку электрамагнітнага (ці іншага) узаемадзеяння адначасова ўзнікаюць часціца і антычасціца.

Магчымасць нараджэння пары (і яе анігіляцыі) вынікае з рэлятывісцкага ўраўнення Дзірака.

У 1933 годзе Ірэн і Фрэдэрык Жаліо-Кюры эксперыментальна выявілі нараджэнне пар электрон-пазітрон гама-квантамі ад радыеактыўнай крыніцы.

Працэсы нараджэння пар адбываюцца ў кулонаўскім полі ядра атама пры энергіі фатона, якая перавышае падвоеную энергію спакою часціцы (паводле законаў захавання энергіі-імпульсу нараджэнне пары адзінкавым фатонам немагчыма).
Магчымы працэс нараджэння пары віртуальным фатонам (гл. віртуальныя часціцы).

Пры сутыкненнях часціц высокіх энергій назіраецца таксама працэс нараджэння мюонных пар. У адронных сутыкненнях нараджэнне пар  звязана з электрамагнітнай анігіляцыяй кваркаў і антыкваркаў, якія ўваходзяць у склад адронаў, або з працэсамі канверсіі фатонаў тармазнога выпрамянення, утвораных пры сутыкненнях кваркаў з кваркамі ці глюонамі.

Працэсы нараджэння пар вывучаюцца ў межах квантавай хромадынамікі і кварк-партоннай мадэлі (гл. партоны).

## Літаратура 
*  С. 145.

## Спасылкі 
* Рождение пар // Физическая энциклопедия.

Катэгорыя:Фізіка элементарных часціц
Катэгорыя:Ядзерная фізіка
Памяці зніклых вёсак

**Па́мяці знíклых вё́сак** — мемарыял, першы і адзіны такога кшталту ў Беларусі, прысвечаны населеным пунктам Вілейскага раёна, якіх не стала з 1939 па 2009 гады. Месціцца за паўночным краем горада Вілейкі, ля вёскі Снежкава пры дарозе на Куранец. 

## Гісторыя 
Усяго на Вілейшчыне за 70 гадоў па розных прычынах (спаленыя падчас Другой сусветнай вайны, затоплены пры стварэнні Вілейскага вадасховішча, далучаны да іншых) зніклі 253 населеныя пункты. Сёння іх засталося трохі больш за 400.

Ідэя мемарыяла належыць Яўгену Ігнатовічу і Анатолю Рогачу. 

Архітэктар — Анатоль Капцюг.

Аднадумцы арганізавалі сапраўдную талаку і літаральна за некалькі тыдняў узвялі мемарыял.
Афіцыйнае адкрыццё адбылося 30 чэрвеня 2009 года.

## Апісанне 
Планіроўка і размяшчэнне аб'ектаў выканана суадносна геаграфічнай карце раёна. Пачатак мемарыяла — «Хатынскі камень» у выглядзе перакуленага звона з назвамі 5 вёсак, якіх напаткаў лёс Хатыні, спаленых разам з жыхарамі ў 1941—1944 гадах.  Драўляная скульптура, ахопленай полымем жаночай постаці, дапаўняе кампазіцыю. Калодзежны зруб з жураўлём, слуп з колам для буслянкі, абрысы вясковай хаты з прывіднымі рысамі.  Сімвалічная сцяжынка вядзе па сімвалічнай вясковай вуліцы.

Трынаццаць валуноў, якія размяшчаюцца па дзвюх спіралях (падобна малекуле ДНК), сімвалізуюць трынаццаць сельскіх саветаў Вілейскага раёна. На кожным камяні — мемарыяльная шыльда з назвамі зніклых вёсак.

Яшчэ адзін камень змяшчае пералік вёсак, якія ўліліся ў гарадскую рысу Вілейкі. Цэнтральнае месца займае 15-тонны валун са зваротнымі словамі да наведвальнікаў.

## Літаратура 
Родевич Н., Ракович В., Колосова О. "Вилейский край" - Минск, УП "Донарит", 2014 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Вілейскага райвыканкама  

Катэгорыя:З’явіліся ў 2009 годзе
Катэгорыя:Мемарыяльныя комплексы Беларусі
Катэгорыя:Славутасці Вілейкі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Анатоля Капцюга
Акчакая

**Акчака́я, Акджакая** — бяссцёкавая ўпадзіна ў Туркменістане, у паўночна-заходняй частцы пустыні Каракумы, на поўдзень ад Сарыкамышскай катлавіны.

Даўжыня ўпадзіны каля 50 км, шырыня 6 км. Адносная глыбіня 200 м (самая глыбокая ў Туркменістане). Дно ўпадзіны знаходзіцца на 81 м ніжэй узроўня мора.

Упершыню даследавана ў 1935 годзе Э. М. Мурзаевым.

## Літаратура 
* 
* Акчакая // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.

## Спасылкі 
* Впадина Акчакая — самое глубокое место в Туркменистане // Alpagama.org

Катэгорыя:Геаграфія Туркменістана
Бурачок

**Бурачок**, **Алісум**, **Каменнік** (*Alyssum*) — род кветкавых раслін сямейства . Налічвае каля 150 (207) відаў, пашыраных у Міжземнамор’і, Еўропе, Сярэдняй Азіі.

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовыя, двухгадовыя і шматгадовыя травяністыя расліны або паўкусты, шэрага або шэра-зялёнага колеру. Сцёблы ўзыходныя або распасцёртыя, апушаныя валаскамі. Лісце чаргаванае, суцэльнае. Кветкі дробныя, жоўтага, жоўта-белага, фіялетавага колеру, сабраныя ў канцавыя гронкі. Плод — эліпсоідны або круглаваты стручок.

Меданосныя і дэкаратыўныя расліны.

## Некаторыя віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
*  — С. 346.
*  — С. 360—361.

## Спасылкі 
* 
* Alyssum // The Plant List


Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Велікаморская вуліца (Мінск)

**Велікаморская вуліца** — вуліца ў Ленінскім раёне Мінска. У пачатку вуліцы знаходзіцца чыгуначная станцыя «Мінск-Паўднёвы».

Паводле адной версіі, назва вуліцы адлюстроўвае сувязь Мінска з Балтыйскім і Чорным марамі, бо па Мінскім узвышшы праходзіць Балтыйска-Чарнаморскі водападзел. Паводле другой версіі, на плане Мінска 1898 года вуліца пазначана як «Большая Морская», потым зроблены пераклад назвы на беларускую — Вялікая Марская, а з як назад на рускую ўжо як «Великоморская». Паводле трэцяй версіі, назва паходзіць ад прозвішча «Маракоў» або слова «марак», але гэта абвяргаецца другой версіяй.

## Размяшчэнне 
Велікаморская вуліца пачынаецца ад вуліцы Лібава-Роменскай, перасякае вуліцы Роменскую, Козыраўскую і сканчваецца на перасячэнні з вуліцай Маякоўскага. Даўжыня — 600 м.

## Славутасці 
* Дом № 3. Кінатэатр "Знамя", пабудаваны ў 1958 г. і знесены ў канцы 1990-х гг.
* Дом № 36. Паліклініка № 11, пабудаваная архітэктарам Л.Б. Гельфандам у 1971-72 гг.

## Гл. таксама 
* Вуліца Беламорская

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Ленінскі раён (Мінск)
Трохсоттрыццаціпяцігадовая вайна

**Трохсоттрыццаціпяцігадовая вайна** () — вайна паміж Нідэрландамі і архіпелагам Сілі, што ўваходзіць у склад Вялікабрытаніі. З-за адсутнасці мірнага дагавора яна фармальна працягвалася 335 гадоў без адзінага стрэлу, што робіць яе адной з самых доўгіх войн у гісторыі і вайной з найменшымі стратамі. Нягледзячы на нявызначаныя дзеянні падчас аб'явы вайны, мір, нарэшце, быў абвешчаны ў 1986 годзе.

## Перадгісторыя 
Вытокі вайны знаходзяцца ў падзеях Другой англійскай грамадзянскай вайны паміж раялістамі і прыхільнікамі парламента ў перыяд з 1642 па 1652 год. Олівер Кромвель змагаўся з раялістамі на ўскраінах Каралеўства Англія. У Заходняй Англіі Корнуал быў апошняй апорай раялістаў. У 1648 годзе Кромвель захапіў увесь «мацерыковы» Корнуал, і ён аказаўся пад кантролем парламентароў. Флот раялістаў быў змушаны адступіць на астравы Сілі, што ляжаць ля берагоў Корнуала і тады знаходзіліся ва ўласнасці раяліста Джона Грэнвіла.

## Галандскі флот 
Флот Злучаных правінцый Нідэрландаў быў злучаны з парламентарамі. Нідэрланды дапамагалі англічанам у перыяд знаходжання пры ўладзе розных кіраўнікоў Англіі, што супаў з Нідэрландскай рэвалюцыяй (1568—1648), пачынаючы з каралевы Лізаветы I Англійскай. Мюнстэрскі мірны дагавор (30 студзеня 1648 года) пацвердзіў незалежнасць Нідэрландаў ад Іспаніі. Нідэрланды імкнуліся захаваць свой саюз з Англіяй і вырашылі ўступіць у саюз з бокам, які перамагаў у грамадзянскай вайне.

Галандскі флот панёс вялікія страты ад флота раялістаў, што базаваўся ў Сілі. 30 сакавіка 1651 года адмірал Марцін Тромп прыбыў у Сілі патрабаваць пакрыцця ад флота раялістаў за знішчаныя галандскія судны і тавары, якія знаходзіліся на іх, аднак сустрэў адмову, пасля чаго абвясціу вайну. Паколькі большая частка Англіі да гэтага часу знаходзілася пад кантролем парламенцкіх сіл, вайна была абвешчана толькі астравам Сілі.

## Капітуляцыя раялістаў 
У чэрвені 1651 года, неўзабаве пасля аб'явы вайны, парламенцкія сілы пад камандаваннем адмірала Роберта Блэйка вымусілі флот раялістаў здацца. Нідэрландскі флот, што больш не знаходзіўся пад пагрозай, не зрабіў ніводнага стрэлу. З-за невыразнасці аб'явы адным народам войны маленькай частцы іншага, галандцы не абвясцілі афіцыйна міру.

## Мірны дагавор 
У 1985 годзе Рой Дункан, гісторык і старшыня савета Сілі, напісаў у галандсквк пасольства ў Лондану прапанову пазбыцца ад міфа, што астравы ўсё яшчэ знаходзяцца ў стане вайны з Нідэрландамі. Супрацоўнікі пасольства выявілі, што фармальна гэта сапраўды так, і Дункан запрасіў галандскага пасла для наведання астравоў і падпісання мірнага дагавора. Мір быў абвешчаны 17 красавіка 1986 года, праз 335 гадоў пасля пачатку «вайны».

## Спасылкі 
* Воана на сайце па гісторыі Сілі 

Катэгорыя:Войны XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Войны XIX стагоддзя
Катэгорыя:Войны XX стагоддзя
Катэгорыя:Астравы Сілі
Катэгорыя:Войны Нідэрландаў
Катэгорыя:Палітыка Нідэрландаў
Катэгорыя:Войны XVII стагоддзя
Выбары ў мясцовыя Саветы дэпутатаў Беларусі (1999)

**Выбары ў мясцовыя Саветы дэпутатаў Беларусі 23-га склікання** прайшлі ў красавіку 1999 г.

## Палітычнае становішча напярэдадні выбараў 
На працягу 1998 г. былі распрацаваны і прыняты Закон «Аб выбарах дэпутатаў мясцовых Саветаў», а таксама змены ў Закон «Аб мясцовым кіраванні і самакіраванні». Была скасавана норма, якая абмяжоўвала для старшыняў Саветаў і выканкамаў магчымасці займаць пасаду не больш за два тэрміны запар. Былі ўнясены папраўкі ў закон, паводле якіх ўдзел у выбарах актывістаў дэмакратычных партый значна абмяжоўваўся ў тым выпадку, калі яны мелі на працягу года адміністрацыйныя судзімасці, напрыклад, за ўдзел у дэманстрацыях або несанкцыяваных пікетах. Закон аб выбарах ускладніў працэс вылучэння кандыдатаў, і пазбавіў грамадскія аб’яднанні права вылучаць кандыдатаў на мясцовых выбарах, пры гэтым надзяліўшы працоўныя калектывы падобнай магчымасцю.

Пасля грамадска-палітычных падзей сярэдзіны 1990-х гадоў, беларускае грамадства працягвала сваю палітычную індыферэнтнасць да сістэмы мясцовай улады. Кіруючыя эліты нягледзячы на разнастайныя спробы ўплыву на сітуацыю з боку палітычных апанентаў паспяхова бяруць пад кантроль палітычны працэс на мясцовым узроўні і ўдзел грамадзян толькі стаў павялічвацца. Улады здолелі наладзіць эфектыўны выбарчы працэс на мясцовым узроўні, функцыянаванне якога стала магчымым без канкурэнцыйнай барацьбы і пры адсутнасці альтэрнатыўных кандыдатаў. Мясцовая ўлада, амаль цалкам, была вычыўшчана ад нелаяльных элементаў і падпарадкавана цэнтру.

1 лютага 1999 г. была распачата перарэгістрацыя палітычных партый і грамадскіх аб'яднанняў на новых умовах. 

23 снежня 1998 г. згодна з рэзалюцыяй Кангрэса рэспубліканскіх дэмакратычных сіл, апазіцыйныя партыі адмовіліся браць у выбарах удзел, бо «ў Беларусі адсутнічаюць  умовы для правядзення свабодных і дэмакратычных выбараў», і вылучаць кандыдатаў. 

## Выбары 
На 24557 дэпутацкіх месцаў было зарэгістравана каля 27362 прэтэндэнтаў. Удзел у выбарах прынялі 66,3% выбарцаў. Значная частка выбарчых акруг была безальтэрнатыўнай. А пасля таго, як у канцы сакавіка Ліберальна-дэмакратычная партыя заявіла аб зняцці сваіх кандыдатаў, безальтэрнатыўных акруг стала яшчэ больш. 

З 24566 дэпутацкіх вакансій было абрана 24058 дэпутатаў (97,9%). Нягледзячы на тое што большасць апазіцыйных палітычных партый байкатавала мясцовыя выбары, апазіцыйныя камуністы здолелі правесці актыўную кампанію і выставіць болей за 750 кандадатаў, з якіх у саветы патрапіла прыкладна 250 дэпутатаў. Акрамя таго партыйныя кандыдаты былі вылучаны ад Партыі народнай згоды, «Славянскі сабор».

## Літаратура 
* Натчык, П. Мясцовыя выбары 1999 году / Пётра Натчык // Палітычная гісторыя незалежнай Беларусі (да 2006 г.). 2-е выд., папр. і дап. – Беласток – Вільня: Беларускае гістарычнае таварыства – Інстытут беларусістыкі, 2011. – 1228 с.: іл. – С. 381 – 385. – ISBN 80-86961-16-8.
* Апазіцыя і выбары 2010: час вяртацца ў палітыку

Катэгорыя:Выбары ў Беларусі
Катэгорыя:Выбары 1999 года
Катэгорыя:1999 год у Беларусі
Катэгорыя:Красавік 1999 года
Заходнядзвінскі раён

**Заходнядзвінскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Цвярской вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Заходняя Дзвіна.

## Геаграфія 
Раён размешчаны ў заходняй частцы вобласці, мяжуе:  на ўсходзе — з Пскоўскай вобласцю, на поўдні — з Смаленскай вобласцю. 

Плошча 3373 км².

Асноўныя рэкі — Заходняя Дзвіна (па мяжы з Таропецкім раёнам), Вялеса, Білейка.

## Гісторыя 
Раён утвораны ў 1927 годзе як Акцябрскі ў складзе Ленінградскай вобласці. У 1944—1957 гг. — у складзе Вялікалуцкай вобласці, з 1957 ізноў у Калінінскай вобласці. У 1963 годзе ў сувязі з узбуйненнем сельскіх раёнаў Калінінскай вобласці раён атрымаў сваю цяперашнюю назву.

## Насельніцтва 
Колькасць насельніцтва, жыхароў: 19 707 (2002), 16 018 (2010), 13 740 (2017). 

## Муніцыпальна-тэрытарыяльны падзел 
З 2006 года у склад Заходнядзвінскага раёна уваходзяць 2 гарадскіх і 5 сельскіх паселішчаў:

* Гарадское паселішча горад Заходняя Дзвіна
* Гарадское паселішча пасёлак Старая Таропа
* Бянецкае сельскае паселішча
* Западнадзвінскае сельскае паселішча
* Іллінскае сельскае паселішча
* Старатаропскае сельскае паселішча
* Шарапаўскае сельскае паселішча

## Транспарт 
Раён перасякае чыгунка Масква—Рыга і аўтамагістраль М9 «Балтыя».

## Спасылкі 
* сайт адміністрацыі Заходнядзвінскага раёна
* Звесткі на сайце абласной адміністрацыі 
* Гістарычная даведка 
* Эканамічная даведка 
* Падрабязная карта раёна
* раён на архіўных і сучасных картах 
* Гарадскі сайт Заходнядзвінскага раёна 

Катэгорыя:Раёны Цвярской вобласці
Лібава-Роменская вуліца (Мінск)

**Лібава-Роменская вуліца** — вуліца ў Ленінскім раёне Мінска. Названа ў гонар Лібава-Роменскай чыгункі. На вуліцы знаходзіцца чыгуначная станцыя «Мінск-Паўднёвы».

## Размяшчэнне 
Лібава-Роменская вуліца пачынаецца ад вуліцы Фізкультурнай, перасякае Дальні завулак, Вялікаморскую вуліцу, Дачны завулак, вуліцу Сонечная і сканчваецца на перасячэнні з вуліцай Балтыйская. Даўжыня — 800 м.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Ленінскі раён (Мінск)
Руднянскі раён (Смаленская вобласць)

**Руднянскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Смаленскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Рудня.

## Геаграфія 
Плошча раёна — 2111 км².

Мяжуе з Веліжскім, Дзямідаўскім, Смаленскім і Красненскім раёнамі. На захадзе мяжуе з Віцебскай вобласцю Рэспублікі Беларусь.

## Гісторыя 
Руднянскі раён утвораны ў 1929 годзе.

## Дэмаграфія 
Колькасць насельніцтва, жыхароў: 28 037 (2002), 25 506 (2010), 22 918 (2017).

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел 
У склад Руднянскага раёна ўваходзяць 2 гарадскія і 8 сельскіх паселішчаў:
* Руднянскае гарадское паселішча
* Галынкаўскае гарадское паселішча
* Казіміраўскае сельскае паселішча
* Клярынаўскае сельскае паселішча
* Круглоўскае сельскае паселішча
* Любавіцкае сельскае паселішча
* Панізоўскае сельскае паселішча
* Перавалоцкае сельскае паселішча
* Смалігоўскае сельскае паселішча
* Чысцікаўскае сельскае паселішча

## Транспарт 
Аўтадарога  Арол — Віцебск.

## Славутасці 
* Былая ўніяцкая, цяпер праваслаўная царква Успення Прасв. Багародзіцы ў вёсцы Любавічы, помнік архітэктуры барока.
* Былы касцёл, цяпер царква Св. Тройцы ў вёсцы Мікуліна.

### Страчаная спадчына 
* Сінагога ў вёсцы Любавічы.

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Аляксеевіч Сташанкоў (нар. 15 сакавіка 1934 года ў вёсцы Драгелі) — савецкі беларускі партыйны і дзяржаўны дзеяч, міністр гандлю БССР.
* Вячаслаў Аляксеевіч Шаршуноў (нар. 4 мая 1949 года ў вёсцы Круглоўка) — доктар тэхнічных навук, прафесар, член-карэспандэнт Нацыянальнай Акадэміі Навук Беларусі, заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь.

## Спасылкі 
* Руднянскі раён на Radzima.org

Катэгорыя:Раёны Смаленскай вобласці
Брольніцкі сельсавет

**Бро́льніцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Навагрудскага раёна Гродзенскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Брольнікі. 

## Гісторыя 
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Гарадзечненскі сельсавет** у складзе Навагрудскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Гарадзечна. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 10 ліпеня 1959 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Куравіцкага сельсавета. 25 чэрвеня 2008 года Гарадзечненскі сельсавет перайменаваны  ў Брольніцкі сельсавет, а адміністрацыйны цэнтр сельсавета перанесены з вёскі Гарадзечна ў вёску Брольнікі. 

22 жніўня 2017 года да Брольніцкага сельсавета далучана частка скасаванага Ваўковіцкага сельсавета (землі плошчай 4703 га і наступныя населеныя пункты: вёскі Агароднікі, Амневічы, Ваўковічы, Гаравічы, Мацешыцы, Рутка 2, Сянежыцы); са складу Брольніцкага сельсавета выключаны землі плошчай 4753 га і наступныя населеныя пункты: аграгарадок Гарадзечна, вёскі Брацянка, Іспась, Літоўка, Мотча, Сялец, Слабодка, Стары Лес, Сунчыцы, хутары Слухавічы, Эканомія, якія ўвайшлі ў склад Ладзеніцкага сельсавета.

## Склад 
Па стану на 2017 год у склад сельсавета ўваходзілі 15 населеных пунктаў, пасля рэарганізацыі – 16 населеных пунктаў (01.01.2018 г.).
У склад сельсавета ўваходзіла 20 населеных пунктаў (2009 г.):

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (20 населеных пунктаў) — 1658 чалавек, з іх 95,1 % — беларусы, 2,8 % — палякі, 1,1 % — рускія, 0,6 % — цыганы; паводле перапісу 2019 года (16 населеных пунктаў) — 1099 чалавек.

Насельніцтва, жыхароў: 1658 (2009 г.), 1087 (2017 г.), 1118 (2018 г.).

## Арганізацыі і прадпрыемствы 
* Сельскагаспадарчы вытворчы кааператыў «Нягневічы».

## Гандаль і сфера паслуг 
* паштовае аддзяленне сувязі ў аграгарадку Брольнікі, вёсцы Ваўковічы.
* крамы ў аграгарадках Брольнікі і Гарадзечна, вёсках Несутычы і Ваўковічы.

## Установы аховы здароўя 
* ФАП у Брольніках, Несутычах, Ваўковічах.

## Культура 
* Брольніцкі сельскі Дом культуры.

## Славутасці 
* Царква Успенія Прасвятой Багародзіцы ў вёсцы Ваўковічы.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
Навагрудскі раённы выканаўчы камітэт 


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Алазея

**Алазе́я** () — рака ў Расіі, на паўночным усходзе Рэспублікі Саха (Якуція).

Даўжыня ракі 1590 (1520) км. Плошча вадазбору 64 700 км². Сярэдні расход вады ў вусці 320 м³/с. Сярэдні шматгадовы сцёк 10,1 км³/год. Рака ўтвараецца ад зліцця рэк Кадылчан і Нелькан на Алазейскім пласкагор’і. Працякае па Калымскай нізіне, упадае ва Усходне-Сібірскае мора двума пратокамі ў напрамку на ўсход ад вусця ракі Індыгірка. На працягу 100 км ад вытоку Алазея з’яўляецца горнай ракой з парогамі і вадаспадамі. На выхадзе з пласкагор’я ў нізіну даліна ракі становіцца больш шырокай, рэчышча меандруе. Вада ракі мае невялікую мінералізацыю (25—40 мг/л). У басейне Алазеі больш за 24 000 азёр.

Найбольш буйны прыток — рака Расоха (злева). Сярод прытокаў — Слабада, Буор-Ярах і інш. У рацэ водзяцца омуль, чыр, нельма і іншыя віды рыб.

Каля ракі пасёлкі Сватай, Аргахтах і Андрушкіна.

## Літаратура 
* 
* Словарь современных географических названий // Под общей редакцией акад. В. М. Котлякова — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
* География. Современная иллюстрированная энциклопедия // Под редакцией проф. А. П. Горкина — М.: Росмэн, 2006.
* 

## Спасылкі 
* 
* *С. А. Агафонова, В. А. Жук* Алазея // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»
* Река Алазея // Электронный журнал АкваЭксперт 

Катэгорыя:Рэкі Якуціі
Катэгорыя:Басейн Усходне-Сібірскага мора
Нягневіцкі сельсавет

**Нягне́віцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Навагрудскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2008 г. вёска) Нягневічы.

## Гісторыя 
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Любчанскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Харосіцкага сельсавета, вёска Малы Сялок перададзена ў склад Куравіцкага сельсавета Навагрудскага раёна. З 17 снежня 1956 года сельсавет у складзе Навагрудскага раёна.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1913 чалавек, з іх 94,8 % — беларусы, 2,5 % — рускія, 1,6 % — палякі, 0,7 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 1622 чалавекі.

Насельніцтва, жыхароў: 2154 (2008 г.), 1913 (2009 г.), 1824 (2017 г.).

## Склад 
У склад сельсавета ўваходзяць 15 населеных пунктаў (2017 г.):

## Арганізацыі і прадпрыемствы 
* Сельскагаспадарчы вытворчы кааператыў «Нягневічы».
* участак Навагрудскага РУП ЖКГ (кацельня, вадаправодная сетка, каналізацыйная сетка,  ачышчальныя збудаванні).

## Гандаль і сфера паслуг 
* комплексна-прыёмны пункт у аг. Нягневічы
* філіял АСБ «Беларусбанк» у аг. Нягневічы
* лазня ў в. Харосіца
* паштовае аддзяленне сувязі ў аг. Нягневічы
* крамы ў аграгарадку Нягневічы; вёсках Баярская, Лозкі, Сланева, Харосіца.

## Установы адукацыі 
* ДУА «Нягневіцкая сярэдняя школа»
* ДУА «Дашкольны цэнтр развіцця дзіцяці Навагрудскага раёна».

## Установы аховы здароўя 
* бальніца сястрынскага догляду на 25 ложкаў, амбулаторыя ў аг. Нягневічы
* аптэка ў аг. Нягневічы.

## Культура 
* Харосіцкі сельскі Дом культуры.
* Харосіцкая сельская бібліятэка.

## Славутасці 
* Мікалаеўская царква (1853 год) у Нягневічах, помнік архітэктуры.
* Царква Казанскай іконы Божай Маці ў Нягневічах.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т.5: М — Пуд / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мінск: БелЭн, 1999. — 592 с.: іл. ISBN 5-85700-142-0. С. 339.
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* Навагрудскі раённы выканаўчы камітэт 


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Любчанскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Антыкосты

**Антыко́сты** (, ) — востраў у заліве Святога Лаўрэнція, у правінцыі Квебек, Канада. Адкрыты ў 1534 годзе французскім мараплаўцам Жакам Карцье.

Плошча вострава 7892,53 км². Даўжыня 225 чалавек. Здабыча нафты і газа. 

## Літаратура 
*  — С. 397.
* 

## Спасылкі 
* *George Gruenefeld* Anticosti Island // Outdoor Canada
* Anticosti Island // Encyclopædia Britannica
* Anticosti Island // Earth Snapshot 

Катэгорыя:Астравы Канады
Катэгорыя:Геаграфія Квебека
Катэгорыя:Астравы Атлантычнага акіяна
Лувійская мова

**Лувійская мова** — старажытная індаеўрапейская мова, распаўсюджаная ў Малой Азіі ў бронзавым і раннім жалезным веку, родная мова лувійцаў. 

## Класіфікацыя 
Лувійская мова адносіцца да зніклай галіны анаталійскіх моў індаеўрапейскай моўнай сям'і. Гэта аглюцінатыўная мова з характэрным намінатыўным словазмяненнем. 

## Распаўсюджанне 
У 2 тысячагоддзі да н. э. лувійскай мовай карысталіся на тэрыторыі амаль усёй Малой Азіі. Запісы на ёй таксама знаходзяць у паўночнай Сірыі. У XIV - XII стст. да н. э. пісьмовая лувійская мова нароўні з хецкай афіцыйна ўжывалася ў Хецкай дзяржаве. У тэкстах XIII ст. да н. э. нават заўважны ўплыў лувійскай мовы на хецкую. Пасля знікнення Хецкай дзяржавы лувійская мова выкарыстоўвалася жыхарамі Малой Азіі да VII ст. да н. э. 

## Даследаванне 
Першае апісанне лувійскіх іерогліфаў было пакінута ў 1812 г. швейцарскім вандроўнікам падчас наведвання Хамы. У 1876 г. А. Г. Сэйс прапанаваў версію, што яны з'яўляюцца хецкімі. Таму першыя знаходкі лувійскіх тэкстаў на месцы раскопак хецкіх гарадоў вызначаліся як хецкія. У 1919 г. швейцарскі даследчык Эміль Фарэр вылучыў лувійскую мову як самастойную, блізкую да хецкай.

## Пісьмо 
З пачатку 2 тысячагоддзя да н. э. ужываліся 2 сістэмы пісьма: акадскі клінапіс і арыгінальныя лувійскія іерогліфы.

## Спасылкі 
* Лувійскія даследаванні
* Лувійскае пісьмо

Катэгорыя:Анаталійскія мовы
Катэгорыя:Мёртвыя мовы
Доўгаўскі сельсавет (Клічаўскі раён)

**До́ўгаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клічаўскага раёна  Магілёўскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2011 года вёска) Доўгае.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Доўгаўскі (Даўжанскі) сельсавет у складзе Чачэвіцкага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чачэвіцкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Клічаўскага раёна. З 20 лютага 1938 года ў складзе Магілёўскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Дубенскага сельсавета, 21 кастрычніка 1960 года — тэрыторыя скасаванага Ядрына-Слабадскога сельсавета. З 25 снежня 1962 года ў складзе Кіраўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Клічаўскага раёна. 23 снежня 2009 года ў склад сельсавета з Ганчанскага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Аляксандраўка, Малінне, Свёкрава і Сіманаўка). 28 верасня 2015 года ў склад сельсавета з Патоцкага сельсавета перададзена вёска Жалезная Баравіна, 13 красавіка 2018 года — перададзены 11 населеных пунктаў (пасёлак Ганчанскі, вёскі Бабоўка, Вонічы, Гонча, Драні, Мяжное, Падгор’е, Падстружжа, Рагі, Развадава і Тачышча).

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (18 населеных пунктаў) — 875 чалавек, з іх 93,7 % — беларусы, 4,1 % — рускія, 0,9 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (34 населеныя пункты) — 831 чалавек.

## Склад 
У склад сельсавета ўваходзяць 34 населеныя пункты:

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чачэвіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Кіраўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Бацэвіцкі сельсавет

**Бацэ́віцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клічаўскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Бацэвічы.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Клічаўскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Клічаўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Магілёўскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаваных Запольскага і Усохскага сельсаветаў, у склад Любоніцкага сельсавета Кіраўскага раёна перададзена вёска Ігнацоўка. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Кіраўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — у складзе адноўленага Клічаўскага раёна. У 1977 годзе скасаваны хутар Макаўе, 23 снежня 2021 года — хутар Сотнае.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1791 чалавек, з іх 94,6 % — беларусы, 4,2 % — рускія, 0,7 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 1460 чалавек.

## Склад 
У склад сельсавета ўваходзяць 20 населеных пунктаў (2009 г., 2019 г.):

Скасаваныя населеныя пункты на тэрыторыі сельсавета:
* Сотнае — хутар.

## Вядомыя асобы 
* Іван Вітальевіч Гушчын (1934—1938) — доктар юрыдычных навук (1988), прафесар, нарадзіўся ў вёсцы Стары Спор.
* Аркадзь Антонавіч Смоліч (1891—1938) — дзеяч беларускага нацыянальна-дзяржаўнага адраджэння, вучоны ў галіне эканомікі, сельскай гаспадаркі, картаграфіі, геаграфіі, прафесар (1927), нарадзіўся ў вёсцы Бацэвічы.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — 480 с.: іл. ISBN 985-11-0061-7 (Т.2). С. 362—363.
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.6. Кн.2. Магілёўская вобласць / рэдкал.: Т. У. Бялова (дырэктар) і інш. – Мінск: Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2009. –592 с.: іл. ISBN 978-985-11-0440-2.
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1: А — Беліца / Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова;  Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1993. — 494 с., [8] к.: іл. ISBN 5-85700-074-2. С. 335—336.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Кіраўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Нясяцкі сельсавет

**Няся́цкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клічаўскага раёна  Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Нясята.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Клічаўскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Клічаўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Магілёўскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Магілёўскай вобласці. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Кіраўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — у складзе адноўленага Клічаўскага раёна. У сакавіку 1977 года скасавана вёска Вязаўка. 23 снежня 2009 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Віркаўскага сельсавета (6 населеных пунктаў: вёскі Віркаў, Земляніца, Калінаўка, Лянёўка, Міхалоў і Старое Сяло), таксама ў склад сельсавета з Акцябрскага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты: вёскі Градкі, Казлы і Новае Сяло, са складу сельсавета ў Патоцкі сельсавет перададзена вёска Турэц. 23 снежня 2011 года скасаваны вёскі Дубраўка і Свабода.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (24 населеныя пункты) — 2371 чалавек, з іх 95,1 % — беларусы, 2,7 % — рускія, 1,0 % — цыганы, 0,6 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (30 населеных пунктаў) — 2242 чалавекі.

## Склад 
У склад сельсавета ўваходзяць 30 населеных пунктаў:

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Кіраўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Англезіт

**Англезі́т** — мінерал класа сульфатаў, сульфат свінцу PbSO. Назва паходзіць ад вострава Англсі ва Уэльсе, дзе мінерал знайшоў упершыню ў 1832 годзе французскі мінералог і геолаг Франсуа Сюльпіс Бёдан ().

У складзе англезіту: PbO — 73,6 % (свінцу 68,3 %) і SO — 26,4 %, прымесі барыю, медзі, серабра.

## Уласцівасці 
Крышталізуецца ў рамбічнай сінгоніі. Утварае таблічастыя, прызматычныя крышталі, зярністыя і шчыльныя агрэгаты, жаўлакі, скарынкі. Бясколерны, белы і злёгку афарбаваны ў жоўты, шэры, буры, сіні колер. Бляск шкляны, смаляны, алмазны. Рыса бясколерная. Крохкі.

Выкарыстоўваецца ў якасці руды на свінец.

## Літаратура 
* 
* Малая советская энциклопедия / Гл. ред. Б. А. Введенский — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1958. — 250 000 экз. — Т. 1. — С. 385.

## Спасылкі 
* Anglesite // Mindat.org
* Англезит // Кристаллов.net
* Англезит // Каталог Минералов. RU

Катэгорыя:Сульфаты (мінералы)
Катэгорыя:Мінералы свінцу
Бенінскі сельсавет

**Бе́нінскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Навагрудскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Бенін.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Зенявіцкі сельсавет** у складзе Любчанскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Зенявічы. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Гродзенскай вобласці. З 17 снежня 1956 года ў складзе Навагрудскага раёна. 21 красавіка 1992 года сельсавет перайменаваны ў Бенінскі, цэнтр перанесены ў вёску Бенін. 25 чэрвеня 2008 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Уселюбскага сельсавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 10 населеных пунктаў: Бенін, Зенявічы, Ляхавічы 1, Ляхавічы 2, Марцулі, Нізаўцы, Пліса 1, Пліса 2, Рахавец, Храпянева.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Навагрудскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Любчанскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2008 годзе
Марыя Агасаўна Гулегіна

**Марыя Агасаўна Гулегіна** (нар. , г. Адэса) — беларуская артыстка оперы (сапрана). Заслужаная артыстка Беларусі (1987).

## Біяграфія 
Скончыла ў 1983 годзе Адэскую кансерваторыю па класе А. В. Джамагорцян і атрымала запрашэнне ў Беларусь. У 1983—1987 салістка Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі. 3 1990 года выступае на вядучых оперных сцэнах свету («Метраполітэн-опера», «Ла Скала», «Ковент-Гардэн», Гамбургская і Венская оперы і інш.).

## Творчасць 
Сярод оперных вобразаў, створаных на беларускай сцэне: Разіна («Севільскі цырульнік» Д. Расіні), Лізавета, Аіда («Дон Карлас», «Аіда» Д. Вердзі), Таццяна, Іаланта («Яўген Анегін», «Іаланта» П. Чайкоўскага). Выконвала сольную партыю сапрана ў харэаграфічнай кантаце «» К. Орфа.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Беларусі
Патоцкі сельсавет

**Пато́цкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клічаўскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — горад Клічаў (не ўваходзіць у склад).

## Гісторыя 
Утвораны 10 ліпеня 1939 года як **Дзмітраўскі сельсавет** у складзе Клічаўскага раёна Магілёўскай вобласці БССР з часткі скасаванага Клічаўскага сельсавета. Цэнтр — вёска Дзмітраўка. З 20 верасня 1944 года ў складзе Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Уладзіміраўскага сельсавета. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Кіраўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — у складзе адноўленага Клічаўскага раёна. 19 жніўня 1966 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Патока, сельсавет перайменаваны ў Патоцкі. 23 снежня 2009 года ў склад сельсавета з адміністрацыйнага падпарадкавання Клічаўскага гарсавета перададзены 14 населеных пунктаў (вёскі Бёрда, Ваевічы, Восаў, Дзмітраўка, Іванаўка, Кавяза, Канстантоў, Клічаўскія Пасёлкі, Лаззё, Палосы, Паплавы, Перасопня, Рубеж і Стаялава), таксама ў склад сельсавета з Нясяцкага сельсавета перададзена вёска Турэц. 24 жніўня 2010 года цэнтр сельсавета перанесены ў горад Клічаў. 21 снежня 2011 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Ганчанскага сельсавета (13 населеных пунктаў: пасёлак Ганчанскі, вёскі Бабоўка, Баркі, Гонча, Драні, Жалезная Баравіна, Жэрдзішча, Мяжное, Падстружжа, Рагі, Тачышча, Убалацце і Хрэлева). 23 снежня 2011 года скасавана вёска Жэрдзішча. 28 верасня 2015 года ў склад Доўгаўскага сельсавета перададзена вёска Жалезная Баравіна, 13 красавіка 2018 года — яшчэ 11 населеных пунктаў (пасёлак Ганчанскі, вёскі Бабоўка, Вонічы, Гонча, Драні, Мяжное, Падгор’е, Падстружжа, Рагі, Развадава і Тачышча).

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (14 населеных пунктаў) — 695 чалавек, з іх 95,3 % — беларусы, 2,3 % — рускія, 1,7 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (29 населеных пунктаў) — 1601 чалавек.

## Склад 
У склад сельсавета ўваходзяць 29 населеных пунктаў:

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Кіраўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1939 годзе
Амазаніт

**Амазані́т**, **амазонскі камень** — мінерал, разнавіднасць мікракліну, афарбаваная іонамі свінцу г/см³.

## Паходжанне і радовішчы 
Амазаніт трапляецца ў гранітах і гранітных пегматытах. На тэрыторыі Расіі быў знойдзены ў 1783 годзе ў Ільменскіх гарах каля горада Міяс на Урале горным інжынерам І. Ф. Германам.

Радовішчы амазаніту ў Расіі, ЗША, Аўстраліі, на Мадагаскары. Таксама радовішчы ў Індыі.

## Выкарыстанне 
Амазаніт выкарытоўваецца ў якасці вырабнога каменя. З яго вырабляюць упрыгожанні, мастацкія вырабы. Амазанітавы граніт выкарыстоўваецца ў якасці абліцовачнага матэрыяла.

## Літаратура 
*  — С. 303.
* Горная энциклопедия // Под редакцией Е. А. Козловского — М.: Советская энциклопедия, 1984—1991.

## Спасылкі 
* Amazonite // Mindat.org
* Амазонит // Кристаллов.net
* Амазонит // Каталог Минералов. RU

Катэгорыя:Мінералы алюмінію
Катэгорыя:Мінералы калію
Катэгорыя:Мінералы натрыю
Катэгорыя:Палявыя шпаты
Катэгорыя:Вырабныя камяні
Вераб’евіцкі сельсавет

**Вераб’е́віцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Навагрудскага раёна Гродзенскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Вялікія Вераб’евічы.

## Гісторыя 
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Любчанскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Асташынскага сельсавета. 

25 мая 2017 года цэнтр Асташынскага сельсавета перанесены з вёскі Навасёлкі ў аграгарадок Вялікія Вераб’евічы. 22 жніўня 2017 года Асташынскі сельсавет перайменаваны ў Вераб’евіцкі.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1011 чалавек, з іх 94,3 % — беларусы, 1,9 % — рускія, 1,6 % — палякі, 1,4 % — армяне, 0,5 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 729 чалавек.

Насельніцтва, жыхароў: 1123 (2008 г.), 1011 (2009 г.), 778 (2017 г.).

## Склад 
У склад сельсавета ўваходзіць 12 населеных пунктаў (2009 г.):

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* Навагрудскі раённы выканаўчы камітэт 


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Любчанскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 2017 годзе
Карлсгамн (камуна)

**Камуна Карлсгамн** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, што знаходзіцца ў лене Блекінгэ, у паўднёвай Швецыі. 
Тэрыторыя камуны мае агульную плошчу 836,51 кв. км. 
Адміністрацыйным цэнтрам камуны Карлсгамн з'яўляецца аднаймённы горад.
## Насельніцтва 
Насельніцтва складае 31 059 чалавек (па стане на чэрвень 2012 года). 

## Населеныя пункты 
У склад камуны ўваходзяць населеныя пункты:
* **Карлсгамн** (Karlshamn)
* Мерум (Mörrum)
* Свенгста (Svängsta)
* Геларыд (Hällaryd)
* Орыд (Åryd)
* Торарп (Torarp)

## Крыніцы 
## Спасылкі
* Афіцыйны сайт камуны

Катэгорыя:Камуны лена Блекінгэ
Марына Фальер

[thumb|280px|Апошнія хвіліны дожа Марына Фальера, *[Франчэска Аец*.]]
**Марына Фальера**, або **Марыан Фальер** (, ці, у адпаведнасці з нормамі венецыянскага дыялекту, *Marino Falier*; 1274—1355) — 55-ы венецыянскі дож. Пачаў кіраваць 11 верасня 1354 года.

## Біяграфія 
Належаў да старадаўняй патрыцыянскай сям'і. Быў военачальнікам, дыпламатам і членам Савета дзесяці.
thumb|left|150px|Герб дожа
На працягу жыцця камандаваў венецыянскімі войскамі пры аблозе Зары, перамог 80-тысячную армію венгерскага караля. Камандуючы флотам, узяў Капа д’Істрыя, быў падэстам на мацерыку. У якасці пасла ў Генуі і Рыме прадстаўляў інтарэсы Венецыі. Дожам быў абраны ў 80-гадовым узросце завочна, знаходзячыся пры гэтым у Рыме з дыпламатычнай місіяй.

У 1355 годзе спрабаваў здзейсніць дзяржаўны пераварот, з мэтай манапалізацыі ўлады. Пераварот не ўдаўся, таму што члены Савета дзесяці былі пра яго добра ведалі; таксама пераварот не меў дастатковай падтрымкі ні ў народа, ні ў знаці.

Дож і яго паплечнікі былі схоплены і адданы суду спецыяльнай камісіі. Фальера прызнаў высунутае абвінавачванне ў здрадзе. 17 красавіка яму вынеслі смяротны прысуд, а 18 красавіка адбылося пакаранне: Фальера адсеклі галаву, а цела знявечылі. Яшчэ 10 паплечнікаў былі павешаны ў Палацы дожаў.

У 1365 годзе быў выдадзены ўказ, паводле якога імя Фальера было сцёрта з фрыза ў зале Вялікага савета, дзе выбіты імёны ўсіх дожаў, і заменена надпісам: «На гэтым месцы было імя Марына Фальера, абезгалоўленага за здзесненыя злачынствы».

## У культуры 
Гісторыя Фальера шмат разоў прыцягвала ўвагу літаратараў: у 1820 годзе сюжэт быў апісаны ў драме Джорджа Гордана Байрана «Марына Фальера, дож венецыянскі»; Э. Т. А. Гофман распавёў пра лёс Фальера ў навеле «Дож і дагарэса» (1819—1821); Суінбёрн у сваёй драме «Марына Фальера» (1885) таксама закрануў гісторыю Фальера.

Даніцэці напісаў у 1835 оперу () па драме Казіміра Дэлавіня «Марына Фальера» (1829).

Эжэн Дэлакруа стварыў у 1827 мастацкае палатно «Пакаранне смерцю дожа Марына Фальера» (у шаблоне). Італьянскі жывапісец Франчэска Аец звярнуўся да гэтай тэмы ў 1867 годзе.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Военачальнікі Італіі
Катэгорыя:Дыпламаты Італіі
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XIV стагоддзя
Катэгорыя:Пакараныя смерцю кіраўнікі
Катэгорыя:Абезгалоўленыя
Франка-іспанская вайна (1635—1659)

**Франка-іспанская вайна** — вайна 1635—1659 гадоў паміж Францыяй і іспанскімі Габсбургамі за панаванне ў Еўропе.

## Гісторыя 
Франка-іспанская вайна з’яўлялася часткай Трыццацігадовай вайны 1618—1648 гадоў. Паводле Камп’енскага дагавора са Швецыяй Францыя ў 1635 годзе абвясціла вайну Іспаніі. Асноўныя бітвы праходзілі ў прыгранічных абласцях у Пірэнеях, у Фландрыі, а таксама на моры. Найбольш значную перамогу Францыя атрымала ў бітве пры Ракруа.

Вестфальскі мір 1648 года, які завяршыў Трыццацігадовую вайну, не прымірыў абедзве краіны, і яны працягнулі супрацьстаянне. У 1654 годзе на баку Францыі выступіла Англія. Вырашальнай бітвай вайны стала бітва каля Дзюнкерка 14 чэрвеня 1658 года, таксама вядомая як Бітва ў дзюнах, у якой войскі іспанцаў, якімі камандавалі Хуан Аўстрыйскі Малодшы і прынц Кандэ, пацярпелі паражэнне ад франка-англійскіх войскаў пад камандаваннем віконта дэ Цюрэна. Прычынай паражэння сталі няўзгодненыя дзеянні паміж Хуанам Аўстрыйскім, які паспяшыў з атакай, і Кандэ.

7 лістапада 1659 года на востраве Фазанаў на рацэ Бідасоа, па якой праходзіла граніца Францыі і Іспаніі, быў падпісаны Пірэнейскі мір, паводле якога Францыі адыходзіла частка Фландрыі і іншых памежных зямель, а Англіі — Дзюнкерк. Таксама ў знак мірных намераў дачка караля Іспаніі Філіпа IV і Ізабелы Французскай Марыя Тэрэзія Іспанская была заручана з французскім каралём Людовікам XIV, а вяселле адбылося ў чэрвені 1660 года. Іспанія пасля не змагла выплаціць пасаг, што дало нагоду Людовіку XIV пачаць Дэвалюцыйную вайну.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Трыццацігадовая вайна
Катэгорыя:Войны Іспаніі
Катэгорыя:Войны Францыі
Катэгорыя:Войны Людовіка XIV
Катэгорыя:Войны XVII стагоддзя
Ынталы (Паўладарская вобласць)

**Ынталы** () — сяло ў Качырскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Церанкольскай сельскай акругі. Код КАТА — 554830200.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 318 чалавек (172 мужчыны і 146 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 213 чалавек (116 мужчын і 97 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Качырскага раёна
Байканыс (Паўладарская вобласць)

**Байканыс** () — сяло ў Качырскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Байканыскай сельскай акругі. Код КАТА — 554833100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1397 чалавек (696 мужчын і 701 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 919 чалавек (458 мужчын і 461 жанчына).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Качырскага раёна
Кызылтан (Паўладарская вобласць)

**Кызылтан** () — сяло ў Качырскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Байканыскай сельскай акругі. Код КАТА — 554833200.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 574 чалавекі (293 мужчыны і 281 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 252 чалавекі (121 мужчына і 131 жанчына).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Качырскага раёна
Церанколь (Церанкольскі раён)

**Церанколь** () — сяло ў Церанкольскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Церанкольскай сельскай акругі. Код КАТА — 554830100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 8585 чалавек (4178 мужчын і 4407 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 7355 чалавек (3475 мужчын і 3880 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Качырскага раёна
Берагавое (Церанкольскі раён)

**Берагавое** () — сяло ў Церанкольскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр сельскай акругі Берагавая. Код КАТА — 554835100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1324 чалавекі (638 мужчын і 686 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1096 чалавек (538 мужчын і 558 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Качырскага раёна
Зялёная Рошча (Паўладарская вобласць)

**Зялёная Рошча** () — сяло ў Качырскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад сельскай акругі Берагавая. Код КАТА — 554835200.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 262 чалавекі (133 мужчыны і 129 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 211 чалавек (105 мужчын і 106 жанчын).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Качырскага раёна
Бярозаўка (Церанкольскі раён)

**Бярозаўка** () — сяло ў Церанкольскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Бярозаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 554837100.

## Насельніцтва 
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 951 чалавек (447 мужчын і 504 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 433 чалавекі (211 мужчын і 222 жанчыны).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Качырскага раёна