open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Давід Лімберскі

**Да́від Лі́мберскі** (; нар. , Пльзень, ЧССР) — чэшскі футбаліст, абаронца клуба «Іскра» (Домажліцы) і ігрок нацыянальнай зборнай Чэхіі.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец пльзенскай «Вікторыі», там жа выступаў большую частку прафесійнай кар’еры — у Гамбрынус Лізе і Другой лізе Чэхіі. Пераможца Другой лігі Чэхіі 2002/03 у складзе гэтага клуба. Аддаваўся ў арэнду ў «Модэну» (Серыя A) і «Тотэнхэм Хотспур» (англійская Прэм’ер-ліга; не гуляў). Сезон 2007/08 правёў у пражскай «Спарце», затым вярнуўся ў родны клуб. У яго складзе стаў уладальнікам Кубка Чэхіі, чатырохразовым чэмпіёнам Чэхіі, двухразовым уладальнікам Суперкубка Чэхіі.

Заставаўся іграком асновы «Вікторыі» да лета 2021 года, калі пакінуў клуб і папоўніў склад «Іскры» з трэцяга дывізіёна.

## Міжнародная кар’ера 
Гуляў за маладзёжныя зборныя Чэхіі, удзельнічаў у моладзевым чэмпіянаце свету 2003 года, дзе забіў 2 гала ў 3 матчах. За дарослую зборную Чэхіі гуляе з 2009 года.

## Дасягненні 
 **Спарта (Прага)**
* Віцэ-чэмпіён Чэхіі: 2007/08

 **Вікторыя (Пльзень)**
* Чэмпіён Чэхіі (5): 2010/11, 2012/13, 2014/15, 2015/16, 2017/18
* Уладальнік Кубка Чэхіі: 2009/10
* Уладальнік Суперкубка Чэхіі (2): 2011, 2015

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Профіль на афіцыйным сайце «Вікторыі» 
* Профіль на сайце Футбольнай асацыяцыі Чэхіі 

Катэгорыя:Футбалісты Чэхіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Чэхіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Іскра Домажліцы
Катэгорыя:Ігракі ФК Вікторыя Пльзень
Катэгорыя:Ігракі ФК Спарта Прага
Катэгорыя:Ігракі ФК Тотэнхэм Хотспур
Катэгорыя:Ігракі ФК Модэна
Томаш Пекгарт

**То́маш Пе́кгарт** (; нар. , Сушыцы, Чэхаславакія) — чэшскі футбаліст, нападнік польскага клуба «Легія» з Варшавы і нацыянальнай зборнай Чэхіі.

## Клубная кар’ера 
Ураджэнец горада Сушыцы, Пекгарт навучаўся футболу ў школе гарадской каманды «Сушыцы», а таксама выступаў за клуб «Клатаві». У 2003 годзе ён паступіў у акадэмію пражскай «Славіі», у якой навучаўся да 2006 года. Летам 2006 года ён адправіўся ў Англію на стажыроўку ў акадэмію каманды «Тотэнхэм Хотспур». Выступаючы за каманду акадэміі, Томаш правёў 20 гульняў, забіўшы 19 мячоў. У рэзервовай камандзе ён правёў 12 гульняў, але з-за траўмы выбыў са строю. Адзін з яго галоў стаў пераможным у матчы супраць «Ланса» ў лістападзе 2006 года.

У жніўні 2008 года Пекгарт падпісаў кантракт з «Саўтгемптанам», клубам з Футбольнай лігі Англіі. Паводле гэтага дагавора, аднак, ігрок выступаў на правах арэнды да студзеня 2009 года. 14 верасня 2008 года Томаш дэбютаваў у складзе «Саўтгемптана», выйшаўшы на замену ў матчы супраць «Куінз Парк Рэйнджэрс», які яго каманда прайграла з лікам 4:1. Першы гол ён забіў у гульні супраць «Іпсвіч Таўн», давёўшы выніковы лік да 2:2. У склад «шпор» ён вярнуўся ў студзені 2009 года і зноў на правах арэнды адправіўся гуляць у іншы клуб, на гэты раз у родную «Славію», падпісаўшы з ёй кантракт тэрмінам на год у самы апошні дзень трансфернага акна.

12 студзеня 2010 года клуб «Баўміт» падпісаў кантракт з Томашам на тры з паловай гады. Сума, выплачаная за пераход іграка, не выдавалася. Праз паўгода Томаш адправіўся ў «Спарту» на правах арэнды.

З 1 ліпеня 2011 года Томаш з’яўляўся іграком нямецкага клуба «Нюрнберг». 28 жніўня 2014 года ігрок падпісаў трохгадовы кантракт з нямецкім клубам «Інгальштат 04», які выступаў у Бундэслізе 2. У сезоне 2014/15 разам з «Інгальштатам» выйграў Другую Бундэслігу. У лютым 2016 года перайшоў у грэчаскі АЕК.

У ліпені 2017 года далучыўся да дзейнага чэмпіёна Ізраіля — клуба «Хапаэль» з Беэр-Шэвы. У жніўні 2018 года перайшоў у клуб іспанскай Сегунды «Лас-Пальмас», а ў лютым 2020 года падпісаў кантракт з варшаўскай «Легіяй», разам з якой двойчы стаў чэмпіёнам Польшчы. У жніўні 2022 года падпісаў двухгадовы кантракт з турэцкім «Газіянтэпам», аднак ужо ў лістападзе пакінуў клуб, а ў студзені 2023 года вярнуўся ў «Легію».

## Міжнародная кар’ера 
Дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Чэхіі 22 мая 2010 года ў матчы супраць зборнай Турцыі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Чэхіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Чэхіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Тотэнхэм Хотспур
Катэгорыя:Ігракі ФК Саўтгемптан
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Прага
Катэгорыя:Ігракі ФК Ябланец
Катэгорыя:Ігракі ФК Спарта Прага
Катэгорыя:Ігракі ФК Нюрнберг
Катэгорыя:Ігракі ФК Нюрнберг II
Катэгорыя:Ігракі ФК Інгальштат 04
Катэгорыя:Ігракі ФК АЕК Афіны
Катэгорыя:Ігракі ФК Хапаэль Беэр-Шэва
Катэгорыя:Ігракі ФК Лас-Пальмас
Катэгорыя:Ігракі ФК Легія Варшава
Катэгорыя:Ігракі ФК Газіянтэп
Свята-Успенская царква (Манькавічы)

**Свята-Успенская царква** — праваслаўны храм у в. Манькавічы Пастаўскага раёна Віцебскай вобласці.

## Гісторыя 
На паўночна-ўсходняй ускраіне вёскі. Пабудавана ў XIX ст. (да 1895) з бутавага каменю на месцы храма, які згадваецца ў 1654 годзе ў сувязі з ахвяраваннем царкве Апалоніяй Зяневіч зямель і сялян. Богаслужэнні адноўлены ў 1990-я гг. Абнесена бутавай агароджай.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры сінадальнага напрамку рэтраспектыўна-рускага стылю. Асноўны кубападобны аб’ём накрыты пакатым шатровым дахам з цыбулепадобнай галоўкай на гранёным барабане. Да яго далучаны прытвор-званіца, завершаны вежай-званіцай (васьмярык на 2 чацверыках), і паўкруглая апсіда. Арачны ўваходны праём аформлены магутным перспектыўным парталам пад 2-гранным пакрыццём. На фоне паліхромнай бутавай муроўкі сцен вылучаюцца атынкаваныя элементы архітэктурнага дэкору: аркатурныя фрызы, вуглавыя лапаткі, кілепадобныя ліштвы арачных аконных праёмаў.

## Інтэр’ер 
У інтэр'еры ў малітоўную залу шырокімі арачнымі прасветамі адкрываюцца прытвор і апсіда, вылучаная драўляным іканастасам.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Храмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Пастаўскага раёна
Катэгорыя:Манькавічы (Пастаўскі раён)
Катэгорыя:Храмы Полацкай і Глыбоцкай епархіі
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Беларусі
Свята-Троіцкая царква (Маркава)

**Свята-Троіцкая царква** — праваслаўны храм у в. Маркава Маладзечанскага раёна Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
На ўсходняй ускраіне вёскі. Пабудавана ў 1860 г. з бутавага каменю і цэглы.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Прамавугольны ў плане аб'ём з трох'яруснай званіцай (васьмярык на 2 чацверыках). Над шатром званіцы і пасярэдзіне двухсхільнага пакрыцця асноўнага аб'ёму цыбулепадобныя галоўкі на васьмігранных барабанах. Акрамя галоўнага ўвахода створаны бакавы на паўночным фасадзе. На фоне бутавай муроўкі вылучаюцца атынкаваныя элементы архітэктурнага дэкору — руставаныя вуглавыя лапаткі, аркатурны фрыз, карніз, ліштвы адзінарных і здвоеных арачных аконных праёмаў і люкарнаў.

### Інтэр'ер 
У інтэр'еры алтарная частка аддзелена драўляным трохгранным іканастасам.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Храмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Маладзечанскага раёна
Катэгорыя:Маркава (Маладзечанскі раён)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1860 годзе
Катэгорыя:Храмы Маладзечанскай епархіі
Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Чылі

У **спісе аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Чылі** значацца 6 найменняў (на 2014), што складае  ад агульнай колькасці ( на  год). Усе аб’екты ўключаны ў спіс па культурных крытэрыях.

Акрамя гэтага, станам на 2014 год, 17 аб’ектаў на тэрыторыі дзяржавы знаходзяцца сярод кандыдатаў на ўключэнне ў спіс Сусветнай спадчыны. Першы аб’ект на тэрыторыі Чылі быў занесены ў спіс у 1995 годзе на 19-й сесіі Камітэта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Спіс 
Аб’екты размешчаны ў парадку іх дадання ў спіс Сусветнай спадчыны. Калі аб’екты дададзены адначасова, гэта значыць на адной сесіі Камітэта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА, то аб’екты размяшчаюцца па нумарах.

### Геаграфічнае размяшчэнне аб’ектаў 

## Папярэдні спіс 
У табліцы аб’екты размешчаны ў парадку іх дадання ў папярэдні спіс.

## Спасылкі 
* Chile — UNESCO World Heritage Centre 

*
Чылі
Катэгорыя:Спісы:Чылі
Свята-Аляксандра-Неўская царква (Марцінава)

**Свята-Аляксандра-Неўская царква** — праваслаўны храм у в. Марцінава Бешанковіцкага раёна Віцебскай вобласці.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1906 годзе з цэглы паводле праекта архітэктара У. Ф. Коршыкава на месцы струхлелага храма XIX стагоддзя. У 1903 годзе ўзведзены драўляны будынак царкоўнапрыходскай школы.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Вырашана трохчасткавай аб’ёмна-прасторавай кампазіцыяй: двух’ярусная (васьмярык на чацверыку) шатровая званіца, кубападобная малітоўная зала з бакавымі прыдзеламі, прамавугольная апсіда. У сілуэце пануе макаўка званіцы і цыбулепадобная галоўка над чатырохсхільным дахам цэнтральнага аб’ёму. Фасады прарэзаны адзінарнымі і строенымі арачнымі аконнымі праёмамі ў кілепадобных ліштвах. У дэкоры выкарыстаны закамарны парапет, руставаныя лапаткі, гарадковыя фрызы.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Бешанковіцкага раёна
Катэгорыя:Марцінава (Бешанковіцкі раён)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Уладзіміра Коршыкава
Катэгорыя:З’явіліся ў 1906 годзе
Катэгорыя:1906 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Віцебскай і Аршанскай епархіі
Вулканы Камчаткі

(4750 м)]]
**Вулканы Камчаткі** - вулканы ва ўсходняй частцы Расіі на паўвостраве Камчатка, частка Ціхаакіянскага вулканічнага вогненага кальца.

## Сусветная спадчына ЮНЕСКА 
«Вулканы Камчаткі», як спадчына ЮНЕСКА, сталіся ў 1996 годзе, спіс якіх ў 2001 годзе быў пашыраны. У намінацыі «Вулканы Камчаткі» уключаныя біясферны запаведнік і федэральны заказнік, якія характарызуюцца ўнікальнай разнастайнасцю біялагічных відаў і маляўнічымі ландшафтамі. Камітэт ЮНЭСКА уключыў Вулканы Камчаткі ў якасці аднаго з найбольш яркіх прыкладаў вулканічных рэгіёнаў свету, які змяшчае высокую шчыльнасць актыўных вулканаў, мноства розных тыпаў і шырокі спектр вулканічных асаблівасцяў.

## Характарыстыка 
Вызначыць дакладную колькасць вулканаў, размешчаных на Камчацкім паўвостраве, цяжка. У розных крыніцах згадваецца ад некалькіх сотняў, да больш чым тысячы вулканаў. Для вулканаў Камчаткі характэрна вялікая разнастайнасць формаў і памераў, яны фармаваліся ў розныя геалагічныя эпохі і ў цяперашні час праяўляюць актыўнасць у рознай ступені. Некаторыя вулканы з'яўляюцца дзеючымі. У цяперашні час сярод вулканаў Камчаткі налічваецца каля 29 дзеючых.

Катэгорыя:Вулканы
Катэгорыя:Вулканы Камчацкага края
Катэгорыя:Актыўныя вулканы
Свята-Успенская царква (Масцішча)

**Свята-Успенская царква** — праваслаўны храм у в. Масцішча Валожынскага раёна Мінскай вобласці.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1935 г. з дрэва як стараабрадніцкая.

## Архітэктура 
Твор народнага драўлянага дойлідства. Вырашана прамавугольным у плане зрубам пад двухсхільным дахам з паўвальмай над алтарнай часткай, завершанай цыбулепадобнай галоўкай на чатырохгранным барабане. Да фасада прыбудаваны кароткі прытвор, над якім узведзена трох’ярусная чатырохгранная званіца, завершаная гранёным цыбулепадобным купалам. Бакавыя гарызантальна ашаляваныя фасады рытмічна расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі і бусамі-сцяжкамі ў прасценках. Вертыкальнай шалёўкай вылучаны цокальныя і фрызавыя часткі.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Храмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Валожынскага раёна
Катэгорыя:Стараверскія храмы Беларусі
Катэгорыя:Масцішча (Валожынскі раён)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1935 годзе
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:1935 год у Беларусі
Рубцоў

**Рубцоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Барысавіч Рубцоў (1923—1963) — беларускі крытык, літаратуразнаўца, выкладчык кафедры расійскай і замежнай літаратуры Брэсцкага педінстытута. Кандыдат філалагічных навук.
* Мікалай Міхайлавіч Рубцоў (1936—1971) — рускі паэт.
* Уладзімір Міхайлавіч Рубцоў (1936—2010) — беларускі мастак.
* Феадосій Антонавіч Рубцоў (1904—1986) — кампазітар, педагог, музыказнавец-фалькларыст.
* Юрый Рубцоў (нар. 1961) — беларускі грамадскі актывіст, вязень сумлення.
Яўген Рыгоравіч Чамадураў

**Яўген Рыгоравіч Чамадураў** (, станцыя Шуміха, Арэнбургская губерня, Расійская імперыя) — ) — савецкі тэатральны мастак, педагог. Народны мастак БССР (1963).

## Біяграфія 
* 1932 — скончыў Кастрамское мастацкае вучылішча.
* 1938 — скончыў ЛІЖРА імя І. Я. Рэпіна.
* 1938—1951 — галоўны мастак Таджыкскага Акадэмічнага Тэатра Оперы і Балета.
* 1951—1955 — галоўны мастак Маскоўскага тэатра драмы
* 1955—1959 — галоўны мастак Чалябінскі тэатр оперы і балета імя М. І. Глінкі.
* 1959—1976 — галоўны мастак Беларускага дзяржаўнага тэатру оперы і балета.
* 1960—1991 — выкладаў у Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце.
* Таксама працаваў у тэатрах Літвы, Румыніі (1953—1955), Аргенціны (1975—1976) і Фінляндыі.

## Аформіў спектаклі 
* 1947 — «Лебядзінае возера» П. І. Чайкоўскага; «Лейла і Меджнун» С. А. Баласаняна
* 1948 — «Шахеразада» М. А. Рымскага-Корсакава; «Белая кветка» С. А. Баласаняна і А. С. Ленскага
* 1949 — «Папялушка» С. С. Пракоф’ева
* 1950 — «Чырвоны мак» Р. М. Гліэра; «Крыніца шчасця» Л. К. Кніпера
* 1952 — «Лаўрэнсія» А. А. Крэйна
* 1953 — «Навальніца» А. М. Астроўскага
* 1955 — «Аіда» Джузэпэ Вердзі (Бухарэст)
* 1958 — «Вялікі вальс» І. Штрауса
* 1959 — «Кветка шчасця» Г. А. Мушэля
* 1960 — «Казка пра мёртвую царэўну і сямі волатаў» У. М. Дзешавова
* 1961 — «Мара» Я. А. Глебава (Мінск); «Каменная кветка» С. С. Пракоф’ева (Бухарэст)
* 1962 — «Дон Кіхот» Людвіга Мінкуса
* 1963 — «Святло і цені» Г. М. Вагнера; «Арэстэя» С. І. Танеева
* 1968 — «Рамэа і Джульета» С. С. Пракоф’ева
* 1972 — «Раймонда» А. К. Глазунова
* 1974 — «Лебядзінае возера» П. І. Чайкоўскага (Сегед)

## Узнагароды 
* Ордэн «Знак Пашаны»
* 1945 — Заслужаны дзеяч мастацтваў Таджыцкай ССР
* 1949 — Сталінская прэмія другой ступені
* 1953 — Заслужаны дзеяч мастацтваў Літоўскай ССР
* 1958 — Заслужаны дзеяч мастацтваў РСФСР
* 1963 — Народны мастак БССР

## Літаратура 
* 
* Чемоду́ров, Евгений Григорьевич // Театральная энциклопедия. В 5 томах. / Под редакцией С. С. Мокульского (том 1), П. А. Маркова (тома 2—5). — М., Советская энциклопедия, 1961—1967. — Т. 5: Табакова — Яшугин. — М., 1967. — Стб. 833. — 1136 стб. с илл., 8 л. илл. — 38 000 экз.
* Балет: энциклопедия / Гл. ред. Ю. Н. Григорович; Ред. коллегия: В. В. Ванслов (первый зам. гл. ред.), П. А. Гусев, В. Ф. Кухарский, А. А. Лапаури, О. В. Лепешинская (зам. гл. ред.), А. А. Макаров, И. И. Моравек, Ю. И. Слонимский, Е. Я. Суриц. — М.: Советская энциклопедия, 1981. — С. 21, 218, 303, 304, 345, 456, 573. — 623 стр. с илл. — 100 000 экз.

## Спасылкі 
* Человек-эпоха  // Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатр оперы і балета
* СЕМЬЯ С ИСТОРИЕЙ. Евгений Чемодуров: «Как художника меня спас театр»  

Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Выпускнікі Інстытута імя Рэпіна
Катэгорыя:Педагогі СССР
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Сцэнографы Беларусі
Катэгорыя:Сцэнографы СССР
Катэгорыя:Мастакі-плакатысты
Уладзімір Мікалаевіч Вішнеўскі

**Уладзі́мір Мікала́евіч Вішне́ўскі** (нар. , Балотчыцы, Слуцкі раён) — беларускі мастак-графік, кніжны ілюстратар, жывапісец, скульптар, педагог.

## Біяграфія 
* 1966—1973 — вучыўся ў Рэспубліканскай школе-інтэрнаце па музыцы і выяўленчым мастацтве імя І. В. Ахрэмчыка.
* 1976 — пачаў браць удзел у мастацкіх выстаўках.
* 1979 — скончыў аддзяленне графікі Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута. Настаўнікамі яго былі Пётр Свентахоўскі і Васіль Шаранговіч. З’яўляецца выдатным майстрам станковай і кніжнай графікі, працуе ў тэхніках афорта, літаграфіі, тэмперы.
* 1988 — уступіў у Беларускі саюз мастакоў.
* 1995 — атрымаў званне акадэміка графікі Беларускай акадэміі выяўленчага мастацтва.
* 1996 — стаў загадчыкам кафедры графікі факультэта выяўленчага мастацтва БДАМ

## Творы 
Мастацтвазнавец Ігар Ціткоўскі так характарызуе творчасць мастака:

Адна з галоўных тэм, што прасочваецца ў творчасці Уладзіміра Вішнеўскага — барацьба дабра і зла. Менавіта раскрыццё гэтай тэмы надае яго кампазіцыям пачуццё дынамікі, унутранай напружанасці і драматызму.

Сюжэты іх звычайна патрабуюць філасофскага, неадназначнага прачытання. Мастак карыстаецца мовай сімвалаў і алегорый, спалучае рэалістычную манеру з гратэскам. Кампазіцыі будуюцца на кантрастных супрацьпастаўленнях светлага і цёмнага, блізкага і дальняга планаў, ракурсаў. Абраная мастаком тэма звычайна раскрываецца ў серыях графічных лістоў. Сярод іх — серыі «Птушкаловы» (каляровы афорт, 1983), «Кірмаш спадзяванняў», «Пабудова чалавека» (1987), «Туга страчанага сусвету» (тэмпера, 1983).

Уладзімір Вішнеўскі з’яўляецца аўтарам ілюстрацый да кніг Уладзіміра Ягоўдзіка «Янка і ружа» (1992) і «Ці вернецца князь Кук?» (1993).

Аформіў кніжныя выданні Якуба Коласа, Кандрата Крапівы, Алеся Разанава, Максіма Лужаніна, Фёдара Дастаеўскага, Алаізы Пашкевіч (Цёткі).

За ілюстрацыі кніг «Вянок беларускіх народных песень» (Мн. 1988) і «Палата кнігапісная» Міколы Нікалаева (Мн. 1993) атрымаў дыпломы беларускіх рэспубліканскіх конкурсаў «Мастацтва кнігі».

Творы мастака знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Музеі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Мінску, у прыватных зборах Беларусі і замежжа.

## Выстаўкі 
* 1990 — 1-я біенале графікі ў Калінінградзе, Расія
* 1991 — «Bieł Art. Панарама беларускага мастацтва», Варшава, Польшча
* 1996 — «Эстамп 96», Мінск
* «Сучасная беларуская графіка» (Цюрых, Швейцарыя)
* 2015 — «Будаўніцтва чалавека», Музей сучаснага выяўленчага мастацтва, Мінск

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Вішнеўскі Уладзімір Мікалаевіч
* *Алеся Белявец*. «Мяжа паміж святлом і небыццём. Мастак Уладзімір Вішнеўскі аб прамоўленым і ўвасобленым».

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў
Катэгорыя:Выкладчыкі Беларускай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі XXI стагоддзя
Франка-рускі саюз

**Франка-рускі саюз** — ваенна-палітычны саюз Расіі і Францыі, які быў асноўным вектарам знешняй палітыкі дзвюх дзяржаў у 1891—1917 гадах і папярэднічаў стварэнні траістай Антанты. Супрацьстаяў Траістаму саюзу на чале з Германіяй.

Пасля разгрому ў Франка-прускай вайне Францыя вымушана была рыхтавацца да рэваншу ў дыпламатычнай ізаляцыі. Англія са свайго боку вяла дыпламатычную вайну з Расіяй у Сярэдняй Азіі і на Блізкім Усходзе.

Каб пазбегнуць дыпламатычнай ізаляцыі, расійскі міністр замежных спраў Мікалай Гірс пачаў перамовы з урадам Садзі Карно. Здзівіўшы ўсю Еўропу саюз аўтарытарнай імперыі і дэмакратычнай рэспублікі быў аформлены пагадненнем 1891 года і сакрэтнай ваеннай канвенцыяй 18 жніўня 1892 г. Бакі абавязваліся аказваць узаемную дапамогу ў выпадку нападу Германіі ці Аўстра-Венгрыі на Расію або Італіі і Германіі на Францыю. У далейшым саюз быў пацверджаны руска-французскай ваенна-марской канвенцыяй 1912 г.

Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы
Катэгорыя:Ваенна-палітычныя блокі
Катэгорыя:Антанта
Раскіданае гняздо (спектакль, Нацыянальны тэатр імя Якуба Коласа)

**«Раскіданае гняздо»** — спектакль, пастаўлены ў Нацыянальным акадэмічным драматычным тэатры імя Якуба Коласа па аднайменнай п’есе Янкі Купалы. Прэм’ера адбылася 13 снежня 1951 года. Спектакль быў з поспехам паказаны ў 1955 годзе ў Маскве на дэкадзе беларускага мастацтва і літаратуры, а пасля ў шматлікіх гарадах СССР.

## Асаблівасці пастаноўкі 
[thumb|Дэкарацыя да спектакля «Раскіданае гняздо». [Яўген Дзмітрыевіч Нікалаеў|Я. Нікалаеў. 1951]]
Пры пастаноўцы п’есы былі зроблены асобныя купюры ў тэксце, уведзеныя песні на словы Я. Купалы. Твор вырашаўся як гераічная народная драма, жыццёвы верагодная па сцэнічных вобразах (Незнаёмы — піцерскі рабочы і інш.) і дэталях пастаноўкі, з псіхалагічным абгрунтаваннем і падрабязнай распрацоўкай паводзін і ўчынкаў персанажаў.

## Літаратура 
* Няфёд Ул. Беларускі тэатр імя Якуба Коласа. — Мн., 1976.

Катэгорыя:Спектаклі Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1951 годзе
Катэгорыя:Спектаклі на беларускай мове
Катэгорыя:1951 год у Віцебску
Катэгорыя:Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатр імя Якуба Коласа
Генін

**Генін** — яўрэйскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Давыд Пейсахавіч Генін (1912—1971), савецкі мастак-пейзажыст родам з Віцебску
* Роберт Львовіч Генін (1884—1941), мастак родам з Беларусі, прадстаўнік Парыжскай школы жывапісу
Eulipotyphla

**Eulipotyphla** («*сапраўды тлустыя і сляпыя*») — атрад млекакормячых, які быў створаны на падставе малекулярных метадаў філагенетычнай рэканструкцыі і ўключае лаўразіятэрый поліфілетычнага атрада *Lipotyphla* (ад якога цяпер адмовіліся з прычыны навуковай неактуальнасці), але не афратэрый, для якіх створаны іх уласны атрад *Afrosoricida*. Атрад *Lipotyphla*, у сваю чаргу, быў створаны шляхам выдалення некаторых груп з колішняга смеццевага таксона *Insectivora*.

Такім чынам, *Eulipotyphla* ўключае ў сябе сапраўдных вожыкаў і гімнур (сямейства *Erinaceidae*, раней вядомае як атрад *Erinaceomorpha*), шчыліназубаў (сямейства *Solenodontidae*), дэсманаў, кратоў, землярыйкавых кратоў (сямейства *Talpidae*) і сапраўдных землярыек (сямейства *Soricidae*). Сапраўдныя землярыйкі, талпіды і шчыліназубы раней былі аб’яднаныя ў кладу *Soricomorpha*, але гэта клада была прызнана парафілетычнай з тых часоў, калі было высветлена, што *Soricidae* і *Erinaceidae* з’яўляюцца сястрынскімі групамі.

## Класіфікацыя 
* '*АТРАД *EULIPOTYPHLA* (= *Lipotyphla — Afrosoricida = Erinaceomorpha + Soricomorpha*):**
** **Сямейства *Erinaceidae*:*'
*** Падсямейства *Erinaceinae*: сапраўдныя вожыкі;
*** Падсямейства *Hylomyinae*: гімнуры;
** '*Сямейства *Soricidae*:*'
*** Падсямейства *Crocidurinae*: белазубкавыя;
*** Падсямейства *Soricinae*: буразубкавыя;
*** Падсямейства *Myosoricinae*: афрыканскія белазубкавыя;
** '*Сямейства *Talpidae*:*'
*** Падсямейства *Desmaninae*: дэсманы;
*** Падсямейства *Talpinae*: краты;
*** Падсямейства *Uropsilinae*: урапсілы;
** '*Сямейства *Solenodontidae***: шчыліназубы;
**  **Сямейства *Nesophontidae**': незафонты.
Кладаграма на ўзроўні сямействаў, якія дажылі да нашых часоў:

Катэгорыя:Атрады сысуноў
Сендэр Давыдавіч Палеес

**Сендэр Давыдавіч Палеес** (таксама Аляксандр Давідавіч, , Мінск, Расійская імперыя — , Мінск, БССР) — беларускі мастацтвазнавец, гісторык, публіцыст.

## Біяграфія 
Сэндэр (Аляксандр) Палеес нарадзіўся ў Мінску ў сям'і работніка піваварнага завода. Атрымаў традыцыйную яўрэйскую рэлігійную адукацыю. Першыя артыкулы і вершы публікаваў на рускай мове ў газеце «Паўночна-Заходняя думка». Рэдактар шэрагу выданняў, сярод якіх «Пракламацыі 1905 года», зборнік артыкулаў аб яўрэйскім мастацтве і культуры і інш.

* Да 1917 года служыў хранікёрам у Яўрэйскім камітэце дапамогі ахвярам вайны. 
* З 1918 года — сакратар часопіса «Эканамічная жыццё», органа СНГ Беларуска-Літоўскай Рэспублікі. 
* У 1915—1920 гадах удзельнічаў у рабоце Яўрэйскага гісторыка-этнаграфічнага таварыства. Працаваў у наркаматы рабоча-сялянскай інспекцыі Беларусі. 
* У 1917—1921 гадах быў членам яўрэйскай сацыялістычнай рабочай партыі Паалей Цыён. 
* У 1923 годзе стаў кантралёрам-інспектарам дзіцячых устаноў Мінскай яўрэйскай абшчыны беларускага аддзела Амерыканскага аб'яднанага размеркавальнага камітэта (Джойнт).
* У 1925 году па даручэнні Народнага камісарыята асветы Беларусі арганізаваў яўрэйскі аддзел народнага побыту пры Беларускім дзяржаўным музеі ў Мінску, склаў апісанне яўрэйскіх культурна-гістарычных помнікаў у Беларусі.
* У 1926 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны універсітэт.
* У 1922—1928 гадах — супрацоўнік Інстытута беларускай культуры.
* У 1928 годзе выявіў і апрацаваў (сумесна з Г. Аляксандравым) архіў мінскага кагала 1-й паловы 19 стагоддзя.
* У 1924—1931 гадах — супрацоўнік Беларускага дзяржаўнага музея. 
* У 1939—1941 і 1947—1961 гадах — навуковы супрацоўнік Дзяржаўнага мастацкага музея БССР. Публікаваў артыкулы ў мінскай яўрэйскай газеце «Акцябер». 

## Літаратура 
* Выяўленчае мастацтва Беларускай ССР. Каталог выставы. Складальнікі — навуковыя супрацоўнікі Дзяржаўнай карціннай галерэі БССР А. В. Аладава і С. Д. Палеес. М.-Л .: Дзяржвыдат «Мастацтва», 1940.

## Спасылкі 
* Расійская яўрэйская энцыклапедыя. ПАЛЕЕС А.

Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Публіцысты Беларусі
Катэгорыя:Рэдактары Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш
Катэгорыя:Члены Паалей Цыён
Аэрапорт Ціват

**Аэрапорт Ціват** () — міжнародны аэрапорт, размешчаны ў чатырох кіламетрах ад горада Цівата. Адзін з двух грамадскіх аэрапортаў Чарнагорыі (другі — аэрапорт Падгорыцы).

## Апісанне 
Аэрапорт Цівата размешчаны ў паўночнай частцы адрыятычнага ўзбярэжжа Чарнагорыі. З аэрапорта круглы год ажыццяўляюцца штодзённыя рэйсы ў Белград і ў Маскву (аэрапорты Дамадзедава і Шарамеццева), астатнія рэйсы сканцэнтраваны галоўным чынам у летні перыяд. Аэрапорт абслугоўвае галоўным чынам чартарныя рэйсы, пасажыры якіх у большасці сваёй накіроўваюцца на курорты адрыятычнага ўзбярэжжа. Перадусім ён зручны для турыстаў, што едуць у Котар (размешчаны за 7 км ад аэрапорта) і ў Будву (у 20 км ад аэрапорта).

Аэрапорт Цівата быў пабудаваны ў 1971 годзе з узлётна-пасадачнай паласой даўжынёй 2500 метраў, якая знаходзіцца паблізу Котарскага заліва. У гадзіну аэрапорт здольны абслугоўваць да 6 рэйсаў.

## Наземны транспарт 
У 100 метрах ад выхаду з аэравакзала праходзіць Ядранская аўтамагістраль (Jadranska magistrala), дзе па патрабаванні спыняюцца  аўтобусы, якія накіроўваюцца ў горад Ціват, у Котар, Будву, Петровац і г.д. Абсталяваных прыпынкаў паблізу аэрапорта няма. Найбліжэйшая аўтастанцыя — у горадзе Ціват — размешчана ў 1,5 км ад аэравакзала, ад яе адпраўляюцца маршруты практычна па ўсёй краіне.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Аэрапорты Чарнагорыі
аэрапорт
Яраслаў Плашыл

**Я́раслаў Пла́шыл** (; нар. , Опачна, Чэхаславакія) — чэшскі футбаліст, паўабаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Чэхіі (2004—2016). Добра вядомы перш за ўсё па выступах за французскія клубы «Манака» і «Бардо».

## Кар’ера 
### Раннія гады 
Выхаванец футбольнай школы клуба «Градзец-Кралавэ». Прафесійную кар’еру пачаў у 1998 годзе ў тым жа клубе, у 2000 годзе перайшоў у «Манака», аднак, замацавацца ў складзе адразу не здолеў, і таму ў 2002 годзе быў аддадзены ў арэнду ў клуб «Крэтэй» з аднайменнага прыгарада Парыжа. У 2003 годзе вярнуўся з арэнды і наступныя некалькі гадоў стала гуляў за «Манака», у складзе якога стаў фіналістам Лігі чэмпіёнаў у 2004 годзе.

### «Асасуна» 
У 2007 годзе заключыў чатырохгадовы кантракт з памплонскай «Асасунай».

### «Бардо» 
У 2009 годзе вярнуўся ў Францыю, падпісаўшы кантракт з «Бардо» на чатыры гады, сума трансферу склала 3 млн еўра. У сезоне 2013/14 выступаў у арэндзе ў «Катаніі».

Завяршыў кар’еру ў ліпені 2019 года.

## Міжнародная кар’ера 
З 1997 года выступаў за юнацкія і моладзевыя зборныя. У складзе галоўнай нацыянальнай зборнай Чэхіі дэбютаваў 31 сакавіка 2004 года ў таварыскім матчы супраць зборнай Ірландыі, а першы гол забіў 2 чэрвеня 2004 года ў таварыскім матчы супраць зборнай Балгарыі. Браў удзел у фінальных турнірах чэмпіянату Еўропы 2004 і чэмпіянату свету 2006. Удзельнік чэмпіянату Еўропы 2008 і 2012.

## Дасягненні 
### Клубныя 
**«Бардо»**
* Уладальнік Кубка Францыі: 2013
* Уладальнік Суперкубка Францыі: 2009

### Міжнародныя 
**Чэхія**
* Бронзавы прызёр чэмпіянату Еўропы: 2004

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Профіль на сайце *08euro.ru* 

Катэгорыя:Футбалісты Чэхіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Чэхіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Бардо
Катэгорыя:Ігракі ФК Катанія
Катэгорыя:Ігракі ФК Асасуна
Катэгорыя:Ігракі ФК Манака
Катэгорыя:Ігракі ФК Крэтэй
Катэгорыя:Ігракі ФК Градзец-Кралавэ
Уініпесокі

**Уініпесо́кі** () — найбуйнейшае возера штата Нью-Гэмпшыр, ЗША.

## Агульныя звесткі 
Памеры возера складаюць каля 34 км у даўжыню і 1,6-15 км у шырыню. Плошча воднай паверхні — 180 км², максімальная глыбіня — 64,6 м.

На возеры знаходзіцца 253 вострава, палова з якіх маюць плошчу менш за 1 км². Вышыня Уініпесокі над узроўнем мора складае 153 м. З возера бярэ пачатак аднайменная рака, пры гэтым сцёк з возера рэгулюецца Лэкпортскай дамбай.

## Некаторыя асаблівасці 
Уініпесокі з'яўляецца адным з найпапулярных месцаў адпачынку для жыхароў Бостана і Нью-Ёрка. Індзейцы за хараство гэтых мясцін далі возеру такія імёны як «*Усмешка Вялікага Духу*» і «*прыгожая вада на высокім месцы*». З замежных высокіх гасцей варта адзначыць прэзідэнта Францыі Нікаля Сарказі, які адпачываў на возеры ў 2007 годзе.

У 1872 годзе на беразе возера ў мястэчку Мэрэдыт () пры стварэнні падмуркавага катлавана быў выяўлены артэфакт, так званы, Мерэдэцкі камень, які з'яўляецца адной з мясцовых славутасцей.

## Возера ў мастацтве 
* Лаўрэат Пулітцэраўскай прэміі Торнтан Уайлдар у сваёй кнізе «Наша мястэчка» (1938) прысвяціў возеру трэцюю частку.
* Кампазітар Алан Хованес у 1982 годзе напісаў сексэт для флейты, габоя, віяланчэлі, фартэпіяна і двух ударных «Lake Winnipesaukee», Op. 363.
* Дзеянне фільма А як жа Боб? адбываецца менавіта ля гэтага возера.

## Спасылкі 
* LakeWinnipesaukee.net
* Winnipesaukee.com
* некалькі фатаграфій возера Уініпесокі 

### Web-камеры 
* Камера на выспе Раттлснейк
* BearCam — Камера на Мядзведжай выспе
* Камера ў заліве Алтэі

Катэгорыя:Азёры Нью-Гэмпшыра
Катэгорыя:Азёры паводле алфавіта
Катэгорыя:Басейн Мэрымака
Гатардскі базісны тунэль

.]]
**Гатардскі базісны тунэль** (, ) — чыгуначны тунэль у Швейцарыі даўжынёй 57,1 км (уключаючы службовыя і пешаходныя хады — 153,4 км). Паўночны партал тунэля знаходзіцца каля вёскі Эрстфельд, а паўднёвы партал — каля вёскі Бодыё.
Пасля завяршэння пракладкі ўсходняй часткі (15 кастрычніка 2010 года) і заходняй часткі (23 сакавіка 2011 года) ён стаў самым доўгім чыгуначным тунэлем у свеце.
Тунэль будзе забяспечваць чыгуначнае злучэнне праз Альпы і перавядзе грузавыя перавозкі поўнач-захад з аўтамабільных на больш экалагічныя чыгуначныя. Час паездкі з Цюрыха ў Мілан зменшыцца з 3 гадзін 40 хвілін да 2 гадзін 50 хвілін. У снежні 2016 года AlpTransit Gotthard Ltd перадала тунэль Федэральным чыгункам Швейцарыі (SBB) у працоўным стане. Тунэль быў адкрыты 1 чэрвеня 2016 года.

## Гл. таксама 
* Брэнерскі тунэль

Катэгорыя:Альпы
Катэгорыя:Чыгуначныя тунэлі Швейцарыі
Альянс васьмі дзяржаў

Каралеўства Італія,  ЗША,  Францыя,  Аўстра-Венгрыя,  Японія,  Германія,  Вялікабрытанія,  Расія. Створана ў Японіі, 1900.]]
**Альянс васьмі дзяржаў** (кіт. традыц. 八國聯軍) — ваенны альянс, у які ўвайшлі Расійская імперыя, ЗША, Германская імперыя, Вялікабрытанія, Францыя, Японская імперыя, Аўстра-Венгрыя і Італія, чые войскі ўварваліся ў Цынскі Кітай у адказ на масавыя забойствы хрысціян, замежнікаў і аблогу дыпламатычных місій у Пасольскім квартале Пекіна. Аб’яднаны кантынгент, які часам называлі Міжнароднай Вызваленчай Экспедыцыяй (МВЭ), складаўся з 45 000 салдат краін Альянсу. Агульнае камандаванне МОЭ ажыццяўляў генерал-лейтэнант М. П. Ліневіч, затым генерал-фельдмаршал Альфрэд фон Вальдэрзее.

У ходзе кампаніі саюзныя войскі ўступілі ў Пекін, дэблакавалі пасольствы, задушылі Баксёрскае паўстанне ў жніўні 1900 года і разбілі імператарскую армію Кітая. Імперскім уладам прыйшлося падпісаць няроўны Заключны пратакол.

## Ход падзей 
У сярэдзіне чэрвеня 1900 г. кітайцы-іхэтуані (фракцыя таталітарнай секты «Белы лотас») уступілі ў Пекін, дзе пачалі аблогу пасольскага квартала, якая доўжылася 56 дзён. Падчас аблогі быў забіты германскі пасланнік Кяцелер. Войскі Альянсу пад камандаваннем Ліневіча ўварваліся ў Пекін. Уварванне суправаджалася рабаваннем і марадзёрствам, у тым ліку ў Забароненым горадзе. Гэта быў жорсткі адказ на нечалавечую жорсткасць іхэтуаней.

Як член альянсу, Аўстра-Венгрыя адправіла ў Кітай (Порт-Артур) аўстра-венгерскі флот у складзе двух вучэбных караблёў і крэйсераў «Кайзерын унд кёнігін Марыя-Тэрэзія», «Кайзерын Елізабет», «Асперн», «Зента», а таксама групу марскіх пехацінцаў у красавіку 1900. У чэрвені яны дапамаглі ўтрымаць Цяньцзіньскую чыгунку ад сіл Баксёрскага паўстання, а таксама разграмілі флот узброеных джонак на рэках Хайхэ і Тайчжу. У захопе крэпасцяў Дагу ўдзельнічалі таксама Імператарскі флот Японіі, расійскі Ціхаакіянскі флот, Каралеўскі ваенна-марскі флот Вялікабрытаніі, ВМС ЗША і ВМФ Францыі. Пасля захопу крэйсеры яшчэ доўга стаялі ў порце, і экіпаж флоту пакінуў іх толькі пасля ўрэгулявання канфлікту. У падаўленні Іхэтуаньскага паўстання ўдзельнічаў Георг Людвіг фон Трап — самы выніковы аўстрыйскі падводнік Першай сусветнай вайны.

14 жніўня 1900 г. Імператар Гуансюй, удава імператрыца Цысі і вышэйшыя чыноўнікі пакінулі імператарскі палац і паслалі на мірныя перамовы вядомага саноўніка Лі Хунчжана. Імперскім уладам прыйшлося падпісаць няроўны Заключны пратакол. Тэкст пратакола быў зацверджаны як дзяржавамі Альянсу, так і далучыўшыміся да іх Іспаніяй, Бельгіяй і Галандыяй.

## Ацэнка альянсу 
е]]
Альянс васьмі дзяржаў ацэньваецца кітайскімі гісторыкамі як уварванне ў слабы Кітай моцных імперый, якія хацелі разрабаваць краіну. А Баксёрскае паўстанне разглядаецца як паўстанне супраць захопнікаў. Гэтыя падзеі прывялі да яшчэ большай дэстабілізацыі становішча краіны.

## Гл. таксама 
* Вялікая дзяржава

Катэгорыя:Ваенна-палітычныя блокі
Катэгорыя:Гісторыя Кітая
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы
Астурыйская мова

**Астурыйская мова** — раманская мова, належыць да астурлеонскай падгрупы ібера-раманскіх моў, уяўлялай сабою дыялектны кантынуум. Іншы пашыраны пункт гледжання лічыць увесь гэты дыялектны кантынуум адным астурлеонскай мовай. З гэтага пункту гледжання астурыйская з'яўляецца адной з пісьмовых варыянтаў астурлеонскай. Назва «астурыйская мова» ці «бабле» належыць да той часткі гэтага кантынуума, якая знаходзіцца на тэрыторыі іспанскай аўтаномнай супольнасці Астурыя (іншыя лакальныя варыянты — мірандская мова у Партугаліі і леонская, эстрэмадурская, кантабрыйская мова ў адпаведных рэгіёнах Іспаніі).

Афіцыйнага статусу не мае, аднак законы ўстанаўліваюць, што ўлады павінны падтрымваць яе захаванне і вывучэнне. Рух за асобны статус астурлеонскіх гаворак ад іспанскай пачаткаў Рамон Менендас Педаль у 1906 годзе. У 1980 годзе астурыйскі варыянт кадыфікаваны «Акадэміяй астурыйскай мовы».
, ружовы — астурыйская)]]

## Спасылкі 
Катэгорыя:Астур-леонскія мовы
Катэгорыя:Мовы Іспаніі
Катэгорыя:Культура Астурыі
Палонскі

## Прозвішча 
**Палонскі** — польскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Вітольд Альфонсавіч Палонскі (1876—1944) — расійскі акцёр нямога кіно, сын шляхціча з Магілёўскай губерні, які прымаў удзел у паўстанні 1863—1864 гадоў
* Леанід Аляксандравіч Палонскі (1833—1913) — расійскі журналіст і пісьменнік, паходзіў з шляхтіцкай сям’і Віленскай губерні
* Маўрыцый Палонскі (1781—1836) — дзеяч каталіцкага касцёла, педагог
*  (1902—1955) — кампазітар, харавы дырыжор, Заслужаны артыст БССР
* Юзаф Палонскі — педагог, выкладчык Полацкага езуіцкага калегіума

## Тапонімы 
* Палонскі раён — адміністрацыйная адзінка ў складзе Хмяльніцкай вобласці Украіны

## Гл. таксама 
* Палонская
Клумаў

**Клумаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Канстанцінавіч Клумаў (1907—1944) — беларускі кампазітар, піяніст
* Яўген Уладзіміравіч Клумаў (1876—1944) — беларускі акушэр-гінеколаг, Герой Савецкага Саюза (1965)
Цэзар Пуні

**Цэзар Пуні**, **Чэзарэ Пу́ньі** (; 31 мая 1802, , Сардзінскае каралеўства, Сардзінскае каралеўства — , , Расійская імперыя) — італьянскі кампазітар, які працаваў у тэатрах Мілана, Парыжа, Лондана і Санкт-Пецярбурга. Аўтар 312 балетаў, 10 опер, 40 мес, а таксама сімфоній, кантат і інш. Дзед вядомага расійскага мастака Івана Пуні.

## Біяграфія 
У 1822 годзе скончыў Міланскую кансерваторыю па класе кампазіцыі. У 1825—1834 гадах працаваў у тэатры «Ла Скала», дзе былі пастаўленыя такія яго балеты, як «Аблога Кале» (1827), «Агамемнан» (1828), «Адэлаіда Французская» (1829), «Макбет» (1830).

З 1834 па 1843 год працаваў у Парыжы, з 1843 па 1850 год — у Лондане, у якасці кампазітара балетнай музыкі пры Каралеўскім тэатры ў Хеймаркеце.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Балетныя кампазітары
Катэгорыя:Оперныя кампазітары
Катэгорыя:Рамантычныя кампазітары
Катэгорыя:Кампазітары Італіі
Катэгорыя:Кампазітары Францыі
Катэгорыя:Кампазітары Расіі
Катэгорыя:Кампазітары XIX стагоддзя
Генацыд асірыйцаў

**Генацыд асірыйцаў** (,  — «сірыйская разня») — планамернае масавае знішчэнне асірыйцаў ўладамі Асманскай імперыі падчас Першай сусветнай вайны, разам з генацыдам армян і генацыдам пантыйскіх грэкаў.

## Гісторыя 
У перыяд Першай сусветнай вайны пачалося планамернае знішчэнне асірыйцаў. Першапачаткова было падвергнута масаваму арышту і знішчана мужчынскае насельніцтва, здольнае аказаць супраціўленне, у тым ліку закліканыя ў турэцкую армію асірыйцы. За гэтым пайшлі ўслед арышты палітычнай і культурнай эліты асірыйцаў.

Пасля гэтага пачалася дэпартацыя ў пустыні Месапатаміі жанчын, старых і дзяцей, якія па дарозе падвяргаліся гвалту і вынішчэнню.

У выніку голаду, знясілення, хвароб і пастаянных нападаў курдскіх банд толькі некаторым з дэпартаваных удавалася дасягнуць месцаў прызначэння, дзе іх чакала смерць ад голаду і хвароб.

Турэцкія ўлады заяўлялі, што прычынай гвалтоўнага высялення былі здрадлівыя паводзіны асірыйцаў, якія дапамагалі рускай арміі.

Рэпрэсіям таксама падвяргаліся падданыя суседняй Персіі: у працягу вайны турэцкія войскі двойчы ўрываліся на яго тэрыторыю і знішчылі пры гэтым больш за сто тысяч хрысціян — асірыйцаў і армян, якія засялялі заходні бераг возера Урмія.

Рознымі крыніцамі колькасць загінулых ацэньваецца ў 500—750 тыс. чалавек, па іншых дадзеных — у 275—400 тыс..

## Міжнароднае прызнанне 
## Памяць 
17 снежня 2009 года ў Аўстраліі ўсталяваны помнік асірыйцамі — ахвярам генацыду, утворанага ўрадам Асманскай імперыі.

Мемарыялы ў памяць аб ахвярах генацыду асірыйцаў устаноўлены таксама ў Ерэване (Арменія) і Парыжы (Францыя).

## Гл. таксама 
* Генацыд армян
* Генацыд пантыйскіх грэкаў

## Крыніцы 
Катэгорыя:Асманская імперыя ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Ваенныя злачынствы і злачынствы супраць чалавечнасці
Катэгорыя:Генацыд
Катэгорыя:Першая сусветная вайна
Катэгорыя:Палітыка Асманскай імперыі
Пуні (значэнні)

## Прозвішча 
**Пуні** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іван Альбертавіч Пуні (1884—1956) — расійскі мастак-авангардыст, выкладаў у Віцебскім мастацкім вучылішчы
* Цэзар Пуні (1802—1870) —  італьянскі і расійскі кампазітар, дзед мастака Івана Пуні 
## Тапонімы 
* Пуні — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці
Давыд Пейсахавіч Генін

**Давыд Пейсахавіч Генін** (Давід Паўлавіч Генін; , Віцебск — , Масква) — савецкі мастак-акварэліст, марыніст, майстар індустрыяльнага пейзажу.

## Біяграфія 
* 1928—1932 — вучыўся на паліграфічным аддзяленні ў Віцебскім мастацкім тэхнікуме ў Уладзіміра Хрусталёва. Па заканчэнні працаваў у Дзяржаўным выдавецтве БССР.
* 1941—1944 — старшыня кіравання мастацтваў па Куйбышаўскай вобласці
* 1944—1947 (магчыма і пасля) — быў кіраўніком Дырэкцыяй выстаў і панарам Камітэта па справах мастацтваў пры Савеце Міністраў СССР.
* 1949 — пастаянны ўдзельнік Усесаюзных мастацкіх выставак.
* 1966 — член Прэзідыума Маскоўскага аддзялення Саюза мастакоў СССР

## Творы 
* «Масква» (1947)
* «Рыжскае ўзмор'е» (канец 40-х)
* «Волжская сюіта» (1951)
* «Каўказ» (1952)
* «Новы Мінск» (1953)
* «Краявіды Беларусі (1954)
* «Апошні аўтобус»
* З 1955 года працаваў над серыяй акварэляў «Шляхі-дарогі»
* У 1960-я — над цыкламі «На зямлі, у нябёсах і на моры», «Дарогі, якія вядуць у Маскву»

## Паштоўкі 
* Кіславодск. Восень. Красныя камяні [Ізаматэрыял] : [Паштоўка] / Мастак Д. П. Генін
* У перадгор'ях Каўказа [Ізаматэрыял] : З серыі акварэльных малюнкаў «На Северным Каўказе» : [Паштоўка] / Мастак Д. П. Генін
* На масту [Ізаматэрыял] : [паштоўка / мастак] Д. П. Генін
* Новы Мінск. Вуліца Горкага [Ізаматэрыял] : [паштоўка] / мастак Д. П. Генін

## Публікацыі 
* Д. Генін. [Уступны артыкул] // Каталог выстаўкі твораў заслужанага дзеяча мастацтваў БССР Абрама Маркавіча Бразера і мастака Льва Мееравіча Лейтмана. — Мінск: Саюз савецкіх мастакоў БССР, 1941, — С. 3—9.
* Б. П. Токін (аўтар), Д. П. Генін, С. Б. Цэлінгатэр (мастакі). Згубіцелі мікробаў — фітанцыды. — М .: Выдавецтва культурна-асветніцкай літаратуры, 1954.
* Генін, Давыд Пейсахавіч. «У порце». «Ноччу ў аэрапорце». «Сакавік». «У чарговы рэйс». «У рыжскім порце». «Да вечара». «Ленінградскае шаша». «Маскоўскі дзень» // Першая ўсесаюзная выстава акварэлі. Каталог. — М .: Савецкі мастак, Саюз мастакоў СССР, 1965 (вокладка: Б. А. Маркевіч). — С. 11—12.
* Генін, Давыд Пейсаховіч (Паўлавіч). «Дзень пачаўся», 1958. «На разгрузцы», 1960 г. // Малюнак і акварэль // А. Д. Фацьянаў (саст.). Іркуцкі абласны мастацкі музей. Савецкае мастацтва. Жывапіс, скульптура, малюнак і акварэль. — Каталог. Іркуцк, 1982. — С. 209.

## Літаратура 
* *Певзнер, Лея Израилевна*. Давид Павлович Генин: альбом. - М. : Сов. художник, 1972. - 54 с.
* Вера Герцэнберг (прадмова). Давыд Паўлавіч Генін. 1912—1971. [Каталог выстаўкі]. М., Савецкі мастак, Саюз мастакоў СССР, Маскоўская арганізацыя Саюза мастакоў, 1 500 экз., 30 к., 1974. 

## Спасылкі 
* Генин Давид Пейсахович (Павлович) 18.08.1912 — 1971

Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскага Народнага мастацкага вучылішча
Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Члены Саюза мастакоў СССР
Катэгорыя:Яўрэйскія мастакі
ФІФА 100

Спіс **ФІФА 100** () быў прадстаўлены ФІФА 4 сакавіка 2004 года ў Лондане на цырымоніі, прысвечанай 100-годдзю галоўнай футбольнай арганізацыі. Спіс складзены бразільскім футбалістам Пеле, у які ён уключыў 125 вядомых ігракоў, якія жылі на той момант. Лік 100 у назве азначае 100-годдзе ФІФА.
Пеле было трэба з 300 прапанаваных варыянтаў выбраць 50 дзейных і 50 былых да моманту складання спіса футбалістаў. У часткі выбару ігракоў, якія завяршылі кар'еру, ён не змог укласціся ў прапанаваныя рамкі і замест 50 уключыў у спіс 75 футбалістаў

## Спіс 
### УЕФА 
* Анры
* Баджа
* Балак
* Баніперці
* Барэзі
* Бекенбаўэр
* Бекхэм
* Бергкамп
* Бергомі
* Бест
* Бонек
* Брайтнер
* Бутрагенья
* Буфон
* Бэнкс
* ван&nbsp;Бастэн
* В.&nbsp;ван&nbsp;дэ&nbsp;Керкхоф
* Р.&nbsp;ван&nbsp;дэ&nbsp;Керкхоф
* ван&nbsp;дэр&nbsp;Эльст
* ван&nbsp;Ністэлрой
* Віейра
* В'еры
* Гуліт
* Давідс
* Далгліш
* Дасаеў
* Дзоф
* Дэль&nbsp;П'ера
* Дэсаі
* Дэшам
* Зеедарф
* Зеелер
* Зідан
* Кан
* Кантана
* Капа
* Кіган
* Кін
* Клінсман
* Клюйверт
* Кройф
* Кулеманс
* Б.&nbsp;Лаўдруп
* М.&nbsp;Лаўдруп
* Лінекер
* Луіс Энрыке
* Маер
* Мальдзіні
* Масапуст
* Матэус
* Мюлер
* Недвед
* Нескенс
* Неста
* Оўэн
* Папен
* Пірэс
* Плаціні
* Пушкаш
* Пфаф
* Райкард
* Рауль
* Росі
* Руй Кошта
* Руменігэ
* Рушцю
* Рывера
* Рэнсенбрынк
* Стоічкаў
* Тоці
* Трэзегэ
* Трэзор
* Факеці
* Фантэн
* Фігу
* Хаджы
* Цюрам
* Чарльтан
* Шаўчэнка
* Шмейхель
* Шукер
* Шырэр
* Эмрэ
* Эўзеб’ю

### КАНМЕБОЛ 
* Батыстута
* Вальдэрама
* Верон
* Джалма Сантус
* Ды Стэфана
* Жуніяр
* Зіку
* Карлус Алберту
* Кафу
* Кемпес
* Крэспа
* Кубільяс
* Марадона
* Нілтан Сантус
* Пасарэла
* Пеле
* Раберту Карлус
* Рамарыу
* Рамерыта
* Раналду
* Раналдынью
* Рывалду
* Рывеліну
* Савіёла
* Самарана
* Санеці
* Сіворы
* Сократыс
* Фалкан
* Фігероа
* Франчэсколі

### КАФ 
* Абедзі Пеле
* Акоча
* Веа
* Дыўф
* Міла

### КАНКАКАФ 
* Санчэс
* Хэм
* Экерс

### АФК 
* Наката
* Хон Мён Бо

## Крытыка 
У адрас ФІФА раздавалася шмат крытыкі з нагоды гэтага дакумента, на думку некаторых даследчыкаў, спіс быў складзены самой ФІФА, у прыватнасці яе прэзідэнтам, Зепам Блатэрам, а не Пеле, і што ў ім шмат сучасных футбалістаў, унёсак якіх у футбол яшчэ не гэтак вялікі. На думку тых жа даследчыкаў, спіс быў складзены па палітычных матывах, у прыватнасці, пра гэта кажа шырокая геаграфія спіса.

Крытыка раздавалася нават ад сяброў Пеле. Паўабаронца зборнай  Жэрсан, не ўлучаны ў спіс, спрабаваў знайсці першакрыніца спіса, але беспаспяхова. Пазней, на адной з тэлевізійных праграм ён разарваў буклет са спісам. Марка ван Бастэн і Увэ Зеелер адмовіліся ад удзелу ў дадзенай імпрэзе (не сталі фатаграфавацца для буклета).

## Спасылкі 
* ФИФА 100 на bbc.co.uk

Катэгорыя:Футбольныя спісы

Катэгорыя:ФІФА
Талергоф

**Талерго́ф** (, 4 верасня 1914 — 10 мая 1917 г.) — канцэнтрацыйны лагер, створаны ўладамі Аўстра-Венгерскай імперыі ў першыя дні Першай сусветнай вайны. Размяшчаўся ў пясчанай даліне ля падножжа Альпаў, каля Граца, галоўнага горада правінцыі Штырыя. Адзін з першых канцэнтрацыйных лагераў у сусветнай гісторыі XX стагоддзя, першы ў Еўропе.

Сюды былі дэпартаваныя жыхары Галіцыі і Букавіны — русіны, якія сімпатызавалі або магчыма сімпатызавалі Расіі, высланыя з сваіх абласцей па заявах палякаў і украінафілаў. Іншым буйным канцлагерам для русафілаў быў Тэрэзін.

## Гісторыя канцлагера 
Першую партыю галічан і букавінцаў-русафілаў прыгналі ў Талергоф салдаты грацкага палка 4 верасня 1914 года.

Да зімы 1915 года ў Талергофе не было баракаў. Людзі ляжалі на зямлі пад адкрытым небам у дождж і мароз.

Па сведчанні кангрэсмена ЗША Д. М. Макорміка (), зняволеных збівалі і катавалі.

У афіцыйным рапарце Шлеера ад 9 лістапада 1914 года паведамлялася, што ў Талергофе ў той час знаходзілася 5700 русафілаў. З гэтага ліку каля 1915 чалавек (па іншых дадзеных да 5 тысяч) былі лемкі з 151 вескі на Лемкаўшчыне.

Усяго праз Талергоф з 4 верасня 1914 года да 10 мая 1917 года прайшло не менш за 20 тысяч русафільскі настроеных галічан і букавінцаў, толькі ў першыя паўтара года загінула каля 3 тысяч зняволеных.

Лагер быў зачынены ў маі 1917 года па распараджэнні апошняга імператара Аўстра-Венгрыі Карла I. Баракі на месцы лагера прастаялі да 1936 года, калі іх знеслі. Пры гэтым было эксгумавана 1767 трупаў, якія перазахавалі ў агульнай магіле ў блізкай аўстрыйскай весцы Фельдкірхен () (па іншых звестках утрымліваўся ў турме ў Новым Сончы)

## Памяць 
У 1934 годзе ў Львове на Лычакаўскіх могілках пры ўдзеле Талергофскага камітэта быў усталяваны помнік ахвярам Талергофа.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* http://www.zaistinu.ru/old/ukraine/church/terezin.shtml , http://www.ukrstor.com/talergof/terezin.html .
* 
* Талергофскій альманахъ. Пропамятная книга австрійскихъ жестокостей, изуверстствъ и насилий надъ карпато-русскимъ народомъ во время Всемірной войны 1914−1917 гг. .&nbsp;— Львовъ: Изданіе «Талергофскаго Комитета». 1924−1932. — Вып. 1−4. (Все выпуски).
* 
* *Бузина, Олесь*. Концлагерь для неправильных галичан 
* *Шимов Ярослав*. Габсбургское наследие Западной Украины 
* Талергоф и Терезин: забытый геноцид
* Памяти жертв кровавого террора 
* … Православные во главе с Архиепископом Августином молились у обелиска погибшим русофилам Галиции…
* Верховна Рада України. Постанова про 90-річчя трагедії «Талергофу». (укр.)
* Военные преступления Габсбургской монархии 1914−1917 гг.  *Галицкая Голгофа.* — USA, Trumbull Conn. Издатель Peter S. Hardi Lane. — 1964. — 773 с.
* *Маковський В.* Талергоф, спогади і документи. — Львів, 1934. 

## Спасылкі 
* ;https://www.youtube.com/watch?v=tt6VqsQxIkA.

Катэгорыя:Аўстра-Венгрыя ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Грац
Катэгорыя:Першая сусветная вайна
Катэгорыя:Канцэнтрацыйныя лагеры Аўстра-Венгрыі
Іван Альбертавіч Пуні

**Іван Альбертавіч Пуні** ( , пас. , , Расійская імперыя, Выбаргская губерня — , , Францыя) — руска-французскі мастак-авангардыст, супрэматыст і кубіст. Выкладаў у 1919 годзе ў Віцебскім мастацкім вучылішчы разам з жонкай, Ксеніяй Багуслаўскай-Пуні.

## Біяграфія 
Бацькі мастака былі выхадцамі з Італіі. Дзед па бацькавай лініі — вядомы балетны кампазітар Цэзар Пуні. Бацька Альберт (у праваслаўі Андрэй) Пуні — віяланчэліст Марыінскага тэатра.

Пачатковую мастацкую адукацыю атрымаў дома, браў урокі ў Іллі Рэпіна, пад уплывам якога і абраў шлях мастака. Бацька будучага мастака марыў аб ваеннай кар'еры сына, таму Іван быў вымушаны вучыцца ў 1900—1908 гадах у Мікалаеўскай Ваеннай акадэміі.

У 1910—1912 гадах займаўся ў акадэміі Р. Жуліяна ў Парыжы. Па вяртанні ў Пецярбург пазнаёміўся з Давідам Бурлюком, Уладзімірам Маякоўскім, Велімірам Хлебнікавым, Казімірам Малевічам, удзельнічаў у выстаўцы «Саюза моладзі».

У 1913 годзе зноў адправіўся ў Парыж, дзе захапіўся кубізмам. Выстаўляў свае творы ў Салоне Незалежных.

У 1915—1916 гадах Іван Пуні быў членам творчага саюза мастакоў-авангардыстаў «», стваральнікам якога быў Казімір Малевіч.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Выкладчыкі Віцебскага Народнага мастацкага вучылішча
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі рускага авангарда
Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі Францыі
Катэгорыя:Члены таварыства «Супрэмус»
Катэгорыя:Мастакі-супрэматысты