open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аляксандр Якаўлевіч Хамянтоўскі

**Аляксандр Якаўлевіч Хамянтоўскі** (; ) — польскі землеўладальнік і палітык, дэпутат Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі І склікання ад Магілёўскай губерні.

## Біяграфія 
Належаў да польскага шляхецкага роду Хамянтоўскіх. Валодаў маёнткам Крывое ў Магілёўскім павеце Магілёўскай губерні. Скончыў Віцебскую гімназію і фізіка-матэматычны факультэт Пецярбургскага ўніверсітэта. Быў ганаровым міравым суддзём у Магілёўскай губерні.

Удзельнік устаноўчага з’езда Канстытуцыйна-дэмакратычнай партыі народнай свабоды 12-18 кастрычніка 1905 года ў Маскве. Удзельнік нарад ЦК кадэцкай партыі ў лістападзе 1905 года ў Маскве. Са снежня 1905 г. адзін з кіраўнікоў Магілёўскага губернскага камітэта партыі, а таксама кіраўнік партыйнай групы ў Талачыне. Паводле сваіх поглядаў на той час час набліжаўся да ліберальна-дэмакратычнай плыні руху краёўцаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Государственная дума Российской империи: 1906—1917, ред. Б. Ю. Иванов, А. А. Комзолова, И. С. Ряховская. — Москва: РОССПЭН, 2008.
* Запруднік Я. Палітычнае змаганне за Беларусь у царскіх Дзяржаўных думах (1906—1917 гг.) // ARCHE. — 2009. − № 1−2 (76−77), с. 43-217.
* Лавринович Д. С. Деятельность общероссийских либеральных партий на территории Беларуси (1905—1918 гг.). — Могилев: МГУ им. А. А. Кулешова, 2015.
* Смалянчук А. Ф. Палякі Беларусі і Літвы ў рэвалюцыі 1905—1907 гг., Гродна: Ратуша, 2000.
* Смалянчук А. Ф. Паміж краёвасцю і нацыянальнай ідэяй. Польскі рух на беларускіх і літоўскіх землях. 1864—1917 г. — Гродна: ГрДУ, 2001.
* Tarasiuk D. Między nadzieją a niepokojem. Działalność społeczno-kulturalna i polityczna Polaków na wschodniej Białorusi w latach 1905—1918. — Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007.

Катэгорыя:Члены Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі I склікання
Катэгорыя:Асобы, чыя дата смерці не вызначана
Катэгорыя:Кадэты
Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскай мужчынскай гімназіі
Катэгорыя:Выпускнікі фізіка-матэматычнага факультэта Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Памерлі ў Магілёўскай губерні
Катэгорыя:Памерлі ў 1917 годзе
Катэгорыя:Памерлі 25 студзеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Магілёўскім павеце (Магілёўская губерня)
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1858 годзе
Хіміка-тэхналагічны факультэт БДУ

**Хіміка-тэхналагічны факультэт БДУ** — колішні факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, які існаваў у 1929—1930 гадах.

## Гісторыя 
Падрыхтоўка да адкрыцця факультэта ішла з 1928 г. Пытанне «Аб структуры хіміка-тэхналагічнага факультэта БДУ» (дакладчык прафесар М. А. Прыляжаеў) 21 лютага 1928 г. быў разгледжаны на пасяджэнні калегіі Наркамата асветы БССР. Факультэт быў адкрыты ў 1929 годзе і прызначаўся для падрыхтоўкі кадраў хімікаў-тэхнолагаў для лесахімічнай, торфахімічнай, сілікатнай і харчовай прамысловасці. Але 14 снежня 1929 г. Савет народных камісараў (СНК) БССР прыняў рашэнне арганізаваць вышэйшую тэхнічную навучальную ўстанову — Політэхнічны інстытут у Мінску. У дадатак 12 студзеня 1930 г. СНК БССР устанавіў структуру Політэхнічнага інстытута: хіміка-тэхналагічны факультэт (шляхам яго пераводу з БДУ), механічны, будаўнічы, прамыслова-эканамічны факультэты. Аднак, у сувязі з узятым у СССР курсам на стварэнне невялікіх ВНУ з вузкай спецыялізацыяй і трох-чатырохгадовым тэрмінам навучання, 17 ліпеня 1930 г. СНК БССР пастанавіў адкрыць не адзін політэхнічны інстытут, а хіміка-тэхналагічны, электратэхнічны і будаўнічы інстытуты ў Мінску і механічны ў Гомелі.

## Літаратура 
* Дубовик А. К. От химико-технологического факультета БГУ к самостоятельному Химико-технологическому институту и факультету Белорусского политехнического института (1929—1933 гг.) // Пічэтаўскія чытанні — 2021: 100 гадоў БДУ — першаму ўніверсітэту Беларусі : матэрыялы міжнар. навук.-тэарэтыч. канф., Мінск, 27-28 кастр. 2021 г. / Беларус. дзярж. ун-т; А. Д. Кароль (гал. рэд.); навук. рэд. М. Ф. Шумейка, А. А. Яноўскі. — Мінск : БДУ, 2021. — С. 78-84.
* *Дубовик А. К.* Из истории химико-технологического образования в Белорусском политехническом институте (1920—1975 гг.) // Труды БГТУ. Сер. 6, История, философия. 2022. № 2 (263). С. 56-60. DOI: https://doi.org/10.52065/2520-6885-2022-263-2-56-60.

## Спасылкі 
* ДАКЛАДНАЯ ЗАПІСКА РЭКТАРА БДУ Я. П. КАРАНЕЎСКАГА АБ РЭАРГАНІЗАЦЫІ БДУ 18 сакавіка 1931 г. (НАРБ. Ф. 4-п. Воп. 14. Спр. 42. Л. 74— 77. Машынапіс. коп.)
* З ПАСТАНОВЫ СНК БССР «ПРА РАБОТУ ХІМІКА-ТЭХНАЛАГІЧНАГА ФАКУЛЬТЭТА БДУ» 22 сакавіка 1930 г. (Собрание законов и распоряжений Рабоче-крестьянского правительства БССР. 1930. Отд. II. М 15.)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Факультэты БДУ
Катэгорыя:1929 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1929 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1930 годзе
Катэгорыя:Хімічныя факультэты
Тэмуэра Морысан

**Тэмуэ́ра Дэ́рэк Мо́рысан** (; нар. 26 снежня 1960, Ратаруа, Новая Зеландыя) — новазеландскі акцёр. Вядомы дзякуючы ролям у фільмах «», «Зорныя войны. Эпізод II: Атака клонаў», «Зорныя войны. Эпізод III: Помста сітхаў».

## Выбраная фільмаграфія 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры Новай Зеландыі
Катэгорыя:Маоры
Факультэт права і гаспадаркі БДУ

**Факультэт права і гаспадаркі БДУ** (*Праўгас*) — колішні факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, які існаваў у 1925—1930 гадах. Створаны на базе факультэта грамадскіх навук БДУ. Рэарганізаваны ў факультэт савецкага будаўніцтва і права БДУ і ў факультэт народнай гаспадаркі БДУ.

## Гісторыя 
У 1924 годзе было прынята рашэнне аб закрыцці факультэта грамадскіх навук. 25 жніўня 1925 года факультэт грамадскіх навук быў рэарганізаваны ў факультэт права і гаспадаркі (прававое і эканамічнае аддзяленні). Дэканам новага факультэта быў прызначаны праф. Сямён Якаўлевіч Вальфсон.

У 1927 годзе адкрываецца аспірантура па эканоміцы.  У адпаведнасці з пастановай СНК БССР ад 08.06.1927 БДУ было дадзена права прымаць да абароны доктарскія дысертацыі (вучоная ступень кандыдата навук была ўведзена толькі ў 1934 годзе).

Тэмы навуковых пошукаў у значнай ступені насілі міждысцыплінарны характар: тэорыя дзяржавы, тэорыя класаў і дыктатуры пралетарыяту, адносіны з сялянствам, тэорыя прадукцыйных сіл і адносін, паняцце ўласнасці.

На факультэце існавалі наступныя навукова-дапаможныя ўстановы:
* Кабінет марксізму і ленінізму
* Кабінет права і эканомікі
* Кабінет статыстыкі
* Беларускі кабінет па вывучэнню злачынцы і злачыннасці

У 1930 (паводле некаторых звестак — у 1929) факультэт гаспадаркі і права быў падзелены на факультэт савецкага будаўніцтва і права (савецкага права і будаўніцтва) і факультэт народнай гаспадаркі БДУ.

## Дэканы 
* Сямён Якаўлевіч Вальфсон — 1925—1930

## Літаратура 
* Пічэта, В. І. Беларускі Дзяржаўны Унівэрсытэт 1921—1927. Да 10-й гадавіны Кастрычнікавай рэвалюцыі : зборнік артыкулаў. — Менск, 1927. — С. 5-46.
* 

## Спасылкі 
* З ПРАТАКОЛА ПАСЯДЖЭННЯ БЮРО ЦК КП(б)Б 24—25 ліпеня 1924 г. (НАРБ. Ф. 4-п. Воп. 3. Спр. 3. Л. 245. Машынапіс. аўтогр.)
* ЗАЯВА ДАЦЭНТА БЕЛДЗЯРЖУНІВЕРСІТЭТА Е. I. РЫЎЛІНА Ў МІНСКУЮ АКРУЖНУЮ КАНТРОЛЬНУЮ КАМІСІЮ АБ БЕЗУМОЎНЬІМ ПАДПАРАДКАВАННІ РАШЭННЯМ XV З’ЕЗДА ВКП(б) I АСУДЖЭННІ СВАЁЙ ФРАКЦЫЙНАЙ РАБОТЫ Студзень 1928 г. (НАРБ. Ф. 4 п. Воп. 5. Спр. 656. Л. 107—108. Машынапіс. коп.)
* ІНСТРУКЦЫЯ ДЛЯ ПРАВЯДЗЕННЯ НАВУКОВЫХ ДЫСПУТАЎ ДЛЯ АТРЫМАННЯ НАВУКОВАЙ СТУПЕНІ Ў БДУ 15 лютага 1928 г. (НАРБ. Ф. 205. Воп. 1. Спр. 272. Л. 76а— 77. Машынапіс. коп.)
* З ПРАТАКОЛА № 25 ПАСЯДЖЭННЯ ПРАЎЛЕННЯ БДУ 18 красавіка 1928 г. (НАРБ. Ф. 205. Воп. 1. Спр. 272. Л. 118—120. Машынапіс. аўтогр.)
* СА СПРАВАЗДАЧЫ АБ ПРАЦЫ АСПІРАНТАЎ БДУ ЗА 1928/29 АКАДЭМІЧНЫ ГОД (НАРБ. Ф. 205. Воп. 1. Спр. 272. Л. 144—150. Машынапіс. аўтогр.)
* СА СТАТУТА БЕЛАРУСКАГА ДЗЯРЖАЎНАГА УНІВЕРСІТЭТА 30 студзеня 1929 г. (НАРБ. Ф 7. Воп. 1. Спр. 635. С. 77—79.)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Факультэты БДУ
Катэгорыя:1925 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1925 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1930 годзе
Катэгорыя:Юрыдычныя факультэты
Катэгорыя:Эканамічныя факультэты
Крыстэр Б’ёркман

**Крыстэр Самюэль Б’ёркман** (, нар. , Бурас, Швецыя) — кіраўнік і старшыня журы шведскага музычнага конкурсу «Melodifestivalen» (адборачнага конкурсу ў Швецыі для песеннага фестывалю «Еўрабачанне»), прадстаўнік Швецыі на конкурсе песні Еўрабачанне-1992.

## Крыніцы
Метсакасты

**Метсакасты** () — вёска ў воласці Віймсі павета Хар'юмаа, Эстонія. Размешчана за 1 км на паўночны ўсход ад мяжы Таліна. Уяўляе з сябе ціхую і зялёную вёску, якая, у адрозненне ад многіх іншых вёсак воласці Віймсі, не мае выхаду да Балтыйскага мора. Вышыня над узроўнем мора — 20 метраў.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Мійдурана

**Мійдурана**  — вёска ў воласці Віймсі павета Хар'юмаа, Эстонія. Вёска Мійдурана размешчана на беразе Талінскага заліва Балтыйскага мора, за 10 кіламетраў па шашы ад цэнтра Таліна. Мяжуе з талінскім мікрараёнам Мерывялья, вёскай Хаабнеэмэ і пасёлкам Віймсі. Вышыня над узроўнем мора — 17 метраў.

У вёсцы знаходзіцца порт Мійдурана.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Факультэт народнай гаспадаркі БДУ

**Факультэт народнай гаспадаркі БДУ** — колішні факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, які існаваў у 1930—1931 гадах. Створаны на базе факультэта права і гаспадаркі БДУ.

## Гісторыя 
У 1930 годзе (паводле некаторых звестак — у 1929) факультэт гаспадаркі і права БДУ быў падзелены на факультэт савецкага будаўніцтва і права (савецкага права і будаўніцтва) і факультэт народнай гаспадаркі БДУ.

У 1931 годзе на аснове факультэта народнай гаспадаркі былі створаны тры эканамічныя інстытуты — планава-эканамічны, фінансава-эканамічны і інстытут спажывецкай кааперацыі, — якія ў 1933 г. былі выдзелены з БДУ і аб’яднаны ў Інстытут народнай гаспадаркі (цяпер БДЭУ), куды перайшлі працаваць многія выкладчыкі-эканамісты БДУ.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* ДАКЛАДНАЯ ЗАПІСКА РЭКТАРА БДУ Я. П. КАРАНЕЎСКАГА АБ РЭАРГАНІЗАЦЫІ БДУ 18 сакавіка 1931 г. (НАРБ. Ф. 4-п. Воп. 14. Спр. 42. Л. 74— 77. Машынапіс. коп.)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Факультэты БДУ
Катэгорыя:1930 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1930 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1931 годзе
Катэгорыя:Эканамічныя факультэты
Іанічны лад

{{Thumb|content= {
\override Score.TimeSignature #'stencil = ##f
\relative c' {
  \clef treble \time 7/4
  c4^\markup { C Ionian scale } d e f g a b c
} }
}}
**Іанічні лад** () — гэта музычны лад і, у сучаснай тэрміналогіі, , вядомая таксама як . Назва паходзіць ад іанійскіх грэкаў.

Тэрмін быў уведзены  у 1547 годзе для яго новага  на ноте До (лад № 11 у яго нумарацыі). Гэты лад ужывае   ад C да C на актаву вышэй, падзелены па G (яго домінанта, /псалмовая нота або *тэнар*) на чацвёрты від  (тон — тон — паўтон — тон) і трэці від  (тон — тон — паўтон): C D E F G + G A B C. Гэты від кансанансу фактычна супадае з  танальнай музыкі.

Сярэдневяковыя тэарэтыкі апісвалі царкоўную музыку як арганізаваную ў восем музычных ладоў — шкалы на D, E, F і G у «вялікай дасканалай сістэме» *musica recta*, кожная з  і  адпаведнікам.

Дванаццаты лад Гларануса быў плагальнай версіяй Іанійскага ладу —  (літаральна «пад Іанійскім»). Ён заснаваны на той жа адноснай шкале, але мае вялікую тэрцыю ў якасці *тэнару* і мелодыю, што ахоплівае  ніжэй за тоніку і  вышэй за яе.

## Спіс іанійскіх шкал 
## Гл. таксама 
* Bilawal — эквівалентная шкала (*thaat*) ў хіндустанскай музыцы
* Шанкарабхаранам — эквівалентная шкала (*melakarta*) ў карнацкай музыцы

## Заўвагі 
### Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Знешнія спасылкі 
* Іанійскі лад для гітары на GOSK.com
Ліелстраўпскі замак

**Ліелстраўпскі замак** () — помнік архітэктуры ў Цэсіскім краі Латвіі.

## Гісторыя 
Узнік як рэзідэнцыя васала рыжскага арцыбіскупа. Указаная над брамай замка дата (1263) лічыцца годам яго будаўніцтва.

Каля 1600 года была ўзведзена вежа. З другой паловы XIII стагоддзя да 1625 года замак належаў сям’і Розен. У часы польскага валадарства ў замку размяшчаўся кляштар.

З 1723 года замак належаў губернатару Петэру дэ Ласі, затым генерал-губернатару Джорджу Броўну.

У 1866 годзе замак быў набыты генералам баронам Іаганам Густавам фон Розен (1797—1872) і зноў заставаўся ўласнасцю сям’і Розен да ад’езду Ганса Розена ў Германію ў 1939 годзе.

Сур’ёзна пашкоджаны агнём у 1905 годзе, замак быў адноўлены ў 1906—1909 гадах архітэктарам Вільгельмам Бакслафам.

Паступова паблізу замка сфарміравалася сучаснае сяло Страўпэ.

У гады савецкай улады, з 1949 па 1959 год, у замку размясцілася машынна-трактарная станцыя. У гэты час тут таксама былі абсталяваны навучальныя памяшканні, майстэрні і інтэрнат трактарыстаў. З 1963 года да 1 студзеня 2018 года ў замку размяшчалася наркалагічная бальніца. З інтэр’ераў захаваліся дубовыя лесціцы, дзвярныя палотны і паркет, а таксама прыгожыя кафляныя печы, пабудаваныя ў пачатку XX стагоддзі. На сцяне вежы замка, якая выходзіць ва ўнутраны двор, знаходзіцца гадзіннік з драўляных дэталяў.

Катэгорыя:Замкі Латвіі
Страўпэ

**Страўпэ** (); раней **Лі́елстраўпэ** (Lielstraupe) — буйное сяло ў Цэсіскім краі, Страупскай воласці Латвіі. Размешчаны на берагах ракі Брасла каля аўтадарогі A3, за 2,5 км ад валаснога цэнтра — вёскі Плацыс, за 24 км ад Цэсіса і за 70 км ад Рыгі. З 1356 года да XVII стагоддзя ў Страўпэ былі правы горада, які ў свой час уваходзіў у Ганзейскі саюз.

У Страўпэ знаходзяцца: асноўная школа (у Мазстраўпскім палацы), народны дом, бібліятэка, пошта, аптэка. Галоўная славутасць вёскі — Ліелстраўпскі замак.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Брасла (прыток Гаўі)

**Брасла** () — рака ў Латвіі, цячэ па тэрыторыі Цэсіскага, Лімбажскага і Сігулдскага краёў. Правы прыток ніжняга цячэння Гаўі.

Даўжыня — 70 км (па іншых дадзеных — 69 км). Пачынаецца каля балота Аншпуру, на вышыні 96,8 м над узроўнем мора, на ўсход ад Поціемса ў Катварскай воласці. У верхнім цячэнні паведамляецца з возерам Катвару. Вусце Браслы знаходзіцца на вышыні 15 м над узроўнем мора, за 74 км па правым беразе Гаўі, на мяжы Крымулдскай і Страўпскай валасцей. Плошча вадазборнага басейна — 544 км².

Катэгорыя:Рэкі Латвіі
Катвару

**Катвару** — эўтрофнае возера ў Катварскай воласці Лімбажскага краю Латвіі. Адносіцца да басейна Гаўі.

Размяшчаецца ў паўднёвай ускрайку Поціемскай грады на Лімбажскай хвалістай раўніне Ідумэйскага ўзвышша. Азёрная катлавіна авальнай формы. Акваторыя выцягнута ў мерыдыянальным кірунку на 1,5 км, шырынёй — да 0,7 км. Узровень зрэзу вады знаходзіцца на вышыні 91,7 м над узроўнем мора. Плошча воднай паверхні — 64,7 га. Найбольшая глыбіня — 2,8 м, сярэдняя — 1,6 м. Дно роўнае, глейкае. Плошча вадазборнага басейна — 2,25 км².

Катэгорыя:Азёры Латвіі
Пярнамяэ

**Пярнамяэ** () — вёска ў воласці Віймсі павета Хар'юмаа, Эстонія. Размешчана каля паўночна-ўсходняй мяжы Таліна. Мяжуе з адміністрацыйным цэнтрам воласці — пасёлкам Віймсі — і з вёскамі Рандверэ і Луб’я. На поўдні вёску апраўляе балота Соасепа, па якім праходзіць 2-кіламетровая паходная сцежка.

Вышыня над узроўнем мора — 42 метры.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Тры браты (Рыга)

**«Тры браты»** () — архітэктурны комплекс, размешчаны ў цэнтры Старой Рыгі на вуліцы Маза Пілс (Малая Замкавая). Тыповы ўзор архітэктуры сярэднявечнай Рыгі.

## Апісанне і размяшчэнне 
Дамы, якія ўтвараюць архітэктурны комплекс, размешчаны ў Старым горадзе насупраць будынка былога Карлава ліцэя. Гэтыя тры будынкі знаходзяцца па адрасах Маза Пілс, 17 («Белы брат»), 19 («Сярэдні брат») і 21 («Зялёны брат»). Жылая забудова гэтага квартала настолькі шчыльная, што кожны з дамоў уяўляе сабой працяг суседняга.

Перад найстарэйшым з «Трох братоў» ёсць невялікая пляцоўка з ганкам і каменнымі прыступкамі. На ганку размешчаны каменны паказальнік з выкаваным правам уласнасці, які служыў адрасам дома. «Сярэдні» і «Зялёны» «браты» пабудаваны пазней за «Белы», і перад імі ўжо няма пляцоўкі.

У комплексе «Тры браты» кожны з будынкаў паказвае розныя перыяды развіцця будаўніцтва жылых дамоў сярэднявечнай Рыгі. Цяпер тут знаходзяцца: Дзяржаўная інспекцыя па ахове помнікаў культуры, Саюз архітэктараў Латвіі, Латвійскі музей архітэктуры і рэдакцыя часопіса «Latvijas Architektūra» («Латышская архітэктура»).

### «Белы брат» 
Самы стары будынак комплексу («Белы брат») пабудаваны каля 1490 года. Будынак мае ступеністы франтон з гатычнымі нішамі, на фасадзе ёсць некаторыя дэталі стылю рэнесанс. Да гэтага часу захаваліся ўласцівыя для позняга Сярэднявечча рысы — каменныя лавы, якія стаяць паабапал ад уваходу ў будынак.

Па рэканструкцыі Андрыс Цаўнэ, вялікае жылое памяшканне ў ніжнім паверсе займала ўсю плошчу дома. Пасярод столі знаходзіліся люкі, якія праходзяць скрозь усе паддашкавыя паверхі. Дом ацяпляўся адкрытым агменем з дымаадводам, у вялікім ачагу гатавалі ежу. Асобны пакой прызначаўся для гаспадара дома, у вялікіх сенях працавалі і жылі падпарадкаваныя яму людзі.

### «Сярэдні брат» 
Дата пабудовы гэтага дома, які мае рысы галандскага маньерызму — 1646 год, пазначана на фасадзе будынка, рэстаўраванага па малюнку І. Х. Братка. Пры гэтым кожны з дамоў меў папярэднікаў. Спецыялісты-рэстаўратары налічваюць ад трох да пяці пакаленняў, якія папярэднічалі кожнаму з будынкаў.

На порціку з надпісам «Soli Deo Gloria» пазначана дата «1746».

### «Зялёны брат» 
«Зялёны брат» пабудаваны пазней за іншых, у канцы XVII стагоддзя. Першае пісьмовае сведчанне аб забудове ўчастка ўказвае 1718 год. Гаспадарамі дома былі рамеснікі, якія займалі першыя два паверхі пад майстэрні і выкарыстоўвалі для жылля верхні трэці паверх. У канцы XIX стагоддзя, пасля рэканструкцыі, будынак страціў арыгінальны выгляд. Выгляд будынка адноўлены падчас рэстаўрацыі Петэрыса Саўліціса (1955), якая вярнула будынку страчаны барочны шчыпец выгнутай формы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Помнікі культуры Латвіі
Катэгорыя:Збудаванні Латвіі ў гатычным стылі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Рыгі
Катэгорыя:Славутасці Рыгі
Філасофска-эканамічны факультэт БДУ

**Філасофска-эканамічны факультэт БДУ** — колішні факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, які існаваў у 1989—1999 гадах. Падзелены на факультэт філасофіі і сацыяльных навук БДУ і эканамічны факультэт БДУ.

## Гісторыя 
### Кафедры і аддзяленні ў складзе гістарычнага, філалагічнага, юрыдычнага факультэтаў 
### Стварэнне і развіццё філасофска-эканамічнага факультэта 
У 1989 годзе адкрываецца *аддзяленне сацыялогіі* і *кафедра сацыялогіі*. На базе аддзялення філасофіі, аддзялення палітэканоміі і аддзялення сацыялогіі ствараецца **філасофска-эканамічны факультэт.**

У 1990 кафедра навуковага камунізму рэарганізуецца ў *кафедру сацыяльна-палітычных тэорый і паліталогіі*, загадчыкам кафедры становіцца ў 1991 Аляксандр Мухтаравіч Байчораў.

У 1991 кафедра палітычнай эканоміі гуманітарных факультэтаў была перайменавана ў *кафедру эканамічных навук* БДУ і ўвайшла ў склад філасофска-эканамічнага факультэта. Яе ўзначаліў прадстаўнік першага выпуску аддзялення палітэканоміі, праф. Л. М. Давыдзенка. Аддзяленне палітычнай эканоміі перайменаванна ў *аддзяленне эканамічнай тэорыі*. У тым жа годзе кафедра філасофіі прыродазнаўчых факультэтаў і кафедра філасофіі гуманітарных факультэтаў аб’ядноўваюцца ў кафедру філасофіі і метадалогіі навукі.

У 1992 на факультэце было адкрыта аддзяленне паліталогіі, а кафедра сацыяльна-палітычных тэорый і паліталогіі была пераўтворана ў *кафедру паліталогіі*.

У 1994 адбылося адкрыццё *аддзялення культуралогіі* і адбыўся першы набор студэнтаў на аддзяленне *«міжнародныя эканамічныя адносіны»* філасофска-эканамічнага факультэта БДУ. У тым жа годзе створана *аддзяленне інфармацыі і камунікацыі*.

У структуры філасофска-эканамічнага факультэта вялася падрыхтоўка студэнтаў па сямі спецыяльнасцях як эканамічнага, так і сацыяльна-філасофскага профілю, што не магло не выклікаць сур’ёзных цяжкасцяў у планаванні і аптымальнай арганізацыі навучальнага працэсу. У выніку паўсталі падставы для сур’ёзнай рэарганізацыі — падзелу філасофска-эканамічнага факультэта на два самастойных — эканамічны і філасофіі і сацыяльных навук, што і адбылося 1 сакавіка 1999 г.

## Дэканы 
* Альберт Мікалаевіч Елсукоў — 1989—1996
* Анатоль Ізотавіч Зелянкоў — 1997—1999

## Літаратура 
* 
* Экономический факультет: от достижений к фундаментальности: к 20-летию со дня образования / под общ. ред. А. А. Королевой. — Минск : Изд. центр БГУ, 2019. — 123 с.

## Спасылкі 
* ФАКУЛЬТЭТ ФIЛАСОФII I САЦЫЯЛЬНЫХ НАВУК — факультэт, які фарміруе сэнсы
* ИСТОРИЯ ЭКОНОМИЧЕСКОГО ФАКУЛЬТЕТА БГУ

## Крыніцы 
Катэгорыя:Факультэты БДУ
Катэгорыя:1989 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1989 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1999 годзе
Катэгорыя:Філасофскія факультэты
Катэгорыя:Эканамічныя факультэты
Катэгорыя:Вуліца Карла Маркса (Мінск)
5 (лік)

**5 (пяць)** — пяты па парадку натуральны лік.

Катэгорыя:Лікі
Катэгорыя:Натуральныя лікі
Павел Емяльянавіч Мядзведзеў

**Павел Емяльянавіч Мядзведзеў** () — рэктар Віцебскага педагагічнага інстытута ў 1953—1955 гадах. Кандыдат фізіка-матэматычных навук (1947), дацэнт (1949).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 10 верасня 1905 года у вёсцы Гарадзішча Горацкага павета Магілёўскай губерні ў сялянскай сям’і (у 1943 годзе бацьку расстралялі гітлераўцы, а маці загінула ад голаду).

Працоўную дзейнасць пачаў у 1921 годзе. З 1925 года працаваў у Шклове спачатку сакратаром РАНА, затым настаўнікам школ у Шклоўскім раёне.

У 1926 годзе скончыў двухгадовыя педагагічныя курсы, у 1934 годзе — фізіка-матэматычны факультэт БДУ. За час вучобы ва ўніверсітэце напісаў дзве навукова-папулярныя кнігі: «Чалавек і энергія» (4 друкаваныя аркушы, выйшла з друку ў 1934 годзе) і «У глыб матэрыі» (10 друкаваных аркушаў, выйшла з друку ў 1935 годзе).

У 1934—1935 гадах працаваў выкладчыкам фізікі ў Лепельскім педагагічным тэхнікуме.

З 1935 года працаваў у Віцебскім педагагічным (настаўніцкім) інстытуце, асістэнт кафедры эксперыментальнай фізікі. З 1937 года — старшы выкладчык. З 1 верасня 1937 года стаў намеснікам дэкана, а з 1 жніўня 1938 года — дэканам фізіка-матэматычнага факультэта.

У 1941 годзе здаў экстэрнам экзамены кандыдацкага мінімуму, але не паспеў выйсці на абарону дысертацыі з-за пачатку Вялікай Айчыннай вайны.

22 чэрвеня 1941 года пайшоў у Чырвоную Армію, дзе прабыў да 1 верасня 1945 года. Служыў у артылерыі, начальнік вучэбна-аператыўнага аддзялення і парторг франтавога палявога артсклада. Дайшоў да Берліна. Скончыў службу ў званні капітана.

Дэмабілізаваўшыся, да 1 мая 1946 года працаваў начальнікам упраўлення клубных устаноў Камітэта па справах культурна-асветных устаноў пры Савеце Міністраў БССР і дацэнтам Мінскага політэхнічнага інстытута.

З мая 1946 года — зноў у Віцебскім педінстытуце, з 1947 па 1950 год — на пасадзе загадчыка кафедры фізікі.

У 1947 годзе абараніў у Адэскім дзяржаўным універсітэце імя І. І. Мечнікава кандыдацкую дысертацыю на тэму «Да пытання аб крышталізацыі пераахалоджаных вадкасцяў». У лютым 1949 года быў зацверджаны ў вучоным званні дацэнта.

У 1947—1950 гадах працаваў намеснікам дырэктара, а з 1950 па 1953 гады — намеснікам дырэктара па вучэбнай і навуковай рабоце, у 1953—1955 гады - дырэктарам Віцебскага настаўніцкага інстытута.

З 1955 па 1965 гады — загадчык, з 1965 па 1972 гады — дацэнт кафедры фізікі.

Быў сакратаром партарганізацыі інстытута, членам праўлення таварыства «Веды». Дэпутат гарсавета ў 1960—1965 гадах. Член КПСС з 1940 года.

Памёр у 1990 годзе.

## Узнагароды 
* Ордэн Чырвонай Зоркі;
* Ордэн «Знак Пашаны»;
* Ордэн Айчыннай вайны II ступені;
* Выдатнік народнай асветы БССР.

## Спасылкі 
* Медведев Павел Емельянович 

Катэгорыя:Рэктары Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава
Катэгорыя:Выкладчыкі БНТУ
Валер Віктаравіч Руселік

**Валер Віктаравіч Руселік** () — беларускі журналіст і блогер. Таксама вядомы пад псеўданімам «Daroha».

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Гродне.

У ліпені 2023 года сацыяльныя сеткі Руселіка былі прызнаны экстрэмісцкімі матэрыяламі. 2 жніўня 2023 года праект «daroha» быў прызнаны экстрэмісцкім фармаваннем. У сакавіку 2024 года супраць Руселіка ў Беларусі была заведзена крымінальная справа.

8 красавіка 2025 года пасля 2,5‑гадовага перапынку вярнуўся працаваць на Белсат у інфармацыйны аддзел беларускай рэдакцыі.

## Асабістае жыццё 
З дзяцінства аматар рыбалкі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Блогеры Беларусі
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Цэнзура ў Беларусі
Пікетка (вёска)

**Пікетка**, таксама **Саргі́не** () — вёска ў Віленскім раёне Віленскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дукштаўскай сянюніі. Знаходзіцца за 5 км на ўсход ад Дукштаў.

## Гісторыя 
У XIX стагоддзі ўрадавы засценак у Віленскім павеце Віленскай губерні, пасля 1861 года ў Майшагольскай воласці Віленскага павета.

У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Пікетку занялі войскі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У пачатку 1919 года тэрыторыя занята Чырвонай Арміяй. З 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР, у канцы сакавіка занята польскімі войскамі.

З 1920 года ўваходзіла ў склад Сярэдняй Літвы, з 1922 да 1939 года — у складзе гміны Мейшагола Віленска-Троцкага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

З пачаткам Другой сусветнай вайны ў верасні 1939 года занята савецкімі войскамі. Паводле савецка-літоўскага дагавора аб узаемадапамозе, падпісанага 10 кастрычніка 1939 года, Пікетка разам з часткай Віленскага краю была перададзена Літве, з 1940 года — у Літоўскай ССР. У 1941—1944 гадах пад акупацыяй Германіі.

З 1990 года — у складзе незалежнай Літвы.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дукштаўская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага раёна
Факультэт савецкага будаўніцтва і права БДУ

**Факультэт савецкага будаўніцтва і права БДУ** (*факультэт савецкага права і будаўніцтва БДУ*) — колішні факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, які існаваў у 1930—1931 гадах. Створаны на базе факультэта права і гаспадаркі БДУ. Рэарганізаваны ў Мінскі інстытут савецкага будаўніцтва і права.

## Гісторыя 
У 1930 годзе (паводле некаторых звестак — у 1929) факультэт гаспадаркі і права БДУ быў падзелены *на факультэт савецкага будаўніцтва і права* (савецкага права і будаўніцтва, рэарганізаваць у самастойны інстытут савецкага будаўніцтва і права, пры чым аддз. савец. будаўніцтва пры камвузе зачыніць, злучыўшы яго з адпаведным аддз. інстытута. Інстытут будзе рыхтаваць кадры для НКЮ (юрыстаў) для РСІ, ЦВК, РВК, інструктараў і рацыяналізатараў для савецкіх, прафесійных, кааперац. устаноў, буйных прамысловых прадпрыемстваў і саўгасаў. Інстытут савецкага будаўніцтва і права перадаць ЦВК альбо НКЮ.''»

7 ліпеня 1931 года факультэт быў рэарганізаваны ў асобны Інстытут савецкага будаўніцтва і права, які падпарадкоўваўся непасрэдна ЦВК БССР.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* ДАКЛАДНАЯ ЗАПІСКА РЭКТАРА БДУ Я. П. КАРАНЕЎСКАГА АБ РЭАРГАНІЗАЦЫІ БДУ 18 сакавіка 1931 г. (НАРБ. Ф. 4-п. Воп. 14. Спр. 42. Л. 74— 77. Машынапіс. коп.)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Факультэты БДУ
Катэгорыя:1930 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1930 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1931 годзе
Катэгорыя:Юрыдычныя факультэты
Луб’я (Эстонія)

**Лу́б’я** () — вёска ў воласці Віймсі павета Хар'юмаа, Эстонія. Размешчана на паўвостраве Віймсі, за 11 кіламетрах ад Таліна. Мяжуе з пасёлкамі Віймсі і Хаабнеэмэ і з вёскамі Прынгі, Пюйнсі, Келвінгі, Лепнеэмэ, Тамнеэмэ і Пярнамяэ.

Вёска размешчана на трох узроўнях: астраўным плато, якому далі імя Луб’ямягі, пясчана-камяністым выступе і каля падножжа плітняковай скалы. Вышыня Луб’ямягі складае 51,4 метра над узроўнем мора.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Кастрэ (воласць)

**Кастрэ** () — воласць у Эстоніі ў складзе павета Тартумаа. Утворана ў 2017 годзе. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Курэпалу.

Размешчана на паўднёвым усходзе Эстоніі. Плошча — 492,73 км², шчыльнасць насельніцтва на 1 студзеня 2024 г. склала 12,1 чал./км². Мяжуе з валасцямі Луун’я, Камбія, Рапіна, Пылва і Пейпсіяэрэ.

Па тэрыторыі воласці працякаюць рэкі Эмайыгі, Апна, Мыра, Савійыгі і інш. Найбуйнейшыя азёры воласці: Калі, Леэгу, Ахіярва, Аардла, Вынг’ярв. На тэрыторыі воласці знаходзяцца таксама азёры Аардла, Агалі, Мелістэ, Ійзаку, Крыймані, Пока і іншыя малыя азёры.

На тэрыторыі воласці знаходзіцца некалькі ахоўных дзяржавай прыродных аб’ектаў, сярод іх — ландшафтная вобласць пад назвай «Разора Калевіпоэга» (у арыг. — Kalevipoja künnivagu).

Катэгорыя:Воласці Эстоніі
Рою

**Рою** () — пасёлак у воласці Кастрэ павета Тартумаа ва ўсходняй Эстоніі.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Аардла

**Аардла** () — вёска ў воласці Кастрэ павета Тартумаа ва ўсходняй Эстоніі.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Аўгуст Корк, ваенны дзеяч

Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Агалі (возера)

**Возера Агалі** () — возера на поўдні Эстоніі. Пазмешчана прыблізна за адзін кіламетр на захад ад вёскі Мякса ў Тартускім павеце. Плошча — 13 гектараў.

Найбольшая глыбіня возера — 19,5 метраў у паўночнай частцы. Сярэдняя глыбіня — 5,81 метра.

Катэгорыя:Азёры Эстоніі
Алакюла

**Алакюла**:

## Прозвішча 
* Элен Алакюла, эстонская актрыса

## Тапонім 
* Алакюла (Кастрэ)
* Алакюла (Ляэнерана)
* Алакюла (Мар'ямаа)
4 (лік)

**4 (чатыры)** — чацвёрты па парадку натуральны лік.

Катэгорыя:Лікі
Катэгорыя:Натуральныя лікі
Лёр

**Лёр** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Александэр Лёр — нямецкі і аўстрыйскі военачальнік
* Роберт Лёр — нямецкі пісьменнік
* Ханнес Лёр — нямецкі футбаліст
Яўген Міхайлавіч Абалакаў

**Яўген Міха́йлавіч Абала́каў** (; 4 [17] лютага 1907, , Енісейская губерня — , ) — савецкі скульптар і альпініст, заслужаны майстар спорту СССР па альпінізму (1934).

Здзейсніў першазыходжанне на пік Сталіна (пік Ісмаіла Самані, Памір, 1933), яму аднаму са шматлікага складу штурмавага атрада памірска-таджыкскай экспедыцыі ўдалося дасягнуць вяршыні 7495 метраў. Здзейсніў узыходжанне на 50 вяршыняў, праводзіў навуковыя даследаванні, вывучаў і наносіў на карты горныя хрыбты і леднікі Паміра і Цянь-Шаня.

## Літаратура 
*
Абалакаў

**Абалакаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Віталь Міхайлавіч Абалакаў — савецкі альпініст
* Яўген Міхайлавіч Абалакаў — савецкі скульптар і альпініст
Пакальня

**Пакальня** або **Пакельня**, таксама **Пака́льней** () — вёска ў Віленскім раёне Віленскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дукштаўскай сянюніі. Знаходзіцца за 9 км на паўночны захад ад Дукштаў.

## Гісторыя 
У XIX стагоддзі вёска ў Віленскім павеце Віленскай губерні, належала маёнтку Еўропа Нарбутаў. Пасля 1861 года ў Майшагольскай воласці Віленскага павета, сельская грамада Юр’ева Гейшышкі.

У часы Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе Пакальню занялі войскі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У пачатку 1919 года тэрыторыя занята Чырвонай Арміяй. З 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР, у канцы сакавіка занята польскімі войскамі.

З 1920 года ўваходзіла ў склад Сярэдняй Літвы, з 1922 да 1939 года — у складзе гміны Мейшагола Віленска-Троцкага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.

З пачаткам Другой сусветнай вайны ў верасні 1939 года занята савецкімі войскамі. Паводле савецка-літоўскага дагавора аб узаемадапамозе, падпісанага 10 кастрычніка 1939 года, Пакальня разам з часткай Віленскага краю была перададзена Літве, з 1940 года — у Літоўскай ССР. У 1941—1944 гадах пад акупацыяй Германіі.

З 1990 года — у складзе незалежнай Літвы.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дукштаўская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага раёна
Васо Абашыдзэ

**Васо Абашыдзэ** (22 лістапада [4 снежня] 1854 ці 4 снежня 1854,  — , ) — грузінскі акцёр, Народны артыст Рэспублікі (1922), адзін з заснавальнікаў мастацтваў.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 22 лістапада (4 снежня) 1854 у горадзе Душэты. Пачатковую адукацыю атрымаў у Тыфлісе, затым скончыў Кутаіскую губернскую гімназію. З 1872 па 1877 год выкладаў у Кутаісі, а з 1877 па 1879 год — у Шушы.

З 1874 года дваццацігадовы Васо Абашыдзэ стаў удзельнічаць у аматарскіх спектаклях. Праз пяць гадоў, у 1879 годзе ўступіў у трупу Тыфліскага тэатра. Абашыдзэ быў яркім характарным і камедыйным акцёрам. Аўтар некалькіх п’ес, рэжысёр. Заснавальнік рэалістычнай грузінскай акцёрскай школы.

Васо Абашыдзэ ўдзельнічаў у першай пастаноўцы п’есы «Прыбытковае месца» А. М. Астроўскага на грузінскай мове ў Кутаісі ў 1874 годзе.

Выявы Абашыдзэ створаныя ім у п’есах Г. Эрыставі, З. Антонава, А. Цагарэлі, А. С. Грыбаедава, М. В. Гогаля, А. М. Астроўскага, Мальера, Г. Сундукяна адрозніваюцца вастрынёй і яркасцю выразных сродкаў.

Заснавальнік (1885) і галоўны рэдактар тэатральнага часопіса «Тэатры» — першага ў Грузіі.

Быў жанаты з актрысай Мако Сапаравай-Абашыдзэ, мелі дачку Анастасію (Тасо). Жонка акцёра была не толькі актрысай, але і актыўным антрэпрэнёрам, арандуючы некалькі тэатраў. Неўзабаве пасля нараджэння дачкі муж і жонка разышліся, дачка выхоўвалася ў маці, але Васо актыўна змагаўся за перадачу дачкі яму. Пры гэтым ён працягваў працаваць у тэатры былой жонкі. Мако Сапарава-Абашыдзэ, як і Васо, пасля рэвалюцыі атрымала званне Народнай артысткі Рэспублікі. Дачка пайшла па слядах бацькоў і атрымала званне Народнай артысткі Грузінскай ССР.

Васо Абашыдзэ памёр 9 кастрычніка 1926 года ў Тбілісі. Пахаваны ў Пантэоне Мтацмінда. Імем Васо Абашыдзэ названы Тбіліскі грузінскі тэатр музычнай камедыі.

Катэгорыя:Акцёры Грузіі
Кацюша (песня)

**«Кацю́ша»** () — папулярная савецкая песня, адзін з нефармальных сімвалаў Вялікай Айчыннай вайны. Кампазітар — Мацвей Блантэр, аўтар слоў — Міхаіл Ісакоўскі.

## Гісторыя 
Упершыню песня прагучала 28 лістапада 1938 года на першым канцэрце Дзяржаўнага джаза СССР пад кіраваннем Віктара Кнушавіцкага ў выканні салісткі Л. П. Ельчанінавай, аднак было прызнана, што выкананне спявачкай гэтай песні «знаходзіцца не на высокім узроўні». У 1938 годзе песню выканаў Георгій Вінаградаў, запіс стаў класічным эталонным выкананнем песні «Кацюша».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Песні на рускай мове
Катэгорыя:Песні Вялікай Айчыннай вайны
Роберт Лёр

**Роберт Лёр** (; нар.  г.) — нямецкі пісьменнік і сцэнарыст. Найбольш вядомы дзякуючы раману «Der Schachautomat», перакладзеным на англійскую мову Антэяй Бэл пад назвай «Шахматная машына».

Нарадзіўся ў Берліне, вырас у Брэмене і Санта-Барбары, штат Каліфорнія. Вучыўся ў школе журналістыкі ў Берліне і вывучаў паўночнаамерыканскую і нямецкую літаратуру ў Берлінскім свабодным універсітэце, перш чым паступіць у Берлінскую кінаакадэмію на сцэнарыста.

З 2005 года напісаў чатыры гістарычныя раманы.

Катэгорыя:Пісьменнікі Германіі
Кшыштаф Кольбергер

**Кшыштаф Кольбергер** (), поўнае імя **Кшыштаф Марэк Кольбергер** (; ,  — , ) — польскі акцёр. Лаўрэат шматлікіх прэмій і дзяржаўных узнагарод.

## Біяграфія 
Скончыў ІХ сярэднюю школу Гданьска, якая з 21 студзеня 2015 года носіць яго імя. Працягнуў адукацыю ў Тэатральнай акадэміі імя Аляксандра Зэльверовіча ў Варшаве, якую скончыў у 1972 годзе. Пабраўся шлюбам з актрысай Ганнай Рамантоўскай, ад якой меў дачку, Юлію Кольбергер, якая таксама абрала акцёрскую кар’еру.

Кольбергер дэбютаваў на сцэне Сілезскага тэатра імя Станіслава Выспяньскага ў горадзе Катавіцы. Затым ён працягнуў кар’еру на сцэне Варшаўскага нацыянальнага тэатра, дзе адыграў галоўныя ролі ў такіх спектаклях, як Дзяды, Гісторыя Вацлава і Вяселле.

У якасці рэжысёра Кольбергер паставіў спектаклі «Кракаўцы і горцы» (на сцэнах Уроцлаўскай оперы і Вялікага тэатра ў Познані), «Лікуючая галеча» (таксама на сцэне Вялікага тэатра ў Познані), «Салдат каралевы Мадагаскара» (на сцэне Шчэцінскай оперы) і «Беласнежка і сем гномаў».

Супрацоўнічаў з Польскім радыё-тэатрам у якасці акцёра і рэжысёра. Яго запомнілі слухачы 1-й праграмы Польскага радыё, на якой ён правёў цыкл «Радкі для вас». За сваю дзейнасць на радыё ён быў узнагароджаны Польскім радыё Залатым мікрафонам і ўзнагародай «Вялікае хараство».

Па словах Кольбергера, адной з самых хвалюючых падзей у яго кар’еры, было даручэнне прачытаць на тэлевізійным канале TVN тэстамент рымскага папы Яна Паўла II падчас жалобы пасля смерці пантыфіка ў красавіку 2005 года. Акцёр таксама выступіў у ролі апавядальніка і саліста, разам з Крысцінай Ткач, Беатай Рыбоціцкай і Кшыштафам Гасцілам у «Польскай імшы» на словы Яна Твардоўскага. Ён быў адным з герояў кнігі «Знайдзі дабро» Марзаны Граф, у якой распавёў аб сваёй асабістай сустрэчы з сапраўдным дабром, уласцівым чалавеку.

Катэгорыя:Акцёры Польшчы
Ігнасэ

**Ігнасэ** () — вёска ў воласці Кастрэ павета Тартумаа ва ўсходняй Эстоніі.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Фарэнгейт 9/11

**«Фаренгейт 9/11»** («9/11 па Фарэнгейце»; ) — дакументальны фільм-памфлет, зняты амерыканскім рэжысёрам і палітычным актывістам Майклам Мурам у 2004 годзе. Складаецца з крытыкі і разнастайных абвінавачанняў у адрас Прэзідэнта ЗША Джорджа Буша-малодшага, у тым ліку яго датычнасці да падзей 11 верасня 2001 года. Утрымоўвае пункт гледжання Майкла Мура на прычыны войнаў у Афганістане і ў Іраку.

Выйшаў у пракат у кінатэатрах ЗША і Канады 25 чэрвеня 2004 года, і сабраў больш за $222 млн (з іх 119 млн у ЗША і 103 млн у іншых краінах), тым самым заняўшы першы радок па зборах сярод дакументальных фільмаў за ўсю гісторыю. Таксама фільм займае трэці радок па зборах у ЗША сярод фільмаў, адным з герояў якіх з’яўляецца прэзідэнт ЗША.

«Фарэнгейт 9/11» у 2004 годзе атрымаў «Залатую пальмавую галіну» Канскага кінафестывалю. У 2009 годзе газета The Daily Telegraph назвала гэты фільм «найлепшым фільмам XXI стагоддзя».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фільмы 2004 года
Фарына

**Фарына** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джузэпэ Фарына — італьянскі аўтагоншчык
* Ёган Марыя Фарына — заснавальнік парфумернай фабрыкі ў Кёльне, стваральнік адэкалона.
Скулмэ

**Скулмэ** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Валянцінс Скулмэ — латвійскі акцёр
* Ота Скулмэ — латвійскі мастак
* Уга Скулмэ — латвійскі мастак
Майкл Мур

**Майкл Фрэнсіс Мур** (, нар.) — амерыканскі кінарэжысёр-дакументаліст, працуе ў жанры вострай сацыяльнай і палітычнай сатыры, пісьменнік, журналіст і палітычны актывіст. Лаўрэат прэміі «Оскар» (2003) за фільм «Боўлінг для Калумбіны», уладальнік «Залатой пальмавай галіны» Канскага кінафестывалю (2004) за фільм «Фарэнгейт 9/11», які стаў самай камерцыйна паспяховай карцінай у гісторыі дакументальнага кіно.

У сваіх працах Мур крытыкуе капіталізм, глабалізацыю, мегакарпарацыі, неалібералізм і Рэспубліканскую партыю ЗША.

Катэгорыя:Кінарэжысёры ЗША
Габрыель Фарэнгейт

**Даніэль Габрыель Фарэнгейт** (, Гданьск — ) — нямецкі фізік, інжынер і шклярнік; больш за ўсё вядомы як вынаходнік ртутнага тэрмометра і названай у яго гонар тэмпературнай шкалы.

Большую частку свайго жыцця правёў у Галандыі. Фарэнгейты былі нямецка-ганзейскай купецкай сям’ёй. Пасля смерці сваіх бацькоў Фарэнгейт некаторы час вывучаў гандлёвую справу; пазней заняўся актыўнымі даследаваннямі і эксперыментамі.

З 1717 года Даніэль шмат падарожнічаў, паспеўшы пабываць у Берліне, Гале, Лейпцыгу, Дрэздэне і Капенгагене. Падчас сваіх вандровак Даніэль пазнаёміўся з Оле Ромерам, Крысціянам Вольфам і Готфрыдам Лейбніцам.

У 1717 годзе Фарэнгейт пасяліўся ў Гаазе і заняўся шкляной справай; вырабляў барометры, вышынямеры і тэрмометры.

З 1718 года Даніэль пачаў чытаць у Амстэрдаме лекцыі па хіміі; у 1724 годзе пабываў з візітам у Англіі, дзе ў тым жа годзе быў абраны ў чальцы Каралеўскага таварыства. Памёр Фарэнгейт у Гаазе.

Сваю знакамітую шкалу тэмпературы Даніэль апісаў у 1724 годзе.

Катэгорыя:Фізікі Германіі
Валянцінс Скулмэ

**Валянцінс Скулмэ** (,  — ) — латвійскі тэатральны акцёр. Заслужаны артыст Латвійскай ССР (1971).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 21 красавіка 1922 года ў сям’і Карліса Скулмэ і Люцыі Юпэ. Бацькі памерлі рана, і хлопчыка ўзялі пад апеку дзядзькі з боку бацькі — вядомыя латвійскія мастакі Уга і Ота Скулмэ. Яны і прывялі Валянцінса ў Тэатр Дайлес, дзе абодва працавалі дэкаратарамі.

Пасля Другой сусветнай вайны скончыў драматычную студыю Дзяржаўнага мастацкага тэатра (1949), яго сувучнікамі былі Вія Артманэ, Харый Ліепіньш і Эдуардс Павулс. Пачынаючы з 1956 года — адзін з самых запатрабаваных акцёраў свайго тэатра. Сярод найбольш прыкметных работ — князь Мышкін у інсцэніроўцы рамана «Ідыёт» Ф. М. Дастаеўскага, кароль Рычард III у аднайменнай п’есе Уільяма Шэкспіра і Шэрлак Холмс у мюзікле Райманда Паулса.

Здымаўся ў кіно на розных кінастудыях, пік актыўнасці прыпаў на 1960-я і пачатак 1970-х.

Катэгорыя:Акцёры Латвіі
Альмагест

**«Альмаге́ст»** (, ад араб. الكتاب المجسطي‎, аль-Кітаб аль-Маджысці — «Вялікая пабудова», таксама «Вялікая матэматычная пабудова па астраноміі ў 13 кнігах») — класічная праца Клаўдзія Пталемея, з’явілася каля 140 года, змяшчае поўны комплекс астранамічных ведаў Грэцыі і Блізкага Усходу таго часу. «Альмагест» на працягу трынаццаці стагоддзяў заставаўся асновай астранамічных даследаванняў.

## Змест 
«Альмагест» змяшчае дэталёвы выклад геацэнтрычнай сістэмы свету, паводле якой Зямля ў цэнтры светабудовы, а ўсе нябесныя целы — вакол яе. Матэматычную аснову гэтай мадэлі распрацавалі Эўдокс Кнідскі, Гіпарх, Апалоній Пергскі і сам Пталемей. Назіральнай асновай паслужылі астранамічныя табліцы Гіпарха, які ў сваю чаргу абапіраўся, акрамя грэчаскіх назіранняў, на запісы вавілонскіх астраномаў.

Катэгорыя:Гісторыя астраноміі
Сойтс’ярв

'''Сойтс'ярв''' () — возера ў Эстоніі. Знаходзіцца ў Тартускім сельскім муніцыпалітэце Тартумаа.

Сойтс'ярв знаходзіцца прыкладна за 1 км на паўночны ўсход ад возера Саад’ярв і за 4,5 км на ўсход ад Табіверэ. Яго плошча - 187,9 гектара, а вышыня — 53 м над узроўнем мора. Максімальная глыбіня — 6 м.

Катэгорыя:Азёры Эстоніі
Абдурахман ас-Суфі

**Абуль-Хусейн Абдуррахман ібн Умар ас-Суфі** (, Рэй — , ) — персідскі астраном і матэматык. Жыў пры двары свайго сябра эміра Азуд ад-Доўле ў Ісфахане, займаўся перакладам з грэчаскай мовы астранамічных работ, у першую чаргу «Альмагеста» Пталемея. Прыблізна з 960 года працаваў у Шыразе.

Вядомы найперш дзякуючы сваёй астранамічнай працы зыджу «Кніга нерухомых зорак», які змяшчае каталог 1017 зорак з падрабязным апісаннем 48 сузор’яў. У складанні для кожнага сузор’я прыведзены яго маляўнічы малюнак, а таксама табліца зорак з іх экліптыкальнымі каардынатамі і зорнымі велічынямі. Абапіраючыся на ўласныя назіранні, ас-Суфі зрабіў крытычны перагляд і ўдакладненне дадзеных папярэднікаў, галоўным чынам Клаўдзія Пталемея, у прыватнасці, апісаў галактыку Андрамеды як невялікую аблачынку, а ў 964 годзе ўключыў Вялікае Магеланава Воблака ў сваю «Кнігу нерухомых зорак». Каталог ас-Суфі аказаў вялікі ўплыў на далейшае развіццё астраноміі, ім карысталіся і часта спасылаліся на яго аль-Біруні, Абу-л-Хасан ібн Юнус, Насір ад-Дзін Тусі, іспанскія навукоўцы пры стварэнні «Альфонсавых табліц» і самаркандскія астраномы з абсерваторыі Улугбека пры падрыхтоўцы «Гурганскага зіджа».
Хамастэ

**Хамастэ** () — вёска ў воласці Кастрэ павета Тартумаа ва ўсходняй Эстоніі.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Агоўскія куфры

**Агоўскія куфры** — традыцыйныя размаляваныя драўляныя куфры, вырабляныя народнымі майстрамі некалькіх вёсак на Заходнім Палессі. Сваю назву куфры атрымалі па вёсцы Агова; акрамя таго, аналагічныя вырабы рабілі майстры з бліжэйшых сёлаў Опаль, Крэмна, Завершша, Хомск і іншых. Галоўнай асаблівасцю гэтых куфраў з’яўляецца маляўнічы дэкор — Агоўскі роспіс. Промысел афармлення куфраў яркім роспісам зарадзіўся ў сярэдзіне XX стагоддзя і дасягнуў росквіту ў 1950-я гады стаўшы самабытнай з’явай беларускага народнага дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.

## Спасылкі 
* Дзяржаўны каталог Музейнага фонду Рэспублікі Беларусь — Куфар «Агоўскі»
* Харламаў Іван. Агоўскія куфры // Спадчына № 6-1995. С. 78-89.
* Куфар па-агоўскі

Катэгорыя:Беларускае народнае мастацтва
Катэгорыя:Заходняе Палессе
Кітсекюла

**Кітсекюла**:
* Кітсекюла (Кастрэ)
* Кітсекюла (прыпыначны пункт)
* Кітсекюла (Талін)
Кітсекюла (Талін)

**Кітсекюла** ( — «Казіная вёска») — мікрараён у раёне Кесклін горада Таліна, сталіцы Эстоніі.

## Геаграфія 
Размешчаны ў цэнтральнай частцы Таліна. Мяжуе з мікрараёнамі Веэрэні, Лілекюла, Луйтэ, Тондзі, Уус-Мааільм, Юлемістэярвэ і Ярвэ. Плошча — 1,4 км². Шчыльнасць насельніцтва на 1 студзеня 2023 года — 3411,4 чал/км². У Кітсекюла знаходзіцца парк Дыяканісі.

## Вуліцы 
Па тэрыторыі мікрараёна пралягаюць вуліцы Алеві, Асула пыйк, Асула, Каўба, Кеава, Кійса, Кохіла, Кяру, Магдалеэна, Марта, Пайдэ, Пярнуская шаша, Рапла, Саку, А. Х. Тамсаарэ, Тондзі, Цюры, Хагудзі, Халівана.

Катэгорыя:Мікрараёны Таліна
Коке (Эстонія)

**Коке** () — вёска ў воласці Кастрэ павета Тартумаа ва ўсходняй Эстоніі. Размешчана за 8,5 кіламетра на паўднёвы ўсход ад павятовага цэнтра — горада Тарту — і за 3 км на ўсход ад валаснога цэнтра — вёскі Курэпалу. Вышыня над узроўнем мора — 62 метры.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Курыста (Йыгева)

**Курыста** () — вёска ў воласці Йыгева павета Йыгевамаа ва ўсходняй Эстоніі.
Размешчаны за 2 км на захад ад павятовага і валаснога цэнтра — горада Йыгева, іх падзяляе вёска Ыуна. Вышыня над узроўнем мора — 81 метр.

Праз вёску праходзіць шаша Йыгева-Пылтсамаа і Лінамяэская траса для недарожных гонак.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Эстонскі авіяцыйны музей

**Эсто́нскі авіяцы́йны музей** () — музей каля вёскі Лангэ воласці Кастрэ павета Тартумаа Эстоніі, за 16 км на поўдзень ад Тарту. Адкрыццё адбылося 14 чэрвеня 2002 года.

Плошча экспазіцыі — 450 м², на якой знаходзяцца амаль 400 мадэляў самалётаў.

Estonian Aviation Museum (2012).jpg
Estonian Aviation Days 2016.jpg
Estonian Aviation Museum, presentation of MiG-25.jpg
Estonian Aviation Museum, 2012.jpg

## Вонкавыя спасылкі 
* Афіцыйная старонка
* Eesti Lennundusmuuseum

Катэгорыя:Музеі Эстоніі
Георгій Паўлавіч Вінаградаў

**Георгій Паўлавіч Вінаградаў** () — савецкі спявак (лірычны тэнар), заслужаны артыст РСФСР (1949, пазбаўлены звання ў 1951, адноўлены ў званні пасмяротна (1980-я)).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 3 (16) лістапада 1908 года ў Казані.

З 1937 года — саліст Усесаюзнага радыё. Папулярнасць Вінаградава пачала расці пасля таго, як у студзені 1939 гады ён узяў прызавое месца на I Усесаюзным конкурсе вакалістаў.

Пасля гэтага ў 1939 году стаў салістам у Дзяржаўным джазе СССР пад кіраваннем В. М. Кнушавіцкага. У выкананні спевака гучалі рамансы, класічныя, лірычныя, танцавальныя песні. Надзвычай папулярныя перад самай вайной былі танга Е. М. Розенфельда «Люблю» і «Шчасце маё», выпушчаныя вялікім тыражом на грампласцінках. Вінаградаў быў адным з першых выканаўцаў песні М. І. Блантэра «Кацюша», запіс стаў класічным эталонным выкананнем гэтай песні.

З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны падаў заяву аб мабілізацыі і адпраўцы на фронт, аднак быў прыняты на службу ў воінскія музычныя калектывы, з 1941 года — у аркестр Наркамата абароны пад кіраўніцтвам С. А. Чарнецкага, з 1943 года — у Ансамбль песні і танца Савецкай Арміі пад кіраўніцтвам А. В. Аляксандрава, у 1951—1963 — ва Усерасійскае гастрольна-канцэртнае аб’яднанне.

У пасляваенны час працягваў канцэртную дзейнасць — спяваў на радыё, гастраляваў па краіне і за мяжой.

З 1963 года выкладаў ва Усерасійскай творчай майстэрні эстраднага мастацтва, сярод яго вучняў — вядомы эстрадны артыст Валерый Лявонцьеў.

Памёр 11 лістапада 1980 года ў Маскве. Пахаваны ў Маскве на Ваганькаўскіх могілках.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі СССР
Катэгорыя:Пахаваныя на Ваганькаўскіх могілках
Empty Sky

**Empty Sky** — дэбютны альбом брытанскага музыканта Элтана Джона, выпушчаны ў 1969 годзе. Яго выпусцілі ў Злучаных Штатах Амерыкі толькі ў 1975 годзе пад іншай вокладкай. Да таго часу Элтан Джон быў ужо вельмі папулярны. Усе клавішныя аўтар запісаў у студыі. Наступным разам гэта адбылося толькі пры запісе альбома Too Low for Zero.

Элтан успамінаў, што ў перыяд запісу альбома яшчэ быў не ўпэўнены ў выбары свайго стылю і падумваў пра напрамак, блізкі да Леанарда Коэна.

## Спіс песен 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Альбомы 1969 года
Катэгорыя:Альбомы Элтана Джона
Катэгорыя:Дэбютныя альбомы
Madman Across the Water

**Madman Across the Water** — чацвёрты студыйны альбом брытанскага спевака і кампазітара Элтана Джона, які выйшаў у 1971 годзе. Трэці па ліку альбом, выпушчаны ў гэтым каляндарным годзе. Змяшчае дзевяць трэкаў, кожны з якіх напісаў і выканаў сам Джон, а тэксты песень — яго партнёр па напісанні песень Берні Топінам. У дзвюх песнях прыняў удзел клавішнік «Yes» Рык Уэйкман.

Дыск заняў 8-е месца ў амерыканскім чарце Billboard Top LPs.

Альбом дасягнуў максімальнага ўзроўню продажаў у ЗША і яму быў прысвоены двойчы плацінавы статус ад RIAA за тыраж больш за 2 000 000 экзэмпляраў у жніўні 1998 года.

## Спіс песен 
### Арыгінальнае выданне 
### Выданне 50th Anniversary Deluxe 
## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Альбомы 1971 года
Катэгорыя:Альбомы Элтана Джона
Лійспылу

**Лійспылу** () — вёска ў воласці Кастрэ павета Тартумаа ва ўсходняй Эстоніі. 

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Ляэністэ

**Ляэністэ** () — вёска ў воласці Кастрэ павета Тартумаа Эстоніі. Размешчана на паўднёвы ўсход ад Выну, каля ракі Ах’я. За 27 км на паўночны захад ад Тарту.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі