open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Нікадзім Мікалаевіч Вашчук

**Нікадзім Мікалаевіч Вашчук** (нар.  года, у межах сучаснай Брэсцкай вобласці, Беларусь — ) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 24 ліпеня 1931 года на Берасцейшчыне. У 1953 годзе скончыў Мінскае мастацкае вучылішча. Працаваў у станковым жывапісе, пераважна, у жанрах фігуратыўнасці карціны і партрэта. Пачынаючы з 1958 года браў удзел з сваімі карцінамі ў шматлікіх выставах. Жыў у Брэсце.

Творы мастака захоўваюцца ў краязнаўчых музеях Брэста і Пінска, Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь, Кобрынскім ваенна-гістарычным музеі імя А. В. Суворава, музеі абароны Брэсцкай крэпасці.

Памёр 9 кастрычніка 1993 года.

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Нацыянальны акадэмічны украінскі драматычны тэатр імя Марыі Занькавецкай

**Нацыянальны акадэмічны украінскі драматычны тэатр імя Марыі Занькавецкай** — тэатр у Львове (Украіна). У 1923 годзе тэатру было прысвоена імя М. К. Занькавецкай.

Адрас: вуліца Лесі Украінкі, 1.

Львоўскі польскі тэатр быў пабудаваны на сродкі Станіслава Скарбека і адкрыты 28 сакавіка 1842 года, а працаваў да 1899 года. Будынак тэатра носіць гістарычную назву «Тэатр Скарбека», якая паходзіць ад імя яго заснавальніка, альбо «Стары тэатр».

У 1900—1939 гадах памяшканні тэатра Скарбека выкарыстоўваліся як філармонія і кінатэатр. У 1944 годзе з Запарожжа прыбыла украінская трупа і неўзабаве тэатр пачаў перажываць новы ўздым. З 1987 года па цяперашні час мастацкім кіраўніком і галоўным рэжысёрам тэатра з’яўляецца Фёдар Стрыгун.

Катэгорыя:Тэатры
Катэгорыя:Драматычныя тэатры
Катэгорыя:Мастацтва Украіны
Катэгорыя:Львоў
Катэгорыя:Тэатры Львова
Антрацыт (горад)

**Антрацыт** (да 1962 года — Бокава-Антрацыт) — горад абласнога значэння ў Луганскай вобласці Украіны, адміністрацыйны цэнтр Антрацыціўскага раёна, але ў яго склад не ўваходзіць. Насельніцтва — 54 640 чалавек. Знаходзіцца ў паўночна-ўсходняй частцы Данецкага кража, за 70 км на паўднёвы захад ад Луганска, за 130 км на паўночны ўсход ад Данецка.

Распараджэннем Кабінета міністраў Украіны ад 7 лістапада 2014 г. горад унесены ў Спіс населеных пунктаў, на тэрыторыі якіх органы дзяржаўнай улады Украіны часова не ажыццяўляюць свае паўнаважанні.

## Транспарт 
* Антрацытаўскі тралейбус

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Георгій Пятровіч Кісялёў — беларускі мастак
* Аляксей Юр’евіч Лень — украінскі баскетбаліст

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Луганскай вобласці
Арцыз

**Арцы́з** — горад (да 1963 пасёлак гарадскога тыпу), цэнтр Арцызскага раёна Адэскай вобласці Украіны, у даліне р. Кагільнік. Чыгуначны вузел (лініі на Адэсу, Ізмаіл). 14 тыс. жыхароў (2024). Прадпрыемствы чыгуначнагатранспарту, птушкакамбінат, сыраробны завод.

Катэгорыя:Гарады Адэскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Арцызскага раёна
Балта

**Ба́лта** — горад, цэнтр Балцкага раёна Адэскай вобласці Украіны. Размешчаны на рацэ Кодыме (басейн Паўднёвага Буга), за 8 км ад чыгуначнай станцыі Балта. Вузел аўтамабільных дарог. 20 тыс. жыхароў. Мэблевы камбінат, футравая, швейная фабрыкі, масласыраробчы завод. Вытворчасць будматэрыялаў. Педагагічнае вучылішча.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Адэскай вобласці
Татарбунары

**Татарбунары** — горад, цэнтр Татарбунарскага раёна Адэскай вобласці Украіны. Размешчаны на паўночным беразе возера Сасык, за 24 км ад чыгуначнай станцыі Сарата (на лініі Адэса — Арцыз). 10,3 тыс. Жыхароў (1974). Суконная фабрыка; маслацэх Кілійскага завода. Краязнаўчы музей.

Катэгорыя:Гарады Адэскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Татарбунарскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1628 годзе
Кехра

**Кехра** — горад без муніцыпальнага статусу на поўначы Эстоніі ў павеце Хар'юмаа. Уваходзіць у склад воласці Анія, з'яўляючыся яе складовай часткай і адміністрацыйным цэнтрам. Размешчаны на рацэ Ягала, якая ўпадае ў Фінскі заліў.

Цэлюлозна-папяровы камбінат.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Эстоніі
Анатоль Міхайлавіч Смірноў

**Анатоль Міхайлавіч Смірноў** (; нар. ) — расійскі вучоны. Доктар ветэрынарных навук (1980), прафесар (1987), акадэмік РАН (2013), акадэмік Расійскай акадэміі сельскагаспадарчых навук (1995), акадэмік Нацыянальнай акадэміі аграрных навук Украіны (1995), акадэмік Мангольскай акадэміі сельскагаспадарчых навук.
Заслужаны дзеяч навукі Расійскай Федэрацыі (1998). Лаўрэат прэміі Урада РФ (1996, 2011).

Скончыў Віцебскі ветэрынарны інстытут (1959).

## Спасылкі 
* Смирнов Анатолий Михайлович 

Катэгорыя:Акадэмікі РАН і яе папярэднікаў
Катэгорыя:Дактары ветэрынарных навук
Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны
Элва

**Элва** — горад у паўднёва-усходняй частцы Эстоніі ў павеце Тарту. З'яўляецца самастойным гарадскім муніцыпалітэтам і не ўваходзіць у склад якой-небудзь воласці. Размешчаны на рацэ Элва, якая ўпадае ў Эмайыгі. У горадзе знаходзіцца два возеры: Верэві і Арбі. Недалёка ад горада знаходзіцца возера Війс'яагу.

Чыгуначная станцыя на лініі Тарту — Валга.
## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Прыйт Вікс, эстонскі біятланіст

Катэгорыя:Гарады Эстоніі
Дубляны (горад)

**Дубляны** () — горад у Львоўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Падпарадкаваны Львоўскаму гарадскому савету, з’яўляецца часткай Львоўскай аб’яднанай тэрытарыяльнай грамады і Львоўскай агламерацыі.

## Гісторыя 
Першая гістарычная згадка пра Дубляны датуецца 1468 г. Назва паходзіць ад дубовых лясоў, якіх тады было шмат у гэтай мясцовасці.

Гістарычна паселішча належала да Львоўскага павета. У ім ў 1880 г. было 95 дамоў і 655 жыхароў. Былі аднакласная школа, сельскагаспадарчая школа і рэгіянальная практычная школа гаспадарчых наглядчыкаў (эканомаў). Дубляны былі ўласнасцю Галіцкага гаспадарчага таварыства.

Адміністратыўнае падпарадкаванне Дублянаў неаднаразова змянялася. Так, пасля Другой сусветнай вайны Дубляны належалі да Львоўскага сельскага раёна, пасля да Бруховіцкага раёна, у 1958—1960 гадах — да Кулікоўскага, далей да Несцераўскага, Каменка-Бугскага, зноў Несцераўскага раёна.

## Сучаснасць 
З 1991 г. горад Дубляны належыць да Жоўкіўскага раёна Львоўскай вобласці. Аднак, спецыялісты ў сферы кіравання і навукоўцы ўжо неаднаразова адзначалі мэтазгоднасць уключэння Дублянаў у склад тэрыторыі, падпарадкаванай Львоўскаму гарадскому савету, што неабходна для далейшага развіцця.

Па дадзеных Дзяржаўнай службы статыстыкі Украіны, па стане на 1 студзеня 2017 г. насельніцтва горада склала 10 209 чалавек. Падчас апошняга перапісу насельніцтва, які прайшоў у 2001 годзе, насельніцтва складала 8,5 тысяч жыхароў.

Штогод у Дублянах рэгіструецца каля 57 шлюбаў і адбываецца прыкладна 13 разводаў. Каэфіцыент шлюбнасці на 1000 чалавек насельніцтва складае 5,4, а каэфіцыент разводаў на 1000 чалавек насельніцтва — 1,2.

У Дублянах дзейнічае адна дашкольная навучальная ўстанова — Дублянскі дзіцячы сад № 1, адна сярэдняя навучальная ўстанова — Дублянская сярэдняя агульнаадукацыйная школа № 1. У горадзе таксама працуе Дзіцячая школа мастацтваў імя С. Турчака. У Дублянах размешчаны Львоўскі нацыянальны аграрны ўніверсітэт — адзін з самых старажытных і самых прэстыжных у краіне ў сферы аграрнай адукацыі.

Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Львоўскага раёна
Ранні Новы час

[thumb|250px|[Каравела — сімвал Вялікіх геаграфічных адкрыццяў.]]
**Ранні Новы час** — заканчэнне Сярэднявечча адзначылася ростам значэння цэнтралізаванага дзяржаўнага кіравання. Яркімі прыкладамі гэтага росту служаць завяршэнне феадальных міжусобіц — такіх як Вайна пунсовай і белай ружы ў Англіі, аб'яднанне рэгіёнаў — Арагон і Кастылія ў Іспаніі.

## Літаратура 
* *Костомаров Н. И.* Очерк Торговли Московскаго государства в XVI и XVII Столетиях. С-Петербург. В Тип. Н. Тиблена и Комп., 1862.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Новы час
Таўрыйск

**Таўры́йск** — горад муніцыпальнага значэння Херсонскай вобласці Украіны, падпарадкаваны Навакахоўскаму гарсавету. За 86 км па аўтадарогах, 116 км па чыгунцы ад Херсона.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Херсонскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты на Дняпры
Кахоўка

**Кахоўка** — горад абласнога значэння ў Херсонскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Кахоўскага раёна. За 88 км па аўтадарозе, 117 км па чыгунцы ад Херсона. Кахоўка знаходзіцца на левым беразе Кахоўскага вадасховішча ракі Дняпро, вышэй Кахоўскай ГЭС.
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Фаіна Рыгораўна Гаенка, украінская актрыса
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Херсонскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты на Дняпры
Перыяд Эда

**Перыяд Эда** () — перыяд у гісторыі Японіі з 1603 па 1867 год. Працягваўся з моманту заснавання сёгуната Такугава да яго ліквідацыі і рэстаўрацыі прамога імператарскага праўлення.

Назва перыяду паходзіць ад горада Эда, галоўнай рэзідэнцыі сёгунаў і палітычна-адміністрацыйнага цэнтра Японіі 17 — сярэдзіны 19 стагоддзя. Гэты перыяд часам называюць перыядам Такугава — ад імя сям'і сёгунаў.

Перыяд Эда характарызаваўся адносна стабільным і мірным жыццём японцаў на працягу 250 гадоў, росквітам самурайскай і гарадской культур, забаронай хрысціянства і кантактаў з Заходнім светам.

## Гл. таксама 
* Сёгунат Такугава

## Літаратура 
* 『国史大辞典』15巻、17冊 (*Вялікі слоўнік гісторыі Японіі*)．東京、吉川弘文館、1972－1997.　第2巻、P.330－339. 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Імператары Японіі
Бурштын (горад)

**Бурштын** () — горад у Івана-Франкоўскай вобласці Украіны. Плошча 32,71 км². Насельніцтва 13 000 чал. (1 студзеня 2025).

## Гісторыя 
* 1596: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1993: атрымаў статус горада.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Івана-Франкоўскай вобласці
XXII стагоддзе

**XXII стагоддзе** (дваццаць другое стагоддзе) — прамежак часу паміж 1 студзеня 2101 года і 31 снежня 2200 года (па грыгарыянскім каляндары).

## Чаканыя падзеі 
* Насельніцтва Зямлі можа дасягнуць 11 мільярдаў чалавек;
Барыс Аляксандравіч Тураеў

**Барыс Аляксандравіч Тураеў** (24 ліпеня (5 жніўня) 1868, Навагрудак, Мінская губерня — 23 ліпеня 1920, Петраград) — гісторык, акадэмік Расійскай акадэміі навук (1918), стваральнік расійскай навуковай школы егіпталогіі.

Сярэднюю адукацыю атрымаў у 1-й гімназіі Вільні. Пасля заканчэння (1891) гісторыка-філалагічнага факультэта Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта стажыраваўся і вёў навуковую працу ў музеях Берліна, Парыжа, Лондана, некалькіх гарадоў Італіі.

З 1896 г. выкладаў у Пецярбургскім універсітэце.

З 1912 г. — захавальнік збору егіпецкіх старажытнасцяў Музея вытанчаных мастацтваў у Маскве. Жыў у музеі, займаўся навуковым апісаннем калекцыі і падрыхтоўкай самай першай экспазіцыі Аддзела Ўсходу, што цяпер знаходзіцца ў Эрмітажы.

У 1911 г. выдаў двухтомны курс лекцый «Гісторыя Старажытнага Ўсходу», які прынес яму сусветную славу.

Барыс Тураеў увёў у навуковы абарот мноства літаратурных помнікаў старажытнаегіпецкага пісьменства. Ён быў адным з першых, хто звярнуў увагу на ролю егіпецкага народа ў стварэнні еўрапейскай цывілізацыі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Кароткая біяграфія і спіс галоўных прац Б. Тураева 
* Бібліяграфія прац Б. А. Тураева
* Біяграфія Б. А. Тураева
* Кароткая біяграфія і спадчына Б. А. Тураева 
* 

Катэгорыя:Выпускнікі Віленскай гімназіі
Катэгорыя:Выпускнікі гісторыка-філалагічнага факультэта Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Егіптолагі
Катэгорыя:Усходазнаўцы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Гісторыкі Расіі
Катэгорыя:Асірыёлагі
Катэгорыя:Аўтары Энцыклапедычнага слоўніка Бракгаўза і Эфрона
Катэгорыя:Правадзейныя члены РАН (1917—1925)
Катэгорыя:Члены Імператарскага праваслаўнага палесцінскага таварыства
Сталінізм

.]]
**Сталінізм** — сістэма дзяржаўнага кіравання і сукупнасць дзяржаўнай палітыкі і ідэалогіі, якія ўзніклі ў выніку развіцця створанай бальшавікамі палітычнай сістэмы, заснаванай Кастрычніцкай рэвалюцыяй 1917 года, якая атрымала назву ад імя яе стваральніка і правадыра Іосіфа Сталіна. Адзін з класічных узораў таталітарызму ў свеце; сукупнасць тэарэтычных поглядаў І. Сталіна і практычных дзеянняў па іх рэалізацыі метадам масавага тэрору. Сталінізм мае сучасны варыянт на тэрыторыі КНДР — марыянеткавага рэжыму створанага пры акупацыі Поўначы Карэі з боку СССР і КНР.

## Гл. таксама 
* Еўрапейскі дзень памяці ахвяр сталінізму і нацызму

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Марксізм
Чугуіў

**Чугýіў**, або **Чугýеў**  — горад, цэнтр Чугуіўскага раёна Харкаўскай вобласці Украіны. Размешчаны на р. Северскі Данец. Чыгуначная станцыя на лініі Бэзлюдзіўка — Куп’янск. Праз Чугуеў праходзіць аўтамабільная дарога Кіеў — Растоў-на-Доне. Насельніцтва — 30 000 жыхароў (2024).

## Гісторыя 
Вядомы з 1627 года (горад з 1780 года). З 1817 года — цэнтр акругі ваенных паселішчаў. У 1819 годзе адбылося паўстанне ваенных пасяленцаў, жорстка падаўленае царскімі войскамі. З 1857 года пазаштатны горад Зміеўскага павета Харкаўскай губерні. З 1932 года раённы цэнтр Харкаўскай вобласці.

## Эканоміка 
Заводы: паліўнай апаратуры, рамонтны, будматэрыялаў; мэблевы камбінат; цэх мастацкай вышыўкі. Прадпрыемствы харчовай (мясакамбінат і інш.) прамысловасці.

## Дэмаграфія 
* 2011 год — 32,3 тыс. жыхароў
* 2019 год — 31 993 жыхароў

## Славутасці 
Карцінная галерэя. Дом-музей І. Я. Рэпіна.

## Вядомыя асобы 
* Віктар Іванавіч Комар (1932—1990) — беларускі архітэктар.
* Сяргей Сяргеевіч Жураўлёў (нар. 1948) — беларускі архітэктар.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Харкаўскай вобласці
Гільяшыраванне

**Гільяшыраванне** — механічнае гравіраванне на паверхні металу сеткі крывых (хвалістых) ліній, якія пераплятаюцца ў заканамернай паслядоўнасці. Робіцца на спецыяльным гільяшыравальным станку, у якім стол, які нясе матэрыял для друкавальнай формы, і разец здзяйсняюць адначасовы складаны рух. Гільяшыраванне выкарыстоўваецца пры вырабе пячатных формаў для друкавання сетак на грашовых знаках, гербавых і паштовых марках, каштоўных паперах і дакументах.

Прыкладам адбітка з гільяшыраваных друкавальных формаў могуць служыць маркі «консульскай пошты» Расійскай імперыі (№ 41—48), фон марак СССР № 1017—1022 (ордэны і медаль мацярынства) і інш. Гільяшыраванне друкавальных формаў для паштовых марак зараз прымяняецца параўнальна рэдка. Як адзін са сродкаў абароны ад падробак, яно захавалася для друкавання грашовых знакаў, аблігацый, пашпартаў і г. д.

## Прыклады 

File:Stamp Danish West Indies 1866 3c.jpg|Паштовая марка Дацкай Вест-Індскай кампаніі 1866 года з хвалістым гільяшыраваннем, бачным на краях і вуглах
File:Rusconsularstamp.jpg|Консульская марка Расійскай імперыі
File:Yugoslavia3+2din1945.jpg|Сербская марка 1945 года з югаслаўскай наддрукоўкай
File:Sberstamp1896.jpg|Ашчадная марка Расійскай імперыі 1896 года

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Філатэлістычныя тэрміны
Катэгорыя:Спосабы друку
Райпур

**Райпур** — горад у Індыі, сталіца штата Чхатысгарх, на паўночным усходзе Дэканскага пласкагор'я. 785 тыс. жыхароў (2011). Транспартны вузел. Прадпрыемствы тэкстыльнай і харчовай прамысловасці.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Чхатысгарха
Кастрэн

**Кастрэн** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Каарла Кастрэн — 4-ы Прэм'ер-міністр Фінляндыі
* Маціяс Аляксандэр Кастрэн — фінскі філолаг
* Урха Кастрэн — Прэм'ер-міністр Фінляндыі
Новы Раздзіл

**Новы Раздзіл** () — горад у Львоўскай вобласці Украіны. Размешчаны непадалёк ад ракі Днестр. Заснаваны ў 1952 годзе ў сувязі з развіццём здабычы серы. Насельніцтва — 28 тысяч жыхароў, плошча — 550 га (2022).

## Геаграфія 
Размешчаны на левабярэжным днястроўскім схіле на вышыні 290 м над узроўнем мора. Праз Новы Раздзіл праходзіць шаша Мыкалаеў — Ходараў. Адлегласць да Львова — 54 км, да г. Мыкалаеў — адміністрацыйнага цэнтра раёна — 19 км. Чыгуначная лінія Ходараў — Новы Раздзіл, пабудавана ў 1958 годзе, забяспечвае грузавыя чыгуначныя перавозкі. Прамое аўтамабільнае злучэнне звязвае горад з абласным цэнтрам, іншымі населенымі пунктамі Львоўскай, Цярнопальскай, Івана-Франкоўскай, Валынскай абласцей і з Польшчай.

## Гісторыя 
Тэрыторыя, на якой быў заснаваны горад, да 1952 года была занятая палямі і сенажацямі. Геолагі выявілі тут радовішча серы — адно з найбуйнейшых у Еўропе. Сера залягае пад паверхняй глебы на глыбіні 35 — 130 м, што стварае выгадныя ўмовы для здабычы серы кар'ерным спосабам, эканамічная эфектыўнасць якога ў 4-6 раз вышэй, чым шахтавага. Сярэдняя таўшчыня сераносных пластоў — 13 м, максімальная — каля 30 метраў. З прычыны таго, што сера з'яўляецца стратэгічнай сыравінай для хімічнай і ваеннай прамысловасці, у 1952 годзе Міністэрства хімічнай прамысловасці СССР прыняло рашэнне аб будаўніцтве вялікага сернага камбіната і рабочага пасёлка для рассялення будаўнікоў і эксплуатацыйнікаў камбіната.

У 1959 годзе Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета УССР Новы Раздзіл быў аднесены да катэгорыі пасёлкаў гарадскога тыпу. У 1960 годзе Савет Міністраў СССР Пастановай № 315 прыняў рашэнне аб падваенні магутнасці горна-хімічнага камбіната, а 24 чэрвеня 1963 года Дзяржплан СССР прыняў рашэнне аб далейшым павелічэнні магутнасці вытворчасці. У 1963 годзе Указам Прэзідыума ВР УССР горад быў аднесены да катэгорыі гарадоў раённага значэння. Вярхоўная рада Украіны ў снежні 2002 годзе дала яму статус горада абласнога значэння.

## Эканоміка 
Пасля здабыцця Украінай незалежнасці Новараздзільскае прадпрыемства хімічнай прамысловасці паменшыла, а праз некалькі гадоў цалкам спыніла вытворчасць асноўнай прадукцыі.

У горадзе захаваліся прадпрыемствы хімічнай, харчовай і лёгкай прамысловасці, машынабудавання і металаапрацоўкі, вытворчасці будаўнічых матэрыялаў і будаўнічыя кампаніі. Важным фактарам развіцця эканомікі горада стала дробнае прыватнае прадпрымальніцтва, у якім занята каля 1000 чалавек. Важным і стабілізуючым для сацыяльна-эканамічнай сферы горада фактарам застаюцца бюджэтныя ўстановы — установы адукацыі, аховы здароўя, культуры, дашкольныя ўстановы.

## Вядомыя ўраджэнцы 
* Палітычны і грамадскі дзеяч — Сяргей Іванавіч Дароціч
* украінская тэлевядучая і журналістка — Вольга Міхайлаўна Фрэймут
* украінскі тэлевядучы і акцёр, Заслужаны артыст Украіны — Юрый Мікалаевіч Гарбуноў
* народны дэпутат Украіны Андрэй Фёдаравіч Антонішчак

Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласці
Апракас

**Апракас** ( — які не робіць, святочны) — разнавіднасць Евангелля або Апостала, інакш названая «Тыднёвым Евангеллем (Апосталам)» або «Богаслужбовым Евангеллем (Апосталам)», у якой тэкст арганізаваны не ў кананічным парадку, устаноўленым на Лаадыкійскім саборы, а каляндарна, згодна з тыднёвымі царкоўнымі чытаннямі, пачынаючы з Велікоднага тыдня. Апракосами з'яўляюцца многія старажытныя славянскія евангельскія рукапісы: Савіна кніга, Астрамірава евангелле, Архангельскае евангелле і іншыя.

У сучаснай практыцы ні Рускай праваслаўнай царквы, ні стараверскіх цэркваў апракасы не ўжываюцца. Як у богаслужбовым Евангеллі, так і ў Апостале тэксты ідуць у кананічным парадку.

У найноўшай літаратуры часам супрацьпастаўляюцца праваслаўныя і каталіцкія варыянты падобных кніг; пры гэтым назва «евангелле-апракас» захоўваецца за тэкстамі праваслаўнай традыцыі, а каталіцкія кнігі называюць евангеліярыямі або евангелістарыямі (для евангельскіх тэкстаў) і лекцыянарыямі (для зборнікаў ўсіх біблейскіх чытанняў).

## Парадак чытанняў 
У цэлым парадак чытанняў у евангеллях-апракасах адпавядае парадку чытанняў грэчаскай праваслаўнай царквы (гл. спасылку), за рэдкімі выключэннямі.

Прыкладна парадак чытанняў можна выкласці наступным чынам:
* ад Вялікадня да Пяцідзесятніцы пераважна Евангелле ад Іаана;
* ад пентэкосціан да новага лета (якое святкавалася ў верасні) пераважна Евангелле ад Матфея;
* ад новага лета да вялікага посту пераважна Евангелле ад Лукі;
* у Вялікі пост — розныя евангелісты;
* у канцы апракаса ідуць чытанні на «фіксаваныя» святы, гэта значыць, не звязаныя з датай Вялікадня.

## Спасылкі 
* 
* англ. Парадак чытанняў у грэчаскай праваслаўнай царквы

Катэгорыя:Літургічныя кнігі
Катэгорыя:Хрысціянская літаратура
Уладзімір Глебавіч Сакалоў

**Уладзімір Глебавіч Сакалоў** — беларускі этнограф і фалькларыст 2-й пал. XIX ст. Член Мінскага губернскага статыстычнага камітэта, Рускага геаграфічнага таварыства.

3 1863 жыў у Мінскай губерні, працаваў у Тураве, Мазыры міравым пасрэднікам, надворным саветнікам, міравым суддзёю. Друкаваўся ў «Минских губернских ведомостях», «Минских епархиальных ведомостях» і інш. Аўтар артыкулаў: «Нарысы нораваў Барысаўскага павета», «Нарысы народных святкаванняў і маленняў на Палессі», «Палессе: Паездка на возера Князь-Жыд», «Ліст з Палесся» (усе 1869), «Тураўская кантата св. Іаану Хрысціцелю» (1879), «Дзе мошчы св. Кірылы Тураўскага?» (1884). Адзін з першых запісаў легенды пра Князь-возера. Рабіў этнаграфічныя замалёўкі.

## Літаратура 
* *Лозка А.* Сакалоў // 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Этнографы Беларусі
Катэгорыя:Фалькларысты Беларусі
Пруская унія

**Пруская унія** — спроба прымірэння германскіх лютэран і кальвіністаў, зробленая ў рамках адзінай дзяржаўнай царквы Прусіі. Прадпрынята каралём Фрыдрыхам Вільгельмам III у 1817 годзе ў рамках святкавання 300-годдзя Рэфармацыі. Уніфікацыя выклікала пратэст з боку кансерватараў, якія атрымалі назву старалютэран. Фармальна праіснавала да 1945 года, аднак і ў нашы дні ўнія захоўваецца ў рамках Евангелічнай царквы Германіі.

## Літаратура 
* Die Geschichte der Evangelischen Kirche der Union. Ein Handbuch. 3 Bände, hrsg. von J. F. Gerhard Goeters und Joachim Rogge im Auftrag der Evangelischen Kirche der Union; Evangelische Verlagsanstalt, Leipzig 1992–1999, ISBN 3-374-01386-4.

Катэгорыя:Гісторыя лютэранства
Лаадыкійскі сабор

.]]
**Лаадыкійскі сабор** () — памесны сабор хрысціянскай царквы, які адбыўся каля 360 году ў горадзе Лаадыкія (Малая Азія).

Па іншай версіі, сабор праходзіў не пазней 343 года, паколькі ў другім правіле Шостага Сусветнага сабору Лаадыкійскі сабор згадваецца раней Сардыкійскага, які адбыўся у 343 годзе. У прыватнасці, у іншых крыніцах пазначана, што ён збіраўся за некалькі гадоў да Першага Усяленскага Сабора.

## Спасылкі 
* Памесны Сабор — Лаадыкійскі 

Катэгорыя:Памесныя саборы
Катэгорыя:Царкоўнае права
Катэгорыя:Царкоўныя саборы
Саламія Амвросьеўна Крушальніцкая

**Саламія Амвросьеўна Крушальніцкая** (, , с. Бялявінцы — ) — украінская спявачка (лірыка-драматычнае сапрана), педагог. Заслучаны дзеяч мастацтваў Украіны (1951).

## Біяграфія 
Скончыла Львоўскую кансерваторыю ў 1893 годзе, выкладала ў ёй (з 1946 года — прафесар). Спявала ў буйнейшых оперных тэатрах Еўропы, Амерыкі. Валодала моцным голасам прыгожага тэмбру і вялікага дыяпазону. Выконвала драматычныя і лірычныя партыі: Таццяна, Ліза («Яўген Анегін», «Пікавая дама» Пятра Чайкоўскага), Галька, Ганна («Галька», «Страшны двор» Станіслава Манюшкі), Чыа-Чыа-сан (аднайменная опера Дж. Пучыні), Аіда, Дэздэмона («Аіда», «Атэла» Дж. Вердзі), Эльза, Лізавета («Лаэнгрын», «Тангейзер» Р.Вагнера), Саламея, Электра (аднайменныя оперы Р.Штраўса) і іншыя. З 1923 года выступала толькі ў канцэртах.

Пахавана на Лычакіўскіх могілках у Львове. Яе імя носіць Львоўскі нацыянальны тэатр оперы і балета.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Украіны
Катэрыні

**Катэрыні** ( — горад у Грэцыі, у Цэнтральнай Македоніі. Сталіца нома Піерыя. Размешчаны за 439 км на поўнач ад Афін і за 70 км на захад ад Салонікаў.

На 2011 год насельніцтва горада складала 55,997 жыхароў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Сталіцы номаў Грэцыі
Катэгорыя:Цэнтральная Македонія
Георгій Уладзіміравіч Меркуль

**Георгій Уладзіміравіч Меркуль** (нар. , в. Раўнаполле, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі вучоны. Кандыдат сельскагаспадарчых навук (1974), дацэнт (1988). Спецыяліст у галіне лесазнаўства і лесаводства.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут імя С. М. Кірава (спецыяльнасць «Лясная гаспадарка», 1965; аспірантура, спецыяльнасць «Лесазнаўства і лесаводства; лясныя пажары і барацьба з імі», 1968).

З лютага 1966 года і да 1970 года працаваў кіраўніком Талькаўскага лясніцтва.

У 1975—2013 гадах працаваў у Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (лесагаспадарчы факультэт, кафедра лесаводства, дацэнт).

## Навуковыя інтарэсы 
Устойлівае лесакарыстанне; біялагічная разнастайнасць і павышэнне прадукцыйнасці лясоў. Адзін з аўтараў патэнта «Устройство для измерения диаметров»

Сярод апублікаванага:
* Исследование влияния биологической мелиорации многолетним люпином и минеральных удобрений на рост средневозрастных, приспевающих и спелых сосновых насаждений : автореферат диссертации … кандидата сельскохозяйственных наук : 06.03.03 / Меркуль Георгий Владимирович. — Минск, 1974.
* Лесаводства : вучэбны дапаможнік для студэнтаў спецыяльнасцей «Лясная гаспадарка», «Садова-паркавае будаўніцтва» / [Г. У. Меркуль і інш.]. — Мінск, 2001.
* Тэхналогія лесагаспадарчай вытворчасці : практыкум : вучэбны дапаможнік / Г. Ул. Меркуль [і інш.]. — Мінск, 2004.

## Узнагароды 
Ганаровыя граматы Міністэрства лясной гаспадаркі Рэспублікі Беларусь (2005), Беларускага тэхналагічнага інстытута і Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта (1982, 1986, 1987, 2000, 2008, 2010).

## Спасылкі 
* Вучоныя Беларусі. Меркуль, Георгій Уладзіміравіч (кандыдат сельскагаспадарчых навук; лясная гаспадарка; нар. 1938)

Катэгорыя:Лесаводы Беларусі
Катэгорыя:Лесаводы СССР
Нацыянал-бальшавізм

**Нацыянал-бальшавізм** — палітычная ідэалогія, якая была развіта рускімі філосафамі Эдуардам Лімоновым і Аляксандрам Дугіным у 1990-я гады. Сам тэрмін «нацыянал-бальшавізм» быў уведзены рускім эмігрантам Мікалаем Устрялавым у 1921 годзе. Акрамя Расіі, ідэалогія нацыянал-бальшавізму была распаўсюджана ў Германіі.

Сама ідэалогія з’яўляецца сінтэзам ідэй камунізму і нацыяналізму.

## Гісторыя нацыянал-бальшавізму 
Першапачаткова, Мікалай Устрялаў і іншыя рускія палітычныя эмігранты бачылі нацыянал-бальшавікоў, як рускіх кансерватараў, якія прызналі бальшавікоў як стваральнікаў моцнай расійскай дзяржавы (частка генералітэту царскай арміі на чале з А. Брусілавым, манархістамі Пурышкевічам і Шульгіным і г.д.).. У 1930 год Нікіш апублікаваў сваю праграму, у якой было пералічана «6 пунктаў нямецкага пратэсту»: супраць «ідэяў 1789 года», супраць індывідуалізму, капіталізму, марксізму, парламентарызму, супраць Захаду як радзімы гэтых ідэй, супраць варварскага азіяцкага бальшавізму. Палітычная частка праграмы складалася з наступных тэзісаў: «павярнуцца тварам да Усходу і яго пазітыўных каштоўнасцяў, ажыццявіць неабходны выхад з сусветнай капіталістычнай гаспадаркі, арганізаваць прымусовае перасяленне з гарадоў у вёску, стварыць перадумовы для сялянскага жыцця, адмовіцца ад ідэі гуманізму, адмовіцца ад прыватнай уласнасці, замест яе выхоўваць пачуццё абавязку і служэння народу і дзяржаве».

Другое дыханне нацыянал-бальшавізм атрымаў у 1990-х гадах у Расіі, дзе яго развівалі філосафы Эдуард Лімонаў і Аляксандр Дугін, якія пазней стварылі Нацыянал-бальшавісцкую партыю.

## Нацыянал-бальшавізм у Беларусі 
На цяперашні час у Беларусі існуе толькі адна нацыянал-бальшавісцкая арганізацыя — Беларускае аддзяленне НБП. Гэты палітычны рух не мае афіцыйнай рэгістрацыі ў Міністэрстве Юстыцыі Рэспублікі Беларусь і знаходзіцца ў апазіцыі дзеючаму ўраду. Таксама арганізацыя Аўтаномныя нацыянал-бальшавікі праводзіць некаторыя акцыі на тэрыторыі Беларусі, але невядома, ці ёсць у іх беларускае аддзяленне.


Катэгорыя:Нацыяналізм
Катэгорыя:Нацыяналізм у Расіі
Катэгорыя:Камунізм
Катэгорыя:Сацыялізм
Катэгорыя:Гісторыя сацыялізму
Чэмпіянат Еўропы па лёгкай атлетыцы сярод юніёраў 2017

**24-ы чэмпіянат Еўропы па лёгкай атлетыцы сярод юніёраў** праходзіў з 20 па 23 ліпеня 2017 года на Алімпійскім стадыёне імя Карла Дзекіні ў Грасета, Італія. Да спаборніцтваў, паводле правіл, былі дапушчаны спартсмены 1998 года нараджэння і маладзейшыя.

На старт у 44 дысцыплінах чэмпіянату выйшлі 1149 лёгкаатлетаў з 48 краін Еўропы (579 юніёраў і 570 юніёрак).

Зборная Расіі не ўдзельнічала ў спаборніцтвах у сувязі з бестэрміновай дыскваліфікацыяй нацыянальнай федэрацыі з лістапада 2015 года з прычыны допінгавага скандалу. У Грасета, тым не менш, выступілі чатыры расійскія лёгкаатлеты, якія атрымалі спецыяльны дазвол ад Еўрапейскай лёгкаатлетычнай асацыяцыі. Усе яны выйшлі на старт у якасці нейтральных спартсменаў. Медалі змаглі заваяваць двое з іх, хадакі Сяргей Шырабокаў і Яна Смердава, якія сталі чэмпіёнамі Еўропы сярод юніёраў.

16-гадовы нарвежац Якаб Інгебрыгтсен, нягледзячы на тое, што быў маладзейшы за большасць удзельнікаў спаборніцтваў на 2-3 гады, прыехаў у якасці лідара сезона адразу на трох дыстанцыях: 1500, 5000 метраў і 3000 метраў з перашкодамі. У кожнай з іх ён выйшаў на старт. Праз 2,5 гадзіны пасля падзення і восьмага месца ў фінале бегу на 1500 метраў Якаб выйшаў на старт бегу на 5000 метраў, дзе стаў чэмпіёнам, а на наступны дзень выйграў яшчэ адно золата, у стыпль-чэзе.

На чэмпіянаце былі пастаўлены два сусветныя рэкорды сярод юніёраў. Немец Ніклас Каўль набраў у дзесяцібор’і 8435 ачкоў і пераўзышоў дасягненне Торстэна Фоса (8397 ачкоў), пастаўленае на 35 гадоў раней яшчэ з выкарыстаннем дарослых снарадаў у кіданнях і бегу з бар’ерамі (з 2005 года юніёры выкарыстоўваюць палегчаныя ядро і дыск, а таксама бар’еры з паніжанай вышынёй).

Аўтарам іншага рэкорду стала жаночая зборная Германіі (Катрын Фем, Кешыя Квадва, Зофія Юнк, Еніфер Монтаг), якая ў папярэднім забегу эстафеты 4×100 метраў паказала вынік 43,27. У фінале палепшыць гэты час ім не ўдалося.

Трохкратным прызёрам чэмпіянату стала брытанка Мая Бруні, якая выйграла бег на 200 метраў і стала трэцяй у дзвюх эстафетах. Яшчэ 13 чалавек выйгралі больш за адзін медаль.

## Вынікі 
**Скарачэнні:** **WJR** — сусветны рэкорд сярод юніёраў | **EJR** — рэкорд Еўропы сярод юніёраў | **NR** — нацыянальны рэкорд | **NJR** — нацыянальны рэкорд сярод юніёраў | **CR** — рэкорд чэмпіянату
*Курсівам* вылучаны ўдзельнікі, якія выступалі за эстафетныя каманды толькі ў папярэдніх забегах

### Юніёры 
### Юніёркі 
## Медальны залік 
Медалі ў 44 дысцыплінах лёгкай атлетыкі заваявалі прадстаўнікі 30 краін-удзельніц.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Чэмпіянаты Еўропы па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Ліпень 2017 года
Катэгорыя:2017 год у Італіі
Катэгорыя:2017 год у лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Міжнародныя спартыўныя спаборніцтвы ў Італіі
Катэгорыя:Лёгкая атлетыка ў Італіі
Cryptophyta

***Cryptophyta*** — тып аднаклетачных рухомых водарасцей. Насяляюць прыбярэжныя ўчасткі вадаёмаў, старыцы, сажалкі, балоты; многія віды з’яўляюцца марскімі і могуць быць знойдзены ў планктоне.

Маюць авальную, яйцападобную, ныркападобную форму. Цела-клетка сціснута з бакоў і мае выпуклы дарсальны і плоскі (або ўвагнуты) вентральны бакі, пярэдні край звычайна коса зрэзаны. Тут размешчана вестыбулярная зона, ад якой уздоўж цела клеткі адыходзіць касая баразёнка, ля пачатку гэтай баразёнкі размешчана адтуліна глоткі, што ідзе ўнутр цела но розную глыбіню. У вестыбулярнай зоне знаходзяцца асновы двух жгуцікаў, з якіх адзін неалькі даўжэйшы за іншы. Глотка высланая радамі буйных жыгучых арганел.

Пераважна строгія фотатрофы, але ёсць і гетэратрофныя формы, здольныя праглынаць і пераварваць клеткі бактэрый. Клеткі фотатрофных арганізмаў маюць розную афарбоўку — карычневую, сіне-зялёную або чырвоную за кошт рознага ўтрымання фотасінтэтычных пігментаў, такіх як хларафілы *a* і *c2*, фікацыянін, фікаэрытрын. Хларапласты маюць абалонку з 4 мембран, з якіх вонкавая з’яўляецца працягам ядзернай мембраны. Паміж 2 вонкавымі і 2 ўнутранымі мембранамі знаходзіцца перыпластыдная прастора, у якой размяшчаеца рудыментарнае ядро, цытаплазма з рыбасомамі і запасныя пажыўныя рэчывы.

Размнажэнне адбываецца шляхам падоўжанага дзялення клеткі. Палавы працэс невядомы. Адны формы заўсёды рухомыя, нават пры дзяленні, іншыя ўтвараюць скопішчы змешчаных у слізь нерухомых клетак. У рэдкіх выпадках фарміруюцца круглыя нерухомыя цысты.

Часам пры масавым развіцці выклікаюць «цвіценне» вады, афарбоўваючы яе ў той ці іншы колер. Вядомыя віды, здольныя развівацца на паверхні снегу і пад лёдам у Арктыцы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Протисты: Руководство по зоологии / под ред. академика РАН А. Ф. Алимова. — СПб.: Наука, 2000. — Т. 1. — 679 с. ISBN 5-02-025864-4 

Катэгорыя:Водарасці
Рыеска (востраў)

**Рые́ска** () — востраў ва ўсходняй частцы Ціхага акіяна ля паўднёваамерыканскага ўзбярэжжа Чылі. Плошча — 5 110 км². Насельніцтва (2010 г.) — 156 чал.

## Геаграфія 
Востраў Рыеска месціцца за 2 140 км на поўдзень ад горада Сант’яга, сталіцы Чылі. На захадзе ён аддзелены ад Патагоніі пралівам канал Фіцрой, які ў самым вузкім месцы не перавышае па шырыні 439 м. На поўдні абмежаваны Магеланавым пралівам. Лінія ўзбярэжжа перарэзана шматлікімі глыбокімі фіёрдамі.

Заходняя частка вострава ўяўляе сабою рэгіён чылійскіх Андаў з высокімі гарамі. Найвышэйшы пункт — гара Аталая (1830 м). Усходняя частка — плато з шматлікімі ўзвышшамі. Востраў быў адасоблены ад Патагоніі ў выніку ўзняцця Ціхага акіяна пасля заканчэння апошняга аледзянення. На востраве некалькі рэк і азёр, у тым ліку возера Рыеска (каля 26,25 км²). Знойдзены багатыя радовішчы каменнага вугалю.

Клімат мяккі марскі з сярэдняй тэмпературай у студзені +10 °C і ў ліпені — +1,1 °C.

## Прырода 
Пейзажы вострава Рыеска ўражваюць разнастайнасцю экалагічных зон — раўніннымі стэпамі, горнымі лясамі і альпійскімі лугамі. Лічыцца, што востраў насяляюць 136 відаў птушак і 24 віды звяроў. У водах каля вострава жывуць рэдкія віды дэльфінаў, акул, ластаногіх, пінгвінаў. Значная частка вострава ўваходзіць у склад прыродных запаведнікаў.

У 2010 г. на востраве павінна была пачацца здабыча вугалю адкрытым спосабам, што ўзрушыла эколагаў Чылі, якія выступілі супраць праекта. У 2011 г. ён быў перагледжаны. Плануецца здабыча шахтным спосабам, аднак эколагі змагаюцца за поўнае закрыццё праекта.

## Гісторыя і сучасны стан 
Берагі вострава Рыеска здаўна насялялі індзейцы-кавескар, аднак у выніку кантактаў з еўрапейцамі і распаўсюджвання эпідэмічных захворванняў да пачатку XX ст. іх колькасць моцна скарацілася. У нашы дні на Рыеска жыве некалькі сем’яў метысаў, што адстойваюць сваю прыналежнасць да карэннага насельніцтва.

Большасць малалікага насельніцтва вострава займаецца жывёлагадоўляй. На востраве працуе 30 авечкагадоўчых гаспадарак. Іншыя заняткі — рыбалоўства і абслугоўванне турыстаў. Дзейнічае футбольны клуб, які аб’ядноўвае 20 аматараў.

## Спасылкі 
* Alerta Isla Riesco 
* Weather statistics for Isla Riesco, Magallanes y Antártica (Chile) 
* Riesco Island conflict: Who decides Chile’s energy future?

Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Астравы Чылі
Унцыял

.]]
**Унцыял** **(унцыяльнае пісьмо)**&#x20;— сярэдневяковы рукапісны шрыфт, які склаўся да пачатку 4 стагоддзя н. э. Прымяненне унцыялу заахвочвалася Хрысціянскай царквой для ўжывання ў рукапісах Бібліі. Таму ранняя хрысціянская літаратура адрозніваецца ад класічных тэкстаў таго ж перыяду. Унцыял адрозніваўся круглявымі формамі, паколькі пісаўся звычайна чаротавым або птушыным пяром.

Ранні унцыял (3-6 ст.) пазбаўлены засечак.

Унцыяльнае пісьмо, што развілося цалкам у 4 стагоддзі, неўзабаве стала пануючым кніжным пісьмом, і амаль уся літаратура таго часу, якая дайшла да нас, выканана ўнцыялам. Паколькі ім пісаць было шмат лягчэй і хутчэй, чым квадратным капіталам, і ён быў больш выразны, чым , то яго лічаць першым пісьмом, спецыяльна прызначаным для напісання шырокаканечным пяром.

Ва ўнцыяле гарызантальныя рыскі маюць малое значэнне, і таму ў напісанні няма рэзкіх засечак уверсе і ўнізе. Унцыял заставаўся ва ўжыванні да 8 стагоддзя, але ўнцыяльныя формы, змешаныя з формамі капітальнага пісьма, сустракаюцца і ў больш познія часы ў загалоўках і ініцыялах.

Варта адрозніваць унцыял стары і новы. Простай прыкметай старога з'яўляецца дыяганальны, прыкладна 45 градусны кірунак пяра і адсутнасць засечак. У новым унцыяле назіраюцца ў цэлым лёгкія засечкі і гарызантальны кірунак пяра. Але здараецца і пісаны нахільна ўнцыял. Калі ў капітальным напісанні словы адно ад аднаго яшчэ не аддзеленыя, то ва ўнцыяльным напісанні 7 стагоддзя гэта ўжо звыклая рэч.

З часам ва ўнцыяле сталі ўсё больш праслежвацца элементы курсіву, які бесперапынна развіваўся. Так у 5 стагоддзі быў парушаны прынцып размяшчэння літар радка ў межах двух ліній, што аб'ядноўвала унцыял з капітальным напісаннем, і ўнцыял наблізіўся да курсіву малых літар.

Катэгорыя:IV стагоддзе
Катэгорыя:Каліграфія
Катэгорыя:Палеаграфія
Катэгорыя:Тыпаграфіка
Катэгорыя:Шрыфты
Турбіў

**Турбіў** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Лыпавэцкім раёне Вінніцкай вобласці Украіны. Цэнтр тэрытарыяльнай грамады. Плошча 7 км². Насельніцтва 6467 чал. (2015).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Токова Н. П. Турбів: сторінки історії. — Вінниця: ТОВ «Консоль», 2009. — 180 с., іл.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Лыпавэцкага раёна
Цудатворны абраз

, адзін з найбольш шанаваных цудатворных абразоў у Расіі]]
**Цудатворны абраз** — у Праваслаўнай і Каталіцкай цэрквах іканапісная выява, ушанаваная як крыніца цудатвораў рознага характару (часцей за ўсё вылячэнні, дапамогі на вайне, пры пажары).

## Багаслоўскае абгрунтаванне 
 ад апостала Фадзея 
(абраз X стагоддзя з манастыра Святой Кацярыны)]]
Крыніцай цудоўных дзеянняў, на думку Царквы, з'яўляецца літасць Божая, якая дзейнічае праз абраз. У Праваслаўнай царкве шануецца каля 1000 абразоў, якія праславіліся такім чынам. У асноўным гэта абразы Багародзіцы.

Паданне лічыць першай цудатворнай іконай Мандыліён (Спас Нерукатворны) — плат з выявай Ісуса Хрыста, якая з'явілася на ім пасля таго як ён абцёр ім свой твар. Плат быў пасланы эдэскаму цару Абгару, які выздаравеў праз яго ад праказы. У праваслаўнай традыцыі, паводле падання, першым іканапісцам быў евангеліст Лука, які, напісаўшы абраз Багародзіцы, прынёс яе Панне Марыі, і тая сказала: «*Літасць Народжанага ад Мяне і Мая ласказ гэтымі абразамі ды будуць*».

Катэгорыя:Цуды ў хрысціянстве
Катэгорыя:Тыпы абразоў
Эпоха вікінгаў

**Эпоха вікінгаў** з'яўляецца перыядам з канца 8 стагоддзя да сярэдзіны 11 стагоддзя ў еўрапейскай гісторыі, асабліва Паўночнай Еўропы і скандынаўскай гісторыі, пасля германскага жалезнага веку. Гэта перыяд гісторыі, калі паўночныя скандынавы даследавлі Еўропу яе морамі і рэкамі для гандлю, набегаў, каланізацыі і заваёўвання. У гэты перыяд скандынавы пасяліліся ў скандынаўскай Грэнландыі, Ньюфаўндлендзе, і сучасных Фарэрскіх астравах, Ісландыі, Нарвегіі, Шатландыі, Англіі, Ірландыі, Нідэрландах, Германіі, Украіне, Расіі і Турцыі.

Хоць вікінгі, вандроўцы і каланісты, былі заўважаныя ў многіх кропках гісторыі як жорсткія захопнікі, многія гістарычныя дакументы сведчаць аб тым, што іх уварванне ў іншыя краіны было помстай у адказ на замахі на іх племянныя землі хрысціянскімі місіянерамі, і, магчыма, ад Саксонскіх войнаў і пераследа Карлам і яго раднёй на поўдні, або было прадыктавана перанаселенасцю, гандлёвай няроўнасцю, а таксама адсутнасцю жыццяздольных сельскагаспадарчых угоддзяў на сваёй радзіме.

Інфармацыя пра вікінгаў абапіраецца ў значнай ступені на тое, што было напісана пра вікінгаў іх ворагамі,  і першакрыніцы археалогіі, якія напаўняюцца з другасных крыніц, як Ісландскія сагі. 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Скандынавіі
Монтэ-Агіла

**Монтэ-Агіла** — населены пункт у Чылі, у вобласці , у камуне , за 5 км на поўдзень ад горада з такой жа назвай. З’яўляўся канцавы пунткам чыгункі Монтэ-Агіла — Палькура. Насельніцтва — 6574 жыхароў.

File:Inauguracion Nueva Plaza de Monte Aguila 2017 (12).jpg|Галоўная плошча.
File:Bomberos monte aguila.jpg|Пажарная станцыя.
File:Img-estadio.jpg|Футбольны стадыён.
File:Carros abandonados mte aguila.jpg|Невыкарыстаная чыгуначная тэхніка на станцыі ў горадзе.

Катэгорыя:Гарады Чылі
Александэр Стуб

**Кай-Ёран Александэр Стуб** (; нар. 1 красавіка 1968, Хельсінкі, Фінляндыя) — фінскі палітык, член правацэнтрысцкай партыі Нацыянальная кааліцыя (з 14 чэрвеня 2014 па 11 чэрвеня 2016 года — старшыня партыі); з 29 мая 2015 года па 22 чэрвеня 2016 года — міністр фінансаў; у мінулым — прэм’ер-міністр Фінляндыі (2014—2015). Ва ўрадзе Катайнен (2011—2014) займаў пасаду міністра па справах ЕС і знешняга гандлю; да гэтага — міністр замежных спраў Фінляндыі (2008—2011); у 2008 годзе быў дзейным старшынёй АБСЕ. Са жніўня 2017 года — намеснік гендырэктара Еўрапейскага інвестыцыйнага банка.

Атрымаў перамогу на прэзідэнцкіх выбарах у Фінляндыі ў другім туры, які адбыўся 11 лютага 2024 года.

## Зноскі 
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Фінляндыі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Фінляндыі
Катэгорыя:Міністры фінансаў Фінляндыі
Катэгорыя:Старшыні АБСЕ
Джон Х’юстан

**Джон Х’юстан** (;  — ) — амерыканскі кінарэжысёр, сцэнарыст і акцёр. Сын акцёра Уолтэра Х’юстана, бацька актрысы Анжалікі Х’юстан.

## Абраная фільмаграфія 
* 1939 — Навальнічны перавал
* 1941 — Мальтыйскі сокал
* 1956 — Мобі Дзік
* 1974 — Кітайскі квартал

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Кінарэжысёры ЗША
Катэгорыя:Сцэнарысты ЗША
Катэгорыя:Рэжысёры вестэрнаў
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Незалежны дух»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус» за найлепшую рэжысёрскую працу
Катэгорыя:Памерлі ад эмфізэмы
Чэмпіянат свету па водных відах спорту 2017

**Чэмпіянат свету па водных відах спорту 2017 года** (таксама **Акватыка-2017**) — 17-ы па ліку чэмпіянат пад эгідай Міжнароднай федэрацыі плавання (FINA), які праходзіў у Будапешце (Венгрыя) з 14 па 30 ліпеня 2017 года.

## Выбары месца правядзення 
15 ліпеня 2011 года на Генеральным кангрэсе FINA у Шанхаі месцам правядзення чэмпіянату была абрана Гвадалахара (Мексіка). Незадоўга да галасавання Гуанчжоу (Кітай) і Манрэаль (Канада) знялі свае заяўкі і адзіным канкурэнтам застаўся Ганконг.

У лютым 2015 года, Мексіка адмовілася ад правядзення чэмпіянатаў свету з фінансавых прычын (расходы на арганізацыю чэмпіянату свету склалі б $100 млн). 11 сакавіка 2015 года было абвешчана, што чэмпіянат будзе праведзены ў Будапешце, які высоўваў сваю кандыдатуру на чэмпіянат свету 2021 года.

## Спартыўныя аб’екты 
Адным з асноўных аб’ектаў з’яўляўся 50-мятровы плавальны басейн алімпійскага фармату — Нацыянальны плавальны басейн імя Альфрэда Хаяша (), размешчаны ў цэнтры Будапешта. Тут ужо праводзіліся такія спаборніцтвы, як чэмпіянаты Еўропы па плаванні 2006 і 2010 года. Але комплекс, які функцыянуе з 1950-х гадоў, ужо састарэў. Яго максімальная ўмяшчальнасць складае 7000 чалавек. Таму было прынята рашэнне аб узвядзенні новага міжнароднага плавальнага цэнтра — «Dagály Swimming Complex», які будзе адказваць усім патрабаванням для маштабных спартыўных падзей.

Dagály Swimming Complex быў пабудаваны на беразе Дуная за паўтара года і адкрыты 19 красавіка 2017 года. Гэта самы вялікі водна-спартыўны цэнтр Венгрыі і адзін з найбуйнейшых ва Усходняй Еўропе. Комплекс уключае тры 50-мятровыя басейны, два з якіх былі задзейнічаны для спаборніцтваў і адзін — для размінак. Дзень адкрыцця быў прымеркаваны да старту чэмпіянату Венгрыі па плаванні і воднаму пола. Падчас чэмпіянату свету тут таксама праводзіліся спаборніцтвы па сінхронным плаванні і скачках у ваду.

Таксама планавалася выкарыстоўваць комплекс «Margaret Island», у якім 4 басейны (два 50-мятровыя і два 33-мятровыя).

Возера Балатан прымала майстроў плавання на адкрытай вадзе. Майстры хай-дайвінга спаборнічалі на часовых збудаваннях насупраць будынка венгерскага парламента.

## Каляндар спаборніцтва 
## Медальны залік 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Будапешт плануе ўсіх здзівіць сваім цэнтрам плавання да Чэмпіянату свету 2017

Катэгорыя:Водныя віды спорту
Катэгорыя:Спаборніцтвы па плаванні
Катэгорыя:Міжнародныя спартыўныя спаборніцтвы ў Венгрыі
Катэгорыя:2017 год у Венгрыі
Катэгорыя:Ліпень 2017 года
Катэгорыя:2017 год у спорце
Скакунка

**Скакунка** () — рака ва Украіне, цячэ на тэрыторыі Лыпавэцкага раёна Вінніцкай вобласці. Правы прыток Собу (басейн Паўднёвага Буга).

## Апісанне 
Даўжыня ракі складае 12 км, плошча басейна — 54,2 км².

Landscape near Skakunka River in Lypovets (Mar 2021).jpg|

## Літаратура 
* *Олександр Роговий.* Соб. Краєзнавчі нариси. — Вінниця: 2012. — С. 8.

Катэгорыя:Рэкі Вінніцкай вобласці
Джын Сіманс (актрыса)

**Джын Сіманс** (;  — ) — брытанская актрыса, спявачка і намінантка прэміі «Оскар».

## Фільмаграфія 
* 1948 — Гамлет / Hamlet
* 1960 — Спартак — *Варынія*

## Зноскі 
Катэгорыя:Актрысы Вялікабрытаніі
Пнеўмакок

**Пнеўмакок** (*Streptococcus pneumoniae*) — бактэрыя роду стрэптакокаў. Узбуджальнік крупознай пнеўманіі і іншых запаленчых захворванняў органаў дыхання. Клеткі дыяметрам 0,5-1,25 мкм, часта парныя, сферычныя ці авальныя, нерухомыя, грамстаноўчыя, аэробы, гетэратрофы. Мала ўстойлівыя да ўздзеянняў навакольнага асяроддзя. Маюць фактары патагеннасці (капсула і інш.). Пры парушэнні нармальных ахоўных механізмаў (напрвыклад, пры віруснай інфекцыі дыхальных шляхоў) бактэрыі з зева пранікаюць у лёгкія.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Стрэптакокі
Катэгорыя:Фірмікуты
Рычард Лікі

**Рычард Эрскін Фрыр Лікі** (; 19 снежня 1944, Найробі, Кенія — 2 студзеня 2022, Найробі, Кенія) — кенійскі палеаантраполаг і палітык, аўтар многіх антрапагенетычных адкрыццяў, сын Луіса Лікі і Мэры Лікі, муж Міў Лікі.

## Біяграфія 
Першапачаткова не збіраўся абіраць навуковую кар’еру, падобна сваім бацькам, працуючы фатографам і гідам, займаючыся суправаджэннем турыстаў у розныя запаведнікі і арганізацыяй кіназдымак. Аднак у далейшым усё-такі заняўся пошукам рэшткаў старажытных людзей, пачынаючы з 1964 года арганізаваўшы некалькі экспедыцый. У 1972 на стаянцы Каобі Фора на ўсход ад возера Туркана групай Рычарда Лікі быў знойдзены чэрап, вызначаны ім як Homo habilis. У 1984 годзе, таксама на возеры Туркана быў знойдзены практычна поўны шкілет старажытнага чалавека, што сустракаецца ў раскопках досыць рэдка. Гэтая знаходка атрымала назву «Хлопчык з Турканы».

У канцы 1980-х займаў пасады дырэктара Нацыянальнага музея Кеніі і археалагічнага дэпартамента. У 1989 годзе пакінуў музей, увайшоўшы ва ўрад Кеніі прэзідэнта Даніэля арап Моі ў якасці дырэктара Дэпартамента аховы дзікай прыроды (з 1990 года — Службы жывой прыроды), дзе актыўна займаўся барацьбой з браканьерамі. У 1993 годзе невялікі самалёт, які пілатаваў Рычард Лікі, разбіўся, сам пілот выжыў, але яго галёнкі прыйшлося ампутаваць. Мелася падазрэнне ў сабатажы з боку браканьераў, але гэта так і не даказалі. Праз некалькі месяцаў Рычард Лікі зноў навучыўся хадзіць пры дапамозе пратэзаў. Прыкладна ў гэты ж час урад Кеніі абвясціў, што сакрэтнае расследаванне знайшло доказы карупцыі і безгаспадарчасці ў Службе аховы дзікай прыроды Кеніі. Раздражнёны Лікі на прэс-канферэнцыі ў студзені 1994 года публічна падаў у адстаўку і быў заменены на Дэвіда Уэстерна.

У маі 1995 года Рычард Лікі разам з некалькімі кенійскімі інтэлектуаламі заснаваў новую палітычную партыю зялёнай і левацэнтрысцкай накіраванасці — «Сафіна» (што на мове суахілі азначае «[Ноеў] каўчэг». Спачатку яе не хацелі рэгістраваць, але ў 1999 годзе Моі па патрабаванню міжнародных донарскіх арганізацый прыйшлося прызначыць Рычард Лікі на пасаду сакратара кабінета і старшыні дзяржаўнай службы. Другі тэрмін Лікі скончыўся ў 2001 годзе, калі ён быў вымушаны зноў сысці ў адстаўку.

## Спасылкі 
* Лики // Універсальная электронная энцыклапедыя «Кругасвет»

Катэгорыя:Антраполагі Кеніі
Катэгорыя:Палеаантраполагі
Катэгорыя:Археолагі Кеніі
Магрыбская культура пячор

**Магрыбская культура пячор** — археалагічная культура неаліту. Існавала на тэрыторыі Магрыба каля 3000 г. да н. э.

Выяўлена невялікая колькасць керамікі, страусавых яек і каменных вырабаў, якія адносіліся да эпохі пасля капсійскай (так званага перыяду паглынальнікаў малюскаў). З'яўленне дадзенай магрыбскай культуры пячор магло быць звязана з прыбыццём чужакоў, паколькі ў кераміцы прыкметны чужаземны ўплыў, асабліва на тэрыторыі Марока.

## Гл. таксама 
* Магрыбскі неаліт

## Літаратура 
* Maria-Henriette Alimen, P. Marie-Joseph Steve, Prehistoria. 1970, Мексіка DF, Madrid, Buenos Aires, ISBN 84-323-0034-9

Катэгорыя:Археалогія ў Марока
Катэгорыя:Неаліт Афрыкі
Аляксей Мікалаевіч Пляшчэеў

**Аляксей Мікалаевіч Пляшчэеў** (, ,  — , ) — рускі .

## Біяграфія 
Вучыўся ў Пецярбургскім універсітэце ў 1843-45 гадах. У 1849 годзе за ўдзел у гуртку М. В. Петрашэўскага прыгавораны да пакарання смерцю, замененага ссылкай радавым у Арэнбургскія лінейныя войскі. У 1859 годзе вярнуўся ў Маскву. Друкаваўся з 1844 года. У ранняй лірыцы (зборнік «Вершы», 1846) ідэі сацыялістычнага ўтапізму. Вершы «Уперад! Без страху і сумнення», «Па пачуццях браты мы з табою» сталі песнямі. Проза («Аповесці і апавяданні», часткі 1-2, 1860) блізкая да натуральнай школы. Аўтар зборніка «Новыя вершы» (1863), п’ес, блізкіх да вадэвілю, крытычных артыкулаў, фельетонаў, вершаў для дзяцей. Перакладаў англійскую, венгерскую, італьянскую, нямецкую паэзію. Многія вершы пакладзены на музыку М.Рымскім-Корсакавым, П.Чайкоўскім.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рускамоўныя паэты
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XIX стагоддзя
Фрыдрых Людвіг Шкель

**Фрыдрых Людвіг Шкель** (; 13 верасня 1750, Вайльбург на Лане — 24 лютага 1823, Мюнхен) — вядомы нямецкі паркавы архітэктар, стваральнік Англійскага парку ў Мюнхене.

Катэгорыя:Архітэктары Германіі
Катэгорыя:Архітэктары Мюнхена
Катэгорыя:Ландшафтныя архітэктары