open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Шклянка з Дрэздэна (Мірскі замак)

**Шклянка з Дрэздэна** — шклянка XVIII стагоддзя, вырабленая ў Дрэздэне. Захоўваецца ў калекцыі Мірскага замка, выстаўлена ў зале, прысвечанай матэрыяльнай культуры.

На кланцы маецца надпіс «F.A.R.P.E.S.», які расшыфроўваецца як «Fridericus Augustus, Rex Poloniae, Elector Saхsoniae». У перакладзе з лацінскай мовы гэта азначае «Фрыдрых Аўгуст, кіруючы кароль Польшчы, курфюрст Саксоніі». Такі ж надпіс сустракаецца і на манетах, і на гістарычнай мяжы паміж Германіяй і Чэхіяй непадалёк ад Обервізентале. Існуе і скарочаны варыянт гэтага надпісу: «F.A.R.P.» — «Fridericus Augustus Rex Poloniaе». У аздобе ёсць лаўровыя гірлянды, карона, два кальцавыя абрамленні.

## Спасылкі 
* Ініцыялы на шкле 

Катэгорыя:Мірскі замак
Катэгорыя:Шкло
Катэгорыя:Посуд
Катэгорыя:З’явіліся ў XVIII стагоддзі
Катэгорыя:Гісторыя Дрэздэна
Катэгорыя:Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва Германіі
Поршні

**Поршні, пасталы́** — абутак з кавалка ялавай або свіной сырамятнай скуры, сабранай на ступні абораю.

У пісьмовых крыніцах слова «поршань» упершыню сустракаецца ў Ніканаўскім летапісе пад 1074 годам: «Егда же приспеаше зима і мрази лютый, стояше въ поръшьныхъ въ протоптанных». Само слова «поршні» перакладаецца са старажытнарускай як «шматок» ці «рыхлы».

Першапачаткова поршні ўяўлялі сабой адзіны кавалак сырамятнай скуры, выразаны па форме ступні, загнуты ўверх і сцягнуты праз прарэзы тонкім скураным раменьчыкам падобна да мяшэчка. Майстры-гарбары скуру для поршняў разміналі і насычалі тлушчам. Для вырабу поршняў выкарыстоўвалі драўляныя калодкі-правілы. Шылі скураны абутак аднолькава на правую і левую ногі, а ўжо потым уладальнік пары абутку разношваў яе, як хацеў.

Шырока распаўсюджанымі поршні рабілі прастата вырабу і зручнасць. Іх насілі галоўным чынам гараджане, бо на драўляных маставых сярэднявечных гарадоў лапці, сплеценыя з лыку, вельмі хутка зношваліся.

Грубыя зморшчыны прыносілі даволі шмат нязручнасцей. Яго даводзілася даволі доўга насіць, каб ён прыняў больш-менш зручную для ступні форму. Да таго часу скура ўжо паспявала знасіцца ды працерціся. Пазней самыя грубыя зморшчыны наска і пяткі пачалі выразаць.

Пазней зніжэнне колькасці зморшчын дамагаліся за кошт арыгінальнага крою. Кавалак скуры сталі выразаць не па форме ступні з прыпускамі, а выкройваць прамавугольныя або трапецыяпадобныя нарыхтоўкі, па баках якіх рабіўся шэраг прарэзаў для скуранога раменьчыка. Менавіта гэты тып стаў самым распаўсюджаным.

Акрамя простых поршняў вядомы так званыя ажурныя поршні, якія сустракаюцца значна радзей, паколькі выконвалі функцыю параднага абутку і вырабляліся ў меншай колькасці. Акрамя таго, ажурныя поршні горш захоўваліся з-за мноства прарэзаў, якія рабілі іх менш зносаўстойлівымі. Некаторыя віды поршняў у шкарпэтцы шнураваліся. Пры гэтым фігурныя прарэзы для шнуркоў адначасова служылі і ўпрыгожаннем.

## Гл. таксама 
* Поршні з Бярэсця
* Макасіны

## Літаратура 
*  — С. 168.

## Спасылкі 
* Макасіны з XII стагоддзя. Якія поршні ёсць у Брэсце?

Катэгорыя:Абутак
Поршні з Бярэсця

**Поршні з Бярэсця** — поршні, знойдзеныя пад час раскопак на тэрыторыі гарадзішча Бярэсця.

Пад час раскопак на тэрыторыі гарадзішча археолагі выявілі больш за 500 фрагментаў мяккага скуранога, без абцасаў, абутку, сярод якіх былі і поршні. Памеры поршняў, знойдзеных археолагамі, самыя розныя. Абутак мае даўжыню ад 18 да 32 см пры шырыні ад 10 да 17 см. Простыя поршні сустракаюцца ў Бярэсці ў культурным пласце XII — XIV стст. Ажурныя выяўлены ў пласце XIII — пачатку XIV стагоддзя.

## Спасылкі 
* Макасіны з XII стагоддзя. Якія поршні ёсць у Брэсце?

Катэгорыя:Гісторыя Брэста
Катэгорыя:Абутак
Катэгорыя:Археалагічныя артэфакты
Катэгорыя:Беларускі касцюм
Боцеў (гара)

**Бо́цеў** (да 1950 г. **Юмрукчал**) — гара ў Балгарыі, вышэйшы пункт Балканскіх гор (2376 м). Схілы стромкія, вяршыня плоская, пакрытая лугамі. Гара знаходзіцца на тэрыторыі абшчыны Карлава ў Плоўдзіўскай вобласці.

Гара названа ў гонар балгарскага паэта і рэвалюцыянера Хрыста Боцева, да 1950 г. называлася Юмрукчал — «кулак-гара» (балг. *юмрук* — «кулак», *чал* — «высокая горная вяршыня»), у перыяд з 1942 па 1946 г. — Фердзінандаў Врх у гонар цара Балгарыі.

На вяршыні гары знаходзіцца метэастанцыя.

Гара ўваходзіць у склад рэзервата «Джэндэма». Паўднёвы схіл гары, які мае назву Райскія скалы, папулярны сярод альпіністаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Peakware.com 

Катэгорыя:Горныя вяршыні Балгарыі
Катэгорыя:Балканскія горы
Ружаны (метэарыт)

**Ружаны** — каменна-жалезны метэарыт, які ўпаў у Ружанах. Падзенне назіралася 7 снежня 1894 г. у 19:30 жыхарамі некаторых губерняў Царства Польскага, а таксама Віленшчыны і Гарадзеншчыны. Паводле звестак «Гродзенскіх губернскіх ведамасцей»: «Апынулася, што ў м. Ружаны, у 23 вёрстах ад Слоніма і ў 43 ад Дзярэгіна, зваліўся аэраліт велічэзных памераў, прычым зямля дрыжала, як пры землетрасенні. У Слоніме бразгатала шкло і розныя рэчы валіліся на пол. Паводле паведамлення тых, хто бачылі аэраліт, ён — велічэзных, дагэтуль небывалых памераў».

У XX стагоддзі ў Слонімскім музеі больш за 20 гадоў захоўваўся яшчэ адзін ружанскі метэарыт. У 1955 годзе музей наведала група геолагаў, якая ўсталявала, што камень з'яўляецца псеўдаметэарытам і ўяўляе сабой кавалак асадкавай пароды.

Меркавана, сапраўдны метэарыт быў выяўлены ў снежні 2013 года пад час рамонту царквы Святых Пятра і Паўла. Магчыма, камень быў часткай царкоўнай агароджы, узведзенай пасля Другой сусветнай вайны. У музей «Ружанскі палацавы комплекс Сапегаў» знаходку перадаў настаяцель храма, айцец Аляксандр Сень. Метэарытнае паходжанне аб'екта вагой каля 25-26 кілаграмаў было падцвержана спецыялістамі з Расіі і Украіны. Далейшая экспертыза будзе праведзена, магчыма, у Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

Вядучы спецыяліст Дзяржаўнага прадпрыемства НПЦ па геалогіі В. Ф. Вінакураў лічыць, што ў музеі выстаўлены не метэарыт, а крышталічная парода з украпваннямі гранатаў, якія з часам часткова выветрыліся, утварыўшы на паверхні варонкі.

## Спасылкі 
* Ружанскі метэарыт з 1894-га 

Катэгорыя:Метэарыты, знойдзеныя ў Беларусі
Катэгорыя:Геалогія Пружанскага раёна
Катэгорыя:Ружаны
Айвар

**Айвар** (, ад  — *ікра*) — страва балканскай кухні, від салаты, пастападобная маса з перасмажанага або печанага чырвонага балгарскага перцу. Ужываецца як прыправа да гарніру і мясных страў, а таксама як самастойная страва з хлебам.

У залежнасці ад колькасці капсаіцыну ў перцы айвар можа быць даволі вострым. Да перцу часта дадаюць часнок і баклажаны. Ікра толькі з баклажанаў называецца пінджур.

## Гл. таксама 
* Леча
* Сальса

## Спасылкі 
* Fall Brings Red Peppers and Ajvar, 'Serbian Salsa' : NPR
* Top 5 creative ways to serve ajvar — Top 5 Lists 

Катэгорыя:Соусы
Катэгорыя:Балканская кухня
Катэгорыя:Балгарская кухня
Катэгорыя:Македонская кухня
Катэгорыя:Сербская кухня
МАЗ-105

**МАЗ-105** — сучленены аўтобус асабліва вялікага класа. Выпускаўся Мінскім аўтамабільным заводам з 1997. Уніфікаваны з іншымі аўтобусамі сямейства МАЗ-103, створанага па аналогіі аўтобусам Neoplan. У 2007-2008-х гадах быў праведзены рэстайлінг адноснага зыходнага дызайну.

МАЗ-105 мае сучасны выгляд дзякуючы вялікім і розным па форме бакавым вокнам, лабавым шкле прамавугольнай, злёгку выпуклай формы, падзеленым на дзве часткі, увянчаны дысплеем для індыкацыі нумара маршруту.

Рухавіком МАЗ-105 з'яўляецца нямецкі Mercedes-Benz OM906LA (Еўра-3) аб'ёмам 6,37 літры і магутнасцю 279 конскіх сіл. Абсталяваны аўтаматычнай каробкай перадач Voith.

Максімальная хуткасць МАЗ-105 складае 75 км / г. Па замове можа быць усталяваны кандыцыянер, электронная інфармацыйная сістэма, рассоўныя вокны. Ўмяшчальнасць мадэлі — 160-175 чалавек, колькасць сядзячых месцаў вагаецца ад 30 да 36.

## Спасылкі 
 * http://busphoto.ru/photo/250372/  (МАЗ-105 у Мінску)
 * http://busphoto.ru/photo/151050/ (МАЗ-105 у Гомелі)
 * http://busphoto.ru/photo/155769/ (МАЗ-105 у Брэсце)

105
Добрыч

**До́брыч** () — горад у Балгарыі, адміністрацыйны цэнтр Добрыцкай вобласці. Насельніцтва — 90,4 тыс. жыхароў (2012).

## Гісторыя 
На тэрыторыі Добрыча людзі жылі са старажытных часоў. У горадзе былі адкрыты рэшткі рымскага паселішча з IV стагоддзя. У VIII стагоддзі тут быў заснаваны старажытны балгарскі пасёлак. Шматлікія варварскія захопнікі і іншыя качавыя плямёны спусташалі вобласць. Жыццё ў вобласці становіцца больш спакойным толькі ў часы Другога Балгарскага царства.

Сучасны горад узнік у XVI стагоддзі як вялікі і ажыўлены рыначны і рамесны пасёлак. Праз горад праходзілі галоўныя дарогі ад Дуная да Чорнага мора і з Усходняй Еўропы да ўнутранай часткі Балканскага паўвострава. З 1882 гораду была прысвоена назва Добрыч, у гонар сярэднявечнага балгарскага князя Даброціцы, які валодаў гэтымі землямі.

Да 18 стагоддзя насельніцтва горада галоўным чынам складалі туркі, але напачатку 19 стагоддзя, пасля Руска-турэцкіх войнаў (1810, 1828, 1845 гадоў) шматлікія балгарскія пасяленцы з гарадоў Одрын, Котлен і Тырговіштэ пасяліліся ў Добрычы.

У 1851 годзе ўпершыню быў арганізаваны вядомы кірмаш у Добрычы. Тут прадаюцца мноства тавараў з гарадоў Варна, Русэ, Шумен і інш. У 1843 годзе ў горадзе была заснавана першая балгарская царква Св. Георгія, а ў 1844 годзе была пабудавана першая школа. Адраджэнне горада пачалося з 1869 года калі з'явіліся парк, тэлеграфная сувязь з Варнай, пошта і бальніца.

Пасля вызвалення Балгарыі ад туркаў была пракладзена чыгунка, якая злучыла гарады Раздзелна — Добрыч — Кардам, а пазней і румынскі горад Медгія.

## Дэмаграфія 
|}

## Эканоміка 
Добрыч — прамысловы, сельскагаспадарчы і транспартны цэнтр дабруджанскага рэгіёна і адзін з дзесяці найбуйнейшых гарадоў Балгарыі — важны эканамічны, адміністрацыйны і культурны цэнтр Паўночна-Усходняга эканамічнага рэгіёна.

## Славутасці 
У цэнтры горада размешчана мноства музеяў і цікавых месцаў для наведвання:
* Гістарычны музей імя Ёрдана Ёўкава,
* музей «Этнаграфічны дом», які дае ўяўленне аб побыце, традыцыях, рамёствах, звычаях балгараў, якія перасяліліся сюды з розных канцоў краіны.
* Этнаграфічны комплекс «Стары Добрыч»
* Археалагічны музей
* Дом-музей Ёрдана Ёўкава.
* Гарадскі парк «Святы Георгій», створаны ў 1867 годзе
*
## Гарады-пабрацімы 
*

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Статыстыка насельніцтва

Катэгорыя:Гарады Дабрыцкай вобласці
Бургаскае возера

**Бургаскае возера** () — ліман, размешчаны на заходнім узбярэжжы Чорнага мора каля горада Бургас, з'яўляецца найбуйнейшым па плошчы натуральным вадаёмам Балгарыі. Плошча возера складае 27,6 кв.км, даўжыня 9,6 км і шырыня ад 2,5 да 5 км. Глыбіня дасягае 13 метраў.

Воды возера маюць мінералізацыю каля 4-11 ‰. Яго фаўна складаецца з 23-х відаў рыб, 60-і відаў беспазваночных і 254-х відаў птушак.

Возера ўтварылася ў канцы пліяцэну як марскі ліман дзякуючы падвышэнню ўзроўню Чорнага мора ў паледавіковы перыяд, што прывяло да затаплення вусцяў рэк і фарміравання заліва. З адступленнем узроўню мора ў канцы Сярэднявечча большую частку заходняй часткі Бургаскага заліва залілі рачныя адклады, вынесеныя некалькімі малымі рэкамі.

Французскі афіцэр , які наведаў рэгіён у 1784 годзе, апісвае Бургас як найбуйнейшы горад на ўзбярэжжы заліва, і ўпершыню ўсталёўвае назву заліву — Бургаскі, з заўвагай, што раней гэты горад быў вядомы як Порас. Ліман на захад ад горада ён таксама назваў Бургаскім возерам, а натуральную пратоку, якая злучае ліман з Чорным морам — Бургаскай ракой.

Асушванне балот пачалі ў 1921 годзе, з мэтай вызвалення месца для развіцця горада Бургас і рэгіёна ўвогуле. Балоты былі пераўтвораны ў азёры, запоўненыя водамі рэк, папаўнялі балоты, берагі ўмацаваны. У другой палове 1940-х і ў 1980-х гадах адбываецца ўмацаванне берагоў возера і развіццё сучасных мікрараёнаў горада Бургас.

## Літаратура 
* Мичев, Николай; Цветко Михайлов, Иван Вапцаров, Светлин Кираджиев (1989). Geographical dictionary of Bulgaria. София: Наука и изкуство.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Азёры Балгарыі
Катэгорыя:Басейн Чорнага мора
Добра (гміна, Заходнепаморскае ваяводства)

**До́бра** () — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Лабэзскага павета Заходнепаморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Добры. Плошча гміны складае 115,9 км². Станам на 2010 год у гміне Добра пражывалі 4327 чалавек, шчыльнасць — 37 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 9 салецтваў.

## Населеныя пункты 
На тэрыторыі гміны размешчаны 12 населеных пунктаў.

## Галерэя  

File:ZamekVonDewitzWDobrej01.jpg|
File:KosciolSwKlaryWDobrej.jpg|
File:Bienice - pałac.JPG|

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Гміны Лабэзскага павета
Цэнтральны Сулавесі

**Цэнтральны Сулаве́сі** () — правінцыя ў цэнтры і на поўначы вострава Сулавесі ў Інданезіі. Плошча - 61 841,29 км². Насельніцтва (2014 г.) - 2 839 290 чал. Адміністрацыйны цэнтр — Палу.

## Геаграфія
Правінцыя Цэнтральны Сулавесі займае 36,47% ад усёй плошчы вострава Сулавесі. Акрамя таго, у склад правінцыі ўваходзіць марская прастора агульнай плошчай 193 923,75 , на якой месціцца 21 140 дробных астравоў і рыфаў. На асноўнай частцы пераважае горная мясцовасць вулканічнага паходжання. Каля 59,9% мясцовасці мае нахіл болей за 40°. 25,9% зямель знаходзяцца на вышыні болей за 1001 м. На тэрыторыі правінцыі знойдзены такія карысныя выкапні, як нафта, прыродны газ, чырвоны граніт, мармур, вапняк, гіпс, золата і інш.

Вадазбор шматлікіх рэк падзяляецца на 4 асноўныя басейны. У правінцыі існуе 13 азёр. Найбуйнейшае возера Поса займае плошчу 36235,78 га.

Клімат субэкватарыяльны пасатны, у гарах блізкі да умеранага. У раёне Палу сярэднегадавая тэмпература складае +27,7&nbsp;°C. З кастрычніка да сакавіка цягнецца сезон мусонаў. Даліна каля Палу — самае засушлівае месца Інданезіі. Гадавая колькасць ападкаў тут рэдка перавышае 400 мм. Аднак у гарах дастаткова вільготна (каля 70%) нават у сухі сезон.

## Насельніцтва
Рост насельніцтва Цэнтральнага Сулавесі па гадах:

Этнічны склад вельмі стракаты. Цэнтральны Сулавесі насяляюць прадстаўнікі такіх народаў, як каілі, бугі, баджа, гарантала і інш. Большасць вернікаў спавядае іслам (76,6%).

## Эканоміка
Сельская гаспадарка — найбольш развітая галіна эканомікі правінцыі Цэнтральны Сулавесі. Асноўнымі пастаўшчыкамі сельскагаспадарчай прадукцыі з'яўляюцца малыя сялянскія гаспадаркі, якія звычайна не маюць канкрэтнай спецыялізацыі, буйныя плантацыйныя гаспадаркі, дзе вырошчваюць такія таварныя культуры, як гевея, какава, кава, перац, кеш'ю, гваздзіковае дрэва, ваніль, тунг і г. д., а таксама жывёлагадоўчыя фермы. Рыбалоўства мае важнае значэнне не толькі для жыхароў прыбярэжнай зоны, але і ўнутраных раёнаў. У 2010 г. рыбаловы здабылі 141 072, 49 тон рыбы і іншых морапрадуктаў, у той час як штучнае вырошчванне дазволіла забяспечыць гаспадарку  795 166,7 тонамі морапрадуктаў. Прамысловасць прадстаўлена дробнымі харчовымі прадпрыемствамі, здабычай золата і будаўнічых матэрыялаў. Развіваецца турызм.

## Спасылкі
*Provinsi Sulawesi Tengah 
*Central Sulawesi Province
*Indonesia's Official Tourism Website Central Sulawesi

Цэнтральны Сулавесі
Катэгорыя:Сулавесі (востраў)
Палу (Сулавесі)

**Па́лу** () — горад, адміністрацыйны цэнтр інданезійскай правінцыі Цэнтральны Сулавесі. Насельніцтва (2010 г.) — 314 812 чал.

## Геаграфія 
Горад Палу месціцца на беразе вузкага аднайменнага заліва на невысокім вулканічным плато. Найвышэйшы пункт горада — 118 м. Клімат экватарыяльны. Навакольная даліна — адзін з самых засушлівых раёнаў Інданезіі.

## Гісторыя 
Палу вядомы з дакументаў XVII — XVIII стст. як порт, праз які бугі і макасарцы гандлявалі прыбярэжнымі таварамі з галандцамі. У пачатку XX ст. быў уключаны ў склад каланіяльных валоданняў Нідэрландаў. Падчас II Сусветнай вайны выкарыстоўваўся японскімі акупантамі як адміністрацыйны цэнтр паўночна-заходняга ўзбярэжжа Сулавесі. У 1950 г. далучаны да Інданезіі. У 1964 г. стаў адміністрацыйным цэнтрам правінцыі Цэнтральны Сулавесі. У 1978 г. атрымаў статус горада.

У 2004 г. пацярпеў ад моцнага землятруса.

29 верасня 2018 г. прыбярэжная частка і аэрапорт пацярпелі ад моцнага землятрусу і цунамі. Загнула не меней за 384 чал.

## Эканоміка 
Горад Палу — важны транспартны цэнтр Цэнтральнага Сулавесі. Порт Палу звязаны паромнай пераправай з Калімантанам. Працуе аэрапорт. Каля Палу заснавана асобая эканамічная зона (1520 га), на тэрыторыі якой існуюць падатковыя палёгкі для прамысловых прадпрыемстваў.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 
* Інвестары прыглядаюцца да спецыяльнай эканамічнай зоны Палу

Катэгорыя:Гарады Інданезіі
Рэска (гміна)

**Рэ́ска** () — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Лабэзскага павета Заходнепаморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Рэсцы. Плошча гміны складае 285,24 км². Станам на 2013 год у гміне Рэска пражывалі 8311 чалавек, шчыльнасць — 29,2 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 7 салецтваў.

## Населеныя пункты 
На тэрыторыі гміны размешчаны 39 населеных пунктаў.

## Галерэя 

File:Rynek w Resku.jpg|
File:Widok na Starogard.jpg|

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Гміны Лабэзскага павета
Адкрыццё Арэна

**«Адкрыццё Арэна»**, **Стадыён «Спартак»** — стадыён футбольнага клуба «Спартак» (Масква). Адкрыццё адбылося 27 жніўня 2014 года. Стадыён прымае Чэмпіянат свету па футболе 2018 года.

Будаўніцтва пачалося ў лістападзе 2006 года і першапачаткова планавалася, што яно будзе завершана ў 2012 годзе, але пазней тэрмін быў прадоўжаны да 2014 года. Кошт праекта складае 150 мільёнаў еўра. Гэта першы уласны стадыён футбольнага клуба Спартак Масква. Каманда да гэтага часу ніколі не гуляла у хатніх матчах на сваім стадыёне. Стадыён быў афіцыйна адкрыты 5 верасня 2014 года таварыскім матчам паміж Спартаком і ФК Црвена Звезда.

otkrytiye stadium (Spartak). 30-08-2014.jpg|
Открытие Банк Арена (23.08.2021).jpg|
Match veteranov Spartaka (12).jpg|

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт «Адкрыццё-Арэны»

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Масквы
Катэгорыя:Футбольныя стадыёны Расіі
Катэгорыя:Стадыёны чэмпіянату свету па футболе 2018
Катэгорыя:З’явіліся ў 2014 годзе
Катэгорыя:Спорт у Маскве
Катэгорыя:2014 год у Маскве
Катэгорыя:ФК Спартак Масква
Гадзіннікавая вежа (Боцеўград)

**Гадзіннікавая вежа** () — вежа ў цэнтры Боцеўграда (Балгарыя). Гадзіннікавая вежа з'яўляецца сімвалам горада і прысутнічае ў яго гербе, а таксама ўваходзіць у спіс «Ста нацыянальных турыстычных аб'ектаў Балгарыі».

Вежа была пабудавана ў 1862—1864 гадах майстарам Вуна Маркавым з вёскі Врачаш. Арыгінальны гадзіннікавы механізм знаходзіцца ў музеі, а цяперашні зроблены з дэталяў прывезеных з за мяжы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сто нацыянальных турыстычных аб'ектаў Балгарыі
Катэгорыя:Вежы Балгарыі
Катэгорыя:Боцеўград
Катэгорыя:Гадзіннікавыя вежы
Іван Срацімір

**Іван Срацімір** (; 1324—1396) — балгарскі цар у 1356—1396; адзін з дзвюх, разам з братам Іванам Шышманам, апошніх балгарскіх цароў, сын цара Івана Аляксандра.

thumb|left|180px|Другое Балгарскае царства пасля 1371.
З 1356, пасля каранацыі свайго брата Івана Шышмана, Іван Срацімір кіраваў Відзінскай вобласцю як незалежнай дзяржавай. У 1365 Відзінскае царства было акупавана венгерскім каралём Людовікам I, а сам Іван Срацімір быў узяты ў палон. У 1369 Відзінскае царства было адноўлена з дапамогай балгарскага (тырнаўскага) цара Івана Аляксандра, влашскага князя Уладзіслава I і Даброціцы, кіраўніка Дабруджы.

Яго брат Іван Шышман у самым пачатку свайго кіравання, у 1371—1372 гадах, падвергся нападу туркаў, але выратаваўся саступкай часткі сваіх уладанняў. У 1393—1394 туркі ўзялі сталіцу царства Івана Шышмана, Тырнава, і зрынулі яго. Відзінскае царства Івана Сраціміра было падпарадкавана туркамі ў 1396, яго сын і суправіцель Канстанцін II Асень стаў васалам турэцкага султана і апошнім царом Балгарыі.

## Сям’я 
Іван Срацімір быў жанаты двойчы. Пра першы шлюб не вядома нічога. Другі шлюб быў з Ганнай, дачкой влашскага князя Мікалая Аляксандра. Ад другога шлюбу ў Івана Сраціміра былі:
# Даратэя, выйшла замуж за баснійскага бана Твртку I.
# Канстанцін, адзіны сын і спадчыннік Івана Сраціміра. Кіраваў Відзінскім царствам пасля смерці свайго бацькі да 1422. Быў турэцкім васалам.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кіраўнікі Балгарыі
Катэгорыя:Цары балгарскія
Катэгорыя:Постаці Відзіна
Катэгорыя:Відзінскае царства
Катэгорыя:Шышманавічы
Радыёстанцыі Беларусі

Спіс радыёстанцый, якія транслююць на тэрыторыю Рэспублікі Беларусь, з пазначэннем частот іх вяшчання ў FM-дыяпазоне (МГц)

## Спасылкі 
* Radiomap.eu: Радыё ў Мінску / Радио в Минске  

Катэгорыя:Спісы:Беларусь
Нішская аперацыя (1915)

: *Пра бітву Другой сусветнай вайны гл. Нішская аперацыя (1944)*

**Ні́шская апера́цыя** (14 кастрычніка 1915 — 9 лістапада 1915) — ваенная аперацыя падчас Першай сусветнай вайны. Пасля ўступлення ў Першую сусветную вайну балгарская армія ўварвалася на тэрыторыю Сербіі і ў выніку баёў у раёне Маравы прасунулася на 90 км і захапіла Ніш.

## Ход бітвы 
Пасля таго як балгарскія войскі сканцэнтраваліся на мяжы з Сербіяй усё было гатова да пачатку наступу супраць сербскіх войскаў. Раніцай 15 кастрычніка падраздзялення 1-й балгарскай арміі генерала Баяджыева перасеклі сербска-балгарскую мяжу і ўварваліся на тэрыторыю Сербіі. Балгарскія войскі пачалі напады на добра ўмацаваныя пазіцыі сербаў ля Пірата і на рацэ Цімок. Аднак першапачатковыя баі поспеху балгарскім войскам не прынеслі, таксама прасоўванне балгарскіх войскаў абцяжарвалі цяжкапраходныя дарогі і дрэннае надвор'е.

Пасля 10 дзён баёў балгарам усё ж удаецца ўзяць Пірат, а сербскія войскі адыходзяць за Цімок. 1-я балгарская армія з 23 кастрычніка пачала праследаванне сербскіх войскаў. Балгарская армія працягвала наступ і 5 лістапада заняла найважнейшых сербскі горад Ніш. Нішская аперацыя доўжылася 27 дзён і скончылася перамогай балгарскай арміі. Падраздзяленні 1-й балгарскай арміі ўварваліся на тэрыторыю Сербіі на 90 км і занялі найважнейшы населены пункт. Сербскія войскі страцілі каля 6000 чалавек, 60 гармат і вялікую колькасць розных запасаў. Балгарская армія таксама панесла адчувальныя страты, страціўшы каля 9000 чалавек.

## Літаратура 
* Атанас Пейчев. 1300 години на стража. — 2. — София: Военно издателство, 1981. — 277 с.

Катэгорыя:Бітвы Сербіі
Катэгорыя:Бітвы Балгарыі
Катэгорыя:Бітвы Першай сусветнай вайны
Радыё-Мінск

**«Радыё-Мінск»** — беларуская інфармацыйна-музычная радыёстанцыя, якая ўваходзіць у склад медыяхолдынга «Агенцтва „Мінск-Навіны“». Вяшчае з 1 сакавіка 2004 года.

## Фармат 
Радыёстанцыя пазіцыянуецца як «сучаснае радыё для дарослых». Аснову музычнага фармату складаюць галоўныя хіты з сусветнай музычнай гісторыі (пераважна 1980–2000-х гадоў), у тым ліку класіка року, а таксама беларускія кампазіцыі.

Акрамя музыкі, радыёстанцыя актыўна развівае навінавы і размоўны фармат, асвятляючы грамадска-палітычнае жыццё краіны і розныя бакі жыцця сталіцы.

## Зона вяшчання 
«Радыё-Мінск» кругласутачна вяшчае ў FM-дыяпазоне на наступных частотах:
* Мінск — 92,4 МГц
* Брэст — 100,4 МГц
* Віцебск — 106,4 МГц
* Гомель — 105,6 МГц
* Магілёў — 98,1 МГц

Таксама вядзецца інтэрнэт-вяшчанне з афіцыйнага сайта радыёстанцыі.

## Праграмы 
* Playback
* Вячэрнія праўды
* Здаровы поўдзень
* Казачка на добры сон
* Скрынка перадач
* Сямейны альбом
* B-SIDE
* …і яшчэ кагосьці
* Лінейны эфір
* Я толькі спытаць
* ПРАНАСЯСЯПАПАЛАСЕ 
* Кінатрэк
* Па калена ў разоры
* Я люблю свой горад
* Прывітанне з мінулага
* Не праходзьце міма
* ROCK’N'ROLL: зала славы
* Музыка нон-стоп
* Навіны
* Званы госць
* Апошні абзац
* Чаму

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Радыёстанцыі Беларусі
Катэгорыя:Сродкі масавай інфармацыі Мінска
Катэгорыя:Мінск-Навіны
Катэгорыя:З’явіліся ў 2004 годзе
Катэгорыя:2004 год у Мінску
Клімент Баяджыеў

{{Ваенны дзеяч
|імя     = Клімент Баяджыеў
|дата нараджэння  = 
|дата смерці    = 
|месца нараджэння = 
|месца смерці   = 
|выява = Bulgaria General Boyadjiew.jpg
|шырыня = 200 px
|апісанне выявы        =
|мянушка       =
|прыналежнасць =  Балгарыя
|гады службы    = 1883—1916
|званне         = генерал-лейтэнант
|род войскаў      = пяхота
|камандаваў     = пяхотная дывізія,1-я балгарская армія
|частка          =
|бітвы       = Сербска-балгарская вайнаПершая Балканская вайнаДругая Балканская вайнаПершая сусветная вайна
* Балканскі фронт
|узнагароды        =
{ style="background:transparent"

}
|сувязі          =
|у адстаўцы     =
}}

**Клімент Баяджыеў** (15 красавіка 1861, Охрыд, цяпер Паўночная Македонія — 15 ліпеня 1932, Сафія, Балгарыя) балгарскі ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1861 годзе ў Охрыдзе, ваенную адукацыю атрымаў у ваенным вучылішчы ў Сафіі (1883) і ў Ваеннай акадэміі ў Турыне (1893). Служыў у пяхотных падраздзяленнях балгарскай арміі.

Удзельнічаў у сербска-балгарскай вайне, у Першай Балканскай вайне, камандаваў пяхотнай дывізіяй, правёў шэраг паспяховых аперацый супраць турэцкіх войскаў. Асабліва вылучыўся ў бітве пры Чаталджы. Падчас Другой Балканскай вайны камандаваў манеўранай групай, у 1913 годзе стаў ваенным міністрам Балгарыі, у 1915 годзе прызначаны начальнікам генштаба.

З уступленнем Балгарыі ў Першую сусветную вайну, Баяджыеў прызначаны камандуючым 1-й арміі. Удзельнічаў у восеньскай кампаніі 1915 года па разгроме Сербіі. У 1916 годзе пад кіраўніцтвам Баяджыева балгарскія войскі вялі актыўныя баявыя дзеянні на Салоніцкім фронце.
У верасні 1916 года быў адпраўлены ў адстаўку.

Памёр у 1932 годзе ў Сафіі.

## Узнагароды 
* Ордэн «За адвагу» II і III ступені
* Ордэн «Святы Аляксандр» II ступені
* Ордэн «За ваенныя заслугі» IV ступені
* Ордэн «За заслугі»
* Ордэн Святога Станіслава II ступені (Расія)
* Асманскі залаты ордэн «Ліякат»

## Літаратура 
* Залесский К. А. Кто был кто в Первой мировой войне. — М.: АСТ, 2003. — 896 с. — 5000 экз. — ISBN 5-271-06895-1

## Спасылкі 
* Біяграфія Клімента Баяджыева на сайце «Хронас»

Катэгорыя:Военачальнікі Першай сусветнай вайны (Балгарыя)
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты (Балгарыя)
Катэгорыя:Ваенныя міністры Балгарыі
Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам «За адвагу» (Балгарыя)
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «Святы Аляксандр»
Жоры

**Жоры** () — горад на правах павета ў Сілезскім ваяводстве Польшчы.

Адлегласць па прамой паміж гарадамі Жоры — Мінск 722 км, да Варшавы — 290 км.

Насельніцтва — 61 991 жыхароў (2014 год).
Александру Іаан Куза

**Аляксандру Іаан Куза** (, **Аляксандр Іаан I**; , Бырлад — , Гайдэльберг) — князь злучаных княстваў Малдавіі і Валахіі, першы кіраўнік аб'яднанай Румыніі.

## Біяграфія 
Паходзіў з сем'і малдаўскага баярына ў Бырладзе. Адукацыю атрымаў у Парыжы, а таксама ў Балонскім і Павійскім універсітэтах.

У 1848 ён прыняў удзел у вызваленчым руху ў Малдове. Куза быў абраны ў заканадаўчы сход; адзін час быў ваенным міністрам Малдовы. У студзені 1859 быў абраны князем Малдавіі, 5 лютага таго ж года — князем Валахіі. Сумесна з Міхаілам Кагэлнічану правёў шэраг буржуазных рэформаў: аграрную, ваенную, судовую, адміністрацыйную, рэформу адукацыі, секулярызацыю манастырскіх земляў і іншыя.

Зацверджанне султана прыйшло толькі ў 1861, і 24 снежня 1861 года Куза абвясціў сябе князем аб'яднанай Румыніі. Яго абралі два разы. Праводзіў актыўную знешнюю палітыку. Вызваленне сялян і іншыя праекты рэформаў выклікалі моцную апазіцыю сярод ультракансерватыўнай партыі.

У 1866 годзе ў выніку ваеннай змовы так званай «жахлівай кааліцыі» Куза быў зрынуты з прастола. Ён пакінуў княства і памёр у 1873 годзе ў Гайдэльбергу.

Куза быў пахаваны ў сваёй рэзідэнцыі ў Руджыноасе, а пасля Другой сусветнай вайны яго прах быў перапахаваны ў Ясах.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Аляксандру Іаан Куза
* 

Катэгорыя:Міністры абароны Малдовы
Катэгорыя:Гаспадары малдаўскія
Катэгорыя:Гаспадары валашскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Румыніі
Катэгорыя:Фанарыёты
Катэгорыя:Аб’яднанае княства Валахіі і Малдовы
Катэгорыя:Кіраўнікі Малдавіі і Валахіі
Катэгорыя:Пахаваныя ў Румыніі
Касцёл Святога Станіслава (Лядск)

**Касцёл Святога Станіслава** — каталіцкі храм у цэнтры в. Лядск (Шчучынскі раён). Помнік архітэктуры неаготыкі з элементамі стылю мадэрн.

## Архітэктура 
Пабудаваны ў 20 ст. з цэглы, неатынкаваны. Уяўляе сабой прамавугольны ў плане аб'ём накрыты двухсхільным дахам, да якога прыбудавана пацігранная апсіда. Да галоўнага фасада далучана высокая двух'ярусная вежа (чацвярык на васьмерыку), завершаная высокім шатром. Дэкор фасадаў уключае аркатурныя паясы, раскрапаваныя над стральчатымі аконнымі праёмамі своеасаблівымі шырокімі лапаткамі, якія прарэзаны вокнамі-ружамі. Унутры касцёл падзелены на тры нефы, перакрытыя крыжовымі скляпеннямі. У інтэр'еры вылучаны дапаможныя памяшканні ў нартэксе і абапал апсіды.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў неагатычным стылі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі мадэрн
Катэгорыя:Касцёлы Шчучынскага раёна
Катэгорыя:Цагляная архітэктура
Катэгорыя:Лядск
Барыс II

**Барыс II** (; —) — цар Балгарыі з 969 па 977 гады, з 971 года знаходзіўся ў візантыйскім палону, аднак на радзіме працягваў лічыцца балгарскім царом. Старэйшы сын цара Пятра I і царыцы Ірыны.

## Біяграфія 
### Пачатак кіравання 
Барыс нарадзіўся ў Канстанцінопалі ў 931 годзе. Пра яго жыццё нічога невядома да 968 года, калі ён у складзе Балгарскага пасольства прыбыў у Канстанцінопаль да Нікіфара II Фокі для заключэння міру. Годам раней па просьбе візантыйцаў у Балгарыю ўварваліся войскі князя Святаслава. Аднак пасля разгрому балгарскай арміі, замест таго каб вярнуцца ў Кіеў, русы захапілі ўсходнюю (прычарнаморскую) частку Балгарыі з гарадамі Дарастолам і Малым Праславам (у рускіх крыніцах — Пераяславец), куды Святаслаў перанёс сваю сталіцу. У выніку перамоў быў заключаны балгара-візантыйскі саюз супраць Русі, а Барыс і яго брат Раман засталіся ў Канстанцінопалі як закладнікі.

У 969 годзе, у выніку другога паражэння ад русаў, Пётр I адрокся ад прастола і візантыйцы адпусцілі Барыса, каб той заняў трон бацькі. Не ў сілах супрацьстаяць Святаславу, новы цар заключыў саюз з русамі. Дружыны кіеўскага князя працягнулі наступ у Фракіі, дзе ў 970 годзе пад Аркадыёпалем пацярпелі паражэнне. З гэтага моманту візантыйцы пад кіраваннем новага імператара Іаана Цымісхія пачалі паход на поўнач, падчас якога аблажылі Праслаў.

### У візантыйскім палоне 
300px|thumb|right|Візантыйскі імператар Іаан Цымісхій вяртаецца ў Канстанцінопаль пасля перамогі над балгарамі
Хоць балгары і русы разам абаранялі горад, візантыйцам удалося падпаліць і захапіць сталіцу. Барыс II стаў цяпер ганаровым палонным Іаана Цымісхія, які працягнуў праследаванне русаў да Дарастола, сцвярджаючы, што дзейнічае як саюзнік і абаронца Барыса. Пасля таго як Святаслаў і Цымісхій дасягнулі мірнага пагаднення і князь накіраваўся ў Кіеў, Іаан Цымісхій з трыумфам вярнуўся ў Канстанцінопаль. Візантыйцы не спяшаліся вызваляць акупаваную Балгарыю і ў тым жа годзе імператар на ўрачыстай цырымоніі пазбавіў Барыса царскіх рэгалій, а ўсходняя Балгарыя перайшла пад прамое візантыйскае кіраванне.

Хоць мэтай цырымоніі 971 года было сімвалічнае спыненне існавання Балгарскага царства, Візантыя не змагла зацвердзіць сваё кіраванне ў заходняй частцы Балгарыі. У 977 годзе браты Барыс і Раман беглі з палону ў заходнюю Балгарыю. На мяжы Барыса з-за яго грэчаскага адзення вартаўнікі прынялі за візантыйскага вяльможу і забілі.

## Літаратура 
* 
* Пётр Карышковский:
** Русско-болгарские отношения во время Балканских войн Святослава // Вопросы истории. 1951. № 8;
** О хронологии русско-византийской войны при Святославе // Византийский временник. 1952. Т. V;
** К вопросу о первоисточниках по истории походов Святослава // Краткие сообщения Института славяноведения. 1952. № 9;
** Балканские войны Святослава в византийской исторической литературе // Византийский временник. 1953. Т. 6;
* Павлов, Пламен. Борис II и войната с Киевска Рус

Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы X стагоддзя
Катэгорыя:Кіраўнікі Балгарыі
Катэгорыя:Цары балгарскія
Бурзэравыя

**Бурзэравыя** (*Burseraceae*) — сямейства двухдольных кветкавых раслін, якое ўваходзіць у парадак Сапіндакветныя і складаецца з 17-18 родаў і каля 540 відаў. Віды сямейства растуць у трапічных абласцях Азіі, Афрыкі і Амерыкі. Сярод прадстаўнікоў сямейства сустракаюцца як дрэвы, так і хмызнякі. Члены сямейства характарызуюцца араматычнай карой, якая абсыпаецца, і неалергеннымі смоламі, якія выдзяляюцца імі (ладан, міра і інш.)

## Трыбы, падтрыбы і роды 
## Спасылкі 
* Burseraceae на Delta-intkey.com  
* 


Катэгорыя:Сямействы раслін
Раман Яраш

**Рама́н Я́раш** (нар. май , , Гомельская вобласць) — беларускі музыкант.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў маі 1978 г. у Брагінскім раёне Гомельскай вобласці. Пасля красавіка 1986 г. сям’я двойчы з’яджала з радзімы далей ад Чарнобыля і адзін раз вярталася. Скончыў Бярэзінскую школу-гімназію № 1. Атрымаў дыплом выкладчыка гісторыі і замежнае мовы ў БДПУ імя Максіма Танка. У магістратуры і аспірантуры займаўся археалогіяй. Навучаўся на аддзяленні найноўшай гісторыі Беларускага калегіуму. Сябра РМГА «Студэнцкае этнаграфічнае таварыства».

З гітарай пазнаёміўся ва ўніверсітэце. Спяваць вучыўся разам з сябрамі з гурту аўтэнтычнага спеву «Кудзьмень» у Ірыны Мазюк і ад вясковых непрафэсійных выканаўцаў падчас экспэдыцыяў. На губны гармонік натхніў Роберт Алан Цымерман.

## Дыскаграфія 
### Zināt. Raudāt. Dziedāt. 
Выпушчаны ў 2011 годзе, выдавец FK 034. Альбом створаны на вершы латышскага паэта Яніса Яўнсудрабіньша. Аранжаванне, пераклады, партыі на ўсіх інструмэнтах выканаў сам Раман. Вокладка аформленая на латышскай мове і аздобленая жывапісам .

Спіс кампазіцый:

# Kam prieku sauc
# Tik vēji
# Kad zelta vējš pa ziediem iet
# Jaunā gadā
# Vēlies tu
# Pavasars
# Tu mana baltā ilgu pils
# Cerība
# Valsis
# Lai tu kādus dubļus bristu
# Klausies (Imanta Ziedoņa dzejolis)

## Супольныя праекты 
* Праект Радыё Свабода — «Барды свабоды»
* Канцэртная праграма «Купала — Караткевіч» (у суаўтарстве з Андрэем Касьценем і Віктарам Сямашкам у межах кампаніі «Будзьма беларусамі!»)

## Удзел у фэстах 
* Бардаўская восень (2007)
* Эндарфін (2010)
* Купалаўскія вакацыі (2013)
* Tarptautinis folkloro festivalis «Parbėg laivelis» (Клайпеда, Літва) (2014)

## Спасылкі 
* Старонка ва Ў Кантакце
* Старонка на Фэйсбуку
* Плэйліст на Youtube

Катэгорыя:Музыканты Беларусі
Бульбафілум

**Bulbophyllum** — род шматгадовых травяністых раслін сямейства Архідныя.

Адзін з найбольш шматлікіх родаў сямейства Архідныя.

## Назва 
Абрэвіятура родавай назвы ў прамысловым і аматарскім кветкаводстве — **Bulb.**.

## Экалогія 
Эпіфіты, радзей літафіты або наземныя расліны. Распаўсюджаныя ў трапічнай частцы Азіі, у Новай Гвінеі, Паўднёвай, Цэнтральнай і паўночнай Амерыцы.

## Некаторыя віды 
* 
* 

## Літаратура 
* *Черевченко Т. М.* Тропические и субтропические орхидеи — Киев: Наукова думка, 1993.
* Siegerist, Emly S.: Bulbophyllums and their allies: a grower's guide. — Portland, Or.: Timber Press, 2001. — 251. ISBN 0-88192-506-3.
## Спасылкі 
* Видовые очерки и фотографии на сайте Internet Orchid Species Photo Encyclopedia
* Таксономия на сайте Tropicos
* 

Катэгорыя:Пакаёвыя расліны
Катэгорыя:Эпідэндравыя
Кальвінскі збор (Койданава)

**Койданаўскі кальвінскі збор** — рэлігійная грамада і кальвінскі храм у пачатку XVII — першай палове XX ст. у мястэчку Койданава (з 1932 года — Дзяржынск).

## Гісторыя 
Пабудаваны ў 1613 годзе ў гатычным стылі па фундацыі Крыштафа Мікалая Радзівіла «Пяруна» на месцы старажытнага гарадзішча, вядомага як Койданаўскі замак. Пры будаўніцтве выкарыстоўвалі цэглу памерам 27х13х7 см на вапнава-пясчанай рошчыне. Перабудаваны ў 1884 годзе. У зборы захоўвалася Берасцейская Біблія 1563 года.

## Гл. таксама 
* Койданаўскі замак

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў гатычным стылі
Катэгорыя:Збудаванні Вялікага Княства Літоўскага ў гатычным стылі
Катэгорыя:Гісторыя Дзяржынска
Катэгорыя:Славутасці Дзяржынска
Катэгорыя:Колішнія культавыя збудаванні Беларусі
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Дзяржынска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1613 годзе
Катэгорыя:Абарончыя храмы Беларусі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Беларусі, знішчаныя савецкай уладай
Кальвінскі збор (Слуцк)

**Кальвінскі збор** — колішні кальвінскі храм у Слуцку, кафедральны сабор Літоўскай правінцыі

## Гісторыя 
Кальвінскі збор у Слуцку быў заснаваны князем Янушам Радзівілам у 1617 г. Пабудавалі яго з дрэва. Храм знаходзіўся ў Новым горадзе на беразе ракі Случ. Неаднойчы аднаўляўся пасля пажараў. Верагодна некалькі разоў стары будынак замяняўся новым. Як паведамляюць крыніцы, кальвіністы часам мелі два зборы: «… ідучы ад замку, праз мост малы да Новага горада … на левым баку … над ставамі ракі Случы стаяць два зборы, вялікі i малы».

У 1851 г. замест драўлянага па праекту архітэктара К. Хршчановіча ўзводзіцца мураваны будынак збору.

Падчас Другой сусветнай вайны збор быў пашкоджаны. Званіца, якая захавалася, была разабрана савецкай адміністрацыяй у пасляваенны час.

## Архітэктура 
Новы будынак збора быў пастаўлены побач з гімназіяй, уваходам арыентыраваны на вуліцу Шырокую. Уяўляў сабой прамавугольны ў плане аб’ём, накрыты вальмавым дахам, з алтарнай апсідай i шатровай трох’яруснай вежай-званіцай на галоўным фасадзе. Чацверыковыя ярусы вежы аддзяляліся адзін ад аднаго прафіляванымі карнізамі. Ніжні, роўны вышыні асноўнага аб’ёма, меў уваходны праём i выконваў ролю бабінца. Невысокі сярэдні — yпрыгожваўся паўкруглым сандрыкам. Сцены чацвярыка трэцяга ярусу праразаліся парнымі аконнымі праёмамі. Завяршалася вежа высокім васьмігранным шатром, i развёрнутымі па дыяганалі чацвярыковымі шатровымі вежачкамі-пінаклямі, якія стаялі па вуглах i па перыметру злучаліся між сабою фігурнай металічнай агароджай. Вуглы вежы i асноўнага аб’ёма былі апрацаваны пілястрамі. Пілястры члянілі i бакавыя сцены будынка. Парныя, выцягнутыя ўгару, з паўкруглымі завяршэннямі, трохлапасцёвыя аконныя праёмы аб’ядноўваліся стрэлападобнымі ліштвамі. Прысутнасць элементаў раманскага, гатычнага i класіцыстычнага стыляў, гаворыць аб эклектычным характары будынку. Дамінаванне сярод іх выцягнутых уверх, стрэлападобных формаў, надае яму характэрны гатычны выгляд.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Слуцка
Катэгорыя:Храмы Слуцка
Катэгорыя:Колішнія кірхі Беларусі
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1851 годзе
Катэгорыя:1851 год у Беларусі
Руда Слёнска

**Ру́да Слё́нска** () — горад на правах павета ў Польшчы, у Сілезскім ваяводстве.

Адлегласць па прамой паміж гарадамі Руда Слёнска — Мінск 700 км, да Варшавы — 264 км.

Насельніцтва — 141 315 жыхароў (2014).

Прамысловасць прадстаўленая чорнай металургіяй, машынабудаваннем, хімічнай, шкляной, харчовай і інш.

## Вядомыя асобы 
* Анджэй Плута (нар. 2000) — польскі баскетбаліст.
* Майка Шчэпаньска-Пагода (нар. 1995) — польская валейбалістка.
* Атыля Янджэйчак — польская плыўчыха.

## Спасылкі
Пякары Слёнске

**Пяка́ры Слё́нске** () — горад на правах павета ў Польшчы, у Сілезскім ваяводстве.

Адлегласць па прамой паміж гарадамі Пякары Слёнске — Мінск 688 км, да Варшавы — 250 км.

Насельніцтва — 57 034 жыхароў (2014 год).

Прамысловасць прадстаўленая чорнай металургіяй, машынабудаваннем, хімічнай, шкляной, харчовай і інш.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы
МАЗ-215

**МАЗ-215** — нізкападлогавы аўтобус асабліва вялікай умяшчальнасці, прызначаны для перавозкі пасажыраў на гарадскіх маршрутах.

## Тэхнічныя характарыстыкі 
* Мадэль рухавіка — Mercedes-Benz OM 926LA (Еўра-5)
* Магутнасць рухавіка, кВт / к.с. — 240 (326)
* Скрынка перадач — ZF 6HP604C, аўтаматычная
* Падвеска пярэдняй / сярэдняй / задняй восі — залежная, пнеўматычная, двухбалонная
* База, мм — 5865 + 6937
* Габарытныя памеры, мм — 18750/2550/3150
* Колькасць месцаў для сядзення — 35
* Намінальная ёмістасць, чал — 176
* Размеркаванне масы і нагрузак
** Нагрузка на пярэднюю вось, кг — 6900
** Нагрузка на заднюю вось, кг — 11500/10000
* Поўная маса, кг — 28000
* Колы дыскавыя — 8.25 * 22.5
* Шыны — 275 / 70R22.5

## Мадыфікацыі 
* **МАЗ-215.067**
* **МАЗ-215.069** — Спецыяльная мадыфікацыя для аўтобуснага маршрута 100 у Мінску.
* **МАЗ-215.169** — Чатырохдзверная мадыфікацыя.
* **МАЗ-215.М69** — Экспарт у Сербію.

## Галерэя 

Файл:Аўтобус МАЗ-215.067.jpg|МАЗ-215.067
Файл:20190526 115418 Bus in Niezaliežnasci Avenue, Minsk May 2019.jpg|МАЗ-215.069 (Турыстычны)
Файл:Аўтобус МАЗ-215.169.jpg|МАЗ-215.169
Файл:MAZ 215 C&LC.jpg|МАЗ-215.М69

## Гл. таксама 
* МАЗ-105
* МАЗ-205

## Спасылкі 
* http://www.maz.by/ru/products/passenger_vehicle/2290/ 
* http://busphoto.ru/photo/233487/(http://busphoto.ru/photo/233487/?vid=193959) (МАЗ-215 у Мінску)
* http://busphoto.ru/photo/118701/(http://busphoto.ru/photo/118701/?vid=193961) (МАЗ-215 у Мінску)
* http://busphoto.ru/photo/244835/(http://busphoto.ru/photo/244835/?vid=263668)  (МАЗ-215 у Гомелі)
* http://busphoto.ru/photo/184566/  (МАЗ-215 у Гомелі)
* http://busphoto.ru/photo/238140/ (МАЗ-215 у Баранавічах)
* http://busphoto.ru/photo/234506/ (МАЗ-215 у Смургоні)
* http://busphoto.ru/photo/233245/  (МАЗ-215 у Тыхы)

215
Катэгорыя:Транспартныя сродкі, прадстаўленыя ў 2011 годзе
Кракаўская акадэмія мастацтваў

**Кракаўская акадэмія мастацтваў імя Яна Матэйкі ў Кракаве** () — найстарэйшая мастацкая вышэйшая навучальная ўстанова ў Польшчы.

## Гісторыя 
Заснавана ў 1818 годзе. Першапачаткова працавала як Школа рысунку і жывапісу пры факультэце літаратуры кракаўскага Ягелонскага ўніверсітэта (заснаваны ў 1364).

Пасля аддзялення ад універсітэта ў 1873, стала Школай вытанчаных мастацтваў, першым дырэктарам якой быў вядомы польскі гістарычны жывапісец Ян Матэйка (1838—1893), які адыграў вялікую ролю ў фарміраванні мастацкай супольнасці Кракава і выхаванні многіх выдатных студэнтаў, якія сталі вядомымі дзеячамі культуру Польшчы. З 1979 года акадэмія носіць яго імя.

Выкладчыкамі і прафесарамі навучальнай установы былі Ф. Цынк, А. Грыдлеўскі, Л. Лефлёр

Пасля смерці Я. Матэйкі, важную ролю ў дзейнасць Школы адыграў рэктар Юліян Фалат, які кіраваў ёю з 1875 па 1909, вядомы мастак-пейзажыст і выдатны рэфарматар, пры якім у 1900 Школа стала Акадэміяй вытанчаных мастацтваў. Ініцыяваў развіццё ў Акадэміі новых творчых плыняў і арганізаваў, акрамя жывапісу, навучанне графіцы і архітэктуры. Запрасіў на педагагічную працу шэраг вядомых майстроў, у тым ліку, Т. Аксянтовіча, В. Вейса, С. Выспянскага, Л. Вычулкоўскага, К. Лашчка, Я. Мальчэўскага, Ю. Мехофера, Ю. Панкевіча, Я. Станіслаўскага і інш.

## Факультэты 
* дызайну інтэр'ера
* прамысловага дызайну
* графікі
* захавання (кансервацыі) і рэстаўрацыі твораў мастацтва
* жывапісу
* скульптуры

Акрамя таго, пры Акадэміі працуюць міжфакультатыўная кафедра тэорыі і гісторыі мастацтва, курсы замежных моў і фізічнай культуры.

## Спасылкі 
* Akademia Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie 


Катэгорыя:Акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:З’явіліся ў 1818 годзе
Катэгорыя:1818 год у Кракаве
Цыліндрычнае скляпенне

**Цыліндрычнае скляпенне** — скляпенне, якое ўтварае ў папярочным сячэнні паўкола або палову эліпса, парабалы і інш. Гэта найпрасцейшы і найбольш распаўсюджаны тып скляпенняў. Перакрыцце ў ім абапіраецца на паралельна размешчаныя апоры — дзве сцяны, рад слупоў або аркады.

Хоць цыліндрычныя скляпенні з'явіліся ўжо ў 4—3 тыс. да н.э. у Егіпце і Месапатаміі, масавае выкарыстанне арачна-купальнай сістэмы перакрыццяў пачалося толькі ў архітэктуры Старажытнага Рыма. Да гэтага часу прынята адносіць вынаходства аркі і купала, а таксама асноўных тыпаў скляпенняў, у аснове якіх ляжаць два гэтыя канструктыўныя элементы. З часам колькасць гэтых тыпаў павялічылася.

Шляхам скрыжавання двух скляпенняў цыліндрычнай або корабавай формы аднолькавай вышыні пад прамым вуглом утвараецца крыжовае скляпенне.

## Тыпы 
У залежнасці ад профіля аркі бываюць:
* паўцыркульныя
* спічастыя
* корабавыя
* эліптычныя
* парабалічныя

## Спасылкі 
Катэгорыя:Скляпенні
Крыжовае скляпенне

**Крыжовае скляпенне** — скляпенне, якое ўтвараецца шляхам скрыжавання двух скляпенняў цыліндрычнай або корабавай формы аднолькавай вышыні пад прамым вуглом. Ужываўся для перакрыцця квадратных, а часам прамавугольных у плане памяшканняў. Ён можа абапірацца на апоры (слупы, калоны) па вуглах, што дазваляе засяродзіць нагрузку толькі на вуглавых апорах.
 ў Венецыі.]]

Гатычнае крыжовае скляпенне, якое ўяўляе сабой каркасную канструкцыю ў выглядзе сеткі нервюр, на якія абапіраюцца распалубкі. Характэрным з'яўляецца выразна выяўленыя прафіляваныя дыяганальныя рэбры, якія складаюць асноўны рабочы каркас, які ўспрымае асноўныя нагрузкі. Распалубкі выкладваліся як самастойныя малыя скляпенні, якія абапіраюцца на дыяганальныя рэбры.

Крыжовыя скляпенні шырока выкарыстоўваліся ў архітэктуры Старажытнага Рыма і Візантыі. Заходнееўрапейская готыка аддавала перавагу крыжовыя скляпенні, максімальна іх развіўшы ў бок спічастасці.

Купал, пастаўлены з барабанам на крыжовае перакрыцце называецца крыжова-купальным скляпеннем.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Скляпенні
Алоха

alt=Вокладка развітальнае песні "Алоха Оэ" апошняй каралевы Гаваяў Ліліўокалані|thumb|265x265px|Вокладка развітальнае песні "Алоха Оэ" апошняй каралевы Гаваяў Ліліўокалані
**Ало́ха** — слова гавайскага паходжання з шырокім спектрам значэнняў. Алоха выкарыстоўваецца каб выказаць пачуцці прыхільнасці, любові, спачування, пажаданні міру, а таксама як прывітанне і развітанне. Алоха таксама ўжываецца як мянушка штату Гаваі і як назва традыцыйнай .

## Этымалогія 
Алоха паходзіць ад прота-палінезійскага кораню **qarofa*, чым таксама тлумачыцца прысутнасць падобных словаў у іншых палінезійскіх мовах. *Aroha* ў Маары і *alofa* ў Самоа і Тонга таксама значаць *каханне* ці *любоў* (адсюль назва сталіцы Тонга — Нукуалофа, у перакладзе *жытло любові*).

Згодна з народнай этымалогіяй, слова ўтварылася з двух каранёў: *alo*, што значыць *прысутнасць*, *твар*, *дзяліць*, і *hā*, што перакладаецца як *подых жыцця*. Тым не менш, у параўнанні з *hā*, апошні гук у слове *aloha* не падаўжаецца.

## Ужытак 
Выкарыстанне *алоха* для вітання пашырылася пасля кантактаў гавайцаў з еўрапейцамі і амерыканскімі місіянерамі, якія папулярызавалі яго ўжытак у дадатку да гавайскіх словаў *kakahiaka* (раніца), *ʻauinalā* (дзень) і *ahiahi* (вечар). У цяперашні час *алоха* ўжываецца сярод насельніцтва Гаваяў само па сабе ці ў спалучэнні з абдымкамі (з сям'ёй і сябрамі) як універсальнае прывітанне і развітанне.

Таксама папулярная канцэпцыя *дух алоха* (Aloha spirit), што для жыхароў Гаваяў адлюстроўвае глыбейшы сэнс светаадчування і чалавечых суадносін у духу добразычлівасці, гасціннасці, узаемнае дапамогі і разумення.

Шырока вядомая песня , напісаная апошняй каралевай Гаваяў Ліліўокалані як развітанне з каралеўствам пасля захопу ўлады ўзброенымі амерыканскімі плантатарамі і нашчадкамі хрысціянскіх місіянераў у дзяржаўным перавароце 17 студзеня 1893 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прывітанні
Катэгорыя:Культура Гаваяў
МАЗ-107

**МАЗ-107** — 14-метровы трохвосевы аднасекцыйны аўтобус асабліва вялікага класа, які выпускаўся Мінскім аўтамабільным заводам з 2001 г. Адносіцца да першага пакалення аўтобусаў МАЗ, уніфікаваны з МАЗ-103 і МАЗ-105, мае падабенства з аўтобусамі Neoplan N4016 і Neoplan N4020, на аснове якіх створана сямейства.

Выпускалася некалькі мадыфікацый з рознымі рухавікамі і скрынкамі перадач. У 2008 годзе пачалі выпускаць рэстайлінгавыя мадыфікацыі МАЗ-107.46*, у якіх быў зменены дызайн пераду і задняй панэлі. На працягу вытворчасці ліквідаваліся недахопы і паляпшаліся ўжо існуючыя перавагі.

Для МАЗ-107 прадугледжаны самыя разнастайныя камплектацыі. Аўтобус можа быць укамплектаваны нямецкімі (Mercedes-Benz ці MAN) альбо беларускімі (ММЗ) рухавікамі, механічнай ці аўтаматычнай каробкай перадач. Магчыма рознае планаванне салона і колькасць месцаў, маецца шырокі спіс дадатковага абсталявання. МАЗ-107 і іншыя МАЗы першага пакалення выпускаліся разам з МАЗамі другога пакалення і перажывалі пастаянныя ўдасканаленні.

МАЗ-107 эксплуатуецца ў гарадах Беларусі (найбольшая колькасць арыгінальных МАЗ-107 у Гомелі), Расіі, Украіны, Румыніі, Эстоніі, Польшчы, Кубы. Шырока распаўсюджаны ў Маскве (каля 370).

На базе МАЗ-107 планавалася наладзіць вытворчасць тралейбусаў МАЗ-107Т, аднак праект не быў ажыццёўлены.

МАЗ-107 выпускаўся таксама ў прыгарадным варыянце.

## Спасылкі 
* http://fotobus.msk.ru/photo/1072412/ 
* http://fotobus.msk.ru/photo/1173813/ 
* http://fotobus.msk.ru/photo/142365/ 
* http://fotobus.msk.ru/photo/1173816/ 
* http://fotobus.msk.ru/photo/1173815/ 

107