open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Лінен

**Лінен** () — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Мюнстэр. Уваходзіць у склад раёна Штайнфурт. Насельніцтва — 8578 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 73,27 км². Афіцыйны код — 05 5 66 044.

Катэгорыя:Камуны Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Кацярына Пятроўна Кармызава

**Кацярына Пятроўна Кармызава** (нар. , в. Прылёпаўка, Чавускі раён) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

## Біяграфія 
3 1945 года працавала ў калгасе імя Леніна Ліпскага раёна, у 1953—1976 гадах — птушніца Мінскай птушкафабрыкі імя Крупскай.

Званне Героя Сацыялістычнай Працы было прысвоена у 1966 годзе за поспехі і павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак прадуктаў птушкагадоўлі.

У 1967 — 1971 гадах была дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР. Прымала актыўны ўдзел у грамадскім жыцці гаспадаркі, раёна.

## Спасылкі 
* Героі Сацыялістычнай Працы 

 
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 7-га склікання
Дзяніс Прохараў

**Дзяніс Прохараў**, пазыўны **Кіт** (нар. 1995, Беларусь) — украінскі ваеннаслужачы, беларускі добраахвотнік, камандзір палка Каліноўскага (да 2024).

## Біяграфія 
У канцы 2014 года у 18 гадоў з’ехаў з Беларусі ва Украіну, у 2015 годзе далучыўся да палка «Азоў». Быў інструктарам па фізічнай падрыхтоўцы, пазней прайшоў курс павышэння кваліфікацыі і стаў інструктарам па тактычнай падрыхтоўцы. У 2015 годзе Прохараў ваяваў пад Мар’інкай Данецкай вобласці ў складзе тактычнай групы «Беларусь».

У ліпені 2019 года Прохараў атрымаў украінскае грамадзянства.

З пачаткам расійскага ўварвання ў 2022 годзе Прохараў далучыўся да абароны Кіева, удзельнічаў у баі за Бучу 3 сакавіка 2022 года, атрымаў аскепкавае раненне.

У 2026 годзе яго завочна прыгаварылі да 25 гадоў турмы і буйнога штрафу.

## Узнагароды 
* медаль Ордэна Пагоні (2024).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Полк Каліноўскага
Віцебскія губернскія маршалкі

Спіс маршалкаў дваранства Віцебскай губерні.

## Літаратура 
* *Краснолуцкий, А.Ю.* Злая судьба рода Голынских? / А.Ю. Краснолуцкий. — Санкт-Петербург : Политехн. ун-т, 2009. — 233 с.
* *Раюк, А.Р.* Нефармальныя сувязі паміж дваранствам Полацкай (Віцебскай) губерні ў 1772—1863 гг. / А.Р. Раюк // Пытанні мастацтвазнаўства, этналогіі і фалькларыстыкі / Цэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі ; навук. рэд. А.І. Лакотка. — Мінск : Права і эканоміка, 2017. — Вып. 22. — С. 380—383.
Рыгор Васілевіч Раманаў

**Рыгор Васілевіч Раманаў** (;  — ) — савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч. Член Палітбюро ЦК КПСС (1976—1985). Кандыдат у члены Палітбюро ЦК КПСС (1973—1976). Сакратар ЦК КПСС (1983—1985), Першы сакратар Ленінградскага абкама КПСС (1970—1983).

Герой Сацыялістычнай Працы (1983), кавалер пяці ордэнаў Леніна (1963, 1969, 1973, 1981, 1983).

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Наўгародскай вобласці
Катэгорыя:Першыя сакратары Ленінградскага абкама КПСС
Катэгорыя:Члены Палітбюро ЦК КПСС
Катэгорыя:Сакратары ЦК КПСС
Катэгорыя:Дэпутаты Савета Нацыянальнасцей Вярхоўнага Савета СССР ад РСФСР
Катэгорыя:Дэпутаты Савета Нацыянальнасцей Вярхоўнага Савета СССР 11-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Савета Нацыянальнасцей Вярхоўнага Савета СССР 10-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Савета Нацыянальнасцей Вярхоўнага Савета СССР 9-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Савета Нацыянальнасцей Вярхоўнага Савета СССР 8-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Савета Нацыянальнасцей Вярхоўнага Савета СССР 7-га склікання
Катэгорыя:Члены Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 9-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 10-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 11-га склікання
Катэгорыя:Дэлегаты XXIII з’езда КПСС
Катэгорыя:Дэлегаты XXIV з’езда КПСС
Катэгорыя:Дэлегаты XXV з’езда КПСС
Катэгорыя:Дэлегаты XXVI з’езда КПСС
Марцін Карніцкі

**Марцін Карніцкі** (;  — ) — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Карніцкіх. Нарадзіўся ў сям’і Францішка Карніцкага і Ганны з Беніслаўскіх.

Маршалак шляхты Люцынскага павета ў 1816—1819 гадах, маршалак шляхты Віцебскай губерні ў 1826—1828 і 1830—1834 гадах.

## Сям’я 
Ажаніўся з Сафіяй Борх, дачкой графа Юзафа Борха, віцебскага губернскага маршалка (1802—1805, 1808—1814). Меў адну дачку Эмілію (1815—1895), якая выйшла замуж за Яна Непамуцэна Карніцкага.

## У культуры 
Пісьменнік і гісторык Міхал Борх, брат жонкі, у сваёй працы «Два словы пра Дзвіну» («Dwa słowa o Dwinie», 1843) змясціў верш, прысвечаны маршалку Марціну Карніцкаму.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Павятовыя маршалкі люцынскія
Катэгорыя:Губернскія маршалкі віцебскія
Марцін
Ігнат Шадурскі

**Ігнат Шадурскі** (;  — , Асвея) — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Шадурскіх. Нарадзіўся ў сям’і Юзафа Шадурскага.

Маршалак шляхты Дрысенскага павета ў 1831—1838 гадах, маршалак шляхты Віцебскай губерні ў 1835—1838 гадах.

## Сям’я 
У шлюбе з Міхалінай Вяльгорскай, дачкой Міхала Вяльгорскага.
	

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Павятовыя маршалкі дрысенскія
Катэгорыя:Губернскія маршалкі віцебскія
Ігнат
Узброеныя сілы Іспанскай Рэспублікі

**Узброеныя сілы Іспанскай Рэспублікі** () або **Іспанскія рэспубліканскія ўзброеныя сілы** — нацыянальныя ўзброеныя сілы Другой Іспанскай Рэспублікі, якія існавалі з 1931 па 1939 год і прымалі ўдзел у грамадзянскай вайне ў Іспаніі. Дзяліліся на **Іспанскую рэспубліканскую армію** (), з 1936 года — **Народная армія Іспанскай Рэспублікі** (); **Іспанскі рэспубліканскі флот** (), які ўключаў у сябе марскую авіяцыю; **Іспанскую рэспубліканскую авіяцыю** (), у склад якой таксама ўваходзіла на некаторых этапах марская авіяцыя.

Гісторыя Узброеных сіл Іспанскай Рэспублікі дзеліцца на дзве часткі: даваенную, калі яны былі адзінай арганізацыяй, і ваенную, калі частка арміі падтрымала путчыстаў з іспанскай фалангі, а частка засталася лаяльнай рэспубліканскаму ўраду і ўступіла ў канфлікт з нацыяналістамі.

## Спасылкі 
* *Foro Militar General* 

Катэгорыя:Узброеныя сілы Другой Іспанскай Рэспублікі
Плюсквамперфект

**past perfect** (от лат. *plus quam perfectum* — «больш, чым перфект» або «больш, чым здзейсненае»; у радзе апісанняў таксама **пазапрошлы** (даўномінулы, запрошлы) **час** і **перадмінулы** **час**, а таксама **прэтэрытперфект**) — дзеяслоўная форма, асноўным значэннем якой звычайна лічыцца папярэднічанне у адносінах да некаторай сітуацыі ў мінулым. Адносны час.

## Утварэнне 
* англійская мова — I had done (Past perfect) — [Да таго часу], я ўжо зрабіў
* армянская мова — արել էի (Վաղակատար անցյալ)
* беларуская мова — быў чытаў (даўномінулы час)
* балгарская мова — бях чел «я прочитал»
* грэчаская мова— είχα γράψει
* іспанская мова — yo había hecho (Pretérito pluscuamperfecto)
* італьянская мова — avevo fatto «я зрабіў» / ero partito «я зʼехаў» (Trapassato prossimo): дапаможны дзеяслоў  «avere» ці «essere» у форме імперфекта + дзеепрыметнік прошлага часу сэнсовага дзеяслова
* лацінская мова — lexeram; ornaveram (Plusquamperfectum)
* латышская мова — es biju izdarījis (saliktā pagātne)
* літоўская мова — buvau padaręs
* македонская мова — бев прочитал (предминато време)
* нямецкая мова — ich hatte es gemacht / ich war da gewesen (Plusquamperfekt)
* нідэрладская мова — ik had het gedaan (Voltooid verleden tijd)
* партугальская мова — no seu livro, o escritor contou dos países que visitara / tinha visitado. (у сваёй кнізе пісьменнік распавёў пра краіны, у якіх пабываў.) (Pretérito mais-que-perfeito simples / Pretérito mais-que-perfeito composto)
* польская мова — zrobiłem był (czas zaprzeszły)
* руская мова — я сделал был(о), тряхивал. У паўднёварускіх гаворках ствараецца сінтэтычна праз улучэнне дадатковай прыстаўкі да формы прошлага часу закончанага трывання (позагрызла) або падваення прыстаўкі дадзенай формы (поповылезли).
* сербская мова — Ја сам био радио; или Ја бејах / бех радио. (я «быў» працаваў)
* старажытнагрэчаская мова — ἐπεπαιδεύκη / ἐπεπαιδεύκειν (epepaideúkē / epepaideúkein)
* старажытнаруская мова — бѣахъ читалъ
* украінская мова — я був зробив (Давноминулий час)
* фінская мова — minä olin opiskellut (Pluskvamperfekti) «я вучыў(ла), цяпер не вучу»
* французская мова — j’avais fait (Plus-que-parfait)
* царскоўнаславянская мова — неслъ бѧхъ (Я нёс)
* шведская мова — jag hade gjort (Pluskvamperfekt)

аналагічна ў хіндзі, татарскай, удмурцкай і шэрагу іншых моў Еўропы і Азіі.

Нярэдка плюсквамперфект утвараецца пры дапамозе асаблівага паказчыка неактуальнага прошлага, дададзенага да словаформы прошлага часу: напрыклад, у турэцкай, карэйскай і шмат якіх мовах Афрыкі і Акіяніі.

## Семантыка 
### Папярэднічанне ў прошлым 
Зірнуўшы на яго, я выйшаў.

### Неактуальнае прошлае 
### Скасаваны выннік 
Старажытнаруская мова:

* «И самъ бѧше пошелъ, но вороти …» (Іпацьеўскі летапіс пад 1159 годам)

У беларускай мове:

Мужык **пасеяў быў** жыта, але яно не ўзышло.

Ён **быў** ужо **пайшоў**, але раптам вырашыў вярнуцца.

**Пайшлі былі** далей, але хутка спыніліся.

### Мадальнасць 
Трэба зазначыць аднак, што ў апошні час акрэслілася тэндэнцыя да ўжывання ў жывым маўленні  складаных формаў не толькі ў значэнні менавіта даўномінулага часу, але і ў значэнні звычайнага прошлага часу.

Катэгорыя:Граматычныя катэгорыі дзеяслова
Юзаф Шадурскі

**Юзаф Шадурскі** (; паміж 1756 і 1760 — ) — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Шадурскіх. Нарадзіўся ў сям’і Яна Шадурскага і Дароты са Шчытоў-Неміровічаў.

Маршалак шляхты Полацкай губерні ў 1789—1793 гадах, маршалак шляхты Віцебскай губерні ў 1814—1817 гадах.

## Сям’я 
У шлюбе з Канстанцыяй з Рык-Дрыцанскіх. З ёй шасцёра дзяцей, у тым ліку:
* Клацільда, у шлюбе з Густавам Вяльгорскім, люцынскім павятовым маршалкам.
* Ігнат (1791—1853), дрысенскі павятовы і віцебскі губернскі маршалак. У шлюбе з Міхалінай Вяльгорскай.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Губернскія маршалкі віцебскія
Катэгорыя:Губернскія маршалкі полацкія
Юзаф
Капліца ў імя святога дабравернага князя Аляксандра Неўскага (Гомель)

**Капліца ў імя святога дабравернага князя Аляксандра Неўскага** — праваслаўная капліца ў Гомелі, якая размяшчаецца на рагу вуліц Савецкай і Кірава. Прысвечана воінам-вызваліцелям у Вялікай Айчыннай вайне. Адкрыта 11 жніўня 2022 г. З’яўляецца сучаснай архітэктурнай рэплікай капліцы канца ХІХ ст. у памяць расійскага імператара Аляксандра ІІ,  збудаванай у псеўдарускім стылі на колішняй Саборнай плошчы Гомеля.

Унутры капліцы размяшчаюцца тры ківоты з іконамі святога Аляксандра Неўскага (як «абронцы Святой Русі і заступніка воінаў»), свяціцеля Іаана Златавуста (у дзень яго памяці 26 лістапада 1943 г. Гомель быў вызвалены ад нямецка-фашысцкай акупацыі), святога Георгія Пераможцы (як сімвал перамогі у Вялікай Айчыннай вайне). Першы камень пры будаўніцтве быў урачыста закладзены 31 мая 2021 г.

Месца ўзвядзення капліцы з’яўляецца крайнім пунктам паўночнай ускраіны колішняга рабочага пасёлка Чырвоны Кастрычнік.

Катэгорыя:Капліцы Гомеля
Катэгорыя:2022 год у Гомелі
Генрых Міхайлавіч Траццяк

**Генрых Міхайлавіч Траццяк** (, в. Літва, Ляхавіцкі раён, Брэсцкая вобласць — ) — беларускі работнік сельскай гаспадаркі (старшыня калгаса), Герой Сацыялістычнай Працы (1988)

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў шматдзетнай сям’і фельчара.

Пасля вайны скончыў няпоўную сярэднюю школу. З малых гадоў дапамагаў бацькам весці гаспадарку, падлеткам пачаў працаваць у калгасе. Пазней атрымаў сярэднюю адукацыю ў Баранавіцкай вочна-завочнай школе рабочай моладзі.

У 1956 годзе быў прызваны на тэрміновую службу ў Савецкую Армію. Пасля звальнення ў запас скончыў з адзнакай Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію ў Горках і з 1969 года працаваў галоўным аграномам у калгасе імя Ламаносава Ляхавіцкага раёна.

У 1975 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Эфектыўнасць прымянення мінеральных угнаенняў пад ячмень у залежнасці ад гатунку на дзярнова-падзолістых лёгкасуглінкавых глебах паўднёвага захаду Беларусі».

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 17 жніўня 1988 года за выдатныя вынікі, дасягнутыя ў павелічэнні вытворчасці сельскагаспадарчай прадукцыі на аснове асваення інтэнсіўных тэхналогій і перадавых метадаў арганізацыі працы ў земляробстве і жывёлагадоўлі і праяўленую працоўную доблесць, было прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і Молат».

Кіраваў гаспадаркай амаль трыццаць гадоў і пайшоў на заслужаны адпачынак у 1997 годзе. Прымаў актыўны ўдзел у працы раённай і абласной ветэранскіх арганізацый, навукова-вытворчай групы пры Ляхавіцкім райвыканкаме. У 2012 годзе стаў уладальнікам сядзібы Бохвіцаў у вёсцы Флер’янова і заняўся яе аднаўленнем.

Памёр 22 студзеня 2024 года.

## Узнагароды 
Герой Сацыялістычнай Працы (1988), узнагароджаны двума ордэнамі Леніна, ордэнамі Кастрычніцкай Рэвалюцыі і «Знак Пашаны», медалём «За працоўныя заслугі», залатым, сярэбраным і бронзавым медалямі ВДНГ СССР

## Літаратура 
* Belavia On Air. — 2019. — № 9. — С. 284—291.
* Гордость страны и слава академии: информационно-справочное пособие для кураторов студенческих групп, воспитателей общежитий, руководителей кружков и клубов / Т. В. Лосева, Т. А. Буренкова, Е. Л. Белоусова. — Горки, 2012. — С. 45.
* Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Ляхавіцкага р-на / БСЭ ; [рэд.-склад.: В. У. Скалабан; рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш.]. — Мінск, 1989. — С. 384—385.
* Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2009. — Т. 1, кн. 2 : Брестская область. — С. 411.
* Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник. — Минск, 2014. — С. 220.
 

Катэгорыя:Старшыні калгасаў
Вядомыя асобы Клімавічаў

[thumb|200px|[Герб Клімавічаў]]
Вядомыя ўраджэнцы Клімавічаў:

__NOTOC__
[thumb|175px|[Пётр Рыгоравіч Кантаровіч|Пётр Кантаровіч]]

## Б 
* Іван Цярэнцьевіч Бурсаў  (нар. 1927) — паэт, перакладчык на рускую мову.

## В 
* Данііл Сямёнавіч Воранаў (нар. 1925) — беларускі архітэктар.

## К 
* Ізраіль Львовіч Каганаў (1902—1985) — савецкі вучоны ў галіне прамысловай электронікі. Доктар тэхнічных навук, прафесар.
* Ігар Паўлавіч Кананчук (нар. 1962) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.
* Пётр Рыгоравіч Кантаровіч (1905—1968) — матэматык. Доктар матэматычных навук, прафесар.
* Леанід Леанідавіч Карніенка
* Мікалай Парфір’евіч Клаўс
* Акцябр Паўлавіч Комаў
* Андрэй Канстанцінавіч Крупенькін (нар. 1973) — беларускі сілавік, дэпутат.

## М 
* Валянціна Аўраамаўна Маслава
* Абрам Аронавіч Мацкоўскі (1917—1978) — Героя Сацыялістычнай Працы (1976)

## Н 
* Іван Стэфанавіч Нікалаеў

## С 
* Кірыл Андрэевіч Сідарэнка (нар. 1995) — футбаліст.
* Юрый Міхайлавіч Стальмакоў (1902—1958) — кінарэжысёр.

## Ц 
* Крысціна Сяргееўна Ціманоўская

Катэгорыя:Постаці Клімавічаў
Іван Раманавіч Сідаровіч

**Іван Раманавіч Сідаровіч** (нар. , в. Краснае, Пружанскі раён, Брэсцкая вобласць) — дырэктар БелАЗа. Кандьщат тэхнічных навук.

## Біяграфія 
У часы Другой сусветнай вайны сям’я Сідаровічаў трапляе ў Германію ў канцлагер Дахау. Пасля вызвалення вязняў лагера дабравольцам пайшоў у Чырвоную Армію. Дайшоў да Вены. Служыў у Румыніі, Югаславіі. У 1951 годзе дэмабілізуецца і прыязджае ў Мінск на аўтазавод. Працуе токарам, кантралёрам, кантрольным майстрам, інжынерамтэхнолагам. На БелАЗе з першых дзён яго заснавання: начальнік цэха галоўнага канвеера, начальнік аддзела тэхнічнага кантролю. У 1960 годзе закончыў Беларускі політэхнічны інстытут, пазней Маскоўскі інстытут кіравання народнай гаспадаркай.

У 1961 годзе прызначаны дырэктарам БелАЗа. Пад яго кіраўніцтвам была асвоена вытворчасць кар’ерных самазвалаў маркі БелАЗ грузападымальнасцю 27 тон прынцыпова новай канструкцыі, якія па тэхнікаэканамічных і эксплуатацыйных паказчыках стаялі на ўзроўні лепшых узораў велікагрузных аўтамабіляў.

У час яго дырэктарства Беларускі аўтамабільны завод быў узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (1966).

У 1968 годзе разам з групай аўтазаводцаў стаў лаўрэатам Дзяржаўнай прэміі СССР.

3 1972 года да 1989 год працаваў у Маскве на кіруючых пасадах у Міністэрстве аўтамабільнай прамысловасці СССР, пастаянным прадстаўніцтве СССР у Савеце Эканамічнай Узаемадапамогі, апараце Савета Міністраў СССР. У 1993 годзе ён вяртаецца ў Жодзіна, ганаровым грамадзянінам якога з’яўляецца з 1972 года.

Выбіраўся дэпутатам Вярхоўных Саветаў БССР і СССР.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Леніна, Працоўнага Чырвонага Сцяга, Вялікай Айчыннай вайны II ступені, медалямі, Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР.

## Літаратура 
* От Беловежской пущи до Московского Кремля: из воспоминаний бывшего директора Белорусского автомобильного завода. И. Р. Сидорович. Москва: Московский издательский дом, 2006. 285 с.
* Сидорович Иван Романович : Биограф. справочник / Борис Дмитриевич Долготович ; Борис Дмитриевич Долготович // // Почётные граждане белорусских городов. — 2008. — С. 276.

## Спасылкі 
* Імі ганарацца жодзінцы

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 8-га склікання
Катэгорыя:Дэлегаты XXIII з’езда КПСС
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Жодзіна
Рыгор Нікіфаравіч Ракаед

**Рыгор Нікіфаравіч Ракаед** (, в. Замосце, Калінкавіцкі раён, Гомельская вобласць — , г. Віцебск) — механізатар сельскагаспадарчай вытворчасці. Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

## Біяграфія 
Працаваў у калгасе імя М. Калініна Калінкавіцкага раёна (трактарыст, звеннявы механізаванага звяна па вырошчванні прапашных культур, намеснік старшыні калгаса).

Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР (1962—1966).

## Літаратура 
* Спытай сваё сумленне / Р. Ракаед. — Мінск, 1966. (Форма імя па бацьку: Нікіфаравіч.)
* Ракаед Рыгор Нічыпаравіч // Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : [у 5 т.]. — Мінск, 1981. — Т. 5. — С. 508.
* Ракоед Григорий Никифорович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2013. — Т. 3 : Гомельская область : в 2 кн., кн. 2. — С. 248.

## Спасылкі 
* Насавічы 

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 6-га склікання
Pseudechis

**Pseudechis** — род змей сямейства Аспіды.

Змеі гэтага роду сустракаюцца па ўсёй Аўстраліі за выключэннем Тасманіі, некаторыя віды сустракаюцца ў Папуа — Новай Гвінеі. Яны засяляюць розныя месцы пражывання ад засушлівых месцаў да балот. Усе віды роду з’яўляюцца небяспечнымі і могуць нанесці патэнцыйна смяротныя ўкусы.

Большасць змей гэтага роду маюць каля 2 метраў у даўжыню і адрозніваюцца па колеры. Некаторыя віды карычневыя, іншыя могуць быць чорнымі. Самыя вядомыя і шырока распаўсюджаныя віды — гэта  і .

Гэтыя змеі палююць на яшчарак, жаб, птушак, дробных сысуноў і нават іншых змей. Усе віды, акрамя , з’яўляюцца яйцакладучымі.

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Марскія змеі
Катэгорыя:Жывёлы Акіяніі
Сталовая гара (геалогія)

**Стало́выя горы** — ізаляваныя ўзвышшы са стромкімі схіламі і плоскімі вяршынямі. Таксама ізаляваныя адзіночныя падняцці — астраўныя горы.
 на Паўночным Каўказе. Выгляд з боку горада Уладзікаўказ. 2009 год.]]

Звычайна сталовыя горы складзена з устойлівых да разбурэння горных парод (вапнякі, трапы, пясчанікі), якія залягаюць гарызантальна або амаль гарызантальна. У тропіках бываюць пакрытыя латэрытнай скарынкай. Утвараюцца сталовыя горы ў выніку эразійнага расчлянення або дыферэнцыраваннага перамяшчэння па разломах блокаў высокапрыўзнятых пластавых раўнін (сталовых краін).

Формы ландшафту, падобныя сталовым гарам, выяўленыя на Марсе, Іо і Эрысе.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Столовые горы: природные чудеса света // Очевидное невероятное. Всё интересное, необычное и невероятное  

Катэгорыя:Горы
Катэгорыя:Планетная геалогія
Кароль Борх

**Кароль Ежы Ян Юзаф Борх** (;  — ) — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Борхаў герба «Тры каўкі». Нарадзіўся ў сям’і Міхала Яна.

## Сям’я 
16 лістапада 1825 года ажаніўся з Людвікай з Зыберг-Плятэраў (1805—1878), дачкой  і Ізабелы Гэлены з Зыбергаў. Дзеці:
* Марыя (1835—1868), у шлюбе з Паўлам Раманам Сангушкам-Ковельскім.
* Ізабэла Марыя Юзэфа (1837—1916), у першым шлюбе з Антоніем Юзафам Томашам Патоцкім, у другім — з Міхалам Арлоўскім.
* Анатоль (?1840-1861).

## Літаратура 
* 

Кароль
Катэгорыя:Губернскія маршалкі віцебскія
Катэгорыя:Суддзі Расійскай імперыі
Пётр Тадэвуш Багамолец

**Пётр Тадэвуш Багамолец** (; паміж 1727 і 1729 — пасля 1792) — ураднік і дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Багамольцаў герба «Багорыя». Малодшы брат Францішка Багамольца.

Стольнік віцебскі, дэпутат і скарбнік Галоўнага Літоўскага Трыбунала і дэпутат сойма Рэчы Паспалітай ад Віцебскага ваяводства.

У 1768 годзе быў выбраны камісарам для падпісання трактата з Расійскай імперыяй аб ўсталяванні граніц.

У дэпешы пасла Расіі ў Рэчы Паспалітай, князя Мікалая Паніна, Пётр-Тадэвуш Багамолец характарызаваўся як «благі» — гэта значыць той, хто зацята супрацівіўся расійскаму ўмяшанню ў справы Рэчы Паспалітай. Аднак ужо пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай прынёс прысягу на вернасць расійскай імператрыцы Кацярыне II і паступіў на службу ў дзяржаўны апарат Расійскай імперыі.

З 1783 года ўзначальваў у Віцебску палату грамадзянскага суда. Даслужыўся да сапраўднага стацкага саветніка.

У 1792 годзе, за год да другога падзелу Рэчы Паспалітай, падаў прашэнне пра прызнанне за родам Багамольцаў расійскай дваранскай годнасці. Прашэнне было разгледжана на дэпутацкім сходзе Полацкага намесніцтва 22 кастрычніка 1792 года і здаволена. Дваранства было таксама прызнана за яго дзецьмі, за братамі Паўлам Юзафам і Яўхімам, а таксама іх нашчадкамі. У справе пра прызнанне дваранства захоўваецца першы вядомы на сёння роспіс роду Багамольцаў.

Быў адным з найбагацейшых людзей на Віцебшчыне. Пасля смерці Пятра Тадэвуша Багамольца яго ўдава, Элеанора з Вышынскіх, атрымала ў спадчыну буйныя зямельныя ўладанні ў Невельскім павеце з 2 тысячамі душ прыгонных.

## Узнагароды 
За службу Пётр-Тадэвуш Багамолец быў узнагароджаны ордэнам Св. Уладзіміра 3-й ступені і польскім ордэнам Св. Станіслава.

## Сям’я 
Быў у шлюбе з Элеанорай з Вышынскіх.

Яго сыны, Станіслаў, Павел, Рамуальд і Міхал, пачыналі сваю кар’еру ў царскай арміі. Падчас войны Расіі з Напалеонам Рамуальд Багамолец быў гарадскім галавой Віцебска (1812).

## Літаратура 
* АВПРИ. Ф. 79. Оп. 6. Д. 912. Л 59.
* «Акты, издаваемые Виленской комиссиею для разбора древних актов». Т. XXXV. — Вильна, 1910. — С. 298—306.
* ИЮМ, вып. 18. — Витебск, 1888. — С. 456—459; вып. 21. — Витебск, 1891. — С. 355—358.
* *Boniecki A.* Herbarz polski. — T. I. — , 1899. — S. 360.
* *Niesiecki K.* Herbarz Polski. — Lipsk, 1839. — T. II. — S. 207.
* *Анищенко Я. К.* Ураднікі беларускіх земляў ВКЛ пры Станіславе Панятоўскім. — , 2008. — С. 47.

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1720-я гады
Пётр Тадэвуш
Катэгорыя:Стольнікі віцебскія
Юрый Міхайлавіч Стальмакоў

**Юрый Міхайлавіч Стальмако́ў** ( — ) — кінарэжысёр. Заслужаны артыст БССР (1955).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Клімавічы Магілёўскай губерні (сучасны адміністрацыйны цэнтр Клімавіцкага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі). У 1928 годзе скончыў Дзяржаўны тэхнікум кінематаграфіі ў Маскве. Працаваў на кінастудыях СССР, у тым ліку на кінастудыі «Савецкая Беларусь» у 1932—1941 гадах. З 1945 года Ю. М. Стальмакоў на кінастудыі «Беларусьфільм».

## Творчасць 
Рэжысёр дакументальнага кіно з 1935 года. Здымаў кіначасопісы «Савецкая Беларусь» (з сярэдзіны 1930-х гадоў) і «Піянер Беларусі» (з 1952 года). Рэжысёр фільмаў «Выбары ў Вярхоўны Савет БССР» (1939), «Суд народа» (1946) і «Бабруйскі працэс» (1946), «Фізічная геаграфія БССР» (1935, разам з Л. Пушам), «Пушкін» (1937), «Ваенная гігіена» (1940), «Пераможны май» (1945), «Суд народа» (1946), «Свята вызвалення» (1946) і інш.

## Літаратура 
* 
* Іх паўсядзённасць — творчасць // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Клімавіцкага раёна / галоўны рэдактар У. І. Лемяшонак. — Мінск, 1995. — С. 624.
* *Юткевич С. И.* Кинословарь в 2-х томах. — Москва, Советская энциклопедия, 1966.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кінарэжысёры СССР
Катэгорыя:Постаці Беларусьфільма
Катэгорыя:Кінарэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Кінадакументалісты
ФК Вялес-2020 Віцебск

**«Вялес-2020»** — беларускі аматарскі футбольны клуб з горада Віцебск. У 2022 годзе выступаў у Другой лізе чэмпіянату Беларусі.

## Гісторыя 
Клуб прымаў удзел у чэмпіянаце Віцебскай вобласці ў 2019 годзе пад назвай **«Славянскі Вялес»**.

У 2021 годзе клуб, са слоў галоўнага трэнера Вячаслава Акшаева, не падаваў заяўку ў Другую лігу чэмпіянату Беларусі, бо змяніўся рэгламент чэмпіянату, які перашкаджаў развіццю і папулярызацыі футбола ў Беларусі.

У 2022 годзе клуб заявіўся ў Другую лігу чэмпіянату Беларусі. У ліпені 2022 года клуб пакінуў галоўны трэнер Вячаслаў Акшаеў. Па выніках сезона 2022 клуб перамог у дывізіёне Віцебскай вобласці, аднак у плэй-оф саступіў ужо ў 1/8 фіналу.

У пачатку 2023 года разглядалася магчымасць запрашэння «Вялеса-2020» у лік удзельнікаў Першай лігі, аднак віцебская каманда не трапіла ў канчатковы склад. У сакавіку 2023 года «Вялес-2020» быў у папярэднім спісе ўдзельнікаў Другой лігі новага сезона, аднак у красавіку зняўся з розыгрышу.

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі 
## Галоўныя трэнеры 
* Вячаслаў Акшаеў (2021 — ліпень 2022)
* Назім Сулейманаў (ліпень — снежань 2022)

Вялес-2020 Віцебск
Ілья Ісаевіч Казас

**Ілья Ісаевіч (Ісакавіч) Казас** (25 кастрычніка (6 лістапада) 1874, Санкт-Пецярбург — 1948, Днепрапятроўск) — рускі і савецкі ўрач-афтальмолаг, доктар медыцыны, прафесар.

Нарадзіўся ў 1874 годзе ў Санкт-Пецярбургу ў караімскай сям’і. Бацька — еўпатарыйскі мешчанін, санкт-пецярбургскі 2-гільдыі купец Ісаак Ільіч Казас, займаўся тытунёвым гандлем.

У 1894 годзе скончыў . Вучыўся на медыцынскім факультэце Кіеўскага універсітэта Святога Уладзіміра. Належыць да школы рускіх прафесараў-афтальмолагаў . Пасля заканчэння Ваенна-медыцынскай акадэміі стаў ваенным урачом, працаваў ардынатарам Брэст-Літоўскага ваеннага шпіталя. У 1935 годзе грамадскасць Днепрапятроўска святкавала 35-годдзе навуковай дзейнасці І. І. Казаса. Падчас эвакуацыі, у 1941—1944 гадах, працаваў у  ў Алма-Аце.

Памёр у 1948 годзе ў Днепрапятроўску.

### Сям’я 
Жонка — Наталля Мартынаўна (Маркаўна) Казас. У 1974 годзе перадала ў дар  кававы столік, які раней належаў І. А. Ганчарову.

Жыў у Днепрапятроўску па адрасе , 6, кв. 3.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар 95 навуковых прац па пытаннях афтальмалогіі, 25 з якіх прысвечаны праблемам сіфілісу вока. Вялікай папулярнасцю карысталіся падручнікі «Асновы тэрапіі вочных хвароб» і «50 прыкладаў прызначэння акуляраў». Распрацаваў метад склераірыдэктаміі, які выкарыстоўваўся пры лячэнні хворых на глаўкому. Пад кіраўніцтвам І. І. Казаса выкананы і абаронены адна доктарская і 10 кандыдацкіх дысертацый.

## Грамадская дзейнасць 
Член-супрацоўнік .

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Медыкі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Дактары медыцыны
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы Расійскай імперыі
Станіслаў Казімір Зыберг-Плятэр

**Станіслаў Казімір Зыберг-Плятэр** (; 6 снежня 1823, Шлосберг, Штырыя — 11 кастрычніка 1895, Вена) — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Зыберг-Плятэраў. Нарадзіўся ў сям’і Міхала Плятэра (1777—1862) і Ізабэлы Гэлены з Зыбергаў (1785—1849).

Маршалак шляхты Дынабургскага павета ў 1857—1859 гадах.

## Сям’я 
У шлюбе з Марыяй з Борхаў, дачкой Юзафа Казіміра Борха і Эмы з Галынскіх.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Павятовыя маршалкі дынабургскія
Станіслаў Казімір
Уільям Стайран

**Уільям Ста́йран** (, 11 чэрвеня 1925 — 1 лістапада 2006) — амерыканскі пісьменнік і публіцыст. Лаўрэат Пулітцэраўскай прэміі 1968 года. Член Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук, Амерыканскай акадэміі мастацтваў і літаратуры.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Ньюпарт-Ньюс (штат Вірджынія, ЗША). Скончыў Дэвідсан-каледж у Дарэме (Паўночная Караліна). У 1943—1945 гадах служыў у марской пяхоце ЗША на Ціхім акіяне. У 1947 годзе скончыў Універсітэт Дзьюка і атрымаў ступень бакалаўра мастацтваў па англійскай мове.

У 1950-х гадах быў у складзе супольнасці амерыканскіх эмігрантаў у Парыжы. У 1953 годзе стаў рэдактарам-кансультантам часопіса *Paris Review*.

Памёр ад пнеўманіі на востраве Мартас-Він’ярд (штат Масачусетс).

## Творчасць 
Дэбютаваў у друку як пісьменнік у 1945 годзе. На яго творчасць паўплывалі Уільям Фолкнер і экзістэнцыялісты (раман «І падпаліў гэты дом», 1960). У 1967 годзе выйшаў гістарычны раман «Прызнанні Ната Тэрнера». Сярод твораў Уільяма Стайрана маральна-філасофскі раман «Выбар Сафі» (1979), аповесці «Знікаю ў цемры» (1951), «Доўгі марш» (1952), зборнікі эсэ і публіцыстыкі.

Раман «Прызнанні Ната Тэрнера» (*The Confessions of Nat Turner*) прынёс пісьменніку Пулітцэраўскую прэмію і выклікаў шматлікія дыскусіі. У аснову рамана пакладзеныя падзеі паўстання амерыканскіх чарнаскурых рабоў пад правадырствам баптысцкага прапаведніка Ната Тэрнера ў 1831 годзе. Перадсмяротную споведзь Тэрнера, выступ якога прывёў да смерці прыкладна 50 белых мужчын, жанчын і дзяцей, запісаў яго адвакат Томас Грэй. Галоўны герой рамана паказваўся рэлігійным фанатыкам, якога пераследуюць фантазіі пра гвалт над 18-гадовай белай дзяўчынай Маргарэт. Забіўшы яе, Тэрнер пачынае сумнявацца ў сваёй рацыі. Пасля выхаду кнігі чарнаскурыя пісьменнікі раскрытыкавалі яго, абвінаваціўшы аўтара ў расізме і ігнараванні гістарычных фактаў. Неадназначную рэакцыю сярод габрэяў выклікаў наступны буйны раман Стайрана — «Выбар Сафі» (*Sophie’s Choice*), у якім расказваецца гісторыя полькі, якая перажыла нацысцкі канцлагер Асвенцім. Яе каханак Натан абвінавачвае гераіню ў тым, што яна засталася жывая. У 1983 годзе раман быў экранізаваны, і акторка Мэрыл Стрып атрымала «Оскара» за ролю Сафі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* *Наринская А.* Умер Уильям Стайрон // Коммерсантъ, № 207 (3538) 03.11.2006. 

Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША XX стагоддзя
Катэгорыя:Публіцысты ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты Пулітцэраўскай прэміі
Катэгорыя:Памерлі ад пнеўманіі
Войцех Кіляр

**Войцех Кіляр** (; ,  — , ) — польскі кампазітар, аўтар музыкі да мноства кінафільмаў.

## Біяграфія 
Войцех Кіляр нарадзіўся 17 ліпеня 1932 года ў Львове, Польшча (цяпер Украіна).

Вучыўся музыцы ў Львове, Кракаве і Катавіцах; атрымаў дыплом у 1955 годзе. Пасля пераезду ў 1959 годзе ў Францыю вучыўся ў кансерваторыі пад кіраўніцтвам Надзі Буланжэ. Кіляр меў поспех як у якасці класічнага музыканта, так і ў якасці аўтара музыкі для кіно, на яго ліку музычнае аздабленне больш чым 130 кінафільмаў. Да яго паслуг як кінакампазітара звярталіся многія польскія класікі кіно — Занусі, Кеслёўскі, Вайда, , Гофман і іншыя. Першым амерыканскім фільмам кампазітара стала праца Фрэнсіса Форда Копалы «''*», якая дэманструе сапраўдную кампазітарскую моц Кіляра з трагічнымі тэмамі, пададзенымі з мінімальнай разнастайнасцю акордаў. Нягледзячы на запатрабаванасць у польскім і амерыканскім кіно, Кіляр на працягу ўсяго жыцця працягваў пісаць класічную музыку.

Кампазітар памёр 29 снежня 2013 года ў Катавіцах (Польшча).

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Войцех Кіляр на сайце «*Internet Movie Database''»

Катэгорыя:Кінакампазітары Польшчы
Катэгорыя:Кампазітары XX стагоддзя
Катэгорыя:Кампазітары XXI стагоддзя
Масавае забойства ў Цэтынэ (2022)

12 жніўня 2022 года ў Цэтынэ (Чарнагорыя) адбыўся масавы расстрэл, у выніку якога дзесяць чалавек загінулі і шэсць атрымалі раненні. 34-гадовы стралок Вучка Барылавіч быў пасля застрэлены мясцовым жыхаром.

Здарэнне ў Цэтынэ стала самым буйным масавым забойствам у гісторыі Чарнагорыі пасля Другой сусветнай вайны.

## Стралок 
Вучка Барылавіч () нарадзіўся 21 лістапада 1988 года ў Цэтынэ, СР Чарнагорыя. Скончыў пачатковую школу ў сваім родным горадзе і сярэднюю школу ў Белградзе. Працаваў барменам, захапляўся паляваннем (атрымаў ліцэнзію на паляўнічы карабін), з’яўляўся членам партыі Сацыял-дэмакраты Чарнагорыі. Быў жанаты і меў траіх непаўналетніх дзяцей. Да гэтага інцыдэнту судзімасцяў і якіх-небудзь праблем з законам не было, але мужчына праходзіў лячэнне ў псіхіятрычнай бальніцы. Па словах стрыечнага брата Барылавіча, магчымым падставай для здзяйснення злачынства стала нявыплата арэнднай платы. Барылавіч забіў усё сямейства, у тым ліку дваіх дзяцей. Ён выйшаў на вуліцу і пачаў бязладна страляць у выпадковых людзей каля Нацыянальнага музея Чарнагорыі. Пазней Барылавіч пабег да Арлінай скалы, дзе застрэлены мясцовым жыхаром.

## Ахвяры 
Першапачаткова паведамлялася, што на месцы здарэння загінулі дванаццаць чалавек. Пазней казался пра адзінаццаць забітых, уключаючы Барылавіча. Іншыя чацвёра атрымалі небяспечны для жыцця траўмы і былі накіраваны ў клінічны цэнтр Падгорыцы:
* Наташа Паёвіч-Марцінавіч, субарэндатар у кватэры, якая належала Барылавічу;
* 11-гадовы сын Наташы;
* 8-гадовы сын Наташы;
* Дзмітрый Дрэкун, сусед, муж Даніэлы Дрэкун;
* Даніэла Дрэкун, суседка, жонка Дзмітрыя Дрэкуна;
* Райка Дрэкун, 56 гадоў, сын Даніэлы і Дзмітрыя Дрекун:
* Мілан Мітравіч, 37 гадоў, сусед;
* Горан Дурышыч, 54 года, дзядзька Барылавіча;
* Аляксандра Радунавіч, 52 гады, суседка, сястра Даніэлы Радунавіч;
* Даніэла Радунавіч, 51 год, суседка, сястра Аляксандры Радунавіч.
Сярод параненых апынуліся. Урад абвясціў трохдзённую жалобу. Свае спачуванні выказалі і многія замежныя лідары, а менавіта прэзідэнт Косава В’ёса Асмані, член Прэзідыума Босніі і Герцагавіны Жэлька Комшыч, прэзідэнт Паўночнай Македоніі Стэва Пендароўскі, прэзідэнт Сербіі Аляксандр Вучыч. Ад імя Еўрапейскага Саюза спачуванні выказалі Жазэп Барэль і Таніна Пікула.

У сувязі з абвяшчэннем дня жалобы адменены матчы Першай і Другой лігі Чарнагорыі па футболе, а таксама правядзенне іншых спартыўных мерапрыемстваў. Таксама быў адкладзены запланаваны візіт Патрыярха Парфірыя у Херцэг-Нові.

## Гл. таксама 
* Масавае забойства ў Цэтынэ (2025)

Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2022 годзе
Катэгорыя:Жнівень 2022 года
Катэгорыя:Падзеі 12 жніўня
Катэгорыя:Цэтынэ
Мікалай Ільіч Пахомаў

**Мікалай Ільіч Пахомаў** (, в. Вольшчына, Гарадоцкі раён, Віцебская вобласць — ) — беларускі вучоны-гісторык, журналіст. Кандыдат гістарычных навук (1954), прафесар (1978).

## Біяграфія 
Працоўную дзейнасць пачаў у 1935 годзе тэхнічным сакратаром рэдакцыі Мехаўскай раённай газеты. У 1938 годзе скончыў Усебеларускую газетную партыйную школу, у 1951 годзе — Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, у 1954 годзе — Акадэмію грамадскіх навук пры ЦК КПСС.

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У жніўні 1942 — лістападзе 1943 гадах — радавы, палітрук разведкі партызанскага атрада ў Рэчыцкім раёне, рэдактар газеты «Зара камуны».

Працаваў у газеце «Бальшавік Палесся» (Мазыр, з 1938), «Зара Камуны» (Рэчыца, 1943—1948) З 1948 года з’яўляўся рэдактарам газет «Гомельская праўда», «Віцебскі рабочы». З 1956 года — сакратар Віцебскага абкама КПБ, у 1968—1985 гадах — рэктар Мінскай вышэйшай партыйнай школы. У 1971—1988 гадах — дэпутат Вярхоўнага Савета БССР.

## Узнагароды 
* ордэн Айчыннай вайны II ступені
* ордэн Чырвонай Зоркі
* ордэн Дружбы Народаў
* ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга — двойчы
* ордэн «Знак Пашаны» — двойчы
 

## Літаратура 
* Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. — Мінск, 1981. — Т. 5. — С. 475.
* 
* Белорусская ССР : краткая энциклопедия : в 5 т. — Минск, 1982. — Т. 5. — С. 782.
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. — Мінск, 1999. — С. 453.
* Крупица, Н. Не ушли в небытие их имена… / Н. Крупица // Віцьбічы = Витьбичи. — 2018. — 5 мая. — С. 9.
* Пахомаў Мікалай Ільіч // Памяць: Гарадоцкі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: Н. А. Бурунова [і інш.]; уклад. С. І. Садоўская; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Беларусь, 2004. — С. 714.
* Фалей, Е. С. Пахомов Николай Ильич / Е. С. Фалей // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн. 2. — С. 289.

Катэгорыя:Рэктары Мінскай вышэйшай партыйнай школы
Катэгорыя:Сакратары Віцебскага абкама КПБ
Катэгорыя:Другія сакратары Віцебскага абкама КП Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 8-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 9-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 11-га склікання
Яўсебій Корсак

**Яўсебій Корсак** () — дзяржаўны службовец.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Корсакаў герба ўласнага. Нарадзіўся ў сям’і Траяна Корсака, полацкага падваяводы, і Казіміры з Войнаў-Ясянецкіх.

Маршалак шляхты Себежскага павета ў 1802—1805 гадах.

## Сям’я 
У шлюбе з Тэрэзай з Багамольцаў, дачкой Пятра Тадэвуша Багамольца і Элеаноры з Вышынскіх. Сярод дзяцей Марыя, у шлюбе з Міхалам Борхам, бібліяфілам і літаратарам, віцебскім губернскім маршалкам.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Павятовыя маршалкі себежскія
Яўсебій
XII інтэрнацыянальная брыгада імя Джузэпэ Гарыбальдзі

**XII інтэрнацыянальная брыгада імя Джузэпэ Гарыбальдзі** — адна з інтэрнацыянальных брыгад часоў грамадзянскай вайны ў Іспаніі. Набрана галоўным чынам з ліку італьянскіх добраахвотнікаў.

## Гісторыя 
Сфарміравана 7 лістапада 1936 года ў Альбасетэ на базе Гарыбальдзійскай брыгады. У розны перыяд падраздзяленне дзейнічала ў складзе 14-й, 11-й, 35-й і 45-й дывізій Народнай арміі Іспанскай Рэспублікі. Брыгада змагалася ў баях за Мадрыд і на Карунскай дарозе, удзельнічала ў Гвадалахарскай, Гвадарамскай і Брунецкай аперацыях.

## Склад 
У склад брыгады ўваходзілі Гарыбальдзійскі батальён, Батальён імя Андрэ Марці, Дамброўскі батальён, Батальён імя Эрнста Тэльмана, Батальён Фігліа, Мадрыдскі батальён і Батальён Прыета. У падраздзяленні, акрамя італьянцаў, служылі албанцы, французы, бельгійцы, немцы, аўстрыйцы, палякі, іспанцы і прадстаўнікі іншых нацыянальнасцяў.

## Камандзіры 
* Матэ Залка † (1 лістапада 1936 — 19 сакавіка 1937) 
* Рандольфа Пачардзі (19 сакавіка — 29 ліпеня 1937)
* Карла Пенчыенаці (29 ліпеня — 31 жніўня 1937)
* Агасціна Казацін (1 верасня — 19 кастрычніка 1937)
* Франсуа Бернар (20 кастрычніка — 19 лістапада 1937)
* Артура Заноні (19 лістапада 1937 — 31 сакавіка 1938)
* Элой Пардынас Керо † (31 сакавіка — 2 красавіка 1938)
* Алесандра Вая (2 красавіка — 15 жніўня 1938)
* Луіс Рывас Амаці (15 жніўня 1938 — люты 1939)
## Гл. таксама 
* Італьянскі экспедыцыйны корпус
* Італія ў грамадзянскай вайне ў Іспаніі

## Літаратура
* Beevor, Antony (2005). La Guerra Civil Española. Barcelona: Crítica. ISBN 978-84-843-2981-7.
* Engel, Carlos (1999). «Historia de las Brigadas Mixtas del Ejército Popular de la República». Madrid, Almena. 84-922644-7-0.
* Salas Larrazábal, Ramón (2001). Historia del Ejército Popular de la República. La Esfera de los Libros S.L. ISBN 84-9734-465-0.
* Thomas, Hugh. The Spanish Civil War. Penguin Books. London. 2001. ISBN 978-0-14-101161-5.
Катэгорыя:Брыгады
Катэгорыя:Інтэрнацыянальныя брыгады
Капліца ў памяць імператара Аляксандра II (Гомель)

**Капліца ў памяць імператара Аляксандра II** — колішняя праваслаўная капліца ў Гомелі, якая размяшчалася на Саборнай плошчы. Вынік кампаніі па ўшанаванні расійскага імператара Аляксандра II, забітага нарадавольцамі 1 (13) сакавіка 1881 г.

## Гісторыя 
З ініцыятывай узвядзення мемарыяльнай капліцы выступіла педагагічная грамадскасць Гомеля. У тым жа годзе праект быў рэалізаваны.

Архітэктурны стыль будынка характарызаваўся сучаснікамі як маскоўскі.

Была знесена за савецкім часам, не раней за 1919 г.

Яе рэпліка (з выкарыстаннем арыгінальнага праекта) ўзведзена ў 2021—2022 гг. на рагу вуліц Савецкая і Кірава, але прысвечана не Аляксадру II, а Аляксандру Неўскаму і савецкім воінам-вызваліцелям у Вялікай Айчыннай вайне.

## Галерэя 

Файл:Homiel, Rynak, Kaplica. Гомель, Рынак, Капліца (1883).jpg|Праект, 1883 г.
Файл:Homiel, Rynak. Гомель, Рынак (1903).jpg|Пачатак ХХ ст.
Файл:Homiel, Rynak-Saborny. Гомель, Рынак-Саборны (1913-19).jpg|1918(?) г.
Файл:Homiel, Rynak-Saborny. Гомель, Рынак-Саборны (1918).jpg|1918 г.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Капліцы Гомеля
Катэгорыя:1883 год у Гомелі
Enarmonia formosana

**Enarmonia formosana**&nbsp;— від шкодных матылькоў з сямейства ліставёртак. Пашкоджвае костачкавыя: чарэшню, сліву, алычу, персік, найбольш&nbsp;— вішня і абрыкос, а таксама яблыню і грушу. Пашкоджваючы кару і камбій штамба і каранёвай шыйкі, выклікае прыгнёт дрэў і заўчасную іх гібель.

## Апісанне 
Размах крылаў&nbsp;— 14-16 міліметраў. Пярэднія крылы вельмі маляўнічыя, са складаным залаціста-бурым малюнкам, з жоўта-карычневымі палоскамі, з серабрыста-белымі і фіялетавымі лініямі і чорнымі плямамі. Заднія крылы цёмна-карычневыя з залаціста-жоўтымі бліскучымі махрамі.

## Экалогія 
Вусені зімуюць пад карой. Увесну, у маі, вусені працягваюць харчавацца і акукляюцца ў кары ў месцах харчавання. Праз некалькі дзён з кукалак выходзяць матылькі, пры гэтым абалонка купалкі напалову высоўваецца з кары. Матылёк адкладае дробныя, круглявыя, чырвона-ружовыя яйцы на кару ствалоў і асноўных галін вакол механічных пашкоджанняў расколін і ў аснове галін. З яец выходзяць вусені, якія ўгрызаюцца ў кару і праточваюць вертыкальныя хады, сілкуючыся карой і камбіем і забруджваючы хады экскрэментамі. У месцах пашкоджання з кары тырчаць іржава-чырвоныя коркі з экскрыментаў, злепленых павуціннем, і выцякае клей. Моцна пашкоджаныя дрэвы праз 2-3 гады засыхаюць.

## Спасылкі 
* Артыкул на сайце аграрны сектар Украіны 

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1763 годзе
Катэгорыя:Ліставёрткі
Катэгорыя:Насякомыя Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Насякомыя Азіі
Катэгорыя:Насякомыя-шкоднікі сельскай гаспадаркі
Залатухі (Докшыцкі раён)

**Залатухі** — былая вёска, знаходзілася за 3 км на паўночны захад ад в. Вярэнькі (Докшыцкі раён).
## Гісторыя 
20 сакавіка 1943 года нямецка-фашысцкія акупанты спалілі яе разам з жыхарамі (загінулі 42 чалавекі, 13 двароў). Вёска не адрадзілася. У 1980 годзе на месцы вёскі пастаўлены абеліск.

## Літаратура 
* Памяць: Докшыцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; уклад. А. В. Скараход; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : БелЭн, 2004. — 752 с. : іл.

Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Докшыцкага раёна
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Катэгорыя:Зніклі ў 1943 годзе
Катэгорыя:Населеныя пункты паводле алфавіта
Катэгорыя:Параф’янаўскі сельсавет
Цеханавецкія

**Цеханавецкія**, у XV—XVI стагоддзях — **Цеханоўскія** — магнацкі род герба «Дамброва» («Дуброва») у Вялікім Княстве Літоўскім.

Паходзяць ад Мацея (Мацкі) Пашкавіча Струмілы, намесніка медніцкага ў 1497 годзе, саўладальніка  ў Мазовіі і Цеханаўца на Падляшшы (адсюль прозвішча), малодшага брата родапачынальніка Кішкаў Пятра Пашкавіча Струмілы-Цеханавецкага Кішкі. У 18—20 стст. некаторыя прадстаўнікі роду ўжывалі графскі тытул, які ў 1975 прызнаны за бачэйкаўскай галіной роду ў Італіі, пасля ў Мальтыйскім ордэне. У XV ст. род валодаў маёнткамі на Падляшшы і ў Мельніцкай воласці, з першай паловы XVI ст. іх асноўныя ўладанні знаходзіліся ва ўсходняй Беларусі: Мсціслаўскім і Полацкім ваяводствах, Віцебскім і Аршанскім паветах.

Прозвішча Цеханавецкія з першай паловы XVI ст. насілі ў Польшчы нашчадкі Ганны Станіславаўны, унучкі Мацея Пашкавіча, са шлюбу з шляхціцам Янам Угрынам-Швейкам герба «Тшаска», якія валодалі часткай Цеханаўца і прынялі герб «Дамброва». Дробнамаёнткавы род Цеханавецкіх (першапачаткова Цеханоўскія, Ціханоўскія) герба «Дамброва» вядомы ў Мсціслаўскім ваяводстве (пасля ў Магілёўскай губерні), іх роднасць з магнацкай сям’ёй не даказана.

## Вядомыя прадстаўнікі 
## Літаратура 
* 
* 
* Dzieje rodziny Ciechanowieckich herbu Dąbrowa (XIV—XXI wiek) / Autorzy: Henryk Lulewicz, Andrzej Rachuba (red.), Jolanta Sikorska-Kulesza, Stanisław Dumin, Andrzej Haratym, Andrej Macuk, Agnieszka Pospiszil. — Warszawa: DiG, 2013. — 612 s. — ISBN 978-83-7181-785-4

## Спасылкі
Caenidae

**Caenidae** — сямейства аўсянікаў. Да сямейства адносяць каля ста відаў, з якіх 18 еўрапейскіх.

## Апісанне 
Даўжыня цела імага ад 2 да 5 мм. Задніх крылляў няма. Парацэрк і цэркі аднолькавай даўжыні. Папярочныя жылкі на пярэднім крыле размешчаны толькі ў адзін рад. Заднія крылы адсутнічаюць. Тры хваставых ніткі.

## Класіфікацыя 
** сямейства:  Klapálek, 1909
*** падсямейства:  38 відаў
**** трыба:  Sun & Mc Cafferty, 2008
***** род:  Curtis, 1834
**** трыба:  Sun & Mc Cafferty, 2008
***** род:  Soldán, 1986 — Паўднёва-Усходняя Азія
**** трыба:  Sun & Mc Cafferty, 2008
***** род:  Sun & Mc Cafferty, 2008
***** род:  Soldán, 1986 — у Еўропе 1 від
***** род:  Sun & Mc Cafferty, 2008
**** трыба:  Sun & Mc Cafferty, 2008
***** род:  Soldán, 1986
**** трыба:  Sun & Mc Cafferty, 2008
***** род:  Sun & Mc Cafferty, 2008
***** род:  Sun & Mc Cafferty, 2008
**** трыба:  Sun & Mc Cafferty, 2008
***** род:  Sun & Mc Cafferty, 2008
*** падсямейства: 
**** род:  Malzacher, 1987
**** род:  Malzacher, 1993 — Мадагаскар
*** падсямейства: 
**** род:  Gillies, 1982 — Афрыка
**** род:  Provonsha & McCafferty, 1985 — Паўночная Амерыка
**** род:  McCafferty & Provonsha, 1995
**** род:  Putzh, 1975
**** род:  Stephens, 1835 — у Еўропе 14 відаў
**** род:  Ulmer, 1924 — Паўднёва-Усходняя Азія
**** род:  Thew, 1960 — Сулавесі, Папуа — Новая Гвінея
**** род:  Gillies, 1977 — Усходняя Афрыка
**** род:  Soldán, 1978 — Паўднёва-Усходняя Азія
**** род:  Suter, 1999 — Аўстралія
**** род:  Lestage, 1930 — Аўстралія, Папуа — Новая Гвінея
**** род:  Suter, 1993 — Аўстралія
***

## Распаўсюджанне 
Сустракаюцца па ўсім свеце.

Катэгорыя:Сямействы насякомых
Катэгорыя:Аўсянікі
Андрэй Цеханавецкі

**Андрэй Нікадзімавіч Цеханавецкі** (? — паміж 1594 і 1596) — землеўласнік.

## Біяграфія 
Паходзіў з магнацкага роду Цеханавецкіх герба «Дуброва». Нарадзіўся ў сям’і Нікадзіма Янавіча Цеханавецкага, падстолія вялікага літоўскага.

Першы ў родзе ўладальнік Бачэйкава ў Полацкім ваяводстве — да XX стагоддзя аднаго з асноўных радавых гнёздаў Цеханавецкіх.

## Літаратура 
* 

Андрэй Нікадзімавіч
Нікадзім Янавіч Цеханавецкі

**Нікадзім Янавіч Цеханавецкі** (? — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў з магнацкага роду Цеханавецкіх герба «Дуброва». Нарадзіўся ў сям’і Яна Цеханавецкага.

Падстолі вялікі літоўскі прыкладна з 1536 года, адначасова маршалак гаспадарскі з 1546 года, дзяржаўца крэўскі, староста мельніцкі і ласіцкі, пасол у Маскву ў 1536 і 1541, камісар пры размежаванні Себежскага павета з Расіяй у 1546 годзе.

## Літаратура 
* 

Нікадзім Янавіч
Катэгорыя:Старосты крэўскія
Катэгорыя:Старосты ласіцкія
Станіслаў Цеханавецкі

**Станіслаў Андрэевіч Цеханавецкі** (паміж 1562 і 1565 — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў з магнацкага роду Цеханавецкіх герба «Дуброва». Нарадзіўся ў сям’і  Андрэя Нікадзімавіча.

Стольнік аршанскі, дэпутат Трыбунала ВКЛ у 1593 і 1596.

## Літаратура 
* 

Станіслаў Андрэевіч
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1560-я гады
Аляксей Цеханавецкі

**Аляксей (Аляксандр?) Хрыстафоравіч Цеханавецкі** (? — ?) — ваявода.

## Біяграфія 
Паходзіў з магнацкага роду Цеханавецкіх герба «Дуброва». Нарадзіўся ў сям’і Хрыстафора.

У 1656 годзе выехаў на службу ў Расію, дзе прыняў праваслаўе. Ваявода мезенскі і кеўрольскі ў 1664—1666 гадах.

## Літаратура 
* 

Аляксей
Катэгорыя:Ваяводы мезенскія
Катэгорыя:Ваяводы кеўрольскія