open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Экстракт

[thumb|Экстрактар [Франц Сокслет|Сокслета, які ўжываецца для атрымання экстрактаў]]
**Экстра́кт**, ці **выцяжка** — () канцэнтраванае выманне з лекавай расліннай сыравіны ці сыравіны жывёльнага паходжання, якое ўяўляе сабой рухомыя, глейкія вадкасці ці сухія масы.
У медыцыне тэрмін «экстракт» азначае лекавую форму, прыгатаваную з дапамогай экстрагавання.
Экстрагентамі могуць быць вада, спірт, эфір, вуглекіслата (і іншыя рэчывы ў звышкрытычным стане), адпаведна экстракты падзяляюць на водныя, спіртавыя, эфірныя, CO2-экстракты і інш.

Адрозніваюць: вадкія экстракты (рухомыя вадкасці); густыя экстракты (глейкія масы з утрыманнем вільгаці не больш за 25 %); сухія экстракты (сыпкія масы з утрыманнем вільгаці не больш за 5 %).
 
Працэс падрыхтоўкі экстракту завуць *экстракцыяй* ці *экстрагаваннем*.

## Гл. таксама 
* Абстракты

Катэгорыя:Лекавыя формы
Аляксандр Барысавіч Манцэвіч

**Алесь Манцэвіч**, поўнае імя **Аляксандр Барысавіч Манцэвіч** (нар. , Вілейка, Мінская вобласць) — беларускі журналіст, выдавец. Заснавальнік у 1995 годзе беларускамоўнага масавага тыднёвіка «Рэгіянальная газета». Жыве ў Вілейцы.

Скончыў Мінскі радыётэхнічны інстытут, факультэт журналістыкі БДУ. Працаваў майстрам, інжынерам на Вілейскім заводзе «Зеніт», журналістам у маладзечанскай раённай газеце. 

З 1995 года — заснавальнік і галоўны рэдактар тыднёвіка «Рэгіянальная газета». 

15 сакавіка 2023 года Манцэвіча затрымалі пасля ператрусу ў яго доме. Да суда ён быў змешчаны ў следчую турму № 8 у Жодзіна. 27 верасня 2023 года у судзе Маладзечанскага раёна пачаўся разгляд крымінальнай справы супраць Аляксандра Манцэвіча (суддзя Аляксандр Іршын, дзяржабвінавачанне падтрымліваў памочнік пракурора — Аляксандр Марцінчык). 3 лістапада 2023 года нібыта за «дыскрэдытацыю Рэспублікі Беларусь» суд Маладзечанскага раёна пастанавіў прысуд да пазбаўлення волі тэрмінам на чатыры гады ва ўмовах агульнага рэжыму, а таксама да штрафу ў памеры 400 базавых велічынь, што склала 14800 беларускіх рублёў (~4500 долараў ЗША). Праваабарончы цэнтр «Вясна» прызнаў Манцэвіча палітычным зняволеным. 27 лістапада 2023 года Аляксандра Манцэвіча перавялі ў следчы ізалятар № 6 (Баранавічы).

10 снежня 2023 года палітзняволены Аляксандр Манцэвіч стаў лаўрэатам Прэміі праваабарончай супольнасці Беларусі ў намінацыі «Журналіст(ка) года-2023».

23 студзеня 2024 года Мінскі абласны суд разглядзеў апеляцыйную скаргу Аляксандра Манцэвіча. Судовая калегія пад старшынствам суддзі Уладзіміра Арэшкі пакінула прысуд без зменаў, а скаргу — без задавальнення. Паводле следства, Аляксандр Манцэвіч, з'яўляючыся дырэктарам рэдакцыі газеты, сумесна з іншымі асобамі з 1 студзеня 2020 года па 15 сакавіка 2023 года нібыта «распаўсюджваў у друкаваным выданні і яго інтэрнет-рэсурсах заведама ілжывыя звесткі, якія дыскрэдытуюць Беларусь і яе органы ўлады».

11 верасня 2025 года пасля памілавання быў фактычна дэпартаваны ў Літву разам з яшчэ паўсотняй беларускіх палітвязняў.

## Спасылкі 
* Анлайн-версія «Рэгіянальнай газеты» 
* Асацыяцыя выдаўцоў рэгіянальнай прэсы «Аб’яднаныя Масмедыі» 
* Аляксандр Манцэвіч атрымаў дыплом ад FOJO 
* Старонка Аляксандра Манцэвіча на сайце Праваабарончага цэнтра «Вясна»

Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Журналісты паводле алфавіта
Катэгорыя:Выпускнікі БДУІР
Катэгорыя:Асобы, прызнаныя палітычнымі зняволенымі праваабарончым цэнтрам «Вясна»
Асірыйцы

**Асірыйцы** (, саманазвы — *атураі*, *сураі*, сустракаюцца таксама назвы *айсоры*, *сурыяні*, *халдзеі*, *сіра-халдзеі*, *сірыйцы*, , ) — народ, які паходзіць ад старажытнага насельніцтва Пярэдняй Азіі. Паходжанне ўзыходзіць да жыхароў Асірыйскай імперыі. Непасрэднымі продкамі сучасных асірыйцаў з'яўляюцца жыхары Месапатаміі, якія размаўлялі па-арамейску і прынялі ў I стагоддзі хрысціянства.

Асірыйцы славіліся сваёй ваяўнічасцю і жорсткасцю, а таксама высокаразвітай культурай і мастацтвам. У перыяд найвышэйшай сваёй магутнасці Асірыя распасціралася ад Міжземнага мора да Персідскага заліва, а таксама валодала землямі ў Малой Азіі і Егіпце.

Сучасныя асірыйцы размаўляюць на паўночна-ўсходніх новаарамейскіх мовах, якія ўваходзяць у семіцкую сям'ю. У месцах свайго спрадвечнага пражывання амаль усе асірыйцы былі дзвюх-, трох-, а часам і чатырох-моўныя, валодаючы апроч сваёй роднай мовы мовамі асяроддзя — арабскай, персідскай і/ці турэцкай. У дыяспары, дзе знаходзіцца цяпер большасць асірыйцаў, многія перайшлі на мовы новага асяроддзя. У другім-трэцім пакаленні многія асірыйцы ўжо не ведаюць сваёй этнічнай мовы, у выніку чаго шматлікія новаарамейскія мовы знаходзяцца пад пагрозай знікнення.

Асірыйцы жывуць у Іране, Паўночным Іраку, Сірыі, Турцыі. Абшчыны асірыйцаў ёсць таксама ў Ліване, Расіі, ЗША, Швецыі, Грузіі, Арменіі, Германіі, Вялікабрытаніі і іншых краінах. Надзейныя даныя па колькасці асірыйцаў адсутнічаюць. Агульная колькасць, па розных крыніцах, складае ад 350 тысяч да 4 мільёнаў чалавек.

## Спасылкі 
* Assyria online! 
* Assyrian American National Federation 
* Assyrian Academic Society   — асірыйскае акадэмічнае таварыства
* «Ойча наш» на арамейскай

Катэгорыя:Старазапаветныя народы
Катэгорыя:Семіцкія народы
Катэгорыя:Народы Ірака
Катэгорыя:Народы Сірыі
Свята-Петра-Паўлаўская царква (Віцебск)

**Віцебская Петрапаўлаўская царква** знаходзілася ў Задзвінскай частцы горада Віцебска, у раёне сучаснай вуліцы Кастрычніцкай.

## Гісторыя 
Мураваная царква пабудавана ў 1780 годзе на месцы папярэдняй драўлянай, непадалёку ад якой знаходзіліся 2 мураваныя філіяльныя царквы: Срэценская і Міхайлаўская (на беразе Заходняй Дзвіны, на іх месцы былі пабудаваны правіянцкія магазіны). У 1799г.  у новую мураваную царкву былі пераведзены манахі базыльянскага манастыра. У 1839 г. Петрапаўлаўская царква з'яўлялася самым вялікім з прыходскіх храмаў горада.

У пачатку XX стагоддзя над дзвярыма будынка быў надпіс, што ён пабудаваны ў 1780 г. з дабраславення ўніяцкага архібіскупа І. Лісоўскага на месцы старадаўняй Петрапаўлаўскай царквы.

Пашкоджана ў 1944 годзе.

Галоўны фасад храма фланкіраваўся дзвюма трох'яруснымі вежамі, бакавыя рытмічна чляніліся 16 вялікімі аконнымі праёмамі. Інтэр’ер быў пакрыты размалёўкай XVIII ст. У 1945 яшчэ захоўваліся 18 кампазіцый, размешчаных на бакавых сценах і не перакінутых праз пілоны арках галоўнага нефа.

## Літаратура 
* Страчаная спадчына: Сімяонаўская (Богаяўленская) царква // Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Віцебска: У 2-х кн. / Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 2003. — 680 с.: іл. — С. 620. — ISBN 985-11-0257-1.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Віцебска
Катэгорыя:Колішнія праваслаўныя храмы Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Храмы Святых Пятра і Паўла
Катэгорыя:З’явіліся ў 1780 годзе
Катэгорыя:1780 год у Беларусі
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Віцебску
Пердыта (спадарожнік Урана)

**Пердыта** () — спадарожнік планеты Уран.

Першыя фатаграфіі Пердыты былі зробленыя апаратам «Вояджэр-2» у 1986 годзе, але яна не была выяўлена на гэтых здымках адразу. Толькі праз трынаццаць гадоў, у 1999 годзе, яе выявіў Эрых Каркошка падчас працы з архівам здымкаў «Вояджэра-2». Новы спадарожнік атрымаў часовае абазначэнне **S/1986 U 10**.

Аднак пацвярджальных назіранняў доўгі час выканаць не ўдавалася. Па гэтай прычыне ў 2001 годзе Міжнародны астранамічны саюз афіцыйна выключыў аб’ект S/1986 U 10 са спісу спадарожнікаў Урана.

Нарэшце, у 2003 годзе здымкі, зробленыя касмічным тэлескопам «Хабл», дазволілі распазнаць касмічнае цела ў тым месцы, дзе павінна была быць Пердыта, пацвердзіўшы такім чынам яе існаванне.

Уласную назву Пердыта атрымала ад імя персанажа п’есы Шэкспіра «Зімовая казка». Таксама пазначаецца як **Уран XXV**.

Арбіта Пердыты пралягае паміж арбітамі Белінды і Пака. Назіранні «Хабла» паказваюць, што Пердыта рухаецца вакол Урана не строга па законах Кеплера, а відавочна знаходзіцца ў арбітальным рэзанансе 43:44 з Беліндай. Таксама рух Пердыты блізкі да арбітальнага рэзанансу 8:7 з Разаліндай.

Пердыта належыць да групы Порцыі, якая таксама ўключае ў сябе Б’янку, Крэсіду, Дэздэмону, Джульету, Порцыю, Разалінду, Купідона і Белінду. У гэтых спадарожнікаў падобныя арбіты і фотаметрычныя ўласцівасці. За выключэннем арбіты, радыуса ў 15 км і геаметрычнага альбеда 0,08, пра Пердыту практычна нічога не вядома.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спадарожнікі Урана
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1999 годзе
Сікаракса (спадарожнік Урана)

**Сікаракса** (Sycorax) — спадарожнік Урана, адкрыты ў 1997 годзе астраномамі Паламарскай абсерваторыі (штат Каліфорнія, ЗША). Вядомы таксама пад пазначэннямі **Уран XVII** і  **S/1997 U 2**. Адначасова з Сікараксай быў адкрыты спадарожнік Урана Калібан.

Сікаракса мае незвычайны для спадарожнікаў Урана чырвоны колер, характэрны для аб’ектаў пояса Койпера; магчыма, спадарожнік быў захоплены прыцягненнем Урана. Сікаракса названы ў гонар персанажа п’есы У. Шэкспіра «Бура».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спадарожнікі Урана
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1997 годзе
Трыумфальная арка (Пхеньян)

**Трыумфальная арка ў Пхеньяне** (кар. 개선문) — помнік, пабудаваны ў гонар Карэйскага супраціву 1925—1945 гадоў супраць японскіх акупантаў.

Арка пабудавана ў 1982 годзе ля падножжа гары Моран у цэнтры паўночнакарэйскай сталіцы КНДР. Помнік быў пабудаваны, каб услаўляць і ўшаноўваць ролю Кім Ір Сена ў барацьбе з японскай акупацыяй. Афіцыйнае адкрыццё Трыумфальнай аркі адбылося з нагоды сямідзесяцігоддзя Кім Ір Сена. Кожны блок гэтай аркі цалкам зроблены з белага граніту, а колькасць саміх блокаў у ёй складае 25 500, што сімвалізуе колькасць дзён жыцця Кім Ір Сена.

Трыумфальная арка ў Пхеньяне была створана на ўзор Парыжскай і трохі буйнейшая за яе. Гэта самая высокая трыумфальная арка ў свеце, вышыня якой складае 60 м, а шырыня — 50 м. Арка мае пакоі, балюстрады, аглядальныя платформы і ліфты. Яна таксама мае 4 скляпеністыя брамы, кожная з якіх мае вышыню ў 27 м. На арцы напісаная «Песня генерала Кім Ір Сена» — рэвалюцыйны гімн, у якім гаворыцца, што Кім Ір Сен у 1925 годзе выправіўся змагацца за нацыянальную незалежнасць Карэі ад японскай акупацыі, а ў 1945 годзе Карэя была вызвалена.

Катэгорыя:Трыумфальныя аркі
Катэгорыя:Помнікі Паўночнай Карэі
Катэгорыя:Пхеньян
Праспера (спадарожнік Урана)

**Праспера** — нерэгулярны спадарожнік Урана, які мае адваротнае арбітальнае кручэнне.

Праспера быў адкрыты 18 ліпеня 1999 года Холманам, Кавеларсам, Глэдманам, Пеці, Скулам на CCD-малюнках, атрыманых на 3.5-м тэлескопе Канада-Францыя-Гаваі на гары Мауна-Кеа разам з Сетэбасам і Стэфана і атрымаў часовыя абазначэнні **S/1999 U 3** і **Уран XVIII**.

Пасля назіранняў на 5-м Паламарскім тэлескопе ў жніўні 1999 года, а таксама ў траўні-чэрвені 2000 года на тэлескопе Кіт Пік і на 2.5-м тэлескопе Ла Пальма былі атрыманыя элементы арбіты спадарожніка.

Названы імем чараўніка Праспера, герцага Міланскага — персанажа п’есы Уільяма Шэкспіра «Бура».

Элементы арбіты маюць падобныя рысы з элементамі арбіты Сікараксы і Сетэбаса. Можна зрабіць здагадку аб іх агульным паходжанні. Аднак, гэтую здагадку не пацвярджае колер спадарожніка. Ён нейтральна шэры і візуальна (паказчык колеру BV = 0,80 m, RV = 0,39 m) падобны з Сетэбасам, але адрозніваецца ад Сікараксы (якая мае крыху чырванаватае адценне).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спадарожнікі Урана
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1999 годзе
Маргарыта (спадарожнік Урана)

**Маргарыта** () — нерэгулярны спадарожнік планеты Уран з прамым арбітальным абарачэннем. Названая ад імя персанажа з п’есы Шэкспіра «Многа шуму з нічога». Таксама пазначаецца як **Уран XXIII**.

## Гісторыя адкрыцця 
Маргарыта была адкрыта Скотам Шэпардам па здымках, зробленых ім сумесна з Дэвідам Джуітам 29 і 30 жніўня 2003 года з дапамогай тэлескопа «Субару» ў абсерваторыі Мауна-Кеа. Яны ж назіралі гэты аб’ект 20 верасня ў тэлескоп «Джэміні». Пазней Браян Марсдэн папярэдне ідэнтыфікаваў гэты аб’ект. Атрыманыя вынікі былі пацверджаны Джонам Кавеларсам па здымку, зробленым 25 жніўня 2001 г з дапамогай тэлескопа «Канада-Францыя-Гаваі». Спадарожнік атрымаў часовае абазначэнне **S/2003 U 3**. Уласная назва была прысвоена 29 снежня 2005 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спадарожнікі Урана
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 2003 годзе
Стэфана (спадарожнік Урана)

**Стэфана** — нерэгулярны спадарожнік Урана, мае адваротнае арбітальнае кручэнне.

Стэфана быў адкрыты 18 ліпеня 1999 года Глэдманам, Холманам, Кавеларсам, Пеці, Скулам на CCD-малюнках, атрыманых на 3,5-м тэлескопе Канада-Францыя-Гаваі на гары Мауна-Кеа разам з Праспера і Сетэбасам і атрымаў часовыя абазначэнні **S / 1999 U 2** і **Уран XX**. Названы ў гонар персанажа п’есы У. Шэкспіра «Бура».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спадарожнікі Урана
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1999 годзе
Францыска (спадарожнік Урана)

**Францыска** () — нерэгулярны спадарожнік планеты Уран са зваротным арбітальным абарачэннем. Названы ад імя персанажа з п’есы У. Шэкспіра «Бура». Таксама пазначаецца як **Уран XXII**.

## Гісторыя адкрыцця 
Першыя назіранні былі зробленыя 13, 25 жніўня і 21 верасня 2001 г. групамі астраномаў пад кіраўніцтвам Мэцью Холмана і Брэта Глэдмана. Пазней Глэдман ідэнтыфікаваў гэты аб’ект на здымках, зробленых Філіпам Руселем і Аліўе Музі 3 і 5 верасня 2002 года. Спадарожнік атрымаў часовае абазначэнне **S/2001 U 3**. Уласная назва была прысвоена 29 снежня 2005 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спадарожнікі Урана
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 2001 годзе
Разалінда (спадарожнік Урана)

**Разалінда** () — унутраны спадарожнік планеты Уран. Была адкрыта 13 студзеня 1986 года па здымках, зробленых апаратам «Вояджэр-2», і атрымала часовае абазначэнне **S/1986 U 4**. Названая ад імя персанажа з п’есы Шэкспіра «Як вам гэта спадабаецца». Таксама пазначаецца як **Уран XIII**.

Разалінда належыць да групы Порцыі, якая таксама ўключае ў сябе Біянку, Крэсіду, Дэздэмону, Джульету, Порцыю, Купідона, Белінду і Пердыту. У гэтых спадарожнікаў падобныя арбіты і фотаметрычныя ўласцівасці. За выключэннем арбіты, радыуса ў 36 км і геаметрычнага альбеда 0,08, пра Разалінду практычна нічога не вядома.

На здымках, перададзеных «Вояджэр-2», Разалінда выглядае амаль як шар, суадносіны яе папярочнага памеру да падоўжнага складаюць 0,8-1,0. Паверхня мае шэры колер.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спадарожнікі Урана
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1986 годзе
Аксамітнік

**Аксамі́тнік, амарант** (*Amaranthus*) — род пераважна аднагадовых травяністых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Вышыня 10—150 см. Лісце чаргаванае, ярка афарбаванае. Кветкі зялёныя або пурпурова-чырвоныя. Плод — каробачка. Насенне дробнае, бліскучае.

## Арэал 
Адрозніваецца каля 80 відаў, пашыраных у цёплых і ўмераных абласцях зямнога шара. На тэрыторыі Беларусі 8 заносных і 1 інтрадукаваны від — , радзіма — трапічная Азія. Найбольш вядомыя віды: , народная назва зяльборнік, , падбурачнік, .

## Значэнне 
Многія віды — дэкаратыўныя расліны. Растуць таксама як пустазелле.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* *Соколова Т. Д.* Amaranthus blitoides S. Wats. — Щирица жминдовидная // Агроэкологический атлас России и сопредельных стран: экономически значимые растения, их болезни, вредители и сорные растения

Катэгорыя:Аксамітнікавыя
Рыгор Сасна

**Рыгор Сасна** (, в. Шарні пад Орляй — ) — гісторык царквы, беларусазнавец.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і Афанасія і Марыі. Вучыўся ў пачатковых школах у Малінніках і Орлі. У 1953—1957 гадах вучыўся ў Беларускім ліцэі ў Бельску-Падляшскім. Вучыўся ў Праваслаўнай духоўнай семінарыі і Хрысціянскай тэалагічнай акадэміі ў Варшаве. Калі быў студэнтам, у 1960 годзе ажаніўся з настаўніцай Антанінай Троц. У 1960 годзе высвечаны на святара Варшаўска-Бельскім епіскапам. Тытул прэсвітара атрымаў у варшаўскай царкве на Волі.

Пачаў служыць у прыходзе Кальнікаў у Падкарпацкім ваяводстве. Зацікавіўся гісторыяй Царквы і яе вернікаў на гэтай тэрыторыі. Потым служыў у Кодні. Затым на працягу 20 гадоў служыў вікарным парафіі ў Сямятычах. У 1966 годзе абараніў магістарскую працу «*Падстава, на якой фармавалася ідэя царкоўнай уніі ў Польшчы пад канец XVI стагоддзя*». Пазней абараніў і доктарскую дысертацыю «*Гісторыя праваслаўных прыходаў Беласточчыны ў межах сённяшняй Варшаўска-Бельскай епархіі*». З 1987 года настаяцель царквы ў Рыбалах.

## Дзейнасць 
Усе гады святарскай службы спалучаў з навукова-даследчыцкай працай. Даследаваў гісторыю праваслаўнай царквы на Падляшшы, збіраў бібліяграфію на гэтую тэму. Працаваў у архівах Падляшша, Мінска, Масквы, Пецярбурга, Лондана.

Сфера навуковых інтарэсаў: гісторыя паасобных прыходаў, цяперашніх і колішніх — даследаваў мінулае больш за 100 прыходаў (некалькі дзясяткаў даследаванняў выраслі ў манаграфіі); дэмаграфічна-статыстычныя пытанні; даследаванні бібліяграфічнага характару.

Аўтар 33 кніг па гісторыі Царквы і сотні артыкулаў. Між іншага, кніга «*Święte miejsca i cudowne ikony*» пра святыя месцы і цудоўныя іконы Беласточчыны, кніга пра былыя прыходы паміж Бугам і Бобрай, кніга пра лёс ікон, якія ў ліхалецці трапілі ў розныя куткі свету. Таксама ў суаўтарстве з Дарафеем Фіёнікам выдаў манаграфіі праваслаўных прыходаў (Орлі, Бельска, Рыбалаў і Пасынак), у суаўтарстве з жонкай Антанінай — манаграфію пра прыход у Жэрчычах і Ласінцы.

Сабраў багаты бібліяграфічны матэрыял, які пастаянна папаўняўся і сістэматычна публікаваўся. Удзельнічаў у рэдакцыйных калегіях навуковых часопісаў, з’яўляўся членам некалькіх навуковых таварыстваў.

## Прызнанне 
* Узнагарода (разам з м. Антанінай) імя брата Альберта (Адама Хмялёўскага) за 2001 год за дасягненні ў галіне дакументавання гісторыі і дзейнасці Праваслаўнай царквы.
* Афіцэрскі крыж Ордэна Адраджэння Польшчы (2003) з рук шэфа Кабінета Прэзідэнта Рэспублікі Польшча за навукова-выдавецкую дзейнасць у галіне прадстаўлення гісторыі праваслаўных парафій і храмаў на Падляшшы (м. Антаніна Троц-Сасна атрымала Залаты крыж заслугі).
* Крыж прэзідэнта Рэспублікі Польшча на 50-годдзе сужонства.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Беларусы ў Польшчы
Катэгорыя:Беларусісты
Катэгорыя:Гісторыкі праваслаўнай царквы Беларусі
Аксаміткі

**Аксамі́ткі**, **аксамітка**, **таге́тэс**, **бархатцы** (*Tagetes*) — род аднагадовых і шматгадовых травяністых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Вышыня да 1,5 м. Сцябло прамастойнае, галінастае. Лісце перыстарассечанае. Кветкі жоўтыя, жоўта-аранжавыя або карычнева-чорныя, у кошыках, з моцным пахам. Плод — сямянка. Размнажаюцца насеннем.

## Арэал і экалогія 
Большасць відаў пашыраны субтропіках Амерыкі. На тэрыторыі Беларусі інтрадукаваны ,  і ; выкарыстоўваюцца ў кветкаводстве. Святла- і цеплалюбныя.

## Віды 
Налічваецца каля 53 відаў, у тым ліку:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
**  
**  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
** 
* 
* 
* 
* 
:* 
:* 
* 
* 
* 

Файл:Tagetes patula2.jpg|
Файл:Tagetes tenuifolia 1 (aka).jpg|
Файл:Tagetes erecta (cultivar) 01.JPG|
Файл:Tagetes in flowerbed border 01.JPG|Бардзюр з нізкарослых  і больш высокіх .

## Значэнне і выкарыстанне 
Дэкаратыўныя і лекавыя расліны (мачагонны, патагонны і проціглісны сродак).

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Астравыя (падсямейства)
Маб (спадарожнік Урана)

**Маб** () — спадарожнік планеты Уран. Быў адкрыты 25 жніўня 2003 г. Маркам Шоўолтэрам і Джэкам Лісаўэрам з дапамогай касмічнага тэлескопа «Хабл». Услед за адкрыццём атрымаў часовае абазначэнне **S/2003 U 1**. Названы ад імя феі з англійскага фальклору, якая ўзгадваецца ў п’есе Шэкспіра «Рамэа і Джульета». Таксама пазначаецца як **Уран XXVI**.

Па прычыне, што гэты спадарожнік малы як па памеры, так і па адбівальнай здольнасці, ён не быў знойдзены на падрабязна даследаваных выявах, зробленых апаратам «Вояджэр-2» падчас яго праходжання каля Урана ў 1986 годзе. Пры гэтым Маб ярчэйшы ў параўнанні з іншым спадарожнікам, Пердытай, якая была адкрыта па фатаграфіях «Вояджэра-2» у 1999 годзе. Гэты факт заахвоціў навукоўцаў паўторна даследаваць старыя здымкі, і Маб была на іх выяўлена.

Памеры Маб вызначаны з малой дакладнасцю. Калі яна такая ж цёмная, як Пак, то яна мае 24 км у дыяметры. Калі ж яна так жа яркая, як суседняя Міранда, то па памерах саступіць нават Купідону, адпавядаючы па памерах самым дробным далёкім спадарожнікам Урана.

Маб абарачаецца на адной адлегласці ад Урана з нядаўна адкрытым пылавым кольцам R/2003 U 1. Памеры спадарожніка блізкія да аптымальных для ўтварэння пылу: больш буйныя спадарожнікі збіраюць ўласны пыл сілай гравітацыі, а ў больш дробных занадта малая плошча паверхні для падсілкоўвання кольца шляхам сутыкненняў з часціцамі кольца або метэароідамі. Аналагічныя кольцы не выяўлены для Пердыты і Купідона, верагодна, з-за таго, што Белінда збірае іх пыл.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спадарожнікі Урана
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 2003 годзе
Дамп памяці

**Дамп памяці** (; у Unix — ) — змесціва рабочай памяці аднаго працэсу, ядра ці ўсёй аперацыйнай сістэмы. Таксама можа змяшчаць дадатковую інфармацыю аб стане праграмы ці сістэмы, напрыклад значэнні рэгістраў працэсара і змест стэку. Шматлікія аперацыйныя сістэмы дазваляюць захаваць дамп памяці для адладкі праграм. Як правіла, дамп памяці працэсу захоўваецца аўтаматычна калі працэс завяршаецца з-за крытычнай памылкі (напрыклад, з-за памылкі сегментацыі). Дамп таксама можна захаваць уручную праз адладчык ці любую іншую спецыяльную праграму.

## Гісторыя 
Англійскі тэрмін  літаральна перакладаецца як «раздрукоўка змесціва сардэчнікаў»: на ранніх камп’ютарах, дамп значыў прынтарную раздрукоўку змесціва памяці на магнітных сардэчніках ().

## У Unix 
У сучасных Unix-падобных аперацыйных сістэмах дамп памяці захоўваецца ў выглядзе файла, які звычайна завецца `core` ці core.; яго фармат такі ж, як фармат выканальных файлаў гэтай АС (ELF у Linux і сучасных Unix, a.out у традыцыйных Unix-сістэмах, Mach-O у Mac OS X). Для аналізу core-файла выкарыстоўваецца адладчык (напрыклад gdb) ці інструмент objdump.

## У Windows 
У Windows, аналагам core dump’а з’яўляецца minidump, які дазваляе захоўваць частковую ці поўную інфармацыю аб працэсе, у тым ліку і поўны змест рабочай памяці.

### Дамп сістэмы 
Дамп 32-х бітнай аперацыйнай сістэмы Windows змяшчае FFFF FFFF16 ці 429496729510 (232 — 1) байтаў. Большая іх частка змяшчае значэнне па змоўчванню — лік 0. Дамп можна лагічна падзяліць на сегменты па 64 кб (FFFF16), таму .com файлы аперацыйнай сістэмы Windows не могуць перавышаць гэтага памеру і змяшчаюцца толькі ў адным сегменце, аднак праграма можа перадаваць кіраванне над выкананнем функцыі ў іншыя сегменты. Падчас запуску .com файла ўвесь код файла без зменаў заносіцца ў адзін з незанятых іншымі працэсамі сегмент.

Дамп змяшчае даныя і каманды розных працэсаў, як карыстальніцкіх праграм так і ядра аперацыйнай сістэмы (у прыватнасці ўсе перапыненні BIOS, яны ж стандартныя функцыі). Таксама ў дампе змяшчаюцца значэнні рэгістраў працэсара і змест розных стэкаў, сістэмны час і іншыя зменныя асяроддзя.

## Гл. таксама 
* Справаздача аб памылцы, праграмаванне
* Памылка сегментацыі
* Дамп

## Спасылкі 
* Why does this not work!? How to find and fix faults in Linux applications. 
Фарматы дампа памяці ў розных аперацыйных сістэмах:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Windows: функцыі для работы з minidump

Катэгорыя:Адладка праграм
Катэгорыя:Камп’ютарныя памылкі
Беларускі незалежніцкі блок

**Беларускі незалежніцкі блок** — кааліцыя апазіцыйных партый і арганізацый Беларусі правацэнтрысцкай ідэалогіі.

## Гісторыя 
Створаны 27 кастрычніка 2009. Кааліцыйнае пагадненне аб стварэнні БНБ падпісалі сустаршыня аргкамітэту па стварэнні партыі «Беларуская Хрысціянская Дэмакратыя» Віталь Рымашэўскі, лідар «Маладога Фронту» Зміцер Дашкевіч, старшыня партыі БНФ Аляксей Янукевіч, лідар руху «За Свабоду» Аляксандр Мілінкевіч, а таксама кіраўнікі аргкамітэтаў па стварэнні руху «Маладая Беларусь» Артур Фінкевіч, руху салідарнасці «Разам» Вячаслаў Сіўчык, аб’яднання «Правы альянс» Юрый Карэтнікаў, і Моладзевага хрысціянска-сацыяльнага саюзу «Маладыя дэмакраты» Аляксандр Шумкевіч.

Стваральнікі кааліцыі заяўляюць, што адкрытыя да супрацы з іншымі грамадска-палітычнымі сіламі Беларусі.

У дзень сваёй прэзентацыі «Беларускі незалежніцкі блок» вывесіў па ўсёй Беларусі 100 нацыянальных бел-чырвона-белых сцягоў.

## Члены 
* Рух «За Свабоду»
* Беларуская хрысціянская дэмакратыя
* Партыя БНФ
* «Малады Фронт»
* Правы альянс
* Рух салідарнасці «Разам»
* Рух «Маладая Беларусь»
* МХСС «Маладыя дэмакраты»

Катэгорыя:Палітычныя партыі Беларусі
Прэзідэнцкія выбары ў Трынідадзе і Табага (2013)

Непрамыя **прэзідэнцкія выбары ў Трынідадзе і Табага** прайшлі 15 лютага 2013 года. Суддзя Энтані Кармона быў адзіным кандыдатам. Калегія выбаршчыкаў аднагалосна прагаласавала за яго. Кармона заняў пасаду прэзідэнта Трынідада і Табага 18 сакавіка 2013 года пасля публічнай цырымоніі прыняцця прысягі на стадыёне Хейзлі Кроўфарда. Кармона стаў 5-м прэзідэнтам краіны, змяніўшы на гэтай пасадзе Джорджа Максвела Рычардса.

Катэгорыя:Выбары ў Трынідадзе і Табага
Катэгорыя:Падзеі 15 лютага
Катэгорыя:Люты 2013 года
Катэгорыя:2013 год у Трынідадзе і Табага
Трынідад і Табага
Прэзідэнцкія выбары на Кіпры (2013)

**Прэзідэнцкія выбары ў Рэспубліцы Кіпр 2013 года** праходзілі ў два туры 17 і 24 лютага. Прэзідэнт Дзімітрыс Хрыстофіяс не балатаваўся на выбарах. Першы тур завяршыўся 17 лютага, яўка склала больш за 83 % ад зарэгістраваных выбаршчыкаў. Ніхто з кандыдатаў не набраў больш за 50 %. У другі тур выйшлі правацэнтрысцкі палітык ад Дэмакратычнага аб’яднання Нікас Анастасіядыс, які атрымаў 45 % галасоў, і прадстаўнік левай Прагрэсіўнай партыі працоўнага народа Кіпра Стаўрас Малас.

Нікас Анастасіядыс быў абраны прэзідэнтам у другім туры, набраўшы 57,48 % галасоў пры яўцы 81,6 %. Інаўгурацыя абранага прэзідэнта прайшла 28 лютага, а новы ўрад прыступіў да працы 1 сакавіка 2013 года.

## Спасылкі 
* Прэзідэнцкія выбары 2013 года  
* Апазіцыянер Анастасіядыс перамог на прэзідэнцкіх выбарах на Кіпры 

Катэгорыя:Прэзідэнцкія выбары на Кіпры
Кіпр
Катэгорыя:Люты 2013 года
Катэгорыя:2013 год на Кіпры
Аб’яднаныя дэмакратычныя сілы Беларусі

**Аб’яднаныя дэмакратычныя сілы Беларусі** — кааліцыя апазіцыйных палітычных партый Беларусі.

## Гісторыя 
У лістападзе 2004 ў Літве прадстаўнікамі Еўрапейскай кааліцыі «Свабодная Беларусь» і Народнай кааліцыі «5+» было падпісана пагадненне аб стварэнні Аб’яднаных дэмакратычных сіл Беларусі (АДС) і іх Палітычнай рады.

26—27 мая 2007 адбыўся Кангрэс дэмакратычных сіл Беларусі. На ім была прынятая «Малая Канстытуцыя Беларусі», «Эканамічная платформа» і «Стратэгія дэмакратычных сіл Беларусі». Сустаршынямі АДС былі абраныя тагачасны лідар Партыі БНФ Вінцук Вячорка (адказны за інфармацыйна-мабілізацыйную і міжнародную працу), лідар Аб’яднанай грамадзянскай партыі Анатоль Лябедзька (адказны за распрацоўку пазітыўнай альтэрнатывы), лідар Партыі камуністаў Беларускае Сяргей Калякін (адказны за структурнае будаўніцтва), лідар Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі (Грамада) Анатоль Ляўковіч (адказны за выбарчыя кампаніі). У Палітычную Раду АДС увайшлі прадстаўнікі буйных партый Беларусі, грамадскага сектара, творчай інтэлігенцыі, прадпрымальнікаў.

9 сакавіка 2008 «Малады Фронт», спасылаючыся на ідэйнае і структурнае раз’яданне суб’ектаў АДС, выйшаў са складу кааліцыі.

27 кастрычніка 2008 Еўрапейская кааліцыя «Свабодная Беларусь» заявіла пра спыненне дзеяння дамовы аб стварэнні АДС, матывуючы гэта адыходам часткі суб’ектаў АДС ад прынцыпаў фармавання кааліцыі.

Пасля самаліквідацыі АДС былы сайт кааліцыі UDF.BY працягнуў працу ўжо як не палітычны рэсурс, а як незалежны СМІ.

## Члены 
* Аб’яднаная грамадзянская партыя
* Беларуская партыя аб’яднаных левых «Справядлівы свет»
* Беларуская партыя жанчын «Надзея»
* Беларуская партыя працоўных
* Беларуская сацыял-дэмакратычная партыя (Грамада)
* Кампанія «За свабоднае развіццё прадпрымальніцтва»
* Рух «За Свабоду»

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Палітычныя партыі Беларусі
Ліберальны кансерватызм

**Ліберальны кансерватызм** — рух у кансерватызме, у якім прысутнічаюць элементы лібералізму.
Асноўныя прыкметы: больш ліберальнае стаўленне па маральных і сацыяльных прыкмет, ліберальнае стаўленне да эканомікі (у прыватнасці, прынцыпы неўмяшання дзяржавы ў эканоміку), ахова навакольнага асяроддзя («зялёная» палітыка). Лічыцца ўмерана правай ідэалогіяй.

## Гісторыя 
Сфармаваўся ў XVIII—XIX стагоддзі, у выніку сінтэзу кансерватыўных і ліберальных ідэй у палітычнай філасофіі. Асноўныя прадстаўнікі гэтага кірунку — Эдмунд Бёрк, Жазеф дэ Местр, Адам Сміт, Алексіс дэ Таквіль, Джон Сцюарт Міль.

## Гл. таксама 
* Кансерватызм
* Лібералізм

Катэгорыя:Класічны лібералізм
Катэгорыя:Неакансерватызм
Катэгорыя:Лібералізм
Дэмакратычнае аб’яднанне (Кіпр)

'''Дэмакратычнае аб'яднанне''' () — палітычная партыя на Кіпры, якая прытрымліваецца правацэнтрысцкай арыентацыі.

Партыя была заснавана 4 ліпеня 1976 былым старшынёй Палаты прадстаўнікоў Глафкасам Клірыдысам і хутка стала адной з дзвюх асноўным палітычных сіл нароўні з камуністычнай АКЭЛ. Клірыдыс шматразова балатаваўся ад партыі ў прэзідэнты, аднак быў абраны толькі ў 1993, пасля чаго пакінуў пасаду старшыні партыі, і пераабраны ў 1998.

У 1993—1997 старшынёй партыі быў Янакіс Маціс, а ў 1997 яго пераемнікам стаў Нікас Анастасіядыс. У 2001 партыя страціла статус найбуйнейшай парламенцкай сілы, у 2003 Клірыдыс прайграў у першым жа туры прэзідэнцкіх выбараў, а ў 2004 на рэферэндуме План Анана, які падтрымліваўся партыяй, быў адхілены насельніцтвам грэчаскай часткі вострава.

Па выніках парламенцкіх выбараў 2006 года партыя атрымала 30,3 % галасоў і 18 з 56 месцаў у парламенце, што склала роўную колькасць з мандатамі АКЭЛ. У 2008 годзе на прэзідэнцкіх выбарах кандыдат ад партыі Іааніс Касулідыс прайграў у другім туры выбараў камуністу Дзімітрысу Хрыстофіясу. На парламенцкіх выбарах 22 мая 2011 года партыя атрымала 138 682 (34,28%) галасоў і 20 месцаў.

У Еўрапейскім парламенце па выніках выбараў як 2004, так і 2009 партыя размяшчае двума дэпутатамі і ўваходзіць у Еўрапейскую народную партыю.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Сайт партыйнай моладзевай арганізацыі

Катэгорыя:Палітычныя партыі Кіпра
Катэгорыя:Кансерватыўныя партыі
Катэгорыя:Хрысціянска-дэмакратычныя партыі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1976 годзе
Трынкула (спадарожнік Урана)

**Трынкула** () — нерэгулярны спадарожнік планеты Уран са зваротным арбітальным абарачэннем. Названы ад імя персанажа з п’есы У. Шэкспіра «Бура». Таксама пазначаецца як **Уран XXI**.

## Гісторыя адкрыцця 
Трынкула быў адкрыты 13 жніўня 2001 года Мэцью Холманам, Джонам Кавеларсам і Дэнам Мілісаўлевічам з дапамогай 4-метровага рэфлектара ў Міжамерыканскай абсерваторыі Сера-Талаа. 25 жніўня таго ж года Кавеларс атрымаў пацвярджальныя здымкі з дапамогай тэлескопа «Канада-Францыя-Гаваі» у абсерваторыі Мауна-Кеа. Спадарожнік атрымаў часовае абазначэнне **S/2001 U 1**. Уласная назва была прысвоена 8 жніўня 2003 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спадарожнікі Урана
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 2001 годзе
Парламенцкія выбары на Кіпры (2011)

**Парламенцкія выбары ў Рэспубліцы Кіпр** прайшлі 22 мая 2011 года.

## Перад выбарамі 
На 56 месцаў Палаты Прадстаўнікоў, які прадстаўляе грэчаскую абшчыну вострава, прэтэндуе 412 кандыдатаў ад 10 партый і рухаў. У барацьбе за месца ад каталіцкай абшчыны таксама ўдзельнічаюць два кандыдаты, ад мараніцкай абшчыны — пяць кандыдатаў.

Найбольшыя рэйтынгі — у камуністычнай Прагрэсіўнай партыі працоўнага народа і правага Дэмакратычнага аб’яднання, разрыў паміж якімі, паводле апошніх апытанняў грамадскай думкі, складае меней 1 %.

## Вынікі 
## Гл. таксама 
* Прэзідэнцкія выбары на Кіпры, 2013

## Спасылкі 
* Прамежкавы даклад АБСЕ (23.03.2011)  

Катэгорыя:Выбары на Кіпры
Кіпр
Катэгорыя:Падзеі 22 мая
Катэгорыя:Май 2011 года
Катэгорыя:2011 год на Кіпры
Нацыянальная партыя Новай Зеландыі

**Нацыянальная партыя Новай Зеландыі** () — правацэнтрысцкая кансерватыўная палітычная партыя, якая дзейнічае ў Новай Зеландыі. З'яўляецца адной з дзвюх найбольш уплывовых і папулярных партый краіны.

Партыя была сфарміравана ў выніку зліцця Аб'яднанай партыі () і Рэфармісцкай Партыі () і пра яе стварэнне было афіцыйна абвешчана ў маі 1937 года.

Партыя перамагала на нацыянальных выбарах і з'яўлялася кіруючай у перыяды з 1949 года па 1957 год, з 1960 года па 1972 год, з 1975 года па 1984 год і з 1990 года па 1999 год. На выбарах 8 лістапада 2008 года Нацыянальная партыя атрымала агульнанацыянальную перамогу, атрымаўшы 49.5% галасоў выбаршчыкаў.

На сучасным этапе партыя выступае за зніжэнне падаткаў, скарачэнне масавых выплат сацыяльных дапамог і стварэнне выбіральнай сістэмы выплат для тых, хто жыве ў нястачы, развіццё сістэмы і структуры рыначных адносін у краіне, аднаўленне і падтрыманне традыцыйных абарончых альянсаў і сістэм бяспекі, стварэнне роўных сацыяльных і палітычных умоў для ўсіх грамадзян Новай Зеландыі.

Пасля выбараў 2008 года Нацыянальная партыя ўступіла ў кааліцыю з Партыяй маары.

## Спасылкі 
*Афіцыйны сайт Нацыянальнай партыі Новай Зеландыі

Катэгорыя:Кансерватыўныя партыі
Катэгорыя:Палітычныя партыі Новай Зеландыі
Катэгорыя:Правацэнтрысцкія партыі
Катэгорыя:Палітычныя партыі паводле алфавіта
Сабор Святога Мікалая (Фамагуста)

[thumb|250px|right|Гатычны фасад сабора Св. Мікалая ў Фамагусце з прыбудаваным справа [мінарэтам.]]
**Сабор Святога Мікалая** — галоўны сярэднявечны храм горада Фамагуста на ўсходнім беразе Кіпра. Пабудаваны ў XIV стагоддзі на ўзор Рэймскага сабора ў стылі позняй готыкі кіпрскімі каралямі з дынастыі Лузіньянаў. У турыстычных буклетах яго завуць «кіпрскім Рэймсам».

Сабор быў асвячоны ў 1328 годзе і з тых часоў выкарыстоўваўся Лузіньянамі для вянчанне на іерусалімскі прастол. Пры аблозе Фамагусты туркамі ў 1571 годзе моцна пацярпеў ад гарматнага абстрэлу. Туркі знішчылі фігуратыўнае скульптурнае ўбранне храма і ператварылі яго ў мячэць, якую сталі называць «магускай ая-Сафіяй». Немалыя страты захаванасці будынка наносілі частыя землетрасенні. У 1974 годзе пераназваны ў мячэць Лала-Мустафы-пашы ў гонар военачальніка, які камандаваў аблогай Фамагусты ў 1571 годзе.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Збудаванні ў гатычным стылі
Катэгорыя:Мячэці Кіпра
Віла

**Ві́ла** () — вялікі загарадны дом, сядзіба.

У Старажытным Рыме віламі называлі сельскія пабудовы або маёнткі землеўладальнікаў. У эпоху імперыі вілы ператварыліся ў цэнтры аграрнай вытворчасці, часам месцы жыцця і адпачынку арыстакратаў. У сярэднявечнай Брытаніі пад тэрмінам "віла" вызначаліся замкнёныя памешчыцкія гаспадаркі, дзе залежныя сяляне-*вілан*ы знаходзіліся пад юрысдыкцыяй свайго пана і за карыстанне яго зямлёй адпрацоўвалі на памешчыцкім надзеле. У Францыі, Іспаніі і Партугаліі вілы разглядаліся адначасова як маёнткі і вёскі. 

У рэнесанснай Таскане віламі называлі ўмацаваныя загарадныя сямейныя рэзідэнцыі, якія ў XIV - XVI стст. прыйшлі на змену родавым замкам. Паступова ў Італіі сфарміраваліся пэўныя архітэктурныя стылі такіх пабудоў. У XVIII - пачатку XX стст. будаўніцтва віл было запатрабавана ў Вялікабрытаніі, Францыі і Германіі, адкуль мода на іх распаўсюдзілася па ўсім свеце. Розныя стылі будаўніцтва віл паўплывалі на архітэктуру іншых відаў сельскіх жытлаў.

Image:GNM - Römische Villa.jpg|Мадэль старажытнай рымскай вілы
Image: VillaCapra 2007 07 18 3.jpg|Віла Ратонда ў Вічэнцы, Андрэа Паладзіа (XVI ст.)
Image:Cyprus Villas, Dam Road, Barton Upon Humber - geograph.org.uk - 1385160.jpg|Віла Кіпр у Вялікабрытаніі (XIX ст.)
Image:Villa Inama, Bahnhofstr 14, WeileriA, Nordansicht.jpg|Віла Інама ў Баварыі, Германія (пач. XX ст.)
  

## Спасылкі
*The Idea and Invention of the Villa
*RUSTIC ITALIAN VILLAS 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні паводле тыпу
Катэгорыя:Сядзібы
Міжнародны дэмакратычны саюз

thumb|300пкс|Краіны Міжнароднага дэмакратычнага саюза
**Міжнародны дэмакратычны саюз** () — міжнароднае аб'яднанне палітычных партый, якія прытрымліваюцца кансерватыўнай, ліберальна-кансерватыўнай і хрысціянска-дэмакратычнай ідэалогій.

Быў створаны ў 1983 групай важных палітычных дзеячаў кансерватыўнага толку, сярод якіх былі прэм'ер-міністр Вялікабрытаніі Маргарэт Тэтчэр, віцэ-прэзідэнт ЗША Джордж Буш-старэйшы, канцлер ФРГ Гельмут Коль і мэр Парыжа Жак Шырак, для каардынацыі палітыкі, абмену вопытам і выпрацоўкі адзінай пазіцыі па міжнародных пытаннях.

Штаб-кватэра арганізацыі размешчана ў Осла. Міжнародны дэмакратычны саюз падпадзяляецца на некалькі рэгіянальных аддзяленняў, сярод якіх Еўрапейская народная партыя, а таксама Міжнародныя Моладзевы і Жаночы дэмакратычныя саюзы.

Сярод членаў партыі — большасць кансерватыўных і хрысціянска-дэмакратычных партый Еўропы, у тым ліку Саюз за народны рух, Хрысціянска-дэмакратычны саюз, Хрысціянска-сацыяльны саюз, Кансерватыўная партыя Вялікабрытаніі, іспанская Народная партыя, Новая дэмакратыя, а таксама некалькі буйных пазаеўрапейскіх кансерватыўных сіл, сярод якіх Рэспубліканская партыя ЗША, Кансерватыўная партыя Канады, Ліберальная партыя Аўстраліі, Нацыянальная партыя Новай Зеландыі, Гаміньдан.

Шэраг партый, галоўным чынам з нееўрапейскіх краін, мае ў арганізацыі статус асацыяваных членаў (у тым ліку беларускія Аб’яднаная грамадзянская партыя і Партыя БНФ), а таксама статус назіральнікаў (у тым ліку УМРА-ДПМНА, Г17+).

## Гл. таксама 
* Цэнтрысцкі дэмакратычны інтэрнацыянал
* Ліберальны Інтэрнацыянал
* Сацыялістычны Інтэрнацыянал

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Афіцыйны сайт моладзевай арганізацыі саюза
* Спіс членаў саюза 
* Спіс членаў саюза па рэгіянальных арганізацыях 

Катэгорыя:Кансерватызм
Катэгорыя:З’явіліся ў 1983 годзе
Катэгорыя:Осла
Іранская аперацыя

**Іранская аперацыя** — сумесная англа-савецкая аперацыя Другой сусветнай вайны па акупацыі Ірана пад кодавым найменнем «Аперацыя „Згода“» () праводзілася з 25 жніўня 1941 года па 17 верасня 1941 года. Яе мэтай з'яўлялася абарона іранскіх нафтавых радовішчаў ад магчымага захопу іх войскамі Германіі і іх саюзнікамі, а таксама абарона транспартнага калідора (*паўднёвы калідор*), па якім саюзнікамі ажыццяўляліся пастаўкі па ленд-лізу для Савецкага Саюза.

Гэтыя дзеянні былі прадпрыняты ў сілу таго, што, паводле ацэнак палітычнага кіраўніцтва як Вялікабрытаніі, так і СССР, існавала прамая пагроза ўцягвання Ірана ў Другую сусветную вайну на боку Германіі.
 
Падчас Другой сусветнай вайны шах Ірана Рэза Пехлеві адмовіў Вялікабрытаніі і Савецкаму Саюзу ў іх просьбе размясціць свае войскі ў Іране. Матывуючы свой удзел у гэтай ваеннай аперацыі супраць Ірана, савецкі ўрад спасылаўся на пункты 5 і 6 дзеючага на той момант Дагавора паміж Савецкай Расіяй і Іранам ад 1921 года, якімі прадугледжвалася, што, у выпадку ўзнікнення пагрозы сваім паўднёвым межам Савецкі Саюз мае права ўвесці войскі на тэрыторыю Ірана.

Падчас аперацыі ўзброеныя сілы саюзнікаў уварваліся ў Іран, зрынулі шаха Рэзу Пехлеві і ўсталявалі кантроль над чыгункамі і нафтавымі радовішчамі Ірана. Пры гэтым войскі Вялікабрытаніі акупавалі паўднёвы Іран, а СССР - паўночны.

## Гл. таксама 
* Трансіранскі маршрут

## Спасылкі 
Катэгорыя:1941 год у СССР
Катэгорыя:Бітвы і аперацыі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Бітвы СССР
Катэгорыя:Бітвы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Бітвы Ірана
Катэгорыя:Бітвы ў Іране
Катэгорыя:Гісторыя Ірана
Катэгорыя:Жнівень 1941 года
Катэгорыя:Верасень 1941 года
Катэгорыя:Бітвы Другога фронту
Дыярэя

**Дыярэ́я** ( — праз + цекчы, народная назва — **пано́с**) —  і страта соляў праз шматразовае вадзяністае спаражненне. Вядзе да знясілення і анеміі. Уяўляе смяротную пагрозу праз парушэнне водна-салявога абмену і водна-электралітнага балансу, што ўплывае на працу сэрца і цэнтральнай нервовай сістэмы.

## Папярэджанне 
Узнікненне хваробы прадухіляюць праз мыццё рук перад ядой і пасля наведвання прыбіральні, ужыццё толькі гатаванай і бутыляванай пітной вады замест вады з крана, мыццё садавіны і гародніны, пазбяганне прыёму сапсаванай ежы, ужыццё толькі зваранай і ачышчанай ежы.

## Прычыны 
Хваробу выклікае заражэнне кішэчніка бактэрыяй і вірусам, , брудныя рукі пасля наведвання прыбіральні і перад прыгатаваннем ежы, ужыццё пераважна грубай расліннай ежы, харчовая алергія, атручанне, неўроз, хваляванне і страх.

## Праявы 
Хвароба выяўляецца праз частае вадкае спаражненне, боль у жываце, метэарызм, млоснасць і ваніты.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Захворванні страўнікава-кішачнага тракту
Маргіналізацыя

[thumb|[Бяздомныя часта ўяўляюцца як змаргіналізаваныя са «звычайнага» грамадства]]
**Маргіналізацыя** — у сацыялогіі сацыяльны працэс ператварэння ў маргінала (апускання ці пераходу мяжы да ніжэйшага слою на сацыяльнай лесвіцы). Маргіналізацыя азначае выключэнне з жыцця астатняга грамадства, выцясненне на яго край.

Акрамя страты матэрыяльных выгодаў, маргіналы таксама пазбаўляюцца магчымасці карыстацца паслугамі і дзяржаўнымі праграмамі. Перспектыва галечы і псіхічных разладаў часта становіцца прычынай катастрафічных наступстваў для жыцця, здароўя і псіхікі.

## Глядзіце таксама 
* Люмпен-пралетарыят

Катэгорыя:Сацыялогія
Пурытанства

**Пурытанства** — значная групоўка англійскіх пратэстантаў у XVI і XVII стагоддзях, якія ўключалі англійскіх кальвіністаў, але не абмяжоўваліся імі. Пурытанства ў гэтым сэнсе было заснавана некаторымі выгнаннікамі духавенства падчас панавання Марыі, неўзабаве пасля ўзыходжання Елізаветы I на англійскі сталец у 1558 годзе, у якасці актывістаў руху ў Царкве Англіі. Пазначэнне «пурытанскі» часцяком няправільна выкарыстоўваецца, у прыватнасці, заснаванае на дапушчэнні, што геданізм і пурытанства з'яўляюцца антонімамі. Гістарычна, гэта слова выкарыстоўваецца ўніжальна, каб ахарактарызаваць групу пратэстанцкіх экстрэмістаў падобных да катараў у Францыі, і ў адпаведнасці з Томасам Фалерам у сваёй «Царкоўнай гісторыі» адносіцца да 1564 года, калі архібіскуп Мэцью Паркер упершыню выкарыстаў яго.

Дзейнасць пурытанаў была строга абмежавана ў Англіі законамі, якія кантралявалі рэлігійную практыку, але іх погляды былі прыняты суполкамі ў Нідэрландах, а затым у Новай Англіі, евангельскім духавенствам у Ірландыі, а затым ва Уэльсе. З часам погляды пурытанаў былі шырока распаўсюджаны сярод грамадства пропаведзямі і як частка сістэмы адукацыі, у прыватнасці, праз некаторыя з каледжаў Кембрыджскага ўніверсітэта.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Pupitans .
Метрасексуал

[thumb|150px|У 2002 годзе вынаходнік тэрміна назваў [Дэвід Бэкхэм|Дэвіда Бэкхэма «самым метрасексуальным метрасексуалам».]]
**Метрасексуа́л** (, па-беларуску — франт) — тэрмін, уведзены ў 1994 годзе брытанскім журналістам Маркам Сімпсанам для азначэння сучасных мужчын любой арыентацыі, якія маюць яскрава выражаны эстэтычны густ і трацяць шмат часу і грошай на ўдасканаленне свайго выгляду і спосабу жыцця.

Тэрмін «метрасексуал» — процілегласць тэрміну «мача». Метрасексуалы — шанавальнікі ўсяго вытанчанага, цудоўнага, дбаюць пра свой выгляд, наведваюць касметычныя салоны, прытрымліваюцца моды.

У XIX стагоддзі падобны культурны феномен быў вядомы пад назвай дэндзі. Пазней з’явіўся ідэалагічна супрацьлеглы тэрмін — «рэтрасексуал», г.з. мужчына, які прытрымліваецца традыцыйных поглядаў на адносіны з жанчынамі і мужчынскай манерай апранацца.

Найбольш вядомыя метрасексуалы:
* Дэвід Бекхэм
* Брэд Піт
* Робі Уільямс

## Крыніцы і спасылкі 
* Марк Сымпсан. «Here come the mirror men». The Independent (Лондан), стар. 22 (15 лістапада 1994).
* «Meet the Metrosexuals»
* «The Metrosexual Defined; Narcissism and Masculinity in Popular Culture»  — Артыкул, прысвечаны камерцыйным і сацыялагічным аспектам метрасексуальнасці

Катэгорыя:Масавая культура
Катэгорыя:Стэрэатыпы
Катэгорыя:Стылі адзення
The Independent

**Індэпе́ндэнт** ( — «незалежны») — штодзённая брытанская газета. Заснавана ў 1986 годзе. Рэдактар будзённага выпуску — С. Келнер, нядзельнага («The Independent on Sunday») — Т. Дэвіс. Ідэалагічна блізкая да ліберальна-дэмакратычнай партыі, асаблівую ўвагу звяртае на праблематыку правоў чалавека. Тыраж газеты ў 2009 годзе складаў 183&nbsp;547 асобнікаў (самы малы тыраж сярод агульнабрытанскіх штодзённых газет), тыраж нядзельнага выпуску — 155&nbsp;661 асобнікаў.

26 кастрычніка 2010 года пачаў выходзіць новы кампактны штодзённы дадатак «i».

## Зноскі
## Спасылкі 
* 
* Аляксандр Лебядзеў купляе брытанскую газету Independent // Известия, 01.03.2010

Катэгорыя:Газеты Вялікабрытаніі
Рэтрасексуальнасць

** Рэтрасексуальнасць ** ( — «назад» +  — «палавы») — характарыстыка паводзін гетэрасексуальнага мужчыны, якія праяўляюцца ці ў значэнні «мужык–рабацяга» без «мачызму» і маргінальнай схільнасці да выпіўкі, ці інтэлігент з манерамі джэнтльмена і схільнасцю ў адзежы ў духу ранніх 60–х гадоў — маскуліннасць, таксама можа мецца на ўвазе, што мужчына прытрымліваецца паводзін з процілеглым полам як мача, але не звяртаецца да агрэсіўна–дэманстрацыйнай падачы сябе.

## Паходжанне тэрміна 
Увёў у шырокі ўжытак тэрмін *retrosexual*  як і паняцце метрасексуальнасці — брытанскі журналіст Марк Сімпсан, калумніст такіх вядомых часопісаў і газет як The Times, The Guardian, GQ Style, Vogues Hommes International, The Independent on Sunday і інш. Сімпсан выкарыстоўваў гэты тэрмін, характарызуючы стыль Дэвіда Бэкхэма.

Варта зазначыць, што аўтарам самога *слова* «рэтрасексуал» Сімпсан не з'яўляецца. У 1994 годзе спявачка Бібі Б'юэл () выпусціла альбом «Retrosexual»; яшчэ ў 90-я гады гэта слова магло насіць гумарыстычнае адценне і выкарыстоўвацца для абазначэння чалавека, які ў апошні раз займаўся каханнем так даўно, што гэта можна аднесці да вобласці паданняў ().

## Ужыванне тэрміна 
У стаўленні да мужчыны тэрмін «рэтрасексуал» можа тлумачыцца дваяк: гэта або «свой хлопец» з суседняга двара, просты «сапраўдны мужык-рабацяга» без «мачызму» і маргінальнай схільнасці да выпіўкі і дармаедства, або інтэлігентны мужчына з манерамі джэнтльмена і схільнасцю да адзежы ў духу ранніх 60-х гадоў.

## Гл. таксама 
* Мача

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Сацыялогія культуры
Катэгорыя:Сацыяльныя з’явы
Катэгорыя:Рысы асобы
Катэгорыя:Лад жыцця
Гарады Сербіі

**Гарады́ Се́рбіі** — населеныя пункты Сербіі, якія афіцыйна маюць статус горада. Паводле закона аб тэрытарыяльнай арганізацыі Рэспублікі Сербіі, статус горада мае населены пункт, які з'яўляецца эканамічным, адміністрацыйным, геаграфічным і культурным цэнтрам пэўнага раёна і размешчаных у ім іншых населеных пунктаў. Усяго ў краіне налічваецца 24 гарады, усе астатнія буйныя населеныя пункты лічацца паселішчамі гарадскога тыпу ().

Да зацвярджэння гэтага закона пры вызначэнні статусу горада выкарыстоўваўся адміністрацыйна-прававы крытэрый, заснаваны на даных перапісаў насельніцтва. Гэты крытэрый, уведзены вядомым дэмографам Мілашам Мацурай, падзяліў населеныя пункты краіны на тры тыпы — сельскія, змяшаныя і гарадскога тыпу. Паселішча гарадскога тыпу павінна было налічваць ад 2000 жыхароў, 90% з якіх не былі заняты ў сельскай гаспадарцы.

Нові-Сад і Прышціна з'яўляюцца цэнтрамі аўтаномных краёў Сербіі — Ваяводзіны і Косава і Метохіі адпаведна. Аднак Прышціна кантралюецца ўладамі часткова прызнанай Рэспублікі Косава і з'яўляецца яе сталіцай. Кантроль над горадам сербскімі ўладамі быў страчаны ў чэрвені 1999 года, калі пасля вайны НАТА супраць Югаславіі яго пакінулі сілы арміі і Міністэрства ўнутраных спраў Саюзнай Рэспублікі Югаславіі, а таксама адбыўся адток сербаў, чарнагорцаў і цыган, якія масава пакідалі край.

## Спіс гарадоў 
## Агульная карта 
Легенда карты:
* 10px **Сталіца Сербіі**
* 10px **Горад**

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 


Сербія