МіГ-29

**МіГ-29** () (НАТА&nbsp;— **Fulcrum**)&nbsp;— шматмэтавы савецкі знішчальнік чацвёртага пакалення. Быў асноўным шматмэтавым знішчальнікам краін Варшаўскага дагавору і СССР на працягу 80-х гг. XX ст. Цяпер знаходзіцца на ўзбраенні многіх краін свету, у тым ліку і Беларусі.

## Гісторыя 
Першыя напрацоўкі па праекце лёгкага франтавога знішчальніка новага пакалення былі пачаты ў СССР у канцы 60-х гадоў XX стагоддзя. У 1969 годзе быў аб'яўлены конкурс на распрацоўку такога самалёта. У ім узялі ўдзел канструктарскія бюро Сухога і Якаўлева, таксама Мікаяна і Гурэвіча. Пераможцам было прызнана ДКБ «МіГ». Першы палёт прататыпа быў ажыццёўлены 6 кастрычніка 1977, а серыйная вытворчасць пачалася ў 1982 годзе на базе маскоўскага заводу № 30 («Сцяг працы»).

У жніўні 1983 першыя серыйныя МіГ-29 пачалі паступаць у ВПС СССР. З пачатку 1985 першыя два авіяпалка на МіГ-29 дасягнулі аператыўнай гатоўнасці. У 1988 МіГ-29 быў упершыню прадстаўлены на міжнародным авіясалоне ў Фарнборо. Гэты тып знішчальнікаў актыўна пастаўляўся на экспарт у мноства краін. Было распрацавана і выпушчана мноства розных мадыфікацый, уключаючы палубныя знішчальнікі МіГ-29К. Усяго да 1991 было выраблена каля 800 МіГ-29. 

## Мадыфікацыі 
* **МіГ-29** (выраб 9-12) — франтавы знішчальнік, першая серыйная мадыфікацыя МіГ-29. 
* **МіГ-29** (9-12А) — экспартная мадыфікацыя 9-12, пастаўляліся ў краіны Варшаўскага дагавору і ў іншыя краіны, у экспартную мадэль ўнесены змены ў **РЛПК-29**. 
* **МіГ-29** (9-13) — франтавы знішчальнік. Адрозніваецца ад мадыфікацыі 9-12 наяўнасцю ўбудаванай станцыі РЭБ «**Гардэнія**», магчымасцю падвескі двух падкрылавых ППБ і ў павялічанай масе баявой нагрузкі.
* **МіГ-29С** (9-13С) — далейшае развіццё мадыфікацыі 9-13, у наменклатуру ўзбраення ўключана ракета Р-77 (РВВ-АЕ), у РЛС з'явіўся рэжым адначасовай атакі двух паветраных цэляў. 
* **МіГ-29СД** — шматмэтавы знішчальнік. 
* **МіГ-29СМ **
* **МіГ-29СМТ** (9-17) — аднамесны, мадэрнізаваны варыянт знішчальніка МіГ-29СМ. 
* **МіГ-29К **(9-31, 9-41) — палубны знішчальнік. 
* **МіГ-29КУБ** (9-47) — палубны вучэбна-баявы знішчальнік. 
* **МіГ-29КВП **— эксперыментальны самалёт. 
* **МіГ-29УБ **— вучэбна-баявы знішчальнік, не мае РЛС. 
* **МіГ-29УБТ** (9-52) — канструкцыя блізкая да МіГ-29СМТ, але ўсё ж ёсць мадыфікацыі вучэбна-баявога самалёта МіГ-29УБ. 
* **МіГ-29М **(9-15) — шматмэтавы знішчальнік, у параўнанні з раннімі мадыфікацыямі МіГ-29 у канструкцыю і склад БРЭО унесены значныя змены, пашырана наменклатура ўзбраення. 
* **МіГ-29М2 **— двухмесны шматмэтавы знішчальнік 
* **МіГ-29ОВТ** — знішчальнік са зменным вектарам цягі, створаны на базе знішчальніка МіГ-29М. 
* **МіГ-35** — глыбокая мадэрнізацыя МіГ-29М (МіГ-33). 
* **МіГ-29МУ1** — украінская мадэрнізацыя МіГ-29. На 20% павялічаны далёкасць выяўлення паветраных цэляў (да 100 км у пярэдняй паўсферы і да 45 км - у задняй). Яго ўдасканаленыя ракеты Р-27ЕР1 і Р-27ЕТ1, якія выпускаюцца Украінскай Дзяржаўнай кампаніяй «Арцём», маюць далёкасць пуску да 95 км. У блізкім манеўраным баі ён зможа паражаць цэлі ракетамі новага пакалення «Грань».

## Краіны-аператары 
 ВПС ЗША]]
]]

### Сучасныя аператары і колькасць самалётаў 
* &nbsp;Азербайджан
** Ваенна-паветраныя сілы Азербайджана&nbsp;— 13 МіГ-29 (МіГ-29 і МіГ-29УБ) станам на студзень 2015
*** Авіябаза Насосна, Сумгаіт
*  &nbsp;Алжыр
** Ваенна-паветраныя сілы Алжыра&nbsp;— 32 МіГ-29 (МіГ-29С і МіГ-29УБ) станам на студзень  2015 
*** Аэрапорт Тындуф, правінцыя Тындуф
**** 113-я знішчальная эскадрылля
*  &nbsp;Бангладэш — 6
*  &nbsp;Беларусь — 41
*  Балгарыя — 18
*   Эрытрэя — 7
*  &nbsp;Емен — 18
*  &nbsp;Індыя — 67
*  &nbsp;Іран — 35
* Казахстан —
*  &nbsp;Паўночная Карэя — 31
*  &nbsp;Куба — 4
*  &nbsp;Малайзія — 10
*  &nbsp;Манголія — 5
*  &nbsp;М’янма — 10
*  &nbsp;Перу — 17
*  &nbsp;Польшча — 32
*  &nbsp;Расія — 230
*  &nbsp;Сербія — 3
*  &nbsp;Сірыя — 19
*  &nbsp;Славакія — 12
*  &nbsp;Судан — 12
*  &nbsp;ЗША — 22. Выкарыстоўваюцца для імітацыі патэнцыйнага праціўніка.
*  &nbsp;Туркменістан — 24
*  &nbsp;Узбекістан — 30
*  &nbsp; Украіна — 120
*  &nbsp;Шры-Ланка — 5

### Колішнія 
* Ізраіль 
*  &nbsp;Ірак
*  &nbsp;Малдова
*  Чэхаславакія
*  &nbsp;Чэхія
* &nbsp;ГДР
*  &nbsp;Германія
*  &nbsp;Румынія
*  Сербія і Чарнагорыя
*  &nbsp;Венгрыя
*  &nbsp;Югаславія

## Недахопы 
Яшчэ ў 2009 годзе Міністэрства абароны Расіі прызнала, што каля 200 з 300 знішчальнікаў МіГ-29, якія знаходзяцца на ўзбраенні ВПС Расіі - не могуць падняцца ў паветра з-за карозіі хваставога апярэння. Пазней камісія ВПС устанавіла, што карозія хваставога апярэння ўразіла не менш за 80% усіх МіГ-29.

## Катастрофы 
* 6 вер 2012 г. МіГ-29 разбіўся пад Чытою. 
* 27 ліпеня 2014 МіГ-29 разбіўся ля Астрахані. 
* 7 жніўня 2014 г. МіГ-29 быў збіты з дапамогай меркавана расійскіх ЗРК ля Енакіева. 
* 17 жніўні 2014 МіГ-29 быў збіты ў Луганскай вобласці ў ходзе АТА пры вяртанні з баявога вылету. Пілот паспяхова катапультаваўся і быў дастаўлены ў тыл. 
* 11 лістапада 2014 МіГ-29 61-й знішчальнай авіяцыйнай базы ВПС і войскаў СПА разбіўся ў Брэсцкай вобласці Беларусі. 
* 3 ліпеня 2015 - МіГ-29 расійскіх ВПС разбіўся падчас трэніравальнага палёту ў раёне станіцы *Кушчаўская* (Краснадарскі край). Пілоту, які кіраваў самалётам, удалося паспяхова катапультавацца. Паводле папярэдняй інфармацыі, інцыдэнт адбыўся з-за тэхнічнай няспраўнасці самалёта.

## Знішчальнікі для параўнання 
*  General Dynamics F-16 Fighting Falcon
*  Dassault Mirage 2000
*  McDonnell Douglas F/A-18 Hornet
*  AIDC F-CK-1
*  Eurofighter Typhoon
*  Dassault Rafale
*  Saab JAS 39 Gripen

## Гл. таксама 
* Знішчальнік Су-35 
* Знішчальнік МіГ-19
* Франтавы знішчальнік МіГ-21 
* Бамбардзіроўшчык Ту-160

## Літаратура 
* Суветны рэестр вайсковых самалётаў, Студзень 2011.(англ.)«World Military Aircraft Inventory». 2011 Aerospace: Aviation Week and Space Technology, January 2011.

## Спасылкі 
* Flight International
* «Круті віражі МіГ-29»  — В. Бадрак, С. Згурець «Дзеркало тижня» № 9, 11 березня 2006
* Аналіз результатів продовження експлуатації парка літаків типу МіГ-29 за технічним станом
* Розрахунок залишкової міцності стикових накладок кілів літака типу МІГ-29, уражених корозією

Катэгорыя:Знішчальнікі