Грамадзянская вайна ў Рэспубліцы Конга

**Грамадзянская вайна ў Рэспубліцы Конга**, якая доўжылася з чэрвеня 1997 года па снежань 1999 года, вялася паміж прыхільнікамі двух кандыдатаў у прэзідэнты і завяршылася ўварваннем ангольскіх войскаў і ўсталяваннем улады Дэні Сасу-Нгесо. У Конга гэтая вайна звычайна вядомая як **«Вайна 5 чэрвеня»** ().

## Перадумовы 
Напярэдадні прэзідэнцкіх выбараў, прызначаных на ліпень 1997 года, у Рэспублікі Конга ўзмацнілася супрацьстаянне паміж прыхільнікамі прэзідэнта Паскаля Лісубы і былога прэзідэнта, палкоўніка Дэні Сасу-Нгесо з КПЦ. Сасу-Нгесо кіраваў краінай з 1979 па 1992 год як прэзідэнт, старшыня КПТ, кіраўнік урада і па сумяшчальніцтве міністр абароны, міністр дзяржбяспекі і міністр унутраных спраў. Пераможцам жа прэзідэнцкіх выбараў 1992 года стаў кандыдат ад Панафрыканскага саюза за сацыяльную дэмакратыю Паскаль Лісуба. Перыяд яго праўлення характарызаваўся пагаршэннем эканамічнага становішча і крайняй палітычнай нестабільнасцю, вынікамі якой сталі ўнутрыдзяржаўны канфлікт 1993—1994 гадоў і фарміраванне ўзброеных моладзевых атрадаў апалчэнцаў асноўнымі палітычным партыямі краіны з этнічных груп, якія падтрымліваюць іх. Так былі сфармаваны апалчэнні «Кобры» (КПЦ), «Какоі» (ПССД) і «Ніндзя» (РДІР).

## Ваенныя дзеянні 
5 чэрвеня ўрадавыя войскі прэзідэнта Лісубы атачылі рэзідэнцыю Сасу-Нгесо ў Бразавіле. Палкоўнік Сасу-Нгесо аддаў загад верным яму атрадам апалчэння супраціўляцца. Наступныя чатыры месяцы канфлікту асабліва моцна адбіліся на сталіцы Бразавіле — многія будынкі былі пашкоджаны або моцна разбураны. Ваенныя верталёты Лісубы наносілі ўдары па раёнах Бразавіля, кантраляваным вернымі Сасу-Нгесо апалчэнцамі «Кобры». Сутыкненні адбываліся таксама ў гарадах Імпфонда, Веса і Аванда.

У пачатку кастрычніка 1997 года ангольскія войскі ўварваліся на тэрыторыю краіны, каб падтрымаць Сасу-Нгесо. Большасць бразавільцаў падтрымалі Сасу-Нгесо і інтэрвентаў, і 14 кастрычніка прэзідэнт Лісуба збег з сталіцы. На працягу наступных двух дзён горад перайшоў пад кантроль сіл, лаяльных Сасу-Нгесо. Партовы горад Пуэнт-Нуар паў пасля малаважнага супраціву, пасля чаго лаяльныя Лісубе вайсковыя афіцэры загадалі сваім салдатам скласці зброю. Неўзабаве пасля гэтага Сасу-Нгесо абвясціў сябе прэзідэнтам і назваў імёны 33-х членаў новага ўрада.

У студзені 1998 года прэзідэнт Сасу-Нгесо адкрыў Нацыянальны форум для прымірэння, каб вызначыць характар і працягласць пераходнага перыяду. Форум, які прайшоў пад жорсткім кантролем урада, пастанавіў, што выбары павінны быць праведзены на працягу 3 гадоў, а таксама выбраў органы пераходнай кансультатыўнай заканадаўчай улады і абвясціў, што канстытуцыйным пагадненнем завершыцца работа над праектам Канстытуцыі.

Планы пераходнага ўрада былі парушаны ўзброеным выступам прыхільнікаў былога прэзідэнта Лісубы. У красавіку 1998 года ўзброеныя банды, звязаныя з апалчэннем «Какойі», захапілі гідраэлектрастанцыю ў Буэнзе, забіўшы некалькі яе работнікаў, і спынілі падачу электраэнергіі для насельніцтва Пуэнт-Нуара на працягу некалькіх тыдняў. У жніўні таго ж года года апалчэнцы пачалі партызанскую вайну ў басейне ракі Конга да паўднёва-захаду ад Бразавіля. У асноўным, яны складаліся з былых апалчэнцаў «Ніндзя». Яны займаліся забойствамі чыноўнікаў урада Сасу-Нгесо. Пазней высветлілася, што 6 з іх — жыхары Казані. Расіяне працавалі па кантракце з замежнай авіякампаніяй. Па адных даных гэта была кангалезская Transair Congo. У лістападзе ўдалося дамагчыся вызвалення палонных. Спярша на радзіму вярнуліся 9 чалавек: Алег Пучкоў, Аляксандр Міхайлаў, Фарыд Сабіраў, Аляксандр Лазараў, Вадзім Лапцеў, Сяргей Васюхін, Аляксандр Тарасаў, Ігар Нікіцін і Уладзімір Варапаеў.

Выданне «Коммерсантъ» параўнала інцыдэнт з захопам у 1995 годзе талібамі самалёта Іл-76. Меркавана кангалезскія баевікі імкнуліся, як і ў свой час афганскія, атрымаць выгаду: з дапамогай таргоў вакол выдачы палонных завязаць кантакты з прадстаўнікамі многіх краін свету.

## Спасылкі 
* GlobalSecurity.org
Катэгорыя:Войны XX стагоддзя
Катэгорыя:Грамадзянскія войны
Катэгорыя:Гісторыя Рэспублікі Конга
Катэгорыя:Войны Рэспублікі Конга
Катэгорыя:Войны Анголы