open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Белыя ночы (фільм, 1957)

**«Белыя ночы»** () — меладрама італьянскага кінакласіка Лукіна Вісконці, знятая паводле аднайменнага «сентыментальнага рамана» Фёдара Міхайлавіча Дастаеўскага. Галоўныя ролі ў карціне выканалі Марчэла Мастраяні і Марыя Шэл. Прэмія «Сярэбраны леў» за лепшую рэжысуру Венецыянскага кінафестывалю 1957 года.

## Гісторыя стварэння і паказы 
Вісконці ўнёс істотныя змены ў сюжэт «Белых начэй» у параўнанні з арыгіналам. Месца дзеянне перанесена ў італьянскі горад Ліворна і зменена імя галоўнай гераіні, на першы план аказаўся вылучаным і інфернальны пажылы каханы галоўнай гераіні, ролю якога выканаў Жан Марэ. Эфект белых начэй, прыродна немагчымых для Італіі, дасягаецца дзякуючы беламу снегу, які выпаў і афарбаваў чорную італьянскую ноч, што прыносіць радасць героям.

Ліворна Вісконці выбудаваў у выглядзе дэкарацый на студыі «Чынечыта», нічога падобнага раней ён не рабіў у сваёй кар’еры. Ілюзію туману над Ліворна няўдала спрабуюць стварыць цюлевыя фіранкі, што, аднак, з’яўляецца задумкай рэжысёра, які імкнуўся стварыць у сваёй карціне атмасферу штучнага свету.

«Белыя ночы» ўдзельнічалі ў конкурснай праграме 18-га Венецыянскага кінафестывалю, дзе былі ўдастоены «Срэбнага льва», саступіўшы «Залатога льва» «Непакоранаму» бенгальскага рэжысёра Сацьяджыта Рая. Стваральнікі і акцёры «Белых начэй» палічылі гэты вынік правалам, напрыклад, Марчэла Мастраяні, наракаў, што ён, відаць, бяздарны і яму застаецца хіба, што гуляць толькі таксістаў. Пасля ён успрымаў сваю працу ў «Белых начах», як адкрывальніцу да цікавых і аб’ёмных роляў у будучыні.

Пры паказе першых кадраў «Белых начэй» гучыць музыка з оперы «Севільскі цырульнік» (Вісконці традыцыйна ўключаў оперныя ўрыўкі ў самы пачатак сваіх карцін). У якасці ж асноўнага кампазітара «Белых начэй» выступіў Ніна Рота, які супрацоўнічаў з Вісконці таксама ў яго карцінах «Рока і яго браты» (1960) і «Леапард» (1963).

## У ролях 
* Марыя Шэл — Наталля
* Марчэла Мастраяні — Марыа
* Жан Марэ — кватэранаймальнік
* Марчэла Равена — гаспадыня пансіёну
* Марыя Дзанолі — служанка
* Клара Каламаі — прастытутка

Катэгорыя:Фільмы Лукіна Вісконці
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Ніна Рота
Мікалас Буракявічус

**Мікалас Буракявічус** (; ) — савецкі літоўскі партыйны дзеяч. Першы сакратар ЦК Камуністычнай партыі Літвы на платформе КПСС у 1990—1991 гадах.

Быў асуджаны на 12 гадоў зняволення за ўдзел у спробе дзяржаўнага перавароту і саўдзел у забойстве падчас падзеяў ў Вільні у студзені 1991 года.

Памёр 20 студзеня 2016 года ў Вільні. Пахаваны на Карвелішскіх могілках.

## Спасылкі
Кінафестываль у Карлавых Варах

**Міжнародны кінафестываль у Карлавых Варах** () — штогадовы кінафестываль у Чэхіі, які праходзіць у ліпені. Упершыню быў праведзены (без конкурсу) у 1946 годзе ў  (Марыенбадзе). З 1948 года праводзіцца ў Карлавых Варах у гатэлі «Thermal». У перыяд з 1952 па 1994 гады праводзіўся раз на два гады. З 1956 года адносіцца да фестываляў «*катэгорыі А*».

## Гл. таксама 
* 

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* *Сенчакова Г.* Четыре фестивальных дня. Карловарский финиширует (C XV Междунар. кинофестиваля в Карловых Варах) // , 9 июля 1966
* *Скворцов Ю.* Человек в жизни и на экране (Заметки о фильмах XIX Междунар. кинофестиваля в Карловых Bapax) // , 28 июля 1974
* *Чеботаревская Т.* Экран с тысячью лиц (К итогам XIX Междунар. кинофестиваля. Карловы Вары) // , 31 июля 1974. — с. 8.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кінафестывалі паводле алфавіта
Катэгорыя:Кінафестывалі Чэхіі
Катэгорыя:Карлавы Вары
Павел Аркадзевіч Ляхновіч

**Павел Аркадзевіч Ляхновіч** (нар. 25 кастрычніка 1954, в. Сярэдняя, Мінскі раён) — беларускі празаік, перакладчык, журналіст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 25 кастрычніка 1954 года ў в. Сярэдняя на поўначы Мінскага раёна. Ранняе дзяцінства прайшло ў частых пераездах, сваю хату бацькі агоралі толькі ў 1968 годзе ў в. Ракаў Валожынскага раёна.

У 1961—1965 гадах вучыўся ў Кіявецкай пачатковай школе, потым у 1965—1971 гадах у Ракаўскай сярэдняй школе, у 1972—1977 гадах у Каспійскім вышэйшым ваенна-марскім чырванасцяжным вучылішчы імя Кірава ў Баку, Азербайджан.

Пасля сканчэння КВВМЧВ імя Кірава праходзіў службу на падводных лодках і надводных караблях Паўночнага флоту (ракетны падводны крэйсер стратэгічнага прызначэння К-424, энергетычныя судны ЭНС-244 і ЭНС-254). Заканчваў службу выкладчыкам у 1-м вучэбным атрадзе ВМФ у Пінску. Звольніўся ў запас у 1991 годзе.

Працаваў аўтаслесарам, намеснікам дырэктара і дырэктарам малога прадпрыемства, «выбівалам» у рэстаране, трэнерам па кікбоксінгу і тайскаму боксу, целаахоўнікам, журналістам у пінскіх газетах, будаўніком у Варшаве, Маскве, Салехардзе і Сургуце.

Першыя публікацыі былі на старонках «Пінскага весніка» у пачатку 1990-х гадоў.

Жыве ў Пінску.

## Бібліяграфія 
* Пачатак сезона (1998) — зборнік апавяданняў.
* Золата князёўны (2008) — зборнік апавяданняў
* Зялёны дуб (2012) — аповесць, апавяданні, навелы
* Ігнась-чарадзей (2014)
* Зорная Кася (2014) — суаўтар зборніка аўтарскіх казак
* Magiczna odznaka (2020) — аповесць, у перакладзе з беларускай на польскую Войцеха Пэсткі (*Wojciech Pestka*).
* Бульбінка (2021) — суаўтар літаратурна-мастацкага выдання
* Мая сястра Альжбэта (2024) — зборнік апавяданняў для дзяцей сярэдняга школьнага ўзросту

### Пераклады 
* «З Богам у Расеі» (2003) — пераклад з польскай на беларускую кнігі Вальтэра Цішэка, Даніэля Флягерты
* На літаратурнай Любельшчыне — пераклад з польскай на беларускую кнігі Альдона Дзенцёла (*Aldon Dzięcioł*).
* Авантюры Прантиша Вырвича, школяра и шпика — пераклад з беларускай на рускую рамана Людмілы Рублеўскай.
* Авантюры Вырвича, Лёдника и Чёрной Меланхолии — пераклад на рускую рамана Людмілы Рублеўскай.
* Анёлы, чэрці і кабеты (2017) — пераклад на беларускую зборніка апавяданняў Збігнева Уладзіміжа Фрончка (*Zbigniew Wlodzimerz Fronczek*)
* Авантюры студиозуса Вырвича (2019) — пераклад на рускую рамана Людмілы Рублеўскай.
* Авантюры драгуна Прантиша Вырвича (2020) — пераклад на рускую рамана Людмілы Рублеўскай, 2020 г.
* Авантюры Прантиша Вырвича, изменника и конфедерата (2020) — пераклад на рускую рамана Людмілы Рублеўскай.
* Авантюры Вырвича из банды Чёрного Доктора (2020)- пераклад на рускую рамана Людмілы Рублеўскай.
* Да сустрэчы ў пекле (2020) — пераклад на беларускую кнігі рэпартажаў Войцеха Пэсткі (*Wojciech Pestka*)
* Хроніка рыма-каталіцкага касцёла ў Лагішыне (2022) — пераклад на беларускую дзённікавых запісаў і лістоў Станіслава Рыжкі (*Stanisław Ryżko*)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Выпускнікі Каспійскага вышэйшага ваенна-марскога вучылішча імя С. М. Кірава
Кінафестываль у Лакарна

**Міжнародны кінафестываль у Лакарна** — кінафестываль, які праводзіцца штогод у жніўні ў горадзе Лакарна (кантон Тычына, Швейцарыя). Лічыцца чацвёртым па важнасці еўрапейскім кінафестывалем пасля Канскага, Венецыянскага і Берлінскага.
## Зноскі 
## Спасылкі
*
* Кінафестываль у Лакарна на сайце IMDb
* Кинотеатры стали местом силы // Журнал «Сеанс», 2014

Катэгорыя:Кінафестывалі паводле алфавіта
Лакарна
Катэгорыя:Лакарна
Катэгорыя:Культура Тычына
Манрэальскі кінафестываль

**Манрэальскі міжнародны кінафестываль** (; FFM) — кінафестываль, які праходзіць штогод у канцы жніўня ў горадзе Манрэаль, правінцыя Квебек. Адзін з найстарэйшых у Канадзе.

Мэты фестывалю:
* Садзейнічаць культурнай разнастайнасці і ўзаемаразуменню паміж краінамі; 
* Прасоўваць якаснае кіно, каб развіваць кінамастацтва на ўсіх кантынентах; 
* Прасоўваць новыя таленты і наватарскія работы;
* Праводзіць сустрэчы прафесіяналаў з усяго свету.

Фестываль акрэдытаваны FIAPF.

## Гісторыя 
У 2004 годзе кінафестываль пазбавілі спонсарскай падтрымкі дзяржаўныя кампаніі SODEC і Telefilm Canada з-за канфлікту з прэзідэнтам фестывалю Serge Losique, кіраўніцтва якога ацэньваецца неадназначна.

У ліпені 2007 года Серж адклікаў іскі да папярэдніх спонсараў, у выніку чаго фінансаванне было адноўлена.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
*

Катэгорыя:Кінафестывалі паводле алфавіта
Катэгорыя:Кінафестывалі Канады
Катэгорыя:Фестывалі Манрэаля
Катэгорыя:Фестывалі, якія з’явіліся ў 1977 годзе
Бэрымар

**Бэрымар** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Дру Бэрымар — амерыканская актрыса, рэжысёр
* Лаянел Бэрымар — амерыканскі акцёр
* Этэль Бэрымар — амерыканская актрыса
Надзея Мікалаеўна Смірнова

**Надзея Мікалаеўна Смірнова** (нар. , Барысаў, Беларусь) — беларуская валейбалістка. Майстар спорту Беларусі. Выступала за зборныя Беларусі розных узроставых катэгорый.

## Біяграфія 
У 11-гадовым узросце пачала займацца валейболам у ДЮСШ № 1 гарады Баранавічы ў трэнера Б. І. Букрэева. З 2006 года на працягу 7 сезонаў выступала за мясцовы «Атлант-БарДУ» у нацыянальных і міжнародных спаборніцтвах. У 2013—2017 гадах гуляла за расійскі «Пратон» і грэцкі «Алімпіякос». У 2017 годзе вярнулася ў Беларусь, дзе падпісала кантракт са сталічнай «Мінчанкай».

У 2019 годзе пераехала ў Расію і на працягу сезона 2019/2020 выступала за чарапавецкую «Северянку».

У 2007—2008 гуляла за юніёрскую і моладзевую зборныя Беларусі. З 2009 выступае за нацыянальную зборную краіны.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Валейбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па валейболе
Катэгорыя:Ігракі «Алімпіякоса» Пірэй
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па валейболе U-20
Дру Бэрымар

**Дру Блайт Бэрымар** (; ) — амерыканская , кінарэжысёр, мадэль, пісьменніца і прадзюсар. Прадстаўніца акцёрскай дынастыі Бэрымар, унучка Джона Бэрымара.

Дру Бэрымар атрымала некалькі ўзнагарод і намінацый, у тым ліку прэмію «Залаты глобус» і прэмію Гільдыі кінаакцёраў, Спадарожнік і Сатурн, у дадатак да намінацый на дзевяць прэмій «Эмі» і прэмію BAFTA. У 2004 годзе яна атрымала зорку на Галівудскай алеі славы.

## Фільмаграфія 
## Літаратура 
* Barrymore, Drew. *Little Girl Lost*. Pocket Books, 1990. 
* Barrymore, Drew. *Find It in Everything*. Little, Brown and Company, 2014. 
* Barrymore, Drew. *Wildflower*. E.P. Dutton, 2015. 
* Barrymore, Drew and Valdes, Pilar. *Rebel Homemaker: Food, Family, Life*. E.P. Dutton, 2021. 

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
*
Кінафестываль у Токіа

**Міжнародны кінафестываль у Токіа** — кінафестываль, які праводзіцца штогод у кастрычніку. У 1985 годзе быў праведзены ўпершыню і ўхвалены Міжнароднай федэрацыяй асацыяцый кінапрадзюсараў (фр. Federation International des Associations de Producteurs de Films, FIAPF). Адзіны афіцыйна адобраны кінафестываль у Японіі.

Нараўне з конкурснай праграмай на фестывалі прадстаўлены некалькі асноўных раздзелаў:
*«Сусветнае кіно»
*«Выбраныя творы»
*«Дух Азіі»
*«Японскае кіно. Свой погляд».

У 2008 годзе праводзіцца з 18 да 26 кастрычніка.
## Гл. таксама 
* Кінематограф Японіі
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Кінафестывалі паводле алфавіта
Катэгорыя:Кінафестывалі Японіі
Катэгорыя:Культура Токіа
Катэгорыя:Мерапрыемствы, якія рэгулярна праводзяцца з 1985 года
Аня Тэйлар-Джой

**Аня Жазэфіна Мары Тэйлар-Джой** (; ) — амерыкана-брытанская  і мадэль.

У 2017 годзе атрымала ўзнагароду «Адкрыццё года» () на Канскім кінафестывалі і намінацыю на прэмію BAFTA у катэгорыі «Узыходзячая зорка».

У 2020 годзе за ролю шахматнага вундэркінда Бэт Харман у міні-серыяле Netflix «Ход каралевы» яна атрымала міжнароднае прызнанне, выйграла «Залаты глобус», прэмію Гільдыі кінаакцёраў і Выбар тэлевізійных крытыкаў, а таксама была намінавана на прэмію «Эмі».

## Фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Торнтан Уайлдэр

**Торнтан Ні́вен Уайлдэр** (;  — ) — амерыканскі празаік, драматург і эсэіст, лаўрэат Пулітцэраўскай прэміі (1928, 1938 і 1943).

## Біяграфія 
Торнтан Уайлдэр нарадзіўся 17 красавіка 1897 года ў Мадысане (штат Вісконсін) у сям’і выдаўца Амаса Паркера Уайлдэра і журналісткі Ізабелы Найвен Уайлдэр, падлеткам наведваў нямецкамоўную школу ў Шанхаі, дзе яго бацька займаў дыпламатычную пасаду. У час Першай сусветнай вайны Уайлдэр служыў у Берагавой ахове ЗША.

Вучыўся ў Аберлінскім каледжы (Агая), затым паступіў у Ельскі ўніверсітэт. У 1920 годзе атрымаў там дыплом бакалаўра, а ў 1925 годзе, ужо ў Прынстанскім універсітэце, — ступень магістра. У 1926 годзе апублікаваў свой першы раман «Кабала» (The Cabala).

З 1930 па 1936 год чытаў курс параўнальнага літаратуразнаўства ў Чыкагскім універсітэце. Выкладаў літаратуру ў Гарвардскім і шэрагу іншых універсітэтаў. Шмат разоў вылучаўся (мінімум 14 разоў) на Нобелеўскую прэмію па літаратуры. Удзельнік Другой Сусветнай вайны. Атрымаў воінскі чын падпалкоўніка.

7 снежня 1975 года Уайлдэр памёр у сне ў Хамдэне (шт. Канектыкут).
Індыйскі міжнародны кінафестываль

**Індыйскі міжнародны кінафестываль** () — адзін з найгалоўных кінафестываляў Азіі, заснаваны ў 1952 годзе. Праводзіцца штогод у адным з прыбярэжных гарадоў індыйскага штата Гоа.

Фестываль праводзіцца сумесна  і ўрадам Гоа. 42-і фестываль прайшоў у горадзе , і яго адкрыў індыйскі кінаакцёр Шах Рух Хан. 43-я цырымонія была адкрыта індыйскім акцёрам  і прайшла ў Панаджы. На 45-м IFFI, упершыню за гісторыю фестывалю, найлепшым быў названы расійскі фільм — «» Андрэя Звягінцава, а выканаўца ў ім галоўнай ролі  быў прызнаны лепшым акцёрам.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кінематограф Індыі
Сакольчык

**Сакольчык** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Адам Антонавіч Сакольчык (1896—1983) — беларускі бібліёграф.
* Кацярына Уладзіміраўна Сакольчык (нар. 1993) — беларуская валейбалістка.
Марыя Жодзік

**Марыя Аляксандраўна Жодзік** (; ) — беларуская і польская лёгкаатлетка, спецыялізуецца на скачках у вышыню.

## Спартыўная кар’ера 
Трэніравалася ў Брэсцкай абласной цэнтральнай спецыялізаванай дзіцяча-юнацкай школе алімпійскага рэзерву прафсаюзаў па лёгкай атлетыцы.

Чэмпіёнка Беларусі па скачках у вышыню (2020), трохразовая чэмпіёнка Беларусі па скачках у вышыню ў закрытых памяшканнях (2017, 2020, 2022).

У 2021 годзе на чэмпіянаце Беларусі ў Мінску ўстанавіла асабісты рэкорд, узяўшы планку 1 м 96 см. Гэта дало ёй права выступаць на Алімпійскіх гульнях у Токіа. Аднак функцыянеры Беларускай федэрацыі лёгкай атлетыкі не забяспечылі працэдуру праходжання допінг-тэстаў у тэрміны, устаноўленыя Міжнароднай федэрацыяй, таму спартсменка не трапіла на Алімпіяду.

З 2022 года жыве ў польскім Беластоку. Чэмпіёнка Польшчы па скачках у вышыню сярод студэнтаў (Познань, 2023).

18 лютага 2024 года на чэмпіянаце Польшчы ў закрытых памяшканнях у Торуні, выступаючы па-за конкурсам, абнавіла асабісты рэкорд, узяўшы вышыню 1 м 97 см. Такім чынам яна выканала нарматыў для выступлення на Алімпійскіх гульнях у Парыжы. 20 сакавіка Польскі саюз лёгкай атлетыкі аб’явіў аб наданні Марыі Жодзік польскага грамадзянства, рашэнне аб гэтым прыняў Прэзідэнт Польшчы Анджэй Дуда.

21 верасня 2025 года на чэмпіянаце свету ў Токіа ўстанавіла асабісты рэкорд, узяўшы вышыню 2 м 00 см, і выйграла сярэбраны медаль.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баранавічах
Катэгорыя:Скакуны ў вышыню Беларусі
Катэгорыя:Скакуны ў вышыню Польшчы
Сіланцьеў

**Сіланцьеў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Юрый Васілевіч Сіланцьеў (1919—1983) — савецкі кампазітар, скрыпач, дырыжор. Народны артыст СССР (1975).

## Гл. таксама 
* Кацярына Уладзіміраўна Сіланцьева (нар. 1993) — беларуская валейбалістка.
Аляксандр Васілевіч Жалкоўскі

**Аляксандр Васілевіч Жалкоўскі** (, в. Цёмнае Балота, цяпер Сасновы Бор (Шчучынскі раён) — ) — беларускі публіцыст, краязнаўца.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1933 годзе ў вёсцы Цёмнае Балота непадалёк Астрына. 

Пасля сямігодкі, летам 1950 года ў Астрыне, якое было цэнтрам Васілішкаўскага раёна, юнак пачаў працаваць адказным сакратаром рэдакцыі раённай газеты «Ленінскі шлях». Затым  рэдактар Воранаўскай (1961-62) і Мастоўскай (1965-69) раённых газет. 

З 1962 года ў Лідзе. Быў рэдактарам газеты «Уперад» у 1969-89 гадах. Наступныя гады працаваў уласным карэспандэнтам абласной газеты «Гродзенская праўда».

Аўтар шматлікіх артыкулаў публіцыстычнага і краязнаўчага характару. Адкрыў чытачам імя публіцыста і збіральніка фальклору Лідчыны Земавіта Фядэцкага.

Сябар Лідскай гарадской арганізацыі ТБМ з дня заснавання. Адзін з стваральнікаў лідскай кнігі «Памяць».

Памёр у Лідзе ў 2009 годзе.

## Узнагароды 
Узнагароджаны Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР.

## Спасылкі 
* Лідскія юбіляры 2013 года

Катэгорыя:Рэдактары Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шчучынскім раёне
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лідскім павеце (1921—1940)
Мэры Тайлер Мур

**Мэры Тайлер Мур** (; ) — амерыканская , камедыянтка, спявачка і прадзюсар.

## Творчасць 
Першапачатковую шырокую вядомасць ёй прынесла роля Лаўры Петры ў сіткоме «Шоу Дзіка Ван Дайка» (1961—1966), за якую актрыса атрымала дзве прэміі «Эмі» ў катэгорыі «Найлепшая актрыса ў камедыйным серыяле» і «Залаты глобус» «За найлепшую жаночую ролю ў тэлевізійным серыяле — камедыя або мюзікл». Пазней яна атрымала яшчэ больш вядомасці дзякуючы ўласнай камедыі «Шоу Мэры Тайлер Мур» (1970—1977), у якім іграла Мэры Рычардс, адзінокую і незалежную жанчыну за трыццаць, якая працуе вядучай навін на канале WJM-TV у Мінеапалісе. Гэтая роля прынесла актрысе яшчэ чатыры прэміі «Эмі», «Залаты глобус», а таксама статус «іконы тэлебачання».

## Узнагароды 
За сваю кар’еру ў агульнай складанасці атрымала сем прэмій «Эмі», тры «Залатыя глобусы», дзве «Тоні», чатыры прэміі «Выбар народа», а таксама была намінавана на BAFTA і «Оскар». У 1992 годзе яна была ўдастоена ўласнай зоркі на Галівудскай алеі славы, у 2002 атрымала спецыяльную прэмію *American Comedy Awards*. У 2011 годзе была ўдастоена ўзнагароды Гільдыі кінаакцёраў ЗША «За ўклад у кінематограф». У знак прызнання ў яе гонар была ўзведзена статуя ў цэнтры Мінеапаліса.

## Зноскі 
## Спасылкі 
*
Litteris et Artibus

**Litteris et Artibus** (з ) — дзяржаўная ўзнагарода Каралеўства Швецыя. Заснавана ў 1853 годзе Карлам XV, які ў той час быў наследным прынцам. Прысуджаецца людзям, якія ўнеслі важны ўклад у культуру, асабліва музыку, драматычнае мастацтва і літаратуру.

На аверсе медаля знаходзіцца выява цяперашняга караля, а на рэверсе — дэвіз *«Litteris et Artibus»* (з лац. *Літаратура і мастацтва*).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Узнагароды Швецыі
Рэгламент Еўрапейскага Саюза аб штучным інтэлекце

**Рэгламент аб штучным інтэлекце** (таксама **Закон аб штучным інтэлекце** або **Закон аб ШІ**) — нарматыўны акт Еўрапейскага Саюза аб штучным інтэлекце. Прыняты Еўрапейскім парламентам 13 сакавіка 2024 года. Прапанаваны Еўрапейскай камісіяй 21 красавіка 2021 года. Накіраваны на стварэнне агульнай нарматыўна-прававой базы для выкарыстанне штучнага інтэлекту.

Сфера дзеяння дакумента ахоплівае ўсе галіны (акрамя ваеннай) і ўсе віды штучнага інтэлекту. Будучы нарматыўным актам у дачыненні да прадукцыі, ён рэгулюе дзейнасць пастаўшчыкоў сістэм штучнага інтэлекту і арганізацый, якія выкарыстоўваюць іх у прафесійнай дзейнасці.

Закон накіраваны на класіфікацыю і рэгуляванне праграм, якія выкарыстоўваюць штучны інтэлект, у залежнасці ад рызыкі нанесці шкоду карыстальніку. Зыходзячы з прапанаванай класіфікацыі прадукты ШІ можна падзяліць на тры катэгорыі:
* забароненыя сістэмы;
* сістэмы з высокай ступенню рызыкі;
* астатнія сістэмы штучнага інтэлекту.

Да забароненых сістэм адносяцца тыя, якія выкарыстоўваюць штучны інтэлект для сублімінальнага маніпулявання або выкарыстання ўразлівых месцаў людзей, што можа прывесці да фізічнай або псіхалагічнай шкоды, невыбіральнае выкарыстанне дыстанцыйнай біяметрычнай ідэнтыфікацыі ў рэальным часе ў грамадскіх месцах для забеспячэння правапарадку або выкарыстанне ўладамі «сацыяльных балаў», атрыманых з ШІ, для несправядлівага ўшчамлення правоў пэўных асоб або груп. Закон цалкам забараняе апошнія, а для першых трох прапануецца рэжым дазволу ў кантэксце правапрымянення.

Згодна з законам, сістэмы з высокай ступенню рызыкі — гэта сістэмы, якія ўяўляюць значную пагрозу здароўю, бяспекі або асноўных правоў чалавека. Яны патрабуюць абавязковай ацэнкі адпаведнасці, якая праводзіцца пастаўшчыком, перад выпускам на рынак. Асабліва важныя праграмы, напрыклад, для медыцынскіх прылад, патрабуюць, каб ацэнка пастаўшчыка ў адпаведнасці з патрабаваннямі закона аб штучным інтэлекце разглядалася натыфікаваным органам, які праводзіць ацэнку ў адпаведнасці з існуючымі нормамі ЕС, напрыклад, Палажэннем аб медыцынскіх прыладах.

Сістэмы штучнага інтэлекту, якія не адносяцца да вышэйпералічаных катэгорый, не падлягаюць ніякаму рэгуляванню, пры гэтым дзяржавы-члены ў значнай ступені пазбаўленыя магчымасці далейшага іх рэгулявання з дапамогай максімальнай гарманізацыі. Існуючыя нацыянальныя законы, якія тычацца распрацоўкі або выкарыстання такіх сістэм, не прымяняюцца. Аднак прадугледжваецца стварэнне, хоць і са спазненнем, добраахвотнага кодэкса паводзін для такіх сістэм.

У перспектыве Закон аб штучным інтэлекце можа стаць глабальным стандартам. Ён ужо ўплывае на заканадаўства краін за межамі Еўропы: у верасні 2021 года Кангрэс Бразіліі прыняў законапраект, які стварае прававую базу для штучнага інтэлекту. 6 снежня 2022 года Еўрапейскі савет прыняў свой агульны падыход да закона аб штучным інтэлекце.

## Гл. таксама
* Халодная вайна за штучны інтэлект

## Заўвагі 
Катэгорыя:Штучны інтэлект
Катэгорыя:Еўрапейскі Саюз
Катэгорыя:Сакавік 2024 года
Катэгорыя:Падзеі 13 сакавіка
Паліцыя Польшчы

**Паліцыя Польшчы** () — складовая частка сістэмы Міністэрства ўнутраных спраў Польшчы.

Кіруючы орган — Галоўная камендатура, кіраўнік — Галоўны камендант.

## Гісторыя 
У 1919 годзе, з аднаўленнем дзяржаўнай незалежнасці Польскай Рэспублікі, у ёй была ўстаноўлена цэнтралізаваная форма праўлення. У падпарадкаванні новага ўрада былі сфарміраваны новыя нацыянальныя паліцэйскія сілы; гэта **Польская Дзяржаўная паліцыя**, якая існавала ў якасці асноўнага праваахоўнага органа для ўсёй краіны аж да пачатку Другой сусветнай вайны. У міжваенны перыяд шэраг ключавых функцый праваахоўнай дзейнасці былі дэлегаваныя іншым структурам, напрыклад, памежнікам.

З заканчэннем Другой сусветнай вайны новы камуністычны ўрад вырашыў радыкальна змяніць структуру паліцыі ў Польшчы. Праваахоўны орган быў перайменаваны ў *Milicja Obywatelska* (**грамадзянская міліцыя**). Назва павінна была адлюстроўваць змену ролі паліцыі ў грамадстве.

Пасля падзення камуністычнага рэжыму, у 1991 годзе, праваахоўная сістэма была зноў рэфармавана, на гэты раз адрадзіўшы даваенную назву «Policja» і, хоць і з некаторымі нязначнымі зменамі, агульную сістэму праваахоўных органаў.

## У культуры 
Некаторыя музыканты, графіцісты і хуліганы, незадаволеныя польскай паліцыяй, выкарыстоўваюць у яе дачыненні вульгарызмы *HWDP* і *JP*.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Права Польшчы
Катэгорыя:Вікіпедыя:Лакальны подпіс у выявы з Вікіданых
Польшча
Эфінгхем (акруга, Ілінойс)

**Эфінгхем** () — акруга ў штаце Ілінойс, ЗША. Афіцыйна ўтворана ў 1831 годзе. Насельніцтва - 34 242 чалавекі (2010). Адміністрацыйны цэнтр - Эфінгхем.

Катэгорыя:Акругі Ілінойса
Міжнародны саюз электрасувязі

**Міжнародны саюз электрасувязі** (**МСЭ**, ) — міжнародная арганізацыя, якая вызначае рэкамендацыі ў галіне электрасувязі і радыё, а таксама рэгулюе пытанні міжнароднага выкарыстання радыёчастот (размеркаванне радыёчастот па прызначэннях і па краінах). Заснаваны як Міжнародны тэлеграфны саюз у 1865 годзе, з 1947 года з’яўляецца спецыялізаванай установай ААН.

Стандарты (дакладней, па тэрміналогіі МСЭ — рэкамендацыі, ) не з’яўляюцца абавязковымі, але шырока падтрымліваюцца, так як палягчаюць узаемадзеянне паміж сеткамі сувязі і дазваляюць правайдэрам прадастаўляць паслугі па ўсім свеце.

## Гісторыя 
Міжнародны саюз электрасувязі — адна з найстарэйшых цяпер існуючых міжнародных арганізацый. На момант стварэння адзіным сродкам электрасувязі быў электрычны тэлеграф. З 1849 года тэлеграфная сувязь стала міждзяржаўнай, і гэта запатрабавала дасягнення сумяшчальнасці тэлеграфнага абсталявання розных краінах, параметраў сігналаў і вырашэння мноства арганізацыйных, прававых (а часам і палітычных) пытанняў. 17 мая 1865 года ў Парыжы 20 дзяржавамі прыняты Першая міжнародная тэлеграфная канвенцыя і Рэгламент тэлеграфнай сувязі. Тады ж і быў заснаваны Міжнародны тэлеграфны саюз ().

У 1932 годзе Міжнародны тэлеграфны саюз у сувязі з развіццём тэхнікі электрасувязі быў перайменаваны ў Міжнародны саюз электрасувязі, а ў 1947 годзе ён стаў спецыялізаванай установай ААН.

МСЭ на рэгулярнай аснове разлічвае і публікуе справаздачу *«Індэкс развіцця інфармацыйна-камунікацыйных тэхналогій у краінах свету»* — камбінаваны паказчык, які характарызуе дасягненні краін свету з пункту гледжання развіцця інфармацыйна-камунікацыйных тэхналогій (ІКТ). Ён распрацаваны ў 2007 годзе на аснове 11 паказчыкаў.

## Структура 
У МСЭ ўваходзіць 193 краіны і больш за 700 членаў сектароў і асацыяцый (навукова-прамысловых прадпрыемстваў, дзяржаўных і прыватных аператараў сувязі, радыёвяшчальных кампаній, рэгіянальных і міжнародных арганізацый).

Штаб-кватэра арганізацыі знаходзіцца ў Жэневе (Швейцарыя) побач з будынкам ААН. Кіруючы орган — *Паўнамоцная канферэнцыя* (). Склікаецца раз у чатыры гады і абірае Савет МСЭ ў складзе 46 членаў. Савет праводзіць свае пасяджэнні штогод. Прадстаўнікі ўсіх краін-членаў МСЭ на Паўнамоцнай канферэнцыі вызначаюць асноўныя напрамкі дзейнасці кожнага сектара і фарміруюць новыя рабочыя групы і сцвярджаюць план работ на наступныя чатыры гады.

Бягучая арганізацыйная структура МСЭ была вызначана ў снежні 1992 года і ўключае наступныя падраздзяленні:
* **ITU-T** (МСЭ-Т) — сектар стандартызацыі электрасувязі. 
* **ITU-R** (МСЭ-Р) — сектар радыёсувязі. 
* **ITU-D** (МСЭ-Д) — сектар развіцця электрасувязі.
Усе сектары маюць даследчыя камісіі.

## Заўвагі 
## Спасылка 
* Афіцыйны сайт МСЭ
* МСЭ на сайце ААН
* Гістарычныя даты МСЭ 
* Інфармацыя аб размеркаванні тэле і радыё частот

Катэгорыя:Спецыялізаваныя ўстановы ААН
Катэгорыя:Электрасувязь
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1865 годзе
Катэгорыя:Міжнародныя арганізацыі па стандартызацыі
Катэгорыя:Арганізацыі па стандартызацыі
Эдуардс (акруга, Ілінойс)

**Э́дуардс**' () — акруга ў штаце Ілінойс, ЗША. Афіцыйна ўтворана ў 1814 годзе. Насельніцтва - 6721 чалавек (2010). Адміністрацыйны цэнтр - Албіён.

Катэгорыя:Акругі Ілінойса
Эдгар (акруга)

**Э́дгар** () — акруга ў штаце Ілінойс, ЗША. Афіцыйна ўтворана 3 студзеня 1823 года. Насельніцтва — 18576 чалавек (2010). Адміністрацыйны цэнтр — Парыс.

Катэгорыя:Акругі Ілінойса
Нітраты

**Нітраты** — неарганічныя і арганічныя вытворныя азотнай кіслаты.
*Нітраты неарганічныя* — солі агульнай формулы М(NO3)n (n — ступень акіслення металу М). Вядомыя амаль для ўсіх металаў. Нітраты амонію, шчолачных і шчолачназямельных металаў называюць салетрамі. Крышталічныя рэчывы, добра раствараюцца ў вадзе. Вызначаюцца нізкай тэрмічнай устойлівасцю і здольнасцю акісляць арганічныя і неарганічныя злучэнні. Выкарыстоўваюць як мінеральныя ўгнаенні (азотныя ўгнаенні), кампаненты ракетнага паліва, піратэхнічных саставаў і інш. Таксічныя: выклікаюць кашаль, ірвоту, вострую сардэчна-сасудзістую недастатковасць і інш. Дапушчальнае сутачнае спажыванне 5 мг/кг (смяротная доза для чалавека — 8-15 г).

*Нітраты арганічныя* — эфіры азотнай кіслаты. Маюць адну ці некалькі груп — О — NO2, звязаных з атамам вугляроду арганічнага радыкала. Бясколерныя ці бледна-жоўтыя вадкасці або цвёрдыя рэчывы. Не раствараюцца ў вадзе. Добра раствараюцца ў этаноле і дыэтылавым эфіры. Многія выбухованебяспечныя (напрыклад, нітрагліцэрына, нітраты цэлюлозы). Выкарыстоўваюць у арганічным сінтэзе, а таксама як кампаненты бяздымных порахаў і ракетнага паліва, дабаўкі да дызельнага паліва (для павышэння цэтанавага ліку), у медыцыне (нітрагліцэрына і іншых нітратаў шмататамных спіртоў). Таксічныя: акісляюць гемаглабін у метгемаглабін, выклікаюць галаўны боль, пачашчанае сэрцабіцце.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Злучэнні азоту
Катэгорыя:Нітраты
Парыс (Ілінойс)

**Парыс** () — горад у ЗША, у штаце Ілінойс, адміністрацыйны цэнтр акругі Эдгар. Знаходзіцца за 266 км на поўдзень ад Чыкага і 140 км на захад ад Індыянапаліса. Насельніцтва — 8837 чалавек (перапіс 2010 года).

Катэгорыя:Гарады Ілінойса
Іаган Бекман

**Іаган Бекман** (ням.: Johann Friedrich Beckmann;  — ) — нямецкі вучоны, які прыдумаў тэрмін «тэхналогія» для абазначэння «навукі пра рамяство». Першы, хто пачаў выкладаць тэхналогію, і пісаць пра яе як пра навуковы прадмет.

## Біяграфія 
Бекман нарадзіўся 4 чэрвеня 1739 г. у горадзе Хоя ў курфюрстве Гановер, дзе яго бацька быў паштальёнам і зборшчыкам падаткаў. Адукацыю ён атрымаў у Гётынгенскім універсітэце, дзе вывучаў тэалогію, матэматыку, фізіку, прыродазнаўства, а таксама дзяржаўныя фінансы і кіраванне. Пасля заканчэння навучання, у 1762, ён праводзіў даследаванні ў Браўншвейгу і Нідэрландах, вывучаў рудні, фабрыкі і музеі натуральнай гісторыі.

Смерць маці ў 1762 г. пазбавіла яго надзей на падтрымку, і ў 1763 г. ён прыняў запрашэнне пастара лютэранскай абшчыны, Антона Фрыдэрыка Бюшынга, заснавальніка сучасных гісторыка-статыстычных метадаў геаграфіі, і пачаў выкладаць натуральную гісторыю і фізіку ў Галоўным нямецкім вучылілішчы (Петрышуле) Санкт-Пецярбурга.

Гэтую пасаду ён пакінуў у 1765. У 1765—1766 ён падарожнічаў па Даніі і Швецыі, дзе вывучаў метады распрацоўкі руднікоў, арганізацыі фабрык і ліцейных цэхаў, а таксама збіраў даныя пра мастацтва і прыродазнаўства. У падарожжы ён пазнаёміўся і пасябраваў з Лінеем. Яго дзённік, напісаны ў гэтым падарожжы, «Schwedische Reise in den Jahren 1765—1766», быў апублікаваны ва Упсале ў 1911.

У 1766 ён быў прызначаны пазаштатным прафесарам філасофіі ўніверсітэта ў Гётынгене, у якім і прапрацаваў наступныя 45 гадоў. Там ён чытаў лекцыі пра палітычную і прыкладную эканоміку, а ў 1768 заснаваў батанічны сад па прынцыпах Лінея. Яго поспех быў такі вялікі, што ў 1770 г. яго прызначылі штатным выкладчыкам.

Бекман часта вадзіў сваіх студэнтаў у майстэрні, каб яны маглі авалодаць не толькі тэарэтычнымі, але і практычнымі навыкамі ў розных рамёствах. Напісаў «Beiträge zur Geschichte der Erfindungen (1780—1805)», перакладзеныя на англійскую мову як «History of Inventions, discoveries and origins» (Гісторыя адкрыццяў, вынаходстваў і вытокаў) (1780).
Бекманаўскі падыход быў новым для эпохі Асветы, а яго аналітычныя працы па тэхналогіі былі адлюстраваннем «Энцыклапедыі, ці тлумачальнага слоўніка навук, мастацтваў і рамёстваў» Дзідро. Ён быў натхнёны класіфікаванымі працамі Лінея і «Bibliothtecae» Альбрэхта фон Галера.
Шэлбі (акруга, Ілінойс)

**Шэлбі** () — акруга ў ЗША, штаце Ілінойс. Насельніцтва — 22 363 чалавекі (2010). Заснавана ў 1827 годзе, атрымала сваю назву ў гонар амерыканскага палітычнага дзеяча і губернатара штата Вірджынія Ісака Шэлбі. Адміністрацыйны цэнтр — Шэлбівіл.

Катэгорыя:Акругі Ілінойса
Ісак Шэлбі

**Ісак Шэлбі** (;  — ) — амерыканскі палітык, член заканадаўчага сходу штатаў Вірджынія і Паўночная Караліна, 1-ы і 5-ы губернатар штата Кентукі. З’яўляўся ўдзельнікам вайны Данмара, вайны за незалежнасць ЗША, а таксама англа-амерыканскай вайны. На пасадзе губернатара асабіста кіраваў міліцэйскім атрадам Кентукі ў бітве на Тэмзе, за што быў узнагароджаны Залатым медалём Кангрэса. У далейшым імем Шэлбі былі названы некалькі гарадоў і ваенных баз.

Ваенная кар’ера Шэлбі пачалася са службы ў якасці другога камандуючага ў бітве пры Пойнт-Плезант, найбуйнейшай бітве вайны Данмара. Пазней, разам з Джонам Севірам, узначаліў экспедыцыю супраць брытанскіх войскаў, правёўшы атрад праз горную сістэму Апалачы ў Паўночную Караліну. У 1780 годзе Шэлбі адыграў ключавую ролю ў разгроме англічан у бітве пры Кінгс-Маўнцін. За добрую службу ён быў узнагароджаны цырыманіяльным мячом і парай пісталетаў, а таксама атрымаў мянушку «Стары Кінгс-Маўнцін».

У 1783 годзе Шэлбі пераехаў у Кентукі, дзе яму належала прысуджаная за ваенную службу зямля. Тут ён ажаніўся на Сюзане Харт. У пары было сямёра дзяцей. Старэйшая дачка Сара стала жонкай лекара Эфраіма Мак-Даўэла, а малодшая, Леціша — чыноўніка Чарльза Сцюарта Тода.

Шэлбі быў прыхільнікам аддзялення акругі Кентукі ад Вірджыніі ў якасці незалежнага штата. У 1792 годзе калегія выбаршчыкаў аднагалосна абрала Ісака Шэлбі губернатарам Кентукі. На гэтай пасадзе палітык арганізаваў абарону штата ад нападу індзейцаў і арганізаваў першы ўрад. Таксама Шэлбі здолеў пераканаць адміністрацыю Вашынгтона заключыць дамову з Іспаніяй аб свабодным гандлі на рацэ Місісіпі.

У канцы свайго губернатарскага тэрміна Шэлбі адышоў ад грамадскага жыцця, але вярнуўся да палітычнай дзейнасці напярэдадні англа-амерыканскай вайны. У 1812 годзе ён абіраецца на другі тэрмін на пасаду губернатара штата. Па загадзе генерала Уільяма Генры Гарысана, Ісак Шэлбі камандаваў войскамі Кентукі ў бітве на рацэ Тэмзе. Пасля заканчэння вайны палітык адхіліў прапанову прэзідэнта Джэймса Манро заступіць на пасаду ваеннага міністра. У 1818 годзе палітык быў упаўнаважаны весці перамовы наконт пакупкі Эндру Джэксанам зямель у народа Чыкаса. Памёр Ісаак Шэлбі ў сваім маёнтку ў акрузе Лінкальн, штат Кентукі, 18 ліпеня 1826 года.
Шампейн (акруга, Ілінойс)

**Шампейн** () — акруга ў штаце Ілінойс, ЗША. Афіцыйна ўтворана ў 1833 годзе. Насельніцтва — 201081 чалавек (2010). Адміністрацыйны цэнтр — Урбана.

Катэгорыя:Акругі Ілінойса
Марына Вітальеўна Васілеўская

**Марына Вітальеўна Васілеўская** (нар. , Мінск) — беларуская бортправадніца авіякампаніі «Белавія», першая ў гісторыі Беларусі касманаўтка.

У якасці ўдзельніцы касмічнага палёту была ўключана ў склад асноўнага экіпажа касмічнага карабля «Саюз МС-25» і 12-сутачнай касмічнай экспедыцыі наведвання Міжнароднай касмічнай станцыі, якая адбылася ў сакавіку—красавіку 2024 года. Дагэтуль досведу касмічных палётаў не мела.

## Біяграфія 
Нарадзілася 14 верасня 1990 года ў Мінску. Бацькі працуюць дворнікамі ў ЖЭСах Фрунзенскага раёна. Мае старэйшага брата. Пасля заканчэння школы прафесійна займалася бальнымі танцамі.

У 2013—2015 гадах працавала ў ТАА «Марыяна Інвест», якое займалася рознічным гандлем каўбаснымі вырабамі і вэнджанінай.

З 2017 года працавала бортправадніцай-інструктарам авіякампаніі «Белавія» і лётала ў складзе экіпажаў пасажырскіх самалётаў Boeing і Embraer.

## Касмічная падрыхтоўка 
У снежні 2022 года, падчас конкурснага адбору, які праходзіў у Беларусі, адабрана ў ліку шасці прэтэндэнтак з больш за тры тысячы жадаючых дзяўчат для ўдзелу ў касмічным палёце на расійскім караблі «Саюз».

Пасля правядзення медыцынскіх даследаванняў у Цэнтры падрыхтоўкі касманаўтаў імя Ю. А. Гагарына была адабрана разам з Анастасіяй Лянковай кандыдатам на касмічны палёт. 29 мая 2023 года назначана ў асноўны экіпаж транспартнага пілатуемага карабля «Саюз МС-25» і 21-й экспедыцыі наведвання на Міжнародную касмічную станцыю ў якасці ўдзельніка касмічнага палёту.

З 24 ліпеня праходзіла тэарэтычную і практычную падрыхтоўку да палёту ў ЦПК імя Ю. А. Гагарына. У кастрычніку прыступіла да практычных заняткаў на трэнажоры пілатуемага карабля «Саюз» па правядзенні штатных аперацый палёту і расстыкоўкі, прайшла падрыхтоўку ва ўмовах бязважкасці на самалёце-лабараторыі Іл-76 МДК. У снежні правяла разам з Алегам Навіцкім трэніроўку па дзеяннях касманаўтаў у выпадку няштатнай пасадкі ў лясіста-багністай мясцовасці зімой.

## Касмічны палёт 
Запуск карабля «Саюз МС-25», запланаваны на 21 сакавіка 2024 года, у апошні момант быў адменены. Запуск адбыўся 23 сакавіка. У асноўны экіпаж таксама ўвайшлі Алег Навіцкі (Расія, камандзір карабля) і Трэйсі Колдвел-Дайсан (ЗША, бортінжэнер). Алег Навіцкі і Марына Васілеўская правялі на МКС 13 сутак і вярнуліся на Зямлю 6 красавіка на караблі «Саюз МС-24» разам з астранаўтам Лорал О’Хара. Трэйсі Дайсан працягнула палёт на станцыі.

;Статыстыка палётаў.

## Сям'я 
У 2011 годзе выйшла замуж, але ў 2015 развялася
* Ордэн Гагарына (12 красавіка 2024)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Касманаўты Беларусі
Катэгорыя:Героі Беларусі
Шампань (Ардэш)

**Шампань** () — камуна ў Францыі, знаходзіцца ў рэгіёне Рона-Альпы. Дэпартамент камуны — Ардэш. Уваходзіць у склад кантона Сер’ер. Акруга камуны — Турнон-сюр-Рон.

Код INSEE камуны — 07051. Камуна размешчана прыблізна за 440 км на паўднёвы ўсход ад Парыжа, за 55 км на поўдзень ад Ліёна, за 65 км на поўнач ад Прыва.

## Зноскі 
Катэгорыя:Гарады рэгіёна Авернь — Рона — Альпы
Шампань

**Шампань**, **Шампейн**:

## Шампань 
* Шампань (правінцыя)
* Шампань (вінаробчы рэгіён)
* Шампань (Ардэш)
* Шампань (Прыморская Шаранта)

## Шампейн 
* Шампейн (акруга, Агая)
* Шампейн (акруга, Ілінойс)
* Шампейн (Ілінойс)
Канстанцін Аляксандравіч Міньяр-Беларучаў

**Канстанцін Аляксандравіч Міньяр-Беларучаў** (; ) — расійскі і савецкі , , . Заслужаны дзеяч мастацтваў Грузінскай ССР (1933).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў г. Сянніца (цяпер Польшча), у сям’і кампазітара А. К. Міньяра. У 1891-1893 вучыўся ў Варшаўскім інстытуце музыкі, у 1901 скончыў Маскоўскую кансерваторыю па класе віяланчэлі ў А. Э. фон Глена.

У 1901—1904 гадах прафесар Тамбоўскага музычнага вучылішча (цяпер Тамбоўскі дзяржаўны музычна-педагагічны інстытут імя С. В. Рахманінава), затым — Варонежскіх музычных класаў (неўзабаве ператвораныя ў Варонежскае музычнае вучылішча), каля вытокаў якога ён стаяў. Пазней — прафесар Тбіліскай кансерваторыі (вучні: Р. Гарбузава, Г. Цомык, А. Айвазян, Г. Барнабішвілі). Аўтар інструкцыйных твораў, навуковых прац па віяланчэльным мастацтве і п’ес для віяланчэлі.

Яго сын Р. К. Міньяр-Беларучаў — перакладчык і выкладчык, які ўнёс значны ўклад у тэорыю і практыку перакладу.

## Працы 
* Миньяр-Белоручев К. А. Гаммы и арпеджии для виолончели. — М.: Гос. изд-во. Муз. сектор, 1922.
* Миньяр-Белоручев К. А. Скерцо : Для виолончели и фп. — М.: Гос. изд-во. Муз. сектор, 1924.

## Літаратура 
* Музыкальная энциклопедия. — М., 1978. — Т. 3. — С. 807.
* Казьмин О. Композиторы от земли Тамбовской // Кредо. — 1996 год. — N 11-12. — С. 1-34.

Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Расіі
Катэгорыя:Выпускнікі Маскоўскай кансерваторыі
Катэгорыя:Выкладчыкі Тамбоўскага дзяржаўнага музычна-педагагічнага інстытута
Катэгорыя:Выкладчыкі Тбіліскай кансерваторыі
Топак і Стыл

**«Топак і Стыл»** () — амерыканскі кароткаметражны нямы фільм 1894 года рэжысёра Уільяма Кенэдзі Дыксана з Джорджам Стылам і Джорджам Топакам у галоўных ролях, зняты ў лабараторыях Томаса Эдысана ў Нью-Джэрсі. Ніякіх кадраў фільма не захавалася да нашых дзён, і лічыцца, што ён страчаны.
## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Кінакамедыі ЗША
Кацярына Уладзіміраўна Сакольчык

**Надзея Мікалаеўна Смірнова** (нар. , Гродна, Беларусь) — беларуская валейбалістка. Майстар спорту Беларусь. Выступала за зборныя Беларусі розных узроставых катэгорый.

## Біяграфія 
У 9 летнім узросце пачала займацца валейболам у гродзенскай ДЮШАР імя А. Сапегі ў трэнера Н. Кавалеўскай. Прафесійная клубная кар’ера пачалася ў 2008 годзе ў мясцовай камандзе «Нёман-ГрДУ», у якой адзін сезон гуляла за дубль, а з наступнага ў асноўным складзе.

У 2014 годзе перайшла ў сталічную «Мінчанку». У 2020 годзе падпісала кантракт з «Ленінградкай» з Санкт-Пецярбурга.

У 2009—2010 гадах выступала за юніёрскую і моладзевую зборную Беларусі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Валейбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па валейболе
Катэгорыя:Ігракі «Камунальнік-ГрДУ 2»
Іосіф Карлавіч Здановіч

**Іосіф (Язэп) Карлавіч Здановіч** (, м. Сялец Пружанскага павета Гродзенскай губерні, Расійская імперыя — ?) — беларускі і рускі музыказнавец, фалькларыст.

## Біяграфія 
Іосіф Здановіч нарадзіўся  ў мястэчку Сялец Пружанскага павета Гродзенскай губерні. Першапачатковую музычную адукацыю атрымаў у дзіцячым прытулку.

У 1918—1923 гадах у Чырвонай Арміі, служыў у ваенных аркестрах.

У 1919—1922 гадах І. К. Здановіч вучыўся ў Маскоўскай кансерваторыі. У 1926 годзе скончыў музычна-этнаграфічныя курсы пры Дзяржаўным інстытуце музычнай навукі ў Маскве. У 1930—1933 гадах працаваў навуковым супрацоўнікам гэтага інстытута, адначасова выкладчыкам у Маскоўскай кансерваторыі, дзе выкладаў студэнтам практыку збірання і запісу народных песень. У 1933—1951 гадах працаваў у Цэнтральным дзяржаўным архіве кінафотафонадакументаў, адначасова ў 1934—1941 гадах па сумяшчальніцтве — навуковы супрацоўнік кабінета музыкі народаў СССР Маскоўскай кансерваторыі.

## Навуковая дзейнасць 
Удзельнік шматлікіх фальклорных экспедыцый. Збіральнік песняў Берасцейшчыны. З голасу маці запісаў і апублікаваў падборку беларускіх і ўкраінскіх песняў «Народные песни местечка Селец Пружанского уезда Полесского воеводства».

Зборнік дае даволі поўнае ўяўленне аб пазаабрадавай лірыцы гэтай мясцовасці, вызначаецца бездакорным густам у адборы напеваў, цікавымі этнаграфічнымі назіраннямі. Фалькларыст імкнуўся захаваць моўныя і музычныя асаблівасці песень, таму і надрукаваў песні без апрацоўкі. Творы класіфікаваны па групах: любоўныя, сямейныя, рэкруцкія і салдацкія. Найбольшая колькасць у зборніку песень пра каханне (26), але ў гэты раздзел уключаны не толькі любоўныя песні, але і пятроўскія, жартоўныя, казацкія. Яны спяваліся жанчынамі ў час працы, пры вяртанні з поля, на вечарынках і інш. Некаторыя тэксты запісаны не поўнасцю. Значную каштоўнасць маюць апісанні выканання асобных твораў, з якіх відаць, напрыклад, што выкананне песні «Загневаны» ўяўляла сабой цэлую драматызаваную гульню з танцамі, чаргаваннем спеваў мужчыны і жанчыны. Для зборніка адабраны лепшыя ўзоры беларускіх песень розных відаў і жанраў, якія характарызуюцца дэталізаванай натацыяй.

Песні ў запісе І. К. Здановіча неаднаразова выкарыстоўваліся беларускімі кампазітарамі. Вялікую каштоўнасць мае зборнік «Русские народные песни» (1950), складзены ім на аснове калекцыі Дзяржаўнага рускага народнага хору імя М. Пятніцкага ў архіве кінафотафонадакументаў.

## Сачыненні 
* Белорусские народные песни Гродненской губернии местечка Селец, в кн.: Сборник работ этнографической секции, вып. 1. Труды Гос. Ин-та Муз. Науки, М., 1926, с. 52-67;
* Народные песни местечка Селец (Западная Белоруссия), М., 1931;
* Песни западной Белоруссии. М. — Л., 1930;
* Киргизский музыкальный фольклор (совм. с В. М. Кривоносовым и Н. М. Владыкиной-Бачинской). Сб., М.-Л., 1939;
* Русские народные песни. М. — Л., 1950.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Большая биографическая энциклопедия. 2009
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:фалькларысты Беларусі
Катэгорыя:фалькларысты СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бярозаўскім раёне
Катэгорыя:Музыказнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Музыказнаўцы СССР
Столяр

**Столяр** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Абрам Аронавіч Столяр (1919—1993) — беларускі матэматык і педагог, спецыяліст у галіне тэорыі і методыкі навучання матэматыцы. Доктар педагагічных навук (1972), прафесар (1972).
* Надзея Генадзьеўна Столяр (нар. 1996) — беларуская валейбалістка. Майстар спорту Беларусь. Выступала за зборную Беларусі.
Герц Давідавіч Цомык

**Герц Давідавіч Цомык** () — савецкі віяланчэліст.

## Біяграфія 
Скончыў Тбіліскую кансерваторыю, вучань К. А. Міньяр-Беларучава. Уладальнік 1-й прэміі на Усесаюзным конкурсе музыкантаў-выканаўцаў у Маскве (1933).

У 1946—1952 гг. выкладаў у Тбіліскай кансерваторыі, з 1952 г. у Свярдлоўскай, з 1954 г. загадваў кафедрай струнных інструментаў. Адначасова з 1956 г. канцэртмайстар Сімфанічнага аркестра Свярдлоўскай філармоніі. У 1940—1950-я гг. гуляў у складзе фартэпіяннага трыа з Аляксандрам Ёхелесам і Маркам Затулоўскім, затым на працягу многіх гадоў удзельнік Квартэта імя Мяскоўскага, за працу ў якім удастоены звання Заслужаны артыст РСФСР (1981).

Сярод вучняў прафесара Цомыка — заслужаны артыст Расіі Сяргей Пяшкоў. Сын Г. Д. Цомыка — заслужаны ўрач Расійскай Федэрацыі, уролаг Уладзімір Герцавіч Цомык.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Віяланчэлісты Расіі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты СССР
Надзея Генадзьеўна Столяр

**Надзея Генадзьеўна Столяр** (нар. , Баранавічы, Беларусь) — беларуская валейбалістка. Майстар спорту Беларусь. Выступала за зборную Беларусі.

## Біяграфія 
Выхаванка ДЮСШ г. Баранавічы. Першым трэнерам быў Сяргей Генадзевіч Зелянко. Выступала за каманды «Атлант» і «Мянчанка». У 2013 годзе ў пары з Валерыяй Бабенка стала чэмпіёнкай Беларусі па пляжным валейболе.

З 2018 года выступае ў складзе зборнай Беларусі, брала ўдзел у чэмпіянатах Еўропы 2019 і 2021 гадоў.

## Спасылкі 
* Столяр Надежда

Катэгорыя:Валейбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па валейболе
Шампань (Прыморская Шаранта)

**Шампань** () — камуна ў Францыі, знаходзіцца ў рэгіёне Пуату-Шаранта. Дэпартамент камуны — Прыморская Шаранта. Уваходзіць у склад кантона Сент-Аньян. Акруга камуны — Рашфор.

Код INSEE камуны — 17083.

Катэгорыя:Камуны Францыі
Шампань (правінцыя)

**Шампань** (, ) — гістарычная вобласць у Францыі, знакамітая вінаробнымі традыцыямі. На поўначы Шампань межавала з праінцыямі Льеж і Эно, на паўночным усходзе — з Люксембургам, на ўсходзе — з Барам, Тулем і Латарынгіяй, на паўднёвым усходзе — з Франш-Кантэ, на поўдні — з Бургундыяй, на паўднёвым захадзе — з Гацінэ, на захадзе — з Бры, на паўночным захадзе — з Лаонэ і Суасонэ. Пасля 1790 года землі Шампані ўвайшлі ў склад дэпартаментаў Об, Марны, Марны Верхняй, Ардэн і збольшага Эны і Ёны. Мясцовасць адрозніваецца раўнінным характарам, адкуль і паходзіць лацінская назва Campania, якое сустракаецца ў пісьменнікаў з VI ст. н. э.

У наш час Шампань уваходзіць у склад рэгіёна Гранд-Эст.
Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Францыі
Сент-Мену

**Сент-Мену** () — горад у французскай Шампані, у акрузе Сент-Мену (дэпартамент Марна). Насельніцтва — 4630 чал.(2008). Размешчаны на месцы ўпадзення ракі Оў у Эну, ля падножжа ўзгорка Гез і на захад ад Аргонскага лесу. Праз горад праходзіць шаша № 3. За 66 км на паўночны захад знаходзіцца Рэймс, Парыж — за 200 км на захад.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* П’ер Перыньён, французскі манах

## Зноскі 
Катэгорыя:Гарады рэгіёна Гранд-Эст
Тамара Аляксандраўна Голубева

**Тамара Аляксандраўна Голубева** () — беларуская дызайнерка.

## Біяграфія 
Нарадзілася 24 мая 1955 года ў Ленінградзе. Бацька, Голубеў Аляксей Васільевіч (нар. 1922), працаваў старшым інжынерам-сіноптыкам у штабе ВПС БВА. Маці, Голубева Аляксандра Аляксандраўна (нар. 1924), працавала загадчыцай бібліятэкі.

У 1962—1972 гадах вучылася ў сярэдняй школе г. Мінску.

У 1972—1977 гадах вучылася на кафедры «прамысловае мастацтва» Беларускага дзяржаўнага театральна-мастацкага інстытута ў вядомых майстраў А. В. Чарнышова, І. Я. Герасіменкі. Пасля сканчэння інстытута Голубеву накіравалі па размеркаванні ў Беларускі філіял УНДІТЭ, дзе яна працавала на пасадзе мастака-канструктара ў сектары мастацкага канструявання комплексных аб’ектаў, з 1982 года на пасадзе старшага мастака-канструктара.

Член Беларускага саюза дызайнераў з моманту яго заснавання ў 1987 годзе.

Памерла 15 чэрвеня 2020 года пасля цяжкай хваробы.

## Творчасць 
Ёю было распрацаванае абсталяванне дыспетчарскай для Адзінай энергасістэмы СССР (у сааўт.). Аўтар экспазіцыі музея Я. Коласа на хутары Альбуць, праекта музея прыроды ў Полацку (у суаўт.), дызайн-канцэпцыі прафілакторыя на возеры Нарач, экспазіцый у Нясвіжскім палацава-паркавым ансамблі, музеі Вялікай айчыннай вайны, Залы падарункаў Палаца Незалежнасці, у музеі шклозавода ў Ялізаве.

Катэгорыя:Дызайнеры Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі Нацыянальнага дызайн-цэнтра
Змяіны танец

**«Змяіны танец»** () ― кароткаметражны нямы амерыканскі фільм, зняты і распаўсюджаны кампаніяй «» ў 1895 годзе. Гэта адзін з некалькіх, выпушчаных студыяй у канцы XIX стагоддзя. Кожны кароткаметражны фільм адлюстроўвае папулярны  ў выкананні . Многія з адбіткаў распаўсюджваліся ў колеры, які быў .
## Гл. таксама
* Танец матылька

## Зноскі
## Спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы ЗША
Катэгорыя:Амерыканскія танцавальныя фільмы
Катэгорыя:Амерыканскія нямыя кароткаметражныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Нью-Джэрсі
Альвін Бергер

**Альвін Бергер** (; 9 лістапада 1871, Мёшліц, Шлайц — 21 красавіка 1931, Штутгарт) — нямецкі садоўнік і батанік, вядомы сваімі працамі па сістэматыцы сукулентных раслін кактусаў і агаў. Аўтар шматлікіх кніг пра сукуленты, у тым ліку першай кнігі пра агавы «Die Agaven».

## Кароткая біяграфія 
У перыяд з 1897 па 1914 год Бергер быў кіраўніком батанічнага саду  у ваколіцах італьянскага горада Вентымілья ў Лігурыі.

## Унёсак у сістэматыку раслін 
Бергерам было апісана каля 40 родаў раслін з трох сямействаў , ,  і вялікая колькасць відаў.

Прыклады некаторых таксонаў, уведзеных Бергерам:

*  
* 
** 

## Навуковыя працы 
* *Die Agaven*. Gustav Fischer Verlag, Jena 1915 (mit 70 Abbildungen und 2 Karten)

## Прызнанне 
Два роды раслін  і  названы ў яго гонар.

## Спасылкі 
* Біяграфія  (недаступная спасылка)

Катэгорыя:Батанікі Германіі