open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жэпін

**Жэпін** (, ) — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 450 км на захад ад Варшавы, за 80 км на паўночны захад ад Зялёнай Гуры і за 20 км ад мяжы з Германіяй і нямецкага горада Франкфурт-на-Одэры. Уваходзіць у склад Слубіцкага  павета Любушскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Жэпін. Сучасная польская назва горада выводзіцца ад назвы расліны рэпа (). Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 11,42 км². Насельніцтва 6,7 тыс. чалавек.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада
Рэспубліканскі цэнтр алімпійскага рэзерву па футболе БДУ

**Рэспубліканскі цэнтр алімпійскага рэзерву па футболе БДУ** (РЦАР па футболе БДУ) — дзяржаўная спецыялізаваная вучэбна-спартыўная ўстанова ў Мінску па падрыхтоўцы футбалістаў, з’яўляецца часткай Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Заснаваны ў 1959 годзе як спартыўная школа «Працоўныя рэзервы», у 1998 годзе перададзены ў склад БДУ. Цэнтр мае ў сваёй структуры дзве прафесійныя каманды — мужчынскую «Энергетык-БДУ» і жаночую «Зорка-БДУ».

## Выхаванцы цэнтра 
* Сяргей Гоцманаў
* Сяргей Гоманаў
* Юрый Антановіч
* Пётр Качура
* Станіслаў Драгун
* Сяргей Сасноўскі
* Міхаіл Мархель
* Антон Пуціла

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт РЦАР 
* Старонка на сайце БДУ 

Катэгорыя:З’явіліся ў 1959 годзе
Катэгорыя:Футбол у Беларусі
Катэгорыя:1959 год у Мінску
Катэгорыя:Вуліца Сямашкі (Мінск)
Катэгорыя:Рэспубліканскія цэнтры алімпійскай падрыхтоўкі
Катэгорыя:Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт
Іван Фёдаравіч Бурлака

**Іван Фёдаравіч Бурлака** (, с. Бярозаўка, Краснаградскі раён, Харкаўская вобласць — ) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Скончыў Кіеўскі інжынерна-будаўнічы інстытут у 1950 годзе. Працаваў у Гомельскім абласным аддзеле па справах архітэктуры, Гомельскім філіяле Белдзяржпраекта, з 1968 па 1975 гады — начальнікам архітэктурна-будаўнічага сектара абласных майстэрняў Гомельграмадзянпраекта.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1957 года. Член КПСС з 1974 года.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі (1945), медалямі.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Харкаўскай вобласці
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Гомеля
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Члены КПСС
Уладзімір Лукіч Бурмакін

**Уладзімір Лукіч Бурмакін** (нар. , в. Хандала, Тасееўскі раён, Краснаярскі край) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Новасібірскі інжынерна-будаўнічы інстытут у 1953 годзе. Працаваў выкладчыкам архітэктуры ў Томскім лесатэхнічным тэхнікуме, у праектных арганізацыях Новакузнецка, з 1964 па 1968 гады — галоўным архітэктарам Гомеля, у Гомельскіх праектных майстэрнях Белдзіпрагандлю і Белкаапгандлю, выкладчыкам архітэктуры ў Гомельскім дарожна-будаўнічым тэхнікуме, з 1980 года — мастак-архітэктар у Гомельскіх мастацка-вытворчых майстэрнях Мастацкага фонду БССР.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1961 года. Член КПСС з 1967 года. Пражывае ў Гомелі.

## Творчасць 
Асноўныя працы: жылы дом для маласямейных (1959), сярэдняя школа (1958) у Новакузнецку, комплекс адміністрацыйных будынкаў у г. Бялова Кемераўскай вобласці (1958), загараднае кафэ «Чабарок» (1969), рэканструкцыя мемарыяльнага комплексу «Вечны агонь» (1970), адміністрацыйны будынак кандытарскай фабрыкі «Спартак» (1973) у Гомелі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары Гомеля
Катэгорыя:Архітэктары Новакузнецка
Катэгорыя:Архітэктары Расіі
Катэгорыя:Архітэктары Гомеля
Катэгорыя:Члены КПСС
Стшэлецка-Дрэздэнэцкі павет

**Стшэлецка-Дрэздэнэцкі павет** () — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Любушскага ваяводства. Цэнтр павета — горад Стшэльцы Краеньске. Павет утвораны ў выніку адміністрацыйнай рэформы ў 1999 годзе. Займае плошчу 1248,32 км². Насельніцтва павета складае 50 тыс. чалавек.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка павета
Мікалай Самоцік

**Мікалай Самоцік** (, в. Ляшукі, Гайнаўскі павет — , Беласток) — беларускі грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і ў вёсцы Ляшукі, што на Гайнаўшчыне. 

З 1946 па 1953 настаўнічаў у вёсцы Семяноўка. У 1954—1972 працаваў у Гайнаўцы, дзе ўзначальваў аддзел асветы і культуры Павятовай рады нарадовай, быў сакратаром у Павятовым камітэце Польскай аб’яднанай рабочай партыі, старшынём прэзідыуму Павятовай рады нарадовай. 

Ад 1973 года да 1983 года быў старшынём Беларускага грамадска-культурнага таварыства. Прадстаўляў БГКТ у Ваяводскай радзе нарадовай. Быў узнагароджаны Афіцэрскім і Кавалерскім крыжам адраджэння Польшчы, Крыжам заслугі, залатым знакам заслужаны для Беласточчыны.

Пахаваны на гарадскіх могілках Беластока.

## Спасылкі 
* Беларускі каляндар 1985 / Мікалай Гайдук. — Беласток : Беларускае грамадска-культурнае таварыства, 1985. — 55 с. 
* Miejski w Białymstoku.MIKOŁAJ SAMOCIK

Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Польшчы
Катэгорыя:Беларусы ў Польшчы
Бульвар на Камсамольскай вуліцы (Мінск)

**Бульвар на Камсамольскай вуліцы** — бульвар астраўнога тыпу ў цэнтральнай частцы Мінска. Размешчаны па Камсамольскай вуліцы, ад вуліцы Кірава да праспекта Незалежнасці, вуліцай Карла Маркса дзеліцца напалам. З’яўляецца гісторыка-культурнай каштоўнасцю рэспубліканскага значэння.
]]
Бульвар на вуліцы Камсамольскай быў прадугледжаны генпланам Мінска, прынятым у 1946 годзе. У далейшым у распрацоўцы праектаў «Рэканструкцыя і аднаўленне Савецкай вуліцы», «Добраўпарадкаванне вуліцы Камсамольскай», «Рэканструкцыя і аднаўленне Камсамольскай вуліцы», «Праект прывязкі тыпавой агароджы пры вуліцы Камсамольскай» прымалі ўдзел архітэктары Н. Трахтэнберг, Г. Парсаданаў, В. Талмачоў, Р. Абразцова, А. Косціч, Н. Нікора. Даўжыня бульвара была ўстаноўлена ў 250—300 м, шырыня ў 15-18 м. Па абодва бакі бульвара ўладкованы праезды з асфальтавым пакрыццём і тратуары 6-мятровай шырыні. Зроблены пасадкі акультываваных ліп ва ўзросце ад 30 да 40 гадоў.

У скверы ў 1955 годзе ўсталяваны бронзавы бюст Ф. Дзяржынскаму (скульптар — З. Азгур, архітэктар — В. Волчак).

Ад праезнай часткі бульвар быў аддзелены гранітным бортам і мастацкай металічнай рашоткай. Паміж дрэвамі і рашоткай праходзіць паласа хмызняка, у цэнтры ідзе 3-мятровая дарожка, па абодва бакі якой размешчаны палосы кветнікаў. Лаўкі і ўрны размешчаны з невялікімі інтэрваламі ў «кішэнях» кветнікавых палос.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Бульвары Мінска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1949 годзе
Катэгорыя:1949 год у Мінску
Катэгорыя:Камсамольская вуліца (Мінск)
Катэгорыя:Праспект Незалежнасці (Мінск)
Катэгорыя:Вуліца Кірава (Мінск)
Катэгорыя:Вуліца Карла Маркса (Мінск)
Алег Міхайлавіч Быкоўскі

**Алег Міхайлавіч Быкоўскі** (, Мінск) — беларускі архітэктар. Прафесар Маскоўскага аддзялення Міжнароднай акадэміі архітэктуры.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1971 г. Працаваў у Белдзіпрагандлі, з 1977 года — старэйшы, вядучы архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў у Белдзяржпраекце. Сем гадоў працаваў у апараце Савета Міністраў. З 1994 года — дырэктар праектнага інстытута «Мінскграмадзянпраект».

Пражывае ў Мінску.

## Грамадская дзейнасць 
Актыўна займаецца грамадскай працай. З’яўляецца членам праўленняў Беларускай асацыяцыі інжынераў-кансультантаў, Беларускага саюза будаўнікоў, Бізнес-саюза прадпрымальнікаў і наймальнікаў імя прафесара М. С. Куняўскага.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): культцэнтр на Ракаўскай шашы (1975), карпусы лабараторны БНДІЭПІНа (1977), тэрапеўтычны 1-й клінічнай бальніцы (1982) і для тых, хто папраўляецца бальніцы хуткай дапамогі (1983) у Мінску, спартыўная зала ў Раўбічах (1976), клуб-сталовая санаторыя «Беларусь» у Місхоры (1976), цэнтральная раённая бальніца ў Слуцку (1979).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Старшыні Беларускага саюза архітэктараў
Былінская

**Былі́нская** — жаночая форма прозвішча Былінскі.

## Вядомыя носьбіткі 
* Людміла Усеваладаўна Былінская (нар. 1938) — беларуская актрыса. Заслужаная артыстка БССР (1974).
* Людміла Васілеўна Былінская (нар. 1948) — беларускі архітэктар.

## Гл. таксама 
*
Быстрова

**Быстро́ва** — жаночая форма прозвішча .

== Вядомыя носьбіткі ==
* Арына Станіславаўна Быстрова (нар. 1996) — расійская рэгбістка.
* Галіна Пятроўна Быстрова (1934—1999) — савецкая лёгкаатлетка.
* Людміла Карнелаўна Быстрова (нар. 1948) — беларускі архітэктар.
* Наталля Анатолеўна Быстрова (нар. 1984) — расійская актрыса мюзіклу.
* Наталля Іванаўна Быстрова (нар. 1947) — савецкая плыўчыха.
* Наталля Станіславаўна Быстрова (нар. 1968) — расійская спартсменка.
* Юлія Валер'еўна Быстрова (нар. 1963) — савецкая фігурыстка, трэнер.
Людміла Карнелаўна Быстрова

**Людміла Карнелаўна Быстрова** (, в. Заскаркі, Віцебская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1972 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. З 1972 года — архітэктар, старшы архітэктар у БелНДІПгорадабудаўніцтва.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1980 года (Мінск).

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): праекты парку-набярэжнай у Светлагорску (1976), планіроўкі прыгарадных зон Светлагорска (1977), Пінска (1979), Баранавічаў (1983), ПРП Баранавіцкага (1982), Бярэзінскага (1984), Аршанскага (1986) раёнаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Светлагорска
Катэгорыя:Архітэктары Пінска
Катэгорыя:Архітэктары Баранавічаў
Катэгорыя:Горадабудаўнікі Беларусі
EVTHANAZIA

**«EVTHANAZIA»** () — найстарэйшы дэз-метал гурт у Беларусі.

## Склад 
### 2020 
* Віталь Баброўніч (BOBRIK) — спеў.
* Андрэй Старушэнка (KIF) — гітара.
* Аляксандр Кароткін (REX) — гітара.
* Аляксандр Ключнікоў ('di') — бас.
* Андрэй Ружыцкі (Rugik) — бубны

## Гісторыя 
Гурт заснаваны ў 1992 годзе ў Рэчыцы бубначом Юрыем Чуранавым, які ў выніку хваробы сышоў з гурта ў 2000 годзе і памёр у 2014 годзе. З 2004 года гурт змяніў назву на «EVTHANAZIA A.D.». У 2009 годзе гурт быў часова расфармаваны, а вярнуўся ў 2014 з самотнікам упершыню на беларускай мове і са старой назвай. У 2015 годзе кліп да сінгла «Вера, Воля…» быў станоўча ацэнены шмат кім за стылістыку, узятую ў «Звар’яцелага Макса». У 2017 годзе выходзіць ЕР *War’Jactva*.

## Творчасць 
### Альбомы 
#### Дэма 
* Apocalypse of Human (1994) (Music Violence Prod.)
* Pathological Madness (1995) (Music Violence Prod.)
* No Longer Forces (1997)

#### Поўнафарматныя 
* The Hate Exhumation (2008)

#### Прома 
Promo 2002 (2002)

### Міні 
* Captured By Instincts (2000)
* War`jactva (2017)

### Сінглы 
* Апошняя мяжа (2014)
* Вера, Воля… (2015)
* Мой Культ (2020)
* ADкупленне (2022)
* Why (2023)

### Афіцыйныя відэа да песень 
* Апошняя мяжа (2014)
* Вера, Воля… (2015)
* Застацца да канца (2018)
* Сляпыя (2018)
* Maukliva i Postupova (Official Live Video, 2019)
* ADкупленне (2022)
* Why (2024)

## Спасылкі 
* Гурт на «Discogs»
* Гурт  на «Tuzin.fm»
* Гурт на «Myspace»
* Гурт на «Youtube»
* Гурт на «Repa.by»
* Навіна пра вяртанне гурта

### Інтэрв’ю 
* Інтэрв’ю (2009)
* Інтэрв’ю (2009)
* Інтэрв’ю (2015) 
* Інтэрв’ю (2017)

### У сацыяльных сетках 
* Афіцыйная суполка ў сацыяльнай сетцы «У Кантакце»
* Афіцыйная суполка ў сацыяльнай сетцы «Фэйсбук»
* Афіцыйная суполка ў сацыяльнай сетцы «Інстаграм»

Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1992 годзе
Катэгорыя:Дэз-метал-гурты Беларусі
Катэгорыя:Трэш-метал-гурты Беларусі
Катэгорыя:Гурты Рэчыцы
Беларуская мінуўшчына

**«Белару́ская міну́ўшчына»** — гісторыка-публіцыстычны ілюстраваны часопіс, заснаваны Камітэтам па архівах і справаводстве, Беларускім інстытутам дакументазнаўства і архіўнай справы і іншымі ўстановамі. Выдаваўся ў 1993—1998 гадах у Мінску на беларускай мове 4—6 разоў у год. Выйшла 29 нумароў. Дзейнасць выдання была накіравана на праўдзівае і аб’ектыўнае асвятленне гісторыі Беларусі, садзейнічанне рэабілітацыі беларускай мовы, вяртанне з эміграцыі культурных і духоўных каштоўнасцей беларускага народа, аказанне дапамогі навуковым установам у даследаванні гісторыі, папулярызацыю архіўнай і музейнай справы ў Беларусі.

Першым рэдактарам часопіса быў Анатоль Андруховіч, з 1994 года — Леанід Лойка. Меў рубрыкі «Роздум», «Дзяржава», «Звіцязтва», «Архівы», «Музеі», «Этнаграфія», «Пяроспар», «Беларусіка». Часопіс публікаваў артыкулы пра гісторыю і дзейнасць дзяржаўнай архіўнай службы і яе ўстаноў, асобных архіваў і збораў, дакументы Нацыянальнага архіўнага фонду Рэспублікі Беларусь, інтэрв’ю з гісторыкамі, архівістамі і грамадскімі дзеячамі. Змяшчаў навукова-папулярныя публікацыі па гісторыі Беларусі, сярод якіх матэрыялы агульнагістарычнага характару, артыкулы пра этнагенез беларусаў, раннебеларускую гісторыю і ВКЛ, беларускія землі ў складзе Расійскай імперыі, падзеі часоў Кастрычніцкай рэвалюцыі і грамадзянскай вайны, міжваеннага перыяду, Другой сусветнай вайны, пасляваеннага часу. Выданне друкавала матэрыялы па краязнаўстве.

## Літаратура 
* 
* 
*  — С. 332—333.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Гістарычныя часопісы
Катэгорыя:Часопісы Беларусі
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Людміла Васілеўна Былінская

**Людміла Васілеўна Былі́нская** (нар. , Іванава) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1971 годзе. Працавала ў Белдзяржпраекце, з 1976 года — старшы архітэктар, малодшы, пасля старшы навуковы супрацоўнік у БелНДІПгорадабудаўніцтва.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Горадабудаўнікі Беларусі
Марады

**Марады** () — горад у паўднёвай частцы Нігера. Размешчаны паблізу дзяржаўнай мяжы з Нігерыяй, за 540 км на ўсход ад сталіцы краіны, горада Ніямей. Адміністрацыйны цэнтр правінцыі Марады. Абслугоўваецца аэрапортам «Марады». Насельніцтва — 191 367 чалавек (2013). Старадаўні гандлёвы горад, уваходзіў у склад аднаго з гарадоў-дзяржаў хаўса. У пачатку XIX стагоддзя падпаў пад уладу ісламскага халіфата Сакота. У 1899 годзе быў падпарадкаваны французам. З 1807 года ў Марады кіруе (пасля 1899 года — намінальна) дынастыя султанаў Дурбава (фульбэ).

Катэгорыя:Гарады Нігера
Доса

**Доса** () — горад у паўднёва-заходняй частцы Нігера, цэнтр аднайменнага рэгіёна краіны. Размешчаны за 130—140 км на паўднёвы ўсход ад сталіцы краіны, горада Ніямей, на дарозе, што вядзе з Зіндэра ў Бенін. З’яўляецца цэнтрам гарадской акругі Доса. У горадзе працуе аэрапорт «Доса». У дакаланіяльны перыяд горад быў сталіцай каралеўства Доса, улада якога распаўсюджвалася на ўсю тэрыторыю пражывання мясцовага народа джэрма. У 2006 годзе Палац Джэрмакоя і музей былі прызнаныя ЮНЕСКА кандыдатамі ў аб’екты сусветнай спадчыны.

Катэгорыя:Гарады Нігера
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1750 годзе
Більма

**Більма**  () — горад у Нігеры, знаходзіцца на поўначы краіны, у пустыні Сахара. Цэнтр аднайменнага дэпартамента, які ўваходзіць у рэгіён Агадэс. Адміністрацыйна з'яўляецца гарадской камунай. Важны прыпыначны пункт у транссахарскім гандлі дзякуючы аазісу, які знаходзіцца ў горадзе. У горадзе знаходзяцца саляныя капальні. 

Катэгорыя:Гарады Нігера
Джэбель-Шамар

**Эмірат Джэбель-Шамар** — дзяржава, якая існавала з 1835 па 1921 гады, эмірат на Аравійскім паўвостраве. Сталіца — горад Хаіль.

## Гісторыя 
Пасля 1818 года егіпцянамі быў разгромлены Дзірыйскі эмірат Саудытаў. У эміраце Джэбель-Шамар, які знаходзіўся ў васальнай залежнасці ад Саудытаў, пачалася барацьба за ўладу паміж кланамі Аль Алі і Аль Рашыд.

У 1835 годзе браты Абдалах і Убайд з клана Аль Рашыд захапілі ўладу ў Джэбель-Шамары, забіўшы эміра Саліх ібн Абд Мухсіна. Пры гэтым браты прызналі сябе васаламі саудыцкага эміра Фейсала I, які дапамог ім у барацьбе за ўладу.

Праўленне эміра Мухамада I (1872—1897) стала перыядам росквіту Джэбель-Шамара і часам найбольшай магутнасці клана Ааль Рашыд. У студзені 1891 года Мухамад I заваяваў Эр-Рыяд, дзе супраць яго паўстаў Абд ар-Рахман ібн Фейсал аль-Сауд. Пасля гэтага Мухамад аль-Рашыд умацаваўся ў якасці бясспрэчнага ўладара Цэнтральнай Аравіі.

Пасля смерці ў 1897 годзе Мухамада I пачаўся закат дзяржавы Рашыдзідаў. У 1902 годзе саудыцкі прынц Абд ал-Азіз заняў Эр-Рыяд і аднавіў вахабіцкую дзяржаву. Паміж Саудытамі і Рашыдзідамі пачалася працяглая барацьба за панаванне ў Аравіі. У красавіку 1906 года эмір Абд ал-Азіз ар-Рашыд пацярпеў поўнае паражэнне ў Касіме і загінуў у бітве. Новым эмірам стаў яго старэйшы сын Мітаб II ібн Абд ал-Азіз, які заключыў мір з Саудытамі, прызнаўшы ўсе іх захопы паўднёвей Касіма.

У Першай сусветнай вайне дзяржава выступала на баку цэнтральных дзяржаў.

У 1921 годзе эмірат быў далучаны да дзяржавы Саудытаў.

## Спіс эміраў Джэбель-Шамара 
* Саліх ібн Абд аль-Мухсін Аль Алі (1818—1835)
* Абдалах ібн Алі Аль Рашыд (1835—1837, 1837—1847)
* Іса ібн Убайдала Аль Алі (1837)
* Талал ібн Абдалах Аль Рашыд (1847—1868)
* Мітаб ібн Абдалах Аль Рашыд (1868)
* Бандар ібн Талал Аль Рашыд (1868—1872)
* Мухамад Абдуллах ібн Аль Рашыд (1872—1897)
* Абд ал-Азіз ібн Мітаб Аль Рашыд (1897—1906)
* Мітаб ібн Абд ал-Азіз Аль Рашыд (1906)
* Султан ібн Хамуд ібн Мітаб Аль Рашыд (1906—1908)
* Сауд ібн Хамудам ібн Мітаб Аль Рашыд (1908—1909)
* Сауд ібн Абд ал-Азіз Аль Рашыд (1909—1920)
* Абдалах ібн Мітаб ібн Абд ал-Азіз Аль Рашыд (1920—1921)
* Мухамад ібн Талал ібн Мітаб Аль Рашыд (1921—1954)

## Літаратура 
* *Васильев А. М.* История Саудовской Аравии от середины XVIII века до конца XX века. — , 1994.

 

Катэгорыя:Гістарычныя эміраты
Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Саудаўскай Аравіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1835 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1921 годзе
Касцёл Святога Юрыя (Невель)

**Касцёл Святога Юрыя** — колішні касцёл у горадзе Невелі Пскоўскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Першы прыхадскі касцёл разам з зямлёй для яго і плябаніяй быў фундаваны каралём Жыгімонтам III 20 сакавіка 1625 года, але ў выніку наступных войн ён ужо не існаваў.

Метрычныя кнігі зноўку былі заведзены пасля 1685 года. Згодна са звесткамі, апублікаванымі Станіславам Казловым-Струцінскім, Януш Радзівіл будуе бажніцу і драўляную капліцу на могілках. Пазней гэты першы гістарычна падцверджаны храм быў аддадзены грэка-каталікам (уніятам) і пабудаваны новы, ужо мураваны. Візітацыя за 1818 года пазначае дату пачатку будаўніцтва — 12 красавіка 1745 года.

У 1930-я гады касцёл быў закрыты. Пасля Другой сусветнай вайны храм уцалеў з нязначнымі пашкоджаннямі, але ў 1956 годзе касцёл быў зруйнаваны.

## Архітэктура 
У візітацыях 1830—1850 гадоў захавалася апісанне бажніцы *«…касцёл 1785 ксяндзом Прэлатам і пробашчам Невельскім Сутоцкім [пабудаваны], шырыні 36 аршынаў, даўжыні-42, вышыні-22, з дзвюма вежамі — 31,5 аршынаў; алтароў тры, вокнаў 9. Дзверы адны і таксама ўваход праз закрыстыю пробашча, хор, чатыры спавядальні, арган, тры званы, у левай вежы — ўсялякае начыньне касцёльнае… часціца Дрэва св. Крыжа…»*.

Nieviel, Rynak, Franciškanski. Невель, Рынак, Францішканскі (1930-41).jpg
Nieviel, Rynak, Franciškanski. Невель, Рынак, Францішканскі (1944-47).jpg
Nieviel, Rynak-Juraŭskaja. Невель, Рынак-Юраўская (1941-43) (2).jpg
Nieviel, Rynak-Juraŭskaja. Невель, Рынак-Юраўская (1941-43) (6).jpg
Nieviel, Franciškanski. Невель, Францішканскі (1913).jpg

## Спасылкі 
* Касцёл Св. Юрыя (Георгія) 

Катэгорыя:Невель (горад)
Катэгорыя:Каталіцкія храмы Расіі
Катэгорыя:Францысканцы
Катэгорыя:Збудаванні Расіі ў стылі барока
Катэгорыя:1745 год у Еўропе
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Расіі
Сяргей Іванавіч Пляшчанка

**Сяргей Іванавіч Пля́шчанка** (, ) — вучоны ў галіне зоагігіены, доктар ветэрынарных навук (1972), прафесар (1972), Заслужаны дзеяч навукі БССР (1979).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сяле Шыраева (Калачэеўскі раён, Варонежская вобласць, Расія). Скончыў тэхнікум і працаваў у сельскай гаспадарцы. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны з 1942 года ў народным апалчэнні і дзеючай арміі. У 1951 годзе скончыў Ленінградскі ветэрынарны інстытут і ў 1954 годзе аспірантуру пры ім. У 1955 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю і пачаў працу ў Гродзенскім сельскагаспадарчым інстытуце, дзе прайшоў працоўны шлях ад асістэнта да дэкана заатэхнічнага факультэта. У 1957 годзе яму было прысвоена навуковае званне дацэнт. З 1960 года С. І. Пляшчанка ў Беларускім навукова-даследчым інстытуце жывёлагадоўлі, у 1992—2004 гадах — у Беларускім аграрным тэхнічным універсітэце.

## Навуковая дзейнасць 
Займаўся пытаннямі гігіены сельскагаспадарчай жывёлы на фермах і прамысловых комплексах, зніжэння іх уздзеяння на навакольнае асяроддзе, эканоміі водных рэсурсаў, выкарыстоўваемых у тэхналагічных працэсах, барацьбы са шкоднымі насякомымі і інш.

Аўтар больш за 600 навуковых прац, у тым ліку манаграфій, даведнікаў, вучэбна-метадычных дапаможнікаў.

Сярод апублікаванага:
* Передовые приёмы содержания крупного рогатого скота. — Мн., 1970.;
* Микроклимат и продуктивность животных. — Л., 1976. (разам з І. І. Хахловай);
* Естественная резистентность организма животных. — Л., 1979. (разам з В. Ц. Сідаравым).
* Содержание коров на фермах и комплексах. — Минск: Ураджай, 1985 (разам з А. Ф. Трафімавым)

Аўтар і сааўтар шэрагу патэнтаў і рацыяналізатарскіх прапаноў. Узнагароджаны знакам «Вынаходнік СССР».

Уваходзіў у склад Вышэйшай атэстацыйнай камісіі СССР. З 1974 года ўваходзіў у склад Экспертнага савета і Экспертнай групы жывёлагадоўлі і ветэрынарыі Акадэміі навук СССР.

## Літаратура 
*  — С. 231.

## Спасылкі 
* *Шецко И.* Основатель белорусской школы зоогигиены и экологии  // Навуковая інфармацыйна-аналітычная газет «Веды», №&nbsp;43 (2511) 27 кастрычніка 2014&nbsp;г.
* *Лилия ИСКРА* Экспозиция: Кабинет ученого Сергея Плященко открыли в жодинском краеведческом музее // Жодзінскія навіны ад 27 красавіка 2017&nbsp;г.
* *Ирина Супранович* Грянула война, отодвинув на задний план наши учебные дела // Жодзінскія навіны
* Плященко, Сергей Иванович (доктор ветеринарных наук; род. 1924) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Варонежскай вобласці
Катэгорыя:Выпускнікі Санкт-Пецярбургскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны
Катэгорыя:Ветэрынары СССР
Катэгорыя:Ветэрынары Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Гродзенскага дзяржаўнага аграрнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Супрацоўнікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі БДАТУ
Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Сяржанты і старшыны СССР
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі Беларускай ССР
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Вынаходнікі Беларусі
Катэгорыя:Дэканы біятэхналагічнага факультэта ГДАУ
Троіцкі касцёл (Мельнік)

**Троіцкі касцёл** — касцёл у вёсцы Мельнік Падляскага ваяводства Польшчы.

## Гісторыя 
Касцёл быў збудаваны на ніжнім замку і ўяўляў сабой прамавугольны ў плане гатычны аднанававы храм з арыентацыей алтара на усход. Гэты касцёл першапачаткова быў пазначаны як замкавы, у пазнейшых крыніцах ён ужо фігуруе як фарны (парафіяльны).
 
У другой палове XVII стагоддзя падчас «шведскага патопа» касцёл быў зруйнаваны. У 1689 годзе касцёл быў адбудаваны і пераасвячоны ў гонар Святой Тройцы.

Падчас Паўночнай вайны 1700—1721 гадоў касцёл зноўку пацярпеў.

Пасля паразы паўстання 1863—1864 гадоў царскімі ўладамі былы замкавы касцёл быў закрыты ў 1866 годзе, а праз некалькі гадоў перабудаваны на праваслаўную царкву Святога Духа (1871).

Падчас падзей Першай сусветнай вайны храм быў пашкоджаны пажарам.

У 1939 годзе Мельнік быў далучаны да СССР у складзе Беластоцкай вобласці БССР. У фарным касцёле размесцілася сталоўка. У гэты час у 1940 годзе часткова на будматэрыялы быў разабраны пашкоджаны будынак былога замкавага касцёла, і ў такім выглядзе яго парэшткі стаяць і дагэтуль.

Mielnik kosciolswTrojcy.JPG
Mielnik ruiny kosciola zamkowego 1.JPG
Mielnik ruiny kościoła wnętrze 10.07.20009 p.jpg
Ruiny kosciola zamkowego.JPG
Ruiny katolickiego kościoła parafialnego 2.JPG
Mielnik maswerk kościół.jpg

## Спасылкі 
* Замкавы Троiцкі касцёл 

Катэгорыя:Мельнік (Падляскае ваяводства) 
Катэгорыя:Колішнія касцёлы Польшчы
Катэгорыя:Касцёлы Падляскага ваяводства
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Падляскага ваяводства
Катэгорыя:Збудаванні Польшчы ў гатычным стылі
Махаман Усман

**Махаман Усман** (; нар. ) — прэзідэнт Рэспублікі Нігер (1993—1996). Першы абраны прэзідэнт пасля ўвядзення шматпартыйнасці і дазволу ўдзельнічаць у выбарах больш, чым аднаму чалавеку. У 1996 годзе скінуты ў выніку ваеннага перавароту. З 1999 па 2009 гады — прэзідэнт Нацыянальнага сходу Нігера. На прэзідэнцкіх выбарах 2011 года набраў 8,42 % галасоў, заняўшы чацвёртае месца.

Катэгорыя:Прэзідэнты Нігера
Агадэс

**Агадэс** () — найбуйнейшы горад на поўначы Нігера. Насельніцтва — 88 569 чалавек (2005). Знаходзіцца ў пустыні Сахара, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі Нігера. Існаваў як мінімум яшчэ да XIV стагоддзя. У 1449 годзе робіцца адміністрацыйным цэнтрам султаната. Каля 1500 года заваяваны імперыяй Сангай. На той момант насельніцтва горада ўжо складала каля 30 тысяч чалавек. У той перыяд быў адным з ключавых пунктаў на скрыжаванні гандлёвых маршрутаў сярэднявечнай Афрыкі. Мараканскае ўварванне нанесла значны ўрон гораду, у выніку якога насельніцтва горада скарацілася ўтрая. Каля 1900 года заняты французамі, супраць якіх у 1916 годзе ўспыхнула паўстанне пад правадырствам Каацэна Махамеда. У канцы XX стагоддзя горад стаў цэнтрам супраціву туарэгаў.

Катэгорыя:Гарады Нігера
Швецыя ў Першай сусветнай вайне

**Швецыя**, праводзіўшы палітыку нейтралітэту пасля напалеонаўскіх войнаў, заставалася нейтральнай на працягу ўсёй Першай сусветнай вайны з 28 ліпеня 1914 па 11 лістапада 1918 года. Аднак захаванне нейтралітэта не абышлося без цяжкасцей, і Швецыя ў розныя часы спачувала розным удзельнікам канфлікту. 

Нягледзячы на моцныя прагерманскія настроі як у шведскай знаці, так і ў шведскіх палітычных колах, Швецыя не ўступіла ў вайну з нямецкага боку ў 1914—1915 гадах. Замест гэтага Швецыя захавала ўзброены нейтралітэт і працягвала гандляваць як з дзяржавамі Антанты, так і з Цэнтральнымі дзяржавамі. Гандаль Швецыі з Германіяй, асабліва жалезнай рудай, у канчатковым выніку прывёў да значнага скарачэння экспарту прадуктаў харчавання ў Швецыю, асабліва пасля ўступлення Амерыкі ў вайну ў 1917 годзе. У выніку дэфіцыт прадуктаў харчавання і грамадскія хваляванні ў выглядзе галадоўкі і беспарадкаў выклікалі падзенне кансерватыўнага ўрада Швецыі, які ў рэшце рэшт быў зменены на сацыял-дэмакратычны, што прывяло да эпохі палітычных рэформаў у Швецыі. 

Швецыя ажыццявіла ваенную інтэрвенцыю на Аландскія астравы пасля абрушвання Расіі ў грамадзянскую вайну і атрымання незалежнасці Фінляндыі ў 1918 годзе, на кароткі час акупіраваўшы астравы, якія Швецыя доўга імкнулася набыць і на якіх было шмат шведскага насельніцтва, якое падтрымлівала анексію Швецыі, але правы на астравы таксама былі запатрабаваны Фінляндыяй. Аднак канчаткова Швецыя сышла пасля фінскіх пратэстаў. Значная колькасць шведаў таксама ўдзельнічала ў якасці добраахвотнікаў у грамадзянскай вайне ў Фінляндыі, пры гэтым 350-я шведская брыгада адыграла сваю ролю ў вырашальнай бітве пры Тамперэ. 

У канцы вайны Швецыя не была падпісантам Версальскага дагавора, які нарэшце прывёў канфлікт да канца, але Швецыя ўступіла ў Лігу Нацый, якая была створана згодна з гэтым дагаворам, і, такім чынам, была звязана яго абмежаваннем на ўзбраенне Германіі. Аднак шведскія фірмы аказвалі дапамогу нямецкім партнёрам, што дапамагло ім пазбегнуць абмежаванняў дагавора. 

Катэгорыя:Першая сусветная вайна паводле краін
Катэгорыя:Гісторыя Швецыі
Тахуа

**Тахуа** () — найбуйнейшы горад цэнтральнага Нігера, дэпартамента Тахуа і рэгіёну Тахуа. У 2012 годзе насельніцтва горада было 117 826 чалавек (73 002 на 2001 год). Тахуа знаходзіцца ў Сахелі і з'яўляецца сталіцай дэпартамента Тахуа, насельніцтва якога складае 186 992 чалавек (2004).

Катэгорыя:Гарады Нігера
Агурочная мазаіка

**Агурочная мазаіка** — хвароба раслін, выкліканая вірусам агурочнай мазаікі. Пашкоджвае як гародніну, так і дэкаратыўныя расліны, у тым ліку .

## На гладыёлусах 
Вірус перадаецца з сокам хворых раслін, тлямі. Хвароба характарызуецца паласатасцю лісця і кветак. Палосы ўздоўж жылак ліста светла-жоўтыя, іншы раз амаль белыя, на пялёстках - жаўтавата-белыя і цямнейшыя за асноўны фон. Кветкі недаразвітыя, рана завядаюць. Часта назіраюцца дэфармацыя сцеблаў і дрэнны рост раслін. Пры адсутнасці прафілактычных мерапрыемстваў вірус пашкоджвае 100% раслін.

Катэгорыя:Вірусныя раслінныя патагены і захворванні
Катэгорыя:Захворванні дэкаратыўных раслін
Пацэвіч

**Пацэвіч** — беларускае прозвішча, утворанае ад імя Іпацій, або мянушкі *пацук*. Вядомыя носьбіты:

## Вядомыя носьбіты 
* Аўгусцін Пацэвіч (1847—1928) — пружанскі лекар, філантроп, у гонар якога была названа цэнтральная вуліца горада.
* Казімір Пацэвіч (1895—1974) — афіцэр кавалерыі войска Польскага, мастак.
* Сяргей Лявонцьевіч Пацэвіч (нар. 1959) — беларускі палітык.

Катэгорыя:Беларускія прозвішчы
Шалкевіч

**Шалкевіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Віктар Антонавіч Шалкевіч (нар. 1959) — беларускі бард, акцёр, паэт і шоўмэн.
* Міхаіл Шалкевіч (1891—1972) — беларускі каталіцкі дзеяч.
Нацыянальны цэнтр мастацкай творчасці дзяцей і моладзі

**Нацыянальны цэнтр мастацкай творчасці дзяцей і моладзі** — адукацыйная ўстанова ў Мінску. Размяшчаецца ў будынку па вул. Кірава, 16.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1935 г. як *Мінскі Палац піянераў і акцябрат*. 29 верасня 1936 года прысвоена імя М. Ф. Гікалы, працавалі 156 чалавек, з іх 70 — педагогаў-інструктараў і 86 — адміністрацыйна-гаспадарчага персанала. У 1976 г. пераўтвораны ў *Рэспубліканскі Палац піянераў і школьнікаў БССР*. У 1996 г. на базе Рэспубліканскага Палаца піянераў і школьнікаў і Рэспубліканскага цэнтра эстэтычнага выхавання дзяцей утвораны *Нацыянальны цэнтр творчасці дзяцей і моладзі*.

У 2002 г. у выніку рэарганізацыі шляхам зліцця Нацыянальнага цэнтра творчасці дзяцей і моладзі і Рэспубліканскага вучэбна-метадычнага цэнтра мастацкай творчасці навучэнскай моладзі «Юнацтва» створаны *Нацыянальны цэнтр мастацкай творчасці дзяцей і моладзі*.

Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 29 снежня 2020 г. калектыў Нацыянальнага цэнтра ўзнагароджаны Спецыяльнай прэміяй Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь дзеячам культуры і мастацтва *«за адраджэнне і захаванне нацыянальных традыцый, развіццё сучасных напрамкаў мастацкай творчасці, значны ўклад у выхаванне дзяцей і моладзі»*.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Вуліца Кірава (Мінск)
Катэгорыя:Адукацыя ў Мінску
Катэгорыя:1935 год у Мінску
Вірус мазаікі нарцыса

**Вірус мазаікі нарцыса** () — патагенны вірус раслін роду  сямейства , які заражае нарцысы.

Вельмі пашыраная і шкаданосная хвароба. Вірус перадаецца з сокам хворых раслін і тлямі, захоўваецца ў цыбулінах. Характэрныя сімптомы — бледна-зялёныя або шараватыя, палоскавасць і плямістасць лісця, якія з часам ператвараюцца ў жоўтыя, асабліва прыкметныя ранняй вясною. Іншы раз назіраецца дэфармацыя і маршчакаватасць лісця. Кветаносы скрыўляюцца, кветкі недаразвіваюцца, на пялёстках бледныя паўпразрыстыя плямы і штрыхі.

## Галерэя 

12985 2011 1518 MOESM1 ESM.jpg|Сімптомы парушэння колеру, выкліканыя вірусам мазаікі нарцыса (NMV) на нарцысах (A, B) і здаровая кветка (C)
12985 2011 1518 MOESM2 ESM.jpg|Чырвоныя кальцавыя плямы, выкліканыя NMV на  

## Літаратура 
* *Проценко Е. П.*, Проценко А. Е.* Краткий атлас болезней декоративных растений. - М., 1961
* *Горленко С. В.*, *Панько Н. А.'' Защита луковичных и клубнелуковичных культур от болезней и вредителей. — Мн., 1977.

## Спасылкі 
* Апісанні вірусаў раслін: вірус мазаікі нарцыса 
* ICTVdB — Універсальная база дадзеных пра вірусы: вірус мазаікі нарцыса 

Катэгорыя:Вірусныя раслінныя патагены і захворванні
Катэгорыя:Вірусы
Катэгорыя:Нарцыс
Осьна Любуске

**Осьна Любуске** (, ) — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 460 км на захад ад Варшавы, за 50 км на паўднёвы захад ад Гожава Велькапольскага і за 25 км ад мяжы з Германіяй і нямецкага горада Франкфурт-на-Одэры. Уваходзіць у склад Слубіцкага  павета Любушскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Осьна Любуске. Займае плошчу 8,01 км². Насельніцтва 3,9 тыс. чалавек.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада
Дзяконскі

**Дзяконскі** () — польскае прозвішча. Вядомыя носьбіты:

* Альбін Міхал Дзяконскі (1892 — не раней за 1940) — польскі паэт.
* Альбін Фадзеевіч Дзяконскі (1838—1918) — шляхціч, кобрынскі павятовы маршалак.
* Антоні Дзяконскі (?—1796) — падскарбі надворны літоўскі.
* Казімір Дзяконскі (?—1913) — лекар, памешчык.
* Юзаф Янавіч Дзяконскі — ваўкавыскі скарбнік і скарбовы камісар літоўскі.
* Ян Валынец Дзяконскі — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.
* Яўстафій Дзяконскі (1820—1894) — памешчык.

Катэгорыя:Польскія прозвішчы
Жоўтая мазаіка фасолі

**Жоўтая мазаіка фасолі** — хвароба раслін, выкліканая вірусам жоўтай мазаікі фасолі. Часта развіваецца на бабовых, але пашкоджвае і расліны іншых сямействаў, у прыватнасці .

## Захворванні 
### На гладыёлусах 
На маладым лісці з’яўляюцца бледна-зялёныя або жаўтаватыя плямы рознай велічыні і формы, якія потым некратызуюцца. Гладкаафарбаваныя сарты набываюць стракатую афарбоўку, на пялёстках бледнаафарбаваных кветак узнікаюць пурпуровыя палосы, краі пялёсткаў злёгку закручваюцца, клубнецыбуліны драбнеюць і не даюць кветак.

## Літаратура 
* *Дорожкин Н. А.*, *Чекалинская Н. И.*, *Нитневская В. И.* Болезни бобовых культур в БССР. — Мн., 1978

Катэгорыя:Захворванні дэкаратыўных раслін
Катэгорыя:Вірусныя раслінныя патагены і захворванні
Катэгорыя:Захворванні бабовых
Камінская

**Камінская** — жаночая форма прозвішча Камінскі, таксама тапонім.

## Прозвішча 
* Валянціна Валянцінаўна Камінская (нар. 1987) — беларуская лыжніца.
* Вікторыя Камінская (нар. 1994) — беларуская валейбалістка.
* Зараслава Камінская (нар. 1985) — беларуская пісьменніца.
* Іда Камінская — польская актрыса.
* Ірына Пятроўна Камінская (1933—1963) — работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы (1965).

## Гл. таксама 
* Камінскі
* Камінскае возера
Актуарныя разлікі

**Актуарныя разлікі** — разлікі тарыфных ставак страхавання на падставе метадаў матэматычнай статыстыкі. Ужываюцца ўва ўсіх відах страхавання. Заснаваны на выкарыстанні закона вялікіх лікаў. Адлюстроўваюць у выглядзе матэматычных формул механізм утварэння і выдаткавання страхавога фонду. Адменную ролю гуляюць у доўгатэрміновым страхаванні, напрыклад, звязаным з працягласцю жыцця насельніцтва, то бок у страхаванні жыцця і пенсійным страхаванні.

Актуарныя разлікі праводзяць актуары — адмыслоўцы, якія маюць кваліфікацыйны атэстат і ажыццяўляюць на падставе працоўнага дагавора ці грамадзянска-прававога дагавора са страхаўшчыком чыннасць па разліках страхавых тарыфаў, страхавых рэзерваў страхаўшчыка, ацэнцы яго інвестыцыйных праектаў з выкарыстаннем актуарных разлікаў.

Метадалогія актуарных разлікаў заснавана на выкарыстанні тэорыі імавернасцей, дэмаграфічнай статыстыкі і доўгатэрміновых фінансавых вылічэнняў. З дапамогай тэорыі імавернасцяў вызначаецца імавернасць страхавога выпадку. Дэмаграфічная статыстыка патрэбна для дыферэнцыяцыі страхавых тарыфаў у залежнасці ад узросту застрахаванага. З дапамогай доўгатэрміновых фінансавых вылічэнняў у тарыфах улічваецца прыбытак, што атрымліваецца страхаўшчыком ад выкарыстання для інвестыцый акумуляваных унёскаў страхавальнікаў.

Асновы тэорыі актуарных разлікаў як адменнай галіны навукі былі закладзены ў XVIII стагоддзі працамі такіх навукоўцаў як Джон Граўнт, Я. Дэ Віт, Э. Галей, Джэймс Додсан. Большасць буйных матэматыкаў таго часу — Л. Эйлер, Э. Дзювільяр, Мікалай Іванавіч Фус, С. Лакруа, У. Керсебум, А. Депарсье; а потым Андэрс Ліндштэт і інш. — распрацоўвалі тэорыю актуарных разлікаў. У наш час у тэорыі актуарных разлікаў ужываюцца найновыя дасягненні матэматыкі і статыстыкі.

## Спасылкі 
* Інфармацыйны партал «Актуары: праблемы, падзеі, інфармацыя» 
* Часопіс «Актуар» 
* Страхавая матэматыка — актуарныя разлікі. Слоўнік
* Актуарныя разлікі — згадванні ў СМІ


Катэгорыя:Вобласці ўжывання статыстыкі
Ірына Пятроўна Камінская

**Ірына Пятроўна Камінская (Ірына Пятроўна Курэц)** (, Порплішча, Докшыцкі раён — ) — работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы (1965).

## Біяграфія 
Скончыла тры класы перад пачаткам Вялікай Айчыннай вайны. У 1949 годзе пайшла працаваць даяркай у саўгас «Сітцы». Чатыры разы яна была ўдзельніцай ВДНГ СССР. У 1961—1963 гадах — свінарка саўгаса «Порплішча» Докшыцкага раёна.

Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена ў 1958 годзе за поспехі ў павелічэнні вытворчасці сельскагаспадарчай прадукцыі, укараненне ў вытворчасць дасягненняў навукі і перадавога вопыту.

Трагічна загінула 4 лістапада 1963 года. Яе імя носяць піянерская дружына УА «Порплішчанская дзяржаўная агульнаадукацыйная школа» і вуліца ў роднай вёсцы Порплішча.

## Узнагароды 
* Герой Сацыялістычнай Працы (1958)
* Ордэн Леніна
* Сярэбраны медаль ВДНГ СССР.
* Бронзавы медаль ВДНГ СССР — тры разы.

## Літаратура 
* Камінская Ірына Пятроўна // Беларуская Савецкая Энцыклапедыя : у 12 т. / рэдкал.: П. У. Броўка [і інш.]. — Мінск, 1972. — Т. 5 : Зуйкі-Кішы. — С. 306.
* Камінская Ірына Пятроўна // Памяць: Докшыцкі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; уклад. А. В. Скараход; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : БелЭн, 2004. — С. 602.
* Каминская (Курец) Ирина Петровна // Слава и гордость земли Витебской : биографический справочник / сост. М. Н. Пригожий; редкол.: М. П. Кузьмич [и др.]. — Витебск : Витебская областная типография, 2009. — С. 243.
* Палачанін, Ф. А. Ірына Пятроўна Камінская (Курэц) // Докшыцкі край / Ф. А. Палачанін. — Мінск : Беларусь, 2009. — С. 43-44.
Каралеўскі сельсавет

**Карале́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дзісенскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Каралеўскія.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Дзісенскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Завуццеўскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Дзісенскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Мікалай Уладзіміравіч Карповіч

**Мікалай Уладзіміравіч Карповіч** (, Сітцы, Докшыцкі раён — ) — работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы (1972).

## Біяграфія 
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. 3 1950 года працаваў сакратаром Порплішчанскага сельскага савета, з 1952 года — рахункаводам, а з 1953 года — брыгадзірам паляводчай брыгады саўгаса «Сітцы» Докшыцкага раёна. Ураджайнасць збожжавых у паляводчай брыгадзе «Сітцы» ў 1970-я гады дасягнула звыш 40 цэнтнераў з гектара.

Званне Героя Сацыялістычнай працы прысвоена ў 1972 годзе за павелічэнне вытворчасці сельскагаспадарчай прадукцыі ў 9-й пяцігодцы.

Памёр Мікалай Уладзіміравіч Карповіч 8 студзеня 1992 года.

## Узнагароды 
* Герой Сацыялістычнай Працы (1972)
* Ордэн Леніна
* Ордэн «Знак Пашаны»
* Ордэн Айчыннай вайны II ступені

## Літаратура 
* Карповіч Мікалай Уладзіміравіч //  — С. 602.
* Карпович Николай Владимирович // Слава и гордость земли Витебской : биографический справочник / сост. М. Н. Пригожий; редкол.: М. П. Кузьмич [и др.]. — Витебск : Витебская областная типография, 2009. — С. 245.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Докшыцкім раёне
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Яўген Якаўлевіч Савіцкі

**Яўген Якаўлевіч Савіцкі** (11 (24) снежня 1910 — 6 красавіка 1990) — савецкі ваенны лётчык і военачальнік. Ас-знішчальнік Вялікай Айчыннай вайны. Двойчы Герой Савецкага Саюза (1944, 1945). Маршал авіяцыі (1961). Лаўрэат Ленінскай прэміі (1978). Заслужаны ваенны лётчык СССР (1965). Кандыдат у члены ЦК КПСС (1961—1966). Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 6-га склікання.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Маршалы авіяцыі
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры дывізій у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Камандзіры карпусоў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Двойчы Героі Савецкага Саюза
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 6-га склікання
Катэгорыя:Кандыдаты ў члены ЦК КПСС
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Новарасійска
Кальцавая плямістасць півоні

**Кальцавая плямістасць півоні** — хвароба півоні, выкліканая вірусам Tobacco rattle virus.

## Апісанне 
Вельмі пашыраная хвароба, але вялікіх страт не прычыняе. Вірус перадаецца тлямі, пры вегетатыўным размнажэнні, зрэдку з сокам хворых раслін. На лісці паміж жылкамі вузкія светла-зялёныя палосы, якія складаюць узоры ў выглядзе кольцаў і паўкольцаў. Паступова палосы жаўцеюць і некратызуюцца утвараючы выразныя плямы няправільнай формы.

## Прафілактыка і меры барацьбы
Вырошчванне раслін на высокім агратэхнічным фоне, прытрымліванне аптымальных тэрмінаў пасадкі, уборкі: знішчэнне насякомых-пераносчыкаў вірусаў; фітасанітарныя прачысткі (да з'яўлення тлей).

## Літаратура 
* *Проценко Е. П.*, Проценко А. Е.* Краткий атлас болезней декоративных растений. - М., 1961
* *Горленко С. В.*, *Панько Н. А.'' Защита луковичных и клубнелуковичных культур от болезней и вредителей. — Мн., 1977.

Катэгорыя:Вірусныя раслінныя патагены і захворванні
Петрапаўлаўскі раён (Варонежская вобласць)

**Петрапаўлаўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым усходзе Варонежскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Петрапаўлаўка.

## Геаграфія 
Петрапаўлаўскі раён мяжуе з Калачэеўскім, Багучарскім і Верхнемамонскім раёнамі, а таксама з Растоўскай вобласцю. Плошча раёна складае 1680 км².

## Гісторыя 
Петрапаўлаўскі раён быў утвораны ў 1928 годзе ў складзе Цэнтральна-Чарназёмнай вобласці РСФСР. Пасля яе падзелу раён застаўся ў складзе Варонежскай вобласці.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  
* Петрапаўлаўскі раён  / Варонежскі гід. 

Катэгорыя:Раёны Варонежскай вобласці
Багучарскі раён

**Багуча́рскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Варонежскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Багучар.

## Геаграфія 
Багучарскі раён мяжуе з Верхнемамонскім, Петрапаўлаўскім, Расашанскім і Канцяміраўскім раёнамі, а таксама з Растоўскай вобласцю. Плошча раёна складае 2180 км².

## Гісторыя 
Багучарскі раён быў утвораны 30 ліпеня 1928 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР. Перыяд калектывізацыі пачаўся ў 1928 годзе і скончыўся ў 1933 годзе. Сучасныя межы раёна склаліся ў 1970 годзе.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  
* Багучарскі раён  / Варонежскі гід. 

Катэгорыя:Раёны Варонежскай вобласці
Расашанскі раён

**Расаша́нскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым захадзе Варонежскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Росаш.

## Геаграфія 
Расашанскі раён мяжуе з Альхавацкім, Падгоранскім, Паўлаўскім, Верхнемамонскім, Багучарскім і Канцяміраўскім раёнамі, а таксама з Белгародскай вобласцю і Луганскай вобласцю Украіны. Плошча раёна складае 2400 км².

## Гісторыя 
Расашанскі раён быў утвораны 30 ліпеня 1928 года ў складзе Цэнтральна-Чарназёмнай вобласці РСФСР. Пасля яе падзелу ў 1934 годзе раён застаўся ў складзе Варонежскай вобласці.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 
* Расашанскі раён  / Варонежскі гід. 

Катэгорыя:Раёны Варонежскай вобласці
Падгоранскі раён

**Падго́ранскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым захадзе Варонежскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Падгоранскі.

## Геаграфія 
Падгоранскі раён мяжуе з Расашанскім, Альхавацкім, Каменскім і Паўлаўскім раёнамі. Плошча раёна складае 1580 км².

## Гісторыя 
Падгоранскі раён быў утвораны 1 ліпеня 1928 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР.

## Эканоміка 
Асноўным эканамічным прадпрыемствам раёна з’яўляўся Падгоранскі цэментны завод, які закрыўся ў канцы 2008 года. У сувязі з гэтай падзеяй адбыўся адток раённага насельніцтва.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  
* Падгоранскі раён  / Варонежскі гід. 

Катэгорыя:Раёны Варонежскай вобласці
Каменскі раён (Варонежская вобласць)

**Ка́менскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым захадзе Варонежскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Каменка.

## Геаграфія 
Каменскі раён мяжуе з Астрагожскім, Ліскаўскім, Паўлаўскім, Падгоранскім і Альхавацкім раёнамі. Плошча раёна складае 999,17 км².

## Гісторыя 
Каменскі раён быў утвораны 10 красавіка 1973 года ў адпаведнасці з пастановай Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР.

## Эканоміка 
Прамысловасць раёна прадстаўлена трыма асноўнымі прамысловымі прадпрыемствамі: ААТ «Еўдакаўскі алейнатлушчавы камбінат», ААТ «Каменкамалако» і ТАА «Завод раслінных алеяў Каменскі».

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 

Катэгорыя:Раёны Варонежскай вобласці
Паўлаўскі раён (Варонежская вобласць)

**Па́ўлаўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Варонежскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Паўлаўск.

## Геаграфія 
Паўлаўскі раён мяжуе з Ліскаўскім, Баброўскім, Бутурлінаўскім, Вараб’ёўскім, Падгоранскім, Калачэеўскім, Каменскім, Расашанскім і Верхнемамонскім раёнамі. Плошча раёна складае 1900 км².

## Гісторыя 
Паўлаўскі раён быў утвораны 30 ліпеня 1928 года ў складзе Расашанскай акругі Цэнтральна-Чарназёмнай вобласці РСФСР.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  
* Паўлаўскі раён  / Варонежскі гід. 

Катэгорыя:Раёны Варонежскай вобласці
Вараб’ёўскі раён

**Вараб’ёўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым усходзе Варонежскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Вараб’ёўка.

## Геаграфія 
Вараб’ёўскі раён мяжуе з Бутурлінаўскім, Калачэеўскім, Новахапёрскім і Паўлаўскім раёнамі. Плошча раёна складае 1236 км².

## Гісторыя 
Вараб’ёўскі раён быў утвораны 30 чэрвеня 1928 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР.

## Насельніцтва 
Асноўнай прычынай зніжэння колькасці з’яўляецца натуральнае і механічнае змяншэнне насельніцтва. У 2014 годзе колькасць памерлых у 2,1 разы перавышала нараджальнасць, колькасць прыбыўшых больш чым у 3 разы ніжэй за колькасці тых, хто выехаў з раёна.

## Эканоміка 
Асноўным напрамкам вытворчай дзейнасці раёна з’яўляецца сельскагаспадарчая вытворчасць.

## Спасылкі 
* Вараб’ёўскі раён  / Варонежскі гід. 

Катэгорыя:Раёны Варонежскай вобласці
Аннінскі раён

**А́ннінскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным усходзе Варонежскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр —  пасёлак гарадскога тыпу Анна.

## Геаграфія 
Аннінскі раён мяжуе з Эрцільскім, Цярноўскім, Грыбанаўскім, Новахапёрскім, Талаўскім, Баброўскім і Панінскім раёнамі. Плошча раёна складае 2098,02 км².

## Гісторыя 
Аннінскі раён быў утвораны 14 мая 1928 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР.

## Эканоміка 
Прамысловы патэнцыял уключае ў сябе 17 прадпрыемстваў. Найбольшую ўдзельную вагу займаюць прадпрыемствы апрацоўваючай вытворчасці, як вытворчасць харчовых прадуктаў, паліграфія, вытворчасць іншых неметалічных мінеральных прадуктаў, вытворчасць машын і абсталявання. Вытворчасць і размеркаванне электраэнергіі, газу і вады.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  
* Аннінскі раён  / Варонежскі гід. 

Катэгорыя:Раёны Варонежскай вобласці
Краснагорскі сельсавет

Назву **Краснаго́рскі сельсавет** маюць:

* Краснагорскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дзісенскага раёна Маладзечанскай вобласці
* Краснагорскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мсціслаўскага раёна Магілёўскай вобласці
Эрцільскі раён

**Эрцільскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным усходзе Варонежскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Эрціль.

## Геаграфія 
Эрцільскі раён мяжуе з Цярноўскім, Аннінскім, Панінскім і Верхняхаўскім раёнамі, а таксама з Ліпецкай і Тамбоўскай абласцямі. Плошча раёна складае 1457,81 км². Адлегласць ад райцэнтра да Варонежа складае 145 км.

Паводле клімату раён крыху адрозніваецца ад іншых раёнаў Варонежскай вобласці, бо тут назіраецца меншая колькасць гадавых ападкаў і самая нізкая тэмпература як зімой, гэтак і летам.

## Гісторыя 
Раён быў утвораны ў 1938 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК РСФСР.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  
* Эрцільскі раён  / Варонежскі гід. 

Катэгорыя:Раёны Варонежскай вобласці
Цярноўскі раён

**Цярно́ўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным усходзе Варонежскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Цярноўка.

## Геаграфія 
Цярноўскі раён мяжуе з Грыбанаўскім, Аннінскім і Эрцільскім раёнамі, а таксама з Тамбоўскай вобласцю. Плошча раёна складае 1310 км². Пакрыццё раёна лясамі складае 6,59% ад агульнай плошчы.

## Гісторыя 
Раён быў утвораны ў 1929 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР, і першапачаткова меў назву Русанаўскі раён. У 1932 годзе раён быў пераназваны ў Цярноўскі.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 
* Цярноўскі раён  / Варонежскі гід. 

Катэгорыя:Раёны Варонежскай вобласці