Полацкая друкарня

**Полацкая друка́рня** — друкарня ў Полацку. Дзейнічала пры Полацкім езуіцкім калегіуме, (з 1812 г. — Полацкай езуіцкай акадэміі) у 1787—1820 гг.

## Статус і арганізацыя дзейнасці 
У адпаведнасці з «Канстытуцыяй» Таварыства Ісуса напісанне і друкаванне кніг уваходзіла ў абавязкі ордэна. Але дазвол датычыўся толькі рэлігійных выданняў і школьных падручнікаў. Усе выдавецкая прадукцыя павіна была адсылацца ў Рым на цэнзуру (абавязковы экзэмпляр потым перадаваўся ў папскую курыю) і пакрываць выдаткі на сваю вытворчасць. Пры гэтым атрыманыя ад друку даходы маглі выкарыстоўвацца выключна на развіццё кнігадрукавання.

Друкарня пры Полацкім езуіцкім калегіуме была створана у 1787 г. па прывілею імператрыцы Кацярыны ІІ, а таму ў архіўных дакументах праходзіць як *«Прывілеяваная ад Яе Імператарскай Вялікасці»*. Такі статус друкарні дазволіў ёй не залежаць ад абмежавальных урадавых указаў канца XVIII ст. адносна кнігалрукавання. 4 мая 1800 г. дзейнасць друкарні была зацверджана па дакладу Сената.

Пасля пераўтварэння калегіума ў Полацкую езуіцкую акадэмію імператар Аляксандр І выдаў грамату ад 1 сакавіка 1812 г. згодна з якой *«Полоцкая Иезуитская типография состоит в ведении тамошней Академии. Цензура печатаемых в ней книг вверяется трем ученым Членам Общества, известным своими достоинствами»*. Такім чынам быў створаны цэнзурны камітэт, у склад якога ўваходзілі Міхал Ляснеўскі, Францішак Дзеружынскі і Юзаф Цытовіч (старшыня камітэта).

## Выданні 
Друкарня выпусціла больш за 500 выданняў. Большая частка з іх выйшла на польскай і лацінскай мовах, а таксама на рускай, нямецкай, італьянскай і французскай мовах. Сярод кніг падручнікі па агульнай геаграфіі і гісторыі Рыма (1783), граматыцы лацінскай мовы (1790, 1794), слоўнікі і інш. Таксама друкарня друкавала творы М. Карыцкага, Я. Каханоўскага, І. Красіцкага і інш. З канца XVII ст. выдаваліся календары. З 1818 г. да лютага 1820 г. з перапынкам у 1819 г. выходзіў часопіс «Полацкі штомесячнік» ().

## Працаўнікі друкарні 
Арганізатарамі працы друкарні былі члены Таварыства Ісуса. Важную ролю ў яе стварэнні і далейшай дзейнасці адыграў намеснік прэфекта (кіраўніка) Базыль Шыркевіч (працаваў на гэтай пасадзе да 1800 г., калі пакінуў Таварыства Ісуса). Пасаду прэфекта (кіраўніка) друкарні займалі: Мацей Ракеты (1787—1797), Тадэвуш Бжазоўскі (1797—1805), Алаіз Лянкевіч (1805—1806), Геранім Гарабурда (1806—1809 і 1811—1814), Ігнацій Хадыкевіч (1814—1818) (у літаратуры яго прозвішча часам памылкова падаецца як «Хадыніцкі» (*Chodynicki*)), Вінцэнт Жолудзь (1818—1820).

## Гл. таксама 
* Бібліятэка Полацкай езуіцкай акадэміі
* Полацкая езуіцкая акадэмія
* Полацкі езуіцкі калегіум

## Літаратура 
* 
* 
* Кнігадрук у Полацку (1774—1829): Бібліяграфічнае выданне / укладальнік М. Баўтовiч. — Полацк: Выдавецкая ініцыятыва «Полацкае ляда», 2018.
* Самайлюк, Т. А. Выдавецкая дзейнасць ордэна езуітаў у Беларусі XVIII — пач. ХІХ ст. Полацкая друкарня езуцкай акадэміі (1787—1820) / Т. А. Самайлюк // Беларуская кніга ў кантэксце сусветнай культуры : зб. навук. арт. : у 2 ч. / Бел. дзярж. уні-т культуры і мастацтваў; складальнікі: Т. А. Дзем’яновіч, Л. І. Доўнар, Т. А. Самайлюк. — Мінск, 2006. — Ч. 1. — С. 129—138.
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Kadulska, I. Pracownicy książki w Akademii Połockiej (1812—1820) / I. Kadulska // Acta Universitatis Lodziensis. Folia litteraria Polonica. 4(34), 2016. — s. 257—265.

Катэгорыя:Гісторыя Полацка
Катэгорыя:Культура Полацка
Катэгорыя:Друкарні Беларусі
Катэгорыя:Полацкі езуіцкі калегіум
Катэгорыя:Полацкая езуіцкая акадэмія