open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Шрэтэр

**Шрэтэр** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іаган Шрэтэр — жывапісец нямецкага паходжання
* Цімафей (Шрэтэр) — праваслаўны дзеяч, мітрапаліт варшаўскі
Мінейка

**Міне́йка** — прозвішча літоўскага паходжання.

## Вядомыя асобы 
*  — вялікалітоўскі шляхецкі род гербу «Гадзава».
* Браніслаў Станіслаў Мінейка (1846—1887) — удзельнік паўстання 1863—1864 гадоў, землеўласнік.
* Зыгмунт Мінейка (1840—1925) — кіраўнік паўстання 1863—1864 гадоў у Ашмянскім павеце.
* Тамаш Мінейка (1730—1834) — палітычны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, удзельнік Чатырохгадовага Сойма.
* Тамаш Мінейка (1806—1855) — віленскі губернскі і павятовы маршалак шляхты.
Аляксандр Іванавіч Казарскі

**Аляксандр Іванавіч Казарскі** (нар. , Дуброўна, Віцебская вобласць, Беларусь — , Мікалаеў) — ваенны дзеяч.

## Біяграфія 
Казарскі Аляксандр Іванавіч нарадзіўся ў сям’і адстаўнога губернскага сакратара, кіраўніка маёнткам князя Любамірскага.

Ва ўзросце 10 год яго забраў да сябе ў г. Мікалаеў сваяк, надворны саветнік Васілій Сямёнавіч Казарскі. З яго дапамогай паступіў у мараходнае вучылішча. 14 лютага 1814 года адбылося ўзвядзенне ў мічманы. Казарскі пачаў плаваць на брыганцінах, потым камандаваў на Дунаі атрадам грабных судоў.

У 1828 годзе ў час руска-турэцкай вайны камандаваў невялікім транспартным суднам «Сапернік». У канцы 1828 года яго назначылі камандуючым брыгам «Меркурый». Судна хадзіла з 44-пушачным фрэгатам «Штандарт» і брыгам «Арфей». Неаднойчы гэтыя караблі праводзілі разведку. За адвагу пры штурме Варны яго ўзнагародзілі залатой шабляй.

У 1831 годзе А. І. Казарскі адшукаў найкарацейшы водны шлях з Колы (Мурманск) у Пецярбург па рэках і азёрах з Белага мора ў Ладажскае возера (праз 100 гадоў гэты шлях рэалізаваны ў Беламорска-Балтыйскі канал).

## Літаратура 
* 
* 
* *Маліноўскі, М.* Потомству в пример / М. Маліноўскі // Памяць: Дубровенскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: А. Я. Гаўруцікаў [і інш.]; уклад.: А. Я. Гаўруцікаў, Р. П. Кахноўская; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Паліграфафармленне, 1997. — Кн. 1. — С. 173—175.

Катэгорыя:Удзельнікі руска-турэцкай вайны 1828—1829
Катэгорыя:Ваенныя маракі
Катэгорыя:Памерлі ад яду
Катэгорыя:Ваенныя Расійскай імперыі
Катэгорыя:Пахаваныя на Мікалаеўскім некропалі
Шур

**Шур** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Васіль Васільевіч Шур (нар. 1946) — беларускі мовазнавец.
* Ісай Шур (1875—1941) — нямецкі і ізраільскі матэматык.
* Якаў Савельевіч Шур (1908—1986) — вучоны.
Міхаіл Аляксандравіч Мінковіч

**Міхаіл Аляксандравіч Мінковіч** (, в. Кіраёва, Аршанскі павет, Магілёўская губерня (зараз Дубровенскі раён) — ) — беларускі дзяржаўны дзеяч, міністр культуры БССР.

## Біяграфія 
У 1935 годзе скончыў Мінскі педагагічны інстытут. З гэтага ж года працаваў выкладчыкам Мінскага ваеннага вучылішча. У 1936—1937 гадах служыў у Чырвонай Арміі.

З 1939 года займаў пасаду намесніка загадчыка аддзела студэнцкай моладзі, сакратар ЦК ЛКСМБ. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

З 1944 года — старшыня Камітэта па радыёвяшчанню пры СНК БССР, з 1946 года — старшыня Камітэта культасветустаноў СМ БССР, у 1953—1956 гадах — першы сакратар Бягомльскага РК КПБ. З кастрычніка 1956 года — намеснік, першы намеснік міністра, з красавіка 1964 года — міністр культуры БССР.

Узнагароджаны ордэнам Кастрычніцкай Рэвалюцыі і іншымі ордэнамі, медалямі.

## Літаратура 
* 
* Мінковіч Міхаіл Аляксандравіч // Памяць: Дубровенскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: А. Я. Гаўруцікаў [і інш.]; уклад.: А. Я. Гаўруцікаў, Р. П. Кахноўская; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Паліграфафармленне, 1997. — Кн. 1. — С. 514—515.

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 3-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 8-га склікання
Катэгорыя:Міністры культуры БССР
Катэгорыя:Першыя сакратары райкамаў КПБ
Катэгорыя:Намеснікі міністраў БССР
Катэгорыя:Пахаваныя на Усходніх могілках Мінска
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дубровенскім раёне
Якаў Савельевіч Шур

**Якаў Савельевіч Шур** (,  — , Екацярынбург) — вучоны.

## Біяграфія 
Адзін са стваральнікаў Уральскай навуковай школы магнітолагаў. У 1932 годзе скончыў Ленінградскі ўніверсітэт. З 1932 года працуе ва ўніверсітэце фізікі металаў Уральскага навуковага цэнтра АН СССР (з 1945 года — загадчык лабараторыі). Адначасова з 1938 года — ва Уральскім універсітэце (у 1944—1972 гадах — прафесар).

З 1970 года — член-карэспандэнт АН СССР.

## Навуковая дзейнасць 
Напісаў навуковыя працы па фізіцы магнітных з’яў. Адкрыў з’яву тэмпературнага магнітнага гістэрэзісу (1948), выявіў і вывучыў анізатрапію магнітнага пругкага гістэрэзісу, высветліў прыроду працэсаў намагнічвання і гістэрэзісу ў высокаэрцытыўных магнітных матэрыялах.

## Узнагароды  
* Дзяржаўная прэмія СССР (1967)
* Ордэн «Знак Пашаны» – двойчы
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга

## Літаратура 
* Позойский, С. В. Ученые-физики — уроженцы Витебщины / С. В. Позойский // Фiзiка: праблемы выкладання. — 2006. — № 1. — С. 31.
* Шур Якаў Шабселеевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мінск : БелЭн, 2003. — Т. 17 : Хвінявічы-Шчытні. — С. 488.

Катэгорыя:Выкладчыкі Уральскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты АН СССР
Катэгорыя:Фізікі СССР
Тамара Ягораўна Дзенісенка

**Тамара Ягораўна Дзенісенка** (, в. Бель, Дубровенскі раён — , там жа) — Герой Сацыялістычнай Працы (1971).

## Біяграфія 
Пасля заканчэння Валяўкоўскай сямігодкі з 1949 года пайшла працаваць у мясцовы калгас «Звязда». З 1959 года — палявод, з 1964 года стала даяркай саўгаса «Арловічы».

У першы год ёй даверылі групу першацёлак і яна, здзівіўшы бывалых жывелаводаў, ад кожнай надаіла па 3700 кілаграмаў, а потым ужо не здавала ўзяты рубеж, паступова павышала надоі.

За высокія паказчыкі па надою малака Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР Дзенісенка Тамары Ягораўне ў 1971 годзе прысвоена званне Героя Сацыялістычнай працы.

У 1976 годзе прадстаўляла камуністаў Віцебскай вобласці на XXV з’ездзе КПСС.

## Узнагароды 
* Узнагароджана залатым медалём «Серп і молат» Героя Сацыялістычнай працы.
* Ордэн Леніна.

## Літаратура 
* Денисенко Тамара Егоровна // Слава и гордость земли Витебской : биографический справочник / сост. М. Н. Пригожий; редкол.: М. П. Кузьмич [и др.]. — Витебск : Витебская областная типография, 2009. — С. 229.
* Денисенко Тамара Егоровна // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник / сост.:И. Н. Кулан, В. И. Козак, Е. Е. Соколов; под общ. ред. А. Н. Новикова. — Минск : БелЭнімя П. Броўкі, 2014. — С. 84.
* Дзенісенка Тамара Ягораўна// Памяць: Дубровенскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: А. Я. Гаўруцікаў [і інш.]; уклад.: А. Я. Гаўруцікаў, Р. П. Кахноўская; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Паліграфафармленне, 1997. — Кн. 1. — С. 502.
 

Катэгорыя:Дэпутаты Дубровенскага раённага Савета дэпутатаў
Каменеў

**Ка́менеў** — прозвішча

## Вядомыя асобы 
* Леў Барысавіч Каменеў (1883—1936) — расійскі рэвалюцыянер, савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч.
* Сяргей Сяргеевіч Каменеў (1881—1936) — савецкі ваенны дзеяч, галоўнакамандуючы РСЧА (1919—1924).
Рыгор Яўсеевіч Зіноўеў

**Рыго́р Яўсе́евіч Зіно́ўеў** (сапраўднае прозвішча — **Радамысльскі** ; , Елісаветград, Расійская імперыя — , , СССР) — расійскі рэвалюцыянер, савецкі палітычны і дзяржаўны дзеяч. Член Палітбюро ЦК Партыі (1921—1926), кандыдат у члены Палітбюро ЦК РКП(б) (1919—1921). Член Аргбюро ЦК РКП(б) (1923—1924).

Пасля смерці У. І. Леніна адзін з галоўных прэтэндэнтаў на лідарства ў партыі. Актыўны ўдзельнік унутрыпартыйнай барацьбы 1920-х гадоў. Тройчы (у 1927, 1932 і 1934) быў выключаны з УКП(б) і двойчы аднаўляўся ў ёй. Расстраляны, пасмяротна рэабілітаваны ў 1988 годзе.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы СССР
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Расіі
Катэгорыя:Палітычныя псеўданімы
Катэгорыя:Пакараныя смерцю палітыкі
Катэгорыя:Бальшавікі
Катэгорыя:Члены Выканкама Камінтэрна
Катэгорыя:Трацкісты
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Украіны
Катэгорыя:Члены Палітбюро ЦК КПСС
Катэгорыя:Кандыдаты ў члены ПБ ЦК КПСС
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Пакараныя смерцю рэвалюцыянеры
Катэгорыя:Эмігранты з Расійскай імперыі
Катэгорыя:Члены Усерасійскага Устаноўчага сходу
Катэгорыя:Дэлегаты V з’езда РСДРП
Катэгорыя:Дэлегаты VII з’езда РКП(б)
Катэгорыя:Дэлегаты VIII з’езда РКП(б)
Катэгорыя:Дэлегаты IX з’езда РКП(б)
Катэгорыя:Дэлегаты X з’езда РКП(б)
Катэгорыя:Дэлегаты XI з’езда РКП(б)
Катэгорыя:Дэлегаты XII з’езда РКП(б)
Катэгорыя:Дэлегаты XIII з’езда РКП(б)
Катэгорыя:Расстраляныя ў СССР
Катэгорыя:Пасмяротна рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Члены Аргбюро ЦК УКП(б)
Катэгорыя:Пакараныя смерцю ў 1936 годзе
Катэгорыя:Пахаваныя ў агульных магілах Данскіх могілак
Катэгорыя:Кіраўнікі Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Старшыні УЦСПС
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Капцераў

**Капцераў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Мікалай Фёдаравіч Капцераў — прафесар.
* Міхаіл Іванавіч Капцераў (1938—1990) — работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы (1976).
* Юрый Капцераў — беларускі лёгкаатлет.
Міхаіл Іванавіч Капцераў

**Міхаіл Іванавіч Капцераў** (, в. Міхалінава, Дубровенскі раён — ) — работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы (1976).

## Біяграфія 
Пасля заканчэння сямігадовай школы ў 1952 годзе пачаў працаваць у калгасе «Чырвоны сцяг». Скончыў Высокаўскае вучылішча механізацыі сельскай гаспадаркі, працаваў камбайнёрам Арловіцкай МТС.

У 1957 годзе быў прызваны на ваенную службу ў Савецкую Армію. З 1960 года працаваў механізатарам у саўгасе імя Чарняхоўскага, потым — брыгадзірам. У 1976 годзе намалаціў за жніво 687 тон зерня.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР Міхаілу Іванавічу Капцераву ў 1976 годзе прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы.

З 1980 года па 1985 год — дэпутат Вярхоўнага Савета БССР.

## Узнагароды 
* Герой Сацыялістычнай Працы (1976).
* Ордэн Леніна — двойчы.
* Ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі.
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга.

## Літаратура 
* Каптеров Михаил Иванович // Слава и гордость земли Витебской : биографический справочник / сост. М. Н. Пригожий; редкол.: М. П. Кузьмич [и др.]. — Витебск : Витебская областная типография, 2009. — С. 244.
* Каптеров Михаил Иванович // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник / сост.: И. Н. Кулан, В. И. Козак, Е. Е. Соколов; под общ. ред. А. Н. Новикова. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2014. — С. 108.
* Капцераў Міхаіл Іванавіч // Памяць: Дубровенскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: А. Я. Гаўруцікаў [і інш.]; уклад.: А. Я. Гаўруцікаў, Р. П. Кахноўская; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Паліграфафармленне, 1997. — Кн. 1. — С. 502.

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання
Канстанцін Драпеза

**Канстанцін Драпеза** (, ) — спявак, удзельнік дуэта «Аляксандра і Канстанцін».

## Адукацыя 
Скончыў СШ № 3, геафак Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

## Праца і творчасць 
Артыст заслужанага калектыву Дзяржаўнага аркестра РБ пад кіраўніцтвам Міхаіла Фінберга. Удзельнік дуэта «Аляксандра і Канстанцін». У дуэце гітарыст, кампазітар, аранжыроўшчык. Грае на акустычнай і электрычнай гітары, домры, сазе.

Прызёр фестывалю «Славянскі базар» (2002). Удзельнік конкурсу «Еўрабачанне-2004». Запісаў два дыскі «Ой за ліхімі за марозамі» і «Сойка».

## Спасылкі 
* Культурная прастора Барысаўшчыны, нататка пра Канстанціна Драпезу 
* Афіцыйны сайт дуэта «Аляксандра і Канстанцін» 

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песні Еўрабачанне 2004
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XXI стагоддзя
Сцяпан Яфімавіч Янчанка

**Сцяпан Яфімавіч Янчанка** (, Анціпенкі, Дубровенскі раён — ) — вучоны. Доктар эканамічных навук (1975), прафесар (1976).

## Біяграфія 
У 1938 годзе закончыў Дабрыньскую сямігодку, у чэрвені 1941 года — Віцебскае педвучылішча. З 8 чэрвеня 1941 года працаваў выхавацелем Ляднянскага дзіцячага дома (Дубровенскі раён), а потым Інжавінскага дзіцячага дома ў Тамбоўскай вобласці.

З 1942 года — сакратар Горацкага, а пазней — Бялынічскага падпольных райкамаў камсамола і адначасова — памочнік камісара па камсамолу 35-га партызанскага атрада Магілёўскага падпольнага абкама камсамола.

З чэрвеня 1944 года па студзень 1945 года — сакратар Магілёўскага гаркама ЛКСМ Беларусі. З кастрычніка 1946 года — сакратар Гомельскага гаркама камсамола, са снежня 1947 года па сакавік 1950 года — сакратар Гомельскага абкама камсамола па прапагандзе.

З сакавіка 1950 года па жнівень 1951 года — памочнік начальніка Брэсцкага аблсельгаскіравання па камсамолу. Пасля Вялікай Айчыннай вайны закончыў Цэнтральную камсамольскую школу пры ЦК УЛКСМ (1945—1946), у 1950 годзе — гістарычны факультэт Гомельскага педагагічнага інстытута, а ў 1954 годзе — аспірантуру на кафедры палітычнай эканоміі ў Акадэміі грамадскіх навук у Маскве з абаронай кандыдацкай дысертацыі па спецыяльнасці «Палітычная эканомія». Са жніўня гэтага ж года знаходзіцца на навукова-педагагічнай працы. Дацэнт, загадчык кафедры палітычнай эканоміі Белдзяржуніверсітэта. З 1990 года — прафесар гэтай кафедры.

## Навуковая дзейнасць 
Апублікаваны каля 100 навуковых прац у розных выданнях Беларусі і СССР, у тым ліку 9 манаграфій агульным аб’ёмам больш 200 друкаваных лістоў. Працы прысвечаны фундаментальным праблемам палітычнай эканомікі, рэгуляванню кошту, пераважна росту сродкаў вытворчасці, пашырэнню ўзнаўлення, пераходных форм эканамічных адносін, перадумоў сацыялістычных пераўтварэнняў.

## Узнагароды 
* Ганаровая грамата Вярхоўнага Савета БССР
* Заслужаны работнік вышэйшай школы Беларускай ССР
* Ордэн Чырвонай Зоркі
* Ордэн Айчыннай вайны
* Ордэн «Знак Пашаны»
* Медаль «Партызану Айчыннай вайны» 1 ступені
* Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»

## Літаратура 
* Янчанка Сцяпан Яфімавіч //Памяць: Дубровенскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: А. Я. Гаўруцікаў [і інш.]; уклад.: А. Я. Гаўруцікаў, Р. П. Кахноўская; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Паліграфафармленне, 1997. — Кн. 1. — С. 516.
* Янченко Степан Ефимович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн. 2. — С. 633.
* Янченко Степан Ефимович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.] / редкол.: Г. П. Пашков [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2008. — Т. 7 : Снегирь-Ящерицын — С. 726.

Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Катэгорыя:Функцыянеры УЛКСМ
Ефрасіння Яфрэмаўна Маршалава

**Ефрасіння Яфрэмаўна Маршалава** (, в. Дзяругі (цяпер Каўровае), Дубровенскі раён — ) — работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

## Біяграфія 
З 1944 года па 1956 год працавала паляводам ў калгасе «Наперад», а з 1956 года — звеннявой па вырошчванні льну ў калгасе імя XX з’езд КПСС Дубровенскага раёна.

Перадавік сельскагаспадарчай вытворчасці. Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена ў 1966 годзе за поспехі ў павелічэнні вытворчасці і нарыхтоўкі льну.

Ефрасіння Яфрэмаўна Маршалава — маці дзевяці дзяцей. Узнагароджана ордэнам «Матчына слава» 1-й, 2-й і 3-й ступені.

У 1975 годзе прымала ўдзел у міжнароднай сустрэчы жанчын у Мінску.

## Узнагароды 
* Герой Сацыялістычнай Працы (1966)
* Ордэн Леніна — двойчы
* Ордэн «Мацярынская Слава» 1-й, 2-й і 3-й ступені

## Літаратура 
* Маршалава Ефрасіння Яфрэмаўна // Памяць: Дубровенскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: А. Я. Гаўруцікаў [і інш.]; уклад.: А. Я. Гаўруцікаў, Р. П. Кахноўская; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Паліграфафармленне, 1997. — Кн. 1. — С. 502
* Маршалова Ефросинья Ефремовна // Слава и гордость земли Витебской : биографический справочник / сост. М. Н. Пригожий; редкол.: М. П. Кузьмич [и др.]. — Витебск : Витебская областная типография, 2009. — С. 273.
* Маршалова Ефросинья Ефремовна // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник / сост.: И. Н. Кулан, В. И. Козак, Е. Е. Соколов; под общ. ред. А. Н. Новикова. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2014. — С. 150.
Лучайкаўскі сельсавет

Назву **Луча́йкаўскі сельсавет** маюць:

* Лучайкаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глыбоцкага раёна Маладзечанскай вобласці
* Лучайкаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дунілавіцкага раёна Маладзечанскай вобласці
Сцяна (апавяданні)

**«Сцяна»** — збор сямнаццаці кароткіх апавяданняў беларускага пісьменніка Васіля Быкава.

## Апісанне 
«Сцяна» апісвае трагічны лёс Беларусі ад сталінскіх рэпрэсій (апавяданне «Жоўты пясочак») і Другой сусветнай вайны, якая пакінула Беларусь у руінах, да змрочнага жыцця беларусаў у 1990-я гг. Аўтарская расчараванасць і пэсымістычная пазіцыя відавочныя ва ўсіх апавяданнях кнігі. Падобна да іншых твораў Васіля Быкава ў «Сцяне» прасочваюцца паралелі з філасофіяй экзістэнцыялізму, напрыклад засяроджванне ўвагі аўтара на праблеме выбару і маральных ваганняў чалавека. Кніга люструе адстунасць свабоды і бездапаможнасць індывідуума ў межах таталітарнай сістэмы.

З-за таго, што Васіль Быкаў быў persona non grata у часы празідэнцтва Аляксандра Лукашэнка, збор апавяданняў друкаваўся ў рускіх літаратурных часопісах «Дружба народов» (нумары 7, 8, 11 за 1999 год) і «Звезда» (нумар 5 за 1999). Першае асобнае выданне кнігі выйшла ў 1997 годзе ў выдавецтве «Наша Ніва». Большасць апавяданняў былі таксама перакладзеныя на эстонскую мову, пад назвай «Valgevene tragöödia» (*Трагедыя Беларусі*) у 2001 годзе.

## Спасылкі 
* Васіль Быкаў. Сцяна  на Беларускай Палічцы

Катэгорыя:Творы Васіля Быкава
Катэгорыя:Кнігі 1997 года
Леў Барысавіч Каменеў

**Леў Бары́савіч Ка́менеў** (ранні варыянт псеўданіма — **Ю. Каменеў**; сямейнае прозвішча **Розенфельд**,  года —  года) — расійскі рэвалюцыянер, савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч. Выбітны бальшавік, адзін з найстарэйшых паплечнікаў Леніна Старшыня Массавета (1918—1926); з 1922 года — намеснік старшыні СНК і СПА, а пасля смерці Леніна — старшыня СПА да студзеня 1926 года. Член ЦК у 1917—1927 гадах, член Палітбюро ЦК у 1919—1926 гадах, а затым кандыдат у члены Палітбюро. Член ЦВК СССР і старшыня УЦВК.

У 1936 годзе быў асуджаны па справе «трацкісцка-зіноўеўскага цэнтра» і расстраляны. Пасмяротна рэабілітаваны ў 1988 годзе.

## Літаратура 
*  С. 512
* 

Катэгорыя:Выпускнікі Другой Тыфліскай гімназіі
Катэгорыя:Марксісты
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Расіі
Катэгорыя:Пакараныя смерцю палітыкі
Катэгорыя:Пакараныя смерцю рэвалюцыянеры
Катэгорыя:Члены Выканкама Камінтэрна
Катэгорыя:Члены Палітбюро ЦК КПСС
Катэгорыя:Расстраляныя ў РСФСР
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Трацкісты
Катэгорыя:Бальшавікі
Катэгорыя:Палітычныя псеўданімы
Катэгорыя:Члены Усерасійскага Устаноўчага сходу
Катэгорыя:Дэлегаты III з’езда РСДРП
Катэгорыя:Дэлегаты V з’езда РСДРП
Катэгорыя:Дэлегаты VIII з’езда РКП(б)
Катэгорыя:Дэлегаты IX з’езда РКП(б)
Катэгорыя:Дэлегаты X з’езда РКП(б)
Катэгорыя:Дэлегаты XI з’езда РКП(б)
Катэгорыя:Дэлегаты XII з’езда РКП(б)
Катэгорыя:Старшыні УЦВК
Катэгорыя:Народныя камісары знешняга і ўнутранага гандлю СССР
Катэгорыя:Паслы СССР у Італіі
Катэгорыя:Постаці Мінусінска
Катэгорыя:Члены Аргбюро ЦК УКП(б)
Катэгорыя:Члены Прэзідыума ЦВК СССР
Катэгорыя:Пакараныя смерцю ў 1936 годзе
Катэгорыя:Пахаваныя ў агульных магілах Данскіх могілак
Катэгорыя:Пасмяротна рэабілітаваныя
Катэгорыя:Кіраўнікі Масквы
Катэгорыя:Палітыкі XX стагоддзя
Вірус маршчакаватасці суніц

**Вірус маршчакаватасці суніц** () — хваробатворны вірус мазаікі  сямейства .

## Арэал 
Гэты вірус быў упершыню апісаны ў 1932 годзе ў Арэгоне і Каліфорніі з камерцыйнымі сартамі суніц, а потым стаў праблемай ва ўсім свеце, у тым ліку ў Паўночнай і Паўднёвай Амерыцы, Еўропе, Паўднёвай Афрыцы, Новай Зеландыі, Аўстраліі і Японіі.

## Эпідэміялогія 
Гэты вірус перадаецца двума відамі тлі, якія сілкуюцца пладамі раслін роду :  і .

## Шкоднасць 
Вірус моцна перашкаджае вырошчванню суніц ва ўсім свеце. Ён памяншае валавую вытворчасць, памер пладоў і іх колькасць, пры гэтым выклікаючы скажэнне і скамечанасць лісця.

Калі SCV спалучаецца з іншымі сунічнымі вірусамі, якія перадаюцца тлямі, пашкоджанне становіцца яшчэ большым. У эканамічным плане  найбольш схільныя да ўплыву SCV.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Вірусы
Катэгорыя:Вірусныя раслінныя патагены і захворванні
Кацярына Захараўна Рубіцель

**Кацярына Захараўна Рубіцель** (, в. Чырвоныя Засценкі, Дубровенскі раён — ) — работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

## Біяграфія 
З 1959 года па 1972 год працавала звеннявой па вырошчванні льну ў калгасе «Прагрэс». У 1965 годзе яе звяно атрымала па 9,4 цэнтнеры ільносемя і 10,2 — ільновалакна з гектара або 2230 рублёў прыбытку, а ўсяго — 22300 рублеў. Гэтай сумы было дастаткова, каб купіць цэлую калону трактароў.

Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена ў 1966 годзе. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР VII—VIII скліканняў. Удзельнік ВДНГ 1967 года.

## Узнагароды 
* Герой Сацыялістычнай Працы (1966).
* Ордэн Леніна.

## Літаратура 
* Рубитель Екатерина Захаровна // Слава и гордость земли Витебской : биографический справочник / сост. М. Н. Пригожий; редкол.: М. П. Кузьмич [и др.]. — Витебск : Витебская областная типография, 2009. — С. 298.
* Рубитель Екатерина Захаровна // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник / сост.: И. Н. Кулан, В. И. Козак, Е. Е. Соколов; под общ. ред. А. Н. Новикова. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2014. — С. 190.
* Рубіцель Кацярына Захараўна // Памяць: Дубровенскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: А. Я. Гаўруцікаў [і інш.]; уклад.: А. Я. Гаўруцікаў, Р. П. Кахноўская; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Паліграфафармленне, 1997. — Кн. 1. — С. 503.

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 8-га склікання
Катэгорыя:Постаці сельскай гаспадаркі
Афанасьеўскі сімвал веры

**Афана́сьеўскі Сімвал ве́ры** () — старажытны хрысціянскі сімвал веры.

## Аўтарства 
Традыцыйна ў каталіцтве прыпісваўся Св. Афанасію Александрыйскаму, які жыў у IV стагоддзі і пісаў грэчаскай мовай.

Упершыню аўтарства Св. Афанасія Вялікага было пастаўленае пад сумнеў у 1642 годзе ў працы галандскага кальвініста Г. Фосіуса, яшчэ не ўвайшло ў шэраг шырока абмяркоўваных дагматаў веры.

Сімвал веры мае заходняе паходжанне. У цяперашні час існуе мноства гіпотэзаў прыналежнасці сімвалу — Амвросій Медыяланскі, Аўгусцін, Вікенцій Лерынскі, Іларый Піктавійскі, Еўсевій Кесарыйскі, еп. Вярцэльскі (IV ст.) і інш., аднак пытанне аўтарства дагэтуль невырашанае, бо ў творах вышэйназваных аўтараў няма ні цытатаў з гэтага сімвалу, ні яго згадак. Выяўленне ў 1940 годзе невядомай дагэтуль работы Вікенція Лерынскага, мова якой выключна падобная да мовы Афанасьеўскага сімвалу, спарадзіла версію пра прыналежнасць сімвалу Вікенцію Лерынскаму або яго вучням. Таксама невядомы час з'яўлення сімвалу. Шэраг даследчыкаў прапаноўваў датаванні «не раней за 430 год», «перыяд да з'яўлення нестарыянства», «533 год».

## Змест 
Сімвал змяшчае абвяржэнне шматлікіх ерасей першых стагоддзя хрысціянства, галоўным чынам арыянства, нестарыянства, монафізіцтва. У тэкст сімвалу ўваходзіць філіёквэ, што даказвае яго з'яўленне ў позняй Заходняй царкве.

## Выкарыстанне 
Практыка літургічнага выкарыстанні «Quicumque vult» ўзыходзіць прыкладна да IX стагоддзя.
 
Тэкст Афанасьеўскага Сімвала веры ўжываецца ў набажэнстве Рымска-каталіцкай царквы ў складзе Літургіі гадзін. Акрамя таго, яго выкарстоўваюць у набажэнствах англіканцы і лютэранцы. У праваслаўнай царкве Афанасьеўскі Сімвал веры не выкарыстоўваецца.

## Тэкст 
## Літаратура 
* «Афанасиев символ веры» //Православная энциклопедия

## Спасылкі 
* *Quicumque vult*  

Катэгорыя:Сімвалы веры ў хрысціянстве
Катэгорыя:Каталіцтва
Катэгорыя:Кніга Згоды
Катэгорыя:Творы V стагоддзя
Нацыянальны батанічны сад Украіны

**Нацыяна́льны батані́чны сад імя́ Міко́лы Грышка́ Нацыяна́льнай акадэ́міі наву́к Украі́ны** () — навукова-даследчая ўстанова для праектавання і стварэння новых батанічных садоў і паркаў, распрацоўкі навуковых асноў азелянення і фітадызайну прадпрыемстваў і арганізацый, а таксама іншых напрамкаў тэарэтычнай і прыкладной батанікі. Сад размяшчаецца ў Кіеве па адрасе вул. Ціміразеўская, 1. Дырэктарка — Наталля Заіменка, член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Украіны, прафесар, доктар біялагічных навук.

Батанічны сад уваходзіць у прыродна-запаведны фонд Украіны і з’яўляецца аб’ектам комплекснай аховы, належыць да земляў прыроднага і гісторыка-культурнага прызначэння, якія ахоўваюцца як нацыянальны здабытак.

Адной з галоўных задачаў батанічнага саду з’яўляецца правядзенне даследаванняў у галіне аховы прыроды, стварэнне базы для захавання генафонду раслін і ўсёй біялагічнай разнастайнасці, а таксама асветніцкая дзейнасць па пытаннях экалогіі і выкарыстання раслін.

Паводле разнастайнасці калекцый жывых раслін, маштабаў тэрыторыі, узроўню навуковых даследаванняў займае адно з вядучых месцаў сярод найбольшых батанічных садоў Еўропы. У склад батанічнага саду ўваходзіць 8 навуковых аддзелаў, унікальны калекцыйны фонд Нацыянальнага батанічнага саду налічвае каля 11180 таксонаў, што адносяцца да 220 сямействаў і 1347 родаў.

Да тэрыторыі Нацыянальнага батанічнага саду прымыкае тэрыторыя Выдубіцкага манастыра.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка
* Панорамы Батанічнага саду

Катэгорыя:Паркі Кіева
Катэгорыя:Славутасці Кіева
Катэгорыя:Батанічныя сады Украіны
Ян Ксаверый Канеўскі

**Ян Ксаверый Канеўскі** (, ; 1805 — 13 красавіка 1867, Варшава) — польскі мастак, вядомы сваімі партрэтамі і карцінамі гістарычнай і біблейскай тэматыкі.

## Жыццёрыс 
Ян Ксаверый Канеўскі нарадзіўся ў Красілаве на Падоллі. Навучаўся ў ліцэі ў Крамянцы, дзе пачаў вучыцца жывапісу і малюнку ў Юзафа Пітшмана. У 1827—1833 вучыўся ў Імператарскай акадэміі мастацтваў у Санкт-Пецярбургу.

Скончыўшы акадэмію «вольным мастаком», ён накіраваўся ў Рым паводле ўрадавага гранта. У Рыме ён стаў вядомым дзякуючы створанаму партрэту папы Грыгорыя XVI, за які ён быў узнагароджаны Ордэнам залатой шпоры і быў прыняты ў члены *Accademia Virtuosi* рымскага Пантэона. Тут ён стварыў таксама партрэт Гаэтана Мароні.

У 1842 годзе вярнуўся ў Санкт-Пецярбург. За парадную карціну «Партрэт фельдмаршала Івана Паскевіча» ў 1845 атрымаў званне акадэміка жывапісу. У 1846 пераехаў у Варшаву, дзе па смерці Аляксандра Какуляра заняў яго пасаду ў школе прыгожых мастацтваў, пасля быў яе дырэктарам (1858—1864). У 1860 стаў адным з арганізатараў Таварыства заахвочвання прыгожых мастацтваў ().

Па закрыцці ў 1864 годзе школы прыгожых мастацтваў у выніку палітычных рэпрэсій Канеўскі працягваў даваць мастацкія ўрокі.

Стварыў мноства партрэтаў членаў расійскай імператарскай сям’і, у тым ліку Аляксандра II, і чыноўнікаў Кангрэсавай Польшчы.

## Літаратура 
* *Dizionario di erudizione storico-ecclesiastica*, Vol. LXXXIII, p.&nbsp;67 (n.d.)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мастакі Польшчы
Катэгорыя:Мастакі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Польшчы
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Расійскай імперыі
Зыгмунт Сідаровіч

**Зыгмунт Сідаровіч** (; 1846, Львоў — 1881, Вена) — польскі мастак, пейзажыст, пісаў таксама партрэты.

Пасля сканчэння політэхнічных штудыяў у Львове выехаў на навучанне ў Венскую акадэмію, дзе займаўся ў 1864—1867 гадах. Вярнуўшыся ва Львоў, зарганізаваў сваю выставу. У 1873 годзе выехаў навучацца ў Мюнхен. Уваходзіў у кола такіх маляроў, як Юзаф Брант, Аляксандр Коціс, У. Брахоцкі. У 1878 годзе выехаў у Вену.

Вядомы перш за ўсё маляваннем сціплых пейзажаў, што адлюстроўвалі занядбаны стан польскай вёскі ў розны час дню.

## Літаратура 
* Stefania Krzysztofowicz-Kozakowska, *Malarstwo Polskie w zbiorach za granicą*, Wydawnictwo Kluszczyński, 2003, ISBN 83-88080-85-7

## Спасылкі 
* AGRA-ART

Катэгорыя:Мастакі Польшчы
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты
Катэгорыя:Мастакі XIX стагоддзя
Амелія Залуская

**Аме́лія Залу́ская**, у дзявоцтве **Агі́нская** (; , Залессе — , Іск’я) — кампазітарка, паэтэса, мастачка, сузаснавальніца курорта Івоніч-Здруй, дама аўстрыйскага ордэна Зорнага крыжа.

## Біяграфія 
а]]
Дачка кампазітара Міхала Клеафаса Агінскага (1765—1833) і спявачкі Марыі Неры (1778—1851). З сям’і вынесла любоў да навукі, літаратуры і музыкі. Валодала некалькімі мовамі: французскай, англійскай, італьянскай і нямецкай. Ведала таксама лаціну, рускую і літоўскую. З малога ўзросту ездзіла ў далёкія падарожжы. Дзякуючы навучанню ў выбітных настаўнікаў музыкі авалодала ігрой на фартэпіяна і мела тэарэтычныя веды, патрэбныя для складання кампазіцый. З жарсцю займалася паэзіяй. Пры нагодзе пісала вершы і малявала. Склала некалькі твораў для фартэпіяна, між іншага: *Паланэз до мінор у чатыры рукі, Паланэз ля мажор, Мазурка рэ мінор,* *полька*, тры *вальсы* і кароткія творы: *Marche de Cavallerie*, *Les Adieux à Joseph (Souvenir)* і *Walce* пад назвай *Рэха Івоніча*, выдадзеныя ананімна ў Вене.

У Івоніч прыбыла з Клайпеды, ужо замужам за Каралем Залускім. Шлюб адбыўся 11 мая 1826 ў кармеліцкім касцёле ў Вільні. У 1831—1835 Залускія мешкалі ў прускай дзяржаве, у Клайпедзе. Па канфіскацыі маёнткаў на Літве і страце права пражывання пераехалі ў 1837 у Галіцыю і пасяліліся ў Івонічы, які перайшоў ім у спадчыну. У 1837—1845 будавалі курорт. Паводле яе праектаў і пад яе паглядам паўсталі першыя лекавыя будынкі. Муж памёр у 1845 годзе.

Дапамагала мясцовым жыхарам. У 1847 зладзіла дапамогу для хворых на тыф людзей.

Памерла ў 1858 у італьянскай Іск’і, дзе і пахаваная.

## Ушанаванне памяці 
Яе імя дагэтуль носіць адна з мінеральных крыніц у Івоніч-Здруі. У парафіяльным касцёле ў Івонічы знаходзіцца памятная таблічка. У 2002 імем Амеліі і Караля Залускіх названая гімназія ў Івоніч-Здруі.

## Сям’я 
У шлюбе з Каралем мелі адзінаццаць дзяцей: Міхала Караля (1827—1893, ажаніўся з Геленай Бжастоўскай), Тэафілія (1828—1829), Марыю (1829—1910, замужам за Уладзіславам Галашэўскім), Эму (1831—1912, замужам за Тэафілем Войцехам Асташэўскім), Юзафа (1832—1834), Караля Бернарда (1834—1919), Ірэнеюша (1835—1868), Станіслава Марыю (1838—1904), Іву (1840—1881), Іду (1841—1916, замужам за Гугам Зайлернем) і Францішку (1843—1924, замужам за Вітам Жаленскім).

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Генеалогія нашчадкаў Вялікага сойма 
* Дынастыя Агінскіх  

Амелія
Амелія
Катэгорыя:Кампазітары Польшчы
Катэгорыя:Піяністы Польшчы
Катэгорыя:Паэты Польшчы
Катэгорыя:Мастакі Польшчы
Катэгорыя:Дамы ордэна Зорнага крыжа
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Смаргонскім раёне
Казімір Пацэвіч

**Казі́мір Пацэ́віч** (; , Пружаны, Гродзенская губерня, Расійская імперыя — , Пэнлі, Уэльс, Вялікабрытанія) — афіцэр кавалерыі войска Польскага, мастак.

## Біяграфія 
Сын Аўгусціна Пацэвіча і Соф’і з Галоўняў. Навучаўся ў Гродзенскай гімназіі, пасля яе закрыцця скончыў гандлёвую школу ў Брэсце і працягнуў навучанне ў Гандлёвым інстытуце ў Маскве.

У 1916 годзе мабілізаваны ў артылерыйскія войскі. У 1917 годзе скончыў  ў Петраградзе. У студзені 1918 года далучыўся да , дзе служыў афіцэрам 2-й брыгады артылерыі. Калі корпус расфарміравалі, быў камендантам разведвальнага аддзела Польскай ваеннай арганізацыі ва Украіне.

З лістапада 1918 года — у . У 1920 годзе атрымаў званне паручніка. Ваяваў ва Украіне і літоўскім фронце. З 1921 служыў у 5-й дывізіі коннай артылерыі, дзе атрымаў званне капітана.

29 чэрвеня 1922 года.

У 1925 годзе быў пераведзены ў ваенны рэзерв на 12 месяцаў, але на службу ўжо не вярнуўся. У снежні 1925 года выехаў з іншымі вучнямі Панкевіча ў Парыж дзеля працягу навучання, але ў 1927 годзе з прычыны хваробы жонкі вярнуўся дахаты. З 1930 года зноў жыве ў Парыжы, падтрымліваючы стасункі з Панкевічам. Удзельнічаў у выставах «Парыжскай групы польскіх пластыкаў» і ў індывідуальных выставах, у Амстэрдаме.

Другая сусветная вайна спаткала сям’ю Пацэвічаў у Парыжы, адкуль у 1940 годзе яны пераехалі ў Вялікабрытанію. Выканаў тут 30 каляровых плакатаў для альбому «Польскія ўзброеныя сілы цягам стагоддзяў», выдадзены ў 1944 годзе. Выкладаў у мастацкай школе ў Рэдынгу, працягваў маляваць і выстаўляцца ў галерэях.

Казімір памёр 15 жніўня 1974 года ў  ў Пэнлі (Уэльс). Пахаваны на могілках у лонданскім прадмесці Ганерсберы. У 1988 годзе Нацыянальны музей у Варшаве перадаў творы Пацэвіча са сваіх збораў  ў Седльцах. Цяпер гэты музей змяшчае найвялікшую калекцыю карцінаў мастака ў Польшчы — больш за 70 карцінаў алеем.

## Сям’я 
* Бацькі — Аўгусцін і Сафія Пацэвічы.
* Сястра — Гелена Пацэвіч (1901—1984).
* Жонка Сафія (у дзявоцтве Голуб; 1895 — ) — географ, лыжніца, чэмпіёнка Польшчы сярод жанчын (1920).

## Спасылкі 
* Біяграфія  на старонцы Рэгіянальнага музея ў Седльцах

Катэгорыя:Афіцэры Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Катэгорыя:Мастакі Польшчы
Аўгусцін Пацэвіч

**Аўгусцін Лю́двік Барталаме́й** (**Аўгусцін Канстанцінавіч**) **Пацэ́віч** (; , Пружаны — , Пружаны) — заслужаны ўрач-філантроп. Большую частку жыцця пражыў у Пружанах, дзе карыстаўся вялізным аўтарытэтам за сваю дабрачынную дзейнасць. У падзяку за яго заслугі цэнтральная вуліца горада ў 1926 годзе была названа яго імем.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 24 жніўня 1847 ў Пружанах ў сям’і Канстанціна Людвікавіча Пацэвіча і Караліны са Шрэтэраў (). Ахрышчаны 28 жніўня, хрышчоныя бацькі — Валенцій і Юзафа Герміна Швыкоўскія).

), у 1926 перайменаваная ў гонар Аўгусціна Пацэвіча]]
Служыў ваенным урачом Балтыйскага флоту ў Кранштаце, звольнены ў запас з прычыны хваробы — артрыту. У 1885—1915 гадах займаўся прыватнай практыкай, а таксама ў званні палкоўніка працаваў ваенным урачом у казармах 38-га лятучага артылерыйскага палка пад Пружанамі (каля 1909—1913). Ганаровы міравы суддзя ў Пружанскім судзе. У 1909 годзе пабудаваў хату на вуліцы Гродзенскай каля старога парку. Свае шматрокавыя даследаванні дасылаў у  ў Варшаве.

1 студзеня 1924 года ўзнагароджаны ордэнам Адраджэння Польшчы. Існуюць таксама звесткі пра ўзнагароджанне ордэнам Virtuti Militari (дата ўзнагароджання невядомая). У яго гонар была перайменавана галоўная вуліца горада, на якой ён жыў ад 1909 года. Гэтую назву вуліца мела да 1942 года.

Апошнія два гады жыцця ўжо не практыкаваў, цяжка прыкаваны да ложка праз хваробу. Памёр у сярэдзіне чэрвеня 1928 года. Набажэнствы з прычыны яго смерці адбыліся ў храмах усіх веравызнанняў Пружанаў.

Пасля ад’езду сям’і Пацэвічаў у Польшчу ў іх хаце пэўны час размяшчаўся дзіцячы прытулак. Цяпер на гэтым месцы знаходзіцца помнік спаленым вёскам; у 1924 годзе стала жонкай Мікалая Разанава. У 1902 нарадзілася дачка Алена (у хросце Алена-Ганна).

Сын Казімір служыў у палку ўланаў Войска Польскага II Рэчы Паспалітай, з пачаткам Другой сусветнай вайны выехаў у Вялікабрытанію. Паводле запавету яго карціны перададзеныя польскім музеям.

Сын Караль таксама стаў урачом, у 1926 атрымаў дыплом, працаваў у Пружанскай гімназіі і па сумяшчальніцтве — у супрацьтрахомным кабінеце.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Аўгуст Пацэвіч. Генеалогія нашчадкаў Вялікага Сойму

Аўгусцін Людвік Барталамей
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Філантропы
ГК Дынама Мінск

**«Дынама»** — былы беларускі гандбольны клуб з Мінска. Клуб быў заснаваны ў 2008 годзе. Расфармаваны ў 2014 годзе з-за праблем з фінансаваннем.

## Дасягненні 
* **Чэмпіянат Беларусі:**
**  **Чэмпіён (5)**: 2008/2009, 2009/2010, 2010/2011, 2011/2012, 2012/2013

* **Кубак Беларусі:**
**  **Уладальнік (2)**: 2010, 2013
**  Фіналіст (1): 2009
**  Бронзавы прызёр (2) : 2011, 2012

* **Балтыйская гандбольная ліга:**
**  **Чэмпіён (1)**: 2008/2009

## Статыстыка выступленняў 
## Галоўныя трэнеры 
* Аляксандр Леанідавіч Маліноўскі (2008—2009)
* Сяргей Васільевіч Бябешка (2009—2013)

## Вядомыя ігракі 
* Дзяніс Аляксеевіч Рутэнка
* Радэ Міятавіч

## Спасылкі 
* Сайт клуба


Катэгорыя:2008 год у Мінску
Катэгорыя:Зніклі ў 2014 годзе
Міхаіл Фаміч Чуйкін

**Міхаіл Фаміч Чуйкін** (, в. Міхалінава, Дубровенскі раён — ) — работнік горнай прамысловасці, Герой Сацыялістычнай Працы (1965).

## Біяграфія 
Пасля службы ў арміі ў 1956 годзе пачаў працаваць на Кіраўскім рудніку ў Мурманскай вобласці, спачатку насільшчыкам, затым праходчыкам, а пасля заканчэння курсаў (1964) — майстрам-узрыўніком.

У 1961 годзе ён у ліку першых гарнякоў прыйшоў на цяжкі ўчастак — будаўніцтва другой чаргі рудніка і працаваў там у складзе хуткаснай горнапраходчай брыгады. Унёс вялікі ўклад у справу своечасовага ўвода новых магутнасцей руднай базы.

За выдатныя вытворчыя дасягненні пры будаўніцтве і асваенні вытворчых магутнасцей горнаруднай базы ў сакавіку 1965 года прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы.
 
12 студзеня 1967 года пры выкананні службовых абавязкаў яго жыцце трагічна абарвалася. У горадзе Кіраўск адна з вуліц носіць імя Міхаіла Фаміча Чуйкіна.

## Узнагароды 
* Герой Сацыялістычнай Працы (1965).
* Ордэн Леніна.

## Літаратура 
* Чуйкін Міхаіл Фаміч // Памяць: Дубровенскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: А. Я. Гаўруцікаў [і інш.]; уклад.: А. Я. Гаўруцікаў, Р. П. Кахноўская; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Паліграфафармленне, 1997. — Кн. 1. — С. 503.
* Чуйкин Михаил Фомич // Слава и гордость земли Витебской : биографический справочник / сост. М. Н. Пригожий; редкол.: М. П. Кузьмич [и др.]. — Витебск : Витебская областная типография, 2009. — С. 316.
* Чуйкин Михаил Фомич // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник / сост.: И. Н. Кулан, В. И. Козак, Е. Е. Соколов; под общ. ред. А. Н. Новикова. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2014. — С. 233.
Чаротаўка звычайная

**Чаротаўка звычайная**, **чарацянка-барсучок** (*Acrocephalus schoenobaenus*) — пеўчая птушка сямейства чаротаўкавых.

## Апісанне 
Даўжыня цела 13 см, размах крылаў 17-21 см. Карычневая галава з цёмнымі палоскамі і белым брывом. Верх цела карычнева-аліўкавы, таксама ў палоскі, надхвосце аднакаляровае. Ніз цела белаваты, бакі цела трошкі карычняватыя. Маладыя больш жаўтаватыя, асабліва на надхвосці і версе галавы.

Рухавыя і шумлівыя птушкі. Песня — набор трыскучых і скрыпучых гукаў у выглядзе скорагаворкі з паўзамі. Часта спявае пад час шлюбнага палёту хрыплым і рваным голасам з трэлямі, якія часам падобныя на галасы іншых птушак. Позыў «цек», асцерагае хрыплым «чэрр» (вельмі падобна, як трысняговая чаротаўка).

## Пашырэнне 
Арэал: Еўропа, Каўказ, Заходняя Сібір. На Беларусі найбольш масавы на гнездаванні з усіх чаротавак пералётны і транзітна мігрыруючы від. Месца зімовак: трапічная Афрыка на поўдзень ад Сахары.

Насяляе вільготныя і добра праграваемыя сонцам адкрытыя тэрыторыі з высокай расліннасцю (тарфянікі, якія параслі асакой і невялікімі кустамі); высокія асокі на забалочаных або абалонных мясцінах, ускрайкі надводных зараснікаў трыснягу і рагозу з боку сушы, нізкі надрэчны вярбняк з буйна развітай кронай. Пазбягае дрэў, густых і высокіх кустоў, скал і адкрытых мясцін; корміцца звычайна ад 10-150 см над зямлёй. Сустракаецца таксама на сухіх тэрыторыях, якія гарантуюць стабільнае развіццё раслін, напр., запушчаныя сады, жывая агароджа вакол ферм, рысавыя, ячменныя палі і іншыя збожжавыя, пасевы гароху, канюшыны і рапсу, і нават у маладых лесапасадках сасны, калі вышыня дрэў не перавышае 2 м.

## Асаблівасці біялогіі 
Спрытна лазіць у зарасніках прыбярэжных раслін. Корміцца дробнымі насякомымі, іх лічынкамі, чарвякамі.

Гняздо «ўціснутае» ў ніжнюю частку куста, праз які расце густая травяністая расліннасць або ў купіне асакі на зямлі ці да 50 см над ёй. Яно глыбокае, у выглядзе куля без верху ці эліптычнае (над вадой). Знешняя частка з шырокіх, выгнутых лістоў травы або асакі, сцёблаў, моху (у ніжняй частцы), часта з павуцінай; высцілка з сухіх травінак, часта з прымессю суквецця трыснягу, шэрсці або расліннага пуху.

Яйкі (4-6, часам 3-8), крыху падоўжаныя, светла-аліўкава-зялёныя, аліўкава-жаўтаватыя або аліўкава-шэрыя, пакрытыя вельмі дробнымі і густымі, карычнева-аліўкавымі плямкамі, якія могуць маскіраваць колер фону. Памеры: 18 × 13,5 мм.

## Літаратура 
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.

Катэгорыя:Валасянкавыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Славомір Скшыпак

**Славо́мір Стані́слаў Скшы́пак** (; , Катавіцы — 10 красавіка 2010, пад Смаленскам) — польскі эканаміст, кіраўнік Нацыянальнага банка Польшчы (2007—2010).

## Біяграфія 
За студэнцкім часам дзейнічаў у апазіцыі, ў 1982 годзе быў арыштаваны.

Скончыў Сілезскую палітэхніку ў Глівіцах (інжынер будаўніцтва), Універсітэт Вісконсін Ла Крос (магістр дзелавога адміністравання) і Універсітэт Джорджтаўн (бізнес-менеджмент, настрыфікацыя ў Вярхоўнай школе гандлёвай у Варшаве).

Пахаваны ў Варшаве.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў ПНР (1944—1989)
Катэгорыя:Загінулі ў авіякатастрофах
Катэгорыя:Эканамісты Польшчы
Катэгорыя:Кіраўнікі цэнтральных банкаў
Катэгорыя:Палітыкі мясцовага кіравання Польшчы
Сезон 2019 ФК Граніт Мікашэвічы

У 2019-м годзе футбольны клуб «Граніт» прымаў удзел у двух афіцыйных турнірах: 
* Чэмпіянаце Беларусі 2019 (9 месца),
* Кубку Беларусі 2019/2020 (паражэнне ў 1/16 фінала).

## Склад каманды 
*Станам на верасень 2019 года*.

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

|-----
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
|----- bgcolor="#DFEDFD"

2019
Граніт Мікашэвічы
Марыя Тарноўская

**Марыя Тарноўская** з князёў Святаполк-Чацвярцінскіх (1880, Мілянаў — 1965, Варшава, ПНР) — польская грамадская дзяячка.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Міланаве, у маёнтку бацькі Уладзіміра князя Святаполк-Чацвярцінскага, удзельніка студзеньскага паўстання, і Марыі Ванды з графаў Урускіх. Выйшла замуж за дыпламата Адама графа Тарноўскага.

У час балканскіх войнаў і Першай сусветнай вайны працавала медсястрой. У час польска-савецкай вайны была камендантам аддзела Польскага Чырвонага Крыжа. Пасля вайны працавала ва ўрадзе Польскага Чырвонага Крыжа.

У 1942 годзе арыштаваная. Пасля звальнення ўступіла ў канспірацыю, атрымала чын паручніка Арміі Краёвай, у верасні 1944 года чын маёра. У час Варшаўскага паўстання дзякуючы высокай грамадскай пазіцыі і вопыту была дэлегатам у перамовах аб эвакуацыі грамадскага насельніцтва, а таксама капітуляцыі. У 1945 годзе была арыштавана камуністычнай міліцыяй па абвінавачванні ў калабарацыянізме з немцамі, затрымлівалася адзін месяц у Олькушы.

У студзені 1946 года сям’я Тарноўскіх пакінула Варшаву і Польшчу, каб сустрэцца са сваім сынам у Швейцарыі. У 1946 годзе яны адправілася ў Бразілію. У 1949 годзе яе адзіны сын Анджэй загінуў у аўтамабільнай аварыі ў Бразіліі. У 1958 годзе вярнулася ў Польшчу. Польскі Чырвоны Крыж вылучыў ёй аднапакаёвую кватэру па вул. Пазнаньскай.

Памерла ў чэрвені 1965 года ў Варшаве.

У 2002 годзе апублікавалі яе ўспаміны (Maria Tarnowska, *Wspomnienia*, KAW, 2002, ISBN 83-88072-49-8).

## Бібліяграфія 
* Norman Davies, ''Powstanie '44*, Wydawnictwo Znak, Kraków 2004, ISBN 83-240-0459-9, s. 448.
* Władysław Bartoszewski, *1859 dni Warszawy*, Wydawnictwo Znak, 2008.

## Спасылкі 
* Maciej Gliński, *Ocalić od zapomnienia. Maria Tarnowska'', Sanktuarium św. Andrzeja Boboli, kwiecień 2006 

Марыя
Марыя
Катэгорыя:Армія Краёва
Катэгорыя:Удзельнікі Варшаўскага паўстання
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў ПНР (1944—1989)
Максім Віктаравіч Савосцікаў

**Максім Савосцікаў** (нар. , Мінск) — беларускі футбаліст, паўабаронца.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец футбольнага клуба «Мінск», першы трэнер — Аляксандр Іванавіч Струк. З 2015 года гуляў за дубль мінскага «Дынама».

У жніўні 2017 года быў аддадзены ў арэнду ў бабруйскую «Белшыну», дзе з’яўляўся на полі нерэгулярна. У лютым 2018 года падоўжыў пагадненне з «Белшынай», аднак працягваў толькі выхадзіць на замены, і ў ліпені 2018 года быў пераведзены ў другалігавыя «Ашмяны-БДУФК».

У красавіку 2019 года папоўніў склад мінскага НФК, дзе звычайна гуляў у стартавым складзе. Пакінуў каманду ў студзені 2020 года.

Сезон 2020 пачаў у складзе мар’інагорскай «Вікторыі», а ў ліпені 2020 года перабраўся ў «Смалявічы». Спачатку гуляў за дубль, а неўзабаве стаў прыцягвацца і да асноўнай каманды. 12 верасня 2020 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, калі выйшаў у стартавым складзе ў матчы супраць БАТЭ (2:5) і быў заменены ў другім тайме. Па заканчэнні сезона ў снежні 2020 года пакінуў «Смалявічы».

## Міжнародная кар’ера 
Выступаў за юнацкія зборныя Беларусі ў кваліфікацыі чэмпіянату Еўропы.

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Ашмяны-БДУФК
Катэгорыя:Ігракі ФК Крумкачы Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Вікторыя Мар’іна Горка
Катэгорыя:Ігракі ФК Смалявічы
Савосцікаў

**Савосцікаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іван Іванавіч Савосцікаў (1941—2018) — беларускі футбаліст і трэнер.
* Кірыл Іванавіч Савосцікаў (нар. 1971) — беларускі футбаліст і трэнер.
* Максім Віктаравіч Савосцікаў (нар. 1998) — беларускі футбаліст.
Плютэй

**Плютэй**, **Стрэшнік** (*Pluteus*) — род шапкавых базідыяльных грыбоў сямейства .

## Апісанне 
Пладовае цела грыба — шапка на ножцы. Шапка мясістая, распасцёртая, часам званочкавай формы, канічная, пукатая, бліскучая, гладкая, часм лускаватая, маршчыністая або рабрыста-паласатая. Скурка на шапцы ад белай да амаль чорнай, часцей — буравата-шэрая. Ножка цыліндрычная, зрэдку патоўшчаная каля асновы, мясістая. Пласцінкі свабодныя, шырокія, ад белага да ружаватага колеру. Споравы парашок ружовага колеру. Пакрывала няма.

Ксерафіты. Растуць на пнях, ламаччы. Пладовыя целы з’яўляюцца ў чэрвені—верасні.

Большая частка відаў — ядомыя.

## Віды 
Род налічвае каля 50 відаў. Некаторыя з іх:
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Род Плютей — *Pluteus* Fr. // Экологический центр «Экосистема»™, А. С. Боголюбов

Катэгорыя:Плютэевыя
Катэгорыя:Роды грыбоў
Анатоль Фядосавіч Майсеенка

**Анатоль Фядосавіч Майсеенка** (нар. , в. Халалееўка, Дубровенскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі літаратуразнавец, пісьменнік, паэт. Член Саюза беларускіх пісьменнікаў (2001).

## Біяграфія 
У 1962 годзе скончыў літаратурны факультэт Мінскага педагагічнага інстытута. У 1962—1964 гадах працаваў дырэктарам Нежынскай васьмігадовай школы Любанскага раёна, 1967 годзе — дырэктарам Кастрычніцкай васьмігодкі. У 1967—1970 гадах вучыўся ў аспірантуры педінстытута. Працаваў асістэнтам кафедры беларускай літаратуры гэтага інстытута (1970), старшым выкладчыкам (1972—1973). Абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Творчасць Міхася Зарэцкага: Станаўленне таленту» і абраны на пасаду дацэнта кафедры беларускай літаратуры педінстытута.

З 1975 года дацэнт Мінскага інстытута культуры.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар манаграфій, артыкулаў, рэцэнзій пра творчасць беларускіх пісьменнікаў, вучэбных і метадычных дапаможнікаў, праграм для студэнтаў ВНУ, раздзелаў падручніка «Гісторыя беларускай савецкай літаратуры. 1917—1940» і інш.

## Творчасць 
Вершы друкаваў у часопісах «Полымя», «Маладосць», «Крыніца», газеце «Літаратура і Мастацтва». У 1998 годзе выйшаў зборнік вершаў «Паклон».

## Літаратура 
* Савік, Л. С. Майсеенка Анатоль / Л. С. Савік // Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. / рэдкал.: І. Э. Багдановіч [і інш.]; маст. рэд. В. Г. Загародні. — Мінск : БелЭн, 1994. — Т. 4 : Лазарук-Перкін. — С. 160—161.

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Швяцоў

**Швяцоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* В. В. Швяцоў — член Беларускага саюза кінематаграфістаў.
* В. С. Швяцоў — член Беларускага саюза мастакоў.
* Іван Іванавіч Швяцоў (1919—1943) — Герой Савецкага Саюза.
* Максім Уладзіміравіч Швяцоў (нар. 1998) — беларускі футбаліст.