open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Алена Мікалаеўна Даніловіч

**Алена Мікалаеўна Даніловіч** (, г. Разань, Расія — ) — беларуская і руская актрыса. Заслужаная артыстка Беларусі (1955).

## Біяграфія 
Працавала ў тэатрах Расіі. З 1934 года ў Беларускім трэцім дзяржаўным тэатры, з 1937 года ў Мазырскім тэатры рабочай і калгаснай моладзі і створаным на яго базе ў 1938 годзе Палескім абласным драматычным тэатры. У 1943—1945 гадах ва Упраўленні па справах мастацтва Беларусі (у Маскве, потым у Мінску), у 1945—1946 гадах дырэктарка Брэсцкага абласнога драматычнага тэатра. 3 1946 года актрыса Палескага, а затым створаных на яго аснове Пінскага і Магілёўскага (з 1954) абласных драматычных тэатраў.

## Творчасць 
Характарная актрыса. Яе творчасць вызначалася лагічнай завершанасцю характараў, строгасцю форм. Сярод лепшых роляў: Мальвіна («Несцерка» В. Вольскага), пані Яндрыхоўская («Партызаны» К. Крапівы), старшыня калгаса Марына Сямёнаўна («Алазанская даліна» К. Губарэвіча і І. Дорскага), Франя («Калі зацвітаюць сады» В. Палескага), Гурмыжская («» А. Астроўскага), Ганна Андрэеўна («Рэвізор» М. Гогаля), Васа і Малання («Васа Жалязнова» і «» М. Горкага).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Постаці Мазырскага калгасна-саўгаснага тэатра
Часам не да законаў

**«Часам не да законаў»** () — выраз, публічна выкарыстаны Аляксандрам Лукашэнкам 10 верасня 2020 года, калі ён прадстаўляў перад супрацоўнікамі цэнтральнага апарату Генеральнай пракуратуры Беларусі новага генпракурора Андрэя Шведа.

Выраз быў выкарыстаны на фоне магутных пратэстаў супраць фальсіфікацыі вынікаў прэзідэнцкіх выбараў, узурпацыі ўлады Лукашэнкам, палітычнага пераследу і катаванняў нязгодных. Гэтым выразам палітык фактычна даў дазвол на пачатак шырокамаштабных палітычных рэпрэсій супраць сваіх апанентаў. Цалкам выраз гучаў так:

Сёння фраза найчасцей выкарыстоўваецца дэмакратычнай апазіцыяй, каб падкрэсліць поўнае беззаконне, якое пануе ў Беларусі ў дачыненні да апанентаў рэжыму Лукашэнкі пасля 2020 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Крылатыя выразы
Катэгорыя:Падзеі 10 верасня
Катэгорыя:2020 год у Беларусі
Катэгорыя:Палітычны крызіс у Беларусі (2020)
Катэгорыя:Аляксандр Лукашэнка
Канадонты

**Канадонты** (*Conodonta*) — клас вымерлых бяссківічных хордавых жывёл. Вядомы па разрозненых шкілетных рэштках.

Вядомыя ў адкладах кембрыю — трыясу, верхняга мелу Еўропы, Паўночнай Амерыкі, Афрыкі, Аўстраліі. Памер рэшткаў ад долей міліметра да З мм, зубападобныя, грабеньчатая, лістападобныя, матавыя або празрыстыя, ад бурштынавага да цёмна-карычневага колеру. Выяўлены адбіткі мяккага це­ла чэрвепадобнай фор­мы даўжынёй да 40 см. Па рэштках вызначаюць узрост асадкавых адкладаў.

Вылучаюць групы канадонтавых элементаў: простых (конусападобныя), складаных (у выглядзе сагнутых стрыжняў) і плоскіх (нізкія з шырокай плоскай асновай). У сукупнасці гэтыя эле­мен­ты ўтваралі т. зв. канадонтавы апа­рат, які знаходзіўся ў пярэд­няй час­тцы це­ла канадонтаў і выкарыстоўваўся для за­хопу або здрабнення ежы.

Канадонты, як мяркуецца, свабод­на пе­рамяшчаліся ў тоўшчы вады і бы­лі драпежнікамі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бяссківічныя
Харацынападобныя

**Харацынападобныя** (*Characiformes*) — атрад прэснаводных прамянёвапёрых рыб.

## Апісанне 
Жыхары субтрапічных і трапічных вод Амерыкі і Афрыкі. Выдзелена 18 сямействаў, каля 270 родаў і 1700 відаў.

У асноўным невялікія чародныя рыбы. Характэрная адзнака, што адрозівае іх ад карпападобных, — тлушчавы плаўнік (як у ласосепадобных).

Шэраг відаў гадуюць у акварыумах.

## Зноскі 
Катэгорыя:Атрады прамянёвапёрых рыб
Гімнотападобныя

**Гімнотападобныя** (*Gymnotiformes*) — атрад прэснаводных прамянёвапёрых рыб.

## Апісанне 
Жывуць у водах Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыкі. Выдзелена 5-6 сямействаў, каля 30 родаў і 134 відаў.

У большасці прадстаўнікоў атрада цела моцна выцягнутае, сціснутае з бакоў, звычайна адсутнічаюць спінны і хваставы (можа быць маленькі) плаўнікі. Характэрна наяўнасць электрычных органаў. Электрычны вугор выкарыстоўвае іх для абароны ад ворагаў, паралізацыі здабычы, лакацыі.

## Зноскі 
Катэгорыя:Атрады прамянёвапёрых рыб
Электрычны вугор

**Электрычны вугор** (*Electrophorus electricus*) — рыба сямейства электрычных вугроў атрада гімнотападобных.

## Апісанне 
Пашыраны ў рэках паўночна-ўсходняй часткі Паўднёвай Амерыкі і ў прытоках сярэдняга і ніжняга цячэння р. Амазонка. Цела падоўжанае, голае, даўжынёй да З м (звычайна 1—1,5 м), маса да 40 кг. Уздоўж бакоў знаходзяцца электрычныя органы (даюць разрад да 650 В), якія ён выкарыстоўвае для абароны ад ворагаў, паралізацыі здабычы, лакацыі. Спіннога і брушных плаўнікоў няма. Анальная адтуліна на горле. Корміцца дробнай рыбай. Здольны доўгі час знаходзіцца без вады. Аб’ект промыслу.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гімнотападобныя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1766 годзе
Сяргей Якаўлевіч Прыходзька

{{Спартсмен
|імя=Сяргей Якаўлевіч Прыходзька
|медалі=

{ style="background: transparent"
   
}
}}

**Сяргей Якаўлевіч Прыходзька** (нар. , ) — беларускі фехтавальшчык на шаблях і трэнер. Двухразовы чэмпіён свету, заслужаны трэнер Беларусі.

## Біяграфія 
У 1970 годзе здабыў залаты медаль у камандным першынстве на Чэмпіянаце свету ў Анкары. У 1975 годзе другі раз стаў чэмпіёнам свету ў камандным першынстве ў Будапешце. З 1977 года трэнер Мінскага абласнога савета фізкультурна-спартыўнага таварыства «Дынама». У 1993—1996 гадах дзяржаўны трэнер, галоўны трэнер нацыянальнай каманды Беларусі па фехтаванні. З 1996 года працаваў намеснікам старшыні Беларускай рэспубліканскай федэрацыі фехтавання.

## Узнагароды 
* Майстар спорту СССР міжнароднага класа (1970).
* Заслужаны трэнер Беларусі (1991).

## Зноскі 
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Спартсмены паводле алфавіта
Катэгорыя:Майстры спорту СССР міжнароднага класа
Катэгорыя:Заслужаныя трэнеры Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Фехтавальшчыкі СССР
Катэгорыя:Фехтавальшчыкі Беларусі
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па фехтаванні
Катэгорыя:Трэнеры Беларусі

## Літаратура
Тафаномія

**Тафано́мія** (ад  — магіла, пахаванне +  — закон) — навуковая дысцыпліна, раздзел палеанталогіі і археалогіі, які займаецца даследаваннем заканамернасцей, умоў намнажэння і пахавання жывёл і раслін, утварэння месцазнаходжанняў іх выкапнёвых рэшткаў.

Тафаномія была ў 1940—1957 гадах створана на стыку геалагічных навук і біялогіі пісьменнікам-фантастам і палеантолагам І. А. Яфрэмавым.

Вывучае наступныя стадыі працэсу:
* утварэнне пасмяротных скопішчаў арганізмаў (танатацэноз);
* пераход і перапахаванне, пераход іх у паўвыкапнёвы стан (тафацэноз);
* акамянеласці;
* змены і ператварэнні тафацэнозу пад уздзеяннем гіпергенезу ў сукупнасць іх акамянелых рэшткаў (арыктацэноз).

Тафаномія мае значэнне для рэканструкцыі палеабіяцэнозаў, біяцэнозаў і экасістэм мінулых геалагічных перыядаў, умоў існавання арганізмаў і працэсаў утварэння асадкавых парод.

## Гл. таксама 
* Біястратыграфія

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* *Ефремов И. А. *Тафономия и геологическая летопись. Книга 1. Захоронение наземных фаўн в палеозое / Отв. ред. Ю. А. Орлов // Труды Палеантологического института. Том XXIV. — М.—Л.: Издательство Академии наук СССР, 1950. 
* *Ефремов И. А.* Что такое тафономия // Природа. 1954. № 3. — С. 48—54.
* Тафоно́мия // Геологический словарь. В 2-х тт. Т. 2: М—Я / Под. ред. А. Н. Криштофовича. Отв. ред. Т. В. Спижарский. — М.: Государственное научно-техническое издательство по геологии и охране недр, 1955. — С. 312. — 30 000 экз.
* Тафономія // Мала гірнича енциклопедія : у 3 т. / за ред. В. С. Білецького. — Д.: Східний видавничий дім, 2013. — Т. 3 : С — Я. — С. 246—247. — 644 с. — ISBN 978-966-317-156-2.
* 

## Спасылкі 
* *Копырин И. С.* Тафономия // Проект «Всё о геологии»
* Тафономия // Геалагічны музей Паўночна-Каўказскага федэральнага ўніверсітэта
* *Крамаренко Е. О.* Предмет судебной тафономии // «Актуальные проблемы современной медицины и фармации-2021» — БГМУ, Минск (14.04-16.04).

Катэгорыя:Палеанталогія
Катэгорыя:Археалогія
Мазырскі калгасна-саўгасны тэатр

**Мазырскі калгасна-саўгасны тэатр** — тэатр, які існаваў у 1935—1938 гадах у Мазыры. Створаны як тэатр рабочай і калгаснай моладзі, у тым жа годзе перайменаваны ў акруговы калгасна-саўгасны тэатр. Мастацкія кіраўнікі: Гарадзецкі (з 1935), В. Пацехін (з 1937). У 1938 годзе рэарганізаваны ў Палескі абласны драматычны тэатр.

У рэпертуары: «У веснавую ноч» Е. Міровіча, «Партызаны» К. Крапівы, «» і «» А. Астроўскага, «Каварства і каханне» Ф. Шылера, «Нелады» , «Агні маяка» , «» паводле Т. Шаўчэнкі. Сярод акцёраў А. Даніловіч, Г. Лаўроў, Ю. Сурыкаў, Л. Даноўская і інш.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
*
Ганаровыя грамадзяне Пінска

Званне **ганаровага грамадзяніна г. Пінска** ўстаноўлена рашэннем выканкама гарадскога Савета дэпутатаў працоўных ад 7 снежня 1973 г. №515. Тады ж прынята і Палажэнне аб парадку яго прысваення. У 1991 наспела неабходнасць унясення змяненняў у Палажэнне, і выканкам прыняў рашэнне «Аб некаторых пытаннях, звязаных са званнем "Ганаровы грамадзянін г. Пінска"».

22 верасня 2011 г. гарадскі Савет дэпутатаў распрацаваў і прыняў Інструкцыю аб парадку прысваення звання «Ганаровы грамадзянін горада Пінска».

## Ганаровыя грамадзяне 
Па стане на 1 ліпеня 2024 г. званне «Ганаровы грамадзянін г. Пінска» маюць 22 чалавека.

### 1974 г. 
* Новікаў Мікалай Мікітавіч (1923—2000)
* Пяскоў Аляксандр Іванавіч (1909—1995)
* Фядотаў Мікалай Сцяпанавіч (1910—1974)
* Шубітыдзэ Іван Георгіевіч (1906—1978)

### 1975 г. 
* Карасёў Рыгор Сцяпанавіч (1895—1979)
* Макараў Андрэй Цімафеевіч (1912—1997)

### 1977 г. 
* Дзенісевіч Фёдар Якаўлевіч (1897—1981)

### 1980 г. 
* Нордман Эдуард Баляслававіч (1922—2006)

### 1992 г. 
* Макарэвіч Алег Феадосьевіч (1927—2009)

### 1996 г. 
* Штырыкаў Леанід Сцяпанавіч (1926—2015)

### 2003 г. 
* Рош Мікалай Іванавіч (1933—2018)

### 2004 г. 
* Перац Фёдар Якімавіч (1934—2009)

### 2011 г. 
* Лысенка Пётр Фёдаравіч (1931—2020)

### 2012 г. 
* Смірноў Ігар Глебавіч (1927—2016)

### 2013 г. 
* Цурканаў Міхаіл Васільевіч (1943—2022)

### 2014 г. 
* Благавідаў Барыс Аляксандравіч (1924—2017)

### 2015 г. 
* Зарыбка Аляксандр Міхайлавіч (нар. 1962)

### 2017 г. 
* Шарко Аляксандр Аляксеевіч (нар. 1960)

### 2018 г. 
* Мандроўская Зінаіда Міхайлаўна (нар. 1954)

### 2019 г. 
* Шуст Васілій Уладзіміравіч
* Гордзіч Аляксандр Аляксандравіч (нар. 1963)

### 2023 г. 
* Канеўскі Аляксандр Альфрэдавіч (нар. 1951)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спісы ганаровых грамадзян гарадоў
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Пінска
Палескі абласны драматычны тэатр імя Я. Купалы

**Палескі абласны драматычны тэатр імя Я. Купалы** — тэатр, які існаваў у 1938 — чэрвені 1941 і ў лістападзе 1944—1946 у Мазыры. Створаны на базе Мазырскага калгасна-саўгаснага тэатра. У 1941 годзе прысвоена імя Я. Купалы. Мастацкія кіраўнікі: В. Пацехін (1938-41 і ў 1946), М. Кавязін (1944-45). Рэарганізаваны ў Пінскі абласны драматычны тэатр.

У рэпертуары даваеннага перыяду савецкія п’есы, у т. л. беларуская драматургія, руская і зарубежная класіка. Пастаноўкі: «Партызаны» i «Хто смяецца апошнім» К. Крапівы, «Пагібель воўка» Э. Самуйлёнка, «Любоў Яравая» , «» паводле Дз. Фурманава, «» А. Астроўскага, «Каварства і каханне» Ф. Шылера (рэжысёр усіх В. Пацехін). У рэпертуары тэатра пасляваеннага часу значнае месца займалі п’есы ваен. тэматыкі : «Заложнікі» А. Кучара (1944), «Так і будзе» (1945; рэж. М. Кавязін) і «Рускія людзі» (1945, рэж. Л. Рахленка) К. Сіманава, «Раскінулася мора шырока» У. Азарава, У. Вішнеўскага і А. Крона (1946, рэж. В. Пацехін).

З іншых пастановак : «Прымакі» Я. Купалы (1945), «Хто смяецца апошнім» К. Крапівы (1945, рэж. Л. Рахленка), «» А. Астроўскага (1945, рэж. М. Кавязін), «Вясельнае падарожжа»  (1946, рэж. А. Дашкоўскі).

У тэатры працавалі акцёры : Л. Гамуліна, Ю. Гальперына, А. Даніловіч, А. Дашкоўскі, Дз. Давыдаў, Л. Даноўская, М. Кавязіна, Г. Лаўроў, С. Лук’яна, Ю. Сурыкаў, М. Цурбакоў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тэатры Мазыра
Катэгорыя:Гісторыя Мазыра
Катэгорыя:1938 год у Мазыры
Буасье

**Буасье** () — французскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Гастон Буасье (1823—1908) — французскі гісторык.
* П’ер Эдмон Буасье (1810—1885) — швейцарскі батанік, падарожнік і матэматык.
Рынхаспарыёз збожжавых

**Рынхаспарыёз збожжавых**, **Аблямаваная плямістасць** — грыбковае захворванне збожжавых і некаторых траў, якое выклікаецца грыбком віду . Сустракаецца на ячмені, жыце, трыцікале, пшаніцы, пырніку паўзучым, цімафееўцы лугавой, райграсе, калясянцы безасцюковым, купкоўцы зборнай і іншых.

## Сімптомы і шкода 
Часцей за ўсё авальныя плямы памерам да 2 см з’яўляюцца на похвах і ліставых пласцінках, радзей на каласах. Гэтыя плямы спачатку сіне-зялёныя, затым жоўтыя з карычневай аблямоўкай. У залежнасці ад заражанай расліны гэтыя плямы могуць адрознівацца; на жыце і трыцікале яны лінзападобныя або ромбападобныя светла-карычневага колеру, а на ячмені вельмі выразныя і маюць вакол сябе хларатычнае кольца.

## Прафілактыка і барацьба 
Агратэхнічныя метады прафілактыкі рынхаспарыёзу ўключаюць:

* адмова ад вырошчвання раслін з кароткай саломкай на карысць раслін з нармальнай даўжынёй саломкі,
* стараннае ўзворванне .

Барацьба з рынхаспарыёзам прадугледжвае заворванне пажніўных рэшткаў і самасеваў збожжавых культур, перапынак у вырошчванні менш устойлівых відаў, пратручванне і апырскванне збожжа да канца фазы кушчэння.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Пересыпкин В. Ф. Болезни зерновых культур. — М., 1979
* Драпатый Н. А. Ринхоспориоз ячменя. — Защита растений. 1973, № 12
* Справочник по защите сельскохозяйственных растений от вредителей, болезней и сорняков. — 2 изд. — Мн., 1983

Катэгорыя:Грыбковыя захворванні раслін
Катэгорыя:Захворванні збожжавых
Глеб Юр’евіч Пронскі

**Глеб Юр’евіч Пронскі** (? — ) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
У 1501 годзе намеснік астрынскі, у 1504 годзе намеснік бабруйскі, у 1508 годзе намеснік мейшагольскі. У 1504 годзе ўзначальваў пасольства вялікага князя літоўскага Аляксандра ў Арду. У 1513 годзе загінуў у бітве з татарамі пад Мінскам.

## Сям’я 
З княжацкага роду Пронскіх, сын Юрыя Фёдаравіча і княжны Саламярэцкай. Меў сыноў Андрэя і Сямёна.

## Літаратура 
* 

Глеб Юр'евіч
Дапасаванне

**Дапасава́нне** ў беларускай мове — від сінтаксічнай сувязі, пры якой залежны кампанент мае тыя самыя граматычныя формы (род, лік, склон, асоба), што і галоўны.

## Агульная характарыстыка 
Граматычным сродкам афармлення сувязі пры дапасаванні выступаюць канчаткі. Пры дапасаванні ўзнікаюць азначальныя адносіны, адпаведна пры змене формы галоўная кампанента змяняецца форма залежнага. Дапасуюцца прыметнікі (*драўляная лыжка, новы горад*), дзеепрыметнікі (*скошаны луг, напісанае сачыненне*), парадкавыя лічэбнікі (*першы год, дзявяты нумар*), займеннікі (*свой абавязак, наша вуліца*). У сказе дапасуецца назоўнік, які выступае прыдаткам паяснёнага слова (*дуб-велікан, рака Прыпяць*).

## Тыпы 
Адрозніваюць поўнае дапасаванне (залежны кампанент дапасуецца да галоўнага ва ўсіх магчымых формах) і няпоўнае дапасаванне (толькі ў некаторых: *з прафесарам Пятроўскай*).

## Гл. таксама 
* Кіраванне
* Прымыканне

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Сінтаксіс
Васіль Данілавіч Данілюк

**Васіль Данілавіч Данілюк** ( — ?) — народны казачнік з в. Плянты, цяпер Кобрынскага раёна. Імправізаваў у межах традыцыі, не парушаючы яе. Ад яго запісаны 3 розныя варыянты тэмы «Ванька і чэрці», якія ўспрымаюцца як 3 розныя казкі. Яго казка «Салдат па загадзе цара шые боты на цэлы полк» увайшла ў том на нямецкай мове «Беларускія народныя казкі» (Берлін, 1966).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Казачнікі Беларусі
Дапаўненне (сінтаксіс)

**Дапаўне́нне** ў беларускай мове — даданы член сказа, які абазначае аб’ект дзеяння ці праяўлення прыметы і паясняе выказнік ці іншыя члены сказа. Выражаецца назоўнікамі і займеннікамі ва ўскосных склонах, субстантываванымі часцінамі мовы, якія набываюць аб’ектнае значэнне, сінтаксічна непадзельнымі словазлучэннямі і сказамі.

## Віды 
Адрозніваюць прамое і ўскоснае дапаўненне.

Прамое дапаўненне выражаецца назоўнікам ці займеннікам у вінавальным склоне без прыназоўніка, які адносіцца да пераходных дзеясловаў: *Асыпае **пялёсткі** бялюткі сад* (П. Прыходзька); *Снег **усё** засыпаў густа, ахінуў, нібыта хусткай* (К. Буйло). Прамым лічыцца таксама дапаўненне, якое стаіць у родным склоне без прыназоўніка і мае значэнне:
* часткі аб’екта: *папрасіць чаю*;
* часовага карыстання аб’екта: *пазычыць солі*;
* аб’екта пры пераходных дзеясловах з адмоўем *не*: *не знаходзіць прытулку*.

Ускосныя дапаўненні выражаюцца формамі вінавальнага склону з прыназоўнікамі, формамі іншых ускосных склонаў без прыназоўнікаў ці з прыназоўнікамі і маюць значэнне ўскоснага аб’екта: *Вячэрні бор прапах **жывіцай** і выспелымі **верасамі*** (А. Грачанікаў); *Восень захінула **ў хмары** неба* (П. Прануза).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Члены сказа
Юлія Мінюк

**Юлія Мінюк** (нар. ) — беларуская валейбалістка. Майстар спорту Беларусь. Выступала за зборныя Беларусі.

## Біяграфія 
У чэрвені 2018 года перайшла з «Прыбужжа» у італьянскі «Брэшыа».

Бронзавы прызёр юніёрскага (U-17) ЧЕ-2017 і ўдзельніца юніёрскага мундыяля.

## Спасылкі 
* Минюк Юлия
* Yuliya Miniuk 
* CМИ о нас: Юлия Минюк рассказала СТВ и «Прессболу» о сезоне в Италии

Катэгорыя:Валейбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па валейболе
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Ігракі «Міленіума» Брэшыя
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па валейболе U-18
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па валейболе U-19
Мінюк

**Мінюк** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Сцяпан Андрэевіч Мінюк (нар. 1948) — беларускі матэматык, доктар фізіка-матэматычных навук (1994, Даследаванне некаторых матэматычных мадэляў дынамічных сістэм), прафесар (1994).
* Юлія Мінюк (нар. ) — беларуская валейбалістка. Майстар спорту Беларусь. Выступала за зборныя Беларусі.
Дарасінская кераміка

**Дарасі́нская кераміка** — ганчарныя вырабы майстроў з вёскі Дарасіно Любанскага раёна. Промысел вядомы з XVIII стагоддзя, росквіту дасягнуў у канцы XIX — першай палове XX стагоддзя. Выраблялі кухонны, сталовы, тарны посуд з гліны светлага ці шэра-чорнага колеру, глазуравалі празрыстай ці зялёнай палівай. Формы вырабаў светлага ці светла-чырвонага колеру ўпрыгожвалі прамымі і хвалістымі выціснутымі ці ангобнымі паяскамі. Бытаваў таксама тэракотавы і чорназадымлены посуд.

У 1930—1940-я гг. працавала ганчарная арцель, пазней — ганчарны цэх (майстры М. Прышчэпа, Ф. Філіпеня, В. Юхневіч). Промысел існаваў да 1980-х гг. Традыцыі дарасінскай керамікі прадаўжаюць развіваць майстры ганчарнай майстэрні пры раённым Цэнтры культуры г. Любань.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дарасіно
Катэгорыя:Культура Любанскага раёна
Рэнейскі

**Рэне́йскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анатоль Іосіфавіч Рэнейскі (нар. 1968) — беларускі вясляр на каноэ.
* Віктар Іосіфавіч Рэнейскі (нар. 1967) — беларускі і малдаўскі вясляр на каноэ, трэнер.
Гаўрыла Дарафееў

**Гаўрыла Дарафееў** — ліцейшчык XVII стагоддзя з Полацка. У 1646 годзе для Петрапаўлаўскай і Барысаглебскай цэркваў Пскова адліў звон, аздоблены арнаментамі і сцэнамі з Евангелля.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ліцейшчыкі Беларусі
Катэгорыя:Постаці Полацка
Катэгорыя:Постаці XVII стагоддзя
Віктар Іосіфавіч Рэнейскі

{{Спартсмен
|пол=мужчынскі
|медалі=

{
{ style="background: transparent"

}
}}

**Ві́ктар Іо́сіфавіч Рэне́йскі** (нар. , ) — беларускі і малдаўскі вясляр на каноэ, трэнер. Двухразовы чэмпіён Алімпійскіх гульняў, васьміразовы чэмпіён свету, ганаровы грамадзянін Бабруйска.

## Біяграфія 
У 1986—1991 гадах 14 разоў станавіўся чэмпіёнам СССР. У 1985 годзе стаў двухразовым чэмпіёнам свету сярод юніёраў. У 1986 годзе стаў сярэбраным прызёрам на чэмпіянаце свету ў Манрэалі на каноэ-двойцы на дыстанцыі 500 м. У 1988 годзе на Алімпійскіх гульнях у Сеуле выйграў два залатыя медалі на каноэ-двойцы ў пары з Мікалаем Жураўскім на дыстанцыях 500 і 1000 м. У 1989—1991 гадах 8 разоў перамагаў і па адным разе здабываў сярэбраны і бронзавы медалі на чэмпіянатах свету на розных дыстанцыях.

У 1992 годзе Рэнейскі і Жураўскі не змаглі прайсці адбор у Аб’яднаную каманду на Алімпійскія гульні ў Барселоне. Пасля гэтага Рэнейскі стаў выступаць за Беларусь, а Жураўскі — за Румынію. У 1994 годзе Мікалай Жураўскі вярнуўся ў Малдову і ўгаварыў Віктара Рэнейскага выступаць за малдаўскую зборную. У 1995 годзе яны сталі сярэбранымі прызёрамі чэмпіяната свету ў Дуйсбургу на дыстанцыі 500 м, а ў 1996 годзе выйгралі сярэбраны медаль Алімпійскіх гульняў у Атланце ў той жа самай дысцыпліне.

У 1999—2002 гадах працаваў трэнерам у Харватыі, пасля стаў начальнікам нацыянальнай каманды Беларусі. З лістапада 2015 года галоўны трэнер нацыянальнай зборнай Малдовы па веславанні на байдарках і каноэ.

У 1990 годзе скончыў Беларускі інстытут фізічнай культуры.

## Узнагароды 
* Ганаровы грамадзянін Бабруйска (1988)
* Ордэн Дружбы народаў (1988)
* Заслужаны майстар спорту СССР (1989)
*  (1996)

## Зноскі 
## Літаратура 
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Спартсмены паводле алфавіта
Катэгорыя:Спартсмены СССР
Катэгорыя:Спартсмены Беларусі
Катэгорыя:Спартсмены Малдовы
Катэгорыя:Весляры на байдарках і каноэ СССР
Катэгорыя:Весляры на байдарках і каноэ Беларусі
Катэгорыя:Весляры на байдарках і каноэ Малдовы
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па веславанні на байдарках і каноэ
Катэгорыя:Чэмпіёны СССР па веславанні на байдарках і каноэ
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па веславанні на байдарках і каноэ
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад СССР
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1988 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1996 года
Катэгорыя:Весляры на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 1988 года
Катэгорыя:Весляры на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 1996 года
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Дружбы народаў
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Бабруйска
Катэгорыя:Выпускнікі БДУФК
Хуан Ібарола

**Хуан Ібарола Аруэта** (; ) — падпалкоўнік Народнай арміі Іспанскай Рэспублікі, удзельнік Рыфскай вайны і грамадзянскай вайны ў Іспаніі.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Таледскай пяхотнай акадэміі, дзе стаў таварышам Франсіска Галана. Удзельнічаў у Рыфскай вайне. Пазней уступіў у грамадзянскую гвардыю, даслужыўшыся да капітана.

Восенню 1936 года, у час грамадзянскай вайны, далучыўся да арміі Эўзкадзі, створанай баскскім часовым урадам. Прымаў удзел у бітве за Вільярэал на чале адной з калон. Пазней быў прызначаны камандзірам адной з дывізій I армейскага корпуса Эўзкадзі. Удзельнічаў у баях у Біскаі і бітве пры Сантандэры. Падчас Астурыйскай кампаніі камандаваў 50-й дывізіяй. Таксама браў удзел у бітве пры Эль-Мазука.

Далей камандаваў дывізіяй са складу XIV партызанскага корпуса, потым узначаліў XXII армейскі корпус. Адзначыўся ў ходзе ўзяцця Тэруэля.

У пачатку 1939 года камандаваў рэспубліканскімі войскамі ў Вальсекільскай наступальнай аперацыі. У канцы вайны падтрымаў пераварот палкоўніка Касада супраць урада Хуана Негрына. Часова прыняў на сябе камандаванне XXII армейскім корпусам.  

У канцы вайны арыштаваны франкістамі. Спачатку ўтрымліваўся ў канцэнтрацыйным лагеры Лос-Альмендрас, а потым пераведзены ў Альбатэру. Пасля апынуўся ў зняволенні ў сталічным замку Санта-Барбара. Ваенна-палявым судом прысуджаны да смяротнага пакарання, але прысуд замянілі 30 гадамі зняволення. Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны выйшаў на волю і вярнуўся на малую радзіму.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі (рэспубліканцы)
Катэгорыя:Ваенныя Іспаніі
Катэгорыя:Падпалкоўнікі
Тафрагенез

**Тафрагене́з** — працэс утварэння буйных грабенаў і ўпадзін ва ўмовах расцяжэння зямной кары.

Адбываецца на заключнай стадыі развіцця складкавых горных утварэнняў (тафрагенная стадыя). Тафрагенезу ўласціва ўтварэнне доўгіх і вузкіх грабенаў, запоўненых абломкавымі пародамі і выліваннямі базальтаў уздоўж парываў, якія абмяжоўваюць грабены.

Тэрмін прапанаваны ў 1924 годзе нямецкім геолагам Э. Крэнкелем. Абазначае таксама працэс утварэння глыбокіх упадзін з патончанай кансалідаванай зямной карой і магутным асадкавым чахлом.

Некаторыя аўтары (Şengör A. M. C., 1995) лічаць тэрміны тафрагенез і рыфтагенез тоеснымі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* Тафрогенез, тафрогенезис // Мала гірнича енциклопедія : у 3 т. / за ред. В. С. Білецького. — Д.: Східний видавничий дім, 2013. — Т. 3 : С — Я. — С. 247. — 644 с. — ISBN 978-966-317-156-2.
* *Летавин А. И.* Тафрогенный комплекс молодой платформы юга СССР : (Тектоника, формации и нефтегазоносность). — Москва : Наука, 1978. — 148 с., 1 л. ил. : ил.; 21 см.
* *Борукаев Ч. Б.* Словарь-правочник по современной тектонической терми­нологии / РАН. Сиб. отд-ние. Объед. ин-т геологии, геофизики и минералогии. — Новосибирск: Изд-во СО РАН, НИЦ ОИГГМ, 1999. (Тр. ОИГГМ СО РАН; Вып. 840). — С. 24. — 69 с.

## Спасылкі 
* Тафрогенез // Усерасійскі навукова-даследчы геалагічны інстытут імя А. П. Карпінскага
* Тафрогенез // Словарь тектонических терминов  на сайце геолага-геаграфічнага факультэта Томскага дзяржаўнага ўніверсітэта

Катэгорыя:Тэктоніка
Gaucho

**Gaucho** **Light Airborne General Employment Vehicle** (VLEGA) — ваенная машына, распрацаваная Аргенцінай і Бразіліяй у 2000-х гадах.

## Гісторыя 
Распрацоўка пачалася ў красавіку 2004 года, калі інжынеры аргенцінскай і бразільскай армій сустрэліся ў Рыа-дэ-Жанэйра і вызначылі характарыстыкі, якім павінен быў адпавядаць будучы аўтамабіль.

65% дэталяў павінны былі паступаць з Аргенціны. Бразілія адказвала за забяспечэнне трансмісіяй і рухавіком

У маі 2006 года запушчана вытворчасць. Першая папярэдняя серыя з чатырох аўтамабіляў была завершана ў 2007 годзе.

У чэрвені 2005 года бразільскі бок пакінуў праект, так як пасля выпрабаванняў высветлілася, што распрацоўка мае шматлікія дэфекты. У 2017 годзе праект быў канчаткова згорнуты.

## Апісанне 
Gaucho прадстаўлены ў медыцынскай і разведвальнай версіях. Апошняя абсталёўвалася радарам Rasit і камплектам броні супраць агню з лёгкага ўзбраення.

* **Рухавік:** MWM 4-цыліндравы дызельны.
** **Магутнасць:** 130 HP (пры 3600 аб/хвіл)
** **Крутоўны момант:** 339 Нм (пры 1800 аб/хвіл)
** **Рабочы аб’ём:** 2800 см³
* **Аўтаномнасць:** 500 км (мінімум)
* **Памеры:** 4,14 м х 2,16 м х 1,67 м
* **Тормазы:** дыскавыя на ўсіх 4 колах
* **Шыны:** 33 x 12,5 R 15
* **Блакаванне дыферэнцыяла:** механічнае, на заднім дыферэнцыяле
* **Узбраенне:** кулямёт калібра 7,62 мм або 12,7 мм
* Незалежная **падвеска** на 4 колах
* **Цяга:** 4×4 высокая / 4×4 нізкая і 4×2
* **Максімальная хуткасць:** 120 км/г
* **Падоўжны ўздым:** 60% (31-ы)
* **Бакавы ўздым:** 40% (22º)
* **Брод:** максімум 70 см
* **Вертыкальная перашкода:** максімум 35 см
* **Маса пустога:** 2100 кг
* **Нагрузка:** максімум 500 кг

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Website of the Argentine Army — news about the «Gaucho» project 
* VLEGA Gaucho — Taringa!  
* Argentina cede a Uruguay un VLEGA «Gaúcho», lo que podría … 
* Gaúcho no sítio do Exército Brasileiro 
* Nova imagem do Gaúcho, o futuro «Fast Attack Vehicle» do Exército Brasileiro no Blog do Vader 

Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Закон Тафта—Хартлі

**Зако́н Та́фта—Ха́ртлі** (, афіцыйная назва ) — федэральны закон аб рэгуляванні працоўных адносін у краіне, прыняты Кангрэсам ЗША 23 чэрвеня 1947 года. Названы ад імя сенатара Р. А. Тафта і члена Палаты Прадстаўнікоў Ф. Хартлі, якія ўзначальвалі працу па падрыхтоўцы закона.

Закон Тафта—Хартлі быў скіраваны супраць папярэдняга і незбалансаванага працоўнага заканадаўства «новага курсу» (закон Вагнера ад 5 ліпеня 1935 года), якое абмяжоўвала толькі інтарэсы наймальнікаў. Закон абмяжоўваў правы работнікаў і прафсаюзаў:
* забарона прафсаюзам уносіць у калектыўны дагавор пункт пра «закрыты цэх»;
* забарона забастовак дзяржаўных служачых;
* паведамленне наймальніку рабочымі пра забастоўку за 30 дзён да яе пачатку;
* наданне заканадаўчым сходам штатаў забараняць прафсаюзныя гарантыі, дазволеныя федэральнымі законамі;
* рэгулярныя справаздачы прафсаюзаў міністру працы пра ўсе свае справы;
* пісьмовыя паказанні пад прысягай аб непрыналежнасці прафсаюзных функцыянераў да Камуністычнай партыі ЗША.

У 1959 годзе быў прыняты дадатковы закон Лэндграма—Грыфіна, а ў 1970 годзе дапаўненні да яго.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* McCann, Irving G. *Why the Taft-Hartley Law?* New York: tional Committee to Uphold Constitutional Government|Committee for Constitutional Government, 1950.
* Millis, Harry A. and Brown, Emily Clark. *From the Wagner Act to Taft-Hartley: A Study of National Labor Policy and Labor Relations*. Chicago: University of Chicago Press, 1950.

Катэгорыя:Працоўнае права
Катэгорыя:Крыніцы права ЗША
Катэгорыя:Антыкамунізм у ЗША
Тураўскія саркафагі

» Тураўскага краязнаўчага музея]]
**Тураўскія саркафагі** — некалькі шыферных саркафагаў, выяўленых у Тураве Гомельскай вобласці.

Яшчэ ў 1909 г. пры капанні магіл на Барысаглебскіх могілках быў знойдзены вялікі саркафаг са светла-чырвонага шыферу, які складаўся з шасці пліт. Унутры саркафага знаходзіўся касцяк, рэшткі тканіны з узорамі вышыўкі, залотныя ніткі. Пахаванне ў шыферным саркафагу і рэшткі залататканага строю дазволілі сцвярджаць, што гэта пахаванне князя або епіскапа.

Пахаванні ў саркафагах, складзеных з гладкіх шыферных пліт (лупняку), былі выяўлены ў 1962—1963 гг. у Тураве падчас раскопак храма 2-й паловы ХІІ ст. Пахаванні знаходзіліся ў паўднёва-заходнім і паўночна-заходнім кутах асноўнага памяшкання храма, а таксама ў паўднёва-заходнім куце нартэкса.

У 1992 г. археолагамі пад кіраўніцтвам П. Ф. Лысенкі выяўлена яшчэ тры пахаванні, размешчаныя каля паўднёвага фасада тураўскага храма. Адно з іх знаходзілася ў шыферным саркафагу, пліты якога былі моцна дэфармаваныя, другое — у дубовай калодзе, перакрытай плітой з лупняку, трэцяе — у шыферным саркафагу.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Саркафагі
Катэгорыя:Гісторыя Турава
Рытысма

**Рытысма** (*Rhytisma*) — род грыбоў сямейства . Налічваецца каля 18 відаў, якія паразітычна жывуць на лісці лісцевых дрэў.

## Апісанне 
Міцэлій разгалінаваны, септаваны. Пладовыя целы (апатэцыі) лінейныя, радзей акруглыя, групавыя або адзіночныя на чорнай строме. Сумкі булавападобныя. Сумкаспоры аднаклетачныя, бясколерныя. У цыкле развіцця адзначана канідыяльная стадыя грыба з роду .

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Распаўсюджанне 
Пашыраны пераважна ва ўмераным поясе зямнога шара.

## Значэнне 
 з’яўляецца ўзбуджальнікам чорнай плямістасці лісця клёну.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Аскаміцэты
Катэгорыя:Роды грыбоў
Партызанская група «Арлы»

**Партызанская група «Арлы»** (*спецгрупа НКДБ*) — савецкае партызанскае падраздзяленне, якое дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Ганцавіцкага, Лагішынскага, Лунінецкага раёнаў у 1943-1944 гадах. Камандзір — Дз. М. Сакалінскі.

## Гісторыя 
12 снежня 1943 года група была перапраўлена ў тыл ворага. Група праводзіла дыверсійную дзейнасць: байцы пусцілі пад адхон 10 эшалонаў, разбілі 73 вагоны і платформы, знішчылі 14 аўтамабіляў, узарвалі 5 мастоў на аўтадарогах. У баях і засадах было знішчана больш за 500 нямецкіх салдат і афіцэраў. У красавіку 1944 года ўдзельнічала ў разлажэнні хатыніцкага паліцэйскага гарнізона. Група праводзіла збор звестак аб месцах дыслакацыі, колькасці, узбраенні гарнізонаў і апорных пунктаў праціўніка, выяўляла склады з боепрыпасамі. 12 ліпеня 1944 года група злучылася з часцямі Чырвонай Арміі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Старажытны Тураў (экспазіцыя)

**«Старажытны Тураў»** — гісторыка-археалагічная экспазіцыя Тураўскага краязнаўчага музея, размешчаная ў паўночнай частцы горада на беразе ракі Прыпяць і пратокі Струмень. Створана на гарадзішчы старажытнага горада Турава. Гэта трэці ў Беларусі праект музеефікацыі сакральных помнікаў архітэктурнай археалогіі пасля каўпака над цэрквамі на Старым замку ў Гродне і музея гісторыі архітэктуры Сафійскага сабора ў Полацку. Царква ўжо была вядомая па даследаваннях М. К. Каргера ў 1962—1963 гадах.

Да 1000-годдзя Тураўскай епархіі і 1025-годдзя старажытнага Турава было прымеркавана поўнае адкрыццё рэштак храма ХII стагоддзя са стварэннем філіяла музея. У 2005 годзе былі праведзены раскопкі пад кіраўніцтвам П. Ф. Лысенкі для поўнага раскрыцця захаваных аб’ёмаў помніка. Будаўніцтва будынка музейнай экспазіцыі пачалося ў 2005 годзе. Будаўніча-мантажныя працы вяліся Жыткавіцкім МПМК-97.

Павільён выкананы ў выглядзе аднапралётнага збудавання шатровага тыпу з беспаддашкавым пакрыццём. Даўжыня павільёна складае 42 м, шырыня — 32 м, вышыня ў каньку — 12,58 м. Памеры збудавання музейнай экспазіцыі вызначылі габарыты падмуркаў храма XII стагоддзя.

Канструктыўная схема будынка — 3-шарнірная арка з вугалковага пракатнага профіля. Трохшарнірныя аркі перакрыцця ўтвараюцца дзвюма фермамі з паралельнымі паясамі. Для павелічэння ёмістасці будынка вышыня падлогі прынята ніжэй за пяты арак на 1,2 і 0,7 м. Для падмуркаў выкананы буранабіўныя палі з ростверкам з маналітнага жалезабетону. Сцены павільёна выкананы са зборных сэндвіч-панэляў з негаручым уцяпляльнікам з мінеральнай ваты. Падлога выслана жвірова-цэментавай пліткай па рабрыста-жалезабетонных плітах. У тарцах павільёна вялікія вітражы ў рамах з алюмініевага профілю.

У павільёне запраектаваны экспазіцыйная зала, памяшканне персанала, білетная каса і тэхнічныя памяшканні. Экспазіцыйная зала разбіта на ячэйкі (6x3) м для размяшчэння экспанатаў музея.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Музеі Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Культура Турава
Катэгорыя:Гісторыя Турава
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Турава
Катэгорыя:З’явіліся ў 2005 годзе
Катэгорыя:2005 год у Беларусі
Катэгорыя:Палессепраект
Рэбуцыя

**Рэбуцыя** (*Rebutia*) — род кактусаў, які ўключае ў сябе да 41 віда. Арэал — Балівія, Перу і Аргенціна. Род названы ў гонар П’ера Рэбю, французскага кактусіста.

## Апісанне 
Маленькія шарападобныя кактусы, зверху прыплясканыя, з шматлікімі бугаркамі і калючкамі:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## У культуры 
Большасць рэбуцый, а таксама расліны, якія раней апісваліся ў складзе родаў *Aylostera* і *Mediolobivia*, дзякуючы непераборлівасці, малому памеру і лёгкасці цвіцення з’яўляюцца вельмі папулярнымі пакаёвымі раслінамі. Горныя віды, што раней належалі да родаў *Reicheocactus*, *Weingartia* і *Sulcorebutia*, больш цяжкія ў пакаёвай культуры. Улетку рэбуцыі можна прыкапаць у гаршках у садзе, але варта сачыць за ўзроўнем інсаляцыі, каб не дапускаць сонечных апёкаў. Рэбуцыі могуць доўга існаваць без перасадкі ў даволі бедным субстраце.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Кактусы роду Rebutia, Sulcorebutia, Lobivia, Echinopsis

Катэгорыя:Таксоны раслін, названыя ў гонар людзей
Катэгорыя:Кактусавыя
Аўстралійскі федэральны ўніверсітэт

**Аўстралійскі федэральны ўніверсітэт** () — аўстралійская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, сядзіба якой месціцца ў горадзе Баларат у штаце Вікторыя.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт з'яўляецца двухсектарнай установай, якая забяспечвае як вышэйшую, так і прафесійна-тэхнічную адукацыю. Ён прапануе навучальныя праграмы, у тым ліку ў галіне аховы здароўя, адукацыі, інфарматыкі, тэхнікі і розных іншых галінах гаспадаркі, мастацтва і навукі. Ён таксама прапануе курсы тэхнічнай і дадатковай адукацыі ў розных галінах, а таксама ступень доктара філасофіі. Універсітэт мае некалькі кампусаў у Балараце і ваколіцах, у тым ліку стары кампус школы горнай справы, які адметны сваімі будынкамі з чырвонай цэглы.

## Структура 
* Інстытут адукацыі, мастацтва і грамадства
* Інстытут здароўя і дабрабыту
* Інстытут інавацый, прыродазнаўчых навук і ўстойлівага развіцця
* Школа тэхнічнай і дадатковай адукацыі
* Глабальная прафесійная школа
* Вышэйшая даследчая школа

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты Аўстраліі
Тахеаметрычная здымка

**Тахеаметры́чная зды́мка** — від тапаграфічнай здымкі мясцовасці з выкарыстаннем тахеометра.
 Leica TC1100]]
Пры тахеаметрычнай здымцы вымяраюцца гарызантальныя і вертыкальныя вуглы і перавышэнне здымачнага пункта (пікета) адносна здымачнай станцыі. Планава-вышынным абгрунтаваннем здымкі з’яўляюцца пункты дзяржаўнай геадэзічнай сеткі, тахеаметрычныя і іншыя хады.

Паводле даных тахеаметрычнай здымкі складаюцца тапаграфічныя карты маштабаў 1:500—1:5000 і планы мясцовасці, на якіх гарызанталямі адлюстроўваецца рэльеф.

Выкарыстоўваецца тахеаметрычная здымка пры праектаванні дарог, трубаправодаў, каналаў, у будаўніцтве прамысловых, грамадзянскіх і іншых аб’ектаў, у геолагаразведцы. Яе выкарыстанне асабліва выгадна для здымкі вузкіх учаскаў мясцовасці пры трасіроўцы лінейных збудаванняў.

## Гл. таксама 
* Мензульная здымка

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* *Мирний В. В.* Тахеометрична зйомка // Мала гірнича енциклопедія : у 3 т. / за ред. В. С. Білецького. — Д.: Східний видавничий дім, 2013. — Т. 3 : С — Я. — С. 247. — 644 с. — ISBN 978-966-317-156-2.
* Курс инженерной геодезии : учеб.-метод. пособие для студентов строительных и транспортных специальностей БелГУТа. В 2 ч. Ч. II / Е. К. Атрошко [и др.]; М-во образования Респ. Беларусь, Белорус. гос. ун-т трансп. — Гомель : БелГУТ, 2011. — 187 с. — ISBN 978-985-468-756-8 , ISBN 978-985-468-862-6 (ч. II).

## Спасылкі 
* *Артамонова С. В.* Тахеометрическая съемка: методические указания / С. В. Артамонова. — Оренбург: ГОУ ОГУ, 2008. — 20 с.

Катэгорыя:Геадэзія
Катэгорыя:Тапаграфія
Сапралегніёз

**Сапралегніёз** — інфекцыйнае грыбковае захворванне, якое характарызуецца пашкоджваннем скуры, жабраў і плавальных плаўнікоў розных відаў прэснаводных рыб. Яно вядома з часоў пачатку развядзення рыбы ў штучных вадаёмах і прамысловым метадам.

## Узбуджальнік 
Узбуджальнікам з’яўляюцца ўмоўна патагенныя мікраарганізмы, якія адносяцца да родаў  і . Прымяняюць дэзінфекцыю спушчаных і ачышчаных вадаёмаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Основные болезни прудовых рыб. — М., 1972. — М., 1976, с. 147—149.

Катэгорыя:Паразітарныя захворванні
Катэгорыя:Захворванні рыб
Каларынхавыя

**Каларынхавыя** (*Callorhinchidae*) — сямейства храстковых рыб атрада хімерападобных.

## Апісанне 
Марскія, насяляюць кантынентальны і астраўны шэльфы і самыя верхнія зоны мацерыковага схіла Паўднёвага паўшар'я (ля берагоў Паўднёвай Амерыкі, Новай Зеландыі, Паўднёвай Аўстраліі, Паўднёвай Афрыкі).

Рыла мае падоўжаны, гнуткі, кручкападобны адростак. Вочы малыя. Каналы бакавой лініі закрытыя. Хваставы плаўнік блізкі да гетэрацэркальнага (верхняя лопасць развіта мацней), што робіць іх больш хуткімі плыўцамі ў параўнанні з глыбакаводнымі родзічамі.

Яйцавая капсула вялікая, грушападобная (звычайна 27 см у даўжыню і 13 см у шырыню) з шырокім рыфленым бакавым рабром.

Выкапнёвыя вядомы з юрскага перыяду. 3 сучасных віды належаць да рода *Callorhinchus*.

## Зноскі 
## Літаратура 
* *Nelson J. S., Grande T. C., Wilson M. V. H.* Fishes of the World. — 5th ed. — Hoboken: John Wiley & Sons, 2016. — 752 p. — ISBN 978-1-118-34233-6.

Катэгорыя:Хімерападобныя
Уладзімір Чопіч

**Уладзімір Чопіч** (; , Сень — , Масква) — югаслаўскі камуніст.

## Біяграфія 
Нарадзіліся ў горадзе Сень у сям’і саматужніка. Па заканчэнні гімназіі вучыўся на юрыдычным факультэце Заграбскага ўніверсітэта.

З пачаткам Першай сусветнай вайны быў прызваны на службу ў аўстра-венгерскую армію. У красавіку 1915 трапіў у рускі палон. У маі 1918 у Маскве ўступіў у югаслаўскую камгрупу пры РКП (б), у лістападзе 1918 быў камандзіраваны ў Югаславію.

Дзеяч Кампартыі Югаславіі, уваходзіў у яе ЦК, з’яўляўся арганізацыйным сакратаром партыі (1919—1921). Быў абраны ў скупшчыну ад КПЮ. Быў дэлегатам КПЮ на V Кангрэсе Камінтэрна.

У 1925 годзе эміграваў у СССР. Навучаўся ў Міжнароднай ленінскай школе.

У 1937—1938 гадах удзельнічаў у грамадзянскай вайне ў Іспаніі. Камандаваў 15-й інтэрбрыгадай імя Лінкальна.

У 1938 годзе вярнуўся ў СССР. Рэдагаваў выданне *Lenjinova dela*.

Расстраляны 19 красавіка 1938 года. Пасмяротна рэабілітаваны рашэннем воінскай калегіі Вярхоўнага Суда СССР 10 чэрвеня 1958 года

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Савецкая гістарычная энцыклапедыя
* *Платошкин Николай Николаевич*. «Гражданская война в Испании. 1936-1939 гг.», Москва, 2005. «ОЛМА-ПРЕСС», ISBN 5-224-04456-1.

Катэгорыя:Ваеннапалонныя Першай сусветнай вайны (Аўстра-Венгрыя)
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Расстраляныя ў РСФСР
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Байцы інтэрбрыгад
Суцэльнагаловыя

**Суцэльнагаловыя**, **злітначарапныя** (*Holocephali*) — падклас храстковых рыб.

## Апісанне 
Вядомы з позняга дэвону, разнастайнасць істотна скарацілася пасля пермскага перыяду. 

Даўжыня ад некалькіх сантыметраў да 2 м. Шкілет храстковы, часткова ўмацаваны за кошт абвапнавання. Верхняя сківіца поўнасцю зліваецца з чэрапам (адсюль назва), складаючы адзінае цэлае з мазгавой каробкай, што дазваляе драбіць цвёрдую ежу (малюскаў, крабаў, ігласкурых).

Скурнаая накрыўка прыкрывае 4 шчэлепныя шчыліны, утвараючы адну шчэлепную адтуліну; маецца 5 шчэлепных дуг. Зубы (без эмалі) у выглядзе некалькіх жавальных пласцін. Скура голая; у выкапнёвых форм на целе могуць быць зубчыкі і пласцінкі. 

Сэрца з артэрыяльным конусам. Пырскальца, страўнік, клаака і плавальны пузыр адсутнічаюць. Маюцца асобныя анальная і мочапалавая адтуліны.

Выдзяляюць 2 надатрады. Да *Paraselachimorpha* адносіцца 6 вымерлых атрадаў, да *Holocephalimorpha* — 7 атрадаў, з якіх да сучасных належаць хімерападобныя.

## Зноскі 
## Літаратура 
* *Nelson J. S., Grande T. C., Wilson M. V. H.* Fishes of the World. — 5th ed. — Hoboken: John Wiley & Sons, 2016. — 752 p. — ISBN 978-1-118-34233-6.

Катэгорыя:Храстковыя рыбы
Рынахімеравыя

**Рынахімеравыя**, **насатыя хімеры** (*Rhinochimaeridae*) — сямейства храстковых рыб атрада хімерападобных.

## Апісанне 
Глыбакаводныя марскія рыбы, насяляюць кантынентальныя і астраўныя схілы Атлантычнага, Індыйскага і Ціхага акіянаў. Сустракаюца пераважна на глыбіні 685—2000 метраў.

Рыла доўгае, мясістае і завостранае. Каналы бакавой лініі ў выглядзе адкрытых жалабкоў. Хвост заканчваецца доўгім рычагом-ніткай, што дапамагае ў манеўраванні на глыбіне. Анальны плаўнік аддзелены ад хваставога або злучаны з ім.

Яйцавая капсула грушападобная (15 см у даўжыню, 6 см у шырыню), з рыфленым бакавым рабром.

Выкапнёвыя вядомы з юрскага перыяду. 3 сучасных роды аб’ядноўваюць каля 8 відаў.

## Зноскі 
## Літаратура 
* *Nelson J. S., Grande T. C., Wilson M. V. H.* Fishes of the World. — 5th ed. — Hoboken: John Wiley & Sons, 2016. — 752 p. — ISBN 978-1-118-34233-6.

Катэгорыя:Хімерападобныя
Хімеравыя

**Хімеравыя** (*Chimaeridae*) — сямейства марскіх храстковых рыб атрада хімерападобных. Сустракаюцца ў Атлантычным і Ціхім акіянах.

## Апісанне 
Рыла (рострум) кароткае, мясістае, закругленае. Максімальная даўжыня складае каля 1,5 м у *Chimaera lignaria*, якая меркавана з’яўляецца самай буйнай хімерай. Каналы бакавой лніі маюць выгляд адкрытых жалабкоў. Каналы, размешчаныя на рыле, расшыраныя. Хваставы плаўнік доўгі, з ніцепадобным завяршэннем. Яйцавая капсула адносна невялікая (17 см у даўжыню, 2,5 см у шырыню), верацёнападобная, з кілем.

Маецца звязаная са спінным шыпом ядавітая залоза. Яд яе небяспечны для чалавека.

## Пашырэнне 
Выкапнёвыя вядомы з мелавога перыяду. 2 сучасных роды налічваюць каля 30 відаў. Насельнікі марскіх вод ва ўмерана цёплай і барэальнай кліматычных зонах. Большасць відаў сустракаецца ў заходняй частцы Ціхага акіяна ля берагоў Японіі і Новай Зеландыі.

## Зноскі 
## Літаратура 
* *Nelson J. S., Grande T. C., Wilson M. V. H.* Fishes of the World. — 5th ed. — Hoboken: John Wiley & Sons, 2016. — 752 p. — ISBN 978-1-118-34233-6.

Катэгорыя:Хімерападобныя
Хуан Куадрада

**Хуан Гільерма Куадрада** (; нар. 26 мая 1988, Некаклі, Калумбія) — калумбійскі футбаліст, паўабаронца італьянскага клуба «Інтэрнацыянале» і нацыянальнай зборнай Калумбіі.

## Кар’ера 
### Клубная 
Выхаванец юнацкіх каманд футбольных клубаў «Атлетыка Ураба» і «Індэпенд’ентэ».

У дарослым футболе дэбютаваў у 2008 годзе выступамі за каманду клуба «Індэпенд’ентэ», у якой правёў два сезоны, прыняўшы ўдзел у 30 матчах чэмпіянату. Сваёй гульнёй за гэту каманду прыцягнуў увагу прадстаўнікоў трэнерскага штаба клуба «Удынезэ», да складу якога далучыўся ў 2009 годзе. Правёў сезон у складзе клуба «Лечэ», пасля чаго прыяднаўся да складу «Фіярэнціны». 2 лютага 2015 года англійскі клуб «Чэлсі» абвясціў аб падпісанні кантракту з паўабаронцам «Фіярэнціны» на чатыры з паловай гады. За калумбійскага іграка англічане выклалі 23,3 мільёну фунтаў стэрлінгаў, акрамя таго ў адваротным кірунку паводле дагаворы арэнды накіраваўся егіпецкі футбаліст Махамед Салах.

### Міжнародная 
У 2010 годзе дэбютаваў у афіцыйных матчах у складзе нацыянальнай зборнай Калумбіі.

## Дасягненні 
**«Чэлсі»**:
* Чэмпіён Англіі: 2015
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі: 2015

**«Ювентус»**:
* Чэмпіён Італіі: 2016, 2017, 2018, 2019, 2020
* Уладальнік Кубка Італіі: 2016, 2017, 2018, 2021
* Уладальнік Суперкубка Італіі: 2018, 2020

**«Інтэрнацыянале»**:
* Чэмпіён Італіі: 2024

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Статыстыка на Soccerway
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Футбалісты Калумбіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Калумбіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Удзінезэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Лечэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Фіярэнціна
Катэгорыя:Ігракі ФК Чэлсі
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэрнацыянале Мілан
Рафаэль Сантас Барэ

**Рафаэ́ль Са́нтас Барэ́** (; нар. ) — калумбійскі футбаліст, нападнік бразільскага клуба «Інтэрнасьянал» і нацыянальнай зборнай Калумбіі.

## Кар’ера 
### Клубная 
Пачаў сваю кар’еру ў клубе «Дэпартыва» з Калі. За першыя некалькі сезонаў згуляў толькі некалькі гульняў, але па-сапраўднаму выкрыў свой талент у сезоне 2015 года. У хуткім часе зацікавіў еўрапейскія клубы. У жніўні 2015 года ігрок склаў працоўны дагавор з мадрыдскім «Атлетыка», пасля чаго вярнуўся ў «Дэпартыва» ўжо на правах арэнды. 26 сакавіка 2016 года атрымаў траўму, з-за чаго прапусціў некалькі месяцаў, вярнуўшыся на поле 1 мая ў матчы супраць «Алянсы Петралеры». У жніўня пераехаў у арэнду, дзе гуляў у арэндзе ў іспанскім «Вільярэалі».

Гэтак і не згуляўшы за «Атлетыка», ігрок 7 жніўня 2017 года далучыўся да «Рывер Плейта». 23 лістапада 2019 года калумбіец адкрыў лік галам у фінале Кубка Лібертадорэс 2019 года, але гэта не ўтрымала аргенцінскі клуб ад паражэнні, якую ўчыніў бразільскі «Фламенгу». У 2020 годзе Барэ стаў найлепшым бамбардзірам чэмпіянату Аргенціны. У красавіку 2021 года ў матчы чэмпіянату ігрок учыніў покер, пацэліўшы чатыры мячы ў браму саперніка. Тым не менш, у ліпені Барэ стаў вольным агентам. Наступныя некалькі гадоў калумбіец гуляў у нямецкім «Айнтрахце», які на сезон 2023—2024 гадоў выправіў яго ў арэнду ў «Вердэр». У студзені 2024 года было абвешчана, што паўднёваамерыканец далучыцца да бразільскага «Інтэрнасьяналу». Паводле звестак, сума трансферу сягала 5,5 мільёнам еўра.

### Міжнародная 
Дэбютаваў у складзе нацыянальнай зборнай Калумбіі 6 верасня 2019 года ў таварыскім матчы супраць зборнай Бразіліі, замяніўшы на 83-й хвіліне Дувана Сапату.

## Дасягненні 
**«Дэпартыва»**:
* Чэмпіён Калумбіі: 2015-А

**«Рывер Плейт»**:
* Уладальнік Кубка Аргенціны: 2017, 2019
* Уладальнік Суперкубка Аргенціны: 2017, 2019
* Уладальнік Кубка Лібертадорэс: 2018
* Пераможца Рэкопы Паўднёвай Амерыкі: 2019

**«Айнтрахт»**:
* Пераможца Лігі Еўропы: 2022

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Футбалісты Калумбіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Калумбіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Дэпартыва Калі
Катэгорыя:Ігракі ФК Вільярэал
Катэгорыя:Ігракі ФК Рывер Плэйт
Катэгорыя:Ігракі ФК Айнтрахт Франкфурт
Катэгорыя:Ігракі ФК Вердэр
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэрнасьянал
Карлас Куэста

**Ка́рлас Куэ́ста** (; нар. ) — калумбійскі футбаліст, цэнтральны абаронца бельгійскага клуба «Генк» і нацыянальнай зборнай Калумбіі.

## Кар’ера 
### Клубная 
Выхаванец клуба «Атлетыка Насьяналь», у складзе якога дэбютаваў у чэмпіянаце Калумбіі ў матчы супраць «Альянсы Петралеры». Ігрок выйшаў у пачатковым складзе і адгуляў увесь матч. У 2016 годзе поруч з клубам стаў уладальнікам Кубка Лібертадорэс, але ў фінальных матчах супраць эквадорскага «Індэпенд’ентэ дэль Валье» не з'яўляўся. 5 ліпеня 2019 года бельгійскі клуб «Генк» абвясціў, аб складанні з Куэстам кантракту да чэрвеня 2024 года.

### Міжнародная 
Дэбютаваў у складзе нацыянальнай зборнай Калумбіі 9 верасня 2021 года ў адборачным матчы да чэмпіянату свету 2022 года супраць зборнай Чылі.

## Дасягненні 
**«Атлетыка Насьяналь»**:
* Чэмпіён Калумбіі: 2017-1
* Уладальнік Кубка Калумбіі: 2018
* Уладальнік Кубка Лібертадорэс: 2016

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Футбалісты Калумбіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Калумбіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Атлетыка Насьяналь
Катэгорыя:Ігракі ФК Генк