open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пералом Мантэджы

**Пералом Мантэджы** — гэта пералом у праксімальнай траціне  з вывіхам праксімальнай . Траўма названая ў гонар італьянскага хірурга .

## Прычыны 
Механізмы ўключаюць:

* Падзенне на працягнутую руку з перадплеччам у празмернай  (гіперпранацыйная траўма). Пераломы локцевай косці ў праксімальнай траціне з-за экстрэмальнай дыслакацыі. У залежнасці ад уплыву і сіл, якія дзейнічаюць у кожным кірунку, ступень паглынання энергіі вызначае характар траўмы, удзел галоўкі прамянёвай косці і магчымасць адкрытага пералому з парывам мяккіх тканак.
* Прамы ўдар па задняй частцы перадплеччаў. У гэтым кантэксце, ізаляваныя пераломы локцевай косці часцей за ўсё сустракаюцца пры абароне ад тупой траўмы, напрыклад, калі чалавек падчас абароны галавы закрываецца сагнутымі рукамі, адкрываючы іх пад удар палкі ці іншага прадмету.

## Дыягностыка 
### Класіфікацыя 
Існуе чатыры віды пераломаў Мантэджы (у залежнасці ад зрушэння галоўкі прамянёвай косці):

* I — (60 %) — пярэдні вывіх галоўкі прамянёвай косці
* II — (15 %) — задні або заднебакавы вывіх галоўкі прамянёвай косці.
* III — (20 %) — бакавы вывіх галоўкі плечавой косці
* IV — (5 %) — пярэдні вывіх галоўкі прамянёвай косці і пералом дыяфіза прамянёвай косці

Гэта класіфікацыя вядома як тыпы Бадо.

## Лячэнне 
Лячэнне пераломаў Мантэджы можа ажыццяўляцца кансерватыўна ў дзяцей з закрытай рэпазіцыяй (перавязка і ), але ў сувязі з высокай рызыкай зрушэння і наступнага няправільнага зрастання ў большасці выпадкаў прымяняецца адкрытая рэпазіцыя і .

Астэасінтэз (адкрытая рэпазіцыя і ўнутраная фіксацыя) локцевай косці лічыцца стандартам медыцынскай дапамогі ў дарослых.

## Прагноз 
У дзяцей вынікі своечасовага лячэння звычайна добрыя. Калі дыягностыка зацягваецца, патрабуецца рэканструктыўная аперацыя, больш верагодныя ўскладненні і прагноз горшы. У дарослых гаенне адбываецца павольней, і вынікі, як правіла, не такія выдатныя.

Ускладненнямі хірургічнага ўмяшальніцтва пры пераломах Мантэджы з’яўляюцца няправільнае зрастанне тканак пасля пашкоджання, параліч і пашкоджанне нерва, пашкоджанні цягліц, , , інфекцыі, , , трэск, дэфармацыі і хранічныя болі, звязаныя з хірургічным абсталяваннем, такім як штыфты, шрубы, пласціны. Некалькі аперацый можа спатрэбіцца для карэкцыі гэтага тыпу пералому, бо ён амаль заўсёды складаны і патрабуе кваліфікаванага хірурга-артапеда, прычым як правіла, спецыяліста, знаёмага з гэтым тыпам траўмы.

Катэгорыя:Пераломы касцей
Нафталі Маскілейсан

**Нафталі Маскілейсан** (20 лютага 1829, Радашковічы, Віленская губерня — 19 лістапада 1897, Мінск) — яўрэйскі паэт, аўтар артыкулаў па даследаванні Агады.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Радашковічах (цяпер Маладзечанскі раён, Мінская вобласць, Рэспубліка Беларусь) у сям’і рабіна і аўтара каментароў да Талмуда і Шулхан аруха *Абрагама Маскілейсана* (1788−1848, Мінск). У 1832 сям’я Маскілейсанаў перабралася ў Мінск. Публікаваўся ў перыядычных выданнях на старажытнаяўрэйскай мове — «» і «Хамеліц». Як добры стыліст ён зарэкамендаваў сябе зборнікам лістоў «Міхтабім ле-ламед» (1870). Плёнам дваццацігадовай працы з’яўляецца перавыданае ім у перапрацаваным і значна выпраўленым выглядзе вядомае сачыненне  «» (Варшава, 1878—1882). Падрыхтаваў да друку і апублікаваў рукапісы працы свайго бацькі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Паэты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Паэты XIX стагоддзя
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Яўрэйскія паэты
Мардэхай Цві Манэ

**Мардэхай Цві Манэ** (1859, Радашковічы, Віленская губерня — 1886, Радашковічы) — пісьменнік і паэт-лірык на іўрыце, мастак.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Радашковічах (цяпер Маладзечанскі раён, Мінская вобласць, Рэспубліка Беларусь) у сям’і беднага меламеда. Атрымаў традыцыйную яўрэйскую рэлігійную адукацыю. Калі Манэ мінула 13 гадоў, бацька адправіў яго ў Мінск для паступлення ў адну з мясцовых ешываў. Бацькі, выявіўшы яго здольнасці да малявання, адправілі без усялякіх сродкаў у Вільню, дзе знаходзілася рысавальная школа. Знаходзячыся ў Вільні, самастойна азнаёміўся з рускай і нямецкай мовамі і агульнымі навукамі. Скончыўшы мастацкую школу ў 1880 годзе, паехаў у Пецярбург, дзе быў прыняты ў Акадэмію мастацтваў. У гады вучобы публікаваў вершы (пісаў пад псеўданімам Ха-Мецаер), мастацтвазнаўчыя і літаратуразнаўчыя артыкулы ў выданнях на іўрыце: «Хамеліц» і «». З 1884 года жыў у Варшаве. У 1884 годзе з’явіліся першыя сімптомы фатальнай хваробы — сухотаў. У 1896 годзе выдавецтва Тушыя выпусціла поўны збор твораў у двух частках. Яго імем названы вуліцы ў Тэль-Авіве, Хайфе і Рамат-Гане.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Паэты на іўрыце
Катэгорыя:Паэты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Паэты XIX стагоддзя
Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Расіі
Катэгорыя:Памерлі ад туберкулёзу
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Мастакі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Мастакі XIX стагоддзя
Рыкарда Галеацы

**Рыкарда Галеацы** (; 1866, Турын — 1952) — італьянскі хірург-артапед, прафесар, вядомы апісаннем  і распрацоўкай .

У 1886 годзе ён пачаў навучанне ў Турынскай медыцынскай школе, якую скончыў з адзнакай у 1890 годзе.

У 1899 годзе стаў кваліфікаваным выкладчыкам клінічнай медыцыны і хірургіі, а ў 1903 годзе быў прызначаны дырэктарам *Інстытута для дзяцей-калек Св. Пія* (), цяпер .

Трыццаць пяць гадоў быў дырэктарам артапедычнай клінікі Міланскага ўніверсітэта. Ён быў вядомы сваёй працай па  , скаліёзу,  і  і спрыяў разуменню паталогіі  і .

Ён апісаў пералом, які носіць яго імя, у 1934 годзе, апублікаваўшы свой вопыт 18 выпадкаў, хоць схема траўмы была апісана раней сэрам  у 1842 годзе.

У яго гонар таксама названы , тэставанне якога ён распрацаваў па выніках агляду больш за 12 000 прыроджаных вывіхаў сцягна.

Катэгорыя:Артапеды
Катэгорыя:Хірургі Італіі
EasyPay

**«EasyPay»** — першая ў Беларусі афіцыйная сістэма  і прыёму анлайн-плацяжоў. Праект створаны ў 2004 годзе ў Мінску кампаніяй ТАА «Адкрыты кантакт» і банкам ААТ «Белгазпрамбанк». Сістэма электронных інтэрнэт-плацяжоў прызначана для здзяйснення аператыўных безнаяўных плацяжоў беларускімі рублямі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:З’явіліся ў 2004 годзе
Катэгорыя:Байнэт
Катэгорыя:Плацежныя сістэмы
Ватыканскі спіс фільмаў

**Ватыканскі спіс фільмаў** — спіс фільмаў, складзены  у 1995 годзе з нагоды сотай гадавіны існавання кінематографа. Спіс складаецца з 45 кінастужак, падзеленых на тры катэгорыі: рэлігія, каштоўнасці і мастацтва.

## Ватыканскі спіс фільмаў 
### Рэлігія 
### Каштоўнасці 
### Мастацтва 
## Спасылкі 
* Ватыканскі спіс фільмаў  на сайце «*Decent Films*»
* Ватыканскі спіс фільмаў  на сайце «*Internet Movie Database*»

Катэгорыя:Кінематаграфічныя рэйтынгі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1995 годзе
Дом па праспекце Незалежнасці, 22

**Дом па праспекце Незалежнасці, 22** — жылы дом у Мінску, размешчаны на праспекце Незалежнасці, паміж вуліцамі Леніна (№ 7) і Энгельса (№ 10). Пабудаваны ў 1949—1954 гг. з цэглы па праекце архітэктара М. Паруснікава. Дом — помнік грамадзянскай архітэктуры з выкарыстаннем класіцыстычнай спадчыны.

У будынку размяшчаецца уваход на станцыі метро «Купалаўская» і «Кастрычніцкая».

## Архітэктура 
Аднолькавы паводле аб’ёмна-прасторавага і планіровачнага вырашэння з домам № 23, размешчаным насупраць. Пяціпавярховы П-падобны ў плане. На першым паверсе размешчаны прадпрыемствы гандлю і грамадскага харчавання, уваходы ў якія ажыццяўляюцца праз лоджыі (па 2 у кожным доме). Галоўны фасад члянёны міжпаверхавымі карнізамі на 3 ярусы. Ніжні ярус вырашаны ў буйной ордарнай пластыцы і члянёны на вышыню 2 паверхаў пілястрамі, з інтэрвалам праз 2 аконныя праёмы. Масіўны ніжні ярус падкрэслены рустоўкай і буйнымі арачнымі праёмамі вітрын і лоджый. Верхні ярус крапаваны пілястрамі карынфскага ордара. Прасценкі дэкарыраваны паўкалонамі. На 4-м паверсе ў кампазіцыю фасада ўведзены балконы на кранштэйнах. Фасады завершаны масіўным карнізам і балюстрадай з пінаклямі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:1954 год у Мінску
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Міхаіла Паруснікава
Катэгорыя:Праспект Незалежнасці (Мінск)
Катэгорыя:Жылыя будынкі Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Мінска ў стылі савецкага класіцызму
Катэгорыя:Вуліца Леніна (Мінск)
Катэгорыя:Вуліца Энгельса (Мінск)
Палац Карнякта

**Палац Карнякта** — помнік архітэктуры Украіны, які знаходзіцца ў Львове на пл. Рынак, 6. 

## Гісторыя 
Купец-вінагандляр, па паходжанні грэк з Крыта, Канстанцін Карнякт атрымаў шляхецтва ад караля Жыгімонта II Аўгуста за сваю верную службу на пасадзе асабістага каралеўскага сакратара. Наступны кароль Стэфан Баторый спецыяльным дэкрэтам у 1576 годзе дазволіў ўзвесці Карнякту на плошчы Рынак у Львове палац з 6-ю вокнамі — прывілей, які ў горадзе, дзе дзейнічала магдэбургскае права, нельга было купіць ні за якія грошы, толькі атрымаць за асабліва выдатныя заслугі перад горадам і дзяржавай.

Нашчадкі Карнякта ў 1623 годзе прадалі дом манахам-кармелітам. 1642 годзе дом купіў Якуб Сабескі, у 1647 годзе, пасля яго смерці дом атрымаў у спадчыну яго сын Ян — так палац Карнякта перайшоў у сям’ю караля Яна ІІІ Сабескага і з тых часоў (1674) стаў называцца Каралеўскім. У 1686 годзе тут быў падпісаны «Вечны мір» паміж Расіяй і Рэччу Паспалітай.

З 1723 года камяніца належала сям’і Жавускіх (яе ў Сабескіх купіў польны гетман Станіслаў Матэвуш Жавускі). У 1804 годзе збор карцін і бібліятэку разам з домам за 377 тысяч залатых купіў генерал Аляксандр Францішак Хадкевіч, які вывез адсюль карціны і бібліятэку ў свой маёнтак у Млынаве. У 1816 годзе дом ён прадаў Панінскім, ад якіх дом перайшоў да сям’і Любамірскіх.

У 1908 годзе будынак выкупіў горад, і тут ужо больш за 100 гадоў працуе Львоўскі гістарычны музей. 12 верасня 1908 года да 225-й гадавіны разгрому Янам III Сабескім турак пад Венай у Палацы Карнякта адкрыўся музей, які ў гонар гэтай падзеі атрымаў назву Нацыянальнага музея імя караля Яна ІІІ. Пасля савецкай рэарганізацыі тут размясціўся цэнтральны корпус Львоўскага гістарычнага музея. Упрыгожваннем экспазіцыі палаца Корнякта з’яўляюцца так званыя «Каралеўскія залы», мэбляваныя ў стылі львоўскіх палацаў XVIII-XIX стагоддзяў.

У будынку пасля рэнесанснай перабудовы захавалася гатычная зала — адзіны на тэрыторыі Украіны помнік свецкай готыкі XV стагоддзя. Таксама тут працуе антыкварны магазін. Незвычайным упрыгожваннем палаца з’яўляецца «італьянскі» падворак, дзіўна падобны на тыповыя панадворкі Фларэнцыі і Рыма. Ужо ў XVIII стагоддзі тут ставілі п’есы Шэкспіра. У гэтым двары ў цёплы час года працуе кафэ, тут праходзяць традыцыйныя канцэрты, фестывалі класічнай і джазавай музыкі, унікальная акустыка стварае моцнае ўражанне. У двары таксама можна агледзець прангер — ганебны слуп, каля якога ў часы сярэднявечча выконвалі пакаранне злачынцаў.

Катэгорыя:Славутасці Львова
Катэгорыя:Палацы Львова
Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band

«**Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band**» ― восьмы альбом брытанскага рок-гурта «The Beatles», выдадзены 26 мая 1967 года ў Злучаным Каралеўстве, а на наступны дзень у ЗША. Альбом запісваўся 129 дзён, пачынаючы з 6 снежня 1966 года. Гэта першы кампакт-дыск, запісаны «Бітлз» з канца канцэрта і прысвечаны працы студыі. Яго адрознівае незвычайная разнастайнасць стыляў, загадкавыя тэксты песень, выкарыстанне інавацыйных прыёмаў запісу і нетыповыя для поп-музыкі таго часу музычныя інструменты.

Катэгорыя:Альбомы 1967 года
Катэгорыя:Альбомы The Beatles
Ігнат Аляксеевіч Агіевіч

**Ігнат Аляксеевіч Агіевіч** (1857, Брашэвічы, Кобрынскі павет, Гродзенская губерня — не раней 1918) — дырэктар народных вучылішчаў Гродзенскай і Віленскай губерняў, правадзейны стацкі саветнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і святара. Жанаты, трое дзяцей. Скончыў Літоўскую духоўную семінарыю (1877) і Санкт-Пецярбургскую духоўную акадэмію са ступенню кандыдата багаслоўя (1881).

Памочнік наглядчыка і член праўлення Віленскага духоўнага вучылішча (1881), адначасова выкладчык гісторыі і геаграфіі ў вучылішча пры Марыінскім жаночым манастыры, надворны саветнік (1885).

Інспектар народных вучылішчаў Віленскай губерні (1895).

Дырэктар настаўніцкай семінарыі ў горадзе Свіслач, стацкі саветнік (1900).

Дырэктар народных вучылішчаў Гродзенскай губерні (1902), затым Віленскай губерні (1904), сапраўдны стацкі саветнік (1910), член Літоўскага епархіяльнага вучэльнага савета і Апякунскага савета Віленскай навучальнай акругі, казначэй Віленскага аддзела аб’яднання «Русское зерно». Жыў у горадзе Дзісне.

У 1917—1918 гадах член Памеснага сабору расійскай Праваслаўнай царквы па абранні як свецкі чалавек ад Літоўскай епархіі, удзельнічаў у 1-й і 3-й сесіях, член IV, VI, VII, XIV, XVII аддзелаў.

У 1918 годзе жыў у Петраградзе (5-я рота, дом 24, кватэра 14).

## Узнагароды 
Ордэны Святога Станіслава 3-й, 2-й і 1-й (1916) ступені, Святой Ганны 3-й і 2-й (1903) ступені, Святога Уладзіміра 3-й ступені (1914).

## Літаратура 
* Памятная книжка Виленской губернии. 1889. С. 120—123; 1906. С. 44; 1915. С. 52, 59, 97, 130.
* Адрес-календарь. Общая роспись начальствующих и прочих должностных лиц по всем управлениям в Российской Империи. СПб., 1896. Ч. 1. С. 590; 1901. Ч. 1. С. 285; 1903. Ч. 1. С. 284; 1905. Ч. 1. С. 304; 1909. Ч. 1. С. 378; 1911. Ч. 1. С. 419; 1915. Ч. 1. С. 570.
* Список гражданским чинам четвёртого класса. Пг., 1916. Ч. 1. С. 1535.
* Список лиц, служащих по ведомству Министерства народного просвещения на 1917 год. С. 657.
* Документы Священного Собора Православной Российской Церкви 1917—1918 годов. Т. 27. Члены и делопроизводители Собора: биобиблиографический словарь / отв. ред. С. В. Чертков. — М.: Изд-во Новоспасского монастыря, 2020. — 664 с. — ISBN 978-5-87389-097-2.

Катэгорыя:Кандыдаты багаслоўя
Катэгорыя:Правадзейныя стацкія саветнікі
Катэгорыя:Асобы, чыя дата нараджэння не вызначана
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Драгічынскім раёне
Катэгорыя:Педагогі Расійскай імперыі
Дом па вуліцы Леніна, 4 (Мінск)

**Дом па вуліцы Леніна, 4** — жылы дом у Мінску, уваходзіць у ансамбль забудовы вуліцы Леніна. Пабудаваны ў 1947—1954 гг. з цэглы па праекце архітэктара Г. Заборскага.

## Архітэктура 
Вырашаны ідэнтычна дамам 3, 5, 6 і 8. Пяціпавярховы будынак завершаны развітымі карнізамі на фігурных кранштэйнах, накрыты вальмавымі дахамі, якія падкрэслены дэкаратыўным парапетам-балюстрадай. Першы паверх, дзе размешчаны прадпрыемствы гандлю і бытавога абслугоўвання, вырашаны ў выглядзе аркатурнай каланады з ружова-шэрага граніту. У пралётах паміж калонамі — вялікія арачныя аконныя праёмы. Сцены верхніх жылых паверхаў абліцаваны тэракотавай пліткай. 2-і і 3-і паверхі падзелены развітай гарызантальнай цягай з фрызам з буйных тэракотавых плітак, аздобленых раслінным арнаментам. 3-і і 4-ы паверхі аформлены навяснымі балконамі і ордарным дэкорам.

Злучаны з дамамі № 2 ды № 6 і № 8 дадатковым аб’ёмам з арачным праездамі. Верхнія паверхі дадатковых аб’ёмаў заглыблены і завершаны трохвугольнымі шчытамі з дэкаратыўнымі вазамі. На іх фасадных плоскасцях багаты ляпны дэкор.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:1954 год у Мінску
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Георгія Заборскага
Катэгорыя:Вуліца Леніна (Мінск)
Катэгорыя:Жылыя будынкі Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Мінска ў стылі савецкага класіцызму
Spirit (значэнні)

Назву **Spirit** маюць:
* «Spirit» — восьмы студыйны альбом гурта «Би-2».
* «Spirit» — чатырнаццаты альбом англійскага гурта «Depeche Mode».
Сампсон Васілевіч Цвяткоўскі

**Сампсон Васілевіч Цвяткоўскі** — прэфект Магілёўскай духоўнай семінарыі, а таксама выкладчык паэзіі, рыторыкі, філасофіі і багаслоўя ў азначанай семінарыі, дырэктар беларускіх народных вучылішчаў Магілёўскай губерні.

## Біяграфія 
Сын казака з горада Харол, Палтаўская вобласць. Сірата. Вучыўся ў Кіеўскай духоўнай акадэміі. Дваранін.

Запрошаны ў 1781 правялебным архіепіскапам Георгіем. Каніскім на пасаду выкладчыка ў Магілёўскай духоўнай семінарыі. У 1781 паэзіі і рыторыкі, у 1785 годзе быў прызначаны на пасаду настаўніка новаадкрытых семінарскіх класаў філасофіі і багаслоўя і прэфектам семінарыі. Пасаду прэфекта займаў з 1781 па 1789 год.

Г. Каніскі быў вельмі задаволены ім, адзначаў, што C. Цвяткоўскі «адпраўляючы сваю пасаду і выдатным прамаўленнем, і вучняў сваіх поспехам, паводзіў сябе сумленна і добрапрыстойна» і клапаціўся «тоб ён надалей, бо чалавек патрэбны, у семінарыі пры ранейшай пасадзе застаўся».

У 1789 быў прызначаны дырэктарам народных вучылішчаў. У 1793 годзе ганараваны чынам тытулярнага саветніка. У 1793 заняў ранейшую пасаду прэфекта і настаўніка філасофіі і багаслоўя. У 1798 г. зноў заняў пасаду дырэктара беларускіх народных вучылішчаў Магілёўскай губерні.

## Літаратура 
* Михаил Буглаков «Преосвященный Георгий Конисский, Архиепископ Могилевский», Минск, 2000.
* Горючко, Платон Степанович «Материалы для биографии (истории) Могилевской духовной семинарии 1780—1800 годов» / Могилев губернский : скоропеч. и лит. Ш. Фридланда , 1901
* Горючко, Платон Степанович «Учителя Могилевской духовной семинарии : Биогр. материалы для времени 1765—1808 годов» / Могилев : губ. скоропеч. и лит. Ш. А. Фридланда , 1904

## Спасылкі 
* Дакументы Г. Каніскага, Сампсона Цвяткоўскага і яго нашчадкаў

Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Педагогі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Постаці Магілёва
Катэгорыя:Постаці Віцебска
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Палтаўскай вобласці
Над Нёманам (значэнні)

Назву **Над Нёманам** маюць:
* «Над Нёманам» — раман Элізы Ажэшкі.
* «Над Нёманам» — беларускі дакументальны фільм рэжысёра Андрэя Куцілы.
Канапацкая

**Канапацкая** — беларускае і польскае прозвішча татарскага паходжання.

## Вядомыя асобы 
* Ганна Анатолеўна Канапацкая — беларуская палітычная дзяячка.
* Зарына Ібрагімаўна Канапацкая — беларуская вучоная-гісторык.
* Галіна Канапацкая — польская лёгкаатлетка.

## Гл. таксама 
* Канапацкі
Gecarcinidae

**Gecarcinidae** — сямейства крабаў атраду дзесяціногіх ракападобных, якія адаптаваліся да жыцця на сушы. Як і іншыя крабы, наземныя крабы выкарыстоўваюць у якасці органа дыхання жабры. Асаблівасць наземных крабаў ў тым, што частка панцыра, якая пакрывае жабры, у іх ўздутая і напоўненая крывяноснымі сасудамі. Гэтая адаптацыя дазваляе крабам здабываць кісларод з паветра накшталт лёгкіх, наяўных у пазваночных. Дарослыя наземныя крабы жывуць на сушы, але яны вяртаюцца ў мора для размнажэння. Наземныя крабы ўсяедныя. Некаторыя віды з’яўляюцца сельскагаспадарчымі шкоднікамі. У большасці відаў адна з клюшань буйней другой. Жывуць у тропіках.

У сямейства ўключаюць наступныя роды:

* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* Encarta Library Reference Premium 2005 DVD.

Катэгорыя:Сямействы ракападобных
Катэгорыя:Крабы
Палац армянскіх архіепіскапаў (Львоў)

**Палац армянскіх архіепіскапаў** — помнік архітэктуры Украіны, які знаходзіцца ў Львове на вул. Армянскай. 

## Агульная характарыстыка 
Будынак палаца армянскіх архіепіскапаў збудаваная ў канцы XVII стагоддзя па загадзе архіепіскапа Вартана Гунаняна. Яго наступнік, архіепіскап Якуб Аўгусціновіч пасля пажару 1778 года аднавіў і пашырыў палац, а ў 1802 годзе чарговую рэканструкцыю правёў архіепіскап Ян Шымановіч, які зноў пашырыў будынак і зрабіў у ім капліцу. Таксама ў палацы размяшчаліся бібліятэка, канцылярыя і архіў епархіі. Да 1939 года будынак палаца афіцыйна належаў Армянскай апостальскай царкве.

Дом цагляны, абтынкаваны, Г-падобны ў плане, замыкае з усходу Усходні (Хрыстафораў) двор сабора. Галоўны фасад, які выходзіць на вуліцу Армянскую, двухпавярховы, на чатыры акна, тыльны фасад - трохпавярховы, з драўлянымі верандамі і крытымі лесвіцамі. Галоўны фасад раздзелены па гарызанталі цягамі, а на ўзроўні другога паверха — вертыкальна плоскімі лапаткамі паміж вокнамі. Завяршаецца фасад хвалістым франтонам, у тымпане якога размешчаны барэльеф з гербам армянскіх арцыбіскупаў. Вокны прастакутныя, на першым паверсе часткова захаваўся першапачатковы каменны дэкор, складаецца з прамых сандрыкаў з арнаментам з позднегатычных разетак, трыгліфаў і метоп, разьбянога апраўлення вокнаў. З боку двара таксама захаваўся першапачатковы партал, дэкараваны арнаментам.

Катэгорыя:Славутасці Львова
Катэгорыя:Палацы Львова
Над Нёманам (фільм)

**«Над Нёманам»** — беларускі дакументальны фільм рэжысёра Андрэя Куцілы, зняты на тэлеканале «Белсат» у 2020 годзе.

## Сюжэт 
Маленькі Гоша жыве ў Орлі над Нёманам і пакуль не вызначыўся, кім быць. Ягоны дзядуля амаль усё жыццё прысвяціў працы ў мясцовым шпіталі, а тата ўзначальвае амбулаторыю — цэнтр мясцовае «цывілізацыі».

Сюды з аколіцы штодня сцягваецца народ — падлячыцца ды пагутарыць. Па абедзе шасцігадовы хлопчык назірае, як тата, зняўшы доктарскі халат, упарта круціць балты ды гайкі, спрабуе чарговы раз вярнуць да жыцця стары савецкі камбайн — фермеру трэба ехаць у поле малаціць жыта, пасля заганяць авечак і даіць кароў. Гоша дапамагае ды адначасна спазнае навакольны свет.

На ўскрайку вёскі месцяцца старыя жыдоўскія могілкі. Мала хто з цяперашніх вяскоўцаў згадвае, што сталася з былымі насельнікамі — іншае жыццё, іншыя клопаты. Доктар распавядае сыну гісторыю мястэчка, марыць, што Гоша застанецца працаваць на роднай зямлі. Аднак пакуль хлопчык проста жыве, усміхаецца, гуляецца. На тое яно і дзяцінства, каб не думаць пра будучыню.

## Здымачная група 
* аўтары сцэнарыя — Раіса Грыбянюк, Андрэй Куціла
* рэжысёр, аператар, мантаж — Андрэй Куціла
* асістэнт рэжысёра — Вікторыя Шаблоўская
* гукарэжысёр — Яраслаў Шпак
* карэкцыя колеру — Аліса Тумашэўская
* рэдактар — Юрый Каліна

## Спасылкі 
* 
* Интонации несбывшихся надежд в фильме «Над Неманом», снятого на хайповой «Шчучыншчыне»  на NewGrodno.by
* Глубинка, где живет только прошлое: Андрей Кутило снял фильм на хайповой Щучинщине  на s13.ru

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы Андрэя Куцілы
Abbey Road

**«Abbey Road»** ― дванаццаты студыйны альбом рок-групы «The Beatles». Хоць ён і папярэднічаў альбому «Let It Be», гэта быў іх апошні сумесны запіс, і таму многія лічаць яго лебядзінай песняй. Альбом выйшаў 26 верасня 1969 года ў Злучаным Каралеўстве і 1 кастрычніка 1969 года ў ЗША. Прадзюсарам і рэжысёрам альбома стаў Джордж Марцін. Таксама ўдзельнічаюць: Джэф Эмерык — інжынер і Тоні Бэнкс — працуюць з фільмам.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Recording data and notes

Катэгорыя:Альбомы паводле алфавіта
Катэгорыя:Альбомы 1969 года
Катэгорыя:Альбомы The Beatles
Палац грэка-каталіцкіх мітрапалітаў (Львоў)

**Палац грэка-каталіцкіх мітрапалітаў** — помнік архітэктуры Украіны, які знаходзіцца ў Львове на плошчы Святога Юра, 5. 

## Агульная характарыстыка 
Знаходзіцца насупраць сабора Святога Юра. Уяўляе сабой узор палацавай архітэктуры другой паловы XVIII стагоддзя, спалучае ў сабе рысы поздняга барока (ракако) з элементамі класіцызму.

Рэзідэнцыя грэка-каталіцкіх мітрапалітаў пабудавана ў 1761-1762 гадах па праекце архітэктара К. Фесінгера на месцы ранейшага драўлянага палаца. Праектантам і кіраўніком работ па аздабленні інтэр'ераў быў архітэктар Франц Кульчыцкі. У Нацыянальным музеі ў Львове захоўваюцца два праекты Кульчыцкага - афармленне лесвічных клетак і галоўнай залы другога паверха. Палац рэстаўрыраваны ў 1885 годзе пад кіраўніцтвам Сільвестра Гаўрышкевіча і яшчэ раз — у 1922 годзе, кіраўнік — Леў Левінскі.

Будынак двухпавярховы, цагляны, пакрыты тынкоўкай. У плане прамавугольны, выцягнуты з поўначы на поўдзень, размешчаны асобна. Дах чатырохсхільны. Акцэнтам фасада з'яўляюцца рызаліты: цэнтральны рызаліт аформлены порцікам і франтонам з гербам у тымпане, бакавыя рызаліты ўпрыгожаны пілястрамі. Плоскія пілястры, завершаныя ляпнымі гірляндамі, выкарыстаныя вазы, размешчаныя па кутах франтона і люкарн, якія з'яўляецца характэрным для стылю архітэктара К. Фесінгера. Перад усходнім фасадам закладзены сад мітрапалітаў з кветнікам, якія абнесеныя сцяной. З заходняга боку палаца - парадны двор, які аддзяляе яго ад сабора. Унутраная планіроўка будынка анфіладная. У інтэр'еры захаваліся фрагменты насценнага жывапісу.

Катэгорыя:Славутасці Львова
Катэгорыя:Палацы Львова
Амундсен

**А́мундсен** () — нарвежскае прозвішча. Вядомыя носьбіты:
* Руаль Амундсен (1872—1928) — нарвежскі палярны падарожнік.

## Іншае 
* Амундсен — кратар на Месяцы.
* Амундсен-Скот — антарктычная станцыя.
* Заліў Амундсена — заліў Паўночнага Ледавітага акіяна, паміж берагамі Канады і астравамі Банкс і Вікторыя.
Грунвальдская вуліца (Ліда)

**Грунвальдская вуліца** () — вуліца ў цэнтры Ліды.

Мае выгнутую трасіроўку. Пачынаецца ад Замкавай вуліцы, перасякае раку Лідзейку, з усходу прымыкаюць вуліцы Калініна і Стралкоўскага, ізноў перасякае Лідзейку, завяршаецца скрыжаваннем з праспектам Перамогі, пераходзячы ў 1-ы завулак Энгельса.

## Забудова 
* № 1 — гасцініца «Ліда» (перапрацоўка тыпавога праекта; архітэктар У. Залеўскі).
* № 3 — інтэрнат № 1.
* (*Замкавая вуліца, 1*) — Лідскі замак.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Ліды
Дом па вуліцы Леніна, 6 і 8 (Мінск)

**Дом па вуліцы Леніна, 6 і 8** — жылы дом у Мінску, уваходзіць у ансамбль забудовы вуліцы Леніна. Пабудаваны ў 1947—1954 гг. з цэглы па праекце архітэктара Г. Заборскага, які жыў у гэтым доме, пра што сведчыць мемарыяльная дошка.

## Архітэктура 
Вырашаны ідэнтычна дамам 3, 4, 5. Пяціпавярховы будынак завершаны развітымі карнізамі на фігурных кранштэйнах, накрыты вальмавымі дахамі, якія падкрэслены дэкаратыўным парапетам-балюстрадай. Першы паверх, дзе размешчаны прадпрыемствы гандлю і бытавога абслугоўвання, вырашаны ў выглядзе аркатурнай каланады з ружова-шэрага граніту. У пралётах паміж калонамі — вялікія арачныя аконныя праёмы. Сцены верхніх жылых паверхаў абліцаваны тэракотавай пліткай. 2-і і 3-і паверхі падзелены развітай гарызантальнай цягай з фрызам з буйных тэракотавых плітак, аздобленых раслінным арнаментам. 3-і і 4-ы паверхі аформлены навяснымі балконамі і ордарным дэкорам.

Злучаны з домам № 4 дадатковым аб’ёмам з арачным праездам. Верхнія паверхі дадатковых аб’ёмаў заглыблены і завершаны трохвугольнымі шчытамі з дэкаратыўнымі вазамі. На іх фасадных плоскасцях багаты ляпны дэкор.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:1954 год у Мінску
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Георгія Заборскага
Катэгорыя:Вуліца Леніна (Мінск)
Катэгорыя:Жылыя будынкі Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Мінска ў стылі савецкага класіцызму
Гігін (кратар)

**Кратар Гігін** (), або **Кратар Гігіна** — маленькі вулканічны кратар у паўночна-ўсходняй частцы Цэнтральнага Заліва на бачным боку Месяца. Назва нададзена ў гонар рымскага пісьменніка, аўтара трактата «*Астраномія*» Гая Юлія Гігіна (каля 64 да н. э. — 17 н. э.) і зацверджана Міжнародным астранамічным саюзам у 1935 годзе.

## Апісанне кратара 
Найбліжэйшымі суседзямі кратара з’яўляюцца кратар Укерт на захадзе, кратар Манілій на поўначы і паўночным захадзе, кратар Бошкавіч на ўсходзе і паўночным усходзе, кратар Зільбершлаг на ўсходзе і паўднёвым усходзе, кратар Агрыпа на паўднёвым усходзе, а таксама кратар Трыснекер на паўднёвым захадзе. Кратар Гігін ляжыць пасярод баразны Гігіна, на поўначы ад яго знаходзіцца Мора Пароў, на паўночным усходзе — Возера Пяшчоты і Возера Зімы, на ўсходзе і паўднёвым усходзе — баразна Арыдэя, на паўднёвым захадзе — барозны Трыснекера.

Катэгорыя:Кратары Месяца
Катэгорыя:Кратары паводле алфавіта
Дом па вуліцы Леніна, 2/26 (Мінск)

**Дом па вуліцы Леніна, 2** — жылы дом у Мінску, размешчаны на рагу з Інтэрнацыянальнай вуліцай (№ 26). Уваходзіць у ансамбль забудовы вуліцы Леніна.

## Гісторыя 
Пабудаваны ў 1947—1954 гадах з цэглы паводле праекта архітэктара Г. Заборскага.

## Мемарыяльныя дошкі 
У 2014 годзе на будынку ўстаноўлена мемарыяльная дошка мастаку Барысу Аракчэеву (скульптар Яўген Колчаў), які з 1963 па 2013 год працаваў у гэтым доме ў сваёй майстэрні на сёмым паверсе.

З боку вуліцы Леніна устаноўлена мемарыяльная дошка беларускаму акцёру, Народнаму артысту БССР Глебу Глебаву, які пражываў у ім з 1951 па 1967 гг.

З боку вуліцы Інтэрнацыянальнай устаноўлена мемарыяльная дошка беларускаму кінарэжысёру Віталю Чацверыкову, які пражываў у ім з 1975 па 1983 гг.

Grand Cafe, 2, Lenin str., Minsk - the capital of Republic of Belarus.JPG|Уваходны партал рэстарана
Мінск. Вуліца Інтэрнацыянальная. 2018 (02).jpg|Праезд
Мінск._Вуліца_Інтэрнацыянальная._2018_(01)_(cropped).jpg|Мемарыяльная дошка Віталю Чацверыкову
Мінск. Дошкі на Леніна (06).jpg|Мемарыяльная дошка Барысу Аракчэеву
Мінск. Дошкі на Леніна (05).jpg|Мемарыяльная дошка Глебу Глебаву

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:1954 год у Мінску
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Георгія Заборскага
Катэгорыя:Вуліца Леніна (Мінск)
Катэгорыя:Жылыя будынкі Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Мінска ў стылі савецкага класіцызму
Катэгорыя:Інтэрнацыянальная вуліца (Мінск)
Канстанцін Антонавіч Лявіцкі

**Канстанцін Антонавіч Лявіцкі** (18 лістапада 1859 — 12 лістапада 1941) — украінскі палітычны дзеяч Галічыны канца 19 стагоддзя — першай паловы 20 стагоддзя. Сузаснавальнік УНДП. З лістапада 1918 г. — старшыня Дзяржаўнага сакратарыята ЗУНР, затым — старшыня камісіі па выбарчай рэформе пры ўрадзе. У ліпені 1941 г. быў заснавальнікам і старшынёй .

## Біяграфія 
Нарадзіўся 18 лістапада 1859 года ў мястэчку Тысменіца (цяпер раённы цэнтр Івана-Франкоўскай вобласці) у сям’і святара шляхціца. Па заканчэнні Станіславаўскай гімназіі вучыўся на юрыдычных факультэтах Львоўскага і Венскага універсітэтаў. У 1884 годзе склаў дактарат, а ў 1890 адкрыў адвакацкую канцылярыю ў Львове. Праявіў сябе ў галіне навукі: перакладаў законы, апрацоўваў украінскую юрыдычную тэрміналогію, склаў нямецка-ўкраінскі заканадаўчы слоўнік, ганаровы член Навуковага таварыства імя Т. Шаўчэнкі, аўтар папулярных юрыдычных прац.

Выбітны палітык: сузаснавальнік і сакратар «Народнага Савета», член прэзідыума і прэзідэнт Народнага камітэта Украінскай нацыянальна-дэмакратычнай партыі, дэпутат ніжняй палаты аўстрыйскага парламента (1907—1918) і Галіцкага сейма (1908—1914), прэзідэнт «Рускага клуба» ў Галіцкім сейме (1910—1914), прэзідэнт украінскага клуба ў аўстрыйскім парламенце (1910—1916). Узначальваючы барацьбу ўкраінскіх парламентарыяў за ўкраінскі універсітэт і рэформу выбарчай ардынацыі у Галіцкі сойм, К. Лявіцкі стаў адным з самых аўтарытэтных украінскіх палітыкаў. Не дзіўна, што калі ў пачатку Першай сусветнай вайны ўкраінскія партыі стварылі свой каардынацыйны орган — Галоўная Украінская Рада, пасля Агульную Украінскую Раду — іх узначаліў К. Лявіцкі.

## Абвяшчэнне ўкраінскай дзяржавы 
Калі 30 чэрвеня 1941 аунаўцы абвясцілі ўкраінскую дзяржаву, К. Лявіцкі ўзначаліў Савет сеньёраў. Неаднаразова праводзіў нялёгкія перамовы з нацыстамі, спрабаваў адыграць ролю прадстаўніка адзінай легітымнай улады ў Галічыне. У пачатку 1942-га нацысты паставілі перад пагрозай ультыматум аб самароспуску. Аднак К. Лявіцкі не дажыў да гэтага моманту.

Памёр 12 лістапада 1941 года. Пахваны на Яноўскіх мемаряльных могілках.

## Памяць 
У 1992 годзе вуліцу. У. Маякоўскага ў Львове, на якой пад нумарам 34 знаходзіўся дом. К. Лявіцкага, перайменавалі ў яго гонар.

Цэнтральным банкам Украіны ў 2009 годзе выпушчана памятная манета.

Катэгорыя:Кіраўнікі Украіны
Катэгорыя:Выпускнікі Венскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Камандоры Аўстрыйскага ордэна Леапольда
Група Шанько

**Іван Шанько** — былы савецкі маёр (паводле некаторых крыніцаў лейтэнант), палкоўнік (паводле некаторых крыніцаў падпалкоўнік) і камандзір Беларускай Народнай Партызанкі, забіты падчас перамоваў з палкоўнікам-дыверсантам Ліньковым у 1943 годзе.

## Гісторыя 
У 1942 годзе на Палессі, дзякуючы грамадоўцам, удалося аб’яднаць некалькі дзясяткаў патрыятычных атрадаў і суполак у Беларускую Народную Партызанку, галоўны штаб якой ачоліў былы савецкі афіцэр Іван Шанько, камандзір аддзела з Ружаншчыны.

У 1943 Рыгор Лінькоў, пры дапамозе Язэпа Урбановіча, які не падазраваў пра намеры НКУСаўца, з’явіўся са сваімі дэсантнікамі ў раён размяшчэння штаба палкоўніка Івана Шанька і запрасіў яго на перамовы аб пастаўках савецкае зброі. Шанько на гэтую прапанову пагадзіўся.

Верыў Шанько Лінькову і з-за пасярэдніцтва ў перамовах Урбановіча, якога ведалі як былога вучня Віленскай беларускай гімназіі і беларускага патрыёта, хоць і камуніста.

Сустрэча павінная была адбыцца ў Ружанскай пушчы, у лесе, і з кожнага боку, акрамя камандзіра, павінен быў быць яшчэ адзін чалавек. Іван Шанько з’явіўся на ўмоўленае месца ў суправодзе толькі аднаго ад’ютанта — Мікалая Скрундзя. Лінькоў прыбыў з двума дэсантнікамі, што было парушэннем папярэдняй умовы. Ён запрапанаваў Шаньку пагаварыць сам на сам, адыйшоўшы ад сваіх людзей на некалькі дзясяткаў метраў.

Паводле Якуба Харэўскага, які грунтуецца на словах Скрундзя, Лінькоў бесцырымонна зажадаў, каб Шанько падпарадкаваўся яму, як былы савецкі маёр і падпарадкаваў яму атрады. За гэтае прапанаваў яму пасаду свайго памочніка ў кіраўніцтве партызанскім рухам Палесся, вызначаючы сябе як кіраўніка гэтага руху. Калі Шанько адказаў яму, што ні ён асабіста, ні Беларускі партызанскі рух яму, як высланьніку СССР не падпарадкуецца, Лінькоў выхапіў наган і стрэліў у грудзі палкоўніка Шанька.

Ад’ютант Мікалай Скрундзь быў стэрарызаваны НКУСаўцамі і змушаны прыбыць разам з імі ў лагер атрада Шанька і абвесціць, што атаман паляцеў у Маскву на самалёце на перамовы аб зброі, а часовае камандаванне нібыта перадаў аднаму з падстаўленых Ліньковым НКУСаўцаўцаў. Паводле іншай версіі, сам Лінькоў заявіў, што заменіць палкоўніка Шанька.

## У культуры 
* Мастак Алесь Пушкін намаляваў партрэт Івана Шанька разам з іншымі дзеячамі беларускага супраціву, партрэты якіх выставіў на прыступкі Мастацкага музея ў Мінску на Дзень Незалежнасці ў 2005 годзе. Раней, у 2002 годзе, Алесь Пушкін з партрэтамі беларускіх дзеячаў быў затрыманы каля будынку Дома ўрада на плошчы Незалежнасці.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Пра Беларускую Народную Партызанку (БНП)
* Пра БНП
* Пра Беларускую Партызанку
* Артыкулы на эміграцыі
* Мартыралёг удзельнікаў Беларускае Народнае Партызанкі

Катэгорыя:Беларуская Народная Партызанка
Катэгорыя:Гісторыя Пружанскага раёна
Катэгорыя:1943 год у Беларусі
Катэгорыя:Зніклі ў 1943 годзе
Будынак Дзяржаўнага банка Расійскай імперыі (Мінск)

**Будынак былога Дзяржаўнага банка Расійскай імперыі** — будынак у Мінску, размешчаны па вуліцы Карла Маркса, 12. Помнік грамадзянскай архітэктуры, вырашаны ў формах неарэнесансу.

## Гісторыя 
 і І. Х. Баграмян пасля наведвання Беларускага дзяржаўнага музея гісторыі Вялікай Айчыннай вайны ў ліпені 1964 года.]]
Пабудаваны ў пачатку XX ст. з цэглы. У ім знаходзілася аддзяленне , створанае ў Мінску ў 1881 годзе. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі тут размяшчаліся ЦК КП(б)Б і ЦК ЛКСМБ, народны камісарыят фінансаў БССР, рэдакцыя часопіса «Беларуская работніца і сялянка». У 1930-я гады надбудаваны 3-і паверх. 3 1933 годзе тут быў выканком гарсавета.

## Архітэктура 
Спачатку будынак быў двухпавярховы з цокальным паверхам. Прамавугольны ў плане, з цэнтральным рызалітам на галоўным і дваровым фасадах. Па баках галоўнага фасада сіметрычна размяшчаліся 2 уваходы, у цэнтры 2-га паверха — балкон. Па ўсім перыметры паміж цокальным, 1-м і 2-м паверхамі — карнізныя паясы. Будынак завершаны карнізам з «сухарыкамі». У 1930-я гады надбудаваны 3-і паверх. Галоўны фасад расчлянёны гарызантальным рустам і прарэзаны аконнымі праёмамі: на цокальным невялікімі квадратнымі, на 1-м і 3-м прамавугольнымі, на 2-м арачнымі з ліштвамі і замковым каменем. На 2-м і 3-м паверхах паміж аконнымі праёмамі — пілястры іанічнага ордара.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Вуліца Карла Маркса (Мінск)
Катэгорыя:Збудаванні Мінска ў стылі неарэнесанс
Катэгорыя:Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:XX стагоддзе ў Мінску
Bambuseae

**Bambuseae** — трыба аднадольных раслін падсямейства .

## Агульная характарыстыка 
Бамбукавыя з’яўляюцца найбольш разнастайнай трыбай у сямействе злакаў і змяшчаюць каля 75 родаў і больш за тысячу відаў. Пашыраны ў тропіках і субтропіках Азіі, Афрыкі, Аўстраліі, Паўднёвай і Паўночнай Амерыкі, на астравах Ціхага акіяна.

Шматгадовыя расліны, дрэвападобныя злакі могуць расці да 150 гадоў.

Звычайна маюць паўзучае карэнішча і моцна развіты адраўнелы ствол (саломіну), вышыня якога да 35 м, дыяметр да 30 см. Лісце пераважна ланцэтнае, цвёрдае, з похвамі і кароткім чаранком. Кветкі сабраныя ў каласкі, плод — зярняўка.

Катэгорыя:Метлюжковыя
Мітальшпіль (апавяданне)

**«Мітальшпіль»** () — апавяданне расійскага пісьменніка Віктара Пялевіна, апублікаванае ў 1991 годзе ў складзе зборніка «Сіні ліхтар».

## Сюжэт 
У апавяданні «Мітальшпіль», як і ў многіх іншых творах Віктара Пялевіна, раскрываецца тэма мяжы двух светаў. Дзеянне апавядання адбываецца на мяжы эпох, пры пераходзе ад савецкай улады да новай дэмакратыі. Гераіня апавядання, валютная прастытутка Люся, шукае кліентаў у дарагіх гасцініцах «Нацыяналь», «Інтурыст» і «Масква». Яна знаёміцца са сваёй калегай Нэлі, хоць і нагадвае, што дзесьці бачыла яе шмат разоў. Іх вырашаюць падвезці дамоў двое марскіх афіцэраў на зялёным «пазіку». Па дарозе маракі спрабуюць забіць прастытутак, аднак Нэлі і Люся даюць ім адпор і шчасна дабіраюцца да дома.

Далей чытача чакае характэрны для твораў Пялевіна неспадзяваны камічны фінал. Аказваецца, што і Нэлі, і Люся, каб прыстасавацца да новай эпохі, змянілі не толькі прафесію, але і пол. Нэлі раней была Васіліем Цыруком, які служыў сакратаром камсамола. Люся ж была Антонам Паўлавым, яго намеснікам па арграбоце. Марскія афіцэры Валера і Вадзім аказваюцца былымі жанчынамі — сёстрамі Варай і Тамарай.

Нягледзячы на фізічныя змяненні, якія адбыліся з героямі, вобраз іх мыслення застаецца старым, савецкім. Любы напамін пра мінулае жыццё выклікае ў Люсі настальгію. Нэлі ж часам здаецца, што яна працягвае ісці па партыйнай лініі. Нешта падобнае адчуваюць і маракі.

Назву «Мітальшпіль» можна перавесці як «гульня на сярэдзіне». Героі апавядання жывуць на зломе эпох, і ў іх свядомасці ідзе барацьба савецкага і постсавецкага светаў. Яны спрабуюць знішчыць у сабе ўсё старое, але цалкам гэта зрабіць не ўдаецца.

Катэгорыя:Апавяданні
Ніка (апавяданне)

**«Ніка»** () — апавяданне расійскага пісьменніка Віктара Пялевіна, упершыню апублікаванае ў 1992 годзе.

## Сюжэт 
Гэта апавяданне пра вечныя перажыванні, пастаянныя сумневы і прыхільнасці, якія кожны з нас адчуваў хоць бы раз у жыцці. Гэта разважанне пра загадкавасць унутранага свету іншага чалавека, па-за залежнасці ад блізкасці да яго. Гэта спробы аналізу сувязяў паміж унутраным светам і знешнімі праявамі чалавека: яго паводзінамі, асобнымі ўчынкамі, а таксама пазіцыйнымі выхадкамі.

З першых радкоў «Ніка» Віктара Пялевіна адсылае чытача да апавядання І. А. Буніна «Лёгкае дыханне». Фінал «Лёгкага дыхання» з'яўляецца першым сказам «Нікі»: «Зараз, калі яе лёгкае дыханне зноў рассеялася ў свеце, у гэтым воблачным небе, у гэтым халодным вясновым ветры ...». Пасля гэтай фразы згадваецца «цяжкі, як сілікатная цэгла, том Буніна», які ляжыць на каленях апавядальніка. Пялевін праводзіць у апавяданні мноства паралеляў паміж сваёй Нікай і бунінскай Оляй Мяшчэрскай. Фіналы апавяданняў таксама з'яўляюцца падобнымі.

У аснове сюжэту ён і яна, узаемаадносіны паміж імі. Яна прыгожая і загадкавая. Ён спрабуе зразумець яе, убачыць свет яе вачыма і нечаму ў яе навучыцца. У фінале гераіня гіне пад коламі аўтамабіля. На працягу ўсяго апавядання чытач упэўнены, што Ніка — гэта жанчына, і толькі ў самым канцы аказваецца, што гэта кошка.

Гэты нечаканы сюжэтны паварот і з'яўляецца галоўнай асаблівасцю апавядання. Аўтар наўмысна гуляе з чытачом і заблытвае яго. Ён выкарыстоўвае лексіку, якая можа апісваць і жанчыну, і кошку, а таксама адсылае чытача да класічнай рускай літаратуры. Акрамя падману чытача, аўтар пераследваў мэту прадставіць праблему ўзаемаадносінаў мужчыны і жанчыны з рознымі светаўспрыманнямі як праблему «постмадэрнісцкага ўсеадзінства рознанакіраваных пачаткаў».

## Публікацыі 
Апавяданне было ўпершыню апублікавана ў часопісе «Юнацтва», 1992, № 6—8. Апавяданне таксама ўвайшло ў зборнік Пялевіна «Generation «П». Рассказы» 1999 года.

## Спасылкі 
* Ніка — тэкст апавядання

Катэгорыя:Апавяданні
Чорны квадрат (значэнні)

Назву **Чорны квадрат** маюць:
* «Чорны квадрат» — самая вядомая карціна Казіміра Малевіча.
* «Чорны квадрат» — беларускі кінаальманах 2017 года з серыі «Хронотопь».
Муса аль-Кані

**Муса Аль-Кані** () — лівійскі палітык і дыпламат. Займаў пасаду намесніка прэм’ер-міністра Урада нацыянальнай згоды Лівіі з сакавіка 2016 года па студзень 2017 года. Прадстаўляў Паўднёвую Лівію, адкуль ён родамMusa, Rami (2 January 2017). Libyan presidential council resigns, citing failure. AP.. Аль-Кані сышоў у адстаўку з-за няздольнасці УНЗ кіраваць краінай.

З 2005 года і прыкладна да пачатку грамадзянскай вайны 2011 года ён займаў пасаду генеральнага консула Лівіі ў Малі. Малійскі ўрад абвінаваціў яго ў спробе вярбоўкі наймітаў-туарэгаў для барацьбы супраць паўстанцаў.

Катэгорыя:Палітыкі Лівіі
Танатас і Эрас

**«Танатас і Эрас»** () ― беларускі , які складаецца з 5 навел і зняты пад куратарствам Андрэя Кудзіненкі.

## Змест альманаха 
* «Праверка на дарозе» ―  Аляксандр Дэбалюк
* «Адамаў яблык» ― рэж. Алена Ясінская
* «Belarusian porn» ― рэж. Януш Гаўрылюк ()
* «Яечня па-беларуску» ― рэж. М. Бродскі, В. Целяшэўская
* «Вянок» ― рэж. Павел Нядзведзь

## У ролях 
## Здымачная група 
* куратар ― Андрэй Кудзіненка

## Удзел у фестывалях 
Кінаальманах «Танатас і Эрас» быў зняты з конкурснай праграмы 23-га Мінскага міжнароднага кінафестывалю «Лістапад» арганізатарамі з-за навелы «Яечня па-беларуску». Кінаальманах быў запрошаны для ўдзелу ў 25 кінафестывалі «».

## Спасылкі 
* 
* «Танатос и Эрос» на «Facebook»
* «Танатос и Эрос» на сайце «Минская школа киноискусства»

Катэгорыя:Фільмы праекта «Хронотопь»
Чорны квадрат (фільм)

**«Чорны квадрат»** () ― беларускі , зняты пад куратарствам Андрэя Кудзіненкі арт-групай «Хронотопь» у 2017 годзе.

## Змест 
* «Небо в одуванчики»
* «Петля» —  Юрый Новікаў
* «Мужское\Женское» —  Дзяніс Дзедзік
* «Попутчик»
* «Ума-Муму» —  Станіслаў Турко
* «Лекарь»
* «Черный квадрат» —  Наталля Наваенка

## У ролях 
## Здымачная група 
* куратар ― Андрэй Кудзіненка

## Удзел у фестывалях 
Навела «Ума-Муму» планавалася да ўдзелу ў кінафестывалі ў Варшаве ў 2016 годзе, але Рэспубліканская экспертная камісія па прадухіленні прапаганды парнаграфіі, гвалту і жорсткасці (РЭК) забараніла фільм да паказу.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы праекта «Хронотопь»
Акадэмік НАН Беларусі

**Акадэмік НАН Беларусі** — правадзейны член НАН РБ. Выбіраецца на агульным сходзе акадэміі. Існуюць званні ганаровы акадэмік, замежны член і ганаровы член акадэміі.

## Апісанне 
У Беларусі званне акадэміка ўведзена 26 снежня 1928 года, калі СНК БССР зацвердзіў першы склад правадзейных членаў Беларускай Акадэміі Навук.

Правадзейнымі членамі (акадэмікамі) Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі выбіраюцца вядомыя вучоныя — грамадзяне Рэспублікі Беларусь, якія ўнеслі вялікі ўклад у развіццё навукі і ўзбагацілі яе працамі першараднага навуковага значэння. Званне акадэміка прысвойваецца па выніках выбараў Нацыянальнай акадэміяй навук Беларусі. Неабходнай умовай прысваення акадэмічных вучоных званняў з’яўляецца наяўнасць вучонай ступені доктара навук. Акадэмікам НАН Беларусі, у тым ліку пенсіянерам, якія маюць гэта званне, назначаюцца штомесячныя даплаты за акадэмічнае вучонае званне, памер якіх устанаўліваецца заканадаўствам.

Акадэмікі з’яўляюцца членамі аднаго з аддзяленняў НАН Беларусі ў адпаведнасці са спецыяльнасцю, па якой яны абраныя, і могуць пераходзіць з аднаго аддзялення Акадэміі навук у іншае на падставе асабістай заявы і рашэння Прэзідыума НАН Беларусі. Кожны акадэмік карыстаецца правам рашаючага голасу на Агульным сходзе НАН Беларусі і на агульным сходзе аддзялення Акадэміі навук, членам якога ён з’яўляецца.

## Выбары 
5 чэрвеня 2009 года адбыліся выбары акадэмікаў і членаў-карэспандэнтаў НАН Беларусі, было абрана 11 новых акадэмікаў.

13-14 лістапада 2014 года адбыліся чарговыя выбары акадэмікаў і членаў-карэспандэнтаў НАН Беларусі. На 24 вакансіі акадэмікаў было вылучана 40 кандыдатур. У выніку было абрана 16 новых акадэмікаў НАН Беларусі і 3 новыя замежныя члены НАН Беларусі. Выбары на спецыяльнасцях «Механіка», «Біятэхналогія раслін», «Мікрабіялогія», «Анкалогія», «Кормавытворчасць, кармленне сельскагаспадарых жывёл», «Раслінаводства», «Тэхналогіі вытворчасці прадуктаў харчавання», «Тэхналогіі і сродкі механізацыі сельскай гаспадаркі (тэхнічныя навукі)» не адбыліся. Таксама абраны 6 замежных і 2 ганаровыя члены Акадэміі.

У 2021 годзе выбары адбыліся падчас сесіі Агульнага сходу НАН Беларусі 17 снежня 2021 года. На 23 вакансіі акадэмікаў і 27 вакансій членаў-карэспандэнтаў прэтэндавалі 30 і 57 кандыдатаў адпаведна. Самы вялікі конкурс на званне акадэміка адзначаны сярод кандыдатаў па спецыяльнасці «Матэрыялазнаўства ў машынабудаванні» (тры чалавекі на месца). Сярод кандыдатаў на званне члена-карэспандэнта больш за ўсё прэтэндэнтаў было па спецыяльнасці «Матэрыялазнаўства» (дзевяць чалавек на месца). У выніку тайнага галасавання выбраны 19 правадзеных членаў (акадэмікаў) і 16 членаў-карэспандэнтаў. На той жа сесіі Агульнага сходу было абрана 12 замежных членаў НАН Беларусі.

У 2024 годзе было абвешчана 13 вакансій акадэмікаў.

## Гл. таксама 
* Акадэмік
* Спіс акадэмікаў НАН Беларусі

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Акадэмікі НАН Беларусі


Катэгорыя:Званні Беларусі
СССР Тайшоу Чжуань

**«СССР Тайшоу Чжуань. Кітайская народная казка»** () — апавяданне расійскага пісьменніка Віктара Пялевіна, апублікаванае ў 1991 годзе ў складзе зборніка «Сіні ліхтар».

## Сюжэт 
«СССР Тайшоу Чжуань» з'яўляецца адсылкай да апавядання кітайскай дынастыі Тан «Паданне пра губернатара дзяржавы Нанькэ». У кітайскім апавяданні адчуваецца моцны ўплыў будызму і даасізму. У прыватнасці, ключавой тэмай з'яўляецца даоская ідэалагема «жыццё падобна на сон». Кітайскае «Паданне» распавядае пра прыгоды Чунь Юкуня ў незнаёмай краіне Сафора. Аднойчы Чунь Юкунь напіўся і заснуў пад сафорай. Затым яго адправілі ў краіну Сафора, дзе ён ажаніўся з прынцэсай. Там ён атрымаў прэстыжную дзяржаўную пасаду. Аднак праз шмат гадоў паспяховай кар'еры ў яго жыцці наступае пералом: смерць прынцэсы, падазрэнні караля і рэпатрыяцыя. Пасля гэтага Чунь Юкунь прачынаецца, і аказваецца, што ён спаў у сваім падворку пад сафорай, і гэта ўсё той жа дзень. Адшукаўшы мурашнік, Чунь Юкунь ўсё успамінае.

У апавяданні «СССР Тайшоу Чжуань» замест рыцара Чунь Юкуня — лайдак Чжан, які ў віртуальным свеце становіцца адным з кіраўнікоў СССР. Лідара СССР у Пялевіна называюць «Сынам Хлеба», а Чжана — «Каўбасным». Так аўтар імкнуўся падкрэсліць перавагу матэрыялізму і ўтылітарызму ў чалавечай прыродзе. Ствараецца ўражанне, што савецкая дзяржава, якой кіраваў Чжан, з'яўляецца магутнай і квітнеючай. Аднак на самай справе дзяржаўнасць існуе там толькі намінальна. Згадваючы ранейшага намесніка, які ўтойваў, што ў яго адрэзана галава, аўтар сатырычна паказвае здранцвенне працоўных і іх знаходжанне ў свеце ілюзій.

«СССР Тайшоу Чжуань», як і кітайскае «Паданне», прасякнуты ідэямі даасізму. Важнай часткай абодвух твораў з'яўляецца вобраз мурашніка. І калі ў кітайскай філасофіі мурашка з'яўляецца сімвалам усеагульнага жыцця і можа пабудаваць дзяржаву на рацыянальнай аснове, то ў Пялевіна мурашнік атаясамліваецца з таталітарным грамадствам з жорсткай цэнтралізацыяй, поўнай уніфікацыяй і паслушэнствам індывідаў. З мурашнікамі героі твораў таксама паступаюць па-рознаму: Чунь Юкунь у «Паданні» папрасіў сяброў не чапаць яго, а пялевінскі Чжан «развёў хлорку ў двух вёдрах ды і выліў яе ў люк».

Кажучы пра Кітай, Пялевін у апавяданні «СССР Тайшоу Чжуань» апісвае тыповую абстаноўку савецкага калгаса.

## Спасылкі 
* СССР Тайшоу Чжуань — тэкст апавядання

Катэгорыя:Апавяданні
Будынак «Белэнерга»

**Будынак «Белэнерга»** — будынак у Мінску, размешчаны на рагу вуліц Карла Маркса (дом № 14) і Камсамольскай (дом № 36). Пабудаваны ў 1955 годзе (паводле іншых даных — у 1950—1952 гг.) па праекце архітэктара Р. Гегарта як будынак галоўнага вытворчага ўпраўлення энергетыкі і электрыфікацыі БССР. У 1988 годзе да будынка прыбудаваны аб’ём галоўнага дыспетчарскага пункта па праекце архітэктараў А. Антонавай і С. Матэвушук.

Цяпер у будынку знаходзяцца «Белэнерга» і Беларускі саюз архітэктараў.

## Архітэктура 
Чатырохпавярховы, спачатку Г-падобны ў плане цагляны будынак. У кампазіцыі асноўны акцэнт зроблены на вуглавой частцы. Два крылы, якія сыходзяцца пад вуглом, аб’яднаны магутным круглым аб’ёмам. Падоўжнае крыло, арыентаванае на вуліцу Карла Маркса, мае сіметрычны фасад. Цэнтральная яго частка з галоўным уваходам вылучана на ўзроўні 3—4-га паверхаў шасцікалонным порцікам з франтонам. Бакавыя часткі выступаюць сіметрычнымі рызалітамі, аформленымі па вуглах алмазным рустам. Аконныя праёмы на 1-м, 3-м і 4-м паверхах — прамавугольныя з разнастайнымі абрамленнямі, на 2-м — з паўцыркульнымі імпастамі і арачнай рустоўкай. Фасады завершаны развітым карнізам па мадульёнах. Унутраная планіроўка калідорная. Па восі галоўнага ўвахода размешчаны вестыбюль і светлавая трохмаршавая лесвіца.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Камсамольская вуліца (Мінск)
Катэгорыя:Вуліца Карла Маркса (Мінск)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Рамана Гегарта
Катэгорыя:Белэнерга
Катэгорыя:1952 год у Мінску
Катэгорыя:Збудаванні Мінска ў стылі савецкага класіцызму
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Алісы Антонавай
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Святланы Мацяўшук