open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Алексій (Грамадскі)

**Епіскап Алексій** (свецкае імя *Аляксандр Якубавіч Грамадскі*; , Дакудаў, Бельскі павет — , Смыга, Ровенская вобласць) — праваслаўны дзеяч, мітрапаліт.

## Біяграфія 
Скончыў Холмскае духоўнае вучылішча (1898), Холмскую духоўную семінарыю (1904), Кіеўскую духоўную акадэмію са ступенню кандыдата багаслоўя (1908). 30 ліпеня 1908 годзе рукапаложаны ў сан іерэя і прызначаны на месца другога святара сабора горада Холма (цяпер Хелм, Польшча). З 1911 года працаваў законавучыцелем Холмскай мужчынскай гімназіі. У 1917—1918 гадах назіральнік царкоўных школ Кішынёўскай епархіі ў Бесарабіі. З 1918 года выкладаў у Крамянецкай духоўнай семінарыі, у 1921—1923 гадах — рэктар семінарыі. 11 лютага 1922 года пастрыжаны ў манаства з імем Алексій, затым узведзены ў сан архімандрыта. Падтрымаў абвяшчэнне аўтакефаліі Польскай Праваслаўнай Царквы. 3 верасня 1922 года рукапаложаны ў епіскапа Луцкага, вікарыя Валынскай епархіі. 12 кастрычніка 1922 года прызначаны часовым кіраўніком Гродзенскай епархіі. У 1923—1934 гадах епіскап Гродзенскі і Навагрудскі (з 1928 года — архіепіскап Гродзенскі і Навагрудскі).

Член Сінода ПАПЦ, старшыня савета пры мітрапаліце ПАПЦ. З 1934 года па 1939 год займаў Валынскую і Крамянецкую кафедру. У 1940 годзе прыняты ў юрысдыкцыю Маскоўскага Патрыярхата, пакінуты кіраўніком Валынскай епархіі.

22 чэрвеня 1941 года быў арыштаваны органамі НКУС, але пазбегнуў пакарання. Падчас Другой сусветнай вайны знаходзіўся на акупіраванай тэрыторыі Украіны. У ліпені 1941 года на саборы епіскапаў у Пачаеўскай лаўры ўзведзены ў сан мітрапаліта і прызначаны кіраўніком аўтаномнай Украінскай праваслаўнай царквы, якая знаходзілася ў канфрантацыі з украінскімі аўтакефалістамі.

Забіты жаўнерамі УПА каля чыгуначнай станцыі Смыга на Валыні.

## Літаратура 
* Лабынцев, Ю. А. Алексий (Громадский) // Православная энциклопедия. Т.1. Москва. 2000. С. 664—665.
* Гордієнко, В. Убивство митрополита Олексія Громадського // Вісник Київського національного університету імені Тараса Шевченка. Історія. 2007. № 91-93. С. 82 — 84.

Катэгорыя:Епіскапы гродзенскія і ваўкавыскія
Катэгорыя:Украінскія праваслаўныя епіскапы
Катэгорыя:Польская аўтакефальная праваслаўная царква
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бяльскім павеце
Катэгорыя:Пачаіўская лаўра
Выдавецтва Вацлава Ластоўскага

**Выдаве́цтва Ва́цлава Ласто́ўскага** (у арыгінале: *Wydawiectwo W. Lastouskaho*) — прыватнае беларускае выдавецтва, якое дзейнічала ў Вільні ў 1916—1918 гг. Заснавана Вацлавам Ластоўскім. Мэта выдавецтва — падрыхтоўка і выданне падручнікаў, дапаможнікаў, чытанак для першых беларускіх школ.

Выпусціла складзеныя Ластоўскім школьныя падручнікі, у асноўным з выкарыстаннем лацінкі: *«Першая чытанка: Кніжыца для беларускіх дзетак дзеля навукі чытаньня»*, «Родныя зярняты: кніжыца для школьнага чытання» (*«Rodnyje Ziernity: kniźyca dla školnaho čytaňnia»*) (1916), *«Першая чытаньне»* (1917), *«Задачнік»* (1917), «Незабудка: першая пасля лементара чытанка» (*«Niezabudka: Pieršaja paśla lementara čytanka»*) (1918), «Прыпеўкі (Песні-песень)» (*«Prypieŭki: (Pieśni-piesień)»*) (1918), *«Raściny: Padručnik dla školnaha ŭžytku»* (1918), «Сейбіт: другая, пасля лементара, чытанка для пачатковых школ» (*«Siejbit: Druhaja, paśla lementara, čytanka dla pačatkowych škol»*) (1918), «Выпісы з беларускай літаратуры» (*«Wypisy z biełaruskaj literatury»*) (Čaść I, 1918). Акрамя школьных падручнікаў выдавецтва выдала зборнікі «Скрыпка беларуская» Цёткі (2-е выданне), «Беларускі песеннік з нотамі для народных і школьных хораў» Л. Рагоўскага (2-е выданне), нататкі «Што трэба ведаць кожнаму беларусу» і іншыя кнігі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вацлаў Ластоўскі
Катэгорыя:Беларускія выдавецтвы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1916 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1918 годзе
Катэгорыя:1916 год у Вільні
Запалычкы

**Запалычкы** () — вёска ў Вэрхнёдніпроўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Вэрхнёдніпроўскага раёна
Кацярына Васільеўна Замешына-Уладамірская

**Кацярына Васільеўна Замешына-Уладамірская** (народжаная **Азбукіна**, у першым шлюбе **Замешына**; ,  — ) — беларуская тэатральная  і танцоўшчыца.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Бабруйску. Паходзіла з сям’і спадчыннага двараніна, калежскага асэсара Васіля Мікалаевіча Азбукіна (1857-?), абавязковага члена па сялянскіх справах. Яе родным братам быў Мікалай Васільевіч Азбукін.

Да рэвалюцыі выкладала ў адной з бабруйскіх жаночых гімназій, сярод яе іншых вучаніц была Наталля Іванаўна Чакалінская, будучая вучоная-батанік.

У пачатку 1930-х гадоў бацька і брат К. Замешынай-Уладамірскай былі арыштаваныя і дамоў ужо не вярнуліся.

У 1936 годзе кіравала самадзейным лялечным тэатрам пры Палацы піянераў і школьнікаў у Мінску. Яна была дырэктарам і мастаком-афарміцелем лялечных паказаў.

## Сям’я 
* першы муж Замешын, не вярнуўся з Грамадзянскай вайны
* другі муж Уладзімір Малейка (Уладамірскі) — беларускі акцёр
** сын  — акцёр, ажаніўся з актрысай , дачкой вучонай-дэндролага Наталлі Іванаўны Чакалінскай
*** унук  — акцёр, ажаніўся з актрысай .

## Прафесійная дзейнасць 
У 1920-21 была актрысай Другога Чырвонаармейскага паказальнага тэатра пры палітаддзеле 16-й арміі Заходняга фронту.

Пазней працавала ў Купалаўскім тэатры.

### Фільмаграфія 
* 1960 — 1961 — «Першыя выпрабаванні» — бабка Параска

## Спадчына 
Творчыя дакументы К. Замешынай-Уладамірскай: фатаграфіі ў ролях і сцэнах са спектакляў, згуляных у Бабруйскім гарнізонным тэатры, у БДТ і БДТ-1, яе фатаграфіі часткова захоўваюцца ў БДАМЛіМ у ф. 229.

Катэгорыя:Рэжысёры лялечнага тэатра Беларусі
Сергій (Ларын)

**Епіскап Сергій** (свецкае імя: **Сяргей Іванавіч Ларын**; , Санкт-Пецярбург — , Пушкіна, Маскоўская вобласць) — праваслаўны дзеяч, архіепіскап.

## Біяграфія 
З 1923 года па 1925 год служыў псаломшчыкам у петраградскіх абнаўленчых храмах. Рукапаложаны ў дыякана ў 1926 годзе. У 1930 годзе скончыў Ленінградскі абнаўленчы багаслоўскі інстытут. У тым жа годзе рукапаложаны ў сан іерэя (абнаўленчага). Пастрыжаны ў манаства ў 1933 годзе пасля разводу з жонкай, прыняты ў лік браціі Ціхвінскага абнаўленчага манастыра ў сане іераманаха.

Арыштаваны органамі АДПУ ў снежні 1933 года, асуджаны на 3 гады ППЛ умоўна. З 1934 года па 1935 год настаяцель Петрапаўлаўскай абнаўленчай царквы горада Волхаўстрой Ленінградскай вобласці, Панцеляймонаўскай царквы горада Ленінграда.

У 1935 годзе паўторна арыштаваны, асуджаны на 3 гады ППЛ. Датэрмінова вызвалены ў 1937 годзе. У 1938 годзе рукапаложаны ў сан архімандрыта. З 1937 года служыў у маскоўскіх абнаўленчых храмах. З 1941 года па 1943 год абнаўленчы епіскап Звянігарадскі, вікарый Маскоўскай епархіі. З мая па снежань 1943 года займаў Ташкенцкую абнаўленчую кафедру.

27 снежня 1943 года праз чын пакаяння прыняты ў РПЦ. У 1944 годзе рукапаложаны ў епіскапа Кіраваградскага, вікарыя Адэскай епархіі. Узнагароджаны медалём «За абарону Масквы». З 1947 года па 1949 год займаў Растоўскую кафедру, з 1949 года па 1950 год — Жытомірскую. З 1950 года па 1951 год епіскап Гродзенскі і Брэсцкі. З 1952 года па 1961 год займаў па чарзе Тульскую, Астраханскую, Омскую кафедры. У красавіку 1961 года рукапаложаны ў архіепіскапа. З 1962 года па 1964 год архіепіскап Берлінскі і Сярэднееўрапейскі, экзарх Сярэдняй Еўропы. У 1965 годзе часовы кіраўнік Валагодскай епархіі. Памёр 1967 годзе, пахаваны ў пасёлку Клязьма Маскоўскай вобласці.

## Літаратура 
* Новомученики, исповедники, за Христа пострадавшие в годы гонений на Русскую Православную Церковь в XX в. База дадзеных [Электронны рэсурс], на http://www.pstbi.ru

Катэгорыя:Епіскапы гродзенскія і ваўкавыскія
Катэгорыя:Епіскапы Рускай праваслаўнай царквы
Катэгорыя:Архіепіскапы Рускай праваслаўнай царквы
Закарпацкі венгерскі інстытут імя Фэрэнца Ракацы II

**Закарпацкі венгерскі інстытут імя Фэрэнца Ракацы II** (, ) — вышэйшая навучальная ўстанова, размешчаная ў горадзе Бэрэгавэ Закарпацкай вобласці, адзіная ва Украіне венгерская вышэйшая навучальная ўстанова.

## Агульная характарыстыка 
Закарпацкі венгерскі інстытут імя Ферэнца Ракацы II — гэта вышэйшая навучальная ўстанова ва Украіне недзяржаўнай формы ўласнасці, III узроўню акрэдытацыі, якая заснавана адпаведным дабрачынным фондам. Інстытут дзейнічае з 1996 года на падставе ліцэнзій Міністэрства асветы і навукі Украіны. Спачатку ВНУ называлася Закарпацкім венгерскім педагагічным інстытутам, а навучанне адбывалася пераважна на педагагічных спецыяльнасцях. З 2003 года пасля змены структуры і пашырэння пераліку спецыяльнасцяў ВНУ атрымала актуальную назву ў гонар Фэрэнца Ракацы. Зараз у інстытуце адбываецца падрыхтоўка спецыялістаў з вышэйшай адукацыяй на дзённай і завочнай форме навучання на ўзроўні малодшага спецыяліста, бакалаўра і магістра, а таксама на падрыхтоўчых і навучальных курсах. Мовы навучання ў інстытуце ў адпаведнасці са статутам — венгерская, украінская і англійская.

## Структура 
* Кафедра гісторыі і грамадскіх дысцыплін
* Кафедра педагогікі і псіхалогіі
* Кафедра філалогіі
* Кафедра матэматыкі і інфарматыкі
* Кафедра біялогіі і хіміі
* Кафедра геаграфіі і турызму
* Кафедра ўліку і аўдыту
* Каледж ЗВІ імя Ферэнца Ракацы ІІ

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўніверсітэта

Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Украіны
Катэгорыя:Закарпацкая вобласць
Віталь Мікалаевіч Хромаў

**Віталь Мікалаевіч Хромаў** (нар. , ст. , Куйбышаўскі раён, Амурская вобласць, РСФСР) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1971 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут (выкладчыкі І. Д. Белагорцаў, У. М. Вараксін, А. Я. Міцянін). У 1971—1974 гадах працаваў выкладчыкам кафедры «Архітэктурнае праектаванне» ў БІБІ. У 1974—1978 гадах архітэктар, старэйшы архітэктар у інстытуце «Мінскпраект»; у 1978—1989 гадах кіраўнік групы архітэктараў у інстытуце «Белжылпраект»; у 1989—2002 гадах галоўны архітэктар праектаў у інстытуце «Інкапраект», у 2002—2009 гадах галоўны архітэктар праектаў у «ГіперКам Дэвелапмент», з 2009 года галоўны архітэктар праектаў у ТАА «ГіперКам — праект».

Член Беларускага саюза архітэктараў з 1981 года.

## Творчасць 
 на пр. газеты «Праўда»]]
, 40 і 38]]
Асноўныя працы (усе ў Мінску): Траецкае прадмесце  — «Сувенірная крама», кафэ «Траецкае», «Дом прыроды», магазін «Кветкі», жылыя дамы № 28, 30, 32 (1980—1984, рэалізацыя 1983—1987; сааўтар А. Брэгман); рэканструкцыя помніка архітэктуры XIX ст. па вул. Камсамольскай, 5 (1999—2003, рэалізацыя 2003—2005; сааўтар І. Дорахава); рэканструкцыя помніка архітэктуры XVII—XX стст. на пл. Свабоды, 2, 8, 10, 10а (1997—1998, рэалізацыя 1999—2002; сааўтар Л. Іванова); Храм Праабражэння Гасподняга на пр. газеты «Праўда» (1997, рэалізацыя 1998—2003; сааўтар А. А. Дарэнскі); 56-кватэрны жылы дом па Разінскім завулку (2000—2002, рэалізацыя 2003—2004); адміністрацыйны будынак па вул. Няміга, 38 (1997—1998, рэалізацыя 1998—1999); адміністрацыйны будынак па вул. Няміга, 40 (2002—2003, рэалізацыя 2003—2005; сааўтар С. Іванова); рэканструкцыя ўніверсама «Рыга» па вул. Сурганава (2002—2006, рэалізацыя 2004—2008; сааўтар Н. Дарэнская); адміністрацыйны будынак з памяшканнямі грамадскага прызначэння па вул. Шафарнянскай (2003—2005, рэалізацыя 2005—2009; сааўтар С. Іванова).

## Узнагароды 
Узнагароды: дыплом СА БССР за праект кафэ «Траецкае» ў г Мінску на Рэспубліканскім аглядзе на лепшы праект (1984); грамата СА БССР за праект рэканструкцыі гімнастычнай залы і корпуса № 18 у Алімпійскім спорт-комплексе «Стайкі» на Рэспубліканскім аглядзе на лепшы праект (1985); Сярэбраны медаль ВДНГ СССР за распрацоўку праекта «Траецкае прадмесце» ў г. Мінску (1987); Ганаровая грамата Вярхоўнага Савета Беларусі ад 23 верасня 1992 за значны ўнёсак у развіццё беларускай нацыянальнай архітэктуры; грамата пераможца Рэспубліканскага агляду лепшых архітэктурных твораў года за праект «Мастацкі каледж» у г. Пінску (1993); дыплом СА РБ пераможца рэспубліканскага агляду-конкурсу за праект «Офіс ТПА „Форум“» па вул. Калектарнай у г. Мінску (1995); дыплом II ступені XIII Міжнароднага агляду-конкурсу (Масква) на лепшы праект года за праект адміністрацыйна-гандлёвага комплексу па вул. Няміга ў г. Мінску (2005).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Алег Мікалаевіч Хазей

**Алег Мікалаевіч Хазей** (нар. , п. Ялта, Пэршатраўнэвы раён, Данецкая вобласць, УССР) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1990 годзе Харкаўскі інстытут інжынераў камунальнага будаўніцтва па спецыяльнасці «Архітэктура». У 1990 годзе архітэктар Гродзенскага філіяла інстытута «Белдзіпрабуд», у 1991 годзе архітэктар Гродзенскага філіяла Дзяржаўнага навукова-даследчага і праектнага інстытута азотнай прамысловасці і прадуктаў арганічнага сінтэзу, у 1992—1994 гадах архітэктар у ЗАТ «ВАНТ», у 1994—2001 гадах архітэктар у «Альянс-Арт», у 2001—2002 гадах майстар у ААТ «Гроднапрамбуд», у 2005—2006 гадах ізноў архітэктар у ЗАТ «ВАНТ», з 2006 года вядучы архітэктар інстытута «Гроднаграмадзянпраект», пасля кіраўнік групы (2007), галоўны архітэктар праектаў (2008).

Член Беларускага саюза архітэктараў з 2009 года.

## Творчасць 
Асноўныя працы: жылыя дамы ў г. Навагрудку, г. Ашмяны, пірс лодкавай станцыі пансіяната «Свіцязь»; гасцініца з кафэ ў зоне Аўгустоўскага канала; ФАК, цэнтр абслугоўвання, гандлёва-выставачны цэнтр, маладзёжны цэнтр у мікрараёнах № 1, 2 у г.п. Астравец; мікрараён у г. Масты; мікрараён у г. Шчучын, рэканструкцыя фантана ў скверы паміж вул. Горкага-Міцкевіча ў г. Гродна (не рэалізаваны, стары фантан знесены ў 2016 годзе); гандлёвы цэнтр у мікрараёне «Вішнявец-3»; рэканструкцыя будынка Гродзенскай абласной філармоніі па вул. Гарнавых, 17 (сааўтары М. І. Жучко, А.  Сасім, Л. К. Дулуб, Р. Ю. Касперчык, Т.  Корзан; узнагароджаны дыпломам МАСА ў 2019).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Гродна
Зігфрыд Рамуальдавіч Цвірко

**Зігфрыд Рамуальдавіч Цвірко** (нар. ; в. Цвіркі, Стаўбцоўскі раён, Мінская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1974 годзе БПІ. У 1974—1980 гадах архітэктар, вядучы архітэктар інстытута «Белпрампраект»; у 1960—1992 гадах кіраўнік групы, галоўны архітэктар праекта, галоўны архітэктар інстытута «Белсельбудпраект»; у 1992—1995 гадах кіраўнік творчай майстэрні пры Саюзе архітэктараў БССР; у 1995—1996 гадах начальнік упраўлення архітэктуры і горадабудаўніцтва Маладзечанскага гарвыканкама; у 1996—1997 гадах намеснік дырэктара па архітэктуры  «АРК»; у 1997 годзе начальнік  ААТ «Забудова», у 1997—2004 гадах галоўны архітэктар праекта  «Белжылпраект», у 2004—2006 гадах галоўны архітэктар праекта ЗАТ «БудаФТ»; у 2006—2007 гадах намеснік дырэктара па архітэктуры ТАА «Белграндпраект»; у 2007—2009 гадах намеснік дырэктара па архітэктуры «Творчай майстэрні Корбута А І.»; у 2010—2011 гадах галоўны архітэктар праектаў ППУП «Сапоюр»; з 2012 года намеснік дырэктара па праектаванні ТАА «Берліс».

Член Беларускага саюза архітэктараў з 1978 года.

Пражывае ў Мінску па вуліцы Кахоўскай, 23.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскіх калектывах): праект прамысловага вузла ў г. Стоўбцы; схемы ўпарадкавання забудовы прамраёнаў «Чэпіна» і «Лучоса» ў г. Віцебску, прамраёна «Ласосна» ў г. Гродна (1974-1980); праект завода ЖБВ і ККД у п. Краснае Мінскай вобласці, праекты жылых сядзібных дамоў з маналітнага бетону для будаўніцтва ў сельскай мясцовасці, праект пасёлка вучгаса Горацкай сельскагаспадарчай акадэміі (1980-86); праекты для капрамонту і рэканструкцыі жылых і грамадскіх будынкаў (1997—2004); праект шмат’яруснай аўтастаянкі з убудаванымі адміністрацыйна-гандлёвымі памяшканнямі па вул. Алібегава ў з Мінску (2007—2009); праект вытворчых будынкаў завода ПУП «ADANI» у г Мінску, праект завода рэнтгенатэхнічнай тэхнікі ЗАТ «АДАНІ Тэхноладжыс» у Мінскім раёне (2012-13).

## Узнагароды 
Узнагароджаны бронзавым (1986) за праект аднакватэрнага трохпакаёвага мансарднага жылога дому і сярэбраным (1988) медалямі ВДНГ СССР.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Яўген Рыгоравіч Цвінгель

**Яўген Рыгоравіч Цвінгель** (нар. , г. Бабруйск) — беларускі архітэктар. Заслужаны архітэктар Беларусі.

## Біяграфія 
Скончыў у 1957 годзе Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум. Працаваў тэхнікам-архітэктарам. Служыў у 1957—1969 гадах у Савецкай Арміі.  У 1970 годзе скончыў Мінскі тэатральна-мастацкі інстытут.

Член Саюза архітэктараў з 1967 года. Пражываў у Мінску.

## Творчасць 
]]
Асноўныя працы: паказальная школа-крама прамгандлю (інтэр’еры) па вул. Маскоўскай (1969, з Л. І. Анікінай), сталовая завода імя Вавілава ў г. Мінску (1980), крама «Кадр» па Ленінскім праспекце (1980); гандлёва-грамадскі блок прадпрыемства КБДЭМ па Партызанскім праспекце, 2 к1 (1978); гандлёвы комплекс «Ударнік» (1989); універсам «Гродна» ў мікрараёне Захад-З (1983), па вул. Будзённага (1988), база Упраўлення рабочага забеспячэння з адміністрацыйным блокам па вуліцы Платонава (1983);  ў Вілейцы (1976); камбінат грамадскага харчавання завода «Гарызонт» (1979, з В. М. Аладавым); рэканструкцыя акружнога Дома афіцэраў (1982, з Г. В. Сысоевым)  — усе у Мінску; фабрыка паўфабрыкатаў і кулінарных вырабаў (1987), дом гандлю (2004) у г. Светлагорску; гандлёва-грамадскі цэнтр у Мінску (2000); амбулаторыя ў вёсцы Сноў (2006); гандлёвы дом у г. Мар’іна Горка (2008); бізнес-цэнтр у г. Мінску (1997).

## Узнагароды 
Узнагароджаны дыпломам I ступені СА СССР (1968) за распрацоўку інтэр’ераў у Мінску.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Вілейкі
Катэгорыя:Заслужаныя архітэктары Беларусі
Лейтман

**Лейтман** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Леў Мееравіч Лейтман — беларускі графік і педагог, бацька Фрыны
* Фрына Львоўна Лейтман — беларуская мастацтвазнаўца, дачка Льва
Антоній (Крацевіч)

**Епіскап Антоній** (свецкае імя: **Барыс Мікалаевіч Крацевіч**; , Багуслаў, Кіеўская губерня — , Малахаўка, Маскоўская вобласць) — праваслаўны дзеяч, мітрапаліт.

## Біяграфія 
Скончыў 2-ю Кіеўскую класічную гімназію, вучыўся ў Кіеўскай духоўнай акадэміі. У 1914 годзе рукапаложаны ў іерэя. Служыў у Крыжаўздзвіжанскай царкве с. Пірагова Кіеўскай епархіі. З 1917 года настаяцель Екацярынінскага храма на Лук’янаўскіх могілках Кіева, з 1919 года — на Байкавых; благачынны цэркваў 3-й акругі Кіева. Узнагароджаны санам протаіерэя.

У 1931 годзе служыў у Сафійскім храме ў Маскве, у 1932 годзе ў Раства-Багародзіцкім саборы ў Каўрове, благачынны Каўроўскай акругі Уладзімірскай епархіі. У лістападзе 1932 года за працу «История Страстной седмицы до образования Студийского устава» прысвоена ступень кандыдата багаслоўя. З 1933 года настаяцель Увядзенскага храма ў Іванаве, з 1934 года — сабора ў Арэхава-Зуеве Маскоўскай епархіі, з 1937 года — у Пярова, благачынны цэркваў Раменскага і Ухтомскага раёнаў Маскоўскай вобласці.

Быў арыштаваны і абвінавачваўся ў «правядзенні антысавецкай прапаганды». Асуджаны да 5 гадоў ППК. Вызвалены ў 1942 годзе. У першай палове 1944 года благачынны цэркваў Жытомірскай епархіі. 11 жніўня 1944 года прыняў манашаскі пострыг з імем Антоній. 14 жніўня 1944 года ў Кіеве хіратанізаваны ў епіскапа Жытомірскага. З чэрвеня 1946 года епіскап Кастрамскі і Галіцкі, часова кіруючы Яраслаўскай епархіяй. 25 лютага 1952 года ўзведзены ў сан архіепіскапа. 16 лістапада 1953 года згодна з прашэннем звольнены на пакой.

9 лютага 1954 года вярнуўся на кафедру, прызначаны архіепіскапам Тульскім і Бялёўскім. З верасня 1958 года часовы кіруючы Растоўскай і Новачаркаскай епархіяй. 25 лютага 1959 года ўзнагароджаны крыжам на клобуку. 16 сакавіка 1961 года ўзведзены ў сан мітрапаліта і прызначаны мітрапалітам Мінскім і Беларускім. 5 ліпеня 1961 года звольнены на пакой.

З 12 студзеня 1962 года мітрапаліт Арлоўскі і Бранскі. 28 мая 1963 года зноў звольнены на пакой. З 30 мая 1964 мітрапаліт Іванаўскі і Кінешамскі, са студзеня 1966 года мітрапаліт Тульскі і Бялёўскі, з лістапада 1968 года — Тамбоўскі і Мічурынскі. Па ўспамінах сучаснікаў у апошнія гады жыцця пакутаваў ад нярвовага захворвання.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Епіскапы мінскія
Катэгорыя:Епіскапы брэсцкія і кобрынскія
Катэгорыя:Мітрапаліты Рускай праваслаўнай царквы
Катэгорыя:Епіскапы Рускай праваслаўнай царквы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кіеўскай вобласці
Культ асобы

**Культ асобы** — празмернае ўзвялічванне якога-небудзь дзеяча. Культ асобы вядзе свае карані з рэлігійнай сферы. Так, напрыклад, шанаванне памерлых і пакланенне ім было шырока распаўсюджана ў Старажытнай Грэцыі, Старажытным Рыме, Індыі, Кітаі, у славянскіх народаў у форме культу продкаў. Культ асобы Ісуса Хрыста, Магамета, Буды садзейнічаў узнікненню і развіццю рэлігійных культаў, якія адпавядалі тром найбуйнейшым сусветным рэлігіям. Абагаўленне і фетышызацыя цароў, каралёў, імператараў былі характэрныя для перыядаў рабаўладання і феадалізму. Напрыклад, рымскія цэзары валодалі неабмежаванай уладай.

Культ асобы на тэрыторыі Беларусі найбольш поўна выявіўся ў кульце асобы Сталіна, які існаваў з 1930-х гадоў па 1956 года. Культ асобы Сталіна быў выкрыты на XX з’ездзе КПСС, на якім быў прадстаўлены даклад Мікіты Хрушчова «Аб кульце асобы і яго наступствах».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Таталітарызм
Катэгорыя:Прапаганда
Катэгорыя:Паліталогія
Нікан (Дзегцярэнка)

**Епіскап Нікан** (свецкае імя: **Мікалай Іванавіч Дзегцярэнка**; , Глухаў, Чарнігаўская губерня — , Барабінск) — праваслаўны дзеяч, епіскап Магілёўскі.

## Біяграфія 
Скончыў царкоўнапрыходское вучылішча. Потым паступіў у Спаса-Праабражэнскі Казанскі манастыр (1900), дзе да 1908 года быў паслушнікам. Быў пастрыжаны ў манаства з імем Нікан. У 1908 годзе скончыў місіянерскія курсы ў Казані, пасля чаго пасвечаны ў іераманахі.

6 снежня 1924 года іераманах Нікан хіратанізаваны ў епіскапа Магілёўскага.

Арыштаваны 20 лістапада 1925 года па справе мітрапаліта Пятра (Палянскага). З 5 кастрычніка 1927 года епіскап Енісейскі. 3 лютага 1928 года звольнены на пакой.

Арыштаваны 27 ліпеня 1937 года па вінавачанні ў антысавецкай агітацыі. Прыгавораны 9 жніўня 1937 да ВМП і расстраляны 21 жніўня 1937 года.

Катэгорыя:Епіскапы гомельскія і жлобінскія
Катэгорыя:Епіскапы Рускай праваслаўнай царквы
Катэгорыя:Епіскапы магілёўскія
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Расстраляныя ў СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сумскай вобласці
Катэгорыя:Памерлі ў Новасібірскай вобласці
Ілжа

**Ілжа** () — горад у Польшчы, за 140 км на поўдзень ад цэнтра Варшавы. Уваходзіць у склад Радомскага павета Мазавецкага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Ілжа. Займае плошчу 15,83 км². Насельніцтва 4,9 тыс. чалавек (на 2018). 

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада
Дземянцей

**Дземянцей** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Васіль Іванавіч Дземянцей (нар. 1954) — беларускі дзяржаўны дзеяч
* Мікалай Іванавіч Дземянцей (1930—2018) — беларускі дзяржаўны дзеяч, Старшыня Вярхоўнага Савета БССР
Гурый (Ягораў)

**Епіскап Гурый** (свецкае імя: **Вячаслаў Міхайлавіч Ягораў**; , Наўгародская губерня — , Сімферопаль) — праваслаўны дзеяч, мітрапаліт.

## Біяграфія 
Скончыў Санкт-Пецярбургскае Пятроўскае камерцыйнае вучылішча (1911), Санкт-Пецярбургскую духоўную акадэмію са ступенню кандыдата багаслоўя (1917). З 1914 года па 1915 год служыў на фронце братам міласэрнасці. Пастрыжаны ў манашаскі сан (1915), рукапаложаны ў іерадыякана, іераманаха. Прыняты ў брацію Аляксандра-Неўскай лаўры. Узведзены ў сан архімандрыта (1922).

З 1925 года настаяцель Лаўрскай кінавіі, загадчык багаслоўска-пастырскага вучылішча. З 1926 года настаяцель Кіеўскага падвор’я ў Ленінградзе. З 1933 года 1943 год знаходзіўся ў Салавецкім і іншых канцлагерах ГУЛАГа. У 1944 годзе настаяцель Самаркандскага сабора, в.а. сакратара Ташкенцкай епархіі. У 1945 годзе прызначаны намеснікам Свята-Троіцкай Сергіевай лаўры. Узнагароджаны правам нашэння двух крыжоў (1946).

Хіратанісаны ў Маскве 25 жніўня 1946 года ў епіскапа Ташкенцкага і Сярэднеазіяцкага. 25 лютага 1952 года ўзнагароджаны санам архіепіскапа. З 26 студзеня 1953 года архіепіскап Саратаўскі і Сталінградскі, часова кіруючы Астраханскай епархіяй. З 31 ліпеня 1954 года архіепіскап Чарнігаўскі і Нежынскі, з 19 кастрычніка 1955 года Днепрапятроўскі і Запарожскі. 21 мая 1959 года ўзведзены ў сан мітрапаліта і прызначаны на Мінска-Беларускую кафедру. З 19 верасня 1960 года мітрапаліт Ленінградскі і Ладажскі, пастаянны член Свяшчэннага Сінода. З лістапада 1961 года мітрапаліт Сімферопальскі і Крымскі.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Наўгародскай вобласці
Катэгорыя:Епіскапы мінскія
Катэгорыя:Епіскапы брэсцкія і кобрынскія
Катэгорыя:Мітрапаліты Рускай праваслаўнай царквы
Катэгорыя:Епіскапы Рускай праваслаўнай царквы
Катэгорыя:Вязні Белбалтлага
Катэгорыя:Епіскапы Ташкенцкія
Антон Браніслававіч Насілоўскі

**Анто́н Бранісла́вавіч Насіло́ўскі** ( — , ) — беларускі савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1917 годзе. Член КПСС з 1949 года.

З 1941 года — на гаспадарчай, грамадскай і палітычнай працы. У 1941—1972 гг. — малодшы тэхнолаг, тэхнолаг, старэйшы тэхнолаг, начальнік цэха, галоўны інжынер завода, сакратар Цэнтральнага раённага камітэта КП Беларусі (г. Гомель), сакратар Гомельскага гарадскога камітэта КП Беларусі, намеснік загадчыка Прамыслова-транспартнага аддзела ЦК КП Беларусі, 1-ы сакратар Мінскага гарадскога камітэта КП Беларусі, 1-ы сакратар Мінскага прамысловага абласнога камітэта КП Беларусі, сакратар, 2-гі сакратар Мінскага абласнога камітэта КП Беларусі.

Абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР 6-га склікання. Дэлегат XXII з’езда КПСС.

Памёр у Мінску ў 2005 годзе.

## Спасылкі 
* Носиловский

Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 6-га склікання
Катэгорыя:Сакратары Мінскага абкама КПБ
Катэгорыя:Другія сакратары Мінскага абкама КП Беларусі
Катэгорыя:Першыя сакратары Мінскага абкама КП Беларусі
Катэгорыя:Першыя сакратары Мінскага гаркама КП Беларусі
Поразаўская сінагога

**Поразаўская сінагога** — былая сінагога ў Поразаве.

## Гісторыя 
Пабудавана ў XIX стагоддзі. Сцены поразаўскай сінагогі змураваныя з бутавага каменю і ўтвараюць будынак плошчай амаль 500 квадратных метраў.

Пасля вайны каменны будынак выкарыстоўвалі як склад.

У 2019 годзе сінагогу выставілі на аўкцыён.

Synagogue Porozovo (Grodno Region) 1e.jpg
Ghetto Porozovo (Svisloch District) 1c.jpg
Synagogue Porozovo (Grodno Region) 1f.jpg

## Спасылкі 
* Цуды Беларусі. 7 велічных сынагог, якія руйнуюцца // svaboda.org 1 лютага 2020
* Поразаўская сінагога на «Радзіме майго духу»
* 

Катэгорыя:Поразава
Катэгорыя:Сінагогі Беларусі
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Свіслацкага раёна
Катэгорыя:З’явіліся ў XIX стагоддзі
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Беларусі
Валянцін Фёдаравіч Языковіч

**Валянці́н Фёдаравіч Языко́віч** — беларускі савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1926 годзе. Член КПСС з 1949 года.

З 1950 года — на гаспадарчай, грамадскай і палітычнай працы. У 1950—1970 гг. — майстар, начальнік аддзялення, намеснік начальніка цэха Мінскага падшыпнікавага завода, намеснік загадчыка Прамыслова-транспартнага аддзела Мінскага гарадскога камітэта КП Беларусі, 2-гі сакратар Савецкага раённага камітэта КП Беларусі, 1-ы сакратар Кастрычніцкага раённага камітэта КП Беларусі, 2-гі сакратар Мінскага абласнога камітэта КП Беларусі, 1-ы сакратар Гродзенскага прамысловага абласнога камітэта КП Беларусі, 1-ы сакратар Гомельскага абласнога камітэта КП Беларусі.

Абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР 7-га склікання.

Пахаваны на Усходніх могілках.

## Спасылкі 
* Языковіч

Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Пахаваныя на Усходніх могілках Мінска
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 7-га склікання
Катэгорыя:Першыя сакратары Гомельскага абкама КП Беларусі
Катэгорыя:Першыя сакратары Гродзенскага абкама КП Беларусі
Катэгорыя:Другія сакратары Мінскага абкама КП Беларусі
Катэгорыя:Першыя сакратары райкамаў КПБ
Амерыканская федэрацыя працы — Кангрэс вытворчых прафсаюзаў

**Амерыканская федэрацыя працы — Кангрэс вытворчых прафсаюзаў** (AFL-CIO) — найбуйнейшая федэрацыя прафсаюзаў у Злучаных Штатах Амерыкі. AFL-CIO складаецца з пяцідзесяці пяці нацыянальных і міжнародных прафсаюзаў, разам якія прадстаўляюць больш за 12 мільёнаў актыўных работнікаў і пенсіянераў. AFL-CIO займаецца значным палітычным актывізмам, звычайна ў падтрымку Дэмакратычнай партыі ЗША.

AFL-CIO была створана ў 1955 годзе, калі Амерыканская федэрацыя працы і Кангрэс вытворчых прафсаюзаў здзейснілі аб’яднанне. Колькасць членаў у прафсаюзе дасягнула свайго піку ў 1979 годзе, калі ў AFL-CIO было амаль дваццаць мільёнаў членаў. З 1955 па 2005 год прафсаюзы, якія ўваходзілі ў AFL-CIO прадстаўлялі амаль усіх прафсаюзных актывістаў у Злучаных Штатах. Некалькі буйных прафсаюзаў адкалоліся ад AFL-CIO ў 2005 годзе і сфармавалі канкуруючую федэрацыю прафсаюзаў Change to Win, але з таго часу некаторыя адлучаныя прафсаюзы зноў далучыліся да AFL-CIO. Найбуйнейшымі прафсаюзамі, якія ў цяперашні час уваходзяць у AFL-CIO, з’яўляюцца *Амерыканская федэрацыя настаўнікаў (AFT)*, якая налічвае каля 1,7 мільёнаў сябраў, і *Амерыканская федэрацыя дзяржаўных, акруговых і муніцыпальных служачых (AFSCME)*, у якой налічваецца каля 1,4 мільёнаў членаў.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Прафсаюзы ЗША
Катэгорыя:З’явіліся ў 1955 годзе
Канстанцін Іосіфавіч Сракоўскі

**Канстанцін Іосіфавіч Сракоўскі** (да 1885 — пасля 1915) — расійскі архітэктар, грамадзянскі інжынер, педагог. Працаваў у стылі мадэрн.

У студзені 1918 года падаў заяўку на конкурс гарадскога архітэктара сярод іншых 32 архітэктараў.

Яму належала сядзіба № 168 па вуліцы Кузнечнай (цяпер ).

## Рэалізаваныя праекты 
* Кіеўскі настаўніцкі інстытут (1910—1911), а цяпер жылы дом;
* Прыбытковы дом Верасоцкага на вул Сталыпінскай (цяпер ) № 65 (1911);
* Рэканструкцыя  (пашырэнне з прыбудовай званіцы, 1907, рэалізавана на працягу 1907-16).
* Земская лякарня (Ромны)

## Публікацыі 
* *Сроковский К.* Дороги тележные обыкновенные, грунтовые, мостовые и шоссе : Для дорож. десятников, техников, инженеров и земств / К. И. Сроковский, гражд. инж. — 3-е изд., расшир. — Киев : тип. Р. К. Лубковского, 1913. — XX, 327 с. : ил.; 26.
* *Сроковский К.* «Мосты». — Киев: книгоиздательство И. И. Самоненко, 1915. — 135 с.

## Адрасы ў Кіеве 
* вул. Вялікая Дарагажыцкая (тепер ) №&nbsp;31 (да 1901),
* вул. Вялікая Жытомірская №&nbsp;34 кв.11 (1902—1905),
* вул. Малаваладзімірская (цяпер ) №&nbsp;35 (1906—1907),
* вул. Вялікая Падвальная (цяпер ) №&nbsp;2 (1908?&nbsp;— 1909),
* вул. Малаваладзімірская (цяпер Ганчара) №&nbsp;26 (1910),
* вул. Цімафееўская (цяпер ) №&nbsp;4 (1911—1914),
* вул. Малаваладзімірская (цяпер Ганчара) №&nbsp;50 (з 1915).

## Літаратура 
* Володимир Тимофієнко. Зодчі України кінця XVIII — початку XX століть. Біографічний довідник.
* Пам’ятки історії та культури України: Каталог-довідник. Зошит 2: Каталог-довідник пам’яток історії та культури України: м. Київ / Горбик В. О. (кер. автор. колект.), Гаврилюк Л. О., Денисенко Г. Г., Катаргіна Т. І., Титова О. М., Пархоменко М. Т., Федорова Л. Д., Чешко В. М. — К., 2007. — 277 с. — ISBN 978-966-8999-05-5.
* Весь Киев на 1901 год. Издание М. А. Радоминского. Киев, 1902.
* Весь Киев на 1902 год. Издание М. А. Радоминского. Киев, 1902.
* Весь Киев на 1903 год. Издание К. Я. Шампаньера. Киев, 1903.
* Весь Киев на 1905 год. Издание С. М. Богуславского. Киев, 1905.
* Весь Киев на 1906 год. Издание С. М. Богуславского. Киев, 1906.
* Весь Киев на 1907 год. Издание С. М. Богуславского. Киев, 1907.
* Весь Киев на 1909 год. Издание С. М. Богуславского. Киев, 1909.
* Весь Киев на 1910 год. Издание С. М. Богуславского. Киев, 1910.
* Весь Киев на 1911 год. Издание С. М. Богуславского. Киев, 1911.
* Весь Киев на 1912 год. Издание С. М. Богуславского. Киев, типография 1-й Киевской артели печатного дела, 1912.
* Весь Киев на 1914 год. Издание С. М. Богуславского. Киев, типография 1-й Киевской артели печатного дела, 1914.
* Весь Киев на 1915 год. Издание С. М. Богуславского. Киев, типография 1-й Киевской артели печатного дела, 1915.

Катэгорыя:Архітэктары Кіева
Катэгорыя:Архітэктары Украіны
Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Ручайнік вялікі

**Ручайнік вялікі** (*Phryganea grandis*) — від ручайнікаў сямейства .

## Апісанне 
Даўжыня цела 18-27 мм, бура-жоўтага колеру. Пярэднія крылы самкі з чорнымі падоўжнымі палосамі і з двума белымі кропкамі. Заднія крылы шэрыя.

Від распаўсюджаны ва ўсёй Еўропе. Звычайны ў чэрвені па берагах сажалак і рэк. Рухомы футляр лічынкі мае цыліндрычную форму і складаецца са спіральна размешчаных трубачак.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Ручайнікі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Альвіна Андрэеўна Шпады

**Альвина Андрэеўна Шпады** (*Шпадэ*;  — ) — узбекістанская мастачка і рэстаўратар. Заслужаны работнік культуры Рэспублікі Каракалпакстан.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў  Туркменскай ССР у нямецкай сям’і, высланай з Паволжа ў 30-я гады. Скончыла Туркменскае дзяржаўнае мастацкае вучылішча імя Шата Руставелі ў Ашхабадзе (1960), выкладала маляванне і чарчэнне ў сярэдняй школе ў Байрамалі.

У 1960 годзе перабралася ў Нукус, працавала ў Мастацкім фондзе Каракалпакскай АССР і ў сектары мастацтвазнаўства Каракалпакскага філіяла . Пад уплывам  зацікавілася сярэднеазіяцкім народным прыкладным мастацтвам і ў 1962 годзе паступіла ў  па спецыяльнасці «мастак па тканінах», адкуль была пераведзеная ў , які скончыла ў 1969 годзе. Пасля гэтага ўсё жыццё жыла і працавала ў Нукусе.

На працягу некалькіх дзесяцігоддзяў была вядучым рэстаўратарам . Адначасова працавала як тэатральны мастак у Каракалпакскім дзяржаўным музычным тэатры імя Станіслаўскага, у 1980 годзе працавала як мастак па касцюмах на здымках першага каракалпакского мастацкага фільма «Непакорлівая» (рэжысёр ).

Адначасова працавала як жывапісец, развіваючы традыцыі рускіх майстроў сярэднеазіяцкага жывапісу — , . У 2015 годзе ў Каракалпакскім дзяржаўным музеі мастацтваў прайшла юбілейная выстаўка «Свет Альвіны Шпады» да 80-годдзя мастачкі, у 2018 годзе адбылася персанальная выстаўка «Каракалпакстан — любоў мая навекі», на якой разам з жывапісам Шпады былі прадстаўлены дываны-сюзанэ па яе эскізах на аснове каракалпакскага народнага арнаменту.

## Спасылкі 
* Тамара Санаева. Самая кароткая ноч вялікага жыцця Альвіны Андрэеўны Шпады  // «Навіны Узбекістана», 24.06.2019.
* Старонка на сайце Каракалпакскага дзяржаўнага музея мастацтваў

Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы СССР
Катэгорыя:Постаці ўзбекскага мастацтвазнаўства
Катэгорыя:Мастакі Узбекістана
Катэгорыя:Рэстаўратары Узбекістана
Катэгорыя:Рэстаўратары СССР
Катэгорыя:Мастакі СССР
Індурская сінагога

**Індурская сінагога** — былая сінагога ў аграгарадку Індуры Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці.

## Гісторыя 
Індурская сінагога ўзведзена ў 1885 годзе. У той час у вёсцы жыло больш за дзве тысячы яўрэяў і дзейнічала дзевяць сінагог. Цагляная сінагога з’яўлялася найвышэйшым месцам у вёсцы, фасад будынка накіраваны ў бок Іерусаліма.

У пасляваенны час будынак былой сінагогі аддалі калгасу, які прыстасаваў яго пад склад для ўгнаенняў. За гэты час было зменена знешняе аблічча сінагогі, з’явілася некалькі драўляных прыбудоў, інтэр’ер быў амаль цалкам знішчаны.

У наш час будынак пакінуты ў запусценні. Знешні пласт тынкоўкі да цяперашняга часу страчаны, што сур’ёзна змяніла аблічча сінагогі, і яна стала нагадваць руіны.

Indurskaja synagoga. Індурская сынагога (1901-39).jpg
Indurskaja synagoga. Індурская сынагога (1919-39).jpg
Synagogue in Indura 1a.jpg 

## Спасылкі 
* Цуды Беларусі. 7 велічных сынагог, якія руйнуюцца // svaboda.org 1 лютага 2020
* Індурская сінагога на «Радзіме майго духу»
* 

Катэгорыя:Індура
Катэгорыя:Сінагогі Беларусі
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Гродзенскага раёна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1885 годзе
Катэгорыя:1885 год у Беларусі
BAFTA (прэмія, 2020)

**73-я цырымонія прысуджэння прэміі BAFTA** за дасягненні ў вобласці брытанскага і міжнароднага кінематографа за 2019 год адбылася 2 лютага 2020 года ў канцэртнай зале  у Лондане.

Цырымонія трансліравалася на канале BBC One, яе вядучым выступіў акцёр-комік Грэм Нортан. Намінанты былі абвешчаны 7 студзеня 2020 года.

На гэтай цырымоніі ўпершыню была прысуджана ўзнагарода ў катэгорыі «Найлепшы кастынг», пераможцай стала Шайна Маркавіц — кастынг-дырэктар фільма «Джокер».

## Узнагароды 
## Статыстыка па лаўрэатах і намінантах 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* Спіс лаўрэатаў і намінантаў на афіцыйным сайце
* BAFTA 2020 на сайце IMDb 

Катэгорыя:Цырымоніі прысуджэння кінапрэміі BAFTA
Катэгорыя:Кінапрэміі 2020 года
Катэгорыя:2020 год у Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Люты 2020 года
Катэгорыя:Падзеі 2 лютага
Катэгорыя:Падзеі ў Лондане
Уладзімір Васілевіч Чаленка

**Уладзімір Васілевіч Чаленка** (нар. , Куп’янск, Харкаўская вобласць, УССР)  — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1974 годзе Харкаўскі інжынерна-будаўнічы інстытут (кіраўнікі дыпломнага праектавання  і Н. І. Коўтун), у 1996 годзе факультэт павышэння кваліфікацыі МАРХІ.

У 1985—1988 гадах галоўны архітэктар інстытута «Кемеравааграпрампраект» у Кемераве, у 1976—1985 гадах старэйшы архітэктар, вядучы архітэктар, кіраўнік групы ў інстытуце «Кемеравагарпраект», у 1974—1976 гадах архітэктар Усесаюзнага навуковага і праектнага інстытута энергетычнай тэхналогіі (УНДПІЭТ). У 1988—1997 гадах начальнік архітэктурна-планіровачнага аддзела інстытута «Магілёўграмадзянпраект» у 1991—2004 гадах кіраўнік «Творчай майстэрні архітэктара Чаленкі У. В.»; начальнік упраўлення праектных работ. У 2004—2006 гадах галоўны архітэктар  «Патэрані»; з 2006 года намеснік генеральнага дырэктара ЗАТ «Сіці-Арх».

Член Саюза архітэктараў з 1978 года. Член праўлення Кемераўскай арганізацыі Саюза архітэктараў (1986-88) і Магілёўскай арганізацыі Саюза архітэктараў Беларусі (1991-94).

Жыве ў Маскве, выкладае ў навучальным цэнтры прафесійнай адукацыі Прамстандарт.

## Творчасць 
 ў в. Васход]]
 ў Магілёве]]
 ў парку імя Горкага ў Магілёве]]
Аўтар больш як 100 рэалізаваных праектаў. Асноўныя працы: Храм Святой Тройцы ў саўгасе «Васход» Магілёўскага раёна (2004, будаўніцтва ў 2008—2009; сааўтар А. Бараноўскі); храм—помнік мучанікам і воінам, што загінулі за Айчыну ў парку імя Горкага ў Магілёве (2002; сааўтар А. Бараноўскі); добраўпарадкаванне паркавай зоны р. Дубравенкі ў цэнтральнай частцы г. Магілёва (1996, рэалізацыя ў 2003; сааўтар А. Бараноўскі); добраўпарадкаванне пл. Леніна ў г. Магілёве (рэалізацыя ў 1990-98; сааўтары А. Сахно, Л. і Л. Пангаевы); мемарыяльны комплекс «Буйніцкае поле» пад Магілёвам (праектаванне і будаўніцтва ў 1995—2003), прызнаны гісторыка-культурнай каштоўнасцю Рэспублікі Беларусь (2002; сааўтары А. Бараноўскі, І. Чаленка; дыплом агляду архітэктуры РБ ў 2004); капліца-помнік воінам-інтэрнацыяналістам у г. Магілёве (праектаванне і будаўніцтва ў 2000—2002; сааўтары канструктар І. Чаленка, скульптар Ю. Паўлаў, арх. А. Бараноўскі); помнікі народным мастакам В. Бялыніцкаму-Бірулі (1996) і П. Масленікаву (1997) у г. Магілёве (сааўтар скульптар У. Лятун); мемарыяльны комплекс па вул. Лазарэнкі ў г. Магілёве (будаўніцтва ў 1999; сааўтар скульптар Ю. Паўлаў); ПДП і праект забудовы жылога раёна Беларускага цэментавага завода ў г. Касцюковічы (1991); ПДП цэнтральнай часткі г. Касцюковічы (1993); ПДП Усходняга жылога раёна г. Кемерава на 300 тысяч жыхароў (1984; сааўтары С. Ковыраў, А. Златавецкая); ПДП агульнагарадскога цэнтра г. Кемерава плошчай 1087,7 га (1983); выставачны комплекс Кузбаса ў г. Кемераве агульнай плошчай 130 000 м² (1979); райвыканкам  г. Кемерова (1987, рэалізацыя ў 1987—1989; Б. Лерман, А. Гірыч).

## Сям’я 
Мае сына Рыгора, які жыве ў Дзюсельдорфе.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Цэйтлін

**Цэйтлін** — яўрэйскае матранімічнае прозвішча, утворанае ад імя Цэйтл. Вядомыя носьбіты:

* Аарон Цэйтлін (1898—1973) — яўрэйскі драматург, пісьменнік, паэт, мастацкі крытык, выдавец, сын Г. Цэйтліна.
* Аляксандр Рыгоравіч Цэйтлін (1901—1962) — савецкі літаратуразнавец.
* Анатоль Зусевіч Цэйтлін (нар. 1948) — беларускі архітэктар.
* Арон Якаўлевіч Цэйтлін (1908—1991) — савецкі інжынер-металург, дырэктар Наватульскага металургічнага камбіната.
* Аркадзь Аляксандравіч Цэйтлін — фізік, спецыяліст па тэорыі суперструн.
* Вікторыя Мікалаеўна Цэйтлін (1888—пасля 1934) — савецкі пракурорскі працаўнік.
* Гілель Цэйтлін (1871—1942) — рэлігійны яўрэйскі пісьменнік, філосаф і публіцыст.
* Ёшуа Цэйтлін (1742—1822) — расійскі рабін, філантроп і прадпрымальнік.
* Ісраэль Цэйтлін (больш вядомы як *Се́сар Т’е́мпа*; 1906—1980) — аргенцінскі пісьменнік і журналіст.
* Марк Аронавіч Цэйтлін (1943—2008) — савецкі металург, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР.
* Марк Данілавіч Цэйтлін (нар. 1943) — савецкі і ізраільскі шахматыст, гросмайстар (1997).
* Міхаіл Сямёнавіч Цэйтлін (нар. 1947) — савецкі і нямецкі шахматыст, гросмайстар (1987).
* Навум Іосіфавіч Цэйтлін (1909—1997) — савецкі мастак, ілюстратар дзіцячых кніг.
* Раля Міхайлаўна Цэйтлін (1920—2001) — савецкі і расійскі лінгвіст.
* Рыгор Ізраілевіч Цэйтлін (1911—2000) — савецкі і расійскі мастак, член Саюза мастакоў СССР, член прафесійнага Саюза мастакоў Расіі, заслужаны мастак РСФСР.
* Саламон Цэйтлін (1892—1976) — амерыканскі гісторык-усходазнавец, філолаг.
* Стэла Навумаўна Цэйтлін (нар. 1938) — савецкі і расійскі лінгвіст.
* Цві Цэйтлін (1923—2012) — амерыканскі скрыпач і музычны педагог.
* Элханон Цэйтлін (1902—1941) — польскі журналіст, літаратар, паэт, палітычны і грамадскі дзеяч.
* Юрый (Георгій) Уладзіміравіч Цэйтлін (1915—1996) — савецкі паэт і музыкант.
* Юрый Ізевіч Цэйтлін (нар. 1973) — музычны прадзюсар, прэзідэнт кампаніі CD Land.
* Якаў Сямёнавіч Цэйтлін (1901—1937) — савецкі партыйны і камсамольскі дзеяч.

## Гл. таксама 
* Цэтлін
Б’еркандэра

**Б’еркандэ́ра** (*Bjerkandera*)&nbsp;— род грыбоў сямейства . Назва ўпершыню апублікаваная ў 1879 годзе.

## Класіфікацыя 
Да роду *Bjerkandera* адносяць 55 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Karsten, P. A. 1879. Symbolae ad mycologiam Fennicam. VI. Meddelanden af Societas pro Фаўна et Flora Fennica. 5:15-46&nbsp;— P. 38

Катэгорыя:Паліпоравыя (парадак)
Вера Рыгораўна Яравая

**Вера Рыгораўна Ярава́я** (нар. ) — вучоны ў галіне заатэхніі, доктар сельскагаспадарчых навук (1974), прафесар (1976).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў горадзе Каніў (сучасны адміністрацыйны цэнтра Каніўскага раёна Чаркаскай вобласці Украіны). У 1948 годзе скончыла Чкалаўскі (Арэнбургскі) сельскагаспадарчы інстытут. З 1960 года ў Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі, з 1972 года на пасадзе загадчыка кафедрай жывёлагадоўлі і конегадоўлі.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па тэорыі і практыцы селекцыі малочнай жывёлы, удасканаленню тэхналогіі вытворчасці малака і ялавічыны ва ўмовах механізаваных ферм і прамысловых комплексаў.

Сярод апублікаванага:
* Разработка планов селекционно-племенной работы с крупным рогатым скотом. — Горки, 1975. (разам з Л. К. Эрнст)
* Племенная работа в условиях промышленного производства молока: Лекция для студентов с.-х. вузов по специальности 1506 — зоотехния / В. Г. Яровая ; М-во сел. хоз-ва СССР, Белорус. с.-х. акад. — Горки: БСХА, 1979.
* Интенсификация выращивания и раздой первотелок: Лекция для студентов сельхозвузов по специальности 3107 — зоотехния / В. Г. Яровая, М. С. Шашков, О. П. Макаров. — Горки, 1990.

## Літаратура 
*  — С. 464.

## Спасылкі 
* Яровая, Вера Григорьевна (доктор сельскохозяйственных наук)  // Нацыянальная бібліятэка Беларусі

Катэгорыя:Постаці савецкай жывёлагадоўлі
Катэгорыя:Постаці беларускай жывёлагадоўлі
Катэгорыя:Постаці аграрнай навукі
Бікаэка

**Бікаэка**, **Бікасека** (*Bicoeca*) — род аднаклетачных эўгленавых водарасцей сямейства . Вядома 8 пераважны марскіх відаў.

## Некаторыя віды 
* 
* 

## Літаратура 
* . — С. 293

Катэгорыя:Храмісты
Захар Міхайлавіч Галадушка

**Заха́р Міха́йлавіч Галаду́шка** ( — ) — беларускі савецкі партыйны і дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Скончыў Мінскую Вышэйшую партыйную школу (1935).

У 1928 годзе арганізаваў калгас «Камсамолец», у якім працаваў да 1931 года. З 1939 года загадчык Сектара жывёлагадоўлі ЦК КП(б) Беларусі, у 1940—1941 народны камісар збожжавых і жывёлагадоўчых саўгасаў Беларускай ССР, з пачаткам Вялікай Айчыннай вайны дырэктар саўгаса ў Куйбышаўскай вобласці, з 1943 года адазваны ў Беларусь і зноў прызначаны народным камісарам збожжавых і жывёлагадоўчых саўгасаў, з 1947 года міністр меліярацыі Беларускай ССР.

З кастрычніка 1951 да 1955 — першы сакратар Гомельскага АК КП Беларусі, пасля 1-ы намеснік міністра саўгасаў Беларускай ССР.

З 1958 да 1962 — дэпутат Вярхоўнага Савета СССР.

## Спасылкі 
* Галадушка
* ДС

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 4-га склікання
Катэгорыя:Міністры воднай гаспадаркі і аднаўлення зямель БССР
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Народныя камісары БССР
Фрэманцкая культура

**Фрэ́манцкая культура** () — археалагічная культура на захадзе ЗША. Займала вобласць на плато Каларада ў I — XIII стст. н. э.

Носьбіты фрэманцкай культуры з’яўляліся ў першую чаргу паляўнічымі і збіральнікамі, але таксама ведалі ручное земляробства, вырошчвалі кукурузу. Археолагі мяркуюць, што культура ўзнікла ў выніку кантактаў папярэдняга паляўнічага насельніцтва з мігрантамі з поўдню, дзе развівалася больш прыкметная культура старажытных пуэбла. Са з’яўленнем мігрантаў лук і стрэлы змянілі архаічныя лёгкія дзіды, што станоўча паўплывала на паляванне. Акрамя таго, распаўсюдзіліся керамічныя вырабы, таркі са шліхтаваных камянёў для апрацоўкі кукурузы, складаныя кошыкі, плеценыя з некалькіх відаў расліннай сыравіны.

Грамадства было прадстаўлена колькасна невялікімі абшчынамі. Фрэманцы будавалі зямлянкавыя жытлы, якія накрывалі галлём і камянямі. Вядомы каменныя пабудовы на вузкіх скалістых выступах. Іх лічаць адрынамі для захавання збожжа. У адрозненне ад старажытных пуэбла, што хадзілі ў сандалях, фрэманцы апраналі макасіны. Кераміка мела шэры колер, гладкую паліраваную паверхню ці гафраваныя ўзоры.

Носьбіты культуры знакаміты як выдатныя мастакі. Яны стварылі шматлікія петрогліфы і гліняныя антрапаморфныя фігуры з вельмі выразнымі рысамі. Іх прызначэнне не вядома.

Знікненне культуры звычайна звязваюць з кліматычнымі зменамі, што перашкаджалі земляробству.

## Спасылкі 
* Fremont Culture — Colorado Encyclopedia
* Fremont Indians — Forgotten Ancient Peoples

Катэгорыя:Археалогія ў ЗША
Катэгорыя:Археалагічныя культуры Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Дакалумбавы культуры
Oligotricha

**Oligotricha** — род ручайнікаў сямейства . У род уключана каля васьмі апісаных відаў.

## Віды 
*  (Scudder, 1890)
*  (Matsumura, 1904)
*  Wiggins & Kuwayama, 1971
*  (Iwata, 1927)
*  (Hagen, 1864)
*  (Iwata, 1927)
*  Wiggins & Kuwayama, 1957
*  (Linnaeus, 1758)

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Ручайнікі