open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ка’ да Моста

'''Ка' да Моста''' () — палац у Венецыі ў раёне Канарэджа. Пабудаваны ў XIII стагоддзі ў венета-візантыйскім стылі, з'яўляецца самым старым будынкам, пабудаваным на Гранд-канале.

Першапачаткова палац ствараўся як дом гандляра, першага ўладальніка будынка. Другі паверх быў дададзены напачатку шаснаццатага стагоддзя, а трэці ўжо ў XIX стагоддзі.

Палац атрымаў сваю назву ад прозвішча венецыянскага падарожніка Альвізэ да Моста, які нарадзіўся ў гэтым палацы ў 1432 годзе.

Дом заставаўся ва ўладанні сям'і да Моста аж да 1603 года, калі тагачасны ўладальнік будынка Чыяра да Моста адпісаў яго пляменніку, які насіў прозвішча адрозную ад да Моста.

З XVI па XVIII стагоддзе ў палацы размяшчалася вядомая гасцініца *Albergo Leon Bianco* (*Атэль Белы леў*). У 1769 і 1775 гадах у гасцініцы спыняўся імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі, сын імператрыцы Марыі Тэрэзіі Іосіф II падчас свайго знаходжання ў Венецыі.

У наш час палац не выкарыстоўваецца, бо падчас паводак была нанесены шкода падмурку будынка. Палац мае патрэбу ў рэстаўрацыі. Уладальнікам будынка з'яўляецца граф Франчэска да Моста, сучасны італьянскі архітэктар і прадзюсар. Адной з яго мэт у жыцці з'яўляецца аднаўленне палаца.

## Гл. таксама 
* Спіс палацаў Венецыі

## Літаратура 
* Marcello Brusegan. *La grande guida dei monumenti di Venezia*. Roma, Newton & Compton, 2005. ISBN 88-541-0475-2. 
* ''Guida d'Italia – Venezia*. 3a ed. Milano, Touring Editore, 2007. ISBN 978-88-365-4347-2.
* Elsa e Wanda Eleodori. *Il Canal Grande. Palazzi e Famiglie*. Venezia, Corbo e Fiore, 2007. ISBN 88-7086-057-4. 
* A.V. Sullam, D. Calimani. *Canal Grande''. Milano, Mondadori Electa SpA, 2007. ISBN 978-88-370-4626-2

## Спасылкі 
Катэгорыя:Палацы Венецыі
Катэгорыя:XIII стагоддзе ў Італіі
Спіс абеліскаў Рыма

[thumb|150px|Абеліск на [п'яцца Навона|плошчы Навона, Рым.]]
У Рыме знаходзяцца 13 абеліскаў. Абеліскі былі прывезены з Егіпта ў Рым рымскімі імператарамі, некаторыя былі выраблены ў Рыме. Папы аднавілі антычныя абеліскі і ўстанавілі іх у новых месцах, дзе яны служылі збольшага арыенцірамі для паломнікаў (напрыклад, абеліскі каля Санта-Марыя-Маджорэ).

* Абеліск на плошчы Навона
* Абеліск на плошчы Сан-Джавані-ін-Латэрана
* Абеліск на п'яцца дэль Попала
* Абеліск на *via delle Terme di Diocleziano*
* Абеліск на *Piazza Rotonda*
* Абеліск на *Piazza della Minerva*
* Абеліск на плошчы *Piazza Montecitorio*
* Абеліск на плошчы Святога Пятра ў Ватыкане
* Абеліск у садзе вілы Чэлімантана
* Абеліск на вяршыні Іспанскай лесвіцы
* Абеліск на Пінча
* Абеліск на *Piazza del Quirinale*
* Абеліск на *Piazza dell’Esquilino*

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Славутасці Рыма
Рым
Катэгорыя:Абеліскі
Рымская Брытанія

года.]]
**Рымская Брытанія** () — тэрыторыі на востраве Брытанія, якія знаходзіліся пад кіраваннем Рымскай імперыі.

## Гісторыя 
Пасля заваявання рымлянамі Галіі ў сярэдзіне I ст. да н.э. Гай Юлій Цэзар здзейсніў два паходы ў Брытанію (55 і 54 да н.э.).

Сістэматычнае заваяванне Брытаніі Рымам пачалося ў 43 годзе і завяршылася ў асноўным да канца 60-х гадоў. Брытанія стала адной з ускраінных правінцый Рымскай імперыі. Раманізацыю зведалі ў асноўным паўднёвая, усходняя і большая частка цэнтральных рэгіёнаў; захад і поўнач амаль не былі ёй закрануты.

Сярод мясцовага насельніцтва часта паднімаліся паўстанні (напрыклад, паўстанне Баўдзікі ў 61 годзе). Заваёўнікі стварылі сістэму ўмацаваных пунктаў (рымскіх вайсковых лагераў) і дарог, уздоўж паўночных меж пабудавалі лімес (сістэму валоў і сцен з вартавымі і гарнізоннымі пунктамі -- вал Адрыяна, вал Антаніна).

У 184 годзе Септымій Север падзяліў Брытанію на дзве правінцыі — Ніжняя Брытанія () і Верхняя Брытанія ().

Рымскае заваяванне паскорыла працэс сацыяльнай дыферэнцыяцыі, але не прывяло да карэнных змен у кельцкім грамадстве. Крызіс Рымскай імперыі адбіўся і на лёсе Рымскай Брытаніі. З канца III ст. пачаліся набегі кельцкіх і саксонскіх плямёнаў. На пачатку V ст. рымскае панаванне ў Брытаніі скончылася, край зноў распаўся на шэраг незалежных кельцкіх абласцей.
Віа дзі Рыпета

**Віа дзі Рыпета** (Via di Ripetta) — вуліца ў цэнтры Рыма, якая злучае П'яцца дэль Попала са скрыжаваннем вуліц Віа дэла Скрофа, Віа дзі Монтэ Брыянца і Віа дэла Фантана дзі Баргезэ. Нароўні з Віа дэль Корса і Віа дэль Бабуіна з'яўляецца адным з прамянёў, якія ідуць на поўдзень ад П'яцца дэль Попала. Да вуліцы можна дабрацца са станцый Фламіна — П'яцца-дэль-Попала і Спанья Лініі A Рымскага метрапалітэна.

## Гісторыя 
Віа дзі Рыпета існавала яшчэ ў канцы I стагоддзя да н.э. Напачатку XVI стагоддзя вуліца была адбудавана па загаду Папы Рымскага Льва X і стала назвацца Віа Леаніна (Via Leonina). У 1704 годзе на Тыбры быў пабудаваны порт Рыпета, тады ж вуліца набыла сваю сучасную назву. Порт быў разбураны ў 1893 годзе для пабудовы моста Кавур, а вуліца захавала імя да нашых дзён.

## Славутасці 
На Віа дзі Рыпета размешчаны Маўзалей Аўгуста, палац Капоні-дэла-Пальма XVI стагоддзя, будынак кансерваторыі XVII стагоддзя, Інстытут вытанчаных мастацтваў XIX стагоддзя, цэрквы Санта-Марыя-Партае-Парадзізі, Сан-Рока-ін-Аугустэа, Сан-Джыралама-дэльі-Ск'явоні.

На Віа дзі Рыпета нарадзіліся італьянскія палітыкі Элеанора Піментэл Фансека (Eleonora Pimentel Fonseca) і Анжэла Брунеці (Angelo Brunetti).

## Спасылкі 
* Старонка пра вуліцу 

Катэгорыя:Вуліцы Рыма
Лоджыя Ланцы

**Лоджыя Ланцы** (*Лоджыя дэі Ланцы*, ) — лоджыя, збудаванне на плошчы Сіньёрыі ў Фларэнцыі, адна са славутасцяў горада.

Аркадны будынак быў пабудаваны ў перыяд з 1376 па 1382 гг. Бенчы дзі Чыёнэ і Сімонэ дзі Франчэска Таленці. Будынак прызначаўся для збораў і прыёмаў Фларэнційскай рэспублікі, а пазней у XVI ст. атрымала сваю назву дзякуючы ландскнехтам (, якія мясціліся ў лоджыі, у скарочаным варыянце — ) вялікага герцага Тасканы Козіма I Медычы. У наш час лоджыя Ланцы ўяўляе сабою музей пад голым небам, дзе размяшчаецца экспазіцыя скульптурных твораў са збору бліжэйшай Галерэі Уфіцы, у тым ліку: *«Персей з галавой Медузы»* Бенвенута Чэліні, *«Выкраданне сабінянак»* і *«Геркулес і Кентаўр»* Джамбалоньі, старажытнарымская копія старажытнагрэчаскай скульптуры *«Менелай з целам Патрокла»*, *«Выкраданне Паліксены»* Піа Федзі, а таксама некалькі антычных жаночых статуй.

на ўзор Лоджыі Ланцы ў Мюнхене была пабудавана лоджыя Фельдхернхале.
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Славутасці Фларэнцыі
Катэгорыя:Архітэктура Фларэнцыі
Мост Уздыхаў

**Мост Уздыхаў** () — назва аднаго з мастоў у горадзе Венецыя праз Палацавы канал — Рыа і Палацыа. Мост Уздыхаў быў пабудаваны Антоніа Конці ў 1602 годзе і ўпрыгожаны ў барочным стылі. Мост злучае будынак Палаца Дожаў, у якім размяшчалася зала суда, і будынак турмы. «Уздыханні», ад якіх бярэ назву гэты мост — гэта не ўздыхі закаханых, а сумныя ўздыхі асуджаных, якія, праходзячы пад вартай па гэтым крытым мосце, у апошні раз кідалі погляд на Венецыю.

[thumb|Мост Уздыхаў у [Кембрыджы]]
[thumb|Мост Уздыхаў у [Оксфардзе]]

**Мост Уздыхаў** () ёсць і ў Кембрыджы (Вялікабрытанія) (Cambridge). Пабудаваны ў 1831 годзе, ён не мае падабенства па форме з венецыянскім Мастоў Уздыхаў, але іх аб’ядноўвае тое, што гэтыя масты маюць сцены і дах. Таксама **Мост Уздыхаў** — неафіцыйная назва пабудаванага ў 1914 годзе Хартфордскага моста ў Оксфардзе (Oxford) , па памерах падобнага з венецыянскім Мастоў Уздыхаў, а па форме — з іншым венецыянскім мостам, Рыяльта.

## Гл. таксама 
* Спіс мастоў Венецыі

## Спасылкі 
Катэгорыя:Масты Італіі
Катэгорыя:Масты Венецыі
Мікелоца дзі Барталамеа

[thumb|300px|[Палацца Медычы-Рыкардзі — плод 20 гадоў працы архітэктара]]

**Мікелоца дзі Барталамеа** (, 1396, Фларэнцыя — 7 кастрычніка 1472, там жа), італьянскі архітэктар і  Эпохі Адраджэння. Разам з Мазаліна да Панікале і Ларэнца Гіберці сыграў значную ролю ў распаўсюджванні мастацкай мовы эпохі Адраджэння.

## Біяграфія 
Сын выхадцаў з Бургундыі. З 1417 па 1424 гады быў памочнікам Ларэнца Гіберці як майстар па ліцці і чаканцы, з 1425 па 1438 гады працаваў з Данатэла ў агульнай майстэрні. Мікелоца і Данатэла стварылі надмагілле антыпапы Яна XXIII (каля 1422—1428) і алтар Сабора ў Прата (1428—1438).

Паміж 1420 і 1427 гадамі Мікелоца пабудаваў царкву Сан Франчэска аль Боска аль Фраці ў Сан-П’ера-а-Сьевэ.

У 1433 годзе Мікелоца суправаджаў у выгнанне свайго заступніка Козіма Медычы. Апошні, вярнуўшыся ва Фларэнцыю даручыў архітэктару ў 1444 годзе будаўніцтва палацца, вядомага ў наш час як палацца Медычы-Рыкардзі. Таксама ў Фларэнцыі Мікелоца была даручана рэканструкцыя манастыра Сан Марка (паміж 1436 і 1443). У 1454 годзе было завершана ўзвядзенне манастырскай бібліятэкі. Яе прастору архітэктар падзяліў на тры нефы калонамі іанічнага ордара і аркамі з пясчаніку, памяшканне асвятляецца праз вялікія бакавыя вокны: бібліятэка такога роду стала тыповай для эпохі Адраджэння. У 1458—1461 гадах Мікелоца кіраваў будаўніцтвам вілы Медычы ва Ф'езоле каля Фларэнцыі. У 1462 годзе архітэктар працаваў у Мілане.

## Литература 
* Giorgio Vasari, Le vite de' più eccellenti pittori, scultori e architettori, 1560, 1568.
* Ottavio Morisani, Michelozzo architetto, Torino, Einaudi, 1951 («Collana storica di architettura», 1).
* Harriet McNeal Caplow, Michelozzo, New York-London, Garland, 1977 («Outstanding Dissertations in the Fine Arts»).
* Miranda Ferrara, Francesco Quinterio, Michelozzo di Bartolomeo, prefazione di Franco Borsi, Firenze, Salimbeni, 1984.
* Gabriele Morolli Michelozzo scultore e architetto, 1396—1472, Atti del Convegno tenuto a Firenze e a San Piero a Sieve nel 1996, Firenze, Centro Di, 1998 («ADSI, Associazione dimore storiche italiane, Sezione Toscana»).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Постаці Фларэнцыі
Катэгорыя:Архітэктары Італіі
Дэман

**Дэман**, **Дэманэсса** (, «дух», «гаспадар») — істота, якая паходзіць з аду ды служыць Д’яблу ў яго вайне з Богам за душы людзей.

## Знешні выгляд Дэманаў 
У адносінах да знешняга выгляду: дэман мае на ілбе рогі, цёмную скуру або пух ды пламянеючыя чырванню вочы.

## Сутнасць 
### Прага да спазнання 
Дэманаў характарызуе прагнасць да спазнання таямніц быцця ўвогуле ды жыцця са смерцю ў асабовасці. Адсюль вынікае сувязь дэманаў з бунтаўніцкасцю ды саманадзейнасцю розума чалавека, які быў пазбаўлены Рая і благадаці.

### Барацьба з Творцам 
Будучы цёмнымі па сутнасці, дэманы прызначаны здзейсніваць злыя, у вачах Творцы, учынкі: уцягваць людзей у спакусы, у спазнанне дабра ды зла, што, на думку апосталаў ды святароў, вядзе няверных у пекла. Адсюль становіцца відавочным, што дэманы з’яўляюцца праціўнікамі Бога-Творцы так, як і Люцыпар — падшы анёл, які кінуў выклік самаму Богу. Увогуле, атаясамліванне Дэмана, Д’ябла, Люцыпара, Сатаны, бесаў, чорта ды інш. — з’ява колішняя, але не рацыянальная, увогуле.

## Разнастайнасць 
Існуе шмат розных дэманаў, як па рангу, так і па функцыях. Колькасць дэманаў у розных аўтараў разніцца: ад некалькіх дзюжын, да некалькіх тысяч. Асноўнымі дэманамі можна назваць: Вельзевула, Азактота, Ціамат, Баала, Маммону. Дэманы паходзяць з розных міфалогій: Шумера-Аккадскай (Месапатамскай), Інда-арыйскай, Скандынаўскай, Усходне-Славянскай, Антычнай, Кітайскай, Японскай і г.д.

## Дэманы ў антычнай філасофіі 
Галоўнымі філосафамі антычнасці з’яўляюцца Сакрат, Платон ды Арыстоцель. У творах Платона дэманы займаюць не апошняе месца, яны ўвасабляюць сабой цёмныя пазывы, прыродныя памкненні ў глыбіні чалавечай душы. Але ў творах Платона дэманы не супернічаюць з Творцай, а толькі ўтвараюць антаганізм «свету» рэчаіснасці ды ўтаймаванасці.

## Гл. таксама 
* Д’ябал
* Гатычная субкультура
* Люцыфер
* Сатанізм
* Рамантызм
* Нігілізм

Катэгорыя:Дэманалогія

Катэгорыя:Хрысціянства
Козіма Медычы Старэйшы

**Козіма Медычы Стары** (, *Cosimo il vecchio*) (27 верасня 1389, Фларэнцыя — 1 жніўня 1464, Фларэнцыя) — сын Джавані дзі Бічы (1360—1429), заснавальніка дынастыі Медычы, актыўны фларэнційскі палітычны дзеяч, адзін з выбітных дзяржаўных людзей свайго часу. Купец і банкір, найбагацейшы чалавек ў Еўропе.

Адзін з лепшых дзяржаўных людзей свайго часу, Козіма амаль неўзаметку, без хваляванняў, ператварыў Фларэнційскай рэспубліку ў спадчынную сіньёрыю, нязменна захоўваючы народную любоў. Упершыню абраны прыёрам рэспублікі ў 1416, ён здолеў скласці сабе моцную партыю, якая сутыкнулася з арыстакратычнай партыяй Альбіцы, якая стаяла тады на чале Фларэнцыі. Спачатку Козіма пацярпеў паразу, у 1433 быў арыштаваны і толькі з дапамогай подкупу яму ўдалося пазбавіцца смерці, выдаліўшыся ў выгнанне спачатку ў Павію, затым у Венецыю; але ўжо ў наступным годзе яго партыя атрымала перамогу, і Козіма вярнуўся ў Фларэнцыю.

Стаўшы на чале дзяржавы, Козіма заставаўся простым грамадзянінам, не прыняўшы ніякага тытула і не змяняючы рэспубліканскіх форм. Ад тыраніі, вымагальніцтваў і гвалтаў Козіма быў амаль цалкам свабодны і карыстаўся уладай для ўхілення ўнутраных смут і для кіраўніцтва вельмі цяжкімі адносінамі з Міланам, Венецыяй і Неапалем. Вялізныя сродкі, набытыя буйнымі і ўдалымі камерцыйнымі аперацыямі, Козіма ужываў на выгоду народа : за раздачу хлеба ў галодны год ён атрымаў назву «бацька айчыны»; Фларэнцыя абавязана яму шматлікімі будынкамі. Козіма першы з Медычы пачаў шырока спрыяць мастакам, асабліва вучоным і паэтам. Яго палац быў першым буйным гуманістычным цэнтрам ў Фларэнцыі.

[thumb|[Сандра Бацічэлі. Партрэт юнака (з партрэтам Козіма Медычы ў руках). Уфіцы, Фларэнцыя]]

У 1414&nbsp;г. Козіма ажаніўся з Кантэсіне дэ Бардзі, ад якой меў двух дзяцей:
* П'ера дзі Козіма Медычы (1416—1469)
* Жан (1421—1463)

У яго такі быў пазашлюбны сын Карла (1430—1492).

## Гл. таксама 
* Медычы
* Жыраф Медычы
* Фларэнційская рэспубліка

## Літаратура 
* Fabronius, «Cosmi Medicei vita» (Піза, 1780), і
* Pellegrini, «Sulla repubblica florentina a tempo di Cosimo il Vecchio» (Піза, 1889).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гісторыя Фларэнцыі
Катэгорыя:Медычы
Катэгорыя:Постаці Італіі
Катэгорыя:Ганфаланьеры справядлівасці
Люцыфер

ы (Бельгія).]]
**Люцыфе́р** ( — «светаносны»,  — «ваўкалак») — адзін з галоўных ды найчысцейшых анёлаў, які кінуў выклік самаму Богу. Атаясамліваецца з Сатаной, ў ягонай вайне з Богам за душы людзей.

## Знешні выгляд Дэманаў 
]]
У адносінах да знешняга выгляду: Л. мае два крыла (цёмных), цёмную скуру ды пламянеючыя чырванню вочы.

## Эпітэты 
Зарніца, Найярчэйшая зорка, Венера.

### Гл. таксама 
* Д’ябал
* Гатычная субкультура
* Дэман
* Сатанізм
* Рамантызм
* Нігілізм

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Liber Azerate, TOTBL (Ордэн Чорнага Полымя)
* A.M.S.G., автор V.Scavr, The Black Press, 2009.
* The Complete Book of Demonolatry, S.Connoly, ISBN 978-0-9669788-6-5
* Liber HVHI, Форд М, Succubus Publishing, 2005
* Luciferian Witchcraft, Форд М, Succubus Publishing, MMV

## Спасылкі 
* Люфепар у «Яўрэйскай энцыклапедыі» (выд. Funk & Wagnalls)

Катэгорыя:Персанажы «Боскай камедыі»
Катэгорыя:Хрысціянства
Катэгорыя:Сатанізм
Катэгорыя:Дэманалогія
Катэгорыя:Люцыферыянства
Катэгорыя:Архангелы
Катэгорыя:Дэманы ў хрысціянстве
Даменіка Гаджыні

[thumb|230px|Скінія ў [Кастэль-Нуова ў Неапалі працы Даменіка Гаджыні]]
**Даменіка Гаджыні** (;  — ) — італьянскі скульптар, прадстаўнік сям’і Гаджыні, многія з якіх былі скульптарамі і мастакамі і працавалі ў перыяд Сярэднявечча і Рэнесансу. Першым вядомым прадстаўніком сямейства быў дзед Даменіка Белтрамэ Гаджыні, а таксама тры яго сына — П’етра, Джавані і Больш. Бацьку Даменіка звалі таксама П’етра.

## Біяграфія 
Даменіка нарадзіўся ў вёсцы Бісонэ ў Тычына (цяпер Швейцарыя), а вучыўся ў Фларэнцыі пад настаўніцтвам Філіпа Брунелескі. Ён стаў першым скульптарам з сямейства, якое дамаглося шырокай папулярнасці. У 1447 годзе ён прыехаў у Геную, дзе працаваў над скульптурай купала сабора Сан-Джавані-Батыста. У 1457 годзе Даменіка стаў адным з прыдворных скульптараў караля Альфонса Арагонскага ў Неапалі. У 1463 годзе ён пераехаў у Палерма, дзе разам з сынамі Антанела і Антоніа заўважна паўплывалі на дэкаратыўную архітэктуру вострава, працуючы скульптарамі для мноства характэрных збудаванняў.

Адной з найбольш значных прац у творчасць Даменіка Гаджыні стала дэкаратыўнае ўпрыгожванне некаторых элементам інтэр’еру Кафедральнага сабора Палерма.

Даменіка Гаджыні памёр у Палерма ў 1492 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Скульптары Італіі
Катэгорыя:Скульптары паводле алфавіта
Іван Якаўлевіч Алібегаў

**Іван Якаўлевіч Алібегаў**, сапраўднае імя **Аванес Акопавіч Алібегянц** () — удзельнік усталявання бальшавіцкай улады на Беларусі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1887 годзе ў Кутаісі ў армянскай купецкай сям’і.

З 1915 года ў Мінску, ствараў бальшавіцкія арганізацыі ў войсках Заходняга фронту. Пасля Лютаўскай рэвалюцыі — член выканкама Мінскага Савета і бюро яго бальшавіцкай фракцыі, з верасня 1917 года — сакратар Прэзідыума Выканкама Савета народных камісараў Заходняй вобласці і фронту, камісар працы Аблвыкамзаху (да студзеня 1918 года).

У 1918 годзе — намеснік старшыні Паўночна-Заходняй абласной арганізацыі РСДРП(б), адзін з кіраўнікоў падпольных партыйных арганізацый на занятай немцамі тэрыторыі Беларусі. На І з’ездзе КП(б)Б (30—31.12.1918) абраны членам цэнтральнага бюро КП(б)Б. Член Цэнтральнага выканаўчага камітэта ССРБ у 1919 годзе. З 1919 года працаваў у Наркамаце шляхоў зносін. У 1935—1941 гадах — загадчык кафедры і дэкан Маскоўскага інстытута гісторыі, філасофіі і літаратуры. У гады Вялікай Айчыннай вайны ўступіў у Маскоўскае народнае апалчэнне. Загінуў у 1941 годзе ў баі пад Вязьмай. Яго імем названа вуліца ў Мінску.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Члены Цэнтральнага бюро КП(б)Б
Катэгорыя:Члены Усерасійскага Устаноўчага сходу
Востраў Атласава

**Востраў Атла́сава** () — самы паўночны з Курыльскіх астравоў. Адміністрацыйна ўваходзіць у склад Сахалінскай вобласці Расіі. Плошча — 124 км².

## Прырода і геаграфія 
Востраў мае вулканічнае паходжанне. У плане амаль правільнай круглай формы з дыяметрам каля 14 км. Паўднёва-заходні бераг скалісты. Паўночны і заходні берагі нізкія, пясчаныя. У цэнтры ўзвышаецца актыўны вулкан Алаід (2334 м). На схілах вулкана маецца некалькі конусаў. Галоўны, раней завостраны, конус быў сарваны пад час моцнага вывяржэння 1778 г. Ніжняя частка гор (асабліва на заходнім і паўночным баках) пакрытая гушчаром хмызняковых зараснікаў вольхі камчацкай. Вышэй знаходзяцца альпійскія лугі. Іншыя распаўсюджаныя расліны: рабіна, папараці, крапіўнікі, злакавыя і г. д. Жывёльны свет прадстаўлены шматлікімі птушкамі, ластаногімі, адзіны наземны драпежны звер — ліса.

## Гісторыя 
Першымі наведвальнікамі вострава былі айны, якія сяліліся на паўночным беразе, займаліся сезонным паляваннем на марскіх звяроў. У XVII ст. востраў быў адкрыты рускімі казакамі. У 1711 г. востраў назіралі і нанеслі на карту ўдзельнікі экспедыцыі Івана Казырэўскага.

У 1875—1945 гг. уваходзіў у склад Японіі. Выкарыстоўваўся японскімі рыбакамі. Напярэдадні II сусветнай вайны на ім мелася 9 часовых рыбалоўных баз, а таксама паселішча Араіда.

З 1945 г. у складзе СССР як частка Расійскай федэрацыі. Да 1954 г. меў назву востраў-вулкан Алаід. Пераназваны ў гонар расійскага казака, даследчыка Сібіры Уладзіміра Атласава. У 1949—1960 гг. на востраве дзейнічала прамысловая база (потым пасёлак Атласава). Да 1998 г. размяшчалася ваенная памежная база.

Зараз востраў незаселены.

## Спасылкі 
* Інфармацыя аб востраве з картай
* Курыльскія каралі. Востраў Атласава
* Вулкан Алаід
* Сусветная вулканалагічная праграма 
* Раслінны і глебавы полаг вострава Атласава

Катэгорыя:Курыльскія астравы
Катэгорыя:Астравы Ахоцкага мора
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Матуа

**Востраў Ма́туа** () — востраў у Вялікай градзе Курыльскіх астравоў. Адміністрацыйна ўваходзіць у склад Сахалінскай вобласці Расіі. Плошча — 52 км².

## Прырода і геаграфія 
Востраў мае вулканічнае паходжанне. Выцягнуты ў форме авалу з паўночнага захада на паўднёвы ўсход. Даўжыня — каля 11 км. Шырыня — 6,4 км. Значную частку вострава займае актыўны вулкан Сарычава (1497 м). Значных наземных вадатокаў няма. Адзіная рака з пітной вадою на паўднёвым усходзе вострава. Берагі часткова пясчаныя. Дзве зручныя для марскіх суднаў бухты.

Раслінны свет не багаты. Сустракаюцца зараснікі алешыны. Жывёльны свет прадстаўлены ластаногімі і птушкамі. Наземныя звяры — лісы і шматлікія грызуны.

Каля Матуа знаходзіцца востраў Тапарковы.

## Гісторыя 
Першымі насельнікамі вострава былі айны, якія і далі яму назву Матуа («малыя вогненныя залівы»).

У 1875 г. далучаны да Японіі. Да пачатку XX ст. карэнных жыхароў перасялілі на востраў Шыкатан. Матуа выкарыстоўваўся японскімі рыбаловамі. У 1930—1945 гг. на ім знаходзілася буйная ваенная база.

З 1945 г. у складзе СССР як частка Расійскай федэрацыі. У савецкі час дзейнічала памежная застава. З 1998 г. востраў ненаселены. Захаваліся шматлікія рэшткі знаходжання японскіх і савецкіх ваенных, у тым ліку падземныя будынкі. Рэшткі савецкіх пасёлкаў Губанава і Сарычава.

Адным з найбольш актыўных сучасных даследчыкаў прыроды і гісторыі вострава з’яўляецца выхадзец з Беларусі Яўген Верашчага.

## Спасылкі 
* Змястоўная інфармацыя з картай ад Яўгена Верашчагі
* Агульнаыя інфармацыя
* Пра востраў Матуа 
* Таямніцы Матуа

Катэгорыя:Курыльскія астравы
Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Астравы Ахоцкага мора
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Сан-Джавані-а-Порта-Лаціна

**Сан-Джавані-а-Порта-Лаціна** () — тытулярная трохнефная базіліка недалёка ад Лацінскай брамы сцяны Аўрэліяна ў Рыме.

Першая царква ўзнікла ўжо ў V стагоддзі, затым шмат разоў перабудоўвалася: у 720 г., пры Папе Цэлестыне III у 1191 г, у барочным стылі ў XVI—XVII стст. Падчас апошняй рэстаўрацыі (1940—1941 гг.) было адноўлена сярэднявечнае аблічча царквы (каля 1100 г.).

У царкве характэрны цыкл фрэсак пачатку XIII стагоддзя, якія адлюстроўваюць 46 сцэн са Старога і Новага Запавету працы розных майстроў.

## Тытулярная царква 
Царква Сан-Джавані-а-Порта-Лаціна з’яўляецца тытулярнай царквой, кардыналам-святаром з тытулам царквы *Сан-Джавані-а-Порта-Лаціина* з 30 чэрвеня 1979 года, з’яўляецца польскі кардынал Францішак Махарскі.

## Літаратура 
* Heinz-Joachim Fischer: *Rom. Zweieinhalb Jahrtausende Geschichte, Kunst und Kultur der Ewigen Stadt.* DuMont Buchverlag, Köln 2001, ISBN 3-7701-5607-2.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Храмы Рыма
Катэгорыя:Тытулярныя цэрквы Рыма
Уладзімір Цітавіч Алісейка

{{Ваенны дзеяч
|поўнае імя     = Уладзімір Цітавіч Алісейка
|дата нараджэння  = 22.02.1921
|дата смерці    =  9.05.1981
|месца нараджэння = вёска Косетаў, Гомельская губерня, РСФСР 
|месца смерці = Краснадар
|партрэт =
|подпіс =
|мянушка =
|прыналежнасць = 
|гады службы =1940—1971
|званне =палкоўнік
|род войскаў =інжынерныя войскі
|камандаваў =узводам  ( — ) — савецкі афіцэр, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, камандзір сапёрнага ўзвода 42-га асобнага сапёрнага батальёна 136-й стралковай дывізіі 38-й арміі Варонежскага фронту, старэйшы сяржант. Герой Савецкага Саюза, палкоўнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1921 годзе ў вёсцы Косетаў Гомельскай губерні РСФСР (цяпер Калінкавіцкі раён, Гомельская вобласць, Беларусь), у сялянскай сям’і. Па нацыянальнасці беларус. Член ВКП(б)/КПСС з 1943года. Скончыў няпоўную сярэднюю школу і тры курсы працоўнага факультэта у горадзе Мазыры. Да прызыву ў 1940 годзе ў Чырвоную армію працаваў у саўгасе.

На франтах Вялікай Айчыннай вайны 1941 года. Асабліва вызначыўся старэйшы сяржант Алісейка пры фарсіраванні Дняпра. 2 кастрычніка 1943 года ўзвод пад яго камандаваннем ў ліку першых пераправіўся на правы бераг ракі паўднёвей Кіева. На працягу двух дзён пад шквальным агнём праціўніка ажыццяўляў дапамогу ў пераправе падраздзяленняў. 3 кастрычніка 1943 года пры адбіцці чарговай варожай контратакі быў цяжка паранены, але не пакінуў поля бою.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 10.01.1944 за ўзорнае выкананне баявых заданняў Камандавання на фронце барацьбы з нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым адвагу і гераізм
 старэйшаму сяржанту Алісейка Уладзіміру Цітавічу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка».

Палкоўнік У. Ц. Алісейка да 1971 года працягваў службу ў арміі. Жыў у Краснадары. Працаваў у Расгалоўсельгаскамплекце. Памёр 9 мая 1981 года.

## Узнагароды 
* Медаль «Залатая Зорка» Героя Савецкага Саюза (№ 2344)
* Ордэн Леніна
* Ордэн Айчыннай вайны II ступені
* Два ордэна Чырвонай Зоркі
* Медалі, у тым ліку:
** Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
** Юбілейны медаль «Дваццаць гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941-1945 гг.»
** Юбілейны медаль «Трыццаць гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941-1945 гг.»

## Памяць 
* Імя Героя насіла піянерская дружына Ліпаўскай сярэдняй школы Калінкавіцкага раёна Гомельскай вобласці.

## Літаратура 
*  — С. 261.
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382

## Спасылкі 
* История Калинковичского района на официальном сайте района  

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Палкоўнікі СССР
Райкоке

**Востраў Райкоке** () — востраў у Вялікай градзе Курыльскіх астравоў. Адміністрацыйна ўваходзіць у склад Сахалінскай вобласці Расіі. Плошча — 4,6 км².

Востраў з’яўляецца надводнай часткай вулкана Райкоке (551 м). Мае круглявую форму, каля 1,85 км у дыяметры, але абрысы вострава моцна змяняюцца пасля кожнага вывяржэння.

Вулканічныя схілы сфарміраваныя лававымі струменямі. Кратар даволі стромы. Роўныя камяністыя месцы толькі на ўскраінах вострава. Сталых крыніц пітной вады няма.

Глебавы полаг бедны. Раслінны свет прадстаўлены 68 відамі, амаль выключна травамі, у тым ліку зёлкавымі. Лясоў і хмызнякоў няма. Жывёлы — марскія птушкі і грызуны. Пасля вывяржэння 1924 г. расліннасць і жывёлы практычна адсутнічалі на працягу 40 гадоў. На паўночнай ускраіне — лежбішча сівучаў.

На мове курыльскіх айнаў назва вострава азначала «дзірка» або «кратар». На працягу ўсёй гісторыі сталага насельніцтва не было. Застаецца незаселеным.

## Спасылкі 
* Востраў Райкоке на Курыльскай градзе 
* Апісанне і фотаздымкі
* Вулкан Райкоке 

Катэгорыя:Курыльскія астравы
Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Астравы Ахоцкага мора
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Селецк

**Се́лецк** (), таксама **Се́лец** або **Сяле́ц**, раней частка **Во́бачае** — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шацкага сельсавета. Размешчана за 40 кіламетраў на паўднёвы захад ад Мар’інай Горкі, за 100 км ад Мінска.

## Гісторыя 
У XIX стагоддзі ўпамінаецца балота Селец, якое краязнавец Аляксандр Ельскі апісвае як вялікае балота паміж вёскамі Шчыткавічы і Парэчча, якое належыць да ўладанняў Парэчча. Балота злучаецца з багнамі Язвінка і Аджары, з яго пачынаецца рэчка Яшна (правы прыток Пцічы).

Як населеныя пункты Селец згадваецца ў 1908 годзе, было 3 аднайменныя ўрочышчы ў Амяльнянскай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні. Паводле перапісу 1917 года — 3 аднайменныя засценкі. Селец-2 і Селец-3 не існуюць з 1976 года.

### Найноўшы час 
З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Жыхары Амяльнянскай воласці накіроўвалі звароты ў Народны Сакратарыят Беларусі са скаргамі на дзеянні нямецкіх акупацыйных улад. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. 3 1935 да 1964 года і з 1968 да 1976 года цэнтр Селецкага сельсавета. 

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. У час акупацыі былі забіты 25 жыхароў вёскі Вобчае

У 1976 годзе да вёскі Вобчае далучаны вёскі Сялец II і Сялец III . 9 ліпеня 1976 года вёска Вобчае перайменавана ў Селецк, такім чынам Сялец I і Вобчае злучыліся ў адзін населены пункт. Вобчае ў пачатку XX стагоддзя вядома як урочышча, 20 двароў, 94 жыхары. У 1918 годзе адкрыта пачатковая школа, у якой у 1922 годзе вучыліся 33 хлопчыкі і 10 дзяўчынак.

Да 29 чэрвеня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Селецкага сельсавета. З 2006 года па 28 мая 2013 года ў складзе Вецярэвіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1908 год — Селец-1 — 7 двароў, 80 жыхароў; Селец-2 — 7 двароў, 29 жыхароў; Селец-3 — 5 двароў, 23 жыхары
* 1917 год — Селец-1 — 9 двароў, 70 жыхароў; Селец-2 — 9 двароў, 64 жыхары; Селец-3 — 9 двароў, 41 жыхар, усе беларусы
* 1960 год — 118 жыхароў
* 1999 год — 334 жыхары
* 2001 год — 285 жыхароў, 114 двароў
* 2002 год — 110 двароў, 274 жыхары
* 2009 год — 121 жыхар
* 2019 год — 112 жыхароў

## Памятныя мясціны 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан Другой сусветнай вайны.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Саламяны мост

**Саламяны мост** ( — адзін з мастоў Венецыі праз Палацавы канал — Рыа ды Палацыа.

Знаходзіцца злева ад Палаца Дожаў. Назва моста звязана альбо з прычалам, да якога прышвартоўвалася баржа, якія прывозіла салому для турмаў, альбо з хаткай гандляра саломай, якая стаяла на гэтым месцы.

Мост быў пабудаваны ў 1360 годзе і пашыраны ў XIX стагоддзі. З гэтага месца адкрываецца хвалюючая карціна змрочнага Палацавага канала з мостам Уздыхаў, якія злучаюць Палац Дожаў з будынкам XVI стагоддзя Новых турмаў.

## Гл. таксама 
* Спіс мастоў Венецыі

Катэгорыя:Масты Венецыі
Катэгорыя:Масты Італіі
Катэгорыя:З'явіліся ў 1360 годзе
Расшуа

**Востраў Расшу́а** () — востраў у Вялікай градзе Курыльскіх астравоў. Адміністрацыйна ўваходзіць у склад Сахалінскай вобласці Расіі. Плошча — 65 км².

## Прырода і геаграфія 
Востраў мае вулканічнае паходжанне. Абрысы ў форме авала. Даўжыня з поўдня на поўнач — 13 км, шырыня — 6 км. Два горныя масівы, падзеленыя нізкай перахлябінай. У цэнтры ўзвышаецца актыўны вулкан Расшуа (948 м). На востраве некалькі ручаёў, 2 возеры з прэснай вадой. З берагавых абрываў зрынаюцца ў мора рэдкія вадаспады. У заходняй частцы вострава побач з берагам мора — серная крыніца з тэмпературай 35 °C.

Зараснікі хмызняку з карлікавых бяроз і алешыны, вышыня якіх не перавышае 1 м. Таксама прадстаўлены імхі, травы і ягадныя расліны. Фаўна — лісы, пясцы, грызуны, ластаногія, марскія птушкі.

## Гісторыя 
Да канца XIX ст. Расшуа насялялі айны. З іх мовы назва вострава перакладаецца як «скура марской выдры». На японскай карце 1644 г. пазначаны як тэрыторыя клана Мацумаэ. Афіцыйна ўваходзіў у склад Японіі ў 1875—1945 гг. У 1883 г. некалькі сямей айнаў-тубыльцаў былі перавезены на поўдзень Курыльскіх астравоў. На востраве да далучэння да Расіі (1945 г.) працаваў лясны гадавальнік.

Зараз востраў незаселены.

## Спасылкі 
* Расшуа
* Апісанне і фотаздымкі

Катэгорыя:Курыльскія астравы
Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Астравы Ахоцкага мора
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Арка Гаві

**Арка Гаві** () — старажытнарымская трыумфальная арка ў горадзе Верона (Італія). Арка пабудавана ў 2-й палове I ст. архітэктарам Луцыем Вітрувіем Цэрдонам, меркавана вучнем і вольнаадпушчанікам Вітрувія, у гонар роду Гавіа, найбольш знатнай з веронскіх сем’яў таго часу. У 1805 годзе пры заваяванні Напалеонам Італіі арка была разабрана з мэтай забяспечыць праезд абозаў французскіх войскаў. У 1930 годзе арка была адноўлена з захаванага матэрыялу, блізка ад месца першапачатковага размяшчэння.

Арка мае адзін пралёт, фасад упрыгожаны паўкалонамі, а праём дэкаратыўным фрызам. Пад аркай захавалася базальтавая маставая старажытнарымскай дарогі.

Арка Гаві ў эпоху Рэнесансу паслужыла мадэллю інтэр’ераў шматлікіх цэркваў, капліц і капэл у Паўночнай Італіі (напрыклад, капэла сямейства Піндэмонтэ ў Санта Анастасіі).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Вероны
Катэгорыя:Трыумфальныя аркі
Катэгорыя:Архітэктура Старажытнага Рыма
Мост Акадэміі

**Мост Акадэміі** () - самы паўднёвы з чатырох мастоў у Венецыі праз Гранд-канал.

Названы ў гонар мастацкага музея Галерэі Акадэміі, які размяшчаецца ў былым манастыры і будынку Скуолы Грандэ ды Санта-Марыя дэла Карыта. Мост злучае Галерэю Акадэміі і раён Сан-Марка.

Першапачаткова задуманы ў 1488 годзе, мост Акадэміі не быў пабудаваны да 1854 года. Альфрэд Нэвіл стварыў мост у выглядзе арыгінальнай сталёвай канструкцыі.

У 1934 годзе архітэктар Міоцы стварыў гэта часовае збудаванне наўзамен металічнага моста 1854 а, які падвяргаўся жорсткай крытыцы з-за яго канструкцыі і выкарыстаных матэрыялаў, рабілі яго «занадта сучасным», як зрэшты і Мост Скальцы. Быў распрацаваны праект каменнага моста, блізкага па стылі да навакольных яго будынкаў, аднак Мост Акадэміі так і захаваў да нашых дзён сваю драўляную канструкцыю.

З-за зносу ў 1985 годзе мост быў знесены і заменены новым з захаваннем канструкцыі і вонкавага выгляду свайго папярэдніка

## Гл. таксама 
* Спіс мастоў Венецыі

Катэгорыя:Масты Венецыі
Катэгорыя:Масты Італіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1854 годзе
Вольнаадпушчанік

**Вольнаадпушчанікі** (**ліберціны** ) — у Старажытнай Грэцыі і Старажытным Рыме, Візантыі, а таксама ў заходнееўрапейскіх дзяржавах перыяду ранняга феадалізму — адпушчаныя на свабоду ці выкупленыя рабы. 

Хоць вольнаадпушчанікі былі свабоднымі, іх праваздольнасць была абмежавана. Гэта тычылася праваадносін з патронам (папярэднім гаспадаром): вольнаадпушчанік не парываў цалкам сувязі з патронам і павінен паважаць яго, выконваць для яго розныя паслугі і аказваць матэрыяльную дапамогу. Парушэнне магло прывесці нават да вяртання да статуса раба. Калі адзінокая вызвалена з рабства асоба памірала, не пакінуўшы завяшчання, то яго маёмасць пераходзіла да патрона. Іншыя абмежаванні тычыліся немагчымасці служыць у рымскіх легіёнах і страты права ў I стагоддзі ўдзельнічаць у працы народнага сходу і галасаванні.

## Літаратура 
* Duff А. М., Zitt В., Freedmen in the Early Roman empire, Oxf., 1928
* Westermann W., The slave systems of Greek and Roman antiquity, Phil., 1955

Катэгорыя:Сацыяльная структура старажытнарымскага грамадства
Катэгорыя:Рабства
Катэгорыя:Рымскае права
Катэгорыя:Канстытуцыйнае права
Катэгорыя:Сацыяльныя класы
Мост Рыяльта

**Мост Рыяльта** () — мост у Венецыі праз Гранд-канал.

З’яўляецца самым першым і самым старажытным мостам праз канал. Першапачаткова быў драўляным, быў разбураны ў час бунту, які ўзнік у выніку змовы Баямонтэ Цепола. У 1444 годзе мост абрынуўся, адбудаваны зноў зноў з дрэва ён набыў убудаваны механізм, які дазваляў разводзіць мост для праходу судоў.

Пасля абвалу двух разводных частак моста ў XVI стагоддзі дож Паскуале Чыконья прыняў рашэнне пабудаваць больш трывалае каменнае збудаванне, пад аркадамі якога маглі б размясціцца гандлёвыя крамы. У конкурсе прымалі ўдзел такія знакамітыя архітэктары, як Мікеланджэла, Паладыа і Якопа Сансавіна, але перавага была аддадзена Антоніа дэ Понтэ (*Понтэ* па-італьянску * мост*). Мост быў пабудаваны паміж 1588 і 1591 гадамі, і дайшоў у такім выглядзе да нашых дзён. Да 1854 года быў адзіным мостам праз Гранд-канал.

Мост складаецца з адной магутнай аркі даўжынёй 28 метраў, яго максімальная вышыня ў цэнтры — 7,5 метраў. Ён пабудаваны ў самым вузкім месцы Гранд-канала. Мост абапіраецца на 12 тысяч паль, забітых у дно лагуны. На мосце размешчаны 24 крамы, падзеленыя ў цэнтры дзвюма аркамі.

У цяперашні час адзін з самых вядомых мастоў Венецыі.

 Я буду купляць у вас, прадаваць вам, хадзіць з вамі, гаварыць з вамі і іншае, але не буду з вамі ні есці, ні піць, ні маліцца… Што новага на Рыальта? 

## Гл. таксама 
* Спіс мастоў Венецыі

## Літаратура 
* Giulio Lorenzetti, Venezia e il suo estuario, Trieste, Edizioni Lint, 1963, pag. 463. ISBN 88-86179-24-3
* Giuseppe Tassini, Curiosità veneziane, Venezia, Filippi editore, 1988, pp. 546—547.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Масты Венецыі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1592 годзе
Анекатан

**Анеката́н** () — востраў у Вялікай градзе Курыльскіх астравоў. Адміністрацыйна ўваходзіць у склад Сахалінскай вобласці Расіі. Плошча — 315 км².

## Прырода і геаграфія 
Востраў мае вулканічнае паходжанне. Яго паверхню складаюць тры групы вулканічных вяршынь, злучаных нізінамі. Даўжыня — 42,5 км, шырыня на поўдні — 16,7 км, на поўначы — 11 км. Найвышэйшы пункт паўночнага ўзвышша — актыўны вулкан Нэма (1019 м), сярэдняга — востраканечная гара Шастакова (707 м), паўднёвага — конусная вяршыня актыўнага вулкана Крэніцына (1324 м). Апошні акружаны вадою, якая затапляе кальдэру. Заходні бераг спадзісты, рэзка абрываецца ў мора. Усходні парэзаны залівамі. На востраве некалькі рэк, у тым ліку рака Азёрная, якая дасягае ў даўжыню 8 км. Два вялікія возеры.

Раслінны свет характэрны для вільготнай тундры. Прадстаўлены лугавым разнатраўем, ягаднікамі, зараснікамі парасонавых, крапівы, алешыны, баршчэўніка, верасам. На нізінах і вакол азёр шмат імшар. Распаўсюджаныя жывёлы — лісы, грызуны, ластаногія, птушкі.

## Гісторыя 
Першымі насельнікамі Анекатана былі айны. На іх мове назва вострава значыла «старое населенае месца».

Рускія і японцы пачалі даследаванне вострава з XVIII стагоддзя. У 1875—1945 гадах ён уваходзіў у склад Японіі. Айны былі пераселены імі на поўдзень Курыльскіх астравоў. Анекатан выкарыстоўваўся як база рыбаловаў. На поўначы быў пабудаваны гадавальнік для ліс. Японцы праводзілі навуковыя экспедыцыі, пад час якіх была выяўлена пячорнае стойбішча старажытных насельнікаў.

Пасля далучэння да СССР ў 1945 годзе на востраве некаторы час дзейнічала памежная застава і пасёлак рыбаловаў у бухце Мусэль. Зараз сталага насельніцтва няма. Востраў зрэдку наведваюць рыбакі, паляўнічыя і турысты.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Востраў Анекатан
* Літаратура пра Анекатан 
* Экспедыцыя на Анекатан 

Катэгорыя:Курыльскія астравы
Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Астравы Ахоцкага мора
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Джан Джорджа Трысіна

**Джан Джорджа Трысіна** (, 8 ліпеня 1478 — 8 снежня 1550) — італьянскі паэт і драматург.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Вічэнцы, у знатнай сям'і; быў блізкі да Папы Льву X, які пасылаў яго з дыпламатычнымі даручэннямі да двара імператара Максіміліяна і ў Венецыю. Клімент VII і Павел III таксама адносіліся да яго з вялікай павагай.

## Творчасць 
### «Італія, вызваленая ад готаў» 
Шырокая, напісаная белым вершам паэма «*L’Italia liberata dai Gothi*» (1548), задуманая як праграмны помнік новага італьянскага гуманізму, не атрымалася і была холадна сустрэта.

### «Сафанісба» 
Трагедыя Трысіна «Сафанісба» была першай «правільнай», напісанай у духу антычнай драмы, італьянскай (і наогул еўрапейскай) трагедыяй; яна мела вялікі поспех дзякуючы лёгкасці і выразнасці складу і драматызму сюжэту. Сюжэт — трагічнае каханне нумідыйскай царыцы Сафанісбы і Масінісы, саюзніка рымлян, — быў запазычаны драматургам з апавядання рымскага гісторыка Ціта Лівія («Гісторыя Рыма», XXX, 12—15) і з пятай кнігі петраркаўскай «Афрыкі». Пасля яна была перакладзена на французскую мову і аказала велізарны ўплыў на новы еўрапейскі тэатр.

Тут Трысіна пачынае пераарыентацыю еўрапейскай літаратуры на ўзор «Паэтыкі» Арыстоцеля (упершыню апублікаванай па-грэчаску ў 1506 годзе), гэта значыць стаіць ў вытокаў класіцызму.

### Іншае 
Трысіна ў «Пасланні аб літарах, ізноў дададзеных да італьянскай мовы» (1524) прапануе рэформу італьянскай арфаграфіі; у 1529 публікуе знойдзены ім тэкст трактата Дантэ «Аб народным красамоўстве» разам са сваім перакладам. У тым жа годзе дыялогам «Хавальнік замка» ён уключаецца ў пачатую Бемба дыскусію аб італьянскай літаратурнай мове. Трысіна адпрэчвае тасканскі прыярытэт, які прапагандуецца тады многімі, і абараняе ідэю па-зарэгіянальнай мовы, матэрыяльная аснова якой — у лексічным адзінстве італьянскіх дыялектаў. Ён аспрэчвае патрабаванне абсалютызаваць у жывой літаратурнай практыцы мову Петраркі і Бакача і высоўвае прынцып арыентацыі на сучасную гаворку. Трысіна перарабіў камедыю Плаўта «Блізняты», азагаловіўшы сваю перапрацоўку «*I Simillimi*» (1548). Напісаў таксама некалькі трактатаў па граматыцы і паэтыцы.

## Літаратура 
* Литературные манифесты западноевропейских классицистов. М., 1980.

Катэгорыя:Паэты Італіі
Катэгорыя:Драматургі Італіі
Катэгорыя:Класіцызм
Тур WTA 2012

**WTA Тур 2012** () — гэта элітны тур тэнісістак-прафесіяналаў, арганізаваны Жаночай тэніснай асацыяцыяй (WTA). У 2012 годзе ён уключаў:
* Алімпійскі турнір у Лондане;
* 4 турніры *Вялікага шлема* (праводзяцца Міжнароднай федэрацыяй тэніса);
* 22 турніры ў серыі WTA прэм’ер-турнір (уключаючы Фінал сусветнага тура ў Стамбуле, Турцыя);
* 31 турнір у серыі WTA міжнародны турнір (уключаючы Фінал сусветнага тура ў Сафіі, Балгарыя);
* Кубак Федэрацыі.

## Расклад 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт WTA
* Афіцыйны сайт ITF
Адміністрацыйны падзел Албаніі

У адміністрацыйным дачыненні тэрыторыя Албаніі дзеліцца на 12 абласцей (), якія ў сваю чаргу дзеляцца на 36 **акругаў** (, мн.л. *rrethe*, [] / [реθ]).

Акругі дзеляцца на **309 камун** (, мн.л.* komuna*) і 65 гарадоў ().

Раней вобласці называліся прэфектурамі (, мн. л.* prefektura*).

Выява:Albania Counties Named Colored.svg|Вобласці Албаніі
Выява:AlbaniaNumberedDistricts.png|Акругі Албаніі

## Вобласці Албаніі
Драматургія

**Драматургія** (ад  «сачыненне ці пастаноўка драматычных твораў») — тэорыя і мастацтва пабудовы драматычнага твора, а таксама сюжэтна-вобразная канцэпцыя такога твора.

Драматургіяй завуць таксама сукупнасць драматычных твораў асобнага пісьменніка, краіны ці народа, эпохі.

Разуменне асноўных элементаў драматычнага твора і прынцыпаў драматургіі гістарычна зменлівыя. Драма тлумачылася як дзеянне якое здзяйсняецца (a не якое ўжо здзейснілася) пры ўзаемадзеянні характара і вонкавага становішча дзеючых асоб.

Дзеянне ўяўляе сабою вядомую змену ў вядомы прамежак часу. Змене ў драматургіі адпавядае змена лёсу, радасная ў камедыі і сумная ў трагедыі. Прамежак часу можа ахопліваць некалькі гадзін, як у французскай класічнай драме, ці шматлікія гады, як у Шэкспіра.

## Літаратура 
* A. W. Schlegel, «Vorlesungen ü ber dramatische Kunst und Literatur» (Гайдэльберг, 2 выд. 1817), Freytag, «Technik des Dramas» (4 выд. Лейпцыг, 1881)
* Carrière, «Die Kunst in Zusammenhange der Kulturentwickelung»
* Klein, «Geschichte des Dramas» (Лейпцыг, 1865—76)
* Alph. Roger, «Histoire universelle du th éâ tre» (II., 1869)
Кетой

**Востраў Кетой** () — востраў у Вялікай градзе Курыльскіх астравоў. Адміністрацыйна ўваходзіць у склад Сахалінскай вобласці Расіі. Плошча — 91 км².

Востраў мае вулканічнае паходжанне. Большая частка вострава гарыстая. Найвышэйшы пункт — гара Кетой (1166 м). Адна з вяршынь — актыўны вулкан (1002 м). Схілы гор пакрытыя лагчынамі ад вясенніх і дажджавых вадацёкаў. Усходняя частка вострава ўяўляе сабой пагорыстую раўніну. Некалькі рэк. Сцёк накіраваны на ўсход і поўнач. Адносна буйное возера Малахітавае з прэснай і малое возера Глазок з акісленай вадой.

Раслінны свет даволі багаты ў параўнанні з суседнімі астравамі. Зараснікі кедровага хмызняку, бярозы і курыльскага бамбука. Сустракаюцца алешына, рабіна, на пагорках — разнатраўе. Фаўна — лісы, грызуны, ластаногія, марскія птушкі.

З мовы курыльскіх айнаў назва вострава перакладаецца, відавочна, як «хрыбет» або «шкілет». Ніколі стала не засяляўся. Незаселеным застаецца і ў наш час.

## Спасылкі 
* Востраў Кетой
* Фотаздымкі

Катэгорыя:Курыльскія астравы
Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Астравы Ахоцкага мора
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Белая гвардыя (раман)

**«Бе́лая гва́рдыя»** () — першы раман Міхаіла Булгакава. Апісваюцца падзеі Грамадзянскай вайны ў канцы 1918 года; дзеянне адбываецца на Украіне.

Раман апавядае пра сям’ю рускіх інтэлігентаў і іх сябрах, якія перажываюць сацыяльны катаклізм грамадзянскай вайны. Раман шмат у чым аўтабіяграфічны, амаль ва ўсіх персанажаў ёсць прататыпы — сваякі, сябры і знаёмыя сям’і Булгакавых. Дэкарацыямі рамана сталі вуліцы Кіева і дом у якім жыла сям’я Булгакавых у 1918 годзе. Хоць рукапісы рамана не захаваліся, булгаказнаўцы прасачылі лёс шматлікіх прататыпаў персанажаў і даказалі амаль дакументальную дакладнасць і рэальнасць апісваных аўтарам падзей і персанажаў.

Твор задумваўся аўтарам, як маштабная трылогія, якая ахоплівае перыяд грамадзянскай вайны. Частка рамана была ўпершыню апублікавана ў часопісе «Расія» ў 1925 годзе. Цалкам раман быў упершыню апублікаваны ў Францыі ў 1927—1929 гг. Крытыкай раман быў успрыняты неадназначна, — савецкі бок крытыкаваў гераізацыю пісьменнікам класавых ворагаў, эмігранцкі бок — крытыкаваў лаяльнасць Булгакава да Савецкай улады.

Твор паслужыў крыніцай для п’есы «Дні Турбіных» і некалькіх наступных экранізацый.

Катэгорыя:Раманы Міхаіла Булгакава
Катэгорыя:Раманы 1924 года
Катэгорыя:Літаратура пра Грамадзянскую вайну ў Расіі
Берат (вобласць)

**Бера́т** () — адна з абласцей на поўдні Албаніі. Адміністрацыйны цэнтр — Берат. Складаецца з акруг Берат, Кучова і Скрапары. Берат прызнаны аб’ектам Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА (упісаны ў 2005 годзе ў адпаведнасці з крытэрыямі III і IV)

Гістарычная, культурная і архітэктурная спадчына візантыйскай эпохі і Асманскай імперыі прадстаўлена шматлікімі помнікамі, якія добра захаваліся і падтрымліваюцца. Берат вядомы як «Горад тысячы крокаў», а таксама «горад-музей».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Вобласці Албаніі
Катэгорыя:Берат (вобласць)
Філіп Бядросавіч Кіркораў

**Філіп Кіркораў** () — расійска-балгарскі ,  і прадзюсар, адзін з найбольш папулярных расійскіх спевакоў. Народны артыст Расіі (2008).

Васьміразовы ўладальнік прэміі «Авацыя», пяціразовы ўладальнік узнагароды «World Music Awards» як самы папулярны спявак Расіі, шматразовы ўладальнік прэмій «Залаты грамафон», «Стопудовы хіт», «Сярэбраная Калоша», лаўрэат штогадовага фестывалю «Песня года». На кінафестывалі «Кінатаўр» у 2002 годзе Кіркораў стаў пераможцам у намінацыі «Лепшая мужчынская роля» за ролю ў мюзікле «Вечары на хутары ля Дзіканькі».

Прадстаўляў Расію на Еўрабачанні 1995 года, заняў 17-е месца. У 1994—2005 гадах быў жанаты з Алай Пугачовай.

## Прэміі і ўзнагароды 
* Ордэн Францыска Скарыны (Беларусь, 2012)
* Ганаровы грамадзянін г. Ялты (Украіна, 2010)
* Народны артыст Расіі (2008) — за вялікія заслугі ў галіне мастацтва
* Народны артыст Украіны (2008) — пазбаўлены
* Чалавек года ва Украіне (2008)
* Юбілейны медаль «10 гадоў Астане» (Казахстан, 2008)
* Кавалер Залатога Ордэна «Служэнне Мастацтву» (8 верасня 2007)
* Акадэмік Міжнароднай Акадэміі Культуры і Мастацтва (8 верасня 2007)
* Ганаровы ордэн «Прафесіянал Расіі» (30 жніўня 2007)
* Народны артыст Чачні (2006)
* Народны артыст Інгушэціі (2006)
* Акадэмік Міжнароднай Акадэміі Адзінства Народаў Свету (25 лістапада 2006)

## Альбомы 
* 1990 — «Филипп»
* 1990 — «Синдбад-Мореход»
* 1991 — «Ты, ты, ты»
* 1991 — «Небо и земля»
* 1992 — «Такой-сякой»
* 1994 — «Я не Рафаэль»
* 1995 — «Скажи Солнцу: „Да!“»
* 1998 — «С любовью к Единственной»
* 1998 — «Ой, мама, шика дам!»
* 2000 — «ЧелоФилия»
* 2001 — «Magico Amor» (іспанамоўны альбом)
* 2001 — «Влюблённый и безумно одинокий»
* 2003 — «Незнакомка»
* 2004 — «Дуэты»
* 2007 — «For You»
* 2011 — «ДруGOY»

## Санкцыі 
Занесены ў санкцыйныя спісы Літвы (з 2021), Эстоніі (красавік 2022), Латвіі (май 2022), Канады (20.7.2023), Аўстраліі (24.2.2024).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Авацыя»

Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Ялты