open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Фелікс Бутаўт-Андрайковіч

**Фелікс Тадэвушавіч (Фадзеевіч) Бутаўт-Андрайковіч** — дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Бутаўт-Андрайковічаў герба «Грыф» з Гродзенскай губерні. Нарадзіўся ў сям’і пісара і падстарасты гродзенскага Тадэвуша Бутаўт-Андрайковіча. Бацька ўдзельнічаў у паўстанні 1794 года, падпісаў акцэс пад № 306, суддзя крымінальнага суда парадкавай камісіі Гродзенскага павета.

Фелікс у 1812 г. — маршалак Кобрынскага павета. У 1817 г. суддзя апеляцыйнага межавага суда Кобрынскага павета, маршалак кобрынскі. У 1821—1824 г. — старшыня Гродзенскага губернскага межавага апеляцыйнага суда.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Павятовыя маршалкі кобрынскія
Катэгорыя:Бутаўт-Андрайковічы
Макарон

**Макаро́н** (, ) — французскі кандытарскі выраб з яечных бялкоў, цукру і молатага міндаля. Звычайна робіцца ў форме пячэння; паміж двума пластамі кладуць крэм або варэнне. Італьянская назва  паходзіць ад слова  «разбіць, раздушыць» і з’яўляецца адсылкай да спосабу вырабу асноўнага інгрэдыента, міндальнай мукі. Гатовы выраб мяккі, з гладкай паверхняй, растае ў роце. Маюць розны смак.

Пра паходжанне ласунку ідуць спрэчкі. Larousse Gastronomique адзначае, што макароны, хутчэй за ўсё, маюць італьянскае паходжанне і, верагодна, былі створаны ў Венецыі ў эпоху Адраджэння. Па іншай версіі, макароны з’явіліся ў Францыі, у Кармеры, прычым значна раней — у 791 годзе. Згодна з іншымі крыніцамі, ласунак у Францыю прывезлі італьянскія кухары, якія прыехалі з Кацярынай Медычы пасля заключэння яе шлюбу з Генрыхам II.

У 1830-я гады макароны падавалі з лікёрамі, джэмам і спецыямі, а ў сучасным выглядзе яны з’явіліся ў кандытарскай , дзе прыдумалі злучаць два печыва паміж сабой з дапамогай крэма. У цэлым, рэцэпт адрозніваецца ў розных гарадах Францыі; напрыклад у Ам’ене з XVI стагоддзя выкарыстоўваюцца садавіна, міндаль і мёд, а ў латарынгскім горадзе Нансі, па легендзе, дзве манашкі, сёстры Маргарыта і Мары-Элізабет, прыдумалі макароны, каб перахітрыць строгія манастырскія дыетычныя правілы (за што былі празвалі «сёстрамі Макарон»).

Макароны прадаюцца ў французскім McDonald’s; з 2010 года гэта печыва зрабілася вельмі папулярным дэсертам у ЗША, дзе яго нават пачалі выкарыстоўваць у якасці самастойнага велікоднага падарунка замест традыцыйных шакаладных фігурак, і ў Канадзе; іх версія вядомая ў Японіі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Французскія дэсерты
Катэгорыя:Пячэнне
Катэгорыя:Стравы з міндаля
Мікіта Паўлавіч Афанасьеў

**Мікіта Паўлавіч Афанасьеў** (нар. ) — беларускі палітвязень, абвінавачаны і асуджаны пад час пратэстаў у Беларусі ў 2020 годзе.

## Храналогія пераследу 
Інцыдэнт адбыўся 19 верасня 2020 года каля ГЦ «Еўропа», калі невядомыя сталі затрымліваць аднаго з матацыклістаў, а астатнія матацыклісты пачалі яго абараняць. Мікіту Афанасьева затрымалі ў канцы кастрычніка ў межах узбуджанай па гэтым інцыдэнце крымінальнай справы.

26 лютага 2021 года ў судзе Савецкага раёна Мінска быў абвешчаны прысуд. Мікіта Афанасьеў атрымаў тры гады пазбаўлення волі ў калоніі агульнага рэжыму.

Катэгорыя:Асобы, прызнаныя палітычнымі зняволенымі праваабарончым цэнтрам «Вясна»
Катэгорыя:Палітвязні Беларусі
Драздоўская

**Драздоўская** — прозвішча

## Вядомыя носьбіты 
* Зінаіда Людвігаўна Драздоўская — беларускі архітэктар
* Таццяна Яўгенаўна Драздоўская — беларуская спартсменка (парусны спорт)
Церах

**Церах** — шматзначны тэрмін

## Вядомыя асобы 
* Адам Адамавіч Церах (1882—1938) — беларускі драматург.
* Ганна Віталеўна Церах — беларуская веласіпедыстка
* Кандрат Зігмундавіч Церах — савецкі і беларускі гаспадарчы дзеяч
Жаночая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе

**Жаночая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе** праводзіцца з 1992 года. Найболей тытулаваны клуб у Беларусі — бабруйская «Бабруйчанка» (12 чэмпіёнскіх тытулаў).

## Удзельнікі сезона 2023 года 
* Бабруйчанка
* Беларусь U-19
* Віцебск
* Гомель
* Зорка-БДУ
* Дняпро
* Дынама-БДУФК
* Дынама-Брэст
* Мінск
* ДЮСШ ПалесДУ
* Смаргонь

## Пераможцы 
Пераможца лігі атрымлівае залатыя медалі чэмпіянату Беларусі па футболе і права прадстаўляць у наступным сезоне Беларусь у Лізе чэмпіёнаў.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
Ніжэйшы капітул «Святыні Спакою»

**Ніжэйшы (малы) капітул «Святыні Спакою»** — масонская арганізацыя, якая існавала ў 1817—1821 гадах у Нясвіжы. Аб’ядноўваў братоў вышэйшых ступеняў з ложаў Гродна, Мінска, Навагрудка, Нясвіжа, Слуцка. У 1819 годзе меў таксама назву *капітула ў «Даліне Нясвіжа»*.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Масонскія арганізацыі
Катэгорыя:1817 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Нясвіжа
Катэгорыя:Зніклі ў 1821 годзе
Катэгорыя:З’явіліся ў 1817 годзе
Катэгорыя:Масонства ў Беларусі
Казімір Валовіч

**Казімір Валовіч** (13 кастрычніка 1779, Парэчча — 27 сакавіка 1849, Парыж) — ваенны дзеяч.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Валовічаў герба «Багорыя». Нарадзіўся 13 кастрычніка 1779 года ў маёнтку Парэчча.

У 1822 г. — унтэр-афіцэр Польскага ўланскага палка Літоўскай уланскай дывізіі. У 1825 г. — карнет лейб-гвардыі Гродзенскага гусарскага палка. Меў маёнтак Парэчча з фальваркамі Падлужжа, Наркаўшчына, Мар’янполь (усе да 1826 г.), Яловікі і Гарадзішча ў Слонімскім павеце. Практыкаваў прадстаўленне некаторым сваім прыгонным сялянам вольнасці. Член масонскай ложы «Вузел Еднасці» ў Навагрудку.

Пад час Лістападаўскага паўстання 1830—1831 г. разам з А. Бронскім стварыў атрад колькасцю да 100 чалавек, а каб набыць зброю і амуніцыю, залажыў свой маёнтак у Пецярбургскую Захоўную казну за 30 150 руб. Разам з Г. Дэмбінскім адышоў да Варшавы, потым перайшоў у Прусію і выехаў у Францыю. Завочна Гродзенскай губернскай следчай камісіяй у 1832 г. аднесены да злачынцаў 2-й катэгорыі. Пры вобыску ў яго доме знайшлі масонскі патэнт (ад 27.04.1819), медны пазалочаны знак і тафтэнавы блакітны фартух; у бібліятэцы з 429 тамоў літаратуры 163 былі прысвечаны масонству. Фальваркі Яловікі і Гарадзішча былі канфіскаваны.

Памёр 27 сакавіка 1849 года ў Парыжы. Пахаваны на парыжскіх могілках Манмартр (кватэра 17, рад 6 av. Principale, гроб 14 ch. Amiot).

## Сям’я 
У шлюбе з Мар’янай з Фёлькерзамбаў. Дзеці: дочкі Ганна і Паўліна; сын Міхал, удзельнік паўстання 1830—1831 г. і экспедыцыі Ю. Заліўскага ў 1833 г. на Беларусь.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Валовічы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слонімскім раёне
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1830—1831 гадоў
Катэгорыя:Імігравалі ў Францыю з Беларусі
Мікалай Апанасавіч Міхайлашаў

**Мікалай Апанасавіч Міхайлашаў** () — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на Беларусі. Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў станіцы Прочнаакопская (цяпер Новакубанскі раён Краснадарскага края). Працаваў сакратаром шматтыражнай газеты кансервавага завода. Член КПСС з 1939 года. З 1939 года працаваў у органах дзяржаўнай бяспекі Пінскай вобласці. З чэрвеня 1941 года — у нямецкім тыле: камандзір групы, аддзялення, узвода, намеснік камандзіра Чачэрскага партызанскага атрада, са жніўня 1942 года намеснік начальніка разведкі партызанскай групы «Наперад» НКДБ СССР, з мая 1943 года намеснік камандзіра атрада, потым — Добрушскай партызанскай брыгады імя І. В. Сталіна, з чэрвеня па кастрычнік 1943 года член Добрушскага падпольнага РК КП(б)Б. У красавіку — ліпені 1944 года камандзір партызанскай групы «Бура».

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 5 лістапада 1944 года старшаму лейтэнанту дзяржаўнай бяспекі Мікалаю Апанасавічу Міхайлашаву нададзена званне Героя Савецкага Саюза.

У 1944—1976 гадах працаваў у органах КДБ БССР. Пасля выхаду ў адстаўку жыў у Мінску.

Аўтар кнігі «Бура гневу» (1971).

## Памяць 
* У вёсцы Копішча каля Мінска ў гонар Мікалая Міхайлашава названа адна з вуліц.
* У Копішчы адкрыта мемарыяльная дошка Мікалаю Міхайлашаву на доме па вуліцы Мікалая Міхайлашава, 1.
* Мурал з выявай Героя Савецкага Саюза Мікалая Міхайлашава і эпізоду з дзейнасці партызанскага атрада размешчаны на будынку па вуліцы Савецкай, 7 у Добрушы Гомельская вобласць.
* Імя Мікалая Міхайлашава нададзена гімназіі ў Карме Гомельскай вобласці. У гімназіі ёсць экспазіцыя прысвечаная Міхайлашаву. На будынку гімназіі размешчана мемарыяльная дошка Мікалаю Міхайлашаву. Мурал адкрыты напярэдадні 82-й гадавіны вызвалення Кармяншчыны ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* *Колпакиди А.*, *Прохоров Д.* Внешняя разведка России. — —, 2001.
* Кубани славные сыны. Кн. 2. — Краснодар, 1985.
* Люди легенд. — Вып. 2. — , 1966.
* Навечно в сердце народном. 3-е изд., доп. и испр. — Минск, 1984.
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Краснадарскім краі
Фелікс Вайдзевіч

**Фелікс Францавіч Вайдзевіч** — дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Бацька Францішак Вайдзевічна працягу 20 гадоў быў намеснікам брыгады гусарскай кавалерыі народных войскаў літоўскіх, дэпутат Літоўскага трыбунала, атрымаў ад караля маёнтак Кучкуны, фальварак Светна-Гурка і в. Слабодку (Сляпянку) у Менскім ваяводстве.

З маладосці служыў у судовых установах Мазырскага павета. У 1812—1814 г. — прысяжны 1-га і 2-га дэпартаментаў Мінскага галоўнага суда, у 1820 г. — былы асэсар гэтага суда, аштрафаваны і звольнены з працы. З лістапада 1821 па студзень 1822 года, у час «італьянскага паходу» гвардыі, у сям’і Вайдзевіча жыў дзекабрыст А. А. Бястужаў-Марлінскі. У Выганічах узмацнілася яго цікавасць да польскай літаратуры і мовы. У адным з пісем у Пецярбург ён паведамляў, што ў яго пад падушкай заўсёды знаходзяцца «Гістарычныя песні» Ю. Нямцэвіча. У 1823 г. Бястужаў прыслаў з Пецярбурга ў Выганічы першую кніжку альманаха «Полярная звезда», якую выпусціў сумесна з К. Рылеевым. На вокладцы ён напісаў па-польску: *«Пану Вайдзевічу ў знак сімпатыі ад Бястужава»*. У 1987 г. у вёсцы ўстаноўлены мемарыяльны знак у гонар Аляксандра Бястужава-Марлінскага.

У 1822 годзе Фелікс Вайдзевіч выдаткаваў 2 дукаты мінскай губернатаршы А. Сулістроўскай на кракаўскі помнік Касцюшку.

Член масонскай ложы «Паўночная паходня» і ніжэйшага (малога) капітула «Святыні Спакою».

## Сям’я 
Жонка: Марыя Ксавер’еўна. Дзеці: дачкі Сіцылія і Феліцыя.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Масоны Беларусі
Катэгорыя:Род Вайдзевічаў
Вядомыя асобы Чавусаў

[thumb|200px|[Герб Чавусаў]]
Вядомыя ўраджэнцы Чавусаў:

__NOTOC__
[thumb|175px|[Уладзімір Мікалаевіч Кудрэвіч|Уладзімір Кудрэвіч]]
[thumb|175px|[Юрка Лявонны]]
[thumb|175px|[Леў Яфімавіч Маневіч|Леў Маневіч]]
[thumb|175px|[Сяргей Валянцінавіч Новікаў|Сяргей Новікаў]]
[thumb|175px|[Берта Майсееўна Сосіна-Ізраіцель|Берта Сосіна-Ізраіцель]]
[thumb|175px|[Раман Ігаравіч Ялётнаў|Раман Ялётнаў]]

## А 
* Аляксандр Рыгоравіч Акенцьеў (нар. 1950) — беларускі архітэктар.
* Генадзь Паўлавіч Аляксеенка (нар. 1950) — беларускі дзяржаўны дзеяч
* Мікалай Андрэевіч Арасланаў (1948—2025) — беларускі мастак, акварэліст.

## Г 
* Ісак Саламонавіч Гінзбург (1897—1974) — савецкі хірург, заснавальнік анкалагічнай і дзіцячай хірургічнай службы ў Азербайджане. Заслужаны дзеяч навукі Азербайджанскай ССР (1942).

## З 
* Яўген Аляксандравіч Зубовіч (нар. 1984) — беларускі пісьменнік, краязнавец.

## К 
* Ізяслаў Рыгоравіч Катляроў (нар. 1938) — беларускі паэт і журналіст.
* Марат Васілевіч Клімаў (нар. 1972) — беларускі археолаг.
* Андрэй Іванавіч Кондалеў (1921—2001) — вучоны. Доктар тэхнічных навук, прафесар. Заслужаны дзеяч навукі Украіны.
* Уладзімір Мікалаевіч Кудрэвіч (1884—1957) — беларускі жывапісец-пейзажыст.

## Л 
* Юрка Лявонны (1908—1937) — беларускі паэт.

## М 
* Леў Яфімавіч Маневіч (1898—1945) — савецкі ваенны разведчык, палкоўнік, Герой Савецкага Саюза.
* Сцяпан Парфёнавіч Маргунскі (1912—1978) — беларускі юрыст.
* Уладзімір Аляксеевіч Маркаў (нар. 1946) — беларускі спецыяліст у галіне працэсаў і апаратаў хімічнай тэхналогіі.
* Мікалай Андрыянавіч Міхін (1872—1946) — вучоны ў галіне ветэрынарнай мікрабіялогіі. Першы рэктар Маскоўскага ветэрынарнага інстытута.

## Н 
* Сяргей Валянцінавіч Новікаў (нар. 1979) — беларускі біятланіст.

## Р 
* Канстанцін Густававіч Рэнард (1884—1961) — вучоны ў галіне селекцыі, насенняводства і кветкаводства, аграном, доктар сельскагаспадарчых навук (1944), прафесар (1925).

## С 
* Берта Майсееўна Сосіна-Ізраіцель (1903—1982) — беларускі вучоны ў галіне рэнтгеналогіі. Доктар медыцынскіх навук (1951), прафесар (1952). Заслужаны дзеяч навукі Беларусі (1967).

## Я 
* Раман Ігаравіч Ялётнаў (нар. 1993) — беларускі біятланіст.
Ізяслаў Рыгоравіч Катляроў

**Ізясла́ў Рыго́равіч Катляро́ў** (нар. , Чавусы, Магілеўская вобласць) — беларускі паэт, журналіст. Сябра СП СССР (1990).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 21 лістапада 1938 года ў Чавусах у рабочай сям’і. Дзяцінства і юнацтва правёў у Магілёве. Пасля заканчэння сямі класаў працаваў на Магілёўскай абутковай фабрыцы (1955—1960), адначасова вучыўся ў вячэрняй школе. З 1960 года — рабочы геадэзічнай канторы Мінгарвыканкама.

Скончыў вячэрняе аддзяленне факультэта журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта імя У. І. Леніна (1966). У 1962—1966 гадах — літсупрацоўнік газеты лётчыкаў грамадзянскай авіяцыі «Западная трасса» (Мінск).

З 1966 года жыве і працуе ў Светлагорску. Карэспандэнт, адказны сакратар, з 1979 года — намеснік рэдактара светлагорскай раённай газеты «Агні камунізму». Потым — дырэктар карціннай галерэі «Традыцыя» імя Германа Пранішнікава.

## Творчасць 
Друкуецца з 1957 года. Першы твор апублікаваў у 1956 годзе. Аўтар зборнікаў вершаў «Мой ровесник» (1975), «Конфетное дерево» (1980), «Друзья мои — свидетели мои» (1981), «Здесь, на трепетной земле» (1989).

## Узнагароды 
Узнагароджаны нагрудным знакам Міністэрства культуры РБ «За асабісты ўнёсак у развіццё культуры Беларусі», ганаровымі граматамі Рэспубліканскага камітэта па друку, Міністэрства культуры РБ, Гомельскага аблвыканкаму і іншымі. У 2001 годзе прысвоена званне ганаровага грамадзяніна горада Светлагорск.

## Літаратура 
* Беларускія пісьменнікі: 1917—1990. Мінск: Мастацкая літаратура, 1994. ISBN 5-340-00709-X

## Спасылкі 
* Беларуская Палічка. Ізяслаў Катляроў

Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Светлагорска
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Казімір Юзаф Валовіч

**Казімір Юзаф Валовіч** (1712 — 28 жніўня 1790) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Валовічаў герба «Багорыя». Нарадзіўся у 1712 годзе ў сям’і Юзафа Ігнацыя Валовіча і Ружы з Шукштаў.

У 1732 г. дэпутат i суддзя Галоўнага Трыбунала ВКЛ ад Старадубаўскага павета. У 1736 г. цівун вешвянскі; падскарбі наваградскі, дэпутат i суддзя Галоўнага Трыбунала ВКЛ ад Слонімскага павета, слонімскі судовы падстароста ў 1744—1748 гадах, маршалак Слонімскага павета з 22 чэрвеня 1748 па 1779 г.

Памёр 28 жніўня 1790 г.

## Узнагароды 
Кавалер ордэна Св. Станіслава (1779 г.).

## Сям’я 
З 1736 года ў шлюбе з Людвікай Мікалаеўнай з Шэметаў. Меў сына Міхала Вінцэнта Каспара (нар. 1742 г.).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Цівуны вяшвянскія
Катэгорыя:Падскарбіі новагародскія
Міхал Вінцэнт Валовіч

**Міхал Вінцэнт Каспар Валовіч** (1742 — 17 ліпеня 1808) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Валовічаў герба «Багорыя». Нарадзіўся у 1742 годзе ў сям’і Казіміра Юзафа Валовіча і Людвікі Мікалаеўны з Шэметаў.

Каралеўскі дваранін, харужы пяцігорскі ў 1762 г., паручык войска ВКЛ у 1774 г., староста неманойцкі ў 1762—1784 гг., у 1767—1768 гг. быў дэпутатам i суддзёй Галоўнага Трыбунала ВКЛ ад Слонімскага павета, верагодна, слонімскі судовы староста у 1777 г., пісар скарбовы літоўскі з 9 красавіка 1784 г., староста манцюнскі з 1785 г.

Памёр 17 ліпеня 1808 г.

## Узнагароды 
Кавалер Ордэна Св. Станіслава (1791 г.).

## Сям’я 
З 1779 года ў шлюбе з Петранэляй са Свянціцкіх. Меў сыноў Ігнацыя  (нар. 1766), Юзафа (хр. 1779), Казіміра.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Старосты манцюнскія
Міжнародны савет па кнігах для моладзі

**Міжнародны савет па кнігах для моладзі** (, або ) — міжнародная некамерцыйная арганізацыя, якая займаецца літаратурай для дзяцей і юнацтва.

Заснавана ў Цюрыху (Швейцарыя) у 1953 годзе Міжнародным саветам па дзіцячай і юнацкай літаратуры ЮНЕСКА. У цяперашні час складаецца з 76 нацыянальных секцый, якія дзейнічаюць у розных краінах свету.

З 1956 года IBBY прысуджае адзін раз у два гады аўтарам, а з 1966 года і ілюстратарам твораў для дзяцей і юнацтва прэмію імя Ханса Крысціяна Андэрсена, якая ўручаецца 2 красавіка — у дзень нараджэння Ханса Крысціяна Андэрсана.

Штогод адна з нацыянальных секцый IBBY з’яўляецца арганізатарам гэтага свята.

Заступнікам IBBY прызнана каралева Даніі Маргрэтэ II.

## Гісторыя 
У 1952 годзе Ела Лепман арганізавала сустрэчу ў Мюнхене, Германія, пад назвай *«Міжнароднае разуменне праз дзіцячыя кнігі»*. Шмат аўтараў, выдаўцоў, выкладчыкаў і філосафаў таго часу прысутнічала на сустрэчы, і ў выніку быў прызначаны камітэт па стварэнні Міжнароднага савета па кнігах для моладзі — IBBY.

Праз год у 1953 годзе IBBY была зарэгістравана як некамерцыйная арганізацыя ў Цюрыху, Швейцарыя. Сярод заснавальнікаў былі: Эрых Кестнер, Ліза Тэцнер, Астрыд Ліндгрэн, Джо Тэнф’ёрд, Фрыц Брунер, Беціна Хюрліман і Рычард Бамбергер. IBBY заснавала міжнародную прэмію ў 1956 годзе, і з таго часу прэмію імя Ханса Крысціяна Андэрсена ўручаюць раз у два гады.

Шэсць галоўных мэтаў IBBY:

* прасоўваць міжнароднае паразуменне праз дзіцячыя кнігі;
* даць дзецям магчымасць атрымаць доступ да кніг з высокімі літаратурнымі і мастацкімі якасцямі;
* заахвочваць выданне і распаўсюджванне якасных дзіцячых кніг, асабліва ў краінах, якія развіваюцца;
* забяспечыць падтрымку і навучанне тых, хто займаецца дзецьмі і дзіцячай літаратурай;
* стымуляваць даследчыя і навуковыя працы ў галіне дзіцячай літаратуры;
* абараняць і падтрымліваць правы дзіцяці ў адпаведнасці з Канвенцыяй ААН аб правах дзіцяці.

## Спасылкі 
* Афіцйны сайт IBBY 

Катэгорыя:Дзіцячая літаратура
Катэгорыя:Міжнародныя недзяржаўныя арганізацыі
Катэгорыя:Літаратурныя таварыствы
Ігнацы Валовіч

**Ігнацы Валовіч** (18 студзеня 1766 — 8 ліпеня 1828) — дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Валовічаў герба «Багорыя». Нарадзіўся 18 студзеня 1766 года ў сям’і Міхала Вінцэнта Валовіча і Петранелі са Свяціцкіх.

У 1789—1790 гг. згаданы як скарбовы пісаровіч i манцюнскі староста, які быў абраны дэпутатам суддзёй Галоўнага Трыбунала ВКЛ ад Слонімскага павета, апошні харужы слонімскі (?), староста неманойцкі i камісар Слонімскага павета ў 1791 г., памёр 8 ліпеня 1828 г.

## Сям’я 
У шлюбе з Альжбетай з Незабытоўскіх, дачкой Яна і Барбары з Завішаў.

## Літаратура 
*
Генрык Валовіч

**Генрык Адам Вінцэнт Пётр Валовіч** (? — ?) — памешчык.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Валовічаў герба «Багорыя». Нарадзіўся ў сям’і Юзафа Валовіча і Юліі з Мікульскіх. Хрышчаны 28 студзеня 1825 года.

У 1860 годзе ўладальнік маёнтка Мсціж у Барысаўскім павеце, які атрымаў у пасаг за жонкай.

## Сям’я 
]]
З 1860 года ў шлюбе з Соф’я Булгак.

## Літаратура 
*
Жаночы Кубак Беларусі па футболе

**Жаночы Кубак Беларусі па футболе** — штогадовае жаночае футбольнае спаборніцтва. Упершыню праведзена ў 1992 годзе.

## Вынікі 
## Спасылкі 
*  Афіцыйны сайт
Яўстахій Валовіч (нар. 1797)

**Яўстахій Валовіч** (нар. 31 ліпеня 1797 — ?) — дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Валовічаў герба «Багорыя». Нарадзіўся 31 ліпеня 1797 года ў сям’і Ігнацыя Валовіча і Альжбеты з Незабытоўскіх.

Слонімскі земскі суддзя ў 1821 г., межавы суддзя у 1823 г., падкаморы i межавы суддзя ў 1826 г., камер-юнкер Імператарскага двара ў Санкт-Пецярбургу.

## Сям’я 
У першам шлюбе з Генрыкай з Шукевічаў, якая памерла 22 лістапада 1837 г. У другім шлюбе з баранэсай Элеанорай Кабылінскай, дачкой генерала .

## Літаратура 
*
Уладзіслаў Валовіч (1831—1893)

**Уладзіслаў Міхал Адам Валовіч** (24 красавіка 1831 — да 6 чэрвеня 1893) — ваенны, памешчык.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Валовічаў герба «Багорыя». Нарадзіўся 24 красавіка 1831 года ў сям’і Яўстахія Валовіча і Генрыкі з Шукевічаў.

Палкоўнік расійскай apмii, уладальнік маёнтка Раготна, памёр да 6 чэрвеня 1893 г.

## Сям’я 
У першым шлюбе з Каралінай з Забелаў, якая памерла 15 красавіка 1879 г. У другім шлюбе з Амеліяй Адольфаўнай Незабытоўскай.

## Літаратура 
*
Музей палітычнай гісторыі Расіі

**Музей палітычнай гісторыі Расіі** ў Санкт-Пецярбургу — першы гісторыка-палітычны музей у Расіі, які захоўвае сведчанні палітычнага жыцця расійскага грамадства пачынаючы ад канца XVIII стагоддзя. Калекцыя музея налічвае звыш 474.000 экспанатаў.

Дзяржаўны музей палітычнай гісторыі Расіі — пераемнік Дзяржаўнага музея Рэвалюцыі, створанага 9 кастрычніка 1919, які першапачаткова месціўся ў Зімнім палацы. 

Катэгорыя:Музеі Санкт-Пецярбурга
Юзаф Міхалавіч Валовіч

**Юзаф Калясанты Гершэнсгільд Вінцэнт Ферары Валовіч** (каля 1778 — 1847) — дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Валовічаў герба «Багорыя». Нарадзіўся ў сям’і Міхала Вінцэнта Валовіча і Петранелы Свянціцкай. Хрышчаны 13 красавіка 1779 г.

Барысаўскі павятовы падкаморы i барысаўскі павятовы маршалак ў 1842-1844 гг. Памёр у 1847 годзе.

## Сям’я 
Двойчы жанаты. З 1817 года ў шлюбе з Казімірай з Валовічаў, пасля разводу у другім шлюбе з Тамашам Валовічам. З 1825  года ў шлюбе з Юлія з Мікульскіх. На прыватных лістах з 5 сакавіка i 22 кастрычніка 1835 г. захаваліся адбіткі яго шлюбнай пячаткі з гербамі «Багорыя» i «Сас» роду жонкі Мікульскіх на чырвоным сургучы, дыяметр 20 мм. Меў сына Генрыка (хр. 1825).

## Літаратура 
* 
* *Tyszkiewicz, E.* Opisanie powiatu Borysowskiego / E. Tyszkiewicz. – Wilno : Druk. Ant. Marcinowskiego, 1847. – 486 s.

Катэгорыя:Павятовыя маршалкі барысаўскія
Міхал Яўстахій Валовіч

**Міхал Яўстахій Валовіч** (? — 1689) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Валовічаў герба «Багорыя». Нарадзіўся ў сям’і Самуэля Валовіча. Згадваецца у 1645 г. пры падзеле з братамі бацькоўскай маёмасці.

Падстолі ашмянскі ў 1669—1676 гг., слонімскі падкаморы ў 1677—1685 гг. Электар караля польскага і вялікага князя літоўскага Міхала Карыбута Вішнявецкага ў 1669 г.

Памёр у 1689 г., у падымным рэестры Слонімскага павета за 1690 г. згадваюцца яго удава i сын Юрый, падкаморыч слонімскі.

## Сям’я 
З 1674 года ў шлюбе з княжной Соф’яй Яганнай з Масальскіх, якая згадваецца ў 1695 г. як уладальніца маёнтка Рудзевічы ў Ваўкавыскім павеце.

## Літаратура 
*
Масавае забойства ў гімназіі ў Казані

**Стральба ў гімназіі №175** — масавае забойства, якое адбылося 11 мая 2021 года ў горадзе Казань (Татарстан, Расія). У выніку страляніны загінулі 9 чалавек. Паводле даных крыніцы ТАСС, стральба пачалася ў 9:20, а ў 9:25 паступіў сігнал з трывожнай кнопкі. На той момант у гімназіі знаходзілася больш за 700 дзяцей і каля 70 педагогаў і супрацоўнікаў.
Каля 11 гадзін да гімназіі прыехаў прэзідэнт Рэспублікі Татарстан Рустам Мініханаў.

Распачата крымінальная справа па артыкуле 105 КК РФ ч. 2 (забойства двух або больш асоб агульнанебяспечным спосабам).

12 мая быў абвешчаны днём жалобы ў памяць аб ахвярах масавага забойства.

## Асоба нападніка 
Нападник (Ільназ Галявіеў) быў затрыманы. СМІ паведамлялі, што падазраваны скончыў гэтую гімназію ў 2018 годзе, пасля чаго навучаўся ў каледжы універсітэта «ТЫСБІ». Прэзідэнт Рустам Мініханаў паведаміў, што злачынцу было 19 гадоў, і ў яго афіцыйна была зарэгістравана зброя. Дэпутат Дзяржаўнай думы Аляксандр Хінштэйн паведаміў, што падазраваны атрымаў дазвол на захоўванне зброі 28 красавіка, за 13 дзён да нападу:

З’яўляліся паведамленні аб ліквідацыі другога падазраванага, аднак МУС Татарстана абвергла наяўнасць саўдзельнікаў у нападніка.

13 красавіка 2023 года Галявіеў прысуджаны да пажыццёвага зняволення.

## Загінулыя і параненыя 
На месцы стральбы загінулі 8 чалавек (7 вучняў гімназіі, адна настаўніца), пазней колькасць загінуўшых узрасла да 9.

## Заканадаўчыя ініцыятывы 
Прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін выказаў спачуванні сваякам загінуўшых і загадаў ураду зрабіць больш жорсткімі законы аб зброі ў краіне. Васіль Піскароў, старшыня Камітэта Дзяржаўнай Думы па бяспецы і супрацьдзеянні карупцыі, заявіў, што законапраект аб узмацненні жорсткасці абмежаванняў на атрыманне ліцэнзіі на зброю будзе разгледжаны 12 мая.

Сакратар генсавета «Адзінай Расіі» Андрэй Турчак падкрэсліў неабходнасць зрабіць больш жорсткім заканадаўства аб незаконным абароце зброі і знайсці больш эфектыўныя падыходы да абароны школ.

Упаўнаважаны па правах чалавека Таццяна Маскалькова прапанавала павысіць узрост атрымання зброі да 21 года.

## Гл. таксама 
* Масавае забойства ў Пермі
* Масавае забойства ў Керчы

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Стрельба в школе в Казани. Онлайн // ТАСС, 11 мая 2021
* Новости ТАСС: Стрельба в школе в Казани
* Стрельба в гимназии в Казани. Главное // Коммерсант, 11 мая 2021
* В Казани открыли стрельбу в школе. По данным властей, восемь человек погибли, нападавший задержан // Медуза, 11 мая 2021

Катэгорыя:Масавыя забойствы ў Расіі
Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2021 годзе
Катэгорыя:Тэрарыстычныя акты 2021 года
Катэгорыя:Падзеі 11 мая
Катэгорыя:Май 2021 года
Катэгорыя:Гісторыя Казані
Катэгорыя:2021 год у Расіі
Вячаслаў Іванавіч Гарбузаў

**Вячаслаў Іванавіч Гарбузаў** (, Брэсцкая вобласць, Беларуская ССР) — дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
У 2003 годзе скончыў гістарычны факультэт Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна. З 2002 па 2009 гады працаваў у розных структурах БРСМ, а таксама Брэсцкага абласнога выканаўчага камітэта (ва ўпраўленні культуры з 2009 па 2017 гады).

Са снежня 2017 па май 2021 года — генеральны дырэктар Брэсцкага акадэмічнага тэатра драмы імя Ленінскага камсамола Беларусі.

З 12 мая 2021 да 4 студзеня 2022 года займаў пасаду генеральнага дырэктара Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь.

## Узнагароды 
* Нагрудны знак «За асабісты ўнёсак у развіццё культуры Беларусі»

Катэгорыя:Выпускнікі Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна
Катэгорыя:Постаці Брэсцкага акадэмічнага тэатра драмы імя Ленінскага камсамола Беларусі
Катэгорыя:Постаці Вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь
Казімір Аляксандр Валовіч

**Казімір Аляксандр Валовіч** (? — ?) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Валовічаў герба «Багорыя». Нарадзіўся ў сям’і Аляксандра Казіміра Валовіча .

## Біяграфія 
Харужыч віленскі ў 1671 г., падсудак віленскі ў 1687—1692 гг., віленскі земскі суддзя з 20 лютага 1692 па 1709, у 1678, 1690, 1694 i 1698 гг. быў дэпутатам i суддзёй Галоўнага Трыбунала ВКЛ ад Слонімскага i Віленскага паветаў, дзе у 1694 г. выконваў nicaрскія функцыі.

## Сям’я 
У шлюбе з княжной Канстанцый з Палубінскіх, дачкой Дзмітрыя Самуэля Палубінскага.

## Літаратура 
*
Прэмія Доблаўга

**Прэмія Доблаўга** (, ) — літаратурная прэмія за шведскую і нарвежскую мастацкую літаратуру. Прыз названы ў гонар нарвежскага бізнесмена і мецэната Біргера Доблаўга (1881 — 1944) паводле яго завяшчання. Прэмія Доблаўга штогод уручаецца Шведскай акадэміяй шведам і нарвежцам з 1951 года. Прэмія першапачаткова ўручалася аднаму шведскаму пісьменніку і аднаму нарвежскаму пісьменніку, а з 1985 года ўручаецца двум шведам і двум нарвежцам.

 (1960)]]
 (1964)]]
 (1970)]]
 (1987)]]
 (1994)]]
 (2004)]]
 (2013)]]
 (2015)]]
## Лаўрэаты прэміі 
Доблаўга
Доблаўга
Яроній Аляксеевіч Татараў

**Яроній Аляксеевіч Татараў** () — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Палескай вобласці.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 7 лістапада 1902 года ў в. Новы Крупец (цяпер — Добрушскі раён Гомельскай вобласці).

Член УКП(б) з 1929 года. З 1928 года — на савецкай, гаспадарчай і партыйнай рабоце, з 1940 года — сакратар Замбраўскага РК КП(б)б. З 1941 года — у распараджэнні ЦК КП(б)Б. У партызанах з мая 1942 года: упаўнаважаны ЦК КП(б)Б, у ліпені — кастрычніку 1943 года — камісар 37-й Ельскай партызанскай брыгады, адначасова ў красавіку — жніўні 1943 года — член Палесскага падпольнага абкама КП(б)Б, у лістападзе 1943 — ліпені 1944 гадоў — камісар 123-й Акцябрскай партызанскай брыгады імя 25-годдзя БССР, адначасова ў лістападзе 1943 года — чэрвені 1944 гадоў — сакратар Акцябрскага падпольнага РК КП(б)Б. У 1944—1959 гадах — на партыйнай і гаспадарчай рабоце ў Гродне.

Памёр 23 снежня 1982 года.

## Узнагароды 
* Ордэн Чырвонага Сцяга
* Ордэн Айчыннай вайны I ступені

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Уладзімір Міхайлавіч Дзербан

**Уладзімір Міхайлавіч Дзербан** (12 жніўня 1910, вёска Локаць, Бярэзінскі раён — ?) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Палескай вобласці.

## Біяграфія 
З 1934 года працаваў у органах НКУС. Член КПСС з 1939 года. У партызанах з ліпеня 1941 года: камандзір, камісар атрада, у верасні 1943 — чэрвені 1944 гадоў, камісар 50-й Жыткавіцкай партызанскай брыгады, адначасова член Жыткавіцкага падпольнага РК КП(б)Б. З 1944 года сакратар Івацэвіцкага РК КП(б)Б. У 1948—1973 гадах працаваў у органах юстыцыі.

## Узнагароды 
* Ордэн Чырвонага Сцяга
* Медаль «Партызану Айчыннай вайны» I ступені

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Марына Анатолеўна Лучанок

**Марына Лучанок** (нар. , Брэст) — беларуская футбалістка.

## Біяграфія 
Пасля школы паступіла ў інстытут фізкультуры, стала трэнерам па спорце. Калі толькі пачала займацца футболам, яе запрасілі ў бабруйскі жаночы футбольны клуб «Трыкатажніца». З 1993 года іграе за Бабруйск. У 2005 годзе стала іграць за маладую мінскую каманду «Зорка БДУ», а ў 2007 годзе зноў вярнулася ў Бабруйск. З 2013 года іграла за мінскую каманду «Мінск»

Пасля заканчэння футбольнай кар’еры працуе трэнерам ў ЖФК Мінск.
## Крыніцы 
## Літаратура 
* Богданович, А. Николай Касаткин: «Совершили спортивный подаиг» / Александр Богданович // Вечерний Бобруйск.- 2012.- 7 ноября.- С. 33.
* Богданович, А. Спортсменки, чемпионки и просто красавицы / Александр Богданович // Вечерний Бобруйск. — 2010. — 24 дек. — С. 3.
* Золотая осень «Бобруйчанки» // Коммерческий курьер.- 2012.- 7 ноября.- С. 5.
* Степанян, А. «Бобруйчанка» лучшая! / Аванес Степанян // Бабруйскае жыццё. — 2010. — 24 дек. — С. 1.
* Степанян, А. Чемпионами не рождаются — ими становятся / Аванес Степанян // Бабруйскае жыццё. — 2011. — 25 лют. — С. 9.
* Чижик, А. «Бобруйчанка» — чемпион Беларуси! / Андрей Чижик // Коммерческий курьер.- 2012.- 31 окт.- С. 5.

Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Бабруйчанка
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Зорка-БДУ
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Катэгорыя:Выпускнікі БДУФК
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Аляксандр Казімір Валовіч

**Аляксандр Казімір Валовіч** (? — ?) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Валовічаў герба «Багорыя». Нарадзіўся ў сям'і Самуэля Валовіча.

Слонімскі земскі nicap y 1640—1649 гг., харужы віленскі ў 1649—1660 гг., у 1655 г. у дэлегацыі слонімскай шляхты склаў прысягу маскоўскаму цару Аляксею Міхайлавічу: *«Александр Воловичь, хорунжей веленской»*, абіраўся дэпутатам i суддзёй Галоўнага Трыбунала ВКЛ ад Слонімскага павета ў 1642 г. (маршалак наваградскай кадэнцыі) і 1653 г., памёр да 12 кастрычніка 1660 г.

## Сям’я 
Жонкі:
1. Соф'я з Дзевялтоўскіх у 1636 г., ковенская харужанка.
2. Ганна Барбара Война Ясянецкая, у другім шлюбе з Бернатам Уладзіславам Шабраньскім, лукаўскім мечнікам.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Харунжыя віленскія
Катэгорыя:Пісары земскія слонімскія
Дэкрэт аб абароне суверэнітэту і канстытуцыйнага ладу

Дэкрэт Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 2 **«Аб абароне суверэнітэту і канстытуцыйнага ладу»** () — дэкрэт, выдадзены Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусі Аляксандрам Лукашэнкам 9 мая 2021 года.

## Супярэчнасці дэкрэта Канстытуцыі 
Дэкрэт прадугледжвае пераход улады да Савета бяспекі Рэспублікі Беларусь⁣ у выпадку гібелі прэзідэнта Аляксандра Лукашэнкі. Аднак па Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь⁣ у выпадку смерці ці недзеяздольнасці прэзідэнта ўлада пераходзіць да прэм'ер-міністра Рэспублікі Беларусь.

У дэкрэце сказана, што адначасова з пераходам улады да Савета бяспекі ў краіне ўводзіцца ваеннае ці надзвычайнае становішча і праводзяцца выбары. Аднак, па Канстытуцыі выбары ў час ваеннага ці надзвычайнага становішча праводзіць нельга. 

## Ацэнка экспертаў 
Беларускі палітолаг Валерый Карбалевіч звярнуў увагу, што назва дэкрэта не адпавядае зместу, бо «якое дачыненне да суверэнітэту мае механізм перахода ўлады — не вядома». Спецыяліст, таксама звярнуў увагу, што «дакумент стварыў вялікую юрыдычную блытаніну, якая нічым добрым не скончыцца».

Дырэктар інстытута «Палітычная сфера» Андрэй Казакевіч лічыць, што дэкрэт «дрэнны з усіх бакоў». Па-першае, ён супярэчыць Канстытуцыі; па-другое, новы прэзідэнт, ці то часовы (прэм'ер-міністр), ці то новаабраны — можа ў любы момант выдаць свой дэкрэт, які адмяняе ўсе папярэднія дэкрэты А. Лукашэнка; па-трэцяе, навошта перадаваць уладу органу, які не мае рэальнай практыкі дзейнасці. У выніку, падобная перадача ўлады закладвае толькі рызыкі для стабілізацыі і ўстойлівасці сістэмы ўлады.

Палітычны аглядальнік Арцём Шрайбман выказаў думку, што дакумент «палітычна бясплодны». 

## Спасылкі 
* Тэкст дэкрэта «Аб абароне суверэнітэта і канстытуцыйнага ладу»  на сайце Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

Катэгорыя:Дэкрэты Беларусі
Катэгорыя:2021 год у Беларусі
Катэгорыя:2021 год у праве
Катэгорыя:Прэзідэнцтва Аляксандра Лукашэнкі
Дзербан

**Дзербан** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Мікалай Лявонавіч Дзербан (1907—?) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху, камандзір партызанскай брыгады імя М. А. Шчорса.
* Уладзімір Міхайлавіч Дзербан (1910—?) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху, камісар 50-й Жыткавіцкай партызанскай брыгады.
Дэкрэт Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь

[справа|міні|Знешні выгляд на папяровым носьбіце Дэкрэта Прэзідэнта Рэспублики Беларусь № 3 ад [2 красавіка 2015 года]]
**Дэкрэт Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь** — нарматыўны прававы акт Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, які мае сілу закона, які выдаецца для рэгулявання найбольш важных грамадскіх адносін.


Катэгорыя:Крыніцы права Беларусі
Наталля Паўлаўна Васкабовіч

**Наталля Васкабовіч** (нар. , Мінск) — беларуская футбалістка. Найлепшая футбалістка Беларусі ў 2016 і 2017 гадах.

## Біяграфія 
Выступала за жаночы футбольны клуб «Мінск». З 2021 года гуляе за пермскі клуб «Зорка-2005».

## Грамадская дзейнасць 
18 жніўня 2020 года падпісала адкрыты ліст прадстаўнікоў спартыўнай галіны Рэспублікі Беларусь з патрабаваннем прызнаць несапраўднымі выбары прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, якія прайшлі 9 жніўня 2020 года.

Пасля фіналу Кубка Беларусі 2020 пры канцы жніўня паказала трыбунам знак перамогі і кулак — сімвалы мірных пратэстоўцаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Зорка-БДУ
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Зорка-2005 Перм
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Зеніт Санкт-Пецярбург
Юлія Алегаўна Барысенка

**Юлія Барысенка** (, Талін — , Кобрынскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларуская футбалістка. Чэмпіён Беларусі (2015), уладальнік Кубка Беларусі (2010, 2015), Суперкубка Беларусі (2010, 2015, 2016), Кубка Расіі (2014), Суперкубка Расіі (2013). Выступала ў нацыянальнай зборнай Беларусі.

## Біяграфія 
У 2005 годзе гуляла за віцебскі «Універсітэт». Выступала за «Зорку-БДУ» ў 2011 годзе, затым некалькі сезонаў за расійскую «Разань», у 2015—2017 гадах гуляла за «Мінск», з якім станавілася чэмпіёнкай краіны, узімку вярнулася ў «Зорку-БДУ».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Універсітэт Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Зорка-БДУ
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Разань-ПДВ
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Данчанка Азоў
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Мінск
Катэгорыя:Патанулі
Мікалай Лявонавіч Дзербан

**Мікалай Лявонавіч Дзербан** (нар. 15 мая 1907, вёска Локаць, Бярэзінскі раён — ?) — адзін з кіраўнікоў партыйнага падполля і партызанскага руху ў Мінскай вобласці.

## Біяграфія 
Член КПСС з 1929 года. У Чырвонай Арміі з 1929 года. Удзельнік абароны Мінска ў 1941 годзе. У тым жа годзе — кіраўнік падпольнай групы, якая дзейнічала ў Бярэзінскім і Барысаўскім раёнах. У партызанах з 1942 года: камандзір атрада, у кастрычніку 1942 — сакавіку 1944 гадоў камандзір партызанскай брыгады імя М. А. Шчорса. У 1944—1965 гадах на савецкай рабоце.

## Узнагароды 
* Ордэн Чырвонага Сцяга
* Ордэн Айчыннай вайны II ступені

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Міхаіл Валовіч (слонімскі староста)

**Mіxaіл Валовіч** (? — ?) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Валовічаў герба «Багорыя». Сын Грыгорыя Грынькавіча Валовіча.

Слонімскі староста ў 1575—1583 гг.

## Сям’я 
У шлюбе з Гальшкай Янаўнай з Глябовічаў, якая ў другім шлюбе была са Станіславам Мікалаевічам Нарбутам, старостам ашмянскім і ваяводам мсціслаўскім.

## Літаратура 
*
Проста кроў

«**Проста кроў**» () — амерыканскі крымінальны трылер 1984 года, зняты ў стылі . Сцэнарыстамі, прадзюсарамі, рэжысёрамі і мантажорамі карціны сталі браты Джоэл і Ітан Коэны, для якіх фільм стаў поўнаметражным дэбютам. Акрамя таго, фільм паклаў пачатак кар’ерам у вялікім кіно актрысы Фрэнсіс Макдорманд, аператара  і кампазітара Картэра Бёруэла.

## Сюжэт 
Маладая жанчына Эбі не задаволена сваім шлюбам з Марці, грубым уладальнікам бара з Тэхаса. Паміж Эбі і бармэнам Рэем успыхвае страсць. Ашуканы муж здагадваецца пра здраду і наймае прыватнага сышчыка, каб высачыць, а затым забіць палюбоўнікаў. Але цынічны і падступны дэтэктыў паступае крыху інакш, што цягне за сабой хвалю дзікіх і крывавых непаразуменняў…

## Акцёрскі склад 
* Джон Гетц — *Рэй*
* Фрэнсіс Макдорманд — *Эбі*
* Дэн Хедая — *Джуліян Марці*
* Майкл Эмет Уолш — *Лорэн Вісер*
* Сэм-Арт Уільямс — *Морыс*
* Дэбра Нойман — *Дэбра*

## Узнагароды 
Паводле інфармацыі сайта «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 6 кінаўзнагародамі і яшчэ 8 намінацыяй.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы ЗША 1984 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 1984 года
Катэгорыя:Фільмы-трылеры 1984 года
Катэгорыя:Крымінальныя фільмы 1984 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-трылеры ЗША
Катэгорыя:Крымінальныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Незалежныя фільмы
Катэгорыя:Кінарэжысёрскія дэбюты
Катэгорыя:Фільмы братоў Коэн
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Картэр Бёруэл
Міхал Валовіч (1812—1882)

**Міхал Антоній Цэзары Валовіч** (27 жніўня 1812—1882) — памешчык.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Валовічаў герба «Багорыя», сын Яўхіма Юзафа Валовіча. Паводле метрычнага выпісу з кнігі Беластоцкага касцёла касцёла, выдадзенага Магілёўскай РКДК 11 снежня 1839 г. пад № 6978 аб нараджэнні i хрышчэнні, нарадзіўся 27 жніўня 1812 г., ахрышчаны 6 верасня таго ж 1812 г. Памёр у 1882 г.

## Сям’я 
З 1889 года ў шлюбе з графіняй Тэрэзай з Ронікераў.

Меў дочак Ядвігу Марыю (нар. 15 жніўня 1845), якая 2 верасня 1872 года пабралася шлюбам з графам Юзафам Мянчыньскім, і Ванду (каля 1850—1864).

## Літаратура 
*
Міхал Валовіч (пам. 1817)

**Міхал Валовіч** (? — 1817) — вялікалітоўскі ўраднік.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Валовічаў герба «Багорыя». Нарадзіўся ў сям’і Юзафа Валовіча і Магдалены з Міхневічаў.

Цівун бяржанскі і староста хвяйданскі ў 1781 годзе. Магчыма, яго датычыць запіс 1765 года ў кнізе Брацтва Св. Міхала Анёла Ахоўніка пры езуіцкім касцёле ў Горадні: «MD Michael Wollowicz».

Памёр без нашчадкаў у 1817 годзе.

## Сям’я 
У шлюбе з Марыянай Дзялынскай з 18 сакавіка 1781 года. Першым шлюб Марыяны з князем Антоніем Сулкоўскім быў скасаваны.

## Літаратура 
*
Яўстахій Валовіч (1784—1847)

**Яўстахій Валовіч** (24 жніўня 1784 — 12 верасня 1847) — ваенны дзеяч.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Валовічаў герба «Багорыя».

Нарадзіўся 24 жніўня 1784 г. Падпалкоўнік швадрона гвардзейскіх уланаў арміі Напалеона Банапарта ў 1812 годзе, палкоўнік уланскага палка Польскіх войскаў у 1831 годзе. Памёр 12 верасня 1847 г.

Верагодна, яго партрэт захоўваецца ў фондах ГДГАМ, памылкова падпісаны як *«Партрэт Міхала Валовіча, дэлегата сойма 3 мая 1791 г. у генеральскай форме»*.

## Узнагароды 
Кавалер Крыжа «Virtuti Militari».

## Сям’я 
З 1818 года ў шлюбе з Юліяй Брэза, якая памерла 17 студзеня 1888 г. і была пахавана ў касцёле ў Тэаліне (Сапоцкіне) у крыпце Валовічаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі вайны 1812 года
Яўхім Юзаф Валовіч

**Яўхім Юзаф Валовіч** (1783 — 2 студзеня 1842) — дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Валовічаў герба «Багорыя». Нарадзіўся у 1783 годзе ў сям’і Антонія Валовіча і Тэафіліі з Матушэвічаў.

Сенатар i беларускі губернатар у Расійскай імперыі. Ганаровы сябра гарадзенскай масонскай ложы «Сябры чалавецтва» ў 1820 г. Памёр 2 студзеня 1842 г.

## Сям’я 
У шлюбе з графіняй Марыянай са Старжэнскіх меў сына Міхала (1812—1882).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Масоны Беларусі
Катэгорыя:Губернатары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Сенатары Расійскай імперыі
Пітарэцкі манастыр

**Пітарэцкі манастыр** (груз. ფიტარეთის მონასტერი) — мужчынскі манастыр у вёсцы Пітарэці ў Грузіі. Адносіцца да Болніскай епархіі Грузінскай праваслаўнай царквы. Манастыр знаходзіцца ў цясніне ракі Храмі у 12 км на паўднёвы захад ад горада Тэтры-Цкаро і ў 100 км ад Тбілісі. 

## Гісторыя 
Манастыр пабудаваны ў 1213-1222 гадах падчас праўлення цара Лашы Георгія. Быў разбураны пасля нашэсця манголаў і харэзмійцаў, у першай палове XIV века быў адноўлены.

У XVII стагоддзі манастыр быў зноў адрамантаваны і перабудаваны Капланам Баратышвілі: узведзена званіца, сцены вакол манастыра, вінны склеп, пахавальня і іншыя гаспадарчыя пабудовы.

У 1750 на манастыр напалі лезгіны, пабудовы былі моцна пашкоджаны, і манастыр зачыніўся да 1752 года. У вёсцы Пітарэці пасяліліся асеціны і аднавілі храм.

Падчас землятрусу 1988 года быў сапсаваны купал і перакрыцці сабора. У канцы 1990-ых сабор быў зноў адноўлены.

## Архітэктура 
Цэнтрам манастырскага комплексу з'яўляецца сабор Раства Прасвятой Багародзіцы, званіцы з варотамі і гаспадарчых пабудоў. Сабор Раства Прасвятой Багародзіцы — крыжова-купальны храм, у плане ўяўляе сабой амаль правільны квадрат, 15 метраў у даўжыню і 13 метраў у шырыню. Вышыня сабора 23 метры.Купал трымаецца на двух васьмігранных апорных слупах і выступах апсіды. На цыліндрычным барабане купала размешчана 12 вокнаў. Сабор  пабудаваны са светлага каменя розных адценняў і ўпрыгожаны арнаментальнай разьбой, якая ўключае рэльефныя выявы святых, львоў, птушак, чалавечых галоў. Раней сабор быў увесь распісаны фрэскамі, якіх зараз захавалася мала.
Файл:Algetis-xeobis-kulturuli-dzeglebi-rfitareti.jpg|Від на сабор з варотаў званіцы
Файл:Pitareti2.jpg|Барабан купала
Файл:Fitareti 06.jpg|Усходні фасад
Файл:Pitareti Temple.jpg|Агульны від манастыра
Файл:ფიტარეთის ღვთისმშობლის ტაძარი.jpg|Сабор Раства Прасвятой Багародзіцы, від з поўдня

Катэгорыя:Манастыры Грузіі
Антоній Валовіч (1750—1822)

**Антоній Валовіч** (1750 — 5 лістапада 1822) — дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Валовічаў герба «Багорыя». Нарадзіўся ў 1750 годзе ў сям’я Юзафа Валовіча і Магдалены з Міхневічаў.

У 1763 годзе як гарадзенскі гродскі суддзіч запісаўся у кнігу Брацтва Св. Міхала Анёла Ахоўніка пры езуіцкім касцёле ў Горадні: «Antoni Wolowicz Sędzic Grodzki Grodzienski». Каралеўскі шамбялян у 1778—1780 гадах, у 1778—1779 i 1785—1786 гадах дэпутат i суддзя Галоўнага Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага ад Гарадзенскага павета, войскі гарадзенскі ў 1784—1786 гадах, харужы надворны літоўскі ў 1786—1794 гадах, удзельнік Таргавіцкай канфедэрацыі ў 1792 годзе, кашталян мерацкі ў 1794 годзе, атрымаў графскі тытул у Прусіі i змены у герб (дыплом ад 5 чэрвеня 1798 года).

У 1796 годзе ў Гарадзенскім павеце валодаў фальваркамі: Баршчова (на дажывотным праве), Ялавец (дзедзічны), Каўбасіна (набыты паезуіцкі), Мінкавічы (на дажывотным праве), а таксама дзедзічнымі вёскамі Этра, Максімцы, Ратніца, Уцехі, Віцюны i Жагелі.

Сенатар і кашталян Царства Польскага у 1818 годзе. Памёр 5 лістапада 1822 года.

## Сям’я 
Жонкі
1. Тэафіля Мікаш. У першым шлюбе з Марцінам Матушэвічам, кашталянам берасцейскім, які памёр у 1773 г.
2. Юзафата Пясецкая, кашталяновая Царства Польскага х 1 voto N Дашкевіч. Уладальніца Доргуня ў Гарадзенскім павеце у 1825 годзе.

Меў сыноў Яўхіма Юзафа (1783—1842) і Яўстахія (1784—1847).

## Літаратура 
* 

Антоній
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Дэпутаты Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Войскія гарадзенскія
Катэгорыя:Харунжыя надворныя літоўскія
Катэгорыя:Кашталяны мерацкія
Катэгорыя:Каралеўскія шамбяляны
Катэгорыя:Таргавіцкія канфедэраты
Джаўхар

[thumb|Джаўхар у [Крэпасць Ратхамбор|Ратхамборы, малюнак 1825 г.)]]
**Джаўхар**() — звычай масавага самазабойства жанчын (часам дзяцей і старых) сярод некаторых груп насельніцтва Паўднёвай Азіі.

Джаўхар уяўляў сабою масавае самазабойства жанчын падчас вайны, калі войска праціўніка атрымоўвала перамогу або ў выніку вестак пра смерць мужа на полі боя. Адзін з першых вядомых выпадкаў адбыўся ў 1232 г. падчас аблогі мусульманамі раджпуцкай крэпасці Гваліёр. Некаторыя гісторыкі лічаць, што звесткі антычных аўтараў пра масавае самазабойства паўночнаіндыйскага народа агалосаў падчас паходу Аляксандра Македонскага таксама можна лічыць джаўхар. Найбольшы па маштабах выпадак адбыўся ў Джайсалмеры ў 1294 г., калі 24 тысячы жанчын скончылі жыццё самагубствам. Апошнія вядомыя джаўхар былі занатаваны падчас войн першай паловы XVIII ст. 

Найчасцей гэты звычай практыкавалі раджпуты, хаця вядомы адзінкавыя выпадкі самазабойстваў сярод жанчын маголаў і прадстаўнікоў паўднёвых індыйскіх каст. Некаторыя даследчыкі лічаць джаўхар формай саці, але звычайна яго тлумачаць імкненнем жанчын захаваць сваю годнасць пасля паражэння і недатыкальнасць з боку ворагаў.    

## Гл. таксама 
* Пупутан
* Харакіры

## Спасылкі 
* Jauhar — The History of Collective Self Immolation during War in India
* A wrong sense of honour: The disturbing glorification of jauhar in Padmini’s Chittorgarh
* The Saga of Three Jauhars at Chittorgarh 

Катэгорыя:Індуізм
Катэгорыя:Самагубствы
Катэгорыя:Традыцыі
Жаночы Суперкубак Беларусі па футболе

**Жаночы Суперкубак Беларусі па футболе** — футбольнае спаборніцтва ў Беларусі, што праводзіцца перад пачаткам футбольнага сезона і складаецца з аднаго матча паміж пераможцам чэмпіянату Беларусі і ўладальнікам Кубка Беларусі папярэдняга сезона.

## Вынікі 
## Спасылкі 
*  Афіцыйны сайт
Бенедыкт Валовіч

**Бенедыкт Валовіч** (? — ?) — дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Валовічаў герба «Багорыя». Нарадзіўся ў сям’і Юзафа Валовіча і Магдалены з Міхневічаў.

Жамойцкі земскі суддзя, староста лінгоўскі. Магчыма, ён ставіўся з бацькам у 1765 г. на попіс гарадзенскай павятовай харугвы з Гожскай парафіі *«на буланым кані, з шабляй i пісталетамі»*.

## Сям’я 
У шлюбе з Вікторыяй з Янушкевічаў, якая ў першым шлюбе была за N Пшэцінэўскім.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Суддзі земскія жамойцкія
Катэгорыя:Старосты лінгоўскія