open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аляксандр Сяргеевіч Міхалёў

**Аляксандр Сяргеевіч Міхалёў** (нар. ) — беларускі вучоны, доктар тэхнічных навук (1980), прафесар (1982).

Скончыў Разанскі радыётэхнічны інстытут (1962). Заснавальнік і загадчык (1981—2002) кафедры кібернетыкі (цяпер кафедра тэлекамунікацый і інфармацыйных тэхналогій) Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

## Навуковая дзейнасць 
Галіна навуковых інтарэсаў: робататэхніка; тэорыя нелінейных сістэм аўтаматызаванага кіравання; інавацыі, сістэмны аналіз і менеджмент у адукацыйных сістэмах і інш.

### Бібліяграфія 
* Дидактическая эвристика / А. С. Михалев. ― Минск, 2013.
* Следящие системы с бесконтактными двигателями постоянного тока / Михалев Александр Сергеевич, Миловзоров Владимир Петрович. ― Москва, 1979.

## Літаратура 
*  — С. 121.
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кібернетыкі Беларусі
Катэгорыя:Кібернетыкі СССР
Альберт Вітольдавіч Мінкевіч

**Альберт Вітольдавіч Мінкевіч** (нар. , Мінск) — беларускі фізік-тэарэтык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1986), прафесар (1988). Член Еўрапейскай акадэміі навук (Брусель, 2002).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Фізіка», 1963).

Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1964, фізічны факультэт, кафедра тэарэтычнай фізікі і астрафізікі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: калібровачны падыход у тэорыі гравітацыйнага ўзаемадзеяння; рэлятывісцкая касмалогія і астрафізіка.

## Бібліяграфія 
* Физические аспекты калибровочного подхода в теории гравитационных взаимодействий : автореферат диссертации … доктора физико-математических наук : 01.04.02 / Минкевич Альберт Витольдович. — Минск, 1985.
* Gauge approach to gravitation and regular Big Bang theory / A. V. Minkevich // Gravitation Cosmology. — 2006. — № 12. — Р. 11—21.
* Generalized cosmological Friedmann equations without gravitational singularity / A. V. Minkevich // Physics Letters A. — 1980. — Vol. 80, № 4. — P. 232—234.
* Sur la propagation des ondes acoustique dans des fluides au repos soumis a la pesanteur / A. V. Minkevich, V. I. Sadchikov // Journal d’acoustique. — 1992. — Vol. 5. — P. 455—462.

## Літаратура 
* Минкевич Альберт Витольдович // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001 : 80 год. — Мінск, 2001. — С. 194.
* Минкевич Альберт Витольдович // Физический факультет / Белорусский государственный университет. — Минск, 2008. — С. 155.
 

Катэгорыя:Фізікі-тэарэтыкі СССР
Катэгорыя:Фізікі-тэарэтыкі Беларусі
Ваўчэцкі

**Ваўчэцкі** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Яўгенавіч Ваўчэцкі — беларускі вясляр-канаіст.
* Леанід Барысавіч Ваўчэцкі — беларускі інжынер у галіне цывільнага будаўніцтва.
Віктар Аляксеевіч Кулеба

**Віктар Аляксеевіч Кулеба** — беларускі гаспадарчы дзеяч, спецыяліст у галіне цывільнага і прамысловага будаўніцтва. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (1997).

## Біяграфія 
У пачатку 1960-х гадоў працаваў начальнікам будаўнічага ўпраўлення № 53 Гродзенскага абласнога трэста № 11.

У 1969—1972 гадах працаваў начальнікам ПМК-19 (г. Слонім) трэста «Гроднасельбуд» Міністэрства сельскага будаўніцтва БССР.

З 27 лютага 1995 года — намеснік Міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь. 25 июня 1997 года зняты з пасады ў сувязі з выхадам у адстаўку.

## Бібліяграфія 
* Совершенствование организации и управления строительством ПМК-19 : доклад начальника ПМК-19 / В. Кулеба. — Мінск, 1969.

Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Намеснікі міністра сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Аляксей Леанідавіч Тоўсцік

**Аляксей Леанідавіч Тоўсцік** (нар. , Мінск) — беларускі фізік-оптык. Доктар фізіка-матэматычных навук (2003), прафесар (2007).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Фізіка», 1981).
    
Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1981; фізічны факультэт, кафедра лазернай фізікі і спектраскапіі, прафесар, з 2010 — прарэктар па вучэбнай рабоце, з 2018 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: лазерная фізіка; нелінейная оптыка; галаграфія; аптычная апрацоўка інфармацыі.

## Узнагароды 
* званне «Ганаровы член Аптычнага таварыства імя Д. С. Раждзественскага» (2000).
* Прэмія НАН Беларусі (2001)
* нагрудны знак «Выдатнік адукацыі» (2008)
* медаль С. Э. Фрыша (2009)
* Медаль Францыска Скарыны (2016)
* медаль С. І. Вавілава (2019)

## Бібліяграфія 
* Многоволновые интерференционно-голографические процессы преобразования световых полей в резонансных средах : диссертация … доктора физико-математических наук : 01.04.05 : защищена 31.01.2003 : утверждена 04.06.2003 / Толстик Алексей Леонидович. — Минск, 2002.
* Пространственно-временные структуры световых полей в нелинейных интерферометрах / О. Г. Романов, А. Л. Толстик. — Минск, 2009.
* Nonlinear formation of dynamic holograms and multiwave mixing in resonant media / A. S. Rubanov, A. L. Tolstik, S. M. Karpuk, O. Ormachea // Optics Communications. — 2000. — Vol. 181, iss. 1/3. — P. 183—190.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Толстик Алексей Леонидович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 240.
* Dictionary of International Biography. — Cambridge, 1997.
 

Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Іосіф Залманавіч Фішэр

**Іосіф Залманавіч Фішэр** (, Мінск — , Адэса, Украіна) — фізік-тэарэтык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1959), прафесар (1960). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (фізіка-матэматычны факультэт, 1941), Фізіка-тэхнічны інстытут АН БССР (аспірантура, 1947—1948).

Працаваў у СШ станіцы Нова-Аненская (зараз г. Новаанінскі, Валгаградская вобласць; 1941—1942, настаўнік), Беларускім дзяржаўным універсітэце (1945—1947 і 1948—1963, прафесар кафедры тэарэтычнай фізікі, з 1961 — кафедры ядзернай фізікі), Адэскім дзяржаўным універсітэце (1963—1977, загадчык кафедры тэарэтычнай фізікі).

Навуковыя інтарэсы: дакладныя рашэнні ўраўнення Эйнштэйна; пытанні тэорыі гравітацыі; фізіка вадкага стану рэчываў.

## Бібліягірафія 
* Исследования по теории жидкостей : автореферат диссертации … доктора физико-математических наук / И. З. Фишер. ― Минск, 1958.

## Літаратура 
* 
* Фишер Иосиф Залманович // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001. — Минск, 2001. — С. 290—291.
* Фишер Иосиф Залманович // Физический факультет / Белорусский государственный университет. — Минск, 2008. — С. 194.
* Иосиф Залманович Фишер (к 90-летию со дня рождения) / Н. П. Маломуж, М. Н. Родникова // Журнал физической химии. — 2009. — Т. 83, № 11. — С. 2199—2200.

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Фізікі-тэарэтыкі Беларусі
Катэгорыя:Фізікі Украіны
Катэгорыя:Фізікі-тэарэтыкі СССР
Ілья Давыдавіч Феранчук

**Ілья Давыдавіч Феранчук** (нар. , Мінск) — беларускі фізік-тэарэтык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1986), прафесар (1988).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Фізіка», 1969).
    
Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (фізічны факультэт, кафедра тэарэтычнай фізікі і астрафізікі, з 2004 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: тэорыя кандэнсаваных асяроддзяў; рэнтгенаўская оптыка; квантавая тэорыя поля; матэматычная фізіка.

## Узнагароды 
Прэмія Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1995), Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь (2003).

## Бібліяграфія 
* Когерентные явления в процессах рентгеновского и гамма-излучения релятивистских заряженных частиц в кристаллах : автореферат диссертации … доктора физико-математических наук : 01.04.02 / Феранчук Илья Давыдович. — Минск, 1985.
* Self-Localized Quasi-Particle Excitation in Quantum Electrodynamics and Its Physical Interpretation / Ilya D. Feranchuk and Sergey I. Feranchuk // Symmetry, Integrability and Geometry : Methods and Applications [Electronic resource] : SIGMA. — Kiev, 2007. — Vol. 3. — 117.

 
## Літаратура 
* 
* Феранчук Илья Давыдович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 357—358.
* Феранчук Илья Давыдович // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001 : 80 год. — Мінск, 2001. — С. 290.
* Феранчук Илья Давыдович // Кто есть кто в Республике Беларусь, 2001 : энциклопедия : [в 2 т.]. — Минск, 2001. — Т. 1. — С. 162.

Катэгорыя:Фізікі-тэарэтыкі СССР
Катэгорыя:Фізікі-тэарэтыкі Беларусі
Леанід Барысавіч Ваўчэцкі

**Леанід Барысавіч Ваўчэцкі** ( — 2010) — беларускі інжынер у галіне цывільнага будаўніцтва, спецыяліст па вялікапралётных канструкцыях. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (1995). Лаўрэат дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у 2002 і 2004 гадах.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Забалацце Баранавіцкага раёна. Скончыў гідратэхнічны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута па спецыяльнасці «Гідратэхнічнае будаўніцтва» ў 1954 годзе.

У 1954—1955 гадах — майстар на будаўніцтве . У 1955—1960 гадах інжынер, старшы інжынер Ленінградскага аддзялення інстытута «Гідраэнергапраект». У 1960—1961 гадах старшы інжынер, кіраўнік групы інстытута «Белдзяржпраект». У 1961—1967 гадах кіраўнік групы, галоўны інжынер праектаў інстытута «Мінскпраект». У 1967—1968 гадах галоўны канструктар Беларускай экспедыцыі ДПІ «Укрводаканалпраект». У 1968—1970 гадах галоўны канструктар тэхнічнага аддзела, начальнік тэхнічнага аддзела інстытута «Белдзяржпраект». У 1970—1998 гадах галоўны канструктар майстэрні, галоўны канструктар тэхнічнага аддзела, галоўны канструктар — намеснік галоўнага інжынера інстытута «Мінскпраект».

## Творчасць 
Быў адзіным у Беларусі практыкам-канструктарам вялікапралётных будынкаў. Ён шмат увагі надаваў праектаванню і разліку вантавых канструкцый пакрыццяў пралётам больш за 100 метраў.

### Асноўныя творы 
Вадасховішча на р. Вяча, вадасховішча на р. Пціч, Дразды і Крыніца, каток у парку імя М. Горкага ў г. Мінску (1975), аэравакзал аэрапорта Мінск-2 (1978), выставачныя комплексы па вул. Я. Купалы (1968) і «БелЭкспа» па пр. Машэрава (1985 г.), аўтавакзал «Маскоўскі» ў г. Мінску (2001), чыгуначны вакзал у г. Мінску (2003).

## Літаратура 
* Минскпроект, 1945—2005 / [под общей редакцией М. Гаухфельда; фото: А. Березняк и др.]. — (Минск, 2005?). — С. 80.

Катэгорыя:Інжынеры Беларусі
Катэгорыя:Інжынеры СССР
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баранавіцкім раёне
Тарасік

**Тарасік** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Вера Рыгораўна Тарасік (1899—1986) — беларуская акцёрка
* Уладзімір Пятровіч Тарасік (механік) — беларускі вучоны ў галіне праектавання аўтамабільнага транспарту
* Уладзімір Пятровіч Тарасік (будаўнік) — беларускі спецыяліст у галіне цывільнага будаўніцтва
Станіслаў Уладзіміравіч Кунцэвіч

**Станіслаў Уладзіміравіч Кунцэвіч** (1937 —) — беларускі спецыяліст у галіне электраэнергетыкі. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (1996).

## Біяграфія 
Выпускнік Беларускага політэхнічнага інстытута (1960). З 1960 — у ААТ «Западэлекрасетбуд», г. Мінск (галоўны інжынер, кіраўнік трэста, генеральны дырэктар, намеснік генеральнага дырэктара).

## Літаратура 
* Кто есть кто в энергетике Беларуси : энциклопедический справочник. — Минск, 2004.

Катэгорыя:Інжынеры Беларусі
Катэгорыя:Інжынеры СССР
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Рэспублікі Беларусь
Масавае забойства ў школе ў Іжэўску

**Масавае забойства ў сярэдняй школе № 88** у Іжэўску (Расія) адбылося раніцай 26 верасня 2022 года.

## Напад 
Першыя паведамленні аб стральбе паступілі ў 10:30 па МСК. Яна пачалася падчас урока — мужчына ў майцы з нацысцкай сімволікай і балаклаве ўварваўся ў школу. Першай справай нападнік застрэліў 73-гадовага ахоўніка, які спрабаваў аказаць яму супраціў, а затым адкрыў стральбу па дзецях і настаўніках. Ідучы па калідорах, забойца без разбору расстрэльваў усіх, хто трапляў на вочы. У многіх класах вучні збудавалі барыкады з парт і крэслаў, хаваліся за шафамі. У паніцы некаторыя дзеці сталі выскокваць у вокны, а мужчына ў пошуках новых ахвяр стаў біцца і страляць у зачыненыя дзверы класаў. У 11:00 ён здзейсніў самагубства.

## Нападнік 
Паводле звестак СК РФ, страляў Арцём Казанцаў, выпускнік 88-й школы 1988 года нараджэння.

## Гл. таксама 
* Масавае забойства ў казанскай гімназіі №175
* Масавае забойства ў Пермскім дзяржаўным універсітэце

Катэгорыя:Гісторыя Іжэўска
Катэгорыя:Падзеі 26 верасня
Катэгорыя:Верасень 2022 года
Катэгорыя:2022 год у Расіі
Катэгорыя:Масавыя забойствы ў Расіі
Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2022 годзе
Гі Дэбор

**Гі Дэбор** (, поўнае імя *Гі Луіс Марыя Венсан Эрнэст Дэбор*; , , Францыя — , Бельвю-ла-Мантань, Францыя) — французскі філосаф, палітычны мысліцель, мастак і кінарэжысёр. Сябра групы «Сацыялізм або варварства», адзін з заснавальнікаў Сітуацыянісцкага інтэрнацыяналу. У 1967 годзе выпусціў сваю фундаментальную працу «Грамадства спектакля», якая істотна паўплывала на майскія падзеі 1968 года ў Францыі.

Скончыў сваё жыццё самагубствам.

## Бібліяграфія 
* «Mémoires» (1958)
* «Avec Asger Jorn» (1957)
* «Contre le cinema» (1964)
* «Le Déclin et la chute de l’économie spectaculaire marchande» (1966)
* «Le Point d’explosion de l’idéologie en Chine» (1966)
* «La Société du spectacle» (1967) 
* «La Véritable Scission dans l’Internationale» (1972)
* «De l’architecture sauvage» (1974)
* «Œuvres cinématographiques complètes» (1952—1978)
* «Commentaires sur la société du spectacle», (1988)
* «Panégyrique» (1989)
* «Cette mauvaise réputation…» (1993)

## Фільмаграфія 
* «Hurlements en faveur de Sade» (1952)
* «Sur le passage de quelques personnes à travers une assez courte unité de temps» (1959)
* «Critique de la séparation» (1961)
* «La Société du spectacle» (1973)
* «Réfutation de tous les jugements, tant élogieux qu’hostiles, qui ont été jusqu’ici portés sur le film „La Société du spectacle“» (1975)
* «In girum imus nocte et consumimur igni» (1978)

## Літаратура 
* *Internationale situationniste, Paris, 1958–1969*. Réédition intégrale chez Van Gennep, Amsterdam 1972, chez Champ Libre 1975, et chez Fayard 1997, 
* *Debord: Le naufrageur*, Jean-Marie Apostolidès, Flammarion, 2016.

Катэгорыя:Выпускнікі Парыжскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Філосафы Францыі
Катэгорыя:Кінарэжысёры Францыі
Катэгорыя:Палітыкі Францыі
Катэгорыя:Палітыкі-самазабойцы
Катэгорыя:Пацыфісты
Радыёаматар

**Радыёаматар**:

* Радыёаматар — чалавек, які займацецца радыёаматарствам.
* «Радиолюбитель» (бел. «Радыёаматар») — назва першых нумароў часопіса «Радио» з 1924 па 1930 гады.
* «Радиолюбитель» (бел. «Радыёаматар») — беларускі штомесячны часопіс для радыёаматараў. Выдаецца ў Мінску з 1991 года.
Радыёаматарства

**Радыёаматарства** — рознабаковае тэхнічнае хобі, звязанае з канструяваннем і выкарыстаннем радыётэхнічных і электронных прылад. Пад радыёаматарствам разумеецца канструяванне, пабудова, мадыфікацыя рознай электроннай апаратуры. Таксама гэтым тэрмінам часта называюць аматарскую радыёсувязь і радыёспорт. Радыёаматарства з’явілася неўзабаве пасля першых жа ўдалых эксперыментаў у вобласці бяздротавай сувязі.

Радыёаматарства можа мець розную накіраванасць:

* канструяванне і пабудова аматарскай прыёмаперадаючай апаратуры і антэн;
* удзел у розных спаборніцтвах па радыёсувязі (гл. радыёспорт);
* Прыём метэарадыё (NOAA), спадарожнікаў (SATCOM)
* QSO (радыёкантакты) і калекцыянаванне картак-квітанцый (QSL-картак), якія дасылаюцца ў пацверджанне праведзеных радыёсувязей і/або дыпломаў, якія выдаюцца за правядзенне тых ці іншых сувязей;
* пошук і правядзенне радыёсувязей з радыёаматарскімі станцыямі, якія працуюць з аддаленых месцаў або з месцаў, з якіх вельмі рэдка працуюць аматарскія радыёстанцыі (т.з. DXing);
* праца нейкімі пэўнымі відамі радыёсувязі (тэлеграфія, тэлефанія з аднапалоснай або частотнай мадуляцыяй, тэлебачанне з павольнай разгорткай (SSTV), лічбавыя віды сувязі (RTTY, PSK, FT8));
* сувязь на УКХ з выкарыстаннем адлюстравання радыёхваль ад Месяца (EME), зон палярнага ззяння («Аўрора»), метэорных патокаў, або з рэтрансляцыяй праз радыёаматарскія ШСЗ;
* праца малой магутнасцю перадатчыка (QRP) на найпрасцейшай апаратуры;
* работа на рэтра-апаратуры, рэстаўрацыя і аднаўленне гістарычных узораў апаратуры радыёсувязі;
* удзел у радыёэкспедыцыях — выхад у эфір з аддаленых і цяжкадаступных краін і мясцовасцей, дзе няма актыўных радыёаматараў.

Акрамя таго, аматарскія радыёстанцыі і іх аператары абавязаны пры неабходнасці забяспечваць сувязь у надзвычайных сітуацыях, для чаго Міжнародны рэгламент вызначае паняцце радыёаматарскай аварыйна-выратавальнай службы (англ. ARES — Amateur Radio Emergency Service).

## Літаратура 
* *Гюнтер Г., Фукс Ф.* Радиолюбитель. Пер. с нем. — М.:Госиздат, 1925

## Гл. таксама 
* Беларуская федэрацыя радыёаматараў і радыёспартсменаў
* Рэпрэсіі супраць беларускіх радыёаматараў


Катэгорыя:Радыётэхніка
Уладзімір Пятровіч Тарасік (будаўнік)

**Уладзімір Пятровіч Тарасік** (нар. ) — беларускі гаспадарчы дзеяч у галіне будаўніцтва. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (1998).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў в. Велікаполле Чэрвеньскага раёна ў сялянскай сям’і. Бацька быў інвалідам Вялікай Айчыннай вайны.

Спрабаваў паступіць у Беларускі політэхнічны інстытут, на будаўнічы факультэт, але не прайшоў па конкурсе, таму паступіў у тэхнічнае вучылішча № 2 г. Мінска на спецыяльнасць «брыгадзір слесараў-мантажнікаў». Пасля гэтага працягнуў вучобу ў Мінскім архітэктурна-будаўнічым тэхнікуме, які скончыў у 1960 годзе, атрымаўшы дыплом па спецыяльнасці «тэхнік-будаўнік».

Пасля службы ў арміі паступіў у Мінскі політэхнічны інстытут на дзённае аддзяленне будаўнічага факультэта. Скончыўшы першы курс, перавёўся на вячэрняе аддзяленне і пачаў працаваць у ордэна Леніна будаўнічым трэсце № 5 на заводзе жалезабетонных вырабаў. Паднімаўся ўверх па службовай лесвіцы: майстар, старшы майстар, начальнік вытворчага аддзела. Калектыў вылучыў Уладзіміра Тарасіка на пасаду сакратара партыйнага камітэта будтрэста № 5, дзе ён таксама змог добра праявіць сябе, паколькі ў хуткім часе (у 1972 годзе) быў запрошаны на пасаду інструктара аддзела будаўніцтва і гарадской гаспадаркі ЦК КПБ. У сакавіку 1979 года на бюро ЦК КПБ Уладзімір Тарасік быў зацверджаны на пасаду намесніка Міністра сельскага будаўніцтва БССР.

З студзеня 1986 года па ліпень 1996 года Уладзімір Тарасік працаваў намеснікам старшыні праўлення Белсельбуда, у 1996—2002 гадах — намеснікам генеральнага дырэктара аб’яднання «Мінскаблсельбуд» і аб’яднання «Спецсельбуд».

З лістапада 2002 года Уладзімір Пятровіч Тарасік — намеснік выканаўчага дырэктара Саюза будаўнікоў, а з ліпеня 2005 года — выканаўчы дырэктар Саюза.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны», медалём «За доблесную працу», Залатым медалём ВДНГ СССР, Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР, знакам «Ганаровы будаўнік» Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва, знакам «Будаўнічая слава» Расійскага саюза будаўнікоў. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь.

## Спасылкі 
* Владимиру Тарасику — 75! 

Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы БССР
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Рэспублікі Беларусь
Васіль Міхайлавіч Куркін

**Васіль Міхайлавіч Куркін** (24 жніўня 1948 —) — беларускі гаспадарчы дзеяч у галіне цывільнага будаўніцтва. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (1998).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў в. Пасёлкі Барышскага раёна Ульянаўскай вобласці. Пасля заканчэння васьмі класаў сярэдняй школы прыехаў у г. Мінск, дзе жыў ягоны брат. Паступіў у Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум. У 1967 годзе скончыў яго і быў накіраваны ў г. Брэст, у будаўнічы трэст № 8, дзе да 1984 года працаваў на пасадах: тэхнік, інжынер, старшы інжынер, галоўны інжынер, начальнік будаўнічага ўпраўлення № 116. Адначасова скончыў вячэрняе аддзяленне Брэсцкага інжынерна-будаўнічага інстытута.

У снежні 1984 года Васіль Міхайлавіч прызначаны кіраўніком будаўнічага трэста № 25 г. Баранавічы.

## Узнагароды 
Васіль Міхайлавіч узнагароджаны трыма Ганаровымі граматамі Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР. У 1998 годзе Куркін В. М. удастоены звання «Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь». Рашэннем Баранавіцкага Савета дэпутатаў ад 19 студзеня 2010 года № 135 генеральнаму дырэктару адкрытага акцыянернага таварыства «Будаўнічы трэст № 25» Куркіну Васілю Міхайлавічу прысвоена званне «Ганаровы грамадзянін горада Баранавічы».

## Спасылкі 
* Куркин Василий Михайлович  

Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Баранавічаў
Аматарская радыёсувязь

**Аматарская радыёсувязь**, або **аматарскае радыё** — выкарыстанне радыёчастотнага спектру для некамерцыйнага абмену паведамленнямі, для бесправадных эксперыментаў, самападрыхтоўкі, прыватнага адпачынку, радыёспорту, спаборніцтваў і экстраннай сувязі. Паняцце «аматар» ужываецца для абазначэння «належным чынам упаўнаважанай асобы, зацікаўленай у радыёэлектрычнай практыцы з выключна асабістай мэтай і без грашовай зацікаўленасці». Аматарскае радыё трэба адрозніваць ад камерцыйнага вяшчання, грамадскай бяспекі (напрыклад, паліцыя і пажарная служба), або прафесійных службаў двухбаковай радыёсувязі (напрыклад, марская, авіяцыйныя сувязь, таксі і іншая).

Аматарская радыёслужба (аматарская служба і аматарская спадарожнікавая служба) кіруецца Міжнародным саюзам электрасувязі (МСЭ) праз Рэгламент радыёсувязі. Нацыянальныя ўрады рэгулююць тэхнічныя і эксплуатацыйныя характарыстыкі перадач і выдаюць асобныя ліцэнзіі на станцыі (абаненцкія рацыі) з унікальным ідэнтыфікацыйным пазыўным, які павінен ужывацца ва ўсіх перадач. Аператары-аматары павінны мець ліцэнзію на радыёаматарства, якую атрымліваюць пасля здачы дзяржаўнага іспыту, які дэманструе адэкватныя тэхнічныя веды ў галіне радыё і юрыдычныя веды ў галіне радыёрэгламентаў прымаючага ўрада.

Радыёаматары абмежаваныя невялікім наборам дыяпазонаў частот, так званых радыёаматарскіх дыяпазонаў, размеркаваных па ўсім радыёспектры, але ў гэтых дыяпазонах ім дазволена перадаваць на любой частаце з выкарыстаннем розных рэжымаў перадачы голасу, тэксту, малюнкаў і даных. Гэта дазваляе мець сувязь у горадзе, рэгіёне, краіне, кантыненце, свеце ці нават у космасе. Радыёаматарства афіцыйна прадстаўляе і каардынуе Міжнародны саюз радыёаматараў (IARU), які арганізаваны ў трох рэгіёнах і мае як членаў нацыянальныя таварыствы радыёаматараў, існыя ў большасці краін.

## Літаратура 
* *Silver H. Ward* Ham Radio For Dummies (4th ed.). — Hoboken, NJ: Wiley. — 2021. ISBN 978-1-119-69576-9. OCLC 1245417767.

Катэгорыя:Радыёаматарства
Катэгорыя:Радыёсувязь
Гёпферсдорф

**Гёпферсдорф** () — камуна ў Германіі, у зямлі Цюрынгія. Уваходзіць у склад раёна Альтэнбург. Падпарадкоўваецца ўпраўленню Віраталь. Насельніцтва — 234 чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 5,92 км². Афіцыйны код — 16 0 77 011.

Камуна падзяляецца на 2 сельскія акругі.

Катэгорыя:Камуны Цюрынгіі
Пётр Аляксандравіч Кузьмічэнка

**Пётр Аляксандравіч Кузьмічэнка** (1940—2011) — беларускі спецыяліст у галіне цывільнага і дарожнага будаўніцтва.

## Біяграфія 
Скончыў у 1959 годзе Гомельскі дзяржаўны дарожна-будаўнічы тэхнікум. У 1967 годзе на выдатна скончыў Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту і пачаў працоўную дзейнасць у г. Апатыты Мурманскай вобласці майстрам. Затым працаваў прарабам, начальнікам участка. Па вяртанні ў Гомель зноў працаваў прарабам, галоўным інжынерам СУ-147 будаўнічага трэста № 10, галоўным інжынерам аб’яднання «Гомельпрамбуд», узначальваў будаўнічы трэст № 27. З 1987 па 1997 гады працаваў намеснікам старшыні Гомельскага абласнога выканаўчага камітэта, з 1997 па 2002 гады ўзначальваў аб’яднанне «Гомельаблдарбуд». З 2002 года — кіраўнік інвестыцыйнага праекта ТАА «Тэхнаінжынірынг» (г. Мінск). Выбіраўся дэпутатам Гомельскіх абласнога і гарадскога Саветаў народных дэпутатаў.

## Узнагароды 
Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР і Дзяржаўнай прэміі БССР. Узнагароджаны ордэнамі і медалямі.

Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Дэпутаты Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Дэпутаты Гомельскага гарадскога Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Намеснікі старшыні Гомельскага абласнога выканаўчага камітэта
Бад-Зальцунген

**Бад-Зальцунген** () — горад у Германіі, курорт, размешчаны ў зямлі Цюрынгія. Уваходзіць у склад раёна Вартбург. Насельніцтва —  чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 39,06 км². Афіцыйны код — 16 0 63 003. Горад падзяляецца на 6 гарадскіх раёнаў.

Катэгорыя:Гарады Цюрынгіі
Катэгорыя:Курорты Германіі
Бад-Лібенштайн

**Бад-Лібенштайн** () — горад у Германіі, у зямлі Цюрынгія. Уваходзіць у склад раёна Вартбург. Насельніцтва — 3969 чалавек (31 снежня 2010 года). Плошча — 17,35 км². Афіцыйны код — 16 0 63 002.

Горад падзяляецца на 6 гарадскіх раёнаў. Тут таксама знаходзіцца замак Альтэнштайн.

Катэгорыя:Гарады Цюрынгіі
Разведка на аснове адкрытых крыніц

**Разведка праз адкрытыя крыніцы** (, *OSINT*) — канцэпцыя, метадалогія і тэхналогія атрымання і выкарыстання ваеннай, палітычнай, эканамічнай і іншай інфармацыі з адкрытых крыніц без парушэння закону. Выкарыстоўваецца для прыняцця рашэнняў у сферы нацыянальнай абароны і бяспекі, незалежных расследаванняў і іншага. Уключае пошук інфармацыі, яе рэгістрацыю, улік і аналіз, аналітычную апрацоўку першаснай інфармацыі, захоўванне і распаўсюджванне інфармацыі, забеспячэнне інфармацыйнай бяспекі і прадстаўленне вынікаў даследаванняў. Першасная інфармацыя з адкрытых крыніц пасля яе аналітычнай і сінтэтычнай апрацоўкі можа стаць каштоўнымі ведамі, якія потым могуць стаць сакрэтнымі.

## Разведвальныя крыніцы 
OSINT-крыніцы часта дзеляць на катэгорыі інфармацыйных патокаў:

* Сродкі масавай інфармацыі: друкаваныя газеты, часопісы, радыё і тэлебачанне розных краін.
* Інтэрнэт: інтэрнэт-публікацыі, блогі, дыскусійныя групы, грамадскія СМІ (напрыклад, відэа з мабільных тэлефонаў, кантэнт, створаны карыстальнікамі), YouTube і іншыя відэахостынгі, вікі і іншыя сайты сацыяльных сетак (напрыклад, Facebook, Twitter, Instagram і г.д.). Гэтыя крыніцы таксама апярэджваюць многія іншыя крыніцы дзякуючы своечасовасці і лёгкасці доступу.
* Дзяржаўныя даныя ўрада, дзяржаўныя справаздачы, бюджэты, слуханні, тэлефонныя даведнікі, прэс-канферэнцыі, вэб-сайты і прамовы. Хоць гэтыя крыніцы паходзяць з афіцыйных крыніц, яны агульнадаступныя і могуць выкарыстоўвацца адкрыта і свабодна.
* Прафесійныя і акадэмічныя публікацыі (Professional and Academic Publications), інфармацыя, атрыманая з часопісаў, канферэнцый, сімпозіумаў, навуковых прац, дысертацый.
* Камерцыйныя даныя, камерцыйныя выявы, фінансавыя і прамысловыя справаздачы, базы даных.
* Шэрая літаратура, тэхнічныя справаздачы, прэпрынты, патэнты, рабочыя дакументы, дзелавыя дакументы, неапублікаваныя дакументы і інфармацыйныя бюлетэні.
* Назіранні — радыёманіторынг, выкарыстанне агульнадаступных даных дыстанцыйнага зандзіравання Зямлі і аэрафотаздымкі (напрыклад, Google Earth).

## Літаратура 
* *Heather J. Williams* Defining Second Generation Open Source Intelligence (OSINT) for the Defense Enterprise. *RAND Corporation*
* *Минько О. В.* Використання технологій OSINT для отримання розвідувальної інформації / О. В. Минько, О. Ю. Іохов, В. Т. Оленченко, К. В. Власов // Системи управління, навігації та зв’язку. — 2016. — Вип. 4. — С. 81-84.

Катэгорыя:Разведка
Катэгорыя:Разведвальныя арганізацыі
Кальтэннордгайм

**Кальтэннордгайм** () — горад у Германіі, у зямлі Цюрынгія. Уваходзіць у склад раёна Вартбург. Падпарадкоўваецца ўпраўленню Аберэс Фельдаталь. Насельніцтва — 1730 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 15,61 км². Афіцыйны код — 16 0 63 044.

Катэгорыя:Гарады Цюрынгіі
Фурс

**Фурс** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алена Рыгораўна Фурс (нар. 1971) — беларускі гісторык.
* Алеся Фурс (1925—2017) — дзяячка беларускага нацыянальнага супраціву, сябра беларускай моладзевай падпольнай паваеннай арганізацыі Саюз беларускіх патрыётаў (СБП).
* Антон Фурс (1927—2021) — дзеяч беларускага нацыянальнага супраціву, сябра беларускай моладзевай падпольнай паваеннай арганізацыі Саюз беларускіх патрыётаў (СБП).
* Міхаіл Уладзіміравіч Фурс (нар. 1953) — беларускі эканаміст і філосаф.
* Уладзімір Мікалаевіч Фурс (1963—2009) — беларускі філосаф.
Валерый Фёдаравіч Чычурын

**Валерый Фёдаравіч Чычурын** (1941—2005) — беларускі гаспадарчы дзеяч. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2000).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Іжэўску. Бацька загінуў у Вялікай Айчыннай вайне, маці памерла ад хваробы, калі сыну было 14 гадоў. Выхоўваўся бабуляй.

У Мінску ў гонар Валерыя Фёдаравіча Чычурына названа вуліца ў мікрараёне Дамброўка-6. 2 жніўня 2012 года на доме № 6 устаноўлена мемарыяльная дошка.

## Спасылкі 
* По праву памяти 

Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Рэспублікі Беларусь
Рула

**Рула** () — горад у Германіі, у зямлі Цюрынгія. Размешчаны на вышыні 440—530 метраў на паўночным баку Цюрынгенскага лесу на Рэнштайгу. Уваходзіць у склад раёна Вартбург. Насельніцтва — 6485 чалавек (на 31 снежня 2007). Плошча — 38,51 км². Афіцыйны код — 16 0 63 066.

Горад падзяляецца на 3 гарадскія раёны.

Катэгорыя:Гарады Цюрынгіі
Свет паводле Кепскіх

**«Свет паводле Кепскіх»** () — польскі камедыйны серыял, які трансліраваўся на «» з 16 сакавіка 1999 года, вытворчасці «». З’яўляўся адным з самых працяглых польскіх серыялаў.

Серыял кляйміў розныя заганы (вульгарызмы, ляноту, эгаізм, алкагалізм, , апатыю, хамства) і стэрэатыпную мадэль польскага сямейнага жыцця, выкарыстоўваючы просты гумар і смешную мову герояў. Серыял таксама трансляваўся ва Украіне пад назвай  на ICTV, а ў 2010 годзе ў яго з′явіўся ўласны аналаг пад назвай .

У чэрвені 2022 года «Polsat TV» абвясціў аб завяршэнні вытворчасці серыяла. Пасля гэтага рашэння «Polsat TV» 31 жніўня 2022 года пачаў трансляцыю апошняга сезона серыяла, здымкі якога былі зробленыя ў студзені і лютым 2021 года, чакаецца, што яна завершыцца 16 лістапада 2022 года.

## Спасылкі
Катэгорыя:Тэлесерыялы 1999 года
Катэгорыя:Тэлесерыялы Польшчы
Таццяна Вікенцьеўна Шышкіна

**Таццяна Вікенцьеўна Шышкіна** (нар. , Мінск) — беларускі фізік, спецыяліст у галіне тэарэтычнай фізікі, фізікі атамнага ядра і элементарных часціц. Доктар фізіка-матэматычных навук (1995), прафесар (2004).

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (фізічны факультэт, спецыяльнасць «Фізіка», 1979; аспірантура, 1982; дактарантура, 1990).

Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (фізічны факультэт, кафедра тэарэтычнай фізікі і астрафізікі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: тэарэтычная фізіка; квантавая тэорыя поля; фізіка высокіх энергій; фізіка элементарных часціц; методыка выхавання і навучання ў вышэйшай школе.

## Бібліяграфія 
* Основы квантовой механики / Т. В. Шишкина. — Минск, 2009.
* Рассеяние микрочастиц / Т. В. Шишкина. — Минск, 2008.
* Polarized Asymmetries of Electroweak Photon-Lepton Interaction at ILC Energy / T. V. Shishkina // Nonlinear Phenomena in Complex Systems. — 2009. — Vol. 128. — P. 168—176.

## Літаратура 
* Шишкина Татьяна Викентьевна // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 595.
* Шишкина Татьяна Викентьевна // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001 : 80 год. — Мінск, 2001. — С. 313.

Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Катэгорыя:Фізікі СССР
Мурына

**Мурына** — жаночая форма прозвішча Мурын, таксама тапонім.

## Прозвішча 
* Ларыса Аляксандраўна Мурына (1936—2017) — беларускі педагог, спецыяліст у галіне тэорыі і методыкі навучання рускай мове. Доктар педагагічных навук (1986), прафесар (1987).
* Юлія Георгіеўна Мурына (нар. 1979) — беларускі дзяржаўны дзеяч, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.

## Тапонім 
* Мурына — горад у Ленінградскай вобласці Расіі.
Аб’юзіўныя адносіны

**Аб’юзіўныя адносіны** (ад  — прыніжальныя адносіны) — адносіны, у якіх партнёр парушае асабістыя межы іншага чалавека, прыніжае, дапускае жорсткасць у зносінах і дзеяннях, каб падавіць волю ахвяры. У такім тыпе адносін ахвяра і агрэсар не мяняюцца месцамі, ахвяра праз шэраг прычын не можа выйсці з гэтых адносін.

Быць аб’юзерамі могуць людзі незалежна ад полу, аднак ёсць адрозненні ў спосабах негатыўнага ўплыву на партнёра, жанчыны рэдка ўжываюць  і сексуальны гвалт да свайго партнёра, мужчыны ўжываюць гэтыя віды гвалту найчасцей.

## Ужыванне паняцця 
Паняцце *аб’юзер* ужываецца для апісання чалавека, які ўжывае гвалт як метад дасягнення сваёй мэты, гэта можа быць псіхалагічны, эканамічны і фізічны гвалт. Аб’юзіўныя адносіны — прыніжальныя адносіны паміж «тыранам» і «ахвярай», якія суправаджаюцца трывалымі маніпуляцыямі з дапамогай грошай, шантажу, пагроз і фізічнага гвалту, а таксама маральным здзекам з боку агрэсара.

Аб’юзіўныя адносіны таксама сустракаюцца ўнутры сям’і. Акрамя таго, такія адносіны сустракаюцца ў кожных іншых відах міжасобасных сувязей.

## Прычыны станаўлення аб’юзерам 
# Хваробы і псіхічныя разлады.
# Выхаванне аб’юзіўнымі бацькамі, якія разбуральна ўплывалі на свядомасць дзіця і яго ўнутраны свет.
# Вялікая колькасць комплексаў і нізкая самаацэнка.
* Трывалыя маралі і парады — агрэсар навязвае сябе ў ролі настаўніка, які заўсёды мае рацыю.

## Тыпы аб’юза 
* Фізічны — прымяненне фізічнай сілы і гвалту, нанясенне пабояў, каб падпарадкаваць паводзіны ахвяры, прымусіць выконваць патрабаванні агрэсара.
* Псіхалагічны — форма гвалту, якая ўключае шантаж, пагрозы, розныя маніпуляцыі. Гэты тып гвалту можа праяўляцца ў схаванай або відавочнай форме.
* Эканамічны — кантроль грашовых сродкаў партнёра, каб абмежаваць сацыяльныя сувязі ў грамадстве і стварыць залежны стан.
* Сексуальны — прымус уступаць у сексуальную сувязь з партнёрам, які суправаджаецца фізічнымі пагрозамі. Аб’юзер выкарыстоўвае чалавека толькі для задавальнення ўласных жаданняў і патрэб.
* Агульныя з аб’юзерам дзеці, што прымушае ахвяру захоўваць адносіны.

## Гл. таксама 
* Газлайтынг
* Дамашні гвалт
* Гвалт з боку інтымнага партнёра
* Абвінавачанне ахвяры
* Феміцыд

## Літаратура 
* 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Міжасобасныя адносіны
Катэгорыя:Сям’я
Катэгорыя:Псіхалагічны гвалт
Ларыса Аляксандраўна Мурына

**Ларыса Аляксандраўна Мурына** (, в. Куляшыха, Хараўскі раён, Валагодская вобласць, Расія — ) — беларускі педагог, спецыяліст у галіне тэорыі і методыкі навучання рускай мове. Доктар педагагічных навук (1986), прафесар (1987).

## Біяграфія 
Скончыла Баранавіцкі настаўніцкі інстытут (1955), Азербайджанскі педагагічны інстытут моў (кваліфікацыя «Настаўнік рускай мовы і літаратуры», 1963).
    
Працавала ў Ружанскай сярэдняй школе (Брэсцкая вобласць), школах і вышэйшых навучальных установах г. Баку (Азербайджан), Беларускім дзяржаўным універсітэце (1970—2005, філалагічны факультэт, кафедра рыторыкі і методыкі выкладання мовы і літаратуры, прафесар, у 1988—2003 — загадчык кафедры, 1996—2002 — дэкан факультэта), Нацыянальным інстытуце адукацыі Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (з 2005, лабараторыя гуманітарнай адукацыі, галоўны навуковы супрацоўнік).

Навуковыя інтарэсы: культура маўлення; рыторыка; тэорыя і методыка выкладання рускай і беларускай моў; беларуска-рускія моўныя ўзаемадзеянні.

## Узнагароды 
Званне «Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь» (2001).

## Бібліяграфія 
* Методические основы обучения культуре русской речи в школах Белоруссии : автореферат диссертации … доктора педагогических наук : 13.00.02 / Мурина Лариса Александровна. ― Москва, 1985.

## Літаратура 
* 
* Мурина Лариса Александровна // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 5. — С. 266.
* Мурына Ларыса Аляксандраўна // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001. — Минск, 2001. — С. 201—202.

Катэгорыя:Дэканы філалагічнага факультэта БДУ
Катэгорыя:Філолагі СССР
Катэгорыя:Філолагі Беларусі
Катэгорыя:Педагогі СССР
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Зера Мостэл

**Зера Мостэл** (; , , ЗША — , , Пенсільванія, ЗША) — амерыканскі акцёр тэатра і кіно, найбольш вядомы як выканаўца роляў камедыйнага плана, такіх як Тэўе ў мюзікле «Скрыпач на даху», Псеўдол у мюзікле і фільме «Пацешная гісторыя, якая здарылася па дарозе на форум» і Макс Бялысток у фільме Мела Брукса «Прадзюсары».

У пачатку 1950-х гадоў быў занесены ў «Чорны спіс Галівуда», а звязаны з гэтым допыт Мостэла Камісіяй па расследаванні антыамерыканскай дзейнасці стаў адной з самых прыкметных падзей часоў макартызму. Лаўрэат тэатральных прэмій «Тоні», Obie і «Драма Дэск», а таксама намінант на кінаўзнагароды «Залаты глобус» і BAFTA.

Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Акцёры мюзіклаў
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Тоні»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Obie
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Драма Дэск»
Катэгорыя:Памерлі ад сардэчна-сасудзістых захворванняў
Мел Брукс

**Мел Брукс** (, народжаны **Мелвін Джэймс Камінскі**,  ) — амерыканскі кінарэжысёр, акцёр і прадзюсар, вядомы дзякуючы сваім кінапародыям і фільмам-фарсам. Уладальнік прэміі «Оскар» (1969) за напісанне сцэнарыя да свайго рэжысёрскага дэбюту «Прадзюсары».

## Зноскі 
Катэгорыя:Кінарэжысёры ЗША
Катэгорыя:Кінарэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнарысты ЗША
Катэгорыя:Сцэнарысты XX стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Кінапрадзюсары ЗША
Катэгорыя:Кінапрадзюсары XX стагоддзя
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сатурн»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі сцэнарыстаў ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Драма Дэск»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Тоні»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Х’юга
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Сад знічак (тэлесерыял, 2018)

«**Сад знічак»** (; піньінь: *Liúxīng Huāyuán*) — кітайскі тэлесерыял 2018 года, у галоўных ролях зняліся Шэнь Юэ, Дылан Ван, Дарэн Чэн, Цэзар Ву і Конар Лон. Серыял заснаваны на японскай манзе «Хлопцы прыгажэйшыя за кветкі» (花より男子, трансліт. *Хана Ёры Данго*), напісанай Ёка Каміа, а таксама з’яўляецца рымейкам аднайменнага тайваньскага тэлесерыяла 2001 года. Прадзюсер — стваральніца арыгінальнага тайваньскага серыяла Энджы Чай, а рэжысёрам стаў Лін Хелон. Серыял здымаўся ў Шанхаі і Лондане. Паказаны з 9 ліпеня па 29 жніўня 2018 года на канале «Hunan TV».

Рымейк упершыню трансліраваўся ў Кітаі на тэлеканале «Hunan TV», а пасля выхаду ў эфір стаў даступны для VIP-карыстальнікаў яго струменевага аналага Mango TV. Серыял стаў даступны для ўсіх на наступны дзень пасля выхаду ў эфір. Штодня з панядзелка па сераду выходзілі дзве серыі. Яго можна паглядзець у любой краіне свету праз Netflix.

## Сюжэт 
Сюжэт разгортваецца вакол звычайнай дзяўчыны з беднай сям’і Дон Шаньцай (Шэнь Юэ), якую прымаюць у самы прэстыжны ўніверсітэт краіны — універсітэт Мін Дэ. Лёс звёў яе з элітнай групай чатырох найпапулярнейшых хлопцаў універсітэта, F4, усе з заможных сем’яў. Асабліва дзеўцы не пашанцавала сустрэць лідэра F4 — распешчанага, багатага і нахабнага Даамін Сі (Дылана Вана). З цягам часу Даамін Сі моцна закахаўся ў Дон Шаньцай, аднак таксама зразумеў, што Дон падабаецца адзін з яго лепшых сяброў, Хуацэ Лэй (Дарэн Чэн).

У рэшце рэшт, чатыры хлопцы пачынаюць прызнаваць непахісную асобу Шаньцай, якая адпавядае яе імені (яно азначае — пустазелле, якое немагчыма знішчыць). Шаньцай пачынае бачыць у хлопцах дабро, паступова адкрываючы шлях для сяброўства і магчымага кахання. Аднак маці Даамін Сі катэгарычна не ўхваляе Шаньцай з-за яе сацыяльнага статусу і сямейнага паходжання, і таму робіць усё, каб спыніць стасункі дзяўчыны і свайго сына.

## Крыніцы
Якаў Міхайлавіч Кавалькоў

**Якаў Міхайлавіч Кавалькоў** (нар. 1941, Зімнік Горацкага раёна Магілёўскай вобласці) — беларускі будаўнік, брыгадзір комплекснай брыгады СУ-54 адкрытага акцыянернага таварыства «Лаўсанбуд». Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР, ордэна Працоўнага Чырвонага сцяга, Працоўнай славы II і III ступеней, Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2001).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Рэспублікі Беларусь
Ананенка

**Ананенка** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Аніс Віктаравіч Ананенка — беларускі лёгкаатлет
* Васіль Аляксандравіч Ананенка — беларускі ўрач-уролаг
Іван Фёдаравіч Андрэйкавец

**Іван Фёдаравіч Андрэйкавец** (нар. , Колкі, Столінскі раён) — беларускі гаспадарчы дзеяч. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2001).

## Біяграфія 
У 1974 годзе скончыў Ленінградскі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту.

З 1977 г. начальнік перасоўнай механізаванай калоны № 89, з 1987 года па лістапад 2006 года — начальнік ГУСП «Столінская ПМК-24». Цяпер на заслужаным адпачынку.

## Узнагароды 
У 2001 годзе прысвоена ганаровае званне «Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь».

Рашэннем Столінскага раённага Савета дэпутатаў у снежні 2009 г. за шматгадовыя працоўныя заслугі і вялікі асабісты ўклад у будаўнічую галіну раёна прысвоена званне «Ганаровы грамадзянін Столінскага раёна».

Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Рэспублікі Беларусь
Бачароў

**Бачароў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Валерый Юр’евіч Бачароў — беларускі футбаліст
* Канстанцін Мікалаевіч Бачароў — украінскі спявак
* Уладзімір Міхайлавіч Бачараў — Герой Савецкага Саюза
* Яўген Міхайлавіч Бачароў — беларускі ваенны дзеяч
Мікалай Трафімавіч Шарамет

**Мікалай Трафімавіч Шарамет** (1945 —) — беларускі будаўнік і гаспадарчы дзеяч. Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (2002).

## Біяграфія 
Не паступіўшы з першага раза ў Мінскі політэхнічны інстытут, пайшоў рабочым ва УНР № 78 спецтрэста № 15.

У 1962 годзе без адрыву ад вытворчасці Мікалай Трафімавіч скончыў вячэрнія курсы па спецыяльнасці «Газаэлектразваршчык», пазней — вячэрняе аддзяленне Мінскага архітэктурна-будаўнічага тэхнікума па спецыяльнасці «Водазабеспячэнне і водаадвядзенне». Атрыманыя веды і вопыт адкрылі перад маладым спецыялістам новыя магчымасці: ён працаваў майстрам, прарабам, начальнікам участка, начальнікам упраўлення ПТК трэста. У 1981 годзе, пасля заканчэння інстытута, быў прызначаны начальнікам СУ-72, а пазней галоўным інжынерам спецтрэста № 15. Агулам у спецтрэсце ён прапрацаваў больш за 25 гадоў. Са жніўня 1986 года быў прызначаны кіраўніком будтрэста № 4, дзе таксама прапрацаваў чвэрць стагоддзя.

У 2011 годзе Мікалай Шарамет быў абраны старшынёй Праўлення Саюза Будаўнікоў Рэспублікі Беларусь.

## Спасылкі 
* Николай и Ирина Шеремет вместе уже полвека. Они уверены: счастье строится совместными усилиями  

Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Рэспублікі Беларусь
Васіль Аляксандравіч Ананенка

**Васіль Аляксандравіч Ананенка** (нар. 1947, Бранцава, Аршанскі раён) — беларускі ўрач-уролаг. Заслужаны ўрач Рэспублікі Беларусь (2001).

## Біяграфія 
Загадчык уралагічнага аддзялення Магілёўскай абласной бальніцы.

## Узнагароды 
Заслужаны ўрач Рэспублікі Беларусь (2001).

Катэгорыя:Уролагі СССР
Катэгорыя:Уролагі Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя ўрачы Рэспублікі Беларусь
Анастасія Аляксандраўна Вярцінская

**Анастасія Аляксандраўна Вярцінская** (; нар. , , СССР) — савецкая і расійская актрыса; народная артыстка РСФСР (1988).

Найбольш вядомыя фільмы з удзелам актрысы — «Пунсовыя ветразі» (1961), «Чалавек-амфібія» (1961), «Гамлет» (1964), «Вайна і мір» (1967), «Ганна Карэніна» (1967), «Не бядуй!» (1969), «Закаханыя» (1969), «Выпадак з Палыніным» (1970), «Цень» (1971), «Безыменная зорка» (1978), «Авадзень» (1980), «Майстар і Маргарыта» (1994).

Катэгорыя:Актрысы СССР
Катэгорыя:Актрысы Расіі
Катэгорыя:Актрысы XX стагоддзя
Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя
Катэгорыя:Постаці Тэатра імя Вахтангава
Катэгорыя:Акцёры і актрысы Тэатра на Таганцы
Катэгорыя:Акцёры і актрысы Маскоўскага Мастацкага тэатра
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Расіі
Мікалай Канстанцінавіч Сіманаў

**Мікалай Канстанцінавіч Сіманаў** (; 21 лістапада [4 снежня] 1901,  — , ) — савецкі акцёр тэатра і кіно, тэатральны рэжысёр. Народны артыст СССР (1950). Герой Сацыялістычнай Працы (1971). Лаўрэат трох Сталінскіх прэмій (1941, 1947, 1950) і Дзяржаўнай прэміі РСФСР імя К. С. Станіслаўскага (1966). Кавалер трох ордэнаў Леніна (1938, 1967, 1971).

## Спасылкі
2024 год у гісторыі спорту

**2024** год быў адзначаны шэрагам спартыўных падзей.

## Каляндар падзей 
* 26 ліпеня—11 жніўня — XXXIII Летнія Алімпійскія гульні (Парыж)

## Баскетбол 
## Футбол 
* 14 чэрвеня—14 ліпеня — чэмпіянат Еўропы (Германія)

## Хакей
*10—26 мая — чэмпіянат свету (Прага, Острава)

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Спасылкі
*
Франя Міхайлаўна Літвінка

**Франя Міхайлаўна Літвінка** (нар. , Барысаў, Мінская вобласць) — беларускі мовазнавец, педагог, спецыяліст у галіне рускага мовазнаўства, тэорыі і методыкі навучання рускай мове. Доктар педагагічных навук (1996), кандыдат філалагічных навук (1985), прафесар (2000).

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Руская мова і літаратура», 1965).
    
Працавала ў Мінскім вышэйшым інжынерным радыётэхнічным вучылішчы проціпаветранай абароны (з 1965, загадчык кабінета кафедры рускай мовы), СШ № 73 г. Мінска (выхавацель), Мінскім сувораўскім ваенным вучылішчы (выкладчык), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1969, прафесар кафедры рыторыкі і методыкі выкладання мовы і літаратуры).

Навуковыя інтарэсы: праблемы методыкі выкладання рускай мовы ў сярэдняй і вышэйшай школе.
 
## Бібліяграфія 
* Теория и практика обучения синтаксису осложненного предложения (5―8-е классы средней школы) : автореферат диссертации … доктора педагогических наук :13.00.02 / Литвинко Франя Михайловна. ― Минск, 1996.
* Вторичная (потенциальная) предикативность результирующих трансформов предложений местоименно-соотносительного типа : автореферат диссертации … кандидата филологических наук :10.02.01 / Литвинко Франя Михайловна. ― Минск, 1985.

## Літаратура 
* 
* Литвинко Франя Михайловна // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 510.
* Літвінка Франя Міхайлаўна // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001. — Минск, 2001. — С. 168.
* Франя Михайловна Литвинко // Веснік БДУ. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. — 2016. — № 2. — С. 147—148.
* Франя Михайловна Литвинко // Веснік Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. — 2011. — № 2. — С. 137—138.
 

Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Мовазнаўцы СССР
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Педагогі СССР
Мікалай Уладзіміравіч Кавалеўскі

**Мікалай Уладзіміравіч Кавалеўскі** (1953, Любань —) — беларускі будаўнік і гаспадарчы дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1953 годзе ў горадзе Любані Мінскай вобласці.

Уся працоўная дзейнасць звязана з ААТ «Будтрэст № 3 Ордэна Кастрычніцкай рэвалюцыі».

З 1984 па 2015 год працаваў начальнікам спецыялізаванага ўпраўлення № 149. У 2001 годзе прысвоена званне Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь.

## Узнагароды 
Узнагароджаны Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь і іншымі ўзнагародамі.
Званне «Ганаровы грамадзянін г. Салігорска і Салігорскага раёна» прысвоена ў 2008 годзе.

Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Салігорска
Рыдкадуб (Лыманскі раён)

**Рыдкадуб** () — вёска ў Лыманскім раёне Данецкай вобласці Украіны.

## Насельніцтва 
* 2001 год — 531 чалавек
* 2025 год — 2 чалавекі

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Данецкай вобласці
Соф’я Аляксееўна Лысенка

**Соф’я Аляксееўна Лысенка** (, с. Валява, Кіеўская вобласць, Украіна — ) — літаратуразнавец, крытык. Доктар філалагічных навук (1990), прафесар (1992). Удзельніца Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыла Львоўскі дзяржаўны ўніверсітэт (філалагічны факультэт, 1950).
    
Працавала ў СШ № 3 г. Чыты (з 1945, настаўнік, дырэктар), раённым аддзеле адукацыі (г. Хабараўск; з 1946, інспектар), СШ № 28 г. Мінска (1950—1956, настаўнік), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1956, прафесар кафедры рускай літаратуры).

Навуковыя інтарэсы: гісторыя рускай літаратуры; гістарычная проза; драматургія; гратэск у літаратуры.
 
## Бібліяграфія 
* Стилевые течения в советской драматургии 20-30-х годов : Романтика. Гротеск : автореферат диссертации … доктора филологических наук : 10.01.02 / Лысенко София Алексеевна. ― Москва, 1989.
* Исторический роман Рыбака «Переяславская Рада» : автореферат диссертации … кандидата филологических наук / С. А. Лысенко. ― Минск, 1958.

## Літаратура 
* 
* Лысенка Сафія Аляксееўна // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001. — Минск, 2001. — С. 178.
* Софія Аляксееўна Лысенка : [некралог] // Веснік Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. — 2002. — № 2. — С. 107.
 

Катэгорыя:Літаратуразнаўцы СССР
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі СССР
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі Беларусі
Катэгорыя:Жанчыны ў Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кіеўскай вобласці