Станіслаў Юльянавіч Жукоўскі

**Станісла́ў Юлья́навіч Жуко́ўскі** (; ) — мастак-жывапісец, пейзажыст; яркі прадстаўнік свайго жанру канца XIX — першай трэці XX стагоддзя.

Польская і расійская мастацкія школы прадстаўляюць яго як польскага і расійскага мастака адначасна. Беларуская школа мастацтвазнаўства трактуе Жукоўскага як беларускага мастака.

## Біяграфія 
### Паходжанне 
Бацькамі Станіслава Жукоўскага былі Юльян Жукоўскі і Марыя з роду Вяржбіцкіх, якія мелі спадчынную сядзібу ў Старой Волі (цяпер вёска ў Пружанскім раёне). Вядомы савецкі даследчык жыцця і творчасці мастака М. Гарэлаў у сваёй грунтоўнай манаграфіі, спасылаючыся на ўспаміны пляменніцы мастака Марыі, адзначае, што за ўдзел у паўстанні 1863—1864 гадоў Юльян Жукоўскі быў пазбаўлены ўсіх саслоўных і маёмасных правоў.

Аднак паводле іншага меркавання Наталлі Маліноўскай-Франке такое магло здарыцца толькі з тымі, чый удзел у паўстанні быў даказаны і каго высылалі з Беларусі. Сам Юльян хутчэй за ўсё не прымаў удзел у паўстанні, а пазбавіўся родавага маёнтка ў выніку эканамічных санкцый, якія былі накладзены на сем’і паўстанцаў, мясцовую шляхту і каталіцкі касцёл указам пасля паражэння паўстання. Магчыма, кантрыбуцыя была накладзена за ўдзел у паўстанні двух яго старэйшых братоў — адзін з якіх знаходзіўся ў кіраўніцтве паўстання, быў непасрэдным паплечнікам Кастуся Каліноўскага, а другі ўзначальваў паўстанцкі атрад. Не здолеўшы выплаціць кантрыбуцыю і падаткі, Юльян страціў сваю нерухомую ўласнасць і быў вымушаны стаць арандатарам у Ендрыхаўцах, дзе і нарадзіўся Станіслаў. Душэўнае і матэрыяльнае ўзрушанне, якое было вынікам здушэння паўстання, пагоршылі псіхаэмацыйны стан Юльяна Жукоўскага

Маці Станіслава, Марыя, паходзіла са шляхецкага роду Вяржбіцкіх з Варшавы. Яна атрымала добрае хатняе выхаванне і адукацыю ў Парыжы, вылучалася сардэчнасцю і далікатнасцю, ведала некалькі замежных моў і была цудоўнай піяністкай.

### Дзяцінства 
Станіслаў Жукоўскі нарадзіўся 13 мая 1875 годзе ў вёсцы Ендрыхаўцы каля мястэчка Рось у сям’і Юльяна Жукоўскага і Марыі з роду Вяржбіцкіх, аб чым захаваўся запіс у архіве касцёла пасёлка Рось.
Неўзабаве пасля нараджэння Станіслава Жукоўскія вярнуліся ў маёнтак Старая Воля (зараз в. Стараволя) недалёка ад Пружан, але ўжо толькі арандатарамі. Тут прайшлі дзіцячыя і юнацкія гады Станіслава.

### Пачатковая адукацыя 
Маючы жаданне даць сыну добрую адукацыю, Юльян Жукоўскі ўвосень 1880 года адвёз Станіслава ў Варшаву на вучобу ў прыватную класічную прагімназію Лагоўскага, дзе Станіслаў прабыў нядоўга. Хутка яго перавялі ў рэальную вучылішча ў Беласток, дзе вучыўся яго старэйшы брат.

У Маскоўскім вучылішчы Жукоўскі праходзіць чатырохгадовы курс навучання, які ўключаў арыгінальны, галаўны, фігурны і натурны класы. Яго выкладчыкамі былі С.Каровін, , Канстанцін Савіцкі, Абрам Архіпаў, Леанід Пастарнак. Вызначальны ўплыў на станаўленне Станіслава Жукоўскага як мастака аказаў Васіль Паленаў, які фармальна не з’яўляўся яго настаўнікам, аднак майстэрню Паленава юнак часта наведваў у вольныя часы. У В.Паленава Жукоўскі навучыўся надаваць сваім пейзажам яскравы і сакавіты каларыт.

С. Жукоўскі шмат працуе на пленэры, актыўна выстаўляецца на вучнёўскіх выстаўках. У пачатку сакавіка 1895 годзе ён атрымлівае білет «для свободного проживания во всех городах м местностях Российской Империи» (з дазволам маляваць эцюды з натуры.

Выява:Stanisław Żukowski — Njoman.Jpg|Рака Нёман. Палатно, алей, 1895
Выява:Stanisław Żukowski — Lies. Paparaci.Jpg|Лес. Папараці. Захад. Палатно, алей, 1895
Выява:Stanisław Żukowski — Uvahod na mogilki.Jpg|Уваход на могілкі. Палатно, алей, 1896.
Выява:Stanisław Żukowski — Viasnovy viečar.Jpg|Вясновы вечар. Палатно, алей, 1896.

У 1896 годзе Канстанцін Савіцкі, настаўнік Жукоўскага, садзейнічае адпраўцы ў Санкт-Пецярбург для ўдзелу ў 24-й перасоўнай выстаўцы вучнёўскай работы С.Жукоўскага «Памешчыцкі дом». Пейзаж экспанаваўся пад назвай «Раніца». Адгэтуль і да 1918 года Станіслаў Жукоўскі прымае ўдзел ва ўсіх выстаўках перасоўнікаў.

У 1897 годзе Жукоўскі бліскуча здае экзамены, атрымлівае два малыя сярэбраныя медалі за эцюд і малюнак і пачынае пісаць карціну на Вялікі сярэбраны медаль. У гэтым жа годзе ён ладзіць шлюб з сяброўкай па вучылішчу Аляксандрай Ігнацьевай. Яе постаць можна заўважыць у такіх пейзажах і інтэр’ерах мастака, як «Бяссонная ноч», «Апошні акорд», «Журботныя думкі». У 1897 годзе Жукоўскі накіроўвае ў Савет выкладчыкаў вучылішча просьбу перавесці яго з вольных наведвальнікаў у навучэнцы. Гэтая просьба была задаволена, што дало мастаку магчымасць атрымаць пасведчанне аб выключэнні з падатнага стану. У яго малады мастак вучыўся працаваць на пленэры і выбіраць эцюдныя матывы. Аднак, калі ў Левітана гэтыя матывы ўвасабляліся ў вялікія эпічныя і нават драматычныя палотны, то ў Жукоўскага яны ўвасаблялі камерныя палотны рамантычна-журботнай танальнасці. Медаль быў прысуджаны і, згодна са статутам Маскоўскага мастацкага таварыства, членам якога С. Жукоўскі становіцца ў 1899 годзе, гэта ўзнагарода прынесла Жукоўскаму званне класнага мастака.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* *Харэўскі, С. В.* Гісторыя мастацтва і дойлідства Беларусі / С. В. Харэўскі. — Вільня: ЕГУ, 2007. — 240 с.
* *Харэўскі, С. В.* Сто твораў XX стагоддзя: нарысы па гісторыі мастацтва і архітэктуры Беларусі найноўшага часу / аўт.-укл. С. В. Харэўскі. — Вільня: ЕГУ, 2011. — 432 с. — ISBN 978-9955-773-51-1.
* Iryna Syzonenko «Stanisław Żukowski (1875—1944). Czas prawdy». — 2024.

## Спасылкі 
* Станіслаў Жукоўскі  на старонцы праекту Спадчына Беларусі
* *Таццяна Шчэрба*. Тое, чаго не было  // Літаратура і мастацтва, 2015. № 17

Катэгорыя:Мастакі Расіі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Расіі XX стагоддзя
Катэгорыя:Выпускнікі Маскоўскага вучылішча жывапісу, разьбярства і дойлідства
Катэгорыя:Перасоўнікі
Катэгорыя:Памерлі ў канцэнтрацыйных лагерах
Катэгорыя:Выяўленчае мастацтва ў філатэліі
Катэгорыя:Мастакі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты Беларусі
Катэгорыя:Мастакі Польшчы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ваўкавыскім раёне