open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пітэр (феральны хлопчык)

**Дзікае дзіця Пітэр** (знойдзены ў 1725 — ) — разумова адсталы хлопчык з Гановера на поўначы Германіі, які быў знойдзены ў 1725. Ён жыў як дзікая істота ў лясах каля Гамельна (электарат Браўншвайг-Люнебург). Хлопчык, чыё паходжанне і бацькі былі невядомы, вёў зусім дзікае жыццё, выжываў з дапамогай ужывання ў ежу лясных раслін, хадзіў на карачках, дэманстраваў нецывілізаваныя паводзіны і не паддаваўся спробам навучыць яго гаварыць на чалавечай мове.

Як толькі ён быў знойдзены, яго перавезлі ў Вялікабрытанію па загадзе Георга I, які зацікавіўся няшчасным хлопчыкам падчас візіту на радзіму, у Гановер. На момант знаходжання хлопчыку было, як мяркуецца, 10 гадоў. Ён пражыў у людскім асяроддзі каля 60 гадоў, але навучыўся вымаўленню толькі двух слоў. У цяперашні час мяркуецца, што Пітэр не быў у поўнай меры феральным дзіцем, а пакутаваў ад генетычнага расстройства — сіндрома Піта-Хопкінса.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Феральныя дзеці
Лясная (Слаўгарадскі раён)

**Лясна́я** (, ) — аграгарадок у Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Лапаціцкага сельсавета.

## Назва 
Назва вёскі паходзіць ад назвы ракі Ляснянкі, цяпер ручай.

## Геаграфія 
Лясная размешчана ў 1,5 кіламетрах ад аўтадарогі Магілёў — Слаўгарад ().

## Гісторыя 
 (гравіроўка, 1899)]]
Згадваецца пад 1670 годам як фальварак у Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага. У 1675 годзе -- як вёска ва ўладанні ў Войцеха Серафіновіча. Падчас Паўночнай вайны, 28 верасня 1708 года паблізу вёскі маскоўскія войскі пад камандаваннем Пятра I разбілі шведскі корпус генерала Адама Левенгаўпта, такім чынам аслабіўшы асноўную шведскую армію пад камандаваннем караля Карла XII. Пазней Пётр I называў бітву пад Лясной як «маці Палтаўскай перамогі». Загінулых пахавалі на вясковых могілках, каля невялікай драўлянай Свята-Раства-Багародзіцкай царквы.

5 кастрычніка 2008 года ў Лясной адбыліся памятныя мерапрыемствы да 300-годдзя бітвы пад Лясной, у якіх удзельнічалі прадстаўнікі Беларусі, Расіі і Швецыі. У гэты дзень на тэрыторыі мемарыялу быў закладзены памятны Сад міру і згоды.

## Насельніцтва 
* 2011 год — 398 чалавек
* 2007 год — 133 двары, 317 чалавек
* 1999 год — 376 чалавек
* 1926 год — 563 чалавекі
* 1783 год — 171 чалавек.
* Свята-Петра-Паўлаўская мемарыяльная капліца
* Сад міру і згоды (2008)

## Спасылкі 
* Воінскае пахаванне

Катэгорыя:Лапаціцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Гамельн

**Гамельн** () — горад у Германіі, у зямлі Ніжняя Саксонія.

Уваходзіць у склад раёна Гамельн-Пірмонт. Насельніцтва складае 57 771 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 102,30 км². Афіцыйны код — 3 2 52006.

Горад падзяляецца на 13 гарадскіх раёнаў.

У гісторыі горада ёсць дзіўнае супадзенне. Сярэднявечная гісторыя пра Крысалова алегарычна паўтарылася ў гісторыі вынаходніцтва марфіну. Фрыдрых Серцюрнер, які сінтэзаваў марфін, адкрыў у 1822 годзе ў Гамельне аптэку і прадаваў яго да самай сваёй смерці. А сінтэзаваны ў далейшым з марфіну гераін прадаваўся першапачаткова як дзіцячыя лекі ад кашлю.

## Фатаграфіі 

Выява:Hameln_Panorama_3-2006_small.jpg|  
Выява:Noc_w_Hameln.jpg|  
Выява:Hameln_town_hall_square_small.jpg|Ратуша 

Выява:Stiftsherrenhaus Hameln.jpg|  
Выява:Hameln Leisthaus.jpg|  
Выява:Hameln_St._Nikolai_und_Hochzeitshaus.jpg|  

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Гарады Ніжняй Саксоніі
Катэгорыя:Ганза
Удава

right|thumb|Карціна «Валянціна Міланская, якая смуткуе па сваім мужу, герцагу Арлеанскаму», напісаная Ф. Рычардам.
**Удава** — жанчына, у якой памёр муж.

**Удавец** — мужчына, у якога памерла жонка.

**Удаўство** — сямейнае становішча чалавека, у якога памёр муж ці жонка.

## Мастацкія спасылкі 
* Вясёлая ўдава

## Гл. таксама 
* Сірата
* Жалоба
* Шлюбны саюз
* Чорная ўдава

## Спасылкі 
* Grief’s Journey (focuses on spousal loss)
* Shunned from society, widows flock to city to die

Катэгорыя:Жанчына
Катэгорыя:Удаўство
NGC 4414

**NGC 4414** (іншыя абазначэнні — **UGC 7539**, **MCG 5-29-85**, **ZWG 158.108**, **ARAK 365**, **KUG 1223+315**, **PGC 40692**) — спіральная галактыка (Sc) у сузор’і Валасы Веранікі.

Гэта флакулентная галактыка, якая не мае выразна выяўленых спіральных рукавоў. У 1974 у галактыцы назіраўся выбух звышновай SN 1974G.

NGC 4414 двойчы здымалася тэлескопам Хабла: у 1995, у рамках асноўнай місіі тэлескопа па вызначэнні адлегласцяў да галактык, і ў 1999, у рамках праекта Hubble Heritage (Спадчына Хабла). Дагэтуль працягваецца вывучэнне цэфеід у складзе галактыкі.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1785 годзе
4414
Катэгорыя:Валасы Веранікі (сузор’е)
Каліфарнійскі ўніверсітэт у Берклі

**Каліфарнійскі ўніверсітэт у Берклі** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Берклі ў штаце Каліфорнія, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Універсітэт быў заснаваны ў 1868 годзе і з'яўляецца першым універсітэтам у штаце Каліфорнія з найвышэйшым акадэмічным статусам. Ён таксама з'яўляецца адным з заснавальнікаў Асацыяцыі амерыканскіх універсітэтаў і з'заснавальнікам сістэмы Каліфарнійскага універсітэта. Ён з'яўляецца адным з лепшых універсітэтаў у свеце з самым высокім рэйтынгам у ЗША. Выпускнікамі ўніверсітэта было заснавана больш кампаній, чым выпускнікамі любога іншага амерыканскага ўніверсітэта.

У ім размешчаны некалькі даследчых інстытутаў і тры нацыянальныя лабараторыі Міністэрства энергетыкі ЗША. Універсітэт таксама адыграў ролю ў Манхэтэнскім праекце і адкрыцці шаснаццаці хімічных элементаў.

Вучэльня класіфікуецца доктарскі ўніверсітэт з вельмі высокай даследчай актыўнасцю. Сярод выпускнікоў, выкладчыкаў і даследчыкаў універсітэта 190 лаўрэатаў стыпендыі Макартура, 107 лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі, 68 лаўрэатаў Нацыянальнага медаля навукі ЗША, 34 лаўрэаты Пулітцэраўскай прэміі, 30 лаўрэатаў Прэміі Вольфа, 25 лаўрэатаў Прэміі Цьюрынга, 19 прэмій Акадэміі пераможцаў і 14 прызёраў Філдса. Універсітэт таксама падрыхтаваў 7 кіраўнікоў дзяржаў і ўрадаў і па меншай меры 25 мільярдэраў.

## Структура 
* Каледж хіміі
* Каледж камп'ютарных навук, навукі аб дадзеных і грамадстве
* Каледж інжынерыі
* Каледж экалагічнага дызайну
* Каледж літаратуры і навукі
* Школа дзяржаўнай палітыкі
* Школа журналістыкі
* Школа бізнесу
* Каледж прыродных рэсурсаў
* Школа інфармацыі
* Школа адукацыі
* Школа права
* Школа грамадскага здароўя
* Школа сацыяльнага забеспячэння
* Школа оптаметрыі

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Каліфорнія
 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Каліфорніі
Катэгорыя:Асацыяцыя амерыканскіх універсітэтаў
Катэгорыя:Сістэма Каліфарнійскага ўніверсітэта
Сураж (Польшча)

**Сураж** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Беластоцкага павета Падляшскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Сураж.

Знаходзіцца ў даліне Горнага Нарава, каля Нараўскага нацыянальнага парка.
 
## Цікавыя мясціны 
* раннесярэдневяковае гарадзішча «Гара каралевы Боны»
* раннесярэдневяковае гарадзішча «Астравок» у Завыках
* каталіцкі касцёл 1873
* могілкі каля касцёла
* яўрэйскія могілкі (кіркут) з 1865
* гарадская забудова XV ст. з двума рынкамі
* старая драўляная забудова
* помнік паўстанцам 1863 на вул. Закасцёльнай
* прыватны Археалагічны музей Літвінчука
* уніяцкія могілкі з XVII ст. з капліцай у Завыках

## Выбітныя ўраджэнцы і жыхары 
* Антоній Яблонскі — салдат, які ўсталяваў польскі сцяг у 1945 годзе на Калоне перамогі ў Берліне.
## Гл. таксама 
* Падляшша
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада 

Катэгорыя:Гарады Русі
NGC 4416

**NGC 4416** (іншыя абазначэнні — **UGC 7541**, **IRAS12242+0811**, **MCG 1-32-63**, **ZWG 42.105**, **MK 1326**, **VCC 938**, **PGC 40743**) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) у сузор’і Дзева.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1825 годзе
4416
Катэгорыя:Дзева (сузор’е)
Чыкаўка

**Чы́каўка** (, ) — вёска ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Лапаціцкага сельсавета.

## Назва 
Паводле падання, быццам Пётр I згубіў тут (або ў суседняй Пацяраеўцы) гадзіннік, які знайшоў селянін і не змог яго схаваць з-за гучання цікання: «чык-чык-чык».

## Гісторыя 
У гістарычных крыніцах вёска згадваецца ў 1675 годзе Прапойскім старостве, мела 7 дымоў. У 1750 8 дымоў, млын.

Паводле рэвізіі 1772 года, 116 жыхароў (беглых 1 чал.). У 1835 уладанне памешчыцы Цеханавецкай.

## Насельніцтва 
* 2011 год — 6 чалавек
* 1926 год — 312 чалавек

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лапаціцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слаўгарадскага раёна
Campanula uniflora

**Campanula uniflora** — невысокая расліна з тонкім сцяблом з роду Званочак, сямейства Званочкавыя.

## Арэал 
Дадзены званок расце ў арктычнай Паўночнай Амерыцы, у тым ліку ў Скалістых гарах і Грэнландыі, у азіяцкай часткі Берынгіі і ў Ісландыі, на Шпіцбергене, Новай Зямлі і ў Скандынаўскіх гарах.

Від быў упершыню выяўлены К. Лінеям у час яго экспедыцыі ў Лапландыю ў 1732 і апісаны ў яго працы *Flora Lapponica* (1737).

Катэгорыя:Званочак
NGC 4421

**NGC 4421** (іншыя абазначэнні — **UGC 7554**, **MCG 3-32-39**, **ZWG 99.55**, **VCC 966**, **PGC 40785**) — галактыка ў сузор’і Валасы Веранікі.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1784 годзе
4421
Катэгорыя:Валасы Веранікі (сузор’е)
NGC 4428-2

**NGC 4428-2** (іншае абазначэнне — **MCG -1-32-12**) — спіральная галактыка (Sc) у сузор’і Дзева.

Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога і быў дададзены пазней.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

4428
Катэгорыя:Дзева (сузор’е)
NGC 4432

**NGC 4432** (іншыя абазначэнні — **UGC 7570**, **MCG 1-32-68**, **ZWG 42.114**, **VCC 1018**, **KCPG 338B**, **PGC 40875**) — галактыка ў сузор’і Дзева.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1865 годзе
4432
Катэгорыя:Дзева (сузор’е)
NGC 4437

**NGC 4437** (іншыя абазначэнні — **NGC 4517**, **IRAS12301+0023**, **UGC 7694**, **FGC 1455**, **MCG 0-32-20**, **ZWG 14.63**, **KCPG 344B**, **UM 505**, **PGC 41618**) — спіральная галактыка (Sc) у сузор’і Дзева.

Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі **NGC 4437**, **NGC 4517**.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1784 годзе
4437
Катэгорыя:Дзева (сузор’е)
NGC 4439

**NGC 4439** (іншыя абазначэнні — **OCL 884**, **ESO 131-SC6**) — рассеянае скопішча ў сузор’і Паўднёвы Крыж.

Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.

## Гл. таксама 
* Спіс аб’ектаў Месье
* Новы агульны каталог

 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1826 годзе
4439
Катэгорыя:Паўднёвы Крыж (сузор’е)
Катэгорыя:Рассеяныя скопішчы
Франсуа Жувенэ

thumb|*Партрэт скульптара Antoine Coysevox*
**Франсуа Жувенэ** (; 19 снежня 1664, Руан — 8 красавіка 1749, Парыж) — французскі мастак.
 
Стрыечны брат Жана Жувенэ і вучань свайго дзядзькі, Жана Жувенэ Малодшага, быў майстэрскім партрэтыстам, з 1701 быў членам Парыжскай акадэміі мастацтваў і напісаў вялікую колькасць партрэтаў сучаснай яму французскай знаці.

Катэгорыя:Мастакі Францыі
Марская карова

**Марская карова**, таксама **Стэ́лерава каро́ва** (*Hydrodamalis gigas*) — знішчаная чалавекам у XVIII стагоддзі жывёла атрада .

## Апісанне 
Марское млекакормячае атрада сірэн. Даўжыня да 10 метраў, важыла да 4 тон. Месца пражывання — Камандорскія астравы (аднак ёсць звесткі пасялення і ля берагоў Камчаткі і Паўночных Курыл). Маларухомая бяззубая цёмна-бурая жывёла з раздвоеным хвастом жыла ў дробных бухтах, практычна не ўмела ныраць, сілкавалася водарасцямі.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* *Николай Вехов* Где паслась стеллерова корова? // Наука и жизнь, № 5, 2017/
* *Ася Петухова* Кто погубил морскую корову? // Коммерсантъ
* *Остроумов А. Г.* Могла ли выжить корова Стеллера? // краеведческий сайт о Камчатке

†
Катэгорыя:Сысуны Азіі
†
Катэгорыя:Нядаўна вымерлыя віды
Катэгорыя:Вымерлыя сысуны
Катэгорыя:Таксоны жывёл, названыя ў гонар людзей
Марская яшчарка

**Марская яшчарка**, таксама **Марская ігуана** (*Amblyrhynchus cristatus*) — ігуана, якая жыве выключна на Галапагаскіх астравах. Мае ўнікальную сярод сучасных яшчарак здольнасць праводзіць большую частку часу ў моры.

## Спосаб жыцця 
### Харчаванне 
Марскія ігуаны сілкуюцца водарасцямі, скусваючы іх з камянёў. Маладыя асобіны трымаюцца блізка ад берага. Дарослыя асобіны адплываюць ад берага, хвалепадобна выгінаючы цела. Самцы адплываюць ад берага далей, чым самкі. Кроў падчас плавання для эканоміі кіслароду паступае толькі да жыццёва важных органаў.

На беразе яшчарка грэецца на сонцы, трымаючыся на камянях з дапамогай магутных кіпцюроў. Чорная афарбоўка дапамагае сагрэцца. Лішак солі, праглынуты з ежай, выводзіцца з дапамогай адмысловых залоз праз ноздры.

## Правінцыя Галапагос  Марская яшчарка 

File:Galapagos Island of Santa Cruz - Tortuga Bay Marine Iguana.JPG|

File:The marine iguana (Amblyrhynchus cristatus) Galápagos Islands Santa Cruz.JPG|

File:Tortuga Bay Galapagos Iguana on the beach Island of Santa Cruz photo by Alvaro Sevilla Design.JPG|

File:Iguana on the beach at Tortuga Bay Galapagos photo by Alvaro Sevilla Design.JPG|

## Размнажэнне 
У шлюбны сезон на самцы з'яўляюцца чырвоныя плямы. Супернікі змагаюцца, бадаючыся галовамі. Размнажэнне: яйцакладка.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Ігуанавыя
Катэгорыя:Эндэмікі Галапагоскіх астравоў
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1825 годзе
Курпічы

**Ку́рпічы** (, ) — былая вёска ў Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіла ў склад Жабінкаўскага сельсавета.

У 2017 годзе скасавана, увайшла ў склад Жабінкі.

## Спасылкі
Нагараны (Жабінкаўскі раён)

**Нагара́ны** (, ) — вёска ў Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Жабінкаўскага сельсавета. Нагараны з’яўляюцца чыгуначнай станцыяй на чыгунцы Брэст — Мінск.

## Назва 
У гэтым рэгіёне ў пачатку XIX ст. фіксавалася берасцейскае прозвішча Нагарскі.

## Гісторыя 
З 1939 года ў БССР. Да 20 мая 1957 года вёска ўваходзіла ў склад Сакскага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Жабінкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жабінкаўскага раёна
Дэкартаў здабытак

**Дэкартаў здабытак** мностваў  — мноства ўсіх магчымых упарадкаваных -ак , такіх што -ты кампанент  кожнай -кі належыць мноству  . Абазначаецца дэкартаў здабытак як  .

Формулай гэта можна запісаць так:
:S_1\times S_2\times\dots\times S_n = \left\{ (x_1,x_2,\dots,x_n) : x_i \in S_i, \ 1\le i\le n \right\}

Катэгорыя:Тэорыя мностваў
Ахмед Фуад II

**Ахмед Фуад II** (, нар. , Каір) — апошні кароль Егіпта і Судана

## Манархія 
Фуад II успадкаваў трон пасля адрачэння свайго бацькі Фарука 26 ліпеня 1952 года падчас егіпецкай рэвалюцыі. Знаходзіўся на троне меней года да 18 чэрвеня 1953 года, калі Егіпет быў абвешчаны рэспублікай. Быў апошнім манархам з дынастыі Мухамада Алі, якая кіравала з 1805 года. Пасля гэтага Фуад далучыўся да каралеўскай сям’і ў выгнанні ў Швейцарыі. Вучыўся ў прыватнай школе Institut Le Rosey.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Facebook’s Fuad II of Egypt «unofficial»
* Egyptian Royalty Genealogy — by Christopher Buyers
* Egyptian Royalty by Ahmed S. Kamel, Hassan Kamel Kelisli-Morali, Georges Soliman and Magda Malek.
* L’Egypte D’Antan… Egypt in Bygone Days   by Max Karkegi.

Катэгорыя:Кіраўнікі Егіпта
Катэгорыя:Кіраўнікі Судана
Ніжняя сківіца

thumb|250px|Ніжняя сківіца — *Mandible*
**Ніжняя сківіца** () — непарная косць тваравага чэрапа. Адзіная рухомая косць чэрапа. Складаецца з цела і двух галін, злучаных з целам пад кутом 110—130°. Аснова цела масіўная. Па сярэдняй лініі відаць звернуты вентрально пидборидочний выступленне, якое з'яўляецца характэрнай асаблівасцю чэрапа чалавека. На галінах размешчаны альвеолы зубоў. Галіны сківіцы накіроўваюцца краніяльна і сканчаюцца двума атожылкамі: пярэднім — вянцовым і заднім — сустаўным, падзеленым выразам. Да вянцовага далучаецца скроневая цягліца, на другім знаходзіцца сустаўная галоўка скронева-ніжнесківічнага сустава. Узбоч да сустаўнага атожылка далучаецца крылападобная мышца.

## Літаратура 
* Людина. / Навч. посібник з анатомії та фізіології. Львів. 2002. 240 с.
* «Анатомія людини», О. І. Свіридов, Київ, Вища школа, 2001.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Чэрап
Катэгорыя:Анатомія чалавека
Графік функцыі

[thumb|Графік кубічнага [паліному]]

**Графікам функцыі** \ f: X \to Y называецца падмноства дэкартава здабытку \ X на \ Y (G \subset X \times Y ), якая змяшчае ўсе пары (x, y), для якіх f(x)=y.

Калі прасцей, то гэта малюнак, на якім можна ўбачыць як мяняецца значэнне Y у залежнасці ад значэння Х. Як правіла, значэнні X пазначаюць на гарызантальнай прамы, званай воссю абсцыс (x), а значэнне Y на перпендыкулярнай да яе прамой, званай воссю ардынат (y). Гэтыя восі разам ўтвараюць сістэму каардынат. Кожная вось мае кірунак, у якім значэнне адпаведнай каардынаты расце. У кропцы найбольшага значэння малююць стрэлку, якая паказвае гэты кірунак. На кожнай восі робяць адзнакі асобных (ключавых) значэнняў і падпісваюць іх гэтымі значэннямі. Гэта дазваляе прыблізна ацаніць іншыя прамежкавыя значэнні. Кропка з каардынатамі x=0 і y=0 называецца **пачаткам каардынат**.

## Гл. таксама 
* Навуковая візуалізацыя

## Спасылкі 
* Weisstein, Eric W. «Function Graph.» From MathWorld—A Wolfram Web Resource.
* Дынамічныя матэматычныя мадэлі

Катэгорыя:Элементарная матэматыка
Катэгорыя:Функцыі
Аскар Пятровіч Марыкс

[250px|thumb|[Валянцін Віктаравіч Волкаў|Валянцін Волкаў. Групавы партрэт дзеячаў беларускага тэатра Г. П. Глебава, А. П. Марыкса, У. І. Уладамірскага (справа) 1959]]
**Аскар Пятровіч Марыкс** (,  — ) — беларускі тэатральны мастак, жывапісец, педагог, народны мастак БССР (1961), адзін з заснавальнікаў беларускай сцэнаграфіі.

## Біяграфія 
Спецыяльную адукацыю Аскар Марыкс атрымаў у Пражскай акадэміі мастацтваў, якую скончыў у 1912 годзе па класе архітэктуры, дэкаратыўнага і прыкладнога мастацтва. Вучыўся ён таксама ў Варшаўскай школе вытанчаных мастацтваў, у Акадэміі выяўленчых мастацтваў у Вене і Львове. Выхаванец пражскай мастацкай школы. Атрымаў выдатную еўрапейскую адукацыю.

Пасяліўся ў Мінску ў 1920 годзе.

Член рэвалюцыйнай платформы так званых беларускіх рэфарматараў мастацтва, якая была заснавана прафсаюзам работнікаў мастацтва, адукацыі і друку, у якую ўваходзілі Алексантэры Ахола-Вало, Алена Аладава і інш. У 1920-я гады стаяў ля вытокаў тэатральнай сцэнаграфіі ў Беларусі. Першым у Беларусі ўвёў трохмернае вымярэнне дэкарацый.

Аскар Марыкс цудам ацалеў у гады рэпрэсій, выехаўшы з Беларусі. Вярнуўся ў рэспубліку незадоўга да Вялікай Айчыннай вайны. Выстаўка твораў мастака адкрылася ў Мінску за некалькі дзён да пачатку вайны. Акупанты поўнасцю вывезлі карціны Марыкса ў Германію. Да сённяшняга дня не знойдзена ніводная карціна з выкрадзенай экспазіцыі. Была вывезена таксама бібліятэка мастака. Частка — з экслібрысамі Марыкса — вярнулася з Германіі яшчэ пры жыцці Аскара Пятровіча, які вымушаны быў пакінуць тэатр і пайсці выкладаць жывапіс у мастацкім вучылішчы і інстытуце.

З 1922 года Оскар Марыкс быў галоўным мастаком цяперашняга Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы. У гады вайны разам з Купалаўскім тэатрам знаходзіўся ў эвакуацыі ў горадзе Уральску.

Пазней, працаваў галоўным мастаком Гродзенскага абласнога драматычнага тэатра (1953, 1957).

Цесныя сяброўскія адносіны звязвалі мастака з многімі дзеячамі беларускай культуры і мастацтва: Янкам Купалам, У. І. Уладамірскі, І. Ахрэмчык, Заірам Азгурам, П. Броўкі, К. Крапівы і інш.

Пахаваны на мінскіх Чыжоўскіх могілках.

## Памяць 
* Мінску на месцы дома, у якім жыў заснавальнік нацыянальнай сцэнаграфіі Аскар Марыкс, устаноўлена мемарыяльная дошка.
* У студзені 2011 года ў Беларускім дзяржаўным музеі гісторыі тэатральнай і музычнай культуры (Мінск) адбылася выстаўка, прысвечаная 120-годдзю з дня нараджэння народнага мастака Беларусі Аскара Марыкса, на якой былі прадстаўлены эскізы дэкарацый, касцюмы да спектакляў, пейзажы майстра.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Вяртанне Аскара Марыкса // СБ. Беларусь сегодня
* *Лілія Малашанкава* Аскар Марыкс: славак з душою беларуса // СБ. Беларусь сегодня
* *Ірына Лабовіч* Беларусь і Славакія Аскара Марыкса  // Культура, № 24 (1098) 15.06.2013 — 22.06.2013.

Катэгорыя:Педагогі СССР
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Тэатральныя мастакі
Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Сцэнографы Беларусі
Катэгорыя:Сцэнографы СССР
Катэгорыя:Народныя мастакі Беларускай ССР
Катэгорыя:Постаці Мінска
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Дзяўчына з жамчужнай завушніцай

**«Дзяўчына з жамчужнай завушніцай»** () — адна з найбольш вядомых карцін нідэрландскага мастака Яна Вермера. Яе часта называюць паўночнай або галандскай Монай Лізай.

Карціна падпісана «IVMeer», але не датавана. Паводле дадзеных музея Маўрыцхёйс, дзе карціна захоўваецца ў цяперашні час, яна была напісана каля 1665 года. Пра яе вядома вельмі мала. Невядома, ці пісаў яе Вермер на замову, хто ў такім выпадку быў заказчыкам і імя намаляванай дзяўчыны. Па адной з версій мастак намаляваў уласную дачку Марыю. У любым выпадку відавочна, што гэта незвычайны партрэт. Мастак паспрабаваў захаваць момант, калі дзяўчына паварочвае галаву ў бок гледача да некага, каго яна толькі што заўважыла. У адпаведнасці з назвай увагу гледача факусуюць на жамчужнай завушніцы ў вуху дзяўчыны.

У сучасных Вермеру апісаннях карціну адносяць да жанру, званаму ў Галандыі XVII стагоддзя «tronie», якім пазначалі малюнкі галавы чалавека, а не паўнавартасныя партрэты. У ходзе рэстаўрацыі карціны ў 1994 годзе ўдалося падкрэсліць вытанчанасць каляровага рашэння і прыцягальнасць погляду дзяўчыны, накіраванага на гледача. Па радзе Віктара дэ Сцюра, які шмат гадоў настойліва змагаўся за захаванне на радзіме мастака яго рэдкіх палотнаў, А. А. дэс Томбэ набыў карціну на аўкцыёне ў Гаазе ў 1881 годзе ўсяго толькі за два гульдэны і 30 цэнтаў. Карціна знаходзілася ў жудасным стане. У дэс Томбэ не было нашчадкаў, і ён падарыў «Дзяўчыну з жамчужнай завушніцай» разам з некалькімі іншымі карцінамі музею Маўрыцхёйс у 1902 годзе.

## Спасылкі 
* Girl with a pearl earring на англамоўнай старонцы музея Mauritshuis

Катэгорыя:Карціны Яна Вермера
Катэгорыя:Карціны са збораў Маўрыцхёйса
Катэгорыя:Карціны XVII стагоддзя
Катэгорыя:Партрэты
Ісер Харэль

**Ісер Харэль** (, сапраўднае прозвішча **Гальперын**; ,  — , Ізраіль) — кіраўнік службаў разведкі і бяспекі Ізраіля з 1948 па 1963 гады.

## Кіраўнік разведкі і контрразведкі 
### Шай 
Праца ў разведцы для Харэля пачалася ў 1944 годзе. За два гады да гэтага ўнутры Хага была сфарміравана 1. Служба бяспекі «Шэрут Едыёт» (іўр. שירות ידיעות, «Інфармацыйная служба») або скарочана «Шай», у рамках якой Харэлю была даручана праца ў так званым «Яўрэйскім дывізіёне» або аддзеле ўнутранай бяспекі.

На момант прыходу туды Харэля ўвесь аддзел складаўся з трох чалавек — начальніка, сакратара і самога Харэля. У яго кампетэнцыі была інфармацыя аб правай апазіцыі «Хагане», у прыватнасці «Іргун» і «ЛЕХІ». У 1946 годзе Харэль узначаліў Яўрэйскі дывізіён, а ў 1947 годзе — стаў кіраўніком Тэль-Авіўскага рэгіянальнага аддзела «Шай».

У гэты ж час ён атрымаў мянушку «Ісер-маленькі» — фармальна за рост 155 сантыметраў, а яшчэ каб адрозніваць ад «Вялікага Ісера» — Бэера, які ўзначальваў да гэтага часу ўсю службу «Шай».

### Шабак 
Служба агульнай контрразведкі (пасля Агульная служба бяспекі) Шын-Бэт была створана праз некалькі тыдняў пасля абвяшчэння Ізраіля — 30 чэрвеня 1948 года. Новую спецслужбу ўзначаліў Ісер Харэль. У пачатку 50-х гадоў ажыццяўлялася актыўнае сачэнне за правымі экстрэмістамі з Іргуна і ЛЕХІ, а затым за левымі актывістамі з партыі «МАПАЙ», якіх Харэль падазраваў у шпіянажы на карысць СССР.

Харэль быў перакананы, што сапраўдныя абаронцы Ізраіля павінны прытрымлівацца цвёрдых маральных прынцыпаў і практычна пурытанскіх правілаў паводзін. Усё сваё жыццё і працу падпарадкаваў гэтаму прынцыпу.

Харэль асабіста ўзначальваў аперацыю па злове нацысцкага ваеннага злачынца Адольфа Эйхмана 11 мая 1960 года ў Аргенціне. Пра гэтыя падзеі ён напісаў дзве кнігі: «Дом на вуліцы Гарыбальдзі» і «Выкраданне ката».

Шматлікія традыцыі ў «Масад» пайшлі менавіта ад Харэля, напрыклад эканомія, недавер да тэхнікі і надзвычайная сакрэтнасць.

Катэгорыя:Члены Хаганы
Катэгорыя:Дэпутаты кнэсета 7-га склікання
Катэгорыя:Дырэктары Масад
Катэгорыя:Кіраўнікі Шабак
Шабак

**Шабак** або (Шын-Бет) ( — абрэвіятура , *Шэрут Бітахон Клалі*) — агульная служба бяспекі Ізраіля.

Шын-Бэт адносіцца да сістэмы спецслужбаў Ізраіля і займаецца контрразведвальнай дзейнасцю і забеспячэннем ўнутранай бяспекі. Па сваёй функцыі параўнальная з ФБР і ФСБ. Падпарадкаваная непасрэдна прэм’ер-міністру Ізраіля.

Аперацыі Шын-Бет ўнутры Ізраіля могуць быць падзеленыя на наступныя тры катэгорыі: супраць іншаземцаў у цэлым, супраць палесцінскіх арабаў і супраць грамадзян Ізраіля. Дзейнічае на падставе закона, прынятага Кнесетам 21 лютага 2002 года.

## Кіраўнікі 
* Ісер Харэль

Катэгорыя:Контрразведка
Катэгорыя:Спецслужбы Ізраіля
Катэгорыя:Аператыўныя службы
Здзітава (Жабінкаўскі раён)

**Здзі́тава** (, ) — былая вёска ў Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіла ў склад Жабінкаўскага сельсавета.

У 2017 годзе скасавана, увайшла ў склад Жабінкі.

## Славутасці 
* Свята-Мікіцкая царква (Здзітава)

## Спасылкі
Букер

**Букер**:

## Прозвішча 
* Дэвін Букер — амерыканскі баскетбаліст

## Прэмія 
* Букераўская прэмія
* Рускі Букер
* Студэнцкі Букер
Уры Разенталь

**Урыэль (Уры) Разенталь** (; нар. , , Швейцарыя) — нідэрландскі палітык, міністр замежных спраў Нідэрландаў ва ўрадзе Марка Рутэ з 14 кастрычніка 2010 года. Член Народнай партыі за свабоду і дэмакратыю.

Нарадзіўся ў сям’і яўрэяў-бежанцаў з акупіраваных Нідэрландаў, якія ў 1942 годзе збеглі ў Швейцарыю праз Францыю. Неўзабаве пасля нараджэння Уры сям’я вярнулася ў Нідэрланды. Скончыў ліцэй у Гаазе і Амстэрдамскі ўніверсітэт, дзе вывучаў паліталогію. У 1978 годзе абараніў доктарскую дысертацыю ва  у Ротэрдаме. З 1980 года — прафесар паліталогіі і дзяржаўнага кіравання ва Універсітэце Эразма, у 1987—2011 — прафесар дзяржаўнага кіравання Лейдэнскага ўніверсітэта. У 1999 годзе быў выбраны ў Сенат ад Народнай партыі за свабоду і дэмакратыю, у 2005 годзе ўзначаліў яе фракцыю ў Сенаце. Пасля парламенцкіх выбараў 2010 года каралева Беатрыкс даручыла яму вядзенне перамоў аб фарміраванні новага ўрада. Пасля фарміравання новага ўрада на чале з Маркам Рутэ апошні папрасіў яго стаць міністрам замежных спраў.

Разенталь — адзін з першых еўрапейскіх афіцыйных асоб, хто заклікаў да пашырэння санкцый супраць Аляксандра Лукашэнка і яго паплечнікаў пасля падзей 19 снежня 2010 года. Разенталь назваў галоўнай умовай далейшага збліжэння Сербіі з ЕС супрацоўніцтва з Гаагскім трыбуналам. Таксама ён выступае за мірныя перамовы паміж Ізраілем і Палесцінскай нацыянальнай адміністрацыяй. У СМІ яго завуць «*вядомым сваімі моцнымі праізраільскімі настроямі*».

Катэгорыя:Міністры замежных спраў Нідэрландаў
Катэгорыя:Члены Народнай партыі за свабоду і дэмакратыю
Браніслаў Уладзіслававіч Камінскі

{{Ваенны дзеяч
|поўнае імя = Браніслаў Уладзіслававіч Камінскі
|дата нараджэння = 16.06.1899
|дата смерці = 28.08.1944
|месца нараджэння = 
|месца смерці = 
|партрэт= Bundesarchiv Bild 101I-280-1075-11A, Russland, Brigadekommandeur Borislaw Kaminski.jpg
|подпіс= Браніслаў Камінскі, 21 сакавіка 1944 года.
|мянушка=
|прыналежнасць=  РСФСР
|гады службы= 1918 — 1921 1941 — 1944
|званне= Генерал-маёр Вафен-СС Брыгадэфюрэр СС
|род войскаў= border|22px|CC Войскі СС
|камандаваў=  20px|РОНА 29-я грэнадзёрская дывізія СС «РОНА» (1-я руская)
|бітвы = 
Грамадзянская вайна ў Расіі 
Другая сусветная вайна:
* Курская бітва
* Варшаўскае паўстанне
|узнагароды=
{ style="background:transparent"
     
}

* Усходні Медаль 1 класа
* Усходні Медаль 2 класа 
* Нагрудны Знак «За барацьбу з партызанамі»
}}

**Браніслаў Уладзіслававіч Камінскі** (,  - , каля Варшавы) — ваенны дзеяч, обер-бургамістр Лакоцкага Акруговага Самакіравання (аўтаномнай тэрыторыі ў тыле германскіх войскаў), стваральнік і кіраўнік РОНА, брыгадэфюрер СС і генерал-маёр войскаў СС (1 жніўня 1944).

## Біяграфія 
### Даваенны перыяд 
Нарадзіўся ў Віцебскай губерні ў польска-нямецкай сям'і (бацька паляк, маці немка). У 1917 г. паступіў у Петраградскі політэхнічны інстытут імператара Пятра Вялікага, але неўзабаве ўступіў добраахвотнікам у РККА. Член ВКП (б). Пасля Грамадзянскай вайны вярнуўся ў інстытут, затым працаваў на хімічным заводзе «Рэспубліка».

У 1935 годзе за крытыку калектывізацыі выключаны з ВКП (б), у 1937 г. быў арыштаваны і асуджаны нібыта за прыналежнасць да чаянаўскай контррэвалюцыйнай групы. Адбываў тэрмін тэхнолагам па спіртвытворчасці ў «шарашцы» у Шадрынску. У пачатку 1941 года быў вызвалены і адпраўлены на пасяленне ў Локаць.

## Гл. таксама 
* Антаніна Макараўна Макарава

## Літаратура 
* Reuben Ainsztein: *Jüdischer Widerstand im deutschbesetzten Osteuropa während des Zweiten Weltkriegs.* Oldenburg 1993, S. 363 ff.
* Erich Hesse: *Der sowjetische Partisanenkampf 1941 - 1944.* Göttingen 1969, S. 176.
* J. Armstrong: *Soviet Partisans in World War II.* Madison 1969, S. 237, 544.
* Watili Wilenchik: *Die Partisanenbewegung in Weißrussland 1941 - 1944.* In: *Forschungen zur osteuropäischen Geschichte* 34 (1984), hier S. 257 ff.
* Alexander Dallin: *The Kaminsky Brigade: A Case-Study of Soviet Disaffection* in: Revolution and Politics in Russia. S. 243-280 (Russian and East European Series, vol. 41) Indiana University Press, 1972.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рускія калабарацыяністы ў Другой сусветнай вайне
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Камандзіры дывізій СС
Катэгорыя:Нацысцкія злачынцы
Катэгорыя:Расстраляныя
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Валянцін Уладзіміравіч Вялічка

**Валянці́н Уладзі́міравіч Вялі́чка** (,  Мінскай вобласці — ) — беларускі эканаміст, дыпламат. Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь ва Украіне (2001—2016).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 15 чэрвеня 1944 года ў Валожынскім раёне Мінскай вобласці. Па нацыянальнасці беларус.

Скончыў Ленінградскі тэхналагічны інстытут, аспірантуру Акадэміі грамадскіх навук пры ЦК КПСС, кандыдат эканамічных навук.

Працаваў на вытворчасці, на камсамольскай працы, быў кіраўніком раённага і абласнога ўзроўню на савецкай і партыйнай працы ў Гомельскай вобласці.

У 1993—1997 гадах — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Латвійскай Рэспубліцы і Фінляндскай Рэспубліцы (па сумяшчальніцтву).

У 1997—1999 гадах — Міністр па справах СНД.

У 1999—2001 гадах — першы намеснік Міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

З 15 чэрвеня 2001 года па 13 чэрвеня 2016 года працаваў Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь ва Украіне. Пэўны час быў дуаенам дыпламатычнага корпуса ва Украіне.

Памёр 9 сакавіка 2018 года.

## Сям’я 
Быў жанаты, меў дваіх сыноў і дваіх унукаў.

## Узнагароды 
* Ордэн Айчыны III ступені (2014).

## Спасылкі 
* Посольство Республики Беларусь в Украине: Официальный сайт  (па стане на 20 красавіка 2009 года)

Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ва Украіне
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Латвіі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Фінляндыі
Катэгорыя:Члены Камуністычнай партыі Беларусі
Катэгорыя:Міністры па Садружнасці Незалежных Дзяржаў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Намеснікі міністра замежных спраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання
Андрэй Міхайлавіч Грынкевіч

**Андрэй Міхайлавіч Грынкевіч** (, г. , Германія) — беларускі дыпламат. Пасол Беларусі ў Румыніі.

## Біяграфія 
У 1982 годзе скончыў Мінскі радыётэхнічны інстытут, у 1996 годзе — Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт.

1982—1990 гг. — На розных пасадах у Мінскім радыётэхнічным інстытуце

1990—1994 гг.- На розных пасадах у Беларускім оптыка-механічным аб'яднанні

1994—1995 гг. — Намеснік начальніка аддзела знешне-эканамічных сувязяў Інстытута эканамічных даследаванняў Міністэрства эканомікі Рэспублікі Беларусь

1995—1997 гг. — Трэці сакратар, другі сакратар Упраўлення міжнародных эканамічных адносін Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

1997—1999 гг. — Начальнік аддзела ЕС і Савета Еўропы ўпраўлення рэгіянальнага супрацоўніцтва Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь

1999—2001 гг. — Начальнік упраўлення агульнаеўрапейскага супрацоўніцтва Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь

2002-кастрычніка 2004 года гг. — Пасол па асобых даручэннях Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь

З 21.10.2004 г. — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Каралеўстве Швецыя, Каралеўстве Данія і Каралеўстве Нарвегія. Быў адстаўлены з гэтых пасад у жніўні 2012 года.

З 25 кастрычніка 2016 года — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Румыніі. Займаў гэтую пасаду да 7 ліпеня 2022 года.

Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Румыніі
Валерый Анатольевіч Брылёў

**Валерый Анатольевіч Брылёў** (, ) — беларускі архітэктар і дыпламат.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 24 ліпеня 1959 года ў Гомелі.

Скончыў архітэктурны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута і факультэт замежных моў (для спецыялістаў, якія ад’язджаюць за мяжу) Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута замежных моў.

Дзесяць гадоў працаваў вядучым архітэктарам у інстытуце «Белдзяржпраект». Аўтар шэрагу праектаў будынкаў, пабудаваных у Беларусі і за мяжой. Член саюза архітэктараў СССР, Беларусі.

У пачатку 1990-х працаваў лектарам Дома Савецкай культуры ў СФРЮ. З 1992 года працуе ў сістэме МЗС Беларусі. Працаваў на дыпламатычных пасадах у Літве, Балгарыі і Югаславіі.

З 1996 па 2001 год — Часовы Павераны ў справах Рэспублікі Беларусь у СРЮ, Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол у Саюзнай Рэспубліцы Югаславія.

З 2001 па 2006 год — Начальнік упраўлення двухбаковых адносін з краінамі СНД МЗС Беларусі.

З жніўня 2006 года па студзень 2010 года — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Кыргызскай Рэспубліцы.

Са студзеня 2010 года па 28 лютага 2013 года працаваў Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Казахстан.

28 лютага 2013 года прызначаны памочнікам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

27 красавіка 2017 года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Беларусі ў Сербіі, а таксама ў Чарнагорыі і Македоніі па сумяшчальніцтве. Звольнены з гэтай пасады 20 лістапада 2023 года.

Валодае сербахарвацкай, балгарскай і англійскай мовамі.

Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Кыргызстане
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Казахстане
Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Беларусі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Югаславіі
Катэгорыя:Члены Саюза архітэктараў СССР
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза архітэктараў
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Сербіі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Чарнагорыі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Паўночнай Македоніі
Пуцішча

**Пу́цішча** (, ) — вёска ў Жабінкаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Жабінкаўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Жабінкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жабінкаўскага раёна
Ігар Валянцінавіч Фісенка

**І́гар Валянці́навіч Фісе́нка** (нар. , , Расія) — беларускі дыпламат, правазнавец.

## Біяграфія 
У 1993 годзе скончыў Маскоўскі дзяржаўны інстытут міжнародных адносін па спецыяльнасці правазнаўства. Кандыдат юрыдычных навук.

У 1992—1994 кансультант, вядучы спецыяліст упраўлення прававога забеспячэння знешніх сувязяў Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь.

У 1994—2001 другі сакратар, начальнік аддзела, намеснік начальніка дагаворна-прававога ўпраўлення Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

У 2001—2005 дарадца-пасланнік Пасольства Рэспублікі Беларусь у Каралеўстве Бельгія, намеснік Пастаяннага прадстаўніка Рэспублікі Беларусь пры Еўрапейскіх супольнасцях і НАТА.

У 2005—2008 начальнік упраўлення міжнародных арганізацый Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

З 2008 Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Арабскай Рэспубліцы Егіпет, Пастаянны прадстаўнік Рэспублікі Беларусь пры Лізе арабскіх дзяржаў. 22 студзеня 2010 года стаў дадаткова паслом у Султанаце Аман па сумяшчальніцтве . У 2012 прызначаны таксама паслом у Судане і Алжыры па сумяшчальніцтве.

З 2013 года начальнік галоўнага консульскага ўпраўлення Міністэрства замежных спраў Беларусі.

15 студзеня 2019 года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Францыі і па сумяшчальніцтве пастаянным прадстаўніком Беларусі пры ЮНЕСКА. 16 мая 2019 года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Княстве Манака і Партугальскай Рэспубліцы па сумяшчальніцтве. У час прэзідэнцкіх выбараў 2020 года пасольства ў Францыі было адным з нешматлікіх у Еўропе прадстаўніцтваў Беларусі, дзе пераможцам абвесцілі Лукашэнку, а не Святлану Ціханоўскую. 12 лістапада 2021 года вызвалены Лукашэнкам з пасады Надзвычайнага і Паўнамоцнага Пасла Беларусі ў Францыі і па сумяшчальніцтве ў Манака і Партугаліі, але захаваў паўнамоцтвы пастаяннага прадстаўніка Беларусі пры ЮНЕСКА ў Парыжы. 22 траўня 2025 года пазбаўлены і гэтай пасады.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* *Посольство Республики Беларусь в Арабской Республике Египет — Посол Беларуси* (па стане на 20 красавіка 2009 года)  

Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Алжыры
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Судане
Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Манака
Рычард Фрэнсіс Бёртан

**Рычард Фрэнсіс Бёртан** (; , Торкі, Дэваншыр, Вялікабрытанія — , Трыест, Італія) — брытанскі падарожнік, пісьменнік, паэт, перакладчык, этнограф, лінгвіст, гіпнатызёр, фехтавальшчык і дыпламат. Праславіўся сваімі даследаваннямі Азіі і Афрыкі, а таксама сваімі вылучнымі ведамі розных моў і культур. Па некаторых адзнаках, Бёртан валодаў дваццаццю дзевяццю мовамі, якія адносяцца да розных моўных сем’яў.

Найболей знакамітымі дасягенннямі Бёртана з’яўляюцца яго вандраванне перапранутым у Меку, пераклад казак «Тысячы і адной ночы» і Камасутры на англійскую мову і вандраванне разам з Джонам Хэнінгам Спікам ва Усходнюю Афрыку ў пошуках вытокаў Нілу. Ён быў пладавітым пісьменнікам, з-пад пяра якога выйшла мноства як мастацкіх твораў, так і артыкулаў, прысвечаных геаграфіі, этнаграфіі і фехтаванню.

## Спасылкі 
* Complete Works of Richard Burton at burtoniana.org. Includes over 200 of Burton’s journal and magazine pieces.

Катэгорыя:Памерлі ў Трыесце
Катэгорыя:Даследчыкі Афрыкі
Катэгорыя:Перакладчыкі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Падарожнікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Паліглоты
Катэгорыя:Вучоныя XIX стагоддзя
Наталля Батракова

**Наталля Батракова** (, Бялынічы, Магілёўская вобласць) — беларуская пісьменніца.

## Біяграфія 
Наталля Батракова нарадзілася і вырасла ў Бялынічах. Скончыла Гомельскі інстытут чыгуначнага транспарту. Жыве ў Мінску, дзе ўзначальвае прадстаўніцтва адной з замежных транспартных кампаній.

Піша вершы і прозу на рускай мове. У 2000 годзе выйшла яе першая кніга вершаў «Состояние души» (), а ў 2002 — раман-дылогія «Территория души» (), тыраж якой імгненна разышоўся.

## Бібліяграфія 
* «Состояния души» () — зборнік вершаў;
* «Территория души. Книга 1» () — дылогія, любоўны жаночы раман;
* «Территория души. Книга 2» — дылогія, любоўны жаночы раман;
* «Сто сорок жизненных мгновений» () — зборнік вершаў;
* «Площадь согласия. Книга 1» () — дылогія, раман;
* «Площадь согласия. Книга 2» — дылогія, раман;
* «Я играю не по правилам…» ();
* «Миг бесконечности» ().

## Літаратура 
* *Паўлючэнка, В.* Наталля Батракова: у адпачынак — з чамаданам кніг: [Аб ролі кнігі ў жыцці зямлячкі] / Вольга Паўлючэнка // Літаратура і мастацтва. — 2011. — 8 красавіка. — № 14. — С. 1.
* *Паўлючэнка, В.* Вечныя пытанні  // Літаратура і мастацтва — 2012. 3 сакавіка. — № 10. — С. 12.
* *Сухараў В.* Новае імя ў літаратуры — Наталля Батракова // Зара над Друццю. — 2004. — 15 мая. — С. 1.

## Спасылкі 
* Н. Батракова на сайце выдавецтва «Рэгістр».

Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта транспарту
Барсукі

Назву **Барсукі́** маюць:
* Барсукі — род млекакормячых

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Барсукі — былая вёска ў Аршанскім раёне (да 2013 года ў падпарадкаванні Аршанскага гарсавета)
** Барсукі — вёска ў Высокаўскім сельсавеце Аршанскага раёна
** Барсукі — вёска ў Браслаўскім раёне
** Барсукі — вёска ў Боркавіцкім сельсавеце Верхнядзвінскага раёна
** Барсукі — былая вёска ў Бялькоўшчынскім сельсавеце Верхнядзвінскага раёна
** Барсукі — вёска ў Валынецкім сельсавеце Верхнядзвінскага раёна
** Барсукі — вёска ў Шайтараўскім сельсавеце Верхнядзвінскага раёна
** Барсукі — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Барсукі — аграгарадок у Докшыцкім раёне
** Барсукі — вёска ў Дубровенскім раёне
** Барсукі — вёска ў Лепельскім раёне
** Барсукі — вёска ў Лёзненскім раёне
** Барсукі — вёска ў Узмёнскім сельсавеце Мёрскага раёна
** Барсукі — вёска ў Мікалаёўскім сельсавеце Мёрскага раёна
** Барсукі — вёска ў Чашніцкім раёне
** Барсукі — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне
** Барсукі — вёска ў Шумілінскім раёне
* Гомельская вобласць:
** Барсукі — аграгарадок у Кармянскім раёне
** Барсукі — вёска ў Рагачоўскім раёне
** Барсукі — пасёлак у Чачэрскім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Барсукі — хутар у Іўеўскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Барсукі — вёска ў Бабруйскім раёне
** Барсукі — вёска ў Холстаўскім сельсавеце Быхаўскага раёна
** Барсукі — вёска ў Ямніцкім сельсавеце Быхаўскага раёна
** Барсукі — вёска ў Чарнаборскім сельсавеце Быхаўскага раёна
** Барсукі — вёска ў Запольскім сельсавеце Бялыніцкага раёна
** Барсукі — вёска ў Лебядзянкаўскім сельсавеце Бялыніцкага раёна
** Барсукі — вёска ў Горацкім раёне
** Барсукі — вёска ў Добасненскім сельсавеце Кіраўскага раёна
** Барсукі — аграгарадок у Кіраўскім раёне
** Барсукі — вёска ў Клімавіцкім раёне
** Барсукі — вёска ў Магілёўскім раёне
** Барсукі — вёска ў Шклоўскім раёне
* Мінск
** Барсукі — колішняе ўрочышча, цяпер у межах Мінска
* Мінская вобласць:
** Барсукі — былая вёска ў Зачысцкім сельсавеце Барысаўскага раёна
** Барсукі — вёска ў Маісееўшчынскім сельсавеце Барысаўскага раёна
** Барсукі — вёска ў Бярэзінскім раёне
** Барсукі — вёска ў Ільянскім сельсавеце Вілейскага раёна
** Барсукі — вёска ў Хаценчыцкім сельсавеце Вілейскага раёна
** Барсукі — вёска ў Крупскім раёне
** Барсукі — вёска ў Лагойскім раёне
** Барсукі — вёска ў Мінскім раёне
** Барсукі — аграгарадок у Смалявіцкім раёне
** Барсукі — вёска ў Руднянскім сельсавеце Чэрвеньскага раёна
** Барсукі — вёска ў Лядскім сельсавеце Чэрвеньскага раёна

### Расія 
* Барсукі (Вяземскі раён)
* Барсукі (Ельнінскі раён)
* Барсукі (Карманаўскае сельскае паселішча)
* Барсукі (Рослаўльскі раён)
* Барсукі (Самуйлаўскае сельскае паселішча)
* Барсукі (Угранскі раён)
Праспект Кляцкова (Гродна)

**Праспект Кляцкова** — адна з галоўных магісталей горада Гродна. 
Названы ў гонар былога сакратара Гродзенскага абкама партыі Героя Сацыялістычнай Працы Л.Г. Кляцкова. Да пачатку 21 стагоддзя называўся Праспектам 40 год Перамогі.

Злучае права- і левабярэжныя бакі горада. Мае паўкруглую форму. Размешчаны ў паўднёва-усходняй частцы горада. Працягласць вуліцы каля 3500 метраў. Пачынаецца ад вуліцы Славінскага да праспекта Касманаўтаў. З’яўляецца часткай гарадскога паўкальца. Пачаў забудоўвацца з 1985 года (тады і атрымаў назву 40 год перамогі) 5-12 павярховымі жылымі дамамі ў левабярэжнай частцы горада. Архітэктурнае аблічча праспекта вызначалася агульным архітэктурна-планіровачным рашэннем мікрараёнаў Прынёманскі і Румлёва, якія прымыкалі да яго з захаду. У сярэдзіне 90 гадоў 20 стагоддзя інтэнсіўна пачаў забудоўвацца мікрараён Вішнявец, які прымыкае да праспекта з паўночна-усходняга боку. У сярэдзіне 2000 працягнуты да праспекта Касманаўтаў, тады ж на ім пачаў хадзіць тралейбус. Каля Нёмана праспект праходзіць праз лясны парк Румлёва. У 1986 годзе праз Нёман пабудаваны самы вялікі мост у горадзе, які мае 8 пралётаў, даўжынёй 357 метраў, шырынёй 24,4 метраў.

Рух па праспекту 4-палосны з радзяляльнай паласой. На ўсёй даўжыні праспекта ходзіць грамадскі транспарт: тралейбус і аўтобус.

## Літаратура 
* Гродно. Энциклопедический справочник / Белорус. Сов. Энцикл.; Редкол.: И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1989. — 438 с., [12] л. ил.: ил.

## Спасылкі 
Кляцкова
Марскія лілеі

**Марскія лілеі**, членістыя (*Crinoidea*) — клас беспазваночных жывёл тыпу ігласкурых.

Вядомы з пачатку мезазою (каля 200 млн гадоў назад). Падзяляюцца на 4 атрады, каля 700 відаў. Пашыраны ва ўсіх акіянах, трапляюцца да глыбіні 10 км.

Цела чашкападобнае, уверх уздымаецца вяночак перыстых, разгалінаваных прамянёў — «рук» (да 200) даўжынёю да 35 см. Маюць вапняковы шкілет з пласцінак рознай формы і памераў. У сцябліністых марскіх лілей уніз ад чашачкі адыходзіць сцябло даўжынёю да 1 м, якое прымацоўваецца да грунту. У бессцябліністых — шматлікія рухомыя адросгкі, з іх дапамогай некаторыя формы здольныя плаваць і поўзаць па дне. Кормяцца планктонам, дэтрытам. Раздзельнаполыя, развіццё з ператварэннем.

## Літаратура 
* Марскія лілеі // БЭ ў 18 т. Т. 10. Мн., 2000.

Катэгорыя:Ігласкурыя
Рахіль Саламонаўна Эйдэльсон

**Рахіль Саламонаўна Эйдэльсон** (нар. 14 лістапада 1958, Алатыр) — беларуская шахматыстка. Вядомая таксама пад імем Раіса.

Навучылася гуляць у маці. Першы трэнер — Леў Рувімавіч Пак; сярод сваіх настаўнікаў называла Міхаіла Шарашэўскага, Андрэя Кавалёва, Ісака Баляслаўскага.

Дзесяціразовая чэмпіёнка Беларусі (1980, 1985, 1987, 1989, 1993, 1995, 1997, 1998, 2003 і 2004; у 1987 падзяліла 1-2-е месцы з Эльмірай Харавец, званне чэмпіёнкі ў тым годзе было прысуджана абедзвюм шахматысткам), не раз была віцэ-чэмпіёнкай. Удзельніца жаночых чэмпіянатаў СССР, лепшы вынік — 4-е месца (1987). Гуляла за зборную Беларусі на шахматных алімпіядах (1994, 1998, 2000 і 2004).

Жыве ў Віцебску.

## Літаратура 
* *Марголис М.* Бремя надежд. // «64 — Шахматное обозрение». — 1988. — № 1. — С. 7.
* *Эйдельсон Р.* Случайность — это проявление и дополнение необходимости: (Беседа с бел. шахматисткой Р. Эйдельсон) / Записал В. Плысов // Спортивная панорама. — 2004. — 30 апр. — С. 8.
* *Эйдельсон Р.* Тяжело переживая поражения: (беседа с восьмикрат. чемпионкой Беларуси по шахматам Раисой Эйдельсон) / записал Ю. Ясинский // Спортивная панорама. — 2005. — 5 апр. — С. 9.

## Спасылкі 
* 
* 
* Асабістая картка Рахілі Эйдэльсон на сайце OlimpBase.org

Катэгорыя:Шахматысты Беларусі
Катэгорыя:Шахматныя гросмайстры сярод жанчын
Марыінскі тэатр

**Марыінскі тэатр** (з 1934 па 1992 год — **Ленінградскі дзяржаўны акадэмічны тэатр оперы і балета імя С. М. Кірава**) — тэатр Санкт-Пецярбурга, адлічвае сваю гісторыю ад заснаванага ў 1783 годзе па загадзе імператрыцы Кацярыны Вялікай Вялікага тэатра, які размяшчаўся ў будынку, пазней перабудаваным пад Санкт-Пецярбургскую кансерваторыю. Уваходзіў у склад Імператарскіх тэатраў Расіі.
 
12 ліпеня 1783 года быў выдадзены Указ аб зацвярджэнні тэатральнага камітэта «для кіравання відовішчамі і музыкай». 5 кастрычніка ўрачыста адкрыты Вялікі Каменны тэатр на Карусельнай плошчы, ад якога вядзе адлік гісторыя тэатра. Пазней Карусельная плошча змяніла назву на Тэатральную.

У 1859 годзе згарэў размешчаны насупраць Вялікага тэатра Тэатр-цырк. На яго месцы архітэктар Альберта Кавос пабудаваў новы тэатр, які быў названы Марыінскім ў гонар жонкі Аляксандра II імператрыцы Марыі Аляксандраўны. Першы тэатральны сезон у новым будынку адкрыўся 2 кастрычніка 1860 «Жыццём за цара» Глінкі. У 1886 годзе стары будынак тэатра быў перабудаваны пад кансерваторыю, а рэпертуар цалкам перанесены на сцэну Марыінскага тэатра. У 1920 годзе тэатр змяніў назву на «Дзяржаўны акадэмічны тэатр оперы і балета» (ДАТОБ), з 1935 года яму было прысвоена імя С. М. Кірава.

16 студзеня 1992 тэатру вярнулі яго гістарычную назву.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:З’явіліся ў 1860 годзе

Катэгорыя:Оперныя тэатры Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Культура Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Оперныя тэатры Расіі
Катэгорыя:Тэатры балета Расіі
Катэгорыя:Акадэмічныя тэатры оперы і балета