open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Шутава

**Шутава** — жаночая форма прозвішча Шутаў, таксама тапонім.

## Прозвішча 
* Вольга Паўлаўна Шутава — беларуская спявачка (альт)
* Святлана Аляксандраўна Шутава — беларускі палітык

## Тапонім 
* Шутава (Яварыўскі раён)
Валейкішкаўскі сельсавет

**Валейкішкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Астравецкага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Валейкішкі.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Астравецкага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Быстрыцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Астравецкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Помнік Ефрасінні Полацкай (Полацк)

**Помнік Ефрасінні Полацкай** — манумент Ефрасінні Полацкай, быў усталяваны 28 верасня 2000 года. Аўтар скульптурнай кампазіцыі — Ігар Голубеў. Помнік размешчаны на плошчы Свабоды, побач з вуліцай, названай у яе гонар.

## Апісанне 
Вышыня помніка складае 3,2 м. Ефрасіння апранута ў строгае манаскае адзенне, з крыжом Лазара Богшы ў руках. Помнік з’яўляецца сімвалічным пачаткам падзвіжніцкага шляху Еўфрасінні ад Вялікага пасада да Спаскага манастыра.

Monument to Eŭfrasińnia Polackaja - panoramio.jpg
Polatsk-Euphrosine statue.JPG
Полоцк. Памятник Ефросинье Полоцкой..jpg
Polack city administration near the Monument to Eŭfrasińnia Polackaja - panoramio.jpg

## Літаратура 
* Малашэня, Л. У Полацку пачалося будаўніцтва помніка Еўфрасінні Полацкай / Л. Малашэня // Народнае слова. — 2000. — 5 верас. — С. 2.
* Хитров, А. Памятник Преподобной Евфросинии Полоцкой / А. Хитров // Віцьбічы = Витьбичи. — 2000. — 3 окт. — С. 3.
 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Помнікі Полацка
Катэгорыя:2000 год у Беларусі
Катэгорыя:Вуліца Еўфрасінні Полацкай (Полацк)
Катэгорыя:Плошча Свабоды (Полацк)
Катэгорыя:Ефрасіння Полацкая
Катэгорыя:Творы Ігара Голубева
Катэгорыя:XX стагоддзе ў Полацку
Помнік камсамольцам (Полацк)

**Помнік камсамольцам** — помнік у Полацку. Знаходзіцца помнік камсамольцам на праспекце Францыска Скарыны.

## Гісторыя 
Помнік камсамольцам быў узведзены ў 1968 годзе да 50-годдзя УЛКСМ па праекце скульптараў Г. Патапава і В. Паташнікава.

## Апісанне помніка 
Помнік уяўляе сабой бетонную гарызантальна выцягнутую стэлу, на якой у тэхніцы контурнага рэльефу створана шэсць сюжэтных кампазіцый: 5 сюжэтаў на фасаднай плоскасці, адзін на тыльнай. Выявы рознамаштабныя, разгортваюцца па гарызанталі на розных узроўнях. На фасаднай плоскасці: постаці маладых чырвонаармейцаў і дзяўчыны; сцэны – расставанне юнака з маці і каханай, салдаты грамадзянскай вайны ідуць у бой; сюжэт «Нашы сучаснікі» – на фоне індустрыяльнага пейзажу выявы галоў юнака, дзяўчыны і салдата; побач у імклівым руху ва ўвесь рост фігуры салдата, матроса, дзяўчыны, юнака і маладога вучонага. Кампазіцыю завяршаюць алегарычная фігура Маці-Радзімы (у нацыянальным беларускім адзенні з дзіцём на руках) і выява воіна-пераможцы ў Вялікай Айчыннай вайне. На тыльным боку – выявы жанчыны ў жалобе і 5 салдат. Побач са стэлай з бетону ўзведзены стылізаваны сцяг, канец якога злучаецца са стэлай.

## Літаратура 
* Церашчатава, В. В. Помнік камсамольцам Полаччыны / В. В. Церашчатава // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. – Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 1985. – С. 350.

Катэгорыя:Помнікі Полацка
Катэгорыя:З’явіліся ў 1968 годзе
Катэгорыя:1968 год у Беларусі
Катэгорыя:XX стагоддзе ў Полацку
Катэгорыя:Праспект Францыска Скарыны (Полацк)
Маравіца

**Маравіца** () — горад у Польшчы, размешчаны за 190 км на поўдзень ад Варшавы і за 100 км на поўнач ад Кракава. Уваходзіць у склад Кялецкага павета Свентакшыскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Маравіца. Займае плошчу 4,38 км². Насельніцтва 1,7 тыс. чалавек.
НТБ

**НТБ** (**Н**езалежнае **Т**эле**Б**ачанне; ) — агульнарасійскі тэлеканал, які пачаў вяшчанне ў 1993 годзе. Вяшчае кругласутачна з Масквы, з тэлецэнтра «Астанкіна».

Тэлеканал НТБ уваходзіць у першы мультыплекс лічбавага тэлебачання Расіі. Ён мае часавыя дублі для трансляцыі на рэгіёны Расіі праз спадарожнік.

## Лагатыпы 

Выява:NTV logo 1993.svg| Першы лагатып з 10 кастрычніка 1993 да 10 красавіка 1994 года
Выява:NTV logo 1993–1994.svg| Другі лагатып з 1 снежня 1993 года да 31 ліпеня 1994 года
Выява:NTV logo 1994.svg| Трэці лагапып з 17 студзеня 1994 да 31 жніўня 1994 года
Выява:NTV logo 1994–1997.svg| Чацвёрты лагатып з 17 студзеня 1994 года да 10 жніўня 1997 года
Выява:NTV_logo.svg| Эмблема з 29 студзеня 1996 года да 9 верасня 2001 года (да 31 ліпеня 1997 года - з матавым шарам)
Выява:NTV logo 2001–2007.svg| Лагатып з 10 верасня 2001 да 3 чэревня 2007 года
Выява:NTV_logo_2003.svg| Лагатып з 2005 (з&nbsp;2010 — літары і шар паменшаны).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт тэлеканала
* Афіцыйны сайт тэлекампаніі НТБ-Мір
* Сайт тэлеканала НТБ у архіве інтэрнэту
* Сайт з даменным імем ntv-tv.ru у архіве інтэрнэту (выкарыстоўваўся тэлекампаніяй у 2002—2003 гадах)
* 
* «ТВ-6 и свобода слова»: история смены собственника НТВ, падборка Алега Казлоўскага.
* «События вокруг ТВ6 и НТВ», Евгений Иванов.

Катэгорыя:Тэлеканалы Расіі
Катэгорыя:Тэлеканалы на рускай мове
Катэгорыя:Тэлекампаніі Расіі
Катэгорыя:Кругласутачныя тэлеканалы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1993 годзе
Катэгорыя:1993 год у Расіі
Фаіза Джама Махамед

**Фаіза Джам Махамед** (;  1958) — самалійская праваабаронца, рэгіянальны дырэктар арганізацыі «Роўнасць цяпер» () у Афрыцы. Яна прыклала шмат намаганняў, каб агітаваць за пратакол Мапуту і супраць калечання жаночых палавых органаў.

## Біяграфія 
Фаіза Джама Махамед нарадзілася ў 1958 годзе і атрымала ступень магістра дзелавога адміністравання ва Універсітэце штата Каліфорнія ў Фрэсна. У 1998 годзе яна таксама атрымала дыплом па правах чалавека Інстытута сацыяльных даследаванняў (ІСД) у Гаазе.

У 2004 годзе Фаіза Джама Махамед публікавала рэдакцыйныя артыкулы на партале *Pambazuka News*, у якіх даводзіла, што важна прытрымлівацца прынцыпаў Афрыканскага пратакола аб правах жанчын. Яна таксама напісала шэраг артыкулаў для *The Guardian*.

## Выбраныя працы 
* African Union Protocol on the Rights of Women in Africa: the SOAWR Campaign (Пратакол Афрыканскага саюза пра правы жанчын у Афрыцы) in Roselynn Musa, Faiza Jama Mohammed and Firoze Manji (eds.) *Breathing life into the African Union protocol on women’s rights in Africa*, с. 14-18.
* (ed. with Brenda Kombo and Rainatou Sow) Journey to Equality: 10 Years of the Protocol on the Rights of Women in Africa (Падарожжа ў роўнасць: 10 гадоў Пратаколу аб правах жанчын у Афрыцы), Equality Now, 2013. 

## Спасылкі 
* Our July Interview with Faiza Jama Mohamed, interview with Make Every Woman Count, July 2011
* In Visibility: Faiza Jama Mohamed, interview with London School of Economics, 2017
* Профіль Фаізы Джамы Махамед на сайце Equality Now 
* Профіль Фаізы Джамы Махамед на сайце Thomson Reuters Foundation News 

Катэгорыя:Праваабаронцы
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Самалі
Роберт Абела

**Роберт Абела** (; нар. , Сліма) — мальтыйскі юрыст і палітык. Прэм’ер-міністр Мальты з 13 студзеня 2020 года.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Мальты
Катэгорыя:Юрысты
Катэгорыя:Дзеючыя кіраўнікі дзяржаў
Полацк — геаграфічны цэнтр Еўропы

**«Полацк — геаграфічны цэнтр Еўропы»** — помнік у Полацку. Знаходзіцца ў скверы на праспекце Францыска Скарыны.

## Гісторыя 
Помнік «Полацк — геаграфічны цэнтр Еўропы» быў урачыста прэзентаваны жыхарам і гасцям горада 31 мая 2008 года ў рамках святкавання Дня горада. Аўтарамі памятнага знака з’яўляюцца архітэктар Іван Баравік і скульптар Аляксандр Прохараў.

## Апісанне помніка 
У падмурку скульптурнай кампазіцыі знаходзіцца ружа вятроў з пазначэннем бакоў свету. На наступным узроўні паказана Паўночнае паўшар’е зямлі. Тут разгорнута карта Еўропы, з вызначэннем яе цэнтра. Сімвалічныя дугі-мерыдыяны ўпрыгожаны гербавай адзнакай Полацка — трохмачтавым караблікам, які пераадолеў нямала перашкод на шляху «з варагаў у грэкі». Надпіс «Геаграфічны цэнтр Еўропы» перакладзены на пяць моў: з поўначы — надпіс на шведскай мове, з усходу — на рускай, з поўдня — на грэчаскай, з захаду — на англійскай і па крузе — на беларускай. Акрамя таго, на спецыяльных таблічках пазначаны каардынаты крайніх кропак Еўропы і яе цэнтра.

## Літаратура 
* *Богдасаров, А.* Центр культурный и географический / А. Богдасаров // Рэспубліка. — 2012. — 26 мая. — С. 5.
* *Каленик, Е.* В центре всех событий / Е. Каленик // Полацкі веснік. — 2008. — 4 чэрв. — С. 3.
* *Сыс, Е.* Прописка — центр Европы / Е. Сыс // Віцебскі рабочы. — 2009. — 5 мая. — С. 6.
* *Сыс, Е.* Особый статус / Е. Сыс // Віцебскі рабочы. — 2012. — 22 мая. — С. 2.

Катэгорыя:Помнікі Полацка
Катэгорыя:З’явіліся ў 2008 годзе
Катэгорыя:2008 год у Полацку
Катэгорыя:Праспект Францыска Скарыны (Полацк)
Катэгорыя:Творы Аляксандра Прохарава
Помнік купцу (Полацк)

**Помнік купцу** — помнік у Полацку. Знаходзіцца на плошчы, перад Домам гандлю, на скрыжаванні вуліц Францыска Скарыны і Гогаля, дзе размяшчаюцца адразу тры рынкі і іншыя буйныя гандлёвыя кропкі. Скульптар помніка Аляксандр Прохараў.

## Гісторыя 
Скульптура купца з'явілася ў Полацку ў 2008 годзе, напярэдадні прафесійнага свята работнікаў гандлю. Ініцыятарамі і спонсарамі яе ўстаноўкі былі полацкія прадпрымальнікі.

Сярод іх ужо існуюць легенды. Паводле адной з іх лічыцца, што калі пацерці залатую манетку, якую трымае ў руцэ купец, то можна чакаць фінансавага даходу. І гэта далёка не адзінае павер'е.

## Апісанне помніка 
Купец вельмі каларытны – адзеты ў каптан, упрыгожаную беларускім арнаментам вопратку, боты. У яго туга набіта грашыма торба. Купец трымае ў руцэ манету.

## Літаратура 
* Власова, И. В Полоцке появилась новая достопримечательность / И. Власова // Полочанка. – 2008. – 31 июля. – С. 2.
* Каленик, Е. Здравствуй, купец! / Е. Каленик // Полацкі веснік. – 2008. – 29 ліп. – С. 1.
* Малашеня, Л. Купец принесет удачу / Л. Малашеня // Народнае слова. – 2008. – 29 ліп. – С. 6.

Катэгорыя:Помнікі Полацка
Катэгорыя:З’явіліся ў 2008 годзе
Катэгорыя:2008 год у Полацку
Катэгорыя:Вуліца Гогаля (Полацк)
Катэгорыя:Творы Аляксандра Прохарава
Святлана Анатольеўна Любецкая

**Святлана Анатольеўна Любецкая** (, УССР, СССР) — беларуская юрыст, суддзя, дэпутатка Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7 склікання, старшыня Пастаяннай камісіі па заканадаўстве. Заслужаны юрыст Рэспублікі Беларусь (2022). Фігурантка санкцыйных спісаў ЕС і шэрагу краін.

## Біяграфія 
Нарадзілася 3 чэрвеня 1971 года ва УССР.

У 1993 годзе скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Руская мова і літаратура». У 1998 годзе скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Правазнаўства». У 2015 годзе скончыла Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае і мясцовае кіраванне». У 2018 годзе скончыла аспірантуру Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, выкладала на юрыдычным факультэце Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.

Працавала суддзём суда Фрунзенскага раёна Мінска, намеснікам старшыні суда Партызанскага раёна Мінска, старшынёй суда Маскоўскага раёна Мінска (да 31 снежня 2013 года); начальнікам галоўнага ўпраўлення арганізацыйнага забеспячэння судовай дзейнасці Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь. З 15 лістапада 2016 года па 5 снежня 2019 года працавала суддзёй Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь.

З сакавіка 2021 года паводле ўказа Аляксандра Лукашэнкі ўвайшла ў склад Канстытуцыйнай камісіі, якая распрацоўвала прапановы па змяненні Канстытуцыі Беларусі і забяспечвала іх абмеркаванне.

Любецкая не была кандыдатам на парламенцкіх выбарах 2024 года. У красавіку 2024 года была прызначана суддзёй Канстытуцыйнага суда.

## Міжнародныя санкцыі 
24 верасня 2020 года Сейм Літвы ўключыў Святлану Любецкую ў спіс асоб, якім забаронены ўезд на тэрыторыю Літвы. Гэта рашэнне было прынята ў адказ на фальсіфікацыю вынікаў прэзідэнцкіх выбараў 2020 года і рэпрэсіі супраць мірных пратэстоўцаў.

21 чэрвеня 2021 года ўнесена ў Чорны спіс Еўрасаюза. У сваім рашэнні Савет Еўрапейскага саюза адзначыў, што Любецкая як старшыня парламенцкай камісіі па заканадаўстве адказвае за прыняцце новай рэдакцыі  ад 1 сакавіка 2021 года, якая санкцыянуе адвольныя арышты і накладае павышаную адказнасць за ўдзел у масавых мерапрыемствах, у тым ліку за дэманстрацыю палітычнай сімволікі.

6 ліпеня 2021 года да санкцый ЕС далучыліся Албанія, Ісландыя, Ліхтэнштэйн, Нарвегія, Паўночная Македонія, Чарнагорыя. 7 ліпеня ў свой санкцыйны спіс Любецкую ўнесла і Швейцарыя.

У 2023 годзе Еўрапейскі суд у адхіліў позвы Любецкай і яе намесніка ў пастаяннай камісіі па заканадаўстве Аляксандра Амельянюка, якія патрабавалі зняць з іх санкцыі ЕС.

## Сям’я 
Мае дачку.

Катэгорыя:Выпускнікі філалагічнага факультэта БДУ
Катэгорыя:Выпускнікі юрыдычнага факультэта БДУ
Катэгорыя:Суддзі Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выкладчыкі юрыдычнага факультэта БДУ
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання
Катэгорыя:Суддзі Беларусі
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным спісе ЕС
Катэгорыя:Члены Канстытуцыйнай камісіі Беларусі (2021)
Катэгорыя:Суддзі Канстытуцыйнага суда Рэспублікі Беларусь
Помнік Сімяону Полацкаму (Полацк)

**Помнік Сімяону Полацкаму** — манумент Сімяону Полацкаму ў Полацку. Помнік знаходзіцца ў скверы на праспекце Францыска Скарыны.

## Апісанне 
Помнік Сімяону Полацкаму быў адкрыты 7 верасня 2003 года ў дзень святкавання беларускага пісьменства. Аўтары помніка: скульптар Аляксандр Фінскі, архітэктары Георгій Фёдараў і Наталля Цавік.

## Літаратура 
* Палынская, А. Як Сімяону месца выбіралі / А. Палынская // Полацкі веснік. – 2003. – 28 сак. – С. 2.
* Чыгір, Г. Сімяон [Полацкі] вяртаецца на Радзіму / Г. Чыгір // Народная газета. – 2003. – 5 верас. – С. 5.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Помнікі Полацка
Катэгорыя:2003 год у Беларусі
Катэгорыя:Праспект Францыска Скарыны (Полацк)
Катэгорыя:Сімяон Полацкі
Катэгорыя:XXI стагоддзе ў Полацку
Катэгорыя:Творы Аляксандра Фінскага
Помнік Уладзіміру Азіну

**Помнік Уладзіміру Марцінавічу Азіну** — бюст Уладзіміру Марцінавічу Азіну ў Полацку. Помнік знаходзіцца на вуліцы Ф. Скарыны, каля будынка сярэдняй школы № 10 г. Полацка, якая носіць імя Уладзіміра Марцінавіча.

## Апісанне 
Помнік ваеннаму дзеячу, герою грамадзянскай вайны Азіну Уладзіміру Марцінавічу ўсталяваны ў г. Полацк у 1979 годзе. Скульптар – С. Вакар, архітэктар – Ю. Казакоў.

Бронзавы паясны бюст вышынёй 1,5 м пастаўлены на прамавугольны пастамент з вялікім плоскім стылабатам. Пастамент з чырвоных гранітных блокаў, верхні блок – бронзавы.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Помнікі Полацка 
Катэгорыя:1979 год у Беларусі 
Катэгорыя:XX стагоддзе ў Полацку 
Катэгорыя:Творы Сяргея Вакара
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Юрыя Казакова
Марына Аляксандраўна Шкроб

**Марына Аляксандраўна Шкроб** (, в. Пухавічы, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі ўрач, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7 склікання, член Пастаяннай камісіі па ахове здароўя, фізічнай культуры, сямейнай і маладзёжнай палітыцы.

## Біяграфія 
Нарадзілася 13 жніўня 1967 года ў в. Пухавічы Мінскай вобласці.

У 1991 годзе скончыла Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут па спецыяльнасці «Лячэбная справа». У 2003 годзе скончыла клінічную ардынатуру па акушэрстве і гінекалогіі.

Працавала санітаркай, медыцынскай сястрой 5-й гарадской клінічнай бальніцы г. Мінска; урачом-акушэрам-гінеколагам радзільнага дома № 2 г. Мінска; урачом-акушэрам-гінеколагам, загадчыкам аддзялення 5-й гарадской клінічнай бальніцы г. Мінска; галоўным акушэрам-гінеколагам упраўлення аховы здароўя Мінскага абласнога выканаўчага камітэта; намеснікам галоўнага ўрача па акушэрска-гінекалагічнай дапамозе 5-й гарадской клінічнай бальніцы г. Мінска.

## Узнагароды 
* ганаровыя граматы Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь, Мінскага абласнога выканаўчага камітэта, Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта.
* нагрудны знак Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь».

.

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Шыткіна

**Шыткіна** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Тайшэцкім раёне Іркуцкай вобласці Расіі. Размешчаны на левым беразе ракі Бірусы. Статус пасёлка гарадскога тыпу з 1968 года.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Іркуцкай вобласці
Маркава (Іркуцкі раён)

**Маркава** () — рабочы пасёлак у Іркуцкім раёне Іркуцкай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Маркоўскага гарадскога паселішча.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Іркуцкай вобласці
Помнік Мікалаю Цудатворцу (Полацк)

**Помнік Мікалаю Цудатворцу** — манумент святому Мікалаю Цудатворцу. 24 верасня 2009 года адбылося ўрачыстае адкрыццё помніка. Аўтарам скульптуры з'яўляецца С. Ісакаў.

## Апісанне 
Бронзавы помнік вышынёй 3,5 м усталяваны на скрыжаванні вуліц Еўфрасінні Полацкай і Касманаўтаў, недалёка ад Свята-Еўфрасіннеўскага жаночага манастыра. На гэтым месцы раней знаходзілася манастырская капліца, дзе ў 1910 годзе быў здзейснены апошні прыпынак перад дастаўкай мошчаў прападобнай Еўфрасінні Полацкай у манастыр з Кіева-Пячэрскай лаўры.

На мармуровым пастаменце побач з помнікам усталявана шыльда з надпісам:
 «Сей памятник воздвигнут в честь посещения Полоцка святейшим патриархом Московским и всея Руси Кириллом в лето 2009».

## Літаратура 
* Гавяйновіч, В. Помнік Свяціцелю Мікалаю / В. Гавяйновіч // Полацкі веснік. – 2009. – 25 верас. – С. 1.
* Голесник, С. Братьям по вере / С. Голесник // Советская Белоруссия. – 2009. – 8 окт. – С. IV.

Катэгорыя:Помнікі Полацка 
Катэгорыя:2009 год у Беларусі 
Катэгорыя:Вуліца Еўфрасінні Полацкай (Полацк)
Катэгорыя:Мікалай Цудатворац
Катэгорыя:XXI стагоддзе ў Полацку
Святлана Уладзіміраўна Адзінцова

**Святлана Уладзіміраўна Адзінцова** (нар. , Ксты, Полацкі раён, Віцебская вобласць) — беларускі хірург, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7 і 8 склікання. Кандыдат медыцынскіх навук. Уваходзіла ў склад рабочай групы Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь па супрацоўніцтве з Парламентам Фінляндскай Рэспублікі.

З 2024 года дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання ад Полацкай гарадской акругі № 27. Член Пастаяннай камісіі па ахове здароўя, фізічнай культуры, сямейнай і маладзёжнай палітыцы.

Член рэспубліканскага грамадскага аб’яднання «Белая Русь», грамадскага аб’яднання «Беларускі саюз жанчын».

## Сям’я 
Замужам, мае сына і дачку.

## Узнагароды 
Узнагароджана ганаровымі граматамі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Полацкага гарадскога Савета дэпутатаў, Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў, Віцебскага абласнога выканаўчага камітэта, нагрудным знакам Міністэрства аховы здароўя «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь», юбілейнымі медалямі «70 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941 — 1945 гг.», «75 год вызвалення Рэспублікі Беларусь ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў», медалём Міжнароднага дабрачыннага фонду «Сямʼя — Яднанне — Айчына» «За заслугі».

Удастоена звання «Жанчына года Віцебшчыны», ганаровага звання «Чалавек года Віцебшчыны».

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Хірургі Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў 28-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў 25-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў 26-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў 27-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Валянціна Аляксееўна Назаранка

**Валянціна Аляксееўна Назаранка** (, с. Лебядзёўка, Сахноўшчынскі раён, Харкаўская вобласць, УССР) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7 склікання.

## Біяграфія 
Нарадзілася 17 сакавіка 1964 года ў с. Лебядзёўка Сахноўшчынскага раёна Харкаўскай вобласці УССР.

Скончыла Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В.У.Куйбышава па спецыяльнасці «Таваразнаўства і арганізацыя гандлю харчовымі таварамі», пазней скончыла Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве».

Працавала таваразнаўцам Мазырскага гархарчпрамгандлю; сакратаром камітэта камсамола Мазырскай швейнай фабрыкі Мазырскага ГК ЛКСМБ; інструктарам Мазырскага гаркама КПБ; эканамістам Мазырскага гархарчпрамгандлю; таваразнаўцам сумеснай вытворча-камерцыйнай фірмы «Данка»; таваразнаўцам Мазырскага аптова-рознічнага аб’яднання; начальнікам аддзела эканомікі і прыватызацыі, начальнікам упраўлення эканомікі Мазырскага гарвыканкама; начальнікам аддзела эканомікі, намеснікам старшыні, першым намеснікам старшыні Мазырскага райвыканкама; старшынёй Мазырскага раённага Савета дэпутатаў.

Выбіралася дэпутатам Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў і Мазырскага раённага Савета дэпутатаў 28-га склікання.

Дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7 склікання, член Пастаяннай камісіі па міжнародных справах.

## Сям’я 
Замужам, мае сына.

## Узнагароды 
Узнагароджана ганаровымі граматамі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў, Міністэрства эканомікі Рэспублікі Беларусь, Гомельскага абласнога аб’яднання прафсаюзаў, упраўлення гандлю і паслуг Гомельскага аблвыканкама, камітэта па сельскай гаспадарцы Гомельскага аблвыканкама, Мазырскага райвыканкама.

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Гомельскага абласнога Савета дэпутатаў 28-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Мазырскага раённага Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Старшыні мясцовых саветаў Беларусі
Святлана Уладзіміраўна Барташ

**Святлана Уладзіміраўна Барташ** (нар. , Салава, Драгічынскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі эканаміст, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7 і 8 склікання.

## Біяграфія 
Нарадзілася 4 мая 1969 года ў вёсцы Салава Драгічынскага раёна Брэсцкай вобласці.

Скончыла Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне ў галінах аграпрамысловага комплексу».

Працавала эканамістам па працы, галоўным эканамістам калгаса «Іскра» Драгічынскага раёна; на розных пасадах у эканамічным аддзеле ўпраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання Драгічынскага райвыканкама, намеснікам начальніка, начальнікам эканамічнага аддзела ўпраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання Драгічынскага райвыканкама; старшынёй Драгічынскай раённай прафсаюзнай арганізацыі Беларускага прафесійнага саюза работнікаў аграпрамысловага комплексу; старшынёй Драгічынскага раённага Савета дэпутатаў.

Дэпутат Драгічынскага раённага Савета дэпутатаў дваццаць шостага, дваццаць сёмага і дваццаць восьмага скліканняў; член Пастаяннай камісіі па бюджэце і фінансах.

Член Рэспубліканскай партыі працы і справядлівасці, «Беларускага саюза жанчын».

У 2024 годзе выбрана дэпутаткай Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання ад Днепра-Бугскай акругі № 10. Намесніца старшыні Пастаяннай камісіі па бюджэце і фінансах.

## Сям’я 
Мае сына.

## Узнагароды 
Мае падзячны ліст Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. Узнагароджана ганаровымі граматамі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Драгічынскага райвыканкама, Драгічынскага раённага Савета дэпутатаў, Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі, юбілейнымі і памятнымі медалямі.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Драгічынскага раённага Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 26-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 27-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 28-га склікання
Катэгорыя:Старшыні мясцовых саветаў Беларусі
Катэгорыя:Члены Рэспубліканскай партыі працы і справядлівасці
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Чэмпіянат Беларусі па гандболе

**Чэмпіянат Беларусі па гандболе** — рэгулярныя штогадовыя спаборніцтвы па гандболе сярод гандбольных клубных каманд Беларусі.

## Спіс прызёраў 
## Пераможцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Спіс прызёраў чэмпіяната Беларусі па гандболе
Вызваліцелям Полацка

**Помнік «Вызваліцелям Полацка»** — помнік у Полацку. Помнік усталяваны на плошчы Свабоды.

## Гісторыя 
У час Вялікай Айчыннай вайны Полацк быў акупаваны 16 ліпеня 1941 года. Акупацыя доўжылася каля трох гадоў. 29 чэрвеня 1944 года пачалася Полацкая наступальная аперацыя, якая з’яўлялася часткай вялікай Беларускай аперацыі. Полацк быў вызвалены на наступны дзень пасля вызвалення Мінска – 4 ліпеня 1944 года войскамі Першага Прыбалтыйскага фронту.

У брацкай магіле каля помніка пахаваны 16 воінаў, якія загінулі ў 1944 годзе пры вызваленні Полацка. 

У 1981 годзе на брацкай магіле пастаўлены новы помнік (архітэктар В. Аладаў, скульптар Г. Мурамцаў). 

## Апісанне помніка 
Помнік з'яўляецца архітэктурна-скульптурнай кампазіцыяй, цэнтр якой стэла з бронзавым барэльефам з выявай салдатаў-вызваліцеляў і надпісам. Вакол стэлы ў якасці дэкаратыўных элементаў мемарыялу ўсталяваны кулямёты часоў Другой Сусветнай вайны.

 

Катэгорыя:Помнікі Полацка
Катэгорыя:З’явіліся ў 1981 годзе
Катэгорыя:1981 год у Беларусі
Катэгорыя:XX стагоддзе ў Полацку 
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Вальмена Аладава
Катэгорыя:Помнікі Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
Катэгорыя:Плошча Свабоды (Полацк)
Зімінскі раён

**Зімінскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Іркуцкай вобласці Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Зіма.

Катэгорыя:Раёны Іркуцкай вобласці
Помнік Андрэю Альгердавічу (Полацк)

**Помнік Андрэю Альгердавічу** — помнік князю полацкаму Андрэю Альгердавічу ў Полацку.

## Апісанне 
30 мая 2009 года ў двары музея рыцарства ў дзень святкавання 1147-годдзя Полацка быў усталяваны помнік апошняму полацкаму князю – Андрэю Альгердавічу. Скульптуру князя, зробленую ў поўны рост, падараваў гораду дырэктар прадпрыемства «Полацкбудкроўля» Аляксандр Лукашоў, ён з'яўляецца спонсарам. Аўтарам скульптуры з'яўляецца Ігар Голубеў.

## Літаратура 
* Каленік, А. Вяртанне апошняга князя / А. Каленік // Полацкі веснік. – 2009. – 2 чэрв. – С. 5.
* Корбут, В. Вельмі прыемна, князь! / В. Корбут // Народная газета. – 2009. – 23 чэрв. – С. IV.
* Прышчэпава, Д. Першы цалкам полацкі помнік / Д. Прышчэпава // Звязда. – 2009. – 2 чэрв. – С. 8. 

Катэгорыя:Помнікі Полацка 
Катэгорыя:2009 год у Беларусі 
Катэгорыя:XXI стагоддзе ў Полацку 
Катэгорыя:Творы Ігара Голубева
Ірына Аляксандраўна Супрановіч

**Ірына Аляксандраўна Супрановіч** (, в. Крывое Сяло, Вілейскі раён, Мінская вобласць) — беларускі дзеяч мясцовага кіравання, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7 склікання, член Пастаяннай камісіі па працы і сацыяльных пытаннях.

## Біяграфія 
Нарадзілася 16 кастрычніка 1973 года ў вёсцы Крывое Сяло Вілейскага раёна Мінскай вобласці.

Скончыла Баранавіцкі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Правазнаўства»; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае кіраванне сацыяльнай сферай».

Працавала загадчыкам крамы; сакратаром Рабунскага сельскага выканаўчага камітэта; старшынёй Крывасельскага сельскага выканаўчага камітэта.

Выбіралася дэпутатам Рабунскага сельскага Савета дэпутатаў 24—26-га скліканняў, Крывасельскага сельскага Савета дэпутатаў 27-га і 28-га скліканняў, Вілейскага раённага Савета дэпутатаў 28-га склікання.

## Сям’я 
Замужам, мае двух сыноў

## Узнагароды 
* Падзякі Мінскага абласнога выканаўчага камітэта, Вілейскага раённага выканаўчага камітэта. 
* Званне «Чалавек года Вілейшчыны — 2016».
* Званне «Жанчына года Міншчыны» ў намінацыі «Гаспадыня сяла — 2018».
* Заносілася на Дошку гонару Вілейскага раёна.

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вілейскага раённага Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 24-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 25-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 26-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 27-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 28-га склікання
Катэгорыя:Старшыні мясцовых саветаў Беларусі
Святлана Аляксандраўна Горваль

**Святлана Аляксандраўна Горваль** (, Валожын, Мінская вобласць) — беларуская камерсантка, дэпутатка Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7 склікання.

## Біяграфія 
Нарадзілася 25 жніўня 1986 года ў Валожыне Мінскай вобласці.

Скончыла Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Я. Купалы па спецыяльнасці «Камерцыйная дзейнасць».

Працавала спецыялістам аддзела рознічнага гандлю, начальнікам аддзела рознічнага гандлю ў ААТ "Гандлёвы дом «Нёман» у Гродна; намеснікам дырэктара, дырэктарам ААТ «Віцебскі ўнівермаг».

Выбіралася дэпутатам Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў 28-га склікання.

Дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7 склікання, член Пастаяннай камісіі па эканамічнай палітыцы.

## Сям’я 
Замужам, мае дачку.

## Узнагароды 
* ганаровыя граматы Віцебскага гарадскога Савета дэпутатаў, Міністэрства антыманапольнага рэгулявання і гандлю Рэспублікі Беларусь.
* У 2017 годзе занесена на Дошку гонару адміністрацыі Чыгуначнага раёна г. Віцебска.
* У 2018 годзе прысвоена ганаровае званне «Віцяблянін года».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў 28-га склікання
Бальшой Луг (Іркуцкая вобласць)

**Бальшой Луг** () — пасёлак (у 1958—2019 гг. — пасёлак гарадскога тыпу) у Шэлехаўскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Вялікалугскага муніцыпальнага ўтварэння.

Катэгорыя:Населеныя пункты Іркуцкай вобласці
Казачынскае (Іркуцкая вобласць)

**Казачынскае** () — сяло ў Іркуцкай вобласці, адміністрацыйны цэнтр Казачынска-Ленскага раёна.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Іркуцкай вобласці
Явапай

**Явапай** (саманазва: *Yavapé*, літаральна «людзі сонца») — індзейскі народ на паўднёвым захадзе ЗША. Агульная колькасць (2020 г.) — 8 300 чалавек.

Явапай лічацца нашчадкамі носьбітаў культуры патаян, якія мігрыравалі ў XIV ст. на ўсход ад ракі Каларада. Асноўнымі заняткамі былі збіральніцтва, сезоннае паляванне, земляробства. Гандлявалі з махавэ, квечан і апачы. 

Не мелі палітычнага адзінства. Падзяляліся на некалькі рэгіянальных груп:
* *Yavapé* (непасрэдна явапай)
* *Ɖo:lkabaya* (заходнія явапай)
* *Wipukepaya* (паўночна-заходнія явапай)
* *Guwevkabaya* (паўднёва-усходнія явапай)

Знутры груп вылучаліся асобныя роды, што вялі паўкачавы лад жыцця. 

З канца XVI — пачатка XVII ст. былі ўсталяваны кантакты з іспанцамі. Моцна пацярпелі ад эпідэмічных захворванняў, асабліва сухотаў, што прывяло да значнага скарачэння насельніцтва да сярэдзіны XIX ст. У 1863 г. на землях явапай было адкрыта золата. Шматлікія амерыканскія перасяленцы парушалі межы груп і ўступалі ў канфлікты. 

У 1875 — 1937 гг. федэральныя ўлады ЗША перасялілі явапай у рэзервацыі на захадзе Арызоны. Асноўнымі сучаснымі заняткамі з'яўляюцца рамяство і абслугоўванне турыстаў. Явапай захавалі традыцыйныя танцы, гістарычныя і міфічныя паданні.  

## Спасылкі 
* Yavapai Prescott Indian Tribe 
* Yavapai Apache Nation
* The Yavapai – Fierce Warriors of the Colorado River
* Yavapai Culture and History

Катэгорыя:Народы ЗША
Катэгорыя:Індзейцы Паўночнай Амерыкі
Марш свабоды ў Мінску (2000)

**Марш свабоды** — масавая вулічная акцыя ў Мінску 15 сакавіка 2000 года ў абарону незалежнасці Беларусі, правоў чалавека і дэмакратыі, супраць паглыблення беларуска-расійскай інтэграцыі.

## Перадгісторыя 
Намер прэзідэнтаў Барыса Ельцына і Аляксандра Лукашэнкі стварыць Саюзную дзяржаву быў у Беларусі сустрэты масавымі вулічнымі акцыямі пратэсту. Першы «Марш свабоды», арганізаваны апазіцыяй 17 кастрычніка 1999 года (незадоўга перад падпісаннем Ельцыным і Лукашэнкам дамовы аб Саюзнай дзяржаве) адзначыўся брутальнымі сутыкненнямі ўдзельнікаў з міліцыяй і АМАПам. Міліцыянты выкарыстоўвалі слезацечны газ, маніфестанты абараняліся каменнем і пліткай.

Другі «Марш свабоды» быў прызначаны на 15 сакавіка 2000 і прымеркаваны да дня прыняцця Канстытуцыі Беларусі. Акцыі папярэднічалі заявы заходніх палітыкаў пра недапушчальнасць выкарыстання сілы супраць мірных дэманстрантаў; Дзяржаўны дэпартамент ЗША і Белы дом выступілі з асобнымі заявамі. У тыя дні міжнародная супольнасць салідарызавалася ў падтрымку беларускіх дэмакратычных сілаў. Выглядае, гэта і стрымала А. Лукашэнку, які за суткі да пачатку маршу пагражаў, што ад удзельнікаў акцыі «паляціць шмаццё».

## Ход падзей 
Акцыя прайшла з дазволу Мінгарвыканкама, мірна. Прынята лічыць, што агулам у вулічнай акцыі ўзялі ўдзел да 40 тысяч чалавек (некаторыя сышлі, не застаўшыся на канцэрт, іншыя прыйшлі толькі на мітынг).

Арганізатары заявілі акцыю, як пачатак «Вясны-2000». Аднак ужо праз дзень гарадскія ўлады абвясцілі, што маюць намер забараніць надалей шэсці апазіцыі. Праз дзесяць дзён на Дзень Волі ў Мінску былі затрыманыя больш чым 500 чалавек.

## Ацэнкі 
Падсумоўваючы вынікі «Маршу свабоды-2», палітолаг Віталь Сіліцкі выказаў меркаванне, што змены ў Беларусі магчымыя толькі мірным шляхам, па прыкладзе «Аксамітнай рэвалюцыі» у Празе ў 1989. З ім не пагадзіўся Ян Максімюк, спаслаўшыся на раз’яднанасць беларускага грамадства і слабасць апазіцыі.

## Спасылкі 
Марш свабоды ў 2000-м — Беларуская служба Радыё «Свабода»

Катэгорыя:Акцыі пратэсту ў Беларусі
Катэгорыя:Падзеі ў Мінску
Катэгорыя:2000 год у Мінску
Катэгорыя:Падзеі 15 сакавіка
Катэгорыя:Сакавік 2000 года
Алёхаўшчына

**Алёхаўшчына** () — вёска ў Ладзейнапольскім раёне Ленінградскай вобласці Расіі.

## Геаграфія 
Вёска знаходзіцца ў цэнтральнай частцы Ладзейнапольскага раёна на рацэ Аяць. Размешчана на скрыжаванні аўтадарог 41А-009 (Ладзейнае Поле — Чудава) і 41К-016 (Станцыя Аяць — Плотычна).

Адлегласць ад раённага цэнтра — 47 км. Адлегласць ад бліжэйшай чыгуначнай станцыі Ладзейнае Поле — 45 км.

Катэгорыя:Населеныя пункты Ленінградскай вобласці
Людміла Браніславаўна Падлужная

**Людміла Браніславаўна Падлужная** (нар. , в. Стайкі, Вілейскі раён, Мінская вобласць) — беларускі педагог, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7 склікання, член Пастаяннай камісіі па адукацыі, культуры і навуцы.

## Біяграфія 
Нарадзілася 22 чэрвеня 1964 года ў вёсцы Стайкі Вілейскага раёна Мінскай вобласці.

Скончыла Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка, псіхолаг; Акадэмію паслядыпломнай адукацыі, менеджар у галіне адукацыі.

Працавала выхавацелькай, настаўніцай па выяўленчай дзейнасці, педагогам-псіхолагам дзіцячага сада № 56 Мінскага раёна; загадчыкам Дзіцячага яслі-сада ў пасёлку Юбілейны; дырэктарам Дашкольнага цэнтра развіцця дзіцяці «Каласок».

Выбіралася дэпутатам раённага Савета дэпутатаў 25 і 26 скліканняў, дэпутатам абластнога Савета дэпутатаў 27 склікання, дэпутатам Сеніцкага сельскага Савета дэпутатаў 28 склікання.

З’яўлялася членам Рэспубліканскага Савета кіраўнікоў устаноў дашкольнай адукацыі.

## Сям’я 
Мае двух сыноў і дачку.

## Узнагароды 
* ганаровыя граматы Мінскага абластнога выканаўчага камітэта, Мінскага раённага выканаўчага камітэта, упраўлення па адукацыі Мінскага абластнога выканаўчага камітэта, упраўлення па адукацыі Мінскага раённага выканаўчага камітэта; Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь.

Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Мінскага раённага Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 25-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 26-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Мінскага абласнога Савета дэпутатаў 27-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 28-га склікання
Таццяна Анатольеўна Аўтухова

**Таццяна Анатольеўна Аўтухова** (нар. , в. Застадолле, Сенненскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі педагог, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7 склікання.

## Біяграфія 
Нарадзілася 24 верасня 1965 года ў в. Застадолле Сенненскага раёна Віцебскай вобласці.

Скончыла Віцебскі дзяржаўны педагагічны інстытут па спецыяльнасці «Педагогіка і методыка пачатковага навучання».

Працавала настаўніцай у сярэдняй школе № 21 г. Віцебска, намеснікам дырэктара па выхаваўчай рабоце ў сярэдніх школах № 24 і № 32 г. Віцебска, дырэктарам сярэдняй школы № 45 г. Віцебска.

Выбіралася дэпутатам Віцебскага гарадскога Савета дэпутатаў 26 і 27 скліканняў, Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў 28 склікання.

Дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7 склікання, член Пастаяннай камісіі па адукацыі, культуры і навуцы.

## Сям’я 
Мае дачку.

## Узнагароды 
* граматы Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, Віцебскага гарадскога Савета дэпутатаў, Віцебскага абласнога выканаўчага камітэта.

Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў 28-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Віцебскага гарадскога Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 26-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 27-га склікання
Бяздзедавіцкая сядзіба

**Бяздзедавіцкая сядзіба** — помнік сядзібна-паркавай архітэктуры ў в. Бяздзедавічы Полацкага раёна Віцебскай вобласці. Сядзіба ўключана ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь.

## Гісторыя 
Закладзена ў пачатку XX стагоддзя А. А. Рымскім-Корсакавым на левым беразе ракі Ушача. Уключала сядзібны дом, гаспадарчыя пабудовы, парк.

Недалёка ад сядзібы ў 1910 годзе пабудавана капліца-пахавальня ўладальнікаў.

У будынку былога сядзібнага дома змяшчаецца бальніца сестрынскага догляду.

## Архітэктура 
Мураваны двухпавярховы сядзібны дом размешчаны на невысокім узгорку. Да асноўнага кубападобнага аб’ёму прымыкаюць розныя па форме рызаліты. У дэкоры фасадаў выкарыстаны вільчыкі, філёнгі, ліштвы. Аконныя праёмы розныя па форме. Планіроўка калідорна-анфіладная.

З паўднёвага боку ад дома размяшчаўся пейзажны парк з сістэмай сажалак і каналаў (захаваўся фрагмент). У дрэвастоі пераважалі таполі і ліпы. Аднапавярховыя гаспадарчыя пабудовы выкананы ў форме «цаглянай архітэктуры» з выкарыстаннем элементаў неаготыкі.

## Літаратура 
* Бездедовичская усадьба // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2010. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн. 1. — С. 41.
* Бяздзедавіцкая сядзіба // Культура Беларусі : энцыклапедыя [у 6 т.] / рэдкал.: Т. У. Бялова [і інш.]. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Б-Г. — С. 147.
* Кулагін, А. М. Сядзіба / А. М. Кулагін // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 1985. — С. 362—363.
* Межнина, И. Новая жизнь больницы / И. Межнина // Новая газета (Наваполацк). — 2007. — 24 жн. — С. 9.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Славутасці Полацкага раёна
Катэгорыя:Сядзібы Беларусі
Катэгорыя:Бяздзедавічы
Катэгорыя:XX стагоддзе ў Беларусі
Валянціна Канстанцінаўна Бегеба

**Валянціна Канстанцінаўна Бегеба** (нар. , в. Лунін, Лунінецкі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7 склікання, намеснік старшыні Пастаяннай камісіі па пытаннях экалогіі, прыродакарыстання і чарнобыльскай катастрофы.

## Біяграфія 
Нарадзілася 18 мая 1968 года ў вёсцы Лунін Лунінецкага раёна Брэсцкай вобласці.

Скончыла Брэсцкі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. С. Пушкіна па спецыяльнасці «Руская мова і літаратура»; пазней скончыла гэты ж універсітэт па спецыяльнасці «Правазнаўства».

Працавала арганізатарам пазакласнай і пазашкольнай работы ў Язвінскай сярэдняй школе Лунінецкага раёна; сакратаром Лунінецкага гарадскога камітэта ЛКСМБ; служыла ў органах унутраных спраў Брэсцкага аблвыканкама; працавала спецыялістам аддзела эканомікі і рынкавых адносін, спецыялістам першай катэгорыі аддзела працы, занятасці насельніцтва, абароне ад наступстваў катастрофы на ЧАЭС, вядучым спецыялістам па жыллёвых пытаннях Пінскага райвыканкама; вядучым спецыялістам аддзела па працы, сацыяльнай абароне насельніцтва, пацярпелага ад катастрофы на ЧАЭС Пінска, вядучым спецыялістам аддзела будаўніцтва, архітэктуры і жыллёва-камунальнай гаспадаркі, намеснікам начальніка па вучэбнай рабоце аддзела адукацыі, начальнікам аддзела адукацыі Пінскага райвыканкама; дырэктарам дзіцячага рэабілітацыйна-аздараўленчага цэнтра «Світанак».

Двойчы абіралася дэпутатам Пінскага раённага Савета дэпутатаў.

## Сям’я 
Не замужам. Мае дачку.

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Пінскага раённага Савета дэпутатаў
Сядзіба Любенскіх (Вухвішча)

**Сядзіба Любенскіх** — былая сядзіба ў в. Вухвішча Полацкага раёна Віцебскай вобласці.

## Гісторыя 
Пабудавана ў пачатку XIX стагоддзя. Помнік знішчаны ад маланкі ў міжваенны перыяд.

## Архітэктура 
Сядзіба з’яўляецца творам архітэктуры класіцызму. Прамавугольны ў плане драўляны дом стаяў на высокім падмурку пад высокім вальмавым дахам з парамі лучковых люкарн. Па баках галоўнага фасада размяшчаліся два мураваныя чатырохкалонныя порцікі з трохвугольнымі франтонамі. Уваход цераз правы порцік вёў у службовую палову дома, цераз левы — у жылыя і парадныя памяшканні. На тыльным фасадзе выступала невялікая тэраса. У другой палове XIX стагоддзя да левага тарца дома была прыбудавана кухня.

Планіроўка дома была анфіладнай двухраднай. Сярэдзіну франтальнага рада займала вялізная бальная зала ў тры акны. Такую ж велічыню меў далучаны да бальнай залы з паркавага боку салон з двума вокнамі і шклянымі дзвярамі, якія вялі на тэрасу. Невялікі квадратны пакой злева ад бальнай залы служыў бібліятэкай, справа — сталовай. Далей па левым баку ад залы размяшчаўся двухаконны пакой, названы «партрэтнай», па правым — квадратны жылы пакой. Правае крыло дома заканчвалася чатырма малымі гасціннымі, левае — крэдэнсам, канцылярыяй і службовым пакоем. Парадныя апартаменты аднолькава апрацаваны. Абсталяванне інтэр’ераў уключала разнастылёвую мэблю, люстры на кансолях у багатых разных рамах барочнага стылю.

Англійскі парк быў аб’яднаны з садам і займаў плошчу каля 10 га. Маляўнічасць яму надаваў хвалісты рэльеф мясцовасці і атачэнне азёраў, да аднаго з якіх парк спускаўся палогім схілам. Праз парк прабягаў ручай. Скрыжаванні алей акцэнтаваліся клумбамі. З боку гасцінца і возера ішла жывая агароджа са старажытных елак і ліп.

Справа ад дома стаяў гасціны флігель, злева — свіран. За імі ў два рады размяшчаліся гаспадарчыя будынкі. Некалькі відавых кропак парку былі разлічаны на прыхаджан касцёла, пабудаванага ў сярэдзіне XIX стагоддзя. Ён быў знішчаны ў гады Другой сусветнай вайны.

## Літаратура 
* Ухвішчанская сядзіба // Страчаная спадчына / Т. В. Габрусь [і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — C. 224—225.

Катэгорыя:Славутасці Полацкага раёна
Катэгорыя:Сядзібы Беларусі
Катэгорыя:Вухвішча
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Беларусі
Капліца Святога Тадэвуша (Вухвішча)

**Капліца Святога Тадэвуша** — былая каталіцкая мураваная капліца ў в. Вухвішча Полацкага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзілася ў парку на высокім пагорку.

## Гісторыя 
Фундавана яна была ў 1861 годзе ўладальнікам маёнтка А. Любенскім і яго сястрой А. Івашэўскай. Знішчана ў гады Другой сусветнай вайны.

## Архітэктура 
Архітэктура мураванага будынка была вырашана ў стылі рэтраспектыўнай готыкі (па ідэі фундатара капліца павінна была асацыіравацца з гатычным касцёлам св. Ганны ў Вільні). Уяўляла сабой прамавугольны аб’ём з пяціграннай апсідай і сакрысціямі. Над галоўным фасадам узносілася высокая васьмерыковая вежа-званіца са шпілем. Стракаты сілуэт будынка фармавалі шматлікія вастраверхія фіялы, вертыкальную дынамічную накіраванасць кампазіцыі надавалі стральчатыя нішы і вокны.

На чырвоным фоне цаглянай муроўкі вылучаліся пабеленыя элементы архітэктурнай пластыкі: ажурны аркатурны фрыз, фіялы прасценачных контрфорсаў, ліштвы стральчатых вокнаў. Галоўны фасад быў фланкіраваны гранёнымі пілонамі са шпілямі. У галоўным алтары знаходзіўся абраз св. Тадэвуша. У склепе хавалі памерлых уладальнікаў маёнтка. Помнік з белага мармуру ўвекавечваў памяць Адэлі Сялявы, а з чорнага Эльвіры Мікульскай, дачкі Любенскага.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Культавыя збудаванні Полацкага раёна
Катэгорыя:Капліцы Віцебскай вобласці
Катэгорыя:1861 год у Беларусі
Катэгорыя:Вухвішча
Катэгорыя:Колішнія культавыя збудаванні Беларусі
Катэгорыя:Зніклі ў 1940-я гады
Наталля Рыгораўна Голуб

**Наталля Рыгораўна Голуб** (нар. , Бабруйск, Магілёўская вобласць) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7 склікання.

## Біяграфія 
Нарадзілася 21 чэрвеня 1987 года ў г. Бабруйску Магілёўскай вобласці.

Скончыла Беларускую дзяржаўную сельскагаспадарчую акадэмію па спецыяльнасці «Бухгалтарскі ўлік, аналіз і аўдыт»; Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Дзяржаўнае кіраванне і права».

Працавала намеснікам галоўнага бухгалтара, сакратаром-юрысконсультам ААТ «Вінец»; першым сакратаром Бярозаўскай раённай арганізацыі грамадскага аб’яднання «Беларускі рэспубліканскі саюз моладзі».

Абіралася дэпутатам Сігневіцкага сельскага Савета дэпутатаў. Дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7 склікання, член Пастаяннай камісіі па бюджэце і фінансах.

Не замужам.

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання
Даўгала

**Даўгала** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Валерый Цімафеевіч Даўгала (нар. 1947) — беларускі мастак-манументаліст.
* Ірына Віктараўна Даўгала (нар. 1967) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7 склікання.
Марына Віктараўна Васько

**Марына Віктараўна Васько** (нар. , Брэст) — беларускі педагог, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7 склікання, член Пастаяннай камісіі па адукацыі, культуры і навуцы.

## Біяграфія 
Нарадзілася 1 мая 1975 года ў г. Брэсце.

У 1997 годзе скончыла з адзнакай Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт імя А. С. Пушкіна па спецыяльнасці «Беларуская мова, літаратура і гісторыя». Працавала настаўніцай беларускай мовы і літаратуры, намеснікам дырэктара па вучэбнай рабоце гімназіі № 2 г. Брэста.

Прыняла ўдзел у парламенцкіх выбарах, якія прайшлі ў Рэспубліцы Беларусь 17 лістапада 2019 года. Марына Васько абіралася ад Брэсцкай-Цэнтральнай выбарчай акругі № 2, на якой атрымала перамогу.

У 2021 годзе ў інтэрв’ю газеце «СБ. Беларусь сегодня» прапанавала фільтраваць у Беларусі інтэрнэт, як гэта робіцца ў Кітаі: «Можна адаптаваць замежны вопыт па забеспячэнні інфармацыйнай бяспекі. Яскравы прыклад — праект „Залаты шчыт“ у Кітаі. Па сутнасці, гэта сістэма фільтрацыі змесціва інтэрнэту. У „вялікім кітайскім фаерволе“, як яго называюць, няма месца ні Twitter, ні Facebook, ні YouTube, ні еўрапейскім навінавым сайтам, ні іншым „небяспечным“ з пункту гледжання забароненай інфармацыі рэсурсам».

## Узнагароды 
* ганаровая грамата ўпраўлення адукацыі Брэсцкага аблвыканкама;
* ліст падзякі і грамата Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь;
* ганаровая грамата прэзідыума Брэсцкага гарадскога камітэта Беларускага прафесійнага саюза работнікаў адукацыі і навукі.

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання