9 ліпеня

__NOTOC__

**9 ліпеня** — сто дзевяносты (сто дзевяноста першы ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары.

## Падзеі 
]]
* 1357: У Празе закладзены Карлаў мост.
* 1540: Генрых VII Цюдор ануляваў свой чацвёрты шлюб з Ганнай Клеўскай.
* 1762: Гвардыяй скінуты расійскі імператар Пётр III, змову падтрымала яго жонка, будучая імператрыца Кацярына II.
* 1807: Тыльзіцкі мірны дагавор паміж Францыяй, Прусіяй і Расіяй. Перадача Беластока і навакольных тэрыторый, населеных пераважна беларусамі, у склад Расіі.
* 1810: Напалеон анексіраваў Нідэрланды.
* 1810: Брытанія часова акупавала Рэюньён.
* 1815: Талейран стаў першым прэм’ер-міністрам Францыі.
* 1816: Аргенціна абвясціла незалежнасць ад Іспаніі.
* 1829: Расійская армія на чале з І. Ф. Паскевічам ўзяла турэцкую крэпасць Эрзерум.
* 1868: 14-ая папраўка ў Кастытуцыю ЗША, якая гарантавала негрыцянскаму насельніцтву поўныя грамадзянскія правы.
* 1877: Пачатак першага Уімблданскага турніру
* 1906: У вёсцы Мікалаеўшчына адбыўся нелегальны настаўніцкі з’езд, разагнаны паліцыяй. За ўдзел у ім звольнілі 13 настаўнікаў, сярод іх К. Міцкевіча (Якуба Коласа), А. Сянкевіча, І. Фёдарава (Янку Маўра).
* 1917: Па ініцыятыве настаўнікаў-дэлегатаў З’езда беларускіх арганізацый і партый утвораны Беларускі вучыцельскі хаўрус.
* 1920: Польскія войскі пакінулі Шацілкі (зараз г. Светлагорск).
* 1921: Кангрэс ЗША зацвердзіў закон аб стварэнні хоўмлендаў для гавайцаў (англ. *Hawaiian Homes Commission Act*).
* 1944: Заканчэнне бітвы за Сайпан перамогай арміі і флоту ЗША над ваеннымі фарміраваннямі Японіі.
* 1955: Адкрыта Мінская дзіцячая чыгунка.
* 1975: Прэзідэнт ЗША Джэральд Рудальф Форд сустрэўся з Аляксандрам Салжаніцыным.
* 1986: Легалізацыя гомасексуальнасці ў Новай Зеландыі.
* 1992: Беларусь усталявала дыпламатычныя адносіны з Вялікім Герцагствам Люксембург.
* 1997: Украіна падпісала дагавор аб супрацоўніцтве з НАТА.
* 2011: Паўднёвы Судан атрымаў незалежнасць ад Судана.
* 2017: Абвешчана пра вызваленне іракскага Масула ад баевікоў «Ісламскай дзяржавы».

## Нарадзіліся 
thumb|Ян Неруда
* 1563: Арацыа Джэнтылескі, італьянскі мастак
* 1770: Джузэпэ Радзі, італьянскі батанік і ўрач
* 1834: Ян Неруда, чэшскі пісьменнік
* 1850: Іван Вазаў, балгарскі пісьменнік (пам. 22.9.1921)
* 1858: Франц Боас, нямецка-амерыканскі этнограф, антраполаг, лінгвіст (пам. 21.12.1942)
* 1883: Аляксандр Дубах, беларускі навуковец у галіне меліярацыі і гідралогіі (пам. 1942)
* 1894: Пётр Капіца, савецкі фізік, акадэмік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1978)
* 1901: Барбара Картленд, англійская пісьменніца, аўтар шматлікіх любоўных раманаў (пам. 21.5.2000)
* 1933: Элем Клімаў, савецкі кінарэжысёр
* 1937: Дэвід Хокні, англійскі мастак
* 1946: Уладзімір Някляеў, беларускі паэт, празаік, эсэіст
* 1946: Бон Скот, вакаліст «AC/DC»
* 1950: Віктар Януковіч, дзяржаўны дзеяч Украіны
* 1956: Том Хэнкс, амерыканскі акцёр і прадзюсар
* 1966: Амелі Натомб, бельгійская пісьменніца
* 1997: Таццяна Сміт, паўднёваафрыканская плыўчыха, алімпійская медалістка

## Памерлі 
* 1441: Ян ван Эйк, нідэрландскі мастак (нар. ~1390)
* 1702: П'ер Лемойн, французскі салдат, даследчык
* 1852: Томас Мак-Кенан, 2-і міністр унутраных спраў ЗША
* 1856: Амедэо Авагадра, італьянскі фізік і хімік
* 1941: Юры Парыйыгі, эстонскі дзіцячы пісьменнік
* 1947: Люцыян Жалігоўскі, польскі генерал, дзяржаўны і ваенны дзеяч
* 1962: Жорж Батай, французскі філосаф і пісьменнік
* 1985: Шарлота, вялікая герцагіня Люксембургская
* 1987: Іван Цішчанка, беларускі хімік
* 1996: Сяргей Курохін, расійскі музыкант-авангардыст, кампазітар
* 2012: Аляксей Гусак, беларускі матэматык
* 2024: Ежы Штур, польскі акцёр

## Святкуюць 
*  Аргенціна: Дзень незалежнасці
*  Аўстралія: Дзень Канстытуцыі
*  Марока: Дзень Хасана II
*  Нунавут, Канада: Дзень Нунавута
*  Палау: Дзень Канстытуцыі
* Паўднёвы Судан: Дзень незалежнасці

709