open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дзмітрый Аляксандравіч Апарын

**Дзмітрый Аляксандравіч Апарын** (, Мядзел, Мінская вобласць — ) — беларускі хімік-арганік. Доктар хімічных навук (1997), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскі тэхналагічны інстытут.
    
Працаваў у Інстытуце біяхіміі АН Беларусі (1979—1997), Гродзенскім дзяржаўным універсітэце імя Я. Купалы (з 1997, кафедра матэрыялазнаўства і рэсурсазберагальных тэхналогій, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: хімія і біялагічная актыўнасць гетэрацыклічных злучэнняў; будова, устойлівасць і рэакцыйная здольнасць арганічных катыёнаў; карэляцыйны аналіз.

## Бібліяграфія 
* Соли тиофталилия. Синтез, строение, свойства : диссертация … доктора химических наук : 02.00.03 : защищена 01.10.1996 : утверждена 00.00.0000 / Опарин Дмитрий Александрович. — Гродно, 1996.
* Строение и свойства тиофталлиевых ионов и их сопряженных оснований : автореферат диссертации … кандидата химических наук : 02.00.03 / Опарин Дмитрий Александрович. — Ленинград, 1978.

## Літаратура 
* Апарын Дзмітрый Аляксандравіч // Выкладчыкі Гродзенскага дзяржаўнага універсітэта імя Янкі Купалы : біябібліяграфічны даведнік. — Гродна, 1999. — С. 37—38.
* Дмитрий Александрович Опарин : [некролог] // Гродзенскі універсітэт. — 1999. — 1 снежня (№ 10). — С. 6. — Сведения доступны также по Интернету: https://www.grsu.by/images/journal/grsu/1999/1999-10.pdf
Людміла Мікалаеўна Марчанка

**Людміла Мікалаеўна Марчанка** (нар. 1954) — беларуская ўрач-афтальмолаг. Доктар медыцынскіх навук (2003), прафесар (2010). Заслужаны ўрач Рэспублікі Беларусь (2021).

## Біяграфія 
Скончыла Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1977). Працавала ў 3-й гарадской клінічнай бальніцы г. Мінска (1978—1981). З 1984 — у Беларускім дзяржаўным медыцынскім універсітэце, з 2005 — загадчык кафедры вочных хвароб.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: дыягностыка і метады лячэння паталогій сятчаткі, глядзельнага нерва і вочнага дна; узроставая макулярная дыстрафія і міяпічная макулапатыя; вучэбна-метадычныя дапаможнікі па афтальмалогіі.

## Спасылкі 
* Марченко Людмила Николаевна  

Катэгорыя:Афтальмолагі Беларусі
Катэгорыя:Афтальмолагі СССР
Oops

.|300x300пкс]]
**Oops** — функцыя ядра аперацыйнай сістэмы Linux, якая выклікаецца пры адхіленні ад звычайнай працы Linux. Пры oops’е ядро стварае запіс у логу з апісаннем памылкі. Нярэдка за выклікам oops выклікаецца kernel panic з наступным прыпынкам або перазапускам сістэмы.

## Механізм працы 
Калі ядро заўважае праблему, на экран выводзіцца паведамленне аб памылцы. Гэтае паведамленне выкарыстоўваецца распрацоўшчыкамі для выпраўлення праграмнага кода ядра.
.|250x250пкс]]

Пасля oops’а некаторыя рэсурсы сістэмы могуць быць недаступныя. Такім чынам, нават калі здаецца, што сістэма працуе правільна, непажаданыя пабочныя эфекты могуць быць вынікам ліквідацыі актыўнай задачы. Памылка ядра часцей за ўсё прыводзіць да панікі ядра, калі сістэма спрабуе выкарыстаць неіснуючыя рэсурсы. Некаторыя ядры настроены на паніку, калі адбываецца шмат праблем (па змоўчанні 10 000). Гэты ліміт oops’а прадугледжаны, напрыклад, з-за таго, што зламыснікі могуць паўторна выклікаць oops і звязаную з ім уцечку рэсурсаў, якая ў канчатковым выніку перавышае максімальнае значэнне  і дазваляе далейшае зламыснае выкарыстанне сістэмы.

Афіцыйная дакументацыя ядра Linux, якая тычыцца паведамленняў oops, знаходзіцца ў файле `Documentation/admin-guide/bug-hunting.rst` у зыходных кодах ядра. Пры высвятленні прычын узнікнення oops таксама можа дапамагчы вывучэнне змесціва файла System.map.

Для чалавека, не знаёмага з тэхнічнымі дэталямі камп’ютараў і аперацыйных сістэм, паведамленне "oops" можа выглядаць незразумелым. У адрозненне ад іншых аперацыйных сістэм, такіх як Windows або macOS, Linux абірае дэталі, якія тлумачаць збой ядра, а не спрошчанае, зручнае паведамленне, як, напрыклад, BSoD у Windows. Некалькі разоў прапаноўваўся спрошчаны экран збояў, аднак зараз ні адзін з іх не распрацоўваецца.

## Аўтаматызаваны збор інфармацыі 
Для аўтаматычнай адпраўкі інфармацыі існуе праграма kerneloops-daemon, якая рэгіструе ўзнікненні oops і дасылае іх на сайт kerneloops.org. Гэтая праграма ўяўляе сабой праграму-дэман, якая правярае сістэмны лог на прадмет адпаведнай інфармацыі. У выпадку яе выяўлення яна аўтаматычна перадае яе на сайт kerneloops.org.

Катэгорыя:Linux
Ігуменскія павятовыя маршалкі

Спіс маршалкаў дваранства Ігуменскага павета.

## Літаратура 
*
Вядомыя асобы Мядзела

[thumb|200px|[Герб Мядзела]]
Вядомыя ўраджэнцы Мядзела:

__NOTOC__
[thumb|175px|[Вольга Уладзіміраўна Васілёнак|Вольга Васілёнак]]

## А 
* Дзмітрый Аляксандравіч Апарын (1952—1999) — беларускі хімік-арганік. Доктар хімічных навук (1997), прафесар.

## Б 
* Іна Іванаўна Барыева (нар. 1975) — беларускі палітык.

## В 
* Вольга Уладзіміраўна Васілёнак (нар. 1980) — беларуская лыжніца, удзельніца двух Алімпійскіх гульняў, чэмпіёнка Універсіяды. Больш паспяхова выступала ў спрынтарскіх гонках.

## Д 
* Уладзімір Дубоўка (1901—1976) — беларускі паэт, празаік, перакладчык, крытык.

## З 
* Яраслаў Генрыхавіч Звяруга (1928—2011) — беларускі археолаг.

## Н 
* Ірына Аляксандраўна Нафрановіч (нар. 1984) — беларуская лыжніца і біятланістка, чэмпіёнка і бронзавы прызёр Сусветнай Універсіяды, майстар спорту Рэспублікі Беларусь міжнароднага класа.

## Р 
* Іван Сямёнавіч Роўда (нар. 1953) — беларускі мовазнавец, доктар філалагічных навук, прафесар.

Катэгорыя:Постаці Мядзела
Эдуард Аляксеевіч Галіцкі

**Эдуард Аляксеевіч Галіцкі** (нар. , Смаленск, Расія) — беларускі біяхімік. Доктар біялагічных навук (1998), кандыдат медыцынскіх навук (1970), прафесар (2001).

## Біяграфія 
Скончыў Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1965).
    
Працаваў у Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1967—1980, асістэнт кафедры біяхіміі), Інстытуце біяхіміі АН Беларусі (1981—1992, вядучы навуковы супрацоўнік), Гродзенскім дзяржаўным універсітэце імя Я. Купалы (з 1992 — дацэнт кафедры анатоміі і фізіялогіі чалавека, у 1996—2009 — дацэнт, прафесар кафедры экалогіі).

Навуковыя інтарэсы: праблемы ўздзеяння ўнутранага апрамянення на біяхімічныя пакажчыкі жывёл і чалавека; радыебіялогія; радыеэкалогія; радыяцыйная бяспека.

## Бібліяграфія 
* Транскортин крови: свойства, функциональная роль при стрессорных состояниях организма : автореферат диссертации … доктора биологических : 03.00.04 / Галицкий Эдуард Алексеевич. ― Москва, 1997.
* Взаимоотношения тиамина и его производных с обменом макроэргических фосфорных соединений : автореферат диссертации … кандидата медицинских наук : 093 / Э. А. Галицкий. ― Минск, 1970.
    

## Літаратура 
* Галіцкі Эдуард Аляксеевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 367.
* Галицкий Эдуард Алексеевич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 871.
* Галицкий Эдуард Алексеевич // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2014. — Т. 4 : Гродненская область : в 2 кн., кн. 1. — С. 144.
* Галіцкі Эдуард Аляксеевіч // Выкладчыкі Гродзенскага дзяржаўнага універсітэта імя Янкі Купалы : біябібліяграфічны даведнік. — Гродна, 1999. — С. 123—124.
* Галіцкі Эдуард Аляксеевіч // Прафесары Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы, 1940—2012 : біябібліяграфічны слоўнік / Габрусевіч С. А., Роўба Я. А. — Мінск, 2013. — С. 74—75.
Джэймс Мейнард

**Джэймс Мейнард** (; нар., , Вялікабрытанія) — англійскі матэматык, найбольш вядомы сваёй працай над інтэрваламі паміж простымі лікамі.

Джэймс скончыў бакалаўрыят і магістратуру Кембрыджскага ўніверсітэта. Роджэр Хіт-Браўн быў яго навуковым кіраўніком у Оксфардскім універсітэце. З 2013—2014 года Мэйнард працаваў дактарантам у Манрэальскім універсітэце.

У 2014 годзе яго ўзнагародзілі матэматычнай прэміяй SASTRA Ramanujan Prize. У 2016 годзе ён паказаў, што для любой лічбы ад 0 да 9 існуе бясконца шмат простых лікаў, у дзесятковым запісе якіх гэтая лічба не сустракаецца.

У 2019 годзе сумесна з Дзімітрысам Кукулапуласам даказаў гіпотэзу Дафіна-Шэфера.
Яўген Паўлавіч Крамлёў

**Яўген Паўлавіч Крамлёў** (, в. Тулага, Урэнскі раён, Горкаўская вобласць, РСФСР — ) — урач ветэрынарнай медыцыны. Доктар ветэрынарных навук (1982), прафесар (1993).

## Біяграфія 
Скончыў Баграціёнаўскі зоаветэрынарны тэхнікум (1957), Віцебскі ветэрынарны інстытут (1962), Беларускі навукова-даследчы ветэрынарны інстытут (аспірантура, 1968).

Працаваў у Баграціёнаўскай раённай ветэрынарнай станцыі (г. Баграціёнаўск, Калінінградская вобласць; 1963—1965, ветэрынарны ўрач), Упраўленніі сельскай гаспадаркі Гур’еўскага раёна (Калінінградская вобласть; 1965—1967, галоўны ветэрынарны ўрач), Гусеўскай міжрайоннай ветэрынарнай лабараторыі (г. Гусеў, Калінінградская вобласть; 1968—1971, дырэктар), Калінінградска1 навукова1 ветэрынарна1 станцыі (1971—1985, дырэктар), Гродзенскім дзяржаўным сельскаспадарчым інстытуце (1985—1991, загадчык кафедры генетыкі і развядзення сельскагаспадарчых жывёл), Гродзенскім дзяржаўным універсітэце імя Я. Купалы (з 1991, прафесар кафедры біялогіі, у 1996—2005 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: экалагічная таксікалогія; стан біяцэнозаў заходняга рэгіёна Беларусі; атрыманне пралангаваных гарманальных прэпаратаў для лячэння і прафілактыкі эндакрынапатый і стымуляцыі функцыі размнажэння ў жывёл.

## Бібліяграфія 
* К изучению микотических абортов у коров : автореферат диссертации … кандидата ветеринарных наук : 807 / Крмлев Е. П. — Львов, 1971.
* Патология беременности, обусловленная факультативно-патогенными бактериями и грибами, и ее роль в бесплодии коров : автореферат диссертации … доктора ветеринарных наук : 16.00.07 / Кремлев Евгений Павлович. — Львов, 1981.

## Літаратура 
* 
* Кремлев Евгений Павлович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 282.

Катэгорыя:Ветэрынары СССР
Катэгорыя:Ветэрынары Беларусі
Джун Ха

**Джун Ха** (нар., Стэнфард, Каліфорнія, ЗША) — карэйска-амерыканскі матэматык, прафесар Прынстанскага ўніверсітэта, лаўрэат Філдсаўскай прэміі (2022).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1983 годзе ў Стэнфардзе ў Каліфорніі, дзе яго бацькі заканчвалі аспірантуру; пазней сям’я вярнулася ў Паўднёвую Карэю, дзе ён і вырас. Яго маці выкладала рускую мову і літаратуру, а бацька — статыстыку. У школьныя гады Ха не цікавіўся матэматыкай і лічыў, што не вельмі добры ў ёй, замест гэтага ён прысвячаў сябе пісьменніцтву і паэзіі. Ён напісаў мноства вершаў і навел, якія ў асноўным быў прысвечаны асабістым перажыванням. У 2002 годзе паступіў у Сеульскі нацыянальны ўніверсітэт, падчас навучання зразумеў, што не зможа зарабляць на жыццё паэзіяй і вырашыў стаць навуковым журналістам, які спецыялізуецца на фізіцы і астраноміі.

У апошнія гады навучання ва ўніверсітэце ён пачаў хадзіць на лекцыі японскага матэматыка Хэйсукэ Хіранакі — лаўрэата Філдсаўскай прэміі. Наведваючы лекцыі, студэнт спадзяваўся, што Хіранака стане першым героем яго журналісцкай працы. Ха карыстаўся магчымасцю і стараўся больш мець зносіны з матэматыкам, сам Хіранака успамінаў аб зносінах з Джунам так: «Звычайна я не адмаўляюся ад размовы са студэнтамі, але і не шукаю зносін з імі. Джун пачаў сам звяртацца да мяне». У 2009 годзе па патрабаванні матэматыка падаў дакументы ў некалькі навучальных устаноў ЗША, каб вучыцца ў аспірантуры. Яму не даставала кваліфікацыі (у ВНУ Джун у матэматыцы не спецыялізаваўся, а наведаў толькі некалькі матэматычных курсаў, і яго вынікі нельга было назваць выбітнымі). Адным з галоўных аргументаў у заяўцы на паступленне была рэкамендацыя ад Хіранакі, аднак большасць прыёмных камісій гэта не ўразіла. Джуну адмовілі амаль усе навучальныя ўстановы, акрамя Ілінойскага ўніверсітэта ва Урбане-Шампейне, дзе ён і пачаў навучанне восенню 2009 года.
Вядомыя асобы Смаленска

]]
Вядомыя ўраджэнцы Смаленска:

__NOTOC__
]]

## А 
* Міхаіл Васілевіч Анцаў (1865—1945) — беларускі кампазітар, харавы дырыжор, хормайстар і педагог.

## Б 
* Нінэль Міронаўна Бабкова (нар. 1930) — беларускі вучоны ў галіне тэхналогіі сілікатаў. Доктар тэхнічных навук (1970), прафесар (1973). Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі БССР (1980).
* Аляксандр Раманавіч Бяляеў (1884—1942) — празаік-фантаст, рэпарцёр, юрыст.

## В 
* Барыс Львовіч Васільеў (1924—2013) — рускі пісьменнік, драматург.
* Сяргей Аляксандравіч Вехцеў (нар. 1971) — беларускі футбаліст (нападнік) і трэнер.
* Барыс Якаўлевіч Вішкароў (1905—1974) — савецкі акцёр, рэжысёр, педагог, сцэнарыст. Заслужаны дзеяч культуры БССР (1968).

## Г 
* Станіслаў Генадзевіч Галактыёнаў (1937—2011) — савецкі беларускі і амерыканскі навуковец, адзін з заснавальнікаў малекулярнага мадэлявання.
* Эдуард Аляксеевіч Галіцкі (нар. 1939) — беларускі біяхімік. Доктар біялагічных навук (1998), кандыдат медыцынскіх навук (1970), прафесар (2001).
* Віктар Аляксандравіч Гвоздзеў
* Ігар Якаўлевіч Герасіменка
* Міхаіл Іванавіч Глінка
* Агафія Сямёнаўна Грушэцкая

## Д 
* Лідзія Аляксандраўна Дурнаво

## Ж 
* Алег Ждан

## І 
* Наталля Сяргееўна Ішчанка

## К 
* Канстанцін Браніслававіч Каліноўскі
* Антон Анатольевіч Карпухоў (нар. 1988) — расійскі валейбаліст.
* Канстанцін Анатольевіч Кузняцоў
* Валянціна Іванаўна Качан
* Валерыя Іванаўна Круткене
* Макар Цімафеевіч Кудрын
* Іван Кухарэнка

## Л 
* Анатоль Іванавіч Лук’янаў

## М 
* Юрый Мішукоў (нар. 1985) — беларускі баскетбаліст.
* Дзмітрый Іванавіч Мяцеліца

## Н 
* Уладзімір Уладзіміравіч Навумаў
* Рыгор Паўлавіч Найдзёнкаў
* Іван Якімавіч Некляпаеў (1865—1938) — расійскі і беларускі аграном.

## П 
* Ігнат Ігнатавіч Панкевіч (1905—1971) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Мінскай вобласці ў час Вялікай Айчыннай вайны.
* Барыс Мікалаевіч Пятроў

## Р 
* Давыд Расціславіч

## С 
* Уладзімір Сяргеевіч Салдатаў
* Ганна Святаслаўна
* Мсціслаў Раманавіч Стары
* Аўрамій Смаленскі
* Клімент Смаляціч
* Яфрэм Смаленскі
* Васіль Захаравіч Собалеў

## Т 
* Галіна Аляксандраўна Трушнікава (нар. 1931) — архітэктар.
* Генадзь Барысавіч Токараў (1931—2015) — акцёр.

## У 
* Святлана Якаўлеўна Ульянава

## Х 
* Эдуард Анатолевіч Хіль
* Іван Макаравіч Хозераў

## Ц 
* Валянцін Георгіевіч Цітоў

## Ш 
* Ала Якаўлеўна Шэлест

## Я 
* Таццяна Нілаўна Яблонская
 
Катэгорыя:Постаці Смаленска
Слуцкія павятовыя маршалкі

Спіс маршалкаў дваранства Слуцкага павета.

## Заўвагі 
## Літаратура 
*
Аляксандр Аляксандравіч Бейлінсон

**Аляксандр Аляксандравіч Бейлінсон** (; нар. , ) — савецкі і амерыканскі матэматык, працуе ў галіне алгебраічнай геаметрыі і матэматычнай фізікі, член Нацыянальнай АН ЗША (2017), лаўрэат прэміі Астроўскага (1999) з Хельмутам Хоферам), прэміі Вольфа па матэматыцы (2018, з У. Г. Дрынфельдам), прэміі Шаа (2020).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 13 чэрвеня 1957 года ў Маскве ў яўрэйскай сям’і, сын матэматыка Аляксандра Аляксеевіча Бейлінсона.

Вучыўся ў школе № 2. Скончыў Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт, кандыдат фізіка-матэматычных навук («Алгебраічная геаметрыя і тэорыя струн», 1988). Пасля заканчэння каля 6 гадоў працаваў ва Усесаюзным кардыялагічным навуковым цэнтры ў Маскве. З 1989 года працаваў у Інстытуце тэарэтычнай фізікі імя Л. Д. Ландау, а таксама ў Масачусецкім тэхналагічным універсітэце (ЗША).

У 1994 годзе і з 1996 па 1998 гады працаваў у Інстытуце перспектыўных даследаванняў у Прынстане (штат Нью-Джэрсі). З 1998 года працуе ў Чыкагскім універсітэце. Член Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук (2008).

У 1983 годзе - дакладчык на Міжнародным матэматычным кангрэсе ў Варшаве. У 2018 годзе разам з У. Г. Дрынфельдам атрымаў прэмію Вольфа па матэматыцы, а ў 2020 годзе падзяліў прэмію Шаа з Давідам Кажданам.
Чэлмсфард

**Чэлмсфард** () — горад у Англіі, адміністрацыйны цэнтр цырыманіяльнага неметрапольнага графства Эсекс і аднайменнага раёна са статусам сіці. Горад знаходзіцца ва Усходняй Англіі, за 50 км на паўночны ўсход ад цэнтра Лондана.

## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Джэймс Мейнард, англійскі матэматык

Катэгорыя:Гарады Англіі
Катэгорыя:Эсекс
Уладзімір Гершанавіч Дрынфельд

**Уладзімір Гершанавіч Дрынфельд** (нар.  года, , СССР) — савецкі, украінскі і амерыканскі матэматык. Заслужаны прафесар Чыкагскага ўніверсітэта, член НАН ЗША (2016), член-карэспандэнт НАН Украіны (1992), замежны член Французскай АН. Лаўрэат Філдсаўскай прэміі (1990) і прэміі Вольфа па матэматыцы (2018, з А. А. Бейлінсонам).

## Біяграфія 
Уладзімір Гершанавіч Дрынфельд нарадзіўся ў Харкаве ў сям’і матэматыка, прафесара Харкаўскага універсітэта Гершана Іхялевіча Дрынфельда (1908—2000) і філолага-класіка Фрыды Іосіфаўны Луцкай-Літвак (1921—2011). У 15 гадоў стаў абсалютным пераможцам Міжнароднай матэматычнай алімпіяды (1969). Скончыў механіка-матэматычны факультэт МДУ, у 1978 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю пад кіраўніцтвам Ю. І. Маніна. Пасля заканчэння МДУ ён не змог знайсці працу ў Маскве з-за свайго яўрэйскага паходжання, а таксама з-за праблем з прапіскай, і вымушаны быў з’ехаць ва Уфу, дзе выкладаў матэматыку ў Башкірскім дзяржаўным універсітэце. У 1981 годзе вярнуўся ў Харкаў і ўладкаваўся на працу ў Фізіка-тэхнічны інстытут нізкіх тэмператур імя Б. І. Веркіна НАН Украіны (аддзел матэматычнай фізікі), дзе працаваў да 1999 года. У 1988 годзе абараніў доктарскую дысертацыю ў Матэматычным інстытуце імя В. А. Сцяклова. У 1990 годзе ўзнагароджаны Філдсаўскай прэміяй. У 1998 годзе эміграваў у ЗША, са снежня таго ж года прафесар Чыкагскага ўніверсітэта. Член Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук (2008).

Катэгорыя:Матэматыкі Украіны
Катэгорыя:Матэматыкі СССР
Катэгорыя:Матэматыкі ЗША
Фрыдрых Хірцэбрух

**Фрыдрых Эрнст Петэр Хірцэбрух** (ням.: Friedrich Ernst Peter Hirzebruch; ,  — , ) — нямецкі матэматык.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Мюнстэрскім універсітэце, затым адзін год у Вышэйшай тэхнічнай школе Цюрыха, пад кіраўніцтвам Х. Хопфа, абараніў дысертацыю па рыманавых паверхнях. У 1952—1954 працаваў у Прынстанскім Інстытуце перспектыўных даследаванняў (Institute for Advanced Study) (ЗША). У далейшым працаваў у Бонскім універсітэце і быў дырэктарам Матэматычнага інстытута ў складзе Таварыства Макса Планка.

Асноўныя працы ў галіне алгебраічнай геаметрыі, дзе ён абагульніў класічную тэарэму Рымана-Роха і асабліва ў галіне алгебраічнай тапалогіі, дзе ён унёс важны ўклад у распрацоўку створанай М. Ацья так званай K-тэорыі. Таксама важнае значэнне маюць работы Хірцэбруха па характарыстычных класах (разам з А. Барэлем) і па гільбертаўскіх мадулярных паверхнях (разам са сваім вучнем Д. Цагірам).

Замежны член Акадэміі навук СССР (1988; з 1991 — Расійскай акадэміі навук), Французскай акадэміі навук (1989), Лонданскага каралеўскага таварыства (1994).
Луіс Суарэс Мірамонтэс

**Луіс Суарэс Мірамонтэс** (; , , Галісія — 9 ліпеня 2023) — іспанскі футбаліст і футбольны трэнер. Гуляў на пазіцыі паўабаронцы. Найлепшы футбаліст Еўропы 1960 года. Чэмпіён Еўропы 1964 года. Першы іспанскі футбаліст, які выступаў за італьянскі клуб. Па версіі МФФІІС Луіс Суарэс займае 50-е месца сярод найлепшых футбалістаў Еўропы XX стагоддзя і 5-е сярод найлепшых футбалістаў Іспаніі XX стагоддзя. Займае 46 месца сярод найлепшых гульцоў XX стагоддзя па версіі Guerin Sportivo і 74 месца сярод ста найлепшых футбалістаў XX стагоддзя па версіі Placar. Працаваў тэхнічным сакратаром і скаўтам «Інтэра».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Іспаніі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Іспаніі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Дэпартыва Ла-Карунья
Катэгорыя:Ігракі ФК Кондаль
Катэгорыя:Ігракі ФК Барселона
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэрнацыянале Мілан
Катэгорыя:Ігракі ФК Сампдорыя
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па футболе
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Іспаніі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Інтэрнацыянале Мілан
Катэгорыя:Трэнеры ФК Кальяры
Катэгорыя:Трэнеры ФК СПАЛ
Катэгорыя:Трэнеры ФК Кома
Катэгорыя:Трэнеры ФК Дэпартыва Ла-Карунья
Катэгорыя:Трэнеры маладзёжнай зборнай Іспаніі па футболе
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Іспаніі па футболе
Катэгорыя:Трэнеры ФК Альбасетэ
Катэгорыя:Уладальнікі «Залатога мяча»
Альберта Кальдэрон

**Альберта Педра Кальдэрон** (ісп.: Alberto Pedro Calderón;  — ) — аргенцінскі матэматык, лаўрэат прэстыжных міжнародных прэмій.

Член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1968).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1920 годзе ў Мендосе. Зацікавіўся матэматыкай яшчэ школьнікам, аднак бацька хоць і заахвочваў яго заняткі, але пераканаў яго, што гэтым цяжка будзе зарабіць на жыццё, і таму, паступіўшы ва Універсітэт Буэнас-Айрэса, Альберта Кальдэрон вывучыўся па спецыяльнасці «Грамадзянскае будаўніцтва». Скончыўшы ўніверсітэт у 1947 годзе, ён атрымаў працу ў навукова-даследчай лабараторыі геафізічнага падпадзялення дзяржаўнай нафтаздабываючай кампаніі YPF.

Працуючы ў YPF, Кальдэрон працягваў падтрымліваць сувязі са знаёмымі па ўніверсітэце матэматыкамі — у прыватнасці, з Луісам Сантала. У 1948 годзе ў Буэнас-Айрэс прыехаў Антоній Зігмунд з Чыкагскага ўніверсітэта, які, пазнаёміўшыся з Кальдэронам, прапанаваў яму працаваць разам. У 1949 годзе Кальдэрон прыехаў у Чыкага па стыпендыі Фонду Ракфелера. Маршал Стоўн заахвоціў яго атрымаць вучоную ступень, і аформіўшы тры незадоўга да гэтага апублікаваныя артыкулы ў дысертацыю Кальдэрон атрымаў у 1950 годзе ступень Ph.D. па матэматыцы.

Пасля Кальдэрон выкладаў у многіх універсітэтах Аргенціны, ЗША і Іспаніі, аказаўшы вялікі ўплыў на развіццё матэматыкі ў гэтых краінах.
Марозкіна

**Марозкіна** — шматзначны тэрмін.

## Вядомыя асобы 
* Алена Мікалаеўна Марозкіна — расійская архітэктар-рэстаўратар, мастацтвазнаўца, паэтка
* Вольга Марозкіна — расійская альпіністка
* Таццяна Сяргееўна Марозкіна — беларуская вучоная-біяхімік. Спецыяліст у галіне эксперыментальнай анкалогii
Амар Сівары

**Энрыке Амар Сі́вары** (; , Сан-Нікалас-дэ-лос-Араёс, Буэнас-Айрэс — , Сан-Нікалас-дэ-лос-Араёс , Буэнас-Айрэс) — аргенцінскі і італьянскі футбаліст (нападнік), трэнер. Выступаў за зборныя Аргенціны і Італіі, трэніраваў зборную Аргенціны. На клубным узроўні гуляў за «Рывер Плэйт», «Ювентус» і «Напалі».

Уладальнік «Залатога мяча», які ўручаецца найлепшаму футбалісту года ў Еўропе. Двойчы найлепшы футбаліст Італіі, 1 раз быў найлепшым бамбардзірам чэмпіянату Італіі. Па версіі МФФІІС Сівары займае 36-е месца сярод футбалістаў свету і 16-е месца сярод найлепшых футбалістаў Паўднёвай Амерыкі ў XX стагоддзі. Уваходзіць у ФІФА 100.

Пераход Сівары з «Рывер Плейта» ў «Ювентус» стаў самым дарагім на момант свайго здзяйснення. Сівары — рэкардсмен Серыі A па колькасці галоў у адным матчы — 6 мячоў. Вядомы не толькі футбольнымі дасягненнямі, але і недысцыплінаванымі паводзінамі: падчас гульні ў Італіі з-за мноства дыскваліфікацый прапусціў 33 матчы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Аргенціны
Катэгорыя:Футбалісты Італіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Аргенціны па футболе
Катэгорыя:Ігракі зборнай Італіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Рывер Плэйт
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус
Катэгорыя:Ігракі ФК Напалі
Катэгорыя:Чэмпіёны Паўднёвай Амерыкі па футболе
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Аргенціны
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Італіі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Расарыа Сентраль
Катэгорыя:Трэнеры ФК Эстудыянтэс
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Аргенціны па футболе
Катэгорыя:Трэнеры ФК Велес Сарсфілд
Катэгорыя:Трэнеры ФК Расінг Авельянеда
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры паводле клубаў Канады
Катэгорыя:Памерлі ад раку падстраўнікавай залозы
Катэгорыя:Уладальнікі «Залатога мяча»
Катэгорыя:ФІФА 100
Эніа дэ Джорджы

**Эніа дэ Джорджы** (іт. Ennio de Giorgi; , Лечэ, Італія — , , Італія) — італьянскі матэматык, член «дома Георгія», працаваў над дыферэнцыяльнымі ўраўненнямі і праблемамі варыяцыйнага вылічэння.

Член Папскай акадэміі навук (1981), замежны член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1995), Французскай акадэміі навук (1995).
Вядомыя асобы Ляхавічаў

[thumb|200px|[Герб Ляхавічаў]]
Вядомыя ўраджэнцы Ляхавічаў:

__NOTOC__
[thumb|175px|[Джозеф Бройдзі]]
[thumb|175px|[Ілья Капіевіч]]

## А 
* Вячаслаў Анушкевіч (нар. 1931) — удзельнік беларускага пасляваеннага антыкамуністычнага руху, дысідэнт.

## Б 
* Аляксандр Іванавіч Багданчук (1905—1976) — грамадска-палітычны дзеяч, рэдактар, мемуарыст.
*  (1901—1980) — ізраільскі паэт.
* Джозеф Бройдзі (1877—1937) — амерыканскі дырыжор, яўрэйскі кампазітар.
* Павел Юр’евіч Булаты (нар. 1993) — беларускі гісторык.
*  (1891—1919) — адзін з заснавальнікаў кібуца Дганія.
*  (1890—1975) — ізраільскі педагог.

## В 
* Іван Баляслававіч Венцэль (нар. 1939) — беларускі дзяржаўны дзеяч

## Г
* Рыўка Галіна (1890—1935) — пісьменніца.
* Арон Гаўзэ (1876—1942) — яўрэйскі журналіст.
* Джэні Голдберг-Прановіч (1874—1922)
* Шыя Грынберг (1894-1985) — пісьменнік.
## Е 
* Фёдар Міхайлавіч Еўлашоўскі (1546—1616) — пісьменнік і грамадскі дзеяч у Вялікім Княстве Літоўскім і Рэчы Паспалітай.

## К 
* Ілья Капіевіч (1651—1714) — кнігадрукар, перакладчык і пісьменнік.
* Алег Іванавіч Карповіч (нар. 1960) — беларускі мастак-графік, член Беларускага саюза мастакоў, аглядальнік і мастак газеты «СБ. Беларусь сегодня».

## Л 
* Алег Вацлававіч Лукашэвіч

## М 
* Уладзімір Уладзіміравіч Майсюк
* Ізроіл Медрэш
* Аляксандр Веніямінавіч Мяжуеў

## Н 
* Францішак Ксаверый Несялоўскі
* Леанід Іванавіч Няфёдаў (нар. 1952) — беларускі біяхімік. Доктар медыцынскіх навук (1993), кандыдат біялагічных навук (1979), прафесар (1997).

## П 
* Анастасія Пабягайла (нар. 2004) — беларуская футбалістка. Выступала ў нацыянальнай зборнай Беларусі.
* Сяргей Пясецкі

## С 
* Ежы Феліцыян Сапега
* Ян Казімір Сапега

## Ш 
* Якуб Шынкевіч

## Э 
* Іосіф Майсеевіч Эпштэйн

Катэгорыя:Постаці Ляхавічаў
Стапель

**Ста́пель** — адкрытая, нахіленая да вады пляцоўка для будаўніцтва або рамонту суднаў і спуску іх на ваду з дапамогай спецыяльных прыстасаванняў. З’яўляецца часткай верфі.

Стапель мае фундамент з высокімі апорамі (кільблокамі), на якіх змяшчаецца судна, і грузападымальнае і іншае абсталяванне. У залежнасці напрамку размяшчэння адносна берагавой лініі бываюць падоўжныя і папярочныя.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Суднабудаванне
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні
Мост (Чэхія)

**Мост**, **Брукс** — статутны горад у Чэхіі, ва Усцецкім краі, на рацэ Біліне, ля падножжа Рудных гор, за 85 км на паўночны захад ад Прагі, і 20 км ад межаў з Германіяй. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам раёна Мост. Плошча — 86,94 км².

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Ёзэф Масапуст, футбаліст

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Усцецкага края
Ёсеф Масапуст

**Ёсеф Масапуст** (; , Мост — , ) — чэхаславацкі футбаліст, паўабаронца, трэнер. Адзін з найлепшых ігракоў у гісторыі чэхаславацкага і чэшскага футбола. Найлепшы футбаліст у гісторыі Чэхіі па версіі часопіса «Гол». Лідар зборнай, якая выйшла ў фінал чэмпіянату свету 1962 года, у якім забіў адзіны гол сваёй каманды. Найлепшы футбаліст Еўропы — 1962. Па версіі МФФІІС знаходзіцца на 41-м месцы сярод найлепшых футбалістаў свету і 38-м сярод найлепшых гульцоў Еўропы XX стагоддзя. Займае 61-е сярод найлепшых футбалістаў за ўсю гісторыю футбола па версіі Placar. Уваходзіць у спіс найлепшых футбалістаў свету па версіях Planète Foot і Voetbal International. Член ФІФА 100. Імем Масапуста названа футбольная акадэмія ў Чэхіі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Чэхаславакіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Чэхаславакіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Цепліцы
Катэгорыя:Ігракі ФК Дукла Прага
Катэгорыя:Ігракі ФК Кросінг
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Чэхаславакіі
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Чэхіі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Дукла Прага
Катэгорыя:Трэнеры ФК Зброяўка Брно
Катэгорыя:Трэнеры ФК Хаселт
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Чэхаславакіі па футболе
Катэгорыя:Трэнеры ФК Пелікан Дэчын
Катэгорыя:Уладальнікі «Залатога мяча»
Катэгорыя:ФІФА 100
Абрахам Робінсан

**Абрахам Робінсан** (,  — ) — амерыканскі матэматык, стваральнік «нестандартнага аналізу». Робінсан даказаў, што поле рэчавых лікаў можа быць пашырана да мноства, якое змяшчае бясконца малыя і бясконца вялікія велічыні ў тым сэнсе, які ўкладвалі ў гэтыя паняцці Лейбніц і іншыя матэматыкі XVIII стагоддзя.

## Біяграфія 
Абрахам Робінсан нарадзіўся ў нямецкім горадзе Вальдэнбург (у нашы дні — Валбжых, Польшча), у яўрэйскай сям’і. Першапачаткова яго прозвішча было Рабінзонам (ням. Robinsohn), пасля пачатку Другой сусветнай вайны ён перайшоў на англійскае напісанне прозвішча.

Бацька Абрахама, пісьменнік (па адукацыі хімік), памёр неўзабаве пасля нараджэння сына. Калі нацысты прышлі да ўлады ў Германіі (1933), Абрахаму было 15 гадоў. Сям’я (маці і двое сыноў) з’ехалі ў Палесціну. У 1935 годзе Робінсан паступіў у іерусалімскі Яўрэйскі ўніверсітэт, які скончыў з адзнакай і быў накіраваны ў Парыж (1939) для працягнення адукацыі ў Сарбоне. Пачатак Другой сусветнай вайны заспеў яго ў Францыі.

На адным з апошніх караблёў Робінсан уцёк ад нацысцкіх войскаў у Англію, дзе быў залічаны ў шэрагі руху «Змагарная Францыя» у якасці эксперта па аэрадынаміцы і палётам са звышгукавымі хуткасцямі. Да канца вайны ён стаў выбітным спецыялістам у гэтай галіне, аднак працягваў даследаванні па матэматычнай логіцы, якой захапіўся ва ўніверсітэце.

Пасля вайны Робінсан некаторы час працаваў у Лондане. У 1946 годзе ён атрымаў дыплом ад Яўрэйскага ўніверсітэта, а ў 1949 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю ў Лондане на тэму: «Метаматэматыка алгебраічных сістэм». У 1951—1957 гг. займае кафедру прыкладной матэматыкі ў Таронта (Канада), затым 5 гадоў выкладае ў Яўрэйскім універсітэце.

У 1962 годзе Робінсан канчаткова перасяляецца ў ЗША. Першыя 5 гадоў ён выкладаў у Каліфарнійскім універсітэце (Лос-Анджэлес). У 1967 годзе Робінсан перайшоў у Ельскі ўніверсітэт. Памёр ад раку ў 1974 годзе.

## Зноскі 
Катэгорыя:Матэматыкі ЗША
Леанід Іванавіч Няфёдаў

**Леанід Іванавіч Няфёдаў** (нар. , Ляхавічы, Брэсцкая вобласць) — беларускі біяхімік. Доктар медыцынскіх навук (1993), кандыдат біялагічных навук (1979), прафесар (1997).

## Біяграфія 
Скончыў Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (спецыяльнасць «Лячэбная справа», 1975; аспірантура, 1978).
    
Працаваў у Інстытуце біяхіміі НАН Беларусі (1978—2002, з 1998 — дырэктар), Гродзенскім дзяржаўным універсітэце імя Я. Купалы (з 2002, НДЛ біяхіміі біялагічна актыўных рэчываў, з 2004 — загадчык лабараторыі, адначасова факультэт біялогіі і экалогіі, кафедра біяхіміі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: механізмы рэгуляцыі абмену рэчываў; метабалічная карэкцыя і тэрапія; метабалізм амінакіслот і іх вытворных; метадалогія распрацовак новых эфектыўных лекавых прэпаратаў на аснове азотзмяшчальных біялагічна актыўных злучэнняў прыроднага паходжання.

## Узнагароды 
Медаль Аўстрыйскага таварыства Альберта Швейцэра (1996), прэмія імя А. Швейцэра (Вена, 1996) і інш.

## Бібліяграфія 
* Формирование фонда свободных аминокислот и их производных в условиях метаболического дисбаланса : диссертация … доктора медицинских наук : 03.00.04 : защищена 19.03.1993 : утверждена 04.06.1993 / Нефедов Леонид Иванович. — Гродно, 1992.
* Свободные аминокислоты тканей крыс при различной обеспеченности организма тиамином : автореферат диссертации … кандидата биологических наук : 03.00.04 / Нефедов Леонид Иванович. — Минск, 1979.
 

## Літаратура 
* Няфёдаў Леанід Іванавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2000. — Т. 11. — С. 421.
* Няфёдаў Леанід Іванавіч // Прафесары Гродзенскага дзяржаўнага універсітэта імя Янкі Купалы, 1940?2010 : біябібліяграфічны слоўнік. — Баранавічы, 2010. — С. 84—85.
* Нефедов Леонид Иванович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2015. — Т. 4 : Гродненская область : в 2 кн., кн. 2. — С. 142.
Сямён Антонавіч Навумовіч

**Сямён Антонавіч Навумовіч** (нар. 1954) — беларускі вучоны ў галiне артапедычнай стаматалогii. Доктар медыцынскіх навук, прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў стаматалагічны факультэт МДМІ ў 1976 годзе.

У 1982 г. паступіў у вочную аспірантуру Мінскага дзяржаўнага медыцынскага інстытута пры кафедры артапедычнай стаматалогіі.

З 01.09.85 г. па 01.09.1993 г. — асістэнт вышэйназванай кафедры.

З 02.01.1990 г. па 01.09.1994 г. — намеснік дэкана стаматалагічнага факультэта. У кастрычніку 1991 г. абраны на пасаду дацэнта. З 01.07.1993 г. і па цяперашні час загадвае кафедрай артапедычнай стаматалогіі БДМУ.

21.01.1987. абараніў дысертацыю на суісканне вучонай ступені кандыдата медыцынскіх навук на тэму. У 1993 годзе прысуджана вучонае званне дацэнта.

26.12.2001 г. абараніў дысертацыю на суісканне вучонай ступені доктара медыцынскіх навук.

24.09.2003 г. прысвоена вучонае званне прафесара па спецыяльнасці «Клінічная медыцына».

У 2018 годзе прафесар Навумовіч С. А. у калектыве аўтараў атрымаў Прэмію Урада РФ у галіне навукі і тэхнікі за навуковае абгрунтаванне, распрацоўку і ўкараненне ў клінічную практыку сучасных эфектыўных і дзейсных метадаў рэабілітацыі хворых з сацыяльна значнымі стаматалагічнымі захворваннямі.

Прысвоена ганаровае званне «Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь» указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 16.06.2020 нумар 215.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па лазернай тэхналогіі, выкарыстанню матэматычных і галаграфічных метадаў у стаматалогіі, комплексным лячэнні анамалій і дэфармацый зубасківічнай сістэмы.

## Узнагароды 
* медаль «За працоўныя заслугі» (2011).
* знак «Выдатнік аховы здароўя РБ» (2004),
* Ганаровыя граматы Міністэрства аховы здароўя і Міністэрства адукацыі РБ.
* Сярэбраны медаль да 100-годдзя з дня нараджэння прафесара В. Ю. Курляндскага, 2008 г. (г. Масква).
* Лаўрэат прэміі спецыяльнага фонду НАНБ у галіне навукі (1998—1999 гг.),
* Лаўрэат прэміі спецыяльнага фонду Прэзідэнта ў галіне медыцынскай навукі і практыкі (1999—2000 гг.).

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 432
* Медицинский журнал. — 2014. — № 4. — С. 149—151
* Минская область : энциклопедия : [в 2 т.]. — Минск, 2007. — Т. 2. — С. 433
* Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 5. — С. 352

Катэгорыя:Стаматолагі Беларусі
Катэгорыя:Стаматолагі СССР
Піраты (фільм, 1986)

**«Піраты»** () — прыгодніцкі камедыйны фільм 1986 года рэжысёра Рамана Паланскага, адзінаццаты поўнаметражны мастацкі фільм рэжысёра. Аўтарамі сцэнарыя выступілі ,  і Раман Паланскі. Галоўныя ролі выканалі ,  і .

## Сюжэт 
Два піраты: стары марскі воўк Рэд і юнга Жан-Батыст па мянушцы Жабяня апынуліся на плыце пасярод акіяна. Іх падбірае іспанскі карабель, на борце якога знаходзіцца скарб — залаты трон правадыра. Піраты не могуць выпусціць рэдкі выпадак разбагацець, і вядома ж, падбіваюць каманду да бунту. А тым часам малады Жан-Батыст улюбляецца ў пляменніцу іспанскага губернатара, якая выпадкова апынулася на борце.

## Акцёрскі склад 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы Францыі 1986 года
Катэгорыя:Фільмы Туніса 1986 года
Катэгорыя:Кінакамедыі 1986 года
Катэгорыя:Кінакамедыі Францыі
Катэгорыя:Кінакамедыі Туніса
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы Францыі
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы Туніса
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы на французскай мове
Катэгорыя:Фільмы на іспанскай мове
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы пра XVII стагоддзе
Катэгорыя:Фільмы Рамана Паланскага
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Джона Браўнджона
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Жэрара Брака
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Рамана Паланскага
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Філіп Сард
Прэмія Гумбальта

**Прэмія Гумбальта** () — узнагарода, якая прысуджаецца нямецкім Фондам Аляксандра фон Гумбальта замежным вучоным. Прэмія дае магчымасць высокакваліфікаваным даследчыкам з розных краін займацца навуковымі праектамі па свайму выбару ў супрацоўніцтве з вучонымі Германіі. Памер прэміі — 60 000 еўра. Кожны год (у сакавіку і ў кастрычніку) прысуджаецца да 100 прэмій у розных галінах навукі, узнагароджанне адбываецца ў адным з нямецкіх універсітэтаў. Кандыдатуры павінны быць прадстаўлены вядомымі вучонымі з Германіі.

Таксама Фонд Аляксандра фон Гумбальта прысуджае Стыпендыі Гумбальта () на даследчыя праекты ў Германіі для постдокаў і дасведчаных навукоўцаў у памеры каля 3 000 еўра на тэрмін да 24 месяцаў. Па даных Фонду Гумбальта на май 2022 года прэмію атрымалі 2212 чалавек. Больш за палову лаўрэатаў з амерыканскіх універсітэтаў (1234 чалавекі).

Катэгорыя:Прэміі Германіі
Катэгорыя:Навуковыя медалі і прэміі
Катэгорыя:Аляксандр Гумбальт
Катэгорыя:З’явіліся ў 1972 годзе
Сяргей Аляксандравіч Паўловіч

**Сяргей Аляксандравіч Паўловіч** (, с. Кузьмін, Красыліўскі раён, Хмяльніцкая вобласць, Украіна — ) — урач-мікрабіёлаг. Доктар медыцынскіх навук (1971), прафесар (1971).

## Біяграфія 
Скончыў Станіслаўскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1954).
    
Працаваў у Станіслаўскай дзіцячай бальніцы (1952—1954), Івана-Франкоўскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1954—1971), Калінінскім медыцынскім інстытуце (1971—1977), Горкаўскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1977—1979), Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1979—1998, загадчык кафедры мікрабіялогіі) Гродзенскім дзяржаўным універсітэце імя Я. Купалы (1998—2014, професар кафедры экалогіі).

Навуковыя інтарэсы: медыцынская мікрабіялогія; біямагнетызм; механізм уздзеяння магнітных палёў на мікраарганізмы; біярытмалогія.

## Бібліяграфія 
* О механизме лечебного действия фтивазида при экспериментальном туберкулезе : автореферат диссертации … кандидата медицинских наук / Павлович С. А. — Симферополь, 1960.
  

## Літаратура 
* Паўловіч Сяргей Аляксандравіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2001. — Т. 12. — С. 207.
* Павлович Сергей Александрович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 5. — С. 678—679.
* Паўловіч Сяргей Аляксандравіч // Прафесары Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы, 1940—2012 : біябібліяграфічны слоўнік / Габрусевіч Р. А., Роўба Я. А. — Мінск, 2013. — С. 154—155.
* Павлович Сергей Александрович // 50 лет Гродненскому государственному медицинскому университету: события и биографии / П. В. Гарелик, Е. М. Тищенко. — Гродно, 2008. — С. 243.
* Павлович Сергей Александрович // Университет и его педагоги / Гродненский государственный университет имени Янки Купалы. — Гродно, 2006. — С.
 

Катэгорыя:Выпускнікі Івана-Франкоўскага нацыянальнага медыцынскага ўніверсітэта
Морыс Вінсент Уілкс

Сэр **Морыс Вінсент Уілкс** (; , Дадлі, Вялікабрытанія — , Кембрыдж, Вялікабрытанія) — брытанскі вучоны ў галіне камп’ютарных навук.

## Біяграфія 
Вучыўся з 1931 па 1934 год у Кембрыджскім універсітэце, у 1936 годзе атрымаў тытул доктара філасофіі, напісаўшы дысертацыю аб распаўсюджванні радыёхваль у іёнасферы. Пасля гэтага працаваў і выкладаў у родным універсітэце. У 1945 годзе стаў кіраўніком камп’ютарнай лабараторыі, і заставаўся на гэтай пасадзе да 1980 года.

Сярод заслуг Уілкса — распрацоўка EDSAC, першага камп’ютара з ПЗП, якая захоўвала праграмны код, а таксама вынаходніцтва мікракода. Ён жа заснаваў у 1957 годзе Брытанскае камп’ютарнае таварыства і быў яго першым прэзідэнтам.
Таццяна Сяргееўна Марозкіна

**Таццяна Сяргееўна Марозкіна** (;  — ) — беларуская вучоная-біяхімік, спецыяліст у галіне эксперыментальнай анкалогіі. Кандыдат медыцынскіх навук (1967). Доктар біялагічных навук (1978), прафесар (1983). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1998). Адзіная жанчына ў Беларусі — член прэзідыума ВАК.

## Біяграфія 
Скончыла Мінскі медыцынскі інстытут (1963), дзе і выкладала; прафесар кафедры біялагічнай хіміі Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы і тэматыка публікацый: анкалогія; радыебіялогія; выбіральная хіміярадыеахова нармальных (незлаякасных) тканак пры тэрапіі хворых на рак; праблемы харчавання і інш.

Сярод апублікаваных прац:
* Применение лекарственных препаратов избирательного антиоксидантного действия в лечении больных злокачественными опухолями / В. Н. Суколинский, А. И. Шмак, А. В. Камышников, Т. С. Морозкина // Здравоохранение. — 2004. — № 5 . — С. 59—61;
* Избирательное влияние комплекса витаминов E, A, C на антиоксидантную защиту опухолевых и нормальных тканей / Морозкина, Т. С., Суколинский, В. Н., Стрельников, А. В. // Вопросы медицинской химии, 1991, том: 37, выпуск 6 — С. 59—61;
* Основы биохимии : Учеб. для учащихся мед. училищ и колледжей по специальности «Лаб. диагностика» / В. К. Кухта, Т. С. Морозкина, А. Д. Таганович, Э. И. Олецкий. — М.: Медицина, 1999. — 415, [1] с. : ил. ; 22 см. — (Учебная литература для учащихся медицинских училищ). — ISBN 5-225-04450-6;
* Биологическая химия : учебник для студентов медицинских высших учебных заведений / В. К. Кухта, д.м.н., проф., засл. деят. науки Респ. Беларусь, Т. С. Морозкина, д.б.н., проф., Э. И. Олецкий, к.м.н., доц., А. Д. Таганович, д.м.н., проф.; под ред. А. Д. Тагановича. — Москва: БИНОМ ; Минск: Асар, 2008. — 687 с. : ил., цв. ил. ; 27 см. — ISBN 978-5-9518-0261-3, ISBN 978-9856711-37-7.

## Узнагароды 
За цыкл прац «Распрацоўка і вынікі ўкаранення ў клінічную практыку новых высокаэфектыўных спосабаў дыстанцыйнай прамянёвай тэрапіі анкахворых» прафесар Т. С. Марозкіна ў складзе творчага калектыву НДІ анкалогіі і медыцынскай радыялогіі МЗ РБ у 1997 годзе была ўдастоена Дзяржаўнай прэміі РБ.

## Грамадская дзейнасць 
Невымерны ўклад Т. Марозкінай у справу абароны жывёл. Яна была ўдзельніцай першага ў Беларусі міжнароднага кангрэса па абароне жывёл, нястомным прапагандыстам этыкі ў адносінах да жывёл у сродках масавай інфармацыі. БДМУ была першай медыцынскай ВНУ ў былым Савецкім Саюзе, дзе адмовіліся ад вопытаў над такімі высокаарганізаванымі жывёламі, як сабакі. Т. С. Марозкіна была першапраходцам у гэтай этычнай праблеме. Таццяна Сяргееўна член Каралеўскага таварыства абароны жывёл (Вялікабрытанія).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.]. Т. 5. — Минск, 2007.
* Памяти Татьяны Сергеевны Морозкиной // Здравоохранение. — 2015. — № 3. — С. 77.

## Спасылкі 
* Морозкина Татьяна Сергеевна  
* База патентов Беларуси 

Катэгорыя:Анколагі СССР
Катэгорыя:Анколагі Беларусі
Катэгорыя:Біяхімікі СССР
Катэгорыя:Біяхімікі Беларусі
Катэгорыя:Вынаходнікі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскоўскай вобласці
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Эліяс Стэйн

**Эліяс Менахем Стэйн** (;  — ) — амерыканскі матэматык, лаўрэат прэстыжных міжнародных прэмій.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1931 годзе ў Антверпене (Бельгія) у сям’і яўрэяў-ашкеназі. Пасля таго, як у 1940 годзе Бельгія была захоплена нацыстамі, сям’я бегла ў ЗША. Там ён скончыў Чыкагскі ўніверсітэт, дзе ў 1955 годзе абараніў дысертацыю пад кіраўніцтвам Энтані Зігмунда. Пасля гэтага ён спачатку выкладаў у Масачусецкім тэхналагічным інстытуце, у 1958 годзе стаў дацэнтам Чыкагскага ўніверсітэта, а ў 1963 годзе — прафесарам Прынстанскага ўніверсітэта.

Стэйн працаваў у асноўным у галіне гарманічнага аналізу. Сярод яго шматлікіх вучняў — два філдсаўскія лаўрэаты: Чарлз Феферман і Тэрэнс Тао.

Катэгорыя:Матэматыкі ЗША
Катэгорыя:Матэматыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Матэматыкі XXI стагоддзя
Бабруйскія павятовыя маршалкі

Спіс маршалкаў дваранства Бабруйскага павета.

## Літаратура 
*
Юрген Мозер

**Юрген Курт Мозер** (; , , Германія — , ) — германскі, амерыканскі і швейцарскі матэматык. 

Член Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (1971), замежны член Расійскай акадэміі навук (1994), Французскай акадэміі навук (1995). Прэзідэнт Міжнароднага матэматычнага саюза ў 1983—1986 гадах.

## Біяграфія 
У 1947 годзе паступіў у Гётынгенскі ўніверсітэт і скончыў яго ў 1952 годзе.

У 1955 годзе пераехаў у ЗША.

У 1955—1957 гг. працаваў у Нью-Ёркскім універсітэце.

З 1957 года — у Масачусецкім тэхналагічным інстытуце (прафесар з 1960 года).

З 1967 года — дырэктар Інстытута матэматычных навук імя Р. Куранта.

З 1980 года прафесар Вышэйшай тэхнічнай школы (у 1984–1995 дырэктар Інстытута матэматычных даследаванняў) у Цюрыху..

## Навуковая дзейнасць 
Працы па тэорыі звычайных дыферэнцыяльных ураўненняў і ўраўненняў з частковымі вытворнымі, спектральнай тэорыі.

Шэраг работ прысвечаны тэорыі ўстойлівасці дыферэнцыяльных ураўненняў і нябеснай механіцы.

Міжнародная прэмія Вольфа (1994/1995) па матэматыцы за работы па ўстойлівасці гамільтанавых сістэм.

## Сям'я 
Нарадзіўся ў сям’і ўрача-неўролага Курта Мозера і піяністкі Ільзы Штрэльке. Пасля вайны сям’я жыла ў Мекленбургу.

Яго жонка Гертруда (1928—2014), біёлаг, была дачкой матэматыка Рыхарда Куранта, унучкай матэматыка Карла Рунгэ і сястрой фізіка-ядзершчыка Эрнеста Куранта.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Матэматыкі Германіі
Катэгорыя:Матэматыкі ЗША
Катэгорыя:Матэматыкі Швейцарыі
Катэгорыя:Матэматыкі XX стагоддзя
Бенуа Жако

**Бенуа Жако** (фр. Benoît Jacquot, нар. ) — французскі кінарэжысёр і сцэнарыст.

## Біяграфія 
Бенуа Жако нарадзіўся 5 лютага 1947 года ў Парыжы. Кар’еру пачаў у канцы 1960-х — пачатку 1970-х гадоў асістэнтам у рэжысёраў Бернара Бардэры, Маргерыт Дзюрас, Марселя Карнэ і Ражэ Вадзіма. Першым самастойным фільмам быў «Забойца-музыкант», зняты паводле твораў Ф. М. Дастаеўскага з Ганнай Карына ў галоўнай ролі.

Сапраўдны поспех прынесла рэжысёру карціна «Крылы галубкі» (1981), у якой згуляла Ізабэль Юпэр.

У 2003 годзе быў пастаноўшчыкам оперы Жуля Маснэ «Вертэр» у Каралеўскім тэатры Ковент-Гардэн.

Фільм Бенуа Жако «Толькі не скандал» удзельнічаў у конкурснай праграме 56-га Венецыянскага кінафестывалю 1999 года. «Бывай, мая каралева», які атрымаў дзесяць намінацый прэміі «Сезар» 2013 года, адкрываў 62-і Берлінскі міжнародны кінафестываль у лютым 2012 года.
Міхал Абламовіч

**Міхал Абламовіч** (; 1775 — 23 кастрычніка 1839) — дзяржаўны службовец і землеўласнік.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецага роду Абламовічаў герба «Абданк». Нарадзіўся ў сям’і Кароля Абламовіча і Ганны з Эйсмонтаў:
* Лаўрэнцыя Тэрэза;
* Юліян Арыян (нар. 1809). Выхаванец Віленскага ўніверсітэта (1832), калежскі сакратар (1841). Выбіраўся дэпутатам ад дваранства (1834 1843), служыў засядацелем у Навагрудскім павятовым судзе. У шлюбе з Антанінай Антонаўнай з Анцутаў (у другім шлюбе Ваніна) з якой меў двух сыноў і адну дачку.

## Літаратура 
* 

Міхал
Катэгорыя:Суддзі Расійскай імперыі
Святлана Віталеўна Кандрацьева

**Святлана Віталеўна Кандрацьева** (, с. Вінагробль, Курскі раён, Курская вобласць, Расія — ) — псіхолаг. Доктар псіхалагічных навук (1978), прафесар (1981). Удзельніца Вялікай Айчыннай вайны. Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь (2000).

## Біяграфія 
Скончыла Ленінградскі дзяржаўны ўніверсітэт імя А. А. Жданава (спецыяльнасць «Псіхалогія», 1950).

Працавала ў Мікалаеўскім педагагічным інстытуце, Украіна (1950—1951, кафедра педагогікі і псіхалогіі, выкладчык); Камянец-Падольскім педагагічным інстытуце (1951—1957, кафедра педагогікі і псіхалогіі, выкладчык); Львоўскім (з 1961 пераведзены ў г. Драгобыч), Драгобыцкім педагагічным інстытуце (1958—1979, з 1966 — загадчык кафедры псіхалогіі); Гродзенскім дзяржаўным універсітэце імя Я. Купалы (з 1979, кафедра педагогікі і псіхалогіі, загадчык кафедры, з 1981 — кафедра псіхалогіі, загадчык кафедры, з 1998 — кафедра ўзроставай і педагагічнай псіхалогіі, загадчык кафедры, з 2000 — навукова-даследчая лабараторыя прафесійнага развіцця асобы, загадчык лабараторыі) .

Памерла 15 студзеня 2004 года, пахавана ў г. Гродна.

Навуковыя інтарэсы: псіхалогія працы і асобы настаўніка; сацыяльная перцэпцыя; псіхалагічная рэгуляцыя камунікатыўнай дзейнасці; фарміраванне асобы (здольнасцяў і характару); сацыяльна-псіхалагічная адаптацыя рабочага ў працоўным калектыве; акмеалагічныя заканамернасці станаўлення прафесіяналізму ў рабоце з людзьмі.

## Узнагароды 
Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» і інш.

## Бібліяграфія 
* Межличностное понимание и его роль в общении : (на материале средней общеобразовательной школы) : автореферат диссертации … доктора психологических наук : 19.00.07 / С. В. Кондратьева. ― Ленинград, 1977.
* Профессионализм в педагогическом общении : монография / С. В. Кондратьева, П. А. Ковалевский, Б. П. Ковалев, Л. М. Даукша. — Гродно, 2003.
* Психология школьного конфликта : социально-перцептивные и рефлексивные аспекты / Б. П. Ковалев, С. В. Кондратьева, Л. А. Семчук. — Гродно, 2001.

## Літаратура 
* Кандрацьева Святлана Вітальеўна // Прафесары Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы, 1940—2012 : біябібліяграфічны слоўнік / Габрусевіч С. А., Роўба Я. А. ― Мінск, 2013. — С. 87—89 : фота.
* 
* Кандрацьева Святлана Вітальеўна // Выкладчыкі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы : біябібліяграфічны даведнік. — Гродна, 1999. — С. 206—208.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Курскай вобласці
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Псіхолагі СССР
Катэгорыя:Псіхолагі Беларусі