open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Собранцы

**Собранцы** () — горад у Славакіі ў Кошыцкім краі. Колькасць насельніцтва — 6,17 тыс. чал. (2016).

## Размяшчэнне 
Горад знаходзіцца ў паўночна-ўсходняй частцы Усходнеславацкай раўніны, на рацэ Сабранецкі паток. Горад размешчаны недалёка ад граніцы з Украінай, адлегласць ад Ужгарада — 18 км.

## Гісторыя 
Археалагічныя крыніцы сведчаць, што тэрыторыя горада была заселеная ўжо ў часы неаліта. Першая пісьмовая згадка аб горадзе адносіцца да канца ліпеня 1284 г. Другі раз у пісьмовых крыніцах горад узгадваецца 16 жніўня  1334 г. Магдэбургскае права горад атрымаў ад 1351 г. Падчас першай Чэхаславацкай рэспублікі ў міжваенны час і з 1996 г. горад з'яўляецца раённым цэнтрам.  Падчас Другой сусветнай вайны горад быў акупаваны Венгрыяй. Горад быў значна пашкоджаны падчас баёў. 

## Насельніцтва 
### Этнічны склад 
* славакі — 85,37 %
* цыгане — 9,91 % 
* чэхі — 0,51 %
* украінцы — 0,37 %
* русіны — 0,26 %
* іншыя — 2,58 %

### Рэлігійны склад 
* каталіцтва — 45,93 %
* уніяцтва — 33,59 %
* не вызначыліся — 4,55 %
* праваслаўе — 3,56 %
* кальвінізм — 1,99 %
* лютэранства — 0,99 %

Катэгорыя:Гарады Славакіі
Цыбуля вінаградная

**Цыбу́ля вінаградная** (*Allium vineale*) — кветкавая расліна роду  падсямейства .

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 40—80 см. Сцябло прамое, да палавіны аблісцелае, каля асновы мае невялікую яйцападобную цыбуліну з маленькімі, на ножках, жаўтаватымі цыбулінамі. Лісце вузкае, жалабатае, з доўгімі похвамі. Кветкі цёмна-пурпуровыя, на доўгіх кветаножках, з цыбулінкамі ад асновы.

## Таксанамія 
Класіфікацыя Кронквіста (1988) адносіла гэты род да , пазней паводле вынікаў філагенетычных даследаванняў род  быў выдзелены ў асобнае сямейства  (), аднак у больш позняй Сістэме класіфікацыі APG III (2009) роды, якія ўваходзілі ў гэта сямейства, былі ўключаны ў сямейства .

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Цыбуля
Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Казан (цэнтр сям’і)

'''Цэнтр сям'і «Казан»''' — палац шлюбаў ў Казані, адчынены 5 ліпеня 2013 года.

Аўтар будынку — архітэктар і скульптар Дашы Намдакаў. Будынак нагадвае казан, традыцыйны азіяцкі кацёл. Ёсць 3 ліфта на назіральную пляцоўку, якая знаходзіцца на вышыні 32 метры над узроўнем мора.

У 2016 годзе ля цэнтра з'явілася скульптурная кампазіцыя «Ён і Яна» — пара зілантаў ды барсаў з дзіцянятамі.

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Казані
Катэгорыя:Культура Казані
Катэгорыя:З’явіліся ў 2013 годзе
Цыборыя каташковая

**Цыборыя каташковая** (*Ciboria amentacea*) — від сумчатых грыбоў сямейства .

Развіваецца на суквеццях вольхі і асіны.

Гіфы міцэлію пранізваюць субстрат і ўтвараюць муміёпадобныя склероцыі, якія па форме нагадваюць леташнія непашкоджаныя каташкі дрэў. Пладовыя целы (апатэцыі) адзіночныя, спачатку закрытыя, потым кубка-, лейка- або сподкападобныя, на доўгай цыліндрычнай ножцы, звонку голыя, гладкія, светлаафарбаваныя; развіваюцца на склероцыі вясною. Сумкі цылідрычна-булавападобныя, 8-споравыя. Сумкаспоры аднаклетачныя, эліпсоідныя або верацёнападобныя, бясколерныя, размешчаныя ў 1—2 рады.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Склератыніевыя
Цукраміцэтавыя

**Цукраміцэтавыя** (*Saccharomycetaceae*) — сямейства сумчатых грыбоў парадку эндаміцэтальных.

Выдзяляецца 20-40 родаў. Пашыраны на кветках, ягадах, садавіне, лісці і каранях раслін, у глебе, на харчовых прадуктах. Аэробы і анаэробы. Размнажаюцца пераважна пачкаваннем; некаторыя роды — пачкаваннем, спорамі і дзяленнем. Найбольш вядомы і мае вялікае практычнае значэнне род цукраміцэты.

## Літаратура 
* Цукраміцэтавыя //
Цукраміцэты

**Цукраміцэты**, **цукровыя грыбы** (*Saccharomyces*) — род сумчатых грыбоў сямейства цукраміцэтавых.

## Апісанне 
Апісана больш за 50 відаў і некалькі дзясяткаў разнавіднасцей. Найбольш вядомыя *Saccharomyces cerevisiae*, *Saccharomyces vini*, *Saccharomyces lactis*. Трапляюцца на кветках, пладах, у глебе, на разнастайных харчовых прадуктах.

Клеткі авальныя або прадаўгаватыя, памерам да 12 мкм, часам утвараюць псеўдаміцэлій. Размнажаюцца спорамі і пачкаваннем. Пры пачкаванні могуць фарміравацца разгалінаваныя, кароткія ланцужкі. У неспрыяльных умовах узнікаюць эліпсоідныя, шара-. булавападобныя артраспоры або 1—4-споравыя сумкі з шара- ці эліпсападобнымі, гладкімі, бясколернымі сумкаспорамі.

## Выкарыстанне 
Дзякуючы ўласцівасці збраджаваць цукры яны маюць вялікае практычнае значэнне пры вытворчасці спірту, віна, піва; выкарыстоўваюцца ў хлебапячэнні, пры атрыманні кефіру, кумысу, квасу і іншых напіткаў.

## Гл.таксама 
* Чайны грыб

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Цукраміцэтавыя
Рыча (рака)

**Ры́ча** — рака ў Беларусі, у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Котра (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 21 км. Плошча вадазбору 53 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2 ‰. Пачынаецца з меліярацыйных каналаў каля вёскі Шынкаўцы, цячэ па захадзе Лідскай раўніны, у нізоўі праз лес. Упадае ў Котру за 1,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Ашуркі. У сярэднім цячэнні пойма забалочаная. Рэчышча ад вытоку на працягу 14,5 км каналізаванае.

## Літаратура 
* 
* 
* Республика беларусь. Гродненский район: карта. Гродно: план / Ред. Н. Н. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2012. — 5000 экз.

Катэгорыя:Рэкі Шчучынскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Котры
Кучукі (род)

**Кучукі**, **Кучуковічы** — шляхецкі род герба «Сякера».

Вячаслаў Насевіч называе для Кучукаў герб «Сястрэнец», але напэўна блытае іх з Сестранцэвічамі-Кучукамі, вядомымі з XVII ст. у Мсціслаўскім ваяводстве.

На думку Насевіча, пачынальнік роду — Кучук, каморнік вялікага князя Ягайлы, удзельнік забойства вялікага князя Кейстута ў 1382 годзе. Паводле Рымвідаса Пятраўскаса, родапачынальнік — Конрад Кучук (*Cunradus alias Kuczuc*), якога Насевіч называе Конрадам сынам Кучука. Конрад Кучук вядомы толькі са свайго надання ў 1436 годзе віленскім францысканцам, ён карыстаўся пячаткай з гербам «Сякера» і лічыў вотчынным маёнткам Жырмуны (*heres de Szyrmuni*). Таксама Конрад Кучук валодаў Дакудавым і Жыдкавічамі. На думку яшчэ Уладзіслава Сямковіча, грунтаваную на карыстанні гербам «Сякера» і лакалізацыі вотчын (Жырмуны і Салечнікі), Конрад Кучук мог быць сынам Аляксандра Монтаўта. Паводле Пятраўскаса, храналагічна Конрад Кучук можа быць хутчэй братам Аляксандра Монтаўта. Звесткі пра герб і вотчыны ўскосна пацвярджаюць блізкую роднасць Кучукаў з Монтаўтамі і Бутрымамі.

Паводле Насевіча, Конрад атрымаў ад вялікага князя Шчучын.

Сын Конрада — Ян (каля 1410-каля 1478), маршалак гаспадарскі (1469—1478) і намеснік лідскі (1473).

Сыны Яна — Юрый (Ежы; каля 1435 — пасля 1482), маршалак гаспадарскі (1482); Войцех (каля 1440 — пачатак 1506), маршалак гаспадарскі (1492—1505), намеснік уладзімірскі (1494) і намеснік ваўкавыскі (1496).

Пасля смерці Войцеха родавыя маёнткі — Салечнікі у Віленскім павеце, Жырмуны, Дакудаў, Шчучын у Лідскім павеце, Вязынь у Менскім павеце, выслужанае Войцехам Палонна ў Луцкім павеце і іншыя, праз шлюб яго дачкі перайшлі да Станіслава Кішкі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Вялікалітоўская арыстакратыя
Нятупа (прыток Росі)

**Няту́па**, **Гне́зна** — рака ў Беларусі, у Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Рось (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 11 км. Плошча вадазбору 285 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 3,4 ‰. Пачынаецца ў сутоках рэк Навумка і Пікарэц каля вёскі Мсцібава, цячэ ў межах Ваўкавыскага ўзвышша, дзе прымае прыток Астроўчыцу (Лукавіну). Упадае ў Рось на паўночны ўсход ад вёскі Цімахі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Ваўкавыскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Росі
Навумка

**Наву́мка** — рака ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці, у басейне Нёмана. Даўжыня 18 км. Плошча вадазбору 94 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,6‰. Пачынаецца каля вёскі Сямёнава, цячэ ў межах Ваўкавыскага ўзвышша. Зліваючыся з ракой Пікарэц на поўдзень ад вёскі Мсцібава ўтварае раку Нятупа. Рэчышча каналізаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Ваўкавыскага раёна
Катэгорыя:Басейн Росі
Ліва аль-Кудс

**Ліва аль-Кудс**, ці **Брыгада аль-Кудс** () — лаяльнае ўраду Сірыі вайсковае фарміраванне сфарміраванае ў правінцыі Алепа ў верасні 2013 г. інжынерам Мухамедам аль-Саідам (пазыўны «Інжынер»). Брыгада складаецца з сунітаў-палесцінцаў з лагера бежанцаў Аль-Найраб. Прычынай для стварэння апалчэння паслужыў захоп лагера Хандарат (поўнач г. Алепа) сіламі Фронта ан-Нусра, і далейшыя ганенні на яго мясцовых жыхароў. Мэта стварэння брыгады — адбіць лагер і падтрымаць Узброеныя сілы Сірыі ў ходзе правядзення ёю аперацыі на тэрыторыі г. Алепа і яго прыгарадзе.

## Удзел у Грамадзянскай вайне 
Упершыню ўдзел у вайне «Брыгада аль-Кудс» прыняла ў канцы 2013 г., калі яе байцы ўзаемадзейнічалі з «Сілами тыгра» ў ходзе , у выніку якой урадавыя войскі прасунуліся на паўночным усходзе Алепа, заняўшы стратэгічна значную прамысловую зону Шэйх Наджар і зняўшы аблогу з цэнтральнай турмы Алепа. Брыгада таксама ўдзельнічала ў , падтрымаўшы наступленне «Сілаў тыгра» ў заходнім Алепа. Байцы фарміравання занялі раёны Башкуй, аль-Манашэр і аль-Мала.

Да пачатку 2015 г. «аль-Кудс» страціла 200 байцоў забітымі і больш за 400 атрымалі раненні.

У канцы 2015 г. «Ліва аль-Кудс» прымала ўдзел у наступленні ўрадавых войск на поўдні правінцыі Алепа, у ходзе якога былі заняты некалькі дзесяткаў вёсак і вышынь. Акрамя таго, брыгада адыграла важную ролю ў шэрагу ваенных аперацый у 2016 г., у выніку якіх горад Алепа быў цалкам заняты ўрадавымі войскамі. Так, у маі 2016 г. падраздзяленні «Ліва аль-Кудс» дапамагалі Узброеным сілам Сірыі і «Сілам тыгра» зачышчаць усход правінцыі Алепа і паспрыялі  Алепа — . 

У чэрвені — ліпені 2016 г. «Сілы тыгра» і «Ліва аль-Кудс» узялі пад кантроль ферму Малах і шашу Кастэла, перарэзаўшы адзіны маршрут забеспячэння падкантрольных сірыйскай апазіцыі раёнаў ўсходняга Алепа. «Брыгада аль-Кудс» адыграла вырашальную ролю ў адбіцці контратак сірыйскай апазіцыі на ферму Малах і лагер Хандарат. У верасні яе атрады ўзялі пад кантроль шпіталь Кіндзі.

## Склад брыгады 
* Батальён «Львы аль-Кудс»
* Батальён стрымлівання
* Батальён «Львы аль-Шахба»

## Узбраенне брыгады 
* Т-55
* БМП-1

Катэгорыя:Палесцінскія ваенныя фарміраванні
Катэгорыя:Праўрадавыя ваенныя арганізацыі Грамадзянскай вайны ў Сірыі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2013 годзе
Пятрас Клімас

**Пятрас Клімас** (; 23 лютага 1891, Калваріе — 16 студзеня 1969) — літоўскі гісторык, дыпламат, адзін з падпісантаў Акту аб незалежнасці Літвы ад 1918 года.

## Біяграфія 
Вывучаў права ў Маскоўскім дзяржаўным універсітэце імя Ламаносава. Пизля заканчэння вучобы вярнуўся ў Літву, дзе займаўся грамадскай дапамогі. У 1917 годзе быў абраны ў тарыба. Стаў адным з дваццаці падпісантаў акту аб незалежнасці Літвы.

Пасля атрымання малады літоўскай дзяржавай незалежнасці яго накіравана на дыпламатычны фронт у Францыю, Бельгіі, Іспаніі, Партугаліі і Люксембурга. Акрамя дыпламатычнай дзейнасці займаўся напісаннем гістарычных кніг, выдаў, між іншым, «Russich Litauen» (Расійская Літва), вучэнне пра расійскага праўлення ў Літве з 1795 да 1915 года, «Der Werdegang des litauischen Staates» (Развіццё літоўскай дзяржавы), апісанне з'яўлення Літвы з 1915 да 1918 года, «Lietuvos žemės valdymo istorija» (Гісторыя землеўладання ў Літве).

У 1920—1923 гг. Быў выкладчыкам у Літоўскім універсітэце.

Анэксія Літвы Савецкім Саюзам у 1940 году адбылася ў той час, калі Петрас Климас быў дыпламатычным прадстаўніком у Парыжы. У 1942—1943 гадах быў вывезены нацыстамі ў канцэнтрацыйны лагер. У 1944 годзе яму ўдалося дабрацца Літвы, аднак ён быў арыштаваны НКВД і адпраўлены ў лагеры, дзе правёў 10 гадоў. Яго здароўе заўсёды было ў дрэнным стане да смерці ў 1969 годзе. Пахаваны на Петрашунському могілках.

## Спасылкі
Касцянёўка

**Касцянё́ўка** — рака ў Шчучынскім і Лідскім раёнах Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Лебяда (басейн Нёмана). Даўжыня 21 км. Плошча вадазбору 98 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2‰. Пачынаецца каля вёскі Калечыцы, упадае ў Лебяду каля вёскі Бешанкі. На працягу 7 км каналізаваная (ад аграгарадка Гурнофель да вусця). На рацэ каля вёскі Вялікія Казлы і аграгарадка Гурнофель створаны сажалкі (плошчай 0,02 і 0,06 км² адпаведна).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Лебяды
Катэгорыя:Рэкі Шчучынскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Лідскага раёна
Шкардзянка

**Шкардзя́нка** — рака ў Беларусі, у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Лебяда (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 9 км. Плошча вадазбору 27 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,3 ‰. Пачынаецца каля вёскі Стары Двор, цячэ ў межах Лідскай раўніны, упадае ў Лебяду за 1 км на паўднёвы ўсход ад аграгарадка Васілішкі. Рэчышча на працягу 6,8 км (ад вытоку да аграгарадка Васілішкі) каналізаванае.

## Літаратура 
* 
*  — С. 376.

Катэгорыя:Рэкі Шчучынскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Лебяды
Жужма

**Жу́жма** — рака ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Лебяда (басейн Нёмана).

## Назва 
Назва Жужма другаснага ўтварэння, ад назвы ракі Жыжма (па іншы бок ад Ліды). У асяроддзі літоўскамоўных аўтахтонаў рэгіёна назвы вядомыя як *Žiužmà, Žižmà*.

У літоўскай гаворцы гэтага рэгіёну вядомы пераход *ži-* > *žiu-* (*žibėti* > *žiubėti* «ззяць»).

Назва Жыжма (> Жужма) балцкага паходжання.

Найбліжэйшыя гідранімічныя аналагі — літоўскія рачныя назвы *Žižma* (тры ракі на тэрыторыі Літвы), латышская *Zizma*. Далей літоўскія *Žiežmuo, Žiežmojus, Žiežmara*.

Корань ад літоўскага *žižti, žiežti* «злаваць, ятрыцца».

З шэрагу назваў «злых» водаў, як назва вілейскай ракі Піктуша, ад *piktas* «злы; моцны».

На Падняпроўі такія назвы маглі быць крыніцамі для пазнейшых перакладных назваў тыпу «Люць», «Лютаўка» (< *люты* «злы»).

У назве Жыжма корань *Žiž- / Žiež-* пашыраны пашыральнікам *-m-*, які вядомы ў літоўскім слова- і назваўтварэнні (*tar-ti* «мовіць» — *tar-m-ė* «гаворка», *ner-ti* «ныраць» — *Ner-em-a* «Глыбокая (рака)»).

Назва Жужма (< Жыжма) значыла «Моцная (цячэннем), хуткаплынная (рака)».

## Гідраграфія 
Даўжыня ракі 11 км. Пачынаецца на паўднёвы захад ад вёскі Шоркіна, упадае ў Лебяду на поўдзень ад вёскі Збражкі. Каля вёскі Трудавая на рацэ створана сажалка. На працягу 4,5 км каналізаваная (ад вёскі Шайбакі да вусця).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Лебяды
Катэгорыя:Рэкі Шчучынскага раёна
Тураўка

**Ту́раўка**, **Шчу́чынка** — рака ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Тур'я (басейн Нёмана). Даўжыня 8 км. Пачынаецца за 1,5 км на ўсход ад вёскі Даўлюдаўшчына, цячэ па Лідскай раўніне, упадае ў Тур'ю за 1,4 км на захад ад горада Шчучын. Рэчышча ад вытоку на працягу 3 км каналізаванае. У Шчучыне на рацэ створана сажалка (плошча 0,05 км²).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Нёмана
Катэгорыя:Рэкі Шчучынскага раёна
Межыца 2

**Ме́жыца 2** (, ) — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Горскага сельсавета.

Утворана ў 2013 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Горскі сельсавет (Лепельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лепельскага раёна
Сасновы Бор (Дзяржынскі раён)

**Сасно́вы Бор** (, ) — пасёлак у Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Станькаўскага сельсавета. Утвораны ў 2008 годзе.

Да 30 кастрычніка 2009 года пасёлак уваходзіў у склад Ляхавіцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Станькаўскі сельсавет (Дзяржынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзяржынскага раёна
Запісы БІНіМ

**«Запісы»** — навуковы часопіс беларускай эміграцыі, орган Беларускага інстытута навукі і мастацтва.

## Гісторыя 
«Запісы» пачалі выдавацца ў 1952 г. ў Нью-Ёрку намаганнямі заснавальнікаў і супрацоўнікаў Беларускага інстытута навукі і мастацтва. У 1952 – 1954 гг. у ЗША ўбачылі свет 6 тамоў. Наступныя кнігі выдаваліся ў Мюнхене (ФРГ). Агулам у 1962 – 1970 гг. ў ФРГ выйшла 5 тамоў. У перыяд з 1974 да 1999 гг. «Запісы» зноў выдаваліся ў Нью-Ёрку. Тут падрыхтавана 12 нумароў. Пасля чарговага перапынку выданне «Запісаў» аднавілася ў 2002 г. як супольны нью-ёркска-мінскі праект. У 2018 г. пабачыў свет 39 выпуск альманаху «Запісы БІНіМ» (тэма нумару «Італійская мазаіка» ўключае ў сябе розныя праявы беларускай прысутнасці на Апенінах).

Галоўныя рэдактары: Вітаўт Тумаш, Станіслаў Станкевіч, Томас Бэрд (з 1983).

## Літаратура 
* *Ляднёва А., Сяргеева Г.* «Запісы» // 
* *Мамонька У.* Праблемы культуры і мастацтва ў «Запісах» // Культура беларускага замежжа. Кн. 1. — Мн., 1993.

Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Беларускі інстытут навукі і мастацтва
Лука (рака)

**Лука́** — рака ў Беларусі, у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Тур’я (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 9 км. Пачынаецца каля вёскі Заполле, упадае ў Тур’ю на поўнач ад вёскі Забор’е. Ад вытоку на працягу 4 км каналізаваная.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Шчучынскага раёна
Катэгорыя:Басейн Нёмана
Шуба

ў футры 
*Партрэт працы Б.М. Кустодзіева*]]
**Шуба**, **Футра** — верхняе адзенне для абароны арганізма ад пераахаладжэння.

Вырабляецца з натуральнага або штучнага футра. Яно можа быць звернутае наверх, унутр альбо ў абодва бакі.

Пры вырабе адзення ўжываецца матэрыял з барана/аўцы (аўчына — напрыклад, мутон, каракуль і цыгейка), пясца, норкі, собаля, лісіцы, шыншылы, , бабра, мядзведзя, воўка, каёта, сурка, апосума, нутрыі, андатры, труса і многіх іншых жывёл.

## Разнавіднасці 
* Кажух
* Дублёнка — футра з дублёнай аўчыны
* Кажушок

## Галерэя 

01 012 Book illustrations of Historical description of the clothes and weapons of Russian troops.jpg|Руская футра.
01 013 Book illustrations of Historical description of the clothes and weapons of Russian troops.jpg|Турскія футры.
01 014 Book illustrations of Historical description of the clothes and weapons of Russian troops.jpg|Польская футра.

### Розныя футры 

Australian possum fur coat 1902.jpg|Аўстралійскі апосум
Wolf fur man's coat (1903).jpg|Воўк
Red fox fur coat, Germany 1999.jpg|Ліса
Musquash (muscrat) fur coat.jpg|Андатра
Curly lamb fur coat, Pitzer-Kaag, Fürth, 2011.jpg|Дублёны кажух
Cécile Charlotte Furtado-Heine (1821-1896), by Hermann Fidel Winterhalter.jpg|Собаль
Dark Nerzmantel, Düsseldorf, 1970.jpg|Мутон
Бабушка с орехами.jpg|Аўчына

Катэгорыя:Адзенне
Катэгорыя:Гісторыя касцюма
Катэгорыя:Футра
Любіца (ручай)

**Лю́біца** — ручай у Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Ала (прыток Бярэзіны, басейн Дняпра).

Даўжыня ручая 15 км. Плошча вадазбору 53 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,6 м/км. Выток ручая знаходзіцца за 1,5 км у напрамку на поўдзень ад вёскі Скарына. Упадае ў Алу за 1 км у напрамку на ўсход ад вёскі Сцяпы. Вадазбор нізінны. Рэчышча каналізаванае.

Каля ручая вёскі Скарына, Аляксандраўка, Зарэчча.

## Літаратура 
*  — С. 230.
* 
* 
* Ліст карты N-35-119. Выданне 1981 г.
* Ліст карты N-35-120. Выданне 1981 г.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Гомельской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Жлобінскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Бярэзіны
Cigarettes After Sex

**Cigarettes After Sex** — амерыканскі інды-рок-гурт з горада Эль-Паса, створаны Грэгам Гансалесам. Першы міні-альбом, пад назвай *I.*, выпушчаны ў 2012 годзе.

## Гісторыя 
Гурт была заснаваны ў Эль-Паса, штат Тэхас, у 2008 годзе. Гансалес запісваў першы міні-альбом *I.* на лесвіцы сваёй альма-матэр, Тэхаскага ўніверсітэта ў Эль-Паса, называючы гэты досвед «у асноўным як аварыю, свайго роду эксперымент». У міні-альбом увайшлі такія кампазіцыя як «Nothing’s Gonna Hurt You Baby», «I’m a Firefighter», «Dreaming of You», and «Starry Eyes» і інш.

Гансалес пераехаў у Бруклін, Нью-Ёрк, дзе быў запісаны і выпушчаны ў 2015 годзе сінгл *Affection* разам з кавер-версіяй кампазіцыі «Keep On Loving You» гурта REO Speedwagon.

Праз музычныя рэкамендацыі, песні гурта атрымалі большь за некалькі мільёнаў праглядаў на YouTube, што прывяло да канцэртнай дзейнасьці па многіх краінах Еўропы, Азіі і ЗША. Cigarettes After Sex выпусцілі свой дэбютны поўнафарматны альбом 9 чэрвеня 2017 года.

Трэк «Nothing’s Gonna Hurt You Baby» суправаджаў 7 эпізод серыялу *Аповед служанкі*.

## Музычны стыль і ўплыў 
У водгуку для *Noisey by Vice* Крысціна Какуріс *(Christina Cacouris)* апісвае Cigarettes After Sex як «элементарны, туманны і рамантычны, але з нуарнымі гранямі».

## Склад 
* Грэг Гансалес — заснавальнік, вакал, электрагітара, акустычная гітара, бас.
* Філіп Табс — клавішныя, электрагітара.
* Рэндзі Мілер — бас.
* Джэйкаб Томскі — барабаны.

## Дыскаграфія 
### Студыйныя альбомы 
* *Cigarettes After Sex* (2017)
* *Cry* (2019)
* ''X's'' (2024)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* 

Катэгорыя:Музычныя калектывы ЗША
Катэгорыя:Квартэты
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2008 годзе
Катэгорыя:Інды-рок-гурты
Гагулі

**Гагулі** ()  — народ, які ў першай палове XVII ст. насяляў рэчышча Амура, горы Малы Хінган. Меркаваная колькасць — 4 000 чал.

Узгадваліся Ерафеям Хабаравым як суседзі дзючэраў. У ранейшым допісе Васіля Паяркава ўзгадваліся толькі дзючэры. Згодна запісам рускіх казакаў, гагулі займаліся земляробствам і паляваннем. Жылі ў дробных сталых паселішчах. Гагульскі "князец" Тоенча выплочваў ім ясак са 100 чалавек.

Некаторыя даследчыкі лічаць, што гагулі з'яўляліся часткай дзючэраў, што насялялі ніжнюю ў адносінах да асноўнай часткі народа плыню ракі Амур. Існуе таксама меркаванне, што гагулі былі продкамі нанайцаў. Археолагі звязваюць гагуляў з дзючэрскай археалагічнай культурай (XIII - сярэдзіна XVII стст.). Уварванне казакаў у Прыамур’е і збор імі ясака выклікалі ваенныя сутычкі з мясцовым насельніцтвам, якое панесла значныя чалавечыя страты. У 1654 г. чарговы атрад казакаў знайшоў іх паселішчы пакінутымі.

## Спасылкі 
* Этнический состав и расселение народов Приамурья в XVII—XVIII веках 
* Гогулы или гогули
* Ravenstein Ernest George, The Russians on the Amur

Катэгорыя:Народы Сібіры
Катэгорыя:Тунгуса-маньчжурскія народы
Катэгорыя:Зніклыя народы Азіі
Катэгорыя:Зніклыя народы Расіі
Віктар Пятровіч Ліснеўскі

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Віктар Пятровіч Ліснеўскі
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|шырыня           = 
|апісанне выявы   = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1941—1946
|званне           = 
|род войскаў      = 
|камандаваў       = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}
**Віктар Пятровіч Ліснеўскі** (8 студзеня 1908  — 9 кастрычніка 1987) — камандзір стралковага аддзялення 244-га стралковага палка, малодшы сяржант. Поўны кавалер ордэна Славы.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 27 снежня 1907 года (8 студзеня 1908 года па новаму стылю) ў вёсцы Чарцёж Рагачоўскага павета, Магілёўскай губерні, цяпер Жлобінскага раёна Гомельскай вобласці. Беларус. Член ВКП/КПСС з 1944 года. Адукацыя 7 класаў. Працаваў брыгадзірам у калгасе.

У Чырвонай Арміі і ў баях Вялікай Айчыннай вайны з ліпеня 1941 года. Ваяваў на Бранскім і 1-м Беларускім франтах.

Тэлефаніст мінамётнай роты 244-га стралковага палка яфрэйтар Ліснеўскі у баях 23—26 снежня 1943 года на паўночным усходзе ад горада Жлобін забяспечыў бесперапынную сувязь роты са штабам палка. Падчас артылерыйскага налёту праціўніка Ліснеўскі быў засыпаны зямлёй. Выбраўшыся з траншэі, ліквідаваў пад варожым агнём 4 абрывы кабеля. Загадам камандзіра 41-й стралковай дывізіі ад 2 лютага 1944 года яфрэйтар Ліснеўскі Віктар Пятровіч узнагароджаны ордэнам Славы 3-й ступені.

Стралок таго ж палка і дывізіі яфрэйтар Ліснеўскі 21 ліпеня 1944 года ў ліку першых пераправіўся праз раку Заходні Буг у 20 кіламетрах на паўднёвы захад ад горада Любомль Валынскай вобласці, адбіваў контратакі праціўніка. Падчас наступлення ўварваўся ў варожую траншэю і закідаў гранатамі кулямётны разлік. Загадам па 69-й арміі № 76 ад 10 жніўня 1944 года яфрэйтар Ліснеўскі Віктар Пятровіч узнагароджаны ордэнам Славы 2-й ступені.

Камандзір стралковага аддзялення малодшы сяржант Ліснеўскі пры прарыве варожай абароны каля населенага пункта Лебус 16 красавіка 1945 года першым уварваўся ў траншэю ворага і разам з аддзяленнем знішчыў 4 кулямёты і каля 20 праціўнікаў. У баі каля вёскі Шэнфліс 20 красавіка 1945 года забіў 6 праціўнікаў і 5 узяў у палон.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 мая 1946 года за мужнасць, адвагу і гераізм, , малодшы сяржант Ліснеўскі Віктар Пятровіч узнагароджаны ордэнам Славы 1-й ступені.

Пасля дэмабілізацыі ў 1946 годзе жыў і працаваў у горадзе Дружкоўка Данецкай вобласці. Ганаровы грамадзянін горада Дружкоўка. Памёр 9 кастрычніка 1987 года.

Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны 1-й ступені, Славы 3-х ступеняў, медалямі.

## Літаратура 
* 
* *Долготович Б. Д.* Кавалеры Ордена Славы. — Минск, 2006.
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Поўныя кавалеры ордэна Славы
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жлобінскім раёне
Малы дубовы вусач

**Вусач малы дубовы**, або **вусач вішнёвы** (*Cerambyx scopolii*) — від жукоў падсямейства сапраўдных вусачоў (*Cerambycinae*) сямейства вусачоў (*Cerambycidae*).

## Апісанне 
### Імага 
Жук даўжынёй ад 17 да 28 мм, з аднакаляровай чорнай афарбоўкай цела.

Галава з глыбокай баразной паміж вусікамі, паміж вачыма з падоўжным баразнаватым кілем, дробна пункціравана на лбе, у радках папярочных зярнятак або ў кароткіх складках ззаду вока. Вочы ўмерана вялікія, прыкметна збліжаныя на цемені. Вусікі значна даўжэйшыя за цела, заходзяць за вяршыню надкрылаў сярэдзінай 8-га членіка, іх трэці членік даўжэй 1-га ці 4-га, ледзь карацей 5-га, як і чацвёрты членік прыкметна, але не занадта моцна ўздуты на вяршыні, шосты членік з прыкметна выцягнутым вяршынным вонкавым вуглом, 7-10-ы членікі з адцягнутым у востры шыпік або вузенькі зубчык вонкавым вяршынным вуглом.

Пярэднеспінка ў даўжыню прыкметна большая, чым на аснове ў шырыню, бакавы грудок моцна завостраны, на дыску ўмерана пукаты, з 6-8 папярочнымі, больш ці менш правільнымі складкамі.

## Распаўсюджванне 
Вішнёвы вусач распаўсюджаны ў Еўропе, Каўказе, у Закаўказзі, на Блізкім Усходзе і ў Паўночнай Афрыцы.

## Экалогія і месцапражыванні 
Лёт жукоў пачынаецца з канца мая (на Каўказе нават раней). Жукі лётаюць на працягу ўсяго дня, але больш шматлікія пасля поўдня. Часта сустракаюцца на дубовым соку, які выцякае, або (у адрозненне ад буйных відаў *Cerambyx*) на кветках парасонавых і квітнеючых кустах (напр. бузіна, крушына, глог і інш.).

## Размнажэнне 
Генерацыя двухгадовая. Лічынка дасягае ў даўжыню 18-20 мм, у шырыню 4-5 мм. Падобная на лічынку Вялікага дубовага вусача, адрозніваючыся ад яе значна меншай велічынёй. Развіваецца ў драўніне лісцяных парод: дуб (Quercus), бук (Fagus), сліва (Prunus), арэх (Juglans), граб (Carpinus), каштан (Castanea), вярба (Salix) і іншыя. Акукліванне адбываецца ў ліпені — жніўні. Стадыя кукалкі 24-29 дзён. Жук вылупляецца ў жніўні — верасні, але застаецца ў калысцы да наступнай вясны.

## Зменлівасць 
### Cerambyx scopolii nitidus 
* Cerambyx scopolii nitidusPic, 1892 — турэцкая падвід.

### Cerambyx scopolii paludivagus 
* Cerambyx scopolii paludivagusLucas, 1842 — падвід, Распаўсюджаны ў Іспаніі, Алжыры і Тунісе.

### Cerambyx scopolii scopolii 
* Cerambyx scopolii scopoliiFüssli, 1775 — намінатыўны падвід, распаўсюджаны ў Еўропе.
Варіетет:
* Cerambyx scopolii var. helveticusStierlin

## Галерэя 

File:KleinerEichenbock1.jpg|

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* cerambyx.uochb.cz *Cerambyx scopolii* Fuesslins, 1775
* Тріба Cerambycini: Cerambyx (Microcerambyx) scopolii (Fuessly, 1775) — фатаграфііЩепана Зярко

Катэгорыя:Вусачы
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1775 годзе
Катэгорыя:Жывёлы паводле алфавіта
Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Пётр Альбінавіч Красачка

**Пётр Альбінавіч Красачка** (нар. , г. Калінкавічы) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі і жывёлагадоўлі, спецыяліст ў галіне ветэрынарнай вірусалогіі, мікрабіялогіі, імуналогіі, апітэрапіі. Доктар ветэрынарных навук (1997), доктар біялагічных навук (2009), прафесар (1999). У 2014—2017 гадах дырэктар Інстытута эксперыментальнай ветэрынарыі імя С. М. Вышалескага НАН Беларусі. З 2017 прафесар Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны.

Скончыў факультэт ветэрынарнай медыцыны Віцебскага ветэрынарнага інстытута (1979).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ветэрынары Беларусі
Катэгорыя:Постаці апітэрапіі
Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны
Катэгорыя:Супрацоўнікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны
Мікалай Міхайлавіч Арцёмаў

**Мікалай Міхайлавіч Арцёмаў** (; , Тула — ) — савецкі і расійскі вучоны, фізіёлаг. Яго называюць заснавальнікам навуковай апітэрапіі. Доктар біялагічных навук (1969), ганаровы прафесар Ніжагародскага дзяржаўнага ўніверсітэта.

## Біяграфія 
У 1943—1974 гг. загадчык кафедры фізіялогіі і біяхіміі чалавека і жывёл Ніжагародскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Сярод яго вучняў — В. М. Крылоў і іншыя.

Скончыў кафедру фізіялогіі жывёл біялагічнага факультэта МДУ (1931) па спецыяльнасці «Фізіялогія харчавання».

Катэгорыя:Постаці апітэрапіі
Катэгорыя:Фізіёлагі СССР
Катэгорыя:Дактары біялагічных навук
Мікалай Іванавіч Крыўцоў

**Мікалай Іванавіч Крыўцоў** (;  — ) — савецкі і расійскі вучоны, апіёлаг. Доктар сельскагаспадарчых навук (1992), прафесар (1995), акадэмік Расійскай акадэміі сельскагаспадарчых навук (2007). З 1988 дырэктар НДІ пчалярства (РФ). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі РФ у галіне навукі і тэхнікі (2000). Заслужаны дзеяч навукі Расіі (2011).

Скончыў з адзнакай Арлоўскі дзяржаўны педагагічны інстытут (1970).

Аўтар работ па апітэрапіі.

Катэгорыя:Пчаляры
Катэгорыя:Дактары сельскагаспадарчых навук
Катэгорыя:Постаці апітэрапіі
Палац Земляробаў

**Палац Земляробаў** (, ) — будынак у гістарычным цэнтры Казані. Знаходзіцца на Палацавай плошчы каля сцен Казанскага крамля. Штаб-кватэра Мінстэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Рэспублікі Татарстан, Галоўнага упраўлення ветэрынарыі, а таксама іншых устаноў мясцовай ўлады. Палац зямляробаў — адна са знакамітых славутасцяў сучаснай Казані.

Пабудаваны паводле праекту «Антыка-плюс». Аўтар — Леанід Горнік. Будаўніцтва пачалося вясной 2008 года, скончылася ў 2010 годзе.

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Казані
Катэгорыя:Палацы Расіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2010 годзе
Пчеловодство (1921)

**Пчеловодство** — расійскі навукова-вытворчы часопіс аб пчалярстве. Заснаваны ў 1921 годзе.

У рэдакцыйную калегію ўваходзяць акадэмік А. М. Смірноў, прафесары В. М. Крылоў і В. І. Лебедзеў.

Часопіс выходзіць 10 раз у год і распаўсюджваецца ў Расіі і былых саюзных рэспубліках, а таксама і за мяжой. Часопіс уключаны ў РІНЦ (Расійскі індэкс навуковага цытавання) і ўваходзіць у Пералік вядучых рэцэнзуемых навуковых часопісаў і выданняў, рэкамендаваных ВАК Расіі для публікацый асноўных вынікаў дысертацыйных даследаванняў.

Катэгорыя:Часопісы паводле алфавіта
Катэгорыя:З’явіліся ў 1921 годзе
Катэгорыя:Часопісы на рускай мове
Катэгорыя:Пчалярства
Сянканка

**Сянка́нка** — рака ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Вілія (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 15 км. Плошча вадазбору 67 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 4,4 м/км. Выток ракі знаходзіцца за 1,5 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад вёскі Лынкішкі. Вадазбор на поўначы Ашмянскага ўзвышша. Рэчышча Сянканкі часткова каналізаванае.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Гродненской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Рэкі Астравецкага раёна
Катэгорыя:Прытокі Віліі
Тушчанка

**Тушча́нка** — рака ў Беларусі, у Смаргонскім і Астравецкім раёнах Гродзенскай вобласці і Мядзельскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Страча (прыток Віліі, басейн Нёмана).

## Назва 
Назва літоўскай ракі *Tušt-upis* звязваецца з літоўскім *tuščias, tuštas* «пусты».

## Гідраграфія 
Даўжыня ракі 11 км. Плошча вадазбору 86 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,2 м/км. Выцякае з возера Тушча, у яго заходняй частцы. Упадае ў Страчу ў напрамку на поўдзень ад вёскі Алешкі (Мядзельскі раён). Вадазбор у межах Нарачана-Вілейскай раўніны. Рэчышча Тушчанкі часткова каналізаванае.

Каля ракі вёска Дабраўляны (Смаргонскі раён).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Гродненской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Смаргонскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Астравецкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Басейн Страчы
Баршчагоўскі замак

**Баршчагоўскі замак** — незахаваўшыйся помнік архітэктуры XVI—XVIII стагоддзяў у мястэчку Баршчагоўка, Пагрэбішчанскі раён, Вінніцкая вобласць, Украіна, на беразе ракі Арэхаваткі.

## Планіроўка замка 
Планіроўка замка заснавана на квадраце, які спадае ў бок ракі. Драўляны выцягнуты жылы будынак стаяў пасярод двара, вокны якога выходзілі ва ўсе бакі. На валах былі дзве круглыя вежы, якія былі аточаныя частаколам і насыпам. У валах меліся вароты, звонку замак акружаў глыбокі роў, які ў выпадку небяспекі запаўняўся вадой. Над равамі апускаўся навясны мост на ланцугах. 

## Гісторыя замка 
Першапачаткова належаў магнатам Вішнявецкім. Апошні з Вішнявецкіх Міхал Сервацы, гетман Вялікага Княства Літоўскага, памёр у 1744 годзе. Яго маёмасць перайшла сваякам — Агінскім і Замойскім. Дачка Міхала Вішнявецкага Ганна выйшла замуж за Юзафа Агінскага, ваяводу троцкага, а яе сястра Альжбета — за Міхала Замойскага, ваяводу смаленскага. Пазней, падчас канчатковага падзелу маёмасці Вішнявецкіх паміж спадчыннікамі 26 сакавіка 1750 года ў Вішняўцы, Баршчагоўка разам з замкам перайшла Адаму Бжастоўскаму, які прадаў яго пінскаму маршалку Антонію Ажэшку. Яго дачка Сусана выйшла замуж за Захарыя Ганскага, лоўчага надворнага літоўскага, кароннага генерала-ад'ютанта булавы польнай, і сяло з замкам перайшло Ганскім у якасці пасагу. Каля 1770 года Ганскія рэканструявалі замак. У 1812 годзе Захарый Ганскі памёр, і сяло перайшло ва ўласнасць ягонаму сыну Францішку Ганскаму, старшыню галоўнага суда ў Кіеве.

Летам 1708 года падчас Паўночнай вайны ў замку размяшчаўся лагер украінскага гетмана Івана Мазепы. Тут прылюдна былі пакараны смерцю высокапастаўленыя асобы таго часу — Васіль Качубей і Іван Іскра.

У канцы XIX стагоддзя замак разам з валамі быў знішчаны паводкай.

## Літаратура 
* Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. I, Warszawa, 1880–1902, ss. 324-26.

## Спасылкі 
* 
* Borszczahówka

Катэгорыя:Замкі Украіны
Катэгорыя:Крэпасці Украіны
Катэгорыя:Вінніцкая вобласць
Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Беніне

У '''спісе аб'ектаў сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Беніне''' значыцца 1 найменне — «Каралеўскія палацы Абамея», якое з'яўляецца культурным аб'ектам (на 1985 год). 

У папярэднім спісе значацца 6 найменняў, з якіх 5 з'яўляюцца культурнымі аб'ектамі, 1 — прыродным (на 2009 год).

Бенін
Катэгорыя:Бенін
Эпалеты

у дваранскім мундзіры Рэчыцкага павета, 1788 г. *Справа* — генерал-маёр войска ВКЛ, 1788 Г.]]
**Эпалéты** (, ад *épaule* — плячо) — асобныя наплечныя знакі адрознення вайскоўцаў узброеных сіл шэрагу дзяржаў.

## Выгляд і функцыі 
Поле *эпалета* мае форму круга або авала, каранёвая частка (тая, што бліжэй да шыі) у розных войсках можа мець розную форму — ад прамавугольніка да выцягнутага паўкруга.

*Эпалеты* прымацоўваюцца да пляча наступным чынам: на плячо мундзіра нашыты спецыяльны вузкі папярочны контрпагон, пад якім прапускаецца каранёвая частка *эпалета*. На канцы каранёвай часткі замацаваны гузік, які шнуркамі або кручком мацуецца на плячо мундзіра ў каўняра. Поле эпалета, у залежнасці ад рангу воінскага звання, могуць апраўляць плеценымі з драцяной валакіты валікамі або чаканымі накладкамі, якія імітуюць валікі. У вайскоўцаў больш высокага рангу па акружнасці поля можа мацавацца валакітныя махры. На поле *эпалеты* таксама могуць знаходзіцца сімвалы, якія абазначаюць званне і прыналежнасць да роду войскаў. Некаторыя памылкова лічаць, што *эпалеты* ўтварыліся ад рыцарскіх даспехаў. Былі характэрныя для уніформы XIX-га — пачатку XX-га стагоддзяў у войсках еўрапейскага тыпу. У пачатку XIX-га стагоддзя, акрамя функцыі знакаў адрознення, з'яўляліся лёгкімі плечавымі даспехамі, якія абаранялі плечы ад удараў шабляў.

## Гісторыя 
У свеце *эпалеты* з'явіліся ў пачатку XVIII стагоддзя, а ў Вялікім Княстве Літоўскім — ў сярэдзіне 1760-х гадоў (былі запазычаны ад Прусіі).

Напачатку па 2 залатыя *эпалеты* атрымалі афіцэры палка Коннай гвардыі Літоўскай, потым — афіцэры пяхоты, у 1776-м годзе — кавалерысты. Але толькі ў 1789-м годзе *эпалеты* сталі знакамі адрознення афіцэрскіх Чыноў ВКЛ. Званне, або Чын афіцэра вызначаўся колькасцю шліфаў (папярочных нашывак) і зорачак на *эпалеце*, а чын генерала — залатым галуном на краі *эпалета*. Гэтыя знакі захаваліся да апошніх дзён існавання арміі ВКЛ.

У арміі Расійскай імперыі *эпалеты* былі ўведзены ў 1763-м годзе на адно левае плячо, а ў 1807-м годзе — на два плячы. З 2-й паловы XIX-га стагоддзя *эпалеты* пачалі прымяняцца толькі ў параднай форме адзення. Скасаваны ў пачатку XX-га стагоддзя.

Сёння *эпалеты* захаваліся ў арміях некаторых краін (напрыклад Францыі і інш.) для асобных катэгорый вайскоўцаў.

## Літаратура 
* 
* *Данилов А* «Погоны. Долгожители армейской моды» Армия. 2003. Номер 1.

Катэгорыя:Знакі адрознення
Маскоўская вуліца

**Маскоўская вуліца** — назва вуліц у розных населеных пунктах.

## Беларусь 
* Маскоўская вуліца — вуліца ў Бабруйску.
* *Маскоўская вуліца* — колішняя назва вуліцы Дзяржынскага ў Барысаве.
* Маскоўская вуліца — вуліца ў Брэсце.
* Маскоўская вуліца — вуліца ў Глыбокім.
* Маскоўская вуліца — вуліца ў Гомелі.
* Маскоўская вуліца — вуліца ў Давыд-Гарадку.
* Маскоўская вуліца — вуліца ў Добрушы.
* Маскоўская вуліца — вуліца ў Ельску.
* Маскоўская вуліца — вуліца ў Жлобіне.
* Маскоўская вуліца — вуліца ў Жодзіне.
* Маскоўская вуліца — вуліца ў Калінкавічах.
* Маскоўская вуліца — вуліца ў Касцюковічах.
* Маскоўская вуліца — вуліца ў Крупках.
* Маскоўская вуліца — вуліца ў Крычаве.
* Маскоўская вуліца — вуліца ў Лунінцы.
* Маскоўская вуліца — вуліца ў Магілёве.
* Маскоўская вуліца — вуліца ў Мінску.
* Маскоўская вуліца — вуліца ў Міры.
* Маскоўская вуліца — вуліца ў Оршы.
* Маскоўская вуліца — вуліца ў Слуцку.
* Маскоўская вуліца — вуліца ў Смалявічах.
* Маскоўская вуліца — вуліца ў Старых Дарогах.

## Гл. таксама 
* Маскоўскі завулак
Чальчак

**Чальча́к** (*Lythrum*) — род травяністых раслін сямейства Плакуновыя (). Налічвае 26 (30) відаў, пашыраных па ўсім зямным шары.

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовыя і шматгадовыя карэнішчавыя расліны. Лісце чаргаванае або кальчаковае. Кветкі буйныя, сабраныя кальчакамі па 1—2 у пазухах лісця ў перарывістыя гронка-коласападобныя суквецці. Плод — каробачка.

## Віды 
Паводле базы даных *The Plant List*, род уключае 30 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Значэнне і выкарыстанне 
Лекавыя і меданосныя расліны.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Lythrum // The Plant List
* Дербенник // Архив природы России 

Катэгорыя:Плакуновыя
БІП — Універсітэт права і сацыяльна-інфармацыйных тэхналогій

**БІП — Універсітэт права і сацыяльна-інфармацыйных тэхналогій** — беларуская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова со статусам універсітэта, якая дзейнічала ў Мінску, Гродне і Магілёве ў 1990—2024 гадах.

## Кароткая гісторыя БІП 
* Заснаваны ў 1990 годзе як Мінская вышэйшая юрыдычная школа Саюза юрыстаў БССР.
* У 1991 годзе ператвораны ў Беларускі інстытут правазнаўства (БІП)
* У 1993—1994 гг. заснаваны філіялы ў Магілёве, Гродне і Баранавічах
* У 1995 г. заснаваны Беларускі тэхнікум бізнеса і права (сярэдняй спецыяльнай установы пры БІП).
* У 1996 г. адкрылася аспірантура
* У 1997 г. створаны эканоміка-прававы факультэт і факультэт павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў (ФПК)
* У 1998 г. створаны Цэнтр прафарыентацыйнай працы і даўніверсітэцкай падрыхтоўкі.
* У 2000 г. адкрыты новы корпус БІП ў Магілёве.
* У 2001 г. на правах факультэта БІП створана Польская вышэйшая гуманітарная школа.
* У 2002 г. створаны Цэнтр дыстанцыйнага навучання
* У 2005 г. пачаў выдавацца часопіс «Сацыяльна-эканамічныя і прававыя даследаванні».
* У 2006 г. ліквідавана Польская вышэйшая гуманітарная школа, на яе базе заснаваны факультэт псіхалогіі і паліталогіі
* У 2008 г. створаны факультэт міжнароднага права і юрыдычнай псіхалогіі
* У 2010 г. адкрыты новы корпус БІП ў Гродне, рэарганізацыя Польскай вышэйшай гуманітарнай школы ў якасці лінгвістычнага цэнтра пры Інстытуце.
* 2014 — адкрыццё магістратуры.
* 16 лістапада 2020 года БІП — Інстытут правазнаўства атрымаў статус універсітэта.
* З 30 жніўня 2024 — спыненне адукацыйнай дзейнасці ўніверсітэта.

## Факультэты 
* Юрыдычны (вул. Кастрычніцкая, 5);
* Павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў (2-і Пуцеправодны завулак, 1);
* Міжнароднага права (вул. Караля, 3);
* Эканоміка-прававы (вул. Замкавая, 33).

## Рэктары 
* Сцяпан Фёдаравіч Сокал (1991—2004)
* Сяргей Аляксандравіч Самаль (2004—2012)
* Віктар Рыгоравіч Галаванаў
* Сяргей Іванавіч Раманюк

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт БІП
* Сайт філіяла ў Гродне
* Сайт філіяла ў Магілёве 
* Старонка на abiturient.by

Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Мінска
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Вуліца Караля (Мінск)

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1990 годзе
Катэгорыя:1990 год у Мінску
Насенне сланечніка

**Семечкі сланечніка** — насенне сланечніка аднагадовага (*Helianthus annuus*). Выкарыстоўваюцца ў першую чаргу для вытворчасці сланечнікавага алею, які затым ужываецца для падрыхтоўкі ежы або для тэхнічных патрэб. Гідрагенізацыяй сланечнікавага алею атрымліваюць саломас. Алей таксама выкарыстоўваецца ў лакафарбавай прамысловасці.

Сланечнік аднагадовы вырошчваецца практычна ва ўсім свеце. Найбольш буйныя вытворцы насення сланечніка ў свеце — Украіна, Расія і Аргенціна. Аб'ём вытворчасці семак сланечніка ва Украіне ў 2013 годзе склаў 11,05 млн тон, у Расіі — 10,53 млн тон.

## Склад 
Сырыя  семкі ў колькасці 100 грам на 130 % пакрываюць сутачную патрэбу сярэднестатыстычнага чалавека ў вітаміне E (якім асабліва багаты сланечнік), на 70 % — у вітаміне B5, на 40 % — у вітаміне В6, на 35 % — у вітаміне B3, на 39 % — у бялку, на 44 % — у харчовых валокнах, на 115 % — у фосфары, на 113 % — у селене, на 92 % — у медзі, на 35 % — у цынку, на 32 % — у магніі, на 24 % — у каліі, на 21 % — у жалезе. Гэта высокакаларыйная ежа: амаль палову пажыўных рэчываў складаюць тлушчы, энергетычная каштоўнасць 580 ккал.

Смажаныя насенне саступае неапрацаванаму па ўтрыманні карысных рэчываў. Адценні смаку і водару семак залежаць галоўным чынам ад ступені прапякання і ад дадання солі.

## Падрыхтоўка 
Своечасовы пасеў сланечніка дазваляе пачаць яго збор ўжо ў пачатку верасня. На гэты час часцяком прыпадаюць найлепшыя ўмовы надвор'я, якія забяспечваюць збор насення высокай якасці з неабходным узроўнем вільготнасці. Збор ураджаю ў цэлым займае каля паўтара месяцаў.

На складзе, да прапякання, семкі выкладваюць радамі па ўсёй плошчы. Прадугледжана сістэма вентыляцыі, якая забяспечвае падачу паветра. Высокатэхналагічныя канвекцыйныя печы апрацоўваюць семкі з усіх бакоў гарачым паветрам. Гатовы прадукт паступае на аўтаматызаваную лінію ўпакоўкі, дзе семкі фасуюцца ў шклянкі або пакеты.

## Выкарыстанне 
Як правіла, у ежу ўжываюцца буйныя насенне неалейных гатункаў сланечніка. Семкі прынята лузаць («пстрыкаць», «грызці»): пры гэтым абалонка расколваецца зубамі і выплёўваецца, а ядомае ядро застаецца ў роце, перажоўваецца і праглынаецца. У многіх краінах насенне сланечніка лічыцца «стадыённай ежай» і прадаецца пры ўваходзе на стадыён заўзятарам, якія лузаюць яго падчас матчу. Празмернае ўжыванне семак здольна прывесці да пашкоджання зубной эмалі.

Менш вядома, што семкі можна прарошчваць і дадаваць у салаты. Молатае насенне выкарыстоўваюцца як аснова для вытворчасці ўсходніх прысмакаў — халвы і казінакаў.

## Алей 
Для ачысткі семак выкарыстоўваюцца спецыяльныя машыны.

На масларобных заводах з вычышчанага насення выціскаюць сланечнікавы алей. Сланечнікавы шрот ідзе на корм жывёле.

Натуральнае алей багаты поліненасычанымі тлустымі кіслотамі (каля 68 % складае лінолевая кіслата). У апошні час атрымалі распаўсюджванне гібрыды сланечніка з іншым размеркаваннем тлустых кіслот.

Сланечнік
Зеняпішка

**Зеняпі́шка** — рака ў Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Пуціска (басейн Нёмана). Даўжыня 13 км. Пачынаецца каля вёскі Шастакоўцы, упадае ў Пуціску за 1,3 км на паўднёвы захад ад вёскі Куляшы. На працягу 8,2 км каналізаваная (ад вытоку да вёскі Купры — 5,5 км і ад вёскі Сырні да вусця — 2,7 км).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Котры
Катэгорыя:Рэкі Шчучынскага раёна
Пуціска

**Пуці́ска** — рака ў Беларусі, у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Нявіша (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 15 км. Плошча вадазбору 104 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,6 ‰. Пачынаецца каля вёскі Табалічы, цячэ па паўночнай ускраіне Лідскай раўніны, упадае ў Нявішу на паўднёвы ўсход ад вёскі Краснае. Асноўны прыток — рака Зеняпішка (леваруч). На працягу 2,5 км на захад ад аграгарадка Першамайск да вёскі Замасцяны цячэ па новым рэчышчы. Каналізаваная. Прымае сцёк са шматлікіх меліярацыйных каналаў. Каля аграгарадка Першамайская на рацэ створана сажалка.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Шчучынскага раёна
Катэгорыя:Басейн Котры
Фербіна

**Фербіна́** — рака ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Каменка (прыток Усы, басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 14 км. Плошча вадазбору 39 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,3 м/км. Выток ракі знаходзіцца за 1 км у напрамку на ўсход ад вёскі Церабейнае. Цячэ ў межах Налібоцкай пушчы. Упадае ў Каменку за 0,5 км ад яе вусця. Вадазбор у межах Верхнянёманскай нізіны. Пойма ракі часткова забалочаная.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Минской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Рэкі Стаўбцоўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Усы (прыток Нёмана)