open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Міхаіл Мікалаевіч

**Міхаіл Мікалаевіч** (, , каля Санкт-Пецярбурга — , Каны, Францыя) — вялікі князь, Яго Імператарская Высокасць, чацвёрты сын імператара Мікалая I. Военачальнік і дзяржаўны дзеяч; генерал-фельдмаршал (16 красавіка 1878), генерал-фельдцэйхмайстар (1852). Старшыня Дзяржаўнага савета (1881—1905).

## Біяграфія 
У гонар яго нараджэння была пабудавана царква ў імя Уваскрэсення Хрыстова і Св. Міхаіла Архангела ў Каломне. У 1857 годзе ў Пецярбургу ажаніўся з Цэцыліяй Аўгустай, малодшай дачцэ вялікага герцага Бадэнскага Леапольда (у праваслаўі Вольга Фёдараўна).

Меў 6 сыноў і 1 дачку:
# Мікалай (1859—1919)
# Анастасія (1860—1922)
# Міхаіл (1861—1929),
# Георгій (1863—1919),
# Аляксандр (1866—1933),
# Сяргей (1869—1918),
# Аляксей (1875—1895).

У 1862—1881 намеснік на Каўказе, Галоўнакамандуючы Каўказскай арміяй у 1877—1878. Апошні памерлы кавалер Ваеннага ордэна Святога Георгія I ступені.

Катэгорыя:Раманавы
Малюнак

. Леанарда да Вінчы. 1509. Пяро і туш.]]

**Малю́нак** — выява выкананая на плоскай паверхні з дапамогай графічных матэрыялаў.

Матэрыяламі, якія выкарыстоўваюцца для стварэння малюнка могуць з’яўляцца любыя матэрыялы, якія пакідае графічны след на плоскай паверхні. Самымі папулярнымі матэрыяламі з’яўляюцца аловак, вугаль, туш, чарніла, крэйда і г.д.

Тэхніка малюнка, звычайна, мае назву ў залежнасці ад матэрыялу, які выкарыстоўваецца ў стварэнні малюнка.

Малюнак можа выконвацца як самастойна, так і для дапамогі ў стварэнні жывапісных, графічных, скульптурных працаў ці архітэктурных праектаў. Малюнкі, якія выкарыстоўваюцца для стварэння вялікіх мастацкіх працаў, могуць мець уласную мастацкую каштоўнасць.

Малюнак выкарыстоўваецца ў якасці тэхнічнай базы для стварэння буйных мастацкіх працаў, з-за чаго вывучаецца мастакамі, скульптарамі і архітэктарамі (існуе нават адукацыйны курс «акадэмічнага малюнка»). Малюнкі ствараюцца мастакамі пад час вывучэння натуры, пад час пошуку кампазіцыйных рашэнняў графічных, жывапісных і скульптурных твораў (эскізы), пад час разметкі карціны (падрыхтоўчы малюнак для жывапісу).

Малюнак, як самастойны твор, утварае ў еўрапейскім мастацтве асобны від графікі.

Катэгорыя:Выяўленчае мастацтва
Катэгорыя:Графіка
Рутка (рака)

**Ру́тка, ручай Крупка** — рака ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Аслік (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 15 км. Плошча вадазбору 52 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,5 м/км. Пачынаецца за 0,7 км на ўсход ад вёскі Шаўкавінне, вусце за 3 км на паўднёвы захад ад вёскі Дарожкавічы. Вадазбор раўнінны. Рэчышча на ўчастку паміж вёскамі Шаўкавінне і Паўлавічы на працягу 5,5 км каналізаванае. Каля вёскі Дарожкавічы на рацэ вадасховішча.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-72. Выданне 1981 г.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Могилёвской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Басейн Друці
Катэгорыя:Рэкі Круглянскага раёна
Вітрувіянскі чалавек

**Вітрувіянскі чалавек** — знакаміты малюнак з тлумачальнымі надпісамі, выкананы Леанарда да Вінчы каля 1490, (1487—1492). На ім выяўлена фігура аголенага мужчыны ў дзвюх накладзеных адна на адну пазіцыях: з разведзенымі ў бакі рукамі і нагамі, ўпісаная ў акружнасць, і з разведзенымі рукамі і зведзенымі разам нагамі, упісаная ў квадрат. Малюнак і тлумачэнні да яго часам называюць кананічнымі прапорцыямі. Малюнак з'яўляецца адначасова навуковай працай і творам мастацтва.

Створаны для вызначэння прапорцый (мужчынскага) чалавечага цела, як яно апісана ў трактатах антычнага рымскага архітэктара Вітрувія.

Малюнак выкарыстоўваецца як неяўны сімвал унутранай сіметрыі чалавечага цела і ўвогуле ўсяго Сусвету.

## Спасылкі 
* Gallerie dell'Academia website 
* Willamette University site on Vitruvian man 
* Stanford University site on Vitruvian man
* Mathematics of the Vitruvian man 
* Вітрувіянскі чалавек, Вітрувій і Леанарда да Вінчы

Катэгорыя:Анатомія чалавека
Катэгорыя:Гісторыя мастацтва
Катэгорыя:Леанарда да Вінчы
Багдан Сапега

Імя Багдан мела некалькі прадстаўнікоў роду Сапегаў.

* Багдан Паўлавіч Сапега (каля 1530&nbsp;— 1593) — ваявода менскі.
* Багдан Сямёнавіч Сапега (да 1450&nbsp;— пасля 1512) — пісар гаспадарскі, пачынальнік ружанскай лініі Сапегаў.
* Багдан Фёдаравіч Сапега (?&nbsp;— пасля 1608) — троцкі земскі суддзя.
Хальгрымскірк’я

**Хальгрымскірк’я** ( — *царква Халгрымура*) — лютэранская царква ў Рэйк’явіку, сталіцы Ісландыі. Чацвёрты па вышыні будынак у Ісландыі, пасля даўгахвалевай радыёмачты Хелісандур, Эйларскага даўгахвалевага радыёперадатчыка і Смараторгскай вежы. Царква названа ў гонар паэта і нацыянальнага лідара Халгрымура Пітурсана, аўтара кнігі «Passion hymns» (Гімны жарсці).

Праект царквы быў распрацаваны ў 1937 годзе архітэктарам Гуд’ёўнам Самуэльсанам. Царква будавалася 38 год. Будаўнічыя работы пачаліся ў 1945 годзе, а скончыліся ў 1986 годзе. Крыпта і хоры былі завершаны ў 1948 годзе, вежа і крылы — ў 1974 годзе. Неф быў асвечаны ў 1986 годзе. Царква знаходзіцца ў цэнтры Рэйк’явіка, і бачна з любой кропкі горада. Яна зрабілася сімвалам ісландскай сталіцы.

У царкве месціцца вялікі арган, створаны германскім майстрам Ёханесам Клайсам з Бона. Арган з’яўляецца механічным, мае 5275 трубкі, яго вышыня 15 м, вага — 25 тон.

Царква выкарыстоўваецца таксама ў якасці аглядальнай вежы, з якой адкрываецца цудоўны від на Рэйк’явік і яго ваколіцы. Перад царквой знаходзіцца статуя Лейфа Шчаслівага, падораная Злучанымі Штатамі Амерыкі ў 1930 годзе ў гонар тысячагадовага юбілею альтынга — Ісландскага парламента.

## Гл. таксама 
* Царква Грундтвіга

Катэгорыя:Рэйк’явік
Катэгорыя:Лютэранскія храмы Ісландыі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1986 годзе
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Гуд’ёўна Самуэльсана
Оўлавюр Рагнар Грымсан

{{Дзяржаўны дзеяч
| імя              = Оўлавюр Рагнар Грымсан
| арыгінал імя     = Ólafur Ragnar Grímsson
| выява            = 
| шырыня           = 200
| пасада           =
| сцяг             = 
| парадак          = 
| перыядпачатак    = 
| перыядканец      = 
| папярэднік       = 
| пераемнік        = 
| дата нараджэння  = 
| месца нараджэння = 
| дата смерці      =
| месца смерці     =
| у шлюбе          =
* Гудрун Катрын Тарбергсдоцір (памерла ў 1998)
* Дорыт Мусаеф
| узнагароды       = {

-

-

}
{

}
|аўтограф          = Signature of Ólafur Ragnar Grímsson.png
}}
**Оўлавюр Рагнар Грымсан** (; , ) — пяты прэзідэнт Ісландыі (1 жніўня 1996 — 1 жніўня 2016).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 14 мая 1943 года ў Ісафіёрдуры, у сям'і цырульніка. Бацька — Грымур Крыстгейрсан (ісл. *Grímur Kristgeirsson*), маці — Сванхільдзюр Оўлафсдоўтыр Х'яртар (ісл.: *Svanhildur Ólafsdóttir Hjartar*).

З 1970 года — доктар паліталогіі, у 1971—1988 гадах — выкладаў у Ісландскім універсітэце.

У 1987—1995 гадах — лідар Партыі Народны Саюз.

## Прэзідэнцтва 
26 чэрвеня 1996 Оўлавюр Рагнар Грымсан быў абраны пятым прэзідэнтам Рэспублікі і заняў пасаду 1 жніўня. На выбарах ён прадстаўляў партыю «Народны саюз». За яго прагаласавалі 40,9 % выбаршчыкаў.

Стаў першым у гісторыі Ісландыі прэзідэнтам, які ўсклаў вета на закон, які прыняў Альтынг.

## Спасылкі 
* Біяграфія на афіцыйным сайце прэзідэнта Ісландыі 

Катэгорыя:Міністры фінансаў Ісландыі
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Палітыкі XX стагоддзя
Кафедральны сабор Рэйк’явіка

**Кафедральны сабор Рэйк’явіка** () — галоўная царква Рэйк’явіка, у якой знаходзіцца кафедра епіскапа Царквы Ісландыі. Будынак знаходзіцца ў самым цэнтры ісландскай сталіцы. Царква была пабудавана ў 1787 годзе. У 1847 годзе сабор быў перабудаваны, тут была ўсталявана хрысцільная купель работы скульптара Бертэля Торвальдсэна.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка сабора 

Катэгорыя:Лютэранскія храмы Ісландыі
Катэгорыя:Саборы Ісландыі
Катэгорыя:Храмы Рэйк’явіка
Катэгорыя:З’явіліся ў 1787 годзе
Катэгорыя:1787 год у Еўропе
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Ісландыі
Далёкае

**Далёкае** (, ) — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бягомльскага сельсавета.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Докшыцкага райвыканкама 
* Партал нашага края:Докшыцы (навінкі, фотаздымкі, блогі) 

Катэгорыя:Бягомльскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Докшыцкага раёна
Алімпійскія гульні

**Алімпійскія гульні** — найбуйнейшыя міжнародныя комплексныя спартыўныя спаборніцтвы сучаснасці, якія праводзяцца кожныя чатыры гады. 

Традыцыя, якая існавала ў Старажытнай Грэцыі, была адноўленая ў канцы 19 стагоддзя французскім грамадскім дзеячом П’ерам дэ Кубертэнам. Алімпійскія гульні, вядомыя таксама як Летнія Алімпійскія гульні, праводзіліся, пачынаючы з 1896 года, за выключэннем гадоў, што прыйшліся на сусветныя войны. У 1924 годзе былі заснаваныя Зімовыя Алімпійскія гульні, якія першапачаткова праводзіліся ў той жа год, што і летнія. Пачынаючы з 1994 года, час правядзення зімовых гульняў ссунуты на два гады адносна часу правядзення летніх гульняў.

## Гісторыя 
Першыя Алімпійскія гульні былі праведзены ў 776 годзе да н.э. у Алімпіі на паўвостраве Пелапанесе, з таго часу адбываліся там адзін раз у чатыры гады і працягваліся пяць дзён у канця чэрвеня – пачатку ліпеня. На час правядзення Алімпійскіх гульняў у Старажытнай Грэцыі заключаўся *«свяшчэнны мір»* і спыняліся любыя ваенныя дзеянні паміж рознымі полісамі. 

Да ўдзелу ў гульнях дапускаліся толькі свабодныя грэкі, якія прадстаўлялі ўсе полісы. У іх праграму ўваходзілі розныя віды спорту: пентатлон (які ўключаў бег, барацьбу, кіданне дыска і кап'я, скачкі ў даўжыню), бег розных тыпаў, барацьба, кулачны бой, конныя спаборніцтвы (на калясніцах). Пераможца Алімпійскіх гульняў – алімпіёнік – меў вялікую пашану і сацыяльныя прывілеі (вызваленне ад падаткаў, пажыццёвая пенсія, пастаянныя найлепшыя месцы ў тэатры і на святах); у яго гонар складаліся гімны. Тройчы чэмпіён гульняў замаўляў у знакамітага скульптара сваю статую, якую ставілі ў свяшчэнным гаі каля галоўнай святыні Алімпіі і ўсёй Грэцыі – храма Зеўса. 

У 394 годзе Алімпійскія гульні былі забаронены рымскім імператарам Феадосіем як паганскія забавы, якія з’яўляюцца *«несумяшчальнымі з хрысціянствам»*. 

## Гл. таксама 
* Беларусь на Алімпійскіх гульнях
* Сурдлімпійскія гульні

## Літаратура 
* Культуралогія: Энцыклапедычны даведнік / Уклад. Дубянецкі Э. — Мінск, 2003

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 


Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Электрагітара

**Электрагітара** ― гэта разнавіднасць гітары з суцэльным корпусам і электроннымі гуказдымальнікамі,
што пераўтвараюць ваганні сталёвых струн у электрычны ток. Сігнал з гуказдымальнікаў можа быць
апрацаваны для атрымання розных гукавых эфектаў і затым узмоцнены для прайгравання праз дынамікі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гітара
Катэгорыя:Электронныя музычныя інструменты
Арганізм

[thumb|200px|справа|[Губа, якая паразітуе на дрэве]]
**Арганізм** ( ад  — устройваю, надаю дакладны выгляд, ад  — прылада) — жывая істота, часткі якой — органы — уплываюць адна на адну так, што яны функцыянуюць разам як стабільнае цэлае. Жывыя арганізмы — галоўны прадмет вывучэння ў біялогіі. Усе арганізмы размяркоўваюцца па групах і катэгорыях, што складае біялагічную аснову іх класіфікацыі. 

Навуковая класіфікацыя ў біялогіі арганізмы лічыць сінонімам да слова жыцця на Зямлі. На падставе тыпу клетак, арганізмы могуць быць падзелены на дзве асноўныя групы: пракарыёты і эўкарыёты. Пракарыёты ўяўляюць сабой два асобных дамена: бактэрыі і археі. Эўкарыятычныя арганізмы маюць аформленае ядро ў клетках, а таксама ўтрымліваюць арганелы. Грыбы, жывёлы і расліны з'яўляюцца прыкладамі эўкарыётаў. Большасць арганізмаў маюць клетачную будову. Фарміраванне цэласнага арганізма ёсць працэсам, які складаецца з дыферэнцыявання структур, як то клетак, тканін, органаў, і функцый і іх інтэграцыі як у антагенезу, гэтак і ў філагенезу.

Многія арганізмы арганізаваныя ў супольнасці (напрыклад, сям'я, працоўны калектыў у людзей).

## Гл. таксама 
* Біёнт
* Жыццё
* Мікраарганізм
* Каланіяльны арганізм
* Пелагічны арганізм
* Трансгенны арганізм
* Тыпы адносін паміж арганізмамі
* Кібернетычны арганізм
* Найбуйнейшыя арганізмы

## Спасылкі 
* Дрэва жыцця  


Катэгорыя:Біялогія
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Медыцына

, **Медыцына**, фрагмент карціны]] 
**Медыцына** (ад  — мастацтва вылечвання) — сістэма навуковых ведаў і практычных прыёмаў, накіраваных на зберажэнне і ўмацаванне здароўя людзей, папярэджанне, распазнаванне і лячэнне хвароб, падтрымліванне актыўнага даўгалецця; састаўная частка аховы здароўя. Вывучае будову, працэсы жыццядзейнасці арганізма ў норме і паталогіі, уплыў фактараў прыроднага і сацыяльнага асяроддзя на здароўе і хваробы чалавекаю На стан і ўзровень развіцця медыцыны, змест і метады медыцынскай дзейнасці ўплываюць матэрыяльныя ўмовы жыцця грамадства. узровень развіцця эканомікі, агульны ўзровень культуры, дасягненні навукі і тэхнікі. Найважнейшы кірунак медыцыны — фарміраванне здаровага ладу жыцця.

Медыцына падзяляецца на 3 групы дысцыплін: медыка-біялагічныя (анатомія чалавека, біяфізіка, біяхімія, вірусалогія, генетыка, гісталогія, паразіталогія, паталагічная анатомія, паталагічная фізіялогія, таксікалогія, фармакалогія. фізіялогія), клінічныя (акушэрства, алергалогія,андралогія, анестэзіялогія, анкалогія, артапедыя, афтальмалогія, венералогія, гематалогія, герыятрыя, гінекалогія,дэрматалогія, кардыялогія, неанаталогія, нефралогія, педыятрыя, псіхіятрыя, пульманалогія, рэнтгеналогія,  стаматалогія, транспланталогія, траўматалогія, уралогія, ядзерная медыцына) і гігіенічныя (гігіена, мікрабіялогія, эпідэміялогія і іншыя).

## Гісторыя 
У часы язычніцтва лекарамі былі вешчуны, жрацы. Асновы народнай медыцыны мелі эмпірычны і стыхійны характар. Дасягненні ў Старажытнай Грэцыі абагульніў Гіпакрат (5 ст. да н.э.). У сярэднявечнай Еўропе медыцына падпарадкоўвалася царкве, знаходзілася пад уплывам схаластыкі. У эпоху Адраджэння ў медыцыне ўмацаваліся клінічны і эксперыментальных метад, развівалася анатомія (А.Везалій). У 17 стагоддзі У.Гарвей распрацаваў вучэнне аб кровазвароце, М.Мальпігі — аб кровазвароце ў капілярах. З 18 стагоддзя развіваўся даследчы кірунак. У 19 стагоддзі распрацаваны метады фізіялагічнай дыягностыкі, заснаваны тэорыя клетачнай паталогіі (Р.Вірхаў), асновы бактэрыялогіі і імуналогіі (Л.Пастэр, І. І. Мечнікаў), ваенна-палявой хірургіі (М. І. Пірагоў), удасканалены хірургічныя аперацыі (М. В. Скліфасоўскі). У 20 стагоддзі распрацаваны вучэнне пра вышэйшую нервовую дзейнасць (І. П. Паўлаў), фізіялагічныя, гігіенічныя і біялагічныя асновы тэрапіі, сувязь арганізма з навакольным асяроддзем, пра вітаміны, хіміятэрапеўтычныя сродкі. Укаранёны ў практыку рэнтгенаграфія. гіпатэрмія, пераліванне крыві, трансплантацыя і іншае.

## Літаратура 
* Медыцына // 


Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Прыхабы (Бялыніцкі раён)

**Прыхабы** — вёска ў складзе Лебядзянкаўскага сельсавета Бялыніцкага раёна Магілёўскай вобл.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала яе разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 года вёску вярнулі БССР, з 17 ліпеня 1924 года ў складзе Бялыніцкага раёна Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года), з 20 лютага 1938 года ў Магілёўскай вобласці.

У вёсцы 10 верасня 1921 года была створана дрэваапрацоўчая кааператыўная арцель. Да студзеня 1925 года пачала дзейнічаць установа спажыўкааперацыі.

У Вялікую Айчынную вайну з ліпеня 1941 года да 27 чэрвеня 1944 года акупіравана нямецкімі войскамі. У вёсцы базіраваўся нямецкі апорны пункт, які быў разгромлены 113-м партызанскім атрадам.

У 1924—1960 гадах цэнтр Прыхабскага сельсавета.

## Літаратура 
* Марозаў, А. 20-30-я: станаўлнне прамысловасці // Зара над Друццю. 2002. 18 верас. С. 3.
* Серыкаў, У. Першыя крокі кааперацыі // Зара над Друццю. 2007. 3 ліст.
* Памяць: Бялыніцкі раён: Гіст.-дак.хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / Рэдкал.: А. В. Агееў і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. -Мн.:, 2000. −509с.: іл. — С. 18.

Катэгорыя:Населеныя пункты Бялыніцкага раёна
Тэхналогія

**Тэхналогія** (ад  — мастацтва, майстэрства, уменне і  — вывучэнне) — сукупнасць метадаў і інструментаў для дасягнення пажаданага выніку; метад пераўтварэння дадзенага ў неабходнае; спосаб вытворчасці.

Сучасныя тэхналогіі заснаваныя на дасягненнях навукова-тэхнічнага прагрэсу і арыентаваныя на вытворчасць прадукту: матэрыяльная тэхналогія стварае матэрыяльны прадукт, інфармацыйная тэхналогія — інфармацыйны прадукт.

Тэхналогіяй ці тэхналагічным працэсам часта называюць таксама самі аперацыі здабычы, транспарціроўкі і перапрацоўкі, якія з’яўляюцца асновай вытворчага працэсу.

Паводле метадалогіі ААН тэхналогія можа быць *у чыстым выглядзе* — метады і тэхніка вытворчасці тавараў і паслуг (), альбо *ўвасобленай* — ахопліваць машыны, абсталяванне, збудаванні, вытворчыя сістэмы і прадукцыю з высокімі тэхніка-эканамічнымі параметрамі ().

## Гл. таксама 
* Гідраформінг
* Стэлс
* Ханінгаванне

Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Катэгорыя:Метадалогія
Сельфас

**Сельфас** () — горад у Ісландыі.

## Геаграфія 
Горад Сельфас знаходзіцца ў паўднёвай частцы Ісландыі, непадалёк ад пабярэжжа Атлантычнага акіяна, у абшчыне Арборг рэгіёна Судурланд. Найбольш буйны горад як абшчыны Арборг, так і ўсёй Паўднёвай Ісландыі. Ляжыць на рацэ Ёльфуса, на кальцавой аўтатрасе № 1, што злучае сталіцу краіны Рэйк’явік з усходнімі рэгіёнамі Ісландыі, паміж гарадкамі Кверагердзі і Хела. Насельніцтва горада складае 6.253 чалавек (на 2007 год).

У снежні 2008 года на сельфоскіх могілках быў пахаваны чэмпіён свету па шахматах Бобі Фішэр.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Гл. таксама 
* Керыз

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Ісландыі
Мікалай Сямёнавіч Арэхва

**Мікалай Сямёнавіч Арэхва** (, в. Баруны, Ашмянскі павет, Віленская губерня, цяпер , Гродзенская вобласць — , ) — дзеяч рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі, гісторык. Заслужаны работнік культуры БССР (1981).

## Біяграфія 
Удзельнік грамадзянскай (ваяваў супраць войск Юдзеніча) і польска-савецкай войнаў. У пачатку 1920-х — сакратар Наўгародскага павятовага і губернскага камітэтаў РКСМ. З верасня 1923 года ў апараце ЦК РКСМ. У 1924 годзе — старшыня Часовага Беларускага Бюро ЦК РКСМ, абраны першым сакратаром ЦК КСМБ. Член ЦВК БССР (1924). Са студзеня 1925 года на падпольнай рабоце ў Заходняй Беларусі: сакратар Віленскага акруговага камітэта, член ЦК КПЗБ. У сакавіку 1926 года арыштаваны польскай дэфензівай. 5 гадоў знаходзіўся ў турмах Польшчы. У 1934—1935 гадах узначальваў Краявы сакратарыят ЦК КПЗБ. З мая 1935 года — член Бюро, з ліпеня 1936 года — прадстаўнік ЦК КПЗБ пры арганізацыйным апараце ЦК Кампартыі Польшчы ў Празе.

Са снежня 1939 года жыў у СССР. Падчас Другой сусветнай вайны ў Войску Польскім. З 1945 у апараце Міністэрства грамадскай бяспекі Польскай Народнай Рэспублікі. З 1956 года ў Мінску, у Інстытуце гісторыі партыі пры ЦК КПБ, у якім працаваў старшым навуковым супрацоўнікам да 1984.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар шматлікіх публікацый па гісторыі рэвалюцыйнага нацыянальна-вызваленчага руху, Камуністычнай партыі і камсамола. Адзін з аўтараў калектыўнай працы «Рэвалюцыйны шлях Кампартыі Заходняй Беларусі (1921—1939 гг.)» (Мн., 1966), складальнік і рэдактар зборнікаў дакументаў і матэрыялаў «Барацьба працоўных Заходняй Беларусі за сацыяльнае і нацыянальнае вызваленне і ўз’яднанне з БССР» (т. 1—2, Мн., 1962—1972), зборнікаў успамінаў «У суровыя гады падполля» (Мн., 1958), «Гады выпрабаванняў і мужнасці» (Мн., 1973) і інш.

## Бібліяграфія 
* Рэвалюцыйны рух у Заходняй Беларусі ў гады белапольскай акупацыі. Мн., 1958;
* К вопросу об истории Коммунистической партии Западной Белоруссии // Коммунист Белоруссии. 1957. № 8;
* Пример служения народу // Коммунист Белоруссии. 1963. № 9 (разам з А. М. Мацко);
* Накануне II съезда КПЗБ // Годы испытаний и мужества. Мн., 1973;
* Дела и люди КПЗБ. Мн., 1983.

## Літаратура 
* 
** Рапановіч. Слоўнік геаграфічных назваў;
** Мяснікоў А. Маладосць вяла наперад // Чырвоная змена. 1977. 26 ліст.;
** Тоўсцік А. Разам назаўсёды // Чырвоная змена. 1979. 16 вер.;
** Міско Я. Таварыш «Пётр» // Полымя. 1982. № 2. С. 162—172;
** Соколова И. Посеянное в людях отзовется… // Полит. собеседник. 1987. № 5. С. 21—23;
** Раманоўскі В. Праз усё жыццё // Вяч. Мінск. 1989. 9 ліст.;
** Бараноўскі Я. «Паколькі мая жонка ўжо сама апраўдвацца і абараняцца не можа…» // Звязда. 1996. 4 крас.;
** ЭГБ, т. 1;
** БЭ, т. 2.
** Савіч А. А. Эпісталярная спадчына М. С. Арэхвы як крыніца па гістарыяграфіі Заходняй Беларусі  // Весці НАН Беларусі. Сер. гуманітар. навук. 2014. № 1. С. 60-65

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя работнікі культуры Беларускай ССР
Катэгорыя:Члены ЦВК БССР
Катэгорыя:Першыя сакратары ЦК ЛКСМБ
Кансерватызм

thumb|180px|справа|Сцяг кансерватызму
**Кансерватызм** (, ад  — захоўваю) — ідэалагічная прывержанасць да традыцыйных каштоўнасцей і парадкаў, сацыяльных ці рэлігійных дактрын. У палітыцы — кірунак, які адстойвае каштоўнасць дзяржаўнага і грамадскага парадку, непрыйманне радыкальных рэформ і экстрэмізму. Галоўнай каштоўнасцю ў кансерватызме прымаецца захаванне традыцый грамадства, яго інстытутаў, хаця пры гэтым не адвяргаецца развіццё грамадства, калі яно будзе паступовым, эвалюцыйным. Дапушчае няроўнасць як уласцівасць грамадства.

У знешняй палітыцы кансерватызм праяўляецца праз стаўку на ўмацаванне бяспекі, прымяненне ваеннай сілы, падтрымку традыцыйных саюзнікаў, у знешнеэканамічных адносінах — пратэкцыянізм. Для кансерватызму характэрныя прыхільнасць да існуючых і ўсталяваных сацыяльных сістэм і нормаў, «скептычнае» ўспрыманне ідэй роўнасці людзей, непрыманне рэвалюцый і радыкальных рэформ, адстойванне эвалюцыйнага арганічнага, максімальна павольнага развіцця. Ідэалагічна кансерватызм супрацьстаіць як лібералізму, гэтак і сацыялізму. Кансерватызм варта адрозніваць ад рэтраградства як ад імкнення назад і варожасці да новаўвядзенняў, і ад традыцыяналізму. Сучасны кансерватызм часам аказваецца нават больш гнуткім і рухомым, чым іншыя палітычныя плыні.

Упершыню тэрмін «кансерватызм» ужыў у 1891 годзе французскі палітык і пісьменнік Франсуа Рэнэ дэ Шатабрыян, падчас Французскай рэвалюцыі. У заходняй палітыцы кансерватызмам часцяком называюць школу мыслення, распачатую Эдмундам Бёркам, Луі дэ Банальдам і падобнымі мыслярамі. Акрамя Бёрка, вялікі ўнёсак у афармленне кансерватызму зрабілі французскі езуіт Жазеф дэ Местр і аўстрыйскі канцлер Клемент Метэрніх.

Меркаванні кансерватыўных партый у свеце вельмі розныя. Асноўнымі кансерватыўнымі палітычнымі сіламі ў сваіх краінах лічацца Ліберальна-дэмакратычная партыя Японіі, Рэспубліканская партыя ЗША, Кансерватыўная партыя Вялікабрытаніі, Ліберальная партыя Аўстраліі. Светапогляд і палітыка ўсіх гэтых партый моцна адрозніваюцца адзін ад аднаго.

## Гл. таксама 
* Традыцыяналізм
* Славянафілы
* Еўразійства
* Кансерватызм у хрысціянстве
* Лібералізм
* Прагрэсівізм

## Літаратура 
* Eccleshall, Robert. *English Conservatism since the Restoration: An Introduction and Anthology*. London: Unwin Hyman, 1990 ISBN 978-0-04-445346-8
* Hainsworth, Paul. *The extreme right in Western Europe*, Abingdon, OXON: Routledge, 2008 ISBN 0-415-39682-4
* Osterling, Jorge P. *Democracy in Colombia: Clientelist Politics and Guerrilla Warfare*. New Brunswick, NJ: Transaction Publishers, 1989 ISBN 0887382290, 9780887382291
* Winthrop, Norman and Lovell, David W. "Varieties of Conservative Theory". In Winthrop, Norman. *Liberal Democratic Theory and Its Critics*. Beckenham, Kent: Croom Helm Ltd., 1983 ISBN 0-7099-2766-5, 9780709927662

## Спасылкі 
* Кансерватыўная энцыклапедыя

Катэгорыя:Паліталогія

Катэгорыя:Палітычныя тэорыі
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Каланіялізм

**Каланіялізм** — сістэма панавання групы прамыслова развітых краін (метраполій) над астатнім светам у XVI—XX стагоддзях. Каланіяльная палітыка — гэта палітыка эксплуатацыі з дапамогай ваеннага, палітычнага і эканамічнага прымусу народаў, краін і тэрыторый пераважна з іншанацыянальным насельніцтвам, як правіла, эканамічна менш развітых.

Злом каланіяльнай сістэмы (дэкаланізацыя) адбыўся ў другой палове XX стагоддзя з набыццём незалежнасці Індыяй і шэрагам афрыканскіх краін. Але і ў посткаланіяльны перыяд развітыя заходнія краіны захоўваюць сваё эканамічнае (а часам і палітычнае) панаванне над многімі краінамі Трэцяга свету (неакаланіялізм).

The Times у пачатку ХХ ст. іранізавала, што ёсць тры тыпы каланіяльнай імперыі: «Англійская, якая заключаецца ў стварэнні калоній з каланістамі; нямецкая, якая збірае каланістаў без калоній; французская, якая стварае калоніі без каланістаў». Гісторыкі часта адрознівалі розныя катэгорыі каланіялізму, якія перакрываюцца па змесце, але ў цэлым фармуюць *тыпы каланіялізму*: **пасяленчы, эксплуатацыйны, сурагатны, унутраны, нацыянальны і гандлёвы**.

**Пасяленчы** — засяленне насельніцтвам метраполіі зямель калоніі. **Сурагатны** — засяленне ў калонію іншых народаў для замацавання чужых зямель пад уладай адміністрацыі метраполіі (напр. ірландцы, індусы, негры ў Брытанскай імперыі, ці немцы, беларусы, украінцы ў Расійскай). **Эксплуатацыйны** — стварэнне няроўных рамачных умоў (ад культурнага дамінавання да законаў і вайсковага кантролю) паміж метраполіяй і калоніяй для выцягванне максімуму прыродных рэсурсаў, эканамічных і сацыяльных капіталаў на карысць кіруючай эліты метраполіі. **Унутраны** мае 2 аспекты: Добры — стварэнне сеткі камунікацый і засваенне людскімі пасяленнямі тэрыторыі ўнутры ўласнай дзяржавы. Кепскі — сістэма няроўных адносін паміж сталіцай і правінцыяй, калі рэсурсы перыферыі высмоктваюцца ў сталіцу. **Нацыянальны** — змяшэнне пасяленчага і ўнутранага каланіялізму — калі пасяленцы і каланіяльная адміністрацыя, а потым мясцовыя і цэнтральныя палітыкі, ствараюць асобную палітычную самасвядомасць у людзей, якія спачатку належаць да культуры і этнасу мітраполіі. Напрыклад, Тайвань у Кітаі, французскія вест-ідыйскія і ціхаакіянскія астравы, Канада ці Аўстралія. **Гандлёвы** каланіялізм — сітуацыя XIX — пачатку XX ст. — калі заходнія краіны праломвалі ізаляцыянісцкія памкненні іншых дзяржаў і прымушалі іх уключацца ў сваю сістэму сусветнага гандлю на сваіх умовах, прыклад Опіумныя войны ў Кітаі.

## Гл. таксама 
* Каланіяльныя імперыі
* Каланіяльная вайна
* Нацыянальна-вызваленчы рух
* Посткаланіялізм
* Неакаланіялізм
* Халодная вайна
* Рух недалучэння
* Алфавітны спіс сучасных залежных тэрыторый свету
* Спіс краін і тэрыторый свету, якія калі-небудзь былі калоніямі, па іх метраполіям

## Спасылкі 

Катэгорыя:Міжнародныя адносіны
Катэгорыя:Культурная геаграфія
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Дыпламатыя

**Дыпламатыя** (ад  — здвоеныя дошчачкі з тэкстам, які пацвярджае паўнамоцтвы прад’явіцеля) — сродак ажыццяўлення знешняй палітыкі дзяржавы, які прадстаўляе сабой сукупнасць практычных мерапрыемстваў, прыёмаў і метадаў, што прымяняюцца з улікам канкрэтных умоў і характару рашаемых задач; афіцыйная дзейнасць кіраўнікоў дзяржаў і ўрадаў, спецыяльных органаў знешніх зносін па ажыццяўленню мэт і задач знешняй палітыкі дзяржавы.

З паняццем дыпламатыя звязваюць мастацтва вядзення перамоў для прадухілення ці ўрэгулявання канфліктаў, пошуку кампрамісаў і ўзаемапрыймальных рашэнняў, пашырэння і паглыблення міжнароднага супрацоўніцтва.

## Гл. таксама 
* Агрэман
* Дыпламат
* Атамная дыпламатыя

## Спасылкі 

Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Дыктатура

**Дыктатура** () — форма праўлення, пры якой уся паўната дзяржаўнай улады належыць адной асобе — дыктатару.

У цяперашні час дыктатурай, як правіла, называюць рэжым асабістай улады, не абмежаваны нормамі заканадаўства, і які не стрымліваецца ніякімі грамадскімі ці палітычнымі інстытутамі. Як правіла, функцыянаванне дыктатарскага рэжыму суправаджаецца рэпрэсіўнымі мерамі супраць палітычных апанентаў і жорсткім абмежаваннем асабістых свабод грамадзян.

Эфектыўнасць і аптымальнасць дадзенай формы ажыццяўлення ўлады залежыць ад шматлікіх фактараў, у тым ліку ад аб’ектыўнай сітуацыі, успрымання грамадствам неабходнасці менавіта такой формы ажыццяўлення ўлады, формы адносінаў грамадства і ўлады, формы ідэалагічнага абгрунтавання ўлады.

Сродкі масавай інфармацыі краін Заходняй Еўропы, некаторых краін Усходняй Еўропы і ЗША для апісання палітычнага ладу ў Рэспубліцы Беларусь час ад часу карыстаюцца словазлучэннем «апошняя дыктатура Еўропы», а прэзідэнта Аляксандра Лукашэнку называюць «апошнім дыктатарам Еўропы». Так, Кандаліза Райс назвала Рэспубліку Беларусь «апошняй дыктатурай у цэнтры Еўропы».

Катэгорыя:Формы дзяржавы
Катэгорыя:Паліталогія
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Малако

**Малако́** — сакрэт малочных залоз млекакормячых. Яно з’яўляецца адзіным харчовым прадуктам, які забяспечвае малады арганізм усімі неабходнымі пажыўнымі рэчывамі. Для чалавека малако — гэта каштоўны прадукт харчавання.

Утварэнне малака звычайна звязана з актам родаў. Малако прызначана прыродай для кармлення дзіцянят. У выніку мэтанакіраванай дзейнасці чалавека некаторыя млекакормячыя жывёлы вырабляюць малака нашмат больш, чым ім патрэбна, каб выкарміць нашчадкаў. Лішкі малака людзі выкарыстоўваюць, папаўняючы свае харчовыя рэсурсы.

## Хімічны склад 
3 пункту гледжаняя фізічнай хіміі, малако ўяўляе сабой полідысперсную сістэму са складанай структурай. У малацэ тлушч змяшчаецца ў выглядзе эмульсіі, малочны цукар і солі ўтвараюць малекулярную і іонную фазы малака, бялкі — яго калоідную фазу. Фазы цесна звязаны паміж сабой так, што змены ў адным кампаненце вызываюць значныя змены іншых.

Хімічны склад малака даволі складаны. Вылучана каля 250 яго кампанентаў. Акрамя асноўных кампанентаў малако змяшчае вітаміны, ферменты, гармоны, пігменты, газы і інш.

Вада, якая змяшчаецца ў малацэ, утворана плазмай крыві ў малочнай залозе, і ў ёй знаходзяцца ў калоідным стане кампаненты сухіх рэчываў. Трываласць калоіднай сістэмы дазваляе пераліваць, пастэрызаваць, кіпяціць, стэрылізаваць малако. Патрэбнасць навароджанага ў вадзе ў першыя дні жыцця задавальняецца за кошт малака.

## У страваванні 
Малако — самая распаўсюджаная ежа сярод усходніх славян, сыравіна для прыгатавання смятаны, сыру, тварагу і г.д.

## Народныя павер’і 
Ад колькасці малака залежаў дабрабыт сям’і. У той жа час малако вельмі часта выкарыстоўвалі ў магічных дзеяннях, зарыентаваных на захаванне здароўя і дабрабыту.

# Лічылася, калі ўвесну, са з’яўленнем першай ластаўкі, памыцца малаком, твар будзе белым, чыстым і прыгожым.
# Каб дзіця не сурочылі, пры яго першым рытуальным купанні ў ваду дадавалі невялікую колькасць малака.
# Паўсюль на Беларусі малако выкарыстоўвалі як магічны сродак для спынення пажару, асабліва калі ён пачынаўся ад удару маланкі.
# У той жа час у паўсядзённым жыцці гаспадыня павінна была строга сачыць за тым, каб малако не «збягала» на адкрытае полымя — інакш у каровы яно знікне ўвогуле.
# Праліваць малако на зямлю катэгарычна забаранялася. І калі крыху малака ўсё ж пралівалася, каб пазбегнуць «малочных сурокаў», яго трэба было хутка затаптаць у зямлю.
# Калі малаком частавалі нейкую пабочную асобу, у кружку абавязкова клалі некалькі драбінак солі. Гэта рабілася для таго, каб «чужыя вочы» не сурочылі карову і ў яе не знікла малако.
# У народнай медыцыне малаком адпойвалі тых, хто быў атручаны, кіслае малако выкарыстоўвалі для лячэння тых, каго ўкусіла змяя.

## Гл. таксама 
* Пастаялка

## Літаратура 
* *Некрашэвіч У. І., Шашкоў М. С., Лазараў Л. П.* Малочная справа: Вучэб. дапам. — Мн.: Ураджай, 1999. — 232 с.: іл. (Вучэбныя дапаможнікі для сельскагаспадарчых вышэйшых навучальных устаноў). ISBN 985-04-0425-6

## Спасылкі 
Катэгорыя:Малочныя прадукты
Катэгорыя:Напоі
Катэгорыя:Млекакормячыя
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Тыдзень

**Тыдзень**, адзінка вымярэння часу роўная сямі дням: ад панядзелка да нядзелі ўключна (у некаторых краінах — ад нядзелі да суботы). Самы вялікі агульнапрыняты адрэзак часу, які мае дакладную колькасць дзён. Хаця тыдзень не мае прамой астранамічнай асновы, ён шырока выкарыстоўваецца як адзінка часу. 

Сямідзённы тыдзень упершыню ўвайшоў ва ўжытак на Старажытным Усходзе (у Вавілоне). Дзякуючы еўрапейскай каланізацыі 7-дзённы тыдзень стаў прымяняцца паўсюдна, нават у тых культурах, дзе раней не было такой адзінкі часу.

Назвы дзён тыдня ў славянскіх мовах указваюць на іх месца пасля нядзелі: панядзелак, аўторак і г.д.

Катэгорыя:Адзінкі вымярэння часу
Біятэхналогія

**Біятэхналогія** - інтэграцыя прыродазнаўчых і інжынерных навук, якая дазваляе найбольш поўна рэалізаваць магчымасці жывых арганізмаў для стварэння і мадыфікацыі прадуктаў ці працэсаў рознага прызначэння. Часцей за ўсё прымяняецца ў медыцыне, харчовай прамысловасці, а таксама для рашэння праблем у галіне энергетыкі, аховы навакольнага асяроддзя. 

У апошнія дзесяцігоддзі біялогія бурна развіваецца і стварае новыя навуковыя кірункі. Новы комплексны кірунак — фізіка-хімічная біялогія, якая ўключае ў сябе біяхімію, біяфізіку, малекулярную біялогію і генетыку, біяарганічную хімію і некаторыя іншыя дысцыпліны, — не толькі дапамагае вырашаць задачы, якія даўно ставіла перад біялогіяй вытворча-тэхнічная практыка, але і намячае шляхі прынцыпова новай біялагічнай вытворчасці.

У Беларусі біятехналогіі распрацоўваюцца ў шэрагу ўстаноў, сярод якіх: 
* Інстытут біяфізікі і клетачнай інжынерыі Нацыянальнай акадэміі навук
* Інстытут мікрабіялогіі Нацыянальнай акадэміі навук
* Інстытут генетыкі і цыталогіі Нацыянальнай акадэміі навук
* Беларускі навукова-даследчы інстытут эпідэміялогіі і мікрабіялогіі Міністэрства аховы здароўя.

Вытворчыя прадпрыемствы аб'яднаныя ў Беларускі дзяржаўны канцэрн па вытворчасці і рэалізацыі фармацэўтычнай і мікрабіялагічнай прадукцыі (канцэрн «Белбіяфарм»).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тэхналогіі
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Пандэмія

**Пандэмія** ( — увесь народ) — эпідэмія, якая характарызуецца распаўсюджваннем інфекцыйнага захворвання на тэрыторыі ўсёй краіны, тэрыторыю суседніх дзяржаў, а часам і многіх краін свету (напрыклад, халера, грып, ВІЧ).

Катэгорыя:Эпідэміялогія
Катэгорыя:Надзвычайныя сітуацыі
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Адзенне

thumb|250px|right|Гістарычныя віды вопраткі
**Адзенне**, **Вопратка** — сукупнасць вырабаў (часцей за ўсё тканых ці вязаных з розных матэрыялаў), якія людзі апранаюць на сябе для прыкрыцця цела з мэтай абароны ад прыродных фактараў (холаду, гарачыні), прыкрыцця аголенасці, гігіены, упрыгожвання, а таксама дзеля дапаможных (спецадзенне, кішэні) і сігнальных (інфармацыя аб сацыяльным статусе, узросце, поле, нацыянальнасці, гусце) функцый. Дапаўняецца ўпрыгажэннямі, прычоскай і макіяжам.

Людзі — адзіныя млекакормячыя, якія носяць адзенне, за выключэннем некаторых відаў хатніх жывёл, якіх апранаюць іх гаспадары. Варта адзначыць, што адзенне традыцыйна адпавядае полу носьбіта адзення. Таму часцей за ўсё па адзенні можна апазнаць мужчыну ці жанчыну.

## Гл. таксама 
* Падцяжкі
* Шалік
* Пілотка

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Плуг

250px|thumbnail|right|Англійскі селянін за плугам
**Плуг** (ад протагерм. *plogaz*) — сельскагаспадарчая прылада для асноўнай апрацоўкі глебы ў рамках падрыхтоўкі да пасяўной насення або пасадкі раслін. Плугамі таксама завуцца прылады для працы пад вадой, для пракладкі кабеляў, а таксама падрыхтоўкі зямной паверхні перад гукавым зандаваннем і гідралакацыяй бакавога агляду пры пошуку нафты. Першапачаткова плугі цягнулі на сабе людзі, потым валы, а яшчэ пазней — коні. Пасля індустрыяльнай рэвалюцыі плугі цягнулі паравыя машыны, а ў цяперашні час — трактары. Плугі могуць быць выраблены з дрэва, жалеза або сталі. Ён з'яўляецца асноўным інструментам для большай часткі чалавецтва на працягу ўсёй гісторыі, і ўяўляе сабой адно з галоўных дасягненняў у сельскай гаспадарцы.

Асноўная мэта арання плугам — вывернуць верхні пласт глебы і насыціць паверхню карыснымі рэчывамі знізу, пры гэтым зацягнуўшы ў зямлю пустазелле і ўсё, што засталося ад леташняга ўраджаю. Аранне таксама неабходнае для аэрацыі глебы, як і для дадатковага насычэння вільгаццю. Цяпер узаранае поле звычайна пакідаецца, каб прасохнуць, а затым барануецца перад пасадкай.

Выкарыстанне плуга знізілася ў некаторых абласцях, часцяком з прычыны пагрозай пашкоджання і эрозіі глебы, на карысць дробнага ўзворвання і іншых менш інвазіўных метадаў апрацоўкі глебы. На сённяшні момант у некаторых рэгіёнах праводзяцца адмословыя спаборніцтвы ўзворвання зямлі плугам, як прыклад у Вялікабрытаніі праводзіцца Нацыянальны чэмпіянат узворвання плугам.

## Спасылкі 
* The Rotherham Plough .
Катэгорыя:Сельскагаспадарчыя інструменты
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Мікалай Мікалаевіч Міклуха-Маклай

**Мікалай Мікалаевіч Міклуха-Маклай** (, с. Языкова-Раждзественскае Баравіцкага павета Наўгародскай губерні — , Санкт-Пецярбург) — украінскі этнограф, антраполаг, біёлаг і падарожнік, які вывучаў карэннае насельніцтва Паўднёва-Усходняй Азіі, Аўстраліі і Акіяніі (1870—1880-я гады), у тым ліку папуасаў паўночна-ўсходняга берага Новай Гвінеі.

Катэгорыя:Этнографы Расіі
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Наўгародскай вобласці
Megadeth

**«Megadeth»** — амерыканскі трэш-метал гурт, які быў заснаваны ў Сан-Францыска ў 1983 годзе гітарыстам Дейвам Мастэйнам, які пакінуў «Metallica». За час свайго існавання, незважаючы на перыядычную змену складу і скандальную рэпутацыю, уладальнікі прэміі «Grammy», «Megadeth» прадалі каля шаснаццаці мільёнаў дыскаў і набылі велізарнае войска фанатаў па ўсім свеце. Сёння «Megadeth» па праве з’яўляецца адным з самых вядомых і лепшых металічных гуртоў, што разам з такімі камандамі як «Metallica», «Anthrax» і «Slayer» называюць «*вялікай чацвёркай*» трэш-метала. У камандзе афіцыйна ўдзельнічала дзевятнаццаць музыкантаў, і толькі Дэйв Мастэйн застаецца лідарам гурта яшчэ з першага складу і асноўным аўтарам песень. З часоў свайго заснавання гурт «Megadeth» выпусціў адзінаццаць студыйных, тры міні і два канцэртных альбомы.

## Дыскаграфія 
### Студыйныя альбомы 
* 1985 — *Killing Is My Business... And Business Is Good!* (Combat Records)
* 1986 — ''Peace Sells... But Who's Buying?* (Capitol Records)
* 1988 — *So Far, so Good... So What!* (Capitol Records)
* 1990 — *Rust in Peace* (Capitol Records)
* 1992 — *Countdown to Extinction* (Capitol Records)
* 1994 — *Youthanasia* (Capitol Records)
* 1997 — *Cryptic Writings* (Capitol Records)
* 1999 — *Risk* (Capitol Records)
* 2001 — *The World Needs a Hero* (Sanctuary Records)
* 2004 — *The System Has Failed* (Sanctuary Records)
* 2007 — *United Abominations* (Roadrunner Records)
* 2009 — *Endgame* (Roadrunner Records)
* 2011 — *Thirteen* (Roadrunner Records)
* 2013 — *Super Collider* (Tradecraft)
* 2016 — *Dystopia* (Tradecraft)
* 2022 — *The Sick, the Dying... and the Dead!* (Universal Music Group)
* 2026 — *Megadeth*

### Зборнікі 
* 1993 — *MegaBox*
* 1995 — *Hidden Treasures*
* 1997 — *Old Testaments*
* 2000 — *Capitol Punishment* (Capitol Records)
* 2002 — *Still, Alive... And Well?*
* 2004 — *Hell Wasn't Built in a Day*
* 2005 — *Greatest Hits: Back to the Start* (Capitol Records)
* 2007 — *Warchest (4CD)*
* 2008 — *Anthology: Set The World Afire (2CD)*

### Канцэртныя альбомы 
* 2002 — *Rude Awakening* (Sanctuary Records)
* 2007 — *Warchest: Live In London, England 9/30/1992
* 2007 — *That One Night: Live In Buenos-Aires*

## Склад групы 
### Цяперашні склад 
* Дэйв Мастэйн — вакал, гітара (1983 - наш час)
* Крыс Бродэрык — гітара (2008 - наш час)
* Шон Дровер — ударныя (2004 - наш час)
* Джэймс Ламенца — бас-гітара (2006 - наш час)

### Былыя ўдзельнікі 
#### Гітарысты
* Глен Дровер (2004—2008)
* Эл Пітрэлі (2000—2002)
* Марці Фрыдмэн (1989—1999)
* Джэф Янг (1987—1989)
* Джэй Рэйнольдс (1987)
* Майк Альберт (удзельнічаў у туры) (1985)
* Крыс Поланд (1984—1987, 2004)
* Керы Кінг (удзельнічаў у туры) (1984)
* Грэг Хэндэвідт (1983—1984)

#### Басісты
* Джэймс Макдонаў (2004—2006)
* Дэвід Элефсан (1983—2002)

#### Ударнікі
* Джымі Дэграса (1998—2002)
* Нік Менца (1989—1998, 2004)
* Чак Белер (1987—1988)
* Гар Самуэльсан † (1984—1986)
* Лі Рауш (1984)
* Дыджон Карутэрс (1983—1984)

## Спасылкі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1983 годзе
Катэгорыя:Хэві-метал-гурты
Катэгорыя:Трэш-метал-гурты
Дальвік

**Дальвік** () — горад у Ісландыі.

## Геаграфія 
Горад Дальвік знаходзіцца на паўночным узбярэжжы Ісландыі, на беразе фіёрда Эя-фіёрд, які выходзіць у Грэнландскае мора, на поўнач ад Акюрэйры. Горад з'яўляецца адміністрацыйным цэнтрам акрыгі Дальвікурбігд, што адносіцца да рэгыёна Нордурланд Эйстра. Насельніцтва Дальвіка складае 1414 чалавекі (на 01.12 2007).

Дальвік — буйны рыбалоўны порт. Здзяйсняюцца рэгулярныя паромныя рэйсы, што злучаюць горад з  востравам Грымсей, які знаходзіцца на Палярным коле. У водах Эяфіёрдура, перад Дальвікам, знаходзіцца востраў Хрысей, з насельніцтвам ў 180 чалавек, які адносіцца да акругі Акюрэйры. Адлегласць ад Дальвіка да сталіцы Ісландыі Рэйк’явіка складае 412 кіламетраў.

## Гісторыя 
У 1934 годзе  горад быў моцна разбураны ў выніку землятрусу.

У 1998 годзе горад быў аб'яднаны з 2 сялянскімі абшчынамі і стварыў новую акругу Дальвікурбігд.

У 1916 годзе ў Дальвіку нарадзіўся трэці прэзідэнт Ісландыі Крысціян Эльд'яўрн (1968—1980).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Ісландыі
Азярцы

Назву **Азярцы́** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць
** Азярцы — аграгарадок у Глыбоцкім раёне
** Азярцы — вёска ў Расонскім раёне
* Мінская вобласць
** Азярцы — вёска ў Слуцкім раёне
Асавы

**Асавы** — тапонім.

## Віцебская вобласць 
* Вёска Асавы, Докшыцкі раён

## Магілёўская вобласць 
* Вёска Асавы, Клічаўскі раён

## Гл.таксама 
* Асавец
Ігар Муратавіч Ахба

thumb|250px|right|Ігар Ахба і Прэзідэнт Расіі Дзмітрый Мядзведзеў падчас уручэння вярыцельных грамат
**Ігар Муратавіч Ахба** (, Сухум) — абхазскі палітычны дзеяч, міністр замежных спраў Абхазіі (ліпень — снежань 2004), надзвычайны і паўнамоцны пасол Абхазіі ў Расіі (з лістапада 2008).

## Біяграфія 
У 1971 годзе скончыў юрыдычны факультэт МДУ, у 1975 годзе — аспірантуру Інстытута дзяржавы і права АН СССР па спецыяльнасці «Дзяржаўнае і міжнароднае права». У 1976—1989 гадах працаваў навуковым супрацоўнікам у Дзяржаўнай бібліятэцы СССР імя У. І. Леніна. З 1989 па 1992 год - рэферэнт апарата Вярхоўнага Савета СССР.

Адзін з заснавальнікаў таварыства абхазскай культуры ў Маскве, абхазскай газеты і абхазскай нядзельнай школы. З 1992 па ліпень 2004 і са снежня 2004 па 2008 год — паўнамоцны прадстаўнік Абхазіі ў Расіі. У ліпені—снежні 2004 года працаваў міністрам замежных спраў Абхазіі. У лістападзе 2008 прызначаны паслом Абхазіі ў Расіі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Постаці Абхазіі
Заляддзе

Назву **Заля́ддзе** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Заляддзе — вёска ў Докшыцкім раёне
** Заляддзе — вёска ў Ушацкім раёне
* Гомельская вобласць:
** Заляддзе — пасёлак у Гомельскім раёне
* Мінская вобласць:
** Заляддзе — вёска ў Слуцкім раёне
Барыс Андрэевіч Лаўранёў

**Барыс Андрэевіч Лаўранёў**, сапраўднае прозвішча **Сяргееў** (; , Херсон — , Масква) — рускі пісьменнік і драматург. У аповесцях «Вецер» (1924), «Сорак першы» (1924) трагічныя калізіі рэвалюцыі. Аповесці пра інтэлігенцыю: «Сёмы спадарожнік» (1927), «Гравюра на дрэве» (1928). Драмы «Разлом» (1927) пра рэвалюцыю, «За тых, хто ў моры!» (1945), «Голас Амерыкі» (1949). Дзяржаўная прэмія СССР (1946, 1950).

## Прэміі і ўзнагароды 
* Сталінская прэмія першай ступені (1946) — за п’есу «За тых, хто ў моры!»(1945)
* Сталінская прэмія другой ступені (1950) — за п’есу «Голас Амерыкі» (1949)
* два ордэны Працоўнага Чырвонага Сцяга

Катэгорыя:Постаці Ташкента
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Драматургі СССР
Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі паводле алфавіта
Катэгорыя:Драматургі Расіі
Катэгорыя:Артылерысты Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Выпускнікі юрыдычнага факультэта МДУ
Катэгорыя:Рускі футурызм
Катэгорыя:Пісьменнікі-сацрэалісты
Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі XX стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі
Замасточча

Назву **Замасто́чча** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Замасточча — вёска ў Аршанскім раёне
** Замасточча — аграгарадок у Віцебскім раёне
** Замасточча — былая вёска ў Гарадоцкім раёне
** Замасточча — аграгарадок у Докшыцкім раёне
** Замасточча — вёска ў Бярэзінскім сельсавеце Докшыцкага раёна
* Магілёўская вобласць:
** Замасточча — вёска ў Глускім раёне
* Мінская вобласць:
** Замасточча — вёска ў Бярэзінскім раёне
** Замасточча — вёска ў Лагойскім раёне
** Замасточча — аграгарадок у Мінскім раёне
** Замасточча — вёска ў Чэрвеньскім раёне
Краснікі

Назву **Кра́снікі** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Краснікі — вёска ў Докшыцкім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Краснікі — вёска ў Бераставіцкім раёне
### Расія 
* Краснікі (Рослаўльскі раён)
Пугачова

**Пугачова** — жаночая форма прозвішча Пугачоў; тапонім.

## Прозвішча 
* Ала Барысаўна Пугачова, расійская эстрадная спявачка

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Пугачова — былая вёска, цяпер частка Брэста
* Віцебская вобласць:
** Пугачова — вёска ў Докшыцкім раёне
Пруднікі

Назву **Пру́днікі** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Пруднікі — вёска ў Задуброўскім сельсавеце Віцебскага раёна
** Пруднікі — вёска ў Запольскім сельсавеце Віцебскага раёна
** Пруднікі — вёска ў Гарадоцкім раёне
** Пруднікі — аграгарадок у Докшыцкім раёне
** Пруднікі — вёска ў Мёрскім раёне
** Пруднікі — вёска ў Пастаўскім раёне
* Мінская вобласць:
** Пруднікі — вёска ў Валожынскім раёне
** Пруднікі — вёска ў Крывіцкім сельсавеце Мядзельскага раёна
** Пруднікі — вёска ў Мядзельскім сельсавеце Мядзельскага раёна
Скураты

Назву **Скураты** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Скураты́ — вёска ў Івацэвіцкім раёне
* Віцебская вобласць:
** Скураты́ — вёска ў Докшыцкім раёне
** Скура́ты — вёска ў Пастаўскім раёне
** Скураты́ — былы хутар у Шаркаўшчынскім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Скураты́ — вёска ў Ваўкавыскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Скураты́ — вёска ў Круглянскім раёне
* Мінская вобласць:
** Скураты́ — вёска ў Мінскім раёне
** Скураты́ — вёска ў Смалявіцкім раёне
Юхнаўка

Назву **Ю́хнаўка** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Юхнаўка — вёска ў Докшыцкім раёне
* Мінская вобласць:
** Юхнаўка — вёска ў Мінскім раёне
## Рэкі 
* Юхнаўка — рака ў Мастоўскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Зэльвянка
Галоўны Каўказскі хрыбет

**Галоўны Каўказскі хрыбет** — горны ланцуг, які распасціраецца на 1200 км з захаду на ўсход ад Каўказскага перашыйка ад Чорнага мора да Каспійскага. Каўказскі хрыбет утварае бесперапынную вялізную сцяну шырынёй каля 180 км і натуральна дзеліць Каўказскі край на дзве часткі: Перадкаўказзе, або Паўночны Каўказ, і Закаўказзе.

## Гл. таксама 
* Гара Бабадаг, Азербайджан

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Каўказ
Катэгорыя:Горныя хрыбты паводле алфавіта
Катэгорыя:Горныя хрыбты Каўказа
Катэгорыя:Горныя хрыбты Абхазіі
Катэгорыя:Горныя хрыбты Азербайджана
Катэгорыя:Горныя хрыбты Грузіі
Катэгорыя:Горныя хрыбты Расіі
Катэгорыя:Горныя хрыбты Паўднёвай Асеціі
Кума-Маныцкая ўпадзіна

thumb|*Кума-Маныцкая ўпадзіна* на тапаграфічнай карце.
**Кума-Маныцкая ўпадзіна** — тэктанічнае жолабападобнае паніжэнне, якое аддзяляе Перадкаўказзе ад Усходне-Еўрапейскай раўніны.

Шырыня 20-30 км, у цэнтральнай частцы да 1-2 км. Злучае Кубана-Прыазоўскую і Прыкаспійскую нізіну. У антрапагене — марскі праліў паміж Чорным і Каспійскім морамі. Змяшчае сістэму азёр і вадасховішчаў, Кума-Маныцкі канал. Усходняя частка занята нізоўем р. Кума.

Па Кума-Маныцкай упадзіне можа праходзіць умоўная мяжа паміж Еўропай і Азіяй.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Паўночны Каўказ
Катэгорыя:Нізіны Расіі
Катэгорыя:Нізіны паводле алфавіта
Інгуры

thumb|Мост праз раку Інгуры
thumb|Фізічная карта Абхазіі
**Інгуры** (, ) — рака на Заходнім Каўказе, цячэ ў асноўным у Заходняй Грузіі, у ніжнім цячэнні працякае па грузіна-абхазскай мяжы. Даўжыня 213 км, плошча басейна 4060 км². Жыўленне ледніковае і дажджавое. Сярэдні гадавы расход вады каля вусця складае 170 м³/сек. Палаводдзе з сакавіка па верасень. Сплаў лесу. Воды абмежавана выкарыстоўваюцца для ірыгацыі. На Інгуры размешчаная Інгурская ГЭС, пабудаваная ў 1970-я гады.

Берэ пачатак некалькімі вытокамі з ледавікоў Галоўнага, або Водападзельнага, хрыбта Вялікага Каўказа, асноўны выток знаходзіцца на паўднёвым схіле гары Шхара, ля аднайменнага ледніка, іншыя — у снежніках на схілах Эльбруса і Ушбы. У вярхоўях цячэ па Сванецкай катлавіне, ніжэй — у глыбокай і вузкай цясніна, затым у паступова пашыраючайся даліне; ля горада Джвары выходзіць на Калхідскую нізіна. Упадае ў Чорнае мора.

Катэгорыя:Памежныя рэкі
Катэгорыя:Рэкі Абхазіі
Катэгорыя:Рэкі Грузіі
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Чорнае мора
Катэгорыя:Рэкі паводле алфавіта