open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Канцяміраўскі раён

**Канцямі́раўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым захадзе Варонежскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Канцяміраўка.

## Геаграфія 
Канцяміраўскі раён мяжуе з Расашанскім і Багучарскім раёнамі, а таксама з расійскай Растоўскай вобласцю і Луганскай вобласцю Украіны. Плошча раёна складае 2330 км².

## Гісторыя 
Канцяміраўскі раён быў утвораны ў 1928 годзе, аднак пазней пасля стварэння Варонежскай вобласці быў скасаваны. 3 сакавіка 1964 года быў утвораны нанова ў адпаведнасці з пастановай Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР.

## Эканоміка 
Вядучай галіной эканомікі раёна з’яўляецца сельская гаспадарка.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  

Катэгорыя:Раёны Варонежскай вобласці
Семілуцкі раён

**Семілу́цкі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным захадзе Варонежскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Семілукі.

## Геаграфія 
Семілуцкі раён мяжуе з Рамонскім, Ніжнядзевіцкім і Хахольскім раёнамі, а таксама з Курскай і Ліпецкай абласцямі і Варонежам. Плошча раёна складае 1582 км².

## Гісторыя 
Раён быў утвораны 30 ліпеня 1928 года пад назвай Ендавішчанскі раён у складзе Цэнтральна-Чарназёмнай вобласці РСФСР. У 1932 годзе цэнтр раёна быў перанесены ў пасёлак Семілукі, які на сёння з’яўляецца горадам. Пасля падзелу Цэнтральна-Чарназёмнай вобласці ў 1934 годзе раён застаўся ў складзе Варонежскай вобласці.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 
* Семілуцкі раён   / Варонежскі гід

Катэгорыя:Раёны Варонежскай вобласці
Альхаватка (Альхавацкі раён)

**Альхаватка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Альхавацкага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва складае 3416 чалавек (2017). Пасёлак размешчаны на рацэ Чорная Калітва, за 237 км на поўдзень ад горада Варонежа. Мае чыгуначнае злучэнне з горадам Росаш. У Альхаватцы нарадзіўся Павел Чэхаў, бацька расійскага пісьменніка Антона Чэхава.

У ХІХ стагоддзі сяло Альхаватка было ў складзе Альхавацкай воласці Астрагожскага павета Варонежскай губерні.

## Спасылкі 
* Сайт пасёлка

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Варонежскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1702 годзе
Рамонь

**Рамонь** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Рамонскага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва складае 8404 чалавекі (2017). Пасёлак размешчаны на рацэ Варонеж, за 37 км на поўнач ад горада Варонежа.

Упершыню згадваецца ў 1613 годзе як сяло. Сяло ўзнікла ў канцы XVI стагоддзя на месцы знішчанага мангола-татарамі ў XIII стагоддзі паселішча Родня. У канцы XVII стагоддзя паводле загаду Пятра I у Рамоні была пабудавана карабельная верф. У 1895 годзе была закладзена даследча-вытворчая станцыя па вырошчванні цукровых буракоў, што было абумоўлена пашырэннем цукровай вытворчасці на Рамонскім цукровым заводзе. У 1912 годзе станцыя атрымала статус даследча-селекцыйнай, дзе дагэтуль у поўнай меры была адпрацавана тэхналогія адбору найбольш прадукцыйных гатункаў цукровых буракоў. Увосень 1959 года доследную станцыю наведаў з працоўным візітам Мікіта Хрушчоў. На сёння цукровы завод ліквідаваны.

## Вядомыя асобы 
* Сяргей Іванавіч Мосін (1879—1902) — расійскі канструктар і арганізатар вытворчасці стралковай зброі.

## Спасылкі 
* Сайт адміністрацыі Рамонцкага раёна.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Варонежскай вобласці
Верхні Мамон

**Ве́рхні Мамо́н** () — сяло ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Верхнемамонскага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва складае 8561 чалавек паводле звестак за 2010 год. У сяле маецца ліцэй, які з’яўляецца структурным аддзяленнем Варонежскага дзяржаўнага ўніверсітэта.

24 лістапада 2017 года ў Верхнім Мамоне адкрыты рэканструяваны мемарыяльны комплекс, дзе на гранітных плітах нанесеныя імёны 986 чырвонаармейцаў з паселішча і 485 чырвонаармейцаў, якія загінулі ў ходзе аперацыі «Малы Сатурн» у 1942 годзе на тэрыторыі селішча.

## Славутасці 
### Старачаная спадчына 
* Казанская царква (1887, арх. Дзмітрый Знабішын)

## Спасылкі 
* Сяло ў базе даных Расіі

Катэгорыя:Населеныя пункты Варонежскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1702 годзе
Раавітсэ (прыпыначны пункт)

**Раавітсэ** () — былы прыпыначны пункт Эстонскай чыгункі ў павеце Валгамаа. Знаходзіўся на лініі Валга — Тарту.

Пасажырскія цягнікі на прыпынку спыняліся да 2001 года, зараз на лініі ў асноўным працуюць грузавыя цягнікі. Платформа знесена.

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Эстоніі
Сангастэ (станцыя)

**Сангастэ** () — станцыя Эстонскай чыгункі ў павеце Валгамаа. Знаходзіцца ў вёсцы Тсіргулійна на лініі Валга — Тарту.

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Эстоніі
Верхняя Хава

**Ве́рхняя Хава** () — сяло ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Верхняхаўскага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва складае 8154 чалавек паводле звестак за 2010 год. Сяло размешчана на рацэ Хава за 67 км на паўночны ўсход ад горада Варонежа.

У ХІХ стагоддзі сяло Верхняя Хава было ў складзе Верхняхаўскай воласці Варонежскага павета Варонежскай губерні.

## Спасылкі 
* Сяло ў базе даных Расіі

Катэгорыя:Населеныя пункты Варонежскай вобласці
Грыбанаўскі

**Грыба́наўскі** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Грыбанаўскага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва складае 15 040 чалавек (2017). Размяшчаецца за 200 км на паўднёвы ўсход ад Варонежа. Маецца чыгуначная станцыя на лініі Паворына — Гразі.

## Спасылкі 
* Грыбанаўскі . Варонежскі гід

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Варонежскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1703 годзе
Каменка (Варонежская вобласць)

**Ка́менка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Каменскага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва складае 8375 чалавек (2017). Пасёлак размяшчаецца за 143 км на поўдзень ад Варонежа ля аўтамабільнай дарогі Варонеж — Луганск. Заснавана ў 1750 годзе казакамі як хутар.

## Спасылкі 
* Пасёлак у базе даных Расіі

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Варонежскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1750 годзе
Панінскі раён

**Панінскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Варонежскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — пасёлак гарадскога тыпу Паніна.

## Геаграфія 
Панінскі раён мяжуе з Верхняхаўскім, Эрцільскім, Кашырскім, Аннінскім, Баброўскім і Наваусманскім раёнамі. Плошча раёна складае 1390 км².

## Гісторыя 
Панінскі раён быў утвораны ў 1928 годзе ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР.

## Эканоміка 
Раён мае выразную сельскагаспадарчую накіраванасць.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі 
* Панінскі раён   / Варонежскі гід

Катэгорыя:Раёны Варонежскай вобласці
Кашырскае (Варонежская вобласць)

**Кашы́рскае** () — сяло ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Кашырскага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва складае 4342 чалавекі паводле звестак за 2010 год. Размяшчаецца за 40 км на поўдзень да Варонежа. Сяло было заселенае ў 1764 годзе сялянамі з Кашырскага павета Маскоўскай губерні. У 1895—1908 гадах у населеным пункце была пабудавана Пакроўская царква.

У ХІХ стагоддзі сяло Кашырскае было ў складзе Маскоўскай воласці Варонежскага павета Варонежскай губерні.

## Спасылкі 
* Даведнік паштовых індэксаў
* Кашырскае . Варонежскі гід.

Катэгорыя:Населеныя пункты Варонежскай вобласці
Падгоранскі

**Падго́ранскі** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Падгоранскага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва складае 5758 чалавек (2017). Размяшчаецца на беразе ракі Сухая Росаш (басейн Дона) за 189 км ад Варонежа. Маецца чыгуначная станцыя на лініі Ліскі — Мілерава. Быў заснаваны ў 1740 годзе сялянамі, якія належалі памешчыку Цевяшову. Паводле перапісу насельніцтва 1939 года 86,5 % насельніцтва складалі ўкраінцы.

## Спасылкі 
* Пасёлак у базе даных Расіі 

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Варонежскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1740 годзе
Бутурлінаўскі раён

**Бутурлі́наўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Варонежскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Бутурлінаўка.

## Геаграфія 
Бутурлінаўскі раён мяжуе з Баброўскім, Талаўскім, Новахапёрскім, Вараб’ёўскім і Паўлаўскім раёнамі. Плошча раёна складае 1810 км².

## Гісторыя 
Бутурлінаўскі раён быў утвораны 30 ліпеня 1928 года ў адпаведнасці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР.

## Эканоміка 
Прамысловасць раёна прадстаўлена, у асноўным, прадпрыемствамі перапрацоўчай і харчовай прамысловасці.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі  
* Бутурлінаўскі раён   / Варонежскі гід

Катэгорыя:Раёны Варонежскай вобласці
Канцяміраўка

**Канцямі́раўка** () — пасёлак гарадскога тыпу (з 1973 года) ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Канцяміраўскага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва складае 11 060 чалавек (2017). Размяшчаецца за 279 км на поўдзень ад Варонежа. Маецца чыгуначная станцыя на лініі Росаш — Мілерава. Найбліжэйшыя да пасёлка гарады — Росаш і Багучар.

Населены пункт быў заснаваны ў XVIII стагоддзі (у 1759 годзе) першапачаткова як слабада, якая атрымала назву паводле прозвішча яе ўладальніка Канстанціна Кантэміра. У ХІХ стагоддзі сяло Канцяміраўка было ў складзе Канстанцінаўскай воласці Багучарскага павета Варонежскай губерні. У 1871 годзе праз паселішча была пабудавана чыгуначная лінія. Да 1917 года выкарыстоўваліся дзве назвы: *Канстанцінаўка* і *Канцяміраўка*.

За савецкім часам у Канцяміраўцы працавалі малаказавод, цагляны, каўбасны, лікёра-гарэлачны і кансервавы заводы.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Мікалаевіч Яфімаў (1923—2012) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, двойчы Герой Савецкага Саюза.
* Яўген Паўлавіч Плужнік (1898—1936) — украінскі паэт, драматург, перакладчык.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Пасёлак у базе даных Расіі
* 

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Варонежскай вобласці
Аакрэ (прыпыначны пункт)

**Аакрэ** () — былы прыпыначны пункт Эстонскай чыгункі ў павеце Валгамаа. Знаходзіўся на лініі Валга — Тарту.

Пасажырскія цягнікі на прыпынку спыняліся да 2008 года, зараз на лініі ў асноўным працуюць грузавыя цягнікі.

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Эстоніі
Петрапаўлаўка (Петрапаўлаўскі раён, Варонежская вобласць)

**Петрапа́ўлаўка** () — сяло ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Петрапаўлаўскага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва складае 5250 чалавек паводле звестак за 2010 год. Размяшчаецца на левым беразе Дона за 250 км да Варонежа.

2 студзеня 2024 года ў выніку траплення авіяцыйнага боепрыпасу з расійскага самалёта былі пашкоджаны больш за сто дамоў, будынак школы, дома культуры, мясцовай адміністрацыі. Пасля абследавання разбуранага жылля ўлады прынялі рашэнне занава пабудаваць дзевяць дамоў.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Даведнік паштовых індэксаў

Катэгорыя:Населеныя пункты Варонежскай вобласці
Новая Усмань

**Но́вая У́смань** () — сяло ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Наваусманскага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва складае 29 270 чалавек паводле звестак за 2010 год. Такім чынам, Новая Усмань з'яўляецца найвялікшым паводле колькасці насельніцтва сялом Расіі. На сёння абмяркоўваецца пытанне аб наданні паселішчу статуса горада. Сяло размяшчаецца на беразе ракі Усмань за 8 км на паўднёвы ўсход ад горада Варонеж. Першапачаткова паселішча мела назву *Усмань Сабакіна*, аднак у 1928 годзе сяло было пераназвана ў *Новую Усмань*.

У ХІХ стагоддзі сяло Усмань было ў складзе Усманскай воласці Варонежскага павета Варонежскай губерні.

## Спасылкі 
* Новая Усмань . Варонежскі гід.

Катэгорыя:Населеныя пункты Варонежскай вобласці
Хахольскі

**Хахо́льскі** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Хахольскага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва складае 7575 чалавек (2017). Пасёлак размешчаны за 42 км на паўднёвы захад ад горада Варонежа. Статус пасёлка быў атрыманы ў 1964 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Варонежскай вобласці
Талавая

**Та́лавая** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Талаўскага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва складае 11 485 чалавек (2017). Пасёлак размешчаны на рацэ Сухая Чыгла за 157 км на паўднёвы ўсход ад горада Варонежа. Заснаваны дзякуючы чыгуначнай станцыі, якая знаходзіцца тут па напрамку Харкаў — Балашоў.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Пятровіч Бурлуцкі (1929—2021) — урач-неўролаг, нейрахірург. Доктар медыцынскіх навук (1969).

## Спасылкі 
* Талавая ў базе даных Расіі.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Варонежскай вобласці
Пеэду (прыпыначны пункт)

**Пеэду** () — прыпыначны пункт Эстонскай чыгункі ў павеце Тартумаа. Знаходзіцца на лініі Валга — Тарту.

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Эстоніі
Клуж (жудзец)

**Клуж** () — румынскі жудзец у рэгіёне Трансільванія.

## Геаграфія 
Плошча жудзеца 6674 км², з якіх траціну займаюць Заходнія Румынскія горы вышынёй да 1800 м, якія заходзяцца на паўднёвым захадзе жудзеца.

## Насельніцтва 
У 2007 годзе тут пражывала 692 316 чалавек (мужчын — 333 923 і жанчын — 358 393 чалавек), шчыльнасць насельніцтва — 103,73 чал./км².

**Нацыянальны склад:**
* Румыны — 80 %
* Венгры — 17,5 %
* Цыганы — 2,5 %

 
## Адміністрацыйны падзел 
У жудзецы знаходзяцца 2 муніціпія, 6 гарадоў і 69 камун.

## Эканоміка 
Маецца вытворчасць шкла, касметыкі, тэкстылю, механічных кампанентаў; развіта лясная, харчовая і фармацэўтычная прамысловасць. Раён прыцягвае значныя замежныя інвестыцыі, развіта ІТ і фінансавая галіны.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Жудзецы Румыніі
SpaceX Demo-2

**SpaceX Demo-2** — першы выпрабавальны палёт з экіпажам касмічнага карабеля Crew Dragon, які быў запушчаны з Касмічнага цэнтра імя Кенэдзі, які размяшчаецца ў штаце Фларыда, ЗША, у кірунку да Міжнароднай касмічнай станцыі 30 мая 2020 года ў 19:22:45 паводле ўніверсальнага каардынаванага часу. Demo-2 з’яўляецца першым арбітальным касмічным палётам з удзелам экіпажу, які быў запушчаны з тэрыторыі ЗША пасля апошняй місіі касмічнага шатла STS-135, якая адбылася ў 2011 годзе. На борце Crew Dragon знаходзіліся Дуглас Хёрлі, які займаў пасаду камандзіра касмічных караблёў на Crew Dragon Demo-2, а таксама Роберт Л. Бенкен, які ёсць камандзірам сумесных аперацый. Crew Dragon Demo-2 таксама з’яўляецца першым арбітальным касмічным палётам двух чалавек, запушчаных у ЗША з часоў запуску шатла STS-4 у 1982 годзе.

Першая спроба запуску павінна была адбыцца 27 мая 2020 года, аднак яна была спынена праз неспрыяльнае надвор’е, выкліканае трапічным штормам Берта за 16 хвілін і 53 секунды да запуску. Другая спроба запуску паспяхова прайшла 30 мая 2020 года.

## Спасылкі 
* Прамая трансляцыя запуску  на NASA TV.

Катэгорыя:2020 год у касманаўтыцы
Катэгорыя:Аўтаматычныя касмічныя апараты
Катэгорыя:НАСА
Катэгорыя:Пілатуемы касмічны палёт
Ніжнядзевіцк

**Ніжнядзе́віцк** () — сяло ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Ніжнядзевіцкага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва складае 5656 чалавек паводле звестак за 2016 год. Размяшчаецца на беразе ракі Дзявіца. 

У ХІХ стагоддзі быў павятовым горадам Ніжнядзевіцкага павета Варонежскай губерні.

## Спасылкі 
* Сяло ў базе даных Расіі

Катэгорыя:Населеныя пункты Варонежскай вобласці
Ясы (жудзец)

**Ясы** () — румынскі жудзец у рэгіёне Заходняя Малдова.

## Геаграфія 
Плошча жудзеца 5476 км². Жудзец знаходзіцца паміж рэкамі Сірэт і Прут. Адміністрацыйны цэнтр — Ясы

## Насельніцтва 
У 2002 годзе тут пражывала . З’яўляецца трэцім па колькасці насельніцтва жудзецам у Румыніі пасля Бухарэста і жудзеца Прахава.

**Нацыянальны склад:**
* Румыны — 98 %

## Адміністрацыйны падзел 
У жудзецы знаходзяцца 2 муніцыпіі, 3 гарады і 93 камуны.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Жудзецы Румыніі
Дзямідавіцкі сельсавет (Дзяржынскі раён)

**Дзямі́давіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дзяржынскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок Дворышча.

Утвораны 23 сакавіка 1932 года як **Сталінскі нацыянальны польскі сельсавет** у складзе Койданаўскага нацыянальнага польскага раёна БССР. Цэнтр — пасёлак імя Сталіна. З 29 чэрвеня 1932 года ў складзе Дзяржынскага раёна. 14 мая 1936 года рэарганізаваны ў беларускі сельсавет. З 31 ліпеня 1937 года ў складзе Заслаўскага раёна. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Заслаўскім раёне Мінскай вобласці. З 4 лютага 1939 года ў складзе Дзяржынскага раёна. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Байдацкага сельсавета, цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Чэрнікаўшчына. 8 красавіка 1957 года да сельсавета далучана частка скасаванага Вертнікаўскага сельсавета (12 населеных пунктаў: вёскі Вялікае Белякова, Крыштафова, Малое Белякова, Марцінавічы, Навасады, Піяніна, Плашава, Пярхурава, Чырвоная Змена, Шумшчына, пасёлак Вызваленне і хутар Буралом), у склад Фаніпальскага сельсавета перададзены 9 населеных пунктаў (вёскі Гаёўка, Дубрава, Леднікі, Лісаўшчына, Машчонае, Уса, Хамічы, Цяўлава і Чэрнікаўшчына), цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Дзямідавічы, сельсавет перайменаваны ў Дзямідавіцкі. У 1990 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Юцкі. 18 сакавіка 2011 года цэнтр сельсавета перанесены ў аграгарадок Дворышча. 30 снежня 2013 года на тэрыторыі сельсавета ўтвораны хутар Красулін.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1721 чалавек, з іх 90,4 % — беларусы, 5,9 % — рускія, 1,6 % — палякі, 0,8 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 1647 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Заслаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1932 годзе
Катэгорыя:Нацыянальныя польскія сельсаветы БССР
Спіс найвышэйшых пунктаў Беларусі

У спісе пададзеныя ўзгоркі на тэрыторыі Беларусі, вышыня якіх перавышае 300 метраў над узроўнем мора. Усе найвышэйшыя пункты краіны знаходзяцца ў межах Беларускай грады, з іх 47 на Мінскім, 7 — на Ашмянскім і 4 на Навагрудскім узвышшы.

## Літаратура 
* Пасанен В. Э., Дикусар Е. А., Подлисских В. Е. Горные вершины равнинной Беларуси. — Минск, 2014.
* Пасанен В. Э., Дикусар Е. А., Подлисских В. Е. Вертикальная Беларусь. Справочник-путеводитель по 125 уникальным и самобытным туристско-экскурсионным объектам Беларуси — Минск, 2013.

Катэгорыя:Рэльеф Беларусі
Катэгорыя:Узгоркі Беларусі
Катэгорыя:Спісы:Геаграфія
Катэгорыя:Спісы:Беларусь
Вараб’ёўка (Варонежская вобласць)

**Вараб’ёўка** () — сяло ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Вараб’ёўскага раёна Варонежскай вобласці. Насельніцтва складае 4800. Размяшчаецца за 210 км на паўднёвы ўсход да Варонежа. Каля 5 км ад населенага пункта знаходзіцца чыгуначная станцыя.

## Спасылкі 
* Даведнік паштовых індэксаў

Катэгорыя:Населеныя пункты Варонежскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1730 годзе
Палупера (станцыя)

**Палупера** () — станцыя Эстонскай чыгункі ў павеце Тартумаа. Знаходзіцца ў вёсцы Палупера на лініі Валга — Тарту.

У 2011 годзе пры сафінансаванні Структурных фондаў Еўрапейскага Саюза была пабудавана новая пасажырская платформа еўрапейскага стандарту. Вышыня платформы — 550 мм, даўжыня — 30 метраў.

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Эстоніі
DESTROYERS

**«DESTROYERS»** () — хардкор-гурт з Беларусі.

## Склад 
Склад пасля змены бубнача і басіста.
* Duser — спеў
* Truelia — гітары, спевы
* Silva — бас, спевы
* Deogen — бубны

## Гісторыя 
Гурт «DESTROYERS» утварыўся ў канцы 2003 года ў Мінску. Спачатку калектыў граў падобна да стылістыкі хардкору, пазней таксама ў жанрах «punk 82», трэш-метал. У 2008 годзе ездзіў з турамі ў Латвію, Эстонію і Германію.

Мае 3 D.I.Y. альбомы, запісаныя на ўласнай студыі «VPODVAL RECORDS»: «Радиоактивное облучение мёртвых городов» (2004) і «Терминаторы кибернитического терроризма» (2005) ды «P.R.V.D.G.» (2009).

У 2013 годзе выдае альбом «Fuck`em all! / Выеби их всех!» да свайго дзесяцігоддзя

## Творчасць 
### Альбомы 
* Радиоактивное облучение мёртвых городов (2004)
* Терминаторы кибернитического терроризма (2005)
* P.R.V.D.G. (2009)
* The plague of the 21st century / Чума 21-го века (2010)
* Fuck`em all! / Выеби их всех! (2013)

### Супольныя альбомы 
* Double beat on the street / Двойной удар на улице (разам з «Cianid», 2017)

### Самотнікі 
* Смерть прийдёт за тобой напролом! / Death will come straight for you! (2020)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* Гурт на «Bandcamp»
* Гурт на «Myspace»
* Да 10-годдзя гурта 
* У Музычнай Газеце

### У сацыяльных сетках 
* Афіцыйная суполка ў сацыяльнай сетцы «У Кантакце»
* Афіцыйная суполка ў сацыяльнай сетцы «Фэйсбук»
* Афіцыйная суполка ў сацыяльнай сетцы «Інстаграм»

Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2003 годзе
Катэгорыя:Трэш-метал-гурты Беларусі
Катэгорыя:Анарха-панк-гурты Беларусі
Катэгорыя:Хардкор-гурты Беларусі
Тарту (станцыя)

**Тарту** () — станцыя Эстонскай чыгункі ў павеце Тартумаа. Знаходзіцца ў горадзе Тарту на лініі Тапа — Койдула з адгалінаваннем Тарту — Валга.

## Гісторыя 
З моманту будаўніцтва чыгуначнай лініі Балтыйскі порт — Рэвель — Санкт-Пецярбург у 1870 годзе ідэя далучыць другі па велічыні горад Лівонскай правінцыі да новай грузавой і пасажырскай транспартнай артэрыі стала актуальнай. Асноўнымі ініцыятарамі будаўніцтва чыгуначнай лініі Тапа — Тарту былі мясцовыя вытворцы і гандляры, якім был неабходна чыгунка для перавозкі тавараў і сыравіны.

21 снежня 1874 года Кабінет міністраў Расійскай імперыі ад імя імператара Аляксандра II зацвердзіў права Балтыйскай чыгуначнай кампаніі на будаўніцтва і эксплуатацыю чыгуначнай лініі Тапа — Тэрбат (). Будаўніцтва чыгуначнай лініі было завершана 19 снежня 1876 года, і рух па гэтай лініі пачаўся, хаця лінія была афіцыйна ўведзена ў эксплуатацыю праз некалькі месяцаў, 25 чэрвеня 1877 года, і лінія была адкрыта для рэгулярнага руху 11 жніўня.

У першы год існавання лініі падарожжа ад Тарту да Таліна доўжылася 7 гадзін 30 хвілін.

У 1887 годзе чыгуначную лінію падоўжылі да Валгі, дзе яна была злучана з чыгуначнай лініяй Пскоў — Рыга (адкрыта ў 1889 годзе).

Тарту стаў вузлавой станцыяй у 1931 годзе. Чыгуначная лінія Тарту — Пячоры была пабудавана для забеспячэння прамога чыгуначнага руху паміж партамі Эстоніі і цэнтральнымі рэгіёнамі Расіі.

Катэгорыя:Тарту
Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Эстоніі
Львовак Слёнскі

**Львовак Слёнскі** (, ) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы, за 460 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 110 км на захад ад Уроцлава. Адміністрацыйны цэнтр Львавэцкага павета Ніжнесілезскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Львовак Слёнскі. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 16,65 км². Насельніцтва 8,9 тыс. чалавек.

## Спасылкі
Сьрода Слёнска

**Сьрода Слёнска** (,  — **Ноймаркт-ін-Шлезіен**) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы, за 380 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 30 км на захад ад цэнтра Уроцлава. Адміністрацыйны цэнтр Сьрэдскага павета Ніжнесілезскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Сьрода Слёнска. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 14,94 км². Насельніцтва 9,4 тыс. чалавек.

## Спасылкі
Замбкавіцы Слёнске

**Замбкавіцы Слёнске** (,  — **Франкенштайн**) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы, за 420 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 70 км на поўдзень ад Уроцлава. Адміністрацыйны цэнтр Замбкавіцкага павета Ніжнесілезскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Замбкавіцы Слёнске. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 13,67 км². Насельніцтва 15,1 тыс. чалавек.

## Спасылкі
Глушэнне

**Глушэ́нне** () — радыёабарона, радыёзаслон, радыёвайна, глушэнне радыёсігналаў. Па сутнасці, гэта тое самае радыёвяшчанне, толькі што замест звычайных тэкставых, музычных або нейкіх яшчэ праграм у эфір высылаецца спецыяльны сігнал, які ўтвараецца прыстасаваннем пад назвай «генератар замінальнага дзеяння», што генеруе гул і трэск. Акрамя шуму ўжываюцца таксама галасы («мовападобны сігнал») і нават музыка. Падрыхтаваны сігнал перадаецца на той частаты, дзе працуе радыёстанцыя, якую трэба заглушыць.

У 1970-х у СССР глушыліся толькі самыя небяспечныя ідэалагічныя ворагі — «Радыё Свабода» на розных мовах народаў СССР, а таксама рускамоўныя праграмы «Голасу Ізраілю», «Радыё Пекін», «Радыё Тырана». Глушылася таксама бальшыня праграм «Радыё Свабодная Еўропа», якое вяшчала на краіны сацыялістычнага лагера. Рэзкая змена сітуацыі настала пасля ўвядзення абмежаванага кантынгенту савецкіх войскаў у Афганістан. Ад 1980 года Савецкі Саюз распачаў глушэнне расійскіх праграм трох гігантаў замежнага радыёвяшчання — радыёстанцыяў «Голас Амерыкі», «Бі-Бі-Сі» і «Нямецкая хваля». Глушэнне Радыё «Свабода» і іншых станцый было спыненае ў 1988 годзе.

## Спасылкі 
* 
* R. Pleikys, D. Vildžiūnas. Empire of Noise (фильм).

Катэгорыя:Радыё
Пліса (археалагічны помнік)

**Пліса** — археалагічны помнік каля вёскі Пліса Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці.

## Курган 
Знаходзіцца насупраць канторы раённага аб’яднання Дзяржкамсельгастэхнікі. Вышыня 1,5 м, дыяметр 8 м. Адкрыў і абследаваў у 1972 годзе М. А. Ткачоў.

## Паселішча 
Знаходзіцца за 0,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі, на краі першай надпоймавай тэрасы возера Пліса (0,8-1,2 м над вадой). Памеры 60×30 м. Выявіў і даследаваў у 1981 годзе Э. М. Зайкоўскі. Даследавана 144 м2 плошчы. Культурны пласт да 0,4 м. Знойдзены крамянёвыя прылады працы, фрагмент каменнай шліфавальнай пліткі, порыстая кераміка позняга этапу нарвенскай культуры (канец III тыс. да н. э.), кераміка з жарствой у цесце і ружанцавым арнаментам сосніцкай культуры (2-я палова II тыс. да н. э.), грубаляпны посуд культуры тыпу верхняга пласта Банцараўшчыны (XVI—VIII стст. н. э.).

Матэрыялы раскопак захоўваюцца ў Інстытуце гісторыі АН БССР.

## Літаратура 
* Археалагічныя помнікі // Гісторыя Залескага краю / Р. Шарыпкін. — Глыбокае : Вольнае Глыбокае, 2002. — С. 8-13.
* Глыбоцкі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 224—239.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Пліса (Глыбоцкі раён)
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Паселішчы Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Глыбоцкага раёна
Псуя (гарадзішча)

**Псуя** — археалагічны помнік каля аграгарадку Псуя Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на могілках. Выцягнута з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход.

## Апісанне 
Памер пляцоўкі 150×45. Узвышаецца над наваколлем на 15 м. Выявілі ў 1970 годзе мясцовыя краязнаўцы. Абследавала ў 1981 годзе Л. У. Дучыц. Культурны пласт 0,7 м. Знойдзены фрагменты ляпнога посуду днепра-дзвінскай і штрыхаванай керамікі культур, косці жывёл. Датуецца VI ст. да н. э. — IV ст. н. э.

Матэрыялы абследавання захоўваюцца ў Інстытуце гісторыі АН БССР.

## Літаратура 
* Археалагічныя помнікі // Гісторыя Залескага краю / Р. Шарыпкін. — Глыбокае : Вольнае Глыбокае, 2002. — С. 8-13.
* Глыбоцкі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 224—239.

Катэгорыя:Гарадзішчы Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Псуя
Каменна Гура

**Каменна Гура** (, ) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы, за 450 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 90 км на паўднёвы захад ад Уроцлава. Адміністрацыйны цэнтр Каменнагурскага павета Ніжнесілезскага ваяводства, утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Каменна Гура. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 18 км². Насельніцтва 19,5 тыс. чалавек.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі
Клодзка

**Клодзка** (,  — **Глац**) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы, за 420 км на захад ад Варшавы і за 90 км на поўдзень ад Уроцлава. Адміністрацыйны цэнтр Клодзкага павета Ніжнесілезскага ваяводства, утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Клодзка. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 24,84 км². Насельніцтва 27 тыс. чалавек.

## Вядомыя асобы 
* Роберт фон Кош (1856—1942) — германскі генерал пяхоты.
* Мартына Пыка (нар. 1995) — польская баскетбалістка.

## Спасылкі
Рэспубліка Банат

**Рэспубліка Банат** (, , , ) — дзяржава, абвешчаная ў Тымішаары 1 лістапада 1918 года ў момант распаду Аўстра-Венгрыі і адначасовага аб’яднання Югаславіі.

## Гісторыя 
Да 31 кастрычніка 1918 года былі створаны ваенныя рады нацыянальнасцей, якія пражывалі на тэрыторыі Баната: румынская, венгерская, нямецкая, сербская, і яўрэйская. На іх сустрэчы Ота Рот, сацыяліст з Грамадзянскай радыкальнай партыі, выступіў з прапановай стварыць аўтаномную Банацкую народную раду з удзелам прадстаўнікоў ад кожнай этнічнай групы, але румынскія афіцэры адмовіліся, спасылаючыся на адсутнасць рэзалюцыі ад Румынскай Нацыянальнай Рады. Нягледзячы на гэта, вядучыя сябры Сацыял-дэмакратычнай партыі вырашылі абвясціць рэспубліку, і 1 лістапада гэта зрабіў Ота Рот, які стаў яе прэзідэнтам. Незалежнасць Баната была прызнана Венгрыяй.

4 лістапада Банацкая народная рада арганізавала ваенныя атрады з мэтай усталяваць кантроль над усёй тэрыторыяй рэспублікі, але зрабіць гэта так і не ўдалося. 15 лістапада сербскія войскі ўвайшлі ў Банат, і рэспубліка спыніла сваё існаванне; потым яго тэрыторыя была падзелена паміж Румыніяй і Дзяржавай сербаў, харватаў і славенцаў.

16 красавіка 1920 года этнічныя немцы Баната паслалі на Парыжскую мірную канферэнцыю запыт з просьбай аб аднаўленні рэспублікі (пад назвай «Рэспубліка Банація»), але ім было адмоўлена.

## Насельніцтва 
Насельніцтва рэспублікі складала 1 582 133 чалавекі:
* румыны — 592 049 (37,42 %);
* немцы — 387 545 (24,50 %);
* сербы — 284 329 (17,97 %);
* венгры — 242 152 (15,31 %),
* а таксама славакі, балгары, яўрэі і харваты.

Катэгорыя:Зніклі ў 1918 годзе
Катэгорыя:Распад Аўстра-Венгрыі
Катэгорыя:Праекты дзяржаў
Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Сербіі
Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Румыніі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1918 годзе
Fusidium

**Fusidium** &nbsp; — род грыбоў сямейства  . Назва ўпершыню была апублікаваная ў 1809 годзе.

## Класіфікацыя 
Род *Fusidium* налічвае 130 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* Link, H.F. 1809. Observationes in ordines plantarum naturales. Dissertatio I. Magazin der Gesellschaft Naturforschenden Freunde Berlin. 3(1):3-42 — P.8

Катэгорыя:Роды грыбоў
Катэгорыя:Гіпакрэяльныя
Gliocladium

**Gliocladium** &nbsp; — род грыбоў сямейства . Назва ўпершыню была апублікаваная ў 1840 годзе.

## Класіфікацыя 
Род *Gliocladium* налічвае 60 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* Corda, A.C.J. 1840. Icones fungorum hucusque cognitorum. 4:1-53 — P.30

Катэгорыя:Роды грыбоў
Катэгорыя:Гіпакрэйныя
Мікалай Васілевіч Драздоў

**Мікалай Васілевіч Драздоў** (, Кастрама — , Мінск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры ў Ленінградзе ў 1939 годзе. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. З 1946 па 1973 г. працаваў архітэктарам, галоўным архітэктарам праектаў у Белдзяржпраекце, жылыя дамы ў пасёлку аўтазавода (1948—1950), па вул. Леніна (1952), Ленінскім праспекце (1960), Дом палітасветы па вул. Я. Купалы (1956) у Мінску, зала-манеж у спартлагеры «Стайкі» пад Мінскам (1968), жылы дом на Прывакзальнай плошчы ў Гродне (1967), пансіянат «Атоліна» ў Мінскай (1968), дом адпачынку «Хваёвы бор» у Брэсцкай (1970) абласцях, будынак сельскагаспадарчай акадэміі ў г. Горкі Магілёўскай вобласці.

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалямі.

## Літаратура 
* 

* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Свіла 1 (археалагічны помнік)

**Свіла 1** — археалагічны помнік культуры доўгіх курганоў каля вёскі Свіла 1 Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці Беларусі.

## Гарадзішча 
Знаходзіцца за 1 км на паўночны захад ад вёскі, на высокім узгорку левага берага безназоўнай рэчкі-пратокі, якая злучае невялікае возера з возера Пліса. Пляцоўка авальная, даўжынёй 100 м, узвышаецца над поймай на 18—20 м. Умацавана з кальцавымі валамі і 2 равамі. Унутраны вал (вышыня каля 1,3 м, шырыня ў ніжняй частцы каля 10 м) насыпаны па краі пляцоўкі, другі (вышыня 2—2,5 м, шырыня каля 10 м) — на схіле ўзгорка на 5 м ніжэй унутранага вала, трэці (знешні, вышыня 8—10 м) — уздоўж асновы ўзгорка. Равы размешчаны паміж валамі, іх глыбіня 1,5—2 м, шырыня 10—15 м. Пляцоўка і схілы ўзгорка зараслі лесам і хмызняком.

Выявіў у 1893 годзе Ф. В. Пакроўскі, абследавалі ў 1965 годзе Г. В. Штыхаў, у 1972 годзе М. А. Ткачоў, даследаваў у 1974 годзе А. Р. Мітрафанаў. Раскапана 168 м² плошчы. Культурны пласт 0,3—0,4 м. На мацерыку выяўлены 2 грунтавыя пахаванні з пахавальным абрадам трупаспалення. У адным знойдзены абломкі гаршчкоў, 2 скроневыя кольцы і наканечнік утулачнай стралы з 2 шыпамі. Недалёка ад пахаванняў — гаспадарчая яма, запоўненая чорнай зямлёй, у якой было многа абпаленага зерня жыта. На дне ямы ляжалі рэшткі 2 гаршчкоў і адзін цэлы, у ім таксама было зерне жыта. У яме знойдзены наканечнік тронкавай стралы, абломкі гаршкоў і гліняныя прасліцы. Гарадзішча датуецца IX ст. н. э. Верагодна, яно належала крывічам, з’яўлялася апорным пунктам пры асваенні новых зямель.

## Курганны могільнік 
Знаходзіцца за 1 км на паўночны захад ад вёскі. 60 насыпаў вышынёй 0,8-2 м, дыяметрам 6—10 м. Выявіў у 1893 годзе Г. В. Штыхаў, абследавалі ў 1972 годзе М. А. Ткачоў, у 1981 годзе Л. У. Дучыц. Раскопкі не праводзіліся.

## Літаратура 
* Археалагічныя помнікі // Гісторыя Залескага краю / Р. Шарыпкін. — Глыбокае : Вольнае Глыбокае, 2002. — С. 8—13.
* Глыбоцкі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 224—239.
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Свіла 1
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Гарадзішчы Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Глыбоцкага раёна
Чарневічы (курганны могільнік)

**Чарневічы** — курганны могільнік каля вёскі Чарневічы Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 1,5 км на захад вёскі, у лесе.

## Апісанне 
30 насыпаў на левым і 66 на правым берагах ракі Авута. Вышыня 1-3 м, дыяметр 5-10 м. Вакол курганоў добра прасочваюцца равочкі і перамычкі. У 1938—1939 гадах даследавалі А. Цэгак-Галубовіч і У. Галубовіч. Раскапана 79 насыпаў. Пахавальны абрад — трупаспаленне і трупапалажэнне. Знойдзены ляпныя і ганчарныя гаршкі, нажы, бранзалеты, пярсцёнкі, шкляныя пацеркі, серп, ключ і косці жывёл. У 1981 годзе абследавала Л. У. Дучыц. Адносіцца да IX—XI стст, належаў крывічам.

Матэрыялы раскопак захоўваюцца ў Гісторыка-этнаграфічным музеі Літоўскай Рэспублікі ў Вільнюсе

## Літаратура 
* Археалагічныя помнікі // Гісторыя Залескага краю / Р. Шарыпкін. — Глыбокае : Вольнае Глыбокае, 2002. — С. 8-13.
* Глыбоцкі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 224—239.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Чарневічы (Глыбоцкі раён)
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Зінаіда Людвігаўна Драздоўская

**Зінаіда Людвігаўна Драздоўская** (, с. Куранец, Вілейскі раён, Мінская вобласць — ?) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Маскоўскі архітэктурны інстытут у 1937 годзе. Працавала ў Масгарпраекце. Пражывала па Галаванаўскім завулку, 18. Рэпрэсавана.

З 1955 па 1972 гады — архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў у БелНДІдзіпрасельбудзе.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1959 года. Пражывала ў г. Мінску.

## Творчасць 
Распрацоўвала планіровачную дакументацыю для сяла, у тым ліку генпланы машынна-трактарных, лугамеліярацыйных і льнонасенняводчых станцый, прадпрыемстваў тэхнічнага абслугоўвання, цяплічных камбінатаў, зверафермаў (1955—1972).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вілейскім раёне
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Уладзімір Пятровіч Данец

**Уладзімір Пятровіч Данец** (, г. Смалявічы, Мінская вобласць — ) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1969 годзе. З 1970 года — архітэктар, начальнік майстэрні, галоўны спецыяліст па архітэктуры Барысаўскай праектнай майстэрні Мінскграмадзянпраекта.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года. Член КПСС з 1975 года. Пражываў у г. Барысаў.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): піянерлагер у в. Хутар Чэрвенскага раёна (1972), 9-павярховы жылы дом з кафэ і Палацам шлюбу (1974), гасцініца, жылыя дамы з убудаванымі памяшканнямі (1975) у пас. Нарач, прафілакторыі ў Нясвіжы (1977) і на возеры Сялява (1978), 10—13-павярховы жылы дом па вул. Гагарына ў Барысаве (1988).

## Узнагароды 
Узнагароджаны дыпломам II ступені ВДНГ БССР (1979), 2-я прэмія за праекты Цэнтральнага Дому Саюза архітэктараў БССР (1974, у аўтарскім калектыве), дом катэджнага тыпу для сельскай мясцовасці ў БССР (1978) на рэспубліканскіх конкурсах.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Архітэктары Барысава
Перавоз (курганны могільнік)

**Перавоз** — курганны могільнік каля вёскі Перавоз Глыбоцкага раёна Віцебскай вобласці.

## Курганны могільнік-1 
Знаходзіцца за 1,5 км на ўсход ад вёскі, ва ўрочышчы Каменнае на левым беразе ракі Шоша. 28 курганоў вышынёй ад 1 да 2 м, дыяметрам 5-11 м. Вядомы з канца XIX стагоддзя. Абследавалі ў 1972 года М. А. Ткачоў, у 1981 года Л. У. Дучыц. Раскопкі не праводзіліся.

## Курганны могільнік-2 
Знаходзіцца за 2 км на ўсход ад вёскі, у лесе, ва ўрочышчы Пчальнік на беразе ракі Шоша. 28 курганоў вышынёй ад 1 да 2 м, дыяметрам 5-11 м. Вядомы з канца XIX стагоддзя. Абследавалі ў 1972 годзе М. А. Ткачоў, у 1981 годзе Л. У. Дучыц. Раскопкі не праводзіліся.

## Курганны могільнік-3 
Знаходзіцца насупраць могільніка-2, на правым беразе ракі Шоша, у лесе. 20 курганоў вышынёй 1-2,5 м, дыяметрам 7-12 м. Абследавалі ў 1938—1939 гадах У. Галубовіч, М. А. Ткачоў, у 1981 годзе Л. У. Дучыц. Раскопкі не праводзіліся.

## Курганны могільнік-4 
Знаходзіцца пры ўездзе ў в. Перавоз, на ўскрайку лесу, уздоўж дарогі ў в. Маргі. 3 курганы-«валатоўкі» вышынёй да 2 м, дыяметрам да 12 м. Яшчэ адзін курган — пры выездзе з в. Перавоз у в. Бабруйшчына, за мостам, вышыня 2 м, дыяметр 8 м. Выявіў у 1893 годзе Ф. В. Пакроўскі, абследавалі ў 1938—1939 гадах А. Цэгак-Галубовіч і У. Галубовіч, у 1972 годзе М. А. Ткачоў, у 1981 годзе Л. У. Дучыц. Раскопкі не праводзіліся.

## Літаратура 
* Археалагічныя помнікі // Гісторыя Залескага краю / Р. Шарыпкін. — Глыбокае : Вольнае Глыбокае, 2002. — С. 8-13.
* Глыбоцкі раён // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал.: С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мінск : БелСЭ імя П. Броўкі, 1985. — С. 224—239.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Перавоз (Глыбоцкі раён)
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Валянцін Фёдаравіч Дудзін

**Валянцін Фёдаравіч Дудзін** (, с. Мажары, Мажарскі раён, Разанская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскі архітэктурны інстытут у 1965 г. З 1965 г. — архітэктар, галоўны архітэктар праектаў у Белпрампраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1969 года. Пражывае ў г. Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы: НДІ парашковай металургіі ў Мінску (1975), інжынерны корпус завода карданных валаў у Гродне (1974), завод па вытворчасці вырабаў з металічных парашкоў у Маладзечне (1980); у аўтарскім калектыве: СКБ-12 завода працяжных станкоў (1969), фабрыка каляровага друку (1982) у Мінску, БелАЗ у Жодзіне (1973).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Гродна
Катэгорыя:Архітэктары Маладзечна
Катэгорыя:Архітэктары Жодзіна
Катэгорыя:Прамысловыя архітэктары Беларусі
Любоў Фёдараўна Думаноўская

**Любоў Фёдараўна Думаноўская** (, Алма-Ата) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры ў Ленінградзе ў 1970 г. Працавала старшым архітэктарам у Мінскпраекце, аддзела знешняга афармлення і малых архітэктурных формаў у ГалоўАПУ Мінгарвыканкама, з 1977 па 1980 г. — архітэктарам-будаўніком у ГДР.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1976 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): праекты гандлёвага цэнтра ў мікрараёне Чыжоўка, падземнага пешаходнага пераходу па вул. Валгаградскай і Ленінскім праспекце, праект забудовы вуліцы Нямігі, рэканструкцыя атэлье па зав. Ламаносава, 9 і адміністрацыйнага будынка райвыканкама Першамайскага раёна, праект будынка апорна-ўзмацняльнай станцыі (1970—1974) у Мінску, зала германа-савецкай дружбы, сталовая і інтэрнацыянальнае кафэ ў Лейпцыгу (1977—1980).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Дзікае паляванне 2

**«Дзікае паляванне 2»** () — расійскі дакументальны фільм, створаны Паўлам Шараметам на тэлеканале ОРТ у 2002 годзе.

## Сюжэт 
Журналісцкае расследаванне Паўла Шарамета па гвалтоўных знікненнях лідараў апазіцыі Юрыя Захаранкі, Віктара Ганчара, бізнесмена Анатоля Красоўскага і журналіста Дзмітрыя Завадскага. Гэта яго другі фільм, які працягвае расследаваць абставіны выкрадання людзей у Беларусі. Першы фільм быў «Дзікае паляванне», які ў 2000 годзе быў паказаны на ОРТ, але ў Беларусі яго забаранілі да паказу.

## Здымачная група 
* аўтар сцэнарыя — Павел Шарамет
* рэжысёр — Сяргей Галавецкі
* рэжысёр мантажу — Наталля Радзівонава
* аператары — Аляксей Мацюшкін, Уладзімір Андронаў, Уладзімір Бабарыка, Кірыл Бутырын, Яўген Вялічка, Сяргей Гельбах, Аляксандр Ісаеў, Юрый Апельянц
* гукарэжысёр — Кацярына Іадловіч
* рэдактар — Наталля Бышова
* кампазітар — Павел Усанаў
* мантаж — Максім Кітаеў
* прадзюсар — Алег Вальноў

## Прэм’ера 
Фільм паказаны па канале ОРТ 31 жніўня 2002 года ў 13:10 па мінскім часе, але на тэрыторыі Беларусі ў гэты час канал АНТ паставіў іншую праграму.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Расіі
Кандык сібірскі

**Канды́к сібірскі** (*Erythronium sibiricum*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая цыбульная расліна. Сцябло прамое, вышынёй да 35 см. Расце на горных і тундравых лугах, у горнай тундры і хмызняках, на узлесках. Цвіце ў красавіку — пачатку мая. Размнажаецца насеннем і вегетатыўна.

Від занесены ў Чырвоную кнігу Расіі, ахоўваецца на тэрыторыі шэрагу рэгіёнаў.

## Гаспадарчае значэнне 
Дэкаратыўная і лекавая расліна. Ранні меданос. Мясцовае насельніцтва выкарыстоўвае цыбуліны ў ежу. Таксама яны з’яўляюцца кормам для дзікай жывёлы.

## Літаратура 
*  — С. 472.

## Спасылкі 
* 
* *Erythronium sibiricum* (Fisch. & C.A.Mey.) Krylov // ИАС «ООПТ России»
* Кандык сибирский (*Erythronium sibiricum*) // Красная книга России

Катэгорыя:Лілейныя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Расліны гор
Катэгорыя:Дэкаратыўныя садовыя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Канна

**Ка́нна** (*Canna*) — род кветкавых раслін сямейства  парадку . Адзіны род у сямействе.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовыя травяністыя расліны з галінастым карэнішчам. Сцябло прамое. Лісце буйное, суцэльнае, з гладкім краем. Кветкі чырвоныя, аранжавыя, жоўтыя, ружовыя з адценнямі, у верхавінкавых суквеццях. Плод — каробачка. Насенне буйное, карычневага колеру.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Расліны распаўсюджаны на тэрыторыі Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыкі, Індыі і Кітая. Святлолюбівыя, вільгацелюбівыя і цяплолюбівыя расліны, патрабавальны да якасці глебы.

## Віды 
Паводле сайта The Plant List род налічвае 12 відаў.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
*  — С. 473.

## Спасылкі 
* 
* Genus: *Canna* L. // Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy)
* Canna // The Plant List

Катэгорыя:Імбіракветныя
Іван Сяргеевіч Верас

**Іван Верас** (нар. , ) — беларускі футбаліст, нападнік клуба «Орша».

## Клубная кар’ера 
Выхаванец футбольнага клуба «Мінск», з 2016 года пачаў выступаць за дубль бабруйскай «Белшыны». На наступны год, калі бабруйская каманда выбыла ў Першую лігу, стаў іграком асноўнага складу. У пачатку 2018 года падоўжыў кантракт, аднак правёў за «Белшыну» толькі два матчы, пасля чаго пакінуў клуб. У другой палове 2018 года выступаў за «Чысць», дзе быў адным з асноўных ігракоў, але не здолеў выратаваць каманду ад вылету ў Другую лігу.

У сакавіку 2019 года папоўніў склад мікашэвіцкага «Граніта», дзе стаў асноўным нападнікам. З 15 галамі стаў трэцім бамбардзірам Першай лігі 2019. У студзені 2020 года перайшоў у «Смалявічы», якія выйшлі ў Вышэйшую лігу. Пачынаў сезон 2020 у стартавым складзе, пазней стаў часцей выхадзіць на замену, гуляў за дубль. У ліпені 2020 года пакінуў клуб.

У жніўні 2020 года далучыўся да «Крумкачоў», дзе стаў адным з асноўных ігракоў. У студзені 2021 года падоўжыў кантракт з клубам. У сезоне 2021 чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену. У снежні 2021 года па пагадненні бакоў пакінуў сталічную каманду.

У студзені 2022 года папоўніў склад клуба «Юнайтэд Віктары» з Мальдываў, падпісаўшы кантракт на 10 месяцаў. Па выніках сезона 2022 з 13 галамі стаў трэцім бамбардзірам чэмпіянату Мальдываў. Восенню 2022 года доўгі час не мог пакінуць Мальдывы, бо клуб не разлічыўся з футбалістам.

У лютым 2023 года перайшоў у клуб «Аіджал» з індыйскай I-лігі. Пакінуў клуб у красавіку 2023 года, забіўшы за яго 4 галы ва ўсіх турнірах.

У жніўні 2024 года далучыўся да «Оршы».

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Чысць
Катэгорыя:Ігракі ФК Граніт Мікашэвічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Смалявічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Крумкачы Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Юнайтэд Віктары
Катэгорыя:Ігракі ФК Аіджал
Катэгорыя:Ігракі ФК Орша
Ілья Васілевіч Рашчэня

**Ілья Рашчэня** (нар. , ) — беларускі футбаліст, абаронца клуба «Гомель».

## Клубная кар’ера 
Выхаванец мінскай «Зоркі-БДУ», з 2014 года пачаў выступаць за каманду ў Першай лізе, з цягам часу замацаваўся ў аснове. Па выніках сезона 2018 дапамог камандзе выйсці ў Вышэйшую лігу. Сам, аднак, быў выведзены з асноўнага складу і падтрымліваў форму з дублем, а ў сакавіку 2019 года быў аддадзены ў арэнду ў крымскі клуб «Інкамспорт», які ўзначальваў беларускі спецыяліст Юрый Свіркоў. У маі 2019 года пасля звальнення Свіркова пакінуў каманду ўслед за ім.

У ліпені 2019 года быў аддадзены ў арэнду ў «Смалявічы». Замацаваўся ў стартавым складзе каманды і дапамог ёй выйсці ў Вышэйшую лігу. У студзені 2020 года падпісаў паўнавартасны кантракт са «Смалявічамі». У верасні 2020 года па пагадненні бакоў пакінуў клуб і неўзабаве далучыўся да «Слуцка». У «Слуцку» стаў трывалым іграком асновы.

У ліпені 2021 года па пагадненні бакоў пакінуў слуцкі клуб і неўзабаве далучыўся да астраханскага «Валгара». У чэрвені 2023 года пакінуў астраханскі клуб па заканчэнні кантракта.

У жніўні 2023 года стаў іграком «Гомеля». У студзені 2024 года падоўжыў кантракт з клубам.

## Міжнародная кар’ера 
У кастрычніку 2013 года быў у складзе юнацкай зборнай Беларусі (да 17 гадоў) на кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы, аднак на поле не выхадзіў. У кастрычніку 2015 года гуляў за юніёрскую зборную Беларусі (да 19 гадоў) у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы.

11 лістапада 2016 года правёў свой адзіны матч за моладзевую зборную Беларусі, калі выйшаў у стартавым складзе ў таварыскім матчы супраць Украіны, але ўжо на 9-й хвіліне быў заменены.

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Энергетык-БДУ
Катэгорыя:Футбалісты паводле клубаў Крыма
Катэгорыя:Ігракі ФК Смалявічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Слуцк
Катэгорыя:Ігракі ФК Валгар Астрахань
Катэгорыя:Ігракі ФК Гомель