Дзесяць запаведзей

**Дзесяць запаведзяў** (Дэкалог або Закон Божы) (, «асерэт-а-дзіброт» — літар. Десять прамоў; , «Дэкалог» — літаральна «Дзесяціслоўе») — прадпісанні, дзесяць асноўных законаў, якія, згодна з Пяцікніжжам, былі дадзены самім Богам Майсею, у прысутнасці сыноў Ізраіля, на гары Сінай на пяцідзесяты дзень пасля выхаду з Егіпта.

Дзесяць запаведзяў утрымліваюцца ў Пяцікніжжы ў двух версіях, якія амаль не адрозніваюцца друг ад друга (гл. Зых. 20:2-17; Др. Зак. 5:7-21). Згодна з яўрэйскай традыцыяй, варыянт, які змяшчаецца ў 20-й главе кнігі Зыход, быў на першых, разбітых скрыжалях, а варыянт Другога Закона — на другіх.

## Гісторыя абвяшчэння 
[left|thumb|«Майсей са скрыжалямі законаў», [Рэмбрандт, 1659.]]
Біблейскае апавяданне апісвае Майсея, які заставаўся «сорак дзён і сорак начэй» (Зых.24: 18) на вяршыні гары Сінай, якая таксама называецца гарой Харыў, і там атрымаў адкрыццё ад Бога.  Майсей перадаў Божыя запаведзі для сыноў Ізраілевых на трэці месяц пасля іх зыходу з Егіпта. Ізраіль атрымаў запаведзі пасля трох дзён падрыхтоўкі ля падножжа гары.

Сінай стаяў у агні, ахутаны густым дымам, зямля дрыжала, грымеў гром, бліскалі маланкі, і, у шуме стыхіі, перапакрываючы яго, раздаваўся голас Божы, прамаляючы запаведзі (Зых. 19:1 і далей). Потым сам Гасподзь напісаў «Дзесяць словаў» на двух каменных скрыжалях, «Скрыжалях Сведчання» (Зых. 24:12; 31:18; 32:16) або «Скрыжалях Запавету» (Др. Зак. 9:9, 11:15), і перадаў іх Майсею. Калі Майсей, пасля саракадзённага знаходжання на гары, спусціўся са скрыжалямі ў руках і ўбачыў, што народ, забыўшыся пра Бога, скача вакол Залатога цяля, то прыйшоў у такі страшэнны гнеў, што разбіў аб скалу скрыжалі з запаведзямі Бога. Пасля пакаяння ўсяго народа, Бог загадаў Майсею зрабіць дзве новыя каменныя скрыжалі, і прынесці Яму для паўторнага напісання Дзесяці запаведзяў (Др. Зак.10 :1-5).

## Дзесяць запаведзяў 
Пералікі Дзесяці запаведзяў у яўрэйскай і хрысціянскай традыцыі некалькі адрозніваюцца. Згодна з яўрэйскай традыцыяй, у Зых. 20:2 змяшчаецца першая запаведзь, а ў 20:3 — другая. Паводле жа хрысціянскай традыцыі, першая запаведзь змяшчаецца ў Зых. 20:3, а 20:2 разглядаецца як агульны ўступ. Большасць пратэстанцкіх цэркваў, а таксама Праваслаўная і Грэка-каталіцкая цэрквы дзеляць другую па яўрэйскай традыцыі запаведзь (Зых. 20:3-6) на дзве, лічачы першы верш першай запаведдзю, а астатнія вершы — другой. Рымска-каталіцкая і Лютэранская царквы дзеляць на дзве дзесяты па яўрэйскай традыцыі запаведзь.

### Дзесяць запаведзяў паведле пратэстанскай і праваслаўнай традыцыі 
# Я Гасподзь, Бог твой, які вывеў цябе з зямлі Егіпецкай, з дому рабства і не будзе ў цябе іншых багоў перад тварам маім.
# Не стварай сабе куміра і ніякай выявы таго, што на небе ўверсе, што на зямлі ўнізе, і што ў вадзе ніжэй зямлі; не пакланяйся ім і не служы ім, таму што я — Гасподзь Бог твой, Бог-апякун, які карае дзяцей за віну бацькоў да трэцяга і чацвёртага роду, ненавідзячых мяне, і даю міласць да тысячы родаў таму, хто любіць мяне, захоўвае запаведзі мае.
# Не вымаўляй імя Госпада, Бога твайго, дарэмна, бо Гасподзь не пакіне без пакарання таго, хто вымаўляе імя яго дарэмна.
# Помні дзень суботні, каб свята праводзіць яго, шэсць дзён працуй і рабі ўсялякія справы твае, а дзень сёмы — субота — Госпаду, Богу твайму: не рабі ў гэты дзень ніякай справы ні ты, ні сын твой, ні дачка твая, ні раб твой, ні рабыня твая, ні жывёла твая, ні прыйшоўшы, таму што ў шэсць дзён стварыў Гасподзь неба і зямлю, мора і ўсё, што ў іх, а ў дзень сёмы адпачыў; таму благаславіў Гасподзь дзень суботні і асвяціў яго.
# Паважай бацьку твайго і маці тваю, каб падоўжыліся дні твае на зямлі.
# Не забівай.
# Не пралюбадзействуй.
# Не крадзі.
# Не вымаўляй непраўдзівага сведчання на бліжняга твайго.
# Не жадай хаты бліжняга твайго, ні жонкі яго, ні раба яго, ні рабыні яго, ні вала яго, ні асла яго, нічога, што ёсць у бліжняга твайго.

### Дзесяць запаведзяў паводле каталіцкай і лютэранскай традыцыі 
Я — Пан Бог твой, які вывеў цябе з зямлі Егіпецкай, з дому няволі.
# Не май іншых багоў, апроч Мяне.
# Не ўжывай імя Пана Бога дарэмна.
# Памятай дзень святы святкаваць.
# Шануй бацьку свайго і маці сваю.
# Не забівай.
# Не чужалож.
# Не крадзі.
# Не сведчы фальшыва супраць бліжняга твайго.
# Не пажадай жонкі бліжняга твайго.
# Не пажадай нічога, што належыць бліжняму твайму.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Стары Запавет
Катэгорыя:Іўдаізм
Катэгорыя:Хрысціянства
Катэгорыя:Мараль
Катэгорыя:Запаведзі
Катэгорыя:Кніга Згоды
Катэгорыя:Рэлігійнае права
Катэгорыя:Майсей
Катэгорыя:Кніга Зыход
Катэгорыя:Кніга Другі Закон
Катэгорыя:Дзесяць запаведзяў
Катэгорыя:Кодэксы паводзін