3-ці Прыбалтыйскі фронт

**3-ці Прыбалты́йскі фронт**, у нямецкіх дакумэнтах **3-ці Балтыйскі фронт** () — аб’яднанне Чырвонай арміі ў перыяд Другой сусветнай вайны.

Быў утвораны дырэктывай Стаўкі ВГК ад 18 красавіка 1944 года і расфарміраваны 16 кастрычніка таго ж года. Прыняў удзел у вызваленні Прыбалтыкі Чырвонай арміяй летам і восенню 1944 года.

## Гісторыя 
У канцы лютага — пачатку сакавіка 1944 год сіламі 42-й, 54-й і 67-й арміі Ленінградскага фронту была здзейсненая спроба прарыву *лініі «Пантэра»* ў раёне Пскоў — Остраў, скончыўшаяся няўдачай.

Для прарыву на гэтым участку дырэктывай Стаўкі ВГК ад 18 красавіка з злучэнняў левага (паўднёвага) крыла Ленінградскага фронту быў утвораны 3-і Прыбалтыйскі фронт, камандуючым якім стаў генерал-палкоўнік Іван Масленнікаў. У склад фронту першапачаткова ўвайшлі 42-я, 54-я, 67-я агульнавайсковыя і 14-я паветраная армія. Палявое ўпраўленне фронту было створана на базе ўпраўлення 20-й арміі.

У далейшым у склад 3-га Прыбалтыйскага фронта былі ўключаны таксама 61-я і 1-я ударная арміі, 10-ы танкавы корпус і 2-я артылерыйская дывізія прарыву. Першапачаткова 3-му Прыбалтыйскаму фронту даручалася толькі імітаваць актыўнасць, адцягваючы на сябе сілы Вермахта, баявых заданняў ён не меў.

У складзе групы армій Nord, якая бараніла паўночны ўчастак *Panther-Wotan Linie*, тады знаходзіліся толькі 16-я і 18-я арміі і вайсковая група «Narwa». Свой наступ 3-і Прыбалтыйскі фронт пачаў 17 ліпеня на фронце 18-й арміі паўднёва-ўсход ад Пскоўскага возера ў кірунку Остраў — Пскоў і далей у напрамку Валка. 19 ліпеня войскі 3-га Прыбалтыйскага фронту фарсіравалі Вялікую. Аднак 18-й арміі ўдалося адбіць усе спробы савецкай арміі ажыццявіць прарыў і да 20 ліпеня паступова адысці на рубеж «Даўгаўпілс» на захад ад Пскова. Раніцай 21 ліпеня войскі 3-га Прыбалтыйскага фронту з поўдня ўвайшлі ў Остраў, і на працягу дня з баямі занялі яшчэ больш за 150 дробных населеных пунктаў. 23 ліпеня яны захапілі Пскоў, пасля чаго 30—31 ліпеня павялі наступальныя баі на паўднёвы захад ад Пскова. У выніку гэтага наступу Чырвоная армія прасунулася ў заходнім кірунку на 50—130 км.

10 жніўня 3-і Прыбалтыйскі фронт атакаваў XXVIII армейскі корпус Вермахта, які знаходзіўся на левым крыле 18-й арміі, і прарваў Марыенбургскую лінію абароны на ўчастку Чудскае возера — Пячоры — Алукснэ. 13 жніўня часткі 3-га Прыбалтыйскага фронту ўвайшлі ў Выру. Затым фронт павінен быў адрэзаць злучэнні Вермахта ў Эстоніі і Паўночнай Латвіі, для чаго пачаў сіламі 1-й ударнай, 67-й і 53-й армій наступ у паўночна-заходнім накірунку. Да 21 жніўня ў раёне чыгуначных станцый Карула і Сангасце для наступу на Тарту былі сканцэнтраваны 10 стралковых дывізій, 5 танкавых злучэнняў 3-га Прыбалтыйскага фронту. 24 жніўня танкавая група Гіяцынта графа Штрахвіца распачала адказнае наступ у Тамсе, якое аднак не ўвянчалася поспехам. 25 жніўня войскам 3-га Прыбалтыйскага фронту ўдалося заняць Тарту. У жніўні — пачатку верасня 1944 года войскі 3-га Прыбалтыйскага фронту прасунуліся ў агульнай складанасці на 100 км, заняўшы выгаднае становішча для ўдару ў фланг армейскай групе Narwa.

15 верасня 3-і Прыбалтыйскі фронт разам з абодвума іншымі Прыбалтыйскімі франтамі, якія дзейнічалі на поўдзень, перайшоў у наступ на Рыгу. Прасоўваючыся на поўдзень ад Тарту ўздоўж чыгункі Пскоў — Рыга, войскі 3-га Прыбалтыйскага фронту прымусілі адступіць абараняўшуюся тут 18-ю армію праз Валгу на паўднёвы захад. 23 верасня 3-і Прыбалтыйскі фронт заняў горад Валміера і яшчэ больш за 80 іншых населеных пунктаў, у тым ліку Кярстна, Мяэкюла, Сурэсільма, Чумпі, Рэнцэны, Яуніерцэны і чыгуначныя станцыі Піксары і Саулэ. Затым 3-і Прыбалтыйскі фронт перайшоў да пераследу 18-й арміі Вермахта, адыходзячай на мяжу «Sigulda» у 60—80 км ад Рыгі.

У ноч з 5 на 6 кастрычніка войскі 2-га і 3-га Прыбалтыйскіх франтоў аднавілі наступленне на Рыгу і ў ходзе пераследу 18-й арміі да 10 кастрычніка выйшлі на знешні абарончы абвод горада. 12 кастрычніка пачаліся баі за Рыгу. 13 кастрычніка войскі 3-га Прыбалтыйскага фронту занялі правабярэжную частку горада, а 15 кастрычніка войскі 2-га Прыбалтыйскага фронту захапілі яго левабярэжную частку. Асноўным сілам 18-й арміі Вермахта ўдалося сысці праз Рыгу на паўднёвы захад.

Пасля вызвалення Рыгі на падставе дырэктывы Стаўкі ВГК ад 16 кастрычніка 1944 года фронт быў расфарміраваны. Яго палявое ўпраўленне з франтавымі часцямі і ўстановамі і 54-й арміяй былі выведзеныя ў рэзерв Стаўкі ВГК. Астатнія войскі былі перададзены ў склад Ленінградскага (67-я армія), 1-га Прыбалтыйскага (61-я армія) і 2-га Прыбалтыйскага (1-я ўдарная і 14-я паветраная арміі) франтоў.

## Камандаванне 
* Камандуючы фронтам — генерал-палкоўнік, з ліпеня 1944 года генерал арміі І. І. Масленнікаў.
* Член Ваеннага савета фронту — генерал-лейтэнант М. В. Рудакоў.
* Начальнік штаба фронту — генерал-лейтэнант У. Р. Вашкевіч.

## Спасылкі 
* Злучэнні 3-га Прыбалтыйскага фронту ;
* Страты асабістага складу 3-га Прыбалтыйскага фронту.

Катэгорыя:Гісторыя Пскова
Катэгорыя:Латвійская ССР
Катэгорыя:Савецкія франты ў гады Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Эстонская ССР