open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Саюз актыўнай барацьбы

**«Саюз актыўнай барацьбы»** — беларуская канспірацыйная арганізацыя нацыяналістычнага кірунку. Мела сувязі з Арганізацыяй украінскіх нацыяналістаў.

## Перадумовы 
Прыклад таго, як арганізоўваліся і змагаліся ўкраінцы-антыкамуністы, не мог не ўплываць на беларускіх нацыяналістаў. Да таго дадалося, што ў канцы 1938 — у пачатку 1939 гадоў існавала аўтаномная, а пасля і незалежная дзяржава Карпацкая Украіна. Вядома, што група беларусаў з розных краінаў Еўропы ўдзельнічала ў абароне Карпацкай Украіны і, імаверна, усе яны загінулі. У гэты час польская паліцыя адзначае актывізацыю кантактаў віленскіх беларусаў з АУН. Сярод іх, відаць памылкова, згадваўся паэт Максім Танк.

У 1935 ці 1936 Мікола Шчорс удзельнічаў ва ўкраінскім нелегальным з’ездзе ў Львове. Гэта быў з’езд украінскага студэнцтва з розных краінаў Еўропы.  На ім Шчорс вітаў прысутных ад імя беларускіх студэнтаў. З’езд быў разагнаны польскай паліцыяй. Паводле М. Шчорса, пасля ўдзелу ў львоўскім з’ездзе яго выклікалі ў Дэфензіву. Палякі прапаноўвалі яму супрацоўніцтва, абяцалі прафесуру ва універсітэце на медыцыне. Але ён адмовіўся.

## Дзейнасць 
У пачатку сакавіка 1939 года польская паліцыя атрымала інфармацыю, што ў Вільні ствараецца канспірацыйная беларуская маладзёвая нацыяналістычная арганізацыя «Саюз Актыўнай Барацьбы». На чале яе стаў Мікола Шчорс. Імаверна, вясной 1939 года польская паліцыя «патрывожыла» Міколу Шчорса зноў. Таму «Саюз Актыўнай Барацьбы» не разгарнуў дзейнасці, бо быў на самым пачатку расканспіраваны. Ігнараванне пагрозаў польскіх уладаў магло б прывесці да арышту беларускіх нацыяналістаў.

Польская паліцыя называла «Саюз Актыўнай Барацьбы» «*новай баявой беларускай арганізацыяй*». У якасці інструктара ў яе быў прыцягнуты ўкраінскі дзеяч з АУН Уладзімер Дэцык, які вучыўся ў Віленскай школе палітычных навук.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1939 годзе
Катэгорыя:Арганізацыі, закрытыя ў 1939 годзе
Катэгорыя:Антысавецкія падпольныя арганізацыі на Беларусі
Катэгорыя:Арганізацыі Заходняй Беларусі
Катэгорыя:1939 год у Вільні
Жухавічы

Назву **Жу́хавічы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць:
** Вялікія Жухавічы — вёска ў Карэліцкім раёне
** Малыя Жухавічы — вёска ў Карэліцкім раёне
Рыа-Дульсэ (значэнні)

**Рыа-Дульсэ** — тапонім.

* Рыа-Дульсэ — рака ў Аргенціне (упадае ў возера Мар-Чыкіта).
* Рыа-Дульсэ — рака ў Гватэмале (упадае ў Гандураскі заліў Карыбскага мора).
Рыа-Дульсэ

**Ры́а-Ду́льсэ** () — рака ў паўночна-заходняй частцы Аргенціны (упадае ў возера Мар-Чыкіта).

Даўжыня ракі складае 650 км. Пад назвай Салі () бярэ пачатак на ўсходніх схілах Андаў,  у горным масіве Сьера-дэль-Аканхіта. Працякае па поўдню раўніны Гран-Чака, часам падзяляючыся на рукавы. Упадае ў возера Мар-Чыкіта. Сярэдні расход вады на выхадзе з гор складае каля 80 м³/с. Рацэ характэрны летнія паводкі. Вада выкарыстоўваецца на арашэнне.

На рацэ знаходзіцца горад Сант’яга-дэль-Эстэра.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Аргенціны
Катэгорыя:Кордава (правінцыя, Аргенціна)
Катэгорыя:Сант’яга-дэль-Эстэра (правінцыя)
Катэгорыя:Тукуман (правінцыя)
Катэгорыя:Сальта (правінцыя)
Катэгорыя:Бяссцёкавыя басейны Паўднёвай Амерыкі
Марціна Мунц

**Марціна Мунц** (; нар. , Цюрых, Швейцарыя) — швейцарскі палітык Сацыял-дэмакратычнай партыі Швейцарыі, дэпутат  Федэральнага Сходу з 2013 года.
## Біяграфія 
Мунц з’яўляецца членам  з 9 верасня 2013 года, калі заняла месца , які сышоў у адстаўку. З таго часу двойчы пераабіралася. У рамках парламенцкай працы з’яўляецца членам камісіі па прававых пытаннях Нацыянальнага Савета.

Паводле яе ўласных заяў, Мунц уступіла ў Сацыял-дэмакратычную партыю Швейцарыі ў 1993 годзе. З’яўляецца членам  са студзеня 2000 года, а з сакавіка 2009 года і кіраўніком аддзялення Сацыял-дэмакратычнай партыі Швейцарыі ў кантоне. 28 чэрвеня 2016 года была абраная прэзідэнтам Швейцарскага свабоднага альянсу за геннанемадыфікаваныя прадукты.

Мунц атрымала адукацыю ў галіне сельскай гаспадаркі Швейцарскай вышэйшай тэхнічнай школы Цюрыха і з’яўляецца настаўнікам прафесійнай школы.

Замужам, мае чацвярых дзяцей. Жыве ў камуне  кантона Шафгаўзен.

4 лютага 2021 года ўзяла шэфства над Юліяю Слуцкай, заснавальніцай «Press Club Belarus» і беларускай палітычнай зняволенай. 28 верасня 2021 года стала патронам Алены Талкачовай, журналісткі «TUT.BY» і палітвязня.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Старонка Марціны Мунц на сайце Федэральнага Сходу Швейцарыі 
* Interessenbindungen  Марціны Мунц на сайце lobbywatch.ch

Катэгорыя:Выпускнікі ВНУ Швейцарыі
Катэгорыя:Палітыкі Швейцарыі
Катэгорыя:Члены Сацыял-дэмакратычнай партыі Швейцарыі
Катэгорыя:Дэпутаты Нацыянальнага савета Швейцарыі
Сант’яга-дэль-Эстэра (значэнні)

**Сант’яга-дэль-Эстэра** — тапонім.

* Сант’яга-дэль-Эстэра — горад у Аргенціне.
* Сант’яга-дэль-Эстэра — правінцыя ў паўночнай частцы Аргенціны.
Рыа-Каларада

**Ры́а-Калара́да** ( — *чырвоная рака*) — рака ў Аргенціне, на поўначы Патагоніі.

Даўжыня ракі больш за 1200 км. Плошча вадазбору каля 350&nbsp;000 км². Утвараецца ад зліцця рэк Рыа-Грандэ і Баранкас, вытокі якіх знаходзяцца на ўсходніх схілах Андаў. Працякае ў глыбокай даліне праз раўніны ў паўночнай частцы Патагоніі. Упадае ў заліў Эль-Рынкон Атлантычнага акіяна, утвараючы дэльту. Сярэдні расход вады ў ніжнім цячэнні складае 140 м³/с, гадавы аб’ём сцёку — 4,13 км³. Галоўныя паводкі адбываюцца ў веснавы перыяд (ад раставання снегу ў Андах).

Рака суднаходная на адлегласці 320 км ад вусця.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рэкі Аргенціны
Катэгорыя:Мендоса (правінцыя)
Катэгорыя:Буэнас-Айрэс (правінцыя)
Катэгорыя:Ла-Пампа (правінцыя)
Катэгорыя:Рыа-Негра (правінцыя)
Катэгорыя:Неўкен (правінцыя)
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Атлантычны акіян
Мануэліна

**Мануэліна**, дакладней **мануэліну** () — стыль у гісторыі архітэктуры Партугаліі XV—XVI стст., нацыянальны варыянт Рэнесансу. Названы па імені караля Мануэла I Шчаслівага (гады праўлення 1495—1521). Гэты час быў перыядам найвышэйшай магутнасці Партугаліі, перыядам яе росквіту як марской дзяржавы. Яна набывае шматлікія калоніі. Партугальцы склалі на морах канкурэнцыю генуэзцам і іспанцам, самым моцным мараходам тагачаснага свету. Звязаны з гэтым эканамічны і культурны ўзлёт знайшоў адлюстраванне ў інтэнсіўным будаўніцтве.

У мануэліна змяшаныя элементы готыкі, , Рэнесансу і экзатычных матываў. Можна казаць нават, што ў гэтым стылі выявіўся ўплыў . Гэты стыль выказвае як бы ўражанні еўрапейца, які ўпершыню ўбачыў новы свет і невядомыя краіны. Мануэліна можна параўнаць з іспанскім , асабліва на ранняй стадыі развіцця. У ім таксама афармленне пабудоў вырашалася на аснове плоскай сцены, багата упрыгожанай дэталямі, але партугальская архітэктура апынулася «сакавіцей» і дынамічней. Яна больш насычана вобразамі і асабліва схільная да дэкарацыі і раскошы.

Архітэктура партугальскага Адраджэння не абмежавалася толькі стылем мануэліна. Пазней у Партугалію пачаў пранікаць італьянскі ўплыў, і ў сярэдзіне XVI ст. нацыянальны стыль змяніўся інтэрнацыянальнымі рэнесанснымі формамі (у творчасці , 1500—1566).

## Узоры стылю 
* Унутраны двор манастыра ў Батальі.
* Прыбудова да раманскай ратонды тампліераў у  (аўтар — ).
* Вежа Святога Вінцэнта або вежа Белен, 1515—1520, (аўтар — , брат ).
* Манастыр іеранімітаў (Жэронімуш) у Белене, пахавальня каралёў і герояў Партугаліі, XVI стагоддзе,  і .
* Каралеўскі палац у Сінтры («Партугальская Альгамбра»), сярэдзіна XV стагоддзя.
*  ў Каімбры.

## Літаратура 
* Всеобщая история искусств. Редакторы — Ю. Д. Колпинский, Е. И. Ротенберг, М.: «Искусство», 1962.
* *Cмаголь О. С.* Светская архитектура эпохи мануэлино в Португалии: своеобразие стиля в Лиссабоне в контексте итальянской традиции // Актуальные проблемы теории и истории искусства: сб. науч. статей. Вып. 9 / Под ред. А. В. Захаровой, С. В. Мальцевой, Е. Ю. Станюкович-Денисовой. — МГУ имени М. В. Ломоносова / СПб.: НП-Принт, 2019. С. 703—714.

Катэгорыя:Архітэктурныя стылі
Катэгорыя:Мастацтва Партугаліі
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Рыа-Грандэ (значэнні)

**Рыа-Грандэ** — тапонім.
## Акругі 
* Рыа-Грандэ (акруга)
## Рэкі 
* Рыа-Грандэ — рака ў ЗША і Мексіцы.
* Рыа-Грандэ — рака ў Аргенціне, прыток Рыа-Каларада.
Рыа-Негра

**Рыа-Негра** — тапонім.

* Рыа-Негра — рака ў Аргенціне.
* Рыа-Негра — правінцыя ў цэнтральнай частцы Аргенціны.
* Рыа-Негра — рака ва Уругваі, прыток ракі Уругвай.
Усеня

**Усеня** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Сяргей Аляксеевіч Усеня (нар. 1988) — беларускі футбаліст.
* Уладзімір Уладзіміравіч Усеня (нар. 1958) — беларускі вучоны ў галіне лесазнаўства.
Ян Антоній Сухадольскі

**Ян Антоній Сухадольскі** (? — пасля 27 красавіка 1734) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Сухадольскіх герба «Ястрабец» зменены.

Гараднічы радамскі ў 1712—1713, падстараста мсціслаўскі ў 1716—1718, 1723—1732, стараста міхайлаўскі з 1718, дэпутат Трыбунала ВКЛ у 1712, 1716, 1723, губернатар Крычаўскага стараства ў 1724, 1731.

## Сям’я 
У шлюбе з Тэрэзай з Пяшкевічаў меў дзяцей:
* Ян Сухадольскі (?—пасля 1795), мсціслаўскі гараднічы ў 1758—1765, харужы ў 1765—1767, падкаморы з 1767.
* Ева, у шлюбе з Марцінам Цеханавецкім, войскім мсціслаўскім;
* Тэрэза, у шлюбе з Крыштафам Ігнацыем Кашыцам, канюшым троцкім і чашнікам смаленскім.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дэпутаты Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Падстаросты мсціслаўскія
Катэгорыя:Сухадольскія герба «Ястрабец» зменены
Катэгорыя:Гараднічыя радамскія
Катэгорыя:Старосты міхайлаўскія
Уладзімір Уладзіміравіч Усеня

**Уладзімір Уладзіміравіч Усеня** (нар. , в. Пасека, Старадарожскі раён, Мінская вобласць) — беларускі вучоны ў галіне лесазнаўства. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2021, член-карэспандэнт з 2017), доктар сельскагаспадарчых навук (2004), прафесар (2010).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут імя С. М. Кірава (1980).

У 1980—1981 гадах інжынер-таксатар Гомельскай лесаўпарадкавальнай экспедыцыі. З 1981 года ў Беларускім НДІ лясной гаспадаркі: старшы інжынер, малодшы, старшы навуковы супрацоўнік. У 1992—2006 гадах вядучы навуковы супрацоўнік, загадчык сектара, лабараторыі, з 2007 года намеснік дырэктара па навуковай рабоце Інстытута лесу НАН Беларусі.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы ў галіне лесазнаўства, лясной піралогіі і аховы лясоў ад пажараў. Даследаваў прадуктыўнасць, урадлівасць глебы і аднаўленне лясных фітацэнозаў пасля пажараў. Прапанаваў дыягнастычныя паказчыкі па ацэнцы пажараўстойлівасці насаджэнняў асноўных лесаўтваральных парод і дыферэнцыраваную сістэму вядзення ў іх гаспадаркі пасля пажараў. Выканаў лесапажарнае раянаванне тэрыторыі Беларусі. Распрацаваў і ўкараніў у практыку аховы лясоў перспектыўныя тэхналогіі лакалізацыі і тушэння пажараў на аснове прымянення айчынных экалагічна бяспечных хімічных складаў.

Аўтар больш як 220 навуковых прац, у тым ліку 5 манаграфій.

### Бібліяграфія 
* Лесные пожары, последствия и борьба с ними. Гомель, 2002.
* Продуктивность и восстановление лесных фитоценозов после пожаров. Минск, 2010 (в соавт.).
* Лесная пирология. Гомель, 2011 (в соавт.).

## Узнагароды 
* 2024 — Медаль Францыска Скарыны.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Уладзімір Уладзіміравіч Усеня ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Лесаводы Беларусі
Аляксей Кабычкін

**Аляксей Кабычкін** ( — ) — беларускі палітычны, грамадскі і вайсковы дзеяч. Удзельнік Слуцкага збройнага чыну.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1891 годзе. Скончыў Слуцкую мужчынскую класічную гімназію і юрыдычны факультэт Маскоўскага універсітэта.

Да беларускага руху далучыўся падчас першай расейскай рэвалюцыі 1905—1907 гг., удзельнічаў у беларускім маладзёвым гуртку ў гімназіі, дзе вучыўся. Служыў у белай арміі Дзянікіна, зведаў эвакуацыю арміі з Адэсы, праз Югаславію прабіраўся ў Слуцк.

Удзельнік Слуцкага збройнага чыну, уваходзіў у склад вайсковага трыбуналу. Пасля паўстання жыў у Вільні, Баранавічах, Лідзе. 3 1921 г. знаходзіўся ў Вільні, з’яўляўся рэдактарам-выдаўцом некалькіх беларускіх газетаў («Наша Думка» ды іншыя). Быў звязаны з беларускімі паланафільскімі структурамі — Краёвая сувязь, Часовая беларуская рада. Паводле гісторыка Аляксандра Горнага, асоба Аляксея Кабычкіна вельмі загадкавая: ён гуляў нейкую гульню з польскімі і савецкімі спецслужбамі, яго родны брат Міхаіл Кабычкін жыў у Мінску і быў агентам ДПУ, таксама Аляксей Кабычкін асабіста сустракаў у Вільні савецкага агента Яўстафія Селяха, аднак пры тым польскія следчыя не знайшлі ў яго дзеяннях нічога супрацьпраўнага.

Падчас Другой сусветнай вайны працаваў у Лідскім гарадскім судзе. З канца лета 1944 г. у заходняй частцы Германіі. Летам 1945 г. трапіў у лагер для рэпатрыянтаў у г. Куфштайн (Аўстрыя), цудам выратаваўся ад СМЕРШу. Аўтар невялікіх успамінаў «Слуцкае паўстанне. З успамінаў удзельніка».

У 1956 г. пераехаў у Францыю. Апошнія гады дажываў у доме для састарэлых у г. Кан.

Памёр у шпіталі ад раку 25 сакавіка 1958 г.

## Спасылкі 
* Успаміны Аляксея Кабычкіна

Катэгорыя:Імігравалі ў Германію з Беларусі
Катэгорыя:Імігравалі ў Францыю з Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Удзельнікі Слуцкага паўстання
Катэгорыя:Памерлі ад раку
Ян Сухадольскі (?—пасля 1795)

**Ян Сухадольскі** (? — пасля 1795) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Сухадольскіх герба «Ястрабец» зменены. Нарадзіўся ў сям’і Яна Антонія Сухадольскага і Тэрэзы з Пяшкевічаў.

Мсціслаўскі гараднічы ў 1758—1765, харужы ў 1765—1767, падкаморы з 1767. Служыў у войску, у 1748—1752 таварыш пяцігорскай харугвы Яго Каралеўскай Мосці, з 1754 харужы, у 1760—1789 паручнік. Быў прыхільнікам «Фаміліі», удзельнічаў у абранні на трон Станіслава Аўгуста Панятоўскага ў 1764 годзе. Пасол на соймы 1764, 1766. Дэпутат Трыбунала ВКЛ у 1759.

Меў маёнткі ў Мсціслаўскім ваяводстве (Карпекі, Харонеў, Ёла, Жураўка, Лешчанка), Новагародскім павеце (Перасека), Троцкім ваяводстве (Раціннікі, Міканоск), Ковенскім павеце (Лікішкі, Каўганы).

## Узнагароды 
Атрымаў ордэн Св. Станіслава (1777).

## Літаратура 
* 
* Мяцельскі А. А. Мсціслаўскае княства і ваяводства ў ХІІ—ХVIII стст. Мінск: Беларуская навука, 2010. 664 с., іл.
* Deputaci Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego (1697—1794). Spis / Pod redakcją Andrzeja Rachuby opracowali Andrzej Rachuba i Przemysław P. Romaniuk przy współpracy Andreja Macuka i Jewgienija Aniszczenki. Warszawa: DiG, 2004. 448 s.
* Haratym Andrzej. Suchodolski Jan // PSB. T. XLV/3. Warszawa; Kraków, 2008. S. 281—283.

Катэгорыя:Дэпутаты Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Дэпутаты Сойма Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Сухадольскія герба «Ястрабец» зменены
Катэгорыя:Гараднічыя мсціслаўскія
Самуэль Ісідор Сухадольскі

**Самуэль (Сымон) Ісідор Сухадольскі** (? — паміж 11 верасня 1673 і 9 мая 1674) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Сухадольскіх герба «Ястрабец» зменены. Нарадзіўся ў сям’і Мікалая Сухадольскага (?—1622/3), стольніка мсціслаўскага і Рэгіны (Раіны) Залачэўскай (Злачэўскай) Бабраўніцкай (Бабравінаўны).

Струкчашы каралеўскі з 1650, стольнік мсціслаўскі з 1659/61, харужы мсціслаўскі з 1668, каралеўскі пакаёвы дваранін.

Удзельнічаў у абранні на трон Яна ІІ Казіміра ў 1648 і Міхала Вішнявецкага ў 1669, у вайне Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў. Прыхільнік каралеўскай партыі ў 1650—1670-х гг.

Пасол на соймы 1654, 1664—1665, 1667, 1672. Дэпутат Трыбунала ВКЛ у 1648.

У 1666 атрымаў каралеўскі прывілей на збор маставога мыта на пераправе цераз р. Белая Натапа ў маёнтку Мазалаўшчына.

Маёнткі: у Мсціслаўскім ваяводстве (Калеснікі, Хаславічы, Ханюцін, Пячэрск, Хадосаў, Цімошкаў, Мазалаўшчына, Вакалараўшчына, Зубаўшчына, Горлава, Чаравусы, Вербы, Лосеўшчына, Дуброўнікі, Палоніца, Скіпараўшчына), Аршанскім павеце (Буйнічы, Сялец, Баркулабава, Дашкоўка, Сідаравічы), Менскім павеце (Саламярэчча, Гарадок Саламярэцкі, Сёмкава).

## Сям’я 
У шлюбе з Ганнай з Статкевічаў (?—да 25.7.1673), дачкой Багдана Статкевіча, кашталяна новагародскага, і Алены з Саламярэцкіх, дзяцей не меў.

## Літаратура 
* Deputaci Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego (1582—1696). Spis / Pod redakcją Andrzeja Rachuby opracowali Henryk Lulewicz i Andrzej Rachuba. Warszawa: DiG, 2007. 469 s.
* Мяцельскі А. А. Мсціслаўскае княства і ваяводства ў ХІІ—ХVIII стст. Мінск: Беларуская навука, 2010. 664 с., іл.
* Haratym Andrzej. Suchodolski Samuel (Symon) Izydor // PSB. T. XLV/3. Warszawa; Kraków, 2008. S. 298—299.

Катэгорыя:Сухадольскія герба «Ястрабец» зменены
Катэгорыя:Струкчашыя каралеўскія
Катэгорыя:Памерлі ў 1670-я гады
Канскі кінафестываль 2004

**57-ы Канскі кінафестываль** праходзіў з 12 па 23 мая 2004 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «Фарэнгейт 9/11» рэжысёра Майкла Мура.

## Лаўрэаты 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 2004 года
Катэгорыя:Май 2004 года
Катэгорыя:2004 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Ян Міхал Струцінскі

**Ян Міхал Струцінскі** (? — пачатак 1746) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Струцінскіх герба «Сас». Нарадзіўся ў сям’і Мікалая Струцінскага, чашніка вількамірскага, і Марыяны з Панкевічаў.

Магчыма, у маладосці служыў у войску. Самавольна тытулаваўся чашнікам вількамірскім (1697—1701). Стольнік вількамірскі ў 1701—1713 гадах, стараста сяйвейскі і віжанскі ў 1709—1740 гадах, шакінаўскі ў 1713—1732 гадах, вількамірскі ў 1713—1730 гадах, паручнік каралеўскай пяцігорскай харугвы войска Вялікага Княства Літоўскага з 1709 года, харужы, палкоўнік, кашталян інфлянцкі ў 1737—1744 гадах. Пасол на соймы 1701—1702, 1703, 1724, 1733 гадоў, дэпутат Варшаўскай вальнай рады 1710 года.

У 1699 годзе сакратар пасольства ў Турцыю. Быў прыхільнікам караля Аўгуста II, далучыўся да Сандамірскай канфедэрацыі. Удзельнічаў у забяспячэнні расійскіх войск на тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага. У 1719 годзе пасол у Крым і Турцыю. У 1733 падтрымаў абранне на трон Станіслава Ляшчынскага, пасля перайшоў на бок Аўгуста III.

Маёнткі: Салокі, Люшнева, Снегі (Браслаўскі павет), Анталепты (Вількамірскі павет), Шэмберг (Курляндыя). Дамогся для Салокаў, Анталептаў і Шэмберга прывілеяў на таргі і кірмашы (1713).

Удзельнічаў у заснаванні Анталептаўскага кляштара кармелітаў босых.

Пахаваны 3 сакавіка 1746 года.

## Сям’я 
У шлюбе з Брыгідай з Бергаў, дачкой кашталяна інфлянцкага Уладзіслава Францішка Берга, меў сына Юзафа і дачку Іаану.

## Літаратура 
* 
* Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy. Tom I. Województwo wileńskie. XIV—XVIII wiek. / Pod redakcją Andrzeja Rachuby. Opacowali Henryk Lulewicz, Andrzej Rachuba, Przemysław P. Romaniuk przy współpracy Uładzimira Jemialianczyka i Andreja Macuka. Warszawa: DiG, 2004. 764 s.
* Matsuk Andrei. Strutyński Jan Michał // PSB. Z. 182. T. XLIV/3. Warszawa; Kraków, 2007. S. 479—481.

Ян Міхал
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кашталяны інфлянцкія
Катэгорыя:Дэпутаты Сойма Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Старосты сэйвейскія
Катэгорыя:Дыпламаты Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Стольнікі вількамірскія
Катэгорыя:Чашнікі вількамірскія
Катэгорыя:Старосты шакінаўскія
Катэгорыя:Старосты віжанскія
Канскі кінафестываль 2003

**56-ы Канскі кінафестываль** праходзіў з 14 па 25 мая 2003 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «» рэжысёра Гаса Ван Сента.

## Лаўрэаты 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 2003 года
Катэгорыя:Май 2003 года
Катэгорыя:2003 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Канскі кінафестываль 2002

**55-ы Канскі кінафестываль** праходзіў з 15 па 26 мая 2002 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «Піяніст» рэжысёра Рамана Паланскага.

## Лаўрэаты 
## Заўвагі 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 2002 года
Катэгорыя:Май 2002 года
Катэгорыя:2002 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Канскі кінафестываль 2001

**54-ы Канскі кінафестываль** праходзіў з 14 па 20 мая 2001 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «» рэжысёра Нані Марэці.

## Лаўрэаты 
## Зноскі 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 2001 года
Катэгорыя:Май 2001 года
Катэгорыя:2001 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Леў Францавіч Оштарп

**Леан (Леў) Францавіч Оштарп** (; 1786, Дукора — 1851, каля в. Пяскі, Ігуменскі павет) — дзяржаўны і ваенны дзеяч.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Оштарпаў герба «Галоцкі» шведскага паходжання. Нарадзіўся ў маёнтку Дукоры ў сям’і палкоўніка літоўскай кавалерыі Францішка Оштарпа, які набыў маёнтак ад Міхала-Казіміра Агінскага, і Людвікі Іваноўскай, старасцянкі менская.

Маршалак шляхты Мінскай губерні ў 1809 годзе.

У час вайны 1812 года да 15 верасня быў прэфектам падпрэфектуры Ігуменскага дыстрыкта (павета), у чыне палкоўніка Вялікага Княства Літоўскага ўзначаліў Мінскі аддзел корпуса літоўскіх жандараў (29 афіцэраў, 93 жандара), арганізаваны дэкрэтам імператара Напалеона ад 1 ліпеня 1812 года для выканання грамадскага парадку, вышуку дэзерціраў і марадзёраў, а таксама для аховы стратэгічна важных дарог у тыле ад дыверсій расійскай арміі, пры адступленні Вялікай Арміі па загадзе Мінскага ваеннага губернатара генерала графа  (1767—1817) займаўся арганізацыяй перапраў праз Бярэзіну, у тым ліку пераправай пад Студзёнкай, якой скарыстаўся сам імператар.

У 1851 годзе памёр у выніку няшчаснага выпадку ва ўзросце 65 гадоў. Вяртаючыся з Мінска з малодшай дачкой Леакадзіяй у адкрытай брычцы, ён праязджаў мост цераз Свіслач каля вёскі Пяскі, кучар, які вёз іх, распавядаў, што калі заехалі на мост, Оштарп, задаволены і горды сабой, сказаў: «Цяпер тут няма Расіі», але ў тую ж хвіліну коні, запрэжаныя ў экіпаж, раптам чагосьці спалохаліся і кінуліся разам з карэтай у ваду. Месца было неглыбокае, усе засталіся жывыя акрамя Льва Оштарпа, які, мабыць, памёр ад апаплексіі.

Цела Леана Оштарпа было пахавана ў пахавальні дукорскага касцёла.

## Узнагароды 
* Ордэн Святой Ганны 2 ступені (з 1825) і 1 ступені (з 1834);
* ордэн Святога Уладзіміра 4 ступені (1829);
* ордэн Святога Станіслава 1 ступені (1834);
* камандор ордэна Святога Іаана Іерусалімскага (з 1807).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Минские губернаторы, вице-губернаторы и губернские предводители дворянства, 1793—1917: биографический справочник / сост. Ю. Н. Снапковский; редкол.: В. И. Адамушко [и др.]. — Минск : Беларусь, 2016. — 396 с.
* *Раюк, А. Р.* Нефармальныя сувязі паміж дваранствам Мінскай губерні ў 1795—1863 гг. / А. Р. Раюк // Гісторыя і грамадазнаўства. — 2020. — № 1. — С. 58—63.
* *Раюк, А. Р.* Нефармальныя сувязі паміж губернскім дваранствам у Беларусі ў 1795—1863 гг. / А. Р. Раюк // Пытанні мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фалькларыстыкі / Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя К. Крапівы Нац. акад. навук Беларусі; навук. рэд. А. І. Лакотка. — Мінск : Права і эканоміка, 2008. — Вып. 4. — С. 406—412.
* *Woyniłłowicz, E.* Wspomnienia. 1847—1928 / E. Woyniłłowicz. — Wilno : Józef Zawadzki, 1931. — cz. 1. — 368 s.
* Jelski A. 

## Спасылкі 
Леў Францавіч
Катэгорыя:Губернскія маршалкі мінскія
Катэгорыя:Павятовыя маршалкі ігуменскія
Канскі кінафестываль 2000

**53-і Канскі кінафестываль** праходзіў з 14 па 25 мая 2000 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «Танцорка ў цемры» рэжысёра Ларса фон Трыера.

## Лаўрэаты 
## Зноскі 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 2000 года
Катэгорыя:Май 2000 года
Катэгорыя:2000 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Мікалай Мануцы

**Мікалай Мануцы** (?, г. Венецыя, Італія — 1809) — палітычны дзеяч Рэчы Паспалітай.

## Біяграфія 
Паходзіў з простага роду, хоць тытулаваўся графам. У маладосці жыў у Мадрыдзе (пасябраваў там з Казановай, потым варагаваў з ім) і Парыжы. Прыкладна ў 1772—1773 гадах з’явіўся ў Варшаве, устанавіў блізкія сувязі з расійскім паслом Оскарам Штакельбергам і каралём польскім і вялікім князем літоўскім Станіславам Аўгустам Панятоўскім.

У 1773 годзе ажаніўся з опсаўскай старасцінай Ядвігай Цеханавецкай з роду Струтынскіх, дачкой старосты шакінаўскага Юзафа Струтынскага. У 1774 годзе атрымаў ад сойма індыгенат (прызнанне свайго шляхецтва), заснаваны на сумнеўных доказах, і Опсаўскае староства ў трыманне.

Далучыўся да групоўкі Ксаверыя Браніцкага і Ігнація Патоцкага, якія імкнуліся скінуць караля, і разам з імі ездзіў у 1776 годзе ў Санкт-Пецярбург. Устанавіў там кантакты з Рыгорам Пацёмкіным, і стаў яго тайным інфарматарам і памочнікам у вядзенні спраў у Рэчы Паспалітай. Удзел у антыкаралеўскіх планах Мануцы быў раскрыты, і ён стаў аб’ектам нападак Штакельберга і Антонія Тызенгаўза. Шляхам ашуканства зрабіў сваёй уласнасцю мястэчка Богін з вакольнымі вёскамі, што належалі да дзяржаўных уладанняў. Гэта выклікала моцны рух супраціву мясцовых мяшчан і сялян, для падаўлення якога ў 1791 годзе былі выкарыстаны войскі.

У 1792 годзе Мануцы разам сынам Станіславам далучыўся ў Браславе да Таргавіцкай канфедэрацыі і ўдзельнічаў у заснаванні мясцовай канфедэрацыі, а пасля — Канфедэрацыі Вялікага Княства Літоўскага (стаў членам яе Генеральнасці). У 1793 годзе прызначаны канфедэрацыяй членам Пастаяннай Рады, але не быў зацверджаны на гэтай пасадзе Гарадзенскім соймам 1793. Паўстанне 1794 года Мануцы перачакаў за расійскай граніцай. У 1795 годзе атрымаў ад расійскай імператрыцы Кацярыны II штогадовую выплату ў 1 тыс. дукатаў. Жыў у Санкт-Пецярбургу, быў блізкай асобай да імператара Паўла I, ад якога ў 1796 атрымаў ва ўласнасць Опсаўскае стараства і пацвярджэнне на маёнтак Казяны. Купіў маёнткі Даўблі, Стаўрова і Бяльмонты на Браслаўшчыне, набыў права трымання Браслаўслаўскага стараства. З 1799 года жыў на Браслаўшчыне, займаўся гаспадаркай, пры гэтым значна павялічыў цяжар падаткаў на падданых, якія судзіліся з Мануцы і выйгралі судовы працэс.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Палітыкі Рэчы Паспалітай
Рут Крафт

**Рут Крафт** (; сапраўднае імя — **Рут Бусеніус**; , Шыльдаў — , ) — нямецкая пісьменніца.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і бізнэсоўца ў прускай правінцыі Саксонія (сёння Вольная дзяржава Саксонія). Яе бабуля і дзядуля, а потым і бацькі кіравалі крамай. Два гады вучылася ў ліцэі імя Катарыны фон Бора, скончыла камерцыйнае вучылішча, працавала бухгалтарам. У 1938 годзе яна ўступіла ў НСДАП.

З 1 сакавіка 1940 г. працавала ў аддзеле аэрадынамікі Даследчага цэнтра палігона Пенемюндэ. У 1943 годзе яна стала грамадзянскім супрацоўнікам камандавання Штэцінскай ваеннай акругі. З прасоўваннем Усходняга фронту пераехала на захад Германіі — у Рэндсбург.

Пасля заканчэння вайны Рут Крафт вярнулася дадому, пачала пісаць, працавала на маладзёжным радыё Лейпцыгскага вяшчання «Mitteldeutscher Rundfunk» з вясны 1946 года. Тут яна напіала першыя літаратурныя творы для моладзі. З 1946 па 1953 гады была выпушчана серыя дзіцячых кніг.

Рут Крафт выйшла замуж за радыёрэжысёра і акцёра Ганса Бусэніуса ў 1949 г., з якім у яе нарадзіліся сын Рэнэ ў 1951 г. і дачка Інес у 1955 г. Пасля яго прызначэння лектарам па драматургіі DEFA сям’я пераехала ў Патсдам-Бабельсберг у 1953 годзе. Яна таксама мела дом для адпачынку ў Арэншупе. Пазней яна жыла ў Цёўтэне больш за 40 гадоў да 2008 года.

Спадчына Крафта ўключае раманы, кнігі для дзяцей і моладзі, сцэнарыі і радыёспектаклі.

На беларускую мову яе раман «Востраў без маяка» пераклаў Уладзімір Антонавіч Папковіч.

Катэгорыя:Пісьменніцы Германіі
Пераклад Новага Запавету Фёдара Клімчука

**Пераклад Новага Запавету Фёдара Клімчука** — пераклад Новага Запавету на гаворку вёскі Сіманавічаў. Першы пераклад Новага Запавету на загародскую гаворку. Пры працы выкарыстоўваліся адпаведныя пераклады на беларускай, расейскай, царкоўнаславянскай, польскай, украінскай. Выданне асвечанае не было. Фёдар Клімчук займаўся перакладам 15 гадоў, скончыўшы яго ў 2000 годзе.

## Перадумовы 
Фёдар Клімчук паўстагоддзя займаўся даследаваннем заходнепалескіх гаворак. Падобным перакладам ён хацеў захаваць гаворкі ў тым выглядзе, у якім яны дайшлі да нас. Спадар Клімчук не бачыў вялікіх перспектыў у дыялектаў, але выступае за тое, каб захаваць спадчыну, якая паступова знікае.

## Пераклад 
Працу Клімчук пачаў у сярэдзіне 1980-х гадоў, яшчэ пры атэістычнай савецкай уладзе. Спачатку перакладаў на родную гаворку іншыя творы, свецкага зместу, напрыклад, «Слова пра паход Ігараў». А потым знайшоў выданні Бібліі на розных мовах і прыступіў. На нейкі час прыпыніў працу, бо не мог засяродзіцца — трэба было штодзень хадзіць у Інстытут мовазнаўства Акадэміі навук.

Да перакладу Бібліі ён вярнуўся ў 1993 годзе, калі выйшаў на пенсію. Перакладаў доўга і акуратна, выбіраў кожнае слова. Фёдар Клімчук казаў, што, вярнуўшыся да перакладу Новага Запавету, ён пачаў лепей спаць: замест таго каб таблеткі шукаць, пераклаў некалькі радкоў — і ўжо лепей спіцца.

Клімчук закончыў свой пераклад Евангелля ў 2000 годзе.

## Выданні 
У 2010 годзе тыражом 200 асобнікаў была выдадзеная першая частка на сродкі Станіслава Арцюшчыка.

Другая частка была надрукаваная ў 2019 годзе накладам 500 паасобнікаў. Новае выданне было большае аб’ёмам на 40 працэнтаў: гэта поўная праца Фёдара Клімчука над перакладам Евангелля. Спадар Клімчук не дажыў да гэтай падзеі ўсяго некалькі месяцаў. Сродкі на выданне збіраліся праз платформу «Ulej». Збор сродкаў і выданне арганізаваў Сяргей Доўгушаў са «Спеўнага сходу» ў рамках праекту «Tradycyja». Заказы на кнігі прыйшлі з розных месцаў Беларусі, а таксама з-за мяжы: з Ангельшчыны і Аўстраліі. Прэзентацыя другога выдання адбылася ў Менску 23 студзеня 2019 года, а 1 сакавіка ў Берасці.

## Бібліяграфія 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Новы Запавет на палескай гаворцы

Катэгорыя:Кнігі 2010 года
Катэгорыя:Беларускія пераклады Бібліі
Вільгельм Мюлер (паэт)

**Вільгельм Мюлер** (; , Дэсау — , Дэсау) — нямецкі паэт-рамантык, вядомы перш за ўсё як аўтар слоў да вакальных цыклаў Франца Шуберта.

## Творчасць 
Яго сачыненні: «Rom, Römer und Römerinnen» (1820), «Gedichte aus den hinterlassenen Papieren eines reisenden Waldhornisten» (1827; 4 выд. пад загл. «Gedichte», 1858; зноў выдадзены яго сынам у 1868), «Lieder der Griechen» (1844); пераклады — «Neugriechische Volkslieder» і «Lyrische Reisen und epigrammatische Spaziergänge».

Яго вершы адрозніваюцца жыццярадаснасцю, свежасцю ўражанняў, пластычнасцю малюнкаў і меладычнасцю мовы. Выбраныя вершы Мюлера пераклаў на беларускую мову Васіль Сяргеевіч Сёмуха і Уладзімір Антонавіч Папковіч.

Многія яго песні зрабіліся народнымі; музыка Шуберта («Müllerlieder» і «Winterreise» — вакальныя цыклы «Выдатная млынарыха» і «Зімовы шлях») зрабіла іх яшчэ больш папулярнымі. У «Homerische Vorschule» (2 выд., 1836) Мюлер прымыкае да ідэй Фрыдрыха Аўгуста Вольфа. «Vermischte Schriften» Мюлера выдадзены ў 1830 г.

У 1827 г. разам з Г. Хаселем быў прызначаны рэдактарам трэцяй серыі Усеагульнай энцыклапедыі навукі і мастацтва (Энцыклапедыі Эрша і Грубера), але памёр у тым жа годзе, паспеўшы прыняць удзел толькі ў выпуску першых двух тамоў.

Бацька знакамітага лінгвіста Макса Мюлера.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Саксоніі-Ангальт
Катэгорыя:Памерлі ў Саксоніі-Ангальт
Катэгорыя:Паэты Германіі
Катэгорыя:Нямецкамоўныя паэты
Установы Беларусі, закрытыя за падтрымку пратэстнага руху

Гэты спіс змяшчае ўстановы Беларусі, якія напярэдадні ці пасля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года падвергліся пераследу за сваю палітычную пазіцыю; былі зачынены або вымушаны зачыніцца самі.

## Гл. таксама 
* Пагром грамадскіх арганізацый у Беларусі (2021)

Катэгорыя:Палітычны крызіс у Беларусі (2020)
Беларуская песня (альбом)

**«Беларуская песня»** — канцэртны альбом беларускага выканаўцы Змітра Вайцюшкевіча і гурта «WZ-Orkiestra», які выйшаў у 2010 годзе. Музычны альбом змяшчае запіс канцэрта ад 20 траўня 2010 года ў Палацы культуры дома ветэранаў і прымеркаваны да 80-годдзя з дня нараджэння пісьменніка Уладзіміра Караткевіча.

## Спіс кампазіцый 
## Удзельнікі запісу 
* Зміцер Вайцюшкевіч — спеў, кларнет, саксафон
* Ксенія Мінчанка — скрыпка
* Аляксандр Шувалаў — баян
* Алег Івановіч — гітара
* Макс Кот-Кузьма — бас-гітара
* Андрэй Лабчэўскі — клавішы
* Андрэй Сапоненка — бубны
* уступнае слова — Рыгор Барадулін
* прадмова — Уладзімір Някляеў
* аранжыраванне — Todar
* звядзенне і мастэрынг — Эдуард Іваноў
* дызайн — Ксенія Сляпцова

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Альбомы WZ-Orkiestra
Катэгорыя:Альбомы 2010 года
Катэгорыя:Канцэртныя альбомы
Клімат Брэста

## Агульная характарыстыка 
Метэаназіранні ў Брэсце вядуцца з 1834 года. Клімат у раёне горада — умерана кантынентальны. З-за ўплыву марскіх паветраных мас характэрна мяккая зіма і ўмерана цёплае лета. Цыклоны, якія з’яўляюцца прычынай гэтага, прыходзяць з Атлантычнага акіяна, прасоўваючыся з захаду на ўсход. Сярэдняя тэмпература студзеня −2,7&nbsp;°C, ліпеня +20,8&nbsp;°C. Гадавая колькасць ападкаў 609 мм. Сярэднегадавая тэмпература паветра ў Брэсце складае +8,8&nbsp;°C, сярэднегадавая хуткасць ветру — , сярэднегадавая вільготнасць паветра — 76 %. Вегетацыйны перыяд доўжыцца 214 сутак.

Сярэдняя сутачная тэмпература падае ніжэй за нуль, у сярэднім 4 снежня, пасля чаго наступае кліматычная зіма. Надвор'е зімой, як правіла, няўстойлівае, з рэгулярнымі адлігамі, таму снежны покров можа за зіму ўсталёўвацца і сыходзіць некалькі разоў. Апошні зімні дзень выпадае ў сярэднім на 3 сакавіка, гэта значыць зіма доўжыцца 91 дзень. 
Сярэдняя працягласць кліматычнага лета (з перыядам сярэднясутачных тэмператур вышэй +15 градусаў) складае 112 дзён. Пачынаецца лета ў сярэднім 18 мая, апошні дзень летняга перыяду даводзіцца на 6 верасня..
Вясной сярэдняя сутачная тэмпература паветра вышэй 5 °C усталёўваецца, у сярэднім, 30 сакавіка і дасягае 10 °C 22 красавіка. Увосень сярэднясутачная тэмпература апускаецца ніжэй +10 °C 7 кастрычніка і ніжэй +5 °C 3 лістапада.. 

У годзе ў сярэднім 160 дзён ідзе дождж, 68 дзён — снег. Туманы назіраюцца на працягу 33 дзён, навальніцы — 27 дзён.

### Тэмпература паветра 
Катэгорыя:Брэст
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Брэст
Брэст
Садружнасць Развіцця краін Паўднёвай Афрыкі

**Садружнасць развіцця краін Паўднёвай Афрыкі** ( **СРПА** ) - міждзяржаўная арганізацыя са штаб-кватэрай у Габароне, Батсвана . Яе мэта - далейшае рэгіянальнае сацыяльна-эканамічнае супрацоўніцтва і інтэграцыя, а таксама супрацоўніцтва ў сферы палітыкі і бяспекі паміж 16 краінамі Паўднёвай Афрыкі. 

## Краіны (СРПА) 
Саюз Каморскіх выспаў быў прыняты ў САДК на 37-м саміце кіраўнікоў дзяржаў і ўрадаў САДК, які адбыўся ў Прэторыі, Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка ў 2017 годзе, і павялічыў агульную колькасць дзяржаў-членаў да 16 

## Гісторыя 
Вытокі СРПА ляжаць у 1960-1970-х гадах, калі лідары краін і нацыянальна-вызваленчых рухаў скаардынавалі палітычную, дыпламатычную і ваенную барацьбу за спыненне кіравання каланіяльных і белых меншасцей на поўдні Афрыкі.

## Выклікі, якія стаяць перад краінамі-членамі 
Краіны СРПА сутыкаюцца з вялікай колькасцю сацыяльных праблем у эканоміцы, гандлю, адукацыі, дыпламатыі, абароне, бяспецы і палітыцы. Некаторыя з гэтых праблем не могуць быць эфектыўна вырашаныя асобнымі членамі. Хваробы буйнай рагатай жывёлы, банды арганізаванай злачыннасці, войны ў адной краіне могуць зацягнуць суседзяў і нанесці шкоду іх эканоміцы. Устойліваму развіццю і гандалю, пагражае існаванне розных стандартаўпрадукцыі і тарыфных рэжымаў, слабая мытная інфраструктура і дрэнныя дарогі. 

Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1992 годзе
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі
Канскі кінафестываль 1999

**52-і Канскі кінафестываль** праходзіў з 12 па 23 мая 1999 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «» рэжысёраў .

## Лаўрэаты 
## Зноскі 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 1999 года
Катэгорыя:Май 1999 года
Катэгорыя:1999 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Канскі кінафестываль 1998

**51-ы Канскі кінафестываль** праходзіў з 13 па 24 мая 1998 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «» рэжысёра Тэадораса Ангелопуласа.

## Лаўрэаты 
## Зноскі 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 1998 года
Катэгорыя:Май 1998 года
Катэгорыя:1998 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Рыа-Салада (прыток Параны)

**Ры́а-Сала́да** ( — «салёная рака») — рака ў Аргенціне, правы прыток ракі Парана. У верхнім цячэння мае назву **Гуанчыпас**, потым **Хурамента** або **Рыа-дэ-Пасахэ**.

Даўжыня ракі складае каля 1300 (2210) км. Плошча вадазбору каля 160&nbsp;000 (124&nbsp;200) км². Выток ракі знаходзіцца на ўсходніх схілах Цэнтральных Андаў. Цячэ па раўніне Гран-Чака, падзяляючыся на рукавы, часам змяняючы рэчышча. У засушлівы час месцамі перасыхае і ператвараецца ў сістэму салёных азёр і балот. Упадае ў Парану каля горада Санта-Фэ. Сярэдні расход вады ў ніжнім цячэнні каля 15 м³/с. Аб’ём гадавога сцёку 53,6 км³.

Жыўленне ракі пераважна дажджавое. Найбольшы ўзровень вады ў студзені—красавіку. Рака суднаходная ў перыяд дажджоў. У вярхоўі непадалёк ад горада Сальта пабудавана вадасховішча.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Planificación del Uso del Río Salado // Instituto Nacional de Tecnología Agropecuaria (INTA) 
* Río Salado: ubicación, mapa, recorrido, y mucho mas // Rios del Planeta 

Катэгорыя:Рэкі Аргенціны
Катэгорыя:Парана (рака)
Дэвід Гета

**П’ер Дэвід Гета** (; нар. , ) — французскі дыджэй і музычны прадзюсар.

Гета з’яўляецца адным з самых папулярных музычных прадзюсараў, супрацоўнічае з такімі выканаўцамі і гуртамі як Jessie J, The Black Eyed Peas, Бібі Рэкса, Рыяна, Эйкан, Крыс Уіліс, Келі Роуленд, Ліл Уэйн, Келіс, Мадонна, Кід Кадзі, Эстэль, Pitbull, Фергі, K'naan, will.i.am, LMFAO, Таё Круз, Flo Rida, apl.de.ap, Snoop Dogg, Сія, Martin Garrix, Lady Gaga і Нікі Мінаж.

20 кастрычніка 2011 года ў выніках аўтарытэтнага міжнароднага рэйтынгу DJ Magazine Дэвід Гета стаў дыджэем нумар адзін. У 2019 годзе заняў 3 месца ў спісе лепшых дыджэяў свету па версіі DJ Magazine. Лепшы ды-джэй па версіі DJ Magazine ў 2020 годзе. Гэты тытул Гета выйграў 2-гі раз за кар’еру.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *Just a Little More Love* (2002)
* *Guetta Blaster* (2004)
* *Pop Life* (2007)
* *One Love* (2009)
* *Nothing but the Beat* (2011)
* *Listen* (2014)
* *7* (2018)

Катэгорыя:Дыджэі
Катэгорыя:Музыканты Францыі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Канскі кінафестываль 1997

**50-ы Канскі кінафестываль** праходзіў з 7 па 18 мая 1997 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымалі два фільмы: «» рэжысёра Абаса Кіярастамі і «» рэжысёра Сёхэя Імамуры.

## Лаўрэаты 
## Зноскі 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 1997 года
Катэгорыя:Май 1997 года
Катэгорыя:1997 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Парламенцкія выбары ў Германіі (1932, ліпень)

**Федэральныя выбары** адбыліся ў Германіі 31 ліпеня 1932 года пасля заўчаснага роспуску Рэйхстага. Нацысцкая партыя дасягнула значных поспехаў і ўпершыню стала найбуйнейшай партыяй Рэйхстага, хоць і не змагла заваяваць большасць. Выбарчая кампанія праходзіла ў жорсткіх абставінах, калі Папен адмяніў сімвалічную забарону на СА, нацысцкую ваенізаваную арганізацыю, якую Брунінг увёў у апошнія дні свайго кіравання. Гэта непазбежна прывяло да сутыкненняў з камуністычнымі ваенізаванымі фарміраваннямі. Ні ў нацысцкай партыі, ні ў партыі Гіндэнбурга не было кіруючай большасці, а іншыя партыі адмаўляліся супрацоўнічаць, што азначала, што большасць не можа сфарміраваць кааліцыйны ўрад. Урад меншасці Папена працягваў сваю работу, якая скончылася чарговымі датэрміновымі выбарамі ў лістападзе.

## Вынікі 
Катэгорыя:Ліпень 1932 года
Катэгорыя:1932 год у Германіі
Катэгорыя:Выбары ў Германіі
Катэгорыя:Падзеі 31 ліпеня
Катэгорыя:Выбары 1932 года
Парламенцкія выбары ў Германіі (1932, лістапад)

**Федэральныя выбары** адбыліся ў Германіі 6 лістапада 1932 года. Нацысцкая партыя скараціла долю сваіх галасоў на чатыры працэнтныя пункты, у той час, як Камуністычная партыя Германіі і нацыянальна-кансерватыўная Нямецкая нацыянальная народная партыя павялічылі свае галасы. Вынікі сталі вялікім расчараваннем для нацыстаў, якія страцілі 34 месцы і не змаглі сфармаваць кааліцыйны ўрад у Рэйхстагу.

Былы канцлер Франц фон Папен, член каталіцкай партыі Цэнтра, кіраваў дзяржавай без падтрымкі парламента, абапіраючыся на заканадаўчыя ўказы, абвешчаныя прэзідэнтам Паўлем фон Гіндэнбургам паводле артыкула 48 Веймарскай канстытуцыі. Аднак 12 верасня 1932 года Папен быў вымушаны папрасіць Гіндэнбурга распусціць парламент, каб папярэдзіць прыняцце Камуністычнай партыяй недаверу ўраду, які, як чакалася, будзе прыняты, бо нацысты таксама павінны былі падтрымаць яго з-за іх жадання правесці новыя выбары.

Пасля выбараў Папен заклікаў Гіндэнбурга працягваць кіраваць паводле надзвычайнага дэкрэту. Аднак 3 снежня Папена змяніў міністр абароны Курт фон Шлейхер, які правёў перамовы з левым крылом нацысцкай партыі на чале з Грэгарам Штрасерам у спробе пошуку стратэгіі «трэцяй пазіцыі». Планы пацярпелі няўдачу, калі Гітлер пазбавіў правоў Штрасэра і звярнуўся да Папена для перамоваў аб кааліцыі. Папен атрымаў згоду Гіндэнбурга на фарміраванне гітлераўскага кабінета міністраў 30 студзеня 1933 года.

Выбары былі апошнімі свабоднымі і справядлівымі агульнагерманскімі выбарамі да захопу ўлады нацыстамі 30 студзеня 1933 года, паколькі выбары ў сакавіку 1933 года былі масава падаўлены, асабліва пацярпелі палітыкі Камуністычнай і Сацыял-дэмакратычнай партыі. Наступныя свабодныя выбары былі праведзены толькі ў 1949 годзе у Заходняй Германіі і ў 1946 годзе ва Усходняй Германіі. Наступныя агульнанямецкія свабодныя выбары адбыліся ў снежні 1990 года пасля ўз’яднання Германіі.

## Вынікі 
Катэгорыя:Лістапад 1932 года
Катэгорыя:1932 год у Германіі
Катэгорыя:Выбары ў Германіі
Катэгорыя:Падзеі 6 лістапада
Катэгорыя:Выбары 1932 года
L’italiano

**«L’italiano»** () — песня італьянскага кампазітара і спевака Тота Кутуньё, выпушчаная ў 1983 годзе.

Аўтарамі песні, якая з’яўляецца часткай альбома «L’italiano», з’яўляюцца Тота Кутуньё і Крысціяна «Попі» Минелона.

Песня распавядае пра стэрэатыпнае італьянскае жыццё, пра тое, што бачыць «звычайны італьянец» вакол сябе.

## Гісторыя 
*L’italiano* праславіўся ва ўсім свеце, быў прадстаўлены на 33-м Фестывалі італьянскай песні ў Сан-Рэма. Афіцыйна песня заняла 5-е месца, але па выніках «народнага» галасавання ў конкурсе перамог «Totip» L’italiano.

## Спевы 
* Шырока вядомы ў спевах А. Лебядзінскага.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Тота Кутуньё

Катэгорыя:Песні 1983 года
Катэгорыя:Песні на італьянскай мове
Барткевіч

**Барткевіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Міхайлавіч Барткевіч — беларускі педагог, грамадскі і культурны дзеяч.
* Баляслаў Барткевіч — беларускі грамадскі дзеяч.
* Леанід Леанідавіч Барткевіч — беларускі музыкант.
Ліндэ

**Ліндэ** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Ан Ліндэ — шведскі дзяржаўны дзеяч, міністр замежных спраў Швецыі
* Андрэас Ліндэ — шведскі футбаліст
* Іда Ліндэ — шведская пісьменніца
* Карл фон Ліндэ — нямецкі фізік і інжынер

## Тапонім 
* Ліндэ (рака)
Карпечанка

**Карпечанка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Васіль Васілевіч Карпечанка — беларускі паэт
* Міхаіл Аляксеевіч Карпечанка — беларускі пісьменнік, журналіст, краязнавец
Алег Віктаравіч Чарнышоў

**Алег Віктаравіч Чарнышоў** (нар. ) — навуковы даследчык у сферы дызайну, кандыдат філасофскіх навук, дацэнт. Сябра Грамадскага аб’яднання Беларускі саюз дызайнераў.

## Біяграфія 
У 1968 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут. Навучаўся ў В. І. Гусева, І. Я. Герасіменка. У 1984—1990 гг. працаваў заведуючым кафедры дызайна БДТМІ. З 1987 г. сябра Беларускага саюза дызайнераў.

Жыве і працуе ў Мінску.

## Навукова-даследчая дзейнасць 
Займаецца навукова-даследчай і пелагагічнай дзейнасцю па наступных спецыялізацыях: навукова-тэарэтычныя, метадалагічныя, мастацка-кампазіцыйныя праблемы дызайн-дзейнасці і пытанні развіцця праектна-творчага мыслення спецыялістаў у галіне канцэптуальнага дызайну.

Мае больш за 80 навуковых публікацый і тэарэтычных распрацовак у галіне тэорыі, метадалогіі і методыкі дызайн-адукацыі, а таксама 10 аўтарскіх пасведчанняў на прамысловыя ўзоры і вынаходкі .

### Публікацыі 
* «Некаторыя асаблівасці дызайн-дзейнасці і падрыхтоўка кадраў». — Працы Усесаюзнага навукова-даследчага інстытута тэхнічнай эстэтыкі, М., 1976.
* «Bilden gegen Leitbilaen». — Fom+Zwech, DDR, 1981, у суаўтарстве.
* «Канцэпцыя ўзаемадзеяння і метадалагічныя праблемы дызайну». -Аўтарэферат на атрыманне вучонай ступені к.ф.н.
* «Праблемы агульнамастацкай падрыхтоўкі студэнтаў кафедры прамысловага мастацтва». — Мн., 1983.

### Асноўныя навуковыя працы 
* Вучэбна-метадычны дапаможнік «Фармальная кампазіцыя. Творчы практыкум» — Мн., «Харвест», 1999.
* Прынцыпы пабудовы ўступнага іспыту па дызайне. — Мн., ЕГУ, 2001.
* Канцэптуальны дызайн: вопыт распрацоўкі базавай мадэлі і вучэбна-метадычнага забеспячэння прафесійнай падрыхтоўкі дызайнераў у Рэспубліцы Беларусь. — Мн., ЕГУ, 2004.
* Дызайн-адукацыя: новая мадэль прафесійнай падрыхтоўкі дызайнераў. — Мн., «Прапілеі», 2006.
* Творчасць: уступны экзамен для абітурыентаў, якія паступаюць вучыцца па спецыяльнасці «Дызайн». — Мн., БДУ, 2008.
* Кампазіцыя: творчы практыкум. — Мн., «Беларусь», 2012, 2013.

### Зборнікі вершаў 
* Аўтабіяграфія пачуццяў. — Мн., «Прапілеі», 2010.
* Адлюстраванні. — Мн., «Прапілеі» 2011.
* Адлюстраванні-2. — Мн., Выдавец А. Н. Вараксіна, 2015.

Катэгорыя:Даследчыкі дызайну
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза дызайнераў
Баціньёль (могілкі)

**Могілкі Баціньёль** () — могілкі ў Парыжы, размешчаны на паўночным усходзе XVII акругі ў квартале Эпінет. Адкрытыя  з 22 жніўня 1833 года. Гэта чацвёртыя па велічыні могілкі Парыжа, іх плошча складае каля 11 гектар. Могілкі налічваюць 15 000 магіл. Гэта было месцам пахавання рускіх эмігрантаў да стварэння могілак Сен-Жэнеўеў-дэ-Буа.

## Пахаваныя на могілках 
* Фёдар Сцяпанавіч Акіменка (1876—1945) — украінскі кампазітар, піяніст і педагог.
* Эмільена д’Алансон (1869—1946) — французская актрыса і танцоўшчыца.
* Леон Самойлавіч Бакст (1866—1924) — мастак.
* Аляксандр Мікалаевіч Бенуа (1870—1960) — рускі мастак, гісторык мастацтва, мастацкі крытык, заснавальнік і галоўны ідэолаг аб’яднання «Свет мастацтва».
* Андрэ Барсак (1909—1973) — французскі рэжысёр, тэатральны мастак, драматург.
* Блез Сандрар (1887—1961) — швейцарскі і французскі пісьменнік. У 1994 годзе прах перапахаваны на могілкі гарадка Трамбле-сюр-Модр.
* Андрэ Брэтон (1896—1966) — французскі пісьменнік і паэт.
* Поль Верлен (1844—1896) — французскі паэт.
* Рэй Вентура (1908—1979) — французскі кампазітар.
* Поль Антуан Відаль (1863—1931) — французскі кампазітар.
* Жан Эдуар Вюяр (пам. 1940) — французскі мастак.
* Міхаіл Васільевіч Гардэр (пам. 1993) — знакаміты масон.
* Архімандрыт Уладзімір (Гетэ) — багаслоў.
* Міхаіл Мікалаевіч Гірс (пам. 1932) — рускі дыпламат.
* Князь Канстанцін Аляксандравіч Гарчакоў (пам. 1926).
* Эмэ-Жазеф Дарнан — французскі палітык.
* Леон Д'еркс — французскі паэт.
* Элен Дзютрыё — бельгійскі авіятар.
* Варвара Ікскуль — руская грамадская дзяячка (пам. 1928).
* Сяргей Міхайлавіч Лепуноў (пам. 1924) — рускі кампазітар.
* Павел Мікалаевіч Мілюкоў рускі палітычны дзеяч. Прах перапахаваны ў 1954 годзе.
* Стася Напяркоўская — французская актрыса нямога кіно.
* Гастон Мадо — французскі акцёр.
* Жазеф Пеладан (1858—1918) — французскі пісьменнік.
* Марыс Пеле — французскі генерал.
* Бенжамен Перэ (пам. 1959) — французскі паэт.
* Павел Паўлавіч Рабушынскі (пам. 1924) — рускі банкір.
* Жэнеўева Табуі — французская журналістка, удзельніца руху Супраціўлення.
* Фёдар Іванавіч Шаляпін (пам. 1938) — рускі оперны і камерны спявак . У 1984 годзе прах перанесены на Новадзявочыя могілкі.

## Гл. таксама 
* Могілкі Сент-Жэнеўеў-дэ-Буа
* Рускія могілкі Какад (Ніца)
* Рускія могілкі «Стары замак» (Ментон)
* Могілкі Гран-Жас (Каны)
* Ольшанскія могілкі

## Спасылкі 
* Personnalités inhumées au cimetière des Batignolles
* Paris.fr (фр.)
* Кладбище Батиньоль на сайте landrucimetieres
* Кладбище Батиньоль на сайте Paris.fr

Баціньёль
Катэгорыя:XVII акруга Парыжа
Катэгорыя:Рускія могілкі ў Францыі