Нараджэнне Хрыстова ва Украіне

Традыцыйныя ўкраінскія калядныя святы пачынаюцца напярэдадні Куцці, якую з 24 снежня да 6 студзеня (Хрышчэння Ісуса) па грыгарыянскім і новаюліянскім календарах адзначаюць Праваслаўная царква Украіны, грэка-католікі, , большасць  і румынскія прыходы Украінскай праваслаўнай царквы Маскоўскага патрыярхату. Армянская каталіцкая царква ва Украіне традыцыйна для армян святкуе Раство Хрыстова 6 студзеня разам з Вадохрышчам Гасподнім па грыгарыянскім календары.

Украінская праваслаўная царква Маскоўскага патрыярхату, частка пратэстанцкіх цэркваў і некаторыя прыходы Праваслаўнай царквы Украіны святкуюць Каляды па юліянскім календары, таму па грыгарыянскім святы доўжацца з 6 па 19 студзеня.

## Дата святкавання 
З пачаткам расійска-ўкраінскай вайны і пасля таго, калі 16 лістапада 2017 года Нараджэнне Хрыстовае 25 снежня па грыгарыянскім календары стала дзяржаўным выходным ва Украіне,  пераходу ўкраінскіх цэркваў на грыгарыянскі/наваюліянскі каляндар актывізавалася штогод з набліжэннем Нараджэння Хрыстовага. Пытанне каляндарнай рэформы востра паўстала пасля пачатку поўнамаштабнага ўварвання Расіі ва Украіну ў 2022 годзе, бо, як сцвярджаюць некаторыя публіцысты і царкоўнікі, праз выкарыстанне *старога стылю* разам з Маскоўскім Патрыярхатам Украіна знаходзіцца ў сферы «рускага свету».

1-2 лютага 2023 г. у Львове-Брухавычах Сінод біскупаў УГКЦ пастанавіў, што з 1 верасня 2023 г. Украінская Грэка-Каталіцкая Царква ва Украіне пераходзіць на новы стыль (новаюліянскі каляндар) для нерухомых свят з захавання Пасхаліі, абвешчанай Вярхоўным Архіепіскапам Святаславам 6 лютага 2023.

24 мая 2023 года на Архіерэйскім Саборы ў Скінскай царкве Кіева-Пячэрскай лаўры Праваслаўная Царква Украіны вырашыла перайсці з 1 верасня на новаюліянскі каляндар. 27 ліпеня 2023 года Памесны Сабор зацвердзіў пераход.

28 чэрвеня 2023 года Прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі ўнёс у Вярхоўную Раду законапраект пра адмену святкавання Раства Хрыстова 7 студзеня, і зацвярджэнні даты 25 снежня як адзінага дня святкавання, адлюстроўваючы змены ў календарах ПЦУ і УГКЦ і змяненне дат Дня абаронцаў Украіны і Дня дзяржаўнасці Украіны. Парламент ухваліў гэты закон 14 ліпеня 2023 года, закон падтрымаў 241 дэпутат. Зяленскі падпісаў закон 28 ліпеня 2023 года.

Паводле даследавання міжнароднай кампаніі Deloitte у лістападзе 2023 года, пасля пераходу ўкраінскіх хрысціянскіх цэркваў на новы стыль большасць украінцаў (каля 45 %) будуць святкаваць Нараджэнне Хрыстова 25 снежня і толькі 17 % — 7 студзеня, а 32 % плануюць святкаваць двойчы.

Паводле апытання Міжнароднага рэспубліканскага інстытута, у лютым 2024 года 53 % украінцаў святкавалі Каляды 25 снежня. Каляды 7 студзеня ў 2024 годзе святкавалі 11 %, а двойчы — 17 %. Сярод тых, хто святкаваў Каляды 25 снежня пераважалі грэка-каталікі (93 %), а на другім месцы — вернікі Праваслаўнай царквы Украіны (58 %). Каляды 25 снежня адзначалі таксама атэісты (33 %) і тыя, хто не належыць ні да адной рэлігіі (38 %). Найменш распаўсюджанай дата была сярод вернікаў УПЦ (МП) (24 %).

## Святы Вечар 
Святы вечар ва Украіне ***Святы Вечар*** () або ***Святвечар*** () мае шмат звычаяў і абрадаў, большасць з якіх яшчэ да ўвядзення хрысціянства ва Украіне. Традыцыямі з’яўляюцца ўпрыгожванне хаты і абедзеннага стала адмысловымі атрыбутамі (сімвалічным снапом пшаніцы — дзідухам, часнаком, сенам і інш.), спевам калядак і іншага. Кожны абрад мае свой сэнс і прызначэнне, напрыклад, некалькі пучкоў сена на вышываным абрусе як напамін пра Віфлеемскія яслі. Адным з вядомых звычаяў ночы з’яўляецца спецыяльная вячэра, якая называецца .

Украінцы пасцяцца на Святы вечар; толькі калі на вячэрнім небе з’явіцца першая зорка, можна пачынаць вячэру. Сям’я збіраецца на абед, які звычайна ўключае 12 страў (колькасць можа вар’іравацца ад 7-17). Гэтыя  традыцыйна веганскія, а таксама рыба, і не змяшчаюць мяса, малака або яек. Хаця стравы, якія падаюцца, могуць адрознівацца як у розных рэгіёнах, так і ў розных сем’ях, дзве абавязковыя стравы — узвар і куцця, якія этнограф  лічыць рэшткамі старажытных рытуалаў, што сягаюць каранямі ў эпоху неаліту. Куцця (страва з збожжа, мёду і маку) традыцыйна падаецца першай за трапезай, пасля таго, як галава дамачадца выносіць яе на мароз. Лыжку падкідваюць пад столь, а колькасць прыліплых макавых зярнят прадвесціць ураджайнасць палёў і жывёлы ў наступным годзе. У іншы час года яго падаюць рэдка. Узвар — гэта напой, прыгатаваны з вараных сушаных садавіны і ягад. Яе можна змяшаць з куццёй або падаць асобна ў канцы трапезы. Порцыі абедзвюх страў таксама адстаўляюцца на ноч на покуці, у куце хаты з абразамі, для продкаў.

## Галерэя 

File:Christmas Stamp of Ukraine 2006 2.jpg|Калядная марка 2006 г. са Святым Мікалаем і дзецьмі.
File:Shepherds Bow - Google Art Project.jpg|Рэлігійная карціна, якая паказвае Пакланенне пастухоў.
File:Парад вуличних вертепів у Львові, початок 2010-х.jpg|Калядаванне ў Львове.
File:Holy Eve cooking. Kutia.jpg|Куцця.
File:Шопка перед львівською ратушою.jpg|Шопка.
File:Diduch-Lviv.jpg|Дзідух у Львове.

## Калядкі 
У канцы Святой Вечары ў сям’і часта спяваюць калядкі. У многіх грамадах старажытную ўкраінскую традыцыю калядавання працягваюць групы маладых людзей і сяброў арганізацый і цэркваў, якія ходзяць па дамах і збіраюць ахвяраванні. Вядомы калядкі «», «»,*), які ўвасабляе значэнне старажытных і багатых ураджаяў пшаніцы Украіны, жыццёвы кадр стагоддзяў. Даслоўна «дзідух» азначае «дух дзеда», таму ён сімвалізуе продкаў роду. Ва ўкраінскіх гарадскіх хатах можна набыць дыдух, які часта складаецца з трох лапак, зробленых з плеценага збожжа і сухіх траў і кветак.

## Шопка (Калядная батлейка) 
Шопка (вяртэп) — традыцыйная пераносная батлейка, якая ўвасабляла рэлігійныя сюжэты фігурамі-лялькамі.

## Гл. таксама 
* Стары Новы год
* Нараджэнне Хрыстова ў Беларусі
* 
** 
** 
** 
* 
* Вялікдзень ва Украіне

## Літаратура 
* Kutia*, Star of the Ukrainian Christmas Eve Supper*
* Kylymnyk, Stepan, 1955—1969; *Ukrainskyi Rik u Narodnykh Zvychayakh v Narodnomu Osvitlenni* [**Ukrainian Year in Folk Customs from Historical Perspective**], Winnipeg, Toronto
* Tracz, Orysia 2015, *First Star I See Tonight* , Mazepa Publications Zhuravli, Winnipeg
* *Ukrainian Christmas Traditions* , **Ukrainian International Directory**
* Voropai, Oleksa 1958, *Zvychai Nashoho Narodu* [**Customs of Our People**], Ukrainske Vydavnytstvo, Munich
* Yakovenko, Svitlana 2016, *Ukrainian Christmas Eve Supper: Traditional village recipes for Sviata Vecheria'', Sova Books, Sydney


Катэгорыя:Традыцыі Украіны
Катэгорыя:Святы Украіны
Катэгорыя:Хрысціянства ва Украіне