open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пазітроній

**Пазітро́ній** — звязаная сістэма часціц, электрона і пазітрона. Падобны на , дзе пратон заменены пазітронам.

Мае масу, роўную дзвюм электронным, а памеры ўдвая большыя за памеры атама вадароду. Утвараецца пры сутыкненнях павольных пазітронаў з атамамі рэчыва. У залежнасці ад узаемнай арыентацыі спінаў электрона і пазітрона адрозніваюць **ортапазітроній** (спіны часціц паралельныя; час жыцця  с; распадаецца на 3 -кванты) і **парапазітроній** (антыпаралельныя;  с; распадаецца на 2 -кванты).

Палярызаваны пазітроній, утвораны пазітронам, атрыманым пры бэта-распадзе, мае своеасаблівыя ўласцівасці: вектар яго спіна прэцэсіруе вакол напрамку магнітнага поля (тэарэтычна прадказана У. Р. Барышэўскім і эксперыментальна назіралася ў Інстытуце фізікі НАН Беларусі).

Уласцівасці і час жыцця пазітронія ў рэчыве адрозніваюцца ад характарыстык свабоднага пазітронія і вызначаюцца ўласцівасцямі рэчыва.

Выкарыстоўваецца для вывучэння фізіка-хімічных асаблівасцей рэчыва, напрыклад, хуткіх хімічных рэакцый атамарнага вадароду, працягласць працякання якіх параўнальная з часам жыцця пазітронія.

## Гл. таксама 
* Пратоній

## Літаратура 
*  С. 517—518.

## Спасылкі 
* Позитроний // Физическая энциклопедия.

Катэгорыя:Квантавая электрадынаміка
Катэгорыя:Атамы
Катэгорыя:Квантавая хімія
Катэгорыя:Фізіка элементарных часціц
Мюоній

**Мюо́ній** (хімічны сімвал Mu) —  сістэма, якая складаецца з дадатнага мюона () і электрона.

Мае хімічныя ўласцівасці, аналагічныя ўласцівасцям .

Утвараецца ў ортастане са спінам 1 (спіны  і электрона паралельныя) ці ў парастане са спінам 0 (спіны антыпаралельныя), рознасць энергій паміж якімі роўная  эВ; паміж імі магчымы пераходы з выпрамяненнем частаты 4463,16 МГц. Актыўна ўступае ў хімічныя рэакцыі, характэрныя для атама вадарода.
Скорасць рэакцыі вызначаецца па частаце прэцэсіі спіна ў магнітным полі (гл. мезонная хімія).

## Літаратура 
*  С. 62.

## Спасылкі 
* Мюоний // Физическая энциклопедия.

Катэгорыя:Квантавая электрадынаміка
Катэгорыя:Атамы
Катэгорыя:Квантавая хімія
Катэгорыя:Фізіка элементарных часціц
Наўясадзіс (Ігналінскі раён)

**Наўя́садзіс** () — населены пункт у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Размешчана на паўднёва-заходняй ускраіне Лінкмяніса, паміж азёрамі Лімінас і Жыездрас, на аўтамабільнай дарозе на Пакяўніс. Насельніцтва 126 чал. (2001 г.). Адміністрацыйны цэнтр сянюнайціі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лінкмяніская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Антальге (Ігналінскі раён)

**Анта́льге** (), традыцыйная беларуская назва — **Анталі** — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Рымшэўскай сянюніі. Размешчана за 2 км ад Рымшэ. Насельніцтва 34 чал. (2001 г.).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Рымшэўская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Свіркас (Ігналінскі раён)

**Сві́ркас** (), традыцыйная беларуская назва — **Свіркі** — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дзіджасаліскай сянюніі. Размешчана за 14 км ад Дзісны. Насельніцтва 10 чал. (2001 г.).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзіджасаліская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Прыекульскі край (Відзэмэ)

**Прыекульскі край** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Латвіі ў вобласці Відзэмэ. Край складаецца з чатырох валасцей. Цэнтрам края з’яўляецца пасёлак Прыекуле.

Насельніцтва на 1 студзеня 2010 года складала 9393 чалавекі. Плошча края — 301,8 км².

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Прыекульскага края

Катэгорыя:Краі Латвіі
Буцкунай (Ігналінскі раён)

**Буцку́най** (), традыцыйная беларуская назва — **Буцкуны** — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Міелагенайскай сянюніі. Размешчана за 4 км ад Міелагеная.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Міелагенайская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Анталксне

**А́нталксне** (), традыцыйная беларуская назва — **Анталгі** — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Размешчана на тэрыторыі Аўкштайцкага нацыянальнага парку. Адміністрацыйны цэнтр сянюнайціі.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лінкмяніская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Пямпішке

**Пя́мпішке** () — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Размешчана за 2 км на ўсход ад Парынгіса. Насельніцтва 9 чал. (2001 г.).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Наўясісдаўгелішкіская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Папілякальне

**Па́пілякальне** () — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Размешчана за 2 км на паўднёвы захад ад Гінучэя, паміж азёрамі Укояс і Лінкмянас. У вёсцы знаходзіцца пагоракЛадакальніс.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лінкмяніская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Пузінішкіс (Ігналінскі раён)

**Пузіні́шкіс** () — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Размешчана ў Аўкштайцкім нацыянальным парку, на паўднёвай ускраіне Лінкмяніскага леса. Насельніцтва 11 чал. (2001 г.). Захавалася . На паўднёвы ўсход ад вёскі знаходзіцца возера  Асалнай, на паўднёвы захад - Асальнікшціс, на ўзгорку паміж якімі стаіць Пузінішкіскі дуб.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лінкмяніская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Стрыпейкей (Ігналінскі раён)

**Стрыпе́йкей** () — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Лінкмяніскай сянюніі. Размешчана на  паўночным захадзе Аўкштайцкага нацыянальнага парку, у заходняй частцы раёна, на ўскраіне Мінчаўскай пушчы.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Лінкмяніская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Сокішкей

**Со́кішкей** () — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дукштаскай сянюніі. Насельніцтва 9 чал. (2001 г.). Дзейнічаюць , на ўсход ад вёскі знаходзіцца Саманіс.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Дукштаская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Дзісна (вёска)

**Дзісна́** () — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дзіджасаліскай сянюніі. Размешчана за 12 км на ўсход ад Цвярачуса, на граніцы з Беларуссю.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзіджасаліская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Куўшынаўскі раён

**Куўшынаўскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае утварэнне (муніцыпальны раён) на захадзе цэнтральнай часткі Цвярской вобласці Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Куўшынава.

## Геаграфія 
Раён раразмешчаны ў сярэдняй частцы вобласці, на паўночны захад ад Цвяры і мяжуе:
* на поўначы — з Фіраўскім і Вышневалоцкім раёнамі,
* на ўсходзе — з Таржоцкім раёнам,
* на поўдні — са Старыцкім раёнам,
* на захадзе — з Селіжараўскім і Асташкаўскім раёнамі.
Плошча 1874 км².

Асноўныя рэкі — Асуга, Цна, Поведзь, Негач, Прачыста-Каменка і Вялікая Коша.

## Гісторыя 
У 1920 гадах адбылося ўзбуйненне валасцей Наваторжскага павета Цвярской губерні: былі ўтвораны Баркоўская і Тысяцкая (з цэнтрам у пасёлку Куўшынава) воласці. У 1929 быў утвораны Каменскі раён з цэнтрам у пасёлку  Куўшынава, які ўваходзіў у Заходнюю, а з 1935 года — у Калінінскую вобласці.

10 мая 1930 года з Каменскага раёна ў Наваторжскі раён Цвярской акругі Маскоўскай вобласці былі перададзены Таложанскі і Цімафееўскі сельсаветы.

У 1963 годзе раён быў далучаны да Таржокскага, а ў 1965 адноўлены пад назвай Куўшынаўскі раён.

## Насяленне 
Па дадзеных перапісу 2002 года насяленне склала 17 847 жыхароў.

## Эканоміка 
Эканоміка раёна па стану на 2008 год у цэлым знаходзіцца ў стагнацыі, хоць асобныя прадпрыемствы на тэрыторыі раёна, у асноўным лесанарыхтоўчага і апрацоўчага профілю, працуюць цалкам паспяхова.

## Культура 
У горадзе Куўшынава ёсць краязнаўчы музей.

На тэрыторыі раёна, у 28 км ад Куўшынава знаходзіцца гісторыка-прыродны запаведнік Прамухіна, які з’яўляецца радавым маёнткам Бакуніных. Тут нарадзіўся і правёў свае раннія гады вядомы рускі рэвалюцыянер, ідэолаг анархізму Міхаіл Аляксандравіч Бакунін. Пры сярэдняй школе сяла Прамухіна, якая размяшчаецца на тэрыторыі былой сядзібы Бакуніных, у наш час ёсць музей Бакуніных.

## Славутасці 
* Куніна (Баранава гара) (39 км ад Таржка).
* Царква ў маёнтку Палтарацкіх, пабудованая па праекту В. П. Стасава (1831 год).
* Старажытны рэліктавы лес.

## Спасылкі 
* Сайт раённай адміністрацыі
* Гістарычная даведка 
* Эканамічная даведка 
* Сайт аб Кувшиновском раёне і горадзе Кувшиново 
* Раён на архіўных і сучасных картах 

Катэгорыя:Раёны Цвярской вобласці
Дасовіцкі сельсавет

**Дасо́віцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Магілёўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Дасовічы.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Магілёўскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Магілёўскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Хонаўскага сельсавета. 21 ліпеня 1956 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Хонава, сельсавет перайменаваны ў Хонаўскі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Магілёўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1956 годзе
Дзіеткаўшчызна

**Дзіеткаўшчызна́** (), традыцыйная беларуская назва — **Дзешкаўшчызна** — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Цвярачускай сянюніі. Размешчана за каля граніцы з Беларуссю, на аўтамабільнай дарозе . Адміністрацыйны цэнтр сянюнайціі. Дзейнічаюць бібліятэка (з 1955 г.), медыцынскі пункт. За 1 км на поўнач працякае Дзісна, размешчаны ставы і Лукашышкеўскае возера.

## Гісторыя 
У 1664 г. згадваецца ў складзе Ашмянскага павету ВКЛ.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Цвярачуская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Рубяльнінкай

**Рубя́льнінкай** (), традыцыйная беларуская назва — **Рубільнікі** — населены пункт у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Цэйкінейскай сянюніі. Размешчаны ў паўночнай частцы раёна. Адміністрацыйны цэнтр сянюнайціі. Дзейнічае філіял Міелагенайскай школы.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Цэйкінейская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Шуленай (Наўясісдаўгелішкіская сянюнія)

**Шуле́най** (), традыцыйная беларуская назва — **Шуляны** — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Адміністрацыйны цэнтр сянюнайціі. Дзейнічае бібліятэка.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Наўясісдаўгелішкіская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Губава

**Губава́** () — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Казіцішкіскай сянюніі. Насельніцтва 1 чал. (2001 г.).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Казіцішкіская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Пятрыконіс

**Пятрыко́ніс** () — населены пункт у Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Казіцішкіскай сянюніі. Размешчаны на паўднёвым беразе возера Дзіснай. Насельніцтва 3 чал. (2001 г.). Каля населенага пункта знаходзяцца могілкі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Казіцішкіская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Канчогінас (вёска)

**Канчо́гінас** (), традыцыйная беларуская назва — **Канцяжын** — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Цэйкінейскай сянюніі. Размешчана на ўскраіне . Насельніцтва 67 чал. (2001 г.). Адміністрацыйны цэнтр сянюнайціі. На заходняй ускраіне вёскі працякае ручай Канчогіна, на паўднёвы захад ад вёскі знаходзіцца возера Канчогінас.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Цэйкінейская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Падзісніс

**Падзі́сніс** () — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дзіджасаліскай сянюніі. Размешчана за на левым беразе Дзісны, на граніцы з Беларуссю. Насельніцтва 4 чал. (2001 г.). Каля вёскі знаходзіцца міжнародны аўтамабільны пункт пропуску «Цверач».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзіджасаліская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Алмацінская вобласць

{{Адміністрацыйная адзінка
|Беларуская назва = Алмацінская вобласць
|Арыгінальная назва = 
|Герб = Алматы облысы герб.png
|Краіна = Казахстан
  |lat_dir = N |lat_deg = 45 |lat_min = 0 |lat_sec = 
  |lon_dir = E |lon_deg = 78 |lon_min = 0 |lon_sec = 
  |region     = KZ
|Статус = вобласць
|Адміністрацыйны цэнтр = Канаеў
|Уваходзіць у = Паўднёвы Казахстан
|Дата = 10 сакавіка 1932 года
|Насельніцтва = 2 013 294 
  |Год перапісу                   = 2017
  |Адсотак ад насельніцтва           = 10,8
  |Месца па насельніцтве             = 2
  |Шчыльнасць                      = 8,7
  |Месца па шчыльнасці             = 5
  |Нацыянальны склад            = казахі 70,39 %рускія 14,60 %уйгуры 7,90 %туркі 1,88 %іншыя 5,31 % (2015г.)
 |Плошча = 223 911
  |Працэнт ад плошчы             = 8,2
  |Месца па плошчы               = 5
|Максімальная вышыня = 7010 пік Хан Тэнгры (Цянь шань)
|Карта = Alma-Kzl obl.svg
|Памер карты = 330
|Часавы пояс = UTC+6
|Абрэвіятура = Алм
|Телэфонны код = Алмацінскі рэгіён:
+7 727 xx x-xx-xx 
Талдыкорганский рэгіён:
+7 728 xx x-xx-xx
|узнагароды    = {}  
|Паштовыя індэксы = 04xxxx
|Код аўтамабільных нумароў = V,B,05
|Сайт = http://zhetysu-gov.kz
}}

**Алмацінская вобласць** () — вобласць на паўднёвым усходзе сучаснай рэспублікі Казахстан. Утворана 10 сакавіка 1932 года. Да 1992 года існавала напісанне Алма-Ацінская вобласць, а сталіцай вобласці былі Алматы. У красавіку 2001 года абласны цэнтр Алмацінскай вобласці Указам Прэзідэнта Рэспублікі Казахстан быў перанесены з Алматы ў Талдыкарган, а ў 2022 — у Канаеў. Насельніцтва вобласці — 2 011 080 чалавек (2017 год).

## Спасылкі 
* Официальный сайт Акима Алматинской области
* Паспорт области 2007 
* Карта области 
* Карта области на Рубрикон  (устаревшая)
* Места отдыха и туризма Алматинской области 
* Административно-территориальное деление Алма-Атинской области в 1987 году  на сайте Вавилон
Атыраўская вобласць

**Атыраўская вобласць** () — вобласць у складзе Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр — горад Атырау.

Атыраўская вобласць мяжуе з Заходне-Казахстанскай вобласцю, Мангістаўскай вобласцю, Акцюбінскай вобласцю і Астраханскай вобласцю Расійскай Федэрацыі.

Утворана 15 студзеня 1938 года.

## Спасылкі 
* Официальный сайт акимата области 
* Карта области в pdf 
* Карта области на Рубрикон
Церанкольскі раён

**Церанкольскі раён** (), да 4 жніўня 2018 года — **Качырскі раён** () — раён у паўночнай частцы Паўладарскай вобласці. Утвораны ў 1963 годзе. Плошча 6,8 тыс. км².

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Церанколь.

## Крыніцы
Жамбылская вобласць

**Жамбылская вобласць** (; раней насіла назву Джамбульская вобласць) — вобласць, знаходзіцца на поўдні Рэспублікі Казахстан, утворана 14 кастрычніка 1939 года з часткі Паўднёва-Казахстанскай і Алмацінскай вобласці. Вобласць названа ў гонар Жамбыла Жабаева (1846—1945), казахскага і савецкага паэта-акына, лаўрэата Сталінскай прэміі другой ступені (1941).

Адміністрацыйны цэнтр вобласці — горад Тараз (раней Джамбул, Жамбыл).

## Спасылкі 
* Официальный сайт акимата Жамбылской области
* Карта области на Рубриконе 
* Официальный сайт управления по вопросам молодежной политики акимата Жамбылской области
Антагаве

**Анта́гаве** (), традыцыйная беларуская назва — **Антагаўе** — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Ігналінскай сянюніі. Размешчана за 1 км на поўдзень ад Ігналіны, абапал чыгункі Вільня — Тумантас. Вёска размешчана на паўднёвым беразе возера Гавіс, на ўсход ад Гарбунайскага леса, у Аўкштайцкім нацыянальным парку. Недалёка таксама знаходзяцца азёры Скудуціс, Дзіемянас, працякае ручай Рудзіне. Дарогі на Ігналіну, Бечунай, Дзіндас, Пагавайціс. Дзейнічае пачатковая школа.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ігналінская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Даўбарышке (Ігналінскі раён)

**Даўба́рышке** () — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Насельніцтва 3 чал. (2001 г.). На поўнач ад вёскі размешчаны невялікі Малякальніскі лес.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Наўясісдаўгелішкіская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Таранаўскі сельсавет

**Тара́наўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Магілёўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Таранава.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Лупалаўскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Лупалаўскім раёне БССР. З 2 сакавіка 1931 года ў складзе Магілёўскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Дарскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.6. Кн.2. Магілёўская вобласць / рэдкал.: Т. У. Бялова (дырэктар) і інш. – Мінск: Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2009. – 592 с.: іл.  С. 575.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Магілёўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лупалаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Генрых VI (пфальцграф Рэйнскі)

**Генрых VI (II) Малодшы** (; каля 1196 — 16 ці 26 красавіка ) — пфальцграф Рэйнскі з 1212 года з роду Вельфаў.
## Біяграфія 
Адзіны сын пфальцграфа Генрыха I (пам. 1227) і яго жонкі Агнесы фон Штаўфен. Выхоўваўся пры двары англійскага караля Іаана Беззямельнага, свайго стрыечнага дзеда. Вярнуўся ў Германію ў 1211/1212 годзе.

Стаў пфальцграфам Рэйнскім у 1212 годзе, калі яго бацька Генрых I па палітычных прычынах адмовіўся ад гэтага тытула на карысць сына. У палітычным плане Генрых Малодшы падтрымліваў спачатку свайго дзядзьку Атона Браўншвайгскага, але ў 1213 годзе перайшоў на бок Фрыдрыха II Штаўфена.

Генрых II быў у шлюбе (1212) з Мацільдай Брабанцкай (1200-1267), дачкой брабанцкага герцага Генрыха I. У сілу маленства жонкі дзяцей у гэтым шлюбе не было.

Генрых Малодшы памёр 16 ці 26 красавіка 1214 года і быў пахаваны ў манастыры Шонау (пад Гайдэльбергам).

Пасля яго смерці імператар Фрыдрых II перадаў пфальцграфства Рэйнскае герцагу Людвігу I Баварскаму як найбліжэйшаму сваяку (мужу сястры Генрыха II).

Мацільда Брабанцкая ў 1224 годзе выйшла замуж за Флорыса IV, графа Галандыі.

## Літаратура 
* Eduard Winkelmann. Heinrich V. (Pfalzgraf bei Rhein) // Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). — Bd. 11. — Lpz.: Duncker & Humblot, 1880. — S. 559—561. (нем.)
* Peter Fuchs. Heinrich (V.) der Lange (Ältere) von Braunschweig // Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 8. — Berlin: Duncker & Humblot, 1969. — P. 381—383.

Катэгорыя:Пфальцграфы Рэйнскія
Катэгорыя:Вельфы
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XIII стагоддзя
Войцех Багуслаўскі

**Войцех Ромуальд Багуслаўскі** (; , маёнтак Глінна, блізу Познані — , ) — польскі рэжысёр, драматург, артыст драмы і оперы (бас), педагог, перакладчык. Адзін са стваральнікаў польскага прафесійнага тэатра.

## Літаратура 
*
Ізмаіл Львовіч Капланаў

**Ізмаіл Львовіч Капланаў** (, , Беларуская ССР — , , Беларусь) — беларускі кампазітар, выканаўца, аўтар папулярных песень і інструментальнай эстраднай музыкі.

## Біяграфія 
Музычную кар’еру пачынаў як акардэаніст і піяніст У 1960-я гады стварыў вакальна-інструментальны ансамбль «Арбіта-67», які акампаніраваў спявачцы Нэлі Багуслаўскай. Ансамбль гастраляваў у СССР і за мяжой, стаў пераможцам Усесаюзнага конкурсу эстраднай песні. З групы выйшлі будучыя «Песняры» Уладзімір Мулявін і Уладзіслаў Місевіч, калектыў даў станаўленне Віктара Вуячыча.

У 1990-я гады — дырэктар тэатра песні Я. Паплаўскай і А. Ціхановіча

27 сакавіка 2011 года на канцэрце ў Дзяржынску ў Ізмаіла Капланава здарыўся другі інфаркт (першы перанёс у 1995 годзе), памёр у стацыянары ў той жа дзень. Пахаваны 30 сакавіка 2011 года на Усходніх могілках Мінска.

Катэгорыя:Кампазітары СССР
Катэгорыя:Кампазітары Беларусі
Катэгорыя:Піяністы СССР
Катэгорыя:Піяністы Беларусі
Катэгорыя:Памерлі ад інфаркту міякарда
Спіс кіраўнікоў Баварыі

**Спіс кіраўнікоў Баварыі**

## Баварыя ў 548—788 (герцагства Баварыя) 
У 788 годзе Баварыя далучана да Франкскага каралеўства.

## Баварыя ў 788—907 (каралеўства Баварыя) 
У 907 годзе было адноўлена герцагства Баварыя.

## Баварыя ў 907—1180 (герцагства Баварыя) 
## Баварыя ў 1180—1623 (герцагства Баварыя) 
**Дынастыя Вітэльсбахаў**

У 1623 годзе герцаг Баварыі Максіміліян I стаў курфюрстам.

## Баварыя ў 1623—1805 (курфюрства Баварыя) 
## Баварыя ў 1806—1918 (каралеўства Баварыя) 
*

Баварыя
Кастанайская вобласць

**Кастанайская вобласць** () — вобласць на поўначы Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр — горад Кастанай. Вобласць мяжуе з чатырма абласцямі Рэспублікі Казахстан (Акцюбінскай, Карагандзінскай, Акмалінскай і Паўночна-Казахстанскай) і трыма абласцямі Расійскай Федэрацыі (Арэнбургскай, Чалябінскай, Курганскай).

Індэкс дарог P.

## Вядомыя асобы 
* Тамара Георгіеўна Шчарбачэвіч (нар. 1961) — беларускі палітык.

## Спасылкі 
* Историко-краеведческий сайт о Костанае и Костанайской области
* Информационный портал акима Костанайской области
* Информационный портал Костанайской области 
* Информационный сайт Костанайской области 
* Онлайн карта Костанайской области 
* Областной центр самодеятельного народного творчества Управления культуры акимата Костанайской области
Карагандзінская вобласць

**Карагандзінская вобласць** () — вобласць у цэнтральнай частцы Казахстана, знаходзіцца ў самым цэнтры кантынента Еўразія, амаль роўнааддалена ад Паўночнага Ледавітага і Індыйскага, Атлантычнага і Ціхага акіянаў. Клімат рэзка-кантынентальны і вельмі засушлівы. Вобласць займае найболей узнёслую частку Казахскага драбнасопачніка — Сары-Аркі.

У наш час Карагандзінская вобласць — самая буйная па тэрыторыі і прамысловым патэнцыяле, багатая мінераламі і сыравінай. Тэрыторыя вобласці ў новых межах складае 427 982 км² (15,7 % агульнай плошчы тэрыторыі Казахстана), займае 49-ае месца ў спісе найбуйнейшых адміністрацыйных адзінак першага ўзроўню ў свеце. У вобласці жыве амаль дзясятая частка ўсяго насельніцтва Казахстана.

На поўначы мяжуе з Акмолінскай вобласцю, на паўночным усходзе — з Паўладарскай, на ўсходзе — з Усходне-Казахстанскай, на паўднёвым усходзе — з Алмацінскай, на поўдні — з Жамбылскай, Паўднёва-Казахстанскай і Кызылардзінскай, на захадзе — з Акцюбінскай і на паўночным захадзе — з Кастанайскай.

Індэкс дарог M.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Информационный портал акимата карагандинской области
* Сайт Карагандинского областного маслихата 
* Карагандинский областной маслихат 
* Сайт Торгово-Промышленной Палаты Карагандинской области
* Торгово-Промышленная Палата Карагандинской области 
* Сайт Таможенного Управления по Карагандинской Области
* Сайт Управление статистики Карагандинской области 
* Сайт Департамента предпринимательства и промышленности Карагандинской области 
* Сайт Центра Санитарно-эпидемиологической экспертизы Карагандинской области 
* Шахматная Федерация Карагандинской области
* Департамент предпринимательства и промышленности Карагандинской области 
* Карагандинская область(Научная периодика)
Кызылардзінская вобласць

**Кызылардзінская вобласць** () — вобласць у складзе Казахстана. Утворана 15 студзеня 1938 года. Размешчана ў паўднёвай частцы рэспублікі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Кызыларда.

Кызылардзінская  вобласць узнагароджана ордэнам Леніна (21 жніўня 1967).

Індэкс дарог N.

## Спасылкі 
* Официальный сайт Кызылординской области 
* Интерактивная карта Кызылординской области 
* Карта Кызылординской области
Гаўралей

**Гаўра́лей** (), традыцыйная беларуская назва — **Гаўрэлі** — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Ігналінскай сянюніі. Насельніцтва 32 чал. (2001 г.). За 2 км на ўсход знаходзіцца возера Ваюоніс, у непасрэднай блізкасці ад пасёлка Аўкштайцкі нацыянальны парк.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ігналінская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Гардэроб (Хронікі Нарніі)

**Гардэроб** () — шафа ў серыі К. С. Льюіса «Хронікі Нарніі», праз якую можна было трапіць у Нарнію. Згадваецца ў творах «Леў, Вядзьмарка і Гардэроб» і «Пляменнік чараўніка».

## Гісторыя стварэння 
Гардэроб быў зроблены , які быў сведкам стварэння Нарніі. Калі прафесар яшчэ быў хлопчыкам, пры дапамозе яблыка з нарнійскага дрэва ён выратаваў маці ад хваробы. Ён вырашыў збавіцца ад насення яблыка і закапаў яго там, дзе да гэтага закапаў кольцы, з дапамогай якіх ён з  трапілі ў Нарнію. Гэтае насенне хутка пачало расці, і праз месяц гэта было велізарнае дрэва. Яблыкі з яго ўжо не былі чароўнымі, але яны былі самыя прыгожыя ў Англіі. Праз шмат гадоў дрэва зламаў вецер, і прафесар Керк заказаў з яго вялікі гардэроб, праз які Пітэр, Сьюзен, Эдмунд і Люсі трапілі ў Нарнію.

## Гардэроб у фільме 
Стваральнікі фільма «» перад здымкамі знайшлі шафу, якая належыць Льюісу. Яна была вялікай, даўгаватай, з гравіроўкай. Паводле яе вобразу была зроблена шафа ў фільме, аднак на гравіроўцы стваральнікі вырашылі адлюстраваць гісторыю шафы — дрэвы, яблык, кольцы, Джадзіс і яе сястру, а таксама ільвіныя галовы наверсе.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Шафа
Катэгорыя:Геаграфія Нарніі
Катэгорыя:Выдуманыя аб’екты і прадметы
Катэгорыя:Чароўныя сродкі перамяшчэння
Гаспарышке

**Га́спарышке** () — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Цэйкінейскай сянюніі. Размешчана на ўскраіне . Насельніцтва 9 чал. (2001 г.). Захавалася сядзіба.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Цэйкінейская сянюнія
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігналінскага раёна
Diaries of Hope

«**Дзённікі надзеі**» () — музычны альбом Збігнева Прайснера, выдадзены ў 2013 годзе лэйблам «*Mystic Production*». 

## Спіс кампазіцый 
## Крытыка 
Рычард Морысан («*The Times*») выразіў сваё негатыўнае ўражанне настыпным чынам: «*Павінен быць закон, які забараняе кампазітарам выкарыстоўваць злачынствы супраць чалавечнасці як нагоду для здзяйснення злачынстваў супраць музычнасці*». Аглядальнік Гвін Пары-Джонс рэзка раскрытыкаваў альбом, назваўшы музыку «*нуднай і невыразнай*».

## Зноскі 
## Спасылкі 
* «Diaries of Hope» на сайце «*Discogs*» 
* «Diaries of Hope» на сайце «''*»
* «Diaries of Hope» на сайце «*Wise Music Classical''» 

Катэгорыя:Альбомы 2013 года
Катэгорыя:Альбомы Збігнева Прайснера
Заходне-Казахстанская вобласць

**Заходне-Казахстанская вобласць** () — знаходзіцца на паўночным захадзе Рэспублікі Казахстан.

Тэрыторыя — 151 339 км², што складае 5,6 % плошчы Казахстана. Па гэтым паказніку вобласць займае 8-е месца ў краіне.

Колькасць насельніцтва — 643 900 чал. У гарадах жывуць 299 500 (48,8 %) чалавек, у сельскай мясцовасці — 314 800 (51,2 %).

Утворана 10 сакавіка 1932 года, як Заходне-Казахстанская вобласць КазССР. Гістарычна ёй адпавядае Уральская вобласць Расійскай імперыі. З 3 мая 1962 года па ліпень 1992 года называлася Уральскай вобласцю, потым парламент Казахстана вярнуў назву «Заходне-Казахстанская вобласць»

## Вядомыя асобы 
* Сундуткалі Іскаліеў (1924—1944) — Герой Савецкага Саюза (1945).

## Спасылкі 
* Официальный сайт Акима Западно-Казахстанской области 
* Официальный сайт г. Уральск 
* Экономика Западно-Казахстанской области
Рыдэр

**Ры́дэр** — горад абласнога падпарадкавання ап Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана.

## Літаратура і крыніцы 
* Горняцкий Риддер — Великой Победе // «Горно-металлургическая промышленность», № 5 (50), май 2012.
* А. А. Хурчаков. Воины-лениногорцы Восточно-Казахстанской области // Сборник материалов Всероссийской научной конференции с международным участием, посвящённой 69-й годовщине Победы советского народа в Великой Отечественной войне (Омск, 2014) / отв. ред. Т. Ю. Колягина. Омск, изд-во ОмГМА, 2014. стр.183-194

## Спасылкі 
* Сайт Акима Риддера 
* Вид из космоса
* Риддер-Жемчужина Алтая 
* Новости г. Риддер 

Катэгорыя:Гарады Усходне-Казахстанскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты гарадской адміністрацыі Рыдэра
Preisner’s Music

«**Preisner’s Music**» () — першы канцэртны альбом польскага кампазітара Збігнева Прайснера, выпушчаны лэйблам «Virgin Records» у 1995 годзе. Канцэрт завяршыўся доўгай авацыяй стоячы.

Запіс канцэрта быў выпушчаны асобным альбомам «Preisner’s Music». Адмысловыя гонгі разбіваюць канцэрт на пяць сэнсавых частак: пасля ўступнай мелодыі з фільма «Экспрапрыяцыя» гучыць шэраг мелодый з кінацыкла «Дэкалог» Кшыштафа Кеслёўскага; у другую частку ўвайшлі «Марыянеткі» з «Падвойнага жыцця Веранікі» і некалькі кампазіцый з фільма «Патаемны сад» Агнешкі Холанд; трэцяя частка ўключае ў сябе саўндтрэкі фільмаў «Парывы жадання» ( Леа Пул), «Гульні ў палях Госпада» (рэж. Эктар Бабенка), «Шкода» (рэж. Луі Маль), «Калі мужчына кахае жанчыну» (рэж. Луіс Мандокі), «Еўропа Еўропа» (рэж. Агнешка Холанд); у чацвёртай частцы гучыць кінамузыка, дзе вядучую ролю іграе вакалістка Эльжбета Таварніцка; завяршаюць канцэрт найбольш вядомыя творы Прайснера, напісаныя да фільма Кшыштафа Кеслёўскага «Падвойнае жыццё Веранікі» і трылогіі «Тры колеры».

На дыску «Preisner’s Music» значацца наступныя словы Прайснера:

### Выпуск альбома 
У выглядзе альбома «Preisner’s Music» быў выпушчаны 27 кастрычніка 1995 года лэйблам «Virgin Records». Альбом атрымаў высокую папулярнасць у Польшчы, у 1996 годзе  двойчы прысудзіў альбому статус плацінавага дыска.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* «Preisner’s Music» на сайце «AllMusic» 
* «Preisner’s Music» на сайце «Discogs» 
* «Preisner’s Music» на сайце «» 

Катэгорыя:Альбомы Збігнева Прайснера
Катэгорыя:Альбомы 1995 года
Катэгорыя:Канцэртныя альбомы
Венера (касмічная праграма)

[thumb|Макет (1:3) «Венеры-4» у  ў [Масква|Маскве.]]
**«Вене́ра»** — назва серыі савецкіх аўтаматычных міжпланетных станцый (АМС) для вывучэння Венеры і касмічнай прасторы, а таксама праграмы іх распрацоўкі і запускаў.

## Дасягненні 
У 1961—1983 запушчана 16 «Венер» («Венера-1» 12.2.1961; 20.5.1961 яна прайшла на адлегласці каля 100 тыс. км ад Венеры і выйшла на арбіту спадарожніка Сонца). Пачынаючы з «Венеры-3» АМС складаюцца з арбітальнага адсека і спускальнага апарата. «Венера-3» здзейсніла першы ў свеце палёт касмічнага лятальнага апарата на іншую планету (16.11.1965 стартавала, 1.3.1966 дасягнула паверхні Венеры).

«Венера-4» правяла першыя прамыя даследаванні атмасферы Венеры (1967), «Венера-7» зрабіла першую мяккую пасадку на Венеру (1970).
«Венера-4» — «Венера-8» вывучалі размеркаванне ціску, шчыльнасць, тэмпературу, хімічны састаў атмасферы.

«Венера-9» — першы штучны спадарожнік Венеры (першая здымка паверхні Венеры, 1975).

«Венера-13» і «Венера-14» (1982) перадалі каляровыя панарамы месцаў пасадкі і даследавалі хімічны састаў грунту.

На «Венеры-15» і «Венеры-16» (1983) замест спускальнага апарата ўстаноўлены радыёлакатар, з дапамогай якога праведзена здымка паўночнага паўшар’я Венеры: выяўлены горныя хрыбты, кратары, пласкагор’і, разломы, шматлікія вынікі тэктанічнай актыўнасці планеты.

## Гл. таксама 
* Вега — касмічная праграма.

## Літаратура 
*  С. 80.

Венера
Катэгорыя:Касманаўтыка СССР
Катэгорыя:Даследаванне Венеры
Катэгорыя:Аўтаматычныя міжпланетныя станцыі
Вега (касмічная праграма)

**«Ве́га»** — назва міжнароднага праекта і аўтаматычных міжпланетных станцый (АМС) для даследавання планеты Венеры і каметы Галея.

АМС «Вега-1» і «Вега-2», у аснову якіх пакладзена канструкцыя АМС «Венера», былі запушчаны адпаведна 15 і 21 снежня 1985.

З дапамогай АМС «Вега» праведзены вымярэнні параметраў атмасферы Венеры, іх пасадачныя модулі ўзялі пробы грунту. Пасля гравітацыйнага павароту АМС праляцелі 6 і 9 сакавіка 1986 каля ядра каметы Галея на адлегласці 9 і 8,2 тыс. км адпаведна, перадалі на Зямлю больш за 1000 тэлевізійных здымкаў ядра каметы, а таксама данія хімічнага аналізу газавай і пылавой складальных каметы. Былі зроблены вымярэнні для дакладнага навядзення заходнееўрапейскай АМС «Джота».

У праекце ўдзельнічалі СССР, Аўстрыя, Балгарыя, Венгрыя, Германія, Польшча, ЗША, Францыя, Чэхаславакія.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Касманаўтыка СССР
Катэгорыя:Даследаванне Венеры
Катэгорыя:Аўтаматычныя міжпланетныя станцыі
Катэгорыя:Даследаванне камет
Катэгорыя:Спускальныя апараты
Хрыпялёўскі сельсавет

**Хрыпялё́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Магілёўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Хрыпялёва.

Утвораны 24 верасня 1926 года як **Хрыпялёўскі нацыянальны польскі сельсавет** у складзе Магілёўскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Магілёўскім раёне БССР. 23 жніўня 1937 года рэарганізаваны ў беларускі сельсавет. З 20 лютага 1938 года ў складзе Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Вендаражскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Магілёўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Нацыянальныя польскія сельсаветы БССР
Бейра

**Бе́йра** () — горад і порт у Мазамбіку, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Сафала. Заснаваны ў 1891 годзе.

## Геаграфія 
Бейра знаходзіцца на ўзбярэжжы Мазамбікскага праліва Індыйскага акіяна.

## Эканоміка 
Бейра з’яўляецца вузлом чыгунак і аўтамабільных дарог. Дзейнічае міжнародны аэрапорт, прадпрыемствы харчовай, тэкстыльнай, дрэваапрацоўчай, металаапрацоўчай прамысловасці, нафтаперапрацоўчыя прадпрыемствы. Порт Бейра акрамя Мазамбіка абслугоўвае такія краіны, як Зімбабвэ, Замбія, Малаві і частку Дэмакратычнай Рэспублікі Конга.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Maps, Weather and Airports for Beira, Mozambique

Катэгорыя:Гарады Мазамбіка
Катэгорыя:Парты Афрыкі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1891 годзе
Мезонная хімія

**Мезо́нная хі́мія** — раздзел хіміі, які вывучае атамныя сістэмы, дзе ядро атама заменена іншай дадатнай часціцай (напрыклад, -мюонам, пазітронам) або электрон заменены іншай адмоўнай часціцай (напрыклад, -мюонам, - ці K-мезонам).

Узнікла ў 1960-я гады ў сувязі з даследаваннямі хімічных рэакцый, якія адбываюцца пры ўзаемадзеянні мюонаў з рэчывам.

З дапамогай мезоннай хіміі атрымліваюць даныя аб размеркаванні электроннай шчыльнасці, крышталічнай і магнітнай структуры рэчыва, механізме і скорасці хімічных рэакцый.

## Напрамкі даследаванняў 
Асноўныя кірункі даследаванняў у мезоннай хіміі: - і -мезонная хімія, вывучэнне паводзін -мюона ў рэчыве і рэакцый мюонія.

; -мезонная хімія
У -мезоннай хіміі асноўнай з’яўляецца рэакцыя перазарадкі -мезона на пратонах
: \pi^- + p \to n + \pi^0,
імавернасць якой залежыць ад зараду ядра атама, з якім злучаны вадарод, тыпу сувязі паміж атамамі вадароду і інш., што дае магчымасць адрозніць хімічна звязаны вадарод ад свабоднага вадароду.

; -мезонная хімія
У аснове -мезоннай хіміі ляжыць вымярэнне энергій і інтэнсіўнасцей асобных ліній у рэнтгенаўскіх спектрах мезаатамаў. Асаблівасці рэнтгенаўскага
выпрамянення -атамаў дазваляюць вызначыць элементны састаў узору, а таксама від хімічнага злучэння гэтых элементаў, -мюон і мюоній па сутнасці з’яўляюцца мечанымі атамамі, за рухам якіх можна сачыць ад моманту нараджэння да моманту распаду.
Напрыклад, лакальныя магнітныя палі ў крышталях узаемадзейнічаюць са спінам мюона і змяняюць карціну яго прэцэсіі, што дазваляе вывучаць характарыстыкі ўнутраных магнітных палёў.
На аснове вывучэння рэакцый мюонія робяць высновы аб рэакцыях атамарнага вадароду.

## Літаратура 
*  С. 259.
* Кириллов-Угрюмов В. Г., Никитин Ю. П., Сергеев Ф. М. Атомы и мезоны. М., 1980.
* Евсеев В. С., Мамедов Т. Н., Роганов В. С. Отрицательные мюоны в веществе. М., 1985.

## Спасылкі 
* Мезонная химия // Физическая энциклопедия.

Катэгорыя:Раздзелы хіміі
Катэгорыя:Фізічная хімія
Катэгорыя:Фізіка элементарных часціц
Фандакаўскі мост

**Фандакаўскі мост** — аўтамабільны мост цераз раку Бярэзіну ў Бабруйску Магілёўскай вобласці. Па трасе праходзіць Георгіеўскі праспект, які злучае горад з аўтамабільнай дарогай рэспубліканскага значэння . Неафіцыйную назву Фандакаўскі мост атрымаў ад размешчанага побач фанерна-дрэваапрацоўчага камбіната (ФанДАК).

Будаўніцтва моста з жалезабетонных балак каробчатага сячэння пачалося ў 1980-я гады. Складаецца з дзвюх галін, даўжыня якіх складае каля 400 м. Мост мусіў звязаць горад з новым жылым масівам на левым беразе Бярэзіны, які так і не быў пабудаваны. Будаўніцтва аднавілася ў канцы 1990-х гг. 3 верасня 2001 года мост быў урачыста адкрыты ў прысутнасці Прэзідэнта Беларусі Аляксандра Лукашэнкі.

У снежні 2017 года быў закрыты пабудаваны па той жа тэхналогіі мост цераз Прыпяць у Жыткавіцкім раёне, на якім з’явіліся расколіны. Камісія, якая абследавала Фандакаўскі мост, прызнала яго патэнцыйна аварыйным.

## Гл. таксама 
* Шчаткаўскі мост
* Цітаўскі мост
* Мост цераз Прыпяць (Жыткавіцкі раён)
* Калінінскі мост (Наваполацк)
* Аўтамабільны мост цераз Сож (Гомельскі раён)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Масты Бабруйска
Катэгорыя:Масты цераз Бярэзіну
Катэгорыя:Бетонныя масты
Катэгорыя:1980 год у Бабруйску
Мікалаеўскі сельсавет (Магілёўскі раён)

**Мікала́еўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Магілёўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Мікалаеўка.

Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Магілёўскага раёна Магілёўскай вобласці БССР шляхам аб’яднання тэрыторыі скасаваных Краснапольскага і Палыкавіцкага сельсаветаў. 22 ліпеня 1960 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Палыкавічы, сельсавет перайменаваны ў Палыкавіцкі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Магілёўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1960 годзе
Паўночна-Заходні фронт

**Паўночна—Заходні фронт (ПЗФ)**:
* Паўночна-Заходні фронт (Першая сусветная вайна) (1914—1915) — аператыўна-стратэгічнае аб’яднанне ўзброеных сіл Расійскай імперыі падчас Першай сусветнай вайны.
* Паўночна-Заходні фронт (Белы рух) (1918—1920) — аператыўна-стратэгічнае аб’яднанне ўзброеных антыбальшавіцкіх сілаў на паўночным захадзе Расіі падчас Грамадзянскай вайны.
* Паўночна-Заходні фронт (Польска-ўкраінская вайна) (1918—1919) — аператыўна-стратэгічнае аб’яднанне частак Украінскай народнай рэспублікі на Валыні падчас Польска—ўкраінскай вайны 1918—1919 гадоў.
* Паўночна-Заходні фронт (Савецка-фінляндская вайна) (1939—1940) — аператыўна-стратэгічнае аб’яднанне ўзброеных сіл СССР падчас Савецка-фінляндскай вайны 1939—1940 гадоў.
* Паўночна-Заходні фронт (Чырвоная Армія) (1941—1943) — аператыўна-стратэгічнае аб’яднанне ўзброеных сіл СССР падчас Вялікай Айчыннай вайны.
Мінскі гарадскі Савет дэпутатаў

**Мінскі гарадскі Савет дэпутатаў** (*Мінгарсавет*) — заканадаўчы прадстаўнічы орган мясцовага самакіравання на тэрыторыі горада Мінска. У склад дэпутацкага корпуса ўваходзіць 57 дэпутатаў, якія выбіраюцца па мажарытарнай сістэме. Тэрмін паўнамоцтваў Мінскага гарадскога Савета дэпутатаў 4 гады. 

## Гісторыя 
Заснаваны ў лютым 1917 года як Мінскі Савет рабочых і салдацкіх дэпутатаў.

У часы жнівеньскага путча, 29 дэпутатаў заклікалі жыхароў не падпарадкоўвацца путчыстам.

## Склад 
Для прыцягнення маладых людзей у сістэму мясцовага самакіравання, а таксама іх прававой і палітычнай сацыялізацыі ў 2007 годзе Рашэннем Прэзідыума Мінскага гарадскога Савета дэпутатаў заснаваны першы орган маладзёжнага парламентарызму ў Рэспубліцы Беларусь — Маладзёжная палата пры Мінскім гарадскім Савеце дэпутатаў.

### Інфармацыя пра выбары 
Апошнія выбары адбыліся 23 сакавіка 2014 года.

## Паўнамоцтвы гарадскога Савета 
Паводле арт. 121 Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь да выключнай кампетэнцыі Мінгарсавета адносяцца:

* зацвярджэнне праграм эканамічнага і сацыяльнага развіцця, бюджэту горада Мінска і справаздач аб іх выкананні;
* усталяванне мясцовых падаткаў і збораў;
* вызначэнне парадку кіравання і распараджэння камунальнай уласнасцю;
* прызначэнне мясцовых рэферэндумаў;
* зацвярджае кандыдатуру старшыні Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта, прызначанага Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь;
* выбірае 8 членаў Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь ад горада Мінска.

## Камісіі 
* мандатная, па галоснасці, самакіраванні, правапарадку і міжнародных сувязях.
* па эканамічным развіцці, фінансах і бюджэту.
* па ахове здароўя і сацыяльнай абароне.
* па адукацыі, навуцы, культуры і спорту.
* па гарадской гаспадарцы, транспарце і сувязі.
* па маладзёжнай палітыцы і сувязях з грамадскімі арганізацыямі.
* па будаўніцтве, жыллёвай палітыцы, землекарыстанні і экалогіі
* па камунальнай уласнасці і прыватызацыі.
* па спажывецкім рынку, прадпрымальніцтве і рэкламе.

## Члены Савета рэспублікі ад горада Мінска 
* Ала Мікалаеўна Бодак
* Міхаіл Сяргеевіч Орда
* Канстанцін Усцінавіч Вільчук
* Сяргей Кімавіч Рахманаў
* Кацярына Мікалаеўна Дулава
* Алег Алегавіч Румо
* Міхаіл Уладзіміравіч Мясніковіч
* Марыяна Акіндзінаўна Шчоткіна

## Гл. таксама 
* Мінскі гарадскі выканаўчы камітэт
* Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Арганізацыі Мінска
Катэгорыя:Арганізацыі паводле алфавіта
Катэгорыя:Абласныя саветы Беларусі
Катэгорыя:Гарадскія саветы Беларусі
Мезаатам

**Мезаа́там** — атам, у якім адзін з электронаў  заменены адмоўнымі
мюонам () ці адронам (-, -мезонамі ці іншымі).

Існаванне мезаатамаў прадказаў амерыканскі фізік Дж. Уілер у 1949 (эксперыментальна даказана ў 1970).

Утвараюцца пры тармажэнні пучкоў зараджаных часціц у рэчыве і захопе іх кулонаўскім полем ядра на мезаатамныя ўзроўні энергіі. Пры гэтым мезаатам знаходзіцца ў высокаўзбуджаным стане, з якога ён пераходзіць у асноўны стан з выпрамяненнем гама-квантаў ці электронаў.

У мезаатаме мезоны знаходзяцца ў сотні разоў бліжэй да ядра, чым электроны, напрыклад, радыус бліжэйшай да ядра арбіты  у мезаатаме свінцу амаль удвая меншы за радыус ядра, г.зн., што ў такім мезаатаме мюон асноўную частку часу праводзіць унутры ядра атама.

Найбольш вывучаны мезаатамы, якія складаюцца з пратона і [[мюон|]], - ці -мезона. Такія мезаатамы могуць пранікаць унутр электронных абалонак атамаў, набліжацца да іх ядраў і выклікаць шматлікія працэсы: утварэнне мезамалекул, каталіз ядзерных рэакцый, перахоп мезонаў ядрамі іншых атамаў.

Спецыфіка захопу і выпрамянення мезонаў дазваляе вывучаць хімічную структуру малекул, памеры і форму ядраў, размеркаванне пратонаў і нейтронаў у ядрах.

## Гл. таксама 
* Мюонны каталіз
* Мезонная хімія

## Літаратура 
*  С. 257—258.
* Ким Е. М. Мезонные атомы и ядерная структура: Пер. с англ. М., 1975.

## Спасылкі 
* Мезоатомы // Физическая энциклопедия.

Катэгорыя:Атамы
Катэгорыя:Фізічная хімія
Катэгорыя:Фізіка элементарных часціц
Бензілавы спірт

**Бензі́лавы спірт, фенілкарбінол**, **фенілметанол** — арганічнае злучэнне, найпрасцейшы араматычны спірт, CHCHOH.

## Уласцівасці 
Бясколерная вадкасць з прыемным пахам. Малекулярная маса 108,14 а.а.м. Тэмпература плаўлення −15,3 °C. Тэмпература кіпення 205,35 °C. Шчыльнасць 1,04—1,05 г/см³. Раствараецца ў вадзе, ацэтоне, бензоле, метаноле, хлараформе. Змешваецца з дыэтылавым эфірам, этанолам.

## Выкарыстанне 
Бензілавы спірт і яго эфіры ўваходзяць у склад эфірных алеяў і прыродных бальзамаў. Выкарыстоўваюцца пахучых рэчываў у парфумерыі, вытворчасці мыла, фіксатараў паху і растваральнікаў ў парфумерыі, кампанентаў харчовых эсенцый, растваральнікаў лакаў і інш.

## Літаратура 
*  — С. 98.
* Большая советская энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. 1969—1978.

## Спасылкі 
* Інфармацыя на сайце ХиМиК.ру
* Бензиловый спирт // Сайт ХиМиК.ру

Катэгорыя:аднаатамныя спірты
Катэгорыя:Араматычныя злучэнні
Катэгорыя:Харчовыя дабаўкі
Фронт СПА

у пры абароне Масквы, 1 лістапада 1941 года, фота Алег Кнорынг.]]
я СПА РСЧА, Ленінград, 1 мая 1942 года, фота Барыс Кудаяраў.]]
 ўстанлёўваюць аэрастат загараджэння, Масква, 20 чэрвеня 1942 года, фота Уладзімір Граноўскі.]]
**Фронт СПА** — аператыўна-стратэгічнае аб'яднанне (фронт) войскаў СПА ва ўзброеных сілах СССР, у час Вялікай Айчыннай вайны, прызначанае для абароны ад паветранага нападзення праціўніка буйных адміністрацыйна-палітычных і эканамічных цэнтраў, найважнейшых прамысловых раёнаў, камунікацый і іншых стратэгічных аб'ектаў у глыбокім тыле і на тэатры ваенных дзеянняў.

*Франты СПА* былі толькі ў РСЧА.

## Гісторыя 
## Фарміраванні 
Першым у красавіку 1942 года быў створаны Маскоўскі фронт СПА. У чэрвені 1943 года войскі СПА краіны, якія дзейнічалі на Еўрапейскай частцы СССР, былі падзеленыя на Заходні фронт СПА і Усходні фронт СПА. На базе іх у сакавіку 1944 года створаны Паўночны фронт СПА, Паўднёвы фронт СПА і Закаўказскі фронт СПА. З канца 1944 года, у складзе РСЧА, дзейнічалі чатыры фронту СПА:
* Заходні фронт СПА
* Паўднёва-Заходні фронт СПА
* Закаўказскі фронт СПА
* Цэнтральны фронт СПА

## Склад 
У залежнасці ад важнасці выполняемых задач, наяўнасці сіл і сродкаў у састаў *фронту СПА* ўваходзілі:
* упраўленне (штаб)
** адзін — два знішчальныя авіяцыйныя карпусы
*** 6 — 12 знішчальных авіяцыйных дывізій
* 3 — 7 карпусоў СПА
* адна — 7 дывізій СПА
* адна — дзве брыгады СПА
* часці тылу і спецыяльных войскаў
У склад *фронту СПА* магла ўключацца армія СПА і паветраная знішчальная армія.

У складзе фронту СПА налічвалася каля:
* 1 000 і больш самалётаў-знішчальнікаў
* 4 000 — 4 500 зенітных гармат
* да 2 800 зенітных кулямётаў
* 900 — 1 600 зенітных пражэктараў
* да 1 800 аэрастатаў загараджэння

## Літаратура 
* Фронт ПВО // Великая Отечественная война, 1941—1945 : энциклопедия / под ред. М. М. Козлова. — М. : Советская энциклопедия, 1985. — С. 763. — 500 000 экз.
* *Светлишин Н. А.* Войска ПВО страны в Великой Отечественной войне. — М.: Наука, 1979. — 296 с.
## Спасылкі 
* Карэнная рэарганізацыя структуры СПА краіны ў 1941-1942 гг.

Катэгорыя:Узброеныя сілы СССР
Грабянёўскі сельсавет (Магілёўскі раён)

**Грабянёўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Магілёўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Грабянёва.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Лупалаўскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Лупалаўскім раёне БССР. З 2 сакавіка 1931 года ў складзе Магілёўскага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 22 ліпеня 1960 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Вяйнянскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Магілёўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лупалаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1960 годзе
Спіс дэпутатаў Барысаўскага раённага Савета дэпутатаў 27-га склікання

## Спасылкі 
* Звесткі пра дэпутатаў Барысаўскага раённага Савета дэпутатаў 27 склікання 

Барысаўскі раён
Барысаў