open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Якаў Сямёнавіч Райхман

**Якаў Сямёнавіч Райхман** (, в. Тонеж, Тураўскі раён, Палеская вобласць) — беларускі інжынер-будаўнік.

## Біяграфія 
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1961 годзе. Працаваў аргсакратаром СА БССР, з 1961 года — намеснік дырэктара, з 1974 года — кіраўнік групы інжынераў тэхнічнага аддзела Мінскпраекта.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1961 года. Член КПСС з 1952 года. Пражывае ў Мінску.

## Дзейнасць 
Удзельнічаў у распрацоўцы праектаў жылых і грамадскіх будынкаў у Мінску.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны II ступені (1985), медалямі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:інжынеры-будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лельчыцкім раёне
Нэлі Валянцінаўна Равяка

**Нэлі Валянцінаўна Равяка** (, г. Раднікі, Іванаўская вобласць, РСФСР) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1965 годзе. Працавала ў Іжэўску, з 1978 года — старшы выкладчык кафедраў архітэктуры прамысловых будынкаў і горадабудаўніцтва Беларускага політэхнічнага інстытута. 

Член Саюза архітэктараў СССР з 1971 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы: корпус аўтавытворчасці (1970—1972, у аўтарскім калектыве), вадналыжная база мотазавода (1970), Воткінскі завод газавай апаратуры (1973, у аўтарскім калектыве) у Іжэўску. 

Аўтар публікацый і метадычных прац па архітэктуры прамысловых будынкаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Іжэўска
Ірына Паўлаўна Рэвуцкая

**Ірына Паўлаўна Рэвуцкая** (, Мінск) — беларускі архітэктар. Кандыдат архітэктуры (1988), дацэнт (1993). Член-карэспандэнт Беларускага грамадскага аб’яднання архітэктараў і дзеячаў будаўнічых навук (БААрх). Чытае лекцыйныя курсы «Тыпалогія жылых і грамадскіх будынкаў», «Тэорыя архітэктуры», вядзе практычныя заняткі па «Архітэктурным праектаванні», кіруе дыпломным праектаваннем, вытворчай праектнай практыкай, падрыхтоўкай аспірантаў і магістраў.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Сааўтар больш як 20 аб’ектаў бытавога абслугоўвання, пабудаваных у Беларусі. Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): дамы быту ў Магілёве, Гомелі (1970), пральні на вул. Кнорына (1972), Сонечнай (1974), доследна-механічны завод Мінбыта БССР (1974) у Мінску, тыпавы праект комплекснага прыёмнага пункта для сельскай мясцовасці. Аўтар аб’ектаў грамадзянскага будаўніцтва, праектаванне якіх выконвалася ў Творчай майстэрні архітэктара В. М. Аладава і ў БелНДІБ.

Асноўныя кірункі навуковых даследаванняў — архітэктурная тыпалогія жылых і грамадскіх будынкаў, праблемы ўдасканалення архітэктуры шматкватэрных жылых будынкаў, экалагічныя праблемы сучаснай архітэктуры жылых і грамадскіх будынкаў. Апублікавала ў айчынных і замежных навуковых часопісах і зборніках, у матэрыялах навуковых канферэнцый больш за 60 навуковых прац паводле дадзеных праблем, у тым ліку з’яўляецца сааўтарам рэкамендацый па праектаванні «Архітэктурнае рашэнне фасадаў з выкарыстаннем адкрытых і зашклёных прыкватэрных прастор і эркераў» (Мінск, 2004) і манаграфіі «Адаптоўвальнае жыллё» (Мінск, 2005).

Брала ўдзел у выкананні дзяржбюджэтных і гасдамоўных навукова-даследчых прац, выкананых на кафедры «Архітэктура жылых і грамадскіх будынкаў», а таксама ў правядзенні навуковых даследаванняў сумесна з інстытутамі БелНДІБ і НДПТІБ. Удзельнічае ў распрацоўцы нарматыўна-тэхнічнай дакументацыі па праектаванні навучальных будынкаў у Рэспубліцы Беларусь.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Реутская Ирина Павловна 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Сусветная прэмія саўндтрэкаў 2019

**19-я цырымо́нія прысуджэ́ння Сусве́тнай прэ́міі саўндтрэ́каў** адбылася 18 кастрычніка 2019 года ў Генце, Бельгія. Цырымонія стала завяршаючай падзеяй 46-га Генцкага кінафестывалю.

## Пераможцы і намінанты 
Ніжэй прыведзены спісы пераможцаў і намінантаў. У межах адной катэгорыі намінанты ўпарадкаваны паводле беларускага алфавіта. Пераможца адзначаны жоўтым колерам фона &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; і прыводзіцца першым.

### Кінакампазітар года 
### Тэлекампазітару года 
### Прэмія за прыжыццёвыя дасягненні 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Спіс пераможцаў прэміі за ўсе гады  на сайце Сусветнай прэміі саўндтрэкаў
* 19-я Сусветная прэмія саўндтрэкаў  на сайце «Internet Movie Database»

Катэгорыя:Сусветная прэмія саўндтрэкаў
Катэгорыя:Кінапрэміі 2019 года
Катэгорыя:Музычныя прэміі 2019 года
Катэгорыя:2019 год у кіно
Катэгорыя:2019 год у музыцы
Катэгорыя:2019 год у Бельгіі
Катэгорыя:Падзеі 18 кастрычніка
Катэгорыя:Кастрычнік 2019 года
Спіс захворванняў ціса

Гэты артыкул прадстаўляе сабой **спіс захворванняў** .

## Грыбковыя захворванні 
## Літаратура 
* БЕЛОМЕСЯЦЕВА Д. Б., ГАПИЕНКО О. С., ЖДАНОВИЧ С. А., ЗВЯГИНЦЕВ В. Б., ШАБАШОВА Т. Г., МАРЦУТА С. С. ФИТОСАНИТАРНОЕ СОСТОЯНИЕ ДЕНДРОПАРКОВ И ДЕНДРАРИЕВ В ЛЕСХОЗАХ БЕЛАРУСИ  

## Спасылкі 
* Тисс 
* Тис. Болезни и вредители, меры борьбы 

Катэгорыя:Цісавыя
Ціс
Анатоль Мікалаевіч Радзівоненка

**Анатоль Мікалаевіч Радзівоненка** (нар. , пасёлак Урэчча, Слуцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1972 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. Член КПСС з 1979 года. Працаваў архітэктарам Нясвіжскага раёна. З 1987 г. — галоўны архітэктар Баранавічаў, начальнік упраўлення архітэктуры і горадабудаўніцтва Баранавіцкага гарвыканкама.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года. Выключаны з Саюза за нясплату чалецкіх унёскаў у 2018 годзе. 

Пражывае ў Баранавічах.

### Асуджэнне за хабарніцтва 
У сакавіку 2006 года быў затрыманы супрацоўнікамі КДБ каля свайго гаража пасля перадачы яму старым знаёмым 5 000 фальшывых долараў ЗША. У канцы 2006 года суд прызнаў Радзівоненку вінаватым у замаху на атрыманне хабару за спрыяльнае вырашэнне пытання, якое ўваходзіла ў яго кампетэнцыю. Як вынікае з прысуду, хабар архітэктару праз яго знаёмага спрабаваў даць грамадзянін, якому Радзівоненка садзейнічаў у прадастаўленні зямельнага ўчастка для будаўніцтва прамтаварнай крамы. Суд прысудзіў галоўнага архітэктара горада да шасці з паловай гадоў пазбаўлення свабоды. Адседзеўшы тры з паловай гады, архітэктар, які дасягнуў пенсійнага ўзросту, быў умоўна-датэрмінова вызвалены.

Паводле слоў самога Радзівоненкі, ён задаўга да арышту з прычыны свайго характару стаў непажаданым для гарадскіх уладаў. Не аднойчы яму выносілі вымовы, галоўным чынам звязаныя з пратэрмінаванымі адказамі яго падначаленых на звароты грамадзян, двойчы яго спрабавалі звольніць, але ён аднаўляўся праз суд.

## Творчасць 
Асноўныя працы: помнікі савецкім воінам у Гарадзеі (1975) і Нясвіжы (1981) — абодва ў аўтарскім калектыве, адміністрацыйны будынак у Гарадзеі (1981), дзіцячы садок у калгасе «Беларусь» Нясвіжскага раёна (1980), стадыён у Нясвіжы (1982).

## Узнагароды 
Узнагароджаны бронзавым медалём ВДНГ СССР (1976).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары Баранавічаў
Катэгорыя:Архітэктары Гарадзеі
Катэгорыя:Архітэктары Нясвіжа
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Любанскім раёне
Ігар Мікалаевіч Рудэнка

**Ігар Мікалаевіч Рудэнка** (, Мінск — ) — беларускі архітэктар. Кандыдат архітэктуры (1956).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1938 годзе.

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Член КПСС з 1943 года. Член Саюза архітэктараў СССР з 1946 года.

Скончыў Інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры ў Ленінградзе ў 1947 годзе. Працаваў начальнікам архітэктурна-планіровачнай майстэрні Мінгарвыканкама, кіраўніком Беларускага філіяла Усесаюзнага інстытута па праектаванні прадпрыемстваў гандлю, старшым навуковым супрацоўнікам аддзела будаўніцтва і архітэктуры АН БССР, з 1958 па 1977 г. — кіраўніком сектара ландшафтнай архітэктуры ў ІБіА АН БССР, ІБіА Дзяржбуда БССР, БелНДІПгорадабудаўніцтва.

## Творчасць 
 па вул. Валадарскага]]
Асноўныя працы: парк Перамогі (1945), інтэр’еры чыгуначнага вакзала (1946, у аўтарскім калектыве), радзільня па вул. Валадарскага (1947, у аўтарскім калектыве), 1-, 2-кватэрныя катэджы ў завулках Вайсковы і Омскі (1948), эксперыментальныя праекты схем комплекснага азелянення гарадскіх і прыгарадных тэрыторый Мінска, Віцебска, Гомеля, Магілёва, Полацка, Наваполацка, Салігорска, Светлагорска (1960—1965, у аўтарскім калектыве), генеральная схема запаведных зон і ахоўных тэрыторый БССР (1971—1974, у аўтарскім калектыве).

Апублікавана больш за 50 навуковых прац па ландшафтнай архітэктуры і горадабудаўніцтве.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны II ступені, медалямі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Помнік Янку Купалу (Радашковічы)

**Помнік Янку Купалу** — помнік у Радашковічах, размешчаны па Савецкай вуліцы, перад Домам культуры. Бюст устаноўлены ў 1982 годзе на ўшанаванне памяці класіка беларускай літаратуры Янкі Купалы.

Радашковічы і наваколле цесна звязаны з імем Я. Купалы. Тут ён у верасні 1903 г. працаваў пісарам у судовага следчага. Бываў Я. Купала ў Радашковічах і ў 1904—1906 гадах, калі пазнаёміўся і пасябраваў з Ядвігіным Ш., які жыў па суседству, у фальварку Карпілаўка. У пачатку чэрвеня 1919 года чытаў яму камедыю «Паўлінка». Пазней народны паэт пісаў: *«Гэта была для мяне вялікая падзея, таму што ўпершыню сутыкнуўся з чалавекам, які не толькі пісьменнік, якога друкуюць, але і піша па-беларуску»*.

15 жніўня 1913 года Першае беларускае таварыства драмы і камедыі ў Мінску паставіла ў Радашковічах «Паўлінку». На спектаклі прысутнічаў аўтар.

У жніўні 1919 г. паэт наведваў фальварак Калісберг каля Радашковіч, дзе жыла яго сястра Л. Д. Раманоўская. Тут напісаны вершы «На нашым полі…», «3 павяўшай славы…» і «Мая навука».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Помнікі Янку Купалу
Катэгорыя:1982 год у Беларусі
Катэгорыя:Радашковічы
Катэгорыя:Помнікі Мінскай вобласці
Катэгорыя:Славутасці Маладзечанскага раёна
Катэгорыя:Помнікі Радашковічаў
Іван Пятровіч Раткоў

**Іван Пятровіч Раткоў** (, в. , цяпер Канакоўскі раён, Цвярская вобласць — ) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскі архітэктурны інстытут у 1941 годзе. Працаваў у Сібтранспраекце, кіраўніком групы архітэктараў у Белдарпраекце, начальнікам Полацкага абласнога аддзела будаўніцтва і архітэктуры, галоўным архітэктарам праектаў, кіраўніком майстэрні ў Белдзяржпраекце, з 1969 па 1975 г. — галоўным архітэктарам праектаў у Мінскграмадзянпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1949 года.

## Творчасць 
Аўтар праектаў аднаўлення і рэканструкцыі дэпо, складаў, вакзалаў, воданапорных веж на Беларускай чыгунцы (1944—1948), дамоў адпачынку, прафтэхвучылішчаў (1956-69), 9-павярховага шматсекцыйнага і аднасекцыйных жылых дамоў з убудавана-прыбудаванымі гандлёвымі памяшканнямі (1975) у Салігорску, інтэр’ераў Палаца культуры ў Светлагорску і іншых гарадах рэспублікі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Цвярской вобласці
Зорын

**Зорын** — рускае прозвішча, а таксама тапонім.

## Прозвішча 
* Валянцін Паўлавіч Зорын (нар. 1948) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
* Георгій Аляксеевіч Зорын (1947—2019) — юрыст-крыміналіст. Доктар юрыдычных навук (1991), прафесар (1990).
* Іван Сяргеевіч Зорын (нар. 1939) — беларускі архітэктар.
* Леанід Генрыхавіч Зорын (1924—2020) — расійскі драматург.
* Шолам Натанавіч Зорын (1902—1974) — савецкі партызан, камандзір атрада.

## Тапонім 
* Зорын (Кіеўская вобласць)

Катэгорыя:Рускія прозвішчы
Георгій Аляксандравіч Суджаеў

**Георгій Аляксандравіч Суджа́еў** (,  — ) — вучоны ў галіне эпідэміялогіі, доктар медыцынскіх навук (1973).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Астрахань. У 1941 годзе скончыў Саратаўскі медыцынскі інстытут. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Літаратура 
* 
* 
* Руководители санитарно-эпидемиологическойслужбы Республики Беларусь / Мелешко, Л. С., Филонов, В. П. — Мн.: Тэхналогія, 2001. — С. 60—61. — 302, [1] с.; 25 см. — ISBN 985-458-052-0/

## Спасылкі 
* Здравоохранение Беларуси: знаменательные и юбилейные даты. 2009 год / Сост. Н. Ф. Змачинская, Л. В. Хлус. — Мн.: Музей гісторыі медыцыны Беларусі, РНМБ Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь, 2009. — С. 122—123. — 172 с.
* Здравоохранение Беларуси: знаменательные и юбилейные даты. 2019 год / Сост. А. М. Городович, В. Л. Сысоева. — Минск: РНМБ, 2019. — С. 45. — 56 с.]

Катэгорыя:Пахаваныя на Каладзішчанскіх могілках
Катэгорыя:Выпускнікі БДМУ
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Эпідэміёлагі СССР
Катэгорыя:Эпідэміёлагі Беларусі
Катэгорыя:Мікрабіёлагі СССР
Катэгорыя:Мікрабіёлагі Беларусі
Леанід Генрыхавіч Зорын

**Леанід Генрыхавіч Зорын** (; сапраўднае прозвішча *Зальцман*; ,  — , ) — расійскі , паэт, перакладчык,  і .

## Біяграфія 
Скончыў Азербайджанскі універсітэт імя С. М. Кірава (1946), затым Літаратурны інстытут імя М. Горкага (1947).

У 1948 годзе пераехаў з Баку ў Маскву. Член КПСС з 1952 года.

У 1949 годзе ў маскоўскім Малым тэатры была пастаўлена першая п’еса Зорына — «Маладосць». У далейшым яго новыя п’есы з’яўляюцца амаль штогод, па некаторых з іх здымаюцца фільмы. Многія яго п’есы мелі няпросты тэатральны лёс — часта забараняліся да паказу ужо гатовыя спектаклі. Адзін з самых папулярных у СССР фільмаў паводле яго, фактычна аўтабіяграфічнай (у вобразе Косціка Зорын вывеў самога сябе) п’есе — «Пакроўскія вароты» (1982).

Памёр у Маскве ноччу 31 сакавіка 2020 года ва ўзросце 95 гадоў ад спынення сэрца. Пахаваны на Траякураўскіх могілках.

Катэгорыя:Лібрэтысты
Катэгорыя:Перакладчыкі з азербайджанскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі паэзіі на рускую мову
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XXI стагоддзя
Бустон (горад)

**Бустон** (; у 1956—2016 — *Чкалаўск*) — горад у Сагдыйскай вобласці Рэспублікі Таджыкістан. Насельніцтва горада (на 1 студзеня 2019 года) — 33 200 чалавек, з падначаленым населеным пунктам — пасёлкам Палас (2800) — больш 36 000 чалавек.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1946 годзе як пасёлак пры Ленінабадскім горна-хімічным камбінаце (Сацгорад 6). У часы СССР Чкалаўск, як аб’ект стратэгічнага значэння, з’яўляўся закрытым горадам з паштовым адрасам Ленінабад-30 і Ленінабад-34. Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета Таджыкскай ССР ад 1956 года Сацгорад 6 камбіната Ленінабадскай вобласці ператвораны ў горад абласнога падпарадкавання з прысваеннем яму назвы — Чкалаўск.

### Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Таджыкістана
Помнік Янку Купалу (Вязынка)

**Помнік Янку Купалу** — помнік у в. Вязынка Маладзечанскага раёна, дзе нарадзіўся класік беларускай літаратуры Янка Купала. Размешчаны побач з музеем у Купалаўскім мемарыяльным запаведніку «Вязынка».

## Гісторыя 
Першапачаткова пастаўлены ў 1949 годзе пры ўваходзе ў Цэнтральны сквер у Мінску. Аўтары — скульптар З. І. Азгур і архітэктар І. М. Рудэнка. Перанесены ў 1972 годзе ў Вязынку.

## Апісанне 
Уяўляе сабой пагрудны бронзавы бюст паэта на чорным прамавугольным пастаменце з лабрадарыту. Вышыня пастамента складае 2,5 м, скульптуры 1,5 м. Кампазіцыя бюста франтальная, скульптурныя формы вылучаюцца стрыманасцю. На пастаменце радкі з купалаўскага верша. Пляцоўка каля помніка выкладзена шэрымі плітамі, тут жа пасаджана 60 кустоў руж як сімвал шасцідзесяці пражытых паэтам гадоў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Помнікі Янку Купалу
Катэгорыя:Творы Заіра Азгура
Катэгорыя:1972 год у Беларусі
Катэгорыя:1949 год у Мінску
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Ігара Рудэнкі
Катэгорыя:Помнікі Мінска
Катэгорыя:Вязынка (Маладзечанскі раён)
Валянціна Браніславаўна Караткевіч

**Валянціна Браніславаўна Караткевіч**, па нараджэнні **Ватковіч**, у першым шлюбе **Нікіціна** () — беларуская археолаг, гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1965). Жонка беларускага пісьменніка Уладзіміра Караткевіча.

## Біяграфія 
Валянціна з маці і братам Генадзем пераехалі ў 1946—1947 гадах у Радашковічы. Пайшла ў пяты клас мясцовай школы. Маці Валянціны спачатку працавала ў пракуратуры. У адным доме знаходзіліся рэстаран, пракуратура і аднапакаёвая кватэра Ватковічаў. Аднойчы ноччу ў рэстаране выбухнулі газавыя балоны, і ўвесь будынак згарэў. Пасля ім далі новую кватэру. Маці хутка стала загадчыцай клуба. У дзявятым і першай палове дзясятага класа беларускую мову і літаратуру ў школе выкладаў Фёдар Янкоўскі, будучы вядомы вучоны, мовазнаўца. Дзякуючы яму Валянціна і іншыя вучні добра падцягнуліся.

Скончыла гістарычны факультэт БДУ у 1956 годзе. Працавала ў Ашмянскім краязнаўчым і Брэсцкім гісторыка-краязнаўчым музеях, Брэсцкім педагагічным інстытуце. Як пісаў Адам Мальдзіс, тое, што зрабіла Валянціна Браніславаўна для падрыхтоўкі «Збора…», для таго, каб *«ён ішоў „без купюр“, можна смела назваць навуковым подзвігам, грамадзянскай мужнасцю. Яна бясконца ездзіла ў экспедыцыі, абараніла не адзін помнік архітэктуры, пісала сама артыкулы і брашуры і рэдагавала чужыя»*. Дзяцей у пары не было. Пісьменнік цяжка перажываў хваробу жонкі. 8 ліпеня 1982 года, калі стан здароўя Валянціны Браніславаўны пагоршыўся і яе забралі ў шпіталь, Караткевіч напісаў верш «Ў бездарожжа для тых, каму шчасціць…».

## Творы 
* Памятники истории Витебска. Мн. 1975;
* Памятники истории и культуры. Мн. 1978;
* Помнікі Слоніма. Мн., 1983 (сумесна з А. Кулагіным)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Археолагі Беларусі
Падасфера

**Падасфера** (*Podosphaera*) — род грыбоў сямейства . Віды гэтага роду з’яўляюцца фітапатагенамі, якія выклікаюць мучністую расу.

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Index Fungorum

Катэгорыя:Мучністарасяныя
Катэгорыя:Роды грыбоў
У Піліпаўку

**«У Піліпаўку»** — паэма Янкі Купалы, напісаная ў 1908 годзе ў Вільні і ўпершыню апублікаваная ў газеце «Наша Ніва» 18 снежня 1908 года.

## Апісанне 
Жыццёвым матэрыялам, сюжэтна—трагедыйнай калізіяй і мастацка-стылявым ладам блізкая да паэмы «Зімою». У аснове твора паэтычны расповед пра няшчасны выпадак з дарэвалюцыйнага жыцця беларускага сялянства. Герой твора Сцяпан замёрз у сцюдзёную ноч па дарозе з горада дадому, не здолеўшы давезці лек хвораму сыну. Паэма прасякнутая шчырым лірызмам, глыбокім разуменнем простага працоўнага чалавека, неспакойным роздумам аб яго лёсе, згубнай уладзе сацыяльных абставін. Паэт спагадліва ставіцца да лёсу сваіх герояў, але ён верны жыццёвай логіцы: лёс іх залежыць ад невыпадковага збегу акалічнасцей. Паэма вытрымана ў 4-стопным дактылічным памеры з перакрыжаванай рыфмоўкай, але гэта не перашкаджае ёй быць рытмічна разнастайнай і інтанацыйна багатай.

Як адзначыў З. Санюк:

## Літаратура 
* Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «У Піліпаўку» / Аўтар — М.М.Арочка. — С. 607.
* Санюк, Зм. Трагічнае ў дакастрычніцкай творчасці Янкі Купалы / Аўтарэферат на спашуканне вучонай ступені кандыдата філалагічных навук. — Мн. — 23 с.

## Спасылкі 
* Петрушкевіч Ала. Біблейскія матывы ў ранніх паэмах Янкі Купалы/ Беларуская інтэрнэт-бібліятэка kamunikat.org

Катэгорыя:Паэмы Янкі Купалы
Катэгорыя:Творы 1908 года
Зімою

**«Зімою»** — паэма Янкі Купалы, напісаная 1 лютага 1906 года і ўпершыню апублікаваная ў часопісе «Беларусь» 10 студзеня 1920 года.

Паэма належыць да ранняй творчасці аўтара і расказвае пра жыццёвыя дарогі і лёс тыповага беларускага селяніна. На думку Алега Лойкі, у паэме «ўжываюцца характэрныя для польскага, так званага школьнага, рамантызму вобразы прывідаў-страхаў, надаючы твору ў цэлым, асабліва канцоўцы, рамантычна-баладны характар».

У аснове твора — трагічны выпадак: сялянская дзяўчына Гануля ў панскім двары, куды пайшла «на службу для хлеба куска», сярод парабкаў напаткала сумленнага і прыгожага хлопца Цімоха. Але неўзабаве іх каханне абарвалася: Цімоха пагналі ў салдаты, а Ганна з дзіцём на руках аказалася лішняй на службе. У завірушную калядную ноч, прытуліўшы малое да грудзей, яна вяртаецца да бацькоў, але, збіўшыся з дарогі, зняможаная, разам з дзіцём замярзае.

Паэма перакладалася на рускую (М. Камісарава, С. Родаў), туркменскую (А. Ніязаў) і ўкраінскую (І. Муратаў) мовы. Ілюстравалі паэму Я. Раманоўскі і В. Шаранговіч.

## Літаратура 
* Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «Зімою» / Аўтар — М. М. Арочка. — C. 251.

## Спасылкі 
* Петрушкевіч Ала. Біблейскія матывы ў ранніх паэмах Янкі Купалы/ Беларуская інтэрнэт-бібліятэка kamunikat.org

Катэгорыя:Паэмы Янкі Купалы
Катэгорыя:Творы 1906 года
Аідый

**Аідый** (*Oidium*) — род недасканалых грыбоў сямейства . Большасць відаў гэтага роду з’яўляюцца фітапатагенамі, якія выклікаюць мучністую расу. Многія віды з’яўляюцца анаморфамі і таму сучаснымі навукоўцамі іх назвы ўключаюцца ў сінаніміку іншых відаў.

## Некаторыя віды-патагены 
Ніжэй пазначаны некаторыя віды з пазначэннем таксанамічнай сінанімікі і відаў (родаў ці сямействаў), для якіх яны з’яўляюцца патагенамі:

* Oidium alphitoides (= O. quercinum) =  (на дубах)
*  (= *Acrosporium anacardii*) (на )
*  (на )
* *Oidium asteris-punicei* (= ) (на )
* Oidium balsamii =  (на )
* Oidium begoniae (=O.cyclaminis, O.lini, O.violae) =  (на ,  and )
*  (= Monilia candicans)
*  (на )
*  (на )
* Oidium chrysanthemi =  (на шматлікіх відах, асабліва на )
* 
*  (= Torula chartarum)
*  (= Acrosporium cyparissiae) (на )
* Oidium erysiphoides =  (на бахчавых культурах,  і )
*  (на )
* Oidium farinosum =  (на )
* Oidium fructigenum =  (на )
*  (на )
*  (на )
* Oidium hortensiae =  (on  і )
*  (на  і іншых трапічных пладовых дрэвах)
*  (на )
*  (= Euoidium lini) (на )
*  (на )
* 
* 
* Oidium monilioides (=O.tritici)=  (на збожжавых)
*  (на )
* Oidium oxalidis =  (на )
*  (на )
* 
* 
* 
* Oidium tuckeri =  (on )

Катэгорыя:Мучністарасяныя грыбы
Катэгорыя:Роды грыбоў
Андросава (Кардымаўскі раён)

**Андросава** () — вёска ў Кардымаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Каменскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Кардымаўскага раёна
Аляксей Мікалаевіч Гайняк

**Аляксей Мікалаевіч Гайняк** (; 28 красавіка 1984—19 верасня 2017) — афіцэр падраздзялення Сіл спецыяльных аперацый Галоўнага ўпраўлення Генеральнага штаба Узброеных сіл Расійскай Федэрацыі. Герой Расійскай Федэрацыі, маёр.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 28 красавіка 1984 г. у горадзе Сальск Растоўскай вобласці.

Скончыў гарадскую школу № 4 горада Сальск, а затым у 2006 годзе — Разанскае вышэйшае паветрана-дэсантнае каманднае вучылішча.

Служыў на розных камандных пасадах у часцях паветрана-дэсантных войск, дыслакаваных на тэрыторыі Маскоўскай вобласці. У далейшым служыў у складзе Цэнтра спецыяльнага прызначэння «Сенеж» Сіл спецыяльных аперацый Галоўнага (разведвальнага) упраўлення Генеральнага штаба Узброеных сіл Расійскай Федэрацыі ў пасёлку Сенеж Солнечнагорскага раёна Маскоўскай вобласці.

Прымаў удзел у ваеннай аперацыі ў Сірыі супраць міжнароднай тэрарыстычная арганізацыі «Ісламская дзяржава», дзе ў ходзе баявой аперацыі атрымаў цяжкія раненні.

Памёр 19 верасня 2017 года ад ран. Пахаваны ў горадзе Сонечнагорск Маскоўскай вобласці на Новым гарадскіх могілках.

Указам прэзідэнта ў 2017 (ці 2018) годзе за праяўленую мужнасць і гераізм пры выкананні воінскага абавязку маёру прысвоена званне Героя Расійскай Федэрацыі (пасмяротна).

## Узнагароды 
* Герой Расійскай Федэрацыі;
* Ордэн Мужнасці;
* Медаль «За адвагу»;
* Медаль «Удзельніку ваеннай аперацыі ў Сірыі»;
* Медаль «За адзнаку ў вайсковай службе» 3 ступені.

## Памяць 
У верасні 2019 года ў горадзе Сальск на будынку сярэдняй агульнаадукацыйнай школы № 4 усталявана мемарыяльная дошка ў гонар Гайняка, які вучыўся ў ёй у перыяд з 1991 па 2001.

## Сям’я 
Аляксей Гайняк быў жанаты, засталіся двое дзяцей. Жонка — Гайняк (Савачкіна) Алеся Аляксандраўна (нар. 1985). Сын — Яраслаў (нар. 2011). Дачка — Яўгенія (нар. 2016).

## Спасылкі 
* Гойняк Алексей Николаевич на сайте «Герои страны»

Катэгорыя:Героі Расійскай Федэрацыі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Мужнасці
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «За адзнаку ў вайсковай службе» (Мінабароны Расіі) 3 ступені
Катэгорыя:Выпускнікі Разанскага вышэйшага паветрана-дэсантнага каманднага вучылішча
Катэгорыя:Удзельнікі ваеннай аперацыі Расіі ў Сірыі
Адцвітанне (зборнік)

«**Адцвітанне**» — зборнік вершаў Янкі Купалы, выдадзены ў 1930 годзе ў Менску Беларускім дзяржаўным выдавецтвам у серыі «Мастацкае слова — масам». Тыраж зборніка склаў 5 тысяч асобнікаў.

## Апісанне 
Зборнік складаецца з 38 вершаў, пераважная большасць з якіх напісаныя ў дакастрычніцкі час ці ў 1918—1919 гады. З пазнейшых вершаў у зборнік увайшлі вершы «Крым» (1923) і «Улетку» (1926).

Зборнік названы па аднайменным вершу, напісаным у 1909 годзе, які надае сумны і тужлівы настрой усяму зборніку. У зборніку шмат вершаў, прысвечаных прыродзе, у асноўным — яе завяданню («Зімой у лесе», «Зімовая ноч», «Снег», «Першы снег», «У вырай» і інш.). Адкрываецца зборнік вершам «Паляці, мая мысль…» (1914), які перадае шчырае жаданне паэта дапамагчы людзям перацярпець бяду-гора, не страціць надзею. Іншыя вершы прысвечаны паэзіі працы вясковай жанчыны («Жняя»), гістарычнай мінуўшчыне («Наша мінуўшчына», «Званы», «Старцы», «Нябожчык», «Забытая карчма»), каханню («З недацветаў», «Па захадзе», «Не прасці…» і інш.). Мілагучныя вершы «Над ракой у спакою» і «Явар і каліна» пазней сталі вядомымі песнямі.

## Літаратура 
* Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «Адцвітанне (зборнік вершаў)» / Аўтар — М.М.Барсток. — С.31.
* Лойка А.. Як агонь, як вада... — Мн., 1984.
* Юрэвіч Ул.. Янка Купала: Нарыс жыцця і творчасці. — Мн., 1983.

Катэгорыя:Паэтычныя зборнікі Янкі Купалы
Катэгорыя:Кнігі 1930 года
Андрэй Аляксандравіч Дзячэнка

**Андрэй Аляксандравіч Дзячэнка** (; нар. 14 чэрвеня 1982) — расійскі ваенны лётчык 1-га класа, маёр, Герой Расійскай Федэрацыі. Служыў у 611-м знішчальным авіяцыйнай палку.

З 2015 года ўдзельнічаў у Ваеннай аперацыі Расіі ў Сірыі.

Працягнуў службу ў расійскай арміі. У 2021 годзе — слухач каманднага факультэта Ваенна-паветранай акадэміі імя прафесара Жукоўскага і Гагарына (Варонеж).

## Узнагароды 
* Медаль «Залатая Зорка» № 1054;
* Медаль «За вайсковую доблесць» 2 ступені;
* Медаль «За адзнаку ў вайсковай службе» 1 ступені;
* Медаль «За адзнаку ў вайсковай службе» 2 ступені;
* Медаль «За адзнаку ў вайсковай службе» 3 ступені;
* Медаль «Удзельніку ваеннай аперацыі ў Сірыі».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Андрэй Аляксандравіч Дзячэнка на сайте «Героі краіны»

Катэгорыя:Героі Расійскай Федэрацыі
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «За адзнаку ў вайсковай службе» (Мінабароны Расіі) 1 ступені
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «За адзнаку ў вайсковай службе» (Мінабароны Расіі) 2 ступені
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «За адзнаку ў вайсковай службе» (Мінабароны Расіі) 3 ступені
Катэгорыя:Лётчыкі Расіі
Катэгорыя:Удзельнікі ваеннай аперацыі Расіі ў Сірыі
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «За воінскую доблесць» (Мінабароны) 2 ступені
Катэгорыя:Ваенныя лётчыкі 1 класа
Пукцынія

**Пукцы́нія**, **пукчынія** (*Puccinia*) — род іржаўных грыбоў сямейства . Усе віды гэтага роду з’яўляюцца аблігатнымі патагенамі раслін. Род налічвае каля 4000 відаў (каля 1800).

## Апісанне 
Міцэлій грыбоў міжклетачны, з гаўсторыямі. На міцэліі і спорах маюцца кроплі алею аранжавага колеру. Цыкл развіцця поўны і няпоўны.

## Некаторыя віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* A collection of information regarding *Puccinia psidii* —particularly with respect to its presence in Hawaii

Катэгорыя:Пукцыніевыя (парадак)
Катэгорыя:Роды грыбоў
Беларусі ардэнаноснай (зборнік)

«**Беларусі ардэнаноснай**» — паэтычны зборнік Янкі Купалы, выдадзены ў 1937 годзе ў Менску Дзяржаўным выдавецтвам БССР. Тыраж зборніку склаў 10 тысяч асобнікаў.

## Апісанне 
Назву зборніку даў аднайменны верш. Самая аб’ёмная з усіх паэтычных кніг Янкі Купалы даваеннай пары, своеасаблівая анталогія творчасці паэта савецкага часу. Зборнік блізкі па змешчаных у ім творах папярэдняй паэтычнай кнізе паэта «Песня будаўніцтву». Асобныя вершы ўвайшлі са зборніку «Спадчына» («Спадчына», «Удосвітак», «Званы», «Забытая карчма», «Буралом»). Шэраг твораў узятыя са зборніку «Безназоўнае» («Арлянятам», «Крым», «Мароз», «Лясное возера», «З павяўшай славы…», «Восень» і інш.). Цэнтральнае месца ў зборніку займаюць вершы ляўкоўскага цыкла («Сыны», «Лён» і інш.). У зборнік таксама ўвайшлі дзве паэмы Я. Купалы: «Барысаў» і «Над ракой Арэсай».

## Літаратура 
* Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «Беларусі ардэнаноснай (зборнік)» / Аўтар — М. М. Барсток. — С.70.
* Лойка А.. Як агонь, як вада… — Мн., 1984.
* Юрэвіч Ул.. Янка Купала: Нарыс жыцця і творчасці. — Мн., 1983.

Катэгорыя:Паэтычныя зборнікі Янкі Купалы
Катэгорыя:Кнігі 1937 года
Рамулярыя

**Рамулярыя** (*Ramularia*) — род аскаміцэтавых грыбоў. Прадстаўнікі роду з’яўляюцца анаморфамі роду . Усе яны фітапатагены.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

 
Катэгорыя:Капнадыяльныя
Катэгорыя:Роды грыбоў
Беларускім партызанам (зборнік)

«**Беларускім партызанам**» — зборнік Янкі Купалы, выдадзены ў 1942 годзе газетай «Савецкая Беларусь».

## Апісанне 
Пасмяротна выдадзены зборнік адкрываецца ўступным артыкулам «Памяці Янкі Купалы». У зборніку змешчаны артыкул «Паднялася Беларусь» і пяць вершаў: «Беларускім партызанам», «Паўстаў народ», «Хлопчык і лётчык на вайне», «Грабежнік», «Зноў будзем шчасце мець і волю». Вершы адметныя сваёй адкрытай агітацыйнай скіраванасцю, публіцыстычна—заклікавым характарам.

## Літаратура 
* Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «Беларускім партызанам (зборнік)». — С. 83.
* *Лойка А.* Як агонь, як вада… — Мн., 1984.
* *Юрэвіч Ул.* Янка Купала: Нарыс жыцця і творчасці. — Мн., 1983.

Катэгорыя:Паэтычныя зборнікі Янкі Купалы
Катэгорыя:Кнігі 1942 года
Барысаў (паэма)

**«Барысаў»** — ліраэпічная паэма Янкі Купалы, завершаная 4 ліпеня 1934 года ў Скупліна. Упершыню апублікаваная 11 ліпеня 1934 года ў Менску ў газеце «Звязда» пад загалоўкам «*Да адкрыцця помніка Леніну ў Барысаве*». Урывак з яе пад загалоўкам «*І памёр стары Барысаў*» апублікавала газета «Літаратура і мастацтва» 12 ліпеня 1934 года. Пад назвай «Барысаў» упершыню з’явілася ў часопісе «Полымя рэвалюцыі» (№ 8 за 1934 год).

## Апісанне 
Сваім патасам, інтанацыйна—сінтаксічнай структурай і паэтычным стылем твор набліжаецца да паэмы «Над ракой Арэсай». Паэт апявае стваральную працу савецкіх людзей і вітае індустрыялізацыю краіны. Вялікія перамены, што адбываліся пасля рэвалюцыі, проціпастаўлены пакутам, якія беларускі народ зведаў у мінулым. Удзячнасць барысаўчанаў за перамены, як і ў большасці твораў таго часу, адрасаваная Леніну і камуністычнай партыі. Кульмінацыйным пунктам паэмы з’яўляецца адкрыццё помніка Леніну як «сімвалізацыя перамогі сацыялізму і адзінства народа і партыі».

Твор напісаны ў характэрным для паэтыкі Купалы сказавым стылі і пабудаваны паводле распаўсюджанага ў тыя гады прынцыпу супрацьпастаўлення сучаснага, новага грамадскага ладу змрочнаму мінуламу. У сувязі з гэтым паэма падзяляецца на дзве ўнутрана звязаныя паміж сабой часткі.

Паэме ўласцівы зменлівы рытм, багацце інтанацыйнага малюнку. Спакойна—эпічнае апісанне павольнае плыні Бярозы як бы ўвасабляе сабою аднастайную хаду мінулых стагоддзячў. Зварот да адвечнае прыроды (вербалозы, пушчы, віры), анафарычных паўтораў, выкарыстанне пяцістопнага ямбу з усечанай апошняй стапой, алітэрацый і асанансаў спрыяюць выяўленчаму эфекту. Потым рытм паэмы рэзка мяняецца: паэт пераходзіць да трохстопнага харэю, які надае кароткаму вершаванаму радку (з 2—3 словаў) імклівасць і дынамічнасць. У апошніх строфах паэт спалучае чатырох— і трохстопны харэй. Такое спалучэнне дапамагло аўтару рытмічна і інтанацыйна ўзмацніць гучанне фіналу паэмы.

Як і шмат якія іншыя творы Я. Купалы 1930-х гадоў, паэма характарызавалася аднамерным паказам рэчаіснасці, публіцыстычна-дэкларатыўнай танальнасцю, налётам рытарычнасці і ілюстрацыйнасці, калі чалавек, асоба, індывідуальнасць адыходзілі на другі план, а то і зусім раствараліся ў адлюстраванні грамадска-сацыяльнага асяроддзя, а на першым плане панавала т.зв. калектыўная эмоцыя. Паэма прасякнутая сцвярджэннем утапічна-ілюзорных ідэй і поглядаў аўтара. Ей нестае дакументальнае праўды падзей і фактаў, глыбіні і арыгінальнасці мастацкага асэнсавання рэчаіснасці.

У якасці хібаў паэмы крытыкі адзначалі пэўную абстрактнасць і схематычнасць твору:

## Пераклады і мастацкія ўвасабленні 
Паэма перакладалася на армянскую (Н. Зар’ян), літоўскую (Э. Матузявічус), рускую (М. Браўн, С. Гарадзецкі) і украінскую (Т. Масенка) мовы. Ілюстрацыі да паэмы зрабіў А. Волкаў.

## Літаратура 
* Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «Барысаў (паэма)» / Аўтар — Ц. Ліякумовіч. — C. 65—66.
* Навуменка І. Янка Купала. — Мн., 1980.
* 

Катэгорыя:Паэмы Янкі Купалы
Катэгорыя:Творы 1934 года
Гоман Барысаўшчыны

**«Го́ман Бары́саўшчыны»** — беларуская грамадска-палітычная, культурна-асветніцкая і краязнаўчая газета. Піша пра гісторыю, культуру, помнікі мінуўшчыны, цікавых людзей Барысаўшчыны. Зарэгістравана ў Міністэрстве інфармацыі Рэспублікі Беларусь. Галоўны рэдактар — Міхась Мацельскі.

Газета выдаецца са жніўня 1996 года. «Гоман Барысаўшчыны» прадаецца ў кіёсках «Мінаблсаюздрук» і паштовых аддзяленнях Барысава і Барысаўскага раёна.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка газеты «Гоман Барысаўшчыны» (з архіву web.archive.org; 2010 год)

Катэгорыя:Газеты Беларусі на беларускай мове
Катэгорыя:Культура Барысава
Песня будаўніцтву (зборнік)

«**Песня будаўніцтву**» — зборнік вершаў Янкі Купалы, выдадзены ў 1936 годзе ў Менску. Тыраж зборніку склаў 6185 асобнікаў.

## Апісанне 
Назву зборніку даў аднайменны верш. У зборнік увайшла частка вершаў ляўкоўскага цыкла: «Алеся», «Вечарынка», «Госці», «Лён», «Сонцу», «Старыя акопы», «Хлопчык і лётчык» і інш. З ранейшых паэтычных зборнікаў Купалы ў гэты зборнік увайшоў толькі верш «Арлянятам». У зборніку шырока ўжываецца любімы паэтам мастацкі прыём супастаўлення старога і новага («Украіна», «Якубу Коласу»). Значнае месца займае міжнародная тэма («Настане такая часіна», «А ў Вісле плавае тапелец…»). Частка вершаў мае рытарычны характар («Нашай Канстытуцыі», "Калгасу «Чырвоны баец», «Маё мне сонца правадыр»). У зборнік увайшлі дзве паэмы Я. Купалы: «Барысаў» і «Над ракой Арэсай».

## Літаратура 
* Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «Песня будаўніцтву (зборнік вершаў)» / Аўтар — М. Барсток. — С.479.
* Лойка А.. Як агонь, як вада… — Мн., 1984.
* Юрэвіч Ул.. Янка Купала: Нарыс жыцця і творчасці. — Мн., 1983.

## Спасылкі 
* З Купалам — на «машыне часу»: Калі ж надрукавана «Песня будаўніцтву»?  на сайце Газета «Культура» , № 25 (1048) / 23—29 чэрвеня 2012

Катэгорыя:Паэтычныя зборнікі Янкі Купалы
Катэгорыя:Кнігі 1936 года
З угодкавых настрояў

**«З уго́дкавых настро́яў»** — паэма Янкі Купалы, завершаная ў Менску 29 кастрычніка 1927 года і ўпершыню надрукаваная 7 лістапада 1927 года ў газетах «Звязда» і «Савецкая Беларусь». Мае падзагаловак *«Да дзесяцігоддзя Кастрычніцкай рэвалюцыі»*. Аўтографы паэмы захоўваюцца ў Літаратурным музеі Янкі Купалы.

## Апісанне 
Твор лірыка-публіцыстычны, па структуры ўяўляе сабой цыкл з 6 частак-вершаў на тэму рэвалюцыі і грамадзянскай вайны. Адзінства тэмы, храналагічнае апісанне падзей, якія ўтвараюць своеасаблівы сюжэтны стрыжань твору, даюць падставу разглядаць яго як паэму. Шмат якімі рысамі родніцца з паэмай «Безназоўнае»: паэмы аб’ядноўвае характар паэтычнага мыслення і імкненне аўтара намаляваць пераважна лірычнымі сродкамі панарамную карціну маштабных сацыяльных пераўтварэнняў.

## Пераклады 
На рускую мову паэму пераклалі М. Ісакоўскі і У. Раждзественскі.

## Літаратура 
* Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «З угодкавых настрояў» / Аўтар — М. Лазарук. — С. 232.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паэмы Янкі Купалы
Катэгорыя:Творы 1927 года
Над ракой Арэсай

«**Над ракой Арэсай**» — паэма Янкі Купалы, напісаная ў маі 1933 года ў Мінску і ў камуне імя БВА. Упершыню апублікаваная 29—30 чэрвеня 1933 года ў Мінску ў газеце «Звязда». Аўтограф паэмы захоўваецца ў Беларускім дзяржаўным архіве-музеі літаратуры і мастацтва.

## Гісторыя стварэння 
Асновай для стварэння паэмы паслужылі шматлікія паездкі Купалы па калгасах, саўгасах, новабудоўлях, наведванне камуны і саўгасу, заснаваных на Мар’інскіх балотах у Любанскім раёне Мінскай вобласці недалёк ад ракі Арэсы. Асушэнне балот у 1930-я гады ўспрымалася як глыбока рэвалюцыйная з’ява. Правобразамі герояў паэмы былі рэальныя асобы, паэт нават не змяняў іх прозвішчы. Разам з тым паэма не з’яўляецца фатаграфіяй фактаў: Купала надаў паэтычным карцінам і вобразам характар шырокіх мастацкіх абагульненняў:

*Помніш шляхціца таго, Івана Дамінікавіча? Нярады і ён. Пабыў ён тут у камандзіроўцы і напісаў пра нас паэму «Над Аросам-рэчкай». Няма ў тым душы, дрындушкі нейкія. … А раней жа, Дарафейка, ён пісаў хораша, аж за душу брала. Адразу запамінаеш, і вучыць не трэба.*

## Літаратура 
* Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «Над ракой Арэсай» / Аўтар — І. Навуменка. — C. 425—426.
* Бярозкін Р. Свет Купалы; Звенні. — Мн., 1981. — С.189—194.
* Навуменка І. Янка Купала. — Мн., 1980. — С.172—176.
* Мазалькоў Я. Янка Купала. — Мн., 1951. — С.124—132.
* Ярош М. Янка Купала і Беларуская паэзія. — Мн., 1971. — С.207—210.
* 
* 

Катэгорыя:Паэмы Янкі Купалы
Катэгорыя:Творы 1933 года
Тарасова доля

«**Тарасова доля**» — апошняя паэма Янкі Купалы, напісаная да 125-годдзя з дня нараджэння Тараса Шаўчэнкі. Паэма была завершана 27 лютага 1939 года ў Менску і ўпершыню апублікаваная 3 сакавіка 1939 года ў газеце «Літаратура і мастацтва». Аўтограф паэмы захоўваецца ў Літаратурным музеі Янкі Купалы. Паэма мае падзагаловак «*Памяці Тараса Шаўчэнкі*».

## Апісанне 
У аснове сюжэту паэмы — жыццёвы шлях вялікага ўкраінскага Кабзара. Асноўныя падзеі яго біяграфіі абумоўліваюць рух аўтарскага апавядання і фабульную пабудову твору. Нягледзячы на пэўную сюжэтную прадвызначанасць і ўвагу да канкрэтных фактаў, у паэме дамінуе лірычны пачатак. Мастацкі змест твору арыентаваны не столькі на дакладнае апісанне жыцця і дзейнасці Шаўчэнкі, колькі на пранікнёнае суперажыванне яго лёсу. Біяграфічныя факты служаць імпульсамі, што актывізуюць лірычны роздум аўтара, яго глыбокія разважанні як аб долі Кабзара, так і аб долі яго народа. Таму ў кампазіцыі паэмы апавяданне пра трагічнае, поўнае суворых нягодаў жыццё Шаўчэнкі «акальцавана» ўзнёслым аповядам пра «шчаслівае жыццё сацыялістычнай Украіны», які ўтварае як бы пралог і эпілог твора.

## Літаратура 
* Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «Тарасова доля» / Аўтар — М. Лазарук. — C. 589—590.
* Навуменка І. Янка Купала. — Мн., 1980.

## Спасылкі 
* Гуказапіс радыёпастаноўкі паэмы «Тарасова доля»  на сайце Kamunikat—Беларуская інтэрнэт-бібліятэка
* Водгук на паэму Я.Купалы «Тарасова доля». Ідэйны змест на сайце Водгукі на вершы беларускіх паэтаў

Катэгорыя:Паэмы Янкі Купалы
Катэгорыя:Творы 1939 года
Безназоўнае (паэма)

**«Безназоўнае»** — паэма Янкі Купалы, напісаная ў 1924 годзе. Чарнавыя аўтографы паэмы захоўваюцца ў Літаратурным музеі Янкі Купалы. Рукапіс паэмы таксама захоўваецца ў Публічнай бібліятэцы Нью-Ёрка.
## Гісторыя публікацый 
Упершыню цалкам паэма надрукаваная ў Менску ў 1924 годзе ў часопісе «Полымя» (№ 2). Раздзел 8 пад назвай «Трэба» прысвечаны *«Газэце „Савецкая Беларусь“ з прывітаннем выхаду яе тысячнага нумару»*, напісаны 2 студзеня 1924 года, апублікаваны ў газеце «Савецкая Беларусь» 5 студзеня 1924 года. Раздзелы 6 і 7 пад агульным загалоўкам «Як бы хто набаяў…» з прысвячэннем *«На прывітанне пашырэння Беларусі і шостага Усебеларускага з’езда Радаў»* напісаныя 11 сакавіка 1924 года і ўпершыню апублікаваныя ў газеце «Савецкая Беларусь» 12 сакавіка 1924 года. В. Рагойша вызначае паэму як героіка-патрыятычную.

У паэме Я. Купала адгукнуўся на падзеі, што адбываліся на Беларусі ў 1920-я гады, у прыватнасці, на ўваходжанне ў склад Беларусі тэрыторый Віцебскай, Гомельскай і Смаленскай губерняў. У паэме 10 раздзелаў, аб’яднаных вобразам Беларусі і ўслаўленнем яе дзяржаўнасці. Я. Купала як бы назірае за працэсам адраджэння краіны, набываннем ім шырыні і размаху. Нацыянальнае адраджэнне паэт параўноўвае з абрадамі заручынаў і вяселля, дзе сабраліся жаданыя госці. Каранаваная нявеста, якая сімвалізуе Беларусь, заняла свой пачэсны пасад, стала гаспадыняй у сваёй хаце.
 
Адна з найбольш загадкавых паэм Купалы. Ул. Някляеў назваў яе «апошняй *купалаўскай* паэмай Купалы». У паэме няма ніводнага названага героя, ёсць толькі абагуленае «мы». Як і ў «Адвечнай песні», герой паэмы не мае імені, ён проста Мужык.

І. Навуменка адзначае рухомую інтанацыю паэмы, насычанасць твору яркімі эпітэтамі, метафарамі, якія падкрэсліваюць маштабны палёт паэтавай думкі, «нястрымны разліў пачуцця». Новыя, народжаныя на гістарычным сацыяльным пераломе паняцці паэт падводзіць пад вобразы, выпрацаваныя народнай традыцыяй, або стварае ў яе духу.

## Пераклады і мастацкія ўвасабленні 
На польскую мову паэму пераклаў Ч. Сенюх (раздзел 6), на рускую — А. Андрэеў, Н. Кіслік, на ўкраінскую — І. Муратаў, А. Паніў. Ілюстраваў паэму В. Шаранговіч.

## Літаратура 
* Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «Безназоўнае (паэма)» / Аўтар — І. Навуменка — С. 68—69.
* Арочка М. Беларуская савецкая паэма. — Мн., 1979. — С.92—100.
* Бярозкін Р. Свет Купалы; Звенні. — Мн., 1981. — С.124—128.
* Навуменка І. Янка Купала. — Мн., 1980. — С.137—140.
* 

## Спасылкі 
* Мастацкія асаблівасці паэмы Янкі Купалы «Безназоўнае»  на сайце slovo.ws

Катэгорыя:Паэмы Янкі Купалы
Катэгорыя:Творы 1924 года
Свята-Пакроўская царква (Лазовіца)

**Свята-Пакроўская царква** — праваслаўны храм у вёсцы Лазовіца Клімавіцкага раёна Магілёўскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі.

## Гісторыя 
Вядома з XVIII стагоддзя як уніяцкая царква Пакрова Святой Багародзіцы, якая за часамі Расійскай імперыі была пераведзена ў праваслаўную. Папярэдні храм быў пабудаваны да 1861 года з дрэва.

На месцы былога храма ў пачатку XX стагоддзя была ўзведзена драўляная Свята-Пакроўская царква.

Пасля прыходу савецкай улады царква была зачынена. У Другую сусветную вайну яна зноў адкрылася.

Хаця будынак знаходзіцца ў паўзруйнаваным стане, на рэлігійныя святы ў яго прыязджае святар і адпраўляе набажэнствы.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойдідства. Трохчасткавую аб’ёмна-прасторавую кампазіцыю фарміруюць кубападобныя ў плане зрубы — бабінца, малітоўнай залы і апсіды, накрытыя агульным дахам. Сцены былі гарызантальна ашаляваны, расчлянёны высока размешчанымі прамавугольнымі аконнымі праёмамі. Інтэр’ер зальны, з плоскай падшыўной столлю.

## Літаратура 
*  — С. 238—239.
*  — С. 109.
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Клімавіцкага раёна
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Лазовіца (Клімавіцкі раён)
Лешанкі

**Лешанкі** () — вёска ў Кардымаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Каменскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй са жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.

## Вядомыя асобы 
* Сяргей Мікітавіч Рэшатаў — Герой Савецкага Саюза.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Кардымаўскага раёна
Свята-Успенская царква (Дубравіца)

**Свята-Успенская царква** — праваслаўны храм у вёсцы Дубравіца Клімавіцкага раёна Магілёўскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі.

## Гісторыя 
Не пазней за 1880 год у вёсцы збудавалі драўляную царкву. У 1898 годзе епіскап Місаіл наведаў прыход, па выніках чаго надрукаваў свае назіранні ў «Магілёўскіх епархіяльных ведамасцях»:

Нарэшце, у пачатку XX стагоддзя, з дрэва і без цвікоў была ўзведзена новая царква.

## Архітэктура 
Твор народнага дойдідства. 3-часткавую кампазіцыю фарміруюць асноўны прамавугольны ў плане аб’ём, накрыты двухсхільным дахам, да якога прылягаюць больш нізкія пяцігранная алтарная частка і бабінец з каркасным прытворам пры ўваходзе. Па баках апсіды — невялікія рызніцы. Ашаляваныя ў мінулым сцены ўмацаваны брусамі-сцяжкамі і расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі. Інтэр’ер зальны, з плоскай падшыўной столлю.

## Літаратура 
*  — С. 237.
*  — С. 77.
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Клімавіцкага раёна
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Дубравіца (Клімавіцкі раён)
Stathmopodidae

**Stathmopodidae** — сямейства матылькоў у надсямействе , апісанае Эдвардам Мейрыкам у 1913 годзе.

## Таксанамія і сістэматыка 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* Аннотированный каталог насекомых Дальнего Востока России. Том II. Lepidoptera — Чешуекрылые. — Владивосток: Дальнаука, 2016. — 812 с. ISBN 978-5-8044-1576-2
* J. C. Koster, S. Yu. Sinev: Momphidae, Batrachedridae, Stathmopodidae, Agonoxenidae, Cosmopterigidae, Chrysopeleiidae. In: P. Huemer, O. Karsholt, L. Lyneborg (Hrsg.): Microlepidoptera of Europe. 1. Auflage. Band 5. Apollo Books, Stenstrup 2003, ISBN 87-88757-66-8

Катэгорыя:Сямействы насякомых
Катэгорыя:Матылі
Эдвард Мейрык

**Эдвард Мейрык** (1854—1938) — англійскі настаўнік і энтамолаг-аматар, які захапляўся . Спецыялізаваўся па  і разглядаецца некаторымі як бацька сістэматыкі для гэтай групы.

## Біяграфія 
Адукацыю атрымаў у Мальбара-каледжы і Трыніці-Каледжы ў Кембрыджы. Публікавацца пачаў з 1875 года. Дзесяць гадоў пражыў у Аўстраліі. Напісаў мноства навуковых артыкулаў, а таксама працы «Handbook of British Lepidoptera» (1895) і «Exotic Microlepidoptera» (шматтомная, выходзіла ў сакавіку 1912 — лістападзе 1937).

Мейрик складаўся членам  і Каралеўскага таварыства. Яго калекцыя асобнікаў відаў (больш за 100 000) знаходзіцца ў . Ёсць меркаванне, што ён сабраў больш відаў, чым хто-небудзь іншы ў гісторыі.

Катэгорыя:Члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Заолагі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Энтамолагі
Катэгорыя:Энтамолагі Вялікабрытаніі
Анатоль Іванавіч Расейкін

**Анатоль Іванавіч Расейкін** (, с. Ацяшава, Ацяшаўскі раён, Мардоўская АССР) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1961 годзе. Працаваў архітэктарам, старшым архітэктарам, кіраўніком групы архітэктараў у Віцебскграмадзянпраекце, Гомельскім філіяле Белдзяржпраекта, з 1969 года — галоўны архітэктар Віцебскіх ПКМ Белжылпраекта, з 1981 года — Белдзіпрагандлю.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1964 года. Пражывае ў Віцебску.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Віцебска
Розум і пачуцці (саўндтрэк)

«**Розум і пачуцці**» () — саўндтрэк Патрыка Дойла да аднайменнага фільма 1995 года.

Саўндтрэк быў намініраваны на прэмію BAFTA і прэмію «Оскар» у намінацыі «*Найлепшая музыка да фільма*», але ў абодвух выпадках саступіў музыцы з кінастужкі «*Паштальён*», якую напісаў кампазітар Луіс Бакалаў.

## Спіс кампазіцый 
## Узнагароды і намінацыі 
## Зноскі 
Катэгорыя:Саўндтрэкі Патрыка Дойла
Катэгорыя:Саўндтрэкі 1995 года
Катэгорыя:Саўндтрэкі
Джэрэмі Кларксан

**Джэрэмі Чарлз Роберт Кларксан** (, нар.  года, Данкастэр, Паўднёвы Ёркшыр, Вялікабрытанія) — англійскі тэлевядучы і журналіст, які спецыялізуецца на аўтамабільнай тэматыцы.

Шырока вядомы як вядучы тэлевізійнага шоу «Top Gear» карпарацыі BBC, які атрымаў прэмію «Emmy» у 2005 годзе. Аўтар штотыднёвых калонак для газет «Sunday Times» і «Sun». Разам з Джэймсам Мэем быў першым, хто дасягнуў паўночнага магнітнага полюса Зямлі на аўтамабілі, што ўвайшло ў адзін з выпускаў тэлеперадачы «Top Gear».
Кларксан

**Кларксан** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джэрэмі Кларксан — англійскі журналіст
* Келі Кларксан — канадская і амерыканская спявачка, актрыса