Палітычныя партыі Беларусі

Спіс змяшчае палітычныя партыі і арганізацыі, якія дзейнічалі на тэрыторыі сучаснай Беларусі за ўвесь гістарычны час.

## Развіццё партыйнай сістэмы 
З сярэдзіны 1990-х гадоў арыентацыя на актыўны палітычны ўдзел, дэмакратычныя рэформы і апазіцыйнасць прэзідэнту пачала выклікаць актыўнае супрацьдзеянне ўлад. Дэкрэт Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 26 студзеня 1999 года № 2 «Аб некаторых мерах па ўпарадкаванні дзейнасці палітычных партый, прафесійных саюзаў, іншых грамадскіх аб’яднанняў» рабіў больш жорсткімі патрабаванні для рэгістрацыі палітычных партый і аб’яднанняў, абавязаў прайсці перарэгістрацыю.

У снежні 2005 года, напярэдадні прэзідэнцкіх выбараў, у Крымінальны кодэкс Рэспублікі Беларусь дададзены артыкул 193.1, які прадугледжвае пакаранне штрафам або пазбаўленнем волі на тэрмін да 2 гадоў за ўдзел у дзейнасці незарэгістраваных палітычных партый, іншых грамадскіх аб’яднанняў, рэлігійных арганізацый і фондаў.

### Пасля пачатку палітычнага крызісу 2020 года 
Пасля пачатку палітычнага крызісу 2020 года, рэжым Лукашэнкі пачаў знішчэнне грамадзянскай супольнасці, у тым ліку грамадскіх аб’яднанняў і палітычных партый (гл. Пагром грамадскіх арганізацый у Беларусі).

У лютым 2023 года Аляксандр Лукашэнка падпісаў законы, накіраваныя на ўрэгуляванне сферы ўзаемадзеяння дзяржаўных органаў (арганізацый) і грамадзянскай супольнасці, змяненне падыходаў да стварэння і дзейнасці палітычных партый. У прыватнасці, былі зменены ўмовы стварэння і дзейнасці палітычных партый — павялічаны мінімальны парог колькасці заснавальнікаў (членаў) з 1 тысячы да 5 тысяч чалавек, устаноўлена абавязковая наяўнасць арганізацыйных структур ва ўсіх абласцях і Мінску, а таксама не менш як у адной трэці раёнаў кожнай з абласцей і не менш як у адной трэці раёнаў Мінска.

Згодна з законам, Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь да верасня павінна было перарэгістраваць палітычныя партыі. Дзейнасць партый, якія не прайшлі перарэгістрацыю і не прынялі рашэнне аб ліквідацыі, была спынена па рашэнні Вярхоўнага суда Рэспублікі Беларусь. Міністр юстыцыі Сяргей Хаменка пасля пачатку працэсу перарэгістрацыі заявіў у праграме «Маркаў. Нічога асабістага» дзяржаўнага тэлебачання, што «колькасць партый паменшыцца да 3-4».

У выніку працэсу перарэгістрацыі ў краіне засталося 4 партыі з 15 дзеючых на пачатак 2023 года. Усе апазіцыйныя партыі былі ліквідаваны, прайшлі перарэгістрацыю марыянеткавыя партыі рэжыму Лукашэнкі.

## Партыі, зарэгістраваныя Міністэрствам юстыцыі Рэспублікі Беларусь 
Паводле інфармацыі з вэб-сайта Прэс-службы Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, у адпаведнасці з Законам Рэспублікі Беларусь ад 5 кастрычніка 1994 г. № 3266-XII аб палітычных партыях са зменамі і дадаткамі (29 лістапада 1999 г., 13 снежня 1999 г., 22 чэрвеня 2001 г., 26 чэрвеня 2003 г., 19 ліпеня 2005 г., 8 мая 2007 г., 21 ліпеня 2008 г., 20 лютага 2014 г.) зарэгістравана 4 палітычныя партыі.
# Белая Русь
# Ліберальна-дэмакратычная партыя
# Рэспубліканская партыя працы і справядлівасці
# Камуністычная партыя Беларусі

## Партыі, ліквідаваныя Вярхоўным судом 
# Беларуская аграрная партыя
# Беларуская патрыятычная партыя
# Беларуская партыя аб’яднаных левых «Справядлівы свет» — да 2008 года Партыя камуністаў Беларусі
# Беларуская партыя «Зялёныя»
# Беларуская партыя працы
# Беларуская сацыял-дэмакратычная Грамада
# Беларуская сацыял-дэмакратычная партыя (Грамада)
# Беларуская сацыяльна-спартыўная партыя
# Сацыял-дэмакратычная партыя Народнай Згоды
# Рэспубліканская партыя
# Кансерватыўна-Хрысціянская партыя — БНФ
# Партыя БНФ
# Аб’яднаная грамадзянская партыя

## Партыі і аргкамітэты, якім адмовілі ў рэгістрацыі палітычнымі партыямі 
# Беларускае аддзяленне НБП
# Беларуская партыя жанчын «Надзея»
# Беларуская партыя працоўных
# Беларуская камуністычная партыя працоўных
# Беларуская сацыял-дэмакратычная партыя (Народная Грамада)
# Беларуская хрысціянская дэмакратыя
# Беларускі народны рух
# Камуністычная партыя Беларусі (1991)
# Ліга Манархічная Вялікага Княства Літоўскага
# Малады фронт
# Маладая Беларусь
# Моладзевы блок
# Моладзевы хрысціянска-сацыяльны саюз «Маладыя дэмакраты»
# Партыя «Краіна»
# Партыя «Разам»
# Партыя свабоды і прагрэсу

## Партыі, якія спынілі дзейнасць 
### Час Расійскай імперыі, Польшчы і СССР 
# Камуністычная партыя Беларусі (1918—1991)
# Беларуская сацыялістычная грамада (канец 1902—1918) — да 1904 года Беларуская рэвалюцыйная Грамада
# Беларуская рэвалюцыйная арганізацыя (1922—1923)
# Сацыялістычная партыя Белай Русі (1904—1905)
# Канстытуцыйна-каталіцкая партыя Літвы і Беларусі (восень 1905 — лета 1907)
# Польскі дэмакратычны саюз Беларусі (1907)
# Краёвая партыя Літвы і Беларусі (1907—1908)
# Беларуская хрысціянская дэмакратыя (1917—1940)
# Беларуская сацыял-дэмакратычная рабочая партыя (1917—1918)
# Беларуская сацыял-дэмакратычная партыя (1918—1924)
# Беларуская сацыял-дэмакратычная работніцкая група (1915—1918)
# Беларуская народная партыя сацыялістаў (1917)
# Беларуская нацыянал-сацыялістычная партыя
# Беларуская незалежніцкая партыя (1942 — ?)
# Беларуская партыя незалежных сацыялістаў (1922—1925)
# Беларуская партыя сацыялістаў-рэвалюцыянераў (красавік 1918 — верасень 1924)
# Беларуская партыя сацыялістаў-федэралістаў
# Камуністычная партыя Літвы і Заходняй Беларусі (1918—1919)
# Беларуская сялянская партыя Зялёнага дуба (1919—1924)
# Камуністычная партыя Заходняй Беларусі (1923—1938)

### Суверэнная Беларусь 
# Аб’яднаная аграрна-дэмакратычная партыя (13 чэрвеня 1992 — 1 кастрычніка 1995) — са студзеня 1994 года Беларуская аграрная партыя
# Аб’яднаная дэмакратычная партыя Беларусі (3 лістапада 1990 — 1 кастрычніка 1995)
# Беларуская аб’яднаная спартыўная партыя (17 снежня 1994 — 25 сакавіка 1998)
# Беларуская гуманітарная партыя (26 лютага 1994&nbsp;— 1999)
# Беларуская народная партыя (5 лістапада 1994&nbsp;— 1999)
# Беларуская нацыянальная партыя (1 верасня 1994&nbsp;— 1999)
# Беларуская партыя «За сацыяльную справядлівасць» (19 верасня 1996 — 17 чэрвеня 1998)
# Беларуская партыя «Зялёны мір» (14 красавіка 1994 — 1999)
# Беларуская партыя зялёных (30 снежня 1992 — 20 чэрвеня 1998)
# Беларуская партыя працы (1993—2009)
# Беларуская рэспубліканская партыя (28 сакавіка 1994 — 1999)
# Беларуская сацыялістычная партыя (28 ліпеня 1994&nbsp;— 1999)
# Беларуская сялянская партыя (23 лютага 1991 — 1999)
# Беларуская сацыял-дэмакратычная Грамада (2 сакавіка 1991 — 29 чэрвеня 1996)
# Беларуская сацыял-дэмакратычная Грамада (15 лютага 1998 — красавік 1999)
# Беларуская хрысціянска-дэмакратычная злучнасць (1 чэрвеня 1991 — 1999)
# Беларуская хрысціянска-дэмакратычная партыя (4 снежня 1994 — 1999)
# Беларуская экалагічная партыя (16 снежня 1993 — 13 лістапада 1998)
# Беларуская экалагічная партыя зялёных «БЭЗ» (20 чэрвеня 1998 — 29 жніўня 2007)
# Беларускі патрыятычны рух (8 кастрычніка 1994 — 12 кастрычніка 1996)
# Грамадзянская партыя (17 снежня 1994 — 1 кастрычніка 1995)
# Народная партыя «Адраджэнне» (5 сакавіка 1995 — 31 сакавіка 1998)
# Нацыянальна-дэмакратычная партыя Беларусі (23 чэрвеня 1990 — 1999)
# Партыя аматараў піва (14 жніўня 1993 — 26 сакавіка 1998)
# Партыя «Ачышчэнне» (6 мая 1995 — 30 сакавіка 1998)
# Партыя Беларускі навукова-вытворчы кангрэс (2 кастрычніка 1992 — 25 сакавіка 1998)
# Партыя камуністаў Беларуская (7 снежня 1991 — 2023) — з 2009 Беларуская партыя аб’яднаных левых «Справядлівы свет»
# Партыя народнай згоды (11 красавіка 1992 — 29 чэрвеня 1996)
# Партыя разумнага сэнсу (3 снежня 1994 — 1999)
# Партыя Усебеларускага адзінства і згоды (26 чэрвеня 1994 — 27 сакавіка 1998)
# Польскае дэмакратычнае аб’яднанне (1993—1995)
# Хрысціянска-дэмакратычны выбар (21 красавіка 1995 — 1999)
# Славянскі сабор «Белая Русь» (6 чэрвеня 1992 — 1999)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Политические партии Республики Беларусь. Материалы для самостоятельной работы студентов / [Авторы-составители: В. К. Коршук, А. Г. Кохановский, И. Ф. Романовский]. Мн.: Белгосуниверситет, 2004. — 267 с.

## Спасылкі 
* Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь: Звесткі пра палітычныя партыі, зарэгістраваных у Рэспубліцы Беларусь 
* Дасье краіны / Беларусь / Партыйна-палітычная сістэма 


Беларусь
Катэгорыя:Спісы:Беларусь