open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рэнэ Каці

**Рэнэ Каці** (; ,  — , ) — прэзідэнт Францыі ў 1954—1959 гадах.

Сябар Дэмакратычнага альянсу, а затым — Нацыянальнага цэнтру незалежных і сялянскіх арганізацый, ён напераменку быў дэпутатам і сенатарам ад Ніжняй Сены ў перыяд з 1923 па 1953 год. Ён быў міністрам рэканструкцыі і горадабудаўніцтва з 1947 па 1948 год ва ўрадах Роберта Шумана і Андрэ Мары. Стаўшы віцэ-прэзідэнтам Савета рэспублікі (былога Сената), ён выйграў прэзідэнцкія выбары 1953 года ў трынаццатым туры галасавання ў парламенце пры падтрымцы правых і цэнтрыстаў.

Другі і апошні прэзідэнт Чацвёртай рэспублікі. Яго знаходжанне на гэтай пасадзе адзначылася прыходам да ўлады радыкала П’ера Мендэса Франса, заканчэннем вайны ў Індакітаі і пачаткам вайны ў Алжыры. У 1958 годзе гэтыя алжырскія падзеі заахвоцілі яго запрасіць на пасаду старшыні савета генерала дэ Голя, якога ён прадставіў як самага выбітнага з французаў. Апошні пазней стварыў Пятую рэспубліку і сам стаў прэзідэнтам.

Адхілены ад палітычнага жыцця пасля сыходу з Елісейскага палаца, ён працаваў у Канстытуцыйнай Радзе да сваёй смерці.

## Спасылкі
Грымі

**Грымі** (*Hyphessobrycon griemi*) — від рыб сямейства  атраду .

## Апісанне 
Самцы могуць дасягаць 2,6 см у даўжыню. У афарбоўцы цела пераважаюць карычнявата-чырвоныя фарбы. На баку бліскучая блакітная пляма, абмежаваная дзвюма цёмнымі. Плаўнікі чырвоныя, анальны па ніжнім краі з малочна-белай акаймоўкай.

## Асяроддзе пражывання 
Жыве ў трапічных кліматычных зонах у тэмпературных умовах паміж 23&nbsp;°C — 28&nbsp;°C.

## Геаграфічнае распаўсюджанне 
Сустракаюцца ў Паўднёвай Амерыцы: прыбярэжных рэках паміж Сан-Паўлу і Санта-Катарынай (Бразілія).

## Харчаванне 
Харчуецца чарвякамі, ракападобнымі і расліннымі рэчывамі.

## Выкарыстанне 
Завезена ў СССР у 1950-я гады. Гадуюць як акварыумную рыбу ў невялікіх акварыумах з мяккай застойнай вадой і багатай расліннасцю.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Fenner, Robert M.: *The Conscientious Marine Aquarist*. Neptune City, Nueva Jersey, Estados Unidos : T.F.H. Publications, 2001.
* Helfman, G., B. Collette y D. Facey: *The diversity of fishes*. Blackwell Science, Malden, Massachusetts, Estados Unidos , 1997.
* Hoese, D.F. 1986: . A M.M. Smith y P.C. Heemstra (eds.) Smiths' sea fishes. Springer-Verlag, Berlín, Alemania.
* Maugé, L.A. 1986. A J. Daget, J.-P. Gosse y D.F.E. Thys van den Audenaerde (eds.) Check-list of the freshwater fishes of Africa (CLOFFA). ISNB, Bruselas; MRAC, Tervuren, Flandes; y ORSTOM, París, Francia. Vol. 2.
* Moyle, P. y J. Cech.: *Fishes: An Introduction to Ichthyology*, 4a. edición, Upper Saddle River, Nueva Jersey, Estados Unidos: Prentice-Hall. Año 2000.
* Nelson, J.: *Fishes of the World*, 3a. edición. Nueva York, Estados Unidos: John Wiley and Sons. Año 1994.
* Wheeler, A.: *The World Encyclopedia of Fishes*, 2a. edición, Londres: Macdonald. Año 1985.
* ITIS (en inglés)
* AQUATAB.NET

Катэгорыя:Фаўна Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Харацыніды
Гомельскі завод ліцця і нармалей

**Гомельскі завод ліцця і нармалей** (скар. ГЗЛіН) — заснаваны ў 1981 годзе завод у Гомелі, уваходзіць у склад вытворчага аб’яднання «Гомсельмаш». Выпускае машынабудаўнічую прадукцыю, якая ўключае сельскагаспадарчыя машыны, ліцейную прадукцыю, штампы, ліцейнае абсталяванне і іншае, у тым ліку нестандартнае абсталяванне.

## Гісторыя 
Згодна з загадам ад кастрычніка 1979 года Міністэрства машынабудавання для жывёлагадоўлі і кормавытворчасці СССР «Аб стварэнні Гомельскага завода ліцця і нармалей» № 272, у 1980 годзе былі створаны першыя аддзелы — абсталявання, кадраў, капітальнага будаўніцтва, галоўнага энергетыка і галоўнага тэхнолага. Таксама закладзены цэхі — нармалей, нестандартызаванага абсталявання. Утворана прафсаюзная арганізацыя, арганізаваны склады, створана помпавая станцыя другога ўздыму. 10 снежня 1981 года завод вырабіў першую ў сваёй гісторыі прадукцыю — простую заклёпку пад наменклатурай КІС-0604601. Гэтая дата лічыцца днём нараджэння прадпрыемства. У наступным годзе пачалі будаваць корпус жняяркі, і ў жніўні 1983 была выпушчана першая жняярка для ўборкі кукурузы, а ў верасні 1983 года сабраны першыя дзесяць травяных жняярак. Да канца года ўзровень вытворчасці склаў 1220 жняярак КІС-0600000, а ў 1984-м пачата зборка жняярак КІН-0200000.

Да 1990 года прадпрыемства выйшла на поўнае засваенне вытворчай магутнасці, і пры гэтым 90 % паставак прыпадалі не на Беларусь, а на іншыя рэспублікі СССР. Пасля распаду СССР планавая сістэма паставак была разбурана, і прадпрыемства трапіла ў эканамічны крызіс. У гэтых умовах была праведзена рэканструкцыя: з’явіліся экспартны аддзел, аддзел продажаў, спецыялізаваны канструктарскі аддзел і іншыя. Прадпрыемства больш сканцэнтравалася на вытворчасці тавараў народнага спажывання і тавараў на экспарт.

12 мая 2023 года Украіна ўвяла санкцыі супраць завода. У ліпені таго ж года Telegram-канал завода апублікаваў відэа арышту свайго супрацоўніка, затрыманага за экстрэмізм; раней у сакавіку АМАП затрымаў 14 завадчан.

## Прадукцыя 
Завод выпускае жняяркі для ўсіх камбайнаў вытворчасці па Гомсельмаш, а таксама для камбайнаў «Дон-1500» (), трактараў «Беларус», камбайнаў Е-281F «Марал» і іншых мадыфікацый камбайна Е-281, «Енісей-З24» (Краснаярскі камбайнавы завод) і іншых. Прадукцыя прадпрыемства пастаўлялася ў Расію, Украіну, краіны Балтыі, Казахстан, Германію, Румынію, Аргенціну, Манголію, Кітай, Чэхію, Польшчу. Асноўнымі спажыўцамі кормаўборачнай тэхнікі ў Беларусі з’яўляюцца каля 2300 сельгаспрадпрыемстваў

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Прадпрыемствы Гомеля
Nurol Ejder

**Nurol Ejder** — сямейства бранятэхнікі, якое вырабляецца турэцкай кампаніяй Nurol Makina (Nurol Holding).

## Распрацоўка 
Дадзены бронетранспарцёр распрацоўваўся па замове турэцкай арміі кампаніяй Nurol Makina. Першы прататып быў пабудаваны ў 1995 годзе ў Румыніі. Пры стварэнні прататыпа шырока выкарыстоўваліся вузлы і агрэгаты БТР TAB 70 (румынская мадыфікацыя БТР-70), а таксама БТР-80. Пазней, ужо ў Турцыі, былі пабудаваныя пяць прататыпаў для выпрабаванняў на палявой мясцовасці, якія завяршыліся ў 1999 годзе. Аднак па завяршэнні выпрабаванняў забяспечыць выкананне ўсіх задач, пастаўленых арміяй ён не мог. Таму кіраўніцтва кампаніі Nurol Makina прыняло рашэнне аб распрацоўцы цалкам новай машыны. Так і з’явіўся **Ejder**.

## Апісанне 
Браніраванне мае стандарт НАТА STANAG 4569 Level 3 і забяспечвае абарону ад паразы стралковай зброяй і падрыву на мінах. V-вобразная форма дна забяспечвае значна лепшую абарону ад аскепкаў мін і фугасных снарадаў.

Машына абсталявана сістэмамі пажаратушэння, абароны ад ЗМЗ і кандыцыянавання паветра.

На бронетранспарцёры ўсталяваны шасціцыліндравы дызельны рухавік *Cummins ISLe3-400*.

Падвеска незалежная тарсіённай з гідраўлічнымі амартызатарамі. Радыус развароту — 8 метраў.

У якасці ўзбраення ўстаноўлены 7,62-мм кулямёт і 40-мм гранатамёт. Існуе таксама мадыфікацыя з французскай 25-мм гарматай GIAT M811.

## Варыянты і мадыфікацыі 
Ejder мае модульную канструкцыю, што дазволіла распрацаваць на яго базе некалькі розных мадыфікацый:
* бронетранспарцёр;
* разведвальная машына;
* машына агнявой падтрымкі;
* камандзірская машына;
* санітарны аўтамабіль. 

Файл:Gidran_MRAP_vehicle_of_the_Hungarian_Armed_Forces_(1).jpg|alt=Венгерский Gidrán на базе Ejder 4x4|Венгерскі **Gidrán** на базе Ejder 4x4
Файл:Gidran_142634.jpg|alt=Пулемёт на крыше Gidrán|Кулямет на даху **Gidrán** 

## Краіны-аператары 
* : 50 адзінак Ejder Yalcin 4x4 станам на 2024 год
* : 65 адзінак станам на 2021 год
* : 150 адзінак станам на 2021 год
* : 24 адзінкі станам на 2021 год
* : 24 адзінкі станам на 2021 год
* 
* : 71 адзінка Ejder Yalcin станам на 2021 год

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Бронетранспортёр EJDER 6x6 AWV
* EJDER 6x6 Armoured Command Vehicle

Катэгорыя:Вікіпедыя:Лакальны подпіс у выявы з Вікіданых
Катэгорыя:Бранятэхніка Турцыі
Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Драшэёз

**Драшэёз** — глістнае захворванне няпарнакапытных з групы габранематозаў, якое выклікаецца нематодай віду .

## Распаўсюджанне 
Захворванне пашырана ўсюды, на тэрыторыі краін былога СССР пераважна ў паўднёвых раёнах. У Беларусі хварэюць коні.

## Спосаб заражэння 
Жывёлы заражаюцца праз корм, інфікаваны лічынкамі нематод. Прамежкавымі гаспадарамі з’яўляюцца мухі. Лічынкі паразіта прымацоўваюцца да ноздраў каня, з якіх са сліной пераходзяць у страўнік і спеюць. Палаваспелыя драшэі паразітуюць пад слізістай абалонкай страўніка, дзе выклікаюць пухлінападобныя ўтварэнні памерамі ад грэцкага арэха да курынага яйца. Хвароба выяўляецца катаральным гастраэнтэрытам, знясіленнем, разрывам страўніка, перытанітам. Конь худнее і становіцца лянівым.

Дыягназ вызначаецца на падставе лабараторных даследаванняў.

## Лячэнне і прафілактыка 
Лячэнне медыкаментознае. Прафілактыкай з’яўляецца дэгельмінтызацыя, барацьба з мухамі, тэрмічнае абясшкоджванне гною.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Кыргыз Совет Энциклопедиясы. Башкы редактор Б. О. Орузбаев. -Фрунзе: Кыргыз Совет Энциклопедиясынын башкы редакциясы, 1977. Том 2. В — Иридий. — 672 б.

Катэгорыя:Нематадозы
Катэгорыя:Круглыя чэрві
Чацвёртая французская рэспубліка

**Чацвёртая французская рэспубліка** () — рэспубліканскі рэжым у Францыі, які дзейнічаў у Францыі з 27 кастрычніка 1946 года па 4 кастрычніка 1958 года. 

Канстытуцыя была прынята 13 кастрычніка 1946 года абраным у тым жа годзе Устаноўчым сходам, у варыянце, блізкім да канстытуцыі Трэцяй рэспублікі, для якой была характэрна наяўнасць магутнай парламенцкай сістэмы і слабасць прэзідэнцкай улады.

Гэты перыяд быў адзначаны распадам Французскай каланіяльнай імперыі, войнамі ў Індакітаі, затым у Паўночнай Афрыцы. Францыя стала адной з заснавальніц ААН, уступіла ў НАТА, увайшла ў еўрапейскія інтэграцыйныя структуры, створаныя па ўзоры Саюза вугалю і сталі. Ва ўнутранай палітыцы быў перыяд вялікай нестабільнасці пасля Другой сусветнай вайны, узмацнення ўплыву камуністаў і крайне правых. Пачатак эканамічнага росту суправаджаўся некантраляванай інфляцыяй. Часта мяняліся так званыя «ўрады-прывіды» (звычайна 2-3 адстаўкі прэм'ер-міністраў у год).

У 1958 годзе на хвалі алжырскага крызісу да ўлады зноў прыйшоў Шарль дэ Голь, які на пасадзе прэм'ер-міністра правёў канстытуцыйную рэформу, паводле якой была ўсталявана прэзідэнцкая рэспубліка. У кастрычніку 1958 года на рэферэндуме была зацверджана новая канстытуцыя, а ў лістападзе яе падпісаў дзеючы тады прэзідэнт Рэнэ Каці. На гэтым скончылася гісторыя Чацвёртай рэспублікі і пачалася Пятая рэспубліка, у снежні таго ж года Шарль дэ Голь быў абраны прэзідэнтам.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Еўропы

Катэгорыя:XX стагоддзе ў Францыі
Гірардынус

**Гірардынус** (*Phalloceros caudimaculatus*) — від жывародзячых прамянёвапёрых рыб сямейства , які жыве ў Паўднёвай Амерыцы.

## Апісанне 
Самкі дасягаюць даўжыні 4-5 см, самцы — 2,5—3 см. Афарбоўка цела шэра-аліўкавая або аліўкава-зялёная, няпарныя плаўнікі часта жаўтлявыя, спінны плаўнік самцоў часта апраўлены чорнай аблямоўкай. Ганаподый самцоў мае характэрны, выгнуты дадолу кручок.

## Распаўсюджанне 
Вобласць распаўсюджання віду ахоплівае тэрыторыю ад Рыа-дэ-Жанейра да поўдня да Уругвая, Парагвая і паўночна-заходняй Аргенціны. Жыве ў сажалках, дрыгве і ручаях.

## Размнажэнне 
Пасля 24-30-і дзённага перыяду цяжарнасці самкі нараджаюць ад 10 да 50, вельмі вялікія самкі таксама да 80, малявак даўжынёй 5-6 мм.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Claus Schaefer, Torsten Schröer: *Das große Lexikon der Aquaristik*, Ulmer Verlag, Stuttgart 2004, ISBN 3-8001-7497-9
* Günther Sterba: *Süßwasserfische der Welt*. Urania Verlag, Stuttgart 1990, ISBN 3-332-00109-4

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1868 годзе
Катэгорыя:Рыбы Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Пецыліды
Катэгорыя:Акварыумныя рыбы
Караблекрушэнне на рацэ Ква (2024)

12 чэрвеня 2024 года рачны карабель HB la Saintet затануў у рацэ Ква, прытоку ракі Конга ў Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга, у выніку чаго загінулі па меншай меры 86 чалавек. 

Здарэнне адбылося каля 23:00 CAT (UTC +2:00), калі ў перагружанага судна, якое накіроўвалася з Мушы ў горад Лебіда, адмовіў рухавік. Праз гэта карабель урэзаўся ў бераг (па іншай інфармацыі, у іншае судна), пасля чаго затануў. Разам з пасажырамі ён перавозіў мяшкі з цэментам, што і абумовіла перагруз. 

На момант крушэння на судне знаходзіўся 271 чалавек. 86 загінулі, у тым ліку 21 дзіця. Астатнія альбо былі выратаваны.

Прэзідэнт Фелікс Чысекеды запэўніў, што пацярпелыя атрымаюць дапамогу і будзе праведзена расследаванне прычын здарэння. 

## Гл. таксама 
* Караблекрушэнне ля Мбандака (2025)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Транспартныя здарэнні 2024 года
Катэгорыя:Караблекрушэнні
Катэгорыя:Чэрвень 2024 года
Катэгорыя:Падзеі 12 чэрвеня
Катэгорыя:Гісторыя Дэмакратычнай Рэспублікі Конга
NEWS.am

**News.am** — адно з вядучых армянскіх інфармацыйных агенцтваў, заснаванае ў 2009 годзе. Кругласутачна асвятляе армянскія і сусветныя навіны.

У 2014 годзе агенцтва правяло поўнае абнаўленне старога сайта.

Сайт мае дзве версіі: дэсктопная і мабільная. Мабільная версія падтрымлівае як планшэты з вялікім дазволам экрана, так і смартфоны з меншым дазволам. Версія падтрымлівае партрэтную і гарызантальную арыентацыі. Па даных SimilarWeb і Alexa за 2019 год, сайт NEWS.am займае 1-ае месца па наведвальнасці сярод навінавых сайтаў у Арменіі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Інтэрнэт-СМІ
Рагаты дзедка

**Рагаты дзедка** (*Ophiogomphus cecilia*) — від стракоз сямейства дзедак.

## Апісанне 
Даўжыня цела — 50-58 мм, брушка 37-39 мм, даўжыня задняга крыла — 30-35 мм. На краі патыліцы два вырасты. Афарбоўка цела аліўкава-зялёная з чорнымі кольцамі на брушку. Светлыя часткі цела зялёныя (амаль усе грудзі) ці жоўтыя. Самец: ніжні анальны прыдатак глыбока расколаты. Самка: генітальная пласцінка невялікая, з двума доўгімі тонкімі вырастамі. Пярэдні край крылаў інтэнсіўна-жоўтага колеру, у аснове задніх крылаў маецца трохкутная жоўтая пляма. Ногі доўгія.

Лічынка шэра-чорнага колеру з жоўтым малюнкам. Пузатая, хваставыя ніткі адсутнічаюць.

## Пашырэнне 
Від распаўсюджаны дастаткова шырока, ад Цэнтральнай Азіі да Еўропы, дасягаючы Германіі і Даніі. Арэал таксама ўключае Каўказ, Урал, да Заходняй Сібіры. Вядомыя адзінкавыя знаходкі віду па ўсёй тэрыторыі Еўрапейскай часткі Расіі. Уключаны ў Чырвоную кнігу Беларусі.

## Зноскі 
Катэгорыя:Разнакрылыя стракозы
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1785 годзе
Сітоўскі надпіс

**Сітоўскі надпіс** — старажытны наскальны надпіс, выдрапаны ў пячоры каля сучаснага балгарскага сяла Сітова. Выяўлены ў 1928 годзе археалагічнай экспедыцыяй Аляксандра Пеева.

## Выяўленне і апісанне 
Адкрыццё надпісу адбылося ў 1928 годзе на сцяне скальнага сховішча каля сяла Сітова, недалёка ад Плоўдзіва, Балгарыя. Першым яго задакументаваў балгарскі археолаг-любіцель Аляксандр Пееў. Надпіс складаецца з двух радкоў агульнай даўжынёй 3,40 метра. Вышыня асобных пісьмовых знакаў дасягае 40 сантыметраў. Асобныя знакі надпісу нагадваюць знакі грэчаскага алфавіту, аднак з-за дрэннай захаванасці надпіс прачытаць было немагчыма. Доўгі час не ўдавалася вызначыць нават прыблізны ўзрост надпісу. Як мяркуецца, надпіс датуецца часам паміж 300 і 100 гадамі да н. э.

Што да лёсу першаадкрывальніка, то ў 1943 годзе Пееў быў расстраляны па падазрэнні ў перадачы шыфраваных паведамленняў Савецкаму Саюзу. Раней ён адправіў узор тэксту савецкім археолагам, спадзеючыся, што яны змогуць расшыфраваць яго значэнне. Упершыню надпіс быў апублікаваны З. Р. Марфавай у 1950 годзе. Пасмяротна Пееў быў узнагароджаны савецкім ордэнам Леніна за яго супраціўленне калабарацыянісцкаму балгарскаму ўраду. Вылучаліся розныя версіі паходжання мовы: мясцовая старажытная мова, кельцкая, славянская і фрыгійская. Таксама прапаноўвалася параўнанне з рунамі ў саборы Святой Сафіі ў Канстанцінопалі.

У 1991 годзе маскоўскія мовазнаўцы Л.&nbsp;С. Баюн і У.&nbsp;Э. Арол ідэнтыфікавалі надпіс як фрыгійскі і падалі частковы магчымы пераклад:

1. Калі створаць выяву Іпты ў выглядзе імана Іпты для яе (багіні),

2. [то калі] хто[сьці] для яго (бога) [нешта] Вакхава зрабіў, іман бога (=Вакха) створаць.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нерасшыфраваныя пісьменнасці
Катэгорыя:Старажытныя пісьменнасці Блізкага Усходу і Міжземнамор’я
Катэгорыя:Гісторыя Балгарыі
Катэгорыя:Плоўдзіўская вобласць
Страказа звычайная

**Страказа звычайная** (*Sympetrum vulgatum*) — від стракоз.

## Апісанне 
Размах крылаў да 6 см. Даўжыня пярэдняга крыла 33-37 мм, задняе крыло 24-29 мм, даўжыня брушка — 22-28 мм. Брушка моцна сплошчана і пашырана. У аснове крыла вялікая цёмна-карычневая пляма (стыгма), у астатняй частцы мембрана крыла празрыстая. Задні край перэднегрудзей мае вялікі, амаль вертыкальны выступ, які нясе махроўку з доўгіх валасінак. Уздоўж швоў на грудзях лініі чорнага колеру. Чорная папярочная паласа, якая праходзіць паміж цеменем і ілбом, спускаецца ўніз уздоўж унутранага краю вачэй. Ногі чорнага колеру, з жоўтай паласой звонку.

Палавы дымарфізм выяўляецца ў афарбоўцы самцоў і самак. У самцоў бакі грудзей чырвонага колеру, з трыма шырокімі чорнымі палосамі, брушка чырвонага колеру, з чорнай бакавой паласой. У самак бакі грудзей жоўта-бурага колеру, з 3 шырокімі чорнымі палосамі; брушка бурае, з чорнай бакавой паласой.

## Пашырэнне 
Транспалеарктычны від. Арэал уключае Еўропу, Сібір, Далёкі Усход, Пярэднюю і Цэнтральную Азію, Паўночную Афрыку. Час лёту: пачатак ліпеня — пачатак кастрычніка.

Катэгорыя:Сапраўдныя стракозы‎
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Аляксандр Іванавіч Чарапанаў

**Аляксандр Іванавіч Чарапанаў** (; ) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант (1943).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і.

З мая 1915 года служыў у Рускай імператарскай арміі, змагаючыся на франтах Першай сусветнай вайны. У 1916 годзе скончыў 1-ю Іркуцкую школу прапаршчыкаў, пасля чаго камандаваў ротай. Даслужыўся да штабс-капітана.

У снежні 1917 года далучыўся да Чырвонай гвардыі, а ў студзені 1918 — Чырвонай арміі. У гады грамадзянскай вайны ў Расіі ваяваў на Паўночна-Заходнім і Заходнім франтах. Быў на пасадах камандзіра палка, затым начальніка штаба і камандзіра брыгады.

У 1923 годзе скончыў курсы Ваеннай акадэміі РСЧА. Пасля накіраваўся ваенным саветнікам у Кітай, дзе працаваў да 1927 года. З чэрвеня 1924 года ўзначальваў групу саветнікаў у школе Вампу, кіраваў арганізацыяй тактычнай, стралковай і страявой падрыхтоўкі, быў саветнікам пры 1-й пяхотнай дывізіі. У 1926 годзе ўступіў ва УКП(б). У 1927 годзе заняў пасаду памочніка камандзіра стралковай дывізіі. У 1928-м скончыў курсы ўдасканалення вышэйшага начскладу. З чэрвеня 1929 года — камандзір дывізіі, якая ўдзельнічала ў баях на КУЧ.

З кастрычніка 1933 года камандаваў стралковым палком, далей, з ліпеня 1935, займаў пасады памочніка начальніка, затым начальніка групы кантролю НКА. Са жніўня 1938 па лістапад 1939 зноў знаходзіўся ў якасці ваеннага саветніка ў Кітаі. Пасля вяртання ў СССР займаў пасаду старшага выкладчыка ваеннай акадэміі Генштаба. 

У часы Вялікай Айчыннай вайны займаў пасады галоўнага інспектара пры Галоўнакамандуючым Паўночна-заходняга напрамку (з ліпеня па верасень 1941) і камандуючага 23-й арміяй (з верасня 1941 па ліпень 1944). Удзельнічаў у абарончых баях пад Ленінградам, падчас прарыву блакады і пры разгроме варожых сіл на Карэльскім пярэсмыку. З восені 1944 года працаваў у Балгарыі ў якасці памочніка, затым намесніка старшыні Саюзнай кантрольнай камісіі. У 1947 годзе стаў старшынёй гэтай камісіі і галоўным саветнік балгарскай арміі. З мая 1948 — намеснік начальніка ўпраўлення вышэйшых ваенна-навучальных устаноў. 

У 1955 годзе звольнены ў запас.

## Узнагароды 
Быў узнагароджаны ордэнам Леніна, пяццю ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнам Кутузава II ступені, медалямі, замежнымі ордэнамі.

## Мемуары 
* Боевое крещение. М., 1960;
* Первые бои Красной Армии. М., 1961;
* Под Псковом и Нарвой. Февр. 1918 г. М., 1963;
* Северный поход Национально-революционной армии Китая. (Записки воен. советника). М., 1968;
* В боях рожденная. Изд. 3-е. М., 1976;
* Записки военного советника в Китае. Изд. 2-е. М., 1976.  

## Спасылкі 
* Черепанов Александр Иванович

Катэгорыя:Удзельнікі япона-кітайскай вайны (1937—1945)Катэгорыя:Камандуючыя арміямі ў Вялікай Айчыннай вайнеКатэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧАКатэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)Катэгорыя:Мемуарысты СССР
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў РасііКатэгорыя:Удзельнікі польска-савецкай вайны
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты СССРКатэгорыя:Члены КПСС
Дрэпанакладус бяскольцавы

**Дрэпанакладус бяскольцавы** (*Warnstorfia exannulata*) — від імхоў сямейства .

## Распаўсюджанне 
Арэал ахоплівае наступныя часткі свету: Еўропа, Паўночная Амерыка, Паўднёвая Амерыка, Азія, Аўстралія, Новая Зеландыя.

Расце ў сярэдне багатых мінераламі балотах, вакол крыніц; ад нізкіх да высокіх месцапражыванняў (0-4200 метраў).

## Характарыстыка 
Расліны сярэдняга памеру, зялёныя, жаўтлявыя або з чырвоным другасным пігментам. Сцябловыя лісты яйцападобныя або яйцападобна-трохкутныя, паступова звужваюцца да вяршыні; вяршыня завостраная.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Флора Новай Зеландыі
Катэгорыя:Флора Аўстраліі і Акіяніі
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Амблістэгіевыя
Аляксандр Васілевіч Прудзіла

**Аляксандр Васілевіч Прудзіла** (8 сакавіка 1956, г. Гродна — 12 чэрвеня 2024) — беларускі псіхолаг, выкладчык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 8 сакавіка 1956 года ў Гродне. Скончыў у 1978 годзе гісторыка-педагагічны факультэт Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Я. Купалы.

У 1980—1981 гадах працаваў старэйшым лабарантам навукова-даследчага сектара Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Я. Купалы. У 1981—1986 гадах сацыёлагам Гродзенскага завода карданных валаў, у 1986—1987 гадах сацыёлагам Гродзенскага завода аўтамагнітол, у 1987—1996 гадах галоўным прафкансультантам Гродзенскага гарадскога цэнтра прафесійнай арыентацыі моладзі.

Памёр 12 чэрвеня 2024 года. Прудзіла аўтар 52 навуковых прац і 13 укараненняў. Сярод іх манаграфія «Псіхалагічнае кансультаванне ў прафесійнай арыентацыі» і падручнік для агульнаадукацыйных устаноў «Твая прафесійная кар’ера».

Захапляўся мастацтвам: ад плакатаў на паперы, да партрэтаў і пейзажаў алейнымі фарбамі на палатне.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Псіхолагі Беларусі
Bravia Chaimite

**Bravia Chaimite** — бронетранспарцёр, выраблены партугальскай кампаніяй Bravia. Створаны на базе амерыканскага Cadillac Gage Commando з шэрагам паляпшэнняў і тэхнічных мадыфікацый.

У залежнасці ад мадыфікацыі бранявік умяшчаў ад 4 да 11 чалавек і быў узброены кулямётамі, мінамётамі і іншым. Выкарыстоўваліся дызельныя рухавікі ў 155&nbsp;к.с. (115&nbsp;кВт) пры 3300 абаротах у хвіліну з аўтаматычнай перадачай, здольнай развіваць хуткасць да 99&nbsp;км/г. Браня БТРа магла вытрымаць кулі калібрам 7,62 мм НАТА.

## Гісторыя 
Распрацаваны ў сярэдзіне 1960-х гадоў для партугальскай арміі. У сваім першапачатковым увасабленні Chaimite нагадваў мадыфікаваны амерыканскі бранявік Cadillac Gage Commando.

Першы прататып Chaimite з’явіўся ў 1966 годзе і быў распрацаваны галоўным чынам для непасрэднай агнявой падтрымкі, будучы ўзброеным 90-мм гарматай. У канцы 60-х прататып быў адпраўлены ў Партугальскую Гвінею для баявых выпрабаванняў, дзе ён паказаў сябе добра, але пазней знішчаны паўстанцамі Афрыканскай партыі за незалежнасць Гвінеі і Каба-Вердэ з дапамогай савецкага гранатамёта.  

Бронетранспарцёр выкарыстоўвася падчас канфлікту на Філіпінах (паліцыяй супраць ісламістаў), грамадзянскай вайны ў Ліване (сіламі ўнутранай бяспекі, хрысціянскімі апалчэннямі, Арганізацыяй вызвалення Палесціны), каланіяльных войн у Анголе, Мазамбіку і Гвінеі-Бісау (партугальскай арміяй супраць партызан).

Да моманту спынення вытворчасці было выраблена больш за 600 адзінак па 2016 Chaimite быў паступова зняты з узбраення партугальскай арміі і заменены аўстрыйскім Pandur II 8x8.

## Варыянты 
* **V-200**: бронетранспарцёр
* **V-200 Armada 60**: спецыяльны варыянт для партугальскай марской пяхоты, узброены 60&nbsp;мм рэактыўнай устаноўкай
* **V-300**: варыянт агнявой падтрымкі, узброены гарматамі FN Minimi, FN MAG або 20 мм.
* **V-400**: машына агнявой падтрымкі з 90-мм або 75-мм гарматай.
* **V-500**: машына сувязі і кіравання.
* **V-600**: 81 мм альбо 120 мм мінамёт.
* **V-700**: з ракетнай устаноўкай Swingfire або HOT
* **V-800**: машына хуткай дапамогі
* **V-900**: браняваная эвакуацыйная машына
* **V-1000**: паліцэйская машына з вадамётам
## Аператары 
У той ці іншы перыяд бронетраспарцёр знаходзіўся на ўзбраенні такіх краін, як Ліван, Лівія, Філіпіны, Іран, М’янма, Венесуэла.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Christopher F. Foss, ''Jane's Tank and Combat Vehicle Recognition Guide*, HarperCollins Publishers, London 2002. ISBN&nbsp;0-00-712759-6
* Pedro Manuel Monteiro, *Berliet, Chaimite e UMM – Os Grandes Veículos Militares Nacionais*, Contra a Corrente, Lda., Lisboa 2018. ISBN&nbsp;9789899901261 (in Portuguese)

## Спасылкі 
**CHAIMITE V-200, by Miguel Silva Machado in "Operacional"
*Tank Encyclopedia-Bravia Chaimite

Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Аляксандр Мар’янавіч Колышка

**Аляксандр Мар’янавіч Колышка** (нар. , в. Крычнікі, Іўеўскі раён) — беларускі псіхолаг, спецыяліст у вобласці педагагічнай псіхалогіі. Кандыдат псіхалагічных навук (2012), дацэнт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў вёсцы Крычнікі Іўеўскага раёна Гродзенскай вобласці. У 1983 годзе скончыў Юрацішкаўскую сярэднюю школу, працаваў брыгадным улікоўцам у калгасе «Прагрэс» Іўеўскага раёна. У 1984—1986 гг. праходзіў вайсковую службу.

Вучыўся на падрыхтоўчым аддзяленні БДУ, пасля ў 1987—1992 гадах на гістарычным факультэце БДУ імя Ф. Скарыны. У 1992—1994 гг. працаваў настаўнікам гісторыі Юрацішкаўскай сярэдняй школы.

У 1994 г. скончыў курсы перакваліфікацыі ў ГрДУ імя Янкі Купалы па спецыяльнасці «Псіхолаг сістэмы адукацыі». У 1994—1997 гадах вучыўся ў аспірантуры на факультэце педагогікі і псіхалогіі ГрДУ. Абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Асаблівасці міжасобаснага ўзаемадзеяння педагогаў з рознымі тыпамі самаадносін».

З 1997 года працуе на кафедры агульнай і сацыяльнай псіхалогіі факультэта псіхалогіі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Я. Купалы, з 2013 — загадчык кафедры.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Псіхолагі Беларусі
Канстанцін Віктаравіч Карпінскі

**Канстанцін Віктаравіч Карпінскі** () — беларускі псіхолаг. Доктар псіхалагічных навук, прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў у 2000 годзе з адзнакай факультэт псіхалогіі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы па спецыяльнасці «Псіхолаг. Выкладчык псіхалогіі», у 2003 годзе таксама з адзнакай — юрыдычны факультэт ГрДУ па спецыяльнасці «Юрыст».

У 2000—2002 гадах вучыўся ў аспірантуры ГрДУ. У 2002 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Псіхалагічная карэкцыя сэнсавай рэгуляцыі жыццёвага шляху правапарушальнікаў» ў БДПУ імя Максіма Танка. З 2005 года — дацэнт.

## Навуковая дзейнасць 
Спецыяліст у вобласці псіхалогіі асобы, псіхалогіі развіцця, псіхадыягностыкі, юрыдычнай псіхалогіі і судова-псіхалагічнай экспертызы. Асноўныя кірункі навуковых даследаванняў — псіхалогія жыццёвага шляху асобы, псіхалогія суб’екта, псіхалогія прафесійнай кар’еры, псіхалогія сэнсу жыцця і сэнсажыццёвага крызісу, а таксама псіхаметрычная распрацоўка новых методык дыягностыкі асобы. Асноўная сфера навукова-практычнай дзейнасці — судова-псіхалагічная экспертыза па крымінальных справах і грамадзянскіх спрэчках.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Псіхолагі Беларусі
Юлія Аляксандраўна Гайдукова

**Юлія Аляксандраўна Гайдукова** (нар. ) — беларуская мастацтвазнаўца, дызайнер.  Кандыдат мастацтвазнаўства.

## Біяграфія 
Скончыла ў 2004 годзе Беларускую дзяржаўную акадэмію мастацтваў (факультэт дызайну, кафедра дызайну касцюма і тканін, спецыяльнасць «Мадэляванне адзення»). У 2005 годзе там жа скончыла магістратуру і ў 2008 годзе аспірантуру, кандыдацкая дысертацыя «Сцэнічнае ўвасабленне беларускага народнага касцюма ў другой палове XX — пачатку XXI ст.». У 2009 годзе прысвоена вучоная ступень кандыдата мастацтвазнаўства.

У 2004—2005 гады выкладчык каледжа лёгкай прамысловасці. З 2009 года дацэнт кафедры дызайну Інстытута сучасных ведаў імя А. М. Шырокава.

Спецыяліст у галіне дызайну адзення, займаецца даследаваннем інтэрпрэтацыйных працэсаў у праектаванні аб’ектаў, крыніцай натхнення для якіх служыць народнае мастацтва. З 2004 года член Беларускага саюза дызайнераў. У 2017 годзе адбылася персанальная выстава «Замілаванне простым» у Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь.

## Выбраная бібліяграфія 
* Песня пра долю: з гісторыі сцэнічнага касцюма ансамбля «Песняры» / Ю. А. Гайдукова // Роднае слова. — 2009. — № 4. — С. 105—107.
* Касцюмы «Песняроў» як адлюстраванне на­цы­­я­на­ль­на­га вобраза беларуса / Ю. А. Гайдукова // Роднае слова. — 2009. — № 11. — С. 105—107.
* Шляхетныя касцюмы «Песняроў» / Ю. А. Гай­­ду­ко­ва // Беларускае мастацтва ў дыялогу культур: зб. навук. арт. / Бел. дзярж. акад. мас­тац­т­ваў; склад. і навук. рэд. Н. С. Валанцэвіч. — Мінск, 2009. — С. 141—144.
* Этапы развіцця беларускага народнага сцэ­ніч­на­га кас­цю­ма / Ю. А. Гайдукова // Пытанні мастацтвазнаўства, эт­наг­ра­фіі і фа­ль­к­ла­рыс­ты­кі / Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фа­ль­к­ло­ру імя К. Крапівы НАН Беларусі; навук. рэд. А. І. Лакотка. — Мінск, 2009. — Вып. 6 — С. 564—570.
* Сучасныя метады сцэнічнай інтэрпрэтацыі бе­­ла­рус­ка­га народнага касцюма / Ю. А. Гайдукова // Весці НАН Бела­ру­сі. Се­рыя гума­ні­тар­ных навук. — 2010. — № 3. — С. 82-86.

Катэгорыя:Кандыдаты мастацтвазнаўства
Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза дызайнераў
Катэгорыя:Выпускнікі факультэта дызайну і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва БДАМ
Sarconeurum glaciale

***Sarconeurum glaciale*** — від імхоў сямейства , які сустракаецца ў Антарктыдзе. Расце на востраве Роса і Паўднёвай Зямлі Вікторыі ў Антарктыдзе, а таксама на Вогненнай Зямлі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Ecosystem processes in Antarctic ice-free landscapes
* Antarctic communities: species, structure, and survival

Катэгорыя:Потыевыя (сямейства)
Катэгорыя:Флора Антарктыкі
8 сакавіка (фабрыка)

**ААТ «8 сакавіка»** (раней — **Гомельская панчошна-трыкатажная фабрыка імя 8 сакавіка**) — беларускае швейнае і трыкатажнае прадпрыемства, размешчанае ў Гомелі. Адно з найбуйнейшых прадпрыемстваў лёгкай прамысловасці Рэспублікі Беларусь.

## Гісторыя 
У 1926 годзе ў Гомелі была створана трыкатажная майстэрня, якая ў 1930 годзе была ператворана ў панчошна-трыкатажную фабрыку «8 сакавіка». У 1945—1991 гадах прадпрыемства заставалася ў падпарадкаванні органаў кіравання лёгкай прамысловасцю БССР, у 1957—1965 гадах падпарадкоўвалася Савету народнай гаспадаркі БССР.

У 1992 годзе ператворана ў вытворча-гандлёвую фірму «8 сакавіка» і перададзена канцэрну «Беллегпрам».

У 2013 годзе прадпрыемства вырабіла 180 т трыкатажнага палатна, 4581 тыс. пар калгот, рэйтуз, панчох, шкарпэтак і іншых панчошна-шкарпэткавых вырабаў, 445 тыс. касцюмаў, камплектаў і штаноў мужчынскіх і для хлопчыкаў, 783 тыс. касцюмаў, камплектаў, спадніц, штаноў жаночых і для дзяўчынак, 694 тыс. кальсон, трусоў, піжам, халатаў мужчынскіх, 414 тыс. блузак, кашуль і аналагічных вырабаў жаночых, 1229 тыс. ніжніх спадніц, трусоў, панталон, начных кашуль, піжам, халатаў жаночых, 1221 тыс. маек, фуфаек, тэнісак, 124 тыс. адзінак адзення для нованароджаных і немаўлят, 434 тыс. спартыўных і купальных касцюмаў. 70,7% прадукцыі было пастаўлена на ўнутраны рынак, 29,3% экспартавана ў Расію і Украіну.

У 2013 годзе на фабрыцы працавала 1569 чалавек. 72,88% акцый прадпрыемства належаць дзяржаве. Прадпрыемства валодае ўласнай тавараправоднай сеткай: крамамі і складамі ў Рэспубліцы Беларусь, а таксама гандлёвымі дамамі ў Маскве і Кіеве.

На 2014 год магутнасць прадпрыемства склала 5,1 млн адзінак трыкатажных вырабаў і 5,3 млн пар панчошна-шкарпэткавых вырабаў.

У сакавіку 2020 года на фоне пандэміі каранавіруса прадпрыемства асвоіла выпуск марлевых масак.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прадпрыемствы лёгкай прамысловасці Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Гомеля
Станісловас Лазутка

**Станісловас Лазутка** (; ) — савецка-літоўскі гісторык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сяле Байсогала Новасібірскай вобласці, што было яшчэ ў 1883—1885 гадах заснавана каланістамі з Літвы. 

У 1941—1946 служыў у РСЧА. У 1945 годзе ўступіў у ВКП(б).

У 1950 годзе атрымаў дыплом гісторыка ў Віленскім універсітэце.  У 1958 годзе скончыў Акадэмію грамадскіх навук пры ЦК КПСС. У 1958 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю «Рэвалюцыйная сітуацыя ў Літве 1859—1862 (перадумовы паўстання 1863—1864 гг.)». У 1974 стаў доктарам (тэма дысертацыі — «Першы статут Літвы – феадальнае ўкладанне Вялікага Княства Літоўскага»).

У 1948—1952 і 1959—2000 гадах выкладаў у Віленскім універсітэце. З 1959 па 1963 —  прарэктар па вучэбнай рабоце, з 1977 — прафесар.

У 1951—1954 гадах займаў пасаду загадчыка аддзела навукі і культуры ЦК КПЛ. У 1952—1954 — кандыдат у члены ЦК ЛКП, у 1954—1956 і 1960—1963 — член ЦК ЛКП.

## Навуковая дзейнасць 
Праводзіў вывучэнне першага Статута Вялікага Княства Літоўскага 1529 года. Разглядаў умовы і прычыны падрыхтоўкі, значэнне ў юрыдычным замацаванні феадальных адносін. Акрамя таго, падрыхтаваў акадэмічны тэкст статута, заснаваны на ўсіх захаваных тэкстах XVI стагоддзя. Таксама займаўся вывучэннем метрык.

## Узнагароды 
* Заслужаны дзеяч культуры Літоўскай ССР (1965)
* Дзяржаўная прэмія Літоўскай ССР (1981)
* Літоўская навуковая прэмія (1995)

## Працы 
* Revoliucinė situacija Lietuvoje 1859–1862 m., 1961 m., rusų kalba
* Vilniaus universiteto istorija, vienas autorių ir atsakingasis redaktorius, 1979 m., rusų k.,
* Lietuvos Statutas – Didžiosios Lietuvos Kunigaikštystės feodalinis kodeksas, monografija, 1973 m., rusų k.
* Pirmasis Lietuvos Statutas: Paleografinė ir tekstologinė nuorašų analizė, su E. Gudavičiumi, 1.1 d. 1, 1983 m.
* Pirmasis Lietuvos Statutas. Dzialinskio, Lauryno ir Ališavos nuorašų faksimilės, su E. Gudavičiumi, 1.1 d. 2, 1985 m.
* Pirmasis Lietuvos Statutas. Tekstai senąja baltarusių, lotynų;ir senąja lenkų kalbomis t. 2 d. 1, 1991 m.
* Vytauto Didžiojo 1388 m. privilegija žydams, su E. Gudavičiumi, 1993 m.
* Lietuvos metrika (1528–1547), 6-oji Teismų bylų knyga. – Vilnius: Vilniaus universiteto leidykla, 1994.
* Lietuvos metrika (1522–1530) 4-oji Teismų bylų knyga (XVI a. pabaigos kopija). – Vilnius: Vilniaus universiteto leidykla, 1997. – ISBN 9986-19-270-6
* Leonas Sapiega: Gyvenimas, valstybinė veikla, politinės ir filosofinės pažiūros, 1998 m.; baltarusių k. 2004 m.
* Первый Литовский Статут (1529). – Vilnius: Margi raštai, 2004. – 522 p. – ISBN 9986-09-274-4
* Pirmasis Lietuvos Statutas (1529 m.) = Первый Литовский Статут (1529 г.): Zamoiskių ir Firlėjų rankraščių nuorašų paleografija ir faksimilės. – Vilnius: Margi raštai, 2007. – ISBN 978-9986-09-345-9

## Крыніцы 
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Гісторыкі Літвы
Катэгорыя:Гісторыкі СССР
Катэгорыя:Гісторыкі Вялікага Княства Літоўскага
Ян Антоній Шульц

**Ян Антоній Гульпоўскі-Шульц** — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Шульцаў-Гульпоўскіх. Нарадзіўся ў сям’і Аляксандра Шульца і Крысціны з Лазакаў. Меў братоў Юрыя, Юзафа, Антонія Людовіка і Канстанціна.

Лаўнік віцебскі па прадажнаму лісту 17 сакавіка 1741 ад Марціна, Міхаіла з Казельска Агінскіх, ваяводзічаў віцебскіх, за 20 000 злотых, харужы, мечнік віцебскі па прывілею 21 красавіка 1748 года Аўгуста III.

Валодаў маёнткамі Рожава, Рэдзькі па прадажнаму лісту 27 сакавіка 1745 года ад Міхаіла Лазецкага, скарбніка інфлянцкага, маёнткамі Заольшы, Зуева, Балакеры, Азяродка, атрымаў 3 ліпеня 1767 ліст аб пераносе маёнтка Заольшы, Зуева, Балакеры, Азяродка з Віцебскага ваяводства ў Бабінавіцкі павет Магілёўскага намесніцтва.

## Сям’я 
У шлюбе з Даміцэліяй Піёр. Дзеці:

* Цыпрыян, манах езуіцкага ордэна;
* Пётр, манах езуіцкага ордэна;
* Матэвуш, валодаў часткай маёнткаў Заольшы, Зуева, Балакеры, Азяродка;
* Ян, валодаў часткай маёнткаў Заольшы, Зуева, Балакеры, Азяродка
* Ксаверый, валодаў часткай маёнткаў Заольшы, Зуева, Балакеры, Азяродка

## Крыніцы 
Катэгорыя:Лаўнікі віцебскія
Катэгорыя:Харунжыя віцебскія
Катэгорыя:Мечнікі віцебскія
Францішак Ксаверый Стахоўскі

**Францішак Ксаверый Стахоўскі** () — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Стахоўскіх герба «Агоньчык». Нарадзіўся ў сям’і Караля Стахоўскага і Канстанцыі з Хадкевічаў, падсталянкі і лентвойтаўны мсціслаўскай.

Суддзя гродскі мсціслаўскі з 18 лютага 1765 года. Прызначаны стольнікам мсціслаўскім  года пасля вылучэння Міхала Цеханавецкага на харужага. Вылучаны  года на пісара земскага мсціслаўскага.

Валодаў маёнткам Рай, часткай маёнтка Паплаі, часткай маёнтка Буды.

## Сям'я 
У першым шлюбе з Саламеяй Гурко (пам. пасля  года), дачкой прэзідэнта Віцебскага земскага суда. У другім шлюбе з Марыяннай Кіркор. Дзеці:
* Ян;
* Лявон;
* Іахіма;
* Юзэфа.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Стольнікі мсціслаўскія
Антоній Стахоўскі

**Антоній Стахоўскі** — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Стахоўскіх герба «Агоньчык». Нарадзіўся ў сям’і Караля Стахоўскага і Тэрэзы Зуб.

Падчашы мсціслаўскі. Валодаў маёнткам Рай, часткай маёнтка Паплаі, часткай маёнтка Буды.

## Сям’я 
У шлюбе з Петранэліяй з Хадкевічаў, дачкой падстолія мсціслаўскага. Дзеці:
* Юрый;
* Ян;
* Тадэвуш;
* Мікалай;
* Юзаф;
* Шчасная.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Падчашыі мсціслаўскія
Міхаіл Стахоўскі

**Міхаіл Стахоўскі** () — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Стахоўскіх герба «Агоньчык». Нарадзіўся ў сям’і Караля Стахоўскага і Канстанцыі з Хадкевічаў, падсталянкі і лентвойтаўны мсціслаўскай.

Ротмістр. Прызначаны стражнікам мсціслаўскім  года пасля смерці Станіслава Ільініча, шамбялян двара польскага. 

Валодаў маёнткам Рай, часткай маёнтка Паплаі, часткай маёнтка Буды.

## Сям’я 
У шлюбе з Марыяннай Барвольскай, дачкой сакратара ЯКМ. Дзеці:
* Ян;
* Феліцыян;
* Юзаф;
* Марцін;
* Дамініка;
* Барбара;
* невядомая па імені дачка.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Стахоўскія
Катэгорыя:Стражнікі мсціслаўскія
Мікалай Багданавіч Энгельгарт

**Мікалай Багданавіч Энгельгарт** (; ) — правадзейны стацкі саветнік, у 1781—1790 гг. магілёўскі губернатар.

## Біяграфія 
Паходзіў са смаленскага шляхецкага роду Энгельгартаў. Старэйшы сын палкоўніка Багдана Энгельгарта і Пелагеі з Радванскіх. Бацька валодаў часткай маёнткаў Калковічы і Скакочына была замужам за паэтам Яўгенам Баратынскім;
* Аляксандра (1767—1848), выпускніца Смольнага інстытута, з 1786 года замужам за графам Сяргеем Кузьмічом Вязміцінавым, ваенным міністрам (1802—1808), старшынёй Камітэта міністраў (1812—1816) Расійскай імперыі.

N.Engelhardt.jpg|Партрэт Надзеі Пятроўны Энгельгарт, народжанай Бутурлінай. Георгій Сердзюкоў, 1777 
Выява:Portrait of Navrozova Varvara Nikolaevna, ur. Engelhardt.jpg|Партрэт  Варвары Мікалаеўны Наўрозавай, народжанай Энгельгарт
Выява:Lev Engelhardt.jpg|Партрэт  Льва Мікалаевіча Энгельгарта
Выява:Portrait of Vyazmitinova Alexandra Nikolaevna, nee Engelhardt (1767 - 1848).jpg|Партрэт  Аляксандры Мікалаеўны Вязміцінавай, народжанай Энгельгарт
Файл:A.N.Vyazmitinova.jpg|Партрэт Аляксандры Мікалаеўны Вязміцінавай, народжанай Энгельгарт. Гольдэр, 1835

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
*  (текст из «… словаря» А. А. Половцова)
* 
* 

Мікалай
Катэгорыя:Удзельнікі Сямігадовай вайны
Катэгорыя:Палкоўнікі (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Магілёўскія губернатары
Катэгорыя:Правадзейныя стацкія саветнікі
П’етрэле

**П’етрэле** (, літаральна «каменне») — вёска ў паўднёвай частцы жудзеца Джурджу ў вобласці Кымпя-Бурназулуй, Румынія. Адміністрацыйна адносіцца да камуны Бэняса, культурна — да гістарычнай вобласці Мунтэнія.

Размешчана за 41 км на поўдзень ад Бухарэста, 21 км на паўночны ўсход ад Джурджу.

Паводле перапісу 2002 году, насельніцтва складала 1286 жыхароў.

## Археалагічнае значэнне 
У П’етрэлі выяўлены буйны археалагічны помнік культур Каджадэрмэн-Гумельніца-Каранова VI эпохі позняга неаліту (V тыс. да н. э.).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Румыніі
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Румыніі
Казімір Стахоўскі

**Казімір Стахоўскі** — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Стахоўскіх герба «Агоньчык». Нарадзіўся ў сям’і Караля Стахоўскага і Канстанцыі з Хадкевічаў, падсталянкі і лентвойтаўны мсціслаўскай.

Ротмістр мсціслаўскі, прэзідэнт Мсціслаўскага земскага суда.

Валодаў маёнткам Рай, часткай маёнтка Паплаі, часткай маёнтка Буды. Рабіў 5 жніўня 1790 года вывад шляхецтва з Мсціслаўскага павета.

## Сям’я 
У шлюбе з Барбарай з Іллінічаў, дачкой стражніка мсціслаўскага. Дзеці:
* Караль;
* Мікалай;
* Гжэгаж;
* Цэзарый;
* Кацярына;
* Марыянна.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Ураднікі Вялікага Княства Літоўскага
Сігнал Ідуна Парк

**«Сігнал Іду́на Парк»** (); падчас матчаў турніраў пад эгідай УЕФА і ФІФА — BVB-Stadion, да 2005 года — **Вестфаленштадыён** (ням.: Westfalenstadion) — футбольны стадыён у Дортмундзе. Хатняя арэна мясцовай «Барусіі». У 2001 годзе стадыён прыняў адзін з самых дзейсных фіналаў у гісторыі еўракубкаў — фінал Кубка УЕФА паміж «Ліверпулем» і «Алавесам» (5:4).

## Гісторыя 
Стадыён быў пабудаваны ў 1971—1974 гг. для чэмпіянату свету па футболе і ўмяшчаў 54 тыс. гледачоў. Першай гульнёй на стадыёне быў таварыскі матч паміж дортмундскай «Барусіяй» і «Шальке 04» (0:3). Пачынаючы з сезона 1974/75 «Барусія» выкарыстоўвала яго ў якасці хатняга стадыёна.

Катэгорыя:Дортмунд
Катэгорыя:Футбольныя стадыёны Германіі
Дыкрацэлііды

**Дыкрацэлііды** (*Dicrocoeliidae*) — сямейства плоскіх чарвей атраду .

## Апісанне 
Памеры чарвей 5 — 15 мм у даўжыню і 1 — 2,5 мм у шырыню. Цела падоўжанае, пляскатае з ротавай і брушной прысоскамі. Гермафрадыты. У сярэдняй частцы цела 2 семяннікі, адна двухгалінастая матка. Спелыя яйцы цёмна-бурыя, авальныя, асіметрычныя.

## Жыццёвы цыкл 
Развіццё з удзелам двух прамежкавых гаспадароў — наземныя малюскі, насякомыя.

## Значэнне 
Паразітуюць у жоўцевых пратоках і пузыры, пратоках падстраўнікавай залозы млекакормячых, птушак, паўзуноў, спарадычна ў чалавека (асноўныя гаспадары). Узбуджальнікі дыкрацэліёзу.

## Роды 
Сярод родаў сямейства:

*  Turner & Corkum, 1977
*  Looss, 1899
*  , 1944
*  Shtrom, 1940
*  Gedoelst, 1913
*  Lamothe-Argumedo, Falcón-Ordaz, García-Prieto & Fernández-Fernández, 2005
*  Bhalerao, 1936
*  Bhalerao, 1936
*  Price, 1928
*  Shtrom, 1940
*  Dujardin, 1845
*  Travassos, 1919
*  Tubangui, 1931
*  Looss, 1907
*  Travassos, 1916
*  Bhalerao, 1936
*  Travassos, 1920
*  Travassos, 1941
*  Looss, 1899
*  Kossack, 1910
*  Looss, 1907
*  Hildebrand & Tkach, 2019
*  Gogate, 1940
*  Yamaguti, 1971
*  Roca, 2003
*  Caballero y Caballero & Caballero, 1970
*  Bhalerao, 1936
*  Skrjabin, 1944
*  Oschmarin, 1952
*  Gardner & Perez-Ponce De Leon, 2002
*  Travassos, 1944

## Крыніцы 
Катэгорыя:Сямействы плоскіх чарвей
Катэгорыя:Дыгенетычныя смактуны
Себасцьен Лёб

**Себасцьен Лёб** (; нар. , , Эльзас, Францыя) — французскі ралійны аўтагоншчык, самы тытулаваны раліст за ўсю гісторыю, дзевяціразовы чэмпіён свету па ралі запар (2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012). Уладальнік рэкордаў па колькасці перамог, ачкоў, выйграных спецучасткаў і подыумаў у чэмпіянаце свету па ралі. Найбольш добра выступаў на асфальтавым пакрыцці (у 2005—2013 гадах выйграў усе гонкі на гэтым пакрыцці, за выключэннем трох). 23 студзеня 2022 года стаў самым узроставым пераможцам этапу ў рамках чэмпіянату свету: ва ўзросце 47 гадоў 332 дзён ён стаў трыўмфатарам на Ралі Монтэ-Карла 2022.

З 2013 года выступае ў ралійным першынстве толькі на асобных этапах (4 — у 2013, 1 — у 2015, 3 — у 2018, 6 — у 2019, 2 — у 2020, 4 — у 2022). Свае апошнія перамогі атрымаў на Ралі Іспаніі 2018, праз пяць гадоў пасля папярэдняй перамогі на Ралі Аргенціны, і на Ралі Монтэ-Карла 2022. З самага дэбюту выступаў толькі на машынах маркі Citroën, у 2019 годзе заключыў двухгадовае пагадненне з Hyundai.

Чатырохразовы пераможца Гонкі чэмпіёнаў у асабістым заліку (2003, 2005, 2008, 2022) і адзін раз у Кубку нацый (2004, сумесна з Жанам Алезі).

З 2013 года браў удзел у шматлікіх аўтаспартыўных дысцыплінах і чэмпіянатах. У 2013 годзе — GT Series (4 перамогі, 5 подыумаў, 4 месца ў агульным заліку), у 2014-15 гадах — чэмпіянат свету сярод кузаўных аўтамабіляў (двойчы бронзавы прызёр па выніках сезона, 6 перамог, 20 подыумаў), у 2016-18 гадах — чэмпіянат свету па ралі-кросе (двойчы чацвёрты ў агульным заліку, 2 перамогі, 17 подыумаў). З 2016 года ўдзельнічае ралі-рэйдах Дакар (сярэбраны і бронзавы прызёр). У 2021—2023 гады — удзельнік серыі на электрычных пазадарожніках Extreme E, дзе выступаў у пары з Крысцінай Гуцьерэс.

З самага пачатку кар’еры выступаў у пары з манегасам Даніэлем Элена, але 16 сакавіка 2021 года аб’явіў, што на Ралі Дакар 2022 года паедзе з новым штурманам.

## Зноскі 
Катэгорыя:Пілоты WRC
Катэгорыя:Пілоты 24 гадзін Ле-Мана
Катэгорыя:Аўтагоншчыкі Ралі Дакар
Дыктыякаўлёзы

**Дыктыякаўлёзы** — група заразных глісных хвароб свойскіх і дзікіх траваедных, што выклікаюцца нематодамі з сямейства . Вельмі распаўсюджанае захворванне.

## Заражэнне 
Жывёлы заражаюцца праз ваду і корм (пераважна ўлетку на пашы), інфікаваныя лічынкамі нематодаў.

## Паталогія 
Захворванне выклікаецца рознымі відамі сямейства. Ёсць некалькі тыпаў патагенаў.  сустракаецца ў авечак, коз, вярблюдаў і некаторых дзікіх жывёл;  у зуброў, казуль, свойскіх буйных рагатых жывёл, ланяў і ласёў;  — у казуль, ласёў, высакародных аленяў;  у коней, мулаў, зебраў. У гаспадарцы больш за ўсё шкодзіць ягнятам, у цялят сустракаецца адзінкава.

Патагены жывуць у горле і бронхах жывёл. Палаваспелая самка чарвяка адкладае мноства яец у бронхах. Калі жывёла кашляе, яйцы трапляюць у рот з макротай, якую жывёла можа праглынуць. Лічынкі, што дасягнулі кішачніка, выходзяць з фекаліямі жывёл пасля двух наведванняў і забруджваюць пашы і вадаёмы. Пасля выхаду вонкі пры дастатковай тэмпературы (20-25°) і вільготнасці жывёла можа паўторна заразіцца праз 6-7 дзён. У першыя дні заражэння жывёл яны перастаюць ёсць корм, іх агульны стан пагаршаецца, яны могуць чухацца. Неўзабаве жывёла здаравее, але праз 2-3 тыдні зноў пачынае кашляць, чхаць і вылучаць глейкую вадкасць з носа. Кашаль балючы, слабільны, дыярэйны, у большасці выпадкаў з высокай тэмпературай. Калі паразіт становіцца занадта вялікім, жывёла хутка губляе вагу, яго бронхі цалкам блакуюцца і гінуць. У выпадку невялікай колькасці паразітаў хвароба працякае павольна. Агульны стан хворай жывёлы паступова пагаршаецца, яна худнее.

## Лячэнне і прафілактыка 
Аднолькавыя лекі выкарыстоўваюцца для буйной рагатай жывёлы і дробных жывёл. Можна выкарыстоўваць гранулят тэтрамізолу, фенбендазол, фебантэл (рынтал), цытрат дытразіну і іншыя. У мэтах ліквідацыі дыктыякаўлёзаў ў заражанай гаспадарцы неабходна гельмінтызаваць ўсіх авечак, коз, ягнят і цялят.

Каб прадухіліць заражэнне, нельга разводзіць жывёлу ў вільготным месцы і паліваць вадой з балот і лужын. Маладняк варта трымаць ізалявана з перыядычнай зменай выпасу.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Лёгочно-глистная болезнь (диктиокаулёз) крупного рогатого скота и борьба с ней. — [Благовещенск : изд. и тип. изд-ва «Амур. правда»], 1950. — 25 с. : илл. ; 20 см. — Перед загл. авт.: Н. И. Крастин, канд. вет. наук. — 5000 экз. — 60 к.
* «Кыргызстан». Улуттук энциклопедия: 1-том. Башкы ред. Асанов Ү. А., Б.: Мамлекеттик тил жана энциклопедия борбору, 2006. ISBN 9967—14— 046—1

Катэгорыя:Рабдытыдозы
Катэгорыя:Дыктыякаўліды
Агно

**Агно** () — горад, камуна і супрэфектура на паўночным усходзе Францыі ў рэгіёне Гранд- Эст (былы Эльзас — Шампань — Ардэнны — Латарынгія), дэпартамент Ніжні Рэйн, акруга Агно-Вісамбур, кантон Агно.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Себасцьен Лёб, 9-кратны пераможца ралійных гонак

Катэгорыя:Гарады рэгіёна Гранд-Эст
Фолькспаркштадыён

**«Фолькспаркштадыён»** () — стадыён у раёне Барэнфельд на захадзе Гамбурга, хатняя арэна футбольнага клуба «Гамбург». Умяшчальнасць — 57 000 гледачоў (51 500 на міжнародных матчах). Быў пабудаваны на месцы старога стадыёна па праекце архітэктара Густава Эльснера і адкрыты 30 красавіка 1998 года. З 30 чэрвеня 2001 года да ліпеня 2007 года стадыён афіцыйна насіў камерцыйную назву AOL Arena, да жніўня 2010 года — HSH Nordbank Arena, і да чэрвеня 2015 года — Imtech Arena. У перыяд выкарыстання спонсарскіх назваў за стадыёнам замацоўвалася некамерцыйнае найменне «Гамбург Арэна» на час еўракубкавых матчаў (што звязана з прававымі абмежаваннямі правілаў спонсарства УЕФА).

У 1974 годзе стары стадыён прымаў матчы чэмпіянату свету па футболе. У пачатку 2004 года УЕФА прыняў гэты стадыён у эксклюзіўны клуб «пяцізоркавых стадыёнаў».

У 2006 годзе стадыён прымаў матчы чэмпіянату свету па футболе.

12 мая 2010 года арэна прыняла першы ў гісторыі фінал Лігі Еўропы, у якім «Атлетыка Мадрыд» перайграў лонданскі «Фулхэм» 2:1.

2 ліпеня 2011 года арэна прыняла бой за тытулы чэмпіёна свету па версіях IBF, WBO і WBA паміж украінскім баксёрам-прафесіяналам Уладзімірам Клічко і брытанскім баксёрам-прафесіяналам Дэвідам Хэем.

Стадыён з’яўляецца адным з тых, хто прымае матчы чэмпіянату Еўропы па футболе 2024 года.

Катэгорыя:Гамбург
Катэгорыя:Стадыёны Германіі