Цяжарнасць у мастацтве

, 1903, *Hoffnung I* ()]]
, каля 25 000 да н.э., Аўстрыя]]
Тэма **цяжарнасці ў мастацтве** ахоплівае любы мастацкі твор, які адлюстроўвае цяжарнасць. У мастацтве, як і ў жыцці, часта незразумела, ці меркавалася паказваць фактычны стан цяжарнасці. Распаўсюджанай візуальнай прыкметай з’яўляецца жэст жанчыны, якая кладзе ахоўную адкрытую далонь на жывот. Гістарычна склалася так, што замужнія жанчыны знаходзіліся на пэўнай стадыі цяжарнасці большую частку свайго жыцця да наступу , але выявы гэтага ў мастацтве адносна рэдкія і, як правіла, абмежаваныя некаторымі канкрэтнымі кантэкстамі. Гэта, верагодна, захоўваецца нават у сучаснай культуры; нягледзячы на некалькі нядаўніх работ, якія паказваюць цяжарных жанчын, адзін пісьменнік быў «уражаны недахопам візуальных вобразаў… цяжарных жанчын у публічнай візуальнай культуры» Даследаванне, праведзенае П’ерам Бурдзьё ў 1963 годзе, паказала, што пераважная большасць з 693 французскіх падыспытных лічылі, што фатаграфія цяжарнай жанчыны па вызначэнні не можа быць прыгожай.

Ёсць два сюжэты, часта адлюстраваных у заходнім мастацтве або апавядальным гістарычным жывапісе, дзе цяжарнасць з’яўляецца важнай часткай гісторыі. Гэта нешчаслівая сцэна, звычайна званая «Дыяна і Каліста», якая паказвае момант выяўлення забароненай цяжарнасці Каліста і біблейская сцэна Наведвання. Паступова пачалі з’яўляцца партрэты цяжарных жанчын, з асаблівай модай на «партрэты цяжарных» у элітным партрэтным жывапісу прыкладна каля 1600 года.

Акрамя таго, што цяжарныя жанчыны былі прадметам выяўлення ў мастацтве, яны таксама былі спажыўцамі мастацтва, і для іх былі распрацаваны некаторыя спецыяльныя віды работ, у тым ліку выявы Марыі .

## Традыцыйныя культуры 
Выявы цяжарных жанчын, асабліва маленькія , былі зробленыя ў традыцыйных культурах ў многіх месцах і ў розныя перыяды, хоць гэта рэдка адзін з найбольш распаўсюджаных тыпаў малюнкаў. Да іх адносяцца керамічныя фігуркі з некаторых  культур і па некалькі фігурак з большасці старажытных міжземнаморскіх культур. Многія з іх, верагодна, звязаныя з . Вызначэнне таго, ці сапраўды такія фігуркі прызначаныя для дэманстрацыі цяжарнасці, часта з’яўляецца праблемай, як і разуменне іх ролі ў адпаведнай культуры.

Аднымі з найстарэйшых захаваных прыкладаў выявы цяжарнасці з’яўляюцца дагістарычныя , знойдзеныя на большай частцы Еўразіі і вядомыя пад агульнай назвай палеалітычныя Венеры. Найбольш вядомай з’яўляецца Венера Вілендорфская, статуэтка жанчыны з аалітавага вапняку, чые грудзі і сцёгны гіпербалізаваны, каб падкрэсліць яе пладавітасць. Гэтыя фігуркі маюць вялікія , , грудзі, сцёгны або вульвы, але ступень, у якой фігуры здаюцца цяжарнымі, значна вар’іруецца, і большасць з іх наогул не прыкметна цяжарныя. Непазбежна суб’ектыўны агляд корпуса прыкладна 140 фігурак прывёў да высновы, што толькі 17 % з іх паказваюць цяжарных жанчын, павялічыўшыся да 39 %, «якія маглі б прадстаўляць цяжарнасць».

Файл:Cycladic figurine 71-30.jpg|Кікладская фігура, ранні бронзавы век
Файл:Ex-voto gallo-romain Halatte 070908 05.jpg|Гала-рымская вотыўная фігура, I стагоддзе
Файл:Votive pregnant female, Roman, 200 BCE-200 CE Wellcome L0058442.jpg|Пашкоджаная рымская вотыўная фігурка, дата нявызначаная
Файл:Cultures précolombiennes MRAH Nayarit Femme accouchant 01 10 2011 1.jpg|Ганчарная фігура старажытнай Мексікі

## Заходняе мастацтва 
а «», 1559 год, паказвае момант, калі выяўляецца цяжарнасць Каліста.]]
У Еўропе ў класічным мастацтве ў асноўным пазбягалі малюнкаў цяжарнасці (акрамя невялікіх вотыўных фігур), але пазнейшае заходняе мастацтва мела дзве тэмы, якія часта адлюстроўваліся, дзе цяжарнасць была неад’емнай часткай апавядання.

### Каліста 
У грэчаскай міфалогіі німфа Каліста зацяжарыла ад Зеўса (Юпітэра для рымлян) і хавала гэта. Яе цяжарнасць заўважылі, калі яна купалася, і раз’юшаная Артэміда (Дыяна) адаслала яе; Затым жонка Юпітэра Юнона ператварыла яе ў мядзведзя. Нешматлікія класічныя выявы мелі тэндэнцыю паказаць гэтую трансфармацыю, але ў пазнейшым мастацтве часцей за ўсё адлюстроўваўся траўматычны момант адкрыцця, асабліва гэта распаўсюдзілася з эпохі Рэнесансу з выкарыстаннем рымскага паэта Авідзія ў якасці крыніцы.

Тое, што стала тыповай кампазіцыяй, упершыню было заўважана ў карціне Тыцыяна «»(1559), дзе аголены жывот Каліста, калі Артэміда/Дыяна абвінавачвальна паказвае на яе, а іншыя яе паслядоўнікі дэманструюць розныя рэакцыі, хоць можна было б сцвярджаць, што яна ілюстравала сур’ёзныя наступствы непажаданай цяжарнасці.

### Панна Марыя 
Выявы Марыі былі, безумоўна, найбольш частымі малюнкамі цяжарнай жанчыны ў посткласічным заходнім мастацтве і, верагодна, застаюцца такімі да нашых дзён. Момант зачацця Ісуса Марыяй, званы Благавешчанне, з’яўляцца  сюжэтаў у традыцыйным хрысціянскім мастацтве, але таксама распаўсюджаныя выявы больш позніх перыядаў яе цяжарнасці. У адрозненне ад многіх іншых відаў малюнкаў цяжарнасці, звычайна няма двухсэнсоўнасці адносна таго, ці варта паказваць Мэры падчас цяжарнасці, нават калі цяжарнасць выразна не візуалізуецца.
» Рагіра ван дэр Вейдэна (1430-я гады, цяпер Лейпцыг) з адкрытай шнуроўкай на Лізавеце]]
Наведванне, сустрэча двух цяжарных жанчын, Марыі і Лізаветы, як запісана ў Евангеллі паводле Лукі (, вельмі часта адлюстроўвалася, але іх цяжарнасць звычайна не падкрэсліваецца візуальна, па меншай меры, да  XV стагоддзя. Сярэднявечнае мысленне лічыла, што на момант сустрэчы Лізавета была прыкладна на сёмым месяцы цяжарнасці, а Марыя — прыкладна на першым.

Свабоднае поўнае адзенне, выкарыстоўванае ў рэлігійным мастацтве, як і ў звычайным сярэднявечным жыцці, у любым выпадку ўскладняе выяўленне цяжарнасці. На познесярэднявечных карцінах яна можа паказвацца намаляванымі вертыкальнымі прамежкамі ў вопратцы; Жаночая сярэднявечная сукенка мела адтуліны, якія звычайна закрываліся шнуроўкай пры апрананні, але маглі заставацца адкрытымі падчас цяжарнасці. Такія адтуліны могуць быць як спераду, так і па баках і выкарыстоўваюцца ў мастацтве для абазначэння цяжарнасці, хоць прыкладна з 1450 года такія прамежкі, якія адкрываюць кантрасны колер ніжняй бялізны, увайшлі ў моду і іх можна ўбачыць у мастацтве на стройных незамужніх жанчынах.

У некаторых выпадках адзін ці іншы кладзе руку на жывот жанчыны, як у лейпцыгскай версіі карціны Рагіра ван дэр Вейдена. На некалькіх выявах, у асноўным візантыйскіх або познесярэдневяковых нямецкіх, намаляваныя іх ненароджаныя дзеці ва ўлонні маці, як на сучасным . На нямецкіх малюнках яны аголеныя (хоць звычайна з німбамі), а Іаан Хрысціцель кланяецца або схіляе калені перад Ісусам, які падымае руку ў благаслаўленні. Варта падкрэсліць, што ва ўсе перыяды большасць малюнкаў практычна не паказвала на тое, што якая-небудзь жанчына цяжарная; гісторыя была добра вядомая сваёй аўдыторыі.

На некаторых іншых малюнках была намаляваная цяжарная Дзева са святым Іосіфам або іншымі сваякамі, у тым ліку сюжэт «» для родаў. Гэта апошняе было стандартнай часткай візантыйскіх цыклаў, але рэдка сустракалася ў мастацтве Заходняй Царквы. Ёсць некалькі малюнкаў Іосіфа і Марыі, якія шукаюць прытулку або адпрэчаных ў прытулку ў Віфлееме, у асноўным з поўначы Альпаў пасля 1500 года; на іх Марыя звычайна відавочна цяжарная.

Рэдкая тэма  таксама мела на ўвазе цяжарнасць Марыі, і некаторыя версіі паказвалі на гэта расшнураванымі адтулінамі ў яе сукенцы або ненароджаным Ісусам «у разрэзе». У гэтай сцэне, заснаванай на Евангеллі ад Мацвея 1:18-25 і апакрыфічных распрацоўках, Іосіф устрывожаны цяжарнасцю сваёй нявесты-нявінніцы, але пазней яго супакойвае анёл, які прыходзіць да яго ў сне, першым з яго чатырох сноў у Евангеллі ад Матфея. Марыю часта малююць падчас прадзення ў часе цяжарнасці.

На аналагічнай карціне ў Будапешце, дзе Марыя прала, пакуль ІосіФ спаў, і яму з’явіўся анёл, ненароджанЫ Ісус зараз не бачны на карціне, але яго можна ўбачыць на ніжняй  з дапамогай інфрачырвонай рэфлектаграфіі. Альбо мастак, альбо мецэнат у той час перадумалі, альбо пазней карціна была перафарбаваная, магчыма, з-за таго, што матыў стаў здавацца непрыстойным або прымітыўным. Іншыя падобныя выявы малююць толькі Марыю, асабліва ў выглядзе статуй; яны называюцца  і разглядаюцца ніжэй.
, каля 1460 года, з расшнуроўкай спераду і збоку]]
На шэрагу  намаляваная Марыя Магдаліна з такой жа незашпіленай адтулінай у сукенцы. Пені Хаўэл Джалі выказала здагадку, што гэты матыў прадстаўляе яе «духоўную цяжарнасць», хоць у сваім аповедзе пра самы вядомы прыклад — «Зняцце з крыжа» ван дэр Вейдена (каля 1435 года, цяпер Прада)  адзначае расшнуроўку, але прыпісвае гэта проста цяжкаму стану Марыі Магдаліны.

«» — гэта тэрмін, які пазначае фігуры Дзевы Марыі, асабліва звязаныя з цяжарнасцю і родамі, або якія паказваюць цяжарную Дзеву. Яны сустракаюцца не вельмі часта; найбольш вядомай з’яўляецца фрэска П’ера дэла Франчэскі, на якой у моцна цяжарнай Марыі спераду на сукенцы бачная адтуліна без шнуроўкі, а збоку — яшчэ адна. Аднак гэтыя выявы выйшлі з моды ў эпоху Адраджэння, і П’ера з’яўляецца апошнім вядомым з Тасканы. Яны прыцягвалі ўвагу цяжарных жанчын ці тых, хто турбаваўся пра іх, а таксама тых, хто хацеў зацяжарыць. У каралевы Клод Французскай, у якой было сямёра дзяцей, перш чым яна памерла ва ўзросце 24 гадоў, у яе пакоях вісела карціна Себасцьяна дэль П’ёмба «» (сёння Луўр).

На некаторых з гэтых малюнкаў Марыі намаляваны «у разрэзе» выгляд Ісуса *ўнутрывантробна*, як на некаторых малюнках «Наведвання», і ў многіх ёсць той жа ахоўны жэст рукі на жываце, які таксама прысутнічае на партрэтах цяжарных жанчын, калі яны пачынаюць з’яўляцца. Пасля Контррэфармацыі візуалізаваны «унутрычэраўны» Ісус становіцца рэдкасцю, і замест гэтага Марыя можа быць паказана з  «IHS» на жываце.

На праваслаўных абразах Ісус «ва ўлонні» маці, які звычайна цалкам апрануты, застаецца часткай традыцыі для пэўных малюнкаў і па гэты дзень. Ён сустракаецца ў адным з самых вядомых  у XII стагоддзі  ў Траццякоўскай галерэі, Масква, у якой унутры грудной клеткі выяўлена роставае Немаўля, і на іконах Багародзіцы тыпу «Дапамога родам».

Файл:Bregenz Martinskapelle Fresken 05.jpg|Фрэска "Сумневы Іосіфа", 1360 год. Анёл з’яўляецца спячаму Іосіфу побач з Марыяй, якая сядзіць на троне.
Файл:Master of Erfurt, The Virgin Weaving, Upper Rhine, ca 1400 (Berlin).jpg|Нямецкі варыянт "Сумневаў Іосіфа", каля 1400 года, з адвярнутай Марыяй і  ненароджаным Ісусам «у разрэзе»
Файл:Antependium Straßburg c1410 makffm 6810 image02.jpg|Сцэна Сустрэчы Марыі з Лізаветай на габелене з двума дзецьмі «ў разрэзе», каля 1410 г. Іаан Хрысціцель схіліў калені перад Ісусам, які благаслаўляе яго
Файл:Marx Reichlich - Meeting of Mary and Elisabeth - WGA19048.jpg|Аўстрыйскі варыянт Сустрэчы Марыі з Лізаветай, пачатак XVI стагоддзе, дзе цяжарнасць паказана незвычайна выразна, нават без малявання дзяцей у жываце
Файл:Angelico, visitazione da predella annunciazioe di cortona.jpg|Фра Анджэліка, больш тыповая "Сустрэча Марыі і Лізаветы" без асаблівых візуальных прыкмет цяжарнасці
Файл:Vierge enceinte, Galerie nationale, Prague.JPG|"Марыя Гравіда", Інтэрнацыянальная готыка, магчыма, першапачаткова з Ісусам "ва ўлонні" маці
Файл:Mestre Pero Virgem do Ó Igreja S M Alcáçova Montemor-o-Velho IMG 1067.jpg|Адна з некалькіх фігур партугальскіх "Марый Гравіда" з ахоўнай рукой на жываце
Файл:Schwangere Maria aus Cham ZG detail.jpg|Ненароджаны Ісус ва ўлонні маці са швейцарскага алтара, 1505
Файл:15th-century unknown painters - Madonna del Parto - WGA23928.jpg|Незвычайна вялікая "Мадонна дэль Парта", XV стагоддзе, Італія
Файл:Maria7849a (cropped).jpg|"Марыя Гравіда" у стылі барока з хрыстаграмай "IHS" на жываце

### Партрэты 
У перыяд Позняга Сярэдневякоўя пачалі пісаць партрэты цяжарных жанчын, хоць мода на сукенкі, сабраныя спераду, робіць іх цяжкімі для інтэрпрэтацыі або ідэнтыфікацыі з упэўненасцю.  Яна ван Эйка 1434 года можа быць прыкладам цяжарнасці, але цяперашнія погляды гісторыкаў мастацтва ў асноўным супраць гэтага, бо святыя нявінніцы часта паказваліся прыкладна такім жа чынам. Панна-мучаніца і «княгіня» святая Кацярына Александрыйская, звычайна апранутая па модзе гэтага перыяду, была таксама заступніцай родаў, таму ў яе выявах можа быць пэўная неадназначнасць.

На некаторых партрэтах італьянскага Рэнесансу, якія меркавана паказваюць цяжарных жанчын, яны намаляваныя ў празрыстай ніжняй сукенцы, званай «гуарнела» (), якая часта асацыюецца з цяжарнасцю або перыядам пасля родаў. Да іх ставіцца «Мона Ліза» «Леанарда ды Вінчы», дзе прадмет адзення упершыню стаў бачны пры  ў 2006 годзе, што дазваляе выказаць здагадку, што натуршчыца  была цяжарная ці толькі што нарадзіла дзіця, калі яе малявалі. Яшчэ адна карціна з гуарнела — гэта  Бацічэлі, дзе натуршчыца таксама трымае руку над сваім жыватом. Гэтая асаблівасць назіраецца на многіх малюнках, такіх як сцэны Сустрэчы Марыі і Лізаветы, дзе цяжарнасць несумнеўная, і гэта, верагодна, паказвае на яе ў тых выпадках, калі яна значна менш ясная, уключаючы некаторыя партрэты Антоніса ван Дэйка. «» («Цяжарная дама») Рафаэля — яшчэ адзін прыклад, дзе відавочна цяжарная жанчына сядзіць, паклаўшы левую руку на жывот, але такія выявы заставаліся нячастымі ў .

Выключэннем з гэтага правіла з’яўляецца «цяжарны партрэт» (тэрмін, упершыню выкарыстаны , куратарам ) жанчыны, намаляванай як моцна цяжарная, якая звычайна стаіць. Яны асабліва распаўсюджаныя ў Англіі, дзе мода, магчыма, была папулярызавана прыкладна ў 1590-х гадах , англійскім мастаком фламандскага паходжання, які быў вядучым англійскім мастаком такіх партрэтаў. Адной з прычын іх узнікнення, магчыма, была рызыка для парадзіхі, а некаторыя цалкам могуць быць пасмяротнымі.

Ёсць некалькі больш ранніх прыкладаў прыдворнага партрэтнага жывапісу на кантыненце і ў Англіі, але асноўная група англійскіх партрэтаў датуецца прыкладна ад канца 1580-х гадоў да прыкладна 1630 года. Прыкладна ў той жа час, калі ствараліся англійскія партрэты, Маргарыта Аўстрыйская, каралева Іспаніі разаслала блізкім сяброўкам і сваячкам свае партрэты падчас цяжарнасці. Партрэт, створаны яе прыдворным мастаком , якога адправілі дадому да аўстрыйскіх Габсбургаў, з’яўляецца варыяцыяй яе стандартнага афіцыйнага партрэту, дзе дачка зменена на сабаку або крэсла злева, а сукенка адтапыраная спераду. Верагодна, ніякага новага пазіравання мастаку не патрабавалася. Яе дачка Ганна Аўстрыйская, каралева Францыі, сама была намаляваная на 8 месяцы цяжарнасці будучым каралём Францыі Людовікам XIV, які нарадзіўся праз 23 гады пасля яе замужжа. Партрэт іх няшчаснай стрыечнай сястры, імператрыцы Свяшчэннай Рымскай імперыі , якая памерла пры родах у 16 гадоў у 1649 годзе, калі датаваны партрэт, магчыма, з’яўляецца пасмяротнай адаптацыяй яе вясельнага партрэта.

Гераінямі пазнейшых партрэтаў цяжарных жанчын, як правіла, былі члены сям’і ці, прынамсі, сябры мастакоў; адносна нешматлікія жанчыны ці іх мужы замаўлялі дарагія партрэты (часцей за ўсё адзін раз у жыцці), што паказвалі іх цяжарнасць, хоць многія жанчыны большую частку ці, па меншай меры, першыя гады іх шлюбнага жыцця былі цяжарнымі. Часцей за ўсё жанчына замаўляла свой партрэт адразу пасля замужжа, калі любая здагадка аб цяжарнасці была б непажаданай . У некаторых добра дакументаваных выпадках можна паказаць, што суб’екты партрэтаў былі ў стане цяжарнасці, калі партрэт быў напісаны, але гэта «прыхавана» або «ўтоена» на малюнку. Для партрэтыста было адносна простай справай прыбраць або дадаць цяжарны жывот да карціны. Кажуць, што на некалькіх карцінах Вермеера (якія не з’яўляюцца партрэтамі, хоць, несумненна, выкарыстоўваліся мадэлі з яго круга) намаляваныя цяжарныя жанчыны, але спецыялісты ў асноўным не ўлічваюць гэта. Адзін спецыяліст не ведаў ні аб якім партрэце, які паказвае цяжарную жанчыну, з усяго . Хоць прыклады цяжарнасці ў галандскім мастацтве сапраўды існуюць. Асабліва ў працах Яна Стэна, які адлюстроўваў цяжарных жанчын у сцэнах карчмы (напрыклад «Сцэна ў карчме з цяжарнай гаспадыняй» у ) або ў яго шматлікіх жанравых карцінах, прысвечаных хворым маладым жанчынам; іх хвароба звычайна суправаджалася ранішняй млоснасцю. Іншымі прыкладамі з’яўляюцца  Рэмбранта, на якіх Ап’ен Копіт намаляваная ў стане позняй цяжарнасці, або яго малюнак цяжарнай жанчыны. Вартыя згадвання таксама «Сцэна ў двары з цяжарнай жанчынай»  або «Візіт лекара» . У адрозненне ад стыляў XVI стагоддзя, «мода, якая склалася да 1620-х гадоў, была асабліва карысная для чалавека, які спрабуе схаваць вялікі жывот», нават калі толькі на партрэце.

У 1904 годзе  на партрэце жонкі, датаваным пяццю днямі да родаў, намаляваў выгляд у профіль, які падкрэслівае цяжарнасць. Пладавіты Карынт напісаў некалькі карцін з цяжарнымі жанчынамі, многія з якіх, верагодна, не былі партрэтамі. Паула Мадэрзон-Бекер адлюстравала сябе цяжарнай ў 1906 годзе яшчэ да таго, як яна калі-небудзь была цяжарная; у наступныя 18 месяцаў у яе нарадзілася дачка, якая памерла праз тры тыдні.
Файл:Alessandro Botticelli Portrait of a Lady (Smeralda Brandini).jpg|, Бацічэлі, 1470-я, рука на жываце і гуарнела
Файл:Raphael-LaDonnaGravida(1505-1506).jpg|«» («Цяжарная жанчына») Рафаэля, 1505–1506 гг.
Файл:Bartolomé González y Serrano 005.jpg|Маргарыта Аўстрыйская, каралева Іспаніі, верагодна, цяжарная будучым Філіпам IV, які нарадзіўся ў 1605 годзе. Варыянт яе стандартнага афіцыйнага партрэта.
Файл:Anne d'Autriche, infante d'Espagne, reine de France, enceinte de 8 mois du futur Louis XIV, en 1638, par Charles Beaubrun.jpg|Ганны Аўстрыйская, за месяц да нараджэння Людовіка XIV у 1638 годзе. Ганна стаіць побач са сваёй маці на папярэднім здымку.
Файл:Lorenzo Lippi 005.jpg|, якая памерла пры родах у 1649 годзе ў 1649 годзе, у год стварэння гэты партрэта. Магчыма, гэта было зроблена пасля яе смерці.
Файл:Gheeraerts Woman in Red 1620.jpg|Англійскі партрэт цяжарнай аўтарства , 1620
Файл:Rembrandt Portrait of Oopjen Coppit.jpg|Партрэт Ап’ен Копіт Рэмбранта, 1634
Файл:Alexandra Branitskaya by Leontiy Miropolskiy.jpg|Партрэт  работы , 1780-я гг.
Файл:Praskovia Kovalyova by Argunov.jpeg| — мастак з сям’і , 1803 г. Памерла пры родах, таму карціна можа быць пасмяротнай версіяй з выкарыстаннем раней намаляваных галавы і плячэй.
Файл:Paula Moderson-Becker - Selbstbildnis am 6 Hochzeitstag (1906).jpg|Паула Мадэрзон-Бекер,  («Аўтапартрэт на 6-ю гадавіну вяселля») 1906
Файл:Lovis Corinth Donna Gravida 1909.jpg|, «Дона Гравіда», 1909 год

### Маралізатарскі жанр або сатыра 
, «Жанчына клянецца, што бацька дзіцяці паважаны грамадзянін», каля 1729 г.]]
Некаторыя выявы Ранняга Новага часу выявы ў жанравым жывапісе або іншых медыя, такіх як  або кніжныя ілюстрацыі, датычыліся сацыяльных наступстваў цяжарнасці, альбо паказвалі жанчын, у якіх, як лічылася, было больш дзяцей, чым яны маглі сабе дазволіць, ці жанчын, асабліва пакаёвак, якія зацяжарылі па-за шлюбам, з цяжкімі сацыяльнымі наступствамі для іх.

Ёсць шэраг апавядальных сцэн, якія паказваюць непажаданую цяжарнасць, па сутнасці, з пункту гледжання бацькі, у тым ліку некаторыя, дзе жанчына звярнулася з гэтым пытаннем да мясцовых суддзяў, каб атрымаць фінансавую падтрымку, як гэта маглі зрабіць незамужнія жанчыны ў Англіі (унікальна, па словах Бернара Пікара, які зневажаў закон). Англійскі мастак Уільям Хогарт уключыў у свае працы шмат цяжарных жанчын, звычайна з сатырычным або камічным намерам, і, як правіла, часцей з негатыўным падтэкстам, чым са станоўчым. У карціне Хогарта «Жанчына клянецца, што бацька дзіцяці паважаны грамадзянін» (або «Данос», каля 1729 года, ) маладая жанчына ілжыва абвінавачвае багатага старога ў тым, што ён стаў бацькам яе дзіцяці, у той час як сапраўдны бацька дае ёй парады:

У прыватнасці, Хогарт адлюстраваў некалькі цяжарных прадавачак балад і тых, у каго былі маленькія дзеці. Паколькі праца патрабавала невялікага руху, магчыма, яе часта выконвалі падчас цяжарнасці, але Хогарт, падобна, адлюстраваў шэраг сучасных ідэй, выкарыстаўшы цяжарнасці як метафары для друку як сродку размнажэння.

**Галерэя Хогарта**

Файл:William Hogarth 021.jpg|«»
Файл:Hogarth-Harlot-4.png|«», 1732. Сярод зняволеных — цяжарная чорная жанчына, магчыма, прастытутка.
Файл:The enraged musician; a street crowd with a ballad singer is Wellcome V0049245.jpg| з цяжарнай прадаўшчыцай балад злева
Файл:Hogarth's Evening.jpg|«Вечар», з серыі "". Рогі каровы над мужам кажуць пра тое, што ён раганосец
Файл:William Hogarth 007.jpg|«», 1749–1750, з салдатам і цяжарнай прадаўшчыцай балад на пярэднім плане . У яе кошыку бачны копіі «Божа, беражы караля».

### Мадэрн 
, 1907-08]]
Па меры набліжэння сучаснай эры некаторыя мастакі пачалі больш відавочна паказваць цяжарнасць, з моцна цяжарнымі фігурамі і вялікай колькасцю аголеных цяжарных, чым раней. Дзве карціны (не партрэты як такія) Густава Клімта,  (1903) і  (1907-08), малююць стройных, моцна цяжарных жанчын у профіль. У «Надзеі I» фігура аголеная, а цяжарнасць вельмі відавочная, у той час як у «Надзеі II» велізарная і складаная сукенку або плашч робяць гэта менш відавочным.

«Цяжарная жанчына» была самай вядомай карцінай у серыі карцін сямі цяжарных аголеных жанчын, напісанай . «Цяжарная дзяўчына» — карціна  1960-61 гадоў, на якой была намаляваная яго тагачасная партнёрка , калі яна была цяжарная іх дачкой Бэлай. Можна згадаць аўтараў аголеных скульптур цяжарных жанчын, сярод іншага,  з «Маці-Нявінніцай» (цяпер у  у Нью-Ёрку) і «», 2012 і , чыя «Цяжарная жанчына» (2002) прадстаўляе сабой 2,5-метровую скульптуру аголенай цяжарнай жанчыны, якая счапіла рукі над галавой, і цяпер знаходзіцца ў .

## Медыцынская ілюстрацыя 
У адрозненне ад агульнай рэдкасці мастацкіх малюнкаў цяжарнасці, у галіне медыцынскай ілюстрацыі гэта быў адзін з самых ранніх і распаўсюджаных сюжэтаў, з тым жа падыходам «», які звычайна выкарыстоўваўся ў некаторых сярэднявечных рэлігійных творах. Як правіла, у цэнтры ўвагі знаходзіцца плод, а не маці. Большасць ранніх малюнкаў, выкарыстаных у кіраўніцтвах па акушэрстве, былі вельмі недакладнымі, але ўсё ж карыснымі для адлюстравання палажэнняў пры родах. Яны былі заснаваныя на паўторным капіяванні на працягу многіх пакаленняў малюнкаў з медыцынскіх тэкстаў, ўзыходзячых да  ў антычнасці і  прыкладна 500 года.

Дакладныя малюнкі Леанарда ды Вінчы, магчыма, былі зробленыя першымі, але прафесійным медыцынскім тэкстам спатрэбіліся стагоддзі, каб нагнаць упушчанае. Шатландскі анатам , лекар , быў прыхільнікам малюнкаў Леанарда ў  і вучыўся на яго дакладных выявах. Яго ўласная праца «*Анатомія маткі, паказаная на малюнках*» была апублікаваная ў 1774 годзе і заснаваная на шырокім вывучэнні трупаў цяжарных на позніх тэрмінах цяжарнасці; тое, як ён атрымаў такую іх колькасць, было прадметам падазрэнняў у той час і пасля.

## Мастацтва для цяжарных 
Некаторыя віды мастацтва былі распрацаваны спецыяльна для цяжарных жанчын, хоць яны, магчыма, менш распаўсюджаныя, чым мастацтва, прызначанае для жанчын, якія жадаюць зацяжарыць (абмяркоўваецца ў гісторыі мастацтва з выкарыстаннем тэрміна «»). Адзін са шматлікіх кантэкстаў і ужыванняў, меркаваных для статуэтак Венер, заключаецца ў тым, што іх трымалі ў руцэ падчас родаў, для чаго іх даволі паслядоўны памер і форма здаюцца добра падыходнымі. Аднак існуе мноства іншых тлумачэнняў.

 і іншыя выявы цяжарнай Панны Марыі часта ствараліся галоўным чынам для таго, каб прыцягнуць увагу да малітваў цяжарных жанчын і тых, хто клапоціцца пра іх. У 1954 мэр Мантэркі, дзе знаходзіцца Мадонна «П’ера дэла Франчэска», адмовіўся даць яе для выстаўкі ў Фларэнцыі, каб не пазбаўляць насельніцтва яе пераваг.

Размаляваныя  («падносы для парадзіх») былі важным сімвалічным падарункам замужнім жанчынам у Фларэнцыі і Сіене позняга сярэдневякоўя і Ранняга Новага часу. Звычайна размалёўваліся абодва бакі, але рознымі тыпамі сцэн. Верхні бок (або рэкта) звычайна меў шматлюдную выяву, звычайна свецкую, такую, як сцэна з  або падыходную алегорыю. У некаторых выпадках таксама з’яўляюцца сцэны са Старога Запавету або хрысціянскага рэлігійнага рэпертуару. Сцэны родаў таксама былі папулярныя

Ніжні бок або верса звычайна мае больш простую і часта менш ўзнёслую тэму, з меншай колькасцю больш буйных фігур і звычайна ўключае геральдыку, на якой намаляваныя гербы абодвух бацькоў. Асабліва папулярныя сцэны з адным ці двума голымі хлопчыкамі, з гербамі абодвух бацькоў па баках.

У эпоху Адраджэння лічылася, што віды, якія ўбачыла цяжарная жанчына, уплываюць на яе цяжарнасць і нават на тое, каго яна народзіць. Марцін Лютэр распавёў перасцерагальную гісторыю пра жанчыну, спалоханую мышкай падчас цяжарнасці, якая потым нарадзіла мышку. Кіраўніцтвы рэкамендавала захоўваць выявы са станоўчым эфектам у полі зроку цяжарных жанчын, і менавіта ў гэтым кантэксце варта разглядаць паўтаральных аголеных хлопчыкаў і сцэны, якія паказваюць заканчэнне паспяховых родаў. Гэта таксама было адным з фактараў адлюстравання выяваў Багародзіцы з Дзіцяткам, якія былі паўсюдна ў спальнях. Верагодна, падносы былі падвешаны ніжнім бокам вонкі падчас цяжарнасці, каб спрыяць з’яўленню падобнага здаровага хлопчыка.

## Галерэя 

Файл:Views of a Foetus in the Womb.jpg|Леанарда да Вінчы, Віндзорскім кодэкс, 1510-12
Файл:A group of physicians wrongly diagnosing the case of a pregn Wellcome V0011027.jpg|Лекары няправільна дыягнастуюць цяжарнасць, Ісаак Крукшэнк, 1803 год
Файл:PeinturesMuséeFabre064 Tassaert L'abandonnée.jpg|«Кінутая жонка», Актаў Тасерт, 1852 год
Файл:Der Kinderwiege - Kretzschmer.jpg|Купля калыскі; , 1875
Файл:Yaroshenko-28-150x150.jpg|, 1883 г.
Файл:L.A. Ring - At the French Windows. The Artist's Wife - Google Art Project.jpg|, «», 1897
Файл:Schiele - Schwangere.jpg|«Цяжарная Жанчына», Эган Шыле
Файл:Heinrich Zille Schwangere mit Kind.jpg|Генрых Цыле (памёр ў 1929 годзе)
Файл:Charles Leplae, Twee zwangere vrouwen, 1952-1953.jpg|Дзве цяжарныя жанчыны, Бельгійскі скульптар , 1952-1953

## Літаратура 
* , Venus figurines , Video with Dr Jill Cook, Curator of European Prehistory, British Museum
* Ferrie, Frank, «Piero della Francesca’s *Madonna del Parto* and the Function of Images of the Pregnant Virgin Mary», *Dandelion*, London, 2 December 2010. online . Date accessed: 15 May. 2017
* Hall, James, *Hall’s Dictionary of Subjects and Symbols in Art*, 1996 (2nd edn.), John Murray, 
* , «A Fatal Fertility? Elizabethan and Jacobean Pregnancy Portraits», 2000, *Costume: The Journal of the Costume Society* Vol. 34, Iss. 1, Pages 39-43
* Jolly, Penny Howell, ''Picturing the 'Pregnant' Magdalene in Northern Art, 1430—1550: Addressing and Undressing the Sinner-Saint*, 2016, Routledge, , 9781351911238, google books
* Klepp, Susan E., *Revolutionary Conceptions: Women, Fertility, and Family Limitation in America, 1760—1820*, 2012, UNC Press Books, , 9780807838716, google books
* Matthews, Sandra, and , *Pregnant Pictures*, 2013, Routledge, , 9781136766237, google books
* Mitchell, Elizabeth Kathleen, «William Hogarth’s Pregnant Ballad Sellers and the Engraver’s Matrix», in *Ballads and Broadsides in Britain, 1500—1800*, 2010, Ashgate, google books
* Roberts, Helene E., «Pregnancy» in *Encyclopedia of Comparative Iconography: Themes Depicted in Works of Art*, 2013, Routledge, , 9781136787935, google books
* Schiller, Gertud, *Iconography of Christian Art, Vol.* *I*, 1971 (English trans from German), Lund Humphries, London, 
*  and Lee, *Flora Unveiled: The Discovery and Denial of Sex in Plants'', 2017, Oxford University Press, , 9780190490263, google books
* «V&A», «Renaissance childbirth», Victoria & Albert Museum

Катэгорыя:Іканапіс
Катэгорыя:Цяжарнасць
Катэгорыя:Жанчыны ў мастацтве