Дзмітрый Касмовіч

**Дзмітрый Касмовіч** (, Нясвіж — , ) — беларускі палітычны і грамадcкі дзеяч, выдавец.

## Біяграфія 
### Студэнцкае жыццё 
У 1920—1927 гг. вучыўся ў Нясвіжскай, Наваградскай, Радашковіцкай гімназіях. Скончыў Радашковіцкую беларускую гімназію ў 1927 годзе, працаваў, каб зарабіць грошы на далейшую адукацыю. У 1927—1928 гг. працаваў паштовым работнікам у Бярозе Картузскай. У 1929 г. выехаў у Бельгію, дзе вучыўся на медыцынскім факультэце ўніверсітэта ў Льежы, у Політэхнічным інстытуце ў Генце, у Горным інстытуце ў Льежы, працаваў у вугальных капальнях і прымаў актыўны ўдзел у студэнцкім руху. Быў сузаснавальнікам Беларускага студэнцкага гуртка ў Бельгіі, членам Аб’яднання беларускіх студэнцкіх арганізацый (АБСА) з цэнтрам у Празе, ад імя якога быў абраны дэлегатам на міжнародную канферэнцыю Міжнароднай студэнцкай канфедэрацыі (*Confederation L’Internationale d’Etudiants — CIE*). У 1932—1934 служыў у польскай арміі. У 1934—1939 працягваў атрыманне вышэйшай адукацыі ў Бельгіі, адначасова працаваў на бельгійскіх вугальных шахтах, каб зарабіць грошы на навучанне. У 1934 г. пераехаў у Югаславію, паступіў на багаслоўскі факультэт Бялградскага ўніверсітэта, які скончыў у 1939 г. Быў старшынёй Беларускага студэнцкага гуртка ў Бялградзе.

### Перад Другой сусветнай вайной 
У верасні 1939 вярнуўся ў Нясвіж, быў на адміністрацыйнай працы. Па прапанове мясцовых жыхароў прызначаны бурмістрам Нясвіжа, працаваў начальнікам сацыяльнага забеспячэння Нясвіжскага раёна, потым гаспадарчым інспектарам у Нясвіжы. Быў накіраваны на Народны сход Заходняй Беларусі ў Беластоку, дзе абраны дэлегатам Народнага Сходу на 5-ю нечарговую сесію Вярхоўнага Савета СССР і на 3-ю сесію Вярхоўнага Савета БССР у Мінску. Атрымаўшы папярэджанне аб магчымым арышце, пераехаў у Мінск. У 1940—1941 вучыўся ў Мінскай палітэхніцы.

### Падчас нямецкай акупацыі 
У ліпені 1941 прыязджае з Нясвіжа ў Мінск. Улетку 1941 на пасадзе каменданта арганізаваў Службу парадку (дапаможная паліцыя Вермахта з былых савецкіх грамадзян) ў Мінску. Падчас нямецкай акупацыі быў кіраўніком і арганізатарам транспартнага, харчовага, прамысловага, гандлёвага аддзелаў Мінскай гарадской управы. Быў сябрам ЦК Беларускай незалежніцкай партыі. Дзм. Касмовіч актыўна ўдзельнічаў у аднаўленні царкоўнага жыцця, адбудове цэркваў і беларусізацыі богаслужэнняў, быў дэлегатам і ўдзельнікам Аўтакефальнага сабора Беларускай праваслаўнай царквы (Мінск, жнівень-верасень 1942).

У 1941—1943 разам з Міхалам Вітушкам і Радаславам Астроўскім ствараў атрады Службы парадка на Браншчыне, Смаленшчыне і Магілёўшчыне, а таксама арганізоўваў цывільную акупацыйную адміністрацыю. Выконваў абавязкі інспектара дапаможнай паліцыі прыфрантавай зоны групы армій «Цэнтр». У 1942 быў прызначаны інспектарам службы парадку ў Смаленскай акрузе.

У пачатку 1970-х Касмовіча абвінавацілі ў кіраванні аперацыяй па знішчэнні 184-х чалавек, якія былі абвінавачаныя ў сымпатыкаў савецкай партызанкі, у Касплянскім раёне, якая адбылася 1 ліпеня 1942 года. Аляксандр Гелагаеў, ваенны аглядальнік і гісторык, тлумачыць:

Сам Касмовіч ці жартам, ці сур’ёзна напісаў Радаславу Астроўскаму пра той час: «Гэта так даўно было, што многае забылася».. Быў жанаты з пляменніцай Якуба Коласа Надзеяй Міцкевіч.

Памёр 23 красавіка 1991 г. у Штутгарце, дзе і пахаваны.

## Літаратура 
* 
* Дудаліч С. Беларускі генэрал-антыкамуніст // Пагоня. 1996, № 14, 15, красавік.
* Ёрш С. Генэрал вызвольнага фронту. Мн., Голас Краю, 2002, 38 с., іл.
* Міцкевіч М. Касмовіч Зьміцер // Антысавецкія рухі ў Беларусі (1944—1956): Даведнік. — Мн.: Архіў Найноўшае Гісторыі, 1999. ISBN 985-6374-07-3
* 

## Спасылкі 
* Дзімітры Касмовіч — Успаміны пра Беларускую Незалежніцкую Партыю (БНП)
* С. Ёрш — Вяртанне БНП. Асобы і дакументы Беларускай Незалежніцкай Партыі

Катэгорыя:Ваенныя Польшчы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нясвіжы
Катэгорыя:Дэпутаты Народнага Сходу Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускай незалежніцкай партыі
Катэгорыя:Члены Беларускай цэнтральнай рады
Катэгорыя:Члены Беларускай краёвай абароны
Катэгорыя:Члены Паветрана-дэсантнага спецыяльнага батальёна «Дальвіц»
Катэгорыя:Постаці беларускай эміграцыі