open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ціта Скіпа

{{Асоба
|імя              = Скіпа Ціта
|арыгінал імя   = 
|партрэт          = 
|памер           = 200 px
|апісанне         = 
|імя пры нараджэнні = 
|род дзейнасці = Спявак (тэнар)
|дата нараджэння    = 2.1.1889 
|месца нараджэння   = , Італія
|дата смерці      = 16.12.1965
|месца смерці     = , ЗША
|грамадзянства      = 
|падданства       = 
|рэлігія          =
|бацька             =
|маці             =
|жонка          =
|дзеці             =
|узнагароды і прэміі = 
{ style="background:transparent"
 
}
|сайт             = titoschipa.it
}}
 
**Ціта Скіпа** (італ. Raffaele Attilio Amedeo Schipa; 2 студзеня 1889 - 16 снежня 1965) — італьянскі спявак, адзін з знакамітых тэнараў першай паловы XX стагоддзя. Скіпа атрымаў вядомасць і як кампазітар. Ён з'яўляецца аўтарам харавых і фартэпіянных твораў, песень. Сярод яго буйных твораў - імша. У 1929 годзе ён напісаў аперэту «Прынцэса Ліяна», пастаўленую ў Рыме ў 1935 годзе.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* The Tenor: Tito Schipa  
* TITO SCHIPA  
* Ціта Скіпа (Tito Schipa)
* Радыёперадача «Італьянскія спевакі ў рускім рэпертуары» цыклу М. Малькова «З калекцыі рэдкіх запісаў» 

Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Італіі
Скачальскае

**Скача́льскае** — возера ў Беларусі, у Старадарожскім раёне Мінскай вобласці ў басейне ракі Пціч, за 15 км на поўнач ад горада Старыя Дарогі, за 1,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Зялёная Дуброва.

Плошча паверхні возера 0,45 км². Даўжыня 0,9 км. Найбольшая шырыня 0,67 км. Даўжыня берагавой лініі 2,53 км. Возера размешчана ў забалочанай мясцовасці. Катлавіна рэшткавага тыпу. Схілы катлавіны невыразныя. Берагі сплавінныя, забалочаныя. Возера бяссцёкавае.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Минской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Морфометрические параметры озёр Минской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Старадарожскага раёна
Катэгорыя:Басейн Пцічы
Катэгорыя:Бяссцёкавыя азёры
Скіпетр

**Скі́петр** ( — «жазло») — найстаражытны сімвал улады, ужываўся яшчэ фараонамі. 

Першаўзор скіпетра — кій пастуха, прысвоены затым царквой архіярэям як знак пастырскай улады. Еўрапейскія васпаны замянілі яго скарочанымі посахамі — скіпетрамі. Скіпетры ўпрыгожваліся каштоўнымі камянямі і разьбой.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы
Джавані Вірджыніа Скіяпарэлі

**Джавані Вірджыніа Скіяпарэлі** (; 14 сакавіка 1835, Савільяна, П’емонт — 4 ліпеня 1910, Мілан) — італьянскі астраном. У 1854 годзе Скіяпарэлі скончыў Турынскі ўніверсітэт, пасля чаго працаваў у Берліне пад кіраўніцтвам Энкэ. У 1859—1860 гадах працаваў у Пулкаўскай абсерваторыі пад кіраўніцтвам А. В. Струвэ, у 1862 стаў дырэктарам Брэрскай абсерваторыі ў Мілане. Скіяпарэлі займаўся назіраннем падвойных зорак і аб’ектаў сонечнай сістэмы, у прыватнасці планеты Марс. 26 красавіка 1861 года адкрыў астэроід 69 Гесперыя. У 1866 упершыню паказаў, што метэорныя патокі Леаніды і Персеіды звязаныя з каметамі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Schiaparelli, Giovanni Virginio 
* Энцыклапедыя «Кругосвет»
* 

Катэгорыя:Астраномы Італіі
Катэгорыя:Астраномы XIX стагоддзя
Катэгорыя:Гісторыкі астраноміі
Катэгорыя:Члены і члены-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Катэгорыя:Замежныя члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук
Катэгорыя:Ганаровыя члены Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём Кэтрын Брус
Катэгорыя:Супрацоўнікі Пулкаўскай абсерваторыі
Леаніды

**Леаніды** — метэорны паток з радыянтам у сузор'і Льва (R. A. = 153°, Decl. = +22°), дзеючы з 14 па 21 лістапада. Знакаміты моцнымі метэорнымі дажджамі.

Звязаны з каметай 55P/Тэмпеля — Тутля. Мае ярка выяўленую перыядычнасць каля 33 гадоў, якая адпавядае вяртанням каметы-прамаці да Сонца. Апошні раз камета прайшла перыгелій у 1998 годзе, і зноў вернецца толькі ў 2031.
Патоку характэрны хуткія бялёсыя метэорамі, якія ўлятаюць у атмасферу Зямлі з хуткасцю 71 км/с.

У апошні раз магутны метэорны дождж назіраўся ў 1966 годзе, калі кожную гадзіну ў зямной атмасферы згарала да 150 тысяч метэораў.

* У 1999 годзе ZHR склала некалькі тысяч. Таксама прыкметныя ўсплёскі былі ў 2000 і 2001 гадах.
* У 2010 годзе — ZHR каля 30, назіранням моцна замінаў Месяц у фазе 80 %.

## Спасылкі 
* Назіранні і гісторыя Леанід 

Катэгорыя:Метэорныя патокі
Персеіды

**Персеіды** — метэорны паток, які штогод з'яўляецца ў жніўні з боку сузор'я Персея. 

Утвараецца ў выніку праходжання Зямлі праз шлейф пылавых часціц, выпушчаных . Сама камета, ядро якой дасягае 26 км у дыяметры, набліжаецца да Зямлі раз на 135 гадоў (апошні раз — у 1992). Аднак праз шлейф пакінутых ёю пылавых часціц Зямля праходзіць штогод. Драбнюткія часціцы, памерам з пясчынку, згараюць у зямной атмасферы на вышыні прыблізна 80-100 км. Так утвараецца знічкавы дождж, спачатку ён «праліваецца» з найбольшай сілай, затым паступова слабее. Паток праяўляе актыўнасць з 17 ліпеня па 24 жніўня, прычым максімум прыходзіцца звычайна на 12 жніўня. Колькасць метэораў звычайна дасягае 60 у гадзіну. Для патоку Персеіды характэрная хуткасць падзення каля 50-60 км/с. Таму маленькія часціцы, валодаючы каласальнай энергіяй, успыхваюць.

## Спасылкі 
* Назіранні і гісторыя Персеідаў  
* Старонка на сайце NASA, прысвечаная персеідам 2004 года  
* Старонка на сайце NASA, прысвечаная персеідам 2005 года  
* Старонка на сайце NASA, прысвечаная персеідам 2006 года  
* Старонка на сайце NASA, прысвечаная персеідам 2007 года  
* Старонка на сайце NASA, прысвечаная персеідам 2008 года  
* Старонка на сайце NASA, прысвечаная персеідам 2009 года  
* Старонка, прысвечаная персеідам 2009 года  
* Персеіды-2010  на сайце Міжнароднай метэорнай арганізацыі

Катэгорыя:Метэорныя патокі
Скарпена

**Скарпе́на**, **марскі ёрш** (*Scorpaena porcus*) — рыба роду  сямейства .

Жыве ў Міжземным моры і ў Атлантычным акіяне ля афрыканскага і еўрапейскага берагоў, у вялікіх колькасцях сустракаецца ў Чорным моры, трапляецца часам у Азоўскім моры. Драпежнік. Трымаецца ў прыбярэжнай зоне і большую частку часу праводзіць лежачы на дне ў чаканні здабычы. Дасягае 40-сантыметровай даўжыні. Сілкуецца дробнымі рыбамі, ракападобнымі.

Скарпенам уласціва лінька.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Скарпенавыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Рыбы Атлантычнага акіяна
XXII Алімпійскія гульні

* Летнія Алімпійскія гульні 1980
* Зімовыя Алімпійскія гульні 2014
Радыянт

thumb|342px|Метэорны паток і яго радыянт (адзначаны акружнасцю)
**Радыя́нт** (, нар.&nbsp;п. &nbsp;— выпраменьвальны)&nbsp;— вобласць нябеснай сферы, уяўная крыніца метэораў, якія назіраюцца пры сустрэчы Зямлі з роем метэорных целаў, якія рухаюцца вакол Сонца па агульнай арбіце.

З прычыны таго, што траекторыі метэорных целаў, якія належаць аднаму рою, у прасторы амаль дакладна паралельныя, то шляхі метэораў адпаведнага метэорнага патоку, працягнутыя на нябеснай сферы ў зваротным кірунку, з-за перспектывы перасякаюцца на невялікай пляцоўцы неба, цэнтр якой і з'яўляецца радыянтам.

Становішча радыянта звычайна вызначаецца на дзень максімуму патоку. У патокаў з працяглым перыядам актыўнасці, напрыклад, у Персеідаў, радыянт за гэты час можа праходзіць досыць працяглы шлях па нябеснай сферы.
Сколіі

**Сколіі** (*Scoliidae*) — сямейства адзіночных восаў надсямейства джалячых атраду . Каля 450 відаў. Пашыраны пераважна ў тропіках і субтропіках. На тэрыторыі Беларусі 2 віды:  і . Актыўныя днём.

## Апісанне 
Даўжыня да 6 см. Цела валасістае, афарбоўка звычайна чорная з жоўтым малюнкам. Дарослыя кормяцца на кветках. Паразіты лічынак пласцініставусых жукоў, якія з’яўляюцца кормам для лічынак сколій. Развіццё з поўным ператварэннем.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Сямействы насякомых
Катэгорыя:Восы
Некамерцыйная арганізацыя

**Некамерцыйная арганізацыя (НКА)** — арганізацыя, якая не мае ў якасці асноўнай мэты сваёй дзейнасці выманне прыбытку і не размяркоўвае атрыманы прыбытак між удзельнікамі. Некамерцыйныя арганізацыі могуць стварацца для дасягнення сацыяльных, дабрачынных, культурных, адукацыйных, навуковых і кіраўніцкіх мэт, у сферах аховы здароўя грамадзян, развіцця фізічнай культуры і спорту, задавальнення духоўных і іншых нематэрыяльных патрэб грамадзян, аховы правоў, законных інтарэсаў людзей і арганізацый, вырашэння спрэчак і канфліктаў, аказання юрыдычнай дапамогі, а таксама ў іншых мэтах. Некамерцыйныя арганізацыі маюць права займацца прадпрымальніцкай дзейнасцю, толькі калі гэтая дзейнасць накіравана на дасягненне мэтаў арганізацыі.

## Гл. таксама 
* Грамадская арганізацыя


Катэгорыя:Тыпы арганізацый
Скафандр

thumb|Касмічны скафандр «Сокал»
**Скафандр** (ад  — лодка, судна + ανδρός — родны склон ад ανήρ — чалавек, літаральна — «лодкачалавек». У Старажытнай Грэцыі «скафандрамі» называлі добрых плыўцоў і нырцоў) — індывідуальны герметычны рыштунак, прызначаны для ізаляцыі чалавека (ці жывёлы) ад знешняга асяроддзя.

Часткі рыштунку ўтвараюць абалонку, непранікальную для кампанентаў навакольнага асяроддзя (вадкасцяў, газаў, выпраменьванняў). Скафандры ў асноўным падзяляюцца на авіяцыйныя, вадалазныя і касмічныя.

## Гл. таксама 
* Экзашкілет — прылада, прызначаная для павелічэння мускульнай сілы чалавека за кошт вонкавага каркаса.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Касмічныя скафандры
Катэгорыя:Сродкі індывідуальнай абароны
Катэгорыя:Камбінезоны
Катэгорыя:Вынаходніцтвы СССР
Склад злачынства

**Склад злачынства** — сукупнасць аб'ектыўных і суб'ектыўных прыкмет, замацаваных у крымінальным законе, якія ў суме вызначаюць грамадска небяспечнае дзеянне як злачынства. Прыкметы складу злачынства замацоўваюцца ў нормах агульнай і асаблівай часткі крымінальнага права. Іх можна ўмоўна падзяліць на чатыры падсістэмы: прыкметы аб'екта, суб'екта, аб'ектыўнага і суб'ектыўнага боку злачынства. Наяўнасць у дзеях усіх прыкмет нейкага складу злачынства з'яўляецца падставай для прызнання яго злачынным і прыцягнення асобы, якая здзейсніла яго, да крымінальнай адказнасці; адсутнасць хаця б аднаго з іх азначае, што адсутнічае і склад злачынства ў цэлым, а дзеянне пры гэтым прызнаецца незлачынным.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Крымінальнае права
Скот (значэнні)

**Скот** — англійскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Бон Скот — аўстралійскі рок-музыкант
* Вальтэр Скот — шатландскі празаік і паэт
* Дана Скот — амерыканскі матэматык
* Джордж Гілберт Скот — англійскі архітэктар
* Джордж Кэмпбел Скот — амерыканскі акцёр, рэжысёр
* Джэймс Скот — англійскі архітэктар
* Іаан Дунс Скот — сярэдневяковы тэолаг, філосаф
* Роберт Фалкан Скот — капітан каралеўскага флоту
* Рыдлі Скот — англійскі кінарэжысёр і прадзюсар
* Тоні Скот — англа-амерыканскі рэжысёр
* Шон Уільям Скот — амерыканскі акцёр

## Гл. таксама 
* (876) Скот
* Скот
Таварыства Мега

**Таварыства Мега** () было заснавана ў 1982 годзе доктарам Рональдам К. Хаэфлінгам для дапамогі псіхаметрычным даследаванням. Адкрыта для людзей, рэзультаты па тэсце на агульны інтэлект якіх настолькі высокі, што сустракаецца толькі ў адзінага чалавека на мільён.

Часопіс таварыства выдаецца рэгулярна са студзеня 1982 года, спачатку пад назвай *Circle* (кола), з ліпеня 1987 года — *Noesis*.

## Глядзіце таксама 
* Таварыства Менса

## Спасылкі 
* Галоўны сайт Таварыства Мега
* Гісторыя Таварыства Мега 

Катэгорыя:Адоранасць
Менса

**Менса** () — найбуйнейшая, старэйшая і самая вядомая арганізацыя для людзей з высокім каэфіцыентам інтэлекту. Гэта некамерцыйная арганізацыя, адкрытая для ўсіх, хто здаў стандартызаваныя тэсты IQ лепей, чым 98 % насельніцтва. Тэст павінен здавацца ў прысутнасці назіральнікаў. Арганізацыя мае нацыянальныя групы ў 50 краінах свету, а колькасць членаў перавышае 110 тысяч чалавек з прыблізна 100 краін.

## Мэты Менсы 
Канстытуцыя Менсы вызначае тры наступныя мэты:
* падтрымка і развіццё чалавечага інтэлекту на карысць чалавецтва;
* падтрымка даследавання прыроды, характарыстык і выкарыстання інтэлекту;
* стварэнне асяроддзя для членаў таварыства, у якім яны будуць мець магчымасць развівацца інтэлектуальна.

## Спасылкі 
* Таварыства Менса 
* IQ тэст, як Mensa 

Катэгорыя:Адоранасць
Аддзел Задзіночання беларускіх ветэранаў у Заходняй Аўстраліі

**Аддзел Задзіночання беларускіх ветэранаў у Заходняй Аўсттраліі** — заснаваны 6 студзеня 1951 г. у раёне Кельмскат (Перт, Заходняя Аўстралія).

Аб'ядноўвала былых беларускіх ваенных і займалася наладжваннем нацыянальнага жыцця ў Заходняй Аўстраліі, а таксама прадстаўніцтвам інтарэсаў беларусаў і папулярызацыяй беларускай культуры ў аўстралійскім грамадстве. Рэгулярна ладзіла беларускія стэнды на шматнацыянальных выставах. Каардынавала свае дзеянні з Галоўным кіраўніцтвам Задзіночання беларускіх ветэранаў у Аўстраліі і Новай Зеландыі ў Брысбене.

У 1953 г. у якасці член Галоўнага кіраўніцтва (у Брысбене) згадваецца капітан Станіслаў Дамброўскі. У 1956 г. ў выніку непаразуменняў з Галоўным кіраўніцтвам ператворана на Задзіночанне беларускіх ветэранаў у Заходняй Аўстраліі, але ў такім выглядзе праіснавала толькі некалькі гадоў і было заменена на Беларускае аб’яднанне ў Заходняй Аўстраліі.

## Старшыні 
* Міхась Раецкі 6.01.1951 — ?
* Мікола Лейка 1953
* Міхась Раецкі 1956

## Літаратура 
* Гардзіенка, Н. Беларусы ў Аўстраліі: да гісторыі дыяспары / Натальля Гардзіенка; Прадмова І.Сурвіллы. — Мн.: Беларускі кнігазбор, 2004. — 468 с., [4] арк. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны, Кніга 3). — С.

Катэгорыя:Арганізацыі беларусаў Аўстраліі
Катэгорыя:1951 год у Аўстраліі
Беларускае аб’яднанне ў Вікторыі

'''Беларускае аб'яднанне ў Вікторыі'* *(аддзел Беларускага аб'яднання ў Аўстраліі)''. Створана ў маі 1950 г. ў Мельбурне (Вікторыя) на сходзе беларусаў, удзельнікаў Беларускага клуба.

## Дзейнасць 
Наладжванне нацыянальных мерапрыемстваў, папулярызацыя беларускай культуры сярод аўстралійцаў і прадстаўнікоў іншых нацыянальнасцей. Аб'яднанне ў супрацоўніцтве з Беларускім аб'яднаннем у Аўстраліі (Сідней) выдавала Інфармацыйны бюлетэнь Беларускага аб'яднання ў Аўстраліі «Новае Жыцьцё» (у 1952 — 1956(?) гг. входзіў у Мельбурне).

Пры Аб'яднанні быў створаны Жаночы камітэт, а таксама ў супрацоўніцтве з арганізацыямі прыхільнікаў Рады БНР — беларуская школа і Камітэт набыцця Беларускага дому.

Беларускае аб'яднанне ў Вікторыі спыніла сваё існаванне з сувязі з стварэннем у 1963 г. агульнай арганізацыі беларусаў у Мельбурне Беларускага цэнтральнага камітэта ў Вікторыі.

## Старшыні 
* Янка Кудрук 1950 — ?

## Вядомыя члены ўправы 
Павел Гуз, Адам Жураўлевіч, Сяргей Розмысл, Уладзімір Сідлярэвіч і інш.

## Літаратура 
* Гардзіенка, Н. Беларусы ў Аўстраліі: да гісторыі дыяспары / Натальля Гардзіенка; Прадмова І. Сурвіллы. – Мн.: Беларускі кнігазбор, 2004. – 468 с., [4] арк. – (Бібліятэка Бацькаўшчыны, Кніга 3). – С. 445 — 446. — ISBN 985-6730-79-1.

Катэгорыя:Арганізацыі беларусаў Аўстраліі
Катэгорыя:Беларусы ў Мельбурне
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1950 годзе
Катэгорыя:Арганізацыі, закрытыя ў 1963 годзе
Катэгорыя:1950 год у Аўстраліі
Беларускі вызвольны рух у Аўстраліі

**Беларускі вызвольны рух у Аўстраліі**, *Беларускі вызвольны фронт у Аўстраліі* заснаваны на арганізацыйным сходзе ў Мельбурне ў 1952 г. Частка Беларускага Вызвольнага Руху і Беларускага Вызвольнага Фронту. У складзе налічвалася больш як 30 ваенных. Найбольш дзейсны аддзел існаваў у Мельбурне. Галоўнай мэтай меў аб'яднанне беларускіх ваенных  для актыўнай грамадскай дзейнасці. 

У 1955 г. (згодна з палітычнымі падзеямі ў беларускай паваеннай эміграцыі) замест Руху створаны Беларускі вызвольны фронт з тымі ж задачамі дзейнасці. Фронт скіроўваў сваю дзейнасць на аб'яднанне беларускіх ваенных, рэпрезентацыю Беларусі на міжнародных антыкамуністычных канферэнцыях. БВФ у Аўстраліі з'яўляецца членам Федэральнай рады беларускіх арганізацый у Аўстраліі.

Дзейнасць аддзела БВФ Мельбурна ішла супольна з Беларускім аб'яднаннем у Вікторыі, у шэрагах якога было шмат былых ваенных. Таксама пад апекай аддзела дзейнічала беларуская спартыўная дружына «Зубр» (спачатку футбольная, потым валейбольная).

## Кіраўнікі Краёвага штаба 
* капітан Антон Булаўскі.
* Сяргей Розмысл 1955 — 1969
* Алесь Алехнік 1969 — 1982
* Уладзімір Шнэк 1982 — 1986
* Міхась Шнэк 1986 — 1992
* Алег Шнэк 1992 — 2005

## Гл. таксама 
* Беларускі Вызвольны Рух

## Літаратура 
* [Б. а.] Кароткія весткі з усякага сьвету. Аўстралія // Незалежная Беларусь. — 1952. — № 6. — С.
* Гардзіенка, Н. Беларусы ў Аўстраліі: да гісторыі дыяспары / Натальля Гардзіенка; Прадмова І. Сурвіллы. — Мн.: Беларускі кнігазбор, 2004. — 468 с., [4] арк. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны, Кніга 3). — С. 445—446. — ISBN 985-6730-79-1.

Катэгорыя:Арганізацыі беларусаў Аўстраліі
Катэгорыя:Беларусы ў Мельбурне
Катэгорыя:1952 год у Аўстраліі
Беларускі жаночы камітэт у Вікторыі

**Беларускі жаночы камітэт у Вікторыі** арганізаваны 10 верасня 1972 г. у Мельбурне (штат Вікторыя) з ініцыятывы Беларускага цэнтральнага камітэта ў Вікторыі.

Галоўныя кірункі дзейнасці былі звязаны з арганізацыяй нацыянальных мерапрыемстваў 9падрыхтоўкай залы і пачастунку), апекай над хворымі ўдзельнікамі беларускай грамады, наладжваннем забаваў, вечарынаў. Збіраў ахвяраванні на дабрачынныя справы, меў уласную касу. Спыніў сваю дзейнасць з прычыны сталага ўзросту ўдзельніц у 2000 г. Грашовыя сродкі, што былі на той момант на рахунку арганізацыі, перададзены ў Федэральную раду беларускіх арганізацый у Аўстраліі.

## Старшыні 
* Вольга Слесарэвіч
* Тамара Грыцук
* Аўгенія Сідлярэвіч

## Літаратура 
* Гардзіенка Н. Беларусы ў Аўстраліі: да гісторыі дыяспары / Натальля Гардзіенка; Прадмова І. Сурвіллы. — Мн.: Беларускі кнігазбор, 2004. — 468 с., [4] арк. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны, Кніга 3). — С. 447 — 448. — ISBN 985-6730-79-1.

Катэгорыя:Арганізацыі беларусаў Аўстраліі
Катэгорыя:Беларусы ў Мельбурне
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1972 годзе
Катэгорыя:Арганізацыі, закрытыя ў 2000 годзе
Катэгорыя:1972 год у Аўстраліі
Беларускае аб’яднанне ў Заходняй Аўстраліі

'''Беларускае аб'яднанне ў Заходняй Аўстраліі''' — арганізацыя беларусаў у Аўстраліі створаная ў 1958 г. у Перце (Заходняя Аўстралія).

Беларускае аб'яднанне займаецца арганізацыяй нацыянальных мерапрыемстваў, прэзентацыяй беларусаў у сувязях з іншымі арганізацыямі. Уласнымі сіламі пабудавалі Беларускі народны дом, дзе знаходзіцца рэлігійна-культурны цэнтр беларускага жыцця. Прадстаўнікі Аб'яднання рэгулярна ўдзельнічалі ў мерапрыемствах, ладжаных іншымі нацыянальнымі арганізацыямі і аўстралійскімі ўладамі. Значным дасягненнем ёсць шматгадовая дзейнасць беларускага радыё ў Перце.

З 1979 г. Аб'яднанне з'яўляецца сябрам Федэральнай рады беларускіх арганізацый у Аўстраліі.

У 1990-х гадах прадстаўніком знешніх сувязей арганізацыі з'яўляўся Міхась Раецкі, а прадстаўніком газеты «Беларус» — Марыя Мароз.

## Старшыні 
* Міхась Раецкі
* Аляксандр Мароз
* Леў Дамброўскі
* Міхась Раецкі-малодшы 1987 — с.ч.

## Вядомыя члены ўправы  
Алекс Мароз, Марыйка Ёлаб, Сяргей Дамброўскі, Марыя Пятрэнка, Еўфрасіння Дамброўская, Марыя Мароз, Міхась Ёлаб.

## Літаратура 
* Гардзіенка, Н. Беларусы ў Аўстраліі: да гісторыі дыяспары / Наталля Гардзіенка; Прадмова І.Сурвіллы. — Мн.: Беларускі кнігазбор, 2004. — 468 с., [4] арк. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны, Кніга 3). — С. 445—446. — ISBN 985-6730-79-1/

Катэгорыя:Арганізацыі беларусаў Аўстраліі
Катэгорыя:Заходняя Аўстралія
Катэгорыя:З’явіліся ў 1958 годзе
Катэгорыя:1958 год у Аўстраліі
Квінт Эній

**Квінт Эній** (; каля 239 да н. э. — каля 169 да н.э.) — рымскі эпічны паэт.

Эній паходзіў з Калабрыі, нарадзіўся ў горадзе Рудыі, дзе ва ўжытку былі адначасова лацінская, грэцкая і оскская мовы; з гэтай прычыны, паводле пазнейшага сведчання Аўла Гелія, Эній казаў, што мае тры сэрцы. Эній ствараў творы розных жанраў, у тым ліку трагедыі, камедыі і шматтамовы эпічны *Летапіс* (*Annales*) Рыма, які стаў найбольш значным яго ўнёскам у развіццё рымскай паэзіі. Замест звычайнага ў такіх выпадках сатурнава верша, Эній ужыў для свайго эпаса (а таксама і для меншых дыдактычных твораў) запазычаны ад грэкаў гекзаметр, які стаў адгэтуль стандартнай формай лацінскай паэзіі для гэтых жанраў.

Творы Энія мелі значны ўплыў на пазнейшую рымскую літаратуру. Да нашага часу дайшлі толькі ўрыўкі.

## Літаратура 
* Remains of Old Latin, Volume I (Loeb Classical Library No. 294), 1935.

Катэгорыя:Лацінамоўныя паэты
Катэгорыя:Драматургі Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Паэты II стагоддзя да н.э.
Катэгорыя:Паэты Старажытнага Рыма
Amikeca Reto

**Amikeca Reto** (Сяброўская сетка) — спіс эсперантыстаў па ўсім свеце, якія жадаюць супрацоўнічаць і абменьвацца ідэямі паміж сабой.

## Гісторыя 
Amikeca Reto была створана ў Булонь-сюр-Мэр у 1987 годзе падчас кангрэса Сусветнай Безнацыянальнай Асацыяцыі (Sennacieca Asocio Tutmonda, SAT), і з таго часу як беспрыбытковая асацыяцыя знаходзіцца пад яе пратэктаратам.
Двойчы ў год Amikeca Reto выдае пуцевадзіцель, у апошнім з якіз знаходзілася больш чым 400 адрасоў з 40 краін.

## Асаблівасці Amikeca Reto 
Галоўным чынам сетка вызначаецца сваёй культурнай і адукацыйнай накіраванасцю ў сферы турызма. Прыймаючы бок, акрама зносін на эсперанта, па жаданню прыязджаючых арганізуе ім паседжанні на месцы працы, у клубы, асацыяцыі і г. д. і увогуле уводзіць сваіх гасцей у свой склад жыцця.
Amikeca Reto падобна іншай гасціннай эсперанта-сетцы — Pasporta Servo. але ў адрозненні ад яе яе члены не павінны прапаноўваць гасцям прытулак ў сваіх дамах.

Катэгорыя:Эсперанта
Катэгорыя:Турызм
Катэгорыя:Арганізацыі эсперантыстаў
Сетка гасціннасці

**Сетка гасціннасці** () — супольнасць людзей, які прапаноўваюць гасціць у сябе дома іншым сябрам супольнасці. Звычайна, ідзе пра гасцяванне на некалькі дзён.

Дамаўляюцца пра прыезд звычайна праз спецыялізаваныя старонкі ў сеціве. Апроч спецыялізаваных сетак, ёсць сеткі арыентаваныя на пэўныя групы людзей — веласіпедыстаў, эсперантыстаў і г. д.

Катэгорыя:Турыстычныя арганізацыі
Лівій Андронік

**Лівій Андронік** (; каля 280 да н.э. — каля 200 да н.э.) — рымскі эпічны паэт і даматург. Першы рымскі паэт, вядомы па імені; ужо антычныя аўтары лічылі яго бацькам лацінскай літаратуры.

Лівій Андронік быў захоплены ў палон пры ўзяцці рымлянамі горада Тарэнтум, на той час грэкамоўнага. Палонны стаў рабом і быў прыстаўлены да выхавання дзяцей у рымскай сям’і, пазней атрымаў ад гаспадароў волю. Праўдападобна, *Андронік* — яго грэцкае імя, а імя *Лівій* ён атрымаў ад рымскай сям’і, якой належаў.

Лацінскі пераклад Адысеі Гамера сатурнавым вершам Лівій стварыў для мэтаў выкладання. Ягоныя драматычныя творы, імаверна, таксама заснаваныя на грэцкім матэр’яле, ставіліся на сцэне (першы — у 240 да н.э.); вядомыя назвы шэрагу яго трагедый (*Achilles*, *Andromeda*, *Danae* і інш.) і прынамсі дзвюх камедый (*Gladiolus* і *Ludius*). Згадваецца таксама рэлігійны гімн яго аўтарства.

Катэгорыя:Паэты Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Асобы
Мерына

**Мерына** (малагас. *Merina*) - найбуйнейшая этнічная група малагасійцаў. Насяляюць цэнтральную частку Мадагаскара, вобласць Імерына. Агульная колькасць - 4570 тыс. чал..

## Гісторыя
Відавочна, мерына - нашчадкі адной з апошніх хваль міграцыі аўстранезійцаў на Мадагаскар. У іх знешнасці і культуры найменей прасочваюцца афрыканскія рысы. Продкі мерына прасунуліся у раён цэнтральнага плато з усходняга ўзбярэжжа. У паданнях сцвярджаецца, што раней Імерыну насялялі паляўнічыя і збіральнікі *вазімба*.

У XVII ст. правадыр Раламбу заснаваў у Імерыне дзяржаву. Яго нашчадкі паступова яе пашыралі. Канчатковае аб'яднанне мерына і заваяванне цэнтральнага нагор'я завершыў Андрыямпуінімерына (1780 - 1810 гг.). Яго сын Радама I (1810 - 1828 гг.) захапіў большую частку Мадагаскара і атрымаў як манарх еўрапейскае прызнанне. У 1895 г. дзяржаву мерына захапіла Францыя. Пасля абвяшчэння незалежнасці Мадагаскара ў 1960 г. землі мерына ўвайшлі ў склад гэтай дзяржавы.

## Асаблівасці культуры
Асноўным заняткам мерына здаўна было земляробства - вырошчванне рысу і іншых сельскагаспадарчых культур. Зямлю апрацоўвалі вузкімі доўгімі лапатамі з увагнутымі лёзамі. Рыс збіралі ўручную з дапамогай нажа. Будавалі дамбы і складаныя ірыгацыйныя сістэмы. Важным гаспадарчым заняткам з'яўлялася гадоўля зебу. Вёскі земляробаў месціліся на пагорках, мелі добрыя ўмацаванні. 

Зараз значная частка мерына жыве ў гарадах, асабліва ў Антананарыву.

Сем'і пераважна малыя нуклеарныя. З кан. XVIII ст. існуе суседская абшчына *фукунулуна*. 

У XIX ст. грамадства мерына было падзелена на тры вялікія пласты. Вышэйшы складаўся з высакародных *андрыяна*, якія у сваю чаргу падзяляліся на шэсць груп. Прадстаўнікі першых трох груп мелі правы на спадчынныя землі *вудывуна*, нашэнне асаблівай вопраткі, вызваляліся ад абавязковых адпрацовак і падаткаў. Прадстаўнікі астатніх трох груп адрозніваліся толькі адсутнасцю права на *вудывуна*. Існавала сёмая прамежкавая група, якая карысталася выключна ганаровымі прывілегіямі. 

Асноўны пласт насельніцтва фарміраваўся з простых *хува* - земляробаў, рамеснікаў і гандляроў. Толькі частка *хува*, што жыла на землях караля, па статусу была блізкай да прыгонных. Астатнія групы амаль не адрозніваліся па свайму становішчу. *Хува* выплочвалі даніну і павінны былі пэўны час бязвыплатна працаваць на дзяржаву.

На ніжэйшай прыступке сацыяльнай лесвіцы стаялі рабы *андэву*.

Гэты грамадскі падзел можна прасачыць і сёння ў пабытовай культуры нават гараджан.

## Мова
Дыялект мерына стаў асновай сучаснай літаратурнай малагасійскай мовы.

## Рэлігія
Большасць мерына зараз спавядаюць хрысціянства, аднак па-ранейшаму важным застаецца культ продкаў. 

## Спасылкі 
* Learning About Madagascar. Tribes: Merina
* Merina Religion

Катэгорыя:Народы Афрыкі
Катэгорыя:Малагасійцы
Саня Рычардс-Рос

**Саня Рычардс-Рос** (анг. Sanya Richards-Ross; нар. 26 лютага 1985, прыход Трэлані, Ямайка) — амерыканская спартсменка, спецыялізуецца ў спрынце ў асноўным вядомая па выступах на дыстанцыі 400 м. Трохразовая алімпійская чэмпіёнка, чэмпіёнка свету і дзеючая рэкардсменка Паўночнай Амерыкі.

## Спасылкі 
* Прафайл Сані Рычардс-Рос на iaaf.org 
* Афіцыйны сайт спартсменкі  

Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2004 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Бегуны на кароткія дыстанцыі ЗША
Кармеліта Джэтэр

**Кармеліта Джэтэр** (анг. Carmelita Jeter;  года, Лос-Анджэлес, ЗША) — амерыканская лёгкаатлетка (спрынтарскі бег), якая спецыялізуецца ў бегу на 100 м. Чэмпіёнка свету 2011 года ў бегу на гэту дыстанцыю.

На чэмпіянаце свету па лёгкай атлетыцы 2007 заваявала бронзавы медаль у бегу на 100 м і выйграла сусветны лёгкаатлетычны фінал 2007 года на той жа дыстанцыі. У 2009 годзе на чэмпіянаце свету заваявала другі бронзавы медаль. У тым жа годзе яна перамагла на сусветным лёгкаатлетычным фінале і Гран-пры Шанхая, паказаўшы выбітныя вынікі 10,67 і 10,64 (хутчэй бегала толькі сусветная рэкардсменка Флорэнс Грыфіт-Джойнер). У цяперашні час ёй належыць тры з дзесяці лепшых вынікаў на жаночай стомятроўцы.

## Спасылкі 
*
* Carmelita Jeter – Профіль на сайце USATF.

Катэгорыя:Чэмпіёны свету па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Бегуны на кароткія дыстанцыі ЗША
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Каэфіцыент інтэлекту

размеркавання вынікаў]]

**Каэфіцые́нт інтэле́кту** () — колькасная адзнака ўзроўня інтэлекту чалавека: узровень інтэлекту адносна ўзроўню інтэлекту сярэднестатыстычнага чалавека такога ж узросту. Вызначаецца з дапамогай спецыяльных тэстаў. Тэсты IQ разлічаны на ацэнку разумовых здольнасцяў, а не ўзроўню ведаў эрудзіраванасці. Каэфіцыент інтэлекту з’яўляецца спробай ацэнкі фактару агульнага інтэлекту (g).

Тэсты IQ распрацоўваюцца так, каб вынікі апісваліся звычайным размеркаваннем з сярэднім значэннем IQ, роўным 100 і такім роскідам, каб 50 % людзей мелі IQ паміж 90 і 110 і па 25 % — ніжэй 90 і вышэй 110. Сярэдні IQ выпускнікоў амерыканскіх вну складае 105, выдатнікаў — 130—140. Значэнне IQ меней 70 часта кваліфікуецца як разумовая адсталасць.

## Гл. таксама 
* Інтэлект
* IQ і багацце нацый
* Пол і інтэлект
* Задача n-назад
* Таварыства Менса
* Таварыства Патройнай Дзявяткі
* Таварыства Мега
* Эмацыйны інтэлект (EI)

## Спасылкі 
* Бясплатны тэст IQ таварыствы Mensa — тэст Равена рухомага інтэлекту. Адзін з найбольш якасных бясплатных тэстаў  (Менса) 
* Глабальная сетка інтэлекту (World Intelligence Network)
* Усе таварыствы высокага інтэлекту

Катэгорыя:Псіхаметрыя
Катэгорыя:Інтэлект
Катэгорыя:Каэфіцыент інтэлекту
Pasporta Servo

**Pasporta Servo** (эсп. «Пашпартная служба») — папулярная ў асяроддзі эсперантыстаў сістэма абмену візітамі.)|300px]]
## Гісторыя 
Першапачаткова ідэя аб «Pasporta Programo» з’явілася ў Рубэна Фельдмана-Гансалеса з Аргенціны. Згодна з сучаснай сістэмай Pasporta Servo пачала працаваць у 1974 годзе і ўключала тады 39 адрасоў. У эсперанта-супольнасці штогоднік Pasporta Servo стаў даволі значным выданнем. У 2004 годзе было апублікавана 1227 адрасоў з 79 краін. У 2005 — 1364 адрасы з 89 краін. У 2007 — 1320 адрасоў з 92 краін свету. Але геаграфічнае размеркаванне адрасоў нераўнамернае: большая частка з іх прыходзіцца на Еўропу.

Зараз агульнае кіраўніцтва Pasporta Servo ажыццяўляецца Сусветнай моладзевай арганізацыяй эсперантыстаў (TEJO).
У 2009 годзе TEJO стварыла анлайн-версію пад назвай «Pasporta Servo 2.0». Згодна з заявай стваральнікаў старонкі, PS 2.0 існуе ў тандэме з друкаванай версіяй, дазваляючы пры гэтым хутчэй абнаўляць інфармацыю аб адрасах.

## Прынцып дзеяння 
Pasporta Servo — гэта невялікая кніжка, у якой пералічаны адрасы эсперантыстаў па ўсяму свету, у якіх магчыма застацца пераначаваць ці нават пажыць некалькі дзён цалкам бясплатна. Усё, што патрэбна, каб атрымаць такую кніжку і ўсе звязаныя з ёй правы, — гэта ведаць эсперанта і самому згадзіцца прымаць час ад часу гасцей. У выніку вы атрымоўваеце магчымасць знайсці бясплатны прытулак паўсюдна ад Анголы да Швейцарыі і згладзіць свае шэрыя будзённыя дні гасцямі здалёк (калі раптоўна каму-небудзь здасца цікавым ваш рэгіён). Хаця фармальна ў абавязкі прымаючага боку ўваходзіць толькі даць прытулак для начоўкі, але часта гаспадары гатовы дапамагчы з транспартыроўкай, даведкамі аб мясцовай інфармацыі і ежай.
Асабліва выдатных вынікаў магчыма дасягнуць, калі аб’яднаць Pasporta Servo і аўтаспын. Напрыклад, маладая амерыканка Аманда Хіглі прападарожнічала такім чынам каля года па краінах Еўропы. Вярнуўшыся ў ЗША, яна напісала мемуары аб тым, як весела ездзіць на венгерскіх электрычках.

Гаспадары паказваюць, колькі гасцей і на колькі дзён гатовы прыняць, а таксама маюць магчымасць пакінуць невялікія каментарыі аб абмежаваннях і цікаўнасцях (не курцы, патрабуецца палатка, маладыя людзі і гэтак далей). У выпадку атрымання стратаў гаспадары могуць звярнуцца за іх кампенсацыяй да гасцей.

## Гл. таксама 
* Amikeca Reto — іншая сетка гасціннасці сярод эсперантыстаў.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка Pasporta Servo

Катэгорыя:Эсперанта
Катэгорыя:Турызм
Катэгорыя:Арганізацыі эсперантыстаў
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1974 годзе
Allison Transmission

**Allison Transmission, Inc. ** — амерыканская кампанія па вытворчасці аўтаматычных каробак перадач і гібрыдных сілавых установак.
 
Заснавана ў 1915 годзе.

Па некаторых ацэнках кампаніі належыць каля 75-80 % рынку аўтаматычных трансмісій.

## Гісторыя 
Заснавана 14 верасня 1915 Джэймсам А. Алісанам у Індыянапалісе (штат Індыяна, ЗША) як **Speedway Team Company**, якая займалася распрацоўкай аўтамабіляў, а таксама абслугоўваннем гоначнай трасы Indianapolis Motor Speedway.

З пачаткам Першай сусветнай вайны пачынае вырабляць гусенічныя цягачы і кампаненты танкаў: кампрэсары наддзімання, рэдуктары, гусеніцы. Праз пяць гадоў кампанія атрымлівае назву **Allison Engineering Company**. Пасля пераключаецца на авіяцыйныя і суднавыя рухавікі магутнасцю да 425 к.с., рэдуктары і генератарныя ўстаноўкі.

У 1929 годзе Allison уваходзіць у склад карпарацыі General Motors, дзе працягвае вытворчасць рухавікоў, а таксама застаецца пастаўшчыком трансмісій для танкаў і іншай гусенічнай тэхнікі.

Пасля Другой сусветнай вайны пераходіць да вытворчасці камерцыйных трансмісій. Першая аўтаматычная трансмісія была выраблена ў 1946 годзе.

У жніўні 2007 года за 5,7 млрд долараў набытая  і .

## Прадукцыя 
thumb|Allison hybride EP50-transmission
Кампанія Allison Transmission — вытворца аўтаматычных каробак перадач для камерцыйнага транспарту дарожнага і пазадарожнага прызначэння. Вытворчая гама ўключае 12 асноўных тыпаў прадукцыі.

У ліку спажыўцоў прадукцыі прыкладна 250 аўтамабільных і машынабудаўнічых заводаў.

Сярод спажыўцоў такія вытворцы тэхнікі, як:

* Renault Truck
* Volvo
* Scania
* Iveco
* КамАЗ

Каробкі перадач кампаніі выкарыстоўваюць і беларускія вытворцы: БелАЗ, МАЗ, МЗКЦ.

### Мадэльны шэраг 
Прадукцыя Allison Transmission падзелена на серыі:

* 1000 Series
* 2000 Series
* 2400 Series
* 2000 MH
* 3000 MH
* 4000 MH
* AT545
* B300
* B400
* B500
* DP8000
* HD4060
* HD4560
* M5610
* M6610
* M9600
* MD3060
* MD3066
* MD3560
* MT643
* MT653DR
* S5610
* S6610
* S9600
* S9800

### Сферы ўжывання 
Грузавыя аўтамабілі (развазная, смеццепрыбіральная, будаўнічая, пажарная і аварыйна-выратавальная тэхніка), аўтобусы, пазадарожная тэхніка, вайсковая тэхніка, а таксама абсталяванне для энергетынай і горна перапрацоўчай галін.

АКП Allison не ўжываюцца на легкавых і легкіх камерцыйных аўтамабілях менш за 5,5 тон поўнай масы.

## Спасылкі 
* http://www.allisontransmission.com/ — Афіцыйны сайт
* Трансмиссия Allison. История развития — от судовых двигателей до гибридного привода // mpark.pro 

Катэгорыя:Вытворцы аўтамабільных кампанентаў
Катэгорыя:Кампаніі ЗША
Вена (значэнні)

* Вена — крывяносны сасуд, па якім кроў рухаецца да сэрца.
* Вена — сталіца Аўстрыі
* Вена — рака ў горадзе Вене.
* Вена — падарунак мужа жонцы ці частка маёмасці мужа, што забяспечвае пасаг жонкі.
Медальны залік на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998

## Спасылкі 
Міжнародны алімпійскі камітэт - Нагана 1998 - Медальны залік

Катэгорыя:Зімовыя Алімпійскія гульні 1998
Катэгорыя:Вынікі зімовых Алімпійскіх гульняў
Медальны залік на зімовых Алімпійскіх гульнях 1994

## Спасылкі
Міжнародны алімпійскі камітэт - Лілехамер 1994 - Медальны залік

Катэгорыя:Зімовыя Алімпійскія гульні 1994
Катэгорыя:Вынікі зімовых Алімпійскіх гульняў
Медальны залік на зімовых Алімпійскіх гульнях 1992

## Спасылкі 
* Міжнародны алімпійскі камітэт – Альбервиль 1992 - Медальны залік

Катэгорыя:Зімовыя Алімпійскія гульні 1992
Катэгорыя:Вынікі зімовых Алімпійскіх гульняў
Антанкарана

**Антанкара́на** (малагас. *Antankarana*, літаральна "тыя, што ў скалах"), або **антакарана** (*Antakarana*), **танкарана** (*Tankarana*) — этнічная група малагасійцаў. Насяляюць паўночную частку Мадагаскара. Агульная колькасць — 216 тыс. чал.

## Паходжанне
Продкамі антанкарана былі мігранты з Паўднёва-Усходняй Азіі і Ўсходняй Афрыкі. У XIV - XIX ст. моцны ўплыў таксама аказалі выхадцы з арабскіх краін, Індыі і Еўропы. Фарміраванню адзінай этнічнай групы з агульнай тоеснасцю спрыяла ізаляванасць тэрыторыі населенай антанкарана ад астатняга Мадагаскара, шырокія кантакты з вонкавым светам, а таксама супольная барацьба супраць заваёўнікаў сакалава, мерына і французаў у XVIII - пач. XX стст., што багата адлюстравана ў паданнях антанкарана. 

У XVIII ст. склалася дзяржаўнае ўтварэнне з манархічнай формай кіравання. У XIX ст. манархі антанкарана прынялі іслам, што яшчэ больш адасобіла гэтую этнічную групу ад астатніх малагасійцаў. Але ў кан. XIX ст. антанкарана былі канчаткова заваяваны французамі, пазней іх тэрыторыі ўвайшлі ў склад незалежнага Мадагаскара.

## Культура
Антанкарана традыцыйна займаюцца жывёлагадоўляй, важную ролю адыгрываюць лоў рыбы і кабатажнае суднаходства. Земляробства мае дадатковае значэнне і, у асноўным, забяспечвае мясцовыя патрэбы. Матэрыяльная культура блізкая да бецымісарака.

Адзінства і адасобленасць ад астатніх малагасійцаў захоўваецца дзякуючы атаесамленню з манархамі, якія ў наш час захоўваюць рытуальныя кіраўнічыя функцыі, а таксама шматлікім супольным святам. Найбольш важныя з іх - *цангацайні*, які праводзіцца раз на 5 гадоў і заснаваны на шанаванні прыродных аб'ектаў, а таксама штогадовае свята шанавання продкаў *цакафара*.

## Мова
Размаўляюць на дыялекце малагасійскай мовы, блізкай да дыялектаў сакалава.

## Рэлігія
Большасць антанкарана прытрымліваецца традыцыйных вераванняў, заснаваных на кульце продкаў. Распаўсюджаны шаманізм. Каля 15% спавядаюць хрысціянства (з іх 60% - каталікі, 35% - пратэстанты) і каля 6% - іслам. Іслам моцна паўплываў на традыцыйныя рэлігійныя вераванні.

## Спасылкі 
* Антанкарана на madacamp.com
* Andrew Walsh, The imagined community of the Antankarana: identity, history, and ritual in Northern Madagascar
* Lisa L. GEZON, WOMEN, POLITICS, AND ECONOMICS: CASE STUDIES FROM THE ANKARANA REGION

Катэгорыя:Народы Афрыкі
Катэгорыя:Малагасійцы
Чэхаславакія на зімовых Алімпійскіх гульнях 1992

**Чэхаславакія** брала ўдзел у Зімовых Алімпійскіх гульнях 1992 года ў Альбертвіле (Францыя) у шаснаццаты раз за сваю гісторыю, і заваявала тры бронзавыя медалі.

## Выява:Med 3.png Бронза 
* Скачкі з трампліна, мужчыны — Томаш Годэр, Францішак Еж, Яраслаў Сакала, Іржы Парма.
* Фігурнае катанне, мужчыны — Петр Барна.
* Хакей, мужчыны.

## Спасылкі 
* База МАК
* Афіцыйныя алімпійскія справаздачы 
* sports-reference.com 

1992
Катэгорыя:Краіны на летніх Алімпійскіх гульнях 1992 года
Сіханака

**Сіханака** (малагас.: *Sihanaka*, літаральна «балотныя») — этнічная група малагасійцаў. Насяляюць рэгіён Мадагаскара вакол возера Алаўтра. Агульная колькасць (2022 г.) — 707 000 чалавек.

Паходзяць ад антайсака. Традыцыйныя заняткі: сельская гаспадарка (вырошчванне рысу) і лоў рыбы.

У побыце распаўсюджана адна з гаворак бецымісарака малагасійскай мовы. 

Асноўныя веравызнанні — традыцыйны культ шанавання продкаў, шаманізм, хрысціянства, іслам.

## Спасылкі 
* Les Sihanaka de la région du lac Alaotra

Катэгорыя:Народы Афрыкі
Катэгорыя:Малагасійцы
Чэхаславакія на Алімпійскіх гульнях

**Чэхаславакія** ўпершыню прыняла ўдзел у летніх Алімпійскіх гульнях у 1920 годзе ў Антверпене і з тых часоў выступала на ўсіх летніх Алімпійскіх гульнях, акрамя Гульняў у Лос-Анджэлесе у 1984 годзе. На зімовых Алімпійскіх гульнях чэхаславацкія спартсмены дэбютавалі ў 1924 годзе ў Шамані і з тых часоў не прапусцілі ніводнай зімовай Алімпіяды. З 1900 па 1912 года, чэхаславацкія спартсмены выступалі на Алімпійскіх гульнях у складзе каманды Багеміі. Пасля распаду Чэхаславакіі ў 1993 годзе, Чэхія і Славакія пачалі пасылаць на Алімпіяды незалежныя каманды. 

За час выступу на Алімпійскіх гульнях чэхаславацкія спартсмены заваявалі 168 алімпійскіх медаляў: 51 залатую, 57 сярэбраных і 60 бронзавых. Больш за ўсё медаляў Чэхаславакія заваявала ў спаборніцтвах па гімнастыцы і лёгкай атлетыцы. 

## Медальны залік 
### Медалі на летніх Алімпійскіх гульнях 
### Медалі на зімовых Алімпійскіх гульнях 
## Медалі паводле відаў спорту 
### Медалі па летніх відах спорту 
*Гэта табліца не ўключае бронзавы медаль заваяваную ў спаборніцтвах па хакею на летніх Алімпійскіх гульнях 1920 года.*

### Медалі па зімовых відах спорту 
*Гэта табліца ўключае бронзавы медаль заваяваную ў спаборніцтвах па хакею на летніх Алімпійскіх гульнях 1920 года.*

## Гл. таксама 
* Багемія на Алімпійскіх гульнях
* Чэхія на Алімпійскіх гульнях
* Славакія на Алімпійскіх гульнях

## Спасылкі 
* Статыстыка на Sports-reference.com 
*
Алімпійскі камітэт Чэхіі

**Алімпійскі камітэт Чэхіі** () — арганізацыя, якая прадстаўляе Чэхію ў міжнародным алімпійскім руху. Заснаваны ў 1899 годзе; зарэгістраваны ў МАК у 1993 годзе.

Штаб-кватэра размешчана ў Празе. З’яўляецца членам МАК, ЕАК і іншых міжнародных спартыўных арганізацый. Ажыццяўляе дзейнасць па развіцці спорту ў Чэхіі.

## Гл. таксама 
* Чэхія на Алімпійскіх гульнях

## Спасылкі 
* Афіцыйны вэбсайт Алімпійскага камітэта Чэхіі.

Чэхія
Катэгорыя:Чэхія на Алімпійскіх гульнях
Нацыянальны алімпійскі камітэт

**Нацыянальны алімпійскі камітэт** (**НАК**) — прадстаўнічая арганізацыя краіны-ўдзельніцы міжнароднага алімпійскага руху. Кіруючы орган алімпійскага руху ў краіне. Краіна дапушчаецца да ўдзелу ў Алімпійскіх гульнях толькі ў тым выпадку, калі НАК гэтай краіны афіцыйна прызнаны Міжнародным алімпійскім камітэтам (**МАК**). 
НАК можа быць афіцыйна прызнаны, калі ў яго ўваходзяць 5 нацыянальных федэрацый алімпійскіх відаў спорту, якія з'яўляюцца членамі міжнародных спартыўных федэрацый. 
Кожны Нацыянальны алімпійскі камітэт прадстаўлены ў адпаведнай яму кантынентальнай Асацыяцыі нацыянальных алімпійскіх камітэтаў (**АНАК**):

Нацыянальныя алімпійскія камітэты, сама меней, раз у два гады збіраюцца ў рамках Асацыяцыі нацыянальных алімпійскіх камітэтаў для абмену вопытам каардынацыі і кансалідацыі дзеянняў у міжнародным алімпійскім руху.

 

Катэгорыя:Алімпійскія гульні
Катэгорыя:Міжнародны алімпійскі камітэт
*
Алаўтра

**Алаўтра** (малагас. ''Farihin' Alaotra'') — найбуйнейшае возера на Мадагаскары.

Плошча паверхні — 900 км². Найбольшая глыбіня — 1,5 м. Уцякае і выцякае рака Амбату.

Узбярэжжа возера Алаўтра — важны сельскагаспадарчы рэгіён Мадагаскара. Тут знаходзяцца значныя пасевы рысу. Развіваецца рыбалоўства. Трысняговыя зараснікі возера — месца пасялення шматлікіх земнаводных, рэдкіх лемураў і птушак. 2 лютага 2003 года Алаўтра атрымала статус Рамсарскага ўгоддзя (гл. Рамсарская канвенцыя).

Возеру пагражае паступовае абмяленне ў выніку высечкі лесу і запарушвання вады глебай, вынесенай з палеткаў пад час сезону мусонаў.

## Спасылкі 
* Lac Alaotra, Madagascar

Катэгорыя:Азёры Афрыкі
Катэгорыя:Азёры Мадагаскара
Медальны залік на зімовых Алімпійскіх гульнях 1952

## Спасылкі 
* Міжнародны алімпійскі камітэт – Осла 1952 - Медальны залік 

Катэгорыя:Зімовыя Алімпійскія гульні 1952
Чэхія на Алімпійскіх гульнях

**Чэхія** упершыню прыняла ўдзел, як незалежная рэспубліка ў 1994 годзе і ўдзельнічала ва ўсіх наступных Зімовых і Летніх Алімпійскіх гульнях. Да распаду Чэхаславакія брала ўдзел у гульнях з 1920 па 1992 год, а раней выступала, як Багемія з 1900 па 1912.

Увогуле Чэхія выйграла 33 камплекта медалёў на Летніх Алімпійскіх гульнях; больш за ўсё медалёў прынесла лёгкая атлетыка і веславанне на каноэ. На зімовых алімпійскіх гульнях заваявалі 10 камплектаў медалёў, большасць якіх прынеслі хакей з шайбай і лыжны спорт.

НАК Чэхіі быў заснаваны ў 1899 годзе і прызнаны ў цяперашняй форме ў 1993 годзе.

## Медалі паводле відаў спорту 
## Гл. таксама 
* Багемія на Алімпійскіх гульнях
* Чэхаславакія на Алімпійскіх гульнях

## Спасылкі 
* Статыстыка на Sports-reference.com 
* Чэхія на афіцыйным сайце Алімпійскага руху
* 
* Алімпійскі камітэт Чэхіі
Енс Крысціян Скоу

**Енс Крысціян Скоу** (, Лемвіг, Данія — , Орхус, Данія) — дацкі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі (1997).

## Біяграфія і навуковая праца 
Скоу нарадзіўся ў 1918 годзе ў старажытным дацкім мястэчку Лемвіг у багатай сям’і леса- і вуглепрамыслоўца. Ён скончыў Капенгагенскі ўніверсітэт ў 1944 годзе і там жа абараніў дысертацыю ў 1954 годзе. З 1947 года Скоу працаваў ва Універсітэце Орхуса. У пачатку 1950-х гадоў Скоу вывучаў механізм дзеяння анестэтыкаў. Ён выявіў, што дзеянне анестэтыка звязана з яго здольнасцю растварацца ў ліпідным пласце клетачнай мембраны і перакрываць натрыевыя каналы. Скоу выказаў здагадку, што канал з’яўляецца бялковай малекулай і яго блакаванне ў нейронах прыводзіць да таго, што нервовыя клеткі губляюць здольнасць узбуджацца, што прыводзіць да анестэзіі. Скоу таксама спрабаваў вылучыць АТФазу з нерва краба, але ў яго нічога не атрымалася і ён доўгі час працягваў іншыя даследаванні анестэзіі, не ўсвядоміўшы велізарную патэнцыйную важнасць гэтага адкрыцця. У 1958 годзе на канферэнцыі ў Вене ў размове з іншым даследчыкам Постам Скоу даведаўся аб знаходцы кардыятаксічнага гліказіда ўабаіна, інгібітара натрый-каліевага насоса. Выкарыстоўваючы оуабаін, Скоу хутка даказаў сувязь паміж ферментам АТФазай і іонным каналам.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Нобелеўскага камітэта.

Катэгорыя:Хімікі Даніі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па хіміі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з Даніі
Катэгорыя:Выпускнікі Капенгагенскага ўніверсітэта
Скрабін

**Скрабін** — рускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Мікалаевіч Скрабін (1872—1915) — рускі кампазітар, піяніст, педагог
* Канстанцін Іванавіч Скрабін (1878—1972) — савецкі вучоны ў галіне гельмінталогіі. Акадэмік АН СССР
* Георгій Канстанцінавіч Скрабін (1917—1998) — савецкі мікрабіёлаг і біяхімік, член-карэспандэнт АН СССР
* Юльян Аляксандравіч Скрабін — рускі кампазітар, піяніст, сын Аляксандра Скрабіна

Катэгорыя:Рускія прозвішчы
Сельскагаспадарчыя жывёлы

[thumb|[Авечкі і карова, якія пасвяцца на лугах Паўднёвай Афрыкі]]
**Сельскагаспадарчыя жывёлы**, **Скот** — хатнія жывёлы, якія гадуюцца чалавекам для атрымання прадуктаў харчавання (мяса, малако, тлушч, яйкі), сыравіны вытворчасці (поўсць, шчацінне, скура, косці, пух, пер'е), а таксама выконваюць транспартныя і працоўныя функцыі. У паняцце «сельскагаспадарчыя» уваходзяць розныя пароды птушак, звяроў, жывёлы, рыб і насякомых, якія змяшчаюцца ў спецыялізаваных нежылых памяшканнях (стойла, загон, хлеў, стайня, свінарнік, кароўнік, клетка, вальер, ферма, гадавальнік, затока, сажалка, птушнік, пчальнік і г. д.) толькі з мэтай атрымання прадуктаў жыццядзейнасці жывёл.

## Гл. таксама 
* Генетыка
* Сельская гаспадарка
* Прыручэнне
* Жывёлагадоўля

## Спасылкі
Георгій Канстанцінавіч Скрабін

{{Вучоны 
| Імя                  = Георгій Канстанцінавіч Скрабін
| Арыгінал імя       = 
| Выява                 = 
| Шырыня               = 
| Апісанне выявы              = 
| Месца нараджэння       = 
| Месца смерці = 
| Навуковая сфера = мікрабіялогія, біяхімія
| Навуковая ступень = &nbsp;(1967)
| Навуковае званне = прафесар,&nbsp;(1979)&nbsp;(1985)
| Месца працы =
| Альма-матэр = Казанскі ветэрынарны інстытут
| Навуковы кіраўнік =
| Знакамітыя вучні =
| Вядомы як =
| Узнагароды і прэміі =
{ style="background:transparent"

}
{ style="background:transparent"

-

}
{ style="background:transparent"

}
| Сайт =
}}

**Георгій Канстанцінавіч Скра́бін** (4 (17) верасня 1917, Петраград — 26 сакавіка 1989) — савецкі мікрабіёлаг і біяхімік, член-карэспандэнт АН СССР з 1968 года, галоўны вучоны сакратар Прэзідыума акадэміі, акадэмік АН СССР з 1979 г. Спецыяліст у галіне агульнай і тэхнічнай мікрабіялогіі і біяхіміі мікраарганізмаў. Герой Сацыялістычнай Працы (1971).

## Біяграфія 
У 1942 годзе скончыў Казанскі ветэрынарны інстытут. У 1943—1946 гг. праходзіў ваенную службу. З 1949 года у Інстытуце мікрабіялогіі акадэміі навук СССР. З 1967 года  дырэктар Інстытута біяхіміі і фізіялогіі мікраарганізмаў АН СССР. У 1967—1974 гг. дырэктар Навуковага цэнтра біялагічных даследаванняў АН СССР у горадзе Пушчына. У 1971—1988 гг. галоўны вучоны сакратар прэзідыума АН СССР.

Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1971). За цыкл работ на тэму «Мікрабіялагічная трансфармацыя арганічных злучэнняў і біясінтэз фізіялагічных актыўных рэчываў» у 1984 годзе ўзнагароджаны Залатым медалём імя І. І. Мечнікава.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* СКРЯБИН Георгий Константинович 

Катэгорыя:Біёлагі СССР
Катэгорыя:Галоўныя навуковыя сакратары Расійскай акадэміі навук
Катэгорыя:Пахаваныя на Новадзявочых могілках
Катэгорыя:Выпускнікі Казанскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны
Юльян Аляксандравіч Скрабін

**Юльян Аляксандравіч Скрабін** (пры нараджэнні **Шлёцэр**) (12 лютага 1908, Лазана — 22 чэрвеня 1919, дачны пасёлак Ірпень, пад Кіевам) — малодшы сын Аляксандра Скрабіна (ад Таццяны Шлёцэр), таленавіты піяніст і кампазітар, ва ўзросце адзінаццаці гадоў трагічна загінуў пры нявысветленых абставінах. У апошні год жыцця напісаў 4 невялікія прэлюдыі ў стылі позняй творчасці Аляксандра Скрабіна, аўтарства якіх ставіцца пад сумненне асобнымі даследчыкамі.

## Спасылкі 
*   
* 

Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Дзеці-музыканты
Катэгорыя:Памерлыя дзеці
Катэгорыя:Патанулі
Скочкі

**Скочкі**, **Гарлянка** (*Sempervívum*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовыя травяністыя расліны вышынёю да 40 см. Лісце мясістае, чаргаванае, ніжняе — у шчыльнай разетцы. Неквітучыя атожылкі ў выглядзе шарападобных разетак. Кветкі двухполыя, белыя, жоўтыя, ружовыя, чырвоныя ці пурпурныя ў шчыткападобна-мяцёлчатых суквеццях. Плод — лістоўка. Пасля плоданашэння расліна адмірае.

## Арэал 
Адрозніваецца каля 30 відаў. Пашыраны ў Еўразіі і Паўночна-Заходняй Афрыцы. На Беларусі сустракаюцца , якія часта выдзяляюць у род , трапляюцца па сухіх пясчаных месцах у хваёвых лясах. Як дэкаратыўныя расліны вырошчваюць  і .

## Значэнне і выкарыстанне 
Дэкаратыўныя, лекавыя, харчовыя, меданосныя расліны. Лісце і маладыя парасткі спажываюць як салату.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Sempervivum // The Plant List
* Sempervivum // ИАС «ООПТ России»
* Genus: *Sempervivum* L. // Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy)

Катэгорыя:Таўсцянкавыя
Катэгорыя:Сукуленты