open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Супераграбленне ў Мілане

**«Супераграбленне ў Мілане»** () — італьянская кінакамедыя рэжысёраў Адрыяна Чэлентана і П’еро Віварэлі.

## Сюжэт 
У Мілане абрабаваны нацыянальны банк. Выкралі грошай больш за мільярд італьянскіх лір. Злачынства здзейсніла банда, на чале якой стаіць нейкі Серджыа. Ратуючыся ад паліцыі, спрытны верхавод і яго саўдзельнікі паляцелі на верталёце, які стаяў на даху банка. Прызямліўшыся на ўскраіне горада, яны кінулі верталёт, пераапрануліся манахамі і схаваліся ў пакінутым кляштары. Сэрджыа планаваў неўзаметку прабыць там каля шасці месяцаў, «пакуль усё наладзіцца». Але паліцыя напала на след, кляштар аказаўся не асабліва закінутым, а саўдзельнікі — не валодаюць вытрымкай і здольнасцю выконваць канспірацыю…

## У ролях 
* Адрыяна Чэлентана — Серджыа
* Клаўдзія Моры — Ванда
* Дантэ Пазані — Біл, саўдзельнік
* Дон Бакі — Дон, саўдзельнік
* Дэта Марыяна — Атос, саўдзельнік
* Джына Сантэрколе — Джына, саўдзельнік
* Мікі Дэль Прэтэ — Мікі, саўдзельнік
* Андрэа Чэкі — Мараскалка, камісар паліцыі
Клаўдзія Моры

**Клаўдзія Моры** (, сапраўднае імя **Клаўдзія Мароні**, ; нар. , ) — італьянская спявачка, кінаактрыса і тэлепрадзюсар. Жонка Адрыяна Чэлентана.

## Біяграфія 
Пазнаёмілася з Чэлентана на здымках фільма «Нейкі дзіўны тып» у 1963 годзе. У Клаўдзіі і Адрыяна трое дзяцей: дачка Разіта (нар. 1965), сын Джакама (нар. 1966) і дачка Разалінда (нар. 1968), якая знялася, у прыватнасці, у ролі сатаны ў карціне «Страсці Хрыстовыя».

У 1970 годзе атрымала перамогу на фестывалі ў Сан-Рэма з песняй «Chi non lavora non fa l’amore».
## Фільмаграфія 
* (1960) «Рока і яго браты» — працаўніца хімчысткі
* (1964) «Супераграбленне ў Мілане» — Ванда
* (1975) «Юпі-Ду» — Адэлаіда
* (1985) «Джаан Луй»
Мікалай Гасюк

**Мікалай Гасюк** — беларускі гравёр па шкле XVIII ст. Нарадзіўся ў в. Налібакі Стаўбцоўскага раёна. Спецыялізаваўся на аздабленні кубкаў, бакалаў, чашаў і іншага шклянога посуду. У 1766 годзе галоўны рысавальшчык Налібоцкай шкляной мануфактуры, якая належала Радзівілам.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гравёры па шкле
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Налібаках
Юпі-Ду

**«Юпі-Ду»**, французская версія існуе пад назвай **«Паспяшайся, пакуль не вярнулася жонка»** — італьянскі мастацкі фільм 1975 года з Адрыяна Чэлентана ў галоўнай ролі. Пры стварэнні гэтай карціны Чэлентана выступіў таксама як прадзюсар, рэжысёр, сцэнарыст і кампазітар.

Фільм выходзіў пад двума назвамі — арыгінальная назва фільма: «Юпі-Ду». У французскім скарочаным варыянце фільма выкарыстоўвалася назва «Паспяшайся, пакуль не вярнулася жонка».

Пасля першага поспеху «Юпі-Ду» на доўгі час быў забыты, аднак у 2008 годзе да фільма зноў вярнулася ўвага гледачоў. Карціна прысвечана Грацыяна Алонса, аператару фільма, які трагічна загінуў падчас здымак.

## Акцёры 
* Адрыяна Чэлентана — Фелічэ;
* Шарлота Рэмплінг — Сільвія;
* Клаўдзія Моры — Адэлаіда;
* Разіта Чэлентана — дачка Фелічэ, Моніка;
* Джына Сантэрколе — Напалеон;
* Мема Дзітонья — Сканьяміла;
* Ліно Тафала — Нана;
* Піпа Старнацца — чалавек у бары;
* Даменіка Серэн Гей — палюбоўнік Сільвіі;
* Сона Вівані — сяброўка Напалеона.
Федэрыка Мора

**Федэрыка Мора** (; нар. , Каратэ-Брыянца) — італьянская актрыса і фотамадэль.

## Біяграфія 
Федэрыка Марыя Мора нарадзілася 20 лютага 1965 года ў горадзе Каратэ-Брыянца, Італія. У 1982 г. ва ўзросце 17 гадоў Федэрыка выйграла конкурс «Міс Італія». Пасля перамогі на конкурсе да пачатку 1990-х яна актыўна здымалася ў італьянскім кіно. Сыграла ў некалькіх тэлесерыялах, пазней стала тэлевядучай. Часта здымалася ў рэкламе касметыкі; з’яўлялася на вокладках часопісаў «Grand Hotel» (1985) і «Playmen» (1990).

## Фільмаграфія 
* (1985) «Джаан Луй»
Джаан Луй

**«Джаан Луй»** () — мастацкі фільм 1985 года, галоўную ролю ў якім выканаў вядомы італьянскі акцёр і спявак Адрыяна Чэлентана. Чэлентана таксама з'яўляецца рэжысёрам гэтага фільма.

Фільм распавядае пра другое прышэсце Ісуса Хрыста на Зямлю. У фільме таксама гучаць песні, напісаныя і выкананыя Адрыяна Чэлентана. Прэм'ера ў Італіі - 25 снежня 1985 года.

## Сюжэт 
Сюжэт фільма разгортваецца ў Італіі. Нейкі чалавек, якога зваць Джаан Луй (Адрыяна Чэлентана), з'явіўся ніадкуль, за вельмі кароткі тэрмін набывае вялікую папулярнасць дзякуючы сваім нестандартным паводзінам і музыцы. Да сярэдзіны фільма робіцца зразумела, што сюжэт гэтага фільма цесна пераплятаецца з Бібліяй, а Джаан Луй выступае ў ролі Збавіцеля, які ў другі раз прыйшоў на Зямлю напярэдадні канца свету.

## У ролях 
* Адрыяна Чэлентана
* Клаўдзія Моры
* Марта Келер
* Федэрыка Мора
Каратэ-Брыянца

**Каратэ-Брыянца** () — горад у Італіі, у правінцыі Монца-э-Брыянца вобласці Ламбардыя.

Насельніцтва - 17.408 чалавек (на 2005 г.), шчыльнасць насельніцтва - 1782 чал./км². Плошча - 9,86 км². Паштовы індэкс - 20048. Тэлефонны код - 0362.

Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Амуросій Медыяланскі. Свята штогод святкуецца 7 снежня.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Ламбардыі‎
Русецкая

**Русецкая** — жаночая форма прозвішча Русецкі.

## Вядомыя носьбіты 
* Ванда Іванаўна Русецкая — беларускі сацыёлаг
* Наталля Леанідаўна Русецкая — беларуская паэтэса, перакладчыца
* Саламея Русецкая — першая ў Рэчы Паспалітай жанчына-лекарка, вандроўніца, асветніца
Атавія Пікала

**Атавія Пікала** (; нар.) — італьянская тэле- і кінаактрыса.

## Біяграфія 
Нарадзілася 9 кастрычніка 1949 года ў Бальцана, Італія. Першую ролю выканала ў 13 гадоў, сыграўшы ў тэлепастаноўцы аповесці Дастаеўскага «Белыя ночы», рэжысёр — Віторыа Катафаві. Удзельнічала пераважна ў тэлевізійных праектах (серыялы, шоу і інш.), часам здымаючыся і ў кінафільмах. Пасля ролі Лідзіі ў фільме «Серафіна» набыла шырокую папулярнасць у публікі. У 1980-я і 1990-я гады Атавія займалася толькі працай на тэлебачанні. У 2004 годзе адыграла сваю пакуль апошнюю ролю ў кіно (фільм «Tu la conosci Claudia?»). Таксама агучвала прынцэсу Лею ў італьянскай версіі эпапеі «Зорныя войны».

Атрымала некалькі прэстыжных прэмій за ролю Эрсіліі ў фільме Маўра Баланіні «Метэла» (1970 год), у тым ліку Прыз за лепшую жаночую ролю на Канскім кінафестывалі ў 1970 годзе.

## Фільмаграфія 
* (1975) «Зора» — Артэнсія Пуліда дэ Алівідадэс (кузіна Мігеля, сяброўка Зора)
Чэлентана

**Чэлентана** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Адрыяна Чэлентана — італьянскі акцёр, спявак.
* Разалінда Чэлентана — італьянская актрыса, спявачка і мастачка, малодшая дачка Адрыяна Чэлентана.
* Разіта Чэлентана — італьянская тэле- і радыёвядучая, актрыса і спявачка, старэйшая дачка Адрыяна Чэлентана.
Івон Фюрно

**Івон Фюрно** (, нар. 11 мая 1926 ці 1928, Рубэ) — французская актрыса кіно і тэатра.

## Біяграфія 
Дачка англічаніна і францужанкі. Сапраўднае імя Івон Элізабет Скатчэрд. У 1946 годзе Івон Фюрно прыехала ў Вялікабрытанію і вывучала лінгвістыку ў Оксфардскім універсітэце. Таксама навучалася акцёрскаму майстэрству ў Каралеўскай акадэміі драматычнага мастацтва. Творчую кар’еру пачала ў 1952 годзе, першапачаткова на малых ролях. Валодаючы эфектнай артыстычнай знешнасцю, Івон атрымлівала шматлікія прапановы як на тэатральнай сцэне, так і ў кінаіндустрыі. Яна грала пераважна тэмпераментныя характарныя ролі ў самых розных жанрах. Сярод найбольш удалых яе роляў варта назваць працы ў фільме Мікеланджэла Антаніёні «Сяброўкі» (1955), працы Федэрыка Феліні «Салодкае жыццё» (1959), псіхалагічнай драме Рамана Паланскі «Агіда» (1965), у фільме Клода Шаброля «Скандал» (1967), у стужцы Дзіна Рызі «Імем італьянскага народа» (1971). Пазней таксама здымалася ў фільмах заходнегерманскіх кінастудый.

Цяпер жыве ў Лазане.
Салодкае жыццё

**«Салодкае жыццё»** () — чорна-белы кінафільм рэжысёра Федэрыка Феліні, прэм’ера якога адбылася ў 1960 годзе. Галоўную ролю выканаў Марчэла Мастраяні.

Уладальнік галоўнага прыза 13-га Канскага кінафестывалю, «Залатой пальмавай галіны», і прэміі «Оскар» за дызайн касцюмаў (П’еро Герардзі). Цяпер лічыцца кульмінацыйным пунктам у кар’еры Феліні, вяршыняй яго рэжысёрскага майстэрства (нароўні з яго іншым класічным хітом з удзелам Мастраяні, «Восем з паловай»).

## У ролях 
* Магалі Наэль — Фані

Катэгорыя:Фільмы Італіі 1960 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 1960 года
Катэгорыя:Кінакамедыі 1960 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 1960 года
Катэгорыя:Кінакамедыі Італіі
Катэгорыя:Кінакамедыі Францыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Італіі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы на італьянскай мове
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы на французскай мове
Катэгорыя:Фільмы на нямецкай мове
Катэгорыя:Фільмы Федэрыка Феліні
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Федэрыка Феліні
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Ніна Рота
Катэгорыя:Выдатныя фільмы (Роджэр Эберт)
Гарадзенская бібліятэка

**«Гарадзенская бібліятэка»** — выдавецкая кніжная серыя, заснаваная ў 2006 годзе. У межах серыі выдадзена некалькі дзясяткаў кніг гістарычнай, краязнаўчай і мастацкай літаратуры, звязанай з Гроднам.

Каардынатар і адзін з заснавальнікаў серыі — Павел Мажэйка. Ідэя серыі належыць Эдварду Дмухоўскаму.

## Гісторыя 
Стварэнне серыі пазіцыянавалася як сродак абароны горада ад «бульдозернай “рэканструкцыі”» «з дапамогай інтэлектуальнага набытку нашых продкаў і сучаснікаў». Тут ідзе адсылка да няўважлівага стаўлення ўладаў да гістарычнай спадчыны горада і падзей 2006 года ў Гродне. Тады ў час рэканструкцыі Савецкай плошчы, дзе размешчаны адзін з найстарэйшых археалагічных пластоў горада (плошча вядомая з XV ст.), чыноўнікі выдалі дазвол на археалагічныя вышукі толькі праз месяц пасля пачатку земляных прац. Самі працы ішлі з парушэннем заканадаўства.
Некаторыя знаходкі краязнаўцам і археолагам даводзілася вымаць проста з-пад каўша экскаватара. Пратэстуючы супраць знішчэння падмуркаў палаца Радзівілаў, гродзенская моладзь і актывісты літаральна сталі на шляху будаўнічай тэхнікі, закрыўшы палац целамі.«Гістарычныя і культурныя вартасці, створаныя жыхарамі Гродна розных нацыянальнасцяў, ва ўсе часы мелі вялікае значэнне для гісторыі Беларусі і нашага рэгіёна Еўропы, працягвалі найлепшыя еўрапейскія традыцыі і мелі ўплыў на фармаванне дэмакратычнай свядомасці насельніцтва горада. Аўтарамі “ГАРАДЗЕНСКАЙ БІБЛІЯТЭКІ” з’яўляюцца выбітныя асобы, таленавітыя навукоўцы, руплівыя даследчыкі, адданыя гэтай зямлі людзі», – адзначана ў выданнях серыі.

У спісе – невядомыя раней творы Васіля Быкава «Гарадзенскі архіў. Невядомыя творы (1957–1972). Незавершанае. Нататнікі» і эсэ Віктара Шалкевіча «Requiem па непатрэбных рэчах», эпісталярная спадчына Ларысы Геніюш, эсэ, апавяданні, дзённікі Аляксея Карпюка, кніга «Гародня Х–ХХ стст. Каралеўскі горад з правінцыйным лёсам» Алеся Смаленчука, даведнікі «Біяграфія гарадзенскіх вуліц» і «Гродназнаўства. Гісторыя еўрапейскага горада», слоўнік гаворак Гродзеншчыны «Скарбы народнай мовы», мультымедыйны дыск «Гародня. 50 год без Фары Вітаўта», пераклад кнігі Фортэск’ю Андэрсана «Сем месяцаў у рускай Польшчы».

У межах серыі таксама выйшла 7 нумароў навуковага часопіса «Гарадзенскі гадавік» (заснаваны ў 2011 годзе гродзенскімі гісторыкамі і краязнаўцамі), 9 нумароў альманаха лакальнай гісторыі “Горад Святога Губерта”, 10 зборнікаў матэрыялаў міжнароднай навуковай канферэнцыі: “Гарадзенскі палімпсест”, “Гарадзенскі соцыум” і “Grodnae et orbi: гарадскія супольнасці і гарадское асяроддзе ХІV-ХХ стст.”.

## Зноскі 
Катэгорыя:Кніжныя серыі
Катэгорыя:Выданні Беларусі
Пратэсты ў Башкартастане (2024)

**Пратэсты ў Башкартастане** — канфлікт у Рэспубліцы Башкартастан, выкліканы ўзбуджэннем крымінальнай справы ў дачыненні да башкірскага актывіста Фаіля Алсынава.

## Перадгісторыя 
У красавіку 2023 года Фаіль Алсынаў прымаў удзел у пратэстах у вёсцы Ішмурзіна ў Баймакскім раёне Башкартастана, супраць геолагаразведачных работ у раёне сяла на горным хрыбце Ірандык. Акцыя была зладжана з мэтай недапушчэння здабычы рэсурсаў, так як кампаніі і іх арганізатары мелі негатыўную рэпутацыю і былі афіляваныя з Урадам Рэспублікі.

У кастрычніку ў паліцыю на Алсынава была напісана заява, асабіста кіраўніком Рэспублікі Башкартастан Радыем Хабіравым. У заяве было ўказана, што актывіст публічна выступіў на сходзе грамадзян каля сельскага дома культуры з прамовай негатыўнага зместу ў адносінах да армянаў, каўказцаў і выхадцаў з Сярэдняй Азіі. Паводле Хабірава, інцыдэнт здарыўся на красавіцкім мітынгу. 15 студзеня ў Баймаке прайшло трэцяе судовае пасяджэнне, падчас якога абвяшчэнне прысуду было прызначанае на 17 студзеня. На суд прыехала падтрымаць Алсынава, паводле розных ацэнак, ад 1 да 5 тысяч чалавек.

16 студзеня Алсынаў быў унесены ў спіс экстрэмістаў. На наступны дзень мужчына асуджаны на 4 гады пазбаўлення волі. Колькасць пратэстоўцаў дасягнула парадку 10 тысяч чалавек, прытым што насельніцтва Баймака — 17,7 тысячы чалавек.

19 студзеня ва Уфе на плошчы Салавата Юлаева прайшоў мітынг, які быў разагнаны сілавікамі.

## Рэакцыя 
Amnesty International заявілі, што ў дачыненні да пратэстоўцаў была ўжытая неапраўданая сіла. У дачыненні да шэрагу пратэстоўцаў былі распачатыя крымінальныя справы, якія ўяўляюцца цалкам неабгрунтаванымі. Некалькі дзясяткаў пратэстоўцаў атрымалі адміністрацыйныя арышты. Былі праведзеныя затрыманні і ператрусы.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Акцыі пратэсту ў Расіі
Катэгорыя:Пратэсты 2024 года
Катэгорыя:Студзень 2024 года
Катэгорыя:2024 год у Расіі
Катэгорыя:Гісторыя Башкартастана
Катэгорыя:Канфлікты 2024 года
Вам ліст

«**Вам ліст**» () — амерыканскі кінафільм 1998 года рэжысёра Нары Эфрон, адзін з рэмейкаў класічнай любічаўскай камедыі «Крама за вуглом».

## Спасылкі 
*
Іранскія ўдары па Пакістане (2024)

16 студзеня 2024 года іранскі Корпус Вартавых ісламскай рэвалюцыі нанёс удары з ужываннем балістычных ракет і беспілотнікаў па Белуджыстане, Пакістан. Атакі былі накіраваны на апорныя пункты і базы «Джаіш-уль-Адль».

На наступны дзень палкоўнік КВІР Хасейн Алі Джаведанфар быў забіты невядомым злачынцам у правінцыях Сістан і Белуджыстан. Па паведамленнях іранскіх СМІ, адказнасць за напад узяла на сябе «Джаіш аль-Адль».

17 студзеня Міністэрства замежных спраў Пакістана выступіла з афіцыйнай заявай, у якой асудзіла ракетныя абстрэлы. Паводле пакістанкіх уладаў, у выніку ўдараў загінулі двое дзяцей. Адначасна Пакістан адклікаў свайго пасла з Тэгерана і выслаў кіраўніка іранскай дыпміссіі ў Ісламабадзе.

18 студзеня Пакістан нанёс ваенныя ўдары па тэрыторыі Ірана. Паводле пакістанцаў, яны атакавалі баевікоў-белуджаў. Пры ўдары пацярпеў аб’ект у горадзе Сараван. Іранскія афіцыйныя асобы заявілі, што былі забітыя сем замежных грамадзян, у тым ліку тры жанчыны і чацвёра дзяцей.

Інцыдэнт адбыўся на фоне барацьбы з сепаратысцкім рухам белуджаў на іранскіх і пакістанскіх тэрыторыях, на чале якога — салафіцкая групоўка «Джаіш уль-Адль», якая разгарнула ўздоўж пакістана-іранскай граніцы ўзброеную барацьбу. І Іран, і Пакістан неаднаразова абвінавачвалі адзін аднаго ў тым, што яны не робяць дастаткова, каб спыніць трансгранічныя напады баеўнікоў.

За два дні да ўдараў краіны падпісалі пяцігадовае пагадненне аб актывізацыі стратэгічнага і эканамічнага супрацоўніцтва.

## Гл. таксама 
* Ракетны абстрэл Эрбіля (2024)

## Заўвагі 
Катэгорыя:Студзень 2024 года
Катэгорыя:Падзеі 16 студзеня
Катэгорыя:Канфлікты 2024 года
Катэгорыя:2024 год у Пакістане
Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2002/2003

**Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2002/2003** — 11-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па баскетболе.

## Рэгулярны сезон 
### Першы этап 
### Другі этап 
#### Група A 
#### Група Б 
## Плэй-оф 
## Пераходны турнір 
Крыніца: 

## Снайперы 
### Рэгулярны сезон 
## Узнагароды 
*Найлепшы баскетбаліст:  Уладзімір Шарко (Гродна-93)
*Найлепшы трэнер:  Аляксандр Барысаў (Гродна-93)

## Глядзі таксама 
* Першая ліга чэмпіянату Беларусі па баскетболе 2002/2003
* Кубак Беларусі па баскетболе 2002

## Спасылкі 
* 2002-2003

2003
Катэгорыя:2002 год у баскетболе
Катэгорыя:2003 год у баскетболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2002 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2003 годзе
Патрыятычныя сілы супраціўлення Ітуры

**Патрыятычныя сілы супраціўлення Ітуры, ПССІ** ( ) — узброеная групоўка, якая дзейнічае ў правінцыі Ітуры на паўночным усходзе Дэмакратычнай Рэспублікі Конга.

## Гісторыя 
ПССІ ўтвораны ў лістападзе 2002 года з этналінгвістычнай групы нгіці, падгрупы ленду. Фракцыя выступіла саюзнікам Фронту нацыяналістаў і інтэграцыяністаў (ФНІ) і Сіл абнаўлення. Групоўка стваралася як супрацьвага Саюзу кангалезскіх патрыётаў (СКП), які падтрымліваўся Руандай і прадстаўляў народ хема.

У 2006 годзе кангалезскі ўрад падпісаў пагадненне аб спыненні агню з ПССІ і іншымі паўстанцкімі групамі, якія дзейнічалі на паўночным усходзе краіны. Аднак у 2008 годзе некаторыя баевікі аднавілі антыўрадавую дзейнасць.

28 лютага 2020 года ПССІ падпісалі новае мірнае пагадненне з урадам ДРК.

## Арганізацыя 
Першапачаткова групоўку ўзначальваў Жэрмен Катанга, а ў 2005 годзе кіраўніцтва перайшло да Бадуэна Адырада.  

Станам на май 2003 года ПССІ налічваў 9000 байцоў.

## Заўвагі 
Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 2002 годзе
Катэгорыя:Узброеныя групоўкі ў Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга
Петрыкаўскі дэсант

**Петрыкаўскі дэсант 29 чэрвеня 1944 года** — тактычны рачны дэсант, высаджаны катэрамі Дняпроўскай ваеннай флатыліі ў ходзе Беларускай наступальнай аперацыі Вялікай Айчыннай вайны.

## План аперацыі 
З 22 чэрвеня 1944 года войскі 61-й арміі (камандуючы генерал-лейтэнант П. А. Бялоў) 1-га Беларускага фронту (камандуючы Маршал Савецкага Саюза К. К. Ракасоўскі) у рамках Беларускай стратэгічнай наступальнай аперацыі вялі наступленне ў басейне ракі Прыпяць у агульным кірунку на Пінск. Іх дзеянні падтрымлівалі катэры Дняпроўскай флатыліі (камандуючы флатыліяй капітан 1-га рангу В. В. Грыгор’еў), якія цесна ўзаемадзейнічалі з сухапутнымі часцямі.

У раёне горада Петрыкаў на правым беразе Прыпяці нямецкія войскі 2-й арміі (камандуючы генерал-палкоўнік Вальтэр Вайс) групы армій «Цэнтр» распачалі спробу затрымаць прасоўванне праціўніка.

Для хутчэйшага авалодання гэтым буйным населеным пунктам было вырашана высадзіць у горад тактычны дэсант адначасова з ударам 55-й стралковай дывізіі 89-га стралковага корпуса 61-й арміі.

## Ход аперацыі 
Высадка выконвалася сіламі дывізіёна катэраў 2-й брыгады рачных караблёў пад камандаваннем капітан-лейтэнанта І.&nbsp;П.&nbsp;Міхайлава. Дэсантны атрад ішоў на 3-х суднах, паход і высадку забяспечвалі два паўглісера. Дэсант быў прыняты на борт 28 чэрвеня (стралковая рота, 290 чалавек) і з надыходам цемры накіраваўся да Петрыкава. Катэрам удалося ўтойліва прайсці па рацэ з берагамі, занятымі нямецкімі войскамі. З набліжэннем дэсанту да горада савецкая артылерыя нанесла магутны ўдар. Катэры на вялікай хуткасці прарваліся да цэнтра горада і паспяхова высадзілі дэсант на прыстань і прылеглыя да берага ракі вуліцы. Адначасова пачалі атаку сухапутныя часці. Камбінаваным ударам з двух бакоў у начным баі Петрыкаў быў на працягу некалькіх гадзін вызвалены.

## Вынік аперацыі 
Войскі 89-га стралковага корпуса працягвалі пераследваць праціўніка, які адступаў уздоўж Прыпяці да Дарашэвічаў. Паспяховае ўзаемадзеянне арміі і флатыліі дазволіла падтрымліваць высокія тэмпы наступлення.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Григорьев В. В.* И корабли штурмовали Берлин / [лит. запись Н. Н. Ланина]. — М.: Воениздат, 1984. — 253 с. : 6 л. ил. — (Военные мемуары).
* *Золотарёв В. А., Козлов И. А.* Три столетия Российского флота. — Т. 4. — : Полигон, 2005.
* *Чертов В.* Днепровская военная флотилия в операции «Багратион». // Морской сборник. — 2019. — № 8. — С. 78-85.

## Спасылкі 
* «Освобождение городов».

Катэгорыя:Падзеі 29 чэрвеня
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Катэгорыя:Чэрвень 1944 года
Катэгорыя:Бітвы Германіі
Катэгорыя:Бітвы СССР
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Петрыкаў
Катэгорыя:Гісторыя Петрыкаўскага раёна
Руставелі (музыкант)

**Руставелі** (сапраўднае імя — **Рустам Рыфатавіч Аляутдзінаў**, , ; нар. 17 чэрвеня 1978, Масква) — расійскі хіп-хоп-выканаўца, паэт. Лідар і вакаліст гурта «Многоточiе», стваральнік і ўдзельнік хіп-хоп-аб'яднанняў «Третiй Путь» і «DotsFam», а таксама калектываў «Многоточiе Band» і «Сонца Свабоды», аўтар музыкі і тэкстаў. Адзін з заснавальнікаў лэйбла Dots Family Records. Музыкат выдаў некалькі сольных альбомаў, у тым ліку зборнікі і міні-альбомы, а таксама выдаў кнігу ўласных вершаў і аднайменны музычны альбом, у якім чытае вершы пад музычнае суправаджэнне.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рэперы Расіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1978 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 17 чэрвеня
Самарскі

**Самарскі** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Андрэевіч Самарскі (1919—2008) — савецкі і расійскі матэматык, адзін з заснавальнікаў тэорыі матэматычнага мадэліравання і вылічальнага эксперыменту.
* Генадзь Леанідавіч Самарскі (нар. 1949) — расійскі баскетбольны трэнер.
Генадзь Леанідавіч Самарскі

**Генадзь Леанідавіч Самарскі** (нар. , Стаўрапаль, РСФСР, СССР) — расійскі баскетбольны трэнер.

## Кар’ера 
1989—1994 — галоўны трэнер моладзевай зборнай Беларусі, прызёра міжнародных спаборніцтваў «Сяброўства» 1990 і другога прызёра першынства СССР/СНД 1991.
1991—1992 — трэнер каманды «РТІ» Мінск — чэмпіёна Беларусі.
1992—1994 — галоўны трэнер каманды «ЭНКА» Мінская вобласць — прызёр чэмпіянату Беларусі 1993.
1996—1997 — галоўны трэнер каманды «Вахда» Дамаск — чэмпіён Сірыі 1997.
1997—1998 — трэнер, затым  галоўны трэнер каманды «РТІ-АЗАА» Асіповічы — прызёр чэмпіянату Беларусі 1998.
1999—2003 — заснавальнік і дырэктар баскетбольнага клуба «Аранжавы мяч», галоўны трэнер каманды «Аранж» Мінская вобласць.
2014—2016 — галоўны трэнер зборнай каманды U-16 Рэспублікі Беларусь — шостае месца ў першасці Еўропы 2016 (другі дывізіён).

## Дасягненні 
*  Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 1992/1993, 1997/1998.
*  Чэмпіён Сірыі (1): 1996/1997.
*  Фіналіст Кубка Беларусі (1): 1998.

## Спасылкі 
* Президент клуба БКС «ОРАНЖ» Самарский Геннадий Леонидович 
* Тренер — Самарский Геннадий Леонидович

Катэгорыя:Баскетбольныя трэнеры Расіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Стаўрапалі
Катэгорыя:Трэнеры РТІ
Катэгорыя:Трэнеры РДВАР
Катэгорыя:Трэнеры ЭНКА (баскетбол)
Катэгорыя:Трэнеры «Свіслачы» Асіповічы
Катэгорыя:Трэнеры «Дынама» Стаўрапаль (баскетбол)
Катэгорыя:Трэнеры мужчынскай зборнай Беларусі па баскетболе U-16
Гарадоцкая кераміка

**Гарадоцкая кераміка** — ганчарныя вырабы з Гарадка Віцебскай вобласці. Промысел вядомы здаўна, найбольшага развіцця дасягнуў у канцы XIX — першай палове XX ст. Выраблялі чырванагліняны гартаваны, тэракотавы і глазураваны посуд гаспадарчага прызначэння (гаршкі, збанкі, гладышы, вазоны, міскі, традыцыйныя амфарападобныя пасудзіны з дзвюма ручкамі — карчагі) простых выразных форм. Промысел існаваў да 1980-х гадоў. У 2010-я гады адроджаны майстрамі гарадоцкага Дома рамёстваў і фальклору.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарадок
Катэгорыя:Культура Гарадоцкага раёна
Уладзімір Пятровіч Нісцюк

**Уладзімір Пятровіч Нісцюк** (нар. 15 мая 1950, г. Багародск, Горкаўская вобласць — 15 лістапада 2023) — беларускі палітык, прадпрымальнік у галіне альтэрнатыўнай энергетыкі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 15 мая 1950 года ў горадзе Багародск Горкаўскай вобласці. З 1957 г навучаўся ў СШ № 2 гарады Дзяржынска. Затым паступіў у Мінскае сувораўскае вучылішча. Пасля заканчэння вучылішчы працягнуў вучобу ў Новасібірскім вышэйшым ваенна-палітычным вучылішчы, а затым у Ваенна-палітычнай Акадэміі ў Маскве. Служыў у 1968—1992 гадах у Узброеных Сілах СССР. Падпалкоўнік запасу, ваенны перакладчык нямецкай мовы.

У 1992—1993 гадах працаваў першым намеснікам старшыні кіравання Гродзенскага абласнога таварыства «Веды», у 1993—1994 гадах вядучым кантралёрам інспекцыі Кантрольнай палаты Рэспублікі Беларусь па Гродзенскай вобласці, у 1994—1995 гадах выконваў абавязкі начальніка ўпраўлення кантролю органаў выканаўчай улады Службы кантролю Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, у 1995—1996 гадах віцэ-прэзідэнт, выканаўчы дырэктар Беларускай асацыяцыі «Дзелавая ініцыятыва».

Дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13 склікання, намеснік старшыні Камісіі па правах чалавека, нацыянальных пытаннях, СМІ, адносінах з рэлігійнымі і грамадскімі аб’яднаннямі. Падтрымаў імпічмент Аляксандру Лукашэнку. Старшыня Апякунскага Савета дабрачыннага фонду выпускнікоў сувораўскіх і нахімаўскіх вучылішчаў «Выратаванае пакаленне».

Сябра Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі, намеснік старшыні партыі. У 2008 г. пасля вызвалення з турмы Аляксандра Казуліна разам з Аляксеем Каралём, Вольгай і Аляксандрам Казуліным пакінуў партыю праз канфлікт з абраннем старшынёй БСДП Анатоля Ляўковіча. Пасля гэтага адышоў ад палітыкі і займаўся развіццём альтэрнатыўнай энергетыкі.

У 2009 годзе стаў адным з ініцыятараў і арганізатараў стварэння Асацыяцыі «Узнаўляльная энергетыка», у якой з моманту стварэння ў верасні 2009 года з’яўляўся нязменным выканаўчым дырэктарам. У 2014 годзе абараніў ступень доктара філасофіі МАІТ у галіне інфармацыйных тэхналогій (узнаўляльная энергетыка).

Памёр 15 лістапада 2023 года.

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ніжагародскай вобласці
Гарадоцкая кераміка (Глускі раён)

**Гарадоцкая кераміка** — ганчарныя вырабы з в. Гарадок Глускага раёна. Промысел вядомы здаўна. У 1930—1970-я гг. працавала ганчарная арцель, дзе выраблялі глазураваны, часам дэкарыраваны выціснутымі хвалістымі паяскамі посуд традыцыйнага бытавога прызначэння — гаршкі, збаны, гладышы, слоікі, цёрлы, глякі, міскі і інш.; некаторыя майстры выраблялі таксама фігурны посуд і цацкі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарадок (Глускі раён)
Катэгорыя:Культура Глускага раёна
Валерый Мікалаевіч Гараднякоў

**Валерый Мікалаевіч Гараднякоў** (, с. Грачоўка, Арэнбургская вобласць, Расія — ) — беларускі мастак тэатра.

## Біяграфія 
Скончыў у 1969 годзе школу-студыю імя У. І. Неміровіча-Данчанкі пры Маскоўскім мастацкім акадэмічным тэатры. У 1968—1984 гадах мастак Магілёўскага абласнога драматычнага тэатра.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Тэатральныя мастакі Беларусі
Дар’я Іванаўна Гапеева

**Дар’я Іванаўна Гапе́ева** (, в. Іскань, Быхаўскі раён —  ці ) — беларуская казачніца. Ад дзеда, вядомага казачніка, пераняла многія народныя творы. Казкі, запісаныя ад Гапеевай уключаны ў кнігі серыі «Беларуская народная творчасць» (БНТ) «Чарадзейныя казкі» (ч. 2, 1978) і «Казкі ў сучасных запісах» (1989).

Рэпертуар казак: «Лісіца і дрозд», «Пра Іваньку-дурачка», «Сястра-бязручка», «Пра беднага і багатага брата», «Шут Грышка» і інш. Гапеева беражліва адносілася да аўтэнтычнага тэксту. Замовы, запісаныя ад яе, уключаны ў том «Замовы» серыі БНТ.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Казачнікі Беларусі
Гараднянская кераміка

**Гараднянская кераміка** — ганчарныя вырабы майстроў з в. Гарадная Столінскага раёна. Як ганчарны асяродак вёска вядома э XV ст. У XIX — пачатку XX ст. лічылася найбуйнейшым цэнтрам ганчарства, рамяством тут займалася каля 200 сем’яў, у 1920—1930-я гг. — каля 500. Посуд мясцовай вытворчасці быў вядомы па ўсім Палессі, трапляў у Панямонне, на Валынь (Украіна), пад Вільню і Варшаву.

Выраблялі гаршкі (круглякі), глякі (бунькі), збанкі (глечыкі), цёрлы (макотры), гладышы, вазоны, слоікі, міскі, кубкі і інш. Гаршкі ў залежнасці ад аб’ёму мелі назвы: мамзель (умяшчаў 1 кг збожжа), злівач (2 кг), адзінец (8—16 кг), паляк (больш за 16 кг).

Традыцыя гараднянскай керамікі — белагліняная, непаліваная. У XV—XVII ст. аздаблялася выціснутым дэкорам у выглядзе паяскоў, у XVIII — пач. XX ст. — хвалістымі і роўнымі паяскамі і косымі рыскамі чырвона-карычневага колеру (рубежыкамі), нанесенымі жалезістай глінай у 2—3 рады на верхнюю частку вырабу ў працэсе вытворчасці. Посуд вызначаўся буйнымі, ёмістымі шарападобнымі формамі.

3 1930-х гг. пашырылася глазураванне бясколернай і каляровай палівай, ангобны дэкор знік, памеры посуду зменшыліся. Выраблялі таксама дробную пластыку наіўна-рэалістычнага характару (жанравыя сцэнкі, фігуркі жывёл).

3 2003 тут арганізаваны цэнтр ганчарства, дзе рамяству навучаюць моладзь.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарадная (Столінскі раён)
Катэгорыя:Культура Столінскага раёна
Надзея Мацвееўна Ганчарэнка

**Надзея Мацвееўна Ганчарэнка** (па мужу **Еўдашэнка**; нар. , г. Адэса, Украіна) — беларуская актрыса. Заслужаная артыстка Беларусі (1968).

## Сям’я 
У шлюбе з акцёрам Сяргеем Еўдашэнкам (1929—2009).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Акцёры тэатра Беларусі
Бенін-Сіці

**Бенін-Сіці** () — горад у Нігерыі, адміністрацыйны цэнтр штата Эдо. Насельніцтва (2021 г.) — 1 780 000 чалавек.

## Геаграфія 
Бенін-Сіці месціцца на раўніннай тэрыторыі на мяжы зоны саван і трапічных лясоў. Сярэдняя гадавая тэмпература складае 27°C — 29°C. З мая да кастрычніка працягваецца сезон мусонаў, які часцяком суправаджаецца паводкамі.    

## Гісторыя 
Бенін-Сіці быў заснаваны ў X ст. і першапачаткова называўся Эдо́. У канцы XII ст. ён стаў цэнтрам буйной дзяржавы на чале свяшчэнных манархаў *оба*. Ужо ў познім сярэднявеччы горад быў добра ўмацаваны. У выніку будаўнічых работ XV ст. даўжыня яго муроў склала болей за 15 тысяч км. Еўрапейскія гандляры і вандроўнікі, якія наведвалі яго з 1485 г., узгадвалі шырокія вуліцы, вялікія дамы, чысты гарадскі рынак. У ім налічвалася некалькі рамесных гільдый. Частка рамеснікаў працавала на патрэбы *оба*. Назву Бенін гораду і краіне далі партугальцы ў выніку скажэння аднаго з мясцовых слоў.

У 1897 г. Бенін-Сіці быў захоплены і разрабаваны брытанцамі. Пазней далучаны да брытанскіх каланіяльных валоданняў. У 1960 г. стаў часткай незалежнай Нігерыі. З 1991 г. з'яўляецца адміністрацыйным цэнтрам штата Эдо.

## Інфраструктура 
Бенін-Сіці — адзін з найбуйнейшых гарадоў Нігерыі, цэнтр будаўнічай, нафтаперапрацоўчай і харчовай прамысловасці, важны цэнтр развіцця моднай індустрыі краіны і турызму. У горадзе дзейнічае некалькі вышэйшых навучальных устаноў, у тым ліку Бенінскі ўніверсітэт. Працуе аэрапорт.

## Спасылкі 
* Benin and Its Royal Court
* Benin Kingdom & Edo state of Nigeria Tourism
* Reinventing the ancient Benin economy

Катэгорыя:Гарады Нігерыі
Катэгорыя:Былыя сталіцы
Уілер (Тэхас)

**Уілер** () — горад у ЗША, размешчаны ў паўночнай частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 1592 чалавекі, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2018 годзе ў горадзе пражывала 1715 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Уілер (акруга, Тэхас)

**Акруга Уілер** () — акруга ЗША, у штаце Тэхас. Афіцыйна ўтворана ў 1876 годзе і названы ў гонар Роял Тайлер Уілера — старшыні Вярхоўнага суда Тэхаса. Станам на 2000 год, колькасць насельніцтва складала 5284 чалавекі. Акруговы — горад Уілер.

Акруга Уілер уваходзіць у лік 46 акруг Тэхаса з дзеючым сухім законам або абмежаваннямі на продаж спіртных напояў.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Эліс (акруга, Тэхас)

**Акруга Эліс** () — акруга ЗША, у штаце Тэхас. На 2000 год колькасць насельніцтва складала 111362 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала 151 737 чалавек. Акруговы цэнтр — горад Уоксахачы. Сфарміравана ў 1849 годзе.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Уортан

**Уортан**:

## Прозвішча 
* Эдзіт Уортан — амерыканская пісьменніца, дызайнер

## Тапонім 
* Уортан (акруга)
* Уортан (Тэхас)
Уэст

**Уэст** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Дамінік Уэст — брытанскі акцёр
* Джэры Уэст — амерыканскі баскетбаліст
* Мэй Уэст — амерыканская актрыса, драматург

## Тапонім 
* Уэст (Тэхас)
Уэст (Тэхас)

**Уэст** () — горад на поўдні ЗША, у штаце Тэхас. Уваходзіць у склад акругі Мак-Ленан. Размешчаны за 20 км ад акруговага цэнтра, горада Уэйка. Насельніцтва — 2674 чалавекі (2010).

Першыя пасяленцы з’явіліся тут у 1840 годзе. З 1892 года мае статус горада. Названы ад прозвішча землеўладальніка Томаса Уэста (1834—1912).

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Гапеева

**Гапеева** — жаночая форма прозвішча Гапееў.

## Вядомыя носьбіты 
* Вольга Гапеева — беларуская пісьменніца.
* Дар’я Іванаўна Гапеева — беларуская казачніца.
Мамчыны сынкі

**«Мамчыны сынкі»** () — трэці фільм Федэрыка Феліні і трэцяя сумесная праца са сцэнарыстам Эніа Флаяна, знятая ў 1953 годзе. Фільм збольшага з’яўляецца аўтабіяграфічным і засноўваецца на перажываннях Феліні ў маладыя гады падчас знаходжання на радзіме ў Рыміні. Дзеянне фільма адбываецца ў маленькім горадзе на беразе Адрыятычнага мора.

## Сюжэт 
У фільме паказана гісторыя пяці маладых людзей, якія нарадзіліся ў невялікім прыморскім мястэчку. Іх дзяцінства і юнацтва праходзяць там жа. Пасталеўшы, яны называюць сябе «мамчыны сынкі», бо, нягледзячы на велізарнае жаданне з’ехаць, яны не могуць пакінуць родны горад, бо тут жывуць усе іх родныя.

## У ролях 
* Франка Інтэрленгі — Маральда Рубіні
* Альберта Сордзі — Альберта
* Франка Фабрыцы — Фаўста Марэці
* Леапольда Трыестэ — Леапольда Ванучы
* Рыкарда Феліні — Рыкарда
* Леанора Руфо — Сандра Рубіні

## Узнагароды і намінацыі 
### Узнагароды 
* 1953: Венецыянскі кінафестываль
** «Сярэбраны леў» — Федэрыка Феліні.

### Намінацыі 
* 1958: Прэмія «Оскар»
** Лепшы арыгінальны сцэнарый — Федэрыка Феліні, Эніа Флаяна, Туліа Пінелі.
* 1953: Венецыянскі кінафестываль
** «Залаты леў» — Федэрыка Феліні

Катэгорыя:Фільмы Італіі 1953 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 1953 года
Катэгорыя:Кінакамедыі 1953 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 1953 года
Катэгорыя:Кінакамедыі Італіі
Катэгорыя:Кінакамедыі Францыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Італіі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы на італьянскай мове
Катэгорыя:Фільмы Федэрыка Феліні
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Федэрыка Феліні
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Ніна Рота
Уортан (акруга)

**Акруга Уортан** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй пражывала 41188 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала 41 000 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Уортан. Сфарміравана ў 1846 годзе. Ён быў названы ў гонар Уільяма Харыса Уортана і Джона Осціна Уортана, тэхаскіх рэвалюцыянераў.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Эрмана Кавацоні

**Эрмана Кавацоні** (нар. , Рэджа-Эмілія) — італьянскі пісьменнік, перакладчык і сцэнарыст. Жыве ў Балонні, прафесар эстэтыкі ў Балонскім універсітэце. Разам з Джані Чэлаці і Вальтэрам Педула выдае часопіс «Il caffè illustrato».

Кавацоні — член Oplepo (абрэвіятура ад «**Op**ificio di **Le**tteratura **Po**tentiale» = Майстэрня патэнцыйнай літаратуры), групы аўтараў, натхнёных Уліпа, якія эксперыментуюць з італьянскай мовай.

Паводле яго «Песні месяцовых галоў» Федэрыка Феліні зняў фільм «Голас Месяца».
Эніа Флаяна

**Эніа Флаяна** (таксама сустракаецца *Флаяна*, італ. Ennio Flaiano; ,  — , Рым) — італьянскі пісьменнік, сцэнарыст, драматург, журналіст і тэатральны крытык.

## Біяграфія 
Вучыўся на архітэктара, але пачаў займацца журналістыкай, супрацоўнічаючы з выданнямі «Cineillustrato», «Oggi», «Il Mondo», «Il Corriere della Sera», «L’europeo», «L’espresso» і іншымі вядомымі італьянскімі газетамі часопісамі. Першая п’еса — «La guerra spiegata ai poveri» (1946).

За раман «Час забіваць» (1947) атрымаў прэстыжную прэмію «Стрэга» (1947). Дзеянне рамана адбываецца ў часы Італа-эфіёпскай вайны 1935—1936 гадоў. Італьянскі афіцэр выпадкова забівае эфіёпскую жанчыну, за што пазней расплачваецца.

Аўтар сцэнарыяў да многіх фільмаў. Разам з Туліа Пінелі з’яўляецца сцэнарыстам дзесяці фільмаў Федэрыка Феліні: «Агні вар’етэ» (1950), «Белы шэйх» (1952), «Мамчыны сынкі» (1953), «Дарога» (1954), «Махляры» (1955), «Ночы Кабірыі» (1957), «Салодкае жыццё» (1960), «Каханне ў Рыме» (1960), эпізод «Спакуса доктара Антоніа» ў «Бакача-70» (1962), «Восем з паловай» (1963), «Джульета і духі» (1965).

Тройчы намінаваўся на прэмію «Оскар» у 1958 («Мамчыны сынкі»), 1962 («Салодкае жыццё») і 1964 («8 з паловай») гадах.

## Кінаўзнагароды 
* Узнагарода сіндыката італьянскіх журналістаў «Сярэбраная стужка»:
* 1948 (лепшы сюжэт) — за фільм «Roma città libera» (1946)
* 1961 (лепшы арыгінальны сюжэт) — за фільм «Салодкае жыццё» (1960)
* 1964 (лепшы арыгінальны сюжэт) — за фільм «8 з паловай» (1963)
* 1964 (лепшы сцэнар) — за фільм «8 з паловай» (1963)
* 1987 (лепшы сюжэт) — за фільм «Справа Назарацяніна» (1986, пасмяротна)
* 1959 (Sant Jordi Awards за лепшы сцэнар да замежнага фільма, Іспанія) за фільм «Ночы Кабірыі» (1957)
Агні вар’етэ

**«Агні вар’етэ»** () — дэбютны фільм Федэрыка Феліні, зняты ім у 1950 годзе разам з Альберта Латуада.

## Сюжэт 
Кека (Пепіна Дэ Філіпа) — «мастацкі кіраўнік» вандроўнай трупы вар’етэ, якая падарожнічае па Італіі на цягніку і дае прадстаўлення ў самых глухіх гарадках і пасёлках. Аднойчы да іх прыбіваецца красуня Ліліяна (Карла Дэль Поджа), якая марыць выступаць на сцэне. Вельмі хутка высвятляецца, што ніякіх талентаў у яе, увогуле, няма. Аднак для неспрактыкаванага гледача, перад якім пераважна і выступае трупа, гэта аказваецца неістотным: народ бурна вітае кожнае яе з’яўленне (асабліва, калі яна дастаткова лёгка апранутая), а неўзабаве ў яе з’яўляюцца прыхільнікі. Кека таксама аказваецца захопленым новай «зоркай», якую ён хоча падняць да вяршыняў шоу-бізнесу. У выніку трупа аказваецца кінутая на волю лёсу…

## У ролях 
* Пепіна Дэ Філіпа — Кека Даль Монтэ
* Карла Дэль Поджа — Ліліяна Антанэлі (Лілі)
* Джульета Мазіна — Меліна Амур
* Джына Маскеці — Валерыя дэль Соле
* Джон Кітцмілер — трубач Джоні
* Дантэ Маджа — Рэмо
* Джуліо Калі — маг Эдысан Уіл
* Сільвіо Баголіні — Бруна Антаніні.
* Джозэф Фалетта — стралок Біл
* Фолька Лулі — палюбоўнік Ліліяны

Катэгорыя:Фільмы Італіі 1950 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 1950 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Італіі
Катэгорыя:Музычныя фільмы
Катэгорыя:Рамантычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы на італьянскай мове
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы на рускай мове
Катэгорыя:Фільмы пра тэатр
Катэгорыя:Кінарэжысёрскія дэбюты
Катэгорыя:Фільмы Федэрыка Феліні
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Федэрыка Феліні
Белы шэйх

**«Белы шэйх»** () — мастацкі фільм італьянскага кінарэжысёра Федэрыка Феліні.

## Сюжэт 
Сямейная пара звычайных італьянцаў адпраўляецца ў Рым. Муж хоча прад’явіць жонку сваім сваякам. Адначасова ў ваколіцах Рыма здымаюць серыяльны фотакомікс для папулярнага часопіса, прысвечаны прыгодам адважнага Белага Шэйха. Белага Шэйха граае акцёр, у якога завочна закахана жонка з гэтай сямейнай пары. Жонцы атрымоўваецца падмануць мужа і ўцячы з гасцінічнага нумара для таго, каб пабачыцца з каханым акцёрам. Муж спрабуе знайсці сваю жонку. А яна тым часам паспявае зняцца для фотакоміксу і расчаравацца ў сваім куміры — у жыцці ён аказаўся зусім не такім, якім яна сабе яго ўяўляла.

## У ролях 
* Альберта Сордзі — Фернанда Рывалі
* Брунела Бова — Ванда Кавалі
* Леапольда Трыестэ — Іван Кавалі
* Джульета Мазіна — Кабірыя
* Лілія Ландзі — Фельга

Катэгорыя:Фільмы Італіі 1952 года
Катэгорыя:Кінакамедыі 1952 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 1952 года
Катэгорыя:Кінакамедыі Італіі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Італіі
Катэгорыя:Рамантычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы на італьянскай мове
Катэгорыя:Фільмы Федэрыка Феліні
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Федэрыка Феліні
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Ніна Рота
БДУ (баскетбольны клуб)

**БДУ** — беларускі мужчынскі баскетбольны клуб з Мінска. Прадстаўляў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт.

## Гісторыя 
Каманда БДУ выступала ў мужчынскім чэмпіянаце Беларусі па баскетболе з 2001 года. З 2002 года — у Вышэйшай лізе. У 2004 годзе з-за фінансавых праблем аб’ядналася з БК «Барысаў».

У 2008 годзе каманда была адноўлена, выступала ў Першай лізе чэмпіяната Беларусі. У сезоне 2014/15 — у Вышэйшай лізе.

У цяперашні час баскетбольная каманда Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэту выступае ў Непрафесійнай баскетбольнай лізе Беларусі і ў Рэспубліканскай студэнцкай баскетбольнай лізе Беларусі.

## Статыстыка выступленняў 
## Трэнеры 
*  Дзмітрый Навіцкі (1999—2023, з перапынкамі)
*  Анатоль Парфіяновіч (з 2023)

## Вядомыя баскетбалісты 
*  Дзмітрый Арзютаў (2003/04)
*  Алег Гладкі (2002/03)
*  Андрэй Гольмак (2002—2004)
*  Ягор Дувакін (2002/03)
*  Андрэй Клемезь (2002/03)
*  Дзмітрый Тумашык (2010—2012)
*  Раман Туравец (2002/03)
*  Андрэй Цывінскі (2011—2015)
*  Дзмітрый Шпадарук (2003/04)
*  Дарол Эрнандэс-Зіненка (2014/15)

## Спасылкі 
* Профіль на сайце eurobasket.com
* Профіль на сайце nbl.by

Катэгорыя:БДУ (баскетбольны клуб)
Ленду

**Ленду** (*валенду, бале, балегу*) — народ у Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга колькасцю каля 700 тысяч чалавек. Традыцыйна жыве на паўночна-заходнім беразе возера Альберт.

Мова ленду выкарыстоўваецца на крайнім паўночным усходзе краіны і дзеліцца на дзве групы: паўночную (бале-да) і паўднёвую (дру). Як мяркуецца, этнас насяляў гэтыя тэрыторыі яшчэ ў XVIII стагоддзі, і тады існавала толькі адна група. Пазней плямёны біру, якія прыйшлі з паўднёвага ўсходу, аказалі ўплыў на паўднёвыя плямёны ленду, з прычыны чаго ўтварыўся паўднёвы дыялект. Паўночныя ж паселішчы ленду практычна не ўзаемадзейнічалі з біру.

З захаду возера Альберт акружана стромкімі схіламі, што робіць традыцыйнае месца пражывання гэтага народа вельмі цяжкадаступным. Ленду жывуць у вулевобразных селішчах, паселішчы раскіданыя. Асноўная традыцыйная форма сацыяльнай арганізацыі — патрыярхальная вялікасямейная абшчына.

Ленду займаюцца лядна-агнявым земляробствам, вырошчваюць кукурузу, бабовыя, проса, кунжут. Займаюцца развядзеннем дробнай рагатай жывёлы. Менавіта ленду і іншыя прадстаўнікі цэнтральнай суданскай моўнай групы прынеслі жывёлагадоўлю ў гэтую частку Афрыкі. Таксама этнас займаецца рыбалоўствам і збіральніцтвам. Што тычыцца рамяства, то ленду вырабляюць драўляны і гліняны посуд, плятуць цыноўкі і кошыкі з валокнаў пальмы традыцыйна з геаметрычным малюнкам.

У ежу ўжываецца рыба і раслінныя прадукты: кашы з проса, кукурузы і ямса. Традыцыйна мужчыны носяць насцегнавыя павязкі, а жанчыны — фартухі. Прытрымліваюцца традыцыйных вераванняў: культы продкаў, духаў прыроды, вераць у магію і вядзьмарства. Таксама маецца свой музычны фальклор.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Энциклопедия народов мира
* Hertsens L. Quelques notes sur la phonetique Lendu // Journal of the International African Institute, Vol. 13, No. 3 (Jul., 1940), pp. 268—288.

Катэгорыя:Народы Дэмакратычнай Рэспублікі Конга
Бені Мюлер

**Бернардзюс (Бені) Мюлер** (; ,  — ) — нідэрландскі футбаліст, паўабаронца.

## Спартыўная кар’ера 
Мюлер пачаў прафесійную кар’еру ў амстэрдамскім «Аяксе». Ва ўзросце 18 гадоў дэбютаваў у асноўным складзе «Аякса», а ў хуткім часе стаў адным з вядучых гульцоў клуба. Выступаў за каманду на працягу трынаццаці сезонаў, згуляўшы за гэты час 426 матчаў і забіўшы 36 мячоў. Пяціразовы чэмпіён Нідэрландаў і трохразовы пераможца кубка краіны, фіналіст Кубка еўрапейскіх чэмпіёнаў 1969 года. Уваходзіць у дзясятку гульцоў па колькасці матчаў у гісторыі «Аякса». На клубным узроўні выступаў таксама за «Холанд Спорт» і «Блау-Віт».

У складзе зборнай Нідэрландаў выступаў з 1960 па 1968 год. Дэбютаваў у зборнай 3 красавіка 1960 года ў таварыскім матчы са зборнай Балгарыі, а свой першы гол забіў 24 мая 1964 года ў вароты зборнай Албаніі. Агулам за зборную згуляў 43 матчы і забіў 2 галы, у 6 сустрэчах быў капітанам каманды.

Бацька футбаліста Дані Мюлера.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Нідэрландаў
Каліфарнійскі дзяржаўны ўніверсітэт у Чыка

**Каліфарнійскі дзяржаўны ўніверсітэт у Чыка** () — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта, якая месціцца ў горадзе Чыка ў штаце Каліфорнія, ЗША.

## Агульная характарыстыка 
Вучэльня была заснавана ў 1887 годзе як адна з прыкладна 180 нармальных школ, заснаваных урадамі штатаў у ХІХ стагоддзі для падрыхтоўкі настаўнікаў для дзяржаўных школ. Некаторыя з іх зачыніліся, але некаторыяз часам сталі дзяржаўнымі каледжамі ў пачатку ХХ стагоддзя і дзяржаўнымі ўніверсітэтамі ў канцы ХХ стагоддзя. Гэта другі старэйшы кампус у сістэме Каліфарнійскага дзяржаўнага ўніверсітэта. Універсітэт прапануе 126 праграм атрымання ступені бакалаўра, 35 праграм магістратуры. Гэта афіцыйна іспанамоўная ўстанова.

## Структура 
* Каледж сельскай гаспадаркі
* Каледж паводніцкіх і сацыяльных навук
* Каледж бізнесу
* Каледж камунікацый і адукацыі
* Каледж інжынерыі, камп'ютарных навук і будаўнічага менеджменту
* Каледж гуманітарных навук і прыгожых мастацтваў
* Каледж прыродазнаўчых навук
* Школа медсястрынства
* Школа мастацтваў
* Школа адукацыі
* Школа сацыяльнай працы

## Гл. таксама 
* Спіс універсітэтаў штата Каліфорнія
 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Універсітэты Каліфорніі
Іфэ

**Іфэ** (, ) — горад на поўдні Нігерыі. Насельніцтва (2023 г.) — 133 000 чалавек.

## Геаграфія 
Іфэ месціцца ў зоне трапічных саван на пагорыстай мясцовасці. Найбольшая вышыня — 426 м. Характэрна чарагаванне 2 асноўных сезонаў. Сухі цягнецца з лістапада да сакавіка. Вільготны — з красавіка да кастрычніка. У сакавіку дзённая тэмпература часцяком перавышае +40°C. 

## Гісторыя 
Згодна міфалогіі ёруба, Іфэ — адно з найстаражытнейшых месцаў, заснаванае богам-манархам Адудувам. Першыя паселішчы на месцы Іфэ ўзніклі ў 1 тысячагоддзі да н. э., але некалькі разоў пакідаліся насельнікамі. Лічыцца, што сучасны горад бярэ пачатак ад паселішча, заснаванага ў сярэдзіне 1 тысячагоддзя н. э. Яно з'яўлялася важным металургічным цэнтрам, дзе здабывалася і апрацоўвалася жалеза. У перыяд высокага сярэднявечча вакол яго былі ўзведзены муры.  

Росквіт Іфэ адбыўся ў XIII — XV стст., калі ён стаў палітычным цэнтрам буйной дзяржавы на чале манархаў *аоні*, што лічылі сябе нашчадкамі Адудавы. Іфэ ўзгадваўся арабскімі і еўрапейскімі географамі як важны гандлёвы цэнтр. Ён меў два ланцугі муроў, брукаваныя вуліцы, фундамент будынкаў вырабляўся з абпаленай цэглы. Культура гэтага перыяду знакаміта вырабам дэталізаваных тэракотавых скульптур. Заняпад адбыўся каля 1420 г., магчыма з-за эпідэміі.

У пазнейшыя перыяды функцыянаваў як горад-дзяржава, залежны ад болей магутных суседніх дзяржаў. З 1960 г. у складзе незалежнай Нігерыі. Захавалася фармальнае кіраванне манархаў *аоні*.

## Эканоміка 
Асноўныя галіны эканомікі — гандаль і сфера абслугоўвання. Іфэ — важны культурны цэнтр, дзе працуюць некалькі музеяў і ўніверсітэтаў.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Гісторыя

Катэгорыя:Гарады Нігерыі
Катэгорыя:Былыя сталіцы
Рафах

**Рафах** (, , у старажытнасці Рафія) — горад у Сектары Газа на мяжы з Егіптам.

Частка горада размешчана на тэрыторыі Егіпта. Насельніцтва — 91 931 чалавек (1997). Шчыльнасць насельніцтва прыкладна адпавядае ўзроўню Берліна. 80 % з іх складаюць бежанцы.
 (цяпер не дзейнічае).]]
На поўдзень ад горада размешчаны адзіны аэрапорт ПНА — Міжнародны аэрапорт імя Ясіра Арафата. Пабудаваны сумесна Японіяй, Егіптам, Саудаўскай Аравіяй, Іспаніяй і Германіяй у 1998 годзе. Разбураны Ізраілем у 2001 годзе пасля пачатку «Інтыфады Аль-Аксы».

Таксама ў паўднёвай частцы горада знаходзіцца пагранічны пераход Егіпет — ПНА. Да захопу ўлады ў сектары Газа ХАМАСам у 2007 годзе пераход кантраляваў Ізраіль і ЕС. Паралельны пераход — у Керэм-Шалом.

## Геаграфія 
**Рафах** размешчаны на поўначы пустыні Негеў на Сінайскім паўвостраве.

## Гісторыя 
Першае пісьмовае згадванне — 1303 да н. (фараон Сеці I). Падчас 4-й сірыйскай вайны пры рафіі Пталемей IV разбіў Антыёха III і захапіў Паўднёвую Сірыю.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* The World Factbook (Сусветная кніга фактаў)
* EU Border Assistance Mission at Rafah Crossing Point in the Palestinian Territories (EU BAM Rafah) 
*
The Olympia-Rafah Sister City Project

Катэгорыя:Сектар Газа
Катэгорыя:Гарады Палесціны