open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сайрам Ісаева

**Сайрам Негматаўна Ісаева** (нар. 24 лістапада 1942, Сталінабад) — савецкая таджыкская і ўзбекская . Народная артыстка Таджыкскай ССР (1986).

## Біяграфія 
Нарадзілася 24 лістапада 1942 года ў Сталінабадзе, Таджыкская ССР. Па нацыянальнасці — таджычка. Малодшая сястра Майрам Ісаевай.

У 1964 годзе скончыла .

З 1964 года — актрыса  (з 1991 года — тэатр музычнай камедыі імя К. Худжандзі), у 2000-х гадах сем гадоў была галоўным рэжысёрам гэтага тэатра, затым працягнула працаваць майстрам сцэны.

З 1962 года здымалася ў кіно на кінастудыях «Таджыкфільм» і «Узбекфільм», член Саюза кінематаграфістаў СССР з 1973 года.

## Узнагароды 
У 1971 годзе прысвоена званне Заслужанай артысткі Таджыкскай ССР, а ў 1986 годзе — Народнай артысткі Таджыкскай ССР.

## Фільмаграфія 
* 1962 —  — *Лютфія*
* 1964 —  — *Адалатхон*
* 1965 —  — *Фарыда Садыкава*
* 1966 — Белыя, белыя буслы — *Маліка*
* 1967 —  — *Сайрам*
* 1970 —  — *Гульнара*
* 1971 —  — *Гурдафарыд*
* 1972 — Ураган у даліне — *Рахат*
* 1973 —  — *жонка Хафіза*
* 1973 —  — *Надзіра*
* 1973 — Чынара — *Умідава*
* 1974 —  — *Саіда*
* 1977 — Дом пад гарачым сонцам — *Зайнаб*
* 1978 — Харэзмійская легенда — *царыца Рапой*
* 1978 —  — *Турдыхон *
* 1980 —  — *Амінахон, маці Маі*
* 1981 —  — *загадчык вучэбнай часткай*
* 1981 —  — *Парызат*
* 1982 —  — *Сайрам*
* 1982 —  — Маліка
* 1982 —  — *Халіма Атаджанава*
* 1983 — Падарунак — *маці Ісмата*
* 1983 — — *Зумрад*
* 1984 — 
* 1985 — Джура — паляўнічы з Мін-Архара — *маці Джуры*
* 1986 —  — *Садриева*
* 1986 —  — *настаўніца матэматыкі*
* 1987 —  — *маці Саідава*
* 1989 —  — *Майсара *

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Исаева Сайрам. Две музы актрисы. О работе в театре и кино / Беседа с актрисой С. Исаевой. Записал В. Лысенков // Коммунист Таджикистана, 29 мая 1975

## Спасылкі 
* Сайрам Исаева: В Узбекистане я очень востребована… (интервью) // ЦентрАзия, 10 июля 2006
* С. Исаева: «Я полна надежд и готова к новым свершениям» // Азия-Плюс, 15 ноября, 2012
* Театру Камоли Худжанди — 80 лет (интервью с С. Исаевой)  // Азия-Плюс, 25 апреля 2014
* Исаева Сайрам Негматовна // Кино: Энциклопедический словарь. — М.: Советская энциклопедия, 1987. — 640 с.

Катэгорыя:Члены Саюза кінематаграфістаў СССР
Футбольны саюз Герцаг-Босна

**Футбольны саюз Харвацкай рэспублікі Герцаг-Босна** () — арганізацыя, якая дзейнічала на тэрыторыі Харвацкай рэспублікі Герцаг-Босна, якая займалася правядзеннем і арганізацыі футбольных турніраў у якіх былі прадстаўлены толькі харвацкія клубы ў межах Заходняй Герцагавіны і некалькіх іншых харвацкіх анклаваў падчас грамадзянскай вайны ў Босніі і Герцагавіны. Створана ў 1993 годзе. У гэтым жа годзе футбольны саюз арганізаваў Першую футбольную лігу, а 1994 годзе — Кубак. Спаборніцтвы праводзіліся да 2000 года, калі футбольны саюз спыніў сваю дзейнасць, а клубы федэрацыі пачалі падпарадкоўвацца Футбольнаму саюзу Босніі і Герцагавіны, які быў прызнаны УЕФА і ФІФА. 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбол у Босніі і Герцагавіне
Боснія і Герцагавіна
Катэгорыя:Спартыўныя арганізацыі Босніі і Герцагавіны
Халакост у Калінкавіцкім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Калінкавіцкага раёна былі забітыя, а нешматлікія ацалелыя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Яўрэяў у раёне забівалі ў Калінкавічах, вёсках Азарычы (262 чалавекі 5 жніўня 1941 года), Сітня (30 сем’яў — каля 120 чалавек у верасні 1941 года).

Рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, немцы стварылі на тэрыторыі раёна 3 гета:
* у гета горада Калінкавічы (сярэдзіна верасня 1941 — 22 верасня 1941) былі закатаваныя і забітыя каля 700 чалавек.
* у гета вёскі Азарычы (лета 1941 — 3 сакавіка 1942) былі забітыя каля 300 чалавек.
* у гета вёскі Юравічы (лета 1941 — снежань 1941) былі забітыя каля 500 чалавек.

Помнікі забітым яўрэям раёна ўстаноўлены ў Калінкавічах, Юравічах, Сітні і Агародніках.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Калінкавіцкі раён
Катэгорыя:Гісторыя Калінкавіцкага раёна
Тэрытарыяльная абарона

**Тэрытарыяльная абарона (тэрабарона)** — комплекс узгодненых і ўзаемазвязаных мерапрыемстваў па ахове і абароне; адмысловая форма ўзброенай барацьбы.

## Апісанне 
Асноўная мэта — абарона аб’ектаў і камунікацый на тэрыторыі краіны (ваеннай акругі, адміністрацыйнага ўтварэння) ад дзеянняў праціўніка, дыверсійных і тэрарыстычных актаў і стварэнне спрыяльных умоў для функцыянавання дзяржаўных і ваенных органаў, прадпрыемстваў, камунікацый і жыццядзейнасці насельніцтва. Тэрабарона дасягаецца правядзеннем ахоўных, рэжымна-прававых, адміністрацыйна-абмежавальных і іншых мерапрыемстваў, аб’яднаных адзінай задумай і планам, а таксама дзеяннямі войскаў (сіл) па знішчэнні дэсантаў, дыверсійна-разведвальных груп, вайсковых груповак праціўніка, тэрарыстычных сіл і незаконных узброеных фарміраванняў (бандфармаванняў). Акрамя таго, тэрабарона прызначана дял забеспячэнне ўвядзення і падтрымання рэжымаў надзвычайнага і ваеннага палажэнняў.

Неабходнасць арганізацыі тэрабароны зыходзіць з пагрозы прымянення праціўнікам (як пры падрыхтоўцы, так і ў ходзе агрэсіі) шырокамаштабных дзеянняў сіл спецыяльных аперацый, накіраваных на вывад з ладу важных ваенных і дзяржаўных аб’ектаў, камунікацый з мэтай падрыву баяздольнасці войскаў, эканамічнага патэнцыялу краіны, парушэння кіравання, зрыву пастаўкі мабілізацыйных рэсурсаў у войскі акругі.

## Гл. таксама
* Тэрытарыяльныя войскі Беларусі

## Літаратура 
* Александров, В. И. Территориальная оборона // Большая российская энциклопедия, 2023.

Катэгорыя:Узброеныя сілы
Леанід Якаўлевіч Мінько

**Леанід Якаўлевіч Мінько** (1934—2002) — савецкі і беларускі вучоны ў галіне лазернай плазмадынамікі, лаўрэат Дзяржаўных прэмій Беларусі (1974, 1992).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 21 ліпеня 1934 г. у вёсцы Горкі Старадарожскага раёна.

Скончыў фізічны факультэт БДУ імя У. І. Леніна.

З 1960 па 1991 г. працаваў на розных пасадах у Інстытуце фізікі Акадэміі навук БССР.

У ліпені 1983 года прысвоена ступень доктара фізіка-матэматычных навук, з сакавіка 1991 года — прафесар.

З красавіка 1992 года загадчык лабараторыі рацыянальнай плазмадынамікі ІМАФ АНБ (ДНУ «Інстытут малекулярнай і атамнай фізікі НАН Беларусі»).

Адзін з заснавальнікаў беларускай навуковай школы плазмадынамікі.

## Узнагароды
Лаўрэат Дзяржаўных прэмій Беларускай ССР (1974) і Рэспублікі Беларусь (1992). Узнагароджаны медалём «За доблесную працу» і Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР.

## Публікацыі
Аўтар больш за 200 навуковых публікацый. Сачыненні:
* Получение и исследование импульсных плазменных потоков [Текст] / Л. Я. Минько. — Минск : Наука и техника, 1970. — 180 с. : ил.; 22 см. 
* Генерация плотных эрозионных низкотемпературных плазменных потоков при атмосферном давлении / Л. Я. Минько, В. Б. Авраменко, Г. И. Баканович. — Минск : ИФ, 1988. — 19 с. : ил.; 20 см  
* Исследование динамики приэлектродных и пристеночных плазмообразований в импульсном поверхностном разряде в разделенными электродными факелами / В. Б. Авраменко, Л. Я. Минько. — Минск : ИФ, 1983. — 35 с. : ил.; 20 см.

## Літаратура 
* Леонид Яковлевич Минько : (К 60 — летию со дня рождения физика в обл . радиац . плазмодинамики) II Журн . прикл . спектроскопии . 1994. Т. 61. № 1-2, с. 152—154.

## Спасылкі 
* http://gorkimyzey.by/wp-content/uploads/2016/03/minko.pdf 
* https://bis.nlb.by/ru/documents/138130

Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Дактары фізіка-матэматычных навук
Катэгорыя:Выпускнікі фізічнага факультэта БДУ
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Першая футбольная ліга Герцаг-Босна

**Першая футбольная ліга Герцаг-Босна** () — спаборніцтва паміж найлепшымі футбольнымі клубамі Харвацкай рэспублікі Герцаг-Босна.

## Пераможцы 
Чэмпіёнамі Герцег-Босна станавіліся 8 клубаў: Шыракі Брыег — 5 разоў, Посуш’е — 2

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбол у Босніі і Герцагавіне
Soft Kitty

**«Soft Kitty» («Пухнатае кацянятка»)** — дзіцячая песня, якую папулярызавалі персанажы Шэлдан і Пэні ў амерыканскім сіткоме *«Тэорыя вялікага выбуху».* Яна таксама можа быць вядомай пад назвай **«Warm Kitty» («Цёплае кацянятка»).**

У *«Тэорыі вялікага выбуху»* Шэлдан кажа, што гэта песня, якую яму спявала маці, калі ён хварэў. Тэкст песні ў *«Тэорыі вялікага выбуху»*: «Soft kitty, warm kitty, little ball of fur! Happy kitty, sleepy kitty, purr purr purr!» («Мяккае кацянятка, цёплае кацянятка, маленькі пухнаты камячок! Радаснае кацянятка, кацянятка засынае, вур-вур-вур!») У сцэне серыі *«Маладога Шэлдана»*, прыквела да *«Тэорыі вялікага выбуху»*, распавядаецца пра паходжанне песні. Яна выйшла 1 лютага 2018 года, ў ёй маці Шэлдана Мэры спявае сыну песню, калі той хварэе на грып.

## Паходжанне 
Першапачаткова песня была заснаваная на польскай калыханцы Wlazł kotek na płotek («Кацяня залезла на плот»).  Яе тэкст у 1837 годзе запісаў фалькларыст Оскар Кольберг, а мелодыю на аснове польскай народнай песні ўпершыню прэзентаваў Станіслаў Манюшка ў 1849 годзе. У 1857 годзе Уладзіслаў Сыракомля і Віктар Кажынскі прадставілі версію гэтай песні ў *«Pieśniach ludu polskiego»* («Песнях польскага народу»).

## Зноскі 
Катэгорыя:Калыханкі
Кубак Герцаг-Босна па футболе

**Кубак Герцаг-Босна па футболе** () — спаборніцтва паміж футбольнымі клубамі Харвацкай рэспублікі Герцаг-Босна, якія праводзіліся з 1994 па 2000 гады.

## Пераможцы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбол у Босніі і Герцагавіне
Белыя, белыя буслы

**«Белыя, белыя буслы»** () — савецкі мастацкі фільм рэжысёра . Фільм створаны на кінастудыі «Узбекфільм» у 1966 годзе.

Прэм’ера фільма адбылася 30 студзеня 1967 года.

## Сюжэт 
Дзеянне фільма адбываецца ў маленькім узбекскім кішлаку. Па волі бацькоў юная Маліка выходзіць замуж за нялюбага чалавека. А Каюм адмаўляецца ад нявесты, якую яму выбралі бацькі, і пакідае родныя мясціны. У кішлаку, дзе ён цяпер жыве, герой закахаўся ў Маліку. Сустрэўшы сваё каханне, Маліка паўстае супраць сямейных традыцый. Аднавяскоўцы аднадушна асуджаюць адносіны Каюма і Малікі, як выклік старажытным звычаям.

## У ролях 
* Сайрам Ісаева — *Маліка*
*  — *Каюм*
*  — *Шукур-ата*
*  — *Акрам*
* Разак Хамраеў — *старэйшы брат Малікі*
*  — *заўсёднік чайханы*
*  — *Ташмат*
* Сайд Аліева
* Вахаб Абдулаеў — *Юсуп*
*  — *Мехрынісо*
* Мухамеджан Таджы-задэ
*  — *малодшы брат Малікі*
* З. Саліева
* Х. Нугманава
*  — *Карым*
*  — *эпізод*
* Хамідула Таджыеў — *эпізод*
* С. Ікрамаў — *эпізод*
* Людміла Валабуева — *эпізод*
* Шукуржон Сафаева — *эпізод*
* Улугбек Абдулаеў — *эпізод*
* Сагат Таліпаў — *эпізод* (няма ў цітрах)
* Туган Рэжаметаў — *эпізод* (няма ў цітрах)
*  — *эпізод* (няма ў цітрах)
* Анвара Алімава — *эпізод* (няма ў цітрах)
*  — *эпізод* (няма ў цітрах)
*  — *эпізод* (няма ў цітрах)
* Лола Бадалава — *эпізод* (няма ў цітрах)
* Інагам Адылаў — *эпізод* (няма ў цітрах)
* Максуд Атабаеў — *эпізод* (няма ў цітрах)
*  — *Холмат*
* Рано Хамраева — *эпізод* (няма ў цітрах)
* Шарафат Шакірава — *эпізод* (няма ў цітрах)
* Уктам Лукманава — *эпізод* (няма ў цітрах)
*  — *Нігора* (няма ў цітрах)

## Здымачная група 
* Рэжысёр — 
* Сцэнарысты — Адэльша Агішаў, 
* Аператар — 
* Кампазітар — 
* Мастак — Шаўкат Абдусаламаў

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* «Белые, белые аисты»

Катэгорыя:Фільмы студыі «Узбекфільм»
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы СССР
Катэгорыя:Фільмы-драмы СССР
Катэгорыя:Фільмы СССР 1966 года
Гаўіена

**Гаўіена** — населены пункт у паўночна-ўсходняй частцы Латвіі, размешчаны ў Гаўіенскай воласці Апскага краю на правым беразе ракі Гаўя. Да 1 ліпеня 2009 года ўваходзіў у склад Алукснэнскага раёна.

За 25 км ад горада Апэ, да Алукснэ — 52 км, да Рыгі — 159 км.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Голышава

**Голышава** () — населены пункт у Карсаўскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Голышаўскай воласці. Знаходзіцца на беразе ракі Лудза (Лжа) каля расійска-латвійскай мяжы. Праз вёску праходзіць рэгіянальная аўтадарога P50 (Карсава — расійская мяжа). Адлегласць да горада Лудза — каля 42 км.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Дзіенвідсусэя

**Сусэя** () або **Дзіенвідсусэя** () — рака ў Латвіі і часткова ў Літве. Правы прыток ракі Мэмэлэ. Даўжыня ракі — 114 км, плошча вадазборнага басейна — 1220 км² (з іх 1191,6 км² на тэрыторыі Латвіі).

Рака бярэ пачатак на захад ад латвійскага горада Субатэ. Цячэ пераважна ў заходнім кірунку. Упадае ў Мэмэлэ насупраць літоўскага населенага пункта Сандарышкяй. У верхнім цячэнні на ўчастку за 4,2 км па рацэ праходзіць латвійска-літоўская мяжа.

На берагах ракі размешчаны горад Акністэ, вёскі Гарсэнэ, Нэрэта, Эрбэргэ.

Катэгорыя:Рэкі Латвіі
Катэгорыя:Рэкі Літвы
Ліелайс-Лудзас

**Ліелайс-Лудзас** () — возера на тэрыторыі Звіргздзенскай воласці Цыблскага краю Латвіі. Плошча паверхні — 8,464 км². Плошча вадазборнага басейна — 609 км². Даўжыня берагавой лініі — 21,7 км.

Па заходнім беразе возера праходзіць мяжа Звіргздзенскай воласці і Існаўдскай воласці Лудзэнскага краю. Таксама на беразе возера размешчаны горад Лудза, вёска Луцмуйжа.
Катэгорыя:Азёры Латвіі
Лудза (рака)

**Лудза** (), таксама **Лжа** () — рака ў Латвіі і Пскоўскай вобласці Расіі, правы прыток Утроі. Даўжыня 156 км, плошча басейна 1540 км², сярэдні расход вады за 9 кіламетраў ад вусця 10,5 м³/с. Належыць да басейна Балтыйскага мора.

Найбуйнейшы прыток: Інніца (справа, у 91 км ад вусця).

Лудза (Лжа) бярэ пачатак у Латвіі, яна выцякае з возера Ліелайс-Лудзас, на беразе якога размешчаны горад Лудза. У вярхоўях спрамлена каналам.

Пасля вытоку цячэ на поўнач у балоцістай мясцовасці, моцна пятляючы. Ніжэй пачынае ўтвараць мяжу Латвіі і Расіі, прыблізна праз 25 кіламетраў ідзе на тэрыторыю Расіі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Басейн Чудскага возера
Катэгорыя:Рэкі Латвіі
Мэйрану (возера)

**Мэйрану** () — эўтрофнае возера ва ўсходняй частцы Латвіі. Размяшчаецца на тэрыторыі Бэрзгальскай воласці Рэзэкнэнскага краю. Адносіцца да басейна Вялікай. Выток Утроі.

Возера выцягнута ў субмерыдыянальным напрамку на 2,1 км, максімальная шырыня — 1 км. Знаходзіцца на вышыні 138,3 м над узроўнем мора ва ўсходняй ускраіне Бэрзгалэ, на Бурзаўскім узгормленні Латгальскага ўзвышша.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Азёры Латвіі
3dfx Interactive

**«3dfx Interactive»** —  распрацоўшчык і вытворца  (відэапаскаральнікаў) , а пазней і . Кампанія стала першапраходцам і заснавальнікам адпаведнага рынку, а крызіс і рушыўшы ўслед крах у пачатку 2000-х сталі аднымі з найбольш значных падзей у гісторыі індустрыі ПК. Кампанія размяшчалася ў Сан-Хасэ.

«3dfx» спыніла дзейнасць у снежні 2000 года, а фармальная працэдура банкруцтва завяршылася ў 2002 годзе. Пасля аб’явы аб неплацежаздольнасці большая частка  і большасць якія ўдзельнічалі ў яе стварэнні працаўнікоў перайшлі да карпарацыі «Nvidia».

## Гл. таксама 
* 
* 

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Мертвые бренды. Часть 6: 3dfx // , 18 ноября 2014
* Энтузиаст воссоздал легендарную видеокарту 3dfx Voodoo 5 6000 // , 19.02.2021
* A short story of 3dfx. 5 steps to fall
* Retro-test : Voodoo 5 6000 // x86-secret.com, 23/05/2005 (была продана на аукционе в 2023 году за $15,000)
* 3dfx’s Dream is Cast Aside /вебархив/
* The Dodge Garage 3dfx Collection — самая полная коллекция плат 3dfx
* 
*
Эжэн Ваньё

**Эжэн Ваньё** (, 1846—1913) — французскі святар і батанік.

## Біяграфія 
Эжэн Ваньё нарадзіўся ў 1846 годзе.

Унёс значны ўклад у батаніку, апісаўшы мноства відаў насенных раслін.

Эжэн Ваньё памёр у 1913 годзе.

## Навуковая дзейнасць 
Эжэн Ваньё спецыялізаваўся на насенных раслінах.

## Некаторыя публікацыі 
* Léveillé, H, E Vaniot. *Carex comari* H.Lév. & Vaniot.
* Léveillé, H, E Vaniot.1904. *Salices a R.P. Urb. Faurie in Japonia lectae*. Bull. Acad. Int. Géogr. Bot. Ann. 13 (183): 206—211.
* Léveillé, H; E Vaniot. 1908. *Solanacées nouvelles*. Monde Plantes 53: 37.
* Léveillé, H; E Vaniot. 1910. *Decades plantarum novarum*. XXXIX. Fcddcs Repert. Spec. Nov. Regni Veg. 8: 401—402.
* Vaniot, E. 1881. *Mollusques recueillis au sud d’Amiens*. Ed. Impr. de Delattre-Lenoel. 53 pp.
* Vaniot, E; H Léveillé. 1902. *Les Carex du Japon*. Ed. Impr. de l’Institut de bibliographie de Paris. 80 pp.

## Ушанаванне 
Род раслін  H.Lév. быў названы ў яго гонар.

У яго гонар былі таксама названы наступныя віды раслін:  (H.Lév.) C.Jeffrey & Y.L.Chen,  H.Lév. & Loes. і  (H.Lév.) Á.Löve & D.Löve.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Батанікі Францыі
Горніца (Латвія)

**Горніца** () — населены пункт у Рэзэкнэнскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Сілмалскай воласці. Знаходзіцца каля рэгіянальнай аўтадарогі P59 (Віляні—Ружына—Малта) на левым беразе ракі Малта. За 25 км ад горада Рэзэкнэ.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Пачатковая школа, заснаваная ў 1907 годзе, дом культуры, фельчарскі і акушэрскі пункт.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Луі Ван-Гут

**Луі Ван-Гут** ( або , або ; ) — бельгійскі. У 1839 годзе, пасля вяртання з экспедыцыі ў Бразілію, Ван-Гут адправіўся ў Гент, дзе заснаваў Школу садаводства і садаводчы часопіс «Флора цяпліц і садоў Еўропы» (*Flore des serres et des Jardins de l’Europe*). Усяго з 1845 па 1883 год было выдадзена 23 тамоў гэтага часопіса; часопіс працягваў выходзіць і пасля яго смерці плошчай 14 гектараў стаў лічыцца лепшым у Бельгіі. Луі Ван-Гут памёр у Генце 9 мая 1876 года.

## Публікацыі 
* *L’Horticulteur Belge* (1833—1838).
* *Flore des serres et des Jardins de l’Europe* (1845—1883).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Louis van Houtte (1810—1876)

Катэгорыя:Батанікі Бельгіі
Катэгорыя:Садоўнікі Бельгіі
Гравас

**Гравас** () — населены пункт у Лімбажскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Відрыжскай воласці. Знаходзіцца каля аўтадарогі P9 (Рагана — Лімбажы).

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, паштовае аддзяленне, кафэ.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Утроя

**Утро́я** (), **Рытупэ** () — рака ў Латвіі і Пскоўскай вобласці Расіі, левы прыток Вялікай.
Даўжыня — 176 км, плошча басейна 3000 км².

Утроя выцякае з возера Мэйрану, размешчанага на тэрыторыі Бэрзгальскай воласці Рэзэкнэнскага краю Латвіі. На рацэ размешчаны гарады Карсава ў Латвіі і Пыталава ў Пыталаўскім раёне Пскоўскай вобласці.

Катэгорыя:Басейн Чудскага возера
Катэгорыя:Рэкі Латвіі
Лемер

**Лемер** — прозвішча.
* Жак Лемер — канадскі хакеіст
* Шарль Антуан Лемер — французскі батанік, пісьменнік
* Якаб Лемер — нідэрландскі мараплавец
Грамзда

**Грамзда** () — населены пункт у Паўднёвакурзэмскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Грамздскай воласці. За 53 км ад горада Ліепая.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, пачатковая школа, дом культуры, бібліятэка, фельчарскі пункт.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Грундзалэ

**Грундзалэ** () — населены пункт у Смілтэнскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Грундзальскай воласці. Размяшчаецца каля аўтадарогі A2 (E77). За 57 км ад горада Валка. Побач працякае рака Палса.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, пачатковая школа, дзіцячы сад, дом культуры, бібліятэка, хуткая дапамога, пошта, некалькі крам, АЗС.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Ужава

**Ужава**:

## Латвія 
* Ужава (Латвія)
* Ужава (рака)

## Украіна 
* Ужава (Украіна)
Футбольны саюз Босніі і Герцагавіны

**Футбольны саюз Босніі і Герцагавіны** (, , лац. , кір. ) — арганізацыя, якая ажыццяўляе кантроль і кіраванне футболам у Босніі і Герцагавіне. Размяшчаецца ў Сараева. Федэрацыя была заснавана ў 1992 годзе, уступіла ў ФІФА ў 1996 годзе, ва УЕФА — у 1998 годзе. Саюз арганізуе дзейнасць і кіруе нацыянальнымі зборнымі па футболе. Пад эгідай саюза праводзяцца мужчынскі і жаночы чэмпіянаты Босніі і Герцагавіны, а таксама многія іншыя спаборніцтвы.

## Гісторыя 
З пачаткам грамадзянскай вайны ў Босніі і Герцагавіне адсутнічала цэнтралізаваная сістэма кіраўніцтвам футбола. Вайна падзяліла насельніцтва па этнічнаму прызнаку, з-за чаго спачатку не было нацыянальнага спаборніцтва ўвогуле, а потым пачалі стварацца нацыянальныя: у харватаў — Першая футбольная ліга Герцаг-Босна, у башнякаў — Першая ліга Босніі і Герцагавіны, у сербаў — Першая ліга Рэспублікі Сербскай па футболе. У 1998 годзе харваты і башнякі пачалі праводзіць сумесны чэмпіянат, а ў 2000 годзе была створана Прэм’ер-ліга Босніі і Герцагавіны. Пасля шматлікіх перамоў і варыяйцый правядзення спаборніцтва, у 2002 годзе клубы ад Рэспублікі Сербскай прынялі ўдзел у спаборніцтве. Да гэтага часу ні ФІФА, ні УЕФА не прызнавалі нацыянальнае спаборнцтва сербаў і Прэм’ер-лігу, і іх прадстаўнікоў, на міжнароднай арэне.

## Прэзідэнты 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбол у Босніі і Герцагавіне
Боснія і Герцагавіна
Катэгорыя:Спартыўныя арганізацыі Босніі і Герцагавіны
Гудэніекі

**Гудэніекі** () — населены пункт у Кулдыгскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Гудэнецкай воласці. Знаходзіцца на рацэ Ужава. За 30 км ад горада Кулдыгі.
## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, дом культуры, бібліятэка, паштовае аддзяленне, прадуктовая крама, каталіцкая царква.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Джон Гіл Леман

**Джон Гіл Леман** (, 1832—1908) — амерыканскі батанік і збіральнік раслін.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 2 студзеня 1832 года ў Ліме на тэрыторыі акругі Уоштэна ў Мічыгане. Вучыўся ў мясцовай школе, затым у працяг васьмі гадоў выкладаў. Незадоўга да гэтага паступіўшы ў Мічыганскі ўніверсітэт, 8 чэрвеня 1862 года запісаўся ў 4-ы Мічыганскі кавалерыйскі полк арміі Саюза. У жніўні 1864 года блізу Атланты быў узяты ў палон, утрымліваўся ў Андэрсанвіле і . 1 сакавіка 1865 года вызвалены.

У 1866 годзе Леман пераехаў у гарадок Сьера-Вэлі на паўночным усходзе Каліфорніі. З 1870 года выкладаў у мясцовай школе, у вольны час займаўся зборам раслін. Нявызначаныя ўзоры ён адпраўляў Генры Боландэру, які ўсталяваў кантакт паміж Леманам і Эйсам Грэем у Гарвардскім універсітэце.

У 1880 годзе Джон Леман ажаніўся з Сарай Элен Пламер, з якой пазнаёміўся чатырма гадамі раней у Санта-Барбары. У 1881 годзе яны разам падарожнічалі ў Тусан, адкуль прывезлі мноства раней невядомых відаў раслін.

З 1888 па 1892 Леман працаваў батанікам у каліфарнійскай службе лясніцтва, займаўся вывучэннем у асноўным іглічных дрэў.

Памёр Джон Гіл Леман 24 лістапада 1908 года ў Оклендзе.

## Некаторыя навуковыя публікацыі 
* 

## Роды, названыя ў гонар Дж. Г. Лемана 
*  [= ]

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Батанікі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Батанікі ЗША
Ужава (рака)

**У́жава** () — рака ў Латвіі, цячэ па тэрыторыі Вэнтспілскага і Кулдыгскага краёў. Упадае ў Балтыйскае мора.

Даўжыня — 67 км(па іншых дадзеных — 56 км). Пачынаецца ад зліцця меліярацыйных канаў на ўсход ад населенага пункта Гудэніекі ў Гудэнецкай воласці. Ад вытоку на Курмальскім узгаранні цячэ па Апрыкскай раўніне Заходне-Курскага ўзвышша, далей — па Піемарскай і Вэнтаўскай раўнінах Прыморскай нізіны. У верхняй палове пераважным напрамкам цячэння з’яўляецца поўнач, у ніжняй — паўночны захад. Упадае ў Балтыйскае мора на паўночны захад ад аднайменнай вёскі ва Ужаўскай воласці.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі Латвіі
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Балтыйскае мора
Echeveria agavoides

**Echeveria agavoides** — від кветкавых раслін сямейства .

## Апісанне 
Сукулентная шматгадовая травяністая расліна. Вышыня сцябла ў старым узросце — да 15 см. Лісце ў шчыльнай разетцы, даўгаватае, 6,5-9 см даўжыні, 2,5-5 шырыні, серабрыста-светла-зялёнае з чырвоным кончыкам .

## Распаўсюджанне 
Радзімай віду *Echeveria agavoides* з’яўляюцца скалістыя раёны Мексікі, асабліва ў штатах Сан-Луіс-Патасі, Ідальга, Гуанахуата і Дуранга. Таксама вырошчваецца як дэкаратыўная расліна.

## Таксанамія 
Від *Echeveria agavoides* у 1863 годзе апісаў французскі батанік і пісьменнік Шарль Антуан Лемер.

Швейцарскі батанік Альфонс Дэкандоль у 1828 годзе назваў род сукулентных раслін, да якіх адносіцца апісваны від, у гонар Атанасіа Эчэверыі, мексіканскага мастака і натураліста XVIII стагоддзя, які ілюстраваў кнігі па флоры Мексікі. Відавая назва *agavoides* у перакладзе азначае «падобная на агаву».

## Сінонімы 
* *Cotyledon agavoides* (Lem) Baker 1869
* *Urbinia agavoides* (Lem) Rose 1903
* *Echeveria yuccoides* Morren 1874
* *Urbinia obscura* Rose 1903
* *Echeveria obscura* (Rose) A. berger 1930

## Галерэя 

Файл:Echeveria_agavoides_(1).jpg
Файл:Echeveria_agavoides_6.jpg
Файл:Echeveria_agavoides.jpg
Файл:Echeveriaagavoides.jpg

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Удалова Р.&nbsp;А.&nbsp;Агавы, алоэ и другие суккуленты.&nbsp;— СПб.: Агропромиздат, 1994.&nbsp;— ISBN 5-86466-012-4.

## Спасылкі 
* http://www.cactuspedia.info/schede/ECHEVERIA/Echeveria_agavoides/Echeveria_agavoides/Echeveria_agavoides.htm 
* http://succulent-plant.com/families/crassulaceae/echeveria.html 

Катэгорыя:Таўсцянкавыя
Iris pallida

**Iris pallida** — від шматгадовы травяністых раслін роду  сямейства .

## Апісанне 
Досыць высокая расліна, якая дасягае 30-60 см, радзей — да 90 см вышынёй.

Ад галінастага, тоўстага, белага, гарызантальнага карэнішча адыходзіць мноства шнурападобных каранёў.

Сцябло голае, прамое.

Лісце плоскае, мечападобнае, пакрытае васковым налётам, дасягае 30-60 см даўжынёй. Прыкветкавыя лісткі кароткія, плёнкавыя, гэтак жа серабрыста-белага колеру з-за налёту.

Кветкі буйныя, адзінкавыя, амаль сядзячыя, далікатна-блакітнага колеру, растуць з пазухі прыкветкаў.

## Распаўсюджанне 
Радзімай віду з’яўляецца Паўднёва-Усходняя Еўропа. Натуралізаваны ў іншых краінах Еўропы, Афрыкі, Заходняй Азіі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Півники бліді // Лікарські рослини : енциклопедичний довідник / за ред. А. М. Гродзінського. — Київ : Видавництво «Українська Енциклопедія» ім. М. П. Бажана, Український виробничо-комерційний центр «Олімп», 1992. — С. 340. — ISBN 5-88500-055-7.

Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1789 годзе
Катэгорыя:Касач
Гравэры

**Гра́вэры** () — населены пункт у Краслаўскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Граверскай воласці. Знаходзіцца на беразе возера Язіню каля рэгіянальнай аўтадарогі P62 (Краслава — Прэйлі — Мадана).За 21 км ад горада Краслава.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, пачатковая школа, бібліятэка, фельчарскі і акушэрскі пункт, праваслаўная царква.

Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Suaeda prostrata

**Suaeda prostrata** — від раслін сямейства .

## Апісанне 
Расліна з тупым паўцыліндрычным мясістым лісцем, пакрытым белым налётам.

## Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання 
Расце на мокрых саланчаках. Часта як пустазелле наступае на пасевы.

## Практычнае выкарыстанне 
У Калмыкіі, Растоўскай вобласці і на поўначы Крыма лісце выкарыстоўваюць як гародніну да полівак, а таксама марынуюць і квасяць. Смак востры, саланаваты.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* М.&nbsp;Л.&nbsp;Рева, Н.&nbsp;Н.&nbsp;Рева Дикі їстівні рослини України / Київ, Наукова думка, 1976—168 с.&nbsp;— С. 78

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1803 годзе
Катэгорыя:Харчовыя расліны
Катэгорыя:Аксамітнікавыя
Слынь

**Слынь** (, ) — былая вёска ў Старадарожскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Новадарожскага сельсавета.

Скасавана 25 ліпеня 1988 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Iris lactea

**Iris lactea** — шматгадовая травяністая расліна; від роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Сцёблы шматлікія, вышынёй 10-20 см, утварае шчыльныя дзярновіны.

Лісце лінейнае, жорсткае, з добра прыкметнымі падоўжнымі жылкамі, шыза-зялёнае, ад 14 да 50 см вышынёй (па іншых крыніцах да 70 см).

Кветканос стрэлкападобны, усярэдзіне шчыльны, 10-25 (максімум 50) см вышынёй, часам скарочаны (3-5 см)); ад бледна-блакітных да фіялетавых, радзей белых; без водару.

## Сінаніміка 
### Сінонімы навуковай лацінскай назвы 
Паводле The Plant List на 2023 год, у сінаніміку віду ўваходзяць:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Касач
Гулбітыс

**Гу́лбітыс** () — населены пункт ва ўсходняй частцы Латвіі, размешчаны ў Яўнгулбэнскай воласці Гулбэнскага краю. Да 1 ліпеня 2009 года ўваходзіў у склад Гулбэнскага раёна.

За 14 км ад горада Гулбэнэ.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Давіні

**Давіні** () — населены пункт у Баўскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Давінскай воласці. Знаходзіцца каля рэгіянальнай аўтадарогі P88 (Баўска — Ліндэ). За 20 км ад горада Баўска.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Кудзевер

**Кудзевер** () — сяло на поўдні Бяжаніцкага раёна Пскоўскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Кудзеверскай воласці.

Размешчана на Бяжаніцкім узвышшы, побач з Кудзеверскім возерам басейна ракі Алоль.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Пскоўскай вобласці
Люшчык

**Люшчык** — вёска ў Бяжаніцкім раёне Пскоўскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Люшчыцкай воласці. Размешчана на паўночнай ускраіне райцэнтра пгт Бяжаніцы.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Пскоўскай вобласці
Баландзіна

**Баландзіна** () — вёска ў Велікалуцкім раёне Пскоўскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Шаўкоўскай воласці.

Размешчана ў цэнтры раёна на рацэ Крупіца, на паўночна-ўсходняй мяжы райцэнтра Вялікія Лукі, на паўночны захад ад валаснога цэнтра Шаўкова.
## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Пскоўскай вобласці
Боркі (Велікалуцкі раён)

**Баландзіна** () — вёска ў Велікалуцкім раёне Пскоўскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Парэчанскай воласці.

Размешчана на паўднёвым беразе возера Доўгае, у міжрэччы Ловаці і Балаздыні.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Пскоўскай вобласці
Дубрава 1 (Велікалуцкі раён)

**Дубрава 1** () – пасёлак у Велікалуцкім раёне Пскоўскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Лычоўскай воласці. Размешчаны ў цэнтры раёна на паўднёвы ўсход ад Вялікіх Лук. На поўдзень размешчана вёска Дубрава 2.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Пскоўскай вобласці
Гамбіт

**Гамбіт** ( — зрабіць падножку) — пачатак шахматнай партыі, у якой ахвяруюць пешку ці іншую фігуру для забеспячэння пазіцыйнай і тактычнай перавагі (напрыклад, ферзевы гамбіт).
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гамбіты
Катэгорыя:Шахматы
Spirobassia hirsuta

**Spirobassia hirsuta** — від кветкавых раслін сямейства .

## Апісанне 
Аднагадовая расліна 10-40 см вышынёй. Кветкі размешчаны па 1-2, утвараючы вузкае, рэдкае, коласападобнае суквецце, падчас плоданашэння штопарападобна выгнутае.

## Распаўсюджанне 
Расце ў Еўразіі ад Іспаніі да Сіньцзяна.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Аксамітнікавыя
Гамфрэна

**Гамфрэна** (*Gomphrena*) — травяністая расліна сямейства аксамітнікавыя з падоўжаным шэрым лісцем і дробнымі кветкамі белага або ружовага колеру ў суквеццях, пашыраная ў розных кліматычных зонах; на Беларусі вырошчваецца як дэкаратыўная.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Аксамітнікавыя
Гамфакарпус

**Гамфакарпус** (*Gomphocarpus*) — паўкуст сямейства , які пашыраны ў Афрыцы, сустракаецца як заносны на Каўказе, у Сярэдняй Азіі.

## Апісанне 
Прадстаўнікі роду — прамастойныя паўкусты або кусты. Лісцінкі размешчаны на сцёблах супратыўныя або чаргавальныя, на карокіх хватках. Кветкі багата сабраны ў верхавінныя псеўдапарасоны. Кубачкі кветак пяцідолькавыя, венцы пяцідольчатыя. Лычыкі песцікаў ўціснутыя. Плады — шырокаяйкападобныя формы, уздутыя, звычайна з мяккімі доўгімі шыпамі або з пушком. Насенне даўгаватай формы.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Кутровыя
Salsola soda

**Salsola soda** (*Salsola soda*) — від раслін сямейства , распаўсюджаны ў паўночна-заходняй Афрыцы, паўднёвай частцы Еўропы, заходняй і цэнтральнай Азіі.

## Апісанне 
Аднагадовая расліна, 10-15 см вышынёй. Ніжняе лісце пры аснове пашыранае, на кончыках шчацінканоснае, 2.5-7 см даўжынёй, звычайна даўжэйшае за міжвузеллі. Прыкветкі ў ніжняй частцы пашыраныя, у верхняй звужаныя, з 1 добра развітай кветкай у пазусе, радзей з 1 вялікай і 2 драбнейшымі бакавымі кветкамі.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў паўночна-заходняй Афрыцы, паўднёвай частцы Еўропы, заходняй і цэнтральнай Азіі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Салянка
Дзяржаўны архіў Гомельскай вобласці

**Дзяржаўны архіў Гомельскай вобласці** — дзяржаўны архіў у Гомелі, па 8-м завулку Ільіча, 62а. Дырэктар, станам на лістапад 2025 — Юрый Васільевіч Шастапалаў.

Мае філіялы ў Мазыры, Жлобіне, Рэчыцы (усе з 1963 года), Гомелі (з 1992 года, былы партархіў Гомельскага абкама Камуністычнай партыі Беларусі).

## Гісторыя 
Заснаваны ў Гомелі ў 1923 годзе як губернскае архівасховішча. У 1927 годзе архівасховішча пераўтворана ў Гомельскі акруговы дзяржаўны архіў, з 1930 года — Гомельскае аддзяленне Цэнтральнага архіўнага ўпраўлення Беларускай ССР, з 1933 года — Паўднёва-Беларускае аддзяленне Цэнтральнага архіўнага ўпраўлення Беларускай ССР, з 1936 года — Гомельскае аддзяленне Цэнтральнага дзяржаўнага архіва Беларускай ССР, з 1938 года — Гомельскі абласны архіў, з 1941 года — сучасная назва.

З 1 студзеня 2027 года Дзяржаўны архіў Гомельскай вобласці, аб’яднаннем Дзяржаўным архівам грамадскіх аб’яднанняў Гомельскай вобласці, пераўтворыцца ў Дзяржаўны архіў Гомельскай вобласці (Гомель, Буда-Кашалёўскі, Веткаўскі, Гомельскі, Добрушскі, Кармянскі, Чачэрскі раёны, грамадскія аб’яднанні Гомельскай вобласці).

## Фонды 
Станам на 1 студзеня 1994 года ў архіве 2763 фонды, 442 232 справы з 1917 года.

Зберагае дакументы губернскіх, павятовых, валасных, акруговых, абласных, гарадскіх, раённых і сельскіх арганізацый, устаноў і прадпрыемстваў, што дзейнічалі і дзейнічаюць на тэрыторыі вобласці. Сярод іх фонды органаў улады і кіравання, устаноў фінансавання і крэдытавання, уліку, планавання і кантролю, аховы здароўя, культуры і іншых. Сярод іх матэрыялы пра дзейнасць палітычных арганізацый і партый, па гісторыі партызанскага руху ў гады Вялікай Айчыннай вайны, пра эканамічны стан вобласці, развіццё сельскай гаспадаркі, адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел.

## Гл. таксама 
* Архівы Беларусі

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Государственные архивы Гомельской и Могилевской областей: справочник (1917―1941 гг.) / Архивное управление при Совете Министров БССР, Архивные отделы исполнительных комитетов Гомельского и Могилевского областных Советов депутатов трудящихся. — Минск: Полымя, 1970. — 199 с.: табл.
* 

Катэгорыя:Архівы Беларусі
Катэгорыя:Арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:1923 год у Гомелі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1923 годзе
Салёныя грыбы

**Саленне грыбоў** — спосаб, які дазваляе спажываць нават тыя грыбы, што маюць едкую або горкую мякаць. Справа ў тым, што ў працэсе засолкі ў грыбах адбываецца малочна-кіслае браджэнне, у выніку чаго едкасць або гарката знікаюць. Соляць галоўным чынам пластковыя грыбы, а з трубачкавых — толькі маладыя, яшчэ моцныя пладовыя целы, бо яны наогул у засолцы часта раскісаюць i становяцца друзлымі. У залежнасці ад якасцяў грыбоў іх соляць сухім, гарачым або халодным спосабам.

## Сухі спосаб 
Сухое засольванне прызначана для асабліва смачных i духмяных рыжкоў, падарэшніка. Каб поўнасцю захаваць іх смак, смалісты непаўторны пах, ачышчаныя шапачкі рыжкоў не мыюць, a толькі старанна абціраюць мяккай сухой сурвэткай i раскладаюць у посудзе слаямі, перасыпаючы кожны соллю, звычайна ў невялікай колькасці, каб потым не вымочваць. Спецыі i духмяныя прыправы ў рыжкі не кладуць.

## Гарачы спосаб 
Усе астатнія грыбы чыста мыюць, вараць або бланшыруюць у падсоленым вары (гарачы спосаб), потым цэдзяць, прамываюць i ахалоджваюць; астылыя соляць.

## Халодны спосаб 
Пры халодным саленні грыбы з мяккім смакам соляць адразу ж, а едкія i горкія спачатку вымочваюць у халоднай праточнай вадзе, або часта замяняючы яе, на працягу 2-3 дзён.

## Рэкамендацыі па саленні 
Для салення карыстаюцца чыста вымытымі апаранымі драўлянымі кадушкамі, бочкамі, эмаляваным i іншым посудам, трывалым да акіслення. Ножкі грыбоў звычайна адразаюць; шапачкі кладуць пласткамі ўгору, перасыпаюць соллю (4-5 % ад вагі грыбоў), сумессю дробнанасечанага часнаку, кропу, лісту чорнай парэчкі, вішні, хрэну, кладуць на грыбы чыстае белае палатно, драўляны кружок i гнёт, які не акісляецца i не разбураецца ад расолу. Калі грыбы асядуць i пусцяць сок, да іх дадаюць новыя порцыі, пакуль не запоўніцца посуд. Сок павінны выступаць над кружком; калі яго мала — у посуд уліваюць правараны ахалоджаны раствор солі. Магчымую бросню i пену час ад часу здымаюць; палатно, што ўкрывае грыбы, выпалоскваюць начыста. Захоўваюць соленыя грыбы ў сухім месцы пры тэмпературы ад 0° да 8-10°C. Прадукт гатовы да ўжывання праз 1 — 1,5 месяцы; рыжкі пры сухім засольванні — на 8-10-ты дзень.

## Зноскі 
Катэгорыя:Кансервы
Halocnemum strobilaceum

**Halocnemum strobilaceum** — від кветкавых раслін сямейства .

## Апісанне 
Паўкуст 20-40 см вышынёй, утворае характэрныя груды з распасцёртымі густымі галінамі, якія ўкараняюцца. Старыя галінкі карычнева-зялёныя, драўняныя; маладыя галінкі шэра-зялёныя, голыя. Гадавыя падасткі сакавітыя, з кароткімі цыліндрычнымі членікамі і супратыўнымі, круглявымі, стэрыльнымі пупышкамі, якія доўга не развіваюцца. Лісце супратыўнае, сакавітае, лускаватае. Кветкі ў клубочках па 3. Калякветнік з 2-ма загнутымі бакавымі долькамі. Насенне карычневае, яйца- або шарападобнае, 0.5-0.75 мм у дыяметры, густа дробнасасочкавае

## Распаўсюджанне 
Расце ў Паўночнай Афрыцы і Еўразіі ад Албаніі да Кітая.

## Галерэя 

Файл:Halocnemum strobilaceum 01.jpg
Файл:Halocnemum_strobilaceum_06.jpg

## Крыніцы 
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Аксамітнікавыя
Луцкая дыяцэзія

**Луцкая архідыяцэзія** (, ) — дыяцэзія Рымска-Каталіцкай царквы з цэнтрам у горадзе Луцк ва Украіне. 

## Гісторыя 
У канцы XIV стагоддзя ва Уладзіміры было заснавана каталіцкае біскупства, якое ў 1425 годзе было перанесена ў Луцк. Асобнае Луцкае біскупства было ўтворана ў 1404 годзе. У 1795 годзе ў выніку Трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай Луцк апынуўся ў складзе Расійскай імперыі. На далучаных землях Кацярына II правяла рэарганізацыю рымска-каталіцкіх дыяцэзій. Луцк стаў цэнтрам Луцка-Жытомірскай дыяцэзіі, у склад якой увайшлі тэрыторыі скасаваных Кіеўскай і Жытомірскай дыяцэзій.

У 1925 годзе Луцка-Жытомірская епархія была падзелена на Луцкую і Жытомірскую, пасля заканчэння савецка-польскай вайны Луцк апынуўся ў складзе Польшчы, а Жытомір — у Савецкай Украіне. 4 студзеня 1945 года разам з групай святароў быў арыштаваны біскуп Луцкі Адольф Шэлонзэк. Святары былі рэпрэсаваныя, а біскуп, дзякуючы актыўнаму ўмяшанню амерыканскіх дыпламатаў, быў асуджаны на высылку за межы СССР. Пасля вызвалення з-пад варты біскуп Шэлонзэк выехаў у Польшчу, пасля чаго Луцкая дыяцэзія фактычна перастала існаваць.

Аднаўленне Луцкай епархіі прыпадае на сярэдзіну 1990-х гадоў. 18 мая 1996 года Папа Ян Павел ІІ аднавіў Луцкую дыяцэзію і прызначыў яе апостальскім адміністратарам мітрапаліта Мар'яна Яворскага. 25 сакавіка 1998 года Маркіян Трафімяк быў прызначаны першым ардынарыем адноўленай дыяцэзіі. 24 ліпеня 2012 года Бенедыкт XVI прыняў адстаўку з пасады ардынарыя Луцкай дыяцэзіі, прызначыўшы замест яго апостальскім адміністратарам біскупа Станіслава Шыракарадзюка. З 12 красавіка 2014 года дыяцэзію ўзначальвае біскуп Віталій Скамароўскі.

## Спасылкі 

Катэгорыя:Рэлігія ва Украіне
Катэгорыя:1996 год ва Украіне
Дубрава 1

Назву **Дубрава 1** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Дубрава 1 — вёска ў Гарадоцкім раёне
### Расія 
* Дубрава 1 (Велікалуцкі раён)
Leontopodium leontopodioides

**Leontopodium leontopodioides** — від кветкавых раслін сямейства .

## Арэал і экалогія 
Распаўсюджаны ў Японіі, Расіі, Паўночнай Карэі, Манголіі, а таксама ў Шаньсі, Ляанін, Ганьсу, Хэйлунцзяне, Сіньцзяне, Унутранай Манголіі, Хэбэі, Шэньсі, Цзіліні, Цынхаі і іншых месцах мацерыковага Кітая. Расце на вышынях да 100 да 3200 метраў нум на сухіх лугах, лёсавых схілах, горных лугах, галечніках або забалочаных землях.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Астравыя (падсямейства)
Шарль Антуан Лемер

з часопіса «Flore des serres et des jardins de l’Europe», 1857, выпуск 12 (мал. 1253)]]
**Шарль Антуан Лемер** (; , Парыж — , Парыж) — французскі батанік і пісьменнік, Сістэматык жывой прыроды, аўтар найменняў шэрагу батанічных таксонаў.

## Біяграфія 
Лемер атрымаў раннюю і ўсебаковую адукацыю. Ён вучыўся ў Парыжскім універсітэце і пасля заканчэння атрымаў пасаду прафесара класічнай літаратуры ва ўніверсітэце.

У нейкі момант акадэмічнай кар’еры яго інтарэсы перамясціліся ў вобласць батанікі, чаму спрыяла яго блізкае сяброўства з М. Ньюманам, галоўным садоўнікам Нацыянальнага музея натуральнай гісторыі, і гэта стала радыкальнай пераменай у яго жыцці.

Лемер пачаў сваю навуковую кар’еру, дапамагаючы М. Маціу, работніку парыжскага пітомніка, у стварэнні калекцыі кактусаў, і гэтым раслінам ён прысвяціў большую частку сваёй далейшай працы.

У 1835 A. Кузен, выдавец у Парыжы, заснаваў часопіс садаводства і папрасіў Лемера стаць яго рэдактарам. З 1839 па 1844 Лемер рэдагаваў часопіс «L’horticulture universelle», у якім сам напісаў большую частку зместу.

У 1845 ён быў запрошаны ў Гент, у Бельгію, дзе заняў пасаду рэдактара часопіса «Flore des serres et des jardins de l’europe», заснаванага Луі Ван-Гутам.

У 1851 ён стаў рэдактарам «Jardin Fleuriste» (па 1854), а з 1854 — «L’illustration horticole», заснаваным Амбруазам Вершафелем, і займаў гэтую пасаду на працягу шаснаццаці гадоў (па 1870).

Ён вярнуўся ў Парыж у 1870 і памёр там жа 22 чэрвеня 1871 года.

Імем батаніка названы востраў у Антарктыцы (Бераг Данка).

## Навуковая дзейнасць 
У дадатак да шырокай колькасці ўласных артыкулаў, апублікаваных у часопісах, адрэдагаваных Лемерам, ён выдаў невялікія творы пра кактусы і сукуленты:

* «Cactearum aliquot novarum» (1838);
* "Cactearum genera nova speceesque novae etc. ordinatio nova " (Парыж, 1839);
* «Iconographie descriptive des cactées» (Парыж: H. Cousin, 1841—1847);
* «Les Cactées. Histoire, patrie, organes de végétation, inflorescence, culture, etc.» par Ch. Lemaire, Professeur de Botanique, rédacteur de l’Illustration horticole à Gand. Paris, Librairie agricole de la Maison rustique, 1868;
* «Les plantes grasses» (1869).

Планы Лемера адносна галоўнай кнігі па кактусах не былі рэалізаваны, хоць ён сабраў для гэтага шырокі матэрыял. Ён жыў у беднасці большую частку свайго жыцця і не набыў рэпутацыю, якая дапамагла б яму знайсці заможнага спонсара.

Эдуард Андрэ, яго пераемнік на пасадзе рэдактара «L’illustration Horticole», напісаў пра яго: «Нашчадства ацэніць Лемера вышэй, чым яго сучаснікі».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* cactus.bendery.md
Катэгорыя:Батанікі Францыі

Катэгорыя:Выкладчыкі Сарбоны
Халакост у Чавускім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Чавускага раёна былі забітыя, а нешматлікія ацалелыя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Яўрэяў у раёне забівалі ў Чавусах.
* Пярцовы Іван і Вера — за выратаванне Паўзік Тамары ў Чавусах.

Помнікі забітым яўрэям раёна ўстаноўлены на месцы перапахавання астанкаў на яўрэйскіх могілках у Чавусах і ў вёсцы Благавічы на месцы забойства яўрэяў вёсак Пуцькі і Забалоцце, а таксама яўрэяў — студэнтаў-апалчэнцаў Магілёўскага педінстытута.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Чавускі раён
Катэгорыя:Гісторыя Чавускага раёна
.bar

**.bar** — агульны дамен верхняга ўзроўню, які спецыяльна прызначаны для бараў, пабаў і начных клубаў, уключаючы гідаў па барах і рэстаранах, крытыкаў, службы дастаўкі, прадпрыемствы па вытворчасці віна і спіртных напояў, а таксама сумежныя галіны. Дамен быў створаны ў 11 чэрвеня 2014 года і належыць кампаніі Punto 2012 з Мехіка.

## Спасылкі 
* 

bar
.blog

**.blog** — агульны дамен верхняга ўзроўню, які спецыяльна прызначаны для выкарыстання ў блогах. Дамен быў дадазены ў 2016 годзе.

## Спасылкі 
* 

blog
.cam

**.cam** — агульны дамен верхняга ўзроўню, які спецыяльна прызначаны камер, фатаграфій, вяшчання, кінавытворчасці і прамых трансляцый.

## Спасылкі 
* 

cam
Quake

**«Quake»** (, ) — камп’ютарная гульня ў жанры шутара ад першай асобы, распрацаваная «id Software» і выпушчаная 22 ліпеня 1996 года (поўная версія).

Перад афіцыйным выпускам поўнай версіі гульні, а менавіта 24 лютага 1996 года, была выпушчана тэхналагічная  пад назвай «QTest». У ёй не было падтрымкі адзіночнага рэжыму гульні, і частка геймплэя была яшчэ не дапрацаваная, аднак, дзякуючы прысутнасці ў гульні падтрымкі мультыплэера, літаральна за суткі ў свеце з’явіліся дзясяткі сервераў для . Затым, 22 чэрвеня 1996 года была выпушчана -версія гульні, якая ўключала ў сябе толькі першы эпізод, даступная для спампоўкі з афіцыйнага сайта «id Software».

Гульня здзейсніла прарыў у  тэхналогіях, выкарыстоўваючы тэкстураваныя паліганальныя мадэлі персанажаў замест , а таксама цалкам трохмерную BSP-карту замест двухмернай з інфармацыяй аб вышыні (як было ў «Doom»), тым самым рэалізуючы цалкам трохмерны свет.

Большую частку рухавічка «Quake» напісаў . Гульня таксама вядомая сваім саўндтрэкам, які напісаў Трэнт Рэзнар з «Nine inch nails». Quake з’яўляецца родапачынальнікам адной з самых паспяховых гульнявых серый: у суме было прададзена больш за 4 мільёны копій «Quake», «» і «Quake III Arena». У канцы 2005 года выйшаў працяг серыі — «», які з’яўляецца сюжэтным працягам «Quake 2».

Са з’яўленнем першага «Quake» зарадзілася паняцце «», узнікла шырокая супольнасць, сталі праводзіцца буйныя чэмпіянаты, а таксама ўзнікла паняцце трыкінг у дачыненні да камп’ютарных гульняў: прымяненне некаторых багаў гульні ў руху персанажа для дасягнення звышмагчымасцяў прафесійнымі гульцамі, спецыяльна адрэгуляванае ў прафесійных  (гл. CPM і ).

## Зноскі 

Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 1996 года
Катэгорыя:Гульні для Linux
Катэгорыя:Шутары ад першай асобы
Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні з трохмернай графікай
Катэгорыя:Steam-гульні
Катэгорыя:Гульні для Windows
Катэгорыя:Кааператыўныя камп’ютарныя гульні
Дзяржаўны архіў Брэсцкай вобласці

**Дзяржаўны архіў Брэсцкай вобласці (ДАБр)** — дзяржаўны архіў, размешчаны ў Брэсце, па вуліцы Веры Харужай, 15. Дырэктар — Ганна Генадзьеўна Карапузава.

Мае філіялы ў Пінску (створаны ў 1954 годзе), Баранавічах і Кобрыне (абодва з 1963 года). 

## Гісторыя 
Архіў заснаваны ў 1940 годзе, на падставе пастановы Савета Народных Камісараў Беларускай ССР ад 11 лютага 1940 года № 182 Аб арганізацыі архіўнай справы Баранавіцкай, Пінскай, Вілейскай, Брэсцкай і Беластоцкай абласцей БССР для канцэнтрацыі, уліку, захоўвання і навуковай распрацоўкі архіўных дакументаў.

## Фонды 
Па стане на 1 студзеня 1994 года ў архіве 3084 фонды, 1 001 220 спраў. Буйнейшы комплекс дакументаў — фонды польскіх устаноў, арганізацы і прадпрыемстваў, парты і грамадска-палітычных аб’яднанняў, культурна-асветніцкіх згуртаванняў, рэлігійных устаноў на тэрыторыі Палескага ваяводства і Баранавіцкага павета Навагрудскага ваяводства ў 1919—1939 гадах. Захоўвае матэрыялы аб палітыцы ўрада Польшчы на тэрыторыі Заходняй Беларусі, пра сацыяльна-эканамічнае становішча, пра дзенасць Беларускай сялянска-работніцкай грамады, Таварыства беларускай школы, Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі і іншых палітычных і грамадскіх арганізацый, дакументы нямецкіх акупацыйных устаноў і арганізацый на тэрыторыі Брэсцкай, Баранавіцкай і Пінскай акруг за 1941—1944 гады. Зберагае дакументы абласных і раённых станоў і арганізацый Брэсцкай, Баранавіцкай і Пінскай абласцей за 1939—1941 гады і з 1944 года. Гэта матэрыялы пра мерапрыемствы савецкай улады пасля далучэння Заходняй Беларусі да Беларускай ССР, пра пасляваеннае сацыяльна-эканамічнае і культурнае развіццё вобласці, дакументы органаў дзяржаўнай улады і кіравання, фонды прамысловых прадпрыемстваў, арганізацый сельскай гаспадаркі, культуры, адукацыі, аховы здароўя.

У 1992 годзе ў архіў перададзены фонды партыйнага архіва Брэсцкага абкома Камуністычнай партыі Беларусі, у якіх знаходзяцца дакументы партыйных органаў і арганізацый Брэсцкай і былых Баранавіцкай і Пінскай абласцей за 1939—1941 гадоў і 1944—1991 гадоў.

## Літаратура 
* Государственные архивы Брестской, Гродненской областей, филиал Государственного архива Минской области в Молодечно: справочник: (по документальным материалам 1919―1939 гг.) / Архивное управление при Совете Министров БССР, Архивные отделы исполкомов Брестского, Гродненского, Минского областных советов депутатов трудящихся. — Минск: Полымя, 1969. — 80 с.: табл.
* Государственные архивы СССР: справочник / Главное архивное управление при Совете министров СССР, Всесоюзный научно-исследовательский институт документоведения и архивного дела. Ч. 2. — Москва: Мысль, 1989. — С. 24—28. — ISBN 5-244-00336-4/
* 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Вуліца Веры Харужай (Брэст)
Катэгорыя:Архівы Беларусі
Катэгорыя:Арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:1940 год у Брэсце
Катэгорыя:З’явіліся ў 1940 годзе