Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатр оперы і балета

**Нацыяна́льны акадэмі́чны Вялі́кі тэа́тр о́перы і бале́та** ў Мінску — адзіны ў Беларусі тэатр оперы і балета, адзін з двух музычных тэатраў краіны (разам з Музычным тэатрам), галоўная музычная і тэатральная пляцоўка краіны.

Размешчаны ў гістарычным раёне Мінска — Траецкім прадмесці ў велічным будынку, акружаным маляўнічым паркам, па адрасе плошча Парыжскай камуны, дом 1.

Будынак оперы — помнік міжнароднага значэння, узор савецкага канструктывізму з элементамі ар-дэко.
, 1932]]

11 чэрвеня 1933 года ў дзень святкавання вызвалення сталіцы БССР ад белапалякаў на плошчы Парыжскай камуны адбылася ўрачыстая закладка будынка. Умяшчальнасць была паменшана да 1200 гледачоў. Будаўніцтва тэатра завяршылася ў 1938 годзе (паводле іншых звестак у 1937).

Будынак тэатра адкрыўся 10 мая 1939 года прэм’ерай оперы беларускага кампазітара Яўгена Цікоцкага «Міхась Падгорны».
а, 1935]]

Унутранае ўбранне даваеннага тэатра было досыць аскетычным: глядзельная зала, вырашаная ў выглядзе амфітэатра, невялікія балконы і аркестравая яма. Партал сцэны меў вузкую паласу ляпных дэкаратыўных элементаў. З першапачатковых інтэр'ераў захаваліся толькі нахільная кесаніраваная частка столі з прафіляваным карнізам, а таксама люстра глядзельнай залы.

Таму ўжо ў 1941 годзе пачаліся першыя перабудовы аскетычных інтэр’ераў. Больш таго, кіраўніцтва тэатра ў лютым 1947 года жалілася Старшыне Савета Міністраў, што «…са жніўня 1946 г. паступленне праектных матэрыялаў фактычна спынілася… ад аўтарскага нагляду без спецыяльнай аплаты прафесар Лангбард адмовіўся…». Сродкі для аплаты аўтарскага нагляду былі выдзелены толькі ў маі. Навокал тэатра падчас рэканструкцыі быў разбіты парк, спраектаваны І. Лангбардам.

У 1967 годзе адбылася рэканструкцыя завяршэння тэатру, у выніку чаго апошні атрымаў досыць невыразны нізкі шаломападобны дах, які мастацтвазнаўцы жартаўліва ахрысцілі яе «безгустоўным парасонам», а таксама тэхнічнае пераабсталяванне — упершыню пасля вайны. Падчас рэканструкцыі будынка ў яго сутарэннях была знойдзена зброя часоў Айчыннай вайны, прадметы побыту і муміфікаваны труп нямецкага салдата.

Падчас рэканструкцыі ў 1977—1981 гадах (арх. В. Аладаў) сцены ў вестыбюлі і фае былі аздоблены натуральным мармурам. Адбыліся змены і ў дэкаратыўным рашэнні глядзельнай залы, так у 1981 годзе на агароджах балкона і бенуара на месцы згубленага ляпнога ўстаноўлены новы, пазалочаны дэкор, выразаны з дрэва (арх. Т. Куцапалава).

Генеральнай праектнай арганізацыяй стаў інстытут «Белпраект» (кіраўнік праекта архітэктар Анатоль Шабалін). У распрацоўцы праекта бралі ўдзел звыш 30 субпадрадчыкаў. Заказчыкам праектавання выступіла творчае аб’яднанне «Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатр оперы і балета РБ». З функцыянальных запатрабаванняў, аб’ект быў разбіты на 3 пускавыя комплексы. Першы складаўся з малой рэпетыцыйная залы, грымёрныя, гаспадарчых і інжынерных памяшканняў. Другі — з памяшканняў абслугоўвання, падрыхтоўкі спектакляў і дэкарацый. У трэці ўвайшлі сцэнічны і гледачовы блокі. 
Ярусная пабудова кампазіцыі, у якой ураўнаважаны манументальнасць і дынамізм, з аформленымі рытмічным строем лапатак паверхнямі фасадаў, з’яўляецца свабодным пераасэнсаваннем класічных узораў цэнтрычных збудаванняў, у якім прыкметны ўплыў стылю ар-дэко — у праекце прасочваецца характэрная тэндэнцыя да дэкаратывізму, аднак гэта скульптурнае афармленне фасадаў не было рэалізавана ў жыццё з-за недахопу сродкаў у рэспубліканскім буджэце. У афармленні партала сцэны, фае і вестыбюляў выскарыстана дэкаратыўная пластыка.

### Інтэр’еры 
]]

Падчас апошняй рэстаўрацыі былі адноўлены згубленыя дэкаратыўныя ляпныя элементы ўнутранага ўбрання глядзельнай залы і фае ў адпаведнасці з наяўнымі графічнымі матэрыяламі, выкананымі самім І. Р. Лангбардам, і гістарычнымі фатаграфіямі канца 1940-х — пачатку 1950-х гадоў. Але ў сувязі з памяншэннем каласальных памераў першапачатковага праекта Лангбарда і скарачэннем выдаткаў з дзяржбюжэту ў канчатковым выніку архітэктар адмовіўся ад статуй. Выключэннем стала статуя Сталіна, якая дамінавала ў афармленні фае да пачатку 1950-х гадоў.

Пад час апошняй рэканструкцыі тэатра скульптурнае афармленне фасадаў выканалі скульптары Генадзь Буралкін, Аляксандр Фінскі і Міхаіл Шкробат. Кожная са скульптур муз, Каліёпы — заступніцы эпічнай паэзіі і Тэрпсіхоры — заступніцы танца, мае ў вышыню 5 метраў і важыць 5 тон, а цэнтральная скульптура гэчаскага бога Апалона, заступніка мастацтва, паэзіі і музыкі, мае ў вышыню 4,7 метраў важыць каля 7 тон. Першапачаткова меркавалася ўстанавіць на порціку над уваходам Апалона, які кіруе квадрыгай, але абралі скульптуру бога з двума вянкамі, якія славяць оперу і балет. Па абодва бакі ад яго размешчаны німфы, кожная 4 метра ў вышыню. Алеі асвятляюцца ліхтарамі, выкананымі ў стылі XVIII стагоддзя.

У чэрвені 2008 годзе на новае месца пасля рэстаўрацыі быў перанесены помнік Максіму Багдановічу (скульптар С. Вакар, архітэктары Ю. Казакоў, Л. Маскалевіч), які быў усталяваны ў скверы 9 снежня 1981 годзе на 90-годдзе нараджэння класіка і да 2008 года знаходзіўся насупраць галоўнага ўваходу ў тэатр.

14 мая 2009 гада камісія па найменні і перанайменні праспектаў, вуліц, плошчаў і іншых складовых частак Мінска прыняла рашэнне надаць безназоўнаму скверу ў межах вул. Куйбышава — А. Пашкевіч — М. Багдановіча — Я. Купалы гістарычную назву *Траецкая гара,* менавіта так называлася плошча Парыжскай камуны да будаўніцтва на ёй тэатра оперы і балета ў 1930-х гадах.

## Гісторыя тэатра 
### Зараджэнне 
]]

Гісторыя тэатра пачалася яшчэ ў 1920-я гады на сцэне Першага дзяржаўнага тэатра (БДТ—1), які меў у сваім складзе салістаў оперы, харавую і балетную групы і невялікі сімфанічны аркестр. Ужо тады ставіліся музычна-драматычныя спектаклі, урыўкі з опер «Князь Ігар» А. Барадзіна, «Зачараваны лес» Р. Дрыга, «»  і балетаў, гучала народная музыка. У 1927 годзе опера А. Даргамыжскага «» была пастаўлена цалкам. Пераклад «Русалкі» на беларускую мову зрабіў Ф. Ждановіч, пастаноўка В. Селяха). Першай спробай да ўвасаблення арыгінальнай беларускай камічнай оперы з`віўся твор М. Аладава «Тарас на Парнасе» (лібрэта Ю. Дрэйзіна).

У той жа час К. Алексютовіч спрабуе ставіць першы нацыянальны балет «У чэрвеньскую ноч» (лібрэта і музыка К. Алексютовіча і Маркевіча).

У 1930 годзе оперны клас Мінскага музычнага тэхнікума, які ажыццявіў да таго часу пастаноўку шэрагу опер, быў пераўтвораны ў Дзяржаўную студыю оперы і балета. Ужо ў чэрвені 1940 года тэатр гучна заявіў пра сябе ў Маскве, дзе з поспехам былі паказаны тры нацыянальныя оперы: «Міхась Падгорны» Яўгена Цікоцкага, «У пушчах Палесся» Анатоля Багатырова і «Кветка шчасця» Аляксея Туранкова.

### Падчас вайны 
Падчас Вялікай Айчыннай вайны шмат артыстаў тэатра пайшлі на фронт або далучыліся да партызанскага руху. Астатні калектыў тэатра, які складаўся з 50 чалавек, эвакуіраваўся, артысты працавалі ў тэатрах Алма-Аты, Свярдлоўска, Молатава, Масквы. Да вясны 1942 г. па ўсіх тылавых раёнах удалося сабраць значную частку даваеннай трупы, у тым ліку прыму тэатра народную артыстку СССР Л. Александроўскую, якая працавала ў г. Алма-Аце. У якасці сцэнічнай пляцоўкі была задзейнічана сцэна драматычнага тэатра ў г. Горкім. Тут кампазітар Я. Цікоцкі пачаў працу над новай операй «Алеся» (лібрэта П. Броўкі), напісаў 11 песень для сольнага і харавога выканання на вершы вядучых беларускіх паэтаў, А. Клумаў стварыў аперэту «Каханне і нянавісць» (лібрэта І. Рубінштэйна). У 1943 г. беларускі тэатр оперы і балета перабраўся ў Каўроў, дзе пачаў выступаць у памяшканні клуба «Металіст», цалкам прадстаўленага ў распараджэнне беларускіх артыстаў.

Першы беларускі дзіцячы оперны спектакль «Марынка» кампазітара Р. К. Пукста быў пастаўлены ў 1955 годзе і 15 жніўня. Пасля ціску на Купалаўскі тэатр з боку ўладаў і звальнення яго дырэктара Паўла Латушкі больш за 300 артыстаў і супрацоўнікаў Вялікага тэатра падпісалася пад зваротам у падтрымку купалаўцаў:

24 жніўня галоўным дырыжорам Нацыянальнага тэатра оперы і балета быў прызначаны Вячаслаў Чарнуха-Воліч. Але ўжо 26 жніўня ён пакінуў сваю пасаду. Паводле афіцыйнай інфармацыі — праз каранавірусную інфекцыю, але паводле некаторых супрацоўнікаў тэатра, адыход Чарнухі-Воліча ніяк не быў звязаны са станам яго здароўя.

28 кастрычніка «Беларускі фонд культурнай салідарнасці» паведаміў пра звальненне 4 супрацоўнікаў тэатра: дырыжора тэатра, заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі і ўладальніка медаля імя Францыска Скарыны Андрэя Галанава і першую скрыпку аркестра Рэгіну Саркісаву. Раней яны падпісалі зварот культурных дзеячаў з нагоды ўльтыматуму С. Ціханоўскай. Таксама звольнілі скрыпачку Алу Джыган і альтыстку Аляксандру Пацёміну, якія 27 кастрычніка перад пачаткам спектаклю выказаліся супраць гвалту і беззаконня ў Беларусі. У той жа дзень «у сувязі са складанай эпідэміялагічнай сітуацыяй» былі адменены ўсе спектаклі, а таксама канцэрты ў малой залы з 29 кастрычніка па 20 лістапада.

### Зоркі мінулага 
**Народныя артысты СССР**:
* Ларыса Александроўская — спявачка, рэжысёр,
* Мікалай Ворвулеў — спявак,
* Яраслаў Вашчак — дырыжор
* Яўген Глебаў — кампазітар, на сцэне тэатра ішлі яго балеты «Мара», «Выбранніца», «Альпійская балада», «Ціль Уленшпігель», «Курган», опера «Майстар і Маргарыта»,
* Святлана Данілюк — спявачка,
* Валянцін Елізар’еў — харэограф,
* Тамара Ніжнікава — спявачка,
* Аркадзь Саўчанка — спявак.

**Народныя артысты Беларусі**:
* Людміла Бржазоўская — балерына,
* Ніна Давыдзенка — балерына,
* Інэса Душкевіч — балерына,
* Уладзімір Іваноў — танцоўшчык,
* Уладзімір Камкоў — танцоўшчык,
* Людміла Кудраўцава — балерына,
* Рыта Млодак — спявачка, лірыка-драматычнае сапрана,
* Сяргей Нікалаеў — сцэнограф,
* Наталля Руднева — спявачка, меца-сапрана
* Яўген Чамадураў — сцэнограф,
* Сямён Штэйн,— рэжысёр.

**Заслужаныя артысты Беларусі**:
* Юлія Дзятко — балерына,
* Таццяна Шаметавец — балерына.

**Выканаўцы без ганаровых званняў**:
* Эрнст Гейдэбрэхт — сцэнограф,
* Яўген Ждан — сцэнограф,
* Таццяна Каламійцава— дырыжор,
* Леў Крамарэўскі — балетмайстар,
* Леў Лях — дырыжор, заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь,
* Алег Маралеў — рэжысёр,
* Уладзімір Машэнскі — дырыжор,
* Вячаслаў Окунеў — сцэнограф,
* Віталь Пятроўскі — танцоўшчык,
* Юрый Ужанцаў — рэжысёр.

## Сучаснасць 
У 1996 годзе ў выніку рэарганізацыі адзіны тэатр падзяліўся на самастойныя структуры: тэатр оперы і тэатр балета. У 2009 годзе пасля капітальнай рэканструкцыі будынка было прынята рашэнне зноў аб’яднаць трупы ў адзіны Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатр оперы і балета.

### Оперны рэпертуар 
» (1949). Мастак Міхаіл Блішч]]

Аснову опернага рэпертуару Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь складаюць пераважна класічныя оперы.

Асаблівым попытам карыстаюцца творы прадстаўнікоў італьянскай і рускай кампазітарскай школы. У тым ліку «Севільскі цырульнік» Джаакіна Расіні, «Набука», «Баль-маскарад», «Аіда» і «Травіята» Джузэпэ Вердзі, «Мадам Батэрфляй», «», «» і «Турандот» Джакама Пучыні. Сярод рускіх кампазітараў — «Князь Ігар» Аляксандра Барадзіна, «Іаланта» і «Яўген Анегін» Пятра Чайкоўскага.

З нацыянальных твораў на сцэне ідуць «Дзікае паляванне караля Стаха» Уладзіміра Солтана, прызнаная адной з лепшых беларускіх оперных пастановак, «Сівая легенда» Дзмітрыя Смольскага, «Мядзведзь» Сяргея Картэса, «Доктар Айбаліт» Марыны Марозавай (на аснове лібрэта Таццяны Мушынскай).

### Балетны рэпертуар 
 на паштовай марцы]]
Аснову рэпертуара складаюць класічныя пастаноўкі, а таксама балеты Валянціна Елізар’ева. Пастаноўкі іншых харэографаў (напрыклад, «Марная засцярога», пастаўлены нямецкім харэографам Дзітмарам Зайфертам, «Папялушка» у пастаноўцы маскоўскага харэографа Юрыя Пузакова, «» у версіі Юрыя Траяна, «Шчаўкунок», пастаўлены Аляксандрай Ціхаміравай) прыкмента саступаюць ім па ўзроўню.

## Трупа 
### Дырыжоры 
* Уладзімір Авадок
* Мікалай Калядка
* Іван Касцяхін
* Алег Лясун
* Дзмітрый Матвіенка

;Запрошаныя дырыжоры

* Аляксандр Анісімаў
* Андрэй Іваноў
* Джанлука Марчано

 і Ігар Артамонаў у балеце «Лебядзінае возера» і салісты оперы Сяргей Франкоўскі і Аксана Волкава ў оперы «Набука»]]

### Рэжысёры 
;Рэжысёр-пастаноўшчык
* Галіна Галкоўская
* Ганна Маторная

;Рэжысёры

* Наталля Бараноўская
* Вольга Бураўлёва
* Наталля Кузьмянкова
* Алена Медзякова
* Дар’я Пататурка
* Віктар Скорабагатаў

### Балетная трупа 
**Галоўны балетмайстар** — Ігар Колб

**Загадчык балетнай трупай** — Таццяна Шаметавец
 ў ролі Краса (балет Спартак)]]

;Вядучыя майстры сцэны

* Ягор Азаркевіч
* Кацярына Алейнік
* Ігар Аношка
* Ігар Артамонаў
* Арцём Банькоўскі
* Марына Вежнавец
* Вольга Гайко
* Эвен Капітэн
* Канстанцін Геронік
* Юрый Кавалёў
* Антон Краўчанка
* Канстанцін Кузняцоў
* Таро Курачы
* 
* Вікторыя Трэнкіна
* Людміла Уланцава
* Надзея Філіпава
* 
* Людміла Хітрова
* Aляксандра Чыжык
* Яна Штангей
* Алег Яромкін
* Ірына Яромкіна

;Салісты

* Вераніка Аўчыннікава
* Іжэна Квашына
* Аляксандр Місіюк
* Элізабет Ігнатчык
* Ігар Мацкевіч
* Дар’я Мядоўская
* Ксенія Ржэўская
* Таццяна Уласень
* Мікіта Шуба

;Балетмайстры-пастаноўшчыкі
* Вольга Костэль
* Аляксандра Ціхамірава

;Балетмайстры-рэпетытары

* Людміла Бржазоўская
* Юлія Дзятко
* Таццяна Яршова

### Оперная трупа 
 і Настасся Масквіна. Опера «Князь Ігар»]]

**Загадчык трупы оперы** — Наталля Акініна
;Сапрана

* Алена Бундзелева
* Таццяна Гаўрылава
* Марыя Галкіна
* Кацярына Галаўлёва
* Ганна Гур’ева
* Марта Данусевіч
* Алена Зотава
* Надзея Кучар
* Ірына Кучынская
* Марына Ліхашэрст
* Анастасія Малашкевіч
* Вольга Маліноўская
* Святлана Марусевіч
* Настасся Масквіна
* Таццяна Пятрова
* Клаўдзія Пацёмкіна
* Іна Русіноўская
* Алена Сіняўская
* Алена Таболіч
* Таццяна Траццяк
* Дыяна Трыфанава
* Анастасія Храпіцкая
* Ніна Шарубіна
* Алена Шведава

 ў выкананні оперы «Кармэн»]]

;Мецца-сапрана

* Нагіма Галеева
* Наталля Акініна
* Марына Аксёнцава
* Аксана Волкава
* Вольга Кажгаліява
* Кацярына Міхнавец
* Марына Мароз
* Алена Сало
* Крыскенція Стасенка
* Аксана Якушэвіч

;Тэнара

* Сяргей Франкоўскі
* Віктар Стральчэня
* Юрый Гарадзецкі
* Юрый Балацько
* Аляксандр Гелах
* Аляксандр Жукаў
* Андрэй Мацюшонак
* Аляксей Мікуцель
* Васіль Мінгалёў
* Аляксандр Міхнюк
* Віктар Мендзелеў
* Павел Пятроў
* Янаш Нялепа
* Тарас Прысяжнюк
* Дзмітрый Шабеця

;Барытоны

* Уладзімір Громаў
* Андрэй Кліпо
* Аляксандр Краснадубскі
* Сяргей Лазарэвіч
* Уладзімір Пятроў
* Станіслаў Трыфанаў
* Дзяніс Янцэвіч

;Басы

* 
* Васіль Кавальчук
* Дзмітрый Капілаў
* Аляксандр Кеда
* 
* Ілля Пеўзнер
* Андрэй Сялюцін
* Дзмітрый Трафімук

;Запрошаныя салісты

* Ахмед Агадзі
* Міхаіл Малафій
* Эдуард Мартынюк
* Надзея Паўлава
* 
* Аляксандр Рославец
* Марыя Шабуня

**Кіраўнік групы стажораў** — Ніна Шарубіна

### Хор 
;Хормайстары
* Ніна Ламановіч — Галоўны хормайстар
* Сяргей Аграновіч
* Iрына Карманова

### Канцэртмайстры 
; Канцэртмайстры оперы

* Алена Алімпіева
* Таццяна Іванова
* Ірына Целяпнёва
* Анастасія Дубоўская
* Дзіяна Моршнева
* Ларыса Церахава
* Юлія Шчарбакова

; Канцэртмайстры балета

* Святлана Жыгала
* Сяргей Альтшулер
* Кацярына Слабадніцкая
* Людміла Сямёнава
* Андрэй Раранскі

;Канцэртмайстры хора

* Аляксей Усачоў
* Іван Цітоў
* Паліна Задрэйка

### Мастакі 
;Мастакі-пастаноўшчыкі

* Кацярына Булгакава
* Любоў Сідзельнікава
* Кацярына Шымановіч

;Мастакі па святлу

* Ніна Іванкіна
* Людміла Кунаш
* Надзея Няцветава

## Кіраўніцтва 
### Дырэктары 
* Оскар Гантман (?-1937)
* Фёдар Ярыкаў (1937—1938)— дырэктар-мастацкі кіраўнік
* Оскар Гантман (1938-?)
* Уладзімір Стэльмах (1945—1947)
* Сяргей Картэс (1996—2002) — дырэктар-мастацкі кіраўнік Тэатра оперы
* Андрэй Лапцёнак (2002-?) — дырэктар тэатра оперы
* Валянцін Елізар’еў (1996—2009) — дырэктар-мастацкі кіраўнік Тэатра балета
* Уладзімір Грыдзюшка (2009—2019) — дырэктар аб’яднанага Тэатра оперы і балета
* Аляксандр Пятровіч (2019—2021)
* Вячаслаў Гарбузаў (2021—2022)
* Кацярына Дулава (з 2022)

### Мастацкія кіраўнікі, галоўныя рэжысёры 
* Фёдар Ярыкаў (1937—1938)— дырэктар-мастацкі кіраўнік
* Павел Златагораў (1939—1942) — галоўны рэжысёр
* Барыс Мардвінаў (1947—1951) — галоўны рэжысёр
* Ларыса Александроўская (1951—1960) — галоўны рэжысёр
* Дзмітрый Смоліч (1962—1970)— мастацкі кіраўнік і галоўны рэжысёр
* Атар Дадышкіліяні (1972—1976) — галоўны рэжысёр
*  (1987—1992) — галоўны рэжысёр тэатра оперы і балета
* Сяргей Картэс (1991—2002) — спярша мастацкі кіраўнік опернай трупы, з 1996 года — мастацкі кіраўнік-дырэктар Тэатра оперы
* Маргарыта Ізворска-Елізар’ева (2002—2009) — мастацкі кіраўнік Тэатра оперы
* Валянцін Елізар’еў (1996—2009) — мастацкі кіраўнік-дырэктар Тэатра балета
* Міхаіл Панджавідзэ (2010—2019) — галоўны рэжысёр аб’яднанага Тэатра оперы і балета
* Валянцін Елізар’еў (2018—2021) — мастацкі кіраўнік аб’яднанага Тэатра оперы і балета
* Маргарыта Ізворска-Елізар’ева (з 2021) — мастацкі кіраўнік Тэатра оперы і балета

### Галоўныя дырыжоры 
* 1933−1936 — Ілья Гітгарц,
* 1938−1941 — Натан Грубін,
* 1944−1948 — Анісім Брон,
* 1948−1950 — ,
* 1951−1964 — Леў Любімаў,
* 1966−1968 — Газіз Дугашаў,
* 1969−1972 — Кірыл Ціханаў,
* 1972−1980 — Яраслаў Вашчак,
* 1980−1984 — Аляксандр Анісімаў,
* 1984−1989 — ,
* 1989−2007 — Аляксандр Анісімаў,
* з 2007 — Віктар Пласкіна.

### Галоўныя балетмайстры 
* Васіль Вайнонен (1944—1946) — мастацкі кіраўнік балета
* Канстанцін Мулер (1946—1960)
* Аляксей Андрэеў (1960—1964)
* Атар Дадышкіліяні (1965—1971)
* Аляксей Андрэеў (1971—1973)
* Валянцін Елізар’еў (1973—1996 — галоўны балетмайстар, 1996—2009 — дырэктар-мастацкі кіраўнік Тэатра балета
* Юрый Траян (2009—2022) — галоўны балетмайстар, пазней мастацкі кіраўнік балета
* Ігар Колб (з 2022)

### Галоўныя хармайстары 
* Георгій Пятроў (1933—1937, 1945—1960)
* Аляксей Кагадзееў (1960—1993),
* Ніна Ламановіч (з 1993).

## У культуры 
»]]
Будынак Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета адлюстраваны ў скульптуры «Дойлід» Уладзіміра Жбанава, устаноўленай у 2007 годзе на плошчы Незалежнасці ў Мінску.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Мушынская Т. М.* Валянцін Елізар’еў. — Мн., 2003.
* *Мушынская Т. М.*Гармония дуэта". — Мн., 1987.
* *Мушынская Т. М.*«Гаркавы смак ісціны». — Мн., 1993.
* *Мушынская Т. М.* «Жарсці» («Рагнеда»). — Мн., 1997.
* *Смольский Б. С.* Белорусский государственный ордена Ленина Большой театр оперы и балета. — Мн., 1963.
* *Чурко Ю. М.* Белорусский балет, Минск, 1966.

## Спасылкі 
* Афіцыйная вэб-старонка тэатра    
* Иосиф Лангбард. Театр оперы и балета в Минске 
* В Театре оперы и балета в Минске нашли… мумифицированный труп немца  
* Театр оперы и балета «…зерно будущего и плевелы настоящего» 
* ст. *"Беларускі тэатр оперы і балета "* у рускамоўнай «Тэатральнай энцыклапедыі»  
* Гісторыя тэатра на афіцыйнай вэб-старонцы тэатра  
* Фотаздымкі і інфармацыя на вэбсайце *www.minsk-old-new.com* («Мінск Старый і Новы»)  
* Iосiф Лянгбард. Менская Опэра у «НН»
* Белорусский балет: как стать балериной (видео)  
* 


Катэгорыя:З’явіліся ў 1933 годзе
Катэгорыя:1933 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1939 годзе
Катэгорыя:1939 год у Мінску
Катэгорыя:Плошча Парыжскай Камуны (Мінск)
Катэгорыя:Акадэмічныя тэатры оперы і балета
Катэгорыя:Оперныя тэатры Беларусі
Катэгорыя:Тэатры балета
Катэгорыя:Тэатры Мінска