Стэфанія Міхайлаўна Станюта

**Стэфанія Міхайлаўна Станю́та** () — беларуская актрыса, большую частку кар’еры правяла ў Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Янкі Купалы, Народная артыстка СССР, выканала шматлікія ролі ў кіно.

## Біяграфічныя звесткі 
Дачка Міхаіла Станюты. Скончыла Беларускую драматычную студыю ў Маскве (1926).

Сцэнічную дзейнасць пачала ў 1919 у Першым таварыстве беларускай драмы і камедыі. 3 1920 ў БДТ, з 1926 ў БДТ-2, з 1931 у Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Я. Купалы.

Маці Аляксандра Станюты.
 
## Творчасць 
Адметныя рысы творчасці С. Станюты — шырыня дыяпазону, валоданне разнастайнымі сродкамі сцэнічнай выразнасці, яркі пластычны малюнак роляў, эмацыянальнасць, выразнасць слова, жэста, мімікі, уменне карыстацца іроніяй, гратэскам.

Стварыла шэраг народных характараў, дзе выявіла ў сваіх гераінь мудрасць, жыццядзейнасць, шчодрасць і чалавечнасць, сувязь з роднай зямлёй: Марыля і Паланея («Раскіданае гняздо» і «Прымакі» Я. Купалы), Алена («Салавей» З. Бядулі), Ганна Пятроўна («Простая дзяўчына» К. Губарэвіча), Рыпіна («Плач перапёлкі» І. Чыгрынава), бабуля Вера («Маладая гвардыя» паводле А. Фадзеева), Бабуля («Я, бабуля, Іліко і Іларыён» Н. Думбадзе і Р. Лордкіпанідзе), цёця Моця («Машачка» А. Афінагенава), Карміліца («Рамэо і Джульета» У. Шэкспіра), Дуэнья («Дзень цудоўных падманаў» Р. Шэрыдана). Яркую камедыйнасць, вострую сатырычнасць спалўчала з высокім драматызмам, паглыбленнем у псіхалогію шматграннага жаночага характару: Зёлкіна («Хто смяецца апошнім» К. Крапівы), пані Вашамірская («Салавей»), Куліна Чарнушка («Людзі на балоце» паводле І. Мележа), Арына Радзівонаўна («Верачка» А. Макаёнка), Каргота («Тры Іваны — тры браты» А. Вольскага), Кашкадамава («Сям'я» І. Папова), Жабрачка («Крамлёўскія куранты» М. Пагодзіна), Глафіра, Міхееўна («Ваўкі і авечкі», «Апошняя ахвяра» А. Астроўскага), Шарлота («Вішнёвы сад» А. Чэхава), Эліза («Скупы» Мальера), Дыяна («Дурная для іншых, разумная для сябе» Лопэ дэ Вэгі), Гіза («Гульня з кошкай» І. Эркеня), Бабуля («Дзверы стукаюць» М. Фермо), Мод («Гаральд і Мод» К. Хігінса і Ж. К. Кар'ер) і інш.

Здымалася ў кінафільмах «Родная справа», «Цешча», «Памяць зямлі», «Трывожны месяц верасень», «Развітанне», «Белыя Росы», «Слухаю, чую», «Чужая бацькаўшчына», «Радуніца», «Мама, я жывы» і інш., тэлефільмах «Мы — хлопцы жывучыя», «Нас выбраў час», «Пра Чырвоную Шапачку», «Атланты і карыятыды», тэлеспектаклях «Людзі на балоце», «Ткачы» і інш.

## Фільмаграфія 
* Магіла льва (1972)
* Мы — хлопцы жывучыя (1974)
* Цёшча (1974)
* Трывожны месяц верасень (1976)
* Пра Чырвоную Шапачку (1977)
* Людзі на балоце (1981)
* Аб табе (1981)
* Чужая бацькаўшчына (1982)
* Белыя росы (1983)
* Не хадзіце, дзеўкі, замуж (1985)
* Не забудзьцеся выключыць тэлевізар (1986)
* Першацвет (1986)
* Гэтыя… Тры пэўныя карты… (1988)
* Ізгой (1991)
* Цар Іван Грозны (1991)
* Сілуэт у вакне насупраць (1993)
* Гульня ўяўлення (1995)

## Узнагароды і званні 
* Народная артыстка Беларускай ССР (1957)
* Народная артыстка СССР (1988)
* Дзяржаўная прэмія Беларускай ССР (1982) — за тэатральную працу
* Два ордэны Працоўнага Чырвонага Сцяга (1980, 1985)
* Ордэн Дружбы народаў (1977)
* Ордэн «Знак Пашаны» (1955)
* Медаль «За працоўную адзнаку» (1955)
* Медаль «У адзначэнне 100-годдзя з дня нараджэння Уладзіміра Ільіча Леніна»
* Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
* Медаль «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
* Медаль «Ветэран працы» (1975)
* Медаль Францыска Скарыны (1995)
* Прыз «Крыштальная Паўлінка» (першая ўладальніца) (Саюз тэатральных дзеячаў Беларусі, 1992)
* Прыз «За выдатны ўнёсак у прафесію» Міжнароднага фестывалю акцёраў кіно «Сузор’е» (Гільдыя акцёраў кіно Расіі, 1991)
* Прэмія «За выдатны ўнёсак у славянскі кінематограф» II МКФ «Залаты Віцязь» (Расія, 1992)
* Акадэмік Міжнароднай акадэміі тэатра пры Расійскім дабрачынным грамадскім фондзе садзейнічання тэатру і тэлебачанню «Маскі».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* *Бушко Т.* Разнапланавая актрыса: (С. М. Станюта) // Майстры беларускай сцэны. — Мн., 1960.
* *Сабалеўскі А. В.* Шматграннасць характару // Жыццё тэатра. — Мн., 1980.
* *Арлова Т.* Гатовы ўсё аддаць — і тым багаты // Купалаўцы. — Мн., 1985.
* *Станюта А.* Жизнь актрисы. — Мн., 2001.

## Спасылкі 
* С. Станюта ў ролі Дар'і ў мастацкім фільме рэжысёра Э. Клімава «Развітанне». Фотаздымак. («Мосфільм»). 1981 г.

Катэгорыя:Постаці Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі БССР
Катэгорыя:Народныя артысты Беларускай ССР
Катэгорыя:Жанчыны Беларусі