Ганцавічы

**Га́нцавічы**.

На думку А. Рогалева, Ганцавічы — калектыўная мянушка, якая ў выніку пераносу на месца пасялення пэўнай групы людзей стала назвай. Утварылася мянушка ад імя Ганец, якое суадносіцца з хрысціянскім асабістым імем Яўгеній ці Ганціёл.

## Гісторыя 
### Першыя згадкі 
За 2-й паловы 19 ст. вёска Слуцкага павета Мінскай губерні, уладанне графа С. Чапскага. Назва маёнтка і вёскі пайшла ад фальварка Ганцавічы, аб якім згадваецца ў архіўных дакументах за 1773 год. Магчыма, фальварак існаваў яшчэ ў кан. 16 — пач. 17 ст., але дакладных звестак няма.

### Пасёлак пры чыгунцы 
Пасля пачатку будаўніцтва Палескіх чыгунак — атрымала статус мястэчка. 3 адкрыццём руху па Палескіх чыгунках (1884) і будаўніцтвам станцыі Ганцавічы ў яе ваколіцах пачынаецца прамысловая распрацоўка і перапрацоўка лесу, а таксама сыравіны па вытворчасці шкла. У 1888 ва ўрочышчы «Ельня» маёнтка Ганцавічы пры станцыі Ганцавічы пачынае будаўніцтва паравага лесапільнага заводе пінскі купец Вола Веніямін, якому было дазволена арэндаваць у графа Чапскага 1/2 дзесяціны зямлі. Завод размяшчаўся там, дзе цяпер (на 2008 год) у Ганцавічах знаходзіцца аўтобусная станцыя. У 1900—1902 сярэднегадавы гандлёвы абарот ад лясных аперацый і камісіянерскай дзейнасці складаў тут 40 тыс. рублёў.

З дакументаў аб зацвярджэнні плана забудовы мястэчка пры станцыі Ганцавічы (24-30.10.1902) можна скласці ўяўленне аб тым дзе размяшчаўся першапачатковы пасёлак — ва ўрочыўшчы «Ельня» пры станцыі Ганцавічы Палескай чыгункі Круговіцкай воласці. Там жа маецца запіс, што пасёлак утварыўся ў 1898 годзе. Прычынай ўзнікнення, гаворыцца ў дакуменце, з’яўляецца пабудова завода Краеўскага і Столя, продаж лесу ў маёнтку Ганцавічы і Круговічы, а таксама ў маёнтку князя Радзівіла, размешчанага паблізу станцыі Ганцавічы і ўрочышча «Ельна».

### У пачатку XX ст 
У 1899, на тым месцы, дзе цяпер (на 2008 год) размяшчаецца хлебазавод і Дом піянераў і школьнікаў, ужо дзейнічаў шклозавод прамыславікоў Вільгельма Краеўскага і Юліуса Столле, дзе выраблялася аконнае, люстэркавае і высакаякаснае багемскае шкло. Сярэднегадавы гандлёвы абарот у 1900—1902 гадах склаў тут 35 тысяч рублёў. У Ганцавічах адкрыліся чатыры гуты, якія забяслечвалі шклозавод сыравінай. Толькі ў 1909 завод адправіў спажыўцам 45273 пуды (больш за 700 тон) вырабаў са шкла. У мястэчку працавалі таксама лесазаводы, піларамы, смалакурні і іншыя прадпрыемствы. Але асноўную частку сярод іх займалі дрэваапрацоўчыя заводы, паколькі край быў багаты запасамі высакаякаснай драўніны. На прылягаючай да станцыі тэрыторыі, паблізу ад заводаў, пачалі ўзводзіцца жылыя памяшканні для работнікаў чыгункі, лесапільнага завода, піларам, шклозавода, прадпрыемства сферы абслуговання. Такім чынам, пачало ўтварацца паселішча.

У пратаколе Будаўнічага Аддзялення Мінскага Губернскага Праўлення «Аб зацвярджэнні плана праектуемага мястэчка Ганцавічы» ад 24.10.1902 запісана, што Паліцэйскае Упраўленне прадаставіла «прыгавор домагаспадароў Любашаўскага сельскага таварыства ад 6 чэрвеня 1902 года, якім яны план адобрылі сведчаць, што зямля, на якой мяркуецца адкрыццё мястэчка належыць графу Гутэн-Чапскаму». I далей у гэтым пратакол даецца тлумачэнне: «Адкрыццё мястэчка пры станцыі Ганцавічы з-за аддаленасці гэтай мясцовасці ад гандлёвых цэнтраў для мясцовага насельніцтва неабходна, бо дае магчымасць насельніцтву Круговіцкай воласці Слуцкага павета і Хатыніцкай Пінскага павета без цяжкасці рабіць збыт сваіх сельскагаспадарчых прадуктаў, жывёлы і набываць патрэбныя ў іх гаспадарцы прадметы лавачнага гандлю і сельскагаспадарчых прылад, а ў цяперашні час з-за адсутнасці ў раёне гэтых валасцей гандлёвага цэнтра жыхарам іх прыходзіцца ездзіць у бліжэйшае мястэчка Ляхавічы, якое стаіць ад станцыі Ганцавічы на адлегласці 40 вёрст, а ад іншых населеных пунктаў у значна далейшай адлегласці, што вясною і восенню вельмі цяжка з-за балоцістай глебы Круговіцкай і Хатыніцкай валасцей, таму адкрыццё мястэчка Ганцавічы з’яўляецца пажаданым, але ажыццяўленне гэтага можа быць дапушчана толькі ў тым выпадку, калі ўладальнік прыме на свой рахунак ўтрыманне ў праектуемым местэчку хаця б пешага ўрадніка, бо без гэтага нагляд за гэтым насельніцтвам будзе вельмі складаны; па-першае, так што там адкрыецца права яўрэйскага пасялення, а затым і таму, што мясцовасць гэтая знаходзіцца на самой ускраіне павета і ўраднік, у раёне якога яна знаходзіцца, загадвае дзвюма валасцямі…» I далей: «…прымаючы пад увагу, што гэты пан быў прад’яўлены мясцоваму сялянскаму таварыству і ўхвалены ім, Будаўнічае Аддзяленне Губернскага Праўлення мяркуе: план праектуемага мястэчка Ганцавічы зацвердзiць, аб чым і зрабіць надпіс на плане…».

На поўнач ад Ганцавічаў размешчаная РЛС «Волга».

Hancavičy, Rynak, Kaplica. Ганцавічы, Рынак, Капліца (3.05.1934).jpg|Рынак. Урачыстасці, 
Hancavičy, Rynak. Ганцавічы, Рынак (3.05.1934).jpg|Рынак. Урачыстасці, 
Hancavičy. Ганцавічы (1934).jpg|Мястэчка па пажары, 1934 г.
Hancavičy, Rynak, Źviestavańnia. Ганцавічы, Рынак, Зьвеставаньня (1934).jpg|Пачатак будавання касцёла, 1934 г.

Hancavičy, Rynak, Źviestavańnia. Ганцавічы, Рынак, Зьвеставаньня (1935-39).jpg|Касцёл, да 1939 г.
Hancavičy, Kaścielnaja. Ганцавічы, Касьцельная (1919-39).jpg|Касцельная вуліца, 
Hancavičy, Pieršaja. Ганцавічы, Першая (1930-39).jpg|Першая вуліца, да 1939 г.
Hancavičy, Čyhunačnaja. Ганцавічы, Чыгуначная (15.04.1937).jpg|Чыгуначная вуліца, 

## Забудова 
### Вуліцы і плошчы 
Гістарычны Рынак у наш час не мае афіцыйнай назвы.

## Насельніцтва 

ImageSize = width:auto height:180 barincrement:27
PlotArea = left:50 bottom:20 top:15 right:15
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.0,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:16000
ScaleMajor = unit:year increment:2000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:500 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:15
  bar:1897 from:0 till:633
  bar:1909 from:0 till:1026
  bar:1935 from:0 till:2300
  bar:1959 from:0 till:3500
  bar:1973 from:0 till:6900
  bar:1995 from:0 till:15600
  bar:2006 from:0 till:14700
  bar:2015 from:0 till:14043
  bar:2016 from:0 till:13887
  bar:2017 from:0 till:13925
TextData=
  fontsize:10px pos:(10,195)
  text:

* XIX стагоддзе: 1897 — 633 чал.
* XX стагоддзе: 1909 — 1026 чал.; 1935 — 2300 чал.; 1959 — 3500 чал.; 1973 — 6,9 тыс. чал.; 1995 15,6 тыс. чал.
* XXI стагоддзе: 2006 — 14,7 тыс. чал.; 2015 — 14&nbsp;043 чал.; 2016 — 13&nbsp;887 чал.; 2017 — 13&nbsp;925 чал.

## Эканоміка 
Прадпрыемствы харчовай, будаўнічых матэрыялаў і лясной прамысловасці. Гасцініца.

## Культура 
* Ганцавіцкі краязнаўчы музей
* Ганцавіцкі раённы Дом рамёстваў
* Касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі (1999)
* Свята-Ціханаўская царква (2000)

## СМІ 
* Газета «Ганцавіцкі час». Недзяржаўнае выданне — інфармацыйнае інтэрнэт-выданне. Уваходзіць у склад «Асацыяцыі выдаўцоў рэгіянальнай прэсы „Аб’яднаныя Масмедыі“».
* Газета «Савецкае Палессе». Орган мясцовых улад.

## Славутасці 
* Помнік Якубу Коласу (2011)

## Вядомыя асобы 
* Максім Лынша, беларускі лёгкаатлет
* Віктар Ціханавіч Ерафеенка (нар. 1946) — беларускі фізік
* Яўген Мікалаевіч Добрышаў (нар. 1954) — ваенны дзеяч. Ганаровы грамадзянін г. Ашмяны (2006).

## Гл. таксама 
* Гарады Брэсцкай вобласці
* Гарады Беларусі

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Ганцавіцкі краязнаўча-інфармацыйны партал 
* Сайт газеты «Ганцавіцкі час»