open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аляксандр Фёдаравіч Хацкевіч

**Аляксандр Фёдаравіч Хацкевіч** (, в. Тартак, Барысаўскі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (1970), прафесар (1970). Удзельнік партызанскага руху ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
Скончыў Рэспубліканскую школу прапагадыстаў пры ЦК КП(б)Б (1946), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (гістарычны факультэт, 1950), Інстытут гісторыі АН БССР (аспірантура, 1960).
    
Працаваў у Інстытуце гісторыі АН БССР (1961—1965, старшы навуковы супрацоўнік), Мінскім радыётэхнічным інстытуце (1965—1969, кафедра гісторыі КПСС, дацэнт), Беларускім дзяржаўным тэатральна-мастацкім інстытуце (1973—1977, кафедра «Асновы марксізму-ленінізму», загадчык кафедры), Беларускай дзяржаўнай політэхнічнай акадэміі (1977—1995, кафедра «Гісторыя, сусветная і айчынная культура», у 1977—1992 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: гісторыя Кастрычніцкай рэвалюцыі (1917); польска-савецкая вайна (1919—1920); антыфашысцкі і партызанскі рух у гады Вялікай Айчыннай вайны; рэпрэсіі ў СССР (1930-1950-я).

## Бібліяграфія 
* Революционная деятельность Ф. Э. Дзержинского (1895 — июль 1918 гг.) : автореферат диссертации … кандидата исторических наук / А. Ф. Хацкевич. — Минск, 1960.
    

## Літаратура 
* Хацкевіч Аляксандр Фёдаравіч / В. Ф. Кушнер // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2003. — Т. 16. — С. 565.
* Хацкевич Александр Федорович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 409.
* Кафедра «История, мировая и отечественная культура» БНТУ: создание и этапы реорганизации / А. Н. Кукса // Научные труды кафедры «История, мировая и отечественная культура» БНТУ. — Минск, 2011. — С. 4―16. — Из содержания: Хацкевич Александр Федорович. — С. 13. — Сведения доступны также по Интернету: https://rep.bntu.by/bitstream/handle/data/20284/С. 4-16.pdf?sequence=1&isAllowed=y
Герб Бесарабскай губерні

**Герб Бесарабскай губерні** — геральдычны сімвал Бесарабскай губерні, зацверджаны 5 ліпеня 1878 года. Герб складзены адпаведна геральдычнай рэформе Б. Кёне.

## Апісанне 
У блакітнай тарчы, залатая буйвалавая галава, з чырвонымі вачыма, языком і рагамі, якая суправаджаецца, паміж рагамі, залатой з пяццю прамянямі зоркай і па баках направа, срэбнай ружай з пяццю лісткамі і налева такім самым паўмесяцам, павернутым налева. Шляк колераў Імперыі. Тарча ўвянчана Імператарскай каронай і акружана залатым дубовым лісцем, злучаным Андрэеўскай стужкай.

## Гісторыя 
Руска-турэцкія войны спрыялі пераходу зямель паміж Прутам і Днястром ад асманскі валадарства, паводле Бухарэсцкага мірнага дагавора 16 мая 1812 года, пад уладу Расійскай імперыі. Пасля далучэння да Расіі, усходняя частка Малдаўскага княства і Буджак атрымалі назву Бесарабская вобласць, а з 1873 года Бесарабская губерня. З таго часу Бесарабіяй сталі называць Бесарабскую губерню.

Герб Бесарабскай вобласці зацверджаны імператарам Мікалаем I 2 красавіка 1826 года: «тарча перасечаная; у верхнім барвовым полі Расійскі двухгаловы арол з сэрцападобным маскоўскім шчытком на грудзях, вянком і паходняй у лапах; у ніжнім залатым полі галава тура (зубра)».

Новы варыянт герба прыняты імператарам Аляксандрам II 5 ліпеня 1878 года выглядаў наступным чынам: «у блакітнай тарчы залатая галава тура (зубра), з барвовымі вачыма, языком і рагамі, якая суправаджаецца, паміж рагамі, залатой з пяццю прамянямі зоркай і па баках направа, срэбнай ружай з пяццю прамянямі і налева такім самым паўмесяцам, павернутым налева. Шляк з колераў Імперыі. Тарча ўвенчана Імператарскай каронай і акружаны залатым дубовым лісцем, злучаным Андрэеўскай стужкай».

Пасля свайго абвяшчэння ў 1917 годзе Малдаўская Дэмакратычная Рэспубліка выкарыстоўвала герб Бесарабскай губерні без уліку чорна-жоўта-срэбнага шляку гербавых колераў Расійскай імперыі. Неафіцыйна герб МДР як сімвал Малдовы выкарыстоўваўся і ў Румыніі, напрыклад, для эмблемы 1930-х гадоў малдаўскага аўтаклуба ў Ясах.

Файл:Bessarabia Gubernia CoA.png|alt=Герб Бесарабскай вобласці. 1815 г.|Герб Бесарабскай вобласці (1815).
Файл:Bessarabia Gubernia CoA 2.png|Герб Бесарабскай вобласці. Зацверджаны 2 красавіка 1826 года.
Файл:Бессарабская губерния из Бенке.jpg|Афіцыйнае апісанне ў гербоўніку 1880 года.
Файл:Бессарабская губерния изд.Сукачова.JPG|Герб з выдання Сукачова, СПб.
Файл:Герб Молдавской демократической республики.svg|Герб МДР у 1917—1918 гадах.
Файл:Moldavian Automobile Club. Iasi. 1930.svg|Эмблема малдаўскага аўтаклуба ў Ясах (пачатак 1930-х).

## Гл. таксама 
* Герб Малдаўскага княства
* Герб Малдаўскай Дэмакратычнай Рэспублікі
* Герб Малдовы

## Спасылкі 
* Малдаўскія землі ў складзе Расійскай імперыі (heraldicum.ru)
* Герб Бесарабскай губерні (heraldry.hobby.ru)

Бесарабская губерня
Катэгорыя:Бесарабская губерня
Бесарабская губерня
Mötley Crüe

**«Mötley Crüe»** (; ) — амерыканскі  гурт, заснаваны ў Лос-Анджэлесе ў 1981 годзе.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**
* *Too Fast for Love* (1981)
* *Shout at the Devil* (1983)
* *Theatre of Pain* (1985)
* *Girls, Girls, Girls* (1987)
* *Dr. Feelgood* (1989)
* *Mötley Crüe* (1994)
* *Generation Swine* (1997)
* *New Tattoo* (2000)
* *Saints of Los Angeles* (2008)

**Міні-альбомы**

* *Raw Tracks* (1988)
* *Raw Tracks 2* (1990)
* *Quaternary* *(1994)*
* *Cancelled* (2024)

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Квартэты
Катэгорыя:Хэві-метал-гурты
Катэгорыя:Рок-гурты ЗША
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1981 годзе
Уладзімір Васільевіч Івашачкін

**Уладзімір Васільевіч Івашачкін** — беларускі спецыяліст у вобласці водазабеспячэння. Доктар тэхнічных навук, прафесар. Дэкан факультэта энергетычнага будаўніцтва.

## Біяграфія 
Скончыў БПІ у 1979 годзе.

Працуе ў БНТУ з 1979 года.

## Узнагароды 
* Медаль «За працоўныя заслугі» (2026)

## Бібліяграфія 
* Современные тенденции в развитии водоснабжения и водоотведения : материалы Международной конференции, посвященной 145-летию УП «Минскводоканал», 13-14 февраля 2019 г. В 2 ч. Ч. 2. — Минск, 2019.
* Теоретические и технологические основы регенерации водозаборных скважин циркуляционными и газоимпульсными методами : диссертация … доктора технических наук : 05.23.04 : защищена 24.02.2012 : утверждена 30.05.2012 / Ивашечкин Владимир Васильевич. — Минск, 2012.
* Механика жидкости и газа : лабораторный практикум : учебное пособие для студентов строительных, энергетических и механических специальностей учреждений, обеспечивающих получение высшего образования / Н. Е. Бонч-Осмоловская [и др.]. ― Минск, 2007.
   

## Спасылкі 
* Ивашечкин Владимир Васильевич 
 

Катэгорыя:Дэканы БНТУ
ZZ Top

**«ZZ Top»** (; ) — культавы амерыканскі блюз-рок-гурт, заснаваны ў 1969 годзе ў Х’юстане, штат Тэхас. Група называе сябе таксама '*** і гэта назва ў тым ці іншым выглядзе шырока выкарыстоўваецца ў прэсе.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы*'

* ''ZZ Top's First Album* (1971)
* *Rio Grande Mud* (1972)
* *Tres Hombres* (1973)
* *Fandango!* (1975)
* *Tejas* (1976)
* *Degüello* (1979)
* *El Loco* (1981)
* *Eliminator* (1983)
* *Afterburner* (1985)
* *Recycler* (1990)
* *Antenna* (1994)
* *Rhythmeen* (1996)
* *XXX* (1999)
* *Mescalero* (2003)
* *La Futura'' (2012)

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Пераможцы MTV Video Music Awards
Катэгорыя:Выканаўцы RCA Records
Катэгорыя:Рок-гурты ЗША
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1969 годзе
Катэгорыя:Блюз-рок-гурты
Катэгорыя:Хард-рок-гурты
Хан Док Су

**Хан Док Су** (; нар. , ) — палітык, эканаміст, дыпламат і дзяржаўны служачы Рэспублікі Карэя. Дзеючы прэм’ер-міністр краіны, які да гэтага займаў гэтую пасаду двойчы.

## Біяграфія 
Хан Док Су нарадзіўся ў горадзе  правінцыя Чала-Пукта 18 чэрвеня 1949 года.

У 1971 годзе ён скончыў эканамічны факультэт  ў 1971 годзе і Гарвардскі ўніверсітэт у 1984 годзе, потым пачаў сваю кар’еру ў Нацыянальнай падатковай службе з 1970 года.

У 1982 годзе працаваў у Міністэрстве гандлю, прамысловасці і энергетыкі.

З 1997 года па 1998 года працаваў старшынёй патэнтнага ўпраўлення Рэспублікі Карэя, а з 1998 года па люты 2001 года быў міністрам гандлю Рэспублікі Карэя.

У 2001 годзе ён быў прызначаны пастаянным прадстаўніком Рэспублікі Карэя ў АЭСР, у 2003 годзе-дырэктарам Карэйскага інстытута прамысловай эканомікі і гандлю.

З 15 сакавіка 2005 года па ліпень 2006 года ён працаваў віцэ-прэм’ерам і міністрам фінансаў і эканомікі.

У ліпені 2006 года ён быў прызначаны дарадцам па эканамічных пытаннях Прэзідэнта Рэспублікі Карэя. Пасля адстаўкі прэм’ера-міністра Хан Мён Сук, у красавіку 2007 года стаў прэм’ерам-міністрам краіны.

Катэгорыя:Кіраўнікі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Дзеючыя кіраўнікі дзяржаў
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Міністры Паўднёвай Карэі
Хаім Аронавіч Чэрчас

**Хаім Аронавіч Чэрчас** (, в. Градзянка, Асіповіцкі раён, Магілёўская вобласць — ) — беларускі хімік-арганік. Доктар хімічных навук (1967), прафесар (1969).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1939).
    
Займаўся выкладчыцкая дзейнасць (1942—1946), працаваў у Інстытуце хіміі АН БССР (з 1947), Інстытуце фізіка-арганічнай хіміі АН БССР (з 1959), Беларускім політэхнічным інстытуце (1967—1990).

Навуковыя інтарэсы: хімія прыродных злучэнняў і рэдказямельных металаў; спосабы вылучэння і ідэнтыфікацыі смаляных кіслот і інш. тэрпеноідаў з бальзамаў мясцовых хвойных парод; метады атрымання цэравых солей аліфатычных кіслот, сілікатаў рэдказямельных металаў..

## Бібліяграфія 
* Изучение химического состава смесей смоляных кислот, выделенных из бальзамов отечественных хвойных : автореферат диссертации … доктора химических наук / Х. А. Черчес. ― Минск, 1965.
    

## Літаратура 
* Чэрчас Хаім Аронавіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя : [у 12 т.]. — Мінск, 1974. — Т. 11. — С. 264.
* Чэрчас Хаім Аронавіч / Я. Г. Міляшкевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2003. — Т. 17. — С. 334.
* Черчес Хаим Аронович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2021. — Т. 6 : Могилевская область : в 2 кн., кн. 2. — С. 421.
Давід Ісаак Дубінскі

**Давід Ісаак Дубінскі** (, пры нараджэнні — *Давід Ісаак Дабнеўскі*; ) — амерыканскі прафсаюзны дзеяч яўрэйскага паходжання, народжаны на тэрыторыі сучаснай Беларусі. Старшыня Міжнароднага прафсаюз работнікаў вытворчасці жаночага адзення (1932—1966).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 22 лютага 1892 года ў Брэсце, і быў самым малодшым дзіцем у сям’і з пяці хлопчыкаў і трох дзяўчынак. Яго сям’я пераехала ў Лодзь, калі яму споўнілася тры гады. З ранніх гадоў працаваў у пякарні бацькі.

У час першай рускай рэвалюцыі зблізіўся з Бундам і ўступіў у яго прафсаюз пекараў, у 1906 годзе стаў памочнікам сакратара прафсаюза.. У 15 гадоў ён стаў старшынёй мясцовай ячэйкі прафсаюза. У далейшым быў арыштаваны ахранкай і прыгавораны да катаржных работ у Чалябінску, аднак пры этапаванні збег з-пад варты і пасля збег у Нью-Ёрк у 1911 годзе.

У ЗША пачаў працаваць швачкам і працягнуў прафсаюзную дзейнасць, уступіўшы ў Міжнародны прафсаюз работнікаў вытворчасці жаночага адзення. У 1922 годзе ён стаў членам генеральнага выканаўчага савета прафсаюза, а ў 1929 годзе — генеральным сакратаром-скарбнікам. У 1932 годзе Дубінскі стаў старшынёй прафсаюза, захаваўшы за сабой пасаду скарбніка. Ён займаў пасаду старшыні да 1966 года, а пасаду скарбніка — да 1959 года.

Памёр 17 верасня 1982 года Нью-Ёрку.

## Спадчына 
Давід Ісаак Дубінскі аказаў моцны ўплыў на пашырэнне правоў працоўных не толькі ў швейнай прамысловасці. Сярод дасягненняў жаночага прафсаюза пад кіраўніцтвам Дубінскага было першае пагадненне аб 35-гадзінным рабочым тыдні, пагадненне аб аплаце работадаўцам водпускаў наёмных рабочых, а таксама ініцыятывы ў галіне аховы працы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прафсаюзныя дзеячы ЗША
Хан Мён Сук

**Хан Мён Сук** (; род. , ) — карэйская палітык, 37-ы прэм’ер-міністр Рэспублікі Карэя. Яна з’яўляецца першай жанчынай-прэм’ер-міністрам у гісторыі Карэі.

## Біяграфія 
Хан Мён Сук нарадзілася 24 сакавіка 1944 года ў Пхеньяне. У 1950 годзе падчас Карэйскай вайны яна бегла з сям’ёй у Паўднёвую Карэю. У жаночым універсітэце Іхва вывучала французскую мову і літаратуру.

Была дэпутатам Нацыянальнага сходу Карэі ад Аб’яднанай новай дэмакратычнай партыі ў 2000—2008.

2001—2003 — міністр па пытаннях гендэрнай роўнасці.

2003—2004 — міністр па ахове навакольнага асяроддзя.

20 красавіка 2006 года ўзначаліла ўрад. Сышла ў адстаўку з пасады прэм’ер-міністра 7 сакавіка 2007 года і абвясціла, што будзе балатавацца ў прэзідэнты, аднак унутрыпартыйныя выбары кандыдата прайшлі для яе няўдала.

У 2008 годзе балатавалася ў парламент, але не была абраная. Тым не менш у студзені 2012 года была абраная лідарам галоўнай апазіцыйнай Аб’яднанай Дэмакратычнай партыі, ад якой перамагла на парламенцкіх выбарах у красавіку і стала дэпутатам парламента. Але АДП не ўдалося атрымаць перамогу над кіруючай партыяй «Сэнуры», і Хан Мён Сук сышла ў адстаўку з пасады лідара партыі ў красавіку 2012 года.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Паўднёвай Карэі
Людміла Мікалаеўна Сямёнава

**Людміла Мікалаеўна Сямёнава** (нар. , Алма-Ата, Казахстан) — беларускі гісторык, палітолаг. Доктар гістарычных навук (2012), дацэнт (1997, Казахстан; 2003, Беларусь), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыла Казахскі дзяржаўны ўніверсітэт імя аль-Фарабі (спецыяльнасць «Гісторыя», кваліфікацыя «Выкладчык гісторыі і грамадазнаўства», 1986), Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава (аспірантура, 1989).
    
Працавала ў Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 2012, факультэт тэхналогій кіравання і гуманітарызацыі, кафедра «Гісторыя, сусветная і айчынная культура», дацэнт).

Навуковыя інтарэсы: сацыяльна-эканамічная гісторыя новага і навейшага часу; гісторыя ЗША, Вялікабрытаніі, Канады, Аўстраліі, Новай Зеландыі; трэд-юніянізм, лейбарызм, сацыяльны рэфармізм.

## Бібліяграфія 
* Политика социального реформизма в британских доминионах в последней трети XIX — начале XX вв. : диссертация … доктора исторических наук : 07.00.03 : защищена 04.06.2012 : утверждена 28.11.2012 / Семенова Людмила Николаевна. — Минск, 2012.
* Новая Зеландыя на рубяжы XIX — XX стагодзяў: феномен дзяржаўнага сацыялізму / Л. М. Сямёнава // Беларускі гістарычны часопіс. — 2008. — № 7. — С. 54—59.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Семенова Людмила Николаевна // Историки Беларуси в начале XXI столетия : биобиблиографический справочник / Г. В. Корзенко. — Минск, 2007. — С. 340—341.
Тэракт у Стамбуле (2022)

А 16 гадзін 13 хвіліны 13 лістапада 2022 года на вуліцы Істыкляль у раёне Бейаглу (г. Стамбул) адбыўся выбух.

Па даных турэцкага навінавага партала OdaTV, прычынай выбуху стала самаробнае выбуховае прыстасаванне, пакінутае невядомай жанчынай. У выніку здарэння загінулі 6 чалавек, не менш 81 атрымалі раненні. Таксама былі пашкоджаны многія будынкі вуліцы.

На працягу гадзіны пасля ўлады Турцыі ўвялі часовую забарону на публікацыю навін пра інцыдэнт. Прэзідэнт краіны Рэджэп Таіп Эрдаган назваў гэта тэрактам.

Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2022 годзе
Катэгорыя:Падзеі 13 лістапада
Катэгорыя:Лістапад 2022 года
Катэгорыя:Тэрарыстычныя акты 2022 года
Oryx (сайт)

**Oryx**, або **Oryxspioenkop** — нідэрландскі сайт ваеннай аналітыкі.

Сайт вядуць Стэйн Мітцэр і Ёст Оліманс, якія раней працавалі ў Bellingcat.

**Орыкс** створаны ў 2013 годзе і спачатку вывучаў баявыя дзеянні ў Сірыі, пазней ў Нагорным Карабаху. Мітцэр і Оліманс таксама выдалі кнігу пра паўночнакарэйскія Узброеныя сілы Oryx рэгулярна цытуюць вядучыя СМІ, у тым ліку Forbes,, The Wall Street Journal, CNN, The Guardian, Newsweek, CBS News, National Interest, а таксама расійскія і рускамоўныя выданні Радыё «Свабода», Руская служба BBC, Голас Амерыкі, DW, Новая газета, Российская газета.

Таксама даныя сайта выкарыстоўваюць у сваіх працах ваенныя аналітычныя цэнтры і даследчыя інстытуты, у тым ліку IISS, RUSI, .

Forbes назваў Oryx «найнадзейнешай крыніцай па канфлікце на дадзены момант», а яго працу «выбітнай». У сувязі з тым, што Oryx улічвае толькі візуальна пацверджаныя страты, яго лічбы часта лічаць самымі мінімальнымі зыходнымі данымі для ацэнак страт.

Катэгорыя:Сайты
Катэгорыя:Арганізацыі Нідэрландаў
Вядомыя асобы Алматы

]]
Вядомыя ўраджэнцы Алматы:

__NOTOC__
]]
]]
]]

## А 
* Алжас Сулейменаў (нар. 1936) — казахскі грамадскі і палітычны дзеяч, паэт, пісьменнік, дыпламат і літаратуразнаўца.
* Алтынай Абдуахімаўна Асылмуратава (нар. 1961) — савецкая і расійская артыстка балета і педагог.
* Лайла Сейсембекаўна Ахметава (нар. 1954) — казахстанскі доктар гістарычных навук, прафесар паліталогіі Казахскага нацыянальнага універсітэта ім. Аль-Фараб.

## Б 
* Радміла Бераснева (нар. 1983) — казахстанская валейбалістка.
* Вадзім Анатольевіч Бурыгін (1910—1985) — узбекскі батанік і эколаг.
* Віктар Мікалаевіч Быкаў (нар. 1945) — беларускі савецкі спартсмен (велатрэкавыя гонкі).

## Д 
* Аляксандра Яўгенаўна Дзятлава
* Любоў Фёдараўна Думаноўская

## Ж 
* Уладзімір Вольфавіч Жырыноўскі

## І 
* Аляксандр Аскольдавіч Іваноў

## К 
* Ержан Хазеевіч Казыханаў
* Віктар Цімафеевіч Калюжны
* Юзаф Козел-Паклеўскі (1876—1911) — ваенны аташэ Расіі ў Вялікабрытаніі, ваенна-марскі афіцэр, удзельнік руска-японскай вайны.
* Уладзімір Мікалаевіч Крывашэеў

## М 
* Ірына Мікалаеўна Міхайлава (нар. 1940) — архітэктар
* Юрый Уладзіміравіч Малінкоўскі (нар. 1948) — матэматык, доктар фізіка-матэматычных навук

## П 
* Ія Міхайлаўна Папова
* Яўген Пятровіч Пятраеў

## С 
* Аліхан Асханавіч Смаілаў
* Людміла Мікалаеўна Сямёнава (нар. 1964) — беларуская гісторык, палітолаг.

## Т 
* Касым-Жамарт Кемелевіч Такаеў
* Аляксандр Пятровіч Трафіменка (нар. 1950) — беларускі філосаф.

## Х 
* Алег Ігаравіч Хадоска

## Ц 
* Анатоль Зусевіч Цэйтлін

## Ч 
* Віталь Паўлавіч Чацверыкоў

## Я 
* Людміла Ільінічна Яршова
Рыгор Мікалаевіч Чысценка

**Рыгор Мікалаевіч Чысценка** (нар. 1948) — беларускі вучоны ў галіне эпідэміялогіі і паразіталогіі. Доктар медыцынскіх навук (1996), прафесар (1997).

## Біяграфія 
Скончыў санітарна-гігіенічны факультэт Мінскага дзяржаўнага медыцынскага інстытута (1974). З 1974 года выкладае ў Беларускім дзяржаўным медыцынскім універсітэце, з 1985 года — загадчык кафедры эпідэміялогіі.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: эпідэміялогія, эпідэміялагічны нагляд і прафілактыка аэразольных, кішачных інфекцый і паразітарных хвароб; клінічная эпідэміялогія і доказная медыцына.

## Літаратура 
* Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.]. Т. 7. — Минск, 2008.
* Кто есть кто в Республике Беларусь. Деловой мир СНГ. Вып. 3. — Минск, 2006.
* 

Катэгорыя:Паразітолагі
Катэгорыя:Эпідэміёлагі Беларусі
Катэгорыя:Эпідэміёлагі СССР
Чучко

**Чучко** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Валерый Аляксандравіч Чучко — беларускі вучоны ў галіне судовай медыцыны
* Міхаіл Канстанцінавіч Чучко — украінскі гісторык, этнограф, доктар гістарычных навук, прафесар

## Гл. таксама 
* Чучка
Іван Мінаеў

**Іван Мінаеў**:
* Іван Васілевіч Мінаеў (1930—2002) — беларускі спецыяліст у галіне гідрамеліярацыі.
* Іван Паўлавіч Мінаеў — рускі ўсходазнавец
Іван Васілевіч Мінаеў

**Іван Васілевіч Мінаеў** (, в. Верхнія Савінкі, Бялёўскі раён, Тульская вобласць, Расія — ) — беларускі спецыяліст у галіне гідрамеліярацыі. Доктар тэхнічных навук (1990). Член-карэспандэнт Беларускай інжынернай акадэміі (1999).

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскі інстытут інжынераў воднай гаспадаркі (1954).
    
Працаваў на Усесаюзнай сельскагаспадарчай выстаўке (з 1957, экскурсавод павільёна «Водная гаспадарка и сельскія ГЭС»), Камянец-Падольскім сельскагаспадарчым інстытуце (1959—1961, дацэнт), Інстытуце водных праблем АН БССР (1961—1967, загадчык аддзела метадаў аховы ад шкоднага ўздзеяння вод), Гаванскім універсітэце (Куба; 1973—1974, выкладчык-кансультант), Беларускім навукова-даследчым інстытуце меліярацыі і лугаводства (1978—1999, загадчык лабараторыі аховы прыроды), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (1967—1978 і з 1999, прафесар кафедры «Гідратэхнічнае і энергетычнае будаўніцтва»).

Навуковыя інтарэсы: распрацоўка мадэлей тэхніка-эканамічнага разліку параметраў меліярацыйных сістэм з прыродаахоўнымі мерапрыемствамі, інжынерных схем і мерапрыемстваў па ахове навакольнага асяроддзя пры водагаспадарчым будаўніцтве.

## Бібліяграфія 
* Экологическое совершенствование мелиоративных систем (при широкомасштабных мелиорациях в гумидной зоне) : диссертация … доктора технических наук : 06.01.02 : защищена 00.00.0000 : утверждена 20.04.1990 / Минаев Иван Васильевич. — Минск, 1989.
* Вопросы эксплуатации и экономического расчета вертикального дренажа : автореферат диссертации … кандидата технических наук / И. В. Минаев. ― Москва, 1959.
   

## Літаратура 
* Мінаеў Іван Васілевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2003. — Т. 18, кн. 1. — С. 429.
* Минаев Иван Васильевич // Кто есть кто : доктора наук, профессора, заслуженные деятели науки и лауреаты премий Белорусской государственной политехнической академии : справочник. — Минск, 2000. — С. 45.
* Иван Васильевич Минаев (к 90-летию) // Мелиорация. — 2020. — № 4. — С. 73.

Катэгорыя:Выпускнікі Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта прыродаўладкавання
Чучка

**Чучка** — шматзначны тэрмін.

## Вядомыя асобы 
* Павел Паўлавіч Чучка — украінскі мовазнавец
* Шпецім Чучка — албанскі перакладчык

## Тапонімы 
* Чучка — гара ў Рэспубліцы Паўночная Македонія

## Гл. таксама 
* Чучко
Андзілеўка

**Андзілеўка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Людміла Фёдараўна Андзілеўка (нар. 1958) — беларуская пісьменніца, празаік, мастачка ў жанры наіў.
* Мілецій Антонавіч Андзілеўка — заслужаны работнік народнай адукацыі Беларускай ССР.
Валерый Аляксандравіч Чучко

**Валерый Аляксандравіч Чучко** (нар. 1939) — беларускі вучоны ў галіне судовай медыцыны. Доктар медыцынскіх навук (1992), прафесар (1994).

## Біяграфія 
У 1962 годзе скончыў Мінскі медыцынскі інстытут. У 1964—1974 гг. — Асістэнт кафедры судовай медыцыны Гродзенскага медыцынскага інстытута. Судова-медыцынскі эксперт Рэспубліканскага бюро судова-медыцынскай экспертызы (1974—1978). Адначасова ў 1975—1978 гг. — галоўны судова-медыцынскі эксперт Міністэрства аховы здароўя БССР.

Асістэнт (1985—1991), дацэнт (1991—1994), прафесар (з 1994 г.) кафедры судовай медыцыны Мінскага медыцынскага інстытута.

З 2002 г. па 2004 г. кіраваў кафедрай судовай медыцыны Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта. Са студзеня 2010 г. зноў кіруе кафедрай судовай медыцыны.

## Навуковая дзейнасць 
Галіна навуковых інтарэсаў: функцыянальныя і марфалагічныя змены пры аспірацыі харчовых мас, асаблівасці траўматызму пры падзенні з вышыні.

## Літаратура 
* Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.]. Т. 7. — Минск, 2008.
* Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 17. — Мінск, 2003.
Шпецім Чучка

**Шпецім Чучка** — албанскі дыпламат і .

## Дзяржаўная служба 
Шмат гадоў працаваў дыпламатам, у тым ліку прадстаўляючы Албанію ў якасці .

## Творчасць 
Адзін з самых папулярных і важных перакладчыкаў у Албаніі. Перакладае з некалькіх замежных моваў на албанскую: з нямецкай, італьянскай, англійскай, рускай, французскай, а таксама з лацінскай і старажытнагрэчаскай.

Сярод яго найважнейшых перакладаў можна адзначыць: «» Плутарха, «» Сафокла, «» Эсхіла, «» Арыстафана, «» Вільгельма Гаўфа, «Дэкамерон» Бакача, «» , «» Умберта Эка, «Паміж двух мораў»  і інш. Ён таксама аўтар некалькіх англійска-альбанскіх слоўнікаў. На кніжным кірмашы «Тырана 2006» Асацыяцыя выдаўцоў Албаніі прызнала яго «Перакладчыкам года».

Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катэгорыя:Мовазнаўцы Албаніі
Катэгорыя:Дыпламаты Албаніі
Катэгорыя:Палітыкі Албаніі
Міжнародны інстытут дыстанцыйнай адукацыі БНТУ

**Міжнародны інстытут дыстанцыйнай адукацыі БНТУ (МІДА БНТУ)** — адзін з факультэтаў Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта. Інстытут быў створаны ў 2000 годзе. Ажыццяўляе падрыхтоўку па дзвюх спецыяльнасцях толькі на завочнай форме навучання.

## Склад факультэта 
Інстытут мае ў сваім складзе наступныя кафедры:
* Інфармацыйныя сістэмы і тэхналогіі
* Інфармацыйныя тэхналогіі ў кіраванні

## Спасылкі 
* Апісанне інстытута на сайце БНТУ
* Афіцыйны сайт МІДА БНТУ
* Спіс кафедраў інстытута

Катэгорыя:Факультэты БНТУ
Катэгорыя:2000 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 2000 годзе
Мартына Пыка

**Мартына Пыка** (; нар. , Клодзка) — польская баскетбалістка.

## Біяграфія 
Прафесійную кар’еру баскетбалісткі пачала ў 2012 годзе ў «ВКК Уроцлаў».

7 верасня 2022 года падпісала кантракт з быдгашчскім баскетбольным клубам «Баскет-25».

Катэгорыя:Баскетбалісткі Польшчы
Катэгорыя:Ігракі «Баскет-25» Быдгашч
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Арка» Гдыня
Катэгорыя:Ігракі ЖБК АЗС Познань
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Палонія» Варшава
Катэгорыя:Ігракі ЖБК СМС ПЗКош Ламянкі
Мілецій Антонавіч Андзілеўка

**Мілецій Антонавіч Андзілеўка** (в. Лужкі, Шаркаўшчынскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі настаўнік біялогіі і хіміі, былы дырэктар Лужкаўскай сярэдняй школы, заслужаны работнік народнай адукацыі Беларускай ССР.

## Біяграфія 
Працоўны шлях пачаў у 1956 годзе, калі пасля заканчэння 10 класаў Лужкаўскай сярэдняй школы прыйшоў працаваць рахункаводам у Парэччаўскую школу Глыбоцкага раёна. Потым быў настаўнікам спачатку на Глыбоччыне, пазней у Лугаўской школе.

У 1969 годзе завочна закончыў Даўгаўпілскі педагагічны інстытут па спецыяльнасці настаўнік біялогіі і хіміі сярэдняй школы і праз некаторы час стаў выкладаць гэтыя прадметы ў Лужкаўскай сярэдняй школе.

## Узнагароды 
Падчас сваёй працы ў Лужках стаў першым у Беларусі, каму прысуджана званне настаўнік-метадыст. У 1981 годзе узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны», у 1998 — медалём Францыска Скарыны, званні «Заслужаны работнік народнай адукацыі Беларускай ССР», «Выдатнік народнай асветы» і «Выдатнік асветы СССР».

## Спасылкі 
* Шмат зрабіў для развіцця Лужкаўскай школы заслужаны работнік народнай адукацыі Беларускай ССР Мілецій Антонавіч Андзілеўка
Эдуард Іванавіч Міхневіч

**Эдуард Іванавіч Міхневіч** (нар. , в. Чаркесы, Іўеўскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі вучоны ў галіне воднай гаспадаркі, гідралогіі, рэчышчавых працэсаў і водазабеспячэння. Доктар тэхнічных навук (1990), прафесар (1993). Акадэмік Беларускай інжынернай акадэміі (1992), Міжнароднай інжынернай акадэміі (1995).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (кваліфікацыя «Інжынер-гідратэхнік», 1962).

Працаваў у Беларускім навукова-даследчым інстытуце меліярацыі і воднай гаспадаркі (1962—1992; у 1976—1992 — загадчык лабараторыі рэчышчавых працэсаў і рэгулявання водапрыёмнікаў, загадчык аддзела гідратэхнікі); Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 1993; у 1994—2011 — загадчык кафедры «Водазабеспячэнне і водаадвядзенне», з 2011 — прафесар).

Навуковыя інтарэсы: рэгуляванне, аднаўленне і разлік устойлівасці рэчышчаў рэк і каналаў, канструкцый і спосабаў іх умацавання; распрацоўкі ў галіне гідраэкалогіі, якія накіраваны на паляпшэнне воднага рэжыму і экалагічнага стану рэк, азёр і вадасховішчаў

## Бібліяграфія 
* Совершенствование методов расчета и способов повышения устойчивости русел регулируемых рек — водоприемников и проводящих каналов гидромелиоративных систем : автореферат диссертации … доктора технических наук : 06.01.02 / Михневич Эдуард Иванович. — Минск, 1990.

## Літаратура 
* Михневич Эдуард Иванович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 5. — С. 124.
* Міхневіч Эдуард Іванавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2000. — Т. 10. — С. 487.
* Михневич Эдуард Иванович // 95 лет истории развития мелиоративной науки в Беларуси / Институт мелиорации и луговодства НАН Беларуси. ― Минск, 2005. — С. 116—117.
Камберленд (акруга, Мэн)

**Акруга Камберленд** () — акруга на паўднёвым захадзе штата Мэн, ЗША.  Насельніцтва на 2020 год складала  чалавек. Акруга з’яўляецца эканамічным і прамысловым цэнтрам Мэна з найбуйнейшым горадам штата Портлендам і яго портам.

Акруга Камберленд была створана ў 1760 годзе з часткі акругі Ёрк правінцыі Масачусетс-Бэй і названа ў гонар Уільяма, герцага Камберленда, сына караля Георга II.

Адміністрацыйны цэнтр акругі — горад Портленд. У горадзе знаходзіцца рэзідэнцыя Універсітэта Паўднёвага Мэна, заснаванага ў 1878 годзе.

У акрузе Камберленд знаходзіцца самы глыбокі і другі па велічыні вадаём у штаце возера Себага, якое забяспечвае чыстай вадой большую частку акругі. Галоўныя водныя артэрыі — рэкі Фор, Прэзумпскот і Роял. Шлюз Сонга, пабудаваны ў 1830 годзе і адноўлены ў 1911 годзе, злучае возера Себага з возерам Лонг на паўночным захадзе. Гэта самая населеная акруга штата Мэн. Сярэдні ўзрост насельніцтва — 41,8 гадоў. Насельніцтва акругі па ўзроставым дыяпазоне размеркавалася наступным чынам: 18,6 % — жыхары маладзейшыя за 18 гадоў, 62,9 % — ад 18 да 65 гадоў і 18,5 % — ва ўзросце 65 гадоў і старэй.

У 2020 годзе медыяны даход на сям’ю ацэньваўся ў  $, на хатнюю гаспадарку — у  $. 7,6 % насельніцтва пражываюць за рысай беднасці. 52.2% маюць вышэйшую адукацыю.

## Галерэя 

Image:Portland-Head-Lighthouse.jpg|Маяк на мысе Элізабэт
Image:Cumberland County Courthouse 6.JPG|Будынак суда акругі Камберленд

Катэгорыя:Акругі Мэна
Юрый Пятровіч Сядлуха

**Юрый Пятровіч Сядлуха** (, Бабруйск, Магілёўская вобласць — ) — беларускі спецыяліст у галіне вобазабеспячэння, каналізацыі, будаўнічых сістэм аховы водных рэсурсаў. Доктар тэхнічных навук (2003), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскі інжынерна-будаўнічы інстытут (1968; аспірантура, 1974).
    
Працаваў у Цюменскім інжынерна-будаўнічым інстытуце (з 1974), Полацкім дзяржаўным універсітэце (з 1977, інжынерна-будаўнічы факультэт, кафедра «Водазабеспячэнне і водаадвядзенне», дацэнт, у 1994—2004 — загадчык кафедры, 2003—2004 — дэкан факультэта), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (з 2005, факультэт энергетычнага будаўніцтва, кафедра «Водазабеспячэнне і водаадвядзенне», прафесар).

Навуковыя інтарэсы: фізіка-хімічныя метады ачысткі прыродных і сцёкавых вод; праблемы ачысткі нафтазмяшчальных сцёкаў.

## Бібліяграфія 
* Теоретические и технологические основы очистки нефтесодержащих сточных вод методом коалесценции : диссертация … доктора технических наук : 05.23.04 : защищена 24.01.2003 : утверждена 29.10.2003 / Седлухо Юрий Петрович. — Минск, 2002.
* Комплексное исследование водно-химического режима процессов обогащения и систем оборотного водоснабжения при флотации фосфоритного сырья с целью оптимального его решения (на примере Подмосковного горнохимическог комбината) : автореферат диссертации … кандидата технических наук : 05.23.04 / Седлухо Юрий Петрович. — Ленинград, 1973.

## Літаратура 
* Сядлуха Юрый Пятровіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2004. — Т. 18, кн. 1. — С. 461.
* Седлухо Юрий Петрович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 6. — С. 612.
* Юрий Петрович Седлухо (1945—2018) / В. Д. Ющенко // Память [Электронный ресурс] / Полоцкий государственный университет. — [Новополоцк, 2018]. — С. 24—26. — Дата смерти: 05.05.2018. — Режим доступа: https://www.psu.by/images/stories/muzei/pamiat/Pamiat-2018.pdf
 

Катэгорыя:Дэканы інжынерна-будаўнічага факультэта ПДУ
Уалдо (акруга)

**Акруга Уалдо** () — акруга на поўдні штата Мэн, ЗША. Насельніцтва на 2020 год складала  чалавек. Адміністрацыйны цэнтр акругі — горад Белфаст.

Тэрыторыя акругі Уалдо была часткай акругі Ёрк правінцыі Масачусетс-Бэй да 1760 года, затым увайшла ў склад новай акругі Лінкальн. У 1789 годзе была створана акруга Ханкок, якая ўключала тэрыторыю Уалдо. 7 лютага 1827 года з Ханкока была выдзелена тэрыторыя новай акругі, якая была названа ў гонар генерала Сэмюэля Уалдо.

## Геаграфія 
Плошча акругі складае  км², з іх  км² (86 %) — суша, а 320 км² (14 %) — вада. Яна знаходзіцца на поўдні штата Мэн на заходнім беразе заліва Пенабскот. У склад Уалдо ўваходзяць астравы Айлзбара, Сірс і Уорэн. Іншыя водныя шляхі — рэкі Себастыкук, Пасагасавакеаг і Сэнт-Джордж, а таксама сажалкі Юніці і Шыпскот.

На тэрыторыі акругі знаходзіцца 26 гарадоў.

## Дэмаграфія 
Паводле перапісу 2020 года ў акрузе Уалдо жылі  чалавек. Сярэдні ўзрост насельніцтва — 46,2 год. Насельніцтва акругі па ўзроставым дыяпазоне размеркавалася наступным чынам: 18,6 % — жыхары маладзейшыя за 18 гадоў, 58,9 % — ад 18 да 65 гадоў і 22,5 % — ва ўзросце 65 гадоў і старэй.

У 2020 годзе медыяны даход на сям’ю ацэньваўся ў  $, на хатнюю гаспадарку — у  $. 12,5 % насельніцтва пражываюць за рысай беднасці. 31,6 % маюць вышэйшую адукацыю.

## Галерэя 

Image:Lighthouse IslesboroME.jpg|Маяк Грындэл-Пойнт
Image:Belfast Harbor.jpg|Гавань Белфаста
Image:Belfast, Maine.jpg|Цэнтр Белфаста

Катэгорыя:Акругі Мэна
Кінбурнская каса

**Кінбурнская каса** () — паўночна-заходняя частка Кінбурнскага паўвострава паміж Дняпроўска-Бугскім ліманам і Чорным морам.

## Назва 
Мясцовыя жыхары «Кінбурнскай касой» часта называюць увесь Кінбурнскі паўвостраў.

Татарская назва Кінбурнскай касы — **Кыл-Бурун**, што азначае «Востры нос».

## Геаграфія 
Знаходзіцца ў межах Мікалаеўскай вобласці. Працягваецца на 10 км у выглядзе вузкага (ад 100 м да 1,5 км) трохвугольніка. Раўнінную паверхню ўскладняюць эолавыя пагоркі вышынёю ад 4-5 да 8-10 м. Складаецца з пяскоў і ракушачніка.

## Літаратура 
* *Андріяш О. П.* Кінбурнська коса // Географічна енциклопедія України : [у 3 т.] / редкол.: О. М. Маринич (відповід. ред.) та ін. — К., 1989—1993. ISBN 5-88500-015-8. Т. 2.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Косы Чорнага мора
Катэгорыя:Геаграфія Мікалаеўскай вобласці
Марцін Качоха

**Марцін Качоха** (; нар. ) — польскі лёгкаатлет. Спецыялізуецца ў скачках у вышыню.

## Дасягненні 
Пасля заканчэння прафісійнай кар’еры ў лёгкай атлетыцы пачаў працаваць спецыялістам па рухальнай падрыхтоўцы ў быдгашцкім жаночым баскетбольным клубе «Артэга».

## Спасылкі 
Катэгорыя:Скакуны ў вышыню Польшчы
Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі фізічнага выхавання і спорту імя Анджэя Снядэцкага ў Гданьску
Катэгорыя:Трэнеры Польшчы
Катэгорыя:Баскет-25 Быдгашч
Чалісаў

**Чалісаў** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Іосіф Аляксандравіч Чалісаў — савецкі студэнт-медык, патолагаанатам, судовы эксперт, выкладчык
* Міхаіл Аляксандравіч Чалісаў — беларускі псіхіятр

## Гл. таксама 
* Чалісава
Што? (фільм)

**«Што?»** () — абсурдысцкая кінакамедыя 1972 года рэжысёра Рамана Паланскага, сёмы поўнаметражны мастацкі фільм рэжысёра. Аўтарамі сцэнарыя сталі  і Раман Паланскі. Галоўныя ролі выканалі Марчэла Мастраяні, , ,  і іншыя.

## Сюжэт 
Маладая амерыканка па імені Нэнсі падарожнічае па свеце ў пошуках уражанняў, якія старанна запісвае ў дзённік. Падчас паездкі па Італіі трое хлопцаў, якія яе падвезлі, спрабуюць учыніць гвалт, аднак ёй удаецца ад іх уцячы. Так яна трапляе ў пансіён нейкага спадара Нобларта, напоўнены дзіўнымі людзьмі: тут і былы зводнік-мазахіст, і нудыстка, і дурнаваты святар, і іншыя напаўвар’яцкія персанажы, уключаючы самога гаспадара асабняка, смерці якога ўсё чакаюць.

## Акцёрскі склад 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кінакамедыі 1972 года
Катэгорыя:Фільмы Італіі 1972 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 1972 года
Катэгорыя:Фільмы Германіі 1972 года
Катэгорыя:Кінакамедыі Італіі
Катэгорыя:Кінакамедыі Францыі
Катэгорыя:Кінакамедыі ФРГ
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы на італьянскай мове
Катэгорыя:Фільмы на французскай мове
Катэгорыя:Фільмы Рамана Паланскага
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Жэрара Брака
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Рамана Паланскага
Павел Мікалаевіч Касач

**Павел Мікалаевіч Касач** (, в. Рагава, Вілейскі павет, Віленская губерня — ) — беларускі дзеяч самадзейнага мастацтва, кампазітар, заслужаны дзеяч культуры Беларусі.

## Біяграфія 
У 1906 годзе, ратуючыся ад галечы, апынуўся ў Вільні, дзе пасля многіх мытарстваў быў прыняты за выдатны слых і голас у Віленскі архіерэйскі хор. Творчы шлях пачаў у капэле Д. Агрэнева-Славянскага, з якой два гады гастраляваў па Германіі, Аўстрыі і Венгрыі. Удзельнік Першай сусветнай вайны. Служыў у Чырвонай Арміі. З 1918 года сакратар Мінскага губваенкамата. Скончыў Мінскі педагагічны тэхнікум, а потым Магілёўскі педагагічны інстытут (1938). З 1912 па 1956 гадах настаўнічаў. У 1945 годзе быў накіраваны выкладчыкам мовы, літаратуры і спеваў у Нясвіжскае педагагічнае вучылішча, дзе праз год арганізаваў хор студэнтаў. У 1952—1964 гадах узначальваў хор сельскага клуба вёскі Лявонавічы Нясвіжскага раёна (Лявонавіцкі народны хор), які пад яго кіраўніцтвам дасягнуў значнага выканальніцкага майстэрства і атрымаў званне народнага. Будучы на пенсіі Павел Мікалаевіч кіраваў хорам настаўнікаў, які выступаў у гарадах і пасёлках Беларусі; выязджаў з творчымі справаздачамі ў краіны Прыбалтыкі.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар шэрага песень (у т. л. «Хораша вясною ходзіцца», «Мой Нёман», «Беларусь мая», «Цімох», «Выйдзі, дзяўчына», «Кланялася жыта», «Дываночак», «Крынічанька», «Застольная», «Зацвілі пралескі») і апрацовак беларускіх народных песень («Жніўная», «Ой, сівы конь бяжыць» і інш.).

## Узнагароды 
За плённую творчую дзейнасць быў узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны», медалём «За доблесную працу», Ганаровымі граматамі Вярхоўнага Савета БССР. У 1957 годзе яму было прысвоена званне «Заслужаны дзеяч культуры БССР».

## Памяць 
У Нясвіжы на доме № 14 па вул. Савецкай, дзе ў апошнія часы жыў і працаваў Павел Мікалаевіч, устаноўлена мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 1999. — Т. 8. — С. 140.
* Беларускі фальклор : энцыклапедыя : [у 2 т.]. — Мінск, 2005. — Т. 1. — С. 670—671.
* Культура Беларусі : энцыклапедыя : [у 6 т.]. — Мінск, 2013. — Т. 4. — С. 403.
* Минская область : энциклопедия : [в 2 т.]. — Минск, 2007. — Т. 2. — С. 206.
* Музы Нясвіжа : матэрыялы навуковай канферэнцыі, Нясвіж, 5 мая 1997 г. — Минск, 1997. — С. 50-54.
* Памяць : Нясвіжскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [уклад. С. П.
* Самуэль; рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.]. — Мінск, 2001. — С. 487—488.
* Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. — Мінск, 1986. — Т. 3. — С. 11.
 

Катэгорыя:Выкладчыкі Нясвіжскага дзяржаўнага каледжа імя Якуба Коласа
Сен-Амер (фільм)

«**Сен-Амер**» () — французскі мастацкі фільм 2022 года рэжысёркі . Галоўныя ролі ў фільме выканалі  і Гуслагі Маланга.

Прэм’ера фільма адбылася 7 верасня 2022 года на 79-м Венецыянскім кінафестывалі, дзе карціна была ўзнагароджана Гран-пры журы.

## Сюжэт 
30-гадовая пісьменніца Рама прысутнічае на судзе ў Сен-Амеры. Студэнтку з Сенегала абвінавачваюць у забойстве маленькай дачкі. Рама мяркуе выкарыстаць гэтую гісторыю для напісання сучаснай адаптацыі старажытнага міфа аб Медеі, але ўсё ідзе не так, як чакалася.

## Акцёрскі склад 
*  — *Рама*
* Гуслагі Маланга — *Лорэнс Колі*

## Узнагароды 
Паводле рэсурса «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 8 кінаўзнагародамі і яшчэ 7 намінацыямі.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы-драмы 2022 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 2022 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы на французскай мове
Катэгорыя:Фільмы Аліс Дзіоп
Мікалай Ігнатавіч Шчансновіч

**Мікалай Ігнатавіч Шчансновіч** (, Мінск — ) — беларускі акцёр і рэжысёр, заслужаны дзеяч культуры Беларусі, удзельнік партызанскага руху ў Вялікую Айчынную вайну. Актор Беларускага тэатра імя Я. Купалы. Кандыдат мастацтвазнаўства (1950). Выкладаў у Расійскім універсітэце тэатральнага мастацтва.

## Узнагароды 
* Медаль «Партызану Айчыннай вайны» I і II ступені.
 

## Літаратура 
* Тэатральная Беларусь : энцыклапедыя : [у 2 т.]. — Мінск, 2003. — Т. 2. — С. 542.
* Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. — Мінск, 1987. — Т. 5. — С. 597.

## Спасылкі 
* Записки актера и партизана
Патокава-ледавіковыя адклады

]]
**Пато́кава-ледавіко́выя адкла́ды**, **флювіягляцыяльныя адклады** — слаістыя адклады, якія ўтвораны патокамі расталых ледавіковых водаў. Адрозніваюць прыледавіковыя і ўнутрыледавіковыя адклады.
]]

Прыледавіковыя адклады ўтвараюцца перад ледавіком выцякаючымі з-пад яго краю талымі водамі. Ім уласціва хуткая змена па меры аддалення ад краю ледавіка грубых галечных і валунных пяскоў дробназярністымі пяскамі. Утвараюць зандры, флювіягляцыяльныя тэрасы.

Унутрыледавіковыя адклады ўтвараюцца талымі водамі ў падлёдных тунэлях, прамыінах і праталінах у тоўшчы ледавіка. Адрозніваюцца вялікай неаднастайнасцю складу, абумоўленай чаргаваннем ў разрэзе і зменай на плошчы назапашванняў валунных і галечных матэрыялаў, жвіру, дрэнна адсартаваных або добра прамытых пяскоў рознай буйнасці. Утвараюць камы, озы.

З патокава-ледавіковымі адкладамі звязаны радовішчы пяску, жвіру, прэсных падземных водаў.

## Літаратура 
* 
* Отложения водно-ледниковые // Геологический словарь: в 2-х томах. / Под редакцией К. Н. Паффенгольца и др. — М.: Недра, 1978.

Катэгорыя:Адклады
1948 год у гісторыі камп’ютарных гульняў

**1948** год быў адзначаны шэрагам падзей у галіне камп’ютарных гульняў.

## Мерапрыемствы і падзеі 
## Узнагароды 
## Выпускі гульняў 
*Turochamp

## Спасылкі
Катэгорыя:1948
Катэгорыя:Гады ў камп’ютарных гульнях
Макбет (фільм, 1971)

**«Макбет»** (), таксама **«Трагедыя Макбета»** () — гістарычны драматычны фільма 1971 года рэжысёра Рамана Паланскага, шосты поўнаметражны мастацкі фільм рэжысёра. Карціна з’яўляецца экранізацыяй  Уільяма Шэкспіра, адаптацыяй п’есы займаліся Раман Паланскі і . Галоўныя ролі выканалі , ,  і іншыя.

## Сюжэт 
Макбет і Банка, два военачальнікі арміі Дункана, караля Шатландыі, вяртаюцца з пераможнай кампаніі. На пясчанай раўніне яны сустракаюць трох вядзьмарак. Ведзьмы прадказваюць Макбету, што ён будзе каралём. Каб дабіцца прастола, Макбет пры дапамозе сваёй жонкі забівае кіруючага караля Дункана, а ўсе падазрэнні падаюць на прыслугу.

У далейшым, ужо будучы каралём, Макбет зноў бачыць трох вядзьмарак, але зараз яны робяць перасцерагальныя прадказанні аб тым, што ён страціць уладу. Гэтыя прадказанні таксама спраўджваюцца, і Макбет у фінальнай бітве гіне ад мяча Макдуфа, які адсякае яму галаву. Макдуф паднімае карону і перадае яе новаму каралю — Малькальму (сыну Дункана).

## Акцёрскі склад 
## Узнагароды 
Паводле рэсурса «*Internet Movie Database*» фільм быў адзначаны 3 кінаўзнагародамі і яшчэ 2 намінацыямі.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы-драмы 1971 года
Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі 1971 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША 1971 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы пра XI стагоддзе
Катэгорыя:Фільмы пра Шатландыю
Катэгорыя:Экранізацыі літаратурных твораў
Катэгорыя:Фільмы Рамана Паланскага
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Рамана Паланскага
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Кенета Тайнена
Аляксандр Краўцоў

**Аляксандр Краўцоў**:
* Аляксандр Аляксандравіч Краўцоў (1874—1967) — беларускі спецыяліст у галіне будаўнічай механікі. Прафесар (1920).
* Аляксандр Іванавіч Краўцоў (1902—1989) — беларускі педагог
* Аляксандр Міхайлавіч Краўцоў (нар. 1953) — расійскі трэнер. Заслужаны трэнер Расіі.
Сяргей Паўлавіч Астравумаў

**Сяр­гей Па­ўла­віч Астра­ву­маў** ( — ) — беларускі акцёр, рэжысёр, заслужаны дзеяч культуры Беларускай ССР.

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскі педагагічны інстытут (1931). Ву­чыў­ся ў Тэ­атра­ль­най шко­ле пры Мас­коў­скім ка­мер­ным тэ­атры (1935—1939), па­сля за­кан­чэн­ня якой раз­ам з вы­пус­кні­ка­мі Дзяр­жаў­на­га тэ­атра­ль­на­га інсты­ту­та імя Лу­на­чар­ска­га, «ле­ані­даў­ца­мі», вы­ехаў у Го­мель. Тут у Рус­кім аб­лас­ным дра­ма­тыч­ным тэ­атры ён пра­ца­ваў да па­чат­ку вай­ны. У скла­дзе Пер­шай фран­та­вой кан­цэр­тнай бры­га­ды зна­хо­дзіў­ся з лі­пе­ня 1941 па лю­ты 1945 го­да. Па­сля ад­ка­ман­дзі­ра­ва­ны ў Го­мель для ад­на­ўлен­ня тэ­атра. У дру­гой па­ло­ве 1940-х быў там у якас­ці мас­тац­ка­га кі­раў­ні­ка і акцё­ра. У 1950-я за­ймаў па­са­ду га­лоў­на­га рэ­жы­сё­ра Го­ме­льс­кай аб­лас­ной сту­дыі тэ­ле­ба­чан­ня, па­ра­ле­ль­на кі­ра­ваў тэ­атра­ль­ным ка­лек­ты­вам мас­тац­кай са­ма­дзей­нас­ці Па­ла­ца ку­ль­ту­ры чы­гу­нач­ні­каў імя Ле­ні­на, які на­вед­ва­ла сту­дэн­тка мед­ву­чы­ліш­ча Зі­на­іда Бан­да­рэн­ка. Ка­лі ў Го­ме­льс­кай сту­дыі тэ­ле­ба­чан­ня аб’яві­лі кон­курс дык­та­раў, Астра­ву­маў пра­па­на­ваў ву­ча­ні­цы па­спра­ба­ваць улас­ныя сі­лы. Зі­на­іда пе­ра­маг­ла ў кон­кур­се, і гэ­та да­ло старт яе бліс­ку­чай кар’еры на Бе­ла­рус­кім тэ­ле­ба­чан­ні.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар мас­тац­ка-пуб­лі­цыс­тыч­най кні­гі «Осо­бое под­раз­де­ле­ние», у якой уз­на­віў гіс­то­рыю Пер­шай бе­ла­рус­кай фран­та­вой бры­га­ды. 7 мая 2009 го­да на сцэ­не Го­ме­льс­ка­га дра­ма­тыч­на­га тэ­атра ад­бы­ла­ся прэм’ера спек­так­ля з та­кой жа на­звай, па­стаў­ле­на­га па­вод­ле кні­гі рэ­жы­сё­рам Аляк­се­ем Быч­ко­вым да 65-год­дзя вы­зва­лен­ня Бе­ла­ру­сі. За вя­лі­кі ўнё­сак у ку­ль­ту­ру Бе­ла­ру­сі бы­ло над­адзе­на зван­не «За­слу­жа­ны дзеяч ку­ль­ту­ры БССР».
 

## Літаратура 
* Культура Беларусі : энцыклапедыя : [у 6 т.]. — Мінск, 2010. — Т. 1. — С. 300.
* Тэатральная Беларусь : энцыклапедыя : [у 2 т.]. — Мінск, 2002. — Т. 1. — С. 64.
* 

## Спасылкі 
* Остроумов Сергей Павлович // Знаменитые люжи Гомельщины 
 

Катэгорыя:Акцёры СССР
Катэгорыя:Акцёры Беларусі
Катэгорыя:Рэжысёры СССР
Катэгорыя:Рэжысёры Беларусі
Мікалай Барысевіч

**Мікалай Барысевіч**:
* Мікалай Аляксандравіч Барысевіч — беларускі фізік
* Мікалай Мікалаевіч Барысевіч — беларускі дыпламат
Аляксандр Аляксандравіч Краўцоў

**Аляксандр Аляксандравіч Краўцоў** (, Масква, Расія — ) — беларускі спецыяліст у галіне будаўнічай механікі. Прафесар (1920).

## Біяграфія 
Скончыў Імператарскае Маскоўскае тэхнічнае вучылішча (кваліфікацыя «Інжынер-механік», 1899).
    
Пацаваў у Маскоўская гарадская ўправа (інжынер), Беларускім сельскагаспадарчым інстытуце (1920—1933, загадчык кафедры будаўнічай механікі), Беларускім політэхнічным інстытуце (1933—1941 і з 1945, кафедра «Будаўнічая механіка», прафесар, у 1933—1941 і 1945—1958 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: разлік будаўнічых канструкцый.

## Узнагароды 
Званне «Заслужаны будаўнік Беларускай ССР» (1949), ордэны Леніна (2) і інш.

## Бібліяграфія 
* Достижения строительной механики в Белоруссии за 40 лет советской власти : краткий очерк / А. А. Кравцов. — Минск, 1957.
* О кривых второго порядка / А. А. Кравцов. — Минск, 1948.
* Приложение метода уравновешивания к расчету трехпролетных несимметрично нагруженных балок и рамных конструкций / А. А. Кравцов. — Минск, 1955.
   

## Літаратура 
* Краўцоў Аляксандр Аляксандравіч // Беларуская савецкая энцыклапедыя : [у 12 т.]. — Мінск, 1969. — Т. 6. — С. 109.
* Краўцоў Аляксандр Аляксандравіч // Памяць : Мінск. — Мінск, 2006. — Кн. 5, ч. 1. — С. 341.
Мікалай Паўлавіч Блешчык

**Мікалай Паўлавіч Блешчык** (, г. п. Чырвоны Сцяг, Смалявіцкі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі спецыяліст у галіне будаўнічых матэрыялаў, вырабаў і канструкцый. Доктар тэхнічных навук (1989), прафесар (1992).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум (1951), Ленінградскі завочны індустрыяльны інстытут (1957).

Працаваў у інстытуце «Ваенпраект № 92» (Мінск; 1951—1957), РУП «Інстытут БелНДІП» (1957—1988, у 1989—2017 — па сумяшчальніцтве; навукова-даследчы аддзел тэхналогіі бетону і раствораў, галоўны навуковы супрацоўнік, намеснік дырэктара па навуковай рабоце, дырэктар інстытута), Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (1988—2017, кафедра «Тэхналогія будаўнічай вытворчасці», прафесар).

Навуковыя інтарэсы: фізіка-хімічныя асновы рэсурсазберагальнай тэхналогіі будаўнічай вытворчасці; тэорыя структурнай трываласці і дэфарматыўнасці бетону і іншых кампазіцыйных матэрыялаў.

## Узнагароды 
Ордэн «Знак Пашаны» (1971), Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь (2000) і інш.

## Бібліяграфія 
* Основы реологии и технология пресс-вакуум-бетона : автореферат диссертации … доктора технических наук : 05.23.05 / Блещик Николай Павлович. — Москва, 1988.
     

## Літаратура 
* 
* Блещик Николай Павлович / А. И. Болсун // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 2. — С. 406.
* Блещик Николай Павлович // Кто есть кто : доктора наук, профессора, заслуженные деятели науки и лауреаты премий Белорусской политехнической академии. — Минск, 2000. — С. 113—114.
* Блещик Николай Павлович // Строительная наука БелНИИС. — Минск, 2008. — С. 234—235.
Пётр Касцюковіч

**Пётр Касцюковіч**:
* Пётр Іванавіч Касцюковіч (1923—1982) — камандзір разліку 120-міліметровага мінамёта 843-га стралковага палка 238-й стралковай дывізіі 49-й арміі 2-га Беларускага фронту, сяржант. Поўны Кавалер ордэна Славы.
* Пётр Мікалаевіч Касцюковіч (1937—2014) — беларускі гідрагеолаг. Доктар тэхнічных навук, кандыдат геолага-мінералагічных навук, прафесар.