open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мікіта Віктаравіч Навумаў

**Мікіта Навумаў** (нар. ) — беларускі футбаліст, абаронца клуба «Віцебск». Ігрок нацыянальнай зборнай Беларусі (2017—2021).

## Клубная кар’ера 
Выхаванец віцебскай ДЮСШ-6, з 2007 года гуляў за наваполацкі «Нафтан». Сезон 2010 і другую палову сезона 2011 правёў у арэндзе ў «Полацку».

У сезоне 2012 стала трапляў у аснову наваполацкага клуба, а ў 2013 годзе замацаваўся ў асноўным складзе на пазіцыі цэнтральнага абаронцы. У студзені 2016 года пакінуў «Нафтан».

Пасля зыходу з «Нафтана» адправіўся на прагляд у «Белшыну», аднак у лютым стаў іграком «Віцебска». У «Віцебску» стаў асноўным цэнтральным абаронцам. З ліпеня па кастрычнік 2016 года не гуляў з-за траўмы, пасля вярнуўся ў стартавы склад.

У студзені 2019 года адправіўся на прагляд у казахстанскі клуб «Жэтысу» і ў выніку падпісаў з ім кантракт. У складзе «Жэтысу» стаў асноўным абаронцам. У студзені 2020 года падоўжыў кантракт з клубам. Выконваў функцыі капітана каманды.

У студзені 2021 года стала вядома, што Навумаў разам з іншымі беларускімі ігракамі пакінуў «Жэтысу». Неўзабаве абаронца падпісаў пагадненне з мінскім «Дынама». У сезоне 2021 быў іграком стартавага складу, толькі ў верасні і кастрычніку не гуляў з-за траўмы. Сезон 2022 таксама пачынаў у якасці іграка асновы, але з лета стаў звычайна заставацца на лаўцы запасных. У снежні 2022 года па заканчэнні кантракта пакінуў сталічны клуб.

У пачатку 2023 года трэніраваўся з казахстанскім «Атырау», а пазней далучыўся да «Кызыл-Жара», у складзе якога пачаў сезон 2023. У студзені 2024 года вярнуўся ў Беларусь, стаўшы іграком «Віцебска».

## Міжнародная кар’ера 
У ліпені 2017 года выступаў за другую зборную Беларусі на Кубку Караля ў Тайландзе. 9 лістапада 2017 года дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Беларусі, выйшаўшы ў стартавым складзе ў таварыскім матчы супраць Арменіі (1:4).

## Дасягненні 
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2021
*  Уладальнік Кубка Беларусі: 2012
*  У спісе 22 найлепшых ігракоў чэмпіянату Беларусі: 2018

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Катэгорыя:Ігракі ФК Полацк
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Жэтысу Талдыкарган
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Кызыл-Жар
Санта-Клаус

thumb|Санта Клаўс
**Санта-Клаус** (анг. Santa Claus), **Святы Нікалас**, — у позняй паўночнаамерыканскай традыцыі — калядны дзед, які дорыць падарункі амерыканскім дзецям на Каляды. Імя амерыканскага Санта-Клауса ўяўляе сабой скажэнне галандскай транскрыпцыі імя Св. Мікалая, дзень памяці якога адзначаецца 6 снежня. Радзімай Санта-Клауса лічыцца Лапландыя.

## Спадарожнікі Санта-Клауса 
У розных традыцыях Санта-Клаус з'яўляецца ў суправаджэнні іншых персанажаў, добрых або злых. Так, у фальклоры альпійскага рэгіёна спадарожнікам і адначасова антыподам Св. Мікалая з'яўляецца калматы і рагаты Крампус, які карае непаслухмяных дзяцей і палохае іх.

## Гл. таксама 
* Мой Санта

## Спасылкі 
* Як святы Мікалай Санта Клаусам стаў
* Трансфармацыя: ад Святога Мікалая да Санта Клауса. Гісторыя вобраза Санты ў малюнакх, рус.
* Згадванне амерыканскай радыёстанцыі "Голас Амерыкі", пра тое што пурытане не святкавалі Ражство

Катэгорыя:Зімовыя фальклорныя персанажы
Зак Эфран

**Закары Дэвід Александэр «Зак» Эфран** (; )  — амерыканскі акцёр і спявак.

Вядомасць прыйшла да Зака Эфрана пасля экранізацыі брадвейскага мюзіклу «Лак для валасоў», але папулярным ён зрабіўся пасля галоўнай ролі ў фільме «Класны мюзікл».

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і Дэвіда Эфрана, інжынеры на электрастанцыі, і Старлы Баскет. Рос разам з малодшым братам Дыланам.

З 11 лёт удзельнічаў у школьных тэатральных пастаноўках. З 15 лёт удзельнічае ў тэлездымках (у серыяле «Светлячок» / *Firefly*). У 2000—01 навучальным годзе наведваў мясцовую музычную школу (*Pacific Conservatory of the Performing Arts*) пры каледжы Алана Хэнкака (*Allan Hancock College*) у Санта-Моніцы.

У 2006 годзе скончыў школу ў Ароя Грандэ (*Arroyo Grande High School*) і паступіў ва Універсітэт Паўднёвай Каліфорніі (*the University of Southern California*) у Лос-Анжэлесе (спартсмены якога ў Штатах клічуцца «траянцамі»), аднак пакуль адклаў вучобу з-за здымак.

## Кар’ера 
thumb|left|250px|На прэм'еры фільма «Я і Орсан Уэлс»

У 2002 годзе Эфран з'явіўся ў ролі госця ў некалькіх тэлесерыялах, у тым ліку *Цвыркун*, *Хуткая дапамога* і *Абаронца*. Ён гуляў Камерана Бэйла некалькіх серыях *Вечнага лета*. Роля, якая першапачаткова планавалася як часовая, стала рэгулярным персанаж Эфрана. Са з'яўленнем у «Вечным леце», ён таксама зняўся на шоу *C.S.I.: Месца злачынства Маямі*, *Марская паліцыя: Cпецаддзел*, *Усё тып-топ, або Жыццё Зака і Кодзі* і *The Replacements*. Быў намінаваны на прэмію для маладых выканаўцаў за найлепшую ролю ў тэлевізійным кіно, міні-серыяле — *Supporting Young Actor*. У 2005 годзе ён сыграў галоўнага героя ў кліпе Hope Partlow на яе песню «Sick Inside».

## Дыскаграфія 
Запісы з выкананнямі Зака Эфрана ёсць на дысках з саўндтрэкамі да фільмаў:
* 2007: «*Лак для валасоў*» 1 песня (выпуск 10 ліпеня);
* 2007: «*Класны мюзікл 2*» 8 песень (выпуск 14 жніўня).
* 2009: «*Класны мюзікл 3*» 10 песень (выпуск 24 кастрычніка).
* 2009: «*Я і Орсан Уэлс*» 1 песня (выпуск 5 верасня).

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Зак Эфран на Facebook
* 
* Зак Эфран на сайце часопіса *«People»*
*
Мэрая Кэры

**Мэрая Кэры** (; нар. 27 сакавіка 1969) — амерыканская поп-, рытм-энд-блюз-, аўтар-выканаўца, музычны прадзюсар і актрыса. Пачала музычную кар’еру ў 1990 годзе пад кіраўніцтвам выканаўчага дырэктара Columbia Records Томі Матолы. Кэры стала першай спявачкай у ЗША, чые першыя пяць сінглаў узначалілі чарт *Billboard* Hot 100. Пасля шлюбу з Матолай у 1993 годзе і запісу шэрагу хітоў кампанія Columbia Records прызнала спявачку самай паспяховай у гісторыі гуказапісной кампаніі.

Развёўшыся з Матолам у 1997 годзе, Кэры ўключыла ў сваю музыку элементы хіп-хопа, што спрыяльна адбілася на яе кар’еры, аднак да 2001 года яна пакінула лэйбл і папулярнасць пачала спадаць. Яна заключыла 80-мільённы кантракт з Virgin Records, якія засталіся незадаволены вынікамі працы і пасля выкупілі кантракт. Збольшага гэта адбылося праз фізічнае знясіленне і эмацыйны зрыў, пра які ўвесь час пісалі ў прэсе, а таксама камерцыйнага правалу *Бляску*, яе фільма і саўндтрэка. У 2002 годзе яна заключыла кантракт з Island Records і пасля яшчэ аднаго камерцыйнага правалу вярнулася на вяршыні чартаў з альбомам *The Emancipation of Mimi* (2005).

## Асабістае жыццё 
З 2015 года Кэры сустракалася з аўстралійскім мільярдэрам Джэймсам Пэкерам і 21 студзеня 2016 года абвясціла пра заручыны з ім. Аднак да кастрычніка 2016 года яны скасавалі заручыны. У кастрычніку 2016 года яна пачала сустракацца з амерыканскім харэографам Браянам Танака.

## Дыскаграфія 
### Студыйныя альбомы 
* *Mariah Carey* (1990)
* *Emotions* (1991)
* *Music Box* (1993)
* *Merry Christmas* (1994)
* *Daydream* (1995)
* *Butterfly* (1997)
* *Rainbow* (1999)
* *Glitter* (2001)
* *Charmbracelet* (2002)
* *The Emancipation of Mimi* (2005)
* *E=MC²* (2008)
* *Memoirs of an Imperfect Angel* (2009)
* *Merry Christmas II You* (2010)
* *Me. I Am Mariah... The Elusive Chanteuse* (2014)
* *Caution* (2018)
* *Here for It All* (2025)

### DVD/Відэа 
* 1991: *The First Vision*
* 1992: *MTV Unplugged +3*
* 1993: *Here Is Mariah Carey*
* 1996: *Fantasy: Mariah Carey at Madison Square Garden*
* 1999: *Around the World*
* 1999: *#1’s*
* 2007: *The Adventures of Mimi*

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* 
* 
* 
* 
* 
* Старонка Мэраі Кэры на google+

Катэгорыя:Актрысы ЗША
Катэгорыя:Выканаўцы рытм-н-блюза
Катэгорыя:Поп-музыканты ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залатая маліна»
Катэгорыя:Выканаўцы, якія ўзначальвалі Billboard Hot 100
Катэгорыя:Выканаўцы, якія ўзначальвалі Billboard 200
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Пераможцы World Music Awards
Сексуальныя дэвіяцыі

**Сексуальныя дэвіяцыі** ( от  — збівацца з дарогі; сінонімы — **парафіліі**, **парапатыі**, **парэрозіі**, **сексуальныя парэстэзіі**, **перверсітэты**, разм. *вычварэнствы*) — розныя формы адхіленняў ад сексуальнай нормы, характэрнай для дадзеных культурна-гістарычных умоў.

Асноўныя групы дэвіяцыі апісваюцца ў Міжнароднай класіфікацыі хвароб (МКХ-10) у групе дыягназаў F65 (Клас V — псіхічныя разлады і разлады паводзін, разлады асобы і паводзінаў у сталым узросце, разлады сексуальнай перавагі).

Дэвіяцыі варта адрозніваць ад сексуальнай арыентацыі. Згодна з заўвагай да класа F66 МКХ-10, сама па сабе сексуальная арыентацыя наогул не разглядаецца як разлад. Па асацыятыўных характарыстыках (распаўсюджанасць, IQ, нейраанатомія, працэнт ляўшуноў) дэвіяцыі істотна адрозніваюцца ад сексуальнай арыентацыі, але гэта заключэнне з’яўляецца даволі папярэднім.

## Спасылкі 

Катэгорыя:Клінічная псіхалогія
Сярэднеанглійская мова

**Сярэднеанглійская мова** — сярэдневяковая форма англійскай мовы, якая склалася пад нармана-французскім уплывам з англасаксонскай мовы на працягу XI—XV стст. З XVI па XIX стст. паступова пераўтваралася ў сучасную англійскую мову. Адрозніваецца ад апошняй некаторымі асаблівасцямі граматыкі, правапісу і значэння слоў.

## Некаторыя асаблівасці сярэднеанглійскай мовы 
### Асаблівасці граматыкі 
Адна з адметых асаблівасцей граматыкі сярэднеанглійскай мовы — амаль поўная адсутнасць *do* як дапаможнага дзеяслова: замест *do not ask* — *ask not* «не пытайце». Яшчэ два граматычныя адрозненні звязаны з вымаўленнем і правапісам: выкарыстанне суфікса *th* замест *s* у дзеясловах простай формы цяперашняга часу з дзейнікамі 3-й асобы адзіночнага ліку (*he wanteth* замест *he wants* «ён хоча»); ужыванне артыкля *an* замест *a* перад словамі, якія пачынаюцца на *h* (*an hundred* замест *a hundred* «сотня»). Адна граматычная асаблівасць звязана з выкарыстаннем розных слоў множнага ліку як сінонімаў слова *you* «вы»: *thou* (і яго вытворных *thy/thine* «твой, ваш», *thee* «цябе, табе, вас, вам») для адной асобы і *ye* — для некалькіх (у англійскай мове няма поўнага эквівалента слову «ты»). З дзейнікамі 2-й асобы могуць выкарыстоўвацца асобыя формы мадальных дзеясловаў *shall* i *can* — *shalt* i *canst*. Тое ж самае датычыцца дзеяслова *have*: з дзейнікам 2-й асобы ён ставіцца ў форму *hast* (напрыклад, *thou hast* — «ты маеш» ці «вы маеце»), якой няма ў сучаснай англійскай мове. Лічбы словамі нават у XIX ст. маглі пісацца ў адваротным парадку: замест *twenty-seven* (27) — *seven and twenty* «сем і дваццаць».

### Асаблівасці правапісу 
Некаторыя словы сярэднеанглійскай мовы пішуцца інакш, чым прынята ў сучаснай англійскай.

### Лексічныя асаблівасці 
Некаторыя словы сучаснай англійскай мовы мелі дадатковае альбо нават іншае значэнне ў сярэднеанглійскай.

У сярэднеанглійскай мове лічбы 60, 70, 80 і 90 мелі назвы на ўзор французскіх, зусім не падобныя на сучасныя англійскія:

## Сувязь сярэднеанглійскай мовы з сучаснасцю 
Сярод распаўсюджаных помнікаў пісьменнасці на сярэднеанглійскай мове — Біблія караля Якава, адзін з самых папулярных перакладаў Бібліі на англійскую мову. Таксама распаўсюджаны творы Шэкспіра, Мільтана, Ньютана, Лока, напісаныя на розных варыянтах сярэднеанглійскай. Уся гэта спадчына шырока цытуецца ў мастацкіх і публіцыстычных творах, напісаных на сучаснай англійскай. Многія вернікі на памяць ведаюць асобныя вершы з Бібліі караля Якава. Цікава, што амерыканскі пісьменнік Э. Хэмінгуэй выкарыстоўваў элементы сярэднеанглійскай у сваім рамане «Па ком звоніць звон» (*For Whom the Bell Tolls*), напрыклад, *thou* i яго вытворныя.

## Гл. таксама 
* Англійская мова

## Спасылкі 
* Руска-англійскі анлайн слоўнік «Мульцітран»
* Біблія караля Якава анлайн

Катэгорыя:Сярэдневяковыя мовы
Катэгорыя:Гісторыя англійскай мовы
Дзяніс Міхайлавіч Образаў

**Дзяніс Образаў** (нар. , ) — беларускі футбаліст, абаронца.

## Клубная кар’ера 
Пачаў кар’еру ў мінскім «Дынама». У 2007 годзе гуляў за «Полацк», пасля перабраўся ў магілёўскі «Дняпро», дзе пачынаючы з сезона 2010 трывала гуляў у аснове.

У лютым 2012 года перайшоў у наваполацкі «Нафтан», дзе таксама хутка стаў адным з асноўных абаронцаў. У верасні 2012 года атрымаў траўму і выбыў да канца сезона. Сезон 2013 пачаў на лаўцы запасных, але ў маі 2013 года замацаваўся ў аснове на пазіцыі левага абаронцы.

У студзені 2014 года падпісаў кантракт з магілёўскім «Дняпром». У складзе магілёўскага клуба замацаваўся на пазіцыі левага абаронцы. Па выніках сезона 2014 «Дняпро» страціў месца ў Вышэйшай лізе, і ў лютым 2015 года Дзяніс накіраваўся на прагляд у «Нафтан», але не падышоў наваполацкаму клубу. У выніку падоўжыў кантракт з магіляўчанамі. Па выніках сезона 2015 «Дняпро» не здолеў вярнуцца ў Вышэйшую лігу, але ў лютым 2016 года Дзяніс падпісаў новае пагадненне з «Дняпром». Па заканчэнні сезона 2016, у якім «Дняпро» заняў другое месца ў Першай лізе і вярнуў месца ў эліце, абаронца пакінуў каманду.

У студзені 2017 года далучыўся да «Слуцка», з якім у лютым падпісаў кантракт. У складзе случан стаў асноўным цэнтральным абаронцам. У снежні 2017 года падоўжыў кантракт са «Слуцкам». У сезоне 2018 заставаўся трывалым іграком стартавага складу. У снежні 2018 года падпісаў новы кантракт са «Слуцкам». Сезон 2019 пачынаў у аснове, але ў выніку большу частку сезона прапусціў з-за траўм. У снежні 2019 года падоўжыў пагадненне са слуцкім клубам. У ліпені 2020 года разарваў кантракт са «Слуцкам».

У жніўні 2020 года стаў іграком казахстанскага клуба «Атырау», дапамог яму вярнуцца ў Прэм’ер-лігу. У лютым 2021 года пакінуў «Атырау» і неўзабаве вярнуўся ў «Слуцк». Пачынаў сезон 2021 у стартавым складзе, пазней стаў часам заставацца на лаўцы запасных. У студзені 2022 года падоўжыў кантракт са слуцкім клубам. У сезоне 2022 вярнуў месца ў аснове.

У лютым 2023 года стала вядома, што абаронца застанецца ў «Слуцку» яшчэ на адзін сезон. У пачатку 2024 года пакінуў клуб і завяршыў прафесійную кар’еру.

## Міжнародная кар’ера 
Гуляў за моладзевую зборную Беларусі.

## Палітычныя погляды 
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткіх падаўленняў народных пратэстаў у 2020 годзе.

## Дасягненні 
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2009
*  Уладальнік Кубка Беларусі: 2012

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Маладзечна
Катэгорыя:Ігракі ФК Полацк
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Катэгорыя:Ігракі ФК Слуцк
Катэгорыя:Ігракі ФК Атырау
Цёмная матэрыя

у паводле даных спадарожніка WMAP]]
**Цёмная матэрыя** ў астраноміі і касмалогіі — форма матэрыі, якая не выпускае электрамагнітнага выпраменьвання і не ўзаемадзейнічае з ім. Гэтая ўласцівасць дадзенай формы рэчыва робіць немагчымым яе прамое назіранне. Аднак магчыма выявіць прысутнасць цёмнай матэрыі па створаных ёю гравітацыйных эфектах.

Выяўленне прыроды цёмнай матэрыі дапаможа вырашыць праблему схаванай масы, якая, у прыватнасці, праяўляецца ў анамальна высокай хуткасці кручэння знешніх абласцей галактык.

## Гл. таксама 
* 
* Цёмная энергія

## Спасылкі 
* The Dark Matter Crisis 
* The European astroparticle physics network
* A nice animation about dark matter 

Катэгорыя:Нявырашаныя праблемы сучаснай фізікі
Катэгорыя:Астрафізіка
Катэгорыя:Касмалогія
Біяінфарматыка

[thumbnail|right|220px|**Карта X-храмасомы чалавека** (даныя з сайта [NCBI). Расшыфроўка генома чалавека — адно з найвялікшых дасягненняў біяінфарматыкі.]]
**Біяінфарматыка**&nbsp;— галіна вылічальнай біялогіі, якая прымяняе машынныя алгарытмы і статыстычныя метады для аналізу вялікіх набораў біялагічных даных, якія, як правіла, складаюцца з вялікай колькасці нуклеатыдных (ДНК і РНК) і пептыдных (бялкі) паслядоўнасцяў і даных структуры бялкоў. Галоўныя напрамкі даследаванняў біяінфарматыкі ўключаюць выраўноўванне паслядоўнасцяў, пошук генаў, зборнік геномаў, выраўноўванне структур бялкоў, прадказанне структуры бялкоў, прадказанне экспрэсіі генаў і бялок-бялковага ўзаемадзеяння і рэканструкцыі працэсу эвалюцыі. Важны напрамак даследаванняў біяінфарматыкі — атрыманне высакаякасных паслядоўнасцяў геномаў з фрагментаў паслядоўнасцяў, атрыманых з дапамогай традыцыйных метадаў секвеніравання ДНК і канструявання сігнальных сетак паводле даных ДНК-мікрачыпаў. У апошнім выпадку біяінфарматыка нярэдка перасякаецца з сістэмнай біялогіяй.

Хоць тэрміны біяінфарматыка і вылічальная біялогія часта узаемазаменныя, апошні ўказвае на шырэйшую вобласць, якая таксама ўключае распрацоўку алгарытмаў і канкрэтныя вылічальныя метады і мадэлявання біялагічных (матэматычная біялогія) і біяхімічных (вылічальная хімія, малекулярнае мадэляванне) працэсаў. Часта таксама біяінфарматыку разглядаюць як галіну біямедыцынскай інфарматыкі.

## Гл. таксама 
* Вылічальная біялогія
* Матэматычная біялогія
* Міжнароднае Таварыства Вылічальнай Біялогіі
* Генная анталогія

Катэгорыя:Фармальныя навукі
Навела (камуна)

**Навела** () —  камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.

Насельніцтва складае 1012 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 92 чал./км². Займае плошчу 11 км². Паштовы індэкс — 12060. Тэлефонны код — 0173.

Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Michele Arcangelo.
Спіс прэм’ер-міністраў Славакіі

## 30px Славацкая рэспубліка (1939—1945) 
* Іозеф Ціса (14 сакавіка 1939 — 17 кастрычніка 1939)
* Войцех Тука (27 кастрычніка 1939 — 5 верасня 1944)
* Штэфан Ціса (5 верасня 1944 — 4 красавіка 1945)

## 30px Славацкая рэспубліка (з 1993) 
* Уладзімір Мечыяр (1 студзеня 1993 — 14 сакавіка 1994)
* Ёзеф Мораўчык (16 сакавіка 1994 — 13 снежня 1994)
* Уладзімір Мечыяр (13 снежня 1994 — 29 кастрычніка 1998)
* Мікулаш Дзурында (30 кастрычніка 1998 — 4 ліпеня 2006)
* Роберт Фіца (4 ліпеня 2006 — 8 ліпеня 2010)
* Івета Радзічава (8 ліпеня 2010 — 4 красавіка 2012)
* Роберт Фіца (4 красавіка 2012 — 22 сакавіка 2018)
* Петэр Пелегрыні (22 сакавіка 2018 — 21 сакавіка 2020)
* Ігар Матавіч (21 сакавіка 2020 — 1 красавіка 2021)
* Эдуард Хэгер (1 красавіка 2021 — 15 мая 2023)
* Людавіт Одар (з 15 мая 2023)

Славакія
Прэм’ер-міністры
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Славакіі
Савецкая Беларусь

Назву **Саве́цкая Белару́сь** маюць:

## Газеты 
* Савецкая Беларусь (газета) — штодзённая газета, заснаваная ў 1920 годзе ў Смаленску, выходзіла ў Менску да 1933 года
* Советская Белоруссия — рускамоўная газета, орган адміністрацыі прэзідэнта Беларусі, выходзіць з 1927 года пад назвай «Рабочий», у 1937 годзе пераназваная ў «Советская Белоруссия»

## Дзяржавы 
* Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка Беларусі
* Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка

## Партызанскія брыгады 
* Партызанская брыгада «Савецкая Беларусь» (П. П. Тамілаў, І. А. Сматроў)
* Партызанская брыгада «Савецкая Беларусь» (М. У. Бабкоў)
Карэджа

**Антоніа да Карэджа** (уласна *Антоніа Алегры*; італ. Correggio; Antonio Allegri; каля , Карэджа, Эмілія — каля , там жа) — італьянскі жывапісец перыяду Высокага Адраджэння.

Працаваў у Парме і Карэджа (ад якога атрымаў сваю мянушку), карыстаўся заступніцтвам графіні Карэджа паэтэсы Веранікі Гамбары, яна рэкамендавала яго мантуанскаму герцагу.

Выпрабаваў ўплыў Андрэа Мантэньі, Леанарда да Вінчы, Рафаэля, Мікеланджэла, . Поўныя мяккай грацыі і інтымнага зачаравання творы Карэджа адлюстроўваюць паступовую страту гераічных рэнесансных ідэалаў, складанне новых мастацкіх формаў і прынцыпаў. У манументальным жывапісе Карэджа гуллівая лёгкасць і дэкаратыўная вытанчанасць (роспісы ў манастыры Сан-Паола ў Парме, паміж 1517 і 1520 гг.) змяняюцца пошукамі дынамічнай экспрэсіі: у размалёўках царквы Сан-Джавані Эванджэліста (1520—1523) і сабора (1526—1530) у Парме складаныя ракурсы і скіраваная ўверх віхорападобная кампазіцыя апярэджвае прасторавыя эфекты эпохі барока.

## Літаратура 
* Bodmer Н., Correggio und die Malerei der Emilia, W., 1942.
* Bianconi P., Tutta la pittura del Correggio, Mil., 1953.
* L'opera completa del Correggio, Mil., 1970.

Катэгорыя:Мастакі Італіі
Катэгорыя:Мастакі Адраджэння
Мабюз

[thumb|250px|[Даная, карціна, Мабюз, 1527|Даная, 1527, Старая пінакатэка]]
», копія XVI стагоддзя, Эрмітаж]]
**Ян Госарт** (), па мянушцы **Мабюз**, (Mabuse; 1479—1541) — нідэрландскі жывапісец, графік і разьбяр па дрэве.

## Біяграфія 
Мянушку «Мабюз» (Мабежскі) атрымаў ад горада Мабёж, Францыя, у якім ён нарадзіўся каля 1479 года.

Магчыма, вучыўся ў Герарда Давіда. У 1502 г. быў прыняты ў гільдыю Святога Лукі ў Антверпене. Верагодна, у 1499 годзе ён адправіўся ў Англію, дзе пісаў пераважна партрэты.

Каля 1507 быў прыняты ў двор  (бастарда Філіпа III Добрага). Суправаджаў яго падчас паездкі ў Рым (1508—1509). У далейшыя гады працягваў працаваць на Філіпа ў яго замках, у Антверпене, а таксама ў Мідэлбургу і выконваць заказы прадстаўнікоў сям'і Габсбургаў — двара  ў Мехелене. Пісьмовыя крыніцы сведчаць, што ён выканаў партрэты Карла V і яго сястры Элеаноры Партугальскай, якія выхоўваліся ў Мехелене.

Калі Філіп Бургундскі атрымаў сан , Мабюз рушыў услед за ім у замак  і дапамог у яго дэкарыраванні.

Памёр у Антверпене ў 1541.

Верагодна, менавіта ён натхніў свайго вучня  на здзяйсненне доўгага еўрапейскага тура. З таго часу для нідэрландскіх мастакоў (у тым ліку і Рубенса і ван Дэйка) стала звычаем здзяйсняць еўрапейскія падарожжы.

## Гл. таксама 
* 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* At Artcyclopedia
* Мабюз на Wga.hu
* Яшчэ адна калекцыя
* Ян Госарт 

Катэгорыя:Мастакі Нідэрландаў
*
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Рэнесансу
Народны артыст РСФСР

«**Народны артыст РСФСР**» — ганаровае званне, якое прысвойвалася не раней чым праз пяць гадоў пасля прысваення ганаровага звання «Заслужаны артыст РСФСР» або «Заслужаны дзеяч мастацтваў РСФСР» артыстам, рэжысёрам, балетмайстрам, дырыжорам, хормайстрам, музычным выканаўцам, якія стварылі высокамастацкія вобразы, спектаклі, кінастужкі, тэлеспектаклі, тэлестужкі, канцэртныя, эстрадныя, цыркавыя праграмы, музычныя, тэлевізійныя і радыётворы, якія ўнеслі выбітны ўклад у айчынную мастацкую культуру і атрымалі шырокае грамадскае прызнанне.

Устаноўлена ўказам Усерасійскага Цэнтральнага Выканаўчага Камітэта 10 жніўня 1931 года.

Нагрудны знак ганаровага звання быў заснаваны ўказам Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР ад 30 студзеня 1981 года «Аб заснаванні  нагрудных знакаў „Народны артыст РСФСР“, „Народны мастак РСФСР“, „Заслужаны дзеяч мастацтваў РСФСР“, „Заслужаны артыст РСФСР“, „Заслужаны мастак РСФСР“, „Заслужаны працаўнік культуры РСФСР“, „Заслужаны юрыст РСФСР“»

З 1992 года пасля змены наймення дзяржавы з «Расійская Савецкая Федэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка» на «Расійская Федэрацыя» (гл. Закон РСФСР ад 25 снежня 1991 года № 2094-I) у назве звання, як і ва ўсіх ганаровых званнях, слова «РСФСР» было заменена словамі «Расійскай Федэрацыі», з адпаведнай зменай нагруднага знака.

Ганаровае званне «Народны артыст РСФСР» было скасавана Указам Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ад 30 снежня 1995 года № 1341 з адначасовым увядзеннем ганаровага звання Народны артыст Расійскай Федэрацыі.

## Цікавыя факты 
Званне «Народны артыст РСФСР» не мае жаночага роду: выраз «Народн***ая*** артыст***ка*** …» — некарэктны.

## Гл. таксама 
* Заслужаны артыст РСФСР
* Шаблон Народны артыст РСФСР

## Спасылкі 
* Артыкул «Званні ганаровыя». Вялікая савецкая энцыклапедыя.

Катэгорыя:Узнагароды РСФСР
*
Сонца Перу (ордэн)

**Сонца Перу** () — вышэйшая дзяржаўная грамадзянская ўзнагарода Перу. Найстарэйшы грамадзянскі ордэн у Амерыцы.

## Гісторыя 
**Ордэн Сонца** быў заснаваны 8 кастрычніка 1821 года змагаром за незалежнасць Перу генералам Хасэ Сан-Марцінам пасля ўзяцця Лімы.

Першапачаткова меў тры ступені.

9 сакавіка 1825 года ордэн быў скасаваны па прычыне злоўжыванняў пры ўзнагароджанні ордэнам.

Адноўлены пад назвай **Ордэн Сонца Перу** у 1921 годзе ў гонар стагоддзя здабыцця незалежнасці Перу. Меў чатыры ступені.

У 1937 годзе дададзена пятая ступень.

## Класы 
Ордэн складаецца з пяці класаў:
# **Вялікі Крыж** ()
# **Вялікі афіцэр** ()
# **Камандор** ()
# **Афіцэр** ()
# **Кавалер** ()

## Узнагароджанні 
thumb|240px|Дыплом аб ўзнагароджанні ордэнам (1926 год)
У розны час ордэнам былі ўзнагароджаны старшыня Прэзідыума Вярхоўнага савета СССР Леанід Ільіч Брэжнеў, канцлер Германіі Ангела Меркель, прэм'ер-міністр Польшчы Дональд Туск, Прэзідэнт Расіі Дзмітрый Анатольевіч Мядзведзеў і шматлікія іншыя перуанцы і замежнікі.

Рыцарам Вялікага крыжа ордэна з'яўляецца, у прыватнасці, перуанскі оперны спявак Хуан Дыега Флорэс.

Падчас візіту Крысціны Фернандэс дэ Кіршнер у Перу ў сакавіку 2010 года, яна была ўзнагароджана вышэйшай дзяржаўнай узнагародай краіны — ордэн «Сонца Перу».

## Спасылкі 
* Ордэн Сонцы на сайце «Свет узнагарод»
* Узнагароды Перу на афіцыйным сайце Міністэрства замежных спраў Перу 

Сонца Перу
Катэгорыя:З’явіліся ў 1821 годзе
Катэгорыя:Вышэйшыя дзяржаўныя ўзнагароды
Дом Рэмбранта

[thumb|Дом-музей Рембранта ў [Амстэрдаме]]
**Дом-музей Рэмбранта** () — мастацкі музей на вуліцы Ёдэнбрэестраат (Jodenbreestraat) у Яўрэйскім квартале Амстэрдама. Музей адкрыўся ў 1911 годзе ў доме, які Рэмбрант набыў на піку славы ў 1639 годзе і ў якім пражываў да свайго банкруцтва ў 1656 годзе.

## Калекцыя 
У музеі адноўлена гістарычная абстаноўка часоў Рэмбранта: кухня, жылыя пакоі і майстэрня мастака. Крыніцай для экспазіцыі музея стаў вопіс, складзены натарыусам пры продажы ўсёй маёмасці мастака з аўкцыёну. У інтэр’еры дома-музея прадстаўлены карціны сучаснікаў Рэмбранта, яго вучняў, і яго настаўніка Пітэра Ластмана.

Экспазіцыя музея ўяўляе сабой найбольш поўны збор графічных работ Рэмбранта. Тут знаходзяцца 260 з 290 афортаў мастака. Акрамя таго, у музеі можна азнаёміцца з тэхнікай афорта.

Акрамя асноўнай экспазіцыі ў музеі праходзяць часовыя выставы.

## Літаратура 
* F. Tissink: Museum het Rembrandthuis Amsterdam. Ludion, 2007. ISBN 90-76588-29-5
* Eva Ornstein-Van Slooten, Marijke Holtrop, Jaap Van Der Veen (Hrsg.): The Rembrandt House: A Catalogue of Rembrandt Etchings. Waanders, 2005. ISBN 90-400-8851-9

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Мастацкія музеі Нідэрландаў
Катэгорыя:Музеі Амстэрдама
Парафія

**Парафія** ( ад  «каля» і  «дом»; ), таксама **плябанія**, **прыход** — базавая арганізацыйная адзінка ў хрысціянскіх Цэрквах. Згодна з тэалагічнай канцэпцыяй, парафія — гэта акрэсленая супольнасць вернікаў, утвораная ў сталы спосаб у епархіі (дыяцэзіі), пастырская апека над якой даручана прэсвітару. Цэнтрам жыцця парафіі з'яўляецца парафіяльны храм.

За парафію адказвае адзін святар (прэсвітар), які выступае ад яе імя перад царкоўнымі ўладамі. У беларускіх рыма-католікаў яго традыцыйна называюць пробашчам, у грэка-католікаў з часоў Берасцейскай уніі прынята называць парахам, а ў праваслаўных найчасцей — «настаяцелем». У парафіі могуць быць іншыя парафіяльныя супрацоўнікі, якія яму дапамагаюць — вікарыі, капеляны, рэзідэнты. У дапамогу прэсвітару ў парафіі ствараюцца парафіяльныя саветы са свецкіх вернікаў, якія дапамагаюць у вырашэнні пастырскіх і эканамічных спраў.

Інстытут парафіі існуе ў Царкве з IV ст. Яго ўтварэнне звязанае з распаўсюджаннем хрысціянства ў сельскай мясцовасці. Значэнне і роля парафіі былі вызначаны ў 1215 г. на Чацвёртым Латэранскім саборы.

Звычайна, парафія мае тэрытарыяльны характар і ахоплівае вернікаў пэўнай тэрыторыі. У Каталіцкай Царкве, аднак, калі ёсць патрэба, епархіяльны біскуп можа ўтвараць асабовыя парафіі: паводле нацыянальнасці, мовы або нейкага іншага крытэрыя.

У рымска-каталіцкай царкве ў Беларусі парафію часта называюць **плябаніяй** ад назвы святарскага двара. У праваслаўнай царкве ў Беларусі паняцце «парафія» часцей перадаецца словам **прыход**.

## Іншыя значэнні 
* Парафія — адзінка царкоўнага тэрытарыяльнага падзелу, адсюль потым у некаторых дзяржавах свету (напрыклад, Андора, Антыгуа і Барбуда, Германія, Дамініка) парафіямі пачалі называць базавыя адзінкі адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу краіны.
* Парафія (англійск. *parish*) — у штаце Луізіяна ў ЗША — адпаведнік графства.

## Літаратура 
* Codex Iuris canonici auctoritate Joannis Pauli PP. II promulgatus, Kodeks prawa kanonicznego.Przekład polski zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu. tekst dwujęzyczny, Edward Sztafrowski (tłumaczenie) i komisja naukowa pod redakcją Kazimierza Dynarskiego. Poznań: Pallottinum, 1984.
* Кодекс Канонів Східних Церков. Видавництво ОО. Василіян. — Рим, 1993, с. 181.

Катэгорыя:Каталіцтва
Прарок

міні|160пкс|Біблейскія прарокі, *Нюрнбергская хроніка* 15 стагоддзя

**Праро́к** (бібл. )&nbsp;— чалавек, які абвяшчае, паведамляе людзям словы Бога.

Прарок адчувае ўнутры сябе голас, які заклікае яго да дзейнасці. Біблейскія прарокі бачылі развіццё чалавецтва на многія тысячы гадоў наперад і казалі ад імя Бога пра Бога.

Пад словам «прарок» разумеюць, па-першае, чалавека, які прадказвае будучыню, па-другое чалавека, які перадае слова настаўлення, навучання і суцяшэння праз натхненне Духам Святым.

Прарокі, праца і словы якіх вядомы з Пісання,&nbsp;— гэта Енох, Ной, Аўраам, Майсей, Аарон, Марыям, Дэбора, Самуіл, Давід, Саламон, Данііл, Ілья, вялікія і малыя прарокі (Езекііль, Ісайя, Ерамія, Міхей і інш.)&nbsp;— аўтары прароцкіх кніг і інш. Свяшчэннае Пісанне сведчыць аб тым, што праз прарокаў гаварыў Святы Дух, і кнігі, напісаныя імі, створаны праз натхненне Духа Божага, «бо ніколі прароцтва не было агалошана з волі людской, а паведамлялі яго святыя Божыя мужы, натхнёныя Духам Святым».

## Ілжэпрарок 
У Святым Пісанні згадваецца і пра ілжэпрарокаў, якія, не быўшы пакліканымі і пасланымі Богам, праракаюць свае ўласные выдумкі на шкоду блізкім, зводзячы іх з праведнага шляху. Такія прарокі апісаны ў Старым і Новым запаветы.

## Гл. таксама 
* Біблейскія прарокі
* Прарокі ісламу

Катэгорыя: Рэлігія
Андрэй Валер’евіч Якімаў

**Андрэй Якімаў** (нар. , Антопаль) — беларускі футбаліст, паўабаронца гродзенскага «Нёмана».

## Клубная кар’ера 
Пачаў займацца футболам у родным Антопалі, дзе першым трэнерам Андрэя быў яго бацька. Пазней выступаў за дубль наваполацкага «Нафтана». Другую палову 2010 года правёў у арэндзе ў пінскай «Хвалі», пасля вяртання стаў праходзіць у асноўны склад «Нафтана», звычайна выхадзіў на замену.

У сакавіку 2013 года перайшоў у «Віцебск». Хутка замацаваўся ў аснове і быў прызнаны заўзятарамі клуба найлепшым іграком сезона 2013.

У студзені 2014 года зноўку стаў іграком «Нафтана». Спачатку толькі выхадзіў на замену, а ўлетку стаў выхадзіць у стартавым складзе на пазіцыі апорнага паўабаронцы. У жніўні 2014 года атрымаў траўму, у кастрычніку вярнуўся на поле, але зноў апынуўся па-за асноўным складам.

У студзені 2015 года знаходзіўся на праглядзе ў жодзінскім «Тарпеда-БелАЗ», але не падышоў. Пасля накіраваўся ў мікашэвіцкі «Граніт», з якім у лютым 2015 года падпісаў папярэдні кантракт, аднак у сакавіку, так і не стаўшы іграком «Граніта», вярнуўся ў «Нафтан». У сезоне 2015 пачаў з’яўляцца на полі толькі ў ліпені, выходзячы на замену, а на наступны год вярнуў месца асноўнага апорнага паўабаронцы.

У студзені 2017 года накіраваўся ў гродзенскі «Нёман», з якім у лютым падпісаў кантракт. У складзе «Нёмана» стаў асноўным апорным паўабаронцам, у сезоне 2017 адзначыўся 7 галамі ў чэмпіянаце, стаўшы другім бамбардзірам каманды пасля Паўла Савіцкага. У лістападзе 2017 года падоўжыў кантракт з «Нёманам» на наступны сезон. У сезоне 2018 заставаўся іграком асновы, толькі ў канцы сезона стаў часам заставацца на лаўцы запасных. У снежні 2018 года падоўжыў кантракт з гродзенскім клубам яшчэ на год. У пачатку сезона 2019 гуляў за дубль, але хутка вярнуў месца ў асноўнай камандзе.

У снежні 2019 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Нёман», аднак у студзені 2020 года вярнуўся і падпісаў новы кантракт з клубам. У сезоне 2020 быў трывалым іграком стартавага складу, прыняў удзел ва ўсіх 30 матчах Вышэйшай лігі. У студзені 2021 года падоўжыў пагадненне з гродзенцамі. У сезоне 2021 заставаўся іграком асновы. У лютым 2022 года падоўжыў кантракт з «Нёманам» яшчэ на год. Па выніках сезона 2023 дапамог гродзенскаму клубу стаць сярэбраным прызёрам чэмпіянату Беларусі. У студзені 2024 года зноў падоўжыў пагадненне з гродзенцамі.

## Дасягненні 
* Уладальнік Кубка Беларусі (2): 2012, 2024
* Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі: 2023

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Катэгорыя:Ігракі ФК Хваля Пінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Нёман Гродна
Алімпійскі ордэн

**Алімпійскі ордэн** — ордэн Міжнароднага алімпійскага камітэта, які прысуджаецца за асаблівыя заслугі перад алімпійскім рухам. Заснаваны ў 1974 годзе.

## Ступені ордэна 
Першапачаткова меў тры ступені:
* Залаты Алімпійскі ордэн.
* Сярэбраны Алімпійскі ордэн.
* Бронзавы Алімпійскі ордэн.
З 1984 гады ўручаюцца толькі дзве ступені — Залаты ордэн і Сярэбраны ордэн.

## Правілы ўзнагароджання 
thumb|right|150px|Ганаровы прэзідэнт Міжнароднай федэрацыі каноэ Ульрых Фельдхоф c Алімпійскім ордэнам (2009)

Ордэн з'яўляецца персанальнай узнагародай, якая прысуджаецца ад імя МАК за асаблівыя заслугі перад алімпійскім рухам.

Дзеючыя члены МАК ордэнам не ўзнагароджваюцца.

З 2002 года ўведзены дадатковыя абмежаванні на ўзнагароджанне ордэнам:
* Спынена ўзнагароджанне спартсменаў-уладальнікаў алімпійскіх медаляў, паколькі яны ўжо маюць найбольш прэстыжную ўзнагароду ў алімпійскім руху.
* Абмежавана колькасць узнагарод, якія прысуджаюцца дзеячам адной краіны: не больш за адзін ордэн у год.

## Спасылкі 
* Алімпійскі ордэн на сайце slovar.info 
* Алімпійскія ўзнагароды на сайце statesymbol.ru
* Вялікая алімпійская энцыклапедыя

Катэгорыя:Міжнародны алімпійскі камітэт

Катэгорыя:Спартыўныя прызы і ўзнагароды
Пантэон

**Пантэо́н** (грэч. Πάνθειον, «(храм) усім багам») — група багоў, якія належаць да нейкай адной рэлігіі ці міфалогіі.

## Агульнаіндаеўрапейскі пантэон 
Кожнай касце адпавядала асобае бажаство: скажам, у жрацоў гэта быў грозны, але справядлівы бог-суддзя (Зеўс&nbsp;— Юпітэр&nbsp;— Одзін&nbsp;— Арамазд&nbsp;— Міхр&nbsp;— Мітра&nbsp;— Варуна), у воінаў — бог вайны (Тор&nbsp;— Марс&nbsp;— Арэс&nbsp;— Ваагн&nbsp;— Індра&nbsp;— Пярун&nbsp;— Пяркунас), у земляробаў — бог урадлівасці (Фрэйр&nbsp;— Квірын&nbsp;— Вялес).

## Славянскі пантэон 
thumb|right|250px|Справа — пантэон Уладзіміра ва ўяўленні старажытнарускага кніжніка
; Пантэон князя Уладзіміра
* Пярун — галоўны бог, заступнік князя і дружыны, таксама грамавержац. Змяніўся Ільёй-прарокам.
* Хорс — увасобленае сонца
* Дажбог — сонечнае бажаство, заступнік Рускай зямлі і рускіх людзей ад князя да земляроба
* Стрыбог — бажаство, звязанае, верагодна, з атмасфернымі функцыямі (ветрам)
* Сімаргл — паўбоскі персанаж з няяснымі функцыямі, магчыма — веснік паміж нябесным і зямным светамі. Змянілася Пятніцай.

; Іншыя багі Старажытнай Русі
* Волас ~ Вялес — часта атаясамляюцца, аднак паводле крыніц у іх розныя функцыі:
** Волас — «скоцкі бог», заступнік скаціны. Змяніўся Св. Власіем Севастыйскім.
** Вялес — бог-заступнік казачнікаў і паэзіі
* Род і ражаніцы — персанажы, увасаблялыя наканаванае, лёс нованароджанага.
* Сварог — магчыма, бог-каваль
* Сварожыч — увасоблены агонь

Катэгорыя:Палітэізм
Катэгорыя:Міфалогія
Даная (карціна Рэмбранта)

**«Даная»** (1636—1647) — карціна Рэмбранта з калекцыі Эрмітажа, напісаная па матывах старажытнагрэчаскага міфа пра Данаю, маці Персея.

Калі цар старажытнагрэчаскага горада Аргаса даведаўся пра прароцтва, згодна з якім яму наканавана памерці ад рукі сына Данаі, сваёй дачкі, ён заключыў яе ў падзямелле і прыставіў да яе служанку. Бог Зеўс, аднак, пракраўся да Данаі ў выглядзе залатога дажджу, пасля чаго яна нарадзіла сына Персея.

Класічны сюжэт карціны — з'яўленне Зеўса ў выглядзе залатога дажджу да зняволенай жанчыны. Да гэтага сюжэту звярталіся такія знакамітыя мастакі як Тыцыян, Карэджа, Госарт, Клімт.

## Апісанне 
Маладая аголеная жанчына ў ложку асветлена плынямі цёплага сонечнага святла, якое падае праз ссунуты служанкай полаг. Жанчына прыўзняла галаву над падушкай, працягнула правую руку насустрач святлу, спрабуючы быццам адчуць яго сваёй далонню. Яе даверлівы позірк звернуты ў бок святла, на твары паўусмешка. Зблытаныя прычоска, прымятая падушка — усё кажа аб тым, што яшчэ хвіліну назад жанчына глядзела салодкія сны ў сваёй раскошнай пасцелі.

Выява:Rembrandt Harmensz. van Rijn 026 Frag1.jpg|Даная. Фрагмент: твар жанчыны
Выява:Rembrandt Harmensz. van Rijn 026 Frag2.jpg|Даная. Фрагмент: пярсцёнак на безыменным пальцы левай рукі
Выява:Rembrandt Harmensz. van Rijn 026 Frag4.jpg|Даная. Фрагмент: правая рука звернута насустрач святлу
Выява:Rembrandt Harmensz. van Rijn 026 Frag3.jpg|Даная. Фрагмент: над ложкам - немаўля з крыламі, на яго твары - пакута 

## Вандалізм 
У суботу, 15 чэрвеня 1985 года, у залу Рэмбранта ў Эрмітажы разам з экскурсіяй прыйшоў мужчына, які спытаў у супрацоўніц музея, якая з карцін у гэтай зале найбольш каштоўная. Пасля гэтага ён падышоў да «Данаі», дастаў з-пад крыса бутэльку, выплюхнуў яе змесціва акурат у цэнтр палатна. Фарба адразу пачала ўспушаць, змяняць колер — у склянцы была серная кіслата. Зламыснік таксама дастаў нож і паспеў двойчы парэзаць карціну.

Пазней экспертыза прызнала мужчыну вар'ятам, ім аказаўся літовец Бронюс Майгіс, які патлумачыў свой учынак палітычнымі матывамі. Па рашэнні леніградскага суда 26 жніўня 1985 Майгіс быў накіраваны на лячэнне ў псіхіятрычную бальніцу.

## Літаратура 
* Roberta D'Adda, Rembrandt, Milano, Skira, 2006.
* Stefano Zuffi, Tamara Łozińska (tłumaczenie): Rembrandt. Warszawa: HPS, 2006, s. 90. ISBN 83-60529-02-7.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Карціны Рэмбранта
Катэгорыя:Карціны са збораў Дзяржаўнага Эрмітажа
Рэмбрант
Катэгорыя:Карціны з аголенымі жанчынамі
Катэгорыя:Пашкоджаныя карціны
Катэгорыя:Карціны 1647 года
Катэгорыя:Карціны паводле сюжэтаў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Катэгорыя:Вандалізм
Кронпрынц

**Кронпрынц** (, літар. прынц (князь) кароны) — у германамоўных манархіях тытул спадчынніка прастола (звычайна ў тых выпадках, калі гэта старэйшы сын манарха, а не іншы сваяк). Па-беларуску кронпрынцам часам завуць і некаторых іншых спадчыннікаў прастола, напрыклад, спадчыннага прынца Японіі. У Расіі жонка сына Пятра I, царэвіча Аляксея Пятровіча Шарлота Браўншвайгская, называлася кронпрынцэсай, але гэты тытул не прыжыўся.

## Гл. таксама 
* Курпрынц

Катэгорыя:Тытулы
Катэгорыя:Гісторыя Германіі
Катэгорыя:Гісторыя Аўстрыі
Ордэн «Легіён пашаны»

**Ордэн «Легіён пашаны»** () — узнагарода, якая ўручаецца міністэрствам абароны ЗША, ваеннаслужачым усіх родаў войскаў за выключную адвагу ў баі.

## Гісторыя 
Падчас Другой сусветнай вайны перад кіраўніцтвам ЗША паўстала пытанне аб ўзнагароджанні прадстаўнікоў саюзных армій. Узнагароды ЗША, якія існавалі да гэтага, не падыходзілі па сваім становішчы. Таму ў 1942 годзе быў заснаваны адзіны і першы ва ўзнагароднай сістэме ЗША ордэн «Легіён пашаны». Узнагарода «еўрапейскага тыпу» мела ступені — розныя для каманднага складу, старэйшых і малодшых афіцэраў і радавога саставу арміі.

## Апісанне знака 
Знак ордэна мае пяць зубцоў тыпу «ластаўчынага хваста» пакрытых белай эмаллю з чырвонай аблямоўкай і залатымі шарыкамі на канцах, накладзеных на лаўровы вянок зялёнай эмалі. У цэнтры знака блакітны круг з 13 белымі зорачкамі.

## Ступені Легіёна пашаны 
Катэгорыя:Федэральныя ваенныя ўзнагароды ЗША
Скандынавізм

thumb|250px|Выява — сімвал Скандынавізма

**Скандынавізм** — грамадскі рух у скандынаўскіх краінах - Швецыі, Нарвегіі і Даніі, накіраваны на палітычнае, эканамічнае і культурнае аб'яднанне гэтых краін.  

## Значэнні тэрміна 
У шырокім сэнсе пад «скандынавізмам» разумеюць любыя плыні эпохі капіталізму (перыяд пасля напалеонаўскіх войнаў), якія мелі аб'яднальныя тэндэнцыі. У вузкім сэнсе - толькі рух у 40-60-х гадах XIX стагоддзя. Некаторыя гісторыкі, зрэшты, распаўсюджваюць дзеянні гэтага паняцця таксама на аб'яднальныя фазы ў часы скандынаўскага сярэднявечча. У нескандынаўскай літаратуры часам таксама ўжываецца тэрмін «панскандынавізм».

## Гл. таксама 
* Пангерманізм
* Панцюркізм
* Панафрыканізм
* Панславізм

## Літаратура 
* 
* Clausen J. «Skandinavismen, historisk fremstillet», Kobenhavn 1900.
* Moller E. «Skandinavisk straeben og svensk politik omkring 1860», Kobenhavn 1948.
* Lundh H.L. «Skandinavismen i Sverige», Stockholm 1951.

Катэгорыя:Гісторыя Скандынавіі
Катэгорыя:Паннацыяналізм
Дзяніс Аляксандравіч Кішкурна

**Дзяніс Кішкурна** (нар. ) — беларускі футбаліст, паўабаронца.

## Клубная кар’ера 
Гуляў за дубль «Тарпеда-БелАЗ», быў капітанам дубля. 15 чэрвеня 2012 года правёў свой адзіны матч за асноўную каманду, калі выйшаў на замену ў дргуім тайме матчу супраць «Гомеля» (1:0).

У студзені 2014 года адправіўся на прагляд у клуб «Смалявічы-СТІ», але ў выніку не падышоў і завяршыў прафесійную кар’еру.

З 2017 года стаў выступаць у Другой лізе за клуб «СМІаўтатранс». З 12 галамі стаў найлепшым бамбардзірам каманды ў сезоне 2017. Гуляў за каманду да канца 2021 года, калі яна спыніла выступы ў Другой лізе.

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК СМІаўтатранс
Ганна Аўстрыйская

**Ганна Аўстрыйская** (, ;  — ) — каралева Францыі, жонка (з 18 кастрычніка 1615) караля Францыі Людовіка XIII. Эпітэт «Аўстрыйская» азначае толькі прыналежнасць да дынастыі Габсбургаў, аўстрыйскай па паходжанні.

## Біяграфія 
Дачка іспанскага караля Філіпа III, спрабавала праводзіць праіспанскую палітыку. Падтрымлівала змовы супраць Рышэльё.
Шлюб Людовіка і Ганны 23 года быў бяздзетным, і толькі ў 1638 і 1640 гадах, пасля некалькіх няўдалых цяжарнасцей у Ганны, нарадзіліся іх два сына, будучыя Людовік XIV і Філіп I Арлеанскі.

У 1643—1651 была рэгентам пры малалетнім Людовіку XIV, фактычна ж дзяржавай кіраваў Дж. Мазарыні, прызначаны ёю першым міністрам. У 1661 годзе, пасля смерці Мазарыні, калі Людовік XIV стаў кіраваць самастойна, Ганна сышла ў кляштар Валь-дэ-Грас.

Сканала 20 студзеня 1666 года ад рака грудзей.

## Ганна Аўстрыйская ў літаратуры 
Адносіны Ганны Аўстрыйскай і Людовіка XIII сталі адной з сюжэтных ліній знакамітага рамана Аляксандра Дзюма-бацькі «Тры мушкецёры». У яго працягах «Дваццаць гадоў пасля» і «Віконт дэ Бражэлон, або Дзесяць гадоў пасля» Ганна Аўстрыйская таксама адна з дзеючых асоб. У апавяданні англійскай пісьменніцы Эвелін Энтані «Каханне кардынала» таксама згадваецца Ганна Аўстрыйская. Пра Ганну таксама ідзе гаворка ў гістарычных раманах Георга Борна «Ганна Аўстрыйская, або Тры мушкецёры каралевы», Шарля Даляра «Першае каханне Ганны Аўстрыйскай» і Жульеты Бенцоні «Спальня Каралевы» з серыі «Дзяржаўныя таямніцы».

## Літаратура 
* Thea Leitner. Habsburgs verkaufte Töchter. 8. Auflage. Piper, München 1999, ISBN 3-492-21827-X.
* Anka Muhlstein. Königinnen auf Zeit. 1. Auflage. Insel, Frankfurt am Main 2005, ISBN 3-458-34832-8.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Каралевы і імператрыцы Францыі
Катэгорыя:Габсбургі
Катэгорыя:Рэгенты Францыі
Катэгорыя:Памерлі ад раку малочнай залозы
Катэгорыя:Прынцэсы Іспаніі
Катэгорыя:Інфанты Партугаліі
Катэгорыя:Эрцгерцагіні Аўстрыйскія
Марыя Тэрэзія Іспанская

**Марыя Тэрэзія Аўстрыйская (Іспанская)** (;  — ) — інфанта Іспаніі, жонка караля Францыі Людовіка XIV.

## Біяграфія 
Дачка караля Іспаніі Філіпа IV і Елізаветы Французскай была заручана з французскім каралём па ўмовах Пірэнейскага міру 1659 года, які паклаў канец франка-іспанскай вайне 1635—1659 гадоў. Яна атрымала ў пасаг 500 тыс. залатых экю, але адраклася за сябе і сваё нашчадства ад наследавання іспанскай кароны і іншых іспанскіх уладанняў.

Вяселле прайшло ў чэрвені 1660 года, але ўжо праз год кароль астудзеў да сваёй жонкі і завёў першую з доўгай чарады палюбоўніц. Пасля смерці бацькі Марыі Тэрэзіі, калі абяцаны пасаг так і не было атрымана, Людовік XIV абвясціў, што яе адмова ад наследавання анулёўваецца, і заваяваў частку Нідэрландаў, якія належалі Іспаніі. Каралева ўсе свае нягоды перажывала моўчкі, і калі яна сканала, Кароль-Сонца заявіў, што гэта была адзіная непрыемнасць, якую яна даставіла яму.

Унук Марыі Тэрэзіі і Людовіка XIV Філіп V стаў іспанскім каралём пасля вайны за іспанскую спадчыну.

Людовік XIV і Марыя Тэрэзія былі стрыечнымі братам і сястрой па дзвюх лініях: бацька Людовіка і маці Марыі Тэрэзіі былі роднымі братам і сястрой; бацька Марыі Тэрэзіі і маці Людовіка XIV таксама былі роднымі братам і сястрой.

## Дзеці 
* Людовік Вялікі Дафін (1 лістапада 1661 — 14 красавіка 1711)
* Ганна-Елізавета (18 лістапада 1662 — 30 снежня 1662)
* Марыя-Ганна (16 лістапада 1664 — 26 снежня 1664)
* Марыя-Тэрэза (2 студзеня 1667 — 1 сакавіка 1672)
* Філіп-Карл (5 жніўня 1668 — 10 ліпеня 1671)
* Людовік-Франсуа (14 чэрвеня 1672 — 4 лістапада 1672)

Катэгорыя:Каралевы і імператрыцы Францыі
Катэгорыя:Габсбургі
Катэгорыя:Людовік XIV
Катэгорыя:Узнагароджаныя Залатой ружай
Катэгорыя:Прынцэсы Іспаніі
Катэгорыя:Інфанты Партугаліі
Талавера-ла-Рэаль

**Талаве́ра-ла-Рэа́ль** (,  ) — горад і муніцыпалітэт у Іспаніі, уваходзіць у правінцыю Бадахос у складзе аўтаномнай супольнасці Эстрэмадура. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе раёна (камаркі) Бадахос. Займае плошчу 62 км². Насельніцтва — 5509 чалавек (на 2010 год). Адлегласць да адміністрацыйнага цэнтра правінцыі — 20 км.

## Гісторыя 
Горад заснаваны ў 1340 годзе.

Катэгорыя:Муніцыпалітэты правінцыі Бадахос
Мануэл I

thumb|right|Заручыны Мануэла I і інфанты Марыі

**Мануэл I Шчаслівы** (;  — ) — кароль Партугаліі з 25 кастрычніка 1495.

## Біяграфія 
Сын інфанта Фернанду, герцага Візеу і інфанты Беатрысы. Яго бацька быў другім сынам караля Эдуарда (Дуарты), а яго маці — унучкай караля Жуана I. Мануэл стаў спадчыннікам пасля гібелі прынца Афонсу, адзінага законнага сына караля Жуана II.

### Кіраванне 
Мануэл працягнуў палітыку сваіх папярэднікаў, накіраваную на пашырэнне ўладанняў Партугаліі. Яго кіраванне адзначылася эпохай геаграфічных адкрыццяў. Пры ім Васка да Гама дасягнуў берагоў Індыі ў 1498 годзе, а Педру Алварыш Кабрал адкрыў Бразілію. Гэты час быў перыядам вышэйшай магутнасці Партугаліі, перыядам яе росквіту як марской дзяржавы.

Па імі караля Мануэла I названы архітэктурны стыль — мануэліна, у якім знайшла свой выраз эпоха геаграфічных адкрыццяў.

У снежні 1496 года Мануэл I выдаў дэкрэт аб выгнанні яўрэяў з Партугаліі і абавязковым хрышчэнні ўсіх дзяцей.  яўрэяў пакінулі краіну. Тыя, хто засталіся былі гвалтоўна ахрышчаны паводле дэкрэту ад 19 сакавіка 1497 года.

### Сям’я 
У 1497 годзе Мануэл ажаніўся з Ізабелай Астурыйскай (1470—1498), дачкой Фердынанда II Арагонскага і Ізабелы I Кастыльскай і ўдавой спадчынніка прастола інфанта Афонсу. Шлюбны дагавор патрабаваў выгнання яўрэяў з Партугаліі, што было неадкладна выканана. Праз год Ізабела памерла пры родах доўгачаканага спадчынніка.
* Мігел да Паш (1498—1500), спадчынны прынц Партугаліі, Кастыліі і Арагона.

У 1500 годзе Мануэл ажаніўся з сястры Ізабелы, Марыяй Арагонскай. Дзеці:
* Жуан (1502—1557), кароль Партугаліі Жуан III;
* Ізабела (1503—1539), жонка імператара Карла V;
* Беатрыса (1504—1538), жонка герцага Савойскага Карла III;
* Луіш (1506—1555), 5-ы герцаг Бежа і бацька будучага караля Антоніу I;
* Фернанду (1507—1534), герцаг Гуарда;
* Афонсу (1509—1540), кардынал;
* Марыя (1511—1513);
* Энрыке (1512—1580), кароль Партугаліі Энрыке I;
* Дуарты (1515—1540), 4-ы герцаг Гімарайнш, у шлюбе з Ізабелай Браганса;
* Антоніа (1516).

Трэцяй жонкай Мануэла стала пляменніца двух папярэдніх — дачка іх сястры Хуаны Вар’яткі Элеанора Аўстрыйская (1498—1558). Дзеці:
* Карлас (1520), памёр у маленстве;
* Марыя (1521—1577), была адной з самых багатых прынцэс Еўропы, ніколі не была замужам.

Пасля смерці Мануэла ў 1521 годзе ад чумы, яго спадчыннікам стаў сын ад Марыі Арагонскай Жуан III.

Катэгорыя:Каралі партугальскія
Катэгорыя:Авіская дынастыя
Катэгорыя:Памерлі ад чумы
Соф’я Дзмітрыеўна Лі

**Соф’я Дзмітрыеўна Лі** ( — ) — беларускі мастак. Заслужаны работнік культуры БССР (1975). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

С. Дз. Лі нарадзілася ў вёсцы Обаль (сучасны Сенненскі раён Віцебскай вобласці). У 1931 годзе скончыла Беларускі мастацкі тэхнікум у Віцебску.

У часы Вялікай Айчыннай вайны — сувязная і разведчыца, парторг партызанскага атрада «Перамога» брыгады «Полымя» Пухавіцкага раёна, член бюро Пухавіцкага падпольнага райкама партыі.

Член Беларускага саюза мастакоў (1946).

## Творчасць 
У мастацкіх выставах удзельнічала з 1929 года. Працавала ў жанры пейзажа, тэматычнай карціны, нацюрморта.

Сярод работ С. Дз. Лі:
* карціны на тэмы партызанскага жыцця «За баявой вучобай», «Партызанскі лагер», «Партызанская прысяга», «Партызаны ў вёсцы» (1946), «У тыле ворага» (1967);
* пейзажы «Восень» (1949), «У пачатку верасня» (1958), «Нарач» (1968), «На Лепельшчыне» (1968);
* нацюрморты «Кветкі» (1948), «Гладыёлусы» (1954), «Кубак чэмпіёна» (1971)
і інш.
## Сям'я 
Выйшла замуж за ваеннага лётчыка-выпрабавальніка — карэйца, які прыняў савецкае грамадзянства. У 1928 годзе нарадзіла сына Германа, праз 12 дзён пасля нараджэння сына муж загінуў у авіякатастрофе.

## Узнагароды 
* Заслужаны работнік культуры Беларусі (1975)
* ордэн Чырвонай Зоркі
* ордэн «Знак Пашаны»

## Літаратура 
* *Шалянкова І. М.* Лі Соф’я Дзмітрыеўна // 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Постаці Пухавіцкага раёна