open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Йыгева

**Йыгева** () — горад на ўсходзе Эстоніі, адміністрацыйны цэнтр павета Йыгева. Насельніцтва больш за 6 тысяч чалавек. Упершыню згаданы ў польскіх крыніцах ў 1599 годзе пад назвай *Ягіва*. Нямецкая назва *Лайсхольм*.

Да 1876 г., калі праз Йыгеву прайшла чыгунка Талін-Тарту, ён заставаўся маленькім пасёлкам, затым пачаў развівацца і ў 1938 годзе атрымаў статус горада.

## Культура 
У гонар вядомых дзеячаў культуры, тых, хто нарадзіўся ў горадзе праводзяцца моладзевыя фестывалі: прысвечаныя Бэці Альвер восеньскія дні паэзіі «Зорны час» і прысвечаныя Ало Матыйзену вясновыя дні музыкі.

## Клімат 
У горадзе быў адзначаны рэкорд холаду для Эстоніі −43.5 ° C.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Бэці Альвер
* Ала Матыйзен, эстонскі кампазітар

## Гарады-пабрацімы 
*  Кеўруу, Фінляндыя
*  Карлстад, Швецыя
*  Каарыён, Фінляндыя

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Гарады Эстоніі
Катэгорыя:Йыгевамаа
Харку (возера)

**Возера Харку** () — возера на захадзе Таліна, у раёне Хааберсці, у 3 км ад мора. Плошча возера — 1,638 км², глыбіня да 2,5 метраў.

Да нашай эры на месцы возера Харку было Балтыйскае мора, але ў сувязі з пад’ёмам зямной паверхні мора адступіла, і ўтварылася возера. Вада ў возеры багатая кіслародам, на дне возера двух-трохметровы слой глею. Возера Харку прыцягвае рыбакоў, бо ў возеры водзіцца лешч, плотка, акунь, шчупак, лінь і іншыя віды рыб. Возера таксама прыцягвае аматараў купання і заняцця водным спортам. Калі возера пакрыта тоўстым слоем лёду, людзі прыходзяць сюды катацца на каньках ці лавіць рыбу.

Катэгорыя:Азёры Эстоніі
Катэгорыя:Талін
Выртс’ярв

**Выртс’ярв** () — прэснаводнае возера на поўдні Эстоніі, на мяжы паветаў Тарту і Вільяндзі. Плошча каля 266 км², буйнейшае возера Эстоніі пасля Чудскога возера і найвялікшы ўнутраны вадаём Эстоніі. Вышыня над узроўнем мора 33,7 м. Сярэдняя глыбіня 2,8 м, найбольшая — 6 м.

З Выртс’ярв пачынаецца рака Эмайыгі, якая ўпадае ў Чудское возера.

У возеры разводзяць вугра і іншыя далікатэсныя пароды рыбы. Штогод вылоўліваюць да 250 тон рыбы. На беразе возера — лімналагічная станцыя.

Катэгорыя:Азёры Эстоніі
Юлемістэ (возера)

**Возера Юлемістэ** () — возера ў ваколіцах Таліна. З’яўляецца крыніцай пітной вады горада з XIV стагоддзя. Па дадзеных на 2005 год, сярэдняе спажыванне вады складала 60829 м³ у суткі. Побач з возерам размешчаны Талінскі аэрапорт і гандлёвы цэнтр Ülemiste.

## Жывёльны свет 
У возеры водзяцца розныя віды рыб, у тым ліку вугры, завезеныя сюды ў 1986 годзе драпежныя рыбы складаюць усяго 5 % ад агульнай колькасці рыб.

## Міфалогія 
Паводле эстонскіх легендаў возера Юлемістэ ўзнікла са слёз дзяўчыны Ліндэн, якая прысела на валун і аплаквала свайго мужа Калева, які загінуў на вайне.

Шырока распаўсюджаная і легенда аб старым з Юлемістэ. У тых, каго ён сустрэне на сваім шляху, ён пытаецца: «Талін ужо дабудавалі?». Калі хтосьці адкажа, што дабудавалі, то, згодна з легендай, возера Юлемістэ затопіць горад. Па гэтай прычыне будаўніцтва ў Таліне не павінна спыняцца.

## Галерэя 

File:Ülemiste.JPG|Від з вышыні птушынага палёту
File:Ulemiste Linda kivi.jpg|Валун Ліндаківі перад водаачышчальнай станцыяй.
File:Lennuk ülemiste järves.jpg|Ан-26 на лёдзе возера Юлемістэ, 18 мая 2010 года
File:Ulemiste jarv.jpg| Возера Юлемістэ, 28 снежня 2007 года

Катэгорыя:Азёры Эстоніі
Катэгорыя:Талін
Вільяндзімаа

**Вільяндзі** ( або ) - павет у Эстоніі, размешчаны ў паўднёвай частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтр горад Вільяндзі. Павет складаецца з трох гарадоў і 12 воласцяў. Цэнтральная і заходняя частка павета размешчаны ў межах хвалістага ўзвышша Сака. У межах паўночна-заходняй часткі размяшчаецца шэраг балотных масіваў, аб'яднаных у нацыянальны парк Саомаа (370 км ²). У павеце знаходзіцца Возера Выртс'ярв.

Павет Вільяндзі ў сярэднявеччы быў важным гандлёвым і палітычным цэнтрам, у ім захаваліся руіны некалькіх замкаў. 

Урад павета узначальваецца старэйшынамі, якіх прызначае ўрад Эстоніі тэрмінам на пяць гадоў. У цяперашні час старэйшынам Вільяндзі з'яўляецца Кале Кюціс.

## Выбітныя ўраджэнцы 
* Іохан Кёлер, эстонскі жывапісец і акварэліст, заснавальнік нацыянальнай школы жывапісу.
* Хендрык Адамсан

Arussaare õigeusu kirik.jpg|
Suure-Kõpu mõisa peahoone 2012.jpg|
Heimtali mõisa viinaköök1.jpg|
Pärsti mõisa peahoone 2012.jpg|
Õisu järv.jpg|
Viljandi ordulinnuse varemed.jpg|

Катэгорыя:Паветы Эстоніі
Хар’юмаа

**Хар’юмаа** ( або ) — адзін з 15 паветаў Эстоніі. Адміністрацыйны цэнтр - Талін. Хар'юмаа знаходзіцца на беразе Фінскага заліва.
* Астравы Пакры
## Гарады 
* Талін, Саўэ, Локса

## Памятныя мясціны 
* Замак Кейла

## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Эрні Крустэн
* Вельё Торміс

Tuhala Witches Well1-21-03-2013.jpg|
Kiviloo mõisa peahoone.jpg|
Laitse mõisa peahoone2, 19.saj.jpg|
Kose kirik suvi 2012.jpg|
Jägala juga 22-03-2013.JPG|
Paadimees Paunküla veehoidlal.jpg|
Arukyla Mois.jpg|

Катэгорыя:Паветы Эстоніі
Крапіўня (рака)

**Крапі́ўня**, **Зыбіна** — рака ў Буда-Кашалёўскім і Рэчыцкім раёнах Гомельскай вобласці. 

Даўжыня 20,4 км. Пачынаецца на поўдзень ад пасёлка Баец Буда-Кашалёўскага раёна, упадае ў старарэчча Дняпра (возера Крапіўнае) за 0,5 км на паўднёвы захад ад пасёлка Чырвоны Кастрычнік Рэчыцкага раёна. Рэчышча каналізаванае на трох участках: выток — 0,8 км на поўнач ад пасёлка Краснабудскі (3,5 км); ад вёскі Рудня-Альхоўка ўніз па цячэнні на працягу 2,1 км; 3,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Рудня-Альхоўка — 1,5 км на паўночны захад ад пасёлка Чырвоны Кастрычнік (2,2 км).

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Буда-Кашалёўскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Рэчыцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Дняпра
Красная (рака)

**Кра́сная** — рака ў Асіповіцкім, Бабруйскім і Глускім раёнах Магілёўскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Пціч (басейн Дняпра).

Даўжыня 16 км. Плошча вадазбору 80 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,69 v/rv. Пачынаецца з Краснай канавы (Карчанка) за 5 км на паўднёвы захад ад вёскі Тарасавічы Асіповіцкага раёна, вусце каля вёскі Гарадзішча Завалочыцкага сельсавета Глускага раёна. У нізоўі цячэ па лясістай мясцовасці. Рэчышча на працягу 13,6 км ад вытоку каналізаванае. Вадазбор у паўднёвай частцы Цэнтральнабярэзінскай раўніны.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-106. Выданне 1984 г. Стан мясцовасці на 1979 г.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Могилёвской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Асіповіцкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Бабруйскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Глускага раёна
Катэгорыя:Прытокі Пцічы
Красноўка (рака)

**Красноўка**, **Пружанка** — рака ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці, правы прыток ракі Вузлянка (басейн Нёмана). Даўжыня 8 км. Пачынаецца за 1 км на паўночны ўсход ад вёскі Старынкі 1, упадае ў Вузлянку за 2 км на паўночны захад ад вёскі Ельніца. На ўсім працягу каналізаваная.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Нарачы
Катэгорыя:Рэкі Мядзельскага раёна
Кроманка

**Кроманка** — рака ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці і Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Бойная (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 9 км. Пачынаецца з возера Кромань у Стаўбцоўскім раёне, цячэ ў межах Налібоцкай пушчы, упадае ў Бойную за 2 км на поўдзень ад вёскі Купіск Навагрудскага раёна. На ўсім працягу каналізаваная, у нізоўі прымае сцёк з меліярацыйных каналаў. Правы прыток — Ашмянка (Лебядожа).

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Гродненской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Рэкі Навагрудскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Стаўбцоўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Бойнай
Каморскі франк

**Каморскі франк** (, , код ISO 4217: *KMF*) — афіцыйная валюта Каморскіх астравоў. Франк дзеліцца на 100 сантымаў, але ў наш час яны выйшлі з абарачэння.

Французскі франк прыйшоў у Каморскія астравы разам з усталяваннем тут французскага пратэктарату ў 1886 годзе. У 1891 годзе султан Саід Алі Анжуанскі ўвёў уласныя франкі, якія абарачаліся паралельна з французскай валютай. У 1912 годзе Каморы сталі мадагаскарскай правінцыяй, французскія грошы ўжываліся да 1925 года.

1 ліпеня 1925 года французскі ўрад згадзіўся на стварэнне Мадагаскарскага Банку са штаб-кватэрай у Парыжы, якому дазвалялася выпусціць у абарачэнне валюту для Мадагаскарскай калоніі. Малагасійскі франк абарачаўся ў калоніі разам з французскім да 1943 года. З 1945 года малагасійскі франк пачаў называцца «малагасійскі і каморскі франк».

У 1960 годзе Мадагаскар атрымаў незалежнасць, увёўшы ўласную валюту. У 1979 годзе ўрад Камораў падпісаў грашовае пагадненне з Францыяй, згодна з якім каморская валюта мела фіксаваны курс да французскага франка.

У сярэдзіне 90-х г.г. каморскі франк быў значна дэвальваваны ў адносінах да французскага франка, а пасля пераходу Францыі на еўра курс каморскага франка да еўра быў зафіксаваны на ўзроўні 491,96775 каморскіх франкаў да 1 еўра.

Катэгорыя:Афрыканскія валюты
Круглая (рака)

**Круглая** — рака ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Чорная (басейн Нёмана). Даўжыня 4,6 км. Пачынаецца каля вёскі Куромшычы, упадае ў Чорную на ўсходзе ад вёскі Вялікае Сяло. На ўсім працягу каналізаваная.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Ушы (прыток Віліі)
Катэгорыя:Рэкі Маладзечанскага раёна
Афгані

**Афга́ні** — грашовая адзінка Афганістана з валютным кодам AFN. 1 афгані (Af) = 100 пул.

## Гісторыя 
У канцы 19 і пачатку 20 стагоддзяў тэрыторыя сучаснага Афганістана знаходзілася пад уладай Вялікабрытаніі. У грашовым абарачэнні знаходзіліся і індыйскія рупіі, персіцкія крані і расійскія рублі. Мясцовая валюта была ўведзена ў 1880 годзе Абдур
Рахманам Кахнаем і мела назву афганская рупія ці кабульская рупія. Яна адпавядала 9 грамам серабра. Пасля атрымання незалежнасці ў 1919 годзе ўлада спрабавала ўвесці папяровыя грошы.

### Аўгані, 1925—2003 
У 1927 годзе была праведзена валютная рэформа, пад час якой з’явілася новая валюта афгані якая дзялілася на 100 пулаў. 1 афгані меў курс 1,1 да афганскай рупіі і, пачаткова, адпавядаў 10 грамам серабра. У 1978 годзе пасля ўвядзення ISO 4217 афгані атрымала валютны код *AFA*.

Бурныя гістарычныя змены (падзенне манархіі, грамадзянская вайна, савецкая акупацыя, урад Талібаў) выклікалі значную дэвальвацыю афгані. У 2002 годзе 1 долар ЗША меў вартасць 46 000 афгані.

### Афгані 2003-сучаснасць 
З 2 студзеня 2003 года і на працягу трох месяцаў цягнуўся абмен старых афгані на новыя па курсу 1000 да 1.

У наш час існуюць банкноты вартасцю 1000, 500, 100, 50, 20, 10, 5, 2,1 афгані і манэт вартасцю 5, 2 і 1 афгані.

Інфляцыя ў 2005 годзе склала 16,3 %.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Валюты
Катэгорыя:Афганістан
Геаінфармацыйныя сістэмы

**Геаінфармацыйныя сістэмы**, ***ГІС*** ― сістэмы апаратна-праграмных сродкаў і алгарытмічных працэдур, створаныя для лічбавай падтрымкі, папаўнення, кіравання, маніпулявання, аналізу, матэматыка-картаграфічнага мадэлявання і вобразнага адлюстравання геаграфічна каардынаваных дадзеных. Складовыя кампаненты ГІС: абсталяванне, праграмнае забеспячэнне, даныя, прафесійны персанал, метады аналізу.

Перавагі ГІС у параўнанні з аналагавымі сістэмамі:
* магчымасць супастаўлення карт розных маштабаў і праекцый;
* выгоды захоўвання і апрацоўкі велізарных аб'ёмаў геаграфічнай інфармацыі;
* аператыўны аналіз прасторавых і лагічных сувязяў розных аб'ектаў і ўласцівасцяў асобных элементаў;
* прастата стварэння сваіх уласных дадзеных і карт;
* шырокі дыяпазон выяўленчых уласцівасцяў;
* для картыруемага аб'екта можна абраць розныя віды класіфікацыі, якія падкрэсліваюць тую ці іншую заканамернасць;
* шырокія магчымасці для мадэлявання і экстрапаляцыі дадзеных;
* эканомія часу і людскіх рэсурсаў у выніку аўтаматызацыі руціннай працы.

Прынцыповая структура ГІС — набор розных электронных тэматычных пластоў (карт мясцовасці), якія адлюстроўваюць размяшчэнне на зямной паверхні і ўласцівасці вызначанага тыпу аб'ектаў (напрыклад, рэк, азёр, рэльефу, расліннасці, ландшафтаў, глеб, населеных пунктаў, месцапражыванняў рэдкіх відаў і г. д.).

Калі даныя ўсіх пластоў знаходзяцца ў адной сістэме каардынат, яны выразна кладуцца папластова адзін на аднаго (прасторава злучаны). ГІС дае магчымасць працаваць з вялікай колькасцю тэматычных пластоў адначасова і змяняць парадак іх узаемнага размяшчэння.

## Спасылкі 
* Геапартал Беларусі (gismap.by)
Сэмюэл Бекет

**Сэмюэл Ба́рклі Бекет** (;  — ) — ірландскі , , , эсэіст, прадстаўнік тэатра абсурду.

## Біяграфія 
### Дзяцінства і адукацыя 
Бекетава сям'я (раней *Becquet*) быццам бы выводзілася з роду Гугенотаў і перабралася ў Ірландыю з Францыі пасля адхілення Нантскага Эдыкту ў 1685 годзе, хаця гэтая тэорыя здаецца непраўдападобнай. Бекеты былі вернікамі Ірландскага Касцёла. Сямейны дом, Кулдрынег у Дубліне ў раёне Фоксрок, быў вялікай сядзібай з садам і тэністым кортам, пабудаванай у 1903 годзе Бекетавым бацькам Вільямам. Сядзіба і сад, разам з навакольнымі краявідамі, дзе Сэмюэл Бэкет часта шпацыраваў са сваім бацькам, недалёкі Леапардстаўн Рэйскоўрс, чыгуначны вакзал у Фоксрок і вуліца Харкоўрт, апошняя станцыя гарадской лініі, — усе гэтыя месцы выступаюць у яго ранняй прозе і дзеятворах.

Пяцігадовым хлопчыкам, Бекет хадзіў у мясцовую музычную школку, дзе ўпершыню пачаў вывучаць музыку, а пасля перайшоў у Эрльсфард Хаус Скул, якая размяшчалася ў цэнтры горада, непадалёк ад вуліцы Харткоўрт. У 1919 годзе Бэкет пайшоў у Партора Роял Скул у Эніскілене, Каўнты Ферменег — школа, у якой вучыўся таксама Оскар Уайльд. Будучы прыроджаным атлетам, Бекет выдатна гуляў у крыкет у ролі леваручнага бітнага і леваручнага сярэднехуткага кідалы. Пазней ён гуляў за Дублінскі ўніверсітэт і згуляў дзве першалігавыя гульні супраць Нортхемптоншайр. У выніку Бекет стаў адзіным лаўрэатам Нобелеўскай прэміі па літаратуры, якому быў прысвечаны артыкул у Уіздэн Крыкетэрс Альманак — бібліі крыкету.

## Беларускія пераклады 
* Не я: [П'еса] / Пер. з англ. Л. Баршчэўскі // Крыніца № 7, 1994. — С. 92-95;
* Пры зачыненых дзвярах: Драм. творы / Уклад. Л. Баршчэўскі. — Мн., 1995. — С. 240—246.
* У чаканьні Гадо / Пераклад В. Воранава. — Мн., 2005.
* Канец гульні / Пераклад Зм. Коласа // Сартр Ж.-П. Мухі; Камю А. Праведнікі; Бэкет С. Канец гульні. — Мн., 2005 («Бібліятэка французскай драматургіі» — Т. 2).

## Спасылкі 
* Samuel Beckett

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па літаратуры
Катэгорыя:Драматургі Ірландыі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з Ірландыі
Іта Альфрэдаўна Эвер

**Іта Альфрэдаўна Эвер** (эст. Ita Ever; 1 красавіка 1931 г, Пайдэ, Эстонія) — савецкая і эстонская  тэатра і кіно, народная артыстка Эстоніі.

## Біяграфія 
Іта Эвер нарадзілася 1 красавіка 1931 года ў горадзе Пайдэ павета Ярва.

Упершыню на сцэну Эстонскага тэатра драмы Іта Эвер выйшла ў 1949 годзе, десяцікласніцай, удзельніцай школьнага драмгуртка. Тады яна сыграла ролю ў п'есе Арбузава «Таня». У 1953 годзе яна скончыла Эстонскую студыю ГІТІСа і разам з дваццаццю сакурснікамі была прынята ў Эстонскі тэатра драмы. Іта Эвер сыграла на гэтай сцэне каля 120 роляў. І прыкладна столькі ж — на эстрадзе, на тэлебачанні, радыё і ў кіно.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Постаці Эстоніі
Леў (знак задыяка)

**Леў ** () — пяты знак задыяка, адпаведны сектару экліптыкі ад 120° да 150° лічачы ад кропкі вясновага раўнадзенства.

Сонца праходзіць знак Льва прыблізна з 23 ліпеня па 23 жніўня. Гэта перыяд, калі пасля яркай вясны і лета нарыхтавалася запасаў, і ўзнікае жаданне «жыць паўнавартасным жыццём». Леў у астралогіі асацыюецца з уладай, раскошай, грубіянскай адчувальнасцю, чуллівасцю, шчодрасцю, хвальбой і дзівацтвам.

У бізнесе Леў — перыяд калі фірма выпрабоўвае «галавакружэнне ад поспехаў», калі кіраўніцтва не лічыць грошай, растрачвае іх на прэміі, куплі дарагога абсталявання, будуе пышныя фасады і спрабуе кідаць пыл у вочы. Гэта перыяд аднаасобнага кіравання дырэктара, непахіснага, упэўненага ў сваёй правасці і поспеху.

Псіхалагічныя характарыстыкі Льва адпавядаюць гэтаму перыяду. Леў — гэта дзівацкі, ганарлівы правіцель, які лічыць што ўвесь свет круціцца вакол яго, ён не можа выстаяць перад сваімі жаданнямі. Львы ганарлівыя і трохі гультаяватыя. Леў любіць хвальбу і ліслівасць, любіць атрымоўваць ад іншых каштоўныя падарункі і сам шчодра адорвае іншых. Леў не лічыць грошай. Падзеі Леў успрымае фізіялагічна, ён цяжка пераносіць няўдачы, калі пайсці яму папярок, ён можа ўвайсці ў гнеў, і ў яго можа здарыцца сардэчны прыступ. Леў вельмі імпульсіўны, ён пры гэтым можа быць саладжава-сентыментальным і грубіянска-адчувальным.

Моцна адрозніваюцца раннія і познія Львы. Раннія Львы жывуць імпульсамі, гатовыя распараджацца і ўладарыць. Познія львы выглядаюць больш сціплымі і часам прыгнечанымі — іх можна параўнаць з чалавекам, які звыклы жыць на шырокую нагу, але пазбаўлены грошай. Таму познія львы часта бываюць вельмі вынаходлівымі каб заваяваць сабе ўладу.

Людзі, народжаныя пад знакам Льва найболей сумяшчальныя з Авенамі і Стральцамі, а горш усяго сумяшчальнасць з Цяльцамі, Скарпіёнамі і Вадалеямі.

Леў — прыстанак Сонца. Сатурн і Уран находзяцца ў выгнанні.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Знакі задыяка
Шакіра

**Шакі́ра Ісабэ́ль Мебара́к-Рыпо́ль** (ісп.: *Shakira Isabel Mebarak Ripoll*) (нарадзілася 2 лютага 1977) — калумбійская  (маці — калумбійка, бацька — ліванец).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў горадзе Баранкілья (Калумбія).

## Дыскаграфія 
thumb|right|170px|Рэклама на тэлебордзе на Палацы Рэспублікі Беларусь, Мінск, 04.2011**Студыйныя альбомы**

* *Magia* (1991)
* *Peligro* (1993)
* *Pies Descalzos* (1995)
* *Dónde Están los Ladrones?* (1998)
* *Laundry Service* (2001)
* *Fijación Oral, Vol. 1* (2005)
* *Oral Fixation, Vol. 2* (2005)
* *She Wolf* (2009)
* *Sale el Sol* (2010)
* *Shakira* (2014)
* *El Dorado* (2017)
* *Las Mujeres Ya No Lloran* (2024)

## Фільмаграфія 
**Фільмы**

## Спасылкі 
*  .
* 
* 
* 
* 
* 
*  на *sonymusic.de* 
* 

Катэгорыя:Музыканты Калумбіі
Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы
Катэгорыя:Выканаўцы, якія ўзначальвалі Billboard Hot 100
Катэгорыя:Выканаўцы Epic Records
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Лацінская Грэмі»
Катэгорыя:Пераможцы MTV Video Music Awards
Катэгорыя:Паслы добрай волі ЮНІСЕФ
Катэгорыя:Аўтары-выканаўцы Калумбіі
Васіль Аляксандравіч Юшкевіч

{{Ваенны дзеяч
|імя     = Васіль Аляксандравіч Юшкевіч 
|дата нараджэння  = 28.02.1897 (16)
|дата смерці    = 
|месца нараджэння = 
|месца смерці   = 
|выява = 
|шырыня = 270px
|апісанне выявы        =
|мянушка       =
|прыналежнасць =  (1915—1918)  (1919—1922)  (1922—1951)
|гады службы    = 1915—1951
|званне         = 50px падпаручнік (РІА)   генерал-палкоўнік (СССР)
|род войскаў      = РІАРСЧА
|камандаваў     = 100-я стралковая дывізія13-ы стралковы корпус 44-ы стралковы корпус 22-я армія (СССР)31-я армія (СССР)3-я ўдарная арміяАдэская ваенная акругаПрыволжская ваенная акруга
|частка          =
|бітвы       = Першая сусветная вайна Грамадзянская вайна ў Расіі Грамадзянская вайна ў Іспаніі Вялікая Айчынная вайна
|сувязі =
|у адстаўцы =
|узнагароды        = {
      
-
       
-
   
}
}}
**Васіль Аляксандравіч Юшкевіч** (, Вільня — , Масква) — савецкі ваенаначальнік, генерал-палкоўнік (1945). Член КПСС з 1919.

## Біяграфія 
Беларус. Нарадзіўся ў Вільні. У 1915 годзе скончыў 6 класаў камерцыйнага вучылішча і быў закліканы ў армію. Накіраваны ў Віленскае ваеннае вучылішча. У верасні 1915 года ў чыне прапаршчыка скончыў паскораны курс вучылішча, на той момант эвакуіраванага ў Палтаву.

Удзельнічаў у 1-й сусветнай вайне (камандзір узводу, роты). У Грамадзянскую вайну 1918—1920 камандаваў стралковай ротай, батальёнам, палком. Скончыў курсы ўдасканалення вышэйшага каманднага складу пры Ваеннай акадэміі імя М. У. Фрунзэ (1926 і 1928), камандаваў стралковай дывізіяй і корпусам. У 1937 быў дарадчыкам у Іспаніі; удзельнічаў у грамадзянскай вайне на баку рэспубліканскага ўраду. У пачатку Вялікай Айчыннай вайны 1941—1945 камандаваў 44-м стралковым корпусам, затым 28 жніўня-19 кастрычніка 1941 — 22-й арміяй, 19 кастрычніка 1941—19 сакавіка 1942 — 31-й арміяй, затым у красавіку 1942 — красавіку 1944 зноў 22-й арміяй, у красавіку — жніўні 1944 — 3-й ударнай арміяй. Удзельнічаў у баях на Заходнім, Калінінскім, Паўночна-Заходнім і 2-м Прыбалтыйскім франтах. Удзельнік абароны Мінска, бітвы пад Масквой. З кастрычніка 1944 года камандаваў войскамі Адэскай, у ліпені 1946 — лістападзе 1950 Прыволжскай ваеннай акругі. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 2-га і 3-га скліканняў (ад 1946).

## Узнагароды 
Узнагароджаны 2 ордэнамі Леніна, 4 ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнамі Суворава і Кутузава 1-й ступені, ордэнам Чырвонай Зоркі і медалямі.

## Памяць 
У гонар Васіля Юшкевіча названая вуліца ў горадзе Паставы.

## Спасылкі 
* Юшкевич
* 

Катэгорыя:Генерал-палкоўнікі СССР
Катэгорыя:Выкладчыкі Ваенна-палітычнай акадэміі імя У. І. Леніна
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 3-га склікання
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Савецкія ваенныя спецыялісты ў Іспаніі
Катэгорыя:Камандзіры карпусоў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Камандуючыя арміямі ў Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Удзельнікі Ржэўскай бітвы
Катэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧА
Катэгорыя:Камандуючыя Адэскай ваеннай акругай
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя военачальнікі
Іван Васілевіч Юшкевіч

**Іван Васілевіч Юшкевіч** (1815 — красавік , Казань) — расійскі выкладчык, літоўскі этнограф-даследчык, мовазнавец, выдавец. Брат Антона Юшкевіча.

## Біяграфія 
Быў настаўнікам 3-й Казанскай гімназіі. Знаходзіўся на службе 42 гады, з якіх апошнія 22 — у ведамстве міністэрства Народнай Асветы. Разам з братам займаўся даследваннем літоўскай мовы і традыцый, асабліва вясельных. Быў рэдактарам і выдаўцом як сваіх уласных прац, так і прац брата, які сабраў шмат этнаграфічнага і лінгвістычнага матэрыялу, але да друку паспеў прыгатаваць толькі малую частку. Аўтарству Івана Юшкевіча прыналежаць: «*Записка о грамматике А. Шлейхера*» (Запіска аб граматыцы А. Шлейхера; «Известия II Отделения Императорской Академии Наук», 1856, том V; асобна — Санкт-Пецярбург, 1856), «*О говорах литовского языка*» (Аб гаворках літоўскай мовы; ibidem, 1861, том Х) і «*Литовские народные песни, с переводом на русский язык*» (Літоўскія народныя песні, з перакладам на рускую мову; Санкт-Пецярбург, 1867). Пасля, пры садзейнічанні прафесара Бадуэна-дэ-Куртэнэ, выдаў дзве працы брата Антона Юшкевіча. У 1883 Расійская Акадэмія Навук выдала вялікі зборнік «*Литовские свадебные песни*» (Літоўскія вясельныя песні), складзеную Іванам Юшкевічам і з матэрыялаў яго брата. Іван Юшкевіч займаўся паміж іншым складаннем шырокага літоўска-польска-рускага слоўніка, але паспеў надрукаваць толькі дзесяць лістоў яго; у рукапісы гэтая праца была скончана, але патрабаваў яшчэ значных дадаткаў.

## Спасылкі 
* Юшкевичи, братья Антон и Иван Васильевичи

Катэгорыя:Педагогі Расіі
Катэгорыя:Этнографы Літвы
Катэгорыя:Мовазнаўцы Літвы
Катэгорыя:Балтысты
Катэгорыя:Выпускнікі Крожскага езуіцкага калегіума
Міхаіл Купрыянавіч Юшкевіч

**Міхаіл Купрыянавіч Юшкевіч** (20 студзеня 1899, Бялынічы — 11 мая 1952) — савецкі военаначальнік, генерал-маёр (1941).

## Біяграфія 
З 1919 года ў Чырвонай Арміі, удзельнік баёў на Заходнім фронце, камандзір узводу, роты. Скончыў бранетанкавую школу ў 1924, курсы «Выстрал» у 1927. У Вялікую Айчынную вайну на Далёкім Усходзе, камандзір дывізіі, корпусу, намеснік камандуючага войскамі Далёкаўсходняга фронту. З 1946 на камандных пасадах у вайсковых акругах.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Генерал-маёры СССР
Катэгорыя:Генералы Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Крупянка (прыток Жадуні)

**Крупя́нка** — рака ў Клімавіцкім і Касцюковіцкім раёнах Магілёўскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Жадунька (басейн Дняпра).

Даўжыня 15 (19) км, з іх 8 км у Клімавіцкім раёне. Плошча вадазбору 139 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,1 м/км. Пачынаецца за 1,3 км на паўночны захад ад вёскі Жэўжык Клімавіцкага раёна, вусце каля вёскі Негіна Касцюковіцкага раёна. Вадазбор у межах Аршанска-Магілёўскай раўніны. Рэчышча каналізаванае. Асноўны прыток — Альшанка (злева).

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Могилёвской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Клімавіцкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Касцюковіцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Беседзі
Крывуля (рака)

**Крывуля**, **Пукоўка** — рака ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці, правы прыток ракі Лясная (басейн Віслы). Даўжыня 13,2 км. Плошча вадазбору 62 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,6 ‰. Пачынаецца каля вёскі Перкавічы, вусце за 1 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Мікалаева. Рэчышча каналізаванае. Асноўны прыток — рака Рабянка (злева).

Працякае каля вёсак: Войская, Селяховічы, Сюлкі, Мікалаева.
Каля вёсцы Селяховічы на рацэ ўтворана запруда, лоўля рыбы ў ёй забаронена.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Буга
Катэгорыя:Рэкі Камянецкага раёна
Іван Дзмітрыевіч Балыка

**Іван Дзмітравіч Балыка** (сакавік , Малыя Бортнікі, Бабруйскі раён — ) — беларускі савецкі вайсковы дзеяч, генерал-маёр.

## Біяграфія 
Скончыў прафесійна-тэхнічнае вучылішча механізатараў шырокага профілю ў Бабруйску, пасля засвойваў цалінныя зямлі. Пайшоў на вайсковую службу. Скончыў ваеннае вучылішча і акадэмію бранетанкавых войск і Генеральнага штаба Узброеных Сіл СССР. Служыў у Беларускай ваеннай акрузе, групе савецкіх войск у Германіі, ў Забайкаллі. Восем гадоў быў ваенным і галоўным ваенным саветнікам за мяжой. Апошнія гады жыцця пражываў у в. Малыя Бортнікі.

## Узнагароды 
Ордэн «За службу Радзіме» 3-й ступені, узнагароды Сацыялістычнай Рэспублікі В'етнам і Еменскай Арабскай Рэспублікі.

## Спасылкі 
* Ими гордится Бобруйщина БАЛЫКА ІВАН ДЗМІТРЫЕВІЧ 

Катэгорыя:Ваенныя Беларусі
Катэгорыя:Генерал-маёры СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бабруйскім раёне
Наш Сцяг

**Наш Сцяг** (5 чэрвеня — 12 жніўня 1923) — беларуская газета, орган Беларускай рэвалюцыйнай арганізацыі, выходзіла ў Вільні пад рэдакцыяй І. Лагіновіча.

Наступніца зачыненай газеты «Вольны Сцяг».

Катэгорыя:Газеты на беларускай мове
Катэгорыя:Газеты Заходняй Беларусі
Вольны сцяг

**«Во́льны сцяг»** — газета рэвалюцыйна-дэмакратычнага кірунку ў Заходняй Беларусі, орган Беларускай рэвалюцыйнай арганізацыі. Выдавалася з 5 чэрвеня да 25 кастрычніка 1923 года ў Вільні на беларускай мове. З мэтай канспірацыі і з прычыны цэнзурных забарон выходзіла пад рознымі назвамі: «*Наш сцяг*» (5.6—12.8), «*Падняты сцяг*» (16.8), «*Сцяг*» (19.8), «*Сцяг народа*» (23.8) і інш. Выйшаў 21 нумар. Закрыта польскімі ўладамі.

Адстойвала сацыяльныя і нацыянальныя інтарэсы беларускага народа, найперш сялянства, заклікала да еднасці паміж сялянамі і рабочымі, да больш актыўнай работы паслоў-беларусаў у сейме, паведамляла пра забастоўкі, выступала ў абарону палітычных вязняў. Шмат увагі аддавала беларускаму нацыянальна-вызвольнаму руху. Пісала пра палітычныя, эканамічныя і культурныя пераўтварэнні ў БССР.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Газеты Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Газеты Вільні на беларускай мове
Катэгорыя:1923 год у Вільні
Катэгорыя:Беларуская рэвалюцыйная арганізацыя
Эскалатар

]] **Эскала́тар** (, штучнае слова, створанае па прыкладу слова elevator, ад  — штурмавая лесвіца) — пад’ёмна-транспартная машына ў выглядзе нахіленай на 30—35 ° да гарызонту лесвіцы з рухомымі прыступкамі для перамяшчэння людзей з аднаго ўзроўню на іншы .

Прыступкі лесвіцы звычайна прымацаваныя да замкнёнага ланцугу, які прыводзіцца ў рух ад электрарухавіка праз рэдуктар. Эскалатары распаўсюджаныя на станцыях метрапалітэна, вакзалах, у буйных гандлёвых установах, у падземных пераходах. Хуткась руху звычайна 0,5—1 м/с.

## Гл. таксама 
* Травалатар
* Ліфт бесперапыннага дзеяння

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Эскалатор // Энцыклапедыя Кругасвет
* 

Катэгорыя:Метрапалітэн
Катэгорыя:Пад’ёмна-транспартныя машыны
Катэгорыя:Пешаходная інфраструктура
Антон Юшкевіч

**Антон Юшкевіч** (; , Расенскі павет —  ) — літоўскі этнограф-даследчык, ксёндз, брат Івана Юшкевіча.

## Біяграфія 
Скончыў Віленскую духоўную семінарыю, у 1843 годзе высвечаны на ксяндза. Разам з братам займаўся збіраннем літоўскага фальклору і абрадаў. Яго працы - *"Литовские народные песни из окрестностей Велек, записанные Антоном Юшкевичем"* (Літоўскія народныя песні з наваколля Велек, запісаныя Антонам Юшкевічам; Казань, 1880—1882) і *"Свадебные обряды виленских литовцев, записанные А. Юшкевичем в 1870 году и изданные Иваном Юшкевичем, с коротким прибавлением о литовском правописании латинского шрифта"* (Вясельныя абрады віленскіх літоўцаў, запісаныя А. Юшкевічам у 1870 г. і выдадзеныя Іванам Юшкевічам, з кароткім дадаткам пра літоўскі правапіс лацінскім шрыфтам; Казань, 1880) - былі выдадзены ягоным братам.

## Спасылкі 
* Юшкевичи, братья Антон и Иван Васильевичи

Катэгорыя:Этнографы Літвы
Катэгорыя:Постаці літоўскага каталіцтва
Бівень

**Бівень**, таксама **Ікол** у кабаноў - відазменены зуб (іклы або разец). Біўні прысутнічаюць у асноўным у розных хобатных млекакормячых. Біўнямі называюць і відазмененыя пярэднія зубы «марскіх аднарогаў» - нарвалаў, і іклы маржоў. У сланоў біўні - гэта верхнія разцы. У індыйскіх сланоў даўжыня біўняў дасягае 1,6 м., вага да 20-25 кг. У афрыканскіх сланоў біўні буйнейшыя. Самы буйны з вядомых біўняў дасягаў даўжыні 4,1 м пры вазе 148 кг. 

Image:Elephants02.jpg|Біўні афрыканскіх сланоў
Image:Mammoth skull replica.jpg|Біўні маманта
Image:Walrus2.jpg|Біўні маржоў
|Біўні нарвалаў

Катэгорыя:Зубы
Рог

**Рог** — утварэнне на галовах у прадстаўнікоў сямействаў пустарогіх, віларогіх, аленевых і жырафавых, а таксама ў насарогавых.

У шырокім сэнсе гэтага слова, рагамі могуць называцца і знешне падобныя ўтварэнні на целе ў іншых жывёл, напрыклад у жукоў. У насарогаў рог з’яўляецца цвёрдым наростам са склееных шчацінападобных валасоў.
Маманты

**Маманты** (*Mammuthus*) — вымерлы род млекакормячых з сямейства слановых, які жыў у чацвярцічным перыядзе. Некаторыя асобіны дасягалі вышыні 5,5 метраў і масы 10-12 тон. Такім чынам, маманты былі ў два разы цяжэйшыя за самых буйных сучасных наземных млекакормячых — афрыканскіх сланоў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хобатныя
Катэгорыя:Сысуны плейстацэну
Яварыўскі раён

**Яварыўскі раён** () — адміністрацыйная адзінка ў складзе Львоўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — горад Яварыў, найбуйнейшы горад па колькасці насельніцтва - Наваяварыўск.

Утвораны ў 1939 годзе. Насельніцтва раёна на  года складае 124764 чалавекі, плошча — 1548&nbsp;км².

## Адміністрацыйны падзел 
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 2 гарадскіх, 4 пасялковых і 31 сельскага саветаў.

## Населеныя пункты 
На тэрыторыі раёна размешчаны 2 гарады раённага значэння, 4 пасёлкі гарадскога тыпу і 132 вёскі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Львоўскай вобласці
Туркіўскі раён

**Туркіўскі раён** () — адміністрацыйная адзінка ў складзе Львоўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Турка.

Утвораны ў 1939 годзе. Насельніцтва раёна на  года складае 50278 чалавек, плошча — 1193&nbsp;км².

## Адміністрацыйны падзел 
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 гарадскога, 1 пасялковага і 31 сельскага саветаў.

## Населеныя пункты 
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад раённага значэння, 1 пасёлак гарадскога тыпу і 65 сёлаў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Львоўскай вобласці
Стрыйскі раён

**Стрыйскі раён** () — адміністрацыйная адзінка ў складзе Львоўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Стрый ().

Утвораны ў 1940 годзе. Насельніцтва раёна на  года складае 62102 чалавекі, плошча — 808&nbsp;км².

## Адміністрацыйны падзел 
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 пасялковага і 39 сельскіх саветаў.

## Населеныя пункты 
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 пасёлак гарадскога тыпу і 70 сёлаў.

## Вядомыя асобы 
* Арцём Цэгельскі

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Львоўскай вобласці
Старасамбірскі раён

**Старасамбірскі раён** () — адміністрацыйная адзінка ў складзе Львоўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Стары Самбір ().

Утвораны ў 1944 годзе. Насельніцтва раёна на  года складае 78172 чалавекі, плошча — 1245&nbsp;км².

## Адміністрацыйны падзел 
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 3 гарадскіх, 2 пасялковых і 39 сельскіх саветаў.

## Населеныя пункты 
На тэрыторыі раёна размешчаны 3 гарады раённага значэння, 2 пасёлкі гарадскога тыпу і 110 вёсак.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Львоўскай вобласці
Сакальскі раён

**Сакальскі раён** () — адміністрацыйная адзінка на поўначы Львоўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Сакаль ().

Утвораны ў 1939 годзе. Насельніцтва раёна на  года складае 93120 чалавек, плошча — 1573&nbsp;км².

## Адміністрацыйны падзел 
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 4 гарадскіх, 1 пасялковага і 32 сельскіх саветаў.

## Населеныя пункты 
На тэрыторыі раёна размешчаны 4 гарады раённага значэння, 1 пасёлак гарадскога тыпу і 101 сяло.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Львоўскай вобласці
Якаў Мікалаевіч Юшкевіч

**Якаў Мікалаевіч Юшкевіч** (,  — 1820-я, ) — расійскі надворны дарадчык, штаб-лекар марскога кадэцкага корпусу, пісьменнік.

## Біяграфія 
Сын дзячка ў Кіева-Пячэрскай лаўры. Выхоўваўся ў Кіеўскай духоўнай акадэміі, у снежні 1783 для атрымання медыцынскай адукацыі паступіў у хірургічнае вучылішча пры Пецярбурскім сухапутным шпіталі. У 1784 узведзены ў падлекары, а ў 1785 атрымаў месца ў інжынэеным кадэцкім корпусе. Прыкамандзіраваны ў 1788 да Пецярбурскага сухапутнага генеральнага шпіталю, у тым самым годзе атрымаў званне лекара, а ў наступным годзе быў прызначаны лекарам у вяслярны флот і заставаўся ў гэтай пасадзе да 1798 года. У 1792 годзе атрымаў званне штаб-лекара. Прызначаны ў 1798 штаб-лекарам марскога кадэцкага корпусу, заставаўся на гэтай пасадзе да самай сваёй смерці.

## Працы 
* *О замечательной болезни мочевого пузыря* (Аб выдатнай хваробе мачавога пузыра);
* *Излечение мании и эпилепсии, вызванных менструальными кровями * (Выгаенне маніі і эпілепсіі, выкліканых менструальнай крывёй; 1805, «Observationes medico-chirurgorum Rutheni Imperii»).

## Спасылкі 
* Юшкевич, Яков Николаевич

Катэгорыя:Медыкі Расіі
Нарвал

**Нарвал**, або **аднарог** (*Monodon monoceros*) — млекакормячае сямейства аднарогавых падатрада зубатых кітоў.

## Апісанне 
Даўжыня цела дарослага нарвала 3,5-4,5 м, нованароджаных каля 1,5 м. Маса самцоў дасягае 1,5 т, прыкладна траціну вагі складае тлушч; самкі важаць каля 900 кг. Галава круглая, з навісаючымі лобным буграмі; спіннога плаўніка няма. Пашча маленькая, размешчаная знізу. Велічынёй і формай цела, грудным плаўніком і цёмнай афарбоўкай смактункі нарвала падобныя на бялух, аднак дарослыя асобіны адрозніваюцца плямамі — шэра-бурыя плямы на светлым фоне, якія часам зліваюцца, — і наяўнасцю толькі 2 верхніх зубоў. У самцоў (зрэдку ў самак) у левай верхняй сківіцы бівень (рог) даўжынёю да 3 м (адсюль назва), якім яны прабіваюць аддушыны ў ільдах.

## Распаўсюджанне 
Жыве ў арктычных водах Грэнландыі, Паўночнай Канады, Шпіцбергена і паўночнага ўсходу Зямлі Франца-Іосіфа.

Рэдкі від. Ахоўваецца.

## Асаблівасці біялогіі 
Корміцца галаваногімі малюскамі і рыбай.

Катэгорыя:Нарвалавыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Дадаткі СІТЭС
Катэгорыя:Манатыпныя роды сысуноў
Рак (знак задыяка)

**Рак ** () — чацвёрты знак задыяка, адпаведны сектару экліптыкі ад 90° да 120°, лічачы ад кропкі вясновага раўнадзенства.

Сонца праходзіць знак Рака прыблізна з 22 чэрвеня па 21 ліпеня. Гэта перыяд у прыродзе, калі бурная экспансія і засяленне ўсёй тэрыторыі скончыліся, наступіла самая гарачая і самая актыўная частка лета. Увесь свет аб’яднаўся ў агульную сістэму. Жывыя істоты ўжо адчуваюць ціск асяроддзя і стараюцца адгарадзіцца і зачыніцца ў сваім унутраным свеце. Таму ў астралогіі Рак асацыюецца з аб’яднаннем, інтэграцыяй, цэласцю, балансам, а таксама з утоенасцю, адчувальнасцю і містычнасцю.

У бізнесе Рак — перыяд, калі рынак запоўніўся і фірма ўжо не можа разлічваць на нястрымны рост, і трэба спадзявацца на ўнутраныя рэзервы. Гэта перыяд сакрэтных дагавораў, утварэння прамысловых сіндыкатаў, удасканалення ўнутранай структуры фірмы і ўвядзення сакрэтаў ад канкурэнтаў.

Псіхалагічныя характарыстыкі Рака адпавядаюць гэтаму перыяду. Рак, першым чынам, успрымае свет суцэльна, як адзіны арганізм. Таму Рак марудлівы і непрадказальны. Рак ніколі не адказвае прама, ён прыймае ўдары на сябе, а адказаць можа пазней і ў іншым месцы. Таму Ракаў лічаць утойлівымі, крыўдлівымі і нават мсцівымі. У Рака вельмі багаты і развіты ўнутраны свет, які незразумелы навакольным людзям; і шмат сваіх сакрэтаў. Ракі будуюць сабе складаныя норы з лабірынтам пакояў і праходаў, і ў сваім таемным сховішчы пачуваюцца вельмі камфортна. Рак акружаны панцырам, але ўсярэдзіне — вельмі далікатны і мяккі.

Ракі вельмі шануюць сваю сям’ю і блізкіх, Ракі — вельмі далікатныя, але гэтая пяшчота выяўляецца ў хатнім або даверным становішчы. У грамадскім жыцці Ракі пашыраюць сваё асяродздзе, імкнучыся стварыць «вялікую сям’ю». Ракі могуць быць завадарамі мафіі, а могуць быць рэлігійнымі лідарамі. У выпадку канфлікту Рак можа неўзаметку сыйсці — і будзьце ўпэўненыя, ён ужо даўно прадугледзеў запасны выхад.

Ракі марудлівыя, часам падаюцца недарэкамі, навучаюцца павольна, але вельмі старанныя і стараюцца не прапусціць веды. Ракі — ранімыя, тонкія натуры, яны часта становяцца акцёрамі або выканаўцамі класічнай музыкі.

Людзі, народжаныя пад знакам Рака, найбольш сумяшчальныя з Рыбамі і Скарпіёнамі,
а горшая за ўсё сумяшчальнасць — з Шалямі, Авенамі і Казярогамі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Знакі задыяка
Катэгорыя:Членістаногія ў культуры
Самбірскі раён

**Самбірскі раён** () — адміністрацыйная адзінка ў складзе Львоўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Самбір ().

Утвораны 8 студзеня 1965 года. Насельніцтва раёна на  года складае 68783 чалавекі, плошча — 934&nbsp;км².

## Адміністрацыйны падзел 
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 2 гарадскіх, 1 пасялковага і 35 сельскіх саветаў.

## Населеныя пункты 
На тэрыторыі раёна размешчаны 2 гарады раённага значэння, 1 пасёлак гарадскога тыпу і 107 сёлаў.

## Вядомыя асобы 
* Уладзіслаў Генрык Францішак Абрагам (нар. у г. Самбар)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Львоўскай вобласці
Вынаградзіў

**Вынагра́дзіў** (), да 1946 года *Сеўлюш* — раённы горад у Закарпацкай вобласці на Украіне. Размешчаны на правым беразе ракі Цісы пад Чорнай гарой, на якой вырошчваецца вінаград. Плошча горада — 50,6 тыс. км². Колькасць насельніцтва — каля 23 000 чалавек.

Упершыню ўзгадваецца ў 1262 г.

## Вядомыя асобы 
* Юрый Сяргеевіч Іўжанка (нар. 1947) — беларускі архітэктар.
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Закарпацкай вобласці
Бускі раён

**Бускі раён** () — былая адміністрацыйная адзінка на паўночным усходзе Львоўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Буск

Насельніцтва раёна на  года складае 46443 чалавекі, плошча — 856&nbsp;км².

## Адміністрацыйны падзел 
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 гарадскога, 2 пасялковых і 24 сельскіх саветаў.

## Населеныя пункты 
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад раённага значэння, 2 пасёлкі гарадскога тыпу і 80 сёлаў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Львоўскай вобласці
Акула-дамавік

**Акула-дамавік**, **Акула-насарог** або **Скапанорынх** (*Mitsukurina owstoni*) — глыбакаводныя акула, адзіны прадстаўнік роду акулы-дамавікі або скапанорынхі (*Mitsukurina*), адзінага роду сямейства Скапанорынхавыя акулы (*Mitsukurinidae*).

Сваю назву атрымала за дзіўнаваты выгляд: пыса гэтай акулы заканчваецца доўгім дзябападобным вырастам, а доўгія сківіцы могуць далёка высоўвацца. Афарбоўка таксама незвычайная: блізкая да ружовай (скура напаўпразрыстая, і крывяносныя сасуды прасвечваюць скрозь яе). Найбуйнейшая вядомая асобіна дасягала даўжыні 3,8 метра і важыла 210 кг.

Жыве на глыбіні ад 200 метраў, сустракаецца ў цёплых і ўмераных водах ўсіх акіянаў. Упершыню была здабытая ў 1897 годзе ў берагоў Японіі.

Біялогія акулы-дамавіка вывучана вельмі мала. Невядома нават, наколькі шматлікі гэты від, і ці знаходзіцца ён пад пагрозай знікнення.

Катэгорыя:Акулы
Шавінізм

**Шавіні́зм** () — ідэалогія і палітыка агрэсіўнага нацыяналізму, пропаведзь нацыянальнай выключнасці і перавагі.

Таксама, тэрмін можа выкарыстоўвацца для пазначэння ідэалогіі і практыкі гендарнай перавагі (мужчынскі/жаночы шавінізм), інакш названага сексізмам. У такім значэнні быў уведзены ў абарачэнне ў заходніх краінах у 1960-я ў асяроддзі прыхільнікаў фемінізма.

## Паходжанне тэрміна 
Паняцце шавінізм увайшло ў еўрапейскі ўжытак пасля напалеонаўскай эпохі. Міфічны салдат імператарскага войска Нікола Шавэн (Nicolas Chauvin), атрымалы ўзнагароду за адданую службу ад самога Напалеона, быў настолькі заўзятым змагаром імперскага нацыяналізму, што ў паслянапалеонаўскай Францыі стаў героем камедыі 1831 г. братоў Карла-Тэадора і Жана-Іпаліта Каньяр «Трохкаляровая кукарда», а яго імя стала з тых часоў намінальным.

## Шавінізм і нацыяналізм 
У адрозненне ад нацыяналізму, шавінізм выяўляецца толькі ў дамінуючай, панавальнай нацыі.

Раней шавінізм было прынята лічыць формай нацыяналізму, але цяпер даследчыкі нацыяналізму праводзяць мяжу паміж нацыяналізмам, уяўлялым з сябе амбівалентную самаідэнтыфікацыю этнаса, і шавінізмам, дзе самаідэнтыфікацыя групы ствараецца «ад адваротнага».

## Гл. таксама 
* Вялікадзяржаўны шавінізм
* Джынгаізм
* Нацыяналізм
* Патрыятызм
* Радыкалізм

## Спасылкі 
* Ігар Кон «Психология предрассудка» — падрабязны матэрыял аб сацыяльна-псіхалагічных каранях шавінізма

Катэгорыя:Ксенафобія
Катэгорыя:Ідэалогіі
Бродыўскі раён

**Бродыўскі раён** () — былая адміністрацыйная адзінка на паўночным усходзе Львоўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Броды

## Адміністрацыйны падзел 
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 гарадскога, 1 пасялковага і 23 сельскіх саветаў.

## Населеныя пункты 
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 горад раённага значэння, 1 пасёлак гарадскога тыпу і 101 сяло.

## Вядомыя асобы 
* Іозеф Рот

## Гл. таксама 
* Нафтаправод Мазыр-Броды

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Львоўскай вобласці
Кітовая акула

**Кітовая акула** (*Rhincodon typus*) — самая буйная з акул, самы буйны прадстаўнік рыб, што жывуць сёння. Адзіны від у сямействе кітовых акул (*Rhincodontidae*).

## Апісанне 
У кітовай акулы магутнае, цяжкае цела, параўнальна малая галава з ротам на канцы, маленькімі вачыма і вельмі вялікімі жабернымі шчылінамі. Уздоўж бакоў тулава выцягваюцца грабяні. Хваставы плаўнік мае форму месяца, а яго вось крута павернута ўверх. Цёмна-шэрае ці карычневае цела ўсеяна шматлікімі белымі або жаўтаватымі плямамі. Зубы вельмі дробныя і шматлікія (да 15 тысяч).

Хаця, па аповядах некаторых сведкаў, ім сустракаліся экземпляры даўжынёй ад 18 да 20 м, самая буйная калі-небудзь вымераная асобіна налічвава даўжыню 13,7 м. Вага можа дасягаць 12 т. Нягледзячы на вялікія памеры, кітовая акула для чалавека абсалютна бяспечная, бо харчуецца (як гіганцкая акула і акула-велікарот) выключна планктонам і іншымі дробнымі арганізмамі, якіх яна фільтруе, уцягваючы ў пашчу ваду.

## Пашырэнне 
Распаўсюджана ў трапічных і субтрапічных водах, дзе часам трапляецца чародамі. Прысутнічае ў розных акіянах, звычайная ля Філіпінскіх астравоў, Паўднёвай Каліфорніі, водах Карыбскага мора і інш. Вельмі рэдка сустракаецца па-за цеплаводнымі раёнамі. Пелагічная, назіраецца ў паверхневых слаях вады.

## Асаблівасці біялогіі 
Харчуецца дробнымі планктоннымі жывёламі: ракападобнымі, невялікімі рыбамі, кальмарамі. Паволі рухаецца з шырока адкрытай пашчай і збірае ежу ў ротавую поласць. Калі акула закрывае рот, вада прафільтроўваецца скрозь жаберныя адтуліны цераз асаблівае сіта, утворанае мяккай губчатай тканкай, якая падтрымліваецца храсткамі, што злучаюць жаберныя дугі. Затым адцэджаныя кармавыя арганізмы праз вузкі стрававод трапляюць у страўнік. Зубы пры такім спосабе жыўлення служаць не для кусання, а для затрымання здабычы ў роце.

Яйцажывародная. Зародкі развіваюцца ў яйцах, заключаных у рагавыя капсулы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Акулы
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1828 годзе
Гіганцкая акула

**Гіганцкая акула** (*Cetorhinus maximus*) — другі па велічыні від рыб пасля кітовай акулы. Гіганцкая акула дасягае даўжыні да дзесяці метраў і важыць каля чатырох тон. Сведчанні пра больш буйныя экземпляры велічынёй ад 12 да 15 метраў пакуль не былі пацверджаныя. Асобіны менш трох метраў сустракаюцца вельмі рэдка. Самая дробная злоўленая гіганцкая акула была 1,7 метра ў даўжыню. Як і кітовая акула, гіганцкая акула харчуецца планктонам, аднак не ўсмоктвае ваду, а проста плавае з адкрытай пашчай, фільтруе праз шчэлепы ўсё, што ў яе патрапіць. Гіганцкая акула здольная фільтраваць да 2000 тон вады ў гадзіну.

## Апісанне 
Афарбоўка шаравата-карычневая, на спіне амаль чорная, а на ніжняй паверхні звычайна светлая. Цела мае цыгарападобную форму. Буйны сіметрычны хваставы плаўнік складаецца з моцна павялічанай верхняй і невялікай ніжняй лопасцей. Грудныя плаўнікі вялікія, служаць для падтрымання пярэдняй часткі цела. Кароткае канічнае рыла сціснута з бакоў, у дробных асобін мае выгляд дзюбы ці кароткага хобата.

Характэрнай асаблівасцю гіганцкай акулы з'яўляюцца вельмі вялікія жаберныя шчыліны,якія ахопліваюць галаву ад спіннога боку да горла. Кожная жаберная дуга нясе па пярэднім краі 1000-1300 доўгіх рагавых жаберных тычынак, што ўтвараюць цадзільны апарат. Сківічныя зубы дробныя (вышынёй да 5 мм), вострыя. Яны размешчаны на сківіцах у 4-7 радоў і ўтвараюць своеасаблівую тарку.

## Пашырэнне 
Сустракаецца ва ўмерана цёплых водах абодвух паўшар'яў - у паўночных частках Атлантычнага (ад берагоў Нью-Джэрсі і Міжземнага мора да Ньюфаўндленда, Паўднёвай Грэнландыі і Паўночнай Нарвегіі) і Ціхага (ад Усходне-Кітайскага мора і Каліфорніі да Аляскінскага заліва) акіянаў, а таксама ля берагоў Аргенціны, Фалклендскіх астравоў, Паўднёвай Афрыкі, Паўднёвай Аўстраліі, Тасманіі, Новай Зеландыі, Чылі, Перу, Эквадора.

## Асаблівасці біялогіі 
Аснову харчавання складаюць планктонныя жывёлы. Гіганцкая акула паволі (з хуткасцю каля 3,5 км/гадз.) плавае з шырока адкрытай пашчай, прапускае цераз ротавую поласць ваду і адфільтроўвае планктон. Страўнік вельмі вялікі.

Спароўванне адбываецца ў веснавы перыяд ля паверхні мора, пасля чаго самкі адыходзяць на вялікія глыбіні, дзе доўга выношваюць моладзь. Патомства з'яўляецца на свет у выніку яйцажыванараджэння.

Катэгорыя:Акулы
Планктон

]] **Планктон** (грэч. πλανκτον — тыя, што блукаюць) — разнастайныя, у асноўным дробныя арганізмы, што свабодна дрэйфуюць у тоўшчы вады і не здольныя — у адрозненне ад нектона — супраціўляцца плыні.

Такімі арганізмамі могуць быць бактэрыі, дыятомавыя і некаторыя іншыя водарасці (фітапланктон), прасцейшыя, некаторыя кішэчнаполасцевыя, малюскі, ракападобныя, яйкі і лічынкі рыб, лічынкі розных беспазваночных жывёл (заапланктон). Планктон непасрэдна або праз прамежкавыя звёны харчовага ланцугу з’яўляецца ежай для большасці астатніх водных жывёл. Харчаванне планктонам называецца планктафагіяй.

## Гл. таксама 
* Фітапланктон
* Зоапланктон

Катэгорыя:Гідрабіялогія
Нектон

**Нектон** (грэч. nektós — які плавае, які плыве) — сукупнасць водных арганізмаў, што актыўна плаваюць, здольныя супрацьстаяць сіле цячэння.

## Гл. таксама 
* Бентас
* Плейстон

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гідрабіялогія
Бентас

**Бентас** (ад грэч. *Βένθος* — глыбіня) — сукупнасць арганізмаў, якія жывуць на грунце і ў грунце дна вадаёмаў. У акіяналогіі бентас — арганізмы, якія насяляюць марское дно; у прэснаводнай гідрабіялогіі — арганізмы, якія насяляюць дно кантынентальных вадаёмаў і вадацёкаў. Жывёлы, якія адносяцца да бентасу, называюцца заабентасам, а расліны — фітабентасам. Да бентасу адносяцца таксама многія пратысты (напрыклад большасць фарамініфер).

Рыбы і іншыя водныя арганізмы, што харчуюцца бентасам, завуцца бентафагамі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гідрабіялогія
Катэгорыя:Акіяналогія
Катэгорыя:Групы арганізмаў
Катэгорыя:Грунт
*
Катэгорыя:Біягеаграфія
Акула-велікарот

**Велікаротавая акула** або **Акула-велікарот** (*Megachasma pelagios*) — адзін з трох вядомых навуцы відаў акул, які харчуюцца планктонам (апроч кітовай і гіганцкай акулы). З часу адкрыцця гэтай глыбакаводнай акулы ў 1976 годзе, яна застаецца адзіным відам ў сямействе велікаротых акул (*Megachasmidae*). Да кастрычніка 2012 года назіраліся толькі 54 асобіны, з якіх толькі нямногія ўдалося навукова даследаваць. Пра анатомію, паводзіны і арэал гэтай акулы пакуль вядома вельмі мала.

Катэгорыя:Акулы