open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Нехтан II

**Нехтан II** (; памёр у ) — кароль піктаў у 597—620 гадах. Існуе гіпотэза, паводле якой Нехтан II ідэнтыфікаваўся з Нехтанам, каралём Стратклайда.

## Біяграфія 
Нехтан II быў унукам Эрпа. «Пікцкая хроніка» паведамляе пра 20 ці 21 год кіравання Нехтана II. Аднак «Аналы Тыгернаха» гавораць пра смерць папярэдніка Нехтана ў 597 годзе, але ў іх няма даты смерці караля піктаў. «Аналы Ульстэра» паведамляюць пра смерць Нехтана II у 621 годзе.

Нехтан меў дзвюх сясцёр, адна з іх стала жонкай караля Берніцыі Энфрыта, іншая — жонкай караля Дал Рыяды Домнала I.

Катэгорыя:Каралі піктаў
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы VII стагоддзя
ЦЭЦ-4 (Мінск)

**ЦЭЦ-4** — філіял РУП «Мінскэнерга» — прадпрыемства энергетыкі ў паўднёва-заходняй частцы Мінска.

Тэхніка-эканамічнае абгрунтаванне для будаўніцтва новай магутнай загараднай ЦЭЦ было выканана «УНДПІэнергапрам» у 1967 годзе. Аднак будаўніцтва Мінскай ЦЭЦ-4 на пляцоўцы плошчай 192,8 га, размешчанай на задах ад беларускай сталіцы, за кальцавой аўтамабільнай дарогай, пачалося толькі ў 1972 годзе. Дабудаваная ў 1977 годзе. 30 верасня 1977 г. адбыўся пуск першага энергетычнага комплексу ў складзе турбіны ПТ-60 і катла БКЗ-420. Вызначаная магутнасць 1035 МВт. У асноўным станцыя працуе па цеплавому графіку нагрузак, але, ў сувязі з высокай эканамічнасцю блокаў, станцыя прыцягваецца да рэгулявання электрычнай нагрузкі ў гадзіны дзённага і вячэрняга максімумаў.

Забяспечвае цяплом і электрычнасцю ўсю паўднёва-заходнюю частку Мінска, а менавіта жылыя раёны Малінаўка, Паўднёвы Захад, Сухарава, Кунцаўшчыну, Захад, Красны Бор і Каменную Горку. ЦЭЦ размешчана за межамі Мінскай кальцавой аўтадарогі, таму мінімальна ўплывае на экалагічную абстаноўку ў горадзе.

## Агульныя звесткі 
Магутны цеплафікацыйны комплекс, створаны на базе Мінскай ЦЭЦ-4, упершыню ў СССР рэалізаваў ідэю выкарыстання магутнай загараднай ЦЭЦ для пакрыцця базавых цеплавых нагрузак буйнога горада, а на базе пяці вадагрэйных кацельняў горада (Харкаўская, Масюкоўшчына, Курасоўшчына, Арлоўская і Заходняя), якія працуюць у адзіным тэхналагічным працэсе цеплазабеспячэння заходняй і паўднёва-заходняй частак горада Мінска — для пакрыцця пікавых нагрузак. Гэта дазволіла значна павялічыць надзейнасць і эканамічнасць усёй сістэмы цеплазабеспячэння, забяспечыць бесперабойную падачу цяпла ў дзіцячыя сады, школы, бальніцы і жылыя дамы. Выкарыстанне сучасных тэхналогій кіравання, а таксама перадавых навуковых распрацовак у энергетычнай сферы прадвызначыла вельмі нізкія ўдзельныя расходы ўмоўнага паліва на адпачынак электраэнергіі — ад 200,0 да 209,3 г/кВтг — а таксама цеплаэнергіі — ад 169,07 да 169,84 кг/ГКал.

На станцыі ўстаноўлены тры цеплафікацыйныя турбаагрэгаты агульнай магутнасцю 280 МВт і тры энергаблокі па 250 МВт на звышкрытычныя параметры пары. Станцыя мае рознатыповае абсталяванне з рознымі тэрмінамі эксплуатацыі. Асноўнае паліва — прыродны газ, рэзервовае паліва — мазут. Мае абаротную сістэму водазабеспячэння з градзірнямі.

## Галерэя 

Выява:Belarus-Minsk-Power Plant-4-45.jpg|Энаргаблокі № 1-3
Выява:Belarus-Minsk-Power Plant-4-15.jpg|Машынная зала
Выява:Belarus-Minsk-Power Plant-4-4.jpg|Турбагенератар
Выява:Belarus-Minsk-Power Plant-4-11.jpg|Паравы кацёл
Выява:Belarus-Minsk-Power Plant-4-5.jpg|Газаразмеркавальная станцыя
Выява:Belarus-Minsk-Power Plant-4-31.jpg |АРП ЦЭЦ

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Электрастанцыі Мінска
Катэгорыя:Цеплавыя электрастанцыі Беларусі
Катэгорыя:Фрунзенскі раён (Мінск)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1977 годзе
Катэгорыя:1977 год у Мінску
VietJet Air

**VietJet Air** — в’етнамская бюджэтная авіякампанія. Штаб-кватэра знаходзіцца ў Ханоі. Заснавана ў 2007 годзе. 

Катэгорыя:Эканоміка В’етнама
Стратклайд

**Стратклайд**, таксама Алт Клут (Alt Clut), Альт Клуіт (Alt Cluit), Страталклуіт (Strathalcluith), Стратклуайд (Strathcluaide, Strathckyde), Камбрыя (Cumbria)
— брыцкае каралеўства на поўдні Шатландыі ў постраманскі перыяд. Існавала з пач. V па канец XI стагоддзя. Таксама вядома пад імем Альт Клут — брыцкай назвай замка Дамбартан, адной са сталіц каралеўства. Займала тэрыторыю паміж валам Антаніна і валам Адрыяна.

## Гісторыя 
Заснавана ў першай палове V стагоддзя н. э. Керэтыкам Землеўладальнікам, правадыром кельцкага племя дамноніяў, федэратаў Рымскай імперыі. Ён жа пабудуе сталіцу каралеўства — форт Дан-Брытан (Брытанскі форт) ці Алт Клут. Пасля смерці заснавальніка Алт Клут стаў распадацца на ўдзелы з-за кельцкай традыцыі падзелу земляў караля паміж яго сынамі. У канцы V стагоддзя паўднёвыя землі і востраў Мэн адасабляюцца ў асобную дзяржаву каралеўства Мэн. Напачатку VI стагоддзя з сярэдне-ўсходніх тэрыторый Алт Клуіта вылучаецца дзяржава Селковія. У 560 годзе з паўночна-заходніх уладанняў вылучаецца дзяржава Дын Эйдын. У 598 годзе брыты Дын Эйдына сустракаюцца на палях Картрайта з войскамі Нартумбрыі. У 638 годзе Нартумбрыя захоплівае Эдынбург, такім чынам прабівае дарогу да піктаў. Толькі да VII стагоддзя адзінства каралеўства было адноўлена, была далучана Селковія. Брыты Алт Клута паспяхова супрацьстаялі экспансіі англаў і саксаў, самі здзяйснялі набегі на піктаў і скотаў, якія пражывалі на поўначы. У VIII стагоддзі пікты пры дапамозе англаў Нартумбрыі захапілі цытадэль Дан-Брытан, пасля чаго больш за стагоддзе каралеўства брытаў не згадвалася ў хроніках. У 870 годзе, у сувязі з захопам вікінгамі Дан-Брытана і забойствам караля Артгала, яно зноў згадваецца пад імем Стратклайд. Далей заняпад Стратклайда працягваўся, ён стаў удзелам каралеўства Альба (будучай Шатландыі). У гэты перыяд ён часта згадваецца пад імем Камбрыя (Кумбрыя). У 1018 годзе Шатландыя канчаткова падпарадкавала сабе Стратклайд.

## Каралі Дын Эйдына 
* Клідна ап Кінвелін (560—597) сын Кінвеліна сын Думнагуала I караля Алт-Клуіта ў (450—490)
* Мінідаг Багаты (597-VII стагоддзе)
* Кінан ап Клідна (VII стагоддзе)
* Думнагуал ап Мінідаг (-638)

## Гл. таксама 
* Спіс каралёў Стратклайда
* Селковія
* Галвідэл

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гісторыя Шатландыі
Катэгорыя:Брыцкія каралеўствы «Старажытнай Поўначы»
Катэгорыя:Каралеўствы
Міхаіл Давыдавіч Шыла

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Міхаіл Давыдавіч Шыла
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 9.11.1920
 |месца нараджэння = вёска Оўзічы, цяпер , Брэсцкая вобласць
 |дата смерці      = 22.12.1998
 |месца смерці     = 
 |партрэт          = 
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = , 
 |гады службы      = 1944—1946
 |званне           = малодшы сяржант
 |род войскаў      = пяхота
 |камандаваў       = 
 |частка           = 
 |бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
 |узнагароды       = { style="background:transparent"
  
}
{ style="background:transparent"
       
-
     медалі
}
 |Commons        = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}

**Міхаіл Давыдавіч Шы́ла** (, в. Оўзічы, цяпер , Брэсцкая вобласць —) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны і партызанскага руху на тэрыторыі Беларусі. Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
М. Д. Шыла нарадзіўся ў вёсцы Оўзічы (зараз у Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі). Скончыў 7 класаў, працаваў на торфапрадпремстве. Падчас Вялікай Айчыннай вайны з ліпеня 1941 г. па люты 1943 г. кіраваў камсамольскай падпольнай арганізацыяй у роднай вёсцы. З лютага 1943 г. партызан атрада імя С. Лазо партызанскай брыгады імя Молатава, дзейнічаўшай на тэрыторыі Пінскай вобласці. З 1944 г. у Чырвонай Арміі, на 1-м Беларускім і 3-м Прыбалтыйскім франтах. Удзельнік вызвалення Беларусі, Прыбалтыкі, Польшчы, баёў ва Усходняй Прусіі, Германіі.

Камандзір кулямётнага разліку 447-га стралковага палка (397-я стралковая дывізія, 61-я армія, 1-ы Беларускі фронт) гвардыі малодшы сяржант М. Шыла вызначыўся на тэрыторыі Польшчы 28.1.1945 г. пры адбіцці контратак праціўніка каля горада Шнайдэмюль (сучасны горад Піла) і 2.02.1945 г. у баі за населены пункт Рушэндорф (Русінава, на захад ад Піла).

Пасля вайны М. Д. Шыла працягваў службу ў Арміі, у 1946 годзе ў званні капітана звольнены ў запас. Працаваў загадчыкам цэнтральнай ашчаднай касы, пазней загадчыкам аддзела сацыяльнага забеспячэнне ў горадзе Іванава. У 1948 годзе скончыў Пінскую партшколу. Пасля выхаду на пенсію М. Д. Шыла пераехаў у Пінск, дзе займаўся ваенна-патрыятычным выхаваннем моладзі.

## Узнагароды 
* Медаль «Залатая Зорка»
* Ордэн Леніна
* Ордэн Айчыннай вайны 1-й ступені
* Ордэн Чырвонай Зоркі
* Медаль «За вызваленне Варшавы»
* Медаль «За ўзяцце Берліна»
* Медаль «Партызану Айчыннай вайны» 1-й ступені
* Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
і іншыя ўзнагароды.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 7 лет с именем Героя Советского Союза // Сайт ДУА «Сярэдняя школа № 7 г. Пiнска» 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Ліга чэмпіёнаў УЕФА 2014/2015. Плэй-оф

**Стадыя плэй-оф Лігі чэмпіёнаў УЕФА 2014/15** пачалася 17 лютага 2015 і скончылася 13 мая.

У плэй-оф прынялі ўдзел 16 клубаў, якія занялі першыя два месцы ў групах на групавым этапе. Фінальны матч Лігі чэмпіёнаў прайшоў 6 чэрвеня на Алімпійскім стадыёне ў Берліне.

## Лёсаванне 
Лёсаванне каманд адбылося ў Ньёне 15 снежня 2014 а 12:00 па цэнтральнаеўрапейскім часе.

Пры лёсаванні 1/8 фіналу восем пераможцаў груп з'яўляюцца сеянымі, а восем каманд, якія занялі другія месцы, — адпаведна, нясеянымі. На гэтай стадыі каманды з адной групы або адной краіны былі разведзеныя. Пачынаючы з 1/4 фіналу, каманды з адной групы або краіны могуць згуляць адзін з адным.

## Лёсаванне 
Лёсаванне каманд прайшло ў Ньёне 15 снежня 2014 года ў 12:00 па цэнтральнаеўрапейскім часе.

Пры лёсавання 1/8 фіналу восем пераможцаў груп з'яўляюцца сеянымі, а восем каманд, якія занялі другія месцы, — адпаведна, нясеянымі. На гэтай стадыі каманды з адной групы або адной краіны былі разведзеныя між сабой. Пачынаючы з 1/4 фіналу, каманды з адной групы або краіны могуць згуляць адзін з адным.

## Удзельнікі 
### 1/8 фіналу 
Першыя матчы былі згуляныя 17-18 і 24-25 лютага, а матчы ў адказ 10-11 і 17-18 сакавіка.

З-за ўзброенага канфлікту на ўсходзе Украіны і немагчымасці правядзення хатняй гульні на Данбас-Арэне ў Данецку, данецкі «Шахцёр» праводзіў свой матч 1/8 фіналу супраць мюнхенскай «Баварыі» ў Львове на Львоў-Арэне.

### 1/4 фіналу 
Лёсаванне чвэрцьфіналаў адбылося 20 сакавіка 2015. Першыя матчы былі згуляныя 14 і 15 красавіка, а другія 21 і 22 красавіка 2015.

### 1/2 фіналу 
#### Першыя матчы
----

----
#### Другія матчы
----

----

### Фінал 
Плэй-оф
Джэдаі

**Джэдаі** () — ключавыя персанажы сусвету «Зорных войнаў». Адэпты ордэну рыцараў-джэдаяў, якія здольныя выкарыстоўваць Сілу. Джэдаі прысутнічаюць ва ўсіх 6 частках. Яны з'яўляюцца ахоўнікамі дэмакратыі і прыхільнікамі Рэспублікі. Іх погляды на жыццё вельмі сціплыя. Джэдаі жывуць дзеля захавання міру і свабоды ў галактыцы. Джэдай не мусіць мець жонку, дзяцей, ім забаронена прывязанасць і нетагыўныя эмоцыі (гнеў і нянавісць), бо гэта ўсё можа накіраваць джэдая на цёмны бок Сілы. Джэдаі — не ваяры, але яны выдатна ўмеюць біцца, валодаюць як правіла светлым бокам Сілы, дзякуючы ёй джэдаі могуць выконваць розныя звышнатуральныя трукі, на якія не здольны просты чалавек альбо жывая істота. Сіла дае джэдаю магчымасць бачыць будучыню, мінулае, старых сяброў. Джэдай мае права забіваць, але толькі ў мэтах абароны сябе ці іншых. Выключэння толькі, калі справа датычыцца сітхаў, тады джэдай можа нападаць і выкарыстоўваць Сілу дзеля гвалту.

Асноўны атрыбут джэдая — гэта яго светлавы меч. У фільму колер мечаў джэдаяў сіні і зялёны, але ёсць і выключэнне: Мейс Вінду мае фіялетавы меч.

Катэгорыя:Зорныя войны

Катэгорыя:Персанажы «Зорных войнаў»
Яўсеенка

**Яўсеенка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Павел Міхайлавіч Яўсеенка, беларускі футбаліст
* Уладзімір Раманавіч Яўсеенка, Герой Савецкага Саюза
Карусант

**Каруса́нт** () — планета сусвету «Зорных войнаў». З’яўляецца цэнтрам Галактычнай рэспублікі, а потым імперыі. Амаль усю паверхню планеты займае горад. Плошча раёнаў, дзе няма горада, зусім невялікая. У асноўным такія раёны знаходзяцца каля палюсоў. Клімат на планеце падтрымліваецца штучна.

На планеце размяшчаюцца штаб-кватэры шматлікіх буйных карпарацый і ўстаноў. Таксама на Карусанце размяшчаўся Галактычны сенат у часы Старой і Новай Рэспублікі, і Храм джэдаяў. У часы імперыі на планеце знаходзіўся імператарскі палац, а сама планета была перайменавана ў Імперскі Цэнтр. Планету акружае двайны планетарны шчыт і яна абараняецца флотам.

Паверхня планеты была цалкам зруйнаваная пад час вайны з юужан вонгамі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Планеты Зорных войнаў
Катэгорыя:Мегаструктуры
Віталь Сяргеевіч Марахоўскі

**Віталь Марахоўскі** (нар. , ) — расійскі футбаліст, абаронца клуба «Арамат» з Атраднай.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец маскоўскага «Лакаматыва», але за асноўную каманду чыгуначнікаў так і не згуляў, з 2006 па 2009 аддаваўся ў арэнду ў клубы ніжэйшых дывізіёнаў. У 2008 годзе ў некалькіх матчах за іркуцкую «Зорку» замяняў брамніка каманды.

У лютым 2010 года, пакінуўшы «Лакаматыў», падпісаў кантракт з клубам «Дынама» з Мінска. Згуляў у 18 матчах чэмпіянату і прыняў удзел у пяці матчах Лігі Еўропы. Восенню 2010 года пакінуў клуб.

22 снежня 2010 года падпісаў кантракт з бранскім «Дынама», але не замацаваўся ў аснове. Са студзеня 2012 года гуляў у складзе каманды «Лакаматыў-2». 6 верасня 2012 падпісаў кантракт з іванаўскім «Тэкстыльшчыкам», пакінуў каманду па заканчэнні сезону 2012/13. У сезоне 2013/14 гуляў за «Біёлаг-Новакубанск» і крымскі «Віцязь». Другую палову 2014 года правёў у складзе курскага «Авангарда».

У лютым 2015 года падпісаў кантракт са «Слуцкам». Спачатку трывала гуляў у цэнтры абароны случан, але з мая страціў месца ў складзе. У ліпені 2015 года, разарваўшы пагадненне са «Слуцкам», перайшоў у «Віцебск». У канцы 2015 і пачатку 2016 быў трывалым іграком асновы, але ў другой палове сезону 2016 страціў месца ў складзе. Па заканчэнні сезону 2016 пакінуў «Віцебск».

У лютым 2017 года накіраваўся на прагляд у «Нафтан» і ў выніку падпісаў кантракт з наваполацкім клубам. У чэрвені 2017 года з-за цяжкага фінансавага становішча клуба пакінуў «Нафтан».

У жніўні 2017 года стаў іграком бабруйскай «Белшыны». Аднак, ужо з верасня перастаў з’яўляцца на полі і пакінуў каманду.

З 2018 года выступае ў чэмпіянаце Краснадарскага края за клуб «Арамат» з Атраднай.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Расіі
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Слуцк
Катэгорыя:Ігракі ФК Авангард Курск
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцязь Крымск
Катэгорыя:Ігракі ФК Біёлаг-Новакубанск
Катэгорыя:Ігракі ФК Тэкстыльшчык Іванава
Катэгорыя:Ігракі ФК Казанка Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Бранск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Армавір
Катэгорыя:Ігракі ФК Зорка Іркуцк
Катэгорыя:Ігракі ФК САЮЗ-Газпрам
Катэгорыя:Ігракі ФК СКА Растоў-на-Доне
Алена Пятроўна Шарыпа

**Алена Пятроўна Шарыпа** (, Мінск, БССР) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і мастака Пятра Пятровіча Шарыпы і настаўніцы матэматыкі, Лазарук Людмілы Анатольеўны, пляменніцы доктара філалагічных навук, прафесара Міхася Лазарука.

Першыя ўрокі жывапісу атрымала ад бацькі.

Паўтары гады наведвала Дзіцячую мастацкую школу № 1 імя В. К. Цвіркі. З 1987 па 1991 год вучылася ў Рэспубліканскай школе-інтэрнаце па музыцы і выяўленчаму мастацтву імя I. В. Ахрэмчыка (цяпер ДУА «Гімназія-каледж мастацтваў імя І. В. Ахрэмчыка»).

У 1991 годзе паступіла ў Беларускую дзяржаўную акадэмію мастацтваў на аддзяленне станковага жывапісу. Вучылася ў Міхаіла Меранкова, Уладзіміра Пасюкевіча, Аляксандра Казлоўскага, Барыса Аракчэева, Віктара Грамыкі. Дыпломнай працай кіраваў Аляксей Марачкін.

Скончыла акадэмію ў 1997 годзе. З 1998 па 2004 год выкладала ў Гімназіі-каледжы мастацтваў імя І. В. Ахрэмчыка.

У выставах удзельнічае з сярэдзіны 1990-х гадоў. У 1999 годзе стала сябрам Беларускага саюза мастакоў.

Працуе ў розных жанрах станковага жывапісу.
Зорка смерці

**Зо́рка сме́рці** () — выдуманая касмічная станцыя з свету «Зорных войнаў». Зорка смерці — гэта супервялізарная касмічная станцыя памерам як маленькая планета, валодае неверагоднай баяздольнасцю. Яна здольная знішчаць цэлыя планеты адным стрэлам. Прататыпам для знешняга выгляду самой станцыі стаў спадарожнік Сатурну Мімас. Зорка смерці з’яўляецца ўвасабленнем магутнасці Імператара. Яна мусіла стаць прыладай тэрору для паўстанцаў і ўсіх тых, хто не жадаў прымаць імперскую дыктатуру. Гэтая станцыя стваралася дзеля запужвання насельніцтва галактыкі. Станцыя валодала вельмі моцнай абарончай сістэмай: на яе паверхні змяшчаліся тысячы турбалазерных вежаў, а ў яе доках размяшчалася колькасць касмічных знішчальнікаў, якая была здольная адбіць, пэўна, любую атаку паўстанцаў.

Але ж нягледзячы на вялізарную баявую моц, Зорка смерці з’яўляецца доказам найвялікшай слабасці Імперыі, якая спадзяецца толькі на тэхнічны прагрэс і свае тэхналагічныя дасягненні. Імперыя ўпэўнена ў тым, што зброя вырашае ўсё. І гэта можна пачуць з вуснаў Уілгафа Таркіна ў чацвёртым эпізодзе. Такім чынам, Зорка смерці — гэта сімвал адначасова магутнай і слабой Імперыі. Спадзяванне імперцаў на сваю суперзброю не апраўдала сябе, як і вера Імператара ў Дарта Вейдэра. І першая, і другая зоркі былі знішчаны войскамі паўстанцаў.

## Першая Зорка смерці 
Першая Зорка Смерці пачала будавацца яшчэ ў трэцім эпізодзе. А канцэпцыя распрацаваная яшчэ да кланічнай вайны. Сам Граф Дуку ў другім эпізодзе перадае планы Зоркі смерці Дарту Сідыусу. Зорка смерці прызначалася для кіравання імперыяй праз страх. У чацвёртым эпізодзе Дарт Вейдэр дэманструе Леі баявую моц станцыі, знішчаючы яе родную планету Альдэраан. Гэты ўчынак мусіў запужаць усіх паўстанцаў і прымусіць іх адмовіцца ад ідэі ваяваць супраць Імперыі, але ўсё адбылося цалкам наадварот: знішчэнне Альдэраана яшчэ болей падагрэла прагу паўстанцаў да далейшага змагання з Імперыяй. Спадзяванне імперцаў на сваю жудасную моц было дарэмным: станцыя была знішчана трапным стрэлам Люка Скайуокера.

## Другая Зорка смерці 
Другая Зорка смерці пачала будавацца замест першай, знішчанай Люкам. Яна мела лепшыя характырыстыкі ў параўнанні з першай, у прыватнасці тунэль, які працінаў першую станцыю наскрозь і праз які першая станцыя была знішчана, у новай станцыі быў заменены на гэтак званую суперструктуру (тунэль, праз які ішло астуджэнне рэактара, меў складаную пабудову). Энергетычны шчыт быў узмоцнены і ўжо не дазваляў патрапіць да паверхні станцыі нават аднамясцовым знішчальнікам, як было ў першай Зоркі смерці. Але і гэта не ўратавала яе ад знішчэння. Другая Зорка смерці была знішчана Лэнда Калрысіянам і паўстанцкімі пілотамі ўжо ў дзейным, але недабудаваным стане.

Другая Зорка смерці — своеасаблівы сімвал няздольнасці Імперыі супрацьстаяць дэмакратыі. Яна нагадвае бессэнсоўную спробу адрадзіць дэспатыю. Яе знішчэнне — гэта сімвал краху Імперыі, заснаванай на дэспатыі сітха.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Зорныя войны
Катэгорыя:Космас у фантастыцы
Зорныя войны. Эпізод III: Помста сітхаў

**«Зорныя войны. Эпізод III: Помста сітхаў»** () — эпічны фантастычны фільм 2005 года, які быў выраблены Джорджам Лукасам. Гэта шосты фільм з усёй сагі «Зорныя войны» і трэці з пункту гледжання ўласнай храналогіі серыяла.

Фільм распавядае пра падзеі трэцяга года вайны клонаў. Галактычная Рэспубліка, некалі спакойная і гарманічная дзяржава, ператварылася ў поле бітвы паміж войскамі клонаў, узначаленых канцлерам Палпацінам, і армадай дроідаў, якіх вядзе граф Дуку, цёмны лорд сітхаў. Рэспубліка павольна апускаецца ў цемру. Толькі рыцары-джэдаі, абаронцы міру і справядлівасці, здольныя супрацьстаяць злу, якое хутка паглыне галактыку. Але сапраўдная бітва ідзе ў душы ў маладога рыцара-джэдая Энакіна, які разрываецца паміж абавязкам джэдая і каханнем да сваёй жонкі, сенатара Падмэ Амідала. І ад таго, якое пачуццё ў ім пераможа, залежыць будучыня ўсяго свету.

Фільм выйшаў 19 мая 2005 года і атрымаў даволі пазітыўныя водгукі крытыкаў, у адрозненне ад папярэдніх двух прыквелаў. «Помста сітхаў» усталяваў новы рэкорд у першы ж тыдзень і зарабіў больш за 850 мільёнаў долараў па ўсім свеце, стаўшы самым прадаваным фільмам у 2005 годзе на тэрыторыі ЗША і другім самым прадаваным фільмам 2005 года ў свеце.

## Саўндтрэк 
Музычнае суправаджэнне да фільма «*Зорныя войны. Эпізод III: Помста сітхаў*» напісаў Джон Уільямс.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Зорныя войны. Эпізод III: Помста сітхаў на StarWars.com
* 
* 

Катэгорыя:Фільмы ЗША 2005 года
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Эпізод 3
Катэгорыя:Фільмы 20th Century Fox
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы Джорджа Лукаса
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Джон Уільямс
Катэгорыя:Фільмы-прыквелы
Катэгорыя:Фільмы-сіквелы
Катэгорыя:Фантастычныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Аўстраліі
Катэгорыя:Фільмы, знятыя ў Швейцарыі
Юужан вонг

**Юужан вонгі** () — раса ў пашыраным сусвеце «Зорных войнаў». Адныя з нямногіх расаў у сусвеце «Зорных войнаў», якія паходзяць з-за межаў галактыкі (нароўні са сваімі рабамі чазракамі, а таксама сылентыюмамі і абамінорамі).

Гэта раса рэлігійных фанатыкаў, якія карыстаюцца выключна арганічнымі тэхналогіямі, вырашчанымі генетычным спосабам, а механічныя, электрычныя і электронныя тэхналогіі лічаць богазневажаннем сваіх багоў. Свае фізічныя мажлівасці яны намагаюцца палепшыць шляхам прывіцця органаў.

Цікава, што ўсе юужан вонгі, за выняткам аднаго, маюць імунітэт ад Сілы і не могуць быць адчутыя праз яе, што джэдаі лічаць вельмі загадкавым, бо будзь-якія жывыя істоты такім ці іншым чынам мусяць мець адметны подпіс у Сіле, адрозны ад іншага віду. Пазней выявілася, што юужан вонгі былі адлучаны ад Сілы пасля аддзялення ад сімбіёзу з разумнай планетай Юужан’тар.

## Уварванне ў Галактыку 
У 25 годзе пасля «Новай надзеі» і бітвы за Явін юужан вонгі напалі на Галактычную рэспубліку. Гэтыя падзеі падрабязна занатаваныя ў кніжнай серыі «Новы Ордэн джэдаяў». Вайна цягнулася 5 гадоў і скончылася адступленнем агрэсараў дзякуючы супольным намаганням Галактычнага альянсу. Аднак гэтая вайна стала адной з найбольш кровапралітных у гісторыі галактыкі: у ёй загінулі амаль 365 мільярдаў разумных насельнікаў галактыкі, сярод якіх і такія выбітныя персанажы «Зорных войнаў», як Чубака, Энакін Сола, адмірал Акбар і іншыя; 20 сусветаў былі спустошаны.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Зорныя войны
Катэгорыя:Выдуманыя істоты
Чубака

**Чуба́ка** (; 200 д. б. я., Кашыіік — 25 п. б. я., Сернпідаль), вядомы таксама як **Чу́і** () — персанаж сусвету «Зорных войнаў», вукі з планеты Кашыіік. З’яўляецца ў III, IV, V і VI эпізодах сагі. Лепшы сябар Хана Сола.

## Біяграфія 
Чубака паходзіць з роднае планеты вукі — Кашыііку, адкуль яго забралі ў рабства імперцы. Калі імперскі лейтэнант Хан Сола выратоўвае яго жыццё, Чубака пакляўся ў пажыццёвай адданасці свайму збаўцу. Сола і Чубака становяцца найлепшымі сябрамі і кантрабандыстамі на касмічным караблі Сола «Тысячагадовы сокал». Як і ўсе вукі, Чубака неймаверна адданы тым, каго лічыць сваім сябрам, і дзеля іх гатовы ахвяраваць нават уласным жыццём.

Чубака вельмі высокі, мускулісты і ўвесь пакрытыю кудлатаю поўсцю. Адзінай Чубакавай вопраткай ёсць пас, перакінуты праз левае плячо, на якім трымаецца торба з боепрыпасамі і яго ўлюбёная зброя — арбалет. Ён разумее агульную мову, аднак сам здольны размаўляць толькі рыканнем, якое разумеюць толькі Хан Сола, магістры-джэдаі Ёда і Квай-Гон Джын.

Паколькі Чубака — выдатны механік, дык часта рамантуе «Тысячагодавага сокала». Аднак ён таксама выдатны пілот і адважны ваяр. Падчас аднаго з палётаў на «Тысячагадовым сокале» яны сустракаюцца з Люкам Скайуокерам і прынцэсай Леяй, што ў канчатковым выніку прыводзіць іх на бок паўстанцаў.

Чубака ўдзельнічаў у змаганнях з Імперыяй да сканчэння грамадзянскай вайны. Разам з Ханам Солам пілятаваў карабель у бітве з Зоркай смерці. Калі Сола быў замарожаны ў карбаніце, Чуі адыграў значную ролю ў яго ўратаванні. Ён быў таксама ўдзельнікам штурмавое групы, якой удалося вывесці са строю шчытавы генератар на Эндары, што прывяло да знішчэння другой Зоркі смерці і паразе Імперыі. У «Помсце сітхаў» толькі ён і яго правадыр ацалелі пасля атакі клонаў; астатнія вукі загінулі пры абароне майстра-джэдая Ёды. Пазней яны дапамаглі яму пакінуць Кашыіік.

Чуі памёр на планеце Сернпідаль, узарванай юужан вонгамі, калі прыляцеў з Ханам і Энакінам Сола дапамагчы эвакуіраваць уцекачоў. Перад смерцю ён уратаваў Энакінава жыццё, а сам загінуў ад сутыкнення планеты з адным з яе спадарожнікаў.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Персанажы «Зорных войнаў»
Катэгорыя:Выдуманыя істоты
Катэгорыя:Выдуманыя генералы
Катэгорыя:Выдуманыя механікі
Карл Андрэевіч Шыльдэр

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Карл Андрэевіч Шыльдэр
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння = маёнтак Сіманава, Невельскі павет, , Расійская імперыя
 |дата смерці      = 
 |месца смерці     = 
 |партрэт          = 
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 1802—1818, 1820—1854
 |званне           = інжынер-генерал
 |род войскаў      = 
 |камандаваў       = 
 |частка           = 
 |бітвы            = 
 |узнагароды       = { style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
        
-
   
}
 |Commons        = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}
**Карл (Аляксандр) Андрэевіч Шы́льдэр** ( — ) — расійскі ваенны інжынер, вынаходнік, інжынер-генерал (1852), генерал-ад'ютант (1833). Бацька М. К. Шыльдэра.

## Біяграфія 
К. А. Шыльдэр нарадзіўся ў маёнтку Сіманава Невельскага павета Віцебскай губерні (зараз вёска Сіманава ў Невельскім раёне Пскоўскай вобласці Расіі). Першапачатковую адукацыю атрымаў у сям’і. Сярэднюю адукацыю атрымаў у Маскоўскім шляхетным універсітэцкім пансіёне і ў 1802 годзе быў прызначаны унтэр-афіцэрам у Маскоўскі гарнізонны батальён. У 1803 годзе залічаны калонаважатым у школу пры Дэпо світы цара, якую скончыў у 1806 годзе. У 1805 годзе К. Шыльдэр удзельнічаў у бітве пад Аўстэліцам. У 1806 годзе атрымаў чын падпаручніка і пачаў службу ў інжынерных войсках. К. Шыльдэр удзельнічаў у абароне Бабруйска (1812), вызначыўся пры абароне Варны, Сілістры і Шумлы падчас руска-турэцкай вайны 1828—1829 гг., пры фарсіраванні Дуная і аблозе Сілістры падчас Крымскай вайны 1853—1856 гг. У 1849 годзе К. А. Шыльдэр быў прызначаны начальнікам інжынераў дзеючай арміі
* Ордэн Святога Георгія 3-й ступені
* Ордэн Святой Ганны 1-й ступені
* Ордэн Святога Уладзіміра 2-й ступені
* Ордэн Белага Арла
* Ордэн Святога Аляксандра Неўскага
* Залатая зброя «За храбрасць»
* Ордэн Virtuti Militari 2-й ступені
* Прускія ордэны Чырвонага Арла 2-й і 1-й ступеняў
і іншыя ўзнагароды.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Шильдер Карл Андреевич // Инженеры России  
* Шильдер Карл Андреевич // Энциклопедия «Космонавтика» 
* Шильдер Карл Андреевич // Белорусские имена в истории развития техники  
* Карл Андреевич Шидлер // Изобретения России  

Катэгорыя:Ваенныя Расійскай імперыі
Катэгорыя:Ваенныя інжынеры
Катэгорыя:Машынабудаўнікі
Катэгорыя:Удзельнікі руска-турэцкай вайны 1828—1829
Катэгорыя:Удзельнікі Крымскай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі прыгнечання паўстання 1830—1831 гадоў
Зорныя войны. Эпізод IV: Новая надзея

**«Зорныя войны. Эпізод IV: Новая надзея»** () — эпічная касмічная опера Джорджа Лукаса, што выйшла на экраны ў 1977 годзе. Гэта першы фільм з усёй сагі «Зорныя войны» і чацверты з пункту гледжання ўласнай храналогіі серыялу. Фільм стаў прарывам у прымяненні візуальных спецэфектаў і падачы фантастычнай гісторыі, і быў прызнаны адным з самых паспяховых і ўплывовых фільмаў усіх часоў.

«Даўным-даўно ў далёкай-далёкай галактыцы», сюжэт фільма распавядае пра групу паўстанцаў — Паўстанцкі альянс — які паставіў перад сабой мэту знішчыць «Зорку смерці» — разбуральную зброю, тварэнне Галактычнай імперыі. Гэтае супрацьстаянне раптам закранае ціхае жыццё Люка Скайуокера, хлопца з фермы, які ненаўмысна купляе дроідаў, у якіх закладзеныя выкрадзеныя чарцяжы «Зоркі смерці». Калі Імперыя пачынае бязлітаснае паляванне на дроідаў, Скайуокер наважваецца на адчайнае заданне разам з рыцарам-джэдаем Обі-Ванам Кенобі, каб уратаваць уласніцу тых дройдаў, лідара паўстанцаў Прынцэсу Лею, і ўсю галактыку.

На вытворчасць фільма было выдаткавана 11 млн долараў. Па выхадзе 25 мая 1977 года на экраны касавыя зборы фільму склалі 460 млн долараў у ЗША і 314 млн у іншых краінах. Па гэтым паказчыку «Зорныя войны» абыйшлі «Сківіцы» — у той час самы касавы фільм — і пакінулі за сабой гэты статус да 1982 года з выхадам «Іншапланецяніна». З улікам інфляцыі на 2013 год «Зорныя войны» з’яўляюцца трэцім самым касавым фільмам у свеце. Фільм стаў таксама і скарбонкай кінаўзнагарод: 10 намінацый на «Оскар», з іх 6 выйграныя. Фільму часта прызначаюцца лепшыя месцы ў апытаннях на лепшы навукова-фантастычны фільм, а сам фільм спарадзіў культ сярод аматараў. Джордж Лукас, аўтар і рэжысёр фільму, з розных нагодаў рабіў перавыданні «Зорных войнаў», часам уносячы значныя змены ў стужку. Так, найбольш заўважаныя перавыданні — спецыяльнае выданне 1997 года, выхад на DVD ў 2004 годзе і на Blu-ray у 2011 годзе — зведалі ўстаўку камп’ютарных спецэфектаў, змены дыялогаў і мантажу, перазведзенае музыкальнае суправаджэнне і новыя сцэны. Услед за поспехам 1977 года, далей былі выпушчаны два сіквелы: «Імперыя наносіць удар у адказ» і «Вяртанне джэдая», якія адзначыліся тым жа касавым поспехам і ўхвалай крытыкаў. У 2015 годзе выйшла на экраны першая частка трылогіі-сіквела — «Зорныя войны. Эпізод VII» — у якім узялі ўдзел многія з акцёраў арыгінальных «Зорных войнаў».

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Зорныя войны. Эпізод IV: Новая надзея на StarWars.com
* 
* 

Катэгорыя:Фільмы 1977 года
Катэгорыя:Фільмы 20th Century Fox
Катэгорыя:Фільмы Джорджа Лукаса
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Джон Уільямс
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы пра «Зорныя войны»
Катэгорыя:Фільмы пра робатаў
Катэгорыя:Нацыянальны рэестр фільмаў
Катэгорыя:Выдатныя фільмы (Роджэр Эберт)
Рудніцкі

**Рудніцкі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Антон Сяргеевіч Рудніцкі (нар. 1943) — вучоны, фізік.
* Васіль Рыгоравіч Рудніцкі (1899 — ?) — беларускі вучоны, педагог.
* Валерый Аркадзевіч Рудніцкі (нар. 1941) — вучоны, фізік.
* Дамінік Рудніцкі (1676—1769) — пісьменнік.
* Дзмітрый Рудніцкі — беларускі кёрлінгіст.
* Іван Рудніцкі (нар. 1991) — украінскі футбаліст, паўабаронца.
* Леанід Іванавіч Рудніцкі (Бруевіч) — пісьменнік XX стагоддзя.
Другое мінскае пагадненне

**Другое мінскае пагадненне** — комплекс мер па выкананні Мінскіх пагадненняў, узгоднены на саміце ў Мінску 11—12 лютага 2015 года лідарамі Германіі, Францыі, Украіны, Расіі ў фармаце «нармандскай чацвёркі», і падпісаны кантактнай групай, якая складаецца з прадстаўнікоў Расіі, Украіны, Данецкай і Луганскай Народных Рэспублік з мэтай дээскалацыі ўзброенага канфлікту на ўсходзе Украіны.

22 лютага 2022 года У. Пуцін заявіў, што пасля прызнання Расіяй Данецкай і Луганскай народных рэспублік Мінскіх пагадненняў больш не існуе.

## Кантактная група 
Дакумент, узгоднены лідарамі «нармандскай чацвёркі», падпісалі наступныя асобы:
* border|22px АБСЕ: Пасол Хайдзі Тальявіні.
*  Украіна: Другі Прэзідэнт Украіны Леанід Кучма.
*  Расія: Пасол РФ ва Украіне Міхаіл Зурабаў.
*  ДНР: Аляксандр Захарчанка.
*  ЛНР: Ігар Платніцкі.

## Скасаванне пагаднення 
У лютым 2022 года на фоне вострага крызісу паміж Расіяй і шэрагам краін Захаду з-за патэнцыяльнай пагрозы тэрытарыяльнай цэласнасці Украіны, звязанай з нарошчваннем расійскіх войскаў і ўзбраенняў паблізу расійска-ўкраінскай мяжы, кіраўнікі самаабвешчаных ДНР і ЛНР звярнуліся да Уладзіміра Пуціна з просьбай прызнаць незалежнасць рэспублік. Звароты падтрымалі ўсе члены Савета бяспекі, а 21 лютага 2022 года Уладзімір Пуцін падпісаў указы пра прызнанне незалежнасці і суверэнітэту рэспублік. 22 лютага 2022 года У. Пуцін заявіў, што пасля прызнання Расіяй Данецкай і Луганскай народных рэспублік Мінскіх пагадненняў больш не існуе. Паводле слоў У. Пуціна, Расія была вымушана прыняць рашэнне пра прызнанне ДНР і ЛНР з-за нібыта нежадання Украіны выконваць Мінскія пагадненні, якія фактычна былі «забітыя» задоўга да прызнання народных рэспублік Данбаса.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Падзеі 11 лютага
Катэгорыя:Падзеі 12 лютага
Катэгорыя:Люты 2015 года
Катэгорыя:2015 год у Беларусі
Катэгорыя:Вайна на ўсходзе Украіны
Катэгорыя:Гісторыя ДНР
Катэгорыя:Гісторыя ЛНР
Свята-Васкрасенскі сабор

## Беларусь 
* Свята-Васкрасенскі сабор (Барысаў)
* Свята-Васкрасенскі сабор (Брэст)

## Кыргызстан 
* Свята-Васкрасенскі сабор (Бішкек)

## Эстонія 
* Нарвскі Свята-Васкрасенскі сабор
НФЛ у сезоне 1980

**Cезон 1980** года стаў 61-ым сезонам Нацыянальнай футбольнай лігі (NFL).

## Турнірная табліца 
***В** = Выйгрыш, **П** = Паражэнне, **Н** = Нічыя, **%** = Адсотак перамог, **АН** = Ачкі набраныя, **АП** = Ачкі прапушчаныя*

* – Лепшы пакажчык сярод другіх каманд,  – Пераможца дывізіёна*

## Плэй-оф 
## Глядзіце таксама 
## Спасылкі 
* Гісторыя НФЛ 1971-1980  на nfl.com

1980
Катэгорыя:1980 год у спорце
Падаван

**Падава́н** — вучань джэдая ў выдуманым сусвеце «Зорных войнаў». Падаванамі станавіліся выпускнікі Акадэміі джэдаяў, якія праходзілі інтэнсіўную падрыхтоўку пад кіраўніцтвам рыцара або майстра-джэдая.

Джэдай можа мець толькі аднаго падавана за раз і павінен скончыць яго навучанне перш, чым выбіраць наступнага. У чалавечых падаванаў існуе традыцыя адрошчваць сабе касічку, якую адразаюць светлавым мячом на цырымоніі пасвячэння ў рыцары-джэдаі.

Аналагам падавана на цёмным боку з'яўляецца вучань сітха.

## Спіс падаванаў і настаўнікаў з фільмаў 
## Спасылкі 
* Падаван у Вукіпедыі — вікі-энцыклапедыі «Зорных войнаў». 

Катэгорыя:Зорныя войны
Катэгорыя:Джэдаі
Юрый Міхайлавіч Крот

**Юрый Крот** (нар. 28 мая 1968, Слуцк) — беларускі футбаліст (паўабаронца) і трэнер.

## Кар’ера 
### Ігравая 
Пачынаў кар’еру ў складзе наваполацкай «Дзвіны», пазней гуляў за салігорскі «Шахцёр». У пачатку 1990-х выступаў за клубы Польшчы і Славакіі. Скончыў кар’еру ў 2000 годзе ў складзе мікашэвіцкага «Граніта».

### Трэнерская 
Пасля заканчэння кар’еру стаў працаваць трэнерам дубля салігорскага «Шахцёра». У 2005 годзе ўзначаліў клуб «Слуцкцукар», які на той час выступаў у чэмпіянаце Мінскай вобласці. За дзевяць гадоў прайшоў са слуцкім клубам шлях ад аматарскай каманды да клуба Вышэйшай лігі чэмпіянату краіны.

У 2014 годзе разам са «Слуцкам» дэбютаваў у элітным дывізіёне. Амаль адразу атрымаў вядомасць сваёй экспрэсіўнай прамовай на пасляматчавай прэс-канферэнцыі. Пазней таксама за экспрэсіўныя дзеянні неаднаразова выдаляўся з тэхнічнай зоны падчас матчаў. У выніку, «Слуцк» заняў 9-е месца з 12, здолеўшы замацавацца ў Вышэйшай лізе.

Сезон 2015 атрымаўся для «Слуцка» няўдалым, каманда хутка апынулася ў зоне вылету. Як вынік, у жніўні 2015 года Юрый Крот пакінуў пасаду галоўнага трэнера слуцкага клуба.

У жніўні 2019 года быў прызначаны галоўным трэнерам мар’інагорскай «Вікторыі», заставаўся на пасадзе да канца сезона.

Мае трэнерскую ліцэнзію катэгорыі A.

## Дасягненні 
### Ігравыя 
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату БССР: 1989
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату БССР: 1990

### Трэнерскія 
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі: 2013

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Футбалісты СССР
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Вікторыя Мар’іна Горка
Катэгорыя:Трэнеры ФК Слуцк
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр Салігорск
Катэгорыя:Ігракі ФК Беларуськалій
Катэгорыя:Ігракі ФК Граніт Мікашэвічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Футура Гуменне
Катэгорыя:Ігракі ФК Пясечна
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Вадародная сувязь

thumbnail|300px|Прыклад міжмалекулярных вадародных сувязей
**Вадародная сувязь** — від трохцэнтравай хімічнай сувязі тыпу **А—Нδ+**… **Вδ-**, якая ўзнікае, калі атам вадароду **Н** адначасова злучаны з двума электраадмоўнымі атамамі А і В. З атамам **А** (вуглярод, азот, кісларод, сера) вадарод злучаны моцнай кавалентнай сувяззю (А—Нδ+). З атамам В (фтор, кісларод, азот, радзей хлор, сера), які мае непадзельную пару электронаў, утварае дадатковую вадародную сувязь (абазначаецца кропкамі). Вадародная сувязь на парадак слабейшая за кавалентную сувязь.

Атамы А і В могуць належаць адной (унутрымалекулярная вадародная сувязь) і розным малекулам (міжмалекулярная вадародная сувязь). Выклікае асацыяцыю аднолькавых (вада, кіслоты, спірты) ці розных малекул у асацыяты і комплексы, уплывае на крышталізацыю, растварэнне, вызначае структуру бялкоў, нуклеінавых кіслот і іншых біялагічна важных злучэнняў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Хімічная сувязь
Пурын

**Пурын **— найпросты прадстаўнік імідазо[4,5-d]пірымідзінаў.

Бясколерныя крышталі, добра раствараюцца ў вадзе, гарачым этаноле і бензоле, дрэнна раствараюцца ў дыэтылавым эфіры, ацэтоне і хлараформе.

Найбольш пашыраны амінапурыны, або пурынавыя асновы (адэнін, гуанін), і гідрапурыны (мачавая кіслата, гіпаксанцін, ксанцін), якія з'яўляюцца прадуктамі распаду амінапурынаў.

Да пурынаў таксама адносяцца алкалоіды кафеін і тэабрамін (метыліраваныя вытворныя ксанціну) і адэназінтрыфосфарная кіслата.

Утвараюцца ў арганізме і паступаюць з прадуктамі харчавання.

Біясінтэз пурынаў пачынаецца з рыбоза-5-фасфату — прадукту пентозафасфатнага цыкла. Прыгнечанне біясінтэзу пурынавых нуклеатыдаў прыводзіць да тармажэння росту.

Канчатковым прадуктам распаду пурынаў у чалавека і большасці жывёл з'яўляецца мачавая кіслата.

## Літаратура 
*
Пурын (значэнні)

**Пурын** мае наступныя значэнні:
* Пурын — хімічнае злучэнне C5N4H4.
* Павел Паўлавіч Пурын (1911—1977)  — герой Савецкага Саюза.
Валерый Пятровіч Бахно

**Валерый Бахно** (нар. , ) — беларускі футбаліст (паўабаронца) і трэнер. У 2003—2018 гадах з’яўляўся галоўным трэнерам мікашэвіцкага «Граніта».

## Клубная кар’ера 
Пачынаў кар’еру ў Расіі, потым гуляў у Беларусі за мікашэвіцкі «Граніт» і салігорскі «Шахцёр». У 2000—2001 гадах выступаў у Літве і Польшчы, пасля вярнуўся ў склад «Граніта», у якім і завяршыў кар’еру іграка ўвосень 2006 года.

## Трэнерская кар’ера 
Яшчэ з 1997 года стаў працаваць гуляючым трэнерам мікашэвіцкага «Граніта», з перапынкамі на легіянерскі перыяд кар’еры. Увосень 2006 года завяршыў кар’еру іграка і сканцэнтраваўся на трэнерскай працы. Па выніках сезона 2007 вывеў «Граніт» у Вышэйшую лігу, з якой клуб вылецеў праз два гады. У 2014 годзе «Граніт» перамог у Першай лізе і зноў атрымаў месца ў элітным дывізіёне, дзе ў 2015 годзе заняў пятае месца, але праз год зноў апынуўся ў Першай лізе.

У ліпені 2018 года Валерый Бахно саступіў пасаду галоўнага трэнера свайму памочніку Алегу Сідарэнкаву, сам застаўся старшым трэнерам каманды. У студзені 2019 года стала вядома, што Бахно пераехаў жыць у Польшчу.

У ліпені 2019 года вярнуўся на пасаду галоўнага трэнера «Граніта», аднак у хуткім часе зноў пакінуў клуб. Асеўшы ў Польшчы, стаў там дзіцячым трэнерам.

## Трэнерскія дасягненні 
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі: 2014

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Граніт Мікашэвічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Граніт Мікашэвічы
Катэгорыя:Ігракі ФК Гетман Замасць
Катэгорыя:Ігракі ФК Жальгірыс Вільнюс
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр Салігорск
Катэгорыя:Ігракі ФК Табол Табольск
Катэгорыя:Ігракі ФК Югра Ніжневартаўск
Рэплікацыя ДНК

thumb|Працэс рэплікацыі: расплеценне двайной спіралі ДНК&nbsp;— сінтэз кампліментарных ланцугоў ДНК-полімеразай&nbsp;— утварэнне дзвюх малекул ДНК з адной.
**Рэпліка́цыя** (ад  — паўтарэнне) — працэс самаўзнаўлення макрамалекул нуклеінавых кіслот, які забяспечвае дакладнае капіраванне генетычнай інфармацыі і перадачу яе з пакалення ў пакаленне.

Аснова — ферментатыўны сінтэз ДНК на матрыцы ДНК або РНК на матрыцы РНК. Адзінка — **рэплікон** — участак генома, што знаходзіцца пад кантролем аднаго пункта пачатку (ініцыяцыі) рэплікацыі.

У працэсе рэплікацыі ДНК акрамя ферментаў (ДНК-полімеразы, ДНК-лігазы, ДНК-метылазы і іншыя) удзельнічаюць бялкі, якія расплятаюць двайную спіраль ДНК, стабілізуюць расплеценыя ўчасткі, прадухіляюць заблытванне малекул.

У бактэрый сінтэз ДНК адбываецца з хуткасцю 1 тыс., у эўкарыётаў— каля 100 нуклеатыдаў за секунду, але адначасова ў многіх пунктах адной малекулы; мае паўкансерватыўна характар: пры сінтэзе 2 даччыных малекул кожная ДНК утрымлівае адзін «стары» і адзін «новы» ланцужок.

У арганізме рэплікацыя ДНК — вельмі дакладны працэс — частата памылак, якія прыводзяць да спантанных кропкавых мутацый, не перавышае 10−9 на 1 нуклеатыд у пакаленне.

## Літаратура 
*
Kepler-22b

**Kepler-22 b** — экзапланета ля зоркі Kepler-22 у сузор'і Лебедь. Адносіцца да тыпу мінінептунаў. Гэта першая пацверджаная экзапланета, знойдзеная касмічным тэлескопам «Кеплер» (НАСА), якая знаходзіцца ў прыгоднай для жыцця зоне сонцападобнай зоркі. Планета была пацверджана наземнымі назіраннямі. Для пацверджання планетнай прыроды Kepler-22 b быў выкарыстаны метад, які складаецца ў выключэнні усіх магчымых ілжывых варыянтаў, якія могуць імітаваць транзіты планет.
, *Kepler-22 b* і Юпітэра.]]

## Адкрыццё 
Аб адкрыцці гэтай планеты было абвешчана 5 снежня 2011 года. Радыус планеты прыкладна ў 2,4 разы больш радыусу Зямлі; яна знаходзіцца на адлегласці каля 620 светлавых гадоў ад Зямлі, на арбіце вакол зоркі Kepler-22 спектрального класса G5.

## Спасылкі 
* «Тэлескоп НАСА пацвярджае экзапланету» (Space.com) 
* «Kepler 22-b: Пацверджана планета, падобная да Зямлі» (Бі-Бі-Сі) 
* «Місія „Кеплер“ НАСА пацвярджае сваю першую планету ў зоне заселенасці»  (NASA) 
* "Адкрыцце місіі «Кеплер»: Kepler-22 b «гадавая арбіта 289 дзён» (NASA) 
* «Становішча планеты Kepler-22 b на небе» (WorldWide Telescope) 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 2011 годзе
Катэгорыя:Экзапланеты паводле алфавіта
Траццякі

Назву **Траццякі́** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Траццякі — былая вёска ў Гарадоцкім раёне
** Траццякі — былы хутар у Мёрскім раёне
* Гродзенская вобласць
** Траццякі — вёска ў Астравецкім раёне
** Траццякі — вёска ў Бераставіцкім раёне
* Мінская вобласць
** Траццякі — вёска ў Клецкім раёне
Веладром Мінск-Арэны

**Веладром** — адно з трох крытых спартыўных збудаванняў МКСК «Мінск-Арэна». Першым уведзены ў эксплуатацыю 30 снежня 2008 года, стаўшы таксама першы ў Беларусі крытым будынкам, пабудаваным для заняткаў усімі відамі спорту.

## Апісанне 
У аснове велатрэка ляжыць маналітная жалезабетонная пліта. Сам велатрэк складаецца з нахіленых формаў, на якіх мацуецца рэечны драўляны насціл з сібірскай елкі плошчай звыш 2 тыс. кв. м.. Даўжыня велатрэка стандартная — 250 м, шырыня — 7,5 м, ёсць два віражы — справа і злева, вугал нахілу складае 41 градус. Спартсмены выходзяць на трэк з двух падземных пераходаў. Трыбуны ўмяшчаюць да 2 000 гледачоў. Істотную дапамогу ў праектаванні велатрэка аказвала нямецкая кампанія «Schuermann Architects», якая распрацоўвае праекты велатрэкаў па ўсім свеце.

На велатрэку могуць займацца толькі прафесійныя спартсмены, навыкі якіх могуць гарантаваць бяспечны пракат. Максімальна можна развіць хуткасць да 110 км/г. Трэкавы веласіпед не мае тармазоў і пераключэння перадач. Вышыня ад верхняга пункта да нізу трэка складае 5 метраў.

Цэнтральнае ядро велатрэка можа выкарыстоўвацца для заняткаў такімі гульнявымі відамі спорту, як бадмінтон, настольны тэніс, міні-футбол, баскетбол, валейбол. На першым паверсе веладрома знаходзяцца кафэ, касы, гардэроб, памяшканні допінг-кантролю і медыка-аднаўленчы цэнтр. На другім паверсе — офісныя памяшканні для супрацоўнікаў, два трэнажорных залы з сучасным абсталяваннем, зала харэаграфіі і ўніверсальная спартыўная зала. На трэцім паверсе — размешчаны сектары B і C, дзе абсталяваны VIP-ложы для прыёму гасцей самага высокага ўзроўню, за шклом каментатарскія кабінкі.

## Спартыўныя мерапрыемствы 
У ліпені 2009 года тут праходзіў Чэмпіянат Еўропы па веласіпедным спорце на трэку, у якім узялі ўдзел звыш 400 спартсменаў з 30 краін. 20-24 лютага 2013 года ў Мінску праходзіў чэмпіянату свету па веласпорце на трэку.

## Спасылкі 
* Пра комплекс. Веладром 
* Веладром комплексу "Мінск-Арэна"

Катэгорыя:З’явіліся ў 2008 годзе
Катэгорыя:Велатрэкі
Катэгорыя:Спартыўныя збудаванні Мінска
Катэгорыя:2008 год у Мінску
Казельшчына

* Вёска Казельшчына, Валожынскі раён
* Вёска Казельшчына, Мінскі раён
Сяргей Аляксандравіч Вехцеў

**Сяргей Вехцеў** (нар. , Смаленск) — беларускі футбаліст (нападнік) і трэнер. У цяперашні час працуе галоўным трэнерам жаночага клуба «Віцебск».

## Клубная кар’ера 
Пачынаў кар’еру ў складзе віцебскага КІМа (пазней клуб насіў назвы «Дзвіна», «Лакаматыў-96», «Лакаматыў», «Віцебск»). Здолеўшы добра праявіць сябе, у 1995 годзе пераехаў у «Барусію» з Дортмунда, але не здолеў замацавацца ў яе складзе. У 2000 годзе канчаткова вярнуўся ў Беларусь, гуляў у розных клубах Вышэйшай і Першай ліг. Скончыў прафесійную кар’еру ў 2006 годзе ў складзе «Віцебска», але пазней яшчэ часам з’яўляўся на полі (у 2009 і 2013 гадах).

## Трэнерская кар’ера 
З 2007 года стаў працаваць у трэнерскім штабе «Віцебска». Дапамагаў галоўнаму трэнеру Юрыю Канаплёву, некалькі разоў разам з ім пакідаў клуб і вяртаўся ў яго. У ліпені 2014 года быў прызначаны спачатку выканаўцам абавязкаў, а хутка і галоўным трэнерам «Віцебска». Разам з Вехцевым віцебскі клуб заняў трэцяе месца ў Першай лізе 2014 і па выніках стыкавых матчаў з магілёўскім «Дняпром» вярнуўся ў Вышэйшую лігу.

У снежні 2014 года стала вядома, што Вехцеў застанецца галоўным трэнерам «Віцебска» ў сезоне 2015. У пачатку сезона каманда ішла ў сярэдзіне табліцы, аднак пазней атрымала васьміматчавую серыю без перамог і апусцілася на апошні радок. 7 ліпеня 2015 года, пасля хатняга паражэння ад «Мінска» (0:4), Вехцеў падаў у адстаўку з пасады галоўнага трэнера і неўзабаве перайшоў на працу ў дубль.

У жніўні 2018 года стаў галоўным трэнерам «Оршы». Пакінуў пасаду пасля заканчэння сезона 2019.

У студзені 2021 года стаў трэнерам жаночай каманды «Віцебска». У верасні 2021 года пакінуў віцебскі клуб і неўзабаве афіцыйна ўзначаліў клуб «Перасвет» з трэцяга расійскага дывізіёна. У жніўні 2022 года быў пераведзены на пасаду старшага трэнера, а ў верасні пакінуў клуб і стаў галоўным трэнерам «Электрона» з Вялікага Ноўгарада.

У ліпені 2023 года зноў узначаліў жаночую каманду «Віцебска».

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Беларусі: 2001
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 1992/93, 1994/95
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 1993/94
*  Уладальнік Кубка Беларусі (2): 1998, 2001

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты СССР
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск-2
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Барусія II Дортмунд
Катэгорыя:Ігракі ФК Дульмен
Катэгорыя:Ігракі ФК Балтыка Калінінград
Катэгорыя:Ігракі ФК Ухань Оптыкс Вэлі
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Мазыр
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Мясакамбінат Віцебск
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Віцебск
Катэгорыя:Трэнеры ФК Орша
Катэгорыя:Трэнеры ЖФК Віцебск
Катэгорыя:Трэнеры ФК Перасвет Дамадзедава
Катэгорыя:Трэнеры ФК Электрон Вялікі Ноўгарад
Лямус (Нястанішкі)

**Лямус** — будынак, які існаваў у в. Нястанішкі (Смаргонскі раён) у XVIII — першай палове XX ст.

## Архітэктура 
Драўляная сядзібная гаспадарчая пабудова для хавання харчовых прадуктаў, збожжа, каштоўнай маёмасці, прылад працы, а таксама жыцця ўлетку. Прамавугольны ў плане двухпавярховы будынак накрыты ламаным гонтавым дахам; меў рысы народнага дойлідства і стылю барока. Абодва паверхі афармлялі слупавыя галерэі. Слупы ў верхніх частках мелі ўкосіны (невялікія ў ніжнім і большыя ў верхнім ярусах), якія стваралі выгляд аркаднай кампазіцыі. Цэнтр галоўнага фасада ў другім ярусе вылучала двухпралётная арка з вісячай гіркай.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нястанішкі
Катэгорыя:Славутасці Смаргонскага раёна
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Беларусі
Катэгорыя:Драўляная архітэктура Беларусі
Катэгорыя:Лямусы Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў XVIII стагоддзі
Катэгорыя:Зніклі ў XX стагоддзі