open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Музей шпіянажу (Тамперэ)

**Музей шпіянажу** () — адзіны ў Еўропе музей, прысвечаны шпіёнскай дзейнасці і размешчаны ў горадзе Тамперэ (другі падобны музей знаходзіцца ў цэнтры Вашынгтона, ЗША).

## Гісторыя 
Музей заснаваў Тэпа Тур’я ў 1998 годзе і цяпер размешчаны ў адным з памяшканняў былога завода «Finlayson» у цэнтры горада Тамперэ.

Колькасць наведвальнікаў музея — больш за 20 тысяч чалавек за год.

## Экспазіцыя 
У музеі прадстаўлена больш за 400 экспанатаў: фотаапараты-запальніцы, падслухоўвальныя прылады, схаваныя відэакамеры, шыфравальныя машыны, розныя віды схованак і інш.

У музеі знаходзіцца адзіная ў Фінляндыі фотакамера для аэраздымкі часоў Першай сусветнай вайны. Фотаапарат КДБ ёлка, як мяркуецца, таксама адзіны ў Фінляндыі.

Фотаапараты серыі «Minox», сканструяваныя Вальтэрам Цапам, з’яўляюцца самымі папулярнымі шпіёнскімі фотаапаратамі (брытанская разведслужба MI5, пасля атрымання першага ўзору, зрабіла замову на фотаапараты Минокс на год наперад). У музеі ёсць першая мадэль фотаапарата «Minox Riga».

У экспазіцыі ёсць дзве амерыканскія радыёстанцыі ЦРУ, знойдзеныя на дне возера ў ваколіцах Тамперэ. Радыёстанцыі былі разлічаны на міжкантынентальную адпраўку і атрыманне паведамленняў. Падчас халоднай вайны Уільям Колбі сфарміраваў у Фінляндыі цэлую шпіёнскую сетку, у распараджэнні якой былі згаданыя радыёстанцыі на той выпадак, калі Савецкі Саюз захопіць Фінляндыю.

У калекцыі знаходзіцца фінскі радыёперадавальнік «Kyynel». Ёсць рэдкія асобнікі прылады для грунтавога праслухоўвання (было выраблена каля 100 штук, і большая частка пазней знішчана). Выстаўлены таксама тэлетайп «Пекла» (Hell) і іншыя радыёперадавальнікі часоў вайны.

Частка экспазіцыі расказвае пра Упраўленне спецыяльных аперацый (Special Operations Executive — SOE) — брытанскае разведвальна-дыверсійнае служба, якая працавала падчас Другой сусветнай вайны.

Прадстаўлена зброя ў выглядзе палкі для хады, шпагі, парасона, ручкі, а таксама рэвальвер на 10 куль, замаскіраваны пад вымяральную рулетку.

У экспазіцыі музея магчыма легальна пратэставаць праграму, якая выкрадае электронныя лісты. З дапамогай прадмета памерам не больш флэшкі, падлучанай да камп’ютара, можна запісаць усе набраныя з клавіятуры тэксты.

У асобным пакоі музея ёсць два дэтэктары хлусні, якія аналізуюць узровень стрэсу. Больш старая мадэль прадстаўлена ў дыпламаце і выкарыстоўваецца з тэлефонам. Пазнейшая мадэль, распрацаваная Масадам, і можа аналізаваць не толькі голас, але і іншыя рэакцыі.
Катэгорыя:Музеі Фінляндыі
Васіль Сафонаў

**Васіль Сафонаў**:
* Васіль Ільіч Сафонаў (1852—1918) — рускі піяніст, дырыжор, педагог.
* Васіль Рыгоравіч Сафонаў (нар. 1965) — матэматык.
Вядомыя асобы Белгарада

]]
Вядомыя ўраджэнцы Белгарада:

__NOTOC__
]]
]]
]]

## Б 
* Уладзімір Барысавіч Баркоўскі (1913—2003) — расійскі разведчык. Герой Расіі.

## З 
* Васіль Іларыёнавіч Зайцаў (1910—1982) — беларускі архітэктар.
* Павел Пятровіч Зюбін (1910—1944) — Герой Савецкага Саюза (1944).

## С 
* Аляксандр Аляксандравіч Сафонаў (нар. 1991) — расійскі валейбаліст.
* Мікалай Мікалаевіч Страхаў (1828—1896) — расійскі філосаф, публіцыст, літаратурны крытык.

## Х 
* Святлана Васілеўна Хоркіна (нар. 1979) — расійская гімнастка.
Аляксандр Аляксандравіч Сафонаў (валейбаліст)

**Аляксандр Аляксандравіч Сафонаў** (нар. , Белгарад, СССР) — расійскі валейбаліст.

## Біяграфія 
Прафесійную кар’еру пачаў у 2010 годзе ў валейбольным клубе «Белагор’і», адыграўшы там два сезоны. Потым адзін сезон бараніў колеры пермскага клуба «Прыкам’е». У 2014/15 сезоне вярнуўся ў шэрагі «львоў», дзе правёў пяць гадоў. Еўрапейская кар’ера стартавала ў румынскім клубе «Аркада», дзе правёў частку сезона. Потым гуляў за чэшскі «Пршыбрам», ізноў расійскае «Белагор’е», сербскую «Рыбніцу». Сезон 2022/23 адыграў за ізраільскі «Макабі» з Тэль-Авіва.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Александр Сафонов продолжит карьеру в «Маккаби». Он стал диагональным
* Александр Сафонов подписал контракт с ВК «Шахтер»
* Сафонов Александр/ Safonov Alexander
* Александр Сафонов 

Катэгорыя:Валейбалісты Расіі
Катэгорыя:Майстры спорту Расіі міжнароднага класа
Катэгорыя:Ігракі зборнай Расіі па валейболе
Катэгорыя:Ігракі «Макабі» Тэль-Авіў (валейбол)
Катэгорыя:Ігракі «Аркады» Галац
Катэгорыя:Ігракі «Пршыбрама» (валейбол)
Катэгорыя:Выпускнікі Белгародскага дзяржаўнага нацыянальнага даследчага ўніверсітэта
Крыстафер Толкін

**Крыстафер Джон Руэл Толкін** (; ,  — , ) — англійскі і натуралізаваны французскі навуковы рэдактар і пісьменнік, сын пісьменніка і вучонага Джона Р. Р. Толкіна. Пад яго рэдакцыяй былі пасмяротна апублікаваны 24 тамы прац яго бацькі — сярод іх «Сільмарыліян» і 12-томная серыя «» — што заняло 45 гадоў. Ён таксама з’яўляецца аўтарам арыгінальных картаў для фэнтэзійнага рамана свайго бацькі «Валадар Пярсцёнкаў».

Акрамя няскончаных прац бацькі, Крыстафер адрэдагаваў тры казкі Джэфры Чосера (сумесна з ) і пераклад «», выкананы яго бацькам. Навукоўцы адзначаюць, што Крыстафер Толкін выкарыстаў свае філалагічныя навыкі, прадэманстраваныя пры рэдагаванні сярэднявечных твораў, каб даследаваць, звесці, адрэдагаваць і пракаментаваць творы свайго бацькі пра Серадзем’е такім чынам, нібыта гэта рэальныя легенды. У выніку ён адначасова абрамляе працы свайго бацькі і ўстаўляе сябе ў якасці апавядальніка. Таксама навукоўцы адзначаюць, што ўнёсак Крыстафера ў «Сільмарыліян», такі як запаўненне сюжэтных прабелаў і складанне тэксту ва ўласным літаратурным стылі, робяць яго не толькі рэдактарам гэтай кнігі, але і суаўтарам.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пісьменнікі Англіі
Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Рэдактары Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Мастакі-ілюстратары Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Выпускнікі Трыніці-каледжа (Оксфард)
Катэгорыя:Лётчыкі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Прафесары Оксфардскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Джон Толкін
Катэгорыя:Інклінгі
Катэгорыя:Імігранты Францыі з Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Толкіназнаўцы
Халакост у Смалявіцкім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Смалявіцкага раёна былі забітыя, а нешматлікія выратаваныя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Яўрэяў у раёне забілі ў Смалявічах, Жодзіне, Восаве і іншых месцах.

Рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, немцы стварылі на тэрыторыі раёна адно гета — у пасёлку Смалявічы, у якім з лета 1941 года да 13 верасня 1941 года былі забітыя больш за 2200 чалавек.

У Смалявіцкім раёне 2 чалавекі былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*»:
* Падбярозка Любоў — за выратаванне Свяржынскай Любы ў вёсцы Вялікае Залужжа.
* Сівакоў Павел — за выратаванне Палей (Батвіннік) Соф’і і яе сястры Батвіннік Лізы ў лясах раёна.

Тры помнікі забітым яўрэям раёна ўстаноўлены ў Смалявічах.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Смалявіцкі раён
Катэгорыя:Гісторыя Смалявіцкага раёна
Аляксандр Антонавіч Старыкевіч

**Аляксандр Антонавіч Старыкевіч** () — беларускі журналіст, карэспандэнт расійскіх газет у Беларусі і галоўны рэдактар беларускіх газет, сябра Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 28 кастрычніка 1972 г. у г. Мінску, Беларускай ССР, СССР . У 1989 годзе скончыў сярэднюю школу № 145 г. Мінска.

У 1990 годзе пачаў займацца журналістыкай у якасці карэспандэнта беларускага штотыднёвіка «7 дней». Быў спецыяльным карэспандэнтам у Беларусі расійскіх газет: «Коммерсантъ» (з лістапада 1991 па жнівень 1993), «Новая ежедневная газета» (са жніўня 1993 па люты 1994), «Известия» (з лютага 1994 па кастрычнік 1997), «Новые Известия» (з кастрычніка 1997). З 2000 года — галоўны рэдактар газеты «Беларускі час». З вясны 2003 года працаваў галоўным рэдактарам газеты «Салідарнасць».

20 красавіка 2018 года абраны намеснікам старшыні Беларускай aсацыяцыі журналістаў (БАЖ)

Аўтар больш за 1000 публікацый у розных часопісах. Беспартыйны.

Уваходзіць у склад Прэзідыума Рады Беларускай Народнай Рэспублікі  .

## Узнагароды 
* Медаль 100-годдзя Беларускай Народнай Рэспублікі  — 2019 г. 

## Публікацыі 
* 

## Зноскі 
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём да стагоддзя БНР
Катэгорыя:Члены Рады Беларускай Народнай Рэспублікі
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Пасольства Беларусі ў Польшчы

**Пасольства Беларусі ў** **Польшчы** (*Пасольства Рэспублікі Беларусь у* *Рэспубліцы Польшча*, польск.: *Ambasada Republiki Białoruś w Rzeczypospolitej Polskiej*) — дыпламатычнае прадстаўніцтва Беларусі ў Польшчы. Размешчана ў сталічным горадзе Варшава на вуліцы Вертнічай 58 (ul. Wiertnicza 58).

## Гісторыя 
Дыпламатычныя адносіны паміж Рэспублікай Беларусь і Рэспублікай Польшча ўстаноўлены 2 сакавіка 1992 года. 

Пасля абвяшчэння незалежнасці ў 1991 была падпісана Дэкларацыя аб добрасуседстве, узаемаразуменні і супрацоўніцтве, а 23 чэрвеня 1992 года базавы палітычны прававы акт — Дагавор аб добрасуседстве і дружалюбным супрацоўніцтве.

У гэтым жа годзе ў Мінску было адкрыта Пасольства Польшчы, а ў Варшаве — Пасольства Беларусі. Першапачаткова яно знаходзілася на вуліцы Атэньскай, 67. У 2004 годзе пераехала ў новы будынак на вуліцы Вертнічай, 58.

У 2008 годзе для папулярызацыі культурнай спадчыны і сучаснай культуры і мастацтва Беларусі пры Пасольстве створаны Культурны цэнтр Беларусі ў Варшаве.

13 мая 2022 года адпаведным указам быў вызвалены ад пасады апошні пасол Уладзімір Чушаў, з таго часу Беларусь у Польшчы прадстаўляе часовы павераны ў справах Беларусі (на 2024 год — Аляксей Панкраценка).

## Паслы 
* Уладзімір Сянько (1992—1994)
* Георгій Таразевіч (1994—1995)
* Віктар Бурскі (1996-2000)
* Мікалай Крэчка (2000-2002)
* Павел Латушка (2002-2008)
* Віктар Гайсёнак (2008-2013)
* Аляксандр Авяр’янаў (2013-2019)
* Уладзімір Чушаў (2019—2022)

## Рэквізіты 
Адрас: ul. Wiertnicza 58, 02-952 Warszawa, Polska

Час працы: з панядзелка па пятніцу, 8:00—12:00, 12:40—16:40 

Тэлефоны: +48 22 742-0990, +48 22 842-5202 (акрамя консульскіх пытанняў)

Прыём грамадзян Рэспублікі Беларусь па консульскіх пытаннях ажыццяўляецца па папярэднім запісе. Запісацца на прыём можна па тэлефоне +48 22 742 07 10, 08.00 — 12.00, 13.00 — 16.00. (Інфармацыя з сайта Пасольства)  

## Консульскія аддзелы 
Пасольства мае тры консульскія аддзелы:
* Консульскі аддзел Пасольства Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Польшча, г. Варшава (ul. Wiertnicza 58, 02-952 Warszawa)
* Генеральнае консульства Рэспублікі Беларусь у Беластоку (Skwer Wolnej Białorusi 1, 15-080 Białystok)
* Консульства Рэспублікі Беларусь у Бялай Падляскай (ul. Sitnicka 77, 21-500 Biała Podlaska)

## Зноскі 
Катэгорыя:Беларуска-польскія адносіны
Давід Мехіч

**Давід Мехіч** ( нар. , Нові-Сад, Сербія) — сербскі валейбаліст.

## Біяграфія 
Вялікую частку кар’еры правёў у родным клубе «Вайводзіна» (2012—2019, 2021—2023). За гады выступу ў камандзе стаў чатырохразовым чэмпіёнам Сербіі (2016/17, 2017/18, 2018/19, 2021/22), трохразовым уладальнікам Суперкубка Сербіі (2015/16, 2019/20, 2021/22), двухразовым уладальнікам Кубка Сербіі (2014/15, 2019/20), а таксама Кубка выкліку (2014/15). На легіянерскім этапе прэзентаваў французскую «Ніцу» (2019/20) і клуб «Палітэхнік» з Любліна (2020/21), з якім выйграў другі дывізіён чэмпіянату Польшчы.

## Спасылкі 
* David Mehić 
* Мехич Давид/ Mehich David

Катэгорыя:Валейбалісты Сербіі
Катэгорыя:Ігракі «Дынама» Бухарэст (валейбол)
Катэгорыя:Ігракі ЛУК Люблін
Раман Аляксандравіч Ягораў

**Раман Аляксандравіч Ягораў** () — расійскі валейбаліст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 11 лютага 1986 года.

У 2007 годзе дэбютаваў за маскоўскае «Дынама», адыграўшы там адзін сезон. Далей у кар’еры было пяцігадовае выступленне за уфімскі «Урал». У сезоне 2013/2014 абараняў колеры арэнбургскага клуба «Нафтавік». Таксама па ходзе кар’еры выступаў два сезоны ў Суперлізе за пермскае «Прыкам’е». У 2016 годзе вярнуўся ў арэнбургскі «Нафтавік». Затым быў гульнявы ​​перыяд выступу за чалябінскае «Дынама» ў сезоне 2017/2018 года і «Газпром-Югра» з Сургута ў сезоне 2018/2019.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Роман Александрович Егоров 
* Роман, добро пожаловать в команду «Шахтёр»!
* Егоров Роман/ Egorov Roman
* «Шахтёр» подписал российского связующего Егорова

Катэгорыя:Валейбалісты Расіі
Маркета Грэгарава

**Маркета Грэгарава** (; ) — чэшскі палітык, дзеяч мясцовага самакіравання, старшыня Еўрапейскай пірацкай партыі, дэпутат Гарадской рады Брно, член Еўрапейскага парламента 9-га і 10-га тэрмінаў.

## Біяграфія 
У 2016 годзе атрымала ступень бакалаўра ў Масарыкавым універсітэце ў Брно па спецыяльнасці міжнародных адносін і еўрапейскіх даследаванняў. Працавала спецыялісткай па інтэрнэт-гандлі і тэсціроўшчыцай інтэрнэт-праграм.

З 2012 года — актывістка Чэшскай пірацкай партыі, займала розныя пасады ў яе структурах (у тым ліку з’яўлялася намесніцай старшыні партыі ў Паўднёвамараўскім краі).

У 2014 годзе балаціравалася ад Чэшскай пірацкай партыі пад нумарам тры на выбарах у Еўрапейскі парламент, але прайграла.

У 2016 годзе балаціравалася на рэгіянальных выбарах у Савет Паўднёвамараўскага края як сумесны кандыдат Партыі зялёных і Чэшскай пірацкай партыі, але не прайшла.

У 2017 годзе кіравала выбарчай кампаніяй у Палату дэпутатаў Парламента Чэхіі, пазней стала старшынёй секцыі міжнародных сувязяў партыі.

Была намесніцай старшыні Еўрапейскай пірацкай партыі, у 2018 годзе выбрана старшынёй гэтай арганізацыі (узначальвала да 2019 года). У тым жа 2018 годзе стала дэпутатам Гарадскога савета ў Брно і пакінула Гарадскі савет Брно. У 2024 годзе паспяхова перавыбрана ў Еўрапейскі парламент на наступны 10-ты тэрмін.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дэпутаты Еўрапарламента ад Чэхіі
Катэгорыя:Выпускнікі Масарыкава ўніверсітэта
Банцараўшчына (вёска)

**Ба́нцараўшчына** (, ) — былая вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіла ў склад Ждановіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
### Гідраграфія 
Рака Свіслач. Вадасховішча Крыніца.

## Назва 
Ёсць нямецкія прозвішчы *Banzer*, *Bantzer*.

Ёсць хутар Банцараўшчына ў Ваўкавыскім павеце Беластоцкага ваяводства. 

## Гісторыя 
У VI—VIII стагоддзях да нашай эры ва ўрочышчы Банцараўшчына каля Ждановіч было размешчана паселішча першабытных людзей, якія адносяцца да банцараўскай археалагічнай культуры.

Гарадзішча Банцараўшчына размешчана на поўначы Мінска, на левым беразе вадасховішча Дразды. Зараз на гэтым месцы размешчаны піянерскі лагер.

У 1791 годзе Банцараўшчына — вёска маёнтка Ляхаўшчына Каралешчавіцкай парафіі, шляхецкая ўласнасць.

У 1800 годзе — вёска, уласнасць мінскага канюшага І. Ратынскага, 2 двары, 22 жыхары.

У 1815 годзе Банцараўшчына — вёска, уласнасць С. Ратынскага (пазней была ў Дашкевічаў, а пасля ў Машчынскіх, у 1858 годзе — уласнасць І. Мазуркевіча).

У 1897 годзе Банцараўшчына — маёнтак Сёмкава-Гарадзецкай воласці Мінскага павета Мінскай губерні Расійскай імперыі, 9 двароў, 57 жыхароў, 2 вадзяныя млыны. У фальварку 3 двары, 10 жыхароў. У 1917 годзе ў маёнтку двор, 80 жыхароў. На млыне 3 двары, 25 жыхароў.

Скасавана 25 студзеня 1988 года.

## Насельніцтва 
* 1908 год — 55 жыхароў, 5 двароў (маёнтак Банцарэўшчына) — .

## У мастацтве 
Карціны мастака М. Валынца пра Банцараўшчыну («Банцараўшчына», 1970; «Якуб Колас на Банцараўшчыне», 1970; «Банцараўшчынскі куток», 1978; «Восень на Банцараўшчыне» і інш.).

## У тапаніміцы 
Вуліца Банцараўская ў Мінску.

## Вядомыя асобы 
З 1954 года ў вёсцы Банцараўшчына пражываў мастак Мікалай Валынец. Мастак называў Банцараўшчыну сваёй другой радзімай. Пахаваны на могілках, размешчаных недалёка ад вёскі Банцараўшчына, паблізу Ждановіч.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Ба́нцараўшчына // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы (бел.) / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мінск: БелЭн, 1996. — С. 283. — 10 000 экз. — .

## Спасылкі 
* Банцеровщина на карте Беларуси.
* Bancerovshchina
* Bantserovshchina
Анцырабэ

**Анцырабэ** () — горад у Мадагаскары, у правінцыі Антананарыву, адміністрацыйны цэнтр рэгіёна Вакінанкаратра.

Размешчаны ў цэнтральнай частцы вострава Мадагаскар, на Высокім плато (вышыні да 1200 м). Заснаваны нарвежскімі місіянерамі ў 1872 годзе.

Анцырабэ звязаны аўтамабільнай дарогай і чыгункай з горадам Антананарыву.

Клімат трапічны. Сярэдняя тэмпература студзеня 20 °C, ліпеня — каля 13 °C. Ападкаў ад 1000 да 1500 мм за год.

У Анцырабэ дзейнічаюць бальнеалагічны курорт, прадпрыемствы харчовай, тэкстыльнай прамысловасці, вытворчасць цэменту, рыкшаў, тукавых угнаенняў, запалак, саматужная вытворчасць ювелірных вырабаў. Цэнтр сельскагаспадарчага раёна (рыс, гародніна, малочная жывёлагадоўля). У горадзе рэгіянальны ўніверсітэцкі цэнтр і ваенная акадэмія.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1872 годзе
Катэгорыя:Гарады Мадагаскара
Асацыяцыя прыватных ахоўных кампаній Ірака

**Асацыяцыя прыватных ахоўных кампаній Ірака** (**АПАКІ**) — некамерцыйная арганізацыя, створаная для абмеркавання і вырашэння пытанняў дзейнасці прыватных ваенна-ахоўных кампаній падчас Іракскай вайны. АПАКІ цесна супрацоўнічала з урадам Ірака і кааліцыйнымі войскамі.

Была ўтворана на базе Рабочай групы прыватных ахоўных кампаній у жніўні 2004 года.

АПАКІ складалася з больш чым 40 кампаній. Яна была адзінай актыўнай гандлёвай групай у Іраку, якая займалася пытаннямі, звязанымі з прыватнымі ваенна-ахоўнымі кампаніямі, адстойвала інтарэсы галіны на міжнародным узроўні, удзельнічала ў намаганнях забяспечыць выкананне стандартных правілаў і палажэнняў у якасці рэкамендацый для правядзення прыватных ахоўных аперацый. Акрамя таго, асацыяцыя працавала з іракскім урадам, каб забяспечыць справядлівыя, паслядоўныя і празрыстыя працэдуры ліцэнзавання і рэгістрацыі, а таксама аператыўныя пытанні, уключаючы зброевыя карты і рэгістрацыю фірм і транспартных сродкаў, вырашэнне інцыдэнтаў і г.д.

Арганізацыя была цвёрдым прыхільнікам падсправаздачнасці прыватнікаў уладам.

Была самараспушчана 31 снежня 2011 года.

## Гл. таксама 
* Прыватныя ваенныя кампаніі ў Іракскай вайне

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* PSCAI website
* PSCAI Members List

Катэгорыя:Вайна ў Іраку
Катэгорыя:Ваенныя кампаніі
Катэгорыя:Часці і злучэнні наймітаў
Я ўсё яшчэ тут (фільм, 2024)

**«Я ўсё яшчэ тут»** () — біяграфічная драма 2024 года, знятая рэжысёрам Вальтэрам Салесам. Літаратурнай асновай сцэнарыя сталі мемуары Марсела Рубенса Пайвы, сына галоўнай гераіні.

Сусветная прэм’ера фільма адбылася 1 верасня 2024 года на 81-м Венецыянскім міжнародным кінафестывалі, дзе ён атрымаў прызнанне крытыкаў і аднадушную пахвалу ігры Фернанды Торэс, выйграўшы ўзнагароду за найлепшы сцэнарый. Фільм быў названы адным з 5 найлепшых міжнародных фільмаў 2024 года Нацыянальным саветам кінакрытыкаў. На 82-й цырымоніі ўручэння прэміі «Залаты глобус» Торэс перамагла ў намінацыі «Найлепшая актрыса ў драматычным фільме», а фільм быў намінаваны на прэмію «Найлепшы фільм на замежнай мове». У гэтай жа катэгорыі ён быў намінаваны на прэміі Выбар крытыкаў і BAFTA. На 97-й цырымоніі ўручэння прэміі «Оскар» фільм быў намінаваны на прэміі «Найлепшы міжнародны мастацкі фільм», «Найлепшая актрыса» (Торэс) і «Найлепшы фільм», стаўшы першым бразільскім фільмам, калі-небудзь намінаваным у гэтай катэгорыі.

## Сюжэт 
Бразілія, 1971 год. У краіне ўжо шэсць гадоў лютуе ваенная дыктатура. Інжынер Рубенс Пайва, шматдзетны бацька і муж, рыхтуецца акультурыць сямейнае гняздзечка ў Рыа-дэ-Жанэйра, але ў хату прыходзяць салдаты і вязуць Рубенса на допыт, з якога ён так і не вяртаецца. Яго жонка Юніс пачынае барацьбу за праўду і спрабуе вярнуць каханага.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы на партугальскай мове
Катэгорыя:Фільмы Бразіліі 2024 года
Катэгорыя:Фільмы Sony Pictures Classics
Барбадаска-расійскія адносіны

**Барбадаска-расійскія адносіны** — адносіны паміж Рэспублікай Барбадас і Расійскай Федэрацыяй. Дыпламатычныя дачыненні ўрады ўстанавілі 29 студзеня 1993 года.

## Гісторыя 
Суднавы рэестр Барбадаса паведаміў, што да канца студзеня 2025 года запатрабуе ад 46 судоў зняць свой сцяг, бо яны апынуліся пад  Вялікабрытаніі супраць Расіі. Пры гэтым Барбадас заявіў, што не будзе здымаць свой сцяг з танкераў, якія трапілі пад пакет санкцый ЗША, калі яны не знаходзяцца пад пад пакетам санкцый Вялікабрытаніі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Двухбаковыя адносіны Барбадаса
Катэгорыя:Двухбаковыя адносіны Расіі
Tetracotyle

**Tetracotyle** — род плоскіх чарвей сямейства .

## Арэал 
Віды гэтага роду сустракаюцца ў Еўропе і Паўночнай Амерыцы.

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дыгенетычныя смактуны
Allocreadium isoporum

**Allocreadium isoporum** — від смактуноў сямейства .

## Арэал 
Адзначаны ў Еўропе і Паўночнай Амерыцы і малюскі родаў  і .

Дэфінітыўнымі гаспадарамі з’яўляюцца многія віды рыб.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дыгенетычныя смактуны
Панама-расійскія адносіны

**Панама-расійскія адносіны** — адносіны паміж Рэспублікай Панама і Расійскай Федэрацыяй. Дыпламатычныя дачыненні ўрады ўстанавілі 29 сакавіка 1991 года.

## Гісторыя 
 з Прэзідэнтам ПанамыХуанам Карласам Варэлай, 2018 год]]
Расійская імперыя прызнала незалежнасць Панамы 24 лістапада 1903 года.

2 студзеня 1992 года Панама прызнала Расійскую Федэрацыю дзяржавай-прадаўжальніцай СССР. У верасні 1993 года ў Панаме стала працаваць Генеральнае консульства Расіі, ператворанае ў сакавіку 1995 у пасольства. Пасольства Панамы адкрылася ў Маскве ў ліпені 1994 года.

У 1994 годзе падчас візіту ў Маскву міністра замежных спраў Панамы была падпісана Дэкларацыя аб прынцыпах адносін паміж краінамі. У 1997 годзе на сустрэчы кіраўнікоў МЗС дзвюх краін у Багаце былі заключаны Дагавор аб прынцыпах адносін паміж дзвюма краінамі і Пагадненне аб супрацоўніцтве ў барацьбе супраць незаконнага абароту наркотыкаў. У 2003 і 2007 гадах адбыліся візіты ў Маскву міністра замежных спраў Панамы, па выніках якіх падпісаны міжурадавыя пагадненні аб гандлёвым суднаходстве і аб супрацоўніцтве ў галіне турызму, а таксама пагадненне аб супрацоўніцтве паміж дыпламатычнымі акадэміямі дзвюх краін.

Пасля таго, як у канцы 2024 года Панама прыняла правіла аб прытрымліванні  ЗША, Еўрасаюза, Вялікабрытаніі і ААН супраць Расіі, Марское ўпраўленне Панамы адабрала свой сцяг у чатырох ЗПГ-танкераў, якія належалі сінгапурскім кампаніям і былі звязаныя з праектам , супраць якога ўвялі санкцыі ЗША. У пачатку 2025 года Панама пачала выключэнне з суднавага рэестра 68 судоў, якія трапілі пад санкцыі ЗША супраць Расіі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Двухбаковыя адносіны Панамы
Катэгорыя:Двухбаковыя адносіны Расіі
Халакост у Лагойскім раёне

Яўрэяў у Лагойскім раёне забівалі ў Лагойску, Плешчаніцах, вёсках Казыры, Чырвоны Бор, Камена і многіх іншых месцах. За час акупацыі практычна ўсе прадстаўнікі народа былі забітыя, а нешматлікія ацалелыя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, немцы стварылі на тэрыторыі раёна 2 гета:
* У гета горада Лагойск (ліпень — 30 жніўня 1941) былі закатаваныя і забітыя 1200 чалавек.
* У гета пасёлка Плешчаніцы (чэрвень — 21 кастрычніка 1941) былі забітыя 1000 чалавек.

У Лагойскім раёне 6 чалавек былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*»: Хадасевічы Антаніна, Пётр і Яніна, Красоўскія Марыя, Андрэй і Іосіф.

У вёсцы Ніўкі недалёка ад Лагойска хавалася адна яўрэйская сям’я, і ўсю вайну пра іх клапаціліся іх знаёмыя.

Два помнікі забітым яўрэям раёна ўстаноўлены ў Лагойску, адзін — у Плешчаніцах. 

## Крыніцы 
## Літаратура 
*  
*  
* 
* 

Лагойскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Лагойскага раёна
Windir

**Windir** (; ) — фолк-блэк-метал гурт з места Согндал, Нарвегія. У музыцы гурт спалучаў блэк-метал з нарвежскай народнай музыкай, паэтычна грунтуючыся на міфалогіі. Створаны ў 1994 годзе, але не выпусціўшы ніводнага альбома да 1997 года, Віндыр быў праектам вакаліста і мультыінструменталіста Тэр’е «Valfar» Бакена.

За амаль дзесяць гадоў існавання Віндыр выпусціў чатыры альбомы, кожны  паспяховейшы за папярэдні. Гурт распаўся пасля смерці Бакена ў гарах Сагндала у 2004 годзе, дзе ён памёр ад пераахаладжэння.

Многія з твораў гурта напісаны на мясцовым нарвежскім дыялекце.

## Смерць заснавальніка і памяць 
14 студзеня 2004 года Тэр’е Бакен ішоў да сямейнай дзялянкі, але быў засцігнуты незвычайна кепскім на той час надвор’ем і замёрз па дарозе дадому. Пахаваны 27 студзеня ў царкве Стэджэ ў Нарвегіі. У сакавіку 2004 года гурт афіцыйна распаўся.

Альбом-зборнік, які змяшчае ўрыўкі творцасці гурта, *Valfar, ein Windir* , быў выпушчаны ў 2004 годзе як даніна памяці Valfar. 3 верасня 2004 года ў Осла ўдзельнікі групы далі свой апошні канцэрт.

Трое былых удзельнікаў стварылі групу Vreid, па-іншаму працягваючы свае і памерлага таварыша ідэйныя і музычныя прынцыпы.

## Удзельнікі гурта 
### Апошні склад 
* Тэр’е «Valfar» Бакен — вакал, гітара, бас, клавішныя, акардэон (1994—2004; да смерці)
* Ёрн «Стэйнгрым» Холен — ударныя (1994—2004)
* Ярле «Hvàll» Кволе — бас-гітара (2001—2004)
* Стурэ Дынгсёйр — рытм-гітара (2001—2004), вакал (2004)
* Стыян «Strom» Бакетэйг — сола-гітара (2001—2004)
* Гаут «Righ» Рефснес — клавішныя (2001—2004)

### Былыя ўдзельнікі 
* Сорг — гітара (1994—1996) і хор (on *Det gamle riket*)
* Ларс Сціан «Invictus» Хавраас — бас (сэсіённы)

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* *Sóknardalr* (1997)
* *Arntor* (1999)
* *1184* (2001)
* *Likferd* (2003)

### Зборнікі 
* *Valfar, ein Windir* (2004) — даніна павагі памерламу заснавальніку

### Відэа 
* *Sognametal* (DVD, 2005)

### Дэма альбомы 
У дэма удзельнічаюць Вальфар на вакале, Сорг на гітары і Стэйнгрым на барабанах.
* *Sogneriket* (1994)
* *Det gamle riket* (1995)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Official website (У архіве)
* Biography
* Metal Archives File

Катэгорыя:Блэк-метал-гурты Нарвегіі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1994 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2004 годзе
Пасольства Польшчы ў Беларусі

**Пасольства Польшчы ў Беларусі** () — дыпламатычнае прадстаўніцтва Польшчы ў Беларусі знаходзіцца ў Мінску.

## Гісторыя 
### Да 1939 года 
У міжваенны час на пачатку дваццатых гадоў працаваў філіял кампаніі «Модеспол» (польск.: Mosdelpol), які выконваў ролю нефармальнага *квазі*-пасольства Польшчы. Пазней адносіны паміж краінамі унармаваліся настолькі, што ў 1924—1939 гадах у Мінску ўжо працавала генеральнае консульства Польшчы на другім паверсе дома Мельцара (былы будынак Нова-Маскоўскай гасцініцы на рагу вуліц Захар’еўскай і Губернатарскай, 84/28).

Генеральнае консульства Польшчы ў Мінску было створана на падставе пастанаўлення Рады міністраў Польшчы ад 30 мая 1924 аб прызнанні савецкай дзяржавы. Да яго акругі адносілася ўся тэрыторыя Беларускай ССР, непасрэднае кіраванне дзейнасцю ажыццяўляла Пасольства ў Маскве.

### 1945—1992 
Нягледзячы на тое, што савецкая ўлада дала згоду на адкрыццё консульства Польшчы ў Мінску яшчэ ў 1945, зноў яно адкрылася толькі 20 сакавіка 1972 па вуліцы Румянцава д. 6.

### Пасля 1992 года 
Пасля абвяшчэння незалежнасці і падпісання Пагаднення паміж Рэспублікай Польшча і Рэспублікай Беларусь аб устанаўленні дыпламатычных адносін 2 сакавіка 1992 года Пасольства Рэспублікі Польшча адкрылася ў тым жа самым будынку на вул. Румянцава. У 2012 годзе пераехала на вул. Крапоткіна, 91a, а ў 2014 годзе на вул. З. Бядулі д. 11.

Са студзеня 2024 года абавязкі пасла выконвае павераны ў справах (*chargé d’affaires)* Кшыштоф Ожанна ().

## Консульскія аддзелы і іншыя ўстановы 
* Консульскі аддзел Пасольства Рэспублікі Польшча ў г. Мінску (вул. Крапоткіна, 91a)
* Генеральнае консульства Рэспублікі Польшча ў г. Брэсце (вул. Куйбышава, 34)
* Генеральнае консульства Рэспублікі Польшча ў г. Гродна (вул. Будзённага, 48а)
* Польскі інстытут у Мінску (вул. Валадарскага, 6)

## Гл. таксама 
* Беларуска-польскія адносіны

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дыпламатычныя прадстаўніцтвы ў Беларусі
Катэгорыя:Беларуска-польскія адносіны
Катэгорыя:Дыпламатычныя прадстаўніцтвы Польшчы
Помнікі дойлідства Беларусі (серыя)

**«Помнікі дойлідства Беларусі»** — серыя аўталітаграфій, створаных у 1977—2009 гадах беларускім мастаком Уладзімірам Басалыгам. Сваімі аўталітаграфіямі мастак заклікаў грамадства да захавання гэтых помнікаў. Кожны помнік архітэктуры мастак аздобіў арнаментальнай рамай з пазначэннем месца і часу пабудовы.

Паводле ўспамінаў мастака, на серыі яго натхніў пісьменнік Уладзімір Караткевіч. У 1980 годзе Басалыга быў звольнены з пасады галоўнага мастака Мастацкага фонду БССР за «няправільнае разуменне шляхоў развіцця беларускага выяўленчага мастацтва». Амаль дзесяць гадоў быў без працы, што дазволіла яму скончыць сваю серыю.

Серыя «Помнікі дойлідства Беларусі» прынесла вядомасць мастаку. Літаграфіі шмат разоў выстаўляліся, друкаваліся на паштоўках, плакатах, у кнігах і школьных падручніках. Работы вызначылі асаблівасці яго творчага стылю, прыхільнасць да нацыянальнай тэматыкі. Выявы архітэктурных помнікаў У. Басалыга лічыў сваім галоўным мастацкім плёнам.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Архітэктура Беларусі
Катэгорыя:Творы 1977 года
Катэгорыя:Цыклы гравюр
Катэгорыя:Карціны беларускіх мастакоў
Bunodera

**Bunodera** — род паразітычных плоскіх чарвей сямейства .

## Арэал 
Распаўсюджаныя на тэрыторыі Еўропы, Японіі і Паўночнай Амерыкі.

## Класіфікацыя 
У складзе роду вылучаюць два віды:

* 
* 

## Значэнне 
Прадстаўнікі роду заражаюць прэснаводных рыб з сямействаў  і , радзей сямейства .

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дыгенетычныя смактуны
Трохадзінае каралеўства

**Трохадзі́нае карале́ўства** () — з другой паловы XVI стагоддзя — да 1918 года афіцыйная назва комплексу трох асноўных харвацкіх зямель — Харватыі, Далмацыі і Славоніі ў складзе імперыі аўстрыйскіх Габсбургаў (з 1867 года Аўстра-Венгрыі).

Існавала да 1918 года, калі было створана Каралеўства сербаў, харватаў і славенцаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* Советская историческая энциклопедия. В 16 т. / Под ред. Е. М. Жукова. — М.: Советская энциклопедия, 1973—1982. — 524 с. — (Энциклопедии. Словари. Справочники / Науч. совет изд-ва «Советская энциклопедия», Отд-ние ист. наук Акад. наук СССР).

## Спасылкі 
* Триединое королевство // Историческая география

Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Харватыі
Катэгорыя:Палітыка Аўстра-Венгрыі
2006 год у гісторыі спорту

**2006** год быў адзначаны шэрагам спартыўных падзей.

## Каляндар падзей 
## Футбол 
* 9 чэрвеня—9 ліпеня — чэмпіянат свету (Італія)

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
## Крыніцы 
## Спасылкі
*
Трохвугольнік (значэнні)

**Трохвугольнік** — шматзначны тэрмін.

* Трохвугольнік, трохкутнік — геаметрычная фігура.
* Трохвугольнік — ударны музычны інструмент.
* Трохвугольнік — кодавая назва карнай аперацыі нямецкіх акупацыйных улад падчас Другой сусветнай вайны.

## Гл. таксама 
* Трохвугольнік Ілемі
Capillaria mucronata

**Capillaria mucronata** — від круглых чарвей сямейства .

## Гаспадары 
*Capillaria mucronata* — паразіт дробных драпежнікаў, у тым ліку собаляў, норак, куніц і тхароў. Від асабліва прысутнічае ў гарнастая і амерыканскай норкі. Ён таксама адзначаны ў еўрапейскай норкі, хоць і ў меншай колькасці, чым , паводле даследаванняў, праведзеных у Беларусі. Жыццёвы цыкл гэтай нематоды праходзіць праз прамежкавага гаспадара, якім з’яўляецца дажджавы чарвяк, у прыватнасці .

## Крыніцы 
## Літаратура 
* (en) František Moravec, " Proposal of a new systematic arrangement of nematodes of the family Capillariidae ", Folia Parasitologica, vol. 29,‎ 1982, p. 119—132 (lire en ligne)
* 

Катэгорыя:Круглыя чэрві
Якубаўка (значэнні)

Назву **Яку́баўка** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць:
** Якубаўка — былая вёска ў Гомельскім раёне, з 1957 года ў складзе Гомеля
* Магілёўская вобласць:
** Якубаўка — вёска ў Клімавіцкім раёне
Франц (карная аперацыя)

**Аперацыя Франц** () — кодавая назва карнай аперацыі нямецкіх войск супраць партызанскай брыгады «За Радзіму» імя А. К. Флегантава, 1-й Асіповіцкай партызанскай брыгады, 1-й Мінскай партызанскай брыгады і мясцовага насельнцтва ў Бярэзінскім, Асіповіцкім, Пухавцкім, Чэрвеньскім раёнах у студзені 1943 года.

## Ход аперацыі 
Аперацыя праводзілася сіламі вышэйшага начальніка СС і нямецкай паліцыі групы армій «Цэнтр», ахоўных і франтавых часцей вермахта. Карнікі наступалі з Пухавіч, Чэрвеня, Беразіно і Асіповіч. Некалькі дзён партызаны стрымлівалі націск карнікаў. Баі адбыліся каля вёсак Іванічы, Зенанполле (Чэрвеньскі раён), Турын, Пудзіцкая Слабада (Пухавіцкі раён), Каменічы, Пагарэлае, Лочын, пасёлка Градзянка (Асіповіцкі раён). 1-я Мінская брыгада пазбегла акружэння, перасекла шашу Мінск — Магілёў і выйшла на поўнач Чэрвеньскага раёна да возера Пясочнае. Астатнія брыгады разам з мясцовым насельніцтвам, якое ратавалася ад карнікаў былі блакіраваны ў Градзянскім лесе. 7 студзеня створана група прарыву на чале з камандзірам 752-га атрада партызанскай брыгады «За Радзіму» імя Флегантава В. І. Лівенцавым.

8 студзеня партызаны прарвалі блакаду паміж Градзянкай і вёскай Ляды (Чэрвеньскі раён), нанеслі праціўніку страты ў жывой сіле, захапілі 7 кулямётаў, 17 тысяч патронаў і іншыя трафеі, фарсіравалі Бярэзіну каля вёскі Якшыцы (Бярэзінскі раён), вывелі з блакады больш за 1 тысячу мясцовых жыхароў і выйшлі ў Бярэзінскія лясы. У час карнай аперацыі карнікі расстралялі, павесілі, спалілі жывымі 2025 мясцовых жыхароў, спалілі вёскі Ляды (загубілі 45 чалавек), Каменка (10 чалавек) Пухавіцкага раёна, Вялікая Гарожа і пасёлак Май (270 чалавек), Бортнае, Брыцалавічы (676 члавек), Буда (42 чалавекі), Вярбілава (45 чалавек), Градзянка і Яноўка (11 чалавек), Макаўе, Межнае (86 чалавек) Асіповіцкага раёна і іншыя. Вывезлі на катаржныя работы ў Германію  больш за 1 тысячу чалавек, захапілі 2400 галоў жывёлы, 60 тон збожжа.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Карныя аперацыі нямецкага войска
Катэгорыя:Бітвы Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
Катэгорыя:Студзень 1943 года
Катэгорыя:Гісторыя Асіповіцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Бярэзінскага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Чэрвеньскага раёна
Субстанцыя (фільм)

**«Субстанцыя»** () — бодзі-хорар 2024 года супрадзюсара, сцэнарыста і рэжысёра Каралі Фаржа. Фільм сумеснай вытворчасці Францыі, Вялікабрытаніі і ЗША. Галоўныя ролі выканалі Дэмі Мур і Маргарэт Куолі.

Прэм’ера фільма адбылася ў рамках асноўнай праграмы 77-га Канскага кінафестывалю, дзе Фаржа атрымала ўзнагароду за найлепшы сцэнарый.

Фільм меў поспех у крытыкаў і ў пракаце, сабраўшы 76,6 млн долараў і стаўшы самым касавым фільмам Mubi, а таксама атрымаў мноства намінацый і ўзнагарод, у тым ліку пяць намінацый на 97-й цырымоніі ўручэння прэміі «Оскар», 82-й прэміі «Залаты глобус». (перамога ў намінацыі «Найлепшая актрыса ў камедыі або мюзікле» для Мур) і 78-й цырымоніі ўручэння кінапрэміі BAFTA.

## Сюжэт 
Слава галівудскай зоркі Элізабет Спаркл засталася ў мінулым, хаця яна ўсё яшчэ вядзе фітнес-шоу на тэлебачанні. Калі яе перадачу збіраюцца перазапусціць з вядучай маладзей, ад роспачы Элізабэт вырашае прыняць інавацыйны прэпарат, стваральнікі якога абяцаюць неверагоднае ператварэнне, але пры выкананні правіла аднаго тыдня. Так на свет з’яўляецца маладая красуня Сью. Дзяўчына пачынае рабіць кар’еру ў шоу-бізнесе і неўзабаве вырашае, што сямі дзён ёй замала.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2024 года
Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі 2024 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 2024 года
Катэгорыя:Фільмы жахаў ЗША
Катэгорыя:Фільмы жахаў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фільмы жахаў Францыі
Катэгорыя:Фільмы пра акцёраў
Катэгорыя:Фільмы пра монстраў
Катэгорыя:Фільмы пра Лос-Анджэлес
Катэгорыя:Фільмы жахаў 2024 года
Катэгорыя:Камедыйныя фільмы жахаў
Халакост у Старадарожскім раёне

За час акупацыі практычна ўсе яўрэі Старадарожскага раёна былі забітыя, а нешматлікія ацалелыя ў большасці ваявалі пасля ў партызанскіх атрадах.

Яўрэяў у раёне забівалі ў Старых Дарогах, вёсках Горкі, Паськава Горка, Вярхуціна, Языль, Сінягова і іншых месцах.

Самыя масавыя забойствы яўрэяў раёна адбыліся 6 жніўня 1941 года ў Старых Дарогах і ў вёсцы Языль; і 19 студзеня 1942 года — у Старых Дарогах і ў вёсках Горкі, Паськава Горка, Вярхуціна і Языль.

Рэалізуючы нацысцкую праграму знішчэння яўрэяў, немцы стварылі на тэрыторыі раёна 1 гета — у Старых Дарогах (ліпень 1941 — 19 студзеня 1942), у якім былі закатаваныя і забітыя каля 1500 яўрэяў.

У Старадарожскім раёне 6 чалавек былі ўдастоены ганаровага звання «Праведнік народаў свету» ад ізраільскага мемарыяльнага інстытута «Яд ва-Шэм» «*у знак глыбокай удзячнасці за дапамогу, аказаную яўрэйскаму народу ў гады Другой сусветнай вайны*»: Шпіленя Іван і Наталля, Лыч Ганна і Астрэйка Марыя, Неронскі Арсень, Званнік Аляксандра.

У Старых Дарогах устаноўлены два помнікі забітым яўрэям раёна і яшчэ адзін — агульны яўрэям і неяўрэям. У Паськавай Горцы на месцы расстрэлу ў 1967 годзе насыпаны курган з мемарыяльнай кампазіцыяй і вечным агнём.

У 2002 годзе Іосіф Гельфанд у памяць аб выратаванні сваёй сям’і, якая пражывала ў мястэчку Паськава Горка, усталяваў помнік каля вёскі Мядзведня.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Старадарожскі раён
Катэгорыя:Гісторыя Старадарожскага раёна
Фаціма Мустафаўна Канапацкая

**Фаціма Мустафаўна Канапацкая** () — беларуская праведніца народаў свету.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1891 годзе ў сям’і беларускіх татараў. Яе муж, Сулейман Канапацкі, які працаваў сувязістам на галоўпаштамце, быць рэпрэсаваны ў 1935 годзе.

У чэрвені 1942 года Ісраэль зноў прыйшоў да Канапацкіх, ратуючыся ад чарговай нацысцкай акцыі ў гета. Ён год хаваўся ў іх хляве, дзе нацысты не змаглі яго знайсці. У чэрвені 1943 года, перад ліквідацыяй гета, уся сям’я Давідсонаў схавалася ў Канапацкіх, адкуль ноччу здолелі бегчы ў лес.

Пасля вайны Давідсоны працягвалі падтрымліваць адносіны са сваімі выратавальнікамі. У канцы 1958 года Давідсоны з’ехалі ў Польшчу, а затым у Ізраіль. Сувязь з Канапацкімі перапынілася пасля араба-ізраільскай вайны 1967 года і аднавілася толькі ў 1994 годзе праз 9 гадоў пасля смерці Фацімы.

Фаціма Канапацкая памерла 3 снежня 1985 года.

## Шанаванне 
Пасля таго як у 1994 годзе гісторыя выратавання Канапацкімі яўрэяў была апублікавана ў СМІ, Ганна атрымала ліст з Ізраіля ад дачкі Ісраэля Давідсона, якая ініцыявала прызнанне подзвігу Фацімы і Ганны ў ізраільскім Інстытуце Катастрофы і гераізму «Яд ва-Шэм». 3 снежня 2003 года Мемарыял «Яд ва-Шэм» прысвоіў Фаціме Канапацкай і яе дачцэ Ганне (Айшы) Трафімавай (1926—2021) ганаровае званне «Праведнік народаў свету». У лістападзе 2021 года ў Мінску на «Алеі праведнікаў» на мемарыяле «Яма» была адкрыта памятная шыльда ў гонар Фацімы Канапацкай і яе дачкі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мінскае гета
Катэгорыя:Праведнікі народаў свету
Мацвей Ізраілевіч Басаў

**Мацвей Ізраілевіч Басаў** (нар. , г. Мінск) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў Мінску ў сям'і мастака Ізраіля Басава. Скончыў у 1971 годзе Мінскае мастацкае вучылішча. Вучыўся ва У. Гардзеенкі, А. Зінчука. Удзельнік мастацкіх выставак з 1981 года.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1989 года. Жыве ў г. Мінску. 

Выява:Matvey Basov Exhibition in Belarus National Art Museum 2025 September 01.jpg
Выява:Matvey Basov Exhibition in Belarus National Art Museum 2025 September 02.jpg
Выява:Matvey Basov Exhibition in Belarus National Art Museum 2025 September 03.jpg
Выява:Matvey Basov Exhibition in Belarus National Art Museum 2025 September 24.jpg
Выява:Matvey Basov Exhibition in Belarus National Art Museum 2025 September 25.jpg
Выява:Matvey Basov Exhibition in Belarus National Art Museum 2025 September 28.jpg

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Беларусі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза мастакоў
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Яўрэйскія мастакі
Фрыда (карная аперацыя)

**Аперацыя «Фрыда»** () — кодавая назва карнай аперацыі нямецкіх войск супраць партызанскай брыгады «Разгром», партызанскай брыгады «За Савецкую Беларусь», партызанская брыгада імя Шчорса і мясцовага насельніцтва ў Барысаўскім, Бярэзінскім, Смалявіцкім і Чэрвеньскім раёнах у лістападзе 1942 года, састаўная частка агульнага плана нямецкага камандавання па ліквідацыі партызанскага руху на тэрыторыі генеральнай акругі «Беларусь» улетку і ўвосень 1942 года.

## Ход аперацыі 
Аперацыя праводзілася сіламі 8-га і 10-га палкоў 1-й матарызаванай брыгады СС, асобага батальёна СС Дырлевангера, спецыяльных каманд паліцыі бяспекі і СД, жандармерыі пры падтрымцы танкаў і артылерыі. Карнікі, што наступалі з Барысава, Смалявіч, Чэрвеня і Беразіно, імкнуліся акружыць партызан у раёне азёр Чырвонае, Рыбачнае, Пясочнае і знішчыць іх. Пасля бою каля вёскі Слабада партызанскія брыгады пад кіраўнцтвам Мінскага падпольнага міжрайкама КП(б)Б зрабілі баявы манеўр і выйшлі з акружэння.

У час карнай аперацыі карнікі загубілі 136 мясцовых жыхароў, захапілі 1280 т збожжа, 630 галоў жывёлы, разрабавалі вёскі Бортнікі, Забалоцце, Замосце, Кляннік, Старынка, Стрыева, Туры (Смалявіцкі раён), Дубнікі (Чэрвеньскі раён), Пасека (Барысаўскі раён) і іншыя, 1600 жыхароў гэтых вёсак адправілі на прымусовыя работы ў спецыяльны лагер у Смалявічах.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Карныя аперацыі нямецкага войска
Катэгорыя:Бітвы Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
Катэгорыя:Лістапад 1942 года
Катэгорыя:Гісторыя Барысаўскага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Бярэзінскага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Смалявіцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Чэрвеньскага раёна
Трэція партыі (ЗША)

«**Трэція партыі**» — назва трох адносна буйных  апроч Дэмакратычнай і Рэспубліканскай партый, якія рэальна фармуюць  .

Часам да трэціх партый адносяць і іншыя з  (напрыклад, ), а таксама рэгіянальныя партыі на ўзроўні свайго штата. У гісторыі існавалі таксама іншыя больш-менш значныя трэція партыі.

У той час як дзве асноўныя партыі кантралююць як Кангрэс Злучаных Штатаў, так і  ўсіх штатаў, а таксама выйграюць  і ў большасці выпадкаў выбары губернатараў штатаў і мэраў гарадоў, трэція партыі, не лічачы некаторых рэгіянальных, уплыву на палітыку на ўзроўні федэрацыі і рэгіёнаў амаль не аказваюць. Толькі час ад часу каму-небудзь з чальцоў малых партый атрымоўваецца дамагчыся абрання ў Палату прадстаўнікоў або Сенат амерыканскага парламента і, як правіла, невялікага прадстаўніцтва ў штатах і мэрыях. Асноўныя трэція партыі ўдзельнічаюць у прэзідэнцкіх выбарах, набіраючы ў лепшым выпадку лічаную колькасць працэнтаў галасоў. Толькі ў некаторых штатах існуюць трэція партыі, якія карыстаюцца некаторым рэальным уплывам на рэгіянальную палітыку, напрыклад, .

Таксама гэтыя партыі маюць складанасці з фінансамі, што не дазваляе канкураваць з дзвюма асноўнымі партыямі ЗША.

## Зноскі 
*
Rabbit r1

**«Rabbit r1»** — прылада персанальнага памочніка са штучным інтэлектам, распрацаваная тэхналагічным стартапам «Rabbit Inc» і вырабленая кампаніяй «». Ён прызначаны для выканання розных функцый, уключаючы вэб-пошук і кіраванне мультымедыя, з выкарыстаннем галасавых каманд і сэнсарнага ўзаемадзеяння, што дазваляе выкарыстоўваць штучны інтэлект для прадастаўлення паслуг, звычайна звязаных са смартфонамі і разумнымі хатнімі прыладамі; напрыклад, заказаць дастаўку ежы. У цяперашні час ён даступны для папярэдняга заказу па цане 199 долараў ЗША, а пастаўкі запланаваны на сакавік 2024 — ліпень 2024 года.

Кампанія «Rabbit Inc» была заснавана Джэсі Лю Чэнгам, ураджэнцам Сіаня, які прадаў свой папярэдні стартап кітайскаму гіганту штучнага інтэлекту «Baidu».

## Абсталяванне 
* Дысплэй: 2,88-цалевы сэнсарны экран для інтэрактыўнага ўводу карыстальнікам.
* Увод: кнопка «націсні і размаўляй» для актывацыі галасавых каманд; гіраскоп; магнітометр; акселерометр; GPS.
* Камера: аднакамерная камера 8 Мп з разрозненнем 3264x2448, якая дазваляе ўбудаванаму ШІ выкарыстоўваць камп’ютарны зрок
* Аўдыё: абсталяваны дынамікам і падвойнымі мікрафонамі для гукавога ўзаемадзеяння.
* Падключэнне: падтрымлівае Wi-Fi і сотавую сувязь для доступу да інтэрнэт-сэрвісаў.
* Працэсар: працуе на працэсары «MediaTek Helio» з частатой 2,3 ГГц.
* Памяць: змяшчае 4 ГБ аператыўнай памяці для аператыўных задач.
* Захоўванне: прапануе 128 ГБ унутранай памяці для дадзеных.
* Парты: выкарыстоўваецца порт USB-C для зарадкі і перадачы дадзеных.

## Праграмнае забеспячэнне 
* Мадэль штучнага інтэлекту: выкарыстоўвае мадэль вялікага дзеяння (LAM), тып вялікай моўнай мадэлі, прызначанай для выканання дзеянняў і дапамогі ў такіх задачах, як пошук у Інтэрнэце, струменевая музыка і транспартныя паслугі

28 студзеня 2024 года медыяпакеты r1 былі адпраўлены на праверку.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Бытавая электроніка
Катэгорыя:Выкарыстанне штучнага інтэлекту
Табарэ

**Табарэ** () — населены пункт у Аўгшдаўгаўскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Табарскай воласці. Знаходзіцца на левым беразе Даўгавы. За 9 км ад горада Даўгаўпілс.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, пачатковая школа (у былой сядзібе), фельчарскі і акушэрскі пункт, крама.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Таргалэ

**Таргалэ** () — населены пункт у Вэнтспілскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Таргальскай воласці. Знаходзіцца каля рэгіянальнай аўтадарогі P122 (Вэнтспілс — Пілтэнэ). За 12 км ад горада Вэнтспілс.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, пачатковая школа, дом культуры, бібліятэка, паштовае аддзяленне, сядзіба Таргалэ з паркам.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Таўрупэ

**Таўрупэ** () — вёска ў Огрскім краі Латвіі, адміністрацыйны цэнтр Таўрупскай воласці. Размешчана на аўтадарозе P4, за 52 км на ўсход ад Огрэ і за 88 км ад Рыгі.

За 2 км на поўнач ад вёскі знаходзілася чыгуначная станцыя Таўрупэ на лініі Рыга — Эрглі, разабранай у 2009 годзе.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасное ўпраўленне, сярэдняя школа, дом культуры, бібліятэка, краязнаўчы музей, аддзяленне сувязі.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Тынужы

**Ты́нужы** () — населены пункт у Ікшкільскім краі Латвіі. Адміністрацыйны цэнтр Тынужскай воласці. Знаходзіцца на левым беразе ракі Маза-Югла каля скрыжавання рэгіянальных аўтадарог P5, P10 і P80. За 7 км ад горада Огрэ.

## Насельніцтва 
## Інфраструктура 
Валасная адміністрацыя, пачатковая школа, народны дом, бібліятэка, паштовае аддзяленне.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Тырза (рака)

**Ты́рза** (,  каля вытоку таксама — **Васкупітэ**; ) — рака ў Латвіі, цячэ па тэрыторыі Гулбэнскага, Цэсіскага і Маданскага краёў. Правы прыток верхняга цячэнні Гаўі.

Даўжыня — 80 км. Выцякае з возера Эзэрніеку на вышыні 240,6 м над узроўнем мора (згодна з іншымі звесткамі, пачынаецца ў лясістай мясцовасці на паўднёвы ўсход ад возера Эзэрніеку) у цэнтральнай частцы Піебалгскага ўзгарвання Відзэмскага ўзвышша.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэкі Латвіі
Тырза (вёска)

**Тырза** () — населены пункт ва ўсходняй частцы Латвіі, цэнтр Тырзскай воласці Гулбэнскага краю. Да 1 ліпеня 2009 года ўваходзіў у склад Гулбэнскага раёна. знаходзіцца на беразе аднайменнай ракі паміж вёскамі Трошкас і Ліепас. За 28 км ад горада Гулбэнэ.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Аляксандр Сакселін

**Аляксандр «Алекс» Сакселін** (; ,  — , ) — фінскі балетмайстар, харэограф і педагог Фінскага нацыянальнага балета; з 1930-х па 1940-я гады — адзін з самых вядомых артыстаў балета Фінляндыі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 29 жніўня 1899 года ў Выбарзе.

З 1910 па 1919 год навучаўся на балетным аддзяленні выканальніцкага факультэта Пецярбургскага тэатральнага вучылішча (з 1918 года — Петраградскае тэатральнае вучылішча пры Наркамасветы РСФСР). Па заканчэнні вучылішча ў 1921 годзе вярнуўся ў Выбарг, а ў 1922 годзе быў запрошаны ў балетную трупу Фінскага нацыянальнага балета.

У 1922 годзе ў Хельсінкі пачаў кар’еру як выкладчык балетнага мастацтва, адначасова дапамагаючы ўдасканальваць балетнае майстэрства артыстам з розных краін Еўропы. Дапамагаў у харэаграфіі К. М. Гаравой і яе мужу І. М. Кірэеву, якія пераехалі пазней у ЗША і заснавалі сваю балетную школу, а таксама балерынам Марыі Пайчовай і Ір’е Хагфорс.

У 1935 годзе быў абраны балетмайстрам Фінскага нацыянальнага балета і заставаўся на гэтай пасадзе да 1954 года.

У 1948 годзе быў узнагароджаны найвышэйшай дзяржаўнай узнагародай Фінляндыі для дзеячаў мастацтваў — медалём «Pro Finlandia».

Памёр 9 кастрычніка 1959 года і пахаваны на Мікольскіх праваслаўных могілках у Хельсінкі.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Балетмайстры XX стагоддзя
Согндал

**Согндал** () — камуна ў фюльке Согн-ог-Фіюранэ ў Нарвегіі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Согндалсфіёра. Афіцыйная мова камуны — нюнорск. Плошча камуны Согндал — 745,97 км², код-ідэнтыфікатар — 1420. У камуне ёсць аднайменны футбольны клуб.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Камуны Нарвегіі