open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сярэдні праспект Васільеўскага вострава

**Сярэдні праспект В. В.** — буйная магістраль на Васільеўскім востраве ў Санкт-Пецярбургу, якая праходзіць ад набярэжнай Макарава да Налічнай вуліцы.

## Гісторыя 
Быў пракладзены ў 1730-х гадах і першапачаткова называўся Малой першпектывай (Вялікая першпектыва — цяпер Вялікі праспект). У 1760-х гадах, калі ўзнік яшчэ адзін паралельны праспект (цяперашні Малы праспект), Малая першпектыва пачала называцца Сярэднім праспектам. У 1930-х гадах Сярэдні праспект быў перайменаваны ў праспект Мусаргскага (кампазітар М. П. Мусаргскі жыў у 1875 годзе на Васільеўскім востраве на 5-й лініі ў доме № 10). У студзені 1944 года праспекту вярнулі старую назву.

У снежні 1972 года ў Сярэдні праспект увайшоў былы Мала-Гаванскі праспект. Цяпер Сярэдні праспект цягнецца ад набярэжнай Макарава да Налічнай вуліцы.

Тапонім «Сярэдні праспект» даволі часта сустракаецца ў гісторыі Санкт-Пецярбурга. У розныя часы такую назву насілі, напрыклад, Клінскі праспект (1791—1857), частка вуліцы Маякоўскага (1793—1858), Сярэднегаванскі праспект (1836-1930-я), Дзягцярная вуліца (1857—1868), частка Новачаркаскага праспекта (1910—1956) і г. д.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Праспекты Санкт-Пецярбурга
Сібірскі гандлёвы банк

**Сібірскі гандлёвы банк** — прыватны камерцыйны банк. Заснаваны ў 1872 годзе ў Екацярынбургу; у 1904 годзе перавёў кіраўніцтва ў Санкт-Пецярбург.

Размяшчаўся на Неўскім праспекце, д.20, потым ва ўласным будынку на Неўскім праспекце, д.44 (1909—1911, архітэктар Б. І. Гіршовіч). Займаў 7-е месца ў дзясятцы найбуйнейшых банкаў (1914). Рэсурсы (на 1 студзеня 1914 года) — 963,1 млн рублёў. У 1914 годзе меў 57 філіялаў. Крэдытаваў гандаль, горную прамысловасць і транспарт Урала і Сібіры. У 1913—1914 гадах у заснаванні Мангольскага нацыянальнага банка.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Банкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Банкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Екацярынбург
Катэгорыя:Арганізацыі Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Гісторыя Санкт-Пецярбурга
Серабракоў

**Серабракоў** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Павел Аляксеевіч Серабракоў — савецкі піяніст
* Пётр Міхайлавіч Серабракоў — кіраўнік рэвалюцыйнай і партыйнай работы РСДРП(б) і КП(б) Беларусі
* Піліп Іванавіч Серабракоў — адзін з арганізатараў партызанскага руху ў Мінскай і Баранавіцкай абласцях
Сястра (рака, упадае ў Сестрарэцкі Разліў)

**Сястра** (, , ) — рака на Карэльскім перашыйку, выцякае з балотаў у раёне пасёлка Лясное і ўпадае ў штучнае вадасховішча возера Сестрарэцкі Разліў, зліваючыся з Чорнай рэчкай. Першапачаткова ўпадала непасрэдна ў Фінскі заліў за некалькі кіламетраў на поўнач ад Сестрарэцка, у раёне цяперашняга вусця ракі Малая Сястра. Пазней рэчышча было адведзена ў бок Сестрарэцка для патрэб Сестрарэцкага зброевага завода. Даўжыня ракі — 74 км, плошча вадазборнага басейна — 399 км². Пойма перарывістая, шырыня 10-20 м. У вярхоўях ёсць шматлікія броды, бліжэй да вусця глыбіня даходзіць да 3 м. Па Сястры ў 1918—1940 гадах праходзіла граніца паміж Фінляндыяй і РСФСР.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Рэкі Ленінградскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі і каналы Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Басейн Балтыйскага мора
Сампсоніеўскі мост

**Сампсоніеўскі мост** (у XIX стагоддзі — Выбаргскі мост, у 1918—1993 гадах — мост Свабоды) — развадны мост цераз Вялікую Неўку ў Санкт-Пецярбургу. Злучае правы бераг Нявы і Петраградскі востраў, звязваючы Выбаргскі і Петраградскі раёны.

Мост злучае вуліцу Куйбышава і Петраградскую набярэжную (Петраградскі востраў) з Фінляндскім праспектам і Пірагоўскай набярэжнай (Выбаргская старана). Побач з мостам размешчаны карабель-музей «Аўрора», гасцініца «Санкт-Пецярбург» і Нахімаўскае ваенна-марское вучылішча.

Ніжэй па цячэнні знаходзіцца Грэнадзерскі мост.

Бліжэйшыя станцыі метрапалітэна — «Плошча Леніна» і «Горкаўская».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Масты цераз Вялікую Неўку
Катэгорыя:Стальныя масты
Катэгорыя:Развадныя масты Санкт-Пецярбурга
Павел Аляксеевіч Серабракоў

**Павел Аляксеевіч Серабрако́ў** (;  — ) — савецкі піяніст, рэктар, прафесар Ленінградскай кансерваторыі, Народны артыст СССР (1962).

Канцэртаваў з 1929 года. На працягу многіх гадоў быў увасабленнем музычнага жыцця Ленінграда, адным з яе сімвалаў. Выступаў і як сольны выканаўца, і ў ансамблі са скрыпачамі М. І. Вайманам, Б. Л. Гутнікавым, віяланчэлістам М. Л. Растраповічам, спявачкай К. В. Ізотавай і інш. Граў пад кіраваннем дырыжораў Я. А. Мравінскага, К. П. Кандрашына, Арвідса Янсанса, М. С. Рабіновіча і многіх інш. Сярод іх сын піяніста Юрый Серабракоў (1939—2016).

Віртуознасць, яркая эмацыянальнасць, натхнёнасць, буйны маштаб творчага мыслення дазвалялі піяністу самабытна і пераканаўча выконваць як сачыненні класічнага і рамантычнага рэпертуараў, так і творы савецкіх кампазітараў, многія з якіх у яго выкананні прагучалі ўпершыню (Першы фартэпіянны канцэрт Д. Д. Шастаковіча). Аддаваў перавагу творам Л. Бетховена, Ф. Ліста, Ф. Шапэна, Р. Шумана, М. П. Мусаргскага, П. І. Чайкоўскага, С. В. Рахманінава, С. С. Пракоф’ева, Д. Д. Шастаковіча.

Праводзіў шырокія канцэртныя цыклы. Гастраляваў у многіх краінах, у тым ліку ў Аўстраліі, Японіі, Турцыі, Іране, Бразіліі.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1 
*
1-ы Інжынерны мост

**Першы Інжынерны мост** (былы Летні мост) — аўтадарожны рамны мост цераз раку Мойку ў Цэнтральным раёне Санкт-Пецярбурга, які злучае востраў Летні сад і Спаскі востраў. Аб’ект культурнай спадчыны Расіі федэральнага значэння.

З’яўляецца працягам заходняй (няцотнай) набярэжнай Фантанкі паміж Міхайлаўскім замкам і Летнім садам у вытоку Мойкі. Утварае ансамбль з размешчаным побач Панцеляймонаўскім мостам цераз Фантанку. Побач з мостам знаходзіцца помнік Чыжыку-Пыжыку. Ніжэй па цячэнні знаходзіцца 1-ы Садовы мост. Бліжэйшая станцыя метрапалітэна — «Гасціны двор».

Катэгорыя:Масты цераз Мойку
Катэгорыя:Стальныя масты
Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі
Вісарыён Міхайлавіч Саянаў

**Вісарыён Міхайлавіч Саянаў** (; 3(16).6.1903 — , ) — рускі савецкі пісьменнік.

## Біяграфія 
У 1922-25 гадах вучыўся ў Ленінградскім універсітэце. Выступіў ў 1923 годзе як паэт. Першы зборнік вершаў — «Фартовыя гады» (1926). Героіка Грамадзянскай вайны, атмасфера новага побыту выказаліся ў зборніках «Камсамольскія вершы» (1928), «Сучаснікі» (1929), «Залатая Алёкма» (1934). Вялікае месца ў творчасці Саянава займалі фальклорныя матывы (цыкл «Лукамор’е», 1939; аповесці «Вярба», 1939, «Белавежская аповесць», 1943). У аповесцях «Сяброўка верная мая» (1930), «Востраў Мадагаскар» (1933), «Дзве ракі» (1936) распрацоўваў тэму сацыялістычнага будаўніцтва. У перыяд Вялікай Айчыннай вайны 1941—1945 быў у войску, працаваў карэспандэнтам франтавых газет, напісаў кнігі «У баях за Ленінград» (1943), «Нюрнбергскі дзённік» (1948). Раманы «Неба і зямля» (кнігі 1-4, 1935-54, Сталінская прэмія, 1949), «Лена» (кнігі 1-2, 1953—1955), «Краіна родная» (кнігі 1-2, 1953—1956), вершаваны раман «Колабава» (1955) узнаўляюць сацыяльна-гістарычную панараму дарэвалюцыйнай Расіі і станаўлення сацыялістычнага грамадства. Саянаў — аўтар літаратуразнаўчых работ «Сучасныя літаратурныя групоўкі» (1928), «Ад класікаў да сучаснасці» (1929) і інш. Узнагароджаны 4 ордэнамі, а таксама медалямі.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Паэты СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі-сацрэалісты
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Асобы, вядомыя пад літаратурнымі псеўданімамі
1-ы Садовы мост

**1-ы Садовы мост** — аўтадарожны арачны мост цераз раку Мойку ў Цэнтральным раёне Санкт-Пецярбурга, які злучае 1-ы Адміралцейскі і Спаскі астравы. Аб’ект культурнай спадчыны Расіі федэральнага значэння.

Звязвае Садовую вуліцу з набярэжнай Лябяжай канаўкі і заходняй (няцотнай) набярэжнай ракі Мойкі. Мост знаходзіцца ў атачэнні гістарычных месцаў: непасрэдна ля Міхайлаўскага сада, Летняга сада, Марсава поля і ансамбля Інжынернага (Міхайлаўскага) замка. Утварае ансамбль з размешчаным побач Ніжне-Лябяжым мостам цераз Лябяжую канаўку.

Вышэй па цячэнні знаходзіцца 1-ы Інжынерны мост, ніжэй — 2-і Садовы мост.

Бліжэйшая станцыя метрапалітэна — «Гасціны двор».

Катэгорыя:Масты цераз Мойку
Катэгорыя:Арачныя масты
Катэгорыя:Стальныя масты
Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі
2-і Садовы мост

**2-і Садовы мост** — аўтадарожны рамны мост цераз раку Мойку ў Цэнтральным раёне Санкт-Пецярбурга, злучае 1-ы Адміралцейскі і Спаскі астравы. Аб’ект культурнай спадчыны Расіі рэгіянальнага значэння.

Звязвае Царыцынскі праезд з праездам уздоўж Марсава поля. Мост знаходзіцца сярод гістарычных месцаў: непасрэдна ля Міхайлаўскага саду, Марсавага поля і храма Спаса на Крыві.

Вышэй па цячэнні знаходзіцца 1-ы Садовы мост, ніжэй — Мала-Канюшанны мост.

Бліжэйшая станцыя метрапалітэна — «Гасціны двор».

Катэгорыя:Масты цераз Мойку
Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі
Катэгорыя:Жалезабетонныя масты
Яўген Аляксандравіч Мравінскі

**Яўген Аляксандравіч Мравінскі** (; 22 мая [4 чэрвеня] 1903,  — , ) — савецкі дырыжор, піяніст, музычны педагог. Народны артыст СССР (1954). Герой Сацыялістычнай Працы (1973). Лаўрэат Ленінскай прэміі (1961) і Сталінскай прэміі першай ступені (1946). Пляменнік опернай спявачкі Яўгеніі Мравінай.
Чырвоны мост (Санкт-Пецярбург)

**Чырвоны мост** — аўтадарожны арачны мост цераз раку Мойку ў Адміралцейскім / Цэнтральным раёне Санкт-Пецярбурга, які злучае Казанскі і 2-і Адміралцейскі астравы. Гэта адзіны мост праз Мойку, пабудаваны па тыпавым праекце Вільяма Гестэ, які захаваў гістарычны знешні выгляд. Аб’ект культурнай спадчыны Расіі федэральнага значэння.

Размешчаны па восі Гарохавай вуліцы. Побач з мостам размешчаны Гандлёвы дом «С. Эсдэрс і К. Схейфальс» (набярэжная ракі Мойкі, дом № 73/15) і будынак Расійскага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя А. І. Герцэна (набярэжная ракі Мойкі, дом № 52).

Вышэй па цячэнні знаходзіцца Зялёны мост, ніжэй — Сіні мост.

Бліжэйшыя станцыі метрапалітэна — «Гасціны двор», «Садовая», «Адміралцейская».

Назва моста паходзіць ад колеру афарбоўкі драўлянага моста, які існаваў на гэтым месцы ў XVIII стагоддзі. У 1738 годзе камісія аб Санкт-Пецярбургскім будаўніцтве ўстанавіла для моста найменне Белы. З 1778 года за мастом замацавалася сучасная назва.

## Зноскі 
Катэгорыя:Масты цераз Мойку
Катэгорыя:Арачныя масты
Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі
Пётр Рыгоравіч Сабалеўскі

**Пётр Рыгоравіч Сабалеўскі** (; 1781 (па іншых звестках, 4 лютага 1782) — 24 кастрычніка 1841) — расійскі металург, хімік і інжынер-канструктар, член-карэспандэнт Пецярбургскай Акадэміі навук (1830), адзін з заснавальнікаў парашковай металургіі. У 1828 годзе ўпершыню ў гісторыі манетнай справы змог наладзіць чаканку плацінавых манет.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1.

Катэгорыя:Хімікі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Хімікі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Члены-карэспандэнты Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук
Аліса і Элен Кеслер

**Аліса і Элен Кеслер** (, нар. , Нерхау, Саксонія, Германія — 17 лістапада 2025, Грунвальд, Баварыя) — папулярныя блізняты ў Еўропе, асабліва ў Германіі і Італіі з 1950-х гадоў. Прадстаўнікі Германіі на Еўрабачанні-1959.

## Біяграфія 
Нарадзіліся 20 жніўня 1936 года. Ва ўзросце 6 гадоў бацькі Пол і Эльза аддалі іх на балет, ва ўзросце 11 гадоў блізняты далучыліся да дзіцячай балетнай праграмы Лейпцыгскай оперы. Пераехалі ў Італію ў 1960 годзе. У 1986 годзе яны вярнуліся ў Нямеччыну і ў цяперашні час жывуць у Грунвальдзе. Яны атрымалі дзве ўзнагароды ад урадаў Германіі і Італіі за прасоўванне нямецка-італьянскага супрацоўніцтва праз сваю працу ў шоў-бізнэсе.

## Еўрабачанне 
11 сакавіка 1959 года ў Канах яны прадстаўлялі Заходнюю Германію на Еўрабачанні з песняй «Heute Abend wollen wir tanzen geh'n», заняў 8 месца з 5 баламі.

## Абраная фільмаграфія 
* The Beggar Student (1956)
* The Count of Luxemburg (1957)
* Grafin Mariza (1958)
* Les Magiciennes (1960)
* Love and the Frenchwoman (1960)
* Erik the Conqueror (1961)
* The Bird Seller (1962)
* Sodom and Gomorrah (1962)
* Wedding Night in Paradise (1962)
* The Thursday (1963)
* Dead Woman from Beverly Hills (1964)

## Зноскі 
## Спасылкі 
*  Аліса
*  Элен

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Германіі
Катэгорыя:Актрысы Германіі
Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песні Еўрабачанне 1959
Беларуская асацыяцыя рэсурсных цэнтраў

**Беларуская асацыяцыя рэсурсных цэнтраў** (*БАРЦ*) — беларускі грамадскі аб'яднаўчы цэнтр рэгіянальных рэсурсных цэнтраў, якая існавала ў 1998—2004 гадах. 

БАРЦ была створана ў 1998 годзе на базе рэсурсных цэнтраў у рэгіёнах: гродзенскае грамадскае аб'яднанне «Ратуша», гомельскае абласное грамадскае аб'яднанне «Грамадзянскія ініцыятывы», Агенцтва рэгіянальнага развіцця «Варута» (Баранавічы), брэсцкі цэнтр падтрымкі грамадскіх ініцыятыў «Вежа». Да 2003 года БАРЦ аб'дноўвала каля 60 грамадскіх арганізацый па ўсёй краіне.

У 2001 годзе ёй было першы раз адмоўлена ў дзяржаўнай рэгістрацыі, а ў 2003 годзе — другі. Рэсурсныя цэнтры ў рэгіёнах абкладаліся штрафамі, маёмасць падлягала канфіскацыі. Узмацненне ціску на арганізацыі-члены асацыяцыі прыпадала на перыяд электаральных кампаній, што прывяло да ціску і выцясненне з прававога поля БАРЦ.

## Літаратура 
* Арцёменка, А. (Дэ)кансалідацыя грамадзянскай супольнасці ў Беларусі: зніжэнне патэнцыялу да салідарнага дзеяння, дэпалітызацыя і каштоўнасны разнабой / Алена Арцёменка // ARCHE Пачатак. — 2015. — № 4 (137). — С. 65—66.

Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1998 годзе
Катэгорыя:Арганізацыі, закрытыя ў 2004 годзе
Катэгорыя:Юрыдычныя арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Беларусі
Іосіф Антон Корбут

**Іосіф Антон Корбут** (1756—1825) — ураднік, дзяржаўны службовец, памешчык.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду Карафа-Корбутаў герба «Корчак». Сын Андрэя Ігнація Корбута, уласніка Волька Навагрудскага павета, і невядомай з Камароўскіх. Ахрышчаны 2 кастрычніка 1756 г. у Гарадзецкім касцёле.

Суддзя земскі і чашнік навагрудскі адпаведна прывілею караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага ад 13 лістапада 1784 г., таксама ў 1788 г. дэпутат Галоўнага Літоўскага Трыбунала, пазней — камісар грамадзянска-ваенны і парадкавы, камісар па зборы падаткаў пад назвай «ахвяра апошняга гроша». Па грамаце імператара Аляксандра I ад 14 жніўня 1810 г. маршалак навагрудскі.

Валодаў маёнткамі Ужанка і Рудаўка, якія купіў у Плятэраў (1790), і Гарадзея, які купіў у Есьманаў (1794), таксама арандаваў маёнткі Зецяржэў(1786) і Грэск (1797) у князёў Радзівілаў. Па сямейным спісе шляхты 4.12.1797 г., жыў у маёнтку бацькі Рудаўка (203 мужчынскіх і 208 жаночых душ).

Памёр у 1825 г.

## Узнагароды 
Кавалер ордэна Святога Уладзіміра IV ступені.

## Сям’я 
У шлюбе з Саламеяй з Гінтараў, дачкой стольніка навагрудскага. Дзеці:

* Міхаіл Філіп Сігізмунд Антон (ахрышчаны 2.5.1795), кандыдат філасофіі, падкаморы навагрудскі.
* Карнеліуш Феафіл Яўстафій Валяр’ян (ахрышчаны 20.9.1796), кандыдат філасофіі, харунжы земскі Слуцкага павета (1825).
* Марыя (нар. 1790), у шлюбе з Феліцыянам Вінцэнтавічам Вольскім.
* Дамінік-Фердынанд-Людвіг (нар. 1806), паручнік Нарвскага гусарскага палка расійскага войска (1834), штабс-ротмістр (1838), маёр расійскага войска.
* Адам-Ян-Мечыслаў (ахрышчаны 7.04.1812).

## Літаратура 
* 60/42 Іосіф-Антон // Я — сын Ваш : Статкевічы, Сацкевічы-Статкевічы герба «Касцеша». Карафа-Корбуты герба «Корчак» / Анатоль Статкевіч-Чабаганаў. — Мінск : Роднае слова, 2011. — 592 с. : іл. — (Летапіс беларускай шляхты). ISBN 978-985-90254-1-9

Катэгорыя:Павятовыя маршалкі навагрудскія
Катэгорыя:Чашнікі новагародскія
Іосіф Антон
Кірыл Пятровіч Кандрашын

**Кірыл Пятровіч Кандрашын** (; 21 лютага (6 сакавіка) 1914,  — , ) — савецкі дырыжор. Народны артыст СССР (1972), лаўрэат двух Сталінскіх прэмій (1948, 1949) і Дзяржаўнай прэміі РСФСР імя Глінкі (1969).

У снежні 1978 года, падчас гастроляў у Нідэрландах, пасля чарговага канцэрта прыняў рашэнне не вяртацца ў СССР. Неўзабаве атрымаў месца галоўнага запрошанага дырыжора аркестра Кансертгебау ў Амстэрдаме, а ў 1981 годзе павінен быў узначаліць Сімфанічны аркестр Баварскага радыё, аднак раптоўна памёр ад інфаркту 7 сакавіка 1981 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Оперныя дырыжоры
Катэгорыя:Дырыжоры Вялікага тэатра
Катэгорыя:Эмігранты з СССР
Аляксей Данілаў

**Аляксе́й Дані́лаў**:
* Аляксей Дзмітрыевіч Данілаў (1907—1944) — Герой Савецкага Саюза
* Аляксей Ільіч Данілаў (1923—1944) — Герой Савецкага Саюза
* Аляксей Мечыслававіч Данілаў (нар. 1962) — сакратар Савета нацыянальнай бяспекі Украіны
Тэдзі Схольтэн

**Тэдзі Схольтэн** (нідэрл. Teddy Scholten, народж. Ван Звітэрэн, нідэрл. Van Zwieteren, ,  — , ) — нідэрландская спявачка, пераможца конкурсу песні Еўрабачанне 1959 года з кампазіцыяй «Een beetje».

## Біяграфія 
Кар’еру спявачкі пачала ў 1940-я гады ў складзе дуэта Scholten & Van’t Zelfde. З 1945 г. працавала з Хенкам Схольтэнам, за якога спявачка праз год выйшла замуж.

У 1959 годзе перамагла на конкурсе Еўрабачанне, набраўшы 21 бал і апярэдзіўшы выканаўцаў з Вялікабрытаніі і Францыі. Пасля конкурсу запісала варыянты сваёй пераможнай песні на нямецкай, французскай, шведскай, італьянскай мовах, якія дасягнулі 4-га месца ў нідэрландскім і 11-га — у італьянскім чартах.

Пазней запісала некалькі альбомаў, у тым ліку, з вядомымі дзіцячымі песнямі, а таксама ўдзельнічала ў тэлевізійных праектах.
Карабельны мост

**Карабельны мост** — аўтадарожны бэлечны мост цераз раку Мойку ў Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Нова-Адміралцейскі і Мацісаў астравы. Знаходзіцца на тэрыторыі завода «Адміралцейскія верфі». Вышэй па цячэнні знаходзіцца Храпавіцкі мост. Мост названы ад карабельнай набярэжнай, якая існавала ў гэтым месцы. Назва была прысвоена 4 ліпеня 1977 года. Мост пабудаваны ў 1967 годзе.
Мост аднапралётны сталежалезабетонны бэлечны. Даўжыня моста — 29,0 м, шырыня — 9,3 м (з іх 6,2 м шырыня праезжай часткі і два тратуары — 1,6 м і 1,5 м).

Катэгорыя:Масты цераз Мойку
Катэгорыя:Стальныя масты
Янгандо

**Янгандо** (, таксама Рянган, Рянгандо) — правінцыя ў КНДР з адміністрацыйным цэнтрам у горадзе Хесан. Была сфарміравана ў 1954 годзе шляхам аддзялення ад правінцыі Хамгён-Намдо.

## Геаграфія 
На поўначы мяжуе з Кітаем, на ўсходзе — з правінцыяй Хамгён-Пукто, на поўдні — з Хамгён-Намдо, на захадзе — з Чагандо.

## Адміністрацыйны падзел 
Янгандо падзелена на 2 горада правінцыйнага падпарадкавання (*сі*) і 10 паветаў (*кун*).

### Гарады 
* Хесан (혜산시, 惠山市)
* Самджыён (삼지연시, 三池淵市)

### Паветы 
* Старонка갑산군, 甲山郡)
* Кімчэнсук (김정숙군, 金貞淑郡)
* Кімхенгвон (김형권군, 金亨權郡)
* Кімхенджык (김형직군, 金亨稷郡)
* Пэгам (백암군, 白岩郡)
* Пачхон (보천군, 普天郡)
* Пхунсо (풍서군, 豊西郡)
* Самса (삼수군, 三水郡)
* Тэхондан (대홍단군, 大紅湍郡)
* Унхын (운흥군, 雲興郡)

Катэгорыя:Правінцыі Паўночнай Карэі
Хамгён-Пукто

**Хамгён-Пукто** () — правінцыя ў КНДР з адміністрацыйным цэнтрам у горадзе Чханджын. На поўначы правінцыі вылучаны адмысловы гісторыка-культурны рэгіён Юкчын («шасціграддзе»), які граў некалі важную абарончую ролю. Практычна ўсё насельніцтва-этнічныя карэйцы. Пераважае хамгёнскі дыялект, таксама вылучаецца асаблівы юкчынскі дыялект, больш блізкі да пхеньянскага. Дадзеная правінцыя з’яўляецца гістарычнай радзімай большасці карэйцаў СНД (карё-сарам). Найбольшая колькасць перасяленцаў да 1895 года прыбыло з рэгіёну Юкчын, затым з паветаў Кільджу і Менчхон.

## Геаграфія 
Правінцыя мяжуе з Кітаем, правінцыямі Хамген-Намдо на паўднёвым захадзе і Янгандо на захадзе. З усходу абмываецца Японскім морам. Уздоўж берага мора праходзіць Паўночна-карэйскае цячэнне, таму клімат Хамгена даволі суровы для такой паўднёвай шыраты. Вялікі ўплыў на яго аказваюць мусоны. Суровы клімат і гарысты рэльеф робяць рысасеянне практычна немагчымым. На поўначы натуральнай мяжой з КНР і РФ служыць рака Туманная. У 1993 годзе ад правінцыі аддзяліўся горад Расон, які стаў горадам прамога падпарадкавання. На тэрыторыі правінцыі, усяго ў 189 кіламетрах ад мяжы з Расіяй, знаходзіцца паўночнакарэйскі ядзерны палігон Пунгеры.

## Адміністрацыйны падзел 
Хамген-Пукто падзелена на 3 гарады (*сі*) і 12 паветаў (*кун*).

### Гарады 
* Чхонджын (청진시, 淸津市)
* Хверён (회령시, 會寧市)
* Кімчхэк (김책시, 金策市)

### Паветы 
* Хвасон (화성군, 化成郡)
* Хвадэ (화대군, 花坮郡)
* Кільджу (길주군, 吉州郡)
* Кёнсан (경성군, 鏡城郡)
* Мусан (무산군, 茂山郡)
* Мёнчхон (명천군, 明川郡)
* Онсан (온성군, 穩城郡)
* Оран (어랑군, 漁郞郡)
* Пурён (부령군, 富寧郡)
* Сэбёль (새별군, 賽別郡)
* Ындок (은덕군, 恩德郡)
* Ёнса (연사군, 延社郡)

Катэгорыя:Правінцыі Паўночнай Карэі
Разня ў Гіра Арас

**Разня ў Гіра Арас** — масавае забойства, здзейсненае 22 красавіка 2021 года ў вёсцы Гіра Арас (Тыграй, Эфіопія) падчас Тыграйскага канфлікту. Байцамі Узброеных Сіл Эфіопіі тут было забіта 12 мірных жыхароў. Сярод загінуўшых былі Хівэ Кахсай (70 гадоў), Тэгай Хайле Гебрай (60 гадоў), Гебрэселасі Велдэнігус (80 гадоў), Тэклай Хайлезгі (70 гадоў), Гойтам Мебрахту (18 гадоў), Гашу Гебрэгзіябхер (17 гадоў), Хафтам Берыху (невядома), Гебрэгзіябхер Хагас (50 гадоў), Хагас Гебрегзіябхер (невядома), Хайлекірас Дэста (70 гадоў), Хіве Хайлемарыям (65 гадоў). Дванаццатая ахвяра не была апазнана. Інцыдэнт у Гіра Арас быў уключаны на разгляд сумеснага расследавання УВКПЧ і ўрадавай камісіі па правах чалавека, якое пачалося ў сакавіку таго ж года.

## Спасылкі 
* Twitter: author @tvbempt; hashtags #NeverForget #SayTheirNames #GiraAres
* World Peace Foundation: Starving Tigray
* Tigray: Atlas of the humanitarian situation
* TGHAT: A compilation of the verified list of civilian victims from different sources

Катэгорыя:Падзеі 22 красавіка
Катэгорыя:Красавік 2021 года
Катэгорыя:Масавыя забойствы падчас Тыграйскага канфлікту
Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2021 годзе
Катэгорыя:2021 год у Эфіопіі
Розы

**«Розы»** — беларускі музычны калектыў з вёскі Арэшніца Клецкага раёна.

## Гісторыя 
Узнік на Клеччыне ў вёсцы Арэшніца ў часы «» на пачатку 1970-х гадоў. Стваральнік гурта — мультыінструменталіст Уладзімір Бондар (нарадзіўся ў 1944 годзе). Да выхаду на пенсію ён працаваў электрыкам, газавіком, кіроўцам, перавозчыкам небяспечных грузаў, а дадатковы заробак меў ад музыкі. Уладзімір самастойна асвоіў баян, бас-гітару, бубны, кларнет і трубу. Дома на трубе граць не давалі, таму ён браў інструмент з сабой у на працу ў поле.

Назву гурту даў іх галоўны хіт — «Розы». Калектыў пачынаў з мінімальнага склада: скрыпка, гармоніка і барабаны. Уладзімір Бондар сам сабраў ўдарную ўстаноўку з пральных машын і цялячых скураў. Гурт граў штосуботу, часам па тры канцэрты на дзень. Гралі пераважна на танцах і вяселлях, як акустычна, так і «*электрычна*». У калектыве быў цякучы выключна мужчынскі склад, за выключэннем адзінага перыяда, калі на вакал запрасілі жанчыну. Пераважна гралі запазычаны рэпертуар, аўтарскіх песень, а тым больш песень на беларускай мове, было не шмат. Музыкі перасоўваліся разам на матацыкле з каляскай. Выступалі ў Арэшніцы і наваколлі, а таксама ў Брэсце, Гродна, Пінску, Смілавічах, Маларыце, Століне. Падчас канцэртнай дзейнасці ў гурта нарадзіўся ўласны імправізаваны танцавальны жанр.

З пачатку 1980-х гадоў «Розы» пачалі электрыфікавацца. У арсенале з’явіліся электрагітары, а таксама электраарган «Юность». Скрыпку падгучвалі прымацоўваючы да яе мікрафон, выняты з тэлефоннага апарата. Сын Уладзіміра Бондара далучыўся да гурту «Розы» з гітарай. Але ў першай палове 1990-х гадоў ён раптоўна памёр і гурт паступова перастаў граць. Публічнае ўз’яднанне адбылося ў 2016 годзе падчас фестываля традыцыйнай культуры «Свае» ў вёсцы Боркі.

## Творчасць 
Рэпертуар гурта «Розы» ўнікальны з культуралагічнага пункту гледжання — тут не толькі традыцыйныя вясельныя танцы, але і паўзабытыя савецкія шлягеры, што абсалютна выветрыліся з гарадскога асяроддзя, адкуль прыйшлі. Музыкі-вяскоўцы адаптавалі на свой лад усё пачутае па радыёкропцы, з кружэлак фірмы «», з кінафільмаў. Таксама яны рэтрансліравалі дварова-блатны рэпертуар, гарадскія рамансы, якія засталіся ў памяці падчас службы ў войску ў далечыні ад родных краёў. Музыканты трансфармавалі і мелодыі, і тэксты. Да прыкладу, песня «Малінаўка» «Верасоў» мела баладны працяг, а героем рускай народнай «» станавіўся «*конік каленкамі назад*».

## Склад 
* Уладзімір Бондар — труба
* Зянон Суднік — баян
* Аляксандар Грынкевіч — барабаны

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Музычныя калектывы Беларусі
Звянчаткаўскі сельсавет

**Звянча́ткаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клімавіцкага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Звянчатка.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Звянчаткаўскі (Звянчацкі) сельсавет** у складзе Мілаславіцкага раёна Калінінскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Магілёўскай акругі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Клімавіцкага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Клімавіцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. 11 красавіка 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Мілаславіцкага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Клімавіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мілаславіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1960 годзе
Васіль Васілевіч Самойлаў

**Васіль Васілевіч Самойлаў** (; ,  — ) — рускі акцёр і мастак.

Належаў да знакамітага акцёрскага роду Самойлавых, сын оперных спевакоў В. М. Самойлава і С. В. Чарніковай-Самойлавай. Сёстры — вядомыя актрысы Александрынскага тэатра: Надзя Самойлава і Вера Самойлава.

Атрымаў адукацыю ў Горным корпусе (1829) і Лясным інстытуце (1832) і быў ужо афіцэрам, калі па просьбе бацькі, які заўважыў у ім мастацкі талент і добры голас, дэбютаваў у Александрынскім тэатры ў оперы Э. Мегюля «Іосіф Прыгожы» (1834). Тры гады ён выконваў оперныя і вадэвільныя ролі, пасля чаго нарэшце далучыўся да драматычнай трупы.

Меў шырокі дыяпазон роляў.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1
Дом Салтыкова

**Дом Салтыкова** — асабняк у Санкт-Пецярбургу ў створы Дварцовай набярэжнай (№ 4) і Мільённай вуліцы (№ 3), помнік архітэктуры класіцызму. Пасля заканчэння будаўніцтва ў 1788 г. падораны Кацярынай II царадворцу Мікалаю Іванавічу Салтыкову. У 1818—1828 гадах у доме існавала дамавая царква. Да гэтага часу захавалася некалькі інтэр’ераў асабняка: вестыбюль, парадная лесвіца, Белая зала. На працягу XIX стагоддзя нашчадкі Салтыкова неаднаразова рабілі спробы перабудаваць дом. У 1843—1844 асабняк перарабляў Г. Босэ. Сярод закранутых інтэр’ераў апынулася Белая зала. У 1881 годзе дойлід Ларэнцэн пашырыў корпус па Мільённай вуліцы.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Асабнякі
Аляксандр Пятровіч Савушкін

**Аляксандр Пятровіч Савушкін** (;  — ) — савецкі лётчык-знішчальнік, Герой Савецкага Саюза.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 5 лютага 1918 года ў вёсцы Пышліцы Ягор’еўскана павета Разанскай губерні (цяпер сяло ў Шатурскім раёне Маскоўскай вобласці). Скончыў 7 класаў і школу ФЗУ, пасля чаго працаваў слесарам на Маскоўскім электралямпавым заводзе. Адначасова з гэтым скончыў аэраклуб. Служыў у Чырвонай Арміі з 1938 года. У тым жа годзе выпусціўся з Барысаглебскай ваеннай авіяшколы пілотаў.

Удзельнічаў у савецка-фінскай вайне 1939—1940.

19 лютага 1940 звяном з трох знішчальнікаў ВПС РСЧА (капітан Муразанаў, А. П. Савушкін і Гаруноў) быў збіты бамбавік «Бленхейм» авіяэскадрыллі LLv-46 4-га авіяпалка ВПС Фінляндыі, якія атакавалі савецкі палявы шпіталь нягледзячы на наяўнасць знакаў Чырвонага Крыжа. Збіты самалёт упаў у Ладажскае возера.

На франтах Вялікай Айчыннай вайны ваяваў з чэрвеня 1941 года, з таго ж года — член УКП(б). Здзейсніў 373 баявыя вылеты на знішчальніках ЛаГГ-3 і P-39 «Аэракобра», абараняючы Ленінград ад налётаў гітлераўскай авіяцыі. У 79 паветраных баях збіў 8 варожых самалётаў асабіста і 6 у групе, а таксама адзін аэрастат-карэктоўшчык. Быў тройчы паранены, кожны раз пасля гэтага датэрмінова вяртаўся ў сваю частку.

Трагічна загінуў 17 мая 1943 года, калі накіраваўся ў тыл за новымі самалётамі на ваенна-транспартным самалёце «Дуглас». Аэрадром, з якога ён вылятаў, быў абстраляны артылерыяй, з-за чаго самалёт апынуўся недастаткова добра падрыхтаваны да палёту, што прывяло да авіяцыйнай катастрофы. Герой быў пахаваны ў Ленінградзе на вайсковых могілках Сасноўскага лесапарку (у месцы, дзе падчас вайны размяшчаўся палявы аэрадром «Сасноўка»).

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскоўскай вобласці
Савушкін

**Савушкін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Пятровіч Савушкін — Герой Савецкага Саюза
* Ігар Аляксандравіч Савушкін — вучоны ў галіне ядзернай энергетыкі
Петраградскі раён

**Петраградскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Санкт-Пецярбурга. Размешчаны на астравах у паўночнай і паўночна-заходняй частцы дэльты ракі Нявы. Мяжуе з Прыморскім, Выбаргскім, Васілеастроўскім і Цэнтральным раёнамі. У назвах двух праспектаў раёна (Вялікага і Малога праспектаў) для адрознення іх ад аднайменных праспектаў Васільеўскага вострава захавалася назва адпаведнага гістарычнага раёна — Петраградская Старана (скарочана П. С.).

## Культура і спорт 
У раёне працуе 51 ўстанова культуры, сярод іх: Санкт-Пецярбургскі Мюзік-Хол, ДК ім. Ленсавета, тэатр Балтыйскі дом, Ленінградскі Палац моладзі, Санкт-Пецярбургскі планетарый, Ваенна-гістарычны музей артылерыі, інжынерных войскаў і войскаў сувязі, музей Палітычнай гісторыі, Музей гісторыі горада (Петрапаўлаўская крэпасць), Ленінградскі заапарк.

На Петраградскай старане працуе 401 спартыўны аб’ект, у тым ліку 7 стадыёнаў: Пятроўскі, Юбілейны, СКА і іншыя; 8 плавальных басейнаў, 2 палацы спорту, 124 спартыўныя залы, 14 крытых тэнісных кортаў, 140 спартыўных пляцовак, 11 стралковых ціраў, 2 яхт-клубы, 6 вяслярных клубаў, 2 конныя цэнтры.

## Зноскі
Луіджы Руска

**Луіджы Руска** ( — , ) — архітэктар.

Навучаўся ў Турынскай акадэміі. У канцы 1770-х гадоў пачаў атрымліваць веды ў галіне архітэктуры.

У чэрвені 1783 годзе Луіджы Руска прыбыў у Санкт-Пецярбург, быў залічаны ў прыдворнае ведамства каменных спраў майстрам. Адначасова з ім у Пецярбургу на той жа пасадзе працаваў і яго брат Еранім Руска.

Першымі пабудовамі, у стварэнні якіх браў удзел Луіджы Руска, сталі Абухаўская бальніца і будынак Акадэміі мастацтваў. Дойлід прыцягваўся да ўдзелу «у вытворчасці казённых будынкаў»: Сафійскага сабора паблізу Царскага Сяла, Эрмітажнага тэатра, будынкаў для Коннагвардзейскага палка, Першага і Марскога кадэцкага корпуса, пабудоў у Араніенбаўме, прыдворных стайняў Міхайлаўскага замка. Луіджы Руска супрацоўнічаў з архітэктарамі Дж. Кварэнгі, В. Брэна.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
Сцяпан Дзмітрыевіч Рыбальчанка

**Сцяпан Дзмітрыевіч Рыбальчанка** (; 28.6 (11.7).1903, с. Новаегарлыкскае, цяпер Сальскі раён, Растоўская вобласць — ) — савецкі военачальнік, генерал-палкоўнік авіяцыі (1944).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і селяніна. Удзельнік Грамадзянскай вайны 1918—1920 — радавы. Скончыў Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзэ ў 1936 годзе і Вышэйшыя акадэмічныя курсы пры Вышэйшай ваеннай акадэміі імя К. Варашылава (1951). У Вялікую Айчынную вайну — намеснік начальніка штаба кіравання ВПС Паўночнага фронту (1941), начальнік штаба кіравання ВПС Ленінградскага фронту (1941—1942), камандуючы ВПС Ленінградскага фронту (люты — лістапад 1942), з лістапада 1942 і да канца вайны камандуючы 13-й паветранай арміяй. Пасля вайны камандаваў ВПС Кіеўскай ваеннага акругі (1946-1947), быў генерал-інспектарам і намеснікам галоўнага інспектара па ВПС Галоўнай інспекцыі Узброеных Сіл СССР (1947-1950), камандаваў ВПС войскаў Далёкага Усходу і Далёкаўсходняй ваеннай акругі (1951-1956). Са снежня 1963 года ў запасе. 

## Узнагароды 
Узнагароджаны 2 ордэнамі Леніна, 4 ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнамі Кутузава 1-й і 2-й ступені, ордэнамі Суворава 2-й ступені, Багдана Хмяльніцкага 1-й ступені, а таксама медалямі.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Растоўскай вобласці
Дзмітрый Сяргеевіч Раждзественскі

**Дзмітрый Сяргеевіч Раждзественскі** (; 26 сакавіка [7 красавіка] 1876,  — , ) — савецкі фізік, заснавальнік і першы дырэктар (1918—1932) Дзяржаўнага аптычнага інстытута (ДАІ), адзін з арганізатараў аптычнай прамысловасці ў СССР , акадэмік АН СССР (1929).

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1
Павел Васілевіч Самойлаў

**Павел Васілевіч Самойлаў** (; -) — рускі акцёр. Заслужаны артыст Рэспублікі (1923).

## Біяграфія 
Належаў да знакамітай акцёрскай сям’і Самойлавых. Сын Васіля Васілевіча Самойлава (ад шлюбу з М. А. Бібікавай, па сцэне Спорава). На сцэне з 1888 года (дэбютаваў у Пецярбургу пад прозвішчам Спораў): антрэпрызы М. М. Барадая, А. М. Дзюкава; тэатры ў Казані, Кіеве, Харкаве, Растове-на-Доне, Маскве (1891—1893, Тэатр Корша). У 1904—1905 гадах у Тэатры В. Ф. Камісаржэўскай (Пецярбург). У 1900—1904 і 1920—1924 гадах — у трупе Александрынскім тэатра (Ленінградскі тэатр драмы імя А. С. Пушкіна).

Граў ролі: Гамлет, Хлестакоў (Рэвізор М. В. Гогаля), Карандышаў (Беспасажніца А. Н. Астроўскага), Жадаў («Прыбытковае месца» А. М. Астроўскага), Фердынанд (Падступства і каханне Ф. Шылера), Незнамаў (Без віны вінаватыя А. М. Астроўскага), Чацкі (Гора ад розуму А. С. Грыбаедава), Старыцын («Прафесар Старыцын» Л. М. Андрэева), Той («Той, хто атрымлівае аплявухі» Л. М. Андрэева), Арбенін (Маскарад М. Ю. Лермантава), Урыэль Акоста («Урыэль Акоста» К. Ф. Гуцкова), Освальд («Прывіды» Генрыка Ібсена), Астраў (Дзядзька Ваня А. П. Чэхава), Штарк («Канцлер і слесар» А. В. Луначарскага; 1923).

Памёр 16 красавіка 1931 года ў Ленінградзе. Пахаваны на Новадзявочых могілках, у 1936 годзе перапахаваны (з перанясеннем помніка) у сямейнай магіле з бацькам і яго першай жонкай, балерынай С. І. Самойлавай на Ціхвінскіх могілках (Некропаль майстроў мастацтваў) Свята-Троіцкай Аляксандра-Неўскай лаўры.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1
Дамы Разенштэйна

**Дамы Разенштэйна** (Дом з вежамі) — будынкі на плошчы Льва Талстога, якія звернуты цэнтральнай часткай да Каменнаастроўскага праспекта і бакавымі фасадамі выходзяць на Вялікі праспект і вуліцу Льва Талстога. Дзякуючы двум магутным шасцігранным вежам-эркерам будынак стаў архітэктурнай дамінантай плошчы Льва Талстога.

Гэты даходны дом належаў К. І. Разенштэйну, быў пабудаваны А. Я. Белагруда ў стылі гістарызм (з элементамі неаготыкі).

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Помнікі архітэктуры Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Даходныя дамы
Чагандо

**Чагандо** () — правінцыя ў КНДР. Насельніцтва — 1 299 830 чалавек (2008). Плошча — 16 968 км². На поўначы мяжуе з Кітаем, на ўсходзе — з правінцыямі Янгандо і Хамгён-Намдо, на поўдні — з правінцыямі Пхёнан-Намдо і на захадзе — з Пхёнан-Пукто. Чагандо была сфарміравана ў 1949 годзе шляхам аддзялення ад Пхёнган-Пукто. Адміністрацыйны цэнтр правінцыі знаходзіцца ў горадзе Канге.

## Адміністрацыйны падзел 
Чагандо падзелена на 3 горада (*сі*) і 15 паветаў (*кун*).

Гарады:

* Канге (강계시, 江界市; горад з 1949)
* Хыйчхон (희천시, 熙川市; горад з кастрычніка 1967)
* Манпхо (만포시, 滿浦市; горад з кастрычніка 1967)

Паветы:

* Чанган (장강군, 長江郡)
* Часон (자성군, 慈城郡)
* Чанчхон (전천군, 前川郡)
* Чхосан (초산군, 楚山郡)
* Чунган (중강군, 中江郡)
* Хвапхен (화평군, 和坪郡)
* Копхун (고풍군, 古豐郡)
* Наным (랑림군, 狼林郡)
* Ёнім (룡림군, 龍林郡)
* Сіджун (시중군, 時中郡)
* Сонган (성간군, 城干郡)
* Санвон (송원군, 松原郡)
* Усі (우시군, 雩時郡)
* Вівон (위원군, 渭原郡)
* Тонсін (동신군, 東新郡)

Катэгорыя:Правінцыі Паўночнай Карэі
Царква Раства Іаана Прадцечы на Каменным востраве

**Царква Раства Іаана Прадцечы** — прыхадская царква Петраградскай дабрачыннай акругі Санкт-Пецярбургскай епархіі Рускай праваслаўнай царквы. З’яўлялася капітульным храмам ордэна Святога Іаана Іерусалімскага.

Знаходзіцца ў Санкт-Пецярбургу пры Каменнаастроўскім палацы. Пабудавана ў 1778 годзе па праекце архітэктара Юрыя Фельтэна ў стылі псеўдаготыкі.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Храмы Санкт-Пецярбурга
Іаанаўскі манастыр (Санкт-Пецярбург)

**Свята-Іаанаўскі манастыр на Карпаўцы** — стаўрапігіяльны жаночы манастыр Рускай праваслаўнай царквы, размешчаны на набярэжнай ракі Карпаўкі ў Санкт-Пецярбургу. Заснаваны праведным Іаанам Кранштацкім і названы ў гонар прападобнага Іаана Рыльскага, яго духоўнага апекуна. Тут у храме-пахавальні спачываюць мошчы Іаана Кранштацкага.

Пабудаваны ў неавізантыйскім стылі па праекце епархіяльнага архітэктара Мікалая Ніканава. Адрас: Санкт-Пецярбург, Набярэжная ракі Карпаўкі, 45.

Катэгорыя:Манастыры Рускай праваслаўнай царквы
Катэгорыя:Манастыры Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Неавізантыйская архітэктура
Ропша

**Ропша** (; ) — пасёлак у Ламаносаўскім раёне Ленінградскай вобласці Расіі. Цэнтр Ропшынскага сельскага паселішча. Пасёлак размешчаны ва ўсходняй частцы раёна на аўтадарозе 41К-011 (Стрэльна — Гатчына) у месцы перасячэння яе аўтадарогай 41К-015 (Анташы — Краснае Сяло), на поўдзень ад узбярэжжа Фінскага заліва і на паўднёвы захад ад Санкт-Пецярбурга.

Адлегласць да раённага цэнтра — 32 км. Адлегласць да бліжэйшай чыгуначнай станцыі Краснае Сяло — 25 км. Пасёлак знаходзіцца ў паўночнай частцы Іжорскага ўзвышша на Ропшынскіх вышынях (120—130 м над узроўнем мора).

Праз пасёлак працякае рака Стрэлка. На паўночны захад ад яго праходзіць Пецяргофскі канал, які жывіць фантаны Ніжняга парку Пецяргофа.
## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Населеныя пункты Ленінградскай вобласці
Ліхтарны мост

**Ліхтарны мост** — аўтадарожны рамны мост цераз раку Мойку ў Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Казанскі і 2-і Адміралцейскі астравы. Злучае Ліхтарны і Паштамцкі завулкі. Побач з мостам знаходзіцца Дом культуры Саюза сувязі (былая Нямецкая Рэфармацкая царква).

Вышэй па цячэнні знаходзіцца Сіні мост, ніжэй — Паштамцкі мост.

Бліжэйшая станцыя метрапалітэна — «Адміралцейская». Назва вядома з 1906 года і дадзена па найменні Ліхтарнага завулка. Да 1920-х гадоў мост называўся Пешаходны Ліхтарны мост.

Катэгорыя:Масты цераз Мойку
Катэгорыя:Жалезабетонныя масты
Старыя могілкі

**Старыя могілкі** — назва некропаляў:

## Беларусь 
* Старыя (Фарныя) могілкі — каталіцкія могілкі ў Гродне.
* Старыя (Рускія) могілкі — праваслаўныя могілкі ў Гродне.
* Старыя могілкі — каталіцкія могілкі ў Лідзе.
* Старыя могілкі — могілкі ў Пінску.
* Старыя (Ружанскія) могілкі — праваслаўныя могілкі ў Слоніме.

## Гл. таксама 
*
Пацалуеў мост

**Пацалуеў мост** — аўтадарожны арачны мост цераз раку Мойку ў Адміралцейскім раёне Санкт-Пецярбурга, які злучае Казанскі і 2-і Адміралцейскі астравы. Аб’ект культурнай спадчыны Расіі федэральнага значэння. Адно са знакавых месцаў Санкт-Пецярбурга, якое абрасло легендамі за кошт сваёй назвы. Мост згадваецца ў песні 1950-х гадоў «Ленінградскія масты» ў выкананні Леаніда Уцёсава.

Злучае вуліцу Глінкі з заходняй (няцотнай) набярэжнай ракі Мойкі. Побач з мостам размешчаны комплекс Новая Галандыя і будынак Марскіх Крукаўскіх казармаў (Цэнтральны ваенна-марскі музей).

Вышэй па цячэнні знаходзіцца Паштамцкі мост, ніжэй — Чырванафлоцкі мост.

Бліжэйшая станцыя метрапалітэна (1,3 км) — «Садовая».

У 1738 годзе камісія аб Санкт-Пецярбургскім будаўніцтве ўстанавіла для моста найменне *Каляровы*. Сучасная назва моста вядомая з 1790 года і дадзена па найменні піцейнага дома «Пацалунак» () купца 3-ці гільдыі Нікіфара Васілевіча Пацалуева, які размяшчаўся на левым беразе ракі Мойкі, на рагу Мікольскай вуліцы з 1739 года.

Катэгорыя:Масты цераз Мойку
Катэгорыя:Арачныя масты
Катэгорыя:Стальныя масты
Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі
Святлана (кампанія)

**ПАТ «Святлана»** (да 1992 года — Ленінградскае аб’яднанне электроннага прыладабудавання «Святлана») — савецкі і расійскі холдынг, які займаецца распрацоўкай і выпускам магутных электравакуумных прылад і вырабаў мікраэлектронікі.

У ПАТ «Святлана» ўваходзіць пяць даччыных прадпрыемстваў, распрацоўка і вытворчасць прадукцыі ў якіх ажыццяўляецца па поўным цыкле «даследаванне — распрацоўка — вытворчасць — рэалізацыя». Прадукцыя прадпрыемства выкарыстоўваецца ў апаратуры радыёсувязі, радыёлакацыі, тэлебачання, надглядальнай тэхнікі, медыцыне, бытавой тэхніцы. Больш за 20 % прадукцыі ПАТ «Святлана» пастаўляецца на экспарт.

Раней асноўная пляцоўка прадпрыемствы займала шырокую тэрыторыю, абмежаваную праспектам Энгельса, Святланаўскай плошчай, Святланаўскім праспектам, праспектам Тарэза і Манчэстэрскай вуліцай.

Юрыдычны адрас — Расія, 194156, Санкт-Пецярбург, пр. Энгельса, д. 27.

У гонар прадпрыемствы атрымалі назвы Святланаўская плошча, Святланаўскі праспект, а ў 1990-я гады і муніцыпальнае ўтварэнне «Святланаўскае».

## Гісторыя 
Фірма заснавана ў 1889 годзе і пачынала сваю дзейнасць з майстэрні па вырабе папяросных гільзаў.

Аддзяленне асвятляльных электралямпаў «Святлана» (, па легендзе названа ад імя дачкі ўладальніка прадпрыемства, насамрэч гэта абрэвіятура **Свет**лавыя **ля**мпы **на**пальвання — ) было створана ў машынабудаўнічым акцыянерным таварыстве «Я. М. Айваз», якое выпускала гільзанабівальныя машыны для папяросных фабрык, у 1913 годзе. У 1914 годзе ў акцыянерным таварыстве былі: завод зброевых прыцэлаў (600 рабочых), завод тытунёвых машын (400 рабочых) і аддзяленне «Святлана» (250 рабочых).

У верасні 1918 года прадпрыемства было нацыяналізавана; у 1920 годзе створаны самастойны завод «Святлана» па выпуску лямпаў напальвання; 22 мая 1928 года да яго быў далучаны электравакуумны завод, які выпускаў узмацняльныя і генератарныя лямпы і рэнтгенаўскія трубкі.

У час Вялікай Айчыннай вайны завод эвакуіравалі ў Новасібірск.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Эканоміка Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Прадпрыемствы Расіі
Катэгорыя:Кампаніі Расіі
Катэгорыя:Вытворцы электронікі
Freedom House

**Freedom House** — міжнародная грамадская арганізацыя (НДА), якая праводзіць даследаванні і падтрымку дэмакратыі, палітычных свабод і правоў чалавека. Штогод арганізацыя публікуе справаздачу з ацэнкай ступені дэмакратычных свабод у кожнай краіне свету, якая выкарыстоўваецца ў палітычных даследаваннях.

## Гісторыя 
Арганізацыя была створана ў 1941 годзе па ініцыятыве Вэндала Уілкі і Элеаноры Рузвельт. Каля 80 % яе бюджэту забяспечвае Федэральны ўрад ЗША, за што крытыкі арганізацыі абвінавачваюць яе ў прасоўванні інтарэсаў ЗША.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1941 годзе
Катэгорыя:Міжнародныя праваабарончыя арганізацыі
Катэгорыя:Грамадзянскае грамадства
Іда (ураган)

**Ураган Іда** () — трапічны ўраган, які абрынуўся на тэрыторыю ЗША ў 2021 годзе.

Трапічны цыклон пачаў з 23 жніўня адсочвацца над Карыбскім морам. 26 жніўня ўраган атрымаў назву Іда, у гэты час цэнтр цыклона знаходзіўся паблізу вострава Гранд-Кайман.

Да 27 жніўня Іда стала ўраганам першай катэгорыі, дасягнуўшы заходніх раёнаў Кубы. 29 жніўня кваліфікуецца як ураган чацвёртай катэгорыі. У гэты час Іда набліжаецца да штатаў Луізіяна і Місісіпі. У абодвух штатах быў абвешчаны рэжым надзвычайнага становішча і прымусовая эвакуацыя насельніцтва. Калі ўраган абрынуўся на ўзбярэжжа Мексіканскага заліва, наймацнейшы ўдар прыйшоўся на Новы Арлеан. Вецер меў хуткасць каля 250 км/гадз, пачаліся паводкі і патопы ў прыбярэжных зонах, была адключана электрычнасць. У выніку выкіду вялікіх аб’ёмаў марской вады ўзровень ракі Місісіпі падняўся па меншай меры на 2,1 м, моцныя вятры прывялі да таго, што плынь ракі змяніла свой кірунак.

, 2 верасня 2021]]
Калі ўраган прыйшоў на кантынент, сіла ветру ўпала. Аднак з-за вялікай колькасці ападкаў пачаліся паводкі на ўсходзе ЗША, якімі былі выкліканы чалавечыя ахвяры.

У Нью-Ёрку ўраган выклікаў магутную залеву, у сувязі з паводкамі ў горадзе ўвялі надзвычайнае становішча. Загінулі 9 чалавек. Некаторыя дарогі апынуліся пад метровым слоем вады, Нью-Ёркскі метрапалітэн цалкам спыніў працу: патокі вады залілі некалькі станцый.

## Спасылкі 
* The NHC’s Advisory Archive on Hurricane Ida
* The WPC’s Advisory Archive on Tropical Depression Ida

Катэгорыя:Атлантычныя ўраганы
Катэгорыя:2021 год у ЗША
Катэгорыя:Жнівень 2021 года
Катэгорыя:Верасень 2021 года
Катэгорыя:Катастрофы 2021 года
Васкрасенская набярэжная

**Васкрасенская набярэжная** (з 1923 па 2014 год — **Набярэжная Рабесп’ера**) — набярэжная ў Санкт-Пецярбургу, якая праходзіць па левым беразе ракі Нявы ад Вадаправоднага завулка да Ліцейнага моста. Нумарацыя дамоў ідзе ўніз па цячэнні, да Ліцейнага моста. Назва звязана з назвай царквы, якая знаходзілася ў пачатку XVIII стагоддзя на рагу праспекта Чарнышэўскага (былы Васкрасенскі) і Шпалернай вуліцы.

У 1852 годзе ўчастак берага ў раёне Ліцейнага праспекта на працягу 288 м быў умацаваны высокай вертыкальнай гранітнай сцяной з двума спускамі. Астатняя частка набярэжнай мацавання не мела, бераг уяўляў сабой шырокую спадзістую паласу. Набярэжная доўгі час інтэнсіўна выкарыстоўвалася як пляцоўка для разгрузкі і захоўвання будаўнічых матэрыялаў і лесу, якія прыбывалі ў горад па вадзе.

У 1923 годзе была набярэжная была перайменавана ў памяць пра Максіміліяна Рабесп’ера.

23 чэрвеня 2014 года пастановай Урада Санкт-Пецярбурга набярэжнай вернута першапачатковая назва — Васкрасенская.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Набярэжныя Санкт-Пецярбурга