open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dizzy Miss Lizzie

**«Dizzy Miss Lizzie»** () — песня, напісаная і выкананая амерыканскім спеваком Лары Уільямсам у 1958 годзе. Шматразова перапявалася рознымі выканаўцамі, у тым ліку The Beatles.

## У выкананні The Beatles 
Кавер-версія песні першапачаткова меркавалася да ўключэння толькі ў амерыканскі альбом *Beatles VI*, аднак пазней было вырашана змясціць яе і ў брытанскае выданне альбома *Help!* — песня завяршае альбом і гучыць адразу ж пасля лірычнай «Yesterday». Акрамя гэтых двух альбомаў, песня гучыць у канцэртным альбоме *The Beatles at the Hollywood Bowl* (1977) і ў жывым выкананні Джона Ленана ў альбоме *Live Peace in Toronto 1969*. Для сваёй версіі The Beatles крыху змянілі арыгінальнае напісанне назвы: «Lizzy» замест зыходнага «Lizzie».

У знак павагі да аўтара песня была запісана ў дзень яго трыццацігоддзя — 10 мая 1965 года. У студыі музыканты спачатку запісалі два дублі гэтай песні, потым пераключыліся на песню «Bad Boy» (яшчэ адна кампазіцыя Лары Уільямса, якая ўвайшла ў альбом *Beatles VI*), а затым вярнуліся да «Dizzy Miss Lizzie», запісаўшы яшчэ пяць дубляў. Версію The Beatles вылучаюць гучнае і рытмічнае выкананне, а таксама яскравы вакал Ленана.

**У запісе ўдзельнічалі:**
* Джон Ленан — вакал, рытм-гітара
* Пол Мак-Картні — бас-гітара, электрычнае фартэпіяна
* Джордж Харысан — двойчы запісаная і зведзеная партыя сола-гітары
* Рынга Стар — ударныя, каўбел

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Тэкст песні 
* Нататкі Алана Полака наконт песні «Dizzy Miss Lizzy»  
* Dizzy Miss Lizzy — The Beatles Bible  

Катэгорыя:The Beatles
Катэгорыя:Рок-н-рол
Кэтрын Коналі

**Кэтрын Марціна Эн Коналі** () — ірландскі незалежны палітык, абраная Прэзідэнтам Ірландыі ў 2025 годзе. Пасля інаўгурацыі яна стане дзясятым Прэзідэнтам Ірландыі і трэцяй жанчынай на гэтай пасадзе. З 2016 года яна была дэпутатам ад акругі Голуэй-Уэст.

## Палітычная кар’ера 
Кэтрын Коналі пачала сваю палітычную кар’еру ў якасці члена Лейбарысцкай партыі, ад якой яна была абраная ў гарадскі савет Голуэя ў 1999 годзе, і была мэрам Голуэя з 2004 па 2005 год. Яна пакінула партыю ў 2006 годзе з-за спрэчкі аб адборы кандыдатаў. Пасля няўдалых намаганняў на агульных выбарах 2007 і 2011 гадоў у Заходнім Голуэі ў якасці незалежнага кандыдата, Коналі была абраная ў Дойл (парламент Ірландыі) у 2016 годзе. Яна стала першай жанчынай у Ірландыі, займаючай пасаду Главы Савета (Leas-Cheann Comhairle) і працавала ў 33-м Дойле з ліпеня 2020 года па лістапад 2024 года. Коналі балатавалася як незалежная кандыдатка на прэзідэнцкіх выбарах 2025 года, якую падтрымлівалі Шын Фейн, сацыял-дэмакраты, Лейбарысцкая партыя, партыя «Людзі перад прыбыткам», Партыя зялёных, 100 % Redress і некалькі незалежных членаў Ірландскага парламента. Яна атрымала пераканаўчую перамогу над Хэзер Хамфрыс і Джымам Гэвінам, атрымаўшы найбольшую колькасць галасоў для пераможцы ў гісторыі Ірландыі.

Ідэалагічна левая, Коналі называе сябе сацыялісткай і пацыфісткай.  Прыхільніца ірландскага нейтралітэту, яе знешнепалітычныя погляды *часопіс Politico* ахарактарызаваў як «часта антызаходнія»; яна крытычна ставіцца да НАТА, Еўрапейскага Саюза і таго, што яна называе еўрапейскай «мілітарызацыяй». Коналі асудзіла расійскае ўварванне ва Украіну, але таксама ахарактарызавала стаўленне НАТА да Расіі як «падбухторванне да вайны». Будучы адкрытай прыхільніцай Палесціны, Коналі з’яўляецца рашучым крытыкам Ізраіля і назвала яго «генацыднай дзяржавай». Коналі выступае за аб’яднанне Ірландыі. Унутры краіны яна падтрымлівала легалізацыю аднаполых шлюбаў і легалізацыю абортаў. Коналі размаўляе па-ірландску, працавала клінічным псіхолагам і адвакатам.

## Асабістае жыццё 
Коналі жыве ў районе Клэдах ў горадзе Голуэй з 1988 года і замужам, мае двух дарослых сыноў. Яна працавала клінічным псіхолагам у Заходнім савеце аховы здароўя ў Балінасло і Конемары ў графстве Голуэй, а таксама адвакатам. Яна размаўляе па-ірландску, атрымала дыплом па ірландскай мове ва ўніверсітэце , а таксама размаўляе па-нямецку, вывучаючы псіхалогію ў Германіі.  Яна была выхавана ў католіцтве, але называе сябе нерэлігійнай.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Прэзідэнты Ірландыі
Катэгорыя:Выпускнікі Лідскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выпускнікі Ірландскага нацыянальнага ўніверсітэта ў Голуэі
Грокіпедыя

**Грокіпедыя** () — анлайн-энцыклапедыя на базе штучнага інтэлекту, распрацаваная кампанія Ілана Маска xAI. Запушчана 27 кастрычніка 2025 года. Станам на 8 снежня 2025 года на сайце было каля 1 090 000 артыкулаў, створаных з дапамогай штучнага інтэлекту.

Змест ствараецца і рэдагуецца з дапамогай моўнай мадэлі Grok. Артыкулы маюць пазнаку, што яны прайшлі выверку з дапамогай мадэлі Grok.

## Гісторыя 
### Абвяшчэнне 
У верасні 2025 года Маск абвясціў, што xAI стварае новую анлайн-энцыклапедыю «Грокіпедыя». Яе змест згенераваны штучным інтэлектам, а абвяшчэнне адбылося на фоне крытыкі Маска ідэалагічных прадузятасці Вікіпедыі. Праект быў прапанаваны і названы Дэвідам О. Саксам на канферэнцыі *All-In* раней у тым жа месяцы. Згодна з заявай Маска, новая энцыклапедыя будзе з’яўляцца базай ведаў на падставе штучнага інтэлекту, прызначанай для канкурэнцыі з Вікіпедыяй. Грокіпедыя мусіць вырашаць праблемы Вікіпедыі з яе меркаванай прадузятасцю, памылкамі і ідэалагічнымі схільнасцямі. Тэхналагічны партал *Gizmodo* параўнаў праект з іншым аналагам Кансервапедыяй, якая была створана ў 2006 годзе.

6 кастрычніка 2025 года Маск абвясціў, што выпуск ранняй бэта-версіі Грокіпедыі запланаваны на канец таго ж месяца. Праект быў ненадоўга адкладзены ў кастрычніку для вырашэння праблем з якасцю кантэнту. Некаторыя артыкулы маюць амаль ідэнтычны змест з Вікіпедыяй, але фармат цытат Грокіпедыі адрозніваецца. На сайце пазначана, што гэта была ранняя версія «0.1».

## Ацэнкі 
Прадстаўнік Фонду Вікімедыі адзначыў, што «веды ў Вікіпедыі — былі і заўсёды будуць чалавечымі… Менавіта на гэтых, чалавечых ведах, ШІ-кампаніі засноўваюць свой кантэнт. Нават Грокіпедыя не змагла б існаваць без Вікіпедыі».

## Гл. таксама 
* Надзейнасць Вікіпедыі
* Крытыка Вікіпедыі

## Крыніцы 
Катэгорыя:Энцыклапедыі
Катэгорыя:Анлайнавыя энцыклапедыі
Жак Аміё

**Жак Аміё** (; ) — французскі пісьменнік, перакладчык і педагог.

Зрабіў пераклады шэрагу грэчаскіх класікаў на французскую мову: амаль усе творы Плутарха, у тым ліку «Паралельныя жыццяпісы», сем кніг з «Гістарычнай бібліятэкі» Дыядора Сіцылійскага, «Эфіопіка» Геліядора і «Дафніс і Хлоя» Лонга.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Перакладчыкі на французскую мову
Чарлз Роберт Мэцьюрын

**Чарлз Роберт Мэцьюрын** (; ) — ірландскі пісьменнік, аўтар аднаго з найлепшых гатычных раманаў у сусветнай літаратуры «Мельмот-вандроўнік» (*Melmoth the Wanderer*).

Стрыечны дзед Оскара Уайлда, які пасля вызвалення з турмы жыў у Францыі пад імем Себасцьян Мельмот.

Раман «Мельмот-вандроўнік» стаў папулярны далёка за межамі Англіі і паўплываў на літаратуру многіх краін Еўропы, уключаючы Расію і Францыю. Кампазіцыйна раман уяўляе сабой рамкавую канструкцыю, дзе па меры чытання разгортваюцца ўсё новыя і новыя гісторыі са зменай апавядальніка, а потым гэтак жа паслядоўна аўтар гэтую канструкцыю замыкае ў адваротным парадку, заканчваючы гісторыяй таго персанажа, з якой пачаўся раман.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі
Агота Крыстоф

**Агота Крыстоф** (; ) — швейцарская пісьменніца венгерскага паходжання.

## Біяграфія 
Пасля здушэння антыкамуністычнага паўстання ў Венгрыі (1956) пераехала ў Швейцарыю, дасканала вывучыла французскую мову, на якой напісала ўсе свае творы. У 1986 годзе Агота Крыстоф выдала свой першы і самы вядомы раман — стылізаваны пад дзённік постніцшэанскі кашмар «Тоўсты сшытак» (*Le grand cahier*), які апісвае жыццё двух братоў, што вырашылі стаць звышлюдзьмі падчас Другой сусветнай вайны. У 1987 і 1991 Крыштоф апублікавала раманы «Доказ» і «Трэцяя хлусня», пашырыўшы такім чынам «Тоўсты сшытак» да своеасаблівай трылогіі. Апошні з раманаў быў экранізаваны ў 2000 годзе дацкім рэжысёрам Томасам Вінтэрбергам.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пісьменнікі Венгрыі
Катэгорыя:Пісьменнікі Швейцарыі
Катэгорыя:Франкамоўныя пісьменнікі
Ганна Волкава

**Ганна Волкава** (нар. ) — расійская гандбалістка.

Выхаванка краснадарскай школы ручнога мяча. Першым трэнерам была Ірына Мікалаеўна Вялічка. Гуляла ў АДУ-«Адыіф», «Стаўраполлі», «Балтыйскай заре» і «Сокале». Летам 2024 года папоўніла склад «Віцебчанкі», дзе ў сезоне 2024/2025 розыгрышу чэмпіянату Беларусі закінула 202 мячы. У маі 2025 года далучыцца да каманды Аляксандра Маджарава «Гомель».

## Спасылкі 
* Мы рады паведаміць, што склад жаночага гандбольнага клуба «Гомель» папоўніла разгульвальны гулец — Волкава Ганна!
* 24-летняя российская разыгрывающая «Витебчанки» Анна Волкова летом может стать гандболисткой «Гомеля»
* Волкова Анна Андреевна
* «Способа остановить Вяхиреву пока еще нет. Наверное, втроем надо держать»: Интервью с новичком «Балтийской Зари» Анной Волковой
* Эхо скандала. Анна Волкова: «Не могу понять, чем заслужили такое отношение к себе со стороны клуба!»

Катэгорыя:Гандбалісткі Расіі
Дзмітрый Мікалаевіч Скотчанка

**Дзмітрый Мікалаевіч Скотчанка** (нар. 1888; в. Шарэйкі, Касцюковіцкі павет) — супрацоўнік органаў унутраных спраў БССР. У 1930-я гады ўзначальваў міліцэйскія падраздзяленні ў Рэчыцы і Гомелі. У 1938 годзе прызначаны начальнікам Упраўлення РКМ УНКУС па Гомельскай вобласці. Узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі (1937) і ордэнам Чырвонага Сцяга БССР (1932).

## Службовая кар’ера 
У першай палове 1920-х гадоў у Магілёўскай і Гомельскай акругах дзейнічалі ўзброеныя бандыцкія групы. Іх ліквідацыя ўваходзіла ў кампетэнцыю раённых і гарадскіх аддзелаў міліцыі. Найбольш напружаным быў 1924 год: на тэрыторыі Магілёўскай акругі былі разгромлены атрады Шаўчэнкі, Рыжыкава-Бестужева, Іванова і інш. Паводле рэгіянальных аглядаў, да канца 1924 года дзейнасць «банды Шаўчэнкі» была спыненая, аперацыі суправаджаліся блакадамі і ўзброенымі сутыкненнямі. У гэтым кантэксце Скотчанка, які ў той перыяд служыў у органах унутраных спраў БССР, удзельнічаў у мерапрыемствах супраць групы Шаўчэнкі на Магілёўшчыне. У крыніцах адзначаецца, што аператыўныя дзеянні міліцыі прывялі да разгрому атрада.

Непасрэдную службу ў органах міліцыі БССР Скотчанка праходзіў у Гомельскай вобласці. 27 кастрычніка 1936 года яму было прысвоена спецыяльнае званне старшага лейтэнанта міліцыі. Да 30 снежня 1937 года ён кіраваў Рэчыцкім раённым аддзелам міліцыі. 30 снежня 1937 Скотчанка быў прызначаны начальнікам Гомельскага гарадскога аддзела РКМ НКУС БССР — на падставе прыказу НКВД СССР № 2562 ад 30.12.1937. 7 красавіка 1938 года яму прысвоена званне капітана міліцыі, а 17 верасня 1938 года прызначаны начальнікам Упраўлення РКМ УНКУС па Гомельскай вобласці.

## Узнагароды 
* Ордэн Чырвонага Сцяга БССР (5 лістапада 1932).
* Ордэн Чырвонай Зоркі (13 лістапада 1937).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чырвонай Зоркі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга БССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1888 годзе
Сезон 2025/2026 ГК Гараднічанка

У сезоне 2025/2026 жаночы гандбольны клуб «Гараднічанка» з горада Гродна.

## Склад каманды 
# Кацярына Ануфрык (08.12.2006)
# Карына Бакун (14.03.2006)
# Крысціна Бакун (14.03.2006)
# Дар’я Воранава (19.07.2000)
# Наталля Даньшына (10.04.1992, Расія)
# Марыя Драздова (20.02.2002)
# Валерыя Канстанцінава (09.09.2003)
# Марыя Крышаловіч (06.04.2009)
# Святлана Куштын (29.01.2001)
# Варвара Мацяўшчык (09.03.2007)
# Анжаліка Навіцкая (28.03.2002)
# Зарана Пташынская (07.03.2000, Украіна)
# Альбіна Рамановіч (08.03.2004)
# Вера Хусаінава (15.05.2010)
# Дзіяна Шаг (23.01.2000)
# Няліна Шпак (15.08.1999, Украіна)
# Аксана Каладзяжная (24.03.1998, Расія)

## Трэнеры каманды 
*  Максім Нясвадзьба (галоўны трэнер)
*  Данііл Бакун (трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2024/2025 ГК Гараднічанка
* Сезон 2026/2027 ГК Гараднічанка

## Спасылкі 
* Betera-Суперлига. Женщины. БНТУ-БЕЛАЗ и «Гомель» одержали пятые победы подряд
* Списочный состав команды «Городничанка» сезон 2025—2026

2025/2026
Гараднічанка
Катэгорыя:2025 год у Гродне
Катэгорыя:2026 год у Гродне
Аксана Каладзяжная

**Аксана Каладзяжная** (нар. ) — расійская гандбалістка.

Скончыла Валгаградскую дзяржаўную акадэмію фізічнай культуры. Гандболам пачала займацца у 10 гадоў. Выхаванка валгаградскай школы гандбола. Да 2017 года выступала за моладзевую каманду «Дынама-Сінара-2».

У 2017 годзе дэбютавала ў Суперлізе ў складзе каманды «Дынама-Сінара», у якой выступала да 2021 года. З 2021 па 2023 год была гульцом «АДУ-Адыіф». З 2023 па 2024 год выступала ў «Чарнаморачцы». Напачатку сезона 2024/25 гуляла за «Кубань», але напачатку снежня 2024 года скасавала кантракт з клубам і вярнулася ў каманду «Дынама-Сінара».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Гандболистка Оксана Колодяжная стала игроком «Динамо-Синары»
* Колодяжная Оксана Дмитриевна
* Экс-линейная «Динамо-Синары» Колодяжная будет играть в чемпионате Беларуси

Катэгорыя:Гандбалісткі Расіі
Сезон 2025/2026 ГК «Вікторыя-Бярэсце»

У сезоне 2025/2026 жаночы гандбольны клуб «Вікторыя-Бярэсце» з горада Брэст.

## Склад каманды 
* 57 Лілія Бурдук (18.04.1989)
* 21 Ульяна Аніська (04.09.2005)
* 31 Арына Бабіч (17.06.2005)
* 35 Вікторыя Вялікаселец (10.09.2006)
* 71 Сняжана Сняжко (15.10.2000)
* 3	Варвара Хмялькова (23.08.2007, Расія)
* 11 Таццяна Пятручык (23.11.1989)
* 7	Ганна Ждановіч (02.06.2005)
* 79 Кацярына Рымарова (19.08.2004)
* 48 Соф’я Ласкот (20.07.2006)
* 18 Алена Хвалюк (06.06.1996)
* 15 Алёна Алексяюк (15.07.1991)
* 99 Карына Сінякова (27.02.1995)
* 14 Аліна Ляванкова (22.08.2005)

## Трэнеры каманды 
*  Аляксандр Ліпінскі (галоўны трэнер)
*  Максім Мачалаў (трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2024/2025 ГК «Вікторыя-Бярэсце»
* Сезон 2026/2027 ГК «Вікторыя-Бярэсце»

## Спасылкі 
* Betera-Суперлига. Женщины. БНТУ-БЕЛАЗ и «Гомель» одержали пятые победы подряд
* Списочный состав команды «Виктория-Берестье» (Брест) сезон 2025—2026

2025/2026
Вікторыя-Бярэсце
Катэгорыя:2025 год у Брэсце
Катэгорыя:2026 год у Брэсце
Эсаяс Тэгнер

**Эсаяс Тэгнер** (; ) — шведскі паэт, біскуп, прафесар грэцкай мовы, сябра Шведскай Акадэміі.

У юнацтве пачаў пісаць філасофскія вершы, а потым, натхніўшыся Ф. Шылерам, і палітычную лірыку. Першы яго зборнік вершаў «Вечнае» (*Det eviga*) апублікаваны ў 1810 годзе. За прасякнуты духам нацыяналізму верш «Свеа» ў 1811 атрымаў прэмію Шведскай Акадэміі і шырокую вядомасць. Яшчэ адзін з яго найбольш знакамітых твораў — эпічная паэма «Сага пра Фрыцьяфа» (*Frithiofs saga*) па матывах старой ісландскай сагі. Таксама Э. Тэгнер пакінуў пасля сябе багатую эпісталярную спадчыну.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Паэты Швецыі
Эміль Габар’ё

**Эміль Габар’ё** (, ) — французскі пісьменнік, адзін з пачынальнікаў дэтэктыўнага жанру.

Аўтар раманаў «Справа ўдавы Леруж» (*L’Affaire Lerouge*, 1866), «Справа № 113» (*Le Dossier No. 113*, 1867) і інш.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пісьменнікі Францыі
Анры Труая

**Анры Труая** (, імя пры нараджэнні **Леў Тарасаў**; ) — французскі пісьменнік, сябра Французскай акадэміі.

У 1938 годзе за раман «Павук» (*L’Araigne*, 1938) атрымаў Ганкураўскую прэмію. Усяго Анры Труая напісаў каля 100 тамоў літаратурных твораў. Палова з іх прысвечаная Расіі і яе адметным дзеячам.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Франкамоўныя пісьменнікі
Антон Пурцэладзэ

**Антон Пурцэладзэ** (; ) — грузінскі пісьменнік, публіцыст, крытык, сацыёлаг, гісторык і эканаміст.

## Творчасць 
Друкаваўся з 1858 года. Пакінуў прыкметны след у грузінскай літаратуры XIX стагоддзя. У апавяданнях і аповесці «Прыгода трох» (1889) выступаў супраць сац. несправядлівасці. У рамане «Мацы Хвітыя» (1870) крытыкаваў разлад сярод феадалаў, што прывяло Грузію да палітычнага і эканамічнага заняпаду. Аўтар трагедыі «Вялікі Маўраві, ці Георгій Саакадзе» (1869) і гістарычнага нарыса «Георгій Саакадзе і яго час». Аўтар літаратурна-крытычных артыкулаў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі Грузіі
Ракел ды Кейрос

**Ракел ды Кейрос** (; ) — бразільская пісьменніца, перакладчыца, журналістка, драматург.

Першая жанчына, якая была прынятая ў Бразільскую акадэмію літаратуры, а таксама першая жанчына, якой была ўручаная прэмія Камоэнша (1993). Зрабілася вядомай у дваццаць гадоў, надрукаваўшы раман «Пятнаццаць» (*O Quinze*, 1930). Перакладала на партугальскую мову творы Дж. Осцін, Э. Бронтэ, Дж. Галсуорсі, Д. Дзюмар’е, А. Кроніна, А. Крысці, Э. М. Рэмарка, А. дэ Бальзака, Т. Гацье, Ф. Марыяка, Ф. Дастаеўскага.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пісьменнікі Бразіліі
Катэгорыя:Перакладчыкі на партугальскую мову
Аляксандр Паўлавіч Васільеў

**Аляксандр Паўлавіч Васільеў** () — генерал-маёр міліцыі, начальнік Акадэміі МУС Рэспублікі Беларусь (2021—2025).

## Біяграфія 
Скончыў Магілёўскі факультэт Акадэміі міліцыі МУС Рэспублікі Беларусь (1994 год), Акадэмію МУС Рэспублікі Беларусь (1999), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (2013).

Службу ў органах унутраных спраў пачынаў оперупаўнаважаным аддзялення крымінальнага вышуку службы крымінальнай міліцыі аддзела ўнутраных спраў Кастрычніцкага райвыканкама горада Магілёва ў 1994 годзе. З 1994 па 2009 год служыў у Кастрычніцкім РАУС горада Магілёва, прайшоўшы шлях ад оперупаўнаважанага да начальніка аддзела ўнутраных спраў. З красавіка 2009 па май 2014 года — начальнік УУС Бабруйскага гарвыканкама. З мая 2014 года працаваў першым намеснікам начальніка УУС Магілёўскага аблвыканкама.

З 2021 года да 2025 года ўзначальваў Акадэмію Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь.

26 красавіка 2025 года прызначаны прадстаўніком Савета міністраў унутраных спраў дзяржаў-удзельніц СНД пры выканаўчым камітэце Садружнасці.

## Узнагароды 
* Ордэн «За асабістую мужнасць»,
* Ордэн «За службу Радзіме» III ступені,
* Медаль «За бездакорную службу» III і II ступені,
* Медаль «За адзнаку ў ахове грамадскага парадку».

## Спасылкі 
* В УВД Гомельского облисполкома новый начальник — Александр Васильев
* Генерал-майор милиции А.Васильев назначен Представителем Совета министров внутренних дел государств — участников СНГ при Исполнительном комитете Содружества
Пагранічная служба Федэральнай службы бяспекі Расійскай Федэрацыі

**Памежная служба Федэральнай службы бяспекі Расійскай Федэрацыі** () — структурнае падраздзяленне (спецслужба) у складзе Федэральнай службы бяспекі Расійскай Федэрацыі, асноўнай задачай якога з’яўляецца абарона, ахова дзяржаўнай мяжы — сухапутных і водных рубяжоў, а таксама марскіх біялагічных рэсурсаў выключнай эканамічнай зоны.

Згодна з пунктамі 6, 7, 8 артыкула № 1 Федэральнага закона «Аб абароне»ад  № , памежныя органы прыцягваюцца для выканання асобных задач у галіне абароны дзяржавы ў адпаведнасці з планам прымянення УС РФ, з’яўляючыся часткай спецыяльнай службы федэральнага органа выканаўчай улады. Памежныя органы не ўваходзяць у склад Узброеных сіл, пры гэтым знаходзячыся з імі ў поўным узаемадзеянні, выконваюць сумесныя задачы па абароне.

## Спасылкі 
* 
* Коды номерных знаков транспортных средств воинских формирований Российской Федерации..
* Справка о ФПС России (1998 год)на сайте politika.su..
* Нагрудные знаки и медали пограничных формирований России и других стран на сайте Академии русской символики МАРС. {{Wayback|url=http://www.simvolika.org/kollekz_pogran.htm |date=20120218061924}

Катэгорыя:Пагранічныя войскі
Юрый Уладзіміравіч Гацье

**Юрый Уладзіміравіч Гацье** (; ) — расійскі гісторык, археограф. Член-карэспандэнт Расійскай АН (1922), акадэмік АН СССР (1939).

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскі ўніверсітэт (1895). У 1902—18 прафесар Маскоўскіх вышэйшых жаночых курсаў, адначасова Межавога інстытута, Народнага ўніверсітэта А. Л. Шаняўскага, Маскоўскага ўніверсітэта. Аўтар прац «Замаскоўны край у XVII ст. Спроба даследавання па гісторыі эканамічнага быту Маскоўскай Русі» (1906), «Гісторыя абласнога кіравання ў Расіі ад Пятра І да Кацярыны II» (т. 1—2, 1913—41), «Нарыс гісторыі землеўладання ў Расіі» (1915). З 1900 года вёў раскопкі ў сярэднерасійскіх і паўдгёварасійскіх губернях. У працах па археалогіі выступаў за сінтэз звестак гісторыі і археалогіі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* К 100-летию со дня рождения акад. Ю.В.Готье, 1973 г. // Черепнин Л.В. Отечественные историки XVIII—XX вв. М., 1984. 

Катэгорыя:Гісторыкі Расіі
One Laptop per Child

**One Laptop per Child** (**OLPC**) — некамерцыйная ініцыятыва, якая дзейнічала з 2005 па 2014 год. Мэтай праекта было змяніць адукацыю для дзяцей ва ўсім свеце праз стварэнне і распаўсюд недарагіх адукацыйных прылад, а таксама распрацоўку праграмнага забеспячэння і кантэнту для іх. Ключавым прадуктам ініцыятывы стаў ноўтбук **XO** — трывалая, энергаэфектыўная і недарагая прылада, распрацаваная Івам Беарам (Yves Béhar﻿). Пасля адсутнасці цікаўнасці карыстальнікаў продаж апаратнай часткі праекта быў спынены ў 2014 годзе.

## Гісторыя 
Праект грунтуецца на ідэях канструктывізму Сеймура Паперта (Seymour Papert﻿) і быў заснаваны Нікаласам Неграпонтэ (Nicholas Negroponte﻿) з MIT Media Lab﻿. У 2005 годзе на Сусветным эканамічным форуме ў Давосе Неграпонтэ заклікаў да стварэння «стодоларавага ноўтбука». У 2006 годзе заснавальнік Вікіпедыі Джымі Вэйлз абвясціў, што праект OLPC﻿ уключыць Вікіпедыю ў свой рэпазіторый кантэнту. Ініцыятыва атрымала падтрымку ад такіх кампаній, як AMD﻿, Google﻿, eBay﻿ і іншых.

## Тэхналогія ноўтбука XO 
Ноўтбук XO быў распрацаваны як трывалая і энергаэфектыўная прылада. У ім выкарыстоўвалася флэш-памяць замест цвёрдага дыска, а працаваў ён на аперацыйнай сістэме на базе Fedora з унікальным графічным інтэрфейсам Sugar﻿. Асаблівасцю была падтрымка бесправадной ячэістай сеткі (), што дазваляла студэнтам супрацоўнічаць і дзяліцца доступам у інтэрнэт.

## Уплыў і крытыка 
OLPC﻿ атрымаў прызнанне за стварэнне катэгорыі недарагіх ноўтбукаў, што натхніла на з'яўленне пазнейшых аналагаў, такіх як нетбукі (Eee PCs﻿) і хромбукі (Chromebooks﻿). Праект спрыяў прызнанню камп'ютарнай пісьменнасці як важнай часткі адукацыі ў многіх краінах.

Разам з тым, ініцыятыва падверглася крытыцы за высокі агульны кошт, недастатковую ўвагу да навучання настаўнікаў і тэхнічнай падтрымкі, а таксама нізкую паспяховасць у дасягненні вымераных акадэмічных вынікаў. Крытыкі сцвярджалі, што інвестыцыі ў базавыя патрэбы, такія як чыстая вада і ахова здароўя, маглі б быць больш эфектыўнымі. Таксама адзначаліся праблемы з надзейнасцю абсталявання і складанасці з яго абслугоўваннем.

## Гл. таксама 
* Лічбавая няроўнасць

## Крыніцы 
Катэгорыя:Некамерцыйныя арганізацыі
Катэгорыя:Арганізацыі ЗША
Катэгорыя:Інфармацыйныя тэхналогіі
Тэафіль Гацье

**Тэафіль Гацье** (; ) — французскі пісьменнік і крытык. Адзін з буйнейшых прадстаўнікоў рамантызму.

## Біяграфія 
Удзельнік парыжскіх літаратурна-мастацкіх гурткоў, натхняльнік літаратурнай групы «Парнас». У прадмовах да паэмы «Альбертус» (1832) і рамана «Мадэмуазель дэ Мапэн» (1835—36) выступіў супраць утылітарызму ў мастацтве, даў абгрунтаванне тэорыі «мастацтва дзеля мастацтва». Аўтар паэтычных зборнікаў «Вершы» (1830), «Камедыя смерці» (1838), «Іспанія» (1845), «Эмалі і камеі» (1852), раманаў «Кароль Кандоль» (1844), «Жан і Жанета» (1850), «Раман муміі» (1858), фантастычных аповесцей і апавяданняў («Ноч, падараваная Клеапатрай», 1845; «Мілітона», 1847, і інш.), падарожных нататкаў, у т. л. «Падарожжа ў Расію» (1867). Для яго твораў характэрна сувязь з мастацтвам (з жывапісам і пластыкай у паэзіі, з тэатрам у рамане «Капітан Фракас», т. 1—2, 1861—63), выкарыстанне фантастыкі для стварэння «звышнатуральнага» свету і асяроддзя, да якога імкнецца герой, пастаўлены ў рэальныя ўмовы зямнога існавання. Крытычныя працы — «Гратэскі» (1844; пра французскіх паэтаў XV—XVII ст.), «Гісторыя рамантызму» (выд. 1874). Нарыс пра жыццё і творчасць Ш. Бадлера.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі Францыі
Катэгорыя:Пісьменнікі Францыі
Сямён Рыгоравіч Файнштэйн

**Сямён Рыгоравіч Файнштэйн** — беларускі савецкі супрацоўнік органаў унутраных спраў, кіраўнік міліцыі БССР у міжваенны час. Узначальваў Магілёўскую акруговую міліцыю і крымінальны вышук. Каардынаваў аперацыі супраць узброеных бандыцкіх груп у рэгіёне, пазней служыў у Бабруйску і Віцебску, працаваў у Галоўміліцыі БССР. Узнагароджаны ордэнамі Леніна, Чырвонага Сцяга, Чырвонай Зоркі і знакам «Пашаны».

## Службовая кар’ера 
У першым загадзе па ўпраўленні, Файнштэйн паставіў задачы «зжыць бандытызм ва ўдарным і тэрміновым парадку», знішчыць дзеючыя банды, узмацніць барацьбу з крымінальнымі злачынствамі, самагонаварэннем і хуліганствам, наладзіць работу раённых аддзелаў і дысцыпліну асабовага складу.

## Узнагароды 
* Ордэн Леніна
* Ордэн Чырвонага Сцяга
* Ордэн Чырвонай Зоркі
* Знак Пашаны

## Крыніцы 
## Літаратура 
* .
* 
* .
* Витебская милиция, 1924—1938 / [авт. текста и коммент. И. А. Абрамова; под общ. ред. И. В. Евсеева]. — [Б. м. : Логинов], [2012?]. — 332 с.
* 

Катэгорыя:Кавалеры ордэна Леніна
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чырвонага Сцяга
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чырвонай Зоркі
Багуміл Кабеля

**Багуміл Кобеля** () — польскі акцёр тэатра і кіно.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 31 траўня 1931 года ў Катавіцы. Вучыўся ў Дзяржаўнай вышэйшай тэатральнай школе ў Кракаве. Акцёр тэатра «Узбярэжжа» ў Гданьску (1953—1955 і 1958—1960), студэнцкага тэатра «Бім-бом» у Гданьску (1955—1958, разам са Збігневам Цыбульскім), тэатра «Атэнеум» у Варшаве19 Варшаве (1966—1969). Выступаў у Тэатры Тэлебачання, часта здымаўся ў сатырычных праграмах Польскага тэлебачання. Памёр 10 ліпеня 1969 г. ад траўм, атрыманых у аўтамабільнай аварыі.

## Фільмаграфія 
* (1958) «Попел і дыямент» 

Катэгорыя:Акцёры Польшчы
Сезон 2025/2026 ГК Бярэзіна Бабруйск

У сезоне 2025/2026 жаночы гандбольны клуб «Бярэзіна» з горада Бабруйск.

## Склад каманды 
# Ксенія Бегляк (Арцюхова) (13.06.2001)
# Алена Астаф’ева (08.08.1993)
# Марта Кахно (28.02.1991)
# Амалія Каротчанка (19.08.2002)
# Аляксандра Клаўсуць (05.04.2008)
# Юлія Рудэнка (31.03.1991)
# Кацярына Сінкевіч	(12.01.2005)
# Наталля Юркавец (31.12.1991)
# Валерыя Усановіч	(22.10.2009)
# Вікторыя Мікішава (11.01.2007)
# Уладзіслава Кергет (15.12.2009)
# Дзіяна Яглоўская (03.07.2007)
# Ганна Ніканова (19.06.2008)
# Соф’я Гараганіч (18.03.2008)
# Ганна Аўласенка (02.01.2008)
# Анастасія Кулікова (21.08.2009)
# Ева Матвяйчук (10.06.2005)
# Ксенія Кузьміч (29.08.2010)

## Трэнеры каманды 
*  Сяргей Баркін (галоўны трэнер)
*  Сяргей Ніпарка (трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2024/2025 ГК Бярэзіна Бабруйск
* Сезон 2026/2027 ГК Бярэзіна Бабруйск

## Спасылкі 
* Betera-Суперлига. Женщины. БНТУ-БЕЛАЗ и «Гомель» одержали пятые победы подряд
* Списочный состав команды ГК «Березина» (Бобруйск) сезон 2025—2026
2025/2026
Бярэзіна
Катэгорыя:2025 год у Бабруйску
Катэгорыя:2026 год у Бабруйску
Сезон 2025/2026 ЖГК Віцебчанка

У сезоне 2025/2026 жаночы гандбольны клуб «Віцебчанка» з горада Віцебск.

## Склад каманды 
# Дар’я Еўтушэўская (10.03.2004)
# Анастасія Маер (07.04.2005)
# Ксенія Пякарская (08.04.2006)
# Аліна Чарнушэвіч (23.01.2007)
# Анастасія Хамуськова (29.04.2004)
# Паліна Гурыновіч (27.04.2008)
# Вікторыя Абухоўская (18.11.2005)
# Валерыя Кунцэвіч (23.03.2006)
# Лізавета Кабярская (02.11.2003)
# Ксенія Самакар (20.06.2005)
# Анастасія Каравацкая (23.12.2007)
# Ірына Чаравач (15.06.2008)
# Паліна Дарошчанка (28.05.2008)
# Варвара Маслакова (20.08.2010)
# Ксенія Цімошчанка (05.01.2010)
# Аліна Біліда (01.11.2009)
# Вольга Южава (09.07.2009)
# Лізавета Хірэвіч (21.03.2009)
# Кацярына Малькова (06.03.1998)

## Трэнеры каманды 
*  Ігар Цімошын (галоўны трэнер)
*  Аляксандр Сыцько (старэйшы трэнер)

## Гл. таксама 
* Сезон 2024/2025 ЖГК Віцебчанка
* Сезон 2026/2027 ЖГК Віцебчанка

## Спасылкі 
* Betera-Суперлига. Женщины. БНТУ-БЕЛАЗ и «Гомель» одержали пятые победы подряд
* Списочный состав команды «Витебчанка» сезон 2025—2026

2025/2026
Віцебчанка
Катэгорыя:2025 год у Віцебску
Катэгорыя:2026 год у Віцебску
Плыгаўка

**Плыгаўка** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Лідзія Пятроўна Плыгаўка (1919—1978) — работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы (1966).
* Лілія Леанідаўна Плыгаўка (нар. 1961) — беларуская і літоўская мовазнавец, выкладчыца.
Аляксандр Аляксандравіч Ягораў (вінароб)

**Ягораў Аляксандр Аляксандравіч** () — навуковец, акадэмік Акадэміі навук Беларускай ССР (1931), вядомы крымскі вінароб Масандры, стваральнік многіх вінаў, у тым ліку аднаго з найлепшых — Белы мушкат з Чырвонага каменя.

## Біяграфія 
З 1936 па 1962 год — галоўны вінароб завода «Масандра», стварыў разам са сваімі калегамі ўнікальную калекцыю марачных вінаў «Масандра». Пад яго кіраўніцтвам завод здолеў перажыць Другую сусветную вайну, эвакуацыю і цяжкі перыяд пасляваеннага аднаўлення.

Настаўнікам Аляксандра Ягорава быў знакаміты вінароб князь Леў Сяргеевіч Галіцын. Ягораў стаў яго годным вучнем і паслядоўнікам. Абапіраючыся на даўнія традыцыі, ён зрабіў смак і букет крымскіх вінаў ярчэйшымі і насычанейшымі, яны сталі больш запамінальнымі і пазнавальнымі. Вучоны напісаў больш за пяцьдзясят навуковых прац, якія сёння застаюцца практычнымі дапаможнікамі для вінаробаў. Ягораў прымаў непасрэдны ўдзел у распрацоўцы такіх вядомых марачных вінаў, як «Мушкат белы Паўдзенбярэжны», «Портвейн белы Сурож», «Шэр Масандра», «Портвейн белы крымскі» і многіх іншых назваў.
.]]
Пражыў да 95 гадоў, штодня выпіваючы невялікую колькасць сталовага віна або мадэры. Традыцыі дзеда працягвае яго ўнук — Юрый Дзмітрыевіч Ягораў, які дагэтуль працуе на знакамітым заводзе «Масандра».

## Спасылкі 
* Українці в Світі: Єгоров Олександр Олександрович 
* Крым и храм, к которому ведёт улица винодела Егорова
* Виноделы и виноделие Массандры
* Офіційний сайт НВАО «Масандра»

## Літаратура 
* Энциклопедия виноградарства / гл. ред. А. И. Тимуш. — Кишинев : Гл. ред. Молдавской Советской Энциклопедии, 1986. — С.

Катэгорыя:Акадэмікі Акадэміі навук Беларускай ССР
П’ер Гацье дэ Ла Верандры

**П’ер Гацье дэ Ла Верандры** (; ) — франка-канадскі падарожнік, даследчык Канадскага Захаду Паўночнай Амерыкі.

У пошуках воднага шляху да Ціхага акіяна і з мэтай скупкі пушніны на працягу 1731—48 гадоў разам з сынамі здзейсніў некалькі падарожжаў, у выніку якіх адкрыў і даследаваў шэраг канадскіх азёр, у т. л. Вініпег, Манітоба, Вініпегосіс, і рэк іх басейнаў, сярод якіх Саскачэван і сярэдняе цячэнне р. Місуры.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*
Лілія Леанідаўна Плыгаўка

**Лілія Леанідаўна Плыгаўка** (нар. , Баранавічы) — беларуская і літоўская мовазнавец,  даследчыца беларускай мовы ў Літве, выкладчыца. Доктар філалагічных навук (2017).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў  1961 годзе ў Баранавічах. Скончыла Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Францыска Скарыны па спецыяльнасці «беларуская і руская мовы і літаратуры», пасля там жа скончыла аспірантуру. Абараніла кандыдацкую дысертацыю ў Інстытуце мовазнаўства АН Беларусі.

Працавала ў школе-інтэрнаце для дзяцей-сірот, потым выкладала беларускую мову і літаратуру ў сярэдняй школе. У 1991 годзе пасля перамоў з Міністэрствам адукацыі Літвы атрымала запрашэнне ўзначаліць кафедру беларускай мовы і літаратуры ў Віленскім педагагічным універсітэце (цяпер — Віленскі ўніверсітэт імя Вітаўта Вялікага). Узначальвала кафедру беларускай філалогіі і міжкультурных камунікацый. Пад яе кіраўніцтвам у 2009 годзе быў створаны Цэнтр беларускай мовы, літаратуры і этнакультуры пры ўніверсітэце. Таксама ўзначальвала Літоўскую асацыяцыю беларусістаў.

Пад яе кіраўніцтвам у Вільні была створана Беларуская гімназія імя Францыска Скарыны. Удзельнічае ў культурна-асветніцкіх праектах, выкладае мовы прыватна і дыстанцыйна, у тым ліку ў межах моўнага клуба «Спазнай праз мову Беларусь».

## Навуковыя інтарэсы 
Даследуе беларускую мову, беларускую мову ў Літве, міжкультурныя камунікацыі, лексіка чыгуначнага транспарту.

## Узнагароды 
Атрымала ў 2024 годзе срэбраны медаль пашаны «За заслугі» ад Дэпартамента нацыянальных меншасцяў Літвы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Мовазнаўцы Літвы
Катэгорыя:Дактары філалагічных навук
Катэгорыя:Імігравалі ў Літву з Беларусі
Катэгорыя:Беларусісты Літвы
Суперкубак Беларусі па гандболе 2025

**Суперкубак Беларусі па гандболе 2025 года** прайшоў 6 верасня 2025 года ў горадзе Мінск, на пляцоўцы палаца спорту «Уручча». У матчы сустрэліся чэмпіён 2024/2025 клуб «СКА» і уладальнік кубка 2025 года клуб «БГК імя Мяшкова».

## Справаздача аб матчы 
* СКА 37:36 (19:16) БГК імя Мяшкова

Найлепшымі гульцамі ў камандах прызнаны Аляксей Ермакоў (СКА) і Марцін Поціск («Мяшкоў Брэст»).

## Склад каманды СКА 
Колас, Кавалёў; Барбашынскі, Баранчык (11), Качко, Цароў (2), Камышык, Пакрышка, Мацвеенка (5), Рабчынскі, Нямкоў (2), Пятровіч, Лабар, Ладуцька (1), Карпіловіч (1), Ермакоў (15).

## Склад каманды БГК імя Мяшкова 
Забалоцін, Мяштрыч; Драгашэвіч (1), Шкурынскі (1), Сцяпанавіч (3), Юрынок, Маціяшавіч (1), Поціск (16), Шумак, Баранаў, Фокін (4), Алёхін (4), Яраш (4), Куран, Андрэеў (1), Врачэвіч (1).

## Гл. таксама 
* Суперкубак Беларусі па гандболе 2024
* Суперкубак Беларусі па гандболе 2026

## Спасылкі 
* СКА-Минск впервые в истории выиграл Betera Суперкубок Беларуси

Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2025 годзе
2025
Катэгорыя:2025 год у гандболе
Катэгорыя:2025 год у Мінску
Наталій

**Наталій** быў важнай фігурай у ранняй гісторыі царквы, яго часам лічаць першым антыпапам.

Адзіная інфармацыя пра Наталія — гэта цытата неназванага ранейшага аўтара Еўсевія у якой распавядаецца пра святара III стагоддзя, які прыняў біскупства адапцыяністаў, якіх у Рыме лічылі ерэтычнай групай. Неўзабаве Наталій пакаяўся і слёзна прасіў Папу Сефірына прыняць яго ў прычасце.

Згодна з апавяданнямі, Наталій стаў кіраўніком гэтай хрысціянскай абшчыны дзякуючы ўплыву багасловаў Асклепіядота і Феадота Малодшага, вучняў Феадота Візантыйскага. Апошні Феадот быў адлучаны ад царквы ў 190 годзе Папам Віктарам I за свае вучэнні, і гэта выклікала раскол, хоць і невялікі, у Царкве. Феадот, гандляр скурай і знаўца грэчаскай культуры, сцвярджаў, што Ісус спачатку быў звычайным чалавекам, у якім Логос, Бог або Мудрасць Божая, жылі «як у храме», як гэта было з Майсеем і прарокамі. Ісус падчас свайго хрышчэння атрымаў боскую ласку або ўсынаўленне (dynamis) і такім чынам стаў гэтак жа боскім, яго боскасць была ніжэйшай за боскасць Айца (Бога або Логоса). Гэта вучэнне, якое называлася дынамічным манархізмам, было адначасова эбіяністычным і адхоцыянісцкім.

## Глядзіце таксама 
* Папскі канклаў

## Зноскі 
 
Катэгорыя:Антыпапы
Катэгорыя:Асобы без даты нараджэння
Катэгорыя:Асобы без даты смерці
Карлін-Столін (хасідская дынастыя)

**Карлін-Столін** — хасідская дынастыя, якая бярэ свой пачатак ад рабэ Аарона бен Якава з Карліна на тэрыторыі сучаснай Беларусі, а пазней пашырылася да суседняга Століна. Адзін з першых цэнтраў хасідаў, створаных у Літве, ад якога паходзяць многія літоўскія хасідскія групы. Пасля забойства многіх паслядоўнікаў нацысцкай Германіяй падчас Халакосту, дынастыя працягвала існаваць, маючы паслядоўнікаў у Ізраілі, ЗША, Расіі, Англіі, Канадзе і Украіне.

## Гісторыя 
У сярэдзіне XIX стагоддзя члены дынастыі Карлін-Столін імігравалі ў Эрэц-Ісраэль (зямлю Ізраіля) і пасяліліся ў Тыверыі, Хеўроне і Цфаце. У 1869 годзе яны занялі месца былой сінагогі ў Тыверыі, пабудаванай у 1786 годзе рабінам Менахемам Мендэлем з Віцебска, якая была разбурана падчас землятрусу ў Галілеі ў 1837 годзе. Рэканструкцыя пачалася ў 1870 годзе. Прыкладна ў гэты час хасіды Карлін-Століна пачалі сяліцца ў Іерусаліме. Да 1874 года яны заснавалі сінагогу Бейс Аарон у Карлін-Століне ў старым горадзе.

Сёння большасць хасідаў Карліна-Століна пражывае ў Іерусаліме або ваколіцах. Сінагогі ёсць таксама ў Бейтар-Іліце, Бней-Браку, Кір'ят-Сеферы, Брахфельдзе, Цфаце і Тыверыі, а таксама ў ЗША — у Бора-Парку, Брукліне, Монсі (Нью-Ёрк), Лос-Анджэлесе, Лэйквудзе, Нью-Джэрсі, Лондане, Украіне і Беларусі.

Карлін-Столінскі рэбэ (таксама званы «Столінерскім рэбэ») Борух Меір Якаў Шохет пражывае ў Гіват-Зеэве (Ізраіль).

У Іерусаліме некаторыя хасіды з Карліна носяць у шабат традыцыйнае адзенне іерусалімскіх харэдым — залаты кафтан. Версія малітоўніка, якой карыстаюцца хасіды з Карліна, называецца ''«Beis Aharon V'Yisrael»''. Гэта другі апублікаваны малітоўнік хасідаў з Карліна; першы быў апублікаваны ў Нью-Ёрку тагачасным рэбе Ёхананам Перлоу з Карліна-Століна.

Інстытуцыйны цэнтр дынастыі ў Іерусаліме размешчаны ў гістарычным будынку, які раней быў домам Джэймса Фіна, брытанскага консула XIX стагоддзя. Фінансаванне набыцця будынка было прадастаўлена Міністэрствам адукацыі і мясцовымі ўладамі. Рэканструкцыяй кіраваў архітэктар Дэвід Кроянкер. Падчас будаўнічых работ на гэтым месцы быў знойдзены старажытны калумбарый.

## Зноскі 
## Знешнія спасылкі 
* Афіцыйны сайт ешывы Карлін Столін
* Вэб-сайт Кахал Хасідым Шэарыса Яакава

* Хасіды ў Пінску і Карліне - Карлінскі хасідызм
* Старажытныя мелодыі карлінска-столінскіх хасідаў

Катэгорыя:Яўрэі ў Беларусі
Катэгорыя:Дынастыі
Катэгорыя:Хасідызм
Агзыбірлік

**Народна-дэмакратычны рух «Агзыбірлік»** () — грамадска-палітычная арганізацыя, апазіцыйная Ніязаву. Рух заснаваны 1 верасня 1989 года ў Туркменскай ССР. У 1992 годзе забаронены рэжымам Ніязава.

## Гісторыя 
Арганізацыя створана туркменскай інтэлігенцыяй 1 верасня 1989 года падчас сустрэчы з дэпутатам СССР Гельды Акмамедавым у залі грамадства «Знание» (Ашгабат). Мэтамі руху «Агзыбірлік» былі адраджэнне туркменскай мовы, павялічэнне ролі грамадзянскай супольнасці ў жыцці краіны, барацьба супраць праяў сталінізму. Пры Акадэміі навук Туркменскай ССР арганізацыя была зарэгістравана як «грамадства нумар 32».

Рух арганізоўваў мітынгі супраць палітыкі Ніязава. 14 студзеня 1990 года прайшла акцыя, прысвечаная загінулым у 1881 годзе абаронцам крэпасці Гёкдэпэ. На шэсці, прысвечаным ушанаванню памяці загінулых абаронцаў, прысутнічала да 10 тысяч чалавек. 15 студзеня 1990 года арганізацыя была афіцыйна зачынена. 10 сакавіка 1991 года рух спрабаваў правесці ўстаноўчы з’езд, які аднак быў забаронены ўладамі. «Агзыбірлік» удзельнічаў у кааліцыі апазіцыйных сіл «Генеш» разам з Партыяй дэмакратычнага развіцця Туркменістана і іншымі арганізацыямі ў 1991 годзе.

У 1990 годзе «Агзыбірлік» спрабаваў удзельнічаць у выбарах у Вярхоўны Савет ТССР, аднак не быў зарэгістраваны ўладамі. Некаторыя члены арганізацыі прайшлі ў Вярхоўны Савет як незалежныя кандыдаты. Дзякуючы дэмакратычнай апазіцыі (у тым ліку і руху «Агзыбірлік») у тым жа годзе ў Туркменскай ССР прыняты закон, адпаведна якому туркменскай мове нададзены статус дзяржаўнай (аднак разам з рускай). Пачынаючы з 1991 года кожнае 12 студзеня (дзень захопу крэпасці Гёкдэпэ) уладамі пачаў адзначацца Дзень памяці. У 1992 годзе арганізацыя забаронена рэжымам Ніязава, а яе ўдзельнікі падвяргаліся рэпрэсіям. Частка членаў руху пакінула Туркменістан, з’ехаўшы ў Злучаныя Штаты Амерыкі і Еўропу, а таксама ў Грузію, Украіну, Узбекістан і іншыя краіны.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Палітычныя партыі Туркменістана
Катэгорыя:Забароненыя палітычныя партыі
Катэгорыя:Палітыка Туркменістана
Суперкубак Беларусі па гандболе 2024

**Суперкубак Беларусі па гандболе 2024 года** прайшоў 7 верасня 2024 года ў горадзе Брэст, на пляцоўцы УСК «Вікторыя». У матчы сустрэліся чэмпіён 2023/2024 клуб «БГК імя Мяшкова» і фіналіст кубка 2024 года клуб «СКА».

## Справаздача аб матчы 
* БГК імя Мяшкова 34:25 (16:12) СКА

Самым выніковым у пераможцаў стаў Валянцін Куран, у актыве якога 8 мячоў. У складзе «СКА» 5 раз адрозніўся Іван Зінейкін.

## Склад каманды СКА 
Колас, Кавалёў; Барбашынскі, Зінейкін (5), Баранчык (4), Цароў, Камышык, Мацвеенка (2), Рабчынскі (3), Лукашонак (3), Пятровіч, Ладуцька (3), Удавеня (1), Карпіловіч (1), Ермакоў (3).

## Склад каманды БГК імя Мяшкова 
Забалоцін, Мацкевіч; Будзейка (3), Драгашэвіч (3), Лазовіч, Шкурынскі (2), Сцяпанавіч (5), Жыла, Маціяшавіч (1), Шумак (1), Салікаў, Баранаў (3), Вяргейчык (3), Яраш (3), Куран(8), Андрэеў (2).

## Гл. таксама 
* Суперкубак Беларусі па гандболе 2023
* Суперкубак Беларусі па гандболе 2025

## Спасылкі 
* БГК «Мешков Брест» стал обладателем Betera Суперкубка Беларуси-2024

Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2024 годзе
2024
Катэгорыя:2024 год у гандболе
Катэгорыя:2024 год у Брэсце
Суперкубак Беларусі па гандболе сярод жанчын

**Суперкубак Беларусі па гандболе сярод жанчын** — штогадовы турнір па гандболе, складаецца з аднаго матча паміж пераможцам чэмпіянату Беларусі і ўладальнікам (фіналістам) Кубка Беларусі папярэдняга сезона. Упершыню разыграны ў 2022 годзе.

## Пераможцы 
## Спасылкі 
* Betera Суперкубок Беларуси
* Гандбольный сезон 2022/2023 открыт! «Гомель» стал обладателем Суперкубка Беларуси среди женщин!

Катэгорыя:Суперкубак Беларусі па гандболе сярод жанчын
Антон Цвыд

**Антон Цвыд**, укр. Антон Цвид (20 чэрвеня 1939, Свіцязь, Любомльскі павет, Валынскае ваяводства — 11 лістапада 2004, Брэст) — брэсцкі пісьменнік, публіцыст, рэдактар газет «Голос Берестейщини» і «Берестейський край».

## Біяграфія 
Вучыўся ў сямігадовай школе ў Свіцязі, у сярэдняй школе ў Шацку. Скончыў Львоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Івана Франко ў 1966 годзе. Працаваў у газетах Жытоміршчыны, настаўнікам у Крыме.

У маладосці захварэў і ў 1979 годзе паехаў лячыцца да брэсцкіх медыкаў. Рэшту жыцця пражыў у Брэсце.

Працаваў рэдактарам Брэсцкай абласной студыі Беларускага тэлебачання.

У 1990-я гады ініцыяваў з’яўленне на Брэсцкай абласной студыі БТ праграмы на ўкраінскай мове. На грамадскіх пачатках рыхтаваў выпускі ўкраінскіх газет Берасцейшчыны «Голос Берестейщини» і «Берестейський Край».

Займаўся краязнаўствам. Быў быў адным з першых, хто ўзяўся вяртаць на Берасцейшчыну памяць пра мясцовых ураджэнцаў: Афанасія Філіповіча, Тадэвуша Касцюшку, Юзафа Крашэўскага, мясцовых украінскіх пісьменнікаў Фёдара Одрача, Уладзіміра Кітаеўскага, Сцяпана Семенюка, Астапа Лапскага, Дмытра Фалькіўскага. Нарыс пра Д. Фалькіўскага змешчаны ў кнізе «Прысуд адменены» (Брэст, 1993).

Падрыхтаваў да друку анталогію ўкраінскамоўных аўтараў Берасцейшчыны «До тебе, світе» (2003).

Пахаваны на гарадскіх могілках на Плосцы. На надмагіллі выбіты фрагмент яго верша:

Я з тих країв, де Прип’ять витікає
І невловимо так втікає до Дніпра.
Куди втекти мені? З мойого краю?..
Я пам’ятаю води ласкаві Дністра,
Але кому Полісся, я полишу -
Ясні поляни, в сутінках ліси?
Кому я передам діброви тишу
І шум борів, і передзвін коси?..

## Творчасць 
Літаратурай захапіўся ў школе. Лірычныя эцюды, навэлы, гумарэскі друкаваліся ва ўніверсітэцкай газеце «За радянську науку», у абласной газеце «Радянська Житомирщина», кіеўскіх выданнях «Молодь України», «Робітнича газета».

Усё жыццё пісаў вершы, нататкі, прыдумаў уласны жанр падзівінак — кароткіх водгукаў, абразкоў пра тое, што здзівіла аўтара.

## Кнігі 
* Сторінки хвиль [Текст] : вірші, переклади / А. П. Цвид. — Брест : [б.в.], 1999. — 104 с.
* На вітрилах розлуки [Текст] : поезії / Антон Цвид. — Луцьк : Твердиня, 2011. — 94 с.
* До тебе, світе… : Українська література Берестейщини : Проза. Поезія. Публіцистика / Упорядкування, передмова, тексти біографий і редагування А. П. Цвида. — Київ : Укр. центр духов. культури, 2003. — 543 с.

## Зноскі 
Катэгорыя:Нарадзіліся 20 чэрвеня
Катэгорыя:Памерлі 11 лістапада
Катэгорыя:Постаці Брэста
Катэгорыя:Украінамоўныя пісьменнікі
Сылгудзішкі

**Сылгудзішкі** або **Сылгудышкі** (літ: *Saldutiškis*) — мястэчка ў Літве, у этнаграфічным рэгіёне Аўкштайція. Цэнтр сянюніі ва Уцянскім павеце. Размешчаны прыкладна за 90 км на паўночны ўсход ад Вільні і 20 км на паўднёвы ўсход ад горада Уцяна.

## Гісторыя 
Паходжанне вёскі датуецца XVIII стагоддзем і звязана з сядзібай, якая належала сям'і Ялавецкіх. Апошнім уладальнікам сядзібы і маёнтка быў мясцовы землеўладальнік, аграном і дыпламат Мечыслаў Ялавецкі.

З 1916 па 1918 гг. тут знаходзіўся акруговы цэнтр (*Kreisamt Saldugischki*). У 1944 г. вёска, сядзіба і царква згарэлі. У сярэдзіне XIX стагоддзя ў Сылгудзішках пражывала 25 чалавек, цяпер тут пражывае 343 жыхары (2011 г.). З 1950 па 1959 гг. Сылгудзішкі ўваходзілі ў склад Свянцянскага павета, а ў цяперашні час — у склад Уцянскага павета.

З 2002 г. горад мае свой уласны герб, нададзены ўказам прэзідэнта Літоўскай Рэспублікі.

## Славутасці 
* На поўдзень ад вёскі знаходзіўся драўляны будынак вузкакалейнай чыгуначнай станцыі на лініі Свянцяны — Панявеж у закапанскім стылі, пабудаваны ў 1899 г. паводле праекта Станіслава Віткевіча закапанскімі цеслярамі.
* На ўзгорку, недалёка ад рынкавай плошчы, стаіць руінамі разбураны панскі дом дзевятнаццатага стагоддзя — былая рэзідэнцыя роду Ялавецкіх, магілы якіх знаходзяцца на могілках на паўднёвай ускраіне горада.
* У горадзе ёсць касцёл, прысвечаны святому Францішку Асізскаму, пабудаваны ў 1928 г. і адноўлены пасля пажару.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Уцянскага раёна
Манкальеры

**Манкальеры** — камуна (муніцыпалітэт) з насельніцтвам 56 134 чалавекі (на 31 студзеня 2022 г.), размешчаная прыкладна ў 8 кіламетрах непасрэдна на поўдзень ад цэнтра Турына (да метраполіі якога яна належыць), у П'емонце, Італія. Гэта самы густанаселены прыгарад Турына, вядомы сваім замкам, пабудаваным у 12 стагоддзі і пашыраным у 15 стагоддзі, які пазней стаў любімай рэзідэнцыяй караля Італіі Віктара Эмануіла II і яго дачкі прынцэсы Марыі Клатыльды Савойскай. Ён з'яўляецца часткай рэзідэнцый каралеўскага дому Савой, якія з'яўляюцца аб'ектам Сусветнай спадчыны.

## Гісторыя 
Манкальеры быў заснаваны ў 1228 годзе некаторымі жыхарамі Тэстоны (цяпер частка камуны Манкальеры) як прытулак ад нападаў К'еры. Лёгкі доступ да ракі По і мост (доўгі час ім валодалі тампліеры), якім яна кіравала, забяспечылі пэўны росквіт гораду, які стаў свабоднай *камунай* і размясціў шэраг манастыроў.

У XVII стагоддзі яго набыў Савойскі дынастычны дом, члены якога часта жылі ў сваім замку тут летам. Падчас аб'яднання Італіі тут адбылася знакамітая *Пракламацыя Манкальеры*. Захоўваючы свой традыцыйны статус летняга курорта, сёння Манкальеры таксама з'яўляецца домам для многіх высокатэхналагічных кампаній.

## Асноўныя славутасці 
Замак з'яўляецца адной з рэзідэнцый дома Савой, унесеных у спіс Сусветнай спадчыны. З 1919 года ў ім размяшчаецца прэстыжная школа карабінераў.

Непадалёк ад замка, плошча Віктара Эмануіла II, якая спускаецца ўніз, у мінулым была галоўным цэнтрам дзейнасці Манкальеры. Яе брукаваная тратуарная плітка была пабудавана яшчэ ў 1825 годзе, а ў верхняй частцы знаходзіцца скульптура-фантан Нептуна (*Il Saturnio*). З эстэтычных, а таксама практычных меркаванняў фантан Нептуна некалькі разоў перамяшчаўся туды-сюды. Невялікі праход злучае гэтую плошчу з прэстыжным *Рэальным Каледжам Карла Альберта*, навучальнай установай, прызначанай для нашчадкаў арыстакратыі. У наш час Каледж Карла Альберта кіруецца сумеснай ініцыятывай Кампаніі Сан-Паола і Турынскага ўніверсітэта; іх місія — спрыяць даследаванням і выкладанню ў галіне права, эканомікі, фінансаў і паліталогіі.

У гатычным касцёле *Санта-Марыя-дэла-Скала* захоўваюцца парэшткі мясцовага патрона. Сярод іншых цікавых касцёлаў — пазнейшыя касцёлы *Сан-Франчэска*, *Сант-Эгідзіа* і ''К'еза-дэль-Джозу''.

## Культура 
Манкальеры прысвечаны Беата Бернарда: прыкладна ў дзень, прысвечаны яму (12 ліпеня), праводзіцца гістарычная рэканструкцыя яго прыбыцця ў Манкальеры з Бадэн-Бадэна ў 1458 годзе.

Бібліятэкі і даследчыя цэнтры

* Еўрапейская культурная бібліятэка "Victor Del Litto"
* CIRVI (Centro Interuniversitario di Ricerche sul Viaggio in Italia)

## Знакамітыя асобы 
* Ларэнца Лука (нар. 2000), футбаліст
* Карла Пінсольё (нар. 1990), брамнік
* П'етра Каноніка (1869–1959), скульптар і пажыццёвы сенатар
* Лука Фрыга (нар. 1993), хакеіст
* Габрыэле Понтэ (нар. 1982), дыджэй і прадзюсар

## Міжнародныя адносіны 
### Гарады-пабрацімы 
Манкальеры з'яўляецца пабрацімам гарадоў:

*  Бадэн-Бадэн, Германія
*  Argyroupoli, Грэцыя

## Зноскі 
## Знешнія спасылкі
Віталія Антанаўна Калеснікава

**Віталія Антанаўна Палубайціце-Кале́снікава** (; нар. , Шаўлі, Літва) — беларускі філолаг, выкладчыца французскай мовы, грамадская дзяячка. Кандыдат філалагічных навук (1983), дацэнт (1993). Старшыня Рэспубліканскага грамадскага аб’яднання «Беларуская абшчына літоўцаў».

## Біяграфія 
Нарадзілася  года ў Шаўлях (Літва). У 1964 годзе скончыла сярэднюю школу № 5 у Шаўлях (цяпер гімназія Вітаўта Вялікага) і паступіла на факультэт нямецкай, іспанскай і французскай моў Кіргізскага дзяржаўнага ўніверсітэта ў Бішкеку, у 1993 годзе атрымала званне дацэнта.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Філолагі Беларусі
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Кандыдаты філалагічных навук
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1946 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шаўлях
Катэгорыя:Літоўцы ў Беларусі