Каралеўскія пагранічныя сілы Заходняй Афрыкі

**Каралеўскія пагранічныя сілы Заходняй Афрыкі, КПСЗА** () — каланіяльнае воінскае фарміраванне ў Брытанскай Заходняй Афрыцы. У ходзе дэкаланізацыі часці злучэння сталі асновай пры стварэнні армій незалежных Нігерыі, Ганы, Сьера-Леонэ і Гамбіі.

## Гісторыя 
З канца 1890-х па 1900 год брытанскае Упраўленне па справах калоній для размяшчэння гарнізонаў у заходнеафрыканскіх уладаннях прыступіла да фарміравання так званых «пагранічных сіл» («Frontier Force»). Пры іх стварэнні ўлічваўся вопыт рэарганізацыі егіпецкіх часцей, завершаны ў 1897 годзе. Стварэнне воінскіх падраздзяленняў з ліку мясцовага насельніцтва было прадыктавана пагрозай французскай экспансіі. У першую чаргу брытанцы занепакоіліся абаронай Паўночнай Нігерыі, дзе і пачалося стварэнне памежных сіл. Арганізацыяй часцей кіраваў Фрэдэрык Лугард.

Баявое хрышчэнне заходнеафрыканскія войскі атрымалі ў Першай сусветнай у ходзе Камерунскай кампаніі 1914—1916 гадоў. Тут пагранічныя сілы атрымалі каштоўны вопыт па вядзенні баявых дзеянняў у цяжкапраходнай мясцовасці пры ўпартым супраціве праціўніка. У далейшым заходнеафрыканцы змагаліся ў Германскай Усходняй Афрыцы.

У інтэрбелум пагранічныя сілы займаліся пытаннямі аховы парадку ў брытанскіх уладаннях. У 1928 годзе заходнеафрыканскія часці былі адзначаны на высокім узроўні, атрымаўшы да наймення «Каралеўскія».

З пачаткам Другой сусветнай каланіяльныя сілы былі павялічаны. У склад падраздзяленняў КПСЗА ўвайшлі 273 польскія афіцэры. На базе часцей фармуецца 81-я заходнеафрыканская дывізія, якая будзе ўдзельнічаць у Бірманскай кампаніі супраць японцаў, і 82-я, якая змагалася з італьянцамі ва Усходняй Афрыцы.

## Уніформа 
Парадная форма КПСЗА была прадстаўлена мундзірамі колеру хакі, чырвонымі фескамі, пунсовымі безрукаўкамі. Артылерыйскія часці насілі сінія курткі з жоўтымі тасьмамі, а інжынеры — чырвоныя з сіняй тасьмой. Афрыканскіх сяржантаў і прапаршчыкаў адрознівала жоўтая тасьма спераду на кіцелях. Знакам на феске была пальма. У якасці палявога адзення насілі кашулю колеру хакі, шорты з круглай кепкай. Брытанскія афіцэры КПСЗА насілі форму колеру хакі з саржы або страявую форму з трапічнымі шлемамі (пазней капелюшы). На хмызняковых капелюшах насілі зялёна-чорную спражку.

## Склад 
Пры фарміраванні ў 1900 годзе ў склад заходнеафрыканскіх сіл уваходзілі:

* Полк Залатога Берага: 1 пяхотны батальён і 1 батарэя горнай артылерыі
* Паўночнанігерыйскі полк: 3 пяхотных батальёна (у тым ліку 1 конны)
* Паўднёванігерыйскі полк: 2 пяхотных батальёна і 2 батарэі горнай артылерыі
* Сьералеонскі батальён 
** Гамбійская рота

Да канца Першай сусветнай вайны склад быў наступным:

* Полк Залатога Берага: 5 батальёнаў
* Нігерыйскі полк: 9 батальёнаў
* Каралеўскі сьералеонскі полк
* Гамбійскі полк: 2 роты

У гады Другой сусветнай у КПСЗА ўваходзілі:

* Полк Залатога Берага: 9 батальёнаў
* Нігерыйскі полк: 14 батальёнаў
* Сьералеонскі полк: 3 батальёна
* Гамбійскі полк: 2 батальёны

## Заўвагі 
## Літаратура 
* Gorges, E.H., *The Great War in West Africa*, Hutchinson & Co. Ltd., London, 1930; Naval & Military Press, Uckfield, 2004: 
* Clifford, Sir Hugh Charles, *The Gold Coast Regiment in the East African Campaign*, London, John Murray, 1920.
* Downes, Capt. Walter D., *With the Nigerians in German East Africa*, London, Methuen & Co. Ltd, 1919.
* Estep, Charles. ''The Empire's Smallest Regiment: The Gambia Company of the West African Frontier Force, 1902-1958*. Double Dagger Books, 2022.
* Hanley, G., *Monsoon Victory*, London, Mayflower, 1969.
* Hayward, Col. A. & Clarke, Brig. F.A.S., *The History of the Royal West African Frontier Force*, Aldershot, U.K., Gale and Polden, 1964.
* Hordern, C., *Military Operations East Africa, Volume 1, August 1914 – September 1916*, Nashville, Battery Press, with Imperial War Museum, London, 1990 (reprint of 1941 publication).
* Lunt, J., *Imperial Sunset: Frontier Soldiering in the 20th Century*, London, Macdonald Futura Publishers, 1981.
* MacDonald, J.F., *The War History of Southern Rhodesia 1939–45, Volume I*, Salisbury, Government of Southern Rhodesia, 1947.
* MacDonald, J.F., *The War History of Southern Rhodesia 1939–45, Volume II, Rhodesiana Reprint Library – Silver Series, Volume 11*, Bulawayo, Books of Rhodesia, 1976 (reprint of 1947 publication).
* *Military Report on Northern Nigeria'', War Office (1908)
* 
* 

Катэгорыя:Ваенная гісторыя Афрыкі
Катэгорыя:Вялікабрытанія ў Другой сусветнай вайне
Катэгорыя:Вялікабрытанія ў Першай сусветнай вайне