open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аляксандра Пятроўна Галубкіна

**Аляксандра Пятроўна Галубкіна** (1 красавіка 1900, Варшава — ?) — беларуская мастачка.

## Біяграфія 
Руская. Нарадзілася 1 красавіка 1900 года ў Варшаве, дзе атрымала першапачатковую адукацыю. У 1921—1926 гадах вучылася ў Вышэйшым мастацка-тэхнічным інстытуце ў Ленінградзе. Дыпломная праца «Прачка» і эскіз «1925 год. Вышэй вытворчасць».

З таго часу працавала настаўніцай малявання ў Гомелі. Належала да ліку нешматлікіх у Беларусі прадстаўнікоў найбольш «левага» крыла неарэалістаў і вызначалася асаблівай свежасцю замыслаў і выканання.

У 1927 годзе ўвайшла ў новастворанае Гомельскае аддзяленне Усебеларускага аб’яднання мастакоў. Удзельніца выставак з 1927 года. У гэтым годзе Галубкіна прымала ўдзел у 2-й Усебеларускай мастацкай выстаўцы, дзе экспанавала некалькі эскізаў.

У Беларускім дзяржаўным музеі захоўвалася яе карціна «Жніво», напісаная ў 1928 годзе па дзяржаўным заказе на тэму «Чалавек за працай».

Далейшы лёс невядомы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Мастакі Беларусі XX стагоддзя
Кастусь Шавель

**Кастусь (Канстанцін Міхайлавіч) Ша́вель** (—) — савецкі і беларускі паэт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Кухцічы (зараз ва Уздзенскім раёне Мінскай вобласці Беларусі). Скончыў Кухціцкую пачатковую школу. З 1928 года вучыўся ў Мінскім педагагічным тэхнікуме імя У. Ігнатоўскага. У 1938 годзе скончыў Мінскі педагагічны інстытут. Працаваў настаўнікам, выкладаў беларускую мову і літаратуру ў Негарэльскай сярэдняй школе. У 1942—1943 гадах на пасадзе дырэктара Сямёнавіцкай сямігадовай школы. У 1943—1944 гадах К. Шавель сувязны партызанскага атрада імя С. Лазо, распаўсюджваў лістоўкі, перадаваў паперу для газет. У 1944 годзе быў прызваны ў Савецкую Армію. Пасля быў арыштаваны за калабарацыянізм і пакараны дзясяццю гадамі зняволення. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны ў 1944—1945 гадах. З 1956 года працаваў бухгалтарам у калгасе імя Ільіча (у вёсцы Лоша). З 1969 года жыў у вёсцы Кухцічы, працаваў у калгасе.

Памёр Кастусь Шавель 19 жніўня 1987 года. Пахаваны ў вёсцы Кухцічы.

## Творчасць 
Друкавацца пачаў у 1927 годзе ў часопісе «Беларускі піянер». У творчасці Кастуся Шавеля адлюстраваны тэмы любві да Бацькаўшчыны, кахання, сувязі з прыродай. Аўтар кніг паэзіі «Мой кут салаўіны» (1967), «Музыка нівы» (1977), «Пахне бяроста» (1978), «Цалуйце хлеб» (1981), «Асеннія пракосы» (1983), «Край мой там, дзе Нёман льецца» (1994).

### Выданні 
* Цалуйце хлеб. Вершы і паэмы — Мінск : Мастацкая літаратура, 1981. — 110, [2] с.
* Асеннія пракосы. Вершы і паэма — Мінск : Мастацкая літаратура, 1983. — 61, [2] с.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Уздзеншчына літаратурная. Пісьменнікі-землякі. Кастусь Шавель // ДУК «Уздзенская цэнтральная раённая бібліятэка імя П. Труса»
* Кастусь Шавель // Дзіцяча-юнацкі аддзел ДУК «Уздзенская цэнтральная раённая бібліятэка імя П. Труса»
* *Ніл Гілевіч* Між роспаччу і надзеяй // Часопіс "Дзеяслоў

Катэгорыя:Паэты СССР
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Паэты XX стагоддзя
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Чырвоны мост

**Чырвоны мост** можа азначаць.
## Масты 
### Арменія 
* Чырвоны мост () — рэшткі моста цераз раку Раздан у Ерэване.

### Беларусь 
* Чырвоны мост — мост у Полацку цераз раку Палату.

### Расія 
* Чырвоны мост () — аўтадарожны арачны мост цераз раку Мойку ў Адміралцейскім / Цэнтральным раёне Санкт-Пецярбурга.
Lockheed U-2

**Lockheed U-2 (Локхід Ю-2)** — амерыканскі вышынны самалёт-разведчык. Неафіцыйная назва мадыфікацыі U-2R/TR-1 — Dragon Lady. Адзін з найстарэйшых самалётаў, якія да гэтага часу знаходзяцца на ўзбраенні ў ЗША. 

## Мадыфiкацыi 
* U-2A — першапачатковы варыянт з рухавіком J57-P-37A, пабудавана 48 самалётаў;
* U-2B — двухмесны варыянт з рухавіком J57-P-31; пабудавана 5 самалётаў;
* U-2C — палепшаны аднамесны варыянт з рухавіком J75-P-13 і змененымі паветразаборнікамі;
* U-2D — палепшаны двухмесны навучальны варыянт;
* U-2CT — палепшаны двухмесны навучальны варыянт, перабудаваны з U-2D са змененым размяшчэннем крэслаў; вядома пра 6 перабудаваных экзэмпляраў;
* U-2G — варыянт U-2A з узмоцненым шасі, пасадачным гакам і спойлерамі; пераабсталявана тры самалёты; прызначаліся для базавання на авіяносцах
* U-2R - павялічаны варыянт U-2C з падкрылавымі кантэйнерамі і павялічаным запасам паліва; пабудавана 12 машын;
* U-2RT — палепшаны двухмесны навучальны варыянт U-2R; пабудавана адна машына;
* U-2EPX — марскі разведвальны варыянт мадэлі U-2R для ВМС ЗША, пабудавана 2 экзэмпляры;
* WU-2 — варыянт для правядзення атмасферных і метэаралагічных даследаванняў;
* TR-1A — тактычны разведчык на базе U-2R з РЛС бакавога агляду, абноўленай авіянікай і палепшаным абсталяваннем РЭП, пабудавана 33 экзэмпляры;
* TR-1B — двухмесны навучальны самалёт для навучання пілотаў TR-1A, пабудавана 2 машыны;
* ER-2 – два самалёта TR-1A, перададзеныя НАСА і пераабсталяваныя для навуковых мэт. Выкарыстоўваліся ў праграмах даследаванняў зямных рэсурсаў, атмасферы і акіяна;
* U-2S — новае абазначэнне мадэлі TR-1A; абноўлены рухавік, палепшана разведвальная апаратура, дабаўлена сістэма GPS, пераабсталявана 31 машына;
* TU-2S — новае абазначэнне двухмеснага навучальнага варыянту TR-1B з палепшаным рухавіком; пераабсталявана 4 машыны.

## Зноскі 
Катэгорыя:Самалёты Lockheed
Катэгорыя:Самалёты В’етнамскай вайны
МіГ-15УТІ

**МіГ-15УТІ** (па кадыфікацыі НАТА: Midget, Міджыт — англ. Карлік) — савецкі рэактыўны двухмесны вучэбна-трэніровачны самалёт, створаны на базе знішчальніка МіГ-15. Распрацаваны АКБ Мікаяна і Гурэвіча ў канцы 1940-х гадоў.

МіГ-15 паказваў на выпрабаваннях выдатныя вынікі, і было ясна, што неўзабаве ён пойдзе ў серыйную вытворчасць і гэтая вытворчасць, хутчэй за ўсё, будзе буйнасерыйнай.

Было відавочна, што ў такім выпадку ВПС спатрэбяцца двухмесныя вучэбна-трэніровачныя рэактыўныя самалёты для перавучвання лётнага складу ВПС на новыя знішчальнікі. На той момант у распараджэнні ВПС была толькі абмежаваная колькасць двухмесных Як-17УТІ, з вельмі ненадзейным рухавіком РД-10 і моцна абмежаваных у эксплуатацыі.

У лістападзе 1948 года, ДЧ НДІ ВПС рэкамендаваў АКБ Мікаяна распрацаваць навучальна-трэніровачны знішчальнік на базе МіГ-15. У АКБ узяліся за працу не адкладаючы і ўжо ў 27 лютага 1949 гады А. І. Мікаян зацвердзіў эскізны праект МіГ-15УТІ. Афіцыйна распрацоўку УТІ зацвердзілі пастановай Савета Міністраў СССР № 1391-497 ад 6 красавіка 1949 года і загадам МАП № 266 ад 13 красавіка. Самалёт атрымаў абазначэнне І-312 і завадскі шыфр «СТ».

Катэгорыя:Самалёты СССР
Saxon

**«Saxon»** — англійскі рок-гурт, адзін з яркіх прадстаўнікоў , які мае чатыры альбомы, якія трапілі ў першую дзясятку па продажах у Вялікабрытаніі, з іх два трапілі ў першую пяцёрку. Існуе з 1975 года. Па стане на 2023 год гурт прадаў звыш 23 мільёнаў альбомаў па ўсім свеце. «Saxon» лічыцца класікай метала і аказаў вялікі ўплыў на іншыя гурты ў гэтым жанры, такія як «Metallica», «Mötley Crüe», «Pantera», «», «Megadeth», «Slayer», «Anthrax», «Testament», «», «», «», «», «», «» і «Celtic Frost».

## Дыскаграфія 
; Студыйныя альбомы

* *Saxon* (1979)
* *Wheels of Steel* (1980)
* *Strong Arm of the Law* (1980)
* *Denim and Leather* (1981)
* *Power & the Glory* (1983)
* *Crusader* (1984)
* *Innocence Is No Excuse* (1985)
* *Rock the Nations* (1986)
* *Destiny* (1988)
* *Solid Ball of Rock* (1991)
* *Forever Free* (1992)
* *Dogs of War* (1995)
* *Unleash the Beast* (1997)
* *Metalhead* (1999)
* *Killing Ground* (2001)
* *Lionheart* (2004)
* *The Inner Sanctum* (2007)
* *Into the Labyrinth* (2009)
* *Call to Arms* (2011)
* *Sacrifice* (2013)
* *Battering Ram* (2015)
* *Thunderbolt* (2018)
* *Carpe Diem* (2022)
* *Hell, Fire and Damnation* (2024)

; Альбомы кавераў

* *Inspirations* (2021)
* *More Inspirations* (2023)

## Крыніцы 
## Літаратура
*
## Спасылкі
*

Катэгорыя:Рок-гурты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1975 годзе
Катэгорыя:Хэві-метал-гурты Вялікабрытаніі
Міжнародная кансультатыўная група па пошуку і выратаванню

**Міжнародная кансультатыўная група па пошуку і выратаванню, ІНСАРАГ** () — міжнародная арганізацыя, якая займаецца пошукам і выратаваннем. Сакратарыят знаходзіцца ў складзе Упраўлення ААН па каардынацыі гуманітарных пытанняў.

Была створана ў 1991 годзе. Яе ўзнікненню папярэднічалі землетрасенні 1988 года ў Спітаку і 1985 года ў Мехіка. 

Мандат ІНСАРАГ прадугледжвае:
* распрацоўку эфектыўных міжнародных і аператыўных стандартаў па пашукова-выратавальным аперацыям у гарадскіх умовах,
* паляпшэнне супрацоўніцтва і каардынацыі паміж міжнароднымі выратавальнымі групамі ў месцах бедства,
* распрацоўку стандартызаваных рэкамендацый і працэдур,
* абмен перадавым вопытам сярод нацыянальных і міжнародных выратавальных груп,
* вызначэнне стандартаў для мінімальных патрабаванняў міжнародных для пашукова-выратавальных аперацый.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт INSARAG
* INSARAG - Даведнік USAR
* Што такое INSARAG?

Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1991 годзе
Катэгорыя:Спецыялізаваныя ўстановы ААН
Людвіг Бёрне

**Людвіг Бёрне** (; ) — нямецкі пісьменнік, публіцыст. Доктар філасофіі (1808).

## Біяграфія 
Вывучаў медыцыну і прыродазнаўчыя навукі. У 1818—21 выдаваў часопіс «Die Wage» («Вагі»); у 1836 наладзіў яго выданне на французскай мове. У артыкулах і памфлетах выступаў з крытыкай нямецкага філістэрства, патрабаваннямі роўнасці ўсіх грамадзян перад законам, свабоды слова і друку, верацярпімасці. У памфлеце «Манаграфія нямецкага паштовага смаўжа. Матэрыялы да натуральнай гісторыі малюскаў і ракападобных» (1821) высмеяў ляноту і пакорлівасць нямецкага абывацеля. Вяршыня публіцыстыкі — «Парыжскія пісьмы» (1832—34), у якіх стварыў шырокую панараму жыцця паслярэвалюцыйнай Францыі. Памфлет «Менцэль-французаед» (1837) скіраваны супраць ксенафобіі і шавінізму.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі Германіі
Катэгорыя:Публіцысты Германіі
Катэгорыя:Нямецкамоўныя пісьменнікі
Тартускі мірны дагавор паміж РСФСР і Фінляндыяй

**Тартускі мірны дагавор** — дамова, якая ўсталявала мяжу паміж Савецкай Расіяй і Фінляндыяй. Падпісана ў 1920 годзе ў Тарту.

Адносіны паміж краінамі былі напружаныя ў выніку грамадзянскай вайны ў Фінляндыі і ўдзелу фінскіх актывістаў у баях у расійскай частцы Карэліі. Паводле дагавора, Фінляндыя атрымала тэрыторыі Вялікага княства Фінляндскага 1812 года і «сухаземны калідор» да Баранцава мора праз Петсама (цяпер Печанга ў Мурманскай вобласці Расіі).

## Зноскі 
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Фінляндыі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы РСФСР
Катэгорыя:Мірныя дагаворы XX стагоддзя
Катэгорыя:1920
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы аб тэрытарыяльных зменах
Fear Factory

**«Fear Factory»** () — амерыканскі метал-гурт з Лос-Анджэлеса.

Гурт сфармаваўся ў 1989 годзе і да сённяшняга дня выпусціў дзесяць нумарных альбомаў, некалькі міні-альбомаў і зборнікаў, а таксама амаль паўтара дзясятка сінглаў. За час сваёй музычнай кар’еры музыкі здолелі выпрацаваць уласнае арыгінальнае гучанне, якое ўяўляе сабой спалучэнне індастрыял-метала і груў-метала. Іх стыль аказаў вялікі ўплыў на метал-сцэну сярэдзіны 1990-х.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**
* Soul of a New Machine (1992)
* Demanufacture (1995)
* Obsolete (1998)
* Digimortal (2001)
* Archetype (2004)
* Transgression (2005)
* Mechanize (2010)
* The Industrialist (2012)
* Genexus (2015)
* Aggression Continuum (2021)

## Зноскі
## Спасылкі
*

Катэгорыя:Выканаўцы Roadrunner Records
Катэгорыя:Квартэты
Мячэць Бібі-Ханым

**Бібі-Ханым** () — ансамбль архітэктурных помнікаў пач. XV ст. ў Самаркандзе. Уключае грандыёзную саборную мячэць Цімура, пабудаваную ў 1399—1404 гадах. Захаваліся рэшткі манументальнага ўваходу-пештака з мінарэтамі, галоўнага і бакавых будынкаў, перакрытых купаламі. Мячэць мела двор (78x64 м), абведзены галерэямі з 389 купаламі і аркамі на мармуровых калонах; была багата ўпрыгожана кафляй, разным мармурам, размалёўкай. Насупраць мячэці ўзвышалася медрэсэ Сараі-Мульк-Ханым (захаваўся вуглавы 8-гранны маўзалей, дэкарыраваны кафляй і размалёўкай).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Славутасці Самарканда
Канстанцін Васілевіч Шавель

**Канстанцін Васілевіч Шавель** (—) — работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы (1972).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Кухцічы (зараз ва Уздзенскім раёне Мінскай вобласці Беларусі). Вучыўся ў школе ў Сямёнавічах. Скончыў курсы трактарыстаў і працаваў на Пагранічнай машына-трактарнай станцыі ў Кухцічах. У 1951 годзе К. Шавель быў прызваны ў Савецкую Армію. Службу праходзіў на Балтыйскім флоце. Пасля звальнення ў запас у 1954 годзе вярнуўся на працу трактарыстам на Пагранічную МТС, а пасля скасавання сістэмы МТС працаваў на розных участках сельскагаспадарчай вытворчасці ў калгасе «Перамога» (з 1962 года «Усход») у Кульцічах, кіраваў механізаваным звяном.

К. В. Шавель прымаў удзел у грамадска-палітычным жыцці. У 1971—1975 гадах быў дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР 8-га склікання і членам яго Пастаяннага камітэта па сельскай гаспадарцы. Таксама быў членам Уздзенскага раённага камітэта КПБ. Дэлегат XXVI з’езда КПСС.

## Узнагароды 
* Герой Сацыялістычнай Працы (1972)
* Ордэн Леніна (1972)
* Ордэн Дружбы народаў (1981)
* Ордэн «Знак Пашаны» (1971)
* Медалі, у тым ліку медалі ВДНГ СССР

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Известные люди Узденщины // Сайт Уздзенскага раённага выканаўчага камітэта
* *Виктор Соболевский* В поле проще, чем в президиумах… Как герой Социалистического Труда Константин Шавель совмещал работу с общественными обязанностями // Газета «Чырвоная Зорка»

Катэгорыя:Механізатары
Катэгорыя:Постаці беларускага земляробства
Каспарс Біезбардзіс

**Каспарс Біезбардзіс** (, **Каспар Каспаравіч Біезбардзіс**; ) — латышскі публіцыст і грамадскі дзеяч; адзін з лідараў руху младалатышоў.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Дэрпцкім універсітэце. Аўтар першага філасофскага артыкула на латышскай мове. Выступаў супраць нямецкага засілля ў Прыбалтыцы, за сацыяльныя правы латышоў-сялян, за самабытнае развіццё латышскай культуры. Пераклаў на латышскую мову творы Ф. Шылера, Вергілія, Сафокла.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Публіцысты Латвіі
Dropkick Murphys

**«Dropkick Murphys»** (вымаўляецца ) — амерыканскі -гурт. Калектыў быў заснаваны ў 1996 годзе Майкам Маккалганам, Кенам Кейсі і Рыкам Бартанам у Бостане, Масачусетс. На творчасць гурта паўплывалі такія калектывы, як «The Clash», «The Pogues», AC/DC, «Swingin’ Utters» і «». Песні групы папулярныя сярод шматлікіх сацыяльных рухаў, грамадзскіх арганізацый і актывістскіх субкультур. На працягу творчага шляху склад калектыву неаднаразова змяняўся. Былыя ўдзельнікі «Dropkick Murphys» самі ўтварылі іншыя вядомыя гурты.

Усе ўдзельнікі «Dropkick Murphys» шануюць культурныя і гістарычныя традыцыі ірландскага народа. Калектыў штогод выступае ў Бостане на нацыянальным свяце Дня святога Патрыка.

Некаторыя песні гурта сталі папулярныя ў спартовым асяроддзі, у прыватнасці сярод хакейных і бейсбольных клубаў, і часта гучаць падчас правядзення дамашніх матчаў і чэмпіянатаў.

## Дыскаграфія 
; Студыйныя альбомы

* *Do or Die* (1998)
* ''The Gang's All Here* (1999)
* *Sing Loud, Sing Proud!* (2001)
* *Blackout* (2003)
* *The Warrior's Code* (2005)
* *The Meanest of Times* (2007)
* *Going Out in Style* (2011)
* *Signed and Sealed in Blood* (2013)
* *11 Short Stories of Pain & Glory* (2017)
* *Turn Up That Dial* (2021)
* *This Machine Still Kills Fascists* (2022)
* *Okemah Rising* (2023)
* *For the People'' (2025)

## Гл. таксама
*
*Фолк-рок
*Фолк-панк
## Зноскі
## Спасылкі
*

Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1996 годзе
Катэгорыя:Панк-рок-гурты ЗША
Катэгорыя:Музычныя калектывы 1990-х
Катэгорыя:Музычныя калектывы 2000-х
Катэгорыя:Музычныя калектывы 2010-х
Ту-104

**Ту-104 (Тупалеў-104)** — першы савецкі пасажырскі самалёт на рэактыўнай цязе і трэці ў свеце пасля брытанскага De Havilland Comet і Avro Canada C102 Jetliner. У першыя два гады сваёй эксплуатацыі, з 1956 па 1958 год Ту-104 з’яўляўся адзіным які эксплуатаваўся рэактыўным пасажырскім самалётам у міры з-за спыненні палётаў De Havilland Comet улетку 1956 гады і да ўводзін у камерцыйную эксплуатацыю амерыканскага Boeing 707 у кастрычніку 1958 гады.

## Зноскі 
Катэгорыя:Самалёты Тупалева
Катэгорыя:Пасажырскія самалётыКатэгорыя:Самалёты СССР
Віктар Міхайлавіч Лук’янаў

**Віктар Міхайлавіч Лук’янаў** () — беларускі мастак, акварэліст, ганаровы грамадзянін Наваполацка (1998).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 27 лютага 1940 года ў в. Уласава Віцебскай вобласці.

Скончыў Віцебскае мастацка-графічнае педагагічнае вучылішча ў 1956 гозде і мастацка-графічны факультэт Віцебскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя С. М. Кірава ў 1967 годзе.

Удзельнік мастацкіх выстаў з 1964 года. У 1970-я гады Віктара Лук’янава запрасілі прыехаць у горад Наваполацк, які актыўна забудоўваўся, і заняць там пасаду галоўнага мастака.

У 1973 годзе стаў членам Беларускага саюза мастакоў.

У 1998 годзе прысвоена званне «Ганаровы грамадзянін горада Наваполацка».

Памёр 18 кастрычніка 2024 года.

## Творчасць 
Працуе ў тэхніцы акварэлі і манументальна-дэкаратыўнага жывапісу. Станковым творам уласцівыя лірычная і сімвалічна-рамантычная вобразнасць, кампазіцыйная цэласнасць, дакладная прапрацоўка формы, выразнасць тонаў кантрастаў, насычаныя колеры.

Ужо студэнтам актыўна браў удзел у выставах і сур’ёзна захапіўся акварэллю. Менавіта акварэль ён называў сваёй улюбёнай тэхнікай, якой валодаў віртуозна.

Віктар Міхайлавіч шмат працаваў над афармленнем грамадскіх будынкаў Наваполацка. Ім і яго калегамі выкананыя вітражы ў паліклініцы № 1 і рэстаране «Белы востраў», пано ў кінатэатры «Мінск» і прафілакторыі завода БВК, мазаікі на фасадах дзіцячых садкоў і многае іншае.

Творы мастака знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, Віцебскім краязнаўчым музеі, Полацкім гісторыка-культурным музеі-запаведніку. Многія карціны набыты мастацкімі музеямі і карціннымі галерэямі Расіі і Польшчы. Яго працы ўпрыгожваюць беларускую ўрадавую рэзідэнцыю, знаходзяцца ў прыватных калекцыях у Японіі, ЗША, Італіі, Швецыі, Турцыі, Ізраілі, Германіі, Расіі.

Сярод прац: тэматычныя кампазіцыі «Браслаўскія рыбакі» (1975), «На ўдарнай будоўлі» (1976), трыпціх «На віцебскім дывановым» (1978), «Сураж-Віцебск» (1984); пейзажы «Наваполацк. 4-ы мікрараён» (1971), «Зямля Полацкая — старажытная і юная» (1972), «На Заходняй Дзвіне» (1978), «Першы снег» (1998), «Старажытнасць» (1999), «Да Раства выпаў снег…» (2005); нацюрморты «Хлеб» (1970), «Палявыя кветкі» (1987), «Матылёк» (1990), «Самавары» (1997), «Восеньскія кветкі» (1999). Аўтар манументальных роспісаў «Памяць» у Музеі баявой славы (г. Полацк, 1972), «Легенда аб старым Полацку» (кафэ «Віцязь», 1979), «Белая Русь» (кінатэатр «Мінск», 1981).

## Літаратура 
* 
* 
* Лукьянов Виктор Михайлович // Почетные граждане города Новополоцка / [сост. С. Б. Филиппенкова; ред. совет: Н. М. Марченко, В. К. Мартыненко, М. В. Караваева]. — Новополоцк : ПГУ, 2015. — С. 26.

## Зноскі 
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Наваполацка
Партызанская група «Заходнія»

**Партызанская група «Заходнія»** (*спецгрупа НКДБ*) — савецкае партызанскае падраздзяленне, якое дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Жалудоцкага, Аўгустоўскага, Ваўкавыскага раёнаў у 1943—1944 гадах.

## Гісторыя 
13 кастрычніка 1943 года група (7 чалавек) была перапраўлена ў нямецкі тыл. Камандзір групы — Ф. С. Пілюгін. Падрыўнікі пусцілі пад адхон 12 эшалонаў, знішчылі 2 танкі, 10 аўтамашын, 2 чыгуначныя масты, шлюз на Аўгустоўскім канале, элекрастанцыю, перадавалі камандаванню Чырвонай Арміі звесткі разведкі. 13 ліпеня 1944 года група (38 чалавек) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Паводкі на Балканах (2014)

14 мая 2014 года пасля прыходу цыклона «Івэт» на Балканскі паўвостраў абрынулася хваля паводкаў. Колькасць ападкаў у Босніі і Герцагавіне і Сербія была самай буйнай за апошнія 120 гадоў вымярэнняў. 

Найбольшы ўрон паводкі нанеслі Сербіі, а таксама Босніі і Герцагавіне, некалькі буйных гарадоў апынуліся цалкам затопленымі. Пацярпелі таксама ўсходняя частка Харватыі і паўднёвая частка Румыніі.

Станам на 20 мая, загінула не менш за 49 чалавек, сотні тысяч людзей былі вымушаныя пакінуць свае дамы. Паводле афіцыйных падлікаў, у Босніі і Герцагавіне і Сербіі пацярпела больш за паўтара мільёна чалавек пасля толькі першага тыдня паводак.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Май 2014 года
Катэгорыя:Катастрофы 2014 года
Катэгорыя:Паводкі
Катэгорыя:Гісторыя Балкан
Ту-116

**Ту-116 (Ту-114Д)**, **«Праект 116»** — пасажырскі варыянт серыйнага бамбардзіроўшчыка Ту-95М для міжкантынентальных палётаў прадстаўнікоў вышэйшага кіраўніцтва СССР, літара «Д» азначае «дыпламатычны», а не «далёкі», як раней публікавалася ў літаратуры.

У *Ту-116* было пераабсталявана два бамбавікі Ту-95М, на выпадак магчымай затрымкі ў тэрмінах даводкі авіялайнера Ту-114. Самалёт пераабсталёваўся наступным чынам — цалкам дэмантаваліся ўсе вузлы і агрэгаты ўзбраення, у цэнтраплане манціравалася герметычная пасажырская кабіна з двух адсекаў з ілюмінатарамі. Адсек для першых асоб дзяржавы разлічваўся на трох персон, другі салон — на 20 чалавек. Таксама меліся кухня, прыбіральня, службовае памяшканне для аховы. У задняй частцы дна гермакабіны меўся уваходны трап. Экіпаж самалёта складаўся з двух пілотаў, бортінжынера, бортрадыста, штурмана-навігатара і штурмана-лоцмана (пры міжнародных пералётах). У пасажырскай кабіне былі два бортправаднікі і штурман, для інфармавання вышэйшых персон аб параметрах палёту і іншай спецыяльнай інфармацыяй, якая патрабуе авіяцыйнай адукацыі. За кабінай экіпажа абсталявалі адсек з дадатковымі маслабакамі для рухавікоў і гідрасістэмы самалёта. У хваставой частцы фюзеляжа быў усталяваны кантэйнер з парашутам, прызначаным для экстранага зніжэння. Для выратавання людзей пры прывадненні, на самалёце былі ўсталяваныя дзве аварыйныя надзіманыя лодкі ЛАС-5 і тры надзіманыя плыты. Абодва самалёты мелі грамадзянскую афарбоўку і рэгістрацыйныя нумары «Аэрафлота». Пабудаваны два экзэмпляры (№ 7801 і № 7802). Мадыфікацыя Ту-114 з такой жа назвай Ту-114Д да самалёта Ту-116 не мае дачынення і яе індэкс з’яўляецца супадзеннем.

## Зноскі 
Катэгорыя:Самалёты Тупалева
Ту-124

**Ту-124** (па кадыфікацыі НАТА: **«Cookpot»** — «Каструля») — савецкі пасажырскі самалёт 2-га класа, для авіяліній малой працягласці, які ўмяшчае да 56 пасажыраў. Першы ў свеце буйнасерыйны пасажырскі самалёт з турбарэактыўнымі двухконтурнымі рухавікамі.

Праект *Ту-124* распрацоўваўся як паменшаны Ту-104. Яны падобныя знешне, але адрозніваюцца выкананнем некаторых агрэгатаў. *Ту-124* — пераходны ад першага пакалення пасажырскіх авіялайнераў да другога. Адзін з першых пасажырскіх самалётаў (пасля Douglas DC-8-40 з рухавіком RR Conway і Boeing 707-120B з PW JT3D), на якім устаноўлены эканамічныя двухконтурныя турбарэактыўныя рухавікі Д-20П, створаныя АКБ-19. Меркавалася, што *Ту-124* зойме лініі, якія злучаюць Маскву з буйнымі гарадамі з працягласцю палёту да 1 гадзіны ўзамен састарэлым Іл-14 і Лі-2. У адрозненне ад Ту-104, які патрабаваў узлётна-пасадачную паласу даўжынёй не менш за 2500 м, а ў паўднёвых раёнах з высокімі тэмпературамі паветра — 3000 м (аэрадромы з УПП класа «А» або «Б» і 1-класа па ўзлётнай масе), для *Ту-124* патрабавалася паласа даўжынёй у 2000 м (аэрадромы з УПП класа «В» і 2-класа па ўзлётнай масе).

З 1966 года замест яго сталі выпускаць Ту-134 (першапачатковае найменне праекта — Ту-124А) — глыбокая перапрацоўка *Ту-124*, на якой, перш за ўсё, рухавікі з кораня крыла перанесены ў хваставую частку фюзеляжа, а гарызантальнае апярэнне стала Т-вобразным.

## Зноскі 
Катэгорыя:Самалёты Тупалева
Катэгорыя:Пасажырскія самалёты
Катэгорыя:Самалёты СССР
Партызанская група «Знішчальнік»

**Партызанская група «Знішчальнік»** (*спецгрупа НКДБ*) — савецкае партызанскае падраздзяленне, якое дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Асіповіцкага, Бабруйскага, Клічаўскага, Жлобінскага, Рагачоўскага, Барысаўскага, Дзяржынскага, Мінскага, Пухавіцкага, Маладзечанскага, Лідскага, Навагрудскага раёнаў.

## Гісторыя 
4 жніўня 1943 года група ў складзе 23 чалавек была перапраўлена ў нямецкі тыл. Камандзірамі групы былі Н. В. Карнілаў (загінуў), А. Н. Чычэнка. Байцы пусцілі пад адхон 45 эшалонаў, у тым ліку бронецягнік, знішчылі і папсавалі 237 вагонаў і платформ, 7 аўтамашын, падарвалі мост цераз раку Уса, разбурылі 1 км чыгункі, больш за 3 км тэлефонна-тэлеграфных ліній. 7 ліпеня група (55 чалавек) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Рукавічка (балада)

**«Рукавічка»**, **«Пальчатка»** () — адна з самых вядомых балад Фрыдрыха Шылера. Напісана ў 1797 годзе — у годзе сяброўскага спаборніцтва за лепшыя балады з Ёганам Вольфгангам фон Гётэ. Упершыню апублікавана ў «Альманаху муз», выдадзеным Шылерам у 1798 годзе. Адзін з сімвалаў эпохі Веймарскай класікі. У аснову сюжэта пакладзена сапраўднае здарэнне, якое мела месца пры двары французскага караля Францыска I. Найбольш вядомыя пераклады на беларускую мову зрабілі Юрка Гаўрук і Яўген Бяласін.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Літаратура на нямецкай мове
Чорны абеліск (раман)

**«Чорны абеліск»** () — міжваенны раман Эрыха Марыі Рэмарка. Расказвае пра былых салдат, якія выжылі пасля Першай сусветнай вайны, якія, у адпаведнасці з падзагалоўкам «Гісторыя запозненага юнацтва», не могуць пабудаваць «нармальнае» жыццё пасля перажытай вайны. Перадгісторыя сюжэту — сусветны эканамічны крызіс і імклівая інфляцыя ў Германіі.

У мастацкім стаўленні «Чорны абеліск» з’яўляецца лагічным працягам раманаў «На Захадзе без перамен» і «Вяртанне». Упершыню раман быў апублікаваны ў 1956 годзе, але Рэмарк ужо правёў падрыхтоўчую працу над раманам у 1920-х і 1930-х гадах, паралельна з працай над «Тры таварышамі». 

## Беларускія пераклады 
Беларускамоўны пераклад рамана, выкананы Інай Хоміч з нямецкай мовы, выйшаў у выдавецтве «Янушкевіч» у 2023 годзе.

## Зноскі 
Катэгорыя:Кнігі 1956 года
Улад А4

**Уладзіслаў Андрэевіч Бумага**, вядомы пад псеўданімам **Улад А4** або **A4** (нар. 5 чэрвеня 1996, Мінск, Беларусь) — беларускі і расійскі відэаблогер, спявак, уладальнік каналаў «А4» і «А5» на YouTube, інстаблогер. Намінант рэйтынгу Forbes «30 самых перспектыўных расіян да 30 гадоў» у катэгорыі «Новыя медыя».

## Біяграфія 
Улад Бумага нарадзіўся 5 чэрвеня 1996 года ў Мінску ў сям’і настаўніцы пачатковых класаў і інжынера. Дзевяць гадоў захапляўся хакеем, гуляючы нападаючым у дзіцяча-юнацкай спартыўнай школе «Дынама» і «Юнацтва». Год трэніраваўся ў Чэхіі. Пасля траўмы сышоў са спорту.

## Асабістае жыццё 
У адносінах з відэаблогеркай і спявачкай Юліяй Гадуновай. 8 мая 2024 года ў іх нарадзілася дачка Алівія.

## Спрэчка 
У 2021 годзе амерыканскія ютуберы MrBeast і JustDustin абвінавацілі Бумагу у плагіяце і капіраванні мініяцюр і ідэй відэа без дазволу стваральнікаў арыгінальнага відэа.

Фігура з украінскай базы «Міратворец» за ўдзел у мерапрыемствах якія падтрымліваюць інфармацыйную палітыку Расіі і распаўсюджванне расійскай прапаганды.

## Дыскаграфія 
### Міні-альбомы 
* 2020 — «Детские песни»

### Сінглы 
* 2018 — «Батя»
* 2019 — «Огонь» (feat. Каця Адушкіна)
* 2019 — «Каспер Бой»
* 2019 — «Офишлбывший»
* 2019 — «Песня про осень»
* 2022 — «Новогодняя песня» (feat. The Limba, Jony, Ягор Крыд)
* 2024 — «ЛАМА МАМА»
* 2025 — «Почему молчат твои глаза»

### Зборнікі 
* 2021— «К мечте»

Катэгорыя:Відэаблогеры Беларусі
Катэгорыя:Відэаблогеры Расії
Ту-334

**Ту-334** — расійскі сярэднемагістральны пасажырскі самалёт, распрацаваны ў канцы 1990-х — пачатку 2000-х гадах з мэтай замяніць Як-42, Ту-134 і Ту-154. Па фінансавых меркаваннях серыйная вытворчасць самалёта арганізавана не была з прычыны запланаванага пазабюджэтнага фінансавання для праекта RRJ (у далейшым SSJ 100) і лепшага экспартнага патэнцыялу з-за сертыфікацыі (Ту-334 на расійскіх камплектуючых, а RRJ — на замежных).

## Гісторыя праекта 
### Савецкі перыяд 
Праца над *Ту-334* пачалася яшчэ ў канцы 1980-х гадоў. Самалёт разглядаўся як замена Ту-134 на рэгіянальных лініях, а для паскарэння яго сертыфікацыі і падрыхтоўкі вытворчасці ён павінен быў быць максімальна ўніфікаваны з самалётам Ту-204.

Першапачаткова разглядаліся два варыянты Ту-334: першы — з двухконтурнымі рухавікамі на пілонах пад крылом, другі — з вінтовентылятарнымі рухавікамі з штурхаючай шрубай у хваставой частцы фюзеляжа. Для рэалізацыі быў абраны другі варыянт, аднак, пазней рухавікі былі замененыя на двухконтурныя Д-436 Запарожскага КБ. Пры праектаванні Ту-334 шматлікія агрэгаты былі запазычаныя ў Ту-204. Гэта стала адной з прычын пераўцяжарвання самалёта на 4 тоны. З-за лішку рухальнай устаноўкі была парушана цэнтроўка, што прывяло да пераробак фюзеляжа: на першай доследнай машыне быў выразаны адсек у хваставой частцы.

## Зноскі 
Катэгорыя:Самалёты Тупалева
Ноч у Лісабоне

**«Лісабонская ноч»** (), ці, як звыкла для розных перакладаў, **«Ноч у Лісабоне»,** — раман Эрыха Марыі Рэмарка.

Апісвае лёс нямецкіх эмігрантаў у нацысцкую эпоху, да і падчас Другой сусветнай вайны ў Францыі, Іспаніі і Партугаліі. Апублікаваны на пачатку 1962 года і стаў перадапошнім раманам Рэмарка.

У 1971 годзе Збынек Брыніх экранізаваў раман для тэлебачання.

## Беларускія пераклады 
25 лістапада 2025 года выйшла беларускае выданне рамана пад назвай «Лісабонская ноч» у перакладзе Вольгі Гронскай. Толькі ў беларускім перакладзе выпраўленая значная памылка арыгінальнага выдання на першай жа старонцы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Кнігі 1961 года
Трыумфальная арка (раман)

**«Трыумфальная арка»** () — раман нямецкага пісьменніка Эрыха Марыі Рэмарка, упершыню апублікаваны ў ЗША ў 1945 годзе; нямецкае выданне выйшла ў 1946 годзе. Увайшоў у спіс бэстсэлераў па версіі Publishers Weekly за 1946 год у ЗША.

Прататыпам галоўнай гераіні Жаан з'яўлялася Марлен Дзітрых, якую Рэмарк любіў доўгія гады і з якой жыў у Парыжы перад пачаткам Другой сусветнай вайны.

## Зноскі 
Катэгорыя:Кнігі 1945 года
Сідхартха (раман)

**«Сідхартха»** () — раман пісьменніка Германа Гесэ, упершыню апублікаваны ў 1922 годзе. На беларускай мове ўпершыню выдадзены ў перакладзе А.Арашонка ў 2007 годзе.

## Сюжэт 
Дзеянне кнігі адбываецца ў старажытнай Індыі. У рамане апісваецца жыццё брахмана Сідхартхі ад дзяцінства да смерці, яго пошукі сябе і духоўны рост. Галоўны герой паслядоўна праходзіць этапы вучобы ў бацькоўскім доме, падарожжа з аскетамі-саманамі, зносіны з Будай, знаёмства з гетэрай Камалай і багатага жыцця сярод простых людзей, адмовы ад мірскіх дабротаў і дажывання да старасці. Рака, дзе ён працуе паромшчыкам і нарэшце знаходзіць гармонію ў жыцці.

## Дзеючыя асобы 
* Сідхартха — галоўны герой, брахман
* Гавінда — паслядоўнік Буды
* Бацька Сідхартхі
* Саманы — вандроўныя паслядоўнікі жорсткага аскетызму, якія вучаць Сідхартху, што ўтаймаванне сваіх жаданняў вядзе да прасвятлення
* Гаўтама — Буда, вучэнне якога адмаўляе галоўны герой
* Камала — куртызанка, якая вучыць Сідхартху мастацтву пачуццёвага задавальнення, маці яго сына
* Камасвамі — гандляр, які вучыць галоўнага героя зарабляць грошы
* Вазудэва — паромшчык, духоўны настаўнік Сідхартхі
* Малады Сідхартха — сын Сідхартхі і Камалы, які некаторы час жыве з бацькам

## Экранізацыі 
У 1972 годзе раман быў экранізаваны пад назвай «Siddhartha». Рэжысёрам фільма выступіў малавядомы амерыканскі рэжысёр Конрад Рукс. Здымкі праходзілі ў Індыі. Галоўную ролю выканаў Шашы Капур. Нягледзячы на тое, што фільм атрымаў прыязныя водгукі крытыкаў, ён не меў камерцыйнага поспеху.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Кнігі 1922 года
Катэгорыя:Раманы Германа Гесэ
Катэгорыя:Раманы на нямецкай мове
Стэпавы воўк (раман)

**«Стэпавы воўк»** () — раман Германа Гесэ, упершыню апублікаваны ў 1927 годзе ў Германіі. На беларускую мову пераклаў Васіль Сёмуха.

## Сюжэт 
Раман па сваёй структуры з’яўляецца своеасаблівай «кнігай у кнізе». Апавяданне пачынаецца з прадмовы выдаўца, які вырашыў апублікаваць запіскі, пакінутыя яму галоўным героем і азагалоўленыя «Нататкі Гары Галера. Толькі вар’ятам».

Гары Галер знаходзіцца ў цяжкім унутраным крызісе. Падчас блуканняў па горадзе ён сустракае чалавека, які дае яму невялікую кнігу, «Трактат пра Стэпавага Ваўка». Трактат апавядае пра «Гары, па мянушцы Стэпавы Воўк», які, гэтак жа як і пратаганіст рамана, падзяляе сваю асобу на дзве часткі: чалавека высокай духоўнай маралі і жывёлы — ваўка. Пры гэтым у кнізе ўказваецца, што асоба «Гары» з’яўляецца ў рэчаіснасці значна больш складанай і шматграннай, і раскрываюцца яго суіцыдальныя схільнасці.

На наступны дзень, зноў блукаючы па горадзе перад вяртаннем дадому, дзе ён вырашае здзейсніць суіцыд, Гары заходзіць у рэстаран. Там ён сустракае дзяўчыну, якая абяцае яму сустрэчу, што адкладае яго рашэнне пра самагубства. Пры наступнай сустрэчы высвятляецца, што яе клічуць Герміна, і яна просіць забіць яе, калі яна яму загадае.

На працягу рамана не заўсёды зразумела, дзе праходзіць грань паміж унутранымі перажываннямі героя і навакольным светам.

У канцы рамана Гары адкрываецца новая рэальнасць, але каб застацца ў ёй, неабходна ахвяраваць уласным розумам, на што і вырашаецца галоўны герой.

Часта ўнутраную сутнасць Галера Стэпавага Ваўка асацыююць з тым, што Юнг называў ценем, у той час як Герміну асацыююць з анімай.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Кнігі 1927 года
Катэгорыя:Раманы Германа Гесэ
Катэгорыя:Раманы на нямецкай мове
Алег Святаславіч

**Алег Святаславіч** («Гарыславіч»), у хрышчэнні *Міхаіл* (? — ) — князь Валынскі (1073—1078), Тмутараканскі (з 1083), Чарнігаўскі (1094, 1097), Ноўгарад-Северскі (1097—1115). Чацвёрты сын князя Святаслава Яраславіча ад першага шлюбу. 

Актыўны ўдзельнік княжых міжусобіц на Русі. Пасля смерці свайго бацькі, Святаслава, ваяваў за Чарнігаў, затым некалькі гадоў правёў у ссылцы ў Візантыі. Пасля вяртання на Русь працяглы час кіраваў у Тмутаракані, у 1094 годзе зноў захапіў Чарнігаў. У крывавай міжусобіцы доўгі час ваяваў з Уладзімірам Манамахам і яго сынамі. Нягледзячы на ​​шэраг тактычных паражэнняў, па выніках Любецкага з’езда атрымаў валоданне ў Ноўгарадзе-Северскім, а яго браты Давыд і Яраслаў — у Чарнігаве і Мураме.

За Алегам Святаславічам замацавалася мянушка «Гарыславіч». Яго нашчадкі ў летапісах і гістарыяграфіі называюцца Ольгавічамі.

## Біяграфія 
### Раннія гады 
Алег Святаславіч быў адным з малодшых сыноў Святаслава Яраславіча, князя Чарнігаўскага, і яго першай жонкі Кілікіі. У хрышчэнні атрымаў імя «Міхаіл». Яго дакладная дата нараджэння невядомая. У перыяд вялікага княжання свайго бацькі быў намеснікам на Валыні, кіраваў ва Уладзіміры-Валынскім. У 1076 годзе падчас барацьбы паміж Ізяславам і Святаславам Яраславічамі Алег са сваім стрыечным братам Уладзімірам хадзіў дапамагаць польскаму каралю Баляславу Смеламу ў яго барацьбе з чэшскім князем Ураціславам II, саюзнікам германскага імператара Генрыха IV, да якога звярнуўся па дапамогу выгнаны Ізяслаў. Па Васілю Тацішчаву, калі разбітыя рускімі і польскімі дружынамі чэхі паспрабавалі заключыць мір, прапаноўваючы 1000 грыўняў срэбра, рускія князі, нягледзячы на ​​відавочнае жаданне Баляслава скончыць вайну, адмовіліся мірыцца, спаслаўшыся на тое, што трэба «ўзяць свой гонар». Князі, не збіраючыся вяртацца дадому з пустымі рукамі і атрымаўшы, верагодна, толькі малую частку з 1000 грыўняў срэбра, выплачаных чэхамі Баляславу, на працягу чатырох месяцаў спусташалі чэшскую зямлю. Затым, атрымаўшы яшчэ 1000 грыўняў срэбра, выплачаных Враціславам II, і падзяліўшы іх сярод сваіх воінаў, Уладзімір і Алег вярнуліся на Русь.

Гісторыкі адзначаюць, што падчас праўлення на Валыні ў Алега Святаславіча склаліся добрыя адносіны з Уладзімірам Манамахам. Алег стаў хросным бацькам двух старэйшых сыноў Уладзіміра — Мсціслава і Ізяслава.

## Літаратура 
* 
* 
* 
## Зноскі 
Катэгорыя:Князі дарагабужскія (на Гарыні)
Катэгорыя:Князі тмутараканскія
Катэгорыя:Князі валынскія
Пад колам

**«Пад колам»** () — адна з ранніх аповесцей Германа Гесэ, выйшла ў 1906 годзе. Тыповая для яго творчасці, бо ў ёй Гесэ крытыкуе вузкаакадэмічную скіраванасць адукацыі, а некаторыя падзеі кнігі заснаваны на яго жыцці.

## Сюжэт 
Галоўны герой аповесці, адораны хлопчык Ханс Гебенрат адпраўлены ў элітную семінарыю ў Маўльброне. У школе Ханс становіцца разумнейшым і адукаваным, але зусім не развіваецца як асоба. Ён пачынае сябраваць з Германам Хайльнерам, хлопчыкам, які менш цікавіцца вучобай. Праз некаторы час Хайльнера выключаюць з семінарыі, а Гебенрата адпраўляюць дадому, бо яго западозрылі ў вар’яцтве.

У роднай вёсцы Ханс не змог ні з кім пасябраваць, бо ўсё дзяцінства прысвяціў вучобе. Ён становіцца вучнем каваля, і яму падабаецца гэтае практычнае рамяство, у адрозненне ад абстрактных навук. У канцы аповесці Ханс тоне пры незразумелых абставінах. Хаця ў кнізе не сказана пра гэта, многія літаратары лічаць, што гэта было самагубства.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Кнігі 1906 года
Катэгорыя:Раманы Германа Гесэ
Катэгорыя:Раманы на нямецкай мове
Гульня шкляных перлаў

«**Гульня шкляных перлаў**» () — апошні і галоўны раман швейцарскага пісьменніка Германа Гесэ, над якім ён працаваў з 1931 па 1942 год (кніга была скончаная 29 красавіка 1942 года). Упершыню раман апублікаваны 18 лістапада 1943 году ў цюрыхскім выдавецтве «Фрэц і Васмут» (*Fretz & Wasmuth*) у двух тамах. У 1946 годзе Гесэ быў узнагароджаны Нобелеўскай прэміяй у галіне літаратуры ў тым ліку і за гэты твор.

Галоўны герой кнігі — Ёзэф Кнехт. Яго тытул — Магістр гульні (). Тэрмін Magister Ludi — каламбур: 'ludus' на лацінскай мове можа азначаць як «гульня», так і «школа». Такім чынам, Magister Ludi можа азначаць як «Магістр гульні», так і «школьны настаўнік».

## Алюзіі 
Назва правінцыі Касталія, паходзіць ад імя німфы Касталіі, якую Апалон ператварыў у крыніцу, што даруе натхненне таму, хто з яе напіўся.

Імёны персанажаў рамана змяшчаюць адсылкі на рэальных людзей. Гэтак, папярэдніка Ёзэфа Кнехта на пасадзе магістра гульні звалі Томас ван дэр Травэ, і ў яго імені ўгадваецца Томас Ман, які нарадзіўся ў Любеку на рацэ Травэ. Таленавіты, але не зусім стабільны сябра Ёзэфа Кнехта, носіць імя Фрыц Тэгуларыус, што з'яўляецца адсылкай на Фрыдрыха Ніцшэ, айцец Якаб, імаверна, мае за аснову Якаба Буркхарта. Імя Карла Ферамонтэ з'яўляецца італьянізаваным варыянтам імя пляменьніка Гесэ, Карла Ізенберга.

## Беларускія пераклады 
На беларускую мову раман пераклаў Васіль Сёмуха.
* Гульня шкляных перлаў: спроба жыццёпісу Магістра Гульні Ёзэфа Кнэхта з дадаткам ягоных твораў: [раман] / выдадзена Германам Гесэ. — Мінск : Мастацкая літаратура, 1992. — 472, [2] с.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Кнігі 1943 года
Катэгорыя:Раманы Германа Гесэ
Катэгорыя:Раманы на нямецкай мове
Маўльброн (горад)

**Маўльброн** () — горад у Германіі, у зямлі Бадэн-Вюртэмберг. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Карлсруэ. Уваходзіць у склад раёна Энц. Насельніцтва — 6514 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 25,44 км². Афіцыйны код — 08 2 36 038.

Галоўная славутасць горада — кляштар Маўльброн, занесены ЮНЕСКА ў спіс Сусветнай спадчыны.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бадэн-Вюртэмберга
Капліца (Старая Жосна)

**Капліца** — руіны каталіцкага храма, размешчанага за 1 км на паўночны ўсход ад вёскі Гулі Мядзельскага раёна Мінскай вобласці, каля шашы Мядзел—Докшыцы.

Верагодна, пабудавана ў другой палове XVII ст. з цэглы ў маёнтку Снарскіх Старая Жосна. Зруйнавана ў 1950-я гг., захаваліся рэшткі.

## Архітэктура 
Архітэктура рэшткаў фасада дае падставу меркаваць, што яна насіла рэнесансны характар: трохвугольны франтон, крапаваны аркатурай, круглая люкарна, партал арачнага ўваходнага праёма. Цэнтрычны аб’ём быў перакрыты крыжовым скляпеннем.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Капліцы Мінскай вобласці
Катэгорыя:Касцёлы Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі рэнесанс
Катэгорыя:Гулі (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:З’явіліся ў XVII стагоддзі
Ту-95

**Ту-95** (праект «95», выраб «В», па кадыфікацыі НАТА: **«Bear»** — «Мядзведзь») — савецкі турбавінтавы стратэгічны бамбардзіроўшчык-ракетаносец.

*Ту-95* і яго мадыфікацыі да цяперашняга часу — адзіны ў свеце серыйны бамбардзіроўшчык і ракетаносец з турбавінтавымі рухавікамі. З’яўляўся савецкім сімвалам забеспячэння ваенна-стратэгічнага парытэту ў халоднай вайне. Застаецца на службе як носьбіт крылатых ракет, у тым ліку такіх, як Х-101, дзякуючы ніжэйшаму расходу паліва, чым у рэактыўных самалётаў, а галоўнае — большай скрытнасці ад спадарожнікаў SBIRS, здольных сачыць за буйнымі стратэгічнымі бамбардзіроўшчыкамі з рэактыўнымі рухавікамі па выхлапах з апошніх. National Interest адзначае, што даволі наіўна лічыць Ту-95 «састарэлай зброяй», бо фактычна ад падобнага самалёта нічога не патрабуецца, акрамя як лётаць на вялікую далёкасць, а рэальнай яго зброяй з’яўляюцца найноўшыя крылатыя ракеты такія як X-101, якія пры далёкасці 5500 км дазваляюць Ту-95 «беспакарана» атакаваць цэлі за межамі радыусаў дзеяння любых сістэм СПА. Практычнае прымяненне Ту-95 у Сірыі даказала, што самалёт не з’яўляецца «абстрактным сродкам ядзернага стрымлівання», а можа рэальна выкарыстоўвацца ў сучасных лакальных войнах.

На базе мадыфікацый Ту-95 былі створаны лятаючыя лабараторыі рознага прызначэння, пасажырскі міжкантынентальны лайнер — Ту-114 і яго праектны транспартны варыянт. У сваю чаргу, на базе Ту-114 быў створаны баявы самалёт ДРЛВ — Ту-126. Прамым развіццём праекта «95» на больш высокім авіяцыйна-тэхнічным узроўні з’явіўся варыянт самалёта СЛА, які ў серыі ўтварыў мадыфікацыйны шэраг самалётаў сямейства Ту-142 рознага баявога прызначэння.

## Зноскі 
Катэгорыя:Самалёты Тупалева
Вільгельм Тэль (п’еса)

**«Вільгельм Тэль»** () — п’еса нямецкага паэта, філосафа і драматурга Фрыдрыха Шылера, драматычны паказ у пяці дзеяннях, напісаны ў 1803—1804 гадах і пастаўлены на сцэне ўпершыню ў сакавіку 1804 года ў нямецкім Веймары. Апошні скончаны твор Шылера. Распавядае пра легендарнага народнага героя Швейцарыі канца XIII — пачатку XIV стагоддзяў Вільгельма Тэля, — спрытнага лучніка, змагара за незалежнасць сваёй краіны ад імперыі Габсбургаў (Аўстрыі і Свяшчэннай Рымскай імперыі). Гістарычным фонам для п’есы было ўзыходжанне Напалеона да ўлады і пачатак у Еўропе напалеонаўскіх войн. Лейтматывы п’есы — свабодалюбства, патрыятычнае натхненне і народная барацьба з чужаземным тыранам.

Французскі пераклад твора лёг у аснову аднайменнай оперы італьянскага кампазітара Джаакіна Расіні (1829).

На беларускую мову пераклалі Алесь Дудар (1934) і Уладзімір Папковіч (1993).

## Зноскі 
Катэгорыя:П’есы
Катэгорыя:Творы 1804 года
Алехкава

**Алехкава** () — вёска ў воласці Сетамаа павета Вырумаа, Эстонія. Да адміністрацыйнай рэформы мясцовых самакіраванняў Эстоніі 2017 года ўваходзіла ў склад воласці Мерэмяэ. Размешчана за 27 кіламетры на паўднёвы ўсход ад павятовага цэнтра — горада Выру — і за 28 кіламетраў ад валаснога цэнтра — пасёлка Вярска. Вышыня над узроўнем мора — 169 метраў.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Сяпіна

**Сяпіна** () — вёска ў воласці Сетамаа павета Вырумаа, Эстонія.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Аляксей Андрэевіч Коласаў

**Аляксей Андрэевіч Коласаў** () — беларускі хакейны брамнік клуба НХЛ «Філадэльфія Флаерз», які выступае за іх фарм-клуб «Ліхай Вэлі Фантомс» у АХЛ. Гулец зборнай Беларусі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 4 студзеня 2002 году ў Мінску. Дзяцінства правёў у сталічным мікрараёне Грушаўка (Маскоўскі раён). Коласаў, паводле яго слоў, пазнаёміўся з хакеем па тэлевізары. У дзяцінстве ён стаяў у праёме дзвярэй, а тата кідаў яму мячык. У хакейную школу патрапіў пасля таго, як бабуля ўбачыла аб'яву аб наборы ў дзіцячую школу. На першых жа трэніроўках адразу ўстаў у вароты. Выхоўваўся ў СДЮШАР БФСТ «Дынама». Вучыўся ў Беларускім дзяржаўным універсітэце фізічнай культуры на хакейным трэнеры.

## Кар’ера 
Коласаў з’яўляецца выхаванцам СДЮШАР БФСТ «Дынама». Упершыню на прафесійным узроўні пачаў выступаць у сезоне 2017/2018 за родную хакейную школу ў вышэйшай лізе чэмпіяната Беларусі. Ужо ў наступным годзе хакеіст выступіў на юніёрскім чэмпіянаце свету 2018 года ў складзе юніёрскай зборнай Беларусі. За сваю кар’еру Коласаў таксама здолеў пагуляць за маладзёжную і асноўную зборныя краіны. У КХЛ хакеіст правёў 4 сезоны, а таксама перыядычна выступаў у экстралізе за фарм-клуб мінскага «Дынама». Увосень 2024 года дэбютаваў у НХЛ, у складзе «Філадэльфія Флаерз».

## Зноскі 
Катэгорыя:Хакеісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па хакеі
Катэгорыя:Хакейныя варатары
Катэгорыя:Хакеісты КХЛ
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама-Маладзечна
Катэгорыя:Ігракі «Філадэльфія Флаерз»
Айхталь

**Айхталь** () — горад у Германіі, у зямлі Бадэн-Вюртэмберг. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Штутгарт. Уваходзіць у склад раёна Эслінген. Насельніцтва — 9642 чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 23,64 км ². Афіцыйны код — 08 1 16 081.

Горад падзяляецца на 3 гарадскія раёны.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бадэн-Вюртэмберга
Катавіцкая архідыяцэзія

** Катавіцкая архідыяцэзія ** (, ) — дыяцэзія Рымска-Каталіцкай царквы з цэнтрам у горадзе Катавіцы (Польшча). 

## Гісторыя 
Пасля падзелу Верхняй Сілезіі ў 1922 годзе з заснаваннем у 1922 годзе Апостальскай адміністратуры для Польскай Сілезіі ў яе межы ўвайшлі аддзеленыя ад Уроцлаўскай дыяцэзіі верхнесілезскія дэканаты: Дэмбеньскі, Кралеўскагуцкі, Люблінецкі, Міколаўскі, Мыславіцкі, Пахавальскі, Пшчынскі, Тарнаўска-Гурскі, Рудаўскі, Вадзіслаўскі, Жорыўскі. У 1923 годзе кс. Аўгуст Глонд стварыў яшчэ два дэканаты: Катавіцкі і Пекарскі.

28 кастрычніка 1925 года Катавіцкая дыяцэзія была заснавана папам Піем XI і стала суфраганнай часткай Кракаўскай мітраполіі. Складаецца з дзвюх геаграфічна і гістарычна розных частак. Першая — гэта былая тэрыторыя Цешынскага вікарыяту (да канца Першай сусветнай вайны — частка аўстрыйскай Сілезіі), а другая — усходняя частка прускай Верхняй Сілезіі (дэканаты, аддзеленыя ад Уроцлаўскай дыяцэзіі ў 1922 годзе). Межы створанай дыяцэзіі, якая займала 4225 км², супадалі з межамі Сілезскага ваяводства.

Яна была заснавана як архідыяцэзія 25 сакавіка 1992 года папам Янам Паўлам ІІ (ён рэарганізаваў існуючыя дыяцэзіі і касцёльныя правінцыі, у выніку чаго было створана яшчэ 9 касцёльных правінцый). З колькасна вялікай Катавіцкай дыяцэзіі 13 дэканатаў увайшлі ў склад новаўтворанай Глівіцкай дыяцэзіі. Яшчэ 8 дэканатаў увайшлі ў склад новастворанай Бельска-Жывецкай дыяцэзіі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рэлігія ў Польшчы
Катэгорыя:1925 год у Польшчы
Кытлым

**Кытлым** () — пасёлак (да 2004 года — пасёлак гарадскога тыпу) у Свярдлоўскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад гарадской акругі Карпінск. Пасёлак Кытлым размешчаны сярод гор, за 55 км ад Карпінска. Пасёлак забудаваны пераважна драўлянымі жылымі дамамі. На тэрыторыі пасёлка размешчаны ваенны гарадок.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Свярдлоўскай вобласці
Рыцар Тогенбург

**Рыцар Тогенбург** () — балада Фрыдрыха Шылера, напісаная ў ліпені 1797 года. Згодна з запісам у календары Шылера, ён скончыў яе 31 ліпеня. Напісаная ў дзесяці трахейных строфах, упершыню з’явілася ў тым жа годзе ў «Альманаху муз», а таксама была ўключана ў паэтычныя выданні 1800 і 1804 гадоў. Паэма распавядае пра нязбытнае каханне швейцарскага рыцара Тогенбурга. Ён далучаецца да крыжовага паходу і па вяртанні даведваецца, што яго каханая прыняла пострыг у кляштары. Ён пасяляецца пустэльнікам у поле зроку яе келлі, задаволены тым, што бачыць манашку здалёк. Балада заканчваецца яго смерцю. На беларускую мову пераклаў Юрка Гаўрук.
Падзел зямлі

**Падзел зямлі** () — балада Фрыдрыха Шылера, напісаная ў Веймары ў 1795 годзе. Створана ў перыяд цеснага супрацоўніцтва з Гётэ і з’яўляецца прыкладам рамантызму.

У творы выкарыстоўваецца тэма антычнасці, робіцца спроба пераймаць метрыку антычных паэтаў. На беларускую мову баладу пераклаў Юрка Гаўрук.

## Літаратура 
* Michael Titzmann: Vom «Sturm und Drang» zur «Klassik». «Grenzen der Menschheit» und «Das Göttliche» — Lyrik als Schnittpunkt der Diskurse. In: Schiller-Jahrbuch. Jg. 42, 1998, S. 42-63.
Івікавы жураўлі

**«Івікавы жураўлі»** () — балада Фрыдрыха Шылера (1797). Балада пераказвае легендарны сюжэт пра забойцу паэта Івіка, якога бачылі чорныя жураўлі і пазней паказалі на яго перад зборам усіх грэкаў. Балада была напісана Шылерам па сюжэце, які даў яму Ёган Гётэ ў «год балад». На беларускую мову пераклаў Юрка Гаўрук.
## Крыніцы
Шарлота фон Кальб

**Шарлота Сафі Юльяна фон Кальб** (; , Вальтэрсгаўзен — , ) — нямецкая пісьменніца, сяброўка Шылера.

Пры нараджэнні *фраін Маршалк фон Остгейм*. Праз некалькі гадоў пасля яе смерці быў апублікаваны яе раман «Cornelia», пры жыцці не быў апублікаваны ніводны твор.
## Крыніцы