Паўлу Фрэйрэ

**Паўлу Фрэйрэ** (, ) — бразільскі псіхолаг-педагог, тэарэтык педагогікі. У сваёй філасофіі педагогікі ён аб’яднаў класічныя падыходы Платона, сучасную марксісцкую крытыку і тэорыю барацьбы з каланіялізмам.

## Біяграфія 
Ураджэнец сям’і сярэдняга дастатку з Рэсіфі (штат Пернамбуку), Фрэйрэ спазнаў голад і галечу ў гады эканамічнага крызісу 1930-х, калі цяжкае эканамічнае становішча не дазваляла яму атрымаць паўнацэнную адукацыю. У 1931 годзе сям’я перабралася ў Жабоатан-дус-Гуарарапіс.

У 1943 годзе Фрэйрэ паступіў ва Універсітэт Рэсіфі. Хоць ён вучыўся на юрыста, але шмат часу надаваў вывучэнню філасофіі (асабліва фенаменалогіі) і псіхалогіі мовы. Пасля выпуску ён вырашыў не працаваць па спецыяльнасці, а стаў настаўнікам партугальскай мовы ў сярэдняй школе. У 1944 годзе ажаніўся з Эльзай Маі Коста дэ Алівейра, з якой разам працаваў у школе і выхаваў пецярых дзяцей.

У 1946 годзе Фрэйрэ быў прызначаны дырэктарам аддзела адукацыі і культуры сацыяльнай службы штата Пернамбуку.

Свае ідэі аб філасофіі адукацыі ён выказаў у доктарскай дысертацыі, абароненай ва Універсітэце Рэсіфі ў 1959 годзе. Там жа ён выкладаў гісторыю і філасофію педагогікі. У 1961 г. Фрэйрэ быў прызначаны дырэктарам Дэпартамента культурнага развіцця ва Універсітэце Рэсіфі.

У 1962 годзе ён атрымлівае магчымасць прымяніць сваю тэорыю на практыцы і навучае 300 непісьменных работнікаў цукровых плантацый чытаць і пісаць за 45 дзён. Пасля гэтага бразільскі ўрад левацэнтрысцкага прэзідэнта Жуана Гуларта ўхваляе стварэнне тысяч падобных культурных гурткоў па ўсёй краіне.

У 1964 годзе, пасля правага ваеннага перавароту, дыктатура забараняе іх дзейнасць. Фрэйрэ, будучы хрысціянскім сацыялістам, сімпатызаваў Кубінскай рэвалюцыі і левым рухам у краіне, быў арыштаваны і заключаны ў турму як «здраднік», дзе знаходзіўся 70 дзён. Пасля выгнання і кароткачасовага знаходжання ў Балівіі, Фрэйрэ 5 гадоў працуе ў Чылі на мясцовы хрысціянска-дэмакратычны ўрад і ХСА пры ААН, у тым ліку ў чылійскім інстытуце аграрных рэформаў над праграмай адукацыі дарослых.

У 1967 годзе Фрэйрэ публікуе сваю першую кнігу «Адукацыя як практыка волі». Яго самая вядомая кніга «Педагогіка прыгнечаных» упершыню апублікаваная ў Партугаліі ў 1968 годзе. У 1970 годзе кніга была перакладзеная на іспанскую і англійскую мовы. У самой Бразіліі кніга была выдадзена толькі ў 1974 годзе ва ўмовах паслаблення аўтарытарнага рэжыму.

Правёўшы год у Кембрыджы (штат Масачусэтс), дзе ён выкладаў у педагагічнай школе Гарвардскага ўніверсітэта, Фрэйрэ перабраўся ў Жэневу (Швейцарыя), дзе быў спецыяльным саветнікам Сусветнага савета цэркваў у пытаннях адукацыі. Акрамя таго, ён кансультаваў левыя рухі, якія прыйшлі да ўлады ў былых партугальскіх калоніях (у тым ліку ў Мазамбіку і Гвінеі-Бісау), у галіне стварэння адукацыйных сістэм і барацьбы з непісьменнасцю.

На радзіму Фрэйрэ змог вярнуцца толькі ў 1980 годзе. Фрэйрэ ўступіў у Партыю працоўных і адказваў за партыйную праграму ліквідацыі непісьменнасці сярод дарослага насельніцтва Сан-Паўлу з 1980 па 1986 год. Калі ПП перамагла на муніцыпальных выбарах 1988 года, Фрэйрэ быў прызначаны сакратаром па адукацыі штата Сан-Паўлу.

## Творчасць 
Паўлу Фрэйрэ працаваў у галіне народнай адукацыі і займаўся філасофіяй адукацыі, што дазволіла аб’яднаць не толькі класічныя падыходы Платона, але і сучасную марксісцкую крытыку і тэорыю барацьбы з каланіялізмам. «Педагогіку прыгнечаных» можна разглядаць як развіццё або адказ на кнігу Франца Фанона «Праклятыя заклеймённыя», у якой падкрэсліваецца неабходнасць забеспячэння карэннага насельніцтва такой адукацыяй, якая будзе з’яўляцца адначасова сучаснай (замест традыцыйнай, патрыярхальнай) і антыкаланіяльнай (а не проста асалодаю культуры каланізатараў).

Сярод прадстаўнікоў розных філасофскіх пазіцый, якія паўплывалі на яго светапогляд, ён называў наступныя імёны: «Сартр і Мунье, Эрых Фром і Луі Альтюсе, Артэга-і-Гасэт і Мао, Марцін Лютэр Кінг і Чэ Гевара, Унамуна і Маркузэ».

## Сачыненні 
* *Паулу Фрейре*. «Образование как практика освобождения». (Фрагмент в формате PDF)
**Фрейре П.* Педагогика угнетенных = Pedagogia do Oprimido (1970) / Пер. Н. Демьянова. — М.: Радикальная теория и практика, 2019. — 176 с. — 500 экз.

## Гл. таксама 
* Лібертарная педагогіка
* Рая Дунаеўская
* Тэалогія вызвалення
* Антон Сямёнавіч Макаранка
* Іван Іліч
* Пітэр Макларен

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* The Paulo and Nita Freire International Project for Critical Pedagogy
* The Paulo Freire Institute at UCLA 
* The Paulo Freire Institute of South Africa
* Instituto Paulo Freire of Spain
* Instituto Paulo Freire , Бразилия
* Paulo Freire Institute, Мальта
* Paulo Freire Research Center , Финляндия
* Paulo Freire Freedom School , Аризона
* Freire Charter School in Philadelphia
* The Center of Critical Pedagogy, Тель-Авив
* Политика невозможного Фатима Фрейре в диалоге с Contra File

Катэгорыя:Філосафы XX стагоддзя
Катэгорыя:Хрысціянскія сацыялісты
Катэгорыя:Марксісты
Катэгорыя:Сацыялісты Бразіліі
Катэгорыя:Псіхолагі
Катэгорыя:Філосафы Бразіліі