open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Царква Усіх Святых (Растоў-на-Доне)

**Царква Усіх Святых** — праваслаўны храм, пабудаваны ў Растове-на-Доне ў 1868 годзе. Знаходзіўся на тэрыторыі новых гарадскіх могілкаў. Храм быў знесены ў 1966 годзе, а на яго месцы пабудавалі Палац спорту.

## Гісторыя 
15 снежня 1785 года на старых растоўскіх могілках была закладзена драўляная царква Усіх Святых. 19 мая 1787 года храм быў асвячоны протаіерэем Іяанам Андрэевым. Царква размяшчалася ў раёне скрыжавання Чырвонаармейскай вуліцы і Саборнага завулка. Яна была прыпісана да Пакроўскай царквы.

У першай палове XIX стагоддзя ў Растове былі ўладкаваны новыя гарадскія могілкі. Яны знаходзіліся паміж сучаснымі Чырвонаармейскай і Філімонаўскай вуліцамі, Далманаўскім і Халтурынскім завулкамі. 8 верасня 1864 года на могілках быў закладзены храм Усіх Святых. Збудаванне храма вялося на сродкі гарадскога галавы А. М. Байкова.

3 кастрычніка 1865 года, пакуль новая царква будавалася, у старым храме Усіх Святых адбыўся пажар. Большая частка царкоўнага начыння была выратавана і перанесена ў Казанскую царкву, якая размяшчалася паміж сучаснымі вуліцамі Серафімовіча і Сацыялістычнай. У 1868 годзе новы храм Усіх Святых быў дабудаваны, пасля чаго ў яго перанеслі выратаванае начынне старога храма. Храм Усіх Святых быў асвячоны 27 кастрычніка 1868 года.

Храм Усіх Святых быў сярэдняга памеру і складаўся з трох нэфаў. Асноўны аб'ём храма быў каранаваны купалам у стылі ампір з дэкаратыўным пяцігалоўем. У 1897 годзе на сродкі А. К. Міхайлава да царквы з захаду прыбудавалі двух'ярусную званіцу. Галоўны прастол храма быў асвячоны ў гонар свята Дзень усіх святых. Левы (паўночны) прыдзел быў асвячоны ў імя святога роўнаапостальнага цара Канстанціна і маці яго царыцы Алены; правы (паўднёвы) прыдзел — у гонар Вялікапакутніка Панцеляймона.

У 1930-х гадах храм зачынілі, і ў яго памяшканні размясціўся шарыкападшыпнікавы завод. Званіца і пяцігалоўе былі дэмантаваны. У 1942 годзе падчас нацысцкай акупацыі горада ў храме аднавіліся набажэнствы. Быў збудаваны новы збор храма, каранаваны частачкай з крыжам. Каля храма ўтварыўся рынак, званы ў народзе «Нахалаўскім». Храм заставаўся дзейным і пасля вайны. Храм быў зачынены і знесены ў 1966 годзе. Зносу папярэднічаў збор подпісаў працаўнікоў пад «вымогай ліквідацыі храма». Царква Усіх Святых стала апошнім храмам, знесеным у Растове-на-Доне. На месцы царквы і гарадскіх могілкаў у 1967 годзе быў пабудаваны Палац спорту.

Катэгорыя:Растоў-на-Доне
Рухальныя колавыя пары

а тыпу 2-3-1]]
**Рухальныя колавыя пары** (**счэпныя колавыя пары, счэпныя восі, рухаючыя колы**) — гэта колавыя пары, на якія непасрэдна перадаюццца цягавыя намаганні ад рухавікоў лакаматыва. Рухаючыя колавыя пары прыводзяць у рух лакаматыў за кошт узаемадзеяння з рэйкамі: "счэпліваючыся" (адсюль і другая назва -- счапныя) з рэйкамі, рухальная колавая пара пераўтварая круцяшчы момант рухавіка ў сілу цягі. Сума сіл цягі ўсіх рухальных колаў лакаматыва складае сілу цягі лакаматыва.

## Гл. таксама 
* Лятунковыя колавыя пары
* Падтрымліваючыя колавыя пары

Катэгорыя:Будова паравоза
Катэгорыя:Рухачы
Скрэбла

**Скрэбла** (у каменнай індустрыі) (side scraper, racloir) — больш буйное і часам менш функцыянальна выяўленае, чым скрабок, скобляще-рэжучае каменнае прылада з крэменю, абсідыяну, кварцытамі і іншых відаў каменя. Найбольш характэрна для сярэдняга палеаліту. Пашкрэбла атрымлівалі з буйных сколаў-адшчэпаў каменя. Можа мець адзін або некалькі працоўных краёў з лёзамі самых розных формаў: выпуклай, прамы, ўвагнутай, востраканцовай, зубчастай і з апрацоўкай па перыметры. Рабочыя краю могуць утвараць вуглаватыя формы. Ляза пакрывае аднабаковая або двухбаковая (бифасиальная) рэтуш, якая ўтварылася як вынік зносу або жа нанесеная наўмысна. Часта мае супрацьлеглы лязе обушок (пашкрэбла-нажы) ці з'яўляецца камбінаваным прыладай (скрэбла-проколка, скрэбла-скрабок, скрэбла-лязо і г . д.). Магчыма, некаторыя пашкрэбла мелі дзяржальні.

Выкарыстоўваліся для рэзання, як нажы, і для апрацоўкі шкур жывёл. Ўжываліся таксама касцяныя прылады. З з'яўленнем керамікі пры недахопе каменя скреблами маглі служыць аскепкі сасудаў. Але канчаткова вызначыць прызначэнне таго ці іншага каменнага або іншага прылады магчыма толькі з дапамогай метадаў трасалогіі.

Ролю пашкрэбла выконвае і каменны ці металічны тарцовы паўкруглы нож «улу» паўночных народаў.
Да цяперашняга часу выкарыстоўваюцца пашкрэбла (скрабкі) з жалеза. У рамесна-саматужныя гарбарным вытворчасці аналагічную функцыю выконваюць нажы, стругі, тупікі, фальцы, нават палатна звычайных кос. Але і цяпер некаторыя традыцыйныя гарбары аддаюць перавагу каменныя пашкрэбла.

## Гл. таксама 
* Каменныя прылады
* Скрабок
* Сырая скура
* Сырамятная скура

## Літаратура 
* 
* *Дзеравянка А. П., С. В. Маркін, Васільеў С. А.* Палеолитоведение: уводзіны і асновы. — Новасібірск: ВА «Навука». Сібірская выдавецкая фірма, 1994. — 288 с. — ISBN 5-02-030873-0.
* *Паплёўка Г. Н.* Методыка комплекснага даследаванні каменных індустрый. — СПб: Дзмітрый Буланин, 2007. — (Працы ИИМК РАН. Т. XXIII). — 388 с. — ISBN 5-86007-521-9.
* *Сямёнаў С. А., Карабкова Г. Ф.* Тэхналогія самых старажытных вытворчасцяў: мезолит — энеолит. — Ленінград: «Навука», Ленінградскае отд., 1983. — С. 135-190.

Катэгорыя:Археалагічныя артэфакты
Катэгорыя:Інструменты
Катэгорыя:Гарбарная прамысловасць
Катэгорыя:Неаліт
Катэгорыя:Палеаліт
Би-2

**«Би-2»** — беларускі рок-гурт. Заснавальнікі гурта — Шура Бі-2 і Лёва Бі-2. Група заснавана ў Бабруйску (Беларусь) у 1988 годзе, другі этап актыўнай дзейнасці пачаўся пасля пераезда музыкаў у Расію ў 1999 годзе.

## Дыскаграфія 
### Студыйныя альбомы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Рок-гурты Беларусі
Катэгорыя:Рок-гурты Расіі
Арцруніды

**Арцруніды** (Арцруні, ) — адзін з найболей важных армянскіх княскіх і царскіх родаў, візантыйскі імператарскі род (імператар Візантыі Леў V (*Лявон Арцруні*) прыналежаў да дадзенай дынастыі). Арцруніды — адгалінаванне дынастыі Арантыдаў.

Валодаў значным уплывам. Вядомы пачынаючы з IV стагоддзя, з канца VIII стагоддзя па 1021 год — кіруючая дынастыя Васпуракана (князі, а з 908 года — цары).

Спачатку Арцуниды валодалі Адамакертам (Башкале) і акругай Албак Вялікі. У канцы VII стагоддзя імі былі набыты тэрыторыі да поўдня і ўсходу ад возера Ван, раней прыналежныя роду Рштуні. Цэнтр уладанняў Арцунідаў перасунуўся ў горад Ван. На працягу VIII стагоддзя Арцуніды пашырылі сваю ўладу на ўвесь Васпуракан і да пачатку IX стагоддзя ўступілі ў суперніцтва з дынастыяй Багратыдаў.

Гагік Арцруні (908—943) абвясціў сябе царом Васпуракана, васалам Багратыдаў. Як незалежная дзяржава Васпуракан праіснаваў да 1021 года, калі не які знайшоў сіл супрацьстаяць нашэсцю туркаў-сельджукаў Сенекерым Арцруні перадаў сваё царства Візантыі. Ад імператара Арцруниды атрымалі горад Севастыю (Сівас), трохі іншых гарадоў і земляў у Малой Арменіі. Частка Арцунідаў засталася жыць у наваколлі горада Ван, займаючы пасаду Ахтамарскага каталікоса.

## Спасылкі 
*
Рокаш (гурт)

**«Рокаш»** (Rokash) — мінскі музычны гурт. Стылі хард-энд-фолк (*hard’n’folk*), фолк-рок, фолк-метал.

## Гісторыя 
Ідэя стварэння гурта «Рокаш» з’явілася яшчэ пад канец 2003 году, калі чацвёрка сяброў, аб’яднаных агульнымі поглядамі на гісторыю, музыку, мову і лад жыцця вырашыла паспрабаваць свае сілы ў музычнай сферы. Гурт пачыналі Стась Багданаў, Мікола Ліпневіч, Мікола Маркоўнік і Лявон Казакоў. Першапачатковай канцэпцыяй патэнцыяльнага гурта быў стыль beerfolk, ці піўны фолк. На працягу 2003 года Лявонам былі напісаныя некалькі песень у гэтай стылістыцы. Але існавала праблема са складам — гэтыя песні фактычна не было каму граць, у гурце ад пачатку было два ўдарнікі і два вакалісты.

Дзякуючы Алене (Decadence) і Наташы (Venomous Butterfly) у студзені 2004 года ўдзельнікі гурта пазнаёміліся з гітарыстам Алесем Акульчыкам, што і стала сапраўдным стартам для гурта. Дзякуючы яму пачалі стварацца першыя мелодыі. Акрамя гэтага быў здзейснены канцэптуальны паварот у ідэйнай афарбоўцы песень. Поруч са старымі бірфолкавымі тэмамі пачынаюць з’яўляцца новыя кампазыцыі, якія мелі патрыятычную, сярэднявечную і, у некаторых выпадках, нават філасофскую афарбоўку. Самай яскравай песняй гэтага перыяду можна назваць «Баляду пра ліцьвіна», якая на доўгі час стала візітоўкай «Рокаша». Разам з тым моцна адчуваецца недахоп інструментаў. Пачынаюцца пошукі чалавека, які мог бы граць на якім-небудзь духавым інструменце. Нарэшце, летам 2005 года адзін з сяброў, Паша Грабчыкаў, знаёміць гурт з флейтысткай Вольгай Драпезай. Дзякуючы яе прыходу ужо пачынае фармавацца індывідуальны саўнд «Рокаша». У гэты ж час астатнія ўдзельнікі гурта пакрысе пачынаюць асвойваць новыя інструменты. Усіх здзіўляе Мікола Ліпневіч, які за кароткі час здолеў навучыцца граць на блок-флейтах. У той жа час Лявон пачынае аздабляць песні гукамі варгану. Старыя кампазіцыі атрымоўваюць новую афарбоўку.

Пад канец 2014 года «Рокаш» выпусціў EP, які складаўся з чатырох новых песень. Гэты рэліз музыкі прымеркавалі да 10-годдзя гурта.

## Дыскаграфія 
* «Запалі Агонь» (альбом, 2011)
* «Пад знакам крумкача» (EP, 2014)
* ''Прэм'ер Тузін 2008* (2009)
* *Шосты Прэм’ер Тузін'' (2011)

## Склад 
* Паліна Дулінец — спеў, аўтар музыкі
* Лявон Казакоў — спеў, бас-гітара, варган, аўтар тэкстаў
* Аляксандр Маераў — клавішы
* Наталля Ісаева — флейта
* Жора Баркоўскі — гітара
* Дэн Птушка — ударныя

### Былыя удзельнікі 
* Станіслаў Багданаў — перкусія
* Міхаіл Кінчын — ударныя, перкусія
* Вольга Драпеза — флейта
* Аляксей Яфрэменка — ударныя
* Аляксандр Акульчык — гітара
* Мікалай Ліпневіч — блок-флейта, перкусія
* Наталля Ісаева — флейта
* Мікіта Васількаван — ударныя
* Артур Мартынаў — ударныя
* Bolt DM — гітара
* Ася Очкіна — клавішы
* Вікторыя Бузько — флейта

## Спасылкі 
* Інтэрв’ю з гуртом Рокаш
* Рокаш на Last.fm

Катэгорыя:Фолк-гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2004 годзе
1972 год у гісторыі музыкі

**1972** год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.

## Падзеі 
## Альбомы 
## Узнагароды 
## Гурты 
### Створаны 
*«Мінск»
*Пры свечках

### Распаліся 
## Нарадзіліся 
* 19 студзеня — Сяргей Міхалок, беларускі спявак.
* 29 лютага — Сяргей Канановіч, беларускі гітарыст.
* 18 мая — Аляксандр Кулінковіч, беларускі рок-музыкант, журналіст, паэт, заснавальнік і вакаліст гурта Neuro Dubel (пам. 2018).
* 27 чэрвеня — Павел Булатнікаў, беларускі спявак.
*14 кастрычніка — Сяргей Пукст, беларускі кампазітар

## Памерлі 
*
Катэгорыя:Гады ў музыцы
Паратурбавоз

**Паратурбавоз** — лакаматыў, у якасці рухавіка на яком устаноўлена паравая турбіна. Нягледзячы на здавалась бы, відавочныя перавагі ў выглядзе высокага ККД, эканамічнасці і магчымасці выкарыстання таннага нізкасортнага паліва, гэты тып лакаматыва, нягледзячы на некалькі часам адносна паспяховых спроб будавання, распачатых канструктарамі розных краін (раннія спробы адносяцца да пачатку XX стагоддзя, апошнія — да сярэдзіны 1950-х гадоў) не атрымаў сколькі-небудзь заметнага распаўсюджвання на сетцы чыгунак свету.

Катэгорыя:Лакаматывы
Аддис Абеба

**«Аддис Абеба»** — беларускі рэгі-гурт.

## Гісторыя 
Аддис Абеба выступае з 2002 года. Першапачаткова музыкі базаваліся ў Гомелі, аднак праз некалькі год лідар гурта Дзмітрый Іваноў пераехаў у Мінск, да яго далучыліся музыкі сталічных гуртоў Хайле Туммс і Вирус Лиха.

Гурт выступаў на адной сцэне з вядомымі рэгі-калектывамі Расіі Джа Дивижн, ВПР, Фестиваль Всего на Светe і Комитет охраны тепла, таксама музыкі выступалі на фестывалях Пустые холмы і JazzKoktebel. Гурт праводзіць пастаянныя гастролі па Беларусі, запісаў тры студыйных альбома.

## Рэпертуар і стыль 
Гурт грае аўтэнтычную «чорную» музыку — roots-reggae з Сіонам, рыддзім, бонгі и клавішы, музыкі здзяйсняюць эксперыменты са ска, фанкам и раггамафінамі.

## Склад 
* Дзмітрый Іваноў — спеў, аўтар тэкстаў
* Цімур Рэйзіс — клавішы
* Аляксандр Геліх — бас-гітара
* Аляксей Тарасевіч — ударныя
* Аляксей Машчэнікаў — гітара
* Фёдар Малікін — саксафон
* Мікіта Кузьмін — перкусія

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**
* Аддис Абеба (2006)
* Шифроваться (2009)
* Механизм (2012)
* Ложь (2017)
* Музыка счастья (2019)
* Ешь ложь (2022, міні-альбом)
**Канцэртныя альбомы**

* Live (2007)

## Відэаграфія 
* Малое в большом
* Спасибо
* Море
* Чернобыль
* Вася
* Менты
* Птичий грипп
* Весна
* Музыка счастья
* Дзеці

## Спасылкі 
* «Аддис Абеба» — афіцыйны сайт гурта 
* 666 альбомов белорусской судьбы. Аддис Абеба — 2009 «Шифроваться»

Катэгорыя:Рок-гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2002 годзе
Катэгорыя:Рэгі-гурты
Таксаметр

**Таксаметр** (ад фр. Taximètre "лічыльнік цаны") -- прыбор, устанаўліваемы ў аўтамабілях таксі для падліку кошту праезду.

Прынцып працы таксаметра заключваецца ў вымярэнні пройдзенай аўтамабілем адлегласці і памнажэння яе на пастаяную велічыню, задаваемую пры праграмаванні таксаметра (звычайна гэта кошт аднаго кіламетра шляху). Пры хуткасці ніжэй парогавай (звычайна гэта 5-20 км/гадз., у кожнай краіне па-свойму) таксаметр пераключваецца ў рэжым уліку часа прастою. Акрамя таго, таксометры звычайна могуць улічваць стартавы тарыф "за пасадку"

## Гісторыя 
Першыя матарызаваныя наёмныя экіпажы — фіякры (фр. fiacre) з’явіліся ва Францыі ў 1896 годзе, але асобым поспехам не карысталіся. Бедным яны былі не па кішэні, у багатых мелісь свае асабістыя экіпажы, а сярэдній клас рызыкаваў карыстацца іх паслугамі толькі ў выключных выпадках. Прычынай таму была адсутнасць строгага адзінага тарыфу на перавозкі. У 1891 годзе нямецкі вучоны Вільгельм Брун прыдумаў першы таксаметр, і сітуацыя пачала хутка змяняцца. У 1907 годзе першыя таксаматоры з’явіліся на вуліцах Лондана.

Катэгорыя:Таксі
Альжбета Сапега

**Альжбета Сапега**, народжаная **Радзівіл** (1583—1611) — дачка вялікалітоўскага дзяржаўнага дзеяча Крыштафа Радзівіла Пяруна.

## Біяграфія 
### Паходжанне 
Дачка вялікалітоўскага дзяржаўнага дзеяча Крыштафа Радзівіла Пяруна (1547—1603) і яго жонкі Кацярыны з Тэнчынскіх (каля 1544 — 1592). Мела братоў Юрыя, Яна Сямёна, Аляксандра, Януша і Крыштафа.
 і яго жонак]]
### Сям'я 
Была другой жонкай Льва Сапегі.

У шлюбе нарадзілася чацвёра дзяцей:

* Ганна
* Мікалай
* Крыштаф Міхал
* Казімір Леў

Альжбета
Альжбета
Катэгорыя:Жанчыны Вялікага Княства Літоўскага
Ur’ia

**«Юр’я»** (**Ur’ia**) — беларускі музычны гурт. Музыка гурта спалучае сучасныя стылі з старадаўнімі народнымі элементамі.

## Гісторыя 
У лістападзе 2000 года гурт браў удзел у першым беларускім свяце фальклору «Таўкачыкі» ў Мінску. Трэці студыйны альбом гурта «Рай коню» ўвайшоў у Топ-10 альбомаў 2007 года па версіі сайта Experty.by.

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* Весначуха (2001)
*# Вэсначуха
*# Суботачка
*# Зэлен дубочок
*# Два браціка
*# На тый свет па мамку
*# Агу, весна
*# Таўкачыкі
* Калі чакра (2006)
*# А ў лузі, ў лузі
*# Калядка
*# Курка-рябушка
*# На вялікдню
*# Русалкі
*# Folk’n'Roll
*# Калі-чакра
* Рай коню (2007)
*# Рай коню
*# А ў нас сёння
*# Конік
*# Мамачка
*# Кіндзір-злодзей
*# Я скакала
*# Тры янгелы

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Юр’я на Last.fm
* Юрый Выдронак: «Аўтэнтычны фальклор памірае. Гэта — дыягназ» / інтэрв’ю заснавальніка гурта

Катэгорыя:Фолк-гурты Беларусі
Макруха пурпуровая

**Макруха пурпуровая** (*Chroogomphus rutilus, Gomphidius rutilus*) —  шапкавы базідыяльны грыб з роду  сямейства .

## Апісанне 
Пладовае цела грыба — шапка на ножцы. Шапка дыяметрам 3—5 см, спачатку канічная, пазней пукатая з бугарком у сярэдзіне і апушаным уніз краем, слізкая. Колер шапкі цагляна-каштанавы або чырвона-карычневы. Ножка 5—8 см у даўжыню і 1—2 см у дыяметры. Мякаць аранжава-бураватая, без асаблівага смаку і паху. Пласцінкі тоўстыя, спачатку светла-бураватага колеру, пазней дымчата-пурпурова-бурыя. Споры гладкія, верацёнападобнай формы, буравата-аліўкавага колеру.

Ядомы грыб.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Растуць у хвойных, пераважна хваёвых лясах. Пладовыя целы з'яўляюцца ў жніўні—верасні, часцей за ўсё паасобку.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Мокруха пурпуровая, или мокруха слизистая, или мокруха блестящая – Gomphidius rutilus (Fr.) Lundell. Et. Nannf. // Экологический центр «Экосистема»™

Катэгорыя:Макрухавыя
Катэгорыя:Ядомыя грыбы
Tangara

**Tangara** — самы шматлікі па колькасці відаў род з сямейства Thraupidae.

Многія віды роду сустракаюцца ў лясным гушчары, толькі нямногія віды жывуць на больш адкрытых участках.

Самка будуе добра схаванае гняздо, у якое яна адкладае бэзава-белыя або карычневыя ў крапінку яйкі.

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* .
* .
* Morton, Isler & Isler, *Tanagers* ISBN 0-7136-5116-4.
* Stiles and Skutch, *A guide to the birds of Costa Rica* ISBN 0-8014-9600-4.

Катэгорыя:Роды птушак
Катэгорыя:Вераб’інападобныя
Касцевіч

**Касцевіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алена Дзмітрыеўна Касцевіч — украінская спартсменка.
* Вацлаў Касцевіч — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, маршалак гаспадарскі, староста кобрынскі.
* Ірына Анатольеўна Касцевіч — міністр працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь.
* Макар Краўцоў (сапр. Касцевіч) — беларускі паэт.
* Міхась Васілёк (сапр. Касцевіч) — беларускі паэт.
* Янук Касцевіч (1857—1926) — беларускі паэт.
* Януш Касцевіч — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, ваявода віцебскі і падляшскі.
Міхаіл Маркавіч Шмерлінг

**Міхаіл Маркавіч Шмерлінг** (нар., г. ) — беларускі фотамастак. Член Саюза журналістаў Беларусі (1976).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскае паліграфічнае вучылішча (1967). Працаваў у Віцебскім абласным краязнаўчым музеі (1969—1983), вытворчым аб'яднанні «Мастацтва» (1986—1991), рэдакцыі абласной газеты «Народнае слова» (1991—2007). Атрымаў першую прэмію на Усесаюзнай выставе «Фотаграфіка-71» (1971), медаль лаўрэата на міжнароднай выставе «Чалавек і Зямля» (г. Платэляй, Літва, 1973). Узнагароджаны ганаровымі дыпломамі фотасалонаў у Румыніі (1971, 1973), Англіі (1974).

Працуе ў розных жанрах мастацкай фатаграфіі.

Сярод твораў: «Браслаўскі матыў» (1982), «Мастак Ф. Гумен» (1985), «Народная артыстка СССР С. Станюта» (1990), «Вечар» (1991), «Актрыса Наталля Аладка» (1992), «Лятучка» (2000), «Мастак Г. Шутаў» (2001), «Афганцы» (2005); серыі «Стары Віцебск» (1971—1975), «Тэатр» (1975—1985), «Ветэраны. Месяц май» (1975—2007), «Мастакі» (2010) і інш.

## Літаратура 
Цыбульский, М. Л. Шмерлинг Михаил Маркович / М. Л. Цыбульский // Регионы Беларуси : энцикл. : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова (гл. ред.) [и др.]. — Мн. : Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область. Кн. 2. — С. 611—612.

Катэгорыя:Фатографы паводле алфавіта
Катэгорыя:Фатографы Беларусі
Школьны аўтобус

**Школьны аўтобус** — гэта аўтобус, прызначаны для арганізаванай перавозкі дзяцей да навучальных устаноў, а таксама да месцаў правядзення экскурсій, розных вучэбных і забаўляльных мерапрыемстваў.

## Гісторыя 
Павозкі для цэнтралізаванай дастаўкі дзяцей у школы вядомы з пачатку XIX стагоддзя. Упершыню такія перавозкі былі арганізаваны ў квакерскай школе на паўночным усходзе Лондана Найбольшае распаўсюджваніе школьныя амнібусы (так называемыя «kid hacks») атрымалі ў ЗША, перш усяго ў сельскай мясцовасці.

Са з’яўленнем рухавікоў унутранага згарання пачалі з’яўляцца і першыя школьныя аўтобусы. Спачатку яны не дужа адрозніваліся ад сваіх папярэднікаў: мелі брызентавы верх і лаўкі па баках, уваход і выхад размяшчаўся ззаду. Але з развіццём тэхнікі школьныя аўтобусы ўдасканальваліся, і да 30-х гадоў XX стагоддзя здабылі блізкі да сучаснага воблік.

## Патрабаванні 
Катэгорыя:Аўтобус
Катэгорыя:Сярэдняя адукацыя
Ірына Анатольеўна Касцевіч

**Ірына Анатольеўна Касцевіч** (нар. , ) — міністр працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь (2017—2024).

## Біяграфія 
Нарадзілася 26 студзеня 1967 года ў г. Мінску.

Скончыла ў 1989 годзе Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі па спецыяльнасці «Планаванне прамысловасці», у 2002 годзе Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве».

У 1989—1992 гадах — інжынер-канструктар ЦНДІТК Мінскага навукова-вытворчага аб’яднання «Цэнтрсістэм». У 1993—1994 гадах — эканаміст I катэгорыі, вядучы эканаміст упраўлення статыстыкі матэрыяльных рэсурсаў Дзяржкамстата Рэспублікі Беларусь. У 1994—2002 гадах — вядучы эканаміст, галоўны эканаміст, начальнік упраўлення статыстыкі матэрыяльных рэсурсаў Міністэрства статыстыкі і аналізу Рэспублікі Беларусь. У 2002—2006 гадах — начальнік упраўлення статыстычнага планавання і арганізацыі статназіранні Міністэрства статыстыкі і аналізу Рэспублікі Беларусь. У 2006—2008 гадах — намеснік Міністра статыстыкі і аналізу Рэспублікі Беларусь. У 2008—2015 гадах — першы намеснік Старшыні Нацыянальнага статыстычнага камітэта Рэспублікі Беларусь.

З 28 студзеня 2015 года да 13 сакавіка 2017 года — намеснік Міністра эканомікі Рэспублікі Беларусь.

14 сакавіка 2017 года прызначана міністрам працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь.

У 2024 годзе выбрана дэпутаткай Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VIII склікання ад Дзяржынскай акругі № 71. Старшыня Пастаяннай камісіі па працы і сацыяльных пытаннях Член Савета Палаты прадстаўнікоў.

## Узнагароды 
Узнагароджана медалём «За працоўныя заслугі», ганаровымі граматамі Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Дзяржаўнага сакратарыята Савета Бяспекі Рэспублікі Беларусь, Нацыянальнага савета па працоўных і сацыяльных пытаннях, граматай Патрыяршага Экзарха ўсяе Беларусі (2018).

Мае падзякі Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь, Старшыні Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Старшыні Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Кіраўніка Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

## Сям’я 
Замужам, мае сына і дачку.

## Спасылкі 
* Касцевіч Ірына Анатольеўна

* Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выпускнікі БДЭУ
Катэгорыя:Міністры працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Намеснікі міністра эканомікі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання
Кампрэсар

**Кампрэсар** (ад  — сцісканне) — энергетычная машына або прыбор для сціскання і перамяшчэння газападобных рэчываў.

Паводле прынцыпу дзеяння кампрэсары можна раздзяліць на дзве вялікія групы: дынамічныя і аб’ёмныя.

У кампрэсарах аб’ёмнага тыпу рабочы працэс ажыццяўляецца ў выніку змены аб’ёму рабочай камеры. Да кампрэсараў аб’ёмнага тыпу адносяцца:
* Паршнявы кампрэсар
* Спіральны кампрэсар
* Кулачковы кампрэсар
* Вінтавы кампрэсар

У дынамічных кампрэсарах рабочы працэс ажыццяўляецца шляхам дынамічнага ўздзеяння на бесперапынны струмень газу. Да дынамічных кампрэсараў адносяцца:
* Турбакампрэсар
* Віхравы кампрэсар
* Струменны кампрэсар

Кампрэсары з’яўляюцца часткай больш складаных машын і прыбораў. Кампрэсары выкарыстоўваюць для перамяшчэння холадагента у халадзільніках, як крыніцу сціснутага паветра ў тармазных сістэмах, для адчынення і зачынення дзвярэй на грамадскім транспарце. Шырока распаўсюджана выкарыстанне кампрэсараў у пнеўмаінструменце: адбойных малатках, фарбавальных апаратах, гайкавёртах і г.д.

## Гл. таксама 
* Пнеўматычны акумулятар

Катэгорыя:Абсталяванне
Ервандыды

**Ервандыды**, *Аронтыды*, *Ервандуні* ці *Ервандаканы*  (, , ; каля 570 або 520—200 гг. да н. э.) — армянская дынастыя, якая кіравала з 401 г. да н.э. у якасці персідскіх (ахеменідскіх) сатрапаў Арменіі, у 323—200 гг. да н.э. у якасці цароў Айрарацкага царства. Згодна Страбону («Геаграфія», XI,14, 15), паходзіла ад персідскага вяльможы Гідарна Старэйшага, аднаго з сямі забойцаў Ілжэ-Смердыса. Яе адгалінаваннем часам лічыцца дынастыя Арташэсідаў. 

Адгалінаваннем дынастыі Ервандыдаў з'яўляецца армянскі княскі, царскі і візантыйскі імператарскі род Арцрунідаў.

## Спасылкі 
* Рыжов К. В. Все монархи мира: Древний Восток: Справочник. — М.: Вече, 2006. — 576 с.
Арсенцій Аляксеевіч Нячаеў

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Арсенцій Аляксеевіч Нячаеў
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|шырыня           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1932—1945 (з перарывам)
|званне           = 
|род войскаў      = артылерыя
|пасада           = 
|часць            = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
-
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}

**Арсенцій Аляксеевіч Нячаеў** (10 снежня 1910 — 7 красавіка 1989) — капітан Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 10 снежня 1910 года ў вёсцы Блеўчыцы (цяпер Капыльскі раён, Мінская вобласць). Скончыў 9 класаў. У 1929 годзе пераехаў у Мінск, працаваў на заводах «Камунар», «Энергія». З 1934 года жыў у Маскве, працаваў шафёрам, механікам, а затым начальнікам гаража аўтабазы Цэнтрасаюза.

У РСЧА з 1932 па 1934 год, у 1939 годзе вярнуўся ў войска. У 1939 годзе скончыў Курсы ўдасканалення камсаставу.

У баях Вялікай Айчыннай вайны з ліпеня 1941 года. Ваяваў на Ленінградскім, Волхаўскім і 1-м Беларускім франтах. Быў камандзірам артылерыйскай батарэі.

Удзельнічаў у будаўніцтве абарончых збудаванняў пад Тулай, прарыву блакады Ленінграда, вызваленні гарадоў Пскова, Таропца, Рыгі, узяцці горада Данцыга.

Удзельнік . У ходзе вулічных баёў у Берліне 28 красавіка 1945 года Нячаеў выкаціў гаўбіцы на прамую наводку і разбурыў некалькі апорных пунктаў праціўніка. 29 красавіка некалькі гадзін яму ўдавалася весці бой у акружэнні, умела кіруючы кругавой абаронай. Быў кантужаны і паранены, але працягваў абстрэльваць непрыяцеля. Сваімі гераічнымі дзеяннямі дапамог стралковай падраздзяленням авалодаць цэнтральнай ратушай Берліна і ўзняць на яе купале савецкі сцяг.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 мая 1946 года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання на фронце барацьбы з нямецка-фашысцкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым адвагу і геройства гвардыі старэйшаму лейтэнанту Нячаеву было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

У 1945 годзе Нячаеў сышоў у запас у званні капітана. Жыў у горадзе Лысьва. Да 1972 года працаваў на заводзе па выпуску кухонных пліт, затым сышоў на пенсію.

Памёр 7 красавіка 1989 года.

## Узнагароды 
* Медаль «Залатая Зорка» № 8971.
* Ордэн Леніна.
* Ордэн Чырвонага Сцяга.
* Ордэн Айчыннай вайны I ступені.
* Ордэн Айчыннай вайны II ступені.
* Іншыя ўзнагароды.

## Памяць 
* У Лысьве на Алеі герояў усталяваны бюст Нячаева.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Капыльскім раёне
Катэгорыя:Памерлі ў Пермскім краі
Катэгорыя:Капітаны СССР
1985 год у гісторыі музыкі

**1985** год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.

## Падзеі 
* Створаны мінскі рок-клуб

## Альбомы 
## Узнагароды 
## Гурты 
### Створаны 
* Guns N’ Roses

### Распаліся 
## Нарадзіліся 
* 20 мая — Герман Цітоў, беларускі эстрадны спявак, кампазітар і вядучы

## Памерлі 
## Спасылкі
*
Катэгорыя:Гады ў музыцы
Альжбета Завіша

**Альжбета Радзівіл**, у першым шлюбе **Сапега**, у другім шлюбе **Завіша** ( — ) — дачка вялікалітоўскага дзяржаўнага дзеяча Станіслава Радзівіла.

## Біяграфія 
### Паходжанне 
Дачка вялікалітоўскага дзяржаўнага дзеяча Станіслава Радзівіла (1559—1599) і яго жонкі Марыны (Марыяны) з Мышкаў (1563—1600). Мела чатырох братоў (Мікалая Крыштафа, Альбрэхта Станіслава, Станіслава і Юрыя) і сястру .

### Сям'я 
У 1606 годзе пабраліся шлюбам з Андрэем Сапегам. Шлюб цягнуўся да смерці мужа ў 1610 годзе і быў бяздзетным.

Другім шлюбам пабралася з Мікалаем Завішам. Пакінулі толькі дачок, з якіх Людвіка была адной з першых менскіх бернардынак.

### Продкі 
Альжбета
Альжбета
Альжбета
Катэгорыя:Жанчыны Вялікага Княства Літоўскага
Венсан Арыёль

**Венсан Арыёль** (; , Рэвель — , ) — прэзідэнт Францыі (Чацвёртая рэспубліка, 1947—1954), першы пасля Другой сусветнай вайны.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў дэпартаменце Верхняя Гарона, сын мясніка; атрымаў юрыдычную адукацыю. Да вайны актыўны дзеяч сацыялістычнай партыі, быў мэрам Тулузы (абраны ў 31 год), затым міністрам у двух сацыялістычных ўрадах Леона Блюма. У 1942—1943 Арыёль ўдзельнічаў у дзейнасці падполля французскага Супраціву ў акупаванай Францыі, затым збег у Лондан і паступіў ва ўрад генерала дэ Голя. Пасля вызвалення Францыі дзяржаўны міністр часовага ўрада; ў 1946 прадстаўнік Францыі ў Савеце Бяспекі ААН.

## Прэзідэнт Чацвёртай рэспублікі 
Пасля абвяшчэння Чацвёртай рэспублікі ў студзеня 1947 года абраны яе прэзідэнтам, займаў пасаду адзін сямігадовы тэрмін. Праўленне Арыёля было вельмі цяжкім, краіну скалыналі бесперапынныя страйкі і масавыя беспарадкі працоўных, каланіяльная Французская імперыя распадалася; метраполія вяла войны з паўстанцамі адначасова ў Індакітаі, на Мадагаскары і ў Паўночнай Афрыцы. Перад сканчэннем тэрміну Арыёль заявіў, што ні ў якім разе не будзе балатавацца на наступны: «Гэтая праца амаль звяла мяне ў магілу: мяне будзілі ў любы час ночы, каб прымаць адстаўкі прэм'ер-міністраў» Сапраўды, 7 гадоў яго праўлення змянілася 18 «прывідных урадаў».

## Пасля прэзідэнцтва 
Пакінуўшы Елісейскі палац, Арыёль заняўся палітычнай публіцыстыкай. У 1958 годзе ён як экс-прэзідэнт увайшоў у Канстытуцыйны савет Францыі. Гэта адбылося пры заснаванні Пятай рэспублікі, праекта канстытуцыі якой ён рэзка пярэчыў, лічачы, што ўлада прэзідэнта павінна застацца такой жа слабай і цырыманіяльнай, якой была пры Трэцяй і Чацвёртай рэспубліках. У 1960 годзе ён сышоў у адстаўку з Савета, пратэстуючы супраць аўтарытарнай палітыкі прэзідэнта дэ Голя. За год да смерці Арыёль паспеў блаславіць сацыяліста Франсуа Мітэрана балатавацца ў прэзідэнты.
Guns N’ Roses

**«Guns N’ Roses»** () — амерыканскі хард-рок-гурт з Лос-Анджэлеса, які быў сфарміраваны ў 1985 годзе. Першапачатковы склад, які заключыў кантракт з Geffen Records ў 1986 годзе, складаўся з вакаліста Эксла Роўза, вядучага гітарыста Слэша, рытм-гітарыста Ізі Стрэдліна, басіста Дафі Макагана і бубнача Стывена Адлера. Бягучы склад уключае ў сябе Роўза, Слэша, Макагана, а таксама клавішнікаў Дызі Рыда і Мелісу Рыз, гітарыста Рычарда Фортуса і бубнача Франка Ферэра. Гурт выпусціў шэсць студыйных альбомаў, продажы якіх перавышаюць больш чым 100 мільёнаў копій ва ўсім свеце, у тым ліку — 45 мільёнаў у ЗША. Гэта робіць Guns N' Roses адным з самых запатрабаваных гуртоў у свеце за ўвесь час.

Дэбютны альбом Guns N 'Roses, які атрымаў назву Appetite for Destruction (1987), дасягнуў першага месца ў Billboard 200 праз год пасля яго рэлізу, а песня «Sweet Child o' Mine» стала адзіным сінглам групы, які апынуўся на першым месцы ў Billboard Hot 100. Альбом быў прададзены колькасцю каля 30 мільёнаў копій па ўсім свеце, у тым ліку 18 мільёнаў толькі ў ЗША, што робіць яго самым прадаваным дэбютным альбомам усіх часоў у ЗША, а таксама адзінаццатым па ліку сярод самых прадаваных альбомаў у ЗША. За паспяховым дэбютам рушыў услед альбом G N' R Lies (1988) з васьмю песнямі, які дасягнуў другога месца ў Billboard 200. Падвойны альбом Use Your Illusion I і Use Your Illusion II (1991) апынуўся адпаведна на другім і першым месцах у Billboard 200 і прадаўся агульным накладам 35 мільёнаў копій ва ўсім свеце, уключаючы 14 мільёнаў у ЗША. Альбом кавер-версій The Spaghetti Incident? (1993) стаў апошнім студыйным альбомам гурта, у запісе якога прымалі ўдзел Слэш і Макаган.

Пасля больш чым дзесяцігадовай працы і некалькіх змен у складзе, Guns N 'Roses выпусціў доўгачаканы альбом Chinese Democracy (2008), які паводле ацэнак сабекошту прадукцыі абыйшоўся прыблізна ў $ 14 мільёнаў і з’яўляецца самым дарагім рок-альбомам з тых, якія выпускаліся за ўсю гісторыю музыкі. Ён дэбютаваў на трэцім месцы ў Billboard 200, але прадаваўся горш чаканняў галіны, нягледзячы на галоўным чынам пазітыўны крытычны прыём. Абодва былых ўдзельніка Слэш і Макаган уз’ядналіся з групай ў 2016 годзе.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**
* *Appetite for Destruction* (1987)
* ''G N' R Lies* (1988)
* *Use Your Illusion I* (1991)
* *Use Your Illusion II* (1991)
* *The Spaghetti Incident?* (1993)
* *Chinese Democracy'' (2008)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1985 годзе
Катэгорыя:Хард-рок-гурты
PSY

**Пак Чэ Сан** (нар. , Сеул, Паўднёвая Карэя) — паўднёвакарэйскі выканаўца і аўтар песень, які выступае пад псеўданімам PSY (, ). Вядомы сваімі гумарыстычнымі відэакліпамі і канцэртнымі выступленнямі. 24 лістапада 2012 года яго відэа «Gangnam Style» стала самым папулярным па праглядах у гісторыі YouTube.

21 снежня 2012 года ўпершыню ў гісторыі YouTube і Інтэрнэта колькасць праглядаў аднаго відэакліпа перавысіла 1 мільярд. Гэтым відэа стаў кліп PSY «Gangnam Style». 31 снежня 2012 года PSY выступае перад жывой аўдыторыяй больш за 1 мільён чалавек на Таймс-сквер, Нью-Ёрк у Навагоднім канцэрце. 13 красавіка 2013 года PSY апублікаваў на YouTube новы, падобны па стылі з «Gangnam Style», кліп «Gentleman», які набраў каля 192 мільёнаў праглядаў за першы тыдзень. 31 мая 2014 года відэа «Gangnam Style» набрала больш за 2 мільярды праглядаў. 1 снежня 2014 года кампанія Google была вымушана ўнесці змены ў код лічыльніка YouTube, так як колькасць праглядаў перавысіла максімальнае на той момант дапушчальнае значэнне ў 32-бітным знакавым цэлым тыпе дадзеных (2 147 483 647).

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *Psy from the Psycho World!* (2001)
* *Ssa2* (2002)
* *3 Mai* (2002)
* *Ssajib* (2006)
* *PsyFive* (2010)
* *Chiljip Psy-da* (2015)
* *4X2=8* (2017)
* *Psy 9th* (2022)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Музыканты Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Артыстычныя псеўданімы
Катэгорыя:Выканаўцы Universal Music Group
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі ў жанры K-pop
Катэгорыя:Лаўрэаты Mnet Asian Music Awards
Катэгорыя:Выканаўцы Republic Records
Правакацыя (гурт)

**«Правака́цыя»** — беларускі панк-рок гурт, які існаваў у 90-х гадах XX стагоддзя. Заснавальнікам і лідарам гурта быў Альгерд Бахарэвіч, які пісаў тэксты песень і з’яўляўся вакалістам. Тэксты песняў маюць найперш іранічна-палітычны характар, уяўляюць сабой своеасаблівы творчы пратэст.

## Гісторыя 
Гурт быў створаны ў 1993 годзе, дэбют адбыўся на першым фестывалі «Раздавім фашысцкую гадзіну» ў Мінску. У гады існавання гурт прымаў удзел у шматлікіх акцыях і фестывалях, сярод якіх варта адзначыць «Раздавім фашысцкую гадзіну», «Вольныя танцы», «Хай што-небудзь адбудзецца», «Гэта ты, Моцарт?!», усяго было дадзена каля паўсотні канцэртаў. Акрамя Мінска гурт граў у Магілёве, Лагойску, Талачыне. Апошні канцэрт «Правакацыі» быў дадзены ў 2000 годзе ў мінскім клубе «Медыўм» сумесна з беларускім гуртом Hate to State і ірландскім Call Center. 22 лютага 2003 гурт уз’яднаўся, каб даць яшчэ адзін канцэрт, які адбыўся ў Талачыне.

## Удзельнікі 
За час існавання «Правакацыі» ў яе складзе грала 11 музыкаў. Фактычна, адзіным нязменным чальцом гурта з’яўляўся «Алежка» — Альгерд Бахарэвіч.

* Альгерд Бахарэвіч: спеў, тэксты
* Уладзімір Лушчынскі: ударныя
* Вольга Краўцова: бас-гітара (1999—2000)
* Паляжаеў Мікалай: бас-гітара (1997—1999)
* Андрэй Бараноўскі: гітара
* Максім Баравікоў: гітара
* Сяржук Мядзелка: спеў

## Альбомы 
У 1999 годзе гуртом быў запісаны і выдадзены адзіны студыйны альбом пад назвай «Звычайная раніца». Больш раннія запісы рабіліся ў хатніх умовах і распаўсюджваліся толькі сярод знаёмых. Альбом «Звычайная раніца» ўключае 8 кампазіцый:

# «Карычневае»
# «Не занадта»
# «Шэф у гістэрыцы»
# «Квітней, мая Быдляндыя»
# «Тан’я»
# «I Wanna Be Your Dog»
# «Нацыянальны сход»
# «Адчай»

## Спасылкі 
* 
* Фота з канцэрту ў Талачыне гурта «Правакацыя»
* Правакацыя на Last.fm

Катэгорыя:Рок-гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы паводле алфавіта
Катэгорыя:Панк-рокавыя гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1993 годзе
Помнік Кіраву (Растоў-на-Доне)

**Помнік Сяргею Міронавічу Кіраву** працы скульптара З. М. Віленскага і архітэктара В. В. Барынава ўсталяваны ў Растове-на-Доне ў скверы на скрыжаванні Пушкінскай вуліцы і Кіраўскага праспекта. Помнік быў адкрыты ў 1939 годзе, спачатку знаходзіўся ў Пакроўскім (Кіраўскім) скверы. Помнік С. М. Кіраву мае статус аб'екта культурнай спадчыны.

## Апісанне 
Помнік створаны скульптарам З. М. Віленскім і архітэктарам В. В. Барынавым. Бронзавая фігура з выцягнутай угару правай рукой усталявана ў поўны ўзрост на высокім пастаменце з чырвонага граніту. Кіраў намаляваны з добрай усмешкай і жыццярадасным тварам:

## Гісторыя 
Сяргей Міронавіч Кіраў быў у Растове вясной 1918 года. Тады ён браў удзел у I з'ездзе Саветаў Данской рэспублікі, знесеная ў 1930 годзе. Па аповедах старажылаў, пры ўзвядзенні помніка выкарыстоўваліся мармуровыя пліты, што засталіся ад храма.

У гады Вялікай Айчыннай вайны жыхары Растова выратавалі помнік ад разбурэння, закапаўшы яго ў зямлю. Ужо ў 1945 годзе помнік ізноў аднавілі.

У 2003 годзе казачае грамадства «Усевялікае Войска Данское» прапанавала аднавіць у Кіраўскам скверы Пакроўскую царкву, а помнік Кіраву перанесці ў іншае месца. Гэту прапанову падтрымаў архібіскуп Растоўскі і Новачаркаскі Панцеляймон. Вернікаў абурала таксама наяўнасць слова «Чорт» на пастаменце помніка. Супраць пераносу манумента выступілі камуністы і прадстаўнікі растоўскага аддзялення УТАПГК. Былі прызначаны грамадскія слуханні, і ў выніку было вырашана перанесці помнік у сквер на вугле Кіраўскага праспекта і вуліцы Пушкінскай. У снежні таго ж года помнік быў адноўлены на новым месцы.

Катэгорыя:Растоў-на-Доне
Эд Шыран

**Э́д Шы́ран** (; нар. , Заходні Ёркшыр, Англія) — брытанскі аўтар-выканавец, музыкант і акцёр. Першы камерцыйны поспех прыйшоў да яго ў чэрвені 2011 года дзякуючы сінглу «The A Team», які заняў трэцяе месца ў брытанскім чарце. Усе яго альбомы, + (2011), x (2015) і «÷» (2017) займалі першыя месцы ў брытанскім чарце, апошні таксама ўзначальваў амерыканскі чарт. Песня Шырана «Thinking Out Loud» прынесла яму дзве прэміі «Грэмі» ў 2016 годзе. У студзені 2017 года сінгл Shape of You заняў 1-е месца па продажы ў ЗША.

## Дыскаграфія 
**Студыйныя альбомы**

* *+* (2011)
* *×* (2014)
* *÷* (2017)
* *No.6 Collaborations Project* (2019)
* *=* (2021)
* *−* (2023)
* *Autumn Variations* (2023)
* *Play* (2025)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Музыканты Вялікабрытаніі
Разін

**Разін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аарон Разін — ізраільскі біяхімік.
* Альберт Аляксеевіч Разін — удмурцкі навуковец, здзейсніў акт самаспалення ў абарону ўдмурцкай мовы.
* Андрэй Аляксандравіч Разін — беларускі футбаліст.
* Сцяпан Цімафеевіч Разін — данскі казак, кіраўнік паўстання.
Clover Club

**Clover Club** — беларускі рок-гурт, які выконвае песні на англійскай мове. Створаны ў чэрвені 2010 года былымі ўдзельнікамі мінскага гурта Zombie Zoo.

## Гісторыя 
Гурт Clover Club быў створаны ў 2010 годзе ў Мінску.

### 2010 
Гурт выпусціў сінгл «So Full of Clover». У лістападзе адбылося першае выступленне ў клубе «Рэактар» (Мінск).

### 2011 
У лютым 2011 Clover Club становіцца «Адкрыццём года» па версіі музычнага партала «Ultra-music.com». У сакавіку 2011 група становіцца прызёрам і фіналістам фестывалю « Belarus». У канцы сакавіка 2011 музыкі сканчаюць будаўніцтва сваёй уласнай студыі, дзе яны актыўна рэпетуюць, ствараюць новы матэрыял і займаюцца запісам альбома.

### 2012 
У сакавіку 2012 года гурт выпускае першы альбом «Random Mood Jukebox», які атрымаў шмат водгукаў як ад айчынных, так і замежных крытыкаў і слухачоў. Прэзентацыя альбома праходзіла ў клубе Рэ:Паблік (Мінск). У верасні група ўпершыню выступіла ў Маскве на фестывалі «Индюшата».

### 2013 
31 сакавіка быў адыграны буйны сумесны канцэрт таксама з англамоўным брыт-поп ды інды-рок гуртом Hair Peace Salon. У кастрычніку група прадставіла дэбютны відэакліп на песню «East China Shore». 
### 2014 
Група становіцца квартэтам і прэзентуе міні-альбом «Five Bones». Музыкі становяцца намінантамі музычнай прэміі «Rock Profi».

## Ацэнкі 
Зміцер Безкаравайны, заснавальнік партала «Experty.by», у 2013 годзе станоўча ацаніў гурт, адзначыў рост яго папулярнасці пасля выпуску альбома 2012 года і ўзнагароджванняў шэрагам прэмій за яго.

## Дыскаграфія 
* «So Full of Clover» (сінгл, 2010)
* «Random Mood Jukebox» (альбом, 2012)
* «NIM» (сінгл, 2013)
* «Five Bones» (EP, 2014)
### Удзел у зборніках 
**«APS Sound» Volume 1* (2012), трэкі On Rewind, Fromage

## Склад 
* Дзмітрый Кацяшоў — гітара, бэк-вакал.
* Наталля Куніцкая — клавішныя, бэк-вакал.
* Сяргей Пашкевіч — ударныя.
* Вольга Цяшкевіч — вакал, гітара, тамбурын.

## Узнагароды 
* 2010, Адкрыццё года па версіі партала Ultra-music.com
* 2012, Дэбют года на музычнай прэміі «Rock-Profi»
* 2012, Дэбют года па версіі партала Euroradio.fm
* 2012, Альбом года па версіі рэдакцыі Ultra-music.com
* 2012, Лепшы дэбютны альбом па версіі музычнага гіда Experty.by

## Фестывалі 
* 2012, Индюшата
* 2013, Басовішча
* 2013, Vilnius Music Week
* 2013, ПIKHIK.by
* 2013, Самоход
* 2013, Relax Weekend 
* 2013, Inconvenient Films 

## Спасылкі 
* Clover Club’s Official Facebook page.
* Афіцыйны сайт гурта Clover Club 
* Старонкі па тэгу Clover Club у праекце «Experty.by»
* Выбарка па тэгу Clover Club на сайце Ultra-music.com

Катэгорыя:Рок-гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2010 годзе
Мак-Дональд

**Мак-Дональд** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Артур Мак-Дональд — лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы
* Джон Мак-Дональд — першы прэм'ер-міністр Канады
* Джэймс Рамсей Мак-Дональд — прэм'ер-міністр Вялікабрытаніі
* Эмі Мак-Дональд — шатландская спявачка
Сопат

**Сопат** — прозвішча і назва геаграфічных аб’ектаў.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Сцяпанавіч Сопат (1936—2011) — беларускі пісьменнік.

## Геаграфічныя аб’екты 
* Сопат — горад у Балгарыі.
* Сопат — горад у Польшчы.
Эмі Мак-Дональд

**Эмі Мак-Дональд** (нар. , Бішапбрыгс, Іст-Данбартаншыр, Шатландыя) — шатландская паэтэса і выканаўца.

Пачала пісаць музыку і тэксты ў падлеткавым узросце. Першай яе песняй была *The Wall*, натхненнем да якой паслужыў постар, які вісеў над ложкам сястры Эмі.

Яе першы сінгл, «Poison Prince», выйшаў 7 мая 2007 года. Дэбютны альбом *This Is The Life* быў выпушчаны 30 чэрвеня 2007 года і разышоўся тыражом у 2,5 мільёна асобнікаў. Другі альбом пад назвай *A Curious Thing* быў выпушчаны 8 сакавіка 2010 года.

Музычную кар'еру Эмі пачала ў 15 гадоў, выступаючы з *Travis*, Пітам Доэрці і *The Libertines*. Пасля некалькіх выступаў у Еўропе Мак-Дональд прыняла удзел у 5-м песенным фестывалі летам 2008 года, а затым у такіх музычных фестывалях, як *Glastonbury*, *Hyde Park Calling*, *T in the Park* і *the V Festival*.

7 студзеня 2013 года яна выканала кампазіцыю «Slow It Down» на цырымоніі ўручэння «Залатога Мяча» ў Цюрыху.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Аўтары-выканаўцы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Аўтары-выканаўцы Шатландыі
Катэгорыя:Выканаўцы Vertigo Records
Катэгорыя:Музыканты софт-рока
Катэгорыя:Музыканты Шатландыі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Шатландыі
Катэгорыя:Фолк-вакалісты Вялікабрытаніі
Біра (прыток Амура)

**Біра** (), таксама **Вялікая Біра** () — рака ў Яўрэйскай аўтаномнай вобласці Расіі, левы прыток Амура.

Даўжыня ракі — 261 км, плошча басейна — 9580 км². Утвараецца зліццём рэк Сутара і Кульдур, якія сцякаюць з Сутарскага хрыбта і хрыбта Малы Хінган. Цячэ пераважна па нізіннай раўніне. Жыўленне пераважна дажджавое; летам дажджы выклікаюць рэзкія ваганні ўзроўню ракі. На рацэ Біра размешчаны горад Бірабіджан.

Катэгорыя:Прытокі Амура
Катэгорыя:Рэкі Яўрэйскай аўтаномнай вобласці
Гаспадарчы цягнік

**Гаспадарчы цягнік** -- рухомае чыгуначнае падраздзяленне, выконваючае на станцыях і перагонах работы, звязанныя з бягучым утрыманнем і рамонтам пуці, штучных збудаванняў, прылад сувязі, цэнтралізацыі і блакіроўкі, электраснабжэння.

## Прымяненне 
Адпаведна ПТЭ, гаспадарчы цягнік адносіцца да катэгорыі чарговых цягнікоў. Гэта ўлічваецца пры складанні графіка руху цягнікоў для арганізацыі чыгуначнага руху. Для паскарэння работ часам аб'ядноўваюць некалькі цягнікоў, адпраўляючыхся на адзін перагон і вяртаючыхся назад. Прымяненне гаспадарчых цягнікоў дазваляе механізаваць пуцявыя работы.

## Рабочы цягнік 
Адным з відаў гаспадарчых цягнікоў з'яўляецца рабочы цягнік, дастаўляючый будаўнічыя матэрыялы і рабочых для вытворчасці работ па будоўлі станцыі, моста або танэля.

## Гл. таксама 
* Пуцявыя работы
* Гаспадарчая аперацыя

## Літаратура 
Катэгорыя:Рухомы састаў чыгунак
Катэгорыя:Пуцявая гаспадарка
Ананіч

**Ана́ніч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Валерый Антонавіч Ананіч — беларускі гісторык.
* Віктар Міхайлавіч Ананіч (нар. 1963) — беларускі фінансіст, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га склікання.
* Лілія Станіславаўна Ананіч — беларуская дзяржаўная дзяячка, Міністр інфармацыі Рэспублікі Беларусь (2014—2017).
* Юрый Сцяпанавіч Ананіч (1955—2015) — беларускі архітэктар.

## Гл. таксама 
* Ананічы
КальЯн

**«КальЯн»** — беларускі панк-гурт з Гродна.

## Біяграфія 
Гурт «КальЯн» створаны ў верасні 1996 года вакалістам Аляксандрам Дзянісавым і гітарыстам Змітром Антаневічам. У гэты перыяд былі запісаны 2 акустычныя і 2 электрычныя альбомы «У краіне цудаў» (выдадзены ў Польшчы сумесна з гуртом Deviation, 1997), «Б. Н.» (1999). У 1998 годзе музыкі ўзялі гран-пры на фестывалі «Басовішча». У 2000—2001 гадах каманда прыпыніла актыўную дзейнасць, яна знаходзілася ў стане паўраспаду. Музыкі спрабавалі ўдзельнічаць у шматлікіх праектах («С. М. Родин», «С. Р.К.» і іншых), аднак яны не ўвянчаліся поспехам. З красавіка 2001 года «КальЯн» у абноўленым складзе пачаў працаваць над новай праграмай, якая была запісана ў Гродна ў пачатку снежня 2001 («Ноўбадзі»).

У 2008 годзе гурт зняў два кліпа на песні «Барацьба» і «Радыёактыўны сьнег».. Зараз гурт адышоў ад фолк-панка і эксперыментуе з гукам, не змяняючы, аднак, сваёй сутнасці і тэкставай сацыяльнай скіраванасці.

## Погляды 
На працягу ўсяго часу існавання гурт не з’яўляўся прыхільнікам (а яе музыкі чальцамі) якой-небудзь партыі або афіцыйнага палітычнага руху. Асноўнай сацыяльнай праблемай сучаснага грамадства гурт «КальЯн» лічыць наяўнасць фізічнага і духоўна-маральнага гвалту над асобна ўзятым чалавекам з боку дзяржавы і яго інстытутаў улады, мульцінацыянальных карпарацый, тэлебачання, цэркваў, рэлігійных сектаў і г.д., пра што гурт і спявае.

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* *У краіне цудаў* (1997)
* *Б.Н.* (1999)
* *Ноўбадзі* (2001)
* *Голая правда* (2005)
* *Антыпазітыў* (2011)

### Сінглы 
* «Hate» (2005)

### Удзел у зборніках 
* «Сэрца Эўропы in rock» (2001) — «Przemoc»
* «Прэм’ер Тузін 2006» (2006) — «Радыёактыўны сьнег»

## Удзельнікі 
* Аляксандар «Міхалыч» Дзянісаў: вакал
* Ілля «Ільябл»: гітара, вакал
* Кастусь «Кот»: бас-гітара, бэк-вакал
* Лізавета: скрыпка, флейта
* Аляксандр «Сыр»: ударныя

## Спасылкі 
* КальЯн на Last.fm
* КальЯн: Чудесное воскрешение группы // Музыкальная Газета, 2007 
* Гурт «Кальян»: «Апалітычнасць — гэта такі хітрык, магчымасць адседзецца ў хмызах.» (+ mp3) / Будзьма беларусамі

Катэгорыя:Рок-гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы паводле алфавіта
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1996 годзе
Катэгорыя:Панк-рокавыя гурты Беларусі
Катэгорыя:Гурты з Гродна
Пскоўскі Кром

**Пскоўскі Кром (Крэмль)** — гісторыка-архітэктурны цэнтр Пскова, ядро Пскоўскай крэпасці. Размешчаны на вузкім і высокім мысе пры ўпадзенні ракі Пскава ў раку Вялікую. Займае плошчу 3 га.

## Гісторыя 
Пачатковае паселішча ў мысавай частцы гарадзішча датуецца сярэдзінай першага тысячагоддзя. У X—XII стагоддзях тут існавалі земляныя, а магчыма, і каменныя ўмацаванні, і драўляны Троіцкі сабор. У перыяд Пскоўскай рэспублікі (XIV — пачатак XVI стагоддзяў) Крэмль з яго саборам, вечавай плошчай і кромскімі клецямі быў духоўным, юрыдычным і адміністрацыйным цэнтрам пскоўскай зямлі.

Тэрыторыя Крамля абнесеная каменнымі сценамі з хадавымі пляцоўкамі перакрытымі драўляным дахам вышынёй 6—8 м і таўшчынёй ад 2,5 м да 6,0 м (пярэдняя (паўднёвая) сцяна Крома). Працягласць ўсходняй сцены Крамля — 435 м; заходняй — 345 м. Працягласць паўднёвай сцяны 88 м.

## Архітэктурны ансамбль Крома 
* Даўмонтаў горад (VIII—XVII стст.);
* «Персі» (або Даўмонтава сцяна) (пярэдні мур Крома) (1337 — першы ўспамін), 1393—1424 гг.);
* усходняя і заходняя сцяна Крамля (XIV—XV стст., XVII ст.);
* Захаб;
* Троіцкі сабор (1682—1699 гг.);
* званіца (XIX ст.);
* Прыказныя палаты (1692—1695, 1701 гг.);
* парахавыя склепы;
* гасцявы дом.

Катэгорыя:Пскоў