open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Валянціна Міхайлаўна Крыловіч

**Валянціна Міхайлаўна Крыловіч** () — беларуская спявачка, Народны артыст Беларусі.

## Біяграфія 
Нарадзілася 1 ліпеня 1951 года ў в. Буда Люшаўская Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці.

Скончыла школу Гомельскага Дома народнай творчасці. Працавала дырэктарам Уваравіцкага Дома культуры Буда-Кашалёўскага раёна. У 1968 годзе, калі Дзяржаўны народны хор БССР прыехаў з канцэртам ва Уваравічы, прайшла праслухоўванне і атрымала запрашэнне далучыцца да хору.

З 1969 года — харыстка, з 1971 года — салістка Нацыянальнага акадэмічнага народнага хору Рэспублікі Беларусь імя Г. І. Цітовіча.

У 1979 годзе скончыла Маладзечанскае музычнае вучылішча.

## Творчасць 
Выконвае адказныя сола ў беларускіх народных песнях («Як пайду я дарогаю», «Вясельная сюіта», «Купальская сюіта», «Із дасадушкі», «Вінаград зацвітае»), творах беларускіх і рускіх кампазітараў духоўнай музыкі.

## Узнагароды 
* Ордэн «Знак Пашаны»,
* Заслужаны артыст БССР (1988),
* Народны артыст Беларусі (2015).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Крылович Валентина Михайловна // Регионы Беларуси : Энциклопедия : В 7 т. — Т. 3 : Гомельская область : В 2 кн. / ред. кол.: Т. В. Белова (гл. ред.) [и др.]. — Минск : «Беларуская Энцыклапедыя» імя Петруся Броўкі, 2012—2013. — Кн. 1. — 2012. — С. 367.
* Крылович Валентина Михайловна // Республика Беларусь : Энциклопедия : В 6 т. / ред. кол.: Г. П. Пашков (гл. ред.) [и др.]. — Минск : Беларуская Энцыклапедыя, 2005—2008. — Т. 4 : Картография — Миноговые. — 2007. — С. 324.
* Крыловіч Валянціна Міхайлаўна // Беларуская энцыклапедыя : У 18 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск : Беларуская Энцыклапедыя, 1996—2004. — Т. 8. — 1999. — С. 508.
* Крыловіч Валянціна Міхайлаўна // Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Буда-Кашалёўскага раёна : У 2 кнігах / уклад.: У. Я. Райскі. — Мінск : БЕЛТА, 2001—2002. — Кн. 2. — 2002. — С. 408.

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Труута

**Труута** () — вёска ў воласці Отэпя павета Валгамаа, ва ўсходняй Эстоніі.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Рэсту

**Рэсту** () — вёска ў воласці Отэпя павета Валгамаа, ва ўсходняй Эстоніі. Размешчана ў сярэднім цячэнні ракі Вяйке-Эмайыгі, каля шашы Сангастэ—Отэпя, за 13 км на паўднёвы захад ад валаснога цэнтра — горада Отэпя, і за 26 км на паўночны ўсход ад павятовага цэнтра — горада Валга.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Керсці Мерылаас

**Керсці Мерылаас** (; сапраўднае імя — **Керсці Санг**; ) — эстонская паэтэса і перакладчыца. Заслужаны пісьменнік Эстонскай ССР (1980). Пісала вершы і прозу для дзяцей, а таксама п’есы.

## Біяграфія 
Керсці Мерылаас (народжаная Яўгенія Моарберг) нарадзілася ў Нарве ў сям’і рабочага незадоўга да пачатку Першай сусветнай вайны. Яна правяла сваё ранняе дзяцінства ў Санкт-Пецярбургу з маці Ганнай Моарберг і сястрой. Сям’я вярнулася ў Эстонію ў 1917 годзе пасля рэвалюцыі. З 1921 па 1927 год Керсці вучылася ў школе ў сяле Кільтсі, затым працягнула сваё навучанне ў Вяйку-Маар’і і Ракверэ ў павеце Ляэнэ-Вірумаа. У 1932 годзе яна скончыла школу ў горадзе Тапа. З-за эканамічнага крызісу, яна была вымушана працаваць служанкай, нянькай і афіцыянткай. У 1935 г. уладкавалася практыканткай у Вірумааскае павятовае ўпраўленне, там яна прапрацавала адзін год.

У 1936 годзе яна выйшла замуж за эстонскага пісьменніка і перакладчыка Аўгуста Санга (1914—1969), а ў 1950 годзе ў пары нарадзіўся сын Ёэл Санг.

З 1936 года яна жыла ў Тарту, дзе працавала бібліятэкарам. У 1941 г. працавала сакратаром і справаводам прафсаюза работнікаў асветы і мастацтваў.

У 1935 годзе адбыўся літаратурны дэбют Керсці Мерылаас, калі яе верш быў апублікаваны ў часопісе «Looming». У 1937 годзе выйшаў яе першы зборнік вершаў «Maantee tuuled» («Вятры на дарозе»), які быў ухвальна сустрэты крытыкамі. Ён утрымліваў любоўную і пейзажную лірыку, а таксама асуджэнне гвалту. У 1938 годзе яна стала членам уплывовай суполкай эстонскіх паэтаў «Арбуяд». Таксама ў 1938 годзе яна далучылася да Саюза пісьменнікаў Эстоніі.

Пасля далучэння Эстоніі да СССР працы Керсці Мерылаас пачалі разглядацца савецкімі ўладамі як прапаганда «буржуазнага нацыяналізму». У 1950 годзе Мерылаас вымусілі сысці з Саюза пісьменнікаў Эстоніі. Пасля гэтага ёй было дазволена працягваць пісаць толькі кнігі для дзяцей. У 1960 годзе, пасля пачатку «хрушчоўскай адлігі», Мерылаас ізноў было дазволена пісаць дарослую літаратуру.

У 1962 годзе выйшаў зборнік яе вершаў «Берагавая ластаўка», а ў 1966 годзе — зборнік «Вясновыя пашы». Кніга абранай любоўнай лірыкі «Луннікі» выйшла ў 1969 годзе. Пасляваенная паэзія Керсці Мерылаас адрозніваецца шырынёй тым, багаццем эмоцый і разнастайнасцю формаў[9]. Лаўрэат Літаратурнай прэміі Эстонскай ССР імя Юхана Смуула (1974).

Акрамя паэзіі і прозы, Керсці Мерылаас напісала лібрэта для трох опер эстонскага кампазітара Густава Эрнесакса і перавяла з нямецкага на эстонскі творы Бертольда Брэхта, Георга Крыстафа Ліхтэнберга і Іагана Вольфганга фон Гётэ.

Керсці Мерылаас памерла ў Таліне ў 1986 годзе ва ўзросце 72 гадоў.

## Зноскі 
Катэгорыя:Паэты Эстоніі
Пыру (Рыўгэ)

**Пыру** () — вёска ў воласці Рыўгэ павета Вырумаа, ва ўсходняй Эстоніі.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Эстоніі
Валянціна Сцяпанаўна Сідарава

**Валянціна Сцяпанаўна Сідарава** () — мастак, педагог. Член Беларускага саюза мастакоў (1993).

## Біяграфія 
У 1975 годзе скончыла Мінскае мастацкае вучылішча. У 1981 годзе скончыла Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут па спецыяльнасці «Графіка».

У 1994—1999 годах працавала ў Мінскай мастацкай школе № 3. З 1999 года працуе дацэнтам на кафедры графікі мастацкага факультэта Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў.

## Навуковыя інтарэсы 
Станковая графіка; кніжная графіка; фатаграфія.

## Узнагароды 
* Прэмія Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі (2003);
* Ганаровая грамата Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь (2010).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Сідарава, Валянціна Сцяпанаўна (выяўленчае мастацтва; нар. 1956)

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Коба Абэ

**Ко́ба Абэ** (сапраўднае імя — **Абэ Кіміфуса**;  , Кіта,  — , , Японія) — японскі пісьменнік, драматург і сцэнарыст, адзін з лідараў японскага пасляваеннага авангарда ў мастацтве. Асноўная тэма творчасці — пошук чалавекам уласнай ідэнтычнасці ў сучасным свеце. Па раманах «Жанчына ў пясках», «Чужы твар» і «Спаленая карта» ў 1960-х гадах рэжысёрам Хіросі Тэсігахарай былі знятыя кінафільмы. У 1986 годзе ў выдавецтве «Мастацкая літаратура» выйшаў пераклад Валянціна Рабкевіча раманаў «Жанчына ў пясках» і «Чужы твар» на беларускую мову. Паводле раману «Жанчына ў пясках» пастаўлены спектакль ў Нацыянальным акадэмічным драматычным тэатры імя Якуба Коласа.

Катэгорыя:Пісьменнікі Японіі
Кольскі раён

**Кольскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Мурманскай вобласці Расіі. У межах раёна ўтвораны аднайменны муніцыпальны раён.

Адміністрацыйны цэнтр — горад Кола.

## Геаграфія 
Плошча — 28320 км². Тэрыторыя адносіцца да раёна Крайняй Поўначы. Клімат разнастайны. На ўзбярэжжа Баранцава мора — субарктычны марскі, змякчаецца ўплывам цёплага цячэння. У кантынентальных раёнах — умерана-халодны. Сярэднія тэмпературы найболей халодных месяцаў паніжаюцца па меры выдалення ад узбярэжжа ад −8 да −15 °C, летнія, наадварот, растуць ад +9 да +14. На ўзбярэжжа частыя моцныя вятры і зацяжныя завеі. Снежнае покрыва ляжыць больш за 210 дзён у годзе. Высокая вільготнасць паветра ў спалучэнні з моцнымі вятрамі прыводзіць да таго, што нават 10 °C градусныя маразы пераносяцца вельмі цяжка. Замаразкі і выпадзенне снега магчымы ў любы летні дзень.

Раён багаты на водныя рэсурсы. Асноўныя рэкі: Тулома, Заходняя Ліца, Кола, Тэрыберка, Варонья, Лота. Тры буйныя вадасховішчы: Верхнетуломскае, Верхнетэрыберскае і Серабранскае.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Мурманскай вобласці
Увер

**Увер** () — сярэдняя рака ў Наўгародскай вобласці Расіі, правы прыток Мсты ў басейне Волхава. Даўжыня — 90 км. Плошча вадазборнага басейна — 3930 км².

Выцякае з возера Карабожа, размешчанага на паўночны ўсход ад горада Баравічы. Вышыня вытоку — 144,6 м над узроўнем мора. Найбуйнейшы населены пункт на рацэ — сяло Машанское, раённы цэнтр. Упадае ў Мсту на вышыні 131,1 м над узроўнем мора.

Катэгорыя:Рэкі Наўгародскай вобласці
Дорыс Карэва

**Дорыс Карэва** (; ) — эстонская паэтэса і журналістка.

## Біяграфія 
Дорыс Карэва нарадзілася ў сям’і эстонскага кампазітара Хілара Карэва (1931—1992). З 1966 па 1977 год хадзіла ў 7-ю Талінскую школу. Вучачыся ў школе сыграла ролю ў фільме «Лясная легенда» (1968).

З 1977 па 1983 год вывучала лінгвістыку і літаратуразнаўства раманскіх і германскіх моў у Тартускім універсітэце.

У 1978—1993 гадах працавала карэктарам у эстонскім культурным штотыднёвіку «irp ja Vasar», а ў 1997—2002 гадах была літаратурным рэдактарам. З 1992 па 2008 год была Генеральным сакратаром Эстонскай нацыянальнай камісіі ЮНЕСКА.

Свае першыя паэтычныя творы стала пісаць яшчэ ў 1960-х. У 1982 годзе стала членам Саюза пісьменнікаў.

Пераклала на эстонскую мову творы Уільяма Шэкспіра, Ганны Ахматавай, Эмілі Дзікінсан, Іосіфа Бродскага, Джэбрана Халіля Джэбрана, Кабіра, Уістэна Х’ю Адэна і Сэмюэла Бэкета. Яе кнігі былі перакладзены больш чым на 20 моў. Дорыс Карэва супрацоўнічала з многімі еўрапейскімі музыкантамі, кампазітарамі, тэатральнымі рэжысёрамі і харэографамі, шэраг яе вершаў быў пакладзены на музыку.

## Зноскі 
Катэгорыя:Паэты Эстоніі
Галіна Феліксаўна Сідзельнікава

**Галіна Феліксаўна Сідзельнікава** (у дзявоцтве Місюк; ) — дыктар радыё, заслужаная артыстка БССР (1975).

## Біяграфія 
У 1950 годзе скончыла Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут.

З 1950 года працавала ў газеце «Мінская праўда». У 1958—1993 гадах — дыктар Беларускага радыё (у 1980—1983 гадах — кіраўнік дыктарскай групы).

## Узнагароды 
* Заслужаны артыст Беларускай ССР (1975).

## Спасылкі 
* Сідзельнікава, Галіна Феліксаўна (дыктар ; 1927—2016) 

Катэгорыя:Дыктары радыё
Каўдорскі раён

**Каўдорскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) у Мурманскай вобласці Расіі. У адпаведнасці з арганізацыяй мясцовага самакіравання ў яго межах функцыянуе Каўдорская муніцыпальная акруга (да 2021 года — гарадская акруга Каўдорскі раён).

Адміністрацыйны цэнтр — горад Каўдор.

## Геаграфія 
Плошча — 4066 км². Адносіцца да раёнаў Крайняй Поўначы. Клімат — умерана-халодны, з працяглай зімой і прахалодным дажджлівым летам. Сярэднія тэмпературы ў студзені і лютым складаюць −13 … −15 °C, ліпеня 14 °C, абсалютны мінімум тэмператур −53 °C, максімум +33 °C. Снежнае покрыва глыбокае, снег ляжыць больш за 200 дзён у годзе.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Мурманскай вобласці
Аляксандр Леанідавіч Яншын

**Аляксандр Леанідавіч Яншын** (28 сакавіка 1911,  — , ) — расійскі вучоны-геолаг, акадэмік АН СССР (1958). Віцэ-прэзідэнт АН СССР (1982—1988), адзін з заснавальнікаў Сібірскага аддзялення АН СССР і Інстытута геалогіі і геафізікі СА АН СССР. Дырэктар Інстытута літасферы АН СССР (1982—1989), прэзідэнт МТВП (1967—1999). Герой Сацыялістычнай Працы, лаўрэат дзвюх Дзяржаўных прэмій СССР.

## Біяграфія 
У 1928 годзе паступіў на геалагічнае аддзяленне Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта, адкуль праз два гады перайшоў у Маскоўскі геолагаразведачны інстытут.

З 1 мая 1936 г. працаваў супрацоўнікам Геалагічнага інстытута АН СССР, неўзабаве аб’яднанага ў Інстытут геалагічных навук (ІГН АН СССР). Займаў пасаду загадчыка аддзела рэгіянальнай тэктонікі.

У 1937 годзе прысуджана вучоная ступень кандыдата геолага-мінералагічных навук без абароны дысертацыі.

У 1944 годзе за паспяховае выкананне заданняў урада СССР быў узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга.

У 1952 годзе абараніў дысертацыю на суісканне вучонай ступені доктара геолага-мінералагічных навук па тэме «Геалогія Паўночнага Прыаралья», выдадзеную ў 1953 годзе ў выглядзе манаграфіі пад назвай «Геалогія Паўночнага Прыаралья. Стратыграфія і гісторыя геалагічнага развіцця».

Першым буйным навуковым дасягненнем А. Л. Яншына сталі даследаванні стратыграфіі, тэктонікі і геамарфалогіі Паўночнага Прыаралья (1953).

Пасля абрання сапраўдным членам АН СССР у 1958 годзе ў цэнтры навуковых інтарэсаў А. Л. Яншына апынулася Сібір, ім былі распрацаваны тэарэтычныя асновы і ініцыяваны пошукі калійных соляў і фасфарытаў ва Усходняй Сібіры і Манголіі.

У 1978 годзе А. Л. Яншын атрымаў Дзяржаўную прэмію СССР за 15-томную працу «Гісторыя развіцця рэльефу Сібіры і Далёкага Усходу», створаную групай аўтараў пад яго кіраўніцтвам. З’яўляўся старшынёй і чальцом шматлікіх навуковых рад, камісій і камітэтаў, быў адным з заснавальнікаў Сібірскага аддзялення РАН і Інстытута праблем нафты і газу СА РАН.

У 1982 годзе абраны віцэ-прэзідэнтам Акадэміі навук СССР і стаў дырэктарам Інстытута літасферы, пераехаў у Маскву.

Прымаў актыўны ўдзел у шматлікіх важных праектах, звязаных з пытаннямі экалогіі. Уваходзіў у склад шэрагу камісій, займаючы актыўную грамадзянскую пазіцыю і падрыхтаваў тэарэтычна абгрунтаваныя пярэчанні, якія паўплывалі на рашэнні па рэалізацыі многіх экалагічна спрэчных праектаў індустрыялізацыі і пераўтварэнні прыроды: праекта «павароту рэк», будаўніцтва канала Волга-Чаграй, будаўніцтвы Крымскай АЭС і інш.

У сярэдзіне 1980-х у сувязі з абмеркаваннем праекта «павароту рэк» стаў кіраўніком навукова-экспертнай камісіі «Аб павышэнні эфектыўнасці меліярацыі глеб у сельскай гаспадарцы» (так званая «камісія Яншына»), якая на працягу некалькіх гадоў была экалагічным цэнтрам краіны і аказала вырашальны ўплыў на адмову кіраўніцтва СССР ад праекта.

У 1992 годзе падпісаў «Папярэджанне навукоўцаў свету чалавецтву».

Катэгорыя:Геолагі Расіі
Марыя Хіл

Камандзір **Марыя Крысціна Хіл** — персанаж амерыканскіх коміксаў, выдадзеных выдавецтвам Marvel Comics. Створаная Браянам Майклам Бэндзісам і Дэвідам Фінчам, персанаж упершыню з'явілася ў *New Avengers* #4 (сакавік 2005 года). Як былы дырэктар Ш.Ч.Ы.Т., яна з'яўляецца ў розных сюжэтных лініях, у якіх часта фігуруюць Мсціўцы або члены гэтай групы.

Кобі Смолдэрс сыграла Марыю Хіл у кінематаграфічным сусвеце Marvel (MCU), з'явіўшыся ў фільмах *Мсціўцы* (2012), *Капітан Амерыка: Зімовы салдат* (2014), *Мсціўцы: Эра Альтрона* (2015), *Мсціўцы: Вайна бясконцасці* (2018), *Мсціўцы: Фінал* (2019). Акрамя таго, Смолдэрс з'явілася ў ролі персанажа ў тэлесерыяле *Агенты Ш.Ч.Ы.Т.* і міні-серыяле *Сакрэтнае ўварванне* (2023), агучвала альтэрнатыўныя версіі персанажа ў мультсерыялах Disney+ *Што, калі...?* (2021–2024) і ''Месяцовая дзяўчына і дыназаўр-д'ябал* (2023–2025), а таксама сыграла скрула, які імітуе Хіл, у фільме *Чалавек-павук: Далёка ад дому'' (2019).

## Гісторыя публікацый 
Марыя Хіл упершыню з'явілася ў *выпуску «Новыя Мсціўцы»* № 4 (сакавік 2005 г.), яе стварылі Браян Майкл Бэндзіс і Дэвід Фінч.

Джо Кесада, які быў галоўным рэдактарам Marvel падчас яе першага з'яўлення, апісвае персанажа наступным чынам: «[Хіл] — такая моцная асоба, яна як сіла прыроды, і, шчыра кажучы, хоць, магчыма, яе не адразу палюбілі ўсе ўдзельнікі, яна, безумоўна, такая ж моцная і ўражлівая фігура, як Нік Ф'юры. Зараз мне здаецца, што людзі ўспрымаюць яе як аўтсайдэра, але [хаця] я не думаю, што яна больш жорсткая, чым калі-небудзь быў Ф'юры, адрозненне ў тым, што мы не зусім разумеем яе матывы».

Яна з'яўлялася ў якасці другараднага персанажа ў серыі *«Мсціўцы»* 2010–2013 гадоў, з першага выпуску (ліпень 2010 года) да апошняга выпуску, № 34 (студзень 2013 года), але пасля першай паловы тыражу з'яўлялася толькі эпізадычна.

У 2014 годзе яна была пастаянным персанажам у коміксах *«Чорная ўдава»* і *«Сакрэтныя мсціўцы»* .

## Іншыя версіі 
### Ultimate Marvel 
У сусвеце Ultimate Marvel з'яўляецца Марыя Хіл з альтэрнатыўнага сусвету, якая з'яўляецца персанажам Зямлі-1610. Гэтая версія — былы агент Ш.Ч.Ы.Т. і дэтэктыў па забойствах, які ў цяперашні час працуе ў паліцыі Нью-Ёрка.

## У іншых медыя 
Марыя Хіл з'яўляецца ў шматлікіх мультфільмах (*Avengers Confidential: Black Widow & Punisher*), мультсерыялах (''Iron Man: Armored Adventures. Гэтая версія — блізкая сяброўка Ніка Ф'юры і саюзніца Мсціўцаў. Спачатку яна была намеснікам дырэктара Ш.Ч.Ы.Т., пасля роспуску арганізацыі далучылася да Stark Industries і стала ахвярай Бліпа, пасля чаго яе забіў паўстанец Скрулаў Грэвік, калі яна дапамагала Ф'юры спыніць яго.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Марыя Хіл на сайце Marvel.com
Катэгорыя:Выдуманыя майстры баявых мастацтваў
Катэгорыя:Персанажы Marvel Comics
Катэгорыя:Выдуманыя шпіёнкі
Міхаліна Віслоцкая

**Міхаліна Ганна Віслоцкая** (, дзявочае прозвішча **Браўн**; , Лодзь — , Варшава) — польскі ўрач-гінеколаг, сексолаг і аўтарка навукова-папулярных прац па сексуальнай адукацыі. Найбольш вядомая як аўтарка кнігі *«Sztuka kochania»* («Мастацтва кахання»), якая стала адным з першых папулярных кіраўніцтваў па сексуальным жыцці ў сацыялістычных краінах і разышлася накладам каля 7 млн асобнікаў.

## Біяграфія 
Міхаліна Віслоцкая нарадзілася ў горадзе Лодзь у сям’і інтэлектуалаў. Яе бацька Ян Браўн быў настаўнікам, маці Ганна Жыліньская таксама працавала ў сістэме адукацыі.

Падчас Другой сусветнай вайны сям’я была перамешчана на тэрыторыю Генеральнай губерніі. Пасля вайны Віслоцкая працягнула адукацыю і ў 1952 годзе скончыла медыцынскі факультэт. У 1959 годзе атрымала спецыялізацыю ў галіне гінекалогіі і акушэрства, а ў 1969 годзе абараніла доктарскую дысертацыю па медыцынскіх навуках у Медыцынскай акадэміі ў Варшаве.

## Прафесійная дзейнасць 
Віслоцкая займалася даследаваннямі ў сферы рэпрадуктыўнага здароўя, лячэння бясплоддзя і кантрацэпцыі. Яна была адной з заснавальніц Таварыства свядомага мацярынства, дзе працавала над праблемамі планавання сям’і і сексуальнай адукацыі.

Пазней яна ўзначаліла першую ў Польшчы кансультацыйную клініку свядомага мацярынства пры Інстытуце маці і дзіцяці ў Варшаве. У 1970-я гады Віслоцкая кіравала лабараторыяй цытадыягностыкі ў Польскім таварыстве планавання сям’і.

Асаблівую вядомасць ёй прынесла кніга *«Sztuka kochania»*, апублікаваная ў 1970-я гады. У ёй аўтарка папулярызавала навуковыя веды пра сексуальнасць, псіхалогію адносін і метады кантрацэпцыі. Кніга стала бестселерам і адыграла значную ролю ў пашырэнні адкрытай дыскусіі пра сексуальнасць у польскім грамадстве.

## Узнагароды 
9 верасня 1997 года Міхаліна Віслоцкая была ўзнагароджана Кавалерскім крыжам ордэна Адраджэння Польшчы (Order Odrodzenia Polski).

## Смерць 
Міхаліна Віслоцкая памерла 5 лютага 2005 года ў Варшаве ад ускладненняў пасля інфаркту міякарда. Пахавана на Евангелічных могілках Аўгсбургскага веравызнання ў Варшаве.

## Асноўныя працы 
* *Technika zapobiegania ciąży* (1959)
* *Metody zapobiegania ciąży* (1976)
* *Sztuka kochania* (1978)
* *Kultura miłości* (1980)
* *Kalejdoskop seksu* (1986)
* *Sztuka kochania: w dwadzieścia lat później* (1988)
* *Sztuka kochania: witamina „M”* (1991)
* *Sukces w miłości* (1993)
* *Malinka, Bratek i Jaś* (1998)
* *Miłość na całe życie: wspomnienia z czasów beztroski* (2002)

## У культуры 
Жыццё і дзейнасць Віслоцкай сталі асновай біяграфічнага фільма «Sztuka kochania. Historia Michaliny Wisłockiej» (2017), які прысвечаны яе барацьбе за публікацыю кнігі і ролі ў развіцці сексуальнай адукацыі ў Польшчы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гінеколагі
Катэгорыя:Медыкі Польшчы
Катэгорыя:Пісьменнікі Польшчы
Алея Славы Нараўлянскага раёна

**Алея Славы Нараўлянскага раёна** () — месца ў горадзе Нароўлі (Беларусь), дзе на 11 мемарыяльных таблічках з імёнамі і фатаграфіямі ўвекавечаны выдатныя асобы, якія ўнеслі значны ўклад у развіццё Нараўлянскага раёна, а таксама выдатныя ўраджэнцы Нараўлянскага раёна цяперашняга часу. Заснавана рашэннем Нараўлянскага раённага выканаўчага камітэту ад 22 верасня 2022 года. Урачыста адкрыта 6 лістапада 2010 года. Мемарыяльныя таблічкі ўздоўж прамой лініі ўсталяваны каля Нараўлянскага гісторыка-этнаграфічнага музея (вуліца Кастрычніцкая, дом 12). 
## Спіс увекавечаных асоб 
Асобы заносяцца на Алею Славы рашэннем раённай камісіі пры Нараўлянскім раённым выканаўчым камітэце — пасля разгляду хадайніцтваў ад працоўных калектываў і грамадскіх арганізацый Нараўлянскага раёна, а таксама ад дзяржаўных органаў.

Выбар выдатных асоб заснаваны на двух крытэрыях: 1) Героі Вялікай Айчыннай вайны, Героі Сацыялістычнай Працы, ветэраны Вялікай Айчыннай вайны, людзі, якія ўнеслі значны ўклад у развіццё Нараўлянскага раёна; 2) ураджэнцы Нараўлянскага раёну, выдатныя асобы цяперашняга часу, якія дасягнулі высокіх вынікаў у навуцы, адукацыі, медыцыне, мастацтве, спорце, іншых сферах грамадскай дзейнасці. Адпаведна з гэтым Алея Славы падзелена на дзве тэматычныя зоны.

Пры адкрыцці Алея Славы налічвала 11 таблічак з імёнамі і фатаграфіямі асоб:
* 1) Андрэй Рыгоравіч Корзун (1911—1943) — чырвонаармеец, герой Савецкага Саюза
* 2) Майсей Лейвікавіч Співак (1911—1943) — чырвонаармеец, герой Савецкага Саюза
* 3) Галіна Канстанцінаўна Васіленка (1935—2006) — палявод, жывёлавод, Герой Сацыялістычнай Працы
* 4) Данііл Фёдаравіч Булава (1908—1953) — страшыня Нараўлянскага райвыканкама, герой Вялікай Айчыннай вайны
* 5) Мікалай Цімафеевіч Зязётка (1918—1995) — герой Вялікай Айчыннай вайны, герой працы, страшыня калгасу «Кастрычнік»
* 6) Казімір Францавіч Градзіцкі (1891—1959) — герой вайны, партызан, заслужаны ўрач БССР 
* 7) Аляксандра Карпаўна Дзямідчык (1911—1990) — герой вайны, партызанка-разведчыца, дырэктар сярэдняй школы г. Нароўлі
* 8) Алег (Альгерд) Адамавіч Садоўскі (1907—1979) — страшыня Нараўлянскага райвыканкама, герой Вялікай Айчыннай вайны
* 9) Іван Уладзіміравіч Дуда (1936—2021) — доктар медыцынскіх навук (1984), прафесар
* 10) Эдуард Іосіфавіч Збароўскі (нар.1938) — доктар медыцынскіх навук, прафесар кардыялогіі
* 11) Якаў Львовіч Каламінскі (1934—2019) — доктар псіхалагічных навук, прафесар

## Крыніцы 
* Наровлянщина самобытная и современная / под общ. ред., пред. В.В. Шляги. — Гомель : Редакция газеты «Гомельская праўда», 2015. — 119 с.
* Прыпяці вечныя берагі: народная духоўная культура Нараўлянскага раёна / В.С. Новак [і інш.]. — Гомель : Рэдакцыя газеты "Гомельская праўда", 2023. — 243 с.
* «Алея Славы нараўлянцаў»  
* Аллея Славы
* Об Аллее Славы Наровлянского района // pravo.by
* НАРОВЛЯ. ПАРК. УСАДЬБА ГОРВАТТА. КРАСНЫЙ МОЗЫРЯНИН // youtube.com

Катэгорыя:З’явіліся ў 2010 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Нароўлі
Катэгорыя:Славутасці Нароўлі
Віталь Цярпіцкі

**Віталь Цярпіцкі** (, Івянец — ) — беларускі грамадскі дзеяч у ЗША.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1923 годзе ў Івянцы ў сям’і святара. Вучыўся ў Віленскай гімназіі імя Пушкіна, затым — у Навагрудскай гімназіі. Падчас нямецкай акупацыі — навучэнец настаўніцкай семінарыі ў Нясвіжы (1942—1944). У чэрвені 1944 года — у афіцэрскай школе Беларускай краёвай абароны, хутка апынуўся на эміграцыі. Спачатку трапіў ва ўсходнюю Францыю. Там з сябрамі ўцёк да французскіх партызан, а потым у Італіі ваяваў з гітлераўцамі ў складзе брытанскай Арміі Андэрса.

Па дэмабілізацыі прыехаў у Брытанію, пражыў там чатыры гады. Напрыканцы лістапада 1951 года з жонкай Жэняй прыехаў у Саўт-Рывер (ЗША). Браў актыўны ўдзел у працы Беларускага кангрэсавага камітэту Амерыкі, уваходзіў у яго кіраўнічыя органы, сакратар Беларускай цэнтральнай рады.

Дзейнічаў у беларускім прыходзе. У сярэдзіне 1960-х гадоў узначаліў будаўнічы камітэт па ўзвядзенні новай царквы Святой Еўфрасінні Полацкай. Выдаў кнігу «Гісторыя пабудовы царквы ў Саўт-Рыверы», дзе апісаў падзеі 1950—1975 гадоў.

Памёр у 2017 годзе. Пахаваны на беларускіх могілках у Саўт-Рыверы.

## Літаратура 
* *Гардзіенка А.* Беларускі кангрэсавы камітэт Амэрыкі (БККА) / Алег Гардзіенка. — Смаленск: [б.в.], 2009. — 428 с. — (БІНІМ; Бібліятэка Бацькаўшчыны, Кніга 16).

## Спасылкі 
* unicat.nlb.by

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Івянцы
Катэгорыя:Члены Беларускага кангрэсавага камітэту Амерыкі
Катэгорыя:Пахаваныя на Беларускіх могілках у Саўт-Рыверы
Be Incorporated

**Be Incorporated** — карпарацыя, створаная ў 1990 годзе ў Каліфорніі, ЗША. Стваральнік аперацыйнай сістэмы BeOS і персанальнага камп’ютара BeBox. Кампанія створана былым выканаўчым дырэктарам Apple Computers Жанам-Луі Гасэ з капіталам Сеймура Крэя. Галоўнай мэтай стварэння кампаніі была распрацоўка сучаснай перадавой камп’ютарнай платформы, як апаратнай, так і праграмнай.

## Продаж Be Inc. 
У 2001 годзе актывы кампаніі былі скуплены Palm, Inc. за 11 млн долараў, пасля чаго была пачата працэдура ліквідацыі.

У верасні 2003 года кампанія выйграла працэс супраць Microsoft, абвінаваціўшы яе ў несумленнай канкурэнцыі, якая заключалася ў тым, што тая забараняла вытворцам персанальных камп’ютараў усталёўваць на свае вырабы аперацыйныя сістэмы, адрозныя ад Windows. Microsoft выплаціла Be, Inc. 23,25 млн долараў.

## Каманда Be Inc. у кампаніі Palm Inc. 
Былыя супрацоўнікі Be Inc. амаль у поўным складзе ўліліся ў калектыў Palm, Inc.
Стыў Сакаман, былы выканаўчы дырэктар Be Inc., — стаў кіраваць аддзелам апаратнага забеспячэння Palm, Inc.
Ранейшы галоўны архітэктар BeOS, Джорж Хофман, — стаў галоўным архітэктарам падраздзялення PalmSource, Inc.
Сірыль Мерыён, які кіраваў распрацоўкамі ядра ў BeOS, — стаў кіраваць распрацоўкамі ядра PalmOS.
Аддзел праграмнага забеспячэння таксама ў руках былых супрацоўнікаў Be Inc.
Так што Be Inc. у асобе сваіх супрацоўнікаў стала вельмі ўплывовай у Palm, Inc.
За даволі смешныя, па мерках IT-рынку, грошы кампанія Palm, Inc. набыла сабе вельмі актыўную і перспектыўную каманду, якая можа калі не вывесці калісьці лідара КПК-рынку на ранейшыя пазіцыі, то прынамсі ўмацаваць яго ўплыў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Сайт Be Incorporated.
* Сайт Be.com (архіў).
* Рассылка Be Newsletters (архіў).

Катэгорыя:BeOS
Катэгорыя:Кампаніі, скасаваныя ў 2001 годзе
Башыр Сулейманлы

**Башыр Сулейман аглы Сулейманлы** (азерб. *Bəşir Süleyman oğlu Süleymanlı*; нар. 20 сакавіка 1980, Еўлах) — азербайджанскі праваабаронца і палітычны зняволены. У 2013 годзе быў прыцягнуты да крымінальнай адказнасці разам з Анарам Мамедлі, у маі 2014 года арыштаваны ў зале суда і прысуджаны Бакінскім судом па цяжкіх злачынствах да 3 гадоў і 6 месяцаў пазбаўлення волі. Шэраг мясцовых і міжнародных праваабарончых арганізацый прызналі яго палітычным зняволеным. У сакавіку 2015 года ён быў вызвалены.

З 2016 года ўзначальвае Інстытут грамадзянскіх правоў. У сакавіку 2025 года быў арыштаваны ў межах крымінальнай справы, узбуджанай супраць актывістаў грамадзянскай супольнасці і НДА ў краіне. Яго арышт таксама быў ацэнены мясцовымі і міжнароднымі праваабарончымі арганізацыямі як палітычна матываваны.

З сакавіка 2025 года знаходзіцца ў Бакінскім следчым ізалятары (п. Забрат).

## Крыніцы
Дамінік Джампаола

**Дамінік П. Джампаола** () — распрацоўшчык праграмнага забеспячэння, спецыяліст па файлавых сістэмах. Былы інжынер Be Inc., аўтар Be File System для аперацыйнай сістэмы Be, праца над якой прынесла яму сусветную вядомасць, і APFS для macOS. У цяперашні час працуе ў Apple Inc.

## Біяграфія 
Пасля заканчэння сярэдняй школы ў Льюістане, штат Мэн у 1987 годзе пачаў вывучаць паліталогію ў Амерыканскі ўніверсітэт у Вашынгтон, акруга Калумбія, але пасля першага семестра перавёўся на інфарматыку. Па атрыманні ступені бакалаўра, абараніў магістра ў Політэхнічным інстытуце Вустэра.

У кастрычніку 1995 года Джампаола даведаўся ад сябра за гульнёй у покер пра BeBox. Ён наведаў офіс Be Inc., каб на свае вочы ўбачыць дэманстрацыю камп'ютара, і, уражаны, уладкаваўся на працу ў Be. Спачатку ён працаваў над ядром і POSIX-сумяшчальнасцю для BeOS, якая, у сваю чаргу замяніла арыгінальную плоскую файлавую сістэму, напісаную Мёрыёнам. Працуючы ў QNX, выправіў памылку ў блоку выбаркі інструкцый працэсараў Intel Pentium II і Pentium III.

З сакавіка 2002 года Джампаола працуе ў Apple, дзе ўваходзіць у групы па распрацоўцы файлавых сістэм для macOS (Apple File System) і Spotlight.

## Бібліяграфія 
*Джампаола, Дамінік (1999). *Practical File System Design with the Be File System*. Морган Каўфман. .

## Крыніцы 
## Вонкавыя спасылкі 
*Асабістая старонка Дамініка Джампаола
*Прадстаўляем Apple File System

Катэгорыя:Праграмісты ЗША
Катэгорыя:Apple
Катэгорыя:BeOS
Катэгорыя:Google
BeIA

**BeIA** *(Be Internet Appliances)* — аперацыйная сістэма для ўбудаваных сістэм (напрыклад, Sony eVilla), заснаваная на BeOS. Дадзеная сістэма ўяўляла сабой праграмную платформу, якая забяспечвала просты доступ да вэб-праграм.

BeIA адрознівалася ад BeOS платформавай незалежнасцю і скіраванасцю на вэб- і мультымедыя-праграмы. Карыстальніцкі інтэрфейс сістэмы быў заснаваны на браўзеры. У адрозненне ад BeOS, якая пры загрузцы запускала Tracker і Deskbar, BeIA загружала сістэму адразу ў інтэрфейс браўзера Opera (падобна да Firefox OS, WebOS ці Google Chrome OS).

У сістэму былі ўключаны праграмы для вэб-сёрфінгу, аўдыя-стрымінгу, прайгравання відэа і камунікацыі па электроннай пошце. Сістэма загружалася вельмі хутка, яна была распрацавана для архітэктур x86 і PowerPC, для яе патрабавалася мінімум 8 мегабайт пастаяннай памяці (жорсткі дыск, CompactFlash), а таксама 32 мегабайты аператыўнай. BeIA была ліцэнзавана для невялікага набору прылад Sony, Compaq і Qubit.

## Падтрымка ПЗ
*Пошта для 4-х карыстальнікаў
*Вэб-браўзер Opera 4.0
*RealPlayer
*Macromedia Flash 4.0 
*Staff Java Plugin
*Падтрымка SSL2 і SSL3
*Падтрымка PDF, ASCII-тэксту і HTML-старонак
*Падтрымка графічных фарматаў: JPEG, progressive JPEG, GIF, PNG
*Падтрымка аўдыя фарматаў: MP3, WAV, MIDI, AU, AIFF, real audio
*Падтрымка відэа фарматаў: MPEG 1, Real video

## Версіі
## Крыніцы 
Катэгорыя:BeOS
Катэгорыя:Прапрыетарныя аперацыйныя сістэмы
NetPositive

**NetPositive**, таксама вядомы як **Net+** — убудаваны браўзер BeOS. Распрацоўшчык — Be Inc. Часткова падтрымлівае HTML 3.2, у версіі 3 была дададзена частковая падтрымка JavaScript. Java і CSS не падтрымліваюцца. Развіўся на аснове самага першага, найпрасцейшага HTML-браўзера для BeOS пад назвай Orb, які быў створаны распрацоўшчыкамі для зручнага чытання дакументацыі ў HTML-фармаце.

Паведамленні пра памылкі браўзерам выдаваліся ў выглядзе хайку (хоку) — нерыфмаваных японскіх трохрадкоўяў. У гонар гэтай асаблівасці была названая адкрытая BeOS-сумяшчальная АС Haiku.

У адпаведнасці са стандартамі, NetPositive адлюстроўвае фон HTML-старонак па змаўчанні шэрым колерам. Іконка браўзера адлюстроўвае сёрфера на фоне планеты Зямля.

Пасля закрыцця Be Inc. у сетцы з’явіўся праект NetOptimist. Дадзены праект прадугледжвае стварэнне аналага Net+ з падтрымкай сучасных тэхналогій, пры гэтым не нагруважанага велізарнай колькасцю функцый. Фінальная версія так і не выйшла, а апошняя навіна была ў 2002 годзе.

Альтэрнатывай гэтаму браўзеру на платформе BeOS сталі перанесеныя на яе браўзеры Arora, NetSurf, Opera і Firefox (афіцыйна не падтрымліваецца на BeOS), а таксама WebPositive, натыўны браўзер на тэхналогіі WebKit.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Паведамленні пра памылкі ў стылі NetPositive
* Старонка, прысвечаная Orb

Катэгорыя:BeOS
Катэгорыя:Браўзеры
Зінаіда Герасімаўна Моршчанка

**Зінаіда Герасімаўна Моршчанка** () — работніца дрэваапрацоўчай прамысловасці, поўны кавалер ордэна Працоўнай Славы.

## Біяграфія 
Нарадзілася 21 верасня 1934 года ў Бабруйску ў мнагадзетнай сям’і рабочага лесакамбіната, брыгадзіра сартавальнікаў лесу Герасіма Агафонавіча Іванова.

У гады Вялікай Айчыннай вайны дзіцем перажыла нямецка-фашысцкую акупацыю.

Закончыўшы восем класаў, пайшла працаваць на лесакамбінат «Бабруйскдрэў» у якасці рабочай фанернага цэха. Працавала на папраўцы фанеры, на сартаванні шпоны, падлікоўцам.

У 1967 годзе Зінаідзе надалі 4-ы разрад сартавальніцы шпоны і 3-і разрад сушыльшчыцы. У 1987 года атрымала 4-ы разрад сушыльшчыцы шпоны і фанеры.

Указамі Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 21 красавіка 1975 года і ад 19 лістапада 1979 года за дасягнутыя поспехі ў выкананні дзяржаўных планаў і сацыялістычных абавязацельстваў Зінаіду Моршчанка ўзнагародзілі ордэнамі Працоўнай Славы 3-й і 2-й ступені.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 25 снежня 1989 года за вялікі асабісты ўклад у тэхнічнае пераўзбраенне і рэканструкцыю вытворчасці, укараненне безадходнай тэхналогіі перапрацоўкі драўніны, надбаўленне аб’ёмаў выпуску высакаякасных тавараў народнага спажывання Зінаіду Моршчанка ўзнагародзілі ордэнам Працоўнай Славы 1-й ступені. Стала поўным кавалерам ордэна Працоўнай Славы.

35 гадоў прапрацавала на адным прадпрыемстве — фанерным заводзе Бабруйскага фанерна-дрэваапрацоўчага камбіната — да выхаду на пенсію. Выбіралася грамадскім інспектарам аховы працы і тэхнікі бяспекі. Дэлегат 5-га Усебеларускага народнага сходу ў чэрвені 2016 года.

Жыла ў Бабруйску. Памерла 24 сакавіка 2021 года.

## Узнагароды 
* Ордэн Працоўнай Славы 3-й ступені (1975);
* Ордэн Працоўнай Славы 2-й ступені (1979);
* Ордэн Працоўнай Славы 1-й ступені (1989).

## Крыніцы
Браніслаў Руткоўскі

**Браніслаў Руткоўскі** (польск. *Bronisław Rutkowski*, 27 лютага 1898, Камаі, Свянцянскі павет - 1 чэрвеня 1964, Лейпцыг) — польскі арганіст, педагог, музычны крытык, дырыжор і кампазітар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і незаможных сялян.

Васьмігадовым хлопчыкам пачаў вучыцца ў арганіста касцёла Яна Хрысціцеля ў Камаях, працягваў вучобы ў касцёльнага арганіста ў Кабыльніку. У 1910-14 гадах вучыўся ў Дзісенскай прагімназіі. Пасля сканчэння вучобы ў Дзісне, Руткоўскі разам са сваім апякуном-ксяндзом выправіўся да Пецярбурга, каб працягнуць навучанне ў польскай гіманазіі Св. Кацярыны. Адначасова ён заняў пасаду арганіста ў касцёле Св. Казіміра. 

У 1915-18 вывучаў арган у Санкт-Пецярбургскай імператарскай кансерваторыі Расійскага музычнага таварыства ў прафесара Жака Гандшына, асоба якога зрабіла вялікі ўплыў на фармаванне музычных і педагагічных поглядаў Руткоўскага.

Служыў у Першым польскім корпусе генерала Доўбар-Мусніцкага .

Яго стрыечная сястра Яніна Сівіцкая (з Руткоўскіх), якая ўсё жыццё пражыла ў Камаях, згадвала: Ён умеў рабіць усе сялянскія работы: касіў, жаў, араў, сенаваў, ездзіў на начлег. Амаль кожнае лета прыязджаў у Камаі, наведваў школу, граў у касцёле... Бронак таксама з местачкоўцамі гаварыў па-беларуску, хаця добра валодаў польскай і рускай мовамі.

## Прыватнае жыццё 
Сын Юзафа і Марыі з Руткоўскіх. 26 ліпеня 1924 ажаніўся з піяністкай Зоф'яй Васькоўскай. Іх адзіная дачка, Эва, загінула падчас бамбардзіроўкі Любліна ў 1939 годзе   .

## Памяць 
Праз год яго імя было прысвоена прадстаўнічай канцэртнай зале «Фларыянка», а 2 красавіка 1974 года — музычнай школе на вуліцы Юзэфінскай у Кракаве.

На яго радзіме, у Камаях у прылеглым да касцёла скверы, які названы ў гонар славутага земляка, устаноўлены памятны знак. У памяць Б. Руткоўскага ў касцёлах Пастаўскага раёна кожны год праходзіць фестываль «Гучаць старадаўнія арганы Пастаўшчыны».

## Зноскі 

Катэгорыя:Памерлі ў 1964 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1898 годзе
Катэгорыя:Выкладчыкі Ягелонскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Удзельнікі Варшаўскага паўстання
Катэгорыя:Кампазітары Польшчы
Катэгорыя:Дырыжоры Польшчы
Катэгорыя:Пахаваныя на Ракавіцкіх могілках
Катэгорыя:Арганісты
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Камаях
Belaya Polosa (альбом Molchat Doma)

**Belaya Polosa** (бел. **Белая паласа**) — чацвёрты студыйны альбом беларускага пост-панк-гурта Molchat Doma, выпушчаны 6 верасня 2024 года.

Стаў другім рэлізам гурта на амерыканскім незалежным лэйбле *Sacred Bones Records* і першай працай гурта пасля пераезду з Беларусі.

Альбом запісаны ў Лос-Анджэлесе, ЗША.

Альбом атрымаў станоўчыя водгукі ад вядучых музычных выданняў, такіх як Pitchfork, Associated Press і PopMatters.

У музычным плане ў альбоме «Белая паласа» гурт працягнуў рух ад пост-панку да сінці-попу. Гукарэжысёрам стаў Андрэй Бабрука, які працаваў да гэтага з «Ляпісам Трубяцкім», J:морс, Лявонам Вольскім.

## Трэкліст 
## Зноскі 
Катэгорыя:Альбомы на рускай мове
Ірына Аляксандраўна Шаўцова

**Ірына Аляксандраўна Шаўцова** (дзявочае — **Цыркевіч**; ) — беларуская спартсменка (вольная барацьба), трохразовы бронзавы прызёр чэмпіянатаў Еўропы. Майстар спорту міжнароднага класа па вольнай барацьбе, бронзавы прызёр Кубка свету.

## Біяграфія 
Пачала займацца барацьбой у 2000 годзе.

У 2005 годзе стала бронзавым прызёрам чэмпіянату свету сярод юніёраў і сярэбраным прызёрам чэмпіянату Еўропы сярод юніёраў.

У 2006 годзе стала бронзавым прызёрам чэмпіянату Еўропы сярод дарослых і чэмпіёнкай Еўропы сярод юніёраў.

У 2007 годзе стала бронзавым прызёрам Кубка свету і чэмпіянату Еўропы.

У 2010 годзе ў трэці раз стала бронзавым прызёрам чэмпіянату Еўропы.

Скончыла Акадэмію МУС Беларусі ў 2010 годзе.

## Выступленні на чэмпіянатах свету 
## Выступленні на чэмпіянатах Еўропы 
## Выступленні на Кубках свету 
## Выступленні на іншых спаборніцтвах 
## Спасылкі 
*  

Катэгорыя:Барцы Беларусі
Катэгорыя:Спартсменкі Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі міжнароднага класа
Шаўцова

**Шаўцова** — жаночая форма прозвішча Шаўцоў. Вядомыя носьбіты:

* Алена Мікалаеўна Шаўцова (нар. 1970) — беларуская футбалістка.
* Ірына Аляксандраўна Шаўцова (нар. 1986) — беларуская спартсменка (вольная барацьба).
Алеся Міхайлаўна Гетманава

**Алеся Міхайлаўна Гетманава** () — беларуская спартсменка (вольная барацьба), бронзавы прызёр чэмпіянату Еўропы, чэмпіёнка свету сярод юніёраў. Майстар спорту міжнароднага класа па вольнай барацьбе.

## Біяграфія 
Нарадзілася 19 верасня 2003 года ў Бабруйску. Яна выхаванка СДЮШАР прафсаюзаў «Спартак-2006», першым трэнерам быў Сяргей Лукомскі.

З 2017 года жыве ў Магілёве, трэніруецца ў Доме спорту ў Сяргея Мялькова.

Скончыла Магілёўскае дзяржаўнае вучылішча алімпійскага рэзерву і атрымала дыплом трэнера.

## Спартыўная кар’ера 
Першыя поспехі на міжнароднай арэне прыйшлі ў 2018 годзе, калі яна перамагла на Гімназіядзе і чэмпіянаце Еўропы сярод школьнікаў.

У 2019 годзе стала бронзавай медалісткай чэмпіянатаў свету і Еўропы сярод дзяўчат.

У студзені 2021 года стала чэмпіёнкай Беларусі сярод дарослых. У чэрвені 2021 года фінішавала пятай на юніёрскім чэмпіянаце Еўропы ў Германіі, але ў жніўні 2021 года рэабілітавалася на чэмпіянаце свету сярод юніёраў у Расіі, дзе яна здабыла залаты медаль у вагавой катэгорыі да 55 кг.

У жніўні 2023 года выйграла сярэбраны медаль на чэмпіянаце свету да 20 гадоў у Іарданіі.

У лютым 2024 года Алеся Гетманава стала бронзавым прызёрам чэмпіянату Еўропы па барацьбе ў Бухарэсце. У маі 2024 года ўпершыню стала пераможцай чэмпіянату Еўропы да 23 гадоў у вазе да 59 кг у Баку.

## Дасягненні 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
*  
*  

Катэгорыя:Барцы Беларусі
Катэгорыя:Спартсменкі Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі міжнароднага класа
MacBook Neo

**MacBook Neo** — ноўтбук серыі MacBook, створаны кампаніяй Apple. У адрозненне ад такіх мадэляў як MacBook Air і MacBook Pro, пазіцыянуецца як даступны MacBook для карыстальнікаў з нізкім узроўнем даходу, студэнтаў і маладых спецыялістаў.

MacBook Neo быў анансаваны 4 сакавіка 2026 года, продажы пачаліся 11 сакавіка 2026 года. Са стартавым коштам $599 у ЗША  — гэта самы танны ноўтбук, які калі-небудзь прадавала кампанія Apple. Такім чынам Apple вырашыла ахвяраваць частку прыбытку ў абмен на павялічэнне долі рынку і рост экасістэмы сваіх прадуктаў.

MacBook Neo з'яўляецца першым ноутбукам серыі MacBook, які выкарыстоўвае чып серыі A, які раней выкарыстоўваўся для iPhone, замест чыпа серыі M.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Абсталяванне Apple Inc.
Старыконь (герб)

**Старыконь** () — шляхецкі герб у Рэчы Паспалітай. У чырвоным шчыце сярэбраны конь, які бяжыць направа, з паднятым хвастом, залатымі капытамі і чорным поясам, які апяразвае жывот каня. У шчыце — сякера, лязо якой накіравана ў шлем, падобная да шчыта герба Топор . Намецік чырвоны, падбіты срэбрам. Магчымы варыянт напісання назвы гербу — Стары Конь (,  ).

## Роды, якія карысталіся 
* Веляпольскія

## Крыніцы 
** Paprocki, Bartosz. *Herby rycerstwa polskiego*. — Kraków, 1584.
** Okolski, Simon. *Orbis Polonus*. — Krakow, 1642.
** Niesiecki, Kacper. *Herby i familie rycerskie tak w Koronie jako y w W.X.L*. — Lwów, 1728.

## Спасылкі 
*  Герб Стариконь та його носії. 
*  
Катэгорыя:Гербы
Ірына Аляксандраўна Цвятаева

**Ірына Аляксандраўна Цвятаева** () — беларуская піяністка, педагог, адна з стваральніц сучаснай беларускай фартэпіяннай школы. Заслужаны работнік вышэйшай школы БССР (1981), Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1991).

## Біяграфія 
Нарадзілася яна ў Віцебску ў сям’і мастака.

Вучылася ў Мінскім музычным тэхнікуме, потым у Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі імя А. В. Луначарскага, працягнула вучобу ў Маскоўскай дзяржаўнай кансерваторыі імя П. І. Чайкоўскага (клас Л. Аборына). У гады Вялікай Айчыннай вайны яна апынулася ў Ташкенце, дзе працавала на ваенным заводзе ў ліцейным цэху. У 1944 годзе для працягу вучобы вярнулася ў Маскву, закончыла кансерваторыю і ў 1946 годзе пачала педагагічную дзейнасць у Дзяржаўным музычна-педагагічным інстытуце імя Гнесіных.

Вярнуўшыся ў Беларусь, пэўны час працавала педагогам у Гомельскім музычным вучылішчы і адначасова была завучам у музычнай школе. У 1952 годзе стала старшым выкладчыкам Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі імя А. В. Луначарскага. У гэтай жа ўстанове з 1967 годзе узначальвала кафедру спецыяльнага фартэпіяна.

## Узнагароды 
* Заслужаны работнік вышэйшай школы БССР (1981)
* Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1991)

## Спасылкі 
* Цвятаева Ірына Аляксандраўна

Катэгорыя:Піяністы Беларусі
Людміла Міхайлаўна Кудраўцава

**Людміла Міхайлаўна Кудраўцава** () — беларуская балерына лірыка-драматычнага амплуа. Народны артыст Беларусі (2012).

## Біяграфія 
Нарадзілася 26 чэрвеня 1976 года ў Мінску.

У 1994 годзе скончыла Беларускі харэаграфічны каледж.

3 1994 года — артыстка, з 2001 года — салістка, з 2003 года — вядучы майстар сцэны Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь.

Вучылася ў магістратуры педагагічнага аддзялення Акадэміі рускага балета імя А. Я. Ваганавай.

## Творчасць 
Творчую манеру Кудраўцавай вылучае высокае тэхнічнае майстэрства, пластычнасць, дасканаласць ліній. Стварыла яркія, пераканаўчыя вобразы ў балетах бел. кампазітараў: Ганны Багранароднай («Страсці (Рагнеда)» А. Мдывані), Нэле («Легенда пра Уленшпігеля» Я. Глебава). Сярод лепшых партый: Аўрора («Спячая прыгажуня» П. Чайкоўскага), Беласнежка («Беласнежка і сем гномаў» Б. Паўлоўскага), Гюльнара, Жызэль («Карсар», «Жызэль» А. Адана), Джульета, Папялушка («Рамэа і Джульета», «Папялушка» С. Пракоф’ева), Ева («Стварэнне свету» А. Пятрова), Фрыгія («Спартак» А. Хачатурана), Жарптушка (аднайм. балет І. Стравінскага), Марыя («Бахчысарайскі фантан» Б. Асаф’ева), Ізольда («Трыстан і Ізольда» Р. Вагнера), Кармэн («Кармэн-сюіта» Ж. Бізэ — Р. Шчадрына), Сільфіда (аднайменны балет Х. Левенскольда).

## Узнагароды 
* Заслужаны артыст Рэспублікі Беларусь (2007).
* Народны артыст Беларусі (2012).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Партер. — 2011. — № 7. — С. 26-29.
* Культура Беларусі : энцыклапедыя : [у 6 т.]. — Мінск, 2013. — Т. 4. — С. 612.
* Большая энциклопедия Большого театра Беларуси = The Great Encyclopedia of the Bolshoi Theatre of Belarus / [редакционная коллегия: Л. С. Ананич и др.]. — Минск, 2014. — С 334.
* Партер. — 2016. — № 6. — С. 29-32.
* Современное искусство Республики Беларусь : справочник персоналий / Министерство культуры Республики Беларусь, Учреждение образования «Белорусский государственный университет культуры и искусств»; [составители: В. П. Прокопцова и др.]. ― Минск, 2018. — С. 212.
BeFS

**Be File System** (**BFS**, часта называецца **BeFS**, каб не блытаць з Boot File System) — файлавая сістэма, створаная для аперацыйнай сістэмы BeOS.

Дамінік Джампаола і  працавалі над ёй больш за 10 месяцаў, пачынаючы з верасня 1996 года. Гэта 64-бітная журналяваная файлавая сістэма з падтрымкай пашыраных файлавых атрыбутаў (метаданых), індэксаваная, што набліжае яе функцыянальнасць да рэляцыйных БД. Сістэма можа выкарыстоўвацца для разбіўкі дыскет, CD-ROM, вінчэстараў і флэш-носьбітаў, хоць выкарыстанне сістэмы на невялікіх носьбітах праблематычна: загалоўкі самой сістэмы займаюць ад 600 KB да 2 MB.

## Іншыя рэалізацыі 
У пачатку 1999 Makoto Kato распрацаваў драйвер BeFS для Linux, які, аднак, не быў дапісаны да стабільнага стану, таму ў 2001 выйшаў іншы драйвер, які напісаў Will Dyson.

Як частка праекта OpenBeOS (цяпер Haiku) у 2002 Axel Dörfler з групай таварышаў перапісалі арыгінальны драйвер і выдалі яго пад назвай OpenBFS. У студзені 2004 Robert Szeleney дадаў ва ўласную аперацыйную сістэму SkyOS файлавую сістэму SkyFS і яе драйвер, заснаваныя на OpenBFS. Таксама сістэма парціравана ў праект Syllable з версіі 0.6.5.

## Крыніцы 
## Гл. таксама 
* Haiku

## Спасылкі 
* Haiku OS
* BeFS driver for Linux
* The BeOS file system: an OS geek retrospective

Катэгорыя:BeOS
Катэгорыя:Haiku
Катэгорыя:Файлавыя сістэмы
Зоя Макараўна Задора

**Зоя Макараўна Задора** () — беларускі аграном, Герой Сацыялістычнай Працы (1982).

## Біяграфія 
Нарадзілася 4 студзеня 1932 года ў вёсцы Парэчча Аршанскага раёна Віцебскай вобласці ў сялянскай сям’і. У 1937 годзе памерла маці. Бацька застаўся з двума сынамі і чатырма дачкамі. Падчас Вялікай Айчыннай вайны абодва браты пайшлі ў лес — у брыгаду да Заслонава. Аляксей загінуў пры прарыве блакады. Уладзімір пасля вызвалення Беларусі пайшоў на фронт і прапаў без вестак. За сувязь з партызанамі немцы схапілі бацьку, але пазней, збітага і пакалечанага, адпусцілі. У 1947 годзе памёр бацька.

У 1953 годзе скончыла Смальянскі сельскагаспадарчы тэхнікум. Працоўную дзейнасць пачала аграномам па лёне на Вішнеўскай МТС Валожынскага раёна Мінскай вобласці. З 1958 года — брыгадзір паляводчага звяна саўгаса «Падбярэззе» Валожынскага раёна.

З году ў год на яе палях атрымоўвалі высокія ўраджаі сельскагаспадарчай прадукцыі лёну, збожжавых, караняплодаў. За дасягнутыя поспехі ў развіцці сельскай гаспадаркі ёй выпаў гонар прадстаўляць рэспубліку ў Маскве, дзе яна атрымала залаты і два бронзавыя медалі ВДНГ СССР.

Абіралася членам Мінскага абкама камуністычнай партыі Беларусі. У 1971 годзе абрана дэлегатам XXVII з’езда Кампартыі Беларусі і ў 1981 годзе — дэлегатам XXVI з’езда КПСС.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 26 сакавіка 1982 года была ўдастоена звання Героя Сацыялістычнай Працы і медалі «Серп і Молат» за дасягненне высокіх вынікаў і працоўны гераізм, выяўлены ў выкананні планаў і сацыялістычных абавязанняў па павелічэнні вытворчасці і продажы дзяржаве збожжа, бульбы і іншых сельскагаспадарчых прадуктаў у 1981 годзе.

Працавала брыгадзірам у саўгасе «Зарэчча» да выхаду на пенсію ў 1993 годзе.

Памерла 17 чэрвеня 2023 года.

## Узнагароды 
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (1971),
* ордэн Леніна (1973, 1982),
* Герой Сацыялістычнай Працы (1982).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дэлегаты XXVI з’езда КПСС
Аліна Яўгенаўна Шаўчук

**Аліна Яўгенаўна Шаўчук** () — беларуская спартсменка (вольная барацьба), чэмпіёнка Еўропы 2025 года. Майстар спорту міжнароднага класа па вольнай барацьбе.

## Біяграфія 
Нарадзілася 25 жніўня 2005 года ў Бабруйску. Пачала займацца барацьбой у дзевяць гадоў. Яна выхаванка СДЮШАР прафсаюзаў «Спартак-2006», першым трэнерам быў Сяргей Лукомскі. Трэніравалася ў Доме спорту ў Сяргея Мялькова, потым у Стайках.

## Спартыўная кар’ера 
Першыя поспехі для Шаўчук прыйшлі ў пятнаццаць гадоў, калі яна стала бронзавай медалісткай чэмпіянату Еўропы сярод школьніц 2019 года Кракаве.

У жніўні 2023 года Шаўчук брала ўдзел ў чэмпіянаце свету да 20 гадоў у Амане, дзе здабыла бронзавы медаль. У кастрычніку 2023 года стала фіналісткай чэмпіянату свету да 23 гадоў у Тыране.

У маі 2024 года яна ўпершыню выйграла чэмпіянат Еўропы да 23 гадоў у Баку. У ліпені 2024 года здабыла срэбра на чэмпіянаце Еўропы да 20 гадоў у Сербіі. У жніўні 2024 года стала чэмпіёнкай Беларусі ў вазе да 72 кг. У кастрычніку 2024 года стала бронзавым прызёрам чэмпіянату свету да 23 гадоў ў Тыране.

У красавіку 2025 года Шаўчук упершыню стала чэмпіёнкай Еўропы ў вазе да 68 кг у Браціславе, адолеўшы ў фінале румынку Кацярыну Зялёных. У чэрвені 2025 года другі раз выйграла чэмпіянат Беларусі ў вазе да 72 кг. У тым жа месяцы заваявала залаты медаль чэмпіянату Еўропы да 20 гадоў у Італіі.

У сакавіку 2026 года стала чэмпіёнкай Еўропы да 23 гадоў у Зрэняніне ў вазе да 68 кг.

## Дасягненні 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
*  
*  

Катэгорыя:Барцы Беларусі
Катэгорыя:Спартсменкі Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі міжнароднага класа
Катэгорыя:Чэмпіёнкі Еўропы па жаночай барацьбе