Тбіліскія падзеі (1989)

**«Тбіліскія падзеі»** ці **Трагедыя 9 красавіка** () — спецаперацыя па разгоне апазіцыйнага мітынга ў Дома ўрада Грузінскай ССР у Тбілісі, ажыццёўленая ў ноч на 9 красавіка 1989 года сіламі ўнутраных войскаў і Савецкай арміі, якая пацягнула чалавечыя ахвяры.

## Перадумовы 
Тбіліскія падзеі адбыліся ў перыяд Перабудовы на фоне грузіна-абхазскага канфлікту. 18 сакавіка 1989 года ў сяле Лыхны адбыўся 30-тысячны абхазскі сход, які высунуў прапанову пра выхад Абхазскай АССР са складу Грузінскай ССР і аднаўленні яе ў статусе саюзнай рэспублікі, што выклікала абурэнне сярод грузін. Рэакцыя на лыхненскі сход выказалася ў несанкцыянаваных мітынгах, арганізаваных «нефармальнымі рухамі». 25 сакавіка адбыўся 12-тысячны мітынг у Галі, 1 красавіка ў Леселідзэ; мітынгі прайшлі таксама ў Сухумі і ў гарадах Грузіі. 6 красавіка на плошчы з'явіліся лозунгі: *«Далоў камуністычны рэжым!»*, *«Далоў рускі імперыялізм!»*, *«СССР — турма народаў!»*, *«Далоў Савецкую ўладу!»*. На наступны дзень у 20 гадзін 35 хвілін 7 красавіка ў ЦК КПСС за подпісам першага сакратара ЦК Кампартыі Грузінскай ССР Джумбера Паціяшвілі была скіравана тэлеграма, падрыхтаваная другім сакратаром рэспубліканскага ЦК Барысам Нікольскім, з просьбай скіраваць у Тбілісі дадатковыя сілы МУС і Мінабароны. Позна вечарам у аэрапорце «Унукава» адбылася гутарка з Міхалам Гарбачовым, які вярнуўся з замежнага падарожжа, пра тое, што адбываецца ў Тбілісі. Ён прыняў рашэнне скіраваць у Тбілісі надзвычайных эмісараў Цэнтра — члена палітбюро Эдуарда Шэварднадзэ і сакратара ЦК Георгія Разумоўскага. Грузінская міліцыя ў разгоне мітынгу не брала ўдзел, а наадварот, спрабавала абараніць яго ўдзельнікаў і вывесці іх з небяспечнага месца.

Па цверджанні генерала Радзівонава, калі б не разгон мітынгу сіламі арміі, нацыяналістамі «пачаўся б штурм будынка» ЦК Кампартыі Грузіі, якое ўжо было падрыхтавана да абароны і таму «Страшна падумаць, колькі б тады было забітых і параненых».

## Падзеі 9 красавіка 
У ноч з 8 на 9 красавіка мітынг быў ачэплены войскамі і міліцыяй. Да ночы на мітынг памкнулася каля 10 тысяч чалавек. Мітынгоўцы пабудавалі на прылеглых вуліцах барыкады, скарыстаючы для гэтага 29 грузавікоў і тралейбусаў. У 4 гадзіны раніцы 9 красавіка генерал Ігар Радзівонаў загадаў пачаць выцясненне мітынгоўцаў з плошчы.

Падчас выцяснення дэманстрантаў 16 удзельнікаў мітынгу загінулі на месцы здарэння, а трое неўзабаве сканалі ў лякарні. Як усталявала судова-медычная камісія, прычынай смерці ўсіх, апроч аднаго, загінулых з'яўлялася асфіксія ў выніку здушванні грудной клеткі ў натоўпе. На думку медыкаў, удушшы ад здушвання грудной клеткі ў многіх выпадках пагоршыліся ўплывам атрутных газаў. Падчас аперацыі па выцясненні і цягам некалькіх гадзін пасля яе ў лякарні Тбілісі паступіў 251 чалавек, 183 з якіх былі шпіталяваны. Па дадзеных следчай камісіі Вярхоўнага Савета Грузінскай ССР, цягам месяца за медычнай дапамогай звярнуліся 4035 чалавек.

## Спасылкі 
* Заключение Комиссии Съезда народных депутатов СССР по расследованию событий, имевших место в г. Тбилиси 9 апреля 1989 года. 
* О результатах расследованиях тбилисских событий 9 апреля 1989 г. Генеральный прокурор СССР Н. С. Трубин.
* В Грузии отмечают 17-летие трагических событий в Тбилиси: перед посольством РФ вновь прошла «RE: АКЦИЯ»
* Кошмар на проспекте Руставели. Воспоминания участника событий. 13.03.2007 г.

### Відэа 
* Статья и видеорепортаж ВВС о событиях в Тбилиси 89 года

Катэгорыя:Падзеі ў Грузіі
Катэгорыя:Перабудова
Катэгорыя:Акцыі пратэсту ў СССР
Катэгорыя:Канфлікты 1989 года
Катэгорыя:1989 год у Грузіі
Катэгорыя:Красавік 1989 года
Катэгорыя:Падзеі 9 красавіка
Катэгорыя:Гісторыя Тбілісі
Катэгорыя:Расстрэлы дэманстрацый