Еўпатарыйскі трамвай

**Еўпатарыйскі трамвай** — сістэма электрычнага трамвая ў горадзе Еўпаторыя анексаванага Крыма. Адкрытая ў 1914 годзе, яна да гэтага часу карыстаецца вялікай папулярнасцю ў адпачывальнікаў, нягледзячы на тое, што ў апошнія гады адзначаецца значнае павелічэнне перавозак маршрутнымі таксі. Кошт праезду — 13 рублёў. Правам ільготнага праезду могуць карыстацца толькі грамадзяне Расіі і Украіны, зарэгістраваныя на тэрыторыі Рэспублікі Крым.

## Гісторыя 
### Расійская імперыя 
* У 1887 годзе ў гарадской Думе Еўпаторыі ўпершыню разглядаецца пытанне аб арганізацыі трамвайнага руху, але пытанне было неўзабаве забыта.
* У 1907 годзе праект трамвайнай сістэмы быў адноўлены. Для будаўніцтва трамвайнага дэпо гарадская Дума вылучае 13 сотак зямлі, і на іх пачалі ўладкоўваць цягавую падстанцыю, пляцоўку для стаянкі трамвайных вагонаў. 16 снежня 1911 года Гарадская дума Еўпаторыі зацвердзіла праект будаўніцтва трамвайных ліній, распрацаваны айчыннай кампаніяй Вэстынгаўз (Рускае электрычнае грамадства). Будаўніцтва трамвая ацэньвалася ў 320 тысяч рублёў, але гарадскі бюджэт не размяшчаў дадзенай сумай і частка грошай ахвяравалі жыхары горада.
* У снежні 1912 года ў Еўпаторыі было пачата будаўніцтва трамвайнага дэпо. Летам наступнага года пачалі будавацца, і першыя тры ўчасткі трамвайнай лініі: Цэнтральная (Гартэатр — Сімферопальская вул.), Дачная (Гартэатр — вул. Маякоўскага) і Мойнакская (Гартэатр — гразелячэбніца Мойнакі).
* 31 сакавіка 1914 была здзейсненая пробная паездка, і 10 мая першы рэйсавы вагон выйшаў на еўпатарыйскія рэйкі. Працягласць першай трамвайнай лініі склала 4,5 км.
* Да 1917 годзе было ўжо тры лініі. На іх працавала 14 найноўшых электрычных вагонаў фірмы «Вэстынгаўз», двухвосевыя маторныя, з двума кабінамі кіравання.

### Савецкі перыяд (1917—1991) 
* У 1918 годзе, падчас Грамадзянскай вайны, рух трамваяў па горадзе быў спынены. Рух аднавіўся толькі ў 1923 годзе. У 1926 годзе была пракладзеная лінія да чыгуначнага вакзала, якая цяпер выкарыстоўваецца маршрутам № 3.
* У перыяд нямецкай акупацыі Еўпаторыі (1941—1944 гады) трамвайны рух быў зноў спынены. У 1944 годзе рух быў часткова адноўлены, а цалкам рамонт трамвайных шляхоў быў завершаны ў 1952 годзе.
* У лістападзе 1950 года былая Дачная лінія была падоўжаная да праспекта Леніна і злучаная з трамвайнай лініяй, якая прымыкала да новага ўчастка. Сфарміравалася маршрутная сетка, якая дзейнічала без змен да 13 чэрвеня 1981 года. Пасля былі пабудаваныя разваротныя кольцы «гразелячэбніца Мойнакі» (1951) і «Вуліца Сімферопальская» (1953).
* У 1957 годзе ў Еўпаторыю паступаюць вагоны з ГДР — двухбаковыя «Gotha» — «Т57» і «В57».
* У 1969 годзе ў Еўпатарыйскае трамвайнае ўпраўленне прызначаны новы кіраўнік — Іван Аляксандравіч Пяцецкі, які нязменна прапрацаваў на гэтай пасадзе да сваёй смерці ў 2006 годзе.
* У 1970 пасля закрыцця трамвайнага руху ў Сімферопалі частка вагонаў была перададзена ў Еўпаторыю.
13 чэрвеня 1981 года быў адкрыты рух па новым участку трамвайнай лініі «Сімферопальская вуліца — Новы пляж», па якім быў пушчаны сезонны маршрут № 4. Яго працягласць склала 1,7 км.
* У 1987 годзе паступаюць новыя вагоны Tatra KT4SU. Усяго да распаду СССР у Еўпаторыю паступіла 15 вагонаў дадзенай мадэлі, замацаваных за маршрутам № 1.
* У 1990 годзе ў эксплуатацыю ўвялі новы ўчастак ад Мойнак да кальца на вуліцы Інтэрнацыянальнай. На новы ўчастак была падоўжана траса маршруту № 2.
* У сакавіку 1991 года ў Еўпаторыі з’явілася першая двухкалейка, якая звязала Інтэрнацыянальную і мікрараён Спадарожнік-2. Па новай лініі быў запушчаны пяты маршрут трамвая. Аднак яго жыццё апынулася нядоўгім: праз некалькі месяцаў яго паглынуў маршрут № 2.

### Украіна 
* У 1995 годзе ў мікрараён Спадарожнік-2 быў працягнуты першы маршрут, а маршрут № 2 быў скарочаны да гразелячэбніцы «Мойнакі».
* У 1996 годзе паступаюць два вагона Gotha ў выглядзе падарунка трамвайнай сістэмы Цвіккаў.
* У 1997 годзе сумесна з фірмай «Айлант» запускаецца экскурсійны маршрут № 5, які атрымаў брэнд «Трамвай жаданняў». Таксама пабудаваны тупік для стаянкі трамвая на вуліцы Фрунзэ. Але ў 2003 годзе падчас рэканструкцыі вуліцы тупік быў дэмантаваны, засталося толькі маленькае адгалінаванне са стрэлачным пераводам.
* 1 студзеня 2005 года ў сувязі з няспраўнасцю аўтаматычнай стрэлкі маршрут № 3, які рухаўся ад чыгуначнага вакзала, скарочаны да гасцініцы «Украіна».
* У 2006 годзе памёр кіраўнік трамвайнага ўпраўлення Іван Аляксандравіч Пяцецкі, і трамвайнаму ўпраўленню надаюць імя І. А. Пяцецкага.
* У 2010 годзе трамваі маршруту № 2 ідуць да прыпынку Ліман. Прычына скарачэння — паломка аўтаматычнай стрэлкі. Дэмантуецца адгалінаванне са стрэлачным пераводам ля парка імя Фрунзэ.
* У 2011 годзе Саўмін АР Крым зацвердзіў праект развіцця транспарту, у якім прадугледжваецца будаўніцтва трамвайных шляхоў у мястэчку Заазёрнае, мікрараён Ісмаіл-Бі, і пасёлак Прыбярэжнае.
* У верасні 2013 года Еўпаторыя зрабіла абмен вагона Gotha T59E з Вінніцай на Tatra KT4SU.
* 1 студзеня 2015 года ў трамваях уведзена бескандуктарная сістэма аплаты праезду. Квіткі набываюцца ў кіроўцы.
* 5 лютага 2015 года ЕКПТУ імя І. А. Пяцецкага змяніла статутную форму на МУП «ЕТУ імя І. А. Пяцецкага».

## Маршруты 
### Існавалі раней 
* № 1 вул. Рэвалюцыі — Мойнакі (праз курортную зону)
* № 1 вул. Рэвалюцыі — вул. Інтэрнацыянальная
* № 2 Гартэатр — Мойнакі (па прасп. Леніна)
* № 2 Гартэатр — вул. Інтэрнацыянальная (па прасп. Леніна)
* № 2 Гартэатр — Мойнакі (праз курортную зону)
* № 3 Гартэатр — Вакзал

## Спасылкі 
* 

 
Катэгорыя:Трамвайныя сістэмы Украіны
Катэгорыя:Еўпаторыя