open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Алеся Ігараўна Дацко

**Алеся Ігараўна Дацко** (нар.  года ў Львове) — украінскі навуковец, эканаміст, грамадскі дзеяч, доктар эканамічных навук.

## Біяграфічныя звесткі 
Нарадзілася ў Львове ў 1977 годзе. Скончыла львоўскую сярэднюю школу № 40 (1991 год), Украінскі грэка-каталіцкі ліцэй імя Клімента Шаптыцкага (1995 год). Вышэйшую адукацыю атрымала на таваразнаўча-камерцыйным факультэце Львоўскай камерцыйнай акадэміі Укаапсаюзу ў 2000 годзе. З 2001 года працуе ў Львоўскай нацыянальнай акадэміі мастацтваў, з 2004 года — на кафедры менеджменту мастацтва.

## Навуковая дзейнасць 
У 2010 годзе ў Нацыянальным інстытуце стратэгічных даследаванняў пры Прэзідэнце Украіны абараніла дысертацыю на саісканее навуковай ступені кандыдата эканамічных навук па спецыяльнасці «Развіццё прадукцыйных сіл і рэгіянальная эканоміка» на тэму «Арганізацыйна-эканамічнае забеспячэнне фарміравання міжрэгіянальных кластараў народных тэкстыльных промыслаў».

У 2011 годзе ў Львоўскай камерцыйнай акадэміі Укаапсаюзу абараніла дысертацыю на саісканее навуковай ступені кандыдата тэхнічных навук па спецыяльнасці «Таваразнаўства» на тэму «Выкарыстанне натуральных фарбавальнікаў для пашырэння асартыменту і павышэння якасці тэкстыльных матэрыялаў».

У 2014 годзе атрымала навуковае званне дацэнта. У 2015 годзе скончыла дактарантуру Нацыянальнага інстытута стратэгічных даследаванняў пры Прэзідэнце Украіны.

У 2021 годзе у Львоўскім гандлёва-эканамічным універсітэце паспяхова абараніла дысертацыю на саісканне навуковай ступені доктара эканамічных навук па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне нацыянальнай гаспадаркай» на тэму «Забеспячэнне эканамічнай бяспекі Украіны: сацыяльна-гуманітарнае вымярэнне».

З’яўляецца аўтарам некалькіх соцень навуковых і навукова-метадычных публікацый, артыкулаў і манаграфій.

## Грамадская дзейнасць 
Кіраўнік такіх грамадскіх арганізацый як «Цэнтр грамадскіх інавацый» (), «Рэформы разам» () і дабрачынны фонд «Мы — адзіная сям’я» (). Удзельнік некалькіх іншых грамадскіх арганізацый, сярод якіх «Абнова» (), «Народнае дзеянне Львоў» () і інш.

Член Грамадскай рады пры Львоўскай абластной дзяржаўнай адміністрацыі, член Камісіі ўнутранай і інфармацыйнай палітыкі, е-кіравання і е-дэмакратыі.

Сакратар навукова-метадычнай падкамісіі па спецыяльнасці «Менеджмент сацыякультурнай дзейнасці» сектара вышэйшай адукацыі Навукова-метадычнай рады Міністэрства адукацыі і навукі Украіны.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Львоўскай нацыянальнай акадэміі мастацтваў
* Профіль аўтара ў Google Scholar

Катэгорыя:Дактары эканамічных навук
Вяда

**Вя́да** — колішняя вёска на тэрыторыі Івацэвіцкага раёна. Знаходзілася на заходнім беразе Вядскага возера (цяпер Бабровіцкае возера).

Мясцовасць заселена са старажытнасці, паселішча каменнага веку выяўлена ў 1971 і даследавана ў 1989 годзе.

Вядома з 18 студзеня 1401 года як цэнтр воласці Вяда (*districtu dicto Woda*) сярод уладанняў князя Жыгімонта Кейстутавіча, гарантаваных яму прывілеем брата, вялікага князя Вітаўта, і пасля смерці таго. Як цэнтр Вядскай воласці згадваецца і ў 1433 годзе. Размяшчалася на адной пясчанай выспе з вёскай Тупічыцы (Тупіцы, Тупічы).

Да 1508 года Вяда разам з воласцю было часткай Слонімскага павета, у 1508 годзе воласць нададзена пінскаму князю Фёдару Іванавічу Яраславічу і ўвайшла ў склад Пінскага княства. У 1519—1520 годзе князь Фёдар Іванавіч у забеспячэнне пазыкі здаў Вядскую карчму і Вядскае возера ў арэнду Айзаку Езафовічу на 5 зім.

У 1522 годзе разам з Пінскім княствам Вяда перайшло каралеве Боне, княства стала паветам Троцкага, а з 1566 года Берасцейскага ваяводства.

З 1921 года ў складзе Польшчы. У міжваенны час Вяда і Тупічыцы належалі да ўніяцкай парафіі ў Бабровічах, дзе душпастырам быў а. Баляслаў Пачопка.

13 верасня 1942 года карнікі падчас аперацыі «Балотная ліхаманка» спалілі вёску і забілі ўсіх жыхароў — 86 двароў і 217 чалавек, таксама спалілі суседнія Тупічыцы — 43 двары і 143 жыхары. Пасля вайны вёскі не аднавілі.

У 1965 годзе пастаўлены абеліск — адзін на абедзве вёскі, у канцы 1990-х гадах грэка-каталікі паставілі крыж, у 2015 — новы абеліск.

Цяпер мясціны ў поўнай ізаляцыі, дабрацца сюды можна толькі праз Бабровіцкае возера, шлях праз балоты даступны толькі моцнай засухай. Месца вёскі на пясчаным пагорку і да цяперашняга часу амаль не зарасло.

У 2012—2013 гадах пра вёскі Вяда і Тупічыцы краязнаўцам Аляксеем Сліжом зняты 20-хвілінны відэанарыс «Вяда — 70 год забыцця» (апавядае бабровіцкі краязнавец Веніямін Бачкоўскі).

## Спасылкі 
*
Саліфлюкцыя

**Саліфлю́кцыя** — павольнае спаўзанне пад уплывам сілы цяжару рыхлых грунтоў і глеб, насычаных вадой, па схілах у працэсе іх прамярзання і адтавання.

Працэс саліфлюкцыі адзначаецца на схілах з нахілам ад 2—3 да 20—25°, пераважна ў абласцях шматгадовай мерзлаты і сезоннага прамярзання грунтоў (тундра, лесатундра, Сярэдняя і Усходняя Сібір, Канада, высакагор’і). Пры нахіле больш за 8—15° часам пераходзіць у апоўзневыя працэсы. Развіццю саліфлюкцыі садзейнічаюць інтэнсіўнае раставанне снегу і моцныя атмасферныя ападкі (ліўні). Хуткасць спаўзання звычайна вагаецца да некалькіх сантыметраў за год да соцень метраў за гадзіну.

У выніку саліфлюкцыі ўтвараюцца характэрныя формы рэльефу — тэрасы, валы, грады і інш.

## Літаратура 
* 
* Геологический словарь в 2-х томах. — М, 1978.

## Спасылкі 
* СОЛИФЛЮКЦИЯ // Экологический центр «Экосистема»™, А. С. Боголюбов 
* Солифлюкция // Геологический словарь   на сайце Усерасійскага навукова-даследчага геалагічнага інстытута імя А. П. Карпінскага

Катэгорыя:Геалагічныя працэсы
Катэгорыя:Геамарфалогія
Катэгорыя:Глебазнаўства
Маці Ляхдэ

**Маці Ляхдэ** (фін. Matti Lähde: , Ёўтсена — , , Фінляндыя) — фінскі лыжнік, чэмпіён Алімпійскіх гульняў 1936 года.

На Алімпійскіх гульнях 1936 года ў Гарміш-Партэнкірхене, заваяваў залаты медаль у эстафетнай гонцы, у якой бег трэці этап, выйшаўшы на этап на трэцяй пазіцыі Ляхдэ здолеў абыйсці прадстаўніка зборнай Швецыі, і выйсці на другое месца, на апошнім этапе Кале Ялканен вывеў фінаў на першае месца. У гонцы на 18 км быў толькі 15-м.

На чэмпіянаце свету 1938 гады ў Лахці быў 16-м у гонцы на 18 км.

На чэмпіянатах Фінляндыі перамагаў тры разы, у гонках на 18 км ў 1935 і 1939 гадах і эстафеце ў 1945 годзе.

Па прафесіі Ляхдэ быў паліцэйскім. Яго сын Кюосці Ляхдэ быў прафесійным хакеістам і гуляў у фінскім чэмпіянаце ў канцы 60-х — пачатку 70-х гадоў.
Кале Ялканен

**Кале Ялканен** (; , Суоненёкі — , Лембалава, Ленінградская вобласць) — фінскі лыжнік, алімпійскі чэмпіён, чэмпіён свету.

На Алімпійскіх гульнях 1936 года ў Гарміш-Партэнкірхене заваяваў залаты медаль у эстафетнай гонцы, у якой бег апошні этап і здолеў адыграць на ім 1,5 хвіліннае адставанне ад нарвежцаў, і выйграўшы ў выніку ў іх на фінішы 6 секунд. У гонцы на 18 км быў толькі 12-м.

На чэмпіянаце свету-1937 у Шамані, заваёўваў два сярэбраныя медалі, у гонцы на 18 км і эстафеце. На наступны год на чэмпіянаце свету 1938 гады ў Лахці стаў чэмпіёнам у гонцы на 50 км і бронзавым прызёрам у гонцы на 18 км.

Ялканен загінуў у верасні 1941 года на савецка-фінскім фронце Другой сусветнай вайны, падарваўшыся на міне блізу вёскі Лембалава.

Катэгорыя:Загінулі ў Другой сусветнай вайне
Катэгорыя:Лыжнікі Фінляндыі
Нільс Эстэнсан

**Нільс Эстэнсан** (швед. Nils Östensson; , Транстранд — , Рысбергет) — шведскі лыжнік чэмпіён Алімпійскіх гульняў 1948 года.

На Алімпійскіх гульнях 1948 года ў Санкт-Морыцы стаў алімпійскім чэмпіёнам у эстафеце і выйграў сярэбраны медаль у гонцы на 18 км. У эстафеце бег першы этап і скончыў яго упэўненым лідарам выйграваючы ў фінаў амаль 2 хвіліны, на наступных этапах партнёры Эстэнсана па камандзе яшчэ больш умацавалі перавагу, упэўнена заваяваўшы залаты медаль. У гонцы на 18 км 32 секунды прайграў пераможцу, свайго партнёру па камандзе Марціну Лундстрэму, і амаль 2 хвіліны выйграў у іншага свайго суайчынніка Гунара Эрыксана, які стаў трэцім. У гонцы на 50 км удзелу не прымаў.
Гунар Эрыксан

**Гунар Эрыксан** (швед. Gunnar Eriksson, , Мура — , Мура) — шведскі лыжнік, алімпійскі чэмпіён і чэмпіён свету.

На Алімпійскіх гульнях 1948 года ў Санкт-Морыц, стаў алімпійскім чэмпіёнам у эстафеце і выйграў бронзавы медаль у гонцы на 18 км. У эстафеце бег трэці этап, пачаў яго на пазіцыі лідара, скончыў яго упэўненым лідарам, выйграваючы у якія ідуць другімі фінаў роўна 5 хвілін, на апошнім этапе Марцін Лундстрэм яшчэ больш умацавалі перавагу зборнай Швецыі, і шведы заваявалі залаты медаль. У гонцы на 18 км амаль 2 хвіліны прайграў партнёу па камандзе Нільсу Эстэнсану, і 37 секунд выйграў у фінскага лыжніка Хейкі Хасу, які заняў 4-е месца. У гонцы на 50 км удзелу не прымаў.

На Алімпійскіх гульнях 1952 года Осла стартаваў толькі ў гонцы на 50 км, і заняў у ёй 12-е месца

На чэмпіянат свету-1950 у Лейк-Плэсідзе стаў чэмпіёнам у гонцы на 50 км у якой ён амаль на хвіліну апярэдзіў свайго суайчынніка Энара Юсефсана.

Катэгорыя:Лыжнікі Швецыі
Кармянскі сельсавет (Кармянскі раён)

**Кармя́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кармянскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Цэнтр — мястэчка Карма.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Кармянскага раёна Магілёўскай акругі БССР. 24 верасня 1926 года скасаваны ў сувязі з утварэннем Кармянскага местачковага Савета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Кармянскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1926 годзе
Парламенцкія выбары ў Германіі (2013)

**Парламенцкія выбары ў Германіі** былі праведзены 22 верасня 2013 года. На іх былі абраныя 630 членаў 18-га бундэстагу, федэральнага парламента Германіі.

## Кантэкст выбараў 
На апошніх федэральных выбарах 2009 года перамагла кааліцыя, у якую ўвайшлі Хрысціянска-дэмакратычны саюз (ХДС), яе Баварскі філіял Хрысціянска-сацыяльны саюз (ХСС) і Свабодная дэмакратычная партыя (СвДП). Ангела Меркель заняла пасаду канцлера, а Гіда Вестэрвеле стаў намеснікам канцлера. Сацыял-дэмакратычная партыя (СДПГ) пацярпела цяжкае паражэнне, яе лідар Франк-Вальтэр Штайнмаер прызнаў паразу і абвясціў аб сваім намеры стаць лідарам апазіцыі ў бундэстагу. У выбарах удзельнічае новая партыя «Альтэрнатыва для Германіі».

## Вынік 
Паводле папярэдніх дадзеных, найбольшую колькасць галасоў набраў блок ХДС/ХСС на чале з Ангелай Меркель — 41,5 % (што стала лепшым вынікам блока за апошнія 20 гадоў). СДПГм25,7%, Левая партыя—8,6% і Партыя зялёных—8,4 %. Аднак пасля падліку колькасці месцаў у Бундэстагу, аказалася што ХДС / ХСС мае 311 месцаў з 631, гэта значыць блоку не хапіла 5 месцаў для атрымання большасці ў 316 месцаў. Былы партнёр ХДС / ХСС па кааліцыі Свабодная дэмакратычная партыя не здолела пераадолець 5-працэнтны бар’ер і прайсці ў парламент. Толькі пасля таго як 76 % членаў СДПГ ва ўсіх землях Германіі ўхвалілі кааліцыю з ХДС/ХСС на ўнутрыпартыйным рэферэндуме, удалося сфармаваць «вялікую» кааліцыю з ХДС / ХСС і СДПГ.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Выбары ў Германіі
Катэгорыя:2013 год у Германіі
Катэгорыя:Выбары 2013 года
Катэгорыя:Падзеі 22 верасня
Катэгорыя:Верасень 2013 года
Томас Васберг

**Томас Ларс Васберг** (швед. Thomas Lars Wassberg, нар.  г., Ленартсфорс, Вермланд, Швецыя) — шведскі лыжнік, 4-кратны алімпійскі чэмпіён (1980 г. — у гонцы на 15 км, 1984 — у гонцы на 50 км і эстафеце 4 × 10 км, 1988 — у эстафеце), шматразовы чэмпіён свету. Уладальнік Кубка свету 1976/77 гадоў (неафіцыйны залік).

На Алімпіядзе 1980 года ў Лейк-Плэсідзе ў гонцы з раздзельным стартам на 15 км Васбергу для перамогі трэба было паказаць час лепш, чым у фіна Юхі Міета — 41 хвіліна, 57 цэлых і 64 сотых секунды. Васберг спыніў секундамер на фінішы на адзнацы 41:57.63, апярэдзіўшы фіна на 1 сотую секунду — самы малы інтэрвал паміж першым і другім месцам у гісторыі лыжных гонак на Алімпіядах. Беспрэцэдэнтнасць гэтага выпадку і драматызм сітуацыі з’явіліся ў вялікай ступені прычынай адмены уліку сотых доляй секунды ў лыжных гонках.
Юха Міета

**Юха Ійсакі Міета** (фін. Juha Iisakki Mieto, нар.  г., Курыка, Фінляндыя) — фінскі лыжнік, алімпійскі чэмпіён 1976 г. у эстафеце 4 × 10 км. Член парламента Фінляндыі з 2007 года ад партыі Фінляндскі цэнтр.

* 2-разовы сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў (1980 г. — у гонках на 15 км (саступіў Томасу Васбергу 0,01 сек) і 50 км),
* 2-разовы бронзавы (1980 і 1984 — абодва разы ў эстафеце) прызёр Алімпійскіх гульняў,
* 2-разовы сярэбраны прызёр чэмпіянатаў свету (1974 і 1978),
* 2-разовы бронзавы прызёр чэмпіянатаў свету (1978 і 1982).
 
Рост — 197 см, вага — 100 кг.

Завяршыў кар’еру ў 1984 годзе.
Хальгейр Брэндэн

**Хальгейр Брэндэн** (нарв. Hallgeir Brenden; , Трусіль — , ) — нарвежскі лыжнік, двухразовы алімпійскі чэмпіён.

На Алімпіядзе-1952 у Осла заваяваў золата ў гонцы на 18 км і срэбра ў эстафеце.

На Алімпіядзе-1956 у Карціна-д’Ампеца стаў алімпійскім чэмпіёнам у гонцы на 15 км, акрамя таго, быў 14-м у гонцы на 30 км і 4-м у эстафеце.

На Алімпіядзе-1960 у Скво-Велі заваяваў срэбра ў эстафеце, а таксама заняў 12-е месца ў гонцы на 15 км, 9-е месца ў гонцы на 30 км і 9-е месца ў гонцы на 50 км.

Лепшы вынік на чэмпіянатах свету, 4-е месца ў эстафетах чэмпіянатах 1954, 1958 і 1962 гадоў.

Акрамя лыжных гонак паспяхова выступаў у лёгкаатлетычных турнірах, спецыялізуючыся ў бегу на 3000 метраў з перашкодамі. У 1953 і 1954 годзе ён два разы запар перамагаў у гэтай дысцыпліне на чэмпіянатах Нарвегіі, і стаў першым нарвежцам, якія паказалі вынік лепш 9 хвілін.

У родным горадзе яму ў 2002 годзе быў адкрыты помнік.
Андрус Веэрпалу

**Андрус Веэрпалу** (эст. Andrus Veerpalu, нар., , Эстонская ССР) — эстонскі лыжнік, двухразовы алімпійскі чэмпіён на дыстанцыі 15 км класічным стылем і двухразовы чэмпіён свету (30 і 15 км класічным стылем) . Спецыялізаваўся на доўгіх дыстанцыях класічным стылем.

Пяць разоў прызнаваўся лепшым спартсменам года ў Эстоніі (1999, 2001, 2002, 2006, 2009). Удзельнік шасці запар зімовых Алімпіяд (1992, 1994, 1998, 2002, 2006 і 2010). За кар’еру выйграў 6 этапаў Кубка свету. У 2005 годзе быў узнагароджаны прэстыжным Хольменкаленскім медалём.

Валодае эстонскай, фінскай і рускай мовамі. Рост — 182 см, вага — 73 кг. Трэнер — Маці Алавер.

Пасля перамог на Алімпіядах быў узнагароджаны ордэнам Эстонскага Чырвонага Крыжа 1-й ступені (2002) і ордэнам Белай зоркі 1-й ступені (2006). Пасля допінгавага скандалу пазбаўлены узнагарод рашэннем прэзідэнта Эстоніі 15 красавіка 2021 года.
Свен-Оке Лундбек

**Свен-Оке Лундбек** (швед. Sven-Åke Lundbäck сыходзіць, нар.  г., Цёрэ) — шведскі лыжнік, алімпійскі чэмпіён, двухразовы чэмпіён свету, уладальнік неафіцыйнага Кубка свету. Муж вядомай лыжніцы Лены Карлзан-Лундбек.

У сезоне 1977/78 Лундбек перамог у агульным заліку яшчэ неафіцыйнага на той момант Кубка свету.

На Алімпійскіх гульнях 1972 годзе ў Сапара заваяваў залаты медаль у гонцы на 15 км, акрамя таго заняў 13-е месца ў гонцы на 30 км і 4-е месца ў эстафеце.

На Алімпійскіх гульнях 1976 г. у Інсбруку стаў 30-м у гонцы на 15 км, 35-м у гонцы на 30 км, 16-м у гонцы на 50 км і 4-м у эстафеце.

На Алімпійскіх гульнях 1980 года ў Лейк-Плэсідзе заняў 17-е месца ў гонцы на 30 км, 8-е месца ў гонцы на 50 км і 5-е месца ў эстафеце.

На чэмпіянаце свету-1978 у Лахці заваяваў два залатыя медалі, у гонцы на 50 км і эстафеце.

Пасля заканчэння спартовай кар’еры працаваў школьным настаўнікам.
Прыва

**Прыва** (фр. ) — горад на паўднёвым усходзе Францыі, прэфектура дэпартамента Ардэш. Насельніцтва — 8,7 тыс. жыхароў. Самая маланаселеная прэфектура Францыі.

Размешчаны на рацэ Увез, ля падножжа плато Куарон. Паселішча ўзнікла ў эпоху Меравінгаў. Некаторы час яно знаходзілася ў складзе графства Тулуза, затым было перададзена пад кіраванне Пуацье. У канцы XIII стагоддзя атрымала статус горада. У XVI стагоддзі Прыва быў адным з цэнтраў французскага пратэстантызму. Прыва — адзіная прэфектура ў Францыі, якая не мае чыгуначных зносін.
Міхаіл Талгатавіч Дзевяцьяраў

**Міхаіл Талгатавіч Дзевяцьяраў** (; нар. , Чусавой, Пермская вобласць, РСФСР, СССР) — савецкі і расійскі лыжнік, заслужаны майстар спорту СССР (1988). Заслужаны трэнер Расіі (2010).

Алімпійскі чэмпіён 1988 года на дыстанцыі 15 км і сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 1988 у эстафеце 4 × 10 км. На дыстанцыі 30 км на Гульнях у Калгары заняў 4-е месца, саступіўшы ў барацьбе за бронзу нарвежцу Вегарду Ульвангу больш за 20 секунд.

Бронзавы прызёр Зімовай Універсіяды 1981 года на дыстанцыі 15 км.

Девятьяров таксама заваяваў 2 медалі на чэмпіянаце свету 1987 года ў Оберстдорфе (срэбра ў эстафеце 4 × 10 км і бронзу на 15 км).

Чэмпіён СССР 1987 гады на дыстанцыях 15 км, 50 км і ў эстафеце 4 × 10 км, 1986 г. у эстафеце 4 × 10 км.

З траўня 2016 — трэнер спрынтарскай зборнай каманды Паўднёвай Карэі па лыжных гонках.

Сын Девяцьярава, Міхаіл Міхайлавіч Девяцьяраў, таксама займаецца лыжным спортам, мае ў актыве выступы на этапах Кубка свету і на Алімпійскіх гульнях 2010 года ў Ванкуверы.
Сарасота

**Сарасота** () — горад і акруговы цэнтр акругі Сарасота (штат Фларыда, ЗША) з насельніцтвам 51 917 чалавек па статыстычных дадзеных перапісу 2010 года. Уваходзіць у метрапалітэнскі статыстычны арэал Норт-Порт-Сарасота-Брэйдэнтан, у якім налічваецца 702 281 чалавек.
## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Фларыды
Віктар Максімавіч Жырмунскі

**Віктар Максімавіч Жырмунскі** (; 21 ліпеня [2 жніўня] 1891,  — , ) — савецкі лінгвіст і літаратуразнаўца, доктар філалагічных навук, прафесар, акадэмік АН СССР (1966), ганаровы член Баварскай, Брытанскай (член- карэспандэнт, 1962), Саксонскай і іншых акадэмій, ганаровы доктар многіх універсітэтаў, у тым ліку Оксфардскага (1966).

Спецыяліст па нямецкай і агульнай дыялекталогіі, гісторыі германскіх моў, тэорыі граматыкі, цюрколаг, гісторыі нямецкай і англійскай літаратуры, параўнальнаму літаратуразнаўству, тэорыі эпасу, вершазнаўству; шэраг работ напісаны па-нямецку ці апублікаваны ў нямецкіх перакладах.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1
Залатамінскі сельсавет

**Залатамі́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кармянскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Залатаміно.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Хляўнянскі (Хляўноўскі) сельсавет** у складзе Кармянскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Хляўно. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Кармянскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Рагачоўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — у складзе Чачэрскага раёна, з 30 ліпеня 1966 года — у складзе адноўленага Кармянскага раёна. 15 жніўня 1974 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Залатаміно. 29 жніўня 1974 года скасаваны пасёлак Леніна. 2 верасня 1975 года сельсавет перайменаваны ў Залатамінскі. 13 лістапада 1987 года скасаваны пасёлак Дубраўка. 20 чэрвеня 1991 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Ліцвінавіцкага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Кармянскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Рагачоўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чачэрскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1991 годзе
Інувіялуіт

**Інувіялуі́т** (саманазва: *Inuvialuit* «сапраўдныя людзі») — эскімоскі народ, карэннае насельніцтва Паўночна-Заходніх тэрыторый Канады. Агульная колькасць (2016 г.) — 3 110 чалавек.

## Гісторыя 
Інувіялуіт — нашчадкі стваральнікаў культуры Туле, якія з’явіліся на сучасных населеных імі тэрыторыях каля 1000 гадоў таму. У сярэдзіне XIX ст, калі пачаліся кантакты інувіялуіт з еўрапейцамі, іх агульная колькасць складала каля 2000 чалавек. Яны займалі заходнюю частку Канадскага Арктычнага архіпелага і дэльту ракі Макензі. У 1850-я гг. інувіялуіт былі ўцягнуты ў гандаль з Кампаніяй Гудзонава заліва, пазней — з амерыканскімі кітабоямі. Яны моцна пацярпелі ад эпідэмічных хвароб, прынесеных іншаземцамі.

Канадскія паліцэйскія і ўладныя органы пачалі працу на землях інувіялуіт у 1904 г. З 1930-х гг. маладыя эскімосы атрымалі магчымасць навучання ў дзяржаўных школах, аднак толькі на англійскай мове. Канадскі ўрад фінансаваў праграму развіцця аленегадоўлі. У 1984 г. абшчыны інувіялуіт заключылі зямельнае пагадненне з Канадай.

## Асаблівасці культуры 
Інувіялуіт традыцыйна складалі некалькі тэрытарыяльных груп, дастаткова ізаляваных адна ад іншай. Кожная група мела сваю гаспадарчую спецыялізацыю. Так, для групы, што насяляла дэльту ракі Макензі, найбольш важным заняткам была сезонная здабыча бялух. Улетку ўсе прадстаўнікі групы збіраліся ў адной вёсцы, дзе фарміраваліся каманды паляўнічых. У паляванні адначасова магло ўдзельнічаць да 200 чалавек, якія здабывалі да некалькі сотняў жывёл. Акрамя таго, мясцовыя інувіялуіт палявалі на карыбу і футравых звяроў, лавілі рыбу. Узімку насельнікі вёскі пераязджалі ў меншыя паселішчы. Прыкладна такі ж лад жыцця вялі і іншыя тэрытарыяльныя групы. Кожная з іх мела сваю назву і размаўляла на асабістым дыялекце.

Асноўнай сацыяльнай адзінкай знутры групы з’яўлялася пашыраная сям'я. Ёй належалі жытлы і сродкі здабычы, паміж блізкімі сваякамі пароўну размяркоўвалася здабыча. Галоўным у сям'і прызнаваўся мужчына. Палігінія не забаранялася, але сустракалася вельмі рэдка.

Зімовыя жытлы інувіялуіт былі разлічаны на некалькі сем'яў. Яны ладзіліся з драўняных карчоў і кітовых костак, якія ўцяпляліся тоўстым пластом зямлі. Абаграваліся з дапамогай кітовага тлушчу, што залівалі ў каменныя або гліняныя лампады. Улетку жылі ў намётах або неацепленых жытлах.

Старажытныя рэлігійныя вераванні практычна не захаваліся. Вядома, што асноўныя сакральныя святы прыпадалі на сярэдзіну зімы. Іх арганізацыяй займаўся шаман. Галоўным дзействам былі танцы пад барабанную музыку. У наш час існуе некалькі аматарскіх і прафесійных танцавальных калектываў, што зберагаюць народныя музычныя традыцыі.

## Спасылкі 
* Inuvialuit Regional Corporation (IRC)
* Inuvialuit — The Canadian Encyclopedia
* HISTORY: INUVIALUIT 
* Inuvialuit Living History

Катэгорыя:Народы Канады
Катэгорыя:Эскімосы
Алег Міхайлавіч Аляхновіч

**Алег Міхайлавіч Аляхновіч** (нар. , Магілёў) — беларускі фалькларыст, музыкант. Кандыдат філалагічных навук (1988), прафесар (2003).

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскі дзяржаўны інстытут культуры (спецыяльнасць «Культасветработа», кваліфікацыя «Дырыжор народнага аркестра», 1967), Інстытут мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР (аспірантура, 1987).

Працаваў у Тамбоўскім філіяле Маскоўскага дзяржаўнага інстытута культуры (выкладчык, 1967—1975), з 1975 — Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў (факультэт беларускай і сучаснай мастацкай культуры, кафедра рэжысуры абрадаў і святаў, прафесар), адначасова мастацкі кіраўнік народнага фальклорнага калектыва «Крынічанька» (гар. пас. Рудзенск, Мінская вобласць).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: музычны фальклор на сцэне, ва ўстановах адукацыі і культуры; абрадава-святочная культура беларусаў.

### Навуковыя працы 
* Проблемы фольклоризма в современной хоровой самодеятельности Белоруссии : диссертация … кандидата филологических наук : 10.01.09 : защищена 00.00.1988 : утверждена 28.12.1988 / Алехнович Олег Михайлович. — Минск, 1988.
* Беларускі музычны фальклор / А. М. Аляхновіч, М. В. Рахчэеў, У. Д. Каструлёў. — Мінск, 1996.
* Веснавыя святы : дапаможнік для настаўнікаў і выхавальнікаў / аўтары-укладальнікі: А. Аляхновіч, А. Лозка. — Мінск, 2000.
* Зімовыя святы : дапаможнік для настаўнікаў і выхавальнікаў / аўтары-укладальнікі: А. Аляхновіч, А. Лозка. — Мінск, 1999.
* Народная песня ў мастацкай самадзейнасці / А. М. Аляхновіч. — Мінск, 1991.
* Народная песня ў школе : дапаможнік для настаўнікаў музыкі і спеваў, класных кіраўнікоў, выхавальнікаў / А. М. Аляхновіч. — Мінск, 2004.
* Фальклор у выхаванні школьнікаў : дапаможнік / А. М. Аляхновіч. — Мінск, 2008.

## Літаратура 
* Аляхновіч Алег Міхайлавіч / В. В. Давідовіч // Культура Беларусі : энцыклапедыя. — Мінск, 2010. — Т. 1. — С. 134.
* Аляхновіч Алег Міхайлавіч / І. У. Салаклапедыя : [у 2 т.]. — Мінск, 2005. — Т. 1. — С. 56.
Брук

**Брук**:
* Давыд Абрамавіч Брук (1927—1987) — савецкі мастак.
* Ісак Сямёнавіч Брук (1902—1974) — савецкі вучоны ў галіне энергетыкі і вылічальнай тэхнікі.
* Руперт Брук (1887—1915) — англійскі паэт.
* Эшлін Брук (нар. 1985) — амерыканская фотамадэль, порнаактрыса.
Брацкая магіла (Чыркавічы)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў в. Чыркавічы, Светлагорскі раён.

## Апісанне 
На паўднёвай ускраіне вёскі, каля дарогі Парычы-Светлагорск, пахавана 2806 савецкіх воінаў 48-й і 65-й армій, якія загінулі ў 1943—1944 гадах пры вызваленні раёна ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў.

Вёска Чыркавічы захоплены ў жніўні 1941 годзе. У ходзе баявых аперацый у лістападзе 1943 года часці 65-й арміі вызвалілі вёску ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. У снежні, сканцэнтраваўшы на гэтым участку буйныя сілы, фашысты пачалі наступленне на правы фланг 65-й арміі. З упартымі баямі войскі мусілі адыйсці. На дапамогу ім была перакінута 194-я стралковая дывізія 48-й арміі. Наступленне фашыстаў было спынена.

У 1958 годзе на магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна з вянком і каскай у руках.

 

Катэгорыя:Брацкія магілы Светлагорскага раёна
Катэгорыя:Чыркавічы
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Брацкая магіла (Чэрнін)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў в. Чэрнін, Светлагорскі раён.

## Апісанне 
5 ліпеня 1941 года быў захоплены райцэнтр — пасёлак Парычы. Пасля гэтага нямецкія разведвльныя механізаваныя атрады з’явіліся ў в. Чэрнін. Акупіравана вёска была да 24 ліпеня 1941 года. Аднак да 28 ліпеня 66-ы стралковы корпус вызваліў Чэрнін. У хуткім часе вёску акупіравалі другі раз (да канца ліпеня 1941 года). Вызвалена вёска 27 лістапада 1943 года гвардзейцамі 38-й дывізіі, але 20 снежня зноў захоплена ворагам. Канчаткова вёска Чэрнін вызвалена падчас беларускай наступальнай аперацыі «Баграціён» 24 чэрвеня 1944 года воінамі 69-й і 44-й гвардзейскімі дывізіямі. У баю каля Чэрніна вызначыўся батальён 237-га стралковага палка маёра І. І. Каваленкі. Сам афіцэр быў адзначаны ордэнам Суворава ІІІ ступені. Палкаводчыя ордэны за прарыў нямецкай абароны каля Чэрніна атрымалі таксама камандзір батальёна 237-га стралковага палка капітан Д. В. Багданаў і камандзір батальёна 120-га стралковага палка капітан Н. А. Цібізаў.

Зараз у цэнтры вёскі пахавана 976 воінаў і партызан, якія загінулі ў баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў пры вызваленні раёна і вёскі.

 

Катэгорыя:Брацкія магілы Светлагорскага раёна
Катэгорыя:Чэрнін
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Салінас-Грандэс

**Салі́нас-Гра́ндэс** () — саланчак на паўночным захадзе Аргенціны.

Рэлікт старажытнага возера. Знаходзіцца ў тэктанічнай упадзіне на вышыні 170 м. Плошча саланчака каля 8500 км². На яго тэрыторыі маюцца паклады паташу і соды.

Праз саланчак пралягае чыгунка Тукуман — Кордава і шаша.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Саланчакі
Катэгорыя:Геаграфія Аргенціны
Брацкая магіла (Язвін)

**Брацкая магіла** — вайсковае пахаванне ў в. Язвін, Светлагорскі раён.

## Апісанне 
Вядома, што вёска была захоплена ворагамі да 24 ліпеня 1941 г.

Вызвалена прыкладна 28 лістапада 1943 года. Аднак 21 снежня 1943 года ў выніку фашысцкага контрудару вёска Язвін зноў акупіравана. 24 студзеня вызвалена часцямі 194-й Рэчыцкай Чырванасцяжнай стралковай дывізіі, аднак хутка зноў захоплена ворагам. У другой палове лютага 1944 года вёска вызвалена 170-й Рэчыцкай ордэна Суворава стралковай дывізіяй.

Зараз у брацкай магіле на грамадзянскіх могілках пахаваны 1173 воіны, якія загінулі ў баях супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў на тэрыторыі сельсавета.

 

Катэгорыя:Брацкія магілы Светлагорскага раёна
Катэгорыя:Язвін (Светлагорскі раён)
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Салонікі (значэнні)

**Салонікі** — тапонім:

## Беларусь 
* Салонікі — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці.

## Грэцыя 
* Салонікі — другі па велічыні горад Грэцыі.
Эфраім Кацір

**Эфраім Кацір** (; народж. *Качальскі*; ,  — 30 траўня 2009, , Ізраіль) — ізраільскі дзяржаўны дзеяч, чацвёрты прэзідэнт Ізраіля (1973—1978). Біяфізік, лаўрэат Прэміі Ізраіля па біялогіі 1959 года.
Посткласічны перыяд археалагічных культур

**Посткласічны перыяд** () — стадыя развіцця археалагічных культур у дакалумбавую эпоху Новага Свету з прыкладна 1200 г. н. э. да заваявання імперый ацтэкаў і інкаў іспанцамі. 

Посткласічны перыяд быў вылучаны амерыканскімі археолагамі Г. Уілі і Ф. Філіпсам адносна ўсіх археалагічных культур Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі ў 1958 г. Аднак яны абапіраліся галоўным чынам на вопыт раскопак у Месаамерыке і Перу.

Характэрныя рысы:
* Урбанізацыя
* Мілітарызацыя
* Частковая секулярызацыя грамадства
* Разбурэнне рэгіянальных культурных цэнтраў

## Літаратура 
* Willey, G. Method and Theory in American Archaeology / Gordon R. Willey and Philip Philips. — Chicago: The University of Chicago Press, 1963 ISBN 1527906701

Катэгорыя:Археалогія ў ЗША
Катэгорыя:Дакалумбавы культуры
Кевін Янг

**Кевін Кёртыс Янг** (нар.) — амерыканскі лёгкаатлет, які спецыялізаваўся на дыстанцыі 400 метраў з бар’ерамі. У 1992 годзе стаў алімпійскім чэмпіёнам з сусветным рэкордам — 46,78.

Нарадзіўся ў Лос-Анджэлесе. Вучыўся ў Каліфарнійскім універсітэце, за які стаў двухразовым пераможцам нацыянальнай асацыяцыі. Дэбют на міжнароднай арэне пачаўся ў 1987 годзе на Панамерыканскіх гульнях, калі ён стаў сярэбраным прызёрам на дыстанцыі 400 метраў з бар’ерамі. На Алімпійскіх гульнях 1988 года заняў чацвёртае месца. На чэмпіянаце свету 1991 года ў Токіа заняў чацвёртае месца.

Галоўная перамога прыйшла да яго ў 1992 годзе на Алімпійскіх гульнях у Барселоне. У фінальным забегу на 400 метраў з/б 6 жніўня ён усталяваў новы сусветны рэкорд, які застаецца неперасягненым да цяперашняга часу. Янг пабіў рэкорд Эдвіна Мозеса.

Пасля трыумфу ў Барселоне ён выйграў чэмпіянат свету ў 1993 годзе. Больш поспехаў не дабіўся. У 2006 годзе быў залічаны ў залу славы лёгкаатлетаў ЗША.
Балатнянскі сельсавет

**Балатня́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рагачоўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2011 года вёска) Балотня.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Журавіцкага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Журавіцкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Кармянскага раёна, з 12 лютага 1935 года ў складзе Доўскага раёна, які 5 красавіка 1935 года быў перайменаваны ў Журавіцкі раён. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. З 17 снежня 1956 года сельсавет у складзе Рагачоўскага раёна. 7 чэрвеня 1979 года скасаваны пасёлак Карчаваха, 29 снежня 2014 года — пасёлкі Пабеда і Рубанае.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (21 населены пункт) — 1049 чалавек, з іх 94,6 % — беларусы, 4,1 % — рускія, 0,4 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (18 населеных пунктаў) — 707 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* Інфармацыя пра Балатнянскі сельсавет на сайце Рагачоўскага райвыканкама  


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Журавіцкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Кармянскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Доўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Гарадзецкі сельсавет (Рагачоўскі раён)

**Гарадзе́цкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рагачоўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Гарадзец.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Гарадзецкага раёна Бабруйскай акругі БССР. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рагачоўскага раёна. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Рагачоўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Вішанскага сельсавета. 14 красавіка 1960 года да сельсавета далучана частка скасаванага Маластралкоўскага сельсавета (4 населеныя пункты: вёскі Вялікія Стралкі, Замокраўе, Каменка Стралкоўская і Малыя Стралкі).

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1650 чалавек, з іх 95,8 % — беларусы, 3,0 % — рускія, 0,4 % — украінцы, 0,4 % — малдаване; паводле перапісу 2019 года — 1221 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

## Спасылкі 
* Інфармацыя пра Гарадзецкі сельсавет на сайце Рагачоўскага райвыканкама 


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гарадзецкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Эдвін Мозес

**Эдвін Корлі Мозес** (, нар. , Дэйтан, штат Агая) — амерыканскі лёгкаатлет, які спецыялізаваўся ў бегу на 400 метраў з бар’ерамі.

Алімпійскі чэмпіён 1976 (з сусветным рэкордам), 1984, бронзавы прызёр 1988. Чэмпіён свету 1983, 1987; сярэбраны прызёр 1983 — эстафета 4 × 400 м.

З 26.8.1977 па 4.61987 не прайграў ніводнага старту, выйграўшы 122 забегі (107 — фінальных). Па працягласці гэта склала роўна 9 гадоў 9 месяцаў і 9 дзён.

Прамаўляў Алімпійскую клятву ад імя спартсменаў на Алімпійскіх гульнях у Лос-Анджэлесе. Прэзідэнт Акадэміі Laureus World Sports Awards.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты ЗША
Маластралкоўскі сельсавет

**Маластралко́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рагачоўскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Вялікія Стралкі.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Гарадзецкага раёна Бабруйскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Малыя Стралкі. З 4 жніўня 1927 года ў складзе Рагачоўскага раёна. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Рагачоўскім раёне БССР. З 12 лютага 1935 года ў складзе Доўскага раёна, які 5 красавіка 1935 года перайменаваны ў Журавіцкі раён, з 5 красавіка 1936 года ў складзе Рагачоўскага раёна. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Красніца. 16 ліпеня 1954 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Вялікія Стралкі. 14 красавіка 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Гарадзецкага (4 населеныя пункты: вёскі Вялікія Стралкі, Замокраўе, Каменка Стралкоўская і Малыя Стралкі) і Гадзілавіцкага (3 населеныя пункты: вёскі Княжынка, Красніца і Куставіца) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 7 населеных пунктаў.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Рагачоўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гарадзецкага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Доўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Журавіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1960 годзе
Андрэй Багданавіч Ольбрэхт

**Андрэй Багданавіч Ольбрэхт** (нар. , Мінск) — беларускі баскетбаліст, трэнер. Цяжкі форвард. Майстар спорту СССР.

## Кар’ера 
У 7 гадоў упершыню прыйшоў на трэніроўку ў спартыўную школу Мінска. Першы трэнер — Уладэімір Пятровіч Рассека. Пасля 3 гадоў заняткаў быў залічаны ў спартклас. Скончыў Рэспубліканскае дзяржаўнае вучылішча алімпійскага рэзерву па спецыялізацыі «трэнер па баскетболе».

Гуляў у складзе клубаў ЦСКА і «Дынама» (Масква). Гуляў ён і за баскетбольны клуб АЗАА, а пазней быў трэнерам каманды.

З 2011 года працуе трэнерам-выкладчыкам Асіповіцкай ДзЮСШ. Адна з яго вучаніц Лізавета Трашчынская выступала на чэмпіянаце Еўропы U-18.

У складзе юніёрскай зборнай СССР выступаў на чэмпіянаце Еўропы (U-18)-1990 (2-е месца) і на чэмпіянаце свету (U-19)-1991 (9-е месца), у складзе моладзевай зборнай СНД — на чэмпіянаце Еўропы (U-22)-1992 (7-е месца).

## Кар’ера баскетбаліста 
* 1989—1991 — РТІ (Мінск)
* 1991—1993 — ЦСКА (Масква, СССР / Расія)
* 1993—1995 — Дынама (Масква, Расія)
* 1995—1996 — Дынама (Новасібірск, Расія)
* 1996—1998 — Дынама (Масква, Расія)
* 1998—2000 — Шахцёр (Іркуцк, Расія)
* 2000—2002 — Лакаматыў (Новасібірск, Расія)
* 2002—2005 — Отрар (Алматы, Казахстан)
* 2005 — Барс (Петрапаўлаўск, Казахстан)
* 2005—2007 — АЗАА (Асіповічы)
* 2010—2011 — Сокал (Ліда)
* 2011—2012 — СБК Асіповічы
* 2012—2013 — Свіслач (Асіповічы) (*гуляючы галоўны трэнер*)

## Кар’ера трэнера 
* 2007—2009 — АЗАА (Асіповічы)
* 2012—2013 — Свіслач (Асіповічы) (*гуляючы галоўны трэнер*)
* 2013—2014 — Свіслач (Асіповічы)

## Дасягненні 
### У якасці баскетбаліста 
*  Чэмпіён Расіі (2): 1992, 1992/1993.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Расіі (1): 1994/1995.
*  Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 2005/2006, 2006/2007.
*  Фіналіст Кубка Беларусі (1): 2012.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Eўропы сярод юніёраў (U-18) (1): 1990.
### У якасці трэнера 
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 2007/2008.
*  Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 2008/2009.
*  Фіналіст Кубка Беларусі (2): 2008, 2012.

## Спасылкі 
* Профіль на сайце РФБ
* Профіль на сайце БК ЦСКА
* Профіль на сайце basketball.realgm.com
* Профіль на сайце proballers.com
* Баскетбол на полставки
* ВТОРАЯ МОЛОДОСТЬ
* ВЕТЕРАНЫ БАСКЕТБОЛА РАЗЫГРАЛИ ПРИЗЫ ТУРНИРА АНДРЕЯ ОЛЬБРЕХТА

Катэгорыя:Баскетбалісты Беларусі
Катэгорыя:Баскетбалісты СССР
Катэгорыя:Баскетбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Ігракі РТІ
Катэгорыя:Ігракі ЦСКА Масква (баскетбол)
Катэгорыя:Ігракі «Дынама» Масква (баскетбол)
Катэгорыя:Ігракі «Свіслачы» Асіповічы
Катэгорыя:Трэнеры «Свіслачы» Асіповічы
Керан Клемент

**Керан Стэфан Клемент** , род.  г., Порт-оф-Спейн, Трынідад і Табага) — амерыканскі лёгкаатлет, які выступае ў бегу на 400 метраў і 400 метраў з бар’ерамі. Двухразовы алімпійскі чэмпіён, 4-кратны чэмпіён свету. Экс-рэкардсмен свету на дыстанцыі 400 метраў у памяшканні.

Нарадзіўся ў горадзе Порт-оф-Спейн, Трынідад і Табага. У 1998 годзе разам з сям’ёй пераехаў у штат Тэхас, ЗША. У чэрвені 2004 года атрымаў амерыканскае грамадзянства. З 2003 па 2007 гады вучыўся ва ўніверсітэце Фларыды. На чэмпіянаце свету сярод юніёраў 2004 года выйграў 2 залатыя медалі; стаў чэмпіёнам у бегу на 400 метраў з бар’ерамі, а таксама з новым сусветным рэкордам стаў чэмпіёнам свету ў эстафеце 4 × 400 метраў. На чэмпіянаце нацыянальнай студэнцкай асацыяцыі 2005 года ў бегу на 400 метраў ўсталяваў сусветны рэкорд — 44,57, перасягнуўшы дасягненне легендарнага Майкла Джонсана. У 2005 і 2006 гадах станавіўся чэмпіёнам ЗША ў бегу на 400 метраў з / б. У 2007 годзе заняў 2-е месца ў бегу на 400 метраў на міжнародных спаборніцтвах DN Galan ў Стакгольме, усталяваўшы пры гэтым асабісты рэкорд — 44,48.

Няўдала выступіў на чэмпіянаце свету 2011 года. У бегу на 400 метраў з бар’ерамі змог дайсці да паўфіналу, у якім заняў апошняе месца з вынікам 52,11.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты ЗША
Нікалас Бет

**Нікалас Бет** ( — ) — кенійскі лёгкаатлет, бягун на дыстанцыі 400 метраў з бар’ерамі. Сярэбраны прызёр чэмпіянату Кеніі ў 2013, 2014 і 2015 гадах, а таксама бронзавы прызёр у 2011 годзе. На адборачным чэмпіянаце Кеніі 2015 года стаў пераможцам. Выступаў на Гульнях Садружнасці 2014 года, але не змог выйсці ў фінал.

У фінале чэмпіянату свету 2015 года ў Пекіне пабіў нацыянальны рэкорд 22-гадовай даўніны, прабегшы за 47,79. Папярэдні рэкорд быў усталяваны Эрыкам Кетэрам у 1993 годзе.

28-гадовы лёгкаатлет Нікалас Бет разбіўся на машыне. Трагедыя адбылася 8 жніўня, праз дзень пасля таго, як бягун вярнуўся ў родную Кенію пасля чарговых спаборніцтваў.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Кеніі
Фелікс Санчэс

**Фелікс Санчэс** (ісп. Félix Sánchez, нар.  года, , ЗША) — дамініканскі лёгкаатлет, які спецыялізуецца ў бегу на 400 метраў з бар’ерамі. Двухразовы алімпійскі чэмпіён 2004 і 2012 гадоў на дыстанцыі 400 м з/б. Уладальнік першага алімпійскага золата для Дамініканскай Рэспублікі. Двухразовы чэмпіён свету (2001 і 2003).

Фелікс нарадзіўся ў Нью-Ёрку, але выступае за зборную Дамініканскай Рэспублікі, бо яго бацькі нарадзіліся на Дамінікане. Скончыў Універсітэт Сан-Дыега. У 1999 годзе паступіў ва Універсітэт Паўднёвай Каліфорніі. У перыяд з 2001 па 2004 гады выйграў 43 спаборніцтвы запар. У 2002 годзе выйграў Залатую лігу IAAF, за перамогу атрымаў галоўны прыз — 1 мільён долараў ЗША.

Лепшы лёгкаатлет свету па версіі часопіса Track & Field News 2003 года.
Чарлз Бэкан

**Чарлз Джозеф Бэкан малодшы** (; , Бруклін — , ) — амерыканскі лёгкаатлет, чэмпіён летніх Алімпійскіх гульняў 1908 года.

На летніх Алімпійскіх гульнях 1904 года ў Сент-Луісе Бэкан удзельнічаў толькі ў забегу на 1500 м, у якім заняў апошняе дзевятае месца. На неафіцыйных пазачарговых Алімпійскіх гульнях 1906 года ў Афінах ён стаў пятым на дыстанцыі 400 м і 6-м у 800 м.

На Гульнях 1908 года ў Лондане Бэкан удзельнічаў толькі ў бегу на 400 м з бар’ерамі. Ён выйграў спаборніцтва, усталяваўшы пры гэтым першы афіцыйны сусветны рэкорд.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1904 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1908 года
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1908 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты ЗША
Фелікс Санчэс Бас

**Фелікс Санчэс Бас** (; нар. , , Іспанія) — іспанскі футбольны трэнер. Галоўны трэнер нацыянальнай зборнай Эквадора.

Пачаў сваю трэнерскую кар’еру ў 20 гадоў у акадэміі «Барселоны». Дзесяць гадоў Санчэс працаваў з юнацкімі камандамі каталонцаў, пасля чаго ён пераехаў развіваць футбол у Катар. Там ён працаваў у Акадэміі Эспайр. З 2013 па 2017 гады іспанец узначальваў юнацкія зборныя Катара. У 2014 годзе Санчэс прывёў мясцовых футбалістаў да перамогі ў чэмпіянаце Азіі па футболе сярод гульцоў да 19 гадоў.

У 2017 годзе Фелікс Санчэс Бас узначаліў маладзёжную каманду краіны, аднак у ліпені ён змяніў уругвайца Хорхэ Фасаты на пасадзе галоўнага трэнера зборнай Катара. Вывесці катарцаў на чэмпіянат свету ў Расіі іспанскаму спецыялісту не атрымалася, аднак ужо у 2019 годзе яму ўдалося атрымаць перамогу на Кубку Азіі. Гэты трафей стаў першым у гісторыі зборнай Катара. У 2022 годзе ўзначальваў зборную Катара на хатнім чэмпіянаце свету, пасля чаго пакінуў каманду па заканчэнні кантракта.

У сакавіку 2023 года стаў галоўным трэнерам нацыянальнай зборнай Эквадора.

Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Іспаніі
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Катара па футболе
Катэгорыя:Трэнеры зборнай Эквадора па футболе
Магіла ахвяр фашызму (Чкалава)

**Магіла ахвяр фашызму** — вайсковае пахаванне ў в. Чкалава, Светлагорскі раён.

## Апісанне 
У цэнтры вёскі пахаваны 24 жыхары. Дзве сям’і былі растраляны за вёскай у 1942 годзе запальваючымі кулямі. У чэрвені 1944 года яшчэ 19 жыхароў былі спалены разам з усёй вёскай у час карнай аперацыі супраць партызан і насельніцтва Рэчыцкай партызанскай зоны. У 1965 годзе на магіле ўсталявана стэла з барыльефнай выявай старога і жанчыны з дзіцём.

Першай ахвярай фашыстаў ў 1941 годзе стаў Павел Міхеевіч Пальчык, які даглядаў пчол. Калі ехалі фашысты, ен узбунтаваў пчол, і тыя наляцелі на фашыстаў. За гэта яго растралялі на месцы.

Перад самым прыходам фашыстаў калгасную жывёлу, машыны, трактары адправілі на Усход.

Жыхары вёскі арганізаваліся ў партызанскі атрад імя Чапаева. Брыгада базіравалася ў раёне в. Вузнаж. Арганізатар — Іван Маісеевіч Шульга. Удзельнікі — Сцяпан Адамавіч Празаровіч, Анатоль Рыгоравіч Юдзенка, Леанід Адамавіч Дземідзенка, Рыгор Адамавіч Шылянок, Леанід Леўкавіч Юдзенка.

У вёсцы арганізавалася невялікая падпольная арганізацыя, арганізатарам якой таксама быў Іван Маісеевіч Шульга. Удзельнікі — Празаровіч Cцяпан Адамавіч, Іван Герасімавіч Васілеўскі, Пятро Стасевіч Галіцкі. Яны здабылі радыё, слухалі Маскву, пісалі лістоўкі ад рукі, распаўсюджвалі сярод аднавяскоўцаў і ў суседніх вёсках. Мелі сувязь з партызанамі. У 1942 годзе немцы арыштавалі іх і завезлі ў Васілевіцкую камендатуру. Праз некаторы час яны былі расстляны ва ўрочышчы Рубанцы за Васілевічамі.

Партызаны наносілі удары по ворагу, таму немцы арганізавалі некалькі карных экспедыцый і ў 1942 годзе расстралялі сем’і Пінчук і Кульганік.

У чэрвені 1943 года немцы, адыходзячы на захад, сталі паліць навакольныя вёскі. Жыхары Чкалава пачалі выбірацца ў лес і будаваць там зямлянкі, забралі туды і адзенне і скаціну. Але многія старыя засталіся ў вёсцы. 17 чэрвеня 1943 года немцы прачосвалі лес. Сустракаючы людзей, лавілі і вялі ў вёску. Некаторых расстрэльвалі ў зямлянках. Людзей, прыведзеных з леса, і тых, якія былі у вёсцы, фашысты сагналі ў хлеў і падпалілі яго.

21 лістапада 1943 года байцы 354 стралковай дывізіі 1203 стралковага палка з удзелам партызанскага атрада імя Кірава вызвалілі в. Чкалава.

 

Катэгорыя:Брацкія магілы Светлагорскага раёна
Катэгорыя:Чкалава (Светлагорскі раён)
Катэгорыя:1943 год у Беларусі
Сяргей Густававіч Легат

**Сяргей Густававіч Легат** (—) — рускі танцоўшчык, балетмайстар і педагог балета. Прадстаўнік дынастыі артыстаў балета Легат-Абухавых. Сын балетных танцоўшчыкаў Пецярбургскай імператарскай сцэны Густава Легата і яго жонкі характарнай танцоркі і пантамімнай актрысы Марыі Сямёнаўны Легат (у дзявоцтве Гранкен), брат Мікалая Легата. Усяго ў сям’і было пяцёра дзяцей, і ўсе былі аддадзены ў балетную школу.

## Біяграфія 
Сяргей Легат нарадзіўся ў Маскве 15 (27) верасня 1875 года.

Адукацыю атрымаў у балетным аддзяленні Пецярбургскага тэатральнага вучылішча, якое скончыў у 1894 годзе. Педагогі: П. А. Герт, X. П. Іагансон, Л. І. Іванаў.

Па заканчэнні вучылішча быў прыняты ў кардэбалет імператарскага Марыінскага тэатра, у 1896 годзе быў пераведзены ў карыфеі, а з 1897 года ў салісты. Сяргей Легат належаў да лепшых танцоўшчыкаў свайго часу.

Сярод яго партнёрак былі славутыя балерыны Т. П. Карсавіна, М. М. Петыпа. У 1902—1903 гадах разам са сваёй грамадзянскай жонкай і пастаяннай партнёркай па характарных і камедыйных нумарах М. М. Петыпа гастраляваў у Вене, Парыжы, Монтэ-Карла, Будапешце., сумесна з братам Мікалаем Легатам паставіў балет «Фея лялек» Баера для выканання яскравымі балерынамі тэатра: М. Ф. Кшасінскай (фея лялек), Г. Паўлавай (іспанка), В. Трафілавай (японка), А. Ваганавай (кітаянка), В. Праабражэнскай (лялька Бебэ). Ролі двух П’еро выконвалі М.Фокін і сам Сяргей Легат. Сюжэт балета быў просты: лялькі ў маленькай крамцы цацак ноччу ажывалі і ладзілі свята пад кіраўніцтвам феі лялек. Балет быў вырашаны цалкам у рамках акадэмічнага стылю, спрэс адкідаючы ўсе рэфарматарскія балетныя плыні. Аформіў спектакль Леон Бакст.

Акрамя сцэнічнай дзейнасці, займаўся педагагічнай: з 1896 года выкладаў у Пецярбургскім тэатральным вучылішчы мастацтва мімікі і падтрымкі. З 1898 года быў рэпетытарам балетнай трупы Марыінскага тэатра.

Гэтак жа, як брат Мікалай Легат, Сяргей вельмі нядрэнна маляваў, у прыватнасці, яны сумесна стварылі нямала карыкатур і шаржаў на сваіх таварышаў па балетнай трупе. Сумесна стварылі альбом «Рускі балет у карыкатурах» (СПБ, 1903).

Падчас забастоўкі артыстаў у 1905 годзе ён быў вымушаны зняць свой подпіс пад петыцыяй і падпісаць дакумент, накіраваны супраць яго рэвалюцыйна настроеных калегаў па балету.

## Асноўныя ролі 
Выконваў партыі ў балетах, пастаўленых М. І. Петыпа: Таор («Дачка фараона»), Люсьен («Пахіта»), Жан дэ Брыен; П’ер («Прывал кавалерыі» І. І. Армсгеймера), Артур («Сіняя барада» Шэнка).

Сярод іншых партый: Ацыс («Ацыс і Галатэя» А. Кадлеца, балетмайстар Л. І. Іванаў), Колен; Вестрыс («Камарга» Л. Мінкуса, балетмайстры А. Сен-Жорж і М. Петыпа).

Катэгорыя:Артысты балета паводле алфавіта
Катэгорыя:Артысты балета Расійскай імперыі
Катэгорыя:Артысты балета XIX стагоддзя
Катэгорыя:Артысты балета XX стагоддзя
Катэгорыя:Балетмайстры паводле алфавіта
Катэгорыя:Балетмайстры Расійскай імперыі
Катэгорыя:Балетмайстры XX стагоддзя
Катэгорыя:Балетныя педагогі паводле алфавіта
Катэгорыя:Балетныя педагогі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Балетныя педагогі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Балетныя педагогі XX стагоддзя
Катэгорыя:Артысты балета Марыінскага тэатра