open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кабат

**Кабат**, *кабацік* (,  — ад персідскага *käba* — кафтан, камзол) — верхняе мужчынскае і жаночае адзенне. Шылі з цёмнага валенага сукна або футра. У ВКЛ вядомы з XVI стагоддзя. Кароткі кабат кроілі з адразной або суцэльнай баскай, з рукавамі або без іх. Аздаблялі нашыўкамі тасьмы, шнура, аблямоўкай розных тканінаў. Вылучаліся цёмна-карычневыя і чорныя кабаты дамачаўскага строю, аздобленыя цёмна-сінім маляўніча выкладзеным шнурам, дэкаратыўным штапам, з баскай, у выглядзе клінкоў ці спаднічкі;

Часам кабатам звалася састаўная частка народнага касцюма беларускіх жанчынаў — апратка ў выглядзе безрукаўкі. Тое самае, што гарсэт.

## Літаратура 
* Лазука, Барыс Андрэевіч. Слуцкія паясы і еўрапейскі тэкстыль XVIII стагоддзя. Малы лексікон / Б. А. Лазука; [фота: Б. А. Лазука, М. П. Мельнікаў]. ― Мінск : Беларусь, 2015. — 170, [2] с. : каляр. іл., партр. ; 30 см. Фактычная дата выхаду ў свет ― 2014. ― Бібліяграфія: с. 170―171.

Катэгорыя:Беларускі касцюм
Катэгорыя:Этнаграфія Беларусі
Іванаўка (Мядзельскі раён)

**Іва́наўка** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Свірскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1904 г. засценак Свірскай воласці Свянцянскага павета Віленскай губерні, 94 жыхары. У 1908 г. 5 двароў, 49 жыхароў. З 12.10.1940 г. у Шэметаўскім сельсавеце Свірскага раёна Вілейскай, з 20.09.1944 г. Маладзечанскай абласцей, з 31.08.1959 г. Мядзельскага раёна, з 20.01.1960 г. Мінскай вобласці. З 10.05.1960 г. у Свірскім гарпасялковым Савеце. З 1960 вёска, 47 жыхароў, у складзе саўгаса «Свір» (цэнтр — г.п. Свір). З 04.09.1991 г. — калгас «Свір».

У 2013 годзе Свірскі пасялковы савет быў скасаваны, і Іванаўка ўвайшла ў склад Свірскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 7 двароў, 17 жыхароў (1997)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Свірскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Андарак

Слуцкага павета. Канец XIX стагоддзя]]
**Андарак**, мясцовыя назвы **даматкан**, **сукня**, **саян** — беларускае жаночае паясное адзенне — доўгая шырокая спадніца з ваўнянай або паўваўнянай саматканкі ў рознакаляровую клетку або падоўжныя ці папярочныя палосы. Паводле Слоўніка іншамоўных слоў паходзіць ад нямецкага слова *Unterrock* ― паласатая спадніца нямецкіх сялянак.

## Малюнак і дэкор 
Шылі з 3-5 полак, вытканых у 2-3 ніты. Малюнак утвараўся на вохрыста-ружовым, вішнёвым, сінім, зялёным, серабрыста-белым, чорным фоне тканіны. Часта дадатковымі элементамі дэкору служылі запрасаваныя складкі, вышыўка, нашыўкі карункавых тасёмак, стужак.

У канцы XIX — пачатку XX ст. найбольш распаўсюджанымі былі клятчастыя андаракі (чырвона-чорныя клеткі размяшчаліся па ўсім полі — Ваўкавыска-Камянецкі строй). Паступова да чорнага і чырвонага колераў пачалі дабаўляць зялёны, ружовы, жоўты і інш. У паўднёва-заходніх і цэнтральных раёнах Беларусі пераважалі андаракі ў папярочныя палосы (Ляхавіцкі строй, Пухавіцкі строй), ва ўсходніх — у падоўжныя (шырокія чырвоныя перамяжаліся з больш вузкімі белымі паскамі).

З пачатку XX стагоддзя былі пашыраны аднатонныя чырвоныя, сінія і іншыя андаракі. Святочныя андаракі абавязкова гафрыравалі (складзены ў складкі андарак клалі на ўслон, накрывалі чыстым ручніком і прыкладвалі гарачым хлебам). Вядомы на ўсёй Беларусі, за выключэннем паўночна-заходніх раёнаў; ва ўсходніх і паўднёва-ўсходніх раёнах андаракі былі з прышыўным ліфам. Выйшаў з ужытку ў 1920-я г., у Заходнім Палессі — у 1930-я г.

## Андарак у фальклоры 
Андарак упамінаецца ў беларускіх прыказках. Напрыклад, на Лагойшчыне гаварылі: *«Надзеў бабскі андарак»* (пайшоў у прымы), *«Нашу дачку пазнаюць і ў андарачку»* (добра чалавека заўважаць і ў простым уборы).

## Літаратура 
* Андарак // Этнаграфія Беларусі: Энцыклапедыя. — Мн, БелЭн., 1989. — 575 с. — С. 30.
* *Раманюк М. Ф.* Беларускае народнае адзенне. — Мн., Беларусь, 1981. С. 317
* *Дамаскіна Ф. Д.* Асаблівасці народнага касцюма Паазер’я (па матэрыялах традыцыйнага жаночага адзення XIX-пачатку XX стагоддзя) // «Лепельскія чытанні»: (навукова-практычная канферэнцыя, прысвечаная 565-годдзю г. Лепеля) / склад. А. У. Стэльмах. — Віцебск, 2004. — С. 31-35.

## Спасылкі 
* Телеканал СТВ: Андарак, панёва и горлячка: что это такое и где в Минске можно все это увидеть? 

Катэгорыя:Беларускі касцюм
Катэгорыя:Спадніцы
Буйнякава

**Буйня́кава** — возера ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі ў басейне Дняпра, прыкладна за 3 км у напрамку на поўнач ад горада Жлобін, за 1 км ад вёскі Лебядзёўка.

Плошча паверхні возера 0,13 км². Даўжыня 1,5 км, найбольшая шырыня 0,09 км. Даўжыня берагавой лініі 3,1 км. Катлавіна возера старычнага тыпу, выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень у пойме Дняпра. Берагавая лінія слабазвілістая. У паўночнай частцы ў Буйнякава ўпадае ручай з возера Сярэдняе, на поўдні выцякае ручай у возера Лебядзёўка.

## Літаратура 
*  — С. 353.
* Ліст карты N-36-109. выданне 1979 г.

## Спасылкі 
* *Иванов-Смоленский В.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 1.
* Морфометрические параметры озёр Гомельской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Жлобінскага раёна
Катэгорыя:Басейн Дняпра
Замашша

**За́машша** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сваткаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1868 г. вёска Княгінінскай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні, 6 двароў, 67 жыхароў. З 1884 тут працавала школа граматы, у якой у 1896/97 навучальным годзе вучыліся 10 хлопчыкаў і 7 дзяўчынак. У 1904 г. на месцы сучаснай вёскі існавалі: вёска (172 жыхары) і фальварак, валоданне Пілсудскага, 12 жыхароў. У 1908 г. у вёсцы 19 двароў, 160 жыхароў. У 1921 г. у складзе Мядзельскай гміны Дунілавіцкага (з 1925 Пастаўскага) павета Віленскага ваяводства, 31 двор, 173 жыхары. З 12.10.1940 г. у Сваткаўскім сельсавеце Мядзельскага раёна Вілейскай, з 20.09.1944 г. Маладзечанскай абласцей, з 1952 г. у Брусоўскім сельсавеце, з 20.01.1960 г. у Мінскай вобласці, з 01.10.1973 г. у Вузлянскім, з 23.03.1987 г. у Сваткаўскім сельсавеце.

У 1940 г. вяскоўцы арганізавалі калгас імя Леніна. У 1940 г. 42 двары, 187 жыхароў. Пасля вайны адноўлены калгас. З 1954 вёска знаходзіцца ў складзе калгасу імя Леніна (да 09.11.1961 г. калгас імя Сталіна, з 1988 цэнтр — вёска Сваткі), з 1994 г. — аграфірмы «Зара», з сакавіка 1997 г. — сельскагаспадарчага прадпрыемства імя М. Танка (цэнтр — вёска Сваткі).

## Насельніцтва 
* 144 жыхары (1960)
* 19 двароў, 29 жыхароў (1997)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сваткаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Буяноўскі пагорак

**Буяноўскі пагорак** — марэнны астанец у Перабродскім сельсавеце Мёрскага раёна. Размешчаны за 11,5 км на паўночны ўсход ад Пераброддзя і за 9 км на паўночны захад ад Мёраў, ля вёсак Буянова, Крычава, Ліпніцы, Дзедзінка, Храброва. Магчыма, раней тут існаваў замак.

Абсалютная вышыня над узроўнем мора 155,3 м, бачная вышыня 17 м, даўжыня 1,2 км, шырыня 800 м, арыентацыя захад-усход. Утварыўся 14-16 тыс. гадоў таму ў часы браслаўскай стадыі апошняга зледзянення. У наваколлях марэнныя супескі, суглінкі, грубыя пяскі і інш. Растуць імхі і лішайнікі.

## Літаратура 
* Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Міёрскага раёна / рэдкал. Г. М. Маняк [і інш.]. — Мн., 1998. — С. 39-40.

## Спасылкі 
* Буяноўскі пагорак, Міёрскі р-н

Катэгорыя:Узгоркі Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Мёрскага раёна
Искусство (часопіс)

«**Искусство**» (Мастацтва) ― літаратурна-мастацкі часопіс, які выходзіў у Віцебску на рускай мове ў 1921 годзе накладам 500 асобнікаў. Выйшла 6 нумароў.

## Гісторыя выдання 
Часопіс паўстаў па ініцыятыве Веры Міхайлаўны Ермалаевай — тагачаснага дырэктара Віцебскага мастацкага вучылішча, якое ў 1921 годзе стала называцца Вышэйшымі дзяржаўнымі мастацка-тэхнічнымі майстэрнямі.

Часопіс з'яўляўся органам пададдзела мастацтва аддзела народнай адукацыі Віцебскага губіспалкома і Саюза працаўнікоў мастацтва горада Віцебска. У 1922 годзе злучаны з часопісам «Работнік асветы» і стаў выходзіць пад назвай «Работнік асветы і мастацтва».

## Змест часопіса 
Публікаваліся артыкулы і нарысы пра мастацкае, музычнае і тэатральнае жыццё Віцебска, аб стварэнні музеяў («Аб музейным будаўніцтве і віцебскім Музеі сучаснага мастацтва»), пра выяўленне археалагічных помнікаў Віцебшчыны («Нататкі аб складанні археалагічнай карты Віцебскай губерні» У. Зянковіча), тэксты п'ес, якія ставіліся ў віцебскім Тэатры рэвалюцыйнай сатыры, даваліся агляды мастацкіх выстаў, друкаваліся мастацкія і літаратурныя маніфесты і інш. Так, напрыклад, першы нумар адкрываў праграмны маніфест Казіміра Малевіча «Уновіс». Часам тэксты былі адлюстраваныя рэпрадукцыямі (кубафутурыстычныя гравюры Веры Ермалаевай і іншае). Сярод аўтараў часопіса ― М. Кунін, М. Малько, П. Мядзведяў, М. Пустынін і іншыя.

## Літаратура 
* Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1
* *Медведев Ю., Медведева Д.* Труды и дни М. М. Бахтина // Звезда, 2008, № 7

Катэгорыя:Часопісы Беларусі
Катэгорыя:Часопісы на рускай мове
Катэгорыя:Мастацтва Беларусі
Катэгорыя:Культура Віцебска
Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1921 годзе
Катэгорыя:1921 год у Віцебску
Беларуская ваза

**Беларуская ваза** — гімнастычная кампазіцыя, частка культурна-спартыўных мерапрыемстваў, якія ладзіліся ў Беларусі, у тым ліку парадаў на Дзень Перамогі і Дзень Незалежнасці.

## Гісторыя 
Аўтарам жывой вазы з'яўляецца заслужаны трэнер БССР, заслужаны дзеяч фізічнай культуры Аляксандр Аляксеевіч Губачоў. «Ваза» дэманстравалася ў 28 краінах на чатырох кантынентах.

У 1960 годзе Георгій Рабіль стварыў вазу ў Дэмакратычнай Рэспубліцы В'етнам, дзе ён знаходзіўся ў двухгадовай камандзіроўцы для падрыхтоўкі нацыянальных кадраў. Канструкцыя для 6-мятровай вазы была выраблена з дрэва.

Для фінальнай часткі адкрыцця летніх Алімпійскіх гульнях ў Маскве А. А. Губачоў і Г. Рабіль прыдумалі два варыянты канструкцый — цыліндры, на кожным з якіх у 4 шэрагі сядзела 100 дзяўчын, а наверсе выступалі лепшыя акрабаты. У канцы нумара дзяўчынкі скідалі накладкі на майках на ліпучках, і цыліндры афарбоўваліся ў колеры алімпійскіх кольцаў. Таксама былі створаны 10 мятровыя «кубкі» як сімвал узнагароды за перамогі ў спорце.

Таксама Г. Рабіль ставіў «вазы» на гульнях Добрай волі, Міжземнаморскіх, Цэнтральна-Азіяцкіх, Афрыканскіх гульнях і іншых спартыўных форумах.

У 1982 годзе, у час святкавання 1500-годдзя Кіева, была прадэманстравана самая высокая (10 метраў) і самая цяжкая (4,5 тоны) жывая «ваза». Апошні раз у СССР «ваза» была паказана ў 1987 годзе.

Пасля працяглага перапынку традыцыя была адроджана ў 2007 годзе, калі ў Мінску ў Дзень Незалежнасці студэнты Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта фізічнай культуры пабудавалі 8-мятровую 5-павярховую «вазу». Сучасная канструкцыю для «вазы» створаная ў тым жа, 2007 годзе, на прадпрыемстве па вырабе атракцыёнаў па чарцяжах савецкіх часоў і важыць 3,5 тоны. Жывая «ваза» дэманстравалася ва ўсіх абласных цэнтрах Беларусі, акрамя Віцебска.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гімнастыка ў Беларусі
Катэгорыя:Парады
Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан (Славені)

**Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан** — вайсковае пахаванне ў в. Славені, Талачынскі раён. Размешчана ў цэнтры вёскі, ля самай аўтамагістралі Мінск — Масква.

## Гісторыя 
Брацкая магіла з’явілася ў 1964 годзе, у час падрыхтоўкі да 20-годдзя Перамогі над нацысцкай Германіяй. Астанкі воінаў і партызан, пахаваных у гады вайны ля аўтамагістралі, чыгункі, навакольных вёсак, былі перанесены ў адну брацкую магілу. Спачатку ў ёй спачывалі 35 афіцэраў, салдат і партызан. Затым чырвоныя следапыты Славенскай сярэдняй школы пад кіраўніцтвам былога партызана, настаўніка Я. А. Пасюціна знайшлі яшчэ дзевяць невядомых магіл. Астанкі загінуўшых таксама былі перанесены сюды. Школьнікі ўстанавілі іх імёны і апісалі подзвігі ўсіх 44 загінуўшых, пахаваных у брацкай магіле ў Славенях. Сярод пахаваных — Герой Савецкага Саюза Іван Цімафеевіч Арцем’еў і французскі лётчык палка «Нармандыя-Нёман» Жак Гастон, які загінуў у небе Талачына летам 1944 года.

## Апісанне 
Над братняй магілай узвышаецца скульптура воіна ў плашч-палатцы з аўтаматам на грудзях. У яго задуменных вачах і боль страт, і рашучасць адпомсціць ворагу за таварышаў па зброі, за спаленыя гарады і сёлы роднай Беларусі.

## Літаратура 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан, месца пахавання французскага лётчыка Жака Гастона // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал. С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мн., 1985. — С. 419.
* *Шнэйдар, А.* Яны ўвасабляюць подзвіг / А. Шнэйдар // Наша Талачыншчына. — 2005. — 7 мая.

## Спасылкі 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан у в. Славені

Катэгорыя:Славені (Талачынскі раён)
Катэгорыя:Брацкія магілы Беларусі
Катэгорыя:Славутасці Талачынскага раёна
Ліс-ПМ

thumb|Ліс-ПМ
**Ліс-ПМ** *(МЗКЦ-233136)* — беларускі лёгкабраніраваны аўтамабіль з баявым кулямётна-гранатамётным модулем, мадыфікацыя расійскай бронемашыны «Тыгр-М».

Упершыню быў прадэманстраваны 9 мая 2015 года на ваенным парадзе ў гонар Дня Перамогі ў Мінску.

Выраблены Мінскім заводам колавых цягачоў у кааперацыі з расійскімі прадпрыемствамі абароннай прамысловасці. Зборка ажыццяўлялася ў цэхах 124-га АРЗ (Мінск).

Аснашчаны айчыннымі сродкамі разведкі, сувязі, назірання і радыёэлектроннай барацьбы і прызначаны для вырашэння шырокага спектра тактычных задач. На іх узбраенні — 12,7-мм кулямёт НСВ і 30-мм гранатамёт АГ-17.

## Спасылкі 
* Найноўшыя беларускія сістэмы залпавага агню «Паланэз» упершыню былі паказаны на парадзе ў Мінску

Катэгорыя:Аўтамабілі МЗКЦ
Катэгорыя:Бронеаўтамабілі Беларусі
Катэгорыя:Бранятэхніка Беларусі
Катэгорыя:Бронеаўтамабілі паводле алфавіта
Катэгорыя:Лёгкія бронеаўтамабілі
Леанід Васільевіч Анфімаў

**Леанід Васільевіч Анфімаў** (нар. , с. Сіма Юр’еў-Польскага раёна Уладзімірскай вобласці) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі палітэхнічны інстытут (1977), Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя. В. У. Куйбышава (1988). З 1977 па 1984 гады працаваў на розных пасадах на Мінскім аўтамабільным заводзе. З 1984 па 1986 гады з’яўляўся інструктарам прамыслова-транспартнага аддзела Заводскага раённага камітэта КПБ г. Мінска. У 1986—1989 гадах — намеснік старшыні планавай камісіі выканкама Мінскага гарадскога Савета народных дэпутатаў. У 1989—1991 гадах узначальваў творча-вытворчае аб’яднанне «Дызайн».
З 1991 па 2001 гады працаваў на розных пасадах у Мінскім гарвыканкаме. З 2001 па 2003 гады — начальнік галоўнага ўпраўлення кантролю за банкаўскай сістэмай і рынкам каштоўных папер Камітэта дзяржаўнага кантролю. У 2003—2004 гадах — дырэктар Дэпартамента фінансавага маніторынгу Камітэта дзяржаўнага кантролю.
 
У 2004—2005 гадах з’яўляўся першым намеснікам старшыні Мінскага гарвыканкама. З 2005 па 2006 гады — намеснік Старшыні Камітэта дзяржаўнага кантролю. У 2006—2010 гадах працаваў на пасадзе намесніка Кіраўніка Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. Са снежня 2010 года па кастрычнік 2014 года — першы намеснік Старшыні Камітэта дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь.
 
14 кастрычніка 2014 года прызначаны Старшынёй Камітэта дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь. Заставаўся на пасадзе да чэрвеня 2020 года.

## Узнагароды 
* Ордэн Пашаны (8 студзеня 2020).

## Спасылкі 
* Старшыня Камітэта дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь Анфімаў Леанід Васільевіч

Катэгорыя:Старшыні Камітэта дзяржаўнага кантролю Беларусі
Катэгорыя:Намеснікі старшыні Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Супрацоўнікі Адміністрацыі прэзідэнта Беларусі
Сярэдняя Арсенальная вежа

**Сярэдняя Арсенальная вежа** (, раней — **Гранёная**) — вежа Маскоўскага Крамля, размешчаная на паўночна-заходнім боку Крамлёўскай сцяны, якая працягнулася ўздоўж Аляксандраўскага саду. Вежа пабудавана ў 1493—1495 гадах на месцы вуглавой вежы часоў Дзмітрыя Данскога.
У XV—XVI стст. каля вежы на рацэ Нягліннай стаялі плаціны. У 1680-х гадах яна атрымала завяршэнне — адкрыты чацвярык з чатырохгранным шатром, завершаны скразной назіральнай вышкай таксама з шатром.

Сваю цяперашнюю назву вежа атрымала пры ўзвядзенні будынка Арсенала ў пачатку XVIII стагоддзя. Раней яна называлася Гранёнай — ад расчлянёнага на грані фасада. У 1821 годзе пры разбіўцы Аляксандраўскага саду ля падножжа вежы па праекце В. І. Бавэ быў збудаваны забаўляльны грот.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Красная плошча (Масква)
Бальшавікі

**Бальшавікі́** — фракцыя Расійскай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыі (РСДРП), якая супрацьпастаўлялася іншай фракцыі — меншавікам. Назва «бальшавікі» паходзіць з часоў, калі прыхільнікі ленінскай канцэпцыі пабудовы пралетарскай партыі апынуліся ў большасці пры зацверджанні галоўных тэзісаў Статута РСДРП і кіруючых органаў партыі на Другім з’ездзе партыі ў 1903 годзе.

Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі бальшавікі сфармавалі ўласную партыю — Усерасійскую камуністычную партыю (бальшавікоў) (РСДРП(б), пасля перайменавана ў РКП(б), ВКП(б) і ўрэшце КПСС).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Камунізм

Катэгорыя:РСДРП
Ö

**Ö**, **ö** (назва ў нямецкай мове — «о-ўмляўт») — літара нямецкага, шведскага, венгерскага, фінскага, эстонскага, турэцкага, азербайджанскага, старога нарвежскага і некаторых іншых алфавітаў. У адных алфавітах стаіць побач з **O**, у іншых адпраўлена ў канец. Звычайна пазначае гук, сярэдні паміж [о] і [э] (гл. таксама артыкулы «умляўт» і «умляўт, дыякрытычны знак»).
У становішчы пасля зычных часцей за ўсё перадаецца беларускай літарай **Ё**, а ў пачатку слоў і пасля галосных — літарай **Э**.

Іншае значэнне літара **Ö** мае, напрыклад, у напісанні некаторых англійскіх слоў (*coöperate, zoölogy*): тут кропкі з'яўляюцца знакам не ўмляўта, а дыерэзіса, гэта значыць паказваюць на раздзельнае чытанне галосных літар, якія стаяць побач (якія інакш маглі б чытацца па агульных правілах як адзін гук). У наш час дыерэзіс у англійскай ужываецца вельмі рэдка.

Пры адсутнасці знака **ö** у даступным наборы сімвалаў ён, як правіла, замяняецца дыграфам **oe**. Калі кропкі з'яўляюцца знакам дыерэзіса, то **ö** замяняецца простым **o**.

## Кадзіроўка 
## Гл. таксама 
* Ӧ, кірыліца
* Ӭ, кірыліца

O
Зоркі (часопіс)

«**Зоркі**» ― першы дзіцячы часопіс у Беларускай ССР. Выдаваўся на беларускай мове Наркаматам асветы БССР з лютага 1921 па чэрвень 1922 года. Выйшла 10 нумароў. Назва часопіса адбівалася ў вокладцы: пяціпраменныя зоркі адзначалі святло іх прамянёў у кожны куток беларускай зямлі. Галоўны рэдактар ― Змітрок Бядуля.

## Змест 
У часопісе друкаваліся творы беларускіх пісьменнікаў Янкі Купалы, Якуба Коласа, Змітрака Бядулі, Міхася Чароты, Янкі Журбы, Канстанцыі Буйло і іншых.

Першы нумар адкрываўся вершам Янкі Купалы «У школу», казкай Змітрака Бядулі «Панская хвароба», вершам Міхася Чароты «За зоркамі»:
За зоркамі яснымі, дзеці,
Ідзіце вы к шчасьцю і долі,
Хоць цемра пануе на свеце,
Ня згубіце сьцежкі ніколі.

У перакладах Янкі Купалы на старонках часопіса з'явіліся «У лесе нарадзілася ёлачка» Раісы Кудашавай, «Дзед і баба» Юзафа Крашэўскага). Публікаваліся апавяданні пра жывёл, у раздзеле для маленькіх ― загадкі, гульні, песенькі.

Літаратуразнаўцы адзначаюць народную накіраванасць часопіса: зварот да беларускага фальклору, да побытавага матэрыялу, зразумелага сялянскім дзецям.

## Літаратура 
* *Гурэвіч Э. С.* Беларуская дзіцячая літаратура (1917—1967) / Пад рэд. В. В. Барысенка — Мн.: Навука і тэхніка, 1970. — 312 с.

Катэгорыя:Часопісы Беларусі
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Брэдна

**Брэ́дна** — бяссцёкавае возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Свольна, за 24 км у напрамку на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Расоны, за 2,8 км на паўночны ўсход ад вёскі Дабраплёсы, на тэрыторыі ландшафтнага заказніка «Чырвоны Бор».

## Апісанне 
Плошча паверхні возера 0,28 км². Даўжыня 0,7 км, найбольшая шырыня 0,6 км. Даўжыня берагавой лініі 2,3 км. Найбольшая глыбіня 4,7 м. Аб’ём вады ў возеры 0,54 млн м³. Плошча вадазбору 0,33 км².
Катлавіна возера рэшткавага тыпу. Паўднёва-заходнія і заходнія схілы катлавіны маюць вышыню да 20 м, паўднёва-ўсходнія і ўсходнія стромкія, вышынёй 8—10 м. Паўночныя схілы нізкія. Берагі нізкія, вышынёй да 0,5 м. Мелкаводдзе пясчанае і глеістае. Астатняя частка дна возера выслана сапрапелем. Возера мезатрофнае. Дно ўкрыта імхамі, арганічнае жыццё развіта слаба.

У возеры водзяцца акунь, шчупак звычайны, плотка, краснапёрка. На возеры адзначаны рэдкі ахоўны від раслін — лабелія Дортмана.

## Літаратура 
*  — С. 336.
* 

## Спасылкі 
* *Иванов-Смоленский В.* Все озёра Беларуси. Популярная иллюстрированная энциклопедия. Т. 1.
* Природное богатство и историко-культурное наследие   // Сайт Расонскага райвыканкама
* *Шимко И. И.* Новые местонахождения охраняемых видов растений в Витебской области  // УА «ВДАВМ»

Катэгорыя:Азёры Расонскага раёна
Катэгорыя:Басейн Свольны
Катэгорыя:Бяссцёкавыя азёры
Нача (Воранаўскі раён)

**На́ча** () — вёска ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці, на рацэ Начка. Уваходзіць у склад Доцішскага сельсавета.

Насельніцтва 445 чал. (1998). Знаходзіцца за 41 км на захад ад Воранава, за 35 км ад чыгуначнай станцыі Бастуны, аўтамабільная дарога на Радунь.

## Назва 
Назва ад назвы ракі Начы, на якой паселішча ўзнікла. Даследчыкі мяркуюць аб яе балцкім або славянскім паходжанні.

## Гісторыя 
Першы пісьмовы ўспамін пра Начу як уладанне Касцевічаў датуецца 1517 годам. У 1529 годзе Януш Касцевіч заснаваў у мястэчку касцёл і перанёс сюды цэнтр парафіі з Дубічаў. Пазней мясцінай валодалі Кішкі, Радзівілы.

Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) Нача ўвайшла ў склад Лідскага павета Віленскага ваяводства. Паводле рэвізіі (1631) тут існавала татарскае пасяленне (цяпер жывуць толькі ў суседняй вёсцы Некрашунцы).

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Нача апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Каняеўскай воласці Лідскага павета Віленскай губерні. Станам на 1886 год у мястэчку было 16 двароў, касцёл, 3 карчмы, крама, таржок.

Паблізу вёскі знаходзяцца могільнікі бронзавага і жалезнага вякоў і каменныя магілы XII—XIV стагоддзяў. Пры іх абследаванні ў 1903 годзе Вандалінам Шукевічам, знойдзеныя жалезныя нажы, каменныя сякеры, бронзавыя бранзалеты, шыйныя грыўні.

З 1631 года ў вёсцы размяшчалася сядзіба архітэктара Людвіга Долгірда.

У лютым 1863 года ў вёсцы фарміраваўся паўстанцкі атрад Людвіка Нарбута.

На мяжы XIX—XX стагоддзяў у вёсцы знаходзілася сядзіба Вандаліна Шукевіча.

Паводле Рыжскага мірнага дагавора (1921) Нача трапіла ў склад міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Лідскім павеце Навагрудскага ваяводства.

У 1939 годзе Нача ўвайшла ў склад БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 года стала цэнтрам сельсавета Радунскага раёна (з 25 снежня 1962 года — у Воранаўскім раёне). Статус паселішча панізілі да вёскі. Станам на 1998 год у вёсцы 173 двары.

Да 5 кастрычніка 2007 года вёска ўваходзіла ў склад Нацкага сельсавета.

## Насельніцтва 
* **XIX стагоддзе**: 1886 год — 272 чал.
* **XX стагоддзе**: 1998 год — 445 чал..

## Інфраструктура 
У Начы працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, бальніца, фельчарска-акушэрскі пункт, дом культуры, бібліятэка, пошта.

## Славутасці 
* Капліца-пахавальня В. А. Шукевіча (пачатак XX стагоддзя)
* Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (1910)
* Магіла Тэадора Нарбута

Нача. Касцёл (07).jpg|Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі
Нача. Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (04).jpg|Брама касцёла
Нача. Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (05).jpg|Званіца касцёла
033-317 Нача, усыпальница, снято 11 декабря 2004.jpg|Капліца-пахавальня Шукевічаў
Нача. Карчма (01).jpg|Карчма
Нача. Касцёл. Помнік паўстанцам (01).jpg|Помнік паўстанцам

## Страчаная спадчына 
* Касцёл (XVIII стагоддзе)
* Карчма (XIX стагоддзе)

## Вядомыя асобы 
* Станіслаў Юндзіл (1761—1847)
* Тэадор Нарбут (1784—1864)
* Вандалін Шукевіч (1852—1919)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Доцішскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Воранаўскага раёна

Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводства
Царква Казанскай Маці Божай (Парэчча)

**Царква Казанскай Маці Божай** — праваслаўная царква, размешчана ў цэнтры в. Парэчча (Гродзенскі раён).

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1901 годзе з дрэва як царква-школа на месцы храма, які згарэў у 1846 г.

## Архітэктура 
Прамавугольны ў плане гарызантальна выцягнуты будынак пад вальмавым дахам, у цэнтры якога надбудаваны чацвярык з цыбулепадобным купалам на цыліндрычным барабане. З боку галоўнага фасада ўзвышаецца чатырохгранная шатровая званіца. Цыбулепадобная галоўка завяршае вальмавы дах прамавугольнага прыруба апсіды з бакавымі рызніцамі. Бравенчатыя сцены раўнамерна прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў разных ліштвах і расчлянёны брусамі-сцяжкамі ў прасценках.

## Інтэр’ер 
Унутры храма вылучаны папярочны неф і вузкі бабінец, па баках якога былі размешчаны класы царкоўна-прыходскай школы.

## Прыпісная капліца 
Маецца прыпісная капліца ў імя святога мучаніка немаўляці Гаўрыіла Беластоцкага на могілках в. Рыбніца. Капліца была асвечана 16 жніўня 2014 г. архіепіскапам Гродзенскім і Ваўкавыскім Арцеміем.

## Літаратура 
* Кулагін, А. М. Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэд. савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. — С. 315. — ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Гродзенскага раёна
Катэгорыя:З’явіліся ў 1901 годзе
Катэгорыя:Парэчча (Гродзенскі раён)
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:1901 год у Беларусі
Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь

**Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь** — рэспубліканскі орган дзяржаўнага кіравання Беларусі.

## Гісторыя 
Дзяржаўная падатковая служба ў рэспубліцы была створана пастановай Савета Міністраў БССР ад 1990/04/02 № 78 у сістэме Міністэрства фінансаў БССР у складзе — Галоўная дзяржаўная падатковая інспекцыя Мінфіна БССР і 185 дзяржаўных падатковых інспекцый па абласцях, гарадах, раёнах і раёнах у гарадах.
 
Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 1992/08/05 № 485 «Пытанні ўмацавання падатковай службы» у Галоўнай дзяржаўнай падатковай інспекцыі створана ўпраўленне падатковых расследаванняў і адпаведныя падраздзяленні ў дзяржаўных падатковых інспекцыях па абласцях і г. Мінску і ў гарадах з колькасцю насельніцтва звыш 90 тыс. чалавек.

Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 1994/10/17 № 150 Галоўная дзяржаўная падатковая інспекцыя пры Міністэрстве фінансаў перайменавана ў Галоўную дзяржаўную падатковую інспекцыю пры Кабінеце Міністраў Рэспублікі Беларусь і надзелена правамі міністэрстваў і самастойных ведамстваў.
 
Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 1997/01/11 № 30 Галоўная дзяржаўная падатковая інспекцыя пры Кабінеце Міністраў Рэспублікі Беларусь была ператворана ў Дзяржаўны падатковы камітэт Рэспублікі Беларусь, які ўвайшоў у сістэму рэспубліканскіх органаў дзяржаўнага кіравання, падпарадкаваных Ураду Рэспублікі Беларусь.

Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 2001/09/24 № 516 Дзяржаўны падатковы камітэт пераўтвораны ў *Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь*. Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 1998/11/04 № 527 ўстаноўлена прафесійнае свята «Дзень работнікаў падатковых органаў», якое адзначаецца штогод у другую нядзелю ліпеня.

## Кіраўніцтва 
* Міністр — Дзмітрый Мікалаевіч Кійко
* Першы намеснік Міністра — Ігар Мікалаевіч Клепча
* Намеснікі Міністра:
** Намеснік Міністра — Аляксандр Аляксандравіч Дарашэнка
** Намеснік Міністра — Васіль Барысавіч Каменка
** Намеснік Міністра — Эла Аляксандраўна Сяліцкая

## Структура 
У структуру міністэрства ўваходзяць 155 інспекцый, з іх 7 — па абласцях і г.Мінску, 148 — па раёнах, гарадах, раёнах у гарадах.

Структура цэнтральнагя апарата міністэрства:
* Упраўленне кантролю, справаводства і матэрыяльна-тэхнічнага забеспячэння
* Галоўнае ўпраўленне метадалогіі падаткаабкладання арганізацый
* Галоўнае ўпраўленне падаткаабкладання фізічных асоб
* Галоўнае ўпраўленне міжнароднага падатковага супрацоўніцтва
* Галоўнае ўпраўленне уліку падаткаў і ведамаснага кантролю
* Галоўнае ўпраўленне інфармацыйных тэхналогій
* Галоўнае ўпраўленне арганізацыі кантрольнай дзейнасці
* Галоўнае ўпраўленне кантролю падакцызных тавараў і электронных тэхналогій
* Кіраванне арганізацыйна-кадравай палітыкі
* Юрыдычнае ўпраўленне
* Кіраванне фінансавання, бухгалтарскага ўліку і справаздачнасці
* Упраўленне ўласнай бяспекі і спецработы
* Аддзел інфармацыйна-растлумачальнай працы

## Гл. таксама 
* Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь

## Спасылкі 
Падатках і зборах
Аханахт II

**Аханахт II** () — намарх XV верхнеегіпецкага нома (септа) Унут у канцы XXI — пачатку XX стст. да н.э.. Сын намарха Аханахта I.

Аханахт II стаў спадчыннікам свайго бацькі на пасадзе намарха XV нома Верхняга Егіпта ў канцы кіравання цара Ментухатэпа II ці ў пачатку кіравання Ментухатэпа III. Кіраванне Аханахта II было нядоўгім — паводле падлікаў даследчыкаў (напрыклад, Э. Браварскага), сумесны перыяд кіравання Аханахта і яго спадчынніка Джэхутыхатэпа IV складаў каля дзесяці гадоў.

У надпісах на сценах сваёй пахавальні Аханахт называе сябе наступнымі тытуламі і эпітэтамі: «намарх, аканом Абодвух Прастолаў, распарадчык жрацоў Тота, князь Хемену, вялікі правадыр нома Унут, улюбёны сваіх багоў, шанаваны ў прысутнасці Асірыса, шанаваны адзін, Аханахт правагалосны».

Грабніца Аханахта II, як і грабніцы яго бацькі і брата, знаходзіцца ў некропалі каля сучаснага паселішча Дэйр эль-Берша. Грабніца была ўпершыню падрабязна даследавана Персі Ньюберы ў 1891—1892 гадах, матэрыялы даследаванняў выдадзены ў 1895 годзе. Саркафаг Аханахта ў грабніцы выяўлены не быў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Намархі Унута
Катэгорыя:Нарадзіліся ў XXI стагоддзі да н.э.
Катэгорыя:Постаці Старажытнага Егіпта
Ментухатэп III

**Санхкара Ментухатэп III** — егіпецкі фараон XI дынастыі Сярэдняга царства, які кіраваў у 2004—1992 да н.э.

Ментухатэп III у цэлым працягваў палітыку сваіх папярэднікаў з фіванскай XI дынастыі. Да часу яго кіравання адносіцца ўзвядзенне храмаў Амона, Манту і некалькіх мясцовых божастваў.

## Галерэя 

File:Mentuhotep-OsirideStatue MuseumOfFineArtsBoston.png|Статуя Ментухатэпа III у поўны рост
File:Abydos KL 11-02 n58.jpg|Іерогліф імя Ментухатэпа III 
File:Montouhotep III, E 15113 (032008 37).jpg|Выява Ментухатэпа III у Луўры
File:Reliefs provenant du temple de Montou à Tôd 042.jpg|Выява Ментухатэпа III у Луўры
File:Relief mural, E 15119 bis (032008 38).jpg|Выява Ментухатэпа III у Луўры

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Фараоны паводле алфавіта
Катэгорыя:Фараоны адзінаццатай дынастыі
Катэгорыя:Кіраўнікі Афрыкі XX стагоддзя да н.э.
Брацкія магілы савецкіх воінаў і партызан (Відзы)

**Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан** — вайсковае пахаванне ў г.п. Відзы, Браслаўскі раён. Размешчана на могілках. У брацкай магіле пахавана 135 воінаў. У 1974 годзе на могілках пастаўлены помнік, які ўяўляе сабой скульптуру воіна. На пастаменце дошка з імёнамі загінуўшых.

**Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан** — вайсковае пахаванне ў г.п. Відзы, Браслаўскі раён. Размешчана ў цэнтры гарадскога пасёлка. У брацкай магіле пахаваны 59 воінаў і партызан. У 1953 годзе на магіле пастаўлены помнік — скульптура воіна, на пастаменце — дошкі з імёнамі загінуўшых.

## Літаратура 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал. С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мн., 1985. — С.142.
* Памятник воинам Советской Армии и партизанам // В памяти народной : путеводитель / С. З. Почанин [и др.]. — Мн., 1970. — С. 144.

## Спасылкі 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан, г.п. Відзы, Браслаўскі р-н

Катэгорыя:Відзы
Катэгорыя:Брацкія магілы Беларусі
Катэгорыя:Славутасці Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Помнікі Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
Спарадак

**Спара́дак** (, ) — цар Адрыскай дзяржавы ў Фракіі. Кіраваў у 448—440 гадах да н.э., суправіцель свайго бацькі.

Спарадак быў сынам цара Тэрэса, заснавальніка Адрыскай дзяржавы, і братам Сіталка, які стаў спадчынікамі Спарадакам і наступным кіраўніком Адрыса. Бацька цара Сеўта I. Спарадак заклаў аснову для шматгадовых дружалюбных адносін паміж фракійскай дзяржавай і Афінскім марскім саюзам.

Чаканіў уласныя манеты, узоры якіх можна пабачыць у балгарскім Нацыянальным археалагічным музеі ў Сафіі.

Катэгорыя:Цары фракійскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы V стагоддзя да н.э.
Светлагорскае вадасховішча

**Светлагорскае** — вадасховішча ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Жардзянка, за 11 км у напрамку на поўдзень ад горада Светлагорск, каля пасёлка Сасновы Бор.

Вадасховішча створана ў 1994 годзе. Плошча паверхні 14,1 км². Даўжыня 6,6 км, найбольшая шырыня 3,2 км. Найбольшая глыбіня 5,1 м. Аб'ём вады 60 млн м³. Ваганні ўзроўню вады да 4 м. Вадасховішча жывіцца вадой з ракі Жардзянка. Выкарыстоўваецца ў мэтах абваднення сельгасугоддзяў, рыбагадоўлі і адпачынку.

У вадасховішчы водзяцца шчупак звычайны, лешч, акунь, плотка, краснапёрка, карп і іншыя віды рыб. Зарыблялася сомам і белым амурам.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Светлагорскае вадасховішча // Белорусский Посейдон 

Катэгорыя:Вадасховішчы Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Вадасховішчы Светлагорскага раёна
Катэгорыя:Басейн Бярэзіны
Пердыка II

**Пердыка II** — македонскі цар, які кіраваў у 454 — 413 г. да н.э.. Прымаў актыўны ўдзел у Пелапанескай вайне паміж Афінамі і Спартай.

thumb|250px|Манеты ў 4 аболы цара Пердыкі II
Пердыка быў сынам цара Аляксандра I, пасля смерці якога адняў уладу ў старэйшых братоў Філіпа і Алкета. Паводле сведчання Фукідыда, Пердыка быў спачатку сябрам і саюзнікам афінян, а потым пасварыўся з імі з-за таго, што яны заключылі саюзы з яго ворагамі — старэйшым братам Філіпам, якога ён адхіліў ад прастола і якога падтрымліваў адрыскі цар, і элімейскім князем Дэрдасам з Верхняй Македоніі. Па ходзе Пелапанескай вайны Пердыка неаднаразова мірыўся з афінянамі, але потым ізноў уступаў з імі ў вайну, калі гэта ўваходзіла ў яго планы.

Зрэшты, пасварыўся ён і са сваімі саюзнікамі — спартанцамі. Падчас сумеснага паходу супраць македонскага племя лінкестаў гопліты спартанскага палкаводца Брасіда, узлаваныя ўцёкамі войска Пердыкі, перабілі частку саюзных македонцаў і разрабавалі іх маёмасць.

Не зрабіўшы значных зямельных набыццяў, Пердыка II усё ж захаваў цэласнасць краіны пад пагрозай магутнага адрыскага царства ў Фракіі і паменшыў уплыў Афін на ўзбярэжжы, жыццёва важным для Македоніі. Паводле апісання Фукідыда пастаянная армія Пердыкі складалася з коннай дружыны, колькасцю не больш за адну тысячу вершнікаў, і наёмнай пяхоты з варвараў. Пердыка перамагаў больш з дапамогай войнаў, якія распальваліся ім паміж суседзямі і грэчаскімі дзяржавамі, чым сваёй уласнай зброяй.

Ад наложніцы Пердыка меў сына Архелая, які пазней захапіў уладу, і іншага сына ад жонкі Клеапатры, які загінуў, як лічылі ў Грэцыі, ад рук Архелая ў 7-гадовым узросце .

## Бібліяграфія 
* *Фукидид, «История», М. 1993*

Катэгорыя:цары македонскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы V стагоддзя да н.э.
Катэгорыя:Удзельнікі Пелапанескай вайны
Брасід

**Брасід** (, ? — 422 да н.э.) — сын Тэліса, адзін з лепшых спартанскіх палкаводцаў перыяду Пелапанескай вайны. Вылучыўся ў першы раз, прымусіўшы ў 431 да н.э. афінян адмовіцца ад нападу на Мефону ў Месеніі.

## Біяграфія 
Дзякуючы поспеху ў Месеніі ён набыў поўны давер з боку сваіх суграмадзян. Таму, калі спартанцы, пасля няўдач пры Піласе і на востраве Сфактэрыя вырашылі адцягнуць увагу афінян ад Пелапанеса нападам на іх калоніі на Стрымоне, яны прызначылі Брасіда начальнікам невялікага войска. Брасід са сваім атрадам хутка прайшоў у 424 да н.э. праз Грэцыю і Фесалію і нечакана з’явіўся ў Македоніі, цар якой Пердыка II быў у саюзе са Спартай.

Дзякуючы дару пераканання ён прыцягнуў многія гарады на бок Спарты і сярод іншых багатую калонію Амфіпаль. Афіняне, асцерагаючыся вялікіх страт, сталі прапанаваць Спарце мір, а ў 423 да н.э. сапраўды было заключана перамір’е на год. Аднак не прайшло і некалькі дзён, як у Афіны была прынесена вестка пра аддзяленне горада Скіёны. Паколькі Спарта адмаўлялася вярнуць гэты горад на той падставе, што ён аддзяліўся раней, чым у Македонію прыйшла вестка пра заключэнне перамір’я, то афіняне вырашылі зноў пачаць вайну. Адначасова ад афінян адпала яшчэ і Менда. Пакуль Брасід разам з Пердыкам II быў у паходзе супраць лінкестыйцаў, афіняне зноў заваявалі Менду і аблажылі Скіёну. Брасід не змог ім перашкодзіць.

Тады ён зрабіў няўдалую спробу авалодаць Патыдэяй і вымушаны быў затым заставацца ў бяздзейнасці. Тым часам (422 да н.э.) афіняне паслалі ў Македонію войска пад кіраўніцтвам Клеона, які саступаў энергічнаму, высакароднаму Брасіду. Ён заваяваў шмат гарадоў, а затым вырашыў даць бітву пры Амфіпалі. У гэтай бітве афіняне пацярпелі паражэнне, страціўшы ўсю Халкідыку, але ў бітве загінулі абодва палкаводцы — і Брасід, і Клеон.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Брасид. БИОГРАФИЧЕСКИЙ УКАЗАТЕЛЬ
* Брасід і Нікіеў мір
* 

Катэгорыя:Военачальнікі Спарты
Катэгорыя:Удзельнікі Пелапанескай вайны
Марына Міхайлаўна Весялуха

**Марына Міхайлаўна Весялуха** (, г. , Віцебская вобласць ) — беларускі літаратурны крытык, паэтка, перакладчыца.

## Біяграфія 
У 2004 годзе скончыла з залатым медалём Міжэвіцкую сярэднюю школу (Гродзенская вобласць, Слонімскі раён). Навучалася ў Баранавіцкім дзяржаўным універсітэце на факультэце замежных моў.

Скончыла аспірантуру Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі. З’яўляецца малодшым навуковым супрацоўнікам сектара гісторыі беларускай літаратуры Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН. Магістр філалагічных навук у галіне літаратуразнаўства (БДПУ імя Максіма Танка, 2011).

Рэдактар, загадчыца аддзела «Кніжны свет» у газеце «Літаратура і мастацтва» (2010—2016), рэдактар аддзела культуры ў газеце «Звязда» (2016—2017). У 2017 годзе праходзіла лячэнне ў псіхіятрычнай клініцы з дыягназам цыклатымія (псіхічны разлад, які выяўляецца ў паталагічнай змене настрою, ад поўнай апатыі да эйфарыі).

З 2017 па 2018 года працавала журналістам у газеце «» (2017—2018). Адказны сакратар у газеце «Літаратура і мастацтва» (2018—2020).

## Творчасць 
Дэбютавала з вершамі ў 2008 годзе ў часопісе «Дзеяслоў».

Рэгулярна выступае з матэрыяламі пра актуаліі літаратурнага працэсу, піша крытычныя артыкулы і рэцэнзіі на кнігі, займаецца літаратурна-мастацкай творчасцю.

## Узнагароды 
* 2013 год — адна з пераможцаў конкурсу маладых крытыкаў імя Адама Бабарэкі. 
* 2015 год — рэдактар аддзела «Кніжны свет» штотыднёвіка «Літаратура і мастацтва» Марына Весялуха стала ўладальніцай дыплома лаўрэата ў персанальнай намінацыі «Лепшы аглядальнік» па выніках ХІ Нацыянальнага конкурсу друкаваных СМІ «Залатая Ліцера».

## Спасылкі 
* Выпуск праграмы «Ды@блог пра літаратуру» з удзелам М. Весялухі (тэлеканал «Беларусь 3», 03.06.2014)
* Артыкулы М. Весялухі  на сайце ЦНБ НАН Беларусі

Катэгорыя:Выпускнікі Баранавіцкага дзяржаўнага ўніверсітэта
PR

**PR**:
* PR (Public Relations, піар) — сувязі з грамадскасцю.
* PageRank — алгарытм разліку аўтарытэтнасці старонкі, які выкарыстоўваецца пошукавай сістэмай Google.
* Pr — хімічны элемент празеадым.
* PR-менеджмент — працэс кіравання ў сферы сувязяў з грамадскасцю.
* PR (Personal Record) — асабісты рэкорд у спорце.
Веснавыя воды

**«Веснавыя воды»** () — навела Эрнэста Хемінгуэя, апублікаваная ў 1926 годзе. Аўтар выкарыстаў падзагаловак «Рамантычная гісторыя ў гонар паходжання вялікай расы» () у якасці пародыі на свет пісьменнікаў. Гэта работа стала першым доўгім творам Хемінгуэя, якую ён напісаў як пародыю на раман Шэрвуда Андэрсана «Цёмны смех» ().

Катэгорыя:Кнігі 1926 года
Катэгорыя:Раманы Эрнэста Хемінгуэя
Катэгорыя:Навелы
Катэгорыя:Дэбютныя раманы
Катэгорыя:Пародыя
Катэгорыя:Раманы XX стагоддзя
Прэзідэнт Сербіі

над уваходнай дзвярамі рэзідэнцыі прэзідэнта Рэспублікі Сербіі]]
**Прэзідэнт Сербіі** — орган вярхоўнай улады Сербіі, кіраўнік дзяржавы. Абіраеца грамадзянамі.

На цяперашні момант прэзідэнтам Сербіі з’яўляецца Аляксандр Вучыч, які перамог на выбарах 2017 года.

## Правы па канстытуцыі 
Згодна з канстытуцыяй 2006 года прэзідэнт:
* абіраецца на 5 гадоў
* можа быць абраны не больш за два разы
* прадстаўляе краіну ў свеце
* прапануе Народнай Скупшчыне кандытатуру старшыні ўрада
* мае права вета на законы. Пасля гэтага закон разглядаецца паўторна. Калі закон прыняты і ў другі раз, то прэзідэнт абавязаны яго падпісаць
* прызначае і адклікае паслоў Сербіі па прапанове ўрада
* мае недатыкальнасць
* можа распускаць Скупшчыну і прызначаць выбары дэпутатаў
* ажыццяўляе памілаванне
* уручае узнагароды
* не можа займацца іншай службовай і прафесійнай дзейнасцю
* з’яўляецца вярхоўным галоўнакамандуючым узброеных сіл.
Калі прэзідэнта знімаюць з пасады, яго абавязкі выконвае старшыня Скупшчыны.

## Сімвалы 
Прэзідэнт Сербіі мае асаблівы сцяг, які называецца *прэзідэнцкі штандарт*.

## Канцылярыя 
Канцылярыя прэзідэнта знаходзіцца ў Новым палацы (Нові Двор). Народная канцылярыя прэзідэнта знаходзіцца ў Беагражданцы (Београҕанка).

## Прэзідэнты Сербіі 
Спіс прэзідэнтаў Сербіі з 1991 года, калі гэтая пасада была ўпершыню заснавана. Паказаныя таксама асобы, якія выконвалі абавязкі кіраўніка дзяржавы.

## Гл. таксама 
* Спіс кіраўнікоў Сербіі

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт прэзідэнта Сербіі 
* Народная канцэлярыя прэзідэнта Сербіі 

Сербія
Мець і не мець

**«Мець і не мець»** () — раман Эрнэста Хемінгуэя, апублікаваны ў 1937 годзе.

Раман апавядае пра Гары Моргана, капітана рыбацкай лодкі, які возіць кантрабанду з Кубы ў Фларыду; у ім узмацняюцца сацыяльна-крытычныя матывы. Упершыню ў творчасці Э. Хемінгуэя галоўным героем выступае прадстаўнік сацыяльных нізоў — просты рыбак, які, каб пракарміць сям'ю, мусіў быў зрабіцца кантрабандыстам, злачынцам і, нарэшце, забойцам: сумленнай працай не пражывеш у свеце, дзе ўлада належыць багатым паразітам. Цаной жыцця Генры Морган спасцігае ісціну: «Чалавек адзін не можа… нічога», — у гэтых словах героя выказана выпакутаваная думка самога аўтара пра неабходнасць аб'яднання сумленных людзей для барацьбы з сацыяльным злом.

Катэгорыя:Кнігі 1937 года
Катэгорыя:Раманы Эрнэста Хемінгуэя
Катэгорыя:Раманы XX стагоддзя
Катэгорыя:Злачыннасць у культуры і мастацтве
Катэгорыя:Куба ў культуры і мастацтве
Катэгорыя:ЗША ў культуры і мастацтве
І ўзыходзіць сонца

**«І ўзыходзіць сонца»** () — раман Эрнэста Хемінгуэя, апублікаваны ў 1926 годзе. Раман апавядае пра групу амерыканскіх і брытанскіх экспатрыянтаў, якія едуць з Парыжа на фестываль Сан-Фермін у Памплону з мэтай паглядзець на энсьеру і карыду.

## Беларускія пераклады 
* І ўзыходзіць сонца (Фэст): Раман / Пер. з англ. Ю. Гаўрука. — Мн.: Маст. літ., 1976.

Катэгорыя:Кнігі 1926 года
Катэгорыя:Раманы Эрнэста Хемінгуэя
Катэгорыя:Мадэрнізм
Катэгорыя:Аўтабіяграфічныя раманы
Катэгорыя:Парыж у культуры і мастацтве
Катэгорыя:Францыя ў культуры і мастацтве
Катэгорыя:Іспанія ў культуры і мастацтве
Катэгорыя:Раманы XX стагоддзя
Катэгорыя:Дэбютныя раманы
За ракой у дрэвах

**«За ракой у дрэвах»** () — раман Эрнэста Хемінгуэя, апублікаваны ў верасні 1950 года. Назва рамана паходзіць ад апошніх слоў генерала арміі канфедэрацыі Томаса Джонатана Джэксана.

Катэгорыя:Кнігі 1950 года
Катэгорыя:Раманы Эрнэста Хемінгуэя
Катэгорыя:Ваенныя раманы
Катэгорыя:Італія ў культуры і мастацтве
Катэгорыя:Культура Венецыі
Катэгорыя:Раманы XX стагоддзя
Стары і мора

**«Стары і мора»** () — раман Эрнэста Хемінгуэя, напісаны ў 1951 годзе на Кубе і апублікаваны ў 1952 годзе. Апошні буйны мастацкі твор Хемінгуэя, апублікаваны пры яго жыцці.

Катэгорыя:Кнігі 1952 года
Катэгорыя:Раманы Эрнэста Хемінгуэя
Катэгорыя:Раманы XX стагоддзя
Катэгорыя:Карыбскі рэгіён у культуры і мастацтве
Катэгорыя:Куба ў культуры і мастацтве
Па кім звоніць звон

**«Па кім звоніць звон»** () — ваенны раман амерыканскага пісьменніка Эрнэста Хемінгуэя, апублікаваны ў 1940 годзе. У рамане распавядаецца гісторыя Роберта Джордана, амерыканскага добраахвотніка ў шэрагах рэспубліканцаў падчас Грамадзянскай вайны ў Іспаніі. Раман расцэньваюць як адзін з лепшых у спадчыне аўтара, ён быў кандыдатам на Пулітцэраўскую прэмію 1941 года.

Хемінгуэй пачаў пісаць «Па кім звоніць звон» у 1939 годзе, працуючы на Кубе і ў ЗША. Праца над творам была скончана ў ліпені 1940 года, а ў кастрычніку яна была апублікаваная выдавецтвам Charles Scribner's Sons накладам у 75 тысячаў асобнікаў. Асновай для рамана стаў асабісты вопыт аўтара, набыты, калі ён працаваў у Іспаніі журналістам. Раман адразу ж атрымаў вядомасць, стаў кнігай месяца.

Эліграфам пісьменнік узяў словы англійскага паэта XVII ст. Джона Дона: «Няма чалавека, які быў бы, як востраў, сам па сабе: кожны чалавек ёсць частка Мацерыка, частка Сушы, і калі Хваляй знясе ў мора Берагавы Уцёс, меншай стане Еўропа, і тое ж будзе, калі змые край Мыса або разбурыць Замак твой ці Сябра твайго; смерць кожнага Чалавека прымяншае і мяне, бо я адзіны з усім Чалавецтвам, а таму не пытайся ніколі, па кім звоніць Звон: ён звоніць па Табе». Галоўны герой рамана, амерыканец Роберт Джордан, са зброяй у руках абараняе іспанскую рэспубліку і гіне, перакананы: «Свет — добрае месца, і за яго варта змагацца…».

На беларускую мову твор быў перакладзены Вадзімам Небышынцам і выдадзены ў 1991 годзе выдавецтвам «Мастацкая літаратура».

## Зноскі 
## Літаратура 
* Эрнэст Хемінгуэй. Па кім звоніць звон: Раман: 3 англ. / Пер., прадм. і камент. В. Небышынца. — Мн.: Маст. літ., 1991. — 477 с., л. іл. — (Скарбы сусвет. літ.). ISBN 5-340-00741-3

Катэгорыя:Кнігі 1940 года
Катэгорыя:Раманы Эрнэста Хемінгуэя
Катэгорыя:Мадэрнізм
Катэгорыя:Раманы XX стагоддзя
Катэгорыя:Ваенныя раманы
Катэгорыя:Іспанія ў культуры і мастацтве
Трыбалы

**Трыбалы** — адно з плямёнаў, якое пражывала на тэрыторыі Мёзіі ў часы Антычнасці.

Упершыню згаданы Герадотам. Насялялі паўночную Фракію паміж Ніжнім Дунаем і Балканскімі горамі. Шэраг старажытных аўтараў (у першую чаргу Страбон і Дыядор Сіцылійскі) атаясамлялі трыбалаў з фракійцамі, але ўжо Стэфан Візантыйскі адносіў іх да ліку ілірыйцаў. Паводле некаторых звестак, маглі ўяўляць сабой канфедэрацыю плямёнаў. На працягу V—IV стагоддзяў да н.э. неаднаразова ваявалі супраць адрысаў і пагражалі грэчаскім гарадам на ўзбярэжжа Адрыятычнага мора. У прыватнасці, у 424 годзе да н.э. імі былі разбіты адрысы пад камандаваннем цара Сіталка, якія напалі на іх, а ў 376 годзе да н.э. вялікая група трыбалаў перайшла Балканскія горы і аблажыла Абдэры, прычым горад быў выратаваны толькі дзякуючы ўмяшанню афінскага флоту.

У 339 годзе да н.э. адбылося сутыкненне трыбалаў з войскамі Філіпа II Македонскага, якія вярталіся з паходу супраць скіфаў, у якім македонскі цар быў сур'ёзна паранены, а частка македонскай здабычы захоплена трыбаламі. Увесну 335 года да н.э. трыбалы здзейснілі напад на македонскія гарнізоны, пасля чаго Аляксандр Македонскі пачаў шырокамаштабную кампанію супраць іх. Размах ваенных дзеянняў быў абумоўлены неабходнасцю забяспечыць бяспеку паўночных межаў царства перад планаваным паходам на Персію. У выніку трыбалы пад камандаваннем цара Сірма () пацярпелі цяжкае паражэнне і фактычна былі заваяваны македанянамі, хоць Сірмій знайшоў сховішча на дунайскім востраве Пеўке (). Разам з тым вядома, што трыбалы падымалі паўстанні нават у перыяд 135-84 гадоў да н.э., калі Македонія ўжо была старажытнарымскай правінцыяй, а апошнія згадкі пра іх адносіцца да III стагоддзя н.э.: Максімін I Фракіец, адзін з салдацкіх імператараў, быў некаторы час камандзірам падраздзялення трыбалаў, а імператар Дыяклетыян атрымаў ліст ад трыбальскіх правадыроў. Клаўдзій Пталамей адзначаў, што ў яго час тэрыторыя пражывання трыбалаў абмяжоўвалася рэкамі Цыябрус (; ) і Утус ().

## Спасылкі 
* 
* Артыкул у Савецкай гістарычнай энцыклапедыі 

Катэгорыя:Фракійцы
Сіталк

**Сіта́лк** () — цар Адрыскай дзяржавы ў Фракіі. Кіраваў у 431—424 гадах да н.э.

## Біяграфія 
Сіталк быў сынам цара Тэрэса, заснавальніка Адрыскай дзяржавы, і пасля смерці бацькі ў 431 годзе да н.э. атрымаў у спадчыну прастол. Вёў шматлікія войны з мэтай пашырэння тэрыторыі дзяржавы — ад горада Абдэры на поўдні, на ўзбярэжжы Эгейскага мора да берагоў Дуная на поўначы і ад Чорнага мора на ўсходзе да ракі Струма на захадзе.
thumb|злева|Адрыскае царства да 431 годзе да н.э.
У Пелапанескай вайне Адрыскае царства Сіталка выступіла на баку Афін і па іх просьбе фракійская армія, якая налічвала да 150 тысяч чалавек, у 429 годзе да н.э. выступіла ў паход супраць македонскага цара Пердыкі II. Такое шматлікае войска складалася з не толькі з арміі Адрыскага царства, але і прадстаўнікоў некалькіх незалежных фракійскіх плямёнаў (дыяў, пеонаў, агрыянаў і іншых). Паход гэты скончыўся безвынікова праз 30 дзён пасля свайго пачатку як з-за процідзеяння спадчынніка прастола Сеўта, які прыняў бок македанян, так і з-за недахопу харча і прыпасаў.

Сіталк загінуў у 424 годзе да н.э. падчас паходу супраць ваяўнічага фракійскага племя трыбалаў.

Катэгорыя:Цары фракійскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы V стагоддзя да н.э.