Ньеры (горад)

**Ньеры** — горад у Цэнтральным нагор'і Кеніі. Ён з'яўляецца цэнтрам *акругі Ньеры* і быў цэнтральным адміністрацыйным цэнтрам былой Цэнтральнай правінцыі краіны. Горад размешчаны прыкладна за 150 км на поўнач ад сталіцы Кеніі Найробі, у густанаселеным і ўрадлівым Цэнтральным нагор'і краіны. Горад ляжыць паміж усходнім падножжам хрыбта Абердарэ *(Ньяндаруа)*, які з'яўляецца часткай усходняга канца Вялікай рыфтавай даліны, і заходнімі схіламі гары Кенія.

Паводле перапісу насельніцтва і жылля Кеніі 2019 года, насельніцтва горада ацэньвалася ў 140 338 чалавек. Аднак гэтая колькасць хутка расце. Аднак у Ньеры пражывае значная колькасць насельніцтва, у асноўным дзяржаўных і карпаратыўных служачых, якія звычайна пражываюць, але падчас перапісу насельніцтва вырашылі быць улічанымі ў сваіх родных раёнах або ў раёнах, дзе пражываюць іх сем'і. У горадзе адносна нізкі кошт жыцця ў параўнанні з Найробі і іншымі буйнымі гарадскімі цэнтрамі Кеніі. Горад размешчаны ў урадлівых горных раёнах Кеніі, таму ежа і вада даступныя па цане.

У Ньеры знаходзіцца магіла Роберта Бадэн-Паўэла, заснавальніка скаўцкага руху. Гэта таксама радзіма памерлай лаўрэата Нобелеўскай прэміі міру Вангары Маатаі. У горадзе таксама знаходзіцца *Тэхналагічны ўніверсітэт Дэдана Кімаці* (DeKUT), заснаваны мясцовай супольнасцю ў пачатку 1970-х гадоў як тэхналагічны інстытут і пераўтвораны ў паўнавартасны ўніверсітэт у 2012 годзе.

## Дэмаграфія і культура 
### Этнічная прыналежнасць і мова 
Большасць жыхароў ньеры з'яўляюцца прадстаўнікамі найбуйнейшай этнічнай групы Кеніі — кікуйю, прычым жыхары звычайна вядомыя як «ньеры-кікуйю». Мова кікуйю шырока распаўсюджаная, разам з нацыянальнай мовай Кеніі суахілі, а таксама афіцыйнай мовай Кеніі англійскай.

### Рэлігія 
Згодна з нацыянальнай традыцыяй Кеніі як пераважна хрысціянскай краіны, хрысціянства з'яўляецца асноўнай рэлігіяй. Асноўныя хрысціянскія канфесіі — каталіцкая, прэсвітэрыянская, англіканская, пяцідзесятніцкая і карэнныя канфесіі — ў такім парадку. Старэйшыя жыхары, якія, як правіла, наведваюць асноўныя цэрквы, нязменна больш рэлігійныя, чым маладзейшыя. Мусульмане, традыцыйныя афрыканскія вернікі і індуісты (пералічаны ў парадку змяншэння колькасці) складаюць невялікую меншасць.

Прыкладна за 5 кміламетраў ад цэнтра горада знаходзіцца паселішча *місіі Матары* — комплекс з некалькіх каталіцкіх будынкаў і ўстаноў, заснаваны італьянскімі місіянерамі у пачатку 20 стагоддзя. Місія складаецца з манаштораў, школ, педагагічнага каледжа і іншых прафесійна-тэхнічных каледжаў. Тут таксама знаходзяцца бальніца місіянерскай арганізацыі Кансалата і школа медсясцёр, у якіх працуюць пераважна манашкі ордэна Кансалата. Ньеры — гэта таксама месца, дзе была пахавана благаслаўлёная Стэфані Ньяата.

## Эканоміка 
Найбуйнейшым афіцыйным работадаўцам у Ньеры, які да нядаўняга часу быў адміністрацыйным цэнтрам былой Цэнтральнай правінцыі, з'яўляецца ўрад Кеніі. Мясцовы муніцыпальны савет і пастаўшчыкі камунальных паслуг таксама з'яўляюцца значнымі работадаўцамі. Розныя сектары сферы паслуг, у тым ліку рознічны гандаль, гасціннасць, банкаўская справа, страхаванне, дабрачыннасць, рэлігійныя арганізацыі, асабліва каталіцкая царква, і прафесіяналы таксама з'яўляюцца значнымі работадаўцамі.

Асноўнымі прамысловымі прадпрыемствамі з'яўляюцца завод па разліву Coca-Cola, завод па разліву вады і фруктовых сокаў, некалькі заводаў па перапрацоўцы гарбаты і кавы, завод па перапрацоўцы і ўпакоўцы малака, які належыць і кіруецца Kenya Co-operative Creameries Ltd, і шэраг кукурузных млыноў. Існуе таксама шырокі спектр пераважна неразвітых прадпрыемстваў лёгкай прамысловасці, у тым ліку аўтамайстэрні, майстэрні па рамонце электронікі, мэблевыя майстэрні, кравецкія майстэрні і пякарні. Прывабныя інвестыцыйныя магчымасці існуюць у прамысловай зоне Ньеры ў Кіганджо, якая абслугоўваецца нядаўна адрамантаванай чыгуначнай лініяй і мае дастаткова зямлі для пашырэння прамысловасці.

Адной з асноўных галін прамысловасці ў Ньеры з'яўляецца сельская гаспадарка, якая ў асноўным немеханізаваная. Гарадская тэрыторыя фактычна з'яўляецца часткай навакольных сельскіх раёнаў вялікай акругі Ньеры, прычым фермы ў межах муніцыпалітэта гарманічна зліваюцца з сельскай мясцовасцю. Асноўнымі таварнымі культурамі з'яўляюцца кава і гарбата, якія вырошчваюцца ў асноўным фермерамі, арганізаванымі ў квазіпрыватныя дзяржаўныя кааператывы або кампаніі для размеркавання сельскагаспадарчых рэсурсаў, базавай перапрацоўкі і продажу.

Асноўнымі харчовымі культурамі з'яўляюцца кукуруза, асноўны прадукт харчавання ў большай частцы Кеніі, бабовыя (асабліва фасоля і гарох), клубні (у асноўным бульба) і гародніна (асабліва памідоры, капуста, шпінат і капуста). Таксама шырока разводзяць жывёлу, у асноўным дойных жывёл, коз, авечак і курэй. Вырошчваннем харчовых культур і жывёлагадоўляй таксама займаюцца дробныя фермеры, а продаж і размеркаванне лішкаў прадукцыі (пасля спажывання фермерамі) ажыццяўляюцца прыватным чынам.

### Інфраструктура 
У Ньеры ёсць асфальтаваныя дарогі, і ўрады акругі і краіны мадэрнізуюць многія з іх. У дамах ёсць пітная вада. Большая частка грузаў у Ньеры і з яго перавозіцца аўтамабільным транспартам, хоць у горадзе ёсць у значнай ступені недастаткова выкарыставаная чыгуначная станцыя ў Кіганджона чыгуначнай галінцы з Найробі ў Нанюкі.

Горад абслугоўваюць аэрапорт Ньеры і некалькі ўзлётна-пасадачных палос: адна ў Мвейзе (каля 15 кіламетраў за горадам у напрамку Накуру) і яшчэ адна у Ньярыба, каля шашы Нанюкі—Нарамору. Асноўны від грамадскага пасажырскага транспарту ў, з і ў межах Ньеры — чатырнаццацімесныя мікрааўтобусы (матату), хоць таксама шырока выкарыстоўваюцца салонныя таксі.

### Значныя магілы 
]]
У Ньеры часта наведваюць магілу Бадэн-Паўэла, месца пахаваннягенерал-лейтэнанта лорда Бадэн-Паўэла, брытанскага камандзіра ў англа-бурскай вайне і заснавальніка скаўцкага руху, які калісьці напісаў: «Чым бліжэй да Ньеры, тым бліжэй да шчасця». Ён і яго жонка Олау, лэдзі Бадэн-Паўэл, уладальніца ордэна Брытанскай імперыі, пахаваны на гарадскіх могілках. Бадэн-Паўэл пабудаваў катэдж пад назвай «Паксту». Ён жыў там да сваёй смерці, і цяпер гэта невялікі музей; ён стаіць на тэрыторыі гатэля «Аўтспен». Ньеры застаецца месцам паломніцтва для сусветнага скаўцкага і гайдскага руху, члены якога час ад часу збіраюцца ў горадзе для ўдзелу ў розных мерапрыемствах.

Таксама наведваюць капліцу італьянскага ваеннага мемарыяла, пабудаваную ў 1952 годзе італьянскім урадам у гонар салдат Каралеўскай італьянскай арміі, ваеннапалонных і іншых інтэрнаваных часоў Другой сусветнай вайны, якія загінулі ва Усходняй Афрыцы, у тым ліку 69 афрыканскіх рэкрутаў італьянскіх войскаў, пераважна самалійцаў. Сярод пахаваных у Матары — прынц Амедэа, герцаг Аостскі, віцэ-кароль Італьянскай Усходняй Афрыкі, магіла якога знаходзіцца ў капліцы перад алтаром.

Ньеры таксама з'яўляецца месцам пахавання паляўнічага і абаронцы прыроды Джыма Корбета, аўтара кнігі *«Людаеды Кумаона»* (1944), які таксама правёў свае апошнія гады ў Паксту, хаціне Б-П.

#### Гара Кенія 
Гара Кенія і ўзгорак Ньеры знаходзяцца побач адна з адной. Прыкладна за 20 км ад горада знаходзіцца Нацыянальны парк гары Кенія. Гара Кенія — гэта патухлы вулкан, размешчаны па абодва бакі экватара. Гара мае дзве асноўныя заснежаныя вяршыні — Батыян (5200 м) і Неліён (5188 м). Гэта самая высокая гара ў краіне і другая па вышыні, пасля Кіліманджара, у Афрыцы.

Горныя схілы пакрытыя лесам, бамбукам, хмызняком і верасовым пустэльнем, якія на высокіх цэнтральных вяршынях саступаюць месца скалам, лёду і снегу. Яе U-вобразныя ледавіковыя даліны, скалістыя заснежаныя вяршыні, афраальпійская пустыня, трыццаць азёр і восем розных тыпаў натуральных лясоў, а таксама разнастайнасць відаў дзікіх жывёл робяць яго сукупнасцю прыродных славутасцяў. У парку водзяцца гіганцкі лясны кабан, дрэвавы даман, белахвосты мангуст, чорны леапард, горны бонга, слон, чорны насарог, суні, чорналобы дукэр, слепак і больш за 130 відаў птушак. У парку праводзяцца мерапрыемствы, у тым ліку сафары, прагулкі на прыродзе, альпінізм, назіранне за дзікай прыродай, кемпінг і даследаванне пячор.

#### Абердары 
Прыкладна за пятнаццаць кіламетраў ад Ньеры, на процілеглым баку ад гары Кенія, знаходзіцца Абердарскі нацыянальны парк. Абердар — гэта стары вулканічны горны хрыбет з больш нізкімі вяршынямі з-за больш працяглага перыяду эрозіі. З яго адкрываюцца віды на гару Кенія на ўсходзе і Вялікую рыфтавую даліну на захадзе. Яго незвычайная расліннасць, перасечаны рэльеф, глыбокія яры, якія праразаюць яго лясныя ўсходнія і заходнія схілы, чыстыя водныя ручаі і вадаспады ствараюць цудоўны маляўнічы край. Сярод яго галоўных славутасцяў — вяршыні Лесаціма і Кінангоп і мноства вадаспадаў, у тым ліку цудоўны вадаспад Каруру вышынёй 272 метры, вадаспад Заіна вышынёй каля 140 метраў і вадаспад Гура вышынёй 305 метраў.  

У парку жыве мноства відаў, якія знаходзяцца пад пагрозай знікнення, у тым ліку рэдкі бонга, гіганцкі лясны свінь, зграі зараз вельмі рэдкіх дзікіх сабак, а таксама эндэмічных сляпіхоў і сляпых землярыек. Сярод іншых відаў дзікай прыроды — вялікая папуляцыя чорнага насарога, рабскага леапарда, эндэмічных відаў птушак, рэптылій і насякомых. Забавы ўключаюць сафары і прагулкі на прыродзе. У прахалодных горных ручаях водзіцца як карычневая, так і вясёлкавая фарэль. У парку ёсць домікі каля вадапояў, дзе можна назіраць за дзічынай у начны час. Падчас свайго дзяржаўнага візіту ў Кенію прынцэса Лізавета, герцагіня Эдынбургская (каралева Лізавета II), якая праводзіла ноч у Treetops Lodge, стала каралевай пасля смерці бацькі. Парк таксама вядомы сваімі сховішчамі Кімаці, пячорамі Маў-Маў і «поштай» Кімаці, куды агенты перадавалі паведамленні байцам Маў-Маў падчас партызанскіх войнаў за незалежнасць Кеніі.

## Адміністрацыя і ўрад 
Ньеры як адміністрацыйны цэнтр зараз знаходзіцца ў пераходным перыядзе, паколькі новыя структуры кіравання і адміністрацыі, створаныя новай Канстытуцыяй Кеніі, знаходзяцца на ранніх стадыях рэалізацыі.

## Вядомыя асобы 
* Мваі Кібакі, трэці прэзідэнт Кеніі з 2002 па 2013 год.
* Джэфры Рыгаці Гачагуа, былы віцэ-прэзідэнт Кеніі
* Стэнлі Матэндж, генерал Мау Мау
* Нікадзім Кірыма, арцыбіскуп архідыяцэзіі Ньеры
* Вангары Маатаі, лаўрэат Нобелеўскай прэміі міру
* Дэдан Кімаці, лідэр супраціву Мау Мау
* Варухіу Ітотэ, ваенны генерал Мау Мау
* Мутуі Карыукі, былы прадстаўнік урада
* Кацярына Ндэрэба, сярэбраная прызёрка Алімпійскіх гульняў у марафоне
* Ірэн Вангечы Ндунгу, бронзавы прызёр Гульняў Садружнасці 1963 (бег на 110 метраў з бар'ерамі)
* Чарльз Мангуа, пісьменнік

## Зноскі 
## Знешнія спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Кеніі
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі