open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гадуні

**Гаду́ні** (, ) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Любанскага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 15 км на ўсход ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 245 км ад Гомеля, 19 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.

### Гідраграфія 
За 2,5 км на паўднёвы захад ад вёскі знаходзіцца выток ракі Ветка.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Акцябрскі — Азарычы.

## Інфармацыя 
Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад, да якой з поўначы далучаюцца 2 кароткія просталінейныя вуліцы. Забудова драўляная, сядзібнага тыпу. У складзе сельскагаспадарчага ААТ «Бумажкова-Агра» з цэнтрам у Любані, малочнатаварная ферма. Крама.

## Гісторыя 
Вядомая па пісьмовых крыніцах з XVIII стагоддзя як паселішча ў Мінскім ваяводстве Вялікага княства Літоўскага. У 1775 годзе кароль Станіслаў Аўгуст падараваў вёску абознаму літоўскаму М. С. Лапату.

Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. У XIX ст. ў маёнтку Качай-Балота, сумесным уладанні Веры Анненкавай і Мікалая Бухарына. Пазначана на карце 1866 года, якая выкарыстоўвалася Заходняй меліярацыйнай экспедыцыяй, што працавала ў гэтым раёне ў 1890-я гады. У 1879 годзе згадваецца ў ліку паселішчаў Чэрнінскага царкоўнага прыходу. У 1908 годзе ў Чэрнінскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні.

У 1922 годзе ў наёмнай хаце адкрыта школа. У 1930 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецкія акупанты ў красавіку 1942 года цалкам спалілі вёску і забілі 48 жыхароў. Напачатку снежня 1943 года, пасля пасоўвання савецкіх войскаў да Акцябрскай партызанскай зоны, тут, паблізу ад вёсак Майсееўка, Гадуні і Любань, з 28 лістапада да 21 снежня 1943 года існаваў прарыў у абароне нямецкіх войскаў (каля 10 км), вядомы як «Рудабельскія вароты». Праз яго ажыццяўлялася прамая сувязь паміж партызанамі і часткамі 65-й арміі. 25 жыхароў загінулі на фронце.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2011 год — 15 двароў, 19 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1795 год — 4 двары, 27 жыхароў.
* 1897 год — 21 двор, 172 жыхара (паводле перапісу).
* 1908 год — 35 двароў, 229 жыхароў.
* 1925 год — 53 двары.
* 1940 год — 74 двары, 296 жыхароў.
* 1959 год — 288 жыхароў (паводле перапісу).
* 1997 год — 42 двары, 80 жыхароў.
* 2004 год — 33 двары, 63 жыхары.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Любанскі сельсавет (Акцябрскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Акцябрскага раёна
Гаць (Акцябрскі раён)

**Гаць** (, ) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ламавіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 8 км на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 212 км ад Гомеля, 12 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.

### Гідраграфія 
На ўсходзе і поўдні меліярацыйныя каналы.

## Транспартная сетка 
На аўтамабільнай дарозе Акцябрскі — Азарычы.

## Інфармацыя 
Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход і забудаванай драўлянымі сядзібамі. У 1991-92 гадах пабудавана 50 цагляных хат, у якіх змесцаваліся перасяленцы з забруджаных радыяцыяй у выніку аварыі на Чарнобыльскай АЭС месцаў. У складзе сельскагаспадарчага ДП «Ламавічы» з цэнтрам у аднайменнай вёсцы, жывёлагадоўчы комплекс, механічны парк. Сярэдняя школа (у 1995 годзе пабудаваны новы цагляны будынак), дзіцячы сад, Дом культуры, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, сталовая, 2 крамы.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XV стагоддзя як паселішча ў Мазырскім павеце Мінскага ваяводства Вялікага княства Літоўскага. Згадваецца ў Літоўскай метрыцы пад 1495 годам.

Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. З пачатку XIX стагоддзя ў складзе маёнтка Рудабелка, з 1867 года належала барону А. Я. Урангелю, з 1874 года — генерал-маёру О. Ф. Ліліенфельду. Па стану на канец 60-х — пачатак 70-х гадоў XIX ст. у вёсцы жыло 40 асоб мужчынскага полу і 44 — жаночага. Пазначана на карце 1866 года, якая выкарыстоўвалася Заходняй меліярацыйнай экспедыцыяй, што працавала ў гэтым раёне ў 1890-я гады. На 1908 год у Рудабельскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні.

У 1919 ці 1921 годзе адкрыта школа, для якой у 1922 годзе вылучана 2 дзесяціны зямлі. У 1929 годзе арганізаваны калгас «Чырвоны партызан», з 1934 года працавала гамарня. Пачатковая школа ў 1930-я гады ператворана ў сямігадовую. Падчас Вялікай Айчыннай вайны партызаны разграмілі апорны пункт, створаны нямецкімі акупантамі, у красавіку 1942 года карнікі спалілі 9 двароў і забілі 9 жыхароў. 41 жыхар загінуў на фронце. З 20 жніўня 1924 года да 16 ліпеня 1954 года цэнтр Гацкага сельсавета Глускага раёна, з 28 чэрвеня 1939 года — Акцябрскага раёна Палескай, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай абласцей.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2011 год — 169 гаспадарак, 414 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1897 год — 30 двароў, 115 жыхароў (паводле перапісу).
* 1908 год — 39 двароў.
* 1924 год — 276 жыхароў.
* 1940 год — 48 двароў.
* 1959 год — 255 жыхароў (паводле перапісу).
* 1997 год — 219 двароў, 582 жыхары.
* 2004 год — 188 гаспадарак, 453 жыхары.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ламавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Акцябрскага раёна
Вуглы (Акцябрскі раён)

**Вуглы́** (, ) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 27 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, у 170 км ад Гомеля, у 14 км ад чыгуначнай станцыі Ратміравічы, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.

### Гідраграфія 
На рацэ Нератоўка (прыток Пцічы). На поўдні меліярацыйныя каналы.

## Транспартная сетка 
На аўтамабільнай дарозе Парычы — Акцябрскі.

## Інфармацыя 
Планіроўка складаецца з кароткай просталінейнай шыротнай вуліцы, да якой з поўдня далучаецца завулак. Забудова двухбаковая, драўляная, сядзібнага тыпу. У складзе сельскагаспадарчага ДП «Майсееўка» з цэнтрам у аднайменнай вёсцы, малочнатаварная ферма. Клуб, аддзяленне сувязі, фельчарска-акушэрскі пункт, крама. На заходняй ускраіне вёскі — абеліск у памяць аднавяскоўцаў, што загінулі на франтах і ў партызанскай барацьбе ў ходзе Вялікай Айчыннай вайны (1969 год).

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з пачатку XIX стагоддзя, у складзе маёнтка Качай-Балота Чэрнінскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні, якім валодалі ўдава генерал-маёра Анненкава Вера Іванаўна і калежскі асэсар Мікалай Іванавіч Бухарын. У 1879 годзе згадваецца ў ліку паселішчаў Чэрнінскага царкоўнага прыходу.

У 1930 годзе арганізаваны калгас імя М. І. Калініна, працавала гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны акупанты ў красавіку 1943 года спалілі 18 двароў і забілі 30 жыхароў. На франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 20 жыхароў.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2011 год — 33 двары, 64 жыхары.

### Дынаміка 
* 1844 год — 12 двароў.
* 1897 год — 33 двары, 216 жыхароў (паводле перапісу).
* 1925 год — 45 двароў.
* 1940 год — 65 двароў, 290 жыхароў.
* 1959 год — 223 жыхара (паводле перапісу).
* 1997 год — 59 двароў, 116 жыхароў.
* 2004 год — 45 двароў, 87 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пратасаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Акцябрскага раёна
Ліцвінавічы

**Ліцві́навічы** (, ) — аграгарадок (да 2009 — вёска) у Кармянскім раёне Гомельскай вобласці. Цэнтр Ліцвінавіцкага сельсавета.

Размешчана каля рэк Вілейка, Касалянка пры ўпадзенні іх у Сож, за 8 км на паўночны ўсход ад Кармы, за 40 км паўднёвы захад ад Слаўгарада, за 99 км ад Гомеля.

## Гісторыя 
У 1918 годзе Панцеляймон Лепяшынскі заснаваў у Ліцвінавічах доследна-паказальную школу-камуну.

## Гістарычныя і памятныя мясціны 
* Каля аграгарадка паселішча эпохі неаліту і бронзавага веку
* Помнік землякам, загінуўшым у гады Вялікай Айчыннай вайны
* Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан
* Помнік і мемарыяльная дошка Панцеляймону Лепяшынскаму

## Галерэя 

Lićvinavičy, Kaźmadziamjanaŭskaja. Ліцьвінавічы, Казьмадзям’янаўская (1901-30).jpg|Свята-Казьма-Дзям'янаўская царква.
Lićvinavičy, Lepiašynski. Ліцьвінавічы, Лепяшынскі (1910).jpg|Дом Лепяшынскіх і царква.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Кармянскі раённы мемарыяльны музей П. Н. Лепяшынскага

Катэгорыя:Ліцвінавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Кармянскага раёна
Жукавічы (Акцябрскі раён)

**Жу́кавічы** (, ) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ламавіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 16 км на поўдзень ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 225 км ад Гомеля, 12 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.

### Экалогія і прырода 
Вакол вёскі — лес.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Акцябрскі — Азарычы.

## Інфармацыя 
Планіроўка складаецца з кароткай вуліцы з завулкам, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход і забудаванай драўлянымі сядзібамі. Аўталаўка.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з пачатку XVI стагоддзя як паселішча ў Мінскім ваяводстве Вялікага княства Літоўскага. У 1505 годзе кароль Жыгімонт I Стары аддаў сяло Жукавічы двараніну Шчаснаму, а ў 1507 годзе пацвердзіў гэта.

Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. У 1795 годзе ў валоданні абшарніка Ліпскага, пасля належала генерал-лейтэнанту В. М. Юдзіцкаму. З пачатку XIX стагоддзя ў складзе казённага маёнтка Граб'ё. У 1908 годзе ў Рудабельскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні.

Падчас польскай акупацыі ў 1920 годзе ў наваколлях дзейнічаў партызанскі атрад К. П. Арлоўскага. 15 лістапада 1920 года вызвалена ад польскіх войскаў. У 1929 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецкія акупанты ў красавіку 1942 года спалілі 15 двароў і забілі 15 жыхароў. 10 жыхароў загінулі на фронце.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2011 год — 13 двароў, 22 жыхары.

### Дынаміка 
* 1795 год — 11 двароў, 62 жыхары.
* 1897 год — 12 двароў, 70 жыхароў (паводле перапісу).
* 1908 год — 16 двароў, 127 жыхароў.
* 1916 год — 25 двароў, 129 жыхароў.
* 1940 год — 42 двары, 150 жыхароў.
* 1959 год — 141 жыхар (паводле перапісу).
* 1997 год — 18 двароў, 34 жыхары.
* 2004 год — 14 двароў, 24 жыхары.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ламавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Акцябрскага раёна
Граб’ё

'''Граб'ё''' (, ) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ламавіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 22 км ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 252 км ад Гомеля, 29 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.

### Гідраграфія 
На захадзе і поўначы — меліярацыйныя каналы.

## Транспартная сетка 
На аўтамабільнай дарозе Акцябрскі — Азарычы.

## Інфармацыя 
Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход і забудаванай драўлянымі сядзібамі. У складзе сельскагаспадарчага ДП «Ламавічы» з цэнтрам у аднайменнай вёсцы, малочнатаварная ферма. Клуб, бібліятэка, крама.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVI стагоддзя як паселішча ў Мінскім ваяводстве Вялікага княства Літоўскага. У 1560 годзе згадваецца ў сувязі з устанаўленнем межаў вёсак, якое тут праводзілася. У 1750 годзе пабудавана ўніяцкая царква ў гонар Нараджэння Найяснейшай Панны Марыі.

Пасля 2-га падзела Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. Была цэнтрам аднайменнага казённага маёнтка. У 1850 годзе пабудаваны новы драўляны будынак праваслаўнай Нараджэння Маці Божай царквы. У 1883 годзе ў наёмнай хаце адкрыта школа, а ў 1884 годзе для яе пабудаваны ўласны будынак. У 1908 годзе ў Рудабельскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні.

15 лістапада 1920 года вызвалена ад польскіх акупантаў. З 20 жніўня 1924 года да 5 верасня 1929 года цэнтр Грабаўскага сельсавета Азарыцкага раёна Мазырскай акругі. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Культура», працавалі 2 ветракі і гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецкія акупанты стварылі ў вёсцы гарнізон, разгромлены партызанамі 29 мая 1943 года. 49 жыхароў загінулі на фронце.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2011 год — 54 двары, 96 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1750 год — 19 двароў.
* 1857 год — 22 двары, 146 жыхароў.
* 1885 год — 26 двароў, 216 жыхароў.
* 1897 год — 40 двароў, 280 жыхароў (паводле перапісу).
* 1908 год — 58 двароў, 463 жыхары.
* 1916 год — 73 двары.
* 1920 год — 797 жыхароў.
* 1959 год — 363 жыхары (паводле перапісу).
* 1997 год — 92 двары, 158 жыхароў.
* 2004 год — 38(?) двароў, 138 жыхароў.

## Вядомыя выхадцы 
* В. І. Шалаенкаў — заслужаны юрыст Беларусі.
* Леанід Аляксеевіч Халадок (нар. 1934) — беларускі спецыяліст у галіне сельскагаспадарчай меліярацыі.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ламавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Акцябрскага раёна
Дзербін

**Дзе́рбін** (, ) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Валосавіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 25 км на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 182 км ад Гомеля, 28 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.

## Транспартная сетка 
Побач аўтадарога Акцябрскі — Азарычы.

## Інфармацыя 
Планіроўка складаецца з дзвюх просталінейных, паралельных паміж сабой мерыдыянальных вуліц, забудаваных двухбакова, няшчыльна, драўлянымі сядзібамі. У 1986-87 гадах пабудавана 50 цагляных хат, у якіх змесцаваліся перасяленцы з забруджаных радыяцыяй у выніку аварыі на Чарнобыльскай АЭС месцаў. Цэнтр сельскагаспадарчага ДП «Дзербін», малочнатаварная ферма, механічны парк. Пачатковая школа, дзіцячы сад, Дом культуры, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, комплексны прыёмны пункт побытавага абслугоўвання, аддзяленне сувязі, 2 крамы.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з пачатку XX стагоддзя. У 1931 годзе арганізаваны калгас «Гігант Палесся», працавала гамарня.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецкія акупанты ў красавіку 1942 года спалілі 47 двароў, забілі 283 жыхары. Каля вёскі карнікі стварылі лагер, дзе прымусова ўтрымліваліся людзі, якія працавалі на будаўніцтве ўмацаванняў. У баях за вызваленне вёскі і наваколля ў студзені-чэрвені 1944 года загінулі 237 салдат 130-й стралковай дывізіі і 215-й асобнай знішчальнай процітанкавай дывізіі (пахаваныя ў брацкай магіле ў цэнтры вёскі). 34 жыхары загінулі на фронце.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2011 год — 128 двароў, 332 жыхары.

### Дынаміка 
* 1925 год — 44 двары.
* 1940 год — 75 двароў, 405 жыхароў.
* 1959 год — 157 жыхароў (паводле перапіса).
* 1997 год — 138 двароў, 439 жыхароў.
* 2004 год — 127 двароў, 357 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Акцябрскага раёна. — Мн.: БЕЛТА, 1997.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Валосавіцкі сельсавет (Акцябрскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Акцябрскага раёна
Заазершчына

**Заазе́ршчына** (, ) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасаўскага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 26 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 170 км ад Гомеля, 13 км ад чыгуначнай станцыі Ратміравічы, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.

### Экалогія і прырода 
Вакол вёскі — лес.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Акцябрскі — Парычы.

## Інфармацыя 
Будынкі драўляныя, сядзібнага тыпу. Аўталаўка.

## Гісторыя 
Заснавана напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. На 1908 год у Рудабельскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні. У 1929 годзе жыхары ўступілі ў калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецкія акупанты ў красавіку 1942 года цалкам спалілі вёску і забілі 21 жыхара. 9 жыхароў загінулі на фронце.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2011 год — 1 двор, 1 жыхар.

### Дынаміка 
* 1908 год — 5 двароў, 44 жыхары.
* 1917 год — 68 жыхароў.
* 1940 год — 21 двор, 95 жыхароў.
* 1959 год — 90 жыхароў (паводле перапісу).
* 1997 год — 3 двары, 5 жыхароў.
* 2004 год — 3 двары, 5 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пратасаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Акцябрскага раёна
Зарэчча (Акцябрскі раён)

**Зарэ́чча** (, ) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснаслабодскага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 24 км на паўднёвы захад ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 232 км ад Гомеля, 25 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.

### Гідраграфія 
На рацэ Арэса (прыток ракі Пціч).

### Экалогія і прырода 
На поўдні і ўсходзе мяжуе з лесам.

## Транспартная сетка 
Побач аўтадарога Чырвоная Слабада — Навасёлкі.

## Інфармацыя 
Забудова драўлянымі сялянскімі сядзібамі — уздоўж дарогі.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVIII стагоддзя як вёска ў Мінскім ваяводстве Вялікага княства Літоўскага. Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. З пачатку XIX стагоддзя ў складзе маёнтка Дуброва Нястанавіцкай сельскай грамады. Па стану на 1870 год — у Чэрнінскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні. 
У 1930 годзе жыхары ўступілі ў калгас.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2011 год — 6 двароў, 9 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1795 год — 5 двароў.
* 1858 год — 20 двароў, 154 жыхары.
* 1959 год — 29 жыхароў (паводле перапісу).
* 1997 год — 8 двароў, 15 жыхароў.
* 2004 год — 7 двароў, 9 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Краснаслабодскі сельсавет (Акцябрскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Акцябрскага раёна
Ліцвінавіцкі сельсавет

**Ліцві́навіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кармянскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Ліцвінавічы.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Кармянскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Кармянскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Руднянскага сельсавета. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Рагачоўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — у складзе Чачэрскага раёна, з 30 ліпеня 1966 года — у складзе адноўленага Кармянскага раёна. 19 красавіка 1978 года скасаваны пасёлак Барысаўка. 20 чэрвеня 1991 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Залатамінскага сельсавета, 1 снежня 2009 года — тэрыторыя скасаванага Акцяброўскага сельсавета (5 населеных пунктаў: вёскі Акцяброва, Косель, Косельскі Прудок, Курганне і пасёлак Забалацкае). 30 снежня 2009 года скасаваны вёскі Косель, Косельскі Прудок, Курганне і Салабута, 4 лютага 2011 года — вёскі Касцюкоўка і Лабыроўка, 3 лютага 2012 года — пасёлкі Забалацкае, Луначарскі і Первая Ступень, 26 мая 2015 года — пасёлак Мікольск.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (20 населеных пунктаў) — 1335 чалавек, з іх 98,1 % — беларусы, 1,2 % — рускія, 0,3 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (15 населеных пунктаў) — 1479 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Рагачоўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чачэрскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Забалацце (Акцябрскі раён)

**За́балацце** (, ) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Парэцкага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 34 км на захад ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 237 км ад Гомеля, 27 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.

### Гідраграфія 
На поўдні і захадзе меліярацыйныя каналы.

## Транспартная сетка 
На аўтамабільнай дарозе Ляскавічы — Харомцы — Парэчча.

## Інфармацыя 
Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад, да якой з паўночнага ўсходу далучаюцца кароткая просталінейная вуліца і 3 завулкі. Забудова драўляная, сядзібнага тыпу. У 1987 годзе пабудавана 50 цагляных хат, у якіх змесцаваліся перасяленцы з забруджаных радыяцыяй у выніку аварыі на Чарнобыльскай АЭС месцаў. У складзе сельскагаспадарчага ААТ «Парэчча-Арэса» з цэнтрам у Парэччы, малочнатаварная ферма. Сярэдняя школа, клуб, бібліятэка, бальніца сестрынскага догляду, фельчарска-акушэрскі пункт, аптэка, аддзяленне сувязі, 3 крамы.

## Гісторыя 
, справа — Аляксандр Паноў]]
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVIII стагоддзя як цэнтр маёнтка Забалацце, уладанне Валадзькоў. Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. У 1863 годзе адкрыта народнае вучылішча, у якім займаліся 30 хлопчыкаў. У 1885 годзе ў Ляскавіцкай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні.

З 20 жніўня 1924 года вёска ў Ляскавіцкім сельсавеце Глускага раёна Бабруйскай акругі БССР. У 1929 годзе арганізаваны калгас. Пачатковая школа ў 1930 годзе ператворана ў сямігадовую. З 28 чэрвеня 1939 года цэнтр Ляскавіцкага сельсавета. Падчас Вялікай Айчыннай вайны жыхары стварылі партызанскі атрад імя Чапаева, які ўзначаліў старшыня калгаса А. П. Пакуш. Нямецкія акупанты ў красавіку 1942 года спалілі 142 двары, забілі 192 жыхары. 5 лютага 1944 года карнікі расстралялі і спалілі яшчэ 87 жыхароў (пахаваны ў магіле ахвяр фашызму на вул. Камарова; у 1956 годзе ўстаноўлены абеліск). У баях за вёску і наваколлі ў 1943-44 гадах загінулі 42 савецкіх салдата (пахаваны ў брацкай магіле на могілках; у 1959 годзе ўстаноўлены абеліск). 68 жыхароў загінулі на фронце. 17 лістапада 1980 года цэнтр сельсавета перанесены з вёскі ў вёску Ляскавічы. З 27 снежня 2022 года вёска ў складзе Парэцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2011 год — 160 двароў, 356 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1885 год — 15 двароў, 133 жыхары.
* 1908 год — 44 двары, 359 жыхароў.
* 1940 год — 242 двары, 1200 жыхароў.
* 1959 год — 936 жыхароў (паводле перапісу).
* 1997 год — 222 двары, 538 жыхароў.
* 2004 год — 198 двароў, 474 жыхары.

## Вядомыя ўраджэнцы 
* Марк Станіслававіч Смагаровіч — беларускі паэт.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Акцябрскага раёна. — Мн.: БЕЛТА, 1997.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Парэцкі сельсавет (Акцябрскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Акцябрскага раёна
Зарыжжа

**Зары́жжа** (, ) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Валосавіцкага сельсавета.
## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
За 28 км на паўднёвы ўсход ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 258 км ад Гомеля, 35 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.

### Гідраграфія 
На поўдні — сетка меліярацыйных каналаў.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Акцябрскі — Азарычы.

## Інфармацыя 
Планіроўка складаецца з амаль просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, да якой на ўсходзе далучаецца кароткая просталінейная вуліца. Забудова драўляная, сядзібнага тыпу. У складзе сельскагаспадарчага ДП «Некрашынскі» з цэнтрам у Валосавічах, малочнатаварная ферма. Клуб, крама.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з пачатку XX стагоддзя. У 1929 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецкія акупанты ў красавіку 1942 года спалілі 38 двароў і забілі 63 жыхары. 56 жыхароў загінулі на фронце. 16 красавіка 1959 года перададзена са складу Колкаўскага сельсавета Капаткевіцкага раёна ў склад Ламавіцкага сельсавета Акцябрскага раёна.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2011 год — 20 двароў, 34 жыхары.

### Дынаміка 
* 1908 год — 8 двароў, 135 жыхароў.
* 1940 год — 68 двароў, 289 жыхароў.
* 1959 год — 266 жыхароў (паводле перапісу).
* 1997 год — 39 двароў, 70 жыхароў.
* 2004 год — 29 двароў, 46 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Акцябрскага раёна. — Мн.: БЕЛТА, 1997.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Валосавіцкі сельсавет (Акцябрскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Акцябрскага раёна
Зацішша (Акцябрскі раён)

**Заці́шша** (, ) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 13 км на паўднёвы захад ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 243 км ад Гомеля, 8 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.

### Гідраграфія 
На рацэ Пціч (прыток ракі Прыпяць).

### Экалогія і прырода 
На ўсходзе мяжуе з лесам.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Навасёлкі — Акцябрскі.

## Інфармацыя 
Планіроўка складаецца з кароткай выгнутай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход і забудаванай двухбакова, няшчыльна, драўлянымі сядзібамі. Аўталаўка.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з пачатку XIX стагоддзя як засценак у складзе маёнтка Рудабелка. Пазначана на карце 1866 года, якая выкарыстоўвалася Заходняй меліярацыйнай экспедыцыяй, што працавала ў гэтым раёне ў 1890-я годы. Па дадзеных на 1897 год у вёсцы знаходзіліся гамарня і крама. Па стану на 1908 год у Рудабельскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні.

У 1930 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны акупанты ў красавіку 1942 года спалілі 17 двароў і забілі 64 жыхары. Некаторы час у вёсцы знаходзілася партызанская друкарня і выходзіла падпольная абласная газета «Бальшавік Палесся». 16 жыхароў загінулі на фронце.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2011 год — 4 двары, 7 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1897 год — 18 двароў, 153 жыхары (паводле перапісу).
* 1908 год — 31 двор, 187 жыхароў.
* 1920 год — 160 жыхароў.
* 1940 год — 52 двары, 220 жыхароў.
* 1959 год — 133 жыхары (паводле перапісу).
* 1997 год — 12 двароў, 23 жыхары.
* 2004 год — 4 двары, 6 жыхароў.

## Вядомыя ўраджэнцы 
* А. І. Перагуда — заслужаны працаўнік культуры Беларусі.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Акцябрскага раёна. — Мн.: БЕЛТА, 1997.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Акцябрскі сельсавет (Акцябрскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Акцябрскага раёна
Істопкі (Акцябрскі раён)

**Істо́пкі** (, ; раней таксама **Сто́пкі**) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасаўскага сельсавета. Апошні жыхар памёр у 2004 годзе.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
За 26 км на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, за 7 км на паўднёвы захад ад Рассвета, за 169 км ад Гомеля.

### Экалогія і прырода 
Вакол вёскі — лес.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Парычы — Акцябрскі. Забудова драўляная.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з другой паловы XIX стагоддзя, калі засценак Істопкі ўваходзіў у Рудабельскую воласць Бабруйскага павета Мінскай губерні. У 1930 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецкія карнікі ў красавіку 1942 года цалкам спалілі вёску і забілі 17 жыхароў. 5 жыхароў загінулі на фронце.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2005 год — няма жыхароў.

### Дынаміка 
* 1897 год — 10 двароў, 81 жыхар (паводле перапісу).
* 1908 год — 16 двароў, 88 жыхароў.
* 1917 год — 99 жыхароў.
* 1940 год — 25 двароў, 110 жыхароў.
* 1959 год — 111 жыхароў (паводле перапісу).
* 1997 год — 1 двор, 1 жыхар.
* 2004 год — 1 двор, 1 жыхар.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пратасаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Акцябрскага раёна
Віктар Гельтман

**Віктар Гельтман** (, в. Вярховічы Брэсцкага пав. Слонімскай губ., цяпер Камянецкі раён Брэсцкай вобл. — , Брусель, Бельгія) — публіцыст і рэвалюцыйны дзеяч. Дзядзька (па бацьку) Стэфана Гельтмана.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Свіслацкай гімназіі. У 1819 годзе стварыў дзве тайныя арганізацыі — патрыятычнае таварыства ў Свіслацкай гімназіі (з удзелам брата Іосіфа) і студэнцкую арганізацыю «Саюз вольных палякаў» у Варшаве, стаў рэдактарам яе органа «Dekada Polska». Удзельнічаў у паўстанні 1830—1831 гадоў, затым у падрыхтоўцы Кракаўскага паўстання (1846) і паўстання ў Галіцыі (1848). Падчас рэвалюцыі 1848—1849 гадоў у Германіі кіраваў абаронай Дрэздэна. Адзін з аўтараў маніфестаў паўстанцаў. Імкнуўся да аб'яднання барацьбы за незалежнасць Рэчы Паспалітай з барацьбой за ліквідацыю феадальна-прыгонных адносін. У 1860-х гадах вывучаў грамадска-палітычнае жыццё эміграцыі з колішняй Рэчы Паспалітай. Памёр у выгнанні.

## Бібліяграфія 
* Emigracja polska od r. 1831 do 1863: Krуtki rys historyczny. Lipsk, 1865;
* Demokracja polska na emigracji. Lipsk, 1866.

## Літаратура 
* *Helena Łuczakówna* Wiktor Heltman 1796—1874. — Poznań, 1935;
* 
** Рапановіч. Слоўнік геаграфічных назваў;
** PSB;
** ЭГБ, т. 2;
** БЭ, т. 5.
* Мысліцелі і асветнікі Беларусі: энцыкл. давед. — Мн., 1995. — С. 394.

Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1830—1831 гадоў
Катэгорыя:Навучэнцы Свіслацкай гімназіі
Юзаф Пашкоўскі

**Юзаф (Восіп, Іосіф) Пашкоўскі** (, в. Стокі, цяпер Свіслацкі раён — ) — пісьменнік і педагог.

Вучыўся ў Барунскай базыліянскай школе, затым у Гродзенскай дамініканскай школе, скончыў Свіслацкую гімназію. У 1810 годзе выехаў у Варшаву і паступіў на вайсковую службу. На баку французаў удзельнічаў у вайне 1812 года. У 1820 годзе выкладаў артылерыю ў Калішскім кадэцкім корпусе. У 1822—1830 гадах выкладаў у артылерыйская-інжынернай школе ў Варшаве. Удзельнік паўстання 1830—1831 гадоў. У 1833 годзе атрымаў дазвол на прыватную педагагічную дзейнасць. У 1837—1842 гадах быў інспектарам педагагічных курсаў у Варшаве. Пазней даваў прыватныя ўрокі.

Выдаў кнігу «Практычная навука кананіра…» (Варшава, 1830), гісторыка-мемуарную працу «Вайна ў Польшчы ў 1831 годзе, апісаная польскім афіцэрам у 1832 годзе» (Львоў, 1861; 2-е выд. 1867). Таксама аўтар літаратурных партрэтаў польскіх ваенных дзеячаў, апавяданняў, вершаваных гутарак пра ўспаміны дзяцінства і перажытае на вайне.

## Літаратура 
* *Пяткевіч А. М.* Людзі культуры з Гродзеншчыны: даведнік. — Гродна: ГрДУ, 2000. — 356 с. — ISBN 985-417-199-Х

Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1830—1831 гадоў
Катэгорыя:Навучэнцы Свіслацкай гімназіі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Virtuti Militari
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Свіслацкім раёне
Альберт Францавіч Паўловіч

**Альберт Францавіч Паўло́віч** (,  — ) — беларускі паэт-гумарыст, драматург.

## Біяграфія 
Скончыў 4-класнае гарадское вучылішча ў Мінску (1894). Працаваў ва ўпраўленні Лібава-Роменскай чыгункі. Жыў у Мінску. 3 1932 года ў Маскве, на Урале, з 1945 года ў Курску.

## Творчасць 
Літаратурную дзейнасць пачаў у канцы ХІХ стагоддзя, у беларускім друку выступіў у 1907 годзе (газета «Наша Ніва»). Друкаваўся ў альманаху «Маладая Беларусь», часопісе «Лучынка» і інш. Выдаў зборнік вершаў «Снапок» (1910), драму «Васількі» (1919). У лірычных вершах гучалі патрыятычныя матывы. Творчасць А. Паўловіча цесна звязана з фальклорам. Найбольш вядомымі і папулярнымі былі яго вершаваныя гумарыстычныя апавяданні, жартоўныя сцэнкі, пераказы беларускіх народных анекдотаў («Пан і акуляры», «Ракі», «Шчодрая ахвяра», «Маладая гаспадынька» і інш.). Аўтар артыкулаў «Забытае» (да гісторыі тэксту «Гутаркі Данілы са Сцяпанам», 1925), «Сялянка» В. Дуніна-Марцінкевіча на мінскай сцэне" (1929). На беларускую мову перакладаў творы А. Пушкіна, Т. Шаўчэнкі, М. Канапніцкай, У. Сыракомлі. Займаўся жывапісам, вышываў дываны.

## Выбраная бібліяграфія 
* Выбранае. — Мн., 1975.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гумарысты СССР
Катэгорыя:Гумарысты Беларусі
Катэгорыя:Гумарысты паводле алфавіта
Катэгорыя:Паэты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Паэты СССР
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Драматургі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Драматургі СССР
Катэгорыя:Драматургі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі СССР
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Кавалі (вёска, Акцябрскі раён)

**Кавалі́** (, ) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 6 км на поўдзень ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 209 км ад Гомеля, 3 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.

## Транспартная сетка 
Аўтадарога злучае вёску з гарадскім пасёлкам Акцябрскі.

## Інфармацыя 
Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі, забудаванай рэдка драўлянымі сядзібамі.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVIII стагоддзя як паселішча ў Мазырскім павеце Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) у складзе Расійскай імперыі. У XIX стагоддзі ў маёнтку Рудабелка, уладанні Лапаў, з 1867 года — барона А. Я. Урангеля, з 1874 года — генерал-маёра О. Ф. Ліліенфельда. Пазначана на карце 1866 года, якая выкарыстоўвалася Заходняй меліярацыйнай экспедыцыяй, што працавала ў гэтым раёне ў 1890-я гады. Па стану на 1897 год у вёсцы Кавалі (яна ж Дзярэўская) знаходзілася карчма. На 1908 год у Рудабельскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні.

У 1931 годзе арганізаваны калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны 2 красавіка 1942 года нямецкія акупанты цалкам спалілі вёску і забілі 720 жыхароў, значная частка з іх — з суседніх вёсак (у 1964 годзе на магіле — за 150 м на паўночны ўсход ад вёскі — устаноўленая стэла). У красавіку 1944 года карнікі забілі яшчэ 141 жыхара (у 1964 годзе на магіле — за 0,8 км на захад ад вёскі, на полі — устаноўлены абеліск). 5 жыхароў загінулі на фронце.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2011 год — 31 двор, 58 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1795 год — 24 двары, 162 жыхары.
* 1897 год — 53 двары, 328 жыхароў (паводле перапісу).
* 1908 год — 80 двароў, 597 жыхароў.
* 1917 год — 101 двор, 615 жыхароў.
* 1920 год — 398 (?) жыхароў.
* 1940 год — 134 двары, 615 жыхароў.
* 1959 год — 183 жыхары (паводле перапісу).
* 1997 год — 54 двары, 135 жыхароў.
* 2004 год — 41 двор, 102 жыхары.

## Вядомыя ўраджэнцы 
* М. А. Ляўкоў — дзяржаўны дзеяч Беларусі (наркам юстыцыі, пракурор БССР, член ЦК КП(б)Б).

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Акцябрскага раёна. — Мн.: БЕЛТА, 1997.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Акцябрскі сельсавет (Акцябрскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Акцябрскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Заазер’е (Акцябрскі раён)

'''Заазе́р'е''' (, ) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ламавіцкага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 10 км на ўсход ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 240 км ад Гомеля, 14 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.

### Гідраграфія 
На захад ад вёскі — возера Заазерскае.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Акцябрскі — Азарычы.

## Інфармацыя 
Планіроўка складаецца з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, да якой на ўсходзе далучаецца кароткая просталінейная вуліца. Забудова двухбаковая, няшчыльная, драўляная, сядзібнага тыпу. Працуе крама.

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XIX стагоддзя як засценак у складзе маёнтка Рудабелка. Пазначана на карце 1866 года, якая выкарыстоўвалася Заходняй меліярацыйнай экспедыцыяй, што працавала ў гэтым раёне ў 1890-я гады. У 1873 годзе барон А. Я. Урангель здаў засценак у арэнду на 12 гадоў, але ў 1882 годзе новы ўладальнік — генерал-маёр О. Ф. Ліліенфельд — прадаў Заазер'е разам з засценкам Гаток некалькім асобам рознага саслоўя. На 1908 год у Рудабельскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні.

У 1921 годзе адкрыта школа. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Ударнік», працавалі паравы млын, крупарушка, гамарня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны у красавіку 1942 года нямецкія акупанты спалілі 1 двор і забілі 19 жыхароў. 8 жыхароў загінулі на фронце.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2011 год — 11 двароў, 19 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1897 год — 27 двароў, 277 жыхароў (паводле перапісу).
* 1908 год — 35 двароў, 263 жыхары.
* 1917 год — 307 жыхароў.
* 1924 год — 60 двароў.
* 1940 год — 70 двароў.
* 1959 год — 180 жыхароў (паводле перапісу).
* 1997 год — 30 двароў, 46 жыхароў.
* 2004 год — 21 двор, 37 жыхароў.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ламавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Акцябрскага раёна
Уладзіслаў Генрык Францішак Абрагам

**Уладзіслаў Генрык Францішак Абрагам** (; ,  — , ) — польскі гісторык права і царквы. Член Польскай Акадэміі навук у Кракаве (1902 г.), доктар габілітаваны (1886 г.), прафесар звычайны (1890 г.).

Вучыўся ў Кракаўскім (1878—1883 гг.) і Берлінскім (1885 г.) універсітэтах. З 1886 г. выкладаў у Кракаўскім, у 1888—1939 гг. — у Львоўскім універсітэце (1890—1900 гг. яго рэктар), адначасова ў 1935—1939 гг. — у Каталіцкім універсітэце ў Любліне. Даследаваў усеагульнае і польскае кананічнае права, гісторыю царквы, дзяржаўнага і судовага ладу Польшчы і ВКЛ.

## Працы 
* Abracham, W. Dziewosłęb. Studyum z dziejów pierwotnego prawa małżeńskiego w Polsce. — Lwów, 1922.
* Abracham, W. O justycyaryuszach w Polsce w XIV i XV wieku // Rozprawy i sprawozdania Wydziału historyczno-filozoficznego Akademii Umiejętności. — 1887. — Tom 19. — S. 1 — 59.
* Abracham, W. O powstaniu dziesięciny swobodnej. — Warszawa, 1891.
* Abracham, W. Organizacja Kościoła w Polsce do połowy wieku XII. — Lwów, 1890.
* Abracham, W. Organizacja Kościoła w Polsce do połowy wieku XII. — 3 wyd. — Poznań, 1962.
* Abracham, W. Pierwszy spór kościelno-polityczny w Polsce. — Kraków, 1895.
* Abracham, W. Początki prawa patronatu w Polsce. — Lwów, 1889.
* Abracham, W. Polska a chrzest Litwy // Polska i Litwa w dziejowym stosunki. — Warszawa, 1914.
* Abracham, W. Powstanie organizacyi kościoła łacińskiego na Rusi. Tom 1. — Kraków, 1904.
* Abracham, W. Prawa Muskaty. — Kraków, 1893.
* Abracham, W. Udział Polski w Soborze Pizańskim (1409 r.). — Kraków, 1904.
* Abracham, W. Zjazd łęczycki w r. 1180. — Lwów, 1889.

## Літаратура 
* Księga pamiątkowa ku czci Władyslawa Abrahama. T. 1 — 2. — Lwów, 1930—1931.
* Sawicki, J. Władysław A. (1860—1941) // Kwartalnik Historyczny. — 1946. — Rok 53. — S.
* Пазднякоў, В. Абрагам Уладзіслаў Генрык Францішак / Валерый Пазднякоў // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя: У 2 тамах / Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) [і інш.]; Навуковыя кансультанты: Я. К. Анішчанка [і інш.]. Том 1: А — К. — 2-е выданне. — Мн.: Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2007. — С. 197.

Катэгорыя:Гісторыкі Польшчы
Катэгорыя:Медыевісты Польшчы
Ян Казімір Пашкевіч

**Ян Казімір Пашке́віч** (другая палова XVI стагоддзя — 1635) — паэт, слуга канцылярыі Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Біяграфічных звестак аб ім амаль не засталося. Паходзіў, відаць, са шляхецкага роду герба «Радван» з Ашмяншчыны. Вядома, што слуга канцылярыі Вялікага Княства Літоўскага Ян Казімір Пашкевіч атрымаў за заслугі, аказаныя ў канцылярыі, ад караля 18 жніўня 1631 года намінацыйны прывілей на скарбовае дваранства і юргельт у памеры 160 злотых па смерці Самуэля Бральніцкага. Відавочна, кар’ерны рост у межах канцылярыі для слуг быў досыць праблематычным.

## Творчасць 
Вядомы яго адзіны верш «*Полска квітнет лаціною, Літва квітнет русчызнаю…*» (датаваны 1621 годам, апублікаваны ў 1842 годзе), які сваімі ідэйна-эстэтычнымі якасцямі вылучаецца сярод патрыятычнай паэзіі на старабеларускай мове. Асноўны матыў твора — ухваленне роднай мовы, падкрэсліванне яе важнага месца з жыцці грамадства і чалавека. Напісаны правільным чатырохстопным харэем, гэты твор паказвае адыход беларускай паэзіі XVII стагоддзя ад неарганічнай старабеларускай мове сілабікі, на змену якой прыходзіла сілаба-танічная сістэма вершаскладання. У гэтым адзіным вядомым творы Яна Казіміра Пашкевіча, напісаным у панегірычным стылі, упершыню прагучала думка аб тым, што народ жыве да таго часу, пакуль жыве яго мова.

; Старабеларускі тэкст

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* *Грынчык М.* Шляхі беларускага вершаскладання. — Мн., 1973.
* *Кісялёў Г.* Героі і музы. — Мн., 1982.

Катэгорыя:Старабеларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Вялікага Княства Літоўскага
Дзвесніца

**Дзве́сніца** (, ) — вёска ў Акцябрскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснаслабодскага сельсавета.

## Геаграфія 
### Размяшчэнне 
У 36 км на захад ад гарадскога пасёлка Акцябрскі, 266 км ад Гомеля, 29 км ад чыгуначнай станцыі Рабкор, размешчанай на чыгунцы Бабруйск — Рабкор, адгалінаванні лініі Асіповічы — Жлобін.

### Гідраграфія 
На поўдні і ўсходзе сетка меліярацыйных каналаў.

### Экалогія і прырода 
На поўначы і захадзе мяжуе з лесам.

## Транспартная сетка 
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Слуцк — Капаткевічы.

## Інфармацыя 
Планіроўка складаецца з дзвюх просталінейных вуліц, арыентаваных з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і забудаваных драўлянымі сядзібамі. У складзе КСУП «Чырвонаслабодскае» з цэнтрам у Чырвонай Слабадзе, камбікормавы завод. Клуб, бібліятэка, крама. Ва ўрочышчы Дзвесніца ўстаноўлена мемарыяльная пліта і адноўлены 3 партызанскія зямлянкі (1972 год).

## Гісторыя 
Па пісьмовых крыніцах вядомая з пачатку XX стагоддзя. У 1908 годзе фальварак у Ляскавіцкай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні. Актыўна забудоўвалася ў 1920-я гады. У 1929 годзе жыхары ўступілі ў калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны на востраве Добры і ва ўрочышчы Дзвесніца, за 2 км на захад ад вёскі, грунтаваліся Мінскі падпольны абкам КП(б)Б, штабы Мінскага партызанскага злучэння і партызанскага злучэння Мінскай і Палескай абласцей, падпольная друкарня.

## Насельніцтва 
### Колькасць 
* 2011 год — 17 двароў, 40 жыхароў.

### Дынаміка 
* 1908 год — 1 двор, 9 жыхароў.
* 1959 год — 246 жыхароў (паводле перапісу).
* 1997 год — 36 двароў, 84 жыхары.
* 2004 год — 29 двароў, 63 жыхары.

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Краснаслабодскі сельсавет (Акцябрскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Акцябрскага раёна
Другая прамова Русіна аб нараджэнні Хрыста

**«Другая прамова Русіна аб нараджэнні Хрыста»** («Ulio Concio Ruthena pro Nativate Oni (Domini)») — ананімны сатырычны твор беларускай літаратуры 1-й паловы XVIII ст.

Напісаны 1711—1741 гадах, відаць, аўтарам і «Прамовы Русіна». Уваходзіў у рукапісны зборнік твораў на беларускай, лацінскай і польскай мовах.

Напісана беларускай мовай лацінкай, цытаты з рэлігійнай літаратуры на лацінскай мове, трапляецца польская і руская лексіка. Пабудавана па канонах царкоўнага казання, у аснове якога традыцыйны рэлігійны сюжэт (пастыры — авечкі — ваўкі), напоўнены актуальным зместам. У творы выявіліся асветніцкія ідэі і парадаксальнасць, барочная квяцістасць стылю.

Часткова апублікаваны ў 1965 годзе.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларуская літаратура XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Ананімныя творы
Катэгорыя:Сатырычныя творы
Катэгорыя:Літаратурныя творы на старабеларускай мове
Жыта (карагод)

**«Жыта»** — старажытны карагод. Выконваўся вясной на Юр’я: «хадзілі па ране (ранняе жыта), калі ў ім ужо можа схавацца варона». Збіраліся ўсёй вёскай і адзін за адным ланцужком, праходзілі па палях. Наперадзе ўсіх хлопец нёс хлеб, упрыгожаны галінкамі елкі. На кожным полі хлопец круціўся ў сярэдзіне карагода, а вакол яго — карагод, які суправаджаўся рытуальнымі песнямі:

Дзе карагод ходзіць,
Там жыта родзіць,
А дзе не бывае,
Там улягае.

Зафіксаваны на Беларускім Палессі. У Смаргонскім раёне зафіксаваны варыянт танца «жыта», у якім выканаўцы імітавалі калыханне жыта і яго жніво касілкай.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Фальклор
Катэгорыя:Этнаграфія Беларусі
Катэгорыя:Беларускія народныя танцы
Катэгорыя:Рытуальныя танцы
Жытняя баба

**Жытняя баба** – прапанаванае і, магчыма, выдуманае фалькларыстам П. Шпілеўскім боства беларускай міфалогіі, маці жыта; жаночая паралель «гаспадара» поля – Жытня. На Беларусі яе ўяўлялі ў выглядзе фантастычнай жанчыны з каласамі на галаве і зоркамі па баках. У некаторых мясцінах «бабаю» называлі апошні сноп зжатага жыта, які адзявалі ў жаночую кашулю, завязвалі на ім хустку, урачыста неслі ў хату і спявалі «спарышовыя» песні з пажаданнем налета добрага ураджаю. Жыта з апошняга снапа («баба») часта захоўвалі да наступнага ўраджаю.

Персанаж згадваецца толькі ў П. Шпілеўскага. Ніякіх іншых звестак аб яго існаванні няма. М. С. Кацар на базе неправеранай крыніцы сцвярджае, што, паводле беларускай міфалогіі, у пачатку часоў Зямля і Сонца быццам пабраліся шлюбам, у іх нарадзіліся дзеці - бог Ярыла і багіня Жытняя Баба. Ад шлюбу апошніх нарадзіліся бажкі Жыцень, Рай, Спарыш і Багач, якія мелі розныя функцыі, звязаныя з ураджаем. Іншыя фалькларысты не знайшлі ніякіх слядоў існавання падобных вераванняў на тэрыторыі Беларусі.

## Гл. таксама 
* Кабінетныя багі і духі беларускай міфалогіі

## Літаратура 
* Піліпенка, М.Ф. Жытняя баба / М.Ф.Піліпенка // Этнаграфія Беларусі: Энцыклапедыя / Беларуская савецкая энцыклапедыя; Рэдкалегія: І.П.Шамякін (галоўны рэдактар), В.К. Бандарчык, Я.В. Малашэвіч і іншыя; Навуковыя кансульанты: М.В. Біч, А.П. Грыцкевіч, У.С. Гуркоў і іншыя. – Мн.: БелСЭ, 1989. – С. 199.

Катэгорыя:Міфічныя істоты
Катэгорыя:Беларуская міфалогія
Катэгорыя:Кабінетныя багі і духі беларускай міфалогіі