open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Віктар Мікалаевіч Шынкевіч

**Віктар Мікалаевіч Шынкевіч** (, в. Кромавічы, Докшыцкі раён, Віцебская вобласць) — беларускі ваенны, начальнік Службы бяспекі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2014—2016). Палкоўнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 28 кастрычніка 1960 года ў в. Кромавічы Докшыцкага раёна Віцебскай вобласці.

У 1982 годзе скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут, у 1987 годзе — Вышэйшыя курсы КДБ СССР, у 2002 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. З 1986 па 1995 гады праходзіў службу на розных пасадах у органах дзяржбяспекі.

З 1995 года працаваў у Службе бяспекі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. У 1996 годзе з’яўляўся ахоўнікам старшыні Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь Сямёна Шарэцкага. З 2004 года па 20 кастрычніка 2014 года з’яўляўся намеснікам начальніка Службы бяспекі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

З 20 кастрычніка 2014 года працаваў начальнікам Службы бяспекі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

Уваходзіў у склад прэзідыума цэнтральнага савета Беларускага фізкультурна-спартыўнае таварыства «Дынама».

## Хобі 
Любіць паляванне, з’яўляецца членам Беларускага таварыства паляўнічых і рыбаловаў.

## Узнагароды 
* Медаль «За бездакорную службу» III ступені,
* Медаль «За бездакорную службу» II ступені,
* Медаль «За бездакорную службу» I ступені (2008),
* ордэн «За службу Радзіме» III ступені,
* Ганаровая грамата Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь (2015).

Катэгорыя:Супрацоўнікі Камітэта дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Начальнікі Службы бяспекі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь
Ягуар (фільм, 1996)

**«Ягуар»** () — французскі мастацкі фільм 1996 года рэжысёра Франсіса Вебера, сёмы, апошні з серыі фільмаў пра Франсуа Перэна і другі, у якім прысутнічае яго кампаньён Жан Кампала. Другі з фільмаў Вебера, у якім Перэна грае не П’ер Рышар (першым быў «Удар галавой»).

## Сюжэт 
Аднойчы ўвечары ў ліфце фешэнебельнага парыжскага гатэля апынуліся разам тры чалавекі: індзеец Вану (Харысан Лоў), які прыехаў з Амазоніі з гуманітарным турнэ, яго перакладчык — француз Жан Кампала (Жан Рэно), які вырас сярод індзейцаў, і яшчэ адзін забаўны тып — лайдак і махляр Франсуа Перэн (Патрык Бруэль), за якім сочаць бандыты ўсіх масцяў за ігральныя даўгі. Індзеец Вану нечакана ўпадае ў кому, яго шпіталізуюць у аддзяленне рэанімацыі. Перад гэтым ён паспявае паведаміць, што нехта выкраў яго душу, і патрабуецца герой, «абраны», які адправіцца на яе пошукі. Па незразумелых прычынах пры першай сустрэчы з Перэнам Вану вырашае, што ён — абраны. Ратуючыся ад праследавацеляў, Перэн згаджаецца адправіцца ў лясы Амазонкі на пошукі душы Вану разам з Кампала, спадзеючыся збегчы ад яго пры першай жа магчымасці. Па прыбыцці ён увязваецца ў настолькі неверагодныя прыгоды, што ўсё мінулае жыццё здаецца яму пусцяковіным.

## У ролях 
* Жан Рэно — Жан Кампала
* Патрык Бруэль — Франсуа Перэн
* Харысан Лоў (Harrison Lowe) — Вану
* Патрысія Веласкес — Мая
* Дэні Трэха — Кумарэ
* Ралан Бланш — Мулін
* Франсуа Перо — Матэлака
* Франсіс Лемэр — Стывенс
* Аляксандра Вандэрнот — Ганна

Катэгорыя:Фільмы Франсіса Вебера
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы Gaumont
Фостэр Лах’ю

**Фостэр Кар Лах’ю** (; 2 верасня 1917 — 12 лютага 1996) — генерал-лейтэнант Корпуса марской пяхоты ЗША, удзельнік Другой сусветнай, Карэйскай і В’етнамскай войнаў.

## Біяграфія 
Cкончыў сярэднюю школу Карыдон і пасля паступіў ва ўніверсітэт Дэ-Пау, які скончыў у 1939 годзе.

У 1941 годзе паступіў на службу ў армію. Скончыў школу кандыдатаў у афіцэры на базе марской пяхоты Квантыка, штат Вірджынія, і ў маі атрымаў званне другога лейтэнанта.

Падчас Другой сусветнай вайны знаходзіўся на пасадах камандзіра ўзвода, камандзіра роты і штабнога афіцэра батальёна ў 1-м і 4-м дывізіёнах рэйдэраў, удзельнічаў у кампаніі на Новай Джорджыі і баях за Адміралцейскія астравы на Ціхаакіянскім тэатры вайсковых дзеянняў.

У лістападзе 1950 года адпраўлены ў Карэю, дзе знаходзіўся на пасадзе ад’ютанта 1-й дывізіі марской пяхоты. З чэрвеня па лістапад 1951 года камандаваў 3-м батальёнам.

З сакавіка 1967 года да красавіка 1968 года служыў у Паўднёвым В’етнаме. Падчас Тэцкага наступлення камуністычных войскаў быў адным з камандуючых сіл марской пяхоты ў бітве за Хюэ.

У жніўні 1969 года быў выраблены ў генерал-маёры, а 1 жніўня 1972 года — у генерал-лейтэнанты. Да свайго выхаду на пенсію 1 верасня 1974 займаў пасаду начальніка штаба.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Генералы ЗША
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў Карэі
Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў В’етнаме
Юзаф Галінскі

**Юзаф Галінскі** (; пам. пасля 17 красавіка 1753.

Катэгорыя:Войскія аршанскія
Катэгорыя:Галінскія
Катэгорыя:Ротмістры
Трыбуна (вэб-партал)

«**Трыбуна**» (**by.tribuna.com**, першапачатковая назва **goals.by**) — найбуйнейшы беларускі спартыўны вэб-партал. Сайт змяшчае спецыялізаваныя раздзелы і сервісы: статыстыку, расклад гульняў, турнірныя табліцы, блогі чытачоў, статусы. Галоўны рэдактар — Алег Гаруновіч.

## Гісторыя 
11 чэрвеня 2010 года быў заснаваны Максімам Беразінскім пад назвай Goals.by.

У 2014 годзе ўвайшоў у холдынг Tribuna Digital, які ўключыў у сябе вядучы расійскі спартыўны сайт  і . З таго часу партал працуе па адрасе by.tribuna.com.

У лютым 2020 года беларуская «Трыбуна» вырашыла развівацца аўтаномна, у той час як уладальнікі кампаніі прадалі сайт  інвестыцыйнаму фонду Аляксея Нячаева.

## Рэпрэсіі (2020—2021) 
Са жніўня 2020 года сайт «Трыбуны» заблакаваны ў Беларусі.

Журналіст выдання Дзмітрый Руто быў затрыманы 1 чэрвеня 2021 года за бел-чырвона-белы шалік у аўто і асуджаны на 15 сутак адміністратыўнага арышту.

Журналіст Аляксандр Івулін быў арыштаваны 15 лістапада 2020 года ў Мінску, калі праходзіў марш памяці Рамана Бандарэнкі. 30 снежня суд Маскоўскага раёна Мінска прысудзіў Івуліну штраф у памеры 30 базавых велічынь паводле арт. 23.34 КаАП. 3 чэрвеня 2021 года быў затрыманы зноў. 4 чэрвеня быў асуджаны да 30 сутак арышту нібыта за бела-чырвона-белы сцяг на акне кватэры паводле ч. 3 арт. 24.23 КаАП судом Фрунзенскага раёна Мінска (суддзя — Юлія Блізнюк). Пасля 30 сутак арышту ён на волю не выйшаў, і стала вядома, што журналіст абвінавачваецца ў здзяйсненні крымінальнага злачынства паводле арт. 342 КК (Групавыя дзеянні, якія груба парушаюць грамадскі парадак). 5 ліпеня 2021 года сумеснай заявай васьмі арганізацый, сярод якіх Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларуская асацыяцыя журналістаў, Івулін быў прызнаны палітычным зняволеным.

6 жніўня 2021 года  прызнаў матэрыялы «Трыбуны» экстрэмісцкімі. Рашэнне было прынята па хадайніцтве ГУБАЗіК, якое ўгледзіла ў іх *«матэрыялы, якія заклікаюць да экстрэмісцкай дзейнасці»*.

У снежні 2023 года Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь абвясціла «Трыбуну» экстрэмісцкім фарміраваннем.

## Вядомыя аўтары 
* Аляксандр Івулін
* Андрэй Маслоўскі (2010—2021)

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* by.tribuna.com у VK
* by.tribuna.com у Instagram
* by.tribuna.com у Telegram

Катэгорыя:Цэнзура ў Беларусі
Катэгорыя:Спартыўныя сайты
Катэгорыя:Сайты Беларусі
Юрына

**Юрына** — тапонім.
* Юрына (Вяземскі раён)
* Юрына (Гагарынскі раён)
* Юрына (Цёмкінскі раён)
Trypeta zoe

**Trypeta zoe** — від двухкрылых роду  сямейства .

## Арэал 
Гэты від насяляе між іншым у Аўстрыі, Бельгіі, Балгарыі, Харватыі, Чэхіі, Даніі, Фінляндыі, Францыі, Германіі, Вялікабрытаніі, Венгрыі, Ірландыі, Італіі, Нарвегіі, Польшчы, Румыніі, Славакіі, Іспаніі, Швецыі, Швейцарыі і Нідэрландах.

## Харчовыя расліны 
Да харчовых раслін ставяцца віды , ,  і , дзе лічынкі ўтвараюць ліставыя міны.

## Спасылкі 
* Biolib
* Fauna Europaea 
* Brian Pitkin, Willem Ellis, Colin Plant and Rob Edmunds The leaf and stem mines of British flies

Катэгорыя:Стракатакрылкі
Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1826 годзе
Смальянцы (значэнні)

Назву **Смальянцы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Вялікія Смальянцы — вёска ў Чашніцкім раёне
** Малыя Смальянцы — вёска ў Чашніцкім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Смальянцы — вёска ў Шклоўскім раёне
Agonum piceum

**Agonum piceum** — від жужаляў падсямейства .

## Арэал 
Сустракаецца паўсюль у Еўропе, акрамя Албаніі, Андоры, Манака, Партугаліі, Сан-Марына, Іспаніі, Ватыкана і розных еўрапейскіх астравоў.

Катэгорыя:Жужалі
Джорджа Парызі

**Джорджа Парызі** (; , Рым, Італія) — італьянскі фізік-тэарэтык. Прафесар, замежны член Французскай акадэміі навук (1992), Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (2003) і амерыканскага філасофскага таварыства (2013). Працы ў асноўным прысвечаны квантавай тэорыі поля, статыстычнай механіцы і складаным сістэмам. Сааўтар ураўнення ДГЛАП, ураўненняў Кардара — Парызі — Чжана.

## Узнагароды 
* Прэмія Фельтрынэлі (1986)
* Медаль Больцмана (1992)
* Медаль Дзірака (1999)
* Прэмія Энрыка Фермі (2002)
* Прэмія Дэні Хайнемана ў вобласці матэматычнай фізікі (2005)
*  (2005)
*  (2007)
*  (2009)
* Медаль імя Макса Планка (2011)
* Прэмія ў вобласці фізікі часціц і фізікі высокіх энергій (2015)
* Прэмія Ларса Онсагера (2016)
* Прэмія імя І. Я. Памеранчука (2018)
* Прэмія Вольфа па фізіцы (2021)
* Нобелеўская прэмія па фізіцы (2021)

Катэгорыя:Фізікі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Фізікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі з Італіі
Катэгорыя:Фізікі-тэарэтыкі
Катэгорыя:Фізікі Італіі
Гелон (пасёлак)

**Гело́н** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Шахрысабзскім раёне Кашкадар’інскай вобласці Рэспублікі Узбекістан.

Кішлак вядомы з 1305 года. Жыхары кішлака захоўваюць старадаўнія звычаі і лад жыцця. Да сярэдзіны 2018 года замежныя турысты не маглі наведваць пасёлак з-за асаблівага пагранічнага рэжыму.

## Геаграфія 
Гелон знаходзіцца ў паўднёвай часці Узбекістана ў басейне Кашкадар’і, на заходнім схіле Памір-Алайскіх гор.

Тэрыторыя знаходзіцца на мяжы Узбекістана і Таджыкістана, за 80 км ад Шахрысабза. Кішлак з усіх бакоў аточаны высокімі гарамі, якія дасягаюць на ўсходзе вышыні больш за 4000 метраў. Гэта адзін са самых высакагорных пасёлкаў Узбекістана.

## Клімат 
Клімат — кантынентальны, сухі, месцамі субтрапічны.

## Насельніцтва 
Насельніцтва кішлака — 5 834 жых. (2019 год).

Нацыянальны склад: таджыкі — 5 831 чал., узбекі — 3 чал. (на 12 снежня 2019 года).

## Славутасці 
Каля пасёлка знаходзяцца гара «Хазраці Султан».

Катэгорыя:Населеныя пункты Узбекістана
Пётр Францавіч Лесгафт

**Пётр Францавіч Лесгафт** (, Санкт-Пецярбург — , Егіпет) — расійскі біёлаг, анатам, антраполаг, урач, педагог і прагрэсіўны грамадскі дзеяч. Таксама вядомы як стваральнік тэарэтычнай функцыянальнай анатоміі ў палеанталогіі і навуковай сістэмы фізічнага выхавання.

## Ушанаванне памяці 
* Імем П. Ф. Лесгафта названы Нацыянальны дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры, спорту і здароўя ў Санкт-Пецярбургу.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Біёлагі Расіі
Катэгорыя:Антраполагі Расіі
Катэгорыя:Медыкі Расіі
Канонік

**Кано́нік** (ад ) — духоўная асоба ў каталіцкай царкве, член капітула. Тэрмін мае грэчэскае паходжанне () — назва святара, унесенага ў спіс, *канон*, то бок каталог дыяцэзіі. 

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Каталіцкае набажэнства
Катэгорыя:Каталіцкія святары
Катэгорыя:Царкоўныя чыны
Джасцін Уэлбі

**Джасцін Портал Уэлбі** (; ) — архібіскуп Кентэрберыйскі і прымас Царквы Англіі з 2013 года.

Архібіскуп Кентэрберыйскі Джасцін Уэлбі абвясціў аб сваёй адстаўцы 12 лістапада 2024 года пасля публікацыі незалежнай справаздачы аб сексуальных злоўжываннях у хрысціянскіх летніках. 

## Крыніцы
Роўэн Уільямс

**Роўэн Даглас Уільямс** (; ) — валійскі святар, багаслоў і паэт, архібіскуп Уэльса ў 1999—2002 гадах, архібіскуп Кентэрберыйскі і прымас Царквы Англіі ў 2002—2012 гадах.
Запаведнік

]]
**Запаведнік** — тэрыторыя сушы або акваторыя, у межах якой увесь прыродны комплекс поўнасцю выключаны з гаспадарчай дзейнасці чалавека і ахоўваецца дзяржавай. З’яўляецца відам запаведных тэрыторый.

Запаведнікі і нацыянальныя паркі з’яўляюцца прыродаахоўнымі аб’ектамі рэспубліканскага значэння. Заказнікі і помнікі прыроды могуць з’яўляцца прыродаахоўнымі аб’ектамі рэспубліканскага або мясцовага значэння.

Для аховы прыродных комплексаў запаведнікаў ствараюцца ахоўныя зоны. Ахоўвае запаведнікі спецыяльная служба (дзяржінспектары, егеры).

Навуковая работа ў запаведніках мае комплексны характар, вядуцца даследаванні па праграме «Летапіс прыроды».

## Гісторыя 
Першыя дзяржаўныя запаведнікі ўзніклі ў старажытным Вавілоне, Грэцыі, Індыі і ствараліся з рытуальнымі і паляўнічымі мэтамі. Найстаражытнейшы запаведнік на славянскіх землях — Белавежская пушча. Самы вялікі запаведнік у свеце —  (Манголія, плошча 5 млн га).

На Беларусі два запаведніка: Бярэзінскі біясферны запаведнік і Палескі радыяцыйна-экалагічны запаведнік (адзіны ў свеце).

## Задачы 
Асноўныя задачы запаведнікаў:
* зберажэнне эталонных або найбольш тыповых для вызначанай геаграфічнай зоны прыродных ландшафтаў, рэдкіх і каштоўных відаў жывёл і раслін;
* вывучэнне прыродных працэсаў у натуральным стане;
* распрацоўка пытанняў рэканструкцыі флоры, фаўны і комплексу іншых прыродаахоўных праблем;
* культурна-асветніцкая работа, папулярызацыя прыродаахоўных поглядаў і аховы прыроды.

## Класіфікацыя 
Вылучаюць запаведнікі:
* накіраванага рэжыму
* прыродныя
* эталонныя
* біясферныя
* мемарыяльныя і іншыя.

## Гл. таксама 
* Спіс запаведнікаў Беларусі
* Заказнік
* Помнік прыроды
* Нацыянальны парк

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Закон Рэспублікі Беларусь «Аб асабліва ахоўных прыродных тэрыторыях»  — 5 кастрычніка 2021

Катэгорыя:Запаведнікі
Селенавая кіслата

**Селе́навая кіслата** — неарганічная кіслата, HSeO.

Цвёрдае бясколернае крышталічнае рэчыва. Шчыльнасць 2,95 к/см³. Тэмпература плаўлення 62,4 °C. Пры тэмпературы, большай за тэмпературу плаўлення, раскладаецца. Добра раствараецца ў вадзе. Па сваіх уласцівасцях блізкая да сернай кіслаты, але мае большую акісляльную здольнасць.

## Атрыманне 
Селенавую кіслату атрымліваюць узаемадзеяннем аксіда селена(VI) з вадой, узаемадзеяннем селена з хлорнай або бромнай вадой, узаемадзеяннем селеністай кіслаты ці аксіда селена(VI) з перакісам вадароду.

## Выкарыстанне 
Селенавая кіслата выкарыстоўваецца пераважна для атрымання яе солей — селенатаў.

## Літаратура 
* 
* *Некрасов Б. Н.* Основы общей химии. Т. 1. / изд. 3-е, испр. и доп. — Изд-во «Химия», 1973. — С. 353—354. — 656 с.

Катэгорыя:Неарганічныя кіслародзмяшчальныя кіслоты
Катэгорыя:Злучэнні вадароду
Катэгорыя:Злучэнні селену
Набярэжная Лейтэнанта Шміта

**Набярэжная Лейтэнанта Шміта** () — правая набярэжная Вялікай Нявы ў Санкт-Пецярбургу. Да 1918 года *Мікалаеўская набярэжная*.

Пралягае ад Благавешчанскага моста да 22—23 ліній В. В. Размешчана на Васільеўскім востраве.

У першай чвэрці XVIII стагоддзя быў узведзены дом № 17, перабудаваны для Марскога корпуса ў 1796—1798 гадах па праекце архітэктара Ф. І. Волкава, з дамавым храмам пры ім у гонар Паўла Спавяданьніка. Сёння ў гэтым будынку знаходзіцца Марскі Корпус Пятра Вялікага. Перад будынкам вучылішча стаіць помнік мараплаўцу і адміралу І. Ф. Крузенштэрну, які здзейсніў першае кругасветнае падарожжа на рускім караблі. У 1873 годзе адбылося ўрачыстае адкрыццё гэтага помніка, створанага скульптарам І. Шродэрам і архітэктарам І. Манігеці.

Цэнтральную частку панарамы набярэжнай Лейтэнанта Шміта займае пяцікупальная царква Успення Найсвяцейшай Багародзіцы, збудаваная па праекце інжынера В. А. Касякова ў канцы XIX стагоддзя. Раней на гэтым месцы размяшчалася падворак Кіева-Пячэрскай лаўры. З 1721 па 1766 года тут знаходзіўся падворак Троіца-Сергіева манастыра, Пскоўскага Архірэйскага Дома — з 1766 па 1875 год і Кіева-Пячэрскай лаўры — з 1875 па 1933 год.

Архітэктурны ансамбль набярэжнай завяршае 12-калонны дарыйскі порцік Горнага інстытута, упрыгожаны скульптурамі, выкананымі С. Піменавым і В. Дэмут-Маліноўскім.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Набярэжныя Санкт-Пецярбурга
Гардзей Іванавіч Леўчанка

**Гардзей Іванавіч Леўчанка** (20 студзеня (1 лютага) 1897, Дуброўка, цяпер Бараніўскі раён, Жытомірская вобласць — ) — савецкі ваенна-марскі дзеяч, адмірал (1944).

## Біяграфія 
Са жніўня 1937 па студзень 1938 года — начальнік штаба, а са студзеня 1938 па красавік 1939 года камандаваў Балтыйскім флотам. З красавіка 1939 года намеснік наркама ВМФ СССР.

У Вялікую Айчынную вайну 1941—1945 гадоў як прадстаўнік ваенна-марскога камандавання ўдзельнічаў у абароне Адэсы, Мікалаева, Севастопаля, камандаваў войскамі Крыму (22 кастрычніка — пачатак лістапада 1941).

У лістападзе 1941 года, пасля здачы Керчы, арыштаваны, прызнаў сябе вінаватым у паражэнстве і паніцы, даў паказанні на Р. І. Куліка. 29 студзеня 1942 года асуджаны па артыкуле 193-21 п. «Б» КК РСФСР да 10 гадоў пазбаўлення волі. Аднак 31 студзеня 1942 года памілаваны і паніжаны ў званні да капітана 1-га рангу.

У 1942—1944 гадах камандаваў Ленінградскай, а затым Кранштацкай ваенна-марской базай, удзельнічаючы ў абароне Ленінграда. Забяспечваў транспарціроўку і забеспячэнне войскаў у час прарыву блакады. Кіраваў дэсантнай аперацыяй па захопе вострава Сомерс у Фінскім заліве 8 ліпеня 1942 г., якая скончылася поўнай гібеллю дэсанту і значнымі стратамі ў караблях (8 катараў).

З красавіка 1944 года — намеснік наркама ВМФ СССР.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жытомірскай вобласці
Катэгорыя:Маракі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Франц Юльевіч Левінсон-Лесінг

**Франц Юльевіч Левінсон-Лесінг** (1861—1939) — рускі і савецкі вучоны-геолаг, петрограф і арганізатар навукі, акадэмік АН СССР (1925). Заслужаны дзеяч навукі Армянскай ССР.

У 1885—1887 гадах займаўся даследаваннем геалогіі і петраграфіі у Аланецкай губерні. У 1886 годзе заняў пасаду кансерватара геалагічнага кабінета Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта.

Удзельнічаў у Ніжагародскай і Палтаўскай комплексных экспедыцыях В. В. Дакучаева (Дакучаеўская школа глебазнаўства).

Быў абавязковым удзельнікам сесій Міжнароднага геалагічнага кангрэса (МГК), выступаў з дакладамі і ініцыятывай аб’яднання навукоўцаў розных краін у галіне вывучэння складу горных парод. На 8-й сесіі МГК (Парыж, 1900) было прынята рашэнне выдаць у працах Кангрэса *Петраграфічны слоўнік*, складзены Ф. Ю. Левінсон-Лесінгам.

У 1919 годзе абраны петрографам Геалагічнага камітэта.

У 1919—1923 гадах — Старшыня аддзялення геалогіі, мінералогіі і аграноміі Петраградскага ўніверсітэта.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
Bembidion tetracolum

**Bembidion tetracolum** — від жужаляў падсямейства . Распаўсюджаны па ўсёй Еўропе і Заходняй Сібіры. Інтрадуцыраваны ў Паўночную Амерыку.

## Апісанне 
Даўжыня — 5-6 мм. галава і пярэдняспінка металічныя цёмна-зялёныя, надкрыллы цёмна-карычневыя з чатырма аранжавымі плямамі.

## Экалогія і месцапражыванні 
Сустракаюцца на любой адкрытай, не занадта сухой глебе, звычайна паблізу вады.

Катэгорыя:Жужалі
Жан-Батыст Леблон

**Жан-Батыст Аляксандр Леблон** (; Лё-Блонь; , Францыя — , ) — французскі архітэктар і майстар садова-паркавай архітэктуры, з 1716 года і да смерці — галоўны архітэктар Санкт-Пецярбурга, аўтар Генеральнага плана 1717 года і «узорных» дамоў.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
Сяргей Васілевіч Лебедзеў

**Сяргей Васілевіч Лебедзеў** (13 [25] ліпеня 1874, , Царства Польскае, Расійская імперыя —  , СССР) — рускі навуковец-хімік першай паловы 20 стагоддзя, заснавальнік прамысловага спосабу атрымання сінтэтычнага каучуку. Акадэмік АН СССР (1932).

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Хімікі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Хімікі СССР
Уладзімір Васілевіч Лебедзеў

**Уладзімір Васілевіч Лебедзеў** (14 [26] мая 1891 — ) — савецкі жывапісец, графік, прызнаны майстар плаката, кніжнай і часопіснай ілюстрацыі, заснавальнік ленінградскай школы кніжнай графікі. Народны мастак РСФСР (1966), член-карэспандэнт Акадэміі мастацтваў СССР (1967).

У 1917—1918 гадах працаваў як палітычны карыкатурыст, супрацоўнічаў з сатырычнымі часопісамі «Сатырыкон» і «Новы Сатырыкон»; стварыў мноства палітычных карыкатур. У 1918—1921 гадах — прафесар ВХУТЕМАСа ў Петраградзе. У 1919—1920 гадах разам з У. І. Козлинским працаваў над серыяй плакатаў «Петраградскага вокны РОСТУ» для Расійскага Тэлеграфнага Агенцтва. Стварыў новы стыль агітацыйнага плаката, прызначанага для размяшчэння на заводах, у клубах, у вітрынах крамаў і на агітацыйных параходах.

На працягу ўсяго жыцця працаваў як мастак дзіцячай кнігі. Праца ў выдавецтве і праца над кнігай не перашкодзілі В. В. Лебедзеву ажыццявіць сябе ў жывапісе і стварыць шэраг выбітных жывапісных работ. Працаваў у кніжнай графіцы з 1918 па 1967 год.

Першыя кнігі з яго малюнкамі выйшлі ў выдавецтве «Вясёлка».

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
Лапка (прыток Охты)

**Лапка** () — левы прыток р. Охта. Бярэ пачатак з балот на паўночна-заходнім схіле Колтушскіх вышынь. Даўжыня — 10 км, пераважная шырыня — 5-8 м, ля вусця — 10 м, глыбіня ад 0,1-0,4 м да 1 м. Русла звілістае.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Басейн Нявы
Катэгорыя:Рэкі і каналы Санкт-Пецярбурга
Ганкавіцкі сельсавет

**Га́нкавіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бешанковіцкага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Карабова.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Бешанковіцкага раёна Віцебскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Ганкавічы. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Бешанковіцкім раёне БССР. У 1931 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Карабова. З 20 лютага 1938 года ў складзе Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Рубежскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бешанковіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Лахцінскі Разліў

**Лахцінскі Разліў** (, ) — возера лагуна-ліманнага тыпу ў Прыморскім раёне Санкт-Пецярбурга, на паўночным беразе Неўскай губы Фінскага заліва.

Лахцінскі Разліў уяўляе сабой лагунападобны вадаём няправільнай трапецыепадобнай формы. Катлавіна выцягнутая з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Плошча воднай паверхні — 1,8 км². Даўжыня — 2,5 км, максімальная шырыня — 1,5 км. Сярэдняя глыбіня 4,3 м, найбольшая глыбіня — 8,3 м. Паўночная частка Лахцінскага Разліва плыткая (глыбіні да 4 м), глыбіня паступова нарастае да цэнтральнай часткі. Дно возера надзвычай мазаічнае, з паглыбленнямі і падняццямі (ваганні ад 0,5 м да 5 м).

У возера ўпадаюць рэкі Каменка, Юнталаўка, Глухарка.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Азёры Расіі
Катэгорыя:Геаграфія Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Басейн Балтыйскага мора
Яўген Яўгенавіч Лансерэ

**Яўген Яўгенавіч Лансерэ** (23 жніўня [4 верасня] 1875, Паўлаўск, Санкт-Пецярбургская губерня, Расійская імперыя — , , СССР) — рускі і савецкі мастак. Акадэмік Імператарскай Акадэміі мастацтваў. Народны мастак РСФСР (1945). Заслужаны дзеяч мастацтваў Грузінскай ССР (1933). Лаўрэат Сталінскай прэміі другой ступені (1943).

Сын вядомага скульптара Я. А. Лансерэ, брат мастачкі З. Я. Серабраковай і архітэктара М. Я. Лансерэ, пляменнік А. М. Бенуа, які стаяў разам з Сяргеем Дзягілевым і Дзмітрыем Філосафавым ля заснавання «Свету мастацтва».

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1
Георгій Фёдаравіч Ланг

**Георгій Фёдаравіч Ланг** (; 16 (28) ліпеня 1875,  — , ) — савецкі ўрач-тэрапеўт, акадэмік Акадэміі медыцынскіх навук СССР (1945), рэктар 1-га Ленінградскага медыцынскага інстытута, заснавальнік і галоўны рэдактар часопіса «Тэрапеўтычны архіў». Аўтар больш за сто навуковых прац і публікацый.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1
* *Беляева В. С.* Ланг Георгий Федорович (к 135-летию со дня рождения) // Экспериментальная и клиническая гастроэнтерология. — 2010. — № 6. — С. 85—88.

Катэгорыя:Выпускнікі ВНУ Расійскай імперыі
Катэгорыя:Тэрапеўты СССР
Катэгорыя:Кардыёлагі
Катэгорыя:Памерлі ад раку страўніка
Катэгорыя:Акадэмікі АМН СССР
Ланг

**Ланг** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Георгій Фёдаравіч Ланг — савецкі ўрач-тэрапеўт
* Рэйн Ланг — эстонскі дзяржаўны дзеяч
* Соня Ланг — канадскі мовазнавец
* Фрыц Ланг — нямецкі кінарэжысёр
Лазараўскі мост (Санкт-Пецярбург)

**Лазараўскі мост** () — аўтадарожны вантавы мост цераз Малую Неўку ў Санкт-Пецярбургу. Злучае Петраградскі і Крастоўскі астравы.

Мост злучае Піянерскую і Спартыўную вуліцы. На Петраградскай старане да моста таксама падыходзіць набярэжная Адмірала Лазарава.

Вышэй па плыні знаходзіцца Вялікі Крастоўскі мост, ніжэй — Вялікі Пятроўскі мост.

Бліжэйшая станцыя метрапалітэна — «Чкалаўская».

Першапачаткова мост называўся Калтоўскім, ад старой назвы прылеглай мясцовасці — Калтоўскія. У 1952 годзе мост быў перайменаваны ў Лазараўскі, у гонар адмірала М. П. Лазарава; тады ж Калтоўская набярэжная стала набярэжнай Адмірала Лазарава.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Стальныя масты
Катэгорыя:Вантавыя масты
Катэгорыя:Масты Санкт-Пецярбурга
Пётр Лаўравіч Лаўроў

**Пётр Лаўравіч Лаўроў** (; псеўданімы *Міртаў*, *Арнольдзі* і інш.; 2 [14] чэрвеня 1823, Мелехава, Пскоўская губерня — 25 студзеня [6 лютага] 1900, , Францыя) — рускі сацыёлаг, філосаф, публіцыст і рэвалюцыянер, гісторык. Адзін з ідэолагаў народніцтва.

## Біяграфія 
У 1842 годзе скончыў артылерыйскае вучылішча ў Пецярбургу; у 1844-66 гадах выкладаў матэматыку ў ваенных навучальных установах Пецярбурга. У 1858 годзе атрымаў званне палкоўніка. З 1852 года публікаваў артыкулы па пытаннях ваеннай тэхнікі, прыродазнаўства; з 1857 года пачаў публіцыстычную дзейнасць (антыўрадавыя вершы Лаўрова друкаваліся ў герцэнскім «Звоне»). З канца 50-х гг. выступаў з артыкуламі па педагогіцы, філасофіі, гісторыі фізіка-матэматычных навук. У 1861 годзе выступіў з прамовай на студэнцкай сходцы ва ўніверсітэце, падпісаў публічныя пратэсты супраць арышту М. Л. Міхайлава, супраць рэакцыйнага праекта ўніверсітэцкага статута, ганення студэнтаў у друку. У 1862 годзе зблізіўся з М. Г. Чарнышэўскім, уступіў у таемнае рэвалюцыйнае таварыства «Зямля і воля». У 1863-66 гадах быў негалосным рэдактарам «Замежнага весніка». Пасля стрэлу Д. У. Каракозава ў цара ў 1866 годзе арыштаваны, адданы ваеннаму суду і ў 1867 сасланы ў Валагодскую губерню. Тут Лаўроў напісаў працу «Гістарычныя лісты». у лютым 1870 пры садзейнічанні Г. А. Лапаціна ўцёк з высылкі і ў сакавіку прыбыў у Парыж. Увосень 1870 года па рэкамендацыі аднаго з дзеячаў французскага рабочага руху, Л. Варлена, уступіў у 1-ы Інтэрнацыянал, удзельнічаў у Парыжскай Камуне 1871. Па даручэнні Камуны ў траўні 1871 года выехаў у Лондан, дзе зблізіўся з К. Марксам і Ф. Энгельсам. У 1873-76 гадах рэдактар часопіса і газеты «Наперад!» (Цюрых, Лондан), якія сталі органамі не толькі рускага рэвалюцыйнага, але і трыбунай міжнароднага працоўнага і сацыялістычнага руху. У 1877 годзе Лаўроў з Лондана пераехаў у Парыж. Арганізаваў (1878) руска-польскі рэвалюцыйны гурток, усталяваў сувязь з варшаўскім сацыялістычным падполлем, з арганізацыямі «Чорны перадзел» і «Народная воля» і прыняў на сябе прадстаўніцтва апошняй за мяжой. Лаўроў — адзін з ініцыятараў сходаў (канец 1880 — пачатак 1881) розных фракцый рускай рэвалюцыйнай эміграцыі для абмеркавання пытанняў тэорыі сацыялізму і «практычных дзеянняў рускіх сацыялістаў у Расіі», адзін з арганізатараў народавольскай «Рускай сацыяльна-рэвалюцыйнай бібліятэкі» (1880-82), замежнага Чырвонага Крыжа «Народнай волі» (1882), рэдактар (разам з Л. А. Ціхаміравым) «Весніка Народнай волі» (1883-86), удзельнік стварэння «Сацыялістычнай бібліятэкі» Цюрыхскага літаратурнага сацыялістычнага фонду (1889), «Групы старых нарадавольцаў».

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пскоўскай вобласці
Катэгорыя:Філосафы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Сацыёлагі
Катэгорыя:Народнікі
Катэгорыя:Гісторыкі Расійскай імперыі
Пётр Іванавіч Лабуцін

**Пётр Іванавіч Лабуцін** (; 1904, Языкава, Цвярская губерня — , вёска Верхняе Кузьміно, Дзетскасельскі раён, Ленінградская вобласць) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, сапёр 366-га асобнага сапёрнай батальёна 189-й стралковай дывізіі, 42-й арміі, Ленінградскага фронту, чырвонаармеец. Закрыў сваім целам кулямёт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1904 годзе ў Цвярской губерні ў сям’і селяніна. У 1924 годзе пераехаў у Ленінград, працаваў падсобным рабочым у булачнай, жыў у доме № 47 па вуліцы Жукоўскага.

6 верасня 1941 года камуніст Лабуцін добраахвотнікам (воінскаму прызыву ён не падлягаў, па прычыне адсутнасці двух пальцаў на руцэ), у складзе 6-й Ленінградскай стралковай дывізіі народнага апалчэння Кастрычніцкага раёна, 23 верасня 1941 года пераназванай у 189-ю стралковую дывізію, адправіўся на фронт. Дывізія з 1941 года займала абарону ў Пулкава, у раёне Пулкаўскай абсерваторыі. П. І. Лабуцін у баях быў паранены, лячыўся ў шпіталі, затым зноў вярнуўся ў дывізію.

У ноч з 12 на 13 верасня 1942 года 269-я асобная разведвальная рота ажыццяўляла раведку боем пярэдняга краю суперніка ў раёне вёскі Верхняе Кузьміно. На чырвонаармейцаў Лабуціна і Караткова была ўскладзена задач падрыхтоўкі праходаў у загародах для разведчыкаў. Калі разведчыкі наблізіліся да пярэдняга краю суперніка, яны пайшлі ў атаку. Чырвонаармеец Лабуцін прыняў удзел у нападзе разам з разведчыкамі. Нечакана з флангу пачаў весці агонь з дзота кулямёт суперніка, у выніку чаго ў шэрагах савецкіх байцоў паўстала замяшанне і з’явіліся страты. Чырвонаармеец Лабуцін, узброіўшыся адзінай гранатай, падабраўся да кулямётаў і кінуў гранату. Кулямёт на некаторы час замоўк, але неўзабаве зноў запрацаваў. Тады Лабуцін, падабраўшыся да дзота, схапіў за ствол варожы кулямёт сваёй рукой і пачаў адводзіць яго. У гэты момант быў смяротна паранены куляй у сэрца, і ўпаў на амбразуру варожага дзота, закрыў яе целам.

Цела байца было вынесена з поля бою і пахавана ў брацкай магіле ў вёсцы Пулкава.

За подзвіг быў пасмяротна прадстаўлены да звання Героя Савецкага Саюза, але узнагароджаны быў толькі ордэнам Чырвонага Сцяга.

Подзвіг сапёра быў апісаны ў часопісе «Змена» № 371—372, лістапад 1942 г., пры гэтым уражаны карэспандэнтам прыведзена гісторыя пра знойдзенае на целе недапісанае пісьмо Лабуціна, якое пачынаецца са слоў «Любімая Украіна! Я знаходжуся далёка ад цябе …» (Сам П. І. Лабуцін быў выхадцам Цвярской вобласці)

Імем Лабуціна ў 1965 годзе названа вуліца (былая Прадзільная) у Ленінградзе, на доме № 2 ўсталяваная мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
Яраслаў Васілевіч Смелякоў

**Яраслаў Васілевіч Смелякоў** (; 26 снежня 1912 [8 студзеня 1913], , Валынская губерня — , ) — савецкі паэт і перакладчык, літаратурны крытык. У 1934—1937 і 1951—1955 гадах быў рэпрэсаваны. Рэабілітаваны ў 1956 годзе. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1967). Член Праўлення Саюза пісьменнікаў СССР і Саюза пісьменнікаў РСФСР.

## Біяграфія 
Яраслаў Смелякоў нарадзіўся 26 снежня 1912 (8 студзеня 1913) года ў Луцку (цяпер Украіна) у сям’і чыгуначнага рабочага. Дзяцінства правёў у вёсцы, дзе скончыў пачатковую школу. Затым ён вучыўся ў Маскве, у школе-сямігодцы.

Скончыў паліграфічную фабрычна-заводскую школу (1931). Працаваў у друкарні. Па патрабаванні сябра, журналіста Усевалада Іарданскага, прынёс свае вершы ў рэдакцыю моладзевага часопіса «Рост», але пераблытаў дзверы і трапіў у часопіс «Кастрычнік», дзе быў прыняты сваім кумірам, паэтам Міхаілам Святловым, які даў маладому паэту зялёную вуліцу. Па іроніі лёсу, у адзін з першых жа рабочых дзён у друкарні яму даверылі набіраць ўласныя вершы.

Займаўся ў літаратурных гуртках пры газеце «Комсомольская правда» і часопісе «Огонёк». Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1934 года.

Пасля смерці Кірава ў 1934 годзе быў рэпрэсаваны і адбыў 3-гадовае зняволенне. У гэтыя ж гады Вялікага тэрору два блізкія сябра Я. В. Смелякова — паэты Павел Васільеў і Барыс Карнілаў — былі расстраляныя.

З 1937 года пасля вызвалення — адказны сакратар газеты «Дзяржынец» працоўнай камуны імя Дзяржынскага (Люберцы). У 1939 годзе адноўлены ў Саюзе пісьменнікаў СССР, адказны інструктар секцыі прозы.

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. З чэрвеня па лістапад 1941 года радавым на Паўночным і Карэльскім франтах. Трапіў у акружэнне, знаходзіўся ў фінскім палоне, у 1944 годзе вярнуўся з палону. У 1945 годзе трапіў пад Сталінагорск (цяпер горад Новамаскоўск Тульскай вобласці) у праверачна-фільтрацыйны спецлагер № 283 (ПФЛ № 283), дзе яго некалькі гадоў правяралі. Спецыяльныя (фільтрацыйныя) лагеры былі створаны рашэннем ДКА ў апошнія дні 1941 года з мэтай праверкі ваеннаслужачых РСЧА, што былі ў палоне, акружэнни ці пражывалі на акупаванай праціўнікам тэрыторыі. Парадак праходжання дзяржправерку («фільтрацыі») вызначаўся Загадам наркама ўнутраных спраў СССР № 001735 ад 28 снежня 1941 года, у адпаведнасці з якім вайскоўцы накіроўваліся ў спецыяльныя лагеры, дзе часова атрымлівалі статус «былых» ваеннаслужачых або «спецкантынгенту».

Тэрмін адбываў у лагерным аддзяленні № 22 ПФЛ № 283 пры шахце № 19 трэста «Красноармейскуголь». Шахта знаходзілася паміж сучаснымі гарадамі Данской і Паўночна-Задонск (з 2005 года мікрараён г. Данскога). На шахце працаваў лазеншчыкам, затым улікоўшчыкам.

На беларускую мову вершы перакладалі Мікола Аўрамчык, Міхась Калачынскі, Еўдакія Лось, Язэп Семяжон, Міхась Стральцоў, Максім Танк.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Паэты-песеннікі СССР
Катэгорыя:Перакладчыкі СССР
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі СССР
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі-сацрэалісты
Баскет-25 Быдгашч

**«Баскет-25»** () — польскі прафесійны жаночы баскетбольны клуб з горада Быдгашч.

## Гісторыя 
Клуб быў створаны ў 1994 годзе. Ранейшая назва «Артэга». У 2009 годзе клуб выйшаў у вышэйшую лігу.

## Дасягненні 
**Чэмпіянат Польшчы:**
*  **Сярэбраны прызёр (4)**: 2014/2015, 2015/2016, 2017/2018, 2019/2020
*  **Бронзавы прызёр (3)**: 2012/2013, 2013/2014, 2020/2021

**Кубак Польшчы:**
*  **Уладальнік (1)**: 2018

**Суперкубак Польшчы:**
*  **Фіналіст (1)**: 2020

**Кубак Еўропы ФІБА:**
* 1/16 фіналу: 2017/2018, 2018/2019, 2019/2020

## Статыстыка выступленняў 
## Склад 2022/23 
### Склад каманды 
*  Мартына Пыка
*  Габрыела Мэрджынян
*  Стэфані Кастовіч (да снежня 2022)
*  Спаркл Тэйлар (да снежня 2022)
*  Мая Мількавіч
*  Карына Міхалак
*  Вікторыя Засада
*  Аляксандра Змерчак
*  Марта Вячынска
*  Вікторыя Собех
*  Раксана Собех (ад снежня 2022)
*  Зюзана Крупа
*  Шантэ Эванс (да снежня 2022)
*  Агата Свянткоўская (ад снежня 2022)

### Трэнеры каманды 
*  Пётр Кулпекша (галоўны трэнер)
*  Павел Кулпекша (асістэнт)
*  Марцін Качоха (спецыяліст па рухальнай падрыхтоўцы)

## Трэнеры 
* Адам Зямінскі (1998, 2000—2001, 2001—2002, 2009—2012)
* Томаш Херкт (2012—2020)
* Пётр Кулпекша (з 2020)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт клуба
Фёдар Восіпавіч Шэхтэль

**Фёдар Восіпавіч Шэхтэль** (Франц-Альберт Шэхтэль, , 26 ліпеня (7 жніўня) 1859,  — , ) — рускі архітэктар, жывапісец і графік, сцэнограф. Адзін з найбольш яркіх прадстаўнікоў стылю мадэрн у расійскім і еўрапейскім дойлідстве, належыць да ліку найбуйнейшых дойлідаў мяжы XIX—XX стагоддзяў.

Кавалер ордэнаў Св. Ганны і Св. Станіслава. З’яўляючыся славутым расійскім дойлідам, Шэхтэль так і не атрымаў дыплом архітэктара.

## Літаратура 
* ШЕ́ХТЕЛЬ Федор (Франц) Осипович // Популярная художественная энциклопедия. Архитектура. Живопись. Скульптура. Графика. Декоративное искусство. В 2 т. / Под ред. Полевого В. М. Ред. кол.: В. Ф. Маркузон, Д. В. Сарабьянов, В. Д. Синюков (зам. гл. ред.) — М.: Издательство «Советская энциклопедия», 1986. — Книга II. М—Я, 1986. — С. 394. — 432 с, ил., 32 л. ил. — 200 000 экз.

Катэгорыя:Архітэктары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Архітэктары Масквы
Катэгорыя:Архітэктары Іванава (Расія)
Катэгорыя:Архітэктары Смаленска
Катэгорыя:Архітэктары Самары
Катэгорыя:Архітэктары Саратава
Катэгорыя:Архітэктары мадэрну
Катэгорыя:Архітэктары Ніжняга Ноўгарада
Катэгорыя:Сцэнографы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Мастакі паводле алфавіта
Катэгорыя:Мастакі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Мастакі-ілюстратары
Катэгорыя:Члены Маскоўскага архітэктурнага таварыства
Катэгорыя:Члены Маскоўскага Англійскага клуба да 1917 года
Катэгорыя:ВМАТЭМАЙС
Катэгорыя:Памерлі ад раку страўніка
Клара Шуман

**Клара Жазефіна Вік Шуман** (, ,  — , Франкфурт-на-Майне) — нямецкая піяністка, кампазітарка і настаўніца. Адна з самых выбітных піяністак эпохі рамантызму, уплывовая настаўніца і кампазітарка. Пачынаючы з 1840 года — жонка і першая выканаўца твораў Роберта Шумана. Таксама была першай выканаўцай твораў Іаганеса Брамса.

Катэгорыя:Піяністы Германіі
Катэгорыя:Кампазітары Германіі
Школа імя 10-годдзя Кастрычніка

**Школа імя 10-годдзя Кастрычніка** — першая школа, пабудаваная ў Ленінградзе ў савецкі перыяд па праекце архітэктараў А. С. Мікольскага і А. В. Крэсціна на рагу праспекта Стачак і вуліцы Гладкова (пр. Стачак, 11/5). Адкрыццё 7 лістапада 1927 года — у дзясятую гадавіну Кастрычніцкай рэвалюцыі. У цяперашні момант носіць назву ліцэя № 384 Кіраўскага раёна Санкт-Пецярбурга.

Будынак школы на 1000 вучняў узводзіўся адначасова з жыллёвым масівам на Трактарнай вуліцы, школа замыкала перспектыву вуліцы з процілеглага боку праспекта Стачак. Школу можна лічыць самым раннім ажыццёўленым праектам канструктывізму. Кампазіцыя пабудавана на кантрасце прама- і крывавуглавых рознавысокіх аб’ёмаў, будынак выразна функцыянальны, але нясе і адбітак экспрэсіянізму, адлюстроўваючы рэвалюцыйную сімволіку — план школы падобны да серпа і молата. Праект быў распрацаваны з улікам новага лабараторна-брыгаднага метаду навучання (з падзелам класаў на малыя групы), які павінен быў стымуляваць актыўнасць і самастойнасць школьнікаў. Былі абсталяваны розныя кабінеты, лабараторыі, майстэрні і нават абсерваторыя. Чатырохпавярховы дугападобны корпус прызначаўся для старэйшых класаў, трохпавярховы прамавугольны ўздоўж праспекта Стачак — для малодшых, а ў пяціпавярховым корпусе з закругленым тарцом уздоўж вуліцы Гладкова размясціліся буйныя памяшканні: сталовая, актавая і чытальная залы. Спартыўную залу вынеслі ў невялікі блок з асобным уваходам з тыльнага боку будынка. Блізкі варыянт планіроўкі быў ужыты пры пабудове яшчэ адной школы — на праспекце Металістаў, 119 (1935, архітэктар У. І. Пячнеў).

Катэгорыя:Збудаванні ў стылі канструктывізм
Катэгорыя:Школы
Катэгорыя:Адукацыя ў Санкт-Пецярбургу
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Санкт-Пецярбурга
Балоцін

**Балоцін** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Валерый Уладзіміравіч Балоцін — беларускі архітэктар.
* Ісідар Міхайлавіч Балоцін (1907—1961) — беларускі артыст оперы, народны артыст БССР (1944).

## Гл. таксама 
* Балоціна
Санкт-Пецярбургская філармонія

**Санкт-Пецярбургская акадэмічная філармонія імя Д. Д. Шастаковіча** — дзяржаўная ўстанова культуры ў Санкт-Пецярбургу, найстарэйшая філармонія Расіі. Пастаянная пляцоўка для выступаў і рэпетыцый сімфанічнага аркестра Санкт-Пецярбургскай філармоніі.

Вялікая зала філармоніі мае больш за 1500 месцаў і размешчаны ў былым доме дваранскага сходу па адрасе: Міхайлаўская вуліца, д. 2. Малая зала філармоніі знаходзіцца ў доме Энгельгарта па адрасе: Неўскі праспект, д. 30.

Папярэднікам філармоніі, адкрытай 12 чэрвеня 1921 года, лічыцца заснаванае ў 1803 годзе філарманічнае таварыства — першае ў Еўропе і ў свеце. Палажэнне аб Дзяржаўнай філармоніі Петраграда было зацверджана 13 мая 1921 года наркамам асветы РСФСР А. В. Луначарскім.

Цяперашная Вялікая зала была пабудавана ў 1839 годзе архітэктарам Полем Жако для Дваранскага сходу Пецярбурга. Фасад будынка спраектаваны К. Росі. З канца 1840-х гадоў гэтая зала стаў цэнтрам музычнага жыцця сталіцы. Тут выступалі Ф. Ліст, А. Рубінштэйн, К. Шуман, Р. Вагнер, П. Віярдо, П. І. Чайкоўскі, М. П. Мусаргскі, М. А. Рымскі-Корсакаў і інш. Менавіта на гэтай сцэне ўпершыню з’явілася у вобразе лебедзя Ганна Паўлава. У 1922 годзе ў будынку праходзіў працэс па справе мітрапаліта Веньяміна.

Урачыстае адкрыццё Петраградскай філармоніі адбылося 12 чэрвеня 1921 г. Праграма першага сімфанічнага канцэрта была прысвечана творчасці Чайкоўскага, а дырыжыраваў першы дырэктар філармоніі Э. Купер. Аркестр філармоніі першым выканаў многія творы Дзмітрыя Шастаковіча, уключаючы Першую сімфонію (12 мая 1926 года); па гэтай прычыне ў 1975 г. Ленінградскай філармоніі было прысвоена імя гэтага кампазітара. У розны час установай кіравалі М. Э. Красцін, Ю. А. Шварцкопф, Ю. М. Мендэльсон.

Філармонія вядзе канцэртную, музычна-лекцыйную і выдавецкую дзейнасць. Мае шырокую бібліятэку.

Асноўны выканальніцкі калектыў — сімфанічны аркестр філармоніі, прызнаны заслужаным калектывам Расіі. На працягу паўстагоддзя (з 1938 па 1988 г.) аркестрам кіраваў Яўген Аляксандравіч Мравінскі; яго змяніў на гэтай пасадзе Юрый Хатуевіч Цемірканаў.

Катэгорыя:Філармоніі Расіі
Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Культура Санкт-Пецярбурга
Каржанеўская

**Каржанеўская** — прозвішча

## Вядомыя асобы 
* Галіна Анатолеўна Каржанеўская — беларуская пісьменніца
* Ганна Баляславаўна Каржанеўская — беларуская музыкант

### Падвойныя прозвішчы 
* Ганна Барысаўна Тамашэвіч-Каржанеўская (нар. 1949) — беларуская піяністка, канцэртмайстар, педагог.

## Гл. таксама 
* Каржанеўскі
Крымер

**Крымер** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алег Майсеевіч Крымер — беларускі музыкант
* Уільям Рэндал Крымер — брытанскі палітык
Мезенцаў

**Мезенцаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Барыс Сяргеевіч Мезенцаў (1911—1970) — савецкі архітэктар.
* Дзмітрый Фёдаравіч Мезенцаў (нар. 1959) — расійскі дзяржаўны дзеяч і дыпламат, Пасол Расійскай Федэрацыі ў Рэспубліцы Беларусь (2019—2021).
* Ігар Аляксандравіч Мезенцаў (нар. 1988) — украінскі шэф-кухар.
Чаркаскі сельсавет

**Чарка́скі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бешанковіцкага раёна Віцебскай акругі. Цэнтр — вёска Чаркасы.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Бешанковіцкага раёна Віцебскай акругі БССР. 12 кастрычніка 1929 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Вярхоўскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бешанковіцкага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1929 годзе
Алена Юр’еўна Кручынкіна

**Алена Юр’еўна Кручы́нкіна** (нар. , пас. Смольны, Мардовія) — расійская і беларуская біятланістка, якая цяпер выступае за зборную Беларусі, чэмпіёнка Еўропы 2020 года ў гонцы пераследвання, прызёрка чэмпіянату Расіі. Майстар спорту Расіі.

## Біяграфія 
### Юніёрская кар’ера 
Неаднаразова станавілася пераможцай і прызёрам першынстваў Расіі і адборачных спаборніцтваў у малодшых узростах. Сярэбраны прызёр Усерасійскай зімовай Універсіяды 2016 года ў змешанай эстафеце.

Удзельнічала ў трох чэмпіянатах свету сярод юніёраў (2014, 2015, 2016) і адным чэмпіянаце Еўропы (2015), але ў асабістых дысцыплінах не падымалася вышэй за 17-е месца. На чэмпіянаце свету сярод юніёраў па летнім біятлоне 2015 была восьмай у спрынце і сёмай у пераследванні.

У сезоне 2015/16 удзельнічала ў некалькіх этапах юніёрскага Кубка IBU, найлепшы вынік — сёмыя месцы на этапах у Валь-Мартэла і Ленцэрхайдэ. У агульным заліку сезона заняла 15-е месца.

### Дарослая кар’ера 
Неаднаразовая пераможца чэмпіянату Прыволжскай ФА.

Двухразовы сярэбраны прызёр чэмпіянату Расіі 2018 года ў каманднай гонцы і гонцы патрулёў у складзе каманды Мардовіі.

Станавілася пераможцай этапаў Кубка Расіі ў эстафеце.

### Удзел у чэмпіянатах свету 
### Кубак свету 
## Асабістае жыццё 
Сястра-блізнюк Ірына таксама займаецца біятлонам.

## Спасылкі 
* Профіль на сайце biathlon.life 

Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па біятлоне
Катэгорыя:Біятланісткі Беларусі
Катэгорыя:Біятланісткі Расіі
Катэгорыя:Майстры спорту Расіі
Навікоўскі сельсавет

Назву **Навіко́ўскі сельсавет** маюць:

* Навікоўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бешанковіцкага раёна Віцебскай вобласці
* Навікоўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Івянецкага раёна Маладзечанскай вобласці

## Гл. таксама 
* Новікаўскі сельсавет