Нацыянальны музей (Гданьск)

**Нацыянальны музей у Гданьску** () (да 1972 года **Паморскі музей у Гданьску**) - шматгаліновая ўстанова культуры, створаная ў 1948 годзе. Супрацоўнічае з Міністэрствам культуры і нацыянальнай спадчыны і занесена ў Дзяржаўны рэестр музеяў пад нумарам 76/134. Найбуйнейшая культурная ўстанова Памераніі.

## Гісторыя 
Музей знаходзіцца ў будынках былога кляштара францысканцаў, працягвае традыцыі Гарадскога музея (Stadtmuseum) і Музея мастацкіх рамёстваў (Kunstgewerbemuseum). Першапачаткова ён існаваў пад назвай **«Гарадскі музей»**. У 1945 годзе ў знішчаны на 65% будынак пачалі звозіць знойдзеныя ў руінах Гданьска помнікі, іх было прыблізна 800. Яны былі рэстаўрыраваны і, па магчымасці, падвергнуты кансервацыі. Адначасова будынак знеслі, каб стварыць выставачную плошчу. 30 мая 1948 года музей быў адкрыты як **Дзяржаўны музей у Гданьску**, яго адкрывалі намеснік міністра культуры і мастацтва Польшчы – Уладзімір Сакорскі, а таксама дырэктар Нацыянальнага музея ў Варшаве – прафесар Станіслаў Лорэнц. Музей знаходзіўся ў клуатрах і пакоях на першым паверсе. На перабудаваным паверсе ўсё яшчэ працягваўся рамонт. 1 ліпеня 1948 года назва аб’екта была зменена, установа атрымала назву **«Паморскі музей»**. Першыя выставы прадстаўлялі мастацкую культуру Гданьска і Памор’я. Экспазіцыя ўключала еўрапейскую скульптуру і жывапіс, мастацкае майстэрства і польскі жывапіс XIX і XX стагоддзяў, прычым апошнія ў асноўным дзякуючы спонсарству Нацыянальнага музея ў Варшаве. У 1952 г. прэзентаваны вынікі археалагічных даследаванняў прафесара Конрада Яжджэўскага. У 1956 г. яны павярнулі ў Гданьск рэліквіі з СССР, вывезеныя падчас вайны. Яны былі прадстаўлены на выставе, адкрытай 30 верасня. Удзел у ёй прынялі: дырэктар аддзела музеяў ЮНЕСКА, доктар ван дэр Хеген, дырэктар Міжнароднага савета музеяў доктар Жорж Анры Рыўер, дырэктары польскіх музеяў і музеяў з Сафіі, Берліна, Прагі, Будапешта і Бухарэста. Акрамя 150 карцін, каля 4500 выяў і малюнкаў з некалькімі дзясяткамі скульптур, у Гданьск вярнуўся трыпціх «Страшны суд» Ганса Мемлінга – самая каштоўная праца ў музеі. У 1961 г. у музей трапіла частка царкоўных абразаў з Базілікі Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі, якія знаходзіліся ў калекцыях гарадскога музея да вайны. Урад ГДР павярнуў Польшчы 189 палотнішчаў і вышывак. Былі пабудаваны абшырныя музейныя калекцыі, у тым ліку археалагічныя, гістарычныя і этнаграфічныя помнікі. Археалагічныя, марскія і гістарычныя аддзелы, якія дзейнічалі ў музеі, далі пачатак незалежным музеям Гданьска: у 1960 г. - Марскі музей, у 1962 г. - Археалагічны музей і ў 1971 г. - Гістарычны музей горада Гданьска (цяпер музей Гданьска).

 «Страшны суд» (1467-1471)]]

7 мая 1972 г. «Паморскі музей» быў перайменаваны ў «Нацыянальны музей». У цяперашні час у яго ёсць філіялы: Музей дзяржаўнага гімна ў Бендаміне (з 1978 г. у сядзібе Юзэфа Выбіцкага; збірае патрыятычныя калекцыі, прысвечаныя тэмам, звязаным з Мазуркай Дамброўскага і Юзэфам Выбіцкім); Этнаграфічны музей, першапачаткова аддзел, з 1979 года, потым філіял, з 1988 года. Знаходзіцца ў Амбары абатаў у Аліве, збірае калекцыі пазаеўрапейскіх культур і прадметы, звязаныя з людзьмі, пераселенымі з усходняга прымежжа Польскай Рэспублікі; аддзел сучаснага мастацтва ў Палацы абатаў у Аліве (з 1988 г. ён збірае і робіць даступнымі калекцыі, якія адлюстроўваюць найбольш важныя тэндэнцыі сучаснага польскага мастацтва; калекцыі сканцэнтраваны ў наступных раздзелах: жывапіс і малюнкі, графіка і мастацкія тканіны, кераміка і скульптура); Гданьская галерэя фатаграфіі (з 1995 г. – вул. Гробла I 3/5, потым Зялёная брама, створаная Асацыяцыяй польскіх мастакоў і дызайнераў у Гданьску ў 1977 г. як галерэя «GN»; асноўная ўвага надаецца старой фатаграфіі: Гданьска, Памежжа і мастацкім фатаграфіям); Філіял «Зялёнай брамы» (з 1999 года ён мае выставачную функцыю, не збірае ўласных калекцый) і Музей высакароднай традыцыі ў Вялікім Ваплева (з 2006 года ён служыць Паморскім цэнтрам кантактаў з польскай дыяспарай).

Галоўны аддзел - аддзел старога мастацтва, размешчаны ў першапачатковым месцы музея, былым кляштары францысканцаў. Тут захоўваюцца і дэманструюцца калекцыі ювеліраў, волава, керамікі, мэблі, скульптуры, графікі, малюнкі і старыя карціны, сабраныя Гарадскім музеем. Таксама прадстаўлены «Страшны суд» Г. Мемлінга. Найбуйнейшай выставачнай арганізацыяй музея ў 1997 г. стала выстава «Aurea Porta Rzeczypospolitej». Гданьскае мастацтва з сярэдзіны XV да канца XVIII ст. Адразу пасля Другой сусветнай вайны і затым у 1994-1995 гадах францысканцы прыклалі намаганні, каб вярнуць будынак. У абарону музея ў сакавіку 1995 г. яго супрацоўнікі накіравалі спецыяльны ліст Папе Рымскаму Яну Паўлу ІІ, указаўшы на будынак, а таксама сабралі подпісы жыхароў Труймяста ў знак пратэсту, «Dziennik Bałtycki» надрукаваў спецыяльныя карткі для падпісання чытачоў. 14 чэрвеня 1995 г. Камісія па маёмасці пры апараце Савета Міністраў Польшчы адхіліла патрабаванні францысканцаў.

У 2017 годзе 6 філіялаў наведалі ў агульнай складанасці 162 137 наведвальнікаў.

## Дырэктары 
* Ян Храніцкі (1948-1970)
* Януш Васовіч (1970-1974)
* Ян Пжала (1974-1980)
* Юзэф Кушэўскі (1980-1983)
* Тэрэза Мілеўска (1983-1988)
* Тадэвуш Пяскоўскі (1988-2004)
* Войцех Баніслаўскі (2004-2019)
* Яцэк Фрыдрых (з 1 студзеня 2020)

Катэгорыя:Мастацкія музеі Польшчы
Катэгорыя:Нацыянальныя музеі Польшчы
Катэгорыя:Музеі Гданьска
Катэгорыя:З’явіліся ў 1948 годзе