open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Іван Пятровіч Першукевіч

**Іван Пятровіч Першукевіч** (, в. Пятрэвічы, Баранавіцкі раён, Брэсцкая вобласць — , Баранавічы) — чыгуначнік, Герой Сацыялістычнай Працы

## Біяграфія 
Працаваў мулярам, потым слесарам дэпо ст. Орша. У 1934—1936 гадах служыў у Чырвонай Арміі. З 1939 года пасля заканчэння трохгадовай тэхнічнай школы працаваў машыністам паравознага дэпо чыгуначнай станцыі ў Кіраўскай вобласці.

У Вялікую Айчынную вайну стаў ініцыятарам скораснага ваджэння франтавых эшалонаў.

У 1946 годзе вярнуўся ў Беларусь і быў прызначаны на інжынерную пасаду ва ўпраўленне Брэст-Літоўскай чыгункі. Але праца ў кабінеце была яму не па душы, і ён перайшоў у дэпо Баранавічы, працаваў машыністам-інструктарам. Зноў узначаліў брыгаду цягніка і давёў прабег лакаматыва да 1 мільёна 100 тысяч кіламетраў. Вадзіў саставы да выхаду на пенсію. Тры разы абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Беларускай ССР.

Яго імем названа вуліца ў г. Баранавічы.

## Узнагароды 
У ліпені 1942 года быў узнагароджаны медалём «За працоўную доблесць». У кастрычніку 1943 г. «за асаблівыя заслугі ў забеспячэнні перавозак для фронту і народнай гаспадаркі і выдатныя дасягненні ў аднаўленні чыгуначнай гаспадаркі ў цяжкіх умовах ваеннага часу» прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і Молат». Уручаны знак «Ганаровы чыгуначнік». Чатырохразовы лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР. У жніўні 1957 г. узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга.

## Спасылкі 
* Першукевіч Іван Пятровіч
* Вуліца Першукевіча

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 3-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 4-га склікання
Канстанцін Акімавіч Антонаў

**Канстанцін Акімавіч Антонаў** ( — , Масква) — савецкі военачальнік, генерал-лейтэнант Савецкай арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

## Біяграфія 
5 жніўня 1919 года ўступіў у РСЧА. З кастрычніка 1937 па люты 1940 год праходзіў навучанне ў Ваеннай акадэміі РСЧА імя М. В. Фрунзэ, пасля заканчэння якой быў прызначаны начальнікам 2-га аддзела Упраўлення пагранвойскаў НКУС БССР.

З 6 ліпеня 1942 года выконвае пасаду начальніка штаба Упраўлення пагранічных войскаў НКУС Туркменскай акругі, з 27 ліпеня 1944 года і да канца вайны служыў на той жа пасадзе ў Беларускай акрузе.

Дэпутат Вярхоўнага савета Беларускай ССР (1947, 1959). Дэлегат XIX з’езда КПСС (1952).

## Літаратура 
* Великая Отечественная. Комдивы : военный биографический словарь / [Д. А. Цапаев и др. ; под общ. ред. В. П. Горемыкина] ; М-во обороны Российской Федерации, Гл. упр. кадров, Гл. упр. по работе с личным составом, Ин-т военной истории Военной акад. Генерального штаба, Центральный архив. — М. : Кучково поле, 2014. — Т. III. Командиры стрелковых, горнострелковых дивизий, крымских, полярных, петрозаводских дивизий, дивизий ребольского направления, истребительных дивизий (Абакумов — Зюванов). — С. 99—101. — 1102 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-9950-0382-3.

Катэгорыя:Дэлегаты XIX з’езда КПСС
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання
Катэгорыя:Камандзіры дывізій у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты СССР
Вольга Андрэеўна Бертэль

**Вольга Андрэеўна Бертэль** (в. Вялікія Кавалічы, Гродзенскі павет — , Гродна) — дзяржаўны і палітычны дзеяч. Член ВКП (б). Жонка заходне-беларускага камуністычнага і рэвалюцыйнага дзеяча Аляксандра Бертэля (1902—1939).

## Біяграфія 
Падчас бітвы за Гродна пры далучэнні Заходняй Беларусі мясцовыя жыхары і польскія салдаты спалілі дом Бертэляў, застрэліўшы мужа і дачку, а таксама параніўшы сына. Вольга Андрэеўна моцна абгарэла, ратуючы другога сына.

З 1946 года была на гаспадарчай, грамадскай і палітычнай працы. У 1946—1965 гадах была рабочым, а пазнее і майстрам Гродзенскага гарбарнага завода № 4 .

Абіралася дэпутатам Вярхоўнага Савета Беларускай ССР 2-га склікання, Вярхоўнага Савета СССР 3-га склікання.

Памерла ў 1986 годзе ў Гродне.

## Спасылкі 
* Улица Бертеля
* В гродненском кинотеатре «Спартак» показали «Гибель Титаника». Листаем страницы «ГП» за 1950 год

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 3-га склікання
Сяргей Акімавіч Мазур

**Сяргей Акімавіч Мазур** (, с. Агііўка, Валынская губерня — ) — беларускі дзяржаўны і палітычны дзеяч.

## Біяграфія 
З 1935 года — на гаспадарчай, грамадскай і палітычнай працы. У 1935—1980 гадах у ДПУ-НКУС, начальнік Клімавіцкага раённага аддзела НКУС, начальнік Асіповіцкага міжраённага аддзела НКДБ, падчас Вялікай Айчыннай вайны, з ліпеня 1941 года займаўся арганізацыяй, кіраўніцтвам і прымаў непасрэдны ўдзел у баявых дзеяннях партызанскіх злучэнняў на тэрыторыі Беларускай ССР. У 1943 годзе ўзначальваў 13-ю Касцюковіцкую брыгаду, якая дзейнічала ў Клімавіцкім, Касцюковіцкім і Прапойскім раёнах Магілёўскай вобласці.

Абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Беларускай ССР 3-га, 4-га, 5-га скліканняў. Дэлегат XXII з’езда КПСС.

## Спасылкі 
* Мазур Сергей Акимович
* VIII-Спецслужбы — досье > 03-Советские партизаны и подпольщики Мазур Сергей Акимович

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 3-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 4-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання
Катэгорыя:Дэлегаты XXII з’езда КПСС
Катэгорыя:Другія сакратары Магілёўскага абкама КП Беларусі
Цумеб

**Цумеб** () — горад у Намібіі. Размешчаны на поўначы Намібіі, за 400 км на поўнач ад сталіцы краіны Віндхука. Разам з гарадамі Атаві і Хрутфантэйн, Цумеб ляжыць у так званым «трохкутніку Атаві», высокаразвітым сельскагаспадарчым раёне ў гарах Атаві з высокім узроўнем ападкаў (у Цумебе — каля 550 мм). Да жніўня 2008 года Цумеб быў адміністрацыйным цэнтрам намібійскай вобласці Ашыкота.

Катэгорыя:Гарады Намібіі
Атаві

**Атаві** () — невялікі горад у паўночнай частцы Намібіі, уваходзіць у склад вобласці Ачасандзьюпа. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі.

1 ліпеня 1915 года ў ваколіцах Атаві адбылася бітва паміж часцямі германскай арміі і войскамі Паўднёва-Афрыканскага Саюза, якое скончылася паразай немцаў. Горад знаходзіцца ў паўночна-заходняй частцы вобласці, за 317 км на паўночны-паўночны ўсход (NNE) ад сталіцы краіны Віндхука. Абсалютная вышыня — 1412 метраў над узроўнем мора.

Катэгорыя:Гарады Намібіі
Хрутфантэйн

**Хрутфантэйн** (афрык. Grootfontein) — горад у Намібіі. Размешчаны ў паўночна-заходняй частцы Намібіі, на вышыні 1460 метраў над узроўнем мора, у гарах Атаві. Разам з гарадамі Атаві і Цумеб, Хрутфантэйн утварае так званы «трохкутнік Атаві» — развіты сельскагаспадарчы раён у гарах Атаві, дзе штогод выпадае не менш за 500 мм ападкаў.

Катэгорыя:Гарады Намібіі
Андангва

**Андангва** (ням. Ondangua) — горад у вобласці Ашана паўночнай часткі Намібіі, на мяжы рэгіёна Ашыкота. Размешчаны прыкладна за 80 км ад ангольскай мяжы. У Андангва ёсць гандлёвы цэнтр, вялікі адкрыты рынак, а таксама некалькі турыстычных аб’ектаў. Чыгуначная лінія паміж Віндхукам і Андангва працуе з 11 мая 2006 года. Пасажырскія цягнікі раз у тыдзень ідуць па гэтым маршруце туды і назад.

Катэгорыя:Гарады Намібіі
Оўча

**О́ўча** () — горад у паўночнай частцы Намібіі, уваходзіць у склад вобласці Куненэ. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі. Горад знаходзіцца ў паўднёва-ўсходняй частцы вобласці, на поўдзень ад нацыянальнага парка Этоша, прыблізна за 280 км на паўночны-паўночны захад (NNW) ад сталіцы краіны Віндхука. Абсалютная вышыня — 1216 метраў над узроўнем мора.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Намібіі
Ачываронга

**Ачываронга** (афрык. Otjiwarongo) — горад у Намібіі. Горад Ачываронга размешчаны ў цэнтральнай частцы Намібіі, паміж «трохкутнікам Атаві» (Атаві і Цумеб), за 250 км на поўдзень ад сталіцы Віндхука. Ачываронга з'яўляецца адміністрацыйным цэнтрам вобласці Очозондьюпа. За 50 км на ўсход ад горада знаходзіцца горны масіў Ватэрберх. За 70 км на поўдзень - гара Эча.

Насельніцтва - 22.900 чалавек (на 2010 год).

Катэгорыя:Гарады Намібіі
Габабіс

**Габабіс** — горад у Намібіі. Размешчаны ва ўсходняй частцы цэнтральнай Намібіі, за 200 км на ўсход ад сталіцы краіны Віндхука. З’яўляецца галоўным горадам вобласці Амахеке, а таксама цэнтрам аднайменнай акругі і выбарчага раёна. Насельніцтва — 19870 чалавек (на 2010 год). Заснаваны 6 жніўня 1845 года як місіянерская станцыя.

Катэгорыя:Гарады Намібіі
Мой дом

**«Мой дом»** ― другі студыйны альбом рок-гурта «Мясцовы час», які быў выпушчаны ў 1989 годзе.
## Спіс песень
## Крытыка
Музычны крытык Вітаўт Мартыненка адзначаў пра першыя альбомы гурта:

## Удзельнікі запісу
* Алесь Кузьмін — гітара, спеў
* Валерый Драко — электрагітара
* Аляксандр Свідрыцкі — барабаны
* Вячаслаў Макас — бас-гітара, спеў
* Руслан Парфёнаў — клавішныя

## Спасылкі
Катэгорыя:Альбомы 1989 года
Катэгорыя:Альбомы гурта «Мясцовы час»
Свакапмунд

**Свакапмунд** — горад у Намібіі. Размешчаны ў цэнтральнай частцы атлантычнага ўзбярэжжа Намібіі, на поўнач ад упадзення ў акіян ракі Свакап. На сушы горад акружаны пяскамі пустыні Наміб і Берага Шкілетаў. Непадалёку ад яго стаіць гара Спіцкап. Свакапмунд звязаны з Віндхукам чыгуначнай лініяй, па якой двойчы на тыдзень ходзіць турыстычны цягнік.

Катэгорыя:Гарады Намібіі
Марыенталь (Намібія)

**Марыенталь**  — горад у Намібіі. Знаходзіцца ў цэнтральнай частцы паўднёвай Намібіі, на рацэ Фіш, за 274 км на паўднёвы ўсход ад сталіцы краіны Віндхука, на традыцыйнай тэрыторыі народа нама. Адміністрацыйны цэнтр вобласці Хардап, а таксама аднайменнай з горадам акругі. Насельніцтва — 15.500 чалавек (на 2010 год). Марыенталь быў заснаваны 24 снежня 1894 года нямецкімі лютэранскімі місіянерамі. У 1912 годзе праз яго прайшла чыгунка, а ў 1920 годзе Марыенталь атрымаў статус горада.

Катэгорыя:Гарады Намібіі
Бераг Шкілетаў

**Бераг Шкілетаў**  (, , ) — дзяржаўны запаведнік, частка ўзбярэжжа Намібіі, размяшчаецца на поўнач ад Свакапмунда і сканчаецца каля вусця ракі Куненэ ў Анголе. Лічыцца часткай пустыні Наміб. На поўдзень ад бухты Тора-Бей пераважаюць пясчаныя раўніны. Далей, па меры прасоўвання на поўнач, з’яўляюцца пясчаныя дзюны.

Туман, вялікія валуны, штармы і халоднае Бенгельскае цячэнне ствараюць небяспечныя ўмовы для перамяшчэння караблёў у гэтым месцы.

Рэшткі некаторых суднаў ляжаць на значнай адлегласці ад вады. Напрыклад, абломкі германскага судна «Эдуард Болен» знаходзяцца за паўкіламетра ад берага. Шлюпкі маглі перасекчы лінію прыбоя і прыстаць да берага, але прыбой у тых месцах настолькі моцны, што на вёслах перасекчы яго ў адваротным напрамку практычна немагчыма. Тыя, хто выжыў, апыналіся сярод адной з самых сухіх і неспрыяльных для жыцця пустыняў свету за сотні кіламетраў ад населеных пунктаў і крыніц пітной вады. Безумоўна, яны амаль не мелі шанцаў выжыць і паміралі тут жа, на беразе, з прычыны чаго ён і атрымаў сваю назву.

Вялікая частка Берага Шкілетаў з’яўляецца адным з найстарэйшых участкаў паверхні Зямлі: карэнныя горныя пароды, з якіх ён складаецца, маюць узрост звыш паўтара мільярда гадоў.

Паўднёвая частка Берага Шкілетаў уваходзіць у Нацыянальную турыстычную зону Заходняга ўзбярэжжа. Багатае рыбай мора прываблівае сюды шматлікіх рыбакоў, якія арганізоўваюць шматлюдныя рыбацкія лагеры. Адзін з такіх лагераў затым ператварыўся ў сапраўдны горад — Гентысбугт. Паўночную частку Берага Шкілетаў ад бухты Тора-Бей да самай мяжы з Анголай ахоплівае аднайменны нацыянальны парк, доступ да якога абмежаваны.

Катэгорыя:Геаграфія Намібіі
Катэгорыя:Славутасці Намібіі
Катэгорыя:Берагі Атлантычнага акіяна
Кітмансхуп

**Кітмансхуп** — горад у Намібіі. Знаходзіцца ў паўднёвай частцы Намібіі, у цэнтры вобласці Карас, галоўным горадам якой з’яўляецца, за 500 км на поўдзень ад сталіцы краіны Віндхука. Насельніцтва — 16800 чалавек (на 2010 год). Горад знаходзіцца на падыходзе да пустыні Калахары, клімат тут засушлівы, з малой колькасцю ападкаў. За 30 км на захад ад Кітмансхупа знаходзяцца горы Боту, частка Вялікага Уступа.

Катэгорыя:Гарады Намібіі
Людэрыц

**Людэрыц** (ням.: Lüderitz) — горад, рыбацкі і гандлёвы порт на атлантычным узбярэжжы Намібіі, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі ў намібійскім рэгіёне Карас. Насельніцтва — каля 20 000 чалавек (2005).

Катэгорыя:Гарады Намібіі
Рэхобат (горад)

**Рэхобат** (англ.: Rehoboth) — горад у Намібіі. Знаходзіцца ў цэнтральнай частцы Намібіі, за 85 км на поўдзень ад сталіцы краіны Віндхука. Адзін з найбуйнейшых гарадоў вобласці Хардап. Плошча горада — 540 км². Насельніцтва — 20900 чалавек (2010). 

Рэхобат знакаміты сваімі гарачымі крыніцамі. На захад ад яго знаходзіцца плаціна Ааноб і вадасховішча, якое забяспечвае горад вадой і служыць зонай адпачынку.

У канцы XVIII ст. каля крыніц пасяліліся дамара. У 1845 г. не далёка ад іх нямецкія місіянеры заснавалі горад, які прыцягваў паўднёваафрыканскіх крэолаў — нама, орлам і бастэраў. У нашы дні дамара і бастэры складаюць найбольш культурна ўплывовую групу насельніцтва.

Сучасны Рэхобат падзелены на 8 раёнаў, якія завуцца блокамі і абазначаюцца літарамі алфавіта. Блок D — месца жыцця найбольш багатых гараджан, у той час як блок C у часы апартэіду з'яўляўся гета для чарнаскурых і ў нашы дні застаецца найбольш беднай часткай Рэхобата. Мясціны вакол горада традыцыйна выкарыстоўваюцца для выпасу каракулевых авечак. Асновы мясцовай эканомікі: турызм, банкаўскае і транспартнае абслугоўванне.

## Спасылкі 
* Rehoboth — South African History Online
* Namobiaweb
* Rehoboth Travel Information

Катэгорыя:Гарады Намібіі
Карасбург

**Карасбург** (афрык. Karasburg) — горад у Намібіі. У горадзе ёсць раённае ўпраўленне, школы і бальніцы, кругласутачна адкрытая заправачная станцыя, рамонтная майстэрня, гасцініца, сталовыя, філіял банка і аэрадром (IATA: KAS).

Катэгорыя:Гарады Намібіі
Рунду

**Рунду** (англ.: Rundu) — горад у Намібіі, адміністрацыйны цэнтр вобласці Усходняе Каванга. Горад размешчаны на мяжы з Анголай. Вышыня цэнтра НП - 1105 метраў над узроўнем мора. Каля Рунду амурамба Аматака ўпадае ў раку Акаванга. Насельніцтва - 81500 чалавек (2010).

Катэгорыя:Гарады Намібіі
Аўтапі

**Аўтапі** — горад на паўночным захадзе Намібіі, адміністрацыйны цэнтр вобласці Амусаці, а таксама аднайменнай акругі. За 595 км ад Віндхука. Абсалютная вышыня — 1108 метраў над узроўнем мора. Насельніцтва — 2943 жыхары (2013). Галоўнай славутасцю горада з’яўляецца вялікі баабаб (en:Ombalantu baobab tree), у дупле якога, у розны час размяшчаліся паштовае аддзяленне, капліца, а таксама прытулак для мясцовых жыхароў, у перыяд вядзення міжплемянных войнаў.

Катэгорыя:Гарады Намібіі
Нкурэнкуру

**Нкурэнкуру** (ням.: Nkurenkuru) — горад у Намібіі, адміністрацыйны цэнтр вобласці Заходняе Каванга. Горад размешчаны на мяжы з Анголай, на рацэ Акаванга. Вышыня цэнтра НП складае 1093 метры над узроўнем мора.
Катэгорыя:Гарады Намібіі
Амаруру

**Амаруру** () — горад на захадзе Намібіі, уваходзіць у склад вобласці Эронга. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі. Заснаваны ў 1872 годзе як невялікае паселішча германскай хрысціянскай місіі. У 1904 годзе Амаруру быў арэнай паўстання мясцовых жыхароў (прадстаўнікоў народнасці герэра), накіраванага супраць раскватараваных тут германскіх ваенных. Знаходзіцца ў паўночна-ўсходняй частцы вобласці, на берагах перыядычна перасыхалай ракі Амаруру, за 160 км на паўночны захад ад сталіцы краіны Віндхука. Абсалютная вышыня — 1185 метраў над узроўнем мора.

Катэгорыя:Гарады Намібіі
Ээнхана

**Ээнхана** () — горад на поўначы Намібіі, адміністрацыйны цэнтр вобласці Ахангвена, а таксама аднайменнай выбарчай акругі. Да 1990 года горад з’яўляўся базай Паўднёва-Афрыканскіх сіл абароны. З 1990 года з’яўляецца часткай незалежнай Намібіі.

У горадзе размешчаны прынамсі пяць масавых пахаванняў байцоў СВАПА, якія адносяцца да часоў Вайны за незалежнасць.

Катэгорыя:Гарады Намібіі
Беліз (горад)

**Беліз** () — найбуйнейшы горад і порт у дзяржаве Беліз. Размешчаны на беразе Карыбскага мора, ва ўсходняй частцы краіны.

## Гісторыя 
Заснаваны англійскімі маракамі ў канцы XVII стагоддзя, ля вусця ручая Оўлавер. Выкарыстоўваўся як перавалачная база для лесагандляроў і лесанарыхтоўшчыкаў.

Першапачаткова Беліз з’яўляўся сталіцай дзяржавы, але ў 1961 годзе ўраган Хэці нанёс гораду істотны ўрон, пасля чаго, у 1970-я гады, сталіца была перанесена ўглыб краіны, у горад Бельмапан. У горадзе застаецца рэзідэнцыя прэм’ер-міністра і ўраду краіны.

## Транспарт 
Марскі порт. Муніцыпальны аэрапорт з міжнародным тэрміналам (код TZA), прыкладна за 3 км на поўнач ад цэнтра горада. Міжнародны аэрапорт Беліз Сіці Філіп Голдсан (Belize City Philip S. W. Goldson International Airport), за 16 км на паўночны захад ад горада Беліз, код BZE.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Памятныя мясціны 
* Сабор Святога Іаана (1812—1847 гг.) — самы стары англіканскі храм у Цэнтральнай Амерыцы.
* Музей Беліза ў будынку старой турмы (1857 г.).
* Прыбярэжны Занальны музей (экспазіцыя па экалогіі рыфаў) і Марскі Музей (збор мадэляў і дакументаў па мараплаўстве) у будынку былога Пажарнага дэпо (1923 г.).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Беліза
Éditions Gallimard

«Галіма́р» (Выдавецтва **Галіма́ра**, ) — найбуйнейшы французскі незалежны выдавецкі дом і адно з найбуйнейшых выдавецтваў мастацкай літаратуры ў свеце. Заснавана ў 1911 году Гастонам Галімарам. З 1992 года ўваходзіць у склад выдавецкага холдынга , які належыць цяперашняму дырэктару выдавецтва Антуану Галімару.

## Гісторыя 
Выдавецтва заснавана ў 1911 годзе пісьменнікамі Андрэ Жыдам,  і выдаўцом Гастонам Галімарам. Першапачаткова яно ўяўляла сабой выдавецтва літаратурнага часопіса «Нувэль Рэвю Франсэз» і насіла адпаведную назву — «Эдысьён дэ ла Нувэль Рэвю Франсэз» (). Назву «Галімар» (*Librairie Gallimard*) яно атрымала толькі ў 1919 годзе.

У цяперашні час выдавецтва ўзначальвае , унук заснавальніка. Яму таксама належыць выдавецкі холдынг *Groupe Madrigall*, часткай якога з’яўляецца «Галімар».

Апрача мастацкай літаратуры, «Галімар» выдае энцыклапедыі і слоўнікі, літаратуру па грамадскіх і гуманітарных навуках, рэлігіі і мастацтве. Выдавецтва публікуе таксама літаратурна-палітычны часопіс «Les temps modernes» і найбуйнейшы літаратурны часопіс «Нувэль рэвю франсэз». На 2019 год у каталогу выдавецтва налічваецца каля 40 000 найменняў, 9000 аўтараў і 240 серый літаратуры і эсэістыкі.

## Нататкі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт выдавецтва «Галімар»
* Выдавецкая серыя «Галімар дзецям» (*Gallimard Jeunesse*)
* Выдавецкая серыя «Галімар для забавы» (Gallimard Loisirs) 
* 
* 

Катэгорыя:VII акруга Парыжа
Арандыс

**Арандыс** (англ.: Arandis) — горад на захадзе Намібіі, уваходзіць у склад вобласці Эронга. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі.

Заснаваны ў 1972 годзе як шахцёрскі пасёлак. Знаходзіцца ў заходняй частцы вобласці, у пустыннай мясцовасці, за 210 кіламетраў на захад ад сталіцы краіны Віндхука. Абсалютная вышыня — 584 метры над узроўнем мора.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Намібіі
Дзмітрый Георгіевіч Дуброўскі

**Дзмітрый Георгіевіч Дуброўскі** ( — , Масква) — ваенны, дзяржаўны і палітычны дзеяч, генерал-лейтэнант. Член КПСС.

## Біяграфія 
З 1921 года — на гаспадарчай, грамадскай і палітычнай працы.

У ходзе Вялікай Айчыннай вайны член Ваеннага Савета 10-й арміі, член Ваеннага Савета 28-й рэзервовай арміі, член Ваеннага Савета 61-й арміі. Начальнік Упраўлення савецкай ваеннай адміністрацыі ў Германіі па зямлі Саксонія, член Ваеннага Савета Беларускай ваеннай акругі.

Выбіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Беларускай ССР 3-га і 4-га скліканняў. Дэлегат XVIII з’езда ВКП(б).

## Спасылкі 
* КАК КОМИ ПАРЕНЕК ГЕНЕРАЛОМ СТАЛ 
 

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 1-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 3-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 4-га склікання
Катэгорыя:Дэлегаты XVIII з’езда УКП(б)
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты СССР
Ангмагсалік

**Ангмагсалік** (дацк. Angmagssalik), часам званы Тасіілак (дат. Tasiilaq) — найбуйнейшы населены пункт ва ўсходняй Грэнландыі. Знаходзіцца ў камуне Сермерсоак на востраве Амасалік. Заснаваны ў 1894 годзе. Насельніцтва — 1930 чалавек (2010). Транспартныя зносіны верталётам з аэрапорта Кулусука.

У порце Ангмагсаліка спыняюцца круізныя караблі і прыватныя яхты.

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Населеныя пункты Грэнландыі
Мікалай Васілевіч Кашчэеў

**Мікала́й Васі́левіч Кашчэ́еў** (, в. Кулябякі, Ардатаўскі павет,  — ?) — дзяржаўны дзеяч БССР.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 3 (16) студзеня 1913 года ў в. Кулябякі Ардатаўскага павета Ніжагародскай губерні.

З рабочых. Член КПСС (1943). Скончыў Горкаўскі інжынерна-будаўнічы інстытут (1935).

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. З 1946 года — на гаспадарчай рабоце ў Мінску, у 1953—1955 гадах — загадчык аддзела будаўніцтва Мінскага гаркама КПБ. З 1955 года — першы намеснік міністра будаўніцтва БССР, з 1967 да 1975 года — міністр сельскага будаўніцтва БССР.

На 24—26 з’ездах КПБ абіраўся кандыдатам у члены ЦК КПБ. Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР 6-8-га скліканняў. Узнагароджаны 6 ордэнамі, медалямі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 8-га склікання
Катэгорыя:Кандыдаты ў члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Міністры сельскага будаўніцтва БССР
Катэгорыя:Намеснікі міністраў БССР
Давід Андрэевіч Лукашэвіч

**Давід Андрэевіч Лукашэвіч** (, в. Берагавая Слабада, Рэчыцкі павет, Расійская імперыя — ?) — дзяржаўны і палітычны дзеяч, генерал-лейтэнант.

## Біяграфія 
З 1929 года — на гаспадарчай, грамадскай і палітычнай працы.

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, вайсковы камісар 52-й стралковай брыгады, 207-й стралковай дывізіі, начальнік палітаддзела 6-й гвардзейскай мотастралковай брыгады, начальнік палітаддзела спецчастак 5-га гвардзейскага войска, старшыня Выканаўчага камітэта Магілёўскага абласнога савета, сакратар Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР.

Абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Беларускай ССР 3-8-га скліканняў.

## Спасылкі 
* Лукашевич Давид Андреевич

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 1-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 3-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 4-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 8-га склікання
Катэгорыя:Члены Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР
Катэгорыя:Старшыні Магілёўскага абласнога выканаўчага камітэта
Ямата (перыяд)

**Перыяд Ямата** (, 250 — 710 гг.) традыцыйна вылучаецца ў гісторыі Японіі. 

Першапачаткова яго вылучэнне было звязана з дзяржавай Вялікі Ва (Ямата), якая ўзгадвалася ў старажытных кітайскіх і сярэднявечных японскіх пісьмовых крыніцах і быццам бы папярэднічала ўсталяванню сучаснай дынастыі імператараў Японіі. Месцазнаходжанне цэнтру дзяржавы заўсёды было дыскусійным. Мяркуецца, што ён знаходзіўся на тэрыторыі правінцыі Ямата. Пачатак перыяду прыкладна супадае з кіраваннем міфічнага імператара Одзін-тэно і скончваецца пераносам сталіцы ў Нару. 

У нашы дні ў перыяд Ямата ўключаюць перыяды Кафун (250 — 538 гг.) і Асука (538 — 710 гг.).

## Спысылкі 
* Yamato Period (250 – 710)
* Yamato period - New World Encyclopedia

Катэгорыя:Гісторыя Японіі
Фёдар Архіпавіч Храпко

**Фёдар Архіпавіч Храпко** (, в. Жалвінец, Глускі раён, Магілёўская вобласць — ) — беларускі ўрач. Заслужаны ўрач БССР.

## Біяграфія 
У 1918 годзе скончыў Магілёўскую фельчарска-акушэрскую школу. У 1920—1928 гадах у Чырвонай Арміі. У 1932 годзе скончыў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут.

У 1932—1935 гадах працаваў урачом на Сошскім фасфарытным рудніку ў Смаленскай вобласці. У 1935—1941 гадах — галоўным урачом Буда-Кашалёўскай раённай бальніцы.

З першых дзён Вялікай Айчыннай вайны ўзначальваў медыцынскую частку санітарнага цягніка, потым быў ардынатарам армейскага эвакапрыёмніка на Калінінскім, Заходнім, 2-м Прыбалтыйскім франтах. Закончыў вайну на Далёкім Усходзе.

У 1946—1963 гадах працаваў у галіне аховы здароўя ў Кіраўскім раёне.

Памёр у 1984 годзе

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Леніна (1966), Чырвонай Зоркі, Працоўнага Чырвонага Сцяга, медалямі. У 1949 годзе ўдастоены ганаровага звання заслужанага ўрача БССР.

## Літаратура 
* Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Кіраўскага раёна. Мн.: Выш. школа, 1997. С. 409, 412.
* Кировский район: Историко-информационная подборка/Кировский районный исполнительный комитет. Бобруйск, 2000. С. 29.

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Медыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Постаці беларускай аховы здароўя
Аркадзь Дзянісавіч Рудак

**Аркадзь Дзянісавіч Рудак** (, в. Валосавічы , Кіраўскі раён, БССР — , г. Мінск, БССР) — дзяржаўны і партыйны дзеяч БССР, генерал-маёр (1966), заслужаны работнік культуры БССР (1980). Арганізатар і кіраўнік партызанскага руху ў Вялікую Айчынную вайну.

## Біяграфія 
У 1948 годзе скончыў Вышэйшую партыйную школу пры ЦК КП(б)Б. У 1930 годзе на савецкай і камсамольскай рабоце ў Бабруйскім раёне. З 1937 года ў Чырвонай Арміі. З 1939 года першы сакратар Гомельскага абкома КП(б)Б і штаба Гомельскага партызанскага злучэння. З 1944 года на партыйнай і савецкай рабоце.

Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР у 1951—1971 гадах.

1981 годзе — аўтар мемуараў «Экзамен на сталасць».

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Чырвонага Сцяга, Айчыннай вайны 1-й ступені, Працоўнага Чырвонага Сцяга, Чырвонай Зоркі, многімі медалямі.

## Літаратура 
* Памяць: Гісторыка-дакум. хроніка Кіраўскага раёна. Мн.: Выш. шк., 1997. С. 242, 412.
* Кировский район: Историко-информационная подборка/Кировский районный исполнительный комитет. Бобруйск, 2000. С. 29.

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 3-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 4-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 7-га склікання
Катэгорыя:Дэлегаты XXI з’езда КПСС
Катэгорыя:Першыя сакратары Мінскага гаркама КП Беларусі
Пажар у Гомелі (1581)

**Пажар 1581 года ў Гомелі** – пажар, які здарыўся 5 мая 1581 года ў старосцінскім Гомелі, эпізод часоў Лівонскай вайны.

## Прычыны і меркаваны маштаб пажару 
Пажар стаў вынікам нападу на Гомель нявызначанага падраздзялення маскоўскага войска, жаўнеры, якога «до замку неведоме ночью пришедша, на место ударили, и место огнем выпалили». Са сведчанняў відавочцаў вынікае, што пажар быў учынены наўмысна па «запаленю места», якое, па ўсім відаць, было знішчана цалкам («место наше Гомейское все огнем выпалили»). Уласна замак ад агню не пацярпеў, паслужыўшы прыстанішчам для жыхароў места, якія шукалі паратунку ад навалы. Між пацярпелых быў святар гомельскай Спаскай царквы Сысой Ерафеевіч, які «заледве сам з жоною и з детьми своими до замку убег». Пажарам знішчыла яго дом з усёй маёмасцю і «правами церковными», г.зн. дакументамі, што пацвярджалі гаспадарскія зямельныя наданні і прывілеі Спаскай царкве. У такім жа становішчы апынуўся і святар гомельскай Мікольскай замкавай царквы Мікіта Панковіч.

Катэгорыя:Гарадскія пажары ў Беларусі
Катэгорыя:Падзеі 5 мая
Катэгорыя:Май 1581 года
Катэгорыя:Гісторыя Гомеля
Катэгорыя:XVI стагоддзе ў Гомелі
Катэгорыя:1581 год у Еўропе
Катэгорыя:Лівонская вайна
Кавалёўскі сельсавет (Лёзненскі раён)

**Кавалё́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лёзненскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Кавалі.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Емельяноўскі сельсавет** у складзе Лёзненскага раёна Віцебскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Емельянова. 29 кастрычніка 1924 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Глоданкі, сельсавет перайменаваны ў **Глоданскі сельсавет**. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Лёзненскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. На 1 студзеня 1974 года ў складзе Глоданскага сельсавета 19 населеных пунктаў.
7 жніўня 1979 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Кавалі, сельсавет перайменаваны ў Кавалёўскі. 8 красавіка 2004 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Веляшковіцкага сельсавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 17 населеных пунктаў: вёскі Барсукі, Буракі, Глоданкі, Горы, Емельянова, Загарадна, Залессе, Кавалі, Кажуроўшчына, Красыні, Лапіна, Ніканаўшчына, Страганы, Сялішча, Сяцішча, Таўпа і Шавялі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лёзненскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2004 годзе
Сцяпан Васілевіч Авяр’янаў

**Сцяпан Васілевіч Авяр’янаў** (, с. Панікавец, Ліпецкая вобласць — , Віднае) — Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
Камандзір кулямётнага разліку 1320-га стралковага палка 413-ай стралковай дывізіі С. В. Авяр’янаў вызначыўся 28 чэрвеня 1944 годзе ў баях па знішчэнню варожай групоўкі ворага ў раёне в. Падрэчча. У час контратакі праціўніка ён знішчыў 23 немцаў і 9 узяў у палон. Моцным агнём свайго кулямёта ён прымусіў гітлераўцаў адступіць. Пры праследаванні праціўніка знішчыў двух снайпераў і адзін кулямётны разлік закідаў гранатамі, тым самым даў магчымасць стралковай роце паспяхова рухацца наперад.

30 чэрвеня 1944 года у баях за чыгуначны мост праз р. Бярэзіну ў раёне мястэчка Свіслач Мінскай вобласці пад моцным ружэйна-кулямётным агнём праціўніка перабег са сваім кулямётам на супрацьлеглы бераг і адкрыў моцны агонь па ворагу, тым самым не даў магчымасці ўзарваць мост.

## Літаратура 
* Памяць: Гісторыка-дакум. хроніка Кіраўскага р-на. Мн.: Выш. шк., 1997. С. 238.

 

Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Вялікае Княства Рускае (значэнні)

* Вялікае Княства Рускае (1658—1659)
* Вялікае Княства Рускае (1432—1435)
Калышкаўскі сельсавет

**Калы́шкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лёзненскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Калышкі.

Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Калышкаўскі (Калышанскі) сельсавет** у складзе Лёзненскага раёна Віцебскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Лёзненскім раёне БССР. У 1935 годзе ўзбуйнены за кошт тэрыторыі скасаванага Калышкаўскага нацыянальнага яўрэйскага сельсавета. З 20 лютага 1938 года ў складзе Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Яськаўшчынскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лёзненскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Вялікае Княства Рускае (1658—1659)

**Вялікае Княства Рускае** (; ВКР) — назва Казацкай Украіны (частка Брацлаўскага, Кіеўскага і Чарнігаўскага ваяводстваў), па якой, паводле ўмоў Гадзяцкага дагавора, заключанага на казацкім радзе 16 верасня 1658 г., яна павінна была ўвайсці ў склад Рэспублікі трох народаў. Вялікае княства Рускае было выкрэслена, калі дагавор быў ратыфікаваны сеймам.

## Асноўныя прынцыпы 
Гадзяцкі дагавор прадугледжваў абмежаванне яго ўнутрыпалітычнага суверэнітэту, пазбаўленне правоў на знешнюю палітыку, аднаўленне існуючай сістэмы сацыяльна-эканамічных адносін у Хмяльніцкім.

Аўтарам канцэпцыі Вялікага Княства Рускага, а таксама яго першым і апошнім канцлерам быў Юрый Нямырыч, які ў красавіку 1659 г. выступіў з прамовай перад дэпутатамі сейма Рэчы Паспалітай у Варшаве.

Спробы ўрада Івана Выгоўскага вясной 1659 г. уключыць у склад княства Валынскае, Падольскае і Рускае ваяводствы, павялічыць казацкі рэестр да 60 тыс. і ліквідаваць унію пацярпелі няўдачу.

Пасля абвяшчэння Гадзяцкага дагавора пачалася маскоўска-ўкраінская вайна (1658-1659), якая завяршылася перамогай казацкіх войскаў пад Канатопам.

Аднак пасля гэтага пачаўся (пры актыўнай падтрымцы Масквы) казацкі рух супраць саюза з Польшчай, і ўвосень 1659 г. новы гетман Юрый Хмяльніцкі фактычна скасаваў пагадненне.

## Глядзіце таксама 
* Великі князі Руські
* Вялікае Княства Рускае (1432—1435)

## Крыніцы 

## Літаратура 
* *В. Горобець*. Велике князівство Руське // Політична енциклопедія / редкол.: Ю. Левенець (голова), Ю. Шаповал (заст. голови).&nbsp;— : Парламентське видавництво, 2011.&nbsp;— С. 88—89.&nbsp;— 808 с.&nbsp;— ISBN 978-966-611-818-2.

## Спасылкі 
* *В.&nbsp;М.&nbsp;Горобець*. Велике князівство Руське // 
* Велике князівство Руське // 
* Великим Князівством Руським Україна побула півроку

Катэгорыя:Гісторыя Украіны з XIV стагоддзя па 1795 год
Калышкаўскі нацыянальны яўрэйскі сельсавет

**Калы́шкаўскі нацыянальны яўрэйскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лёзненскага раёна БССР. Цэнтр — вёска Калышкі.

Утвораны ў 1926 годзе як **Калышкаўскі (Калышанскі) нацыянальны яўрэйскі сельсавет** у складзе Лёзненскага раёна Віцебскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Лёзненскім раёне БССР. У 1935 годзе скасаваны, тэрыторыя далучана да Калышкаўскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лёзненскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1935 годзе
Катэгорыя:Нацыянальныя яўрэйскія сельсаветы БССР
Цялецкае возера

**Цялецкае возера**, **Алтынколь**, **Залатое возера** — возера на паўночным усходзе Алтая, у Рэспубліцы Алтай (Расія), на вышыні 436 метраў. Плошча — 223 км², даўжыня 77 км, шырыня да 5,2 км, глыбіня да 325 м. Катлавіна тэктанічнага паходжання. Берагі стромкія, скалістыя. Упадае каля 70 рэк, у тым ліку Чулышман, выцякае рака Бія. Ледастаў няўстойлівы. Вада вельмі празрыстая (да 14 м). На берагах пасёлкі Артыбаш, Іагач і Яйлю з цэнтральнай сядзібай Алтайскага запаведніка і Цялецкай азёрнай станцыяй. Раён турызму і адпачынку.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Обі
Катэгорыя:Азёры Расіі
Катэгорыя:Геаграфія Рэспублікі Алтай
Артыбаш

**Артыбаш** — сяло ў Турачакскім раёне Рэспублікі Алтай Расіі, уваходзіць у склад Артыбашскага сельскага паселішча. Размешчаны на паўночным ускрайку Цялецкага возера, ля вытоку ракі Біі. Рэзка кантынентальны клімат. Сярэднегадавая тэмпература паветра — +1,2 °C. Сярэдняя тэмпература студзеня — −14,4 °C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў дасягае 850 мм. Аснова эканомікі пасёлка — турызм.

Катэгорыя:Населеныя пункты Турачацкага раёна
Яйлю

**Яйлю** — сяло ў Турачакскім раёне Рэспублікі Алтай Расіі. Уваходзіць у склад Артыбашскага сельскага паселішча. Цэнтральная сядзіба Алтайскага дзяржаўнага прыроднага біясфернага запаведніка. Размешчана на правым беразе сярэдняй часткі Цялецкага возера. Сярэднегадавая колькасць ападкаў дасягае 840 мм. Метэастанцыя.

Катэгорыя:Населеныя пункты Турачацкага раёна
Іагач

**Іагач** — сяло ў Артыбашскім сельскім паселішчы Турачакскага раёна Рэспублікі Алтай. Размешчана на паўднёвым беразе, у паўночным ускрайку Цялецкага возера, каля месца ўпадзення ракі Іагач у раку Бію. З іншых бакоў населены пункт акружаны горнымі вяршынямі, самая высокая з якіх Кейтэк (1156 м). На супрацьлеглым беразе знаходзіцца сяло Артыбаш, паміж сёламі пабудаваны мост. Заснавана ў 1952 годзе, калі на левым беразе Цялецкага возера пачалося будаўніцтва дамоў для працоўных будучага лесапункта.

Катэгорыя:Населеныя пункты Рэспублікі Алтай
Пунта-Горда

**Пунта-Горда** () — горад у паўднёвай частцы Беліза. Адміністрацыйны цэнтр акругі Таледа. Найбольш значны горад поўдня краіны, размешчаны на беразе бухты Аматыке Карыбскага мора. Рыбалавецкі порт. Ёсць невялікі аэрапорт — прымае мясцовыя рэйсы. Насельніцтва па дадзеных перапісу 2010 года — 5205 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Беліза
Орындж-Уолк

**Орындж-Уолк** () — горад у Белізе, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі.

Цэнтр горада знаходзіцца на вышыні 33 м над узроўнем мора. У часы мая горад быў вядомы пад назвай Халпатын. У 1530 годзе на гэтую тэрыторыю высадзіліся еўрапейскія каланізатары, пасля чаго пачалася вайна паміж імі і індзейцамі мая. У 1848 годзе ў горад прыбылі бежанцы мая і метысы з Мексікі, ратуючыся ад вайны ў Юкатане. Метысы прынеслі з сабой цукровы трыснёг, які затым стаў асновай эканомікі Беліза.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Беліза
Карасаль

**Карасаль** () — горад у паўночнай частцы Беліза; адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі.

Размешчаны прыкладна за 17 км на поўдзень ад мяжы з Мексікай і за 135 км на поўнач ад горада Беліз. Горад быў заснаваны ў 1849 годзе бежанцамі з Мексікі. Насельніцтва — 9901 чалавек (2010).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Беліза
Надзея Аляксееўна Філіпава

**Надзея Аляксееўна Філіпава** (, в. Гадзілавічы, Рагачоўскі раён, Гомельская вобласць — , в. Гадзілавічы) — Герой Сацыялістычнай Працы.

## Біяграфія 
Атрымала няпоўную сярэднюю адукацыю.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 27 чэрвеня 1950 года за атрыманне высокіх ураджаяў кок-сагыза пры выкананні планавага збору ўраджаю і здачы дзяржаве каранёў і кандыцыйнага насення кок-сагыза ёй было прысвоена званне Героя Сацыялістычнай
працы".

Выбіралася кандыдатам у члены ЦК Кампартыі Беларусі (1971—1976), дэпутатам Вярхоўнага Савета Беларускай ССР 3-га склікання (1951—1955). Дэлегат XXV з’езда КПСС (1976), XXVIІ (1971) з’езда КП Беларусі.

З 1978 года — персанальны пенсіянер саюзнага значэння. Жыла ў роднай вёсцы.

## Узнагароды 
Два ордэна Леніна (27.06.1950; 03.07.1951), ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (31.05.1952).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 3-га склікання
Катэгорыя:Дэлегаты XXV з’езда КПСС
Катэгорыя:Персанальныя пенсіянеры саюзнага значэння
Уманак

**Уманак** (грэнл. Uummannaq літар. «у форме цюленевага сэрца») — горад і адміністрацыйны цэнтр былой аднайменнай камуны на поўначы Заходняй Грэнландыі. Цяпер уваходзіць у склад камуны Каасуітсуп.

Сам горад размешчаны на востраве (12 км²), на поўнач ад вострава Дыска, за 590 км на поўнач ад Палярнага круга, на 70 градусе паўночнай шыраты. Самы паўночны тэрмінал грэнландскіх паромаў. Насельніцтва — 1407 чалавек (2020).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Грэнландыі
Нарсак

**Нарсак** (дацк. і грэнл. Narsaq) — горад на паўднёвым захадзе Грэнландыі. На поўначы мяжуе з Нукам, на ўсходзе — з Амасалікам, на поўдні — з Какартокам і Нанарталікам, на захадзе — з Івітутам і Пааміутам.

Насельніцтва — 1700 чал (2005).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Алека Хаманд, прэм’ер-міністр Грэнландыі

Катэгорыя:Гарады Грэнландыі
Перэн

**Перэн** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ален Перэн — французскі футбаліст
* Жак Перэн — французскі кінаакцёр, прадзюсар
* Жан Батыст Перэн — французскі фізік
* Кевін ван дэр Перэн — бельгійскі фігурыст
* Клод-Віктор Перэн — маршал Імперыі
* Коні Перэн — швейцарская тэнісістка
* Эрык Перэн — канадскі хакеіст
Бірмінгем (значэнні)

**Бірмінгем**:
* Бірмінгем
* Бірмінгем (Алабама)
* Бірмінгем (Мічыган)
FTSE 100 Index

**FTSE 100 Index** (, нефармальна *Footsie*) — вядучы індэкс Лонданскай фондавай біржы. Разлічваецца незалежнай кампаніяй FTSE Group, якой сумесна валодаюць газета Financial Times і Лонданская фондавая біржа.

Пачаў разлічвацца з 3 студзеня 1984 года з узроўня 1000 пунктаў. Дасягнуў свайго рэкорднага значэння ў 6950,6 пункта 30 снежня 1999 г.

## Кампаненты індэкса 
У верасні 2021 года сектар прамысловых тавараў і паслуг быў найбуйнейшым у індэксе з вагой 11,5 %, за ім ішоў фінансавы сектар з 11,3 % і сектар аховы здароўя на трэцім месцы з 9,9 %. 10 найбуйнейшых кампаній мелі сумарную вагу 41 % у агульнай рыначнай капіталізацыі ўсіх удзельнікаў індэкса.

## Крытэрыі адбору 
Кампаніі, акцыі якіх улічваюцца ў разліку індэкса FTSE 100, павінны задавальняць умовам, якія выстаўляюцца FTSE Group:

* уваходзіць у спіс Лонданскай фондавай біржы,
* кошт акцый індэкса FTSE 100 павінна выяўляцца ў фунтах ці еўра,
* прайсці тэст на прыналежнасць да пэўнай дзяржавы,
* акцыі павінны знаходзіцца ў свабодным абарачэнні і быць высокаліквіднымі.

Індэкс пераглядаецца штоквартальна, у першую пятніцу сакавіка, чэрвеня, верасня і снежня.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Еўрапейскія фондавыя індэксы
Марцінес

**Марцінес** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Аліўе Марцінес — французскі акцёр.
* Асвальда Марцінес (нар. 1986) — парагвайскі футбаліст.
* Ісабель Марцінес дэ Перон — трэцяя жонка Хуана Перона, прэзідэнта Аргенціны, і першая жанчына-прэзідэнт Аргенціны ў 1974—1976 гадах. Першая ў свеце жанчына-прэзідэнт.
* Лаўтара Марцінес (нар. 1997) — аргенцінскі футбаліст.
* Мірыям Радрыгес Марцінес — мексіканская праваабаронца.
* Хаві Марцінес (нар. 1988) — іспанскі футбаліст.

## Тапонім 
* Марцінес (Каліфорнія)
Бенке-В’еха-дэль-Кармен

**Бенке-В’еха-дэль-Кармен** (Benque Viejo del Carmen) — горад у Белізе. Самы заходні населены пункт Беліза. Размешчаны на цэнтральным участку мяжы з Гватэмалай, за 130 км на захад ад горада Беліз. Горад ляжыць на беразе ракі Мапан. Паблізу знаходзяцца руіны старажытнага горада мая, Шунантуніч.

Горад Бенке-В’еха-дэль-Кармен быў заснаваны ў XIX стагоддзі перасяленцамі з суседняй Гватэмалы.

Катэгорыя:Гарады Беліза
Вікторыя (пік, Беліз)

**Пік Вікторыя** () — вяршыня, размешчаная ў Белізе, другі найвышэйшы пункт краіны пасля Дойлс-Дэлайт. Размешчана на ўсходзе гор Мая.

## Геаграфія 
Пік Вікторыя мае вышыню 1122 м размешчаны ў гарах Мая. Гэта другая па вышыні гара ў Белізе, якая толькі крыху саступае вяршыні Дойлс-Дэлайт, размешчанай за 57 км на паўднёвы захад ад піка Вікторыі. Пік Вікторыя размешчаны ў запаведніку басейна Коск у раёне Стэн-Крык. З’яўляецца месцапражываннем для многіх відаў флоры і фауны.

## Гісторыя 
Доўгі час пік Вікторыя лічыўся самай высокай гарой у Белізе з вышынёй 1120 м. Аднак пасля вымярэнняў вяршыні Дойлс-Дэлайт, яе вышыня аказалася 1124 м, большай, чым давалі раннія вымярэнні. Першыя даследаванні піка Вікторыі адбыліся ў час брытанскіх экспедыцый 1888 і 1889 гадоў. Але даследчыкі фактычна вымералі найбліжэйшы пік, які яны памылкова пазначылі як пік Вікторыя. Некалькі экспедыцый рушылі следам у 1927—1928 гадах. Назва «Пік Вікторыя» была дадзена ў гонар каралевы Вікторыі як найвышэйшай вяршыні ў хрыбце Кокскам. 2 мая 1998 года пік Вікторыя быў аб’яўлены помнікам прыроды і дададзены ў спіс ахоўных тэрыторый у Белізе.

Катэгорыя:Горы Беліза
Канстанцін Іванавіч Марусічэнка

**Канстанцін Іванавіч Марусічэнка** ( — , Мінск) — ваенны дзеяч, генерал-маёр авіяцыі, удзельнік вызвалення Беларусі ў Вялікую Айчынную вайну, Герой Савецкага Саюза (1944), дзяржаўны дзеяч

## Біяграфія 
У жніўні 1936 года быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. Служыў пілотам у 16-й цяжкабамбавальнай авіяцыйнай брыгадзе з лістапада 1937 года.

З чэрвеня 1941 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. За гады вайны браў удзел у бітве за Маскву, Харкаўскай бітве, Сталінградскай бітве, у Смаленскай, Гомельска-Рэчыцкай, Беларускай, Прыбалтыйскай, Усходне-Прускай, Берлінскай наступальных аперацыях.

У 1961 годзе скончыў акадэмію Генеральнага штаба УС СССР.

Жыў і працаваў у Мінску. Абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання. Быў дэлегатам XXII з’езда Камуністычнай партыі Беларусі.

## Літаратура 
* Адмиралы и генералы Военно-морского флота СССР, 1946—1960 / В. М. Лурье. — Москва, 2007. — С. 333—334.
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. — Мінск, 2000. — Т. 10. — С. 142.
* Герои Советского Союза : краткий биографический словарь : [в 2 т.] / [А. А. Бабаков (руководитель) и др.]; редколлегия: И. Н. Шкадов (председатель) [и др.]. — Москва, 1988. — Т. 2. — С. 45-46.
* Навечно в сердце народном : [справочник / главный редактор И. П. Шамякин]. — 3-е издание, дополненное и исправленное. — Минск, 1984. — С. 336.
* Твои сыновья, Беларусь! Герои Советского Союза : биографический справочник. — Минск, 2015. — С. 286.
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. — Мінск, 1999. — Т. 5. — С. 81.

 
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання
Катэгорыя:Генерал-маёры СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Палтаўскай вобласці
Машкоў

**Машкоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Георгій Мікалаевіч Машкоў (1909—1991) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Мінскай вобласці ў Вялікую Айчынную вайну.
* Ілья Іванавіч Машкоў — рускі мастак.
* Уладзімір Львовіч Машкоў (нар. 1963) — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно, Заслужаны артыст Расійскай Федэрацыі (1996), Народны артыст Расійскай Федэрацыі (2010).
Аматыке

**Бухта Аматыке** () — буйны заліў Карыбскага мора. Размешчаны ўздоўж усходняга ўзбярэжжа Гватэмалы і ў Белізе.

Бухта знаходзіцца ў Гандураскім заліве, распасціраецца ад Санта-Томас-дэ-Кастылья (Гватэмала) на поўдні да Пунта-Горда (Беліз) на поўначы, дзе ён выходзіць у Карыбскае мора. Паўднёва-ўсходнія межы бухты абазначаны невялікім паўвостравам Пунта-дэ-Манабік.

Большая частка заліва з’яўляецца часткай Гватэмалы, а паўночна-заходняя частка — Беліза. Заліў атрымлівае сцёк з трох асноўных рэк: Моха ў Белізе, Сарстун, якая ўтварае мяжу паміж Белізам і Гватэмалай, і Рыа-Дульсэ ў Гватэмале. Асноўнымі партамі ў бухце з’яўляюцца Пуэрта-Барыас, Санта-Томас-дэ-Кастылья і Лівінгстан з боку Гватэмалы і Пунта-Горда ў Белізе.

Катэгорыя:Залівы Карыбскага мора
Катэгорыя:Залівы Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Геаграфія Беліза
Катэгорыя:Геаграфія Гватэмалы
Віктар Іосіфавіч Давідкаў

**Віктар Іосіфавіч Давідкаў** (, с.. Васыліўка — , Масква) — савецкі военачальнік, генерал-палкоўнік Савецкай арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (1942).

## Біяграфія 
У чэрвені 1932 года быў прызваны на тэрміновую службу і скіраваны ў Марскія сілы Балтыйскага мора, але быў па хваробе дэмабілізаваны. У 1933 годзе быў паўторна прызваны ў шэрагі Чырвоную Армію. У 1935 годзе скончыў 14-ую вайсковую школу лётнікаў у горадзе Энгельс.

Браў удзел у савецка-фінскай вайне з лютага па сакавік 1940 года, здзейсніў больш за 30 баявыя вылеты

У Вялікую Айчынную вайну ваяваў з першага дня вайны ў складзе 20-й змешанай авіяцыйнай дывізіі. 10 ліпеня 1941 года збіў на знішчальніку І-16 адразу два нямецкіх Ме-109 у адным боі, а на наступны дзень — яшчэ адзін. Браў удзел у прымежнай бітве ў Малдавіі і ў Ціраспальска-Мелітопальскай абароннай аперацыі. К сярэдзіны верасня 1941 года правёў 186 баявых вылетаў (у тым ліку 68 на штурмоўку і 12 на выведку), у 29 паветраных баях збіў 6 самалётаў ворага асабіста і 2 у групе. За гэтыя подзвігі атрымаў званне Героя Савецкага Саюза.

## Літаратура 
* Коллектив авторов. Великая Отечественная: Комдивы. Военный биографический словарь / В. П. Горемыкин. — М.: Кучково поле, 2014. — Т. 2. — С. 510—513. — 1000 экз. — ISBN 978-5-9950-0341-0.

Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў Карэі
Катэгорыя:Дэлегаты XXII з’езда КПСС
Катэгорыя:Камандзіры дывізій у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Камандзіры палкоў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі баёў на возеры Хасан
Катэгорыя:Генерал-палкоўнікі авіяцыі (СССР)
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 4-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 5-га склікання