open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рымскае пахаванне Стрыкчан

**Рымскае пахаванне Стрыкчан** — рымская магіла ў Стрыкчане, Булькізе, Дыбер, Албанія. Раскопкі праводзіліся паміж жніўнем і вераснем 2025 года Акадэміяй албаналагічнага даследавання па плане Эрыксана Ніколі. Паводле ацэнак, пахаванне адбылося паміж III і IV стагоддзямі ў перыяд Рымскай імперыі. Існуе рэдкі двухмоўны надпіс, які, на думку археолагаў, быў напісаны на грэчаскай і лацінскай мовах і прысвечаны як рымскаму богу Юпітэру, так і памерламу Геліяну.

## Раскопкі 
У жніўні 2025 года ў Стрыкчане, акруга Дыбер, Албанія, на плато недалёка ад мяжы з Паўночнай Македоніяй, была знойдзена вялікая рымская магіла Гэта першая манументальная магіла рымскай эпохі, выяўленая ў Албаніі. Раскопкі былі спланаваны і ўзначалены Эрыксанам Ніколі і працягваліся месяц. Археолагаў першымі папярэдзілі мясцовыя жыхары, якія заўважылі адкапаны каменны блок і хутка паведамілі пра гэта ў Акадэмію албаналагічнага даследавання.

Здаецца, магілу разрабавалі як мінімум двойчы: адзін раз у старажытнасці і зусім нядаўна, калі для перамяшчэння вялікага каменя на магілу выкарыстоўвалася цяжкая тэхніка.

## Будаўніцтва 
Магіла мае памеры 9 м × 6 м (30 фут × 20 футаў), і была пабудавана з вялікіх разьбяных вапняковых пліт. Яна мае манументальную лесвіцу, якая вядзе ўніз да пярэдняй камеры і самой галоўнай пахавальнай камеры. Як маштаб магілы, так і якасць яе будаўніцтва сведчаць аб тым, што яна была пабудавана для захоўвання цела чалавека высокага статусу.

## Артэфакты 
Надпіс, знойдзены ў гэтай рымскай магіле, быў напісаны на грэчаскай і лацінскай мовах і прысвячаў магілу Юпітэру і рымляніну па імені Геліянос які, як мяркуюць, быў пахаваны ў магіле. Гэты надпіс, які спалучае грэчаскую мову і рымскую рэлігію, сведчыць пра культурную гібрыднасць.

Сярод іншых артэфактаў, знойдзеных у гэтай рымскай магіле, — шкляныя талеркі і нажы, а таксама фрагменты тканін з залатой ніткай, якія часта выкарыстоўваліся ў адзенні эліты і сведчылі пра высокі сацыяльны статус у рымскі перыяд.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Археалогія ў Албаніі
Харытанюк

**Харытаню́к** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Канстанцін Мікалаевіч Харытанюк (нар. 1982) — беларускі юрыст, суддзя.
* Наталка Харытанюк (нар. 1984) — беларуская пісьменніца.
БМ-30Д «Спіца»

**БМ-30Д «Спіца»** (індэкс распрацоўшчыка — **32В01**) — дыстанцыйна кіраваны баявы модуль (ДУБМ), прызначаны для ўстаноўкі на бронеаўтамабілі і іншыя тыпы браніраванай тэхнікі. Модуль выкарыстоўваецца для выяўлення і паражэння наземных і паветраных цэляў на дыстанцыі прыблізна 2 км і забяспечвае агнявую падтрымку падраздзяленняў лёгкай бранятэхнікі.

## Агляд і прызначэнне 
БМ-30Д «Спіца» распрацаваны ў Расіі  па замове Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі. Канструктыўна модуль уяўляе сабой неабітаемую вежу (зброевы модуль), кіраванне якой ажыццяўляецца экіпажам дыстанцыйна знутры корпуса машыны-носьбіта.

З мая 2022 года «Спіца» распрацоўвалася для ўстаноўкі на бронеаўтамабіль КамАЗ-43269 «Выстрал», але не атрымала шырокага распаўсюджання, пасля чаго ў 2024 годзе было прынята рашэнне аб устаноўцы дадзенага модуля на бронеаўтамабіль КамАЗ К-4386 «Тайфун-ВДВ».

Канструкцыя таксама дазваляе адаптацыю модуля да іншых колавых і гусенічных платформаў.

Модуль абсталяваны оптыка-электроннай станцыяй, якая ўключае дзённы і цеплавізійны каналы назірання, лазерны дальнамер, а таксама стабілізаваную сістэму кіравання агнём, што дазваляе эфектыўна весці стральбу падчас руху.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Ваенная тэхніка
Андрэй Віктаравіч Кавальчук

**Андрэ́й Ві́ктаравіч Кавальчу́к** — беларускі юрыст, суддзя. Кандыдат юрыдычных навук (2004).

## Біяграфія 
22 чэрвеня 2006 года быў прызначаны суддзёй суда Кастрычніцкага раёна г. Гродна.

У снежні 2025 года вызвалены ад пасады суддзі Вярхоўнага Суда ў сувязі з пераходам на працу ў Канстытуцыйны Суд Рэспублікі Беларусь.

## Навуковая дзейнасць 
26 кастрычніка 2004 года ў Беларускім дзяржаўным універсітэце абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Крымінальная адказнасць за забойства маці нованароджанага дзіцяці». Навуковы кіраўнік — кандыдат юрыдычных навук, дацэнт В. В. Цімашэнка.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Катэгорыя:Суддзі Беларусі
Катэгорыя:Кандыдаты юрыдычных навук
Катэгорыя:Суддзі Канстытуцыйнага суда Рэспублікі Беларусь
Праташчык

**Прата́шчык** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Васіль Ануфрыевіч Праташчык (1921—1994) — беларускі хімік.
* Таццяна Міхайлаўна Праташчык — беларускі юрыст, суддзя.
Таццяна Міхайлаўна Праташчык

**Тацця́на Міха́йлаўна Прата́шчык** — беларускі юрыст, суддзя. Суддзя Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь (2021—2025), суддзя Канстытуцыйнага Суда Рэспублікі Беларусь (з 2025).

## Біяграфія 
З 13 красавіка 2001 года працавала суддзёй гаспадарчага суда г. Мінска.

10 красавіка 2008 года прызначана суддзёй Вышэйшага Гаспадарчага суда Рэспублікі Беларусь.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Катэгорыя:Суддзі Беларусі
Катэгорыя:Суддзі Канстытуцыйнага суда Рэспублікі Беларусь
Канстанцін Мікалаевіч Харытанюк

**Канстанці́н Мікала́евіч Харытаню́к** (нар. , Брэст) — беларускі юрыст, суддзя, спецыяліст у галіне права інтэлектуальнай уласнасці. Старшы выкладчык кафедры права інтэлектуальнай уласнасці юрыдычнага факультэта БДУ.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 30 ліпеня 1982 года ў Брэсце. У 2004 годзе з адзнакай скончыў юрыдычны факультэт Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна па спецыяльнасці «Правазнаўства». У 2019 годзе скончыў магістратуру Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Прававое рэгуляванне кіраўніцкай дзейнасці ў сацыяльных і эканамічных сістэмах».

З 2004 па 2006 год — стажор адваката, затым адвакат юрыдычнай кансультацыі Маскоўскага раёна г.&nbsp;Брэста. З 2005 года па сумяшчальніцтве працаваў выкладчыкам кафедры грамадзянска-прававых дысцыплін Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта. З верасня 2006 па чэрвень 2008 года — адвакат спецыялізаванай юрыдычнай кансультацыі г.&nbsp;Брэста.

У чэрвені 2008 года прызначаны на пасаду суддзі суда Маскоўскага раёна г.&nbsp;Брэста, у лістападзе 2011 года — на пасаду суддзі Брэсцкага абласнога суда.

27 лютага 2018 года ўказам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь прызначаны суддзёй Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь бестэрмінова. Працаваў у складзе судовай калегіі па эканамічных справах. З 1 ліпеня 2023 года быў уключаны ў склад судовай калегіі па справах інтэлектуальнай уласнасці Вярхоўнага Суда. Паводле інфармацыі СМІ, дзякуючы сваёй спецыялізацыі, верагодна, не ўдзельнічаў у палітычна матываваных судовых працэсах. У снежні 2025 года звольніўся з пасады суддзі Вярхоўнага Суда па ўласным жаданні.

Працуе старшым выкладчыкам на кафедры права інтэлектуальнай уласнасці юрыдычнага факультэта БДУ.

## Навуковая дзейнасць 
Сфера навуковых інтарэсаў: права інтэлектуальнай уласнасці, лічбавыя правы. На юрыдычным факультэце БДУ выкладае дысцыпліну «Права інтэлектуальнай уласнасці».

## Узнагароды 
* Ганаровая грамата Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нарадзіліся 30 ліпеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1982 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Брэсце
Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Катэгорыя:Суддзі Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выкладчыкі юрыдычнага факультэта БДУ
Андрэй Валер’евіч Алешчанка

'''Андрэ́й Вале́р'евіч Але́шчанка''' — беларускі юрыст, суддзя. Намеснік Старшыні Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь (2024—2025).

## Біяграфія 
3 чэрвеня 2008 года прызначаны суддзёй суда Маскоўскага раёна г.&nbsp;Брэста.

15 лістапада 2016 года ўказам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь прызначаны суддзёй Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь бестэрмінова.

У снежні 2025 года вызвалены ад пасады суддзі Вярхоўнага Суда ў сувязі з выхадам у адстаўку.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Катэгорыя:Суддзі Беларусі
Калектывіст (уваравіцкая раённая газета)

**«Калектыві́ст»** — раённая газета Уваравіцкага раёна, якая выдавалася з 1930 па 1962 год.

## Гісторыя 
### Даваенны перыяд 
Газета заснавана ў снежні 1930 года як орган Уваравіцкага райкама КП(б)Б і раённага Савета дэпутатаў працоўных Гомельскай вобласці. Выходзіла да 7 жніўня 1941 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Падпольны друк Беларусі ў Вялікую Айчынную вайну
Катэгорыя:Газеты Беларусі на беларускай мове
Катэгорыя:Уваравіцкі раён
Катэгорыя:Уваравічы
Святлана Іванаўна Дубай

**Святла́на Іва́наўна Дуба́й** — беларускі юрыст, суддзя.

## Біяграфія 
Скончыла Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.

З 25 студзеня 1995 года працавала суддзёй суда Івацэвіцкага раёна.

З 15 кастрычніка 1997 года — суддзя гаспадарчага суда Гродзенскай вобласці.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Катэгорыя:Суддзі Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь
Незалежны інстытут сацыяльна-эканамічных і палітычных даследаванняў

**Незале́жны інстыту́т сацыя́льна-эканамі́чных і паліты́чных дасле́даванняў** (скарочана **НІСЭПД**) — беларускі недзяржаўны даследчы цэнтр, заснаваны ў лютым 1992 года. З’яўляецца найстарэйшым у Беларусі недзяржаўным даследчым цэнтрам.

15 красавіка 2005 года НІСЭПД быў ліквідаваны па рашэнні Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь. Пасля гэтага інстытут быў зарэгістраваны з той жа назвай і статутам у Літоўскай Рэспубліцы і з таго часу працягвае сваю дзейнасць як літоўская грамадская ўстанова. Дырэктарам стаў доктар філасофіі Альгірдас Дэгуціс, а старшынёй Назіральнага савета — доктар юрыдычных навук, прафесар Рэмігіюс Шымашус.

## Дзейнасць 
Мэтай інстытута з’яўляецца прасоўванне каштоўнасцей дэмакратыі і рыначнай эканомікі, а таксама садзейнічанне фарміраванню ў Беларусі грамадзянскай супольнасці. Інстытут праводзіць даследаванні ў галіне сацыялогіі, эканомікі і паліталогіі, арганізуе канферэнцыі і семінары, а таксама займаецца інфармацыйна-выдавецкай дзейнасцю.

НІСЭПД вядомы сваімі нацыянальнымі апытаннямі грамадскай думкі, якія праводзіліся штоквартальна праз уласную сетку са 100 інтэрв’юераў. З 1996 года інстытут выдаваў аналітычны бюлетэнь «Навіны НІСЭПД» на рускай і англійскай мовах, а з 2002 года — штомесячны электронны бюлетэнь «Інфафокус».

## Асноўныя публікацыі 
* *Манаев О.* Становление гражданского общества в независимой Беларуси. Социологические опыты: 1991—2000. — Минск, 2000.
* *Манаев О.* Становление гражданского общества в независимой Беларуси. Социологические опыты: 2001—2005. Книга вторая. — Рига, 2005.
* Президентские выборы в Беларуси: от ограниченной демократии к неограниченному авторитаризму (1994—2006) / Под ред. проф. Олега Манаева. — Новосибирск, 2006.
* Беларусь и «большая Европа»: в поисках геополитического самоопределения / Под ред. проф. Олега Манаева. — Новосибирск, 2007.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Архіў сайта НІСЭПД

Катэгорыя:Навуковыя інстытуты Беларусі
Катэгорыя:Недзяржаўныя арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:Арганізацыі Літвы
Катэгорыя:1992 год у Беларусі
Валянціна Генадзеўна Кулік

**Валянці́на Гена́дзеўна Кулі́к** (нар. ) — беларускі юрыст, суддзя.

## Біяграфія 
Нарадзілася 15 студзеня 1960 года.

У снежні 2025 года вызвалена ад пасады суддзі Вярхоўнага Суда ў сувязі з выхадам у адстаўку.

## Дзейнасць 
Разглядала шэраг спраў, звязаных з дзейнасцю грамадзянскай супольнасці і палітычнымі рэпрэсіямі ў Беларусі.
* У 2005 годзе палічыла законным афіцыйнае папярэджанне Міністэрства юстыцыі ў адрас Незалежнага інстытута сацыяльна-эканамічных і палітычных даследаванняў.
* У 2008 годзе пакінула ў сіле рашэнне Мінюста аб адмове ў рэгістрацыі руху «За Свабоду».
* У 2010 годзе адмовіла заснавальнікам партыі Беларуская Хрысціянская Дэмакратыя ў іску супраць Мінюста, прызнаўшы нерэгістрацыю партыі законнай.
* У верасні 2012 года не задаволіла скаргу Аляксандра Мілінкевіча, які спрабаваў дамагчыся рэгістрацыі ў якасці кандыдата ў дэпутаты Палаты прадстаўнікоў.
* У 2020 годзе адмовіла ва ўзбуджэнні справы па заяве Віктара Бабарыкі супраць Цэнтральнай выбарчай камісіі за адмову ў рэгістрацыі яго кандыдатам у прэзідэнты.
* Пакінула без задавальнення скаргу Беларускай асацыяцыі журналістаў на папярэджанне Мінюста.
* Разглядала справу аб ліквідацыі праваабарончага цэнтра «Вясна».

## Санкцыі 
Знаходзіцца ў санкцыйных спісах некаторых краін.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Катэгорыя:Суддзі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся 15 студзеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1960 годзе
Катэгорыя:Асобы, звязаныя з палітычнымі рэпрэсіямі ў Беларусі (з 2020 года)
Усходнееўрапейская школа палітычных даследаванняў

**Усходнееўрапе́йская шко́ла паліты́чных дасле́даванняў** (УШПД; ) — адукацыйная праграма для маладых беларускіх лідараў, якая працуе з 2007 года. З'яўляецца часткай сеткі Школ палітычных даследаванняў, заснаванай Саветам Еўропы.

## Мэты і дзейнасць 
Ідэя Школы — адкрыццё новых гарызонтаў і стварэнне магчымасцей для маладых лідараў, садзейнічанне іх супрацоўніцтву паміж сабой, з экспертамі і калегамі з іншых краін. Асноўная мэта, паводле дырэктара Аляксандра Дабравольскага, — прывіццё новай палітычнай культуры, заснаванай на ўзаемнай павазе, уменні слухаць і знаходзіць агульныя інтарэсы дзеля развіцця Беларусі.

Праграма прызначана для грамадзян Беларусі і прадстаўнікоў беларускай дыяспары ва ўзросце да 35 гадоў, якія маюць дасягненні ў прафесійнай і грамадскай дзейнасці. Сярод іх — прадстаўнікі дзяржаўных устаноў, недзяржаўнага сектара, грамадскіх аб'яднанняў, дзеячы навукі і адукацыі, журналісты, палітыкі, эканамісты, юрысты.

Навучанне складаецца з трох трохдзённых сесій на працягу года, а завяршальнай падзеяй з'яўляецца ўдзел у Сусветным форуме за дэмакратыю ў Страсбургу.

## Гісторыя 
Усходнееўрапейская школа палітычных даследаванняў была заснавана ў 2007 годзе. Яна з'яўляецца адной з больш чым дваццаці падобных школ, створаных па ініцыятыве Савета Еўропы ў краінах былога сацыялістычнага лагера з мэтай падтрымкі дэмакратычных пераўтварэнняў.

Нягледзячы на тое, што заяўка Беларусі на сяброўства ў Савеце Еўропы была замарожана ў 1997 годзе, Школа працягвае сваю дзейнасць, падтрымліваючы сувязі паміж еўрапейскай супольнасцю і беларускай грамадзянскай супольнасцю.

За час існавання Школа выпусціла больш за 350 выпускнікоў, сярод якіх — вучоныя, палітыкі, лідары няўрадавых арганізацый, прадпрымальнікі і журналісты.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Адукацыйныя праграмы
Катэгорыя:Арганізацыі беларускай дыяспары
Катэгорыя:Савет Еўропы
Катэгорыя:Палітыка Беларусі
Балкавец

**Балкавец** — прозвішча.

* Лідзія Маркаўна Балкавец — беларуская бібліятэкарка і батанік
* Сцяпан Варфаламеевіч Балкавец (1867—1942) — беларускі ўрач. Народны камісар аховы здароўя БССР (1920—1921).
Кегль

**Кегль**, або **ке́гель** () — памер шрыфту ў друкарскіх пунктах, які вызначае яго вышыню, уключаючы над- і падрадковыя элементы літары («заплечыкі»). Вышыня літары разам з заплечыкамі ўтварае вышыню, неабходную для стварэння міжрадковага прабелу (інтэрліньяж).

## Адзінкі вымярэння 
Адзін пункт роўны ў айчыннай сістэме вымярэння 0,376&nbsp;мм, а ў англа-амерыканскай — 0,356&nbsp;мм. Большыя кеглі вымяраюцца ў квадратах, дзе адзін квадрат роўны 48 пунктам.

## Традыцыйныя назвы кегляў 
Кеглі маюць традыцыйныя назвы, найбольш распаўсюджаныя з якіх:
* 3 пт — брыльянт
* 4 пт — дыямант
* 5 пт — перл
* 6 пт — нанпарэль
* 7 пт — міньён
* 8 пт — петыт
* 9 пт — боргес
* 10 пт — корпус
* 12 пт — цыцэра
* 14 пт — міталь
* 16 пт — тэрцыя
* 20 пт — тэкст

Існуюць таксама кеглі 24, 28, 36 пунктаў і буйнейшыя, якія вымяраюцца ў квадратах (1, 1 ¼, 1 ½, 2, 2 ½, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 12, 15). Найбольш часта ў друку сустракаюцца кеглі 6, 8, 10, 12, 16, 20 пунктаў. Напрыклад, тэкст артыкулаў Беларускай Энцыклапедыі набраны шрыфтам кегля 8 і 7.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Тыпаграфіка
Катэгорыя:Шрыфты
Катэгорыя:Паліграфія
Минский большевик

**«Ми́нский большеви́к»** — падпольная газета, орган Мінскага падпольнага гаркама КП(б)Б у час Вялікай Айчыннай вайны.

## Гісторыя 
Выдавалася ў друкарні Мінскага сельскага падпольнага райкама КП(б)Б у прыгараднай вёсцы Зарэчча (Мінскі раён). Паводле сведчанняў рэдактара, першы нумар выйшаў у кастрычніку 1943 года. Вядома 25 нумароў (№ 102–107 за 1943 год; № 108–126 за 1944 год), якія выходзілі ў перыяд з 2 лістапада 1943 года да 25 чэрвеня 1944 года.

Газета выходзіла на рускай мове. Агульны тыраж склаў 10 тыс. экзэмпляраў, большая яго частка распаўсюджвалася ў Мінску. Рэдактарам быў А.&nbsp;Д.&nbsp;Сакевіч.

## Змест 
Газета заклікала насельніцтва горада змагацца супраць нямецка-фашысцкіх акупантаў і дапамагаць наступаючым часцям Чырвонай арміі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Падпольны друк Беларусі ў Вялікую Айчынную вайну
Катэгорыя:Культура Мінскага раёна
Катэгорыя:Газеты Беларусі на рускай мове
Паўднёва-Каўказская чыгунка

**Паўднёва-Каўказская чыгунка** () — адзіная чыгуначная кампанія ў Арменіі, якая належыць Расійскай чыгунцы і адказвае за ўсе міжгарадскія, прыгарадныя і грузавыя чыгуначныя перавозкі ў краіне. Чыгуначная сетка складаецца з 780 кіламетраў шляхоў, пры гэтым усе лініі маюць расійскую шырыню каляіны. Чыгунка электрыфікаваная на 100%.

## Гісторыя дзейнасці 
13 лютага 2008 года ў Ерэване паміж Расійскай чыгункай і Рэспублікай Арменія быў падпісаны канцэсійны дагавор аб перадачы сістэмы чыгуначнага транспарту краіны ва ўпраўленне «Паўднёва-Каўказскай чыгунцы» (ПКЧ). Згодна з дагаворам, тэрмін канцэсійнага ўпраўлення складае 30 гадоў з правам пралангацыі яшчэ на дзесяць гадоў пасля першых 20 гадоў працы і па ўзаемнай згодзе бакоў.

18 снежня 2025 года прэм’ер-міністр Арменіі Нікол Пашынян звярнуўся да Расіі з просьбай аб аднаўленні чыгунак, якія вядуць да межаў Азербайджана і Турцыі (участкі Ерасх—мяжа з Азербайджанам; Ахуран—мяжа з Турцыяй).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Чыгуначны транспарт Арменіі
Сеймур Хазі

**Сеймур Машгуль аглы Хазі** (азерб. *Seymur Məşgül oğlu Həzi*; імя пры нараджэнні: **Сеймур Машгуль аглы Хазіеў**; 1 сакавіка 1982 года, Бейлаганскі раён, Азербайджанская ССР) — азербайджанскі журналіст, палітычны аналітык і палітык; былы палітычны зняволены. Намеснік старшыні партыі «Народны фронт Азербайджана» (з 2015 года) і член прэзідыума партыі «Народны фронт Азербайджана» (з 2010 года), былы старшыня моладзевай арганізацыі партыі «Народны фронт Азербайджана» (2002—2008). Лаўрэат прэміі імя Герда Буцэрыуса «Свабодная прэса Усходняй Еўропы» за 2016 год.

У ходзе сваёй журналісцкай і грамадска-палітычнай дзейнасці ён неаднаразова падвяргаўся пераследам, затрыманням і арыштам. У пачатку 2000-х гадоў некалькі разоў быў асуджаны да кароткатэрміновых турэмных тэрмінаў. У красавіку 2011 года ён быў выкрадзены і збіты невядомымі асобамі. Гэты інцыдэнт выклікаў шырокі рэзананс у краіне і за яе межамі.

У жніўні 2014 года ён быў прыцягнуты да крымінальнай адказнасці, а ў студзені 2015 года Абшэронскі раённы суд прысудзіў яго да 5 гадоў пазбаўлення волі. Міжнародныя праваабарончыя арганізацыі прызналі яго вязнем сумлення. Ён быў вызвалены ў жніўні 2019 года ў сувязі з заканчэннем тэрміну зняволення. Таксама прызнаны вязнем сумлення арганізацыяй Amnesty International. У кастрычніку 2024 года Еўрапейскі суд па правах чалавека прызнаў крымінальны пераслед Хазі ў Азербайджане неправамерным.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Журналісты Азербайджана
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Вольная прэса Усходняй Еўропы»
Парыж у спёку

«Парыж у спёку» () — рамантычная камедыя, знятая рэжысёрам Рычардам Куайнам. Галоўныя ролі выканалі Уільям Холдэн і Одры Хепбёрн. Фільм з’яўляецца рэмейкам французскай камедыі «Імяніны Анрыеты».

## Сюжэт 
Рычард Бэнсан — сцэнарыст, які атрымаў новую замову ад галівудскага прадзюсара. Замест таго, каб пагрузіцца ў працу, ён бяздзейна бавіў час, піў і ў выніку нічога не напісаў. Да прыезду прадзюсара застаецца ўсяго пару дзён, за якія Рычарду неабходна прыдумаць сюжэт будучага фільма і надрукаваць яго ў сцэнары. Каб паскорыць працэс, ён наймае стэнаграфістку Габрыэль Сімпсан.
Па меры прасоўвання працы сцэнарыст і стэнаграфістка пакрысе пераўвасабляюцца ў сваіх герояў — Рыка і Габі. Нарэшце, канчаткова пагрузіўшыся ў сюжэт, Рычард і Габрыель улюбляюцца адзін у аднаго.

Катэгорыя:Фільмы кампаніі Paramount Pictures
Катэгорыя:Рамантычныя кінакамедыі ЗША
Катэгорыя:Фільмы пра Парыж
Кароўка дваццацічатырохкропкавая

**Кароўка дваццацічатырохкропкавая**, ці **кароўка 24-крапінкавая** (*Subcoccinella vigintiquatuorpunctata*) — від жукоў сямейства божых каровак.

Цела даўжынёю 3—4 мм. Афарбоўка чырвоная або цёмна-аранжавая, на пярэднеспінцы і надкрылах прысутнічае звычайна 20—26 чорных крапінак, часам яны могуць злучацца разам ці адсутнічаць.

Пашырана ў Еўропе. Адзіная раслінаедная божая кароўка на Беларусі. Жыве на лугах, таксама корміцца лісцем бульбы, цукровых буракоў. Лічынкі акукліваюцца на раслінах.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Божыя кароўкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Луі Да Уэй

**Луі Да Уэй** (; ) — кітайскі мастак. Старшыня Саюза мастакоў Кітая (2008–2018).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Мастакі Кітая
Юрый Віктаравіч Кобец

**Ю́рый Ві́ктаравіч Ко́бец** (нар. у 1970 годзе, в. Жмураўка, Рэчыцкі раён, Гомельская вобласць) — беларускі юрыст, суддзя. Намеснік Старшыні Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь (2018—2025).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1970 годзе ў вёсцы Жмураўка Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці. У 1991 годзе скончыў Днепрапятроўскае вышэйшае зенітнае ракетнае каманднае вучылішча войск проціпаветранай абароны, пасля чаго служыў ва Узброеных Сілах на афіцэрскіх пасадах. У 1997 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Правазнаўства».

З кастрычніка 2009 года — суддзя Мінскага абласнога суда. Са снежня 2010 года па ліпень 2015 года — намеснік старшыні Мінскага абласнога суда. З ліпеня 2015 года па сакавік 2018 года — суддзя і старшыня эканамічнага суда г. Мінска.

У снежні 2025 года вызвалены ад пасады суддзі Вярхоўнага Суда ў сувязі з пераходам на іншую працу.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1970 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рэчыцкім раёне
Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Катэгорыя:Суддзі Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі юрыдычнага факультэта БДУ
Мінск-Навіны

**Аге́нцтва «Мінск-Наві́ны»** () — дзяржаўны медыяхолдынг Мінска, створаны па рашэнні Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта 22 сакавіка 2001 года. З’яўляецца першай у Беларусі медыягрупай, якая аб’яднала друкаваныя і электронныя СМІ.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Медыякампаніі Беларусі
Катэгорыя:Кампаніі Мінска
Катэгорыя:Інфармацыйныя агенцтвы Беларусі
Катэгорыя:2001 год у Мінску
Катэгорыя:Мінск-Навіны
Яўген Валянцінавіч Пуставы

**Яўге́н Валянці́навіч Пуставы́** (нар. ) — беларускі прапагандыст рэжыму Лукашэнкі, журналіст і тэлевядучы. Палітычны аглядальнік тэлеканала «СТБ». Дэпутат Мінскага гарадскога Савета дэпутатаў 29-га склікання (з 2024).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 28 лютага 1984 года (паводле іншых звестак — 29 лютага 1984 года).

Працуе палітычным аглядальнікам на тэлеканале «СТБ», а таксама ў дзяржаўнай газеце «Мінская праўда». Паводле ацэнкі Еўрапейскага Саюза, з'яўляецца адным з галоўных рупараў прапаганды ў Беларусі, які распаўсюджвае наратывы ў падтрымку палітыкі Аляксандра Лукашэнкі і апраўдвае агрэсіўную вайну Расіі супраць Украіны.

У 2024 годзе абраны дэпутатам Мінскага гарадскога Савета дэпутатаў 29-га склікання па Ахоцкай выбарчай акрузе № 3. Вылучаўся як беспартыйны.

З'яўляецца членам Дзяржаўнай камісіі па разглядзе зваротаў грамадзян Беларусі, якія знаходзяцца за мяжой.

## Узнагароды 
* Узнагароджаны А. Лукашэнкам за заслугі ў развіцці дзяржаўнай інфармацыйнай палітыкі.

## Санкцыі 
3 жніўня 2023 года ўключаны ў санкцыйны спіс Еўрапейскага Саюза.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нарадзіліся 28 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1984 годзе
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Тэлевядучыя Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты Мінскага гарадскога Савета дэпутатаў 29-га склікання
Катэгорыя:Прапагандысты Беларусі
Катэгорыя:Асобы, звязаныя з палітычнымі рэпрэсіямі ў Беларусі (з 2020 года)
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным спісе ЕС
Бражнік глазчаты

**Бражнік глазчаты** (*Smerinthus ocellatus*) — від матылёў сямейства бражнікаў.

Размах крылаў 65-90 мм. Пярэднія крылы попельна-шэрыя з бляклымі чорнымі палосамі і плямамі; заднія крылы ружовыя з вялікай сіняй глазчатай плямай, якая мае чорную аблямоўку.

Пашыраны ў Еўропе (акрамя крайняй поўначы), Міжземнамор’і, Малой Азіі, на Каўказе, у Казахстане, Заходняй Сібіры.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Бражнікі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Павук (значэнні)

**Павук** мае наступныя значэнні:

* Павукі — атрад членістаногіх.
* Павук — традыцыйнае святочнае саламянае ўпрыгажэнне ў народах Усходняй і Паўночнай Еўропы.

## Асобы 
Ёсць людзі з прозвішчам **Павук,** пра якіх яшчэ не напісалі артыкулаў.
Ігнат Іосіфавіч Шыдлоўскі

**Ігна́т Іо́сіфавіч Шыдло́ўскі** (; 1793, в. Гайна, Барысаўскі павет — ) — беларускі і польскі паэт, перакладчык, выдавец, фалькларыст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1793 годзе ў вёсцы Гайна. Скончыў Мінскую гімназію і Віленскі ўніверсітэт. Быў членам таварыства шубраўцаў. Выкладаў у Свіслацкай і Віленскай гімназіях.

У 1818—1822 гадах — рэдактар часопіса «Tygodnik Wileński», у 1826—1828 гадах — віленскі цэнзар. У 1835—1843 гадах выдаваў часопіс «Wizerunki i roztrząsania naukowe» («Абразкі і навуковыя разгляды»).

## Творчасць 
Выдаў зборнік «Выбар розных жанраў паэзіі» (1818). Аўтар одаў «Шчасце і мір» (1812), «Да Яна Снядэцкага» (1819), «Гарадніца, ода, прысвечаная памяці Антона Тызенгаўза» (1820), «Дабрачыннасць» (1823), а таксама лірычнай сцэнкі «Агар у пустыні» (1830). Перакладаў на польскую мову творы Г.&nbsp;Дзяржавіна.

## Фалькларыстыка 
Ігнату Шыдлоўскаму прыпісваецца аўтарства артыкула «Вясельныя абрады вясковага простанароддзя ў Мінскай губерні Барысаўскім павеце Гаенскай парафіі, назіраныя ў 1800, 1801 і 1802 гадах з некаторымі песнямі і нотамі» (1819). Гэты матэрыял быў выкарыстаны ў працах Я. Тышкевіча, П. Шэйна, О. Кольберга, а таксама ўвайшоў у фальклорны зборнік «Вяселле» (1978).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1793 годзе
Катэгорыя:Памерлі 28 лютага
Катэгорыя:Памерлі ў 1846 годзе
Катэгорыя:Паэты Беларусі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Фалькларысты Беларусі
Катэгорыя:Выдаўцы Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Шубраўцы
Катэгорыя:Цэнзары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Фалькларысты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Выдаўцы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гайне
Катэгорыя:Супрацоўнікі часопіса «Tygodnik Wileński»
Павел Уладзіміравіч Грыдзюшка

**Павел Уладзіміравіч Грыдзюшка** () — беларускі юрыст. Суддзя Канстытуцыйнага Суда Рэспублікі Беларусь (з 2025). Палкоўнік міліцыі, кандыдат юрыдычных навук, дацэнт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1979 годзе.

У 2000 годзе з адзнакай скончыў Акадэмію Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь, у 2004 годзе — ад’юнктуру навукова-педагагічнага факультэта Акадэміі МУС. У 2004 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Тэорыя і практыка прымянення іншых мер крымінальна-працэсуальнага прымусу».

Працаваў следчым, старшым следчым у Фрунзенскім РУУС г. Мінска. Пасля заканчэння ад’юнктуры праходзіў службу на пасадах выкладчыка, старшага выкладчыка кафедры крымінальнага працэсу, у 2006—2016 гадах — намесніка начальніка кафедры расследавання злачынстваў Акадэміі МУС. Узначальваў кафедру крымінальнага працэсу са жніўня 2016 года.

З сакавіка 2021 года па 19 снежня 2025 года працаваў намеснікам начальніка Акадэміі МУС па навуковай працы.

19 снежня 2025 года абраны суддзёй Канстытуцыйнага Суда Рэспублікі Беларусь.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар шматлікіх прац па актуальных праблемах крымінальнага працэсу, арганізацыі расследавання злачынстваў. Суаўтар Навукова-практычнага каментара да Крымінальна-працэсуальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь. Істотную ўвагу ўдзяляе разгляду пытанняў выкарыстання інфармацыйных тэхналогій у расследаванні злачынстваў, тэарэтычнаму асэнсаванню праблем дыферэнцыяцыі крымінальна-працэсуальнай формы.

## Бібліяграфія 
* Гридюшко, Павел Владимирович. Методика расследования уголовных дел о расспространении порнографических материалов с использованием компьютерной техники в сети Интернет, локальных сетях : пособие для обуч. в учреждениях высш. образования МВД РБ по спец. 1-24 01 02 «Правоведение» / П. В. Гридюшко, И. Г. Мухин ; УО «Академия МВД РБ». — Минск : Академия МВД, 2014. — 42 с. ; 21х14 см.

## Узнагароды 
* Медаль «За бездакорную службу» ІІІ ступені,
* медаль «За бездакорную службу» ІІ ступені,
* медаль «За бездакорную службу» І ступені (2020).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Катэгорыя:Суддзі Беларусі
Катэгорыя:Суддзі Канстытуцыйнага суда Рэспублікі Беларусь
Лізавета Аляксандраўна Пятрэнка

**Лізавета Аляксандраўна Пятрэнка** () — беларуская лёгкаатлетка, спецыялізуецца ў кіданні дзіды (інваспорт). Выступае сярод спартсменаў з парушэннем зроку. Бронзавая прызёрка летніх Паралімпійскіх гульняў 2020.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Беларусі
Wiadomości Brukowe

**«Wiadomości Brukowe»** (, або ) — польскамоўны сатырычны штотыднёвік, які выдаваўся ў 1816—1822 гадах у Вільні. З 1817 года з’яўляўся органам маладзёжнага літаратурна-грамадскага таварыства шубраўцаў (гультаёў).

## Тэматыка і змест 
Асноўнай задачай выдання было пашырэнне ідэй і традыцый Асветніцтва, у прыватнасці, прынцыпу сацыяльнай роўнасці. Матэрыялы, што змяшчаліся на старонках часопіса, раскрывалі пачварнасць прыгонніцтва, высмейвалі цемрашальства, разумовую абмежаванасць, душэўную пустату, п’янства, напышлівую «еўрапейскасць» (франкаманію) мясцовых абывацеляў, суцяжніцтва і фанабэрыстасць шляхціцаў і магнатаў.

Аўтары штотыднёвіка патрабавалі роўнасці ў грамадскіх стасунках, але пры гэтым з асветніцкіх пазіцый нецярпіма ставіліся да народных звычаяў, лічачы іх заганамі. Акрамя таго, лібералізм шубраўцаў сумяшчаўся з выразным антысемітызмам.

## Гісторыя 
Часопіс быў закрыты расійскай цэнзурай у 1822 годзе. У 1830 годзе была зроблена спроба працягнуць яго традыцыі пад новай назвай «Bałamut», які выдаваўся ў Пецярбургу і праіснаваў да 1836 года.

Існаванне «Вулічных весцяў» спрыяла развіццю традыцыі маладзёжнага свабодамыслення, якая пазней адбілася ў сучасных недзяржаўных студэнцкіх выданнях Беларусі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* «Wiadomości Brukowe» ў Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa

Катэгорыя:Часопісы Вільні на польская мове
Катэгорыя:Сатырычныя часопісы
Катэгорыя:1816 год у Вільні
Катэгорыя:Шубраўцы
Наталля Тымберг

**Наталля Тымберг** (; ) — бразільская .

## Біяграфія 
Наталля Тымберг лічыцца адной з найлепшых тэлевізійных актрыс Бразіліі. Некаторыя яе працы лічацца класікай бразільскага тэлебачання. На тэлебачанні акторка ўдзельнічала ў велізарных колькасцях серыялаў гуляючы рознахарактарных персанажаў. Найбольшую колькасць сваіх роляў Наталля ўпадабала выканаць на тэлекампаніі TV Globo, дзе і працуе дагэтуль. Першы артыстычны досвед для Наталлі надышоў у шэсць гадоў у фільме «O Grito da Mocidade.

## Асабістае жыццё 
Яна яўрэйскага паходжання, дачка польскага бацькі і бельгійскай маці. Наталля Тымберг удава сцэнарыста і кампазітара Сільвана Паеца. Яны пражылі разам 15 гадоў і вырашылі не заводзіць дзяцей.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рыа-дэ-Жанэйра
Катэгорыя:Актрысы Бразіліі
Бахмач-Пасажырскі

**Бахмач-Пасажырскі** () — станцыя Канатопскай дырэкцыі Паўднёва-Заходняй чыгункі Украіны. Адкрыта ў 1922 годзе.

## Спасылкі 
*
Алена Валянцінаўна Сямашка

**Алена Валянцінаўна Сямашка** () — беларускі юрыст. Суддзя Канстытуцыйнага Суда Рэспублікі Беларусь (з 2025). Кандыдат юрыдычных навук, дацэнт.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1975 годзе ў г. п. Зялёны Бор Смалявіцкага раёна Мінскай вобласці.

З залатым медалём скончыла Зялёнаборскую сярэднюю школу. Скончыла з адзнакай Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. Навучанне ў ВНУ аплачвала торфапрадпрыемства «Зялёнаборскае», там жа А. Сямашка атрымала першы прафесійны вопыт.

Да 19 снежня 2025 года працавала намеснікам дырэктара Нацыянальнага цэнтра заканадаўства і прававой інфармацыі Рэспублікі Беларусь — кіраўніком Інстытута прававых даследаванняў. Была старшынёй Навукова-экспертнай рады пры Цэнтральнай выбарчай камісіі Рэспублікі Беларусь.

15 сакавіка 2021 года ўвайшла ў склад Канстытуцыйнай камісіі, якая ў мэтах ажыццяўлення рэзалюцыі шостага Усебеларускага народнага сходу распрацоўвала прапановы па змяненні Канстытуцыі Беларусі і забяспечвала іх усенароднае абмеркаванне.

19 снежня 2025 года абрана суддзёй Канстытуцыйнага Суда Рэспублікі Беларусь.

З’яўляецца членам рэдакцыйнай калегіі навукова-практычнага часопіса «Право.by».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Катэгорыя:Суддзі Беларусі
Катэгорыя:Суддзі Канстытуцыйнага суда Рэспублікі Беларусь
Грыдзюшка

**Грыдзюшка** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Станіслававіч Грыдзюшка (1961—1998) — беларускі футбаліст.
* Павел Уладзіміравіч Грыдзюшка (нар. 1979) — беларускі юрыст, суддзя Канстытуцыйнага Суда Рэспублікі Беларусь (з 2025).
* Уладзімір Паўлавіч Грыдзюшка (нар. 1958) — беларускі дзяржаўны дзеяч, намеснік Міністра культуры Рэспублікі Беларусь.
* Яўген Міхайлавіч Грыдзюшка (нар. 1958) — беларускі гітарыст, кампазітар і музычны педагог.
Парк імя 40-годдзя Кастрычніка

**Парк імя 40-годдзя Вялікага Кастрычніка** — парк у Ленінскім раёне горада Мінска, абмежаваны вуліцамі Чырвонаармейскай, Ульянаўскай, Леніна і Смаленскай. Знаходзіцца на берагах Свіслачы, праз якую можна перайсці на пешаходным мосце.

## Гісторыя 
На тэрыторыі парка з X веку існавала старажытнае паганскае капішча. Культавы валун «Дзед», які знаходзіўся на капішчы, быў перанесены ў Музей валуноў у пачатку 1980-х.

Першымі пабудовамі каля сучаснай тэрыторыі парка лічацца казармы мінскага гарнізона — «кашары», па якіх і называлася гэтая мясцовасць доўгі час.

У 1925 годзе ў Кашарскім прадмесці адкрыўся іпадром імя Будзённага. На тэрыторыі іпадрома 16 ліпеня 1944 года адбыўся партызанскі парад, а 30 студзеня 1946 года — пакаранне смерцю асуджаных у Мінску нацысцкіх ваенных злачынцаў. Паступова пасля вайны іпадром прыходзіў у заняпад, парк на яго месцы быў створаны ў 1957 годзе.

У 2012 годзе на тэрыторыі парка пачалося будаўніцтва гасцініцы «Пекін», што прывяло да пратэстаў мясцовых жыхароў, якія патрабавалі спыніць высечку дрэў. Грамадскае аб’яднанне «Экадом» падавала іск супраць адміністрацыі Ленінскага раёна, каб спыніць высечку і будаўніцтва, аднак безвынікова. Будаўніцтва гасцініцы было завершана ў 2014 годзе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Паркі Мінска
Катэгорыя:Чырвонаармейская вуліца (Мінск)
Катэгорыя:Ульянаўская вуліца (Мінск)
Катэгорыя:Вуліца Леніна (Мінск)
Катэгорыя:Смаленская вуліца (Мінск)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1957 годзе
Катэгорыя:1957 год у Мінску
Вольга Юр’еўна Бялова

**Вольга Юр’еўна Бялова** (; ) — беларуская паэтэса, драматург.

## Біяграфія 
Вольга Бялова нарадзілася ў 1985 годзе ў Магілёве.

У 2008 годзе скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў па спецыяльнасці «‎літаратурная праца (драматургія)»‎. Працавала настаўнікам па класе тэатра і кіраўніком узорнай тэатральнай студыі «В точку!» дзяржаўнай установы адукацыі «‎Магілёўская дзіцячая школа мастацтваў № 1».

Піша на рускай і беларускай мовах. Друкавалася ў газетах і часопісах «‎Магілёўскія ведамасці», «‎Літаратура і мастацтва», «‎Нёман»‎, «‎Маладосць»‎, у калектыўных зборніках Саюза пісьменнікаў Беларусі «‎Прыдняпроўе: Магілёўшчына літаратурная».‎

У 2015 годзе выйшла першая кніга Вольгі Бяловай «Шчасце» — зборнік вершаў і п’ес на рускай і беларускай мовах. У 2016 годзе выйшла другая кніга вершаў «29». Член Саюза пісьменнікаў Беларусі з 2016 года.

Вольга Бялова перамагла на ўсерасійскім конкурсе «Лапа Азора-2016».

П’еса пісьменніцы «Прыгоды Заранкі і Янкі» ішла ў Нацыянальным акадэмічным драматычным тэатры імя Янкі Купалы ў 2008 годзе. Спектакль, пастаўлены ў 2010 годзе па матывах п’есы Вольгі Бяловай «Пчолка Зуза», уваходзіць у рэпертуар Магілёўскага абласнога тэатра лялек.

У 2022 годзе выйшла інтэрв’ю на тэлеканале Беларусь 3 у аўтарскай перадачы Навума Гальперовіча «Суразмоўцы».

У 2025 годзе ў выдавецкім доме «Звязда» выйшла казачна-таямнічая гісторыя Вольгі Бяловай «Савелій, Ліхтарык і Чароўная фарбачка».

Вольга Бялова працуе выкладчыцай у ‎Магілёўскім дзяржаўны каледжы мастацтваў‎, кіраўніком тэатра «‎Атмасфера»‎.

## Узнагароды 
* Прызёр Усерасійскага конкурсу «Лапа Азора»(2016)

## Кнігі 
* Шчасце
* 29
* Настроение осень
* Савелій, Ліхтарык і Чароўная фарбачка

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі XXI стагоддзя
Tygodnik Wileński

**Tygodnik Wileński** () — літаратурна-гістарычны часопіс, які выдаваўся ў Вільні на польскай мове ў 1815—1822 гадах.

## Гісторыя і змест 
У 1804 г. выходзіў пад рэдакцыяй В. Ізбіцкага і С. Стравінскага, сяброў віленскага Філаматычнага таварыства. Адноўлены ў 1815 годзе. Заснавальнікамі і рэдактарамі ў розны час былі І.&nbsp;Лялевель, М.&nbsp;Балінскі, І.&nbsp;Шыдлоўскі, М.&nbsp;Альшэўскі. У 1815—1817 гадах выходзіў раз на тыдзень, у 1818—1822 гадах — раз у два тыдні. Фактычна, быў неафіцыйным органам Таварыства шубраўцаў.

У «Тыгодніку Віленскім» адбыўся паэтычны дэбют Адама Міцкевіча (верш «Гарадская зіма», 1818). У выданні таксама друкаваліся арыгінальныя і перакладныя творы ўраджэнцаў і жыхароў Беларусі: А.&nbsp;Адынца, А.&nbsp;Ходзькі, І.&nbsp;Храптовіча, Ф.&nbsp;Булгарына, В.&nbsp;Сянкоўскага. На старонках часопіса быў апублікаваны і беларускі фальклорна-этнаграфічны матэрыял — «Вясельныя абрады вясковага люду ў Мінскай губерні…» І.&nbsp;Шыдлоўскага (1819).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Часопісы Вільні на польская мове
Катэгорыя:Літаратурныя часопісы Беларусі
Катэгорыя:Літаратурныя часопісы Літвы
Катэгорыя:Літаратурныя часопісы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Гістарычныя часопісы Беларусі
Катэгорыя:Гістарычныя часопісы Літвы
Катэгорыя:1815 год у Вільні
Іпадром

» Януар Сухадольскі 1849.]]

**Іпадром** (, ад  — конь и  — бег) — спецыяльна падрыхтаванае месца для коннаспартыўных спаборніцтваў, а таксама для трэніроўкі коней.

Спаборніцтвы на конях адбываюцца па ўсім свеце са старажытных часоў. Археалагічныя запісы сведчаць аб тым, што конныя скачкі праводзіліся на іпадромах ў Старажытнай Грэцыі, Старажытным Рыме, Вавілоне, Сірыі, Аравіі і Егіпце. Так, аднім з самых вядомых іпадромаў старажытнасці з’яўляецца так званы Вялікі цырк у Рыме.

Скачкі на калясніцах былі адным з самых папулярных відаў спорту Старажытнай Грэцыі, Рыма і Візантыйскай імперыі. Да 648 г. да н.э. як скачкі на калясніцах, так і скачкі на конях былі часткай старажытнагрэчаскіх Алімпійскіх гульняў. У Рымскай імперыі скачкі на калясніцах і коні былі важнай часткай эканомікі. З сярэдзіны V стагоддзя да н.э. вясновы карнавал у Рыме завяршаўся скачкамі. Пазней скачкі на чыстакроўных конях сталі папулярнымі сярод брытанскай каралеўскай сям’і і арыстакратаў, што прынесла ім назву «Спорт каралёў».

Вялікай часткай скачак з’яўляюцца грашовыя стаўкі на таго ці іншага каня — таталізатар. Станам на 2019 год сусветны аб'ём рынка таталізатараў ацэньваўся ў 115 мільярдаў долараў ЗША.

## Вядомыя іпадромы 
### Гістарычныя 
* Вялікі цырк
* Канстанцінопальскі іпадром

### Сучасныя 
* Аскот () — Англія
* Ньюмаркет () — Англія
* Мейдан — ААЭ

## Фотагалерэя 

Image:Finishing Straight, Ascot.jpg
Image:2014 Preakness Stakes start.jpg
Deauville-Clairefontaine obstacle 2.jpg
Corsa ippica - Palio di Legnano 2013 (2).jpg

## Гл. таксама 
* Конны спорт
* Конегадоўля

## Літаратура 
* 

## Крыніцы 
Катэгорыя:Спартыўныя збудаванні
Катэгорыя:Конны спорт
Катэгорыя:Конегадоўля
Twine

**Twine** — гэта бясплатны інструмент з адкрытым зыходным кодам, створаны Крысам Клімасам для стварэння інтэрактыўнай мастацкай літаратуры і гіпертэкставай мастацкай літаратуры ў выглядзе вэб-старонак. Ён даступны на macOS, Windows і Linux.

## Праграмнае забеспячэнне 
Twine падкрэслівае візуальную структуру гіпертэксту і не патрабуе ведання мовы праграмавання, як многія іншыя інструменты для распрацоўкі гульняў. Ён лічыцца інструментам, якім можа карыстацца кожны, хто цікавіцца інтэрактыўнай літаратурай і эксперыментальнымі гульнямі.

Twine 1 генераваў код з выкарыстаннем *twee*. Яго фронтэнд быў атрыманы з  з падобным, але несумяшчальным фарматам даных.

Twine 2 — гэта браўзерная праграма, напісаная на HTML5 і JavaScript, таксама даступная ў якасці асобнай праграмы; яна падтрымлівае CSS. У цяперашні час яна знаходзіцца ў версіі 2.9.0, па стане на лістапад 2024 года.

Замест выкарыстання фіксаванай мовы сцэнарыяў, Twine падтрымлівае выкарыстанне розных «фарматаў апавяданняў». У Twine 1 яны ў асноўным уплывалі на тое, як адлюстроўвалася гісторыя, а не на тое, як яна была напісана, але фарматы апавяданняў Twine 2 спалучаюць стыль, семантычныя правілы і канвенцыі разметкі і апісваюцца як «дыялекты» мовы Twine. Існуе некалькі фарматаў апавяданняў; яны ўключаюць Harlowe (фармат па змаўчанні для Twine 2), SugarCube (заснаваны на арыгінальным фармаце, які выкарыстоўваўся Twine 1), Snowman (які інтэгруе бібліятэкі JavaScript у Twine) і Chapbook (фармат «другога пакалення», створаны і падтрымліваецца стваральнікам Twine Крысам Клімасам). Twine 2 таксама падтрымлівае «фарматы праверкі», якія прызначаны для вываду кантэнту Twine рознымі спосабамі, каб забяспечыць праверку на экране і памылкі, а таксама пераўтварэнне праектаў Twine ў іншыя фарматы.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
** 
*  
* 

Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне з ліцэнзіяй GNU GPL
Катэгорыя:Гіпертэкст
Катэгорыя:Свабоднае праграмнае забеспячэнне, напісанае на Python
Катэгорыя:Свабоднае кросплатформавае праграмнае забеспячэнне
Катэгорыя:Гульнявыя рухавікі
Багаварава

**Багаварава** () — сяло ў Расіі, на рацэ Ірдам (прыток Вохмы, басейн Волгі), адміністрацыйны цэнтр Кастрычніцкага раёна Кастрамской вобласці.

Размешчана за 470 км на паўночны ўсход ад абласнога цэнтра Кастрамы, за 17 кіламетраў ад пасёлка Вохма.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Кастрамской вобласці
Георгіеўскае (Межаўскі раён)

**Георгіеўскае** () — сяло ў Кастрамскай вобласці Расіі на рацэ Межа, адміністрацыйны цэнтр Межаўскага раёна і Георгіеўскага сельскага паселішча.

Вёска размешчана на левым беразе ракі Мяжы за 56 км на поўнач ад горада Мантурава.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Кастрамской вобласці
Нацыянальны інстытут спадчыны

**Нацыяна́льны інстыту́т спа́дчыны** (, NID) — польская дзяржаўная ўстанова культуры, якая падпарадкоўваецца Міністэрству культуры і нацыянальнай спадчыны.

Місіяй інстытута з'яўляецца стварэнне асноў для ўстойлівай аховы культурнай спадчыны шляхам збору і распаўсюджвання ведаў пра помнікі, вызначэння стандартаў іх аховы і кансервацыі, а таксама фарміравання грамадскай свядомасці з мэтай захавання культурнай спадчыны Польшчы для будучых пакаленняў. Інстытут выдае штоквартальны часопіс «Ochrona Zabytków».

## Гісторыя 
Інстытут з'яўляецца правапераемнікам Цэнтра дакументацыі помнікаў (), створанага ў 1962 годзе.

У 2002 годзе ў выніку аб'яднання Цэнтра дакументацыі помнікаў і Цэнтра аховы гістарычнага ландшафту быў створаны Нацыянальны цэнтр даследавання і дакументацыі помнікаў (, KOBiDZ). 1 студзеня 2011 года KOBiDZ змяніў назву на Нацыянальны інстытут спадчыны. У 2024 годзе НІС быў аб'яднаны з Нацыянальным інстытутам кансервацыі помнікаў у адну ўстанову пад той жа назвай.

Інстытут мае тэрытарыяльныя аддзелы ва ўсіх 16 ваяводствах, а таксама палявыя майстэрні ў Тшэбінах, Замасці і парку Мускаў у Ленкніцы.

## Дзейнасць 
Інстытут выконвае наступныя задачы:
* Вядзе рэестр помнікаў і агульнапольскі ўлік помнікаў.
* Улічвае археалагічныя даследаванні, якія праводзяцца на тэрыторыі краіны.
* Маніторыць стан захаванасці помнікаў і аналізуе пагрозы для іх.
* Распрацоўвае і падтрымлівае агульнапольскую геапрасторавую базу даных аб помніках (у тым ліку партал zabytek.pl).
* Каардынуе працэдуру надання аб'ектам статусу Помніка гісторыі.
* Каардынуе працэдуры, звязаныя з унясеннем аб'ектаў у Спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА, і вядзе Нацыянальны спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны.
* Арганізуе Еўрапейскія дні спадчыны ў Польшчы.

## Дырэктары 
* Паўліна Фларыяновіч (2010—2013)
* Малгажата Разбіцка (2013—2017)
* Барташ Скальдаўскі (2018—2021)
* Катажына Залясінска (2022—2024)
* Марлена Хапах (з 2024)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Партал zabytek.pl
* Старонка Еўрапейскіх дзён спадчыны

Катэгорыя:Арганізацыі Варшавы
Катэгорыя:Культурныя арганізацыі Польшчы
Катэгорыя:Ахова гісторыка-культурнай спадчыны ў Польшчы
Інстытут гісторыі Польскай акадэміі навук

**Інстытут гісторыі імя Тадэвуша Мантойфеля Польскай акадэміі навук** () — навукова-даследчы інстытут Польскай акадэміі навук (ПАН). З 2020 года дырэктарам Інстытута з’яўляецца прафесар Мацей Яноўскі.

## Гісторыя 
Створаны ў 1953 годзе як структурная адзінка ПАН. Яго заснавальнікам і першым дырэктарам быў Тадэвуш Мантойфель, гісторык-медыевіст. Галоўная сядзіба Інстытута знаходзіцца ў Варшаве, у дзвюх злучаных камяніцах на рынку Старога Горада (Старана Калантая) пад нумарамі 29 і 31 (Камяніца пад Святой Ганнай). У гэтым жа будынку размяшчаюцца кіруючыя органы Польскага гістарычнага таварыства і Таварыства аматараў гісторыі. 

## Навуковая дзейнасць 
Інстытут праводзіць навуковыя даследаванні па гісторыі Польшчы і сусветнай гісторыі. Працы носяць як індывідуальны, так і калектыўны характар (сінтэзы, манаграфіі, зборнікі даследаванняў). Важным напрамкам з’яўляецца дакументальная дзейнасць: выданне крыніц, энцыклапедый, слоўнікаў (у тым ліку біяграфічных), гістарычных атласаў, а таксама даследаванні ў галіне крыніцазнаўства і дапаможных гістарычных дысцыплін (напрыклад, геральдыкі).

### Асноўныя напрамкі даследаванняў 
* Сярэднявечча: гісторыя культуры позняга сярэднявечча ў Польшчы і Цэнтральнай Еўропе, сацыяльныя структуры, гісторыя гарадоў, ментальнасць, дахрысціянскія вераванні, працэсы хрысціянізацыі, царкоўныя структуры, гісторыя яўрэйскага насельніцтва ў Польшчы.
* Новы час (XVI—XVIII стст.): гісторыя грамадства і культуры на польскіх і суседніх землях у параўнальным аспекце, гісторыя сацыяльных груп і слаёў, палітычная і рэлігійная культура, ментальнасць, гісторыя звычаяў.
* XIX і XX стагоддзі: палітычная і сацыяльная гісторыя польскіх зямель, гісторыя гістарыяграфіі, гісторыя ідэй, змены ў сацыяльнай структуры, генезіс і гісторыя таталітарных сістэм, даследаванні імперый.
* Гісторыя рэгіёнаў: Германія (Брандэнбург і Прусія), Чэхія і Славакія, Расійская імперыя, СССР і Расійская Федэрацыя, краіны Балтыі (асабліва Літва), Балканы.

### Дакументальныя працы 
Сярод галоўных дакументальных праектаў Інстытута:
* Выданне гістарычных крыніц.
* Рэдакцыя «Польскага біяграфічнага слоўніка» ().
* Бібліяграфія гісторыі Польшчы.
* Гісторыка-геаграфічны слоўнік польскіх зямель у сярэднявеччы.
* Атлас гісторыі Польшчы.

## Выдавецкая дзейнасць 
Выдавецтва Інстытута гісторыі ПАН выпускае (самастойна або ў суаўтарстве) 13 навуковых часопісаў, сярод якіх:
* *Acta Poloniae Historica*
* *Kwartalnik Historyczny ()*
* *Odrodzenie i Reformacja w Polsce ()*
* *Rocznik Lituanistyczny* ()
* *Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej* ()

## Структура 
У склад Інстытута ўваходзяць навуковыя аддзелы і лабараторыі ў Варшаве, Гданьску, Кракаве, Познані і Торуні. Інстытут мае ўласную навуковую бібліятэку і выдавецтва (заснавана ў 1991 годзе).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Навуковыя інстытуты Польшчы
Катэгорыя:Польская акадэмія навук
Катэгорыя:Інстытуты гісторыі
Катэгорыя:Арганізацыі Варшавы
Казімір Стравінскі

**Казімі́р Страві́нскі** (; ? — паміж 6 і 15 кастрычніка 1656) — ураднік і ваенны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага. Падкаморы старадубскі (з 1651), канюшы троцкі (1637—1651), падваявода віцебскі (1650).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Haratym Andrzej*. Strawiński Kazimierz // Polski Słownik Biograficzny. — 2007. — Zeszyt 181 (T. 44/2). — S. 284—285.
* Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy. Tom II. Województwo trockie. XIV—XVIII wiek. / Pod redakcją Andrzeja Rachuby. — Warszawa: DiG, 2009. — 687 s.
* Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy. Tom IV. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie. XIV—XVIII wiek. / Pod redakcją Andrzeja Rachuby. — Warszawa: DiG, 2003. — 412 s.

Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Канюшыя троцкія
Катэгорыя:Падваяводы віцебскія
Катэгорыя:Стравінскія
Катэгорыя:Памерлі ў 1656 годзе
Катэгорыя:Удзельнікі вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667)
Катэгорыя:Удзельнікі вайны Рэчы Паспалітай са Швецыяй (1600—1629)
Катэгорыя:Удзельнікі Смаленскай вайны
Будаўнічы новагародскі

**Будаўнічы новагародскі** — ураднік у Новагародскім павеце Вялікага Княства Літоўскага. Наглядаў за ўсімі грамадскімі будынкамі. У вялікіх гарадах будаўнічага выбіралі з членаў магістрата. Апрача нагляду будаўнічы займаўся зборам падаткаў за будынкі.

## Спіс будаўнічых новагародскіх 
Спіс складзены на падставе працы «Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy. Tom VI» (2024).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пасады ў Вялікім Княстве Літоўскім