open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Казярог (знак задыяка)

**Казяро́г** () — дзясяты знак задыяка, адпаведны сектару экліптыкі ад **270 °** да **300 °**, лічачы ад кропкі вясновага раўнадзенства; кардынальны знак трыгона Зямля.

У заходняй астралогіі лічыцца, што Сонца знаходзіцца ў знаку Казярога з 22 снежня па 20 студзеня, у ведыйскай — з 15 студзеня па 14 лютага. Не трэба блытаць знак Казярога з сузор’ем Казярога, у якім Сонца знаходзіцца з 18 студзеня па 15 лютага.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Знакі задыяка
Стралец (знак задыяка)

**Страле́ц** () — дзявяты знак задыяка, адпаведны сектару экліптыкі ад **240 °** да **270 °**, лічачы ад кропкі вясновага раўнадзенства; мутабельны знак трыгона Агонь.

У заходняй астралогіі лічыцца, што Сонца знаходзіцца ў знаку Стральца прыблізна з 23 лістапада па 21 снежня, у ведыйскай — з 16 снежня па 14 студзеня. Не трэба блытаць знак Стральца з сузор’ем Стральца, у якім Сонца знаходзіцца з 18 снежня па 17 студзеня.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Знакі задыяка
Вадаліў (знак задыяка)

**Вадалі́ў** () — адзінаццаты знак задыяка, адпаведны сектару экліптыкі ад **300°** да **330°**, лічачы ад кропкі вясновага раўнадзенства; пастаянны знак трыгона Паветра. Звычайна паказваецца ў выглядзе чалавека з гарлачом, які ліе ваду.

У заходняй астралогіі лічыцца, што Сонца знаходзіцца ў знаку Вадаліва прыблізна з 21 студзеня па 19 лютага, у ведыйскай — з 15 лютага па 14 сакавіка. Не трэба блытаць знак Вадаліва з сузор’ем Вадаліва, у якім Сонца ў наш час знаходзіцца з 16 лютага па 11 сакавіка.

Кіруючыя планеты Вадаліва — Уран і Сатурн.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Знакі задыяка
Сырод

**Сыро́д** (, ) — аграгарадок у Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр Сыродскага сельсавета.

З 28 чэрвеня 1973 года цэнтр сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 8 кіламетраў на паўднёвы ўсход ад горада Калінкавічы і чыгуначнай станцыі Калінкавічы, за 120 кіламетраў ад Гомеля, за 2 км на поўдзень ад аўтамабільнай дарогі .

## Насельніцтва 
* 643 жыхары, 231 двор (2002)

## Інфраструктура 
* АТ «Бытсервіс»
* Базавая школа
* Дом мастацкай самадзейнасці

* Бібліятэка
* Аддзяленне сувязі

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-35-143. Выданне 1975 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сыродскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Калінкавіцкага раёна
Андрэас Берлін

**Андрэас Берлін** (, 20 мая 1746 — 2 чэрвеня 1773) — шведскі батанік, адзін з «апосталаў Лінея». Яго настаўнікам быў выбітны шведскі вучоны Карл Ліней.

## Літаратура 
* Umberto Quattrocchi: CRC World Dictionary of Plant Names: Common Names, Scientific Names, Eponyms, Synonyms, and Etymology. CRC Press Inc., 2000, S. 293. ISBN 0849326761.

## Спасылкі 
* Andreas Berlin
* DNB, Katalog der Deutschen Nationalbibliothek: Andreas Berlin
* Andreas Berlin (1746—1773)

Катэгорыя:Батанікі Швецыі
Катэгорыя:Медыкі Швецыі
Пер Осбек

**Пер Осбек** (, адзін з «апосталаў Лінея». 
__TOC__
[left|thumb|*[Osbeckia chinensis*]]

## Біяграфія 
Пер Осбек нарадзіўся 9 мая 1723 года.

З 1745 па 1750 год ён вучыўся ва Упсальскім універсітэце. Ён вывучыў 900 новых відаў раслін.

## Навуковыя працы 
* *Dagbok öfwer en ostindisk resa åren 1750. 1751. 1752. Med anmärkningar uti naturkunnigheten, främmande folkslags språk, seder, hushållning*. 1757.
* *Fragmenta ichthyologiae Hispanicae*. In: *Nova Acta Physico-Medica Academiae Caesareae Leopoldino-Carolinae Naturae Curiosorum*. Band 4, Nürnberg, 1770, S. 99—104.

## Ушанаванне 
Карл Ліней назваў у гонар Пера Осбека род  сямейства .

## Спасылкі 
* Pehr Osbeck
* DNB, Katalog der Deutschen Nationalbibliothek: Pehr Osbeck
* Pehr Osbeck (1723—1805)

Катэгорыя:Батанікі Швецыі
Пётр Фёдаравіч Сычэнка

**Пётр Фёдаравіч Сычэ́нка** (, вёска Новае Заазер’е, Аршанскі павет — ) — ваенны лётчык, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (14.02.1943).

## Біяграфія 
Скончыў сямігодку, працаваў у горадзе Херсон ліцейшчыкам. З 1931 года ў Чырвонай Арміі. У 1932 годзе скончыў Вольскую ваенную авіяцыйную школу тэхнікаў, у 1939 годзе — ваеннае авіяцыйнае вучылішча ў горадзе Энгельс. Падчас Вялікай Айчыннай вайны з 1941 года на Цэнтральным, Паўднёвым, Бранскім, Варонежскім, Паўночна-Заходнім, Сталінградскім, 1-м Украінскім франтах. Удзельнік баёў пад Масквой, Сталінградам, Курскам, Львоўскай і Сілезскай аперацый.
Да 1943 года камандзір штурмавой эскадрыллі капітан П. Ф. Сычэнка здзейсніў 42 баявыя вылеты, знішчыў 6 танкаў, 3 зенітныя батарэі, 25 матацыклаў. Прымаў актыўны ўдзел у разгроме механізаванай дывізіі ворага, якая рухалася ў напрамку гарадоў Міхайлаў—Венеў—Горлава—Скапін.

У 1945 годзе скончыў курсы ўдасканалення пры Ваенна-паветранай акадэміі. Да 1959 года П. Ф. Сычэнка працягваў службу ў Савецкай Арміі, палкоўнік. Жыў і працаваў у Кіеве.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Леніна, двума ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнам Айчыннай вайны І ступені, Чырвонай Зоркай, ордэнам «Чэхаславацкі крыж» і дзевяццю медалямі.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Талачынскім раёне
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Ваенныя лётчыкі СССР
Катэгорыя:Палкоўнікі СССР
Катэгорыя:Члены КПСС
Улаф Торэн

**Улаф Торэн** (, 1718 — 1753) — шведскі батанік і святар, адзін з «апосталаў Лінея». Яго настаўнікам быў выбітны шведскі вучоны Карл Ліней.

## Навуковая дзейнасць 
Улаф Торэн спецыялізаваўся на насенных раслінах.

## Публікацыі 
* *Reise nach Ostindien und China. Nebst D. Toreens Reise nach Suratte und E. G. Ekebergs Nachricht von der Landwirtschaft der Chineser*. Rostock, J. C. Koppe, 1765.
* *Dagbok öfwer in ostindisk resa åren 1750, 1751, 1752*. (Апублікавана Карлам Лінеем)

## Ушанаванні 
Карл Ліней у гонар Пракладзена назваў род раслін  сямейства *Linderniaceae* (раней — сямейства ).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Olof Torén
* DNB, Katalog der Deutschen Nationalbibliothek: Olof Torén
* Olof Torén (1718—1753)

Катэгорыя:Батанікі Швецыі
Андэрс Спарман

**Андэрс Спарман** (таксама **Шпарман** , 27 лютага 1748 — 9 жніўня 1820) — шведскі біёлаг, батанік, арнітолаг, адзін з «апосталаў Лінея».

## Навуковыя працы 
* *The Diseases of Children, and their Remedies*. (London, 1776).
* *Resa till Goda Hopps-Udden, södra Polkretsen och omkring Jordklotet, samt till Hottentott-och Caffer-Landen Åren 1772—1776*. (Stockholm, Band 1: 1783; Band 2 Teil 1: 1802; Band 2 Teil 2: 1818).
* *Museum Carlsonianum, in quo novas et selectas aves, coloribus ad vivum brevique descriptione illustratas, suasu et sumtibus generosissimi possessoris*. (1786—1789, in 4 Teilen veröffentlicht).
* *Svensk Ornithologie Med efter naturen colorerade tekningar*. (1805—1816, in 11 Teilen veröffentlicht).

## Літаратура 
* *Biographiskt lexikon öfver namnkunnige svenske män*. Stockholm, 1835—1875.
* David G. Medway: *The extant type specimens of birds from New Zealand and the Society Islands collected on Cook’s second voyage and described by Anders Sparrman in Museum Carlsonianum (1786—1789)*. In: Notornis 51(3), S. 131—135.
* David Dyrssen (dir.) (2002). Anders Sparrman, 1748—1820, *Oceanographic History: the Pacific and Beyond (Proceedings of the 5th International Congress on the History)*, University of Washington Press (Seattle): 230—234. ISBN 0-295-98239-X.

## Спасылкі 
* DNB, Katalog der Deutschen Nationalbibliothek: Anders Sparrman
* Anders Sparrman (1748—1820)
* Anders Sparrman joins the voyage

Катэгорыя:Біёлагі Швецыі
Катэгорыя:Батанікі Швецыі
Катэгорыя:Постаці шведскай арніталогіі
Катэгорыя:Медыкі Швецыі
Карл Адлер

**Карл А́длер**, ці **Карл Фрэдрык А́длер**, ці **Фрэдрык А́длер** ( ці , ці , 1720—1761) — шведскі батанік і ўрач.

## Біяграфія 
Карл Адлер нарадзіўся ў Стакгольме ў 1720 годзе.

Ён вучыўся ва Упсальскім універсітэце. Яго настаўнікам быў выбітны шведскі вучоны Карл Ліней. У 1761 годзе Карл Адлер удзельнічаў у экспедыцыі ў Індыі, у Кітаі і на востраве Ява. Ён падарожнічаў са Шведскай Ост-Індскай кампаніяй.

Карл Адлер памёр на востраве Ява у Інданезіі ў 1761 годзе.

## Літаратура 
* Dissertation von Carl Fredrik Adler.

## Спасылкі 
* Carl Fredrik Adler
* DNB, Katalog der Deutschen Nationalbibliothek: Carl Fredric Adler
* Carl Fredrik Adler (1720—1761)

Катэгорыя:Батанікі Швецыі
Катэгорыя:Медыкі Швецыі
Пер Лёфлінг

**Пер Лёфлінг** (,  — ) — шведскі батанік 22 лютага 1756 года.

## Навуковая дзейнасць 
Пер Лёфлінг спецыялізаваўся на насенных раслінах.

## Навуковыя працы 
* *Iter Hispanicum, eller resa til Spanska Länderna uti Europa och America 1751—1756*. 1758.

## Ушанаванні 
Карл Ліней назваў у гонар Пера Лёфлінга род раслін *Loeflingia* з сямейства Гваздзіковыя ().

## Літаратура 
* Robert Zander; Fritz Encke, Günther Buchheim, Siegmund Seybold (Hrsg.): *Handwörterbuch der Pflanzennamen*. 13. Auflage. Ulmer Verlag, Stuttgart 1984, ISBN 3-8001-5042-5.

## Спасылкі 
* Pehr Löfling
* DNB, Katalog der Deutschen Nationalbibliothek: Pehr Löfling
* Pehr Löfling (1729—1756)

Катэгорыя:Батанікі Швецыі
Адам Афцэліус

**А́дам Афцэ́ліус**, ці Аўцэліус (, 7 кастрычніка 1750, Лары, лен Вестра-Гёталанд, Швецыя — 30 студзеня 1837, Упсала, Швецыя) — шведскі батанік, вучань Лінея.

Брат Ёхана Афцэліуса і Пера Афцэліуса.

У 1777 выкладаў усходнія мовы ва Упсальскім універсітэце.

У 1792 адправіўся з прыродазнаўча-навуковай мэтай на заходняе ўзбярэжжа Афрыкі, у прыватнасці, у англійскую калонію Сьера-Леонэ, дзе з прычыны нападу і рабавання, учыненага французамі, ён страціў усе свае калекцыі.

У 1797—1798 быў сакратаром шведскага пасольства ў Лондане.

Пасля вяртання, у 1799 стаў акадэмічным выкладчыкам батанікі ва Упсальскім універсітэце і атрымаў у 1812 званне прафесара materia medica.

У 1802 быў абраны прэзідэнтам Лінееўскага інстытута («Заафіталітычнага таварыства»).

Як батанічны пісьменнік, Афцэліус вядомы шматлікімі сваімі творамі, роўна выдадзенай ім у 1823 аўтабіяграфіяй Лінея.

Яго імем названы роды раслін:
* 
* 
і мноства відаў.

Этнаграфічныя і батанічныя калекцыі Афцэліуса былі набыты Упсальскім універсітэтам.

## Расліны, апісаныя Афцэліусам 
### Роды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Батанікі Швецыі
Катэгорыя:Члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Роберт Цандэр

**Роберт Цандэр** (, 26 ліпеня 1892 — 8 мая 1969) — нямецкі батанік.

## Навуковыя працы 
Да самых важных навуковых прац Роберта Цандэра адносяцца наступныя:

* *Beitrag zur Kenntnis der tertiären Hölzer des Geiseltals*. In: *Braunkohle*. Jahrg. XXII, Nr. 2, Januar 1923 (Dr.-Dissertation, abgedruckt in Heft 2 vom 14. April 1923 S. 17f sowie in Heft 3 vom 21. April 1923 auf S. 38f).
* *Führer durch den Botanischen Garten der Universität Halle/Saale*. 1925.
* *Handwörterbuch der Pflanzennamen und ihrer Erklärungen*. Gärtnerische Verlagsgesellschaft Berlin, Berlin (Ab der 7. Auflage: Verlag Eugen Ulmer, Stuttgart).
* *Wunder der Blüten*. In: *Weg zum Wissen*. 76, Ullstein, Berlin 1927.
* *Leitfaden für den gärtnerischen Berufsschulunterricht*. Gärtnerische Verlagsgesellschaft, Berlin 1929.
* *Schmarotzende Pflanzen*. Brehmverlag, Berlin 1930.
* *Zanders großes Gartenlexikon*. Ullstein, Berlin 1934.
* unter Zanders Mitarbeit: *Kluges Alphabet*. Propyläenverlag, 1934/1935.
* *Wörterbuch der gärtnerischen Fachausdrücke in vier Sprachen*. Büro des Internationalen Gartenbaukongresses, Berlin 1938.
* *Fachwörterbuch der Konservenindustrie in acht Sprachen*. Dr. Serger & Hempel, Braunschweig 1939.
* zusammen mit Clara Teschner: *Der Rosengarten, eine geschichtliche Studie durch zwei Jahrtausende*. Trowitzsch & Sohn, Frankfurt/O. 1939.
* *Geschichte des Obstbaues*. In: *Trenkles Lehrbuch des Obstbaus*. Bechtold & Co., Wiesbaden 1942 (und folgende Ausgaben).
* *Die Kunst des Pflanzenbeschreibens*. Ulmer, Stuttgart 1939, 2. Auflage 1947.
* *Deutsch-Botanisches Wörterbuch*. Ulmer, Stuttgart 1940 (2. Auflage 1947 als «Kleines Botanisches Fremdwörterbuch»).
* *Die Pflanze im Liebesleben der Völker*. In: *Naturkunde*. Hannover und Berlin-Zehlendorf 1951.
* *Geschichte des Gärtnertums*. Ulmer, Stuttgart 1952.

## Літаратура 
* Fritz Encke, Günther Buchheim, Siegmund Seybold: *Zander Handwörterbuch der Pflanzennamen*. 13. Auflage. Eugen Ulmer, Stuttgart 1984, ISBN 3-8001-5042-5., Seiten 6—7.

## Спасылкі 
* DNB, Katalog der Deutschen Nationalbibliothek: Robert Zander
* Dr. Robert Zander
* ZANDER-Kartei
* Bücherei des Deutschen Gartenbaues e.V.

Катэгорыя:Батанікі Германіі
Бія-Бія

**Бія-Бія** () — рака ў Чылі. Даўжыня 380 км. Вадазбор 24262 тыс. км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 899 тыс. м³/сек.

## Літаратура 
* Niemeyer, Hans; Cereceda, Pilar (1983). *Geografía de Chile — Tomo VIII: Hidrografía*. 1º edición, Santiago de Chile: Instituto Geográfico Militar.(па-іспанску)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  

Катэгорыя:Рэкі Чылі
Андаліен

**Андалiен** () — рака ў Чылі.

Даўжыня ракі 130 км. Вадазбор 780 тыс. км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 10—300 м³/сек.

## Літаратура 
* Cade Idepe, 2004. *Diagnóstico y Clasificación de los Cursos y Cuerpos de Agua según objetivos de calidad. Cuenca del Río Andalién*. Dirección General de Aguas. MOP. Diciembre de 2004. Santiago. Chile.(па-іспанску)
* Francisco Solano Asta-Buruaga y Cienfuegos, Diccionario geográfico de la República de Chile, D. Appleton y Compania, Nueva York, 1899 pg. 31-32(па-іспанску)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Рака Андалiен (па-іспанску)  (PDF)

Катэгорыя:Рэкі Чылі
Смяротная кара ў Беларусі

**Смяротная кара ў Беларусі** — выключны метад пакарання, які выкарыстоўваецца судамі дзяржавы за некаторыя віды асабліва цяжкіх злачынстваў, якія звязаны з наўмысным пазбаўленнем жыцця чалавека пры цяжкіх абставінах. Можа быць прызначана толькі мужчынам (да жанчын смяротнае пакаранне заканадаўча не можа выкарыстоўвацца), якія зрабілі злачынства пасля надыходу 18-гадовага ўзросту і якія не дасягнулі на момант вынясення прысуду 65 гадоў. Здзяйсняецца праз расстрэл. Рэспубліка Беларусь з’яўляецца адзінай дзяржавай у Еўропе і СНД, у якой ужываецца смяротнае пакаранне. Ужыванне смяротнай кары штодзённа падвяргаецца крытыцы з боку Еўрапейскага саюзу, ПАСЕ і іншых міжнародных арганізацый; у гэты жа час, згодна з апытаннямі насельніцтва, меркаванні грамадзян Беларусі аб яе неабходнасці неадназначныя.

## Гісторыя 
З прычыны таго, што смяротная кара ўжывалася ў СССР як выключная мера пакарання, па яго распадзе і абвяшчэнні Беларусі суверэннай дзяржавай смяротная кара была пакінутая (як і ў большасці астатніх постсавецкіх дзяржаў).

## Статыстыка 
Па статыстыцы Міністэрства ўнутраных спраў Беларусі, у краіне з 1990 па 2011 гг. вынесеныя 326 смяротных прысудаў.

* У 2005 г. да смяротнага пакарання былі прысуджаны 2 чалавекі, у 2006 — 9 чалавек, у 2011 — 4 чалавекі. Значная колькасць у 2006 г. тлумачыцца вынясеннем прысуду па справах некалькіх вялікіх злачынных груповак, абвінавачаных у шматлікіх цяжкіх і асабліва цяжкіх злачынствах.
* 30 лістапада 2011 года да смяротнага пакарання прысудзілі арганізатараў тэракта ў мінскім метро ў красавіку 2011 года.
* 17 сакавіка 2012 года матцы Кавалёва па пошце прыйшоў ліст, адпраўлены 16 сакавіка, у якім было сказана, што прысуд у дачыненні яе сына прыведзены ў выкананне. Прысуд Канавалаву таксама прыведзены ў выкананне.

## Гл. таксама 
* Смяротная кара ў Эстоніі

## Спасылкі 
* «Международная Амнистия» призывает к отмене смертной казни в Белоруссии 
* В 2004 году в Белоруссии казнены 5 человек, еще около 35 человек хотят для себя казни
* Парламентские слушания по проблеме отмены смертной казни пройдут в Белоруссии
* Из книги Олега Алкаева «Расстрельная команда»
* Помилуйте моего сына. Мать приговоренного обратилась к президенту
* Cовет Европы обеспокоен отклонением апелляции на смертный приговор ВС Беларуси
* Сайт кампаніі «Праваабаронцы супраць смяротнага пакарання»
* Петыцыя супраць смяротнага пакарання ў Беларусі 

Катэгорыя:Крымінальнае права Беларусі
Беларусь
ФК Дынама-93 Мінск

**«Дынама-93»** — былы беларускі футбольны клуб з горада Мінск.

## Гісторыя 
Клуб быў заснаваны ў 1946 як другая каманда мінскага «Дынама» пад назвай «Дынама-д». У 1992 як «Дынама-2» выйграў Другую лігу Чэмпіянату Беларусі. Каб патрапіць у Першую лігу, «Дынама-2» зрабілася самастойным клубам пад назвай «Беларусь», з 1993 — «Дынама-93».

У Першай лізе клуб некалькі разоў браў медалі, што дазваляла яму прымаць удзел у еўракубках: 
Кубку Кубкаў, Кубку УЕФА і Кубку Інтэртота. У чэмпіянаце 1998 «Дынама-93» правяло першы круг, пасля чаго знялася з чэмпіянату і спыніла існаванне.

## Папярэднія назвы 
* 1946—1991: «Дынама-д»
* 1992: «Дынама-2»
* 1992—1993: «Беларусь»
* 1993—1998: «Дынама-93»

## Дасягненні 
* Пераможца Кубка Беларусі: 1995
*  Срэбны прызёр чэмпіянату Беларусі: 1993/94
*  Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (3): 1992/93, 1994/95, 1995

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі 
***1** Улічваючы дадатковы матч (перамога 3–0) за 1 месца супраць бабруйскага «Шынніка».

### Еўракубкі 
## Галоўныя трэнеры 
* Іван Шчокін (1992 — 1994)
* Віктар Сокал (1994 — 1996)
* Людас Румбуціс (1996 — 1997)
* Леанід Кучук (1998)

Дынама-93 Мінск

Катэгорыя:Зніклі ў 1998 годзе
ФК Тарпеда Магілёў

**«Тарпеда»** — беларускі футбольны клуб з горада Магілёў. Заснаваны ў 1959 годзе.

## Гісторыя 
Клуб быў заснаваны ў 1959. У савецкія часы гуляў у Чэмпіянаце БССР, дзе перамог у 1982. 
З 1992 пачаў гуляць у Вышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі. У 1995 быў перайменаваны ў «Тарпеда-Кадзіна» (па назве аграпрамысловага прадпрыемства «Кадзіна» непадалёку ад Магілёва). Спачатку клуб атрымліваў месцы ў сярэдзіне турнірнай табліцы, потым пачаў часцей апускацца да зоны вылету і ўрэшце ў 2000 вылецеў у Першую лігу. Гуляў там да 2005, калі спыніў існаванне.

У 2006 на матэрыяльнай базе «Тарпеда-Кадзіна» быў сфарміраваны цалкам новы клуб «Савіт», які пачаў выступаць у Другой лізе.

Пазней (дакладна з 2011 года) клуб стаў на аматарскім узроўні ўдзельнічаць у чэмпіянаце Магілёва. У студзені 2015 года стала вядома, што «Тарпеда» прыме ўдзел у Другой лізе 2015. Свой першы сезон пасля вяртання на рэспубліканскую арэну каманда правяла даволі ўдала, толькі пасля паражэння ў апошнім туры першага 
этапу ад «Маладзечна-ДЮСШ-4» каманда пазбавілася шанцаў на выхад у фінальны этап. У стыкавых матчах «Тарпеда» саступіла пінскай «Хвалі» (1:2, 0:4) і заняла выніковае 10-е месца.

У сезоне 2016 пасля паспяховага старту каманда стала атрымліваць паражэнні, у выніку хутка страціла шанцы на павышэнне і заняла 10-е месца з 13.

У пачатку 2017 года стала вядома, што каманда можа не заявіцца ў Другую лігу. У красавіку афіцыйна стала вядома, што магілёўскага клуба не будзе сярод удзельнікаў Другой лігі ў 2017 годзе.

### Эмблемы 

Выява:ФК Тарпеда-Кадзіна.gif|Эмблема «Тарпеда-Кадзіна» (да 2005 года)
Выява:ФК Тарпеда Магілёў.jpg|з 2015 года

## Папярэднія назвы 
* 1959—1961: «Металург»
* 1962—1963: «Кіравец»
* 1964—1978: «Металург»
* 1979—1996: «Тарпеда»
* 1996—2005: «Тарпеда-Кадзіна»
* з 2011: «Тарпеда»

## Дасягненні 
### БССР 
* Пераможца чэмпіянату БССР: 1982

### Рэспубліка Беларусь 
* Найлепшае дасягненне ў Вышэйшай лізе (да 1998 Першая ліга) — 7 месца (1992)
* Фіналіст Кубка Беларусі: 1995

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі 
***1** Стыкавыя матчы супраць клуба «Хваля» (Пінск), які заняў 5 месца ў групе Б (1:2, 0:4).

## Галоўныя трэнеры 
* Міхаіл Бас (1959—2005, з перапынкамі)
* Віктар Чарных (2015, да чэрвеня)
* Аляксандр Бразевіч (чэрвень — жнівень 2015)
* Аляксандр Шыгідзін (2015, са жніўня)
* Аляксандр Вопсеў (сакавік — чэрвень 2016)
* Міхаіл Ерамчук (ліпень — лістапад 2016)

Тарпеда Магілёў
ФК Бабруйск

**«Бабруйск»** — былы беларускі футбольны клуб з горада Бабруйска.

## Гісторыя 
Клуб быў заснаваны ў 1984 пад назвай «Трактар», гуляў у Чэмпіянаце БССР. З 1992 гуляў у Першай лізе Чэмпіянату Беларусі. У 1993 атрымаў назву «Фандак» (ад аднайменнага дрэваапрацоўчага прадпрыемства), а ў 1995 — «Бабруйск». Пасля няўдалага сезона 1995 (ніводнай перамогі і апошняе месца) клуб страціў месца ў элітным дывізіёне і спыніў існаванне.

## Папярэднія назвы 
* да 1993: «Трактар»
* 1993—1994: «Фандак»
* 1995: «Бабруйск»

## Дасягненні 
* Фіналіст Кубка Беларусі: 1993/1994
* Лепшае дасягненне ў Першай лізе — 4 месца (1992)

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат БССР 
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі 
### Міжнародныя кубкі 
## Галоўныя трэнеры 
* Аляксандр Пражнікаў (1992)
* Уладзімір Курнеў (1993)
* Юрый Грузноў (1993 — 1994)
* Яўген Шабуня / Іван Савосцікаў (1994)
* Аляксандр Сабінін (1995)

## Вядомыя ігракі 
*  Максім Рамашчанка
*  Аляксандр Кульчы
*  Ігар Градабоеў
*  Эдуард Градабоеў

## Гл. таксама 
* ФК Белшына

Бабруйск

Катэгорыя:З’явіліся ў 1984 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1995 годзе
Катэгорыя:1984 год у Бабруйску
Шчаслівы муж

«**Шчаслівы муж**» — чатырохактавая камедыя беларускага драматурга Францішка Аляхновіча, напісаная ў 1922 годзе. Услед за п'есай «На Антокалі» камедыя працягвала традыцыю выкрыцця мяшчанскага ладу жыцця. Прысутнічаюць рысы камедыі фарсу.

## Сюжэт 
На імяніны Магдалены, жонкі Гаўдэнта Залепкі, пад выглядам графа, запрошанага сяброўкай сям’і Фелькай, з'явіўся яго слуга Ільдэфонс Мацальскі, малады і па-свойму імпазантны. Ён робіць на Магдалену моцнае ўражанне. Яму прызначаецца спатканне, але запіска з адрасам памылкова трапляе ў рыдыкюль Уршулі. Адгэтуль Ільдэфонс Мацальскі робіцца цэнтральнай фігурай камедыі. Яму даводзіцца затраціць шмат энергіі і вынаходлівасці, каб выйсці сухім з вады, калі амаль адначасова ў графскія апартаменты з'явіліся Уршуля і Магдалена ў кампаніі з служанкай Мар’янай, з якой ён абяцаў ажаніцца. У гэты час урываецца раз'юшаны Залепка.

П’еса заканчваецца станоўча ў стылі французскай бытавой камедыі постмальераўскага часу: Гаўдэнт, насуперак відавочным фактам, дае сябе пераканаць, што няма на свеце больш вернай жонкі, чым яго Магдалена.

## Крытыка 
Тагачасная віленская прэса сустрэла камедыю без адабрэння — не задавальняла ўстаноўка драматурга на пацяшальнасць. П'есу абвясцілі безыдэйнай. Крытык У. Ковель, пагаджаючыся з адсутнасцю рэзка падкрэсленага сацыяльнага і філасофскага зместу адзначае, што смех у камедыі з'яўляецца «эмацыянальна насычанай формай крытыкі».

## Цікавыя факты 
* У аснове п'есы — рэальны факт з жыцця Ф. Аляхновіча, калі ён, будучы маладым безграшовым артыстам, вымушаны быў у адным мяшчанскім доме выдаваць сябе за графа
* Прататыпам Магдалены і Гаўдэнта Залепкаў служылі Люцыяна і Казімір Пятроўскія, у якіх на пачатку 20-х гадоў Ф. Аляхновіч здымаў пакой

Катэгорыя:П’есы Францішка Аляхновіча
Катэгорыя:З’явіліся ў 1922 годзе
Франсуа Клуэ

**Франсуа Клуэ** (; каля 1510, г. Тур, Францыя — ) — французскі жывапісец эпохі Адраджэння.

## Біяграфічныя звесткі 
Сын і вучань Жана Клуэ Малодшага. Зазнаў уплывы Ганса Гольбейна Малодшага. 3 1540 прыдворны мастак Францыска I і яго пераемнікаў. Працаваў у Парыжы. Рабіў пераважна партрэты, таксама жанравыя кампазіцыі.

## Творчасць 
thumb|left|«Жанчына купаецца» (партрэт Дыяны Пуацье), каля 1571
Творам уласцівы насычанасць каларыту, яскравасць характарыстык, якая спалучаецца з рэпрэзентатыўнасцю. Прайшоў значны шлях у распрацоўцы рэалістычнага псіхалагічнага партрэта. У яго творах можна ўбачыць уплывы работ Жана Клуэ, прыёмы пісьма італьянскіх мастакоў, асабліва тых, якія працавалі ў той час у Францыі. Але, нягледзячы на гэта, жывапісец захаваў свой індывідуальны почырк, выпрацаваў уласную манеру.

Аўтар партрэта аптэкара П. Кюта (1562), карціны «Жанчына купаецца» (каля 1571); яму прыпісваюць партрэты Генрыха II (1559), Карла IX (1561), карціну «Купанне Дыяны» (каля 1550—60) Лізаветы Аўстрыйскай (каля 1571) і іншыя партрэтныя малюнкі. У партрэтах Карла IX, Лізаветы Аўстрыйскай халаднаватая стрыманасць суседнічае з праўдзівай перадачай знешніх рыс мадэлі.

Франсуа Клуэ часта рабіў падрыхтоўчыя малюнкі для жывапісных работ. Па закончанасці і дакладнасці выяўлення натуры яны набылі цалкам самастойнае мастацкае значэнне. Увага майстра засяроджвалася на тонкай і цвярозай фіксацыі індывідуальных якасцей мадэлі. Малюнкі выконваліся алоўкам і падфарбоўваліся сангінай ці пастэллю.

## Літаратура 
* Клуэ // Беларуская энцыклапедыя ў 18 т. Т. 8 / Рэдкал. Г. П. Пашкоў і нш. — Мн.: БелЭн, 1999. ISBN 985-11-0144-3
* Лазука Б. Гісторыя сусветнага мастацтва. Ад старажытных часоў па XVI стагоддзе / Б. А. Лазука. — Мн.: Беларусь, 2010. ISBN 978-985-01-0894-4

## Спасылкі 
Катэгорыя:Мастакі Францыі
Змеяносец (знак задыяка)

**Змееносец** *(лац. Ophiuchus, 30 лістапада - 17 снежня)* - трынаццаты знак задыяка, які выкарыстоўваецца рэдка. Сімвалічна адпаведны задыякальнаму сузор'ю Змеяносец.

Трэба адзначыць, што большасць прафесійных астролагаў лічаць гэтую адпаведнасць некарэктнай, уводзячы вызначэнне "знак Змеяносца» толькі ў некаторых асаблівых выпадках (звычайна маюць акультнае/эзатэрычнае, а не практычнае значэнне).

Традыцыйная астралогія падзяляе экліптыкі на 12 сектараў па **30** градусаў, адпаведных месяцам года. Кожнаму сектару больш за 2,5 тысяч гадоў таму быў пастаўлены ў адпаведнасць знак аднаго з задыякальных сузор'яў, дзе Сонца знаходзіцца ў адпаведным месяцы. У старажытнасці, калі сфармавалася гэтая сістэма, паняцце сузор'я не было дакладна вызначана, і фактычна сузор'ямі прызнаваліся астэрызмы, вылучаныя культурна. У канцы 1920-х гадоў Міжнародны астранамічны саюз (МАС) перагледзеў паняцце сузор'я, вызначыўшы яго як ўчастак нябеснай сферы паміж межамі, праведзенымі па нябесных паралелях і мерыдыянах. Поўны спіс з 88 сузор'яў і дакладная схема межаў паміж імі былі зацверджаны ў 1931 годзе. Тады аказалася, што лінія экліптыкі перасякае невялікі ўчастак неба, аднесены да сузор'ю Змеяносца. Пазней гэта было заўважана астролагамі, і некаторыя з іх сталі казаць пра 13-ы знак Задыяка. Сур'ёзных падстаў для гэтага не было, паколькі знакі Задыяка толькі ўмоўна звязаныя з задыякальнымі сузор'ямі. Трапленне ж сузор'я Змеяносца на экліптыкі ёсць адвольна прынятае рашэнне МАС. Тым не менш, некаторыя астролагі выкарыстоўваюць 13-ты знак Задыяка, таму што гэта гэтая незвычайная, якая прываблівае ўвагу і збольшага таямнічая дэталь карысная для рэкламы іх дзейнасці.

## Спасылкі 
* Сайт, прысвечаны трынаццатаму знаку (рус. мова) 

Катэгорыя:Знакі задыяка
Астравы Таварыства

**Астравы Таварыства** (, таіц.: *Tōtaiete mā*) — архіпелаг у Ціхім акіяне. Уваходзіць у склад Французскай Палінезіі. Агульная плошча — 1590 км².

## Гісторыя 
Астравы Таварыства былі населены палінезійцамі ў 1 тысячагоддзі н. э. У XVIII ст. яны пачалі даследавацца еўрапейскімі мараплаўцамі. Джэймс Кук, які наведаў у 1769 г. востраў Таіці з мэтай назірання за Венерай, а таксама адкрыў шэраг суседніх астравоў, надаў ім імя Таварыства ў гонар Каралеўскага Таварыства развіцця натуральных ведаў.

У кан. XVIII ст. на Таіці ўзнікла манархічная дзяржава. У 1842 г. быў абвешчаны французскі пратэктарат. У 1885 г. астравы ўвайшлі ў склад Французскай Палінезіі.

## Геаграфія 
Астравы падзяляюцца на Наветраныя і Падветраныя. Большасць мае вулканічнае паходжанне, даволі ўзгорыстая. Найвышэйшы пункт — гара Арахена на Таіці (2241 м). Узбярэжжа многіх астравоў атачаюць каралавыя рыфы.

Клімат трапічны вільготны. Сярэдняя тэмпература жніўня каля 24,4&nbsp;°C, сакавіка 31,7&nbsp;°C. У сярэднім бывае 4 — 10 дажджлівых дзён у месяц.

## Спіс астравоў 
Наветраныя астравы:

* Востраў Таіці
* Востраў Мурэа
* Востраў Маіаа
* Востраў Мехеціа
* Атол Тэціароа

Падветраныя астравы:

* Востраў Хуахінэ
* Востраў Раіатэа
* Востраў Тахаа
* Востраў Бора-Бора
* Атол Тупаі
* Атол Маўпіці
* Атол Маўпіхаа
* Атол Моту-Оне
* Атол Мануаэ

## Спасылкі 
* 
* History of French Polynesia
* French Polynesia Climate
* The age and origin of the Pacific islands: a geological overview

Астравы Таварыства
Т
Т
Штандар Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь

**Штандар Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь** з’яўляецца галоўным сімвалам прэзідэнцкай улады ў Рэспубліцы Беларусь. Штандар Прэзідэнта быў афіцыйна зацверджаны 27 сакавіка 1997 г. указам «Аб штандары (сцягу) Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь». Як і штандары некаторых іншых кіраўнікоў дзяржаў (напрыклад, Расіі), уяўляе сабой дзяржаўны сцяг, на які накладзены дзяржаўны герб. Штандар Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь устанаўліваецца:
* над рэзідэнцыяй Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь у Мінску;
* над рэзідэнцыямі падчас знаходжання ў іх Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь;
* на транспартных сродках Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.

Згодна з артыкулам 6 Закона № 301-З, пры адначасовым узняцці або ўстанаўленні Дзяржаўнага сцяга Рэспублікі Беларусь і штандара Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь Дзяржаўны сцяг павінен быць падняты або ўстаноўлены з левага боку, а штандар Прэзідэнта — з правага, калі стаць да іх тварам.

## Апісанне 
Штандар (сцяг) Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з трох каляровых палос (колеры Дзяржаўнага сцяга Рэспублікі Беларусь): двух гарызантальна размешчаных (верхняй — чырвонага колеру шырынёй у 2/3, ніжняй — зялёнага колеру шырынёй ў 1/3 шырыні палотнішча) і вертыкальнай паласы (каля дрэўка) белага колеру шырынёй у 2/9 шырыні палотнішча, дзе вертыкальна размешчаны беларускі нацыянальны арнамент чырвонага колеру, малюнак якога паўтарае малюнак арнаменту на Дзяржаўным сцягу Рэспублікі Беларусь. Стаўленне шырыні штандара (сцяга) да яго даўжыні — 1:1,2. У цэнтры частцы палотнішча з гарызантальных палос (чырвонага і зялёнага колеру) — залатая выява Дзяржаўнага герба Рэспублікі Беларусь. Палотнішча штандара (сцяга) абрамлены залацістай махрамой.

На дрэўку штандара (сцяга) мацуецца срэбраны клямар з выгравіраванымі прозвішчам, імем і імем па бацьку Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. Дрэўка штандара (флага) увянчана металічным навершам ромбападобнай формы з выявай пяціканцовай зоркі, аналагічнай яе выяве на Дзяржаўным гербе Рэспублікі Беларусь.

Катэгорыя:Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Сцягі паводле алфавіта
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Беларусі
Катэгорыя:Сцягі 1997 года
Каб людзі не журыліся

**Каб людзі не журыліся** — п’еса, напісаная А. Макаёнкам ў 1958 і пастаўленая на сцэне Купалаўскага тэатру ў 1959.

У п’есе раскрываюцца праблемы сельскай рэчаіснасці, пытанні калгаснага будаўніцтва, паказваюцца людзі з абывацельскай псіхалогіяй, асэнсоўваюцца жыццёвыя клопаты сельскіх працаўнікоў.

## Ролі 
* Гудзееў — Сцяпан Сцяпанавіч Бірыла
* Кавальчук — Барыс Віктаравіч Платонаў
* Самасееў — Глеб Паўлавіч Глебаў
* і іншыя

## Цікавыя факты 
Калі купалаўцы захацелі паехаць з п’есай у Кіеў, дазволу не даў сакратар ЦК КПБ па ідэалогіі Цімафей Гарбуноў, які палічыў, што суседзі будуць смяяцца з беларусаў. І твор знялі з рэпертуару.

Катэгорыя:Тэатр Беларусі
Катэгорыя:П’есы Андрэя Макаёнка
Бора-Бора

**Бора-Бора** (франц., таіц.: *Bora Bora*) — востраў у Французскай Палінезіі. Уваходзіць у групу Падветраных астравоў Таварыства. Плошча — 23,9 км². Насельніцтва — 8880 чал. (2008 г.)

## Геаграфія і прырода 
Востраў мае вулканічнае паходжанне. Сфарміраваны каля 4 млн гадоў таму. Большай часткай узгорысты. Найвышэйшы пункт — гара Атэману (727 м). Геолагамі вызначана, што Бора-Бора паступова апускаецца пад ваду з хуткасцю каля 1 см у стагоддзе. Вулканічны востраў атачае кола каралавага рыфа з мноствам невялікіх астраўкоў *моту*.

Клімат трапічны пасатны. Вылучаюцца дажджлівы (з мая па кастрычнік) і сухі (з лістапада па красавік) сезоны. Сярэдняя колькасць ападкаў 2263 мм у год. Сярэднегадавая тэмпература 28 — 30&nbsp;°C. Назіраюцца частыя і моцныя, але кароткія штормы. Востраў знаходзіцца пад пагрозай моцных трапічных цыклонаў.

Бора-Бора з яго зялёнымі краявідамі ў атачэнні каралавых астраўкоў з’яўляецца адным з самых прыгожых у Французскай Палінезіі. У перадгор’ях захаваліся шыракалістыя трапічныя лясы. На ўзбярэжжы шмат культурных раслін. Але фаўна даволі бедная, прадстаўлена крабамі, казуркамі і птушкамі.

## Гісторыя 
Востраў быў населены палінезійцамі з астравоў Тонга ў VIII—IX стст. Вядома старажытная назва Вавау («перш народжаны»), якая пазней трансфармавалася ў Бора-Бора. Згодна паданням, першым кіраўніком вострава быў Ахататама, першы сын Хіра, легендарнага правадыра суседняга вострава Раіатэа. З-за перанаселенасці мясцовыя жыхары вялі частыя войны і лічыліся аднымі з найбольш жорсткіх ваяроў у Палінезіі.

У 1769 г. Бора-Бора быў адкрыты Джэймсам Кукам. У 1820 г. яго насельніцтва прыняло хрысціянства.

У кан. XVIII ст. Бора-Бора быў далучаны да дзяржавы манархаў Таіці. Яго жыхары выступілі супраць усталявання французскага пратэктарату ў 1842 г. Аднак у 1888 г. востраў быў далучаны да Французскай Палінезіі.

Пад час II Сусветнай вайны на ім размяшчалася амерыканская ваенная база. Дзякуючы амерыканскім ваенным на Бора-Бора з’явіўся першы ў Французскай Палінезіі аэрапорт, што садзейнічала ў пасляваенны час імкліваму развіццю турызму.

## Эканоміка і інфраструктура 
Адміністрацыйны цэнтр і самае вялікае паселішча (з насельніцтвам 4927 чал.) Ваітапе размешчана ў заходняй частцы Бора-Бора. Са знешнім светам востраў злучаны з дапамогай міжнароднага аэрапорта і паромнай пераправай на суседнія астравы, Таіці і Мурэа.

Невялікая колькасць астравіцян займаецца сельскай гаспадаркай — вырошчвае какосавую пальму і гародніну. Аднак асновай мясцовай эканомікі з’яўляецца абслугоўванне турыстаў. Бора-Бора славіцца сваімі буйнымі гатэлямі, пабудаванымі ў палінезійскім стылі на палях над лагунай або на *моту*.

## Галерэя 

File:Edward T. Perkins, Residence of the Rev. E. R. W. Krause, Borabora, 1854.jpg|Бора-Бора ў сяр. XIX ст.
File:BoraBora Marae2.jpg|Старажытнае свяцілішча
File:Borabora-2.jpg|Гатэль на палях
File:Faanui.jpg|Від на Атэману

## Спасылкі 
* Усё пра Бора-Бора
* Гісторыя Бора-Бора
* Турыстычны даведнік

Катэгорыя:Астравы Таварыства
Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Любоў Дзмітрыеўна Усава

**Любоў Дзмітрыеўна Усава** (, , Іркуцкая губерня РСФСР — ) — савецкі беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Іркуцку 6 верасня 1921 года ў сям’і служачых. У 1930-я гады яе сям’я пераехала ў Маскву, дзе Любоў пасля заканчэння школы паступіла ў Маскоўскі архітэктурны інстытут. У час Вялікай Айчыннай вайны знаходзілася ў эвакуацыі ў Ташкенце, назад вярнулася толькі ў 1945 годзе. Абараніла ў 1947 з адзнакай дыпломны праект, пасля чаго была размеркавана на працу ў Мінск ў архітэктурна-планіровачную майстэрню пры Мінгарвыканкаме, дзе працаваў яе муж Васіль Іосіфавіч Герашчанка. З 1953 у Мінгарпраекце, з 1960 года ў інстытуце «Мінскпраект».

## Творчасць 
Асноўныя работы ў Мінску: рэканструкцыя Рэспубліканскага Палаца піянераў і школьнікаў (1952), Тэатра юнага гледача (1956), абкам (цяпер тут размяшчаецца Выканаўчы камітэт СНД) па вул. Кірава і гаркам КПБ (1954; усе з А. Воінавым), жылыя дамы на Прывакзальнай плошчы (1952; сумесна з мужам), аднаўленне і рэканструкцыя галоўнага корпуса БПІ (1950, у сааўтарстве з з Л. Рымінскім), інтэрнаты (1955), бібліятэчны і спартыўны карпусы БПІ (1967), Рэспубліканскі Дом юнага тэхніка па вул. Першамайскай (1968). Выканала шэраг прац па прывязцы і рэканструкцыі школ, дзіцячых садоў, праектавала жылыя дамы для рабочых Мотавелазавода, жылыя кварталы заводаў электрашчытоў і запчастак.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* КАРИАТИДА ГРАДОСТРОИТЕЛЬСТВА: ЛЮБОВЬ УСОВА 
* Любовь Усова: «Я, может быть, немножко счастливее других…»  
* Минск-Новости: Архитектор Любовь Усова  
* Людмила Усова: о легенде белорусского зодчества и созданных ею знаковых объектах Минска 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
ФК Атака Мінск

**«Атака»** — былы беларускі футбольны клуб з горада Мінск.

## Гісторыя 
Клуб быў заснаваны ў 1986. З 1992 пачаў гуляць у Трэцяй лізе чэмпіянату Беларусі. 
Праз тры гады клуб прайшоў спачатку ў Другую лігу, а потым і ў Першую лігу. 

Пасля сезону 1997 «Атака» спыніла сваё існаванне. Другая каманда «Атакі», якая раней менавалася «Атака-Аўра-д» і «Атака-407», яшчэ год працягвала выступленні пад назвай «Атака-Спорт», пасля чаго таксама скончыла выступленні.

## Папярэднія назвы 
* 1986—1993: «Атака-407»
* 1993—1996: «Атака-Аўра»
* 1997: «Атака»

## Дасягненні 
* Паўфіналіст Кубка Беларусі: 1995/96
* Найлепшае дасягненне ў Першай лізе — 4 месца (1995)

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі 
### Еўракубкі 
## Галоўныя трэнеры 
* Якаў Шапіра (1986—1997)

Атака Мінск

Катэгорыя:1986 год у Мінску
Катэгорыя:Зніклі ў 1997 годзе
ФК Трансмаш Магілёў

**ФК Трансмаш** — былы беларускі футбольны клуб з горада Магілёў.

## Гісторыя 
Клуб быў заснаваны ў 1988 пад назвай «Сельмаш», прадстаўляў завод «Магілёўсельмаш». У савецкія часы гуляў у Вышэйшай лізе Чэмпіянату БССР. 
З 1992 пачаў гуляць у Другой лізе чэмпіянату Беларусі. 
У 1994, пасля пераўтварэння завода «Магілёўсельмаш» у «Магілёўтрансмаш» адпаведным чынам змянілася і назва клуба.
У 1997 «Трансмаш» гуляў у Першай лізе і па выніках сезону захаваў сваё месца, 
але ў пачатку 1998 быў аб'яднаны з іншым магілёўскім клубам «Дняпро» ў адзін клуб — «Дняпро-Трансмаш».

## Папярэднія назвы 
* 1988—1994: «Сельмаш»
* 1994—1998: «Трансмаш»

## Статыстыка выступленняў
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі
Трансмаш Магілёў
Бірута (фалькларыстка)

**Бірута**, сапраўднае імя **Амелія Даравінская** або **Дзеравінская** (; ) — беларуская і польская фалькларыст і этнограф.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1863 годзе ў в. Ройсталі (цяпер у межах Вільні).

Вучылася ў Варшаве. Працавала настаўніцай у Лідскім павеце.

Праводзіла этнаграфічныя назіранні ў Лідскім павеце, запісвала беларускі фальклор. Напісала манаграфію «Народ Лідскага павета» (або «Апісанне Лідскага павета»), але цэнзура не дазволіла яе друк, праца не збераглася. Друкавалася з 1889 года ў краязнаўчым часопісе «Wisła», дзе апублікаваны яе нарыс «Дажынкі на Літве», з апісаннем жніўнага абраду з песнямі ў в. Шаўры Лідскага павета, і паданні «Сосны ў Лідзе», «Пра касцёл святой Ганны ў Вільні», «Паданне пра Пілакальную гару» (у Ваўкавыскім павеце). Пасмяротна выйшла найбольш значная публікацыя Біруты — «Беларускія песні з Лідскага павета», 24 тэксты пазаабрадавай лірыкі (сямейна-бытавыя, рэкруцкія, любоўныя песні), у часопіс «Zbiór wiadomości do antropologii krajowej» (1892. Т. 16), і нарыс «Над прускай граніцай», апісанне жыццёвага укладу літоўцаў паўднёва-заходняй часткі Ковенскай губерні — у часопісе «Wisła» (1899. Т. 13). Асобныя рукапісы, дакументы, звязаныя з дзейнасцю Біруты (А. Даравінскай), зберагаюцца ў архівах Вільні і Варшавы.

Памерла 27 ліпеня 1891 года.

## Літаратура 
* Беларускі фальклор: энцыклапедыя. У 2 т. Т. 1. — Мн., 2005.
* Бирута // Биографический справочник — Минск: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 59. — 737 с.
* *Васілевіч У. А.* Збіральнікі: Оскар Кольберг, Зыгмунт Глогер, Іван Берман, Аляксандр Троіцкі, Аляксандр Пшчолка, Эма Яленская-Дмахоўская, Бірута, Уладзіслаў Вярыга, Чэслаў Пяткевіч, Казімір Машынскі / АН БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Навук. рэд. А. С. Фядосік — Мн.: Навука і тэхніка, 1991. ISBN 5-343-00674-4
* *Саламевіч Я.* Даследчыца беларускага фальклору // Полымя. 1969. № 11.

Катэгорыя:Фалькларысты Беларусі
Катэгорыя:Этнографы Беларусі
Катэгорыя:Фалькларысты Польшчы
Катэгорыя:Этнографы Польшчы
Данбас Арэна

**«Данбас Арэна»** () — футбольны стадыён у Данецку, пабудаваны ў 2009 годзе, разлічаны на 52 187 гледачоў. Арэна з’яўляецца другой па ўмяшчальнасці ва Украіне і чацвёртай у СНД, пасля «Лужнікоў», НСК «Алімпійскі» і «Раздана». Хатні стадыён футбольнага клуба «Шахцёр». Знаходзіцца ў парку імя Ленінскага камсамола.

Пабудова стадыёна з добраўпарадкаваннем прылеглых тэрыторый абыйшлася ў  долараў ЗША. Ён быў пабудаваны па ініцыятыве і з непасрэднай падтрымкай данецкага бізнесмэна, народнага дэпутата ўкраінскай Вярхоўнай Рады 5-га і 6-га скліканняў Рыната Ахметава.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Данбас Арэны   
** Вебкамера стадыёна
** Віртуальны тур па стадыёне

* 
* 
* 

Катэгорыя:Футбольныя стадыёны Украіны
Катэгорыя:ФК Шахцёр Данецк
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Данецка
Катэгорыя:Спорт у Данецку
ФК Лакаматыў Віцебск

**«Лакаматыў»** — былы беларускі футбольны клуб з горада Віцебск.

## Гісторыя 
Клуб быў заснаваны ў 1949. У савецкія часы гуляў у Чэмпіянаце БССР. 
З 1992 пачаў гуляць у Вышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі. 
У 1995 вылецеў у Другую лігу, потым — у Трэцюю. 
Напачатку 2001 «Лакаматыў» спыніў існаванне. У 2003 клуб Вышэйшай лігі «Лакаматыў-96» узяў назву «Лакаматыў» (зараз ФК «Віцебск»).

## Папярэднія назвы 
* 1949—1986: «Лакаматыў»
* 1987—1991: СКБ
* 1992: СКБ-«Лакаматыў»
* 1992—2001: «Лакаматыў»

## Статыстыка выступленняў
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі
Лакаматыў Віцебск

Катэгорыя:З’явіліся ў 1949 годзе
Катэгорыя:1949 год у Віцебску
ФК Будаўнік Віцебск

**ФК Будаўнік** — былы беларускі футбольны клуб з горада Віцебск.

## Гісторыя 
Клуб быў заснаваны ў 1989 пад назвай «Колас», у той час прадстаўляў вёску Вусце. Да 1991 гуляў у чэмпіянаце БССР. 
З 1992 клуб выступаў у Другой лізе. У 1993 «Колас» быў перайменаваны ў «Будаўнік», пры гэтым змяніў прапіску на віцебскую.

У сезоне 1994/95 клуб заняў апошняе месца ў Другой лізе і спыніў існаванне.

## Папярэднія назвы 
* 1989—1992: «Колас» (Вусце)
* 1993: «Колас-Будаўнік» (Вусце)
* 1993—1995: «Будаўнік» (Віцебск)

## Дасягненні 
* Лепшае дасягненне ў Другой лізе — 10 месца (1992/93)
* Чвэрцьфіналіст Кубка Беларусі: 1992

## Статыстыка выступленняў
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі
Будаўнік Віцебск

Катэгорыя:З’явіліся ў 1989 годзе
Катэгорыя:1989 год у Віцебску
Катэгорыя:Вусце (Аршанскі раён)
ФК Старыя Дарогі

**«Старыя Дарогі»** — беларускі футбольны клуб з горада Старыя Дарогі, заснаваны ў 1986 годзе. У цяперашні час выступае ў Другой лізе чэмпіянату Беларусі.

## Гісторыя 
Клуб заснаваны ў 1986 годзе, гуляў у Вышэйшай лізе чэмпіянату БССР. У 1992 годзе трапіў у Першую лігу чэмпіянату Беларусі. Пасля справы клуба пайшлі горш: у 1994 годзе клуб апынуўся ў Другой лізе, а ў 1997 годзе вылецеў у Трэцюю лігу.
 
З 2003 года клуб гуляў на аматарскім узроўні ў чэмпіянаце Мінскай вобласці. У 2021 годзе ў выніку аб’яднання Другой лігі з чэмпіянатамі абласцей «Старыя Дарогі» зноў далучыліся да Другой лігі.

## Папярэднія назвы 
* 1986: «Вымпел»
* 1987—1999: «Будаўнік»
* 2000—2001: «Старыя Дарогі»
* 2002: СФК
* з 2002: «Старыя Дарогі»

## Дасягненні 
* Найлепшае дасягненне ў Першай лізе — 14 месца (1992, 1992/93)
* Чвэрцьфіналіст Кубка Беларусі: 1992, 1993/94, 1994/95

## Статыстыка выступленняў
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі
Старыя Дарогі
ФК Віцьбіч-Дынама-Энерга

**ФК Віцьбіч-Дынама-Энерга** — былы беларускі футбольны клуб з горада Віцебск.

## Гісторыя 
Клуб быў заснаваны ў 1997 і заявіўся ў Трэцюю лігу чэмпіянату Беларусі. 
Атрымаўшы перамогу ў гэтым турніры, віцябляне прайшлі ў Першую лігу. 
У сезоне 1999 клуб заняў апошняе месца ў Першай лізе і спыніў існаванне з-за фінансавых праблем.

## Папярэднія назвы 
* 1997: «Дынама-Энерга»
* 1998: «Дынама-Энергагаз»
* 1999: «Віцьбіч-Дынама-Энерга»

## Дасягненні 
* Пераможца Трэцяй лігі чэмпіянату Беларусі у падгрупе А: 1997
* Лепшае дасягненне ў Першай лізе — 13 месца (1998)

## Статыстыка выступленняў
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі
Віцьбіч-Дынама-Энерга

Катэгорыя:1997 год у Віцебску
ФК Нёман-2 Гродна

**ФК Нёман-2** — другая каманда беларускі футбольнага клуба «Нёман» з горада Гродна.

## Гісторыя 
Клуб быў заснаваны ў 1979 годзе пад назвай «Алімп», да 1991 года гуляў у чэмпіянаце БССР.
З 1992 года клуб выступаў пад назвай «Хімвалакно» у Другой лізе.
У 1996 годзе, пасля вылету ў Трэцюю лігу, «Хімвалакно» стала другой камандай гродзенскага «Нёмана» пад назвай «Нёман-2».
«Нёман-2» гуляў у Другой лізе да 1999 года, пасля чаго «Нёман» перастаў выстаўляць другую каманду.

## Папярэднія назвы 
* 1979—1989: «Алімп»
* 1990—1991: «Верас»
* 1992—1995: «Хімвалакно»
* 1996—1999: «Нёман-2»

## Дасягненні 
* Лепшае дасягненне ў Першай лізе  (да 1998 Другая ліга)— 8 месца (1992)

## Статыстыка выступленняў
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі
Нёман-2 Гродна
Катэгорыя:ФК Нёман Гродна
Катэгорыя:Спорт у Гродне
ФК Нёман Масты

**«Нёман»** — беларускі футбольны клуб з горада Масты. Заснаваны ў 1986 годзе.

## Гісторыя 
Да 1991 гуляў у Чэмпіянаце БССР, потым апынуўся ў новастворанай Трэцяй лізе Чэмпіянату Беларусі. 
У 1999—2003 «Нёман» гуляў у Першай лізе, а з 2004 зноў выступаў у Другой лізе, дзе асаблівых поспехаў не меў.

### 2013 
У сезоне 2013 «Нёман», узмацніўшыся некаторымі вопытнымі ігракамі (у тым ліку з спыніўшага выступленні ў чэмпіянаце гродзенскага «Белкарда»), павёў барацьбу за выхад у Першую лігу. Першы радок у табліцы хуценька захапіў гомельскі «Гомельчыгунтранс», а за другое месца пачалася барацьба паміж «Нёманам» і мінскай «Зоркай-БДУ». Цягам першага круга на другім месцы ішлі мастаўчане, але шэраг няўдалых матчаў «Нёмана» ў сярэдзіне другога круга дазволіў «Зорцы-БДУ» перагнаць канкурэнтаў. Але «Нёман» не здаваўся і атрымаў у канцы турніру 6 перамог запар (у тым ліку над «Гомельчыгунтрансам» 4:1 у 24-м туры — адзінае паражэнне гомельскага клуба ў турніры). «Зорка-БДУ» ж у перадапошнім туры прайграла «Оршы» (0:1) і саступіла другі радок мастаўчанам, якія занялі другое месца і атрымалі пуцёўку ў Першую лігу.

### 2014 
Нягледзячы на атрыманае месца месца ў Першай лізе, мастоўская каманда не здолела знайсці фінансаванне для пераходу ў дывізіён вышэй. У лютым 2014 «Нёман» афіцыйна адмовіўся ад удзелу ў Першай лізе.

Застаўшыся ў Другой лізе, клуб у красавіку 2014, пасля падзелу турніру на групы, трапіў у групу Б. Старт быў правалены — пасля першага круга «Нёман» займаў 11 месца з 12. Але ў другім крузе каманда стала трывала набіраць ачкі і здолела ўмяшацца ў барацьбу за першыя чатыры месцы, якія дазвалялі выйсці ў фінальны раўнд. Аднак прысуджанае перад апошнім турам тэхнічнае паражэнне за матч 14 тура пакінула мастаўчан на 5 месцы ў групе. У стыкавых мачтах яны саступілі «Віцебску-2» і атрымалі выніковае 10 месца ў лізе.

### 2015 
У пачатку 2015 года «Нёман» меў істотныя фінансавыя праблемы, з-за чаго ўдзел у Другой лізе доўгі час заставаўся пад пытаннем. У красавіку 2015 года стала канчаткова вядома, што «Нёман» не выступіць у Другой лізе і пераходзіць у чэмпіянат вобласці.

## Папярэднія назвы 
* 1986—1995: «Дрэваапрацоўчык»
* 1996—2013: «Нёман»
* з 2014: «Нёман-Мастадрэў»

## Дасягненні 
* Лепшае дасягненне ў Першай лізе — 3 месца (2000)

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі 
***1** Стыкавыя матчы супраць клуба «Віцебск-2», які заняў 5 месца ў групе А (1:0, 1:6).

## Галоўныя трэнеры 
* Юрый Чакан (з 2006)

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Нёман Масты
*
Катэгорыя:Спорт у Мастах
ФК Мінск-2

**Мінск-2** — другая каманда беларускага футбольнага клуба «Мінск», існавала ў 2005—2014 гадах (з перапынкам).

## Гісторыя 
### 2005—2008 
Каманда была ўпершыню створана ў 2005 годзе, пасля выхаду мінскай «Змены» (у будучым клуб «Мінск») у Першую лігу чэмпіянату Беларусі, і пачала гуляць у Другой лізе.
Спачатку называлася «Змена-2», а калі «Змена» стала «Мінскам», то адпаведна другая каманда атрымала назву «Змена». З 2007 — «Мінск-2».

У 2009 годзе «Мінск» трапіў у Вышэйшую лігу і змог выстаўляць рэзервістаў у турнір дублёраў, таму «Мінск-2» спыніў выступленні ў Другой лізе.

### 2012 
З 2012 года другая каманда мінчан зноў стала гуляць ў трэцім беларускім дывізіёне. Заняўшы па выніках сезону 5 месца, «Мінск-2» атрымаў месца ў Першай лізе замест спыніўшага існаванне гомельскага ДБК.

### 2013—2014 
Сезон 2013 каманда скончыла на 14 месцы ў Першай лізе. Пры гэтым захавалася асноўная мэта — падрыхтоўка моладзі для асноўнай каманды.

У сезоне 2014 у складзе «Мінска-2» у якасці гуляючага трэнера стаў выступаць шматгадовы капітан «Мінска» Андрэй Разін. Каманда скончыла сезон на 13 месцы. Пры гэтым, увосень 2014 стала з'яўляцца інфармацыя аб магчымым спыненні выступлення каманды ў Першай лізе.

У студзені 2015 года было вырашана, што з-за фінансавых цяжкасцяў «Мінск» не будзе выстаўляць сваю другую каманду ў сезоне 2015.

## Папярэднія назвы 
* 2005: «Змена-2»
* 2006: «Змена»
* 2007 — 2014: «Мінск-2»

## Дасягненні 
* Лепшае дасягненне ў Другой лізе — 5 месца (2012)

## Статыстыка выступленняў 
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі 
## Галоўныя трэнеры 
* Дзмітрый Навіцкі (2012 — студзень 2014)
* Віталь Тараканаў (студзень 2014 — студзень 2015)

## Вядомыя ігракі 
* Сяргей Кошаль
* Андрэй Разін

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Мінск-2
Катэгорыя:ФК Мінск
Катэгорыя:Спорт у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 2005 годзе
Катэгорыя:2005 год у Мінску
Катэгорыя:Зніклі ў 2015 годзе