open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Альба (Нясвіжскі раён)

**А́льба** (, ) — пасёлак у Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нясвіжскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 1 км на паўднёвы захад ад Нясвіжа, на рацэ Уша (прыток Нёмана). На месцы пасёлка раней існавалі маёнтак і вёска Альба (апошняя ўключана ў межы Нясвіжа ў 1978 годзе).

## Гісторыя 
Паводле пісьмовых крыніц вядома, што ў 1587 годзе Мікалай Крыштаф Радзівіл Сіротка атрымаў 4 валокі зямлі «ў тым месцы, дзе цяпер Альба стаіць». У канцы XVI ст. на паўднёвай ускраіне Нясвіжа, на правым беразе Ушы паводле яго загаду быў закладзены паркавы комплекс Альба па тыпу італьянскіх загарадных віл і паркаў. Гэта была рэзідэнцыя ўладальнікаў горада для летняга адпачынку і палявання.

З 1901 года на месцы сучаснага пасёлка працаваў спіртзавод «Альба», меўся вадзяны млын.

З 1954 года пасёлак спіртзавода ў складзе Нясвіжскага сельсавета. У 1961 годзе на базе спіртзавода створаны завод кармавога біяміцыну. У 1975 годзе пабудаваны новы корпус прадпрыемства. Да 22 снежня 1998 года пасёлак меў назву **Біязавод**. Цягам часу завод асвоіў выпуск новых відаў прадукцыі, у 1991-92 гг. атрымаў назву «Завод медыцынскіх прэпаратаў». З 2011 года ААТ «Нясвіжскі завод медыцынскіх прэпаратаў».

## Насельніцтва 
* 1998 год — 341 чал., 152 гаспадаркі.
* 2011 год — 367 чал., 151 гаспадарка.
* 2012 год — 322 чал., 148 гаспадарак.
* 2019 год — 266 чал.

## Вядомыя асобы 
* Ганна Уладзіміраўна Арашонкава (нар. 1928) — беларуская мовазнаўца.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нясвіжскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Ганусаўшчына

**Га́нусаўшчына** (, ) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нясвіжскага сельсавета.

У 1928 годзе ў Ганусаўшчыне была заснавана Ганусаўская доследна-селекцыйная станцыя па цукровых бураках Беларускага НДІ земляробства.

## Назва 
Ганус Даўгердавіч - сын ашмянскага старосты Даўгерда. Апошні раз згадваецца ў 1481 г.

Сярод ваўкавыскага баярства ў Перапісе войска ВКЛ 1528 г. згаданы баярын на імя "*Бернать Ганусовичъ*".

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нясвіжскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Слаўкава

**Сла́ўкава** (, ) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нясвіжскага сельсавета.

Да 9 жніўня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Сейлавіцкага сельсавета.

## Славутасці 
* Каменныя магілы

## Вядомыя асобы 
* Ніна Вікенцьеўна Жалязнова (нар. 1961) — беларускі аграном, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нясвіжскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Андрушы (Нясвіжскі раён)

**Андрушы́** (, ) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сейлавіцкага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Бутрымовіч (1922 — 1987) — беларускі грамадскі дзеяч у Вялікабрытаніі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сейлавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Кунаса (вёска)

**Ку́наса** (, ) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сейлавіцкага сельсавета.

## Назва 
Назва ад назвы рэчкі Кунаскі, прытока ракі Гавезны. Яе адпачатная назоўная форма захавалася ў назве вёскі.

Ад літоўскага *kunė* «балота, твань», ад яго таксама рачная назва Кунава (на Верхнім Павоччы).

Корань пашыраны гідранімічным пашыральнікам тыпу *-es-*, які таксама ў такіх балцкіх гідронімах на Верхнім Падняпроўі і Верхнім Падзвінні, як *Akesà* (> Ачоса), *Vilkesà* (> Воўчас, Аўчоса), *Velesà* (). Ён шырока прысутны ў літоўскім назва- і словаўтварэнні: *žalias* «зялёны» — *žalesà* «зеляніна; зяленіва», *rudas* «руды» — *Rudesa* «Рудая (рака)».

Назва значыць «Балацінная (рака)».

## Славутасці 
* Свята-Дабравешчанская царква (канец XIX стагоддзя), вул. Цэнтральная, 37 (інв. № 621/С-1027770) — .

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Сейлавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Грускова

**Груско́ва** (, ) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сноўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Мікалай Вячаслававіч Радаман (нар. 1955) — заслужаны работнік сельскай гаспадаркі Рэспублікі Беларусь, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання.
* Мікалай Уладзіміравіч Даменікан (1932—2012) — Героя Сацыялістычнай Працы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сноўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Лявонавічы (Нясвіжскі раён)

**Ляво́навічы** (, ) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ланскага сельсавета.

Знаходзіцца за 14 км на паўднёвы ўсход ад Нясвіжа, за 126 км ад Мінска, каля ракі Цапры. Суседнічае з вёскай Габруны, Ляхі, Смалічы, Цякалаўшчына.

## Гісторыя 
У 1720 годзе вёска ў Новагародскім ваяводстве Вялікага Княства Літоўскага. У 1870 годзе — вёска Пацейкаўскай воласці Слуцкага павета. У 1890 годзе ў вёсцы адкрыта перасовачная школа граматы, дзе ў 1890/1891 навучальным годзе вучылася 8 хлопчыкаў.

У 1940—1954 і 1971—2013 гадах — цэнтр Лявонавіцкага сельсавета. З 28 мая 2013 года Лявонавіцкі сельсавет ліквідаваны, вёска ў складзе Ланскага сельсавета.

## Інфраструктура 
Праз вёску праходзяць аўтобусныя маршруты «Нясвіж — Клецк» і «Нясвіж — Лявонавічы».

Дом культуры, бібліятэка, дзве крамы, дзіцячы садок, аддзяленне сувязі «Белпошта», урачэбная амбулаторыя, гараж, жывёлагадоўчая і свінаферма.

У вёсцы размяшчаецца ЗАТ «1 Мая» (віды дзейнасці: раслінаводства — зерневыя, бульба, цукровыя буракі, кукуруза; жывёлагадоўля — КРС; адрас: вул. Маладзёжная, 1/1а). Сучасная гаспадарка бярэ пачатак ад калгаса ім. Суворава, арганізаванага ў Лявонавічах у 1949 г..

У 2015 годзе закрыта мясцовая агульнаадукацыйная школа. 7 лістапада 2018 года на яе месцы адкрыта Аддзяленне забеспячэння кругласутачнага знаходжання для грамадзян пажылога ўзросту і інвалідаў 
(222634, вул. Маладзёжная, 24), умяшчальнасць — 30 месцаў. 
Для новай установы пераабсталявалі класы, зменілі інжынерныя сістэмы і дах; у былым кабінеце фізікі размясцілі нумары павышанай камфортнасці, 
а ў настаўніцкай — пакой для трох чалавек.

## Адукацыя 
Першая школа ў Лявонавічах адкрыта ў 1890 годзе, тады яе наведвала 8 хлопчыкаў. З 1910 года лявонавіцкія дзеці займаліся ў Блячынскай царкоўна-прыходскай школе і Цякалаўшчынскім народным вучылішчы, а з 1917 года заняткі праводзіліся ў прыватных памяшканнях па чарзе.

У 1922—1924 гадах у школе працаваў будучы беларускі паэт і кампазітар С. М. Новік-Пяюн, у 1950—1988 гадах працавала Заслужаны настаўнік Беларусі Г. І. Вараненка.

У 1925—1939 гадах дзейнічала польская пачатковая школа. У 1940—1941 гадах навучанне праходзіла ў былых польскіх казармах у суседняй вёсцы Смалічы. У 1948 годзе метадам народнай будоўлі ўзведзены тры будынкі Лявонавіцкага сямігадовай, а пасля васьмігадовай школы, дырэктарам якой стаў А. М. Шынгель.

У 1971 годзе пабудаваны новы тыпавы будынак школы і яна набыла статус сярэдняй. Першы выпуск адбыўся ў 1973 годзе, атэстат пра сярэднюю адукацыю атрымалі 29 выпускнікоў.

З 2002 года школа пераназвана ў Лявонавіцкую сярэднюю школу-дзіцячы сад, а з 2005 года стала ўстановай адукацыі «Лявонавіцкая дзяржаўная агульнаадукацыйная сярэдняя школа-дзіцячы сад».

У 2009 годзе ў школе навучалася 59 вучняў і 12 дзіцячасадаўцаў. Дырэктарам працавала А. І. Макаўчык.

У 2015 годзе агульнаадукацыйная школа закрыта.

## Насельніцтва 
* 1999 год — 429 жыхароў, 167 двароў.
* 2001 год — 431 жыхар, 167 двароў.
* 2009 год — 373 жыхары.

У 2018 годзе тут жылі 8 адзінокіх пенсіянераў

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ланскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Новы Сноў

**Но́вы Сноў** (, ) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сноўскага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Міхаіл Уладзіміравіч Мясніковіч — беларускі палітык і эканаміст. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2009), доктар эканамічных навук (1998), прафесар (2003). З 28 снежня 2010 года па 27 снежня 2014 года — Прэм'ер-міністр Беларусі.

## Вуліцы 
* Сноўская
* Комплексная
* Палявая

Улица Сновская в деревне Новый Снов.jpg|thumb|Вуліца Сноўская ў вёсцы Новы Сноў

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сноўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Пагарэльцы

**Пагарэ́льцы** (, ) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сноўскага сельсавета.

У 1940—1960 гадах цэнтр Пагарэлецкага сельсавета.

## Славутасці 
* Прыдарожная капліца (1930-я гг.). Са слоў мясцовых жыхароў, у 1813 г. на гэтым месцы была збудавана капліца ў памяць салдатаў Дамініка Радзівіла, пахаваных на вясковых могілках. У 1930-х гг. на гістарычным месцы была пабудавана новая капліца.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Сноўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Хвоева

**Хво́ева** (, ) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сноўскага сельсавета

Мае тры вуліцы: Азёрную, Садовую і Сноўскую. Ля вёскі знаходзіцца чыгуначны прыпынак Хвоева, размешчаны на лініі Мінск — Баранавічы.

## Гісторыя паселішча 
Упершыню «sioło Chwoiowskie» згадваецца ў вядомых даследчыкам пісьмовых крыніцах 1 снежня 1562 года ў акце валочнай памеры маёнтка Сноў, як супольная ўласнасць родных братоў Паўла і Мальхера Жыгімонтавічаў Некрашэвічаў-Сноўскіх. Налічвала 59 валок «добрага грунту».

У 1579 годзе знаходзілася ў трыманні новагародскага падсудка Есіфа Іванавіча Галаўні і яго жонкі Ядз­ві­гі Мікалаеўны Біюціскай (крэўнай тагачасных уладальнікаў Сноўска­га ма­ёнт­ка — новагародскага земскага суддзі Мальхера Сноўскага Граўжа і яго старэйшага брата Паўла). Маёмасная спрэчка за Хвоева паміж Мальхерам Сноўскім і Есіфам Галаўнёй была ўлагоджана «*…за доброволным отписом пана Сновского в певной сумме пенезей*».

У 1588 годзе новагародскі земскі суддзя Есіф Галаўня вымяніў свой маёнтак Хатаевічы ў Менскім павеце на маёнткі Студзёнкі і Сноў, якія належалі пасля смерці віцебскага кашталяна Маль­хе­ра Сноўскага яго жонцы Барбары Янаўне Клачкоўне Сноўскай. Так Хвоева зноў стала ўласнасцю Галаўні да яго смерці ў 1598 годзе. Пасля падзелу спадчыны паміж яго сынамі 21 кастрычніка 1602 года в. Хвоева атрымаў Крыштаф Есіфавіч Галаўня.

У другой палове XVII — першай трэці XIX ст. Хвоева знаходзілася ва ўласнасці прадстаўнікоў родаў Рдултоўскіх, пазней (да першай трэці XX ст.) — Гартынгаў. У 1690 годзе два дымы ў Хвоеве належалі Ежаму Васілеўскаму.

Пасля падпісання Рыжскай дамовы, у 1921—1939 гадах знаходзілася ў складзе Сноўскай гміны Нясвіжскага павета Навагрудскага ваяводства Польскай рэспублікі.

## Насельніцтва 
* 2010 год — 291 чалавек
* 1999 год — 293 чалавекі

## Славутасці 
* Карчма з Хвоева (XIX стагоддзе), перавезена ў Беларускі дзяржаўны музей народнай архітэктуры і побыту — 

## Вядомыя ўраджэнцы 
* Рамуальд Іосіфавіч Клім (1933—2011) — савецкі беларускі лёгкаатлет і трэнер, алімпійскі чэмпіён 1964 года ў кіданні молата.
* Пётр Вікенцьевіч Лешчылоўскі (нар. 1938) — беларускі эканаміст.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Сноўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Церасполле (Нясвіжскі раён)

**Цераспо́лле** (, ) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сноўскага сельсавета.

Вёска ўзнікла ў 1970-х гадах як пасёлак пры племянной птушкагадоўчай гаспадарцы. 25 лютага 1977 года атрымала назву пасёлак **Церасполле**.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сноўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Бузуны (Нясвіжскі раён)

**Бузуны́** () — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сейлавіцкага сельсавета.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Юшавіцкага сельсавета.

## Назва 
Паводле М. Бірылы, прозвішчы *Бузун, Бузуноў* паходзяць ад расійскага, украінскага *бузун* — «самаасадная соль», «чарназём», «забіяка, буян», «ніжэйшы гатунак солі», а магчыма таксама ад *бузаваць*. Паводле М. Клышкі, беларускае *бузун* — гэта тое ж самае, што і *свавольнік, гарэза, гарэзнік, шыбенік, шыбельнік, распуснік, буян, дураслівец* і да т. п..

З іншага боку, ёсць літоўскае прозвішча *Buzūnas* (з патранімічным утваральнікам -*ūn*-), якое ад *Buza, Buzas*. Прозвішча Бузуновіч фіксавалася ў Віленскім краі, было ракаўскае Бузуноўскі.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Сейлавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Тарэйкі

**Тарэ́йкі** (, ) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сноўскага сельсавета.

## Назва 
Ад імя тыпу *Tareikis* мяркуецца літоўскае (з Эйшышак) прозвішча *Tareikovič.* З гэтага боку сучаснай літоўскай мяжы таксама вядомыя прозвішчы Тарайковіч, Тарайкоўскі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сноўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Затур’я

**Затур’я́** (, ) — вёска ў Беларусі, у Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сейлавіцкага сельсавета.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Юшавіцкага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Канстанцін Якаўлевіч Жук (1954—2023) — беларускі пісьменнік.
* Валянцін Мікалаевіч Русак (1936—2022) — вучоны, матэматык, доктар фізіка-матэматычных навук.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сейлавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Ізбішча (Блонскі сельсавет)

**Ізбі́шча** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блонскага сельсавета. Месціцца за 11 км на паўночны ўсход ад Мар’інай Горкі, 56 км ад Мінска, 14 км ад чыгуначнай станцыі Пухавічы.

## Гісторыя 
У канцы XVIII стагоддзя ў Ігуменскім павеце Мінскай губерні, шляхецкая ўласнасць. У 1870 годзе ў Пухавіцкай воласці Ігуменскага павета.

У 1913 годзе адкрыта народнае вучылішча.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы.

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У 1922 годзе ў працоўнай школе вучыліся 34 хлопчыкі і дзяўчынкі.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй Германіі.

Уваходзіла ў склад Навасёлкаўскага сельсавета. З 15 сакавіка 1982 года ў адміністрацыйным падпарадкаванні Мар’інагорскага гарсавета, пазней у падпарадкаванні Пухавіцкага райвыканкама. З 2017 года ў Блонскім сельсавеце.

## Насельніцтва 
* 1870 год — 18 жыхароў мужчынскага полу
* 1897 год — 11 двароў, 85 жыхароў
* 1909 год — 24 двары, 273 жыхары
* 1960 год — 74 жыхары
* 2002 год — 19 двароў, 38 жыхароў
* 2007 год — 8 жыхароў
* 2010 год — 11 жыхароў
* 2019 год — 17 жыхароў

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

## Спасылкі 
Катэгорыя:Блонскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Цякалаўшчына

**Цяка́лаўшчына** (, ) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ланскага сельсавета.

Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Лявонавіцкага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ланскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Чырвоны Бераг (Пухавіцкі раён)

**Чырво́ны Бе́раг** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блонскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вёска ўтворана за часамі Беларускай ССР. Уваходзіла ў склад Навасёлкаўскага сельсавета, з 15 сакавіка 1982 года ў адміністрацыйным падпарадкаванні Мар’інагорскага гарсавета. Пазней у падпарадкаванні Пухавіцкага райвыканкама. З 2017 года ў Блонскім сельсавеце.

## Насельніцтва 
* 2009 год — 4 жыхары
* 2019 год — 0 жыхароў

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Блонскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Анятова

**Анято́ва** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Рудзенскага сельсавета.

## Назва 
Ранейшая назва маёнтка — Анятоў. Назва паходзіць ад імя Анна, можа паказваць на імя колішняй уласніцы маёнтка. Гэтыя землі адносіліся да маёнтка Дукора, уласнік Дукоры Леў Оштарп назваў у гонар дачкі Леакадзіі маёнтак Кадунін (цяпер вёска Кадунова), таксама ў яго была дачка Анна (Ганна), таму назва можа быць звязана з ёй. У Оштарпа таксама была дачка Людвіка, да дукорскіх земляў адносіўся маёнтак Людвіноў (пазней Людвінова).

## Гісторыя 
У пачатку XIX стагоддзя ў Ігуменскім павеце Мінскай губерні, адносілася да маёнтка Дукора. Пасля 1830 года маёнтак Анятоў быў куплены Харэвічамі, называўся таксама двор Раўнаполле (вёска Раўнаполле адпрацоўвала паншчыну для двара). Пасля 1861 года ў Дукорскай воласці Ігуменскага павета. У 1889 годзе маёнткам Анятова валодаў дваранін рыма-каталіцкага веравызнання Станіслаў Ільдафонсавіч Харэвіч, меў 870 дзесяцін зямлі.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Жыхары Дукорскай воласці пісалі звароты ў Народны Сакратарыят Беларусі са скаргамі на дзеянні нямецкіх акупацыйных улад. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. Маёнтак нацыяналізаваны. У 1924 годзе ў колішняй сядзібе адкрылася Рудзенская пачатковая школа.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

## Насельніцтва 
* 1908 год — 5 двароў, 65 жыхароў
* 1917 год — 1 двор, 76 жыхароў, усе беларусы
* 2002 год — 25 двароў, 60 жыхароў
* 2009 год — 69 жыхароў
* 2019 год — 183 жыхары

## Славутасці 
* Капліца. Дзейнічала з 1905 г., закрыта ў 1930-я гады, перабудавана ў жылы дом.

### Страчаная спадчына 
* Сядзіба Харэвічаў (XIX ст.).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рудзенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Астравы (Пухавіцкі раён)

**Астравы́** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Рудзенскага сельсавета.
## Гісторыя 
Населены пункт заснаваны як пасёлак у 1920-я гады ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

## Насельніцтва 
* 1926 год — 16 двароў, 86 жыхароў
* 2002 год — 15 двароў, 37 жыхароў
* 2009 год — 34 жыхары
* 2019 год — 41 жыхар

## Крыніцы 
## Спасылкі 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Рудзенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Варшаўка

**Варша́ўка** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Рудзенскага сельсавета. Месціцца за 25 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, на аўтамабільнай дарозе Смалявічы — Шацк, за 3 км ад чыгуначнай станцыі Рудзенск.

## Гісторыя 
У XIX стагоддзі гэтыя землі адносіліся да маёнтка Цітва. У сярэдзіне XIX стагоддзя, па смерці Людвіга Янішэўскага і размеркаванні яго ўласнасці паміж сынамі, гэты кавалак земляў разам з фальваркам Ліпск дастаўся Ануфрыю Янішэўскаму. Ануфрый Янішэўскі заклаў тут фальварак з рэзідэнцыяй і назваў Варшаўка. У другой палове XIX стагоддзя Варшаўка ў Цітвянскай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні. У 1889 годзе ў валоданні двараніна рыма-каталіцкага веравызнання Ануфрыя Людвігавіча Янішэўскага ў маёнтку Варшаўка была 101 дзесяціна зямлі.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. Маёнтак нацыяналізаваны, створаны пасёлак.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі. Каля вёскі было расстраляна больш за 300 ваеннапалонных і мірных жыхароў.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 1 двор, 7 жыхароў
* 1908 год — 1 двор, 6 жыхароў
* 1917 год — 1 двор, 26 жыхароў, усе беларусы
* 2002 год — 18 двароў, 37 жыхароў
* 2009 год — 48 жыхароў
* 2019 год — 66 жыхароў

## Страчаная спадчына 
* Сядзіба (другая палова XIX ст.).

## Мемарыялы 
* Брацкая магіла (1941—1944).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рудзенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Васількі (Пухавіцкі раён)

**Васількі́** (, ; да 1920-х гг. — маёнтак **Цітва́**) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці, на рацэ Пціч. Уваходзіць у склад Рудзенскага сельсавета.

## Гісторыя 
, 1914 г.]]
Да 1920-х гадоў гэта быў маёнтак Цітва ў Цітвянскай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні, уласнасць Янішэўскіх. У 1911 годзе быў пабудаваны крухмальны завод, уласнасць Мельхіёра Янішэўскага.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. Маёнтак нацыяналізаваны, створаны саўгас Цітва. У пазнейшы час выдзелены ў асобны пасёлак.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

Да 31 сакавіка 1977 года Васількі ўваходзілі ў склад Цітвянскага сельсавета, пасля перададзены ў адміністрацыйнае падпарадкаванне Рудзенскага пассавета.

## Насельніцтва 
* 1917 год — 1 двор, 128 жыхароў, з іх 107 беларусаў і 21 паляк
* 2002 год — 18 двароў, 37 жыхароў
* 2009 год — 126 жыхароў
* 2019 год — 123 жыхары

## Славутасці 
* Драўляная афіцына сядзібы Янішэўскіх (XIX ст.)
* Прысядзібны парк (XIX ст.)

### Страчаная спадчына 
* Сядзібны дом (XIX ст.?)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
*  

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рудзенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Беларусі
Рудзенск 2

**Ру́дзенск 2** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Рудзенскага сельсавета.

## Назва 
У аснове назвы слова «руда». Тапонімы і гідронімы з назвай Руда і вытворнымі (Рудаўка, Рудзенка, Рудзея, Рудзец, Рудзішкі і да т. п.) шырока распаўсюджаны на Беларусі.

## Гісторыя 
У канцы XVIII стагоддзя былі вёска Рудзенск і аднайменны двор (цяпер гарадскі пасёлак Рудзенск) у Менскім павеце Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Двор і вёска належалі да маёнтка Варонічы, уласнасць Янішэўскіх.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Ігуменскім павеце Мінскай губерні. Да адмены прыгоннага права ўласнасць Шышкаў. Пасля 1861 года ў Цітвянскай воласці Ігуменскага павета. У 1880-я гады было 14 двароў поўнага надзелу.

У 1884 годзе была адкрыта змяшаная школа граматы (у 1890/1891 навучальным годзе было 12 вучняў). Паводле перапісу 1897 года быў хлебазапасны магазін.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 37 двароў, 167 жыхароў
* 1908 год — 50 двароў, 204 жыхары
* 1917 год — 71 двор, 428 жыхароў (361 беларус, 62 палякі, 5 яўрэяў)
* 2002 год — 48 двароў, 80 жыхароў
* 2009 год — 86 жыхароў
* 2019 год — 84 жыхары

## Вядомыя асобы 
* Ванда Антонаўна Буцэвіч (1909—1997)— паляводка, Герой Сацыялістычнай Працы (1951)

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рудзенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Востраў (Пухавіцкі раён)

**Во́страў** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Рудзенскага сельсавета. Месціцца за 23 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 38 км ад Мінска.

## Гісторыя 
У XVIII стагоддзі ў Менскім павеце Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, шляхецкая ўласнасць. У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Ігуменскім павеце Мінскай губерні. Уласнасць Ратынскіх, адносілася да дамена Станіславова. У першай палове XIX стагоддзя Станіслаў Ратынскі прадаў вёску Ваньковічам, якім яна належала да скасавання прыгоннага права. Пасля 1861 года ў Дукорскай воласці Ігуменскага павета.

У 1901 годзе адкрыта 1-класнае народнае вучылішча.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Жыхары Дукорскай воласці пісалі звароты ў Народны Сакратарыят Беларусі са скаргамі на дзеянні нямецкіх акупацыйных улад. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР. У пачатку 1920-х гадоў працавала школа 1-й ступені.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да 4 ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

Паводле перапісу 1960 года населены пункт меў статус пасёлка.

## Насельніцтва 
* 1897 год — 45 двароў, 261 жыхар
* 1908 год — 48 двароў, 305 жыхароў
* 1917 год — 45 двароў, 311 жыхароў, усе беларусы
* 1960 год — 88 жыхароў
* 2002 год — 12 двароў, 37 жыхароў
* 2009 год — 40 жыхароў
* 2019 год — 45 жыхароў

## Вядомыя асобы 
* Уладзімір Елісеевіч Лабанок (1907—1984) — беларускі дзяржаўны дзеяч, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Віцебскай вобласці. Герой Савецкага Саюза (1943).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рудзенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Нахла (метэарыт)

годзе]]
**Нахла** () - вядомы марсіянскі метэарыт, знойдзены ў Егіпце ў 1911 годзе.

## Гісторыя 
Метэарыт упаў 28 чэрвеня 1911 года прыблізна ў 09:00 па мясцовым часе ў раёне Нахла, Абу-Хумус, Александрыя, Егіпет. Шмат хто назіраў выбух у верхніх слаях атмасферы да таго, як метэарыт упаў на Зямлю. Яго аскепкі знаходзілі ў радыюсе mc 4,5 км ад эпіцэнтра выбуха. Асобныя часткі заглыбіліся ў зямлю на глыбіню больш за адзін метр. Ацэньваемая вага метэарыта - каля 10 кг (22 фунта), знойдзеныя фрагменты важылі ад 20 грам да 1831 грам. Верагодна, гэты метэарыт з'явіўся пад уплывам сутыкнення Марса з іншым касмічным целам, а потым выкінуты ў космас. Ён нейкі час перамяшчаўся ў Сонечнай сістэме, а потым быў захоплены гравітацыйным полем Зямлі.

### Наяўнасць вады 
Нахла быў першым метэарытам з Марса, у якім выяўлены адзнакі наяўнасці на планеце вады. Парода ўтрымлівала карбанаты і мінералы, якія маглі быць прадуктамі хімічнай рэакцыі з вадою акрамя таго, парода сама магла знаходзіцца ў вадзе пасля свайго фарміравання, што прывяло да паўторнага назапашвання мінералаў. Утрыманне ізатопа 13C вышэй, чым у зямных пародах, што паказвае на марсіянскае паходжанне метэарыта.

### Наяўнасць жыцця 
У сакавіку 1999 года, пасля таго, як стала магчымым атрымаць частку метэарыта з Брытанскага Музея ў 1988. Лонданскі музей прыродазнаўства, у якім таксама знаходзіліся кавалкі метэарыта, дазволіў даследчыкам з NASA раздрабіць адзін з іх у 2006 годзе для таго, каб атрымаць новыя ўзоры без прымясяў і наносаў. Вучоныя знайшлі вялікую колькасць складаных вугляродзістых злучэнняў у дэндрытных порах каналах пароды, накшталт тых, якія пакідаюць бактэрыі ў пародах на Зямлі.

Абмеркаванне знаходкі адбылося падчас 37-ай Навуковай Луннай і Планетарнай канферэнцыі, якая адбылася ў Х'юстане, штат Тэхас. У выніку было прынята рашэнне аб тым, што вялікая колькасць вуглярода ў порах метэарыта ўскосна сведчыць аб наяўнасці жыцця. Але, у сувязі з тым, што вуглярод з'яўляецца чацвёртым па ступені распаўсюджання элементам у Сусвеце (пасля вадарода, гелія і кісларода), яго наяўнасць у метэарыце і наяўнасць бактэрый і жыцця на Марсе (альбо такой з'явы раней) не маюць прамой сувязі.

#### Амінакіслоты ў складе метэарыта 
У 1999 годзе спецыялісты Касмічнага цэнта Джонсана таксама выявілі ў складзе метэарыта амінакіслоты. Сярод іх былі знойдзены аспаргінавая кіслата, глутамінавая кіслата, гліцыны, аланіны і масляная кіслата. Але да гэтага часу не высвятлена, ці з'яўляюцца яны першапачаткова часткай метэартыта, альбо прадуктам забруджванняў у перыяд знаходжання на Зямлі.

## Спасылкі 
* Фатаграфіі метэарыта Нахла, прыведзеныя NASA
* Артыкул Кена Кічынка аб метэарыце
* Forbs.ru. 6 метеоритов, которые можно купить: метеорит Нахла

Катэгорыя:1911 год у навуцы
Катэгорыя:Ахандрыты
Катэгорыя:Марсіянскія метэарыты
Катэгорыя:Геалогія Егіпта
Фаня Ісакаўна Кулікова

**Фаня Ісакаўна(İцкаўна) Кулікова (Шабшына)** (; , Копысь — ) — савецкі ўсходазнавец. Доктар гістарычных навук (1963). Заслужыны дзеяч навукі РСФСР (1968)

## Біяграфія 
Нарадзілася ў мяшчанскай сям'і İцкі Уравіча Шабшына. У 1930 скончыла педагагічны факультэт 2-га МДУ. Старэйшы навуковы супрацоўнік (1955). Супрацоўнік генеральнага консульства СССР у Карэі (1940—1946). Навуковы супрацоўнік Ціхаакіянскага інстытута (1946—1950), Інстытута ўсходазнаўства (з 1950) АН СССР. Выдадзена больш за 100 прац.

## Навуковыя працы 
* «Корея после второй мировой войны» (1949)
* «Корейская Народно-Демократич. Республика» (1954)
* «Корейский народ в борьбе за мир, независимость и на­циональное единство» (1955)
* «Освободит. движение корейск. народа в 1905—1911 гг.» (1956)
* «Корея в период войны на Тихом океане: (1941—1945 гг.)» (1958)
* «Народн. восстание 1919 года в Корее» (1958)
* «Очерки новейш. истории Кореи: (1945—1953 гг.)» (1958)
* «Освободит. демократич. движение в Южной Корее» (1959)
* «Очерки новейш. истории Кореи: (1918—1945 гг.)» (1959)
* «Корейск. Народно-Демократич. Республика» (1962)
* «Социалистич. Корея: О формах проявления в КНДР общих закономерностей строительства социализма» (1963)
* «Некоторые уроки минувш. двадцатилетия: (1945—1965)» (1965)
* «Обострение полит. обстановки в Корее» (1977)
* «Пролетарск. интернационализм и революции в странах Востока» (1967)
* «На нов. пути» (1968)
* «Ленинизм и победа народно-демократич. революции в Корее» (1970)
* «Союз рабоч. класса с крестьянством и революцион. опыт Кореи: (1918—1945)» (1973)
* «История Кореи: (С древнейш. времен до наших дней)» (1974)
* «Южная Корея. 1945—1946: Записки очевидца» (1974)
* «Союз рабоч. класса с крестьянством и опыт со-циалистич. стран Азии» (1977)
* «Корейск. действительность и сов. корееведение» (1990)
* «В колониальной Корее (1940—1945): Записки и размышления очевидца» (1992)
* «Встречи с русскими эмигрантами в Корее. Подборка из воспоминаний, опубликованных в 1974 и 1992 гг.» (2003)

## Спасылкі 
* http://www.rauk.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=1555:2014-10-27-20-55-41&catid=126:2011-04-02%2019:33:16&lang=ko&Itemid=143 

Катэгорыя:Усходазнаўцы Расіі
Берта Майсееўна Лерман

**Берта Майсееўна Лерман** (, , ) — расійскі хімік-арганік. Доктар хімічных навук (1987).

## Біяграфія 
Скончыла ў 1954 годзе Маскоўскі інстытут тонкай хімічнай тэхналогіі. У 1964—1994 гг. працавала ў Інстытуце арганічнай хіміі (старшы навуковы супрацоўнік, кіраўнік групы), у 1993—2000 гг. навуковы рэдактар Башкірскага хімічнага часопіса, адначасова ў 1995—2000 гг. адказны сакратар часопіса «Веснік Акадэміі навук Рэспублікі Башкартастан». У 2001—2003 гг. працавала ў Ізраільскім інстытуце тэхналогіі (Хайфа).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы прысвечаны даследаванням у галіне хіміі каркасных злучэнняў і сераарганічных злучэнняў. Аўтар звыш 130 навуковых прац.

Сярод апублікаванага:
* Каркасные и полициклические пространственно-затруднённые алкены // Успехи химии. 1995. Т. 64. Вып.1;
* Скелетные трансформации гетерокаркасных соединений, затрагивающие гетерофункцию // Успехи химии. 1997. Т. 66. Вып. 11.

## Спасылкі 
* *Одиноков В. Н.* ЛЕРМАН Берта Моисеевна // Башкирская энциклопедия
* Лерман Берта // Проект «Опалённое детство» 
* http://wiki02.ru/encyclopedia/Lerman_Berta_Moiseevna/t/8040

Катэгорыя:Хімікі СССР
Катэгорыя:Хімікі Ізраіля
BBC Sport

**BBC Sport** («Бі-бі-сі спорт») — брытанскі спартыўны тэлеканал, сфармаваны як самастойны тэлеканал у 2000 годзе. Тэлеканал цалкам прысвечаны спорту. Інтэрнэт-сайт http://www.bbc.com/sport/0/ з’яўляецца самым папулярным спартыўным сайтам у Вялікабрытаніі.

Катэгорыя:BBC Sport
Катэгорыя:Спартыўнае радыё Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Спартыўныя тэлеканалы Вялікабрытаніі
Рахіль Львоўна Блюман

**Рахіль Львоўна Блюман** (; ,  — , ) — савецкі музычны педагог, піяністка, грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў музычнай сям’і. У 1917 годзе скончыла Пецярбургскую кансерваторыю па спецыяльнасці «фартэпіяна».

У 1919 годзе арганізавала музычную школу ў Магілёве, была кіраўніком пазашкольнай адукацыі пры Нарадукацыі, прымала актыўны ўдзел у арганізацыі Магілёўскага аддзела Саюза работнікаў мастацтваў. У пачатку 1920-х пераехала ў Маскву, дзе ў 1929 годзе ўзначаліла Акадэмічнае музыкальнае вучылішча пры Маскоўскай Дзяржаўнай кансерваторыіі імя Чайкоўскага і больш за трыццаць гадоў была яго кіраўніком (да 1959 года).

Адначасова з працай у вучылішчы Блюман некаторы час з’яўлялася дэканам вакальнага факультэта Маскоўскай кансерваторыі, паўгода выконвала абавязкі намесніка дырэктара кансерваторыі і каля года была намеснікам старшыні Саюза савецкіх кампазітараў.

Катэгорыя:Музычныя педагогі СССР
Катэгорыя:Дэканы
Рахіль Барысаўна Шацава

**Рахіль Барысаўна Шацава** (; ,  — , ) — савецкі астраном. Доктар фізіка-матэматычных навук (1975), акадэмік Нью-Ёркской акадэміі навук.

## Біяграфія 
У 1944 годзе скончыла матэматыка-механічны факультэт Ленінградскага дзяржаўнага ўніверсітэта. У гэтым жа годзе паступіла ў аспірантуру, правучылася да 1947 года.
Педагагічную дзейнасць пачала ў 1947 годзе ў Пскоўскім педагагічным інстытуце, а затым па размеркаванні працавала ў Тамбоўскім педагагічным інстытуцеТамбоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Г. Р. Дзяржавіна. З 1956 года працуе ў Растоўскім педагагічным інстытуце пачынаючы дацэнтам, затым з 1978 года прафесарам. Выкладчыцкая дзейнасць: у РДПУ чытала лекцыйныя курсы: «Тэарэтычная механіка», «Статыстычная механіка», «Астраномія», «Паходжанне і эвалюцыя зорак», «Іерархія ў Сусвеце», у РДУ курс «Зорная астраномія».

## Спасылкі 
* Шацова Рахиль Борисовна // Южный Федеральный Университет
* http://www.sai.msu.su/EAAS/rus/astrocourier/acur061210_mem.htm 

Катэгорыя:Выпускнікі СПбДУ
Катэгорыя:Выкладчыкі Растоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Астраномы СССР
Матчрум Спорт

**Матчрум Спорт** () — спартыўная прамоўтэрская кампанія на чале з заснавальнікам і ўладальнікам Бары Хёрнам, які з’яўляецца прадпрымальнікам з Англіі, і яго сынам Эдзі. Упершыню кампанія надае ўвагу такім відам спорта, як снукер і бокс, а таксама працуе з пулам, боўлінгам, гольфам, дартсам, настольным тэнісам і покерам. Кампанія была заснавана ў Брэнтвудзе (графства Эсэкс).

У апошні час кампанія таксама пачала спансіраваць футбольны клуб «Лейтан Орыент» з Першай Англійскай Лігі. Стадыён «Брысбэйн Роўд» быў перайменаваны ў «Стадыён Матчрум». Бары Хёрн з’яўляецца старшынёй клуба.

Катэгорыя:Спартыўныя прамоўтэрскія кампаніі
Катэгорыя:Снукерныя прамоўтэрскія кампаніі
Праграмаванне

**Праграмаванне** — тэарэтычная і практычная дзейнасць па стварэнні праграм; працэс, які вядзе ад зыходнай пастаноўкі вылічальнай задачы да з’яўлення выканальных камп’ютарных праграм. Праграмаванне ўключае ў сябе такія віды дзейнасці, як аналіз, распрацоўку разумення, генерацыю алгарытмаў, праверку патрабаванняў алгарытмаў, уключаючы іх карэктнасць і спажыванне рэсурсаў, і ажыццяўленне алгарытмаў у мэтавай мове праграмавання. Зыходны код пішуць на адной або некалькіх мовах праграмавання. Мэта праграмавання заключаецца ў тым, каб знайсці паслядоўнасць інструкцый, якая аўтаматызуе выкананне пэўнай задачы або рашэнне дадзенай праблемы. Працэс праграмавання, такім чынам, часта патрабуе экспертных ведаў у многіх разрозненых прадметах, у тым ліку ведаў аб прадметнай вобласці, спецыялізаваных алгарытмаў і фармальнай логікі.

Звязаныя задачы ўключаюць у сябе тэставанне, адладку, падтрыманне зыходнага кода, укараненне сістэмы зборкі і кіраванне атрыманымі артэфактамі, такімі як машынны код камп’ютарных праграм. Яны маглі б лічыцца часткай працэсу праграмавання, але часта тэрмін «распрацоўка праграмнага забеспячэння» выкарыстоўваецца для гэтага шырэйшага працэсу, а тэрмін «праграмаванне», «рэалізацыя» або «кадаванне» рэзервуецца для фактычнага напісання кода. Распрацоўка праграмнага забеспячэння спалучае ў сабе тэхнічныя метады з практыкай распрацоўкі праграмнага забеспячэння.

## Гл. таксама 
* Праграміст

## Літаратура 
* *Савіцкі М.* Тлумачальны слоўнік па інфарматыцы / Мікола Савіцкі. — Мн.: Энцыклапедыкс, 2009. — ISBN 978-985-6742-83-8
Кучынаўшчына

**Ку́чынаўшчына** (, ) — вёска ў Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сейлавіцкага сельсавета.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Навасёлкаўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сейлавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Салтанаўшчына

**Салта́наўшчына** (, ) — аграгарадок у Нясвіжскім раёне Мінскай вобласці на рацэ Выні. Уваходзіць у склад Ланскага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з канца XV ст. як **двор Нясвіж** пана Солтана Аляксандравіча, напэўна, цэнтр маёнтка нададзенага яму або яго бацьку пану Аляксандру Юр’евічу вял. кн. Казімірам або Аляксандрам са складу Нясвіжскай воласці. Дзе быў аднайменны цэнтр усёй воласці пэўна не вядома, на думку А. Мяцельскага, ён знаходзіўся на цяперашнім гарадзішчы Замкавішча за 3 км на захад ад солтанава «двара» Нясвіж (за 2 км на захад ад цэнтра аг. Салтанаўшчына). Солтанаў «двор» знаходзіўся на ўсходнім беразе Выні.

Пан Солтан памёр да канца студзеня 1495 года, «двор» Нясвіж перайшоў спадчынай яго непаўналетняму сыну Аляксандру Солтанавічу, апекуном быў пан Літавор Храптовіч. У скразе пана Солтанавіча ад 1516 года на апякуна «двор» Нясвіж згаданы упершыню, самі падзеі адбываліся ў 1495—1504 гадах. Са зместу скаргі ўжо ў канцы XV ст. «двор» быў цэнтрам буйной гаспадаркі, таксама згадваецца імя нясвіжскага намесніка.

Пазней «двор» называўся **Нясвіжам Солтанаўскім**, **Солтанавай Гаццю** (напэўна, ад гаці праз пойму Выні ад «двара» на заходні бераг) і ўрэшце **Солтанаўшчынай**. У 1580-я гады куплены Радзівіламі ва унукаў пана Аляксандра Солтанавіча, разам з усім маёнткам, які складаўся з яшчэ аднаго «двара» і чатырох сёлаў.

Паводле Рыжскага мірнага дагавора (1921) ў складзе Нясвіжскага павета Навагрудскага ваяводства Польскай Рэспублікі. Побач вёскі з усходу праходзіла савецка-польская мяжа. Паміж вёскай і мяжой былі створаны аднайменныя вайсковая асада і . З 1939 года ў складзе БССР.

Да 2013 года Салтанаўшчына ўваходзіла ў склад Лявонавіцкага сельсавета.

## Славутасці 
* Свята-Троіцкая царква (1826 год) — 

## Вядомыя асобы 
* Антон Антонавіч Сланімскі (нар. 1948) — вучоны-эканаміст.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Ланскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясвіжскага раёна
Cephalaria

**Cephalaria** — род раслін падсямейства  сямейства , які ўключае каля 65 відаў кветкавых раслін.

## Арэал 
Віды роду сустракаюцца ў Паўднёвай Еўропе, Заходняй і Цэнтральнай Азіі, а таксама ў Паўночнай і Паўднёвай Афрыцы.

## Батанічнае апісанне 
У род уключаны адна- і шматгадовыя расліны вышынёй ад 0,8 да 2 метраў. Віды *Cephalaria* выкарыстоўваюцца як харчовыя расліны лічынкамі некаторых відаў лускакрылых, у тым ліку , якія сілкуюцца выключна на .

## Віды 
Некаторыя віды:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Ужыванне і выкарыстанне 
Некаторыя віды выкарыстоўваюцца ў якасці дэкаратыўных раслін, найбольш папулярны від — , шматгадовы від родам з Каўказа, які шануецца за высокія, да 2 метраў, сцёблы з цёмна-зялёным лісцем і жоўтыя кветкі

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Варсянкавыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Анджэла Агбона

**Анджэла Абінцэ Агбона** (; нар. , Касіна, Італія) — італьянскі футбаліст нігерыйскага паходжання, абаронца англійскага клуба «Вест Хэм Юнайтэд» і нацыянальнай зборнай Італіі.

## Кар’ера 
### Клубная 
З’яўляецца выхаванцам футбольнай акадэміі клуба «Тарына». Дарослую кар’еру пачаў у 2006 годзе ў асноўнай камандзе таго ж клуба, у якім правёў адзін сезон, прыняўшы ўдзел толькі ў 4 матчах чэмпіянату.

У паслугах маладога абаронцы зацікавіліся прадстаўнікі трэнерскага штаба клуба «Кратонэ», у склад якога ён далучыўся на ўмовах арэнды ў 2007 годзе. Згуляў за кратонскі клуб наступны сезон сваёй гульнявой кар’еры. Большасць часу, праведзенага ў складзе клуба, быў асноўным іграком абароны каманды.

У склад клуба «Тарына» вярнуўся ў 2008 годзе, даволі хутка стаўшы асноўным іграком ахоўнага звяна турынцаў. 11 ліпеня 2013 года пасля праходжання медыцынскага абследавання Анджэла перабраўся ў «Ювентус». Сума трансферу склала 13 млн еўра.

10 ліпеня 2015 года стаў іграком англійскага клуба «Вест Хэм Юнайтэд», падпісаўшы чатырохгадовы кантракт.

### Міжнародная 
Анджэла гуляў за моладзевую зборную Італіі. 6 лістапада 2011 года быў выкліканы галоўным трэнерам нацыянальнай зборнай Італіі Чэзарэ Прандэлі ў шэрагі галоўнай каманды краіны для ўдзелу ў кантрольных матчах супраць зборнай Польшчы і зборнай Уругвая. 11 лістапада 2011 года Агбона дэбютаваў у складзе зборнай Італіі, выйшаўшы на поле ў таварыскай сустрэчы супраць палякаў.

## Дасягненні 
**«Ювентус»**:
* Чэмпіён Італіі (2): 2014, 2015
* Уладальнік Кубка Італіі: 2015
* Уладальнік Суперкубка Італіі: 2013

**«Вест Хэм Юнайтэд»**:
* Пераможца Лігі канферэнцый: 2023

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Італіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Італіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Вест Хэм Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК Ювентус
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарына
Катэгорыя:Ігракі ФК Кратонэ
Брыевыя (сямейства)

**Брыевыя** (*Bryaceae*) — сямейства шматгадовых імхоў класу Лістасцябловыя імхі.

## Сістэматыка 
Сямейства *Bryaceae* уключае ў сябе наступныя роды:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Брыевыя (сямейства)
Cephalaria alpina

**Cephalaria alpina** — від раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая расліна, дасягае ў вышыню ад 60 да 100 см. Сцябло і ніжні бок лісця пакрытыя густымі валасінкамі.

Кветкі сабраны ў шаравыя суквецці. Прыкветкі 6-7 мм у даўжыню і ад 3,5 да 4 мм шырынёй. Перыяд цвіцення працягваецца з ліпеня па верасень.

## Арэал 
Сустракаецца ў заходняй і паўднёвай частцы Альпаў, у Апенінах. На ўсходзе даходзіць да Арльберга.

## Ужыванне і выкарыстанне 
Выкарыстоўваецца ў якасці дэкаратыўнай расліны ў садках і на кветніках.

## Спасылкі 
*  

Катэгорыя:Варсянкавыя
Катэгорыя:Флора Еўропы
Bryales

**Bryales** — парадак шматгадовых імхоў класу Лістасцябловыя імхі, які ўключае 16 сямействаў.

Агульная колькасць родаў — 62, агульная колькасць відаў — каля 2000.

Прадстаўнікі дадзенага парадку могуць дасягаць у вышыню 30 см.

## Сістэматыка 
Некаторыя сямейства парадку:

* 
* . 1300 відаў у 17 родах.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Парадак *Bryales* у Біялагічнай энцыклапедыі 

Катэгорыя:Брыевыя імхі
Іньяцыа Абатэ

**Іньяцыа Абатэ** (; нар. , Сант’Агата-дэ’-Гоці, Італія) — італьянскі футбаліст, правы абаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Італіі (2011—2015). Сын футбаліста, брамніка, Беньяміна Абатэ.

## Клубная кар’ера 
Абатэ з’яўляецца выхаванцам «Мілана», але пачаў сваю кар’еру ў клубе Серыі C1 «Напалі», у які быў аддадзены ў арэнду. Затым Абатэ змяніў некалькі каманд, як «Сампдорыя», у якой не правёў ні адной гульні, «П’ячэнца» і «Модэна». У 2007 годзе частку правоў на футбаліста выкупіў «Эмпалі», у якім, па ўмовах дагавору, Абатэ правёў сезон.

23 ліпеня 2008 года Абатэ быў прададзены ў клуб «Тарына», за частку правоў на футбаліста (іншая частка засталася ў «Эмпалі») турынскі клуб заплаціў 2 млн еўра. 15 кастрычніка 2008 года Абатэ ў матчы супраць «Аталанты» атрымаў траўму шчыкалаткі, якая вывела яго з гульні на 2 месяцы. 7 снежня ігрок вярнуўся на поле. У 2009 годзе вярнуўся ў «Мілан». У сезоне 2009/10 пад кіраўніцтвам Леанарду Абатэ першапачаткова выходзіў на замену на месца правага паўабаронцы, аднак з цягам часу зрушыўся ў абарону. У наступным сезоне, з прыходам Масіміліяна Алегры, Абатэ замацаваўся ў якасці асноўнага правага абаронцы «Мілана», згуляўшы ў 37 матчах.

Пакінуў «Мілан» па заканчэнні сезона 2018/19, пасля чаго заставаўся без каманды, а ў лістападзе 2020 года абвясціў аб завяршэнні кар’еры.

## Міжнародная кар’ера 
Абатэ выступаў за моладзевыя зборныя Італіі зборныя ўсіх узростаў, удзельнічаў у Алімпіядзе ў Пекіне. 11 лістапада 2011 года дэбютаваў за зборную Італіі ў гасцявым таварыскім матчы супраць зборнай Польшчы. Гульня скончылася з лікам 2:0 на карысць італьянцаў.

## Дасягненні 
**Мілан**
* Чэмпіён Італіі: 2011
* Уладальнік Суперкубка Італіі (2): 2011, 2016

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Італіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Італіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Мілан
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарына
Катэгорыя:Ігракі ФК Эмпалі
Катэгорыя:Ігракі ФК Модэна
Катэгорыя:Ігракі ФК П’ячэнца
Катэгорыя:Ігракі ФК Сампдорыя
Катэгорыя:Ігракі ФК Напалі
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Іосіф Ізрайлевіч Сонкін

**Іосіф Ізрайлевіч Сонкін** (; ,  — , ) — савецкі скульптар. Член Саюза мастакоў РСФСР з 1948 г.

## Біяграфія 
У 1932 г. скончыў Віцебскі мастацкі тэхнікум. У 1932—1937 гг. вучыўся на скульптарскім факультэце Усерасійскай Акадэміі мастацтваў, неўзабаве пераназванай у Ленінградскі інстытут жывапісу, архітэктуры і скульптуры імя І. Я. Рэпіна АМ СССР. З 1937 г. служыў у арміі, ваяваў на франтах Вялікай Айчыннай вайны. У 1946 г. вярнуўся ў Ленінград, выкладаў у Вышэйшым мастацка-прамысловым вучылішчы імя В. І. Мухінай. З 1948 г. жыў і працаваў у Растове-на-Доне. Выкладаў на скульптурным аддзяленні Растоўскага мастацкага вучылішча імя М. Б. Грэкава. З 1941 г. удзельнічаў у выставах.
Сярод найбольш значных прац скульптурныя партрэты «Малады рабочы» (бронза, 1955), «Народны артыст РСФСР Рыгор Яўсеевіч Леандор» (гіпс, 1954), «Кіраўнік антыфашысцкага паўстання ў канцлагеры Сабібор А. Пячэрскі» (бронза, 1964), «Медсястра» (гіпс, 1967), бюсты Героя Савецкага Саюза С. І. Крэтава, ветэранаў завода «Растсельмаш» Лутая і Калеснікава, помнік У. І. Леніну ў Жданаве.

## Спасылкі 
* Евреи на Донской земле 

Катэгорыя:Скульптары СССР
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскага Народнага мастацкага вучылішча