open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
МТЗ-7

**МТЗ-7** — колавы трактар агульнага прызначэння з усімі вядучымі коламі, які выпускаўся Мінскім трактарным заводам на базе трактара МТЗ-5 з 1959 па 1961 год.

У 1958 годзе дапрацоўвалася канструкцыя, выраблены доследныя ўзоры, праведзены выпрабаванні і выдадзены ў падрыхтоўку вытворчасці чарцяжы на трактар МТЗ-7 павышанай праходнасці з чатырма вядучымі коламі.

Першая канструкцыя трактара была распрацавана з ужываннем пярэдняга вядучага моста ад ваеннага легкавога аўтамабіля-ўсюдыхода ГАЗ-67, не мела рэгуляванай шырыні каляіны пярэдніх колаў і таму не забяспечвала выканання акучвальных работ. З-за недастатковай трываласці моста ГАЗ-67 трактар не вытрымаў выпрабаванняў. Вырашыць праблему атрымалася пасля таго, як на трактар ўсталявалі вядучы мост аўтамабіля ГАЗ-63. Таксама выкарыстоўвалі такія яго вузлы, як галоўная перадача, дыферэнцыял, шарніры роўных вуглавых хуткасцяў, корпус моста і інш. Для злучэння моста з паўрамай трактара ўжылі арыгінальную схему на двух папярочных балансірных паўэлептычных рысорах.

Пярэднія колы мелі шыны з развітым малюнкам пратэктара. Каляіна пярэдніх колаў была зменнай, рэгуляванай з дапамогай перастаноўкі дыска на ступіцы і абадоў на дыску.

Раздатачная каробка ўяўляла сабой рэдуктар з цыліндрычнымі шэсцярнямі з ахоўнай, пастаянна замкнёнай, мокрай, мнагадыскавай, фрыкцыйнай муфтай. Муфта выканана з дваццацю вядучымі і дзевятнаццацю кіраванымі металічнымі дыскамі (якія працавалі ў масле), заціснутымі спружынамі. Дыскі прабуксоўвалі пры перагрузках ў сілавой перадачы. Раздатачная каробка ўключалася і выключалася з месца трактарыста на хаду на ўсіх перадачах без уключэння галоўнай муфты счаплення. Да фланца кіраванага вала раздатачнай каробкі мацаваўся фланец карданнага вала, які перадаваў кручэнне на прывад моста. Карданны вал жорсткага тыпу, стандартны, запазычаны ад аўтамабіля.

У 1959 годзе трактары МТЗ-7М, МТЗ-7МС і МТЗ-7ЛС паставілі на серыйную вытворчасць, але ненадоўга, бо асноўная мэта складалася ў тым, каб атрымаць больш звестак, аб выкарыстанні трактараў з чатырма вядучымі коламі ў розных кліматычных і глебавых умовах. Гэтыя дадзеныя патрабаваліся для распрацоўкі трактараў новага пакалення МТЗ-52. У гэтым жа годзе завод вырабіў 169 трактароў, а ў 1960-м — 1277.

Усяго выраблена 2779 адзінак трактароў МТЗ-7. Іх вытворчасць была спынена ў 1961 годзе.

## Літаратура 
*  

## Спасылкі 
* Минский Тракторный Завод - история развития техники  

7
Скулянка

**Скуля́нка** — рака ў Лёзненскім раёне Віцебскай вобласці, правы. Вадазбор на поўдні Віцебскага ўзвышша.

## Літаратура 
* 
* Блакітны скарб Беларусі: энцыклапедыя / рэдкал. Г. П. Пашкоў [і інш.]. – Мн., 2007. – С. 470.
* Природа // Лиозненский район: альбом / отв. за выпуск Н. Б. Борщ. – Витебск, 2006. – С. 4–5.
* 
* 

Катэгорыя:Басейн Лучосы
Катэгорыя:Рэкі Лёзненскага раёна
Сухадроўка

**Сухадро́ўка**, **Суходраўка** (у верхнім цячэнні **Ольша**) — рака ў Лёзненскім і Віцебскім раёнах Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Лучоса (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня ракі 66 км. Плошча вадазбору 519 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 3,3 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,7 ‰. Густата рачной сеткі 0,5 км/км².

## Назва 
У Літве ёсць гідронім Saus-drãvas. На думку А. Ванагаса, ягоная першая частка ад літоўскага *sausas* «сухі», другую частку ён звязвае са старажытнаіндыйскім *draváh* «бег», *drávati* «бяжыць». Паводле Ю. Покарнага, існуе індаеўрапейскі корань *drā-*, *dreu-* «бегчы, ступаць». Паводле Х. Краэ, індаеўрапейскае **drou̯os-* «рачны паток», **dreu- / *dru-* «бегчы, спяшацца».

У засведчаным матэрыяле балцкіх моваў корань drav- у лексіцы не захаваўся. Корань *Drav- / Drev-* у балцкіх гідронімах *Dreverna, Drawanta* (з пашыральнікамі *-rn-, -nt-*), Друць, Друя, Дрывяты.

Недалёка ад Сухадроўкі працякае рака Адроў (адносіцца да іншага басейна, дняпроўскага), назва якой ад таго ж кораня *Drav-* (з другасным устаўным галосным *А-*).

На думку У. Тапарова, з літоўскім *sausas* «сухі» звязаная і назва ракі Сусейка на Верхнім Павоччы (прыток Жыздры), побач з якой цякуць рэкі з назвамі-«перакладам» Суханка, Сухая.

## Асноўныя прытокі 
* *Праваруч*: Выдрэя, Ласасіна, Каменка.
* *Леваруч*: рака Ардзяжанка, Рудніца.

## Гідраграфія 
Пачынаецца каля паўночна-ўсходняй ускраіны вёскі Свірбы Лёзненскага раёна, вусце за 1 км на паўночны захад ад вёскі Кузьмянцы Віцебскага раёна.

Цячэ ў межах Віцебскага ўзвышша, у сярэднім і ніжнім цячэнні — Лучоскай нізіны.

Азёрнасць вадазбору менш 1 %, найбольшае возера — Шэлахава.

Даліна трапецападобная (шырыня 300—600 м, ёсць звужэнні да 50 м), ніжэй упадзення ракі Ласасіна невыразная. Абалона чаргуецца па берагах, у высокай плыні месцамі адсутнічае, пераважная шырыня 100—300 м.

Рэчышча вольна меандруе, умерана звілістае, у сярэдняга цячэння моцна звілістае, паміж вёскамі Стасева і Вялікая Выдрэя Лёзненскага раёна парожыстае.

Уздоўж ракі населеныя пункты Стасева, Мерзлякова, Вялікая Выдрэя, Высачаны, Шапечына, Кузьмянцы і інш.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1—2. — Л., 1971
* 
* 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-36-26. Выданне 1985 года. Стан мясцовасці на 1981 год.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Основные характеристики речных бассейнов (с площадью водосбора более 200 кв. км) Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Віцебскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Лёзненскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Лучосы
Серакаратнянка

**Серакаратня́нка**, **Серакаротня** — рака ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці, левы прыток ракі Лучоса (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня ракі 24 км. Плошча вадазбору 356 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8 ‰.

## Асноўныя прытокі
**Праваруч*: Зелянуха.
**Леваруч*: Песачанка.

## Агульныя звесткі 
Выцякае з Дзевінскага возера (у некаторых даведніках за пачатак ракі прымаюцца сутокі рэчак Добрынка і Зерамнянка за 1 км на ўсход ад вёскі Добрына, дзе яна вядомая пад назвай Серакаротня). Цячэ праз возера Серакаротня. Вусце за 0,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Шылы.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Сенненскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Лучосы
Беатыфікацыя

**Беатыфікацыя** ( — дабрашчасны і  — раблю) - у каталіцтве - акт надання асобе за асабліва праведнае жыццё пасмяротнага тытула «блаславёны». Разглядаецца царквой як ніжэйшая ступень у падрыхтоўцы кананізацыі. Прызнана афіцыйнай катэгорыяй кананічнага права Папам Урбанам VIII ў 1653 годзе.

Беатыфікацыя разглядаецца Царквой як «нізкі ўзровень», пэўны этап у працэсе падрыхтоўкі кананізацыі.

З VIII стагоддзя права беатыфікацыі належыць выключна Папе Рымскаму.
## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн., 1996. — 480 с.: іл. ISBN 985-11-0061-7 (т. 2), ISBN 985-11-0035-8
Катэгорыя:Каталіцтва
Карл Дрэз

Барон **Карл Дрэз** (; 29 красавіка 1785, Карлсруэ — 10 снежня 1851, там жа) — нямецкі вынаходнік, курфюрст. Поўнае імя — барон *Карл Фрыдрых Крысціян Людвіг Драйз фон Заўэрброн*.

Да яго вынаходак адносяцца ровар, друкарская машынка, мясарубка.

## Спасылкі 
* karl-drais.de ADFC Mannheim

Катэгорыя:Вынаходнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Вынаходнікі Германіі
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Пахаваныя ў Карлсруэ
Беларус (трактар)

**«Белару́сь»**, **«Белару́с»** — назва чатырохколавых трактараў, якія вырабляюцца на Мінскім трактарным заводзе (МТЗ) з 1950 года.

Найбольш папулярныя наступныя мадэлі: МТЗ-50 (вытворчасць з 1961 года), МТЗ-80 (вытворчасць з 1974 года) і МТЗ-1221 (вытворчасць з 1986 года).

Трактары «Беларусь», добра вядомыя на ўсёй тэрыторыі былога Савецкага Саюза і далёкага замежжа, ужываюцца ў розных кліматычных умовах і ў шматлікіх галінах гаспадаркі: земляробстве, лесаводстве і будаўніцтве. Прадукцыя МТЗ выкарыстоўвалася і выкарыстоўваецца ў больш чым 100 краінах свету, у тым ліку ў ЗША, і складае 7—8 % прадукцыі сусветнага трактарабудаўніцтва.

З атрыманнем Беларусі незалежнасці марка была перайменаваная ў **«Беларус»**.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка МТЗ  

Катэгорыя:Трактары МТЗ
Пфорцгайм

**Пфорцгайм** (; у старой перадачы нямецкіх назваў — **Пфорцгейм**) — горад у Германіі, на захадзе зямлі Бадэн-Вюртэмберг.

Горад быў заснаваны яшчэ рымлянамі і яго назва паходзіць верагодна да лацінскага слова portus — порт. Горад цяжка пацярпеў ад бамбардзіровак саюзнікаў у канцы Другой сусветнай вайны. Найбольш разбуральны рэйд адбыўся 23 лютага 1945 года, калі загінула больш за 17 тысяч жыхароў. Пфорцгайм налічвае 119 423 жыхароў (на 31 снежня 2007 года).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Іаган Рэйхлін (1455—1522) — нямецкі філосаф і гуманіст.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Бадэн-Вюртэмберга
Сцяг Вострава Рапануі

Неафіцыйны **сцяг Рапануі** ўяўляе сабой белае палотнішча, на якім намалявана традыцыйнае нагруднае ўпрыгожванне **рэіміра** (reimiro) чырвонага колеру ў выглядзе маладзіка з трыма паглыбленнямі. На канцах - два чалавечыя твары з вачыма, накіраванымі ў неба. Рэіміра сімвалізуе роднасныя сувязі і аўтарытэт.

Таксама лічыцца, што чырвоная выява таксама сімвалізуе човен. Акрамя таго, маладзік з рэіміра аддалена нагадвае контуры самога вострава.

* Інфармацыя пра сцяг вострава Вялікдня

Сцяг
Нямецкі нацыянальны тэатр у Веймары

**Нямецкі нацыянальны тэатр і Дзяржаўная капэла ў Веймары** () — самы вядомы тэатр Веймара, які аб'ядноўвае, як вынікае з назвы, дзве арганізацыі: тэатр і аркестр. Нямецкі нацыянальны тэатр мае ў горадзе ў цэлым шэсць сцэнічных пляцовак. Тэатр часта гастралюе па Германіі і іншых нямецкамоўных рэгіёнах і выступае ў электронных сродках інфармацыі. Перад будынкам усталяваны помнік Гётэ і Шылеру.

## Спасылкі 
* Сайт тэатра

Катэгорыя:Тэатры Германіі
Катэгорыя:Веймар
Катэгорыя:Збудаванні Германіі ў стылі неакласіцызм
Інстытут імя Гётэ

**Інстытут імя Гётэ** (Нямецкі культурны цэнтр імя Гётэ, ням. Goethe-Institut) — германская няўрадавая арганізацыя, задачай якой з’яўляецца папулярызацыя нямецкай мовы за мяжой і садзейнічанне міжнароднаму культурнаму супрацоўніцтву. Найбольш важнай задачай з’яўляецца навучанне нямецкай мове ў якасці замежнай. Таксама мэтай Інстытута імя Гётэ з’яўляецца ўзмацненне міжкультурнага ўзаемадзеяння з Германіяй, якое ўключае не толькі абмен фільмамі, музыкай, літаратурай, але таксама і грамадскімі каштоўнасцямі. Арганізацыя названая ў гонар выбітнага нямецкага паэта Іагана Вольфганга фон Гётэ.

У 2021 годзе аддзяленне Інстытута імя Гётэ ў Мінску было зачыненае на патрабаванне Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь.

## Гл. таксама 
* Нямецкая мова ў кубе

Катэгорыя:Распаўсюджанне нямецкай мовы ў свеце
Катэгорыя:Вывучэнне нямецкай мовы
Катэгорыя:Адукацыя ў Германіі
Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Германіі
Аколіца

Назву **Ако́ліца** маюць:

* Аколіца — тып сельскага паселішча
* Аколіца — рака ў Крычаўскім раёне Магілёўскай вобласці

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Аколіца — вёска ў Браслаўскім раёне
* Гомельская вобласць:
** Аколіца — пасёлак у Рэчыцкім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Аколіца — вёска ў Карэліцкім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Аколіца — вёска ў Бабруйскім раёне
* Мінская вобласць:
** Аколіца — вёска ў Мінскім раёне
Ахмат Абдулхамідавіч Кадыраў

**Ахмат Абдулхамідавіч Кадыраў** (, Караганда — , Грозны) — чачэнскі рэлігійны і дзяржаўны дзеяч. Некалькі гадоў займаў пасаду муфтыя непрызнанай Чачэнскай Рэспублікі Ічкерыя. Пасля пачатку Другой чачэнскай вайны перайшоў на бок расійскіх улад. Першы прэзідэнт Чачэнскай Рэспублікі. Загінуў у выніку замаху з боку сепаратыстаў.

## Гл. таксама 
* Мячэць імя Ахмата Кадырава
* Ахмат — сіла!

Катэгорыя:Палітыкі Чачні
Карлсруэ

**Карлсруэ** () — горад у Германіі, у зямлі Бадэн-Вюртэмберг, размешчаны ў наваколлях ракі Рэйн недалёка ад французска-германскай мяжы. 

Карлсруэ з’яўляецца другім па колькасці насельніцтва горадам зямлі Бадэн-Вюртэмберг і 21-м у Германіі. 

У «рэзідэнцыі права», як часам называюць Карлсруэ, размешчаны Федэральны канстытуцыйны суд, Федэральны суд і Генеральная пракуратура Германіі, а таксама шматлікія федэральныя і зямельныя ведамствы. У горадзе пражывае вялікая колькасць чыноўнікаў і дзяржслужачых.

## Адукацыя 
* Тэхналагічны інстытут Карлсруэ

Катэгорыя:Гарады Бадэн-Вюртэмберга

Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1715 годзе
Караганда

**Караганда́**, **Караганды́** () — горад у Казахстане, цэнтр Карагандзінскай вобласці. Буйны індустрыяльна-прамысловы, навуковы і культурны цэнтр. 10 лютага 1934 года Караганда атрымала статус горада.

Па насельніцтве горад займае першае месца ў Карагандзінскай вобласці — 457,1 тыс. чал. і з’яўляецца чацвёртым па колькасці насельніцтва ў Казахстане (пасля Алматы, Шымкента і Астаны). Плошча горада — каля 550 км².
## Насельніцтва 
## Спорт 
* ФК Шахцёр Караганда
## Вядомыя асобы 
* Алена Аляксееўна Круцько (нар. 1958) — беларускі медык, член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання.
* Вольга Сяргееўна Падгайская (нар. 1981) — беларуская кампазітарка, арганістка.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі
Адажыа

**Адажыа** ( — павольна, спакойна) — у музыцы павольны тэмп, музычная п'еса (альбо яе частка), выкананая ў павольным тэмпе.

Адажыа складае другую ступень галоўных музычных рухаў і азначае больш хуткі рух, чым *largo* («Ларго» — самае павольнае), але павольней *andante* («Андантэ» — больш рухомае).

У балеце адажыа — павольная сольная або дуэтная кампазіцыя, таксама асноўная частка складаных танцавальных формаў (па-дэ-дэ, гран па і інш.) або  комплекс рухаў каля станка і на сярэдзіне залы, які выпрацоўвае ўстойлівасць, уменне спалучаць рухі ног, рук, корпуса.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Музычная тэрміналогія
Праведнікі народаў свету ў Беларусі

у]]
.]]
**Праведнікі народаў свету ў Беларусі** — гэта жыхары Беларусі, якія падчас Другой сусветнай вайны рызыкавалі сваім жыццём, каб выратаваць яўрэяў ад Халакосту. Яны былі ўганараваны званнем **Праведнік народаў свету** (), якое прысвойваецца ізраільскім мемарыялам Яд Вашэм.

## Статыстыка 
Па стане на 1 студзеня 2023 года, званне **Праведнік народаў свету** атрымалі 683 грамадзяніна Беларусі. Гэтая лічба адлюстроўвае колькасць асоб, чые дзеянні былі дакументальна пацверджаны і прызнаны Яд Вашэм. Гэта дзявятае месца пасля Польшчы, Нідэрландаў, Францыі, Украіны, Бельгіі, Літвы, Венгрыі і Італіі.

Першымі званне Праведнікаў народаў свету ў Беларусі атрымала ў 1965 годзе сям'я Станько — Андрэй і Наталля, за выратаванне сям'і Казінец. 

Пасля разрыву дыпламатычных адносін паміж СССР і Ізраілем ў 1967 годзе прысваенне званняў было прыпыненае. Праз асцярогі за ўласную бяспеку людзі хавалі сваё дачыненне да выратавання яўрэяў. Прысваенне званняў аднавілася ў 1979 годзе і працягваецца да сённяшняга дня.

## Вядомыя беларускія праведнікі 
* Філіп і Ганна Богуш — выратавалі яўрэйскага салдата Чырвонай арміі, які быў паранены падчас нямецкага ўварвання ў 1941 годзе. Яны былі пасмяротна ўганараваны званнем у снежні 2021 года.
* Кандрацій і Ганна Лакотка — выратавалі шэсць яўрэяў падчас вайны. Іх сын Панцялей Лакотка прыняў узнагароду заместа сваіх бацькоў у маі 2022 года.
* Іосіф і Ганна Назарук — выратавалі Хінку Гольдфарб у Кобрыне, якая ўцякла з гета ў 1942 годзе. Іх гісторыя апісана на сайце Яд Вашэм.
* Уладзімір і Галіна Імшэннік — праваслаўны святар і яго жонка, якія хавалі яўрэяў у вёсцы Насілава падчас нямецкай акупацыі.
* Ян і Ганна Пухальскія — жылі ў вёсцы Ласосна каля Гродна. Яны хавалі шэсць яўрэяў, у тым ліку Фелікса Зандмана, пад падлогай свайго дома на працягу 17 месяцаў.

Таксама вядомымі беларускімі праведнікамі з'яўляюцца Іван Боўт, Генадзь Сафонаў, Сабіна Іваноўская, Антон Кецка, Зоя Сярова, Фаціма Канапацкая, Ціт Зайцаў, Эдуард Чашча, Ванда Скуратовіч (у дзявоцтве Анішкевіч), Канстанцін Казлоўскі і ягоныя сыны Генадзь і Уладзімір ды іншыя.

## Спіс праведнікаў 
Поўны спіс беларускіх Праведнікаў народаў свету ў Беларусі даступны на афіцыйным сайце Яд Вашэм: https://www.yadvashem.org/yv/pdf-drupal/belarus.pdf.

## Гл. таксама 
* Праведнікі народаў свету
* Халакост
* Яд Вашэм
* Халакост у Беларусі

## Спасылкі 
* Статыстыка Праведнікаў народаў свету па краінах
* Гісторыя Іосіфа і Ганны Назарук
* Ушанаванне Кандрація і Ганны Лакотка
* Ушанаванне Філіпа і Ганны Богуш

Катэгорыя:Праведнікі народаў свету
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі
Катэгорыя:Халакост
Катэгорыя:Халакост у Беларусі
Катэгорыя:Узнагароды Ізраіля
Занарацкі сельсавет

**Зана́рацкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мядзельскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2008 г. вёска) Занарач.

## Гісторыя 
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Мядзельскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці, з 20 студзеня 1960 года ў складзе Мінскай вобласці. 28 мая 2013 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Сырмежскага сельсавета (22 населеныя пункты: аграгарадкі Старлыгі і Сырмеж, вёскі Астраўляны, Балтагузы, Баярнавічы, Беражныя, Буйкі, Воўчына, Іванкі, Каракулічы, Конціненты, Міціненты, Носавічы, Няверавічы, Памошша, Сурвілы, Сяляткі, Хмылкі, Хоневічы, Шэметава, Яневічы і хутар Шэметава).

## Геграфічнае становішча 
Сельсавет размяшчаецца на паўднёвы захад ад Мядзела, на паўднёвым беразе Нарачы ў межах Нарачана-Вілейскай нізіны на поўдзёнь ад Свянцянскіх градаў. Адлегласць да Мінска складае 130 км, да Вільні — 100 км, найменшая адлегласць да мяжы з Еўрасаюзам складае 50 км.

Сельсавет мяжуе з Нарацкім і Мядзельскім сельсаветамі. Частку земляў Занарацкага сельсавета займае Нацыянальны парк «Нарачанскі».

Частка берага Нарачы, якая знаходзіцца на тэрыторыі Занарацкага сельсавета роўная, пясчаная, высокая. Бераг зніжаецца на ўсход ад Занарачы і робіцца балоцістым. Каля паўночнай часткі аграгарадка Занарач знаходзіцца невялікі паўвостраў, які выступае ў Нарач прыблізна на 200 м.

Праз тэрыторыю сельсавета праходзіць аўтамабільная дарога Нарач—Мінск. За 30 км ад сельсавета праходзіць шаша Вільня—Полацк, за 36 км знаходзіцца бліжэйшая чыгуначная станцыя — Княгінін.

## Насельніцтва 
Станам на 2007 г. агульная колькасць насельніцтва (9 населеных пунктаў) складала 1253 чал., агульная колькасць двароў — 535.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (9 населеных пунктаў) — 1123 чалавекі, з іх 94,0 % — беларусы, 3,7 % — рускія, 1,3 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (31 населены пункт) — 1760 чалавек.

## Іншае 
На тэрыторыі Занарацкага сельсавета размяшчаюцца:
* паўднёвая частка берага возера Нарач, працягласць якой складае каля 11 км;
* выток ракі Нарачанкі з возера Нарач і частка ракі працягласцю 7,5 км;
* на ўсходняй мяжы сельсавета размяшчаецца гідралагічны заказнік «Чарэмшыцы»;
* Седлавы камень занарацкі — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння (з 1997). Знаходзіцца за 100 метраў на паўднёвы ўсход ад агагарадка Занарач;
* урочышчы Скок, Мыліца, Неслуч, Дакураўшчына, Магільнік;
* закінутыя сажалкі для гадавання рыбаў ва ўрочышчы Скок і каля вёскі Сідаравічы, Мядзельскі раён;
* балоты ва ўрочышчы Скок і ва ўрочышчы Барысіха;
* сістэма каналаў з вадасховішчам;
* 10 невялікіх сажалак паміж аграгарадком Занарач і вёскай Сідаравічы.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Карабаны (Мядзельскі раён)

**Караба́ны** (, ) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Занарацкага сельсавета.

## Гісторыя 
* 1868 год — з'яўлялася вёскай Свянцянскага павета Віленскай губерні, налічвала 15 двароў і 129 жыхароў.
* З 1901 года ў вёсцы працавала школа граматы.
* 1904 год — вёска знаходзілася ў Занарацкай воласці Свянцянскага павета, налічвала 155 жыхароў.
* 1907 год — вёска налічвае 32 двары, насельніцтва складае 231 жыхара.
* З 18 па 23 сакавіка 1916 г. падчас Першай сусветнай вайны ў раёне вёскі праходзілі баі Нарачанскай аперацыі войскаў расійскіх армій Паўночнага і Заходняга франтоў.
* 12 кастрычніка 1940 года вёска ўвайшла ў склад Занарацкага сельсавета Мядзельскага раёна Вілейскай вобласці (з 20 верасня 1944 г. — Маладзечанскай). У 1940 г. вёска налічвала 30 двароў і 125 жыхароў.
* У верасні 1943 года падчас Другой сусветнай вайны нямецка-фашысцкія захопнікі цалкам спалілі вёску (30 двароў) і забілі 3 жыхароў. Пасля вайны вёска была адноўлена.
* 1949 год — створаны калгас імя Варашылава.
* 20 студзеня 1960 года вёска ўвайшла ў склад Мінскай вобласці.
* У 1960 годзе насельніцтва вёскі складала 117 жыхароў.
* З 1973 года вёска знаходзіцца ў складзе калгасу «Шлях да камунізму» з цэнтрам у вёсцы Занарач.
* Па стане на 1 студзеня 1997 года вёска налічвала 18 двароў і 30 жыхароў.

На 30 лістапада 2007 г. вёска налічвала 18 жыхароў.

## Вядомыя асобы 
* Зянон Ломаць — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Занарацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёна
Бонскі ўніверсітэт

**Бонскі ўніверсітэт**, **Рэйнскі Бонскі ўніверсітэт Фрыдрыха Вільгельма** () — адзін з самых буйных і вядомых універсітэтаў Германіі.

## Гісторыя 
У 1777 годзе ў Боне была заснавана Kurkölnische Akademie Bonn, якой у 1784 годзе былі дадзены ўніверсітэцкія правы. 18 кастрычніка 1818 года прускі кароль Фрыдрых Вільгельм III заснаваў у далучаным па выніках Венскага кангрэса да Прусіі Боне Рэйнскі ўніверсітэт, які стаў шостым універсітэтам у Прусіі. Немалую ролю ў станаўленні ўніверсітэта згуляў тагачасны міністр народнай асветы Германіі Карл Альтэнштэйн.

## Структура 
У цяперашні час у склад універсітэта ўваходзяць факультэты:

* Медыцынскі факультэт;
* Факультэт аграноміі;
* Факультэт каталіцкай тэалогіі;
* Факультэт матэматыкі і прыродазнаўчых навук;
* Факультэт права і эканомікі;
* Факультэт пратэстанцкай тэалогіі;
* Філасофскі факультэт.
Акрамя таго, у лік падраздзяленняў універсітэта ўваходзіць некалькі даследчых інстытутаў.

## Выкладчыкі 
* Эдуард Страсбургер

Катэгорыя:Бон
Катэгорыя:Універсітэты Германіі
Лужаны (Падляскае ваяводства)

**Лужаны** () — вёска ў Беластоцкім павеце Падляскага ваяводства Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Грудак.

## Крыніцы
Зянон Кузьміч Ломаць

**Зянон Кузьміч Ломаць** (нар. , в. Карабаны, Мядзельскі раён Мінскай вобласці, Беларуская ССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч, у 2006—2010 гадах старшыня Камітэта дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь.

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі педагагічны інстытут, Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі, Мінскую вышэйшую партыйную школу.

Працаваў інструктарам Мядзельскага райкама ЛКСМБ, Мінскага абкама ЛКСМБ, першым сакратаром Уздзенскага райкама ЛКСМБ.

* 1974—1981 — загадчык арганізацыйнага аддзела, сакратар райкама КПБ ў мястэчку Узда Мінскай вобласці.
* З 1983 года — інструктар Мінскага абкама КПБ, другі сакратар Слуцкага гаркама КПБ, першы сакратар Клецкага райкама КПБ, першы сакратар Слуцкага райкама КПБ.
* 1991—1992 — сакратар Камітэту Савету Рэспублік па аграрных пытаннях Вярхоўнага Савета СССР у Маскве.
* 1992—1995 — член планавай і бюджэтна-фінансавай камісіі Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь.
* 1995—2001 — старшыня Слуцкага райвыканкама.
* З 12 снежня 2001 года — памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — галоўны інспектар па Гомельскай вобласці.
* З 10 ліпеня 2003 года — міністр сельскай гаспадаркі і харчавання Беларусі.
* 2006—2010 — старшыня Камітэта дзяржкантролю Рэспублікі Беларусь.

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалём «За працоўныя заслугі».

## Спасылкі 
* Старонка на праекце «Хто ёсць хто ў Рэспубліцы Беларусь» 
* Біяграфія на сайце КДК РБ 
* Как живут заслуженные люди // «Советская Белоруссия»

Катэгорыя:Старшыні Слуцкага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Старшыні Камітэта дзяржаўнага кантролю Беларусі
Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Выпускнікі Мінскай вышэйшай партыйнай школы
Катэгорыя:Першыя сакратары райкамаў КПБ
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным спісе ЕС
Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па Віцебскай вобласці
Беластоцкі павет

**Беластоцкі павет** () — павет у Падляскім ваяводстве Польшчы, утвораны ў 1999 годзе ў выніку адміністрацыйнай рэформы. Адміністрацыйны цэнтр — горад Беласток (не ўваходзіць у склад павета). Беластоцкі павет займае плошчу 2 984,64 км² — гэта найбольшы павет у сучаснай Польшчы.

## Гісторыя 
З канца 1918 года Беластоцкі павет у складзе адноўленай Польшчы, з 2 красавіка 1919 года ў Беластоцкім ваяводстве, падзяляўся на гміны. З 2 лістапада 1939 года ў БССР, з 4 снежня 1939 года ўвайшоў у Беластоцкую вобласць, дзе 15 студзеня 1940 года павет скасаваны. Было праведзена раянаванне, у выніку якога быў створаны Беластоцкі раён. Паводле дагавора «Аб савецка-польскай дзяржаўнай граніцы» ад 16 жніўня 1945 года тэрыторыя павета перайшла да Польшчы, павет быў адноўлены. У 1975 годзе ў выніку адміністрацыйная рэформы павет скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад Беластоцкага ваяводства. З 1 студзеня 1999 года павет адноўлены ў складзе Падляскага ваяводства ў выніку новай адміністрацыйнай рэформы.

## Насельніцтва 
Паводле перапісу насельніцтва 1921 г. у межах павета пражывала 186,754 чал., у т. л. 129,691 (69,4%) палякаў, 47,048 (25,2%) яўрэяў, 6,016 (3,2%) беларусаў, 2, 043 (1,1%) немцаў, 1,784 (1,0%) рускіх, 56 літоўцаў, 49 русінаў, 22 латышы, 16 чэхаў, 5 эстонцаў, 5 французаў, 4 англічаніны, 3 сербы, 2 амерыканцы, 2 румыны, 1 югаслаў, 1 славак, 1 швейцарац, 1 італьянец і 4 асобы без пэўнага грамадзянства.

## Ураджэнцы 
* Мікола Гайдук (1931 — 1998) — беларускі пісьменнік, журналіст, краязнавец, педагог
* **Кастусь Каліноўскі** (1838, Мастаўляны—1864) — нацыянальны герой Беларусі, Літвы і Польшчы, адзін з кіраўнікоў нацыянальна-вызваленчага паўстання 1863—1864 гадоў.
* **Аляксей Карпюк** (1920, Страшава—1992) — беларускі пісьменнік, грамадcкі дзеяч.
* **Лявон Тарасевіч** (нар. 1957, Валілы) — беларускі мастак у Польшчы.

## Літаратура 
* Камінскі, М. І. Беластоцкі павет / М. І. Камінскі // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 1: А—Беліца — Мн.: БелЭн, 1993. — 494 с., [8] к.: іл. — С. 491—492. — ISBN 5-85700-074-2.

Катэгорыя:Беластоцкае ваяводства (1919—1939)
Катэгорыя:Паветы Польскай Рэспублікі (1918—1939)
ATR 42

**Aerospatiale ATR 42** — меншая з дзвюх мадэляў турбавінтавога рэгіянальнага транспартнага самалёта вытворчага кансорцыума *Avions de Transport Régional*. Большая мадэль — ATR 72 — з’яўляецца падоўжаным варыянтам ATR 42.

## Тэхнічная характарыстыка 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Самалёты Італіі
Катэгорыя:Самалёты Францыі
Рагнгільда Шведская

**Рагнгільда Шведская** (?-каля ) — мясцова шанаваная каталіцкая святая, чый культ зафіксаваны ў сераднявечнай Швецыі. Часцей за ўсё асацыюецца з касцёлам у Сёдэртэлье ў правінцыі Сёдэрманланд і Стрэнгнескай дыяцэзіі Швецыі. Паводле шэрагу крыніц, была таксама шведскай каралевай, жонкай Інге II.

## Біяграфія 
Лічыцца заснавальніцай касцёлу ў Сёдэртэлье, дзе і была пахавана. Калі яна была рэальнай асобай, дык жыла ў ХІ-ХII стст. Традыцыйнай датай смерці лічыцца 1117. Тым не менш, ніводная крыніца ранейшая за ХV стагоддзе яе не ўзгадвае. Эпітафія з узгаданага касцёла была запісана ў XVII стагоддзі. Эліясам Пальмск'ёльдам. У крыніцах ХV стагоддзя пазначаецца, што яна была каралевай, дачкой Гальстэна (магчыма, Гальстэна Стэнкільсана) і каралевай, жонкай ці то Інге I, ці Інге II, што замінае ёй быць генеалагічна і храналагічна дачкой Гальстэна Стэнкільсана. Насценныя выявы Рагнгільды, якія датуюцца ХV стагоддзем, можна ўбачыць у касцёлах у Бёр'е і Вікста ва Упландзе і ў Гельсінгландзе і Энонгеры (усе Упсальская дыяцэзія).

Цікавасць да Рагнгільды (і некаторых іншых мясцовых святых) і ўвогуле да шведскай мінуўшчыны аднавілася пасля некаторага зацішша рэфармацыі ў XVI—XVII стст. У сваю чаргу праца шведcкага каталіцкага святара Ёганеса Вастовіюса «*Vitis aquilonia*» (Паўночная лаза), надрукаваная ў 1623, выклікала пераасэнсаванне чалавечай выявы на пячатцы горада Сёдэртэлье як выявы Рагнгільды.

У Блакбергу (прыгарад Стакгольма) знаходзіцца капліца святой Рагнгільды.

Катэгорыя:Каралевы шведскія
Катэгорыя:Шведскія каталіцкія святыя
Катэгорыя:Каталіцкія святыя
Марозава (Аршанскі раён)

**Маро́зава** — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бабініцкага сельсавета.

Знаходзіцца за 10 кіламетраў на поўдзень ад Оршы і за 1,5 кіламетры на паўднёвы ўсход ад аўтамагістралі Санкт-Пецярбург — Адэса (у межах Беларусі — магістраль ). Размяшчаецца на беразе аднайменнага возера.

Да 16 верасня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Якаўлевіцкага сельсавета.

Катэгорыя:Бабініцкі сельсавет (Аршанскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёна
Марозаўка

Назву **Маро́заўка** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Марозаўка — вёска ў Аршанскім раёне
** Марозаўка — вёска ў Браслаўскім раёне
** Марозаўка — вёска ў Сенненскім раёне

* Гомельская вобласць:
** Марозаўка (нежыл.) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне
** Марозаўка (нежыл.) — вёска ў Добрушскім раёне

* Магілёўская вобласць:
** Марозаўка (нежыл.) — вёска ў Касцюковіцкім раёне

* Мінская вобласць:
** Марозаўка — вёска ў Лагойскім раёне

### Расія 
* Марозаўка (Краснагорскі раён)
* Марозаўка (Смаленская вобласць)
Марозава

Назву **Маро́зава** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Вёска Марозава, Аршанскі раён 
** Вёска Марозава, Гарадоцкі раён

### Расія 
* Марозава (Рослаўльскі раён)
* Марозава (Сафонаўскі раён)
* Марозава (Смаленскі раён)

## Азёры 
### Беларусь 
* Марозава — возера ў Аршанскім раёне

## Прозвішча 
* Анастасія Ягораўна Марозава — работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы (1966).
* Алена Барысаўна Марозава, беларускі архітэктар
* Лідзія Аляксандраўна Марозава, беларуская тэнісістка
* Марына Генадзьеўна Марозава, беларускі кампазітар і педагог
* Святлана Валянцінаўна Марозава, беларускі гісторык
Марозавічы

Назву **Маро́завічы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць
** Марозавічы — вёска ў Брэсцкім раёне
** Марозавічы — вёска ў Пінскім раёне
* Гомельская вобласць
** Марозавічы — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне
* Гродзенская вобласць
** Марозавічы — вёска ў Дзятлаўскім раёне
* Мінская вобласць
** Марозавічы — вёска ў Стаўбцоўскім раёне
Марозава (возера)

**Маро́зава** — возера ў Беларусі, у Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Размешчана ў басейне ракі Хватаўка.

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Аршанскага раёна
Літвічы

**Лі́твічы** (, ) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці, на шашы М3. Уваходзіць у склад Задор’еўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Задор’еўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лагойскага раёна
Кандамініум

**Кандамініум** ( — «разам» і *dominium* — «валоданне») — супольнае кіраванне адной і той жа тэрыторыяй некалькімі дзяржавамі.

## Сучасныя кандамініумы 
* Рака Мозель — кандамініум Люксембурга і Германіі. Усталяваны ў 1816 годзе.
* Востраў Фазан (; таксама вядомая як востраў Конферэнс — ) — кандамініум Іспаніі і Францыі на рацэ Бідасоа. Усталяваны ў 1659 годзе пасля падпісання Пірэнейскага міру.
* Невялікі ўчастак Аравійскага паўвострава, змешчаны пад кіраванне Амана і Аджмана.
* Асноўная частка Бадэнскага возера, якая, на думку Аўстрыі, з'яўляецца кандамініумам Германіі, Аўстрыі і Швейцарыі. З гэтым не згодныя ўрады Германіі і Швейцарыі.

## Былыя заходнія кандамініумы 
* Couto Mixto — кандамініум Іспаніі і Партугаліі да 1864 года.
* Кіпр — кандамініум Візантыйскай імперыі і Халіфа на працягу 300 гадоў.
* Фрысландыя — кандамініум графа Галандыі і князя-біскупа Утрэхта.
* Маастрыхт — да 1794 года кандамініум князя-біскупа Льежа і Герцагства Брабант.
* Морэснут — з 1816 да 1919 г. кандамініум Нідэрландаў (пазней Бельгіі) і Прусіі (пазней Германіі).
* Паўночная Дабруджа — кандамініум Германіі, Аўстрыі і Балгарыі падчас Першай сусветнай вайны.
* Арэгон — англійска-амерыканскі кандамініум з 1818 да 1846 г.
* Сахалін — у 1855 годзе паміж Расійскай і Японскай імперыямі быў падпісаны Сімодскі трактат, паводле якога грамадзянам абодвух дзяржаў дазвалялася пасяляцца на востраве: рускім на поўначы, японцам — на поўдні. Пасля руска-японскай вайны ў 1905 годзе Японія анексавала частку астравы на поўдні ад 60° з.ш. У 1945 годзе поўны кантроль над вострава перайшоў да СССР.
* Запарожская Сеч — кандамініум Рэчы Паспалітай і Расійскай Дзяржавы, усталяваны ў 1667 годзе пасля падпісання Андрусаўскага перамір'я .

## Былыя каланіяльныя кандамініумы 
* Астравы Кантон і Эндэрберы — брытанска-амерыканскі кандамініум з 1939 да 1979.
* Новыя Гебрыды — кандамініум Францыі і Брытаніі з 1906 да 1980.
* Науру — падапечная тэрыторыя, трохбаковы кандамініум пад супольным кіраваннем Аўстраліі, Новай Зеландыі і Брытаніі з 1923 да 1942 і з 1947 да 1968 - зноў падапечная тэрыторыя.
* Самоа — кандамініум Германіі, Брытаніі і ЗША з 1889 да 1899.
* Англійска-егіпецкі Судан — кандамініум Брытаніі і Егіпта да 1956.
* Тогаленд — з 26 жніўня 1914 пад кіраваннем Брытаніі і Францыі. Нямецкі пратэктарат (калонія з 1905) Тогаленд быў англійска-французскім кандамініумам да яго падзелу на французскую і брытанскую зоны 27 снежня 1916.

Катэгорыя:Міжнароднае права
Катэгорыя:Міжнародныя адносіны
Катэгорыя:Залежныя тэрыторыі
Вуліца Ежы Гедройца (Мінск)

**Вуліца імя Ежы Гедройца** — вуліца ў Маскоўскім раёне Мінска, у мікрараёне Брылевічы.

Названая ў адпаведнасці з рашэннем мінскіх уладаў ад 29 чэрвеня 2007 у гонар Ежы Гедройца (1906—2000) — ураджэнца Мінска, польскага культурнага дзеяча.

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Гедройцы
Брылевічы (жылы раён)

**Брыле́вічы** — спальны мікрараён у паўднёва-заходняй частцы Мінска (Маскоўскі раён). Узнік у 2005—2008 гадах. Назву атрымаў ад маёнтка Брылевічы. Раён размешчаны ў межах МКАД — Брэсцкі напрамак чыгункі — праспект Дзяржынскага, з захаду мяжуе з жылым раёнам Малінаўка.

## Асноўныя вуліцы 
* Праспект Дзяржынскага,
* вуліца Ежы Гедройца,
* вуліца Напалеона Орды,
* вуліца Каралінская,
* вуліца Яна Чачота.

## Інфраструктура 
### Грамадская інфраструктура 
У жылым раёне актыўна будуюцца аб’екты гарадской інфраструктуры. На дадзены момант (2014) раён абслугоўвае дзве дарослыя (№ 39, № 5) і адна дзіцячая (№ 15) паліклініка. У трох мікрарёнах працуюць 2 школы, і 3 дзіцячыя дашкольныя устанвы. Побач з мікрараёнам Былевічы-1 размешчаны гандлёвы цэнтр «ProStore» і ГБЦ «Ома».

### Транспарт 
Па асноўных вуліцах раёна праходзяць аўтобусныя маршруты, якія абслугоўвае дыспетчарская станцыя Малінаўка-4. 3 чэрвеня 2014 года адбылося адкрыццё станцыі метро Малінаўка.

** Транспартная інфраструктура мікрараёна**

## Гісторыя 
 перад зносам.]]

Маёнтак Брылевічы ўпершыню ўзгадваецца ў 1577 годзе, як месца пражывання ўладальнікаў побач размешчанай вёскі Рылаўшчына.
У 1858 годзе згадваецца як маёнтак, уласнасць А.Вісьнеўскага. У 1897 годзе Брылевічы — маёнтак Сеніцкай воласці, 2 двары, 17 жыхароў. У 1917 годзе — двор, 6 жыхароў. Назва мінскай вуліцы Брылеўская паходзіць ад маёнтку Брылевічы, да якога гістарычна была скіраваная.

30 ліпеня 1964 года вёска Рылаўшчына была пераназваная ў Дружбу як немілагучная.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР ад 10 кастрычніка 1989 года № 2896-XI «Аб уключэнні вёскі Дворышча і часткі вёскі Дружба Шчомысліцкага сельсавета Мінскага раёна Мінскай вобласці ў межы горада Мінска»  планавы знос прыватных дамоў, які скончыўся ў пачатку 2015 года.

Новы мікрараён праектаваўся пад назвай «Дружба». У снежні 2006 года Мінскі гарадскі Савет дэпутатаў прыняў рашэнне «''у мэтах эстэтызацыі гарадскога асяроддзя надаць гістарычныя назвы наступным новым праектуемым мікрараёнам г. Мінска: мікрараёну, які праектуецца ў межах праспекта Дзяржынскага. МКАД і чыгункі Мінск-Брэст (будаўнічая назва — 'мікрараён Дружба'), прысвоіць назву мікрараён Брылевічы і надалей называць яго 'мікрараён Брылевічы' (Брилевичи)…''».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Маскоўскі раён (Мінск)
Катэгорыя:Жылыя раёны Мінска
Унутраны горад (Вена)

**Унутраны горад** () — першы, цэнтральны раён Вены. Да таго, як межы горада былі пашыраны ў 1850 годзе, супадаў з усёй Венай у цэлым.

Нягледзячы на невялікую колькасць насельніцтва (17 тысяч), ва ўнутраным горадзе працуе больш за 100 тысяч чалавек, так як ён з’яўляецца турыстычным цэнтрам Вены, а таксама з-за вялікай колькасці размешчаных тут офісаў.

Гістарычна дзяліўся на чатыры квадранта па колькасці асноўных гарадскіх варот:  (паўночны ўсход),  (паўднёвы ўсход),  (паўднёвы захад) і  (паўночны захад). Зараз Унутраны горад мяжуе з Леапольдштатам на паўночным усходзе, Ландштрасэ на ўсходзе, Відэнам і Марыяхільфам на поўдні, Нойбау і Ёзэфштатам на захадзе і з Альзергрундам на поўначы.

Вакол раёна, там дзе раней размяшчаліся гарадскія сцены Вены, праходзіць буйная вуліца Рынгштрасэ, аднак ўнутры няма вялікіх вуліц, так як усе яны захавалі свой выгляд з даўніх часоў. Праз раён праходзяць першая і трэцяя лініі метро, прыкладна па межах — другая і чацвёртая.

У 2001 годзе гістарычны цэнтр Вены быў уключаны ў спіс Сусветнага спадчыны ЮНЕСКА.

## Спасылкі 
* Абгрунтаванне ЮНЕСКА для ўключэння гістарычнага цэнтра Вены ў спіс Сусветнай спадчыны  

Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Аўстрыі
Катэгорыя:Раёны і акругі гарадоў
Катэгорыя:Геаграфія Вены
Цар-звон

**Цар-звон** — помнік рускага ліцейнага мастацтва XVIII стагоддзя.

## Гісторыя 
У 1730 г. імператрыца Ганна Іаанаўна загадала пераліць разбіты звон Грыгор'ева з даданнем металу і давесці вагу звона да 10 тысяч пудоў. Сыну фельдмаршала Мініха было даручана для гэтай працы знайсці ў Парыжы майстра. Мініх прапанаваў гэтую працу выканаць каралеўскаму механіку Жэрменю, але той палічыў гэта жартам — адліць звон такога памеру.

Выканаць гэтую працу вылучыўся Іван Фёдаравіч Маторын. Папярэдне Маторын адліў невялікую (12 пудоў) мадэль звона. Пасля чаго ўсе чарцяжы, у тым ліку і схема ўздыму, былі адпраўленыя ў Пецярбург на зацверджанне.

## Адліўка звона 
Пасля ўсіх узгадненняў звон быў адліты рускімі майстрамі Іванам Матарыным і Міхаілам Маторыным ў 1733—1735 гадах на Гарматным двары.

Фармоўка звона рабілася на Іванаўскай плошчы. Для гэтага была выкапана яма 10 м глыбіні. Каб кажух вытрымаў ціск расплаўленага металу, уся прастора паміж формай звона і сценамі ліцейні ямы засыпалі зямлёй, старанна яе ўтрамбавалі.

Вышыня звона з вушкамі складае 6,24 м, дыяметр — 6,6 м, маса каля 200 тон.

Звон быў адліты 25 лістапада 1735 года, пасля 1,5 гадоў падрыхтоўчых работ. Пры ліцці ўзнікалі пастаянна непрадбачаныя сітуацыі. Іван Маторын не паспеў скончыць адліўку, бо памёр, і яго справу завяршыў сын Міхаіл.

Апошняя плаўленне металу працягвалася 36 гадзін у чатырох плавільных печах, а адліўка прайшла усяго за 1 гадзіну 12 хвілін.

Паводле аналізу, праведзенаму ў лабараторыі міннага корпуса, у сплаве змяшчаецца медзі — 84,51 %, волава — 13,21 %, серы — 1,25 %, золата — 0,036 % (72 кг), срэбра — 0,25 % (525 кг).


Катэгорыя:Званы
Гофбург (Вена)

**Гофбург** () — зімовая рэзідэнцыя аўстрыйскіх Габсбургаў і асноўнае месцазнаходжанне імператарскага двара ў Вене. У цяперашні час — афіцыйная рэзідэнцыя прэзідэнта Аўстрыі. Усяго ў ёй 2600 залаў і пакояў.

## Гісторыя 
Сярэднявечны замак верагодна быў пабудаваны на гэтым месцы задоўга да Габсбургаў. Паводле дакументаў вядома, што ўжо ў 1279 г. аўстрыйскія правіцелі жылі менавіта ў Гофбургу. Сярэднявечныя збудаванні, размешчаныя вакол рэнесанснага Швейцарскага дворыка, уключаюць у сябе гатычны капэлу XV ст. і імператарскую скарбніцу, у якой цяпер выстаўлены імперскія клейноды імператараў Свяшчэннай Рымскай імперыі.

Амаль кожны з імператараў дынастыі Габсбургаў працягваў пашыраць і перабудоўваць сваю гарадскую рэзідэнцыю. Пры Фердынандзе I з’явіліся Швейцарская брама; пры Максіміліяну II — стайні, пазней пераабсталяваныя пад мастацкую галерэю; пры Рудольфе II — крыло з пакоя імператрыцы, пасля названае Амаліенбургам; пры Леапольдзе I — вінныя склепы і Леапольдава крыло з параднымі заламі для прыёмаў; пры Карле VI — грандыёзны будынак манежа і імператарская бібліятэка з пышным скульптурным афармленнем (арх. Фішэр фон Эрлах); пры Марыі Тэрэзіі — прыдворны Бургтэатр; пры Іосіфе II — Ёзэф-плац з коннай статуяй імператара.

У 1740—1780 гг. у палацы Гофбург кіравала імператрыца Марыя Тэрэзія, у 1780—1790 гг. — яе сын Іосіф II. Пасля зносу гарадскіх сцен Вены ў сярэдзіне XIX стагоддзя было прынята рашэнне пашырыць Гофбург за кошт будаўніцтва пампезнага «Новага замка» ў стылі неа-ампір. У 1889—1891 гг. былі ўзведзены Музей мастацкай гісторыі і Музей натуральнай гісторыі, аднак будаўніцтва новага крыла палаца зацягнулася да 1912 года. З-за Першай сусветнай вайны так і не былі ажыццёўлены планы ўладкавання каласальнага імператарскага форума на старажытнарымскі манер, была пабудавана толькі плошча Хельдэнплац. 15 сакавіка 1938 з балкона Новага замка Гітлер абвясціў аншлюс.

## Гл. таксама 
* Шонбрун — летняя рэзідэнцыя венскага двара
* Этналагічны музей — адзін з музеяў Гофбурга

Выява:Wien Hofburg um 1900.jpg|Міхайлаўскае крыло на паштоўцы XIX стагоддзя
Выява:Heldenplatz Luftaufnahme 1900.jpg|Агульны выгляд у 1900 годзе
Выява:Palmenhaus Burggarten Vienna June 2006 619.jpg|Аранжарэя для вырошчвання пальмаў
Выява:Dancer against cancer 2010, Vienna Hofburg Zeremoniensaal (2).jpg|Баль ў адным з залаў Гофбурга
Выява:Nationalbibliothek01.jpg|Помнік Іосіфу II перад Імперскай бібліятэкай

## Спасылкі 
* http://www.hofburg-wien.at/en/home.html 
* Гофбург на wien.info  

Катэгорыя:Палацы і замкі Вены
Катэгорыя:Афіцыйныя рэзідэнцыі кіраўнікоў дзяржавы
Катэгорыя:Вена
Катэгорыя:Аб’екты Еўрапейскай спадчыны
Цар-гармата

**Цар-гармата** — сярэдневяковая артылерыйская прылада (бамбарда), помнік рускай артылерыі і ліцейнага мастацтва, адлітыя з бронзы ў 1586 годзе майстрам (беларусам па паходжанні) А. Чохавым на Гарматным двары.

Даўжыня гарматы — 5,34 м, вонкавы дыяметр ствала — 120 см, дыяметр узорнага пояса ля дула — 134 см, калібр 890 мм, маса — 39,31 т (2400 пудоў).

## Спасылкі
Анры Муасан

**Фердынанд Фрэдэрык Анры Муасан** (; ,  — , ) — французскі хімік.

26 чэрвеня 1886 года ён стаў першым чалавекам, якому ўдалося ізаляваць чысты фтор. У 1893 Муасан адкрыў у кратары метэарыта ў Арызоне невядомы на той момант матэрыял, які па сваіх уласцівасцях быў блізкі да дыяманту і лічыцца другім па цвёрдасці натуральным матэрыялам. Ён быў названы ў гонар свайго адкрывальніка муасанітам.

У 1906 Муасану была прысуджана Нобелеўская прэмія па хіміі «за вялікі аб’ём праведзеных ім даследаванняў, за атрыманне элемента фтору і ўвядзенне ў лабараторную і прамысловую практыку электрычнай печы, названай яго імем».

Катэгорыя:Вучоныя Францыі
Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па хіміі
Кірыл і Мяфодзій

**Кірыл** (у міру **Канстанцін**, па мянушцы **Філосаф**, 827—869, Рым) і **Мяфодзій** (у міру **Міхаіл**; 815—885, Велеград, Маравія) — браты з горада Салунь (Салонікі), стваральнікі славянскай азбукі і царкоўнаславянскай мовы, прапаведнікі хрысціянства.

Кананізаваныя і шануюцца як святыя і на Усходзе, і на Захадзе. У славянскім праваслаўі шануюцца як святыя роўнаапостальныя «настаўнікі славенскія»; прынятая чарговасць — «Мяфодзій і Кірыл».

## Біяграфія 
Каля 850 года Канстанцін быў накіраваны імператарам Міхаілам III і  у Балгарыю, дзе звярнуў у хрысціянства шматлікіх балгараў.

У 863 годзе Канстанцін з дапамогай брата Мяфодзія і вучняў стварыў стараславянскую азбуку і пераклаў з грэчаскай мовы на балгарскую асноўныя літургічныя кнігі.

Далей на просьбу мараўскага князя Расціслава яны пайшлі ў Маравію, дзе працягнулі свае пераклады з грэчаскай мовы, а таксама навучалі славян чытанню, пісьму і вядзенню набажэнстваў на роднай мове.

Праз тры гады браты накіраваліся ў Рым, дзе Канстанцін цяжка захварэў і ў лютым 869 года сканаў. Ён пахаваны ў . Мяфодзій з вучнямі вярнуўся ў Панонію, а пазней у Маравію, дзе і памёр у 885 годзе.

## Дзейнасць 
Кірыл і Мяфодзій распрацавалі для запісу тэкстаў на славянскай мове адмысловую азбуку — глаголіцу — і пераклалі з грэчаскай мовы Святое Пісанне і шэраг літургічных кніг.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Хрысціянства
Катэгорыя:Заснавальнікі нацыянальнай пісьменнасці і літаратуры
Катэгорыя:Вынаходнікі сістэм пісьма
Катэгорыя:Групы святых
Ян ван Рыбек

**Ян ван Рыбек** (поўнае імя: **Ёхан Антонісзан ван Рыбек**; (; 21 красавіка 1619, Кюлемборг, Нідэрланды – 18 студзеня 1677, Батавія, Інданезія) — вядомы нідэрландскі даследчык і мараход, заснавальнік горада Кейптаўна (Капская калонія), а пазней - каланіяльны адміністратар Нідэрландскай каланіяльнай імперыі, у прыватнасці, яе азіяцкіх уладанняў (сучасная Інданезія).

Катэгорыя:Постаці Нідэрландаў
Радэгунда

**Радэгунда** (521 — 13 жніўня 587) — франкская каралева, памяць 13 жніўня.

Дачка Бертахара, караля Цюрынгіі, жонка Хлотара I, св. Радэгунда пайшла ў манастыр у 550 г. пасля таго, як Хлотар забіў у барацьбе за ўладу ў Франкскім каралеўстве яе брата. У 552 г. Радэгунда заснавала манастыр у Пуацье (пасля манастыр Святога Крыжа). Духоўнікам Радэгунды ў манастыры быў паэт Венанцій Фартуната. Была кананізавана (Св. Радэгунда).

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Кананізаваныя каралевы
Катэгорыя:Жанчыны Сярэдневякоўя
Катэгорыя:Мужы и жонкі кіраўнікоў VI стагоддзя
Катэгорыя:Каталіцкія і праваслаўныя святыя
Катэгорыя:Каталіцкія святыя
Катэгорыя:Святыя Германіі
Катэгорыя:Святыя перыяду Меравінгаў
Катэгорыя:Хрысціянскія святыя VI стагоддзя
Катэгорыя:Меравінгі
Катэгорыя:Каралевы франкаў
Катэгорыя:Постаці французскай гісторыі
Дынаміт

**Дынаміт** (ад  - сіла праз ) — выбуховая сумесь, абсарбент (напрыклад, кізельгур), прасякнуты нітрагліцэрынам. Таксама можа ўтрымоўваць і іншыя кампаненты (салетра і інш.). Уся маса звычайна спрасоўваецца ў цыліндрычную форму і змяшчаецца ў папяровую або пластыкавую ўпакоўку. Падрыў зараду ажыццяўляецца з дапамогай капсуля-дэтанатара.

Дынаміт вынайдзены Альфрэдам Нобелем ў 1866 годзе.

Катэгорыя:Выбуховыя рэчывы
Наталля Уладзіміраўна Міхайлава

**Ната́лля Уладзі́міраўна Міха́йлава** (нар. 9 верасня 1963) — мастацкі кіраўнік і дырыжор Дзяржаўнага камернага хору Рэспублікі Беларусь, Заслужаная артыстка Рэспублікі Беларусь.

## Біяграфія 
Нарадзілася ва Ужгарадзе. Скончыла Краснадарскае музычнае вучылішча (1985, клас С. А. Лук’янчанка) і Беларускую дзяржаўную кансерваторыю імя А. Луначарcкага па спецыяльнасці «Харавое дырыжыраванне» (клас Г. П. Зелянковай).

Творчую дзейнасць пачала ў 1988 годзе як хармайстар Мінскага камернага хору Белдзяржфілармоніі; з 1995 — дырыжор камернага хору «Cantus» Беларускага таварыства інвалідаў па зроку. У 2000 годзе вярнулася ў Белдзяржфілармонію ўжо як мастацкая кіраўніца і галоўная дырыжорка Дзяржаўнага камернага хору Рэспублікі Беларусь.

Працу ў філармоніі Міхайлава сумяшчае з кіраўніцтвам вакальным ансамблем Нацыянальнага аркестра сімфанічнай і эстраднай музыкі Рэспублікі Беларусь. Вакальную форму дапамагае падтрымліваць шматгадовае служэнне ў царкве ў якасці пеўчай і асобныя сольныя праекты.

Пад кіраўніцтвам Міхайлавай хор ажыццявіў шматлікія музычныя прэм’еры, упершыню гучалі ў Беларусі. Калектыў удзельнічаў у шматлікіх міжнародных фестывалях: «Гайнаўскія дні царкоўнай музыкі» — (Гайнаўка, Польшча, 2006) — Гран-Пры; XV Міжнародны фестываль праваслаўнай духоўнай музыкі «Credo» (Талін, Эстонія, 2008); Міжнародныя фестывалі рускай духоўнай музыкі (Вільнюс, Літва, 1999—2009); Маскоўскі Пасхальны фестываль, маст. кір. — Валерый Гергіеў (Масква, Расія, 2010).

Дзяржаўны камерны хор Рэспублікі Беларусь супрацоўнічае з рознымі аркестрамі (Дзяржаўны акадэмічны сімфанічны аркестр Рэспублікі Беларусь, Літоўскі дзяржаўны сімфанічны аркестр, Дзяржаўны акадэмічны Вялікі сімфанічны аркестр імя П. І. Чайкоўскага, Дзяржаўны камерны аркестр РБ, ансамбль салістаў «Класік-Авангард»), дырыжорамі (А. Анісімаў — Беларусь, У. Федасееў — Расія, Г. Рынкявічюс — Літва, В. Мік — Германія, Р. Сангольт — Нарвегія, А. Сполдзінг — ЗША.

Творчая праца Міхайлавай двойчы адзначана стыпендыяй спецыяльнага фонду прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, у 2008 годзе за вялікі ўклад у развіццё беларускага мастацтва ўзнагароджана медалём Францыска Скарыны. 4 снежня 2013 года Наталли Міхайлавай прысвоена званне Заслужанай артысткі Рэспублікі Беларусь.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дырыжоры Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларусі
Катэгорыя:Харавыя дырыжоры Беларусі
Катэгорыя:Хормайстары Беларусі