Блюшчык плюшчападобны

**Блю́шчык плю́шчападо́бны, Расхо́днік, Каці́ная/Саба́чая мя́та, Го́рлечнік, Скуля́шнік**  (*Glechóma hederácea*) — від шматгадовых травяністых раслін роду  сямейства . Распаўсюджаны ва ўмераным і міжземнаморскім клімаце еўразійскага кантынента, на асобных тэрыторыях у Паўночнай Амерыцы.

На Беларусі з’яўляецца адным з двух відаў роду Блюшчык. Другі від — .

## Этымалогія 
Беларуская назва — скажонае *плюшчык*, г. зн. «маленькі плюшч»».

Рэгіянальныя назвы расліны прыводзіць А. Кісялеўскі, на Гродзеншчыне плюшчык, на Магілёўшчыне каціная мята, мята кашачча, расходнік, на Смаленшчыне каціная мята, сабачча мята:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Батанічнае апісанне 
 Якаба Штурма з кнігі *Deutschlands Flora in Abbildungen*, 1796]]

Блюшчык плюшчападобны — шматгадовая трава з паўзучым голым ці пакрытым кароткімі валаскамі сцяблом даўжынёй 10-40 см, са шматлікімі ўкаранёнымі парасткамі. Сцябло чатырохграннае, укараняецца ў вузлах.

Каранёвая сістэма складаецца з пучкоў, звязаных з паўзучым карэнішчам, якое таксама трымае 10-20 пабегаў.

Валодае моцным своеасаблівым пахам і горкім, злёгку пякучым, смакам.

### Размнажэнне 
З-за вельмі хуткага росту і багатага галінавання, пабегі забяспечваюць вегетатыўнае размнажэнне. Таксама можа размнажацца карэнішчамі.

Кветкі ў асноўным апыляюцца , іх наведваюць прадстаўнікі сямействаў  і  (род ), таксама жукі і мурашкі. Журчалкі бяруць толькі пылок. Некаторыя насякомыя, у тым ліку ,  і  пакідаюць  на яго лістах.

Плады .

### Генетыка 
Лік храмасом роўны 2n = 18, 36. Блюшчык плюшчападобны лічыцца дыплоідным.

## Распаўсюджванне і экалогія 
у]]
Расце па хмызняковых зарасніках, у палях, ліставых і змяшаных лясах, на сырых лугах і як пустазелле каля жылля.

Добра пераносіць частую касьбу і ўмераны выпас быдла.

Арэал — практычна ўся Еўропа (уключаючы Усходнюю) і зона ўмеранага клімату Азіі: паўночны захад Пярэдняй Азіі (Турцыя), Закаўказзе (Грузія і Азербайджан), паўночны ўсход Сярэдняй Азіі (Казахстан), Кітай (правінцыя Сіньцзян).

У Расіі сустракаецца ў еўрапейскай частцы, на Паўночным Каўказе і ў Дагестане, ва Усходняй і Заходняй Сібіры. Адзінкавыя месцазнаходжанні вядомыя на Далёкім Усходзе]]

Надземная частка расліны ўтрымлівае дубільныя рэчывы, , сапаніны, смолы, халін, эфірныя алеі (0,03-0,06 % у сухой расліне), солі калію, свабодныя амінакіслоты: метыянін, цыстэін, сярын

У лісці ў перыяд цвіцення ўтрымліваюцца вітамін C (30-32,8 мг%), правітамін А (8,2 мг%).

У кветцы ўтрымліваюцца фруктоза, глюкоза і цукроза ў адносінах 1,0:1,1:3,6. Нектара ў кветцы звычайна 0,3 мкл з сярэдняй колькасцю цукру каля 43 %.

У расліне ўтрымліваюцца , альфапінен, , , , , , , ёд, , ментол, .

## Значэнне і ўжыванне 
Вяснова-летні доўгаквітнеючы меданос, які дае светла-жоўты духмяны мёд. Пчолы бяруць з блюшчыка нектар ва ўмеранай колькасці; вясной наведваюць часцей.

Да пачатку вырошчвання хмелю блюшчыкам карысталіся для кансервавання піва з-за наяўнасці ў ім горкіх рэчываў.

### Медыцынскае прымяненне 
Лекавая расліна, выкарыстоўваецца ў нямецкай і французскай навуковай медыцыне.

Вонкава выкарыстоўваюць пры лячэнні ран, язваў, пухлін. З’яўляецца пустазеллем на газоне, бо не дае расці іншым відам раслін.

Кветкі выкарыстоўваюць часам для ўпрыгожвання тартоў.

## Атрутнасць 
Расліна лічыцца атрутнай, прымаць трэба з асцярожнасцю, але і для іншых жывёл, напрыклад, грызуноў. На пашы расліна жывёламі не паядаецца, але засмечанае ёю сена можа выклікаць іх атручванне. У выпадку паглынання блюшчыка адбываецца паражэнне органаў дыхання (ацёк лёгкіх), слабасць сэрца, абцяжаранае дыханне, пашырэнне зрэнак, моцнае аддзяленне поту, выцяканне пены з носа, сінюха слізістых абалонак.

Першая дапамога складаецца ў прызначэнні слабільных сродкаў і правядзенні сімптаматычнай тэрапіі (ужыванне ўзбуджальных, сардэчных і іншых сродкаў). Добры тэрапеўтычны эфект дае ўвядзенне хлорыстага кальцыю.

Атручванні ў людзей не зафіксаваныя.

## Збор, перапрацоўка і захоўванне 
Збіраюць расліну ў перыяд цвіцення, хутка сушаць у цені і захоўваюць у зачыненых скрынках або слоіках, высланых паперай.

## Зноскі 
## Літаратура 
* Губанов И. А., Киселёва К. В., Новиков В. С., Тихомиров В. Н. 1091. Glechoma hederacea L. — Будра плющевидная // Иллюстрированный определитель растений Средней России. В 3-х томах — М.: Т-во науч. изд. КМК, Ин-т технолог. иссл, 2004. — Т. 3. Покрытосеменные (двудольные: раздельнолепестные). — С. 124. — ISBN 5-87317-163-7.
* В. И. Чопик, Л. Г. Дудченко, А. Н. Краснова; «Дикорастущие полезные растения Украины» Справочник; Киев, Наукова думка, 1983.
* Лекарственные растения и и их применение. Изд. 5-5, перераб. и доп. «Наука и техника». Мн., 1974. 592 с. с ил. (АН БССР. Ин-т эксперим. ботаники им. В. Ф. Купревича)

## Спасылкі 
*  
*  
* 

Катэгорыя:Мятныя
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Травы
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе