open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Славенская Вікіпедыя

**Славенская Вікіпедыя** (па-славенску: Slovenska Wikipedija) — раздзел Вікіпедыі на славенскай мове, заснаваны 8 сакавіка 2002 года. 

Гэта 27-ы па велічыні раздзел Вікіпедыі ў свеце, змяшчае больш за 150 тыс. артыкулаў (на 1 верасня 2017 года). 

## Гісторыя 
* 10 000 артыкулаў — 7 лютага 2005
* 20 000 артыкулаў — 17 снежня 2005
* 30 000 артыкулаў — 30 чэрвеня 2006
* 40 000 артыкулаў — 15 лютага 2007
* 50 000 артыкулаў — 18 ліпеня 2007
* 60 000 артыкулаў — 7 сакавіка 2008
* 100 000 артыкулаў — 15 жніўня 2010

## Спасылкі 
* Славенская Вікіпедыя
* :sl:Wikipedija:Zgodovina slovenske Wikipedije

;Публікацыі пра славенскую Вікіпедыю
* Wikipedia 
* Pitagorov izrek  
* 13 LET SAMOSTOJNE SLOVENIJE 
* Wiki, sistem za spletno soustvarjanje 

Катэгорыя:Раздзелы Вікіпедыі
Вікіпедыя
Вікіпедыя
Паўночная Афрыка

**Паўно́чная А́фрыка** — рэгіён Афрыкі, які знаходзіцца на поўначы кантынента. Да Паўночнай Афрыкі адносяцца наступныя краіны:

* Алжыр
* Заходняя Сахара
* Лівія
* Марока
* Маўрытанія (часам адносіцца да Заходняй Афрыкі)
* Судан
* Туніс
* Егіпет

Часам да рэгіёна адносяць Эфіопію, Эрытрэю, Джыбуці, Канарскія астравы і Мадэйру.

Большую частку рэгіёна займае пустэльня Сахара, якая цягнецца ўздоўж узбярэжжа Міжземнага мора. Самым урадлівым раёнам Паўночнай Афрыкі з’яўляецца даліна Ніла.

## Гл. таксама 
* Ібера-маўрытанская культура
* Варварскі бераг

Катэгорыя:Рэгіёны Афрыкі
Усходняя Афрыка

**Усходняя Афрыка** — усходняя частка Афрыкі ў экватарыяльным і субэкватарыяльных паясах, паміж Эфіопскім нагор’ем на поўначы, упадзінай Конга на захадзе, ніжнім цячэннем ракі Замбезі на поўдні і Індыйскім акіянам на ўсходзе.

Сюды адносяцца наступныя краіны:

* Бурундзі
* Джыбуці
* Эрытрэя
* Эфіопія
* Кенія
* Каморскія астравы
* Мадагаскар
* Маўрыкій
* Руанда
* Сейшэлы
* Самалі
* Танзанія
* Уганда

Часам да Усходняй Афрыкі далучаюць Мазамбік і Судан. Таксама, часта, паняцце ўжываецца да краін, размешчаных выключна вакол возера Вікторыя (Кенія, Танзанія, Уганда, Руанда і Бурундзі).

Ва Усходняй Афрыцы жыве каля 200 народнасцяў чатырох моўных груп. Праз значныя культурныя адрозненні ў рэгіёне неаднаразова пачыналіся войны, у тым ліку і грамадзянскія.

## Тыпы паселішч 
* Крааль

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэгіёны Афрыкі
Дацкая Вікіпедыя

**Дацкая Вікіпедыя** (па-дацку danske Wikipedia) — раздзел Вікіпедыі на дацкай мове. Гэта 24-ы па велічыні раздзел Вікіпедыі ў свеце (на 30.10.2009, заснаваны ў 2002 годзе. Змяшчаў больш за 56 753 артыкулаў (на 6 лютага 2007 года), на 30 кастрычніка 2009 - 117 654 артыкулы. 

## Спасылкі 
* Дацкая Вікіпедыя
* Meta: Сканвікі
* Danskere donerer 200.000 til Wikipedia
* Wikipedia får 200.000 kroner fra danskerne
* Danskere vrager dansk Wikipedia
* Nu vil danske Wikipedia bide skeer med Gyldendal
* Den Store Danske: Er det slut for den danske Wikipedia? 
* Over 100.000 danske artikler på Wikipedia

Катэгорыя:Дацкая мова
Катэгорыя:Рвзделы Вікіпедыі
Маўрыкій

**Маўры́кій**, **Рэспубліка Маўрыкій** () — астраўная дзяржава, размешчаная ў Індыйскім акіяне, прыкладна за 900 км на ўсход ад Мадагаскара.

У склад краіны, акрамя самога вострава Маўрыкій, уваходзяць востраў Радрыгес, архіпелаг Каргадас-Карахас і размешчаны на 1200 км на поўнач архіпелаг Агалега. Акрамя таго, мае тэрытарыяльную спрэчку за архіпелаг Чагас, які знаходзіцца пад кантролем Вялікабрытаніі.

Сталіца — горад Порт-Луі.

Афіцыйная валюта — маўрыкійская рупія.

## Гісторыя 
Востраў Маўрыкій быў вядомы арабскім мараплаўцам з VIII ст. пад назвай Дзіна Аробі (Сярэбраны востраў). Да 1598 г. ненаселены. Першымі з еўрапейцаў Маўрыкій наведалі партугальскія мараплаўцы ў пачатку XVI ст.

У 1598—1710 гг. пад уладай галандцаў, якія назвалі востраў у гонар прынца Морыца Аранскага. З 1715 г. французская калонія пад назвай Іль-дэ-Франс. У гэты час створаны буйныя плантацыі цукровага трыснягу, для працы на якіх прывозілі рабоў з Афрыкі. У 1810 г. востраў захоплены англічанамі, якія вярнулі яму былую назву. З 1814 г. англійская калонія. Пасля адмены рабства ў 1835 г. пачаўся масавы прывоз рабочай сілы з Індыі (450 тысяч чалавек у 1845—1907 гг.) і Кітая.

З 1936 г. дзейнічае першая палітычная партыя — Лейбарысцкая партыя. У 1957 г. пашыраны правы мясцовага Заканадаўчага савета, з 1958 г. уведзена ўсеагульнае выбарчае права. У 1964 г. створаны нацыянальны ўрад, які пасля выбараў 1967 г. узначаліла Лейбарысцкая партыя. 12 сакавіка 1968 г. абвешчана незалежнасць Маўрыкія ў складзе Садружнасці.

У 1968—1982 гг. Маўрыкіям кіравалі кааліцыйныя ўрады на чале са старшынёй Лейбарысцкай партыі С. Рамгуламам. На парламенцкіх выбарах у чэрвені 1982 г. перамагла партыя Маўрыкійскі баявы рух (МБР), яе лідар А. Джагнат стаў прэм’ер-міністрам Маўрыкія. У красавіку 1983 г. Джагнат выйшаў з МБР і стварыў Баявы сацыялістычны рух, які кіраваў Маўрыкіям у саюзе з Маўрыкійскай сацыялістычнай партыяй да 1997 г. 12 сакавіка 1992 г. Маўрыкія абвешчаны рэспублікай (прэзідэнт з чэрвеня 1992 г. — К. Уцім). На выбарах у снежні 1996 г. перамагла Лейбарысцкая партыя, якая сфарміравала ўрад (да 1998 г. у кааліцыі з МБР) на чале з Н. Рамгкламам.

## Крыніцы 
## Спасылкі
BMW

]]

**Bayerische Motoren Werke AG** (**BMW**) (*Баварскія маторныя заводы*, *БМВ*) — нямецкі вытворца аўтамабіляў, матацыклаў і веласіпедаў. BMW — кампанія, якая валодае кантрольным пакетам акцый выробнікаў марак аўтамабіляў Mini і Rolls-Royce і раней — Rover.

Фірма была заснавана Карлам Фрыдрыхам Рапам ў кастрычніку 1913 года, першапачаткова як вытворца авіяцыйных рухавікоў, Bayerische Flugzeug-Werke. Акруга Мюнхена — Milbertshofen была абрана таму, што размяшчалася блізка ад Flugmaschinenfabrik Густава Ота — нямецкага вытворцы самалётаў. З 1929 года, бел-блакітная круглая эмблема BMW, выкарыстоўвальная і да гэтага часу для зручнасці пачынае трактавацца, як самалётны шруба на фоне блакітнага неба. У цяперашні час кампанія сцвярджае, што белы і блакітны колер на лагатыпе ўзятыя з сцягу Баварыі.

У канцы 1950-х гадоў кампанія BMW знаходзілася ў цяжкім становішчы з-за дрэннага продажу як аўтамабіляў, так і матацыклаў. Кіраўнікамі разглядалася магчымасць продажу кантрольнага пакета акцый канцэрну Daimler, аднак угода не адбылася, бо акцыянеры BMW не пагадзіліся з прапанаваным Daimler планам рэструктурызацыі. BMW засталася незалежнай, асноўны акцыянер Герберт Квандт распрацаваў уласны план уратавання кампаніі. Выхад з крызісу адбыўся дзякуючы выпуску мадэляў BMW 700 і, асабліва, BMW 1500 з новага сямейства Neue Klasse.

У цяперашні час BMW вырабляе сваю прадукцыю на пяці заводах ў Германіі і дваццаці двух даччыных прадпрыемствах, размешчаных па ўсім свеце. Гэта адна з нешматлікіх аўтамабільных фірмаў, не выкарыстоўвае на заводах робатаў. Уся зборка на канвееры ідзе толькі ўручную. На выхадзе — толькі камп’ютарная дыягностыка асноўных параметраў аўтамабіля.

Беларускай мовай назва BMW вымаўляецца як «бэ-эм-вэ́»; зрэдку сустракаецца напісанне «БМВ». У Паўночнай Амерыцы і некаторых іншых рэгіёнах машыны і матацыклы BMW часам клічуць «бімер». Дэвіз кампаніі на англійскай мове — «The Ultimate Driving Machine» і «Sheer Driving Pleasure».

## Мадэльны шэраг 
* BMW Isetta
* BMW 328
* BMW 5 Series

## У Беларусі 
Станам на канец 2020 года ў Беларусі ў асабістай уласнасці грамадзян зарэгістравана  аўтамабіляў маркі BMW.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Аўтамабілебудаўнічыя кампаніі Германіі
Катэгорыя:Вытворцы матацыклаў
Катэгорыя:Вытворцы дызельных рухавікоў
Катэгорыя:Кампаніі Мюнхена
Паўднёвая Афрыка

**Паўднёвая А́фрыка** — рэгіён Афрыкі, які знаходзіцца на поўдні кантынента, да якога па класіфікацыі ААН адносяць наступныя краіны:
* Батсвана
* Лесота
* Намібія
* Эсваціні
* Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка
Геаграфічна да Паўднёвай Афрыкі адносяць яшчэ і:
* Ангола
* Замбія
* Зімбабве
* Каморскія астравы
* Маўрыкій
* Мадагаскар
* востраў Маёта
* Малаві
* Рэюньён
* Сейшэльскія астравы

Часам да Паўднёвай Афрыкі адносяць Дэмакратычную Рэспубліку Конга (звычайна да Цэнтральнай Афрыкі) і Танзанію (Усходняя Афрыка). Усе гэтыя краіны ўваходзяць у Садружнасць развіцця краін Паўднёвай Афрыкі.

## Тыпы паселішч 
* Крааль


Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Катэгорыя:Рэгіёны Афрыкі
Сілезцы

**Сіле́зцы** (, , , ) — заходнеславянскі этнас, які жыве ў Сілезіі, падзеленай паміж Польшчай, Германіяй і Чэхіяй.

Трываюць дыскусіі ці сілезцы самастойны этнас або этнічная група. Тым не менш, 817 тысяч жыхароў Польшчы за перапісам 2011 года назвалі сябе сілезцамі па нацыянальнасці, што зрабіла іх найбольшай меншасцю Польшчы. Звыш 12 тысяч сілезцаў станам на 2011 год жывуць у Чэхіі.

Паняцце *сілезец* можа тычыцца кожнага жыхара Сілезіі, незалежна ад нацыянальнасці.

## Гісторыя 
З даўніх часоў Сілезію заваёўвала нямала народаў, дзяржаў і княстваў. Рэзкія змены ў Сілезіі пад уладаю Чэхіі/Аўстрыі, Польшчы, Германіі прывялі да шматмоўнасці сілезцаў, што мелі сваю культуру, якая ўзбагачалася суседскай.

У Сярэднявеччы Сілезія была часткай Пясцкага герцагства, якое з часам стала ўладарствам Багемскай кароны ў Свяшчэннай Рымскай імперыі працягам XIV стагоддзя, а ў 1526 годзе Багемія перайшла пад уладу Габсбургаў Аўстрыйскай імперыі. У вайне за аўстрыйскую спадчыну 1742 года большая частка Сілезіі перайшла да Прусіі. Гэтая частка Сілезіі складала Правінцыю Сілезія (пазней прускія правінцыі Верхняй і Ніжняй Сілезіі) да 1945 года.

Па выніках Другой Сусветнай вайны, большасць сілезскіх зямель былі ўключаныя да Польшчы, толькі маленькія шматочкі засталіся ў Германіі і Чэхаславакіі. Мільёны этнічных немцаў былі выселеныя, а этнічныя сілезцы расцэньваліся польскай уладай як «мясцовыя палякі», якія проста «недастаткова дасведчаныя аб сваёй польскасці», ім было дазволена застацца пасля аддзялення ад немцаў шляхам «засведчання сваёй нацыянальнасці».
Для гэтага было дастаткова троху размаўляць верхнесілезскім дыялектам польскай мовы (сілезскай мовай) або мець славянскае прозвішча.
Шматлікім такім сілезцам дазволілі застацца ў Аполе. На працягу ўсеўладдзя камунізму ў Польшчы каля 600 тысяч сілезцаў выехала да Заходняй Германіі.

Ад часу, як камуністычная эра скончылася, пачалося сілезскае нацыянальнае адраджэнне. У 1997 годзе ў Катавіцах быў зарэгістраваны Саюз Сілезцаў (ZLNS), які павінен быў палітычна прадстаўляць правы сілезскай меншасці, аднак ужо праз 2 месяцы мясцовы суд рэгістрацыю скасаваў.

## Спасылкі 
* Рух за аўтаномію Сілезіі  
* Związek Ludności Narodowości Śląskiej  
* Pjyrwšy ślůnski serwis informacyjny 

Катэгорыя:Народы Польшчы
Заходняя Афрыка

**Захо́дняя А́фрыка** — умоўная назва часткі Афрыканскага кантынента, якая знаходзіцца на поўначы ад Гвінейскага заліва, і на поўдзень ад Сахары. Уключае абшары заходняга Сахелю, заходняга Судану; часткова тэрыторыя Заходняй Афрыкі занятыя трапічнымі лясамі.

## Геаграфія 
Паводле класіфікацыі ААН да Заходняй Афрыкі адносяцца наступныя краіны:
	
* Бенін
* Буркіна-Фасо
* Гамбія
* Гана
* Гвінея
* Гвінея-Бісау
* Ліберыя
* Малі
* Маўрытанія
* Нігер
* Нігерыя
* Сенегал
* Сьера-Леонэ
* Востраў Святой Алены
* Тога
* Каба-Вердэ
* Кот-д’Івуар

Часам да Заходняй Афрыкі адносяць і Заходнюю Сахару, Чад і Камерун.

Тэрыторыя Заходняй Афрыкі пераважна занятая раўнінамі (каля 300 м над узроўнем мора), тэрыторыі, якія ўздымаюцца вышэй, месцяцца толькі лакальна (самыя высокія ў Сьера-Леонэ і Камеруне). Клімат у асноўным паўсухі, расліннасць саванная, сухая пара цягнецца з лістапада да сакавіка. Трапічныя лясы сустракаюцца толькі на ўзбярэжжы Гвінейскага заліва, і на тэрыторыі Нігерыі і Камеруна. На паўночнай тэрыторыі Заходняй Афрыкі, у зоне Сахелю, прылягаючай да Сахары, расліннасць паўпустыная, у асноўным уздоўж рэк.

Праз Заходнюю Афрыку працякаюць некалькі вялікіх рэк:
* Нігер
* Вольта
* Сенегал
* Гамбія

## Насельніцтва 
На мяжы з Сахарай жывуць берберы і маўры з больш светлай скурай, на поўдні — нігера-кардафанскія народнасці. Значная колькасць насельніцтва Заходняй Афрыкі вызнае мясцовыя веравызнанні, таксама існуюць мусульмане, на ўзбярэжжы хрысціяне, якія з’явіліся ў выніку місіянерскай дзейнасці.

## Гл. таксама 
* Паўвостраў Бакасі


Катэгорыя:Рэгіёны Афрыкі
Аляксей Антонавіч Янукевіч

**Аляксе́й Анто́навіч Януке́віч** (нарадзіўся , Мінск) — намеснік старшыні Партыі БНФ.

## Біяграфія 
У 1997 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт па спецыяльнасці «кіраванне замежнаэканамічнай дзейнасцю».

З 1996 года - член партыі БНФ, з 1999 г. — член сойма, з 2003 г. — намеснік старшыні.

Высоўваўся кандыдатам у дэпутаты на выбарах у мясцовыя Саветы (2003 і 2007 гады), у Палату прадстаўнікоў (2004, 2008, 2016 гады).

Падчас прэзідэнцкіх выбараў 2006 года быў даверанай асобай Аляксандра Мілінкевіча.

5 верасня 2009 года на XII з'ездзе партыі БНФ абраны новым старшынёй Партыі БНФ (замест Лявона Баршчэўскага). На выбарах за Янукевіча было пададзена 174, за Лявона Баршчэўскага - 144 галасы. Абіраўся на новы тэрмін на пасаду сташыні Партыі БНФ ў 2011 і 2014 гадах. У 2017 у сувязі з унясеннем зменаў у статут, якія абмежавалі колькасць магчымых тэрмінаў на пасадзе старшыні партыі, сыйшоў з пасады. 30 верасня 2017 году на XVIII справаздачна-выбарчым з'ездзе Партыі БНФ абраны намеснікам старшыні Партыі БНФ.
## Узнагароды і прэміі 
* Люблю Беларусь (2010)

## Спасылкі 
* Профіль на праекце «Кто есть кто в Республике Беларусь»  

Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Крыштаф Жыгімонт Пац

**Крыштаф Жыгімонт Пац** (1621 — ) — вялікалітоўскі дзяржаўны і ваенны дзеяч. Вялікі харунжы літоўскі (1646—1656), падканцлер літоўскі (1656—1658), вялікі канцлер літоўскі (з 1658).

Быў старостам ковенскім, пінскім і астрынскім, адміністратарам Гарадзенскай і Аліцкай эканоміяў.

## Біяграфія 
Паохдзіў з магнацкага роду Пацаў герба «Газдава». Сын Стэфана Паца і Ганны Марцыбелы Рудаміны-Дусяцкай.

Вычыўся ва ўніверсітэтах Кракава, Льежа і Перуджы. У Рыме дамогся дазволу запрасіць у Пажайск камедулаў, фундаваў там іхні кляштар. Служыў у французскай, іспанскай і галандскай арміях.

Карыстаўся вялікім даверам караля і ўвесь свой час праводзіў пераважна ў кампаніі манарха. Прытрымліваўся французскай арыентацыі, з’яўляўся прыхільнікам ідэй каралевы Людвікі Марыі Ганзагі.

У 1658 годзе атрымаў пасаду вялікага канцлера літоўскага. Быў адным з лідараў партыі, якая выступала за каранацыю Міхала Вішнявецкага (1669). Выступіў супраць абрання Яна Сабескага (1674), пасля яго абрання каралём, падаўся ў апазіцыю.

У 1673 годзе Крыштаф Пац дабіўся прыняцця закона, паводле якога кожны трэці сойм павінны быў праходзіць у Гродне.

Памёр у 1684 годзе, нашчадкаў не пакінуў, адзіны яго сын памёр у васьмігадовым узросце.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Генеалогія Пацаў 

Крыштаф Жыгімонт
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Канцлеры вялікія літоўскія
Катэгорыя:Падканцлеры літоўскія
Катэгорыя:Харунжыя вялікія літоўскія
Катэгорыя:Старосты ковенскія
Катэгорыя:Старосты пінскія
Катэгорыя:Старосты астрынскія
Катэгорыя:Адміністратары Гарадзенскай эканоміі
Катэгорыя:Адміністратары Аліцкай эканоміі
Цэнтральная Еўропа

thumb|right|300px|Цэнтральная Еўропа і гістарычныя землі часова звязаныя з рэгіёнам

**Цэнтральная Еўропа** з геаграфічнага пункту гледжання ўключае наступныя еўрапейскія краіны:
* Аўстрыя (па-нямецку: Mitteleuropa, Zentraleuropa)
* Венгрыя (венг. Közép-Európa)
* Германія ()
* Польшча (па-польску Europa Środkowa)
* Славакія (славацк. Stredná Európa)
* Славенія (славен. Srednja Evropa)
* Харватыя (харв. Srednja Europa)
* Чэхія (чеш. Střední Evropa)
* Швейцарыя (па-французску: Europe centrale, італ. Europa centrale)
* Сербія (часткова паўночны аўтаномны край Ваяводзіна і Бялград і яго наваколлі; серб. Средња Еўропа)
## Насельніцтва 
## Народы
* Аўстрыйцы — народ германскай моўнай групы індаеўрапейскай моўнай сям'і, карэнныя жыхары Аўстрыі.
* Венгры — саманазва мадзьяры, у заходняй Еўропе - угры.
* Харваты, устар. крааты - паўднёваславянскі народ
* Палякі — славянскі народ, у тым ліку:
** Сілезцы
** Кашубы
** Гуралі
* Беларусы — усходнееўрапейскі народ
* Сорбы (Сорбскія сербы) - славянскі народ, які пражывае ва ўсходніх раёнах Германіі. Агульная колькасць каля 50 - 60 тысяч.
* Немцы — германскі народ, асноўнае насельніцтва Германіі. Агульная колькасць каля 100 млн. Мова - нямецкая германскай групы індаеўрапейскай сям'і.
* Славакі — славянскі народ, які з'яўляецца асноўным насельніцтвам Славакіі.
* Славенцы — паўднёваславянскі народ.
* Сербы — паўднёваславянскі народ.
* Чэхі — заходнеславянскі народ. Да чэхаў адносяцца як этнічныя чэхі, так і тыя, што размаўляюць на чэшскай мове, якая належыць да групы заходнеславянскіх моў.
* Цыгане — зборная назва каля 80 этнічных груп, аб'яднаных агульнасцю паходжання і прызнаннем «цыганскага закона»

## Мовы 
* Нямецкая мова (па-нямецку: Deutsch, Deutsche Sprache) - мова немцаў, аўстрыйцаў і часткі швейцарцаў, афіцыйная мова Германіі, Аўстрыі, Ліхтэнштэйна, адна з афіцыйных моў Швейцарыі, Люксембурга і Бельгіі. (Індаеўрапейская сям'я, германская галіна, западнагерманская група)
* Венгерская мова (Уральская сям'я, фіна-ўгорскія галіна, угорская група)
* Польская мова (уст. ляшский; język polski, polszczyzna)
(Індаеўрапейская сям'я, славянская галіна, заходнеславянская група, ляхіцкая падгрупа)
* Славацкая мова (слов. slovenčina, slovenský jazyk) (Індаеўрапейская сям'я, славянская галіна, заходнеславянская група)
* Славенская мова (словен. slovenski jezik, slovenščina) (Індаеўрапейская сям'я, славянская галіна, паўднёваславянская група, заходняя падгрупа)
* Чэшская мова (чэшск.: čeština) (Індаеўрапейская сям'я, славянская галіна, заходнеславянская група)

## Тып узнаўлення 
Тып узнаўлення - першы. Ва ўсіх краінах на дадзены момант дэмаграфічны крызіс.

## Міграцыі 
## Плыні міграцыі
* Італія — Германія
* Грэцыя — Германія, Аўстрыя
* Блізкі Усход — Германія, Аўстрыя
## Цэнтры міграцыі 
* Германія
У сярэднім 2 000 000 чалавек
* Аўстрыя
У сярэднім 300 000 чалавек

Катэгорыя:Рэгіёны Еўропы
Хусавік

**Хусавік** (, літар. *Хатняя бухта*) — горад і порт у Ісландыі.

## Геаграфія 
Хусавік знаходзіцца ў паўночнай частцы Ісландыі, у абшчыне Нордурпінг рэгіёна Нордурланд Эйстра. З'яўляецца адміністрацыйным цэнтрам сваёй абшчыны. Горад месціцца на беразе бухты Ск'ёлфандзі, мае порт для рыбалоўных судоў і знаходзіцца на адной з цэнтральных аўтамагістраляў Ісландыі (№ 85); адлегласць ад Хусавіка да Рэйк’явіка - 480 кіламетраў. У горадзе жывуць 2.929 чалавек (2009).

## Насельніцтва 
## Выбітныя мясціны 
* Музей фаласаў

## Выбітныя асобы 
Нападалёку ад горада нарадзіўся Скулі Магнусан - "бацька" Рэйк'явіка.

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Ісландыі
Баранцава мора

**Ба́ранцава мо́ра** (), да 1853 **Мурманскае мора**, *Мурман* — ускраіннае мора Паўночнага Ледавітага акіяна. Яно абмывае берагі Расіі і Нарвегіі. Мора абмежавана паўночным узбярэжжам Еўропы і архіпелагамі Шпіцберген, Зямля Франца-Іосіфа і Новая Зямля. Плошча мора 1424 тыс. км², глыбіня да 600 м.
Названа ў гонар даследчыка Арктыкі Вілема Барэнца.

## Залівы 
* Алютарскі заліў

## Некаторыя астравы 
* Сем астравоў
* Востраў Кільдын
* Востраў Калгуеў

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Моры Паўночнага Ледавітага акіяна

Катэгорыя:ускраінныя моры
Катэгорыя:моры Расіі
Іосіф Іосіфавіч Плаўскі

**Іосіф Іосіфавіч Плаўскі** (, в. Зубелевічы), беларускі гаспадарчы дзеяч, арганізатар сельскагаспадарчай вытворчасці, Герой Сацыялістычнай Працы (1971).

Нарадзіўся ў вёсцы Зубялевічы Ляхавіцкага раёна Брэсцкай вобласці. У 1950—1951 вучыўся ў сельгасшколе малодшых ветфельдшараў у горадзе Ганцавічы Брэсцкай вобласці. З 1951—1954 і 1957—1961 працаваў ветфельдшарам калгаса «Сцяг Саветаў» Клецкага раёна. У 1954—1957 служыў у Далёкаўсходняй ваеннай акрузе. З 1961 — старшыня калгаса «Памяць Леніна», з 1976 — дырэктар дзяржплемзавода «Чырвоная Зорка».

У 1974 годзе скончыў Віцебскі ветэрынарны інстытут. З 1976 года дырэктар РУСП «Племзавод Чырвоная Зорка». З 2006 па 2008 працаваў намеснікам дырэктара РУСП «Племзавод Чырвоная Зорка».

Абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР, Цэнтральнага камітэта КПБ, неаднаразова — дэпутатам раённага і сельскага саветаў.

Званне Героя Сацпрацы прысвоена за поспехі ў развіцці сельскагаспадарчай вытворчасці.

## Узнагароды і званні 
* Ордэн Леніна (1966)
* Ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі (1966)
* Ордэн Леніна і залаты медаль «Серп і Молат» (1971)
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (1976)
* Ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі, медаль «За доблесную працу» (1970).
* Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі Беларусі (1995).
* Ганаровы грамадзянін Мінскай вобласці.

## Літаратура 
* т. 5. Биографический справочник. Мн: Издательство «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. 29 с.

Катэгорыя:Героі Сацыялістычнай Працы
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР
Катэгорыя:Старшыні калгасаў
Тыль Швайгер

**Тыль Шва́йгер** (; , Фрайбург) — нямецкі акцёр, рэжысёр, сцэнарыст і кінапрадзюсар.

## Фільмаграфія 
У лістападзе 2024 года Тыль Швайгер прыняў удзел у здымцы промароліка пра дрыфт у Мінску.

## Акцёр 
* *Lindenstraße* (1989—1992) як Jo Zenker
* Рызыкоўныя гонкі *Manta, Manta* (1991) як Bertie
* *Maybe, Maybe Not* (Der Bewegte Mann) (1994) як Axel Feldheim
* *Männerpension* (1995) як Steinbock
* Грукаючы ў нябесную браму (''Knockin' On Heaven’s Door*) (1997) як Martin Brest
* *Bastard (Bandyta)* (1997) як Brute
* *Judas Kiss* (1998) як Ruben Rubenbauer
* *SLC Punk!* (1998) як Mark
* *The Replacement Killers* (1998) як Ryker
* *Der Grosse Bagarozy* (1999) як Stanislaus Nagy
* *Driven* (2001) як Beau Brandenburg
* *Investigating Seuuuiuiux* (2001) як Monty
* *Was tun, wenn’s Brennt?* (2001) як Tim
* Лара Кроф раскрадальніца грабніцаў: Калыска жыцця, *Lara Croft Tomb Raider: The Cradle of Life* (2003) як Sean
* Кароль Артур *King Arthur* (2004) як Cynric
* *In Enemy Hands/U-Boat* (2004) як Captain Jonas Herdt
* *(T)Raumschiff Surprise — Periode 1* (2004) як Rock Fertig Aus
* *Deuce Bigalow: European Gigolo* (2005) як Heinz Hummer
* Басанож па брукаванцы (*Barfuss*) (2005) як Nick Keller
* У адзін бок *One Way (Film) * (2006) як Eddie Schneider
* *Already Dead (film)* (2007)
* *Body Armour* (2007) як John Ridley
* *Keinohrhasen* (2007) як Ludo Decker
* *Чырвоны Барон* *The Red Baron* (2008) як Вернер Фос
* *Far Cry * (2008) як Jack Carver
* *Фантомны боль* (2008) як Marc
* Палтара рыцара: У пошуках скрадзенай прынцэсы Херцелінды *1 1/2 Ritter — Auf der Suche nach der hinreißenden Herzelinde* (2008) як Ritter Lanze
* *Inglourious Basterds* (2009) як Sgt. Hugo Stiglitz
* *Zweiohrküken* (Keinohrhasen 2) (2009) як Marc Sumner
* *Стары Новы год* (*New Year's Eve'') (2011) як Джэймс Шваб

### Рэжысёр 
* 2008 — 1 1/2 Ritter — Auf der Suche nach der hinreißenden Herzelinde
* 2007 — Keinohrhasen
* 2005 — Barfuss
* 1998 — Der Eisbär

### Прадзюсар 
* 2006 — One Way
* 2005 — Barfuss

### Сцэнарыст 
* 2005 — Barfuss

## Спасылкі 
* Біяграфія на film-zeit.de

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Цэнтральная Азія

**Цэнтральная Азія** (, , , , , , , ) — вялізны рэгіён Азіі, які не мае выхаду да акіяна, які ўключае (не па геаграфічнай прыкмеце) Узбекістан, Рэспубліку Туву, Туркменістан, Таджыкістан, Кыргызстан, а таксама Казахстан. (Геаграфічна Казахстан размяшчаецца апроч Цэнтральнаазіяцкага рэгіёна (пераважна паўднёвыя вобласці Казахстана) ва ўсходнееўрапейскай зоне (Атыраўская, Заходне-Казахстанская вобласці, частка Акцюбінскай і Мангістаўскай абласцей), на Урале (часткова Акцюбінская і Кастанайская вобласці), Сібіры (паўночныя вобласці Казахстана)

Па вызначэнні ЮНЕСКА, рэгіён уключае Манголію, Заходні Кітай, Пенджаб, паўночную Індыю і паўночны Пакістан, паўночна-усходні Іран, Афганістан, раёны азіяцкай Расіі паўднёвей тайговай зоны і пяць былых савецкіх рэспублік Сярэдняй Азіі.

Існуе і іншы метад вызначэння меж Цэнтральнай Азіі — зыходзячы з этнічнага складу насельніцтва (за аснову бяруцца раёны, населеныя усходне-цюркскімі народамі, манголамі і тыбетцамі). Сюды ўваходзяць Сіньцзян, цюркамоўныя рэгіёны поўдня Сібіры, пяць былых савецкіх сярэднеазіяцкіх рэспублік (хоць Таджыкістан населены іранамоўнымі народамі) і поўнач Афганістана.

Упершыню вылучыў Цэнтральную Азію ў якасці асобнага рэгіёна свету географ Аляксандр Гумбальт (1843).

Цэнтральная Азія гістарычна заўсёды асацыявалася з качавымі народамі, якія насяляюць яе абшары, і Вялікім шаўковым шляхам. Цэнтральная Азія заўсёды выступала як месца, дзе сыходзіліся людзі, тавары і ідэі з розных канцоў Еўразійскага кантынента — Еўропы, Блізкага Усходу, Паўднёвай і Усходняй Азіі.

 Сярэдняя Азія
Аляксандра Іварсдоцір

**Аляксандра Хельга Іварсдоцір** (; нар. , Рэйк’явік) — ісландская фотамадэль, Міс Ісландыя 2008, прадстаўляла Ісландыю на конкурсе Міс Сусвету 2008 ў Яганэсбургу, ПАР, дзе заваявала тытул Міс Спорт Сусвету, увайшоўшы у лік 15 фіналістак.

## Спасылкі 
* Photos of Alexandra in Miss World 2008 
* Miss Iceland 2008 

Катэгорыя:Фотамадэлі Ісландыі
Катэгорыя:Фотамадэлі паводле алфавіта
Акцыянернае таварыства

**Акцыянернае таварыства** (АТ) — арганізацыйна-прававая форма прадпрыемства ў Рэспубліцы Беларусь, якая аб’ядноўвае фізічных і юрыдычных асоб для сумеснай гаспадарчай дзейнасці.

Акцыянернае таварыства можа быць адкрытым (ААТ) і закрытым (ЗАТ). Акцыі адкрытага акцыянернага таварыства могуць свабодна набывацца без згоды іншых акцыянераў, пры гэтым ААТ павінна штогадова публікаваць агульнадаступную справаздачу аб выніках сваёй дзейнасці, што дае падставы называць такое прадпрыемства публічнай кампаніяй. Акцыі закрытага акцыянернага таварыства размяркоўваюцца толькі сярод загадзя вызначанага кола асоб, што набліжае такое прадпрыемства да прыватнай кампаніі.

Як і статутны капітал таварыства з абмежаванай адказнасцю, статутны капітал АТ падзелены на пэўную колькасць акцый. Удзельнікамі акцыянернага таварыства (акцыянерамі) могуць быць юрыдычныя альбо фізічныя асобы, якія ўзялі ўдзел у фармаванні статутнага фонду акцыянернага таварыства за кошт грашовага альбо маёмаснага ўнёску. Акцыянеры не адказваюць па яго абавязальніцтвах і нясуць рызыку стратаў, звязаных з дзейнасцю акцыянернага таварыства, толькі ў рамках вартасці належачых ім акцый.

Заснавальнікі акцыянернага таварыства складаюць паміж сабой у пісьмовай форме дагавор, у ім вызначаюць парадак ажыццяўлення сумеснай дзейнасці па стварэнні акцыянернага таварыства, памер статутнага фонду, катэгорыі выпусканых акцый і парадак размяшчэння, а таксама іншыя ўмовы, прадугледжаныя заканадаўствам.

У статуце акцыянернага таварыства фіксуюцца мэты таварыства, памер капіталу, парадак кіравання, структура кіруючых органаў і іншае.

Акцыянернае таварыства не можа быць створана адной асобай ці складацца з адной асобы. Калі акцыі акцыянернага таварыства набыты адной асобай, то яно павінна быць ператворана ва ўнітарнае прадпрыемства ці ліквідавана.

## Гл. таксама 
* Aktiengesellschaft
* Дывідэнд
* Залаты парашут
Ёхана Вала Ёўнсдоцір

**Ёхана Вала Ёўнсдоцір** (; нар. 1986, Рэйк’явік, Ісландыя) — Міс Ісландыя 2007, прадстаўляла сваю краіну ў гэтым жа годзе на конкурсе Міс Сусвету 2007, у горадзе Санья, Кітай.

## Спасылкі 
* Ungfru Island homepage

Катэгорыя:Фотамадэлі паводле алфавіта
Катэгорыя:Фотамадэлі Ісландыі
Кормак Эгмундарсан

**Кормак Эгмундарсан** () — ісландскі паэт, скальд сярэдзіны Х стагоддзя.

## Жыццё і творчасць 
Аўтар паэмы ў гонар конунгаў Харальда і Сігурда і шматлікіх каханных песень і саг, з якіх найбольш вядомая, якая носіць яго імя аўтара «Сага пра Кормака», адна з «радавых саг». Кормак быў жаніхом прыгожай Стэйнгерды, але няшчасная выпадковасць перашкодзіла яму прыбыць своечасова, і рассердаваныя бацькі выдалі маладую дзяўчыну за яго суперніка. Стйнгердзе прысвечана большасць каханных песень Кормака. Падчас аднаго з паходаў вікінгаў Кормак загінуў на берагах Шатландыі.

Катэгорыя:Скальды
Катэгорыя:Паэты X стагоддзя
Катэгорыя:Паэты Ісландыі
Эгіль Скалагрымсан

**Эгіль Скалагрымсан** ( — сын Лысага Грыма; каля 910, Боргарнес (паводле паданняў) — каля 990) — вялікі ісландскі скальд, жыццё якога апісанае ў «Сазе пра Эгіля» (мяркуюць, што яна напісана каля 1220). Згодна з сагай, скальд, сын аднаго з першапасяленцаў Ісландыі, бясстрашна змагаўся з каралямі Нарвегіі Харальдам і Эйрыкам, здзяйсняў ваярскія подзвігі і быў верны сябрам, горача любіў сына. Адначасова ён быў агідны, сквапны, люты, сеяў раздор дзеля пацехі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Скальды
Катэгорыя:Паэты X стагоддзя
Катэгорыя:Паэты Ісландыі
Старэйшая Эда

**«Старэйшая Эда»,** або **«Паэтычная Эда»** — вершаваны зборнік міфаў Скандынавіі, захавалася галоўным чынам у рукапісе *Codex Regius*. Запісана ў XIII стагоддзі. Найбольш распаўсюджаны ў Расіі і Беларусі рускамоўны пераклад Андрэя Корсуна і Уладзіміра Ціхамірава.

Таксама ёсць празаічны зборнік міфаў Малодшая Эда.

## Беларускія пераклады 
У 2021 годзе выйшаў поўны беларускамоўны пераклад першай часткі зборніка («Песні пра багоў»), у 2022 свет пабачыла другая частка («Песні пра герояў»). Абодва пераклады здзейсніў беларускі філолаг Яўген Папакуль.

### Выданні 
* Старэйшая Эда: Прароцтва вяшчунні (Eddukvæði: Völuspá). Пераклад са стараісландскай Ігара Кулікова. — Часопіс перакладной літаратуры «ПрайдзіСвет», «№ 19: Нарвежскі вецер» (2017)
* Эда. Песні пра багоў  / уклад., пер. са старажытнаісл., камент. Яўгена Папакуля. — Мінск : Галіяфы, 2021. — 312 с.
* Эда. Песні пра герояў / уклад., пер. са старажытнаісл., камент. Яўгена Папакуля. — Мінск : Тэхналогія, 2022. — 380 с.

Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:Германа-скандынаўская міфалогія
Катэгорыя:Сярэдневяковая літаратура
Катэгорыя:Эпічныя творы
Катэгорыя:Літаратура Ісландыі
Глеб Паўлавіч Лабадзенка

**Глеб Паўлавіч Лабадзенка** (, ) — беларускі паэт, журналіст.

## Біяграфія 
У 2004 годзе скончыў Беларускі ліцэй імя Якуба Коласа. Выпускнік Беларускага калегіюму (аддзяленне філасофіі/літаратуры), Інстытута журналістыкі БДУ (2009). Працаваў у газетах «Комсомольская правда в Белоруссии» (2004—2008), «Звязда» (2009—2011).

## Прэміі і ўзнагароды 
* Пераможца рэспубліканскага літаратурнага конкурсу (2003).
* Пераможца рэспубліканскага літаратурнага конкурсу імя Франчэска Петраркі (2004).
* Пераможца рэспубліканскага літаратурнага конкурсу «Дзень Зямлі-2002».
* Уладальнік гран-пры конкурсу «Дзень Зямлі-2004».
* Лаўрэат прэміі «Залаты апостраф» (2003, прэмія літаратурна-мастацкага часопіса «Дзеяслоў»).
* Тройчы лаўрэат журналісцкай прэміі «Вольнае слова»  (2008 — другое месца, 2009 — першае месца, 2010 — трэцяе месца).

## Творчасць 
* кніга паэзіі «Pager-вершы» 2005
* Аўтар больш як 1100 публікацый у прэсе.

Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Выпускнікі Інстытута журналістыкі БДУ
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускай асацыяцыі журналістаў
Катэгорыя:Члены Саюза беларускіх пісьменнікаў
Катэгорыя:Члены Беларускага ПЭН-цэнтра
Катэгорыя:Актывісты супраць русіфікацыі
Эдуард Аляксандравіч Акулін

**Эдуард Акулін**, **Эдуард Аляксандравіч Акулін** (нар. , в. Вялікія Нямкі, Веткаўскі раён, Гомельская вобласць, БССР) — беларускі паэт, перакладчык, бард.

## Біяграфія 
Скончыў Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт і аспірантуру НАН Беларусі. Працаваў настаўнікам, загадчыкам філіяла Літаратурнага музея Максіма Багдановіча «Беларуская хатка», намеснікам галоўнага рэдактара часопіса «Першацвет», загадчыкам аддзела паэзіі часопіса «Полымя», намеснікам галоўнага рэдактара часопіса «Дзеяслоў» і намеснікам старшыні Саюза беларускіх пісьменнікаў. Цяпер — галоўны рэдактар літартурна-мастацкага часопіса «Верасень».

## Творчасць 
Зборнікі паэзіі:
* «Лес дзённага асвятлення» (1988)
* «Пяшчота ліўня» (1990)
* «Крыло анёла» (1995)
* «Радно» (2000)
* «Непрычалены човен» (2003)
* «Вітражы» (2009)
* «Малітва воч» (2012)
* «Святая ноч» (2013)

З’яўляецца аўтарам драматычнай містэрыі «На Каляды» (1996); двух песенных магнітаальбомаў: «Мая Крывія» (1995), «Як яна і я» (2000); а таксама кампакт-дыскаў: «Напачатку была Песьня» (2003), «Песьні залатой Крывіі» (2008), «Не магу жыць без крыл…» (2012).

З’яўляецца аўтарам шматлікіх перакладаў з украінскай, польскай, літоўскай, славенскай, балгарскай і нямецкай моў.

Вершы Эдуарда Акуліна перакладаліся на англійскую, французскую, італьянскую, украінскую, рускую, польскую, балгарскую, славенскую, харвацкую, сербскую, літоўскую, латышскую і нямецкую мовы.

## Узнагароды 
* (1993) Лаўрэат Першага нацыянальнага фестывалю беларускай бардаўскай песні
* (2014) Лаўрэат літаратурнай прэміі «Гліняны Вялес»
* (2016) Лаўрэат літаратурнай прэміі «Срэбнае лятучае пяро», Балгарыя

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Эдуард Акулін // budzma.by

Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Члены Саюза беларускіх пісьменнікаў
Імпарт

**Імпарт** ( — увазіць) — увоз на мытную тэрыторыю краіны тавараў, паслуг ці капіталу.

Імпарт з пунтку гледжання навукі — гэта вынік міжнароднага падзелу працы ў спаборніцтве краін па найбольш дасканаламу выкарыстоўванню рэсурсаў як матэрыяльных, так і нематэрыяльных.

Разам з экспартам імпарт складае гандлёвы абарот. Розніца паміж агульнай вартасцю экспарту і імпарту складае гандлёвае сальда.

Вартасць імпарту лічыцца ў цэнах на ўмовах CIF, гэта значыць уключаецца вартасць страхавання і фрахта. З гэтай прычыны агульнасусветны экспарт заўсёды менш за імпарт.

Імпарт матэрыяльных каштоўнасцей называецца *бачны імпарт*. Імпарт транспартных паслуг, турызм, страхаванне і іншыя паслугі, а таксама пералікі грошаў юрыдычных і фізічных асоб за мяжу — *нябачны імпарт*.

Падзяляюць імпарт па яго прадмеце на:
* Імпарт тавараў
* Імпарт паслуг
* Імпарт капіталу

**Рэімпарт** — адваротны ўвоз тавараў, раней вывезеных па-за межы і не пераапрацаваных там.

Імпарт рэгулюецца дзяржавамі праз некаторыя інструменты гандлёвай палітыкі: мыты, квоты, «дабраахвотныя» абмежаванні, мінімальныя імпартныя цэны, тэхнічныя бар’еры і іншыя.

Гэтыя інструменты маюць дзве мэты — абарона нацыянальных вытворцаў ад міжнароднай канкурэнцыі і фіскальная мэта.

## Імпарт у Беларусі 
| ||
 |*Асноўныя краіны імпарту паводле звестак за 2008 год*

|}

## Гл. таксама 
* Экспарт

## Спасылкі 
* Сусветная гандлёвая арганізацыя (СГА)
* Камісія па гандлі і развіццю ААН (ЮНКТАД) 

Катэгорыя:Міжнародны гандаль
Катэгорыя:Мытная справа
Дэпазіт

**Дэпазі́т** (ад  — рэч, якую аддалі на захаванне) — перадача сродкаў кліента ў часовае карыстанне банку.

Дэпазіты бываюць да запатрабавання, тэрміновыя, умоўныя.

Дэпазіты да запатрабавання — сродкі кліента, якія могуць быць запатрабаваны ў кожны момант, без папярэджання загадзя.

Тэрміновыя дэпазіты — дэпазіты, што прыцягваюцца банкам на пэўны тэрмін.

Умоўныя дэпазіты — дэпазіты, якія праводзяцца ў адпаведнасці з дагаворам, у якім адзначаны ўмовы вяртання дэпазіту і прычыны па якіх яго абавязаны вернуць

; Фактары выбару дэпазітаў
* працэнтная стаўка (бывае капіталізаванай)
* тэрмін укладу і ўмовы вяртання
* від валюты
* магчымасць датэрміновага вяртання грошай

Катэгорыя:Банкаўскія рахункі і ўклады
Катэгорыя:Банкаўская справа
Перлан

**Перлан** () — будынак (год пабудовы 1991) з паўсферычным дахам на ўзгорку Оскюлід (*Öskjuhlíð*) у Рэйк’явіку (Ісландыя). Унутры будынка знаходзіцца штучны гейзер, які фантаніруе з перапынкамі ў некалькі хвілін.

Вышыня будынка 25,7 метраў (84.3 футаў).

## Спасылкі 
* http://www.perlanmuseum.is 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Рэйк’явіка
Катэгорыя:Славутасці Рэйк’явіка
Катэгорыя:З’явіліся ў 1991 годзе
Гейзер

**Ге́йзер** (, назва адной з крыніц "Ісландскага Залатога кола", ад  — хлынуць) — крыніца, якая перыядычна фантаніруе гарачай вадой і парам. Гейзеры з'яўляюцца адной з апошнім стадый вулканізма, распаўсюджаны ў рэгіёнах сучаснай вулканічнай дзейнасці.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 

Катэгорыя:Вулканічныя формы рэльефу
Аліна

**Аліна** — жаночае імя, якое распаўсюджана ў славянскіх краінах, дзе асацыюецца са словам «алы». З лацінскай перакладаецца як «іншая», «чужая».

Імя таксама распаўсюджана ў Скандынавіі, дзе лічыцца формай імя Adelina — высакародная, (жаночая форма ад  ці  — высакародны).

Памяншальна-ласкальная форма: Аліначка, Алінка, Алюша, Алечка, Алінчык, Аліша, Алінуся, Алінушка, Алінуля, Алішанька, Алінусічка, Алюня, Алінёнак, Ася, Алішка, Аленька.

Таксама Аліну часта называюць Аля.

Існуюць розныя меркаванні з нагоды таго, ці з’яўляецца Аля памяншальным ад Аліны, або гэта два розных самастойных імя.

У хрысціянскім хрышчэнні Аліне надаюць імя Ангеліна, радзей — Ала. Таксама надаюць імя Алена.

Імяніны:
23 сакавіка; 26 красавіка; 29 мая; 14 чэрвеня, 16 чэрвеня; 2 ліпеня; 4 жніўня; 29 верасня.

Поўнае імя ад Аліна — Адэлаіда, Адэліна і Альбіна.

## Спасылкі 
* Характеристика и значение имени Алина.

Аліна
Свіны грып

**«Свіны» грып** () — умоўная назва захворвання людзей і жывёл, якое выклікаецца штамамі віруса грыпу. Назва шырока распаўсюджвалася ў СМІ напачатку 2009 году. Штамы, асацыяваныя з выбліскамі т.зв. «свінога грыпу» выяўлены сярод вірусаў грыпу сератыпа C і падтыпаў сератыпа А (А/H1N1, А/H1N2, А/H3N1, А/H3N2 і А/H2N3). Гэтыя штамы вядомыя пад агульнай назвай «вірус свінога грыпу». Свіны грып распаўсюджаны сярод хатніх свінняў у ЗША, Мексіцы, Канадзе, Паўднёвай Амерыцы, Еўропе, Кеніі, мацерыковым Кітаі, Тайвані, Японіі і іншых краінах Азіі. Пры гэтым вірус можа цыркуляваць у асяроддзі людзей, птушак і інш. відаў; гэты працэс суправаджаецца яго мутацыямі.

## Спасылкі 
* БелТА: Грып і ВРВЗ у Беларусі
* ГРЫП у Беларусі: Навiны 

Катэгорыя:Грып
Катэгорыя:Захворванні органаў дыхання
Катэгорыя:Захворванні жывёл
Ёта-

**Ёта** (*yotta*; сімвал *Y*) — прэфікс у СІ, які азначае лік 1024 або 1 000 000 000 000 000 000 000 000. Быў уведзены ў 1991 годзе.

Слова «ёта» паходзіць ад грэчаскага *ὀκτώ*, што азначае *восем*.

Ёта з’яўляецца самым вялікім і новым прэфіксам у сістэме СІ.

## Спасылкі 
* BIPM website

Катэгорыя:Прэфіксы СІ
H1N1

**H1N1** — падтып віруса грыпу А (найболей распаўсюджаны тып грыпу, які выклікае найболей маштабныя эпідэміі), можа выклікаць захворванне як у людзей, так і ў шматлікіх жывёл. Гэты вірус назвалі «Каліфорнія 04/2009». Штам А(H1N1) цяпер агульнавядомы пад назвай **«свіны грып»**. Упершыню ён быў адкрыты ў 1931 годзе амерыканскім вучоным Рычардам Шоупам.

11 чэрвеня 2009 года Сусветная арганізацыя аховы здароўя (СААЗ) афіцыйна паведаміла пра распачатую пандэмію грыпу A(H1N1).

Шматлікія спецыялісты засцерагалі, што пандэмія новага штаму грыпу можа перарасці ў сусветнае бедства, падобнае пандэміі «іспанкі» ў 1920-х гадах, аднак хвароба не набывала пагражальных памераў. Згодна статыстыкі сабранай Гарвардскай школай здароўя смяротнасць ад свінога грыпу складае каля 0,007 %, што нават ніжэй чым у іншых формаў грыпа. Больш за тое, шэраг уплывовых устаноў (такіх як ПАСЕ) распаўсюдзіла крытыку ў адрас СААЗ па нагнятанню страху сярод насельніцтва і ў немэтанакіраванай страце сродкаў, выдзяленых на барацьбу з інфекцыяй.

## Гл. таксама 
* Іспанскі грып
* Птушыны грып
* Кітовы грып

## Спасылкі 
* Працэнтныя суадносіны захварэлых і памерлых ад грыпу A(H1N1) у ЗША за перыяд 30 жніўня — 10 кастрычніка 2009: на сайце Цэнтраў па кантролі і прафілактыцы захворванняў ЗША 
* Свіны грып (англ.) на сайце Сусветнай арганізацыі аховы здароўя
* Клінічныя прыкметы цяжкіх выпадкаў захворвання пандэмічным грыпам (СААЗ) 

### Карты 
* Live map of swineflu,
* H1N1 live map
* H1N1 анлайн карта захворвання ў Расіі
* 2009 H1N1 Flu Outbreak Map

Катэгорыя:Вірусы паводле алфавіта
Катэгорыя:Грып
Катэгорыя:Вірусы
Н’ярдвік

'''Н'ярдвік''' (, у пер. — «бухта Н'ёрда») — горад у Ісландыі.

Горад Н'ярдвік знаходзіцца ў паўднёва-заходняй частцы Ісландыі, на захадзе паўвострава Рэйк’янес. Адміністрацыйна ён уваходзіць у склад абшчыны Рэйк'янесбэр рэгіёна Судурнэс. Колькасць насельніцтва — 4.398 жыхароў (на 1 снежня 2007 года).

Горад знаходзіцца на ўзбярэжжы Атлантычнага акіяна. Рыбалоўчы порт, у горадзе знаходзяцца рыбаперапрацоўчыя прадпрыемствы. Н'ярдвік падзелены на 2 гарадскіх раёны — Унутраны Н'ярдвік і Знешні Н'ярдвік. Ва Унутраным Н'ярдвіку захавалася каменная царква 1886 года.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Ісландыі
Свейнб’ёрн Свейнб’ёрнсан

'''Свейнб'ёрн Свейнб'ёрнсан''' (, 28 чэрвеня 1847—23 лютага 1927 — ісландскі кампазітар, аўтар музыкі для гімна Ісландыі.

Вывучаючы тэлогію, Свейнб'ёрн сустрэў нарвежскага кампазітара Юхана Свенсэна, які спрыяў яго паездцы ў Лейпцыг і Капенгаген для навучання музыцы. У Даніі яго настаўікам быў вядомы кампазітар Карл Райнеке. Кар'еру кампазітара Свейнб'ёрн пачаў у 1874 годзе, калі напісаў музыку для гімна Ісландыі. У перыяд з 1873 па 1919 ён працаваў музычным педагогам у Эдынбургу, пасля пасяліўся ў Канадзе. Аднак пасля 1922 года вярнуўся ў Ісландыю. Свейнб'ёрн быў жанаты, меў двух дзяцей.

Катэгорыя:Кампазітары Ісландыі
Лосвіда

**Ло́свіда** — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Храпаўлянка. Знаходзіцца за 7 км на поўдзень ад горада Гарадок каля вёсак Вялікае Лосвіда, Малое Лосвіда і Баталі, Марыямпаль.

Плошча паверхні — 11,42 км², вадазбору — 107 км², найбольшая глыбіня — 20,2 м, даўжыня берагавой лініі — 25,6 км.

Катлавіна возера складанага тыпу лопасцевай формы. Схілы катлавіны маюць вышыню ад 3—4 да 15 метраў, сугліністыя і супясчаныя. Берагавая лінія звілістая, утварае тры вялікіх залівы. Паўночна-заходні заліў аддзелены ад возера водмеллю глыбінёй 0,2 м.Берагі Лосвіда вышынёй да 1,5 метра, месцамі абразійныя, забалочаныя, пясчаныя і пясчана-галечныя.

Шырыня мелкаводдзя ад 5 да 250 метраў. Дно ў прыбярэжнай зоне да глыбінь у 6 метраў пясчанае, пясчана-галечнае з валунамі, да глыбіні 9—11 метраў пакрытае апясчаненым ілам, глыбей — сапрапелем і гліністым ілам. Водная маса стратыфікаваная.Возера слабапраточнае, мезатрофнае. У Лосвіда ўпадаюць рака Чарніца і ручаі, выцякае ручай у возера Цыганова. Упадае ручай з возера Глісна.

У возеры растуць рэдкія для Беларусі віды расліннасці (палушнік азёрны, наяда малая і наяда марская, частушнік Валенберга, гідрыла кальчаковая). Водзяцца каля 20 відаў рыб.

Уздоўж возера размешчаны зоны адпачынку, турбаза «Лосвіда», паляўніча-рыбалоўная база.

## Літаратура 
* 
* 
* Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз.
* Ліст карты N-36-13. Выданне 1984 г. Стан мясцовасці на 1981 г.
* Калецкая, С. Л. Паразитофауна рыб в оз. Лосвида / С. Л. Калецкая. — Веснік Акадэміі навук Беларускай ССР. Серыя біялагічных навук. — 1960. — № 4. — С. 118—124

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Віцебскага раёна
Катэгорыя:Азёры Гарадоцкага раёна
Азярэчча

**Азярэ́чча** (, ) — пасёлак у Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Галынкаўскага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Галынкаўскі сельсавет (Клецкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Гальфстрым

.]]
**Гальфстры́м** (ад  — цячэнне з заліва) — цёплае марское цячэнне ў Атлантычным акіяне. Працягам Гальфстрыма з’яўляецца Паўночна-Атлантычнае цячэнне. З-за Гальфстрыма краіны Еўропы, што прылягаюць да Атлантычнага акіяна, адрозніваюцца больш лагодным кліматам, у адрозненне ад рэгіёнаў на аналагічнай геаграфічнай шыраце: масы цёплай вады грэюць паветра, што праходзіць над імі, а заходнія ветры пераносяць яго на Еўропу.

## Апісанне 
Гальфстрым цягнецца на 10 тысяч кіламетраў ад паўвострава Фларыда да Вялікай Ньюфаўндлендскай банкі (уласна Гальфстрым) і далей да астравоў Шпіцберген і Новая Зямля (Паўночна-Атлантычнае цячэнне).

Фарміруецца ў паўночнай частцы Фларыдскага праліва як сцёкавае цячэнне Мексіканскага заліва, рухаецца на поўнач уздоўж узбярэжжа Паўночнай Амерыкі, жывіцца водамі Паўночнага Пасатнага і Гвіянскага цячэнняў. На поўдзень (у Фларыдскім праліве) Гальфстрым мае шырыню 75 км, таўшчыню патоку 700—800 м, скорасць да 10 км/гадз, тэмпература вады на паверхні ад 24 да 28 °C, расход вады каля 25 мільёнаў м³/с (у 20 разоў перавышае расход усіх рэк зямнога шара). У акіяне Гальфстрым злучаецца з Антыльскім цячэннем, і на 38° паўночнай шыраты яго расход вады дасягае 82 мільёнаў м³/с. Каля Вялікай Ньюфаўндлендскай банкі шырыня складае 200 км, тэмпература вады на паверхні ад 10 да 20 °C; скорасць да 4 км/гадз, каля берагоў Еўропы — 0,4-0,7 км/гадз. Сярэднегадавая салёнасць — 36-36,4 %, максімальная — 36,5 % на глыбіні 200 м. Да паўднёвай ускраіны Вялікай Ньюфаўндлендскай банкі да Гальфстрыма падыходзіць з поўначы халоднае Лабрадорскае цячэнне, на мяжы з якім адбываецца перамешванне і апусканне паверхневых вод. У сістэму Гальфстрыма ўваходзяць адгалінаванні Паўночна-Атлантычнага цячэння — Нарвежскае цячэнне, Ірмінгера цячэнне і Нардкапскае цячэнне.

Гальфстрым аказвае значны ацяпляльны ўплыў на клімат, гідралагічныя і біялагічныя ўмовы паўночнай часткі Атлантычнага акіяна і на Паўночны Ледавіты акіян, а таксама на клімат Еўропы.

## Гісторыя адкрыцця і даследаванняў 
Гальфстрым выяўлены ў 1513 годзе іспанскай экспедыцыяй пад камандаваннем Хуана Понсэ дэ Леона. У 1770-я гг. Бенджамін Франклін нанёс напрамкі руху цячэння на геаграфічныя карты. З 1996 года Акіянаграфічнае ўпраўленне ВМС ЗША выдае штомесячную зводку па Гальфстрыму, у якой апісваецца яго стан у Паўночнай Атлантыцы і яго фізічныя якасці.

## Гл. таксама 
* Пасат
* Уздзеянне Сонца на Зямлю
* Сальстраўмен
* Дынаміка паўночнаатлантычнага клімату

Катэгорыя:Цячэнні Атлантычнага акіяна
Катэгорыя:Цячэнні Паўночнага Ледавітага акіяна
Прэзідэнцкія выбары ў Абхазіі (2009)

**Прэзідэнцкія выбары ў Абхазіі** прайшлі 12 снежня 2009 года. Гэтую дату прызначыў Народны сход 7 кастрычніка на падставе артыкула 50 Канстытуцыі Абхазіі. Прэзідэнт выбіраецца ў пары з віцэ-прэзідэнтам. Вылучэнне кандыдатаў завершылася 2 лістапада. Былі вылучаны 5 кандыдатур:
* Сяргей Багапш, дзеючы прэзідэнт Абхазіі (кандыдат у віцэ-прэзідэнты Аляксандр Анкваб, прэм’ер-міністр Абхазіі)
* Рауль Хаджымба, віцэ-прэзідэнт Абхазіі з 12 лютага 2005 па 28 мая 2009 (кандыдат у віцэ-прэзідэнты Васілій Авідзба, дырэктар Абхазскага інстытута гуманітарных даследаванняў)
* Беслан Бутба, бізнесмен, лідар Партыі эканамічнага розвітку Абхазіі (кандыдат у віцэ-прэзідэнты Алмасбей Кчач, былы міністр унутраных спраў)
* Заур Ардзінба, гендырэктар Абхазскага марскога параходства (кандыдат у віцэ-прэзідэнты Хрыпс Джопуа, былы кіраўнік Ачамчырскага раёна)
* Віталій Бганба (кандыдат у віцэ-прэзідэнты Давід Дасанія, гісторык)

6 лістапада вылучэнцы паспяхова здалі абавязковы экзамен па абхазскай мове. 7 лістапада ўсе 5 вылучэнцаў былі зарэгістраваны кандыдатамі ў прэзідэнты Абхазіі. Выбары праходзяць у 35 выбарчых акругах (186 выбарчых участкаў) на тэрыторыі краіны і на 2 участках у Расіі — у Маскве і Чаркеску.

Паводле паведамлення старшыні ЦВК Абхазіі Батала Тапагуа, перамогу на выбарах у першым туры атрымаў дзеючы прэзідэнт краіны Сяргей Багапш, за якога прагаласавала 59,4 % выбаршчыкаў. Яўка выбаршчыкаў склала 73,4 %.

На выбарчым участку ў Маскве прагаласаваў 1391 чалавек. З іх за Багапша 986 чалавек, за Хаджымбу 140 выбаршчыкаў, за Заура Ардзінбу — 116, за Бганбу — 19, за Бутбу — 63. Несапраўднымі прызнаны 44 бюлетэні. Супраць усіх прагаласавала 24 чалавекі.

У заяве місіі замежных назіральнікаў гаворыцца, што «місія замежных назіральнікаў за выбарамі прэзідэнта Абхазіі лічыць, што выбары праведзены ў адпаведнасці з нормамі дзеючага ў краіне выбарчага заканадаўства і з выкананнем міжнародных дэмакратычных стандартаў ва ўмовах раўнапраўнай палітычнай канкурэнцыі».

Катэгорыя:Палітыка Абхазіі
Катэгорыя:Снежань 2009 года
Катэгорыя:Падзеі 12 снежня
Грыцэвічы (Клецкі раён)

**Грыцэ́вічы** (, ) — аграгарадок у Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Грыцэвіцкага сельсавета. Насельніцтва — каля 700 чалавек.

Знаходзіцца на левым беразе ракі Лань, за 12 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад Клецка, за 139 км ад Мінска, каля аўтамабільнай дарогі .

## Насельніцтва 
* 1997 — 602 жыхары, 246 двароў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Грыцэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Вароніна (Клецкі раён)

**Варо́ніна** (, ) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Грыцэвіцкага сельсавета.

## Вядомыя асобы 
* Леанід Міхайлавіч Галубовіч (нар. 1950) — беларускі паэт.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Грыцэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Мервіны

**Ме́рвіны** (, ) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Грыцэвіцкага сельсавета.

## Назва 
Было горадзенскае прозвішча Мэрвінскі, ёсць латышскае *Mervins.* Ад старажытнага балцкага двухасноўнага імені з асновамі *Mer-, Vin-*.

## Вядомыя асобы 
* Наталля Валянцінаўна Ніканчук (нар. 1967) — беларуская паэтэса і празаік.
* Алег Аляксеевіч Семянчук (нар. 1958) — беларускі палітык.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Грыцэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна
Цясноўка

**Цясно́ўка** (, ) — вёска ў Клецкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Грыцэвіцкага сельсавета.

## Славутасці 
* Фрагменты комплексу былой сядзібы Лабецкіх: рэшткі сядзібнага дома, рэшткі афіцыны, рэшткі гаспадарчай пабудовы (другая палова XIX стагоддзя) — 

Цясноўка. Алея каля Нагорнаўскай школы (01).jpg|Алея
Цясноўка. Алея каля Нагорнаўскай школы (02).jpg|Сядзіба
Цясноўка. Алея каля Нагорнаўскай школы (03).jpg|Задні фасад сядзібнага дома

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Грыцэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клецкага раёна