open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рафаел Саркісавіч Ісраелян

**Рафаел Саркісавіч Ісраелян** *(Рафаэл Сяргеевіч Ісраелян)* (1908—1973) — савецкі армянскі . Народны архітэктар СССР (1970). Лаўрэат Сталінскай прэміі першай ступені (1951).

## Адукацыя 
* Пасля сканчэння школы і тэхнікума паступіў у Тбіліскую акадэмію майстэрстваў, адкуль з трэцяга курса перавёўся ў Ленінград, у Інстытут грамадзянскіх інжынераў, а потым на архітэктурны факультэт Інстытута малярства, скульптуры і архітэктуры імя Рэпіна.
* 1929—1934 — вучыўся на архітэктурным факультэце Інстытута малярства, скульптуры і архітэктуры імя Рэпіна, які скончыў з адзнакай.

## Прафесійная дзейнасць 
У 1936 годзе пераязджае на пастаянную працу ў Ерэван, з якім надалей злучана ўсё яго творчае жыццё. Праектаваў і будаваў самыя розныя збудаванні — жылыя дамы, клубы, прамысловыя і сельскія будынкі і збудаванні, паркі і манументы. Адначасна — займаўся ўжытковымі выглядамі мастацтва: вокладкі кніг, кераміка, ювелірныя вырабы, значкі, памятныя знакі, экслібрысы і многае іншае.

* З 1940 года — выкладаў у політэхнічным інстытуце.
* Па яго праектах былі пабудаваны звыш 150 будынкаў. Ён стварыў новы тып мемарыяльных збудаванняў — невялікія помнікі-крыніцы ў памяць пра герояў Вялікай Айчыннай вайны.

## Праекты 
* вінныя скляпы Арарата (1937—1963, 1-я супольная праца з Г. Б. Качарам і інш.)
* будынак Ерэванскага віннага камбіната (1938)
* акведук цераз р. Раздан (1949)
* манумент Перамогі (1950, са статуяй Сталіна скульптара С. Мяркурава) у Ерэване
* прафілакторый завода імя С. М. Кірава ў Арзакане (Арменія, 1957)
* манумент «Ваагн» (1965, скульптар А. А. Аруцюнян)
* мемарыяльны комплекс «Сардарапацкая бітва» (у Акцемберанскім раёне Арменіі, 1968)
* будынак Музея (у Акцемберанскім раёне Арменіі, 1977)

## Званні і ўзнагароды 
* народны архітэктар СССР (1970)
* заслужаны архітэктар Армянскай ССР.
* заслужаны дзеяч мастацтваў Армянскай ССР
* Сталінская прэмія першай ступені (1950) — за манумент «І. В. Сталін» у Ерэване (1950, супольна са скульптарам С. Д. Мяркуравым)

## Літаратура 
* *Бабаян Л.* Рафаэл Сергеевич Исраэлян // Архитектура СССР. 1968. № 11. С. 69—71.
* 
* 

Катэгорыя:Члены Саюза архітэктараў СССР
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Армянскай ССР
Авет Маркосавіч Авецісян

**Авет Маркосавіч Авецісян** (сапраўднае прозвішча — *Васканян*) () — армянскі савецкі акцёр тэатра і кіно. Народны артыст СССР (1962).

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў Тыфлісе ў сям’і рамесніка.

У 1905—1914 гадах вучыўся ў семінарыі Нерсісян (Тыфліс).

У 1916 годзе быў закліканы ў армію на Першую сусветную вайну.

Сцэнічную дзейнасць пачаў у 1917 годзе. Гуляў у тэатрах Баку і Тыфліса, у трупе Аванеса Абеляна. У 1921—1922 гадах — у трупе Амо Харазяна ў Караклісе
* Народны артыст Армянскай ССР (1938)
* Народны артыст СССР (1962)
* Сталінская прэмія другой ступені (1941) — *за выкананне ролі Спарапета ў фільме «Зангезур» (1938)*
* Дзяржаўная прэмія Армянскай ССР (1971)
* Ордэн Леніна (27.06.1956)
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (7.01.1936)
* Ордэн Чырвонай Зоркі (14.04.1944)
* Ордэн «Знак Пашаны» (1.02.1939)
* Медалі

## Літаратура 
* *Вельтман С. Л.* Авет Аветисян (Москва, 1939)

Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Сацыялістычны рэалізм
Джавані Батыста Марганьі

**Джавані Батыста Марганьі** (; , Фарлі — , Падуя) — італьянскі ўрач, заснавальнік паталагічнай анатоміі.

Упершыню апісаў змены, назіраныя пры аўтапсіі людзей, якія памерлі ад розных хвароб; гэтыя назіранні дазволілі распазнаваць хваробы на падставе аўтапсіі і параўноўваць прыжыццёвыя прыкметы з пасмяротнымі зменамі. Быў 59 гадоў прафесарам анатоміі ў Падуі, дзе ў яго вучыліся лепшыя італьянскія анатамы.

Катэгорыя:Выпускнікі Балонскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Анатамы Італіі
Катэгорыя:Выкладчыкі Падуанскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Члены Лонданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Ганаровыя члены Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук
Катэгорыя:Члены Прускай акадэміі навук
Катэгорыя:Члены Леапальдзіны
Лямпа

**Лямпа**:

* **Паяльная лямпа** — награвальная прылада
* **Электронная лямпа**, радыёлямпа — вакуумны электронны прыбор, працуючы за кошт змянення патоку электронаў, рухаючыхся ў вакууме паміж электродамі.
**Электрычныя крыніцы святла**
* **Лямпа напальвання** — электрычная крыніца святла, выпраменьваючы ў шырокім дыяпазоне (у тым ліку бачнае святло) за кошт нагрэву да высокай тэмпературы цела (ніці)
** Галагенная лямпа, разнавіднасць лямпы напальвання, колба якой напоўнена парамі галагенаў: брому ці ёду
* **Газаразрадная лямпа** — крыніца святла, выпраменьваючая энергію за кошт электрычнага разраду ў газах
Аруцюн Тыратуравіч Галенц

**Аруцю́н Тырату́равич Гале́нц** () (*Каленц*, 1910, Кюрун, Асманская Імперыя — 1967, Ерэван, Армянская ССР) — армянскі мастак і графік.

## Біяграфія 
Аруцюн Хармандаян (Галенц) нарадзіўся ў горадзе Кюркун Асманскай імперыі ў дваранскай сям'і, што паходзіла з горада Ані. У час генацыда армян 1915 года Аруцюн Галенц асірацеў, дайшоў да Алепа, дзе ў прытулку і захапіўся маляваннем. Мастацкую адукацыю атрымліваў у прыватных майстэрнях, у прыватнасці, у французскага мастака Клода Мішэлье. У 1930—1946 гг. жыў у Бейруце, стварыў там мастацкую студыю, стаў адным са стваральнікаў Саюза мастакоў Лівана.
У чэрвені 1946 года Аруцюн Галенц з сям'ёй, жонкай Армінэ і старэйшым сынам рэпатрыяваўся ў Савецкую Арменію. У 1949 годзе па абвінавачанні ў фармалізме і касмапалітызме ён на тры гады быў выключаны з саюза мастакоў. Меў персанальныя выстаўкі ў Маскве і ў Ерэване.

У ліпені 1962 года ў часопісе «Савецкае мастацтва» быў апублікаваны артыкул Ільі Эрэнбурга пра Галенца. 
Галенц — адзін з герояў кнігі Андраніка Царукяна «Людзі без дзяцінства…».

## Спасылкі 
* Галенц на Hayazg
* Улица Галенца, 18 
* Галенц глазами Левона Мкртчяна 
* Галенц, видеосюжет
Алесандра Джыліяні

**Алесандра Джыліяні** (каля 1307 — ) — першая жанчына-анатам.

Нарадзілася каля 1307 года ў Сан-Джавані-ін-Персічэта, у італьянскай правінцыі Эмілія-Раманья. Працавала памочнікам Мандзіна дэ Ліуцы, сусветна вядомага прафесара ў медыцынскай школе Універсітэта Балонні (які лічыцца бацькам сучаснай анатоміі, як аўтар асноватворнага тэксту на гэтую тэму, апублікаванага ў 1316 годзе).

Алесандра, як кажуць, праводзіла свае анатамічныя даследаванні, распрацоўвала метад зліву крыві з цела і замену яе каляровымі фарбавальнікамі — і, магчыма, дапоўніла веды пра каранарна-лёгачную сістэму кровазвароту. Усе доказы яе працы былі альбо страчаныя, альбо знішчаныя.

Кароткае жыццё Алесандры было адзначана Ота Ангеніусам, яшчэ адным памочнікам Мандзіна і, верагодна, яе жаніхом, шыльдачкай ў царкве Сан-П’етра Марселіна ў Рыме, у якой апісана яе праца.

Яна згадваецца гісторыкам дзевятнаццатага стагоддзя Мішэлем Медычы, які апублікаваў гісторыю Балонскай школы анатоміі ў 1857 годзе. У 1994 годзе ў яе гонар быў названы кратар на Венеры.

Катэгорыя:Анатамы Італіі
Ара Арменавіч Аруцюнян

**Ара Арменавіч Аруцюнян** (;  — ) — армянскі -манументаліст, графік, народны мастак Арменіі, член-карэспандэнт Акадэміі мастацтваў СССР і РФ, прафесар.

## Дзяцінства 
Нарадзіўся 28 сакавіка 1928 года ў сям’і музыканта, кантрабасіста, артыста хору Дзяржаўнага опернага тэатра. У дзяцінстве цікавіўся мастацтвам, асабліва, творчасцю Урубеля. Захапленне скульптурай пачалося з таго, як аднойчы, быўшы ў адным з сёл, са знойдзенага кавалка туфа з дапамогай падручных прылад ён вычасаў жаночую галаву.

Пасля сёмага класа Аруцюнян паступіў у мастацкае вучылішча на аддзяленне малявання, з якога на трэцім курсе перавёўся на скульптурны. У 1948 годзе дзве студэнцкія працы Аруцюняна былі выстаўлены на выставе ў фае тэатра імя Спендыярава.

## Пачатак прафесійнай творчасці 
Пасля сканчэння вучылішча Аруцюнян паступіў у Ерэванскі мастацка-тэатральны інстытут, які скончыў з адзнакай у 1954 годзе. Дыпломнай працай стаў бронзавы помнік Камітасу, усталяваны пасля на магіле кампазітара.

Раннія працы — помнік Бялінскаму (1959), партрэты старога і дзяўчыны (1957).

Стварыў надмагіллі мастаку Е. Тацевасяну (1961) і лекару С. Сагаманяну (1962).
Марцірос Гавукчан

**Марцірос Гавукчан** (, 8 жніўня 1908, , Турцыя — 8 жніўня 1988, Манрэаль, Канада) — армянскі архітэктар, займаўся таксама гісторыяй, археалогіяй і лінгвістыкай. Заслужаны архітэктар Армянскай ССР (1972).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 8 жніўня 1908 года ў горадзе Нійдэ Турцыі, адкуль неўзабаве яго сям'я перабралася ў Масул. У 1935—1947 гг. — галоўны архітэктар гарады Масул. У 1947—1979 гг. працаваў архітэктарам у Арменіі, дзе браў удзел у будаванні і аднаўленні розных будынкаў і помнікаў архітэктуры.

Дзякуючы сваёй цікавасці да раскопаў і даследавання развалін старажытных гарадоў (у прыватнасці, Ніневіі), захапіўся гісторыяй, асабліва гісторыяй Старажытнага Усходу — Шумера, Акада, Асірыі і Урарту. Займаўся праблемай паходжання армянскага народа. Браў удзел у перакладзе клін вопісаў, знойдзеных, у прыватнасці, у Нузі (адзін з гарадоў хурыцкай дзяржавы Мітані 2-га тысячагоддзі да н.э.).

Валодаў армянскай, арабскай, французскай, нямецкай, італьянскай, англійскай і рускай мовамі, ведаў і выкарыстоўваў у працы іншыя еўрапейскія і славянскія мовы. Вывучаў таксама шэсць «мёртвых» моў, улучаючы акадскую, шумерскую і хурыцкую, захапляўся рознымі навукамі — археалогіяй, міфалогіяй, лексікалогіяй і г.д.

Жывячы і працуючы ў Савецкай Арменіі, наладзіў кантакты ў Акадэміі навук Арменіі, а ў 1970 годзе выступіў з артыкулам «Паходжанне імёнаў Армен і Ай», якая падтрымвае адну з канцэпцый армянскай прыналежнасці Урарту, у рамках дыскусіі на гэту тэму, якую праводзіў часопіс «Камуніст». Пункт погляду Марціроса Гавукчана ў СССР падтрымана не была, і далейшыя публікацыі даследнік ужыццяўляў у іншых краінах, выдаючы кнігі за свой рахунак. У прыватнасці, у 1973 годзе ў Бейруце на армянскай мове выйшла яго капітальнае даследаванне «Паходжанне імёнаў Армен і Ай і Урарту», найболей досыць якое расчыняе армянскую тэорыю Урарту. Цягам наступнага дзесяцігоддзя на армянскай мове былі выдадзены яшчэ дзве буйныя працы Гавукчяна ў ЗША і Канадзе, а таксама іх перавыданні на англійскай мове, дзе даследчык прыводзіў довады ў карысць сувязі армянскага і шумерскага народаў.

У апошнія гады свайго жыцця Марцірос Гавукчян вывучаў шумерскую культуру Убейд у спробах давесці, што армянскі народ — найстаражытнейшы ў свеце.

У адрозненне ад архітэктурных прац, гістарычныя працы Марціроса Гавукчана не атрымалі навуковага прызнання, яму не атрымалася апублікаваць свае працы ў якія рэцэнзуюцца навуковых выданнях ні ў СССР, ні ў краінах Захаду. Аднак у апошні час у Арменіі рэзка ўзрасла цікавасць да прац даследчыка ў рамках канцэпцыі доваду аўтахтоннасці армян на Армянскім нагор'і.

Іншыя армянскія паслядоўнікі гэтай канцэпцыі, улучаючы Лявона Шаіняна, Рафаела Ішханяна, Анжэлы Тэр'ян, Карапета Сукіасяна, Аляксандра Варпецяна і Лілі Сцепанян, выкарыстоўваюць працы Гавукчана ў сваіх працах.

## Бібліяграфія 
* «Armen yev Hay anunneri tzagumn yev Urartun» (Происхождение имен Армен и Ай, и Урарту, на арм.), Бейрут, 1973
* «Armenia, Subartu and Sumer: the Indo-European homeland and ancient Mesopotamia;», Montreal, 1989, ISBN 0921885008 (отрывки)
* «The Genesis of Armenian People», Montreal, 1982.

## Спасылкі 
* Martiros Kavoukjian at ArmeniaPedia.org
Вуліца Славінскага (Мінск)

**Вуліца Славінскага** — вуліца ў Першамайскім раёне Мінска, ад вул. Каліноўскага да вул. Кедышкі. Названа ў гонар вядомага рэвалюцыянера і савецкага дзеяча А. С. Славінскага, расстралянага ў 1937 г.

## Славутасці вуліцы 
### Асобы 
* Самсон Палякоў — беларускі журналіст, кінасцэнарыст, жыў у доме №9

### Будынкі і комплексы 
* Інстытут кіравання і прадпрымальніцтва, д. 1/3
* Севастопальскі парк
* Дыспетчарская станцыя «Славінскага»
* № 4 — Інстытут пагранічнай службы Рэспублікі Беларусь
* № 12 — Рэспубліканскі цэнтр інавацыйнай і тэхнічнай творчасці (1979—1986, архітэктары У. Даніленка, А. Зензін, М. Навумаў). Узведзены як Рэспубліканскі Дом тэхнічнай творчасці.

## Спасылкі 
* улица Славинского
* Вуліца Славінскага ў архітэктурнай базе Photobuildings

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Вуліцы паводле алфавіта
Лагеры НКУС для нямецкіх ваеннапалонных у Беларусі

Лагеры НКУС для нямецкіх ваеннапалонных у Беларусі - гэта лагеры НКУС/МУС на тэрыторыі БССР, дзе трымалі ваеннапалонных Вермахта, армій саюзніц гітлераўскай Германіі, цывільных нямецкіх грамадзян і цывільных венграў.

Паводле інфармацыі А.Шаркова, доктара гістарычных навук, дацэнта, палкоўніка міліцыі, які займаўся даследаваннем гэтага пытання: "згодна ўлікам аддзела па справах ваеннапалонных і інтэрніраваных НКУС БССР на тэрыторыі Беларусі ў 1945 г. дыслакаваліся 9 лагероў і 7 спецшпіталёў, в у якіх трымалі 83159 чалавек, сярод ніх было 3734 афіцэра. У нацыянальных адносінах большасць складалі — 70020 чалавек. Акрамя таго, было 6482 аўстрыйцаў, 5384 венграў, а также 1273 прадстаўніка іншых нацыянальнасцяў, сярод якіх — румыны, італьянцы, французы, палякі, чэхаславакі, яўрэі, югаславы, бельгійцы і нават люксембуржцы". Лагеры дзейнічалі пад Мінскам у Масюкоўшчыне (№ 168), пад Барысавам (№ 183), у Баранавічах (№ 410), у Бабруйску (№ 56), у Валкавыску (№ 281), у Брэсце (№ 284), у Магілёве (№ 311), Віцебску (№ 271) і Оршы (№ 189).

### Колькасць ваеннапалонных у лагерах Беларусі на 30 красавіка 1946 г 
Нямецкія ваеннапалонныя і іншыя зняволеныя лагераў актыўна ўдзельнічалі ў пабудове такіх буйных аб'ектаў беларускай эканомікі як Мінскі трактарны і Мінскі аўтамабільны заводы. Іх праца аплачвалася, але была цяжкай і ў 1946-49 гг было зарэгістравана 40 выпадкаў членашкодніцтва. Таксама некаторыя сканчалі жыццё самагубствам і спрабавалі збегчы з лагера. Але гэта тэндэнцыя зніжалася адпаведна з пачаткам рэпатрыяцыі непрацаздольных немцаў. Так за адзін квартал 1945 г. былі выяўлены спробы 35 групавых пабегаў, у 1947 збеглі 140 чал. (з іх ліку 103 затрыманы), а ў 1949 г. адбыўся толькі адзін пабег.

Пасля рэпатрыяцыі палонных і інтэрніраваных і ліквідацыі лагероў у Беларусі засталося 77 могілак тых, хто памёр у палоне. Практычна ўсе яны ліквідаваны. Часткова астанкі пахаваных з некаторых з гэтых могілак перанесены на Зборныя могілкі былых салдат Вермахта ў 2-х гарадах Беларусі.

## У літаратуры і мастацтве
Ускосны ўспамін пра выкарыстанне нямецкіх ваеннапалонных пры адбудове Мінска сустракаецца ў беларускага рускамоўнага паэта У. Смялоўскага: "Под Шталинградом на плен я попал / Сначала Саратов, Тамбов, Кострома, / А после войны строил в Минске дома. / Я так познакомился с вашей страной, / А в сорок седьмом возвратился домой".

## Гл. таксама 
* Нямецкія вайсковыя могілкі 1941-1944 гг. пад Мінскам
* Нямецкія ваеннапалонныя ў СССР
* Румынскія ваеннапалонныя ў СССР
* Венгерскія ваеннапалонныя ў СССР

## Спасылкі 
* А.В. Шарков Содержание и трудовое использование немецких военнопленных на территории Беларуси (1944-51 гг)//Советские и немецкие военнопленные в годы Второй мировой войны
* Список венгерских граждан, умерших в советских лагерях для военнопленных

Беларусь
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1945—1990)
Міжнародны інстытут кіравання і прадпрымальніцтва

**Міжнародны інстытут кіравання і прадпрымальніцтва** — беларуская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова, якая знаходзіцца ў Мінску.

## Асноўныя дасягненні і структура 
Заснаваны ў 1993 годзе як Прыватны інстытут кіравання і прадпрымальніцтва. У 2022 годзе інстытут быў набыты кітайскім інвестарам і ў сакавіку 2023 года змяніў назву на Міжнародны інстытут кіравання і прадпрымальніцтва. Падрыхтаваў больш за 20 тыс. юрыстаў і эканамістаў. У 2001 годзе пры інстытуце пачала дзейнічаць аспірантура, а з 2009 года — магістратура. Як мінімум двойчы пра Інстутут рабілі рэпартажы СМІ.

У інстытуце дзейнічаюць 3 факультэты — эканамічны, юрыдычны і, з 2013 года, факультэт павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі. Вучэльня рыхтуе спецыялістаў з вышэйшай адукацыяй па такіх спецыяльнасцях як: «Менеджмент», «Эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве», «Бухгалтарскі ўлік, аналіз і аўдыт», «Фінансы і крэдыт», «Сусветная эканоміка», «Правазнаўства».

## Факультэты 
* Эканамічны;
* Юрыдычны;
* Падвышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі.

## Рэктары 
* Валерый Якаўлевіч Кожар (1993—2013)
* Юрый Іванавіч Міксюк (2013—2020)
* Мікалай Георгіевіч Сіняк (2020—2023)
* Аляксандр Рымавіч Цыганаў (з 23 снежня 2024)

## Цікавыя факты 
* У навучальна-метадычным аддзеле Інстытута працавала Наталля Максімчук, якая 3 ліпеня 2019 года стала адзінай ахвярай «Крывавага салюту», а раней ледзь не патрапіла пад выбух у мінскім метрапалітэне ў 2011 г.
* У пастанове калегіі Мінадукацыі РБ № 1 ад 19.01.2024 было узгадана: "У шэрагу устаноў адукацыі прыватнай формы ўласнасці не забяспечваюцца неабходныя ўмовы дзейнасці моладзевых грамадскіх аб'яднянняў", сярод гэтых устаноў быў узгаданы МІКП.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Інстытута  (рус.)
* Старонка ІКП на сайце kudapostupat.by (рус.)
* Старонка ІКП на Адукар (рус.)

Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Колішнія навучальныя ўстановы Беларусі
Катэгорыя:1993 год у Мінску
Катэгорыя:Вуліца Славінскага (Мінск)
Леанід Паўлавіч Валчэцкі

**Леанід Паўлавіч Валчэ́цкі** (, в. Даўгінава, цяпер Вілейскі  раён, Мінская вобласць — ) — беларускі тэатральны  дзеяч. Заслужаны дзеяч культуры БССР (1963).

## Біяграфія 
Скончыў у 1931 годзе Мінскі  педагагічны  тэхнікум, а ў 1933 годзе тэатральную студыю пры Беларускім дзяржаўным тэатры ў Віцебску, дзе працаваў з 1931 года. У 1951—1974 гадах дырэктар Брэсцкага абласнога драматычнага тэатра імя Ленінскага камсамола Беларусі.

Аўтар кнігі «Гады, спектаклі, ролі…» (1974), артыкулаў па праблемах тэатра.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы культуры Беларускай ССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Даўгінаве
Катэгорыя:Постаці Брэсцкага акадэмічнага тэатра драмы імя Ленінскага камсамола Беларусі
Катэгорыя:Постаці Нацыянальнага акадэмічнага драматычнага тэатра імя Якуба Коласа
Мінскі гарадскі педагагічны каледж

**Мінскі гарадскі педагагічны каледж** (**МГПК**) — сярэдне-спецыяльная ўстанова адукацыі ў Мінску, якая рыхтуе спецыялістаў па выхаванні дзяцей дашкольнага і малодшага школьнага ўзросту. Размешчаны па адрасе вул. Макаёнка, 29.

## Гісторыя 
**Менскі беларускі педагагічны тэхнікум** (МБПТ) створаны ў 1921 г. на базе 1 і 2-га аддзяленняў Менскага інстытута народнай адукацыі. Яго першым дырэктарам стаў А. А. Сцепуржынскі, дадзены каледж апынуўся структуры Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя М. Танка.

## Вядомыя выпускнікі 
* Антон Іванавіч Марэцкі (нар. 1936) — беларускі філосаф.
* Кастусь Шавель (1912—1987) — беларускі паэт (вучыўся ў тэхнікуме з 1928 года).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Каледжы паводле алфавіта
Катэгорыя:Каледжы Мінска
Катэгорыя:Вуліца Макаёнка (Мінск)
Катэгорыя:З’явіліся ў 2016 годзе
Акоп Аванесавіч Паранян

**Акоп Параня́н** (; 19 лістапада 1843 — 27 мая 1891) — вядомы армянскі пісьменнік-сатырык.

## Біяграфія 
Акоп Паранян нарадзіўся ў 1843 годзе ў Турцыі, у еўрапейскім раёне Адрыянапаль. Яго бацька Аванес-ага быў простым чалавекам з сярэднім капіталам. Продкі эмігравалі з гістарычнага горада Акі. Большасць Адрыянапаліса былі грэкамі і дзяцінства будучага пісьменніка праходзіла ў грэчаскім коле.

Сваю пачатковую адукацыю ён атрымаў у Аршакунскім вучылішчы, якое знаходзілася ў родным горадзе. Яго першым настаўнікам быў Нерсес Варжапецян, які надалей будзе вядомым царкоўным дзеячам. Пра яго Паранян з вялікай павагай згадвае ў сваім аповедзе «Азгайін джаджэр» («Нацыянальныя слупы»). У вучылішчы паглыблена праходзілі духоўныя прадметы, і вучні не маглі атрымаць там поўную адукацыю, аднак Паранян усё адно вывучае мовы, асабліва армянскую. Вучылішча ён сканчае ў 1857 годзе і паступае ў грэчаскую школу Адрыянапаліса, дзе вучыцца толькі адзін год.

Пасля гэтага, як і многія армянскія пісьменнікі, Паранян змяніў шмат прафесій, якія толькі заміналі яго творчаму жыццю і не прыносілі вялікага капіталу. Гэты спрытны і падпалены марамі юнак уладкоўваецца то ў вынаходніка лекаў, дзе піша мноства вершаў, то ў вядомую французскую фірму цыгарэт, то ў малодшага брата ў гандаль бухгалтарам, то ў французскае агенцтва перакладчыкам, то дарэктарам, тое ў гімназію Скютара, дзе ў яго браў урокі Петрос Дуран.

Працуючы ў Скютаскай гімназіі, Паранян знаёміцца з паэтам Сімонам Фелекянам і па яго прапанове пачынае працаваць з газетай «Епрат». Надалей ён робіцца рэдактарам гэтай газеты.

У творчым жыцці Параняна вырашальную ролю згуляла знаёмства з Аруцюнам Свачанам і з сатырычнай газетай «Мегу» («Пчала»). Некаторы час праз ён атрымлівае пасаду рэдактара і тут. Аднак з-за крытычных кірункаў улада зачыняе гэту газету.

Пасля працы ў «Мегу» Паранян стварае сваю газетную складанку па імі «Татрон» («тэатр»), якая пратрымліваецца толькі тры гады. Адначасна друкуе складанку «Татрон манканц» (тэатр дзяцей). А праз пяць ці шэсць гадоў яму атрымоўваецца стварыць новую сатырычную газету «Хікар» («мудры»), якая паўтарае лёс мінулых газет. Лепшыя творы Параняна ствараюцца ў гэтых складанках. Ён працаваў амаль адзін і напаўняў усе старонкі сваёй працай і воляй. Паранян быў упэўнены, што пакідае нашчадкам багатую спадчыну.

У апошнія гады жыцця галеча прымушае вялікага пісьменніка-сатырыка зноў уладкуецца бухгалтарам. Гэта праца была зацяжкай для яго. Да таго ж непрыемная хвароба: сухоты, ужо зусім разбурыла яго арганізм. Акоп Паранян сканаў у 1891 годзе 27 мая.

Катэгорыя:Пісьменнікі Арменіі
Акоп Тыгранавіч Акапян

**Акоп Тыгранавіч Акапян** (; 1923—2013) — армянскі савецкі мастак.

Член-карэспандэнт Акадэміі мастацтваў СССР (1988).

## Біяграфія 
Акапян нарадзіўся 24 мая 1923 года ў Александрыі (Егіпет), куды, ратуючыся ад учыненага младатуркамі генацыду 1915 года, эмігравалі яго бацькі — армяне Антэпа.

У 9 гадоў бацькі адправілі Акопа вучыцца ў армянскі коледж Мелканян на Кіпр.

У 1941 годзе ён вярнуўся ў Александрыю і паступіў на тэкстыльную фабрыку. Праз тры гады пераехаў у Каір, стаў працаваць дызайнерам і паступіў у Каірскую Каралеўскую вышэйшую мастацкую акадэмію (скончыў у 1947 годзе).

У 1952 годзе адправіўся вучыцца ў Парыж, дзе ў 1954 г. скончыў Акадэмію Гран-Шамер.

У 1961 года Акапян перабраўся на сваю гістарычную радзіму — у Арменію. З 1962 года жыў у Ленінакане.

Займаўся грамадскай дзейнасцю, у 1967 годзе быў абраны дэпутатам Вярхоўнага Савета Армянскай ССР.

У 1989 годзе Акапян напісаў карціну «Сумгаіт», прысвечаную пагрому, уладкаванаму ідэйнымі спадчыннікамі младатурак.

Памёр Акапян 8 сакавіка 2013 года ў Ерэване. Пахаваны ў Пантэоне імя Камітаса.

## Спасылкі 
* Биография на сайте Энциклопедии фонда «Хайазг»
* Hakob Hakobyan  

Катэгорыя:Мастакі Арменіі
Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Армянскай ССР
Катэгорыя:Пахаваныя ў пантэоне Камітаса
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Ерэвана
Найвышэйшы пункт Брэсцкай вобласці

**Найвышэйшы пункт Брэсцкай вобласці** — безназоўны ўзгорак на поўначы Баранавіцкага раёна. Знаходзіцца за 0,9 км на паўночны ўсход ад в. Зазер’е, за 1,8 км на паўночны захад ад в. Мікулічы і за 0,6 км на захад ад шашы, якая злучае в. Мікулічы і в. Бельчыцы. Вышыня ўзгорка складае 267,5 м над узроўнем мора.

Катэгорыя:Геаграфія Баранавіцкага раёна
Катэгорыя:Узгоркі Беларусі
Кантактная сетка

]]

**Кантактная сетка** — тэхнічнае збудаванне электрыфікаваных чыгунак і іншых відаў транспарту (метро, трамвая, тралейбуса, фунікулёра), служачая для перадачы электраэнергіі з цягавай падстанцыі на электрарухомы склад.

Акрамя таго, з дапамогай кантактнай сетцы забяспечваецца снабженне нецягавых чыгуначных спажыўцоў (асвятленне станцый, пераездаў, сілкаванне пуцяво́га інструмента).

Кантактная сетка бывае двух тыпаў:
* Паветраная кантактная сетка.
* Кантактныя рэйкі (на тралейбусе не прымяняюцца).

Нягледзячы на тое, што на рэйкавым транспарце хадавыя рэйкі звычайна прымяняюцца для адводу зваротнага цягавага току, — яны, як правіла, не разглядаюцца ў якасці часткі кантактнай сетцы.

Асноўнымі элементамі кантактнай сетцы з'яўляюцца:

* Апоры і апорныя канструкцыі
* Кантактныя падвескі
* Арматура і спецчасткі
* Кантактныя, сілкуючыя і ўзмацняючыя правады, падключаныя к электрычнай сетцы

За эксплуатацыю ўсіх элементаў кантактнай сетцы на эксплуатуемых участках, іх абслугоўванне і рамонт на чыгунцы адказвае дыстанцыя кантактнай сетцы.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Чыгуначная інфраструктура
Герман Вайнгертнер

**Герман Вайнгертнер** (; , Франкфурт-на-Одэры — , Франкфурт-на-Одэры) — нямецкі гімнаст, тройчы чэмпіён летніх Алімпійскіх гульняў 1896.

У складзе нямецкай зборнай па гімнастыцы ён стаў чэмпіёнам у спаборніцтвах на брусах і перакладзіне. Таксама, ён заняў першае месца ў індывідуальным спаборніцтвах на перакладзіне.

Вайнгертнер таксама быў тройчы прызёрам гульняў — срэбным у практыкаваннях на кані і кольцах, і бронзавым у апорным скачку.

Яго шэсць медалёў, палова з якіх залатыя, зрабілі яго самым выніковым спартсменам гульняў, а па колькасці залатых медалёў ён стаў другім пасля свайго суайчынніка Карла Шумана.

Вайнгертнер быў гандляром i ўпраўляючым басейна ў Франкфурце-на-Одэры. Ён патануў у Одэры, спрабуючы выратаваць чалавека.
Астроўчыца

**Астро́ўчыца**, **Лукаві́на** — рака ў Беларусі, Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Нятупа (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 10 км. Плошча вадазбору 32 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 4 ‰. Пачынаецца каля вёскі Вішнявічы, цячэ ў межах Ваўкавыскага ўзвышша, упадае ў Нятупу за 1 км на паўднёвы захад ад аграгарадка Гнезна.

## Літаратура 
* 
*  — С. 216.

Катэгорыя:Рэкі Ваўкавыскага раёна
Катэгорыя:Басейн Росі
Альфонс Горбах

**Альфонс Горбах** (, 15 жніўня 1898, Кёчах-Маутен, Аўстрыя — 31 ліпеня 1972, Грац, Аўстрыя) — аўстрыйскі палітык, член Аўстрыйскай народнай партыі. Федэральны канцлер Аўстрыі ў 1961—1964 гадах.

## Біяграфія 
Удзельнічаў у Першай сусветнай вайне, у кастрычніку 1917 быў паранены ў нагу.

Ужо ў Першай рэспубліцы (1919—1934) ён быў палітычна актыўны. 1929 па 1932 год ён быў у муніцыпальнай радзе горада Грац, з 1937 па 1938 гады ўяўляў Грац у парламенце Аўстрыі.

Пасля акупацыі Аўстрыі Горбах знаходзіўся ў канцэнтрацыйным лагеры Дахау, у 1944 годзе быў пераведзены ў Флоссенбюрг, дзе ён заставаўся да канца вайны.

Пасля вайны абраны ў Нацыянальны савет Аўстрыі, дэпутатам якога быў на працягу сямі скліканняў (з 5-га па 11-й). Пасля выбараў у Нацыянальны савет у Аўстрыі ў 1959 году Аўстрыйская народная партыя стала толькі другой найбуйнейшай партыяй у краіне. Пасля падзення даверу Юліус Рааб кіраўніком Аўстрыйскай народнай партыі стаў Горбах, абраны на восьмым пазачарговым з’ездзе партыі. Рааб застаўся ганаровым сябрам партыі. Губернатар Штырыі Ёзэф Крайнер падтрымаў абранне Горбаха ў якасці старшыні партыі. У той жа час Крайнер быў абраны на пасаду, які раней займаў Горбах, і змог пашырыць свой уплыў у федэральнай зямлі Штырыя. У 1961, пасля адстаўкі Юліуса Рааба, А. Горбах стаў чацвёртым федэральным канцлерам (1961—1964).

З падзеннем папулярнасці ў Аўстрыйскай народнай партыі большасць членаў партыі выказалася супраць кандыдатуры Альфонса Горбаха. Неўзабаве пасля гэтага, у верасні 1963 г., Ёзэф Клаўс быў абраны новым старшынёй партыі. Горбах выйшаў у адстаўку ў лютым 1964 года, і Клаўс пачаў перамовы аб новай кааліцыі, заняўшы пасаду канцлера. Горбах вярнуўся ў палітыку, стаўшы ў 1964 годзе дэпутатам Нацыянальнага савета, і захаваў сваё месца да 1970 года. У Аўстрыйскай народнай партыі ён быў абраны ганаровым старшынёй да канца жыцця.

Катэгорыя:Канцлеры Аўстрыі
Катэгорыя:Вязні канцлагера Дахау
Дыскінезія стрававода

**Парушэнне маторыкі стрававода (дыскінезія стрававода)** — парушэнне рухальнай функцыі стрававода: змена прасоўвання ежы з паражніны глыткі ў страўнік пры адсутнасці арганічных паражэнняў стрававода. Парушэнні маторнай функцыі стрававода прыводзяць да затрымкі або запаволення прасоўвання ежы ў страўнік альбо да з'яўлення адваротнага яе прасоўвання.

## Класіфікацыя дыскінезій 
**Першасныя**
* ахалазія кардыі;
* дыфузная спазма стрававода;
* балючыя спазмы стрававода;
* шыракасяжныя дыскінезіі.
**Другасныя** - на фоне плыні іншых захворванняў:
* сістэмнага склерозу;
* цукровага дыябета;
* злоўжывання алкаголем;
* псіхічнага разладу;
* хваробы Шагаса;
* старэння.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Гастраэнтэралогія

Катэгорыя:Захворванні страўнікава-кішачнага тракту
Дэў (армянская міфалогія)

**Дэў** () — у армянскай міфалогіі добры ці злы дух. Апісваецца ў міфах, легендах і казках як волат з велізарнай галавой на плячах і вачамі памерам з гліняныя збаны ці талеркі (некаторыя дэвы — аднавокія), што спалучалі часам у сваім вобразе і рысы жывёл. Дэў можа быць як добрым, так і злым — усе дэвы падзяляюцца на белых і чорных, прытым колер не заўсёды адпавядае характару (г.зн. белы можа быць і злым, а чорны — добрым). У легендах чараўнікі былі здольныя прымусіць дэва ўсяліцца ў цела чалавека.

З добрых дэваў вядомыя аралезы і урваканы, са злых — алы, айсы, чывалы і вішапы. Такія духі, як хадж, ставяцца да людзей нейтральна ў міфалогіі. Аблічча кожнага дэва адрозніваецца — прыкладам, пайрыкі прымаюць аблічча як прыгожых жанчын, так і асліх, якія жывуць у развалінах.

У казцы Аванеса Туманяна «Райская кветка» дэў з'яўляецца вартавым райскай кветкі.

## Літаратура 
* 
* Knaurs Lexikon der Mythologie. Droemer Knaur, Augsburg 2001, ISBN 3-8289-4154-0, S. 118 f.

Катэгорыя:Армянская міфалогія
Міхр

**Міхр, Мгер, Мхер** ( ад  «Мітра») — у старажытнаармянскай міфалогіі бог Сонца, нябеснага святла і справядлівасці. Сын Арамазда, брат Анаіт і Нанэ.

## Апісанне 
У армянскім эпасе «Сасна црэр» («Давід Сасунскі») ёсць два персанажы з такім імем — Мгер (Міхр) Старэйшы і Міхр Малодшы (унук папярэдняга, сын Давіда Сасунскага). Згодна армянскай міфалагічнай традыцыі Михр здзяйсняе шэраг вычынаў, ваюе з ільвом, які забівае мірных жыхароў, ратуе ад паводкі горад Джазіру, скідаючы ў раку скалу, якая дзеліць яе на рукавы і змагаецца з несправядлівасцю ў свеце. Міхр Малодшы, сустракаючыся са сваім бацькам Давідам, ваюе з ім, не ведаючы, што гэта яго бацька, і перамагае яго. Зняважаны Давід кляне Міхра, выракаючы яго на бяздзетнасць і няшчасце. Міхру, такім чынам, не ўдаецца перамагчы несправядлівасць, зямля перастае трымаць яго і яго каня, і ён гразне ў зямлі. Параіўшыся з магіламі сваіх бацькоў, Міхр чуе іх запавет чакаць наступу справядлівасці ў скале. Міхр б'е па скале мячом, яна расступаецца, упускаючы Міхра і яго каня. Далей, з рознай перыядычнасцю ў залежнасці ад версіі (2 разы ў год ці штосуботу) Міхр выходзіць са скалы і правярае, ці наступіў справядлівы мір. Калі гэта здарыцца, то Міхр зможа пакінуць скалу назаўжды.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Михр // Мифологическая энциклопеди

Катэгорыя:Армянская міфалогія
Электрычны акумулятар

«Dudacell», якая дазваляе зараджаць як звычайныя пальчыкавыя акумулятары (бачны спружынныя заціскі для іх), так і акумулятары тыпу «Крона». Падчас зарадкі гараць індыкатары.]]
**Электрычны акумулятар** — хімічная крыніца току, крыніца сілкавання шматразовага дзеяння, асноўная спецыфіка якой у зваротнасці ўнутраных хімічных працэсаў, што забяспечвае яе шматразовае цыклічнае выкарыстанне, праз зарадку-разрадку, для накаплення электраэнергіі і аўтаномнага сілкавання розных электратэхнічных прылад і абсталявання, а таксама для забеспячэння рэзервовых крыніц энергіі ў медыцыне, вытворчасці і іншых сферах. Электрычны акумулятар складаецца з корпусу, электродаў, клем, сепаратараў і электраліту. Акумулятары звычайна аб’ядноўваюць у батарэі для павышэння напружання.

## Значэнне і ўжыванне слова 
Паняцце «акумулятар» ужываюць для абазначэння:
* асобнага элемента: напрыклад акумулятар, акумулятарная банка, акумулятарная ячэйка
* некалькіх асобных элементаў, злучаных паслядоўна (для павышэння напружання) або паралельна (для павышэння сілы току) адзін з другім: напрыклад, акумулятарная батарэя

## Гісторыя 
Правобраз акумулятара, які ў адрозненне ад батарэі Алесандра Вольта можна было шматразова зараджаць, створаны ў 1803 годзе Іаганам Вільгельмам Рытарам. Акумулятарная батарэя Рытара ўяўляла сабою слуп з пяцідзесяці медных кружкоў, паміж якімі пракладзена вільготнае сукно. Пры прапусканні праз прыладу току ад вольтавага слупа яна пачынала весці сябе як крыніца электрычнасці.

## Прынцып дзеяння 
Прынцып дзеяння акумулятара заснаваны на зваротнасці хімічных рэакцый. Працаздольнасць акумулятара можа быць адноўлена праз зарадку, то-бок прапусканне электрычнага току ў кірунку адваротным кірунку току пры разрадцы. Некалькі акумулятараў, аб’яднаных у адзін электрычны ланцуг, складаюць акумулятарную батарэю.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Крыніцы сілкавання
ZERO-85

**ZERO-85** — беларускі рок-гурт з Беласточчыны.

## Гісторыя 
Пераможцы Басовішча-2001. Удзельнікі ўсіх наступных фэстаў. У студзені 2017 года музыкі прадставілі альбом «Turritopsis Nutricula» на канцэрце ў Беластоку, які стаў апошнім для гурта.

## Дыскаграфія 
* Turritopsis Nutricula (альбом, 2017)

## Удзел у зборніках 
* Hardcoreманія: чаду! (2002), трэк «Страчана Ітака»
* Дыхаць! (2006), трэк «Вольны»
* Budzma The Best Rock / Budzma The Best Rock/New (2009), трэк «Čufut Kale»

## Удзельнікі 
* Бартош Кваснеўскі: гітара, губны гармонік, клавішы, вакал
* Багуслаў Касперук (Boban): бас-гітара, вакал
* Якуб Кваснеўскі (Kubus): ударныя, уду
* Юрка «Sieńka» Асеннік: спеў

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт гурта

Катэгорыя:Рок-гурты Беларусі
Катэгорыя:Рок-гурты Польшчы
Катэгорыя:Беларусы ў Польшчы
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2000 годзе
Кірыл Аляксандравіч Дарашэнка

**Кірыл Дарашэнка** (нар. , Новамаскоўск, УССР) — украінскі футбаліст, паўабаронца клуба «Стандарт» з Навіх Санжараў.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец данецкага «Шахцёра», выступаў за рэзервовыя каманды клуба, таксама аддаваўся ў арэнду ў алчэўскую «Сталь» і кіраваградскую «Зорку».

У 2010 годзе перайшоў у данецкі «Алімпік», з якім стаў пераможцам спачатку Другой, а потым і Першай лігі чэмпіянату Украіны. 26 ліпеня 2014 года дэбютаваў у Прэм’ер-лізе ў матчы супраць адэскага «Чарнаморца» (0:4). У красавіку 2015 года кантракт з «Алімпікам» быў разарваны.

У чэрвені 2015 года падпісаў кантракт з луганскай «Зарой», але за год правёў толькі адзін матч, пасля чаго перайшоў у марыупальскі «Ільічовец». У студзені 2017 года пакінуў марыупальскі клуб.

У сакавіку 2017 года далучыўся да беларускага клуба «Тарпеда-БелАЗ», з якім неўзабаве падпісаў кантракт. Хутка замацаваўся ў аснове жодзінцаў у якасці цэнтральнага паўабаронцы, але ўлетку страціў месца ў складзе. Па заканчэнні сезона ў лістападзе 2017 года пакінуў «Тарпеда-БелАЗ».

У лютым 2018 года стаў іграком пэтроўскага «Інгульца». У ліпені 2018 года перайшоў у грузінскі клуб «Калхеці-1913», за які гуляў да канца года. Са жніўня 2019 года пачаў выступаць у Другой лізе Украіны за клуб ВПК-Агра з Шэўчэнкіўкі, пакінуў каманду ў снежні 2020 года. У маі 2021 года далучыўся да «Стандарта» з Навіх Санжараў у чэмпіянаце Палтаўскай вобласці.

## Міжнародная кар’ера 
Выступаў за юнацкія зборныя Украіны.

## Дасягненні 
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Украіны: 2013/14
*  Пераможца Другой лігі чэмпіянату Украіны: 2010/11

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі ФК ВПК-Агра Шэўчэнкіўка
Катэгорыя:Ігракі ФК Калхеці-1913 Поці
Катэгорыя:Ігракі ФК Інгулец Пэтровэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК Марыупаль
Катэгорыя:Ігракі ФК Зара Луганск
Катэгорыя:Ігракі ФК Алімпік Данецк
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр Данецк
Катэгорыя:Ігракі ФК Зорка Крапыўныцкы
Катэгорыя:Ігракі ФК Сталь Алчэўск
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр-3 Данецк
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр-2 Данецк
Вехатнянка

**Вехатня́нка**, **Вехатні́ца** — рака ў Беларусі, у Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Рось (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 10 км. Плошча вадазбору 59 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 5,4 м/км. Пачынаецца на паўднёвы ўсход ад вёскі Дыхнавічы, за вёскай Станкаўцы цячэ праз сажалкі, упадае ў старарэчча Росі каля гарадскога пасёлка Рось.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Росі
Катэгорыя:Рэкі Ваўкавыскага раёна
Свянціца

Назву **Свянці́ца** маюць:

## Рэкі 
### Беларусь 
* Гродзенская вобласць:
** Свянціца — рака ў Свіслацкім і Ваўкавыскім раёнах, левы прыток ракі Рось
** Свянціца — рака ў Шчучынскім раёне, правы прыток ракі Нёман
Свянціца (прыток Росі)

**Свянці́ца** — рака ў Беларусі, у Свіслацкім і Ваўкавыскім раёнах Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Рось (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 10 км. Плошча вадазбору 38 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 3,7 м/км. Пачынаецца на паўднёвы захад ад вёскі Навасёлкі Свіслацкага раёна, цячэ ў межах Ваўкавыскага ўзвышша. Упадае ў Рось на захад ад вёскі Хацькоўцы Ваўкавыскага раёна. Пойма ўчасткамі забалочаная, у вярхоўі вядуцца торфараспрацоўкі. Каля вёскі Вялікая Свянціца створана сажалка (плошча 0,1 км²).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Росі
Катэгорыя:Рэкі Свіслацкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Ваўкавыскага раёна
Максім Максімавіч Слюсар

**Максім Слюсар** (нар. , ) — украінскі футбаліст, нападнік.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец луганскай «Зары». У юнацкім узросце паўгода выступаў за данецкі «Металург», пазней вярнуўся ў родны клуб, дзе стаў гуляць за моладзевы склад. У снежні 2015 года разам з шэрага іншых ігракоў «Зары» быў выключаны з клуба па падазрэнні ва ўдзеле ў дагаварных матчах.

У студзені 2017 года прыбыў на прагляд у беларускі клуб «Славія» з Мазыра і ў выніку стаў іграком каманды. Пачаў сезон адным з асноўных нападнікаў мазыран, спачатку выхадзіў у стартавым складзе, пазней стаў часцей выхадзіць на замену. Па выніках сезона 2017 «Славія» страціла месца ў Вышэйшай лізе, і неўзабаве Слюсар пакінуў мазырскі клуб. Аднак, у пачатку 2018 года, атрымаўшы статус нелегіянера ў Беларусі, зноў далучыўся да «Славіі». У сезоне 2018 дапамог мазырскаму клубу вярнуцца ў Вышэйшую лігу, сам з 13 галамі стаў найлепшым бамбардзірам каманды. У 2019—2021 гадах выступаў за «Славію» ў Вышэйшай лізе, дзе чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену, у 2021 годзе стаў радзей з’яўляцца на полі. У снежні 2021 года па заканчэнні кантракта пакінуў каманду.

## Міжнародная кар’ера 
Выступаў за юнацкую зборную Украіны.

## Дасягненні 
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі: 2018

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Мазыр
Катэгорыя:Ігракі ФК Зара Луганск
Невядомая (карціна)

**«Невядомая»** — карціна рускага мастака Івана Крамскога (1837—1887), напісаная ў 1883 годзе і якая з’яўляецца часткай збору Дзяржаўнай Траццякоўскай галерэі. Памер карціны — 75,5×99 см.

На палатне намаляваная маладая жанчына, што праязджае ў адкрытым экіпажы па Неўскаму праспекту каля павільёнаў Анічкава палаца. Справа за яе спіной бачны Александрынскі тэатр. Яна апранутая па апошняй модзе 1880-х гадоў. На ёй аксамітны капялюшык з пер’ем, упрыгожанае мехам і стужкамі паліто, муфта і тонкія скураныя пальчаткі. Погляд царскі, таямнічы і трохі сумны.

«Яе ўбор — капялюш „Францыск“, аздоблены вытанчанымі лёгкімі пер’ем, „шведскія“ пальчаткі, пашытыя з найтанчэйшай скуры, паліто „Скобелеў“, упрыгожанае сабаліным мехам і сінімі атласнымі стужкамі, муфта, залаты бранзалет — усё гэта модныя дэталі жаночага касцюма 1880-х гг., якія прэтэндуюць на дарагую элегантнасць. Аднак гэта не азначала прыналежнасці да вышэйшага светаа, хутчэй наадварот — кодэкс няпісаных правілаў выключаў строгае прытрымліванне модзе ў вышэйшых колах рускага грамадства». У ідэйна-мастацкім плане зместу вобліка «Невядомай», жывапісцу ўдалося стварыць твор, які стаяў на мяжы партрэта і тэматычнай карціны.

«Невядомая» да гэтага часу застаецца загадкай мастака. Ні ў лістах, ні ў дзённіках ён не пакінуў згадак пра асобу невядомай.

Існуе непацверджаная легенда, што прататыпам гераіні карціны паслужыла курская дзяўчына, сялянка Матрона Савішна, якая выйшла замуж за двараніна Бястужава (чыё асабістае імя не паказваецца, што пацвярджае легендарнасць гісторыі). Крамской пазнаёміўся з ёй у Санкт-Пецярбургу і быў зачараваны яе прыгажосцю. Але ў прыватным зборы Д. Фрыдрыха ў Празе захоўваецца эцюд, на якім тая ж жанчына намаляваная, мабыць, больш дакладна.

У 2013 г. у рамках праекта «Жывапіс 3D» ў двары царскасельскіх Дзяжурных стайняў была ўстаноўлена скульптурная копія карціны працы Аляксандра Таратынава.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Карціны са збораў Дзяржаўнай Траццякоўскай галерэі
Катэгорыя:Карціны паводле алфавіта
Катэгорыя:Карціны Івана Крамскога
Катэгорыя:Карціны 1883 года
Катэгорыя:Партрэты
Чырвоная Зорка (кінатэатр, Магілёў)

**«Чырвоная Зорка»** — шырокаэкранны кінатэатр у Магілёве. Знаходзіцца ў гістарычным цэнтры горада, па адрасе вул. Першамайская, 14.

## Гісторыя 
Найстарэйшы кінатэатр горада. Пабудаваны ў 1930 годзе па праекце інжынера Э. Лосера з цэглы, з элементамі канструктывізму, на месцы дарэвалюцыйнага кінатэатра «Чары», узведзенага ў 1909 годзе. У час Вялікай Айчыннай вайны разбураны, у 1948 годзе адноўлены, у 1954 годзе рэканструяваны.

## Архітэктура 
Будынак уяўляе сабой выцягнуты ў плане прамавугольнік, да якога перпендыкулярна далучаны касавая зала і паўцыркульны вестыбюль. У аснову архітэктурна-прасторавай кампазіцыі пакладзены прынцып проціпастаўлення аб’ёмаў. На галоўным фасадзе вестыбюль з шырокім зашкленнем кантрастуе з «глухой» вертыкальнай сценкай і нізкім аб’ёмам, дзе размешчаны службовыя памяшканні. Галоўны ўваход з боку тарцовага фасада вылучаны шырокай лесвіцай. Бакавыя фасады рытмічна членяцца прамавугольнымі аконнымі праёмамі з боку фае.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Славутасці Магілёва
Катэгорыя:Кінатэатры Магілёва
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі канструктывізм
Катэгорыя:Першамайская вуліца (Магілёў)
Катэгорыя:1930 год у Магілёве
Ленін Марэна

**Ленін Вальтэр Марэна Гарсэс** (; нар. , , правінцыя Арэльяна) — эквадорскі юрыст і палітык. Віцэ-прэзідэнт Эквадора (2007—2013), прэзідэнт Эквадора (2017—2021).

## Біяграфія 
Яго бацька ідэалізаваў рускага рэвалюцыянера У. І. Леніна і таму даў такое імя свайму сыну.

Віцэ-прэзідэнт Эквадора з 15 студзеня 2007 года. Ён і прэзідэнт Рафаэль Карэа была абраныя на ўсеагульных выбарах 26 лістапада 2006 года. Ён займаў гэтую пасаду да 24 мая 2013 года.

Быў высунуты кандыдатам у прэзідэнты ад кіруючага Альянса годнай і незалежнай радзімы, які ўзначальваў Рафаэль Карэа, на ўсеагульных выбарах 2017 года. Разам з Гільерма Ласа прайшоў у другі тур, дзе перамог, набраўшы 51 % галасоў.

## Дзейнасць па дапамозе людзям з абмежаванымі магчымасцямі 
Перасоўваецца на інвалідным вазку, бо пасля нападу на яго з мэтаю абрабавання ў 1998 годзе ў яго паралізаваныя ногі.

За дзейнасць па дапамозе людзям з абмежаванымі магчымасцямі вылучаўся кандыдатам на атрыманне Нобелеўскай прэміі міру ў 2012 годзе. З 19 снежня 2013 года — спецыяльны пасланец Генеральнага сакратара ААН па пытаннях інваліднасці і даступнасці.

## Спасылкі 
* Эквадорцы перавыбралі Рафаэля і Леніна 
* www.leninmoreno.com 
* Presentation of Moreno on the pages of Alianza PAÍS

Катэгорыя:Палітыкі Эквадора
Катэгорыя:Віцэ-прэзідэнты Эквадора
Катэгорыя:Сацыялісты Эквадора
Катэгорыя:Інваліды
Катэгорыя:Хрысціянскія сацыялісты
Ваўкавыя

**Ваўкавы́я**, **Ко́ласаўшчына** — рака ў Беларусі, у Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Рось (басейн Нёмана).

## Назва 
Паводле Ю. Сташэўскага, назва Ваўкавыск азначае «пасяленне ваўкавыяў». Ваўкавыі прываблівалі ваўкоў на княжацкіх паляваннях.

На думку А. Рогалева, каранёвую аснову назваў Ваўкавыск і Ваўкавыя можна супаставіць з гідронімамі Волхаў ці Волга або з этнонімам волахі.

На поўдні Польшчы, на мяжы з Украінай, ёсць вёска Ваўкавыя. У Хмяльніцкай вобласці Украіны ёсць пасёлак Ваўкавінцы, у 1493 годзе згадваецца як *Volkovya*.

З іншага боку, вядомы літоўскі гідронім *Vilkaujà* (Вілкаўя) «Ваўчыная (рака)», ад *vilkas* «воўк» (*Vilk-av-ja > Vilkauja*). На тэрыторыі цяперашняй Беларусі балцкія «ваўчыныя» рэкі на Пасожжы — Воўчас, Аўчоса з прамым літоўскім аналагам *Vilkesà*.

## Гідраграфія 
Даўжыня ракі 14 км. Плошча вадазбору 68 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 4,4 м/км. Пачынаецца каля аграгарадка Войткавічы, працякае праз горад Ваўкавыск, упадае ў Рось на яго паўночна-заходняй ускраіне. Вадазбор у межах Ваўкавыскага ўзвышша.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Гродненской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Рэкі Ваўкавыскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Росі
Егішэ Марціросавіч Тадэвасян

**Егішэ Марціросавіч Тадэвасян** (24 верасня 1870, Эчміядзін — 22 студзеня 1936, Тбілісі) — рускі і армянскі мастак.

## Біяграфія 
Вучыўся ў гімназіі пры Лазараўскім інстытуце ў Маскве, потым у Маскоўскім вучылішчы малярства, разьбярства і дойлідства, скончыў яго ў 1894 годзе.

Браў удзел у выставах Таварыства перасоўных мастацкіх выставак. Быў у сяброўскіх адносінах з Васілём Паленавым, разам з апошнім у 1898 годзе здзейсніў вандраванне ў Палестыну, і пазней шматкроць падарожнічаў па Блізкім Усходзе. Пазней браў удзел у выставах «Свету мастацтва». Да 1901 года жыў у Маскве, потым у Тыфлісе, выкладаў малярства. У ранні перыяд творчасці знаходзіўся пад уплывам Вардкеса Сурэнянца, але ў 1900-я гады пачаткаў выкарыстоўваць у сваёй творчасці пуантылізм і экспрэсіянізм.

У 1916 годзе арганізаваў і ўзначаліў Саюз мастакоў Арменіі.

У 1935 годзе прысвоена званне Заслужанага дзеяча мастацтваў Армянскай ССР.

Пахаваны ў Пантэоне ім. Камітаса у Ерэване.

Працы Тадэвасяна захоўваюцца ў Дзяржаўнай маляўнічай галерэі Арменіі, Дзяржаўным музеі мастацтваў Грузіі, Дзяржаўным музеі мастацтва народаў Усходу (Масква), у музеі-запаведніка В. Паленава, а таксама ў прыватных калекцыях.

## Літаратура 
* *Дрампян Р. Г.* Егише Татевосян. М.: Искусство, 1957.

## Спасылкі 
* Биография на сайте Энциклопедии фонда «Хайазг»
* Татевосян Егише Мартиросович
* Дом на Анастасиевской 

Катэгорыя:Мастакі Расіі
Катэгорыя:Мастакі Арменіі
Катэгорыя:Пахаваныя ў пантэоне Камітаса
Фанос Пагосавіч Тэрлемезян

**Фано́с Паго́савіч Тэрлемезя́н** (; 3 сакавіка 1865, Ван — 30 красавіка 1941, Ерэван, Арменія) — армянскі мастак, Народны мастак Армянскай ССР (1935). Адзін з лідараў самаабароны Вана ў 1915 годзе.

## Біяграфія 
Вучыўся ў школе грамадства заахвочання майстэрстваў у Пецярбургу (1895—1897) і ў Акадэміі Жуліяна () у Парыжы (1899—1904). У 1913 годзе на Міжнароднай мастацкай выставе ў Мюнхене мастак быў узнагароджаны залатым медалём за карціну «Прытвор Санінскага манастыра» (1904).

Пасля генацыду армян у перыяд Першай сусветнай вайны жыў Францыі, Італіі, Іспаніі і ЗША. Пасля прыхода Савецкай улады ў Арменію, у 1928 г. прыехаў у Ерэван, у якім пражыў да канца свайго жыцця (1941).

Народны мастак Армянскай ССР (1935). Заслужаны мастак Армянскай ССР(23.04.1931). Кавалер ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга (4.11.1939).

Файл:П. Терлемезян. Гавит Санаинского монастыря, 1904.jpg|«Гавіт Санаінскага манастыра», 1904
Файл:P. Terlemezian, Shepherd from Lori, 1905.jpg|«Ларыйскі пастух», 1905
Файл:Terlemzyan. Komitas.jpg|«Партрэт Камітаса», 1913 
Файл:P. Terlemezian. The woman at the source. Brittany.jpg|«Жанчына ля крыніцы. Брэтань», 1900
Файл:P. Terlemezian. Female model. Paris.jpg|«Жаночая мадэль. Парыж», 1903

## Літаратура 
* Каталог юбилейной выставки народного художника Армянской ССР Ф. Терлемезяна, посвященной 100-летию со дня рождения, Ер., 1965

## Спасылкі 
* Биография Ф. Терлемезяна в разделе «История колледжа им. Ф. Терлемезяна» 
* *Е. Костина* Искусство Украины, Белоруссии, Латвии, Эстонии, Литвы, Грузии, Армении, Азербайджана конца 19 — начала 20 века
Іозеф Клаус

**Іозеф Клаус** (; 15 жніўня 1910 — 26 ліпеня 2001) — аўстрыйскі кансерватыўны палітык, адзін з кіраўнікоў Народнай партыі; федэральны канцлер Аўстрыі з 1964 па 1970 гады.

## Палітычная кар’ера 
Іозеф Клаус быў губернатарам правінцыі Зальцбург з 1949 па 1961 год і членам АНП. Канцлер Юліус Рааб прадставіў яго як «маладога рэфарматара». Клаус займаў пасаду федэральнага міністра фінансаў пры канцлера Горбаха і змяніў яго на гэтай пасадзе. Клаус сфармаваў кааліцыю сацыял-дэмакратаў, калі Народная партыя прывяла Клауса да перамогі на выбарах. Першым крокам на пасадзе канцлера стала пагадненне з Еўрапейскай супольнасцю, што прывяла да наступнае ўваходжанне Аўстрыі ў Еўрапейскі саюз у 1995 годзе.
Клаус здзейсніў мноства рэформаў на пасадзе канцлера, але прайграў выбары 1970 года Бруна Крайскаму, што стаў наступным Федэральным канцлерам.

Катэгорыя:Канцлеры Аўстрыі
Клаус

**Клаус** () — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Вацлаў Клаус — прэзідэнт Чэхіі
* Іозеф Клаус — федэральны канцлер Аўстрыі з 1964 па 1970 гады
Сердзюкоў

**Сердзюкоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* 
* Андрэй Мікалаевіч Сердзюкоў — расійскі военачальнік.
* Валерый Паўлавіч Сердзюкоў — расійскі палітык.
* Васіль Васілевіч Сердюкоў — беларускі акцёр аперэты.
* Мікалай Мікалаевіч Сердзюкоў — беларускі пісьменнік.
* Юрый Іванавіч Сердзюкоў (нар. 1930) — беларускі архітэктар.
П’ер Берэгавуа

'''П'ер Берэгавуа''' (; 23 снежня 1925, дэпартамент Прыморская Сена — 1 траўня 1993, Парыж) — французскі палітык-сацыяліст, 161-ы прэм'ер-міністр Францыі пры прэзідэнце рэспублікі Франсуа Мітэране (1992—1993).

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Францыі
Катэгорыя:Застрэліліся