Міраслаў Міхайлавіч Скорык

**Міраслаў Міхайлавіч Скорык** (; нар. 13 ліпеня 1938, Львоў, Львоўскае ваяводства, Польская Рэспубліка — 1 чэрвеня 2020, Кіеў, Украіна) — выбітны ўкраінскі кампазітар і музыкавед, Герой Украіны (2008), народны артыст Украіны (1988), заслужаны дзеяч мастацтваў УССР (1969), лаўрэат Нацыянальнай прэміі Украіны імя Тараса Шаўчэнкі і Рэспубліканскай прэміі імя Мікалая Астроўскага (1968), кандыдат мастацтвазнаўства, сустаршыня Саюза кампазітараў Украіны (2006—2010), мастацкі кіраўнік Кіеўскай оперы (2011—2016), Нацыянальная легенда Украіны (2021, пасмяротна). Унучаты пляменнік Саламіі Крушальніцкай.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 13 ліпеня 1938 года ў сям’і ўкраінскіх інтэлігентаў у Львове. Маці Міраслава Міхайлавіча паходзіла з сям’і Ахрымовічаў. Дзядуля Скорыка, Уладзімір Ахрымавіч, быў вядомым украінскім фалькларыстам, грамадскім і палітычным дзеячам. Марыя-Саламія Ахрымовіч-Скорык атрымала адукацыю ў Вене. Бабуля Алена Крушальніцкая-Ахрымовіч была роднай сястрой Саламіі Крушальніцкай. Бацька таксама вучыўся ў Венскім універсітэце (філасофскі факультэт). Першае знаёмства з музыкай Міраслаў атрымаў у сям’і — бацькі, хоць і не былі прафесійнымі музыкамі, музіцыравалі ў коле сям’і, бацька граў на скрыпцы, маці — на фартэпіяна.

Бацька кампазітара — Міхаіл Скорык, гісторык, этнограф, быў работнікам Львоўскага аддзялення Акадэміі навук УССР, валодаў ігрой на скрыпцы, ведаў і выконваў разнастайныя карпацкія мелодыі, песні і танцы.

З акупацыяй Заходняй Украіны 1939 года СССР сям’я Скорыкаў, як і многія іншыя ўкраінскія інтэлігентныя сем’і, панесла страты. У гады вайны старэйшы брат Міраслава Скорыка ўдзельнічаў у Другой сусветнай вайне ў шэрагах дывізіі Вафен СС «Галічына», па завяршэнні вайны яму атрымалася эміграваць у Аўстралію.

Да сістэматычных заняткаў музыкай Міраслава заахвоціла Саламія Крушальніцкая, сястра яго бабулі. Неяк у гасцях у вялікай спявачкі 5-гадовы хлопчык адзначыў, што яе фартэпіяна «фальшывіць» — ён не ведаў, што для вакалістаў інструмент настройваюць на паўтону ніжэй. Крушальніцкая здагадалася, што ў пляменніка абсалютны слых, і параіла яго бабулі аддаць хлопца вучыцца музыцы. Па яе парадзе, ён пачынае вучыцца ў Львоўскай музычнай школе-дзесяцігодцы (якая ўзнікла па ініцыятыве Васіля Барвінскага пры Львоўскай кансерваторыі). Больш за ўсё Міраславу Міхайлавічу ўрэзаліся ў памяць заняткі па хору і сальфеджыа ў класе Рыгора Цярлецкага, які заахвоціў хлопца да кампаноўкі. Разам са Скорыкам у гэтыя гады вучыліся: Тамара Назарка-Канаварт, Ліда Крых, Дар’я Крываручка, у будучым вядомы хормайстар Барыс Какатайла, Аксана Панасюк і іншыя.

У 1948 годзе, з узмацненнем рэпрэсій сям’ю Скорыкаў рэпрэсавалі і выслалі ў Сібір (у Анжэра-Суджанск Кемераўскай вобласці). Нехта зрабіў на іх данос, бо яны выпускалі антысавецкія ўлёткі. У ссылцы Міраслаў працягвае сваю адукацыю. Вучыцца граць на фартэпіяна ў вучаніцы С. Рахманінава Валянціны Канторавай, нават ездзіць на розныя конкурсы. Авалодвае таксама гульнёй на скрыпцы пад кіраўніцтвам бацькі сваёй аднакласніцы Уладзіміра Панасюка.

Толькі пасля смерці І. Сталіна у 1953 годзе рэпрэсіі саслаблі. Міраславу дазволілі вярнуцца ў Львоў з «чыстым пашпартам» (што давала права пражывання ў любым з гарадоў СССР). Бацькам кампазітара атрымалася атрымаць такі дазвол праз два гады, але без права пражывання ў Львове. Пераехаўшы ў Львоў, Міраслаў пасяліўся ў сястры бацькі Яраславы Биганскай, якая дапамагла знайсці рэпетытараў для падрыхтоўкі да паступлення ў кансерваторыю. У тыя часы адбылося знаёмства са Усеваладам Задэрацкім.

У 1955—1960 гадах вучыўся ў Львоўскай дзяржаўнай кансерваторыі імя Мікалая Лысенкі пад кіраўніцтвам прафесараў Станіслава Людкевіча (тэорыя музыкі), Рамана Сімавіча і Адама Солціса (кампазіцыя). У гэты перыяд Міраслаў Скорык праявіў творчую актыўнасць. Быў пастаянным удзельнікам пасяджэнняў Студэнцкага навуковага таварыства. Граў у студэнцкім аркестры, у 1963 годзе арганізаваў ВІА «Веселі скрипки», для якога пісаў эстрадныя песні. Яго дыпломнай працай стала кантата «Вясна» на словы Івана Франко. Па завяршэнні навучання ў кансерваторыі стажыраваўся ў аспірантуры пры Маскоўскай кансерваторыі у класе Дзмітрыя Кабалеўскага, завяршыў навучанне ў 1964 годзе з дысертацыйных даследаваннем на тэму «Асаблівасці ладу музыкі С. Пракоф’ева» і атрымаў вучоную ступень кандыдата мастацтвазнаўства.

У 1964 годзе стварае музыку да кінастужцы Сяргея Параджанава «Цені забытых продкаў». Кінастужка становіцца вядомай і аўтар музыкі — таксама.

У 1963—1966 гадах выкладаў кампазіцыю ў Львоўскай кансерваторыі, а з 1966 года да канца 1980-х гадоў выкладаў кампазіцыю ў Кіеўскай кансерваторыі. Адным з першых яго выпускнікоў быў Я. Станковіч (1968), сярод аспірантаў — І. Карабіц і Г. Гаўрылец. Доўгі час працаваў у ЗША, з 1996 года — у Аўстраліі. У канцы 1990-х вярнуўся ва Украіну. З 1999 года — загадчык кафедры гісторыі ўкраінскай музыкі ў НМАУ. Паралельна выкладаў у Львоўскай кансерваторыі. Сярод выпускнікоў М. Скорыка — М. Швед.

У 1989 годзе — старшыня журы фестывалю «Чырвоная рута». З 2002 года — мастацкі кіраўнік фестывалю «Кіеў Музычны Фэст». На працягу 2006—2010 гадоў — сустаршыня Нацыянальнага саюза кампазітараў Украіны. У красавіку 2011 года прызначаны мастацкім кіраўніком Кіеўскай оперы, на гэтай пасадзе працаваў да 2016 года.

Памёр 1 чэрвеня 2020 года ў Кіеве. 3 чэрвеня ў сталічным Патрыяршым саборы Уваскрэсення Хрыстова УГКЦ адбылося развітанне з выбітным кампазітарам. 4 чэрвеня 2020 года ў Архікатэдральным саборы Святога Юра ў Львове таксама адбылося развітанне. Пахаваны 5 чэрвеня 2020 года на Лычакоўскіх могілках (поле № 13) у Львове.

## Узнагароды 
* Званне Герой Украіны з уручэннем ордэна дзяржавы (20 жніўня 2008 года) — *за выдатныя асабістыя заслугі перад украінскай дзяржавай у развіцці нацыянальнага музычнага мастацтва, шматгадовую плённую кампазітарскую, педагагічную і грамадскую дзейнасць*
* Ордэн «За заслугі» I ст. (8 лютага 2010 года) — *за значны асабісты ўклад у сацыяльна-эканамічнае і культурнае развіццё Украіны, высокі прафесіяналізм і шматгадовую добрасумленную працу*
* Ордэн «За заслугі» II ст. (27 жніўня 2006 года) — *за значны асабісты ўклад ва ўвекавечанне памяці Івана Франко*
* Ордэн «За заслугі» III ст. (5 кастрычніка 1998 года) — *за значны асабісты ўклад у развіццё ўкраінскага музычнага мастацтва, шматгадовую творчую і педагагічную дзейнасць*
* Знак Адрознення Прэзідэнта Украіны — юбілейны медаль «20 гадоў незалежнасці Украіны» (19 жніўня 2011 года) — *за значны асабісты ўклад у сацыяльна-эканамічнае, навукова-тэхнічнае і культурна-адукацыйнае развіццё Украінскай дзяржавы, значныя працоўныя дасягненні і шматгадовую добрасумленную працу*
* Знак Адрознення Прэзідэнта Украіны «Нацыянальная легенда Украіны» (20 жніўня 2021 года, пасмяротна) — *за выдатныя асабістыя заслугі ў станаўленні незалежнай Украіны і ўмацаванні яе дзяржаўнасці, значны ўклад у развіццё нацыянальнага мастацтва, спорту, шматгадовую плённую прафесійную дзейнасць*
* Ордэн «Знак Пашаны» (СССР, 1971)
* Заслужаны дзеяч мастацтваў УССР (1969)
* Народны артыст УССР (1988)
* Дзяржаўная прэмія УССР імя Тараса Шаўчэнкі (1987)
* Лаўрэат Рэспубліканскай прэміі ЛКСМУ імя Мікалая Астроўскага (1968)

## Творчасць 
Творы Міраслава Скорыка рэгулярна выконваюць ва Украіне, іншых постсавецкіх краінах, а таксама ў Германіі, Францыі, Аўстрыі, Нідэрландах, Балгарыі, Чэхіі, Славакіі, Польшчы, Вялікабрытаніі, ЗША, Канадзе, Аўстраліі. Кампазітар часта выступаў у якасці дырыжора і піяніста з выкананнем уласных твораў.

У стылістыцы працягваў традыцыі львоўскай кампазітарскай школы, арганічна звязанай з разнастайнымі першаснымі жанрамі; даў мадэрну аўтарскае бачанне ўкраінскага, у прыватнасці карпацкага, фальклору і львоўскага гарадскога і салоннага музіцыравання, а таксама сучаснай папулярнай музыкі, перш за ўсё джаза. У творчасці кампазітара можна вылучыць некалькі перыядаў: ранні (1955—1964); неафальклорны (1965—1972); неакласічны (1973—1978); неарамантычны (1983—1983); полістылістычны (1986—1998); постмадэрнісцкі. Шмат гадоў Міраслаў Скорык супрацоўнічаў з сімфанічным аркестрам Дзяржтэлерадыё Украіны пад кіраўніцтвам Вадзіма Гнедаша і Уладзіміра Сірэнкі.

## Музычныя творы 
**Музычна-Тэатральныя творы**

* «Муляры»(балет, Паводле І. Франко, 1967)
* «0: 0 на нашу карысць»(музычная камедыя, лібр. Вікерса і А. Канеўскага, 1969)
* «Майсей» (опера, лібрэта Б. Стэльмаха за І. Фрэнко, 2001)
* «Вяртанне Батэрфляй» (балет, Скорык-Пучыні, 2006)

**Вакальна-сімфанічныя творы**

* кантаты для хору і сімфанічнага аркестра:
** «Вясна» — кантата для салістаў, хору і сімфанічнага аркестра на вершы І.&nbsp;Франк (1960),
** «Чалавек» — кантата для салістаў, хору і сімфанічнага аркестра на вершы Э. Межэлайціса (1964),
** паэма-кантата «Гамалія» (сл. Т. Шаўчэнка, 2003)
* «Тры ўкраінскія вясельныя песні» для голасу і сімфанічнага аркестра (нар. слова, 1974)

**Сімфанічныя творы**

* сімфанічныя паэмы — «Вальс» (1960),
** «Мацней смерці» (сімфанічная паэма, 1963),
** «1933» (1993),
** «Успамін пра Радзіму» 1994)
* «Гуцульскі трыпціх» (сюіта для сімфанічнага аркестра, 1965)
* Канцэрт для вялікага сімфанічнага аркестра «Карпацкі» (1972)
* «Партыта № 4» для сімфанічнага аркестра (1974)
* «24 капрызы Паганіні»

**Канцэрты для інструментаў сола з аркестрам**

* 3 для фартэпіяна з аркестрам — № 1 («Юнацкі», 1977), № 2 (1982), № 3 (1995)
* 9 для скрыпкі з аркестрам — № 1 (1969), № 2 (1990), № 3 (2001), № 4 (2002), № 5 (2004), № 6 (2009), № 7 (2011), № 8 «Allusion to Chopin» (2011), № 9 (2014)
* «Мелодыя» для скрыпкі з аркестрам
* Канцэрт для віяланчэлі з аркестрам (1983)

**Для камернага аркестра**

* «Сюіта» (1961)
* Партыта № 1 для струннага аркестра (1966), № 2 для камернага аркестра (1970), № 3 для струннага аркестра (1974)
* «Тры фантазіі на лютаўскія тэмы XVI» з «Львоўскай табулатуры»
* Дыпціх (1993)

**Камерна-інструментальныя творы**

* Партыта № 5 для фартэпіяна (1975);
* Партыта № 6 для струннага квартэта
* Партыта № 7 для квінтэта духавых
* «Рэчытатыў і Ронда» для скрыпкі, віяланчэлі і фартэпіяна (1969);
* санаты для скрыпкі і фартэпіяна — № 1 (1963), № 2 (1993)
* Саната для віяланчэлі і фартэпіяна «A-RI-A» (1994);
* «Карпацкая рапсодыя» для скрыпкі і фартэпіяна (2004)
* «Дыптых» для струннага квартэта

**Фартэпіянныя творы**

* Тры танца для 2-х фартэпіяна (1995)
* Цыкл п’ес «У Карпатах»(1959) «Ронда» (1962):
** «Варыяцыі» (1962)
** «Бурлеска» (1964)
** «Каламыйка» (1962)
** «Блюз» (1964)
* «З дзіцячага альбома» цыкл п’ес («Прасценькая мелодыя», «Народны танец», «Эстрадная п’еса», «Лірнік», «Жартоўная п’еса») (1965)
* Токата (1979)
* 6 прэлюдый і фуг (1987—1988)

**Вакальныя творы**

* Рамансы на словы Шаўчэнка (1962):
** «Калі б мне чаравікі»
** «Расквітнела ў даліне»
** «За сонцам воблачка плыве»
** «Ой сяду я пад домам»
* Духоўны канцэрт «Рэквіем» (у першай рэдакцыі «Памінальная», кананічныя тэксты, 1999)
* 3 псальма (2003)
* Літургія Святога Іаана Златавуста (2005)

**Іншае**

* сола на словы Т. Шаўчэнка
* шматлікія поп-песні

## Музыка да фільмаў 
Музыка да драматычных спектакляў і больш за 40 фільмаў, уключаючы:

* 1964 — Цені забытых продкаў
* 1967 — Як казакі куліш варылі
* 1971 — Жывая вада
* 1972 — За тваю долю
* 1974 — Гусі-лебедзі ляцяць
* 1974 — Асабістае жыццё
* 1979 — Грышкіны кніжкі (мультфільм)
* 1981 — Высокі пас (Мелодыя ля-мінор)
* 1991 — У званы нам не білі, калі мы паміралі (рэж. М. Федзюка)
* 1994 — Царэўна (серыял)
* 2007 — Ліс Мікіта
* 2019 — Тарас. Вяртанне

## Тэарэтычныя працы Міраслава Скорыка 
* Прокофьев и Шенберг // Советская музыка, 1962, № 1.
* Ладова система С.Прокоф’єва. — К.: музична Україна, 1969.-99 с.
* Майбутнє нашої музики. З доповіді заступника голови правління Спілки композиторів України на пленумі правління Спілки. — Музика. 1971, № 1.-С. 8-9.
* Музыкальное творчество и критика (Выступление на V пленуме правлення Союза композиторов СССР) // За действенную музыкальную критику. Сб. статей и выступлений / Сост. Г. Друбачевская. -М.: Сов. комп., 1974.-С. 77-78.
* О прогрессивном и догматическом новаторстве. — Советская музыка, 1971, № 8. -С. 17-23. Особенности лада музыки С. Прокофьева// Проблемы лада. Сб. статей / Сост. К.Южак. -М.: Музыка, 1972.-С. 226—238.
* Про природу і спрямованість новаторського пошуку в сучасній музиці // Сучасна музика. Вип 1. — К.: музичн Україна, 1973.-С. 3-24. (Співавтор- В.Задерацький).
* Слово про композитора [І.Соневицького] // Соневицький і. Солоспіви: Для голосу і фп. -К.: музичн Україна, 1993. — С. 5 — 6.
* Структура і виражальна природа акордики в музиці XX ст. — К.: музична Україна, 1983. −160 с.

## Сям’я 
Жонка — Адрыяна.

## Ушанаванне памяці 
* Адразу пасля смерці Міраслава Скорыка ва Украіне, на рэгіянальным і нацыянальным узроўнях, пачалі шанаваць памяць кампазітара. 29 верасня 2020 года Львоўскі абласны савет прагаласавала за наданне імя Міраслава Скорыка камунальнай установе «Львоўская Нацыянальная філармонія».
* У чэрвені 2021 у Нацыянальнай музычнай акадэміі Украіны імя Пятра Чайкоўскага, каля аўдыторыі № 42, адкрыта мемарыяльная дошка ў гонар мастака. Тады ж на Лычакоўскія могілкі ў Львове адбылося ўрачыстае адкрыццё помніка на магіле Міраслава Скорыка. Заказчыкам работ па вырабе помніка выступіла Львоўская АДА. Таксама ў чэрвені 2021 «Львоўская Нацыянальная філармонія імя Міраслава Скорыка» пачала «Усеўкраінскі кампазітарскі конкурс імя Міраслава Скорыка», які будзе праводзіцца раз на два гады і накіраваны на падтрымку і прасоўванне *«сімфанічнай творчасці новай генерацыі маладых украінскіх кампазітараў, захаванне і развіццё традыцый нацыянальнай кампазітарскай школы»*. Для пераможцаў прадугледжана тры прэміі — 45, 35 і 20 тыс. грн.
* 20 жніўня 2021 года, Міраслаў Скорык пасмяротна ўзнагароджаны знакам адрознення Прэзідэнта Украіны «Нацыянальная легенда Украіны» *«за выдатныя асабістыя заслугі ў станаўленні незалежнай Украіны і ўмацаванні яе дзяржаўнасці, значны ўклад у развіццё нацыянальнага мастацтва, спорту, шматгадовую плённую прафесійную дзейнасць»*
* 24 верасня 2021 года Вярхоўная Рада прыняла ўвядзенне Дзяржаўнай прэміі Украіны імя Міраслава Скорыка за значны ўклад у развіццё музычнага мастацтва Украіны і ўкараненне найноўшых выдатных практык у кампазітарскай, выканальніцкай, музыказнаўчай дзейнасці.
* У чэрвені 2021 года, Днепрапятроўскі абласны савет надаў Каменскаму прафесійнаму музычнаму каледжу імя Міраслава Скорыка. У лістападзе 2021 года адбыліся ўрачыстасці па прысваенні імя каледжа з удзелам жонкі кампазітара Адрыяны Скорык і на фасадзе ўстановы адкрыта мемарыяльная дошка Міраславу Скорыку. Зварот у Днепрапятроўскі абласны савет аб наданні каледжу імя М. Скорыка падпісалі выдатныя дзеячы культуры Украіны — А. Рогаўцава, Л. Харалец, Я. Нішчук, А. Кужэльны, Р.Балаян, Л.Русін, Ю. Макараў, З. Трымбач, К. Сцепанкова, А. Сеітаблаеў і іншыя.
* У красавіку 2022 года была перайменавана вуліца Ясеніна ў горадзе Мукачава ў гонар Міраслава Скорыка.
* Рашэннем выканаўчага камітэта Львоўскага гарадскога савета ад 29 верасня 2022 года частка вуліцы Чайкоўскага ў горадзе Львоў ад праспекта Шаўчэнкі да вул. Стэфаніка перайменавалі ў гонар Міраслава Скорыка.

## Міраслаў Скорык у мастацтве 
### Жывапіс 
* Уладзімір Слепчанка. «Міраслаў Скорык». З серыі «Абраныя часам». 

### Кіно 
* «Дзесяць нот, якія змянілі Украіну». Дакументальны фільм. Рэжысёр: Алег Карнасюк. Аўтар сцэнарыя: Люба Марозава. Тэкст чытае Яраслаў Ладыгін. У фільме выкарыстаныя кампазіцыі Міраслава Скорыка. 2020 год.

## Літаратура 
* *Сікорська І. М.* Скорик Мирослав Михайлович  // 
* Юрій Юцевич. Музика: словник-довідник. — Тернопіль, 2003. — 404 с. — . (html-пошук по словнику, djvu)
* 
* *Гордійчук М.* Мирослав Скорик, К., 1979
* *Щириця Ю.* Мирослав Скорик, К., 1979
* *Кияновська Л.* Мирослав Скорик: творчість митця у дзеркалі епохи. Львів, 1998
* Івахова К. Фортепіанна творчість Мирослава Скорика: (худож.-дидакт. концепт): монографія / Катерина Івахова; М-во освіти і науки України, Хмельниц. гуманіт.-пед. акад. — Хмельницький: ПП «Медобори-2006», 2013. — 232 с.

## Спасылкі 
* Марко Роберт Стех. «Очима культури» № 78. Про Соломію Крушельницьку і Мирослава Скорика
* Скорик Мирослав Михайлович — Мирослав Скорик /Національна спілка композиторів України
* Збірка інтерв’ю з Мирославом Скориком
* https://web.archive.org/web/20050107132613/http://anm.odessa.ua/mic/u-Skoryk.html
* Написати «Мойсея» Мирославу Скорику підказав батько, а поставити допоміг Папа Римський
* Мирослав Скорик — Герой України (26 серпня 2008)
* Роман Юсипей: «Мойсей української музики»
* На сайті НАМ України 

Катэгорыя:Постаці Нацыянальнага акадэмічнага тэатра оперы і балета Украіны імя Т. Шаўчэнкі
Катэгорыя:Кампазітары XX стагоддзя
Катэгорыя:Музычныя педагогі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Украіны
Катэгорыя:Музычныя педагогі Украіны
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Львова
Катэгорыя:Кампазітары Украіны
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі