open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ланскі сельсавет

**Ла́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Нясвіжскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2008 г. вёска) Лань.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Нясвіжскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Мінскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Быхаўшчынскага сельсавета. 9 жніўня 1960 года ў склад сельсавета з Дубейкаўскага сельсавета перададзены вёскі Качановічы I і Качановічы II, з Карцэвіцкага сельсавета — вёскі Вялікія Міцькавічы, Малыя Міцькавічы, Малая Быхаўшчына і Хрыпкава. 28 мая 2013 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Лявонавіцкага сельсавета (12 населеных пунктаў: аграгарадок Салтанаўшчына, вёскі Габруны, Грыбаўшчына, Дубейкі, Лазавічы, Лесуны, Лявонавічы, Ляхі, Мысліва, Пляшэвічы, Смалічы, Цякалаўшчына).

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (13 населеных пунктаў) — 2015 чалавек, з іх 92,8 % — беларусы, 3,2 % — палякі, 3,2 % — рускія; паводле перапісу 2019 года (25 населеных пунктаў) — 2505 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Дывын (Брусыліўскі раён)

**Дывын** () — вёска ў Брусыліўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Брусыліўскай пасялковай абшчыны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Брусыліўскага раёна
Грынвіч (значэнні)

**Грынвіч** () — англамоўны тапонім і прозвішча.
* Грынвіч (Лондан)
* Грынвіч (востраў)
* Грынвіч (Канектыкут)
Лысіцкі сельсавет

**Лы́сіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Нясвіжскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Вялікая Лысіца.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Нясвіжскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. 24 жніўня 1951 года ў склад Ішкальдскага сельсавета Гарадзішчанскага раёна перададзена вёска Петкавічы. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Мінскай вобласці. 12 жніўня 1970 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Гарадзейскага (4 населеныя пункты: вёскі Вялікая Лысіца, Забалацце, Копцеўшчына і Новая Лысіца) і Сноўскага (вёска Галаўцы) сельсаветаў.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 5 населеных пунктаў.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Нясвіжскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1970 годзе
Бэрэзнэ

**Бэрэзнэ** () — горад у Ровенскай вобласці Украіны, цэнтр Бэрэзніўскага раёна.

## Гісторыя 
Першае пісьмовае згадванне пра паселішча адносіцца да 1445 года. У 1549 годзе з насельніцтва спаганялі падатак 20 грошаў з «дыму». Мар’яна Сямашка, дачка Мікалая Сямашки, прынесла свайму мужу Станіславу Даніловічу паселішча і замак як пасаг. 27 сакавіка 1793 г. пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай мястэчка ўваходзіць у склад Расійскай імперыі; насельніцтва складае 1086 жыхароў. Канец XIX стагоддзя — насельніцтва мястэчка складала 3,4 тыс. У 1920 годзе паселішча ўвайшло ў склад Польшчы і атрымала статус горада Кастопальскага павета Валынскага ваяводства. У 1939 годзе ўваходзіць у склад Савецкага Саюза; у Ровенскай вобласці УССР. У 1941 годзе горад занялі нямецкія войскі. У 1944 годзе заняты часткамі Савецкай Арміі. У 1957 годзе паселішча атрымлівае статус пасёлка гарадскога тыпу. 21 снежня 2000 года пастановай Вярхоўнай Рады Украіны пасёлак гарадскога тыпу Бэрэзнэ аднесены да катэгорыі гарадоў раённага значэння. У 2002 годзе па дадзеных Усеўкраінскага перапісу насельніцтва 2001 г. у горадзе пражывала 13669 чал.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Ровенскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Бэрэзніўскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1445 годзе
Павел Георгіевіч Галавін

**Павел Георгіевіч Галавін** (; -) — савецкі палярны лётчык, палкоўнік, Герой Савецкага Саюза (1937).

## Біяграфія 
Скончыў лётную школу Асаавіяхіма ў Тушына (1930), працаваў у ёй інструктарам. З 1934 у палярнай авіяцыі. Удзельнічаў у лядовай выведцы і праводцы суднаў у Арктыцы, у высадцы першай савецкай палярнай экспедыцыі І. Дз. Папаніна (5 мая 1937 экіпаж Галавіна на самалёце АНТ-7 пры выкананні лядовай разведкі першым з лётнай групы праляцеў над Паўночным полюсам), у пошуках зніклага самалёта С. А. Леванеўскага (1937—1938). З 1939 на выпрабавальнай працы. Загінуў пры выпрабаванні самалёта. Узнагароджаны ордэнамі Леніна, Чырвонага Сцяга, Чырвонай Зоркі, медалём.

Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Мемуарысты СССР
Катэгорыя:Загінулі ў авіякатастрофах
Катэгорыя:Лётчыкі-выпрабавальнікі СССР
Міхаіл Пятровіч Адзінцоў

**Міхаіл Пятровіч Адзінцоў** (;  — ) — савецкі ваенны лётчык бамбавальнай і штурмавой авіяцыі, военачальнік, Заслужаны ваенны лётчык СССР, генерал-палкоўнік авіяцыі, двойчы Герой Савецкага Саюза, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, пісьменнік.

Катэгорыя:Генерал-палкоўнікі авіяцыі (СССР)
Катэгорыя:Двойчы Героі Савецкага Саюза
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Ваенныя лётчыкі 1 класа
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Екацярынбурга
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пермскай вобласці
Грынвіч (Канектыкут)

**Грынвіч** () — горад у акрузе Фэрфілд ў штаце Канектыкут. Самы паўднёвы горад штата, самы заходні горад Новай Англіі. Насельніцтва — 62396 чалавек (2013 года), быў заснаваны ў 1640 годзе як частка калоніі Нью-Хейвен. Гэта адно з найстарэйшых паселішчаў Канектыкута.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Глен Клоўз (нар. 1947) — актрыса

Катэгорыя:Гарады Канектыкута
Валерый Мікалаевіч Кубасаў

**Валерый Мікалаевіч Кубасаў** (; , Вязнікі, цяпер Уладзімірская вобласць, РСФСР — , , Расія) — 18-ы лётчык-касманаўт СССР і 40-ы касманаўт свету, двойчы Герой Савецкага Саюза.

Катэгорыя:Лётчыкі-касманаўты СССР
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Калінінграда
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Калугі
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Караганды
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Уладзіміра (Расія)
Катэгорыя:Двойчы Героі Савецкага Саюза
Катэгорыя:Кандыдаты тэхнічных навук
Катэгорыя:Памерлі ад інсульту
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Каралёва
Катэгорыя:Асобы на марках
Мікалай Георгіевіч Сталяроў

**Мікалай Георгіевіч Сталяроў** (; ,  — ) — савецкі ваенны лётчык, двойчы Герой Савецкага Саюза (1.7.1944 і 27.6.1945), падпалкоўнік (1953). Член КПСС з 1944.

## Біяграфія 
У красавіку 1941 года добраахвотна ўступіў у Савецкую Армію, скончыў Свярдлоўскую ваенную авіяцыйную школу (1941). На франтах Вялікай Айчыннай вайны 1941-45 з 1942 года, пілот 820-га штурмавога авіяцыйнага палка, з мая 1943 года — лётчык і камандзір звяна 667-га штурмавога авіяцыйнага палка, з красавіка 1944 года намеснік камандзіра і камандзір эскадрыллі і штурман 141-га гвардзейскага штурмавога авіяцыйнага палка. Удзельнічаў у баях на Калінінскім, Варонежскім, Стэпавым, 2-м і 1-м Украінскіх франтах, зрабіў звыш 180 паспяховых баявых вылетаў. Пасля вайны скончыў Палтаўскую вышэйшую афіцэрскую школу штурманаў (1946) і Ваенна-паветраную акадэмію (1954), быў штурманам і намеснікам камандзіра авіяцыйнага палка. З 1956 года ў запасе. Узнагароджаны ордэнам Леніна, 2 ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнамі Айчыннай вайны 1-й і 2-й ступені, ордэнам Аляксандра Неўскага і медалямі.

Катэгорыя:Палкоўнікі СССР
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Двойчы Героі Савецкага Саюза
Галавін

**Галавін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Сяргеевіч Галавін — расійскі футбаліст
* Павел Георгіевіч Галавін — Герой Савецкага Саюза
Павел Сямёнавіч Рыбалка

**Павел Сямёнавіч Рыбалка** (; 23 кастрычніка [4 лістапада] 1894, сяло Малы Выстарап, Харкаўская губерня — , ) — савецкі военачальнік, маршал бранятанкавых войскаў (1 чэрвеня 1945). Двойчы Герой Савецкага Саюза. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 2-га склікання.

Камандуючы танкавымі і агульнавайсковай войскамі ў Вялікай Айчыннай вайне, камандуючы бранетанкавымі і механізаванымі войскамі Савецкай Арміі (з 04.1947).

У Мінску ў яго гонар названа вуліца.

Катэгорыя:Маршалы бранятанкавых войскаў
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сумскай вобласці
Катэгорыя:Першаконнікі
Катэгорыя:Камандуючыя арміямі ў Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Двойчы Героі Савецкага Саюза
Катэгорыя:Танкісты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 2-га склікання
Катэгорыя:Ваенныя аташэ СССР
Быкіў (Брусыліўскі раён)

**Быкіў** () — вёска ў Брусыліўскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Брусыліўскай пасялковай абшчыны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Брусыліўскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1732 годзе
Цімафей Цімафеевіч Хрукін

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Цімафей Цімафеевіч Хрукін
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці      = 
 |месца смерці     = 
 |Перыяд жыцця     = 
 |выява            = 
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 
 |званне           =  
 |род войскаў      = 
 |камандаваў       = 
 |частка           = 
 |бітвы            = 
 |узнагароды       = { Style = "background:transparent"
   
}
{ Style = "background: transparent"
       
-
       
-
     
-
 
}
**Замежныя ўзнагароды**:
{ Style = "background:transparent"
 
}
 |Commons        = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}
**Цімафе́й Цімафе́евіч Хру́кін** (, , Краснадарскі край — , ) — савецкі военачальнік, генерал-палкоўнік авіяцыі (1944), двойчы Герой Савецкага Саюза (22.2.1939 і 19.4.1945). Член КПСС з 1929 года.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 8 (21) чэрвеня 1910 года ў Ейску ў сям’і рабочага.

У Чырвонай Арміі з 1932 года. Скончыў Луганскую ваенную школу пілотаў (1933), курсы ўдасканалення вышэйшай камскладу пры Акадэміі Генштаба (1941). У 1936—1937 гадах быў добраахвотнікам у Грамадзянскай вайне ў Іспаніі — камандаваў авіяцыйным атрадам, у красавіку — чэрвені 1938 года ўдзельнічаў у баях супраць японцаў у Кітаі — камандзір эскадрыллі, затым бамбавальнай групы.

Падчас савецка-фінляндскай вайны 1939—1940 камандуючы ВПС 14-й арміі. У Вялікую Айчынную вайну — камандуючы ВПС 12-й арміі (1941), Карэльскага і Паўднёва-Заходніх франтоў (1941—1942), камандуючы 8-й (1942-44) і 1-й (з ліпеня 1944 г.) паветранымі арміямі. Удзельнічаў у Сталінградскай бітве, у вызваленні Данбаса, Правабярэжнай Украіны, Крыма, Беларусі, Прыбалтыкі, ва Усходне-Прускай і іншых аперацыях. У 1946—1947 і ў 1950—1953 гадах — намеснік Галоўнакамандуючага ВПС.

Памёр 19 ліпеня 1953 года ў Маскве.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Леніна, 3 ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнамі Суворава 1-й і 2-й ступені, 2 ордэнамі Кутузава 1-й ступені, ордэнамі Багдана Хмяльніцкага 1-й ступені, Айчыннай вайны 2-й ступені, Чырвонай Зоркі і медалямі, а таксама замежнымі ордэнамі.

Катэгорыя:Двойчы Героі Савецкага Саюза
Катэгорыя:Савецкія ваенныя спецыялісты ў Іспаніі
Катэгорыя:Удзельнікі япона-кітайскай вайны (1937—1945)
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандуючыя арміямі ў Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Людзі на паштовых канвертах
Алег Рыгоравіч Макараў

**Алег Рыгоравіч Макараў** (, , Удомля — ) — савецкі касманаўт, лётчык-касманаўт СССР, двойчы Герой Савецкага Саюза. Член КПСС з 1961 года.
 СССР, прысвечаная палёту касманаўтаў Л. Д. Кізіма, Г. М. Стракалава, А. Р. Макарава на караблі «Саюз Т-3», 1981]]

## Біяграфія 
Пасля заканчэння заканчэння ў 1957 годзе Маскоўскага вышэйшага тэхнічнага вучылішча імя М. Э. Баўмана працаваў у канструктарскім бюро. З 1966 года ў атрадзе касманаўтаў. 27—29 верасня 1973 года сумесна з В. Р. Лазаравым здзейсніў палёт на касмічным караблі «Саюз-12» у якасці бортінжынера. Карабель зрабіў 32 абароту вакол Зямлі за 47 гадзін 16 хвілін. У палёце Макараў выканаў праграму навукова-тэхнічных даследаванняў і выпрабаванняў сістэм карабля і скафандраў.

Катэгорыя:Кандыдаты тэхнічных навук
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Байканура
Катэгорыя:Памерлі ад інфаркту міякарда
Катэгорыя:Лётчыкі-касманаўты СССР
Катэгорыя:Двойчы Героі Савецкага Саюза
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Цвярской вобласці
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Жэзказгана
Катэгорыя:Асобы на марках
Юшавіцкі сельсавет

**Ю́шавіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Нясвіжскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Юшавічы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Нясвіжскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Мінскай вобласці. У 1976 годзе скасавана вёска Пасекі. 28 мая 2013 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Сейлавіцкага сельсавета.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 1037 чалавек, з іх 90,5 % — беларусы, 4,9 % — палякі, 3,4 % — рускія.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 6 населеных пунктаў: аграгарадок Юшавічы, вёскі Бузуны, Бучныя, Затур'я, Ракавічы, Цагельня.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Нясвіжскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2013 годзе
Васіль Рыгоравіч Лазараў

**Васіль Рыгоравіч Лазараў** (; , сяло Парошына, Кытманаўскі раён, Алтайскі край — ) — савецкі лётчык-касманаўт СССР, палкоўнік, Герой Савецкага Саюза (02.10.1973). Член КПСС з 1956.

## Біяграфія 
Вучыўся ў Свярдлоўскім, а затым у Саратаўскім медыцынскім інстытуце (скончыў у 1952). Пасля заканчэння ў 1954 годзе Чугуеўскага ваенна-авіяцыйнага вучылішча лётчыкаў служыў у частках ВПС. З 1966 года ў атрадзе касманаўтаў. 27-29 верасня 1973 года сумесна з А. Р. Макаравым здзейсніў палёт на касмічным караблі «Саюз-12» у якасці камандзіра карабля. Карабель зрабіў 32 абароты вакол Зямлі за 47 гадз. 16 хв. У палёце Лазараў выканаў праграму навукова-тэхнічных даследаванняў і выпрабаванняў сістэм карабля і скафандраў. Узнагароджаны ордэнам Леніна і медалямі.

Катэгорыя:Лётчыкі-касманаўты СССР
Катэгорыя:Ваенныя лётчыкі 1 класа
Катэгорыя:Памерлі ад яду
Катэгорыя:Палкоўнікі СССР
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы
Катэгорыя:Мемуарысты СССР
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Барнаула
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Екацярынбурга
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Жэзказгана
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Караганды
Катэгорыя:Асобы на марках
Папярэдняе расследаванне (часопіс)

**«Папярэдняе расследаванне»** — навукова-практычны часопіс, афіцыйнае выданне Следчага камітэта Рэспублікі Беларусь, у якім публікуюцца навуковыя артыкулы аб праблемах праваахоўнай дзейнасці, супрацьдзеяння злачыннасці .

## Гісторыя 
Навукова-практычны часопіс «Папярэдняе расследаванне» заснаваны Следчым камітэтам Рэспублікі Беларусь у 2017 г. Першы нумар выдання выйшаў у свет у чэрвені 2017 г. .
У 2018 годзе часопіс уключаны ў пералік навуковых выданняў Рэспублікі Беларусь для апублікавання вынікаў дысертацыйных даследаванняў ВАК Рэспублікі Беларусь і ў Расійскі індэкс навуковага цытавання, атрымаў дзве узнагароды: дыплом лаўрэата конкурсу рэспубліканскіх СМІ «Залатая Ліцера», Прыз конкурсу імя Уладзіміра Данілавіча Спасовіча. У 2019 г. часопіс перамог у конкурсе рэспубліканскіх СМІ «Залатая Ліцера».

## Аб часопісе 
Часопіс «Папярэдняе расследаванне» выходзіць адзін раз у паўгоддзе. Працоўныя мовы: беларуская, руская, англійская. У ім надрукаваны артыкулы армянскіх, беларускіх, расійскіх і ўкраінскіх аўтараў па такіх асноўных навуковых напрамках, як: крыміналістыка, крымінальны працэс, крымінальнае права, гісторыя праваахоўных органаў.
Таксама ў выданні публікуюцца звесткі аб найбольш значных падзеях Следчага камітэта Рэспублікі Беларусь: выніках міжнароднага супрацоўніцтва, канферэнцый і семінараў, калегій, аб удзеле супрацоўнікаў Следчага камітэта ў грамадскім жыцці Беларусі, спартыўных і культурна-масавых мерапрыемствах і інш. 

## Рэдакцыя і рэдакцыйная рада 
Рэдакцыя навукова-практычнага часопіса «Папярэдняе расследаванне» размешчана па адрасе: г. Мінск, вул. Фрунзэ, 19. Галоўны рэдактар: Суздалева Галіна Валер’еўна, навуковы рэдактар — кандыдат юрыдычных навук Камянецкі Юрый Францавіч.
У склад рэдакцыйнай рады часопіса ўваходзяць навукоўцы-правазнаўцы, доктары і кандыдаты навук з Арменіі, Беларусі, Расіі і Украіны. Старшыня рэдакцыйнай рады — доктар юрыдычных навук, прафесар Грунтоў Ігар Алегавіч .

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залатая Ліцера»
Катэгорыя:Часопісы Беларусі
Артур Сцяпанавіч Месчан

**Артур (Арташэс) Сцяпанавіч Месчан ** (, 3 сакавіка 1949, Ерэван, Арменія) — армянскі архітэктар, музыкант, кампазітар, рок-музыкант, паэт, спявак, мастак. Заснавальнік і лідар групы «Аракялнер» («Апосталы») (1968—1979; выконвала свае песні). Узнагароджаны Ордэнам Святога Месропа Маштоца ў 2011 годзе. У 2018 годзе прызначаны галоўным архітэктарам Ерэвана.

## Біяграфія 
Артур Месчан нарадзіўся 3 сакавіка 1949 года ў горадзе Ерэван (Арменія), у доме на вуліцы Гукасяна (у наш час Парпецы). Асноўным захапленнем хлопчыка было маляванне і музыка. У школьныя гады захапляўся таксама фехтаваннем і мадэляваннем караблёў. З сямі гадоў Месчан навучаўся музыцы — гульні на скрыпцы і фартэпіяна ў музычнай школе імя А. А. Спендыярава ў Ерэване, спяваў у дзіцячым хоры хлопчыкаў Армянскага акадэмічнага тэатра оперы і балета ім. А. Спендыярава. Надалей Артур Месчан самастойна навучыўся гульні на гітары. Яшчэ ў школьныя гады Месчан пачаў складаць музыку. З дзяцінства ён спяваў армянскія і рускія песні, надалей у юнацкасці яшчэ і італьянскія, англійскія, французскія, польскія і венгерскія. У 1973 годзе Артур Месчан цягам года спяваў у хоры Кафедральнага сабора Першапасаднага Святога Эчміядзіна, што адбілася на яго творчасці.

## Спасылкі 
* Официальный сайт Артура Месчяна 
* Страница сообщества в Facebook о Артуре Месчяне
* Видео записи Артура Месчяна пользователя Arthur Meschian на YouTube
* Видео записей Артура Месчяна на YouTube
* Интернет-конференция с Артуром Месчяном
* Рок в Армении и армяне в роке
* https://web.archive.org/web/20150402122201/http://www.flaneurin.at/pages/buchhauptstadt.php

Катэгорыя:Архітэктары Арменіі
Катэгорыя:Рок-музыканты Арменіі
Катэгорыя:Музыка Арменіі
Катэгорыя:Паэты Арменіі
Катэгорыя:Архітэктары Ерэвана
Сейлавіцкі сельсавет

**Се́йлавіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Нясвіжскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Сейлавічы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Нясвіжскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Мінскай вобласці. 9 жніўня 1960 года ў склад Нясвіжскага сельсавета перададзена вёска Слаўкава. Станам на 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 3 населеныя пункты. 28 мая 2013 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаваных Навасёлкаўскага (6 населеных пунктаў: аграгарадок Старыя Навасёлкі, вёскі Амлынцы, Кучынаўшчына, Новыя Навасёлкі, Петухоўшчына і Стрыхараўшчына) і Юшавіцкага (6 населеных пунктаў: аграгарадок Юшавічы, вёскі Бузуны, Бучныя, Затур’я, Ракавічы, Цагельня) сельсаветаў.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (3 населеныя пункты) — 939 чалавек, з іх 86,0 % — беларусы, 6,8 % — палякі, 5,3 % — рускія; паводле перапісу 2019 года (15 населеных пунктаў) — 2292 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Генрых II (герцаг Латарынгіі)

**Генрых II Добры** (;  — ) — герцаг Латарынгіі з 1608 года. Сын Карла III і Клод Валуа, дочкі французскага караля Генрыха II і Кацярыны Медычы.

Генрых Добры быў жанаты двойчы. Першая жонка — Кацярына дэ Бурбон, герцагіня Альбрэ — сястра караля Генрыха IV. Вяселле адбылося 31 студзеня 1599 года. Нявесце было ўжо 40 гадоў, і ў 1604 годзе Кацярына памерла. Дзяцей у гэтым шлюбе не было.

Другая жонка — Маргарыта Ганзага, дачка мантуанскага герцага Вінчэнца I Ганзага і Элеаноры Медычы. Вяселле — 24 красавіка 1606 года ў Мантуі.
Дзеці:
* Ніколь (3 кастрычніка 1608 — 23 лютага 1657), герцагіня Латарынгіі па мужы — Карле IV (развялася ў 1635)
* Клод (1612—1648), герцагіня Латарынгіі па мужы — Нікола II Франсуа.

Паколькі ў Генрыха Добрага не было сыноў, у 1625 годзе ўладу ў Латарынгіі захапіў яго малодшы брат Франсуа II, граф Вадэмон. А абедзве яго дачкі сталі пасля герцагінямі дзякуючы замужжу.

## Радавод 
## Літаратура 
* Henry Bogdan, La Lorraine des ducs, sept siècles d’histoire, Perrin, 2005 [détail des éditions] (ISBN 2-262-02113-9)
* http://www.iac-nancy.com/fiche.php?ref=030&modele=catalogues 

Катэгорыя:Латарынгскі дом
Катэгорыя:Герцагі латарынгскія
Вялічка

**Вялі́чка** () — горад на поўдні Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Вяліцкага павета Малапольскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Вялічка. Насельніцтва складае 18,8 тыс. чал. (2006). Займае плошчу 13,41 км².

## Гісторыя 
Адзін з найстарэйшых цэнтраў распрацоўкі радовішчаў каменнай солі ў Еўропе, вядомы з 11 ст.. У 1289 годзе атрымаў правы горады. Агульная працягласць саляных капалень складае каля 288 км (для наведвання турыстамі даступна каля 3,5 км), больш за 2 тыс. штольняў размяшчаюцца на 9 узроўнях глыбінёй да 327 метраў. За сем стагоддзяў у саляных масівах было высечана 2040 камер (гротаў), здабыта каля 7,5 млн м³ солі.

## Славутасці 
Ужо ў 17 ст. гарнякі пачалі выразаць з саляных купалаў алтары, статуі святых і царкоўныя кафедры. У канцы 17 ст. на глыбіні каля 64 м была пабудавана капліца Св. Антонія ў стылі барока (даўжыня каля 60 м); у сярэдзіне 19 ст. — капліца Св. Крыжа; у 1896—1920 — капліца Св. Кінгі (на глыбіні 101 м; даўжыня 54 м, выс. да 10-12 м), упрыгожаная разнымі выявамі (архітэктары і скульптары браты Юзаф і Томаш Маркоўскія, пазней — скульптары  і ). Ніжэй размяшчаюцца гроты з падземнымі азёрамі, велізарная пячора Станіслава Сташыца (вышыня 42 м). На глыбіні 135 м знаходзіцца Крышталовы (Крыштальны) грот; у 4 гротах змяшчаецца Музей горнай справы. Некаторыя гроты ўпрыгожаны скульптурай (помнікі: Мікалаю Каперніку, 1973, скульптар ; Ё. В. Гётэ, 2001, скульптар Ю. П. Кавальчык, і інш.), велізарнымі люстрамі з солі. З 18 ст. тут адбываліся балі, банкеты, тэатральныя паказы. Саляныя капальні Вялічкі ўключаны ў спіс Сусветнай спадчыны.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада
* Афіцыйная старонка салянага музея ў Вялічцы

Катэгорыя:Курорты Польшчы
Генрых II Бурбон-Кандэ

**Анры II дэ Бурбон** (;  — ) — 3-і прынц дэ Кандэ, 1-ы герцаг дэ Манмарансі з 1633 года, 3-і герцаг Энгіенскі з 1588—1621, герцаг дэ Шатару.

Стаў прынцам дэ Кандэ неўзабаве пасля свайго нараджэння, якое адбылося ўжо пасля смерці бацькі, прынца Генрыха I.

Ён ажаніўся з Шарлотай-Маргарытай дэ Манмарансі ў 1609 годзе. Паколькі яго жонка стала аб’ектам заляцанняў і нясціплай увагі Генрыха IV, яму прыйшлося часова бегчы з жонкай з краіны.

Меў трох дзяцей, якія сталі аднымі з галоўных удзельнікаў Фронды:

# Ганна Жэнеўева дэ Бурбон-Кандэ (1619—1679), у шлюбе з Генрыхам II Арлеанскім, герцагам Лангвіль.
# Людовік II дэ Бурбон (1621—1686), вядомы як *Вялікі Кандэ*, спадчыннік бацькі, 4-ы герцаг Энгіенскі ў 1621—1646 гадах.
# Арман дэ Бурбон (1629—1666), 1-ы прынц Канці з 1629 года.

Вядомы гістарычны анекдот, які нібыта словамі прынца Кандэ дэманструе палітычную сітуацыю ў Францыі часоў кіравання Людовіка XIII:
«Прынц Кандэ неяк распавядаў пра адзін медаль, што некалі належаў яму. На правым баку яго быў выбіты профіль Людовіка XIII са звычайным надпісам: „Rex Franc. et Nav.“ („Кароль Францыі і Навары“); а на адваротным — профіль кардынала Рышэльё, акружаны словамі: „Nil sine consilio“ („Не дзейнічай не параіўшыся“)».

У «Мемуарах» Франсуа дэ Ларошфуко прынцу дадзена вельмі неадназначная характарыстыка: «Прынц Кандэ, вялікі палітык, выдатны прыдворны, але да асабістых спраў належаў больш, чым да дзяржаўных, усе свае дамаганні абмяжоўваў толькі адным — узбагачацца».

## Літаратура 
* Caroline Bitsch, Vie et carrière d’Henri II de Bourbon, prince de Condé (1588—1646), Paris, Editions Honoré Champion, 2008
* 
* 

Катэгорыя:Прынцы Кандэ
Катэгорыя:Пасмяротныя дзеці
Санак

**Са́нак** (, ) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Саноцкага павета Падкарпацкага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляеца сядзібай вясковай гміны Санак. Займае плошчу 38,15 км². Насельніцтва 38 818 чалавек (на 2016 год).

У 1434—1772 гадах Санак быў цэнтрам староства Рускага ваяводства Польскага каралеўства.

## Культура 
Каля Санака знаходзіцца Музей народнай архітэктуры.

## Эканоміка 
Развіты машынабудаванне (аўтамабільная вытворчасць Autosan), лёгкая прамысловасць, вытворчасць гуматэхнічных вырабаў (). Маецца завод нафтавай кампаніі PGNiG.

## Гарады-пабрацімы 
*

## Вядомыя выхадцы і жыхары 
* Здзіслаў Бэксінскі (1929—2005) — польскі мастак і фатограф.
* Нікадзім Бярнацкі (1825—1892) — польскі кампазітар, скрыпач, музычны педагог.
* Леў Львовіч Гец (1896—1971) — мастак.
* Зыгмунт Гараздоўскі (1845—1920) — блажэнны Рымска-Каталіцкай Царквы, польскі святар, заснавальнік жаночага манаскага таварыства «Сёстры Святога Іосіфа».
* Іван Зятык (1899—1952) — блажэнны Рымска-Каталіцкай і Украінскай грэкакаталіцкай цэркваў, святар, мучанік.
* Ежы Мнішак (1548—1613) — польскі дзяржаўны дзеяч, бацька Марыны Мнішак.
* Себасцьян з Фельштына — польскі тэарэтык музыкі, кампазітар эпохі Адраджэння.
* Януш Шубер (нар. 1947) — польскі паэт.
* Катажына Бахледа-Цурусь — польская канькабежка, прызёрка алімпійскіх гульняў і чэмпіянату свету.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка горада
Генрых II Наварскі

**Генрых (Энрыке) II Наварскі** ці **Генрых д’Альбрэ** (, ,  , Сангуеза — , Ажэтмо) — кароль Навары з 1517 года з дынастыі Альбрэ, сын караля Жана (Хуана) III д’Альбрэ і каралевы Кацярыны дэ Фуа.

## Біяграфія 
Пасля смерці бацькі ў 1516 годзе Генрых атрымаў у спадчыну яго асабістыя ўладанні — графства Перыгор і віконцтва Лімож. Пасля смерці маці ў 1517 годзе Генрых пад імем Генрых II стаў каралём Навары, а таксама атрымаў у спадчыну графствы Фуа і Бігор, віконцтва Беарн. Аднак кароль Арагона Фердынанд II яшчэ ў 1512 годзе захапіў большую частку Навары і далучыў яе да Арагона. Рэальна ў кіраванне Генрых атрымаў толькі Ніжнюю Навару. Акрамя таго, пасля смерці дзеда, Алена Вялікага, Генрых атрымаў у спадчыну радавую сеньярыю Альбрэ. У 1521 годзе Генрых паспрабаваў ваенным шляхам вярнуць захопленую частку Навары, але поспеху гэта не прынесла.

Генрых працягнуў палітыку бацькі па збліжэнні з Французскім каралеўствам. У 1523 годзе ён зблізіўся з каралём Францыскам I. Ён удзельнічаў у арміі Францыска бітве пры Павіі ў 1525 годзе супраць імператара Карла V, у якой патрапіў разам з Францыскам у палон. Аднак тым жа годзе Генрых бег з палону, што дадало яму прэстыжу.

У 1527 годзе Генрых ажаніўся з сястрой Францыска I, Маргарытай, якая прынесла яму ў якасці пасагу графства Арманьяк. Двор яго жонкі ў горадзе Нерак стаў адным з цэнтраў літаратуры, навукі і мастацтва Заходняй Еўропы.

У 1548 годзе Генрых выдаў сваю адзіную дачку і спадчынніцу, Жанну, замуж за герцага Антуана дэ Бурбона.

У 1550 годзе сеньярыя Альбрэ атрымала статус герцагства.

Генрых памёр 25 мая 1555 года на працягу свайго паломніцтва да магілы святога Жырона ў гасконскім Ажэтмо і быў пахаваны ў радавой пахавальні каралёў Навары ў саборы Лескар. Усе яго ўладанні атрымала ў спадчыну дачка Жанна.

## Шлюб і дзеці 
Жонка: з 24 студзеня 1527 года **Маргарыта Ангулемская** (11 красавіка 1492 — 21 снежня 1549), дачка Карла Арлеанскага, графа Ангулема і Перыгора
* **Жанна (Хуана) III** (7 студзеня 1528 — 9 чэрвеня 1572), каралева Навары з 1555; 1-ы муж: з 13 ліпеня 1541 года **Вільгельм IV Клеўскі** (1516—1592), герцаг Клевэ, Юліха, Берга і Гелдэрна (ануляваны ў 1546 годзе).; 2-і муж: з 20 кастрычніка 1548 **Антуан дэ Бурбон** (1518—1562), герцаг дэ Бурбон і Вандомскі.
* **Жан (Хуан)** (пасля 1530 — у маленстве)

## Спасылкі 
* Сайт Foundation for Medieval: Генрых II д’Альбрэ 

Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XVI стагоддзя
Катэгорыя:Каралі наварскія
Катэгорыя:Дом д’Альбрэ
Катэгорыя:Графы дэ Фуа
Катэгорыя:Віконты Беарна
Генрых II (герцаг Брабанта)

**Генрых II Вялікадушны** (; , Лёвен — , Лёвен) — герцаг Брабанта з 1235 года. Сын Генрыха I і Мацільды Булонскай. Двор Генрыха размаўляў пераважна па-французску.

## Біяграфія 
[thumb|left|[Святы Хрыстафор|Св. Хрыстафор, Генрых I, Генрых II, Генрых III з «Monographie de l’Hôtel de ville de Louvain» Адольфа Эверартса (1872)]]
Працягваў распачатую бацькам палітыку пашырэння герцагства на ўсход, што прыводзіла да канфліктаў з Льежскім біскупствам, з аднаго боку, і да саюза з імператарам Фрыдрыхам II, з іншага. Дзякуючы саюзу Генрыха з імператарам у склад герцагства ўвайшло графства Далем. Вайна паміж біскупам Льежа і Лімбургскім домам, у якую апынуўся ўцягнуты Генрых, скончылася толькі ў 1243 годзе.

Генрых таксама аказаў уплыў на Гелдэрн і Галандыю ў перыяд кіравання непаўналетніх Атона II, графа Гелдэрна, сына сястры Генрыха Маргарыты, і Вільгельма II, графа Галандыі, сына сястры Генрыха Мацільды. У 1247 годзе Генрых адмовіўся на карысць апошняга ад нямецкай кароны.

У 1247 годзе памёр дзядзька Сафіі Цюрынгскай, антыкароль Генрых Распэ. Пачалася вайна за цюрынгскую спадчыну, па выніках якой сын Генрыха і Сафіі Генрых Дзіцё стаў ландграфам Гесэна, заснаваўшы гесэнскую лінію Брабанцкага дому.

12 студзеня 1248 года, за некалькі дзён са смерці, першым у гісторыі Брабанта Генрых II апублікаваў хартыю (), якая гарантавала недатыкальнасць пэўных правоў падданых. У тым ліку Генрых адмовіўся ад права «мёртвай рукі», неадчужальнага права ўласнасці.

Генрых пахаваны разам з Сафіяй Брабанцкай у хоры царквы цыстэрцыянскага абацтва ў Вілер-ла-Віль. Гэтаму абацтву Генрых пачынаючы з 1236 года рабіў значныя дары ў выглядзе сельскагаспадарчых угоддзяў і лесу.

## Шлюбы і дзеці 
Генрых быў жанаты двойчы. Яго першай жонкай была Марыя Швабская, дачка Філіпа Швабскага і Ірыны Ангеліны, дачкі візантыйскага імператара Ісака II Ангела. У гэтым шлюбе нарадзіліся:

# Мацільда, у шлюбе з
## (1237 год) графам Робертам I д’Артуа, братам караля Людовіка IX Святога.
## (не пазней за 31 мая 1254 года) за Гі II дэ Шаціёнам, графам дэ Сен-Поль
# Беатрыса (1225 — 11 лістапада, 1288), у шлюбе з:
## (10 сакавіка 1241 года) Генрыхам IV Распэ, ландграфам Цюрынгіі;
## (лістапад 1247 года) Гільёмам III, графам Фландрыі (1224 — 6 чэрвеня 1251 года).
# Марыя (1226-1256), у шлюбе з за Людвігам II Баварскім, была абезгалоўлена мужам па падазрэнні ў здрадзе. Пазней Людвіг прызнаў, што яго падазрэнні былі беспадстаўнымі і ў адкупленне граху ён заснаваў цыстэрцыянскі кляштар у Фюрстэнфельдбруку.
# Маргарыта (пам. 14 сакавіка 1277 года), абатыса Хертогенталя, кляштара заснаванага яе бацькам у 1230 годзе.
# Генрых, герцаг Брабанта
# Філіп, памёр у маленстве

У другім шлюбе быў з Сафіяй Брабанцкай (20 сакавіка 1224 года — 29 мая 1275 года), дачкой ландграфа Цюрынгіі Людовіка IV і Св. Лізаветы Венгерскай. У гэтым шлюбе нарадзіліся:
# Лізавета (1243 — 9 кастрычніка 1261), у шлюбе з Альбертам I, герцагам Браўншвайг-Люнебургскім.
# Генрых (1244 — 1308), ландграф Гесэна з 1264 года,

Катэгорыя:Герцагі брабанцкія
Брыгада «Азоў»

**Брыгада «Азоў»** () — лінейнае падраздзяленне спецыяльнага прызначэння ў складзе вайсковай часці № 3057 Усходняга аператыўна-тэрытарыяльнага аб’яднання Нацыянальнай гвардыі Украіны. Падраздзяленне было сфармавана з добраахвотнікаў у маі 2014 года ў Бэрдзянску ў якасці батальёна патрульнай службы міліцыі асаблівага прызначэння Міністэрства ўнутраных спраў Украіны. У верасні 2014 года падраздзяленне было разгорнута ў полк, а ў лістападзе — пераведзена ў склад Нацыянальнай гвардыі Украіны.

Нягледзячы на тое, што пра полк часта кажуць, што ён мае антысеміцкія тэндэнцыі, у ім таксама служаць яўныя прадстаўнікі яўрэйскай суполкі. Адным з самых яскравых прыкладаў з’яўляецца Натан Хасін, які ўзначальваў атрад «Габрэйская сотня» падчас Еўрамайдана і залічвае сябе да ліку сузаснавальнікаў палка «Азоў». Камандзір палка Андрэй Білецкі падкрэслівае, што сам ён не антысеміт і не расіст. У інтэрв’ю ён заявіў, што бачыць Ізраіль і Японію ў якасці ўзораў для будучага развіцця Украіны.

## Спасылкі 
* A far-right battalion has a key role in Ukraine’s resistance. Its neo-Nazi history has been exploited by Putin // CNN. March 30, 2022

Катэгорыя:Контртэрарыстычныя аперацыі
Катэгорыя:Вайна на ўсходзе Украіны
Катэгорыя:Узброеныя сілы Украіны
Раман Міхайлавіч Плехаў

**Раман Плехаў** (нар. , ) — беларускі футбаліст, паўабаронца.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец мінскага РЦАП-БДУ, з 2014 года пачаў выступаць у асноўнай камандзе «Зоркі-БДУ». У 2015 годзе пераважна выхадзіў на замену, а ў сезонах 2016—2017 замацаваўся ў стартавым складзе каманды. У 2018 годзе звычайна выхадзіў на поле ў другім тайме, дапамог камандзе атрымаць месца ў Вышэйшай лізе.

У жніўні 2019 года быў аддадзены ў арэнду ў «Смаргонь», дзе неўзабаве замацаваўся ў стартавым складзе. У снежні 2019 года пасля вяртання з арэнды стаў трэніравацца з дублем «Энергетыка-БДУ». У першай палове сезона 2020 не гуляў з-за траўмы.

У жніўні 2020 года стаў іграком «Крумкачоў», дзе гуляў да канца сезона. У снежні 2020 года пакінуў «Энергетык-БДУ».

## Міжнародная кар’ера 
У кастрычніку 2013 года ў складзе юнацкай зборнай Беларусі (да 17 гадоў) прымаў удзел у адборачным раўндзе чэмпіянату Еўропы, дзе выйшаў на замену ў адным матчы.

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Энергетык-БДУ
Катэгорыя:Ігракі ФК Смаргонь
Катэгорыя:Ігракі ФК Крумкачы Мінск
Генрых II (маркграф Брандэнбурга)

**Генрых II Брандэнбургскі** (*Генрых Дзіцё*; ; каля 1308 — ліпень ) — апошні прадстаўнік Асканіяў на чале Брандэнбургскай маркі у 1319-1320 гадах.
## Біяграфія 
Бацькі Генрыха — маркграф Генрых I Брандэнбургскі і Агнэса Баварская, дачка герцага Людвіга II Строгага.

Генрых стаў кіраўніком Брандэнбургскай маркі ў 11 гадоў, яго апекуном быў Вальдэмар Вялікі. Ранняя смерць Генрыха II у 1320 годзе ўслед за сваім апекуном азначала канец брандэнбургскай галіны Асканіяў. Брандэнбург адышоў да яго дзядзькі, імператару Свяшчэннай Рымскай імперыі Людвіга Баварца, які абыйшоў саксонскіх Асканіяў і перадаў Брандэнбургскую марку ў лен свайму сыну Людвігу V Баварскаму.

## Гл. таксама 
міні|злева|Брандэнбург у 1320 г.
* Асканіі
* Ілжэвальдэмар

## Літаратура 
* Otto von Heinemann: Artikel: Heinrich I., Markgraf von Brandenburg. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 11, Duncker & Humblot, Leipzig 1880, S. 483.

Катэгорыя:Асканіі
Катэгорыя:Маркграфы брандэнбургскія
Польскія легенды (серыя фільмаў)

**Легенды польскія** () — серыя кароткаметражных фільмаў у жанры навуковай фантастыкі і фэнтэзі, знятыя пры супрацы польскага інтэрнэт-аўкцыёну  і студыі кампутарнай графікі . Кароткаметражкі рэжысераваны польскім аніматарам . Тэматыка серый з'яўляецца футурыстычная інтэрпрэтацыя польскіх народных паданняў і легендаў.

## Літаратурны грунт 
Грунтам для сцэнара сталі складанне «Інтэрв'ю з Барутам» аўтарства Лукаша Орбітоўскага і Міхала Чэтнароўскага (за якое яны атрымалі Прэмію імя Януша Зайдэля) і складанка Legendy polskie, дзе кожная гісторыя напісана асобным аўтарам.

## У ролях 
* ) / Tomasz Drabek — старэйшы д'ябал *Барута*, начальнік польскага пекла (адпраўка да сярэднявечнага )
* ) / Piotr Machalica — д'ябал *Рокіта* (адпраўка да сярэднявечнага )
* Аляксандра Каспжік — чартоўка *Люцынка*
* Аляксандра Палеалог — *Марыся*, паслушніца д'яблаў
* ) / Tomasz Wlosok — *Янак*, робататэхнік
* Ванеса Александэр / Vanessa Aleksander — *Оля*
*  / Kim Kold — *Адольф Камчаткоў* па мянушцы *Smok* (з )
* Малгажата Міколайчак / Małgorzata Mikołajczak — *Ласка*, чалавекаваты андроід
* Роберт Венцкевіч / Robert Więckiewicz — *Ян Твардоўскі*, польскі мільярдар
* Павел Домагала / Pawel Domagala — *Каладзей*, паліцыянт (імя героя гэта адпраўка да легендаў ранняга Сярэднявечча о Пясту Каладзее)
* Олаф Любашенко / Olaf Lubaszenko — *Бардача*, дзядзька Каладзея
* Міхаліна Альшаньская / Michalina Olszańska — *Жапіха*, падраздзяленне «Жалезная гара» (імя гераіні гэта адпраўка да Жапісе, жонцы Пяста Каладзея)
* Катажына Поспех / Katarzyna Pośpiech — *Яга*, лясная вядзьмарка

## Эпізоды 
## Водгукі 
Кароткаметражкі, выкладзеныя на YouTube-канале Allegro, выклікалі дадатныя водгукі ў інтэрнэт-аўдыторыі. Цягам некалькіх тыдняў колькасць праглядаў першых двух эпізодаў (*Цмок* і *Твардоўскі*) дасягнула 6 млн. праглядаў.

## Нататкі 
Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы
Катэгорыя:Фантастычныя фільмы Польшчы
Рузаля Асьмак

**Рузаля (Разалія Казіміраўна) Асьмак** (каля 1822—1877, Халопенічы) — беларуская казачніца і знахарка. Была важнаю крыніцаю звестак для свайго ўнука, фалькларыста Адама Багдановіча.

## Біяграфія 
Пра жыццё Рузалі Асьмак вядома галоўным чынам з успамінаў Адама Багдановіча, пра асобныя даты і падзеі захаваліся таксама архіўныя звесткі. Нарадзілася яна каля 1822 ў сям’і халопеніцкіх сялян Казіміра Лісоўскага і Хрысціны з Парэцкіх. Дата вылічваецца прыблізна, зыходзячы з узросту ў інвентары Халопеніч 1844 года.

Увосень 1840 яна выйшла замуж за маладога краўца Тамаша Асьмака. У гэтым шлюбе нарадзілася трое дзяцей:

* *Мар’яна* (нар. 1841);
* *Анэля* (нар. 1843) — маці Адама Багдановіча, бабка Максіма Багдановіча;
* *Ануфры* (нар. 1845).

Пасля ранняй смерці мужа Рузаля ўжо сама зарабляла на жыццё кравецкаю справаю. Памёрла яна падчас доўгай адсутнасці Адама Багдановіча ў Халопенічах, праз гэта дакладная дата яе смерці невядомая.

## Казкі 
Паводле ўспамінаў Адама Багдановіча, Рузаля Асьмак з выключным умельствам расказвала казкі і паданні, так што яе ахвотна слухалі і дзеці, і дарослыя.

Праз некалькі год пасля смерці Рузалі Асьмак Адам Багдановіч, на той час вучань Нясвіжскай настаўніцкай семінарыі, пачаў запісваць бабуліны казкі з памяці для фальклорнага збору Паўла Шэйна. У выданні Шэйна яе іменем пазначаныя чатыры тэксты: «Марка Пякельны», «Вялікі грэшнік», «Аддай мне, што ў доме невядома» і адзін з варыянтаў сюжэту «Чаму хлебны колас такі малы». З успамінаў Адама Багдановіча бачна, што многія іншыя яго запісы з Халопенічаў паходзяць з той жа крыніцы, у прыватнасці казкі «Сучкін сын» і «Бог, Юрый і Мікола».

Зробленыя Адамам Багдановічам запісы казак былі першаю беларускаю чытанкаю для яго сына, паэта Максіма Багдановіча.

Катэгорыя:Беларускія народныя казачнікі
Яўген Аляксандравіч Юдчыц

**Яўген Юдчыц** (нар. , ) — беларускі футбаліст, абаронца клуба «Іслач».

## Клубная кар’ера 
Выхаванец ДЮСШ-1 горада Бяроза, дарослую кар’еру пачаў у 2014 годзе ў складзе мінскай «Зоркі-БДУ» ў якасці нападніка. У 2015 годзе пераважна выхадзіў на замену, з ліпеня стаў трывала з’яўляцца ў стартавым складзе, аднак з верасня перастаў з’яўляцца на полі з-за траўмы. Сезон 2016 пачынаў у стартавым складзе, але ў ліпені зноў атрымаў траўму і выбыў да чэрвеня 2017 года (на гэты час каманда змяніла назву на «Энергетык-БДУ»). Неўзабаве пасля вяртання зноў стаў іграком асноўнага складу. У 2018 годзе быў трывалым іграком стартавага складу, забіў 13 галоў у Першай лізе і дапамог камандзе выйсці ў Вышэйшую лігу.

У Вышэйшай лізе застаўся адным з асноўных ігракоў «студэнтаў», аднак часцей стаў гуляць як паўабаронца або флангавы абаронца. У студзені 2021 года падоўжыў кантракт з клубам, у пачатку сезона 2021 стаў капітанам каманды.

У ліпені 2021 года пакінуў «Энергетык-БДУ». Неўзабаве стаў трэніравацца з брэцкім «Дынама» і падпісаў кантракт з клубам. Замацаваўся ў стартавым складзе брэсцкай каманды на пазіцыі абаронцы. У лютым 2022 года падоўжыў пагадненне з дынамаўцамі. У 2022 годзе заставаўся асноўным іграком «Дынама», у лістападзе 2022 года атрымаў цяжкую траўму, з-за якой выбыў на некалькі месяцаў і прапусціў перадсезонную падрыхтоўку ў пачатку 2023 года.

У сакавіку 2023 года падоўжыў кантракт з брэсцкім клубам. Летам 2023 года аднавіў трэніроўкі з асноўнай камандай дынамаўцаў, з верасня стаў з’яўляцца на полі. У снежні 2023 года па пагадненні бакоў пакінуў брэсцкі клуб, пасля чаго падтрымліваў форму з «Энергетыкам-БДУ».

У лютым 2024 года далучыўся да «Іслачы» і неўзабаве падпісаў кантракт з клубам.

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Энергетык-БДУ
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Іслач
Аляксей Ануфрыевіч Ляпцееў

**Аляксей Ануфрыевіч Ляпце́еў** ( — ) — вучоны ў галіне машынабудавання, доктар тэхнічных навук (1991), прафесар (1992).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Фойна  Магілёўскай вобласці Беларусі. У 1968 годзе скончыў Беларускі інстытут механізацыі сельскай гаспадаркі (сучасны Беларускі дзяржаўны аграрны тэхнічны ўніверсітэт) і працаваў у ім.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па тэорыі і праектаванні сельскагаспадарчых машын. Распрацаваў асновы апрацоўкі глебы плугамі з пераменнай шырынёй захопу. Сааўтар шэрагу патэнтаў.

Сярод апублікаванага:
* Обоснование основных параметров унифицированного семейства модульных плугов (разам з А. С. Жылко) // Тракторы и сельхозмашины. 1986. № 9.

## Літаратура 
*  — С. 427.

## Спасылкі 
* Лептеев, Алексей Онуфриевич (доктор технических наук; 1941—1998) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі

Катэгорыя:Выпускнікі БДАТУ
Катэгорыя:Выкладчыкі БДАТУ
Катэгорыя:Машынабудаўнікі СССР
Катэгорыя:Машынабудаўнікі Беларусі
Дзяніс Сяргеевіч Ясковіч

**Дзяніс Ясковіч** (нар. , ) — беларускі футбаліст, абаронца кыргызскага клуба «Мурас Юнайтэд» з Джалал-Абада.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец мінскага «Дынама», першым трэнерам быў бацька, былы ігрок зборнай Беларусі Сяргей Іванавіч Ясковіч. З 2011 года пачаў выступаць за дубль дынамаўцаў. У 2013—2014 гадах гуляў у барысаўскім БАТЭ, пасля вярнуўся ў «Дынама». Сезоны 2015 і 2016 правёў у арэндзе ў Першай лізе, адпаведна ў «Бярозе-2010» і «Зорцы-БДУ», дзе быў іграком асновы.

У лютым 2017 года пасля прагляду падпісаў кантракт з мазырскай «Славіяй». У клубе выступаў за дубль, зрэдку з’яўляўся на лаўцы запасных асноўнай каманды, але на поле так і не выйшаў. У ліпені 2017 года па пагадненні бакоў пакінуў «Славію» і неўзабаве зноў далучыўся да «Зоркі-БДУ», якая на гэты час змяніла назву на «Энергетык-БДУ». У сезоне 2018 дапамог клубу выйсці ў Вышэйшую лігу. У першай палове сезона 2019 быў асноўным абаронцам каманды ў Вышэйшай лізе. У ліпені 2019 года пакінуў «Энергетык-БДУ».

У жніўні 2019 года падпісаў кантракт на 2,5 гады з жодзінскім «Тарпеда-БелАЗ». Спачатку гуляў у стартавым складзе, але неўзабаве стаў пераважна заставацца на лаўцы запасных, прыцягваўся таксама да дубля. У студзені 2020 года па пагадненні бакоў пакінуў жодзінскі клуб і неўзабаве далучыўся да «Гарадзеі», з якой хутка падпісаў кантракт. У сезоне 2020 гуляў пераважна ў стартавым складзе гарадзейскай каманды.

У пачатку 2021 года некаторы час трэніраваўся з брэсцкім «Дынама», а пазней далучыўся да «Крумкачоў», з якімі ў сакавіку падпісаў кантракт. Быў іграком асновы сталічнай каманды. У студзені 2022 года пачаў трэніравацца з «Мінскам» і неўзабаве афіцыйна стаў іграком гэтага клуба, дзе таксама замацаваўся ў стартавым складзе. У снежні 2022 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Мінск».

У сакавіку 2023 года папоўніў склад «Акжайыка» з другога дывізіёна Казахстана. У сакавіку 2024 года перайшоў у кыргызскі клуб «Мурас Юнайтэд».

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК БАТЭ
Катэгорыя:Ігракі ФК Бяроза-2010
Катэгорыя:Ігракі ФК Энергетык-БДУ
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Мазыр
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК Гарадзея
Катэгорыя:Ігракі ФК Крумкачы Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Акжайык Уральск
Катэгорыя:Ігракі ФК Мурас Юнайтэд
Усевалад Сяргеевіч Садоўскі

**Усевалад Садоўскі** (нар. , ) — беларускі футбаліст, нападнік казахстанскага клуба «Ардабасы» з Шымкента.

## Клубная кар’ера 
Пачынаў займацца футболам у мінскай СДЮШАР «Дынама», пазней гуляў у юнацкіх камандах сталічнага МТЗ-РІПА і барысаўскага БАТЭ. Ва ўзросце 15 гадоў пакінуў футбол, аднак праз два гады вярнуўся, далучыўшыся да «Мінска», дзе неўзабаве стаў гуляць за дубль. Па заканчэнні сезона 2015 сталічным клуб не стаў падаўжаць кантракт з нападнікам.

У пачатку 2016 года праходзіў прагляд у екацярынбургскім «Урала», які ўзначальваў былы трэнер «Мінска» Вадзім Скрыпчанка, аднак у выніку падпісаў кантракт з мінскай «Зоркай-БДУ». Першую палову сезона 2016 прапусціў з-за траўмы, з ліпеня замацаваўся ў асноўным складзе каманды. У сезоне 2017 заставаўся трывалым іграком стартовага складу каманды, якая змяніла назву на «Энергетык-БДУ». У сезоне 2018 з 21 голам стаў найлепшым бамбардзірам Першай лігі (хоць у ліпені не гуляў з-за траўмы) і дапамог камандзе выйсці ў Вышэйшую лігу.

У сезоне 2019 заставаўся асноўным нападнікам сталічнай каманды. У ліпені 2019 года падпісаў кантракт з брэсцкім «Дынама», аднак застаўся ў «Энергетыку-БДУ» на правах арэнды да канца сезона. З кастрычніка 2019 года не гуляў з-за траўмы. У снежні 2019 года вярнуўся з арэнды ў «Дынама». Да сезона 2020 рыхтаваўся разам з брэсцкай камандай і пачаў у яе складзе чэмпіянат, але замацавацца не здолеў, звычайна выхадзіў на замену.

У ліпені 2020 года перайшоў у брэсцкі «Рух». У сезоне 2020 гуляў пераважна ў стартавым складзе каманды, за 9 матчаў у Вышэйшай лізе забіў 9 галоў. У 2021 годзе часцей выхадзіў на замену.

У пачатку 2022 года рыхтаваўся да новага сезона з «Рухам», а ў сакавіку, пасля таго як брэсцкі клуб зняўся з Вышэйшай лігі, далучыўся да казахстанскага «Ардабасы», які ўзначальваў былы трэнер «Руха» Аляксандр Сяднёў, і неўзабаве падпісаў кантракт з клубам.

## Міжнародная кар’ера 
11 лістапада 2016 года згуляў свой адзіну матч у моладзевай зборнай Беларусі, правёўшы на полі першы тайм у таварыскай сустрэчы з Украінай (0:1).

## Дасягненні 
*  Уладальнік Суперкубка Беларусі: 2020
*  Найлепшы бамбардзір Першай лігі чэмпіянату Беларусі: 2018
*   Чэмпіён Казахстана: 2023
*  Уладальнік Кубка Казахстана: 2022

## Статыстыка выступленняў 
## Грамадзянская пазіцыя 
Пасля жорсткага разгону акцый пратэстаў, выкліканых масавымі фальсіфікацыямі на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, разам з 92 іншымі беларускімі футбалістамі выступіў з асуджэннем гвалту ў Беларусі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Ардабасы Шымкент
Катэгорыя:Ігракі ФК Рух Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Энергетык-БДУ
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Кашталяны брацлаўскія

**Кашталян брацлаўскі** — мясцовы ўраднік у Брацлаўскім ваяводстве Вялікага Княства Літоўскага. Урад кашталяна з'яўлялся другім паводле значнасці пасля ваяводы.

Згодна з умовамі Люблінскай уніі (1569) ваяводства апынулася ў складзе Каралеўства Польскага; кашталян брацлаўскі засядаў у Сенаце Рэчы Паспалітай.

Кашталянамі брацлаўскімі былі:
]]

* князь Андрэй Цімафеевіч Капуста (25.3.1566 — 1571)
* Васіль Пётравіч Загароўскі (4.7.1572 — 29.2.1580)
* князь  (1580 — 15.3.1581)
* Аляксандр Сямашка (12.10.1581 — 1597)
* князь Рыгор Львовіч Сангушка Кашэрскі (1598—1602)
* Мікалай Сямашка (1602—1618)
* князь Адам Сангушка (1618)
* Ян Харленскі (1619—1625)
* Барталамей Мадлібоўскі (?)
* Габрыэль Стэмпкоўскі (1638—1662)
* Стэфан Стэмпкоўскі (1662—1673)
* Стэфан Лядухоўскі (1673—1675)

]]

* Вацлаў Гулевіч (1676)
* Геранім Гулевіч (?)
* Францішак Карыцінскі (1688—1696)
* князь Ян Друцкі-Любецкі (1698)
* Францішак Карыткоўскі (1689—1703)
* Аляксандр Цэтнер (20.6.1701 — ?)
* Ян Юзаф Менцінскі (16.7.1703 — 1709)
* Рафал Сарбеўскі (7.3.1710 — 1715)
* Караль Аборскі (16.9.1716 — 1799)
* Ян Патоцкі (25.5.1729 — 1744)
* Пётр Браніцкі (8.9.1744 — 1761)
* Ян Антоній Чарнецкі (16.3.1762 — 1773)
* Марцін Грахольскі (8.8.1774 — 1790)
* князь Антоній Ян Чацвярцінскі (25.10.1790 —)

## Гл. таксама 
* Ваяводы брацлаўскія

## Літаратура 
* 
* Wolff J. Senatorowie i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego: 1385—1795. — Kraków, 1885.
* Żychliński T. Złota księga szlachty polskiej. T. 1—31. — Poznań, 1879—1908.