open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сурынамскі мукаед

**Сурынамскі мукаед** (*Oryzaephilus surinamensis*) — жук сямейства *Silvanidae*.

## Апісанне 
Цела даўжынёй 3—3,5 мм, ад жоўта- да цёмна-бурага колеру. Па баках пярэднегрудзей па 6 зубцоў. Надкрылы з барозначкамі, крылы развітыя.

Лічынка даўжынёй да 4 мм, жаўтавата-белая, укрытая рэдкімі валаскамі.

## Пашырэнне 
Трапляецца паўсюдна. Корміцца крупамі, мукой, вотруб'ем, сухой садавіной, зернем і іншымі прадуктамі расліннага паходжання.

## Асаблівасці біялогіі 
Самка адкладвае ў сярэднім да 300 яец, праз некалькі сутак паяўляюцца рухомыя лічынкі. Працягласць развіцця ад яйца да імага ад 22 да 240 сутак, залежыць ад тэмпературы. Аптымальная тэмпература развіцця 25—27 °C, пры тэмпературы ніжэй за 16 °C развіццё спыняецца. У цёплых памяшканнях за год можа быць да 7 пакаленняў.

## Значэнне для чалавека 
Шкоднік харчовых запасаў. Знішчаюць хімічным метадам, праграваннем да тэмпературы 60—70 °C.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Жукі
Луара Гургенаўна Айрапецян

**Луара Гургенаўна Айрапецян** (; нар. 29 верасня 1997, Астрахань, Расія) — расійская і армянская спявачка, лаўрэат шэрагу міжнародных музычных конкурсаў. Вядомая таксама пад псеўданімам *Лара*. Прадстаўляла Арменію на Дзіцячым Еўрабачанні 2009 і заняла другое месца.

## Біяграфія 
Луара Айрапецян пачала займацца вакалам і бальнымі танцамі ўжо ў чатыры гады. Нягледзячы на юны ўзрост, не раз ставала пераможцам розных усерасійскіх і міжнародных конкурсаў. У 2003 годзе заваявала Гран-пры ў намінацыі «Маленькае дзіва» на міжнародным фестывалі «Вясёлка» ў Валгаградзе. У 2005 годзе за поспехі ў вобласці мастацтва і мастацкай творчасці стала стыпендыятам Урада Астраханскай вобласці. У 2006 годзе была ганаравана Гран-пры на Усерасійскім конкурсе эстраднай песні ў г. Туапсэ, а таксама ўзяла ўдзел у расійскім адборачным конкурсе дзіцячага «Еўрабачання 2006», у якім заняла другое месца пасля сясцёр Талмачовых, якія выйгралі пасля і фінал конкурсу.

У 2008 годзе стала пераможцай дзіцячага музычнага конкурсу міжнароднага фестывалю мастацтваў «Славянскі Базар 2008» і ўпершыню брала ўдзел у нацыянальным адборы на дзіцячы конкурс Еўрабачанне ад Арменіі. У 2009 годзе яна зноў паспрабавала адабрацца на дзіцячае «Еўрабачанне» ў Арменіі. У тым годзе апроч Луары Айрапецян за права прадстаўляць Арменію ў фінале змагаліся яшчэ шэсць маладых выканаўцаў — Ангел Петрасян, Джулі Берберан і Ліка Мушэгян, гурт «Чэрмак ампікнер» (Белыя аблокі), гурт «Урах хаханджнер» (Вясёлы перазвон), гурт «Зонгах» (Звон) і Разік Агаджанян. Пераможац нацыянальнага адбору вызначаўся шляхам галасавання тэлегледачоў і журы падчас прамога эфіру Грамадскага тэлебачання Арменіі. Ім стала Луара Айрапецян, што выканала песню ўласнага складання пра іспанскі футбольны клуб «Барселона».

У фінале конкурсу, які прайшоў у Кіеве, Луара Айрапецян заняла другое месца, падзяліўшы яго з удзельніцай з Расіі Кацяй Рабавай. У выніку галасавання тэлегледачоў і журы яны абедзве набралі па 116 балаў і адсталі на 5 балаў ад пераможца з Нідэрландаў Ральфа Макенбаха.

У снежні 2009 года Луара Айрапецян заняла другое месца ў міжнародным конкурсе «Дзіцячая Новая хваля-2009».

З 2011 года жыве ў Лос-Анджэлесе.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт дзіцячага конкурсу песні Еўрабачанне
* Профіль на сайце Esckaz.com
* Профіль на сайтц Ballroom.ru 

Катэгорыя:Удзельнікі дзіцячага конкурсу песні Еўрабачанне
Oryzaephilus

**Oryzaephilus** — род жукоў сямейства .

## Апісанне 
Жукі чырвона-бурыя або бурыя. 3-3,5 мм. Сустракаюцца на складах ў запасах збожжавых, алейных, крупы, сухой садавіны, тытуню і да т. п.

## Віды 
Некаторыя віды:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Значэнне 
З’яўляюцца шкоднікамі, якія харчуюцца запасамі зерня.

Катэгорыя:Жукі
Саскуэханцы

**Саскуэха́нцы** (, )  — індзейскі народ Паўночнай Амерыкі, што насяляў у XVII ст. даліну ракі Саскуэхана.

## Гісторыя 
Археолагі фіксуюць прыход саскуэханцаў у даліну ракі Саскуэхана сярэдзінай XVI ст. Мяркуюць, што дагэтуль яны насялялі землі на паўночных захадзе, але былі адсунуты ў выніку войн з іракезамі. Ужо посля перасялення саскуэханцы нанеслі паражэнне магаўкам.

У пачатку XVII ст. саскуэханцы ўяўлялі сабою канфедэрацыю з 5 плямён. Агульная колькасць магла дасягаць 5 - 7 тысяч чалавек, якія насялялі 20 вёсак. Падтрымлівалі саюзныя адносіны з магіканамі. Асноўнымі заняткамі былі земляробства, збіральніцтва і паляванне. Захаваліся прадметы іх арыгінальнай керамікі. Размаўлялі на адной з іракезскіх моў. Капітан Джон Сміт, які сустрэўся з саскуэханцамі ў 1608 г., апісваў іх як вельмі высокіх. Паўхатан лічылі іх людаедамі.

З 1615 г. саскуэханцы актыўна кантактавалі з французскімі, галандскімі, пазней англійскімі і шведскімі каланістамі. Паколькі галандцы падтрымлівалі іх ворагаў-іракезаў, саюзныя адносіны з французамі першапачаткова мелі перавагу. У 1642 - 1644 гг. саскуэханцы мелі ўзброены канфлікт з англійскімі пасяленцамі ў Мэрылендзе, але гандаль з англічанамі і саслабленне алганкінаў у выніку англійскай каланізацыі ўсходняга ўзбярэжжа Паўночнай Амерыкі спрыялі пашырэнню іх тэрыторый на поўдзень. З 1640-х гг. падтрымлівалі шчыльныя кантакты з шведскімі каланістамі. Шведскія місіянеры зрабілі запісы мовы саскуэханцаў.

У 1650 г. саскуэханцы ўступілі ў новую вайну з іракезамі. У 1651 г. магаўкі ўварваліся ў даліну ракі Саскуэхана, дзе сустрэлі моцны адпор. Саскуэханцы былі добра ўзброены, адна з вёсак нават мела гармату. Аднак у 1653 г. іракезы перарвалі іх зносіны з французамі, а галандцы адмовіліся прадаваць агнястрэльную зброю і прыпасы. У 1655 г. галандцы захапілі шведскую калонію. У 1656 г. саскуэханцы былі вымушаны дамаўляцца з магаўкамі аб міры. Падчас вайны яны моцна пацярпелі ад эпідэміі воспы.

У 1663 пачаўся яшчэ адзін зацяжны канфлікт з іракезамі. На першых парах, саскуэханцы атрымоўвалі дапамогу ад англічан, але пасля захопу Нью-Ёрка англійскія калоніі сфарміравалі асабісты саюз з іракезамі. Да 1669 г. у саскуэханцаў засталося толькі 300 воінаў, але, калі яны звярнуліся да іракезаў з прапановай аб міры, іх пасла забілі. У 1675 г. іракезы здолелі выгнаць рэшткі саскуэханцаў з іх тэрыторый. Бежанцы сутыкнуліся з адпорам англійскіх пасяленцаў і ў выніку ў 1676 г. частка перасялілася ў Паўночную Караліну, дзе змяшалася з тускарора, а частка здалася ў палон магаўкам і анейда.

У XVIII ст. квакеры заснавалі ў Пенсільваніі вёску індзейцаў-хрысціян Канестога. Сярод яе жыхароў было 20 нашчадкаў саскуэханцаў. Падчас паўстання Пантыяка яны былі забіты англійскімі пасяленцамі.

## Гл. таксама 
* Масачусет
* Маскутэн
* Нейтраль
* Петунь
* Эры
* Венро

## Спасылкі 
* Francis Jennings, Glory, Death, and Transfiguration: The Susquehannock Indians in the Seventeenth Century
* SUSQUEHANNOCK HISTORY
* The Face Pot: The distinctive pottery of the Susquehannock Indians 

Катэгорыя:Зніклыя народы Амерыкі
Катэгорыя:Іракезамоўныя народы
Катэгорыя:Індзейцы Паўночнай Амерыкі
Маркаві Кулі

**Маркаві Кулі** ці **Вежы ** (, ) размешчаны на паўночным захадзе ад горада Прылеп Паўночнай Македоніі, трохі вышэй вёскі Вараш. Вежы сербскага сярэднявечнага караля  знаходзіцца на ўзгорку вышынёй 12-180 м, акружаным стромкімі схіламі пакрытымі мелкімі гранітнымі камянямі. Да верхняй часткі  былога паселішча магчыма дабрацца з паўднёвага і паўночнага боку. З 2004 года Маркавы Кулі знаходзяцца ў папярэднім спісе аб'ектаў сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Македоніі.

## Гісторыя 
За чатыры дзесяцігоддзі археалагічных даследаванняў было ўсталявана існаванне на гэтым месцы больш ранняга антычнага паселішча — Кераміі.

Крапасны вал датуецца XIII і XIV стагоддзямі і знаходзіцца ў добрым стане. Муры каля метра таўшчынёй, былі пабудаваны на вапняковым растворы і абапіраюцца на вялікія вапняковыя камяні.

Унутраныя сцены падзяляюць акропаль на больш дробныя ўчасткі. Палац сербскага  і яго сына Марка таксама размешчаны тут. Яго паўночная брама мае састаўны падмурак, што сведчыць аб шматлікіх перабудовах тут. Згодна з асобнымі гістарычнымі знаходкамі, да другой паловы XIV ствагоддзя і нават пазней, гэтую крэпасць абаранялі толькі 40 салдатаў.

Паселішча размешчана на поўдзень ад акропаля на плошчы каля 3,6 га. На яго паўднёвым боку знаходзяцца падвойныя вароты, а таксама вялікае каравульнае памяшканне паміж уваходамі. На паўднёвай сцяне ёсць тры добра захаваўшыяся вежы.

Самая ніжняя частка вала складаецца з шэрага кароткіх сцен, пабудаваных у выглядзе ламанай лініі. У заходнім боку знаходзяцца магілы, выдаўбленыя ў скале. У XIV стагоддзі гэтая частка служыла часовым сховішчам для мясцовага насельніцтва падчас турэцкіх набегаў.

Пасля смерці караля Марка ў 1395 годзе гэты насленеы пункт быў захоплены Асманскімі войскамі. У гэты час жыхары былога паселішча перасяліліся ў новую вёску каля падножжа ўзгорка. Яна была падзелена на некалькі кварталаў і ў кожным была свая царква. Гэтае новае паселішча з XIV стагоддзя атрымала назву Вараш, яно існуе і цяпер.

## Літаратура 
* Александр Дероко, «Средњовекови градови у Србији, Црној Гори и Македонији»

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Паўночнай Македоніі
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Паўночнай Македоніі
Катэгорыя:Славутасці Паўночнай Македоніі
Катэгорыя:Прылеп
Вуліца Савецкіх пагранічнікаў (Брэст)

**Вуліца Савецкіх пагранічнікаў** () — вуліца ў Ленінскім раёне Брэста, у гістарычным цэнтры горада. Рух аўтатранспарту аднабаковы ў кірунку ад плошчы Свабоды да праспекта Машэрава.

## Гісторыя 
## Размяшчэнне 
Арыентавана з поўначы на поўдзень. Размешчана паміж вуліцамі  17 Верасня і Карла Маркса, да якой паралельна. Пачынаецца ад плошчы Свабоды са скрыжавання з вуліцай Будзённага, перасякае вуліцу Дзяржынскага, з захаду прымыкае вуліца Свярдлова, перасякае праспект Машэрава і завяршаецца ў глыбіні квартала, не даходзячы да вуліцы Інтэрнацыянальнай. Даўжыня вуліцы складае каля 730 м.

## Забудова 
### Няцотны бок 
* № 1 — 
* № 3 — 
* № 5 — 
* № 7 — 
* № 9 — 
* № 11 — 
* № 13 — лазня.
* № 21 — 
* № 23 — 
* № 25 — 

* № 27 — 

* № 29 — 
* (пр. Машэрава, 32) — будынак (сярэдзіна ХІХ стагоддзя) — 
* № 35 — будынак Брэсцкай епархіі — 
* № 37 — 
* № 41 — Палескі аграрна-экалагічны інстытут НАН Беларусі. Да чэрвеня 2019 года будынак займаў Брэсцкі абласны суд.

### Цотны бок 
* № 4 — 
* № 6/1 — 
* № 10 — 
* № 14 — 
* № 18 (вул. Дзяржынскага, 16) — 
* № 22 — 
* № 24 — 
* № 26 — 
* № 30 — 

* № 32 — 

* № 34 — будынак былой гасцініцы «Метраполь» — 

* № 44 — двухпавярховы будынак. — 
* № 46 — 
* № 48 — 
* № 52 — 

* № 54 — будынак былой яўрэйскай бальніцы (1914, 1919—1921) — 

## Помнікі 
* Помнік ігумену брэсцкаму Афанасію

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ленінскі раён (Брэст)
Катэгорыя:Гістарычны цэнтр Брэста
Пушкінская вуліца (Брэст)

**Пушкінская вуліца** () — вуліца ў Ленінскім і Маскоўскім раёнах Брэста, часткова размешчаная ў гістарычным цэнтры горада.

## Гісторыя 
## Размяшчэнне 
Арыентавана з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Размешчана паміж вуліцамі Міцкевіча і Маякоўскага, да якіх паралельна. З’яўляецца працягам вуліцы Энгельса, пачынаецца ад плошчы Леніна, перасякае вуліцы Карла Маркса, Камсамольскую, Савецкую, Куйбышава, Карбышава, бульвар Касманаўтаў, вуліцы Кірава, Горкага, з паўночнага захаду прымыкаюць вуліцы Кірава і Мянжынскага, з паўднёвага ўсходу вуліца Папаніна.

Пасля перасячэння чыгуначных пуцей, праходзіць праз раён прыватнай забудовы, з паўночнага захаду да яе прымыкаюць вуліца Піваварная, Мінскі 1-ы завулак, вуліцы Валадарскага і Прыдарожная, з паўднёвага ўсходу — Мінскі 2-і завулак, вуліцы Талстога, Шолахава, Тургенева, Усходняя, Чэлюскіна, Сікорскага, пасля скрыжавання з вуліцай Піянерскай пераходзіць пад эстакадай Камянецкай шашы ў вуліцу Якуба Коласа. Даўжыня вуліцы складае каля 2,6 км.

## Забудова 
### Няцотны бок 
* № 1 (*вул. Леніна, 32*) — чатырохпавярховы дом.
* № 7 — кінатэатр «Мір»
* № 9 (*вул. Камсамольская, 25*) — фабрыка «Надзея»

* № 11 (*вул. Камсамольская, 38*) — 
* № 19 — Брэсцкая абласная навукова-тэхнічная бібліятэка
* № 21 — будынак Брэсцкай жаночай гімназіі — 
* № 23 — Брэсцкая абласная стаматалагічная паліклініка — 
* № 29 — 
* № 31 — 
* № 33 — 
* № 35 — 
* № 41 — 
* (*бул. Касманаўтаў, 48*) — Брэсцкая абласная бібліятэка імя М. Горкага.
* № 63 — двухпавярховы будынак. Упраўленне Следчага камітэта Рэспублікі Беларусь па Брэсцкай вобласці.
* № 65 — Брэсцкі дзяржаўны каледж чыгуначнага транспарту.
* Каталіцкія (Польскія) могілкі

### Цотны бок 
* № 4 (*вул. Леніна, 24*) — чатырохпавярховы дом.

* № 10 — будынак (ХІХ стагоддзе). У наш час у ім размяшчаецца Консульства Расійскай Федэрацыі. — 
* № 16/1 - «Брэстпраект»
* № 18 — трохпавярховы жылы дом (пачатак XX стагоддзя). У гады акупацыі Брэста нямецкімі захопнікамі ў аптэцы па заданні партыйнага падполля Галіны Аляксандраўны Аржанавай, у памяць пра якую ў 1964 годзе на будынку ўстаноўлена мемарыяльная дошка. — 
* № 20 — 
* № 22 — 
* (*вул. Куйбышава, 15*) — гандлёвы цэнтр «Gallery Grand».

* (*вул. Карбышава, 25*) — Цэнтральны рынак.
* № 38 — 
* № 42 — 
* № 100 — дзевяціпавярховы дом. Інтэрнат № 4 БрДУ.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ленінскі раён (Брэст)
Катэгорыя:Маскоўскі раён (Брэст)
Катэгорыя:Гістарычны цэнтр Брэста

Катэгорыя:Вуліцы, названыя ў гонар Аляксандра Пушкіна
Персідскія паслы ў караля Эфіопіі

**Персідскія паслы ў караля Эфіопіі** — карціна Францішка Смуглевіча, напісаная каля 1785 года. Захоўваецца ў .

## Сюжэт 
Пры стварэнні карціны Ф. Смуглевіч натхняўся сюжэтам з  Герадота. На ёй паказаны момант, калі пасланцы персідскага кіраўніка Камбіза II наведваюць цара Эфіопіі з патрабаваннем скарыцца іх уладару. Паслы прынеслі з сабой падарункі: пурпурнае адзенне, залатыя ланцуг і брошку, скрыню з алебастру, якая змяшчае бальзам, і амфары віна.

Катэгорыя:Карціны Францішка Смуглевіча
Катэгорыя:Карціны са збораў Літоўскага мастацкага музея
Раба

**Ра́ба, Раб** (; ) — рака ў Аўстрыі і Венгрыі, правы прыток ракі Дунай.

Даўжыня ракі 398 км. Плошча вадазбору больш за 18 000 км². Сярэдні расход вады каля 70 м³/с непадалёк ад вусця. Выток ракі знаходзіцца ў Альпах на тэрыторыі федэральнай зямлі Штырыя (Аўстрыя). Працякае па заходняй частцы Сярэднедунайскай раўніны. Упадае ў Дунай у межах венгерскага горада Дзьёр. Рака суднаходная ў нізоўі.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Аўстрыі
Катэгорыя:Рэкі Венгрыі
Катэгорыя:Прытокі Дуная
Лялька

**Лялька** — прадмет (фігура) у выглядзе чалавека ці жывёлы, зроблены з тканіны, паперы, дрэва, фарфору, пластмасы і іншых матэрыялаў.

## Віды лялек 
Лялькі вядомы чалавецтву са старажытных часоў. На тэрыторыі Еўразіі знаходзяць дробную антрапаморфную пластыку, створанаю каля . Лялькі найбольш блізкі з аднаго боку паганскім ідалам і драўлянай народнай скульптуры, а з другога боку — маскіраваным удзельнікам рытуалаў. У самым агульным сэнсе лялька — антрапаморфны аб'ект, створаны для  азначаных маніпуляцый. Усе лялькі можна умоўна падзяліць на   і ўнеабрадавыя, але першапачаткова лялькі ўзніклі і існавалі ў непасрэднай сувязі з сакральным.

Тым не менш, у штодзённым жыцці яны выконваюць функцыю бытавых лялек-цацак або сувенірных лялек. Таксама лялек выкарыстоўваюць як талісманы. У гандлёвай справе — функцыю манекенаў.

У старажытных народных ігрышчах або рэлігійных абрадах лялькі выконваюць розныя функцыі: Каза ў калядных абрадах, саламянае пудзіла на Масленіцу.

## Лялька як дзіцячая цацка 
. Дзяўчынка з лялькай. 1841]]
Лялька — цацка звычайна выяўляе чалавека або жывёлу. аднак лялька можа не выяўляць, а толькі азначаць якую-небудзь сапраўдную або фантастычную істоту. Напрыклад, для дзіцяці, якое скача вярхом на палцы, гэта палка азначае яго каня.

Лялькі як дзіцячыя цацкі з'явіліся яшчэ ў дагістарычныя часы. Формай яны былі даволі прымітыўнымі, а выяўлялі і/або азначалі выгляд людзей або іншых жывых істот.

## Лялька (лялька-акцёр) і персанаж спектакля 
У кожным рэгіёне свету і нават кожнай краіне маюцца свае ўлюблёныя віды лялечных персанажаў і лялечных тэатраў: рускі Пятрушка, англійскі Панч, турэцкі Карагёз і іншыя.

Гіганцкія лялькі, як даспехі надзетыя на акцёраў, даўно выкарыстоўваліся ў балаганных і брадзячых цырках, а ў другой палове XX стагоддзя з'явіліся ў дыснейлэндах, а потым сталі выкарыстоўвацца ў масавых тэатралізаваных святочных імпрэзах і творах іншых відаў прыкладнога мастацтва (напрыклад, у рэкламных мэтах). На іх і зараз вялікая мода, яны частыя персанажы дзіцячых спектакляў або мерапрыемстваў.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Цацкі
Нейтраль (народ)

**Нейтра́ль**, або **нейтры́** (; меркаваная саманазва: *Chonnonton*, літаральна "кіроўцы аленямі")  — індзейскі народ Паўночнай Амерыкі, што насяляў у XVII ст. паўднёвае ўзбярэжжа Антарыа.  

## Гісторыя 
Назва **нейтраль** была дадзена французскімі каланістамі, якія ўсталявалі кантакты з карэнным насельніцтвам на поўдзень ад Антарыа і ўздоўж Ніягары ў 1610 г. Яе паходжанне тлумачыцца тым, што тутэйшыя жыхары захоўвалі нейтралітэт у войнах паміж іракезамі і гуронамі. Гуроны называлі дадзены народ як *Attiwandaronk* (літаральна "з сапсаванай мовай"). Некаторыя даследчыкі са спасылкай на ўскосныя дадзеныя сцвярджаюць, што саманазвай нейтраль была *Chonnonton* (літаральна "кіроўцы аленямі"). 

Нейтраль уяўлялі сабою канфедэрацыю, што ўключала ў сябе каля 10 тэрытарыяльных груп. Размаўлялі на адной з іракезскіх моў. У 1641 г. французскія езуіты вызначалі іх колькасць у 12 тысяч чалавек. У пачатку XVII ст. нейтраль узначальваў агульны правадыр-шаман *Tsouharissen* (літаральна "дзіця Сонца"). Ён памёр у 1646 г. Канфедэрацыя вяла шырокі гандаль з навакольнымі народамі. Пасрэднікамі ў гандлі з французамі з'яўляліся гуроны. 

У 1649 г. нейтраль прынялі бежанцаў-гуронаў, якія ратаваліся ад вайны з іракезамі. Гэта стала зачэпкай для нападаў з боку сенека і магаўкаў. У 1650 г. нейтраль адпомсцілі апошнім за спаленую вёску  і захапілі ў палон 200 іракезаў. Увесну 1651 г. іракезы арганізавалі буйную ваенную экспедыцыю. Езуіты паведамлялі аб вялізарных стратах з боку нейтраль. Сярод выжылых пачаўся голад. Значная частка воінаў-нейтраль трапіла ў палон да іракезаў і была адаптавана імі. У 1653 г. каля 800 нейтраль узгадваліся на тэрыторыі Мічыган, на захад ад свайго былога месца рассялення. Апошняя ўзгадка пра іх датуецца 1672 г. У XVIII ст. землі нейтраль былі заняты гуронамі. 

## Археалогія 
Археалагічныя раскопкі паселішчаў нейтраль вядуцца з сярэдзіны XIX ст. У 2004 г. раскопкі паселішча каля Саўтвалд былі абвешчаны нацыянальным гістарычным помнікам Канады.

## Культура 
Асноўнымі заняткамі нейтраль былі земляробства, паляванне і рыбалоўства. Здабывалі крэмень. Гандаль крамянёвымі пласцінамі, што выкарыстоўваўся індзейцамі для навершаў стрэл, доўгі час заставаўся крыніцай дабрабыту і прычынай іх нейтралітэту ў адносінах да іракезаў і гуронаў. Але гэта не спыняла войны з больш слабымі суседзямі. Другім важным прадметам гандлю былі скуры аленяў. Іх абменьвалі ў алганкінаў на ракавіны для вырабу вампумаў. Маюцца апісанні загонных паляванняў нейтраль на аленяў. Археолагамі знойдзены шматлікія прадметы, якія характаразуюць нейтраль як выдатных рамеснікаў і мастакоў.

Запісы езуітаў дазваляюць казаць пра вялікую ролю ў грамадскім жыцці нейтраль абраных правадыроў, якія сумяшчалі ваенную, рэлігійную і палітычную ўладу. У першай палове XVII ст. вылучыўся агульны правадыр, што аб'ядноўваў вакол сябе іншых правадыроў канфедэрацыі.

## Гл. таксама 
* Масачусет
* Маскутэн
* Петунь
* Саскуэханцы
* Эры

## Спасылкі 
* NEUTRALS HISTORY
* The Neutral Confederacy - The Canadian Encyclopedia

Катэгорыя:Зніклыя народы Амерыкі
Катэгорыя:Іракезамоўныя народы
Катэгорыя:Індзейцы Паўночнай Амерыкі
Ляхаўка (рака)

**Ля́хаўка** — рака ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Пліса (басейн Нёмана). Даўжыня 5 км. Пачынаецца за 1 км на паўночны захад ад вёскі Вераскава, упадае ў Плісу на поўдзень ад вёскі Пліса 1. Рэчышча на працягу 2,8 км (ад вусця ўверх) каналізаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Навагрудскага раёна
Катэгорыя:Басейн Нёмана
Беніца (рака)

**Бе́ніца** — рака ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Пліса (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 6 км. Пачынаецца з возера каля аграгарадка Бенін, упадае ў Плісу за 1 км на паўночны ўсход ад вёскі Зенявічы. У вёсцы Нізаўцы на рацэ створана сажалка.

Катэгорыя:Басейн Нёмана
Катэгорыя:Рэкі Навагрудскага раёна
Барыс Іванавіч Тарасюк

**Барыс Іванавіч Тарасюк** (нар. , г. Дзяржынск, Данецкая вобласць, Украінская ССР, СССР) — украінскі палітык і дыпламат, міністр замежных спраў Украіны (1998—2000, 2005—2007), віцэ-прэзідэнт Парламенцкай асамблеі Еўранэст. Заснавальнік і дырэктар Інстытута еўра-атлантычнага супрацоўніцтва і старшыня грамадскага савета часопіса «ЕвроАтлантика». Лідар Народнага Руху Украіны (2003—2012), з 2013 года намеснік старшыні партыі ВА «Бацькаўшчына». Народны дэпутат Украіны 4-га, 5-га, 6-га, 7-га, 8-га скліканняў Вярхоўнай Рады Украіны. Намеснік старшыні Камітэта па замежных справах (з 2014 года), старшыня падкамітэту па пытаннях заканадаўчага забеспячэння і кантролю за дзейнасцю дыпламатычнай службы.

Міністр замежных спраў Украіны ва ўрадах Валерыя Пуставойценкі, Віктара Юшчанкі, Юліі Цімашэнка, Юрыя Еханурава і Віктара Януковіча.

Катэгорыя:Члены СНБА Украіны
Прэголя

**Прэго́ля** () — рака ў Калінінградскай воласці Расіі, упадае ў Балтыйскае мора.

Даўжыня ракі 123 (187) км. Плошча вадазбору 15 500 км². Сярэдні расход вады 90 м³/с. Рака ўтвараецца зліццём рэк Інструч і Анграпа. Упадае ў Калінінградскі (Віслінскі) заліў Балтыйскага мора.

Прытокі: Лакаўка, Гур'еўка, Байдукоўка, Бабровая, Гвардзейская, Лава, Вялікая, Глыбокая і інш.

## Літаратура 
* Преголя // 

## Спасылкі 
* Государственный водный реестр РФ
* Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Рэкі Калінінградскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Балтыйскае мора
1957 год у гісторыі музыкі

**1957** год быў адзначаны шэрагам музычных падзей.

## Падзеі 
## Альбомы 
## Узнагароды 
## Гурты 
### Створаны 
* Бахор — танцавальны ансамбль з Узбекістана

### Распаліся 
## Нарадзіліся 
* 14 снежня — Анатоль Мяльгуй, музычны журналіст

## Памерлі 
*
Катэгорыя:Гады ў музыцы
Барыс Ігаравіч Звозскаў

**Барыс Ігаравіч Звозскаў** () — беларускі праваабаронца, грамадскі дзеяч, першы прэзідэнт Беларускага дома правоў чалавека (Вільнюс, Літва, 2007—2010), адзін з заснавальнікаў аб’яднанняў «Хельсінкі XXI» і «Прававая ініцыятыва».

## Біяграфія 
Нарадзіўся 26 лютага 1949 года ў Белагорску (РСФСР). 

Скончыў Ленінградскі электратэхнічны інстытут. З 1996 года займаўся праваабарончай дзейнасцю, практычнай абаронай у палітычна матываваных судовых працэсах, удзельнічаў у экспертызе шэрагу законапраектаў. З 1998 года займаўся прававой асветай у сферы праваабароны, быў сярод актыўных удзельнікаў працэсу стварэння і развіцця Беларускага дома правоў чалавека. У 2007—2010 гадах з’яўляўся прэзідэнтам Дома правоў чалавека.

Памёр 17 чэрвеня 2012 года ў рэанімацыі анкалагічнага цэнтра ў Бараўлянах.

## Узнагароды 
* Прэмія «Праваабаронца года Беларусі» (2008).

## Ушанаванне памяці 
31 ліпеня 2013 года была афіцыйна зацверджаная назва Беларускага дома правоў чалавека ў Вільнюсе — Беларускі дом правоў чалавека імя Барыса Звозскава.

## Літаратура 
* Грамадзянін і следства: прававыя і псіхалагічныя аспекты / [Б. Звозкаў, Е. Лабановіч] — Мінск, 1999.

## Спасылкі 
* http://humanrightshouse.org/Articles/18224.html 
* http://nashaniva.by/?c=ar&i=75439
* http://humanrightshouse.org/Articles/19449.html 
* http://hrwatch-by.org/en/node/541?page=2
* http://www.svaboda.org/a/24831002.html
* http://novychas.by/hramadstva/u_minsku_nazvali_laureatau_pra
* http://gomelspring.org/be/news/1551

Катэгорыя:Праваабаронцы Беларусі
Ётэйка

* Палікарп Ётэйка — літоўскі, польскі і беларускі мастак
* Ян Ётэйка — літоўскі і польскі мастак
Палікарп Ётэйка

'''Палікарп Ётэйка — каля ) — мастак, чыя творчасць цесна звязана з мастацкім жыццём Літвы і Беларусі. Брат мастака Яна Ётэйкі, а таксама скульптуры і сусветнай гісторыі. У 1820 і 1822 гадах разам са студэнтамі ўніверсітэта прымаў удзел у мастацкіх выстаўках, дзе прадстаўляў копіі карцін Рафаэля і Фабра. У 1829 стаў кандыдатам мастацтва. Масон.

У 1841—1847 выкладаў малюнак у Свіслацкай гімназіі, з 1847 — у Мінскай мужчынскай гімназіі. Паводле некаторых звестак, таксама выкладаў у Слуцкай і Нясвіжскай гімназіях.

Творы захоўваюцца ў .

Vincent Giecold. Вінцэнт Гецольд (P. Jutejka, 1827).jpg|Партрэт Вінцэнта Гецольда
Jan Rudamina. Ян Рудаміна (P. Jutejka, XIX).jpg|Партрэт Яна Рудаміны
Tamaš Žycki. Тамаш Жыцкі (P. Jutejka, XIX).jpg|Партрэт Томаша Жыцкага
Vosip Kavaleŭski. Восіп Кавалеўскі (P. Jutejka, XIX).jpg|Партрэт Восіпа Кавалеўскага

## Літаратура 
* Visuotinė lietuvių enciklopedija, Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 2005, t. 8.

## Спасылкі 
* Polikarpas Joteika 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі Літвы
Катэгорыя:Педагогі Літвы
Катэгорыя:Масоны Беларусі
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Кіеўскае паўстанне (1068—1069)

[thumb|300px|Кіяўляне вызваляюць [Усяслаў Брачыславіч|Усяслава Брачыславіча з поруба. Мініяцюра Радзівілаўскага летапісу.]]
**Кі́еўскае паўста́нне 1068—1069 года** — выступленне жыхароў Кіева супраць вялікага князя кіеўскага Ізяслава Яраславіча.

Пачалося ў верасні 1068 года ў выніку адмовы Ізяслава ўзброіць воінаў гарадской дружыны (рамеснікаў і гандляроў) пасля  полаўцамі на рацэ Альце аб'яднанага войска . Паўстанцы вызвалілі палоннага полацкага князя Усяслава Брачыславіча і абвясцілі яго вялікім князем кіеўскім. Ізяслаў Яраславіч уцёк у Польшчу, яго браты чарнігаўскі і пераяслаўскі князі Святаслаў і Усевалад прызналі ўладу Усяслава Брачыславіча. Паўстанне задушана вясной 1069 Ізяславам з дапамогаю войска яго сваяка польскага караля Баляслава II Смелага; Усяслаў Брачыславіч уцёк у Полацк.

## Літаратура 
*  С. 251.

Катэгорыя:Кіеўская Русь
Катэгорыя:Гісторыя Кіева
Катэгорыя:1068
Статут Уладзіміра Манамаха

**Стату́т Уладзі́міра Манама́ха 1113 года** — законы вялікага кіеўскага князя Уладзіміра Манамаха (княжыў у Кіеве ў 1113—1125), змешчаныя ў пашыранай рэдакцыі Рускай праўды.

Статут быў прыняты прадстаўнікамі вышэйшай феадальнай знаці ў сяле  каля Кіева пасля ўступлення Уладзіміра Манамаха на велікакняжацкі прастол.

Статут складаецца з 69 артыкулаў, якія змяшчаюць нормы крымінальнага, цывільнага і судовага права. Пад уплывам Кіеўскага паўстання 1113 года статут рабіў некаторыя ўступкі гарадскім нізам: вызначаліся крыніцы халопства (гл. халопы), некалькі абмяжоўвалася ўлада гаспадара над закупамі, ліхвярскі працэнт не мог перавышаць 25 % гадавых, забаранялася ператвараць у раба неплацежаздольнага купца-даўжніка, калі ён стаў такім з-за няшчаснага выпадку.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Кіеўская Русь
Катэгорыя:Старажытнарускае права
Катэгорыя:Гістарычныя дакументы
Юозас Тубяліс

**Юо́зас Тубяліс** (, , в. Ілгалаўкі, Ковенская губерня, Расійская імперыя, цяпер Рокішкіскі раён Літвы — , , Літва) — літоўскі палітык, прэм'ер-міністр Літвы ў 1929—1938 гадах.

## Біяграфія 
У 1902 годзе скончыў гімназію ў Лібаве, год вучыўся на медыцынскім факультэце Варшаўскага ўніверсітэта, пасля чаго пераехаў у Панявеж. У 1908 годзе скончыў Рыжскі політэхнічны інстытут як аграном, працаваў па спецыяльнасці ў Коўна. З пачаткам Першай сусветнай вайны прызваны ў армію, у 1917 годзе дэмабілізаваўся ў Варонежы, дзе прыняў удзел у стварэнні нацыянальных арганізацый літоўскіх бежанцаў, а ў 1918 годзе вярнуўся на радзіму, дзе заняў пасаду міністра сельскай гаспадаркі ў першым урадзе дзяржавы, у 1919—1920 гадах быў міністрам адукацыі. Пасля шлюбу з сястрой жонкі тагачаснага прэзідэнта Літвы Антанаса Смятоны, стаў яго блізкім паплечнікам.

З зыходам Смятоны з прэзідэнцкай пасады Тубяліс заняўся прадпрымальніцтвам і стварэннем сельскагаспадарчых кааператываў. Пасля здзейсненага Смятонам перавароту Тубяліс ў 1927 годзе стаў міністрам фінансаў. У 1929 годзе замяніў на пасадзе прэм’ер-міністра Аўгусцінаса Вальдэмараса, адпраўленага ў адстаўку пасля канфлікту з прэзідэнтам. З 1931 года ўзначальваў . Займаў пасаду прэм’ер-міністра да 1938 года, калі падзенне ўласнай папулярнасці вымусіла Смятону перамясціць Тубяліса на пасаду міністра сельскай гаспадаркі, а праз некалькі месяцаў — старшыні Банка Літвы.

У 1935 годзе Тубяліс заявіў на сойме пра «нелітоўскае» паходжанне герба «Віціс» і сказаў, што пачалася праца па стварэнні арыгінальнага герба Літвы, на аснове гістарычнага герба Жамойці.

Памёр у Каўнасе 30 верасня 1939 года. Пахаваны на старых гарадскіх могілках у парку Рамібес, пазней яго рэшткі перапахаваны на могілках Панямунес.

## Спасылкі 
* Юозас Тубяліс  

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Літвы
Катэгорыя:Міністры фінансаў Літвы
Катэгорыя:Міністры адукацыі Літвы
Катэгорыя:Міністры сельскай гаспадаркі Літвы
Кіеўскае паўстанне (1113)

**Кі́еўскае паўста́нне 1113 года** — выступленне жыхароў Кіева супраць злоўжыванняў княжацкай адміністрацыі на чале з баярынам Пуцятам Вышацічам (спекуляцыя хлебам і соллю, закабаленне вольных людзей ліхвярамі і знаццю і іншае).

Пачалося пасля смерці вялікага кіеўскага князя Святаполка Ізяславіча. Паўстанцы разграмілі двор Пуцяты і ўладанні ліхвяроў.

Запрошаны кіеўскімі баярамі на велікакняжацкі прастол князь Уладзімір Манамах спыніў паўстанне шляхам выдання Статута Уладзіміра Манамаха 1113 года, які змяшчаў уступкі паўстанцам.

## Літаратура 
*  С. 251.

Катэгорыя:Кіеўская Русь
Катэгорыя:Гісторыя Кіева
Ягорава гара

**«Ягорава Гара»** — беларускі музычны праект, які выконвае музыку ў стылі фолк.

Удзельнікі музычнага праекту імкнуцца раскрываць сучаснай моладзі глыбіню старажытнай народнай музычнай культуры праз апрацоўку традыцыйных песень Гомельшчыны (Беларусь). У праекце выкарыстоўваюцца вельмі разнастайныя музычныя стылі. Рэпертуар складаюць акустычныя і электронныя кампазіцыі. Іх аснову ўтвараюць песні, запісаныя ўдзельнікамі праекту ў экспедыцыях па Гомельскай вобласці. Музычны бок праекту характарызуецца імкненнем перадаваць перанятую ад носьбітаў традыцыйную манеру народных спеваў.

Музычны фолк-праект «Ягорава Гара» пачаў сваю канцэртную дзейнасць у 2013 годзе. Яго стваральнікам з'яўляецца Ігар Архіпаў, які для творчасці выбраў псеўданім Ягор Палешук. Ягор з'яўляецца прадзюсарам, кампазітарам і аранжыроўшчыкам музычнага праекту. Назва «музычны праект» прадугледжвае пры наяўнасці асноўнага складу ўдзельнікаў магчымасць запрашэння іншых музыкаў для выступаў і запісаў асобных кампазіцыяў і праграм.  За 3 гады творчай дзейнасці ў праекце «Ягорава Гара» прынялі ўдзел больш за 10 чалавек.

Асноўнымі ўдзельнікамі праекту з'яўляюцца Ягор Палешук, Ірына Глушэц, Зося Бабакова. Ягор Палешук іграе на гуслях, колавай ліры, гітары, дудзе, жалейках, флейтах, бубне, сінтэзатары. Таксама Ягор піша музыку з дапамогай медыястудыі. Ірына грае на ліры, гудку, цымбалах, бубне. Зося спявае, іграе на флейце, дудзе, жалейцы, сапёлцы, асвойвае скрыпку. У 2016 годзе да гурта дадаліся Кацярына Магонава (спевы, перкусія, гудок, сінтезатар), Юрый Яжоў — барабаны, перкусія, Таццяна Яжова — бубен, джамбэ, дарбука, перкусія. Ірына і Кацярына выконваюць ролю вядучых вакалістак. Усе ўдзельнікі валодаюць ударнымі, шумавымі інструмантамі і акарынамі.

Музычны праект «Ягорава гара» двойчы намінант на прысуджэнне этнамузычнай Прэміі «МИРА» (2013, 2015 гг.) на Міжнародным фестывалі этнічнай музыкі і рамёстваў «МИР Сибири» (п. Шушанскае, Краснаярскага краю, Расія). Лаўрэат І ступені VIII Рэспубліканскага фестывалю фальклорнага мастацтва «Берагіня» (за захаванне этнамузычнай спадчыны беларусаў у 2014 г.). Уладальнік Дыплома пераможцы ў намінацыі «Адраджэнне і развіццё нацыянальных традыцый» агляду-конкурсу аматарскай творчасці сярод прадпрыемстваў, арганізацый, устаноў Цэнтральнага раёна г. Гомеля 2014 года.

У лютым 2016 года праект «Ягорава гара» выдаў першы студыйны альбом.

## Спасылкі 
* ЯГОРАВА ГАРА.  Тузін Гітоў. Слушны музычны партал. 
* ЯГОРАВА ГАРА Афіцыйная старонка ВКонтакте
* ЯГОРАВА ГАРА. Yagorava Gara soundcloud.com

Катэгорыя:Фолк-гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2013 годзе
Ян Ётэйка

**Ян Ётэйка** (; ,  — ?) — літоўскі гравёр, графік і жывапісец, чыя творчасць цесна звязана з мастацкім жыццём Літвы і Беларусі. Брат мастака Палікарпа Ётэйкі.

## Біяграфія 
У 1815—1818 гадах вучыўся жывапісу ў Віленскай мастацкай школе пры Віленскім універсітэце ў Яна Рустэма і гравюры ў Джозефа Сандэрса. У 1819—1821 гадах вучыўся ў Варшаўскім універсітэце ў . Некаторы час ён вучыўся ў Санкт-Пецярбургскай Акадэміі мастацтваў у .

У 1822—1823 выкладаў малюнак у павятовай школе Укмярге, у 1825—1826 гадах — у Мінску, у 1826—1828 гадах — у Крожах. За жорсткае абыходжанне і перавышэнне паўнамоцтваў быў звольнены.

Дата смерці невядомая, апошнія згадкі каля 1840 года.

## Творчасць 
Ствараў ілюстрацыі-гравюры для выдання «Dziennik Wileński», эскізы тэатральных дэкарацый. Ствараў копіі чужых палотнаў, пісаў партрэты.

## Спасылкі 
* Jonas Joteika 

Катэгорыя:Мастакі Літвы
Катэгорыя:Педагогі Літвы
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Гравёры Літвы
Катэгорыя:Графікі Літвы
Плошча Свабоды (Брэст)

**Плошча Свабоды** () — плошча ў Ленінскім раёне Брэста, у гістарычным цэнтры горада. Мае форму трохвугольніка, абмежавана вуліцамі Гогаля і Будзённага. 

## Гісторыя 
Пачала фарміравацца ў першай палове XIX стагоддзя. Забудавана пераважна двухпавярховымі дамамі. У часы Расійскай імперыі плошча з’яўлялася адміністрацыйным цэнтрам горада. Першапачаткова называлася **Думскай плошчай**, пазней **Ратушнай плошчай**.

У 1913 г. тут размяшчаліся гарадскія дума і ўправа, ратуша, публічная бібліятэка-чытальня імя М. Гогаля, булачныя, таварыства абароны жывёлы, працавалі суддзя і агент страхавога таварыства. 

## Славутасці 
* Помнік Вызвалення.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Плошчы Брэста
Катэгорыя:Ленінскі раён (Брэст)
Катэгорыя:Гістарычны цэнтр Брэста
Крамаўка

**Кра́маўка** — рака ў Беларусі, у Навагрудскім і Карэліцкім раёнах Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Нёўда (прыток ракі Сэрвач, басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 12 км. Плошча вадазбору 50 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 5,2 ‰. Пачынаецца ў напрамку на захад ад вёскі Сянежыцы, цячэ па ўсходняй частцы Навагрудскага ўзвышша, упадае ў Нёўду на заходняй ускраіне вёскі Савашы. На працягу 2,5 км каналізаваная (ад вёскі Сапатніца да вёскі Забалацце). У вёсцы Сянежыцы на рацэ створана сажалка.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Навагрудскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Карэліцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Сэрвачы (прыток Нёмана)
Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Славакіі

У спіс **Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА** ў **Славакіі** ўваходзіць 7 аб'ектаў (на 2014 год), што складае  ад агульнага ліку ( на  год). 5 аб'ектаў уключана ў спіс па культурных крытэрыях і 2 — па прыродных. Акрамя гэтага, па стане на 2014 год 14 аб'ектаў на тэрыторыі Славакіі знаходзяцца ў ліку кандыдатаў на ўключэнне ў спіс Сусветнай спадчыны. Славацкая Рэспубліка ратыфікавала Канвенцыю аб ахове сусветнай культурнай і прыроднай спадчыны 31 сакавіка 1993 года. Першыя 3 аб'екты, якія знаходзяцца на тэрыторыі Славакіі, былі занесеныя ў спіс у 1993 годзе на .

## Спіс 
У прыведзенай табліцы аб'екты размешчаны ў парадку іх дабаўлення ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Папярэдні спіс 
У табліцы аб'екты размешчаны ў парадку іх дабаўлення ў папярэдні спіс. У гэтым спісе пералічаны аб'екты, прапанаваныя ўрадам Славакіі ў якасці кандыдатаў на занясенне ў спіс Сусветнай спадчыны.

## Гл. таксама 
* Сусветная спадчына
* ЮНЕСКА

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Спіс аб'ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Славакіі 
* Каталог спасылак Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Славакіі 

Катэгорыя:Культура Славакіі
Славакія
Алека Канстанцінаў

**Алека Іваніцаў Канстанцінаў** (1 студзеня 1863, Свіштоў — 11 мая 1897;
* пік Алека масіва Рыла;
* турыстычная база «Алека» на ;
* вёска ;
* Джяржаўны тэатр саціры імя Алека Канстанцінава ў Сафіі.

Партрэт Канстанцінава размешчаны на банкноце ў 100 леваў узора 2003 года.

## Спасылкі 
* Арнаудов, Михаил. Алеко Константинов 
* Бъклова, Катя. // Речник на нова българска литература (1978—1992). софия, Хемус, 1994.

Катэгорыя:Ахвяры забойстваў
Катэгорыя:Пісьменнікі Балгарыі
Катэгорыя:Юрысты Балагрыі
Катэгорыя:Пахаваныя на Цэнтральных могілках Сафіі
RIMA

**RIMA** — рок-гурт з Беласточчыны з Гарадка.

## Гісторыя 
Гурт заснаваны ў 2000 годзе. Песні выконваюцца на беларускай і польскай мовах. У 2000 годзе былі пераможцамі конкурсу фэсту Басовішча. Прымалі ўдзел ў гэтым фэсце ў 2002, 2004—2010 і 2012 гадах. Назва *RIMA* утворана з першых літараў імён удзельнікаў гурта. Хаця ўдзельнікаў было пяць, лішнюю літару «А» было вырашана адкінуць.

У 2015 годзе гурт быў рэарганізаваны: з удзельнікаў RIMA і Drapped Fel Андрэй Паплаўскі сабраў новы калектыў Ostrov.

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
* Praz żyćcio (2001)
* Pradajem siabie (2003)
* Kalevala (2009)
* Akustycznie (2011)

### Удзел у зборніках 
* Сэрца Эўропы in rock (2001, песні «Стары млын» і «Wódka»)

## Удзельнікі 
* Андрэй Паплаўскі: спеў
* Ігар Самойлік: гітара
* Андрэй Грэсь: ударная ўстаноўка
* Марцін Кахановіч: гітара
* Марэк Ядкоўскі: бас-гітара (у гурце з 18 верасня 2004)
* Раман Карповіч: бас-гітара (у гурце да 18 верасня 2004)

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Рок-гурты Беларусі
Катэгорыя:Рок-гурты Польшчы
Катэгорыя:Беларусы ў Польшчы
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 2000 годзе
Ерэванская міжнародная школа QSI

**Ерэванская міжнародная школа QSI** () — міжнародная школа ў Ерэване, частка сеткі міжнародных школ Quality Schools International. З'яўляецца незалежнай штодзённай школай супольнага навучання, якая прапануе адукацыйныя паслугі дзецям усіх нацыянальнасцей ва ўзросце ад 3 да 18 гадоў. Заснавана ў 1995 годзе. На момант пачатку 2013/2014 навучальнага года ў школе вучыліся 158 чалавек, былі 35 настаўнікаў з поўнай занятасцю і 5 працуючых на частковую стаўку. Міжнародная школа QSI з'яўляецца адной з лепшых школ Ерэвана і прымае абмежаваны лік вучняў кожны год.

## Расклад 
Адукацыйная праграма школы падобна з адукацыйнай праграмай і раскладам школ прыватных і дзяржаўных школ ЗША. Уводзіны ў прадметы праводзяцца на англійскай. Сярод навучальных прадметаў вылучаюцца англійская мова, матэматыка, прыродазнаўчыя навукі (фізіка, хімія, біялогія), грамадскія навукі (літаратура, грамадазнаўства, гісторыя), фізкультура, руская мова, нямецкая мова, французская мова, армянская мова, інфарматыка, выяўленчае мастацтва і музыка. Па-за асноўнай навучальнай дзейнасцю прапануюцца заняткі футболам, баскетболам, каратэ, танцамі, скаўцкай дзейнасцю для хлопчыкаў і дзяўчынак, лёгкай атлетыкай, шахматамі, вывучэннем армянскай і ролевай гульнёй па мадэлі ААН.

Пачатковыя класы школы з 2000 года, як і школа ў цэлым, акрэдытаваны амерыканскай . Школа таксама акрэдытавана Урадам Арменіі і зарэгістравана як афіцыйная навучальная ўстанова. Каля 90% выпускнікоў школы працягваюць навучанне ў коледжах за мяжой.

## Памяшканні 
У жніўні 1999 года школа змяніла сваё месцазнаходжанне: над цэнтральным офісам мэблевай фабрыкі. У лютым 2011 года школа пераехала ў новы шматпавярховы будынак. Там ёсць класныя пакоі для дзяцей усіх вякоў, кабінеты выяўленчага мастацтва і музыкі, навуковая лабараторыя, кухня і страўня, бібліятэка і камп'ютарны клас. Надалей плануецца далучыць да школы гімназію. Кругласуткава дзяжурыць ахова.

## Спасылкі 
* Сайт школы  

Катэгорыя:Школы Ерэвана
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання
Катэгорыя:З’явіліся ў 1995 годзе
Катэгорыя:1995 год у Ерэване
Нягрымаўка

**Нягры́маўка** — рака ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Ізва (басейн Нёмана). Даўжыня 17 км. Плошча вадазбору 42 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,1‰. Пачынаецца на ўсходзе вёскі Байкі, цячэ ў межах Навагрудскага ўзвышша, у ніжнім цячэнні праз лясныя масівы. Упадае ў Ізву за 2,2 км на паўночны захад ад вёскі Каменка.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Нёмана
Катэгорыя:Рэкі Навагрудскага раёна
Псалмяры

**«Псалмяры», «Псальмяры»** — хрысціянскі музычны гурт з Мінска.

## Утварэнне 
У 1998 годзе частка музыкаў, якія складалі групу праслаўлення мінскай царквы «Ісуса Хрыста» (да гэтай жа царквы належыць гурт Новы Іерусалім), прынялі запрашэнне пастара Веніяміна Бруха і цалкам прысвяцілі сябе музычнай дзейнасці. Напачатку гурт склалі лідар музычнага служэння царквы Зміцер Пятроўскі, гітарыст Зміцер Варэнік і басыст Ілля Іваноў, астатнія дадаліся пазней.

## Узнагароды 
У 2005 годзе атрымалі гран-пры конкурсу вакальна-інструментальных ансамбляў, прысвечанага памяці Уладзіміра Мулявіна, які праходзіў у межах міжнароднага фэсту «Залаты шлягер-2005».

## Дыскаграфія 
* «Двигайся, Господь!» (2001)
* «Любимые песни поклонения-1» (2002)
* «Покажи мне небеса» (2003)
* «Brighter then sunshine» (2003)
* «Любимые песни поклонения-2» (2004)
* «Лицом к лицу» (2005)
* «На Беларусі Бог жыве» (запіс канцэрта, прысвечанага дню Рэфармацыі, 2005)
* «Оглянись вокруг» (2006)
* «13 желаний» (2008)

### Зборнікі 
* «Беларускі хрысьціянскі хіт-1»
* «Беларускі хрысьціянскі хіт-2»

## Склад 
* Зміцер Пятроўскі — лідар-вакал, клавішныя
* Кацярына Пятроўская — скрыпка
* Зміцер Варэнік — гітара
* Анатоль Каляда — ударныя
* Ілля Іваноў — бас
* Уладзімір Рачкевіч — гукарэжысёр

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Музычныя калектывы Беларусі
Катэгорыя:Хрысціянскія музычныя гурты
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1998 годзе
Мутніца

**Му́тніца** — рака ў Навагрудскім і Дзятлаўскім раёнах Гродзенскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Ятранка (прыток ракі Моўчадзь, басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 14 км. Плошча вадазбору 40 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 6,9 м/км. Пачынаецца за 0,7 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Пісарукі Навагрудскага раёна, цячэ ў межах Навагрудскага ўзвышша, упадае ў Ятранку на захад ад вёскі Касцюкі Дзятлаўскага раёна. Рэчышча ад вытоку на працягу 4 км каналізаванае. Каля вёскі Барышына на рацэ створаны сажалкі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Моўчадзі
Катэгорыя:Рэкі Навагрудскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Дзятлаўскага раёна
Кантарыя

**Кантарыя** — грузінскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Георгій Кантарыя (нар. 1997) — грузінскі футбаліст.
* Мелітон Кантарыя (1920—1993) — Герой Савецкага Саюза.
Іса Ндой

**Іса Ндой** (; нар. , Ціес, Сенегал) — сенегальскі футбаліст, брамнік.

## Клубная кар’ера 
Пачынаў кар’еру на радзіме, а ў 2007 годзе перайшоў у іранскі клуб «Зоб Ахан», з якім у сезоне 2008/09 стаў віцэ-чэмпіёнам краіны і уладальнікам Кубка. У ліпені 2009 года ў якасці свабоднага агента падпісаў кантракт з украінскім клубам «Валынь», дзе стаў асноўным брамнікам, па выніках сезона 2009/10 дапамог камандзе выйсці ў Прэм’ер-лігу. Улетку 2011 года пакінуў «Валынь».

У ліпені 2012 года стаў іграком дэбютанта нямецкай Бундэслігі — клуба «Гройтэр», за які так і не згуляў у чэмпіянаце. Улетку 2013 года перабраўся ў французскі клуб «Крэтэй» з Лігі 2. У першай палове 2015 года гуляў за іранскі клуб «Трактар Сазі», пасля чаго доўгі час заставаўся без каманды.

У студзені 2017 года стала вядома, што Іса Ндой разам з братам Біранам прыбудзе на прагляд у беларускі клуб «Славія» з Мазыра. Аднак, у Беларусь Іса прыехаў толькі ў сакавіку, тым не менш здолеў стаць асноўным брамнікам мазыран. У маі 2017 года не гуляў з-за траўмы, з верасня да канца сезона не зноў не з’яўляўся на полі. Па выніках сезона 2017 «Славія» страціла месца ў Вышэйшай лізе, і Іса пакінуў мазырскі клуб.

У жніўні 2018 года далучыўся да клуба «Мюлуз» з пятага дывізіёна Францыі. Гуляў там да 2022 года, пасля чаго завяршыў кар’еру.

## Міжнародная кар’ера 
У 2007 годзе дэбютаваў за нацыянальную зборную Сенегала ў таварыскім матчы супраць Марока (0:3). Ндой выйшаў на замену ў другім тайме пры ліку 0:1 і прапусціў два мячы. У 2008 годзе трапіў у пашыраную заяўку сенегальцаў на Кубак афрыканскіх нацый 2008, аднак у канчатковы склад не быў уключаны. У 2013 годзе згуляў другі матч за зборную, выйшаўшы ў перапынку ў таварыскай сустрэчы з Замбіяй (1:1), галоў не прапускаў.

## Дасягненні 
*  Срэбраны прызёр чэмпіянату Ірана (2): 2009, 2015
*  Уладальнік Кубка Ірана: 2009

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбольныя варатары
Катэгорыя:Футбалісты Сенегала
Катэгорыя:Ігракі зборнай Сенегала па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Жанна д’Арк
Катэгорыя:Ігракі ФК Зоб Ахан
Катэгорыя:Ігракі ФК Валынь Луцк
Катэгорыя:Ігракі ФК Гройтэр Фюрт
Катэгорыя:Ігракі ФК Крэтэй
Катэгорыя:Ігракі ФК Трактар Сазі
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Мазыр
Катэгорыя:Ігракі ФК Мюлуз
Браты Міладзінавы

Браты **Дзімітр** (1810, Струга — 23 студзеня 1862 Канстанцінопаль) і **Канстанцін** (1810, Струга — 18 студзеня 1862) **Міладзінавы** — дзеячы балгарскае культурнага адраджэння 19 стагоддзя.

## Сям’я 
Браты Міладзінавы нарадзіліся ў вялікай сям’і ганчара Хрыста Міладзінава і яго жонкі Султаны Міладзінавай. Бацькі мелі восем дзяцей: Дзімітр і Канстанцін, Навум, Тане, Мате, Апостал, а таксама Ганна і Крэста.

## Дзейнасць 
Абодва браты былі важнымі фігурамі ў справе балгарскае адраджэння.

## Зборнік братоў Міладзінавых 
У 1856 годзе Дзімітр вярнуўся ў Стругі для суправаджэння свайго брата Канстанціна, які ездзіў у Расію для вывучэння славянскай філалогіі ў Маскоўскім універсітэце.

У Макве ён застаўся да заканчэння ўніверсітэта ў 1860 годзе, а затым у Вене ён сустрэўся з , яки дапамог яму ў выданні калекцыі балгарскіх народных песень.

Зборнік пад назвай «Бѫлгарски народни пѣсни. Собрани отъ братья Миладиновци, Димитрія и Константина и издадени отъ Константина. Въ Загребъ. Въ книгопечатница-та на А. Якича, 1861». Выходзіць у Заграбе ў 1861 годзе. Ён складаўся з 660 балгарскіх народных песень з славянскіх рэгіёнаў Цэнтральных і Усходніх Балкан.

## Паэзія Канстанціна Міладзінава 
Паэзія Канстанціна Міаладзінава была напоўнена сацыяльнымі і нацыянальнымі матывамі. Ніжэй прыведзены спіс прац, апублікаваных пры яго жыцці:
* «Бисера», «Б’лгарски книжици», година I, 1858, кн. 15.
* «Желание», «Б’лгарски книжици», година I, 1858, кн 15.
* «Голапче», «Б’лгарски книжици», година I, 1858, кн. 15.
* «Шупељка», «Б’лгарски книжици», година I, 1858, кн. 15.
* «Не — не пијан», «Б’лгарски книжици», година I, 1858, кн. 15.
* «Клетва», «Б’лгарски книжици», година I, 1858, кн. 15.
* «Скрсти», «Б’лгарски книжици», година I, 1858, кн. 19.
* «Грк и Бугарин», «Б’лгарски книжици», година I, 1858, кн. 24.
* «Побратимство», «Б’лгарски книжици», година II, 1859, кн. 22.
* «Думание», «Б’лгарские книжици», година II, 1859, кн 22.
* «Сираче», «Братски труд», 1860, кн 1.
* «На сонцето», «Братски труд», 1860, кн. 1.
* «Еѓуптин делија», «Братски труд», 1860, кн. 3.
* «На чужина», «Дунавски лебед», година I, 1860, бр. 20.
* «Т’га за југ», «Дунавски лебед», година I, 1860, бр. 20.

## Смерць 
У сярэдзіне 1861 года Канстанцін пакінуў Заграб і паехаў у Бялград, дзе даведаўся, што яго брат Дзімітр знаходзіцца ў Канстанцінопальскай турме.

Потым, ён накіраваўся ў Канстанцінопаль, дзе быў арыштаваны туркамі, абвінавачаны ў шпіянажы і кінуты ў турму. Браты Канстанцін і Дзімітр Міладзінавы памерлі ў 1862 годзе ў Канстанцінопале пры загадкавых абставінах.

## Спасылкі 
* Original edition of 'Bulgarian Folk Songs' 
* Full text of «Bulgarian folk songs» 
* Letter bearing the signature of Konstantin Miladinov 
* Konstantin Miladinov poetry 
* official site og struga.org  

Катэгорыя:Паэты Балгарыі
Катэгорыя:Браты і сёстры
Катэгорыя:Збіральнікі фальклору
Катэгорыя:Панславісты
Георгій Кантарыя

**Георгій Кантарыя** (; нар. , ) — грузінскі футбаліст, абаронца клуба «Тэлаві».

## Клубная кар’ера 
Пачынаў займацца футболам у родным горадзе Зугдзідзі, а ва ўзросце 14 гадоў трапіў у акадэмію тбіліскага «Дынама». Выступаў за «Дынама» ў юнацкім першынстве Грузіі, у сезоне 2014/15 стаў яго пераможцам. У 2015 годзе пачаў дарослую кар’еру ў складзе клуба «Зугдзідзі». У сезоне 2015/16 каманда толькі ў стыкавых матчах захавала месца ў эліце, а ў скарочаным сезоне другой паловы 2016 года «Зугдзідзі» заняў апошняе месца ў сваёй групе і выбыў у Першую лігу.

У сакавіку 2017 года прыбыў на прагляд у беларускі клуб «Нёман» і неўзабаве падпісаў кантракт. У сувязі з траўмамі іншых абаронцаў здолеў замацавацца ў асноўным складзе гродзенцаў. У сезоне 2018 таксама быў трывалым іграком стартавага складу, толькі ў лістападзе не гуляў з-за траўмы. У лістападзе 2018 года падоўжыў кантракт з гродзенскім клубам на сезон 2019. У сезоне 2019 заставаўся асноўным абаронцам, у жніўні не гуляў з-за траўмы. У снежні 2019 года падпісаў новы двухгадовы кантракт з «Нёманам».

У сезоне 2020 чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену, у 2021 годзе вярнуў трывалае месца ў аснове, толькі ў маі і чэрвені адсутнічаў з-за пяціматчавай дыскваліфікацыі. У снежні 2021 года па заканчэнні кантракта пакінуў гродзенскі клуб.

У лютым 2022 года папоўніў склад «Тэлаві», а ў ліпені 2022 года перабраўся ў азербайджанскі «Кяпаз». Летам 2023 года вярнуўся ў «Тэлаві».

## Міжнародная кар’ера 
У 2017 годзе пачаў прыцягвацца да моладзевай зборнай Грузіі. Дэбютаваў за моладзевую зборную 23 студзеня 2018 года ў таварыскім матчы супраць Азербайджана (1:1).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Грузіі
Катэгорыя:Ігракі ФК Зугдзідзі
Катэгорыя:Ігракі ФК Нёман Гродна
Катэгорыя:Ігракі ФК Тэлаві
Катэгорыя:Ігракі ФК Кяпаз