Чамярыца Лабеля

**Чамярыца Лабеля** (*Veratrum lobelianum*) — від раслін з роду  сямейства Melanthiaceae. Лекавая, атрутная, інсектыцыдная расліна. Відавая назва дадзена ў гонар фламандскага батаніка  (1538—1616).

## Батанічнае апісанне 
Травяністая шматгадовая расліна з кароткім (5-8 см у даўжыню), вертыкальным ці касым, мясістым, патоўшчаным цёмна-бурым карэнішчам, густа пакрытым шматлікімі шнурпадобнымі, сакавітымі, светлымі каранямі, Растоўскай, Яраслаўскай абласцей Расіі, Палтаўскай і Харкаўскай абласцей Украіны, у Літоўскай Рэспубліцы, а таксама ў фінскай частцы Фенаскандыі.

## Практычнае выкарыстанне 
Чамярыца ставіцца да афіцынальных раслін і выкарыстоўваецца пры вытворчасці *настойкі чэмеру* і *чэмярычнай вады*, прызначаных для вонкавага прымянення. Лекавай сыравінай з’яўляюцца высушаныя карэнішчы з каранямі — .

У народнай медыцыне карані і карэнішчы выкарыстоўваюць пры экзэме, унутрана — як гарачкапаніжальны сродак, пры запаленні лёгкіх, рэўматызме, тыфе.

У якасці лекавай сыравіны ў ветэрынарыі выкарыстоўваюць высушаныя карэнішчы з каранямі ().

У ветэрынарыі часта ўжываюць настой чамярыцы як супрацьпаразітны сродак (ад вошай, аваднёў), у якасці сродку, які паляпшае страваванне (для ўзмацнення адрыжкі у буйной рагатай жывёлы), як ірвотны сродак для свіней і сабак; пры гіпадэрматозе рагатай жывёлы. Экстракт каранёў мае супрацьпаразітнае дзеянне. Чамярыцай атручваюцца вясной коні, буйная рагатая жывёла, авечкі, яе карані ўтрымліваюць 5—6 алкалоідаў, з якіх найбольш атрутны протавератрын, які здольны душыць цэнтральную нервовую сістэму, шкодна дзейнічае на страўнікава-кішачны тракт і сардэчна-сасудзістую сістэму. У якасці сродкаў актыўнай дэтаксікацыі ўжываюцца атрапін і дафамін. Тым не менш, выкарыстанне гэтых і іншых лекавых сродкаў для неадкладнай тэрапіі атручвання чамярыцай недастаткова эфектыўна.

### Лячэнне алкагалізму 
У апошні час атрымалі распаўсюджванне звесткі пра ўжыванне здробненых каранёў чамярыцы як эфектыўнага сродку народнай медыцыны, які дазваляе вылечваць ад алкагалізму без ведама пацыента. Антыалкагольнае дзеянне чамярыцы пры гэтым заснавана на рэалізацыі яе агульнатаксічнага дзеяння, якое выкарыстоўваецца для ўмоўна-рэфлекторнай тэрапіі алкагалізму. Інтаксікацыя алалкоідамі *Veratum* пралангіраваная па часе ад некалькіх гадзін да некалькіх сутак, што ўскладняе сумяшчэнне па часе максімуму яе таксічнага дзеяння з прыёмам алкаголю для выпрацоўкі негатыўнай ўмоўна-рэфлекторнай рэакцыі менавіта на алкаголь.

Варта таксама ўлічваць, што прэпараты чамярыцы, прыгатаваныя ў хатніх умовах, з’яўляюцца крыніцай моцнадзейных стэроідных алкалоідаў, самая малая перадазіроўка якіх можа прывесці і рэальна прыводзіць да сур’ёзных атручванняў аж да смяротнага зыходу. Прымяненне гэтых прэпаратаў для тэрапіі алкагалізму настолькі небяспечна, што выкарыстанне іх ўяўляецца недапушчальным не толькі ў хатніх умовах, але і ў спецыялізаваных медыцынскіх установах з-за недастатковай эфектыўнасці сродкаў аказання неадкладнай дапамогі ў выпадках перадазіроўкі.

## Збор, перапрацоўка і захоўванне лекавай сыравіны 
Збіраюць карані ўвосень, радзей вясной, выкопваючы іх разам з карэнішчамі. Тоўстыя карэнішчы разразаюць уздоўж, прамываюць і правяльваюць на паветры. Сушаць у цені або на гарышчах, рассцілаючы карані пластом 5-10 см на паперы або тканіны. Высушаную сыравіну пакуюць у мяхі і вагой па 25 або 50 кг. Захоўваюць у сухіх, ветраных памяшканнях. Тэрмін захоўвання — тры гады, захоўваюць асобна ад іншых раслін. Пры апрацоўцы каранёў неабходна прытрымлівацца асцярожнасці, таму што дробныя кавалачкі выклікаюць запаленне слізістых абалонак.

## У культуры 
### У літаратуры 
Адзін з літаратурных псеўданімаў Кузьмы Чорнага — *Арцём Чамярыца*. У беларускай літаратуры чамярыца сімвалізуе пачуцці горычы і атрутнасці.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Лекарственные растения. 4 изд. — Мн.:Наука и техника, 1968. — С. 63. — 390 с. — 55&nbsp;000 экз.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Лілейныя
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Таксоны раслін, названыя ў гонар людзей