open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Заліў Корфа

**Заліў Корфа** () — заліў Берынгава мора на паўночна-ўсходнім узбярэжжы паўвострава Камчатка. Адміністрацыйна ўваходзіць у Алютарскі раён Камчацкага краю Расіі.

Названы ў 1885 годзе ў гонар першага генерал-губернатара Прыамурскага краю А. М. Корфа (першыя назвы — Лютарскае мора, Алютарская губа).

Размешчаны паміж паўвостравамі Гавена і Ільпінскім па суседстве з залівамі Алютарскім і Карагінскім. У заліў упадае шмат рэк, найбуйныя: Вывенка і Култушная.

Катэгорыя:Залівы Берынгава мора
Катэгорыя:Залівы паводле алфавіта
Манілы (Камчацкі край)

**Манілы** () — сяло ў Пенжынскім раёне Камчацкага краю Расіі. Утварае сельскае паселішча Сяло Манілы. Сяло размешчана паблізу месца ўпадзення малой ракі Манілы ў раку Пенжына паблізу ад вусця апошняй, недалёка ад узбярэжжа Пенжынскай губы Ахоцкага мора.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Расіі
Алютарскі раён

**Алютарскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Камчацкага краю Расіі. Уваходзіць у Каракскую акругу.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Тылічыкі. Раён займае крайнюю паўночна-ўсходнюю частку Камчацкага краю, раней Каракскай аўтаномнай акругі. Плошча раёна — 72,4 тыс. км².

Большую частку раёна займаюць горныя ланцугі Каракскага нагор’я.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Камчацкага края
Пенжынскі раён

**Пенжынскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у складзе Камчацкага краю Расіі. Уваходзіць у Каракскую акругу.

Адміністрацыйны цэнтр — сяло Каменскае. Пенжынскі раён утвораны 1 красавіка 1926 года.

Да 1 ліпеня 2007 знаходзіўся ў складзе Каракскай аўтаномнай акругі Камчацкай вобласці.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Раёны Камчацкага края
Аклан

**Акла́н** () — рака ў Пенжынскім раёне Камчацкага краю Расіі. З’яўляецца другім па даўжыні і плошчы басейна прытокам Пенжыны (пасля Белай). Каля ракі размешчаны пасёлак *Аклан-Ламуцкі*.

Даўжыня ракі — 272 км, плошча басейна 12600 км². Сярэднешматгадовы расход вады каля вусця 138 м³/с (аб’ём сцёку 4,355 км³/год).

Бярэ выток з заходніх схілаў гары Сталовая (Ічыгемскі хрыбет).
Катэгорыя:Рэкі Камчацкага края
Собалева (Камчацкі край)

**Собалева** () — сяло ў Камчацкім краі Расіі, адміністрацыйны цэнтр Собалеўскага раёна. Утварае Собалеўскае сельскае паселішча. Размешчана за 389 км ад Петрапаўлаўска-Камчацкага, у межах Заходне-Камчацкай нізіны. Знаходзіцца паблізу нераставай ракі Вялікая Зладзейская. Выцягнута па мерыдыяне з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Камчацкага края
Васіль Фёдаравіч Кушнер

**Васіль Фёдаравіч Кушнер** (, в. Малыя Жухавічы, Карэліцкі раён — ) — беларускі гісторык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў в. Малыя Жухавічы Мірскага раёна Баранавіцкай вобласці (цяпер Карэліцкі раён Гродзенскай вобласці). Пасля заканчэння сярэдняй школы працаваў настаўнікам фізкультуры ў Аюцавіцкай васьмігадовай школе (Карэліцкі раён). У 1966 годзе паступіў на гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, які скончыў у 1971 годзе. Быў прызваны на службу ў армію, пасля звальнення ў запас (1973) паступіў у аспірантуру Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута (МДПІ). У 1976 г. быў асістэнтам кафедры гісторыі ў гэтым інстытуце, у 1977 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Военно-патриотическое воспитание и подготовка трудящихся Белоруссии к защите Родины (1921—1925 гг.)». З 1978 па 1980 гады працаваў старшым выкладчыкам гісторыі СССР і саветнікам дэкана інстытута імя Хасэ Марці (г. Камагуэй, Куба). У кастрычніку 1980 г. вярнуўся ў Мінск. Працаваў старшым выкладчыкам кафедры гісторыі КПСС МДПІ, потым (з 1982) — дацэнтам.

У 1988 годзе перайшоў на адміністрацыйную работу ў Міністэрства адукацыі Беларусі, дзе працаваў да 1992 года. Спачатку быў начальнікам аддзела выкладання грамадскіх навук Галоўнага ўпраўлення вышэйшай адукацыі, потым — галоўным інспектарам Упраўлення вышэйшых навучальных устаноў і педагагічнай адукацыі.

Стаў галоўным рэдактарам у «Беларускім гістарычным часопісе», першы нумар якога выйшаў у студзені 1993 года. У канцы 1990-х гадоў прыняў актыўны ўдзел у праекце «Славутыя імёны Бацькаўшчыны» (Выпуск 1-2, 2000—2003), для якога напісаў біяграфіі М. К. Ельскага, А. В. Ельскага, Ф. І. Стравінскага. З’яўляўся адным з навуковых кансультантаў, а таксама аўтарам артыкулаў у «Энцыклапедыі гісторыі Беларусі» у 6 т. (1994—2003) і «Беларускай энцыклапедыі» у 18 т. (1996—2004). У 2005 г. выйшлі з друку вучэбныя дапаможнікі «Гісторыя Беларусі: у кантэксце сусветных цывілізацый» і «Вялікая Айчынная вайна савецкага народа: у кантэксце Другой сусветнай вайны», у падрыхтоўцы якіх прымаў удзел В. Кушнер.

З’яўляючыся рэдактарам «Беларускага гістарычнага часопіса», ён па-ранейшаму працаваў выкладчыкам. З 1988 па 2003 гады быў дацэнтам кафедры гісторыі Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя Максіма Танка, з 2003 па 2008 гады — дацэнт кафедры эканамічнай гісторыі Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта.

## Спасылкі 
* Беларусь у асобах і падзеях

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Карэліцкім раёне
Крутагораўскі

**Крутагораўскі** () — пасёлак у Собалеўскім раёне Камчацкага краю Расіі. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Крутагораўскага сельскага паселішча. Пасёлак знаходзіцца на беразе Ахоцкага мора, каля вусця ракі Крутагорава, за 85 км на паўночны захад ад вёскі Собалева, адміністрацыйнага цэнтра раёна. Пасёлак заснаваны ў 1929 годзе. Сваю назву атрымаў ад ракі Крутагорава.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Камчацкага края
Анаўгай

**Анаўгай** () — сяло на месцы зліцця рэк Анаўгай і Быстрай, нацыянальнае паселішча ў Быстрынскім раёне Камчацкага краю Расіі. Утварае Анаўгайскае сельскае паселішча. За 495 км ад Петрапаўлаўска-Камчацкага. Пасёлак знаходзіцца на тэрыторыі Быстрынскага прыроднага парка, уключанага ў 1996 годзе ў Спіс аб’ектаў Сусветнай прыроднай спадчыны ЮНЕСКА, у маляўнічым месцы, акружаны з усіх бакоў сопкамі, на вышыні 330 метраў над узроўнем мора.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Камчацкага края
Ном (Аляска)

**Ном** (, ) — горад у штаце Аляска ЗША. Знаходзіцца на паўднёвым узбярэжжы паўвострава Сьюарда ў заліве Нортан-Саўнд Берынгава мора. За 5 км у заліў упадае аднайменная рака Ном.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Аляскі
Міжнародны дзень барацьбы з карупцыяй

**Міжнародны дзень барацьбы з карупцыяй** штогод адзначаецца 9 снежня з моманту прыняцця Канвенцыі Арганізацыі Аб’яднаных Нацый супраць карупцыі 31 кастрычніка 2003 года з мэтай павышэння дасведчанасці грамадскасці аб барацьбе з карупцыяй.

## Перадгісторыя 
У Канвенцыі, у прыватнасці, гаворыцца, што дзяржавы-ўдзельніцызанепакоеныя сур’ёзнасцю праблем і пагроз, якія карупцыя стварае для стабільнасці і бяспекі грамадства, падрываючы дэмакратычныя інстытуты і каштоўнасці, этычныя каштоўнасці і справядлівасць, а таксама ставячы пад пагрозу ўстойлівае развіццё і вяршэнства закона.
Мэты Канвенцыі:
* прасоўваць і ўмацоўваць меры па больш эфектыўнаму і дзейснаму прадухіленню і барацьбе з карупцыяй;
* садзейнічаць, палягчаць і падтрымліваць міжнароднае супрацоўніцтва і тэхнічную дапамогу ў прадухіленні і барацьбе з карупцыяй…;
* садзейнічаць сумленнасці, падсправаздачнасці і належнаму кіраванню дзяржаўнымі справамі і дзяржаўнай маёмасцю.

## Гл. таксама 
* 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Міжнароднага дня барацьбы з карупцыяй
* Дзень барацьбы з карупцыяй на сайце Арганізацыі Аб’яднаных Нацый

Катэгорыя:Святы снежня
Катэгорыя:Міжнародныя дні ААН
Катэгорыя:Карупцыя
Катэгорыя:З’явіліся ў 2003 годзе
Сьюард

**Сьюард**:

## Прозвішча 
* Уільям Генры Сьюард, дзяржаўны сакратар ЗША

## Тапонім 
* Сьюард (паўвостраў)
Сьюард (паўвостраў)

**Сьюард** () — буйны паўвостраў у заходняй Алясцы (ЗША).

Даўжыня паўвострава каля 320 кіламетраў, шырыня — 145—225 кіламетраў. Паўночна-ўсходняя частка паўвострава адміністрацыйна адносіцца да бора Нортуэст-Арктык, астатняя частка — да Неарганізаванага бора. З поўдня абмываецца водамі Берынгава мора (у тым ліку заліва Нортан), з поўначы — водамі Чукоцкага мора (у тым ліку заліва Кацэбу). Заходні ўскраек паўвострава (мыс Прынца Уэльскага) выдаецца ў Берынгаў праліў, з’яўляецца крайнім заходнім пунктам мацерыковай Паўночнай Амерыкі. Паўвостраў з’яўляецца важнай геалагічнай часткай Берынгіі — перашыйка, які некалі злучаў Еўразію і Паўночную Амерыку. Найвышэйшы пункт паўвострава — гара Осбарн вышынёй 1437 метраў.

Сваю назву паўвостраў атрымаў у гонар Уільяма Генры Сьюарда, дзяржаўнага сакратара ЗША, які прыняў актыўны ўдзел у набыцці Аляскі Штатамі ў Расійскай імперыі ў 1867 годзе.
Катэгорыя:Геаграфія ЗША
Уэйлс (Аляска)

**Уэйлс** (, інупіяк Kiŋigin) — горад у зоне перапісу насельніцтва Ном на Алясцы, ЗША. Самы заходні горад (або селішча любога выгляду) на паўночнаамерыканскім мацерыку. Уэйлс размешчаны ў самым заходнім пункце амерыканскага мацерыка на мысе Прынца Уэльскага на заходнім ускрайку паўвострава Сьюард, за 180 км на паўночны захад ад Нома і за 1001 км на паўночны захад ад Анкарыджа.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Аляскі
Кінг (востраў, Аляска)

**Востраў Кінг** (, ) — востраў у Берынгавым моры, на захад ад узбярэжжа Аляскі за 64 км ад мыса Дуглас, паўднёвей мыса Прынца Уэльскага.

## Геаграфія 
Востраў скалісты, вышыня да 200 м, працягласць 1,6 км. Калі мора свабодна ад лёду (як правіла, з чэрвеня па лістапад), клімат з'яўляецца марскім. У халодную пару года - кантынентальны клімат. Сярэдняя тэмпература летам +5..+10 °C, зімой -20..-15 °C. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 250 мм (а таксама 850 мм снега).

## Гісторыя 
Востраў быў адкрыты экспедыцыяй Івана Фёдарава і Міхаіла Гвоздзева ў 1732 годзе. У 1778 годзе даследаваны Джэймсам Кукам і названы ў гонар лейтэнанта Джэймса Кінга, удзельніка экспедыцыі.

У пачатку XX стагоддзя востраў быў месцам зімоўкі каля 200 эскімосаў, якія палявалі тут на маржоў і цюленяў (пражывалі ў вёсцы Уківак). Улетку эскімосы на каяках пакідалі востраў і займаліся лоўляй рыбы на мацерыковай Алясцы. У 1937 годзе на востраве пражывала 190 жыхароў у 45 дамах. Мелася каталіцкая царква і школа. У 1960–х гадах жыхары з-за эканамічных фактараў пакінулі востраў і пераехалі ў Ном. Згодна з Актам Адвечных паселішчаў Аляскі (англ.: Alaska Native Claims Settlement Act), востраў з'яўляецца ўласнасцю былых жыхароў вёскі.

З 1980 года з'яўляецца часткай Аляскінскага марскога нацыянальнага запаведніка.

Катэгорыя:Астравы Аляскі
Вялікая расійская энцыклапедыя

«**Вялікая расійская энцыклапедыя**» (скар. **ВРЭ**) — расійская ўніверсальная энцыклапедыя на рускай мове.

Выданне складаецца з 35 нумараваных тамоў і тома «Расія», і змяшчае больш за 80 тысяч артыкулаў. Энцыклапедыя выдавалася ў 2004—2017 гадах навуковым выдавецтвам «Большая российская энциклопедия». З 1 красавіка 2016 года па 2024 год існавала электронная версія энцыклапедыі, выпуск якой ажыццяўляўся пры падтрымцы Міністэрства культуры Расійскай Федэрацыі.

5 верасня 2018 года 35-томнае выданне «Вялікай расійскай энцыклапедыі» было ўдастоена гран-пры XX Нацыянальнага конкурсу «Кніга года».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рускія энцыклапедыі
Катэгорыя:Універсальныя энцыклапедыі
Юліян Шубелер

**Юліян Шубелер** (; ) — варшаўскі гравёр-дрэварытнік.

## Біяграфія 
Актыўны як ксілограф у 1865—1889 гадах. Супрацоўнічаў з «Tygodnik Ilustrowany». Таксама рабіў ксілаграфіі для «Opiekun Domowy» ў 1870 годзе, для «Kłosy» ў 1874—1875 гадах, для «Biesiada Literacka» ў 1882 годзе.

## Творчасць 
Дрэварыты Шубелера вылучаюцца высокім тэхнічным узроўнем. Гравіраваў пераважна гістарычныя жанравыя сцэны і партрэты гістарычных постацей.

Сярод найбольш значных твораў ксілаграфіі паводле малюнка Яна Матэйкі *Wincenty Kadłubek biskup krakowski, w poczcie benedyktynów*; малюнкаў Міхала Эльвіры Андрыёлі — *Aniołku czekamy, Do szkoły, Na Powązkach, Masz pamfila, Kramarz wiejski, Kwietnia Niedziela*; Войцеха Герсана — *Pracownia malarza greckiego* і *Jan III sadzący drzewka*; Ксаверыя Пілаці — *Na Bielany*, Казіміра Пахвальскага — *Szach-mat*, Юзафа Хэлмонскага — *Wnętrze kościółka*, Юліяна Машынскага — *Słodkie marzenia*, Фелікса Сыпнеўскага — *Taniec*, Юліюша Косака — *Wierny towarzysz*, Станіслава Віткевіча — *Prośba o chrzciny*, Рамана Швайніцкага — *Dość tej polityki*, Уладзіслава Шэрнера — *Pancerni na zwiadach*.

## Літаратура 
* Grajewski L., *Bibliografia ilustracji w czasopismach polskich XIX i pocz. XX w. (do 1918 r.)*. — PWN Warszawa, 1972
* Opałek M., *Drzeworyt w czasopismach polskich XIX stulecia*. — Warszawa, 1949. — S. 62-63.
* Socha G., *Andriolli i rozwój drzeworytu w Polsce*. --Ossolineum, 1988.
* Szyndler B., *Tygodnik ilustrowany «Kłosy» (1865—1890)*. — Ossolineum, 1981.

## Спасылкі 
* [Графіка Юліяна Шюбелера](https://polona.pl/search/?query=Julian_Sch%C3%BCbeler&filters=creator:%22Sch%C3%BCbeler,_Julian_(czynny_1869--1890)%22,creator:%22Sch%C3%BCbeler,_Julian_(fl._1869--1890)%22,creator:%22Sch%C3%BCbeler,_Julian_(czynny_1869--1890)_Rytownik%22,public:1,hasTextContent:0) ў бібліятэцы Polona

Катэгорыя:Графікі Польшчы
Архіпелаг Імператрыцы Яўгеніі

**Архіпелаг Імператрыцы Яўгеніі** () — града астравоў у заліве Пятра Вялікага Японскага мора. Архіпелаг складаецца з пяці буйных астравоў (Рускі, Папова, Рыкарда, Рэйнеке, Шкота) і пары дзясяткаў больш дробных астраўкоў, такіх як астравы Алены і Ушы, і скал (кекураў). Самым буйным з’яўляецца востраў Рускі, які займае дзве траціны ўсёй плошчы архіпелага. Адміністрацыйна астравы ўваходзяць у склад горада Уладзівастока. Насельніцтва — 6810 чалавек (2005). Найбольшая вышыня — 291,2 метра, сопка Руская на востраве Рускім.
Катэгорыя:Астравы Расіі
Шмуіл-Довід Левін

**Шмуіл-Довід Левін** (10 студзеня 1885, Міхалішкі — 31 снежня 1977, Нью-Ёрк) — яўрэйскі журналіст, мемуарыст.

Нарадзіўся ў сям’і разніка. Вучыўся ў хедарах і ешыботах у Смаргоні, Ільі, Оршы. Выехаў у ЗША ў 1900 годзе, жыў у горадзе Чэлсі, дзе вучыўся ў школе. У 1905 годзе ўступіў у Амерыканскую сацыялістычную партыю, старшыня яўрэйскага аддзела партыі ў штаце Масачусетс. У 1919 годзе пасля расколу партыі далучыўся да левага крыла.

Дэбютаваў у друку на старонках газеты «Форверц» у 1905 годзе допісамі пра сацыялістычны рух у сваім штаце. Пісаў пра грамадска-палітычнае жыццё Бостана. У 1909 годзе пачаў працу ў бостанскім аддзеле «Форверца». У 1920 годзе быў карэспандэнтам газеты «Дэр эмес», з 1922 года супрацоўнік газеты «Фрайхайт» (Моргн-фрайхайт).

Карыстаўся псеўданімамі: Шмуіл-Довід, Мішайлішок, Джо Крамер, В. Селдзін

## Кнігі 
* 50 ёр форэрц (1948), 64 ст. — 50 год газеце Форверц
* Гэлдн фун фолк, біограф’ес фун барымтэ амэрыканэр фрайгайц-кэмфэр (1956), 256 ст. — Народныя героі: біяграфіі вядомых амерыканскіх змагароў за свабоду
* Капітлэн фун майн лэбм (1971), 288 ст. — Старонкі майго жыцця, успаміны

## Спасылкі 
* Levine S. D. Congress for Jewish Culture, паводле артыкула Б. Эліса

Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш
Катэгорыя:Журналісты ЗША
Катэгорыя:Мемуарысты ЗША
Катэгорыя:Постаці Оршы
Катэгорыя:Постаці Смаргоні
Папова (Прыморскі край)

**Папова** () — пасёлак (з 1948 да 2004 гг. — пасёлак гарадскога тыпу) у Прыморскім краі Расіі. Падпарадкаваны адміністрацыі горада Уладзівастока, уваходзіць ва Уладзівастоцкую гарадскую акругу. Пасёлак размешчаны на аднайменным востраве, які знаходзіцца на паўднёвы захад ад вострава Рускі, за 25 км на поўдзень ад чыгуначнай станцыі Уладзівасток.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Прыморскага края
Востраў Папова

**Востраў Папова** () — востраў у архіпелагу Імператрыцы Яўгеніі ў заліве Пятра Вялікага Японскага мора, за 20 км на поўдзень ад Уладзівастока і за 0,5 км на паўднёвы захад ад в. Рускага, ад якога аддзелены пралівам Старка. Названы ў гонар адмірала Андрэя Аляксандравіча Папова. На востраве размешчаны пасёлак. Насельніцтва — 1200 (2016).

Востраў Папова ўваходзіць у склад Уладзівастоцкай гарадской акругі. Насельніцтва паводле перапісу 2002 года склала 1316 чалавек, Плошча вострава 1240 га ці 12,4 км². Рэльеф тыповы для поўдня Прымор’я. Максімальная вышыня над узроўнем мора — 158 метраў. Берагавая лінія прадстаўлена пяшчанымі і галечным пляжамі, якія чаргуюцца са скалістымі абрывамі.

За 4 км на захад ад вострава знаходзяцца астравы Два Браты.

Паміж горадам і востравам існуе рэгулярная паромная пераправа з Уладзівастока і пераправа праз праліў Старка на баржы, курсіруе пасажырскі цеплаход.

Востраў Папова, нароўні з востравам Рускі, з’яўляецца ўпадабаным месцам адпачынку жыхароў Уладзівастока. На востраве дзейнічае некалькі турбаз і баз адпачынку, кожнае лета разбіваюцца намётавыя лагеры. Лепшы час для адпачынку — з ліпеня па канец верасня. Сярэдняя тэмпература вады ў жніўні 22 °C.
Катэгорыя:Астравы Расіі
Боегалоўка

**Боегалоўка** (**баявая галоўка**, **баявая частка**) — назва складовай часткі сродку паражэння (ракеты, бомбы або артылерыйскага снарада), прызначаная для паражэння цэлі. Боегалоўка — прастамоўная назва баявой часткі (БЧ).

Канструктыўна складаецца з корпуса, зарада, узрывальніка з механізмам падрыву, часам уключае прылады навядзення. Як правіла, размяшчаецца ў галаўной частцы сродку паражэння, што і вызначае яе назву. У якасці зарада можа выкарыстоўвацца выбуховае рэчыва (фугасныя, бранябойна-фугасныя, супрацьбункерныя, аскепкава-фугасныя, кумулятыўныя), ядзерны (у тым ліку нейтронны), запальны, хімічны зарад, і іншыя.

Вылучаюць манаблочныя і шматзарадныя баявыя часткі. На ракетах малой далёкасці і калібра выкарыстоўваюць манаблочныя баявыя часткі з адным зарадам, якія часцей за ўсё не адлучаюцца ад корпуса ракеты, класічны прыклад — Фау-2, першая вядомая балістычная ракета, і створаная на яе базе ў пасляваенныя гады ў СССР балістычная ракета Р-1.

На большасці балістычных і некаторых крылатых ракетах манаблочныя баявыя часткі БЧ адлучаюцца ад ракеты і наводзяцца на цэль самастойна, што ўскладняе іх выяўленне і перахоп.

У некаторых супрацьлодкавых і супрацькарабельных ракет баявыя часткі ўяўляюць сабой саманаводную тарпеду, якая запускаецца пасля падзення ракеты ў раёне цэлі. Такая схема дазваляе дастаўляць тарпеду на значна вялікія адлегласці, чым пры стрэле з тарпеднага апарата. Шэраг ракет для паразыжэння цэляў на вялікай плошчы абсталяваны касетнымі баявымі часткамі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ракетная зброя
Міхаіл Казіміравіч Грачанік

**Міхаіл Казіміравіч Грачанік** (, гістарычнае напісанне ; 1886, в. Швакшты, Кабыльніцкая воласць, Свянцянскі павет, Віленская губерня — Польшча) — беларускі грамадскі і рэлігійны дзеяч, народны майстар-разьбяр, рэдактар першых нумароў газеты «Krynica».

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1886 годзе ў вёсцы Швакшты (цяпер Мядзельскі раён) ў сялянскай сям’і.

Вучыўся ў вясковай школе, затым у Пецярбургу, але з-за рэвалюцыйных падзей вучобу не скончыў. Вярнуўшыся на радзіму, працаваў пры касцёле Святога Андрэя ў Кабыльніку. Жадаў стаць святаром і паспяхова здаў іспыты, аднак з-за праблем са слыхам не змог атрымаць пасвячэнне.

У міжваенны перыяд у Заходняй Беларусі займаўся прадпрымальніцтвам, меў краму, вёў актыўную духоўна-асветніцкую дзейнасць. Пабудаваў каля касцёла ў Кабыльніку дом для састарэлых і культурных мерапрыемстваў, дзе ладзіліся рэлігійныя спектаклі. У 1930-я гады пабудаваў у родных Швакштах школьны будынак, дзе працаваў настаўнікам.

Вызваліўся ў 1955 годзе, вярнуўся ў Швакшты. У 1960-я гады, пасля смерці жонкі, выехаў да сына, ксяндза Станіслава Грачаніка (1922–1992), у Польшчу, дзе і памёр (дакладная дата і месца пахавання патрабуюць удакладнення). Рэабілітаваны 22 сакавіка 1990 года Вярхоўным Судом БССР.

Мастак Алесь Цыркуноў займаўся аднаўленнем памяці пра Міхаіла Грачаніка і рэканструкцыяй яго крыжоў па захаваных эскізах.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1886 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мядзельскім раёне
Катэгорыя:Памерлі ў Польшчы
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Катэгорыя:Разьбяры Беларусі
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў Беларусі
Айвенга (раман)

«**Айвенга**» () — адзін з першых гістарычных раманаў. Апублікаваны ў 1819 годзе як твор аўтара «Уэверлі» (як пазней высветлілася, Вальтэра Скота). У XIX стагоддзі быў прызнаны класікай прыгодніцкай літаратуры. Продажы кнігі былі фенаменальнымі для таго часу: першы тыраж у 10 000 экзэмпляраў быў распрададзены менш чым за два тыдні. Поспех рамана спрыяў абуджэнню рамантычнай цікавасці да Сярэдніх стагоддзяў (гл. Неаготыка).

«Айвенга» — першы раман Скота, дзеянне якога адбываецца за межамі Шатландыі. Падзеі прымеркаваны да 1194 года — праз 128 гадоў пасля бітвы пры Гасцінгсе, у выніку якой англасаксы былі заваяваны норманамі.

Катэгорыя:Творы 1819 года
1897 год у гісторыі літаратуры

**1897** год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.

## Падзеі 
## Кнігі 
## Прэміі 
## Нарадзіліся 
* 17 красавіка — Торнтан Уайлдэр (пам. 1975) — амерыканскі празаік
* 14 чэрвеня — Ян Фрыдэгорд (пам. 1968) — шведскі пісьменнік

## Памерлі 
Катэгорыя:1897
Катэгорыя:Літаратура паводле гадоў
Захар Нямчэўскі

**Захарый (Захар) Якаўлевіч Нямчэўскі** (, ; 1766 (1768?) — 1820) — матэматык, прафесар Віленскага ўніверсітэта, цэнзар. Доктар філасофіі (1788).

## Біяграфія 
Паходзіў са Жамойці. Скончыў Галоўную віленскую школу. У 1788 годзе атрымаў ступень доктара філасофіі і свабодных навук.

Быў вучнем і пераемнікам прафесара Францішка Нарвойша.

## Навуковая і педагагічная дзейнасць 
Захарый Нямчэўскі змяніў падыход да выкладання матэматыкі ва ўніверсітэце, з арыенцірам на новыя павевы ў еўрапейскай навуцы. Замест састарэлага курса Нарвойша ён пачаў чытаць курс дыферэнцыяльнага і інтэгральнага злічэнняў.

Таксама быў адным з гувернёраў Станіслава Мараўскага, доктара медыцыны і мемуарыста.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Катэгорыя:Матэматыкі Літвы
Катэгорыя:Матэматыкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Цэнзары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Выпускнікі Галоўнай віленскай школы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1766 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1820 годзе
Мікалай Мікалаевіч Мураўёў-Амурскі

Граф **Мікалай Мікалаевіч Мураўёў-Амурскі** (; 12 [24] жніўня 1809,  — 18 [30] лістапада 1881, ) — расійскі дзяржаўны дзеяч, з 1847 па 1861 года служыў генерал-губернатарам Усходняй Сібіры. Генерал ад інфантэрыі, генерал-ад’ютант. У гісторыі пашырэння расійскіх уладанняў у Сібіры Мураўёў-Амурскі адыграў значную ролю: пры ім пачалося вяртанне Амура, які саступілі Кітаю ў 1689 годзе. Заснавальнік Благавешчанска, Хабараўска і Уладзівастока.

Катэгорыя:Графы Расіі
Паўвостраў Мураўёва-Амурскага

**Паўвостраў Мураўёва-Амурскага** () — паўвостраў на Далёкім Усходзе Расіі, у заліве Пятра Вялікага (Японскае мора), найбуйнейшы ў Прыморскім краі. Названы ў гонар графа Мікалая Мікалаевіча Мураўёва-Амурскага. На паўвостраве размешчана мацерыковая частка Уладзівастока.

Паўвостраў абмываецца на захадзе Амурскім залівам, на ўсходзе Усурыйскім залівам. Праліў Басфор Усходні аддзяляе паўвостраў ад вострава Рускі.

Паўвостраў выцягнуты з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад прыблізна на 35 км. Шырыня па лініі бухта Трасніковая (заліў Углавы) — бухта Мураўіная) — 17 км. Шырыня па лініі Чайка — Рыбачы — 13 км, на ўскрайку паўвострава, па лініі Спартыўная Гавань — Ціхая каля 9 км. Плошча — 414 км² (разам з азёрамі і вадасховішчамі).
Катэгорыя:Японскае мора
Прыморскі акадэмічны краявы драматычны тэатр імя Горкага

**Прыморскі акадэмічны краёвы драматычны тэатр імя Горкага** () — тэатр ва Уладзівастоку, створаны ў 1931 годзе.

## Гісторыя 
Прыморскі краёвы драматычны тэатр быў створаны ў 1931 годзе. У трупу тэатра ўвайшлі акцёры, запрошаныя з тэатраў Хабараўска і іншых гарадоў, а таксама маладыя акцёры з Уладзівастоцкага ТРАМу.

11 кастрычніка 1932 года рашэннем Уладзівастоцкага гарсавета «у гонар саракагоддзя літаратурнай дзейнасці Максіма Горкага» яго імя было прысвоена тэатру.

Першы спектакль у тэатры адбыўся 3 лістапада 1932 года — «Вуліца радасці» Натана Зархі.

У розныя гады рэжысёрамі тэатра былі А. Б. Надзежаў, І. С. Яфрэмаў, М. А. Бондараў, А. А. Даброцін, Н. І. Басін.

У канцы 1997 гады тэатру было прысвоена званне акадэмічнага.
Катэгорыя:Тэатры Расіі
Антон Вырвіч

**Антон Гвідонавіч Вырвіч** (, ; 1791, маёнтак Пярэвалка, Навагрудскі павет — 1865, Вільня) — беларускі матэматык, прафесар Віленскага ўніверсітэта (1817—1832), папулярызатар французскай матэматычнай школы на землях былога ВКЛ.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1791 годзе ў сям'і шляхціца Гвідана Вырвіча ў маёнтку Пярэвалка Навагрудскага павета (Віленскае ваяводства).

Пачатковую адукацыю атрымаў у базыльянскай школе ў Барунах. Пасля заканчэння Віленскай гімназіі ў 1811 годзе паступіў у Віленскі ўніверсітэт. У 1812 годзе атрымаў ступень кандыдата філасофіі, у 1815 годзе — магістра філасофіі, а ў 1817 годзе — доктара філасофіі ад’юнкт Вырвіч пераняў выкладанне алгебры (1817—1819) паводле праграмы Жыцкага і падручніка Снядэцкага. Падчас адсутнасці прафесара астраноміі Пятра Славінскага, у 1819—1820 гадах выкладаў сферычную трыганаметрыю паводле Снядэцкага, а таксама астраномію, абапіраючыся на працы Дэламбра і Бія.

## Бібліяграфія 
* *J.B. Biot*. Początki geometryi analityczney... (Wilno, 1819) — пераклад.
* Początki algebry dla szkół gimnazyalnych na klasę pierwszą (Wilno, 1826; 2-е выд. 1828).
* Początki algebry dla szkół gimnazyalnych na klasę drugą (Wilno, 1828).
* Przypisy do algebry dla szkół gimnazyalnych na klasę pierwszą (Wilno, 1828).
* Przypisy do algebry dla szkół gimnazyalnych na klasę drugą (Wilno, 1828).
* Początki geometryi dla szkół powiatowych na klasę pierwszą (Wilno, 1828).
* Początki geometryi dla szkół powiatowych na klasę drugą (Wilno, 1825).
* Początki geometryi dla szkół powiatowych na klasę trzecią (Wilno, 1829).
* Początki geometryi dla szkół powiatowych na klasę czwaztą (Wilno, 1829).
* Początki geometryi analitycznej na klasę I i II (Wilno, 1829–1830).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Творы Антона Вырвіча у лічбавай бібліятэцы Polona

Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Катэгорыя:Матэматыкі Літвы
Катэгорыя:Матэматыкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1791 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1865 годзе
Залаты Рог (Уладзівасток)

**Залаты Рог** () — доўгая вузкая бухта на поўнач ад праліва Басфор Усходні Японскага мора, па берагах якой размешчаны горад Уладзівасток. Месца стаянкі караблёў. Гандлёвы і рыбны парты, суднарамонтныя прадпрыемствы. Цераз бухту перакінуты вантавы Залаты мост. Плошча — 4,44 км².
Катэгорыя:Залівы Японскага мора
Уладзімір Клаўдзіевіч Арсеньеў

**Уладзімір Клаўдзіевіч Арсеньеў** (; 29 жніўня [10 верасня] 1872, , Расійская імперыя — , , РСФСР) — расійскі падарожнік, географ, этнограф, пісьменнік, даследчык Далёкага Усходу. Кіраўнік шэрагу экспедыцый па даследаванні горных раёнаў Усурыйскага краю (Сіхотэ-Алінскія экспедыцыі 1906, 1907, 1908—1910 гадоў), якія да Арсеньева з’яўляліся «белымі плямамі» на картах сучаснага Прымор’я і поўдня Хабараўскага краю. Дырэктар Хабараўскага краязнаўчага музея імя М. І. Гродзекава ў 1910—1919 і 1924—1925 гадах. Афіцэр Рускай імператарскай арміі: за 26 гадоў ваеннай службы прайшоў шлях ад падпрапаршчыка да падпалкоўніка. Быў на службе афіцэрам для спецыяльных даручэнняў пры прыамурскім генерал-губернатары Мікалая Гандаці, у 1911—1915 гадах распрацаваў і асабіста ўзначаліў шэраг сакрэтных экспедыцый па барацьбе з хунхузамі (кітайскімі бандытамі), нелегальнымі імігрантамі і ляснымі бракапьерамі. Пры Часовым урадзе Арсеньеў — камісар па справах тубыльных народнасцяў Прыамурскага краю. Імем Арсеньева названы вуліцы ў многіх гарадах былога СССР, горад у Прыморскім краі, а таксама краязнаўчы музей ва Уладзівастоку і іншыя аб’екты.

Катэгорыя:Этнографы Расіі
Уладзівасток (аэрапорт)

**Міжнародны аэрапорт Уладзівасток (Кневічы) імя У. К. Арсеньева** (ІАТА: VVO, ІКАА: UHWW) — міжнародны аэрапорт (II катэгорыі ІКАО), аэрадром сумеснага базіравання марской авіяцыі Ціхаакіянскага флоту, авіяцыі МНС Расіі і грамадзянскай авіяцыі. Таксама аэрадром выкарыстоўваецца прадпрыемствам ААТ «322-і авіярамонтны завод», якое выконвае планавыя рамонтныя работы на рознай авіяцыйнай тэхніцы.

Аэрапорт размешчаны на захад ад вёскі Кневічы, за 2,5 км ад горада Арцёма, і за 38 км на паўночны ўсход ад горада Уладзівасток.

З 1961 і па 1993 год тут базаваўся 145-ы лётны атрад Далёкаўсходняга кіравання грамадзянскай авіяцыі, таксама ён быў базавым аэрадромам 25-й двойчы Чырванасцяжнай Рананскай марской ракетаноснай авіяцыйнай дывізіі ВПС ЦАФ, з сталай дыслакацыяй 183-га марскога ракетаноснага ваенна-транспартнага авіяцыйнага палка ВПС ЦАФ (у постсавецкія гады скарочанага да асобнай эскадрыллі — 71-й асобнай транспартнай авіяэскадрыллі ВПС і СПА ВМФ) і 322-га авіярамонтнага завода ВПС ЦАФ.

Мае статус аэрапорта федэральнага значэння.

Катэгорыя:Аэрапорты Расіі
Трудавое

**Трудавое**:

## Казахстан 
* Трудавое (Акмолінская вобласць)
* Трудавое (Асакараўскі раён)
* Трудавое (Бухар-Жыраўскі раён)

## Расія 
* Трудавое (Прыморскі край)
Ціхаакіянскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт

**Ціхаакіянскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт** () — адна з найбуйнейшых медыцынскіх ВНУ Далёкага Усходу Расіі, знаходзіцца ва Уладзівастоку.

## Гісторыя 
У 1956 годзе пры ДУДУ быў адкрыты медыцынскі факультэт, на які было залічана 100 студэнтаў. 7 жніўня 1958 года быў выдзелены са складу ДУДУ і пераўтвораны ва *Уладзівастоцкі дзяржаўны медыцынскі інстытут* (УДМІ).

У 1995 годзе інстытут атрымаў статус універсітэта. Пасведчанне аб дзяржаўнай акрэдытацыі ВНУ атрымала як Федэральная дзяржаўная ўстанова «Уладзівастоцкі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт» (УДМУ).
З 2010 года ўстанова мела арганізацыйна-прававую форму: Дзяржаўная бюджэтная адукацыйная ўстанова вышэйшай прафесійнай адукацыі «Уладзівастоцкі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт» Міністэрства аховы здароўя і сацразвіцця Расійскай Федэрацыі (ДБАУ ВПА УДМУ).

1 студзеня 2013 года ўніверсітэт быў перайменаваны ў Дзяржаўную бюджэтную адукацыйную ўстанову вышэйшай прафесійнай адукацыі «Ціхаакіянскі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт» Міністэрства аховы здароўя Расійскай Федэрацыі (ДБАУ ВПА ЦДМУ).

Катэгорыя:Медыцынскія ўніверсітэты Расіі
Уладзівастоцкі тралейбус

**Уладзівастоцкі тралейбус** — найстарэйшая тралейбусная сістэма Далёкага Усходу і адна з самых усходніх (пасля Хабараўска) і самых паўднёвых (пасля Махачкалы) тралейбусных сістэм у Расіі. Дзейнічае з 29 студзеня 1965 года. Станам на 2025 год працуюць 3 маршруты, тралейбусная гаспадарка абслугоўвае адно дэпо, агульная колькасць тралейбусаў — 29, 7 з якіх выведзены з эксплуатацыі.

Эксплуатуе тралейбус ва Уладзівастоку АТ «Электрычны транспарт».

Катэгорыя:Тралейбусныя сістэмы Расіі
Мараўскі

**Мара́ўскі** — мужчынскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Дамінік Мараўскі (каля 1760—1801) — акцёр і тэатральны дзеяч.
* Карл Дзям’янавіч Мараўскі — ваенны дзеяч, генерал-маёр.
* Караль Мараўскі (1767—1841) — ваенны дзеяч, генерал у расійскай і французскай арміях.
* Станіслаў Мараўскі (1802—1853) — доктар медыцыны, мемуарыст.
Музей гісторыі Далёкага Усходу імя У. К. Арсеньева

**Дзяржаўны аб’яднаны музей-запаведнік гісторыі Далёкага Усходу імя В. К. Арсеньева** (*Музей-запаведнік гісторыі Далёкага Усходу*) — найбуйнейшы федэральны музей-запаведнік на Далёкім Усходзе, першы краязнаўчы музей Прымор’я. У музеі прадстаўлена гісторыя і прырода Прыморскага краю, сабраны калекцыі матэрыялаў пра дзейнасць даследчыкаў краю — М. І. Венюкова, М. М. Пржэвальскага і іншых, матэрыялы па гісторыі горада, археалогіі і этнаграфіі. У склад музея ўваходзяць 3 філіялы ва Уладзівастоку і 5 — у іншых гарадах Прымор’я.

## Гісторыя 
Заснаваны 18 (30) красавіка 1884 года. У гэты дзень быў зацверджаны статут Таварыства вывучэння Амурскага краю (ТВАК) — заснавальніка будучага музея. Музей ТВАК быў пабудаваны і адкрыты для наведвання 12 кастрычніка (30 верасня) 1890 года. Дэкрэтам Саўнаркама ад 17 лютага 1925 года музей быў канфіскаваны з уласнасці ТВАК, стаў дзяржаўным. Імя Уладзіміра Клаўдзіевіча Арсеньева было прысвоена музею 4 верасня 1945 года. 25 лістапада 1985 года Прыморскі краявы краязнаўчы музей быў рэарганізаваны ў Прыморскі дзяржаўны аб’яднаны музей імя У. К. Арсеньева.

Музей і яго дырэкцыя цяпер размешчаны ў будынку былога даходнага дома Васіля Пятровіча Бабінцава, аднаго з кампаньёнаў найбуйнейшай гандлёва-прамысловай кампаніі Далёкага Усходу «Гандлёвы дом Чурын і Касьянаў», пабудаванага ў 1903—1906 гадах па праекце архітэктара Уладзіміра Плансона. Пасля рэвалюцыі ў будынку па чарзе знаходзіліся: Yokohama Specie Bank, цырульня, шашлычная, губфінаддзел, Ціхаакіянскі інстытут рыбнай гаспадаркі і акіянаграфіі. У 1977 годзе сюды з будынка былога музея ТВАК пераехаў Прыморскі краявы музей.

У 2015 годзе названы самым наведваемым рэгіянальным музеем у Расіі.

Катэгорыя:Краязнаўчыя музеі Расіі
Намык Кемаль

**Намык Кемаль** (; ) — турэцкі паэт, празаік, журналіст, перакладчык і грамадскі дзеяч.

Буйны прадстаўнік літаратуры танзімата. Адзін з арганізатараў і кіраўнікоў таварыства «Новыя асманы». Яго патрыятычныя творы натхнялі Мустафу Кемаля Атацюрка, лідара Турэцкага нацыянальнага руху і заснавальніка Турэцкай Рэспублікі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пісьменнікі Турцыі
Рамэн Гары

**Рамэн Гары** (, сапр. **Раман Кацаў**; ) — французскі пісьменнік, сцэнарыст і рэжысёр.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1914 годзе ў Вільні ў яўрэйскай сям’і. Пасля разводу бацькоў разам з маці ў 1928 годзе пераехаў у Францыю.

Аўтар шматлікіх раманаў, сярод якіх «Абяцанне на світанку» (*La promesse de l’aube*, 1960), «Пляска Чынгіз-Хаіма» (*La danse de Gengis Cohn*, 1967), «Белы сабака» (*Chien blanc*, 1970) і іншых.

Гэта адзіны пісьменнік у гісторыі Ганкураўскай прэміі, які атрымаў яе двойчы, першы раз — як Рамэн Гары за раман «Карані неба» (*Les racines du ciel*, 1956), а другі — як Эміль Ажар за раман «Усё жыццё наперадзе» (*La vie devant soi*, 1975). 

Застрэліўся 2 снежня 1980 года. У сваёй перадсмяротнай запісцы ён напісаў: «Усё можна патлумачыць нервовай дэпрэсіяй. Але ў такім выпадку варта мець на ўвазе, што яна цягнецца з таго часу, як я зрабіўся дарослым чалавекам і што менавіта яна дапамагла мне годна займацца літаратурнай працай».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пісьменнікі Францыі
Уладзімір Аляксеевіч Конкін

**Уладзімір Аляксеевіч Конкін** (; нар. , , РСФСР) — расійскі акцёр тэатра, кіно і дубляжу; заслужаны артыст Расійскай Федэрацыі (2010), заслужаны артыст Украінскай ССР (1974), лаўрэат прэміі Ленінскага камсамола (1974). Член Цэнтральнага савета партыі «Справядлівая Расія».

Найбольш вядомы па кінафільмах: «Як гартавалася сталь», «Раманс аб закаханых», «Аты-баты, ішлі салдаты…» і «Месца сустрэчы змяніць нельга». Працаваў на агучванні замежных фільмаў (кіно і відэа). З 1980 года піша апавяданні і эсэ.

## Фільмаграфія 
* (1979) «Месца сустрэчы змяніць нельга» — *старшы лейтэнант Уладзімір Іванавіч Шарапаў*
* (1988) «Мудрамер» — *Леанід Макаравіч Залівака, вынаходнік*
* (1988) «Дуброўскі» — *засядацель Шабашкін*

Катэгорыя:Акцёры Расіі
Трудавое (Прыморскі край)

**Трудавое** () — пасёлак (з 1943 да 2004 гг. — пасёлак гарадскога тыпу) у Прыморскім краі Расіі. Падпарадкаваны Савецкаму раёну Уладзівастока, уваходзіць у склад Уладзівастоцкай гарадской акругі (да 1987 года быў падпарадкаваны Арцёмаўскаму гарсавету).

Трудавое — найбуйнейшы населены пункт сельскага тыпу на расійскім Далёкім Усходзе.

Пасёлак размешчаны на ўзбярэжжы Углавога заліва, за 33 км на паўночны ўсход ад цэнтра Уладзівастока і за 15 км на паўднёвы захад ад горада Арцёма. плошча — 19,65 км².

Чыгуначная станцыя Угальная на беразе Углавога заліва ў заходняй частцы пасёлка.

На поўначы мяжа пасёлка супадае з мяжой Уладзівастоцкай і Арцёмаўскай гарадскіх акруг і часткова праходзіць па рацэ Пясчанка да ўпадзення ва Углавы заліў.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Прыморскага края
Жабер

**Жабер**:

## Прозвішча 
* Іпаліт Франсуа Жабер — французскі батанік
* Марлен Жабер — французская актрыса
* Мішэль Жабер — французскі дзяржаўны дзеяч

## Тапонім 
* Жабер (Драгічынскі раён)
Марлен Жабер

**Марлен Жабер** (; ) — французская актрыса кіно і тэатра, пісьменніца.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Французскім Алжыры ў сефардскай сям’і. Вучылася ў кансерваторыі Дыжона, потым у Вышэйшай нацыянальнай кансерваторыі драматычнага мастацтва ў Парыжы. З 1963 года грала ў тэатры, у 1966 годзе дэбютавала ў кіно ў Гадара, з 1967 года здымалася на тэлебачанні (апошнія ролі ў 1998 годзе). Чытала на радыё казкі Перо, Андэрсана, Кіплінга і іншых. Аўтарка папулярных кніг пра кампазітараў-класікаў.

Замужам за стаматолагам Уолтэрам Грынам. Дочкі-двайняты — Джой і Ева Грын.

## Фільмаграфія 
* (1975) «Добрыя і злыя» — *Лола*

## Крыніцы 
Катэгорыя:Актрысы Францыі
Андрэй Валянцінавіч Ажго

**Андрэй Валянцінавіч Ажго** (нар. , , Беларусь) — беларускі баскетбаліст. Атакуючы абаронца. Выступаў за зборную Беларусі.

## Біяграфія 
Выхаванец СДзЮШАР БК «Мінск-2006». Першы трэнер — Эдуард Ігаравіч Кемен.

З 2020 года выступаў за юніёрскую, моладзевую, рэзервовую і асноўную каманду БК «Мінск». Прызнаны лепшым маладым гульцом Кубка Беларусі-2024, лепшым гульцом Кубка Беларусі-2025.

Выступаў за юнацкую (2021) і моладзевую (2024) зборную Беларусі. З 2023 года — гулец мужчынскай нацыянальнай зборнай Беларусі.

## Кар’ера 
* 2020—2021 — РЦАП-СДЮШАР (Мінск)
* 2021—2022 — Цмокі-Мінск (моладзевая каманда)
* 2022 — Мінск (моладзевая каманда)
* 2023—2024 — Мінск (рэзервовая каманда)
* 2024—2025 — Мінск-М (*у Адзінай моладзевай лізе ВТБ*)
* з 2024 — Мінск

## Дасягненні 
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 2024/2025.
*  Уладальнік Кубка Беларусі (1): 2025.
*  Фіналіст Кубка Беларусі (1): 2024.

## Спасылкі 
* Профіль на сайце РФБ
* Профіль на сайце БК «Мінск»
* Профіль на сайце eurobasket.com
* Профіль на сайце Адзінай моладзевай лігі ВТБ
* Профіль на сайце basketball.realgm.com

Катэгорыя:Баскетбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі РЦАП-СДЮШАР
Катэгорыя:Ігракі «Цмокі-Мінск-2»
Катэгорыя:Ігракі «Цмокі-Мінск»
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе U-20
Мужчына і жанчына

**«Мужчына і жанчына»** () — французскі меладраматычны кінафільм 1966 года, які атрымаў каля 40 узнагарод, у тым ліку Гран-пры Канскага кінафестывалю (разам з фільмам П’етра Джэрмі «Спадарыні і спадары») і дзве прэміі «Оскар» (найлепшы замежны фільм, найлепшы аргінальны сцэнарый).

Дзякуючы гэтай карціне, галоўныя ролі ў якой выканалі Анук Эмэ і Жан-Луі Трэнціньян, атрымаў шырокую вядомасць 28-гадовы рэжысёр Клод Лелуш.

Пазней рэжысёр зняў два працягі: у 1986 годзе — стужку «Мужчына і жанчына: праз 20 гадоў», а ў 2019-м — фільм «Найлепшыя гады жыцця».

## Акцёры і ролі 
* Анук Эмэ — *Ганна Гацье*
* Жан-Луі Трэнціньян — *Жан-Луі Дзюрок*

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фільмы Клода Лелуша
Катэгорыя:Фільмы 1966 года
Кітайцы ў Парыжы

**Кітайцы ў Парыжы** () — французскі фільм, які выйшаў у пракат у 1974 годзе. Рэжысёр — Жан Ян.

## Сюжэт 
Францыю заваявалі кітайцы. Французы мірныя людзі і падпарадкаваліся новым заваёўнікам. Іх паводзіны сталі прычынай уцёкаў кітайцаў назад у Кітай.

## Акцёры і ролі 
* Мішэль Серо — Грэгары Монклер

Катэгорыя:Фільмы 1974 года
Катэгорыя:Кінакамедыі
Добрыя і злыя

**«Добрыя і злыя»** — кінафільм рэжысёра Клода Лелуша.

## Сюжэт 
Аўтамеханікі Жак і Сімон у перадваеннай Францыі займаліся крадзяжом аўтамабіляў. А калі пачалася Другая сусветная вайна, прынялі ў сваю кампанію прастытутку Лолу і вырашылі стаць рабаўнікамі, якія адбіраюць грошы ў заможных грамадзян. Увесь гэты час іх праследаваў інспектар паліцыі Бруна, аднак вайна паставіла Жака і Бруна ў адзін шэраг — яны сталі героямі барацьбы за свабоду Францыі. Вось толькі пасля вайны ўсё пачалося спачатку…

## У ролях 
* Марлен Жабер — Лола
* Жак Дзютронк — Жак
* Брыжыт Фасэ — Дамінік Бланшо.
* Бруна Крэмер — інспектар Бруно Дэшам
* Жак Вільрэ — Сімон
* Філіп Леатар — прадавец Citroën
* Хасэ Луіс дэ Вілальёнга — рабаўнік

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фільмы Клода Лелуша
Катэгорыя:Фільмы 1975 года
Жан Ян

**Жан Ян** (, , Ле-Ліла, Сена-Сен-Дэні, Францыя — , Морзенс, Марна, Францыя) — французскі акцёр, сцэнарыст, рэжысёр, журналіст.

Да кар’еры акцёра займаўся журналістыкай. Памёр ад сардэчнага прыступу падчас здымак фільма «Атамны цырк: Вяртанне Джэймса Батла» Цьеры і Дзідзье Пуаро.

Быў жанаты з французскай актрысай Мімі Кутэлье (1956 г.н.). Двое дзяцей.

## Фільмаграфія 
* (1974) «Кітайцы ў Парыжы»

Катэгорыя:Рэжысёры Францыі
Трэнціньян

**Трэнціньян** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Жан-Луі Трэнціньян — французскі акцёр
* Мары Трэнціньян — французская актрыса
* Марыс Трэнціньян — французскі гоншчык
* Надзін Трэнціньян — французская актрыса
Хасэ Луіс дэ Вілальёнга

**Хасэ Луіс дэ Вілальёнга Кабеса дэ Вака** (; ,  —, Андрайч) — іспанскі акцёр, сцэнарыст, журналіст, пісьменнік.

## Біяграфія 
Арыстакрат. Народжаны маркіз дэ Кастэльбель. Гранд Іспаніі. У 1931 годзе пасля звяржэння манархіі яго сям’я эмігравала і пасялілася ў Біярыцы (Францыя). Пасля пачатку Грамадзянскай вайны ў Іспаніі ў 1936 годзе яго бацька загадаў сыну-школьніку адправіцца на вайну і ваяваць на баку генерала Франка.

У 1981 годзе ўступіў у Іспанскую сацыялістычную працоўную партыю, у 1994 годзе пакінуў яе шэрагі.

Як журналіст, супрацоўнічаў з шэрагам мясцовых выданняў, інфармацыйным агенцтвам ЭФЭ, часопісамі «Paris Match», «Marie Claire», «Vogue» і «Playboy».

Аўтар прозы на кастыльскай і французскай мовах. Найбольш вядомы як аўтар кнігі «Кароль», адной з самых вядомых біяграфій іспанскага манарха, караля Іспаніі Хуана Карласа I дэ Бурбона, выдадзенай у 1993 годзе, і аўтабіяграфіі Memorias no autorizadas у чатырох тамах.
## Фільмаграфія 
* (1975) «Добрыя і злыя» — *рабаўнік*

Катэгорыя:Акцёры Іспаніі
Прыморская дзяржаўная карцінная галерэя

**Прыморская дзяржаўная карцінная галерэя** () — музей выяўленчага мастацтва ва Уладзівастоку.

Заснавана ў 1965 годзе, адкрыта для наведвання ў 1966 годзе. Значная частка калекцыі — творы, перададзеныя раней у фонды Прыморскага краязнаўчага музея імя Уладзіміра Клаўдзіевіча Арсеньева з фондаў Дзяржаўнага Эрмітажа, Траццякоўскай галерэі і Рускага музея.

Галерэя размешчана ў гістарычным будынку прадстаўніцтва Руска-Азіяцкага банка, пабудаваным па праекце ваеннага інжынера П. Я. Базілеўскага.

У фондах музея знаходзіцца больш за восем тысяч адзінак захоўвання: твораў жывапісу, графікі, скульптуры, дэкаратыўнага мастацтва.
Катэгорыя:Музеі Уладзівастока
Марыс Трэнціньян

**Марыс Б’енвеню Жан Поль Трэнціньян** (; , Сент-Сесіль-ле-Вінь, Ваклюз, Трэцяя Французская рэспубліка — , Нім, Францыя) — французскі пілот, зорка Формулы-1 1950-1960-х гадоў. Дзядзька акцёра Жана-Луі Трэнціньяна.

Катэгорыя:Пілоты Формулы-1 паводле алфавіта
Ансан (Паўднёвая Карэя)

**Ансан** — горад у Паўднёвай Карэі, правінцыя Кёнгідо. Размешчаны на поўдзень ад Сеула. Сувязь з Сеулам з дапамогай чацвёртай лініі сеульскага метро.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Паўднёвай Карэі
Кёнгідо

**Кёнгідо** — самая густанаселеная правінцыя ў Рэспубліцы Карэя. Адміністрацыйны цэнтр — горад Сувон (насельніцтва каля 1,2 млн чалавек). Сеул — найбуйнейшы горад краіны і сталіца, — размешчаны ў цэнтры правінцыі, але не ўваходзіць у яе, з’яўляючыся горадам з асаблівым статусам. Кёнгідо размешчана на паўночным захадзе Паўднёвай Карэі. На ўсходзе мяжуе з правінцыяй Канвандо, на поўдні з правінцыямі Чхунчхон-Пукто і Чхунчхон-Намдо, на захадзе з Інчхонам і Жоўтым морам. Правінцыя цалкам атачае Сеул. На поўначы правінцыя мяжуе з КНДР. У часы дынастыі Чосан адна з назваў правінцыі была Кіджон.

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Кёнгідо
Катэгорыя:Правінцыі Паўднёвай Карэі
Веніямін Сямёнавіч Мігаль

**Веніямін Сямёнавіч Мігаль** або **Бэн Мігаль** () — беларускі мастак, манументаліст, жывапісец-імпрэсіяніст. Член Саюза мастакоў СССР.
## Біяграфія 
Атрымаў прафесійную мастацкую адукацыю, аднак працяглы час займаўся манументальным мастацтвам.

З 1966 года ўдзельнічаў ў мастацкіх выставах.

16-31 жніўня 2007 года ў мінскім Палацы мастацтва адбылася выстаўка памяці Веніяміна Мігаля, выстаўлена 55 твораў апошняга перыяду яго творчасці — нацюрморты і пейзажы («Дажджлівы дзень», «У старым лесе», «Восень у вёсцы», «Яблыні над возерам» і іншыя).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Беларускі саюз мастакоў : энцыклапедычны даведнік. — Мінск, 1998. — С. 361.
* Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. — Мінск, 1986. — Т. 3. — С. 517.

## Спасылкі
Каян

**Каян** — горад у правінцыі Кёнгідо, Паўднёвая Карэя. Каян уключае ў сябе муніцыпальную акругу Ільсан, злучаную з Сеулам лініяй метро. У эпоху Трох дзяржаў тэрыторыя, на якой зараз знаходзіцца горад, належала дзяржаве Сіла. У той час тут знаходзіліся акругі (хёны) Кабон, Уван і Кэбэк. Пазней, у перыяд Кара гэтая тэрыторыя была падзелена паміж акругамі Кабон і Тагян. У 1413 годзе Каян атрымаў сваю сучасную назву і адміністрацыйны статус хён. У 1471 годзе Каяну быў прысвоены адміністрацыйны статус павета (кун ці ​​гун).
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Паўднёвай Карэі
Віктар Паўлавіч Паўлаў

**Віктар Паўлавіч Паўлаў** (; ,  — , ) — расійскі акцёр тэатра і кіно. Народны артыст Расійскай Федэрацыі (1994).

## Біяграфія 
У 1959 годзе паступіў у Вышэйшае тэатральнае вучылішча імя М. С. Шчэпкіна (курс Мікалая Аляксандравіча Аненкава), якое скончыў у 1963 годзе. На курсе вучыўся разам з Міхаілам Конанавым, Віталём Саломінам і Алегам Далем.

Здымаўся ў эпізадычных ролях у кіно, пачынаючы з 1961 года. Першым фільмам з яго ўдзелам, які выйшаў на экран, быў «Калі дрэвы былі вялікімі» Льва Куліджанава. Запамінальнай была эпізадычная роля ў фільме 1965 года «Аперацыя «Ы» і іншыя прыгоды Шурыка», у якой ён сыграў студэнта-лайдака, які прыйшоў здаваць іспыт з утоенай рацыяй.

Пасля стаў адным папулярных акцёраў (у яго фільмаграфіі больш 170 фільмаў), не спыняючы працу на сцэне.

Быў акцёрам наступных тэатраў:

* 1962—1965 — Маскоўскі тэатр «Сучаснік»
* 1965—1969 — Маскоўскі драматычны тэатр імя М. М. Ярмолавай
* 1969—1975 — Маскоўскі акадэмічны тэатр імя Уладзіміра Маякоўскага
* 1975—1985 — Малы тэатр
* 1985—1990 — Маскоўскі драматычны тэатр імя М. М. Ярмолавай
* з 1990 па 2006 — Малы тэатр.
## Фільмаграфія 
* (1965) «Аперацыя «Ы» і іншыя прыгоды Шурыка» — студэнт-лайдак
* (1979) «Месца сустрэчы змяніць нельга» — Леўчанка
* (2000) «ДМБ» — «баця», генерал-маёр Талалаеў
* (2001) «У жніўні 44-га…» — маёр, начальнік складу

Катэгорыя:Акцёры Расіі
Кёнсан-Намдо

**Кёнсан-Намдо** — правінцыя на паўднёвым усходзе Паўднёвай Карэі з адміністрацыйным цэнтрам у горадзе Чханвон. Кёнсан-Намдо падзелена на 8 гарадоў («сі») і 10 паветаў («гун»).

## Насельніцтва 
Катэгорыя:Правінцыі Паўднёвай Карэі
Аляксандр Барысавіч Бяляўскі

**Аляксандр Барысавіч Бяляўскі** (; ,  — , ) — расійскі акцёр тэатра і кіно; народны артыст Расійскай Федэрацыі (2003), заслужаны дзеяч культуры Польшчы.

Зняўся ў больш ста кінафільмах і тэлесерыялах, найболей вядомя — «Чатыры танкіста і сабака», «Іду на навальніцу», «Ліпеньскі дождж», «Шынок „13 крэслаў“», «Іронія лёсу, або З лёгкай парай!», «Месца сустрэчы змяніць нельга», «З месца сустрэчы змяніць». Справа 21" і «Брыгада».

## Фільмаграфія 
* (1976) «Іронія лёсу, або З лёгкай парай!» — Саша, сябар Жэні
* (1979) «Месца сустрэчы змяніць нельга» — Фокс
* (2000) «ДМБ» — контр-адмірал Сямёныч
* (2007) «Іронія лёсу. Працяг» — Саша, сябар Жэні

Катэгорыя:Акцёры Расіі