Nostra aetate

'*** (з лацінскай мовы: «У наш час»), або **Дэкларацыя аб адносінах Царквы да нехрысціянскіх рэлігій*' — афіцыйная дэкларацыя Другога Ватыканскага Сабору, Сусветнага сабору Каталіцкай Царквы. Яна была абвешчана 28 кастрычніка 1965 года Папам Паўлам VI. Яе назва традыцыйна паходзіць ад інцыпіту, першых некалькіх слоў яе ўступнага сказа. Яна была прынята Саборам 2221 голасам сабраных біскупаў супраць 88.

Гэта не дагматычны дакумент. Найкарацейшы з 16 заключных дакументаў Сабору, гэты дакумент «першы ў гісторыі Каталіцкага Саюза, які сканцэнтраваны на адносінах католікаў з габрэямі». Падобным чынам, *Nostra aetate* лічыцца манументальнай дэкларацыяй, якая апісвае адносіны Царквы з мусульманамі. Яна «шануе справу Бога ва ўсіх асноўных рэлігійных традыцыях». Яна пачынаецца з таго, што яе мэта — разважаць пра тое, што агульнага ў чалавецтва ў гэты час, калі людзі збліжаюцца. Падрыхтоўка дакумента ў значнай ступені праводзілася пад кіраўніцтвам кардынала Аўгустына Беа, прэзідэнта Сакратарыята па садзейнічанні хрысціянскаму адзінству, разам з яго дарадцамі (*periti*), такімі як Джон М. Остэррайхер, Грэгары Баўм і Бруна Хусар.

Пад уплывам Жуля Ісаака, габрэя французскага паходжання, удзельніка Зеелісбергскай канферэнцыі Міжнароднай рады хрысціян і габрэяў, які заявіў, што хрысціянскі антысемітызм падрыхтаваў шлях да Халакосту. Папа Ян XXIII, які спачуваў яму, падтрымаў стварэнне дакумента, у якім бы разглядаўся новы, менш варожы падыход да адносін паміж Каталіцкай Царквой і рабінскім іўдаізмам. Унутры Царквы кансерватыўныя кардыналы ставіліся да гэтага з падазрэннем, а католікі Блізкага Усходу рашуча выступалі супраць стварэння такога дакумента. Калі араба-ізраільскі канфлікт быў у самым разгары, урады краін арабскага свету, такіх як Егіпет (у прыватнасці), Ліван, Сірыя і Ірак, актыўна выступалі супраць яго распрацоўкі (за час працы над дакументам некалькі разоў здараліся ўцечкі яго тэксту па віне спецслужбаў некалькіх краін). Такія яўрэйскія арганізацыі, як Амерыканскі яўрэйскі камітэт, Б’най Брыт і Сусветны яўрэйскі кангрэс, таксама лабіравалі свой бок з дапамогай ліберальных святароў. Пасля разгляду шматлікіх чарнавікоў былі дасягнуты кампрамісы, і да яго была дададзена заява па ісламе, каб супакоіць заклапочанасць арабскіх хрысціян адносна бяспекі. Нарэшце, былі таксама дададзены заявы па ўсходніх рэлігіях, будызме і індуізме.

## Кароткі змест 
Дакумент пачынаецца са сцвярджэння:

Ключавое назіранне адносна іншых рэлігій гучыць так: «Каталіцкі Касцёл не адмаўляе нічога, што ў гэтых рэлігіях ёсць праўдзівага і святога. Ён са шчырай павагай разглядае той спосаб дзеянняў і жыцця, тыя прадпісанні і вучэнні, якія, хоць і значна адрозніваюцца ад таго, што развівае і чаму навучае Касцёл, усё ж часам адлюстроўваюць промень той Праўды, якая асвячае ўсіх людзей».

*Nostra aetate* даследавала, сярод іншых сістэм вераванняў, індуізм і будызм і заявіла, што Царква «не адкідае нічога праўдзівага і святога» ў іншых рэлігіях.

Рэлігійная свабода стала новай часткай каталіцкага вучэння з Другім Ватыканскім саборам і гэтай дэкларацыяй. *Nostra aetate* абвясціла, што ў іншых рэлігіях ёсць станоўчыя элементы, а рэлігійныя стэрэатыпы і забабоны можна пераадолець праз міжрэлігійны дыялог. Папа Францыск сказаў: «Ад абыякавасці і супрацьстаяння мы перайшлі да супрацоўніцтва і добрай волі. Ад ворагаў і незнаёмцаў мы сталі сябрамі і братамі».

У апошнім абзацы католікаў заклікаюць весці «дыялог і супрацоўніцтва» з прадстаўнікамі іншых веравызнанняў.

У *Nostra aetate* апісваюцца вечныя пытанні, якія пераследуюць людзей з самага пачатку гісторыі чалавецтва, і тое, як розныя рэлігійныя традыцыі спрабавалі на іх адказаць.

У дакуменце згадваюцца некаторыя адказы на такія філасофскія пытанні, якія прапанавалі некаторыя індуісты, будысты і прадстаўнікі іншых веравызнанняў. Адзначаецца гатоўнасць Каталіцкай Царквы прыняць некаторыя ісціны, прысутныя ў іншых рэлігіях, паколькі яны адлюстроўваюць каталіцкае вучэнне і могуць весці душы да Хрыста.

У трэцяй частцы гаворыцца, што Каталіцкая Царква з павагай ставіцца да мусульман, а затым апісваюцца некаторыя агульныя рысы ісламу і хрысціянства: пакланенне Адзінаму Богу, Творцу Неба і Зямлі, Міласэрнаму і Усемагутнаму, Які гаварыў з людзьмі; павага мусульман да Абрагама і Марыі і вялікая павага да Ісуса, якога яны лічаць прарокам, а не Богам. Сінод заклікаў усіх католікаў і мусульман забыць пра варожасць і рознагалоссі мінулага і працаваць разам дзеля ўзаемнага паразумення і карысці. Некаторыя з гэтых тэм паўтараюцца ў другой главе *Lumen gentium*.

Чацвёртая частка тэксту прысвечана габрэям. У тэксце паўтараецца традыцыйнае вучэнне, паводле якога Каталіцкая Царква бачыць пачатак сваёй веры ў патрыярхах і прароках старажытнага Ізраіля. Таксама адзначаецца, што апосталы і многія з першых вучняў Ісуса Хрыста пры заснаванні Каталіцкай Царквы мелі свае карані ў габрэяў таго часу, нягледзячы на тое, што «Ерузалем не пазнаў часу свайго наведвання. Большасць габрэяў не прынялі Евангелле, а многія з іх нават перашкаджалі яго распаўсюджванню». Найбольш істотным адхіленнем у дакуменце ад папярэдніх падыходаў было тое, што «Святы Сабор хоча захоўваць і падтрымліваць узаемаразуменне і пашану, якія заўсёды з’яўляюцца плёнам біблійных і тэалагічных даследаванняў, а таксама братэрскага дыялогу». Гэта праклала шлях для міжканфесійнага дыялогу паміж каталікамі і габрэямі ў дзесяцігоддзі пасля Другога Ватыканскага Сабору ў манеры, якая раней не была звычайнай.

У канчатковым тэксце *Nostra aetate*, абвешчаным у 1965 годзе, адносна пытання габрэйскага багазабойства (гэта значыць віны габрэяў за суд і распяцце Ісуса Хрыста) не было канкрэтнага слова «багазабойства», як гэта было ў некаторых раней прапанаваных версіях. Па гэтым пытанні ў дакуменце гаворыцца: «У тым, што было здзейснена падчас Яго мукі, нельга абвінавачваць усіх без выключэння ні тагачасных, ні сучасных іўдзеяў». Выключэнне канкрэтнага тэрміна «багазабойства» і тэкставая двухсэнсоўнасць, якая ўзнікла ў выніку жорсткіх дыскусій на саборы, прывялі да таго, што тэкст інтэрпрэтаваўся па-рознаму. Фраза «нельга абвінавачваць усіх габрэяў без адрознення» дазваляе кансерватарам прадстаўляць, што габрэі, якія сталі хрысціянамі тады і пасля, не былі вінаватымі, у той час як іншыя прадстаўляюць гэта як апраўданне габрэяў ад багазабойства ў цэлым. На момант абвяшчэння *Nostra aetate* ліберальныя элементы ў SECU і амерыканскіх яўрэйскіх арганізацыях успрынялі канчатковы варыянт тэксту як паразу сваёй пазіцыі па гэтым пытанні.

Сцвярджэнне «пакланяюцца адзінаму Богу, жывому і самаіснаму, міласэрнаму і ўсемагутнаму, Стварыцелю неба і зямлі» было асуджана FSSPX як відавочная памылка ў кантэксце каталіцкага вучэння з-за таго, што Каталіцкая Царква вызначае адзінага Бога ў *Апостальскім сімвале веры* і *Нікейскім сімвале веры* як Святую Тройцу (ісламская дактрына відавочна адкідае Боскасць Ісуса Хрыста і не прызнае Святога Духа Богам) У дакуменце таксама гаворыцца: «Царква з павагай ставіцца таксама да мусульман», што, на думку традыцыяналістаў, недарэчна казаць у царкоўным дакуменце, яны нагадваюць, што ва ўсіх буйных ісламскіх школах *фікха* для мусульманскага мужчыны за пераход у каталіцкую царкву прадугледжана смяротнае пакаранне, і што ісламскі закон адносіць хрысціянскія немусульманскія краіны ў катэгорыю *дар аль-харб* («дом вайны»).

## Паслясаборныя падзеі 
Каб удакладніць гэтыя наступствы і разгалінаванні, у канцы 1974 года Ватыканская камісія па міжрэлігійных адносінах з габрэямі апублікавала свае *«Кіраўніцтва і прапановы па рэалізацыі Саборнай дэкларацыі Nostra Aetate»*. Пазней, у 1985 годзе, Камісія апублікавала *«Заўвагі аб правільным спосабе прадстаўлення габрэяў і іўдаізму ў вучэнні і катэхізацыі Рымска-каталіцкай царквы»*.

Кангрэс ЗША прыняў рэзалюцыю аб прызнанні саракавой гадавіны *Nostra aetate*.

Ватыканская камісія па рэлігійных адносінах з габрэямі апублікавала новы дакумент, у якім даследуюцца нявырашаныя тэалагічныя пытанні, якія ляжаць у аснове хрысціянска-габрэйскага дыялогу. Дакумент пад назвай *«Дары і пакліканне Бога неадклікальныя*» быў прысвечаны 50-годдзю першапачатковай дэкларацыі *Nostra Aetate*.

У пяцідзясятую гадавіну публікацыі дакумента Саід Саід, нацыянальны дырэктар Бюро міжканфесійных і грамадскіх альянсаў Ісламскага таварыства Паўночнай Амерыкі, адзначыў, што *Nostra Aetate* была апублікавана падчас руху за грамадзянскія правы ў Злучаных Штатах у 1960-х гадах, у той час, калі ісламскія цэнтры і студэнцкія групы ствараліся ва ўніверсітэцкіх кампусах, і з гэтых сціплых пачаткаў «каталіцкая царква дзейнічала як старэйшы брат» у сваім разуменні рэлігійнай меншасці, пачуццё, якое працягваецца з часоў тэрарыстычных нападаў 11 верасня, калі Царква адчыніла ім свае дзверы на фоне ўзмацнення ісламафобіі.

## Гл. таксама 
* Дыкастэрыя па міжрэлігійным дыялогу

## Крыніцы 
Катэгорыя:Рэлігійная літаратура
Катэгорыя:Каталіцтва
Катэгорыя:Дакументы Каталіцкай Царквы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1965 годзе
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі