open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Механічная каробка перадач

.]]
**Механі́чная каро́бка** (пераключэння) **перада́ч** *(МКПП або МКП)* — разнавіднасць каробкі перадач, механізм, прызначаны для ступеньчатай змены перадатачнага ліку, у якім выбар перадачы ажыццяўляецца аператарам (кіроўцам) уручную. Названа так, паколькі ўвесь яе асноўны функцыянал рэалізуецца выключна за кошт механічных прылад, без прымянення гідраўлічных або электрычных элементаў (у адрозненне ад гідрамеханічнай або электрамеханічнай трансмісій, якія маюць у сваёй канструкцыі, адпаведна, гідраўлічныя і электрычныя элементы).

Каробка перадач забяспечвае выкарыстанне аптымальнага рэжыму працы рухавіка пры руху ў розных умовах. У механічнай каробке перадач гэта адбываецца за кошт ажыццяўленія кіроўцам пераключэння ступеняў *(перадач)*, якія маюць розны перадатачны лік.

## Гл. таксама 
* Гідратрансфарматар
* Аўтаматычная каробка перадач
* Бесступеньчатая перадача
* Варыятар
* Электрычная перадача

## Літаратура 
* *Шестопалов, К. С.* Легковой автомобиль: Учеб. пособие для подготовки водителей ТС категории "В". — 2-е, испр. и доп. — М.: Издательство ДОСААФ, 1980. — 240 с.
* *Кленников, В. М., Ильин, Н. М., Буралев, Ю. В.* Автомобиль категории «В»: Учебник для ПТУ. — 3-е, перераб. и доп. — М.: Транспорт, 1984. — 320 с.

## Спасылкі 
* (руск.)&nbsp;.&nbsp;— Анатомия автомобиля.  з першакрыніцы 23 лютага 2012. Праверана 12 мая 2010.
* Механическая коробка передач 
* Расчет передаточных отношений 
Катэгорыя:Каробка перадач
Бродаўскі сельсавет

**Бро́даўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Барысаўскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Бродаўка.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Барысаўскага раёна Барысаўскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Менскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Барысаўскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Мінскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Жыцькаўскага сельсавета.

8 красавіка 1957 года цэнтр Жыцькаўскага сельсавета перанесены ў вёску Бродаўка, сельсавет перайменаваны ў Бродаўскі. 17 жніўня 1963 года ў склад сельсавета з Неманіцкага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (Кастрыца, Міхайлова II і Судоль). 30 кастрычніка 2009 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Зачысцкага (2 населеныя пункты: Кастрыца і Міхайлова), Маісееўшчынскага (3 населеныя пункты: Паўлаўцы, Сокалы і Старое Янчына), Прыгараднага (9 населеных пунктаў: Бродаўка, Дразы, Мядзведзеўка, Плітчанка, Поўпрышчы, Ракаўцы, Старынкі, Судоль і Юзафова) сельсаветаў.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года складала 818 чалавек, з іх 92,7 % — беларусы, 4,9 % — рускія, 1,1 % — украінцы.
 
## Населеныя пункты 
1 студзеня 1947 года — 14
30 кастрычніка 2009 года — 14

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Барысаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1957 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2009 годзе
Плошча Леніна (Магілёў)

**Плошча Леніна** () — плошча ў цэнтры Магілёва, на скрыжаванні вул. Першамайскай і праспекта Міру. Размешчана ў Ленінскім раёне.

## Архітэктура 
Ансамбль сфарміраваны ў 1938—1940 гг. Адзін з першых ансамбляў савецкай архітэктуры даваеннага часу. Уключае Дом Саветаў, адміністрацыйны будынак, жылы дом на рагу вул. Першамайскай і праспекта Міру. Кампазіцыйны цэнтр — помнік У. І. Леніну перад будынкам Дома Саветаў. У 1950—1960 гг. пабудаваны 5-павярховыя жылыя дамы ў паўднёвай і ўсходняй частках плошчы. Значную ролю ў ансамблі адыгрывае азеляненне: кветнік і газоны перад помнікам У. І. Ленінку, партэрны сквер у цэнтры плошчы, 2 скверы па тарцах (плошча сквера па вул. Ленінскай складае 0,4 га).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ленінскі раён (Магілёў)
Катэгорыя:Плошчы Магілёва

Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Уладзіміра Леніна
Ours (песня Тэйлар Свіфт)

**«Ours»** *(бел. «Наша»)* — шосты і апошні сінгл амерыканскай кантры спявачкі Тэйлар Свіфт з яе трэцяга студыйнага альбома «Speak Now». Першапачаткова песня выйшла у якасці прома-сінгла 8 лістапада 2011, а ўжо 22 лістапада была выпушчана на CD пад лэйблам Big Machine як паўнапраўны сінгл і стала даступная для лічбавай дыстрыбуцыі. Нягледзячы на гэта, на кантры-радыё кампазіцыя трапіла толькі 5 снежня. Песня была напісана самой спявачкай, а саспрадзюсарам стаў Натан Чэпман. На цяперашні час сінгл мае плацінавую сертыфікацыю ў ЗША. Кампазіцыя атрымала станоўчыя водгукі і мела вялікую папулярнасць на кантры-пляцоўках, стаўшы 6-м хітом спявачкі на чале амерыканскага чарта Hot Country Songs. Трэк атрымаў некалькі намінацый на разнастайныя прэміі, сярод якіх American Country Awards і CMT Music Awards, і атрымаў узнагароду BMI Country Awards.

## Інфармацыя 
«Ours», як і ўсе 14 трэкаў з альбома «Speak Now», Тэйлар Свіфт напісала самастойна. Яна таксама стала сапрадзюсарам разам з Натанам Чэпманам. 8 лістапада 2011 песня стала прома-сінглам у падтрыму альбома, а 22 лістапада атрымала правы паўнапраўнага сінгла. На кантры-радыё «Ours» была адпраўлена толькі 5 снежня, але гэта не перашкодзіла ёй дасягнуць першага радка галоўнага амерыканскага чарта кантры-песень Hot Country Songs, што стала 2 запар і 6 увогуле чарттоперам Свіфт у гэтым хіт-парадзе. У Billboard Hot 100 сінгл заняў 13 месца, у Канадзе стаў 68 у асноўным чарце і 1 у кантры-аддзяленні, у Аўстраліі апынуўся на 91 пазіцыі, у Вялікабрытаніі — на 181.

Гэтаю песню, як і некаторыя іншыя са «Speak Now», Тэйлар прысвяціла свайму былому хлопцу Джону Маеру. Яна напісала яе ў 19 гадоў, у 2009 годзе.

Тэйлар Свіфт распявадае пра кампазіцыю:
Кампазіцыя атрымала вельмі добрыя водгукі і атрымала некалькі намінацый на разнастайныя прэміі, сярод якіх American Country Awards і CMT Music Awards, і атрымаў узнагароду BMI Country Awards.

Кліп на песню здымалі два дні ў Нэшвіле. Ён выйшаў 2 снежня 2011 года. Рэжысёр — Дэклан Уайтблум.

## Версіі 
* **Лічбавая дыстрыбуцыя**
# "Ours" - 3:58
* **СD-сінгл**
# "Ours" – 3:58
# "Ours" (Жывое выкананне) – 4:12

## Чарты 
### Штотыднёвыя чарты 
### Выніковыя гадавыя чарты
Кветкавы гаршчок

**Кветкавы гаршчок** — гэта посуд (ёмістасць, кантэйнер), прызначаны для вырошчвання раслін у штучных (хатніх) умовах, можа мець розныя памеры і форму. У залежнасці ад матэрыялу вырабу гаршкі для кветак бываюць: пластыкавыя, керамічныя, металічныя, гліняныя, драўляныя, шкляныя, каменныя або полікарбанатныя.

Кветкавыя гаршкі, у адрозненне ад дэкаратыўных кветкавых кашпо, маюць адну або некалькі дрэнажных адтулін знізу, прызначаных для сцёку вады. Дрэнажныя адтуліны неабходныя для таго, каб карані расліны не загнівалі ад залішняга пераўвільгатнення. Адтуліны для сцёку робяць магчымым таксама ўвільгатненне глебы падліваннем вады ў паддон, так званы ніжні паліў.

Кветкавыя гаршкі могуць выкарыстоўвацца з рознымі мэтамі: транспарціроўка раслін, вырошчванне расады, вырошчванне раслін у памяшканні і на вуліцы, у тым ліку вырошчванне ў памяшканні цеплалюбівых трапічных раслін у халодных кліматычных рэгіёнах.

Кветкавыя гаршкі выкарыстоўваюцца на працягу многіх стагоддзяў. Старажытныя егіпцяне выкарыстоўвалі іх для перавозкі раслін з аднаго месца ў іншае. Старажытныя рымляне сталі занасіць расліны ў чыгунах у памяшканне ў халодны час года. У XVIII стагоддзі кветкавыя гаршкі былі выкарыстаны пры перавозцы насення хлебнага дрэва з Таіці ў Вэст-Індыю.

## Літаратура 
* Needham, Barbara (1998). Fantastic Flowerpots. Lark Books. — 128 p. — ISBN 1-57990-143-3

Катэгорыя:Ёмістасці
Катэгорыя:Кветкаводства
Труп

**Труп** — мёртвае цела жывёлы, у тым ліку чалавека.

## Гл. таксама 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Смерць
Вазон (архітэктура)

**Вазон** — тып малой архітэктурнай формы, дэкаратыўная ваза, звычайна каменная, металічная або гіпсавая, устаноўленая на адкрытым паветры. Як правіла, вазон не мае ніякага ўтылітарнага прызначэння, але ў некаторых выпадках можа служыць кветнікам. Вазоны шырока выкарыстоўваліся ў еўрапейскай і рускай архітэктуры 18-19 стагоддзяў, пры дэкарыраванні паркаў, грамадскіх пабудоў і багатых дамоў. Шырока выкарыстоўвалі таксама ў 1930-1950-я гады ў СССР, у архітэктуры «Сталінскага ампіру». Вазонамі маглі ўпрыгожваць балюстрады гаўбцоў і адкрытых тэрас, балюстрады, што стаялі паабапал даху будынка, фантаны, парадныя вароты, яны таксама маглі ўсталёўвацца асобна.

Ул. Глинки, 4 ворота.JPG|Вазоны на варотах і на даху  ў Смаленску.
Balustrade vom Schloss Veitshöchheim.jpg|Вазоны і скульптуры на балюстрадзе тэрасы палаца ў Баварыі.
Fotothek df roe-neg 0000437 001 Blick von Balustrade in den Zwingerhof.jpg|Вазон і скульптура на балюстрадзе Цвінгера, Дрэздэн, Германія.
Flowers, Regent's Park, London - DSC07048.JPG|Вазон-клумба ў парку Лондана.

Таксама словам вазон можа называцца кветкавы гаршчок.

## Спасылкі 
Вазон ў слоўніках

Катэгорыя:Архітэктурныя элементы
Катэгорыя:Кветкаводства
Лясны пажар

**Лясны пажар** — стыхійнае, некантралюемае распаўсюджванне агню па лясных плошчах. Прычыны ўзнікнення пажараў у лесе прынята дзяліць на натуральныя і антрапагенныя. Асноўная прычына ўзнікнення лясных пажараў — дзейнасць чалавека, на сённяшні дзень доля натуральных пажараў (ад маланак) складае каля 7—8%. Такім чынам, існуе вострая неабходнасць працы супрацьпажарных службаў, кантролю над захаваннем пажарнай тэхнікі бяспекі. Памеры пажараў робяць магчымым іх візуальнае назіранне нават з космасу.
 
Найбольш распаўсюджанымі з натуральных прычын лясных пажараў на Зямлі звычайна з'яўляюцца маланкі.

У маладых лясах, у якіх шмат зеляніны, верагоднасць узгарання ад маланкі істотна ніжэй, чым у лясах узроставых, дзе шмат сухіх і хворых дрэў. Такім чынам, у прыродзе яшчэ задоўга да чалавека існавала своеасаблівая раўнавага. Экалагічная роля лясных пажараў заключалася ў натуральным абнаўленні лясоў.

Часам пажары выклікаюць штучна. Такія пажары прынята называць кіраванымі. Мэтай кіраваных пажараў з'яўляецца: знішчэнне пажаранебяспечных гаручых матэрыялаў, выдаленне адходаў лесанарыхтовак, падрыхтоўка ўчасткаў для пасадкі саджанцаў, барацьба з насякомымі і хваробамі лесу, а таксама наўмысны падпал лесу з мэтай наступнай яго вырубкі.

## Гл. таксама 
* 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Ахова працы
Катэгорыя:Лясныя пажары
Катэгорыя:Забруджванне
Катэгорыя:Стыхійныя бедствы
Катэгорыя:Пажарная бяспека
Карсакавіцкі сельсавет

**Карса́кавіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйная адзінка ў складзе Барысаўскага раёна Мінскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Карсакавічы.

## Гісторыя 
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Зембінскага раёна Барысаўскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Менскай акругі. З 22 верасня 1927 года ў складзе Барысаўскага раёна. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года ў Барысаўскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Мінскай вобласці. 30 кастрычніка 2009 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Зембінскага сельсавета.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 379 чалавек, з іх 91,6 % — беларусы, 7,4 % — рускія, 0,5 % — украінцы.

## Населеныя пункты 
* 1 студзеня 1947 года — 11
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 7 населеных пунктаў: вёскі Бараўляны, Карсакавічы, Лісіно, Лісінская Рудня, Папярэжжа, Скупліно і Сялец.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Барысаўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Зембінскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2009 годзе
Сталінскі ампір

пераасэнсоўвае матывы захараўскага Адміралцейства]]
**Сталінскі ампір** (ад  — «імперыя» і па аналогіі з ампір), таксама *сталіанс* — адзін з вядучых напрамкаў у архітэктуры, манументальным і дэкаратыўным мастацтве СССР з сярэдзіны 1940-х да сярэдзіны 1950-х гадоў. У сродках масавай інфармацыі выкарыстоўваецца як нефармальная абазначэнне усёй разнастайнасці сталінскай эклектыкі.

Сімвал сталінскага ампіру — знакамітыя сталінскія гмахі ў Маскве. Сталінскі ампір ў дэкоры памяшканняў — гэта, у прыватнасці, масіўная драўляная мэбля, ляпніна пад высокімі столямі, разьбяныя шафы, бронзавыя свяцільні і статуэткі.

Канцом эпохі сталінскага ампіру лічыцца Пастанова Цэнтральнага Камітэта КПСС і Савета Міністраў СССР ад 4 лістапада 1955 года № 1871 «».

## Характэрныя рысы 
» (Масква)]]
Стыль злучыў у сабе элементы барока, ампіру эпохі Напалеона, позняга класіцызму, ар-дэко, а таксама неаготыкі () ён спалучае пампезнасць, раскошу, велічнасць і манументальнасць.

Адзін з прыкладаў інтэр’ераў, аформленых у стылі сталінскага ампіру, — банкетная зала ў будынку Цэнтральнага Маскоўскага іпадрома.

У дэкоры мэблі, якая выкарыстоўваецца ў афармленні інтэр’ераў ў стылі сталінскага ампіру, — разьба, якая ўключае ў сябе выявы лаўровых вянкоў, каласоў і пяціканцовых зорак.

Дэталь сталінскага ампіру — люстры, якія асвятляюць памяшканне, маюць парадны выгляд, часта выраблены з бронзы і упрыгожаны крыштальнымі падвескамі. Для дэкору памяшканняў часта выкарыстоўваюцца натуральныя матэрыялы — дрэва, мармур, бронзу, кераміку і крышталь.

## Гл. таксама 
* Сталінская архітэктура
* Сталінка

## Спасылкі 
* Са сталінскім размахам, «Жылы дом». Дадатак, № 1 (13), 16.02.2010
* Ампірны побыт савецкіх грамадзян, Газета «Камерсант З-Пецярбург», № 206 (2809), 12.11.2003

Катэгорыя:Ампір
Катэгорыя:Сталінская архітэктура
Gecarcinucidae

**Gecarcinucidae** — гэта сямейства прэснаводных крабаў. Віды сямейства Parathelphusidae цяпер залічаны ў сямейства Gecarcinucidae, сабраныя ў падсямейства Parathelphusinae. Сямейства Parathelphusidae цяпер разглядаецца ў якасці малодшага сіноніму.

## Роды 
* *Baratha*
* *Barytelphusa*
* *Ceylonothelphusa*
* *Cylindrotelphusa*
* *Gecarcinucus*
* *Globitelphusa*
* *Gubernatoriana*
* *Inglethelphusa*
* *Kani maranjandu*
* *Lamella*
* *Lepidothelphusa*
* *Liotelphusa*
* *Maydelliathelphusa*
* *Oziotelphusa*
* *Phricotelphusa*
* *Pilarta*
* *Snaha*
* *Thaksinthelphusa*

Катэгорыя:Крабы
Узброеныя сілы Іспаніі

**Узброеныя сілы Іспаніі** () — сукупнасць войскаў Каралеўства Іспаніі прызначаная для абароны свабоды, незалежнасці і тэрытарыяльнай цэласці дзяржавы. Складаюцца з сухапутных войскаў, вайскова-марскіх і вайскова-паветраных сіл. Галоўнакамандуючым іспанскага войска з’яўляецца кароль Іспаніі Філіп VI, міністрам абароны — Пэдра Марэнес.

## Склад узброеных сіл 
* Сухапутныя войскі Іспаніі
* Ваенна-марскія сілы Іспаніі
* Ваенна-паветраныя сілы Іспаніі

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка міністэрства абароны Іспаніі
Пладаводства

**Пладаво́дства** — галіна раслінаводства, якая аб’ядноўвае праблемы, звязаныя з вывучэннем біялогіі і экалогіі пладовых раслін, вытворчасці пладоў, пасадачнага матэрыялу зярняткавых, костачкавых, ягадных, арэхаплодных, рэдкіх і дэкаратыўных культур.

## Напрамкі даследаванняў 
Напрамкі даследаванняў:
* Біялагічныя асаблівасці сартоў пладовых раслін, іх гаспадарчых прыкмет і ўласцівасцяў ў сувязі з абгрунтаваннем іх размяшчэння па зонах; распрацоўка сістэм і асобных прыёмаў агратэхнікі.
* Біялагічныя асновы размнажэння пладовых культур, распрацоўка асобных прыёмаў і тэхналагічных цыклаў вырошчвання пасадачнага матэрыялу.
* Распрацоўка навуковых асноў агратэхнічных сістэм і прыёмаў, якія падвышаюць устойлівасць пладовых культур да неспрыяльных умоў асяроддзя.
* Распрацоўка метадаў і прыёмаў кантролю за сартавымі прыкметамі і якасцю пасадачнага матэрыялу ў працэсе яго вырошчвання ў адкрытым і закрытым грунце.
* Абгрунтаванне структуры і канструкцый пладовых насаджэнняў інтэнсіўнага тыпу. Распрацоўка сістэм мерапрыемстваў і асобных прыёмаў закладкі пладовых садоў, ягадных плантацый (выбар і ацэнка месца, перадпасадачная падрыхтоўка глебы, арганізацыя тэрыторыі, размяшчэнне і да таго падобнае).
* Вывучэнне сістэм і асобных прыёмаў вырошчвання высокіх устойлівых ураджаяў пладовых і ягадных культур высокай якасці (сістэмы ўтрымання глебы, угнаення, абрашэнне, фарміраванне і абрэзка крон дрэў і да таго падобнае).
* Распрацоўка эфектыўных тэхналогій уборкі ўраджаю пладовых і ягадных культур.
* Комплексная ацэнка сартоў інтэнсіўных насаджэнняў і іх сартавая агратэхніка.
* Распрацоўка методык навуковых даследаванняў з пладовымі, ягаднымі, малапашыранымі і дэкаратыўнымі культурамі.
* Распрацоўка навуковых асноў і эфектыўных тэхналогій кветкаводства, дэкаратыўнага садаводства, ландшафтнай архітэктуры.
* Распрацоўка навуковых асноў і практычнага прымянення тэхналогій вырошчвання экалагічна чыстай прадукцыі пладовых і ягадных культур.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Садаводства
Арцём Сяргеевіч Гурэнка

**Арцём Гурэнка** (нар. ) — беларускі футбаліст, паўабаронца расійскага клуба «Уфа».

З’яўляецца сынам беларускага футбаліста і трэнера Сяргея Гурэнкі.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец клуба «Мінск», з 2011 года пачаў выступаць за дубль. Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 17 лістапада 2012 года ў матчы супраць клуба «Брэст», выйшаўшы на замену ў другім тайме. У 2013—2014 гадах выступаў за фарм-клуб «Мінск-2» у Першай лізе.

Па заканчэнні сезона 2014 «Мінск-2» спыніў існаванне, і Арцём перайшоў у літоўскі клуб «Тракай». У складзе «Тракая» замацаваўся ў аснове, двойчы станавіўся срэбраным прызёрам чэмпіянату краіны. У лістападзе 2016 года ездзіў на прагляд у маскоўскі «Лакаматыў». Сезон 2017 пачаў у складзе «Судувы», аднак па пагадненні бакоў пакінуў каманду ўжо ў маі 2017 года.

Пасля зыходу з «Судувы» падтрымліваў форму з мінскім «Дынама», дзе галоўным трэнерам быў яго бацька. У ліпені 2017 года пасля прагляду падпісаў кантракт са «Слуцкам». У складзе «Слуцка» стаў у асноўным выхадзіць на замену. Па заканчэнні сезона ў лістападзе 2017 года разарваў кантракт з клубам.

Са студзеня 2018 года знаходзіўся на праглядзе ў мінскім «Дынама», з якім у лютым падпісаў кантракт. У першай палове сезона 2018 з’яўляўся на полі нерэгулярна, з лета стаў часцей выхадзіць у стартавым складзе. У пачатку 2019 года, нягледзячы на заканчэнне кантракта, трэніраваўся з дынамаўцамі і адправіўся на першы турэцкі збор, аднак у лютым пакінуў каманду.

У сакавіку 2019 зноў апынуўся ў Літве, стаўшы іграком клуба «Рыцярэй» (былы «Тракай»). У жніўні 2019 года папоўніў склад «Віцебска», дзе замацаваўся ў стартавым складзе.

У студзені 2021 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Віцебск» і стаў трэніравацца з «Іслаччу», з якой неўзабаве падпісаў пагадненне. У «Іслачы» таксама стаў трывалым іграком асновы. У студзені 2022 года па заканчэнні кантракта пакінуў клуб.

У сакавіку 2022 года далучыўся да бабруйскай «Белшыны», дзе хутка замацаваўся ў стартавым складзе. У ліпені 2022 года пакінуў клуб і неўзабаве стаў іграком казахстанскага «Турана». Па выніках сезона 2022 «Туран» страціў месца ў найвышэйшым дывізіёне.

У сакавіку 2023 года вярнуўся ў «Белшыну». У ліпені 2023 года пакінуў клуб па пагадненні бакоў і неўзабаве далучыўся да расійскай «Уфы», галоўным трэнерам якой незадоўга да таго стаў яго бацька Сяргей Гурэнка.

## Міжнародная кар’ера 
Гуляў за юніёрскую зборную Беларусі, у кастрычніку 2012 года прымаў удзел у адборачным раўндзе чэмпіянату Еўропы.

З 2013 па 2016 года выступаў за моладзевую зборную Беларусі. У студзені 2014 года ўдзельнічаў у Кубку Садружнасці ў Санкт-Пецярбургу, дзе разам з беларускай камандай стаў бронзавым прызёрам.

## Дасягненні 
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Літвы (2): 2015, 2016
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2018

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск-2
Катэгорыя:Ігракі ФК Рыцярэй
Катэгорыя:Ігракі ФК Судува Марыямпале
Катэгорыя:Ігракі ФК Слуцк
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Іслач
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Туран Туркестан
Катэгорыя:Ігракі ФК Уфа
Прабойніца

**Прабо́йніца** — рака ва Ушацкім і Докшыцкім раёнах Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Чарніца (прыток Бярэзіны, басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 16 км. Плошча вадазбору 57 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,4 м/км. Выток ракі знаходзіцца за 2 км у напрамку на захад (за 1,5 км у напрамку на паўднёвы захад) ад вёскі Касары Ушацкага раёна. Вусце прыкладна за 2,5 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад вёскі Атрубак Докшыцкага раёна, за 0,3 км ад месца ўпадзення Чарніцы ў Бярэзіну. Вадазбор нізінны. Рэчышча Прабойніцы часткова каналізаванае. Рака прымае сцёк з ручаёў і меліярацыйных каналаў.

Каля ракі вёскі Лясіны (Ушацкі раён) і Чарніца 1 (Докшыцкі раён).

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Рэкі Докшыцкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Ушацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Бярэзіны
Мужанка (значэнні)

**Мужанка** — тапонім:

* Мужанка — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці Беларусі
* Мужанка — рака ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, прыток Бярэзіны
Сьюзен Хэйвард

**Сьюзен Хэйвард** (, народжаная Эдыт Марреннер (, 30 чэрвеня 1917 — 14 сакавіка 1975) — амерыканская акторка, якая пяць разоў намінавалася на «Оскар» і ў 1959 году выйграла гэтую ўзнагароду за ролю злачыннай Барбра Грэм ў фільме «Я хачу жыць!».

## Фільмаграфія 
* 1952 — Снягі Кіліманджара

## Зноскі 
Катэгорыя:Актрысы паводле алфавіта
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Лешніца (селішча)

**Лешніца** — селішча каля вёскі Лешніца Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.

## Апісанне 
За 0,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі, уніз па цячэнні р. Свіслач, на яе правым беразе. Плошча каля 1 га.

## Даследаванні 
Адкрыў і даследаваў у 1963 годзе Ю. І. Драгун. Раскопкі не праводзіліся.

## Літаратура 
* Памяць: Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

Катэгорыя:Лешніца (Пухавіцкі раён)
Катэгорыя:Селішчы Пухавіцкага раёна
Магілёўскі інстытут МУС Рэспублікі Беларусь

**Магілёўскі інстытут МУС** — дзяржаўная ўстанова адукацыі, якая ажыццяўляе падрыхтоўку спецыялістаў для Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь на першай ступені вышэйшай адукацыі. Створаны ў 1948 годзе як школа перападрыхтоўкі сяржанцкага складу корпуса галоўнага ўпраўлення аховы на чыгуначным і водным транспарце Міністэрства дзяржаўнай бяспекі СССР, інстытут з’яўляецца найстарэйшай навучальнай установай сістэмы МУС.

## Гісторыя 
У 1948 годзе востра паўстала пытанне аб неабходнасці адкрыцця навучальнай установы па падрыхтоўцы міліцыянераў-транспартнікаў, бо за час Вялікай Айчыннай вайны на яе франтах загінула больш за палову супрацоўнікаў дадзеных падраздзяленняў МУС.

2 красавіка 1948 года па загадзе Міністра дзяржаўнай бяспекі СССР генерал-палкоўніка Абакумава была заснавана Магілёўская школа перападрыхтоўкі сяржанцкага складу корпусу галоўнага ўпраўлення аховы на чыгуначным і водным транспарце з тэрмінам навучання 7 месяцаў. Першым начальнікам школы быў прызначаны Ляхаў Васіль Іванавіч.

## Пра інстытут 
Сярод вядомых выпускнікоў установы адукацыі ёсць два героя Савецкага саюза, якія з’яўляліся ўдзельнікамі ВАВ — Сідараў Пётр Пятровіч і Сарокін Барыс Рыгоравіч. Адзін з самых вядомых выпускнікоў — генерал-палкоўнік юстыцыі Алу Алханаў, які раней займаў пасаду Прэзідэнта Чачэнскай Рэспублікі, у цяперашні час — намеснік міністра юстыцыі Расіі.

Інстытут уваходзіць у лік найбольш прэстыжных навучальных устаноў краіны і займае адно з вядучых месцаў у сістэме падрыхтоўкі кадраў з вышэйшай юрыдычнай і сярэдняй спецыяльнай адукацыяй для органаў унутраных спраў рэспублікі.

Набор у Магілёўскі інстытут МУС ажыццяўляецца па наступных спецыяльнасцях:
* Прававое забеспячэнне грамадскай бяспекі;
* Прававое забеспячэнне аператыўна-вышуковай дзейнасці.

Выпускнікам інстытута прысвойваецца кваліфікацыя «Юрыст» і першае спецыяльнае званне «Лейтэнант міліцыі».

## Начальнікі 
* (1948-?) — Васіль Іванавіч Ляхаў
* Аляксей Іванавіч Карташоў
* Іван Міхайлавіч Аксёнаў
* Іван Паўлавіч Бурчанкоў
* (1975-?) — Васіль Іванавіч Спадабаеў
* (з верасня 2014) — Валерый Мікалаевіч Палішчук

## Спасылкі 
* Гісторыя Магілёўскага інстытута МУС 
* Электронная кніга «65 гадоў падрыхтоўкі супрацоўнікаў органаў унутраных спраў» 
* Парадак прыёму ва ўстанову адукацыі «Магілёўскі інстытут Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь» на 2015 год 
* Магілёўскі інстытут МУС 
* Магілёўскі інстытут МУС 
* Магілёўскі інстытут МУС
* Магілёўскі інстытут МУС 

Катэгорыя:Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:З’явіліся ў 1948 годзе
Катэгорыя:Вуліца Крупскай (Магілёў)
Міжрэчча (гарадзішча)

**Міжрэчча** — археалагічны помнік, гарадзішча III—V стагоддзi каля в. Міжрэчча Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.

## Апісанне 
Мясцовая назва — Гарадок.

На ппаўночна-заходняй ускраіне вёскі, на левым беразе р. Волма, за 0,1 км ад упадзення яе ў р. Свіслач.

Вышыня над летнім межанным узроўням вады ў рацэ 5-6 м. Пляцоўка амаль круглая, памерам 58 х 54 м, некалькі выцягнута з усходу на захад. З паўднёвага і паўночна-ўсходняга бакоў умацавана 2 валамі падковападобнай формы. Вышыня вонкавага вала 5-6 м, унутранага 2,5 м. Шырыня аснове 15 м.

## Даследаванні 
Адкрыў і абследаваў ў 1967 годзе А.Р Мітрафанаў, у 1985 годзе абследавала Т. С. Бубенька. У аснове вонкавага вала прасочаны рэшткі абарончай сцяны: 7 абпаленых бярвёнаў. У культурным пласце знойдзены рэшткі штрыхаванай керамікі.

Датуецца III—V стст., адносіцца да культуры штрыхаванай керамікі.

Матэрыялы абследавання захоўваюцца ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі.

## Літаратура 
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

Катэгорыя:Міжрэчча (Пухавіцкі раён)
Катэгорыя:Гарадзішчы Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Культура штрыхаванай керамікі
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Пелагій II

**Пелагій II** (; памёр ) — шэсцьдзесят трэці Папа Рымскі (26 лістапада 579 — 7 лютага 590), рымлянін гоцкага паходжання, паколькі яго бацька насіў імя Вінігільд. Найважнейшыя дакументы яго пантыфікату датычацца лангабардаў і ерасі Трох раздзелаў. Пелагій звяртаўся да візантыйскага імператара Маўрыкія з просьбай аб дапамозе ад нападаў лангабардаў. Не атрымаўшы дапамогі звяртаўся да франкаў за абаронай.

Пелагій увёў вельмі строгія нормы па цэлібату святароў, якія былі перагледжаны Папам Грыгорыем I. Пад час яго пантыфікату прынялі хрысціянства вестготы Іспаніі, якія адмовіліся ад арыянства. Пабудаваў царкву Сан-Ларэнца-фуоры-ле-Мура. Памёр ад чумы.

Катэгорыя:Папы Рымскія
Радыеактыўнае забруджванне

**Радыеактыўнае забруджванне** — забруджванне мясцовасці і аб'ектаў, якія знаходзяцца на ёй, радыёактыўнымі рэчывамі.

Радыёактыўнае забруджванне адбываецца:
* падчас ядзернага выбуху ў выніку выпадзення радыеактыўных рэчываў з воблака ядзернага выбуху і наведзенай радыяцыі, абумоўленай стварэннем радыеактыўных ізатопаў у навакольным асяроддзі пад уплывам імгненнага нейтроннага і гама-выпраменьванняў ядзернага выбуху; паражае людзей і жывёл, галоўным чынам, у выніку вонкавага гама -і (у меншай ступені) бэта-выпраменьвання, а таксама ў выніку ўнутранага апраменьвання (у асноўным альфа-актыўнымі нуклідамі) пры трапленні радыёізатопаў у арганізм з паветрам, вадой і ежай.
* падчас тэхнагенных аварый (уцечкі з ядзерных рэактараў, уцечкі пры перавозцы і захоўванні радыеактыўных адходаў, выпадковыя уцечкі прамысловых і медыцынскіх радыеактыўных матэрыялаў) у выніку рассейвання радыеактыўных рэчываў; характар заражэння мясцовасці залежыць ад тыпу аварыі.

Тэрыторыя, якая была забруджаная, называецца зонай радыеактыўнага забруджвання.

## Асноўныя забруджвальныя радыеактыўныя кампаненты 
* Ёд-131
* Стронцый-90
* Цэзій-137
* Кобальт-60
* Амерыцый-241

## Прыклады радыеактыўнага забруджвання 
* Ядзерныя бамбардзіроўкі Хірасімы і Нагасакі (1945)
* Чарнобыльская катастрофа (1986)
* Аварыя на АЭС Фукусіма (2011)

## Гл. таксама 
* Іанізавальнае выпраменьванне
* Дэзактывацыя
* Cigéo
* Onkalo

## Спасылкі 
Катэгорыя:Радыяцыйныя аварыі
Катэгорыя:Радыебіялогія
Катэгорыя:Радыяцыйная бяспека
Паддуб’е (гарадзішча)

**Паддуб’е** — археалагічны помнік, гарадзішча V стагоддзе да н.э. — V стагоддзе н.э. каля в. Паддуб’е Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.

## Апісанне 
Мясцовая назва — Гарадок.

За 2 км на ўсход ад вёскі, на полі.

Вышыня над навакольнай мясцовасцю 4-5 м. Пляцоўка авальная, памерам 160 х 80 м, выцягнута з поўначы на поўдзень, пашкоджана ямамі, зарасла хмызняком. Умацавана ровам глыбынёй да 2 м, шырынёй 2,5 — 4 м і валам вышынёй 1 — 1,5 м. Уваходы на гарадзішча шырынёй 2 — 4,5 м знаходзіліся з паўднёвага і паўночна-ўсходняга бакоў.

## Даследаванні 
Выяўлена ў 1965 годзе Л. Д. Побаль, у 1985 годзе абследавала Т. С. Бубенька. Раскопкі не праводзіліся.

## Літаратура 
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

Катэгорыя:Паддуб’е (Пухавіцкі раён)
Катэгорыя:Гарадзішчы Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Вуліца Ланге (Гомель)

**Вуліца Ланге** — адна з вуліц горада Гомеля, размешчана ў Цэнтральным раёне.

Вуліца бярэ пачатак на скрыжаванні вуліц Савецкай і Камунараў, і заканчваецца ля скрыжавання вуліц Білецкага і Пушкіна. Працягласць каля 280 метраў.

У 1919 годзе вуліца была перайменавана з вуліцы Барона Нолькена ў вуліцу Ланге (у гонар Івана Ланге — старшыні Гомельскага ЧК, які загінуў падчас антыбальшавіцкага паўстання ў 1919 г.

## На вуліцы размешчаны 
* Будынак Руска-Азіяцкага банка
* Галоўны корпус Гомельскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта
* Грамадска-культурны цэнтр

## Літаратура 
* Гомель. Энциклопедический правочник. — Мн.: БелСэ, 1991. — 527 с.

Катэгорыя:Цэнтральны раён (Гомель)

Ланге
Сялянская вуліца (Гомель)

**Вуліца Сялянская** — вуліца ў гістарычным цэнтры Гомеля. Адна з найстарэйшых вуліц горада, вядомая з XVI стагоддзя. .

Вуліца цягнецца ад вуліцы Пушкіна да вуліцы Гагарына, праходзіць па тэрыторыі Цэнтральнага раёна горада.

## Гісторыя 
Адна з найстарэйшых вуліц горада. Пасля будаўніцтва на рагу з Румянцаўскай вуліцай (цяпер *Савецкая*) Траецкай царквы вуліцу называлі *Траецкай*. Цяпер на месцы Траецкай царквы гасцініца «Сож».

У дарэвалюцыйны час на вуліцы была адна з лепшых аптэк горада — аптэка Эфрота (размяшчалася на месцы сучаснага будынка гарвыканкама).

Перайменаванне *Траецкай вуліцы* ў *Сялянскую* адбылося ў 1927 годзе і адзначала пачатак суцэльнай калектывізацыі.

## Архітэктура 
* Будынак гарвыканкама
* Будынак былога камерцыйнага банка (цяпер упраўленне гандлю Гомельскага гарвыканкама). Архітэктар С. Д. Шабунеўскі.
* Гарадская стаматалагічная паліклініка
* Сярэдняя школа № 24
* Цэнтральны рынак

## Перасякае вуліцы 
* Савецкую
* Кірава
* Праспект Леніна
* Катуніна

## Гістарычныя выявы 

Файл:Homiel, Trajeckaja, Stadler-Chanin. Гомель, Траецкая, Стадлер-Ханін (1915-18).jpg|1915-1918 гг.
Файл:Homiel, Trajeckaja-Lipavaja. Гомель, Траецкая-Ліпавая (1930).jpg|1930-я гг.
Файл:Homiel, Trajeckaja. Гомель, Траецкая (1930-39).jpg|1930-я гг.
Файл:Homiel, Trajeckaja-Prabojnaja. Гомель, Траецкая-Прабойная (1939).jpg|1939 г.
Файл:Homiel, Trajeckaja. Гомель, Траецкая (12-15.11.1941).jpg|1941 г.

## Літаратура 
* Гомель. Энциклопедический справочник. — Мн.: белСэ, 1991. — 527 с.
* Рогалёв А. Ф. от Гомеюка до Гомеля: Городская старина в фактах, именах, лицах. — Гомель, 1993. — 216 с.
* Гомель. Атлас. — Мн.: Белкартография, 2005. — 41 с.

Катэгорыя:Цэнтральны раён (Гомель)
Кіраванне войскамі

**Кіраванне войскамі** — працэс мэтанакіраванага ўздзеяння камандуючых (камандзіраў), штабоў на войскі, ажыццяўляецца для падтрымкі гатоўнасці войскаў да выканання задач па прызначэнню, іх падрыхтоўкі і паспяховага выканання імі задач у ходзе вядзення аперацыі (баявых дзеянняў).

## Вызначэнне 
 
Мэта кіравання войскамі заключаецца ў забеспячэнні пэўнага ўзроўню баявой і мабілізацыйнай гатоўнасці войскаў, іх усебаковай падрыхтоўкі да прымянення і эфектыўнай рэалізацыі аператыўных (баявых) магчымасцяў войскаў у ходзе вядзення ваенных аперацый (баявых дзеянняў).

Да кіравання войскамі, як працэсу, прад'яўляюцца патрабаванні, выкананне якіх з'яўляецца неабходнай умовай дасягнення яго мэты. Асноўнымі з іх з'яўляюцца пастаянная гатоўнасць сістэмы кіравання да аператыўнай працы, устойлівасць, бесперапыннасць, аператыўнасць, якасць, скрытнасць кіравання войскамі.

Арганізацыя кіравання войскамі заключаецца ў стварэнні і разгортванні сістэмы кіравання, вызначэнні задач і парадку работы штаба пры падрыхтоўцы і ў ходзе вядзення ваенных аперацый (баявых дзеянняў) і забеспячэнне ўстойлівай і бесперапыннай працы пунктаў кіравання і сродкаў сувязі для своечасовага і якаснага выканання задач кіравання.

## Глядзі. таксама 
* Генеральны штаб
* Ад'ютант
* Галоўнакамандуючы
* Ваенная адміністрацыя

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Управление войсками
* Управление войсками
* УПРАВЛЕНИЕ ВОЙСКАМИ
* Управление войсками

Катэгорыя:Ваенная тэрміналогія
Талька (курганны могільнік)

**Белькавічы** — курганны могільнік каля в. Талька Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.

## Апісанне 
Мясцовая назва — Турэцкія магілы, Французскія магілы.
На паўднёва-усходняй ускраіне вёскі. 2 курганы вышынёй 1,5 і 2 м, дыяметрам 10 м. Раней тут было 5 курганоў.

## Даследаванні 
Выявіў у 1965 годзе Л. Д. Побаль, абследавала ў 1985 годзе Т. С. Бубенька. Раскопкі не праводзіліся.

## Літаратура 
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

Катэгорыя:Талька (вёска)
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Пухавіцкага раёна
Партрэт Адама Ежы Чартарыйскага (Іосіф Аляшкевіч)

**Партрэт Адама Ежы Чартарыйскага** — прыжыццёвы партрэт палітычнага і культурнага дзеяча, мецэната Адама Ежы Чартарыйскага аўтарства Язэпа Аляшкевіча. Цяпер захоўваецца ў Нацыянальным музеі Літвы.

## Апісанне 
Гэты партрэт з'яўляецца адным з ранніх вядомых твораў мастака.

У карціне А. Чартарыйскі прадстае ў акружэнні і трактоўцы, якія не пакідаюць сумненняў аб значнасці паказанай асобы. Фонам служыць паўкружжа сцяны з нішамі і пілястрамі, уважліва ўпарадкаваныя складкі рассунутай заслоны. Як гэта і патрабавалася ў класіцыстычных партрэтах, прадметнае акружэнне зведзена да мінімуму. Паказаны толькі стол з кнігай і чарнільніцай, крэсла, на якім ляжаць шпага і . Але кожны прадмет выразна ўказвае на грамадскае становішча мадэлі. Не выпадкова і адпаведная поза партрэтуемага: А. Е. Чартарыйскі прадстае ў рост, адна рука яго ляжыць на стале, другая — на поясе.

Катэгорыя:Нацыянальны музей Літвы
Катэгорыя:Чартарыйскія
Катэгорыя:Жывапіс Беларусі
Катэгорыя:Карціны паводле алфавіта
Катэгорыя:Партрэты
Помнік Уладзіміру Ільічу Леніну (Магілёў)

**Помнік Уладзіміру Ільічу Леніну** — помнік у Магілёве, размешчаны на плошчы Леніна. Устаноўлены ў 1957 г. Прысвечаны заснавальніку савецкай дзяржавы У. І. Леніну. Аўтары помніка — скульптар П. Сабсай і архітэктар В. Волчак.
## Апісанне 
]]
Агульная вышыня помніка складае 12 м, вышыня скульптуры 4,5 м. П’едэстал абліцаваны гранітам. Бронзавая скульптура вырашана строга і лаканічна. У. І. Ленін паказаны ў спакойнай паставе, галава крыху прыўзнята, позірк скіраваны ўдалячынь. Левая рука характэрным рухам сціскае штрыфель расшпіленага пінжака, у апушчанай правай — кніга. Сродкамі пластыкі імкнуліся адлюстраваць унутраную сілу і веліч правадыра. Помнік звязаны з планіроўкай плошчы і архітэктурай Дома Саветаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Помнікі Магілёва
Катэгорыя:Плошча Леніна (Магілёў)
Катэгорыя:Помнікі Леніну
Катэгорыя:Творы Пінхаса Сабсая
Катэгорыя:1957 год у Магілёве
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Віктара Волчака
Маса Зямлі

**Маса Зямлі** (у астраноміі пазначаецца M🜨, дзе 🜨 з'яўляецца сімвалам планеты Зямля) — маса планеты Зямля, у астраноміі выкарыстоўваецца як пазасістэмная адзінка масы.
 
1 M🜨 = **5,97219 × 1024** кілаграм.
 
Тры іншых планеты зямной групы — Меркурый, Венера і Марс маюць масу 0,055 M🜨, 0,815 M🜨 і 0,107 M🜨, адпаведна. У параўнанні з масай іншых нябесных целаў Сонечнай сістэмы маса Зямлі складае:
* 81,3 мас Месяца;
* 0,00315 масы Юпітэра (маса Юпітэра складае 317,83 M🜨);
* 0,0105 масы Сатурна (маса Сатурна складае 95,16 M🜨);
* 0,0583 масы Нептуна (маса Нептуна складае 17,147 M🜨);
* 0,000 003 003 масы Сонца (маса Сонца складае 332946 M🜨).

## Гл. таксама 
* 

## Зноскі 
Катэгорыя:Зямля
Кіпячэнне

**Кіпячэнне** — працэс давядзення вады да кіпення (атрымання кіпеню), таксама працэс абеззаражвання (у такой вадзе) харчовых прадуктаў і ачысткі (мыцця) ад тлушчавых забруджванняў моцна забруджанага адзення і прадметаў.

Пры гэтым працэс суправаджаецца вылучэннем пары. Пры кіпячэнні вады асядаюць калоідныя часткі бруду, выпадаюць у асадак солі, утвараючы накіп, вада змякчаецца, памяншаецца ўтрыманне лёгкалятучых кампанентаў і частка вольнага хлору.

Кіпячэнне — фізічны спосаб дэзінфекцыі. Падчас кіпячэння знішчаюцца амаль усе хваробатворныя мікробы, вірусы і ўзбуджальнікі паразітарных захворванняў.

У хіміі кіпячэнне са зваротным халадзільнікам — распаўсюджаная тэхніка павелічэння хуткасці рэакцый.

Пры доўгім кіпячэнні ўзрастае канцэнтрацыя нелятучых рэчываў. Кіпячэнне не знішчае цяжкія металы, пестыцыды, гербіцыды, нітраты, фенолы і нафтапрадукты.

Катэгорыя:Выкарыстанне вады
Катэгорыя:Тэрмадынаміка
Катэгорыя:Малекулярная фізіка
Джун Элісан

**Джун Элісан** (), народж. **Элеанор Гейсман** (); 7 кастрычніка 1917 — 8 ліпеня 2006) — амерыканская актрыса, спявачка і танцоўшчыца, уладальніца прэміі «Залаты глобус» (1952).

## Выбраная фільмаграфія 
* 1948 — Тры мушкецёры

## Зноскі 
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Галівудская алея славы
Вуліца Яфрэмава (Гомель)

**Вуліца Яфрэмава** — вуліца ў паўночнай частцы Гомеля.

Вуліца звязвае вуліцу Савецкую і праспект Касманаўтаў. Праходзіць па тэрыторыі Чыгуначнага раёна горада.

## Гісторыя і этымалогія назвы 
Вуліца названа ў гонар героя Вялікай Айчыннай вайны генерала Яфрэмава. Да 1975 года вуліца Інструментальная былой вёскі Ціцянкі.

Мемарыяльная дошка ўстаноўлена на доме № 4.

## Аблічча вуліцы 
Першапачаткова вуліца была забудавана прыватнымі індывідуальнымі аднапавярховымі драўлянымі жылымі дамамі. Пазней былі пабудаваны двухпавярховы ведамасны інтэрнат пажарнай аховы (за нумарам 1б, у 1954 годзе), двухпавярховы цагляны жылы дом (за нумарам 80), двухпавярховы інтэрнат аб'яднання «Гомельбудматэрыялы» (за нумарам 63). 

З пабудовай Гомельскага завода самаходных камбайнаў ВА «Гомсельмаш» на месцы прыватнай забудовы ў 1980-я гады пачынаюць будавацца дзевяціпавярховы панэльныя дамы, 12-павярховы дом (за нумарам 8) з убудаванымі аб'ектамі сацыяльнай інфраструктуры. У двухпавярховым будынку інтэрната аб'яднання «Гомельбудматэрыялы» размяшчаецца заводаўпраўленне Гомельскага завода самаходных камбайнаў.

Забудова вуліцы шматпавярховымі дамамі ішла ад праспекта Касманаўтаў у бок вуліцы Фадзеева. Разам з жылымі дамамі вуліца паступова забудоўвалася аб'ектамі сацыяльнай інфраструктуры і прамысловасці: дзіцячы сад, універсам, ГСКБ па збожжаўборачнай і кормаўборачнай тэхніцы, а з 1990-х гадоў — рэстаран, кафэ, кулінарыя, Гомельскі гарадскі камбінат школьнага харчавання, фізкультурна-аздараўленчы комплекс. 

З 1990-х гадоў дзевяціпавярховымі дамамі (дамы за нумарамі 22, 24, 26) забудоўваецца ўчастак па цотнаму боку вуліцы Яфрэмава ад фізкультурна-аздараўленчага комплексу да скрыжавання з вуліцай Сухога. Далейшая забудова гэтага ўчастка вуліцы працягнулася пасля 2003 года і да 2013 года. 

На няцотным участку вуліцы ад скрыжавання з вуліцай Фадзеева і далей у бок вуліцы Савецкай жылой забудовы няма, тут размясціліся вытворчыя корпусы Гомельскага завода самаходных камбайнаў і аб'екты жаночай калоніі ВК-4 дэпартамента выканання пакаранняў МУС РБ.

На вуліцы размешчаны наступныя значныя аб'екты:
* Гомельскі завод самаходных камбайнаў ВА «Гомсельмаш»
* ГСКБ па збожжаўборачнай і кормаўборачнай тэхніцы
* Гомельскі гарадскі камбінат школьнага харчавання
* Пажарная аварыйна-выратавальная частка № 4 МНС РБ
* Аддзяленне паштовай сувязі № 31
* Аддзяленне паштовай сувязі № 35
* Фізкультурна-аздараўленчы комплекс «Бадзёрасць»
* Рэстаран «Галактыка»
* Універсам «Рошчынскі»
* Гандлёвыя рады «Сельмашаўскія»
* Яслі-сад № 150 «Кацюша»
* Пакой школьніка «Ветразь»
* Аддзяленне № 302/12 ААТ «ААБ Беларусбанк»
* ЖЭУ № 6 КЖРЭУП «Сельмашаўскае»
* Апорны пункт аховы правапарадку № 7 Чыгуначнага раёна г.Гомеля

## Перасякае вуліцы 
* Фадзеева
* Народнага Апалчэння
* Сухога
* Антошкіна
* Герояў-Падпольшчыкаў

## Гл. таксама 
* Спіс вуліц Гомеля

## Літаратура 
* Гомель. Энциклопедический справочник. — Мн.: БелСэ, 1991. — 527 с.
* Гомель. Атлас. — Мн.: Белкартография, 2005. — 41 с.

Катэгорыя:Чыгуначны раён (Гомель)
Катэгорыя:Вуліцы Гомеля
Катэгорыя:Вуліцы паводле алфавіта
Турын (курганныя могільнікі)

**Белькавічы** — курганны каля Турына Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.

## Курган - 1 
### Апісанне 
За 2.5 км на паўночны ўсход ад вёскі, на левым беразе р. Свіслач, у лесе. Вышыня 1,1 м. дыяметр 5 м. Здзірванеў і зарос лесам, у цэнтры кургана вялікая яма.

### Даследаванні 
Вядома з 1924 г. Абследавалі ў 1963 г. Ю.І. Драгун, у 1985 г . Т.С. Бубенька.

## Курган - 2 
### Апісанне 
За 3 км на паўночны ўсход ад вёскі, на левым беразе р. Лужыца, у лесе. Вышыня 1,6 м, дыяметр 8 м. У цэнтры насыпу вялікая яма.

### Даследаванні 
Выяўлены ў 1924 г., абследавалі ў 1963 г. Ю.І. Драгун, у 1985 г . Т.С. Бубенька.

## Літаратура 
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

Катэгорыя:Турын (Пухавіцкі раён)
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Пухавіцкага раёна
Шацк (курганны могільнік)

**Шацк** — курган каля Шацка Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.

## Апісанне 
Мясцовая назва  - Французская магіла.

За 4 км на ўсход ад вёскі, у лесе. Вышыня 1,8 м, дыяметр 10 м.

## Даследаванні 
Выявіў у 1930 г. А.Рынейскі, абследвала ў 1985 г. Т.С. Бубенька.

## Літаратура 
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

Катэгорыя:Шацк (Пухавіцкі раён)
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Пухавіцкага раёна
Дом масонаў (Гродна)

**Дом масонаў** — двухпавярховы будынак у гістарычным цэнтры Гродна ў раёне Гарадніцы, размешчаны на адрасе: Тэлеграфны завулак, 15а. Будынак вядомы ў розныя часы як: рэзідэнцыя Д. Сака, дом Гродзенскіх масонаў, «*Приказ общественного призрения*», дом дабрачыннага таварыства, «*Богоугодные заведения Гродненского благотворительного общества с Муравьёвским сиротским отделением*», Polskie towarzystwo dobroczynnosci, дзіцячы дом № 1, флюараграфія, cупрацьтуберкулёзная паліклініка.

## Гісторыя 
Дом быў пабудаваны ў 1783—1789 гадах Дж. Сака ў якасці асабістай рэзідэнцыі. У ліпені 1789 года гэты будынак адзначаецца ў дакументах як «*дом уласны маёра Сака*». У канцы 18 ст. у гэтым будынку праходзілі пасяджэнні гродзенскай масонскай ложы, куды уваходзілі, акрамя самога Дж. Сака, такія вядомыя на той час асобы, як Ж. Жылібер, Якаў і Ян Бекю, Францішак Нарвойш, Ян Вірыён і інш. З 1802 года дом выкарыстоўваўся мясцовымі добрачыннымі таварыствамі. У пачатку 19 ст. у будынку працягваліся сустрэчы гродзенскім масонаў, гэтаму спрыяў той факт, што гродзенскі губернатар М. Бутаўт-Анжэйковіч быў не толькі масонам, але і кіраўніком Гродзенскага дабрачыннага таварыства. У масонскую ложу «Сябры дабрачыннасці», уваходзілі акрамя Анжэйковіча, Ян Ходзька, прэзідэнт Гродна Крэйбіх, Васіль Мусін-Пушкін і іншыя. Дабрачынныя таварыствы дзейнічалі ў будынку ўсё 19 ст. і на пачатку 20 ст. Цяпер будынак займае Супрацьтуберкулёзная паліклініка.

## Архітэктура 
Будынак прамавугольны, двухпавярховы з высокім двухсхільным дахам, галоўны фасад якога ў цэнтры вылучаны шырокім рызалітам з высокім двухсхільным шчытом. Сцены крапаваны лапаткамі, карнізамі, нішамі і філёнгамі. Аконныя праёмы дэкараваныя прафіляванымі ліштвамі, а на тарцовых фасадах — трохвугольнымі франтонамі. На другім паверсе з боку Тэлеграфнага завулка вокны гатычнай стральчатай формы з філёнгавым абрамленнем. Цокальны паверх мае самастойны ўваход. Планіроўка дома — калідорная з цэнтральнай лесвіцай. Першапачаткова будынак быў аднапавярховы, аднак у 1874 годзе быў дабудаваны другі паверх, перароблены ганак, прыбудаваны аб'ём тарцовага боку. Верагодна, першапачаткова будынак меў цэнтральную залу ў два святла.

Дом масонаў з’яўляецца адным з самых цікавых прыкладаў пабудаваных на тэрыторыі Беларусі невялікіх камерных сядзіб амаль павільённага тыпу.

## Літаратура 
* Калектыў аўтараў: А. Вашкевіч, А. Госцеў, В. Саяпін і інш. Біяграфія гарадзенскіх вуліц. Ад Фартоў да Каложы. — Гродна-Вроцлаў: Вроцлаўская навуковая друкарня, 2012. 370 с. ISBN 978-93-61617-77-8.
* Гродно. Энциклопедический справочник Белорус. Сов. Энцикл. / И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1989. 438 с.

Катэгорыя:Славутасці Гродна
Катэгорыя:Вуліца Ажэшка (Гродна)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Гродна
Катэгорыя:1789 год у Беларусі
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Гродне
Геаграфія Італіі

**Італія** — дзяржава ў Паўднёвай Еўропе, у цэнтры Міжземнамор'я. Агульная плошча краіны складае 301 230 км², на яе тэрыторыі размешчаны паўднёвыя схілы Альп, Паданская раўніна, Апенінскі паўвостраў (знакаміты сваёй формай, якая нагадвае боты), а таксама выспы Сіцылія, Сардзінія і шматлікія дробныя выспы.

## Межы і берагавая лінія 
Агульная працягласць сухапутных межаў — 1899,2 км, вялікая частка праходзіць па розных частках Альп. Італія мяжуе з Аўстрыяй (430 км), Францыяй (488 км), Славеніяй (232 км) і Швейцарыяй (740 км). Акрамя таго, тэрыторыяй Італіі акружаны дзяржавы Ватыкан (3,2 км мяжы) і Сан-Марына (39 км мяжа).

## Геалогія 
## Рэльеф 
Італія — пераважна горная краіна, каля 1/3 тэрыторыі займаюць горы і ўзвышшы вышэй 702 м. Раўніны займаюць менш 1/4 тэрыторыі краіны.

## Клімат 
Італія размяшчаецца ў зоне субтрапічнага міжземнаморскага клімату, прычым уплыў мора ўзмацняецца Альпамі, якія з'яўляюцца бар'ерам для паўночных і заходніх вятроў.

## Водныя рэсурсы 
Па ацэнцы 2005 года, Італія валодае 175 км³ аднаўляльных водных рэсурсаў, з якіх у год спажываецца 41,98 км³ (18% на камунальныя, 37% на прамысловыя і 45% на сельскагаспадарчыя патрэбы).

## Глебы і расліннасць 
Зыходзячы з фізіка-геаграфічных характарыстык краіны можна вылучыць па меншай меры тры вобласці з рознымі тыпамі расліннасці: Альпы, даліна ракі По і Міжземнаморска-Апенінская вобласць.

## Жывёльны свет 
## Экалагічнае становішча і прыродаахоўныя тэрыторыі 
## Спасылкі 
*
Вівіпарыя

]]
**Вівіпарыя** (ад лац. *vivus* — жывы і *pario* — нараджаю) — прарастанне насення ў яшчэ не спелых пладах, якія не страцілі фізіялагічную сувязь з матчынай раслінай. Ператварэнне кветак у цыбулінкі і клубянькі таксама называюць вівіпарыяй. Характэрная для мангравых раслін.

Пасля апладнення праростак расце альбо ўнутры плода (Aegialitis, Acanthus, Avicennia, Aegiceras), альбо прарастае праз плод вонкі (Rhizophora, Ceriops, Bruguiera, Nypa). Пасля паспявання сеянец можа ўкараніцца ў месцы падзення або застацца плаваць у вадзе, якая можа пераносіць яго на вялікія адлегласці. Сеянцы здольныя пераносіць высыханне і заставацца ў пасіўным стане на працягу тыдняў, месяцаў ці нават больш за год да таго часу, пакуль не патрапяць у спрыяльнае асяроддзе.

Вівіпарыя досыць рэдкая з’ява сярод вышэйшых раслін. Акрамя мангравых дрэў, шырока распаўсюджаная сярод марскіх траў, якія растуць на трапічных плыткаводдзях.

«Прарастанне на карню» у некаторых злакавых, не лічыцца вівіпарыяй, паколькі ў іх пачынаюць расці зярняўкі, якія страцілі фізіялагічную сувязь з матчынай раслінай.

Ілжывая вівіпарыя — спосаб вегетатыўнага размнажэння пры дапамозе размешчаных у вобласці суквецця пазушных пупышак з патоўшчаным сцяблом (бульбачак), ці з патоўшчанымі лускамі (бульбіл).

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Жывародзячыя расліны