open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Свята-Аляксандра-Неўскі сабор (Мар’іна Горка)

**Свята-Аляксандра-Неўскі сабор** — храм у горадзе Мар’іна Горка Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці. З 1999 года з’яўляецца цэнтрам 1-ай Пухавіцкай благачыннай акругі.

## Гісторыя 
8 верасня 2010 года па бласлаўленні Высокаправялебнейшага мітрапаліта Філарэта было здзейснена ўрачыстае перанясенне абраза ў новазбудаваны храм святога прававернага вялікага князя Аляксандра Неўскага ў Мар’інай Горцы.

## Настаяцелі 
* протаіерэй Аляксандр Цалкоў.

Мар’іна Горка. Кафедральны сабор Святога прававернага князя Аляксандра Неўскага 4.jpg
Marjina Horka, Patriarchate of Moscow Church (2012).jpg|Кафедральны сабор Святога прававернага князя Аляксандра Неўскага
Мар’іна Горка. Кафедральны сабор Святога прававернага князя Аляксандра Неўскага 3.jpg|Свята-Пакроўская капліца. Музей-бібліятэка
Marjina Horka, Chapel (2012).jpg|Капліца каля царквы
Мар’іна Горка. Кафедральны сабор Святога прававернага князя Аляксандра Неўскага . Капліца.jpg|Капліца каля царквы
Мар’іна Горка. Кафедральны сабор Святога прававернага князя Аляксандра Неўскага 2.jpg|Кафедральны сабор Святога прававернага князя Аляксандра Неўскага. Капліца
Мар’іна Горка. Кафедральны сабор Святога прававернага князя Аляксандра Неўскага. Памятная таблічка.jpg|Памятная таблічка.

## Гл. таксама 
* Храмы Пухавіцкага раёна

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Кафедральный собор Святого благоверного князя Александра Невского
* Марьина Горка. Церковь Александра Невского
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Пухавіцкага раёна
Катэгорыя:Храмы Мар’інай Горкі‎
Катэгорыя:Храмы Барысаўскай епархіі
Катэгорыя:2008 год у Беларусі
Катэгорыя:Саборы Беларусі
7-я армія (Францыя)

**7-я а́рмія** () — палявая армія сухапутных войскаў Францыі ў часы Першай і Другой сусветных войнаў.

## Першая сусветная вайна 
***7-я французская армія*** была сфарміравана 4 красавіка 1915 года, каб абараніць фронт паміж швейцарскай мяжой і Латарынгіяй, на базе асобнага Армейскага атрада Вагезы пад камандаваннем генерала Пуца. Гэты атрад быў утвораны 8 снежня 1914 года пасля стабілізацыі Заходняга фронту шляхам аб’яднання Эльзаскай арміі, Армейскай групы Вагезы і 34-га армейскага корпуса.

Сёмая армія займала тыя ж пазіцыі да канца вайны. Асноўнымі бітвамі з яе ўдзелам былі  і бітва ля Лінге ў 1915 годзе.

## Другая сусветная вайна 
Сёмая армія была сфармавана 3 верасня 1939 года як частка стратэгічных рэзервовых сіл. 11 лістапада яна ўвайшла ў склад 1-й Групы армій і, згодна з , засяродзілася на поўначы Бельгіі. 10 мая 1940 года з пачаткам нямецкага наступлення ў Заходняй Еўропе 7-я армія ўвайшла ў Нідэрланды. Пасля цяжкіх баёў у Бельгіі і далейшага наступлення Германіі на поўдзень (на Ардэны і Фландрыю) генеральны штаб загадаў штабу арміі адступіць у цэнтральную Францыю. Тым не менш, камандуючы Анры Жыро застаўся ў Бельгіі і быў прызначаны на пасаду камандуючага 9-й арміі, у якую ўліліся выратаваўшыяся часткі 7-й арміі. Неўзабаве пасля гэтага, 19 мая Жыро быў палонены каля Васіньі.

17 мая ў Соме 7-я армія была сфармавана зноў. Разам з рэзервовымі часцямі і ацалелымі падраздзяленнямі 2-й арміі (якая была знішчана ў Фландрыі) яна ўвайшла ў склад 2-й Групы армій. Да 25 чэрвеня новая 7-я армія прыняла актыўны ўдзел у Бітве за Францыю.

## Камандаванне 
### Камандуючыя 
; 1-я сусветная вайна
* дывізіённы генерал Анры Пуц () (8 снежня 1914 — 2 красавіка 1915) (*Армейскі атрад Вагезы*);
* дывізіённы генерал Луі дэ Мод’ю () (2 красавіка 1915 — 3 лістапада 1915);
* дывізіённы генерал Эцьен дэ Віларэ () (3 лістапада 1915 — 19 снежня 1916);
* дывізіённы генерал Мары-Яўген Дэбені () (19 снежня 1916 — 4 красавіка 1917);
* дывізіённы генерал Антуан дэ Буасудзі () (4 красавіка 1917 — 15 кастрычніка 1917);
* дывізіённы генерал Жорж Луа Эмбэ () (15 кастрычніка 1917 — 23 кастрычніка 1917);
* дывізіённы генерал Антуан дэ Мітры () (23 кастрычніка 1917 — лістапад 1918);

; 2-я сусветная вайна
* генерал армейскага корпуса Анры Жыро () (2 верасня 1939 — 19 мая 1940);
* генерал армейскага корпуса Андрэ Кара () (19 мая 1940);
* генерал армейскага корпуса Абер Фрэр () (май — ліпень 1940).

## Літаратура 
* Sharp, Lee: The French Army 1939-1940 Organisation: Order of Battle: Operational History Volume I. Lee Sharp (1. painos The Military Press 2002), 2001. ISBN 0-85420-321-4.

## Спасылкі 
* Site dédié à l'home Armée française durant la période du 10 mai au 25 juin 1940
* Les opérations des 1ere et 2ème armées françaises

Катэгорыя:Арміі Францыі падчас Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Арміі Францыі падчас Другой сусветнай вайны
Дзяніс Дзмітрыевіч Чэрышаў

**Дзяні́с Дзмітрыеві́ч Чэ́рышаў** (; нар. 26 снежня 1990, Ніжні Ноўгарад, РСФСР, СССР) — расійскі і іспанскі футболіст, крайні паўабаронца італьянскага клуба «Венецыя» і нацыянальнай зборнай Расіі.

Другі пасля Дзмітрыя Аленічава расійскі пераможца двух галоўных еўрапейскіх турніраў — Лігі чэмпіёнаў 2015/16 у складзе «Рэала» і Лігі Еўропы 2013/14 у складзе «Севільі».

## Дасягненні 
### Камандныя 
; «Севілья»
* Пераможца Лігі Еўропы УЕФА: 2013/14

; «Валенсія»
* Уладальнік Кубка Іспаніі: 2019

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Расіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Расіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Мадрыд Кастылья
Катэгорыя:Ігракі ФК Рэал Мадрыд
Катэгорыя:Ігракі ФК Севілья
Катэгорыя:Ігракі ФК Вільярэал
Катэгорыя:Ігракі ФК Валенсія
Катэгорыя:Ігракі ФК Венецыя
Нацыянальны парк Боске-Фрай-Хорхе

**Нацыянальны парк Боске-Фрай-Хорхе** () — нацыянальны парк у правінцыі , рэгіён , Чылі. Належыць да   ЮНЕСКА.

## Спасылкі 
* Fray Jorge Biosphere Reserve на сайце біясферных запаведнікаў ЮНЕСКА (англ.)&nbsp;
* Флора парку на сайце Enciclopedia de la Flora Chilena (ісп.)
* Parque Nacional Bosque Fray Jorge на сайце GoChile (ісп.)
Катэгорыя:Катэгорыя МСАП II
Катэгорыя:Нацыянальныя паркі Чылі
Тунгуска (прыток Амура)

**Тунгу́ска** () — рака на Далёкім Усходзе Расіі, у Хабараўскім краі і на мяжы з Яўрэйскай аўтаномнай вобласцю, левы прыток ракі Амур.

Даўжыня ракі 86 км. Плошча вадазбору 30 200 км². Сярэдні расход вады за 37 км ад вусця 380 м³/с, каля сяла Архангелаўка — 415 м³/с. Сярэдні аб’ём сцёку 11,993 км ад вусця, сплаўная.

## Літаратура 
* Тунгуска // 

## Спасылкі 
* Река ТУНГУСКА // Государственный водный реестр РФ
* *Чернов А. В.* Тунгуска // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»
* Словарь «География России» / Главный редактор А. П. Горкин. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1998.

Катэгорыя:Рэкі Хабараўскага края
Катэгорыя:Рэкі Яўрэйскай аўтаномнай вобласці
Катэгорыя:Прытокі Амура
Марыу Фернандыс

**Ма́рыу Фіге́йра Ферна́ндыс** (; нар. 19 верасня 1990) ці **Марыа Фернандэс** — бразільскі і расійскі футбаліст, абаронца расійскага клуба «Зеніт» з Санкт-Пецярбурга. Ігрок нацыянальнай зборнай Расіі (2017—2021). У 2014 годзе згуляў 1 таварыскі матч у складзе нацыянальнай зборнай Бразіліі.

## Дасягненні 
* Чэмпіён Расіі (3): 2013, 2014, 2016
* Уладальнік Кубка Расіі: 2013
* Уладальнік Суперкубка Расіі (2): 2014, 2018

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Футбалісты Бразіліі
Катэгорыя:Футбалісты Расіі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Бразіліі па футболе
Катэгорыя:Ігракі зборнай Расіі па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Грэміу
Катэгорыя:Ігракі ФК ЦСКА Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэрнасьянал
Катэгорыя:Ігракі ФК Зеніт Санкт-Пецярбург
Муна (прыток Лены)

**Му́на, Улахан-Муна** () — рака ў Азіяцкай частцы Расіі, у Рэспубліцы Саха (Якуція), левы прыток ракі Лена (басейн мора Лапцевых).

Даўжыня ракі 715 км. Плошча вадазбору 30 100 км². Сярэдні расход вады ў вусці складае 40 м³/с, сярэдні аб’ём сцёку 1,262 км³/год. Выток ракі і вадазбор знаходзіцца на паўночна-ўсходнім ускрайку Сярэднесібірскага пласкагор’я. Замярзае ў канцы лістапада — пачатку снежня, вызваляецца ад лёду ў канцы красавіка — пачатку мая. Жыўленне ракі снегавое і дажджавое. На пойме ракі вялікая колькасць азёр тэрмакарставага паходжання. Суднаходная на адлегласці 100 км ад вусця.

Прытокі Муны: Тэнкэ-Муна, Алыы-Муна, Уулаах-Муна (Улаах-Муна), Даалдыкаан, Саха-Бысыта, Чукар, Ыраах, Ыраас-Юрэх, Міхайла-Юрэгэ, Эгэліндэ, Кусаган-Юрэх, Улахан-Макар-Юрэх, Бэрэ-Юрэх, Мунакаан, Самыыр-Юрэх, Алысардаах-Муна-Юрэгэ, Білір-Юрэгэ, Дабылалаах-Юрэгэ, Чайдаах-Арыытын-Юрэгэ, Ыынгыр-Хайа-Юрэгэ, Сюгюрэмнээх, Хахчаан і інш.

## Літаратура 
* 
* Муна // 

## Спасылкі 
* Река Муна (Улахан-Муна) // Государственный водный реестр РФ
* Муна // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»
* Энциклопедия ЯСИА 

Катэгорыя:Рэкі Якуціі
Катэгорыя:Прытокі Лены
Мемарыяльны комплекс «Зямлянка»

**«Зямля́нка»** — мемарыяльны комплекс у Магілёве, створаны ў 1982 на месцы размяшчэння ў 1941 штаба Заходняга фронту

Знаходзіцца за 1 кіламетр на ўсход ад аўтазавода імя С. М. Кірава, каля шашы Магілёў — Чавусы, у лесе. Уключае збудаваную з бетону мемарыяльную зямлянку і стэлу з памятным надпісам.

Штаб Заходняга фронту размяшчаўся тут з 24.6 па 3.7.1941. Камандуючыя фронтам: генерал арміі Д. Р. Паўлаў (22—30 чэрвеня), генерал-лейтэнант А. І. Яроменка (30 чэрвеня — 2 ліпеня, 19—29 ліпеня), Маршал Савецкага Саюза С. К. Цімашэнка (2—19 ліпеня, 30.7 — 12.9.1941). 27 ліпеня ў штаб Заходняга фронту прыбылі прадстаўнікі Стаўкі Галоўнага камандавання Маршалы Савецкага Саюза К. Я. Варашылаў і Б. М. Шапашнікаў.

1.7.1941 у штабе адбылася нарада партыйнага актыву з удзелам 1-га сакратара ЦК КП(б)Б П. К. Панамарэнкі, Варашылава і Шапашнікава, 1-га сакратара Магілёўскага абкама КП (б)Б І. М. Макарава, 1 -га сакратара Магілёўскага абкама ЛКСМБ Ф. А. Сурганава, іншых кіруючых работнікаў. Былі распрацаваны пэўныя меры па ўмацаванні абароны горада, разгледжаны пытанні, звязаныя з кіраўніцтвам баявымі дзеяннямі. Непасрэдна абарона горада была ўскладзена на 172-ю стралковую дывізію (генерал-маёр М. Ц. Раманаў), падмацаваную атрадамі народнага апалчэння.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мемарыяльныя комплексы
Катэгорыя:Помнікі Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
Катэгорыя:Абарона Магілёва
Катэгорыя:Гісторыя Магілёва
Катэгорыя:Помнікі Магілёва

Катэгорыя:Магілёў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:1982 год у Магілёве
Вілем Янсзан

**Вілем Янсзан**, Янц ( або ) — галандскі мараплаўца пачатку 17 стагоддзя, адмірал. Служыў у Галандскай Ост-Індскай кампаніі. Першы з еўрапейцаў дасягнуў берагоў Аўстраліі. У 1606 годзе на судне «Дзёйфкен» дайшоў да заходняга ўзбярэжжа паўвострава Кейп-Ёрк, які памылкова палічыў часткай вострава Новая Гвінея.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мараплаўцы Нідэрландаў
Катэгорыя:Даследчыкі Ціхага акіяна
Катэгорыя:Даследчыкі Аўстраліі і Акіяніі
Янсенізм

**Янсенізм** — рэлігійна-палітычная каталіцкая плынь у Францыі і Галандыі ў 17-18 стагоддзях. Прынцыпы янсенізму выклаў галандскі тэолаг Карнелій Янсеній (1585—1638), які развіваў вучэнне Аўгусціна аб прадвызначэнні. У шэрагу палажэнняў янсенізм набліжаўся да пратэстантызму (адмаўленне свабоды волі, прызнанне прадвызначэння), прапаведаваў строгае рэлігійна-этычнае самаўдасканаленне. Паслядоўнікі янсенізму выступалі супраць езуітаў, адмоўна ставіліся да мастацтва. Янсенізм пераследваўся царквой і дзяржавай. У Галандыі паслядоўнікі янсенізму стварылі самастойную царкву.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Ерасі
Катэгорыя:Янсенізм
Янсанс

**Янсанс** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Арвідс Янсанс — латышскі дырыжор
* Марыс Янсанс — латышскі дырыжор
Астралябія

**Астралябія** () — прыбор, які раней выкарыстоўваўся для вызначэння становішча нябесных целаў, а таксама гарызантальных вуглоў пры землямерных работах.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя інструменты
Катэгорыя:Марская навігацыя
Арвідс Янсанс

**Арвідс (Арвід Крышавіч) Янсанс** (латыш. Arvīds Jansons;  — ) — латвійскі дырыжор і скрыпач, музычны педагог. Народны артыст СССР (1976). Лаўрэат Сталінскай прэміі другой ступені (1951). Бацька Марыса Янсанса.

## Біяграфія 
Нарадзіўся у Лібаве (цяпер Ліепая, Латвія). У 1929—1935 гадах навучаўся ў Народнай кансерваторыі горада Ліепая па класе скрыпкі. З 1931 года — скрыпач аркестра Ліепайскай оперы і філармоніі. У 1940 годзе дэбютаваў як дырыжор ў Ліепайскай оперы, дзе пад яго кіраўніцтвам была выканана аперэта Ф. Раймонда «Блакітная маска».

Затым вучыўся ў Латвійскай кансерваторыі (1940—1944) таксама па класе скрыпкі (клас Р. Мікельсона) і кампазіцыі ў Рызе.

З 1940 года — скрыпач аркестра Латвійскай оперы. Паралельна браў урокі дырыжыравання ў Леа Блеха і ў 1944 годзе ўпершыню прыйшоў за дырыжорскі пульт. Працаваў дырыжорам у Латвійскай оперы (1944—1952), а ў 1946 годзе ўзначаліў сімфанічны аркестр Латвійскага радыё, з якім працаваў на працягу шасці гадоў.

У 1952 годзе стаў асістэнтам Я. А. Мравінскага, а пазней адным з дырыжораў Сімфанічнага аркестра Ленінградскай філармоніі. У 1964—1967 гадах адначасова і кіраўнік гэтага аркестра, з якім выступаў не толькі ў СССР, але і за мяжой. Нярэдка Янсанса запрашалі дырыжаваць замежнымі калектывамі, у прыватнасці, Такійскім сімфанічным аркестрам.

З 1965 года актыўна займаўся педагагічнай дзейнасцю, даваў майстар-класы ў Германіі, Фінляндыі і Швецыі. У 1965—1975 гадах кіраваў Міжнароднымі курсамі дырыжорскія майстэрства ў Веймары. У 1972—1984 гадах загадваў кафедрай оперна-сімфанічнага дырыжыравання ў ЛДК імя Н. А. Рымскага-Корсакава.

Памёр 21 лістапада 1984 года ў Манчэстэры ад сардэчнага прыступу падчас канцэрту, дырыжыруючы аркестрам Хале. Пахаваны ў Ленінградзе на Літаратарскіх мастках Волкаўскіх могілак.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Оперныя дырыжоры
Катэгорыя:Балетныя дырыжоры
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Латвіі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты СССР
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Расіі
Катэгорыя:Скрыпачы Латвіі
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Латвійскай ССР
Катэгорыя:Памерлі на сцэне
Эльбан

**Эльбан** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Амурскім раёне Хабараўскага края Расіі.  Знаходзіцца за 72 км ад Камсамольска-на-Амуры. У пасёлку знаходзіцца аднайменная чыгуначная станцыя на лініі Валачаеўка-2 — Камсамольск-на-Амуры. Пасёлак размешчаны ў даліне ракі Эльбан, за 20 км ад ракі Амур. Створаны ў верасні 1936 года. Механічны завод.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Хабараўскага края
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1936 годзе
Чумікан

**Чумікан** () — сяло, адміністрацыйны цэнтр Тугура-Чуміканскага раёна Хабараўскага края, порт на Удскай губе Ахоцкага мора. Заснавана ў 1880 годзе. Размешчана ля вусця ракі Уда, за 480 км на паўночны захад ад чыгуначнай станцыі Камсамольск-на-Амуры, за 1547 км ад краявога цэнтра, за 526 км ад чыгуначнай станцыі Постышава, за 721 км морам ад г. Нікалаеўск-на-Амуры.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Хабараўскага края
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1890 годзе
1923 год у гісторыі кіно

**1923** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
* 12 лютага — Франка Дзэфірэлі, італьянскі мастак, рэжысёр, прадзюсар, сцэнарыст (памёр 2019).
* 29 жніўня — Рычард Атэнбора, англійскі акцёр тэатра і кіно, рэжысёр, прадзюсар (памёр 2014).

## Памерлі 
* 26 сакавіка — Сара Бернар, французская актрыса (нар. 1844).

Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
XIX стагоддзе ў гісторыі кіно

**XIX стагоддзе** было адзначана шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Падзеі 
## Фільмы 
* «Транзіт Венеры» (1874) — серыя чорна-белых фотаздымкаў, якая выяўляе . Серыя была знята 9 снежня 1874 года ў Японіі французскім астраномам П’ерам Жансэнам пры дапамозе вынайдзенага ім «*фатаграфічнага рэвальвера*» і складалася з 48 фотаздымкаў. Атрыманая серыя фотаздымкаў лічыцца самым першым фільмам у гісторыі кінематографа.

## Нарадзіліся 
* 23 кастрычніка 1844 — Сара Бернар, французская актрыса († 1923).
* 10 красавіка 1868 — Джордж Арліс, брытанскі акцёр, сцэнарыст і рэжысёр († 1946).
* 28 красавіка 1878 — Лаянел Бэрымар, амерыканскі акцёр († 1954).
* 23 ліпеня 1884 — Эміль Янінгс, нямецкі акцёр († 1950).
* 1 красавіка 1885 — Уолес Біры, амерыканскі акцёр († 1949).
* 29 ліпеня 1885 — Тэда Бара, амерыканская актрыса, зорка нямога кіно († 1955).
* 29 сакавіка 1889 — Уорнер Бакстэр, амерыканскі кінаакцёр († 1951).
* 16 красавіка 1889 — Сэр Чарлі Чаплін, амерыканскі і англійскі акцёр, сцэнарыст, кампазітар, кінарэжысёр, прадзюсар і мантажор, універсальны майстар кінематографа († 1977).

## Памерлі 
Катэгорыя:XIX стагоддзе
Катэгорыя:Гісторыя кіно
Ваніна

**Ваніна**  () — пасёлак гарадскога тыпу ў Хабараўскам краі Расіі, адміністрацыйны цэнтр Ванінскага раёна, размешчаны на мацерыковым узбярэжжы Татарскага праліва Японскага мора.

## Гісторыя 
Упершыню бухта з’явілася на расійскіх марскіх картах у 1876 годзе, дзякуючы экспедыцыі па даследаванні Татарскага праліва. Гісторыя засялення паселішча пачынаецца з 1907 года, са з’яўленнем лесапрамыслоўца Цішкіна, адсюль і першая назва населенага пункта — Цішкіна. Засваенне бухты пачалося ў 1939 годзе. Да гэтага часу ў бухце знаходзілася толькі адно прадпрыемства — Лесаўчастак. Афіцыйная дата заснавання порта — 18 кастрычніка 1943 года.

У красавіку 1944 года быў датэрмінова здадзены ў эксплуатацыю першы пірс, 20 ліпеня 1945 года з Камсамольска-на-Амуры ў бухту Ваніна прыбыў першы цягнік. У будаўніцтве чыгункі вялікую ролю адыгралі зняволеныя, салдаты будаўнічых батальёнаў, а таксама каля 50 тысяч ваеннапалонных. У пасёлку была адкрыта чыгуначная станцыя, якая носіць назву «Ваніна-Вакзал». Порт Ваніна, Ванінскі ТПЛ (Ванінскі транзітна-перасыльны лагер) стаў перасадачным пунктам для этапаў вязняў, якія накіроўваліся на Калыму.
## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Марына Наталіч (нар. 1950) — беларуская паэтка і празаік.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Хабараўскага края
Пераяслаўка

**Пераяслаўка** () — пасёлак гарадскога тыпу, цэнтр раёна імя Лазо Хабараўскага края Расіі. Утварае гарадское паселішча «Рабочы пасёлак Пераяслаўка».

Знаходзіцца на рацэ Кія (прыток Усуры). Праз Пераяслаўку праходзіць федэральная аўтатраса «Усуры» і Транссібірская магістраль. За 62 км на поўдзень ад Хабараўска. Заснаваны ў 1895 годзе перасяленцамі, якія прыбылі на Далёкі Усход з Палтаўскай губерні.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Хабараўскага края
Хор (Хабараўскі край)

**Хор** () — пасёлак гарадскога тыпу ў раёне імя Лазо, Хабараўскага края Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Хорскага гарадскога паселішча. Размешчаны ў паўднёвай частцы края на правым беразе ракі Хор, за 12 км на паўднёвы захад ад адміністрацыйнага цэнтра раёна пасёлка Пераяслаўка, ля аўтатрасы «Усуры».

Чыгуначная станцыя на лініі Хабараўск — Уладзівасток. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1938 года.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Хабараўскага края
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1897 годзе
Сонечны (Хабараўскі край)

**Сонечны** () — пасёлак гарадскога тыпу, заснаваны ў верасні 1963 года, як пасёлак гарнякоў пры Сонечным ГУКе. З 23 сакавіка 1977 года адміністрацыйны цэнтр Сонечнага раёна Хабараўскага края Расіі. Размешчаны на рацэ Сілінка (басейн Амура), за 38 км на паўночны захад ад горада Камсамольска-на-Амуры. У пасёлку размяшчаўся адзін з найбуйнейшых цэнтраў здабычы волава ў былым СССР — Сонечны ГУК.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Хабараўскага края
ФК Грэміу

**«Грэміу»** () — бразільскі футбольны клуб з горада Порту-Алегры. Акрамя першай лігі чэмпіянату Бразіліі, якая вядомая пад назвай Серыя A, клуб гуляе ў чэмпіянаце штата Рыу-Гранды-ду-Сул. Клуб быў заснаваны ў 1903 годзе англійскімі і нямецкімі мігрантамі. Асноўнымі колерамі клуба з’яўляюцца чорны, сіні і белы.

## Дасягненні 
* **Чэмпіён Бразіліі**: 2
:: 1981, 1996

* **Кубак Бразіліі**: 5
:: 1989, 1994, 1997, 2001, 2016

* **Суперкубак Бразіліі**: 1
:: 1990

* **Чэмпіён штата Рыу-Гранды-ду-Сул**: 41
:: 1921, 1922, 1926, 1931, 1932, 1946, 1949, 1956, 1957, 1958,
:: 1959, 1960, 1962, 1963, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1977
:: 1979, 1980, 1985, 1986, 1987, 1988, 1989, 1990, 1993, 1995
:: 1996, 1999, 2001, 2006, 2007, 2010, 2018, 2019, 2020, 2021
:: 2022

* **Кубак Лібертадорэс**: 3
:: 1983, 1995, 2017

* **Міжкантынентальны кубак**: 1
:: 1983

* **Рэкопа Паўднёвай Амерыкі**: 2
:: 1996, 2018

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Грэміу
1805 год у гісторыі літаратуры

**1805** год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.

## Падзеі 
## Кнігі 
## Прэміі 
## Нарадзіліся 
* 2 красавіка — Ханс Крысціян Андэрсен, дацкі пісьменнік і паэт, аўтар сусветна вядомых казак для дзяцей і дарослых (пам. 1875).

## Памерлі 
Катэгорыя:1805
Катэгорыя:Літаратура паводле гадоў
1837 год у гісторыі літаратуры

**1837** год быў адзначаны шэрагам літаратурных падзей.

## Падзеі 
* 7 красавіка — упершыню апублікавана казка Ханса Крысціяна Андэрсена «*Русалачка*».

## Кнігі 
## Прэміі 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
Катэгорыя:1837
Катэгорыя:Літаратура паводле гадоў
1904 год у гісторыі кіно

**1904** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
* 14 красавіка — Сэр Джон Гілгуд, англійскі акцёр, адзін з найбуйнейшых выканаўцаў шэкспіраўскіх роляў у гісторыі тэатра (пам. 2000).

## Памерлі 
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
Чэгдамын

**Чэгдамын** () — рабочы пасёлак у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Верхнебураінскага раёна Хабараўскага края. Размешчаны за 630 км на паўночны захад ад Хабараўска, за 300 км на захад ад Камсамольска-на-Амуры. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1949 года. Статус раённага цэнтра — з 1954 года. Горадаўтваральнае прадпрыемства — шахты трэсту «Ургалвугаль».
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Хабараўскага края
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1939 годзе
Ахоцк

**Ахоцк** () — рабочы пасёлак у Хабараўскам краі Расіі, адміністрацыйны і прамысловы цэнтр Ахоцкага раёна.  Размешчаны паблізу вусця ракі Ахота, за 1677 км ад горада Хабараўска на беразе Ахоцкага мора.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Хабараўскага края
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1647 годзе
Кубак Лібертадорэс

**Кубак Лібертадо́рэс** () — паўднёваамерыканскі футбольны турнір, які праводзіць КАНМЕБОЛ сярод найлепшых клубаў краін рэгіёну.

## Гісторыя 
У 1948 годзе быў праведзены Клубны чэмпіянат Паўднёвай Амерыкі, у якім прынялі ўдзел чэмпіёны (у большасці сваёй) 7 краін Паўднёвай Амерыкі. Пераможцам стаў бразільскі «Васка да Гама». Гэты турнір быў прызнаны КАМНЕБОЛ папярэднікам Кубка Лібертадорэс.

## Спасылкі 
* Кубак Лібертадорэс на сайце КАМНЕБОЛ  
* Статыстыка Клуба Лібертадорэс на сайце RSSSF


Катэгорыя:КАНМЕБОЛ
Катэгорыя:З’явіліся ў 1960 годзе
Удыль

**Удыль** () — буйное прэснаводнае возера ў Ульцкім раёне Хабараўскага краю ў басейне ракі Амур. Глыбіня да 5 метраў. Плошча люстэрка 330 км² (залежыць ад узроўню вады). Удыль — пойменнае возера. Знаходзіцца недалёка ад левага берага ракі Амур, з якой яно злучана пратокай Ухта. Паўночны бераг узнёслы, месцамі скалісты, паўднёвы — нізінны і багністы. Самы значны прыток — рака Бічы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Азёры Расіі
Катэгорыя:Азёры Хабараўскага края
Ахота

**Ахо́та** () — рака ў Хабараўскам краі Расіі. Даўжыня ракі — 393 км, плошча вадазборнага басейна — 19 100 км². Вытокі Ахоты знаходзяцца на хрыбце Сунтар-Хаята, далей рака цячэ на поўдзень у шырокай даліне паміж Юдамскім і Кухтуйскім хрыбтамі, а пасля ўпадае ў Ахоцкае мора. За 32 км ад вусця Ахоты адыходзіць пратока, якая ўпадае ў раку Хайбас, прыток ракі Кухта.

Практычна па ўсёй даўжыні ракі берагі лясістыя. Жыўленне снегавое і дажджавое. Расход вады — прыкладна 200 м³/с. Ледастаў звычайна пачынаецца ў канцы кастрычніка — пачатку лістапада, а ўскрываецца рака ў пачатку-сярэдзіне мая.

Катэгорыя:Рэкі Хабараўскага края
Катэгорыя:Рэкі, якія ўпадаюць у Ахоцкае мора
ФК Спортынг Хіхон

**«Спортынг»** () — іспанскі футбольны клуб з Хіхона, Астурыя. Заснаваны 1 чэрвеня 1905 года. Вядомыя пад мянушкай «чырвона-белыя» з-за паласатай кашулі. Хатні стадыён «Эль Малінон» — найстарэйшы прафесійны футбольны пляц у Іспаніі, выкарыстоўваецца з 1908 года. З іспанскай мовы назва клуба перакладаецца як «Вялікі млын», бо стадыён размяшчаўся ля старога вадзянога млына.

З 1912 года да клуба дадаецца назва «Рэал» («каралеўскі»), пасля таго як кароль Іспаніі Альфонса XIII бярэ патранаж над клубам. З 1941 па 1970 гады назва клуба была скарочана да *Real Gijon*, бо выкарыстанне іншамоўных слоў было забаронена. У агульнай табліцы Ла Лігі займае 15 радок. З’яўляецца адным з дзевяці клубаў Іспаніі, што ніколі не апускаліся ніжэй за другі дывізіён. Гістарычны праціўнік — «Рэал Аўеда», гульні паміж клубамі маюць назву астурыйскае дэрбі.

Да таго, як пачаў праводзіца чэмпіянат Іспаніі, клуб 15 разоў станавіўся пераможцам Астурыі. Найвышэйшае дасягненне ў Ла Лізе — другое месца ў сезоне 1978/1979. Двойчы быў фіналістам Кубка Іспаніі: у 1981 і 1982 гадах.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  

Спортынг Хіхон
Нярча

**Нярча́** () — рака ў Забайкальскім краі Расіі, левы прыток ракі Шылка (прыток Амура).

Даўжыня ракі 580 км. Плошча вадазбору 27 500 км². Сярэдні расход вады 90 м³/с. Сярэдні аб’ём сцёку 2,84 км³/год. Вытокам ракі лічыцца месца зліцця рэк Паўночная Нярча і Паўднёвая Нярча ў горным хрыбце Алёкмінскі Станавік, на вышыні больш за 1200.

Прытокі: Кінгілан, Панчара, Уругун, Уркун, Сон, Алгачы, Чукакіт, Вялікі Талакан, Малы Талакан, Верхні Аян, Чучульту, Лаглы, Амутмія, Імандан-Макіт (Нерчынскі), Кільгенда, Душуні, Учумук, Бураўчача, Кулікашка, Акуя, Джэкдакашка, Мурой, Апкая, Нерчуган, Юктакан, Ніжні Байцэкан, Верхняя Джэкдакашка, Селінда, Акуні, Елікан, Елі, Акіма, Улурдур, Зюльзя, Крупянка, Шэлекан, Хіла і інш.

## Літаратура 
* 
* 
* Малая энциклопедия Забайкалья: Природное наследие / гл. ред. Р. Ф. Гениатулин. — Новосибирск: Наука, 2009. — 698 с.

## Спасылкі 
* Река Нерча // Государственный водный реестр РФ
* Малая энциклопедия Забайкалья: Природное наследие / гл. ред. Р. Ф. Гениатулин. — Новосибирск: Наука, 2009. — 698 с. // Энциклопедия Забайкалья
* *Чернов А. В.* Нерча // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Рэкі Забайкальскага края
Катэгорыя:Басейн Амура
Вуліца Міронава (Магілёў)

**Вуліца Міронава** — вуліца ў Ленінскім раёне Магілёва, у цэнтральнай частцы горада.

Гістарычная назва вуліцы — **Афіцэрская**. Названа ў 1923 годзе перайменавана ў памяць Дзмітрыя Міронава, удзельніка ўстанаўлення савецкай улады ў Магілёўскай вобласці. Сучаснае аблічча вуліцы пачало фарміравацца ў 1930-я гады.

Працягласць 500 м ад Ленінскай да Першамайскай вуліцы. Да вуліцы прылягае бульвар У. І. Леніна.

## Забудова 
Забудавана 5-павярховымі, пераважна жылымі дамамі. Сярод размешчаных на вуліцы будынкаў найбольшую цікавасць мае помнік архітэктуры XIX ст. — былы будынак пазямельна-сялянскага 6анка, дзе да 1988 года размяшчаліся гаркам КПБ і гаркам ЛКСМБ, станам на 2023 года тут размяшчаецца рэдакцыя абласной газеты «Магілёўская праўда» і карцінная галерэя (з 1988; у вестыбюлі будынка пастаўлена мемарыяльная дошка ў памяць журналістаў, загінулых на франтах Вялікай Айчыннай вайны). На вуліцы размешчаны таксама стадыён «Спартак».

* (*Ленінская вуліца, 63*) — 9-павярховы будынак Тэхналагічнага парку Магілёў (1985, архітэктар Віктар Кільчыцкі).

## Паркі і скверы 
На вуліцы размешчаны сквер 40-годдзя Перамогі, сквер Вілербана і безназоўны сквер перад будынкам Магілёўскага абласнога мастацкага музея імя Паўла Масленікава.

## Помнікі 
На доме № 27 пастаўлена мемарыяльная дошка Дзмітрыю Міронаву. У 1957 каля будынка абласнога мастацкага музея пастаўлены помнік У. І. Леніну (не захаваўся).

31 кастрычніка 2014 года перад будынкам № 21 устаноўлена скульптура Лёвы, 100-кілаграмовая фігура ільвяня з пузікам у імянной майцы з гербам Магілёва, якое ў адной лапе трымае смартфон, а на другой сядзіць птушка. Аўтар — магілёўскі скульптар Андрэй Вараб’ёў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ленінскі раён (Магілёў)
Вяземскі

**Вяземскі** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Пётр Андрэевіч Вяземскі — рускі паэт, літаратурны крытык

## Тапонім 
* Вяземскі (горад)
* Вяземскі (Смаленская вобласць)
Пётр Андрэевіч Вяземскі

Князь **Пётр Андрэевіч Вяземскі** (, 12 [23] ліпеня 1792,  — 10 [22] лістапада 1878, ) — рускі паэт, літаратурны крытык, гісторык, перакладчык, публіцыст, мемуарыст, дзяржаўны дзеяч. Сузаснавальнік і першы старшыня Рускага гістарычнага таварыства (1866), сапраўдны член Акадэміі Расійскай (1839), ардынарны член Імператарскай Санкт-Пецярбургскай Акадэміі навук (1841). Камергер (1831), тайны саветнік (1855), обер-шэнк (1866). Бацька гісторыка літаратуры і археаграфіі Паўла Вяземскага. Блізкі сябра і пастаянны карэспандэнт А. С. Пушкіна.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Правадзейныя члены Санкт-Пецярбургскай акадэміі навук
Катэгорыя:Рускамоўныя паэты
Катэгорыя:Мемуарысты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Члены Акадэміі Расійскай
Катэгорыя:Сенатары Расійскай імперыі
Катэгорыя:Члены Дзяржаўнага савета Расійскай імперыі
Катэгорыя:Удзельнікі Барадзінскай бітвы
Катэгорыя:Тайныя саветнікі
Кірэнга

**Кі́рэнга** () — рака ў Іркуцкай вобласці Расіі, правы прыток ракі Лена.

Даўжыня — 669 км (ад вытоку Левай Кірэнгі — 746 км). Плошча вадазборнага басейна — 46 600 км². Выток ракі знаходзіцца на Байкальскім хрыбце. Працякае па Прыбайкальскай ўпадзіне. Упадае ў Лену каля горад Кіранск. Рака замярзае ў канцы кастрычніка — пачатку лістапада і застаецца пад ледзяным покрывам да канца красавіка — пачатку мая. Расход вады за 18 км ад вусця — 650 м³/с. Мае пераважна дажджавое жыўленне. Суднаходны ўчастак працягласцю 438 км ад сяла Карам да вусця. У вусці Кірэнгі і па абодвух берагах Лены размешчаны горад Кіранск.

Прытокі: Правая Кірэнга, Уян, Сікілі, Чынінга, Талая, Ханда, Чука, Мука, Тулуктумур, Гарынь, Улькан (Левы Улькан), Гарбілак, Акунайка, Міня, Юхта, Папоўка, Чорная, Ічыкта, Палавінка, Асінаўка і інш.

## Літаратура 
* Ки́ренга // 

## Спасылкі 
* Река Киренга (Лев. Киренга) // Государственный водный реестр РФ
* Kirenga At Shorokhovo // A Regional, Electronic, Hydrographic Data Network For the Arctic Region (R-ArcticNET)

Катэгорыя:Рэкі Іркуцкай вобласці
Катэгорыя:Прытокі Лены
Мусі

**Му́сі́** — рака ў Інданезіі, на востраве Суматра.

Даўжыня ракі каля 500 км (525 км). Плошча вадазбору каля 57 000.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Musi River // Encyclopaedia Britannica
* Banyuasin Musi River Delta

Катэгорыя:Рэкі Інданезіі
Катэгорыя:Суматра
Балаганск

**Балаганск** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Іркуцкай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Балаганскага раёна і Балаганскага муніцыпальнага ўтварэння. Размешчаны на левым беразе ракі Ангары, за 78 км ад чыгуначнай станцыі Залары. З двух бакоў Балаганск атачае Брацкае вадасховішча. У XX стагоддзі Балаганск страціў статус горада. Пасля будаўніцтва Брацкай ГЭС ён быў затоплены, новы пасёлак пабудаваны на адлегласці 45 км ніжэй першапачатковага месца па цячэнні Ангары. Спачатку ён называўся Новабалаганск, затым быў перайменаваны ў Балаганск.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Іркуцкай вобласці
Сакаль

**Сакаль** () — горад раённага значэння Сакальскага раёна Львоўскай вобласці Украіны, раённы цэнтр. Размешчаны ў паўночнай Галічыне, на правым беразе Заходняга Буга.

## Гісторыя 
На тэрыторыі Сакаля выяўленыя археалагічныя знаходкі эпохі мезаліту, неаліту і бронзы, грэцкія, кельцкія. Сакаль ўпершыню згадваецца ў дакументах у 1377 годзе як горад Бэлзскага княства. У 1424 г. атрымаў магдэбургскае права — прадастаўленае Земавітам Бэлзскім; з 1462 г. Сакаль — павятовы горад Бэлзскага ваяводства Польшчы, у 1772—1918 належаў да Аўстрыі; у 1939 г. павятовы горад Львоўскага ваяводства. У лютым 1919 баі І корпуса Украінскай Галіцкай Арміі з палякамі, летам 1919 г. Сакаль заняла польскае войска.

У 1930-х гадах існаваў этнаграфічны музей, экспанаты якога ў большасці набыў адвакат д-р Багдан Чайкоўскі ў 1936—1939 гадах (у 1941 закатаваны бальшавікамі). Музей «Чалавек. Зямля. Сусвет» створаны ў 1985 намаганням мужа і жонкі Анатоля і Наталлі Пакацюкіў.

У Сакале да 1951 г. знаходзілася цудатворная ікона Сакальской маці Божай.

Будучы прэзідэнт ЗУНР Яўген Петрушэвіч пасля атрымання ступені доктара права адкрыў адвакацкую канцылярыю ў Сакале (1908 года перанёс сваю адвакацкую канцылярыю з Сакаля да Сколе, дзе неўзабаве стаў пасаднікам горада).

2 жніўня 1519 года надалёка ад горада адбылася Бітва пад Сакалем — перамога войска татарскай арды над польска-літоўскім войскам пад кіраўніцтвам князя Канстанціна Астрожскага, вялікага гетмана Літоўскага.

Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласці

Катэгорыя:Населеныя пункты Сакальскага раёна
Чунскі

**Чунскі** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Чунскага раёна Іркуцкай вобласці Расіі. Размешчаны каля ракі Чуны (Уды). Населены пункт заснаваны ў 1947 годзе. Статус пасёлка гарадскога тыпу з 1955 года.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Іркуцкай вобласці
Якаў Генрыхавіч Далецкі

**Я́каў Ге́нрыхавіч Дале́цкі **(сапраўднае прозвішча — *Фенігштэ́йн*; ,  — , СССР) — дзяржаўны і грамадскі дзеяч камуністычнага руху ў РСФСР, наркам унутраных спраў Літбел ССР, кіраўнік ТАСС.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1888 годзе ва ўсходняй Польшчы.

Прымаў актыўны удзел у сацыял-дэмакратычным руху Польшчы і Літвы. Падвяргаўся арыштам, знаходзіўся ў турме і ссылцы.

З 1904 года — член выканкама СДКПіЛ.

З 1916 года на партыйнай рабоце.

У 1917 годзе — член Пецярбургскага камітэта бальшавікоў, а неўзабаве і яго Выканаўчага камітэта.

У 1917 годзе — член УЦВК.

З 1919 года — намеснік старшыні СНК Літоўска-Беларускай ССР, член Прэзідыума ЦВК, наркам унутраных спраў Літоўска-Беларускай ССР, член Палітбюро ЦК КП(б) Літоўска-Беларускай ССР.

З 1922 года — член Глаўпалітасветы і адказны сакратар РОСТА.

У 1925—1937 гадах — адказны кіраўнік Тэлеграфнага агенцтва СССР (ТАСС).

Застрэліўся 19 чэрвеня 1937 года, калі даведаўся, што яго павінны арыштаваць.

### Сям’я 
* Сын — Станіслаў Якаўлевіч Далецкі (1919—1994), дзіцячы хірург, пісьменнік, акадэмік Расійскай акадэміі медыцынскіх навук, двойчы лаўрэат дзяржаўных прэмій.
* Унук — Андрэй Станіслававіч Далецкі (нар. 1947), доктар медыцынскіх навук.
* Унучка — Алена Станіславаўна Далецкая (нар. 1955), рэдактар рускай версіі часопіса «Vogue» ((1998—2010), галоўны рэдактар расійскага выдання часопіса «Interview» (2011—2016).

## Спасылкі 
* Долецкий Якаў Генрыхавіч (наст. прозвішча Фенигштейн). *Інфармацыйнае тэлеграфнае агенцтва Расіі*
* 
* Альманах. Расея — XX стагоддзе. Біяграфічны слоўнік

Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Расіі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Польшчы
Катэгорыя:Члены РСДРП
Катэгорыя:Члены Прэзідыума ЦВК БССР
Катэгорыя:Народныя камісары Літбел ССР
Катэгорыя:Застрэліліся ў Расіі
Беларуская федэрацыя лёгкай атлетыкі

**Беларуская федэрацыя лёгкай атлетыкі** (**БФЛА**) — рэспубліканская арганізацыя, якая займаецца развіццём і папулярызацыяй лёгкай атлетыкі ў Беларусі.

## Гісторыя 
Федэрацыя мае традыцыі ўдзелу ў спаборніцтвах рознага рангу, у тым ліку ў Алімпійскіх гульнях, чэмпіянатах свету і Еўропы. Пачынаючы з 1952 года, калі беларускія лёгкаатлеты ў складзе зборнай каманды СССР прынялі ўдзел у Алімпійскіх гульнях у Хельсінкі, прадстаўнікі БССР былі ўдзельнікамі ўсіх Алімпіяд. За гэты перыяд на Алімпійскіх гульнях беларускімі спартоўцамі заваявана 34 медалі: 6 залатых, 15 сярэбраных і 13 бронзавых. Першую алімпійскі медаль для Беларусі заваяваў лёгкаатлет-кідальнік молата Міхаіл Крываносаў. Самую сенсацыйную перамогу на Алімпійскіх гульнях у складзе суверэннай каманды Рэспублікі Беларусь атрымала ў 2004 годзе ў Афінах у бегу на дыстанцыі 100 метраў Юлія Несцярэнка.

З 1993 года беларускія лёгкаатлеты выступаюць на ўсіх міжнародных спаборніцтвах самастойнай камандай. На  беларуская зборная заваявала рэкордную колькасць медалёў — 9.

У 1991 годзе Беларуская федэрацыя лёгкай атлетыкі была прынята ў сям’ю Міжнароднай асацыяцыі лёгкаатлетычных федэрацый (ІААФ). Беларуская федэрацыя праводзіць серыю міжнародных спаборніцтваў з запрашэннем замежных спартсменаў: «Прызы алімпійскіх чэмпіёнаў», «Мемарыял Уладзіміра Булатава» і «Памяці беларускіх лёгкаатлетаў», «Языльская дзесятка».

Усяго ў Рэспубліцы Беларусь налічваецца 138 аддзяленняў лёгкай атлетыкі ДЮСШ і СДЮШАР, у якіх займаецца 31 649 навучэнцаў. Працуе 1 380 трэнераў.

## Старшыні 
* Аляксандр Рыгоравіч Рудскіх (18 студзеня 1991—2003);
* Леанід Яўгенавіч Міхайлоўскі (з 11 чэрвеня 2003 — 2007;
* Рыгор Паўлавіч Касячэнка (14 кастрычніка 2012 — 25 верасня 2014);
* Вадзім Анатольевіч Дзевятоўскі (25 верасня 2014).

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* 
* 
* 

Катэгорыя:Лёгкая атлетыка ў Беларусі
Катэгорыя:Спартыўныя арганізацыі Беларусі
Жыгалава (Іркуцкая вобласць)

**Жыгалава** () — рабочы пасёлак у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Жыгалаўскага раёна Іркуцкай вобласці Расіі. Прыстань у верхнім цячэнні ракі Лены.

Аўтадарогамі злучаны з Іркуцкам (400 км) і бліжэйшай чыгуначнай станцыяй Залары (240 км). У 1947 годзе арганізаваны Жыгалаўскі дзяржаўны лясгас.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Іркуцкай вобласці
Новая Ігірма

**Новая Ігірма** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Ніжнеілімскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі. Чыгуначная станцыя Ігірма на лініі Усць-Ілімск — Храбтовая. Размяшчаецца на беразе ракі Ігірмы, пры ўпадзенні ракі Чорнай.

Будаўніцтва пасёлка пачалося з будаўніцтва чыгункі Хрыбтовая — Усць-Ілімск. Статус пасёлка гарадскога тыпу з 1966 года.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Іркуцкай вобласці
Майсей Іосіфавіч Калмановіч

**Майсе́й Іо́сіфавіч Калмано́віч** (, сяло Рыбінскае,  — , ) — рэвалюцыянер, савецкі дзяржаўны дзеяч, старшыня Дзяржбанка СССР, Народны камісар збожжавых і жывёлагадоўчых саўгасаў СССР.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і яўрэйскага купца. У 1904 годзе ўступіў у Партыю сацыялістаў-рэвалюцыянераў. З 1912 працаваў прыказчыкам. У 1914 годзе быў прызваны ў армію. У ліпені 1917 года выйшаў з партыі эсэраў і ўступіў у РСДРП(б).

Падчас Кастрычніцкай рэвалюцыі быў начальнікам Мінскага гарнізона, членам бюро ВРК Заходняга фронту, членам Паўночна-Заходняга абкама РСДРП(б), камісарам харчовага аддзела Абласнога выканаўчага камітэта Саветаў рабочых, салдацкіх і сялянскіх дэпутатаў Заходняй вобласці і фронту (Аблвыканкамзах).

З 31 снежня 1918 года і да 4 сакавіка 1919 года быў намеснікам Старшыні Прэзідыума ЦБ КП(б) Беларусі, з лютага 1919 года — намеснікам Старшыні ЦВК ССРБ. З 28 лютага 1919 года быў прызначаны народным камісарам харчавання ССР Літвы і Беларусі.

У жніўні 1919 — красавіку 1920 старшыня асобай харчовай камісіі Заходняга фронту. Пасля заканчэння савецка-польскай вайны ў 1920 годзе быў прызначаны намеснікам наркама харчавання УССР.

У 1921—1922 старшыня сібірскага харчовага камітэта, член Сібірскага рэвалюцыйнага камітэта, затым у 1922—1923 зноў намеснік наркама харчавання УССР.

У 1923 прызначаны наркамам харчавання РСФСР і намеснікам наркама харчавання СССР. Пасля ліквідацыі Наркамата харчавання ў 1924—1927 гг. М. І. Калмановіч быў членам праўлення «Сахаротрест», у 1927—1928 — Промбанк, у 1928—1929 — «Зернотрест».

У снежні 1929 года прызначаны на пасаду намесніка народнага камісара земляробства СССР. У 1927—1930 член ЦКК УКП(б). У 1928 член калегіі і кіраўнік групы Наркамата рабоча-сялянскай інспекцыі СССР. У 1930 годзе прызначаны Старшынёй Дзяржбанка СССР. У 1930—1937 гг. — кандыдат у члены ЦК УКП(б). У 1934 годзе вызвалены ад абавязкаў Старшыні Праўлення Дзяржаўнага банка СССР. Прызначаны наркамам збожжавых і жывёлагадоўчых саўгасаў СССР.

11 красавіка 1937 года Калмановіч зняты з пасады наркама, а 11 чэрвеня арыштаваны. 27 лістапада 1937 года асуджаны Ваеннай калегіяй Вярхоўнага Суда СССР па абвінавачванні ў шкодніцтве, тэрарызме і контррэвалюцыйнай дзейнасці. Расстраляны 27 лістапада 1937 года. Пахаванне на Данскіх могілках, магіла 1. Рэабілітаваны ВКВС СССР у 1956 годзе. 

### Асабістае жыццё 
Быў жанаты.

У 1930-я гады жыў у Маскве па адрасе: вуліца Герцэна, дом № 47, кв. 55.

## Літаратура 
*  С. 34

*Выкарыстаны матэрыялы сайта Банка Расіі. Дазвол на выкарыстанне.*

Катэгорыя:Кандыдаты ў члены ЦК КПСС
Катэгорыя:Марксісты
Катэгорыя:Расстраляныя ў СССР
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Расіі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Украіны
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Сацыялісты Расіі
Катэгорыя:Эсэры
Катэгорыя:Члены Прэзідыума ЦВК БССР
Катэгорыя:Народныя камісары СССР
Катэгорыя:Народныя камісары Літбел ССР
Катэгорыя:Часовы рабоча-сялянскі савецкі ўрад Беларусі
Катэгорыя:Народныя камісары БССР
Катэгорыя:Члены Цэнтральнага бюро КП(б)Б
Качуг

**Качуг** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Іркуцкай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Качугскага раёна. Размешчаны на абодвух берагах ракі Лены, за 260 км на паўночны ўсход ад Іркуцка. Заснаваны ў 1686 годзе. У 1924—1926 гадах — цэнтр Верхаленскага павета Іркуцкай губерні.

Статус пасёлка гарадскога тыпу з 1935 года.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Іркуцкай вобласці
ФК Рэал Аўеда

**«Рэал Аўеда»** () — іспанскі футбольны клуб з горада Аўеда. Заснаваны ў 1926 годзе.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Рэал Аўеда
Залары

**Залары** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Заларынскага раёна Іркуцкай вобласці Расіі. Цэнтр Заларынскага муніцыпальнага ўтварэння. Размешчаны большай часткай на левым, паўночным, беразе ракі Залары, якая ўпадае ва Унгінскі заліў Брацкага вадасховішча на поўдні Балаганскіх стэпаў. Паўночна-ўсходнюю ўскраіну пасёлка абгінае федэральная аўтамагістраль «Сібір», па якой 210 км на паўднёвы ўсход да абласнога цэнтра — горада Іркуцка. На поўдзень, у межах пасёлка, паралельна аўтамагістралі «Сібір» праходзіць Транссібірская магістраль і размяшчаецца чыгуначная станцыя Залары.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Іркуцкай вобласці
Ербагачон

**Ербагачон** () — сяло ў Іркуцкай вобласці Расіі, на правым беразе ракі Ніжняй Тунгускі, адміністрацыйны цэнтр Катангскага раёна. Гэта самы халодны зімой населены пункт Іркуцкай вобласці, абсалютны мінімум тэмпературы ў ім складае −61 °C. У цёплую пару года даволі непрацяглы час у Ербагачоне назіраюцца белыя ночы.

Заснавана ў 1786 годзе рускімі паляўнічымі. Сувязь з абласным цэнтрам ажыццяўляе аэрапорт.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Населеныя пункты Іркуцкай вобласці
1915 год у гісторыі кіно

**1915** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
* 21 красавіка — Энтані Куін, амерыканскі акцёр, пісьменнік і мастак мексіканскага паходжання († 2001).
* 29 жніўня — Інгрыд Бергман, шведская і амерыканская актрыса († 1982).

## Памерлі 
## Спасылкі
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
Туба (рака)

**Туба́** () — рака ў Азіяцкай частцы Расіі, у Краснаярскім краі, правы прыток ракі Енісей.

Даўжыня ракі 119 км. Плошча вадазбору 36 900 км². Сярэдні расход вады ў ніжнім цячэнні складае 758 м³/с, сярэдні аб’ём сцёку 23,923 км³/год. Рака ўтвараецца зліццём рэк Казыр і Амыл. Даўжыня Тубы разам з ракой Казыр складае 507 км. Працякае па Мінусінскай катлавіне, разбіваецца на рукавы. Упадае ў Краснаярскае вадасховішча на рацэ Енісей. Даліна ракі мае скрынкападобную форму. Шырыня даліны 4—8 км. Пойма шырынёй да 2—6 км, з пратокамі і старыцамі. Рэчышча звілістае. Жыўленне ракі снегавое і дажджавое. Замярзае рака ў лістападзе, вызваляецца ад лёду ў канцы красавіка. Суднаходная на адлегласці 99 км ад вусця ў перыяд высокай вады. Сплаўная.

Прытокі Тубы: Казыр, Амыл, Чарамшанка, Жэрлык, Цесь (усяго 9 вадатокаў даўжынёй больш за 10 км). У басейне ракі больш за 1000 азёр агульнай плошчай 90,95 км².

На рацэ знаходзіцца сяло Бугуртак. На высокім карэнным беразе ракі (за 10 км ад сяла Цесь) на вышыні ад 1,5 ад 150 м знаходзяцца петрогліфы — 120 малюнкаў старажытных людзей.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Река Туба // Государственный водный реестр РФ
* Tuba At Bugurtak // A Regional, Electronic, Hydrographic Data Network For the Arctic Region (R-ArcticNET)
* *Иванов В. В.* Туба // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Рэкі Краснаярскага края
Катэгорыя:Прытокі Енісея
Мама (Іркуцкая вобласць)

**Мама** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Мамска-Чуйскага раёна Іркуцкай вобласці Расіі (з 1951 года), за 976 км на паўночны ўсход ад чыгуначнай станцыі Лена. Прыстань на рацэ Віцім, ля ўпадзення ў яго ракі Мама. Населены пункт заснаваны ў 1928 годзе як Мамская слюдаразведачная экспедыцыя. Статус пасёлка гарадскога тыпу з 1932 года.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Іркуцкай вобласці
Дажыць да світання

**«Дажыць да світання»** — аповесць беларускага пісьменніка Васіля Быкава, напісаная ў 1972 годзе. У 1974 годзе за аповесці «Абеліск» і «Дажыць да світання» Быкаў быў удастоены Дзяржаўнай прэміі СССР.

## Сюжэт 
Увосень 1941-га, падчас бітвы пад Масквою, дзесяць байцоў пад началам лэйтэнанта пайшлі ў варожы тыл, каб падарваць базу з боепрыпасамі. Не знайшоўшы яе на месцы, лейтэнант вяртае назад асноўную групу, а сам застаецца з маладым байцом, каб працягваць пошук…

## Літаратурныя асаблівасці 
Пры чытанні аповесці няма адчування, што сюжэт спецыяльна сканструяваны. У гэтай ваеннай драме паказана натуральная рэалістычная чарада падзей з жыцця ваенных разведчыкаў. Літаральна гадзіну за гадзінай распавядаецца пра падрыхтоўку, і пра сам рэйд у тыл немцаў, і пра трагічна-кранальнае яго завяршэнне. Лейтматывам твора можна назваць фразу аб тым, што «вайна бязлітасная да кожнага, але першым на фронце гіне баязлівец, — менавіта той, хто больш за ўсіх даражыць сваім жыццём». 

Першапачаткова Быкаў напісаў аповесць на беларускай мове, а затым сам пераклаў яе на рускую. 

Паводле аповесці ў 1975 годзе быў зняты аднайменны фільм. Сцэнарыстамі выступалі сам Васіль Уладзіміравіч Быкаў і Віктар Фёдаравіч Сакалоў. Рэжысёры: Віктар Фёдаравіч Сакалоў і Міхаіл Іванавіч Яршоў.

## Спасылкі 
* Василий Владимирович Быков «Дожить до рассвета. Обелиск». Повести/ М., «Советский писатель», 1976, 224 с.
* Василь Быков «Собрание сочинений в четырёх томах. Том второй». М., «Молодая гвардия», 1985.

Катэгорыя:Творы Васіля Быкава
Катэгорыя:Кнігі пра Вялікую Айчынную вайну
Катэгорыя:Кнігі 1972 года
Краіна (тэлеперадача)

**Краі́на** — штотыднёвая выніковая праграма рэгіянальных навін, якая прапануе агляд падзей з жыцця рэгіёнаў Беларусі. Праект выходзіць у эфіры тэлеканала «Беларусь 1» кожную суботу ў 15:15 з 2015 года. Прадзюсарам з’яўляецца Марат Маркаў.

## Агульныя звесткі 
Праект адлюстроўвае падзеі з розных сфер жыцця, якія адбываюцца ў розных абласцях Беларусі. Праграма створана ў выглядзе тэлечасопіса з арыгінальнымі рэпартажамі, падрыхтаванымі журналістамі карэспандэнцкай сеткі Агенцтва тэленавін Белтэлерадыёкампаніі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Тэлеперадачы на беларускай мове
Катэгорыя:Тэлеперадачы Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2015 годзе
9-я армія (Францыя)

**9-я а́рмія** () — палявая армія сухапутных войскаў Францыі ў часы Першай і Другой сусветных войнаў.

## Гісторыя 
***9-я французская армія*** была сфарміравана 29 жніўня 1914 года ў адпаведнасці з французскім планам XVII падрыхтоўкі да ўзброенага канфлікту з Германскай імперыяй.

## Камандаванне 
### Камандуючыя 
; 1-я сусветная вайна
*1-е фарміраванне*
* дывізіённы генерал Фердынанд Фош () (29 жніўня — 5 кастрычніка 1914)
*2-е фарміраванне*
* брыгадны генерал Антуан дэ Мітры () (6 ліпеня — 7 жніўня 1918).

; 2-я сусветная вайна
* генерал армейскага корпуса, са студзеня 1940 армейскі генерал Андрэ Кара () (15 кастрычніка 1939 — 15 красавіка 1940);
* армейскі генерал Анры Жыро () (15 красавіка — 19 мая 1940).

## Літаратура 
* Sharp, Lee: The French Army 1939-1940 Organisation: Order of Battle: Operational History Volume I. Lee Sharp (1. painos The Military Press 2002), 2001. ISBN 0-85420-321-4.

## Спасылкі 
* Site dédié à l'home Armée française durant la période du 10 mai au 25 juin 1940
* Les opérations des 1ere et 2ème armées françaises

Катэгорыя:Арміі Францыі падчас Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Арміі Францыі падчас Другой сусветнай вайны