Царскасельскі павет

thumb|right|310px|Падзел Царскасельскага павета на воласці (з карты Петраградскай губерні 1916 года).
thumb|right|310px|Умоўныя знакі да карты Петраградскай губерні 1916 года.
thumb|right|150px|Герб горада Сафіі, першапачатковага цэнтра павета
**Царскасе́льскі павет** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Санкт-Пецярбургскай (Петраградскай) губерні Расійскай імперыі і РСФСР, якая існавала ў 1780—1923 гадах. Павятовы горад — Царскае Сяло.

## Геаграфічнае становішча 
**Царскасельскі павет** размяшчаўся ў цэнтральнай частцы губерні і межаваў з Шлісельбургскім паветам на паўночным усходзе, Ямбургскім і Пецяргофскім на захадзе, Лужскім на поўдні і з Наўгародскай губерняй на ўсходзе. Плошча павета ў 1897 годзе складала 3781,8 і Шведскай Інгерманландыі і была з большага заселена фіна-ўгорскімі плямёнамі, як то водзь і іжора. (Вялікая доля фіна-ўгорскіх народаў сярод насельніцтва павета назіралася і ў пачатку XX стагоддзя.)

### У складзе Расійскай імперыі 
1 студзеня 1780 года паводле ўказу Кацярыны II у складзе Санкт-Пецярбургскай губерні з часткі былога Капорскага павета быў утвораны *Сафійскі павет* з цэнтрам у горадзе Сафія.

У 1796 годзе ў склад павета ўвайшла тэрыторыя скасаванага Раждзественскага павета.

Імянным указам ад 29 жніўня (10 верасня) 1808 года горад Сафія і Царскае Сяло аб’ядналіся ў адзін населены пункт, з прысваеннем яму назвы Царскае Сяло. У сувязі з гэтым **Сафійскі павет** быў перайменаваны ў **Царскасельскі**.

Сур’ёзную ролю ў жыцці і развіцці павета адыгрывала наяўнасць у ім імператарскіх рэзідэнцый (у Паўлаўску, Гатчыне і Царскім Сяле). Так, у 1836 годзе была пабудавана першая ў Расіі і шостая ў свеце — Царскасельская чыгунка, а Царскае Сяло стала першым цалкам электрыфікаваным горадам у Еўропе.

### Пры савецкай уладзе 
Да Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 года ў склад павета ўваходзілі горад Царскае Сяло, пазаштатныя гарады Паўлаўск, Гатчына, Краснае Сяло, Колпіна, 15 валасцей. У 1917—1918 гадах у павеце было створана 11 новых валасцей: Веніёкская (цэнтр — г. Паўлаўск), Воханаўская (цэнтр — ст. Елізавеціна), Вырыцкая (цэнтр — пас. Вырыца), Інгерынская (цэнтр — в. Войскарава), Каліцінская (цэнтр — в. Каліціна), Краснаборская (цэнтр — станцыя Папоўка), Маскоўска-Славянская (цэнтр — с. Маскоўская Славянка), Нова-Пятроўская (цэнтр — в. Нова-Пятроўская), Саблінская (цэнтр — пас. Сабліна), Сіверская (цэнтр пас. Сіверская), Цярлеўская вол. (цэнтр — в. Цярлева).

Пасля пераназвання Царскага Сяла ў Дзецкае Сяло 20 лістапада 1918 года павет атрымаў назву *Дзецкасе́льскі*.

28 студзеня 1919 года Сіверская воласць ліквідавана, далучана да Раждзественскай. У канцы 1919 года Пакроўская і Веніёкская воласці былі аб’яднаны ў Пакроўска-Веніёкскую (ці Пакроўскую) воласць. 31 ліпеня 1920 года ў выніку аб’яднання замест існых 24 валасцей у павеце засталося 16 валасцей, з Лужскага павета перадазена Глебаўская воласць.

14 лютага 1923 года адбылося аб’яднанне Дзецкасельскага і Пецяргофскага паветаў у адзіны Троцкі павет.

## Адміністрацыйны падзел 
У 1890 годзе ў склад павета ўваходзіла 15 валасцей

У 1913 годзе ў склад павета ўваходзіла таксама 15 валасцей.

У 1923 годзе ў склад Дзецкасельскага павета ўваходзіла 17 валасцей:
* Воханаўская — ст. Елізавеціна
* Вырыцкая — пас. Вырыца
* Гатчынская — г. Гатчына
* Глебаўская — в. Несцяркова
* Дудэргофская — пас. Дудэргоф
* Іжорская — ст. Папоўка
* Каліцінская — в. Каліціна
* Краснасельская — гор. Красны
* Лісінская — в. Лісіна-Корпус
* Мозінская — в. Раманаўка
* Пакроўска-Веніёкская — с. Пакроўская
* Раждзественская — ст. Сіверская
* Слуцкая — гор. Слуцк
* Сосніцкая — в. Сосніцы
* Стараскворыцкая — в. Скворыцы
* Тосненская — п. Тосна

## Насельніцтва 
Паводле даных перапісу П. І. Кёпена 1848 года ў Царскасельскім павеце пражывалі: іжора — 367 чал., эўрэмейсы — 7222 чал., савакоты — 19 795 чал., немцы — 1530 чал., цыгане — 10 чал. Усяго 28 924 чалавекі нацыянальных меншасцей, рускае насельніцтва гэтым перапісам не ўлічвалася.

Паводле даных перапісу 1897 года ў павеце пражывала 149 845. У Царскім Сяле пражывалі 22 480 чалавек, у пазаштатных гарадах Гатчыне і Паўлаўску — 14 824 і 5113 чалавек адпаведна.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Паветы Санкт-Пецярбургскай губерні