open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Маладзечанскі завод металаканструкцый

**«Маладзечанскі завод металаканструкцый»** (МЗМК) — найбольшы ў Еўропе завод будаўнічых матэрыялаў з металу, заснаваны ў снежні 1968 г. у Маладзечне (Мінская вобласць, Беларусь). На 2015 г. прадпрыемства мела звыш 560 прылад абсталявання магутнасцю звыш 30 тыс. тон металаканструкцый за год. Асноўным абсталяваннем былі: пракатны стан магутнасцю звыш 110 тыс. тон за год для выпуску гнутазварных профіляў квадратнага і прамавугольнага сячэння, электразварных труб і гнутых швелераў; пракатная лінія магутнасцю звыш 40 тыс. тон за год для вырабу стальных ліставых гнутых профіляў з трапецыяпадобнымі гофрамі з ацынкавана-афарбаванай сталі (профнасціл); аўтаматычная лінія вытворчасці трохслойных сценавых і дахавых сэндвіч-панэляў з напаўняльнікам з мінеральнай ваты. У 2012 г. вытворчасць завода перавысіла спажыванне будаўнічых металаканструкцый у Беларусі.

З 2000 г. завод быў асноўным пастаўшчыком металаканструкцый для шэрагу буйных будынкаў:
* у Беларусі: звыш 2000 вежаў сотавай сувязі па 70 метраў вышынёй (2000—2012), Нацыянальная бібліятэка Беларусі (2002—2006), завод газетнай паперы (Шклоў, Магілёўская вобласць, 2005—2008), Мінск-Арэна (2006—2008), Летні амфітэатр (Віцебск, 2007), Мінскі цэнтр фрыстайлу (2009—2015), «Крычаўцэментнашыфер» (Магілёўская вобласць, 2008—2013), Беларускі цэментны завод (Касцюковічы), «Ваўкавыскцэментнашыфер» (Гродзенская вобласць), завод цынкавання (Ліда, Гродзенская вобласць), 9 лядовых палацаў (Бабруйск, Баранавічы, Брэст, Віцебск, Орша, Гомель, Ліда, Маладзечна);
* за мяжой: завод металакорду (Ліпецк, Расія), завод паркетнай дошкі (Вінніца, Украіна), завод сухіх сумесяў (Астана, Казахстан), радыёмаякі ў партах Балтыйскага мора (Клайпеда, Літва; Балтыйск, Калінінградская вобласць, Расія), Калінінградская ЦЭЦ-2, Сланцаўскі цэментны завод (Ленінградская вобласць, Расія), Іжорскі трубны завод (Пецярбург, 2005), завод «Кірышынафтааргсінтэз» (Ленінградская вобласць).

Катэгорыя:Прадпрыемствы Маладзечна
Катэгорыя:Прадпрыемствы Беларусі па вытворчасці будаўнічых матэрыялаў
Катэгорыя:1968 год у Беларусі
Маладзечна-93

«**Маладзе́чна-93**» — першы фестываль беларускай песні і паэзіі, які адбыўся ў горадзе Маладзечна ў 1993 годзе. Гэта першы з часу аб’яўлення незалежнасці фестываль, на якім усе песні выконваліся на беларускай мове. На фестывальных канцэртах прагучалі творы Яўгена Глебава, Юрыя Семянякі, Ігара Лучанка, Эдуарда Ханка, Васіля Раінчыка, Уладзіміра Мулавіна, Уладзіміра Будніка, Валерыя Іванова, Эдуарда Зарыцкага, Леаніда Захлеўнага, Змітра Яўтуховіча, Алега Елісеенкава, Ігара Палібоды і іншых.

## Арганізацыя 
Ідэю арганізацыі фестывалю выказалі тагачасны мэр Маладзечна, народны дэпутат Рэспублікі Беларусь Генадзь Карпенка і мастацкі кіраўнік Дзяржаўнага канцэртнага аркестра Рэспублікі Беларусь Міхаіл Фінберг.

Генадзь Карпенка так выказаўся пра фестываль: *«Мы імкнемся паказаць, што не ўсё ў нашым жыцці дрэнна. І нельга губляць веру ў лепшае: нацыянальную ідэю трэба даводзіць да людзей праз мастацтва. Не — нашаму бяспамяцтву, нашай непавазе да нацыянальнай годнасці»*.

## Конкурс маладых выканаўцаў 
У рамках фестывалю адбыўся конкурс маладых выканаўцаў. Узнагародай для ўладальніцы гран-пры быў аўтамабіль ВАЗ дзявятай мадэлі.

Гран-пры прысудзілі салістцы Дзяржаўнага канцэртнага аркестра Алене Саўленайтэ. Яе імя было выгравіявана на пялёстках Папараць-кветкі, эмблемы і пераходнага прыза фестывалю.

I прэмію атрымала Анжаліка Ют, II прэмія была прысуджана Марыі Зімінай і Юліі Урманавай, III прэмію атрымалі Алена Дзіва, Андрэй Дэбыш і Алена Ларушына, дыпламантамі сталі Іна Галімава, Аляксандра Пятрова і Ягор Чуб.

Катэгорыя:Культура Маладзечна
Катэгорыя:Музычныя фестывалі Беларусі
Катэгорыя:1993 год у Беларусі
Катэгорыя:1993 год у музыцы
Гомельхлебапрадукт

**ААТ «Гомельхлебапрадукт»** — дзяржаўнае зернеперапрацоўчае прадпрыемства ў Гомелі, заснаванае ў 1917 годзе. На 2015 г. уключаў: млынзавод з цэхам для вытворчасці жытняй і пшанічнай мукі, манных крупаў; аўтаматызаваную вытворчасць сутачнай магутнасцю ў 530 тон рассыпных камбікармоў і 220 тон грануляваных камбікармоў; цэх для вытворчасці аўсяных, грэцкіх і ячных круп, гароху, каш і крупяных шматкоў хуткага прыгатавання.

## Гісторыя 
На пачатку 1917 года на месцы крупазавода працаваў купецкі млын для вытворчасці шатраванай мукі магутнасцю на 10 тон за суткі. У выніку пераабсталявання 1926—1927 гадоў вытворчасць вырасла да 35 тон за суткі. Суседні млын пераабсталявалі на выпрацоўку аўсянай і ячнай мукі. Тамсама пазней паставілі крупадзёрку для перапрацоўкі грэчкі ў крупы. У 1934 годзе побач пабудавалі млын 3-гатункавага памолу магутнасцю ў 100 тон за суткі з элеватарам ёмістасцю на 8 тыс. тонаў, што зрабіла крупазавод найбольшым у Беларусі. Пасля пераабсталявання 1936—1937 гадоў крупазавод штодня перапрацоўваў па 105 тон аўса (50 т), грэчкі (40 т) і ячменю (15 т). У 1947 годзе пачалі ўзвядзенне жалезабетоннага элеватара з прыбудовай у 1962—1967 гадах трох сіласных карпусоў. У 1949 годзе прадпрыемства перайшло да перапрацоўкі толькі грэчкі з сутачнай магутнасцю вытворчасці ў 35 тон. У 1958 годзе, пасля давядзення вытворчай магутнасці да 180 тон за суткі, Гомельскі камбінат хлебапрадуктаў (КХП) упершыню ў СССР ужыў гідратэрмічную апрацоўку грэчкі, пры якой пад уздзеяннем цяпла і пары выраблялі хуткаразварвальныя крупы. У 1964 годзе ўвялі ў дзеянне 2-секцыйны млын магутнасцю ў 180 тон пшаніцы і 100 тон жыта за суткі. У 1996 годзе камбінат ператварылі ў Гомельскае вытворчае аб’яднанне хлебапрадуктаў. 31 снежня 1999 года прадпрыемства атрымала сучасную назву — ААТ «Гомельхлебапрадукт», якому падпарадкавалі Рагачоўскае хлебапрыёмнае прадпрыемства. У 2007 годзе далучылі Навабеліцкі КХП. Адначасна пачалі пераабсталяванне крупянога цэха Гомельскага КХП, магутнасць якога перавысіла 38 тыс. т за год, што зрабіла крупазавод найбольшым у Беларусі.

Катэгорыя:Прадпрыемствы Гомеля
Катэгорыя:Прадпрыемствы харчовай прамысловасці Беларусі
Катэгорыя:Вытворцы прадуктаў харчавання Беларусі
Катэгорыя:1917 год у Гомелі
Мемарыяльны комплекс лётчыкам дальняй авіяцыі

**Мемарыяльны комплекс лётчыкам дальняй авіяцыі** — мемарыяльны комплекс у Баранавічах.

## Гісторыя 
У 1941 годзе па загаду Сталіна ў Падмаскоўным горадзе Моніна быў сфарміраваны 203-і гвардзейскі полк цяжкіх бамбардзіроўшчыкаў дальняй авіяцыі, які камплектаваўся найлепшымі лётчыкамі грамадзянскай і палярнай авіяцыі. Ужо ў пачатку жніўня 1941 года полк нанёс свой першы бомбавы ўдар на Берлін.

10 экіпажаў пад кіраўніцтвам камбрыга М. Вадап’янава паспяхова справіліся з гэтай задачай. 11 лётчыкаў палка сталі Героямі Савецкага Саюза. Пасля вайны да 1944 года полк размяшчаўся ў Баранавічах, дзе ў 1991 годзе, на тэрыторыі яго дыслакацыі, быў адкрыты мемарыяльны комплекс у памяць аб лётчыках палка. Комплекс быў адкрыты да 50-годдзя з моманту стварэння палка. У 2001 годзе ён быў асвечаны свяшчэннікам праваслаўнай царквы Маскоўскай Патрыярхіі Канстанцінам.

## Апісанне 
У цэнтры на невялікай гарызантальнай пляцоўцы, да якой вядуць ступені, усталявана вертыкальная ў плане частка сцяны, на якой зроблены выявы эмблемнага знака паветраных сіл і ордэнскай стужкі з лічбамі 1941—1991. Ад яе ўправа і ўлева адыходзяць стылізаваныя зубцы, падобныя да зубцоў Крамлёўскай сцяны, у якіх ва ўглубленнях пералічаны імёны Герояў Савецкага Саюза і загінуўшых лётчыкаў, якія змагаліся ў радах 203-га палка.

## Літаратура 
* 
 

 
Катэгорыя:Славутасці Баранавічаў
Катэгорыя:Мемарыяльныя комплексы Беларусі
Катэгорыя:1991 год у Беларусі
Мемарыяльны комплекс на магіле вязняў Баранавіцкага гета

**Мемарыяльны комплекс на магіле ахвяраў фашысцкага тэрору — вязняў Баранавіцкага гета** — мемарыяльны комплекс у Баранавічах. Знаходзіцца на вул. Чарнышэўскага — Рагулі.

## Гісторыя 
У час другой сусветнай вайны фашысты паўсюдна вынішчалі яўрэйскае насельніцтва. У 1942 годзе ў горадзе Баранавічы было створана гета, куды сагналі сем’і яўрэяў, пасля чаго пачаліся расстрэлы. Забітых закапвалі ў траншэях каля в. Грабавец, «Зялёнага Моста» і на вуліцы Рагулі. У снежні 1942 года над Баранавічамі быў падняты белы сцяг з надпісам «юдэнрайн», што азначала «чысты ад яўрэяў».

Праз 50 гадоў у 1992 годзе родныя і блізкія загінуўшых папрасілі дазволу на перазахаванне астанкаў загінуўшых у брацкай магіле на старых яўрэйскіх могілках, зруйнаваных у час вайны. У 1994 годзе на магіле быў адкрыты мемарыяльны комплекс на сродкі яўрэйскага боку па праекту жыхара Тэль-Авіва, члена гарадскога Савета Баранавічаў да 1939 года, архітэктара Хаіма Цукермана з матэрыялаў, прывезеных з Ізраіля.

## Апісанне 
У мемарыяльным скверы (1 га), абнесеным агароджай, устаноўлены памятны камень і белы мармуровы абеліск з надпісам на беларускай мове і іўрыце аб трагедыі вязняў гета. На брацкай магіле на белай мармуровай пліце надпіс на беларускай мове і іўрыце: «Астанкі 12-ці тысяч яўрэяў г. Баранавічы, сабраныя ў месцах знішчэння, здзейсненага немцамі і іх памагатымі ў 1942 годзе» і выява Шчыта Давіда — яўрэйскага сімвала.

Помнік над брацкай магілай — аркі (сімвала крыві жывых і мёртвых), жалезныя трубы (сімвалы калючага дроту гета), дзве калоны (сімвалы надзеі на сучаснае і будучыню).

## Літаратура 
* 

 

Катэгорыя:Помнікі Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
Катэгорыя:Славутасці Баранавічаў
Катэгорыя:Мемарыяльныя комплексы Беларусі
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:1994 год у Беларусі
Памятны знак у гонар партызан Баранавіцкага злучэння

**Памятны знак у гонар партызан Баранавіцкага злучэння** — помнік у Баранавічах.

## Гісторыя 
У першыя месяцы акупацыі жыхары Баранавіцкага края пачалі барацьбу супраць акупантаў. Невялікія групкі людзей паступова аб’ядноўваліся ў атрады, якія затым увайшлі ў склад брыгад. К вясне 1943 года ў краі дзейнічала Баранавіцкае партызанскае злучэнне, якое налічвала больш за 30 тысяч чалавек. Узначальваў злучэнне Васіль Яфімавіч Чарнышоў, Герой Савецкага Саюза. 8 ліпеня 1944 партызаны прынялі актыўны ўдзел у вызваленні горада Баранавічы ад ворага.

Да 60-годдзя з дня ўтварэння злучэння ў скверы быў адкрыты помнік.

## Апісанне 
На невысокім паўкруглым брустверы, які акаймляе ўмоўную зямлянку, па перыметру змешчана 10 дошак з сілуміна, на якіх пералічаны партызанскія зоны, брыгады і спецыяльныя атрады, якія ўваходзілі ў зоны, указаны прозвішчы камандзіраў зон і колькасць партызан, змагаўшыхся ў іх, змешчана інфармацыя аб дзейнасці Баранавіцкага партызанскага злучэння:

— у гады Вялікай Айчыннай вайны на тэрыторыі Баранавіцкай вобласці дзейнічала Баранавіцкае партызанскае злучэнне, якое ўзначальваў Васіль Яфімавіч Чарнышоў;

— на пачатак ліпеня 1944 года ў склад Баранавіцкага партызанскага злучэння ўваходзілі:

— у Івянецкай зоне — 5500 партызан, камандзір Р. А. Сідорак Брыгады: За Савецкую Беларусію, імя П. К. Панамарэнкі, І. В. Сталіна, М. А. Шчорса, В. П. Чкалава, асобныя атрады імя П. А. Алыбіна, М. І. Кутузава, 106-ы;

— у Лідскай зоне — 4200 партызан, камандзір Я. Д. Гапееў, брыгады 1-ая Баранавіцкая, «Уперад», імя Неўскага, Ф. Э. Дзяржынскага, С. М. Кірава, В. П. Чкалава;

— у Паўднёвай зоне — 2400 партызан, камандзір Ф. А. Баранаў, брыгады 20-ая імя В. С. Грызадубавай, 19-ая імя В. М. Молатава, 18-ая імя М. В. Фрунзе, асобныя атрады імя А. А. Жданава,С. М. Кірава, 620-ы імя В. І. Чапаева, 200-ы;

— у Стаўбцоўскай зоне — 3550 партызан, камандзір У. З. Царук Герой Савецкага Саюза, брыгады 1-ая Беларуская Кавалерыйская, «Камсамолец», 25 год БССР, Першамайская, імя Г. К. Жукава, А. В. Суворава;

— у Слонімскай зоне — 808 партызан, брыгада імя К. К. Ракасоўскага;

— у Шчучынскай зоне — 3200 партызан, камандзір С. П. Шупеня , брыгады імя Ленінскага камсамола, К. Я. Варашылава, Ленінская, «Перамога»;

— самастойныя фарміраванні — 1573 партызаны: брыгада «Няўлоўныя», атрады «Слаўны», «Навартары».

Падпольныя групы горада і раёна — групы спецыяльнага назначэння: Авангард, Буравеснік, Дружба, Знішчальнік, Арлы, Імклівы, Баявыя, Верныя, Зяблікава, Пераможац, Наватары, імя і. М. Банава Героя Савецкага Саюза.

## Літаратура 
* 

 

Катэгорыя:Помнікі Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
Катэгорыя:Помнікі Баранавічаў
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:2003 год у Беларусі
Казімір Коцел

**Казімір Коцел** герба «Пелікан» ( — , Узбалаць) — вялікалітоўскі ваенны дзеяч, шляхецкі генерал-маёр, генерал войскаў Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія 
Сын генерала Тадэвуша Коцела і Ганны з Тышкевічаў, дачкі Юзафа Бенедыкта. Брат — Юзаф, сястра — Барбара (у шлюбе за Андрэем Абрамовічам). Меў ва ўласнасці Беніцу, Язна, Дубнік, а пасля смерці брата Юзафа ў 1810 годзе — Гарадзілава і Узбалаць. Афіцэр народнай кавалерыі літоўскай. З 1786 года каралеўскі камергер. Камісар парадковай цывільна-вайсковай камісіі Віленскага ваяводства Ашмянскага павета Ашмянскай рэпартыцыі ў Ашмянах у 1790 годзе. Прымаў удзел у вайне Расіі з Рэччу Паспалітай 1792 года як ротмістр 28-й харугві ў 2-й брыгадзе народнай кавалерыі (пінскай). Узначальваў Грамадзянскі ваенны камітэт у Ашмянах. Падчас паўстання 1794 года быў прызначаны на пасаду генерала — арганізатара паўстання ў Ашмянскім павеце. У 1794 г. віленская Таемная дэпутацыя папракнула Казіміра Коцела за млявасць і адсутнасць руплівасці падчас паўстання. Далейшая дзейнасць невядома.

Пахаваны ў Беніцы.

## Літаратура 
* Kosk, H. P. Generalicja polska: popularny słownik biograficzny. T. 1: A—Ł / Henryk Piotr Kosk; [współpr. aut. Lidia Kosk]. — Pruszków: Oficyna Wydawnicza Ajaks, 1998. — 305 s.: faks., portr. — ISBN 8387103551.
* Polski słownik biograficzny. T. 13: Klobassa Zręcki Stanisław — Kopernicki Franciszek / [kom. red. Wł. Konopczyński red. główny et al.]; Polska Akademia Umiejętności; Polska Akademia Nauk, Instytut Historii; [kom. red. przewodn. B. Leśnodorski et al.; współprac. t. 13 E. Aleksandrowska et al.]. — Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1991. — X, 638 s. — S.

Казімір
Катэгорыя:Памерлі ў Валожынскім раёне
Катэгорыя:Ваенныя Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Удзельнікі вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1792 года
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1794 года
Рыгліцы

**Рыгліцы** () — горад на поўдні Польшчы. Размешчаны за 110 км на ўсход ад Кракава і за 310 км на поўдзень ад Варшавы. Уваходзіць у склад Тарноўскага павета Малапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Рыгліцы. Плошча 25,15 км². Насельніцтва 2,8 тыс. чалавек.
Электрацэнтрмантаж

**ААТ «Электрацэнтрмантаж»** (ЭЦМ) — дзяржаўнае будаўнічае прадпрыемства Беларусі, заснаванае ў 1962 годзе. 

Член Рэспубліканскага саюза будаўнікоў.

## Структура 
На 2014 г. налічваў адно наладачнае (Мінск) і 7 мантажных падраздзяленняў ва ўсіх абласцях краіны, што мелі вытворчыя майстэрні са станочным і грузападымальным абсталяваннем, аўтамабільнай тэхнікай. У 2006 г. займеў даччынае прадпрыемства ў Расіі. Мантажныя падраздзяленні: №1 (Мінск), №2 (Гродна), №3 (Гомель), №4 (Белаазёрск, Бярозаўскі раён, Брэсцкая вобласць), №5 (Новалукомль, Чашніцкі раён, Віцебская вобласць), №6 (пасёлак Дружны, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць) і №7 (Магілёў).

## Вырабы і паслугі 
Прадпрыемства вырабляе металаканструкцыі, датчыкі пад назіральна-вымяральныя прыборы і прылады аўтаматызацыі, электрашчытавое абсталяванне, блокі кіравання  засавак і . Ажыццяўляе  і ўзвядзенне акумулятарных станцыйных батарэяў, кабельных ліній і металаканструкцый, сетак зваркі і асвятлення, прыстасаванняў уліку цеплавой і электрычнай энергіі, сетак тэлевымярэння і дыспетчарскай сувязі, аўтаматызаваных прыстасаванняў кіравання прыладамі. Займаецца ўладкаваннем асноў і падмуркаў збудаванняў, пракладваннем сетак сувязі і ўладкаваннем каменных і жалезабетонных пабудоў. Узводзіць апоры і агароджы. Ажыццяўляе вонкавае атынкоўванне і абліцоўванне дахаў, гідра- і цеплаізаляцыйныя работы.

## Гісторыя 
У 1962 г. у Мінску заснавалі Мантажнае ўпраўленне № 8. 30 снежня 1992 г. яе ператварылі ў арэнднае прадпрыемства «Электрацэнтрмантаж», якое 7 верасня 1994 г. стала прадпрыемствам калектыўнай уласнасці. 15 кастрычніка 1999 г. яго ператварылі ў ААТ.

Катэгорыя:Вытворцы электронікі Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Мінска
Катэгорыя:Белэнерга
Катэгорыя:1962 год у Мінску
Памятны знак у гонар Георгія Мікітавіча Халасцякова

**Памятны знак у гонар Георгія Мікітавіча Халасцякова** — памятны знак Герою Савецкага Саюза Георгію Мікітавічу Халасцякову ў Баранавічах.

## Гісторыя 
Георгій Мікітавіч Халасцякоў (1902—1983) — ураджэнец горада Баранавічы, яго ганаровы грамадзянін, знакаміты і таленавіты флатаводзец у гады Вялікай Айчыннай вайны, узнагароджаны медалямі і ардэнамі Савецкага Саюза і многіх замежных дзяржаў.

У 1984 годзе вуліца Каперніка была перайменавана ў вуліцу Халасцякова з адкрыццём на доме № 2 мемарыяльнай дошкі, а ў 2002 годзе да 100-годдзя з дня нараджэння Халасцякова на вуліцы яго імя быў адкрыты памятны знак.

## Апісанне 
На прыродным валуне (вышыня 1,2 м) замацавана металічная дошка з сілуміна, зробленая ў выглядзе паруса, з надпісам «Вуліца названа ў гонар Халасцякова Георгія Мікітавіча, віцэ-адмірала, Героя Савецкага Саюза, ураджэнца і ганаровага грамадзяніна г. Баранавічы». Побач з валуном на ланцугу замацавана котва..

## Літаратура 
* 
 

Катэгорыя:Помнікі Баранавічаў
Катэгорыя:2002 год у Беларусі
Міхаіл Ціханавіч Сцепанішчаў

**Міхаіл Ціханавіч Сцепані́шчаў** (, в. Хмялінец, Задонскі раён, Ліпецкая вобласць — , Баранавічы) — лётчык, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, двойчы Герой Савецкага Саюза.

## Біяграфія 
У 1938 годзе скончыў Варашылаўградскую ваенную авіяшколу, на фронце з чэрвеня 1941 года.

Ваяваў на Паўднёвым, Сталінградскім, Паўднёва-Заходнім, 4-м Украінскім і 3-м Беларускім франтах. Удзельнічаў у вызваленні Каўказа, Украіны, Літвы, Беларусі, еўрапейскіх дзяржаў.

Лётчык, камандзір звяна, намеснік камандзіра і камандзір эскадрыллі, штурман і намеснік камандзіра 76-га гвардзейскага авіяпалка, маёр Сцепанішчаў здзейсніў 222 баявыя вылеты.

Званне Героя Савецкага Саюза атрымаў двойчы 26 кастрычніка 1944 года і 29 чэрвеня 1945 года за 127 паспяховых баявых вылетаў, узорнае выкананне баявых задач камандавання па знішчэнні жывой сілы і тэхнікі праціўніка пад Сталінградам, пры вызваленні Данбаса, Паўночнага Каўказа і Крыма. Асабліва вызначыўся Сцепанішчаў пры знішчэнні жывой сілы і артылерыі праціўніка ў раёне Кенігсберга.

Агулам за гады вайны Сцепанішчаў здзейсніў 234 баявых вылеты. Быў цяжка ранены.

Пасля вайны жыў у Баранавічах.

Скончыў жыццё самагубствам з табельнай зброі ў верасні 1946 года. Пахаваны на гарадскіх вайсковых могілках, адкуль рэшткі ў 1954 годзе перанесены на гарадскія могілкі.

## Памяць 
На радзіме, у вёсцы Хмялінец Задонскага раёна Ліпецкай вобласці, устаноўлены бронзавы бюст.

Імем Сцепанішчава названы вуліцы і школы, у тым ліку ў Баранавічах, Задонску, Нальчыку, Ліпецку, Валгаградзе.

У 1986 годзе на магіле ўстаноўлена пліта шэрага мармуру (1 м х 0,6 м) з выявай дзвюх Залатых Зорак і надпісам: «Двойчы Герой Савецкага Саюза Сцепанішчаў Міхаіл Ціханавіч 15.XI.1917- 08.IX.1946. Вечная памяць герою»

## Літаратура 
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
* 

Катэгорыя:Застрэліліся ў СССР
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Двойчы Героі Савецкага Саюза
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ліпецкай вобласці
Васіль Адрэеевіч Звераў

**Васіль Адрэеевіч Звераў** (, в. Вялікае Кутунава, Скопiнскі раён, Разанская вобласць — , Баранавічы) — Герой Савецкага Саюза, дэпутат Вярхоўнага Савета БССР.

## Біяграфія 
У Чырвонай Арміі з 1941 года, на фронце з 1942 года. Удзельнік вызвалення Украіны, Беларусі, Польшчы, Германіі, фарсіраваў 36 рэк. Вясной 1945 года пераплыў раку Одэр, захапіў катар ворага і пераправіў на ім савецкіх дэсантнікаў на варожы бераг.

Званне Героя Савецкага Саюза атрымаў 29 чэрвеня 1945 года. Пасля вайны жыў у горадзе Баранавiчы, працаваў на мясакамбiнаце. З 1947 года па 1951 год быў дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР.

На могілках у 1972 годзе на магіле ўстаноўлены помнік — мармуровая прамавугольная чорнага колеру пліта з фотаздымкам, выявай зоркі, лаўравай галінкі і надпісам: «Герой Савецкага Саюза Звераў Васілій Андрэевіч. 20.07.1923-13.10.1971 г.».

## Літаратура 
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 2-га склікання
Катэгорыя:Сапёры Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Разанскай вобласці
Магілёўліфтмаш

**ААТ «Магілёўліфтмаш»** — прадпрыемства па вытворчасці ліфтоў, заснаванае ў 1966 годзе ў Магілёве. Вырабляе пасажырскія, катэджныя, бальнічныя і грузавыя ліфты грузападымальнасцю да 6300 кілаграм і хуткасцю да 2 метраў за секунду. Акрамя ліфтоў вырабляе эскалатары і траволаторы, платформы для фізічна аслабленых асоб, будаўнічыя пад’ёмнікі, мульчыроўщыкі, спажывецкія тавары. Мае зборачныя вытворчасці і прадстаўніцтвы ў Казахстане (Паўладар), Расіі (Кстова, Ніжагародская вобласць; Масква; Пецярбург) і Украіне (Вышгарад, Кіеўская вобласць).

З 2014 года ААТ «Магілёўліфтмаш» стала кіруючай кампаніяй холдынгу «Магілёўліфтмаш». У склад холдынгу ўваходзяць наступныя прадпрыемствы: ААТ «Магілёўліфтмаш» (г. Магілёў); ААТ «Магілёўскі завод „Электрарухавік“» (г. Магілёў); ААТ «Зеніт» (г. Магілёў); ААТ «Завод „Ветразь“» (Віцебская вобласць, Докшыцкі раён, г.п. Бягомль).

У 2014 годзе прадпрыемства прадало 11 тысяч ліфтаў, у 2015 — 10 тысяч, у 2016 і 2017 — больш за 12 тысяч. Большасць продажаў, а менавіта 66 %, прыпадае на Расію, 19,2 % — на Беларусь, 7,7 % — ва Украіну, 5,6 — на Казахстан. Астатнія ліфты былі рэалізаваны ў Латвіі, Літве, Азербайджане і іншых краінах (дадзеныя на 2017 год).

## Кіраўнікі 
* Барыс Кавалеўскі — (2014—2025);
* Руслан Страхар — (з 2025).

## Спасылкі 
www.liftmach.by

Катэгорыя:Прадпрыемствы Магілёва
Катэгорыя:Машынабудаўнічыя кампаніі Беларусі
Катэгорыя:Праспект Міру (Магілёў)
Катэгорыя:1966 год у Магілёве
Звераў

**Звераў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Звераў — нямецкі тэнісіст
* Анатоль Міхайлавіч Звераў (1925—1944) — Герой Савецкага Саюза,
* Васіль Адрэеевіч Звераў (1923—1971) — Герой Савецкага Саюза, дэпутат Вярхоўнага Савета БССР.
* Сяргей Анатольевіч Звераў (нар.1963) — расійскі стваральнік прычосак, стыліст, спявак.
* Аляксей Васільевіч Звераў (1911—2002) — Герой Сацыялістычнай Працы.
Мікалай Макаравіч Пятрэнка

**Мікала́й Мака́равіч Пятрэ́нка** (нар. ,  Мазырскага раёна Гомельскай вобласці — ) — беларускі дзеяч самадзейнага мастацтва, кампазітар, педагог. Заслужаны настаўнік БССР (1966). Ганаровы грамадзянін Полацка (1995).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі педагагічны інстытут (1940).

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У мірны час працаваў на розных кіруючых пасадах на Гомельшчыне і Віцебшчыне. З 1960 года выкладчык, намеснік дырэктара Полацкага педвучылішча. 

Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны І ступені, медалямі.

## Творчасць 
Аўтар некалькіх падручнікаў. Самадзейны кампазітар, аўтар больш за 300 песень, з 1980 года кіраваў клубам самадзейных кампазітараў у Полацку. Лаўрэат конкурсаў самадзейных кампазітараў. 

### Асноўныя творы 
Песням Пятрэнкі характэрныя меладычнасць, выкарыстанне інтанацый беларускага песеннага фальклору. Найбольш папулярныя:
* «Ручнікі»,
* «Ой, старонка мая ты лясная»,
* «Вочы зямлі маёй»,
* «Слаўнае свята»,
* «Невядомы партызан»,
* «Пад калінай»,
* «Прыязджаў марак у госці»,
* «Расіі першы камуніст»,
* «Там, дзе хадзіў калісьці Ленін»,
* «Прыязджайце да нас на Полаччыну».

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Пятрэнка Мікалай Макаравіч (1919-1997). Сайт Полацкага краязнаўчага музея. 

Катэгорыя:Кампазітары СССР
Катэгорыя:Кампазітары Беларусі
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Полацка
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Лісецкі

**Лісецкі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Міхаіл Антонавіч Лісецкі (1937—2003) — Герой Сацыялістычнай Працы (1982).
* Юліян Лісецкі — архітэктар.
Міхаіл Антонавіч Лісецкі

**Міхаіл Антонавіч Лісецкі** (, Латыгаль, Сенненскі раён, Віцебская вобласць — ) — работнік горнай прамысловасці, Герой Сацыялістычнай Працы (1982).

## Біяграфія 
Пасля заканчэння Латыгальскай школы (1952) скончыў адно з ленінградскіх прафтэхвучылішчаў. Працоўную дзейнасць пачаў на Kipaўcкім заводзе, потым працаваў на Котласкім цэлюлозна-папяровым камбінаце. З 1958 года — у горадзе Певек. Працаваў у горнай прамысловасці, дзе прайшоў шлях ад матроса да брыгадзіра комплекснай брыгады, якая здабывала золата.

У 1982 годзе Міхаілу Антонавічу Лісецкаму было прысвоена званне Героя Сацыялістычнай Працы.

Жыў у Магадане, потым у Іркуцку.

## Узнагароды 
* Герой Сацыялістычнай Працы (1982)
* Ордэн Леніна (двойчы)

## Літаратура 
* Лисецкий Михаил Антонович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн. 2. — С. 71.
* Лисецкий Михаил Антонович // Слава и гордость земли Витебской : биографический справочник / сост. М. Н. Пригожий; редкол.: М. П. Кузьмич [и др.]. — Витебск : Витебская областная типография, 2009. — С. 267.
* Лисецкий Михаил Антонович // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник / сост.: И. Н. Кулан, В. И. Козак, Е. Е. Соколов; под общ. ред. А. Н. Новикова. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2014. — С. 140
* Лісецкі Міхаіл Антонавіч // Памяць: Сенненскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: У. С. Богаў [і інш.]; уклад. С. В. Шайко; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Паліграфафармленне, 2003. — С. 524.
* Лісецкі Міхаіл Антонавіч // Яны нарадзіліся на Сенненшчыне : біяграфічны даведнік / склад. А. В. Бараноўскі. — Віцебск : ВДУ імя Машэрава, 2016. — С. 88.
Кароткая

**Кароткая** — жаночая форма прозвішча Кароткі.

## Вядомыя носьбіты 
* Валянціна Пракопаўна Кароткая (1924—2012) — работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы (1958).
* Ларыса Лявонцьеўна Кароткая (1919—2012) — беларускі літаратуразнавец, педагог, кандыдат філалагічных навук, дацэнт. Маці Варлена Бечыка.
* Таццяна Пятроўна Кароткая — беларускі філосаф.

## Падвойныя прозвішчы 
* Жанна Некрашэвіч-Кароткая (нар. 1972) — беларускі мовазнавец і літаратуразнавец.
Кароткі

**Кароткі** (**Кароткая**) — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Уладзімір Георгіевіч Кароткі (нар. 1956) — беларускі літаратуразнавец.
* Мікалай Андрэевіч Кароткі (1920—1993) — Герой Савецкага Саюза.
Алена Дзям’янаўна Сарокіна

**Алена Дзям’янаўна Сарокіна** (, в. Рудніца, Сенненскі раён, Віцебская вобласць — ) — работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

## Біяграфія 
У 1928 годзе скончыла адзін клас двухкласнага Ульянавіцкага вучылішча. У 1928—1933 гадах — даярка ў калгасе в. Рудніца. У 1933—1939 гадах — рабочая паляводчай брыгады «Відокі» саўгаса «Полымя». У 1939—1944 гадах — даярка саўгаса «Полымя», у 1944—1968 гадах — племзавода «Полымя».

Званне Героя Сацыялістычнай Працы было прысвоена за поспеxi ў развіцці жывёлагадоўлі з уручэннем ордэна Леніна і залатога медаля «Серп і молат».

## Узнагароды 
* не раз была ўдзельніцай ВДНГ СССР
* узнагароджвалася Ганаровымі граматамі
* Герой Сацыялістычнай Працы (1966)
* ордэн Леніна
* залаты медаль «Серп і Молат»

## Літаратура 
* *Ермашкевич, П.* Всегда первая / П. Ермашкевич // Знаменоносцы трудовой славы : очерки / сост.: Г. С. Гужва [и др.]. — Минск : Беларусь, 1984. — С. 305—307.
* Сарокіна Алена Дзям’янаўна // Яны нарадзіліся на Сенненшчыне : біяграфічны даведнік / склад. А. В. Бараноўскі. — Віцебск : ВДУ імя Машэрава, 2016. — С. 116—117.
* Сарокіна Алена Дзям’янаўна // Памяць: Сенненскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: У. С. Богаў [і інш.]; уклад. С. В. Шайко; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Паліграфафармленне, 2003. — С. 525.
* Сорокина Елена Демьяновна // Слава и гордость земли Витебской : биографический справочник / сост. М. Н. Пригожий; редкол.: М. П. Кузьмич [и др.]. — Витебск : Витебская областная типография, 2009. — С. 307.
* Сорокина Елена Демьяновна // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник / сост.: И. Н. Кулан, В. И. Козак, Е. Е. Соколов; под общ. ред. А. Н. Новикова. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2014. — С. 209.
* Сорокина Елена Демьяновна // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн. 2. — С. 484.
Пётр Рыгоравіч Якаўлевіч

**Пётр Рыго́равіч Якаўлевіч** (,  — , ) — беларускі савецкі гаспадарчы, дзяржаўны і палітычны дзеяч, ганаровы грамадзянін горада Полацка (1979).

## Біяграфія 
Член КПСС з 1938 года.

З 1928 года — на гаспадарчай, грамадскай і палітычнай працы. У 1928—1971 гадах — рознарабочы, стрэлачнік, праваднік, участковы рэвізор Беларускай чыгункі па Віцебскаму і Полацкаму аддзяленням, другі сакратар Полацкага акруговага камітэта камсамола, першы сакратар Палескага абкама камсамола, у эвакуацыі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, сакратар Палескага падпольнага абкама КП(б)Б, першы сакратар Віцебскага гаркама КПБ, намеснік старшыні Полацкага аблвыканкама, першы сакратар Верхнядзвінскага райкама КПБ, першы сакратар Полацкага гаркама КПБ. Персанальны пенсіянер саюзнага значэння з 1971 года.

Абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета Беларускай ССР 6-га і 7-га скліканняў. Член ЦК КПБ (1959—1971), член Рэвізійнай камісіі КПБ (1956—1959), дэлегат XXII з’езда КПСС.

Узнагароджаны ордэнамі Леніна, Кастрычніцкай Рэвалюцыі, Працоўнага Чырвонага Сцяга, Чырвонай Зоркі, «Знак Пашаны», медалямі, пяццю Ганаровымі граматамі Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР.

## Спасылкі 
* Якаўлевіч 

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 7-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 6-га склікання
Катэгорыя:Першыя сакратары райкамаў КПБ
Катэгорыя:Члены ЦК КПБ
Катэгорыя:Члены Рэвізійнай камісіі КПБ
Катэгорыя:Першыя сакратары Віцебскага гаркама КПБ
Катэгорыя:Першыя сакратары Полацкага гаркама КПБ
Катэгорыя:Сакратары Палескага абкама КПБ
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Полацка
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР
Катэгорыя:Персанальныя пенсіянеры саюзнага значэння
Алена Паўлаўна Белязо

**Алена Паўлаўна Белязо** (, ) — беларускі савецкі гісторык. Доктар гістарычных навук (1985 год).

## Біяграфія 
Скончыла Магілёўскі педагагічны інстытут. Працавала настаўніцай у Віцебску, з 1964 года малодшы, у 1965—1991 гадах старшы навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі Акадэміі навук Беларускай ССР. У 1964 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Движение за коммунистический труд в сельском хозяйстве Белорусской ССР (1958—1962 гг.)». У 1984 годзе абараніла докктарскую дысертацыю на тэму «Крестьянство Советской Белоруссии в борьбе за восстановление и развитие сельского хозяйства (1943—1960 гг.)».

## Навуковыя інтарэсы 
Даследуе гісторыю сялянства і сельскай гаспадаркі савецкага перыяду.

## Творы 
### Кнігі 
* Аграрная политика КПСС и социальный прогресс в деревне. — Минск: Общество «Знание» БССР, 1978. — [1], 21 с. — (Материал в помощь лектору).
* Беларуская вёска ў пасляваенныя гады: 1945—1950 / А. П. Белязо. — Минск: Выдавецтва БДУ, 1974. — 175 с.
* Идущие в завтра. — Минск: Беларусь, 1968. — 56 с.
* Комсомол - организатор движения молодежи за коммунистический труд: (Справочно-методическое пособие для лекторов) / Е. П. Белязо; Общество по распространению полититических и научных знаний БССР, Секция истории СССР и всеобщей истории. — Минск: [б. и.], 1962. — 20 с.
* Крестьянство Белоруссии на пути к развитому социализму (1951—1960 гг.) / Е. П. Белязо; Ред. Н. В. Власенко. — Минск: Наука и техника, 1982. — 206 с.
* Последователи великого почина в сельском хозяйстве Белоруссии / АН БССР, Ин-т истории. — Минск: Наука и техника, 1969. — 166 с.
* Современное белорусское село / Е. П. Белязо; АН БССР, Ин-т истории. — Минск: Наука и техника, 1976. — 112 с.

## Літаратура 
* Белязо Алена Паўлаўна //  — С. 14.
*  — С. 12.

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Магілёўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Аркадзя Куляшова
Валянціна Пракопаўна Кароткая

**Валянціна Пракопаўна Кароткая** (, в. Вугалеўшчына, Талачынскі раён, Віцебская вобласць — ) — работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы (1958).

## Біяграфія 
У 1944—1950 гадах працавала ў калгасе «Чырвоны сцяг» Талачынскага раёна. У 1953—1979 гадах — звеннявая па вырошчванні лёну ў калгасе «18 партз’езд» Талачынскага раёна.

Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена ў 1958 годзе за поспехі ў павелічэнні вытворчасці сельскагаспадарчых прадуктаў і ўкараненне ў вытворчасць дасягненняў навукі і перадавога вопыту.

З’яўлялася дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР у 1958—1966 гадах. З 1959 года — член КПСС.

Жыла ў Мінску.

## Узнагароды 
* Герой Сацыялістычнай Працы (1958)
* Ганаровы грамадзянін Талачынскага раёна (2010)
* ордэн Леніна
* залаты медаль «Серп і Молат» Героя Сацыялістычнай Працы
* медаль ВДНГ СССР

## Літаратура 
* Кароткая Валянціна Пракопаўна // Беларуская Савецкая энцыклапедыя : у 12 т. / рэдкал.: П. У. Броўка [і інш.]. — Мінск, 1972. — Т. 5 : Зуйкі-Кішы. — С. 456.
* Короткая Валентина Прокофьевна // Моя Толочинщина: страницы истории / А. Шнейдер. — 2-е изд, с изм. — Минск : Бизнесофсет, 2006. — С. 121.
* Короткая Валентина Прокофьевна // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2010. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн. 1. — С. 517—518.
* Короткая Валентина Прокофьевна // Слава и гордость земли Витебской : биографический справочник / сост. М. Н. Пригожий; редкол.: М. П. Кузьмич [и др.]. — Витебск : Витебская областная типография, 2009. — С. 257.
* Короткая Валентина Прокофьевна // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник / сост.: И. Н. Кулан, В. И. Козак, Е. Е. Соколов; под общ. ред. А. Н. Новикова. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2014. — С. 128.
* Мясников, А. Продолжение подвига / А. Мясников // Знаменоносцы трудовой славы / сост.: Г. С. Гужва, В. Г. Скопа, Е. Я Рыклин. — Минск : Беларусь, 1984. — С. 167—171.
* Мяснікоў, А. Ф. Працоўны подзвіг / А. Ф. Мяснікоў // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Талачынскага раёна / рэдкал.: І. П. Шамякін [і інш.]; мастак А. М. Хількевіч. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 1988. — С. 604—605.

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 6-га склікання
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Талачынскага раёна
Васіль Савельевіч Кудзін

**Васіль Савельевіч Кудзін** (, Талачын, Віцебская вобласць — ) — работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

## Біяграфія 
У 1944—1948 гадах працаваў на заводзе ў горадзе Перм (Расія). У 1949 годзе вярнуўся на радзіму ў Беларусь.

З 1954 года працаваў механізатарам, а з 1964 года — звеннявым механізаванага звяна па вырошчванні бульбы ў калгасе імя Энгельса Талачынскага раёна.

З 1961 года з’яўляецца членам КПСС.

Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена 30 красавіка 1966 года за поспехі ў павелічэнні вытворчасці і нарыхтовак сельскагаспадарчых культур.

Дэлегат XIV з’езда прафсаюзаў СССР і XV з’езда прафсаюзаў БССР.

## Узнагароды 
* Герой Сацыялістычнай Працы (1966)
* ордэн Леніна
* залаты медаль «Серп і Молат» Героя Сацыялістычнай Працы
* медаль «За доблесную працу»

## Літаратура 
* Кудзін Васіль Савельевіч // Беларуская Савецкая энцыклапедыя : у 12 т. / рэдкал.: П. У. Броўка [і інш.]. — Мінск, 1972. — Т. 6 : Кішынёў-Мінцэвічы. — С. 172.
* Раманоўскі, У. С. Чалавек самаадданай працы / У. С. Раманоўскі // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Талачынскага раёна / рэдкал.: І. П. Шамякін [і інш.]; мастак А. М. Хількевіч. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 1988. — С. 605—606.
Арцёмаўскі

**Арцёмаўскі** — тапонім.
* Арцёмаўскі (Іркуцкая вобласць) — пасёлак гарадскога тыпу ў Бадайбінскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі.
* Арцёмаўскі (Свярдлоўская вобласць) — горад у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Арцёмаўскага раёна Свярдлоўскай вобласці.
Стара Нэкрасіўка

**Стара Нэкрасіўка** () — вёска ў Ізмаільскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ізмаільскага раёна
Эрнст Ягоравіч Ляшнеўскі

**Эрнст Ягоравіч Ляшнеўскі** (нар. , в. Свідэршчына, Талачынскі раён, Віцебская вобласць — ) — беларускі работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы (1986).

## Біяграфія 
З 1954 года працаваў у калгасе імя Дзімітрава Талачынскага раёна. З 1963 года — член КПСС.

З 1975 года — брыгадзір трактарна-паляводчай брыгады, якая першая ў раёне ўкараніла метад брыгаднага падраду.

У 1983 годзе стаў лаўрэатам Дзяржаўнай прэміі СССР, яму прысвоена ганаровае званне «Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі БССР».

Дэлегат XXVII з’езда КПСС, член бюро РК КПБ.

Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена ў 1986 годзе за поспехі ў выкананні планаў па павелічэнні вытворчасці і продажу дзяржаве сельскагаспадарчай прадукцыі.

## Узнагароды 
* Герой Сацыялістычнай Працы (1986)
* Дзяржаўная прэмія СССР (1983)
* Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі БССР (1983)
* ордэн Леніна — двойчы
* ордэн Кастрычніцкай рэвалюцыі
* Залатая Зорка Героя Сацыялістычнай Працы (1986)
* залаты медаль «Серп і Молат» Героя Сацыялістычнай Працы
* медаль ВДНГ СССР
* Ганаровая грамата Вярхоўнага Савета БССР

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Крыжаноўскі, М. А.* Зорны час брыгадзіра / М. А. Крыжаноўскі // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Талачынскага раёна / рэдкал.: І. П. Шамякін [і інш.]; мастак А. М. Хількевіч. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 1988. — С. 606—607.
* Лешневский Эрнст Егорович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. / редкол.: Т. В. Белова [и др.]. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2011. — Т. 2 : Витебская область : в 2 кн. — Кн. 2. — С. 59.
* Лешневский Эрнст Егорович // Слава и гордость земли Витебской : биографический справочник / сост. М. Н. Пригожий; редкол.: М. П. Кузьмич [и др.]. — Витебск : Витебская областная типография, 2009. — С. 266.
* Лешневский Эрнст Егорович // Твои герои, Беларусь! Герои Социалистического Труда : биографический справочник / сост.: И. Н. Кулан, В. И. Козак, Е. Е. Соколов; под общ. ред. А. Н. Новикова. — Минск : БелЭн імя П. Броўкі, 2014. — С. 140.
 

Катэгорыя:Дэлегаты XXVII з’езда КПСС
Мураўліўка

**Мураўліўка** () — вёска ў Ізмаільскім раёне Адэскай вобласці Украіны.

## Гісторыя 
Заснавана казакамі-стараверамі, якія прыйшлі сюды ў 1742 годзе. Назва паходзіць ад заснавальніка—казака Кандрата Мураўлёва. Спачатку гэта быў хутар, насельнікі яго жылі рыбалоўствам і земляробствам на ўрадлівых глебах Прыдунаўя.

Пасля ўзяцця Ізмаіла расійскімі войскамі, многія казакі атрымалі дазвол далей жыць на гэтых землях. Са старавераў была знята царская няміласць, дазволена будаваць у Бесарабіі каменныя стараверскія храмы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Ізмаільскага раёна
Білэ (пасёлак)

**Білэ** () або **Белае** — пасёлак у Кілійскім раёне Адэскай вобласці Украіны. Размешчаны на востраве Змяіны. 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Кілійскага раёна
Дзіпрасельбуд

**«Дзіпрасельбуд»** — колішняе дзяржаўнае навукова-даследчае прадпрыемства Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь. Размяшчалася ў будынку па адрасе вуліца Веры Харужай, 29.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1945 годзе ў Мінску як Беларускі дзяржаўны інстытут праектавання сельскага будаўніцтва («Белсельпраект») з мэтай распрацоўкі праектна-каштарыснай дакументацыі і жыллёва-грамадзянскага будаўніцтва на вёсцы. З 1958 года Беларускі дзяржаўны інстытут праектавання сельскагаспадарчага будаўніцтва («Белдзіпрасельбуд»). У 1971 пераўтвораны ў навукова-даследчы і праектны інстытут «БелНДІдзіпрасельбуд». 3 1995 года «Дзіпрасельбуд».

Ліквідавана 10 студзеня 2015 года.

## Дзейнасць 
Асноўныя кірункі дзейнасці: правядзенне навуковых даследаванняў і распрацоўка праектна-каштарыснай дакументацыі для аб’ектаў сацыяльна-культурнага прызначэння, вытворчых і невытворчых магутнасцей, жыллёвага будаўніцтва.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Праектныя арганізацыі Мінска
Катэгорыя:Навуковыя інстытуты Беларусі
Катэгорыя:Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Беларусі
Катэгорыя:1945 год у Мінску
Тухаў

**Тухаў** () — горад на поўдні Польшчы. Размешчаны за 100 км на ўсход ад Кракава і за 300 км на поўдзень ад Варшавы. Уваходзіць у склад Тарноўскага павета Малапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Тухаў. Чыгуначная станцыя. Плошча 18,1 км². Насельніцтва 6,7 тыс. чалавек.
Трудавэ (Кілійскі раён)

**Трудавэ** () — вёска ў Кілійскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Кілійскага раёна
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1805 годзе
Соф’я Тарасаўна Пальвінская

**Соф’я Тарасаўна Пальвінская** (, в. Хвостава, Шумілінскі раён — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

## Біяграфія 
Вучылася ў Пагарэлецкай сямігадовай школе. Працавала ў калгасе і без адрыва ад вытворчасці скончыла курсы рахункаводаў, працавала па спецыяльнасці на Лескавіцкам маслазаводзе. У пасляваенныя гады была работніцай паляводства, з 1951 года — цялятніца калгаса імя У. І. Леніна Шумілінскага раёна.

Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР сёмага склікання, дэлегат XXIII з’езда КПСС.

Звання Героя Сацыялістычнай Працы ўдастоена ў 1966 годзе.

## Узнагароды 
* Герой Сацыялістычнай Працы
* Ордэн Леніна
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
* медаль ВДНГ СССР

## Літаратура 
* Её прославил труд // Память : историко-документальная хроника Шумилинского района / редкол.: И. П. Шамякин [и др.]. — Мн., 1985. — С. 506.
* *Нарушевич, В.* Светлый путь / В. Нарушевич // Знаменосцы трудовой славы / сост. Г. С. Гужва, В. Г. Скопа, Е. Я. Рыклин. — Мн., 1984. — С. 244—246.
* *Нарушэвіч, У.* Два юбілеі Соф’і Пальвінскай / У. Нарушэвіч // Віцебскі рабочы. — 1977. — 14 студз. — С. 2.
* *Нарушэвіч, У.* Светлы шлях / У. Нарушэвіч // Герой працы (Шуміліна). — 1981. — 17 верас. — С. 2.
* *Пальвінская, С.* На ўсё жыццё / С. Пальвінская // Віцебскі рабочы. — 1977. — 13 крас. — С. 3.

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 7-га склікання
Алэксандрыўка (Лыманскі раён, Алэксандрыўкі сельсавет)

**Алэксандрыўка** () — вёска ў Лыманскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Лыманскага раёна (Адэская вобласць)
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1909 годзе
Нава Дафініўка

**Нава Дафініўка** () — вёска ў Лыманскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Лыманскага раёна (Адэская вобласць)
Чартапалох паніклы

**Чартапало́х паніклы** (*Carduus nutans*) — від кветкавых травяністых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Двухгадовая травяністая калючая расліна вышынёй 0,5—1. Святлолюбівая расліна, ксерафіт, мезафіт, мезатроф і эўтроф. Расце ў стэпах, на сухіх лугах, узлесках, камяністых россыпах, аблогах, пустках, агародах і пашах, каля дарог. Цвіце ў чэрвені—ліпені.

## Сінонімы 
Паводле сайта The Plant List:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
*  — С. 327—328.

## Спасылкі 
* 
* *Carduus nutans* L. — Чертополох поникший, поникающий // Агроэкологический атлас России и сопредельных стран: экономически значимые растения, их болезни, вредители и сорные растения

Катэгорыя:Астравыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Абадоўскі

**Абадоўскі** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Аляксандравіч Абадоўскі (нар. 1952) — беларускі кінааператар.
* П. С. Абадоўскі — заслужаны работнік культуры Беларусі.
* Сяргей Віктаравіч Абадоўскі (1950—2003) — беларускі праваабаронца, прафсаюзны дзеяч.
Агафонаў

**Агафонаў** — рускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Сяргеевіч Агафонаў (1911—1943) — Герой Савецкага Саюза (1944).
* І. П. Агафонаў — Заслужаны вынаходнік Беларусі.
* Мікалай Іванавіч Агафонаў (нар. 1955) — беларускі мастацтвазнавец, мастак.
* Ф. І. Агафонаў — Заслужаны работнік культуры Беларусі.
Яўген Трафімавіч Чарвякоў

**Яўген Трафімавіч Чарвякоў** (, г. п. Шуміліна — ) — беларускі працаўнік чыгункі, Герой Сацыялістычнай Працы (1976).

## Біяграфія 
Працоўную дзейнасць пачаў у 1942 годзе памочнікам машыніста паравоза ў лакаматыўным дэпо Арэнбург. З кастрычніка 1943 года — у франтавой калоне № 96 асобага рэзерва НКПС на другім і 4-м Украінскіх франтах, затым да 1947 года — на Омскай чыгунцы.

З 1947 года — у лакаматыўным дэпо Віцебск (памочнік машыніста паравоза, машыніст паравоза і цеплавоза, а з 1976 года — машыніст-інструктар).

Выбіраўся дэлегатам XXIV і XXVI з’ездаў КПСС.

Звання Героя Сацыялістычнай Працы ўдастоены 5 сакавіка 1976 года за поспехі ў выкананні заданняў 9-й пяцігодкі.

## Узнагароды 
* Герой Сацыялістычнай Працы (1976).
* Ордэн Леніна (03.05.1976)
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (05.04.1971)
* Медаль «За працоўную адзнаку» (08.01.1953)
* Медаль «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
* «Выдатны работнік Беларускай чыгункі»
* «Ганаровы чыгуначнік» (1971)

## Літаратура 
* Евгений Трофимович Червяков // Память : историко-документальная хроника Шумилинского района / редкол.: И. П. Шамякин [и др.]. — Мн., 1985. — С. 512.

## Спасылкі 
* *Таццяна Кузьміч* Франтавая загартоўка // Выдавецкі дом «Звязда»

Катэгорыя:Ганаровыя чыгуначнікі
Дом літаратара

**Дом літаратара** — будынак у Мінску, размешчаны па адрасе вуліца Фрунзэ, 5.

## Гісторыя 
Пабудаваны ў 1976 г. па праекце архітэктараў Ю. Грыгор’ева і В. Шубінай. Займае вуглавое становішча на скрыжаванні вуліц Фрунзэ і Румянцава.

Будынак належаў Саюзу пісьменнікаў БССР, пасля Саюзу беларускіх пісьменнікаў. У 1997 годзе распараджэннем Прэзідэнта Беларусі А. Лукашэнкі будынак быў адабраны ў незалежнага СБП. У 2005 годзе быў створаны праўладны Саюз пісьменнікаў Беларусі, які заняў Дом літаратара пасля высялення з яго Саюза беларускіх пісьменнікаў у 2006 годзе.

У 2008—2015 гадах у будынку размяшчаўся Тэатр юнага гледача, чый будынак знаходзіўся на рэканструкцыі.

Таксама ў будынку размяшчаецца Камерны драматычны тэатр (Тэатральная майстэрня Наталлі Башавай).

## Архітэктура 
Аб’ёмна-прасторавая кампазіцыя збудавання арганізавана вакол квадратнага ў плане ўнутранага двара. Яго абмяжоўваюць двухпавярховае крыло і трохпавярховы П-падобны ў плане корпус. Галоўны фасад з боку вул. Фрунзэ двух’ярусны: 1-ы, з нішай галоўнага ўвахода, з’яўляецца асновай верхняга, вырашанага ў выглядзе пластычнай выгнутай плоскасці з рытмам вертыкальных панеляў і вузкіх аконных праёмаў. У завершы фасада квадратная ўвагнутая панель з каванай дэкаратыўнай зоркай (не захаваліся, зніклі ў 2010-х). Плаўны пластычны сілуэт бакавому фасаду надае спалучэнне акруглых і прамавугольных плоскасцей. Сцены абліцаваны светлым туфам. У мастацкім афармленні выкарыстаны вітражы (У. Стальмашонак; частка знішчана ў 2010-х), метал (Ю. Любімаў).

Планіроўка будынка мае функцыянальнае размежаванне на парадную і дзелавую часткі. Асновай параднай часткі з’яўляецца глядзельная зала на 336 месцаў на 2-м паверсе, да якой далучана фае з антрэсолямі і кафэ. Галоўны вестыбюль аб’ядноўвае канферэнц-залу, бібліятэку, камінную залу з эстрадай. Планіроўка адміністрацыйнага корпуса калідорная з вуглавымі холамі. У апрацоўцы інтэр’ераў шырока выкарыстаны мармур, туф, шпона, дэкаратыўная тынкоўка, чаканка (мастак Ю. Любімаў).

## Галерэя 

Файл:Writers House (Minsk) 13.jpg
Файл:Writers House (Minsk) 14.jpg
Файл:Writers House (Minsk) 10.jpg
Файл:Writers House (Minsk) 07.jpg
Файл:Writers House (Minsk) 09.jpg
Файл:Writers House (Minsk) 08.jpg
Файл:Writers House (Minsk) 06.jpg
Файл:Writers House (Minsk) 1.jpg
Файл:Writers House (Minsk) 02.jpg
Файл:Writers House (Minsk) 03.jpg
Файл:Writers House (Minsk) 04.jpg
Файл:Writers House (Minsk) 05.jpg
Файл:Writers House (Minsk) 15.jpg
Файл:Writers House (Minsk) 11.jpg
Файл:Writers House (Minsk) 12.jpg

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Вуліца Фрунзэ (Мінск)
Катэгорыя:Вуліца Пятра Румянцава (Мінск)
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мінска
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Юрыя Грыгор’ева
Катэгорыя:Творы Уладзіміра Стальмашонка
Катэгорыя:1976 год у Мінску
Катэгорыя:З’явіліся ў 1976 годзе
Катэгорыя:Саюз пісьменнікаў Беларусі
Чартапалох калючы

**Чартапало́х калючы**, **Растроп** (*Carduus acanthoides*) — від кветкавых травяністых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая, калючая, рэдка апушаная, светла-зялёная расліна вышынёй 0,3—1,5. Натуралізавалася на тэрыторыі Новай Зеландыі, Паўночнай Амерыкі, у Аргенціне і Уругваі. Расце ў стэпах, на сухіх лугах, камяністых россыпах, пашах, агародах і ў вінаградніках, каля дарог, на засмечаных месцах. Цвіце ў чэрвені—верасні.

Ахоўваецца на тэрыторыі Эстоніі.

## Гаспадарчае значэнне 
Лекавая і пустазельная расліна.

## Літаратура 
*  — С. 327—328.
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* *Carduus acanthoides* L. - Чертополох колючий, шиповатый, акантоидный, акантолистный // Агроэкологический атлас России и сопредельных стран: экономически значимые растения, их болезни, вредители и сорные растения

Катэгорыя:Астравыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе