Камбрыг

**Камбрыг** — скарачэнне наймення пасады камандзіра брыгады, прынятае пасле 1917 года, а таксама персанальнае воінскае званне асоб вышэйшага каманднага складу РСЧА у перыяд з 22 верасня 1935 па 7 мая 1940 года, адпаведнае званню брыгадзіра або брыгаднага генерала ва ўзброеных сілах іншых краін. Наступнае воінскае званне — камдыў.

У сучасных узброеных сілах Беларусі камандзір брыгады звычайна мае званне палкоўнік.

## Гісторыя 
Перадумовай да стварэння персанальнага воінскага звання «*камбрыг*» з’яўляецца правядзенне ваеннай рэформы 1924 года, у выніку якой, паводле загаду РВС № 807 ад  года, увесь камандзірскі склад быў падзелены на 14 службовых катэгорый, і 10-й катэгорыі (К-10) з групы вышэйшага каманднага складу адпавядала тыповая камандна-страявая пасада «памочнік камандзіра дывізіі або камандзір асобнай брыгады», які ў якасці знака службовага становішча меў у пятліцы адзін ромб. Камандзір брыгады ў РСЧА з’яўляўся прамежкавай прыступкай паміж палкоўнікам і генерал-маёрам. Звязана гэта было з тым, што ў дзеючай арміі стала досыць распаўсюджана тактычнае злучэнне, большае за полк і меншае за дывізію, — брыгада. Такім чынам, званне «*камбрыг*» (роўна як і «камдыў», «камкор», і «камандарм») існавала, але ўжывалася чыста ў службовым аспекце.

 года пастановай ЦВК і СНК СССР «Аб увядзенні персанальных воінскіх званняў начальніцкага саставу Рабоча-Сялянскай Чырвонай Арміі і аб заснаванні палажэння аб праходжанні службы камандным і начальніцкім складам РСЧА» ўведзена персанальнае званне «*камбрыг*».

Канчатковае замацаванне адбылося з прыняццем у 1937 годзе новага Статута ўнутранай службы РСЧА, у якім выразна адлюстравалася новае дзяленне ваеннаслужачых на групы ў адпаведнасці з іх службовым палажэннем. У прыватнасці, чатырнаццаты пункт Статута пералічваў персанальныя ваенныя званні, зацверджаныя пастановамі ад 22.09.1935 з дапаўненнямі ад 5.08.1937 (якое ўводзіла персанальныя званні малодшы лейтэнант і малодшы ваентэхнік — «для асоб малодшага каманднага і начальніцкага складу, скончыўшых спецыяльныя кароткатэрміновыя курсы, а таксама для асоб, якія прайшлі ваенную службу ў парадку раздзела X закону аб абавязковай ваеннай службе», а таксама малодшы палітрук — «для палітработнікаў з асоб малодшага каманднага складу і чырвонаармейцаў, не маючых адукацыі ў аб’ёме ваенна-палітычнага вучылішча»).

## Знакі адрознення 
Са студзеня 1922 года ў РСЧА была ўведзена адзіная строга рэгламентаваная форма адзення. Знакі адрознення ваеннаслужачых сталі размяшчаць на спецыяльных клапанах з сукна, абрамленых пунсовым кантам, які нашываўся на сярэдзіне рукава шыняля і гімнасцёркі; колер поля клапана адпавядаў роду войскаў. У верхняй частцы клапана размяшчалася пяціканцовая зорка з сукна пунсовага колеру, ніжэй якой вертыкальна нашываўся знак службовага становішча — адзін ромб вышынёй 1,7 і шырынёй 0,8 сантыметры (см) (малая дыяганаль — 2 см, вялікая — 3 см) з медзі, пакрытай цёмна-чырвонай эмаллю ў каманднага складу.

Акрамя таго, на пятліцах шынялёў і гімнасцёрак, абабітых залацістым галуном і маючых колер, адпаведны роду войскаў, упраўленняў і ўстаноў ваеннага ведамства, уводзілася эмблема. На абодва рукавы вышэй за абшлаг нашываўся адзін шырокі залацісты шаўрон.
Red Army 1935 collar big kombrig.svg|Знакі адрознення камбрыга ў пятліцах шыняля.
Red Army Com Brig 1940 col-v.png|Знакі адрознення камбрыга ў пятліцах на гімнасцёрцы і кіцелі.
RA AF F6 Kombrig 1940h.png|Пятлічны знак камбрыга авіяцыі РСЧА.
RKKA 1935 chevron OF6 kombrig.svg|Знак адрознення (шаўрон) камбрыга на рукаў.
У 1940 годзе ў сувязі з увядзеннем генеральскіх званняў прадстаўнікі вышэйшага камсаставу, у тым ліку *камбрыгі*, былі пераатэставаныя.

Тым не менш, нават у пачатку Вялікай Айчыннай вайны сустракаліся камандзіры, якія мелі пятліцы *камбрыга* і якія выкарыстоўвалі гэта званне. Гэта было звязана з двума момантамі. Па-першае, шэраг *камбрыгаў* не былі пераатэставаныя ў сувязі з недастаткова здавальняючым выкананнем службовых абавязкаў. Па-другое, на момант масавага прысваення новых званняў некаторыя *камбрыгі* знаходзіліся ў зняволенні, і да пачатку Вялікай Айчыннай вайны іх не паспелі пераатэставаць (напрыклад, будучы генерал арміі Аляксандр Гарбатаў).

Роўныя *камандзіру брыгады* званні начальніцкага складу былі захаваныя. Іх працягвалі прысвойваць аж да 1942 года. Апошнім  года было перакласіфіцыравана званне брыгваенюрыст. Як правіла, былыя носьбіты такіх званняў атрымлівалі званні палкоўніка адпаведнай службы, нешматлікія — генерал-маёра.

## У мастацтве 
* Званне *камбрыга* носіць Фёдар Фёдаравіч Сярпілін, адзін з герояў рамана К. М. Сіманава і аднайменнага фільма «Жывыя і мёртвыя» (ролю *камбрыга* Сярпіліна выканаў А. Д. Папанаў).

## Гл. таксама 
* Брыгадзір
* Капітан-камандор / капітан брыгадзірскага рангу
* Брыгадны генерал
* Старшы палкоўнік / Да Сяо
* Табель аб рангах
* Воінскае званне

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Сайт army.armor.kiev.ua
* Сайт rkka.ru

Катэгорыя:Воінскія званні Узброеных сіл СССР