open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бэта-часціца

**Бэта-часціца** (β-часціца) — зараджаная часціца (электрон ці пазітрон), выпускаемая ў выніку бэта-распаду . Паток бэта-часціц называецца **бэта-промнямі** ці **бэта-выпраменьваннем**.

Адмоўна зараджаныя бэта-часціцы з'яўляюцца электронамі (β−), станоўча зараджаныя — пазітронамі (β+).

Бэта-промні трэба адрозніваць ад другасных і трацічных электронаў, якія ўтвараюцца ў выніку іанізацыі паветра — гэтак званыя дельта-промні і эпсілон-промні.

## Уласцівасці 
Энергіі бэта-часціц размеркаваны бесперапынна ад нуля да некаторай максімальнай энергіі, якая залежыць ад ізатопа, якому пагражае распад; гэтая максімальная энергія ляжыць у дыяпазоне ад 2,5 кэВ (для рэнію-187) да дзесяткаў МэВ (для кароткачасовых ядзер, далёкіх  ад лініі бэта-стабільнасці).

Бэта-промні пад дзеяннем электрычнага і магнітных палёў адхіляюцца ад прамалінейнага накіравання. Хуткасць часціц у бэта-промнях блізка да хуткасці святла. Бэта-промні здольны іанізаваць газы, выклікаць хімічныя рэакцыі, люмінесцэнцыю, уплываць на фотапласцінкі.

## Радыеактыўнасць 
Значныя дозы знешняй бэта-выпраменьванні могуць выклікаць прамянёвыя апёкі скуры і прывесці к прамянёвай хваробе. Яшчэ больш небяспечна ўнутранае апраменьванне ад бэта-актыўных радыенуклідаў, якіх папалі ўнутр арганізма. Бэта-выпраменьванне мае значна меншую пранікальную здольнасць, чым гама-выпраменьванне (аднак на парадак вялікую, чым альфа-выпраменьванне). Пласт любога рэчыва з павярхоўнай тугасцю парадку 1 г/см2 (напрыклад, некалькі міліметраў алюмінію ці некалькі метраў паветра) практычна поўнасцю паглынае бэта-часціцы з энергіяй наўкола 1 МэВ.

## См. таксама 
* Іанізавальнае выпраменьванне
* Альфа-часціца
* Бэта-распад
* Гама-выпраменьванне
* Ядзерная рэакцыя

Катэгорыя:Радыеактыўнасць
Катэгорыя:Ядзерная фізіка
Катэгорыя:Выпраменьванне
Атамная спектраскапія

**Атамная спектраскапія** — падзел электроннай спектраскапіі, што вывучае энергетычныя пераходы паміж станаміэлектронаў на атамных арбіталях, то бок, у адрозненне ад малекульнай спектраскапіі, аб'ектам вывучэння з'яўляюцца атамы.

Атамная спектраскапія вывучае элементны склад рэчыва на падставе спектраў паглынання ці спектраў выпусканнявольных атамаў і іёнаў. Класіфікацыя інструментальных метадаў гэтага адменніка аптычнай спектраскапіі ўлучае мас-спектравы, атамна абсарбцыйны і атамна эмісійны аналіз . Атамная спектраскапія знаходзіць ужыванне практычна ўваўсіх ключавых галінах вытворчасці – хімічнай, харчовай, медычнай, фармацэўтычнай і іншых выглядах прамысловасці.

## Атамна-абсарбцыйная спектраскапія 
Атамна-абсарбцыйная спектраскапія (А­АС) – пашыраны метад элементнага аналізу, што дазваляе колькасна вызначацьсклад рэчыва па спек­трам­погло­щени­яаб­сор­бции). Атамна абсарбцыйная спектраметрыя выкарыстоўваецца дляўсталявання адсоткавага ўтрымання металаў у солевых растворах, у тым ліку, біялагічнага паходжання, як то кроў цісыроватка крыві.

## Атамна-эмісійны аналіз 
Атамна-эмісійны аналіз (АЭС) вызначае склад рэчыва па спектрах выпускання вольных атамаў і іёнаў аналізаванага ўзору, што ўзбуджаюцца ў светлавых крыніцах. Крыніцамі святла ў атамна эмісійным аналізе звычайна служаць полымя гарэлкі ціплазма. Працэс правядзення аналізу ўлучае такія працэдуры, як про­бопод­го­тов­ка, пераклад ана­лита ў газападобнуюфазу, атамізацыя, узрушанасць выпрамянення вольных атамаў і іёнаў і раскладанне яго ў спектр, запіс спектра, якасныаналіз пробы па спектравых лініях, вымярэнне інтэнсіўнасці сігналаў для колькаснага вызначэння.

## Заўвагі 
* Атамная спектраскапія 

Катэгорыя:Спектраскапія
Чусавая

**Чусава́я** (Паўднёвая) — рака на Сярэднім Урале, правы прыток Камы. Працякае па тэрыторыі Чалябінскай, Свярдлоўскай абласцей і Пермскага края Расіі.

Паводле назвы ракі ў Беларусі назвалі адну з пускавых шахтаў стратэгічных ракет.

## Гідраграфія 
Рака бярэ пачатак на ўсходніх схілах Уральскага хрыбта ў Азіі, перасякае яго і ў асноўным працякае па яго заходніх схілах, у еўрапейскай частцы Расіі, двойчы пераходзячы са Свярдлоўскай вобласці ў Пермскі край.

Выток Чусавой ідзе ад возера Вялікага Чусаўскога і знаходзіцца ў балоцістай мясцовасці на поўначы Чалябінскай вобласці. У верхнім цячэнні каля 150 км рака цячэ па ўсходняму схілу Уральскіх гор. Шырыня рэчышча складае 10-13 м.

У сярэднім цячэнні даліна ракі звужаецца, схілы часта маюць каньёнападобны характар. Прарэзаўшы Перадуральскі краявы прагіб, Чусавая ўтварыла глыбокую даліну сярод асадачных парод палеазоя. У гэтых месцах скалы узвышаюцца над паверхняй вады на 10-115 м, а цячэнне ракі мае ярка выражаны горны характар. Шырыня рэчышча — 120-140 м.

У ніжнім цячэнні пасля выхаду з Уральскіх гор (пасля г. Чусавы рака прымае тыпічна раўнінны характар. Хуткасць цячэння запавольваецца, рэчышча месцамі пашыраецца да 300 м, раку абрамляюць заліўныя лугі, балоты, лісцевыя і мяшаныя лясы.

Рака ўпадае ў Чусаўскі заліў Камскага вадасховішча за 693 км ад вусця Камы, нямнога вышэй з горад Перм.

## Асноўныя прытокі 
**Справа**:  Вялікі Шышым, Сулём, Мяжавая Качка, Сярэбраная, Сылвіца, Койва, Усьва. 
**Злева**: Рэўда, Качка, Лысьва.

## На рацэ 
**Гарады**: Рэўда, Першаўральск, Чусавы. 

**Гарадскія пасёлкі**: Білімбай, Старавуткінск. 

## Гаспадарчае выкарыстанне 
Ваўчыхінскае вадасховішча на рацэ Чусавой забяспечвае вадой г. Екацярынбург.
У басейне ракі маюцца шматлікія радовішчы карысных выкапняў: жалезная і хромавая руда, золата, плаціна, каменны вугаль. У ніжнім цячэнні (ад г. Чусавы) рака з'яўляецца судаходнай, але не мае вялікага транспартнага значэння.

## Турызм 
Упрыгожваннем Чусавой з'яўляюцца шматлікія скалы (так званыя камяні), якія стаяць у месцах, дзе рака перасякае горныя ланцугі. Маляўнічасць берагоў Чусавой, наяўнасць шматлікіх славутасцяў і шматлікія згадкі пра яе ў мастацкай літаратуры зрабілі яе папулярным турыстычным аб’ектам Уралу.

## Спасылкі 
* Маршрут сплава па р. Чусавой з тапаграфічнымі мапамі 
* Сайт "Рака Чусавая" 

Катэгорыя:Прытокі Камы
Катэгорыя:Рэкі Чалябінскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Свярдлоўскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Пермскага края
Дзягілеў

**Дзягілеў** — рускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Сцяпанавіч Дзягілеў — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі тэкстыльных матэрыялаў
* Леанід Яўсеевіч Дзягілеў — беларускі мастак-графік, педагог Вышэйшай школы, мастацтвазнаўца, экспадызайнер
* Сяргей Паўлавіч Дзягілеў — рускі тэатральны і мастацкі дзеяч, антрэпрэнёр, адзін з заснавальнікаў групы «Свет Мастацтва», арганізатар «Рускіх сезонаў» у Парыжы і трупы «Рускі балет Дзягілева»

Катэгорыя:Рускія прозвішчы
Праломнік

**Прало́мнік** (*Androsace*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовыя і шматгадовыя нізкарослыя травяністыя расліны, часам паўкусты. Утвараюць падушкападобныя дзярніны. Часам ксерафіты. Лісце ў прыкаранёвай разетцы, лінейнае, ланцэтнае, авальнае, эліптычнае), пашыраных на тэрыторыі Еўразіі (на Каўказе, ў Сярэдняй Азіі, Кітаі, Заходняй Еўропе) і Паўночнай Амерыкі.

## Значэнне 
Лекавыя і дэкаратыўныя расліны.

## Некаторыя віды 
* 
* 

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* Проломник (Andosace) // Энциклопедия декоративных садовых растений
* Androsace  // The Plant List
* Genus: *Androsace* L. // Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy)

Катэгорыя:Першакветныя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Асака (значэнні)

* **Асака** (*Carex*) — род кветкавых раслін сямейства асаковых
* народная назва віду 

## Тапонім 
### Беларусь 
* Асака — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці
* Асака — рака ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці, левы прыток ракі Бобр

### Узбекістан 
* Асака — горад у Андыжанскай вобласці
### Японія 
* Асака (Японія)
Сагдыйская вобласць

**Сагдыйская вобласць** — адміністрацыйная вобласць у складзе Рэспублікі Таджыкістан, утворана 27 кастрычніка 1939 года як Ленінабадская вобласць і скасавана ў 1962 годзе. У 1970 годзе адноўлена, 10 лістапада 2000 года перайменавана ў Сагдыйскую вобласць.

Размешчана на поўначы Таджыкістана, у гарах Цянь-Шаня і Гісара-Алая, паўночная частка займае паўднёвы захад Ферганскай даліны.

## Геаграфія 
Займае тэрыторыю ў 25 400 км². Тэрыторыя пераважна горная. З поўначы размешчаны Курамінскі хрыбет і горы Магалтаў, з поўдня — Туркестанскі хрыбет і Зераўшанскія горы. Мяжуе з Узбекістанам і Кыргызстанам.

Да вобласці адносяцца эксклавы Варух і Заходняя Калача, размешчаныя на тэрыторыі Баткенскага і Лейлекскага раёнаў Баткенскай вобласці Кыргызстана; а таксама анклаў Сарвак, размешчаны на тэрыторыі Папскага раёна Наманганскай вобласці Узбекістана.

Галоўныя рэкі — Сырдар’я і Зераўшан. Найбуйнейшае возера — Іскандэркуль. Вадасховішчы — Кайракумскае, Фархадскае, Катасайскае і Даганасайскае.

Клімат — кантынентальны, сухі і залежыць ад змены вышыні над узроўнем мора. Сярэдняя тэмпература студзеня ў даліне −10 °C, у ліпені +28—29 °C. Гадавыя ападкі 150—300 мм. У гарах халаднавата. Сярэдняя тэмпература: студзеня −40 ° C, у ліпені +26 °C. Ападкі ў гарах (да 1000 м) 400 мм; сярэдняя тэмпература: студзеня (на вышыні 2500-3000 м) −9 °C і ў ліпені +15 °C, гадавыя ападкі да 800 мм.

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Таджыкістана
Хатлонская вобласць

**Хатлонская вобласць** () — адміністрацыйная вобласць у складзе Рэспублікі Таджыкістан. Адна з трох абласцей краіны. Хатлонская вобласць мяжуе на поўначы з РРП, на ўсходзе — з Бадахшанам, на поўдні — з Афганістанам, на захадзе — з Узбекістанам. Плошча 24,600 км². Насельніцтва — 3 048 200 чалавек. Таджыкі — 81,8 %. Адміністрацыйны цэнтр — горад Курган-Цюбэ.

## Геаграфія 
Размешчана на паўднёвых адгор’ях Гісара-Алая. Падзелена на 6 гарадоў і 21 раён. Клімат — кантынентальны. Галоўныя рэкі — Пяндж і Вахш. Вадасховішчы: Мумінабадскае, Сельбурскае і іншыя.

Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Таджыкістана
МАЗ-103Т

**МАЗ-103Т** — 12-метровы нізкападлогавы тралейбус для гарадскіх перавозак. Серыйна выпускаецца невялікімі партыямі на Мінскім аўтамабільным заводзе.

Канструкцыя тралейбуса максімальна ўніфікаваная з аўтобусам МАЗ-103 па кузаве, сістэмах хадавой часткі, рулявым кіраванні і тармазной сістэме. Цягавы рухавік размешчаны ў заднім куце па левым борце.

Першы тралейбус на базе кузава МАЗ-103 быў спраектаваны ў 1999 годзе. У 2000 годзе ён ужо працаваў на лініі. Аналагічныя па абсталяванні тралейбусы ў кузаве МАЗ-103 у 2008—2013 гадах збіраліся на заводзе «Этон» у Смалявічах.

МАЗ-103Т і аналагі эксплуатуюцца ў гарадах Беларусі, Латвіі, Малдовы, Расіі, Украіны і Венгрыі.

## Крыніцы 
## Мадыфікацыі 
* **Ganz-МАЗ 103Т** — вытворчасці GANZ
* **Ganz-Škoda-MAZ 103Tr** -- вытворчасці Škoda

## Спасылкі 
* Апісанне на сайце МАЗ
* Фота МАЗ-103 у Кіеве
* Фотаздымкі ў розных гарадах

Катэгорыя:Мінскі аўтамабільны завод
Мыльнікаў

**Мыльнікаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Сяргеевіч Мыльнікаў — расійскі беларусіст
* Сяргей Андрэевіч Мыльнікаў — Герой Расіі
Палац спорту (Кіеў)

**Кіеўскі палац спорту** () — спарткомплекс у Кіеве (Украіна), на правым беразе ракі Дняпро.

## Асноўныя напрамкі дзейнасці 
Сёння Палац спорту прадастаўляе паслугі па арганізацыі спартыўных і канцэртных мерапрыемстваў, выставачнай і рэкламнай дзейнасці і гэтак далей. На яго тэрыторыі размешчаны сучасны гімнастычны комплекс з сучасным абсталяваннем і трэнажорынымі прыладамі.

## Еўрабачанне-2005 
У 2005 годзе Кіеў быў гаспадаром песеннага конкурсу Еўрабачанне 2005. Асноўныя конкурсныя мерапрыемствы праходзілі на пляцоўцы, збудаваным у Палацы спорту.

## Спасылкі 
* Сайт Кіеўскага палаца спорту

Катэгорыя:З’явіліся ў 1960 годзе
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Кіева
Катэгорыя:Спорт у Кіеве
910-я да н.э.

## Падзеі 
## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* 912 да н.э.: Цар Асірыі Ашур-дан II
503 да н.э.

## Падзеі 
## Нарадзіліся 
* 

## Памерлі 
* Публій Валерый Паплікала, адзін з 4 рымскіх арыстакратаў, якія прывялі да звяржэння цара Тарквінія Гордага.


Катэгорыя:500-я да н.э.
Кіеў-Пасажырскі

**Кіеў-Пасажырскі** () — галоўная пасажырская чыгуначная станцыя Кіева. Адносіцца да Паўднёва-Заходняй чыгунцы. На ёй размешчаны пасажырскі вакзал, які складаецца з Цэнтральнага, Паўднёвага і прыгараднага чыгуначных вакзалаў.

На тэрыторыі станцыі таксама знаходзяцца лакаматыўнае і вагоннае дэпо.

У 2011 годзе на станцыі быў адкрыты музей гістарычнага рухомага складу чыгункі.
## Выявы 

Файл:Kiev Passenger Station (XIX century).jpeg|Вакзал у XIX стагоддзі
|Вокзал со стороны города
File:Киев. Ж-Д-Вокзал.jpg|Вакзал у прыцемках
File:Южный вокзал в Киеве.jpg|Паўднёвы вакзал
File:Південний вокзал - panoramio.jpg|Вестыбюль Паўднёвага вакзала
Файл:Пригородный вокзал Киев.JPG|прыгарадны вакзал
Файл:Веерное депо Киев-Пассажирский.JPG|Веернае электравознае дэпо
Файл:Башня вокзала в Киеве.jpg|Вежа над вестыбюлем станцыі метро
Файл:Kiev railway station platform 6, 14 Aug 2019.jpg|Платформа 6

## Зноскі 
## Гл. таксама 
* Расклад руху цягнікоў далёкага накіравання па станцыі Кіеў-Пасажырскі    
* Гісторыя чыгуначнага вакзала Кіеў-Пасажырскі (фота)     

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі і платформы Кіева
Катэгорыя:Славутасці Кіева
504 да н.э.

## Падзеі 
* Скончылася вайна паміж Рымам і Сабінай, якая пачалася ў 505 да н.э.

## Нарадзіліся 
* Кімон, палкаводзец і палітычны дзеяч Афін.

## Памерлі 

Катэгорыя:500-я да н.э.
Калыска Ньютана

**Калыска Ньютана** (**маятнік Ньютана**) — механічная сістэма, названая ў гонар  Ісаака Ньютана для дэманстрацыі пераўтварэння аднаго віда энергіі ў другі: кінетычнай у патэнцыяльную і наадварот. У адсутнасці супрацідзейных сіл (трэння) сістэма магла бы дзейнічаць вечна, але ў рэальнасці гэта недасягальна.

## Вынаходства 
Гэтае вынаходства, прыдуманае англійскім акцёрам Сайманам Прэбблам у 1967 годзе, а сёння часта сустракаемае на пісьмовых сталах у кабінетах і офісах, можна змясціць і ў музей фізікі. Веданне таго, што яна ілюструе законы захавання імпульса і захавання энергіі не толькі не перашкодзіць, але і надасць асаблівы сэнс назіранню.

Пры адхіленні першага шарыка дадзенай сістэмы і наступным яго вяртаннем да першапачатковага становішча, яго энергія і імпульс перададуцца без змянення праз тры сярэдніх шарыка апошняму, які набудзе тую ж скорасць і падымецца на тую ж самую вышыню. Ён, у сваю чаргу, перадасць свой імпульс і энергію па ланцужку зноў першаму шарыку. Крайнія маятнікі будуць вагацца, а прамежкавыя застануцца нерухомымі. З-за страт механічнай энергіі ў выніку работы сіл трэння і пругкасці, ваганні маятнікаў затухаюць, бо ў рэальных механічных сістэмах заўжды дзейнічаюць дысіпатыўныя сілы.

Каб знайсці скорасць шароў пасля пруткага сутыкнення, трэба запісаць ураўненне закона захавання імпульса для такой сістэмы і ўраўненне закону захавання энергіі, і вырашыць атрыманую сістэму ўраўненняў. Вынік вядомы: шар, які рухаўся - спыняецца, а шар, які пакоіўся - набывае скорасць першага.

У калыске Ньютана першы шарык перадае імпульс другому шарыку і спыняецца. Другі шарык атрымлівае імпульс патэнцыяльнай энергіі ад першага, але з-за немагчымасці пераўтварэння патэнцыяльнай энергіі ў кінетычную, імпульс пераходзіць ад другога маятніка далей — у трэці, чацвёрты, пяты. Апошні шарык не мае суседа перад сабой, якому трэба перадаць свой імпульс, таму вольна рухаецца, паднімаючыся на вышыню h, а затым вяртаецца, і ўсё паўтараецца ў адваротным накірунку.

## Выраб 
«Калыска Ньютана» можа быць выраблена самастойна. Шарыкі трэба падвешваць на дзвюх нітках, якія знаходзяцца под вуглом паміж сабой, каб плоскасць ваганняў шарыкаў захоўвалася пастаяннай, і ўдары былі цэнтральнымі.

## У свеце 
Самая вялікая Калыска Ньютана ў свеце знаходзіцца ў горадзе Каламазу (штат Мічыган, ЗША). У ёй 16 боўлінг-шароў, масай 6,8 кг кожны, падвешаных на ніцях даўжынёй 6,1 м на вышыні 1 метра ад полу.

## Варыянты 
### Квантавы 
Пры дапамозе інтэрферыруюшчых лазерных промняў ствараюцца тысячы «трубак»-пастак. У кожную трубку, створаную лазерным промнем, змяшчаюцца прыблізна 150 атамаў (у трубцы яны могуць рухацца толькі ў адным вымярэнні). Затым атамы лазерам жа астуджваюцца да мільярдных долей градуса (у Кельвінах). Пасля лазерам палове атамаў надаецца адзін імпульс, а палове — супрацьлеглы. У выніку атрымліваецца варыянт, калі нават пасля 10 000 сутыкненняў кожны атам вагаецца з зыходнай амплітудай.

## Гл. таксама 
* Маятнік Фуко
* Маятнік

## Спасылкі 
* http://fiziks.org.ua/kolybel-nyutona/#more-48 - Калыска  Ньютана у школьным музеі фізікі.

Катэгорыя:Маятнікі
Негаланомная механіка

**Негаланомная сістэма ** — механічная сістэма, на якую, акрамя геаметрычных, накладваюцца і кінематычныя сувязі, якія нельга звесці да геаметрычных (іх называюць негаланомными). Матэматычныя негаланомныя сувязі выяўляюцца неінтэгрыруемымі ўраўненнямі. Рух негаланомнай сістэмы апісваецца з дапамогай спецыяльных ўраўнанняў руху (ўраўненні Чаплыгіна, Аппель, Маджы) або ўраўнанняў руху, што атрымліваюцца з варыяцыйных прынцыпаў.
## Прыклад 
Дзве матэрыяльныя кропкі ў плоскасці z=0 злучаныя стрыжнем пастаяннай даўжыні l і могуць рухацца толькі так, каб хуткасць сярэдзіны стрыжня была накіравана ўздоўж стрыжня (рух канька па плоскаму катку).

Для гэтай сістэмы механічныя сувязі аналітычна запісваюцца ўраўненнямі
: z_1 = z_2 = 0,
: (x_1 - x_2)^2 + (y_1 - y_2)^2 = l^2,
: (y_2 - y_1)(\dot{x}_1 + \dot{x}_2) - (x_2 - x_1)(\dot{y}_1 + \dot{y}_2) = 0.

Апошняя сувязь з’яўляецца дыферэнцыяльнай (кінематычнай), прычым неінтэгрыруемай, таму сістэма не з’яўляецца галаномнай.

Катэгорыя:Дынамічныя сістэмы
Катэгорыя:Тэарэтычная механіка
Мірсаід Міршакар

**Мірсаід Міршакар** (сапр. Міршакараў) (, кішлак Сіндэў, Шугнанскі раён — , , Таджыкістан) — таджыкскі паэт, адзін з пачынальнікаў таджыкскай дзіцячай літаратуры, пісьменнік, драматург, рэдактар, сцэнарыст, грамадскі і дзяржаўны дзеяч. Старшыня Вярхоўнага Савета Таджыкскай ССР (1961—1975), адказны сакратар праўлення Саюза пісьменнікаў Таджыкскай ССР (1940—1943; 1946—1959), член праўлення Саюза пісьменнікаў СССР, дэпутат Вярхоўнага Савета Таджыкскай ССР (3-9 скліканняў), член ЦК КП Таджыкістана і Саюза кінематаграфістаў СССР з 1963 года, вучоны сакратар з 1966 года, старшыня Камітэта па прысуджэнні Дзяржаўных прэмій Таджыкскай ССР імя А. Рудакі з 1978 года, лаўрэат Сталінскай прэміі (1950), Народны паэт Таджыкскай ССР (1962), Старшыня Таджыкскага камітэту салідарнасці краін Азіі і Афрыкі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Горна-Бадахшанскай аўтаномнай вобласці
Пралеснік

**Прале́снік** (*Mercurialis*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовыя і шматгадовыя травяністыя расліны без млечнага соку. Расліны двудомныя. Кветкі аднаполыя, дробныя, без пялёсткаў, зеленаватага колеру, адзіночныя або ў суквеццях. Плод — каробачка.

Усе расліны ядавітыя.

## Віды 
Па розных класіфікацыях род налічвае 8 (8—10) відаў, пашыраных ва ўмераных і субтрапічных раёнах Еўразіі і Паўночнай Афрыкі. Прыведзены спіс складзены на аснове дадзеных сайта батанічных садоў у К’ю.

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (сустракаецца і на тэрыторыі Беларусі)
* 
* 

Image:Mercurialis perennis 1.jpg|
Image:Mercurialis ambigua Habitus 2009December08 SierraMadrona.jpg|
Image:Mercurialis annua 141007.jpg|
Image:Mercurialis ovata3.jpg|

## Літаратура 
*  — С. 551.

## Спасылкі 
* 
* Пролесник // Праект «Архив природы России» 
* Complete List of Names from World Checklist Project of Royal Botanic Gardens, Kew. 

Катэгорыя:Малачайныя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Афрыкі
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Утрэхцкі Псалтыр

**Утрэхцкі псалтыр** () — помнік сярэднявечнага кніжнага мастацтва, які захоўваецца ва  Утрэхта (Нідэрланды).

## Агульныя звесткі 
*Утрэхцкі псалтыр* з’яўляецца выдатным помнікам кніжнага ілюстравання эпохі Каралінгскае Адраджэння. Ён быў створаны каля 820—835 гадоў у бенедыкцінскім манастыры  у Шампані і ўпрыгожаны зробленымі тушшу 166-ю ілюстрацыямі. Тэкст напісаны на лацінскай мове. Прыкладна ў гэты ж час у  гэтымі ж каліграфамі і мастакамі было створана і вядомае Евангелле Эбона. З 1732 года Утрэхцкі псалтыр захоўваецца ў бібліятэцы ўніверсітэта горада Утрэхт.

Утрэхцкі псалтыр з’яўляецца таксама важным гістарычным помнікам, які характарызуе лад жыцця і мыслення людзей каралінгскай эпохі — у першую чаргу дзякуючы інтэрпрэтацыям-каментарам, дадзеных выкладзеным у гэтым рукапісы псалмам.

## Літаратура 
* *Utrecht-Psalter*. Im Originalformat der Handschrift 32 aus dem Besitz der Bibliotheek der Rijksuniversiteit te Utrecht. 2 Bände. Graz: Akad. Druck- u. Verlags-Anstalt (Codices selecti phototypice impressi), 1982—1984. Band 1: Vollständige Faksimile-Ausgabe, 216 Seiten, 1982; Band 2: Kommentar von Koert van der Horst, übersetzt aus dem Holländischen von Johannes Rathofer, 108 Seiten, 1982. ISBN 3-201-01207-6
* Koert van der Horst (выд.): *The Utrecht Psalter in medieval art: picturing the psalms of David*. [… Published in conjunction with the exhibition Het Utrecht Psalter. Middeleeuwse meesterwerken rond een beroemd handschrift Utrecht, Museum Catharijneconvent, 31 August — 17 November 1996] MS’t Goy-Houten 1996. ISBN 90-6194-328-0, ISBN 90-6194-318-3
* Lawrence Nees, "On Carolingian book painters: The Ottoboni Gospels and its Transfiguration Master, " in: *The Art Bulletin*, Juni 2001, в Find Articles

## Спасылкі 
* Псалтыр на сайце бібліятэкі Утрэхцкага ўніверсітэта
* Поўная рэпрадукцыя на сайце бібліятэкі Утрэхцкага ўніверсітэта

Катэгорыя:Ілюмінаваныя рукапісы паводле алфавіта
Катэгорыя:Псалтыры
Катэгорыя:Каралінгскія ілюмінаваныя рукапісы
Катэгорыя:Ілюмінаваныя рукапісы
Катэгорыя:820
Катэгорыя:Кнігі IX стагоддзя
Катэгорыя:Творы IX стагоддзя
Грэчаскі нацыяналізм

**Грэчаскі нацыяналізм** (радзей *элінскі нацыяналізм*) — нацыяналізм грэкаў і грэчаскай культуры. Грэчаскі нацыяналізм, як ідэалогія, узнік і развіваўся ў антычныя часы. У XVIII стагоддзі грэчаскі нацыяналізм стаў буйным палітычным рухам, які выліўся ў Грэчаскую вайну за незалежнасць (1821—1829) супраць Асманскай імперыі. Грэчаскі ірэдэнтызм (Вялікая Ідэя) пацярпеў паражэнне ў перыяд грэка-турэцкай вайны (1919—1922), у час генацыду грэкаў. З тых часоў грэка-турэцкія адносіны характарызуюцца напружанасцю паміж грэчаскімі і турэцкімі нацыяналістамі, кульмінацыяй якой стала турэцкае ўварванне на Кіпр (1974).

Нацыяналізм адыгрываў значную ролю ў грэчаскай палітыцы на працягу першых паўтара стагоддзя існавання грэчаскай дзяржавы. Колішнія і сучасныя нацыяналістычныя партыі ўключаюць:

*  (1865—1913)
*  (1922—1936)
*  (1951—1955)
*  (1965—1977)
*  (1977—1981)
*  (1981—2004)
*  (1984—1996)
*  (1994—2005)
*  (1999—2000)
*  (2004—2007)
* Народны праваслаўны заклік (2000-н.ч.)
*  (2012-н.ч.)
* Хрысі Аўгі (парламенцкая)
* Незалежныя грэкі (парламенцкая)
*  (актыўная).

## Спасылкі 
* Burckhardt, Jacob (1999) [1872]. The Greeks and Greek Civilization. New York: St. Martin’s Press. ISBN 978-0-31-224447-7.
* Çaǧaptay, Soner (2006). Islam, Secularism, and Nationalism in Modern Turkey: Who is a Turk?. London and New York: Routledge (Taylor & Francis Group). ISBN 978-0-415-38458-2.
* Motyl, Alexander J. (2001). Encyclopedia of Nationalism, Volume II. London and San Diego: Academic Press. ISBN 978-0-08-054524-0.
* Vasiliev, Aleksandr Aleksandrovich (1952). History of the Byzantine Empire, 324—1453, Volume II. Madison, WI: University of Wisconsin Press. ISBN 978-0-29-980926-3.
* Wilson, Nigel (2006). Encyclopedia of Ancient Greece. New York, NY: Routledge (Taylor & Francis Group). ISBN 978-1-13-678799-7.


Катэгорыя:Палітыка Грэцыі
Плошча Украінскіх Герояў (Кіеў)

**Плошча Украінскіх Герояў** ()  — плошча ў Шаўчэнкаўскім раёне Кіева, размешчана паміж вуліцамі Вялікай Васількоўскай, Гетмана Паўла Скарападскага і Яўгена Чыкаленкі.

## Паштовы індэкс 
01004

## Спасылкі 
* Кіеў. Гістарычная энцыклапедыя. З самых старажытных часоў да 1917 года
* Сайт гісторыі Кіева: Плошча Льва Талстога
* Форум Кіеў: Плошча Льва Талстога — Караваеўская плошча 
 

Катэгорыя:Плошчы Кіева
Чыгуначны масіў (Кіеў)

**Чыгуначны масіў**, або Залізнычны масіў () — жылы масіў у Саламянскім раёне Кіева.

Масіў размешчаны між вуліцамі Валгаградскай, Саламянскай і схілаў Пратасавага Яра, прылягае да мясцовасцей Батыева гара і Аляксандраўская Слабодка.

## Гісторыя 
Мясцовасць, на якой зараз размешчаны масіў, часткова была забудована ў пачатку XX стагоддзя, як частка Аляксандраўскай Слабодкі і Батыевай гары. У пачатку 1960-х гадоў пачаўся знос малапавярховай забудовы, а на іх месцы пачаў будавацца масіў, у асноўным з паціпавярховак (большая частка была пабудована ў 1963—1965 гадах).

З пачатку насіў назву Батыева-Аляксандраўскі (). Сучасная назва ўжываецца з 1964 года — ад былой назвы Чыгуначнага (або Залізнычнага) раёна, на тэрыторіі якога быў збудаваны масіў.

У 1967 годзе ў масіў, з боку Саламянскага раёна, была працягнута трамвайная лінія, якая праіснавала да 2001 года і была цалкам дэмантавана і заменена тралейбусным рухам.

## Зноскі 
Катэгорыя:Кіеў
Зінаіда Валянцінаўна Курдзянок

**Зінаіда Валянцінаўна Курдзяно́к** (,  — ) — беларуская актрыса. Заслужаная артыстка БССР (1976).

## Біяграфія 
Скончыла Беларускую студыю пры Цэнтральным тэатральным вучылішчы ў Ленінградзе ў 1937 годзе. Працавала ў Беларускім тэатры юнага гледача ў 1937—1941 гадах і Брэсцкім абласным драматычным тэатры з 1944 па 1976 год.

## Творчасць 
Выконвала драматычныя і вострахарактарныя ролі.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Курдзянок Зінаіда Валянцінаўна // Прыдзвінскі край: гісторыя і сучаснасць

Катэгорыя:Актрысы тэатра СССР
Катэгорыя:Актрысы тэатра Беларусі
Катэгорыя:Актрысы XX стагоддзя
Слава (кінатэатр, Масква)

**Культурна-забаўляльны цэнтр «Слава»** — маскоўскі кінатэатр, славутасць Масквы і раёна Пярова, знаходзіцца на Шашы Энтузіястаў, 58. Праект распрацаваны савецкімі архітэктарамі — Іванам Жалтоўскім, Мікалаем Сукаянам, Ст. Васкрасенскім. Будаўніцтва кінатэатра вялося чатыры гады, з 1954 па 1958 год. Быў падпалены двойчы. Апошні раз падпалены невядомымі 3 лютага 2007 года. З тых часоў, кінатэатр зачынены. Кінатэатр меў 2 залы для гледачоў па 440 месцаў (агулам каля 890 чалавек), 3 паверхі.

## Гісторыя кінатэатра 
Будаўніцтва кінатэатра «Слава» пачалося ў 1954 годзе. Чарцяжы кінатэатра стварылі савецкія архітэктары Іван Жалтоўскі, Мікалай Сукаян, Ст. Васкрасенскі і іншыя. Будаўніцтва кінатэатра скончылася праз чатыры гады — у 1958 годзе. У 2006 годзе кінатэатр «Слава» быў зачынены і перададзены арандатарам . Кінатэатр быў здадзены ў арэнду на 49 гадоў. Пачатковая цана пакупкі кінатэатра была 2,891 млн руб. У 2007 годзе невядомыя падпалілі кінатэатр і зніклі — кінатэатр быў спалены дашчэнту. У 2006 годзе кінатэатр «Слава» быў захоплены ўзброенымі людзьмі — рэйдэрскі захоп, які справакавалі сталічныя ўлады супраць арандатараў памяшканняў кінатэатра «Слава». Кінатэатр таксама меў залу з рэстаранам, більярдам, кафэ і сушы-барам.

### Умяшчальнасць 
Кінатэатр Слава меў 2 глядзельныя залы па 440 месцаў (агулам 880 месцаў).

### Знешняе апісанне кінатэатра 
Цэнтральная частка фасаду кінатэатра «Слава» больш за ўсё нагадвае галоўны фасад будынка Скакавога таварыства, які знаходзіцца ў Маскве, на Бегавой вуліцы, выбудаванага ў 1903—1905 гадах. Чатыры злучаныя парамі калоны кінатэатра нясуць у сабе трохвугольны франтон з выразанай аркай, падкрэсленай скразным рэльефам.

## Пажар 3 лютага 2007 
3 лютага 2007 года каля 12:00 дня ў кінатэатры «Слава» адбыўся пажар. Абставіны невядомыя. На месца неадкладна прыбылі хуткая дапамога, пажарная і міліцыя. Пажар спрабавалі пагасіць каля 40 брыгад пажарных. У працэсе гашэння пацярпелі двое пажарных. Увечары таго ж дня, у 16:05 пажар быў цалкам ліквідаваны. Таксама некаторыя крыніцы сцвярджаюць, што кінатэатр «Слава» гарэў і да 2007.

## Рэканструкцыя 
У лістападзе 2017 года, маскоўскі грамадскі дзеяч Андрэй Смагін выступіў аўтарам і ініцыятарам аднаўлення кінатэатра. З гэтай нагоды ён напісаў зварот дэпутата маскоўскай гарадской думы Аляксандру Смятанаву, і праз некаторы час атрымаў наступны адказ:

Паважаны Андрэй Максімавіч! Ваш зварот мной быў падрыхтаваны і накіраваны запыт кіраўніку Дэпартамента культурнай спадчыны Масквы. Аб выніках разгляду вы будзеце праінфармаваныя.

7 лістапада 2017 года Андрэй Смагін атрымаў адказ ад Дэпартамента культурнай спадчыны горада Масквы.

4 снежня 2017 года ў сядзібе раёна Пярова горада Масквы адбылася сустрэча, на якой прысутнічалі: Аляксандр Смятанаў, кіраўнік управы Дзмітрый Плахіх, кіраўнік муніцыпальнага ўтварэння Андрэй Цюрын і інвестар, які абавязаўся ў бліжэйшы час аднавіць кінатэатр.

## Спасылкі 
* Савецкая архітэктура. Кінатэатр Слава 

Катэгорыя:Кінатэатры
Катэгорыя:Культура Масквы
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Масквы
Катэгорыя:1958 год у Маскве
505 да н.э.

## Падзеі 
Ускі ван заклікаў чэньскага хоу прыбыць да яго ў Ін. Па радзе саноўнікаў чэньскі Хуай-гун спаслаўся на хваробу і адмовіўся

## Нарадзіліся 
## Памерлі 
* Віджая (кароль), міфічны прабацька сінгалаў і 1-ы кароль Шры-Ланкі


Катэгорыя:500-я да н.э.
Павел Васільевіч Кузьмін

**Па́вел Васі́льевіч Кузьмі́н** (, г. ,  — *невядома*) — наркам юстыцыі і пракурор БССР (1933—1936).

## Біяграфія 
У 1919 годзе — радавы Чырвонай Арміі. У 1923—1924 гадах вучыўся на Вышэйшых юрыдычных курсах у Маскве, пасля заканчэння быў накіраваны на працу сакратаром Белябееўскага райкама Арэнбургскай вобласці. У 1925-1927 гадах абіраўся членам ЦВК Башкірскай аўтаномнай рэспублікі, членам абкама партыі Башкірыі.

У 1930 годзе скончыў прававое аддзяленне Інстытута чырвонай прафесуры ў Маскве, займаўся навуковай працай. З 1933 па 1936 гады — пракурор БССР, адначасова наркам юстыцыі БССР. З 1936 па жнівень 1937 года працаваў пракурорам следчага аддзела Пракуратуры СССР. У жніўні 1937 года звольнены з органаў пракуратуры без пазначэння матываў, пасля чаго працаваў слесарам завода № 14 у Маскве. Быў выключаны з партыі ў 1937 годзе за адсутнасць барацьбы з шкоднікамі.

31 сакавіка 1938 года быў арыштаваны НКУС. На момант арышту працаваў слесарам электраарматурнага завода ў Маскве. У 1939 годзе быў асуджаны за ўдзел у контррэвалюцыйнай арганізацыі і накіраваны ў папраўча-працоўны лагер. Прысуд — 8 гадоў папраўча-працоўных лагераў. Але пасля адбыцця пакарання пастановай асобай нарады пры МУС СССР 24 мая 1947 года яго зноў за тое ж «злачынства» прысуджаюць да ссылкі ў Краснаярскі край на 5 гадоў, а затым на пасяленне. У 1950 годзе прысуд адменены і справа спынена за адсутнасцю складу злачынства. З ссылкі вызвалены ў 1954 годзе. Далейшы лёс невядомы.

Рэабілітаваны Вярхоўным Судом СССР 16 красавіка 1955 года.

## Літаратура 
* Белорусская юридическая энциклопедия: В 4 т.- Т. 2. - Минск:ГИУСТ БГУ, 2009. - С.150

Катэгорыя:Пракуроры БССР
Катэгорыя:Народныя камісары юстыцыі БССР
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Ёханес Роберт Рыдберг

**Ёханес Роберт Рыдберг** (; , Хальмстад — , ) — шведскі фізік.
Замежны член Лонданскага каралеўскага таварыства (1919).

## Біяграфія 
У 1879 годзе скончыў Лундскі ўніверсітэт. Дацэнт, а з 1901 года і прафесар гэтага ўніверсітэта.

## Навуковы ўклад 
Рыдберг займаўся вывучэннем перыядычнай сістэмы элементаў і атамных спектраў. Рыдберг паказаў, што размяшчэнне ліній у атамных эмісійных спектрах можна апісаць формуламі, аналагічнымі формуле Бальмера для спектра вадароду. Пастаянная, якая выкарыстоўваецца ў гэтых формулах, названа яго імем.

## Ушанаванне памяці 
У гонар Ёханеса Рыдберга быў названы адзін з кратараў на Месяцы, , а таксама рыдберг — пазасістэмная адзінка вымярэння энергіі, якая выкарыстоўваецца ў атамнай фізіцы і роўная энергіі іанізацыі атама вадароду.
Кадэцкі гай (Кіеў)

**Кадэцкі гай** *()* — гістарычная мясцовасць у Саламянскім раёне Кіева, праз якую цячэ аднайменны ручай (правы прыток Лыбідзі).

Вядомы з канца XVIII ст. як Шуляўскі гай, а пасля пабудовы ў 1857 годзе Уладзімірскага Кіеўскага кадэцкага корпуса (цяпер адрас Паветрафлоцкі праспект, 6) — Кадэцкі гай. Прасціраўся паміж Шуляўкай, Саломянкай і Чокалаўкай, ахопліваў частку сучаснага Паветрафлоцкага праспекта і Першатраўневага жылога масіва.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Шулькевіч М. М., Дмітрэнка Т. Д.* Кіеў: Архітэктурна-гістарычны нарыс. — 6-е выд. — К.: Будівельник, 1982.

Катэгорыя:Кіеў
Ravon R2

**Ravon R2** — субкампактны хэтчбек, які выпускаецца на сумесным прадпрыемстве GM-Uzbekistan з 2016 года. Узбекская лакалізацыя мадэлі Chevrolet Spark.

[thumb|[Chevrolet Spark]]

## Тэхнічныя характарыстыкі 
## Спасылкі 
* 
* 

## Гл. таксама 
* Chevrolet Spark

R2
Катэгорыя:Аўтамабілі паводле алфавіта
Лісова (станцыя метро)

**Лісова** або **Лясная** (, ) — 18-я станцыя Кіеўскага метрапалітэна, канцавая на Святошынска-Броварскай лініі. Адна з самых загружаных станцый у кіеўскім метро.

## Гісторыя 
Адкрыта 5 снежня 1979 года пад назвай «Піянерская», у гонар Міжнароднага года дзіцяці. Цяперашнюю назву ад размешчанага побач ляснога масіву атрымала з 2 лютага 1993 года. Адна з дзвюх найбольш загружаных станцый кіеўскага метрапалітэна, пасажырапаток — 66,9 тыс. чал./суткі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Станцыі Кіеўскага метрапалітэна
Плошча Касманаўтаў (Кіеў)

**Плошча Касманаўтаў** () — плошча ў Саламянскім раёне Кіева, мясцовасць Чокалаўка. Размешчана паміж Чокалаўскім бульварам, вуліцамі Антонава і Ерэванскай.

## Гісторыя 
Узнікла ў 1957—1958 гадах як плошча без назвы. Сучасная назва — з 1962 года.

Катэгорыя:Плошчы Кіева
Парыжскі мірны дагавор з Італіяй (1947)

**Мірны дагавор з Італіяй** — адзін з мірных дагавораў, падпісаны ў Парыжы 10 лютага 1947 года паміж Італьянскай Рэспублікай і Саюзнікамі ва Другой сусветнай вайне, афіцыйна завяршыўшы ваенныя дзеянні. Набыў моц 15 верасня 1947 года.

Палажэнні дагавора:
[thumb|250px|right|Памежны слуп, пастаўлены ў 1947, які пазначаў франка-італьянскую граніцу ў раёне [Коль-дэ-ла-Ламбардэ]]
* перадача адрыятычных астравоў Црэс, Лошынь, Ластава і Палагружа; Істрыі на поўдзень ад ракі Мірна; анклава Задар у Далмацыі; Рыекі і большыя часткі Славенскага прымор'я Сацыялістычнай Федэратыўнай Рэспубліцы Югаславія;
* перадача астравоў Дадэканес Грэцыі;
* перадача Францыі гарадкоў Тэнда і Брыга; нязначны перагляд італа-французскіх граніц;
* прызнанне незалежнасці Албаніі і перадача ёй вострава Сазані;
* прызнанне незалежнасці Эфіопіі;
* адмова ад прэтэнзій на калоніі (у тым ліку Лівію, Эрытрэю і Самалі);
* адмена спрыяльных гандлёвых дагавораў з Рэспублікай Кітай (у тым ліку канцэсіі ў Цяньцзіні, што належала Каралеўству Італія з 7 верасня 1901 года).

Трыест і наваколлі былі аб'яднаны ў падмандатную ААН тэрыторыю Свабодная тэрыторыя Трыест. У 1954 годзе яна спыніла існаванне, з прычыны таго, што Трыест і наваколлі  былі падзелены паміж Югаславіяй і Італіяй. Сам Трыест стаў часткай Італіі. Падзел быў завершаны ў 1977 годзе Азімскім дагаворам.

24 снежня 1951 года Лівія абвясціла незалежнасць (Злучанае каралеўства Лівія).

Пасля плебісцыта ААН, Эрытрэя ўвайшла ў федэрацыю з Эфіопіяй, як і было прадугледжана 2 снежня 1950 года. Дэ-факта Эрытрэя атрымала незалежнасць ад Эфіопіі 24 мая 1991 года, дэ-юрэ —  24 мая 1993. 

Італьянскае Самалі кіравалася брытанскай адміністрацыяй да 1949 года, калі стала падапечнай тэрыторыяй ААН пры італьянскай адміністрацыі. Італьянскае Самалі аб'ядналася з Брытанскім Самалі 1 ліпеня 1960 года, разам стаўшы Самалійскай Рэспублікай.

Наступнае дапаўненне да дагавора забяспечыла культурную аўтаномію нямецкай меншасці ў Паўднёвым Ціролі.

## Гл. таксама 
* Парыжскі мірны дагавор з Фінляндыяй (1947)

## Спасылкі 
* Поўны тэкст дагавора.

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Дагаворы Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Італіі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Лівіі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Эфіопіі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Эрытрэі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Албаніі
Катэгорыя:Мірныя дагаворы XX стагоддзя
Катэгорыя:Падзеі 10 лютага
Катэгорыя:Дагаворы паводле алфавіта
Катэгорыя:1947 год у палітыцы
Катэгорыя:Люты 1947 года
Катэгорыя:Гісторыя Парыжа
Парыжскі мірны дагавор з Фінляндыяй (1947)

**Мірны дагавор з Фінляндыяй** падпісаны 10 лютага 1947 года ў Парыжы ў рамках Парыжскай мірнай канферэнцыі 1947 года, на якой дзяржавы-пераможцы ў Другой сусветнай вайне (СССР, ЗША, Вялікабрытанія і шэраг краін-саюзніц) падпісалі мірныя дагаворы з былымі саюзніцамі нацысцкай Германіі: Італіяй, Фінляндыяй, Балгарыяй, Венгрыяй і Румыніяй.

Паводле дагавора, Фінляндыя пацвердзіла тэрытарыяльныя набыцці СССР у рамках Маскоўскага мірнага дагавора ад 12 сакавіка 1940 года, паводле якіх да СССР адыходзіла значная частка паўднёвай Карэліі з гарадамі Выбарг і Сортавала.

Фінляндыя перадала Савецкаму Саюзу вобласць Петсама (Печанга), атрыманую Фінляндыяй паводле Тартускага мірнага дагавора ад 14 кастрычніка 1920 года.

Савецкі Саюз адмовіўся ад сваіх правоў на арэнду паўвострава Ханка, а Фінляндыя перадала Савецкаму Саюзу ў арэнду на 50 гадоў тэрыторыю і водныя прасторы для стварэння савецкай ваенна-марской базы ў раёне Поркала-Уд на ўмовах выплаты Савецкім Саюзам 5 мільёнаў фінскіх марак у год.

Дагавор прадугледжваў абмежаванне колькасці і складу ўзброеных сіл Фінляндыі, а таксама забарону мець ядзерную зброю, падводныя лодкі, самалёты-бамбардзіроўшчыкі і некаторыя іншыя віды ўзбраенняў.

У частковае пакрыццё страт, панесеных СССР у выніку акупацыі Фінляндыяй савецкай тэрыторыі ў час вайны, з улікам удзелу Фінляндыі ў вайне з Германіяй, Фінляндыя абавязалася выплаціць рэпарацыі ў суме 300 мільёнаў долараў ЗША. Вызначана, што рэпарацыі выплачваюцца ў форме пастаўкі розных тавараў на працягу 8 гадоў.

Пасля заключэння дагавора аб канчатковым урэгуляванні ў дачыненні да Германіі Фінляндыя 21 верасня 1990 у аднабаковым парадку заявіла, што ваенныя абмежаванні Парыжскага дагавора (акрамя ядзернай зброі) больш не з’яўляюцца актуальнымі і страцілі сілу.

## Спасылкі 
* Тэкст дагавора

Катэгорыя:Дагаворы Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Беларусі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Індыі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы СССР
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Фінляндыі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы Украіны
Катэгорыя:Мірныя дагаворы XX стагоддзя
Катэгорыя:1947 год у СССР
Катэгорыя:Падзеі 10 лютага
Катэгорыя:1947 год у Фінляндыі
Катэгорыя:Міжнародныя дагаворы аб тэрытарыяльных зменах
Катэгорыя:Дагаворы паводле алфавіта
Катэгорыя:Змена тэрыторыі СССР
Катэгорыя:Змена тэрыторыі Фінляндыі
Катэгорыя:1947 год у палітыцы
Катэгорыя:Люты 1947 года
Катэгорыя:Гісторыя Парыжа
Гарадскі стадыён (Маладзечна)

**Гарадскі стадыён** — шматфункцыянальны стадыён у Маладзечне, Беларусь. У сезоне 2020 года з’яўляецца хатняй арэнай для футбольных клубаў «Маладзечна» і «Энергетык-БДУ», якія выступаюць у чэмпіянаце Беларусі па футболе. Умяшчальнасць стадыёна складае 4 560 месцаў.

## Гісторыя 
Гарадскі стадыён быў пабудаваны ў Маладзечне ў 1946 годзе. З 1992 стадыён стаў прымаць матчы чэмпіянату Беларусі па футболе. Сучасны выгляд спартыўная арэна набыла ў ходзе рэканструкцыі, праведзенай на працягу 2005 года. На трыбунах былі ўсталяваныя індывідуальныя пластыкавыя сядзенні, ажыццёўлена мадэрнізацыя адміністрацыйнага будынка. У 2008 было абноўлена пакрыццё бегавых дарожак. Газон на стадыёне натуральны, усталявана электроннае табло. Памеры поля — 105×68 метраў. Падагрэў і штучнае асвятленне футбольнага поля адсутнічаюць.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* «Па дамах». Стадыёны Беларусі. «Гарадскі» (Маладзечна)

Катэгорыя:Футбольныя стадыёны Беларусі
Катэгорыя:Спорт у Маладзечне
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Маладзечна
Катэгорыя:1946 год у Маладзечне
Джэф Голдблюм

**Джэфры Лін «Джэф» Голдблюм** (; нар. 22 кастрычніка 1952, Пітсбург, штат Пенсільванія) — амерыканскі акцёр. Найболей вядомы ўдзелам у фільмах «Муха» і «Дзень незалежнасці», а таксама роллю доктара Яна Малкальма ў серыі фільмаў «Парк Юрскага перыяду».

Намінант на прэміі «Эмі» і «Оскар».

## Выбраная фільмаграфія 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* Джэф Голдблюм / Jeff Goldblum 

Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сатурн»
Мультыплетнасць

У спектраскапіі і квантавай хіміі мультыплетнасць энергетычнага ўзроўню вызначаецца як 2*S*+1, дзе *S* — поўны спін. Станы з мультыплетнасцю 1, 2, 3, 4, 5 адпаведна называюцца сінглетамі, дуплетамі, трыплетамі, квартэтамі і квінтэтамі.

## Атамы 
Мультыплетнасць часта роўная колькасці магчымых арыентацый поўнага спіна адносна поўнага арбітальнага моманту *L* і, як вынік, адносна колькасці блізкіх да выраджаных узроўняў, якія адрозніваюцца толькі ў энергіі спін-арбітальнага ўзаемадзеяння.

Напрыклад, асноўны стан атама вугляроду — гэта 3P. Верхні індэкс 3 (чытаецца як трыплет) паказвае, што мультыплетнасць 2*S*+1 = 3, адкуль вынікае, што *S* = 1. Гэты спін абумоўлены двума няспаранымі электронамі, як вынік правіла Хунда, якое спрыяе адзінаму запаўненню выраджаных арбіталяў. Трыплет складаецца з трох станаў з кампанентамі спіна +1, 0, −1 і кірунку поўнага арбітальнага моманту, які таксама роўны 1, як паказана літарай P. Поўны квантавы лік *J* можа змяняцца ад *L*+*S* = 2 да *L*–*S* = 0 цэлымі крокамі, таму *J* = 2, 1 або 0.

Тым не менш, роўнасць мультыплетнасці і колькасці арыентацый спіна выконваецца толькі тады, калі *S* ≤ *L*. Калі *S* > *L*, ёсць толькі 2*L*+1 магчымых арыентацый поўнага квантавага ліку, якія змяняюцца ад *S*+*L* да *S*–*L*. Асноўны стан атама азоту — 4S, для якога мультыплетнасць 2*S*+1 = 4 у стане квартэта. *S* = 3/2 з-за трох няспараных электронаў. Для S-стану *L* = 0, таму *J* можа быць роўнай толькі 3/2, і ёсць толькі адзін узровень, нягледзячы на тое, што мультыплетнасць роўная 4.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Квантавая хімія
Рагнедзінская вуліца

**Рагнедзінская вуліца** () - вуліца ў Пячэрскім раёне Кіева. Пралягае ад вуліцы Вялікай Васількоўскай да Эспаланаднай вуліцы.
## Гісторыя 
Вуліца ўзнікла ў 1 1850х гадах у адпаведнасці з першым генеральным планам Кіева 1837 года.

Першапачаткова звалася "Бульёная вуліца". Назва у гонар Рагнеды Рагвалодаўны, княгіні полацкай - з 1869 года. У 2-й палове ХІХ ст. Згадуецца назва "Малавасількоўскі завулак". З 1938 - вуліца 12-га Снежня, у гонар першых выбараў у Вярхоўны Савет СССР. Сучасная назва адноўлена ў 1944 годзе.
## Зноскі
Род Стайгер

**Родні «Род» Стывен Стайгер** (;  — ) — амерыканскі акцёр, уладальнік прэміі «Оскар» у 1968 годзе за ролю шэфа паліцыі ў дэтэктыве «Душнай паўднёвай ноччу». Акцёр лічыў адной з лепшых сваіх роляў вобраз яўрэя Сола Назермана, створанага ім у псіхалагічнай драме «Ліхвяр» («Срэбны мядзведзь», 1964).

## Фільмаграфія 
* 1954 — У порце

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Акцёры тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалямі ЗША
Катэгорыя:Памерлі ад пнеўманіі
Кедыры (горад)

**Кедыры** () — горад у Інданезіі, на ўсходзе вострава Ява, у даліне ракі Брантас. 236 тыс.жыхароў (1990). Харчовая, тэкстыльная прамысловасць.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гарады Інданезіі
Джома Кеніята

**Джома Кеніята (Кеньята)** (, , Гатунгу, Брытанская Усходняя Афрыка — , Мамбаса, Кенія) — кенійскі грамадскі і дзяржаўны дзеяч, першы прэм’ер-міністр у 1963—1964 і прэзідэнт Кеніі ў 1964—1978. Адзін з лідараў Панафрыканская руху.

Паходзіў з племя кікую. У 1928-31 гадах генеральны сакратар Цэнтральнай асацыяцыі кікую (адна з першых палітычных арганізацый кенійцаў). У 1931-46 гадах вучыўся і працаваў у СССР і Вялікабрытаніі. У 1947 годзе старшыня партыі Саюз афрыканцаў Кеніі. У 1952-59 гадах зняволены брытанскімі ўладамі па абвінавачванні ў прыналежнасці да рэлігійна-палітычнага руху «Мау-мау», потым у ссылцы. У 1960 годзе завочна абраны прэзідэнтам партыі Нацыянальны саюз афрыканцаў Кеніі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прэзідэнты Кеніі
Кеніята

**Кеніята** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джома Кеніята (таксама Кеньята; 1891—1978) — першы прэм’ер-міністр у 1963—1964 і прэзідэнт Кеніі ў 1964—1978 гадах
* Ухуру Кеніята (нар. 1961) — сын Джома Кеніяты, прэзідэнт Кеніі з 2013 года.
Ухуру Кеніята

**Ухуру Кеніята** (, нар.  г., , Брытанская Усходняя Афрыка) — кенійскі палітычны дзеяч, намеснік прэм’ер-міністра Кеніі з 2008 года і былы міністр фінансаў краіны (2008—2012 год).

4 сакавіка 2013 года, па выніках усеагульных выбараў быў абраны прэзідэнтам Кеніі.

Катэгорыя:Прэзідэнты Кеніі
Кенія (значэнні)

Назву **Кенія** маюць:

* Кенія — дзяржава ў Афрыцы
* Кенія — гара ў Афрыцы
* Гара Кенія — нацыянальны парк у Афрыцы
* Леван Кенія (нар. 1990) — грузінскі футбаліст
* (1278) Кенія — астэроід
Кент (значэнні)

Назву **Кент** маюць:

## Тапонімы 
* Кент — графства ў Англіі
* Кент — горад у штаце Вашынгтон (ЗША)
* Кент — горад у штаце Агая (ЗША)
* Кент — англасаксонскае каралеўства
* Кент — паўвостраў на паўночным захадзе Канады

## Асобы 
* Барбара Кент — канада-амерыканская актрыса
* Рокуэл Кент — амерыканскі мастак, пісьменнік
Беларуская вуліца (Кіеў)

**Вуліца Беларуская** () — вуліца ў Шаўчэнкаўскім раёне Кіева.

## Гісторыя 
Вуліца з’явілася ў 1940-х гадах як вуліца без назвы. Праз пракладзеную тут ў 1946 годзе трамвайную лінію № 4, вуліца атрымала назву 4-га трамвайнага маршруту. З 1955 года носіць сучасную назву.

## Забудова 
Забудова вуліцы пераважна прадстаўлена пяціпавярховымі жылымі дамамі.

### Установы 
* Дзіцячая паліклініка Шаўчэнкаўскаг раёна № 4 (№ 11)
* Кіеўскі філіял Львоўскага банкаўскага інстытута НБУ (№ 17)
* Інстытут паслядыпломнай адукацыі і каледж Кіеўскага нацыянальнага універсітэта тэхналогіі і дызайну (№ 22-24)

## Помнікі і памятныя знакі 
Тут размешчаны памятны знак работнікам Кіеўскага рамонтна-эксплуатацыйнага дэпо імя У. І. Леніна, якія загінулі ў Вялікай Айчыннай вайне. Таксама каля дома № 3 размешчана скульптура чаравік 92-га памера «Чаравікі страхавога агента, знасіўся ў пошуках кліентаў» насупраць кампаніі заказчыка Брокбізнес.

28 сакавіка 2016 года на доме № 22 размешчаны помнік беларусам, якія загінулі за Украіну.

## Зноскі 
Катэгорыя:Вуліцы Кіева
Рабер Мерль

**Рабер Жан Жорж Мерль** (, , Тэбеса, Алжыр — , ) — французскі пісьменнік. Многія яго гістарычныя раманы пра Францыю XVI—XVII стагоддзяў сталі бэстсэлерамі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Алжыры, у сям’і афіцэра. У 1918 годзе пераехаў у Францыю, дзе скончыў літаратурны факультэт. Прымаў удзел у Другой сусветнай вайне, пасля акружэння пад Дзюнкеркам тры гады правёў у лагеры для ваеннапалонных, адкуль уцёк.

Перакладаў на французскую мову творы Дж. Уэбстэра, Дж. Свіфта, Э. Колдуэла, а таксама дзённікі Чэ Гевары. Сімпатызаваў СССР, да савецкага ўварвання ў Афганістан быў членам кампартыі.

Прызнанне крытыкі і Ганкураўскую прэмію яму прынёс ў 1949 годзе антымілітарысцкі раман «Нядзельны адпачынак на паўднёвым беразе» пра трагедыю ў Дзюнкерку. Найбольшы поспех у шырокай публікі мела серыя з 13 прыгодніцкіх раманаў пра эпоху рэлігійных войнаў.

Мерль ад трох шлюбаў меў чатырох сыноў і дзве дачкі. Памёр ва ўзросце 95 гадоў ад сардэчнага прыступу ва ўласным доме ў ваколіцах Парыжу.

## Літаратура 
*
Тэбеса

**Тэбеса** — горад на паўночным усходзе Алжыра, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. 196 537 жыхароў (2008). Гандлёва-транспартны цэнтр раёна здабычы жалезнай руды і фасфарытаў. Дыванаткацтва і інш. Рамёствы.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Рабер Мерль (1908—2004) — французскі пісьменнік.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Алжыра
Яўген Пятровіч Пакаташкін

**Яўген Пятровіч Пакаташкін** ( года, Гомель — ) — беларускі мастак-графік. Працаваў у галіне станковай графікі.

## Біяграфія 
Скончыў Мінскае мастацкае вучылішча ў 1960 годзе. Дыпломная праца — графічны ліст «Свята ўраджаю». Удзельнічаў у рэспубліканскіх і ўсесаюзных выстаўках з 1960 года. Займаў пасаду старшыні праўлення Гомельскай абласной арганізацыі Саюза мастакоў БССР у 1973 годзе.

## Творчасць 
Асноўныя творы: «У напад», «Глыток вады», «Расстрэл камісара Я. М. Фаміна», «Памром, але не здадзімся» (1961); серыя індустрыяльных матываў: «Светлагорск», «Станцыя Навабеліца» (1962), «Пагрузка кантэйнераў» (1963), «Паўночны Урал», «Аэрапорт» (у сааўтарстве з Л. М. Пакаташкінай, 1966), «Запраўка самалётаў» (1964), «Сакавік», «Вайна і жыццё» (1966), «Каўказ. Цешчына мова» (1967), «Вясна. Гомель» (1970) і інш. «Працоўный дзень», «На палі Радзімы».

## Сям’я 
Быў у шлюбе з беларускай мастачкай-графікам Любоўю Пакаташкінай.

## Спасылкі 
* *palacegomel.by*. Выставка белорусского графика Евгения Покаташкина  

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Члены Саюза мастакоў БССР
Выбарчы бюлетэнь

ў 2011 годзе]]
**Выбарчы бюлетэнь** — дакумент, які засведчвае голас выбаршчыка.

Выбарчы бюлетэнь выдаецца выбаршчыку членам участковай камісіі на падставе спіса грамадзян, якія маюць права ўдзельнічаць у выбарах пасля прад’яўлення пашпарта грамадзяніна Рэспублікі Беларусь або іншага дакумента, які вызначаецца Цэнтральнай камісіяй. Пры атрыманні бюлетэня выбаршчык распісваецца ў адпаведнай графе названага спісу.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Выбары