Элементы арбіты

**Арбітальныя элементы**, **элементы арбіты** нябеснага цела — набор параметраў, якія задаюць памеры і форму арбіты (траекторыі) нябеснага цела, размяшчэнне арбіты ў прасторы і месца размяшчэння нябеснага цела на арбіце.

Вызначэнне арбіт нябесных целаў з’яўляецца адной з задач нябеснай механікі. Для задання арбіты спадарожніка планеты, астэроіда ці Зямлі выкарыстоўваюць так званыя «арбітальныя элементы». Арбітальныя элементы адказваюць за заданне базавай сістэмы каардынат (пункта адліку, восі каардынат), формы і памеру арбіты, яе арыентацыі ў прасторы і момант часу, у які нябеснае цела знаходзіцца ў пэўным пункце арбіты. Галоўным чынам выкарыстоўваюцца два спосабы задання арбіты (пры наяўнасці сістэмы каардынат):
* пры дапамозе вектараў становішча і скорасці;
* пры дапамозе арбітальных элементаў.

## Кеплеравы элементы арбіты 
thumb|right|Элементы арбіты

Традыцыйна ў якасці элементаў арбіты выкарыстоўваюць шэсць велічынь, якія атрымалі назву кеплеравых:
* вялікая паўвось ();
* эксцэнтрысітэт арбіты ();
* нахіленне ();
* аргумент перыцэнтра ();
* даўгата ўзыходнага вузла ();
* сярэдняя анамалія ().

## Іншыя элементы арбіты 
### Анамаліі 
lang=ru|thumb|300px|Анамаліі

**Анамалія** (у нябеснай механіцы) — вугал, які выкарыстоўваецца для апісання руху цела па эліптычнай арбіце. Тэрмін «*анамалія*» упершыню ўведзены Адэлардам Бацкім пры перакладзе на латынь астранамічных табліц Аль-Харэзмі «Зідж» для перадачы арабскага тэрміна «*аль-хеза*» («асаблівасць»).

**Сапраўдная анамалія** (на малюнку пазначана \nu, таксама пазначаецца , \theta ці ) гэта вугал паміж радыус-вектарам  цела і кірункам на перыцэнтр.

**Сярэдняя анамалія** (звычайна пазначаецца ) для цела, што рухаецца па няўзбуранай арбіце, — здабытак яго *сярэдняга руху* (сярэдняй вуглавой скорасці за адзін абарот) і інтэрвалу часу пасля праходжання перыцэнтра. Іншымі словамі, сярэдняя анамалія — вуглавая адлегласць ад перыцэнтра да ўяўнага цела, якое рухаецца з пастаяннай вуглавой скорасцю, роўнай сярэдняму руху рэальнага цела, і праходзіць праз перыцэнтр адначасова з рэальным целам.

**Эксцэнтрычная анамалія** (пазначаецца ) — параметр, які выкарыстоўваецца для выражэння пераменнай даўжыні радыус-вектара .

Залежнасць  ад  і \nu выражаецца ўраўненнямі
: r = a ( 1 - e \cdot \cos E ),
: r=\frac{a(1-e^2)}{1+e\cdot \cos \nu},
дзе:
*  — вялікая паўвось эліптычнай арбіты;
*  — эксцэнтрысітэт эліптычнай арбіты.

Сярэдняя анамалія і эксцэнтрычная анамалія звязаны паміж сабой праз ураўненне Кеплера.

### Аргумент шыраты 
**Аргумент шыраты** (пазначаецца ) — вуглавы параметр, які вызначае становішча цела, што рухаецца ўздоўж кеплеравай арбіты. Гэта сума сапраўднай анамаліі (гл. вышэй) і аргумента перыцэнтра, які ўтварае вугал паміж радыус-вектарам цела і лініяй вузлоў. Адлічваецца ад узыходнага вузла па кірунку руху.

:  u = \nu + \omega , 

дзе:
*  — аргумент шыраты;
* \nu — сапраўдная анамалія;
* \omega — аргумент перыцэнтра.

### Анамалістычны перыяд абарачэння 
**Анамалістычны перыяд абарачэння** — прамежак часу, за які цела, перамяшчаючыся па эліптычнай арбіце, двойчы паслядоўна праходзіць праз перыцэнтр.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нябесная механіка
Катэгорыя:Сістэмы нябесных каардынат
Катэгорыя:Арбіты