open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Капліца-пахавальня Забелаў

**Капліца-пахавальня Забелаў** — культавае збудаванне ў вёсцы Ізюмава, Бабруйскі раён Магілёўскай вобласці. Знаходзіцца на могілках.

## Гісторыя 
Некалі ў маёнтку Дурынічы (цяпер — в. Ізюмава) знаходзілася сядзіба графскага роду Забелаў. На мясцовых каталіцкіх могілках у пачатку ХIX стагоддзя Забелы пабудавалі родавы пахавальны склеп.

У 1905 годзе над склепам усталявалі алтар, і граф Сымон Забела, атрымаўшы дазвол, за свае сродкі пачаў будоўлю капліцы, якая скончылася ў 1907 годзе. Навокал капліцы знаходзіліся дзясяткі пахаванняў каталікоў з суседніх вёсак і фальваркаў, якія датаваліся канцом ХVIII — пачаткам ХХ стагоддзяў.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры з рысамі мадэрну. Прамавугольны ў плане будынак пад двухсхільным дахам, збудаваны з часанага каменя. Зала асвятляецца 2 бакавымі стральчатымі вокнамі. Над такім жа стральчатым уваходам у капліцу з галоўнага фасада у франтоне маецца круглая люкарна. Вокны і ўваходны праём выкладзены з чырвонай цэглы, вырабленай на бабруйскай цагельні братоў Лазінскіх.

## Літаратура 
*  — С. 420

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:1907 год у Беларусі
Катэгорыя:Культавыя збудаванні Бялыніцкага раёна
Катэгорыя:Капліцы Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Ізюмава
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі мадэрн
Катэгорыя:Касцёлы Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:Забелы (род)
Міхаіл Барысавіч Марцінкоўскі

**Міхаіл Барысавіч Марцінкоўскі** (, г. Сянно, Віцебская вобласць; псеўданімы: *Марцін Коўзкі*, *М. Коўзкі*, *М. Коўскі*) — беларускі пісьменнік-сатырык.

## Біяграфія 
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Член КПСС з 1943 года. Скончыў Краснаярскі педагагічны інстытут у 1951 годзе. Палітпрацаўнік, ваенны журналіст, старшы афіцэр ваенна-навуковага аддзела, спец-карэспандэнт, адказны сакратар газеты «Літаратура і мастацтва», з 1968 па 1978 г. — аргсакратар праўлення СА БССР, з 1983 года — ва Упраўленні экспертызы Дзяржбуда БССР.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1970 года, Саюза пісьменнікаў Беларусі з 1996 года. Пражываў у Мінску.

## Творчасць 
Аўтар артыкулаў у газетах, часопісах, энцыклапедычных даведніках па гісторыі беларускай савецкай культуры.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны I, II ступені, двума ордэнамі Чырвонай Зоркі (1942-45), медалямі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Журналісты паводле алфавіта
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Сатырыкі Беларусі
Кібератака на Twitter (2020)

15 ліпеня 2020 года, паміж 20:00 і 22:00 UTC, у выніку кібератакі быў узламаны шэраг топ-акаўнтаў у Твітэры, кожны з якіх меў мільёны падпісчыкаў, з мэтай справакаваць махлярства з біткойнамі. Злачынцы ад імя ўладальнікаў уліковых запісаў прапанавалі адпраўляць біткоіны на пэўны крыптавалютны кашалёк з абяцаннем, што адпраўленыя грошы будуць падвоеныя і вернутыя. Грунтуючыся на крыніцах, якія звяртаюцца да Vice і TechCrunch, зламыснікі атрымалі доступ да адміністрацыйных інструментаў Twitter і змаглі змяняць уліковыя запісы і публікаваць твіты напрамую. Прычым доступ быў атрыманы альбо за кошт аплаты супрацоўніку Twitter за выкарыстанне інструмента, альбо са скампраметаванага ўліковага запісу супрацоўніка, які меў прамы доступ да прылады.

На 16 ліпеня злачынцам удалося выманіць больш чым 12 біткоінаў, што па курсе на той момант складала больш за 110 тысяч долараў ЗША. Праз некалькі хвілін пасля публікацыі твітаў на адным з апублікаваных кашалькоў ужо адбылося больш за 320 транзакцый.

Дзмітрый Альпяровіч, сузаснавальнік кампаніі па кібербяспецы CrowdStrike, назваў гэты інцыдэнт «горшым узломам буйных платформ сацыяльных сетак на дадзены момант». Даследчыкі ў галіне бяспекі выказалі занепакоенасць тым, што сацыяльная інжынерыя, якая магла быць выкарыстана для ўзлому, можа паўплываць на выкарыстанне сацыяльных сетак у важных анлайн-дыскусіях, уключаючы падрыхтоўку да прэзідэнцкіх выбараў у ЗША ў 2020 годзе.

## Заўвагі 
## Спасылкі 
* Агляд транзакцый с бiткойн-адрасам
Катэгорыя:Падзеі 15 ліпеня
Катэгорыя:Ліпень 2020 года
Катэгорыя:Twitter
Катэгорыя:Інфармацыйная бяспека
Яфім Майсеевіч Маршак

**Яфім Майсеевіч Маршак** (, м. Койданава, Мінскі павет — , Мінск) — беларускі дзеяч сельскай гаспадаркі і будаўніцтва. Заслужаны будаўнік Таджыкскай ССР (1964).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію ў Горках у 1935 годзе. Працаваў старшым навуковым супрацоўнікам БелНДІ эканомікі і арганізацыі сельскай гаспадаркі (1935—1937), галоўным інжынерам трэста зернесаўгасаў, начальнікам  Міністэрства саўгасаў СССР, аддзела Упраўлення па справах архітэктуры пры Савеце Міністраў БССР, начальнікам майстэрняў Упраўлення па справах архітэктуры пры Савеце Міністраў Літоўскай ССР, з лістапада 1954 года дырэктарам Таджыкдзіпрабуда, з 1968 па 1971 гады — галоўным спецыялістам тэхнічнага аддзела Белдзіпрасельбуда.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1935 года. Член КПСС з 1948 года.

## Навуковая дзейнасць 
Тэматыка публікацый: арганізацыя працы ў калгасах Беларусі; планіроўка і забудова сельскіх населеных месцаў і інш.

## Узнагароды 
Узнагароджаны двума ордэнамі «Знак Пашаны» (1958, 1966).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Постаці сельскай гаспадаркі
Андрэй Дзмітрыеў

**Андрэй Дзмітрыеў**:
* Андрэй Уладзіміравіч Дзмітрыеў (нар. 1981) — беларускі палітык, грамадскі дзеяч, палітолаг.
* Андрэй Сяргеевіч Дзмітрыеў (1925—1989) — беларускі фізіёлаг.
Павел Якаўлевіч Панкевіч

**Павел Якаўлевіч Панке́віч** (, г. Невель, цяпер Пскоўская вобласць, Расія — , НКУС, Менск) — беларускі вучоны ў галіне педагогікі, псіхолаг, публіцыст. Акадэмік АН БССР (1931), доктар педагагічных навук, прафесар (1929).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў беларускім горадзе Невелі, у сялянскай сям’і. Ва ўзросце сямі гадоў застаўся без бацькі.

У 1914 г. П. Я. Панкевіч з адзнакай скончыў 2-е гарадское вучылішча Віцебска. З 1915 г. ён працаваў настаўнікам Рудненскай земскай школы. У 1916 г. П. Я. Панкевіч паступіў у Віцебскі педагагічны інстытут народнай адукацыі, які скончыў у 1922 годзе.

У 1924 г. ён скончыў Маскоўскія вышэйшыя педагагічныя курсы, пасля заканчэння якіх працаваў выкладчыкам у Акадэміі камуністычнага выхавання ў Маскве. У 1925 г., калі праводзілася чарговая мабілізацыя для працы ў вёсцы, Павел Панкевіч вярнуўся ў Беларусь. Аднак замест вёскі ён быў прызначаны метадыстам у Камуністычны ўніверсітэт Беларусі імя Леніна.

11 снежня 1937 г. П. Я. Панкевіч быў арыштаваны ва ўласнай кватэры. Нагодай для арышту паслужыў артыкул у газеце «Праўда» ад 10 жніўня 1937 г. У артыкуле сцвярджалася, што атэстацыйная камісія пад кіраўніцтвам акадэміка П. Я. Панкевіча выганяла з шэрагаў настаўнікаў справядлівых і адданых справе партыі людзей з прычыны недастатковай кваліфікацыі. Даследуючы пытанні працоўнага выхавання і політэхнічнага навучання, аўтар паказвае іх цесную сувязь. Каштоўнай з’яўляецца спроба П. Я. Панкевіча абагульніць вопыт політэхнічнага навучання ў 1-й школе-камуне.

Апублікаваў больш за 20 навуковых прац, у т.л. 2 манаграфіі.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Леніна і Працоўнага Чырвонага Сцяга БССР (у 1931 г.).

## Творы 
* Основные вопросы фабзавуча. М., 1926;
* Политехническая школа в связи с развитием современной крупной индустрии. Мн., 1928.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Павел Якаўлевіч Панкевіч у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Члены ЦВК БССР
Катэгорыя:Публіцысты Беларусі
Андрэй Уладзіміравіч Дзмітрыеў

**Андрэй Уладзіміравіч Дзмітрыеў** (нар. , Мінск) — беларускі палітык, грамадскі дзеяч, палітолаг.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1981 годзе ў Мінску.
 
Скончыў Еўрапейскі гуманітарны ўніверсітэт (Літоўская Рэспубліка), палітолаг. Праходзіў тэрміновую службу ў войску.

У 2015 годзе ўзначальваў ініцыятыўную групу грамадзян па вылучэнні кандыдатам на прэзідэнцкіх выбарах Таццяны Караткевіч.

З верасня 2019 года сустаршыня Рэспубліканскага грамадскага аб'яднання «Гавары праўду». Балатаваўся кандыдатам у дэпутаты Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь сёмага склікання.

Кандыдат на прэзідэнцкіх выбарах у Беларусі 2020 года. У выпадку перамогі меркаваў стварыць пераходны ўрад з альтэрнатыўнымі кандыдатамі і правесці цягам года новыя выбары

Жыве ў вёсцы Воўкавічы. Жанаты, мае трох сыноў.

Пад канец 2020 года заняўся стварэннем палітычнай партыі пад назвай «Наша партыя». Затрыманы 12 жніўня 2021 года, вызвалены ў той жа дзень.

Зноў быў затрыманы 11 студзеня 2023 года. У красавіку 2023 года Дзмітрыеву прысудзілі 1,5 гады калоніі. У лютым 2023 года праваабарончыя арганізацыі Беларусі прызналі Дзмітрыева палітычным зняволеным. Вызваліўся 20 красавіка 2024 года.

## Зноскі 
Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Беларусі (2020)
Катэгорыя:Члены «Гавары праўду»
Катэгорыя:Асобы, прызнаныя палітычнымі зняволенымі праваабарончым цэнтрам «Вясна»
Уладзімір Фёдаравіч Талубка

**Уладзімір Фёдаравіч Талубка** (12 [25] лістапада 1914, Канстанцінаград, Палтаўская губерня, цяпер горад Краснаград, Харкаўская вобласць, Украіна — 17 чэрвеня 1989, Масква) — савецкі военачальнік, галоўны маршал артылерыі (1983), намеснік міністра абароны СССР, галоўнакамандуючы РВСП (з 1972 па 1985 гады), Герой Сацыялістычнай Працы (1976). Член ЦК КПСС (1976—1989). Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 8—11 скліканняў (1970—1989).

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Харкаўскай вобласці
Катэгорыя:Маршалы артылерыі
Катэгорыя:Генералы арміі СССР
Катэгорыя:Камандуючыя Далёкаўсходняй ваеннай акругай
Катэгорыя:Члены ЦК КПСС
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 8-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 9-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 10-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 11-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 5-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 6-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 7-га склікання
Катэгорыя:Дэлегаты XXI з’езда КПСС
Катэгорыя:Дэлегаты XXII з’езда КПСС
Катэгорыя:Дэлегаты XXIII з’езда КПСС
Катэгорыя:Дэлегаты XXIV з’езда КПСС
Катэгорыя:Дэлегаты XXV з’езда КПСС
Катэгорыя:Дэлегаты XXVI з’езда КПСС
Катэгорыя:Дэлегаты XXVII з’езда КПСС
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Тудара Владзімірэску
Катэгорыя:Камандуючыя Сібірскай ваеннай акругай
Катэгорыя:Танкісты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры брыгад у Вялікай Айчыннай вайне
Камуністычная партыя Украіны

**Камуністычная партыя Украіны** () — палітычная партыя ва Украіне, заснаваная ў 1993 годзе пасля зняцця забароны на стварэнне партый з камуністычнай ідэалогіяй ва Украіне. Нязменным лідарам партыі з моманту заснавання з’яўляецца Пётр Сіманенка.

Камуністычная партыя Украіны лічыць сябе пераемнікам Камуністычнай партыі Украіны ў складзе КПСС.

16 снежня 2015 суд горада Кіева забараніў дзейнасць КПУ па прычыне дэкамунізацыі і забароны на прапаганду адпаведных ідэй. Аднак, на момант 2018 года пастанова суда аб забароне не ўступіла ў сілу і Камуністычная партыя Украіны афіцыйна не забароненая і можа прымаць удзел у выбарах.

## Міжнароднае супрацоўніцтва 
Паводле інфармацыі на афіцыйным сайце, КПУ супрацоўнічае з наступнымі партыямі і рухамі левай скіраванасці:
*  Камуністычная партыя Расійскай Федэрацыі
*  Камуністычная партыя Кітая
*  Партыя камуністаў Рэспублікі Малдова
*  Еўрапейскія аб’яднаныя левыя/Лева-зялёныя паўночных краін
*  Камуністычная партыя Чэхіі і Маравіі
*  Венгерская працоўная партыя
*  Левыя
*  Камуністычная партыя Грэцыі
*  Прагрэсіўная партыя працоўных Кіпра
*  Камуністычная партыя Партугаліі
*  Камуністычная партыя Канады
*  Камуністычная партыя В’етнама
*  Камуністычная партыя Венесуэлы
*  Камуністычная партыя Турцыі
*  Баас

Катэгорыя:Палітычныя партыі Украіны
Украіна
Мацяўшук

**Мацяўшу́к** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Мікалай Аляксандравіч Мацяўшук (нар. 1944) — беларускі архітэктар.
* Святлана Георгіеўна Мацяўшук (нар. 1947) — беларускі архітэктар.
Святлана Георгіеўна Мацяўшук

**Святлана Георгіеўна Мацяўшук** (нар. , Патсдам, ГДР) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1970 годзе. Працавала ў Белбыттэхпраекце, з 1976 года — старшы архітэктар, кіраўнік групы архітэктараў у Белдзяржпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Серыя інтэр’ераў прадпрыемстваў бытавога абслугоўвання (1976), будынкі праектных арганізацый Дзяржбуда БССР (1976, у аўтарскім калектыве), галоўны дыспетчарскі пункт «Белгалоўэнерга» па вул. К. Маркса (1978, у аўтарскім калектыве), карэктоўка і распрацоўка структурнай пабудовы кампазіцыі фасадаў 5- і 9-павярховых блок-секцый базавай серыі 90 для будаўнічых рэгіёнаў БССР (1986).

## Сям’я 
У шлюбе з архітэктарам Мікалаем Мацеўшуком.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Беларуская федэрацыя плавання

**Белару́ская федэра́цыя пла́вання** — спартыўная арганізацыя, якая займаецца культываваннем плавання ў Беларусі.
## Гісторыя
З 1924 года ў шэрагу гарадоў БССР пачалі развівацца спаборніцтвы па плаванню. У 1925 годзе грамадскія школы плавання працавалі ў Мінску, Гомелю, Бабруйску, Віцебску, Оршы. У 1959 годзе створана Федэрацыя плавання БССР. У 1992 годзе каманда Беларусі ўпершыню прымае ўдзел у ХХV Алімпійскіх гульнях у горадзе Барселона (Іспанія) як самастойная дзяржава ў складзе зборнай каманды СНД.

## Спасылкі 
* 
* Беларуская федэрацыя плавання на Белсат

Катэгорыя:Спартыўныя арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:Плаванне ў Беларусі
Вайсковыя могілкі (Віцебск, вуліца Цітова)

**Вайсковыя могілкі** — могілкі ў Віцебску, размешчаныя па вул. Цітова. Пахаваны 95 савецкіх воінаў, якія загінулі ў чэрвені 1944 года ў баях за вызваленне г. Віцебска ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. У 1976 г. ўстаноўлены 80 надмагілляў і мемарыяльная пліта (арх. Роберт Махмутаў і інш.).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Могілкі Віцебска
Катэгорыя:Вуліца Цітова (Віцебск)
Катэгорыя:Брацкія магілы Беларусі
Роберт Мустафавіч Махмутаў

**Роберт Мустафавіч Махмутаў** (, с. Ялховае Возера, Багдашкінскі раён, Ульянаўская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Сярэднеазіяцкі політэхнічны інстытут у 1962 годзе. З 1969 па 1980 г. працаваў галоўным архітэктарам праектаў, кіраўніком майстэрні Віцебскграмадзянпраекта.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1972 года. Пражывае ў Ташкенце.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): будынкі ПКБ АСК па вул. Замкавай (1977), аблканторы Дзяржбанка па вул. Леніна, 17 (1981), жылы дом аблкалгасбуда (1976),  на рагу Маскоўскага праспекта і вуліцы Чкалава (1977; сааўтар І. Панамароў), вайсковыя могілкі па вул. Цітова (1979) у Віцебску,  у г. Глыбокае (1979, у сааўтарстве з І. Панамаровым, В. Ягадніцкім), жылыя кварталы і мікрараёны ў Паставах, Полацку, Віцебску (1979).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары СССР
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ульянаўскай вобласці
Вячаслаў Андрэевіч Мацура

**Вячаслаў Андрэевіч Мацура** (, г. Жабінка, Брэсцкая вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1972 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працаваў у Мінскім філіяле Лендзіпрамясамалпрама, з 1981 года — мастак у Белкаапгандальрэкламе.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1978 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): заводы цяжкіх кавальскіх штамповак у Жодзіне (1981), сыраробны ў Хойніках, заменніка цэльнага малака ў Клецку (1982).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Прамысловыя архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Жодзіна
Катэгорыя:Архітэктары Хойнікаў
Катэгорыя:Архітэктары Клецка
Анатоль Іванавіч Машуцін

**Анатоль Іванавіч Машуцін** (, г.п. Чачэрск, Гомельская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1971 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут. Працаваў у БелНДІПгорадабудаўніцтва ў Мінску, з 1978 года — кіраўнік групы архітэктараў, з 1986 года — галоўны архітэктар праектаў у Гомельграмадзянпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1980 года. Пражывае ў Гомелі.

## Творчасць 
Асноўныя працы: бальніца, аўтавакзал (1974—1978, з І. А. Каменскіх),  ў Наваполацку, крыты рынак па праспекце Касманаўтаў у Гомелі (1983—1987).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Наваполацка
Катэгорыя:Архітэктары Гомеля
Канстытуцыя Балгарыі

**Канстытуцыя Балгарыі** — асноўны закон Рэспублікі Балгарыя.

## Змест 
Дзеючая канстытуцыя была прынятая 7-м Вялікім народным сходам Балгарыі 12 ліпеня 1991 года.

## Спасылкі 
* Поўны тэкст дзеючай канстытуцыі Балгарыі 

Балгарыя
Катэгорыя:Дзяржаўны лад Балгарыі
Катэгорыя:Права Балгарыі
Іван Васілевіч Мядзведзеў

**Іван Васілевіч Мядзве́дзеў** (, г. Сатка, Чалябінская вобласць — ) — беларускі і літоўскі архітэктар-мастак.

## Біяграфія 
Скончыў Інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры ў Ленінградзе ў 1946 годзе. З 1947 года працаваў архітэктарам-мастаком у Вільнюсе, у 1951—1954 гадах выкладаў у Вільнюскім мастацкім інстытуце. З 1958 года ў Мінску, з 1959 года галоўны мастак Упраўлення архітэктуры Мінгарвыканкама, у 1967—1969 гадах рэдактар Міністэрства культуры Беларусі.

## Творчасць 
е]]
Працаваў у афармленчым і тэатральна-дэкаратыўным мастацтве, станковай графіцы, плакаце, архітэктурным праектаванні. Аўтар афармлення павільёна ВДНГ СССР у Маскве (1967), дзён культуры Беларусі ва Ульянаўску (1969) і інш. Стварыў серыі акварэльных і пастэльных пейзажаў «Па роднай краіне» (1936—1981), «Самарканд» (1942—1943), «Ленінград» (1945—1946), «Вільнюс» (1947—1958), «Мінск» (1958—1983), партрэтаў беларускіх архітэктараў (1982—1984) і інш.

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалямі, Граматамі Прэзідыума Вярхоўнага Савета ЛітССР (1951, 1954).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Вільнюса
Катэгорыя:Сцэнографы Беларусі
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-плакатысты Беларусі
Сяргей Лугавеевіч Мяжэвіч

**Сяргей Лугавеевіч Мяжэвіч** (, в. Альхавец, Горацкі раён, Магілёўская вобласць — ) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію ў 1963 годзе. З 1966 года — старшы інжынер, кіраўнік групы архітэктараў, галоўны інжынер праектаў у Магілёўграмадзянпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1972 года. Член КПСС з 1976 года. Пражываў у г. Магілёў.

## Творчасць 
Асноўныя працы: жылыя пасёлкі Вараніно Быхаўскага (1969), Вільчыцы саўгаса-камбіната «Узыход» Магілёўскага (1972), Вішоў калгаса «Радзіма» Бялыніцкага (1977) раёнаў, машынна-трактарны двор у калгасе імя Кірава Шклоўскага раёна (1978), комплекс па гадоўлі цялятак у саўгасе «Усход» Быхаўскага раёна (1979).

## Узнагароды 
Узнагароджаны сярэбранымі медалямі ВДНГ СССР (1978, 1980).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Міхаіл Фёдаравіч Макарачкін

**Міхаіл Фёдаравіч Мака́рачкін** (;  — ) — вучоны ў галіне грунтазнаўства і фундаментабудаўніцтва, доктар тэхнічных навук (1945), прафесар (1945), член-карэспандэнт Акадэміі будаўніцтва і архітэктуры СССР (1957), Акадэміі навук БССР.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сяле Глубкі Навасільскага павета Тульскай губерні (зараз у Навасільскім раёне Арлоўскай вобласці Расіі). У 1908—1912 гадах працаваў настаўнікам. У 1915 годзе скончыў Тульскі настаўніцкі інстытут. У 1915—1917 гадах у Рускай імператарскай арміі, у 1920—1921 гадах — у Чырвонай Арміі.
Да 1922 года выкладаў матэматыку. У 1926 годзе скончыў Маскоўскі інстытут інжынераў шляхоў зносін. У 1926—1930 годзе займаў пасады ў сістэме Народнага камісарыята шляхоў зносін і адначасова ў 1927—1929 гадах вучыўся у вячэрнім Універсітэце марксізма-ленінізма. З 1930 года М. Ф. Макарачкін у Маскоўскім інстытуце інжынераў шляхоў зносін, дзе займаў пасады ад асістэнта да прафесара і адначасова ў 1936—1937 гадах намесніка дэкана, у 1937—1947 гадах — дэкана факультэта. У 1947—1950 гадах адбываў пакаранне ў выпраўленча-працоўным лагеры (быў рэабілітаваны ў 1955 годзе). У 1951—1953 гадах — выкладчык матэматыкі ў 11-й сярэдняй школы ў Магілёве.

З ліпеня 1953 года М. Ф. Макарачкін у Беларускім політэхнічным інстытуце на пасадзе прафесара, з верасня 1953 года — загадчыка кафедры асноў і фундаментаў.

Памёр 5 жніўня 1963 года. Пахаваны на Усходніх (Маскоўскіх) могілках у Мінску.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па грунтазнаўству, праектаванню і будаўніцтву фундаментаў з выкарыстаннем мясцовых матэрыялаў. Займаўся экспертызай будаўнічых аб’ектаў на тэрыторыі БССР.

Сярод апублікаванага:
* *Макарочкин М. Ф., Соболевский Ю. А.* Фундаменты под машины. — Минск: Госиздат БССР, Ред. науч.-техн. лит., 1958. — 114 с.: черт.
* Состав и строительные свойства лессовидных грунтов БССР / М. Ф. Макарочкин, В. Н. Шарай, Н. И. Ловыгин. — Минск: Госиздат БССР. Ред. науч.-техн. лит., 1959. — 124 с.: ил., карт.
* *Макарочкин М. Ф., Морозова Л. К.* Учебное пособие к лабораторным работам по механике грунтов: Для студентов заоч. обучения по специальностям «Пром. и гражданское строительство» и «Гидротехн. строительство» / М-во высш., сред., спец. и проф. образования Белорус. ССР. Белорус. политехн. ин-т им. И. В. Сталина. — Мн.: Б. и., 1961. — 58 с., 4 л. граф.: черт.

## Узнагароды 
* Медаль «За доблесную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»
* Медаль «За абарону Масквы»
* Медаль «За працоўную адзнаку»
* Знак «Ганароваму чыгуначніку»
* Знак «Ударніку сталінскага прызыву»
* Знак «Выдатны будаўнік»
* Урадавая падзяка за ўдзел у будаўніцтве метро.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Макарочкин Михаил Фёдорович // НП «Товарищество сибирских геотехников» 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Арлоўскай вобласці
Катэгорыя:Вучоныя СССР
Катэгорыя:Матэрыялазнаўцы
Катэгорыя:Выкладчыкі БНТУ
Катэгорыя:Дэканы
Катэгорыя:Ганаровыя чыгуначнікі
Солчыца

**Солчыца** () — рака ў Беларусі і Літве, левы прыток Солчы (Шальчы) басейна Мерачанкі (Мяркіса).

Даўжыня 22 км (з іх у Літве 8 км), плошча басейна 118 км² (у Літве 69 км²). Пачынаецца за 9 км на ўсход ад Эйшышак, на беларуска-літоўскай мяжы. Цячэ на паўночны ўсход; на працягу 12,8 км рака працякае па мяжы дзвюх краін. Упадае ў Шальчу (Солчу) на тэрыторыі Літвы. На рацэ дзве сажалкі (плошчай 53 і 15 га).

## Зноскі 
Катэгорыя:Басейн Мяркіса
Катэгорыя:Памежныя рэкі
Катэгорыя:Рэкі Воранаўскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Шальчынінкайскага раёна
Іван Агеевіч Макарэнка

**Іван Агеевіч Макарэ́нка** (нар. ) — вучоны ў галіне акушэрства і гінекалогіі, доктар медыцынскіх навук (1969), прафесар (1971).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Кузьмінічы Чавускага павета Магілёўскай губерні (зараз у  Магілёўскай вобласці Беларусі). У 1938 годзе скончыў Мінскі дарожна-механічны тэхнікум. У 1938—1940 гадах праходзіў службу ў Чырвонай Арміі, у горадзе Самарканд. У 1940—1941 гадах працаваў настаўнікам у вёсцы Асінаўка Чавускага раёна. З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны на Заходнім фронце. У 1942—1944 гадах у партызанах — камандзір узвода, камандзір 12-га партызанскага атрада, які дзейнічаў на тэрыторыі Магілёўскай і Смаленскай абласцей. У 1944—1945 гадах І. А. Макарэнка займаў пасаду начальніка Чавускага раённага дарожнага аддзела. У 1950 годзе скончыў Мінскі медыцынскі інстытут і застаўся працаваць у ім. У 1950—1952 гадах клінічны ардынатар кафедры акушэрства і гінекалогіі, у 1952—1955 гадах — аспірант, у 1955—1960 гадах — асістэнт. У 1956 годзе пад кіраўніцтвам акадэміка Л. С. Персіянінава абараніў кандыдацкую дысертацыю. У 1960—1969 гадах на пасадзе дацэнта, у 1969—1988 гадах — прафесара кафедры акушэрства і гінекалогіі.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па пытаннях прафілактыкі лактацыйных мастытаў, мясцовага абязбольвання пры гінекалагічных аперацыях, люмінесцэнтнай цытадыгностыкі пры прафілактыцы раку маткі, дабраякасных і злаякасных пухлін жаночай палавой сферы і інш. Аўтар двух рацыяналізатарскіх прапаноў.

Кіраваў падрыхтоўкай 2 кандыдацкіх дысертацый. Прымаў удзел у VIII Міжнародным супрацьракавым кангрэсе ў Маскве ў 1962 годзе.

Сярод апублікаваных прац:
* Оценка эффективности местного обезболивания при гинекологических операциях методом плетизмографии и пневмографии: Автореферат дис. на соискание учен. степени кандидата мед. наук / Минский гос. мед. ин-т. — Мн.: [б. и.], 1955. — 18 с.; 20 см.
* Применение люминесцентной цитологической микроскопии при массовых профилактических осмотрах женщин // Здравоохранение Белоруссии, 1966, № 6.
* Люминесцентная цитодиагностика и её значение в профилактике рака матки — Мн.: Беларусь, 1973. — 151 с.

## Узнагароды 
* Ордэн Айчыннай вайны I ступені
* Медаль «Партызану Айчыннай вайны» I ступені
* Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»

## Літаратура 
* 
* Макаранка Іван Агеевіч // Памяць: Чавускі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкалегія: А. Н. Вінкевіч, [і інш.]; укладальнікі: Р. А. Аўраменка, П. М. Сырадоеў; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск, 2001. — С. 600.
*  — С. 549.
* Заведующие кафедрами и профессора Минского медицинского института (1921—1996) : биографический справочник / Н. Ф. Змачинская, М. В. Мальковец, А. Н. Пересада. ― Минск, 1999.

## Спасылкі 
* Макаренко Иван Агеевич   // Беларускі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт
* Макаренко Иван Агеевич  // Чавуская бібліятэчная сетка
* Макаренко Иван Агеевич   // Праект «Память народа» Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі
* 12-й партизанский отряд // Виртуальный музей «Наследие»  

Катэгорыя:Акушэры СССР
Катэгорыя:Гінеколагі СССР
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Мікалай Ільіч Мельнік

**Мікалай Ільіч Мельнік** (, с. Сарока, цяпер Іллінецкі раён, Вінніцкая вобласць — ) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Адэскі інстытут інжынераў грамадзянскага і камунальнага будаўніцтва ў 1936 годзе. Працаваў архітэктарам у Віцебску, Маладзечне, з 1960 па 1971 г. — выкладчыкам у Маладзечанскім палітэхнікуме.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1940 года.

## Творчасць 
Асноўныя працы: праекты малакватэрных жылых дамоў (1936—1940), тыпавы праект 8-кватэрнага жылога дому (1947), адміністрацыйны будынак у Маладзечне (1948, у аўтарскім калектыве).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Мікалай Аляксандравіч Мацяўшук

**Мікалай Аляксандравіч Мацяўшук** (, в. Барсукі, Люблінскае ваяводства, ПНР) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1970 годзе. З 1970 г. — архітэктар, галоўны архітэктар праектаў у Белбыттэхпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1976 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): лазнева-купальныя комплексы па вул. Алтайскай і Машынабудаўнікоў у Мінску (1972) і ў калгасе «Новы быт» Мінскага раёна (1982), грамадска-бытавы комплекс у Навагрудку (1973), станцыя аўтатэхабслугоўвання (1976), ПТВ-9 (1980) у Мінску, трыкатажная фабрыка ў Гродне (1979), комплекснае прадпрыемства ў в. Блонь Мінскага раёна (1980), Дамы быту ў Быхаве (1982), Магілёве, Бабруйску, Рагачове.

## Узнагароды 
Узнагароджаны Граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1981), двума бронзавымі медалямі ВДНГ СССР за распрацоўку прадпрыемстваў службы побыту для сяла.

## Сям’я 
У шлюбе з архітэктарам Святланай Мацяўшук.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Гродна
Катэгорыя:Архітэктары  Быхава
Катэгорыя:Архітэктары Магілёва
Катэгорыя:Архітэктары Бабруйска
Катэгорыя:Архітэктары Рагачова
Уладзімір Юр’евіч Мельцэр

**Уладзімір Юр’евіч Мельцэр** (, Магілёў) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію ў 1956 г. Працаваў ва Упраўленні мясцовай прамысловасці Магілёўскага аблвыканкама, з 1968 года — кіраўнік групы планіроўкі сельскіх населеных месцаў у Магілёўграмадзянпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1972 года. Пражываў у Магілёве.

## Творчасць 
Асноўныя працы: генпланы пасёлкаў Брылі калгаса імя Ільіча Магілёўскага (1967), Горы калгаса імя Свярдлова Горацкага (1970), Мілаславічы саўгаса «Мілаславічы» Клімавіцкага (1978), Красная Буда саўгаса «Крычаўскі» Крычаўскага (1980) раёнаў. Аўтар праекта жывёлагадоўчага комплексу па адкорме буйной рагатай жывёлы ў калгасе імя Кірава Шклоўскага раёна (1982).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Альберт Рыгоравіч Мельнікаў

**Альберт Рыгоравіч Мельнікаў** (нар. , с. Бярозаўскае, Валгаградская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі лесатэхнічны інстытут у 1957 годзе. Працаваў у СКБ мэблі ў Ерэване, ЭКБ мэблі ў Мінску, з 1968 па 1982 год — загадчык аддзела, намеснік дырэктара па мастацкім канструяванні ў Беларускім філіяле УНДІТЭ, з 1986 года — намеснік галоўнага інжынера Мінскага завода халадзільнікаў.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1963 года, член Саюза дызайнераў з 1987 года. Член КПСС з 1972 года. Пражывае ў г. Мінск.

## Творчасць 
Працуе ў галіне праектавання інтэр’ераў, мэблі, вырабаў культбыту, прамысловага абсталявання. Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): інтэр’ер, мэбля і абсталяванне Палаца спорту (1964), аўтарамонтнага завода (1968), Заводскага райкама КПБ (1978) у Мінску. Адзін з аўтараў навучальнага дапаможніка для ВНУ «Асновы мастацкага канструявання» (Мінск, 1978).

## Узнагароды 
Узнагароджаны залатым і бронзавым медалямі ВДНГ СССР.

## Бібліяграфія 
* Основы художественного конструирования : [учебное пособие для вузов] / А. А. Барташевич, А. Г. Мельников. — Минск : Вышэйшая школа, 1978. — 214, [1] с. : ил., табл. ; 21 см. — Библиография: с. 214 (19 назв.). — 10000 экз. — (В переплете) : 75 к.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Дызайнеры мэблі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Валгаградскай вобласці
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза дызайнераў
Леанід Іванавіч Мельнік

**Леанід Іванавіч Мельнік** (, Краснаярск) — беларускі архітэктар, мастак.

## Біяграфія 
Скончыў Львоўскі політэхнічны інстытут у 1959 годзе. З 1960 года — галоўны архітэктар праектаў, кіраўнік майстэрні ў Белдзіпрагандлі, з 1979 года — архітэктар Мінскага мастацка-вытворчага камбіната.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1963 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы: універсамы «Фрунзенскі» (1973), «Серабранка» (1974), рэканструкцыя рэстарана «Мінск» (1971) у Мінску, сталовая ў крэпасці-герою Брэсце (1973), праекты раздзелаў БССР на міжнародных кірмашах у Лейпцыгу, Плоўдзіве, Заграбе, Багдадзе, Ліёне, на выстаўках у Дзюсельдорфе, Нью-Дэлі, Лондане, а таксама на выстаўках «Эфектыўнасць і якасць», «У сям’і адзінай» у Маскве (1967—1982).

Як мастак-графік працуе ў тэхніцы акварэлі.

## Узнагароды 
Узнагароджаны Граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1969).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Яўген Уладзіміравіч Мядзько

**Яўген Уладзіміравіч Мядзько** (, Мінск — 1 снежня 2021) — беларускі архітэктар, мастак-аматар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1972 годзе. З 1972 года — аспірант, асістэнт, старшы выкладчык кафедры архітэктуры жылых і грамадскіх будынкаў Беларускага політэхнічнага інстытута.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1977 года. Жыў у Мінску

## Творчасць 
Асноўныя працы: сельскія дамы (1986—1988), інтэр’еры Дома культуры ў Беразіно (1989), помнік Вінцэнту Дуніну-Марцінкевічу і Станіславу Манюшку (2016, скульптары Леў і Сяргей Гумілеўскія). Аўтар артыкулаў па пытаннях аўтаматызацыі праектавання. Аўтар карцін у жанры рамантычнага сюррэалізму і гарадскога пейзажу.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Беразіна
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Памерлі ад каранавіруснай інфекцыі COVID-19
Таццяна Віталеўна Мікаелян

**Таццяна Віталеўна Мікаелян** (нар. , г. Крэмэнэць, Цярнопальская вобласць, УССР) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1972 годзе. З 1973 года — архітэктар, старшы архітэктар, з 1987 года — кіраўнік групы архітэктараў у Мінскграмадзянпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1979 года. Пражывае ў Мінску, царква ў гонар абраза Маці Божай «Збавіцельніца» ў г. Жодзіна (1997—1998, будаўніцтва 1998—2003, сааўтары У. Ф. Даніленка, М.  Міклашэвіч, В. М. Батузава).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Фаніпаля
Катэгорыя:Архітэктары Маладзечна
Катэгорыя:Архітэктары Радашковічаў
Катэгорыя:Архітэктары Жодзіна
Катэгорыя:Архітэктары Старых Дарог
Ірына Мікалаеўна Міхайлава

**Ірына Мікалаеўна Міхайлава** (, Алма-Ата) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1963 годзе. Працавала ў Белпрампраекце, Белкамунпраекце, з 1976 года — галоўны архітэктар праектаў у БелНДІПгорадабудаўніцтва.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1968 года. Пражывала ў Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы: вытворчы корпус завода імя Арджанікідзэ (1968); у аўтарскім калектыве: рэканструкцыя былога касцёла пад Дом кіно (1973), адміністрацыйны корпус Савета Міністраў БССР (прыбудова да Дома ўрада) па вул. Савецкай, 9 (1976; сумесна з М. Н. Ліўшыцам, С. І. Федчанкам, Новікавым) у Мінску, інтэрнат Наваполацкага політэхнічнага інстытута (1980), комплексы піянерлагераў Гродзенскай і Гомельскай вобласці (1978—1983), забудова мікрараёнаў № 4 у Бабруйску і Поўнач-1 у Пінску (1979—1987).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Бабруйска
Катэгорыя:Архітэктары Пінска
Катэгорыя:Архітэктары Наваполацка
Уладзімір Абрамавіч Мінькін

**Уладзімір Абрамавіч Мінькін** () — савецкі і расійскі архітэктар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 5 мая 1930 года ў Магілёве.

Скончыў Маскоўскі архітэктурны інстытут у 1954 годзе. Працаваў у Валгаградзе, дзе ўдзельнічаў у праектаванні Дома Савецкай Арміі, жылых дамоў па Ленінскім праспекце, мікрараёнаў у г. Камышыне. З 1968 па 1981 года — галоўны архітэктар праектаў, кіраўнік майстэрні ў Мінскпраекце; ПДП раёна па вул. Маякоўскага (1974), праект рэканструкцыі Партызанскага праспекта (1972—1973), праекты забудовы мікрараёнаў Ангарская-2А (1970—1973), Маякоўская-1 (1976—1978), рэканструкцыя стадыёна «Трактар» (1977), жылыя дамы з убудаванымі крамамі па вул. Пархоменка ў Валгаградзе; жылыя дамы па вул. Леніна, Галоўпаштамт, гарвыканкам у г. Камышын; праект серыі № 134 буйнапанэльных жылых дамоў для Валгаграда (1984—1987); жылы 5-7-9-павярховы дом у жылым раёне Царыцына (1996); будынак ашчадбанка па вул. Камуністычнай (1998); абласны Цэнтр занятасці насельніцтва ў Валгаградзе (2001).

### Конкурсныя працы 
* Пантэон — помнік вечнай славы вялікіх людзей СССР (1954) — заахвочвальная прэмія;
* Палац Саветаў у Маскве (1958) — заахвочвальная прэмія;
* праект забудовы заканальнай часткі Валгаграда (1961) — I прэмія (падзелена з Дзіпрагарам);
* праект Акадэмічнага тэатра імя Я. Купалы ў Мінску (1975) — III прэмія;
* праект Музея імя У. І. Леніна ў Мінску (1980) — прэмія.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары СССР
Катэгорыя:Архітэктары Расіі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Георгій Георгіевіч Меншыкаў

**Георгій Георгіевіч Меншыкаў** (, Менск — ) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1954 годзе Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум, у 1963 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. Працаваў у Брэсце, Мінскпраекце, Белдзіпрахарчпраме, з 1968 па 1977 г. — старшым архітэктарам, кіраўніком групы архітэктараў у Мінскпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1968 года.

## Творчасць 
Асноўныя працы: інтэр’еры гасцініцы «Брэст», крам «Тканіны» па вул. К. Лібкнехта, прамысловых тавараў па вул. Арлоўскай, Кавалерыйскай, Магілёўскай шашы (1964—1966), Дом быту (1965—1966), атэлье індпашыву па Ленінскім праспекце (1967), 9-павярховы інтэрнат для Белдзяржкансерваторыі (1968—1972), будынак санэпідстанцыі і хуткай дапамогі (1971), рэканструкцыя фасадаў будынкаў па праспекце Машэрава (1974) у Мінску.

## Творчасць 
2-я прэмія на адкрытым Усесаюзным конкурсе за праект будынка жалобных абрадаў (1969, у аўтарскім калектыве), 1—2-я прэміі за праект Палаца піянераў і школьнікаў (1969, у аўтарскім калектыве), 1-я прэмія за праект Дома архітэктараў (1971) на адкрытых рэспубліканскіх конкурсах.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
C/2020 F3 (NEOWISE)

**C/2020 F3 (NEOWISE)** — доўгатэрміновая камета, адкрытая 27 сакавіка 2020 года пры дапамозе інфрачырвонага касмічнага тэлескопа NEOWISE, якая стала бачная з Зямлі паблізу перыгелія ў ліпені 2020 года.

Свой перыгелій камета прайшла 3 ліпеня 2020 года. Яна была адным з самых яркіх аб’ектаў на небасхіле ў Паўночным паўшар’і Зямлі. Па стане на 5 ліпеня яе бачная зорная велічыня складала каля +1,5m. У наступны раз C/2020 F3 (NEOWISE) вернецца да Сонца цераз 6800 год.

Катэгорыя:Каметы
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 2020 годзе
Барыс Міхайлавіч Малчанаў

**Барыс Міхайлавіч Малчанаў** (, в. Воўчын, Высокаўскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1972 годзе. З 1972 г. — галоўны архітэктар праектаў у Мінскім філіяле Саюзмашпраекта.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1979 года. Пражывае ў г. Мінск.

## Творчасць 
Удзельнічаў у распрацоўцы праектаў будынка НДІ аптычнай прамысловасці ў Мінску (1983) і прамысловых будынкаў у Новасібірску, Растове.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Прамысловыя архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Архітэктары Новасібірска
Катэгорыя:Архітэктары Растова
Наталля Мікалаеўна Мароз

**Наталля Мікалаеўна Мароз** (, Мінск) — беларускі інжынер-канструктар.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1937 годзе. З 1938 па 1941 г., 1944 па 1976 г. працавала інжынерам, галоўным інжынерам праектаў у Белдзяржпраекце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1960 года. Пражывала ў Мінску.

## Дзейнасць 
Як канструктар удзельнічала ў распрацоўцы праектаў жылых дамоў галаўной часткі Ленінскага праспекта (1950, 1952), будынкаў Цэнтральнага тэлеграфа (1953), абкама КПБ (1954), аблвыканкама (1955), Дома палітасветы (1956), карпусоў — галоўнага (1958), радыёфізікі і электронікі (1962), лабараторнага (1965) Белдзяржуніверсітэта, кінатэатра «Кастрычнік» (1973) у Мінску.

## Узнагароды 
Узнагароджана ордэнам «Знак Пашаны» (1966).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Інжынеры Беларусі
Міжнародная федэрацыя фехтавання

**Міжнаро́дная федэра́цыя фехтава́ння** — арганізацыя, якая абмяркоўвае пытанні развіцця фехтавання ў свеце.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Асацыяцыя летніх Алімпійскіх міжнародных федэрацый
Катэгорыя:Фехтаванне
Ала Мікалаеўна Маскалькова

**Ала Мікалаеўна Маскалькова** (нар. , г. Барысаў, Мінская вобласць) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1967 годзе. З 1968 года — старшы архітэктар Магілёўграмадзянпраекта, начальнік архітэктурна-планіровачнага аддзела праектнага спецыялізаванага бюро Магілёўскага гарвыканкама.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1972 года. Пражывае ў Магілёве.

## Творчасць 
Асноўныя працы: генпланы Бялынічаў (1971, з інжынерам Ц. П. Ціванавым), Клічава (1973), ПДП цэнтральнай часткі Быхава (1971), праект цэнтральнай сядзібы саўгаса «Ціманава» Клічаўскага раёна (1974) Магілёўскай вобласці, пошта, ашчадкаса, прыбудова да 9-павярховага жылога дома па Віцебскім праспекце (1978), прыбудова да школы № 3 (1980, з Г. Р. Аляксеевай), мікрараён «Спадарожнік» (1983) у Магілёве.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Бялынічаў
Катэгорыя:Архітэктары Клічава
Катэгорыя:Архітэктары Быхава
Катэгорыя:Архітэктары Магілёва
Катэгорыя:Горадабудаўнікі Беларусі
Армія людзей накшбандзійскага ордэна

**«Армія людзей накшбандзійскага ордэна (шляху)»** (; *Jaysh Rijāl aṭ-Ṭarīqa an-Naqshabandiya*) — паўстанцкая арганізацыя ў Іраку. Вяла ўзброеную партызанскую барацьбу супраць арміі ЗША і іракскага ўрада. Яе байцы належалі да суфійскага тарыкату Накшбандзія. Заснавальнікам арганізацыі быў Ібрагім Ізат ад-Дуры, былы старшыня Савета рэвалюцыйнага камандавання і сакратар Партыі арабскага сацыялістычнага адраджэння.

Створана ў 2006 годзе пасля пакарання смерцю Садама Хусейна падчас Іракскай вайны, аднак асобныя яе будучыя ўдзельнікі пачалі ваяваць яшчэ раней, у прыватнасці, у бітве за Фалуджу (2004). У 2007 годзе разам з двума дзесяткамі іншых паўстанцкіх груп увайшла ў склад арганізацыі «Вышэйшае камандаванне джыхаду і вызвалення».

Выкарыстоўвала партызанскую тактыку супраць сіл кааліцыі і іракскіх урадавых войскаў — абстрэлы, выбухі, снайперскія атакі. На ранніх этапах барацьбы «Армія» дзейнічала невялікімі групамі па 7—10 байцоў, узброеных аўтаматамі, бомбамі і гранатамёта.

Урад ЗША ўвёў фінансавыя санкцыі супраць групоўкі і прылічыў яе да тэрарыстычных арганізацый.

Саюзная ёй групоўка «Аль-Аўда» пад пачаткам  Мухамедам аль-Ахмедам з’яўлялася менш кансерватыўнай і больш свецкай, што прывяло да міжфракцыйнай канкурэнцыі ў Баас, дзе, як мінімум да смерці Дуры, мела перавагу АЛНО.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Партызанскія рухі
Катэгорыя:Іракскія паўстанцы
Катэгорыя:Іракскія групоўкі, якія змагаюцца супраць ІДІЛ
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2006 годзе
Катэгорыя:Суфізм
Французскі Саюз

**Французскі Саюз** () — палітычнае аб’яднанне, створанае Францыяй для трансфармацыі Французскай каланіяльнай імперыі. Саюз быў утвораны 27 кастрычніка 1946 года ў адпаведнасці з артыкулам VIII Канстытуцыі. Французскія калоніі ператвараліся ў дэпартаменты і заморскія тэрыторыі, змяняўся юрыдычны статус іх грамадзян.

У 1958 годзе, пасля ўтварэння Пятай рэспублікі, Французскі Саюз быў ператвораны ў Французскае Супольніцтва.

Структура Французскага Саюза вызначалася артыкуламі 63—72 Канстытуцыі Францыі. Яна складалася з Прэзідэнта Французскага Саюза, Вярхоўнага Савета Французскага Саюза і Асамблеі Французскага Саюза.

Прэзідэнтам Саюза з’яляўся Прэзідэнт самой Францыі. Вярхоўны Савет () складаўся з прадстаўнікоў французскага ўрада і дзяржаў-членаў. Ён дапамагаў французскаму ўраду ў пытаннях, звязаных з Саюзам. Палову Асамблеі () складалі прадстаўнікі Французскай метраполіі, іншую палову — прадстаўнікі заморскіх дэпартаментаў, заморскіх тэрыторый і асацыяваных дзяржаў.

## Гл. таксама 
* Дэкаланізацыя
* Садружнасць нацый

## Літаратура 
* Cooper, Frederick. "French Africa, 1947–48: Reform, Violence, and Uncertainty in a Colonial Situation." *Critical Inquiry*  (2014) 40#4 pp: 466-478. in JSTOR
* Simpson, Alfred William Brian. *Human Rights and the End of Empire: Britain and the Genesis of the European Convention* (Oxford University Press, 2004).
* Smith, Tony. "A comparative study of French and British decolonization." *Comparative Studies in Society and History* (1978) 20#1 pp: 70-102. online 
* Smith, Tony. "The French Colonial Consensus and People's War, 1946–58." *Journal of Contemporary History* (1974): 217–247. in JSTOR

Катэгорыя:Гісторыя Францыі
*
Катэгорыя:Каланіялізм
Катэгорыя:З’явіліся ў 1946 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1958 годзе
Раміль Равільевіч Маскоў

**Раміль Равільевіч Маскоў** (, г. Янгіюль, Узбекская ССР) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Фрунзенскі політэхнічны інстытут у 1971 годзе. Працаваў у праектных арганізацыях Фрунзэ, з 1974 года — кіраўнік групы архітэктараў, галоўны архітэктар праектаў у Мінскпраекце, з 1981 г. — мастак-архітэктар Мінскага мастацка-вытворчага камбіната.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1974 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчаць 
Асноўныя працы: будынкі культурна-бытавога прызначэння ў Кыргызстане (1973—1975), Рэспубліканскае ўпраўленне пажарнай аховы па вул. Рэвалюцыйнай у Мінску, Дом творчасці Беларускага тэатральнага таварыства ў Астрашыцкім Гарадку (1976-80), інтэр’еры гасцініцы ў Барысаве, рэстарана «Папараць-кветка» ў Маладзечне (1981—1984).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Дзмітрый Максімавіч Мохаў

**Дзмітрый Максімавіч Мохаў** (, с. Масляніна, Новасібірская вобласць) — беларускі архітэктар, мастак-сцэнограф.

## Біяграфія 
Вучыўся ў 1961—1964 гадах у БПІ, рэстаўрацыі Слуцкай брамы ў Нясвіжы (1971—1973), вялікай залы Жыліцкага палаца (Магілёўская вобласць) і інш.; рэканструкцыі інтэр’ера Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі (усе 1973), ратушы і прылеглых будынкаў у Віцебску (1995).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнографы Беларусі
Армія Махдзі

**«Супольнасць міру»** (, *Sarāyā al-Salām*) — шыіцкая міліцыя, створаная іракскім радыкальным шыіцкім лідарам Муктадой ас-Садрам у чэрвені 2003. Таксама арганізацыя існавала пад назвай «**Армія Махдзі**» (*جيش المهدي, Jaish al-Mahdī *). Мае праіранскую накіраванасць. Арганізацыя канфліктуе з баасісцкімі і суніцкімі атрадамі.

Міжнародную вядомасць атрымала 4 красавіка 2004, калі яна ўзначаліла першы буйны арганізаваны ўзброены выступ супраць акупацыйных сіл падчас Іракскай вайны. Паўстанне шыітаў доўжылася да чэрвеня. Пасля двухмесячнага перамір’я паўстанне аднавілася ў жніўні і працягвалася як мінімум месяц.

З пачаткам грамадзянскай вайны ў Сірыі падтрымала ўрад Башара Асада.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* BBC — Who are Iraq’s Mehdi Army?
* International Crisis Group — Iraq’s Muqtada Al-Sadr: Spoiler or Stabiliser?
* The Sunni Mahdi GlobalSecurity.org
* 
* 
* 
* 
* SADR AND THE MAHDI ARMY 

Катэгорыя:Партызанскія рухі
Катэгорыя:Іракскія паўстанцы
Катэгорыя:Праўрадавыя ваенныя арганізацыі Грамадзянскай вайны ў Сірыі
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2003 годзе
Ісламская армія ў Іраку

**Ісламская армія ў Іраку** () — іракская ісламісцкая суніцкая паўстанцкая групоўка, створаная пасля амерыканскага ўварвання ў Ірак у ліпені 2003 года.

У адрозненне ад такіх груповак як Аль-Каіда ў Іраку і Ансар аль-Іслам, Ісламская армія ў Іраку не з’яўляецца чыста ісламісцкай (салафісцкай) групоўкай. Яе ідэалогія ўключае ў сябе элементы іракскага нацыяналізму.

Групоўка прытрымліваецца антыіранскай арыентацыі і ажыццявіла шматлікія атакі на шыітаў, у прыватнасці, выкраданне іранскага дыпламата. У яе склад уваходзілі некаторая колькасць замежных баевікоў і былых функцыянераў рэжыму Хусейна. Найбольшую актыўнасць праяўляла на поўнач ад Багдаду і ў правінцыі Анбар. Адным з байцоў групоўкі лічыцца вядомы снайпер па мянушцы Джуба.

У канцы 2013 года групоўка ўвайшла ў так званы Ваенны савет рэвалюцыянераў у правінцыі Анбар, прыняўшы ўдзел у баявых дзеяннях супраць новых іракскіх ўрадавых войскаў.

У чэрвені 2014 года групоўка прыняла ўдзел ва ўзброеным канфлікце на поўначы Ірака, выступіўшы супраць іракскага ўрада сумесна з ІДІЛ. Адзін з заснавальнікаў Ісламскай арміі ў Іраку Ахмед аль-Дабашб заявіў, што тысячы яго людзей прымаюць удзел у супраціве і сумесна з ІД наступаюць на Багдад. Аднак ён падкрэсліў, што ідэалогія групоўкі не носіць гэтак экстрэмісцкі характар, як у яе саюзніка.

Катэгорыя:Партызанскія рухі
Катэгорыя:Іракскія паўстанцы
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2003 годзе
Святлана Паўлаўна Мульчэўская

**Святлана Паўлаўна Мульчэўская** (, Паўлаўск, Варонежская вобласць — ) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Беларускі політэхнічны інстытут у 1967 годзе. Працавала архітэктарам, старшым архітэктарам у Белдзяржпраекце, з 1970 па 1982 г. — старшым выкладчыкам у Беларускім політэхнічным інстытуце.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1980 года.

## Творчасць 
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): серыі жылых дамоў з цэглы для забудовы Віцебска (1970), тыпавых эксперыментальных жылых дамоў з газасілікатнага бетону, гасцініца «Юбілейная» у Мінску (1969). Апублікавана звыш 20 навуковых і метадычных прац.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Ада Львоўна Муладжанава

**Ада Львоўна Муладжанава** (, Харкаў) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла Фрунзенскі політэхнічны інстытут у 1969 годзе. Працавала ў праектных арганізацыях Украіны, Кыргызстана, Узбекістана (1955—1974). З 1974 г. — старшым архітэктарам у Мінскпраекце, з 1979 па 1980 г. — кіраўніком групы архітэктараў у Белдзіпрагандлі.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1963 года. Пражывае ў Мінску.

## Творчасць 
Запраектавала будынкі Кіргізземсельгаспраекта, райкама партыі і райвыканкама ў Фрунзэ, удзельнічала ў праектаванні мікрараёнаў у Ташкенце і Какандзе, цырка ў Фрунзэ.
 і Дома мод]]
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве) у Беларусі: комплекс Белбыттэхпраекта, Дом мод (1983), тыпавы праект школы ў мікрараёне Зялёны Луг-6 (1979, прывязка з перапрацоўкай) у Мінску.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Бішкека
Катэгорыя:Архітэктары Ташкента
Катэгорыя:Архітэктары Каканда