open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Насельніцтва КНДР

Па колькасці насельніцтва (25 млн чал.) КНДР удвая меншая за Рэспубліку Карэю. У аб’яднанай Карэі пражывала б каля 72 млн чалавек. Выключна монаэтнічная краіна. Дзяржаўная мова карэйская. Большасць насельніцтва атэісты, папулярныя будызм, нацыянальная рэлігія чхандагё, хрысціянства. Дзве траціны насельніцтва жыве ў гарадах, найбуйнейшыя з якіх — Пхеньян, Хамхын, Чханджын.

## Дэмаграфія 
За першыя два дзесяцігоддзі ХХІ стагоддзя насельніцтва вырасла толькі на 2,5 млн, а у 1990-х на дынаміку адмоўна паўплываў вялікі голад 1995—1997. У ХХІ стагоддзі паўночныя карэйцы працягваюць адчуваць недахоп харчавання, і калі голад быў у цэлым пераможаны, то недахоп бялкоў і тлушчаў нікуды не знік.

У канцы 2010-х насельніцтва паступова расце, прырост складае каля 5 чалавек на 1000 (нараджальнасць каля 14, смяротнасць — 9). Сумарны каэфіцыент нараджальнасці даволі высокі (1,98). Да станоўчага боку дэмаграфічнага партрэта паўночнага карэйца адносяцца вельмі рэдкія разводы; адмоўныя бакі — вельмі познае ўступленне ў шлюб праз працяглую вайсковую службу, доўгія гадзіны знясільваючай палітпрацы, абмежаванасць жыллёвай плошчы (дзве траціны насельніцтва жывуць у двухпакаёвых кватэрах сем’ямі ў некалькі пакаленняў). Сярэдняя працягласць жыцця складае 71 год і гэта даволі някепскі паказчык для краіны з нізкімі прыбыткамі. Да таго ж смяротнасць паводле прычын — сардэчна-сасудзістыя захворванні і анкалогія — блізкая да развітых краін. Сярэдні ўзрост — 34 гады, доля дзяцей і падлеткаў да 15 гадоў складае 20 %.

Эміграцыі амаль не адбываецца. Асноўная маса сучасных эмігрантаў — малаадукаваныя жанчыны з памежных з Кітаем вёсак, што з’язджаюць на заробкі ў Кітай. Такім чынам, эміграцыя носіць пераважна эканамічны, а не палітычны характар.

## Этнічны склад 
]]
Амаль усё насельніцтва — карэйцы, маюцца нязначныя кітайская і японская меншасці.

### Мовы 
Дзяржаўная мова карэйская. Карэйская мова ў розных частках паўвострава мае свае дыялекты. Літаратурная норма («культурная мова») КНДР распрацавана на аснове пхеньянскага дыялекту, паўднёвакарэйская «стандартная мова» на базе сеульскага дыялекту лічыцца вульгарнай праз вялікую колькасць запазычанняў з кітайскай і англійскай.

## Рэлігіі 
На дзяржаўным узроўні як сапраўдная камуністычная дзяржава КНДР вызнае атэізм; рэлігійнасць не ухваляецца, некаторыя канфесіі пераследуюцца. Вернікі (а такія, безумоўна, ёсць) пераважна анімісты, будысты і прыхільнікі канфуцыянства, хрысціяне. Ёсць прыхільнікі (каля 2,8 млн чал.) нацыянальнай сінкрэтычнай рэлігіі чхандагё — рэлігія нябеснага шляху, амаль што афіцыйная.

## Размяшчэнне і рассяленне 
Сярэдняя шчыльнасць 198 чал/км² — у тры з паловай большая чым у сярэднім па планеце і ў два з паловай меншая, чым у паўднёвага суседа. Найбольш густа заселены заходнія раўніны і ўзбярэжжа (да 300—400 чал/км²), на ўсходнім узбярэжжы дзве плямы павышанай гушчыні — Хамхын і Вансан з іх ваколіцамі; найменш шчыльна заселены горныя раёны, асабліва на мяжы з Кітаем. У гарадах пражывае 62 % насельніцтва (2018). Найбуйнейшыя гарады: Пхеньян (3 млн чал), Хамхын (утварае агламерацыю з Хэнамам агульнай колькасцью каля 770 тыс. жыхароў), Чханджын, Нампхо, Хэджу, Сіныйджу, Вансан.
Псіхасаматыка

**«Псіхасама́тыка»** — чацвёрты сольны музычны альбом Лявона Вольскага. Альбом з дзвюх канцэптуальных частак быў запісаны з нарвежскім саўндпрадзюсарам Снорэ Бергерудам. «Псіхасаматыка» стала даступнай для слухачоў 15 лістапада 2016 на сайце выканаўцы. Прэзентацыя адбылася 3 снежня 2016 у віленскім клубе Loftas.

## Аб альбоме 
У «Псіхасаматыцы» 16 кампазіцый, разбітых на дзве паловы. Першая палова аб’яднана назвай «Горад» і з’яўляецца больш рокавай, сацыяльнай, бескампраміснай. Другая частка — «Лес» — больш асабістая, лірычная, бадай, бардаўская. Абедзве паловы пачынаюцца з песні «Гэй!», дакладней, двух розных тэкстаў, пакладзеных на адну музыку. Нечаканым для Вольскага хітом альбома стала песня «Жорны». На песню «Цёплае мінулае» ў 2016 і «Спявайце» ў 2017 былі зняты відэакліпы, прычым у здымках апошняга паўдзельнічала мноства зорак беларускага і нават украінскага року.

Альбом — першая маштабная праца Вольскага, выпушчаная пасля смерці жонкі і прадзюсара Ганны — прасякнуты сумам і адзінотай, асабліва ягоная другая палова.

## Спіс кампазіцый 
**Дыск 1. Горад**

**Дыск 2. Лес**

Аўтар музыкі і слоў усіх песень — Лявон Вольскі.

## Рэцэнзіі 
Альбом «змяшчае так шмат, а пралятае так хутка: „Горад“ на ўдых, „Лес“ на выдых. Такі надзвычай удалы фармат быў бы немагчымым без „схемы Бергеруда“ — поўнай адмовы ад сола і брыджаў, імкнення да максімальнай лаканічнасці; усяго чатыры песні тут не змясціліся ў троххвілінны хранаметраж… „Псіхасаматыка“, нават разбітая на палоўкі, гучыць цэльна.» — піша музычны крытык Мікалай Янкойць на сайце Experty.by.

## Удзельнікі запісу 
* Лявон Вольскі — вакал
* Snorre Bergerud — усе гітары, бас
* Sindre Skeie — бубны

Катэгорыя:Альбомы Лявона Вольскага
Дубавэ (Цячыўскі раён)

**Дубавэ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Цячыўскім раёне Закарпацкай вобласці Украіны, размешчаны ў Карпатах і мае статус горнага населенага пункта.

## Геаграфія 
Пасёлак размешчаны за 37 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра. Праз яго праходзіць шасэйная дарога Цячыў — Усць-Чорна. Дубавэ раскінулася на абодвух берагах ракі Тэрэсвы, што працякае па ўшчэллю, перасякаючы з поўначы на поўдзень Паланынскі хрыбет. З Дубавэ пачынаецца турыстычны маршрут на гару Апецьку (1511 метраў). Клімат у пасёлку ўмераны. Тыповая архітэктура прыватных дамоў - гэта маленькія хаты з драўлянымі стрэхамі, сцены пакрытыя дранкай, а таксама з адкрытым ганкам. У 1999 г. праз мястэчка праходзіла вузкакалейная чыгунка Тэрэсва — Усць-Чорна, якой курсіравалі таварныя і пасажырскія цягнікі. На паўночна-ўсходняй ускраіне рака Пасічны ўпадае ў Тэрэсву.

## Гісторыя 
У другой палове XVII ст. гэта мясцовасць перайшла ў валоданне Хустскага замку, а з канца XVII — пачатку XVIII ст. належала феадалу Даўгаю. За сваю гісторыю мястэчка ўваходзіла ў склад некалькіх дзяржаўных утварэнняў - Каралеўскай Венгрыі, Аўстра-Венгрыі, Чэхаславакіі, Карпацкай Украіны, УССР, знаходзіліся пад часовай акупацыяй Румыніі ў 1919 г. і Венгрыі ў 1939-1944 гг.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Закарпацкай вобласці
Каралэва

**Каралэва** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Вынаградзіўскім раёне Закарпацкай вобласці Украіны на рацэ Ціса.

## Геаграфія 
Паселішча размешчана на вышыні 146 метраў над узроўнем мора. Яго з усіх бакоў атачаюць горы: Чорная гара на паўночным захадзе (вышыня 568 метраў) гара Саргедзь - на ўсходзе (393 метраў) паўднёвей — гара Камінь (347 метраў) Крыжыўскі верх, а на поўдні віднеецца гара Фрасын — 821 метраў, на ўсход ад яе бачым гару Кабола — 615 метраў, прама на ўсход — гара Іросла 598 метраў. Пры ўмове добрага сонечнага надвор'я далёка на поўначы відаць гару Тупый. Яе вышыня 878 метраў. На паўночным усходзе віднеецца гара Тоўста, на вяршыні якой усталявана тэлевежа. На поўнач адразу за ракой Ціса пасціраюцца высокія горы Копанскі Верх.

## Назва 
Назва Каралэва (,  — "Дом караля"), паходзіць ад каралеўскага паляўнічага доміка, куды на паляванне прыязджаў венгерскі кароль Іштван V Арпад. У розныя часы сяло называлася Феэлсас, Кірайгазо, Кралава-над-Цісай, Каралэва.

## Гісторыя 
Першая пісьмовая згадка пра Каралэва датуецца 1262 г., калі Папа Урбан IV у адным са сваіх лістоў, у якім ён піша пра паселішча QUARELIAZA (хоць ёсць і іншыя версіі, па якіх пра Каралэва ўспамінаюць на два гады раней, гэта значыць у 1262 г.), а пра Каралэўскі замак Ньолаб - у 1279 г. У адной з грамат, датаванай 1272 г., Карл Роберт дазволіў венгерскай шляхце палявання на мядзведзяў, кабаноў, аленяў у навакольных лясах, аднак простаму люду гэта было забаронена. Пра існаванне замка ў гэтай грамаце не згадваецца. Як сведчаць венгерскія летапісцы, замак Ньолаб узводзіў Ласла IV. Збудаванне мела няправільную форму, было двух'ярусным, падобным на пшанічны сноп (адсюль замак і атрымаў сваю назву). Спачатку замак быў уласнасцю Борша Бэнэдэка, а потым у 1312 г., Карл Роберт выдаў указ, згодна з якім бастыён атрымаў новага гаспадара. У IX-X ст. на месцы замка існавала паселішча славян, а ў канцы XII ст.на гарадзішчы быў пабудаваны драўляны каралеўскі паляўнічы дом, ад якога вёска і атрымала сваю назву.

У XIV ст. будуюць каменны замак, які атрымаў назву замак Ньолаб. Размешчаны ён на двух высокіх тэрасах скалістага пагорка, які ўзвышаецца над Цісай, у паўночна-заходняй частцы пасёлка. У 1672 г. замак быў разбураны пасля падаўлення змовы магнатаў. Да нашых дзён захаваліся толькі некаторыя фрагменты сцен замка.

У XIX ст. Каралэва - мястэчка Зацісянскага павета Угачанскага камітату Каралеўства Венгрыя. 16 чэрвеня 1872 г. быў адкрыты ўчастак Сату-Марэ - Буштына венгерскай Паўночна-Усходняй чыгункі, яна прайшла праз Каралэва. 24 кастрычніка 1872 г адкрылі ўчастак дарогі з Каралэва да Чопа.

Гарадская абшчына карысталася гербам са складанай сімволікай: на срэбным фоне - царква, над якой ляціць голуб (прыхадская царква Святога Духа), гара, на якой стаіць вежа (руіны замка Ньолаб) і рыба (рака Ціса).

16 сакавіка 1939 г. некалькі студэнтаў Вынаградзіўскай настаўніцкай семінарыі і каля 100 мясцовых жыхароў з паляўнічымі стрэльбамі пад артылерыйскім агнём ўвесь дзень стрымлівалі наступ венгерскай арміі, толькі авіяцыйная атака зламала абарону.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Закарпацкай вобласці
Ждэніева

**Ждэніева** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Валавэцкім раёне Закарпацкай вобласці Украіны, размешчаны ў Карпатах і мае статус горнага населенага пункта.

## Геаграфія 
Размешчаны над ракой Ждэніўкай, за 26 км ад чыгуначнай станцыі Валавэць і 15 км ад трасы Кіеў — Чоп, на вышыні 542 метраў над узроўнем мора, каля падножжа водападзельнага хрыбта.

## Гісторыя 
Пасёлак, як усе Закарпацце, быў часткай Венгерскага каралеўства і большасцю жыхароў былі русіны. Пасля Першай сусветнай вайны ў 1919 годзе адышоў да Чэхаславакіі. У 1945 года — да Савецкага Саюзу ў складзе УССР.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Закарпацкай вобласці
Чачэрскае прадмесце (гістарычны раён Гомеля)

**Чачэрскае прадмесце ** — гістарычны раён горада Гомеля, вядомы з дакументаў другой паловы XVIII ст. Прымыкала да тагачаснай Чачэрскай вуліцы, верагодна, з поўначы і паўночнага захаду. Дакладныя межы невядомыя. Меркаванае размяшчэнне — між сучаснымі Кіеўскім і Баярскім (Білецкім) спускамі.

## Гістарычныя звесткі 
У Чачэрскім прадмесці (*Przedmiescie Czeczerskie*) па стане на 1765 г. знаходзілася 57 гаспадарак. У 1771 г. іх колькасць складала 65. Яны ў пераважнай большасці значыліся за гаспадарамі-мужчынамі. Жанчыны і ў 1765, і 1771 г. валодалі толькі чатырма гаспадаркамі.

Прозвішчы часткі гаспадароў, што жылі ў прадмесці, указваюць на іх прафесійную прыналежнасць ці род заняткаў — слесар, півавар, каваль, шавец, кравец, пекар («калачнік»), «бакаляр».

У Чачэрскім прадмесці знаходзілася сядзіба беліцкага святара (Антон, 1765 г.; Якаў, 1771 г.). Каля брамы «в предмести Чечерской улици», паводле звестак 1776 г., знаходзіўся дом, дзе пражываў «штатной уездного комысара прапорщик Балаздински».

З сярэдзіны 1770-х гг. успрымалася як частка ўласна Гомеля («внутре местечка»). Сваю назву мясцовасць страціла, відаць, на мяжы XVIII-ХІХ стст. у сувязі з маштабнай перабудовай гістарычнага Гомеля.

## Літаратура 
* Адказная кніга на Гомельскі маёнтак П. А. Румянцава, 1776 г. // Памяць : гіст.-дакум. хроніка Гомеля. У 2 кн. Кн. 1-я — Мінск : БЕЛТА, 1998. — С. 125.
* Макушников, О. А. Гомель с древнейших времён до конца XVIII в. Историко-краеведческий очерк / О. А. Макушников. — Гомель : РУП «Центр научно-технической и деловой информации», 2002. — С. 171.

## Спасылкі 
* Люстрацыя Гомельскага староства , 1765 г.
* Інвентар Гомельскага староства, 1771 г.

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Гомеля
Сарабістыка

**Сарабі́стыка** (, ) — міждысцыплінарная навуковая дысцыпліна, якая вывучае лужыцкія мовы і культуру лужыцкіх сербаў.

## Цэнтры сарабістыкі 
* У Германіі: Сербалужыцкі інстытут у Баўтцэне (выдае навуковы часопіс Lětopis) і Інстытут сарабістыкі ў Лейпцыгскім універсітэце (рыхтуе выкладчыкаў на верхнялужыцкай ці ніжнялужыцкай мовах для працы  навучальных установах, выдае навуковы часопіс Sorapis).
* У Чэхіі: кафедра славяназнаўства Карлава ўніверсітэта і Таварыства сяброў Лужыцы (выдае навукова-папулярны часопіс «Чэшска-лужыцкі веснік». У Празе размешчаны буйнейшы збор сербалужыцкай літаратуры за межамі Лужыцы — бібліятэка Горніка.
* У Польшчы: інстытут славянскай філалогіі Варшаскага ўніверсітэта (выдае навуковы часопіс Zeszyty Łużyckie) і аддзел славістыкі Польскай акадэміі навук.
* Ва Украіне: Сарабістычны цэнтр пры Інстытуце славістыкі Львоўскага нацыянальнага ўніверсітэта імя Івана Франко (выдае зборнік «Питання сорабістики», матэрыялы па сарабістыке друкуюцца таксама ў зборніке «Проблеми слов'янознавства»)
* У Расіі: Інстытут славяназнаўства РАН (матэрыялы па сарабістыке друкуюцца ў навуковым часопісе «Славяноведение»).
* У Сербіі: навукова-асветніцкі праект «Растко Лужица» (буйнейшая ў свеце лічбавая бібліятэка па сарабістыке), які аб'ядноўвае даследчыкаў мясцовай школы сарабістыкі.

## Літаратура 
* 


Катэгорыя:Славістыка
Інстытут сарабістыкі

**Інстытут сарабістыкі** () — назва вышэйшай навучальнай установы, якая дзейнічае ў межах філалагічнага факультэта Лейпцыгскага ўніверсітэта. Мэтай інстытута сарабістыкі з’яўляецца вывучэнне навуковай дысцыпліны, прысвечанай заходнеславянскаму народу лужычанаў, яго культуры, літаратуры, мастацкіх, гістарычных, этналагічных і грамадскіх пытанняў, верхнялужыцкай і ніжнялужыцкай моў і іх дыялектаў.

Інстытут быў заснаваны ў верасні 1951 года па ініцыятыве лужыцкага пісьменніка Міхала Наўкі. Першапачаткова называўся «Сербскім інстытутам». У інстытуце дзейнічала дзве секцыі: гісторыі, мовы і літаратуры. Да 1964 года першым дырэктарам інстытута быў лужыцкі фалькларыст і грамадскі дзеяч Павал Неда. У наступныя 30 гадоў, да 1992 года, дырэктарам інстытута быў лужыцкі прафесар і славіст Гінц Шустэр-Шэўц. З 1967 года па 1982 год Інстытут сарабістыкі штогод арганізоўваў міжнародныя летнія Вышэйшыя курсы лужыцкіх моў і культуры Лужыцы. Пасля рэформы вышэйшай адукацыі ў ГДР 1968 года Сербскі інстытут быў перайменаваны ў Інстытут сарабістыкі.

На гэты момант Інстытут сарабістыкі з’яўляецца адзінай універсітэцкай установай, дзе рыхтуюць сарабістаў з вышэйшай адукацыяй. Выпускнікі Інстытута сарабістыкі атрымліваюць навуковыя ступені бакалаўра мастацтваў, бакалаўра педагогікі, магістра мастацтваў і магістра педагогікі. Выкладанне ў інстытуце вядзецца на лужыцкіх мовах.

У сваёй дзейнасці Інстытут сарабістыкі супрацоўнічае з Сербалужыцкім інстытутам, заснаваным у 1992 годзе.

На гэты момант дырэктарам інстытута з’яўляецца Эдвард Ворнар.

## Літаратура 
* А. А. Гугнин. Введение в историю серболужицкой словесности и литературы от истоков до наших дней / Российская академия наук, Институт славяноведения и балканистики, научный центр славяно-германских отношений. — М., 1997. — С. 158. ISBN 5-7576-0063-2

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка Інстытута сарабістыкі

Катэгорыя:Сарабістыка
Катэгорыя:Лейпцыгскі ўніверсітэт
Катэгорыя:Навуковыя інстытуты
Катэгорыя:З’явіліся ў 1951 годзе
Катэгорыя:1951 год у Германіі
Synanthedon vespiformis

**Synanthedon vespiformis** — від молей сямейства . Жыве ў Палеарктычнай эказоне.

## Апісанне 
Размах крылаў 18-20 мм. Лёт імага з красавіка па верасень у залежнасці ад месцазнаходжання.

Лічынкі харчуюцца на  і асобных відах з родаў ,  і .

## Спасылкі 
* Yellow-legged clearwing at UKmoths

Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Шклянніцы
Дубавэ

Назву **Дубавэ** маюць:

## Населеныя пункты Украіны 
### Пасёлкі гарадскога тыпу 
* Дубавэ — Закарпацкая вобласць, Цячыўскі раён
* Дубавэ — Луганская вобласць, Даўжанскі раён

### Пасёлкі 
* Дубавэ — Данецкая вобласць, Шахтарскі гарадскі савет

### Вёскі 
* Дубавэ — Валынская вобласць, Ковэльскі раён
* Дубавэ — Днепрапятроўская вобласць, Вэрхнёдніпроўскі раён
* Дубавэ — Днепрапятроўская вобласць, Сынэльныкаўскі раён
* Дубавэ — Днепрапятроўская вобласць, Царычанскі раён
* Дубавэ — Днепрапятроўская вобласць, Юр’іўскі раён
* Дубавэ — Запарожская вобласць, Більмацкі раён
* Дубавэ — Кіеўская вобласць, Барышыўскі раён
* Дубавэ — Луганская вобласць, Новаайдарскі раён
* Дубавэ — Адэская вобласць, Акнянскі раён
* Дубавэ — Палтаўская вобласць, Харольскі раён
* Дубавэ — Харкаўская вобласць, Блызнюкыўскі раён
* Дубавэ — Чарнавіцкая вобласць, Старажынэцкі раён

## Іншае 
* Дубавэ — мікрараён Хмяльніцкага
* Дубавэ — пункт пропуску на мяжы Украіны з Малдовай

## Гл. таксама 
* Дубавое
Лімфангіт

**Лімфангіт** (ад лімфа і  — «сасуд») (лімфангаіт, накардыёз скурна-лімфатычны) — запаленне .

## Прычыны захворвання 
Лімфангіт можа развіцца пры запаленні скуры і слізістых абалонак і інш., калі інфекцыя распаўсюджваецца з токам лімфы па напрамку да лімфатычных вузлоў. Узбуджальнікі працэсу — стрэптакокі, стафілакокі,  і інш. — пранікаюць з міжтканкавых шчылін запалёнай вобласці ў адводзячыя павярхоўныя, а затым і глыбокія лімфатычныя сасуды.

## Цячэнне захворвання 
Пры лімфангіце паражаецца ўся сценка сасуда, у прасвет яго выпадаюць згусткі , што перапыняе ток лімфы (мае значэнне для адмежавання запалення). Лимфангіт выяўляецца вузкімі чырвонымі палосамі на скуры. Пры некаторых формах у галіне палос развіваюцца ўшчыльненне і хваравітасць. Адначасова павышаецца тэмпература цела, з’яўляюцца дрыжыкі, пагаршаецца агульнае самаадчуванне. Пры лімфангіце глыбокіх сасудаў назіраюцца ацёк, хваравітасць. Хранічны лімфангіт характарызуецца закаркаваннем лімфатычных параток з утварэннем ацёкаў.

## Лячэнне 
Ліквідацыя першаснага ачага, спакой паражанай часткі цела, фізіятэрапеўтычныя працэдуры, , антыбіётыкі. Пры хранічным лімфангіце — , , .

## Прафілактыка 
Своечасовае лячэнне запаленчых, траўматычных і іншых ачагоў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Лимфангиит (лимфангит, лимфангоит, нокардиоз кожно-лимфатический)

Катэгорыя:Лімфатычная сістэма
Катэгорыя:Захворванні сасудаў
Дзмітрый Алегавіч Залеўскі

**Дзмітрый Алегавіч Залеўскі** (; нар. 24 студзеня 1993, Аўдзііўка) — украінскі плывец-паралімпіец, які выступае сярод спартсменаў з парушэннем зроку. Чэмпіён Паралімпійскіх гульняў, чэмпіён свету і Еўропы. Майстар спорту Украіны міжнароднага класа.

## Спасылкі 
* Національний комітет спорту інвалідів України  

Катэгорыя:Плыўцы Украіны
Катэгорыя:Плыўцы на летніх Паралімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Плыўцы на летніх Паралімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Чэмпіёны Паралімпійскіх гульняў па плаванні
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Паралімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Паралімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Сляпыя
Сабрына (фільм, 1954)

**«Сабрына»** () — амерыканская чорна-белая рамантычная кінакамедыя Білі Уайлдэра (1954) з удзелам Одры Хепбёрн, Хамфры Богарта і Уільяма Холдэна. Варыяцыя на сюжэт «Папялушкі». У 1995 годзе Сідні Полак зрабіў рэмейк пад гэтай жа назвай. Прэмія «Оскар» за дызайн касцюмаў Эдзіт Хэд, яшчэ пяць намінацый. Карціна заняла 54-е месца ў спісе 100 лепшых амерыканскіх меладрам па версіі AFI.

## Сюжэт 
Пачатак фільма парадыруе традыцыйныя зачыны казак. У раскошнай сядзібе на заходнім беразе Лонг-Айленда жыве сям’я мільянераў Лэрабі. Бацька, маці і два сыны. Старэйшы — Лайнус — разумны, малодшы — Дэвід, шалапут, у якога закахалася маладая дачка шафёра сям’і Сабрына. Каб «вылечыць» дачку ад любоўнай ліхаманкі, бацька адпраўляе яе ў Парыж у школу кухараў. Праз некалькі гадоў дадому вяртаецца вытанчаная, грацыёзная прыгажуня. Яе пачуцці не прайшлі, але цяпер ужо і Дэвід пакораны ёю. Сямейныя планы пашырэння бізнесу за кошт удалай жаніцьбы сына пад пагрозай: старэйшы брат гатовы мужна прыняць удар на сябе і пазаляцацца да непажаданай нявестай …

## Акцёры і ролі 
* Одры Хепбёрн — Сабрына Фэйрчайлд
* Хамфры Богарт — Лайнус Лэрабі
* Уільям Холдэн — Дэвід Лэрабі
* Уолтэр Хэмпдэн — Олівер Лэрабі
* Джон Уільямс — Томас Фэйрчайлд
* Марта Хаер — Элізабет Тайсан
* Элен Корбі — міс Мак-Кардл
* Нэлі Уокер — Мод Лэрабі

## Зноскі 
Катэгорыя:Кінакамедыі ЗША
Катэгорыя:Нацыянальны рэестр фільмаў
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы пра Нью-Ёрк
Катэгорыя:Фільмы пра Парыж
Катэгорыя:Кінакамедыі 1954 года
Расцеўшчынскі сельсавет

**Расцеўшчынскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Юрацішкаўскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Расцеўшчына.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Юрацішкаўскага раёна Баранавіцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Трабскага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Юрацішкаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Анатоль Іванавіч Усенка

{{Футбаліст
| імя                         =  Анатоль Усенка
| поўнае імя                  =  Анатоль Іванавіч Усенка
| выява                       = 
| апісанне выявы              = 
| дата нараджэння             =
| месца нараджэння            = 
| дата смерці                 = 
| месца смерці                = 
| грамадзянства               =  
| рост                        = 
| вага                        = 
| пазіцыя                     = 
| цяперашні клуб              = 
| пасада                      = 
| маладзёжныя клубы           = 
| клубы                       = 
| нацыянальная зборная        =
| трэнерскія клубы           = 
|медалі                          = 

{ style="background:transparent"
     
}
}}
**Анатоль Іванавіч Усенка** (нар. 14 чэрвеня 1948) — беларускі футбаліст і трэнер. Заслужаны трэнер Рэспублікі Беларусь (1998).

## Біяграфія 
З шасці гадоў выхоўваўся ў Чэрвеньскім дзіцячым доме. Там і пачаў займацца футболам у Леаніда Міхайлавіча Корзуна. Жыў у г. Мазыр, наведваў заняткі ў вучылішчы і паралельна гуляў за дзіцяча-спартыўную школу.

Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры і Вышэйшую школу трэнераў (Масква).

## Трэнерская кар’ера 
Працаваў трэнерам ў камандах «Беларусь» (Мар’іна Горка), «Хімік» (Светлагорск), «Змена» (Мінск).

Працаваў у трэнерскім штабе ФК «Дынама», з якім выходзіў ў вышэйшую лігу ў 1978 годзе. Чэмпіён СССР 1982 г., бронзавы прызёр чэмпіянату СССР-1983 у складзе «Дынама» (Мінск).

Галоўны трэнер беларускай зборнай па міні-футболе сярод інвалідаў па зроку — пяціразовых чэмпіёнаў свету (1998 г., 2002 г., 2004 г., 2007 г., 2011 г.) і чатырохразовых чэмпіёнаў Еўропы (2001 г., 2007 г., 2009 г., 2012 г.).

## Палітычныя погляды 
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткіх падаўленняў народных пратэстаў у 2020 годзе.

## Узнагароды 
* Заслужаны трэнер Рэспублікі Беларусь (1998).
* Ордэн Пашаны (2 верасня 2008).
* Медаль «За працоўныя заслугі». 
* Ганаровы грамадзянін Пухавіцкага раёна.
* Медал НАК «За выдатныя заслугі».
* Уладальнік тэлевізійнай узнагароды «Гонар нацыі».

## Літаратура 
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры ФК Вікторыя Мар’іна Горка
Катэгорыя:Трэнеры ФК Хімік Светлагорск
Катэгорыя:Трэнеры ФК Мінск
Катэгорыя:Трэнеры ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Трэнеры ФК Славія Мазыр
Усенка
Катэгорыя:Заслужаныя трэнеры Рэспублікі Беларусь
Вэлыкасілля

**Вэлыкасілля** () — тапонім ва Украіне.

## Вёскі 
* Вэлыкасілля — Аўтаномная Рэспубліка Крым, Ныжнягірскі раён
* Вэлыкасілля — Львоўская вобласць, Старасамбірскі раён
* Вэлыкасілля — Чарнавіцкая вобласць, Гэрцаеўскі раён

## Гл. таксама 
* Велікаселле
Аліса Брунаўна Фрэйндліх

**Аліса Брунаўна Фрэйндліх** (; нар. , ) — савецкая і расійская  тэатра і кіно, . Народная артыстка СССР (1981). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі РСФСР імя К. С. Станіслаўскага (1976). Трохразовы лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Расійскай Федэрацыі (1996, 2001, 2008). Лаўрэат прэміі Урада Расіі (2010). Ганаровы грамадзянін Санкт-Пецярбурга (2001).

З 1983 года — адна з вядучых актрыс Вялікага драматычнага тэатра імя Г. А. Таўстаногава.

Фільмы з яе ўдзелам ўвайшлі ў «залаты фонд» расійскага кінематографа. Найбольш вядомая дзякуючы карцінам: «Саламяны капялюшык» (1974), «Агонія» (1974), «Службовы раман» (1977), «Д’Артаньян і тры мушкецёры» (1978), «Сталкер» (1979), «Жорсткі раманс» (1984), цыклу фільмаў «Жаночая логіка» і фільму «Паўтары пакоі, або Сентыментальнае падарожжа на радзіму» (2009).

Уладальніца двух нацыянальных тэатральных прэмій «Залатая Маска» (2001, 2006) і трох прэмій Расійскай Акадэміі кінематаграфічных мастацтваў «Ніка» (1994, 2005, 2017).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі РФ у вобласці літаратуры і мастацтва
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі РСФСР імя К. С. Станіслаўскага
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Ніка»
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты арол»
Катэгорыя:Выпускнікі Расійскага дзяржаўнага інстытута сцэнічных мастацтваў
Катэгорыя:Акадэмікі Расійскай акадэміі кінематаграфічных мастацтваў «Ніка»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Трыумф»
Катэгорыя:Ганаровыя члены РАМ
Праспект Леніна

**Праспект Леніна** — назва вуліц у розных населеных пунктах.

## Беларусь 
* Праспект Леніна — праспект у Гомелі.
* Праспект Леніна — праспект у Жодзіне.

## Расія 
* Праспект Леніна — праспект у Ніжнім Тагіле.

## Гл. таксама 
* Вуліца Леніна
* Завулак Леніна
* Леніна плошча
* Ленінская вуліца
* Ленінскі завулак
* Плошча Леніна
* 1-ы Ленінскі завулак
* 2-і Ленінскі завулак
Праспект Перамогі (Віцебск)

**Праспект Перамогі** (да 1985 года — *Смаленскі праспект*) — магістраль у паўднёва-ўсходняй частцы Віцебска ў Першамайскім раёне. Даўжыня — 2800 м ад Маскоўскага праспекта да мікрараёна Поўдзень-7A.
Праспект пачаў фармавацца ў 1970-х гадах на тэрыторыі ўрочышча Сакольнікі. Забудаваны пераважна дзевяціпавярховымі дамамі. Перасякае праспект Будаўнікоў, вуліцы Воінаў Інтэрнацыяналістаў, Чкалава і Медыцынскую. Сустрэчныя поласы руху праезжай часткі падзеленыя траўнікам.

На скрыжаванні з праспектам Будаўнікоў размешчаны Лядовы палац спорту. На ўчастку паміж праспектам Будаўнікоў і вуліцай Воінаў Інтэрнацыяналістаў да праспекта прымыкае парк 1000-годдзя.

## Літаратура 
* Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1

Перамогі
Маскоўскі праспект

**Маскоўскі праспект**:

## Беларусь 
* Маскоўскі праспект (Віцебск)

## Расія 
* Маскоўскі праспект (Санкт-Пецярбург)

## Іншае 
* Маскоўскі праспект (станцыя метро)
Маскоўскі праспект (Віцебск)

**Маскоўскі праспект** (гістарычная назва: *Смаленская шаша*) — адна з галоўных магістраляў горада Віцебска. Праходзіць ад плошчы Перамогі да ўсходняй ускраіны горада. Даўжыня праспекта каля 6 км. Шырыня — 72-100 метраў. Па Маскоўскім праспекце праходзіць мяжа Кастрычніцкага і Першамайскага раёнаў.

Па цэнтральнай восі праспекта пракладзена адасобленая трамвайная лінія (з 1975 года).

## Забудова 
]]
На Маскоўскім праспекце размешчаны Паштамт, Віцебскі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт, Віцебскі дзяржаўны ўніверсітэт імя П. М. Машэрава, бібліятэка імя У. С. Караткевіча, гарадская дзіцячая бібліятэка імя Я. Маўра, сярэднія школы № 11 і 31, СДЮШАР № 5, паліклініка № 3, храм у імя Святой пакутніцы Таццяны, крамы, аптэкі, аддзяленні банкаў.

* № 33 — будынак Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава (архітэктары У. Зубкоў, З. Конаш).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Праспекты Віцебска
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Масквы
Вуліца Чкалава (Віцебск)

**Вуліца Чкалава** — вуліца ў Першамайскім раёне, у паўднёва-ўсходняй частцы горада Віцебска. Названая ў 1971 годзе ў гонар лётчыка Валерыя Чкалава, бо да 1978 года там размяшчаўся віцебскі аэрапорт (першапачаткова ваенны, а з 1950 года грамадзянскі).

Вуліца пачала фарміравацца ў 1970-х гадах. Працягласць вуліцы — каля 3900 м. На сваім працягу ад Маскоўскага праспекта да вуліцы П.Броўкі вуліца перасякае праспект Будаўнікоў, вуліцы Воінаў-інтэрнацыяналістаў, праспект Перамогі, вуліцай Генерала Маргелава. Большую частку забудовы вуліцы складаюць 5-9-павярховыя жылыя дамы. Праезжая частка 4-палосная (па дзве паласы ў кожным напрамку). Сустрэчныя палосы на ўчастку ад Маскоўскага праспекта да вуліцы Воінаў-інтэрнацыяналістаў падзеленыя траўнікам.

Вуліца з’яўляецца мяжой мікрараёнаў Поўдзень-1, Поўдзень-2, Поўдзень-5, Поўдзень-6, Поўдзень-7, Поўдзень-7а, Медцэнтр.

## Літаратура 
* Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1
Катэгорыя:Вуліцы Віцебска
Катэгорыя:Першамайскі раён (Віцебск)
Аўрора

**Аўрора**:

* Аўрора (кінатэатр, Мінск)
* Аўрора (крэйсер)
* Аўрора (часопіс, Санкт-Пецярбург)
* (94) Аўрора
## Населеныя пункты 
* Аўрора (Крым)
* Аўрора (Усходне-Казахстанская вобласць)
Кастэль-дэль-Монтэ (Апулія)

**Кастэль-дэль-Монтэ** (, «Замак на гары») — замак XIII ст., размешчаны на ўзгорку ў Андрыі ў рэгіёне Апулія на паўднёвым усходзе сучаснай Італіі. Пабудаваны ў 1240 годзе імператарам Фрыдрыхам II на землях, атрыманых ім у спадчыну ад маці, Канстанцыі Сіцылійскай. Замак не мае ні рова, ні ўзвода, і некаторыя навукоўцы лічаць, што ён не быў задуманы як абарончае збудаванне. Мае статус аб’екта сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Таксама выява замка размешчана на італьянскай версіі аднацэнтавай манеты.

## Размяшчэнне 
Кастэль-дэль-Монтэ размешчаны на невялікім пагорку, паблізу манастыра Санта-Марыя-дэль-Монтэ, на вышыні 540 м. Калі замак быў пабудаваны, рэгіён быў урадлівым з багатымі запасамі вады і пышнай расліннасцю.

Будаўніцтва замка згадваецца толькі ў адной тагачаснай крыніцы, дакуменце, датаваным 1240 годам: імператар Святой Рымскай імперыі Фрыдрых II загадаў губернатару Капітанаты завяршыць некаторыя працы ў замку. Замак так і не быў скончаны, і няма доказаў, што імператар выкарыстоўваў яго як паляўнічы домік, як звычайна гаворыцца. Фрыдрых II пабудаваў многія замкі ў Апуліі, але геаметрычны дызайн Кастэль-дэль-Монтэ ўнікальны. Збудаванне нагадвае васьмікутную прызму з васьмікутнымі вежамі ў кожным куце. Вежы першапачаткова былі вышэйшымі на пяць метраў за цяперашні іх стан і, магчыма, мелі трэці паверх. Кожны з галоўных пакояў мае скляпеністыя столі. У трох з кутніх вежаў ёсць лесвіцы. У замку два ўваходы, непрыкметны ход і багата ўпрыгожаны галоўны ўваход. Галоўны ўваход імператара мае элементы класічнага дызайну і, магчыма, узнік пад уплывам цікавасці Фрыдрыха II да грэка-рымскай архітэктуры. Паводле іншай тэорыі, васьмікутнік з’яўляецца прамежкавым паміж сімвалам квадрата (які прадстаўляе зямлю) і кругам (які прадстаўляе неба). Фрыдрых II, магчыма, быў натхнёны на будоўлю ў гэтай форме або Купалам Скалы ў Іерусаліме, які ён бачыў падчас Шостага крыжовага паходу, або Палацавай капэлай Ахенскага сабора.

Замак часам выкарыстоўваўся як паляўнічы домік пры Манфрэдзе Сіцылійскім і стаў дзяржаўнай турмой пры Карле І Анжуйскім: тут сыноў Манфрэда — Генры, Аца і Энца трымалі ў палоне пасля 1266 года, як і іншых прыхільнікаў Гогенштаўфенаў. У замку засталіся рэшткі — фрагменты фігуры рыцара і паўторна выкарыстаны рэльеф рымскіх часоў, у той час як у правінцыйнай галерэі Бары ёсць фрагмент галавы і безгаловы бюст з плашчом, які часам інтэрпрэтуецца як выява Фрыдрыха II.

Падчас акупацыі саюзнікамі ў гады Другой сусветнай вайны 15-я армія вайскова-паветраных сіл размясціла тут сакрэтную навігацыйную станцыю.

Цэнтральнае месца падзей у рамане Умберта Эка «Імя ружы» — старая крэпасць, вядомая як *Aedificium*, — натхнёна Кастэль-дэль-Монтэ.

У 1996 годзе Кастэль-дэль-Монтэ быў названы аб’ектам Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА, як «унікальны шэдэўр сярэднявечнай ваеннай архітэктуры».

Выява Кастэль-дэль-Монтэ размешчана на рэверсе італьянскага выпуска аднацэнтавай манеты еўра.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Італіі
Кастэль-дэль-Монтэ
Катэгорыя:Барлета-Андрыя-Трані
Катэгорыя:Васьмівугольныя будынкі
Вуліца Максіма Горкага (Віцебск)

**Вуліца Максіма Горкага** (гістарычная назва: *Стараманастырская вуліца*) — адна з доўгіх вуліц Віцебска, галоўная магістраль раёна Маркаўшчына. Размешчана ў паўднёва-заходняй частцы горада, у Першамайскім раёне. Пачынаецца ад вуліцы Гарохавая і заканчваецца на паўднёва-заходняй ускраіне горада, у раёне рачнога порта. Вуліца мае працягласць каля 6 км.

## Гісторыя 
Вуліца пачала забудоўвацца ў XIX стагоддзі, служыла дарогай з горада да Троіцкага Маркава манастыра і навакольных вёсак. Першапачаткова, верагодна, называлася Манастырскай дарогай (або вуліцай). Пазней, са з’яўленнем Нова-манастырскай вуліцы (цяпер вуліца Карла Маркса), называлася Стараманастырскай вуліцай.

З 1950 года года мае сучасную назву. У 1900 годзе, у раёне вуліцы, бельгійскім акцыянерным таварыствам заснавана найбуйнейшае, на той момант, прадпрыемства горада — льнопрадзільная фабрыка «Дзвіна» (з 1946 — дывановы камбінат, з 1994 года — ААТ «Віцебскія дываны»).

У канцы 1920-х і 1930-х гадах вуліца актыўна забудоўваецца. Тады, на вуліцы былі пабудаваныя будынкі панчошна-трыкатажнай фабрыкі «КІМ», 5-ы і 6-ы камунальныя дамы для работнікаў фабрыкі «КІМ», маслабойны завод. У 1931 годзе была пабудавана трамвайная лінія (унікальная для Віцебска — вузкакалейная, 1000 мм) да фабрыкі «Дзвіна».

Пасля Вялікай Айчыннай вайны, у 1945 годзе, на тэрыторыі былога Маркава манастыра пабудавана Гума-матузная фабрыка (цяпер — Камбінат шаўковых тканін).

10 снежня 1948 года ўвод у дзеянне I чаргі асноўнага комплексу ДБК (будаўніцтва вялося з кастрычніка 1945). У 1966 годзе на базе ДБК арганізаваны два самастойныя прадпрыемствы Міністэрства прамысловага будаўніцтва БССР — камбінат буйнапанэльнага домабудавання (КБД) і дрэваапрацоўчы камбінат (ДАК).
]]
У «Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцяў Віцебска» уключаныя 5-ы і 6-ы камунальныя дамы (№ 36/25 і 57), а таксама Казанская царква Маркава манастыра (дом № 84а).

## Аб’екты 
* Віцебскі дзяржаўны каледж культуры і мастацтваў (д.74)

## Літаратура 
* Витебск: Энциклопедический справочник / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1
Максіма Горкага
Лежневіцкі сельсавет

**Ле́жневіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Іўеўскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Лежневічы.

Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Юрацішкаўскага раёна Маладзечанскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Лаздунскага і Чапунскага сельсаветаў. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Іўеўскага раёна Гродзенскай вобласці. У 1976 годзе ў склад Лаздунскага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Бабінск, Доневічы, Ізабыліна і Лаздуны). 22 снежня 1986 года сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Лелюкінскага сельсавета, таксама скасаваны хутар Качава.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 10 населеных пунктаў: вёскі Вялікая Чапунь, Карэшаняты, Козевічы, Круплі, Лежневічы, Малая Чапунь, Песевічы, Шыльвы, Яськавічы і хутар Мунцавічы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.).
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Іўеўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Юрацішкаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1986 годзе
Ванкувер (Вашынгтон)

**Ванкувер** — горад у акрузе Кларк, штат Вашынгтон, ЗША. Акруговы цэнтр. Размешчаны на паўночным беразе ракі Калумбія. Ванкувер, па дадзеных перапісу 2010 года, мае насельніцтва 161 791 чалавек і з’яўляецца чацвёртым па велічыні ў штаце.

Катэгорыя:Гарады Вашынгтона
Ванкувер (значэнні)

**Ванкувер**:
* Ванкувер
* Ванкувер (Вашынгтон)
* Ванкувер (востраў)
* Джордж Ванкувер — англійскі мараплаўца
Браняносец «Пацёмкін» (фільм)

**«Браняносец „Пацёмкін“»** — нямы гістарычны мастацкі фільм, зняты рэжысёрам Сяргеем Эйзенштэйнам на першай кінафабрыцы «Дзяржкіно» ў 1925 годзе. Неаднаразова ў розныя гады прызнаваўся лепшым або адным з лепшых фільмаў усіх часоў і народаў па выніках апытанняў крытыкаў, кінарэжысёраў і публікі.

## Сюжэт 
Матросы аднаго з браняносцаў Чарнаморскага флоту, які стаяў на рэйдзе Адэсы, узбунтаваліся з-за таго, што іх спрабавалі накарміць чарвівым мясам. Завадатары бунту прыгаворваюцца да расстрэлу. Аднак падчас выканання пакарання астатнія матросы кідаюцца ім на выручку. Афіцэраў карабля выкідваюць за борт, але натхняльнік паўстання матрос Вакуленчук гіне ў сутычцы.

Насельніцтва Адэсы сцякаецца на пахаванне Вакуленчука і падтрымлівае каманду рэвалюцыйнага карабля. Выкліканыя ўрадавыя войскі бязлітасна расстрэльваюць мірных жыхароў на знакамітай адэскай лесвіцы. На падаўленне паўстання накіроўваецца Чарнаморская эскадра, але матросы адмаўляюцца страляць па паўсталым, і браняносец «Пацёмкін» праходзіць праз строй караблёў.

У фінале трэцяга акта фільма на мачце браняносца лунае падняты паўстанцамі чырвоны сцяг. Заканчваецца карціна кадрам, на якім браняносец быццам бы «выплывае з фільма» ў залу.

## Акцёры і ролі 
* Аляксандр Антонаў — *Вакуленчук*
* Уладзімір Барскі — *камандзір Голікаў*
* Рыгор Аляксандраў — лейтэнант Гіляроўскі
* Міхаіл Гамораў — *матрос*
* Уладзімір Уральскі — *матрос*
* Андрэй Файт — *наборшчык*
* Сяргей Эйзенштэйн — *адэсіт*
* Канстанцін Фельдман — *змоўшчык-меншавік*

Катэгорыя:Выдатныя фільмы (Роджэр Эберт)
Катэгорыя:Фільмы СССР
Катэгорыя:Фільмы-драмы СССР
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы
Катэгорыя:Фільмы студыі «Масфільм»
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы
Катэгорыя:Нямыя фільмы
Пяцьдзясят адценняў шэрага (фільм)

**«Пяцьдзесят адценняў шэрага»** () — амерыканскі кінафільм 2015 года рэжысёра Сэм Тэйлар-Джонсан па аднайменным рамане пісьменніцы Э. Л. Джэймс. Галоўныя ролі выканалі Дакота Джонсан і Джэймі Дорнан.

Сусветная прэм’ера адбылося 11 лютага 2015 года на 65-м Берлінскім міжнародным кінафестывалі і паказалі ў кінатэатрах 13 лютага 2015 года.

## Сюжэт 
Май 2011 года. Анастэйша Стыл — сціплая студэнтка літаратурнага факультэта на паўночным захадзе ЗША — жыве ў амерыканскім Ванкуверы ўдваіх з сяброўкай-аднакурсніцай Кэтрын (Кейт) Кавана. За тыдзень да выпускнога ва ўніверсітэце Анастэйша, па просьбе захварэлай Кейт замяніць яе, едзе ў Сіэтл і бярэ інтэрв’ю ў маладога прыгажуна-мільярдэра Крысціяна Грэя ( — шэры). Інтэрв’ю складваецца не вельмі ўдала, і Анастэйша сумняваецца, што яны калі-небудзь сустрэнуцца зноў. Нечакана Грэй з’яўляецца ў гаспадарчай краме, дзе дзяўчына працуе прадаўшчыцай, і купляе там кабельныя сцяжкі, ізаляцыйную стужку і вяроўку. Іх знаёмства працягваецца, Анастэйша паступова дазнаецца пра таемныя сексуальныя захапленні багацея, становіцца прадметам яго апантанасці.

Наступную паездку ў Сіэтл яна здзяйсняе ўжо на асабістым верталёце мільярдэра. І затым у статусе каханай, пераадольваючы страхі і сумневы, спасцігае таямніцу «чырвонага пакоя», абмяркоўвае незвычайны дагавор і прымае ўдзел у ажыццяўленні шакавальных фантазій…

Катэгорыя:Фільмы ЗША 2015 года
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Дэні Эльфман
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Эратычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы-меладрамы ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залатая маліна»
Вікторыя (Брытанская Калумбія)

**Вікторыя** () — горад на крайнім захадзе Канады, сталіца правінцыі Брытанская Калумбія. Размешчаны на паўднёва-ўсходнім краі вострава Ванкувер. Насельніцтва рэгіёну Капітал (), які ўключае ў сябе Вікторыю і 12 суседніх муніцыпалітэтаў, складае прыблізна 345 000 чалавек, г. зн. прыкладна палову ўсяго насельніцтва вострава Ванкувер.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Уільям Вікры, амерыканскі эканаміст, лаўрэат Нобелеўскай прэміі
* Кліф Торбурн, канадскі снукерыст
* Нэлі Фуртада, канадская спявачка

Катэгорыя:Гарады Брытанскай Калумбіі
Сяргей Леанідавіч Дарэнка

**Сярге́й Леані́давіч Дарэ́нка** (; ,  — , ) — расійскі журналіст, тэле- і радыёвядучы, каментатар, прадзюсар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 18 кастрычніка 1959 года ў Керчы. У 1982 годзе скончыў гісторыка-філалагічны факультэт Універсітэта дружбы народаў імя Патрыса Лумумбы.

З 1985 года працаваў на Цэнтральным тэлебачанні СССР. Быў звольнены ў 1990 годзе пасля шэрагу падрыхтаваных ім рэпартажаў з Літвы і Латвіі.

У 1990 годзе быў сярод пачынальніка праграмы «Вести» Расійскага тэлебачання. Затым працаваў на 1-м канале «Останкино» і «ТВ-6 Москва».

Вядучы інфармацыйных праграм «Время» і «Аўтарская праграма Сяргея Дарэнкі» на канале ОРТ з кастрычніка 1996 па верасень 2000 года. Быў адхілены ад эфіраў на ОРТ ў 2000 годзе пасля выпуску сюжэта пра гібель падлодкі «Курск».

З 1 верасня 2008 года да 1 ліпеня 2013 года — галоўны рэдактар, радыёвядучы радыёстанцыі «Русская служба новостей». Затым галоўны рэдактар радыёстанцыі «Говорит Москва» (з 2014).

Памёр 9 мая 2019 года ў Маскве.

Катэгорыя:Журналісты СССР
Катэгорыя:Журналісты Расіі
Катэгорыя:Рэдактары СССР
Катэгорыя:Рэдактары Расіі
Катэгорыя:Памерлі ад сардэчна-сасудзістых захворванняў
Скрытніца

**Скрытніца**, **Схоўнік** (*Crypsis Ait.*)&nbsp;— род аднагадовых раслін сямейства .

## Віды 
Паводле базы даных *The Plant List*, род уключае 10 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Літаратура 
* 

Катэгорыя:Метлюжковыя
Скрытніца лісахвостападобная

**Скрытніца лісахвостападобная** (*Crypsis alopecuroides*)&nbsp;— від раслін сямейства , распаўсюджаны ў Еўропе, Заходняй Азіі, Паўночнай Афрыцы.

## Апісанне 
Аднагадовая травяністая расліна, 10-30 (65)&nbsp;см. Сцёблы нярэдка з недаразвітымі пазухавымі парасткамі. Похва верхняга ліста не пашырана, цыліндрычная, не даходзіць да суквецця або радзей ахоплівае яго толькі ў ніжняй частцы. Суквецце вузка-цыліндрычнае, да 9&nbsp;см даўжынёй. Каласкі ≈2&nbsp;мм даўжынёй. Тычынак 3.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Еўропе, Заходняй Азіі, Паўночнай Афрыцы; натуралізаваны на захадзе ЗША.

Ва Украіне від расце на прырэчных глеіста-пясчаных месцах, саланцаватых лугах (у подах), галечніках, ля дарог — па Дняпру, Днястру, Северскаму Данцу і іх прытоках, у подах на поўдні стэпу спарадычна.

## Галерэя 

Crypsis alopecuroides HC-1950.jpg|Батанічная ілюстрацыя

Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Метлюжковыя
Шнайдэр

**Шнайдэр**, **Шнейдэр** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
### Шнайдэр 
* Курт Шнайдэр — нямецкі псхіятр
* Марыя Шнайдэр — французская актрыса
* Роб Шнайдэр — амерыканскі камедыйны акцёр
* Ромі Шнайдэр — аўстрыйская актрыса
* Фрэні Шнайдэр — швейцарская гарналыжніца

### Шнейдэр 
* Жэрар Эрнест Шнейдэр — швейцарскі мастак
Пухірнік

**Пухірнік** (*Cucubalus* L.) — былы род раслін сямейства .

Цяпер віды роду ўключаюць у род .

## Віды 
* 
* 
* 
* 
*  L.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* PPP-Index  
* USDA Plants Database 
* Germplasm Resources Information Network (GRIN) 

Катэгорыя:Гваздзіковыя
Марыя Шнайдэр

**Марыя Шнайдэр** (; , , Францыя — , там жа) — французская , дачка французскага акцёра Даніэля Жэлена і французскай фотамадэлі нямецка-румынскага паходжання Мары-Крысцін Шнайдэр. Найбольш вядомая па фільмах «Прафесія: рэпарцёр» з Джэкам Нікалсанам і «Апошняе танга ў Парыжы» з Марланам Бранда.
Павітуха льняная

**Павіту́ха льняная** (*Cuscuta epilinum*)&nbsp;— від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Апісанне 
Аднагадовая травяністая расліна 50—120&nbsp;см даўжынёй. Сцябло зеленавата-жоўтае, ніткападобнае, 0,5—0,8 мм таўшчынёй. Кветкі сабраны ў 7—12-кветкавыя шчыльныя, шарападобныя суквецці. Трубка венчыка гарлачыкападобная разадзьмутая; лускавінкі з многімі бахромкамі, дробныя, прыціснутыя. Вяночак жаўтлява-бялёсы, з трохкутнымі, вастраватымі, адагнутымі лопасцямі, удвая карацей трубкі.

Ва Украіне від паразітуе на , радзей на  і некаторых пустазеллях — на Палессі і ў лесастэпе.

## Галерэя 

CuscutaEpilinumSeeds.jpg|Насенне
Cuscuta epilinum — Flora Batava — Volume v8.jpg|

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Повилика // Праект «Архив природы России»  
* 

Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Бярозкавыя
Катэгорыя:Расліны-паразіты
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1824 годзе
Павітуха чаборавая

**Павітуха чаборавая** (*Cuscuta epithymum*)&nbsp;— від раслін сямейства ; распаўсюджаны ў Еўропе, Паўночнай Афрыцы, Заходняй Азіі.

## Апісанне 
Аднагадовая травяністая расліна, 30-120&nbsp;см даўжынёй. Сцябло тонкае, галінастае, чырванаватае або барвовае, робіць некалькі спіраляў вакол ствала гаспадара. Лісце мясістае, даўгаватае, ад вострага да тупога, ад злёгку пурпуровага да карычневага, выгнутае, ≈ 1 x ≈ 0.4&nbsp;мм. Кветкі ружова-белыя, амаль сядзячыя, сабраны ў шчыльныя галоўкі. Чашачка амаль роўная вяночку. Лускі падоўжаныя, з доўгімі бахромкамі, закрываюць уваход у трубку вяночка. Пылавік і падоўжаныя чырвоныя лычыкі выступаюць з вяночка.

## Распаўсюджанне 
Распаўсюджаны ў Еўропе, Паўночнай Афрыцы (Алжыр, Лівія, Марока, Туніс), Заходняй Азіі; натуралізаваны ў ПАР, Канадзе, ЗША, Аўстраліі, Новай Зеландыі, Аргенціне, Чылі.

Ва Украіне від паразітуе на розных раслінах, галоўным чынам травяністых, часам на культурных бабовых — амаль на ўсёй тэрыторыі.

## Галерэя 

Cuscuta epithymum1.jpg|У асяроддзі пражывання
Cuscuta epithymum sl9.jpg|Суквецце
Cuscuta epithymum sl10.jpg|Кветка
Cuscuta epithymum — Flora Batava — Volume v8.jpg|Батанічная ілюстрацыя

Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Бярозкавыя
Сонечнае зацьменне 28 жніўня 1859 года

**Сонечнае зацьменне 28 жніўня 1859 года** — частковае сонечнае зацьменне 152 сараса.

Зацьменне мела велічыню 0,5261 і дасягнула свайго максімуму ў 05:02:00 UTC у пункце з каардынатамі 61° пд. ш. 34° у. д..

Зацьменне 28 жніўня 1859 года стала 4-ым сонечным зацьменнем у 1859 годзе і 146-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 29 ліпеня 1859 года, наступнае — 23 студзеня 1860 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XIX стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 1801 — 1900
* Каталог сонечных зацьменняў 152 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:1859 год у астраноміі
1859-08-28
1859-08-28
1859-08-28
Катэгорыя:Падзеі 28 жніўня
Катэгорыя:Жнівень 1859 года
Туберкулёзны бронхаадэніт

**Туберкулёзны&#x20;бронхаадэніт**&#x20;— туберкулезнае паражэнне лімфатычных вузлоў кораня лёгкага, якое ўзнікае пры першасным туберкулёзе. Ад першаснага туберкулёзнага комплексу адрозніваецца тым, што пнеўманічныя змены, якія ўзнікаюць у легачнай тканцы, мінімальныя і далейшага развіцця не атрымліваюць. На першым плане туберкулёз лімфатычных вузлоў.

## Сімптаматыка і цячэнне 
Клінічная карціна залежыць ад патамарфалагічных змен і ад рэактыўнасці арганізма. Магчыма, амаль бессімптомнае цячэнне. Чым больш выяўлены казеозны некроз, тым цяжэй ступень інтаксікацыі.

Інтаксікацыя праяўляецца ў працяглым павышэнні тэмпературы, якая часцей трымаецца ў малых  межах, але можа падымацца і вышэй. Адзначаецца паскарэнне , зрух нейтрафільнай формулы налева. Звычайна маецца кашаль без мокроты. Пры значным павелічэнні лімфатычных вузлоў можа паўстаць здушэнне бронха, пры гэтым кашаль набывае прыступападобны характар.

Часам назіраецца ўкарачэнне гуку на ўзроўні III—V грудных пазванкоў і бронхафанія. Можа праслухоўвацца змененае дыханне і нават адзінкавыя хрыпы ў міжлапаткавай прасторы.

## Літаратура 
* Справочник по клинической хирургии&#x20;&#x2F;&#x20;Под ред. проф. В. И. Стручкова.&nbsp;— М.: «Медицина», 1967.&nbsp;— 520&nbsp;с.

Катэгорыя:Туберкулёз
Сонечнае зацьменне 4 сакавіка 1859 года

**Сонечнае зацьменне 4 сакавіка 1859 года** — частковае сонечнае зацьменне 147 сараса.

Зацьменне мела велічыню 0,2461 і дасягнула свайго максімуму ў 18:54:49 UTC у пункце з каардынатамі 61° пн. ш. 179° з. д..

Зацьменне 4 сакавіка 1859 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1859 годзе і 144-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 3 лютага 1859 года, наступнае — 29 ліпеня 1859 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XIX стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 1801 — 1900
* Каталог сонечных зацьменняў 147 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:1859 год у астраноміі
1859-03-04
1859-03-04
1859-03-04
Катэгорыя:Падзеі 4 сакавіка
Катэгорыя:Сакавік 1859 года