open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Міхась Шаховіч

**Міхась Шаховіч** (, вёска Сакі, Бельска-Падляшскі павет, Беластоцкае ваяводства, Польшча — , Беласток, Польшча) — беларускі паэт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў агульнаадукацыйны ліцэй з беларускай мовай навучання ў Бельску-Падляшскім (1972), у 1972 г. паступіў на аддзяленне беларускай філалогіі Варшаўскага ўніверсітэта. У 1975 г. перайшоў на завочнае навучанне (скончыў у 1977) і пачаў працаваць журналістам у беларускім штотыднёвіку «Ніва». З 1985 г. — адказны сакратар польскага грамадска-культурнага штомесячніка «Кантрасты». З 1990 г. — кіраўнік выдавецкай суполкі «Сумежжа». Член Саюза польскіх пісьменнікаў з 1985 г. Жыў у Беластоку, дзе і памёр. Пахаваны ў Беластоку на гарадскіх могілках.

## Творчасць 
Дэбютаваў у 1974 г. на старонках «Нівы» вершам. Піша на беларускай мове. Аўтар зборнікаў паэзіі «Прамінанне» (1978), «Святая ноч» (паэма, з паралельным перакладам на польскую мову, 1979), «Напевы» (паэмы, 1987) і кнігі апавяданняў «Вада ў рэшаце» (1984).

Пад яго рэдакцыяй выйшаў том навуковых прац, прысвечаных польска-беларускім культурным узаемасувязям «Мост праз стагоддзі» (1980).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Cmentarz Miejski w Białymstoku. MICHAŁ SZACHOWICZ

Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Польшчы
Катэгорыя:Члены Саюза польскіх пісьменнікаў
Ліхасельцы

**Ліхасе́льцы** — тапонім.

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Ліхасельцы — вёска ў Баранавіцкім раёне.
** Ліхасельцы — вёска ў Пружанскім раёне.
* Гродзенская вобласць:
** Ліхасельцы — вёска ў Гродзенскім раёне.
Нагорнае

Назву **Наго́рнае** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Нагорнае — вёска ў Баранавіцкім раёне.
* Мінская вобласць:
** Нагорнае — аграгарадок у Клецкім раёне.

## Гл. таксама 
* Нагорная
* Нагорнікі
* Нагорныя
* Нагор’е
Смык беларускі

**«Смык беларускі»** —  Францішка Багушэвіча, выдадзены ў 1894 годзе ў Познані пад новым псеўданімам «Сымон Рэўка з-пад Барысава».

## Крытыка 
«Смык беларускі» — вяршыня развіцця беларускай літаратуры ХІХ стагоддзя разам з «Дудкай беларускай». Для адраджэння беларускай літаратуры і нацыянальнай свядомасці Францішак Багушэвіч у канцы 19 стагоддзя зрабіў тое, што ў чэшскай — геніяльны містыфікатар Вацлаў Ганка сваім «Краледворскім рукапісам». Багушэвіч *«жадаў уталіць духоўны голад народа, які чакаў свайго першага хлеба»*.

## Прадмова да зборніка 
Зборнік «Смык беларускі» адкрываецца прадмовай, у якой аўтар назваўся Сымонам Рэўкам з-пад Барысава, згадвае *«ксёнжачкі… якогась пана Марцінкевіча»* і *«перапісаныя вершыкі якогасьці Юркі»*. Напісаны яны нашай мовай, *«але ўсе як бы смеючыся з нашага брата»*. Ёсць шмат друкаваных песняў народа, толькі *«песні ўсе тыя не надта… харошыя, і нота наша плакучая, аднастайная, і песняў васолых не шмат, ды і тых ужо рэдка пачуць»*.

Аўтар асуджае імкненне сучаснікаў да матэрыяльных набыткаў, калі яны становяцца сэнсам жыцця. У канцы Прадмовы аўтар выказвае спадзяванне, што загучыць беларускі паэтычны аркестр: *«Граю трошкі на скрыпачцы, ну дык няхай і мая ксёнжачка завецца струмантам якім; вот я і назваў яе „Смык“. Смык ёсць, а хтось скрыпку, можа, даробе, а там была „Дудка“ — вот і мы зробім музыку…»*

## Вершы 
Зборнік складаецца з наступных вершаў: «Смык», «Панская ласка», «Афяра», «Скацінная апека», «Балада», «Жыдок», «Не ўсім адна смерць», «Не цурайся», «Панскае ігрышча», «Адказ Юрцы на „Панскае ігрышча“», «Свая зямля», «Свіння і жалуды» і песень «Удава», «Гора», «Песня»(«Аж смяялася сарока»), «Сватаны», «Сватаная», «Песня»(«Чаго бяжыш, мужычок»), «Песня»(«Гарцуй, танцуй, пане»), «Калыханка», «Песня» («Весяліся, рві з капыта»), «Хмаркі».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Францішак Багушэвіч
Катэгорыя:Зборнікі вершаў
Катэгорыя:Кнігі 1894 года
Банкс (астравы)

**Астравы Банкс** — група вулканічных астравоў на паўднёвым захадзе Ціхага акіяна, паміж астравамі Санта-Крус і Новымі Гебрыдамі. Уваходзіць у склад правінцыі Торба дзяржавы Вануату.

Плошча каля 800 км². Клімат гарачы і вільготны. Трапічная расліннасць.

## Гісторыя 
Астравы Банкс былі адкрыты іспанскім мараплаўцам родам з Партугаліі Педра Фернандэсам дэ Кірасам у 1606 годзе. Ён праплыў міма вострава Меры-Лава і зрабіў прыпынак каля вострава Гауа, перш чым высадзіцца на востраве Эспірыту-Санта. У 1774 годзе міма астравоў праплыў англійскі мараплавец Джэймс Кук, аднак упершыню яны былі даследаваны Вільямам Блаем (), які назваў групу ў гонар свайго патрона сэра Джозефа Банкса (). Востраў Вану-Лава ўпершыню даследаваў новазеландскі біскуп Джордж Агастус Селіўін у 1859 годзе.
 
На астравах каля 15 мясцовых моў, многія з якіх знаходзяцца пад пагрозай знікнення. Найбольш распаўсюджана мова мвотлап (Mwotlap) (каля 1800 носьбітаў).

У 2009 годзе насельніцтва астравоў складала 8533 жыхары. 
Асноўнымі заняткамі мясцовых жыхароў з'яўляюцца натуральная сельская гаспадарка (вытворчасць копры, вырошчванне какава і кавы). У мінулым французскай кампаніяй на востраве Вану-Лава вяліся распрацоўкі серы на гары Сурэматамаці.

Развіваецца турызм.

## Гл.таксама 
* Спіс астравоў Вануату

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1996. — 480 с. іл.

## Спасылкі 
* Карта моў астравоў Банкс

Банкс

Банкс
Сядзіба Пшаздзецкіх (Мінск)

**Гарадская сядзіба Пшаздзецкіх** — помнік архітэктуры класіцызму (другая палова XVIII стагоддзя) рэспубліканскага значэння на плошчы Свабоды ў Мінску.

## Гісторыя 
Гарадская сядзіба Пшаздзецкіх узведзена ў канцы XVIII стагоддзя з цэглы. Першая звестка пра пабудову прыпадае на 1775 год: будынак фігуруе пад назвай камяніца графаў Пшаздзецкіх, уласнікаў Заслаўя.

З 1826 года сядзібай валодаў сакратар Мінскага дваранскага дэпутацкага сходу, мецэнат і калекцыянер Юрый Кабылінскі, які сябраваў з Вінцэнтам Дунінам-Марцінкевічам. Кабылінскі заснаваў першую ў горадзе асабістую кунсткамеру, калекцыя якой складалася з манет, мінералаў, антычных старажытнасцей, старых кніг і манускрыптаў, сярод якіх былі арыгінал статута ВКЛ і карта Хрыстафора Калумба. Пасля смерці Кабылінскага экспанаты перайшлі ў Віленскі музей старажытнасцей.

У 1872 годзе ў сядзібе размясціліся класы і жылыя пакоі Мінскага мужчынскага духоўнага вучылішча.

У галерэі адноўлены інтэр’ер рабочага кабінета ў творчых акадэмічных майстэрнях жывапісу, графікі і скульптуры, створаных па ініцыятыве мастака ў 1981 годзе, а таксама абстаноўка майстэрні Савіцкага. Разам з сіметрычна размешчанымі флігелямі ўтвараў двор-курданёр.

Падчас рэканструкцыі будынка на другім паверсе былі выяўлены роспісы канца XVIII стагоддзя.

### Паўднёвы флігель 
Паўднёвы флігель гарадской сядзібы (пл. Свабоды № 13) складаны, падоўжны ў плане, з выступамі і скошаным вуглом з боку пл. Свабоды. Першапачаткова ён быў Г-падобны ў плане, двухпавярховы з цокальным паверхам. У канцы XIX ст. стаў П-падобны ў плане, у тарцовых частках надбудаваны трэці паверх. Фасады маюць плоскаснае вырашэнне. Сцены рытмічна прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў простых ліштвах, на другім паверсе — аздоблены сандрыкамі. Па перыметры будынка праходзіць тонкапрафіляваны карніз. Першы паверх аддзелены ад цокальнага тонкім паяском. Трохпавярховыя тарцовыя часткі завершаны невялікімі мансардамі пад двухсхільнымі дахамі. Сістэма планіроўкі зменена, спалучае анфіладнае размяшчэнне памяшканняў і кароткія калідоры.

### Паўночны флігель 
Паўночны флігель не захаваўся. Верагодна, што ён быў страчаны падчас Першай сусветнай вайны.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Т. І. Чарняўская. 280в. Дом № 15 // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Мінск / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэдкал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш.- Мн.: БелСЭ, 1988.-333 с.: іл. ISBN 5-85700-006-8. С.189.
* 

## Спасылкі 
* Забытая гісторыя 
* 

Катэгорыя:Сядзібы Мінска
Катэгорыя:Плошча Свабоды (Мінск)
Катэгорыя:Пшаздзецкія
Катэгорыя:Рэвалюцыйная вуліца (Мінск)
Катэгорыя:З’явіліся ў XVIII стагоддзі
Катэгорыя:XVIII стагоддзе ў Мінску
Банкс (значэнні)

* Джозеф Банкс — англійскі натураліст, батанік, баранет. Прэзідэнт Каралеўскага таварыства, рыцар Вялікага крыжа ордэна Лазні.
* Востраў Банкс — востраў Канадскага Арктычнага архіпелага.
* Астравы Банкс — група астравоў у Ціхім акіяне ў складзе Рэспублікі Вануату.
* Востраў Банкс — востраў каля берагоў правінцыі Брытанская Калумбія (Канада).
* Банкс — прыгарад Канберы.
Эльба (значэнні)

**Эльба** — тапонім, прозвішча.

## Тапонім 
* Эльба — востраў Тырэнскім моры
* Эльба — рака ў Чэхіі і Германіі

## Прозвішча 
* Ідрыс Эльба, брытанскі акцёр
Эльтон

**Эльтон** — бяссцёкавае салёнае возера ў Валгаградскай вобласці Расіі на поўначы Прыкаспійскай нізіны, за 140 км на паўночны ўсход ад горада Волжскі і 6 км ад пасёлка і чыгуначнай станцыі Эльтон.

Плошча паверхні возера 152 км². Глыбіня каля 0,1 м, увесну 0,7—0,8 м. Плошча вадазбору 1640 км².

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* [Эльтон (озеро)](http://slovari.yandex.ru/~книги/БСЭ/Эльтон%20(озеро)/)  // Вялікая савецкая энцыклапедыя 
* Государственный водный реестр: озеро Эльтон 
* Озеро Эльтон на сайте Волгоградского отделения Русского географического общества  
* 

Катэгорыя:Азёры Валгаградскай вобласці
Катэгорыя:Салёныя азёры
Катэгорыя:Бяссцёкавыя азёры
Янава

Назву **Я́нава** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Янава — традыцыйная беларуская назва горада Іванава
* Віцебская вобласць:
** Янава — вёска ў Талачынскім раёне
** Янава — вёска ў Чашніцкім раёне
* Магілёўскай вобласці:
** Янава — пасёлак у Быхаўскім раёне
** Янава — былая вёска ў Кіраўскім раёне
** Янава — вёска ў Круглянскім раёне
** Янава — пасёлак у Хоцімскім раёне
* Мінская вобласць:
** Янава — вёска ў Дзяржынскім раёне

### Літва 
* Ковенскі павет
** Янава — горад, цэнтр раёна
* Уцянскі павет
** Янава — традыцыйная беларуская назва вёскі Янавас Ігналінскага раёна

### Расія 
* Янава — сяло ў Сяргацкім раёне Ніжагародскай вобласці
* Янава — вёска ў Пачынкаўскім раёне Смаленскай вобласці
* Янава (Краснінскі раён)
* Янава (Смаленскі раён)

## Глядзіце таксама 
* Іванава
* Іванавічы
* Іванаў
* Іванаўка
* Іванаўск
* Іванаўскія Агароднікі
* Іванаўцы
* Іванаўшчына
* Іванічы
* Іванішча
* Іванішчавічы
* Іванкі
* Іванкавічы
* Іванкаўшчына
* Іванполле
* Іванск
* Іванскія
* Іванцава
* Іванчыцы
* Янавічы
* Янаў
* Янаў-Падляскі
* Янаўка
* Янаўцы
* Янаўшчына
* Янова
Савічы

Назву **Савічы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Савічы — вёска ў Баранавіцкім раёне 

* Віцебская вобласць:
** Савічы — вёска ў Браслаўскім раёне 
** Савічы — вёска ў Пастаўскім раёне

* Гомельская вобласць:
** Савічы — вёска ў Брагінскім раёне 
** Савічы — вёска ў Калінкавіцкім раёне

* Гродзенская вобласць:
** Савічы — вёска ў Дзятлаўскім раёне 
** Савічы — вёска ў Дзярэчынскім сельсавеце Зэльвенскага раёна
** Савічы — вёска ў Зэльвенскім сельсавеце Зэльвенскага раёна
** Савічы — вёска ў Іўеўскім раёне 
** Савічы — вёска ў Слонімскім раёне 
** Савічы — вёска ў Бакштаўскім сельсавеце Шчучынскага раёна
** Савічы — вёска ў Дэмбраўскім сельсавеце Шчучынскага раёна
** Савічы — вёска ў Навадворскім сельсавеце Шчучынскага раёна

* Магілёўская вобласць:
** Савічы — вёска ў Бабруйскім раёне 

* Мінская вобласць:
** Савічы — вёска ў Валожынскім раёне 
** Савічы — вёска ў Капыльскім раёне

## Гл. таксама 
* Вёска Двор-Савічы
* Савін
* Савіна
* Савінічы
* Савінка
* Савінкі
* Савіцкае
* Савіцкі
* Савіцкія
* Савічаў
* Савічка
* Савічуны
* Савічыкі
* Савішкі
Міхась Юдэлевіч

**Міхась Юдэлевіч** (**Міхаіл Львовіч Юдэлевіч**; (, , Мінская вобласць — ) — беларускі драматург, тэатральны крытык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і саматужніка. Пасля заканчэння сярэдняй школы ў Мінску (1929) працаваў рабочым на гуце. Быў акцёрам у Мінскім тэатры рабочай моладзі (1929-1931), студэнтам Дзяржаўнага інстытута мастацтва ў Маскве (1931-1935). У 1935-1940 гг. - супрацоўнік рэдакцыі газеты «Літаратура і мастацтва», загадчык аддзела тэатра Упраўлення па справах мастацтва пры Саўнаркаме БССР. З 1940 г. у Савецкай Арміі, удзельнічаў у савецка-фінляндскай і ў Вялікай Айчыннай войнах. Загінуў у 1941 г. на фронце.

## Творчасць 
Літаратурную працу пачаў у 1929 г. Адзін з аўтараў калектыўнай п'есы «Першы штандар» (апублікавана і пастаўлена ў 1930). У 1932 г. напісаў п'есу «Зямля гарыць», якая ставілася на радыё. Аўтар інсцэніроўкі «Як гартавалася сталь» паводле аднайменнага рамана М.Астроўскага (1937), лібрэта оперы «Паўка Карчагін» (музыка П.Падкавырава, ставілася пасля вайны ў кансерваторыі як студэнцкі спектакль). Перакладаў на рускую мову асобныя творы беларускай драматургіі, у тым ліку п'есу І.Гурскага «Сваты» (1937), склаў зборнік «Аднаактовыя п'есы» для самадзейнай сцэны (1937).

## Літаратура 
*
Арон Ісакавіч Юдэльсон

**Арон Ісакавіч Юдэльсон** (, , цяпер Латвія — , Менск, НКУС) — беларускі паэт, нарысіст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і настаўніка. Сярэднюю адукацыю атрымаў у Рызе. З 1928 г. жыў у Менску. Працаваў у рэдакцыі яўрэйскай газеты «Акцябэр» («Кастрычнік»), на Беларускім радыё. З 1930 г. адначасова вучыўся на літаратурна-лінгвістычным аддзяленні педагагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (скончыў тры курсы). У 1937 г. рэпрэсіраваны. Асуджаны да вышэйшай меры пакарання. Расстраляны 29.10.1937 г. Рэабілітаваны 09.04.1957 г.

## Творчасць 
Літаратурную дзейнасць пачаў у 1923 г. з выступленняў у нелегальным камуністычным друку Латвіі. Пісаў на мове ідыш. У 1929 г. апублікаваў паэму «Негарэлае» ў часопісе «Штэрн» («Зорка»). Выдаў паэму «Камбінат» (1931), кнігу вершаў «Граніца» (1934), зборнікі нарысаў «У нас у краіне» (1934), «Чырванасцяжны калгас «Колас» (з Х.Шынклерам, 1934). У перакладзе на беларускую мову выйшла кніжка паэзіі «Прывітанне» (1961). Выступаў як перакладчык на мову ідыш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Паэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Паэты на ідыш
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Расстраляныя ў СССР
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Георгій Фёдаравіч Юрчанка

**Георгій Фёдаравіч Юрчанка** (, вёска Кудрычы, , Магілёўская вобласць — ) — беларускі , -сатырык, парадыст, мовазнавец, .

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У 1951 годзе скончыў Магілёўскі педагагічны інстытут. Выкладаў беларускую і рускую мову і літаратуру ў школах Дзятлаўскага і Воранаўскага раёнаў на Гродзеншчыне. У 1959 годзе завочна скончыў філалагічны факультэт Гродзенскага педагагічнага інстытута і паступіў у аспірантуру пры Інстытуце літаратуры імя Янкі Купалы АН БССР.

З 1961 года — рэдактар, у 1962—1988 гадах загадчык рэдакцыі літаратуры, мовы і мастацтва, затым рэдакцыі філалогіі ў выдавецтве «Навука і тэхніка».

## Творчасць 
Друкавацца пачаў з 1959 года (воранаўская раённая газета «Путь социализма».)

Вядомы як парадыст, збіральнік народнай лексікі і дыялектнай фразеалогіі. Выйшлі кнігі літаратурных пародый і эпіграм «Распрэжаны Пегас» (1965), «Вярхом на вожыку» (1968), «Немеладычныя мелодыі» (1974), «Парнаскія ўхабы» (1979), «У натхнёнай паграбеньцы» (1983), «Негабляваная пегасня» (1989), навукова-папулярная праца «На мсціслаўскай зямлі ўзгадаваны: Нарыс жыцця і навуковай дзейнасці П. П. Кабекі» (1986), дыялектныя слоўнікі «Дыялектны слоўнік: З гаворак Мсціслаўшчыны» (1966), «Народная сінаніміка» (1969), збор дыялектнай фразеалогіі Мсціслаўшчыны ў 3-х кнігах — «І коціцца і валіцца» (1972), «І сячэ і паліць» (1974), «Слова за слова» (1977), «Народнае вытворнае слова: З гаворкі Мсціслаўшчыны» ў 3-х кнігах (1981, 1983, 1985), «Сучаснае народнае слова: З гаворкі Мсціслаўшчыны» (1988).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Уладзімір Іванавіч Ягоўдзік

**Уладзімір Іванавіч Ягоўдзік (Ягаўдзік)** (, вёска Кастровічы, , Гродзенская вобласць) — беларускі празаік, драматург. Лаўрэат Літаратурнай прэміі Янкі Маўра (1994).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Вучыўся ў Дзятлаўскай, Слонімскай, Зэльвенскай школах-інтэрнатах, у 1978 г. скончыў філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1978—1982 гг. працаваў карэспандэнтам Брэсцкай абласной газеты «Заря», рэдактарам Брэсцкай абласной студыі тэлебачання. У 1982—1990 гг. — супрацоўнік штотыднёвіка «Літаратура і мастацтва». У 1990—2010 рэдактар галоўны рэдактар часопіса «Дзеці і мы». Адначасова ў 1997—2003 гадах — галоўны рэдактар часопіса «Бярозка».

## Творчасць 
Дэбютаваў у друку вершамі ў 1972 г. (газета «Гродзенская праўда»). Выдаў кнігі прозы «Стронга» (1984), «Вочы Начніцы» (бібліятэка часопіса «Маладосць», 1989), «Прыручэнне птушкі» (1989), зборнік казак «Сонейка, свяці!» (1988). Аўтар мастацкага альбома «Алена Кіш» (1990).

Напісаў для дзяцей п'есы, што ставіліся ў лялечных і драматычных тэатрах краіны, на Беларускім радыё і тэлебачанні, «Залатое зярнятка» (пастаўлена ў 1983), «Сонейка, свяці!» (надрукавана і пастаўлена ў 1985), «Пякла баба калачы» (з А.Шкілёнкам, пастаўлена ў 1987), «Сакрэты Вогніка» (пастаўлена ў 1987), «Усміхніся, прынцэса…» (надрукавана і пастаўлена ў 1990).

Выступае ў перыядычным друку як літаратурны крытык, а таксама з мастацтвазнаўчымі артыкуламі пра самадзейных і прафесійных мастакоў рэспублікі. Пераклаў з рускай і ўкраінскай моў асобныя творы Л. Лявонава, В. Астаф'ева, Ю. Бондарава, М. Віграноўскага.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Драматургі Беларусі
Катэгорыя:Драматургі паводле алфавіта
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі Беларусі
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Лаўрэаты літаратурнай прэміі імя Янкі Маўра
Якімовіч

**Якімо́віч** — беларускае прозвішча. Утворана ад імя Якім. Вядомыя носьбіты:

* Аляксандр Іванавіч Якімовіч (1904—1979) — беларускі дзіцячы пісьменнік.
* Аляксей Мікалаевіч Якімовіч (нар. 1949) — беларускі драматург.
* Антон Іванавіч Якімовіч (1883—1944) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-маёр (1942).
* Валянціна Якімовіч (нар. 1949) — беларускі фалькларыст, грамадскі дзеяч у ЗША.
* Міхаіл Іванавіч Якімовіч (нар. 1967) — беларускі гандбаліст.
* Юрый Аляксандравіч Якімовіч (нар. 1946) — беларускі гісторык архітэктуры, педагог.

## Крыніцы
Якубовіч

**Якубовіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Анатоль Іванавіч Якубовіч — беларускі вучоны ў галіне трактарнага машынабудавання.
* Вячаслаў Андрэевіч Якубовіч — дэпутат II—IV Дзяржаўнай Думы ад Мінскай губерніі.
* Дзяніс Сяргеевіч Якубовіч (нар. 1988) — беларускі футбаліст.
* Леанід Яўгенавіч Якубовіч — беларускі паэт.
* Надзея Паўлаўна Якубовіч — Герой Сацыялістычнай Працы.
* Павел Ізотавіч Якубовіч — беларускі журналіст.
* Пётр Піліпавіч Якубовіч — дзеяч рэвалюцыйнага руху ў Расіі.
* Таццяна Раманаўна Якубовіч (нар. 1972) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання.
Марыя Сіланцьеўна Шаўчонак

**Марыя Сіланцьеўна Шаўчонак** (, вёска Новы Востраў, , Магілёўская вобласць) — беларуская паэтэса.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У 1965 г. скончыла філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Настаўнічала ў Ракавіцкай сярэдняй школе Шчучынскага раёна. У 1966—1978 гг. працавала ў шчучынскай раённай газеце «Савецкая вёска». З 1978 г. — старшы рэдактар аддзела прапаганды Гродзенскай студыі тэлебачання.

## Творчасць 
Першы верш надрукавала ў 1954 г. (газета «Піянер Беларусі»). Аўтар зборнікаў паэзіі «Белая ластаўка» (1971) і «Свята зямлі» (1976), «Бацькоўскае імя» (1981), «Раса-расінка» (1985).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Паэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Паэтэсы
Леанід Яўгенавіч Якубовіч

**Леанід Яўгенавіч Якубовіч** (, вёска Радкава, , Мінская вобласць — ) — беларускі паэт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 21 сакавіка 1948 года ў вёсцы Радкава ў сялянскай сям’і. Працаваў паштальёнам, аператарам у аддзяленні сувязі вёскі Чапялі, пасля заканчэння Любанскай завочнай сярэдняй школы (1965) — машыністам на другім Салігорскім калійным камбінаце. У 1967 г. залічаны ў штат рэдакцыі салігорскай раённай газеты «Шахцёр». Завочна вучыўся на факультэце журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1969—1970 гг. працаваў у шахце. Трагічна загінуў у шахце. Першы верш надрукаваў у 1965 г. (газета «Чырвоная змена»). Вершы ўключаліся ў калектыўныя зборнікі «Рунь» (1970), «Універсітэт паэтычны» (1971). У 1979 г. выйшаў зборнік вершаў «Я з вамі, вёсны…».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Паэты СССР
Пётр Піліпавіч Якубовіч

**Пётр Піліпавіч Якубовіч** (псеўданімы: Мацвей Рамшаў, Л. Мельшын, П. Я., П. Ф. Грыневіч, О’Конар, Чэзарэ Нікаліні, і інш: , с. Ісаеў, Валдайскі павет, Наўгародская губерня — 17 (30) сакавіка 1911, Санкт-Пецярбург) — рэвалюцыянер-нарадаволец, пісьменнік (паэт і перакладчык).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі Расіі
Катэгорыя:Перакладчыкі Расіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Цвярской вобласці
Катэгорыя:Памерлі ў Санкт-Пецярбургу
Самоа (астравы)

**Астравы Самоа** (самаан.: *Sāmoa*) — архіпелаг у паўднёвай частцы Ціхага акіяна, у Палінезіі. Уваходзіць у склад дзяржавы Самоа і Амерыканскага Самоа. Плошча — 3028,1 км². Насельніцтва — 249 839 чал. (2012 г.), у асноўным самаанцы.

## Геаграфія 
Астравы Самоа знаходзяцца ў паўднёвай частцы Ціхага акіяна ў 800 км ад Фіджы, 530 км ад Тонга, 2900 км ад Новай Зеландыі, 15 266,3 км ад Беларусі (ад нулявога кіламетра ў Мінску да пляжа Ваіяла ў горадзе Апія).

Найбуйнейшыя астравы:

* Востраў Саваі
* Востраў Уполу
* Востраў Тутуіла
* Астравы Мануа

Заходняя частка разам з астравамі Саваі і Уполу ўваходзіць у склад незалежнай дзяржавы Самоа. Усходняя частка — у склад Амерыканскага Самоа.

Вялікія астравы маюць вулканічнае паходжанне, даволі гарыстыя. Найвышэйшы пункт — гара Сілісілі (1 858 м) на востраве Саваі. Малыя астравы — нізкія каралавыя атолы.

Клімат трапічны вільготны. Сезон мусонаў цягнецца з лістапада да красавіка.

Астравы падвержаны ўздзеянню землятрусаў і трапічных цыклонаў. Апошні значны землятрус адбыўся 29 верасня 2009 г. Ён спарадзіў цунамі, якое стала прычынай смерці 170 чалавек.

## Гісторыя 
У адрозненне ад іншых палінезійцаў, самаанцы не маюць легенд аб сваім паходжанні з Гаваікаў. Археолагі сцвярджаюць, што астравы Самоа былі населены носьбітамі культуры Лапіта ў 1 тысячагоддзі да н. э. Выхадцы з Самоа актыўна рассяляліся па іншых астравах Акіяніі. Паданні аб паходжанні з Самоа існуюць нават сярод мікранезійцаў тунгару. Магчыма, што назва вострава Саваі стала крыніцай іншых легенд пра Гаваікі.

У XII — XVI стст. астравы Самоа знаходзіліся пад кантролем танганцаў, якія былі выгнаны ў выніку паўстання.

У 1722 г. адкрыты галандскім мараплаўцам Якабам Рагевенам.

У XIX ст. астравы Самоа знаходзіліся ў цэнтры экспансіянісцкіх планаў адразу некалькіх буйных дзяржаў. У 1899 г. Германія, ЗША і Вялікабрытанія падпісалі дагавор, паводле якога заходнія астравы перадаваліся пад кантроль Германіі, а ўсходнія — пад кантроль ЗША.

25 жніўня 1914 г. новазеландскі экспедыцыйны корпус высадзіўся на востраве Уполу і заняў Заходняе Самоа. Пасля заканчэння I сусветнай вайны Новая Зеландыя атрымала мандат для кіравання гэтай тэрыторыяй.

У 1951 г. у Амерыканскім Самоа было ўведзена грамадзянскае кіраванне.

1 студзеня 1962 г. Заходняе Самоа атрымала незалежнасць. У 1997 г. гэта дзяржава была пераназваная ў Самоа.

## Славутыя мясціны 
* Музей Р. Л. Стывенсана на віле Ваіліма на востраве Уполу
* Паўвостраў Малінуу ў горадзе Апія, на якім знаходзяцца магільні самаанскіх правадыроў, помнікі еўрапейскім і амерыканскім ваенным маракам
* Нацыянальны парк О-Ле-Пупу-Пуе на востраве Уполу
* Дажджавы лес на паўвостраве Тафуа
* Запаведнік Аўалу каля аднайменнай вёскі на востраве Саваі — месца размнажэння марскіх чарапах
* Нацыянальны парк Амерыканскага Самоа на востраве Тутуіла
* Забароненая гавань на паўночным узбярэжжы вострава Тутуіла

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* American Samoa History 
* Samoa History
* Samoa images
* Samoa — Nature

Самоа
Самоа
Самоа
Самоа
Вялікая савецкая энцыклапедыя

**Вялі́кая саве́цкая энцыклапе́дыя** (; у выходных звестках — **Вялікая Савецкая Энцыклапедыя**; скарочана *БСЭ* — **ВСЭ**) — найбольш вядомая і поўная савецкая ўніверсальная энцыклапедыя. Выпускалася з 1926 года (першы том першага выдання) па 1991 год (апошні штогоднік) выдавецтвам «Савецкая энцыклапедыя» (цяпер — выдавецтва «Вялікая Расійская энцыклапедыя»).

Вытрымала тры выданні:
* Першае выданне (1926—1947) налічвала 65 тамоў і дадатковы том «СССР» без нумара;
* Другое выданне (1949—1958) налічвала 49 тамоў, том 50 «СССР», дадатковы том 51 і том 52 «Алфавітны паказальнік» у двух кнігах (1960);
* Трэцяе выданне (1969—1978) налічвала 30 тамоў (том 24 выдадзены ў двух кнігах: другая, дадатковая кніга — «СССР») і дадатковы том «Алфавітны імянны паказальнік» без нумара (1981).

Правапераемнікам выдавецтвам «Савецкая энцыклапедыя» стала зарэгістраванае ў снежні 1991 года выдавецтва «Вялікая Расійская энцыклапедыя», якое выпусціла ў 2004—2017 гадах аднайменную 35-томную энцыклапедыю. Шэраг змяненняў у энцыклапедыі ў 1999—2001 гадах ініцыявала Міністэрства па справах друку, тэлерадыёвяшчання і сродкаў масавых камуникацый Расійскай Федэрацыі, якое з ліпеня 1999 года па 2004 год узначальваў Міхаіл Лесін, а яго намеснікам па пытаннях кнігавыдання і друку з верасня быў Уладзімір Грыгор’еў.

## Гл. таксама 
* Беларуская Савецкая Энцыклапедыя
* Беларуская Энцыклапедыя
* Brockhaus Enzyklopädie
* Энцыклапедыя Брытаніка

Катэгорыя:Рускія энцыклапедыі
Катэгорыя:Энцыклапедыі СССР
Катэгорыя:Шматтомныя выданні
Катэгорыя:Універсальныя энцыклапедыі
Music Through Heartsongs (альбом)

**«Music Through Heartsongs: Songs Based on the Poems of Mattie J.T. Stepanek»** — чацвёрты студыйны альбом выканаўцы музыкі кантры Білі Гілмэна. Альбом з’яўляецца апошнім у супрацоўніцтве Білі Гілмэна з лэйблам «Epic Records». Альбом складзены цалкам з песень на вершы 13-гадовага хлопчыка Мэці Стэпанека хворага на мускульную дыстрафію, які памёр неўзабаве пасля выпуску альбома. Менавіта падчас свайго супрацоўніцтва з Стэпанекам, Білі зрабіўся амбасадарам амерыканскай Асацыяцыі хворых на мускульную дыстрафію (MDA).

Альбом не карыстаўся шырокім поспехам: пікавая пазіцыя ў «U.S. Billboard 200» дасягнула толькі 109-га радка.

## Трэк-ліст 
Катэгорыя:Альбомы Білі Гілмэна
Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2002

**Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2002** (12-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе ў Другой лізе) — 
трэці па рангу дывізіён (пасля Вышэйшай і 
Першай ліг) па футболе 
сярод беларускіх каманд 2002-га года.

Перамогу ў турніры атрымаў мінскі МТЗ-РІПА, 
які разам з клубам «Пінск-900» і 
калінкавіцкай «Вертыкаллю» прайшоў у Першую лігу.

## Турнірная табліца 
## Спасылкі 
* RSSSF.com
* kick-off.by
* fcgomel.elitno.net

2002
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2002 годзе
Катэгорыя:2002 год у футболе
Dare to Dream (альбом)

**«Dare to Dream»** — трэці студыйны альбом выканаўцы музыкі кантры Білі Гілмэна.

Альбом атрымаў сертыфікацыю «Gold» ад Асацыяцыі Гуказапісваючых Кампаній Амерыкі (RIAA). У чартах альбом меў тую ж паспяховасць як і папярэдні альбом «Classic Christmas» замацаваўшы пікавую пазіцыю на 45-ым радку ў чарце «U.S. Billboard 200».

## Трэк-ліст 
Катэгорыя:Альбомы Білі Гілмэна
Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2005

**Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2005** (15-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе ў Другой лізе) — 
трэці па рангу дывізіён (пасля Вышэйшай і 
Першай ліг) па футболе 
сярод беларускіх каманд 2005-га года. 
У турніры прымалі ўдзел 14 каманд, якія змагаліся за дзве пуцёўкі ў 
Першую лігу. 
Перамогу ў турніры атрымала мінскае «Тарпеда-СКА», 
якое разам з клубам «Пінск-900» прайшло ў Першую лігу.

## Турнірная табліца 
## Спасылкі 
* RSSSF.com
* kick-off.by
* fcgomel.elitno.net

2005
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2005 годзе
Катэгорыя:2005 год у футболе
Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2000

**Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2000**  — другі па рангу дывізіён па футболе сярод беларускіх каманд 2000-га года.

Турнір, у якім прымалі ўдзел 16 каманд, праходзіў у два кругі. 
Перамогу атрымаў клуб «Маладзечна», які і атрымаў адзіную пуцёўку ў Вышэйшую лігу.

## Турнірная табліца 
## Спасылкі 
* RSSSF.com
* kick-off.by
* fcgomel.elitno.net

2000
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2000 годзе
Катэгорыя:2000 год у футболе
ФК Працоўныя рэзервы-РІПА

**ФК Працоўныя рэзервы-РІПА** — былы беларускі футбольны клуб з горада Мінск. Прадстаўляў **Р**эспубліканскі **І**нстытут **П**рафесійнай **А**дукацыі. 
У 2002 быў аб'яднаны з клубам «Трактар» у новы клуб — МТЗ-РІПА.

## Статыстыка выступленняў
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі
Працоўныя рэзервы-РІПА
Катэгорыя:ФК Партызан Мінск
Brockhaus Enzyklopädie

thumb|right|200px|19-е выданне энцыклапедыі (1986—1994).

**Brockhaus Enzyklopädie** — нямецкая шматтомная універсальная энцыклапедыя, якая выдаецца з пачатку XIX стагоддзя. Хоць у розныя гады яна выходзіла пад рознымі назвамі, агульная неафіцыйная назва захоўваецца ранейшай — «Бракгаўз». Энцыклапедыя выпускаецца выдавецтвам «F. A. Brockhaus », заснаваным Ф. А. Бракгаўзам (пазней «Bibliographisches Institut & FA Brockhaus AG»).

Адной з асноўных асаблівасцяў энцыклапедыі з’яўляецца тое, што для яе характэрныя не артыкула-агляды, а артыкула-даведкі, што дазваляе ўключаць у выданне стандартнага для энцыклапедый фармату да 200-300 тысяч артыкулаў.

Бракгаўз з’яўляецца апошняй з чатырох універсальных энцыклапедый сусветнага ўзроўню на нямецкай мове пасля спынення выпуску «энцыклапедычнага лексікону Маера» () у 1984 годзе, «Універсальнага лексікону Пірэра» () у канцы XIX стагоддзя і «энцыклапедычнага лексікону Гердэра» () у 1960-х гадах.

## Гл.таксама 
* Беларуская Энцыклапедыя
* Вялікая савецкая энцыклапедыя
* Энцыклапедыя Брытаніка

## Літаратура 
* R. L. Collison. Encyclopaedias: their history throughout the ages. 2nd ed. — New York: «Hafner», 1966. — 334 p.
* J. M. Wells. The Circle of Knowledge: Encyclopaedias Past and Present. — Chicago: «The Newberry Library», 1968. — 56 p.
* S. P. Walsh. Anglo-American General Encyclopedias. A Historical Bibliography, 1703—1967. — New York: «Bowker», 1968. — 270 p.
* H. Sarkowski. Das Bibliographische Institut. Verlagsgeschichte und Bibliographie, 1826—1976. — Mannheim: «Bibliographisches Institut», 1976. — 314 S. — ISBN 3-411-01368-0.
* K. F. Kister. Kister’s Best Encyclopedias. A Comparative Guide to General and Specialized Encyclopedias. 2nd ed. — Phoenix: «The Oryx Press», 1994. — 506 p. — ISBN 0-89774-744-5.
* A. zum Hingst. Die Geschichte des Grossen Brockhaus: vom Conversationslexikon zur Enzyklopädie. — Wiesbaden: «Harrassowitz», 1995. — 212 S. — ISBN 3-447-03740-7.
* S. C. Awe. ARBA guide to subject encyclopedias and dictionaries. 2nd ed. — Englewood: «Libraries Unlimited», 1997. — 482 p. — ISBN 0-585-07048-2.
* Bibliotheca lexicorum: kommentiertes Verzeichnis der Sammlung Otmar Seemann. Bearbeiten von M. Peche. — Wien: «Inlibris», 2001. — 708 S. — ISBN 3-9500813-5-6.
* T. Keiderling. F. A. Brockhaus: 1905—2005. — Leipzig: «Brockhaus», 2005. — 448 S. — ISBN 3-7653-0284-8.

Бракгаўз
Brockhaus
Бракгаўз
Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2001

**Першая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2001**  — другі па рангу дывізіён па футболе сярод беларускіх каманд 2001-га года.

Турнір, у якім прымалі ўдзел 15 каманд (колькасць паменшылася пасля адмовы ад удзела мінскага СКАФа), праходзіў у два кругі. 
Перамогу атрымаў клуб «Тарпеда» з Жодзіна, які разам з мінскай 
«Зоркай-ВА-БДУ» перайшоў у Вышэйшую лігу.

## Турнірная табліца 
## Спасылкі 
* RSSSF.com
* kick-off.by
* fcgomel.elitno.net

2001
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2001 годзе
Катэгорыя:2001 год у футболе
Брэсцкае Палессе

**Брэсцкае Палессе** — фізіка-геаграфічная акруга Беларускага Палесся на паўднёвым захадзе Брэсцкай вобласці. Размешчанае паміж раўнінай Загароддзе на ўсходзе і ракой Заходні Буг, на захадзе, мяжуе на поўначы з Прыбужскай раўнінай, на поўдні з Валынскім узвышшам.

## Геалогія 
У тэктанічных адносінах тэрыторыя прымеркавана да Брэсцкай упадзіны. Дакембрыйскі крышталічны фундамент укрыты асадкавымі пародамі верхнега пратэразою, ніжняга палеазою (кембрый, ардовік, сілур і ніжні дэвон), якія перакрываюцца тоўшчай меза-кайназойскіх асадкавых утварэнняў. Пашыраны ледавіковыя адклады беларускага, бярэзінскага і дняпроўскага зледзяненняў.

## Рэльеф 
Рэльеф сфарміраваўся пад уздзеяннем ледавікоў і іх расталых водаў, а таксама пад уплывам тэктанічных працэсаў. Невысокая (вышыня 140—160 м над узроўнем мора) плоскаўвагнутая аднастайная і забалочаная раўніна, паверхня якой нахіленая ў бок сутокаў Мухаўца і Заходняга Буга. Мінімальная абсалютная вышыня (123 м) адпавядае ўрэзу Заходняга Буга. Паверхня складзеная зандравымі, алювіяльнымі, балотнымі, радзей азёрнымі ўтварэннямі. Вылучаюцца перапрацаваныя ветрам пясчаныя парабалічныя дзюны (вышыня 8—10 м), трапляюцца грудкаватыя пясчаныя палі. Пашыраны размытыя марэнныя грады (канцова-марэнныя ўтварэнні дняпроўскага ледавіка), плоскія рачныя даліны і невялікія азёрныя катлавіны. Характэрная асаблівасць Брэсцкага Палесся — наяўнасць шматлікіх скразных далін (шырыня ад 50 да 300 м, днішчы плоскія, забалочаныя), звычайна арыентаваных у паўднёва-заходнім кірунку. Утвораны яны ў выніку былога сцёку расталых ледавіковых водаў у Прыпяць (спыніўся з афармленнем сістэмы рачных далін Заходняга Буга і Віслы), выкарыстоўваюцца для пракладкі водазборных і водаадводных каналаў пры меліярацыі балот і забалочаных зямель

## Гідраграфія 
.]]
Рачная сетка належыць да басейнаў Дняпра і Заходняга Буга. Найбольшыя рэкі: Заходні Буг з прытокам Мухавец, правыя прытокі Заходняга Буга — Спанаўка, Капаеўка, Серадовая Рэчка, левыя прытокі Мухаўца — Рыта і Асіпоўка. Каналы: Дняпроўска-Бугскі (заходняя частка), Белаазёрскі, Арэхаўскі і іншыя. Значныя азёры: Арэхаўскае, Олтушскае, Любань, Белае, Рагазнянскае; вадасховішча Лукаўскае.

## Глебы 
Глебы тарфяна-балотныя (буйныя масівы ўздоўж Дняпроўска-Бугскага канала), дзярнова-падзолістыя, радзей карбанатна-перагнойныя, у далінах рэк Мухаўца і Заходняга Буга — поймавыя (алювіяльныя) глебы, большай часткай забалочаныя. Тарфяна-балотныя глебы нізінных балот на значнай плошчы меліяруюцца.

## Расліннасць 
Разаранасць тэрыторыі ад 30 да 40%. Пад лесам у цэнтральнай частцы Брэсцкага Палесся 10—20%, на поўдні да 40%.

Брэсцкае Палессе размешчана ў межах Бугска-Палескай геабатанічнай акругі. Тут распаўсюджаныя хваёвыя, шыракаліста-хваёвыя лясы, на поўдні сустракаюцца невялікія ўчасткі дубова-грабавых лясоў. На ўсходзе Брэсцкага Палесся знаходзіцца Радостаўскі батанічны заказнік.

## Літаратура 
* 
* Природа Белоруссии. Популярная энциклопедия. — Мн.: БелЭн 1986. — 600 с.: ил. 

Катэгорыя:Геаграфія Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Раўніны Беларусі
Катэгорыя:Палессе
Пятровічы

Назву **Пятро́вічы** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Пятровічы — вёска ў Жабінкаўскім раёне
** Пятровічы — вёска ў Іванаўскім раёне

* Віцебская вобласць:
** Пятровічы — вёска ў Докшыцкім раёне
** Пятровічы — вёска ў Варапаеўскім сельсавеце Пастаўскага раёна
** Пятровічы — вёска ў Дунілавіцкім сельсавеце Пастаўскага раёна
** Пятровічы-1 — вёска ў Дунілавіцкім сельсавеце Пастаўскага раёна, раней уваходзіла ў склад Валкоўскага сельсавета
** Пятровічы — вёска ў Камайскім сельсавеце Пастаўскага раёна
** Пятровічы — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне

* Гродзенская вобласць:
** Пятровічы — вёска ў Ашмянскім раёне
** Пятровічы — вёска ў Іўеўскім раёне

* Гомельская вобласць:
** Пятровічы — вёска ў Светлагорскім раёне

* Магілёўская вобласць:
** Пятровічы — вёска ў Бабруйскім раёне
** Пятровічы — былая вёска ў Краснапольскім раёне
** Пятровічы — вёска ў Магілёўскім раёне

* Мінская вобласць:
** Пятровічы — вёска ў Валожынскім раёне
** Пятровічы — вёска ў Смалявіцкім раёне
** Пятровічы — вёска ў Старадарожскім раёне

### Расія 
* Пятровічы — вёска ў Смаленскай вобласці
Duden

thumb
**Duden** — слоўнік і збор правілаў граматыкі і правапісу нямецкай мовы, упершыню апублікаваны 7 ліпеня 1880 г. Конрадам Дудэнам. Выдаецца ў друкаваным і электронным выглядзе бібліяграфічнага інстытутам у Мангейме.

З 1956 па 1996 год слоўнік правапісу (Rechtschreibduden) вызначаў афіцыйную арфаграфію нямецкай мовы ў Германіі, аднак з правядзеннем рэформы арфаграфіі ў 1996 годзе манапольная ўлада слоўніка была ўтрыравана. Гэтае абмежаванне датычыцца толькі некаторых сфер прымянення пісьмовага нямецкай мовы, бо па рашэнні Федэральнага канстытуцыйнага суда свабода выбару крыніцы арфаграфічных правіл ў літаратуры, публіцыстыцы і збольшага навуковай сферы застаецца за аўтарам. Граматыка, вызначаная Дудэнам, не ўсюды мае нарматыўнае значэнне, бо ў абласцях распаўсюджвання варыянтаў нямецкай мовы існуюць ўласныя нормы (Аўстрыйскі слоўнік, Швейцарскі ідыяцікон).

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Слоўнікі нямецкай мовы
Мікола Янчанка

**Мікола Янчанка** (*Мікалай Ігнатавіч Янчанка*; , вёска Забалацце, , Магілёўская вобласць - ) — беларускі паэт, празаік, перакладчык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і каваля. Скончыў гістарычны факультэт Магілёўскага педагагічнага інстытута (1956). Настаўнічаў у Брожскай сярэдняй школе на Бабруйшчыне (1956—1961), у Дварэцкай сярэдняй школе (1965—1966), быў выхавацелем у Гарадзецкай школе-інтэрнаце (1961) Рагачоўскага раёна. Працаваў у раённых газетах у Рагачове, Жлобіне, Калінкавічах, Карме. З 1972 г. — адказны сакратар рагачоўскай раённай газеты «Камунар».

Жыў у Рагачове. Памёр 16 ліпеня 2000 года. Пахаваны ў в. Забалацце Рагачоўскага раёна.

## Творчасць 
Дэбютаваў у друку вершам у 1958 г. (бабруйская раённая газета «Камуніст»). Пісаў на беларускай і рускай мовах. Аўтар зборнікаў паэзіі «Разнотравье» (1971), «Кросны» (1980), «Жыцейка-жыта» (1990), кніжак апавяданняў для дзяцей «З людзьмі добра» (1973) і «Зраблю сонейка» (1978), «Жменька жалудоў» (1989), кніжкі-маляванкі «Лета ў серванце» (1981) і зборніка вершаў «Залаты вулей» (1986). На беларускую мову пераклаў кнігу вершаў Д. Кавалёва «Вечназялёная Ветка» (1990).

## Памяць 
Імем Міколы Янчанкі названа вуліца ў новым мікрараёне Рагачова.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Паэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Перакладчыкі паэзіі на беларускую мову
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Выпускнікі гістарычнага факультэта  МДУ імя А. А. Куляшова
Рубец (страўнік)

: a — стрававод, b — рубец, c — сетка, d — кніжка, e — сычуг, f — тонкая кішка]]
**Рубец** () — першы аддзел 4-камернага страўніка жвачных жывёл.

Рубец складае прыкладна 4/5 аб’ёму страўніка. Складкі ўнутранай сценкі рубца ўтвараюць кішэні, якія затрымліваюць ежу. Унутраны эпітэлій мае вырасты (саскі). На складках яны адсутнічаюць. Пачатковы аддзел рубца сазлучаны са страваводам і сеткай.

У рубцы адбываецца перамешванне і разлажэнне расліннага корму пад уздзеяннем ферментаў, бактэрый і прасцейшых і паглынанне лятучых рэчываў праз паверхню слізістай абалонкі. З рубца ежа трапляе ў сетку або адрыгваецца ў ротавую поласць, адкуль пасля другаснага перажоўвання сцякае ў кніжку.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* [*Саблина Т. Б.* Рубец (у животных)](http://slovari.yandex.ru/~книги/БСЭ/Рубец%20(у%20животных)/) // Вялікая Савецкая Энцыклапедыя 

Катэгорыя:Ветэрынарыя
Катэгорыя:Органы жывёл
Катэгорыя:Страўнік
Катэгорыя:Жвачныя
Энцыклапедыя прыроды Беларусі

**Энцыклапедыя прыроды Беларусі** — пяцітомная энцыклапедыя, першы ў гісторыі беларускага народа шматтомны галіновы даведнік. Энцыклапедыя выдадзена ў 1983—1986 гг. на беларускай мове. Уключае больш за 15 тысяч артыкулаў пра флору і фаўну, рэкі і азёры, вадасховішчы, ахову прыроды і прыродакарыстанне, фізіка-геаграфічныя аб’екты і прыроду асобных рэгіёнаў Беларусі, радовішчы, карысныя выкапні, геалагічную будову і тэктанічныя структуры, клімат, метэаралагічныя, астранамічныя з’явы, навуковыя даследаванні і прыродазнаўчыя ўстановы на Беларусі, даследчыкаў прыроды і краязнаўцаў.

## Узнагароды 
* Выданне ў 1984 годзе адзначана сярэбраным медалём Праграмы ААН па навакольным асяроддзі (ЮНЕП).

## Літаратура 
* Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі. — Мн., 2005, «Беларуская Энцыклапедыя», С.217 — ISBN 985-11-0326-8

Катэгорыя:Беларускія энцыклапедыі
Катэгорыя:Прырода Беларусі
Катэгорыя:Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі
Сетка (страўнік)

: a — стрававод, b — рубец, c — **сетка**, d — кніжка, e — сычуг, f — тонкая кішка]]
**Се́тка** (reticulum) — другі аддзел страўніка ў жвачных жывёл, размешчаны паміж рубцом і кніжкай.

Слізістая абалонка сеткі ўтварае рухомыя складкі вышынёй 8—12 мм у форме 4—6-вугольных ячэек. Сетка жывёл, за выключэннем *Tylopoda* (ламы, вярблюды), не мае залоз. Корм у сетцы размочваецца і праходзіць механічную і папярэднюю хімічную апрацоўку пад уздзеяннем бактэрый. Пад уздзеяннем скарачэнняў сценак сеткі і руху складак яе слізістай абалонкі ежа аддзяляецца ад буйных часціц і накіроўваецца ў кніжку. Буйныя часціцы корму вяртаюцца зноў у рубец.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Ветэрынарыя
Катэгорыя:Органы жывёл
Катэгорыя:Страўнік
Катэгорыя:Жвачныя
Міхась Лазарук

**Міхась Лазарук** (*Міхаіл Арсеньевіч Лазарук*; , вёска Ушаловічы, Слуцкі раён — , Мінск) — беларускі літаратуразнавец, крытык, педагог. Акадэмік Акадэмія педагагічных навук СССР (1982), замежны член Расійскай акадэміі адукацыі. Доктар філалагічных навук (1970), прафесар (1971).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 5 ліпеня 1926 года ў в. Ушаловічы Слуцкага раёна ў сялянскай сям’і.

Пасля вызвалення Случчыны ад нацысцкіх захопнікаў у 1944 годзе прызваны ў Чырвоную Армію. Дайшоў да Берліна. У 1951 годзе скончыў філалагічны факультэт Мінскага педагагічнага інстытута і паступіў у аспірантуру пры гэтым інстытуце. Пасля заканчэння аспірантуры (1954) — выкладчык, потым дацэнт кафедры беларускай літаратуры, з 1968 года — дэкан філалагічнага факультэта, з 1971 года — прарэктар Мінскага педінстытута. Паўтара года (1959—1960) працаваў на кафедры беларускай філалогіі Варшаўскага ўніверсітэта. У 1978 годзе прызначаны дырэктарам навукова-даследчага Інстытута педагогікі Міністэрства народнай адукацыі БССР.

Памёр 14 лістапада 2000 года ў Мінску.

## Навуковая дзейнасць 
Выступаў у друку з крытычнымі і літаратуразнаўчымі артыкуламі з 1949 г. Аўтар даследаванняў і манаграфій «Пімен Панчанка» (1959), «Пытанні тэорыі літаратуры» (з А. Ленсу, 1964), «Станаўленне беларускай паэмы» (1968), «Беларуская паэма ў другой палавіне XIX — пачатку XX стагоддзя» (1970), зборніка крытычных артыкулаў «Часу непадуладнае» (1981), навучальных дапаможнікаў і падручнікаў для філалагічных факультэтаў ВНУ «Уводзіны ў літаратуразнаўства» (з А. Ленсу, 1970, 2-е выданне, 1982), падручніка для 9 класа «Беларуская літаратура ў школе» (з В.Івашыным, 1979, 8-е выданне, 1990), дапаможнікаў «Тэорыя літаратуры» (1967, 2-е выданне, 1971), «Слоўніка літаратуразнаўчых тэрмінаў» (з А.Ленсу, 1983). Адзін з аўтараў «Гісторыі беларускай літаратуры» (ч. 1-2, 1981, ч. 3, 1983, ч. 4, 1985), працы «Изучение русской литературы во взаимосвязи с белорусской» (1988).

## Працы 
### Артыкулы ў энцыклапедыях, слоўніках і даведніках 
* 

## Узнагароды 
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга,
* Ордэн Чырвонай Зоркі,
* Ордэн Айчыннай вайны II ступені

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Міхась Лазарук у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Крытыкі СССР
Катэгорыя:Крытыкі Беларусі
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы СССР
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слуцкім раёне
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Міхась Ларчанка

**Міхась Ларчанка** (*Міхаіл Рыгоравіч Ларчанка*; , в. Хварасцяны, Быхаўскі павет, Магілёўская губерня — , Мінск) — беларускі літаратуразнавец, . Доктар філалагічных навук, прафесар. Заслужаны дзеяч навукі Беларускай ССР (1977).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 14 лістапада 1907 года ў в. Хварасцяны Быхаўскага павета Магілёўскай губерні (цяпер -  Слаўгарадскі раён, Магілёўская вобласць) ў сялянскай сям’і.

Вучыўся ў Княжыцкай школе сялянскай моладзі, у Магілёўскім беларускім педагагічным тэхнікуме. У 1929 г. паступіў на літаратурна-лінгвістычнае аддзяленне педагагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (у 1931 г. педфак пераўтвораны ў Вышэйшы педагагічны інстытут). Скончыў яго датэрмінова (1932). З 1935 г., пасля заканчэння аспірантуры пры АН БССР, — супрацоўнік Інстытута літаратуры і мастацтва. У час Вялікай Айчыннай вайны ўдзельнічаў у баях на Бранскім фронце, улетку 1942 г. быў цяжка паранены. З 1943 г. — загадчык кафедры і дэкан філалагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. У 1952—1955 гг. — дактарант Інстытута сусветнай літаратуры АН СССР, у 1955—1971 гг. — зноў загадчык кафедры беларускай літаратуры і адначасова (да 1957) дэкан філалагічнага факультэта БДУ.

Памёр 31 ліпеня 1981 года ў Мінску. Пахаваны ў Мінску на Паўночных могілках.

## Навуковая дзейнасць 
Як крытык і літаратуразнавец выступаў з 1932 г. Выйшлі манаграфіі «На шляхах да рэалізму» (1958), «Па шляху рэалізму» (1959), «Сувязі беларускай літаратуры з літаратурамі суседніх славянскіх народаў у другой палове XIX ст.» (1958), «Жывая спадчына» (1977), зборнікі літаратуразнаўчых прац «Славянская супольнасць» (1963), «Яднанне братніх літаратур» (1974), «Літаратурнае пабрацімства славян» (1984), а таксама брашуры «Творчасць М.Багдановіча» (1949), «А. М. Горкі і беларуская літаратура» (1951), «Гогалеўскія традыцыі ў беларускай літаратуры» (1952).

Складальнік хрэстаматыі для сярэдняй школы «Беларуская літаратура» (1945), адзін з аўтараў дапаможнікаў для ВНУ «Нарысы па гісторыі беларускай літаратуры» (1956), «Беларуская вуснапаэтычная творчасць» (1966), «Старажытная беларуская літаратура» (1968), «Беларуская народна-паэтычная творчасць» (1979).

## Літаратура 
* Ларчанка Міхаіл Рыгоравіч // Беларуская энцыклапедыя : У 18 т. Т.9 : Кулібін — Малаіта / Гал. рэд.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 1999. — С. 138.
* Ларчанка Міхаіл Рыгоравіч // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : У 5 т. Т.3 : Карчма — Найгрыш / Рэд. кал.: І. П. Шамякін (гал.рэд.) [і інш.]. — Мінск : БелЭн імя П. Броўкі, 1986. — С. 202.
* Ларчанка Міхаіл Рыгоравіч // Памяць : Гіст.-дакум. хроніка Слаўгарадскага раёна. — Мінск : БелТА, 1999. — С. 511—512.

## Спасылкі 
* Ларчанка Міхась 

Катэгорыя:Дактары філалагічных навук
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі і тэхнікі БССР
Катэгорыя:Дэканы філалагічнага факультэта БДУ
Левановіч

**Левановіч** — беларускае прозвішча.

## Выбітныя носьбіты 
* Іосіф Васілевіч Воўк-Левановіч, беларускі мовазнавец
* Леанід Кірэевіч Левановіч, беларускі пісьменнік
* Павел Антонавіч Левановіч, беларускі пісьменнік
Іван Антонавіч Летка

**Іван Антонавіч Летка** (, былы маёнтак Масаляны, , Гродзенская вобласць — 1999, ) — беларускі паэт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пасля заканчэння Масалянскай сярэдняй школы (1954) вучыўся ў медыцынскім вучылішчы ў Маскве. Служыў у Савецкай Арміі. Дэмабілізаваўшыся (1955), працаваў грузчыкам на бетонавым заводзе № 5 у Маскве, муляром-дэкаратарам у Цэнтральным тэатры Савецкай Арміі. У 1967 г. скончыў завочнае аддзяленне Літаратурнага інстытута ў Маскве. У 1960—1985 гг. працаваў на аўтазаводзе імя Ліхачова кавалём, майстрам, намеснікам начальніка цэха па вытворчасці, начальнікам участка, інжынерам па кадрах.

## Творчасць 
Першы верш апублікаваў у 1959 г. (газета «Чырвоная змена»). Аўтар зборнікаў паэзіі «Тры крокі да сонца» (1967), «Тры верасні» (1970), «Грамы на зімоўцы» (вершы і паэма, 1974).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Паэты СССР
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Павел Антонавіч Левановіч

**Павел Антонавіч Левановіч** (, вёска Мазалава, , Магілёўская вобласць — ) — беларускі празаік, публіцыст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Вучыўся на геаграфічным факультэце Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Удзельнік паходаў Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь (1939). Пасля заканчэння ўніверсітэта (1940) працаваў у часопісе «Іскры Ільіча». На пачатку Вялікай Айчыннай вайны трапіў у палон. Уцёк з Крычаўскага лагера ваеннапалонных, удзельнічаў у мсціслаўскім падполлі. У 1943 г. прызваны ў Савецкую Армію. Удзельнічаў у баях, быў паранены. Памёр ад ран 20.12.1943 г. Пахаваны ў брацкай магіле на вайсковых могілках в. Старына Горацкага раёна.

## Творчасць 
Нарысы і апавяданні пачалі з'яўляцца ў друку ў 1934 г. Выступаў таксама з вершамі. У 1938 г. выйшла кніга апавяданняў для дзяцей «Дружба». У 1940 г. падрыхтаваў зборнік апавяданняў, рукапіс загінуў у вайну. Восенню 1943 г. змяшчаў матэрыялы ў франтавым друку.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мсціслаўскім раёне
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Публіцысты Беларусі
Катэгорыя:Публіцысты паводле алфавіта
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Удзельнікі польскага паходу РСЧА
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Памерлі ад ран