open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Луі Каміль Маяр

**Луі Каміль Маяр** (, , Понт-а-Мусон — , ) — вядомы французскі вучоны і ўрач.

Працуючы ў галіне фізіялогіі, у прыватнасці, даследуючы метабалізм мачавіны і захворванні нырак, Маяр стварыў тэорыю «урагеннай недасканаласці» і ўвёў канцэпцыю «каэфіцыента Маяра» або «індэкса урагеннай недасканаласці». Яго працы ў гэтай галіне апынуліся выключна своечасовымі для дыягностыкі нырачных парушэнняў. Каэфіцыент Маяра выкарыстоўваўся нефралогіі да 1950-х гадоў.

З 1910 года Маяр пачаў даследаванні рэакцый паміж амінакіслотамі і цукрамі. У 1913 годзе ён абараніў на гэтую тэму доктарскую дысертацыю. Яго даследаванні былі таксама звязаныя з харчовай прамысловасцю і паходжаннем смаку ежы.

У той час важнасць даследаванай Маярам дадзенай рэакцыі не была ацэненая. Аднак пасля Другой сусветнай вайны рэакцыя паміж амінакіслотамі і цукрамі, якая адбываецца пры тэрмічнай апрацоўцы ежы, была даследавана больш падрабязна, і піянерскія працы Маяра былі ацэненыя. Гэты працэс быў названы «рэакцыя Маяра». Рэакцыя Маяра прыводзіць да ўтварэння шматлікіх прадуктаў, якія і выклікаюць спецыфічны смак і пах у прадуктаў, падвергнутых тэрмічнай апрацоўцы.

У 1980-х гадах было выяўлена, што рэакцыя Маяра адбываецца і ў жывым арганізме. Прадукты гэтай рэакцыі (неферментатыўнае гліказіліраванне) прыводзяць у арганізме да многіх парушэнняў і ўзнікаюць у прыватнасці пры дыябеце з-за высокага ўзроўню цукру ў крыві.
Эндо

**Эндо** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ватару Эндо — японскі футбаліст
* Кэйта Эндо — японскі футбаліст
* Масахіро Эндо — японскі футбаліст
* Юкіа Эндо — японскі гімнаст, алімпійскі чэмпіён
* Ясухіто Эндо — японскі футбаліст
Argyra argyria

**Argyra argyria** — від двухкрылых сямейства . Ён распаўсюджаны ў Еўропе і Паўночнай Афрыцы.

## Распаўсюджанне 
Аўстрыя, Беларусь, Бельгія, Канарскія астравы, Корсіка, Харватыя, Чэхія, Данія, Фінляндыя, Францыя, Германія, Венгрыя, Італія, Марока, Нарвегія, Польшча, Партугалія Румынія, Расія, Славакія, Іспанія, Швецыя, Швейцарыя, Нідэрланды, Украіна, Вялікабрытанія.

Катэгорыя:Зелянушкі
Альфрэд Шварцман

**Карл Альфрэд Маркус Шварцман** (; ,  — , Гослар) — нямецкі гімнаст, трохразовы алімпійскі чэмпіён 1936 года, уладальнік шасці алімпійскіх узнагарод. Удзельнік Другой сусветнай вайны, афіцэр паветрана-дэсантных сіл вермахта, кавалер Рыцарскага крыжа Жалезнага крыжа.

## Біяграфія 
Уступіў у шэрагі вермахта 1 красавіка 1935 года, падпісаўшы кантракт на 12 гадоў службы. 1 мая бягучага ж года выбраны ў склад гімнастычнай зборнай Германіі для ўдзелу ў Алімпійскіх гульнях 1936 года. На Алімпійскіх гульнях выйграў тры залатыя і дзве бронзавыя ўзнагароды, стаўшы алімпійскім чэмпіёнам у абсалютным першынстве, у складзе зборнай Германіі ў камандных спаборніцтвах, а таксама ў апорным скачку. Пасля завяршэння Гульняў працаваў інструктарам у спартыўнай школе.

У 1939 годзе пераведзены ў парашутныя войскі, у 1940 годзе атрымаў званне старшага лейтэнанта. 10 мая 1940 года ў складзе парашутнага падраздзялення (ням. 8./Fallschirmjäger-Regiment 1) высаджваецца ў Галандыі і прымае ўдзел у жорсткіх баях за ўзбярэжжа. Цяжка паранены ў лёгкае, знойдзены галандскімі салдатамі ў раёне горада Дордрэхт. Захаваў жыццё дзякуючы галандскаму канькабежцу Сімону (Сіму) Хайдэну (Simon (Siem) Heiden, 1905—1993, удзельнік зімовых Алімпійскіх гульняў 1928 года, рэкардсмен свету), які пазнаў у параненым афіцэры трохразовага алімпійскага чэмпіёна. 29 мая 1940 года Альфрэд Шварцман атрымлівае Рыцарскі крыж Жалезнага крыжа.

Пазней прыняў удзел у Крыцкай аперацыі, у 1942 годзе атрымлівае званне капітана. У перыяд з верасня 1941 года па чэрвень 1942 год ваюе на Усходнім фронце на тэрыторыі СССР пад Ленінградам у раёне Нявы (Неўскі пятачок) і ў раёне Волхава.

15 сакавіка 1943 года ўзначальваў штаб 7-й паветранай дывізіі, пазней Першай парашутнай дывізіі. Да канца вайны кладзецца ў шпіталь з прычыны рэцыдыву наступстваў ранення. 20 красавіка 1945 года атрымоўвае званне маёра. 9 мая 1945 года запалонены брытанцамі, вызвалены з палону 29 кастрычніка 1945 года.

Працягваў трэніроўкі і ў 1952 годзе ў 40-гадовым узросце выйграў сярэбраную алімпійскую ўзнагароду на Гульнях у Хельсінкі. Па завяршэнні спартыўнай кар’еры працаваў выкладчыкам.

Катэгорыя:Парашутысты
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусветнай вайны
Катэгорыя:Кавалеры Жалезнага крыжа 1 класа
Катэгорыя:Кавалеры Жалезнага крыжа 2 класа
Катэгорыя:Кавалеры Рыцарскага крыжа
Катэгорыя:Узнагароджаныя знакам «За раненне» ў чорным
Катэгорыя:Гімнасты Германіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Германіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па спартыўнай гімнастыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1936 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1936 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1952 года
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 1936 года
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 1952 года
Анры Барле

**Анры Эрман Барле** (; , Нёўшатэль — ) — французскі вясляр, чэмпіён летніх Алімпійскіх гульняў 1900.

На Гульнях Барле ўдзельнічаў толькі ў адзіночных спаборніцтвах. Ва ўсіх сваіх заплывах ён быў першым, з вынікамі 6:38,8 у чвэрцьфінале, 8:23,0 у паўфінале і 7:35,6 у фінале.

Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) Францыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Францыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па акадэмічным веславанні
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1900 года
Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) на летніх Алімпійскіх гульнях 1900 года
Фрэнк Грыр

**Фрэнк Барталамью Грыр** (; , Іст-Ботан — , Уінтрап, Масачусетс) — амерыканскі вясляр, чэмпіён летніх Алімпійскіх гульняў 1904.

На Гульнях 1904 у Сент-Луісе Грыр удзельнічаў толькі ў спаборніцтвах адзіночак. З вынікам 10:08,5 ён прыйшоў першым да фінішу ў адзінай гонцы і выйграў залаты медаль.

Пасля заканчэння спартыўнай кар’еры некалькі гадоў трэніраваў весляроў у Дэтройце, а затым вярнуўся ў Бостан, дзе на працягу доўгага часу быў шэрыфам турмы акругі Сафалк.

Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па акадэмічным веславанні
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1904 года
Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) на летніх Алімпійскіх гульнях 1904 года
Жорж Міз

**Жорж Міз** ( — ) — швейцарскі гімнаст, чатырохразовы алімпійскі чэмпіён. Адзіны швейцарац, які выйграў 4 залатыя медалі на летніх Алімпійскіх гульнях.

## Біяграфія 
Права ўдзельнічаць у сваёй першай Алімпіядзе Жорж заваяваў у 1924 годзе, заняўшы другое месца ў нацыянальным чэмпіянаце. У агульнай складанасці ён удзельнічаў у чатырох Алімпійскіх гульнях і заваяваў восем медалёў, рэкордная колькасць медалёў у Швейцарыі, роўная з колькасцю ўзнагарод яго таварыша па камандзе Ойгенам Макам, але пры гэтым у Міза чатыры золата супраць двух у Мака.

Паміж Алімпійскімі гульнямі 1924 і 1928 гадоў Жорж праходзіў ваенную службу, працаваў у якасці трэнера па гімнастыцы ў Нідэрландах. Вярнуўшыся ў Швейцарыю, ён працаваў у спартыўнай кампаніі і распрацаваў сваю ўласную мадэль штаноў для гімнастыкі.

У 1928 годзе на Гульнях у Амстэрдаме Міз быў самым паспяховым спартсменам Швейцарыі. Пасля Алімпіяды пераехаў у К’яса ў Тычына. У К’яса ён працаваў настаўнікам гімнастыкі і быў адказным за развіццё адзіночных відаў спорту ў горадзе.

У 1932 годзе ў Лос-Анджэлесе ён быў адзіным швейцарцам, якія з’ехалі з гульняў з медалём. Хаця яго ўдзел у гульнях быў пад вялікім пытаннем. Федэрацыя Швейцарыі вырашыла не накіроўваць каманду на Алімпіяду з-за сусветнага эканамічнага крызісу. Жорж паехаў у якасці індывідуала. На кожным з відаў спаборніцтваў праводзілася галасаванне аб удзеле індывідуалаў у спаборніцтвах. Так Жорж не прыняў удзел у спаборніцтве па вольным практыкаванням.

У 1934 годзе Міз удзельнічаў у адзіным для яго чэмпіянаце свету, дзе ён выйграў золата ў вольных практыкаваннях і з камандай, а таксама срэбра — на перакладзіне. У 1936 годзе ён, нарэшце, выйграў алімпійскае золата ў вольных практыкаваннях і завяршыў кар’еру.

Пазней Міз стаў трэнерам швейцарскай нацыянальнай каманды па гімнастыцы. Некаторы час працаваў у Чырвоным Крыжы (падчас Зімовай вайны ў Фінляндыі). Пасля Другой сусветнай вайны ён заснаваў некалькі паспяховых прыватных школ, пісаў кнігі па спартыўнай медыцыне.

Яму належала некалькі тэнісных кортаў. Канец жыцця правёў у Лугана, дзе памёр у 1999 годзе ва ўзросце 94 гадоў неўзабаве пасля інсульту.

Катэгорыя:Гімнасты Швейцарыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Швейцарыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па спартыўнай гімнастыцы
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 1924 года
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 1928 года
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 1932 года
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 1936 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1928 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1936 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1928 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1932 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1936 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1924 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па спартыўнай гімнастыцы
Катэгорыя:Памерлі ад інсульту
Гары Блэкстаф

**Генры Томас «Гары» Блэкстаф** (; , Іслінгтан, Вялікі Лондан — , Уэст-Уікэм, Вялікі Лондан) — брытанскі вясляр, чэмпіён летніх Алімпійскіх гульняў 1908.

На Гульнях 1908 у Лондане спаборнічаў сярод адзіночак. Выйграўшы ўсе тры гонкі ад чвэрцьфіналу да фіналу, ён заняў першае месца і выйграў залаты медаль.

Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па акадэмічным веславанні
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1908 года
Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) на летніх Алімпійскіх гульнях 1908 года
Крысціян Шэнк

**Крысціян Шэнк** (; нар. , ) — нямецкі лёгкаатлет, спецыяліст па мнагабор’ях. Выступаў за зборныя ГДР і Германіі па лёгкай атлетыцы ў 1983—1993 гадах, чэмпіён летніх Алімпійскіх гульняў у Сеуле, бронзавы прызёр чэмпіянатаў свету і Еўропы, пераможца Кубка Еўропы ў камандным заліку.

## Біяграфія 
Крысціян Шэнк нарадзіўся 9 лютага 1965 года ў горадзе Ростак, ГДР.

Упершыню заявіў пра сябе ў дзесяцібор’і на міжнародным узроўні ў сезоне 1983 года, калі ўвайшоў у склад усходнегерманскай нацыянальнай зборнай і пабываў на юніёрскім еўрапейскім першынстве ў Швехаце, адкуль прывёз узнагароду срэбнай годнасці.

У 1985 годзе на Кубку Еўропы па лёгкаатлетычных мнагабор’ях у Крэфельдзе заняў чацвёртае месца ў асабістым заліку і разам са сваімі суайчыннікамі стаў другім у мужчынскім камандным заліку.

На Кубку Еўропы 1987 года ў Базелі быў пятым у асабістым заліку, са зборнай ГДР заняў першае месца каманднага заліку. Прымаў удзел у чэмпіянаце свету ў Рыме, дзе набраў 8304 ачкі і размясціўся ў выніковым пратаколе на пятым радку.

Дзякуючы чарадзе ўдалых выступленняў атрымаў права абараняць гонар краіны на летніх Алімпійскіх гульнях 1988 года ў Сеуле — з вынікам у 8611 ачкоў перасягнуў усіх супернікаў у дзесяцібор’і і заваяваў залаты алімпійскі медаль. Па выніках сезона быў узнагароджаны ордэнам «За заслугі перад Айчынай» у золаце.

У 1989 годзе на Кубку Еўропы ў Цёнсбергу атрымаў срэбра ў індывідуальным першынстве і золата ў камандным першынстве.

У 1990 годзе ўзяў бронзу на чэмпіянаце Еўропы ў Спліце.

На Кубку Еўропы 1991 года ў Хелмандзе выйграў сярэбраную і залатую ўзнагароды ў асабістым і камандным першынствах адпаведна, а на чэмпіянаце свету ў Токіа дадаў у паслужны спіс ўзнагароду бронзавай вартасці.

Разглядаўся ў якасці кандыдата на ўдзел у Алімпійскіх гульнях 1992 года ў Барселоне, аднак з-за траўмы ў канчатковым выніку вымушаны быў прапусціць гэтыя спаборніцтвы.

Катэгорыя:Мнагаборцы ГДР
Катэгорыя:Мнагаборцы Германіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ГДР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1988 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1988 года
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «За заслугі перад Айчынай» (ГДР)
Юрый Аляксандравіч Малышаў

**Юрый Аляксандравіч Малышаў** (; , Хімкі, Маскоўская вобласць, РСФСР, СССР) — савецкі спартсмен (акадэмічнае веславанне), алімпійскі чэмпіён (1972), заслужаны майстар спорту СССР (1972).

## Спартыўная кар’ера 
* Алімпійскі чэмпіён 1972 у веславанні на адзіночцы
* 4-кратны чэмпіён СССР 1971, 1972 у веславанні на адзіночцы, 1972 г. і 1973 на двойцы парнай.
Юрген Шульт

**Юрген Шульт** (; нар. ) — нямецкі лёгкаатлет, які спецыялізаваўся ў кіданні дыска. Алімпійскі чэмпіён 1988 года і сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў 1992 года. Чэмпіён свету 1987 года і чэмпіён Еўропы 1990 года. Дзеючы рэкардсмен свету з вынікам 74,08 м.

Змог адабрацца на Алімпіяду ў Лос-Анджэлес, аднак у сувязі з байкотам не змог прыняць у ёй удзел. Выступаў на Алімпіядзе 1996 года, дзе заняў 6-е месца. На Алімпійскіх гульнях 2000 года заняў 8-е месца.

Катэгорыя:Кідальнікі дыска Германіі
Катэгорыя:Кідальнікі дыска ГДР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ГДР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ніжняй Саксоніі
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1988 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1992 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1988 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1992 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1996 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 года
Катэгорыя:Трэнеры Германіі
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па лёгкай атлетыцы
Перці Карпінен

**Перці Юханес Карпінен** (; нар. , Вехмаа, Фінляндыя) — фінскі вясляр (акадэмічнае веславанне), трохразовы алімпійскі чэмпіён у адзіночках, двухразовы чэмпіён свету.

Карпінен выйграў тры запар залатыя медалі ў заездах адзіночак на летніх Алімпіядах 1976, 1980 і 1984 гадоў. Перці паўтарыў дасягненне савецкага вясляра Вячаслава Іванова, які перамог у гэтай жа дысцыпліне на Алімпіядах 1956, 1960, 1964 гадоў.

На Алімпіядзе 1988 года ў Сеуле Карпінен заняў сёмае месца ў адзіночках, а праз 4 гады ў Барселоне 39-гадовы фін заняў 10-е месца ў той жа дысцыпліне. Двойчы запар (1979 і 1980) Перці Карпінен прызнаваўся найлепшым спартсменам года ў Фінляндыі.

У 2015 годзе ўдастоены персанальнай (няпоўнай) пенсіі (662 еўра ў месяц) ад Міністэрства адукацыі і культуры Фінляндыі.

Малодшы брат Перці Рэйма Карпінен (нар. 1958) таксама быў вясляром і ўдзельнічаў у 3 Алімпіядах (1984, 1988 і 1992). Найлепшы яго алімпійскі вынік — 8-е месца ў двойках у Лос-Анджэлесе-1984.

Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) Фінляндыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Фінляндыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па акадэмічным веславанні
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1976 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1980 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1984 года
Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) на летніх Алімпійскіх гульнях 1976 года
Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) на летніх Алімпійскіх гульнях 1980 года
Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) на летніх Алімпійскіх гульнях 1984 года
Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) на летніх Алімпійскіх гульнях 1988 года
Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) на летніх Алімпійскіх гульнях 1992 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па акадэмічным веславанні
Уладзімір Сігізмундавіч Карповіч

**Уладзімір Сігізмундавіч Карповіч** (нар. ) — генеральны дырэктар СТАА «Мабільныя Тэлесістэмы» (Рэспубліка Беларусь) з 7 верасня 2005 да 19 верасня 2021. Да гэтага з 27 снежня 2004 года працаваў на пасадзе дырэктара па планаванні і развіцці сеткі.
## Біяграфія 
Скончыў Мінскі радыётэхнічны інстытут ў 1987 годзе па спецыяльнасці інжынер-канструктар, тэхнолаг.

Да прыходу ў МТС больш за 20 гадоў працаваў у галіне сувязі ў шэрагу эксплуатацыйных прадпрыемстваў сувязі, у наступным у Міністэрстве сувязі Рэспублікі Беларусь на кіруючых пасадах. У 2003—2004 гадах займаў пасаду кіраўніка прадстаўніцтва замежнай кампаніі ў Рэспубліцы Беларусь.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Выпускнікі БДУІР
Маяр

**Маяр** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Луі Каміль Маяр (1878—1936) — вядомы французскі вучоны і ўрач
* Тамаш Маяр (1910—1986) — венгерскі акцёр, рэжысёр, народны артыст Венгрыі

## Гл. таксама 
* Рэакцыя Маяра
Страх у краіне спакою

**«Страх у краіне спакою»** — беларускі дакументальны фільм, зняты ў 2012 годзе рэжысёрам Кацярынай Бортнік на тэлеканале «Белсат».
## Змест
Фільм падае новыя факты, ацэнкі незалежных экспертаў, аповеды следчых пра сістэму органаў ў Беларусі. Аўтары стужкі аналізуюць найбольш супярэчлівыя моманты справы *«тэрарыстаў з метро»*. Чаму на працэсе галоўны абвінавачаны, Дзмітрый Канавалаў, не сказаў ані слова?
## Здымачная група
*рэжысёр — Кацярына Бортнік
*мантаж — Алесь Сідарэвіч
*аператары — Сяргей Васільеў, Андрэй Кур’яновіч

## Спасылкі
Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Фільмы на беларускай мове
Эжэні Фіёкр

**Эжэні Фіёкр** (, ,  — , , Францыя) — французская танцоўшчыца. Маці французскага даследчыка, антраполага, дыпламата і ўдзельніка Алімпійскіх гульняў .

## Біяграфія 
У 1864—1875 гадах была галоўнай танцоўшчыцай у Парыжскай оперы, дзе яе з першага сезона заўважылі дзякуючы ролі Амура ў балеце Артура Сен-Леона, Людвіга Мінкуса, Анры Мельяка і Людавіка Галеві «Немея, або Адпомшчаны Амур». Яна часта танцавала ў амплуа травесці. Напрыклад, яна выконвала ролю Франца ў балеце «Капелія» ў 1870 годзе.

Славілася сваёй прыгажосцю. У 1869 годзе скульптар Жан-Батыст Карпо стварыў яе бюст, які зараз захоўваецца ў Музеі Арсэ ў Парыжы. Э. Дэга намаляваў Эжэні ў сцэне з балета А. Сен-Леона «Ручай».

## Галерэя 

Françoise Foliot - Eugénie Fiocre dans le rôle de Frantz.jpg|Дызайн касцюма для Эжэні Фіёкр у ролі Франца ў балеце «Капелія»
Edgar Degas - Portrait of Mlle Fiocre in the Ballet "La Source" (Portrait de Mlle...E(ugénie) F(iocre)- à propos d... - Google Art Project.jpg|Эдгар Дэга, *Партрэт спадарыні Фіёкр у балеце «Ручай»* (1867-1868, Бруклінскі музей)
Fiocre.jpg|Эжэні Фіёкр у 1865
Passy - Division 1 - Créqui-Montfort de Courtivron 01.jpg|Магіла на могілкі Пасі

Катэгорыя:Артысты балета Францыі
Катэгорыя:Артысты балета XIX стагоддзя
Ярамір Ягр

**Ярамір Ягр** (; нар. , , Чэхаславакія) — чэшскі прафесійны хакеіст, які выступае на пазіцыі крайняга нападніка за клуб «», уладальнікам якога ён з’яўляецца з лета 2011 года. Займае другое месца па ачках у рэгулярных чэмпіянатах НХЛ і пятае месца па ачках у плэй-оф Кубка Стэнлі. Па галах у чэмпіянатах НХЛ займае трэцяе месца, пры гэтым з’яўляецца самым выніковым сярод еўрапейцаў за ўсю гісторыю НХЛ па галах, ачках, перадачах як у рэгулярных чэмпіянатах, так і ў плэй-оф. Займае чацвёртае месца ў гісторыі па колькасці праведзеных матчаў у чэмпіянатах НХЛ.

Двойчы заваёўваў Кубак Стэнлі ў складзе «Пітсбург Пінгвінз» (1991, 1992). Са зборнай Чэхіі станавіўся алімпійскім чэмпіёнам (1998) і двойчы чэмпіёнам свету (2005, 2010). Член «Трайнога залатога клуба» (з 15 мая 2005 года). Член Залы славы чэшскага хакея (з 4 лістапада 2008 года). У 2017 годзе ўключаны ў спіс 100 найвялікшых хакеістаў за ўсю гісторыю НХЛ на думку самой лігі.

На момант пачатку сезона 2020/2021 за ўсю кар’еру ў зборнай і клубах правёў 2542 гульні, набраў 2726 ачкоў (1107 шайб і 1619 перадач). Па колькасці закінутых шайб у афіцыйных матчах займае 1-е месца за ўсю гісторыю хакея.

Катэгорыя:Хакеісты Чэхаславакіі
Катэгорыя:Хакеісты Чэхіі
Катэгорыя:Хакеісты НХЛ
Катэгорыя:Хакеісты КХЛ
Катэгорыя:Ігракі ХК Рытыржы Кладна
Катэгорыя:Ігракі «Пітсбург Пінгвінз»
Катэгорыя:Ігракі ХК Бальцана
Катэгорыя:Ігракі «Вашынгтон Кэпіталз»
Катэгорыя:Ігракі «Нью-Ёрк Рэйнджэрс»
Катэгорыя:Ігракі ХК Авангард Омск
Катэгорыя:Ігракі «Філадэльфія Флаерз»
Катэгорыя:Ігракі «Далас Старз»
Катэгорыя:Ігракі «Бостан Бруінз»
Катэгорыя:Ігракі «Нью-Джэрсі Дэвілз»
Катэгорыя:Ігракі «Фларыда Пантэрз»
Катэгорыя:Ігракі «Калгары Флэймз»
Катэгорыя:Ігракі зборнай Чэхаславакіі па хакеі
Катэгорыя:Ігракі зборнай Чэхіі па хакеі
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка Стэнлі
Катэгорыя:Уладальнікі Харт Трофі
Катэгорыя:Удзельнікі матчаў усіх зорак НХЛ
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Чэхіі
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 1998 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 года
Катэгорыя:Хакеісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 года
Вепрынскі сельсавет

**Ве́прынскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чэрыкаўскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 года пасёлак) Майскі.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Чэрыкаўскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Вепрын. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чэрыкаўскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. З 16 верасня 1959 года ў складзе Крычаўскага раёна. 8 ліпеня 1960 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Халмоўскага сельсавета. З 25 снежня 1962 года ў складзе Краснапольскага раёна, з 6 студзеня 1965 года — Крычаўскага раёна, з 30 ліпеня 1966 года — адноўленага Чэрыкаўскага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета было 17 населеных пунктаў. 30 красавіка 1992 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Ушакоўскага сельсавета. У чэрвені 1992 года цэнтр сельсавета перанесены ў горад Чэрыкаў, у 1995 годзе — у вёску Гронаў, 27 снежня 2000 года — у горад Чэрыкаў, 26 ліпеня 2007 года — у пасёлак Майскі. У 1998 годзе скасавана вёска Бакунавічы. 23 снежня 2009 года ў склад сельсавета з адміністрацыйнага падпарадкавання Чэрыкаўскага гарсавета перададзены пасёлак Лімень. 5 сакавіка 2010 года скасавана вёска Вепрын, 6 сакавіка 2012 года — вёска Ушакі.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 877 чалавек, з іх 96,1 % — беларусы, 2,3 % — рускія, 1,4 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 593 чалавекі.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Крычаўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Краснапольскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Халмоўскі сельсавет

Назву **Халмо́ўскі сельсавет** маюць:

* Халмоўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Аршанскага раёна Віцебскай вобласці
* Халмоўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чэрыкаўскага раёна Магілёўскай вобласці
Пескі 1

**Пе́скі 1** (, ) — вёска ў Кобрынскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Хідрынскага сельсавета.

Утворана 26 красавіка 2012 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Хідрынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Кобрынскага раёна
Шартугай

thumb|План раскопак
**Шартугай** — помнік археалогіі на месцы старажытнага паселішча Індскай цывілізацыі ў афганскай правінцыі Тахар каля мяжы з Таджыкістанам. Быў адкрыты і часткова даследаваны французскімі археолагамі ў 1975—1976 гадах. Паўторнае частковае даследаванне арганізоўвалася ў 1977—1979 гадах.

Шартугай складаецца з 6 асобных пагоркаў на левым беразе ракі Пяндж. Археалагічныя раскопкі праводзіліся толькі на 2 пагорках і ахоплівалі плошчу 150x50 м і 200x50 м. Было выяўлена, што паселішча ўзнікла на мяжы 3 і 2 тысячагоддзяў да н.э. Відавочна, прадстаўнікоў Індскай цывілізацыі прыцягваў лазурыт, што здабываўся непадалёк. Шартугай таксама мог з’яўляцца месцам кантактаў і гандлёвых зносін з прадстаўнікамі Бактрыйска-Маргіянскага археалагічнага комплексу.

На месцы раскопак археолагамі былі знойдзены пацеркі з лазурыту і сердаліку, тэракотавыя выявы, пячатка з выявай насарога і некалькімі піктаграмамі, бронзавыя прадметы, бранзалеты з ракавін і г. д.

## Спасылкі 
* Louis Dupree, Notes on Shortugai: A Harappan Site in Northern Afghanistan

Катэгорыя:Археалогія ў Афганістане
Катэгорыя:Азія бронзавага веку
Катэгорыя:Харапская цывілізацыя
Юкіа Эндо

**Юкіа Эндо** ( — ) — японскі гімнаст, алімпійскі чэмпіён і чэмпіён свету.

Юкіа Эндо нарадзіўся ў 1937 годзе ў Акіце прэфектуры Акіта; скончыў Такійскі педагагічны ўніверсітэт (сучасны ўніверсітэт Цукуба).

У 1960 годзе на Алімпійскіх гульнях у Рыме Юкіа Эндо атрымаў залаты медаль у складзе каманды. У 1962 годзе ён меў два залатыя, тры сярэбраныя і два бронзавыя медалі чэмпіянату свету. У 1964 годзе на Алімпійскіх гульнях у Токіа Юкіа Эндо заваяваў тры залатыя і адзін сярэбраны медалі. На чэмпіянаце свету 1966 года ён заваяваў залаты і два сярэбраныя медалі. У 1968 годзе на Алімпійскіх гульнях у Мехіка Юкіа Эндо стаў уладальнікам яшчэ аднага залатога і яшчэ аднага сярэбранага медаля.

У 1999 годзе Юкіа Эндо быў уключаны ў Міжнародную залу славы спартыўнай гімнастыкі.

Катэгорыя:Гімнасты Японіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па спартыўнай гімнастыцы
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Японіі
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1960 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1964 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1968 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1964 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1968 года
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 1960 года
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 1964 года
Катэгорыя:Гімнасты на летніх Алімпійскіх гульнях 1968 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па спартыўнай гімнастыцы
Халмоўскі сельсавет (Крычаўскі раён)

**Халмо́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Крычаўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Малінаўка.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Чэрыкаўскага раёна Магілёўскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Халмы. У 1927 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Малінаўка. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чэрыкаўскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. З 16 верасня 1959 года ў складзе Крычаўскага раёна. 8 ліпеня 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Вепрынскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.). — Минск: «Беларусь», 1987. — 283 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Крычаўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чэрыкаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1960 годзе
Маркус Харлі

**Маркус Лацімер Харлі** (; , Нью-Рашэл — , ) — амерыканскі велагоншчык, чатырохразовы чэмпіён і прызёр летніх Алімпійскіх гульняў 1904.

На Гульнях 1904 у Сент-Луісе Харлі спаборнічаў ва ўсіх сямі гонках. Ён выйграў заезды на 0,25 (31,8 с), 0,33 (43,8 с), 0,5 (1:09,0) і 1 (2:41,6) мілі. Таксама ён стаў бронзавым прызёрам у гонцы на 2 мілі. У заездах на 5 і 25 міль ён не змог фінішаваць.

Катэгорыя:Велагоншчыкі ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па веласпорце
Катэгорыя:Велагоншчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1904 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1904 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1904 года
Катэгорыя:Баскетбалісты ЗША
Харлі

**Харлі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Маркус Харлі — амерыканскі велагоншчык, алімпійскі чэмпіён
* Роберт Харлі — англійскі палітычны дзеяч
Monopis monachella

**Monopis monachella** — від молей сямейства . Шырока распаўсюджаны ў Еўразіі, Афрыцы, Індыі, Шры-Ланцы, Бірме, Суматры, Яве, на Філіпінах, Тайвані, Японіі, Новай Гвінеі, Самоа, Паўночнай Амерыцы і Паўднёвай Амерыцы.

Размах крылаў 12-20&nbsp;мм. Лёт імага з красавіка па верасень.

Лічынкі сілкуюцца рэшткамі жывёл.

## Спасылкі 
* waarneming.nl (in Dutch)
* Lepidoptera of Belgium

Катэгорыя:Молі
Катэгорыя:Сапраўдныя молі
Morophaga choragella

**Morophaga choragella** — від молей сямейства . Сустракаецца ў Еўропе.

Размах крылаў 18-32&nbsp;мм. Лёт імага з мая па верасень.

Лічынкі сілкуюцца грыбамі, у прыватнасці  і , і мёртвай драўнінай.

## Спасылкі 
* waarneming.nl (in Dutch)
* Lepidoptera of Belgium
* Morophaga choragella on UKmoths

Катэгорыя:Молі
Мікалай Аляксеевіч Северцаў

**Мікалай Аляксеевіч Се́верцаў** (;  — ) — рускі заолаг, зоагеограф і падарожнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Варонежы (па іншых звестках — у радавым маёнтку ў сяле Пятроўскае Баброўскага павета Варонежскай губерні) у сям’і ўдзельніка Айчыннай вайны 1812 года А. П. Северцава. Атрымаў хатнюю адукацыю. У 1846 годзе скончыў фізіка-матэматычнае аддзяленне філасофскага факультэта Імператарскага Маскоўскага ўніверсітэта. Вучань К. Ф. Рулье. У 1855 годзе абараніў дысертацыю на званне магістра. Адна з вуліц Варонежа названая ў гонар вучонага.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Северцов Николай Алексеевич // Проект «Детям о Воронежском крае» Воронежской областной детской библиотеки 

Катэгорыя:Біёлагі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Заолагі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Падарожнікі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Даследчыкі Азіі
Катэгорыя:Аўтары заалагічных таксонаў
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзямідаўскай прэміі
Катэгорыя:Удзельнікі Сярэднеазіяцкіх паходаў
Чэмпіянат Беларусі па хакеі з шайбай 2000/2001

**Чэмпіянат Беларусі па хакеі з шайбай 2000/2001** — 9-ы сезон мацнейшага дывізіёна чэмпіянату Беларусі па хакеі з шайбай. У турніры прынялі ўдзел 7 клубаў з Беларусі.

## Удзельнікі 
## Рэгулярны чэмпіянат 
## Спасылкі 
* Season on hockeyarchives.info
* Архіў 

2000/01
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2000 годзе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2001 годзе
Катэгорыя:2000 год у хакеі
Катэгорыя:2001 год у хакеі
Фрэдэрык Уінтэрс

**Фрэдэрык Уінтэрс** (;  — ) — амерыканскі цяжкаатлет, сярэбраны прызёр летніх Алімпійскіх гульняў 1904.

На Гульнях 1904 у Сент-Луісе Уінтэрс удзельнічаў толькі ў шматбор’і на гантэлямі. Набраўшы 45 ачкоў, ён заняў другое месца і выйграў сярэбраны медаль.

Катэгорыя:Цяжкаатлеты ЗША
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1904 года
Катэгорыя:Цяжкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1904 года
Diplotoxa messoria

**Diplotoxa messoria** — від двухкрылых сямейства . Сустракаецца ў Палеарктыцы.

Лічынка сілкуецца на .

Катэгорыя:Злакавыя мухі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1820 годзе
Джон Флэнэген

**Джон Флэнэген** (;  — ) — амерыканскі лёгкаатлет, трохразовы чэмпіён летніх Алімпійскіх гульняў.

Джон Флэнэген нарадзіўся 9 студзеня 1873 года ў Ірландыі і пазней эміграваў у ЗША — пачаў служыць у паліцыі і заняўся кіданнем молата. Ён сем разоў выйграваў чэмпіянат ЗША, а ў 1900 годзе стаў першым алімпійскім чэмпіёнам у гэтай дысцыпліне на летніх Гульнях у Парыжы, дзе, акрамя таго, заняў сёмае месца ў кіданні дыска.

На наступнай Алімпіядзе, якая прайшла ў Сент-Луісе, Флэнэген абараніў тытул чэмпіёна; разам з гэтым выйграў сярэбраны медаль у кіданні вагі ў 56 фунтаў і заняў чацвёртую пазіцыю ў кіданні дыска. На летніх Алімпійскіх гульнях 1908 у Лондане Флэнэген стаў адзіным трохразовым чэмпіёнам у сваёй любімай дысцыпліне. Акрамя гэтага, ён быў дзявятым у кіданні дыска і разам са сваёй камандай спыніўся на чвэрцьфінале турніру па перацягванні ліны.

Пасля завяршэння спартыўнай кар’еры Флэнэген вярнуўся ў Ірландыю і пражыў там да сваёй смерці 3 чэрвеня 1938 года.

Катэгорыя:Перацягвальнікі ліны
Катэгорыя:Кідальнікі молата ЗША
Катэгорыя:Кідальнікі дыска ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1900 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1904 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1908 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1904 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1900 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1904 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1908 года
Катэгорыя:Перацягвальнікі ліны на летніх Алімпійскіх гульнях 1908 года
Мэцью Мак-Грат

**Мэцью Джон «Мэт» Мак-Грат** (; , Ніна, Ірландыя — , Нью-Ёрк, ЗША) — амерыканскі лёгкаатлет ірландскага паходжання, чэмпіён і сярэбраны прызёр летніх Алімпійскіх гульняў.

Мэт Мак-Грат нарадзіўся 18 снежня 1878 года ў Ірландыі і пазней іміграваў у ЗША. Усталяваўшы неафіцыйны рэкорд свету ў кіданні молата ў 1907 годзе, ён удзельнічаў на наступны год у Алімпіядзе ў Лондане і заняў у гэтай дысцыпліне другое месца, прайграўшы трохкратнаму чэмпіёну Джону Флэнэгену. Таксама ён спаборнічаў у перацягванні ліны, але яго каманда прайграла ўжо ў чвэрцьфінале.

На наступных Гульнях 1912 года ў Стакгольме Мак-Грат стаў чэмпіёнам, усталяваўшы пры гэтым новы алімпійскі рэкорд, які трымаўся 24 гады. На сваёй апошняй Алімпіядзе ў Парыжы 46-гадовы Мак-Грат зноў заняў другое месца. Акрамя дасягненняў на Гульнях, ён таксама шматразовы чэмпіён ЗША.

Пасля завяршэння сваёй спартыўнай кар’еры Мак-Грат стаў паліцэйскім. Ён памёр 29 студзеня 1941 года і быў уключаны ў Амерыканскую лёгкаатлетычную залу славы ў 2006 годзе.

Катэгорыя:Кідальнікі молата ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1912 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1908 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1924 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1908 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1912 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1920 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1924 года
Катэгорыя:Перацягвальнікі ліны на летніх Алімпійскіх гульнях 1908 года
Катэгорыя:Імігравалі ў ЗША з Ірландыі
Арчы Хан

**Чарлз Арчыбальд «Арчы» Хан** (; , Доджвіл, Вісконсін, ЗША — , Шарлатсвіл, Віргінія, ЗША) — амерыканскі лёгкаатлет, трохразовы чэмпіён летніх Алімпійскіх гульняў 1904 у спрынтарскім бегу.

Арчы Хан нарадзіўся ў горадзе Доджвіл, Вісконсін 14 верасня 1880 года. У 1901 годзе ён змог усталяваць асабісты рэкорд у бегу на 100 ярдаў з вынікам 9,8 с. Праз два гады ён двойчы выйграў чэмпіянат ЗША па лёгкай атлетыцы ў забегах на 100 і 220 ярдаў. У тым жа годзе ён паступіў у Мічыганскі ўніверсітэт па спецыяльнасці права, які скончыў у 1905 годзе.

У 1904 годзе Хан прыняў удзел у летніх Алімпійскіх гульнях 1904 у Сент-Луісе. Ён удзельнічаў у трох дысцыплінах — бег на 60, 100 і 200 м. Ён выйграваў усе забегі, у якіх удзельнічаў, стаўшы трохразовым чэмпіёнам Гульняў, прычым у фінале бегу на 200 м ён усталяваў алімпійскі рэкорд з часам 21,6 с. Хан стаў першым лёгкаатлетам, які выйграў абедзве спрынтарскія дыстанцыі (100 і 200 м) на адной Алімпіядзе.

Пасля Гульняў Хан яшчэ раз стаў чэмпіёнам ЗША ў забегу на 220 ярдаў ў 1905 годзе і стаў пераможцам у дыстанцыі 100 м на неафіцыйных Алімпійскіх гульнях 1906 у Афінах, але Міжнароднай алімпійскі камітэт не прызнае гэту Алімпіяду і таму фармальна Хан не стаў Алімпійскім чэмпіёнам у чацвёрты раз.

Завяршыўшы спартыўную кар’еру, Хан пачаў трэніраваць універсітэцкія каманды і напісаў кнігу «Як бегаць спрынт» ().

Арчы Хан памёр 21 студзеня 1955 года ў Шарлатсвілі, Віргінія. За свае дасягненні ён атрымаў мянушку «Мілуокскі метэор» і быў уключаны ў Лёгкаатлетычную залу славы Мічыганскага ўніверсітэта ў 1983 годзе.

Катэгорыя:Трэнеры ЗША
Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША
Катэгорыя:Бегуны на кароткія дыстанцыі ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1904 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1904 года
Ніна (Ірландыя)

**Ніна** — (малы) горад у Ірландыі, адміністрацыйны цэнтр графства Паўночны Тыперэры (правінцыя Манстэр), а таксама яго найбуйнейшы горад. Горад вельмі папулярны сярод аматараў воднага спорту. Мясцовая чыгуначная станцыя была адкрыта 5 кастрычніка 1863 года. Насельніцтва — 7751 чалавек (перапіс 2006 года).
## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Мэцью Мак-Грат — алімпійскі чэмпіён

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Ірландыі
Прымаж Козмус

**Прымаж Козмус** (; нар. , Нова-Места, Славенія) — славенскі лёгкаатлет, які спецыялізуецца ў кіданні молата. Алімпійскі чэмпіён, чэмпіён свету.

## Біяграфія 
На Алімпійскіх гульнях 2000 года ў Сіднеі не прайшоў кваліфікацыю, заняўшы ў ёй, з вынікам 68,83 м, толькі 38-е месца. На Алімпійскіх гульнях 2004 года ў Афінах, з вынікам 78,56 м, заняў 6-е выніковае месца. На Алімпійскіх гульнях 2008 года ў Пекіне заваяваў залаты медаль, перамогшы з вынікам 82,02 м.

На Алімпійскіх гульнях 2012 года ў Лондане стаў срэбным прызёрам, паказаўшы вынік 79,36 м, і больш за метр саступіўшы ў барацьбе за золата венгру Крысціяну Паршу.

На летніх чэмпіянатах свету заваяваў за сваю кар’еру па адным медалі ўсіх вартасцяў. Асабісты рэкорд (82,58 м) усталяваў 2 верасня 2009 года ў Цэле. Тройчы, у 2006, 2007 і 2008 гадах, прызнаваўся спартсменам года ў Славеніі.

Катэгорыя:Кідальнікі молата Славеніі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Славеніі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па лёгкай атлетыцы
Крысціян Парш

**Крысціян Парш** (; нар. , Сентготхард, Ваш) — венгерскі лёгкаатлет, кідальнік молата. Прадстаўляў сваю зборную на чатырох Алімпіядах — у 2004, 2008, 2012 і 2016 гадах. Сярэбраны прызёр чэмпіянату свету 2011 у Тэгу і чэмпіянату свету 2013 года ў Маскве. Чэмпіён Еўропы 2012 года ў Хельсінкі і 2014 года ў Цюрыху. Чэмпіён Алімпійскіх гульняў 2012 года ў Лондане.

Свой асабісты рэкорд Парш усталяваў 13 верасня 2006 года ў Цэле, Славенія. Снарад, пушчаны спартсменам, даляцеў да адзнакі 82,45 м. Парш таксама валодаў сусветным рэкордам сярод юніёраў, кінуўшы молат вагай 6 кг на 81,35 м у 2001 годзе ў Сомбатхеі, Венгрыя.

Катэгорыя:Кідальнікі молата Венгрыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Венгрыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па лёгкай атлетыцы
Карл Хайн

**Карл Хайн** (; ,  — , ) — нямецкі лёгкаатлет, спецыяліст па кіданні молата. Выступаў за зборную Германіі па лёгкай атлетыцы ў другой палове 1930-х гадоў, чэмпіён летніх Алімпійскіх гульняў у Берліне, чэмпіён Еўропы, пяціразовы пераможца нацыянальнага чэмпіянату.

## Біяграфія 
Карл Хайн нарадзіўся 11 чэрвеня 1908 года ў Гамбургу. Займаўся лёгкай атлетыкай з юных гадоў, меў пэўныя поспехі ў кіданні дыска, штурханні ядра і іншых дысцыплінах, але ў пачатку 1930-х гадоў у сувязі з жаніцьбай вырашыў завяршыць спартыўную кар’еру. Пазней, аднак, быў натхнёны праглядам фільма аб Алімпійскіх гульнях 1932 года ў Лос-Анджэлесе, дзе ўбачыў выступ выбітнага ірландскага кідальніка молата Пэта О’Калагана, і аднавіў трэніроўкі. Праходзіў падрыхтоўку ў гамбургскім клубе «Санкт-Георг».

У 1936 годзе стаў чэмпіёнам Германіі ў кіданні молата, увайшоў у асноўны склад нямецкай нацыянальнай зборнай і атрымаў права абараняць гонар краіны на хатніх летніх Алімпійскіх гульнях у Берліне. У выніку з алімпійскім рэкордам 56,49 метра перасягнуў тут усіх супернікаў і заваяваў залаты алімпійскі медаль.

У 1938 годзе выступіў на чэмпіянаце Еўропы ў Парыжы, дзе таксама ж выйграў золата, кінуўшы молат на 58,77 метра.

Пасля Хайн яшчэ досыць доўга заставаўся дзеючым спартсменам, у прыватнасці паспяхова выступаў і пасля Другой сусветнай вайны. У 1956 годзе ва ўзросце 48 гадоў ён стаў другім на чэмпіянаце Германіі. У агульнай складанасці на працягу сваёй доўгай спартыўнай кар’еры пяць разоў выйграваў нямецкае нацыянальнае першынства (1936—1938, 1946—1947), тройчы быў другім (1942—1943, 1956) і тройчы трэцім (1939, 1941, 1948).

За выдатныя дасягненні ў лёгкай атлетыцы ў 1962 годзе быў удастоены ўзнагароды Рудольфа Харбіга. Яго сын Карл-Петэр таксама досыць паспяхова займаўся лёгкай атлетыкай, выступаў на нацыянальным узроўні ў кіданні молата.

Памёр ад сардэчнага прыступу 10 ліпеня 1982 года ў Гамбургу ва ўзросце 74 гадоў. Пахаваны на Ольсдорфскіх могілках.

Катэгорыя:Кідальнікі молата Германіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Германіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1936 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1936 года
Катэгорыя:Памерлі ад інфаркту міякарда
Юрый Сяргеевіч Цюкалаў

**Юрый Сяргеевіч Цюкалаў** (; ,  -, ) — двухразовы алімпійскі чэмпіён, шасціразовы чэмпіён Еўропы, заслужаны майстар спорту (1952) і заслужаны трэнер па акадэмічным веславанні, мастак, архітэктар. Ганаровы грамадзянін Санкт-Пецярбурга (2002). 

## Біяграфія 
Нарадзіўся 4 ліпеня 1930 года ў Ленінградзе.

Скончыў Ленінградскае вышэйшае мастацка-прамысловае вучылішча імя В. І. Мухінай.

Памёр 19 лютага 2018 года. Пахаваны ў Санкт-Пецярбургу на Мікольскіх могілках Аляксандра-Неўскай лаўры. У 2019 годзе на магіле адкрыта надмагілле.

## Спартыўныя дасягненні 
Выхаванец заслужаных трэнераў СССР В. А. Саўрымовіч і М. І Саўрымовіча. Шматразовы чэмпіён СССР (1948—1962) у складзе спортклуба «Чырвоны Сцяг», чэмпіён Еўропы (1954, 1956—1959 і 1961).

Поспех Юрыя Цюкалава ў гонках адзіночак стаў адной з сенсацый Алімпійскіх гульняў 1952 года ў Хельсінкі. Адначасова з залатым медалём чэмпіёна яму ўручылі і вышэйшую ўзнагароду вяслярнага клуба Фінляндыі.

Катэгорыя:Кавалеры ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём ордэна «За заслугі перад Айчынай» II ступені
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «За працоўную доблесць»
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «За абарону Ленінграда»
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Заслужаныя трэнеры СССР
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Скульптары СССР
Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) СССР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад СССР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па акадэмічным веславанні
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1952 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1956 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1960 года
Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) на летніх Алімпійскіх гульнях 1952 года
Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) на летніх Алімпійскіх гульнях 1956 года
Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) на летніх Алімпійскіх гульнях 1960 года
Эрык Адлерз

**Эрык Вільгельм Адлерз** (; ,  — , ) — шведскі скакун у ваду, прызёр летніх Алімпійскіх гульняў. Удзельнічаў на чатырох Летніх Алімпійскіх гульнях: 1908 1912, 1920 і 1924 гадоў.

У 1908 годзе Адлерз выбыў у першым раўндзе ў дысцыпліне вышка (10 метраў). Праз чатыры гады ён выйграў два залатыя медалі ў дысцыплінах вышка (10 метраў) і просты скачок. У 1920 годзе ён выйграў сярэбраны медаль у дысцыпліне вышка (10 метраў); у простым скачку ён заняў чацвёртае месца пасля трох шведскіх таварышаў. У 1924 годзе ён заняў чацвёртае месца ў дысцыпліне вышка (10 метраў).

Ён быў старэйшым братам Марты Адлерз, якая таксама ўдзельнічала на Летніх Алімпійскіх гульнях 1912. У 1986 годзе Эрык быў уведзены ў Міжнародную залу славы плавання.

Катэгорыя:Скакуны ў ваду Швецыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Швецыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па скачках у ваду
Катэгорыя:Скакуны ў ваду на летніх Алімпійскіх гульнях 1908 года
Катэгорыя:Скакуны ў ваду на летніх Алімпійскіх гульнях 1912 года
Катэгорыя:Скакуны ў ваду на летніх Алімпійскіх гульнях 1920 года
Катэгорыя:Скакуны ў ваду на летніх Алімпійскіх гульнях 1924 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1912 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1920 года
Ральф Крэйг

**Ральф Крэйг** (;  — ) — амерыканскі бягун на кароткія дыстанцыі. Алімпійскі чэмпіён 1912 года на дыстанцыях 100 і 200 метраў.

Першапачаткова спецыялізаваўся на бегу з бар’ерамі. Выпускнік Мічыганскага ўніверсітэта.

Сцяганосец зборнай ЗША на цырымоніі адкрыцця Алімпійскіх гульняў 1948 года. Таксама на Алімпіядзе ў Лондане быў запасным удзельнікам зборнай па парусным спорце. У 2010 годзе ўключаны ў Залу славы лёгкай атлетыкі ЗША.

Катэгорыя:Бегуны на кароткія дыстанцыі ЗША
Катэгорыя:Яхтсмены на летніх Алімпійскіх гульнях 1948 года
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1912 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1912 года
Олаф Туфтэ

**Олаф Карл Туфтэ** (; нар. , , Нарвегія) — нарвежскі вясляр (акадэмічнае веславанне), чэмпіён Алімпійскіх гульняў у Афінах і ў Пекіне, прызёр Гульняў 2000 года ў Сіднеі і 2016 года ў Рыа-дэ-Жанэйра, двухразовы чэмпіён свету. Удзельнік сямі запар летніх Алімпійскіх гульняў (1996—2020).

## Кар’ера 
Першы медаль на міжнародных спаборніцтвах Туфтэ заваяваў у 1999 годзе на чэмпіянаце свету ў Сент-Катарынсе. Усяго на рахунку Туфтэ два золата чэмпіянатаў свету, а таксама адно срэбра і 3 бронзы.

На Алімпійскіх гульнях у 2000 годзе ў Сіднеі заваяваў бронзавы медаль у спаборніцтвах двоек разам з Фрэдрыкам Бекенам. У 2004 годзе на Алімпіядзе ў Афінах Туфтэ заваяваў першае алімпійскае золата, перамогшы ў спаборніцтвах адзіночак. У 2008 годзе на Алімпійскіх гульнях у Пекіне Туфтэ паўтарыў свой поспех, зноў перамогшы ў спаборніцтвах адзіночак.

У 2021 годзе ва ўзросце 45 гадоў быў уключаны ў склад зборнай Нарвегіі на Алімпійскія гульні ў Токіа ў экіпажах чацвёрак. Туфтэ стаў першым у гісторыі нарвежцам, які выступіў на сямі Алімпійскіх гульнях.

У вольны ад спаборніцтваў час Олаф зарабляе на жыццё, вырошчваючы збожжа на сямейнай ферме ў Хортэне, а таксама працуючы пажарным.

Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) Нарвегіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Нарвегіі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па акадэмічным веславанні
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2004 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2000 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) на летніх Алімпійскіх гульнях 1996 года
Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 года
Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Весляры (акадэмічнае веславанне) на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па акадэмічным веславанні
Фрэнк Джарвіс

**Фрэнк Вашынгтон Джарвіс** (; , Каліфорнія — , Сьюіклі) — амерыканскі лёгкаатлет, чэмпіён летніх Алімпійскіх гульняў 1900.

Джарвіс стаў чэмпіёнам у бегу на 100 м. Спачатку ён выйграў першы раўнд, усталяваўшы пры гэтым Алімпійскі рэкорд, затым паўфінал, і ў заключнай гонцы, з вынікам 11 с, прыйшоў да фінішу першым, атрымаўшы залаты медаль.

Таксама, на тых жа Гульнях ён удзельнічаў у спаборніцтвах па трайным скачку і трайным скачку з месца. Але ў абодвух спаборніцтвах ён не дасягнуў поспеху — у першай дысцыпліне ён заняў месца паміж 7-й і 13-й пазіцыямі, а ў другой паміж 5-й і 10-й.

Катэгорыя:Бегуны на кароткія дыстанцыі ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1900 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1900 года
Катэгорыя:Скакуны трайным ЗША
Ален Вудрынг

**Ален Вудрынг** ( — ) — амерыканскі лёгкаатлет, які спецыялізаваўся ў бегу на кароткія дыстанцыі. На Алімпійскіх гульнях 1920 года выйграў дыстанцыю 200 метраў з вынікам 22,0. Чэмпіён ЗША 1922 года ў бегу на 300 ярдаў.

Вучыўся ў Сірак’юскім універсітэце, падчас вучобы ў якім ён 3 разы станавіўся чэмпіёнам ЗША сярод студэнтаў у складзе эстафеты 4 × 400 метраў. Пасля завяршэння спартыўнай кар’еры працаваў у Spalding Company прадаўцом спартыўных тавараў.

Катэгорыя:Бегуны на кароткія дыстанцыі ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1920 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1920 года