open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ян Нікадзім Лапацінскі

**Ян Нікадзім Лапацінскі** (, Сар’я — , ) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага. Староста мсціслаўскі (з 1767).

## Біяграфія 
]]

Прадстаўнік шляхецкага роду Лапацінскіх гербу «Любіч», сын Мікалая Тадэвуша і Барбары з Копцяў. Меў братоў Юзафа, Станіслава і Тамаша Ігнація.

Неаднаразова абіраўся паслом на соймы. У 1791 на яго загад у Лявонпалі збудавалі мураваную калону ў гонар Канстытуцыі 3 мая.

Працягваў папаўняць фамільны архіў, бібліятэку і мастацкія зборы. Адкрыў у Лявонпалі ткацкую мануфактуру, майстэрні вырабу дываноў і капелюшоў, суконную фабрыку.

Займаўся гравіраваннем, малюнкам, дробнай скульптурай, быў мецэнатам мастацтва і калекцыянерам. У культурнай гісторыі адзначыўся найперш сваімі гравюрамі па медзі.

Апошні перыяд жыцця правёў у сваім маёнтку ў Шаркаўшчыне, дзе яго і пахавалі.

## Літаратура 
* 

Ян Нікадзім
Катэгорыя:Старосты мсціслаўскія
Катэгорыя:Дэпутаты Сойма Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Верхнядзвінскім раёне
Катэгорыя:Памерлі ў Дзісенскім павеце (Расійская імперыя)
Ян Дамінік Лапацінскі

**Ян Дамінік Лапацінскі** (, мястэчка Лапаціна Мсціслаўскага ваяводства — ) — вялікалітоўскі рэлігійны і дзяржаўны дзеяч. Канонік віленскі (з 1732) і схаластык (з 1753), духоўны сакратар вялікі літоўскі (1755—1762), біскуп жамойцкі (з 1762).

## Біяграфія 
Прадстаўнік шляхецкага роду Лапацінскіх герба «Любіч», сын Лявона. Навучаўся ў семінарыі місіянераў у Варшаве. Быў пробашчам у Крожах, каралеўскім капеланам.

У 1732 годзе стаў віленскім канонікам.

Прыхільнік Сапегаў, быў капеланам іх саюзніка Міхала Юзафа Масальскага, выхоўваў яго сына Ігнацыя. Зблізіўся з Чартарыйскімі, потым кантактаваў з гетманам вялікім літоўскім Міхалам Казімірам Радзівілам. Далей дзейнічаў у рэчышчы праграмы прыдворнай партыі Ежы Мнішка і яго саюзнікаў Радзівілаў.

У 1764 годзе ўдзельнічаў у абранні каралём і вялікім князем Станіслава Аўгуста Панятоўскага. Супрацоўнічаў у рэалізацыі каралеўскіх планаў рэформ. Потым прыхільна паставіўся да Барскай канфедэрацыі, але адкрыта яе не падтрымаў. У 1771 годзе перад пагрозай арышту расійскімі войскамі выехаў у Прусію, пазней вярнуўся.

Быў добрым адміністратарам, імкнуўся ўзняць узровень адукацыі святароў. Аднавіў некалькі касцёлаў і біскупскіх рэзідэнцый, заснаваў духоўную семінарыю ў Варнях. Трымаў мастацкую галерэю.

Аўтар рэлігійных твораў. Пераклаў кнігі Лангле дзю Трэснуа «Збор кароткай касцёльнай гісторыі» і Верто д’Абера «Гісторыя партугальскай рэвалюцыі» (Вільня, 1753).

## Галерэя 

Jan Daminik Łapacinski. Ян Дамінік Лапацінскі (XVIII) (2).jpg|Невядомы мастак, XVIII 
Jan Daminik Łapacinski. Ян Дамінік Лапацінскі (XVIII).jpg|Невядомы мастак, XVIII 
Jan Domink Łopaciński.PNG|Невядомы мастак, XVIII 
Jan Daminik Łapacinski. Ян Дамінік Лапацінскі (1775).jpg|Невядомы мастак, XVIII

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Ян Дамінік
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мсціслаўскім раёне
Катэгорыя:Канонікі віленскія
Катэгорыя:Сакратары вялікія духоўныя літоўскія
Катэгорыя:Біскупы жамойцкія
Катэгорыя:Канонікі Віленскага кафедральнага капітула
Катэгорыя:Схаластыкі Віленскага кафедральнага капітула
Томаш Ігнацы Зянковіч

**Томаш Ігнацы Зянковіч** (;  — ) — рымска-каталіцкі дзеяч, біскуп.

Высвечаны на ксяндза 9 ліпеня 1741 года. 21 ліпеня 1755 года прызначаны тытулярным біскупам Арэопаліскім і дапаможным біскупам Віленскай дыяцэзіі — біскупам Беларускім. Кансэкраваны 9 лістапада 1755 года. У 1763—1781 гадах біскуп-суфраган Віленскай дыяцэзіі. У 1765 годзе асвяціў Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў Магілёве, які неўзабаве стаў галоўным касцёлам Расійскай імперыі. З 1781 года на пенсіі.

## Спасылкі 
* Bishop Tomasz Ignacy Zienkowicz †

Томаш Ігнацы
Катэгорыя:Пісары вялікія духоўныя літоўскія
Катэгорыя:Сакратары вялікія духоўныя літоўскія
Катэгорыя:Суфраганы віленскія
Катэгорыя:Канонікі Віленскага кафедральнага капітула
Катэгорыя:Кусташы Віленскага кафедральнага капітула
Катэгорыя:Дэканы Віленскага кафедральнага капітула
Алег Фёдаравіч Кандыба

**Алег Фёдаравіч Кандыба** (, в. Плігаўкі, Шумілінскі раён) — генерал-маёр. Прэзідэнт «Маскоўскага клуба беларусаў», галоўны рэдактар газеты «Сябры», прэзідэнт Беларуска-Расійскай Асацыяцыі вытворцаў тавараў і паслуг «Сябры». Віцэ-прэзідэнт ААТ «Смаленскі Банк». Член Савета па справах нацыянальнасцей пры ўрадзе Масквы. Член Саюза пісьменнікаў Расіі (пісьменніцкі псеўданім «Алег Обальскі»)

## Біяграфія 
Скончыў Обальскую сярэднюю школу. Ва ўзросце 17 гадоў прыехаў у падмаскоўны гарадок Дубна і паступіў у ваеннае вучылішча, якое паспяхова скончыў у 1979 годзе. Атрымаўшы чырвоны дыплом, на размеркаванні Алег Фёдаравіч выбраў Літву, горад Вісагінас.

У 1987 годзе тры месяцы выконваў адмысловае ўрадавае заданне ў горадзе Чарнобыль пры ліквідацыі наступстваў аварыі на Чарнобыльскай АЭС.

У 1989 годзе сям’я пераехала ў Маскву для далейшага праходжання службы. Скончыўшы службу ў 1997 годзе, ён звольніўся ў запас.

3 1998 года па 1999 год — кіраўнік справамі пасольства Рэспублікі Беларусь у РФ. 3 красавіка 2002 года член ЦС «Саюзнай грамадскай Палаты Беларусі і Расіі».

## Узнагароды 
Больш за 30 ордэнаў, медалёў і знакаў.

## Літаратура 
* Кандыбо Алег Фёдаравіч // Кузьміч, М. П. Нашы землякі ў далёкім і блізкім замежжы : біяграфічны даведнік / М. П. Кузьміч, М. І. Сцепаненка. — Віцебск, 2007. — С. 86.

Катэгорыя:Генерал-маёры Расіі
Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў Расіі
Катэгорыя:Ліквідатары Чарнобыльскай аварыі
Ян Стафан Гедройц

**Ян Стафан Гедройц** (; , Гедройцы Віленскага ваяводства, цяпер Малетайскі раён Уцянскага павета Літвы — ) — рымска-каталіцкі і дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага. Біскуп інфлянцкі (з 1764) і жамойцкі (з 1778).

Кавалер Ордэна Белага Арла (1766).

## Біяграфія 
З княжацкага роду Гедройцаў, сын Бенедыкта. Высвечаны на святара 1 кастрычніка 1752 года. З 1755 года быў членам віленскага капітула. Як пратэжэ віленскага біскупа Ігнацыя Масальскага, зрабіў у часе гаспадарання Станіслава Аўгуста бліскучую палітычную і духоўную кар’еру. 22 жніўня 1763 года прызначаны тытулярным біскупам Верынопаліскім і дапаможным біскупам Віленскай дыяцэзіі — біскупам беларускім. 22 красавіка 1765 года прызначаны інфлянцкім біскупам.

На пасяджэнні Сената востра асудзіў Барскую канфедэрацыю. Данёс расійскім войскам, што знаходзіліся паблізу Вільні, пра намер віленскай шляхты далучыцца да паўстання. Але ж у 1773 годзе ў час Сойма, які зацвердзіў першы падзел Рэчы Паспалітай, збіраўся публічна выступіць у абарону цэласнасці Рэчы Паспалітай. Згадзіўся прыняць мучаніцкую смерць, але кароль з цяжкасцямі здолеў пераўпэўніць яго. Аднак неўзабаве стаў гарачым прыхільнікам Расіі.

Дзякуючы апецы рускіх і караля 30 сакавіка 1778 года быў прызначаны жамойцкім біскупам. Вінаваціўся ў прагным збіранні бенефіцыяў і прасоўванні сваіх сваякоў Гедройцаў на духоўныя пасады. Дарадца Пастаяннай Рады ў 1778 і 1780 гадах, у 1784 годзе засядаў у яе Скарбовым дэпартаменце.

Быў праціўнікам Канстытуцыі 3 мая 1791 года і гарачым прыхільнікам Таргавіцкай канфедэрацыі. Фігураваў у спісе асоб, на якіх маглі разлічваць рускія, пры скасаванні канстытуцыі. Пасля падаўлення Касцюшкаўскага паўстання загадаў арыштаваць ксяндза, які абразіў Кацярыну II, за што атрымаў падзяку ад расійскага пасла Мікалая Рапніна.

## Галерэя 

Jan Stefan Giedrojc. Ян Стэфан Гедройц (1776-1800).jpg|Невядомы мастак, XVIII ст.
Jan Stefan Giedroyć.jpg|Ф. Смуглевіч, XVIII ст.
Jan Stefan Giedroyć.PNG|Невядомы мастак, XIX ст.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Bishop Jan Stefan Giedroyc †

Ян Стэфан
Катэгорыя:Суфраганы віленскія
Катэгорыя:Біскупы інфлянцкія
Катэгорыя:Біскупы жамойцкія
Катэгорыя:Таргавіцкія канфедэраты
Катэгорыя:Памерлі ў Цяльшэйскім павеце
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Малетайскім раёне
Катэгорыя:Прэпазіты Віленскага кафедральнага капітула
Ігнацы Скарупка

**Ігна́цы Ян Скару́пка** (; , Варшава — пам. 14 жніўня 1920, Осаў) — польскі каталіцкі святар, ваенны капелан.

Скончыў у 1916 годзе Пецярбургскую семінарыю, працаваў у Расіі. З 1918 года ў Польшчы. У ліпені 1920 года добраахвотнікам служыў у Войску Польскім у якасці ваеннага капелана. Удзельнічаў у бітве за Восаў. Загінуў у атацы на бальшавіцкія пазіцыі, калі ішоў супраць ворагаў з крыжам у высока паднятай руцэ, а таксама сімвала Варшаўскай бітвы. Намаляваны на шматлікіх карцінах, заўсёды з крыжам у паднятай руцэ (Jerzy Kossak, «Cud nad Wisłą»; Wiktor Gutowski, «Ksiądz Ignacy Skorupka prowadzący do ataku pod Radzyminem», іншыя). У яго памяць паставілі таксама помнікі і скульптуры.

## Узнагароды 
Пасмяротна ўзнагароджаны Срэбным Крыжам Ордэна Віртуці Мілітары (1920).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Постаці польскага каталіцтва
Катэгорыя:Капеланы
Катэгорыя:Удзельнікі польска-савецкай вайны

Катэгорыя:Рэлігійныя дзеячы Польшчы
Тшэбіня

**Тшэбіня** () — горад на поўдні Польшчы. Размешчаны за 50 км на захад ад Кракава і за 310 км на поўдзень ад Варшавы. Уваходзіць у склад Хшаноўскага павета Малапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Тшэбіня. Чыгуначная станцыя. Плошча 31,3 км². Насельніцтва 20 тыс. чалавек.
Збігнеў Раліга

**Збі́гнеў Ралі́га** (; 16 снежня 1938, Меднявіцы, Мазавецкае ваяводства — 8 сакавіка 2009, Варшава) — польскі кардыяхірург і палітык.

Доктар габілітаваны медыцынскіх навук (1981), прафесар Сілезскай медыцынскай акадэміі (1990), рэктар Сілезскай медыцынскай акадэміі (1996—1999). Праводзіў першую ў Польшчы трансплантацыю сэрца (1986).

Сенатар III і V склікання (1993—1997 і 2001—2005). У 2005—2007 гадах міністр здароўя ва ўрадах Казімежа Марцінкевіча і Яраслава Качыньскага. З 2007 года дэпутат Сейма VІ склікання, быў таксама прызначаны яго маршалам-сеньёрам.

Кавалер Ордэна Белага Арла (2008) і член яго капітулы, а таксама кавалер Крыжа Кавалерскага Ордэна Адраджэння Польшчы.

Пра яго асобу знялі тры фільмы (1986, 1993, «Багі» (2014)). Адзін раз выступіў у кінасерыяле, у якім іграў самога сябе (2001).

## Спасылкі 
* Біяграфія на старонцы ўрада Савета Міністраў Польшчы 
* Асоба Збігнева Ралігі на старонцы Filmpolski.pl 

Катэгорыя:Хірургі Польшчы
Катэгорыя:Сенатары Польшчы
Катэгорыя:Міністры здароўя Польшчы
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы 6 склікання
Катэгорыя:Памерлі ад раку
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Польшчы
Катэгорыя:Члены партыі «Права і справядлівасць»
Катэгорыя:Кардыяхірургі
Юзаф Арнульф Гедройц

**Ю́заф А́рнульф Гедройц** (, ; , Касакаўшчына-Гедройцы ля Вільні — , Альсяды, цяпер Літва) — князь, жамойцкі біскуп, літоўскі пісьменнік, асветнік, перакладчык. Доктар кананічнага права (1790), кавалер ордэна Святога Станіслава (1789).

## Біяграфія 
З княжацкага роду Гедройцаў, сын ротмістра літоўскага Яна. У 1775—1781 гадах навучаўся ў Віленскай семінарыі, дзякуючы заступніцтву свайго дзядзькі Яна Стафана Гедройца стаў інфлянцкім канонікам. У 1781 годзе высвечаны на святара. У 1781—1785 гадах вывучаў багаслоўе, замежныя мовы і кананічнае права ў Рыме. Ад 1786 года быў сябрам жамойцкага капітула, прэлатам-архідыяканам ад 1788 года. У 1790 годзе стаў біскупам-каад’ютарам свайго дзядзькі Яна Стафана Гедройца (з правам пераемнасці); у тым самым годзе атрымаў у Вільні ступень доктара кананічнага права.

Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай у 1795 годзе ў якасці першага дэлегата ад святарства і абывацеляў Жамойцкага княства прыбыў у Санкт-Пецярбург, дзе яго прыняла Кацярына II. Стаўшы ў 1803 годзе ардынарыем Жамойцкай дыяцэзіі распачаў актыўную асветніцкую дзейнасць, заснаваўшы пры падтрымцы князя Адама Чартарыйскага вялікую сетку школ. Займаўся развіццём шпітальнай справы. Гуртаваў вакол сябе літоўскіх пісьменнікаў. У 1813—1814 гадах на жаданне імператара Аляксандра І удзельнічаў у працы Біблейскага таварыства ў Пецярбургу. Пераклаў на літоўскую мову Новы Запавет, выдаўшы яго пры падтрымцы мітрапаліта Станіслава Богуша-Сестранцэвіча 5-тысячным тыражом за ўласныя грошы.

Падчас вызваленчага паўстання (1830—1831) спачатку абвясціў пра сваю лаяльнасць да расійскага ўрада, аднак у сакавіку 1831 года выдаў адозву ў падтрымку паўстанцаў. Пасля паражэння паўстання, баючыся рэпрэсій супраць Касцёла, быў вымушаны зноў асудзіць паўстанцаў.

## Галерэя 

Juzef Arnulf Giedrojc. Юзэф Арнульф Гедройц (XIX).jpg|Невядомы мастак, XIX ст.
Juzef Arnulf Giedrojc. Юзэф Арнульф Гедройц (XIX) (3).jpg|Невядомы мастак, XIX ст.
Józef Arnulf Giedroyć.PNG|Невядомы мастак, XIX ст.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Юзаф Арнульф
Катэгорыя:Біскупы жамойцкія
Катэгорыя:Літоўскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Перакладчыкі на літоўскую мову
Катэгорыя:Памерлі ў Цяльшэйскім павеце
Катэгорыя:Перакладчыкі Бібліі
Катэгорыя:Перакладчыкі Літвы
Катэгорыя:Перакладчыкі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Малетайскім раёне
Антоній Юзаф Жалкоўскі

**Антоній Юзаф Жалкоўскі** (; , Далкобаў  — ) — рымска-каталіцкі дзеяч, біскуп.

Высвечаны на святара 1 ліпеня 1715. 7 снежня 1744 прызначаны дапаможным біскупам Віленскай дыяцэзіі — біскупам Беларускім. Кансакраваны 21 лютага 1745. Ад 1755 біскуп-суфраган Віленскай дыяцэзіі.

## Спасылкі 
* Bishop Antoni Józef Zolkowski †

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Суфраганы віленскія
Вольскія Дачы

**Вольскія Дачы** () — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у Андрэйкаўскае сельскае паселішча.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Вяземскага раёна (Смаленская вобласць)
Марыя Тэрэза Бурбон-Пармская

**Марыя Тэрэза Бурбон-Пармская** (;  — ) — іспанская прынцэса, належыць да малодшай галіны каралеўскай сям’і. Стрыечная сястра іспанскага караля Філіпа VI.

## Біяграфічныя звесткі 
Марыю Тэрэзу называлі «чырвонай прынцэсай» з-за прыхільнасці ідэі «сацыялістычнай манархіі». Яна адначасова падтрымлівала манархісцкую партыю карлістаў і крытыкавала капіталізм. Пры гэтым яна лічыла, што замест класавай барацьбы неабходны пастаянны пошук згоды. У яе не было дзяцей, яна ніколі не была замужам і жыла адна.

Стала ахвярай пандэміі каранавіруса COVID-19. Памерла ва ўзросце 86 гадоў.

Катэгорыя:Прынцэсы з роду Бурбон-Парма
Катэгорыя:Памерлі ад каранавіруснай інфекцыі COVID-19
Уладзімір Аўксенцьевіч Яцкевіч

**Уладзі́мір Аўксе́нцьевіч Яцке́віч** (1839—1919) — расійскі дзяржаўны і ваенны дзеяч, генерал-лейтэнант. Са шляхецкага роду Яцкевічаў герба «Газдава».

## Біяграфія 
Навучаўся ў Полацкім кадэцкім корпусе і Канстанцінаўскім корпусе. У 1858 годзе выпушчаны ў артылерыю ірэгулярных войскаў сотнікам і з тых часоў служыў на Кубані. У 1865 годзе Начальнікам артылерыі арміі Кубанскай вобласці прызначаны камандзірам 4-й батарэі. У 1879 годзе стаў камандзірам конна-артылерыйскай брыгады Кубанскага войска, праз 10 гадоў узведзены ў генерал-маёры. У 1890 годзе прызначаны старшым памочнікам Начальніка Кубанскай вобласці і Наказнога атамана Кубанскага казачага войска. У 1895 годзе залічаны ў ваеннае саслоўе Кубанскага казачага войска па станіцы Усць-Лабінскай, з наданнем звання ганаровага старэйшыны гэтай станіцы. Неаднаразова часова выконваў пасаду Начальніка Кубанскай вобласці і Наказнога атамана. Быў дырэктарам Кубанскага Абласнога апякунскага аб турмах камітэту і ганаровым апякуном Кубанскага Аляксандраўскага рэальнага вучылішча.

У 1898 годзе ўзведзены ў генерал-лейтэнанты, з прызначэннем кашталянам Карскай крэпасці і пакінуты па палявой коннай артылерыі. У 1905 годзе часовы генерал-губернатар Тыфліса і Тыфліскага павета і Эрыванскай губерні. У 1910 годзе ўвайшоў у склад Ваеннага Савета і з гэтага часу жыў у Пецярбургу.

Быў узнагароджаны ўсімі ступенямі расійскіх ордэнаў Св. Ганны, Св. Уладзіміра і Св. Станіслава, ордэнам Белага Арла, ордэнам Св. Аляксандра Неўскага, а таксама Бухарскім ордэнам Узыходзячай залатой I ступені зоркі. У 1915 годзе атрымаў дыяментавыя знакі ордэна Аляксандра Неўскага.

Выйшаў у адстаўку ў 1916 годзе і пасяліўся ў Віцебску.

Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Удзельнікі руска-турэцкай вайны 1877—1878
Катэгорыя:Члены Ваеннага савета Расійскай імперыі
Катэгорыя:Удзельнікі Каўказскіх войн
Пётр Бялінскі

{{Дзяржаўны дзеяч
 | імя        = Пётр Бялінскі
 | арыгінал імя   = 
 | выява            = Piotr Bieliński.JPG
 | шырыня    = 200px
 | апісанне выявы            = Пётр Бялінскі
 | герб               = Bieliński vel Szeliga POL COA.svg
 | шырыня герба       = 
 | подпіс герба      = Герб «Шэліга»
 | пасада          = Сенатар-ваявода Варшаўскага герцагства і Царства Польскага 
 | сцяг               = 
 | парадак            = 
 | перыядпачатак       = 1807
 | перыядканец        = 
 | перыяд кіравання   =
 | папярэднік     = 
 | пераемнік           = 
 | дата нараджэння      = 15.07.1754
 | месца нараджэння     = 
 | дата смерці        = 06.03.1829
 | месца смерці       = 
 | род                = Бялінскія
 | бацька               = Станіслаў Бялінскі
 | маці               = Марыяна Рагаінская
 | муж             = 
 | жонка            = Тэадора Рагалінская
 | дзеці               = Ян Непамуцэн Уладзіслаў Бялінскі
 | узнагароды            = 
{ style="background: transparent"
  

}
 | аўтограф           = 
}}
**Пётр Бялінскі** (; -6 сакавіка 1829, Варшава) — прэзідэнт соймавага суда Царства Польскага, пісар вялікі каронны ад 1787, сенатар-ваявода. 

## Біяграфія 
Са шляхецкага роду Бялінскіх герба Шэліга.

Выкупіў стжыжоўскае дзяржанне ў Твардоўскага. Шамбалян караля польскага і вялікага князя літоўскага Станіслава Аўгуста (1782). Сакратар Пастаяннай Рады, пасол на Чатырохгадовы сойм. У 1784 выкупіў кадзеўскае староства ў Рагалінскага, атрымаў Ордэн святога Станіслава і быў камісарам кароннага скарбу. Пісар вялікі каронны ад 1787. 1 чэрвеня 1791 атрымаў Ордэн Белага арла. 22 ліпеня 1807 атрымаў французскі Ордэн Ганаровага Легіёна. У 1807 кароль саксонскі і князь варшаўскі Фрыдэрык Аўгуст прызначыў яго сенатарам і ваяводам (гэтыя пасады захаваў і пры ўтварэнні Царства Польскага). У 1825 атрымаў ад імператара Аляксандра І графскі тытул. У 1827 прэзідэнт соймавага суда.

Катэгорыя:Асобы
Пётр
Катэгорыя:Пісары вялікія каронныя
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікага Сойма 1788—1792
Катэгорыя:Сенатары-ваяводы Варшаўскага герцагства
Катэгорыя:Сенатары-ваяводы Царства Польскага
Готард Ян Тызенгаўз

**Готард Ян Тызенгаўз** (? — ) — канонік і суфраган віленскі з 1661 года, абат гебдоўскі, біскуп-намінант метонскі, біскуп смаленскі з 1667 года. Са шляхецкага роду Тызенгаўзаў.

## Літаратура 
* b. Hierarchia Catholica Medii et Recentioris Aevi, Volume 5, Page 359
* Jan Kurczewski, *Kościół zamkowy czyli katedra wileńska w jej dziejowym, liturgicznym, architektonicznym i ekonomicznym rozwoju*, Nakład i Druk Józefa Zawadzkiego, Wilno 1908, s. 323.

## Спасылкі 
* Bishop Gothard Jan Tyzenhaus †

Готард Ян
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Біскупы смаленскія
Катэгорыя:Суфраганы віленскія
Катэгорыя:Канонікі віленскія
Ежы Мікалай Гільзен

**Ежы Мікалай Гільзен** (; , Дагда — , ) — вялікалітоўскі рымска-каталіцкі і дзяржаўны дзеяч, пісьменнік і перакладчык.

## Біяграфія 
З шляхецкага роду Гільзенаў. 11 кастрычніка 1738 года абраны канцлерам Віленскага капітула. З дапамогай Сапегаў як рэгент каралеўскай канцылярыі стаў 10 чэрвеня 1740 года пісарам вялікім літоўскім. Прызначаны смаленскім біскупам 13 лютага 1746 года (паводле іншых звестак, 10 мая 1745). У 1758 перадаў кіраўніцтва ў дыяцэзіі каад’ютару Габрыэлю Вадзынскаму. У 1759 годзе ўзнагароджаны Ордэнам Белага Арла. 17 ліпеня 1763 года адмовіўся ад кіравання дыяцэзіяй.

Перакладаў , .

## Творы 
* *Wojna duchowna Wawrzyńca Scupoli* (1746)
* *Opisanie historyczne obyczajów pierwszych chrześcijan według Klaudiusza Fleury* (1746)
* *Reguły kazań* (1747)
* *Pisma Bożego… wybrane rozdziały* (1755)

Ежы Мікалай
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Латвіі
Катэгорыя:Пісары вялікія духоўныя літоўскія
Катэгорыя:Біскупы смаленскія
Катэгорыя:Канцлеры Віленскага кафедральнага капітула
Гаспар Чыж

**Гаспар Чыж** герба «Гадземба» (; 1747—1825) — маршалак шляхты Віленскай губерні, пасол Чатырохгадовага Сойма.

## Біяграфія 
Адукацыю атрымаў у Полацкім езуіцкім калегіуме. Пасля вучобы займаў пасады: двараніна скарбовага ВКЛ, віленскага гродскага суддзі, дэпутата галоўнага Трыбунала ВКЛ, канюшага. У 1788 годзе абраны паслом на Чатырохгадовы сойм ад Вільні. 1791 г. — стаў падваяводам віленскім. 1792 г. — атрымаў Ордэн Белага арла. Дзе быў у час паўстання 1794 года — невядома. З 1797 г. 3 разы выбіраўся маршалкам шляхты Віленскага павета. У 1798 г. атрымаў ад Паўла I ордэн святой Ганны, і пасаду маршалка ўсёй Віленскай губерні.

## Сям’я 
Быў жанаты на Караліне Чыж, меў 7 сыноў і 4 дачкі.

## Літаратура 
* Mościcki H. Czyż Gaspar. Polski Słownik Biograficzny. Wrocław-Kraków Том 4 1938, с. 379

Катэгорыя:Дэпутаты Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Дэпутаты Сойма Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікага Сойма 1788—1792
Катэгорыя:Суддзі гродскія віленскія
Габрыэль Вадзынскі

**Габрыэль Вадзынскі** (; 25 сакавіка 1727 — ) — вялікалітоўскі рымска-каталіцкі дзеяч.

З 4 красавіка 1759 года тытулярны біскуп Тэвестыі і біскуп-каад’ютар Смаленскай дыяцэзіі. З 29 студзеня 1763 года біскуп смаленскі.

## Спасылкі 
* Bishop Gabriel Wodzyński †

Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Біскупы смаленскія
Катэгорыя:Канонікі Віленскага кафедральнага капітула
Пузікаў

**Пузікаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Віктар Мітрафанавіч Пузікаў (1928—2001) — вучоны, філосаф і культуролаг.
* Іван Міхайлавіч Пузікаў (1901—1982) — савецкі военачальнік.
* Пётр Дзмітрыевіч Пузікаў (1919—1977) — беларускі вучоны, філосаф.
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Мяркіне)

**Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі** — каталіцкі храм у мястэчку Мяркіне (Мерач) Варэнскага раёна Літвы. Уяўляе сабой сінтэз гатычнай і барочнай архітэктуры.

## Біяграфія 
Пабудаваны ў 1443 у г. Мерач у тэхніцы гатычнай муроўкі па фундацыі 1434 Ягайлы. У 1648 годзе было зменена яго аблічча ў сувязі з прыбудовай да галоўнага фасада нартэкса, які завяршаецца барочным франтонам. Тады, відаць, упершыню атынкавалі фасады. Работы праведзены паводле загаду і на сродкі Уладзіслава IV Вазы. Адзін з чарговых рамонтаў быў ажыццёўлены ў 1884 годзе.

## Архітэктура 
Касцёл складаецца з асноўнага аб’ёму прамавугольнай у плане формы, роўнавысокага з ім прэсбітэрыя, які заканчваецца шматграннай апсідай. Малітоўная зала падзелена чатырма 6-граннымі слупамі на 3 роўнавысокія нефы, перакрытыя крыжовымі скляпеннямі. Прасторава прэсбітэрый і асноўны аб’ём злучаны паміж сабой 3 стральчатымі аркамі. Да паўночнай сцяны вімы прымыкае сакрыстыя, павялічаная ў даўжыню, відаць, у 17 ст. У тоўшчы тарцовай усходняй сцяны і паўднёва-заходняга вугла зроблены вінтавыя ўсходы. У храм вядуць дзвярныя праёмы ў галоўным фасадзе і паўднёвай сцяне прэсбітэрыя. Сцены ўмацаваны шматпрыступкавымі контрфорсамі. Касцёл накрыты двухсхільным дахам. Уяўляе сабой сінтэз гатычнай і барочнай архітэктуры.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:1443 год у Еўропе
Катэгорыя:Касцёлы Літвы
Катэгорыя:Збудаванні Літвы ў гатычным стылі
Катэгорыя:Збудаванні Літвы ў стылі барока
Катэгорыя:Мяркіне
Катэгорыя:XV стагоддзе ў Літве
Людвік Караль Агінскі

**Людвік Караль Агінскі** (; верасень 1680—1718) — вялікалітоўскі рымска-каталіцкі дзеяч.

З княжацкага роду Агінскіх, сын Мікалая Францішка Агінскага. Біскуп смаленскі з 1717 года.

## Спасылкі 
* Bishop Ludwik Karol Ogiński †

Людвік Караль
Катэгорыя:Сенатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Канонікі віленскія
Катэгорыя:Біскупы смаленскія
Міжнародная кампанія за забарону ядзернай зброі

**Міжнародная кампанія за забарону ядзернай зброі** () - гэта міжнародная ініцыятыва, якая выступае за ядзернае раззбраенне і накіравана на дасягненне забароны ядзернай зброі. Кампанія ахоплівае 468 арганізацый у 101 краіне.

У 2017 годзе арганізацыя атрымала Нобелеўскую прэмію міру "за працу па барацьбе з катастрафічнымі гуманітарнымі наступствамі любога выкарыстання ядзернай зброі і за інавацыйныя намаганні па дасягненні забароны такой зброі на аснове дагавора".

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі міру
Катэгорыя:Міжнародныя арганізацыі
Катэгорыя:Антыядзерныя рухі
Кальвінскі збор (Кейданы)

**Кальвінскі збор** — пратэстанцкі храм у горадзе Кейданы Кейданскага раёна Літвы. Помнік уяўляе сабой сінтэз рэнесансавай і барочнай архітэктуры.

## Гісторыя 
. XIX стагоддзе]]
Заснаваны ў 1629 годзе Крыштафам Радзівілам, будаўніцтва завяршыў у 1652 годзе яго сын Януш Радзівіл.

## Архітэктура 
Збор мае прамавугольны ў плане аб’ем без алтарных апсід, накрыты двухсхільным дахам. Усходні фасад фланкіраваны вежамі цыліндрычнай формы аднолькавага сячэння і вышыні, яшчэ 2 вежы ўкампанаваны ў вуглавыя часткі заходняй палавіны храма. Фасады расчлянёны пілястрамі, а ўсходні падзелены контрфорсамі на асобныя праслы, якія злучаны лучковымі перамычкамі і ўтвараюць на фасадах рытмічную рэнесансавую аркаду. У прасценках паміж пілястрамі на бакавых фасадах былі вокны. На тарцовых фасадах акрамя вокнаў маюцца нішы паўцыркульнай формы. Пластычнае вырашэнне фасадаў узбагачаюць сандрыкі, зробленыя над вокнамі і нішамі. Галоўны і ўсходні фасады завершаны трохвугольнымі франтонамі, у цэнтры іх для асвятлення паддашка зроблена акно круглай формы. У храм вядуць 3 дзвярныя праёмы на галодным фасадзе, яшчэ адзін уваход быў на ўсходнім фасадзе (цяпер замураваны).

### Інтэр’ер 
У зборы над уваходам зроблены хоры, якія абапіраюцца на 2 слупы крыжападобнай у плане формы. Неф перакрыты цыліндрычным скляпеннем з распалубкамі. У нартэксе ўжыты крыжовыя скляпенні. Апорныя слупы прыстаўлены да бакавых сцен і злучаны ў завяршэнні аркамі паўцыркульнай формы, аздоблены капітэлямі, упрыгожанымі раслінным арнаментам. Злева ва ўсходняй частцы знаходзіцца амвон рэнесансавай формы, упрыгожаны раслінным арнаментам. Насупраць галоўнага ўвахода каля тарцовай сцяны размешчаны невялікі алтар. Помнік уяўляе сабой сінтэз рэнесансавай і барочнай архітэктуры.

### Крыпта 
У крыпце храма пахаваныя ваявода віленскі і вялікі гетман літоўскі Крыштаф Радзівіл (1585—1640) і ягоныя дзяці: ваявода віленскі і вялікі гетман літоўскі Януш (1612—1655), Лізавета (1622—1626), Юрый (1616—1617), Мікалай (1610—1611), Стэфан (1624—1624).

File:Pulpit in Kėdainiai Evangelical Reformed Church 8.JPG|Разьбяны амвон
Pulpit in Kėdainiai Evangelical Reformed Church 3.JPG|Фрагмент амвона
Evangelical Reformed Church in Kėdainiai inside.JPG|Разьбяныя дубовыя панэлі
Krzysztof Radziwiłł-grób.JPG|Саркафаг Крыштафа Радзівіла
File:Sarcophagi of Radziwiłłowie in Kėdainiai (Kiejdany).JPG|Саркафаг Януша Радзівіла
File:Sarcophagi of Radziwiłłs in Kėdainiai 1.JPG|Алавяныя саркафагі малалетніх дзяцей Крыштафа Радзівіла

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кедайней
Катэгорыя:Кальвінізм у Вялікім Княстве Літоўскім
Катэгорыя:Зборы Літвы
Катэгорыя:1652 год у Еўропе
Катэгорыя:Пахавальні
Катэгорыя:Радзівілы
Катэгорыя:Збудаванні Літвы ў стылі барока
Катэгорыя:Збудаванні Літвы ў стылі рэнесанс
Катэгорыя:XVII стагоддзе ў Літве
Пётр Дзмітрыевіч Пузікаў

**Пётр Дзмітрыевіч Пузікаў** (нар. , в. Падоры, Шумілінскі раён — ) — беларускі вучоны, філосаф. Заслужаны дзеяч навукі БССР (1975).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў простай сялянскай сям’і. Скончыў ваеннае вучылішча. З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны кіраваў на радзіме падпольнай групай, якая летам 1942 года цалкам улілася ў партызанскі атрад імя Варашылава Сіроцінскай (да лютага 1943 года) брыгады. Праз месяц яго прызначаюць начальнікам штаба атрада, дзе Пятру Пузікаву давялося не толькі распрацоўваць планы аперацый, але і самому ў іх удзельнічаць. А яны часта праходзілі на ўчастках Бешанковічы-Лепель, Шуміліна-Бешанковічы, Ула-Обаль, Лоўжа-Ула. Атрад вёў абарончыя баі ў раёне бешанковіцкіх весак Шавурына, Дворнікі.

Пасля вызвалення тэрыторыі Беларусі Пётр Дзмітрыевіч становіцца слухачом Рэспубліканскай партыйнай школы пры ЦК КПБ і адначасова студэнтам Белдзяржуніверсітэта, якія скончыў адпаведна ў 1948 і 1949 гадах. Напачатку працаваў прапагандыстам, загадчыкам арганізацыйна-інструктарскага аддзела Сіроцінскага райкама партыі, загадчыкам аддзела прапаганды і агітацыі Ульскага райкама КПБ. Пасля быў прызначаны лектарам Віцебскага абкама КПБ. У 1955 годзе скончыў Акадэмію грамадскіх навук пры ЦК КПСС. У 1955—1957 гадах ён выкладае філасофію ў Мінскім інстытуце народнай гаспадаркі імя Куйбышава, у 1957—1963 гадах працуе навуковым супрацоўнікам Інстытута філасофіі і права АН БССР, у 1963—1967 гадах зноў у Інстытуце народнай гаспадаркі. Тут становіцца старшым выкладчыкам, дацэнтам.

У 1967 годзе Петр Дзмітрыевіч Пузікаў — намеснік галоўнага рэдактара Беларускай Энцыклапедыі, праз пяць гадоў узначальвае Інстытут філасофіі і права Акадэміі навук БССР. У 1968 годзе ён паспяхова абараніў доктарскую дысертацыю, на наступны год стаў прафесарам.

20 лютага 1977 года пасля працяглай хваробы П. Д. Пузікаў памёр.

## Навуковая дзейнасць 
Асноўнае месца ў навуковай дзейнасці беларускага вучонага-філосафа займала даследаванне праблем дыялектычнага матэрыялізму, філасофскіх пытанняў прыродазнаўства, метадалогіі навуковага спазнання лагічнай структуры ведаў і шматлікіх іншых пытанняў. Пётр Дзмітрыевіч Пузікаў з’яўляецца аўтарам сотні навуковых работ. Некаторыя з іх змешчаны ў кнігах, аўтарам якіх быў сам.

Петр Дзмітрыевіч выдатна праявіў свае арганізатарскія здольнасці пры стварэнні творчага калектыву першай у краіне Беларускай Энцыклапедыі.

## Узнагароды 
* Ордэн Айчыннай вайны I і II ступеняў
* Ганаровая грамата Вярхоўнага Савета БССР
* Дзяржаўная прэмія БССР

## Літаратура 
* *Крачкоўскі, А.* Заслужаны дзеяч навукі / А. Крачкоўскі // Зара (Бешанковічы). — 2002. — 24 снеж. — С. 3.
* Петр Дмитриевич Пузиков // Память: историко-документальная хроника Шумилинского района / редкол.: И. П. Шамякин [и др.]. — Мн., 1985. — С. 514.
* Пузиков Пётр Дмитриевич // Республика Беларусь : энциклопедия : в 6 т. / редкол.: Г. П. Пашков [и др.]. — Мн., 2008. — Т. 6. — С. 327.
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шумілінскім раёне
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Касцёл Святога Юрыя (Кейданы)

**Касцёл Святога Юрыя** — каталіцкі храм у горадзе Кейданы Кейданскага раёна Літвы.

## Гісторыя 
На аснове фармальна-стылістычнага аналізу можна меркаваць, што касцёл Св. Георгія ў г. Кейданы пабудаваны ў апошняй чвэрці XV — пачатку XVI ст. Упершыню ўпамінаецца ў 1523 годзе. У 1560 годзе прыстасаваны пад кальвінскі збор, да галоўнага фасада прыбудавана вежа-званіца з рэнесансавымі ордарнымі элементамі. У 1627 годзе вернуты католікам. У 1655 годзе ў касцёле быў адслужаны малебен у гонар падпісання уніі Вялікага Княства Літоўскага са Швецыяй (Кейданскай уніі). У 1662 паўторна асвячоны. У час рамонту 1758 перароблены вокны бакавых фасадаў. У 1839—1840 гадах адноўлены фасады, дах накрыты дахоўкай.

У 1918 годзе на бакавых фасадах замест пілястраў прыбудаваны новыя контрфорсы, якія паўтараюць форму прэсбітэрыяльных. У 1928 годзе дахоўку замянілі на бляшаны дах.

## Архітэктура 
Касцёл пабудаваны з цэглы ў тэхніцы гатычнай муроўкі. Першапачатковая форма франтонаў неўстаноўлена. Цяпер кожны неф мае самастойнае крыццё даху. Спачатку помнік, відаць, быў накрыты стромкім гатычным двухсхільным дахам. Па тэктанічнай схеме гэта блізкая да квадрата ў плане пабудова, падзеленая ў інтэр’еры 4 апорнымі слупамі на 3 нефы. Галоўны неф вышэйшы за бакавыя. Па памерах яму адпавядае прэсбітэрый, які яго прасторава прадаўжае. Алтарная частка заканчваецца поліганальнай апсідай. 3 паўночнага боку да вімы прымыкае 2-павярховая сакрыстыя. Вокны бакавых фасадаў і прэсбітэрыя завяршаюцца паўцыркульнай перамычкай. Аўтэнтычная сакрыстыя была, напэўна, меншых памераў. Яе ўсходняя частка прыбудавана пазней. Цяпер па сваёй архітэктоніцы храм уяўляе сабой псеўдабазіліку, хаця першапачаткова планаваўся і быў пабудаваны як зальная пабудова. Інтэр’еры перакрыты плоскай драўлянай столлю на бэльках. Спачатку контрфорсы падзялялі на асобныя праслы не толькі бакавыя фасады, але і галоўны. Фасады былі прарэзаны вокнамі спічастай формы. Адметнасць трактоўцы галоўнага фасада надае дэкор контрфорсаў у выглядзе складаных ромбападобных кампазіцый.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кедайней
Катэгорыя:Касцёлы Літвы
Катэгорыя:Збудаванні Літвы ў гатычным стылі
Катэгорыя:XV стагоддзе ў Літве
Катэгорыя:XVI стагоддзе ў Літве
Катэгорыя:З’явіліся ў XV стагоддзі
Катэгорыя:З’явіліся ў XVI стагоддзі
Шарапава (Вяземскі раён)

**Шарапава** () — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Успенскага сельскага паселішча.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Вяземскага раёна (Смаленская вобласць)
Томскі політэхнічны ўніверсітэт

**Томскі політэхнічны ўніверсітэт** () — вышэйшая навучальная ўстанова ў горадзе Томск. З’яўляецца нацыянальным даследчым універсітэтам Расіі.

Быў заснаваны ў 1896 годзе імператарам Мікалаем II як *Томскі практычны тэхналагічны інстытут*. Сваю сучасную назву ўніверсітэт атрымаў у 1992 годзе.

## Структурныя падраздзяленні 
Універсітэт мае ў сваім складзе наступныя структурныя адзінкі:
* Даследчая школа фізікі высокаэнергетычных працэсаў
* Даследчая школа хімічных і біямедыцынскіх тэхналогій
* Інжынерная школа інфармацыйных тэхналогій і робататэхнікі
* Інжынерная школа неразбуральнага кантролю і бяспекі
* Інжынерная школа новых вытворчых тэхналогій
* Інжынерная школа прыродных рэсурсаў
* Інжынерная школа энергетыкі
* Інжынерная школа ядзерных тэхналогій

Катэгорыя:Універсітэты Томска
Катэгорыя:Вышэйшыя тэхнічныя навучальныя ўстановы Расіі
Катэгорыя:Арганізацыі, узнагароджаныя ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга
Катэгорыя:Арганізацыі, узнагароджаныя ордэнам Кастрычніцкай Рэвалюцыі
Катэгорыя:Нацыянальныя даследчыя ўніверсітэты Расіі
Інстытут міжнароднага права

**Інстытут міжнароднага права** () - адна з першых арганізацый у свеце, якая вызначыла прынцыпы міжнароднага права, стварыла яго кадыфікацыю і прапанавала шляхі вырашэння міжнародных праблем. Арганізацыя была заснавана ў 1873 годзе ў Генце бельгійскім юрыстам Густавам Роленам-Жакмэнам. У 1904 годзе арганізацыя атрымала Нобелеўскую прэмію міру.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі міру
Катэгорыя:Міжнародныя арганізацыі
Адам Фрэйтаг

**Адам Фрэйтаг** (1608—1650) — матэматык, ваенны інжынер.

## Біяграфія 
У 1608 годзе нарадзіўся ў Торуні. Ужо ў дзесяць гадоў праявіў талент да матэматыкі і лацінскай мовы (пісаў вершы). Па стыпендыі гарадской рады Торуні паехаў навучацца ва ўніверсітэт Лейпцыга, а затым Франкфурта-на-Одэры. У далейшым патрапіў на вайсковую службу да Фрэдэрыка Генрыха Аранскага, дзе пазнаёміўся з галандскім ваенным і фартыфікацыйным мастацтвам.

Справай жыцця Фрэйтага стала кніга *Architectura militaris nova et aucta oder newe vermehrte Fortification von Regular — Vestungen, von Irregular — Vestungen und Aussenwercken, von Praxi offensiva und devensiva, auff die neweste niederländische Praxin gerichte und beschreben durch Adamum Freitag der Mathematum Liebhaber. Zu Leyden bey Bonaventura und Abraham Elzeviers, a(nn)o 1631.*, дзе ён сістэматызаваў і выклаў свой досвед у т. зв. старагаландскай школе фартыфікацыі. Кніга ў хуткім часе стала бестселерам, што стала прычынай распаўсюджання старагаландскай сістэмы фартыфікацыі ва Усходняй Еўропе, асабліва ў Рэчы Паспалітай.
]]

Кніга прынесла Фрэйтагу славу, аднак не палепшыла яго матэрыяльны стан. У 1633 годзе ён паступае на службу да князя Януша Радзівіла, у якасці ваеннага інжынера, фартыфікатара і лекара. Па яе заканчэнні вярнуўся ў Торунь, дзе ўдзельнічаў у адбудове гарадскіх умацаванняў. У 40-х гадах ізноў вяртаецца на службу да Януша Радзівіла, стаў яго асабістым медыкам, выкладаў матэматыку ў Кейданах, кіраваў будаўніцтвам фартыфікацыйных умацаванняў Біржаў і Кейданаў. Аказаў вялікі ўплыў на развіццё фартыфікацыі ВКЛ.

Памёр у 1650 годзе ў Кейданах, дзе і быў пахаваны.

## Творы 
* Architectura militaris nova et aucta, oder Newe vermehrte Fortification … beschrieben durch Adamum Freitag. Leyden: Elzeviers, 1631.
* Prognosticon astrologicum abo rozsadekgwiazd niebieskich na rok panski (1635)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Архітэктары Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Ваенныя інжынеры
Катэгорыя:Памерлі ў Каўнаскім павеце
Катэгорыя:Пахаваныя ў Каўнаскім павеце
Ян Франкевіч

**Ян Франке́віч** (1559—1627) — архітэктар ранняга барока ў Вялікім Княстве Літоўскім з Менска. Вучань і пераемнік Бернардоні.

## Біяграфія 
Ураджэнец Менска. Франкевіч, гарбар па прафесіі, у 1592 годзе ўступіў у ордэн езуітаў. Некаторы час жыў у кляштары ў Рызе. З 1594 года працаваў у Нясвіжы спачатку кухарам, а пасля памочнікам славутага італьянскага архітэктара Яна Бернардоні. У далейшым працаваў як самастойны архітэктар, у тым ліку ўзвёў на Ратушнай плошчы ў Вільні касцёл Св. Казіміра.

## Творы 
* Фарны касцёл у Нясвіжы (завяршальныя працы пасля 1599)
* Калегіум езуітаў у Нясвіжы
* Касцёл Святога Казіміра ў Вільні (1604—1616)
* Касцёл Святога Яна ў Вільні (аднаўленчыя працы)
* Царква Святога Духа ў Вільні

## Спасылкі 
* Хто будаваў Вільню?  Радыё «Свабода»

Катэгорыя:Архітэктары Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Езуіты Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Архітэктары Вільнюса
Катэгорыя:Архітэктары Нясвіжа
Катэгорыя:Архітэктары барока
Катэгорыя:Архітэктары XVII стагоддзя
Мікалай Іванавіч Мітрафанаў

**Мікалай Іванавіч Мітрафанаў** (, с. Блінава, Песцякоўскі раён, Іванаўская вобласць — , в. Надзежына, Шумілінскі раён, Беларусь) — Герой Савецкага Саюза (1945).

## Біяграфія 
Камандзір стралковага ўзвода 9-й стралковай роты 977-га стралковага палка 270-й стралковай Дзямідаўскай дывізіі 6-й арміі першага Прыбалтыйскага фронту. Вызначыўся пры вызваленні Бешанковіцкага раёна. 26 чэрвеня 1944 года ўзвод пад яго камандаваннем выйшаў да Заходняй Дзвіны, пад агнём праціўніка пераправіўся на левы бераг і прыкрываў агнём пераправу батальена. У баі за плацдарм М. І. Мітрафанаў падняў узвод у атаку і захапіў варожыя траншэі. Загінуў у гэтым баю. 

Званне Героя Савецкага Саюза прысвоена 24 сакавіка 1945 года.

Пахаваны ў Брацкай магіле аграгарадка Ула.

## Літаратура 
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.

Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры ўзводаў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Пахаваныя ў Бешанковіцкім раёне
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Іванаўскай вобласці
Мітрафанаў

**Мітрафанаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Рыгоравіч Мітрафанаў (1912—1988) — беларускі археолаг. Кандыдат гістарычных навук (1956).
* Мікалай Іванавіч Мітрафанаў (1912—1944) — Герой Савецкага Саюза (1944).
Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Рыкантай)

**Касцёл Найсвяцейшай Тройцы** — каталіцкі храм ў в. Рыкантай (Рыконты) Тракайскага раёна Літвы. Набажэнствы вядуцца выключана на польскай мове. Мае рысы гатычнага стылю, гранёныя контрфорсы, стральчатыя вокны, і рэнесансу.

## Гісторыя 
У 1555 годзе пабудаваны драўляны пратэстанцкі збор. У 1585 годзе па фундыцыі ўладальніка Рыконтаў Мікалая Тальваша ўзведзены мураваны збор. У XVII ст. Рыконты перайшлі да Агінскіх. У 1655 годзе, у час вайны вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў, храм моцна пашкоджаны. У 1688 годзе адноўлены Марцыянам Агінскім. Рыконты перададзены троцкім дамініканцам, якія не хацелі служыць у былой рэфармацкай царкве. З 1696 года былы збор стаяў закінутым. У 1725 годзе пабудаваны драўляны касцёл, які да 1784 года струхлеў. Лічыцца, што ў гэты час набажэнствы былі перанесены ў мураваны касцёл.

У час вайны 1812 года разрабаваны. У 1888—1889 гадах храм адрамантаваны. У 1921 годзе створана парафія. У 1935 годзе касцёл адрэстаўраваны.

## Спасылкі 
Катэгорыя:1585 год у Еўропе
Катэгорыя:Зборы Літвы
Катэгорыя:Касцёлы Літвы
Катэгорыя:Збудаванні Літвы ў гатычным стылі
Катэгорыя:Збудаванні Літвы ў стылі рэнесанс
Катэгорыя:Тракайскі раён
Катэгорыя:XVI стагоддзе ў Літве
Вячаслаў Леанідавіч Ганчарэнка

**Вячасла́ў Леані́давіч Ганчарэ́нка** (, Мінск) — пастар мінскай пратэстанцкай царквы «Новае жыццё», епіскап Аб’яднання супольнасцей поўнага Евангелля Беларусі.
## Біяграфія 
Нарадзіўся 16 чэрвеня 1970 годзе ў хрысціянскай сям’і. Агулам бацькі мелі 12 дзяцей. Бацька Леанід Карнеевіч быў служыцелем пяцідзясятніцкай царквы, прапаведнікам. У 1961 годзе быў асуджаны на 5 гадоў за рэлігійную дзейнасць.

Вячаслаў Ганчарэнка скончыў тэалагічны каледж і ўніверсітэт Орала Робертса ў Кіеве. Працаваў муляром, электрамантэрам, геадэзістам.

У 2006 годзе абраны епіскапам (старшынёй) Аб’яднання супольнасцей поўнага Евангелля ў Рэспубліцы Беларусь.

Аўтар кнігі «Ты будзеш жыць вечна».

## Сям’я 
Ажаніўся 28 лістапада 1992 годзе. З жонкай Ірынай маюць трох дачок: Караліну, Эстэр і Мілану.

## Спасылкі 
* Біяграфія  на старонцы царквы «Новае жыццё»

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Постаці беларускага пратэстанцтва
Юрый Быкаў

**Ю́рый Бы́каў** (нар. 21 ліпеня 1964, Мінск) — ксёндз-магістр.

## Біяграфія 
Вышэйшую адукацыю атрымаў у Беларускай політэхнічнай акадэміі па спецыяльнасці эканоміка і арганізацыя. Працаваў журналістам Дзяржтэлерадыёкампаніі — радыёстанцыі «Беларуская маладзёжная», «Радыё-2». У 2003 скончыў  ў Драгічыне (Польшча). Навуковую магістэрскую працу па тэалогіі маральнай абараніў у Папскім каталіцкім універсітэце Стэфана Вышынскага ў Варшаве (тэма: «Годнасць чалавека ў працах кс. Адама Станкевіча»).

Працаваў вікарыем мінскага архікафедральнага касцёла Імя Найсвяцейшай Дзевы Марыі. 18 кастрычніка 2005 года прызначаны пробашчам касцёла Беззаганнага Зачацця Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў Бабруйску. Шмат зрабіў для адбудовы і рэстаўрацыі касцёла.

З 3 жніўня 2014 прызначаны пробашчам кафедральнага касцёла і парафіі Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі і Святога Станіслава ў Магілёве, дэканам магілёўскага дэканата. Даручана душпастырская апека парафіі Найсвяцейшай Дзевы Марыі Бялыніцкай у Бялынічах.

## Творы 
* Жыў для Беларусі. // Наша вера. № 1 (27) 2004
* Праўда на службе годнасці чалавека. // Наша вера. № 2 (32) 2005

## Спасылкі 
* Біяграфія
* Чалавек Божай справы — Інтэрв’ю з ксяндзом Юр’ем Быкавым
* Святыня павінна быць бачнай — Інтэрв’ю з ксяндзом Юр’ем Быкавым

Катэгорыя:Каталіцкія святары
Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва
Катэгорыя:Постаці Магілёва
Анатоль Фёдаравіч Комар

**Анатоль Фёдаравіч Комар** (у эміграцыі **Ромар**; ,  — ?) — беларускі палітык, навуковец, дзеяч беларускай эміграцыі. Беларускі калабарант з нацыстамі ў часы Другой сусветнай вайны.

## Біяграфія 
Да вайны працаваў дацэнтам Мінскага політэхнічнага інстытута. Пасля захопу Мінска немцамі, з ліпеня 1941 года працаваў у гарадской адміністрацыі. Пасля забойства Вацлава Іваноўскага, са снежня 1943 года — бурмістр Мінска. Яго сакратарка выратавала Комару жыццё — знайшла падкладзеную партызанамі міну.

Удзельнік Другога Усебеларускага кангрэса (1944).

Незадоўга да прыходу Чырвонай Арміі эміграваў у Заходнюю Германію. Супрацоўнічаў з рознымі антыкамуністычнымі рухамі — напрыклад, член Камітэта вызвалення народаў Расіі.

На эміграцыі змяніў прозвішча на Ромар.

Памёр і пахаваны ў французскай частцы Канады.

## Літаратура 
* 
* 
* *Соловьев, А.К.* Белорусская Центральная Рада: создание, деятельность, крах / А.К. Соловьев. — 	Мн. : Навука і тэхніка, 1995. — 176 с.

Катэгорыя:Пахаваныя ў Канадзе
Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Беларускі калабарацыянізм
Катэгорыя:Удзельнікі Другога Усебеларускага кангрэса
Катэгорыя:Кіраўнікі Мінска
Крэўскі сельсавет

**Крэ́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Смаргонскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Крэва.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Смаргонскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці, з 20 студзеня 1960 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1960 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Ардашынскага сельсавета. 20 красавіка 1962 года ў склад Ракавецкага сельсавета перададзены 15 населеных пунктаў (Ардашы, Арляняты, Балобаны, Біцяняты, Вішнёўка, Вярэбушкі, Гайлешы, Каранды, Копцевічы, Куты, Малявічы, Навасёлкі, Равок, Чатыркі і Янушы), наўзамен у склад сельсавета перададзены 9 населеных пунктаў (Вавукі, Дойнеўцы, Ермакі, Клышкі, Крыўск, Кунцаўшчына, Мікулеўшчына, Ракаўцы і Ракуцева). 11 лютага 1972 года да сельсавета далучана частка скасаванага Стрыпунскага сельсавета (10 населеных пунктаў: Вайташы, Гамзічы, Гаравыя, Мірклішкі, Монтацішкі, Панарка, Полтараўшчына, Скірдзімы, Франаполь і Яніна). У 1978 годзе ў склад сельсавета з Сінькоўскага сельсавета перададзены 17 населеных пунктаў (вёскі Дахны, Карачоўшчына, Лашаны, Мілідаўшчына, Мысіншчына, Рымцелі, Серадзі, хутары Дзяракі, Жменькі, Касарыха, Касымова, Леанполле, Ленкаўшчына, Садкі, Чаботкі, Шлямкі і Янушка). У 1986 годзе скасаваны хутары Касарыха, Мажалі, Хоцькі і Янушка. 25 чэрвеня 2008 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Ардашынскага сельсавета (23 населеныя пункты: вёскі Ардашы, Арляняты, Балобаны, Баярск, Біцяняты, Вішнёўка, Вярэбушкі, Гейлешы, Каранды, Качаны, Копцевічы, Круглянка, Куты, Малявічы, Мілэйкава, Навасёлкі, Пераходы, Равок, Труханава, Чатыркі, хутары Асманоўка, Вішнёўка, Галавацішкі).

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2386 чалавек, з іх 96,5 % — беларусы, 1,6 % — палякі, 1,3 % — рускія; паводле перапісу 2019 года — 1845 чалавек.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Харыспора

**Харыспо́ра** (*Chorispora*) — род кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовыя і шматгадовыя травяністыя апушаныя расліны. Лісце чаргаванае, простае. Кветкі жоўтага, ліловага або пурпуровага колеру. Пялёсткаў 4. Плод — стручок.

## Распаўсюджанне і экалогія 
Расліны распаўсюджаны на тэрыторыі Еўропы, Заходняй і Цэнтральнай Азіі.

## Віды 
Род налічвае больш за 10 відаў. Паводле сайта The Plant List — 13 відаў:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Genus: *Chorispora* R. Br. ex DC. // Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy)
* Chorispora // The Plant List
* Сорные растения — *Chorispora tenella* (Pall.) DC. — Хориспора нежная. // Агроэкологический атлас России и сопредельных стран: экономически значимые растения, их болезни, вредители и сорные растения

Катэгорыя:Капуставыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Харыспора далікатная

**Харыспо́ра далікатная** (*Chorispora tenella*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовая травяністая расліна вышынёй 8—20. Святлолюбівая расліна, мезафіт, мезатроф і эўтроф. Расце ў стэпах, паўпустынях, на аблогах, пустках, каля дарог, па берагах каналаў і арыкаў, на пашах і агародах, каля жылля. Цвіце ў сакавіку—красавіку. Плады паспяваюць у красавіку—маі.

Пустазелле, якое засмечвае пасевы, асабліва пшаніцы і люцэрны.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Сорные растения — *Chorispora tenella* (Pall.) DC. — Хориспора нежная. // Агроэкологический атлас России и сопредельных стран: экономически значимые растения, их болезни, вредители и сорные растения

Катэгорыя:Капуставыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Пустазелле
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1821 годзе