open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Маншук Жыенгаліеўна Маметава

{{Ваенны дзеяч
|імя = Маншук Жыенгаліеўна Маметава
|арыгінал імя = 
|дата нараджэння = 
|дата смерці = 
|месца нараджэння =
|месца смерці = 
|выява =
|шырыня = 180px
|прыналежнасць = 
|гады службы = 1942—1943
|званне = старэйшы сяржант 
|род войскаў = пяхота
|пасада = кулямётніца
|частка = 100-я стралковая брыгада
|бітвы = 
|узнагароды = { style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
 
}
}}
**Маншук Жыенгаліеўна Маметава** (; , аул Жыекум, Кіргізская АССР — , пад Невелем) — кулямётніца 100-й асобнай стралковай брыгады Калінінскага фронту, гвардыі старшы сяржант. Першая казахская жанчына, якой было прысвоена званне Герой Савецкага Саюза.

## Біяграфія 
Нарадзілася 23 кастрычніка 1922 года ў ауле Жыекум Удынскага раёна Уральскай вобласці, цяпер Рэспубліка Казахстан. Казашка.

Бацькі Маншук рана памерлі, і пяцігадовую дзяўчынку ўдачарыла яе цётка Аміна Маметава. Дзіцячыя гады Маншук прайшлі ў Алма-Аце. Сапраўдным імем Маншук было Мансія, і ў дзяцінстве Аміна апай звала яе ласкальна «Маншаім», але паколькі Маншук была маленькай, то не магла вымавіць слова «Моншақ» і ў яе атрымвалася толькі «Манчук». З тых часоў яна стала падпісваць лісты Манчук.

Да вайны скончыла рабфак, два курсы медыцынскага інстытута. Працавала ў апараце Саўнаркама Казахскай ССР, сакратаром намесніка Старшыні Саўнаркама.

У Чырвонай арміі з верасня 1942 года, пісар штаба 100-й Казахскай асобнай стралковай брыгады (8 снежня 1943 года ператворана ў 1-ю стралковую дывізію. Пасля дывізія была ўзнагароджана ордэнам Чырвонага Сцяга, ёй была прысвоена ганаровая назва «Брэсцкая»), потым медсястра. На фронце скончыла курсы кулямётнікаў і была прызначана першым нумарам кулямётнага разліку ў страявую частку.

15 кастрычніка 1943 года ў цяжкіх баях за вызваленне горада Невеля (Невельская наступальная аперацыя) пры абароне панавальнай вышыні, застаўшыся адна з кулямётнага разліку, быўшы цяжка параненай аскепкам у галаву, знішчыла 70 салдатаў праціўніка і загінула смерцю адважных.

## Літаратура 
* 
* *Чечеткина О.* Батыр Маншук // Героини. Вып. I. (Очерки о женщинах — Героях Советского Союза). — М.: Политиздат, 1969.

## Спасылкі 
* 
* Дом-музей Героя Советского Союза Маншук Маметовой .(г. Уральск).
* Разговор с Маншук.
* Классный час о Маншук Маметовой .
* Маметова Маншук Жиенгалиевна. // История отечества. Коми.
* Почтовая марка с изображением Маметовой Маншук.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Заходне-Казахстанскай вобласці
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Жанчыны ў Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Асобы на марках
Таццяна Міхайлаўна Івінская

**Таццяна Міхайлаўна Іві́нская** (у шлюбе **Белашапка**; нар. , ) — беларуская баскетбалістка. Заслужаны майстар спорту СССР (1980).

Чэмпіёнка Алімпійскіх гульняў 1980 года ў Маскве, чэмпіёнка свету (), Еўропы (1973, 1985).

## Біяграфія 
Нарадзілася 27 сакавіка 1958 года ў Віцебску. Калі Таццяне было 5 месяцаў, яе бацька, супрацоўнік Віцебскага абкама КПСС, быў знойдзены павешаным у санаторыі.

Займацца баскетболам пачала з 3 класа па прыкладзе сваіх старэйшых брата і сястры. Першы трэнер — Людміла Іосіфаўна Гусева.

Першы яе значны поспех звязаны з Усесаюзнымі юнацкімі гульнямі, якія праходзілі ў Вільнюсе ў 1973 годзе, дзе яна вызначала гульню зборнай Беларускай ССР, умела дзейнічаючы пад шчытом, а каманда па выніках турніра заняла трэцяе месца. На здольную дзяўчынку звярнулі ўвагу трэнеры юніёрскай зборнай СССР.

У 1982 годзе скончыла Беларускі інстытут фізічнай культуры.

Пасля заканчэння сезона 1985/86 прыняла рашэнне завяршыць гульнёвую кар’еру з-за наступстваў траўм і стала працаваць супрацоўнікам спартыўнай кафедры Беларускага дзяржаўнага інстытута народнай гаспадаркі.

У пачатку 1990-х правяла адзін сезон у Польшчы, але задавальнення ад гульні не атрымлівала. Акрамя таго, абвастрыліся старыя спартыўныя траўмы, а кіраўніцтва клуба не захацела поўнасцю разлічыцца з баскетбалісткай па кантракце. У выніку Белашапка вярнулася ў Мінск, дзе з 1992 года на працягу 5 гадоў працавала трэнерам у адной з ДЮСШ.

У 2000 годзе зноў пачала працаваць на спартыўнай кафедры Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўніверсітэта.

## Узнагароды 
* Заслужаны майстар спорту СССР (1980),
* медаль «За працоўную доблесць»,
* медаль НАК Рэспублікі Беларусь.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Белошапко (Ивинская) Татьяна Михайловна на сайце НАК Беларусі
* Інтэрв’ю 

Катэгорыя:Баскетбалісткі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад СССР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па баскетболе
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1980 года
Катэгорыя:Баскетбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 1980 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па баскетболе
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па баскетболе
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «За працоўную доблесць»
Катэгорыя:Выкладчыкі БДЭУ
Катэгорыя:Выпускнікі БДУФК
Катэгорыя:Ігракі «Гарызонта» Мінск
Анізагамія

**Анізагамія**, **гетэрагамія** — тып палавога працэсу, пры якім мужчынскія і жаночыя палавыя клеткі (гаметы), што зліваюцца пры апладненні, адрозніваюцца памерам, формай або паводзінамі пры зліцці. Напрыклад, у некаторых водарасцяў анізагамія заключаецца ў зліцці мужчынскіх і жаночых гамет, адна з якіх менш рухомая або большая за другую. Часам гэты працэс называюць гетэрагаміяй, а паняцце «анізагамія» выкарыстоўваюць у адносінах да прасцейшых, якім у палавым працэсе ўласцівы капуляцыя і кан'югацыя. Для вышэйшых раслін і мнагаклетачных жывёл, а таксама для некаторых грыбоў характэрна аагамія.

## Літаратура 
* Анізагамія // 
* Гетэрагамія // 

Катэгорыя:Палавое размнажэнне
Кункыран хан

**Кункыран хан (Кун Кыран хан)** (, варыянты: *Кунг-Кіран*, *Кункіран*, *Хункіран*, *Куйкуран*; 1251—1280) — мангольскі военачальнік і дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1251 годзе (паводле некаторых крыніц гэта пачатак кіравання хана), сын мангольскага палкаводца і дзяржаўнага дзеяча Арда-Эджэна, яго чацвёрты сын і спадчыннік.

Быў прызначаны на пасад сваім бацькам. Кіраванне Кункырана (1253—1280) не было адзначана важнымі палітычнымі падзеямі і часта расцэньваецца як «ціхае». Пасля яго смерці на пасад узышоў Канічы, які быў сынам Сартактая — брата Кункырана, народжаны ад старэйшай жонкі (хатун) Худжыян, якая паходзіла з роду кунгірат.

Перыяд кіравання Кункырана супадае з пачаткам распаду Мангольскай імперыі і вайной за вярхоўную ўладу паміж іншымі нашчадкамі ханаў; гэта змаганне вялося ў 1260-х гадах.

Памёр Кункыран хан у 1280 годзе. Гісторыкі не маюць дадзеных пра жонак і дзяцей гэтага кіраўніка.

## Гл. таксама 
* Улус Арда-Эджэна
* Белая Арда

## Літаратура 
* 
* 
* 
* *Ускенбай К. З.* Восточный Дашт-и Кыпчак в XIII – начале XV века. Проблемы этнополитической истории Улуса Джучи. Серия «История и культура Золотой Орды». Вып. 17 / Ред. И.М. Миргалеев. – Казань: Изд-во «Фэн» АН РТ, 2013. – 288 с.

## Спасылкі 
* Кункыран – правитель эпохи распада Великой Монгольской империи
* Ногайская Орда 

Катэгорыя:Гісторыя Казахстана
Катэгорыя:Постаці Мангольскай імперыі
Плісаўка

**Плі́саўка** — рака ў Беларусі, у Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці, правы прыток ракі Галбіца (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня ракі 14 км. Плошча вадазбору 49 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2 м/км. Выцякае з возера Пліса за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі Луцк Казлоўскі, вусце каля вёскі Піскуны. Цячэ па паўднёва-заходняй частцы Полацкай нізіны. Рэчышча ад вытоку на працягу 12,3 км каналізаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Пастаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Галбіцы
Бельгія на конкурсе песні Еўрабачанне

**Бельгія** прымала ўдзел у конкурсе песні **Еўрабачанне** кожны год з моманту яго заснавання, акрамя 1994, 1997 і 2001, з-за няўдалых выступаў у папярэдніх конкурсах. Упершыню Бельгія прыняла ўдзел у Еўрабачанні ў 1956 годзе і ў агульнай складанасці ўдзельнічала 57 разы. Пасля 30-ці гадоў удзелу Бельгія нарэшце выйграла конкурс у 1986. Перамогу ёй прынесла 13-гадовая Сандра Кім з песняй «J'aime la vie» . У цяперашні час мінімальны ўзрост для ўдзелу ў конкурсе - 16 гадоў, такім чынам, Сандра Кім застанецца самым маладым пераможцам за ўсю гісторыю конкурсу, калі узроставая мяжа не будзе паніжана. У 1987 Бельгія прымала конкурс, які праходзіў у Брусэлі.

## Удзельнікі 
:  *Пераможца*&nbsp;
:  *Другое месца*
:  *Трэцяе масца*
:  *Чацвертае месца*
:  *Пятае месца*
:  *Апошняе месца*
:  *Аўтаматычны праход у фінал*
:  *Не прайшла ў фінал*
:  *Не ўдзельнічала, або была дыскваліфікавана*

## Правядзенне Еўрабачання ў краіне 
## Гісторыя галасавання 
**Балы, якія аддала Бельгія**

*У паўфінале:*

*У фінале:*

**Балы, якія атрымала Бельгія**

*У паўфінале:*

*У фінале:*

## Фотагалерэя 

Image:Xandee - Belgium 2004.jpg|Xandee у Стамбуле Конкурс песні Еўрабачанне 2004
Image:ESC_2007_Belgium_-_KMG_-_LovePower.jpg|The KMG's у Хельсінкі Конкурс песні Еўрабачанне 2007
Image:ESC 2008 - Belgium - Ishtar, 1st semifinal.jpg|Ishtar у Бялградзе Конкурс песні Еўрабачанне 2008
Image:ESC2013 - Belgium 04.jpg|Раберта Белароса ў Мальмё Конкурс песні Еўрабачанне 2013
Image:ESC2014 - Belgium 01.jpg|Аксэль Ірсу ў Капенгагене Конкурс песні Еўрабачанне 2014
Image:20150515 ESC 2015 Loïc Nottet 6332.jpg|Лоік Нотэ ў Вене Конкурс песні Еўрабачанне 2015
Image:ESC2016 - Belgium 12.jpg|Лаўра Тэсора ў Стакгольме Конкурс песні Еўрабачанне 2016
Image:Blanche (Belgium). Photo 380.jpg|Бланш у Кіеве Конкурс песні Еўрабачанне 2017
Image:ESC2018 - Belgium 02.jpg|SENNEK у Лісабоне Конкурс песні Еўрабачанне 2018

## Спасылкі 

Катэгорыя:Краіны на конкурсе песні Еўрабачанне
Юрый Паўлавіч Калмакоў

{{Біятланіст
 |Імя                    = Юрый Калмакоў
 |Фатаграфія             = 
 |Поўнае імя             = Юрый Паўлавіч Калмакоў
 |Арыгінальнае імя       = 
 |Мянушка               = 
 |Грамадзянства            = 
 |Дата нараджэння          = 10.10.1945
 |Месца нараджэння         = 
 |Дата смерці            = 
 |Месца смерці           = 
 |Пражыванне             = Мінск
 |Алімпійскі чэмпіён    = 
 |Чэмпіён свету           = 2 (1973, 1974)
 |Кубак свету             = 
 |Кубак свету-індывідуальна = 
 |Кубак свету-спрынт      = 
 |Кубак свету-праследаванне = 
 |Кубак свету-мас        = 
 |Сезон                  = 
 |Дакладнасць               = 
 |Лежня                  = 
 |Стойка                 = 
 |Гонак                  = 
 |Перамог                  = 
 |Подыумаў               = 
 |Ачкоў                  = 
 |Медалі =

{ Style = "background:transparent"
 
}
}}
**Ю́рый Па́ўлавіч Калмако́ў** (нар. , с. Малмыж, Нанайскі  раён, Хабараўскі  край, РСФСР) — беларускі біятлансіт. Заслужаны майстар спорту СССР (1974).

## Біяграфія 
Скончыў у 1977 годзе Беларускі інстытут фізічнай культуры. Чэмпіён свету (1973, г. Лейк-Плэсід, ЗША; 1974, Раўбічы, БССР), СССР (1968, 1975) у эстафеце 4 х 7,5 км. Пераможца і прызёр міжнародных і ўсесаюзных спаборніцтваў. У 1977—1991 гг. трэнер Спартыўнага клуба БВА.

## Вынікі 
### Чэмпіянаты свету 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Профіль на сайце Спартыўная Расія

Катэгорыя:Біятланісты Беларусі
Катэгорыя:Біятланісты СССР
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па біятлоне
Кукурбітарыя

**Кукурбітарыя** (*Cucurbitaria*) — род сумчатых грыбоў сямейства .

## Апісанне 
Пладовыя целы (псеўдатэцыі) цесна згуртаваныя або адзіночныя, чорныя, чорна-бурыя, няправільна-шарападобныя або шарападобныя, з круглаватай адтулінай, гладкія ці шурпатыя; размешчаныя ў паглыбленай у субстрат, потым выступаючай добра развітай стоме. Сумкі падоўжана-цыліндрычныя, у большасці відаў з ножкай, 8-споравыя. Споры яйцападобныя, эліпсоідныя, жаўтавата-карычневыя.

## Арэал і экалогія 
Пашыраны ў Еўразіі і Паўночнай Амерыцы. Развіваюцца на адмерлых галінках дрэвавых і кустовых раслін, садзейнічаюць іх частковай мінералізацыі. На Беларусі найчасцей трапляюцца ,  — на шыпшыне, , .

## Літаратура 
* *Пякельная Т.* Кукурбітарыя // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 3. Катэнарыя — Недайка / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1984.
Ларыса Віктараўна Кабакова

{{Спартсмен
 |імя                 = Ларыса Кабакова
 |выява         = 
 |шырыня              = 
 |апісанне выявы = 
 |пол                 = жаночы
 |поўнае імя          = Ларыса Віктараўна Кабакова (Бязніцкая)
 |арыгінал імя      = 
 |мянушкі            = 
 |грамадзянства         =  > 
 |спецыялізацыя       = веславанне на байдарках і каноэ
 |клуб                = «Працоўныя рэзервы» (Мінск)
 |дата нараджэння       = 
 |месца нараджэння      = 
 |дата смерці         = 
 |месца смерці        = 
 |года кар'еры        = пач. 1970-х
 |рабочы бок     = 
 |трэнеры             = 
 |рост                = 
 |вага                 = 
| медалі =

{ style="background: transparent"
 
}
}}

**Ларыса Віктараўна Кабакова** (дзявочае **Бязніцкая**;  , в. Вугалеўшчына, Талачынскі  раён, Віцебская  вобласць, БССР) — беларуская вяслярка на байдарках і каноэ. Заслужаны  майстар  спорту  СССР (1973). Майстар спорту  СССР  міжнароднага  класа (1973).

## Біяграфія 
Скончыла ў 1976 годзе Рэспубліканскую школу трэнераў. Чэмпіёнка свету і Еўропы ў веславанні на байдарцы-чацвёрцы (1973, г. Тамперэ, Фінляндыя), сярэбраны прызёр чэмпіянату свету (1974, Мехіка), чэмпіянату свету і Еўропы (1975, Бялград) на байдарцы-чацвёрцы на дыстанцыі 500 м. Чэмпіёнка СССР (1972, 1974),  на байдарцы-двойцы на дыстанцыі 500 м. З 1973 інструктар Спарткамітэта Беларусі. Да 1997 — трэнер па плаванні.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* ICF medalists for Olympic and World Championships — Part 1: flatwater (now sprint): 1936—2007.
* ICF medalists for Olympic and World Championships — Part 2: rest of flatwater (now sprint) and remaining canoeing disciplines: 1936—2007.

Катэгорыя:Весляры на байдарках і каноэ СССР
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па веславанні на байдарках і каноэ
Катэгорыя:Чэмпіёны СССР па веславанні на байдарках і каноэ
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Талачынскім раёне
Катэгорыя:Весляры на байдарках і каноэ Беларусі
Уладзімір Уладзіміравіч Камінскі

**Уладзімір Уладзіміравіч Камінскі** (, в. Цна, Мінскі  раён, Мінская вобласць) — беларускі велагоншчык.   Кандыдат педагагічных навук (1992).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Цна  Мінскага  раёна. Быў трэцім сынам у сям'і, старэйшыя браты — Леанід і Анатоль — таксама займаліся веласпортам. Вучыўся ў Дубаўлянскай сярэдняй школе, якая знаходзілася ў двух кіламетрах ад роднай вёскі.

Скончыў у 1980 годзе Беларускі інстытут фізічнай культуры (спартыўна-педагагічны факультэт спартыўных гульняў і адзінаборстваў). Алімпійскі чэмпіён Летняй алімпіяды 1976 года ў Манрэалі (Канада) у каманднай шашэйнай гонцы на 100 км; чэмпіён свету (1977, Сан-Крыстобаль, Венесуэла); сярэбраны прызёр чэмпіянатаў свету (1974, г. Манрэаль, Канада; 1975, г. Метэ, Бельгія; 1978, г. Кёльн, ФРГ), чэмпіён СССР (1976—1978, 1980) у каманднай шашэйнай гонцы на 100 км. 

З 1980 года ў Акадэміі фізічнага выхавання і спорту (Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры). З 1996 года па 1999 год галоўны трэнер нацыянальнай каманды Беларусі па веласпорце.

## Узнагароды 
Заслужаны майстар спорту СССР (1976).

## Літаратура 
* 
* Каминский Владимир Владимирович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2006. — Т. 3. — С. 862.
* Каминский Владимир Владимирович // Минская область : энциклопедия : [в 2 т.]. — Минск, 2007. — Т. 2. — С. 138.
* Каминский Владимир Владимирович // Спортивная энциклопедия Беларуси. — Минск, 2005. — С. 213—214.

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Нацыянальнага алімпійскага камітэта Рэспублікі Беларусь. 
* 

Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па веласпорце
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад СССР
Катэгорыя:Велагоншчыкі СССР
Катэгорыя:Велагоншчыкі Беларусі
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1976 года
Катэгорыя:Велагоншчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1976 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па трэкавых велагонках
Катэгорыя:Выпускнікі спартыўна-педагагічнага факультэта спартыўных гульняў і адзінаборстваў БДУФК
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУФК
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінскім раёне
Афанасій Георгіевіч Заўялкаў

**Афанасій Георгіевіч Заўя́лкаў** (, в. Меншыкава, Курганская вобласць, Расія — ) — беларускі вучоны-эканаміст. Доктар эканамічных навук (1976), прафесар (1977).

## Біяграфія 
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Скончыў Днепрапятроўскае артылерыйскае вучылішча. Скончыў у 1951 годзе Маскоўскі эканамічны інстытут. З 1954 года ў Беларускім эканамічным універсітэце.

Даследаваў праблемы планавання сацыяльна-эканамічнага развіцця, цэн і цэнаўтварэння.

## Творы 
* Планирование чистого дохода в ценах. — Мн., 1980;
* Цены и ценообразование в СССР. 3 изд. — Мн., 1981;
* Планирование экономического и социального развития СССР. — Мн., 1987 (у сааўтарстве).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* Завьялков Афанасий Георгиевич  // Партал «ЭКОНОМИКА.BY»
* Завьялков Афанасий Георгиевич // Музейный комплекс «Дорога памяти»  

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Курганскай вобласці
Катэгорыя:Дактары эканамічных навук
Катэгорыя:Выпускнікі Фінансавага ўніверсітэта пры Урадзе Расійскай Федэрацыі
Катэгорыя:Эканамісты СССР
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Лейтэнанты СССР
Раман Пятровіч Гадаваны

**Раман Гадаваны** ( — ) — украінскі футбаліст, абаронца.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец цярнопальскай школы футбола. Першы трэнер — Багдан Антонавіч Бучынскі. Выступаў за цярнопальскія каманды СДЮШАР, «Педліцэй» і «Цярнопаль-ЦНЭУ» (каманда Цярнопальскага нацыянальнага эканамічнага ўніверсітэта), а тажке за клуб «Надзія» (Капычынцы). З красавіка 2008 года гуляў за «Ніву» з Цярнопаля.

З кастрычніка 2009 года выступаў у чэмпіянаце вобласці за «Цярнопаль-ЦНПУ» (Цярнопальскі нацыянальны педагагічны ўніверсітэт). 16 снежня па рашэнні ПФЛ кантракт Гадаванага з «Нівой» быў ануляваны з прычыны нявыплаты клубам заробку іграку, а сам Раман атрымаў статус свабоднага агента. У снежні 2009 года паслугамі іграка зацікавілася «Валынь», якая пасля Новага года падпісала кантракт з Раманам. У складзе луцкага клуба выступаў пераважна за дубль, у асноўным складзе з’яўляўся эпізадычна.

Улетку 2015 года праходзіў прагляд у мінскім «Дынама», але не падышоў клубу. У студзені 2016 года далучыўся да іншага беларускага клуба — мазырскай «Славіі». У складзе «Славіі» разглядаўся як асноўны цэнтральны абаронца, аднак большую частку сезону 2016 быў вымушаны прапусціць з-за траўм. У лютым 2017 года стала вядома, што з-за праблем са здароўем Раман пакідае «Славію».

У 2018—2021 гадах гуляў на аматарскім узроўні за клуб «Мэльныця-Падзільска».

## Студэнцкія спаборніцтвы 
З 20 па 26 ліпеня 2009 года выступаў на студэнцкім чэмпіянаце Еўропы, абараняючы колеры каманды Цярнопальскага нацыянальнага педагагічнага ўніверсітэта, і стаў чэмпіёнам Еўропы. Праз год з 19 па 25 ліпеня 2010 года зноў згуляў на чэмпіянаце Еўропы за «Цярнопаль» і на гэты раз стаў бронзавым прызёрам.

## Смерць 
Пасля пачатку расійскага ўварвання ваяваў у складзе 33-й асобнай механізаванай брагады. Загінуў 29 лістапада 2023 года.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Украіны
Катэгорыя:Ігракі ФК Ніва Цярнопаль
Катэгорыя:Ігракі ФК Цярнопаль
Катэгорыя:Ігракі ФК Валынь Луцк
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Мазыр
Катэгорыя:Загінулі ў баі
Мінскі абласны тэатр лялек «Батлейка»

**Мінскі абласны тэатр лялек «Батлейка»** — лялечны тэатр, створаны ў 1990 годзе ў горадзе Маладзечна. Размешчаны па адрасе вул. Язэпа Драздовіча, 5в.

Заснавальнік і мастацкі кіраўнік (да 1992 года) С. Юркевіч. Мастацкія кіраўнікі: Г. Карбаўнічая (1992—1993), Ю. Сарычаў (1995-96), А. Жыгадла (2000-01). Галоўны мастак — В. Рачкоўскі (з 1990 года). Тэатр арыентуецца на старажытнабеларускае мастацтва батлейкі, хрысціянскія традыцыі. Выкарыстоўваюцца лялькі розных сістэм: трасцінкавыя, пяльчаткавыя, планшэтныя, марыянеткі, тантамарэскі, маскі. Выкарыстоўваюцца дэкарацыі, тсылізаваныя пад афармленне традыцыйнай беларускай батлейкі, а таксама народныя аўтэнтычныя сродкі выразнасці.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Лялечныя тэатры Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:Культура Маладзечна
Катэгорыя:1990 год у Беларусі
Юркевіч

**Юрке́віч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Алена Раманаўна Юркевіч — Герой Сацыялістычнай Працы.
* Аляксандр Іванавіч Юркевіч — беларускі палітык.
* Андрэй Юркевіч (нар. 1978) — беларускі кёрлінгіст.
* Віталь Юркевіч — беларускі гандбаліст.
* Дар’я Аляксандраўна Юркевіч — беларуская біятланістка.
* Іван Данілавіч Юркевіч — беларускі вучоны-геабатанік.
* Марыя Емяльянаўна Юркевіч — Герой Сацыялістычнай Працы.
* Мікалай Рыгоравіч Юркевіч — беларускі юрыст.
* Сяргей Пятровіч Юркевіч — беларускі акцёр, Заслужаны артыст Беларусі (1966).
* Сяргей Фёдаравіч Юркевіч — беларускі рэжысёр, даследчык мастацтва лялечнага тэатра.
* Фёдар Міхайлавіч Юркевіч (нар. 2003) — беларускі футбаліст.
Аляксей Сямёнавіч Шыляеў

**Аляксей Сямёнавіч Шыляеў** (, в. Правы Лякшур, Сюмсінскі раён, Удмурція) — беларускі вучоны ў галіне матэрыялазнаўства. Доктар тэхнічных навук (1988), прафесар (1990).

Скончыў у 1952 годзе Удмурцкі педагагічны інстытут. З 1964 года ў Беларускім аграрным тэхнічным універсітэце.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па распрацоўцы тэхналагічных працэсаў і абсталявання з выкарыстаннем ультрагуку для вырабу, аднаўлення і ўмацавання дэталей машын у машына-прыладабудаванні і інш.

## Творы 
* Ультразвуковая технология улучшения эксплуатационных свойств сталей и сплавов при изготовленни и ремонте деталей машин. Мн., 1986;
* Ультразвуковая обработка расплавов при производстве и восстановлении деталей машин. Мн., 1992.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сюмсінскім раёне
Катэгорыя:Матэрыялазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Дактары тэхнічных навук
Катэгорыя:Выпускнікі Удмурцкага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі БДАТУ
Міхаіл Мікалаевіч Шыманскі

**Міхаіл Мікалаевіч Шыма́нскі** (, в. Пешкі, , Брэсцкая вобласць) — беларускі журналіст. Заслужаны работнік культуры БССР (1985).

## Біяграфія 
Скончыў у 1963 годзе БДУ. З 1961 года працаваў у газеце «Звязда», з 1970 года ўласны карэспандэнт па Беларусі газеты «Известия», з 1994 года ў газеце «Рэспубліка».

Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у галіне літаратуры, мастацтва і архітэктуры (1998, у сааўтарстве) — *за цыкл публіцыстычных артыкулаў «Беларусь. Час i людзi ў роздуме журналiстаў»*

## Творчасць 
Друкуецца з 1950 года. Аўтар кнігі нарысаў і публіцыстыкі «Чуем вашы крокі» (1977), «Прага вышыні», «Зямля, дзе я жыву» (абедзве 1980), «Людзі, людзі — зямныя зоркі» (1982), «Без права на памылку» (1985), «Зярняты і зоркі» (1986), «Не спыніся на шляху» (1988), «Тры бярозкі каля агню» (1989), «Добры дзень, Кітай!» (2001), «Кітай з адкрытым сэрцам» (2002), сцэнарыяў дакументальных фільмаў і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі БССР
Катэгорыя:Постаці газеты «Известия»
Катэгорыя:Постаці газеты «Звязда»
Катэгорыя:Постаці газеты «Рэспубліка»
Катэгорыя:Галоўныя рэдактары газеты «Народная газета»
Катэгорыя:Заслужаныя работнікі культуры Беларускай ССР
Вячаслаў Антонавіч Селях-Качанскі

**Вячаслаў Антонавіч Селях** (**Селях-Качанскі**; , Лагойск — , Саўт-Рывер, ЗША) — беларускі оперны спявак (драматычны бас-барытон), музычна-драматычны і тэатральны дзеяч.

## Біяграфія 
Скончыў Маладзечанскую настаўніцкую семінарыю ў 1905 годзе, Пецярбургскую кансерваторыю ў 1915 годзе. З 1913 года артыст тэатра «Музычнай драмы». З 1915 года саліст Марыінскага тэатра, дзе выканаў партыі Ганца ў оперы «Казка пра цара Салтана», Барыса Гадунова ў оперы «Барыс Гадуноў», Шаклавітага ў оперы «Хаваншчына» М. Мусаргскага, Ігара ў оперы «Князь Ігар», Грыгорыя Гразнога ў «Царскай нявесце» і інш. Адначасова ў 1916 годзе працаваў у Александрынскім тэатры. Спяваў сумесна з Ф. Шаляпіным.
. 1926. Злева направа: сядзяць К. С. Серада, Юльян Дрэйзін, Язэп Дыла, Антон Грыневіч, Мікалай Шчакаціхін, стаяць Мікалай Красінскі, Паўліна Мядзёлка, Вячаслаў Селях, Фларыян Ждановіч.]]

З 1924 года кіраўнік музычнай падсекцыі Інбелкульта, выкладчык опернага і харавога класаў Беларускага музычнага тэхнікума. Сярод яго вучняў былі Пігулеўскі, Няборская, Ашкіназі, Т. Баначыч, Архіпаў, а таксама некаторы час у яго вучылася вакалу Л. Александроўская. Арганізатар Беларускага студыйнага хору ў 1926 годзе, рэарганізаванага ў 1928 годзе ў Беларускую дзяржаўную капэлу (цяпер Дзяржаўная акадэмічная харавая капэла Беларусі). Галоўны рэжысёр (і выканаўца ролі Млынара) пастаноўкі ў БДТ-1 ўпершыню на беларускай мове оперы «Русалка» А. Даргамыжскага (14-15 мая 1927). З 1927 года дырэктар БДТ-1, зняты з пасады па абвінавачванні ў «нацдэмаўшчыне». З 1930 года дырэктар Беларускага тэатральнага тэхнікума, загадчык Беларускіх драматычных курсаў.

З 1933 года ў Ленінградзе, намеснік дырэктара Опернай студыі імя Рымскага-Корсакава, рэжысёр Вандроўнай оперы Усерасійскага тэатральнага таварыства. З 1937 года працаваў ва Украіне.

У чэрвені 1943 года вярнуўся на радзіму, кіраўнік аддзела мастацтва БЦР і аддзела культуры і мастацтва Беларускай народнай самапомачы. Адначасова кіраўнік і галоўны рэжысёр Мінскага гарадскога тэатра. Разам з Тодарам Лебядой паставіў яго п’есу «Загубленае жыццё». З 1944 года ў Берліне. У літаратуры даецца інфармацыя, што гэтым часам В. Селях сумесна з М. Равенскім стварыў канцэртна-эстрадную групу пры прапагандысцкай установе «Вінета».

З 1950 года ў ЗША. Займаўся арганізацыяй хароў і тэатральных груп, ладзіў канцэрты і спектаклі.

Аўтар твораў царкоўнай музыкі, хароў і песень на вершы беларускіх паэтаў.

## Літаратура 
* *Юрэвіч Л.* Беларускі тэатр і драматургія на эміграцыі // Тэатральная творчасць. № 6, 1997. № 1, 1998.
* *Селях С.* Да біяграфіі спевака Вячаслава Селяха // Кантакты і дыялогі, № 7-8, 2000.
* 
* *Селях С.* Невядомы прэм’ер // Літаратура і мастацтва, № 5 (4089), 2 лютага 2001.
* *Селях С. У.* Старонкі творчай біяграфіі Вячаслава Селяха // Мастацтва, № 5, 2001. — С. 35-39; № 6, 2001. — С. 46-48.
* Вячаслаў Антонавіч Селях // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя : у 2-х т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 2003. — Т. 2. — С. 340.

Катэгорыя:Выпускнікі Санкт-Пецярбургскай кансерваторыі
Катэгорыя:Постаці Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы
Катэгорыя:Члены Беларускай цэнтральнай рады
Сцяпан Іванавіч Шыманскі

**Сцяпан Іванавіч Шыма́нскі** (, в. Варонічы, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць — ) —  (1943), дацэнт (1970).

## Біяграфія 
Скончыў у 1939 годзе Ваенную акадэмію імя Фрунзэ, у 1950 годзе Ваенную акадэмію Генштаба. У Чырвонай Арміі з 1932 года.

Удзельнік савецка-фінскай вайны 1939—1940 гадоў. У Вялікую Айчынную вайну з 1941 года на Паўночным, Карэльскім і 3-м Беларускім франтах: начальнік аддзела штаба авіядывізіі, начальнік штаба авіяпалка, намеснік начальніка аператыўнага аддзела паветранай арміі, начальнік штаба авіядывізіі. Удзельнік , баёў ва Усходняй Прусіі.

Пасля вайны ў ВПС Савецкай Арміі, з 1956 выкладчык ваеннай акадэміі.

## Літаратура 
* 
* Беларуская ССР: Карот. энцыкл. Т.5. — С. 678.

## Спасылкі 
* 
* Шиманский Степан Иванович  // Праект «Память народа»
* Музейный комплекс «Дорога памяти»  

Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Лявон Шырын

**Лявон Шырын** (**Леанід Іванавіч**; , в. Працавічы, Слуцкі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі . Скончыў у 1962 годзе БДУ. З 1951 года на педагагічнай і журналісцкай рабоце. Друкаваўся з 1956 года.

## Творчасць 
У паэтычных зборніках для дзяцей «Мы дзеці шахцёраў» (1978), «Песні ручая» (1980), «Ясь, жалейка і вясна» (1989) тэмы школьнага жыцця, працы, сяброўства, любові да роднай зямлі. Аўтар гумарыстычных вершаў, сцэнарыяў перадачы «Калыханка» Беларускага тэлебачання (1982—1985) і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Крывое (возера, басейн Палаты)

**Крыво́е** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 38 км на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 4 км на поўнач ад вёскі Дрэтунь, у басейне ракі Палата.

Плошча паверхні 0,2 км². Даўжыня 0,98 км, найбольшая шырыня 0,38 км. Даўжыня берагавой лініі 2,38 км.

Размешчана сярод забалочанага лесу. Схілы невыразныя. Берагі забалочаныя.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Думбля (возера, Пастаўскі раён)

**Ду́мбля** — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці, за 3 км на паўночны захад ад горада Паставы, у басейне ракі Мядзелка.

Плошча паверхні 0,11 км². Даўжыня 0,6 км, найбольшая шырыня 0,2 км. Даўжыня берагавой лініі 1,45 км. Плошча вадазбору 96 км².

Злучана ручаём з Задзеўскім возерам і ракой Мядзелка. Істотна зарастае.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Пастаўскага раёна
Мікалай Мікалаевіч Шышкін

**Мікалай Мікалаевіч Шы́шкін** (, в. Вылева, Добрушскі раён, Гомельская вобласць — ) — беларускі артыст эстрады, спявак. Заслужаны артыст Беларусі (1961).

## Біяграфія 
У 1938—1941 гадах вучыўся ў Рэспубліканскім тэатральным вучылішчы, у 1945—1948 гадах і Мінскім музычным вучылішчы.

З 1946 года — артыст Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі, з 1948 года — Белдзяржэстрады, з 1953 года — . У 1957—1982 гадах — артыст гутарковага жанру Беларускай філармоніі.

## Творчасць 
Аўтар і выканаўца эстрадных фельетонаў, мініяцюр, сатыр, куплетаў, гумарыстычных апавяданняў, рэпрыз. Выступаў у перыядычным друку па праблемах беларускага эстраднага мастацтва.

## Узнагароды 
* Заслужаны артыст Беларускай ССР (1961).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Рэспубліканскага тэатральнага вучылішча
Катэгорыя:Выпускнікі Мінскага дзяржаўнага музычнага каледжа імя М. І. Глінкі
Катэгорыя:Постаці Вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Постаці Белдзяржэстрады
Катэгорыя:Постаці Тэатра эстрады імя А. І. Райкіна
Катэгорыя:Постаці Беларускай дзяржаўнай філармоніі
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларускай ССР
Крывое (возера, Мёрскі раён)

**Крыво́е** — возера ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці, за 17 км на захад ад горада Мёры, за 2,5 км на поўдзень ад вёскі Зачарэўе (на захад ад возера Абстэрна), у басейне ракі Вята.

Плошча паверхні 0,02 км². Даўжыня 0,32 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 0,75 км.

Схілы катлавіны стромкія, параслі лесам.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Мёрскага раёна
Крывое (возера, басейн Дрысы)

**Крыво́е** — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 36 км на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 2 км на поўдзень ад вёскі Рудня Альбрэхтаўскага сельсавета Расонскага раёна, у басейне ракі Дрыса.

Плошча паверхні 0,06 км². Даўжыня 0,7 км, найбольшая шырыня 0,2 км. Даўжыня берагавой лініі 1,5 км.

Схілы катлавіны спадзістыя, вышынёй да 2 м, пад забалочаным лесам. Выцякае ручай у раку Іспол.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Полацкага раёна
Ксяндзоўскае

**Ксяндзо́ўскае** — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці, за 4 км на захад ад горада Паставы, у басейне ракі Мядзелка.

Плошча паверхні 0,18 км². Даўжыня 0,8 км, найбольшая шырыня 0,29 км. Найбольшая глыбіня 4,6 м, сярэдняя 2,7 м. Даўжыня берагавой лініі 2,07 км. Аб’ём вады 0,48 млн м³. Плошча вадазбору 3,8 км².

Схілы катлавіны вышынёй 2—4 м, разараныя, на поўдні і захадзе невыразныя. Берагі сплавінныя, месцамі пад хмызняком. На захадзе, поўдні і паўднёвым усходзе забалочаная пойма шырынёй ад 10 да 250 м, парослая хмызняком. Дно ілістае. Зарастае амаль трэць плошчы возера. Уздоўж берагоў паласа надводнай расліннасці шырынёй 6—35 м да глыбіні 1 м.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Пастаўскага раёна
Паўстанне Ісатая Тайманава

**Паўстанне Ісатая Тайманава** — паўстанне казахаў Малодшага жуза пад правадырствам Ісатая Тайманава.

Асноўнай прычынай паўстання ў Букееўскай ардзе пад кіраўніцтвам Ісатая Тайманава і Махамбета Утэмісава было згаленне вялікай масы казахаў і іншых нацый (шаруа) у выніку адсутнасці дастатковай колькасці паш. Колькасць прыдатных земляў няўхільна скарачалася. Землі, па Вялікаму і Малому Узеню і вакол Камыш-Самарскіх азёр, прыдатныя для земляробства рэгулярна канфіскоўваліся пад казачыя хутары. Астатнія землі размяркоўваліся нераўнамерна, асноўныя пашы пакідаліся за ханам Джангірам і яго набліжанымі. Становішча ўскладняла забарона на пераход праз Урал і паша ўздоўж яго абалоны. Шаруа пачалі ў адкрытую рабаваць быдла ў султанскіх і ханскіх качэўях. З лютага 1836 года стыхійныя выступы былі падтрыманы старшыной Тайманавым і акынам Махамбетам, які далучыўся да яго. Яны заклікалі займаць землі хана і Уральскага казачага войска, пераходзіць да Урала, адбіваць быдла. Да паўстання далучыліся некалькі родаў на чале са старшынамі. Зрэшты спачатку захоўвалася надзея на рашэнне зямельнай праблемы з дапамогай рускіх улад. Ісатай Тайманаў звярнуўся да генерал-губернатара В. А. Пяроўскага: «Просьбы і скаргі нашы нікім не прымаюцца, маёмасць у нас адымаюць і мы, быццам замежнікі, баімся ўсяго, нягледзячы на тое, што прымалі прысягу на вернападданства гасудару імператару. Але раз Ваша Яснавяльможнасць прадстаўляе тут асобу галоўнага начальніка, то я палічыў давесці да Вашага ведама і прасіць пра адкамандзіраванне да нас сапраўдных урадоўцаў, якія ўглыбіліся б у наша бядотнае становішча і зрабілі па скаргах нашым усенароднае даследаванне. Асабліва мы жадаем, каб скаргі нашы былі даследаваны спадаром падпалкоўнікам Далем». Але ў выніку было прынята рашэнне пра арганізацыю карнай экспедыцыі з некалькіх сотняў уральскіх і астраханскіх казакоў супольна з вернымі хану Джангіру атрадамі. У лістападзе 1837 года была здабыта перамога над паўсталымі ў Тас-Цюбе. Рассеяныя паўстанцы часткова здолелі прарвацца на левы бераг Урала і згрупавацца зноў. Увесну Пяроўскі даносіў у Пецярбург, што войска Тайманава «паступова ўзрастаючы, пачало даволі дадатна набліжацца да лініі і, нарэшце, па апошніх вестках, знаходзілася ўжо не далей двух пераходаў. Ад дзвюх трох тысяч чалавек пры раптоўным нападзе можа прарвацца на кожнай кропцы лініі і нарабіць вялікія хваляванні». За Урал была выслана экспедыцыя ў складзе рэгулярных войскаў, уральскіх і арэнбургскіх казакоў і 12 ліпеня 1838 года паўсталыя былі пабіты, Ісатай Тайманаў забіты, Махамбет Утэмісаў з ацалелымі ўдзельнікамі бег на поўдзень, і пасля быў забіты. Загінуў 20 кастрычніка 1846 года на тэрыторыі цяперашняй Атыраўскай вобласці — быў забіты наёмнымі забойцамі сваіх ворагаў.

Катэгорыя:Войны XIX стагоддзя
Катэгорыя:Паўстанні ў Расійскай імперыі
Катэгорыя:Гісторыя Казахстана
Кукурбітарыя парэчкавая

**Кукурбітарыя парэчкавая** (*Cucurbitaria ribis*) — род сумчатых грыбоў сямейства плеяспоравых.

## Літаратура 
* *Пякельная Т.* Кукурбітарыя // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 3. Катэнарыя — Недайка / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1984.

Катэгорыя:Кукурбітарыя
Астана-Арэна

«**Астана-Арэна**» — стадыён у Астане, сталіцы Казахстана, які змяшчае 30 000 гледачоў.

Стадыён спачатку, як і ў афіцыйны дзень адкрыцця, зваўся Стадыён Кажымукан у гонар вядомага барца Кажымукана Мунайтпасава. Пазней стадыён набыў сваю цяперашнюю назву **Астана-Арэна**.

Стадыён, перадусім, арыентаваны на футбол, але лёгка можа быць адаптаваны і для іншых спартыўных імпрэз, улучаючы любыя віды спорту ў краіне – барацьба, дзюдо і бокс.
Арэна на 30 000 месцаў задумана як вялікі амфітэатр з двухузроўневай структурай: ніжняй тэрасай у 15 000 месцаў, якая атачае гульнявое поле, і верхняй пазіцыяй у 15 000 месцаў, якая навісае з заходняга і ўсходняга бакоў. Адусюль бесперашкодны агляд поля.

Рассоўны дах стадыёна цалкам адкрываецца і закрываецца за 20 хвілін. Стадыён мае штучнае поле і інфраструктуру ўсіх памяшканняў, прыстасаваных да правядзення матчаў сусветнага ўзроўня і канцэртаў.

## Гісторыя стадыёна 
Стадыён быў адкрыты 3 ліпеня 2009 года. У першым у гісторыі стадыёна матчы ў той дзень сустракаліся «Астана» і моладзевая зборная Казахстана. Матч судзіў вядомы італьянскі арбітр П'ерлуіджы Каліна, сімвалічны першы ўдар па мячы пад яго свісток нанёс прэзідэнт Казахстана Нурсултан Назарбаеў. У складзе кожнай з камандаў, апроч іх сталых гульцоў, выступалі па дзве запрошаныя «зоркі»: у складзе моладзевай зборнай Казахстана — абаронца зборнай Грузіі і італьянскага «Мілана» Каха Каладзэ і нападнік зборнай Украіны Андрэй Шаўчэнка, а ў складзе «Астаны» — вядомыя турэцкія футбалісты Хасан Шаш і Хакан Шукюр.

14 кастрычніка 2009 года на стадыёне ўпершыню адбыўся афіцыйны матч нацыянальных зборных: у рамках кваліфікацыйнага турніру чэмпіянату свету 2010 зборная Казахстана сустрэлася са зборнай Харватыі. Матч скончыўся ў карысць гасцей з лікам 2:1, вырашальны мяч быў забіты пад канец матча, у кампенсаваны час.

На стадыёне прайшла цырымонія адкрыцця Зімовых Азіяцкіх гульняў 2011 года. 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт стадыёна Астана-Арэна
* Астана-Арэна на football-arena.ru 
* wikimapia 

Катэгорыя:Футбольныя стадыёны
Катэгорыя:Спартыўныя збудаванні Казахстана
Катэгорыя:ФК Астана
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Астаны
Аляксандр Аляксандравіч Міцянін

**Аляксандр Аляксандравіч Міцянін** — беларускі біёлаг, мастак-таксідэрміст і мастак-анімаліст.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт у 1992 годзе.

У 1992 годзе стажыраваўся ў  у Санкт-Пецярбургу, дзе паспяхова асвоіў скульптурны метад вырабу пудзілаў жывёл.

Працуе вядучым заолагам Заалагічнага музея БДУ.

## Творчасць 
Кваліфікаваны мастак-таксідэрміст. На працягу 10 гадоў стварыў для Заалагічнага музея БДУ звыш 150 новых экспанатаў, у тым ліку такіх буйных млекакормячых, як , , , , , .

У супрацоўніцтве з Белпоштай стварыў вялікую колькасць паштовых марак з выявамі жывёл і раслін. Таксама працуе ў галіне кніжнай графікі.

## Спасылкі 
* Митянин Александр Александрович  
* Загадчык заалагічнага музея БДУ распавёў, адкуль бяруцца самыя незвычайныя экспанаты 

Катэгорыя:Таксідэрмісты
Катэгорыя:Анімалісты
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі марак
Васточны (касмадром)

**Касмадром «Васточны»** ( — «усходні») — расійскі касмадром на Далёкім Усходзе ў Амурскай вобласці, паблізу горада Свабодны, Амурскай вобласці і горада Цыялкоўскі той жа вобласці, а таксама касмадрома «Свабодны». Агульная плошча зарэзерваванай тэрыторыі касмадрома — 1035 км².

6 лістапада 2007 года прэзідэнд Расійскай Федэрацыі У.Пуцін падпісаў загад аб будаўніцтве касмадрома. У 2012 годзе пачалося будаўніцтва 1-й чаргі касмадрома.

Першы запуск з касмадрома адбыўся 28 красавіка 2016 года ў 05:01 МСК. Ракета-носьбіт «Саюз-2.1а» вывела на арбіту спадарожнікі «Ламаносаў», «Бусел-2Д» і «SamSat-218». За стартам асабіста назіраў Прэзідэнт Расійскай Федэрацыі Уладзімір Пуцін. У гэты ж дзень Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь Аляксандр Лукашэнка павіншаваў Уладзіміра Пуціна з паспяховым запускам з новага касмадрома Васточны ракеты-носьбіта «Саюз-2.1а».

## Стартавыя пляцоўкі 
На касмадроме 2 стартавыя пляцоўкі:

* **1С**. Пляцоўка пабудавана ў сакавіку 2016 года. Прызначана для запускаў ракет-носьбітаў «Саюз-2» (лёгкі-сярэдні клас);
* **1А**. Пляцоўка пабудавана ў лістападзе 2023 года. Прызначана для запускаў ракет-носьбітаў «Ангара-А5». Пасля першага паспяховага запуска было прынята рашэння мадэрнізіраваць стартавы комплекс для магчымасці запускаць ракета-носьбіты «Ангара-А5В» (лёгкі-цяжкі клас);
Таксама ў планах будоўля 3-га стартавага комплексу для ракет «Амур-СПГ». Будаўніцтва пачнецца пасля завяршэння ўсіх будаўнічых работ на пляцоўцы **1А**.

## Цікавыя факты 
* Стартавы комплекс касмадрома намаляваны на адваротным баку грашовай купюры вартасцю ў 2 000 рублёў, выпушчанай Банкам Расіі 12 кастрычніка 2017 года.

## Спасылкі 
* Касмадром Васточны  // на сайце Раскосмас

Катэгорыя:Касмадромы СССР і Расіі
Міцянін

**Міцянін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Аляксандравіч Міцянін, беларускі біёлаг, мастак-таксідэрміст і мастак-анімаліст
* Анатоль Якаўлевіч Міцянін, беларускі архітэктар
Шыманскі

**Шыманскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Васіль Паўлавіч Шыманскі (1919—1986) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
* Міхаіл Мікалаевіч Шыманскі — беларускі журналіст.
* Сцяпан Іванавіч Шыманскі — савецкі ваенны дзеяч.

## Гл. таксама 
* Шыманская
Чорнае (возера, Пастаўскі раён, басейн Мядзелкі)

**Чо́рнае** — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці, на паўночна-заходняй ускраіне горада Паставы, у басейне ракі Мядзелка.

Плошча паверхні 0,05 км². Даўжыня 0,42 км, найбольшая шырыня 0,21 км. Даўжыня берагавой лініі 1 км.

Размешчана ў забалочаным паніжэнні. Зарастае.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Пастаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Мядзелкі
Шэін

**Шэін** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксей Георгіевіч Шэін, беларускі палітык і грамадскі дзеяч, журналіст
* Аляксей Сямёнавіч Шэін, рускі ваявода, баярын, дзяржаўны дзеяч
* Валерый Мікалаевіч Шэін, беларускі гісторык журналістыкі
* Іван Адрэевіч Шэін, беларускі ўрач-уролаг
Рэлігія ў Казахстане

**Рэлігія ў Казахстане** — сукупнасць рэлігійных плыняў, якія зацвердзіліся на тэрыторыі Рэспублікі Казахстан.

Канстытуцыя краіны вызначае Рэспубліку Казахстан свецкай дзяржавай. Асноўнымі рэлігіямі ў Казахстане з'яўляюцца іслам і хрысціянства (галоўным чынам, праваслаўе), таксама прысутнічаюць іўдаізм і будызм. Частка насельніцтва Казахстана — нявернікі.

## Рэлігійная прыналежнасць насельніцтва Казахстана 
У 2009 годзе (упершыню пасля перапісу 1937 года) быў праведзены перапіс, падчас якога рэспандэнтам задавалася пытанне пра дачыненне да рэлігіі. Вынікі перапісу паказалі, што пераважная большасць жыхароў Казахстана аднесла сябе да той ці іншай рэлігіі (каля 97 % насельніцтва), толькі 3 % апытваных заявілі пра тое, што з'яўляюцца нявернікамі, або адмовіліся даць адказ на задаванае пытанне.

За гады незалежнасці адбыўся сапраўдны рэнесанс рэлігіі ў Казахстане. За 18 гадоў колькасць рэлігійных з'яднанняў узрасла ў 6 раз, ад 671 у 1991 годзе да звыш 4200 у 2009 годзе. У наш час дзеюць амаль 3200 мячэцяў, цэркваў, малітоўных дамоў.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 


Казахстан
Валерый Мікалаевіч Шэін

**Валерый Мікалаевіч Шэ́ін** () — беларускі гісторык журналістыкі. Кандыдат гістарычных навук (1974).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 4 верасня 1937 года ў в. Архіпа-Асіпаўка Геленджыцкага раёна Краснадарскага краю РСФСР.

З 1958 года працаваў на Беларускім радыё, у газеце «Зорька». У 1964 годзе скончыў філалагічны факультэт БДУ па спецыяльнасці «Журналістыка». З 1967 года — адзін з заснавальнікаў і выкладчык кафедры тэлебачання і радыёвяшчання БДУ. У 1976 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю, у 1979 годзе прысвоена вучонае званне дацэнта.

Памёр у сакавіку 2025 года.

## Навуковая дзейнасць 
Даследваў гісторыю і развіццё беларускага радыё. Аўтар навуковых прац: «Родны голас: Публіцыстычныя выступленні Я.Коласа на радыё» (1970), «Станаўленне Беларускага радыё (1925—1932)» (1973), «Беларускае радыё ў гады Вялікай Айчыннай вайны (чэрвень 1941—май 1945)» (1974), «Слова ў змаганні» (1976), «Радыё клікала да барацьбы», «Карэспандэнты ваеннага часу» (абедзве 1995); «Адраджэнне радыёвяшчання на Беларусі (1944—1945)» (1998); навучальна-метадычных прац, дакументальных і навукова-папулярных фільмаў.

## Творы 
* У вогненныя гады: Гаворыць і паказвае Беларусь. Мн., 1975 (у сааўт.);
* Радыёперадача. Ч. 1. Мн., 1988 (разам з Я. Радкевічам);
* З пашанай і цеплынёй да Alma mater. Мн., 2003 (у сааўт.).
* Информационные и аналитические жанры радиожурналистики. Мн.. 2003.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук
Катэгорыя:Постаці Першага Нацыянальнага канала Беларускага радыё
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Artemisia integrifolia

**Artemisia integrifolia** — травяністая расліна сямейства астравых.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна з доўгім карэнішчам і прамымі парасткамі. Лісце простае, ланцэтнае, чаргаванае і размешчана па ўсёй даўжыні галін. Кветкі памерам да 1 см сабраныя ў суквецці-мяцёлкі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Палын
Катэгорыя:Травы
Ласіца (возера, басейн ракі Ласіца, каля вёскі Валкі)

**Ла́сіца** — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці, за 36 км на ўсход ад горада Паставы, паміж вёскамі Ласіца і Валкі, у басейне ракі Ласіца.

Плошча паверхні 0,07 км². Даўжыня 0,41 км, найбольшая шырыня 0,27 км. Даўжыня берагавой лініі 1,1 км.

Схілы катлавінай вышынёй 5 м, разараныя. Берагі забалочаныя. Вакол возера пойма шырынёй 50—100 м, парослая хмызняком. Праз возера цячэ рака Ласіца (да ўпадзення называецца Турчанка).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Пастаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Галбіцы
Аляксандр Усцінавіч Шэлег

**Аляксандр Усцінавіч Шэ́лег** (, в. Бярозаўка, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі фізік. Доктар фізіка-матэматычных навук (1989), прафесар (1991).

## Біяграфія 
У 1952 г. скончыў Рудзенскую СШ.

Скончыў у 1957 годзе БДУ. З 1957 года ў Інстытуце фізікі цвёрдага цела і паўправаднікоў НАН Беларусі, з 1975 года загадчык лабараторыі.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па фізіцы крышталёў, хімічных сувязях у іх і фазавых пераходах, дынаміцы крышталічных рашотак. Выявіў несувымерныя фазы, ў шэрагу крышталёў паўправадніковых злучэнняў тыпу A²B5 і даследаваў іх уласцівасці. Вывучыў характар пераўтварэнняў працягла-перыядычных звышструктур у залежнасці ад тэмпературы.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Катэгорыя:Дактары фізіка-матэматычных навук
Шэлег (значэнні)

**Шэ́лег** (з нямецкай Schilling) — старажытная нямецкая грашовая адзінка (салід), таксама прозвішча.

## Прозвішча 
* Аляксандр Усцінавіч Шэлег, беларускі фізік
* Анатоль Рыгоравіч Шэлег, беларускі акцёр
* Валерый Канстанцінавіч Шэлег, беларускі вучоны ў галіне матэрыялазнаўства
* Вольга Міхайлаўна Шэлег, беларускі мовазнавец
* Мікалай Сідаравіч Шэлег (нар. 1949) — беларускі эканаміст, спецыяліст у галіне сусветнай эканомікі.
Экла

**Экла**:

### Бельгія 
* Экла — горад у Фландрыі, Бельгія
* Канал Экла
Вольга Міхайлаўна Шэлег

**Вольга Міхайлаўна Шэ́лег** (, в. Стары Свержань, Стаўбцоўскі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі мовазнавец. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1971).

Скончыла ў 1955 годзе БДУ. Працавала настаўніцай. З 1957 года ў Інстытуце мовазнаўства АН Беларусі.

## Навуковая дзейнасць 
Удзельнічала ў комплексе прац па беларускай лінгвагеаграфіі. Даследавала беларускую дыялекталогію. Адзін з аўтараў «Інструкцыі па збіранню матэрыялаў для складання абласных слоўнікаў беларускай мовы» (вып. 1—2, 1959—60), «Дыялекталагічнага атласа беларускай мовы» (1963), «Нарысаў па беларускай дыялекталогіі» (1964).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Стаўбцоўскім раёне
Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі СССР
Катэгорыя:Дыялектолагі
Eugenia

**Eugenia** — род раслін сямейства міртавых, які ўключае ў сябе больш за 1000 відаў. Названы ў гонар палкаводца Яўгена Савойскага.

## Арэал 
Віды роду распаўсюджаныя ў субтрапічных і трапічных абласцях планеты. Пераважная частка відаў распаўсюджаная ў тропіках Амерыканскага кантынента, асабліва шмат іх расце ў Паўночных Андах, у Карыбскім басейне і ў прыбярэжных лясах Усходняй Бразіліі. Невялікая частка прадстаўнікоў роду распаўсюджана на Мадагаскары і ў Новай Каледоніі. Віды роду — вечназялёныя дрэвы і кусты.

## Некаторыя віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Таксанамічная схема 
## Выкарыстанне 
Некаторыя віды роду культывуюцца, як дэкаратыўныя расліны дзеля іх прывабнага глянцавага лісця. Некалькі відаў культывуюцца дзеля ядомых пладоў, якія ўжываюцца ў свежым выглядзе або выкарыстоўваюцца для падрыхтоўкі джэмаў і жэле.

Катэгорыя:Міртавыя
Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Таксоны раслін, названыя ў гонар людзей