open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Артур Гронак

**Артур Гронак** (; нар. , Варшава, Польшча) — польскі баскетбольны трэнер.

## Кар’ера 
У 2017 годзе стаў чэмпіёнам Польшчы з камандай «Зялёна Гура», з гэтай жа камандай ён выйграў Кубак Польшчы. У сезоне 2018/2019 быў першым трэнерам «Старогарда Гданьскага».

У чэрвені 2019 года падпісаў двухгадовы кантракт з быдгашчскай «Асторыяй».
   

Катэгорыя:Баскетбольныя трэнеры Польшчы
Катэгорыя:Трэнеры «Асторыі» Быдгашч
Катэгорыя:Трэнеры «Зялёнай Гуры» (баскетбол)
Катэгорыя:Трэнеры СКС Старогард Гданьскі
Катэгорыя:Трэнеры «Старта» Люблін
Ламія Аджы Башар

**Ламія Аджы Башар** (; нар. 1998) — іракская праваабаронца езідскага паходжання. Была захопленая ІДІЛ і знаходзілася ў сексуальным рабстве. Пасля ўцёку прызнана ААН ганаровым паслом па барацьбе супраць рабства і атрымала шэраг міжнародных праваабарончых прэмій.

## Біяграфія 
### Раннія гады 
У Іраку ў сям’і Башар засталіся будынак і фермерскае гаспадарства. Там яна хадзіла ў школу.

### Рабства 
У палоне яе білі і неаднаразова збівалі і гвалтавалі. Намагалася збегчы чатыры разы. Падчас апошняй спробы дзве яе спадарожніцы, 8-гадовая Алмас і 20-гадовая Кацярына, загінулі, падарваўшыся на міне, сама Башар атрымала раненні і страціла вока, аднак у яе атрымалася пакінуць тэрыторыю, кантраляваную тэрырарыстамі, і ўз’яднацца з часткай сям’і на землях, кантраляваных курдамі, у сакавіку 2016 года.

## Сям’я 
Частка сям’і здолела дабрацца да Германіі.

## Узнагароды 
* Прэмія Андрэя Сахарава за свабоду думкі ў 2016 годзе (разам з Надзяй Мурад)
* Прэмія Вацлава Гавела ў галіне правоў чалавека (2016)

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Две бывшие пленницы ИГ получили премию имени Сахарова

Катэгорыя:Праваабаронцы Ірака
Катэгорыя:Ахвяры сексуальнага гвалту
Ільхам Тахці

**Ільхам Тахці** (, ; нар. 25 кастрычніка 1969) — кітайскі эканаміст, уйгурскі праваабаронца. Двойчы арыштаваны за крытыку палітыкі кітайскага ўрада ў дачыненні да ўйгураў. Засуджаны да пажыццёвага зняволення. У 2019 годзе яму была прысвоена прэмія Сахарава за свабоду думкі і прэмія Вацлава Гавела.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 25 кастрычніка 1969 года ў павеце Артуш Сіньцзян-Уйгурскага аўтаномнага раёна (СУАР). Скончыў Паўночна-Усходні педагагічны ўніверсітэт і школу эканомікі. Пазней стаў прафесарам эканомікі Цэнтральнага ўніверсітэта нацыянальнасцей у Пекіне.

У 2006 годзе заснаваў вэб-сайт «Uyghur Online», на якім публікаваў артыкулы па-ўйгурску і па-кітайску, з мэтай развіцця разумення паміж кітайцамі і ўйгурамі. Радыё Свабодная Азія называла яго блог умераным, інтэлектуальным рэсурсам па рашэнні сацыяльных пытанняў. У сярэдзіне 2008 года ўлада закрыла яго вэб-сайт. У сакавіку 2009 года ў інтэрв’ю Радыё Свабодная Азія Тахці адкрыта раскрытыкаваў палітыку кітайскага ўрада ў СУАР. Ён крытыкаваў палітыку заахвочвання ханьскай міграцыі ў СУАР, лічачы, што гэта пагаршае праблему беспрацоўя сярод уйгураў. Тахці сцвярджаў, што падчас выканання даследаванняў для ўрада ў 1990-х гадах, ён высвятліў, што ў СУАР было зафіксавана 1,5 млн беспрацоўных з насельніцтва менш за 20 млн асоб. Акрамя таго, ён крытыкаваў губернатара СУАР Нур Бекры, назваўшы яго «некваліфікаваным» кіраўніком. Тахці таксама заклікаў да поўнага выканання закона КНР «Права на этнічную аўтаномію» (1984).

У сакавіку 2009 года Тахці быў арыштаваны.

## Узнагароды 
У верасні 2019 года Парламенцкая асамблея Савета Еўропы ўзнагародзіла Тахці прэміяй Вацлава Гавела за абарону правоў уйгурскага насельніцтва КНР. Прэмію ад імя Тахці атрымаў Энвер Кан з арганізацыі «Ініцыятыва Ільхама Тахці».

У 2019 годзе Тахці таксама ўдастоены міжнароднай прэміі Сахарава. Прэмія была прысуджана Тахці за «высілкі па развіцці ўзаемаразумення паміж кітайцамі і ўйгурамі». Прэзідэнт Еўрапейскага парламента Давід Сасолі заклікаў кіраўніцтва КНР неадкладна вызваліць Тахці.

## Спасылкі 
* Ilham Tohti's blog Uyghur Online 
* Profile from **Herald Sun**, January 3 2010
* Profile from **The New York Times**, August 21 2010

Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі імя Сахарава
Катэгорыя:Праваабаронцы
Катэгорыя:Уйгуры
Катэгорыя:Асуджаныя пажыццёва
Катэгорыя:Выкладчыкі ВНУ Пекіна
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Кітая
Круглы стол дэмакратычнага адзінства

**Круглы стол дэмакратычнага адзінства** (, **MUD**) — шырокая выбарчая кааліцыя Венесуэлы, якая складаецца з правацэнтрысцкіх, цэнтрысцкіх і левацэнтрысцкіх палітычных партый. Была сфарміравана ў студзені 2008 года для аб’яднання апазіцыі да кіруючай Адзінай сацыялістычнай партыі Венесуэлы да выбараў у парламент 2010 года. Папярэдняя апазіцыйная «парасонавая кааліцыя», *Coordinadora Democrática*, спыніла дзейнасць пасля правалу рэферэндума аб адстаўцы Уга Чавеса ў 2004 годзе.

## Парламенцкія выбары 2010 
У верасні 2010 года на выбарах у Нацыянальную Асамблею Венесуэлы MUD атрымаў 47% галасоў на нацыянальным узроўні; аднак, змог атрымаць толькі 64 месцы (з 165) у сувязі са змяненнем прынцыпаў размеркавання месцаў у Асамблеі, згодна з якім лідар гонкі атрымлівае кваліфікаваную большасць. Такім чынам, Адзіная сацыялістычная партыя Венесуэлы, якая заручылася падтрымкай 48 % выбаршчыкаў, атрымала 98 крэслаў, а партыя Patria Para Todos (PPT) — толькі 2 месцы.

## Парламенцкія выбары 2015 
Кааліцыя выйграла парламенцкія выбары 2015 года, атрымаўшы 56,2% галасоў і 109 з 164-х месцаў у парламенце, і атрымала кваліфікаваную большасць са студзеня 2016 года.

### Размеркаванне дэпутацкіх мандатаў унутры кааліцыі 
## Спасылкі 
* Unidad Venezuela

Катэгорыя:Палітыка Венесуэлы
Катэгорыя:Партыйныя кааліцыі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі імя Сахарава
Мікалай Мікалаевіч Андросік

**Мікала́й Мікала́евіч Андро́сік** (нар. 9 студзеня 1945, в. Каменка, Нясвіжскі раён, цяпер Мінская вобласць — 6 жніўня 2008) — беларускі мікрабіёлаг-ветэрынар і эпізаатолаг.

Акадэмік Акадэміі аграрных навук Беларусі, доктар ветэрынарных навук (1989) і прафесар. Аўтар навуковых прац па дыягностыцы, папярэджанні і захадах супраць інфекцыйных хвароб жывёл. Распрацаваў кірунак вывучэння малавядомых хвароб жывёл.

## Біяграфія 
У 1970 годзе скончыў Віцебскі ветэрынарны інстытут. У 1972 годзе працаўладкаваўся ў Беларускі навукова-даследчы інстытут эксперыментальнай ветэрынарыі (пасёлак Кунцаўшчына, Мінскі раён) Акадэміі навук БССР. У 1989 годзе абараніў доктарскую дысертацыю «Прафілактыка пнеўманій у свіней». У 1990 годзе выдаў у суатарстве па-руску «*Слоўнік хвароб сельскагаспадарчых жывёл*». У 1992 годзе атрымаў навуковае званне члена-карэспандэнта Акадэміі аграрных навук Беларусі. У 1994 годзе стаў начальнікам Галоўнага ўпраўлення аграрнай адукацыі Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання Беларусі. У 1995 годзе выдаў у суаўтарстве з М. В. Якубоўскім і Я. А. Панкаўцом «*Слоўнік хвароб маладняка жывёл*».

У 1999—2003 гадах узначальваў Інстытут эксперыментальнай ветэрынарыі імя С. М. Вышалескага НАН Беларусі.

Катэгорыя:Ветэрынары Беларусі
Катэгорыя:Эпідэміёлагі Беларусі
Opisthokonta

***Opisthokonta*** — вялікая група эўкарыётаў, якае ўключае царствы грыбоў і жывёл, а таксама роднасныя ім эўкарыятычныя мікраарганізмы, што адносіліся да царства пратыстаў.

Манафілія таксона пацверджана генетычнымі і ультраструктурнымі даследаваннямі. Агульнай рысай усіх *Opisthokonta* з'яўляецца тое, што жгуціканосныя клеткі, такія як сперматазоіды большасці жывёл і споры хітрыдыяміцэтаў, перамяшчаюцца пры дапамозе аднаго задняга жгуціка — гэта і дало групе назву. У адрозненне ад іх, іншыя эўкарыёты перамяшчаюцца з дапамогай аднаго ці некалькіх пярэдніх жгуцікаў.

Адна з таксанамічных класіфікацый:

Катэгорыя:Эўкарыёты
Універсітэт Франш-Кантэ

**Універсітэт Франш-Кантэ** () — французская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Безансон.

## Гісторыя 
Універсітэт Франш-Кантэ быў заснаваны ў 1423 годзе ў горадзе Доль герцагам Бургундскім Філіпам ІІІ Добрым як універсітэт абедзвюх Бургундый (герцагства, цяперашняя Бургундыя, і графства, цяперашняе Франш-Кантэ) які ўключаў тры факультэты: тэалогіі, кананічнага і грамадзянскага права і медыцыны. 1 мая 1450 года Папа Мікалай V даў булу аб заснаванні ўніверсітэта ў Безансоне. Аднак герцаг Бургундыі і імператар адхілілі гэты праект. Пасля смерці герцага Карла Смелага кароль Францыі Людовік XI нападае, а затым займае графства Бургундыя і горад Безансон. Апошні падпарадкоўваецца непасрэдна каралю. Не дараваўшы гараджанам прыніжэння, які яны нанеслі яго арміі падчас аблогі Доля (1477 год), Людовік XI забараніў рэканструкцыю горада пасля аблогі 1479 года і загадаў перанесці ў 1481 годзе ўніверсітэт у Безансон. Пасля смерці караля ў жніўні 1483 года дачка Людовіка XI Ганна, якая забяспечвала рэгенцтва, дазволіла рэканструкцыю Доля, і ўніверсітэт быў зноў перанесены туды ў 1484 годзе. У 1691 годзе Людовік XIV прыняў рашэнне перанесці сталіцу правінцыі Франш-Кантэ і ўніверсітэт у Безансон у якасці меры ў адказ пасля занадта жорсткага супраціву Доля падчас войнаў за далучэнне рэгіёну і, у прыватнасці, аблогі ў 1636 годзе. Скасаванне старых універсітэтаў пасля рэвалюцыі ў 1793 годзе было нядоўгім, але Напалеон пастанавіў адкрыць тут факультэты літаратуры, навук (якія фактычна адкрыліся толькі ў 1845 годзе) і багаслоўя. Юрыспрудэнцыя тым часам абаснавалася ў новым універсітэце ў Дыжоне, які быў заснаваны ў 1722 годзе.

## Структура 
### Факультэты 
* Мовазнаўства, гуманітарных і сацыяльных навук
* Здароўя
* Навук і тэхналогій
* Юрыдычных, эканамічных, палітычных і кіраўніцкіх навук
* Спорту
* Навук, тэхнік і кіравання прамысловасцю

### Інстытуты 
* Безансон-Везульскі тэхналагічны інстытут
* Бельфор-Манбельярскі тэхналагічны інстытут
* Вышэйшы інжынерны інстытут Франш-Кантэ
* Інстытут падрыхтоўкі дзяржаўных служачых
* Інстытут дзелавога адміністравання
* Вышэйшы нацыянальны інстытут навучання і выхавання

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Францыі
Катэгорыя:Безансон
Турнефэ

**Турнефэ** () — атол на захадзе Карыбскага мора каля ўзбярэжжа Беліза. Агульная плошча — 1317 км². Плошча сушы — 116 км². 

## Геаграфія 
Атол Турнефэ месціцца за 31 км на ўсход ад горада Беліз. Цягнецца з поўначы на поўдзень на 54,4 км, з захаду на ўсход — на 17,8 км. Дзякуючы сваім памерам лічыцца найбуйнейшым сапраўдным атолам у заходнім паўшар'і. Значную частку паверхні ўтварае лагуна, якую атачае каралавы рыф. Суша склалаецца са 150 невялікіх нізкіх астравоў *кі*. Найвышэйшы пункт — 1,5 м.

Клімат трапічны марскі. У маі сярэдняя дзённая тэмпература вагаецца ад 24°C да 30°C, у снежні — ад 21°C да 26°C. Найбольш вільготны месяц — ліпень, калі колькасць ападкаў дасягае 150 мм. Найбольш засушлівы — красавік з колькасцю ападкаў 20 мм. Турнефэ знаходзіцца ў зоне дзеяння частых ураганаў.

## Прырода 
Атол Турнефэ адрозніваецца значнай біяразнастайнасцю. Суша пакрыта манграмі і хмызнякамі. Лагуна — месца, багатае водарасцямі. Лагуна і каралавы рыф прыцягваюць болей за 500 відаў рыб, шматлікіх членістаногіх і малюскаў. Атол насяляюць кайманы, дэльфіны, марскія чарапахі і марскія птушкі.

## Эканоміка 
На атоле Турнефэ дазволены турыстычная дзейнасць, якая вядзецца з 1985 г., і некамерцыйнае рыбалоўства.

## Ахова 
22 лістапада 2012 г. Турнефэ быў абвешчаны марскім запаведнікам.  

## Спасылкі 
* Turneffe Atoll Marine Reserve
* Turneffe Atoll Trust
* Sedimentary History of Mangrove Cays in Turneffe Islands, Belize: Evidence for Sudden Environmental Reversals 
* The Economic Value of Turneffe Atoll 

Катэгорыя:Атолы
Катэгорыя:Астравы Беліза
Катэгорыя:Астравы Карыбскага мора
Катэгорыя:Ахоўныя прыродныя тэрыторыі Беліза
Руперт Грынт

**Руперт Грынт** (; ) — англійскі акцёр. Праславіўся роляй Рона Уізлі, аднаго з трох галоўных герояў цыкла фільмаў пра Гары Потэра.

Грынт быў абраны на ролю Рона ў адзінаццаць гадоў, раней ён выступаў толькі ў школьных спектаклях і ў сваёй мясцовай тэатральнай групе. З 2001 па 2011 гады ён зняўся ва ўсіх васьмі фільмах пра Гары Потэра.

## Зноскі 
Катэгорыя:Акцёры агучвання Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Кінаакцёры Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Дзеці-акцёры Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Акцёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Малады акцёр»
Ігар Валянцінавіч Семчанка

**Ігар Валянцінавіч Се́мчанка** (нар. , Гомель) — беларускі вучоны-фізік, доктар фізіка-матэматычных навук (1997), прафесар (1999), член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2021).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 21 ліпеня 1959 года ў Гомелі.

Скончыў з адзнакай фізічны факультэт Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта ў 1981 годзе па спецыяльнасці «Фізіка», аспірантуру ў 1984 годзе. З 1984 года — на пасадзе асістэнта кафедры агульнай фізікі, з 1985 года — дацэнт, у 1997—2004 гадах — загадчык кафедры. З 1989 па 1997 гады — дэкан фізічнага факультэта, з 2004 года — прарэктар Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Францыска Скарыны па вучэбнай рабоце. З 2022 — намеснiк  генеральнага дырэктара па навуковай дзейнасці Дзяржаўнага навукова-вытворчага аб’яднання «Оптыка, оптаэлектроніка і лазерная тэхніка».

## Навуковая і грамадская дзейнасць 
Навуковыя працы па праблемах оптыкі штучных кампазіцыйных структур з асаблівымі ўласцівасцямі, оптыкі крышталёў, электрадынамікі метаматэрыялаў, нелінейнай оптыкі, акустаэлектронікі. Развіў тэорыю распаўсюджання і ўзаемадзеяння электрамагнітных і акустычных хваль у гіратропных асяроддзях з прасторавай і часавай перыядычнай структурай. Аўтар больш за 400 навуковых і навуковых прац, у тым ліку 4 манаграфій, 2 вучэбных дапаможнікаў, больш за 130 артыкулаў у часопісах, больш за 100 навукова-метадычных артыкулаў, 19 вучэбна-метадычных дапаможнікаў, 9 патэнтаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* Семченко Игорь Валентинович   // Сайт ГДУ
* База патентов Беларуси  
* Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента 

Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Катэгорыя:Дэканы факультэта фізікі і інфармацыйных тэхналогій ГДУ імя Ф. Скарыны
Катэгорыя:Выдатнікі адукацыі Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Гары Потэр і Таемная зала (фільм)

**«Гары Потэр і Таемная зала»** () — фэнтэзі-фільм кампаніі «Warner Bros. Pictures» і рэжысёра Крыса Каламбуса, выпушчаны ў 2002 годзе. З’яўляецца экранізацыяй аднайменнага рамана Джаан Роўлінг. «Таемная зала» з’яўляецца сіквелам «Філасофскага каменя» 2001 года, а таксама другім фільмам франшызы пра хлопчыка-чараўніка. 

Прадзюсарам стужкі з’яўляецца Дэвід Хэйман, сцэнар напісаў Стыў Клоўз. Дэніэл Рэдкліф, Руперт Грынт і Эма Уотсан зноў сыгралі ролі Гары Потэра, Рональда Уізлі і Герміёны Грэйнджэр.  

## Сюжэт 
У цэнтры сюжэту — другі год Гары ў школе Хогвартс. Нашчадак Салазара Слізэрына адчыняе Таемную залу і выпускае монстра, позірк якога можа ператварыць чалавека на камень.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гары Потэр (серыя фільмаў)
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы 2002 года
Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі 2002 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2002 года
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы Крыса Каламбуса
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Джон Уільямс
Гары Потэр і Келіх агню (фільм)

**«Гары Потэр і Келіх агню»** () — фэнтэзі-фільм кампаніі «Warner Bros. Pictures» і рэжысёра Майка Ньюэла, выпушчаны ў 2005 годзе. З’яўляецца экранізацыяй аднайменнага рамана Джаан Роўлінг 2000 года. «Келіх агню» ёсць працягам фільма «Гары Потэр і вязень Азкабана», а таксама чацвёртым фільмам франшызы пра хлопчыка-чараўніка.

Прадзюсарам стужкі ёсць Дэвід Хэйман, сцэнарый напісаў Стыў Клоўз. У фільме зняліся Дэніэл Рэдкліф у ролі Гары Потэра, Руперт Грынт — Рон Уізлі, Эма Уотсан — Герміёна Грэйнджэр.

## Сюжэт 
Фільм распавядае пра чацвёрты год Гары ў школе Хогвартс, калі ён абіраецца Келіхам агню ўдзельнікам Турніру трох чараўнікоў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гары Потэр (серыя фільмаў)
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы 2005 года
Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі 2005 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2005 года
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы Майка Ньюэла
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Патрык Дойл
Гары Потэр і Рэліквіі Смерці. Частка 2

**«Гары Потэр і Рэліквіі Смерці. Частка 2»** () — фэнтэзі-фільм кампаніі «Warner Bros. Pictures» і рэжысёра Дэвіда Ейтса, выпушчаны ў 2011 годзе. «Рэліквіі Смерці. Частка 2» з’яўляецца восьмым фільмам франшызы пра хлопчыка-чараўніка, другой з дзвюх частак экранізацыі аднайменнага рамана Джаан Роўлінг 2007 года, а таксама працягам фільма «Гары Потэр і Рэліквіі Смерці. Частка 1».

Прадзюсарамі стужкі з’яўляюцца Дэвід Хэйман, Дэвід Барон і Джаан Роўлінг, сцэнар напісаў Стыў Клоўз. У фільме зняліся Дэніэл Рэдкліф у ролі Гары Потэра, Руперт Грынт — Рон Уізлі, Эма Уотсан — Герміёна Грэйнджэр.

Здымкі фільма пачаліся 19 лютага 2009 года і былі завершаны 12 чэрвеня 2010 года. Стужка была выпушчана з 13 па 15 ліпеня 2011 года. Гэта адзіны фільм пра Гары Потэра, які выйшаў у 3D.

## Сюжэт 
Фільм распавядае пра пошукі Гары Потэрам Хоркруксаў лорда Валдэморта і іх знішчэнне, каб спыніць яго раз і назаўжды.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гары Потэр (серыя фільмаў)
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы 2011 года
Катэгорыя:Фільмы 2011 года ў 3D
Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі 2011 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2011 года
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі ў 3D
Катэгорыя:Фільмы ЗША ў 3D
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы Дэвіда Ейтса
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Аляксандр Дэспла
Руслан Леанідавіч Байдакоў

**Руслан Леанідавіч Байдакоў** (нар. , Віцебск, Беларусь) — беларускі баскетбаліст, трэнер. Найлепшы баскетбаліст Беларусі 1994, 1996, 1997 гадоў, чэмпіён Еўропы сярод моладзі 1994 года.

## Кар’ера 
З 2009 года працуе галоўным трэнерам віцебскага «Рубона». У 2011 годзе быў прызнаны найлепшым трэнерам па выніках чэмпіянату Беларусі па баскетболе.

У 2013—2014 гадах быў трэнерам беларускай нацыянальнай каманды.

## Палітычныя погляды 
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля жорсткага здушэння народных пратэстаў у 2020 годзе.

## Спасылкі 
* Бойдаков стал тренером 

Катэгорыя:Баскетбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Баскетбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі «Асторыі» Быдгашч
Катэгорыя:Ігракі «Чарні» Слупск
Катэгорыя:Ігракі «Сталі» Остраў Велькапольскі
Катэгорыя:Ігракі «Дынама» Масква (баскетбол)
Катэгорыя:Ігракі РТІ
Катэгорыя:Ігракі «Сожа» Гомель
Катэгорыя:Ігракі «Рубона» Віцебск
Катэгорыя:Ігракі «Галічыны» Львоў (баскетбол)
Катэгорыя:Трэнеры «Рубона» Віцебск
Катэгорыя:Трэнеры мужчынскай зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па баскетболе U-20
Катэгорыя:Трэнеры мужчынскай зборнай Беларусі па баскетболе U-18
Катэгорыя:Трэнеры мужчынскай зборнай Беларусі па баскетболе U-20
Галаваломка (значэнні)

**Галаваломка**, значэнні:
*Галаваломка — няпростая задача або загадка на кемлівасць.
*«Галаваломка» — камедыйна-драматычны 3D-анімацыйны фільм студыі «Pixar».
** «Галаваломка 2» — яго працяг (2024).
Душа (мультфільм)

**«Душа»** () — амерыканскі 3D-анімацыйны фільм студыі «Pixar» 2020 года. У ЗША з-за пандэміі COVID-19 стужка не выйшла ў кінапракат, а 25 снежня 2020 года стала даступная на сэрвісе «Disney+».

Мультфільм стаў пераможцам 93-й цырымоніі «Оскар» у катэгорыях «Найлепшы анімацыйны фільм» і «Найлепшая праца кампазітара».

## Сюжэт 
Гісторыя расказвае пра джазавага піяніста Джо Гарднера, які пасля няшчаснага выпадку спрабуе вярнуцца ў сваё цела з Семінара Душ і здзейсніць мару граць у клубе.

## Беларуская агучка 
Афіцыйны беларускі пераклад быў падрыхтаваны студыяй «Кінаконг» і выйшаў у 2021 годзе на відэасэрвісе VOKA. У запісе дубляжу бралі ўдзел Яўген Перлін, Святлана Цімохіна, Наталля Кот-Кузьма, Юлія Шпілеўская.

Катэгорыя:Мультфільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы, агучаныя па-беларуску праектам Кінаконг
Катэгорыя:Мультфільмы 2020 года
Гары Потэр (серыя фільмаў)

Серыя раманаў «Гары Потэр» была экранізавана ў наступных фільмах:
* Гары Потэр і філасофскі камень (4 лістапада 2001)
* Гары Потэр і Таемная зала (15 лістапада 2002)
* Гары Потэр і вязень Азкабана (31 мая 2004)
* Гары Потэр і Кубак агню (18 лістапада 2005)
* Гары Потэр і Ордэн Фенікса (13 ліпеня 2007)
* Гары Потэр і Прынц-паўкроўка (15 ліпеня 2009)
* Гары Потэр і Рэліквіі Смерці. Частка 1 (2010 год)
* Гары Потэр і Рэліквіі Смерці. Частка 2 (2011 год)


Катэгорыя:Фэнтэзійныя кінасерыі
Душа (значэнні)

**Душа**, значэнні:

* Душа — асаблівая нематэрыяльная сутнасць, што не залежыць ад цела і вызначае жыццё, здольнасці і асобу чалавека.
* Душа (рэвізская душа, душа мужчынскага полу) — адзінка ўліку мужчынскага насельніцтва для спагнання падушнага падатку ў Расійскай імперыі XVIII-XIX стст.
* «Душа» — 3D-анімацыйны фільм студыі «Pixar».
Наперад (мультфільм)

**«Наперад»** () — амерыканскі 3D-анімацыйны фільм студыі «Pixar» 2020 года. Пасля прэм’еры мультфільм быў названы адным з найлепшых сямейных фільмаў апошніх гадоў, выйграў прэмію «Сатурн» (2021) за «Найлепшы анімацыйны фільм», а таксама быў намініраваны на прэмію «Оскар».

Афіцыйны беларускі пераклад выйшаў у 2021 годзе на відэасэрвісе VOKA.

## Сэжэт 
Дзеянне мультфільма разгортваецца ў казачным свеце, населеным эльфамі, тролямі, гоблінамі, аднарогамі і феямі. Пасля адкрыцця электрычнасці магія ім стала не патрэбна, таму яны лётаюць на самалётах і карыстаюцца мабільнымі тэлефонамі. Мама двух эльфаў — Іэна і Барлі Лайтфутаў — на 16-годдзе малодшага, Іэна, дала ім чароўны посах, які на дзень можа вярнуць да жыцця іх бацьку. Але для гэтага ім трэба знайсці яшчэ і чароўны камень, таму браты адпраўляюцца на пошукі магічнага артэфакта.

Катэгорыя:Мультфільмы ЗША
Катэгорыя:Мультфільмы 2020 года
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы, агучаныя па-беларуску праектам Кінаконг
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Майкл Дана
Наперад (значэнні)

**Наперад**, значэнні:
*«Наперад» — камедыйна-драматычны 3D-анімацыйны фільм студыі «Pixar».
*«Наперад» — газета Цэнтрасаюза.
Бажэна Віктараўна Ярэміч

**Бажэна Віктараўна Ярэміч** (нар. , Гродна) — дырэктар Нацыянальнай школы прыгажосці (са жніўня 2021 года).

## Біяграфія 
Працавала выкладчыкам-стажорам кафедры тэорыі і гісторыі дзяржавы і права юрыдычнага факультэта Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы. У 2020 годзе прымала ўдзел у нацыянальным конкурсе прыгажосці «Міс Беларусь». У тым жа годзе прысутнічала побач з А. Лукашэнкам на балі выпускнікоў. Падчас Усебеларускага народнага сходу ўвайшла ў Прэзідыум.

У 2021—2022 гадах уваходзіла ў канстытуцыйную камісію, якая займалася распрацоўкай новай рэдакцыі канстытуцыі.

З 2024 года дэпутатка Мінскага гарадскога Савета дэпутатаў 29-га склікання. У красавіку 2024 года была выбрана дэлегаткай на Усебеларускі народны сход 7-га склікання ад мясцовых Саветаў дэпутатаў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Члены Канстытуцыйнай камісіі Беларусі (2021)
Катэгорыя:Юрысты Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты Мінскага гарадскога Савета дэпутатаў 29-га склікання
Катэгорыя:Дэлегаты Усебеларускага народнага сходу 7-га склікання
Уверх (мультфільм)

**«Уверх»** () — амерыканскі 3D-анімацыйны фільм студыі «Pixar» 2009 года. 

У 2009 годзе мультфільм упершыню ў гісторыі адкрываў Канскі кінафестываль. У 2010 годзе ён атрымаў два «Залатыя глобусы» і два «Оскары» – за найлепшы анімацыйны фільм і за найлепшую арыгінальную музыку.

## Сюжэт 
Галоўны герой, 78-гадовы буркун Карл, пасля смерці жонкі вырашае здзейсніць іх даўнюю мару пра вялікае падарожжа і выпраўляецца ў Паўднёвую Амерыку. Ужо ў дарозе стары разумее, што ляціць не адзін, а з 8-гадовым Раселам.

## Беларуская агучка 
Афіцыйны беларускі пераклад быў падрыхтаваны студыяй «Кінаконг» і выйшаў у 2020 годзе на відэасэрвісе VOKA. Ролі агучвалі:
* Валерый Шушкевіч — *Карл*
* Рыгор Дзенісенка — *Расел*

Катэгорыя:Мультфільмы ЗША
Катэгорыя:Мультфільмы 2009 года
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы, агучаныя па-беларуску праектам Кінаконг
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Майкл Джакіна
509 да н.э.

## Падзеі 
* Устанаўленне рэспублікі ў Рыме; выгнанне Тарквінія Гордага і ўсіх яго сваякоў з Рыма.
* Цар Персіі Дарый I завяршыў заваяванне Пенджаба
* 

## Нарадзіліся 
* 

## Памерлі 
* Луцый Юній Брут, першы консул Рымскай рэспублікі

Катэгорыя:500-я да н.э.
Лан Нол

**Лан Нол** (; 13 лістапада 1913 — 17 лістапада 1985) — камбаджыйскі дзяржаўны, ваенны і палітычны дзеяч, заснавальнік і першы ўсенародна абраны прэзідэнт Кхмерскай Рэспублікі (1972—1975), прэм’ер-міністр Камбоджы (1966—1967 і 1969—1971), міністр нацыянальнай абароны (1959—1966), віцэ-прэм’ер (1964—1966). Генеральны сакратар Сацыяльна-рэспубліканскай партыі (1972—1975). Фельдмаршал (1971).

У 1937 годзе паступіў на французскую ваенную службу, узначальваў нацыянальную паліцыю (1951). Уступіў у камбаджыйскую армію ў рангу падпалкоўніка ў 1952 годзе і ў сваёй акрузе паспяхова змагаўся з чырвонымі кхмерамі. Губернатарстваваў у Батамбангу (1954), затым начальнік генштаба (1955), камандуючы арміяй (1960), міністр абароны (1959—1966), намеснік прэм’ера (1963—1966), прэм’ер-міністр Камбоджы (1966—1967).

Галоўны архітэктар сакавіцкага перавароту 1970 года. Абвясціў зрыньванне манархіі і Кхмерскую Рэспубліку, у 1970—1972 гадах — прэм’ер-міністр, у 1972—1975 гадах — прэзідэнт рэспублікі. Пасля заканчэння грамадзянскай вайны ў Камбоджы ўлада перайшла ў рукі «чырвоных кхмераў». За 12 дзён да падзення Пнампеня Лан Нол бег на Гаваі, а адтуль перабраўся ў Каліфорнію, дзе і памёр. Тыя дзеячы яго ўрада, што засталіся ў Пнампені (уключаючы Лан Нона — роднага брата Лон Нола), былі расстраляны палпотаўцамі.

Пасля смерці Лан Нола рух яго паслядоўнікаў у эміграцыі ўзначаліў Сон Сан, які ў 1990-я гады ўдзельнічаў у фарміраванні кааліцыйнага ўрада Камбоджы пад эгідай ААН.

Катэгорыя:Фельдмаршалы
Катэгорыя:Постаці В’етнамскай вайны
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Камбоджы
Семчанка

**Семчанка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Ігар Валянцінавіч Семчанка (нар. 1959) — беларускі вучоны-фізік.
* Павел Апанасавіч Семчанка (1938—2025) — мастак і педагог.
511 да н.э.

## Падзеі 
* 

## Нарадзіліся 
* 

## Памерлі 
* 6 снежня: Анэй, імператар Японіі

Катэгорыя:510-я да н.э.
510 да н.э.

## Падзеі 
* 

## Нарадзіліся 
* Кімон, афінскі дзяржаўны дзеяч, стратэг

## Памерлі 
* 

Катэгорыя:510-я да н.э.
512 да н.э.

## Падзеі 
* Персідскі цар Дарый I, праз пабудаваны ў 513 годзе да н.э.  захапіў Фракію.

## Нарадзіліся 
* 

## Памерлі 
* 

Катэгорыя:510-я да н.э.
Гары Потэр і Рэліквіі Смерці. Частка 1

**«Гары Потэр і Рэліквіі Смерці. Частка 1»** () — фэнтэзі-фільм кампаніі «Warner Bros. Pictures» і рэжысёра Дэвіда Ейтса, выпушчаны ў 2010 годзе. «Рэліквіі Смерці. Частка 1» з’яўляецца сёмым фільмам франшызы пра хлопчыка-чараўніка, першай з дзвюх частак экранізацыі аднайменнага рамана Джаан Роўлінг 2007 года, а таксама працягам фільма «Гары Потэр і Прынц-паўкроўка».

Прадзюсарамі стужкі з’яўляюцца Дэвід Хэйман, Дэвід Барон і Джаан Роўлінг, сцэнар напісаў Стыў Клоўз. У фільме зняліся Дэніэл Рэдкліф у ролі Гары Потэра, Руперт Грынт — Рон Уізлі, Эма Уотсан — Герміёна Грэйнджэр.

Здымкі фільма пачаліся 19 лютага 2009 года і былі завершаны 12 чэрвеня 2010 года. Стужка была выпушчана 19 лістапада 2010 года.

## Сюжэт 
Фільм распавядае пра Гары Потэра, якога Дамблдор папрасіў знайсці і знішчыць сакрэт лорда Валдэморта да неўміручасці — Хоркруксы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гары Потэр (серыя фільмаў)
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы 2010 года
Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі 2010 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2010 года
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы Дэвіда Ейтса
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Аляксандр Дэспла
513 да н.э.

## Падзеі 
* Персідскі цар Дарый I пабудаваў ; у выніку  пакарае усходнюю Фракію і гетаў.

## Нарадзіліся 
* 

## Памерлі 
* 

Катэгорыя:510-я да н.э.
514 да н.э.

## Падзеі 
* 

## Нарадзіліся 
* 

## Памерлі 
* Гіпарх, суправіцель свайго старэйшага брата Гіпія ў яго тыраніі ў Афінах.

Катэгорыя:510-я да н.э.
Лука (мультфільм)

**«Лука»** () — амерыканскі 3D-анімацыйны фільм студыі «Pixar» 2021 года. Прэм’ера стужкі адбылася 17 чэрвеня 2021 года.

## Сюжэт 
Дзеянне мультфільма разгортваецца ў вёсцы Італьянскай Рыўеры, якая знаходзіцца ля мора. Хлопчык Лука Пагура выдатна ладзіць час са сваім новым найлепшым сябрам Альберта Скарфана. Але Лука і Альберта хаваюць адзін сакрэт: яны абодва марскія пачвары са свету, размешчанага пад паверхняй вады.

Катэгорыя:Мультфільмы ЗША
Катэгорыя:Мультфільмы 2021 года
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы ЗША ў 3D
Ашчушчэнія

**«Ашчушчэнія»** — шосты студыйны альбом гурта «Разбітае сэрца пацана», які выйшаў 31 жніўня 2021 года на лэйбле «Menka».

## Спіс песень 
## Удзельнікі запіса 
* Дзяніс Тарасенка — вакал
* Павел Гарадніцкі
* Андрэй Осіпчык
* Аляксандр Кавалёў

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Альбомы 2021 года
Катэгорыя:Альбомы гурта «Разбітае сэрца пацана»
Парканная вуліца (Дзісна)

**Парканная вуліца** — колішняя вуліца ў Дзісне.

Назву атрымала ад паркана, які праходзіў па ёй. Была арыентавана з паўднёвага ўсходу на паўночны захад. Пачыналася прыкладна ад скрыжавання Замкавай (цяпер Юбілейная) і Коханаўскай (цяпер Гагарына) і цягнулася ў бок францысканскага касцёла паралельна да вуліцы Аляксандраўскай (цяпер Кірава). Забудова на вуліцы моцна пацярпела ў час Вялікай Айчыннай вайны і цалкам знішчана ў пасляваенны час. Захаваліся ўсяго дзве камяніцы, якія знаходзіліся на паўночна-ўсходнім баку вуліцы. Трасіроўка парушана будынкам Мёрскага сацыяльна-педагагічнага цэнтра, захаваўся невялікі праезд на заходнім баку безназоўнай цэнтральнай плошчы, які злучае Юбілейную вуліцу з Першамайскай.

Dzisna. Дзісна (XVIII, 1934) (Парканная).jpg|Вуліца з парканам на плане рэканструкцыі плана горада ў XVIII ст. 1934
Dzisna. Дзісна (1867) (Парканная).jpg|Вуліца на плане горада 1867 года.
Dzisna. Дзісна (1944) (Парканная).jpg|Вуліца на нямецкім аэрафотаздымку 1944 года.

## Забудова 
* (вул. Кірава, 9) — аднапавярховы будынак з цэглы, пастаўлены на высокім цокалі. Галоўны фасад сіметрычны, члянёны трыма паўцыркульнымі аконнымі праёмамі. Над вокнамі паўцыркульныя сандрыкі з плечыкамі. Сцены завершаны шматярусным карнізам з радам парэбрыкаў.
* (вул. Кірава) — двухпавярховы будынак з цэглы. Галоўны фасад члянёны паяскамі і аконнымі праёмамі. Вуглы акцэнтаваны лапаткамі. Дзвярны і вялікі аконны праёмы першага паверха прамавугольныя з простымі сандрыкамі. На другім паверсе тры сіметрычна размешчаныя аконныя праёмы лучковага абрысу, узятыя ў ліштвы з імітацыяй калонак і лучковымі сандрыкамі. Пад вокнамі і на лапатках заглыбленыя філёнгі. Сцяна галоўнага фасада завершана карнізам, складзеным з пірамідальных ступеньчатых зубцоў.

Дзісна ў снежні 2020 139.jpg|Рэшта забудовы вуліцы
Дзісна ў снежні 2020 137.jpg|Дом № 9
Дзісна ў снежні 2020 136.jpg|Дом без нумара

Катэгорыя:Зніклыя вуліцы Беларусі
Катэгорыя:Вуліцы Дзісны
Катэгорыя:Гісторыя Дзісны
Мадагаскар (мультфільм)

**«Мадагаскар»** () — амерыканскі мультфільм, створаны студыяй «DreamWorks Animation» сумесна з кампаніяй DreamWorks Pictures.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Мультфільмы ЗША
Катэгорыя:Мультфільмы 2005 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША ў 3D
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Ганс Цымер
Застаўская вуліца (Санкт-Пецярбург)

**Застаўская вуліца** — вуліца ў Маскоўскім раёне Санкт-Пецярбурга. Нумарацыя дамоў узрастае з усходу на захад, пачынаючыся ад Віцебскага праспекта і сканчаючыся за Маскоўскім праспектам каля ўваходу на абутковую фабрыку «Скараход».

Утворана ў 1888 годзе ў паўночнай частцы Маскоўскай заставы адначасова з уключэннем у Забалканскі праспект адрэзка Маскоўскай шашы паміж Маскоўскімі варотамі і Рошчынскай вуліцай, да якога вуліца падыходзіць з абодвух бакоў.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Вуліцы Санкт-Пецярбурга
Аляксандр Леанідавіч Папкоў

**Аляксандр Леанідавіч Папкоў** (нар. , Арэхаўск, Віцебская вобласць, БССР, СССР) — беларускі баскетбаліст, трэнер. Атакуючы абаронца / лёгкі форвард. Майстар спорту СССР.

## Біяграфія 
Выхаванец СДзЮШАР № 1 горада Светлагорска. Першы трэнер — Мікалай Іванавіч Зарубаў.

У 1970—1980 гады быў капітанам мінскага РТІ, прыцягваўся ў зборную СССР. У складзе студэнцкай зборнай СССР стаў сярэбраным прызёрам Універсіяды-1977.

У якасці трэнера працаваў з клубамі РВАР, РТІ, «Гродна-93» і «Мінск-2006».

У 2008—2009 гадах быў галоўным трэнерам беларускай нацыянальнай каманды.

## Кар’ера баскетбаліста 
* 1971—1984 — РТІ (Мінск)
* 1984—1987 — Каманда Групы савецкіх войскаў у Германіі
* 1987—1989 — Сож (Гомель)
* 1989—1990 — Славія (Сафія, Балгарыя)
* 1990—1992 — Вікторыя (Сасновец, Польшча)
* 1992—1994 — РТІ-2-РВАР (Мінск)
* 1994—1996 — Аўтазаводзец (Мінск)
* 1996—1997 — Аўтазаводзец-Джэнці (Мінск)

## Кар’ера трэнера 
* 1995—1997 — РВАР (Мінск)
* 2000—2002 — РТІ (Мінск) (*у Вышэйшай лізе*) і РВАР (Мінск) (*у Першай лізе*)
* 2002—2003 — РТІ-РВАР (Мінск)
* 2003—2004 — РВАР (Мінск)
* 2005—2006 — Гродна-93
* 2006—2007 — Мінск-2006
* 2008—2009 — Мужчынская зборная Беларусі па баскетболе
* 2009—2011 — Гродна-93

## Дасягненні 
### У якасці баскетбаліста 
*  Чэмпіён Беларусі (1): 1993/1994.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 1992/1993.
*  Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (2): 1994/1995, 1995/1996.
*  Сярэбраны прызёр Сусветнай Універсіяды (1): 1977.

### У якасці трэнера 
*  Чэмпіён Беларусі (1): 1996/1997.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (5): 2000/2001, 2002/2003, 2005/2006, 2009/2010, 2010/2011.
*  Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 2001/2002.
*  Уладальнік Кубка Беларусі (1): 1997.
*  Фіналіст Кубка Беларусі (1): 2005.

## Спасылкі 
* Человек попал в беду. Александр Попков три недели был в коме 

Катэгорыя:Баскетбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Баскетбалісты Беларусі
Катэгорыя:Баскетбалісты СССР
Катэгорыя:Ігракі РТІ
Катэгорыя:Ігракі «Сожа» Гомель
Катэгорыя:Ігракі РДВАР
Катэгорыя:Ігракі «Аўтазаводца» Мінск (баскетбол)
Катэгорыя:Трэнеры «Цмокі-Мінск»
Катэгорыя:Трэнеры «Гродна-93»
Катэгорыя:Трэнеры РТІ
Катэгорыя:Трэнеры РДВАР
Катэгорыя:Трэнеры мужчынскай зборнай Беларусі па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі «Славіі» Сафія
Катэгорыя:Ігракі «Заглэмбя» Сасновец
Катэгорыя:Трэнеры мужчынскай зборнай Беларусі па баскетболе U-20
Занеўскі парк

**Занеўскі парк** — парк на беразе Нявы ў Чырвонагвардзейскім раёне Санкт-Пецярбурга. Размяшчаецца паміж вуліцай Громава, Гранітнай вуліцай і Малаохцінскім праспектам. Плошча 7,4 га. У паўночнай частцы парку знаходзіцца Гідраметэаралагічны ўніверсітэт.

Закладзены ў 1960-х гадах па праекце архітэктара Алега Мікалаевіча Башынскага.

Назва «Занеўскі парк» вядома з 1973 года. Парк уключаны ў пералік тэрыторый зялёных насаджэнняў агульнага карыстання, зацверджаны Законам Санкт-Пецярбурга ад 08.10.2007 № 430-85 «Аб зялёных насаджэннях агульнага карыстання» (ЗНАК 7040 — Занеўскі парк).

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Сады і паркі Санкт-Пецярбурга
Гары Потэр і Прынц-паўкроўка (фільм)

**«Гары Потэр і Прынц-паўкроўка»** () — фэнтэзі-фільм кампаніі «Warner Bros. Pictures» і рэжысёра Дэвіда Ейтса, выпушчаны ў 2009 годзе. З’яўляецца экранізацыяй аднайменнага рамана Джаан Роўлінг 2005 года. «Прынц-паўкроўка» з’яўляецца працягам фільма «Гары Потэр і Ордэн Фенікса», а таксама шостым фільмам франшызы пра хлопчыка-чараўніка.

Прадзюсарамі стужкі з’яўляюцца Дэвід Хэйман і Дэвід Барон, сцэнар напісаў Стыў Клоўз. У фільме зняліся Дэніэл Рэдкліф у ролі Гары Потэра, Руперт Грынт — Рон Уізлі, Эма Уотсан — Герміёна Грэйнджэр.

## Сюжэт 
Фільм распавядае пра шосты год Гары ў школе Хогвартс, калі ён атрымлівае загадкавы падручнік, улюбляецца і спрабуе здабыць успамін, які захоўвае ключ да гібелі лорда Валдэморта.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гары Потэр (серыя фільмаў)
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы 2009 года
Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі 2009 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2009 года
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы Дэвіда Ейтса
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Нікалас Хупер
Гары Потэр і вязень Азкабана (фільм)

**«Гары Потэр і вязень Азкабана»** () — фэнтэзі-фільм кампаніі «Warner Bros. Pictures» і рэжысёра Альфонса Куарона, выпушчаны ў 2004 годзе. З’яўляецца экранізацыяй аднайменнага рамана Джаан Роўлінг 1999 года. «Вязень Азкабана» з’яўляецца працягам фільма «Гары Потэр і Таемная зала», а таксама трэцім фільмам франшызы пра хлопчыка-чараўніка.

Прадзюсарамі стужкі з’яўляюцца Дэвід Хэйман, Крыс Каламбус і Марк Рэдкліф, сцэнар напісаў Стыў Клоўз. У фільме зняліся Дэніэл Рэдкліф у ролі Гары Потэра, Руперт Грынт — Рон Уізлі, Эма Уотсан — Герміёна Грэйнджэр. Пасля смерці Рычарда Харыса, які выконваў ролю Альбуса Дамблдора ў першых дзвюх частках, у гэтай ролі зняўся Майкл Гамбон.

## Сюжэт 
Фільм расказвае пра трэці год навучання Гары ў школе Хогвартс і пра яго імкненні раскрыць праўду аб сваім мінулым. 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гары Потэр (серыя фільмаў)
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы 2004 года
Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі 2004 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2004 года
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Фэнтэзійныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы Альфонса Куарона
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Джон Уільямс
Аляксей Аляксеевіч Заварзін

**Аляксей Аляксеевіч Заварзін** (; 13 (25) сакавіка 1886,  — , ) — савецкі вучоны ў галіне гісталогіі, першы дырэктар БіяНДІДІ Пермскага ўніверсітэта (1921—1922), дырэктар Інстытута цыталогіі, гісталогіі і эмбрыялогіі АН СССР (1944—1945), акадэмік Акадэміі навук СССР (1943) і Акадэміі медыцынскіх навук СССР (1944), генерал-маёр медыцынскай службы (1944). Заснавальнік эвалюцыйнай гісталогіі.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1
Мікалай Аляксеевіч Забалоцкі

**Мікалай Аляксеевіч Забалоцкі** (; 24 красавіка [7 траўня] 1903, Кізічаская слабада, Каймарская воласць, Казанскі павет, Казанская губерня — , ) — рускі савецкі паэт, перакладчык; член Саюза пісьменнікаў СССР. У 1938 годзе быў рэпрэсаваны. Рэабілітаваны пасмяротна 24 красавіка 1963 года. У Дзяржаўным выдавецтве Беларусі ў 1932 годзе выйшла яго кніга "Чырвоныя і сінія" (пераклад Петруся Сквярнюка, малюнкі І. Ахрэмчыка).

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. — ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Паэты СССР
Катэгорыя:Перакладчыкі СССР
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Панцеляймон Аляксандравіч Зайцаў

**Панцеляймон Аляксандравіч Зайцаў** (15 (27) ліпеня 1898, хутар Алешынскі, Драздовіцкая воласць, Гараднянскі павет, Чарнігаўская губерня — , ) — савецкі ваенны дзеяч, генерал-маёр (4 чэрвеня 1940 года).

## Біяграфія 
З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны Зайцаў кіраваў будаўніцтвам абарончых рубяжоў вакол Ленінграда, а ў верасні 1941 года быў прызначаны на пасаду камандзіра 5-й дывізіі народнага апалчэння, якая 24 верасня таго ж года была ператворана ў 13-ю стралковую дывізію, якая ўтрымлівала Пулкаўскія вышыні.

У лістападзе быў прызначаны на пасаду камандзіра 168-й стралковай дывізіі (8-я армія, Ленінградскі фронт), якая вяла абарончыя баявыя дзеянні на левым беразе Нявы ў раёне Маскоўскай Дуброўкі. Спробы дывізіі ў лістападзе авалодаць населеным пунктам Пескі не мелі поспеху з-за адсутнасці поўнага ўзаемадзеяння паміж войскамі. У снежні з прычыны вялікіх страт дывізія была выведзена на правы бераг Нявы для папаўнення.

У 1942 г. генерал-маёр Зайцаў быў прызначаны на пасаду намесніка камандуючага 55-й арміяй, якая вяла баявыя дзеянні на паўднёвых подступах да Ленінграда, у сакавіку — на пасаду камандуючага аператыўнай групай 7-й асобнай арміі, а ў чэрвені 1943 года — на пасаду камандзіра 4-га стралковага корпуса, які вёў абарончыя баявыя дзеянні па рацэ Свір.

6 снежня 1943 года быў прызначаны на пасаду камандзіра 122-га стралковага корпуса, які прымаў удзел у баявых дзеяннях падчас Ленінградскага-Наўгародскай наступальнай аперацыі, падчас якой вызваліў Ропша і Кінгісеп, тым самым выйшаўшы да ракі Луга.

1 сакавіка 1944-га на плацдарме за ракой Нарвай генерал-маёр Панцеляймон Аляксандравіч Зайцаў быў цяжка паранены і па дарозе ў шпіталь памёр. Пахаваны з воінскімі ўшанаваннямі ў Ленінградзе на Камуністычнай пляцоўцы (цяпер Казацкія могілкі Аляксандра-Неўскай лаўры).

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гараднянскім раёне
Катэгорыя:Генерал-маёры СССР
Дзмітрый Іванавіч Жураўскі

**Дзмітрый Іванавіч Жураўскі** (; 17 [29] снежня 1821, сяло Белы Калодзеж, Курская губерня — 18 [30] лістапада 1891, ) — рускі вучоны-механік і інжынер, спецыяліст у галіне мостабудавання і будаўнічай механікі. Будаўнік Вярэб’інскага моста і Мікалаеўскай чыгункі (у цяперашні час — Кастрычніцкая чыгунка). Лаўрэат Дзямідаўскай прэміі Пецярбургскай акадэміі навук (1855).

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Фізікі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Інжынеры Расійскай імперыі
Катэгорыя:Будаўнікі мастоў
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Курскай вобласці
Жданаўка (рака)

**Жданаўка** — рака ў Санкт-Пецярбургу, пратока Неўскай дэльты. Выцякае з Малой Нявы, упадае ў Малую Неўку. Набярэжнымі ракі Жданаўкі з’яўляюцца Жданаўская набярэжная (ад Вялікага праспекта П. С. да Жданаўскай вуліцы каля дома № 35) і Жданаўская вуліца (ад Афіцэрскага завулка да Наваладажскай вуліцы). Цячэ ў паўночна-заходнім кірунку. Мае сярэднюю шырыню каля 30 м; глыбіні — 2,2-4,0 м, даўжыня ракі 2,2 км. Рака мае ў пачатку сярэдні шматгадовы расход вады 14 м³/с, — прыкладна такі ж, як і ў Абводнага канала.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Рукавы і пратокі Нявы
Катэгорыя:Рэкі і каналы Санкт-Пецярбурга
Занеўскі праспект

**Занеўскі праспект** — праспект у Чырвонагвардзейскім раёне Санкт-Пецярбурга. Шыротная радыяльная магістраль у гістарычных раёнах Малая Охта, Ябланаўка і Парахавыя. Праходзіць ад Малаохцінскага праспекта да чыгуначнай лініі Ладажскі вакзал — Ручаі. З захаду злучаны мостам Аляксандра Неўскага з Неўскім праспектам, на ўсход пераходзіць у праспект Касыгіна. Перасякае раку Акервіль па Занеўскім мосце.
## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Праспекты Санкт-Пецярбурга
Крыванос

**Крыванос** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алег Віталевіч Крыванос (нар. 1980) — беларускі баскетбаліст.
* Андрэй Віталевіч Крыванос (нар. 1975) — беларускі баскетбаліст, трэнер.
* Павел Ананьевіч Крыванос (1920—1944) — Герой Савецкага Саюза (1945).
Жданаўская набярэжная

**Жданаўская набярэжная** — набярэжная па правым беразе ракі Жданаўка ў Петраградскім раёне Санкт-Пецярбурга. Праходзіць ад Вялікага праспекта Петраградскай стараны да Жданаўскай вуліцы.

Першапачаткова з 1730-х гадоў насіла назву Мікольская Набярэжная вуліца (ад завулка Талаліхіна да Афіцэрскага завулка, уключаючы частку сучаснай вуліцы Блахіна), па прыдзеле Мікалая Цудатворца. З 1783 года насіла назву набярэжная ракі Жданаўка (да 5 сакавіка 1871 года ў яе ўключаўся сучасны праспект Дабралюбава). Паралельна на розных участках насіла назву Кадэцкая вуліца (ад Вялікага праспекта да Малой Неўкі), Корпусная набярэжная, праспект з Тучкова моста.

Да 1969 года назва існавала ў форме набярэжная ракі Жданаўка. Паралельна з 1914 года з’яўляецца сучасная назва Жданаўская набярэжная. Паўночны ўчастак у 1930-я гады ўвайшоў у склад Жданаўскай вуліцы.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Набярэжныя Санкт-Пецярбурга
Дом Жако

**Дом Жако** — жылы дом 1-й пал. XIX стагоддзя, выкананы ў стылі класіцызм. Размешчаны ў гістарычным цэнтры Санкт-Пецярбурга на рагу плошчы Мастацтваў (як дом 5) і Італьянскай вуліцы (як дом 4). Узведзены ў 1820—1830-я гады. Аўтарства падзялілі Павел Пятровіч Жако і Карл Іванавіч Росі, спраектаваны ў цэлым ансамбль плошчы Мастацтваў. Пасля будынак неаднаразова перабудоўваўся. У розны час дом належаў сям’і архітэктара Жако, букіністу і калекцыянеру П. Я. Дашкаву. Таксама вядомы тым, што ў 1910-х у склепе размяшчалася літаратурна-артыстычнае арт-кабарэ «Бадзяжны сабака», дзе збіраліся пісьменнікі Сярэбранага веку. У цяперашні час дом з’яўляецца жылым, акрамя склепа і параднага першага паверха, у якіх размяшчаюцца прадпрыемствы сферы абслугоўвання.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Жылыя будынкі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Санкт-Пецярбурга
Екацерынгофскі востраў

**Екацерынгофскі востраў** — востраў у дэльце ракі Екацерынгофкі на тэрыторыі Санкт-Пецярбурга, абмежаваны ракой Екацерынгофкай, Папяровым каналам і ракой Тараканаўкай. Плошча каля 0,4 км². Назва Екацерынгофскі востраў узнікла ў XVIII стагоддзі, ад Екацерынгофскага палаца.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Астравы дэльты Нявы
Екацярынгофскі мост

**Екацярынгофскі мост**, былы **Рыжскі мост** () — аўтадарожны бэлечны мост цераз Екацерынгофку ў Адміралцейскім / Кіраўскім раёне Санкт-Пецярбурга, злучае Безыменны і Гутуеўскі востраў. Да рамонту 1987—1989 гадоў быў самым кароткім і адзіным аднапралётным разводным мостам у горадзе. Размешчаны ў створы Рыжскага праспекта, злучаючы яго з Гапсальскай вуліцай. Вышэй па цячэнні знаходзіцца Гутуеўскі мост. Бліжэйшая станцыя метрапалітэна — «Нарвская».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі
Катэгорыя:Стальныя масты
Катэгорыя:Масты Санкт-Пецярбурга
Праабражэнскія яўрэйскія могілкі (Санкт-Пецярбург)

**Праабражэнскія яўрэйскія могілкі** — могілкі ў Санкт-Пецярбургу, існуюць з 1875 года як асобны іншаверскі ўчастак Праабражэнскіх могілак (цяпер — Памяці ахвяр 9-га студзеня, агульная плошча — 27,4 га). Могілкі падзеленыя палатном Кастрычніцкай чыгункі, а з пачатку XX стагоддзя былі падзеленыя і адміністрацыйна. Адрас могілак: праспект Александраўскай Фермы, 66. Новыя пахаванні былі цалкам забароненыя рашэннем Ленгарвыканкама ў 1968 годзе. Дапускаліся толькі асобныя пахаванні скрыняў ва ўжо існуючыя магілы.

У постсавецкі час могілкі неаднаразова падвяргалася вандалізму. З 2007 года вядзецца рэканструкцыя могілак.

## Літаратура 
* Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1

Катэгорыя:Могілкі Санкт-Пецярбурга
Катэгорыя:Яўрэйскія могілкі