open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Хасэ Міяха

**Хасэ Міяха Менант** (; 20 красавіка 1878 — 14 студзеня 1958) — генерал арміі рэспубліканскай Іспаніі, удзельнік грамадзянскай вайны 1936—1939 гадоў.

## Біяграфія 
Родам з Астурыі, сын рабочага.

Да вайны Міяха лічыўся «генералам-няўдачнікам», дурнаватым і правінцыйным чалавекам, які няўдала спрабаваў заняць бачнае месца ў ваенных колах. Малады генералітэт, асабліва Франсіска Франка, Гансала Кейпа дэ Льяна і Хасэ Энрыке Варэла, якія пазней будуць змагацца на баку нацыяналістаў, заўсёды здзекаваліся з яго.

Так ці інакш, але да ліпеня 1936 года ён даслужыўся да камандуючага 1-й дывізіяй у Мадрыдзе. З пачаткам бунту правых вайскоўцаў застаўся лаяльным ураду рэспубліканцаў.

Камандуючы рэспубліканскімі войскамі ў Андалузіі, Міяха здолеў адбіць наступленне мяцежнікаў, нягледзячы на іх перавагу ва ўзбраенні і колькасці; затым камандаваў 3-й дывізіяй у Валенсіі. У пачатку лістапада 1936 года быў прызначаны старшынёй Камітэта абароны Мадрыда.

У лютым 1937 года стаў галоўнакамандуючым усім Цэнтральным (Мадрыдскім) фронтам. Пад яго камандаваннем часці рэспубліканскай арміі атрымалі шэраг перамог: бітва пры Хараме, разгром італьянскага экспедыцыйнага корпуса пад Гвадалахарай, узяцце Тэруэля. З чэрвеня Міяха з’яўляўся таксама мадрыдскім губернатарам, а з красавіка 1938 года камандаваў усімі ўзброенымі сіламі цэнтра і поўдня рэспубліканскай Іспаніі.

Адначасна ён ўступіў у Кампартыю Іспаніі.

За перыяд грамадзянскай вайны адыграў важкую ролю ў справе ператварэння часцей рэспубліканскай міліцыі ў паўнавартасную армію.

## Літаратура 
* Большая советская энциклопедия (1-е издание) // т. XXXIX (1938): Мерави — Момоты, стлб. 314—315 (РГБ).

Катэгорыя:Генералы Іспаніі
Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Іспаніі (рэспубліканцы)
Катэгорыя:Генералісімусы
Аляксандр Фёдаравіч фон Дрэбуш

**Аляксандр (Аляксандр-Фрыдрых-Густаў) Фёдаравіч фон Дрэбуш** (, ; , г. Гапсаль, Эстляндыя — , г. Санкт-Пецярбург) — расійскі дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія 
Выхадзец з балтыйскага рыцарскага роду. Сын Фёдара (Фрыдрыха-Готгільфа) Міхайлавіча фон Дрэбуша (пам. пасля 1815), калежскага асэсара, старшага ляснічага ў г. Магілёве (на 1815) і Даратэі-Элізабеты Іаганаўны фон Барлевен (нар. да 17.10.1760 — пасля 1782), дваранкі Эстляндскай губерні. Меў брата Андрэя (пам. 1825), штабс-капітана лейб-гвардыі Егерскага палка, дзекабрыста (член Саюза дастатку і Таварыства Ф. М. Глінкі). Лютэранін.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Остзейскае дваранства
Катэгорыя:Генерал-маёры (Расійская імперыя)
Броўмаў

**Бро́ўмаў** (,  — **Бра́ўнау**) — горад на поўначы Чэхіі. Размешчаны ў акрузе Нахад Кралавеградзецкага края, каля граніцы з Польшчай. Плошча горада складае 22,26 км²; вышыня над узроўнем мора — 395 м.

## Гісторыя 
Горад быў заснаваны ў 1256 годзе абацтвам бенедыкцінцаў Бржэўнаўскага кляштара ў Празе, якому кароль Пржэмысл Отакар I дараваў гэтыя землі. Пасля пажару 1306 года горад быў адноўлены, у тым ліку кляштар і гарадскія сцены, будаўніцтва якіх скончана да 1380 годзе. Сярэдневяковая царква Дзевы Марыі XII стагоддзя ацалела падчас пажару і з’яўляецца сёння найстарэйшай захаванай драўлянай царквой у Чэхіі.

Рэйхспрэзідэнт Германіі Паўль фон Гіндэнбург памылкова лічыў, што Адольф Гітлер нарадзіўся ў багемскім Браўнау, а не ў верхнеаўстрыйскім Браўнау-ам-Інаў, і за гэта даў мянушку яго «багемскім капралам».

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт  

Катэгорыя:Гарады Кралавеградзецкага края
1-я Бабруйская партызанская брыгада

**1-я Бабруйская партызанская брыгада** — партызанская брыгада, створаная ў лютым 1943 года на базе арганізаванага ў студзені 1942 года 752-га атрада Клічаўскага аператыўнага цэнтра, у красавіку 1943 года была перададзена Магілёўскай (абласной) ваенна-аператыўнай групе. Дзейнічала на тэрыторыі Асіповіцкага, Бабруйскага і Парыцкага раёнаў. 29 лістапада 1943 года брыгада (1127 партызан, 3 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй, 15 снежня 1943 была выведзена ў тыл і расфарміравана. Камандзіру брыгады Лівенцаву было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

## Склад 
* 752-і атрад;
* 753-і атрад імя 25 гадоў РСЧА;
* 754-ы атрад імя М. І. Сяміпалава.

## Камандаванне 
### Камандзір 
* В. І. Лівенцаў

### Камісар 
* Дз. А. Ляпёшкін

### Начальнік штаба 
* С. З. Крамнёў

## Гісторыя 
20 сакавіка 1942 года 752-і атрад Лівенцава ўдзельнічаў у разгроме нямецкага гарнізона ў гарадскім пасёлку Клічаў, у чэрвені — жніўні 1942 — у абароне Клічаўскай партызанскай зоны, у прарыве блакады ў час карнай аперацыі. Партызаны ў лістападзе 1942 года каля чыгуначнай станцыі Талька падарвалі і спалілі эшалон з запчасткамі да самалётаў і аўтамашын. У жніўні 1943 года перабілі больш за 100 рэек. Пасля злучэння 29 лістапада 1943 года з Чырвонай Арміяй брыгада была ўключана ў баявы парадак 37-й гвардзейскай стралковай дывізіі, потым заняла рубеж 118-га гвардзейскага стралковага палка. 15 снежня 1943 года брыгада была выведзена ў тыл і расфарміравана.

## Гл. таксама 
* Клічаўскі бой (1942)
* Клічаўскі бой (1943)

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1943 годзе
Дамінік Мараўскі

**Дамінік Мараўскі** (каля 1760 — ) — акцёр, тэатральны дзеяч.

## Біяграфія 
Паходзіў з шляхецкага роду герба «Наленч». Мяркуецца, што нарадзіўся ў Вялікай Польшчы. У пошуках фартуны прыбыў у Вільню, паступіў у адкрыты ў 1785 годзе Войцехам Багуслаўскім публічны тэатр. Выконваў абавязкі суфлёра, граў невялікія ролі. Ажаніўшыся з актрысай Марцыянай Корвель, разам з ёй сабраў уласную трупу, гастраляваў з ёй у Менску (1787—1788), Любліне (1791), Гародні (1791), Вільні (1791—1792). У 1792 годзе трымаў тэатр у Вільні супольна з Казімірам Жулкеўскім і Генрыкам Кваснеўскім, у 1793 годзе арганізаваў тэатр у Гародні. З 1794 года ў Львове, супрацоўнічаў з Багуслаўскім, які перавёз туды частку Нацыянальнага тэатра з Варшавы, у 1795 годзе вярнуўся ў Гародню, з 1796 года ў Вільні. Арандаваў пад тэатр заняпалы флігель Радзівілаўскага палаца на вул. Віленскай, які быў адрэстаўраваны з дапамогай архітэктара Пятра Pocі. У тэатр (атрымаў назву Вялікі) была прывезена заслона з Дзярэчынскага тэатра Сапегаў. У тэатры Мараўскага ігралі Саламея Дэшнер, Мацей Кажынскі, Юзаф Рагоўскі, Андрэй Руткоўскі. У сезон Мараўскі даваў каля 100 прадстаўленняў. Віленскі Вялікі тэатр дасягнуў высокага ўзроўню, супастаўляльнага з узроўнем Нацыянальнага тэатра ў Варшаве.

## Літаратура 
* 
* *Барышев Г. И.* Театральная культура Белоруссии XVIII века. Минск, 1992;
* *Miller A.* Teatr polski i muzyka na Litwie jako strażnice kultury Zachodu. Wilno, 1936.

Катэгорыя:Тэатральныя дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Тэатральныя дзеячы Літвы
Катэгорыя:Постаці Вільнюса
Катэгорыя:Тэатральныя дзеячы XVIII стагоддзя
Слонімскае рэальнае вучылішча

**Слонімскае рэальнае вучылішча** — агульнаадукацыйная сярэдняя навучальная ўстанова ў Слоніме. Знаходзілася ў складзе Віленскай навучальнай акругі. Існавала ў 1907—1918 гадах.

## Гісторыя 
Адкрыта 23 жніўня 1907 года як прыватнае. Утрымлівалася за кошт фінансавай дапамогі мясцовага «Грамадства па распаўсюджванню асветы паміж жыхарамі г. Слоніма і яго павета» і збораў за навучанне. 22 жніўня 1911 года рэарганізавана ў дзяржаўнае. Атрымлівала штогадовую грашовую падтрымку з казны. Плата за навучанне складала 100 руб. Мела 7 класаў. У 1911 годзе вучыліся 127 юнакоў, у 1915 годзе — 203. Штат складаўся з дырэктара, 3 закона-настаўнікаў, 12 выкладчыкаў, урача і дантыста. Сярод выкладчыкаў былі выпускнікі Маскоўскага ўніверсітэта, Кіеўскай і Разанскай духоўных семінарый, Варшаўскай 1-й гімназіі, Кіеўскага політэхнічнага інстытута, Строганаўскага мастацка-прамысловага вучылішча і інш. Выкладаліся: Закон Божы, руская, нямецкая і французская мовы, геаграфія, прыродазнаўства, гісторыя, матэматыка, фізіка, касмаграфія, маляванне, чарчэнне, музыка, спевы, рамёствы і гімнастыка. Выпускнікі мелі льготы пры паступленні ў вышэйшыя тэхнічныя і сельскагаспадарчыя навучальныя ўстановы, а таксама на фізіка-матэматычныя факультэты ўніверсітэтаў.

У час Першай сусветнай вайны, увосень 1915 года, пераведзена ў г. Араніенбаўм (цяпер Ламаносаў) Петраградскай губерні. Скасавана ў 1918 годзе.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Слоніма
Катэгорыя:З’явіліся ў 1907 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1918 годзе
Катэгорыя:Рэальныя вучылішчы Расійскай імперыі
Катэгорыя:1907 год у Беларусі
Катэгорыя:Віленская навучальная акруга
1-я Беларуская партызанская брыгада (2-га складу)

**1-я Беларуская партызанская брыгада** — партызанская брыгада, створаная ў верасні 1943 года на базе вылучанага ў ліпені 1-й Беларускай партызанскай брыгадай першага складу атрада А. Дз. Гурко (былы атрад А. П. Дзіка, створаны ў лютым 1942 года). Брыгада дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Сенненскага, Лепельскага і Халопеніцкага раёнаў. 28 чэрвеня 1944 года брыгада (538 партызан, 3 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
* 1-ы атрад;
* 2-гі атрад;
* 3-і атрад.

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* А. Дз. Гурко;
* Р. У. Шкрэда

### Камісар 
* Р. У. Шкрэда

### Начальнік штаба 
* М. М. Бальшакоў

## Гісторыя 
Партызаны рабілі дыверсіі на дарогах Халопенічы — Лепель, Халопенічы — Сянно, Халопенічы — Крупкі, Лепель — Барысаў. У сакавіку 1944 года знішчылі нямецкі ахоўны пункт моста цераз раку Эса на шляху Халопенічы — Сянно. У маі — чэрвені 1944 года ў час карнай аперацыі «Баклан»  удзельнічалі ў абароне Сенненскай зоны, з баямі выйшлі з акружэння, захапілі мост цераз раку Эса і ўтрымлівалі да падыходу Чырвонай Арміі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Вікторыя Засада

**Вікторыя Засада** (; нар. ) — польская баскетбалістка.

## Біяграфія 
Выхаванка быдгашцкай баскетбольнай школы. З 2018 года ў аснаўным складзе быдгашцкага «Баскет-25».

## Спасылкі 
Катэгорыя:Баскетбалісткі Польшчы
Катэгорыя:Ігракі «Баскет-25» Быдгашч
Неверагодны доктар Пол

**«Неверагодны доктар Пол»** () — амерыканскае  на «», якое расказвае пра галандска-амерыканскага ветэрынара  і яго сям’ю і супрацоўнікаў у яго практыцы ў сельскай мясцовасці . Прэм’ера серыяла адбылася ў 2011 годзе і мае два сезоны кожны год, у агульнай складанасці 20 сезонаў па люты 2022 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тэлеперадачы ЗША
Камп’ютарны палігон

**«Камп’ютарны палігон»** — беларуская тэлеперадача пра камп’ютары і камп’ютарныя праграмы, якая выходзіла на БТ і складалася з аглядаў, IT-навін і рэцэнзій.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Тэлеперадачы Беларусі
Bol Jon Moj

**«Bol Jon Moj»** — першы паўнафарматны студыйны альбом беларускага гурта «Luty Sakavik», які выйшаў на лэйбле «Paliklinika» 5 чэрвеня 2020 года.

## Спіс песень
## Удзельнікі запісу
*Эрык Арлоў-Шымкус — сінты, біты, вакал
*Уладзімір Лянкевіч — бас-гітара, вакал, тэксты
*Дызайн вокладкі — Ліза Лянкевіч
*Звядзенне і майстарынг — Алег Даманчук

## Спасылкі
*«Bol Jon Moi» на Bandcamp
*«Bol Jon Moi» на Spotify
*«Bol Jon Moi» на канале «Luty Sakavik»

Катэгорыя:Музычныя альбомы Беларусі
Катэгорыя:Альбомы 2020 года
Якаў Іванавіч Дрозд

**Якаў Іванавіч Дрозд** (1897—1989) — беларускі будаўнік, мостабудаўнік, педагог. Інжынер шляхоў паведамлення. Заслужаны дзеяч навукі і тэхнікі БССР (1958). Заслужаны будаўнік БССР (1967).

## Біяграфія 
Скончыў будаўнічы факультэт Кіеўскага політэхнічнага інстытута (1929). З 1930 года ў Беларусі. З 1934 года супрацоўнік Беларускага аддзялення Саюздарпраекта НКУС СССР; выкладчык Мінскага аўтадарожнага тэхнікума.

У 1941—1945 гадах удзельнік Вялікай Айчыннай вайны; намеснік начальніка тэхнічнай часці ваенных аўтамабільных дарог Заходняга і 3-га Беларускага франтоў.

У 1945—1952 гадах намеснік начальніка Галоўдартранса пры СМ БССР. З 1952 года загадчык кафедры «Будаўнічыя канструкцыі» Беларускага політэхнічнага інстытута.

## Бібліяграфія 
* Предварительно напряженные железобетонные конструкции : Учебное пособие для строительных специальностей вузов. — Минск, 1984.

## Літаратура 
* Память поколений : БПИ ― БГПА ― БНТУ : [75 лет] / составители: Валежанин В. А., Долготович Б. Д., Скатулин Н. И. ― Минск, 2019. — С. 85—88.
* Строительный факультет БПИ-БГПА : Исторический очерк, 1920—2000 / [Э. В. Овчинников, П. И. Лавренко, В. Ф. Зверев, Н. М. Голубев]. ― Минск, 2000.

Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі і тэхнікі БССР
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Беларускай ССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жытомірскай вобласці
Спаркл Тэйлар

**Спаркл Тэйлар** (; нар. , Флінт, Мічыган, ЗША) — амерыканская баскетбалістка.

## Кар’ера 
Баскетболам пачала займацца ў 10 гадоў. Прафесійную еўрапейскую кар’еру пачала ў сезоне 2020/2021 у Іспаніі.

У ліпені 2022 года падпісала кантракт з быдгашчскім баскетбольным клубам «Баскет-25».
 

Катэгорыя:Баскетбалісткі ЗША
Катэгорыя:Ігракі «Баскет-25» Быдгашч
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Апалон» Лімасол
Мацей Рыбінскі

**Мацей Рыбі́нскі** (; , Славута, Рэч Паспалітая — , Парыж, Францыя) — польскі генерал, апошні кіраўнік паўстання 1830—1831 гадоў. Вінаваціўся ў перамовах аб капітуляцыі з генералам Паскевічам. Удзельнік напалеонаўскіх войнаў (1809—1814).

## Біяграфія 
У 1805 годзе ўступіў у армію Напалеона. Служыў ад’ютантам у будучага маршала Луі Габрыэля Сюшэ, з 1807 года — у арміі Варшаўскага герцагства.

Удзельнік Напалеонаўскіх войнаў: з Аўстрыйскай імперыяй (1809), з Расіяй (1812—1813). Адзначыўся ў бітвах пад Смаленскам, Малаяраслаўцам, бітве народаў. Пад Лейпцыгам быў узяты ў палон.

У 1815—1831 гадах служыў у чыне маёра ва ўзброеных сілах Царства Польскага.

У паўстанні з 10 сакавіка 1831 года генерал брыгады, 11 верасня 1831 года генерал дывізіі. 10 верасня 1831 года прызначаны вярхоўным галоўнакамандуючым польскіх войскаў. У 1831 удзельнічаў у бітве пад Астралэнкай. У лістападзе таго ж года быў абвінавачаны ў перамовах аб капітуляцыі з генералам Паскевічам.

5 кастрычніка 1831 года на чале атрада перайшоў межы Прусіі. Пасля здушэння паўстання з красавіка 1832 года ў эміграцыі ў Францыі. Жыў у Парыжы. У 1843 годзе заснаваў сярод польскіх эмігрантаў Ваенную партыю (). Пакінуў «Запіскі» пра час польскага лістападаўскага паўстання.

Памёр  года ў Парыжы, пахаваны на Манмартры.

## Галерэя 

Файл:Joseph Chabord - Portret generała Macieja Rybińskiego 1843.jpg|Мастак Жазеф Шабор. Партрэт генерала М. Рыбінскага.
Файл:General Maciej Rybiński by Aleksander Raczyński.png|Мастак А. Рачынскі. Генерал М. Рыбінскі ў эміграцыі.

## Літаратура 
* 
* Mirosław Krajewski, Usque ad finem. Powstanie listopadowe i partyzantka 1833 r. na ziemi dobrzyńskiej, Dobrzyńskie Towarzystwo Naukowe, Rypin 2011, ss. 205.

## Спасылкі 
* Powstanie listopadowe 

Катэгорыя:Удзельнікі напалеонаўскіх і рэвалюцыйных войнаў
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1830—1831 гадоў
Катэгорыя:Генералы Польшчы
Алена Багданаўна Выгоўская

**Алена Багданаўна Выгоўская** (нар. Статкевіч; ?&nbsp;—1664)&nbsp;— жонка гетмана Войска Запарожскага Івана Выгоўскага.

## Біяграфія 
Паходзіла з уплывовага і заможнага шляхецкага роду Статкевічаў. Дачка Багдана Вільгельмавіча Статкевіча, кашталяна навагрудскага і мсціслаўскага, і князёўны Алены Багданаўны Саламярэцкай, прадстаўніцы магнацкага роду, які вёў паходжанне ад Рурыкавічаў. Атрымала добрую хатнюю адукацыю. Вядомая была сваёй актыўнасцю ў супрацьдзеянні уніятам.

У 1656 годзе выйшла замуж за Івана Выгоўскага, тады генеральнага пісара. Пасля абрання Івана вялікім гетманам, муж і жонка прыбылі ў , дзе Алена пачала ўкараняць свае «арыстакратычныя» парадкі, што не заўсёды падабалася казацкім старшынам. Так, менавіта яна забараніла п’яныя балі, якія былі так папулярныя ў часы Багдана Хмяльніцкага. Казакі былі незадаволеныя «панскімі» паводзінамі жонкі гетмана.

Падтрымлівала дзеянні Выгоўскага падчас супрацьстаяння з Маскоўскім царствам, заключэнне Гадзяцкага дагавора і рэфармаванне Рэчы Паспалітай у дзяржаву трох народаў. Пасля звяржэння мужа з гетманства ў 1659 годзе перабралася з ім на Правабярэжжа. Пасля ўдзельнічала ва ўсіх яго палітычных планах, знаходзячыся ў Чыгырыне. Потым перабралася ў Смілу, дзе ў 1660 годзе трапіла ў палон да . У кастрычніку таго ж года выехала ў Бар.

Пасля забойства Івана палякамі і паўстанцамі ў 1664 годзе Алена пераехала ў мястэчка Руда каля Жыдачыва (цяпер&nbsp;— Львоўская вобласць) — там нібыта перапахавала вялікага гетмана і напісала ў сваім завяшчанні, што хоча быць пахаванай разам з мужам, а праз некалькі месяцаў хваробы таксама памерла. На памінальныя службы ёю завешчана ігумену 1000 залатых, на пахаванне 3000 залатых, на прытулкі для бедных і жабракоў 140 залатых з даходаў Руднянскага маёнтка. За кошт маёнтка каля Оршы завяшчана манастыру 500 залатых, 2800 залатых&nbsp;— жаночай прыслузе і далёкім сваякам; 200 валокаў зямлі адмоўлена брату, падкаморыю браслаўскаму.

Пасаг у 12 000 залатых, каштоўнасці і іншая хатняя маёмасць размеркавана паміж бліжэйшымі сваякамі. Біскупу львоўскаму  за яго паслугі Алена завяшчала французскую карэту, выезд і рыдван.

Пасля яе смерці там застаўся жыць іх сын, пасля чаго гэты асабняк у Рудзе яшчэ больш 100 гадоў належаў Выгоўскім.

## Сям’я 
Муж — Іван Выгоўскі (каля 1608—1664). Сын — Астап-Астафій (1657-?)

## Літаратура 
* Руїна: друга половина XVII&nbsp;ст. / Упоряд. і передмова О.&nbsp;І.&nbsp;Гуржія; Ред. кол. В.&nbsp;А.&nbsp;Смолій (голова) та ін.&nbsp;— К.: Україна, 1996.&nbsp;— 431 с.&nbsp;— С. 312.&nbsp;— ISBN 5-319-01313-2.
* Мицик Ю. Іван Виговський // Володарі гетьманської булави: Історичні портрети / Автор передмови В.&nbsp;А.&nbsp;Смолій.&nbsp;— К.: Варта, 1994.&nbsp;— 560 с.&nbsp;— С. 191—236.&nbsp;— ISBN 5-203-01639-9.
* Дружини гетьмана Виговського
* ДРУЖИНИ ГЕТЬМАНІВ УКРАЇНИ: ЗАБУТІ ДОЛІ
* Гетьманші

Алена Багданаўна
Алена Багданаўна
Катэгорыя:Жанчыны Вялікага Княства Літоўскага
Запуск рухавіка кароткім замыканнем

**Запуск рухавіка кароткім замыканнем** () — працэс абыходу замка запальвання аўтамабіля для запуску яго без ключа. Часта выкарыстоўваецца падчас крадзяжу аўтамабіляў. Аднак, законны ўладальнік транспартнага сродку, які страціў ключ ад транспартнага сродку або запусціў аўтамабіль з няспраўным замком запальвання (напрыклад, у састарэлых аўтамабілях), таксама можа ажыццявіць гэты працэс.

## Метады 
Запуск аўтамабільных рухавікоў кароткім замыканнем звычайна прадугледжвае злучэнне правадоў, якія замыкаюць ланцуг, калі ключ знаходзіцца ў становішчы «ўключана» або «гатова» (уключэнне паліўнай помпы, сістэмы запальвання і іншых неабходных кампанентаў). Затым патрэбна зрабіць іскру дакрананнем да іншага проваду, які злучаецца са старцёрам. Канкрэтны метад запуску транспартнага сродку кароткім замыканнем залежыць ад электрычнай сістэмы запальвання канкрэтнага аўтамабіля. Адзінкі з дыстанцыйным запускам рухавіку маюць доступ да тых жа правадоў, як і пры звычайных метадах запальвання. Апісанні колераў і размяшчэння правадоў, а таксама схемы сістэмы запальвання часам можна знайсці ў інтэрнэт-базах даных.

Транспартныя сродкі з 1990-х гадоў і старэйшыя, якія часта маюць карбюратарны рухавік, механічную каробку перадач, адну катушку запальвання і размеркавальнік, можна завесці кароткім замыканнем праз маторны адсек. Выкарыстанне стандартнага ўзлому замка для запуску аўтамабіля сёння звычайна неэфектыўнае, паколькі ў большасці аўтамабіляў цяпер выкарыстоўваюцца імабілайзеры або праверка ключа транспондара. У той жа час, большасць тыпаў матацыклаў часцей за ўсё лягчэй завесці кароткім замыканнем, асабліва скутары і старыя нэйкеды, у якіх адсутнічаюць дадатковыя функцыі бяспекі, акрамя механічных замкоў і звычайнага выключальніка запальвання.

Злодзеі, якім не хапае асноўных навыкаў у механіцы і ведаў аб аўтамабільных электрычных сістэмах, часам проста ўжываюць фізічную сілу, каб абысці замок запальвання, разбіваючы механізм ключа, каб раскрыць паваротны пераключальнік, што кіруецца ключавым тумблерам.

## Гл. таксама 
* Кароткае замыканне

## Крыніцы 
Катэгорыя:Крадзеж
Катэгорыя:Аўтамабільная бяспека
Катэгорыя:Электроніка
Дзмітрый Яўгенавіч Зайцаў

**Дзмітрый Яўгенавіч За́йцаў** (нар. ) — беларускі савецкі кінааператар, кінарэжысёр, сцэнарыст, кінапрадзюсар. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1981).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Мінску. У 1969 годзе скончыў аператарскі факультэт Усесаюзнага інстытута кінематграфіі. З гэтага ж года працуе на кінастудыі «Беларусьфільм».

Член Беларускага саюза кінематаграфістаў з 1970 года.

## Творчасць 
Сярод аператарскіх прац:
* «Крокі па зямлі» (1968);
* «Іван Макаравіч» (1968, прыз «Сярэбраная Мінерва» 22-га Міжнароднага кінафестываля дзіцячых фільмаў, Венецыя, 1972, Прэмія Ленінскага камсамола Беларусі 1970 года);
* «Рудабельская рэспубліка» (1972);
* «Час яе сыноў» (1974);
* «Чорная бяроза» (1977);
* «Палеская хроніка» (2 фільмы, «Подых навальніцы» (1981); «Людзі на балоце» (1982), Дзяржаўная прэмія СССР 1984 года);
* «Пісьмо Феліні» (2006).

Сярод рэжысёрскіх:
* «Хам» (1990, прыз за этнаграфію і нацыянальную своеасаблівасць на конкурсе тэлевізійных фільмаў у Алма-Аце, 1991) і яго кінаварыянт «Франка» («Гран-пры» 2-га Міжнароднага Еўрапейскага кінафестывалю Казасе, Іспанія, 1991));
* «Паміж жыццём і смерцю» (2003);
* «Пісьмо Феліні» (2006).

## Узнагароды і званні 
* Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР (1981)
* Прэмія Ленінскага камсамола Беларусі 1970 года
* Дзяржаўная прэмія СССР 1984 года
* Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь 1996 года

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Дмитрий Евгеньевич ЗАЙЦЕВ   // Сайт Рэспубліканскага грамадскага аб’яднання «Беларускі саюз кінематаграфістаў»
* 
* Дмитрий Зайцев // Кино-Театр. РУ 

Катэгорыя:Кінааператары СССР
Катэгорыя:Кінааператары Беларусі
Катэгорыя:Сцэнарысты СССР
Катэгорыя:Сцэнарысты Беларусі
Катэгорыя:Постаці Беларусьфільма
Катэгорыя:Кінарэжысёры СССР
Катэгорыя:Кінарэжысёры Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза кінематаграфістаў
Chorthippus jutlandica

***Chorthippus jutlandica*** — від прамакрылых з сямейства .

## Апісанне 
Гэта адзін з нешматлікіх відаў, эндэмічных для Даніі. Ён жыве толькі на вельмі абмежаванай тэрыторыі (87 км²) у заходняй частцы краіны. Магчыма з’явіўся ў выніку гібрыдызацыі відаў  і . У межах арэала з’яўляецца звычайным відам.

## Літаратура 
*Nielsen O. F.* *Chorthippus jutlandica* sp. nov. — a new grasshopper found in Jutland, Denmark (Saltatoria, Acrididae, Gomphocerinae)  // Ent. Meddr., 2003. Vol. 71. P. 41-51.

Катэгорыя:Сапраўдныя саранчовыя
Мікалай Купрыянавіч Кесель

**Мікалай Купрыянавіч Кесель** (1898—1971) — беларускі вучоны, інжынер-будаўнік, спецыяліст у галіне тэхналогіі будаўнічай вытворчасці. Кандыдат тэхнічных навук, дацэнт. Заслужаны будаўнік Беларускай ССР (1968).

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскі інжынерна-будаўнічы інстытут (1935). Працаваў у Беларускім політэхнічным інстытуце (з 1935, у 1935—1941 і 1945—1962 — дэкан будаўнічага факультэта, 1946—1962 — загадчык кафедры «Будаўнічая вытворчасць»).

## Бібліяграфія 
* Исследование теплотехнических, тепловлажностных и аэродинамических качеств стенового ограждения из керамических блоков с замкнутыми воздушными прослойками : автореферат диссертации … кандидата технических наук / Н. К. Кессель. ― Минск, 1952.

## Узнагароды 
* Медаль «За доблесную працу ў гады Вялікай Айчыннай вайны»
* два медалі «За працоўную адзнаку»
* Ганаровая грамата Вярхоўнага Савета БССР
* медаль «За доблесную працу ў азнаменаванне 100-годдзя У. І. Леніна» і інш.

## Літаратура 
* Кессель Николай Куприянович (1898—1971) // Строительный факультет БПИ — БГПА — БНТУ, 1920—2010 : исторический очерк / Э. В. Овчинников, П. И. Лавренко. — Минск, 2010. — С. 26. (Информация: биографические материалы хранятся в музее БНТУ.)
*  — У змесце: Кесель М. К.
* Библиография диссертаций, защищенных в Белорусской ССР за 1945—1955 годы. ― Минск, 1958.

Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Беларускай ССР
Катэгорыя:Дэканы будаўнічага факультэта БНТУ
Марта Вячынска

**Марта Вячынска** (; нар. , г. Торунь, Польшча) — польская баскетбалістка, лёгкі форвард. Выступала ў моладзевай зборнай Польшчы U-16.

## Біяграфія 
З сезона 2012/2013 да 2016/2017 і з 2018/2019 да 2021/2022 выступала за торуньскія «Катажынкі».

У 2022 годзе падпісала кантракт з быдгашчскім баскетбольным клубам «Баскет-25».

## Спасылкі 
* Marta Wieczyńska

Катэгорыя:Баскетбалісткі Польшчы
Катэгорыя:Ігракі «Баскет-25» Быдгашч
Катэгорыя:Ігракі «Катажынак» Торунь
Фёдар Ягоравіч Ломаўцаў

**Фёдар Ягоравіч Ломаўцаў** (нар. , в. Целяшоўка, Нараўчацкі раён, Пензенская вобласць, Расія) — матэматык. Доктар фізіка-матэматычных навук (2004), прафесар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Прыкладная матэматыка», 1975; аспірантура, спецыяльнасць «Дыферэнцыяльныя ўраўненні», 1978).

Працуе ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (механіка-матэматычны факультэт, кафедра матэматычнай кібернетыкі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: дыферэнцыяльна-аператарныя ўраўненні; дыферэнцыяльныя ўраўненні з частковымі вытворнымі; ураўненні матэматычнай фізікі і іх дадаткі; функцыянальны аналіз; тэорыя лінейных неабмежаваных аператараў; дыферэнцыяльнае і інтэгральнае вылічэнне лінейных неабмежаваных аператараў, якія залежаць ад параметра і маюць залежныя ад параметра вобласці азначэння.

## Бібліяграфія 
* Граничные задачи для дифференциально-операторных уравнений с переменными областями определения гладких и разрывных операторных коэффициентов : диссертация … доктора физико-математических наук : 01.01.02 : защищена 19.12.2003 : утверждена 16.06.2004 / Ломовцев Федор Егорович. — Минск, 2003.
* Уравнения математической физики : сборник задач / Ф. Е. Ломовцев. — Минск, 2009.
* О необходимых и достаточных условиях однозначной разрешимости задачи Коши для гиперболических дифференциальных уравнений второго порядка с переменной областью определения операторных коэффициентов / Ф. Е. Ломовцев // Дифференциальные уравнения. — 1992. — Т. 28, № 5. — С. 873—886.
* A Generalization of Lions' Theorems to Accretive Operator Coefficients for First-Order Operator-Differential Equations with Variable Domains / F. Lomovtsev // Analytic Methods of Analysis and Differetial Equations. — Cambridge, 2008. — P. 221—236.

## Літаратура 
* Ломовцев Федор Егорович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 4. — С. 543.

Катэгорыя:Матэматыкі СССР
Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Аляксандра Змерчак

**Аляксандра Змерчак** (; нар. , г. Грудзёндз, Польшча) — польская баскетбалістка.

## Біяграфія 
З 2021 года ў складзе быдгашцкага «Баскет-25».

## Спасылкі 
* Aleksandra Zmierczak
* Dwie koszykarki z regionu z powołaniem do reprezentacji Polski U23

Катэгорыя:Баскетбалісткі Польшчы
Катэгорыя:Ігракі «Баскет-25» Быдгашч
Генадзь Іванавіч Міхасёў

**Генадзь Іванавіч Міхасёў** (нар. , п. Барань, Аршанскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі спецыяліст у галіне механікі дэфармуемага цвёрдага цела. Доктар фізіка-матэматычных навук (1998), прафесар (2005). Член Міжнароднага таварыства прыкладной матэматыкі і механікі (GAMM, 2001), Еўрапейскага таварыства механікаў (EUROMECH, 2003), Нью-Ёркскай акадэміі навук (1995), Беларускага матэматычнага таварыства.

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Механіка», 1981; аспірантура, 1984), Беларускую дзяржаўную політэхнічную акадэмію (дактарантура, 1997).
    
Працаваў у Віцебскім дзяржаўным універсітэце (1985—1994, 1997—2000, 2001—2008, у 1998—2000 — загадчык кафедры прыкладной матэматыкі і механікі, з 2001 — прарэктар па навуковай рабоце), Пецярбургскім дзяржаўным універсітэце шляхоў зносін (2000—2001, загадчык кафедры тэарэтычнай механікі), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 2008, кафедра бія- і нанамеханікі, з 2009 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: тэорыя тонкіх абалонак (ваганні, хвалі, устойлівасць); распрацоўка метадаў гашэння вібрацый слаістых танкасценных канструкцый з выкарыстаннем магнітарэалагічных кампазітаў; біямеханіка (мадэляванне слыхавой, крывяноснай сістэм); асімптатычныя метады.

## Узнагароды 
Стыпендыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2000), Фонда каралевы Ядвігі (Ягелонскі ўніверсітэт, Польшча, 2001).

## Бібліяграфія 
* Волновые пакеты в тонких оболочках : автореферат диссертации … доктора физико-математических наук : 01.02.04 / Михасев Геннадий Иванович. ― Санкт-Петербург, 1998.
 

## Спасылкі 
* Михасёв Геннадий Иванович 

Катэгорыя:Механікі СССР
Катэгорыя:Механікі Беларусі
Пётр Ільіч Манастырны

**Пётр Ільіч Манастырны** (, с. Крэп, Калачоўскі раён, Валгаградская вобласць, Расія — ) — матэматык. Доктар фізіка-матэматычных навук (1989), прафесар (1989).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1961).

Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце (1964—2009, механіка-матэматычны факультэт, кафедра лікавых метадаў і праграмавання, прафесар, у 1973—2002 — загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: вылічальная матэматыка; дыференцыяльныя ўраўненні.

## Узнагароды 
Дзяржаўная прэмія Беларускай ССР (1978) і інш.

## Бібліяграфія 
* Решение граничных задач для дифференциальных уравнений и систем методами инвариантного погружения и редукции к задачам Коши : диссертация … доктора физико-математических наук : 01.01.07 : защищена 21.12.1988 : утверждена 24.03.1989 / Монастырный Петр Ильич. — Минск, 1987.
* О методе прогонки решения краевых задач для линейных дифференциальных уравнений и систем : автореферат диссертации … кандидата физико-математических наук / П. И. Монастырный. — Минск, 1964.

## Літаратура 
* 
* Монастырный Петр Ильич // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2007. — Т. 5. — С. 210.
* Монастырный Петр Ильич // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001 : 80 год. — Мінск, 2001. — С. 199—200.
* Петр Ильич Монастырный / В. В. Беняш-Кривец [и др.] // Вестник БГУ. Серия 1, Физика. Математика. Информатика. — Минск, 2012. — № 2. — С. 139—140.

Катэгорыя:Матэматыкі СССР
Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Пунінскі

**Пунінскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Генадзій Яўгеньевіч Пунінскі (1961—2017) — матэматык, спецыяліст у галіне матэматычнай логікі, алгебры і тэорыі лікаў. Доктар фізіка-матэматычных навук (1996), прафесар (1997).
* Уладзіслаў Дзмітрыевіч Пунінскі (нар. 2002) — беларускі футбаліст, паўабаронца.
Генадзь Яўгенавіч Пунінскі

**Генадзь Яўгенавіч Пунінскі** (, Бабруйск, Магілёўская вобласць — ) — матэматык, спецыяліст у галіне матэматычнай логікі, алгебры і тэорыі лікаў. Доктар фізіка-матэматычных навук (1996), прафесар (1997).

## Біяграфія 
Скончыў Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава (механіка-матэматычны факультэт, 1983; аспірантура, 1986).
    
Працаваў у вышэйшых навучальных установах г. Масквы (1986—2000, 2008—2011), у т. л. Расійскім эканамічным універсітэце імя Г. В. Пляханава (кафедра вышэйшай матэматыкі, прафесар), Універсітэце Агая (ЗША, 2001—2004, асістэнт прафесара), Манчэстэрскім універсітэце (Вялікабрытанія, 2000 і 2005—2008, даследчык, лектар), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 2012, механіка-матэматычны факультэт, кафедра вышэйшай алгебры і аховы інфармацыі, прафесар).

Навуковыя інтарэсы: тэорыя мадэляў для модуляў; вырашальнасць тэорый модуляў над кальцом; кольцы і модулі; тэорыя прадстаўленняў канечнамерных алгебр.
 
## Бібліяграфія 
* Теоретико-модельные методы в теории колец и модулей : автореферат диссертации … доктора физико-математических наук : 01.01.06 / Пунинский Геннадий Евгеньевич. — Москва, 1995.
* Модельно полные теории частично упорядоченных множеств : диссертация… кандидата физико-математических наук : 01.01.06 : защищена 11.12.1987 : утверждена 06.04.1988 / Пунинский Геннадий Евгеньевич. — Москва, 1987.
 

Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі Універсітэта Агая
Катэгорыя:Выпускнікі механіка-матэматычнага факультэта МДУ
Катэгорыя:Матэматыкі СССР
Катэгорыя:Матэматыкі Расіі
Пётр Рыгоравіч Паўлоўскі

**Пётр Рыгоравіч Паўлоўскі** (1923—1990) — беларускі спецыяліст у галіне тэхналогіі і арганізацыі будаўніцтва. Кандыдат тэхнічных навук (1972), дацэнт (1975). Заслужаны будаўнік БССР (1969).

## Біяграфія 
Скончыў Усесаюзны завочны інжынерна-будаўнічы інстытут (1955). Працаваў у вытворча-тэхнічным аб’яднанні будаўніцтва ЦЭЦ г. Ліда, галоўным інжынерам трэста № 10 Мінпрамбуда БССР, кіраўніком трэстаў № 14 г. Гомеля і «Аргтэхбуд» г. Мінска. З 1973 — у Беларускім інстытуце інжынераў чыгуначнага транспарту (г. Гомель), у 1980—1989 — загадчык кафедры «Будаўнічая вытворчасць».

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: будаўніцтва і рэканструкцыя будаўнічых прадпрыемстваў.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сцяга, «Знак Пашаны», васьмю медалямі.

## Літаратура 
* Путь в науку : очерки о докторах и кандидатах наук Гомельщины. Вып. 6. — Гомель, 2011.

Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Беларускай ССР
Рэда-Відэнбрук

**Рэда-Відэнбрук** () — горад у Паўночнай Вестфаліі (Германія), на рацэ Эмс.

## Гісторыя 
Узнік у 1970 годзе, калі былі аб’яднаны гарады Рэда і Відэнбрук, а таксама абшчыны Санкт-Фіт, Лінтэль, Батэнгорст і Паўночная Рэда. Карані абодвух гарадоў сыходзяць у Сярэднявечча. Відэнбрук быў заснаваны падчас кіравання Карла Вялікага і ў 952 годзе атрымаў ад імператара Атона правы горада.

Першае згадванне г. Рэда адносіцца да 988 г. Заснавальнікам горада лічыцца Відукінд Саксонскі, які заклаў тут крэпасць. На гэтым месцы цяпер стаіць характэрны для Вестфаліі «водны замак» графаў фон Бентгайм.

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Рытберг

**Рытберг** () — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія, які да пачатку XIX стагоддзя служыў сталіцай аднайменнага графства. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дэтмальд. Уваходзіць у склад раёна Гютэрсла. Насельніцтва —  чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 110,37 км². Афіцыйны код — 05 7 54 032.

Горад падзяляецца на 7 гарадскіх раёнаў.

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Папялушка з чатырма рыцарамі

**«Папялушка з чатырма рыцарамі»** () — паўднёвакарэйскі драматычны тэлесерыял, спрадзюсараваны Квон Хёк Чанам і Лі Мін У. У галоўных ролях зняліся акцёры Пак Со Дам, Чон Іль У, Ан Джэ Хён, Лі Чон Шын, Чхвэ Мін і ўдзельніца K-pop гурта Apink Сон На Ын. Серыял паказвалі на тэлеканале tvN у Паўднёвай Карэі з 12 жніўня па 1 кастрычніка 2016 года.

## Сюжэт 
Ын Ха Вон (Пак Со Дам) — разумная вучаніца старшай школы, якая марыць стаць настаўніцай. У дзяцінстве яна страціла маці ў жудасным пажары. Калі яе бацька зноў ажаніўся, і жорсткая мачаха са зводнай сястрою пераехалі жыць да іх, дзяўчына была змушаная шукаць працу, каб аплаціць сваю вучобу і мемарыял маці. Па волі лёсу здараецца так, што яна сустракае старога спадара, кіраўніка вядомай буйной карпарацыі, які прапаноўвае ёй пераехаць у свой асабняк, каб даглядаць трох яго ўнукаў, спадчыннікаў маёмасці. Пад адным дахам з бунтаром і адзіночкай Кан Джы Унам (Чон Іль У), плэйбоем і марнатраўцам Кан Хён Мінам (Ан Джэ Хён) і вельмі мілым спеваком Кан Со Ву (Лі Чон Шын) Ха Вон зразумела, што трапіла ў самы гарачы любоўны чатырохвугольнік, які толькі можна сабе ўявіць у сучаснай казцы. Таксама ў асабняку чэбалей Ха Вон знаёміцца з прыгажуном Лі Юн Сонам (Чхвэ Мін), які працуе тут целаахоўнікам братоў, і суседскай дзяўчынай Пак Хе Джы (Сон На Ын), закаханай у Кан Хён Міна з дзяцінства.

Катэгорыя:Драматычныя тэлесерыялы
Катэгорыя:Тэлесерыялы Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Тэлесерыялы 2016 года
Штайнгаген (Мекленбург)

**Штайнгаген** () — камуна ў Германіі, у зямлі Мекленбург-Пярэдняя Памеранія. Уваходзіць у склад раёна Гюстраў. Падпарадкоўваецца кіраванню Бютцоў Ланд. Насельніцтва — 817 чалавек (2009); у 2003 г. — 859. Плошча — 10,09 км². Афіцыйны код — 13 0 53 083.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Камуны Мекленбурга-Пярэдняй Памераніі
Штайнгаген

**Штайнгаген**:
* Штайнгаген (Вестфалія)
* Штайнгаген (Мекленбург)
* Штайнгаген (Пярэдняя Памеранія)
Штайнгаген (Вестфалія)

**Штайнгаген** () — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Дэтмальд. Уваходзіць у склад раёна Гютэрсла. Насельніцтва —  чалавек (на 2009 года). Плошча — 56,18 км². Афіцыйны код — 05 7 54 040.

Камуна падзяляецца на 3 сельскія акругі.

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Камуны Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Міхаіл Іванавіч Дзянісаў

**Міхаіл Іванавіч Дзянісаў** (;  — ) — савецкі оперны спявак (лірыка-драматычны барытон). Заслужаны артыст Беларускай ССР (1938), Народны артыст Беларускай ССР (1944).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сяле Трасцянка (зараз у Балашоўскім раёне Саратаўскай вобласці Расіі). Удзельнік Грамадзянскай вайны. У 1925—1928 гадах вучыўся ў Саратаўскай кансерваторыі, у 1928—1930 гадах — у оперным класе пры Беларускім музычным тэхнікуме, у 1930—1933 гадах — у Беларускай студыі оперы і балета ў Мінску. Да 1958 года (з перапынкам) саліст Дзяржаўнага тэатра оперы і балета БССР. У 1941—1943 гадах саліст Армянскага тэатра оперы і балета імя А. А. Спендыярава ў Ерэване. Член КПСС з 1946 года. Працаваў мастацкім кіраўніком у Беларускай дзяржаўнай філармоніі, з 1964 года выкладаў у Беларускай кансерваторыі.

## Творчасць 
М. І. Дзянісаў — адзін з першых беларускіх прафесійных оперных спевакоў, першых выканаўцаў многіх оперных партый у нацыянальных операх. Таксама выступаў у канцэртных праграмах і як выканаўца народных песень. Сярод оперных партый: Кузьміч («У пушчах Палесся» А. Багатырова), Гразной («Царская нявеста» М. Рымскага-Корсакава), Эскамільё («Кармэн» Ж. Бізэ), Дэман («Дэман» А. Рубінштэйна), Рыгалета («Рыгалета» Дж. Вердзі), Татул («Алмаст» А. Спендыярава), Андрэй («Кветка шчасця» А. Туранкова) і інш.

## Літаратура 
* 
* 
* *Нисневич И. Г.* Денисов Михаил Иванович // Музыкальная энциклопедия : [в 6 т.] / гл. ред. Ю. В. Келдыш. — М. : Советская энциклопедия : Советский композитор, 1973—1982. — Т. 2 (1974). Гондольера — Корсов. — 960 стр., илл. — 102 000 экз.

## Спасылкі 
* 
* Денисов Михаил Иванович // Кино-Театр. РУ 
* Денисов Михаил // Каталог советских пластинок 

Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі СССР
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Барытоны
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Саратаўскай вобласці
Катэгорыя:Оперныя спевакі і спявачкі Беларусі
Федасенка

**Федасенка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Васіль Сцяпанавіч Федасенка (1944—2002) — беларускі геафізік. Доктар фізіка-матэматычных навук (1992), прафесар (1996).
* Гаўрыіл Апанасавіч Федасенка (1936—1999) — беларускі архітэктар.
Жарнасекі (Верхнядзвінскі раён)

**Жарнасе́кі** (, ) — былая вёска на тэрыторыі Верхнядзвінскага раёна Беларусі.

У 1940 годзе ў складзе Сар’янскага сельсавета Дрысенскага раёна, насельніцтва — 47 чалавек. У лютым 1943 года вёска спалена падчас карнай аперацыі «Зімовае чараўніцтва», загублена 38 чалавек. Пасля вайны вёска не адноўлена.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Верхнядзвінскага раёна
Іван Кірылавіч Рубахаў

**Іван Кірылавіч Рубахаў** — беларускі інжынер-будаўнік, гаспадарчы дзеяч. Заслужаны будаўнік Беларускай ССР (1975).

## Біяграфія 
Скончыў будаўнічы факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута (1935). У 1943—1944 узначальваў Гомельскі абласны будаўнічы трэст, пазней — Упраўленне па справах калгаснага будаўніцтва пры Савеце Міністраў БССР.

## Бібліяграфія 
* Строительство круглых животноводческих помещений в колхозах Гомельской области / И. К. Рубахов. — Минск, 1959.

## Літаратура 
* Строительный факультет БПИ — БГПА — БНТУ, 1920—2010 : исторический очерк / Э. В. Овчинников, П. И. Лавренко. — Минск, 2010. (Информация на с. 24.)

Катэгорыя:Будаўнікі СССР
Катэгорыя:Будаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Беларускай ССР
Майкл Фасбендэр

**Майкл Фасбендэр** (; нар. , , Германія) — ірландска-нямецкі акцёр, кінапрадзюсар, аўтагоншчык.

Найбольш вядомы роляй Магнета ў фільмах «Людзі Ікс: Першы клас», «Людзі Ікс: Дні мінулай будучыні», «Людзі Ікс: Апакаліпсіс» і «Людзі Ікс: Цёмны Фенікс», а таксама сваім супрацоўніцтвам з рэжысёрам Стывам Мак-Куінам, у якога зняўся у фільмах «Голад», «Сорам» і «12 гадоў рабства». Таксама вядомы ролямі ў фільмах «300 спартанцаў», «Бясслаўныя вырадкі», «Джэйн Эйр», «Небяспечны метад», «Праметэй», «Чужы: Запавет», «Макбет», «Стыў Джобс» і ў тэлесерыялах «Браты па зброі» і «Пуаро Агаты Крысці».

Уладальнік кубка Вальпі за найлепшую мужчынскую ролю (2011), двухразовы намінант на прэмію «Оскар» (2014, 2016), трохразовы намінант на прэмію «Залаты глобус» (2012, 2014, 2016), чатырохразовы намінант на прэмію BAFTA (2009, 2012, 2014, 2016).

Катэгорыя:Акцёры Ірландыі
Катэгорыя:Акцёры Германіі
Катэгорыя:Акцёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Акцёры XXI стагоддзя
Катэгорыя:Аўтагоншчыкі Германіі
Катэгорыя:Аўтагоншчыкі Ірландыі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Кубак Вальпі»
Фасбендэр

**Фасбендэр** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Брыгіта Фасбендэр — нямецкая оперная спявачка
* Карл фон Фасбендэр — германскі ваенны дзеяч, генерал ад інфантэрыі
* Майкл Фасбендэр — ірландскі акцёр, аўтагоншчык
* Юрген Фасбендэр — нямецкі тэнісіст
Васіль Сцяпанавіч Федасенка

**Васіль Сцяпанавіч Федасенка** (, в. Наркі, Чэрыкаўскі раён, Магілёўская вобласць — ) — беларускі матэматык, геафізік. Доктар фізіка-матэматычных навук (1992), прафесар (1996).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (матэматычны факультэт, 1965).
    
Працаваў у Інстытуце матэматыкі АН БССР (з 1966), Марскім гідрафізічным інстытуце АН УССР (1968—1976), Цэнтральным навукова-даследчым і праектным інстытуце арганізацыі і тэхнікі кіравання (Мінск; з 1976, старшы навуковы супрацоўнік, з 1978 — загадчык лабараторыі), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1980, механіка-матэматычны факультэт, дацэнт кафедры лікавых метадаў і праграмавання, з 1993 — загадчык кафедры агульнай матэматыкі і інфарматыкі).

Навуковыя інтарэсы: тэорыя распаўсюджвання вымушаных хваль і цячэнняў у дысперсных асяроддзях.
 
## Бібліяграфія 
* Теоретическое исследование влияния параметров среды, возмущающих факторов и нелинейности на нестационарные поверхностные и внутренние волны в океане : автореферат диссертации … доктора физико-математических наук : 04.00.22 / Федосенко Василий Степанович. — Севастополь, 1992.
* Исследование неустановившихся гравитационных волн автореферат диссертации … кандидата физико-математических наук : 051 / Федосенко В. С. — Севастополь, 1970.

## Літаратура 
* 
* Федосенко Василий Степанович // Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. — Минск, 2008. — Т. 7. — С. 355.
* Федосенко Василий Степанович // Прафесары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага універсітэта, 1921—2001. — Минск, 2001. — С. 287.
* Математик и механик В. С. Федосенко как заведующий обновленной кафедрой общей математики и информатики БГУ / Барвенов С. А., Кепчик Н. В., Широканова Н. И. // Методология и философия преподавания математики и информатики : к 50-летию основания кафедры общей математики и информатики БГУ. — Минск, 2015. — С. 211—215.

Катэгорыя:Матэматыкі СССР
Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Катэгорыя:Геафізікі
Куркіна (Тульская вобласць)

**Куркіна** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Куркінскага раёна Тульскай вобласці Расіі. Утварае аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне рабочы пасёлак Куркіна са статусам гарадскога паселішча як адзіны населены пункт у яго складзе.

Насельніцтва — 4856 чал. (2021).

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Тульскай вобласці
Куркіна

**Куркіна** — тапонім.
* Куркіна (Навадугінскі раён)
* Куркіна (Тульская вобласць)
Будынак жаночай гімназіі (Мазыр)

**Будынак жаночай гімназіі** — колішні будынак у Мазыры, які размяшчаўся на плошчы Леніна, 4.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Мазыра
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Беларусі
Катэгорыя:XIX стагоддзе ў Мазыры
Катэгорыя:Плошча Леніна (Мазыр)
Катэгорыя:Зніклі ў 1990-я гады
Катэгорыя:З’явіліся ў XIX стагоддзі
Фарбаўці

**Фарбаўці** (старажытнасканд. *Fárbauti*) — у скандынаўскай міфалогіі волат-ётун. Муж веліканшы Лаўвеі, бацька Локі, Бюлейста і Хелбліндзі. Фарбаўці згадваецца ў Малодшай Эдзе, напісанай у XIII стагоддзі Сноры Стурлусанам, і ў паэзіі скальдаў эпохі вікінгаў.

У гульні «God Of War» 2018 года Кратас намаляваны на фрэсках волатаў у Ётунхейме пад імем Фарбаўці.

## Літаратура 
* Faulkes, Anthony (Trans.) (1995). *Edda*. Everyman. .
* Guelpa, Patrick (2009). *Dieux & Mythes Nordique*. Presses Universitaires du Septentrion. .
* Kock, Axel (1899). «Etymologisch-mythologische Untersuchungen» in: Brugmann, K. & Streitberg, W. (Eds.) *Indogermanische Forschungen: Zeitschrift für indogermanische Sprach- und Altertumskunde, Vol. 10*, pp. 90-111. Strassburg: Karl J. Trübner.
* Rydberg, Viktor (2003). *Our Father’s Godsaga: Retold for the Young*. Lincoln: iUniverse. .
* Simek, Rudolf (1995). *Lexikon der germanischen Mythologie*. Stuttgart: Alfred Kröner Verlag. .
* Sykes, Egerton (2002). *Who’s Who in Non-Classical Mythology*. New York: Routledge. .

Катэгорыя:Ётуны
Катэгорыя:Германа-скандынаўская міфалогія
Валерый Уладзіміравіч Палякоў

**Валерый Уладзіміравіч Палякоў** (; ,  — , ) — савецкі і расійскі лётчык-касманаўт, Герой Савецкага Саюза і Герой Расійскай Федэрацыі (адзін з чатырох людзей, удастоеных абодвух званняў), даследчык атрада касманаўтаў ДНЦ ІМБП. 66-ы касманаўт СССР і Расіі, 210-ы касманаўт свету. Уладальнік сусветнага рэкорду самага працяглага палёту ў космас (437 сутак і 18 гадзін у 1994 і 1995 гадах, на борце арбітальнай станцыі «Мір»). Спецыяліст па касмічнай медыцыне.

Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Тулы
Катэгорыя:Дактары медыцынскіх навук
Катэгорыя:Медыкі Расіі
Катэгорыя:Падпалкоўнікі
Катэгорыя:Касманаўты Расіі
Катэгорыя:Постаці касмічнай медыцыны
Мазырская мужчынская гімназія

**Мазырская мужчынская гімназія** — колішняя навучальная ўстанова ў Мазыры. Падпарадкоўвалася Віленскай навучальнай акрузе.

## Гісторыя 
Мазырская мужчынская гімназія адкрыта ў кастрычніку 1859 года. Спачатку мела 1—3-і класы, у 1860 годзе адкрыты 4—6-ы, у 1861 годзе — 7-ы (выпускны) класы. Больш за 90 % гімназістаў — дзеці дваран і чыноўнікаў. Выкладанне вялося на польскай, з 1864 года — на рускай мове. З 1865 года класічная гімназія. Выкладаліся: Закон Божы, руская мова і славеснасць, лацінская, грэчаская, французская, нямецкая мовы, матэматыка, фізіка, прыродазнаўства, гісторыя, геаграфія, чыстапісанне і інш. Пры гімназіі з 1864 года існавала нядзельная школа для навучання чытанню, пісьму і арыфметыцы ўсіх гараджан незалежна ад веравызнання і ўзросту. Да 1874 года ў падпарадкаванні дырэкцыі гімназіі быў 4-класны прыватны жаночы пансіён. У 1874 годзе гімназія пераўтворана ў 4-класную, з 1876 — у 6-класную прагімназію, якая ў 1910 годзе рэарганізавана ў 8-класную гімназію. Падрыхтавана больш за 1000 выпускнікоў. Існавала да 1918 года.

## Вядомыя навучэнцы 
* Мітрафан Віктаравіч Доўнар-Запольскі (1867—1934) — гісторык і этнограф.
*  (1864—1928) — рускі і савецкі тэатральны крытык.
* Сяргей Епіфанавіч Палуян (1890—1910) — беларускі публіцыст, празаік, літаратуразнавец.
* Эдвард Каралевіч Пякарскі (1858—1934) — беларускі этнограф, географ, фалькларыст.
* Фёдар Стравінскі (1843—1902) — оперны спявак.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гімназіі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы Мазыра
Катэгорыя:Гімназіі Беларусі
Катэгорыя:1859 год у Беларусі
Катэгорыя:1850-я ў Мазыры
Катэгорыя:З’явіліся ў 1859 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1918 годзе
Катэгорыя:Віленская навучальная акруга
Штайнгаген (Пярэдняя Памеранія)

**Штайнгаген** () — камуна ў Германіі, у зямлі Мекленбург-Пярэдняя Памеранія. Уваходзіць у склад раёна Паўночная Пярэдняя Памеранія. Падпарадкоўваецца кіраванню Ніпарс. Насельніцтва — 2623 чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 33,54 км². Афіцыйны код — 13 0 57 083.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Камуны Мекленбурга-Пярэдняй Памераніі