open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Стэйсі Кіч

**Уолтэр Стэйсі Кіч-малодшы** (, нар.  года) — амерыканскі акцёр, дыктар. Атрымаў вядомасць дзякуючы ролям у фільмах «Новыя цэнтурыёны», «Блакітнае і шэрае», а таксама ролі прыватнага дэтэктыва Майка Хамера ў аднайменным тэлесерыяле паводле твораў Мікі Спілейна.

## Біяграфія 
Уолтэр Стэйсі Кіч-малодшы нарадзіўся 2 чэрвеня 1941 года ў горадзе Савана, штат Джорджыя, ЗША. Яго маці Мэры Кейн была актрысай, а бацька Уолтэр Стэйсі Кіч — дырэктарам тэатра. У Стэйсі ёсць малодшы брат Джэймс. У чэрвені 1959 года Стэйсі скончыў сярэднюю школу Ван Найс. Затым вучыўся ва ўніверсітэтах Берклі, Ель і Лонданскай акадэміі тэатральнага мастацтва.

Здымаўся ў культавым фільме камічнага дуэта Чыча Марына і Томі Чонга «Закураныя» у ролі сяржанта Стэдэнкі, паліцыянта, які пераследвае няўдачлівых наркагандляроў. Выканаў ролю Кэмерана Аляксандра ў фільме «Амерыканская гісторыя Ікс».

Цяпер актыўна працуе ў якасці дыктара. Менавіта яго голас гучыць за кадрам шматлікіх навукова-папулярных фільмаў, якія дэманструюцца на канале Discovery.

У 2019 годзе ён атрымаў зорку на галівудскай «Алеі славы».

## Зноскі
Ліцвінавічы (значэнні)

Назву **Ліцві́навічы** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Гомельская вобласць:
** Ліцвінавічы — аграгарадок у Кармянскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Ліцвінавічы — былая вёска ў Шклоўскім раёне
Ліцвінавічы (Шклоўскі раён)

**Ліцві́навічы** (, ) — былая вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіла ў склад Гарадзішчанскага сельсавета.

Скасавана ў сакавіку 1977 года, злілася з вёскай Гарадзішча.

## Спасылкі
Маёраўшчына (Шклоўскі раён)

**Маё́раўшчына** (, ) — былая вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіла ў склад Ардацкага сельсавета.

Да 21 кастрычніка 1957 года вёска ўваходзіла ў склад Ардацкага сельсавета, да 22 кастрычніка 1963 года — у склад Гарадзішчанскага сельсавета, да 15 студзеня 1965 года — у склад Фашчаўскага сельсавета. З 1965 года вёска ў складзе адноўленага Ардацкага сельсавета.

Скасавана 12 жніўня 1980 года.

## Спасылкі
Маёраўшчына (значэнні)

Назву **Маё́раўшчына** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Віцебская вобласць:
** Маёраўшчына — хутар у Мёрскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Маёраўшчына — былая вёска ў Шклоўскім раёне
Плейнс (Тэхас)

**Плейнс** () — горад у ЗША, размешчаны ў паўночна-заходняй частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Ёкум. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складаў 1481 чалавек, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2016 годзе ў горадзе пражывала 1599 чалавек.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Землетрасенне ў Японскім моры (2024)

1 студзеня 2024 года ў 16:22.]]
1 студзеня 2024 года ў прэфектуры Ісікава (Японія) адбыўлося моцнае землетрасенне магнітудай 7,6 балаў. Стыхійнае бедства стала наймагутным землетрасеннем у Японскім моры з 1983 года, выклікаўшы цунамі.

Станам на 1 лютага паведамлялася пра 240 загінулых, 15 абвешчаны прапаўшымі без вестак.

## Сейсмічная сітуацыя 
У гэтым рэгіёне на працягу трох гадоў запар фіксаваліся шматлікія землетрасенні. Апошні буйны штуршок сілай у 6,3 МВт адбыўся ў маі 2023 года.

Японія размешчана на мяжы паміж Ціхім акіянам, Філіпінскім морам, Ахоцкай і Амурскай плітамі. Уздоўж усходняга і паўднёва-ўсходняга ўзбярэжжа астраўной дугі субдукцыя Ціхаакіянскай і Філіпінскай марскіх пліт адбываецца адпаведна ў Японскім і Нанкайскім жолабе. Усходняе ўзбярэжжа Хансю, якое мяжуе з Японскім морам, з’яўляецца канвергентнай мяжой і цягнецца з поўначы на поўдзень. Лічыцца, што гэтая мяжа паміж Амурскай і Ахоцкай плітамі з’яўляецца пачатковай зонай субдукцыі. Канвергентная тэктоніка назіраецца ў рэгіёне з канца пліяцэну.

## Бедства і шкода 
У дзень землетрасення Японскае метэаралагічнае агенцтва выдала папярэджанне аб цунамі для чатырох прыбярэжных прэфектур. Агенцтва паведаміла, што пасля землетрасення 2011 года папярэджанняў аб сур’ёзным цунамі не абвяшчалася. Расія таксама абвясціла папярэджанне аб цунамі для гарадоў Уладзівасток і Находка. Каля 16:21 UTC+9 порта Вадзіма дасягнулі хвалі вышынёй 1,2 м.

У Вадзіме абрынулася не менш за 50 дамоў. У 17:00 тут таксама здарыўся пажар, але з-за пашкоджаных дарог ратавальнікі не змаглі патушыць полымя, якое ахапіла шэраг дамоў. У горадзе пацярпелі больш за 30 чалавек, яшчэ больш траўмаў зафіксавана ў Судзу. У Нанаа два чалавекі загінулі ў выніку абвальвання дома. Адзін чалавек загінуў і яшчэ адзін атрымаў раненні ў выніку абвальвання двух дамоў у Сіка.

У гарадах прэфектуры Таяма зарэгістраваны расколіны на дарогах і паломкі вадаправода. У горадзе Ніігата здарылася разрэджванне грунту; каналізацыйныя трубы таксама былі разбураны, і многія дамы засталіся без вады. На галоўную хуткасную аўтамагістраль паміж Таямай і Канадзавай абрынуўся апоўзень.

## Рэакцыя і наступствы 
Прэм’ер-міністр Фуміа Кісіда абвясціў аб стварэнні спецыяльнага цэнтра па надзвычайных сітуацыях для збору і распаўсюджвання інфармацыі аб землетрасенні і цунамі. Для аказання дапамогі былі прыцягнуты вайскоўцы: у пацярпелыя раёны накіраваны 1000 байцоў сіл самаабароны. Для ацэнкі шкоды таксама было адпраўлена каля 20 армейскіх самалётаў.

Адначасна пачаліся праверкі на атамных электрастанцыях.

Пасля землетрасення ў Цэнтральнай і ўсходняй частках Японіі быў прыпынены рух цягнікоў Сінкансэн, у выніку чаго прынамсі 1400 пасажыраў апынуліся ў чатырох спыненых цягніках. Некалькі буйных аўтамагістраляў у пацярпелых раёнах таксама былі зачыненыя. Авіякампаніі All Nippon Airways і Japan Airlines адмянілі рэйсы ў прэфектуры Таяма, Ісікава і Ніігата.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Падзеі 1 студзеня
Катэгорыя:Землетрасенні ў Японіі
Катэгорыя:Студзень 2024 года
Катэгорыя:2024 год у Японіі
Катэгорыя:Стыхійныя бедствы 2024 года
Уільям Сцёрджэн

**Уільям Сцёрджэн** (,  — ) — брытанскі фізік, электратэхнік і вынаходнік, стварыў першыя электрамагніты і вынайшаў першы англійскі электрарухавік.

У 1832 годзе быў прызначаны лектарам у Адэлаідскай галерэі практычнай навукі ў Лондане, дзе ўпершыню прадэманстраваў электрарухавік на пастаянным току. У 1836 годзе Сцёрджэн пачаў займацца часопісам *Annals of Electricity, Magnetism and Chemistry* і ў тым жа годзе вынайшаў гальванаметр. Сцёрджэн быў блізкім паплечнікам Джона Пітэра Гасіёта і Чарльза Вінцэнта Уолкера, і ўсе трое адыгралі важную ролю ў стварэнні Лонданскага Электрычнага таварыства ў 1837 годзе. У 1840 годзе ён стаў начальнікам Каралеўскай віктарыянскай галерэі практычнай навукі ў Манчэстэры. Сцёрджэн цесна меў зносіны з Джонам Дэвісам, адным з заснавальнікаў галерэі, і яго студэнтам Джэймсам Прэскатам Джоўлем. Гэтае кола далей было пашырана і ўключыла Эдварда Уільяма Біні і Джона Лі. Галерэя была зачынена ў 1842 годзе, і Сцёрджэн зарабляў на жыццё лекцыямі і паказамі. Памёр у Прэствічы ў 1850 годзе.
Уладзімір Уладзіміравіч Дуктаў

**Уладзімір Уладзіміравіч Ду́ктаў** (, , Магілёўская вобласць — , Магілёў) — беларускі празаік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Крычаве ў сям’і служачых. Пасля заканчэння школы займаўся на факультэце журналістыкі БДУ, у 1986—1987 гадах вучыўся ў ВПШ. З 1976 года працаваў карэспандэнтам клімавіцкай раённай газеты «Новае жыццё». З 1977 года лектар, з 1979 года намеснік загадчыка аддзела, з 1980 года загадчык аддзела Магілёўскага абкама камсамола. З 1982 года загадчык аддзела Кастрычніцкага райкама партыі Магілёва, з 1984 года інструктар Магілёўскага абкама партыі. З 1987 года рэдактар магілёўскай раённай газеты «Прыдняпроўская ніва».

Член Саюза беларускіх пісьменнікаў з 1994 года. У 1994 годзе абраны сакратаром Магілёўскага абласнога аддзялення СБП.

Памёр 25 чэрвеня 2017 года ў Магілёве. Пахаваны там жа.

## Творчасць 
Дэбютаваў у друку ў 1986 годзе. Аўтар кніг прозы «Дзякуй і даруй» (Мінск, 1993), «Трэцяя асоба» (Мінск, 1997), «Апёк» (Мінск, 2015), зборнікаў мініяцюр і гумарэсак «Смешкі-пацешкі» (Магілёў, 1998), «Кніжнік» (Магілёў, 2005). Друкаваўся ў калектыўных зборніках «Галасы Прыдняпроўя», «Дняпроўскія хвалі», «Карані», «Прыдняпроўе — маё натхненне», у рэспубліканскай перыёдыцы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Лепяшынская

**Лепяшынская** — прозвішча.
* Вольга Барысаўна Лепяшынская — савецкі біёлаг
* Вольга Васільеўна Лепяшынская — савецкая балерына
Дом-музей Н. Ф. Купрыянавай

**Жодзінскі дом-музей Настассі Фамінічны Купрыянавай** — дом-музей у г. Жодзіне Мінскай вобласці, дзе з 1947 па 1969 гады жыла маці-патрыётка .

## Гісторыя 
Дом-музей быў адкрыты ў 1980 годзе ў доме, дзе Настасся Фамінічна Купрыянава, якая праводзіла падчас Вялікай Айчыннай вайны на вайну пецярых сваіх сыноў, пражывала апошнія гады свайго жыцця. Гэты дом апавядае пра сям’ю, на прыкладзе можна казаць аб усенародным супраціве беларусаў у гады Вялікай Айчыннай вайны, пра жыццё народа ў гады фашысцкай акупацыі, пра мужнасць і гераізм воінаў, партызан, сувязных і аб матчыным подзвігу беларускіх жанчын.

## Спасылкі 
* Дом-музей А. Ф. Купрыянавай 
* Дом-музей А. Ф. Купрыянавай
* Экспазіцыя «А. Ф. Куприянова и её сыновья» 

Катэгорыя:Музеі Мінскай вобласці
Катэгорыя:Славутасці Жодзіна
Катэгорыя:Персанальныя музеі
Катэгорыя:Дамы-музеі Беларусі
Сезон 2010/2011 «Барысфена» Магілёў

У сезоне 2010/2011 баскетбольны клуб «Барысфен» з Магілёва прымаў удзел:
* Чэмпіянат Беларусі 2010/2011 (**8 месца**),
* Кубак Беларусі 2010 (**групавы этап**).

## Склад каманды 
*  Андрэй Агеенка
*  Дзмітрый Зайцаў (прыйшоў у каманду падчас сезона)
*  Вадзім Каваль
*  Яўген Капылоў
*  Павел Карасевіч (пакінуў каманду падчас сезона)
*  Антон Карнеенкаў
*  Аляксей Касарыч
*  Фёдар Крукаў
*  Максім Лаўрыненка
*  Кірыл Маркашанскі
*  Артур Палякоў
*  Аляксандр Рыхлюк
*  Сяргей Савін
*  Андрэй Сянкевіч (пакінуў каманду падчас сезона)
*  Сяргей Татур
*  Аляксандр Харкевіч
*  Максім Шустаў

## Трэнеры каманды 
*  Уладзімір Капылоў (галоўны трэнер)
*  Сяргей Чугаеў

## Гл. таксама 
* Сезон 2009/2010 «Тэмп-АШВСМ» Магілёў
* Сезон 2011/2012 «Барысфена» Магілёў
 

## Спасылкі 
* 2010-2011
2010/2011
Барысфен Магілёў
Катэгорыя:2010 год у Магілёве
Катэгорыя:2011 год у Магілёве
Харкевіч

**Харкевіч** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Аляксандравіч Харкевіч (нар. 1986) — беларускі баскетбаліст, трэнер.
* Мікалай Рыгоравіч Харкевіч (1933—2020) — беларускі ўрач-нейрахірург. Доктар медыцынскіх навук (1983), прафесар (1986).
Аляксандр Аляксандравіч Харкевіч

**Аляксандр Аляксандравіч Харкевіч** (нар. , , БССР, СССР) — беларускі баскетбаліст, трэнер. Выступаў на пазіцыі разыгрываючага абаронца.

## Біяграфія 
Спачатку займаўся футболам. Калі быў у пятым класе ў 42-й школе г. Магілёва заслужаны трэнер Беларусі Аляксандр Міхайлавіч Гуляеў прыйшоў і набраў пяцьдзясят чалавек. З гэтых пяцідзесяці праз два гады застаўся толькі ён.

У 10-м класе трапіў у каманду «Тэмп», дзе правёў усю сваю гульнявую кар’еру.

У 2022 годзе прыпыніў кар’еру гульца і засяродзіўся на трэнерскай працы.

## Дасягненні 
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (5): 2017/2018, 2018/2019, 2019/2020, 2020/2021, 2021/2022.
*  Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі (3): 2014/2015, 2015/2016, 2016/2017.
*  Фіналіст Кубка Беларусі (5): 2015, 2017, 2018, 2019, 2020.
*  Бронзавы прызёр Еўразійскай лігі (1): 2019/2020.

## Спасылкі 
* УСПЕХОВ, ИМПЕРАТОР! 
* Белорусский баскетболист — владелец «гаража мечты». В нем два этажа, душ, мини-тренажерка, а в планах — баня!
* Александр Харкевич — капитан «бронзовой» команды

Катэгорыя:Баскетбалісты Беларусі
Катэгорыя:Баскетбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Трэнеры «Барысфена» Магілёў
Аніўскі раён

**Аніўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён), у межах якой замест скасаванага аднайменнага муніцыпальнага раёна ўтворана муніцыпальнае ўтварэнне Аніўская гарадская акруга ў Сахалінскай вобласці Расіі.

Адміністрацыйны цэнтр - горад Аніва. Раён утвораны 15 чэрвеня 1946 года.

## Геаграфія 
Аніўскі раён прыраўнаваны да раёнаў Крайняй Поўначы.

Размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы вострава Сахалін. Колькасць наяўнага насельніцтва па стане на 1 студзеня 2001 года склала 15,6 тыс. чалавек. Асноўныя віды гаспадарчай дзейнасці - здабыча лесу, дрэваапрацоўка, здабыча газу, рыбная лоўля, нарыхтоўка торфу і цэаліту, харчовая прамысловасць, мясная і малочная жывёлагадоўля, металаапрацоўка.

Катэгорыя:Раёны Сахалінскай вобласці
Дар’я Трайдэн

**Дар’я Міхайлаўна Трайдэн** (нар. 4 сакавіка 1995, Гродна) — беларуская пісьменніца.

## Біяграфія 
Нарадзілася 4 сакавіка 1995 года ў Гродне. Жыве ў Мінску.

У 2017 годзе скончыла факультэт журналістыкі БДУ па спецыяльнасці «Журналістыка (міжнародная)», у 2018 годзе — другі курс «Школы маладога пісьменніка» ад Саюза беларускіх пісьменнікаў.

## Літаратурная дзейнасць 
Піша вершы і прозу на рускай і беларускай мовах.

Друкавалася ў літаратурных часопісах «Маладосць», «Новый мир», «ПрайдзіСвет», альманахах «Паміж» і «Першацвет», часопісе PARTisan.

У 2018 годзе выпусціла зборнік апавяданняў на беларускай мове «Крыштальная ноч».

## Узнагароды 
У 2018 годзе стала лаўрэаткай Міжнароднага конкурсу «Першацвет» у намінацыі «проза».

У 2019 годзе атрымала за кнігу «Крыштальная ноч» прэмію «Дэбют» Беларускага ПЭН-цэнтра.

Катэгорыя:Пісьменніцы XXI стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі
Васіль Канстанцінавіч Шабалтас

**Васіль Канстанцінавіч Шабалтас** (нар. 15 жніўня 1936, в. Курыцічы, Петрыкаўскі раён − ) — беларускі пісьменнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 15 жніўня 1936 года ў вёсцы Курыцічы Петрыкаўскага раёна ў сялянскай сям'і. Разам з маці, сястрой і братам перажыў акупацыю, вярнуўся на радзіму толькі пасля заканчэння войны.

Скончыў Мар'іна-Горскі сельскагаспадарчы тэхнікум, некаторы час працаваў у сябе на радзіме заатэхнікам-пчаляром. У 1960 годзе пераехаў на радзіму жонкі, у г. Навазыбкаў Бранскай вобласці. Жыў па вуліцы Нарыманаўскай. Працаваў заатэхнікам-пчаляром (1959—1963), канструктарам-мадэльерам на швейнай фабрыцы МЛП (1963—1983).

З 1983 года жыў у Асіповічах. Працаваў галоўным інжынерам канструктарскага бюро (1983—1985), дырэктарам камбіната бытавога абслугоўвання (1985—88), загадчыкам аддзела (1988—1995).

Памёр  года.

## Творчасць 
Асноўная тэматыка творчасці В. К. Шабалтаса: памяць аб вайне, лёс чалавека, жыццёвыя абставіны, у якія трапляе чалавек. Аўтар кніг прозы «Экзамен» (1984), «Плата за страх» (1994), «Злой дух» (2006), «Душагуб», «Белобок» і інш.

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі
Фухэн

**Фухэн** (; ,  ; 1720 — ліпень 1770),  **Чунхэ** (春和) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Імперыі Цын з маньчжурскага клану  . Быў малодшым братам . Ён служыў старэйшым міністрам пры двары свайго швагра, імператара Цяньлуна з 1750-х да сваёй смерці ў 1770 годзе. Найбольш вядомы тым, што ўзначальваў войскі Цын падчас чацвёртага і апошняга ўварвання ў Бірму падчас Бірмана-кітайскіх вайнаў.

## Біяграфія 
Да свайго прызначэння галоўнакамандуючым бірманскай кампаніяй Фухэн быў галоўным вялікім саветнікам імператара і адным з самых давераных дарадцаў імператара. Фухэн быў адным з нямногіх высокапастаўленых чыноўнікаў, якія цалкам падтрымалі рашэнне імператара Цяньлуна знішчыць  у 1750-х гадах, калі большасць пры двары лічыла вайну занадта рызыкоўнай. Яго пляменнік  быў зяцем імператара і кіраваў Бірманскай кампаніяй 1767—1768 гадах. Яго сын  быў старэйшым генералам цынскай арміі.

Фухэн пацярпеў няўдачу ў Бірманскай кампаніі. У снежні 1769 года ён падпісаў з бірманцамі перамір’е, якое імператар не прыняў. Фухэн памёр ад малярыі, якой заразіўся падчас трохмесячнага ўварвання ў Бірму, калі вярнуўся ў Пекін.

## Сям’я 
* Прынцэса-кансорт з  (福晋那拉氏):
**  (福康安 嘉勇郡王; 1753—1796), трэці сын
* Наложніца з роду Лі (李氏):
** Фу Чан’ань, хоу Чэнцзін (誠靖侯 福長安; 1760—1810), прыёмны сын
* Наложніца з клану Сугія (孙佳氏)
* Ад невядомых маці:
** Фулун’ань (一等忠勇公 福隆安; 1746—1784), другі сын
** Фулін’ан (雲騎尉 福靈安; пам. 1767), першы сын
** Лэдзі Фука (富察氏; пам. 1813)
*** ажанілася з , 11-м сынам імператара Цяньлуна і супругі , і мела дзяцей (два сыны і дзве дачкі)
** Лэдзі Фука (富察氏)
*** ажанілася з Чуньінам, , і мела дзяцей (два сыны)

## У мастацкай літаратуры і масавай культуры 
* Ролю выканаў  ў фільме «» (1985)
* Ролю выканаў  у серыяле «» (1988)
* Ролю выканаў Чжан Вэй у серыяле «» (1998)
* Ролю выканаў Ян Цзюньі ў серыяле «» (2005)
* Ролю выканаў Сін Ханьцын у серыяле «» (2011)
* Ролю выканаў  у серыяле «» (2018)
* Ролю выканаў Цзя Цінлун у  (2018)

Катэгорыя:Постаці Імперыі Цын
Нгуен Тхе-то

, **Зя Лонг** (таксама Жыа Лонг) — апошні з  і ён жа першы імператар В’етнама з дынастыі Нгуен. Правіў пад дэвізам праўлення .

## Біяграфія 
Нгуен Тхе-то (1762—1820) — апошні з , якія пайшлі на кантакт з еўрапейцамі.

У пачатку XIX стагоддзя Нгуен Тхе-то паклаў пачатак . Заваяваў уладу з дапамогай французскага падданага , які ўпрасіў караля Людовіка XVI паслаць ваенны кантынгент. У гэты час адбыліся першыя кантакты Францыі з Дайв’етам, які французы называлі «Анамскай імперыяй».

Тхе-то аб’яднаў дайв’ецкія тэрыторыя Анам і Танкін, што варагавалі паміж сабой, у адзіную імперыю. Затым адносіны з Францыяй былі сапсаваныя з-за пераследу французскіх місіянераў на тэрыторыі «Анамскай імперыі».

Імператар Тхе-то першым пачаў ужываць у афіцыйных дакументах новую назву імперыі — «В’етнам». Па кітайскай мадэлі Тхе-то выбудаваў на «» новую сталіцу В’етнама — . Трынаццаць імператараў заснаванай ім  сядзелі ў  на працягу 143 гадоў (1802—1945).

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Постаці В’етнама
Жытомірскае Палессе

**Жытомірскае Палессе** () — фізіка-геаграфічная вобласць Украінскага Палесся. Займае большую частку Жытомірскай вобласці і ўсходнюю частку Ровенскай вобласці Украіны, на поўначы мяжуе з Беларускім Палессем.

Заходняя і ўсходняя межы звязаны з выхадамі на паверхню парод Украінскага шчыта, што абумоўлівае вышэйшае гіпсаметрычнае становішча (180—200 м), рассечанасць паверхні, меншую забалочанасць у параўнанні з іншымі абласцямі Палесся. Заходняя частка тэрыторыі не была ўкрыта ледавіком, аб чым сведчыць адсутнасць марэны. Ва ўсходняй частцы маюцца ледавіковыя формы рэльефу: марэнныя ўзгоркі, камы, озы. Рачныя даліны глыбока ўрэзаны ў дакембрыйскія пароды. Даліна р. Цецераў на асобных участках мае стромкія скалістыя схілы вышынёй да 25-30 м. Падобныя ўчасткі маюцца ў далінах рэк р. Уж, Случ, Убарць, Ірша, Каменка. На Славечанска-Оўруцкім кражы (т. зв. лёсавых астравах) развіваюцца эразійныя формы рэльефу (яры і інш.).

Сярэдняя тэмпература ліпеня +18,9 °С, студзеня –5,7 °С; колькасць ападкаў 625 мм за год.

Рэкі адрозніваюцца хуткім цячэннем, перакатамі і парогамі. Забалочанасць невысокая. 

Створаны .

## Літаратура 
* *Шищенко П. Г.* Житомирське Полісся // Енциклопедія Сучасної України. Т. 9: «Е» — «Ж» / Гол. редкол.: І. М. Дзюба, А. І. Жуковський, М. Г. Железняк та ін.; НАН України, НТШ. Київ: Інститут енциклопедичних досліджень НАН України, 2009. — 711 с. — ISBN 978-966-02-5720-7 

Катэгорыя:Геаграфія Жытомірскай вобласці
Катэгорыя:Геаграфія Ровенскай вобласці
Катэгорыя:Палессе
Нгуен

**Нгуен** ():

* Нгуен ()- в’етнамская транскрыпцыя кітайскага прозвішча Юань (元) — «першапачатковы, галоўны».
** Дом Нгуен (大元/元朝, Nhà Nguyên (Nguyên triều)).

* Нгуен (Nguyễn) — , адпавядае кітайскаму прозвішчу Жуань (阮) — «пляменнік». Каля 40 % насельніцтва В’етнама носяць гэтае прозвішча.
**  (主阮, Chúa Nguyễn)
**  (阮朝, Nguyễn triều).

## Вядомыя асобы 
* Нгуен Ван Люк — генерал-лейтэнант В’етнамскай народнай арміі
* Нгуен Ван Таан — генерал-лейтэнант Узброеных сіл Рэспублікі В’етнам
* Нгуен Ван Цхьеу
* Нгуен В’ет Тхань — генерал-маёр Узброеных Сіл Рэспублікі В’етнам
* Нгуен Као Кі — ваенны і палітычны дзеяч Рэспублікі В’етнам
* Нгуен Кхоа Нам — генерал-маёр Узброеных сіл Рэспублікі В’етнам
* Нгуен Мінь Чыет — в’етнамскі дзяржаўны дзеяч, прэзідэнт В’етнама (2006—2011)
* Нгуен Суан Фук — в’етнамскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, прэзідэнт В’етнама (2021—2023)
* Нгуен Тхе-то — першы імператар В’етнама
* Нгуен Тхі Дзінь — в’етнамская рэвалюцыянерка
* Нгуен Фуок Вінь — генерал-лейтэнант Узброеных сіл Рэспублікі В’етнам
* Нгуен Хыу Ан — старшы генерал-лейтэнант В’етнамскай народнай арміі
* Нгуен Хыу Тхо — в’етнамскі рэвалюцыянер, і прэзідэнт Сацыялістычнай Рэспублікі В’етнам (1980—1981)
* Нгуен Хыу Хан — брыгадны генерал Узброеных сіл Рэспублікі В’етнам
* Нгуен Хюэ — другі імператар в’етнамскай дынастыі Тайшон
* Нгуен Чай — вучоны-канфуцыянец, дзяржаўны ды вайсковы дзеяч Дайв’ета
Мікалай Уладзіміравіч Давідовіч

**Мікалай Уладзіміравіч Давідовіч** (, в. Малыя Бортнікі, Бабруйскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі пісьменнік, журналіст, публіцыст.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 26 жніўня 1949 г. ў вёсцы Малыя Бортнікі Бабруйскага раёна.

Пасля заканчэння сярэдняй школы вучыўся ў Гродзенскім тэхнікуме фізічнай культуры, потым працаваў фізруком у Бялыніцкай школе. Пасля службы ў войску на Далёкім Усходзе вярнуўся ў Бабруйск.

Жыве ў Бабруйску, прэміі «Залатое пяро» Беларускага саюза журналістаў (2000 г.), прэзідэнцкім стыпендыятам у галіне мастацтва і літаратуры (2002 г.).

## Творчасць 
Аўтар больш як дзесяці кніг публіцыстыкі і мастацкай прозы, сярод якіх «Квецень маёй вясны», «Я выбіраю Бабруйск», «Слухаю і раздумваю», «Вугал зроку» і іншыя. У 2017 годзе ў выдавецтве «Чатыры чвэрці» надрукавана кніга публіцыстыкі і мастацкіх твораў «Падрэзанае крыло».

Аўтар літаратурна-крытычных артыкулаў.

Адрэдагаваў знойдзены дзённік камандзіра разведгрупы «Сямерка» Мікалая Варожышчава, якая дзейнічала ў гады Вялікай Айчыннай вайны на тэрыторыі Быхаўскага раёна, і выдаў яго пад назвай «Па радыёграме — у Быхаўскі раён», тое ж зрабіў і з нататкамі жыхара мястэчка Баркалабава Быхаўскага раёна Віктара Куляшова, выпусціўшы кнігу «Таямніцы і паданні Баркалабаўскага краю».

## Бібліяграфія 
* «Чыстыя крыніцы» (Магілёў, 1993)
* «Клічу ў будучыню» (Бабруйск, 1996)
* «Между жизнью и смертью» (Мазыр, 1998)
* «Слухаю і раздумваю» (Мазыр, 2001)
* «След жыцця» (Мазыр, 2003)
* «На перакрыжаванні дарог» (Мінск, 2008)
* «Квецень маёй вясны»
* «Я выбіраю Бабруйск» (Бабруйск, 2009)
* «Вугал зроку» (2010)
* «Прыдняпроўе — край талентаў» (Мінск, 2014)
* «Да запаветнага берага» (Бабруйск, 2015)
* «Таямніцы і паданні Баркалабаўскага краю» (?)
* «Па радыёграме — у Быхаўскі раён» (?)
* «Падрэзанае крыло» (Мінск, 2017)

Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Супрацоўнікі газеты «Рэспубліка»
Сяргей Кісялёў

**Сяргей Кісялёў**:
* Сяргей Андрэевіч Кісялёў (1950—2014) — беларускі паэт.
* Сяргей Антонавіч Кісялёў (нар. 1961) — беларускі палітык.
Аляксандр Мікалаевіч Казека

**Аляксандр Мікалаевіч Казека** (, в. Новы Юзін, Кіраўскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі паэт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 4 жніўня 1958 г. у вёсцы Новы Юзін Кіраўскага раёна ў сям’і лесніка. У 1970 г. сям’я пераехала ў вёску Чачэвічы Быхаўскага раёна. Пасля заканчэння Чачэвіцкай сельскай школы паступіў у Арлоўскае вышэйшае ваеннае вучылішча сувязі. Служыў у Арле, Уладзівастоку, Бранску, Магілёве.

Пасля выхаду ў запас працаваў настаўнікам у вёсцы Чачэвічы, потым — у Магілёўскай абласной філармоніі. Пасля закрыцця філармоніі працаваў намеснікам кіраўніка Магілёўскага абласнога Цэнтра культуры і мастацтва. Член Каардынацыйнага савета грамадскіх аб’яднанняў і палітычных партый Магілёўскай вобласці
Уладзіслаў Кавалёў

**Уладзіслаў Кавалёў**:
* Уладзіслаў Пятровіч Кавалёў (1941—2020) — беларускі паэт, празаік.
* Уладзіслаў Уладзіміравіч Кавалёў (нар. 1994) — беларускі шахматыст.
Пэрленд

**Пэрленд** (, у перакладзе з англ.  — «Зямля груш») — горад у акругах Бразорыя (у асноўным), Форт-Бенд і Харыс штата Тэхас (ЗША). 36-ы па колькасці насельніцтва горад штата і 294-ы па гэтым паказчыку ў ЗША (2013). Дэвізы Пэрленда: «Дзе горад сустракаецца з вёскай» і «Класічнае ўзбярэжжа Мексіканскага заліва». Насельніцтва — 108 715 чалавек (2014).

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Форт-Бенд

**Акруга Форт-Бенд** () - акруга ў ЗША, штаце Тэхас. На 2000 год колькасць насельніцтва складала 354452 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала 556 870 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Рычманд. Сфарміравана ў 1837 годзе.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Рычманд (Тэхас)

**Рычманд** () — горад на паўднёвым усходзе штата Тэхас (ЗША), прыкладна за 40 км на паўднёвы захад ад Х'юстана і за 220 км на паўднёвы ўсход ад Остына. Акруговы цэнтр акругі Форт-Бенд. Паводле Бюро перапісу насельніцтва ЗША, паводле перапісу 2010 года насельніцтва Рычманда складала 11 679 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Ранкін (Тэхас)

**Ранкін** () — горад у ЗША, размешчаны ў заходняй частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Аптан. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 778 чалавек, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2018 годзе ў горадзе пражывала 846 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Ранкін

**Ранкін**, **Рэнкін** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Іэн Рэнкін — шатландскі пісьменнік
* Уільям Джон Ранкін — шатландскі інжынер-механік

## Тапонім 
* Ранкін (Тэхас)
Аптан (акруга)

**Акруга Аптан** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй пражывала 3404 чалавекі. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2008 годзе насельніцтва акругі складала 3149 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Ранкін. Сфарміравана ў 1887 годзе з часткі акругі Том-Грын. Названа ў гонар братоў Джона і Уільяма Аптанаў, палкоўнікаў арміі канфедэратаў.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Сяргей Андрэевіч Кісялёў

**Сяргей Андрэевіч Кісялёў** (, в. Маркава, Валагодская вобласць, Расія — , г. Горкі) — беларускі паэт. Кандыдат філалагічных навук.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў вёсцы Маркава Бабаеўскага раёна Валагодскай вобласці.

Скончыў Ленінградскі дзяржаўны ўніверсітэт. З 1976 года працуе ў БДСГА, дацэнт кафедры педагогікі, псіхалогіі і сацыялогіі з 2010 года. Дэлегат ІІ з’езду пісьменнікаў Беларусі (2011).

Член народнага аматарскага літаратурнага аб’яднання «Роднае слова» пры Горацкім раённым гісторыка-этнаграфічным музеі.

## Творчасць 
Друкаваўся ў раённых, абласных газетах, у часопісах «Нёман» і «Наш современник».

Першая кніга вершаў «Дорога домой» выйшла ў 2003 г. Затым на працягу 2004—2013 гг. выйшлі яшчэ чатыры яго паэтычныя зборнікі: «Родник» (2004), «Светлый вечер» (2007), «Одинокий путь» (2010) і «Осенние цветы» (2013).

## Узнагароды 
Лаўрэат абласных конкурсаў памяці К. Сіманава (2011 — дыплом 1-й ступені, 2012, 2013), памяці А. Пушкіна (2012, 2013).

Катэгорыя:Рускамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Аптан

**Аптан** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Кейт Аптан — амерыканская мадэль, актрыса

## Тапонім 
* Аптан (акруга)
Трэвіс

**Трэвіс** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Нэнсі Трэвіс — амерыканская актрыса
* Скот Трэвіс — амерыканскі музыкант

## Тапонім 
* Трэвіс (акруга)
Трэвіс (акруга)

**Акруга Трэвіс** () — акруга ў ЗША, у штаце Тэхас. Уваходзіць у Остын — Раўнд-Рок агламерацыю. У 2007 годзе колькасць насельніцтва складала 974365; прырост склаў 400000 жыхароў з 1990 года. Адміністрацыйны цэнтр — горад Остын, сталіца штата Тэхас. Акруга названа ў гонар Уільяма Барэта Трэвіса, галоўнакамандуючага Рэспублікі Тэхас у бітве за Алама.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Бужанка

**Бужанка**:
* Бужанка (Іванычаўскі раён)
* Бужанка (Ноўгарад-Сівэрскі раён)
Груды

**Груды**:
## Беларусь 
* Груды (Баранавіцкі раён)
## Украіна 
* Груды (Корапскі раён)
Уладзіслаў Пятровіч Кавалёў

**Уладзіслаў Пятровіч Кавалёў** (, в. Сялец, Магілеўскі раён, Магілёўская вобласць — ) — беларускі паэт, празаік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 19 ліпеня 1941 года ў вёсцы Сялец Магілёўскага раёна.

У 1967—1987 гг. працаваў інжынерам упраўлення капітальнага будаўніцтва Магілёўскага аблвыканкама, потым у будаўнічых арганізацыях.

Памёр  года.

## Бібліяграфія 
* «Найдик» (Могилев, 1998)
* «Заколдованный ток» (Могилев, 2007)
* «Стол находок» (Могилев, 2007)
* «Полюса» (Могилев, 2008)
* «Цветы для молодых» (Могилев, 2010)
* «И грусть, и радость…» (Могилев, 2011)
* «Славянские мотивы» (Могилев, 2015)
* «Обманчивость тишины»
* «Стихия»

Катэгорыя:Рускамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі
Раўнд-Рок (Тэхас)

**Раўнд-Рок** () — горад у штаце Тэхас, размешчаны ў акругах Трэвіс і Уільямсан, належыць да метраполіі Остын—Раўнд-Рок. Знаходзіцца прыблізна за 30 кіламетраў ад цэнтра Остына, мяжа з якім пралягае па аўтамагістралі штата нумар 45. Насельніцтва - 99 887 чалавек (2010).

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1851 годзе
Томас Бартолін (старэйшы)

**Томас Бартолін (старэйшы)** (; ,  — , ) — дацкі лекар, матэматык і багаслоў. Вядомасць да яго прыйшла пасля адкрыцця лімфатычнай сістэмы чалавека і поспехаў у тэорыі замарожвальнай анестэзіі, ён першым апісаў яе з навуковага пункта гледжання.

Томас Бартолін нарадзіўся ў сям'і, вядомай выбітнымі навукоўцамі, дванаццаць яго сваякоў былі прафесарамі Універсітэта Капенгагена. Тры пакаленні сям'і Бартолін унеслі значны ўклад у анатомію і медыцыну ў XVII і XVIII стагоддзях: бацька Томаса, Каспар Бартолін (старэйшы) (1585—1629), яго брат Расмус Бартолін (1625—1698), і яго сын Каспар Бартолін (малодшы) (1655-1738).
Юрый Адамавіч Чабатар

**Юрый Адамавіч Чабатар** (нар. , ) — міністр эканомікі Рэспублікі Беларусь (з 4 студзеня 2024 года).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт у 2002 годзе і Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь у 2008 годзе. У 2002—2003 гадах — малодшы навуковы супрацоўнік Навукова-даследчага эканамічнага інстытута Міністэрства эканомікі Рэспублікі Беларусь. У 2003—2004 гадах — галоўны эканаміст аддзела машынабудавання і металургіі дэпартамента эканомікі прамысловасці, транспарту і сувязі Міністэрства эканомікі Рэспублікі Беларусь. У 2004—2005 гадах — кансультант аддзела эканамічнага аналізу развіцця прамысловасці дэпартамента эканомікі прамысловасці, транспарта і сувязі Міністэрства эканомікі Рэспублікі Беларусь. У 2005—2011 гадах — намеснік начальніка галоўнага ўпраўлення прамысловасці, транспарту і сувязі — начальнік аддзела эканамічнага аналізу развіцця прамысловасці Міністэрства эканомікі Рэспублікі Беларусь. У 2011—2016 гадах — начальнік галоўнага ўпраўлення прамысловасці, транспарту і сувязі Міністэрства эканомікі Рэспублікі. У 2016 — чэрвені 2020 года — намеснік Міністра эканомікі Рэспублікі Беларусь. У 2020—2024 гадах — Першы намеснік Міністра эканомікі Рэспублікі Беларусь.

## Узнагароды 
* Медаль «За ўклад у стварэнне Еўразійскага эканамічнага саюза» III ступені (2015).

Катэгорыя:Міністры эканомікі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Намеснікі міністра эканомікі Рэспублікі Беларусь
Хэшэнь

**Нюхуру Хэшэнь** (маньчж. , , 1750—1799) — маньчжурскі дзяржаўны дзеяч эпохі Цын. Паходзіў з уплывовага клана Нюхуру, які адноўся да . Стаўшы фаварытам імператара Цяньлуна і ажаніўшы свайго сына з дачкой імператара, у 1790—1799 гадах з’яўляўся фактычным кіраўніком дзяржавы. Лічыцца найвялікшым карупцыянэрам у кітайскай гісторыі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і патомнага афіцэра-маньчжура, рана асірацеў, разам з малодшым братам цярпеў уціск мачахі. Быў залічаны ў прывілеяваную школу для маньчжурскіх дзяцей, адзначыўся ў вучэнні і быў добрым знаўцам як маньчжурскай, так і кітайскай мовы. У 1772 годзе адабраны ў атрад імператарскіх целаахоўнікаў і трапіў у Забаронены горад.

Адрозніваўся прыемнай знешнасцю і звярнуў на сябе ўвагу імператара, калі служыў у ганаровай варце. Праявіўшы знаходлівасць і адукаванасць, Хэшэнь увайшоў у імператарскую асабістую ахову і пачаў кар’ерны рост. За год ён атрымаў пасаду намесніка міністра падаткаў, а яшчэ праз два месяцы ўдастоены пасады імператарскага сакратара і стаў кіраўніком Дэпартамента імператарскага двара, куды звычайна прызначалі заслужаных і правераных чыноўнікаў. У 1777 годзе (ва ўзросце 27 гадоў) Хэшэнь атрымаў права ўязджаць у Забаронены горад верхам, якое звычайна прысуджалася заслужаным саноўнікам сталага ўзросту. У 1778 годзе прызначаны дырэктарам Пекінскай мытні, гэту пасаду займаў 8 гадоў, хоць звычайна яе давалі на год. У 1780 годзе прызначаны міністрам падаткаў і ўвайшоў у склад Імператарскага савета, што зрабіла падкантрольнымі асабіста яму фінансы ўсёй імперыі. У некаторыя гады ён сумяшчаў да 20 вышэйшых дзяржаўных пастоў. У 1784 годзе быў прызначаны міністрам чыноў, у 1786 годзе — канцлерам. У 1790 годзе ажаніў свайго сына  (1775—1810) з 10-й дачкой імператара — . Пасля гэтага Хэшэнь здабыў практычна нічым не абмежаваную ўладу, паколькі імператар ігнараваў усе скаргі і ўсё больш і больш адхіляўся ад дзяржаўных спраў. Наяўных грошай: 60 000 лянов медных пазалочаных зліткаў, 100 вялікіх зліткаў золата (у 1000 лян кожны), 56 600 сярэдніх зліткаў срэбра (па 100 лян кожны), 9 000 000 маленькіх срэбных зліткаў (па 10 лян), 58 000 фунтаў рознай замежнай манеты, 1 500 000 медных манет (чохаў), 600 фунтаў жэньшэня, 1200 кавалкаў нефрыту, 230 жамчужных нітак (жэмчуг памерам з вішню), 10 жамчужын памерам з дробны абрыкос, 10 буйных рубінаў, 40 буйных сапфіраў — ацаніць іх не ўдалося, залаты сталовы сервіз з 4 288 прадметаў. Акрамя таго — 11 каралаў у метр вышынёй кожны, 14 300 рулонаў тонкага шоўку, 20 000 скурак каракулю, 550 , 850 — , 56 000  рознай выдзелкі. У гардэробе налічылі 7000 касцюмаў для ўсіх часоў года. У доме Хэшэня знаходзілася 361 000 бронзавых вырабаў, 100 000 парцалянавых, 24 ложа з золата з інкрустацыяй самацветамі, 460 еўрапейскіх гадзіннікаў. Акрамя таго — 606 рабоў і 600 жанчын у гарэме. Усё гэта ацэньвалася ў суму, супастаўную з даходамі дзяржавы за 8 гадоў.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Постаці Імперыі Цын
Вольга Барысаўна Лепяшынская

**Вольга Барысаўна Лепяшынская** (народжаная **Пратапопава**; 6 [18] жніўня 1871, , Расійская імперыя — , , СССР) — расійскі рэвалюцыянер, савецкі біёлаг. Лаўрэат Сталінскай прэміі першай ступені (1950), акадэмік Акадэміі медыцынскіх навук СССР (1950).

Шырокую вядомасць у СССР атрымала абмеркаванне тэорыі В. Б. Лепяшынскай аб наватворы клетак з бесструктурнага «жывога рэчыва». Тэорыя Лепяшынскай (разнавіднасць ламаркізму) на сумеснай нарадзе АН і АМН СССР 1950 года была падтрымана шэрагам гістолагаў і ўсімі дакладчыкамі, уключаючы Т. Д. Лысенкам, але пасля сустрэла асуджэнне крытыкаў як палітызаванае і антынавуковае. Прафесары медыцынскіх ВНУ былі абавязаныя спасылацца ў лекцыях на вучэнне Лепяшынскай. За мяжой яе «адкрыцці» не знайшлі водгуку.
Касько

**Касько** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Міхаіл Міхайлавіч Касько — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Індыі
* Уладзімір Канстанцінавіч Касько — беларускі фалькларыст
Сяргей Віктаравіч Ляўковіч

**Сяргей Віктаравіч Ляўковіч** () — памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектар па Віцебскай вобласці (з 2024).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 11 кастрычніка 1983 года ў Ізабелін Ваўкавыскага раёна Гродзенскай вобласці.

У 2006 годзе скончыў Гродзенскі дзяржаўны аграрны ўніверсітэт па спецыяльнасці «Заатэхнія», у 2013 годзе — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «Кіраванне аграпрамысловым комплексам».

Працоўную дзейнасць пачаў у 2006 годзе галоўным заатэхнікам камунальнага сельскагаспадарчага унітарнага прадпрыемства «На Варын» Лельчыцкага раёна Гомельскай вобласці, з 2007 па 2009 год працаваў галоўным заатэхнікам упраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання Лельчыцкага райвыканкама. У 2009 годзе перайшоў ва ўпраўленне сельскай гаспадаркі і харчавання Любанскага райвыканкама Мінскай вобласці на пасаду начальніка аддзела арганізацыі вытворчасці, потым — першага намесніка начальніка ўпраўлення. З 2011 года чатыры гады працаваў першым намеснікам старшыні, начальнікам упраўлення сельскай гаспадаркі і харчавання Лагойскага райвыканкама, два гады — старшынёй Уздзенскага райвыканкама.

Са снежня 2017 года па сакавік 2020 года працаваў старшынёй камітэта па сельскай гаспадарцы і харчаванні Мінскага аблвыканкама. З 18 сакавіка 2020 года па 3 студзеня 2024 года — першы намеснік старшыні Мінскага аблвыканкама.

4 студзеня 2024 года прызначаны памочнікам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектарам па Віцебскай вобласці.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выпускнікі Гродзенскага дзяржаўнага аграрнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Памочнікі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — інспектары па Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Старшыні Уздзенскага раённага выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Намеснікі старшыні Мінскага абласнога выканаўчага камітэта
Міхаіл Міхайлавіч Касько

**Міхаіл Міхайлавіч Касько** (нар. , ) — Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Індыі (з 4 студзеня 2024 года).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускую політэхнічную акадэмію (менеджмент) і Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (правазнаўства). У апараце «Беллеспаперапрама» Міхаіл Касько працаваў з мая 2014 года. Са студзеня 2015 года да прызначэння старшынёй канцэрна займаў пасаду намесніка старшыні. Курыраваў пытанні знешнеэканамічнай дзейнасці, унутранага гандлю і развіцця інфармацыйных тэхналогій.

12 жніўня 2024 года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Народнай Рэспубліцы Бангладэш, Федэратыўнай Дэмакратычнай Рэспубліцы Непал і Дэмакратычнай Сацыялістычнай Рэспубліцы Шры-Ланка па сумяшчальніцтве.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Прыма

**Прыма**:
* Прыма (інтэрвал)

## Прозвішча 
* Віталь Аляксандравіч Прыма — беларускі дзяржаўны дзеяч
Андрэй Іосіфавіч Ржавускі

**Андрэй Іосіфавіч Ржавускі** (нар. , Мінск) — беларускі дыпламат. Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Індыя (2018—2024), Народнай Рэспубліцы Бангладэш, Непале і Дэмакратычнай Сацыялістычнай Рэспубліцы Шры-Ланка (па сумяшчальніцтве).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі радыётэхнічны інстытут у 1987 годзе (інжынер-радыётэхнік), Мінскі радыётэхнічны інстытут у 1991 годзе (мікрапрацэсарныя сістэмы і сродкі), Маскоўскую дыпламатычную акадэмію МЗС Расіі ў Маскве ў 1996 годзе (спецыяліст па міжнарных адносінах).

Другі сакратар офіса АБСЕ, Дэпартамента міжнародных арганізацый Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь (1996—1998). Першы сакратар (эканамічныя пытанні) Пасольства Рэспублікі Беларусь у ЗША, Вашынгтон (1998—2000). Саветнік Упраўлення ЗША, Канады і краін Амерыкі Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь (2005—2010). Гандлёвы і камерцыйны Саветнік Пасольства Рэспубліка Беларусь у ПАР па гандлёвых і эканамічных пытаннях (2011—2014).

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі
Кіеўскае Палессе

**Кіеўскае Палессе** () — фізіка-геаграфічная вобласць Украінскага Палесся. Размешчана на ўсходзе Палескай нізіны, у межах Кіеўскай і часткова Жытомірскай абласцей Украіны. Яго ўсходнім рубяжом з'яўляецца р. Дняпро з Кіеўскім вадасховішчам, на поўначы мяжуе з Беларускім Палессем.

У геаструктурных адносінах вобласць звязана са схілам Украінскага шчыта да Дняпроўска-Данецкай упадзіны. Фундамент Украінскага шчыта пагружаецца на глыбіню 300-400 м, на ім залягаюць пароды мелавога, палеагенавага, неагенавага і антрапагенавага перыядаў.

Тэрыторыя вобласці была ахоплена дняроўскім зледзяненнем, у геамарфалагічных адносінах — марэнна-ўзгорыстая раўніна. Кіеўскае Палессе перасякаюць рэкі, якія ўпадаюць у Дняпро і яго самы паўнаводны прыток Прыпяць.

Безмарозны перыяд доўжыцца каля 165 дзён. У сярэднім за год выпадае 550-620 мм ападкаў.

У ландшафтнай структуры асноўнымі з’яўляюцца прыродныя комплексы водна-ледавіковых і рачных пясчаных раўнін, на якіх развіты дзярнова-падзолістыя глебы, хваёвыя і дубова-хваёвыя лясы. У паўднёвай частцы Кіеўскага Палесся распаўсюджаны марэнна-пясчаныя раўніны з дзярнова-сярэднеападзоленымі глебамі, занятыя сельскагаспадарчымі ўгоддзямі.

Прыродныя ўмовы Кіеўскага Палесся спрыяльныя для сельскагаспадарчага і лесагаспадарчага выкарыстання, арганізацыі адпачынку, прыродаахоўных аб’ектаў. Частка тэрыторыі выведзена з гаспадарчага абароту з-за радыяцыйнага забруджвання пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС.

## Літаратура 
* *Масляк П. О.* Київське Полісся // Енциклопедія Сучасної України. Т. 12: «Кал» – «Киї» / Гол. редкол.: І.М. Дзюба, А.І. Жуковський, М.Г. Железняк та ін.; НАН України, НТШ. Київ: Інститут енциклопедичних досліджень НАН України, 2012. — 711 с. — ISBN 978-966-02-6472-4 

Катэгорыя:Геаграфія Жытомірскай вобласці
Катэгорыя:Геаграфія Кіеўскай вобласці
Катэгорыя:Палессе
Нёман (веласіпед)

**«Нёман»** — () марка ровараў, якія выраблялі ў Гродне ў 1930-х гадах на Крэсовай фабрыцы ровараў і матацыклаў «Нёман».

## Гісторыя фабрыкі «Нёман» 
Гісторыя гродзенскай фабрыкі ровараў «Нёман» пачалася ў 1894 годзе. Тады бацька і сын Нохум і Лазар Старавольскія з заможнай яўрэйскай сям’і заснавалі ў Гродне невялікую слесарскую майстэрню. Партнёрам у іх пачынанні быў купец Ісаак Піваварскі. Невялікае прадпрыемства перажыло Першую сусветную і Савецка-польскую вайну. У 1920-х гадах пры заводзе працавала крама Старавольскіх, дзе прадавалі ровары нямецкай фірмы Durkoop, а таксама швейныя машынкі Pfaff, Omega і іншыя.

У пачатку 1930-х гадоў Нохум Старавольскі заснаваў акцыянернае таварыства, выкупіў суседні будынак на вуліцы Брыгіцкай (сучасная Карла Маркса) і адкрыў там завод, на якім выраблялі ровары, а пазней мотавеласіпеды і матацыклы. Фабрыка называлася «Крэсовая фабрыка ровараў і матацыклаў „Нёман“» ().

## Лагатып ровараў 
На рамах ровараў была выява гродзенскага Новага замка ў Гродне і надпіс Niemen. Пасля Другой сусветнай вайны фірмовую эмблему фабрыкі «Нёман» замянілі на малюнак аленя з чырвонай зоркай над ім (савецкая інтэрпрэтацыя герба Гродна — аленя святога Губерта).

## Цана ровараў «Нёман» 
1930-х гадах цана за ровар фірмы «Нёман» складала 140 злотых. Для параўнання, у міжваенны перыяд больш папулярныя маркі ровараў каштавалі ад 200 злотых і даражэй.

Матацыкл фірмы «Нёман» каштаваў 975 злотых згодна з брашурай тых часоў.

976 злотых — прыкладны аклад генерала арміі ці прафесара ў той час, або чатыры аклады настаўніка, або два аклады лекара, ці пяць акладаў паштальёна, або 7−8 акладаў звычайнага некваліфікаванага рабочага.

## Памяць пра ровары «Нёман» 
У Гродзенскім гісторыка-археалагічным музеі сёння няма такіх экспанатаў, як ровар альбо матацыкл фабрыкі «Нёман». Адзінкавыя ровары захаваліся ў калекцыянераў. Некаторыя ровары ёсць у музеях на тэрыторыі Польшчы, між іншым у музеі «Muzeum na Węglowej» у Беластоку. Адзін даваенны ровар фабрыкі «Нёман» для Гродна набыла былая старшыня грамадскай арганізацыі «ВелаГродна» Юлія Каляда.

У верасні 2019 года ў гродзенскім Цэнтры гарадскога жыцця адбылася выстаўка «Ровары дзядзькі Андрэя». На ёй калекцыянер Андрэй Камоска прадставіў сваю калекцыю двухколавага транспарту. Некаторыя ровары з яго калекцыі былі выпушчаныя на гродзенскай фабрыцы «Нёман».

Паводле ацэнкі Андрэя Камоскі, у Беларусі захавалася 15 ровараў фабрыкі «Нёман». На хаду толькі чатыры, тры з іх у самога калекцыянера. Матацыклаў і мапедаў (мотавеласіпедаў) «Нёман» ён у Беларусі не бачыў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Веласіпед
2024 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва

2024 год уключае шэраг падзей, якія пакінуць след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.

## Падзеі 
* 26 студзеня — 7 красавіка : выстаўка «Беларуская скульптура XVII–XVIII стст.», — некаторыя мастацкія творы дэманстраваліся ўпершыню (фігуры Арханёлаў з Пінска, святы Войцех з Гродна, святы біскуп Рыма з Шарашова, апостал Павел з Росі і інш.);  НММ Рэспублікі Беларусь.
* 5 чэрвеня — 18 жніўня : выстаўка «Ю. Пэн, Я. Кругер. Мастацкія школы Беларусі», —  прымеркаваная да 170-годдзя з дня нараджэння Ю. М. Пэна і 155–годдзя з дня нараджэння Я. М. Кругера. Экспануюцца творы абодвух знаных мастакоў і іх вучняў;  НММ Рэспублікі Беларусь.
* 20 верасня — пачатак доўгай экспазіцыі, прысвечанай 100-годдзю Музея Беларускага Палесся ў Пінску.

100th Anniversary Belarusian Palesse Museum GOSPELS 1858 1909.jpg
100th Anniversary Belarusian Palesse Museum Icons Crucifixes.jpg
100th Anniversary Belarusian Palesse Museum Sachsenspiegel Magdeburg rights Pawel Scherbich Lviv 1581.jpg
100th Anniversary Belarusian Palesse Museum Manuscript on parchment 1510 Polish Lithuanian Commonwealth.jpg
100th Anniversary of the Museum of Belarusian Palesse Pinsk 1870 Mayoral collars Russian Empire.jpg

## З’явіліся 
## Узнагароды 
## Памерлі 
* 2 студзеня — Генадзь Буралкін (нар. 12 лютага 1942), беларускі скульптар, сябра Беларускага саюза мастакоў з 1980.
* 10 студзеня — Ірына Назімава (нар. 22 лютага 1932), беларускі мастацтвазнаўца, сябра Беларускага саюза мастакоў з 1963.
* 14 студзеня — Уладзімір Пятровіч Парфянок (нар. у 1958), беларускі фатограф.
* 1 сакавіка — Ігар Голубеў (нар. 10 чэрвеня 1961), беларускі скульптар, сябра Беларускага саюза мастакоў з 1996.
* 15 сакавіка — Усевалад Свентахоўскі (нар. 14 лютага 1966), беларускі мастак — графік, каліграф, педагог; сябра Беларускага саюза мастакоў з 1995.
* 14 красавіка — Мікола Крукаў (нар. 1959) — беларускі мастак-манументаліст.
* 1 ліпеня — Леанід Дзягілеў (нар. 1940), беларускі мастак-графік, педагог і мастацтвазнаўца.
* 8 кастрычніка — Уладзімір Церабун (нар. 11 красавіка 1946), беларускі скульптар, заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь (2007), сябра Беларускага саюза мастакоў з 1977. 
* 9 кастрычніка — Аліса Мароз (нар. 23 чэрвеня 1942), беларуская мастачка — акварэліст, сябра Беларускага саюза мастакоў з 1988.
* 24 лістапада — Аляксандр Слепаў (нар. 4 жніўня  1950),  беларускі мастак; сябра Беларускага саюза мастакоў з 1985.
* 11 снежня — Леанід Лук’янцаў (нар. 1 красавіка  1953),  беларускі мастак – манументаліст; сябра Беларускага саюза мастакоў з 1993.

## Спасылкі 
* Сайт Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь 
* Сайт Беларускага саюза мастакоў

Катэгорыя:2024 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя беларускага выяўленчага мастацтва паводле гадоў
Беларусь
МАЗ-5550

**МАЗ-5550** — самазвал, які вырабляецца Мінскім аўтазаводам. Належыць да сямейства грузавікоў МАЗ чацвёртага пакалення («сямейства МАЗ-6430»). Выпушчаны на замену самазвала папярэдняга пакалення МАЗ-5551. Масавая вытворчасць пачалася ў 2013 годзе.

## Апісанне 
МАЗ-5550 — двухвосевы самазвал з заднім прывадам. У параўнанні з папярэднікам, мае кабіну чацвёртага пакалення мадэлі 6501.

На аўтамабіль могуць усталёўвацца грузавыя платформы аб’ёмам 6,2 або 8,4 м³, якія можна надтачыць да 8,4 і 10,6 м³ адпаведна. Акрамя таго, МАЗ-5550 выпускаецца ў варыянце шасі для мантажу спецыялізаванага абсталявання.

Першыя ўзоры абсталёўваліся маторамі ЯМЗ экалагічнага стандарту Еўра-3 (*МАЗ-5550A2*), а таксама маторамі ўзроўню Еўра-4: Deutz (*МАЗ-555035*) і MAN (*МАЗ-5550V3/МАЗ-5550V5*).

З 2013 года сталі выпускацца мадэлі *МАЗ-5550B2/МАЗ-5550B3/МАЗ-5550B5* з рухавікамі ЯМЗ-536 (магутнасцю 240/270/310 к.с., Еўра-4) і абноўленымі кабінамі.

У 2016 годзе пачаўся выпуск самазвалаў з маторамі экалагічнага стандарту Еўра-5: *МАЗ-5550C3* і *МАЗ-5550C5* з рухавікамі ЯМЗ-53623 і ЯМЗ-53603 адпаведна.

З 2018 года з канвеера сталі сыходзіць машыны з рухавікамі Weichai Power: WP7.270E51 (*МАЗ-555025*) і WP7.300E51 (*МАЗ-555026*). У 2018 годзе быў выраблены першы самазвал *МАЗ-5550S5* з маторам Weichai Power WP7.270E61 (264 к.с.), які адпавядае нормам Еўра-6.

## Тэхнічныя характарыстыкі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

5550
Уіласі

**Акруга Уіласі** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй пражывала 20082 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала 20 395 чалавек. Акруговы цэнтр — горад Рэймандвіл. Сфарміравана ў 1911 годзе. Названа ў гонар Джона Уіласі, сенатара і аўтара ўказа аб фарміраванні акругі.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Рэфухіа (Тэхас)

**Рэфухіа** () — горад у ЗША, размешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай акругі. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 2890 чалавек, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2015 годзе ў горадзе пражывала 2855 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Рэфухіа (акруга)

**Акруга Рэфухіа** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй пражывала 7828 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала 7225 чалавек. Акруговы цэнтр - горад Рэфухіа. Акруга Рэфухіа была адной з першапачатковых акруг Рэспублікі Тэхас, калі яна абвясціла незалежнасць ад Мексікі ў 1836 годзе. Названа ў гонар місіі Нуэстра-Сеньёра-дэль-Рэфухіа, якая размяшчалася недалёка ад будучай акругі.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Рыа-Грандэ-Сіці

**Рыа-Грандэ-Сіці** () — горад у ЗША, размешчаны на паўднёвым захадзе штата Тэхас, адміністрацыйны цэнтр акругі Стар. Па дадзеных перапісу за 2010 год колькасць жыхароў складала 13 834 чалавекі, паводле ацэнкі Бюро перапісу ЗША ў 2017 годзе ў горадзе пражывала 14 518 чалавек.

Катэгорыя:Гарады Тэхаса
Стар (акруга)

**Акруга Стар** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі. На 2000 год у ёй пражывала 53597 чалавек. Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала 62 671 чалавек. Акруговы  цэнтр - горад Рыа-Грандэ-Сіці. Сфарміравана ў 1848 годзе. Названа ў гонар Джэймса Харпера Стара, скарбніка Рэспублікі Тэхас.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса