open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Песня песням (Скарына)

**Песня песням**, ***Песня песень*** («*Книга премудраго царя Саломона рекомая Песнь песнямъ*») — пражскае выданне Скарыны, якое выйшла ў свет 9 студзеня 1518 года.

## Змест кнігі 
Выданне адкрываецца тытульным лістом з гравюрай і назвай кнігі («*Зуполне выложена на руский языкъ докъторомъ Франъцискомъ Скориною з Полоцька…*»). На першым і другім аркушы даецца «*Предословие доктора Франъциска Скорины с Полоцька в книгу Песнь песням царя Саломона*», у прадмове Скарына тлумачыць назву кнігі і яе змест, у якім ён бачыць апалогію Божай любові. Пасля на аркушах 3 — 11-м даецца тэкст усіх 8 раздзелаў кнігі Песні Песень, а на адвароце 11 аркуша — пасляслоўе. У пасляслоўі змешчана кароткая анатацыя кнігі, а таксама месца і час выдання.

## Друкарскія асаблівасці выдання 
Кніга выдадзена на царкоўна-славянскай мове беларускай рэдакцыі. Фармат выдання — у чвэрць аркуша, аб'ём — 12 аркушаў, якія сабраны ў адзін сшытак. Набор выкананы пражскім шрыфтам Скарыны — у 10 радкоў вышынёй 75 мм, на паласе — 22 радкі. Сігнатура адсутнічае. Фаліяцыя на верхнім баку аркуша ўверсе злева. Кніга Песня песень — адзінае выданне, якое мае двухфарбавы друк. Чырвоным колерам надрукаваны загалоўкі тытульнага ліста, прадмовы, пачатак асноўнага тэксту, раздзелаў, указанні пра парадак чытання і першая літара пасляслоўя. Выданне ўпрыгожана гравюрай «Хрыстос і нявеста» (тытульны ліст), 2 застаўкамі і 10 ініцыяламі. Перад асноўным тэкстам надрукавана вялікая застаўка з выявай дзікіх людзей і гербавым шчытом з зацьменнем сонца, малая застаўка змешчана перад тэкстам пасляслоўя. Ініцыялы вылучаюць пачаткі раздзелаў.

Захавалася 9 экзэмпляраў кнігі Песні Песень, з іх толькі адзін поўны.

## Літаратура 
* Францыск Скарына і яго час: Энцыкл. давед./ Беларус. Сав. Энцыклапедыя; Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1988. — 608 с.: іл. ISBN 5-85700-003-3

## Спасылкі 
* Тэкст на партале «Біблія анлайн на беларускай мове — чытай і вывучай»

Катэгорыя:Францыск Скарына
Катэгорыя:Біблія Францыска Скарыны
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:XVI стагоддзе ў Празе
Катэгорыя:Кнігі 1518 года
Тэорыя пластычнасці

**Тэо́рыя пласты́чнасці**  — раздзел механікі суцэльных асяроддзяў, задачамі якога з'яўляецца вызначэнне высілкаў і перамяшчэнняў ў дэфармуемам целе за межамі пругкасці. Строга кажучы, у тэорыі пластычнасці мяркуецца, што напружаны стан залежыць толькі ад шляху нагруженія ў прасторы дэфармацый і не залежаць ад хуткасці гэтага нагруженія. Улік хуткасці нагружэння магчыма ў рамках больш агульнай тэорыі вязкапластычнасці.

Тэорыя пластычнасці металаў і палімераў знайшла шырокае прымяненне ў машынабудаванні, дзе часта даводзіцца разглядаць дэфармацыю дэталяў і нарыхтовак за межамі пругкасці, што дазваляе выявіць дадатковыя трывальныя рэсурсы канструкцыі. У тэхналагічных працэсах вытворчасці некаторых элементаў канструкцый прадугледжаны спецыяльныя аперацыі, якія дазваляюць шляхам пластычнага дэфармавання павысіць апорную здольнасць дэталяў у межах пругкасці. Тэорыя пластычнасці грунтоў і горных парод ужываецца ў геалогіі, а таксама ў праектаванні збудаванняў.

## Варыянты тэорый пластычнасці 
У цяперашні час вядома вялікая колькасць розных варыянтаў тэорый пластычнасці, якія адрозніваюцца выбарам пакладзеных у іх аснову вызначальных суадносін, якія вызначаюць паводзіны асяроддзя.

## Літаратура 
* Ивлев Д. Д.  Теория идеальной пластичности. — М.: Наука, 1966. — 232 с.
* Ивлев Д. Д., Быковцев Г. И.  Теория упрочняющегося пластического тела. — М.: Наука, 1971. — 232 с.
* Ишлинский А. Ю., Ивлев Д. Д.  Математическая теория пластичности. — М.: Физматлит, 2001. — 704 с. — ISBN 5-9221-0141-2.
* Ивлев Д. Д., Ершов Л. В.  Метод возмущений в теории упруго-пластического тела. — М.: Наука, 1978. — 208 с.

Катэгорыя:Тэарэтычная механіка
Рагуль

**Рагуль, рогуль** (мн. ч. *рагулі, рогули*, *рогулье,* жонак. *рагуліха*, *рогуліха*) — жаргоннае ўкраінскае слова, у агульнай лексіцы — грэблівая мянушка са значэннем «прымітыўны чалавек, некультурный селянін». Ва ўкраінскім крымінальным жаргоне ўжываецца для абазначэння любога сельскага жыхара.

Па адной з версій, тэрмін «рагуль» адбываецца ад польскага слова рагатка () — так называліся невялікія збудаванні (будкі і шлагбаўмы), якія на скрыжаваннях дарог Аўстра-Венгрыі і Польшчы служылі своеасаблівымі мытнымі пунктамі на ўездах у гарады. У прыватнасці, гэтай версіі прытрымліваецца пісьменнік і публіцыст Юрый Вінічук, які даследаваў звычаі і культуру Львова. На яго думку, рагулямі ў Аўстра-Венгрыі і Польшчы называлі жыхароў прыгарадаў Львова, якім дазвалялася праязджаць праз рагаткі ў горад і прывозіць прадукты на продаж толькі ноччу, а з надыходам світання яны былі абавязаныя пакідаць межы горада. І калі кагосьці хацелі ахарактарызаваць як «недалёкага селюка», то яго называлі «рагулем».

У далейшым рагулямі сталі называць былых сялян, якія фармальна сталі жыхарамі горада і страцілі сельскую культуру, але аказаліся няздольнымі прыняць гарадскую культуру. Пры гэтым яны адрозніваліся безапеляцыйнасцю і самаўпэўненасцю, не адкідвалі любое альтэрнатыўнае меркаванне, але ставіліся да яго з ваяўнічай пагардай.

Ад слова «рагуль» створаны жаргонныя словы: *рагулізм*, *рагульства* — дурасць, прымітыўнасць, нешта абсурднае.

## Спасылкі 
* Да 750-годдзя Львова: горад-феномен, горад-легенда, горад-ахвяра. Люстэрка тыдня № 37, 30 верасня — 6 кастрычніка 2006 раздзел «Рагулизм перамагае»)
* Юрый Крыль. ЗВЫЧАЙНЫ РАГУЛИЗМ.// Сталічныя навіны, № 38 (475) 16-22 кастрычніка 2007
* Алег Супруненко. Руралізація aka рагулізація. // Український часопіс — 12/2008
* Юрій Винничук. Епоха розвинутого рогулізму. // ТСН, Львів, 16 верасня, 10:59 
* Іўчанка як апофигей ўкраінскага рагулизма 
* Маршрутка. Рагульская п'еса (на укр.)

Катэгорыя:Нацыянальныя мянушкі
Шыбальба

. Малюнак у Дрэздэнскім кодэксе]]
**Шыбальба́** () — назва апраметнай у мая, якая знаходзілася пад зямлёю.
Назва ўзыходзіць да слова xibil (знікаць). Па паданнях мая, уладыкі Шыбальбы насылалі на людзей хваробы. Напрыклад, уладыкі Шыкірыпат і Кучумакік выклікалі крывацёкі ў людзей, Ах-Альпух і Ах-Алькала выклікалі жаўтуху (чуканаль), Шык і Патан выклікалі гарлавыя крывацёкі са смяротным зыходам у падарожнікаў.

Шыбальба была поўная пастак і небяспек. Нават дарога ў Шыбальбу была смяротна небяспечнай: па дарозе трэба было перасекчы раку, напоўненую скарпіёнамі, затым раку, напоўненую крывёю, і раку, напоўненую гноем. Затым падарожнік трапляў на скрыжаванне чатырох дарог, якія размаўлялі з мэтай спалохаць і падмануць падарожніка. Пераадолеўшы ўсе небяспекі, падарожнік трапляў у савет Шыбальбы, членамі якога былі ўладары Шыбальбы. Побач з імі сядзелі па-майстэрску выкананыя чучалы, каб прынізіць падарожнікаў, якія памыляючыся віталі манекенаў. Пасля прывітання падарожніку прапаноўвалі прысесці на лаву, якая на самай справе была распаленай плітой для гатавання ежы. Так уладыкі Шыбальбы забаўляліся са сваімі гасцямі перад тым, як адправіць іх на адно з смяротных выпрабаванняў.

У эпічным творы народа кічэ «Попаль-Вух» двайняты Хун-Ахпу і Шбаланке (дзеці Шкік, дачкі вышэйзгаданага Кучумакіка, якая панесла іх ад сліны чэрапа Хун-Хун-Ахпу) спускаюцца ў Шыбальбу і прыносяць у ахвяру яе уладароў, адпомсцiўшы за бацьку Хун-Хун-Ахпу і дзядзьку Вукуб-Хун-Ахпу.

Па міфах, Шыбальба складаецца з дзевяці слаёў або ўзроўняў. Уяўлялася змеепадобнаю пячорай ці гротам. Уваход быў — круты абрыў, меркавана, скала.

У Шыбальбе знаходзіліся так званыя «Дамы выпрабаванняў», дзе чалавека катавалі. Сама сутнасць Шыбальбы ў тым, каб цераз катаванні адлучыць душу чалавека ад цела. Усяго ўпаміналася пра пяць «Дамоў»: Дом Холаду, Дом Ягуара, Дом Лятучай Мышы (якім кіраваў Кама Соц, бог у абліччы лятучай мышы-вампіра), Дом Абсідыянавых Нажоў і Дом Цемры. У апошнім з іх і знаходзіліся вярхоўныя божаствы Шыбальбы.

## Гл. таксама 
* Свяшчэнныя пячоры мая

## Зноскі 
## Літаратура 
* В. И. Гуляев, «Боги древних майя» // Атеистические чтения: Сборник. — М., Политиздат, 1988. — С. 215. (Гл. таксама: Атеистические чтения, № 12. М., 1982.)
* 
* 

## Спасылкі 
* Керамическая «Книга Мёртвых» древних майя (I). Выдержки из монографии В. И. Гуляева «Древние цивилизации Америки» (М., 2008).

Катэгорыя:Міфалогія мая
Катэгорыя:Замагільныя светы
Катэгорыя:Пекла
Дзісенскі раён

**Дзі́сенскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе БССР у 1940—1959 гг. Адміністрацыйны цэнтр — горад Дзісна.

Раён утвораны 15 студзеня 1940 года ў складзе Вілейскай вобласці БССР пасля скасавання Дзісенскага павета. Плошча 800 км². 12 кастрычніка 1940 года падзелены на 12 сельсаветаў: Дворышчанскі, Заазерыцкі, Каралеўскі, Краснагорскі, Ліпацінскі, Мікалаёўскі, Млынароўскі, Прасёлкавіцкі, Турчынскі, Чаронкаўскі, Шанціраўскі і Язненскі. З 20 верасня 1944 года Дзісенскі раён у складзе Полацкай вобласці. Станам на 1947 год у складзе раёна 1 горад і 560 сельскіх населеных пунктаў. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Дворышчанскі, Заазерыцкі, Каралеўскі, Краснагорскі, Ліпацінскі, Млынароўскі, Прасёлкавіцкі, Чаронкаўскі, Шанціраўскі сельсаветы, Турчынскі сельсавет перайменаваны ў Сцефанполлеўскі, утвораны Завуццеўскі, Малінаўскі і Туркоўскі сельсаветы. 10 сакавіка 1958 года ў склад раёна з Пліскага раёна перададзены Старынкаўскі сельсавет. 

Раён скасаваны 3 кастрычніка 1959 года, горад Дзісна, Мікалаёўскі, Сцефанполлеўскі і Туркоўскі сельсаветы перададзены ў склад Мёрскага раёна, Завуццеўскі, Малінаўскі, Старынкаўскі, Язненскі сельсаветы, 8 населеных пунктаў Мікалаёўскага сельсавета (Галамысль I, Галамысль II, Донькі, Лугі, Пазікі, Салаўі, Ціханава і Шышкі) і 8 населеных пунктаў Сцефанполлеўскага сельсавета (Венсанполле, Красная Гара, Латышы, Лебядзінец, Мамонаўка, Мішальмонты, Пнёва і Саўлукі) — у склад Пліскага раёна, 31 населены пункт Сцефанполлеўскага сельсавета (Астабожы, Бальнова, Вінцэнтава, Гузоўка, Заламанне, Іванава, Казікі, Казуліна, Канцы, Красная Горка, Крыстынова, Курылава, Людвінова, Ляскова, Малышы, Мураўка, Мурашчына, Погары, Рэдзькі, Рэенполле, Сініцы, Смейна, Фантазія, Чарапы, Ямна I, Ямна II, Ямна III, Ямна IV, Ямна V, Ямна VI, Яськава) — у склад Шаркаўшчынскага раёна.

## Літаратура 
* 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1959 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Мёрскага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Дзісны
Сельскія населеныя пункты Гродзенскай вобласці

У Рэспубліцы Беларусь крытэрыі для катэгорый населеных пунктаў вызначаюцца Законам Рэспублікі Беларусь ад 5 мая 1998 года № 154-З «Аб адміністрацыйна-тэрытарыяльным ладзе Рэспублікі Беларусь».

Да катэгорыі сельскіх населеных пунктаў адносяцца:

* **аграгарадкі** — добраўпарадкаваныя населеныя пункты з вытворчай і сацыяльнай інфраструктурай для забеспячэння дзяржаўных мінімальных сацыяльных стандартаў для іх насельніцтва і жыхароў прылеглых тэрыторый;
* **пасёлкі**, **вёскі** — населеныя пункты з вытворчай і сацыяльнай інфраструктурай, не аднесеныя да аграгарадкоў;
* **хутары** — населеныя пункты, не аднесеныя да аграгарадкоў, вёсак альбо пасёлкаў.

## Карта размяшчэння найбольшых сельскіх населеных пунктаў Гродзенскай вобласці 
Сельскія населеныя пункты з насельніцтвам:

## Колькасць сельскіх населеных пунктаў і іх жыхароў 
На 14 кастрычніка 2009 года (перапіс насельніцтва) ў Гродзенскай вобласці налічвалася 4&nbsp;335 сельскіх населеных пунктаў, у тым ліку:

На 1 студзеня 2016 было ўжо толькі 4&nbsp;309 сельскіх населеных пунктаў.

## Спіс найбольшых сельскіх населеных пунктаў Гродзенскай вобласці 
Назвы лацініцай у спісе прыводзяцца адпаведна з афіцыйнымі нацыянальнымі і міжнароднымі правіламі транслітарацыі.

## Галерэя 

Файл:Aziory. Азёры (5.08.2010).jpg|Азёры
Файл:Bieniakonie sac.JPG|Беняконі
Файл:В. Жыровічы - Ансамбаль Сьвята-Усьпенскага манастыра PICT3028.jpg|Жыровіцы
Файл:Касцёл у Ліпнішках 13.jpg|Ліпнішкі
Файл:Малая Бераставіца. Касцёл (01).jpg|Малая Бераставіца
Файл:Church of the Holy Apostles Peter and Paul in Ražanka (2.10.2011).jpg|Ражанка

## Гл. таксама 
* Сельскія населеныя пункты Беларусі

## Зноскі
Азербайджанскі дзяржаўны музей музычнай культуры

**Азербайджанская дзяржаўны музей музычнай культуры** () — створаны ў Баку ў 1967 годзе. Асноўныя мэты і задачы музея: збіранне, захоўванне, вывучэнне і папулярызацыя матэрыялаў, звязаных з музычнай гісторыяй Азербайджана.

## Экспанаты 
У фондзе музея сабрана звыш 20.000 экспанатаў. Сярод іх такія нацыянальныя музычныя інструменты як тар, кяманча, саз, гаван, гошанагара, зурна, ёй, а таксама незвычайныя інструменты накшталт аса — тар, аса-саз, а таксама грамафоны, патэфоны і грампласцінкі. Тут захоўваюцца архівы оперных спевакоў — Г. Сарабскага, Ф. Мухтаравай, М. Багірава і інш. У музеі захоўваюцца аўтарскія нотныя рукапісы, асабістыя рэчы, запісы, афішы, праграмы, фотаздымкі, творы выяўленчага мастацтва, ноты, кнігі і іншыя экспанаты.

## Крыніцы 
## Спасылка 
* Афіцыйны сайт
* У музеі захоўваюцца больш за 20000 экспанатаў

Катэгорыя:Нацыянальныя музеі Азербайджана
Катэгорыя:Музычныя музеі Азербайджана
Катэгорыя:Музеі Баку
Катэгорыя:З’явіліся ў 1967 годзе
Катэгорыя:1967 год у Азіі
Аляксандр Барысавіч Кацнельсон

**Аляксандр Барысавіч Кацнельсон** (,  — , ) — савецкі афтальмолаг. Доктар медыцынскіх навук, прафесар. Стваральнік навукова-практычнай школы афтальмолагаў на Паўднёвым Урале.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Бабруйску. У 1922 скончыў з адзнакай Адэскі медыцынскі інстытут. З 1933 асістэнт, з 1937 дацэнт, з 1940 прафесар, загадчык кафедры вочных хвароб 1-га Харкаўскага медыцынскага інстытута. У гады Вялікай Айчыннай вайны кіраваў афтальмалагічнай службай ваеннага шпіталя ў Архангельску. У 1944—1969 загадчык кафедры вочных хвароб Чалябінскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта. Заснавальнік кафедры і клінікі вочных хвароб у Чалябінскай абласной (цяпер — клінічнай) бальніцы — цэнтры падрыхтоўкі афтальмолагаў. Арганізатар абласнога афтальмалагічнага таварыства, гарадской і абласной афтальмалагічных службаў: вочных аддзяленняў, трахаматознага дыспансера, міжабласнога супрацьтуберкулёзнага вочнага аддзялення.

### Сачыненні 
* Фликтенулезное (туберкулезно-аллергическое) воспаление глаз. Ч., 1948;
* Аномалии развития и заболевания глаз в раннем детском возрасте. Л., 1957;
* Витамины в физиологии и витаминная недостаточность в патологии органа зрения. Л., 1960;
* Ксерофтальмия: её оперативное лечение. Ч., 1960. Соавт. ;
* Герпетические заболевания глаз. Л., 1969.

## Спасылкі 
* Кацнельсон, Аляксандр Барысавіч
* Кацнельсон, Аляксандр Барысавіч

Катэгорыя:Афтальмолагі Расіі
Катэгорыя:Афтальмолагі СССР
Катэгорыя:Выпускнікі Адэскага нацыянальнага медыцынскага ўніверсітэта
Джон Гілберт

**Джон Гілберт** (, , Логан, Юта — , Лос-Анджэлес, Каліфорнія; прыроджаны Джон Сесіл Прынгл, ) — адзін з самых папулярных амерыканскіх акцёраў часоў нямога кіно. У пачатку сваёй кар’еры здымаўся пад імем Джэк Гілберт.

Катэгорыя:Акцёры ЗША
Катэгорыя:Акцёры нямога кіно
Маяскія мовы

**Мая́скія мовы**, ці **мая́нскія мовы** (таксама **мовы мая**) — вялікая сям’я індзейскіх моў Месаамерыкі, распаўсюджаная ў паўднёвай Мексіцы, Гватэмале і Белізе. Агульная колькасць гаворачых звыш 5 млн чалавек. Агульны продак — прамаяская мова.

Найбуйнешыя па колькасці носьбітаў мовы:
# кічэ — 900 тыс. носьбітаў (Гватэмала)
# юкатэкская, ці *мая* — 800 тыс. (паўвостраў Юкатан, Мексіка)
# кекчы — 740 тыс. (Гватэмала, Сальвадор).

Некалькі маяских моў ужо вымерла (адзначаны ніжэй знакам ).

## Класіфікацыя 
Уключае 28 жывых моў і 3 мёртвыя.

* **Уастэкская** падсям’я/галіна: уастэкская, чыкамусельтэкская  (кабіль)
* **Юкатэкская** падсям’я/галіна:
** іца-мапанская група: іца, мапанская
** юкатэк-лакандонская група: лакандонская (лакантун), юкатэкская
* **Ядзерна-маяская** падсям’я
** **Заходняя** надгаліна
*** **чалана-цэльталанская** галіна (вялікая цэльталанская; *Ch’olan*):
**** чольская група:
***** заходнечольская падгрупа: чантальская (ёкатан), чольская
***** усходнечольская падгрупа: іерагліфічная мая , чольці , чорці
**** цэльтальская група: цэльтальская, цоцільская
*** **канхабаль-чухская** галіна (*Q’anjob’alan*):
**** група чух-тахалабаль: тахалабаль, чух
**** канхабальская група:
***** канхабаль-хакальтэкская падгрупа: акатэкская, канхабальская, хакальтэкская (попці)
***** матасінтлекская мова (катоке): матасінтлекская (мачо), тусантэкская (мучу) *гаворкі*
** **Усходняя** надгаліна:
*** **мамійская** галіна:
**** тэка-мамская група: мам, тэктытэкская (тэка)
**** ішыльская група: агуакатэкская (авакатэк), ішыльская (ішыль)
*** **кічэ** (кічэанская) галіна:
**** кекчы
**** мовы паком: пакомам і пакомчы
**** уласна кічэ група:
***** кічэ-ачы падгрупа: кічэ, ачы
***** какчыкель-цутухільская падгрупа: какчыкельская, цутухільская
**** сакапультэк-сіпакапская група:
***** сакапультэкская,
***** сіпакапенская (сіпакапа)
**** успантэкская мова

## Літаратура 
* Ершова Г. Г. Майя-киче языки // Лингвистический энциклопедический словарь. М., 1990. С. 278—279.
* 

## Спасылкі 
* Кибрик А. А. Майянские языки // Кругосвет
* 
* 

Катэгорыя:Маяскія мовы
Катэгорыя:Мовы Мексікі
Катэгорыя:Мовы Гватэмалы
Катэгорыя:Мовы Месаамерыкі
Катэгорыя:Моўныя сем’і
Патоп на Дубравенцы

**Патоп на Дубравенцы** або **Магілёўскае цунамі** — паводка 10 красавіка 1942 года ў Магілёве, што адбылася ў выніку прабіцця аселага насыпу праз раку Дубравенка. Найбуйнейшае прыродна-тэхнагеннае бедства ў Беларусі, што пацягнула смерць 2 тысяч чалавек.

## Перадумовы 
Чыгуначная лінія, якая перасекла раку Дубравенку ў раёне Карабанаўкі, была пракладзена яшчэ ў пачатку XX ст. Спачатку яна ішла праз мост, а пазней быў створаны земляны насып. Плынь ракі было вырашана прапусціць па бетоннай трубе.

Пры адступленні з Магілёва ў ліпені 1941 года чырвонаармейцы падарвалі чыгуначны насып. Ад прасядання насып перакрыў рэчышча, а труба, цераз якую цякла рака, была пашкоджана. Да зімы ў рачной нізіне ад Пашкава да насыпу разлілося возера з узроўнем вады аж да самых рэек.

Нямецкі обер-лейтэнант Вольфсбергер вырашыў зрабіць штольню (прабіццё насыпу) сячэннем 1.2 м², але яе было недастаткова для спуску вады, бо старая труба мела плошчу ў 16 м². Працы распачаліся 6 кастрычніка, але праз некаторы час сталі немагчымымі з-за грунтавых вод. У ноч з 19 на 20 снежня са старой трубы, якая лічылася разбуранай, вырвалася вялікая колькасць вады, а ў насыпе пад чыгункай узнікла варонка. У той жа час, з боку возера насып ацалеў. Тады Гарадское ўпраўленне вырашыла да пачатку веснавой паводкі прабурыць пясок усярэдзіне старой трубы і аднавіць яе. Было выдзеана папярэджанне ў камісію па барацьбе з паводкай і загад аб эвакуацыі. Пашкоджанні будынкам таксама наносілі падарваныя ільдзіны, якія несла з сабой вада.

У выніку сумы гэтых фактараў вада ў вадазборы не была своечасова спушчана, і спроба ачышчэння затору выбухам прывяла да трагедыі.

Станам чэрвень 2017 года памятнага знака аб трагедыі ўсталявана не было.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Тэхнагенныя катастрофы ў Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Магілёва
Катэгорыя:Падзеі 10 красавіка
Катэгорыя:Красавік 1942 года
Катэгорыя:Нямецкая акупацыя Беларусі (1941—1944)
Генадзь Паўлавіч Якаўлеў

**Генадзь Паўлавіч Якаўлеў** ( — ) — расійскі батанік, былы рэктар Санкт-Пецярбургскай хіміка-фармацэўтычнай акадэміі. Адзін з вядучых спецыялістаў па сістэматыцы бабовых, а таксама спецыяліст у галіне фармакагназіі.

## Біяграфія 
Скончыў Ленінградскі хіміка-фармацэўтычны інстытут (цяпер Акадэмія) у 1960 годзе, дзе потым працаваў ад асістэнта да рэктара. Пасля працаваў загадчыкам кафедры фармакагназіі, па сумяшчальніцтве — вядучым навуковым супрацоўнікам Батанічнага інстытута імя В. Л. Камарова.

## Некаторыя расліны, апісаныя Якаўлевым 
*  
*  
* 
* 

## Некаторыя працы 
* Yakovlev G. P., Sytin A. K., & Yu.R. Roskov. Legumes of Northern Eurasia. — Royal Botanic gardens, Kew. 1996. ISBN 0-947643-97-4.

Катэгорыя:Батанікі Расіі
Паліглот (тэлеперадача)

**Паліглот** ()  — руская тэлевізійная праграма расійскага тэлевізійнага канала «Культура», якая ўяўляе сабой серыю кароткіх моўных курсаў пад кіраўніцтвам прафесійнага перакладчыка і паліглота Дзмітрыя Пятрова. Удзельнікі гэтай праграмы маюць магчымасць на працягу 16 урокаў пазнаёміцца з асновамі адной з моў свету і атрымаць досвед яе выкарыстання ў вусным маўленні.

Праграма складаецца з некалькіх асобных сезонаў, кожны з якіх прысвечаны адной мове. Першыя заняткі адбыліся 16 студзеня 2012 года.

## Асаблівасці 
Кожная група гульцоў складаецца з 8 вучняў. Большасць з іх — гэта вядомыя шматлікім гледачам людзі: акцёры і рэжысёры, пісьменнікі, тэлевядучыя, палітычныя дзеячы.

Аўдыявізуальныя матэріалы заняткаў можна знайсці ў інтэрнэце. Акрамя гэтага, выдаюцца кнігі з тэкстамі моўных курсаў.

## Сезоны праграмы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка  на сайце тэлеканала 

Катэгорыя:Тэлеперадачы на рускай мове
Катэгорыя:Вывучэнне моў
Катэгорыя:Адукацыя на рускай мове
Катэгорыя:Вывучэнне англійскай мовы
Катэгорыя:Вывучэнне італьянскай мовы
Катэгорыя:Вывучэнне французскай мовы
Катэгорыя:Вывучэнне іспанскай мовы
Катэгорыя:Вывучэнне нямецкай мовы
Катэгорыя:Вывучэнне хіндзі
Катэгорыя:Вывучэнне партугальскай мовы
Катэгорыя:Вывучэнне кітайскай мовы
Катэгорыя:З’явіліся ў 2012 годзе
Пацееў

**Пацееў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Мікалаевіч Пацееў (1952—2016) — былы палкоўнік СЗР Расійскай Федэрацыі, які збег у ЗША і замяшаны ў справе разведчыкаў-нелегалаў. Сын М. П. Пацеева.
* Мікалай Паўлавіч Пацееў (1919—1972) — савецкі афіцэр, танкіст, Герой Савецкага Саюза.
Нямецкая мова ў кубе

**Нямецкая мова ў кубе** (, ) — фестываль нямецкай мовы, які адбыўся ў центры Масквы 13 — 14 верасня 2014 года. З правядзення гэтага фестывалю распачаўся **Год нямецкай мовы і літаратуры ў Расіі** 2014—2015 гадоў, які праводзіўся з ўдзелам маскоўскага Інстытута імя Гётэ і ўключаў багата розных культурных мерапрыемстваў.

Месцам фестывалю стал сад «». На працягу 2 дзён адбыліся больш за 40 падзей. Агулам у фестывалі бралі ўдзел, паводле звестак арганізатараў, каля 18 тысяч чалавек.

## Галоўныя мэты 
Паводле афіцыйнай інфармацыі, мэта фестывалю — паказаць людзям, наколькі цікава нямецкая мова і наколькі багатая сучасная нямецкая літаратура. Паведамленне Гётэ-Інстытута адзначае, што гэта мерапрыемства — найважнейшае ў бягучым годзе. Назва фестывалю падкрэслівае, што эфектыўна пазнаваць мову адначасна можна з розных бакоў.

## Падзеі 
Галоўным мерапрыемствам фестывалю лічыцца «наймасавы ў свеце ўрок нямецкай мовы», які правёў **Аляксандр Пушной**. У ім удзельнічалі 3 тысячы «вучняў», яшчэ 10 тысяч глядзелі яго ў інтэрнэце.

У розных частках і павільёнах парку прайшлі таксама іншыя культурныя падзеі: канцерты, заняткі, апавяданні пра сучасную нямецкую літаратуру і паказы новых нямецкамоўных кніг, продаж новых выданняў, розныя гульні. Значную частку ўдзельнікаў фестывалю складалі дзеці рознага ўзросту, якія вывучаюць нямецкую мову; для іх таксама былі праведзены шматлікія мерапрыемствы.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Галоўны сайт Года нямецкай мовы і культуры ў Расіі (на рускай і нямецкай мовах)

Катэгорыя:Вывучэнне нямецкай мовы
Катэгорыя:Адукацыя ў Маскве
Катэгорыя:2014 год у Маскве
Сутыкненне аўтобусаў у Маларыцкім раёне (2011)

**Сутыкненне аўтобусаў у Маларыцкім раёне** — транспартная аварыя, што адбылася на перасячэнні дарог Кобрын — Маларыта і Брэст — Макраны ў Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. У выніку сутыкнення мікрааўтобуса «Фольксваген-Каравела» і аўтобуса «Ікарус» загінулі 7 чалавек і былі параненыя 8 чалавек. Па факце аварыі была распачата крымінальная справа па частцы 3 артыкула 317 Крымінальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь.

## Храналогія 
23 красавіка ў 13.20 па мясцовым часе кіроўца мікрааўтобуса «Фольксваген-Каравела» падчас руху па другараднай дарозе праігнараваў знак «Рух без прыпынку забаронены», выехаў на скрыжаванне і сутыкнуўся з украінскім рэйсавым аўтобусам «Ікарус», які рухаўся па маршруце Ковель — Брэст. Начальніца аддзялення агітацыі і прапаганды ДАІ Брэсцкага УУС Наталля Сахарчук паведаміла, што:

Ад удару рэйсавы аўтобус развярнула, ён з'ехаў у кювет і перакуліўся на дах. «Фольксваген-Каравела» праехаў наперад прыкладна пяць метраў і спыніўся на сваёй паласе руху.

У выніку аварыі на месцы загінулі кіроўца «Фольксвагена» і пяць з дзевяці пасажыраў. У ліку загінулых трое дзяцей і двое дарослых. З траўмамі рознай ступені цяжкасці ў Брэсцкую абласную бальніцу шпіталізаваны чатыры пасажыры «Фольксвагена». Сярод іх — дзяўчынка, дзве жанчыны, а таксама адзін мужчына.

У «Ікарусе» ехала сем пасажыраў. Адна з іх загінула на месцы аварыі. Кіроўца аўтобуса і тры пасажыры шпіталізаваны з траўмамі. Астатнія тры пасажыры рэйсавага аўтобуса не пацярпелі.

Катэгорыя:Транспартныя катастрофы ў Беларусі
Катэгорыя:Падзеі 23 красавіка
Катэгорыя:Красавік 2011 года
Катэгорыя:Катастрофы 2011 года
Катэгорыя:2011 год у Беларусі
Катэгорыя:Маларыцкі раён
Сельскія населеныя пункты Гомельскай вобласці

У Рэспубліцы Беларусь крытэрыі для катэгорый населеных пунктаў вызначаюцца Законам Рэспублікі Беларусь ад 5 мая 1998 года № 154-З «Аб адміністрацыйна-тэрытарыяльным ладзе Рэспублікі Беларусь».

Да катэгорыі сельскіх населеных пунктаў адносяцца:

* **аграгарадкі** — добраўпарадкаваныя населеныя пункты з вытворчай і сацыяльнай інфраструктурай для забеспячэння дзяржаўных мінімальных сацыяльных стандартаў для іх насельніцтва і жыхароў прылеглых тэрыторый;
* **пасёлкі**, **вёскі** — населеныя пункты з вытворчай і сацыяльнай інфраструктурай, не аднесеныя да аграгарадкоў;
* **хутары** — населеныя пункты, не аднесеныя да аграгарадкоў, вёсак альбо пасёлкаў.

## Карта размяшчэння найбольшых сельскіх населеных пунктаў Гомельскай вобласці 
Сельскія населеныя пункты з насельніцтвам:

## Колькасць сельскіх населеных пунктаў і іх жыхароў 
На 14 кастрычніка 2009 года (перапіс насельніцтва) ў Гомельскай вобласці налічвалася 2&nbsp;466 сельскіх населеных пунктаў, у тым ліку:

На 1 студзеня 2016 было ўжо толькі 2&nbsp;276 сельскіх населеных пунктаў.

## Спіс найбольшых сельскіх населеных пунктаў Гомельскай вобласці 
Назвы лацініцай у спісе прыводзяцца адпаведна з афіцыйнымі нацыянальнымі і міжнароднымі правіламі транслітарацыі.

## Галерэя 

Файл:Баравое. Царква (01).jpg|Баравое
Файл:Царква Покрыва Прысвятой Багародзіцы ў Доўску. Галоўны фасад.jpg|Доўск
Файл:Монастырь св. Иоанна Кормянского.jpg|Карма
Файл:Пірэвічы. Царква.jpg|Пірэвічы
Файл:Родны дом Фёдара Піскунова.jpg|Раманавічы
Файл:Хальч. Сядзіба.jpg|Хальч

## Гл. таксама 
* Сельскія населеныя пункты Беларусі

## Зноскі
Альфрэд Слізень

**Альфрэд Слізень** (каля  — ) — прадстаўнік шляхецкага роду Слізняў. Пабудаваў у родавым маёнтку Дзявяткавічы сядзібны дом на «англійскі густ».

## Біяграфія 
 на малюнку Напалеона Орды]]
Быў адным з трох сыноў Стэфана Слізня (2.6.1817 — ?) і яго жонкі Канстанцыі з Валовічаў (1788 — 6.2.1841).

Альфрэд Слізень знаходзіўся доўгі час на дзяржаўнай службе ў Міністэрстве замежных спраў Расійскай імперыі, а затым на пасадзе губернскага сакратара. Па гэтай прычыне ён падоўгу адсутнічаў у маёнтку.

Узвёў у Дзявяткавічах вялікі дом у неагатычным стылі.

## Сям'я 
Быў жанаты з Элізай (Эльжбетай) з Тышкевічаў, дачкой Іосіфа Тышкевіча з Плешчаніц. Мелі дзяцей Станіслава, Генрыка, Марыю і Соф'ю. Генрык і Соф'я былі забіты бальшавікамі, Станіслаў памёр у 1910, а Марыя — у 1940 у Беластоку.

Катэгорыя:Слізні
Міхаіл Сафронавіч Рогаў

{{Ваенны дзеяч
|імя              = Міхаіл Сафронавіч Рогаў
|дата нараджэння  = 
|месца нараджэння = 
|дата смерці      = 
|месца смерці     = 
|выява            = 
|шырыня           = 
|мянушка          = 
|прыналежнасць    = 
|гады службы      = 1939—1945
|званне           = старшыня
|род войскаў      = кавалерыя
|камандаваў       = 
|частка           = 
|бітвы            = Вялікая Айчынная вайна
|узнагароды       = {
 
}
{
 
}
|сувязі           = 
|у адстаўцы       = 
}}

**Міхаіл Сафронавіч Рогаў** (17 кастрычніка 1916 — 25 кастрычніка 1944) — савецкі ваеннаслужачы, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Герой Савецкага Саюза (24 сакавіка 1945 года). Старшыня Рогаў М. С. быў старшынёй эскадрону 223-га кавалерыйскага палка (63-я кавалерыйская дывізія, 5-й гвардзейскі кавалерыйскі корпус, 2-й Украінскі фронт), калі 29 жніўня 1944 года ўдзельнічаў у прарыве значна умацаванай абароны ворага каля горада Ясы. Узначаліўшы добраахвотніцкую групу, якая ўключала, акрамя яго, трох чалавек, Рогаў змог, скрытна абыйшоўшы ўмацаванні праціўніка з флангу і пераадолеўшы міннае поле, атакаваць траншэю ворага, знішчыўшы пры гэтым разлік станковага кулямёта і дот і садзейнічаў паспяховаму руху палка наперад. 24 сакавіка 1945 года Рогаву М. С. было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза. У 1967 годзе на будынку гэтай школы ўсталявалі ў гонар Рогава мемарыяльную дошку. Імя Героя Савецкага Саюза М. С. Рогава носіць мясцовае МБАУ ААШ № 27.

## Узнагароды 
* Герой Савецкага Саюза (24 сакавіка 1945 года);
* ордэн Леніна.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Савецкая кавалерыя
Галілеа

**Галілеа:**
* Галілеа Галілей — італьянскі філосаф, фізік і астраном.
* Галілеа — касмічны апарат.
* Галілеа — спадарожнікавая сістэма навігацыі ЕКА.
Святлана Уладзіміраўна Багушэвіч

{{Спартсмен
 |імя                  = 22px Святлана Багушэвіч
 |выява                = 
 |шырыня               = 
 |апісанне выявы       = 
 |пол                  = жаночы
 |поўнае імя           = Святлана Уладзіміраўна Багушэвіч
 |арыгінал імя         = 
 |мянушкі              = 
 |грамадзянства        = 
 |спецыялізацыя        = Хакей на траве
 |клуб                 = ХК «Рытм»
 |дата нараджэння      = 08.03.1989
 |месца нараджэння     = 
 |дата смерці          = 
 |месца смерці         = 
 |года кар'еры         = 
 |рабочы бок           = 
 |трэнеры              = Н. І. Дашко, А. І. Кісель
 |рост                 = 
 |вага                 = 
 |медалі               = 
{ style="background: transparent"

}
 |вікісховішча         = 
}}

**Святлана Уладзіміраўна Багушэвіч** (нар. ) — беларуская хакеістка (хакей на траве). Майстар спорту Беларусі.

## Біяграфія 
На ранніх этапах праходзіла падрыхтоўку ў ДЮСШ №5 г. Баранавічы, трэнер — Г. Г. Бельскі. Затым атрымлівае падрыхтоўку ў РЦАП, асабістыя трэнеры — Н. І. Дашко, А. І. Кісель. Выступала за ХК «Рытм» і .

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Склад жаночай нацыянальнай і зборнай каманд Рэспублікі Беларусь па хакеі на траве на 2016 год 

Катэгорыя:Хакеісты на траве Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Аляксандр Канстанцінавіч Кіклевіч

**Аляксандр Канстанцінавіч Кікле́віч** (н. , в. Задабрычча Чэрвеньскага раёна Мінскай вобласці) — беларускі мовазнавец. Доктар філалагічных навук (1996).

## Біяграфічныя звесткі 
Нарадзіўся 27 лістапада 1957 года ў вёсцы Задабрычча Чэрвеньскага раёна Мінскай вобласці. У 1975 годзе скончыў сярэднюю школу №1 у Чэрвені з залатым медалём.

У 1980 годзе закончыў філалагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «Руская мова і літаратура». У 1984 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Семантычная класіфікацыя катэгорыі квантыфікацыі ў мове і маўленні».

З 1984 па 2000 год працаваў у БДУ: спачатку выкладчыкам, затым старшым выкладчыкам, а з 1998 года — прафесарам кафедры тэарэтычнага і славянскага мовазнаўства. У 1996 годзе ўзначаліў секцыю польскай мовы, у 1999 — стаў дырэктарам Цэнтра філалагічных паслуг.

У 1993—1994 гадах праходзіў стажыроўку ў Інстытуце славістыкі Грацкага ўніверсітэта Карла і Франца (Аўстрыя) як стыпендыят Фонду падтрымкі навуковых даследаванняў (); у 1997—1998 гадах у Рурскім універсітэце ў Бохуме (Германія) як стыпендыят Фонду імя Аляксандра фон Гумбальта; у 1999 годзе ў Інстытуце польскай мовы Варшаўскага ўніверсітэта як стыпендыят Фонду імя Юзафа Мяноўскага — Фонду падтрымкі навукі.

З 2000 года працаваў прафесарам і загадчыкам кафедры ў Паморскай педагагічнай акадэміі ў Слупску (Польшча), а затым у Вармінска-Мазурскім універсітэце ў Ольштыне, дзе ўзначальвае кафедру сацыяльнай камунікацыі і мовы медыя ў Інстытуце журналістыкі і сацыяльнай камунікацыі.

## Навуковая дзейнасць 
Даследаванні ў галіне тэорыі, філасофіі і лагічнага аналізу мовы, граматыкі, семантыкі, беларусістыкі, паланістыкі, русістыкі. Аўтар больш за 450 навуковых публікацый, у тым ліку 21 манаграфіі і 9 падручнікаў.

Аўтар манаграфіі «Мова і логіка. Лінгвістычныя праблемы квантыфікацыі» (1998; на нямецкай мове), артыкулаў «Квантарныя займеннікі і тэкст» (1989), «Мастацкі тэкст і тэорыя магчымых сусветаў» (1992) і інш.   Рэдактар серый «Studia z teorii komunikacji i medioznawstwa», «Studia z teorii poznania i filozofii języka» і «Studia Polsko-Wschodnie».

У 1990-я гады падтрымліваў адраджэнне беларускай мовы, супрацоўнічаў з газетай «Наша слова», дзе публікаваў цыкл «Моўныя байкі».

Аўтар зборніка «Лінгвісты жартуюць» (Мюнхен, 2000; перавыданне — Масква, 2006).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Дактары філалагічных навук
Ірэна Віктараўна Мікуцэвіч

**Ірэна Віктараўна Мікуцэвіч** (нар. ) — беларуская хакеістка (хакей на траве). Кандыдат у майстры спорту Беларусі.

## Біяграфія 
На ранніх этапах праходзіла падрыхтоўку ў СДЮШАР «Нёман» г. Гродна, трэнер — Н. Л. Болціна. У наш час асабістыя трэнеры — Н. І. Дашко, А. І. Кісель. Выступае за клуб хакею на траве «Рытм».

## Спасылкі 
* Выпіска з загаду Міністэрства спорту і турызму Рэспублікі Беларусь № 568 ад 28 снежня 2015 года «Аб зацвярджэнні спіскавых складаў нацыянальных і зборных каманд Рэспублікі Беларусь па летніх відах спорту». Гродзенская вобласць 

Катэгорыя:Хакеісты на траве Беларусі
Катэгорыя:Кандыдаты ў майстры спорту Беларусі
Блакітніца караткахвостая

**Блакітніца караткахвостая** (*Cupido argiades*) — дзённы матылёк сямейства блакітніц.

## Апісанне 
Размах крылаў 22-34 мм, даўжыня пярэдняга крыла 12-15 мм. Выражаны палавы дымарфізм: верх крылаў самца сіні c вузкім чорным краем, самкі — карычневы.

На задніх крылах маюцца хвосцікі, а ля іх аснавання, на ніжнім баку крылаў — дзве яркіх аранжавых плямы (характэрная прыкмета віду),
у самак гэтыя плямы бачныя і зверху.

## Арэал 
Шырока распаўсюджаны палеарктычны від, сустракаецца ва ўмераным і субтрапічным поясе. Засяляе разнастайныя біятопы: стэпы, лугі, лясныя паляны, сустракаецца ў населеных пунктах, а таксама на люцэрнавых і канюшынавых палях.

## Біялогія 
Кармавыя расліны вусеняў: , , , , , , , .

Як правіла, дае два пакаленні ў год.

Тыпавая мясцовасць — Паволжа.

Назва звязана з грэчаскай міфалогіяй: Аргіяд — сын Аргуса.

Катэгорыя:Блакітніцы
Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Nolidae

**Nolidae** — сямейства лускакрылых.

## Апісанне 
Матылі сярэдніх і дробных памераў. Размах крылаў 12-35 мм. Вусікі дваяка-грабеньчатыя або раснічастыя. Хабаток звычайна добра развіты, часам рэдукаваны. Лоб і базальныя членікі вусікаў звычайна з пучкамі лускавінак. Вочы голыя, вочкі адсутнічаюць. Пярэднія крылы з добра развітым малюнкам з перавязак і палос і з 3 вельмі характэрнымі пучкамілускавінак, якія тырчаць. Афарбоўка няяркая, звычайна шэрых або бялёса-карычневых тонаў. Актыўнасць прымеркаваная да цёмнага часу сутак.

Змрочныя і начныя матылькі. Ва ўмеранай зоне ў большасці відаў 2 пакалення ў годзе, у некаторых відаў 3 пакалення. Вусені поліфагі — развіваюцца на розных драўняных і хмызняковых пародах, а таксама на многіх травяністых раслінах і лішайніках. Гусеніцы жывуць на розных травяністых і драўняных раслінах, акукляюцца ў трывалым, як быццам зробленым з пергаменту, кокане.

## Арэал 
Да 500 відаў, распаўсюджаных пераважна ў Інда-Малайскай вобласці. У Палеарктыцы каля 70 відаў.

## Класіфікацыя 
У сямействе вылучаюць наступныя падсямействы:
; Падсямейства *Nolinae*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
; Падсямейства *Chloephorinae*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
; Падсямейства *Westermanniinae*
; Падсямейства *Eariadinae*
* 
* 
* 
* 
* 
; Падсямейства *Collomeninae*
; Падсямейства *Bleninae*
; Падсямейства *Risobinae*
; Падсямейства *Eligminae*
*  Pinhey, 1968
*  Prout, 1923
*  Aurivillius, 1892
*  Walker, 1869
*  Oberthür, 1893
*  Rothschild, 1896
*  Cramer, 1775
*  Rothschild, 1925
*  Lower, 1903
*  Pogue, 2014
*  Walker, [1858]
*  Walker, [1858]
*  Butler, 1886

## Літаратура 
* Donald J. Lafontaine und Michael Fibiger: *Revised higher classification of the Noctuoidea (Lepidoptera)*. Canadian Entomologist, 138: 610—635, Ottawa 2006 ISSN 0008-347x.

## Спасылкі 
* Матылі Крыма: Nolidae

Катэгорыя:Сямействы насякомых
Катэгорыя:Матылі
Ліпучка вожыкападобная

**Ліпу́чка вожыкападобная** (*Lappula squarrosa*) — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Гэта аднагадовая травяністая расліна мае прамое сцябло, з якога часта тырчаць доўгія адагнутыя галінкі, формы якіх адрозніваюцца ў розных рэгіёнах і кліматычных умовах. Расліна можа дасягнуць метра ў вышыню. Сцёблы пакрытыя лінейным або авальным лісцем даўжынёй да 5 сантыметраў і пакрытым бялёсымі валасінкамі. Травастой вылучае пах, які, як правіла, лічыцца непрыемным. У суквецці доўгія, пакрытыя лісцем гронкі маленькіх кветак на канцах галін. Кожная кветка ад 2 да 4 мм шырынёй з пяціпялёсткавым светла-блакітным венчыкам. Часам сустракаюцца расліны з белымі кветкамі.

Плод уяўляе сабой кластар з чатырох арэшкаў, якія пакрытыя кручкаватымі шыпікамі. Насенне рассейваецца, калі калючкі чапляюцца на поўсць жывёл ці чалавечае адзенне, і калі яны перамяшчаюцца з дапамогай ветру. Добра вядомы, як шкоднае пустазелле ў месцах, дзе натуралізаваўся, а таксама ў многіх раёнах натуральнага арэалу.

Гэта расліна лёгка расце ў шырокім дыяпазоне асяроддзяў пражывання, у тым ліку на сельскагаспадарчых угоддзях, дарогах, жвіравых падушках, і камяністых пустках. Яна цвіце на выбітых жывёламі пашах.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* *Láppula* Fabr. — Липýчка // *Маевский П. Ф.* Флора средней полосы европейской части России. 11-е изд. — М.: Товарищество научных изданий КМК, 2014. — С. 377, 379. — 635 с., ил. — ISBN 978-5-87317-958-9.
* 

Катэгорыя:Бурачнікавыя (падсямейства)
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1827 годзе
Катэгорыя:Пустазелле
Шчаўе воднае

**Шчаўе воднае**, **Шчаўе вадзяное**, **Шчаўлюк крынічны** (*Rumex aquaticus*) — шматгадовая травяністая расліна, від роду  сямейства .

## Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання 
Расліна распаўсюджана на ўсёй тэрыторыі Еўразіі ад скандынаўскіх краін і Брытаніі да Кітая і Японіі. У Расіі паўсюдна сустракаецца ў сярэдняй паласе еўрапейскай часткі, расце ў многіх абласцях Сібіры і Далёкага Усходу.

Часта прымеркавана да берагоў вадаёмаў, селіцца на забалочаных лугах і каля балот, можа расці на пясчаных глебах і галечніках, сярод зараснікаў вярбы.

## Батанічнае апісанне 
Сцябло пакрыта валаскамі, прамое, 50-150 см вышынёй, падоўжна пакрыта баразёнкамі.

Лісце простае, цэльнакрайняе, чарговае, завостранае, голае; ніжняе — на доўгіх, незразумела жалабковых хвосціках, сэрцападобна-трохкутнае.

Кветкі абодваполыя, актынаморфныя, з простым зялёным калякветнікам, у мутоўках. Суквецці мяцёлкавыя, з прыціснутымі галінкамі. Цвіце ў чэрвені — ліпені.

Плод — арэшак цёмна-бурага колеру, каля 3 мм даўжынёй.

## Гаспадарчае значэнне і прымяненне 
Падземныя часткі расліны ўтрымліваюць дубільныя рэчывы.

Маюцца звесткі аб выкарыстанні расліны ў народнай медыцыне.

## Батанічная класіфікацыя 
Падвіды:
* 
** 
** 
** 
* 
** 

## Літаратура 
* 
* *Li Anjen, Alisa E. Grabovskaya-Borodina, Sergei L. Mosyakin*. Rumex. / *Wu Zhengyi, Peter H. Raven, Deyuan Hong* (Hrsg.). Flora of China. — Vol. 5: Ulmaceae through Basellaceae. — Beijing/St. Louis: Science Press/Missouri Botanical Garden Press, 2003. — ISBN 1-930723-27-X. — P. 336 
* Лікарські рослини: енциклопедичний довідник / Відповідальний ред. А. М. Гродзінський. — К.: Видавництво «Українська енциклопедія» імені М. П. Бажана, Український виробничо-комерційний центр «Олімп», 1992. — 544 с. — ISBN 5-88500-055-7

## Спасылкі 
* 
* AgroAtlas: Дикие родичи культурных растений: *Rumex aquaticus* — Щавель водный

Катэгорыя:Шчаўе
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Шчаўе маршчакаватае

**Шчаўе маршчакаватае**, **Шчаўе шпінатнае** (*Rumex patientia*) — шматгадовая травяністая расліна; тыпавы від роду Шчаўе сямейства .

## Батанічная апісанне 
Расліна з прамым сцяблом, дасягае 140 см у вышыню. Сцябло тоўстае, пакрыта баразёнкамі, у верхняй частцы галінаванае.

Ніжняе лісце даўгавата-ланцэтнай формы або яйкападобнае, з вострымі або тупымі канцамі, памерам ад 10 да 35 см у даўжыню і шырынёй 5-10 см. Ліставыя пласцінкі з трохі хвалістымі краямі, ля аснавання маюць закругленую або сэрцападобную форму, сядзяць на доўгіх хвосціках з жалабком зверху. Верхняе лісце адносна дробнае, пасаджанае на кароткія хвосцікі, з пласцінкамі ланцэтападобнай формы.

Кветкі сабраны ў густое мяцёлкавае суквецце, утворанае кветкавымі мутоўкамі з 10-16 кветак, якія ўтвараюць бязлісцевыя гронкі. У ніжняй частцы кветаножак маюцца патоўшчаныя сучляненні.

Плады ўтрымліваюць трохграневае насенне авальнай формы, востраканцовае, светла-бурага колеру, даўжынёй да 3 мм, у шырыню могуць дасягаць 2 мм. Цвіценне адбываецца ў чэрвені — ліпені, плоданашэнне надыходзіць у ліпені — жніўні.

Карыятып: *2n* = 40.

## Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання 
Расліна распаўсюджана на большай частцы Еўразіі ад Усходняй Еўропы да Кітая. На тэрыторыі Расіі расце ў Еўрапейскай часткі, у Сібіры і на Алтаі, на Далёкім Усходзе расселена аж да Сахаліна.

Сустракаецца каля жылля людзей і на абочынах дарог. Месцапражыванні прымеркаваны да берагоў рэк, селіцца на лугах і па лясных палянах, аддае перавагу сырым глебам.

## Гаспадарчае значэнне і прымяненне 
Лісце прыдатнае ў ежу ў якасці гародніны, можа ўжывацца ў сырым або адвараным выглядзе, як шпінат. Расліна можа згадвацца пад назвай «англійскі шпінат».

## Батанічная класіфікацыя 
### Падвіды 
* 
** 
** 
* 
** 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* AgroAtlas: Дикие родичи культурных растений: *Rumex patientia* — Щавель шпинатный

Катэгорыя:Шчаўе
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Шчаўе кучаравае

**Шчаўе кучаравае** (*Rumex crispus*) — травяністая расліна, від роду  сямейства .

Расце як пустазелле на лугах і ўскраінах палёў, па берагах рэк, ручаёў, канаў, каля дарог, каля жылля.

## Назва 
Шчаўе кучаравае, шчавель конскі, конскі шчавель.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна.

Корань стрыжневы, доўгі; буры, на зломе жоўты.

Сцябло прамое, вышынёй 50-120 см, пакрыта баразёнкамі, голае, чырванаватага колеру.

Лісце ланцэтнае, вострае, па краях кучаравае, даўжынёй 15-20 см. Ніжняе лісце тупое або злёгку сэрцападобнае.

Кветкі абодваполыя, дробныя, чырвонага ці зялёнага колеру, сабраны ў доўгую (да 60 см), вузкую, густую мяцёлку. Цвіце ў чэрвені — ліпені.

Плады — трохграневы арэшак, сціснуты паміж шырокімі долямі калякветніка.

## Хімічны склад 
Карані ўтрымліваюць антрагліказіды, хрызафанавую і брасідынавую кіслоты, дубільныя рэчывы (4-11 %), смолы, жалеза, шчаўева-кальцыевую соль, вітамін K.

## Значэнне і прымяненне 
Карані валодаюць звязальным, супрацьгліставымі, супрацьзапаленчым і ранагаючым дзеяннем.

Моцная каранёвая сістэма, лёгка рэгенерыруючая пры разразанні на часткі, робіць расліну пустазеллем, якое вельмі цяжка звесці.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Шчаўе
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Анастасій IV

**Анастасій IV** (, у міру Карада дэла Субура, ; не пазней за 1073 год — ) — Папа Рымскі з 8 ліпеня 1153 па 3 снежня 1154 года.

## Біяграфія 
Карада дэла Субура паходзіў з рымскай арыстакратычнай сям’і Дэметры. Каля 1114 года ён быў узведзены Папам Пасхаліем II у сан кардынала-святара з тытулам Санта-Пудэнцыана. Каля 1128 года Ганорый II зрабіў Карада кардыналам-біскупам Сабіны. У 1130 годзе, калі адначасова на папскі трон прэтэндавалі Інакенцій II і Анаклет II, Карада рашуча прыняў бок Інакенція II, а пасля ўцёкаў апошняга ў Францыю застаўся яго вікарыем у Італіі. Пасля смерці Яўгена III Карада дэла Субура, да гэтага моманту найстарэйшы з кардыналаў па ўзросце і дэкан калегіі кардыналаў, быў абраны на папскі пасад і прыняў імя Анастасія IV.

Пантыфікат 70-гадовага Анастасія IV працягваўся ўсяго толькі адзін год. Па большасці канфліктных пытанняў папа аддаваў перавагу саступаць: Вільяму Ёркскаму, пытанне пра законнасць прысвячэння якога расцягнулася на трынаццаць гадоў і займала розум чатырох пантыфікаў, быў высланы палій; спрэчка з Фрыдрыхам Барбаросам аб прызначэнні магдэбургскага біскупа ўрэгулявана. Рымскі сенат пад уплывам Арнольда Брэшыянскага фактычна захапіў уладу ў горадзе, пазбавіўшы Анастасія IV усякага палітычнага ўплыву пры поўнай абыякавасці з боку папы.

Пры гэтым Анастасій паклапаціўся пра сваю пасмяротную славу. Па яго ўказанні мошчы роўнаапостальнай Алены былі перанесены ў сціплую раку ў Санта-Марыя-ін-Арачэлі, а антычны парфіравы саркафаг, які вызваліўся пры гэтым, папа падрыхтаваў для ўласнага спачыну. 3 снежня 1154 года Анастасія IV памёр і быў пахаваны ў гэтай труне ў крыпце сабора святога Пятра.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Папы Рымскія
Ігар Віталевіч Літоўчанка

{{Спартсмен
 |імя                  = 22px Ігар Літоўчанка
 |выява                = 
 |шырыня               = 
 |апісанне выявы       = 
 |пол                  = мужчынскі
 |поўнае імя           = Ігар Віталевіч Літоўчанка
 |арыгінал імя         = 
 |мянушкі              = 
 |грамадзянства        = 
 |спецыялізацыя        = Хакей на траве
 |клуб                 = СК «Будаўнік»
 |дата нараджэння      = 10.08.1982
 |месца нараджэння     = 
 |дата смерці          = 
 |месца смерці         = 
 |года кар'еры         = 
 |рабочы бок           = 
 |трэнеры              = Л. У. Аніжук
 |рост                 = 
 |вага                 = 
 |медалі               = 
{ style="background: transparent"

}
 |вікісховішча         = 
}}

**Ігар Віталевіч Літоўчанка** (нар. ) — беларускі хакеіст (хакей на траве). Майстар спорту Беларусі. Абаронца клуба «Будаўнік».

## Біяграфія 
На ранніх этапах праходзіў падрыхтоўку ў СДЮШАР г. Брэст, трэнер — А. Д. Лукашык. Затым асабісты трэнер — Л. У. Аніжук. Выступаў за СК «Будаўнік» і .

## Спасылкі 
* Склад мужчынскай нацыянальнай і зборнай каманд Рэспублікі Беларусь па хакеі на траве на 2016 год 

Катэгорыя:Хакеісты на траве Беларусі
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Мануэль Вальс

**Мануэль Вальс** (; нар. , Барселона, Іспанія) — французскі палітык, член Сацыялістычнай партыі, прэм’ер-міністр Францыі з 31 сакавіка 2014 па 6 снежня 2016. Вальс сышоў з пасады, каб вылучыць сваю кандыдатуру на прэзідэнцкіх выбарах ад Сацыялістычнай партыі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Члены французскай Сацыялістычнай партыі (1969)
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Францыі
Катэгорыя:Міністры ўнутраных спраў Францыі
Катэгорыя:Масоны ВУФ
Аляксандр Мільеран

**Аляксандр Мільеран** (; 10 лютага 1859, Парыж — 7 красавіка 1943, Версаль) — французскі палітычны дзеяч, у 1914—1915 гадах узначальваў міністэрства абароны, у 1920 непрацяглы час быў прэм’ер-міністрам. Прэзідэнт Францыі (1920—1924).
Сямён Яфімавіч Сцяпук

**Сямён Яфімавіч Сцяпу́к** (1911, вёска Гарадзішча, , Гомельская вобласць — 1988, ) — капітан МУС СССР, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Сямён Сцяпук нарадзіўся 26 студзеня 1911 года ў вёсцы Гарадзішча (цяпер — Петрыкаўскі раён Гомельскай вобласці Беларусі). Скончыў Гомельскі будаўнічы тэхнікум. У 1930—1936 гадах праходзіў службу ў Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі. Пасля дэмабілізацыі, працаваў у органах НКУС СССР. У чэрвені 1941 года Сцяпук паўторна быў прызваны ў армію і накіраваны на фронт Вялікай Айчыннай вайны. У 1942 годзе ён скончыў курсы малодшых лейтэнантаў.

Да лістапада 1943 года старшы лейтэнант Сямён Сцяпук камандаваў ротай аўтаматчыкаў 520-га стралковага палка   1-га Украінскага фронту. Вызначыўся падчас вызвалення Кіева. 3-5 лістапада 1943 года рота Сцяпука паспяхова дзейнічала падчас баёў за  і , нанёсшы ворагу вялікія страты.

У 1947—1960 гадах Сцяпук зноў працаваў у органах Міністэрства ўнутраных спраў СССР, быў звольнены ў запас у званні капітана. Пражываў у Мінску. Памёр 11 сакавіка 1988 года.

Быў таксама ўзнагароджаны ордэнамі Чырвонага Сцяга, Аляксандра Неўскага і Айчыннай вайны 1-й ступені, шэрагам медалёў.

## Літаратура 
* 
* 
* Навечно в сердце народном, 3-е изд., доп. и испр. Минск, 1984. — С. 495.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пехацінцы Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Капітаны СССР