Івацэвіцкі раён

**Івацэвіцкі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брэсцкай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — горад Івацэвічы.

Плошча — 3 тыс. км². Адзін з найбуйнейшых раёнаў Брэсцкай вобласці. Даўжыня мяжы раёна больш за 250 км.

## Геаграфія 
### Рэльеф 
Паверхня раёна плоскаўзгорыстая на поўначы і нізінная на поўдні. Паўночную частку раёна займаюць схілы Слонімскага ўзвышша і Баранавіцкая раўніна, паўднёвую — Прыпяцкае Палессе. 70 % тэрыторыі на вышыні 150—170 м, 25 % на вышыні 140—150 м. Найвышэйшы пункт 190 м (за 4 км на захад ад вёскі Міронім), самая нізкая адзнака 141 м (урэз возера Гошча).

### Геалогія 
У тэктанічных адносінах паўночная частка раёна прымеркавана да Івацэвіцкага пахаванага выступу Беларускай антэклізы. Зверху залягаюць пароды чацвярцёвага ўзросту магутнасцю 60—80 м, у ледавіковых лагчынах да 125 м. Складзены з флювіягляцыяльных і марэнных адкладаў сожскага ледавіка. Ніжэй залягаюць водна-ледавіковыя і марэнныя ўтварэнні бярэзінскага ўзросту. Чацвярцёвую тоўшчу падсцілаюць неагенавыя і палеагенавыя пяскі, алеўраліты (магутнасцю да 40 м), пашыраныя на захадзе раёна. Амаль паўсюдна развіты мелавыя магутнасцю да 67 м (мел, мергель, пяскі), вендскія і рыфейскія магутнасцю да 170 м пясчана-гліністыя і ў меншай ступені вулканагенна-асадкавыя ўтварэнні. Магутнасць платформавага чахла 350—450 м. Паверхня крышталічнага фундамента на адзнаках 100—250 м ніжэй узроўня мора.

### Глебы 
У раёне пераважаюць тарфяна-балотныя і балотныя глебы, якія займаюць 52 % агульнай плошчы землекарыстання. 45,8 % тэрыторыі раёна занята лясамі, 11 азёр займаюць плошчу 5 тыс. га, самае буйное з якіх — Выганашчанскае, плошчай 2600 га.

### Гідраграфія 
Па тэрыторыі раёна працякае рака Шчара з прытокам Грыўда, таксама рака Бронная, рака Запруда, рака Фядоска. Чамялоўскае вадасховішча. Па тэрыторыі раёна праходзіць Агінскі канал, які бярэ свой пачатак ад возера Выганашчанскае, а таксама Косаўскі канал. Балота Аброўскае.

### Флора і фаўна 
На тэрыторыі раёна выяўлены 73 віды дзікіх жывёл і 29 відаў дзікарослых раслін, уключаных у Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь. Паводле ацэнак экспертаў, такі ўзровень біялагічнай разнастайнасці з’яўляецца адным з самых высокіх у Беларусі. На тэрыторыі раёна знаходзяцца ўстойлівыя папуляцыі такіх відаў, як , , , , .

### Транспарт 
Па тэрыторыі раёна пралягае чыгунка Брэст — Мінск, аўтастрада Брэст — Мінск — мяжа Расіі. Адлегласць ад Мінска — 230 км, Брэста — 150 км.

## Гісторыя 
Раён утвораны як Косаўскі 15 студзеня 1940 года ў складзе Брэсцкай вобласці БССР. Цэнтр — горад Косава. 12 кастрычніка 1940 года падзелены на 13 сельсаветаў: Альбаўскі, Альшаніцкі, Бусяжскі, Бялавіцкі, Гошчаўскі, Грыўдаўскі, Жытлінскі, Любішчыцкі, Падстарынскі, Стайкаўскі, Сянкевіцкі, Яблонкаўскі, Яглевіцкі. 20 верасня 1947 года перайменаваны ў Івацэвіцкі раён, у сувязі з пераносам цэнтра з горада Косава ў рабочы пасёлак Івацэвічы, які адначасова набыў статус гарадскога пасёлка. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Гошчаўскі, Падстарынскі, Сянкевіцкі, Яблонкаўскі сельсаветы, утвораны Кушняроўскі сельсавет, Альбаўскі сельсавет перайменаваны ў Верашкоўскі. 14 кастрычніка 1957 года да раёна далучаны Быценскі, Волькаўскі, Дабромысленскі, Даманаўскі, Доўгаўскі сельсаветы скасаванага Быценскага раёна. 31 сакавіка 1959 года скасаваны Альшаніцкі сельсавет, 17 красавіка 1959 года — Грыўдаўскі сельсавет. 8 жніўня 1959 года да раёна далучаны Аброўскі, Козікаўскі, Святавольскі сельсаветы скасаванага Целяханскага раёна. 25 снежня 1962 года раён скасаваны, горад Косава, гарадскі пасёлак Івацэвічы, Аброўскі, Бусяжскі, Быценскі, Бялавіцкі, Верашкоўскі, Волькаўскі, Дабромысленскі, Даманавіцкі, Доўгаўскі, Жытлінскі, Козікаўскі, Кушняроўскі, Любішчыцкі, Святавольскі, Стайкаўскі, Яглевіцкі сельсаветы перададзены Бярозаўскаму раёну. 6 студзеня 1965 года раён утвораны зноў, уключаў горад Косава, гарадскі пасёлак Івацэвічы, Аброўскі, Бусяжскі, Быценскі, Бялавіцкі, Верашкоўскі, Волькаўскі, Дабромысленскі, Даманавіцкі, Доўгаўскі, Жытлінскі, Козікаўскі, Кушняроўскі, Любішчыцкі, Святавольскі, Стайкаўскі, Яглевіцкі сельсаветы Бярозаўскага раёна, гарадскі пасёлак Целяханы, Выганашчаўскі, Гортальскі, Коланскі, Рэчкаўскі сельсаветы Пінскага раёна. 28 мая 1966 года гарадскі пасёлак Івацэвічы атрымаў статус горада раённага падпарадкавання. 1 красавіка 1968 года скасаваны Бялавіцкі сельсавет і ўтвораны Мілейкаўскі сельсавет. 30 кастрычніка 1972 года скасаваны Доўгаўскі сельсавет, 17 лістапада 1980 года Верашкоўскі сельсавет перайменаваны ў Квасевіцкі, Коланскі сельсавет — у Амяльнянскі. На 1 студзеня 1974 года ў складзе раёна было 116 населеных пунктаў. 5 сакавіка 1981 года Выганашчаўскі сельсавет перайменаваны ў Выганашчанскі. 16 лютага 1987 года ўтвораны Косаўскі сельсавет, скасаваны Бусяжскі сельсавет, Кушняроўскі сельсавет перайменаваны ў Падстарынскі. 16 сакавіка 1987 года скасаваны Гортальскі сельсавет. 20 кастрычніка 1995 года горад Івацэвічы і Твацэвіцкі раён аб’яднаны ў адну адміністрацыйную адзінку. 26 чэрвеня 2013 года скасаваны Выганашчанскі і Козіцкі сельсаветы, Целяханскі пассавет рэарганізаваны ў Целяханскі сельсавет. 17 верасня 2013 года скасаваны Косаўскі сельсавет, 9 жніўня 2022 года — Аброўскі, Амяльнянскі, Дабромысленскі, Даманаўскі, Любішчыцкі і Падстарынскі сельсаветы.

## Насельніцтва 
* 1971 — 71,6 тыс.
* 2008 — 63,4 тыс. (2006). З іх 47,9 % гарадскога насельніцтва.
Нацыянальны састаў: беларусы — 92,7 %, украінцы — 1,2 %, палякі — 0,8 %, рускія — 0,5 %.

Гарадскія паселішчы: Івацэвічы, Косава, Целяханы

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Гардзейка
* Яраслаў Сільвестравіч Пархута
* Міхаіл Анішчык
* Епіскап Мікалай (Шамяціла) (1877, в. Аброва — 1933) — беларускі праваслаўны дзеяч, епіскап Слуцкі (1923—1933).
* Тадэвуш Касцюшка (1746, фальварак Мерачоўшчына — 1817) — ваенны дзеяч Рэчы Паспалітай, нацыянальны герой у Беларусі, Польшчы і ЗША.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1962 годзе
Катэгорыя:Раёны, утвораныя ў 1965 годзе