open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бой пад Хітам

**Бой пад Хітам** — разгром калоны забеспячэння арміі ЗША, складзенай з супрацоўнікаў прыватнай ваеннай кампаніі, баевікамі групоўкі «Джамаат Ансар аль-Суна».

## Засада 
9 мая 2005 года канвой забеспячэння пакінуў амерыканскую ваенную базу ў Аль-Асадзе (Ірак). Канвой суправаджалі 12 іракскіх, 4 паўднёваафрыканскіх і 1 японскі баец ПВК. Амаль адразу ж пасля таго, як найміты пакінулі базу, іх заўважылі іракскія інсургенты. Паўстанцы тады падрыхтавалі добра спланаваную засаду для канвою. У той час як машыны праязджалі паблізу горада Хіт, размешчанага за 170 кіламетраў да паўночна-захад ад Багдаду, баевікі нанеслі ўдар. Засада была складанай і добра спланаванай, ўключаючы ў сябе выкарыстанне некалькіх самаробных выбуховых прылад, гранатамётаў, кулямётнага агню і стралковай зброі. Машыны затрымаліся ў засадзе і не маглі адступіць. На працягу некалькіх гадзін бушаваў разлютаваны бой, і да раніцы канвой быў знішчаны. Амерыканскія вайсковыя верталёты прыбылі на месца здарэння толькі пасля світання. Паўстанцы ў сваіх навінавых паведамленнях паказвалі кадры падпаленых грузавікоў і пазадарожнікоў з целамі забітых. 16 з 17 супрацоўнікаў ПВК былі забітыя, а японец быў цяжка паранены і ўзяты ў палон. Страты паўстанцаў, калі такія меліся, застаюцца невядомымі.

## Наступствы 
Пасля нападу паўстала вялікая блытаніна з нагоды таго, што адбылося на самай справе, але адзінае, што вызначана пацвердзілася, было тое, што японскі найміт быў паранены і захоплены ў палон падчас нападу.

Акіхіка Саіта, так звалі байца, быў цяжка паранены падчас бою і ўзяты ў палон паўстанцамі. Гэта падняло грамадскія дэбаты ў Японіі аб неабходнасці ваеннай прысутнасці ў Іраку, а менавіта пытанне ці павінны японскія войскі застацца ў краіне або сысці. Палоннік Саіта служыў у японскай арміі да 1981 года, а потым пакінуў японскія сілы самаабароны і ўступіў у Французскі Замежны легіён. На момант затрымання ён працаваў у кампаніі «Hart Security Ltd» у якасці спецыяліста па бяспецы.

Баевікі спрабавалі аказаць яму медыцынскую дапамогу, але гэтага было недастаткова. 12 мая стала вядома, што ён памёр ад атрыманых ран.

Катэгорыя:Бітвы і аперацыі Іракскай вайны
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Падзеі 9 мая
Катэгорыя:Май 2005 года
Катэгорыя:Канфлікты 2005 года
Катэгорыя:2005 год у Іраку
Баі за Джурф аль-Сахар (2014)

**Баі за Джурф аль-Сахар** — двухдзённая ваенная аперацыя іракскіх урадавых войскаў, падтрыманых апалчэннямі і замежнымі саюзнікамі, па адваяванні стратэгічнага горада Джурф аль-Сахар блізу Багдаду. Кампанія была ў асноўным накіравана на тое, каб перашкодзіць баевікам ІДІЛ дабрацца да святых гарадоў Кербела і Эн-Наджаф, дзе тая пагражала здзейсніць напады на шыіцкіх паломнікаў, якія адзначалі Дзень Ашура.

## Прадмовы 
Джурф аль-Сахар — стратэгічны горад за 50 кіламетраў на поўдзень ад іракскай сталіцы. Размешчаны ў рэгіёне, дзе пераважаюць суніты.

У 2014 годзе Джурф аль-Сахар быў захоплены тэрарыстычнай арганізацыяй «Ісламская дзяржава».

Горад размешчаны на дарозе, па якой звычайна ходзяць мільёны паломнікаў-шыітаў, якія натоўпамі накіроўваюцца ў святы шыіцкі горад Кербела ў дзень Ашура ў святы месяц Мухарам, каб ушанаваць памяць унука Мухамеда, імама Хусейна — адной з самых шанаваных фігур у шыіцкім ісламе. Чакалася, што Ісламская дзяржава, якая лічыць шыітаў адступнікамі, паспрабуе атакаваць паломнікаў.

Па словах іракскіх сілавікоў, Джурф аль-Сахар уяўляў асаблівую небяспеку для Кербелы, і ачыстка гэтага раёна з’яўлялася ключавым прыярытэтам перад святам Ашура.

Камандзір «Бадры» Хадзі аль-Амеры сцвярджаў, што кіраваў аперацыяй у тандэме з новым міністрам унутраных спраў краіны, які з’яўляўся членам яго партыі. Неправераныя фатаграфіі, распаўсюджаныя ў Інтэрнэце, паказалі аль-Амеры з Касемам Склеймані, камандуючым элітнымі сіламі Ірана «Кодс». Яны разам садзейнічалі іракскай арміі ў яе аперацыі. Супрацоўнікі службы бяспекі і байцы апалчэння таксама сцвярджалі, што Сулеймані прысутнічаў на поле бою.

29 кастрычніка ўрад прыняў пастанову закрыць увесь Джурф аль-Сахар для бежанцаў-вяртанцаў на 8 месяцаў, каб прыбраць шматлікія самаробныя выбухоўкі і ачысціць дамы ад бомбаў, закладзеных ІД. Каля 100 выбуховак, пакінутых паўстанцамі, калі яны адыходзілі з раёна Джурф Аль-Сахара, былі абясшкоджаны і падарваны іракскімі войскамі.

Пасля вызвалення правінцыйны савет абвясціў, што назва Джурф аль-Сахар, што азначае «скалісты бераг», будзе зменена на Джурф аль-Наср, «бераг перамогі».

## Рэакцыя 
* : Пасля вызвалення горада прэм’ер-міністр Хайдэр аль-Абадзі пахваліў іракскія «гераічныя сілы» за нанясенне «смяротнага ўдару» па Ісламскай дзяржаве.
* : Намеснік міністра замежных спраў па афра-арабскіх справах Хасейн Амірабдалахян павіншаваў *«іракскі ўрад і народ з вызваленнем раёна Джурф аль-Сахара»*.

## Дакументальны фільм  
5 сакавіка 2015 года іранскі тэлеканал IRIB 1 трансляваў дакументальны фільм пад назвай «Джурф аль-Сахар» (), зняты рэжысёрамі Мартэзай Шаабані і Мастафой Сейфі падчас аперацыі «Ашура». Фільм прысвечаны ўдзелу Ірана і шыіцкага апалчэння ў бітве за горад.

## Зноскі 
Катэгорыя:Кастрычнік 2014 года
Катэгорыя:Бітвы і аперацыі грамадзянскай вайны ў Іраку
Катэгорыя:Канфлікты 2014 года
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Нацыянальны ўніверсітэт «Адэская юрыдычная акадэмія»

**Нацыянальны універсітэт «Адэская юрыдычная акадэмія»** — украінская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова правазнаўчага профілю са статусам нацыянальнага ўніверсітэта, якая знаходзіцца ў Адэсе. 

## Гісторыя 
Заснаваны як акадэмія ў 1997 годзе на базе юрыдычнага інстытута Адэскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя І. Мечнікава. У 2000 годзе акадэміі нададзены статус нацыянальнай, у 2010 годзе - нацыянальнага ўніверсітэта.

## Структура 
* Факультэт грамадзянскай і гаспадарчай юстыцыі
* Факультэт пракуратуры і следства (крымінальнай юстыцыі)
* Судова-адміністрацыйны факультэт
* Сацыяльна-прававы факультэт
* Факультэт міжнародна-прававых адносін
* Факультэт адвакатуры
* Факультэт псіхалогіі, паліталогіі і сацыялогіі
* Факультэт журналістыкі
* Факультэт кібербяспекі і інфармацыйных тэхналогій
* Цэнтр завочнага і дыстанцыйнага навучання
* Цэнтр падрыхтоўкі магістраў публічнай службы і прафесійных суддзяў
* Юрыдычны прафесійны каледж
* Кіеўскі інстытут інтэлектуальнай уласнасці і права
* Івана-Франкоўскі юрыдычны інстытут
* Мікалаеўскі інстытут права
* Чарнавіцкі юрыдычны інстытут
* Крыварожскі факультэт
* Чаркаскі факультэт
* Прафесійны каледж Кіеўскага інстытута інтэлектуальнай уласнасці і права
* Івана-Франкоўскі юрыдычны прафесійны каледж
* Крыварожскі юрыдычны прафесійны каледж
* Мікалаеўскі юрыдычны прафесійны каледж
* Чарнавіцкі юрыдычны прафесійны каледж
* Аб'яднанае вышэйшае прафесійна-тэхнічнае вучылішча сферы паслуг
* Вучылішча № 3

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт установы

Катэгорыя:1997 год ва Украіне
Катэгорыя:Універсітэты Украіны
Катэгорыя:Універсітэты Адэсы
Медаль «У памяць Айчыннай вайны 1812 года»

**Медаль «У памяць Айчыннай вайны 1812 года»** — узнагарода Расійскай імперыі ў гонар перамог рускай арміі над французамі.

## Гісторыя 
Узнагарода была прызначана для прадстаўнікоў дваранства і купецтва, якія садзейнічалі перамозе рускай арміі.

На правым баку ўзнагароды змешчана выява «усёвідушчага вока», унізе — надпіс «1812 годъ». Адваротны бок медаля змяшчае надпіс у чатыры радкі «НЕ НАМЪ // НЕ НАМЪ // А ИМЕНИ // ТВОЕМУ», што з’яўляецца скарачэннем цытаты з Псалтыра і даслоўна азначае «Не нам, Господи, не нам, но имени Твоему даруй славу, по милости Твоей и по истине Твоей».

## Бронзавы медаль 
Бронзавы медаль быў заснаваны ў жніўні 1814 года, праз восем месяцаў пасля выдачы сярэбраных, якія ў сваю чаргу прызначаліся для ўсіх удзельнікаў баёў ад простага салдата да генерала.

Узнагарода дыяметрам 21 мм (малы бронзавы медаль) мацавалася да Уладзімірскай стужцы. Агульны тыраж — 7 606 тысяч экзэмпляраў.
Першапачаткова яе планавалася выпусціць з профільным партрэтам імператара Аляксандра I. Аднак па невядомых прычынах медаль быў адчаканены з прамяністым «усёвідушчым вокам».
.

Катэгорыя:Узнагароды паводле алфавіта
Катэгорыя:Медалі Расійскай імперыі
Надзея Сяргееўна Кудасава

**Надзея Сяргееўна Куда́сава** (у дзявоцтве **Рагале́віч**; нар. , в. Дзякавічы, Жыткавіцкі раён, Гомельская вобласць) — беларуская самадзейная мастачка.

## Біяграфія 
У 1944 годзе з сям’ёй старэйшага брата Міхася, які меў на той час шасцёра дзяцей, выехала ў Германію. З 1950 года ў ЗША. Жыве ў г.  (штат Нью-Джэрсі), працавала лабаранткай у медыцынскай школе. Адна з арганізатараў выставак беларускага мастацтва і ўмельства ў г. Саўт-Рывер (з 1974), уваходзіць у кіраўніцтва Згуртавання беларускіх мастакоў і ўмельцаў.

## Творчасць 
Працуе ў тэхніцы акварэлі і алейнага жывапісу. У творчасці адлюстроўвае маляўнічыя беларускія краявіды, узаемадзеянне чалавека з прыродай — «Сланечнік» (1970-я гг.), «Бярозы» (1976), «Васількі» (1989) і інш. Творы ўпрыгожваюць беларускія цэрквы і культурна-грамадскія цэнтры за мяжой.

## Сям’я 
У першым шлюбе з Аўгенам Кудасавым (1922—1983), у другім з Янкам Запруднікам (1926–2022).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Мастакі ЗША
Універсітэт Цывітас

**Універсітэт Цывітас** () — польская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у Варшаве.

## Агульная характарыстыка 
ВНУ была створана па ініцыятыве навукоўцаў з Інстытута палітычных даследаванняў Польскай акадэміі навук і працуе пад эгідай пяці інстытутаў са сферы сацыяльных навук ПАН.

У першы год сядзіба вучэльні размяшчалася на вул. Смалюхоўскага. У наступныя гады вучэльня размяшчалася ў будынку на вул. Марыі Казімеры 31 на Марымонт (частка лекцый праходзіла тады ў Доме літаратуры на Кракаўскім прадмесці 87/89). Пазней (у 2000-2003 гады) вучэльня знайшла сваё месца ў больш буйным будынку на вул. Навуковай 5/7 на Влохах. З 2003 года ВНУ размешчана на 12 паверсе Палаца культуры і навукі. У 2025 годзе яна афіцыйна атрымала статус і паўнамоцтвы ўніверсітэта.

Вучэльня прапануе праграмы навучання на польскай і англійскай мовах і двухмоўныя праграмы ў шасці абласцях:
* Журналістыка і новыя СМІ
* Кіраванне і маркетынг
* Псіхалогія і коучынг
* Бяспека і аналіз інфармацыі
* Міжнародныя адносіны і дыпламатыя
* Сацыялогія, культура, мастацтва

Ступень бакалаўра і магістра ў Collegium Civitas (больш за 70 спецыяльнасцей і спецыялізацый) можна арымаць па 4 напрамкам:
* Упраўленне (І ступень)
* Сацыялогія (І і ІІ ступені)
* Міжнародныя адносіны (І і ІІ ступені)
* Журналістыка і новыя СМІ (І ступені)

Адукацыйная прапанова таксама ўключае ў сябе магчымасць атрымання ступеня МВА, доктарскай ступені, удзел у курсах і семінарах, а таксама заняткі ва ўніверсітэце трэцяга веку і дзіцячым каледжы.

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з польскай мовай навучання
Катэгорыя:Варшава
Катэгорыя:1997 год у Польшчы
Рух да сацыялізму (Балівія)

**Рух да сацыялізму — Палітычны інструмент за суверэнітэт народаў** (, таксама перакладаецца як **Рух за сацыялізм**), акронім **MAS** ( — *Больш*) — левая сацыялістычная партыя Балівіі, якую ўзначальвае былы прэзідэнт Эва Маралес, заснавана 23 ліпеня 1997 года.

## Выбары 
На ўсеагульных выбарах 2002 года партыя была другой і атрымала 27 з 130 месцаў у Палаце дэпутатаў і 8 з 27 месцаў у Сенаце. На ўсеагульных выбарах 2005 года партыя была першай і атрымала 72 з 130 месцаў у Палаце дэпутатаў і 12 з 27 месцаў у Сенаце. Партыя стала кіруючай, а Эва Маралес — прэзідэнтам краіны.

## Ідэалогія і пазіцыі 
MAS пачынаўся як сацыяльны рух у падтрымку вытворцаў кокі. Яго першапачатковай базай былі прафсаюзы і індзейскія рухі. У якасці ідэалогіі рух вылучае баліварыянізм, антыкапіталізм і антыімперыялізм. Сёння MAS выступае за роўнасць, правы індзейскіх меншасцей, зямельную і канстытуцыйную рэформы, а таксама за нацыяналізацыю ключавых галін прамысловасці.

## Спасылкі 
* MAS 
* *Джеффрі Веббер.* Управляючи болівійським капіталізмом // . — 11.02.2015.

Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 1998 годзе
Катэгорыя:Палітычныя партыі Балівіі
Катэгорыя:Антыімперыялізм
Катэгорыя:Сацыялістычныя партыі
Адрыяна Сальвацьера

**Адрыяна Сальвацьера Арыаса** (; нар. 3 чэрвеня 1989, Санта-Крус-дэ-ла-Сьера, Балівія) — балівійскі палітычны дзеяч. На працягу некалькіх гадзін 10 лістапада 2019 года дэ-юрэ выконвала абавязкі прэзідэнта Балівіі, не ўступаючы пры гэтым афіцыйна на пасаду. Аднак неўзабаве падала ў адстаўку. 

## Біяграфія 
Уступленне Адрыяны Сальвацьеры ў палітыку пачалося ў 2005 годзе, калі ёй было ўсяго 16 гадоў. Яна ўступіла ў шэрагі «Руху да сацыялізму». У 2014 годзе моладзевая арганізацыя партыі абрала яе кандыдатам у сенатары за яе прафесіяналізм і нізавую працу з грамадскімі, грамадзянскімі і сялянскімі арганізацыямі. Яна была абраная ў Сенат ва ўзросце 26 гадоў у 2015 годзе ад Дэпартамента Санта-Крус. У 29 гадоў Сальвацьера была самым маладым старшынёй Сената ў гісторыі Балівіі.

Са студзеня 2019 года была старшынёй сената Балівіі.

10 лістапада 2019 года Прэзідэнт Балівіі Эва Маралес абвясціў аб сваёй адстаўцы пасля пратэстаў і ўльтыматуму ад вайскоўцаў. Услед за ім сваю пасаду пакінуў віцэ-прэзідэнт краіны Альвара Гарсія Лінера. Наступны ў чарзе на выкананне абавязкаў прэзідэнта быў старшыня Палаты дэпутатаў Віктар Борда, які, аднак, сышоў у адстаўку раней за прэзідэнта Маралеса. Паводле Канстытуцыі ў такім выпадку выконваць абавязкі прэзідэнта павінна Старшыня Сената Адрыяна Сальвацьера.

Сальвацьера абвясціла аб сваёй адстаўцы ў гэты ж дзень і папрасіла прытулку ў мексіканскім пасольстве ў Ла-Пасе, неўзабаве пасля таго, як гэта зрабіў Маралес ва ўмовах палітычнага крызісу ў краіне. Другі віцэ-старшыня Сената Жанін Аньес, у сілу адмовы першага віцэ-старшыні, тады змяніла яе на пасадзе. Аднак пазней Сальвацьера сцвярджала, што, хоць яна і падала ў адстаўку, сенат да таго часу яе яшчэ не прыняў, і, такім чынам, яна заставалася старшынёй Сената.

Сенат канчаткова прыняў яе адстаўку 14 лістапада 2019 года і выбраў Моніку Ева Копа новым старшынёй.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Старонка ў Facebook
* Старонка ў Instagram

Катэгорыя:Прэзідэнты Балівіі
Катэгорыя:Жанчыны-прэзідэнты
Царква Святой Ефрасінні Полацкай (Саўт-Рывер)

**Царква Святой Ефрасінні Полацкай** — праваслаўны храм у горадзе Саўт-Рывер, штат Нью-Джэрсі, ЗША. Настаяцель царквы станам на студзень 2026 года — айцец Канстанцін Гаўрылкін. Прыход у юрысдыкцыі Канстанцінопальскага патрыярхата. Асвечана ў імя святой Ефрасінні Полацкай.

## Гісторыя 
У пачатку 1950-х гадоў з лагераў для перамешчаных асоб у Рэгенсбургу, Міхельсдорфе і Бакнангу (Германія) у Саўт-Рывер перасялілася некалькі дзясяткаў беларускіх эмігрантаў. У 1951 годзе яны абралі парафіяльны савет і першага настаяцеля айца Мікалая Лапіцкага.

Першыя набажэнствы адбываліся на другім паверсе Конклінскай метадысцкай царквы, якой прападобны Нэльсан Мур дазволіў карыстацца. Парафія стала членам Грэчаскай праваслаўнай архідыяцэзіі Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі.

У верасні 1952 года парафія набыла дзялянку зямлі на Хілсайд-авеню для будаўніцтва новай царквы. Адбылося ўрачыстае пасвячэнне — працэсія з крыжам і харугвамі прайшла вуліцамі горада. Але будаўніцтва царквы ў гэтым месцы не адбылося — нехта з парафіян памёр і было пастаноўлена пахаваць яго на нованабытай дзялянцы. Такім чынам тут з’явіліся парафіяльныя могілкі.

Летам 1953 года парафія купіла былую сінагогу на Уайтхед-авеню 187 і пераўтварыла яе ў праваслаўную царкву. Царква была асвечана 14 кастрычніка 1953 года .

З ростам колькасці парафіян стала відавочна, што будынак былой сінагогі не адпавядае патрэбам абшчыны. У выніку шматгадовай працы настаяцеля айца Мікалая Лапіцкага і парафіяльнага савета ў 1968 годзе ўлады горада Саўт-Рывер выдзелілі прыходу вялікі незабудаваны зямельны ўчастак у паўднёвай частцы Уайтхед-авеню. За кошт ахвяраванняў і з удзелам валанцёраў былі пабудаваныя храм, зала грамадска-культурнага цэнтра і дом настаяцеля. 30 ліпеня 1972 года царква і грамадска-культурны цэнтр былі асвечаны .

У 1974 годзе на кургане за Беларускай праваслаўнай царквой Святой Ефрасінні ўсталявалі помнік «Змагарам за вольную Беларусь» з афіцыйнай пячаткай Беларускай цэнтральнай рады на адным баку стэлы і надпісам: «Слава змагарам за вольную Беларусь». Стэла ўвенчана роўнаканцовым лапчатым крыжам, у круглым сяродкрыжжы якога змешчаны меншы васьміканцовы крыж, які адначасова крыж святой Еўфрасінні і цэнтральная фігура герба «Пагоня».

## Гл. таксама 
* Могілкі праваслаўнай царквы Святой Ефрасінні
* Беларуска-амерыканскі грамадскі цэнтр

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Саўт-Рывер
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы ЗША
Катэгорыя:Храмы Святой Ефрасінні Полацкай
Дзмітрый Юльевіч Строцаў

**Дзмітрый Юльевіч Строцаў** (, , Беларуская ССР) — беларускі паэт.

## Біяграфія 
Скончыў архітэктурны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута. Працаваў мастаком-афармляльнікам, кааператарам, займаўся выдавецкай справай (выдавецтва «Виноград»).

З-за ўдзелу ў масавых пратэстах у Беларусі незадаволеных грамадска-палітычнай сітуацыяй, якая склалася ў краіне ў выніку прэзідэнцкіх выбараў 2020 года, Дзмітрый Строцаў быў выкрадзены 21 кастрычніка 2020 года пасярод вуліцы ў Мінску. На наступны дзень яго знайшлі ў ІЧУ Жодзіна, дзе ён быў асуджаны на 13 дзён арышту.

Член Беларускага саюза дызайнераў з 1999 года.

## Творчасць 
Піша вершы і прозу. Аўтар паэтычных зборнікаў «38» (Мінск, 1990), «Лішнія суткі. Раман у вершах» (Мінск, 1999), «Востраў Цэ» (Мінск, 2002, 2007), «Бутэлькі святла. Кніга вершаў» (Масква 2009). Таксама выступае як аўтар-выканаўца песняў на свае тэксты, распрацаваў унікальную тэатралізаваную стылістыку чытанняў-перфомансаў.

## Працы 
* 38. — Минск: Ковчег, 1990.
* Виноград. — Минск: Виноград, 1997.
* Лишние сутки: Роман в стихах. — Минск: 1999.
* Остров Це. — Минск: Новые Мехи, 2002. — 80 с.
* Виноград. — Минск: Новые Мехи, 2007. — 48 с.
* Бутылки света. — М.: Центр современной литературы, 2009. — 88 с.
* Газета. — М.: Новое литературное обозрение, 2012. — 168 с. — ISBN 978-5-86793-973-1.
* Шаг. — Минск: Новые Мехи, 2015. — 90 с.

## Узнагароды 
* Руская прэмія трэцяй ступені (2007) у намінацыі «Паэзія» за зборнік вершаў «850 радкоў».
* прэмія Нарвежскага саюза пісьменнікаў «За свабоду слова» (2020).

## Спасылкі 
* Пераклады на беларускую мову

Катэгорыя:Рускамоўныя паэты
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Выдаўцы Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя рэжымам Лукашэнкі
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза дызайнераў
Медаль «У памяць 300-годдзя царавання дома Раманавых»

**Медаль «У памяць 300-годдзя царавання дома Раманавых»** — узнагарода Расійскай імперыі ў гонар 300-годдзя царавання Дома Раманавых.

## Гісторыя 
Медаль «У памяць 300-годдзя царавання Дома Раманавых» быў заснаваны 21 лютага 1913 года па загадзе імператара Мікалая II (у той дзень у 1613 года Вялікі Земскі Сабор абраў на валадаранне Міхаіла Фёдаравіча Раманава).

Усе чыны арміі, флоту, асобнага корпуса паліцыі, якія знаходзіліся да 21 лютага 1913 года на службе, а таксама прадстаўнікі сельскага насельніцтва, што прымалі ўдзел ва ўрачыстасцях у прысутнасці імператара, медаль атрымлівалі бясплатна. Астатнім узнагароджаным выдавалі спецыяльныя пасведчанні на права нашэння медалёў, а саму ўзнагароду трэба было набываць за плату.

## Апісанне 
Круглы бронзавы медаль дыяметрам 28 мм трэба было насіць на бела-жоўта-чырвонай стужцы.

На адным боку ўзнагароды змешчаны два пагрудных партрэты: імператар Мікалай II у ваеннай форме і заснавальнік дынастыі — цар Міхаіл Фёдаравіч у шапцы Манамаха і бармах (шырокім каўняры).

На адваротным боку зроблены гарызантальны надпіс у пяць радкоў: «въ памяць // ЗОО-лљтія // царствованія // ДОМА РОМАНОВЫХЪ // 1613—1913».

Некаторыя ўзнагароды выпускаліся з надпісам на рэверсе ў 6 радкоў. У асобных выпадках медалі выраблялі з пазалочанага срэбра і вельмі рэдка з золата.

З 1913 года па 1914 год на Санкт-Пецярбургскім манетным двары было выраблена больш за 1,5 мільёны экзэмпляраў.

Катэгорыя:Узнагароды паводле алфавіта
Катэгорыя:Медалі Расійскай імперыі
Станіслаў Віткевіч

**Станіслаў Віткевіч** (; 21 мая 1851 — 5 верасня 1915) — польскі жывапісец, архітэктар, пісьменнік і тэарэтык мастацтва, стваральнік і прапагандыст закапанскага стылю, бацька Станіслава Ігнацыя Віткевіча.

## Біяграфія 
]]

Станіслаў Віткевіч нарадзіўся ў Літве, у вёсцы , у 1851 годзе ў сям’і польскіх патрыётаў. Члены гэтай сям’і прымалі ўдзел у падрыхтоўцы Студзеньскага паўстання (1863—1864), што і стала прычынай ссылкі яго бацькоў разам са старэйшай дачкой у Сібір. Маці Віткевіча ўдалося дабіцца дазволу не падзяляць сям’ю, і 12-гадовы Станіслаў і яго малодшая сястра адправіліся з бацькамі ў Томск.

У 1868 годзе Віткевіч пакідае Сібір і пачынае клапаціцца аб памілаванні і вызваленні бацькоў і старэйшай сястры. Бацька Станіслава Віткевіча не дажыў да гэтага дня, памёр у шляху, на караблі, але астатняй сям’і ўдалося вярнуцца. Станіслаў пачынае вучобу ў Пецярбургу, у Акадэміі мастацтваў на факультэце жывапісу (1869—1871). Жывапісам яшчэ ў Томску яго зацікавіў адзін з тамтэйшых ссыльных, які займаўся з ім маляваннем. Потым ён з’язджае ў Варшаву, затым у Мюнхен, дзе вучыцца ў Мюнхенскай Акадэміі мастацтваў (1872—1875). Пасля Віткевіч вяртаецца ў Варшаву і там адкрывае ў сабе незвычайны талент мастацкага крытыка.

У 1886 годзе Віткевіч трапіў у Татры, дакладней у Закапанэ: яго захапіла народная архітэктура Падгаля. Віткевіч вырашыў, што менавіта закапанская архітэктура зможа паслужыць асновай для развіцця новай хвалі нацыянальнай архітэктуры. Так нарадзіўся «закапанскі стыль»: спалучэнне прынцыпаў гарадскога будаўніцтва з фальклорнымі рэгіянальнымі матывамі.

У 1892—1894 гадах Станіслаў Віткевіч спраектаваў для Зыгмунта Гнатоўскага, памешчыка з Кіеўскай губерні, вілу «Каліба», якая лічыцца першым будынкам у Закапанскім стылі. Найвышэйшым дасягненнем Віткевіча была прызнана віла «Пад ялінамі», збудаваная ў 1896—1897 гадах для Яна Гвальберта Паўлікоўскага, вучонага і грамадска-палітычнага дзеяча.

Віткевіч распрацоўваў у 1895 годзе новыя элементы строю для парафіяльнай царквы ў Закапанэ, а ў 1898 годзе была пабудавана капліца Найсвяцейшага Сэрца Ісуса.

Сам Віткевіч усё жыццё лічыў сябе жывапісцам, ён праявіў сябе, хутчэй, як выбітны крытык, а пасля 1880 года таксама як архітэктар, стваральнік цяпер ужо знакамітага закапанскага стылю.

У выніку абвастрэння хваробы Віткевіч правёў апошнія сем гадоў жыцця ў Лоўране на Адрыятыцы. Памёр у Лоўране ў 1915 годзе. Пахаваны ў Закапанэ.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Выпускнікі Мюнхенскай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Архітэктары Польшчы
Катэгорыя:Мастакі Польшчы
Дзям’янкаўская сядзіба

**Дзям’янкаўская сядзіба** — сядзіба ў в. Дзям’янкі, Добрушскі раён, Гомельская вобласць. Пабудавана ў канцы XIX — пачатку XX ст.

## Гісторыя 
Сядзібны дом і парк закладзены ў другой палове XIX стагоддзя ў маёнтку Герардаў. Двухпавярховы будынак складанай асіметрычнай аб’ёмна-прасторавай кампазіцыі. Цэнтр галоўнага фасада вылучаны развітай уваходнай часткай з высокім ганкам і стылізаваным порцікам на 2 калонках. Сцены 1-га паверха гарызантальна руставаны, прарэзаны высокімі прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў ліштвах. На 2-м паверсе вокны паўцыркульныя, у прасценках — філёнгавыя лапаткі. Бакавыя і дваровы фасады асіметрычныя. Аб’ёмна-прасторавую кампазіцыю будынка ўзбагачаюць вуглавы паўкруглы эркер, вялікая тэраса, дзве прыбудоўкі да дваравога і бакавога фасадаў.

Парк займае параўнальна высокі ўзгорак са стромкім, тэрасападобным схілам, рассечаны папярочным ярам, і нізіну ў яго падставы. Разам з садам плошча каля 7 га. Вялікую дэкаратыўную ролю мае масіўны чатырохарачны каменны мост. Яго праезная частка шырынёй 7 м аформлена дзвюма невялікімі агароджамі тыпу балюстрад. Уезд на мост фіксаваны адзінкавымі ліпамі.

Уздоўж грэбня схілу размешчаны сядзібны дом, пабудаваны ў канцы XIX — пачатку XX ст. за старым будынкам ужо пасля закладкі парку. Ад дома адкрываецца маляўнічая панарама на атачальную тэрыторыю. Блізкі план перспектывы ўтвараў вадаём, створаны каля падножжа тэрасы (спушчаны). Удалечыні за сядзібай віднеецца рэчышча р. Іпуць. Пейзажны парк пабіты з двух бакоў яра і каля сядзібнага дома. У сувязі з будаўніцтвам будынка школы ад яго захаваліся толькі невялікія фрагменты і адзінкавыя экзоты: хвоя чорная, конскі каштан, рабіннік. У апошнія гады ўпаў клён вастралісты Шведлера. Верхні парк з ніжнім быў злучаны ўсходамі па стромкім схіле ўзгорка. Ніжні парк займаў плоскую нізіну з сажалкай і двума вузкімі каналамі. Ад старых насаджэнняў тут захаваліся асобныя буйныя дрэвы вярбы белай. Паўночная яго частка пераўвільготнена і занята алешнікам. У ахоўным абсаджванні па перыметры выкарыстоўваўся ясень звычайны. З трох бакоў тэрыторыя парку мае схілы рознай крутасці. Паўднёва-ўсходні схіл найбольш стромкі вышынёй больш 10 м, з’яўляецца, мабыць, часткай старажытнай тэрасы. Схілы добра замацаваны, маюць важнае дэкаратыўнае і кампазіцыйнае значэнне. На галоўным схіле — разрэджаны дрэвастой дуба. У другім ярусе атрымала распаўсюджанне белая акацыя, у падлеску — адзінкава ірга каласістая.

Парк мае агароджу, добра захаваўся ў ранейшых межах. Ён не вылучаецца памерамі, маляўнічасцю і якасцю насаджэнняў, але мае маляўнічыя перспектывы і формы рэльефу. 

## Галерэя 

Файл:Усадьба в Демьянках.jpg
Файл:Демьянки. Усадьба1.jpg
Файл:Демьянки. Усадьба2.jpg
Файл:Демьянки. Усадьба3.jpg
Файл:Демьянки. Усадьба4.jpg
Файл:Демьянки. Усадьба5.jpg
Файл:Демьянки. Усадьба6.jpg

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Славутасці Добрушскага раёна
Катэгорыя:Дзям’янкі
Катэгорыя:XX стагоддзе ў Беларусі
Катэгорыя:Сядзібы Беларусі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Добрушскага раёна
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Бітва за Шушу (2020)

**Бітва за Шушу** — баявыя дзеянні, якія доўжыліся з 4 па 9 лістапада 2020 года падчас Карабахскага канфлікту.

У сярэдзіне кастрычніка, прасоўваючыся ад горада Джэбраіл, азербайджанскія ваенныя захапілі горад Гадрут. Пазней азербайджанскія сілы прасунуліся далей на поўнач, увайшоўшы ў раён горада Шуша. Азербайджан узяў пад кантроль сяло Чанакчы і частку стратэгічнай дарогі Шуша—Лачын 4 лістапада, а армянскія войскі пасля закрылі дарогу для мірнага насельніцтва. 8 лістапада прэзідэнт Азербайджана Ільхам Аліеў заявіў, што азербайджанскія сілы ўзялі пад свой кантроль горад; Арменія адмаўляла прадстаўленую інфармацыю. На наступны дзень Міністэрства абароны Азербайджана апублікавала відэа з горада, якое пацвярджае поўны кантроль Азербайджана. У той жа дзень улады НКР пацвердзілі, што страцілі кантроль над Шушай.

## Гл. таксама 
* Штурм Шушы (1992)
* Бітва за Гадрут (2020)

Катэгорыя:Лістапад 2020 года
Катэгорыя:Бітвы Азербайджана
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:Канфлікты 2020 года
Катэгорыя:Бітвы Арменіі
Катэгорыя:Канфлікт у Нагорным Карабаху (2020)
Медаль «У памяць вайны 1853—1856»

**Медаль «У памяць вайны 1853—1856»** — узнагарода Расійскай імперыі ў гонар Крымскай вайны.

## Гісторыя 
Медаль быў заснаваны 26 жніўня 1856 года да дня каранавання Аляксандра ІІ. Ён меў два варыянта — са светлай і цёмнай бронзы. Усяго на Санкт-Пецярбургскім і Екацярынбургскім манетных дварах было адчаканена больш 1 700 000 медалёў абодвух выглядаў.

Медалямі са светлай бронзы на Георгіеўскай і Андрэеўскай стужках узнагароджваліся ўсе вайсковыя чыны, якія прымалі непасрэдны ўдзел у баявых дзеяннях, чыны дзяржаўнага апалчэння і маларасійскіх казачых палкоў і сёстры літасці, якія выконвалі свае абавязкі на баявых пазіцыях. Медалі з цёмнай бронзы насілі на Уладзімірскай і Аннінскай стужках усе вайсковыя чыны, якія знаходзіліся на дзейснай службе, купцы і ганаровыя грамадзянне, што аказалі фінансавую падтрымку дзяржаве падчас вайны, і спадчынныя дваране.

Узнагароджанне медалямі працягвалася да 26 жніўня 1859 года. За гэты час статут медаля дапаўняўся і ўдакладняўся. Пасля права на атрыманне медаля распаўсюдзілася і на замежнікаў, якія знаходзіліся на рускай службе, і каталіцкае духавенства.

## Апісанне 
На правым боку медаля выяўлены вензелі імператараў Мікалая І і Аляксандра ІІ, увянчаныя каронамі і асененыя прамянямі «ўсёвідушчага вока», змешчанага над імі. Унізе, пад вензелямі, уздоўж борціка медаля, размешчаны даты: «1853-1854-1855-1856». На адваротным боку змешчаны гарызантальны надпіс у пяць радкоў: «НА ТЯ — ГОСПОДИ — УПОВАХОМЪ, — ДА — НЕ ПОСТЫДИМИСЯ — ВО ВЕКИ».
 

Катэгорыя:Узнагароды паводле алфавіта
Катэгорыя:Медалі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Крымская вайна
Медаль «За здушэнне польскага мецяжу»

**Медаль «За здушэнне польскага мецяжу 1863—1864 гадоў»** — узнагарода Расійскай імперыі ў гонар падаўлення ў заходніх губернях нацыянальна-вызваленчага паўстання.

## Гісторыя 
Узімку 1863 года на тэрыторыі польскіх і беларускіх земляў, якія ўвайшлі ў канцы XVIII стагоддзя ў склад Расійскай імперыі, успыхнула другое за апошнія 30 год нацыянальна-вызваленчае паўстанне. Для ўшаноўвання асоб, якія прымалі ўдзел у падаўленні паўстання, імператарскім дваром быў выпушчаны медаль «За ўціхамірванне польскага мецяжу 1863—1864 гадоў».

Узнагарода была заснавана 1 студзеня 1865 года. Медалі са светлай бронзы атрымалі ўсе ваенныя чыны, а таксама казачыя палкі і конныя сотні, якія прымалі непасрэдны ўдзел у баявых дзеяннях. Гэты ж медаль выдавалі грамадзянскім асобам усіх саслоўяў, якія са зброяй у руках выступілі супраць паўстанцаў.

Медалём з цёмнай бронзы былі ўзнагароджаны вайсковыя чыны і службоўцы ваенных ведамстваў, якія знаходзіліся на тэрыторыі ваенных дзеянняў, але не прымалі ўдзелу ў баявых аперацыях.

## Апісанне 
Мела дзве разнавіднасці — са светлай і цёмнай бронзы. На правым боку медаля, ва ўсё поле, знаходзіцца выява дзяржаўнага герба Расійскай імперыі. На адваротным боку — буйны кругавы надпіс: «ЗА УСМИРЕНИЕ ПОЛЬСКАГО МЯТЕЖА»; усярэдзіне яе змешчана ў адзін радок дата — «1863-1864».
 
Медаль насіўся на грудзі, на стужцы колераў дзяржаўнага сцяга — з чорнай, жоўтай і белай палосамі аднолькавай шырыні. З 13 жніўня 1911 года, згодна з указам Мікалая II, параненыя і кантужаныя ў баях атрымалі магчымасць насіць гэтыя медалі на стужцы з бантам.

Катэгорыя:Узнагароды паводле алфавіта
Катэгорыя:Медалі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Паўстанне 1863—1864 гадоў
Латыгаўскі майстар

**Латыгаўскі майстар** — умоўная назва іканапісца, які жыў і працаваў у XVIII стагоддзі ў в. Латыгаве.

Іншых звестак пра асобу мастака не вядома. Да нашага часу захавалася прынамсі чатыры іконы, якія прыпісваюць гэтаму майстру.

## Вядомыя творы 
* Божая Маці Адзігітрыя Мінская
* Каранаванне Маці Божай
* Нараджэнне Хрыстова
* Пакроў
* Уваскрашэнне

Катэгорыя:Іканапісцы Беларусі
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі XVIII стагоддзя
Таццяна Яўгенаўна Разіна

**Таццяна Яўгенаўна Ра́зіна** (, г. Няміраў, Вінніцкая вобласць, Украіна — ) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1935 годзе Адэскі мастацкі інстытут. З 1936 года працавала на кінастудыях «Мастэхфільм» і мастацкіх фільмаў у г. Адэса (Украіна). З 1941 года ў Брэсцкім абласным драматычным тэатры.

Члены Беларускага саюза мастакоў з 1946 года.

## Творчасць 
Працавала ў галіне сцэнаграфіі, а таксама ў станковым жывапісе. Найбольш значныя работы — эскізы дэкарацый да спектакляў «Тры апельсіны» К. Гоцы (1946), «Дні нашага нараджэння» І. Мележа (1958), «Брэсцкая крэпасць» К. Губарэвіча (1959), опер «Барыс Гадуноў» М. Мусаргскага (1948), «Машэка» Р. Пукста (1957), «Сцяпан Разін»  (1971). Лепшым сцэнаграфічным творам уласцівы рамантычная сімволіка, імкненне выявіць атмасферу часу і дзеяння лаканічнай дэталлю. Аўтар станковых твораў: пейзажы «Возера Нясвіж» (1954), «У садзе» (1960); нацюрморты: «Восеньскі нацюрморт» (1956), «Кветкі ў кошыку» (1960), «Кветкі ў вазе» (1962), «Сашыны цацкі» (1966) і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Сцэнографы Беларусі
Катэгорыя:Постаці Адэскай кінастудыі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Мастакі СССР
Медаль «За ўзяцце Парыжа»

**Медаль «За ўзяцце Парыжа 19 сакавіка 1814 года»** — узнагарода Расійскай імперыі ў гонар узяцця Парыжа рускімі войскамі.

## Гісторыя 
Узнагарода была заснавана 30 жніўня 1814 года маніфестам імператара Аляксандра I у сувязі з пераможным узяццем Парыжа рускімі войскамі.

Медаль прызначаўся для ўзнагароджвання ўсіх удзельнікаў узяцця французскай сталіцы — ад салдата да генерала. Аднак узнагароджанне адклалі, паколькі далікатны імператар не хацеў лішні раз нагадваць французам пра нядаўняе прыніжэнне Парыжа. Толькі праз 12 гадоў заслужаныя медалі былі ўручаны героям вайны па загадзе новага імператара Мікалая I, які «…накануне годовщины вступления русских в Париж, 18 марта 1826 года, велел освятить эту медаль на гробнице своего брата (Александра I)».

Выдача ўзнагароды ўдзельнікам працягвалася да 1 мая 1832 года. Усяго было выдадзена больш за 160 тысяч медалёў.

## Апісанне 
На адным баку сярэбранага медаля змешчана выява Аляксандра I у лаўровым вянку. На адваротным баку, таксама ў лаўровым вянку, — прамы надпіс у пяць радкоў: "ЗА ВЗЯТIЕ ПАРИЖА 19 МАРТА 1814 ГОДА ". Насілі ўзнагароду на грудзях на ўпершыню уведзенай камбінаванай Андрэеўска — Георгіеўскай стужцы. Яна была звычайнай шырыні, але складалася з двух вузкіх стужачак: Андрэеўскай — блакітнай і Георгіеўскай — аранжавай з трыма чорнымі палосамі.
 

Катэгорыя:Узнагароды паводле алфавіта
Катэгорыя:Медалі Расійскай імперыі
Медаль «За працу па выдатным выкананні ўсеагульнай мабілізацыі 1914 года»

**Медаль «За працу па выдатным выкананні ўсеагульнай мабілізацыі 1914 года»** — узнагарода Расійскай імперыі.

## Гісторыя 
Узнагароды, звязаныя з перыядам Першай сусветнай вайны, уводзіліся і ўручаліся не толькі за баявыя заслугі і подвігі.

Узнагарода ўведзена 12 лютага 1915 годзе імператарам Мікалаем II. Яна ўручалася асобам, якія прымалі ўдзел у планаванні і правядзенні мабілізацыі войскаў напапярэдадні і ў пачатковы перыяд Першай сусветнай вайны, перавозчыкам войскаў, ваенных і медыцынскіх грузаў. З 8 снежня 1915 года медалі сталі атрымліваць таксама асобы, якія праводзілі спартыўную падрыхтоўку дапрызыўнай моладзі.

У сувязі з вялікай колькасцю ўзнагароджанняў медалі выраблялі не толькі на Санкт-Пецярбургскім манетным двары, але і ў прыватных майстэрнях. Адрозніваліся яны, галоўным чынам, дэталямі выявы, некаторыя мелі пазалоту. Асноўны тыраж 50 тысяч экзэмпляраў.

Гэты медаль лічыцца апошняй узнагародай часоў царскай Расіі і першай у свеце ўзнагародай, уведзенай у сувязі з мабілізацыяй арміі.

## Апісанне 
Медаль дыяметрам 28 міліметраў выраблены са светлай бронзы. На аверсе змешчаны партрэт Мікалая II у профіль без імператарскіх атрыбутаў. На рэверсе — гарызантальны надпіс у пяць радкоў: «ЗА ТРУДЫ//ПО ОТЛИЧНОМУ//ВЫПОЛНЕНІЮ ВСЕОБЩЕЙ//МОБИЛИЗАЦІИ//1914 ГОДА». Насіць медаль варта было на цёмна-сіняй стужцы ордэна Белага Арла. Гэта адзіны ў Расійскай імперыі выпадак выкарыстання гэтай стужкі з медалём.

Катэгорыя:Узнагароды паводле алфавіта
Катэгорыя:Медалі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Першая сусветная вайна
Browning M1900

**Browning M1900** (пісталет Браўнінга ўзору 1900 года, **FN Browning M1900**) — самазарадны пісталет, распрацаваны Джонам Браўнінгам у 1896 годзе, выпускаўся бельгійскай кампаніяй Fabrique Nationale d’Armes de Guerre (FN) у 1900—1912 гадах.

## Гісторыя 
Джон Мозес Браўнінг быў вядомым амерыканскім канструктарам агнястрэльнай зброі. У канцы ХІХ стагоддзя ён стварыў самазарадны пісталет калібру 7,65 мм з аўтаматыкай, які працаваў на аддачы свабоднага затвора. Каробчаты магазін устаўляўся ў рукаяць, а зваротна-баявая спружына знаходзілася над ствалом. Пісталет з нестандартнай кампаноўкай не выклікаў энтузіязму ў амерыканцаў, аднак у Еўропе навінку хутка ацанілі. З 1899 года пісталеты сталі выпускаць на бельгійскай фірме «Fabrique Nationale d’Armes de Guerre». Зброя атрымала назву «Пісталет Браўнінга ўзору 1900 года». Пісталеты Браўнінга — адны з нешматлікіх, якія атрымалі імя ад свайго сапраўднага стваральніка.

У пачатку ХХ стагоддзя з Браўнінгам не мог параўняцца ні адзін аўтаматычны пісталет у свеце. Надзейны, лёгкі, а галоўнае — зручны, Браўнінг стаў эталонам кішэннай зброі. Створаныя Дж. Браўнінгам патроны калібра 7,65 мм з бяздымнага пораху значна пераўзыходзілі патроны з дымным порахам як па магутнасці, так і па балістычных паказчыках. Гэтыя перавагі канчаткова ліквідавалі канкурэнта — рэвальвер. У 1903 годзе была выпушчана яшчэ адна мадэль пад калібр 9 мм. Канструкцыя была вельмі ўдалай, і ён быў прыняты на ўзбраенне арміі, паліцыі і жандармерыі.

З’яўленне браўнінгаў стала рэвалюцыяй у зброевай справе. Іх канструкцыя вызначыла развіццё большасці сучасных пісталетаў.

## Карыстальнікі 
* 
*  — закуплены для патрэб паліцыі
* 
*  — упершыню закуплены паліцыяй да 1917 года. Пісталет быў вельмі папулярны на грамадзянскім рынку і сярод ранняга фінскага нацыяналістычнага руху Voimaliitto. Таксама выкарыстоўваўся дзяржаўным банкам Фінляндыі.
*  — закуплены паліцэйскімі агенцтвамі.
* 
*  — папулярная зброя сярод афіцэраў.
*  — выдаваўся паліцэйскім і вайскоўцам.

## Вядомыя ўзоры 
* У 1904 годзе стрэламі з пісталета М1900 быў смяротна паранены віцэ-губернатар Фінляндыі і камандуючы войскамі Фінляндскай ваеннай акругі Мікалай Бобрыкаў 
* У 1909 годзе з пісталета М1900 быў забіты былы прэм'ер-міністр Японіі, першы генерал-рэзідэнт Карэі і старшыня Тайнага савета Японіі Іта Хірабумі

Катэгорыя:Пісталеты Бельгіі
Катэгорыя:FN Herstal
Катэгорыя:З’явіліся ў 1896 годзе
Катэгорыя:Зброя паводле алфавіта
Кулямёт Максім

**Кулямёт Максім** () — кулямёт, які стаў адным з родапачынальнікаў аўтаматычнай зброі ў свеце.

## Гісторыя 
У 1873 годзе Х. Максім стварыў першы ўзор аўтаматычнай зброі — кулямёт «Максім». 10 гадоў спатрэбілась на абдумванне, разлікі і ўдасканаленне канструкцыі ў чарцяжах. У ЗША вынаходка нікога не зацікавіла, таму Максім эміграваў у Вялікабрытанію, дзе яго распрацоўкай зацікавіўся брытанскі банкір Натаніэль Ротшыльд, які пагадзіўся фінансаваць вытворчасць кулямёта.

Пасля паспяховай дэманстрацыі сваёй вынаходкі ў Швейцарыі, Італіі і Аўстрыі Х. Максім прыехаў у Расію з паказальным узорам кулямёта 45-га калібру (11,43 мм). Зброя прайшла выпрабаванні на палігоне. 8 сакавіка 1888 года з кулямёта страляў імператар Аляксандр III.

У пачатку 1899 года за пастаўкі кулямётаў «Максім» узялося прадпрыемства «Сыновья Виккерс и Максим». Праз 2 гады кулямёт на колавым лафеце англійскага ўзору быў прыняты на ўзбраенне сухапутных войск. «Максім» масай 244 кг планавалася выкарыстоўваць для абароны фартэцый, для адбівання агнём масіраваных нападаў пяхоты праціўніка з загадзя абсталяваных пазіцый.

У сакавіку 1904 года пачалася серыйная вытворчасць кулямётаў «Максім» на Тульскім зброевым заводзе. Тульскія збройнікі ўнеслі каля 200 змяненняў у канструкцыю кулямёта і істотна паменшылі яго вагу. Англійскі колавы лафет замянілі на палегчаны колавы станок А. Сакалова, а бранявы шчыт англійскага ўзору — на бронешчыт паменшаных памераў. Акрамя таго, А. Сакалоў спраектаваў скрыні для патронаў, двухколку для іх перавозкі, а таксама герметычныя цыліндры для скрынь з патронамі. У выніку, «Максім» узору 1910 г. са станком важыў прыкладна 62 кг. Да жніўня 1914 г. царская армія мела на ўзбраенні каля 4 тысяч кулямётаў.
 
«Максім» быў не толькі самым першым кулямётам, але і самым прымянімым відам зброі (выкарыстоўваўся ў абедзвюх сусветных і ў многіх лакальных войнах). Апошні факт ужывання кулямёта зафіксаваны ў 1969 годзе падчас савецка-кітайскага пагранічнага канфлікту на Даманскім востраве.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Кулямёты
Катэгорыя:З’явіліся ў 1883 годзе
Катэгорыя:Зброя паводле алфавіта
Медаль «У памяць 100-годдзя Айчыннай вайны 1812 года»

**Медаль «У памяць 100-годдзя Айчыннай вайны 1812 года»** — юбілейны медаль Расійскай імперыі ў гонар 100-годдзя перамогі рускай арміі над французамі.

## Гісторыя 
Медаль заснаваны у 1912 годзе — у год 100-годдзя Айчыннай вайны — «…в память славных подвигов предков, принесших в жертву Отечеству свою жизнь и достояние». Было выраблена каля 442 тысяч юбілейных медалёў.

Такой узнагародай былі адзначаны ўсе ўдзельнікі святкаванняў — воінскія чыны ад салдата да генерала, якія служылі «…в тех войсковых частях…, которые участвовали в Отечественной войне 1812 года, от начала ее до окончательного изгнания неприятеля из пределов России, с 12 июня по 25 декабря 1812 г.». Узнагарождваліся гэтым медалём не толькі ваенныя, але і грамадзянскія служачыя, асобы духоўнага звання, якія афіцыйна прымалі «…участие в парадах на Бородинском поле и под Москвою», а таксама служачыя імператарскай канцылярыі, продкі якіх «…по случаю военного времени… следовали в походе за Императором Александром I».

Акрамя таго, яе ўручалі «…всем лицам, принимавшим деятельное участие в подготовке и по устройству юбилейных празднеств», а таксама «…всем прямым потомкам по мужской линии не только воинского звания, но и гражданских ведомств, а также духовенства, участвовавших в Отечественной войне 1812 года…, потомкам по женской линии генерал-фельдмаршала князя М. И. Кутузова».

Цікавы факт — той хто атрымаў права на ўзнагароду, павінны былі «…приобретать медаль за свой счет».

## Апісанне 
Узнагароду выраблялі са светлай бронзы. На яе правым баку — пагрудная выява Аляксандра I без імператарскіх атрыбутаў. На адваротным баку — шматслоўны надпіс у сем радкоў: «1812 СЛАВНЫЙ ГОД СЕЙ МИНУЛЪ, НО НЕ ПРОЙДУТЪ СОДЕЯННЫЕ ВЪ НЕМЪ ПОДВИГИ 1912». Надпіс для гэтага медаля быў пераняты са старога «Высочайшего приказа войскам…», падпісанага імператарам Аляксандрам I. Медаль прызначаны для нашэння на грудзях на Уладзімірскай стужцы.

Катэгорыя:Узнагароды паводле алфавіта
Катэгорыя:Медалі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Юбілейныя медалі
Катэгорыя:Французска-руская вайна 1812 года
Ганаровы грамадзянін горада Баранавічы

**Ганаровы грамадзянін горада Баранавічы**

## Гісторыя 
Першым Ганаровым грамадзянінам горада стаў польскі лідар Юзаф Пілсудскі. Гэта рашэнне было прынята Баранавіцкай гарадской Радай у Дзень Незалежнасці Польшчы, 11 лістапада 1924 года.

## Спіс 
### Рэспубліка Польшча (1918—1939) 
* Юзаф Пілсудскі (1924)

### БССР 
* Георгій Халасцякоў (1954)
* Аляксандр Валошын (1975)
* Арсень Нікіцін (1975)
* Іван Андрэеў (1981)
* Уладзімір Барысаў (1984)

### Рэспубліка Беларусь 
* Уладзімір Заламай (1999)
* Уладзімір Царук (1999)
* Георгій Цапаеў (2000)
* Яўген Селівончык (2001)
* Мікалай Кліменка (2005)
* Анатоль Ільін (2006)
* Васіль Куркін (2010)
* Уладзімір Рашатко (2011)
* Фёдар Жыляк (2016)
* Васіль Качурка (2021)


Баранавічы
Харошкі (значэнні)

Назву **Харошкі** маюць:

* «Харошкі» — беларускі дзяржаўны акадэмічны заслужаны харэаграфічны ансамбль.
* Харошкі — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласці

## Гл. таксама 
* Харашкі
Леанід Віктаравіч Раманоўскі

**Леанід (Лявон) Віктаравіч Раманоўскі** (, в. Харошкі, Магілёўская вобласць — ) — беларускі мастак, педагог.

## Біяграфія 
Скончыў аддзяленне жывапісу Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута ў 1975 годзе. Вучыўся ў А. Бараноўскага, I. Стасевіча. Працаваў у газеце «Звязда», з 1978 года выкладаў у Мінскім мастацкім вучылішчы. Удзельнік мастацкіх выставак з 1979 года.

У 1994 годзе ўступіў у творчую суполку «Пагоня» і БСМ.

Памёр 24 ліпеня 2002 года. Пахаваны на Каладзішчанскіх могілках у Мінску.

## Творчасць 
Працуе ў станковым жывапісе ў жанрах пейзажа, нацюрморта, тэматычнай карціны. Творы вызначаюцца экспрэсіўнасцю, каларыстычнай згарманізаванасцю, манументальнасцю. Аўтар карцін «Свежы вецер», «Нарачанскі краявід», «Вясковая дарога», «Ля мёртвага возера», «Стары парк», «Наваградак», «Свята», «Раўбічы», «Вечар», «Наваградскі краявід», «Успаміны», «Кветкі» і інш., напісаных у 1980—1990-я гг.

## Сям’я 
У шлюбе з Вольгай Раманоўскай меў дачку Ганну (нар. 1979), таксама мастачку.

## Літаратура 
* 
* 
* Строгіна, С. Сучаснае выяўленчае мастацтва Магілёўшчыны : зборнік артыкулаў / Святлана Строгіна. — Мінск, 2009. — С. 139.

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты Беларусі
Катэгорыя:Майстры нацюрморта Беларусі
Аляксандр Іовіч Валошын

**Аляксандр Іовіч Валошын** (, Екацярынаслаў — , Баранавічы) — лётчык-знішчальнік, Герой Савецкага Саюза.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і чыгуначніка. Скончыў аэраклуб і быў накіраваны на вучобу ў школу лётчыкаў-знішчальнікаў. З красавіка 1940 года ў Качынскай авіяцыйнай школе пілотаў. У 1941 годзе пасля яе заканчэння накіраваны ў 814-ы авіяполк у Лепель.

З першых дзён Вялікай Айчыннай вайны — на фронце. Першую перамогу (збіў нямецкі бамбардзіроўшчык) узяў 29 снежня 1942 года з раёне Мімерава.

З красавіка 1942 года — камандзір звяна 106-га знішчальнага авіяпалка. Удзельнічаў у баях на Заходнім, Калінінскім, Паўднёва-Заходнім, 1-м Украінскім франтах, у Сталінградскай і Курскай бітвах.

У 1944 годзе над Польшчай на падбітым самалёце тараніў нямецкі і здолеў пасадзіць сваю машыну

За час вайны Аляксандр Валошын здзейсніў 293 баявых вылеты, правёў 68 паветраных баёў, асабіста збіў 16 самалётаў праціўніка.

За ўзорнае выкананне заданняў на фронце 24 чэрвеня 1945 года А. І. Валошыну прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

Пасля вайны служыў у войску. З 1972 года — у запасе.

21 сакавіка 1975 года атрымаў званне ганаровага жыхара горада Баранавічы.

26 чэрвеня 2008 года рашэннем гарадскога Савета дэпутатаў яго імем названа вуліца ў мікрараёне Бараўкі Баранавіч.

Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Баранавічаў
Катэгорыя:Палкоўнікі СССР
Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Ганна Леанідаўна Раманоўская

**Ганна Леанідаўна Раманоўская** (нар. 5 сакавіка 1979, Мінск) — беларуская мастачка.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў сям’і мастакоў Лявона і Вольгі Раманоўскіх. Скончыла ў 1998 годзе Мінскае мастацкае вучылішча імя А. Глебава, у 2004 годзе Беларускую дзяржаўную акадэмію мастацтваў. Вучылася ў Аляксандра Кошалева, Уладзіміра Савіча, Міколы Купавы, Уладзіміра Басалыгі. У мастацкіх выстаўках бярэ ўдзел з 1997 года.

Сябар Беларускага саюза мастакоў з 2007 года і суполкі «Пагоня».

Жыве ў Мінску.

## Творчасць 
Працуе ў галіне станковай і кніжнай графікі. Асноўныя творы: «Размова» (2004), «Шлях да Ерусаліма» (2007), «Вёска Белыя Ваўкі» (2008), «Зоркі» (2009), «Калодзежы» (2009), «Дрэва жыцця» (2014), ілюстрацыі да кніг «Аб Нараджэнні Хрыстовым» (2007), «Самы лепшы падарунак» (2014), «Дзед Манюкін і ўнукі» (2014), «Аповесць пра княгіню Рагнеду» (2015).

Творы экспанаваліся на выстаўках у Беларусі (Мінск, 2004; Брэст, 2012), Польшчы (Кжыжова, 2000; Люблін, 2009), Румыніі (Клуж-Напока, 2002; Плаешці, 2009), Італіі (Ламаца, 2006; Акві-Тэрмэ, 2009), Літве (Каўнас, 2007), Турцыі (Стамбул, 2008), Балгарыі (Варна, 2011).

Творы захоўваюцца ў прыватных калекцыях Беларусі, Літвы, Польшчы.

Заняла 1-е месца па выніках міжнароднага конкурсу ў Японіі «Дзень ліста» (1997); 3-е месца ў конкурсе фатаграфіі і графікі «Імгненні нямецкай культуры — 2007» (Мінск, Інстытут Гётэ, 2007).

## Спасылкі 
* Раманоўская Ганна 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Пагоня (мастацкая суполка)

**«Пагоня»** — творчая суполка ў складзе Беларускага саюза мастакоў, створаная ў 1990 годзе, ліквідавана ў 2023 годзе.

Арганізавана ў майстэрні «На Паддашку», стваральнікамі былі Аляксей Марачкін, Яўген Кулік, Віктар Маркавец, Мікола Купава, браты Уладзімір і Міхась Басалыгі. Сваёй мэтай суполка называла развіццё нацыянальнага мастацтва, захаванне яго пераемнасці, узбагачэнне традыцый, зберажэнне і памнажэнне мастацкіх набыткаў культурна-гістарычнай спадчыны, усё дзеля абуджэння нацыянальнай самасвядомасці народу, яго духоўнага, культурнага і дзяржаўнага адраджэння.

У 2016 годзе сябрамі творчай суполкі «Пагоня» былі больш за 50 беларускіх масткоў.

Члены суполкі амаль штогод ладзілі выстаўкі сваіх прац, частку з якіх здымалі па патрабаванні беларускіх чыноўнікаў. У 2015 годзе былі зняты 3 творы: жывапісныя палотны Алеся Мары «Двубой, альбо супраціўленне двухгаловаму мутанту», Алеся Пушкіна «Памяці беларусаў, загінулых за Украіну» і партрэт амерыканскай мастачкі беларускага паходжання Галіны Русак работы Віктара Маркаўца. Апошняе палатно знялі толькі за тое, што фон карціны нагадаў цэнзарам беларускі бела-чырвона-белы сцяг.

Пасля палітычнага крызісу 2020 года ў Беларусі пачалася ліквідацыя недзяржаўных аб’яднанняў і арганізацый. Незадоўга да сваёй смерці ў зняволенні, з Беларускага саюза мастакоў быў выключаны палітзняволены мастак Алесь Пушкін, адзін з сяброў «Пагоні». У канцы 2023 года з Беларускага саюза мастакоў быў выключаны палітзняволены мастак Генадзь Драздоў, які быў кіраўніком «Пагоні» ў 2011—2016 гадах, неўзабаве рашэннем саюза была ліквідавана і сама суполка.

## Кіраўнікі суполкі 
* Аляксей Марачкін (1990—1998)
* Мікола Купава (1998—2004)
* Леў Талбузін (2004—2007)
* Аляксей Марачкін (2007—2011)
* Генадзь Драздоў (2011—2016)
* Ігар Марачкін (2017—2019)
* Юрый Піскун (2019—2023)

## Спасылкі 
* Суполка Пагоня. Выстаўка памяці.

Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:Беларускі саюз мастакоў
Катэгорыя:1990 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:Арганізацыі, закрытыя ў 2023 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2023 годзе