open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рышард Шуркоўскі

**Рышард Шуркоўскі** (,  — , Радам) — польскі веласіпедыст. Чэмпіён свету з 1973 года, двухразовы сярэбраны прызёр Алімпійскіх гульняў і чатырохразовы пераможца Гонкі міру (1970, 1971, 1973 і 1975), трохразовы чэмпіён свету-аматарам і 12-разовым чэмпіёнам Польшчы.

## Біяграфія 
У спаборніцтвах удзельнічаў з 1963 года. У 1960-ыя гады Шуркоўскі раз-пораз перамагае ў розных нацыянальных спаборніцтвах, у тым ліку ў горным кросе. З 1969 года Рышард Шуркоўскі залічаны ў склад нацыянальнай зборнай.

Пасля заканчэння кар’еры ў 1984—1988 гадах быў трэнерам зборнай Польшчы.

Рышард Шуркоўскі таксама быў заснавальнікам першай польскай прафесійнай веласіпеднай групы (1988), а таксама прэзідэнтам польскага Саюзу веласпорту ў 2010-11 гадах.

У чэрвені 2018 года сур’ёзна пацярпеў у аварыі падчас гонкі ветэранаў у Кёльне, спартовец перанёс некалькі аперацый.

## Узнагароды 
Прэзідэнт Польшчы Анджэй Дуда пасмяротна ўзнагародзіў Рышарда Шуркоўскага Вялікім Крыжам Ордэна адраджэння Польшчы за выдатны ўклад у развіццё і папулярызацыю веласпорту ў Польшчы, а таксама за прасоўванне і папулярызацыю фізічнай культуры і алімпійскай ідэі.
 

Катэгорыя:Велагоншчыкі Польшчы
Катэгорыя:Дэпутаты Сейма Польшчы
Катэгорыя:Трэнеры Польшчы
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па шашэйных велагонках
Катэгорыя:Велагоншчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1976 года
Катэгорыя:Велагоншчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 1972 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1976 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1972 года
Белая вада (значэнні)

Назву **Белая вада** маюць:
*Белая Вада — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці
*«Белая вада» — сёмы студыйны альбом рок-гурта «Крама»
Сесілія Нордлунд

**Cilihili** (сапр. імя: Сесілія Нордлунд; поўнае імя: Метэ Мары Сесілія Нордлунд , нар. 1973, Эстэрсунд, Емтланд, Швецыя) — шведскі кампазітар, аўтар песень, спявачка і гітарыст з горада Мальмё. Музыка ў гуртах Souls (з імі Сесілія давала гастролі ў ЗША ў сярэдзіне 1990-х), Monkeystrikes і Sunshine Rabbits. У пачатку 2009 года выйшаў сольны альбом «Not listening», запісаны з 2007 па 2008 год у «Aerosol Grey Machine Studios» у Сконэ, Швецыя, у супрацоўніцтве з прадзюсарам Крыстаферам Лундквістам. У запісе альбома прымалі ўдзел шведскія музыканты Лота Венглен і Фрэдрык Мір.

Летам 2009 года Сесілія ў якасці Рэжысёра зняла кліп на першы сінгл з новага альбома Хелены Юсефсан.

11 сакавіка 2011 года ў Стакгольме, Гётэбаргу, Мальмё і іншых буйных гарадах Швецыі адбыўся прэм’ерны паказ дакументальнага фільма «Jag är min egen Dolly Parton» пра вядомых спявачак з горада Мальмё, сярод іх была і Сесілія Нордлунд. Акрамя яе ў стужцы прастаўляюць Хелену Юсефсан, Ніну Персан з гурта The Cardigans і іншых шведскіх спявачак. Рэжысёрам фільма выступіла Джэсіка Нетэлблат (Jessica Nettelbladts).

## Дыскаграфія 
* «Not listening» (18 лютага 2009)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* 
* 

Катэгорыя:Музыканты Швецыі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Швецыі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Юсефсан

**Юсефсан** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Хелена Юсефсан — шведская спявачка
* Эрнст Юсефсан — шведскі жывапісец
* Якаб Юсефсан — шведскі хакеіст
TVR Iași

**TVR Iași** ― рэгіянальная станцыя Румынскага тэлевізійнага таварыства (TVR), якая вяшчае ў румынскай гістарычнай вобласці Малдова і Рэспубліцы Малдова. Станцыя была створана 3 лістапада 1991 года ў Ясах.

Яская тэлестудыя ставіць у эфір праграмы і фільмы з першых трох праграм Румынскага тэлебачання, а таксама свае ўласныя праекты. У зону ахопу ўваходзяць румынскія гарады і жудзецы Ясы, Васлуй, Нямц, Вранча, Галац, Баташані, Сучава і Бакэу, а таксама ўся тэрыторыя Рэспублікі Малдова. Вяшчанне вядзецца з 6:30 раніцы да 11:00 вечара.

Катэгорыя:Тэлеканалы на румынскай мове
Катэгорыя:Сродкі масавай інфармацыі Румыніі
Катэгорыя:Сродкі масавай інфармацыі Малдовы
Мікалай Сяргеевіч Сердзючэнка

**Мікалай Сяргеевіч Сердзючэнка** () — беларускі вучоны ў галіне прымянення лазерных тэхналогій у медыцыне. Член-карэспандэнт НАН Беларусі (2017), доктар медыцынскіх навук (2003), прафесар (2009).

## Біяграфія 
Скончыў Мінскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (1975).

У 1975—1976 гадах працаваў урачом-інтэрнам у Гомельскай першай абласной бальніцы. З 1976 года па 1999 год лекар-траўматолаг, загадчык аддзялення, намеснік галоўнага лекара 6-й гарадской клінічнай бальніцы г. Мінска. З 1999 года вядучы навуковы супрацоўнік Цэнтральнай навукова-даследчай лабараторыі Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта. У 2002—2012 гадах галоўны ўрач 1-й гарадской клінічнай бальніцы г. Мінска. Адначасова ў 2006—2011 гадах прафесар кафедры грамадскага здароўя і аховы здароўя Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі.

З 2014 па 2022 год — акадэмік-сакратар Аддзялення медыцынскіх навук НАН Беларусі. У 2012—2017 гадах галоўны рэдактар часопіса «Медыцына».

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя даследаванні ў галіне прымянення лазерных тэхналогій у лячэнні хворых з запаленчымі, посттраўматычнымі, дэгенерацыйна-дыстрафічнымі захворваннямі і іх ускладненнямі. Эксперыментальна абгрунтаваў і рэалізаваў у практычнай медыцыне клініка-фізіялагічныя аспекты прымянення нізкаінтэнсіўнага лазернага выпраменьвання рознага спектральнага дыяпазону, святла звыш’яркіх святлодыёдаў і пастаяннага магнітнага поля. Распрацаваў першую ў СССР лазерную шматколерную тэрапеўтычную ўстаноўку, укараніў у практыку спосабы лазернай тэрапіі з выкарыстаннем камбінаванага лазернага ўздзеяння выпраменьваннем рознага спектральнага дыяпазону пры захворваннях органаў апоры і руху, прапанаваў новыя метады прафілактыкі і лячэння астэапарозу. Атрыманыя вынікі ляглі ў аснову стварэння кабінетаў лазернай тэрапіі і праграм для навучання спецыялістаў па лазерных тэхналогіях. Праведзены медыка-эканамічныя даследаванні і прапанаваны метады, якія спрыяюць паскарэнню пераходу ад пераважна экстэнсіўнага да інтэнсіўнага інавацыйнаму развіццю аховы здароўя.

Аўтар больш за 145 навуковых прац, у тым ліку 3 манаграфій, 8 аўтарскіх пасведчанняў, 11 інструкцый па ўжыванні, 1 патэнта, 28 рацыяналізатарскіх прапаноў.

### Бібліяграфія 
* Терапевтическая эффективность низкоинтенсивного лазерного излучения. Минск, 1986.
* Заживление переломов костей: экспериментальные и клинические исследования. Минск, 1994 (в соавт.).
* Общественное здоровье и здравоохранение : в 2 ч. Минск, 2014.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Мікалай Сяргеевіч Сердзючэнка ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Медыкі СССР
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Астрыд Тобіясан Менасанч

**Астрыд Тобіясан Менасанч** (швед. *Astrid Tobieson Menasanch*; нар. 29 снежня 1989) — шведскі і іспанскі драматург, рэжысёр, прадзюсар і журналіст.

## Кар’ера 
Тобіясан Менасанч атрымала прафесію актрысы ў 2015 годзе ў тэатральнай акадэміі Эстудыё Корацы, Мадрыд.

Але да гэтага Тобіясан Менасан ужо ў 2012 годзе дэбютавала ў якасці рэжысёра і драматурга са сваёй п’есай *«Але вы ніколі не адважыцеся»* у тэатры Orion у Стакгольме. П’еса была апісана як: «у роўных частках смешны, заганны і таленавіты дыягназ сучаснага патрыярхату, і ў той жа час ён некалькі рахманы: малады, злы, уразлівы і моцны». Яе п’есу *«На зямлі, якая ніколі не гарэла, цяпер гараць дрэвы»* ахарактарызаваў тэатральны крытык Ларс Рынг, як «выбітны, палымяны, паэтычны маналог». У 2016 годзе яна паставіла «рэзкі і правакуючы на роздум» спектакль *«Сіла мары»* ў тэатральнай ўстанове Regionteater Väst. Дзеці сярэдняй школы сустрэлі «сучасны тэатр у самым лепшым выглядзе». і ў Тэатры дэль Барыё  ў Мадрыдзе. У Стакгольмскім гарадскім тэатры яна паставіла «Frontens gryningsfärg» Мустафы Кан у 2017 годзе. Яна таксама працуе з гумарыстычнай групай Caos Family, якой яна кіравала ў Riksteatern у 2018 годзе.

## Артыкулы і палітычныя тэксты 
Астрыд Тобіясан Менасанч часта піша артыкулы ў шведскай прэсе. Сярод іншых яна супрацоўнічае з газетамі Aftonbladet, Expressen, SvD, Sveriges Radio (нацыянальнае радыё),

У 2015 годзе Тобіясан Менасанч уступіла ў публічную спрэчку з паслом Іспаніі ў Швецыі Хаўерам Хіменэс-Угартэ. Штуршком да спрэчкі стаў апублікаваны ў SvD артыкул пад назвай «Іспанскі законапраект аб абароне грамадзян парушае правы чалавека», ініцыяваны Тобіясан Менасанч і падпісаны 40 палітыкамі і экспертамі. Пасля сустрэчы з іспанскім паслом Тобіясан Менасанч сведчыць, што пасол спрабаваў яе падкупіць і выкупіць маўчанне, што сам амбасадар адмаўляе.

## П’есы 
* *Але вы ніколі не адважыцеся,* Orionteatern, Стакгольм, 2012
* *100 дзяцей*, Kulturhuset Stadsteatern, Стакгольм, 2013
* *На зямлі, якая ніколі не гарэла, цяпер гараць дрэвы*, Dramalabbet, 2015
* *Сіла мары*, Regionteater Väst, 2016
* *Начны праход*, Kulturhuset Stadsteatern, Стакгольм і Teatro del Barrio, Мадрыд, 2016

## Зноскі 
Катэгорыя:Драматургі Швецыі
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Ганна Ярвінен

**Ганна Пяйвікі Ярвінен** (швед. *Anna Päivikki Järvinen*; нар. 16 красавіка 1970) — шведска-фінская кампазітар, спявачка і музыка, якая была членам гурта Granada да расколу ў 2003 годзе. Пасля Ярвінен пачала сольную кар’еру і да гэтага часу выпусціла чатыры альбомы і працаваў з такімі выканаўцамі, як Оле Люнгстром, Melody Club, Dungen, Б’ёрн Олсан і Олаві Усівірта.

## Біяграфія 
Ганна Ярвінен у шасцігадовым узросце пераехала з маці ў Стакгольм. Яна спявала ў шведскім поп-гурце Granada з сярэдзіны 1990-х і да іх расколу ў 2003 годзе. Пасля таго, як ёй адмовілі некалькі гуказапісвальных кампаній, яна ў рэшце рэшт выпусціла свой дэбютны альбом *Jag fick feeling* ў лістападзе 2007 года з гуказапісвальнай кампаніяй Häpna. Альбом быў намінаваны на чатыры грэміс і быў прывітаны прэсай. Альбом таксама прыцягнуў увагу ў краіне нараджэння Ярвінен, і яна гастралявала ў Фінляндыі і Швецыі восенню 2007 года і вясной/летам 2008 года.

У 2009 годзе выйшаў другі альбом Ганны Ярвінен *Man var bland molnen*, які быў намінаваны на тры грэміс. Падобна яе дэбютнаму альбому, гэты альбом таксама быў прывітаны крытыкамі. Музычны крытык Ян Грэдвал у сваім аглядзе напісаў, што «Ганна Ярвінен выходзіць тут адной з самых арыгінальных і таленавітых артыстак Швецыі». У тым жа годзе яна спявала дуэтам з Оле Люнгстрэмам у яго альбоме *Sju,* а ў снежні 2009 года выпусціла хіт Melody Club пад назвай «Я не веру ў анёлаў».

5 лютага 2010 года яна была запрошанай артысткай у перадачу *På spåret* на канале SVT. У лістападзе 2010 года яна супрацоўнічала на трыб’юце паэтэсы Соні Акесан з двума складзенымі вершамі «O, ur Hästens öga» і «Ajajaj». На Grammis Gala 2011 Ярвінен выступалі разам з Нінай Кінерт, Карлай-Тэрэзай К’елвандэр і The Rockridge Brothers. У 2011 годзе яна выпусціла трэці альбом *Anna Själv Tredje.* У 2011 годзе яна таксама супрацоўнічала з фінскім мастаком Олаві Усівіртам і выпусціла фінскамоўную песню «Nuori ja kaunis», якая стала вялікім хітом у Фінляндыі.

9 лістапада 2011 года было выяўлена, што Ярвінен павінна была канкураваць з песняй «Porslin» у Melodifestivalen 2012. Па невядомых прычынах песня не канкуравала ў тым годзе і была заменена песняй Дэвіда Ліндгрэна «Shout It Out». Але пазней SVT паказала, што песня будзе ўдзельнічаць у выпуску Melodifestivalen 2013 года.

Ганна Ярвінен таксама працуе настаўнікам малявання і выкладчыкам англійскай мовы ў школе Käppala ў Лідзінго.

### Альбомы 
 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Швецыі
Соня Акесан

**Соня Акесан** (швед. *Sonja Åkesson*; 19 красавіка 1926 — 5 мая 1977) — шведская паэтэса, пісьменніца і мастачка, якая нарадзілася ў Батле, Готланд.

## Біяграфія 
Упершыню свой талент пісаць Соня Акесан адкрыла ў 28 гадоў пасля пераезду ў Стакгольм, пасля разводу з цесляром Нілсам Вестбергам. На момант разводу ў іх было двое дзяцей, і Соня чакала дзіцяці (не ад мужа). Дзіця памерла ад лейкеміі ва ўзросце двух гадоў.

Катэгорыя:Памерлі ад раку печані
Катэгорыя:Шведскамоўныя паэты
Гарчакоў

**Гарчако́ў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Міхайлавіч Гарчакоў (1798—1883) — князь, рускі дыпламат, міністр замежных спраў і дзяржаўны канцлер Расіі.
* Аляксей Іванавіч Гарчакоў (1769—1817) — рускі военачальнік з роду Гарчаковых, пляменнік і вучань А. В. Суворава, ваенны міністр у 1812—1815 гадах.
Рамашчанка

**Рамашчанка** — украінскае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Міраслаў Юр’евіч Рамашчанка (нар. 1973) — беларускі футбаліст украінскага паходжання.
* Максім Юр’евіч Рамашчанка (нар. 1976) — беларускі футбаліст украінскага паходжання.
Васіль Іванавіч Сцяпанаў

**Васіль Іванавіч Сцяпа́наў** ({; , с. Залатое, Саратаўская вобласць — , Мінск) — беларускі філосаф, педагог, доктар філасофскіх навук (1960), прафесар (1961). Член-карэспандэнт АН БССР.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сяле Залатое Камышынскага павета Саратаўскай губерні ў сялянскай сям’і. Удзельнік Грамадзянскай вайны. У 1924 годзе ўступіў РКП(б).

## Узнагароды 
За плённую навуковую дзейнасць і пад­рыхтоўку навуковых кадраў было прысвоена званне заслужанага дзеяча навукі БССР (1977). Ён узнагароджваўся ор­дэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга і Кастрычніцкай рэвалюцыі, шасцю Ганаровымі граматамі Вярхоўнага Савета БССР.

## Навуковая дзейнасць 
Зрабіў значны ўнёсак у падрых­тоўку філасофскіх кадраў і развіццё філа­софіі ў Беларусі. Ім былі напісаны цікавыя для свайго часу працы па філасофскіх перакананнях М. В. Ламаносава, рускіх рэвалюцыйных дэмакратаў (В. Бялінскага, А. Герцэна, М. Дабралюбава, М. Чарнышэўскага). Пры яго ўдзеле была апублікавана ў Маскве калектыўная манаграфія беларускіх філосафаў пад назвай «Пра „Філасофскія сшыткі“ У. І. Леніна» (1959). Высокую ацэнку філасофскай грамадскасці атрымлівае і мана­графія Васіля Іванавіча «Філасофскія і сацыялагічныя погляды В. Р. Бялінскага» (1959), па матэрыялах якой у 1960 годзе ён абараняе доктарскую дысертацыю.

Пад яго кіраўніцтвам універсітэцкай кафедрай філасофіі былі напісаны буйныя манаграфіі. Сярод іх асаблівае месца займае праца «Пытанні дыялектычнага матэрыялізму» (1976). Высокую ацэнку савецкіх філосафаў атрымала яго праца сумесна з філосафамі Енскага ўніверсітэта (ГДР). Васіль Іванавіч быў адным з аўтараў кнігі «Грамадства супраць чалавека: Крытыка антыгуманнай сутнасці сучаснага капіталізму» (1983), якая была выдадзена ўжо пасля яго смерці.

Аўтар больш чым 100 навуковых прац.

## Зноскі 
## Літаратура  
* 

## Спасылкі 
* Васіль Іванавіч Сцяпанаў у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі
* *Карака П.* Прафесар Васіль Сцяпанаў — яркі прыклад служэння грамадству  // «Універсітэт» — газета БДУ
* *Карако П. С.* В. И. Степанов: гражданин, патриот, учёный (к 115-летию со дня рождения) 
* Імя ў беларускай навуцы. Сцяпанаў Васіль Іванавіч // Цэнтральная навуковая бібліятэка імя Якуба Коласа НАН Беларусі
 

Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Філосафы XX стагоддзя
Катэгорыя:Філосафы СССР
Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Сяргей Сяргеевіч Шутаў

**Сяргей Сяргеевіч Шутаў** (, в. Новы Быхаў, Быхаўскі раён, Магілёўская вобласць — ) — беларускі краязнавец.

## Біяграфія 
Скончыў у 1929 годзе медыцынскі факультэт БДУ. Працаваў з 1929 года ўрачом у Клімавічах, у 1931—1933 гадах на Далёкім Усходзе. 3 1933 года ў Інстытуце прафесійных захворванняў у Ленінградзе.

## Навуковая дзейнасць 
Археалагічнымі пошукамі пачаў займацца са школьных гадоў, збіраў калекцыю крамянёвых вырабаў. Студэнтам удзельнічаў у рабоце краязнаўчага таварыства БДУ, прымаў удзел у абследаванні помнікаў, цесна супрацоўнічаў з археолагамі Інбелкульта, быў членам гісторыка-археалагічнай камісіі, потым кафедры археалогіі. У 1925—1928 гадах удзельнічаў у шэрагу навуковых экспедыцый. Зрабіў важкі ўклад у развіццё беларускай археалогіі. Пры яго непасрэдным удзеле адкрыты гарадзішча Банцараўшчына пад Мінскам (1925), паселішчы і могільнікі на Прыпяці і Сцвізе (Хільчыцы, Казаргаць, Рычоў, Сямурадцы, Буразь, 1927), Дняпры (Абідавічы, Стары Быхаў, Сялец Халапейскі і інш., 1924-26), Ушачы (Гарані, 1927).

Аўтар прац «Археалагічныя разведкі на ніжняй Свіслачы ўлетку 1926 г.» (у зборніку: Запіскі аддзела гуманітарных навук БАН. Мінск, 1930. Працы археалагічнай камісіі, т. 2; разам з М. М. Улашчыкам), «Матэрыялы з дагісторыі Тураўшчыны» (там жа, разам з А. Дз. Каваленем).

## Літаратура 
* 
* *Улашчык М. М.* С. С. Шутаў — археолаг і доктар // ПГКБ. 1973. № 3.

Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Археолагі Беларусі
Элін Вэгнер

**Элін Мацільда Элізабэт Вэгнер** (; 16 мая 1882, Лунд — 7 студзеня 1949, Берг, Крунуберг) — шведская пісьменніца, журналістка, педагог, эколаг. Грамадскі дзеяч, арганізатар руху па абароне і выратаванні дзяцей, актывістка фемінісцкага і пацыфісцкага рухаў; заснавальнік групы Фогельстад. Член Шведскай акадэміі з 1944 года.

## Біяграфія 
Элін Вэгнер нарадзілася ў 1882 годзе ў Лундзе. Яе бацькам быў школьны дырэктар; у трохгадовым узросце яна пазбавілася маці. Калі бацька паўторна ажаніўся, Элін некаторы час жыла з дзядзькам, а потым пераехала разам з новай сям’ёй бацькі спачатку ў Нючэпінг, а затым у Хельсінгбарг.

Журналісцкая дзейнасць Вэгнер пачалася ў газеце *Helsingborgs Dagblad*. Затым яна пераехала ў Стакгольм і працавала ў вядомым жаночым часопісе *Idun*. Пазней яна стала першым рэдактарам часопіса ''*, які выдаваўся так званай групай Фогельстад. Вегнер таксама сама шмат пісала для гэтага часопіса, у прыватнасці, аб нямецкай і англійскай літаратуры, этналогіі і антрапалогіі. Яна таксама працавала выкладчыкам у жаночай школе ў .

, 1920-я гады. Злева направа: Элізабэт Тамм, Ада Нільсан, Ханарын Хермелін і Элін Вэгнер; сядзіць Керсцін Хесельгрэн]]

У 1910 годзе Вэгнер выйшла замуж за літаратурнага крытыка Ёна Ландквіста. У 1922 годзе муж і жонка развяліся, але працягвалі падтрымліваць адзін аднаго. Дзяцей у іх не было. На сястры Элін быў жанаты Грэгар Паульсон.

Пасля разводу Вэгнер пераехала са сталіцы ў Смоланд і пасялілася ў вёсцы Берг на поўнач ад Векшэ. Непадалёк жыла яе сяброўка і паплечніца Флоры Гатэ, з якой яны разам падарожнічалі: як па Смоланду, збіраючы матэрыял для кнігі Вэгнер *Tusen år i Småland*, так і за межы Швецыі, у тым ліку ў Маскву і Ленінград у 1934 годзе.

## Грамадская дзейнасць 
 з тэчкамі з 350 000 подпісамі, сабранымі ў 1913—1914 у падтрымку права жанчын на галасаванне ў выбарах]]

Элін Вэгнер была адной з найбольш вядомых суфражыстак, дзеячаў руху за прадастаўленне жанчынам выбарчага права ў Швецыі, ініцыятарам стварэння шведскага грамадства за жаночае раўнапраўе.

Разам з Фрэдрыкай Брэмер Вэгнер з’яўляецца ініцыятарам і найбольш важнай і ўплывовай дзяячкай фемінісцкага руху Швецыі.

У лістападзе 1919 года Элін Вэгнер, Элен Пальмшэрна і Герда Маркус стварылі ў Швецыі першую ў краіне арганізацыю па абароне і выратаванні дзяцей пад назвай «Рэдда Барнен» (шведскае аддзяленне «Міжнароднага саюза дапамогі дзецям»).

## Літаратурная творчасць 
Аўтар раманаў, артыкулаў у газетах і часопісах, сцэнарыяў да 4-х фільмаў. Сярод найбольш папулярных раманаў Э. Вэгнер — *Norrtullsligan* («Мужчыны і іншыя няшчасці», 1908), *Pennskaftet* («Ручка», 1910), аповесць у духу народных традыцый з жыцця сялян *Åsa-Hanna* (1918). Выкарыстала творчы псеўданім «Дэвінэз» (*Devinez'').

Кнігі і шматлікія артыкулы Э. Вэгнер прысвечаны праблемам жаночай эмансіпацыі, грамадзянскіх правоў, руху за мір, павышэнню дабрабыту людзей, ахове навакольнага асяроддзя.

## Абраная бібліяграфія 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Шведскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:пісьменніцы XX стагоддзя
Катэгорыя:грамадскія дзеячы Швецыі
Катэгорыя:Суфражысткі Швецыі
Катэгорыя:Пацыфісты
Катэгорыя:Журналісты Швецыі
Катэгорыя:Эколагі
Niti

**«Niti»** () — дэбютны студыйны альбом акардэаніста Ягора Забелава, які пабачыў свет у 2020 годзе.

## Спіс кампазіцый 
## Удзельнікі запісу 
* Ягор Забелаў — акардэон
* Юрый Хустачка — гукарэжысёр

## Спасылкі 
* Егор Забелов. «Niti» на Colta.ru

Катэгорыя:Альбомы 2020 года
Катэгорыя:Альбомы Ягора Забелава
Флоры Гатэ

**Хільда Флорэнс** (**Флоры**) **Маргарэт Гатэ**, народжаная **Кейлер** (; 26 сакавіка 1904 — 5 студзеня 1998) — шведская мастачка, фермер і ўдзельніца руху за мір.

## Біяграфія і творчасць 
Флоры Кейллер нарадзілася ў 1904 годзе. Яе бацькамі былі Джэймс Кейллер, які меў шатландскія карані, і яго жонка Аліса Ліён. Бацька і маці флоры былі блізкія да прыдворным колам, і кароль Густаў V часта гасцяваў у іх летам. Дзяцінства флоры прайшло на бацькавай ферме ў Халанд, дзе і зарадзілася яе цікавасць да сельскай гаспадарцы.

Флоры атрымала мастацкую адукацыю, у тым ліку ў скандынаўскай акадэміі у Парыжы. Вярнуўшыся ў Швецыю, яна вучылася гравіроўцы і дызайне на шкляным заводзе ў Орэфорсе. У 1929 годзе Флоры Кейлер выйшла замуж за Сымона Гатэ, шкловыдзімальніка і мастацкага дырэктара завода. Пазней яна пазнаёмілася з Элін Вэгнер, якая наведала завод у рамках экскурсіі, і яны сталі блізкімі сяброўкамі.

У 1930-х гадах флоры рассталася з мужам і пераехала, разам з двума дзецьмі, у Гётэбарг. Але ёй не хапала блізкасці да зямлі, і ў 1939 годзе яна набыла ферму ў вёсцы Ледзья («Lädja») у Крунуберге, перасяліўшыся туды, яна таксама атрымала магчымасць часцей мець зносіны з Элін Вэгнер, і ў 1930-х гадах яны шмат падарожнічалі разам, наведаўшы, у ліку іншага, у 1934 годзе Ленінград і Маскву. У 1935 годзе флоры Гатэ прыняла ўдзел у мірнай дэманстрацыі ў Стакгольме, арганізаванай Элін Вэгнер. Акрамя таго, яна ўвайшла ў склад дэлегацыі, закліканай прадставіць прынятыя ў Стакгольме рашэнні на разгляд Лігі Нацый. У Жэневе Элін Вэгнер і Флоры Гатэ сталі сузаснавальнікамі жаночай арганізацыі за парадак у свеце (Women’s Organisation for World Order) і ў наступныя гады ўдзельнічалі ў канферэнцыях гэтай арганізацыі ў Зальцбурге, Браціславе і Люцэрне. Акрамя таго, у Швейцарыі Флоры Гатэ наведала ферму Міны Хофстетэр, змагаркі экалагічнага сельскай гаспадаркі, і натхнілася яе ідэямі.

Вярнуўшыся ў Швецыю, Флоры адмовілася ад выкарыстання хімікатаў на ўласнай ферме. У 1949 годзе, будучы ў яе ў гасцях, памерла Элін Вэгнер. Два гады праз флоры Гатэ адкрыла ў Ледзі ткацкую школу і невялікую тэкстыльную фабрыку для працаўладкавання жанчын. У 1967 годзе, ва ўзросце 63 гадоў, яна перастала працаваць на ферме, Але працягвала прымаць актыўны ўдзел у міратворчай дзейнасці і стала членам Міжнароднага жаночага Саюза за мір і свабоду. У 1982 годзе яна заснавала Фонд Флоры Гатэ (Flory Gates stiftelse Fred med Jorden), закліканы аказваць матэрыяльную падтрымку жанчынам, якія ўжывалі экалагічныя метады вядзення сельскай гаспадаркі.

У 1985 годзе аб флоры Гатэ быў зняты фільм «Mötet med Flory». У 1990 годзе яна стала адной з заснавальніц і віцэ-прэзідэнтам Таварыства Элін Вэгнер і арганізавала збор сродкаў, каб выкупіць дом Вэгнер, «Lilla Björka». У 1994 годзе яна была ўзнагароджана прэміяй правінцыі Крунэберг («Landstinget Kronobergs läns kulturpris»). Захавалася шырокая перапіска, якую Флоры Гате і Элін Вэгнер вялі на працягу многіх гадоў .

Флоры Гатэ памерла ў Берге ў 1998 годзе.

## Спасылка 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гётэбаргу
Катэгорыя:Мастакі Швецыі
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Ніна Кінерт

**Ніна Кінерт Леван**, народжаная **Ніна Мікаела Кінерт**(швед. *Nina Micaela Kinert*; нар. 26 верасня 1983) — шведская музыка і мастачка. Яе творы — гэта сумесь паміж поп-музыкай, народнай і электроннай музыкай.

## Гісторыя 
У 2004 годзе яна выпусціла свой першы альбом *Heartbreaktown* на ўласным лэйбле Another Records. Наступны міні-альбом *Visitor* і альбом *Let There Be Love* былі выпушчаны ў шведскім аддзяленні V2 Records у 2005 годзе. У 2006—07 гадах на яе канцэртных гастролях ўдзельнічала нарвежская спявачка Ане Брун *(Live in Scandinavia*, 2007).

Акрамя падтрымкі ўжо прызнанай Брун, Кінерт стала вядомай у 2007 годзе пасля выкарыстання яе песні «Through Your Eyes» у сусветнай рэкламнай кампаніі шведскай аўтамабільнай кампаніі SAAB (песня, якую яна не напісала, але пазычыла).

У кастрычніку 2007 года яна прыняла удзел у запісу альбома Стыва Янсэна *Slope*, спяваючы ў «Playground Martyrs (Reprise)» (у іншай версіі гэтай песні ў альбоме выступаў брат Янсэна Дэвід Сільвіян).

У лістападзе 2010 года яна выпусціла альбом *Red Leader Dream*, на запіс якока натхніла трылогія *«Зорныя войны»*. Ён быў выпушчаны яе новым уласным лэйблам NinkinaRecordings.

## Дыскаграфія 
* *Heartbreaktown* (Іншы, 2004)
* *Visitor* (EP, V2 Sweden, 2005)
* *Let There Be Love* (V2, 2005. Перавыдадзены з бонусным трэкам «Through Your Eyes» у 2007 годзе)
* *Pets & Friends* (Іншы, 2008)
* *Red Leader Dream* (Ninkina, 2010)
* *On Ice* (Ninkina, 2015)
* *Romantic* (Ninkina, 2018)
 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт са спасылкамі на Facebook і Instagram .
* Ніна Кінерт у Myspace

Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Швецыі
Апрычніна

**Апрычніна**, *апрышніна* — 1) у XIV—XV стагоддзях асобнае ўдзельнае ўладанне жанчын з велікакняжацкай сям’і. 2) Назва ўласнага ўдзелу Івана IV Грознага ў 1565—1572 гадах з асобнай тэрыторыяй, войскам і дзяржаўным апаратам. 3) Сістэма надзвычайных ваенна-адміністрацыйных, сацыяльна-эканамічных мерапрыемстваў Івана IV у 1565—1572 гадах для ўмацавання самадзяржаўнай улады, ліквідацыі феадальнай раздробленасці, барацьбы з непакорнымі феадаламі. Мэтай апрычніны абвяшчалася выкараненне «крамолы». Ажыццяўлялася апрычнікамі, якія мелі неабмежаваныя правы і ўладу, былі непадсудныя органам улады і суда. Суправаджалася жорсткімі расправамі з баярска-княжацкай апазіцыяй, масавымі смяротнымі пакараннямі часта невінаватых людзей, зямельнымі канфіскацыямі і інш. Асабліва жорсткія рэпрэсіі чынілі А. Д. Басманаў, А. І. Вяземскі, Р. Л. Скуратаў-Бельскі і інш. У выніку апрычніны выкаранены феадальны сепаратызм, умацаваны самадзяржаўны дэспатызм і яго сацыяльная апора — служылыя людзі, дваране і сярэднія землеўдальнікі; узмоцнена прыгонніцтва, збяднела значная частка насельніцтва, асабліва пасадскія людзі. У 1572 годзе апрычніну адмянілі, частку канфіскаваных зямель вярнулі былым уладальнікам.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Руская дзяржава
Катэгорыя:Палітычныя рэпрэсіі
Катэгорыя:Тэрор
Катэгорыя:XVI стагоддзе ў Расіі
Сяменчанка

**Сяменчанка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Віталь Паўлавіч Сяменчанка (нар. 1951) — беларускі вучоны ў галіне гідрабіялогіі і экалогіі прэснаводных экасістэм.
* Сямён Ігаравіч Сяменчанка (нар. 1974) — грамадскі актывіст, камандзір батальёна «Данбас».
Сямён Ігаравіч Сяменчанка

**Сямён Ігаравіч Сяменчанка**, сапраўднае імя **Канстанцін Грышын** (; , Севастопаль) — украінскі грамадскі актывіст, дэпут. Былы камандзір батальёна «Данбас».

## Біяграфія 
У 2014—2019 гадах быў дэпутатам Вярхоўная Рада Украіны ад парламенцкай фракцыі «Самадапамога».

## Узнагароды 
За ўдзел у баявых дзеяннях, праяўленую мужнасць і адвагу быў узнагароджаны ордэнам Багдана Хмяльніцкага III ступені.

Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны VIII склікання
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Украіны
Катэгорыя:Удзельнікі Еўрамайдана
Катэгорыя:Палітычныя псеўданімы
Мікалай Уладзіміравіч Тарасенка

**Мікалай Уладзіміравіч Тарасенка** (нар. , в. Благаўка, Шклоўскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі фізік. Член-карэспандэнт (2017), доктар фізіка-матэматычных навук (2000), дацэнт (2012).

## Біяграфія 
Скончыў Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт (1975).

З 1975 года у Інстытуце фізікі АН БССР. З 2004 года — загадчык лабараторыі Інстытута малекулярнай і атамнай фізікі НАН Беларусі. З 2007 года — загадчык лабараторыі, з 2015 года — загадчык Цэнтра «Фізіка плазмы» Інстытута фізікі імя Б. І. Сцяпанава НАН Беларусі.

## Навуковая дзейнасць 
Даследаванні ў галіне лазерных тэхналогій сінтэзу нанаструктур і лазернай спектраскапіі плазмы. Развіў фізічныя асновы высокачуллівых метадаў лазерна-флуарысцэнтнай спектраскапіі для дыягностыкі шырокага круга плазменных асяроддзяў: нізкатэмпературнай газаразраднай і лазерна-абляцыённай плазмы, высокатэмпературнай вадароднай плазмы. Суаўтар даследаванняў па нелінейным пераўтварэнні частаты лазернага выпраменьвання ў газавых сумесях, у якіх упершыню атрымана кагерэнтнае выпраменьванне ў галіне вакуумнага ультрафіялету. Сфармуляваў новы напрамак даследаванняў — лазерны плазмаактываваны сінтэз нанаразмерных часціц металаў, іх сплаваў і хімічных злучэнняў у вадкасці, вызначыў умовы кантраляванай мадыфікацыі часціц пад дзеяннем лазернага выпраменьвання, прапанаваў і рэалізаваў шэраг падыходаў для павышэння эфектыўнасці лазерных тэхналогій фарміравання нанаструктур з зададзенымі параметрамі, высветліў умовы стварэння наначасціц карбідаў і аксідаў металаў, люмінесцыруюцых вугляродных і крамянёвых квантавых кропак; распрацаваў перспектыўны тэхналагічна просты метад фарміравання легіраваных нанаструктур, а таксама лазерна-плазменны рэактар для сінтэзу наначасціц з кіраванымі ў шырокім дыяпазоне параметрамі. Распрацаваў шэраг лазерных методык колькаснага спектральнага аналізу для вызначэння кампанентнага складу матэрыялаў для прадпрыемстваў Беларусі.

Аўтар 400 навуковых прац, аўтарскіх пасведчанняў і патэнтаў.

### Бібліяграфія 
* Optical Emission Spectroscopy of C2 and C3 Molecules in Laser Ablation Carbon Plasma // Spectroscopy, Dynamics and Molecular Theory of Carbon Plasmas and Vapors. Singapore, 2011 (в соавт.).
* Pulsed Laser Ablation Synthesis and Modification of Composite Nanoparticles in Liquids // Laser Ablation in Liquids: Principles, Methods and Applications in Nanomaterials Preparation and Nanostructures Fabrication. Singapore, 2012.
* Synthesis and Spectroscopy of Nanoparticles // Nano-Optics for Enhancing Light-Matter Interactions on a Molecular Scale. Dordrecht, 2013 (в соавт.).

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Мікалай Уладзіміравіч Тарасенка ў базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі
* Тарасенко Николай Владимирович // База патентов Беларуси 
* Тарасенко Николай Владимирович // Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента
* Тарасенко Николай Владимирович // Сайт НАНБ

Катэгорыя:Фізікі СССР
Катэгорыя:Фізікі Беларусі
Катэгорыя:Вынаходнікі Беларусі
Уладзімір Іванавіч Торчык

**Уладзімір Іванавіч Торчык** (нар. , в. Бечы, Жыткавіцкі раён, Гомельская вобласць) — беларускі вучоны ў галіне інтрадукцыі і зялёнага будаўніцтва. Член-карэспандэнт (2017), доктар біялагічных навук (2012), дацэнт (2014).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут імя С. М. Кірава (1980).

З 1980 года ў Цэнтральным батанічным садзе АН БССР, з 2017 года загадчык лабараторыі.

## Навуковая дзейнасць 
Распрацаваў і ўкараніў новы навуковы напрамак у зялёным будаўніцтве ў Беларусі і краінах СНД — мабільнае кантэйнернае азеляненне гарадоў, якое ўключае крытэрыі падбору асартыменту, тэхналогію падрыхтоўкі пасадачнага матэрыялу і агратэхніку ўтрымання раслін з улікам іх алелапатычнага ўзаемаўплыву і тэмпаў развіцця. Прапанаваў і эксперыментальна абгрунтаваў новы метадычны падыход у інтрадукцыйным пошуку перспектыўных дэкаратыўных садовых формаў для зялёнага будаўніцтва, які забяспечвае скарачэнне тэрмінаў іх першаснай ацэнкі. Усталяваў лімітыруючыя экалагічныя фактары для кантэйнернай культуры новай дэкаратыўнай групы драўняных раслін з карлікавым ростам; выявіў адрозненні ў антагенезе культывараў і зыходных відаў. На аснове прапанаванага ім метаду селекцыі з выкарыстаннем спантанных саматычных мутацый ўпершыню атрыманы айчынныя гатункі дэкаратыўных формаў іглічных відаў з выяўленым карлікавым ростам. Арганізатар і стваральнік ў Рэспубліцы шэрагу калекцый дэкаратыўных раслін. Вывучыў уплыў абіятычных і біятычных фактараў на рызагенез стябловых чаранкоў, ўстойлівасць і прадуктыўнасць інтрадуцэнтаў і рэдкіх лясных відаў. На гэтай аснове распрацаваў і ўкараніў тэхналогіі вырошчвання пасадачнага матэрыялу больш за 100 гатункаў дэкаратыўных раслін, стварэння плантацый высокапрадукцыйных інтрадуцэнтаў і захавання рэліктавага для Беларусі віду — піхты белай.

Аўтар больш за 140 навуковых прац, у тым ліку 10 манаграфій і калектыўных навуковых прац, 33 гатункаў дэкаратыўных іглічных раслін.

### Бібліяграфія 
* Декоративные садовые формы хвойных растений. Минск, 2007 (в соавт.).
* Контейнерное озеленение: научные основы использования древесных растений. Минск, 2009.
* Ризогенез у декоративных садовых форм хвойных растений и способы его интенсификации. Минск, 2017 (в соавт.).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Уладзімір Іванавіч Торчык у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жыткавіцкім раёне
Катэгорыя:Раслінаводы СССР
Катэгорыя:Раслінаводы Беларусі
Канскі кінафестываль 2018

**71-ы Канскі кінафестываль** праходзіў з 8 па 19 мая 2018 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «Крамныя зладзеі» рэжысёра Хірокадзу Корээды.

## Лаўрэаты 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 2018 года
Катэгорыя:Май 2018 года
Катэгорыя:2018 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Канскі кінафестываль 2016

**69-ы Канскі кінафестываль** праходзіў з 11 па 22 мая 2016 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «» рэжысёра Кена Лоўча.

## Лаўрэаты 
## Зноскі 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 2016 года
Катэгорыя:Май 2016 года
Катэгорыя:2016 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Канскі кінафестываль 2017

**70-ы Канскі кінафестываль** праходзіў з 17 па 28 мая 2017 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «Квадрат» рэжысёра Рубена Эстлунда.

## Лаўрэаты 
## Зноскі 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 2017 года
Катэгорыя:Май 2017 года
Катэгорыя:2017 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Конкурс песні Еўрабачанне 1988

**Конкурс песні Еўрабачанне 1988** — 33-ы конкурс песні Еўрабачанне. Прайшоў 30 красавіка 1988 года ў Дубліне (Ірландыя).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт конкурсу песні Еўрабачанне

1988
Катэгорыя:Красавік 1988 года
Катэгорыя:1988 год у музыцы
Катэгорыя:1988 год у Ірландыі
Катэгорыя:Дублін
Катэгорыя:Падзеі 30 красавіка
Конкурс песні Еўрабачанне 1985

**Конкурс песні Еўрабачанне 1985** — 30-ы конкурс песні Еўрабачанне. Прайшоў 4 мая 1985 года ў Гётэбаргу.

## Спасылкі 
*Афіцыйны сайт конкурсу песні Еўрабачанне

1985
Катэгорыя:Май 1985 года
Катэгорыя:1985 год у музыцы
Катэгорыя:1985 год у Швецыі
Катэгорыя:Падзеі 4 мая
Катэгорыя:Гётэбарг
Канскі кінафестываль 2015

**68-ы Канскі кінафестываль** праходзіў з 13 па 24 мая 2015 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «Дыпан» рэжысёра Жака Адзіяра.

## Лаўрэаты 
## Зноскі 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 2015 года
Катэгорыя:Май 2015 года
Катэгорыя:2015 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Конкурс песні Еўрабачанне 1980

**Конкурс песні Еўрабачанне 1980** — 25-ы конкурс песні Еўрабачанне. Прайшоў 19 красавіка 1980 года ў Гаазе.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт конкурсу песні Еўрабачанне

1980
Катэгорыя:1980 год у музыцы
Катэгорыя:1980 год у Нідэрландах
Катэгорыя:Гаага
Катэгорыя:Падзеі 19 красавіка
Катэгорыя:Красавік 1980 года
Конкурс песні Еўрабачанне 1979

**Конкурс песні Еўрабачанне 1979** — 24-ы конкурс песні Еўрабачанне.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт конкурсу песні Еўрабачанне
* Конкурс песні Еўрабачанне

1979
Катэгорыя:1979 год у музыцы
Катэгорыя:Гісторыя Іерусаліма
Катэгорыя:1979 год у Ізраілі
Катэгорыя:Культура Іерусаліма
Катэгорыя:Падзеі 31 сакавіка
Катэгорыя:Сакавік 1979 года
Канскі кінафестываль 2014

**67-ы Канскі кінафестываль** праходзіў з 14 па 25 мая 2014 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «Зімняя спячка» рэжысёра Нуры Більге Джэйлана.

## Лаўрэаты 
## Зноскі 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 2014 года
Катэгорыя:Май 2014 года
Катэгорыя:2014 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Сяргей Вячаслававіч Старненка

**Сяргей Старненка** (нар. , в. Садовэ, Білгарад-Дністроўскі раён, Адэская вобласць, Украіна) — украінскі актывіст.

## Біяграфія 
Быў адным з лідараў Еўрамайдану ў Адэсе, удзельнічаў у кіеўскім Майдане ў 2014 годзе, узначаліў філіял «Правага сектара» ў Адэсе.

23 лютага 2021 года суд у Адэсе прызнаў Сяргея Старненку вінаватым у справе аб выкраданні ў 2015 годзе дэпутата Ліманскага пасялковага савета Сяргея Шчэрбіча.

Катэгорыя:Юрысты Украіны
Катэгорыя:Журналісты Украіны
Катэгорыя:Відэаблогеры
Катэгорыя:Удзельнікі Еўрамайдана
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Украіны
Канскі кінафестываль 2013

**66-ы Канскі кінафестываль** праходзіў з 15 па 26 мая 2013 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «» рэжысёра .

## Лаўрэаты 
## Зноскі 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 2013 года
Катэгорыя:Май 2013 года
Катэгорыя:2013 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Канскі кінафестываль 2012

**65-ы Канскі кінафестываль** праходзіў з 16 па 27 мая 2012 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «Каханне» рэжысёра Міхаэля Ханэке.

## Лаўрэаты 
## Зноскі 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 2012 года
Катэгорыя:Май 2012 года
Катэгорыя:2012 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Wajskowy

**«Wajskowy»** (Вайсковы; ) — беларускі часопіс, выдаваўся Аляксандрам Ружанцовым у Коўне.

Камандзір беларускага асобнага батальёна, які ваяваў супраць бальшавікоў на Усходнім фронце, Аляксандр Ружанцоў у лістападзе 1920-га быў арыштаваны літоўскімі ўладамі. Пасля вызвалення з-пад арышту А. Ружанцоў ужо працаваў у Коўне ў Генеральным штабе Літоўскага войска. Толькі некалькі месяцаў ён пачакаў ды ўзяўся за выдавецкую дзейнасць (у якой ужо меў досвед). Ружанцоў заснаваў двутыднёвік для беларусаў-вайсковых Літоўскага Войска пад назвай «Wajskowy».

«Вайсковы» выходзіў з 1 траўня 1921 года. Апошні вядомы нам нумар пазначаны 25 лістапада 1921 года. Выданне таксама было рукапіснае і памнажалася на шапірографе. Спачатку яно друкавалася выключна беларускай лацінкай, пасля пачалі з’яўляцца артыкулы і на кірыліцы, а пасля выданне цалкам на яе перайшло (з пятага нумара). Спачатку «Вайсковы» быў газетай, але пасля ягоны аб’ём павялічыўся, сталі больш разнастайнымі матэрыялы, і ён пераўтварыўся ў часопіс. Пры гэтым тэхнічныя сродкі яго выдання не змяніліся.

Нумары часопіса захоўваюцца ў зборах Літоўскай нацыянальнай бібліятэкі ў Вільні.

## Нумары 
* № 1 — 1 траўня 1921 году.
* № 2 — 16 траўня 1921 году.
* № 3 —  1 чэрвеня 1921 году.
* № 4 — 16 чэрвеня 1921 году.
* № 5 — 16 ліпеня 1921 году.
* № 6 — 31 ліпеня 1921 году.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:1921 год у Літве
Катэгорыя:Перыядычныя выданні беларускай дыяспары
Катэгорыя:Выданні на беларускай мове лацінкай
Катэгорыя:Часопісы Каўнаса на беларускай мове
Канскі кінафестываль 2011

**64-ы Канскі кінафестываль** праходзіў з 11 па 22 мая 2011 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «Дрэва жыцця» рэжысёра Тэрэнса Маліка.

## Лаўрэаты 
## Зноскі 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 2011 года
Катэгорыя:Май 2011 года
Катэгорыя:2011 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Канскі кінафестываль 2009

**62-і Канскі кінафестываль** праходзіў з 13 па 24 мая 2009 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «Белая стужка» рэжысёра Міхаэля Ханэке.

## Лаўрэаты 
## Зноскі 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 2009 года
Катэгорыя:Май 2009 года
Катэгорыя:2009 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Канскі кінафестываль 2006

**59-ы Канскі кінафестываль** праходзіў з 17 па 28 мая 2006 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымаў фільм «Вецер, што калыша ячмень» рэжысёра Кена Лоўча.

## Лаўрэаты 
## Зноскі 
Катэгорыя:Канскі кінафестываль
Катэгорыя:Кінафестывалі 2006 года
Катэгорыя:Май 2006 года
Катэгорыя:2006 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Канах
Рынга

**Рынга:**

## Асобы 
* Рынга Стар (нар. 1940) — брытанскі музыкант, аўтар песень, акцёр.
* Джоні Рынга (1850—1885) — амерыканскі бандыт часу Дзікага Захаду.
* Іосіф Рынга (1883—1946) — расійскі пісьменнік, навуковец, вынаходца.
* Рынга Лэм (нар. 1955) — ганконгскі кінарэжысёр, прадзюсар, сцэнарыст, акцёр.
* Рынга Сііна (нар. 1978) — японская спявачка, паэт-песеннік, кампазітар і музыкант-мультыінструменталіст.

## Іншае 
* Рынга — спартыўная гульня.
* Яблык на японскай мове ().
Ганс Кюнг

**Ганс Кюнг** (, Зурзэе, кантон Люцэрн — , Цюбінген) — швейцарскі тэолаг, ксёндз. Заснавальнік фонду «Сусветны Этас» (Weltethos).

## Біяграфія 
З 1960 года да выхаду на пенсію ў 1996 годзе ён быў выкладчыкам тэалогіі ў Цюбінгенскім універсітэце.

У снежні 1979 года Кангрэгацыя Веравучэння забаранілаяму навучаць ад імя Каталіцкага Касцёла.

## Узнагароды 
Быў адзначаны шматлікімі ўзнагародамі, з’яўляўся ганаровым доктарам 12-і ўніверсітэтаў у розных краінах свету і ганаровым грамадзянінам Цюбінгена.

У 2005 годзе атрымаў прэмію міру Нівано.

## Навуковая дзейнасць 
Як святар крытыкаваў палітыку Касцёла і перасцерагаў ад празмернай цэнтраліцзацыі ўлады ў Ватыкане. Выступаў за аднаўленне ў касцёле і за экуменічную адкрытасць, мэтай чаго павінна было стаць уз’яднанне падзеленых хрысціянскіх цэркваў.

Напісаў шмат кніг, многія з якіх былі перакладзены ў агульным выніку на 32 мовы. Найбольш вядомыя з іх — «Касцёл» (1967), «Беспамылковы?» (1970), «Быць хрысціянінам» (1974), «Ці існуе Бог?» (1978), «Жыццё вечнае?» (1982) і «Credo» (1992).

Стварыў трылогію, прысвечаную тром монатэістычным рэлігіям: юдаізму, хрысціянству і ісламу (1991—2004). У 1997 годзе апублікаваў працу пад назваю "Сусветны этас для сусветнай палітыкі і эканомікі. Увосень 2002 года выйшла ў свет праца «Здабытая ў змаганні свабода» — першая частка аўтабіяграфіі, а апошняя, трэцяя частка «Перажытая чалавечнасць» з’явілася ўвосень 2013 годзе.

Катэгорыя:Каталіцкія багасловы
Катэгорыя:Постаці каталіцтва
Катэгорыя:Багасловы Германіі
Катэгорыя:Багасловы Швейцарыі
Артрадыры

**Артрадыры** (*Arthrodira*, *Arthrodiriformes*) — падклас (ці атрад) вымерлых панцырных акулападобных рыб.

Мелі цела даўжынёй да 6 м, укрытыя касцявым панцырам галаву і пярэднюю частку тулава, голы хвост. Жылі ў марскіх і прэсных вадаёмах. Вядомыя з адкладаў позняга сілуру — ранняга карбону. На Беларусі рэшткі выяўлены ў Аршанскай упадзіне ў лагунна-марскіх адкладах сярэдняга дэвону. Асобныя віды маюць стратыграфічнае значэнне.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Панцырныя рыбы
Рынхастэгіум

**Рынхастэ́гіум** (*Rhynchostegium*) — род брыевых імхоў сямейства .

## Апісанне 
Аднадомныя лістасцябловыя расліны. Сцябло сцелістае або паўзучае, ці плавае ў вадзе, галінастае, перыста абліселае. Лісце завостранае, увагнутае, завостранае, яйцападобнай формы. Ножка гладкая. Каробачка нахіленая або гарызантальная. Каўпачок клабукападобнай формы. Споры дробныя.

## Распаўсюджанне 
Пашыраны ва ўмераных і трапічных абласцях. Наземныя, наскальныя і водныя імхі. Утвараюць рыхлыя бледна-зялёныя або цёмна-зялёныя дзярнінкі.

## Віды 
Род налічвае каля 130 відаў. Паводле сайта The Plant List — 221 від.

На тэрыторыі Беларусі сустракаюцца наступныя 3 віды:
* ;
*  (занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі);
* .

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Rhynchostegium // ИАС «ООПТ России» 
* Rhynchostegium  // The Plant List
* *Игнатов М. С., Игнатова Е. А.* Род **Rhynchostegium** Bruch, Schimp. & Gümbel — **Ринхостегиум** // Научный журнал Arctoa 
* *Lars Hedenäs* Rhynchostegium   // Australian National Botanic Gardens

Катэгорыя:Брахітэцыевыя
Ціток

**Цітоў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Іванавіч Ціток (нар. 1967) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
* Уладзімір Уладзіміравіч Ціток (нар. 1959) — беларускі вучоны ў галіне генетыкі, селекцыі, фізіялогіі і біяхіміі раслін.
Уладзімір Уладзіміравіч Ціток

**Уладзімір Уладзіміравіч Ціток** (нар. , Мінск) — беларускі вучоны ў галіне генетыкі, селекцыі, фізіялогіі і біяхіміі раслін. Член-карэспандэнт (2014), доктар біялагічных навук (2002).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1981).

З 1983 года ў Інстытуце генетыкі і цыталогіі АН БССР, з 2007 — загадчык лабараторыі. З 2009 па 2022 — дырэктар Цэнтральнага батанічнага саду НАН Беларусі.

## Узнагароды 
Міждзяржаўная прэмія «Зоркі Садружнасці» (2015) за цыкл работ і распрацовак «„Бэз Перамогі“ як інструмент выкарыстання калекцый дэкаратыўных раслін батанічных садоў краін СНД для адлюстравання гераічнага мінулага савецкага народа і фарміравання патрыятызму».

## Навуковая дзейнасць 
Даследаваў генетычны і селекцыйны патэнцыял роду Linum на аснове распрацоўкі шматтэставых малекулярна-генетычных і фізіка-хімічных метадаў аналізу. Абгрунтаваў і распрацаваў генетычныя прынцыпы біяэнергетычнай канцэпцыі гетэрозісу, якая дазваляе пашырыць уяўленні аб механізме фарміравання гібрыднай магутнасці пры атрыманні высокапрадуктыўных гібрыдаў сельскагаспадарчых культур і стварыць базу для практычнага выкарыстання атрыманых даных у селекцыйным працэсе лёну, тамата, пшаніцы, трыцікале і іншых культур, ідэнтыфікацыі і аналізу стваранай у Рэспубліцы Беларусь ільнопрадукцыі. Значна пашырыў даследаванні рэдкіх і знікаючых відаў раслін прыроднай флоры Беларусі, лекавых, рэзка-араматычных, кармавых і біяэнергетычных раслін.

Аўтар больш за 400 навуковых прац, у тым ліку 14 манаграфій, 18 сартоў раслін, 4 патэнтаў.

### Бібліяграфія 
* Биоэнергетические процессы при гетерозисе. Минск, 1991 (в соавт.).
* Генетика, физиология и биохимия льна. Минск, 2010 (в соавт.).
* Современные инструментальные методы анализа льнопродукции. Минск, 2011 (в соавт.).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Уладзімір Уладзіміравіч Ціток у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Батанікі СССР
Катэгорыя:Батанікі Беларусі
Катэгорыя:Селекцыянеры СССР
Катэгорыя:Селекцыянеры Беларусі
Катэгорыя:Генетыкі СССР
Катэгорыя:Генетыкі Беларусі
Катэгорыя:Біяхімікі СССР
Катэгорыя:Біяхімікі Беларусі
2-е тысячагоддзе

**Другое тысячагоддзе** — прамежак часу з 1 студзеня 1001 года нашай эры па 31 снежня 2000 года нашай эры.

Характарызуецца буйным скокам у тэхнічным і сацыяльным развіцці ў параўнанні з усімі папярэднімі тысячагоддзямі.

## Гістарычная перыядызацыя 2-га тысячагоддзя 
* 1001—1300: Высокае Сярэднявечча
* 1300—1500: Позняе Сярэднявечча
* 1500—1640: I перыяд Новага Часу
* 1640—1918: II перыяд Новага Часу (канец Першай сусветнай вайны)
* 1918—1945: I перыяд Найноўшага часу (канец Другой сусветнай вайны)
* з 1945: II перыяд Найноўшага часу

## Палітычная гісторыя 
### Сярэднявечча 
#### Еўропа 
Заходняя Еўропа:

* Каралеўства Венгрыя (1000—1526)

Італія:

* Каралеўства Італія (961—1802)
* Папская вобласць (752—1870)

Іспанія:

* Каралеўства Сіцылія (1130—1816)
* Кордаўскі халіфат (929—1031)
* Арагонская карона (1035—1479)
* Кастыльская карона (1230—1716)
* Гранадскі эмірат (1230—1492)

Скандынавія:

* Эпоха вікінгаў (936—1397)
* Кальмарская унія (1397—1523)

Усходняя Еўропа:

* Усходняя Рымская імперыя (330—1453)
* Кіеўская Русь (880—1150)
* Каралеўства Харватыя (925—1102)
* Каралеўства Боснія (1154—1463)
* Другое Балгарскае царства (1185—1396)
* Вялікае Княства Літоўскае (c. 1236—1795)
* Залатая Арда (1240s-1502)
* Вялікае Княства Маскоўскае (1283—1547)

#### Бліжні Усход 
* Халіфат Абасідаў (750—1517)
* Фацімідскі халіфат (910—1171)
* Вялікая Сельджукская імперыя (1037—1194)
* Мамлюкскі султанат (1250—1517)
* Дынастыя Цімурыдаў (1370—1507)

### Ранні Новы Час 
Еўропа

* Габсбургская манархія (1526—1867)
* Іспанская імперыя (1402—1975)
* Калоніі Партугаліі (1415—2002)
* Калоніі Нідэрландаў (1543—1975)
* Брытанская імперыя (1583—1997)
* Калоніі Францыі (1605—1960)

Азія

* Асманская імперыя (1299—1922)
* Дынастыя Зендаў (1750—1794)
* Імперыя Цын (1644—1912)
* Дынастыя Афшарыдаў (1736—1796)
* Імперыя Вялікіх Маголаў (1399—1950)

### Новы Час 
Еўропа

* Расійская імперыя (1721—1917)
* Аўстра-Венгрыя (1867—1918)
* Каралеўства Італія (1861—1946)
* Германская імперыя (1871—1918)
* Трэцяя французская рэспубліка (1870—1940)
* Трэці рэйх (1933—1945)
* Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік (1922—1991)

Азія

* Дынастыя Каджараў (1794—1925)
* Брытанская Індыя (1858—1947)
* Японская імперыя (1868—1947)
* Кітайская Рэспубліка (1912—1949)
* Кітайская Народная Рэспубліка (з 1949)

Амерыка

* Злучаныя Штаты Амерыкі (з 1776)
* Злучаныя Правінцыі Цэнтральнай Амерыкі (1823—1841)
* Вялікая Калумбія (1819—1831)


Катэгорыя:Тысячагоддзі