open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сакалоў

**Сакалоў** — рускае прозвішча. Жаночая форма: Сакалова.

## Вядомыя носьбіты 
* Алег Валер’евіч Сакалоў — расійскі гісторык.
* Алесь Сакалоў — беларускі скульптар.
* Анатоль Сакалоў — беларускі вайсковы і грамадскі дзеяч.
* Барыс Сяргеевіч Сакалоў — расійскі геолаг і палеантолаг.
* Васіль Змітравіч Сакалоў (1919—1990) — рускі празаік, нарысіст, паэт.
* Віктар Аляксеевіч Сакалоў (1938—2014) — беларускі вучоны ў галіне фізкультуры і спорту, педагог, заслужаны трэнер Беларусі, заслужаны дзеяч фізічнай культуры Беларусі.
* Генадзь Аляксандравіч Сакалоў (нар. 1931) — ветэрынарны ўрач. Доктар ветэрынарных навук (1988), прафесар (1989).
* Дзмітрый Іванавіч Сакалоў — расійскі геолаг.
* Міхаіл Аляксандравіч Сакалоў — рускі і беларускі архітэктар.
* 
* Павел Пятровіч Сакалоў (1764—1835) — рускі скульптар, прадстаўнік класіцызму, акадэмік Імператарскай Акадэміі мастацтваў.
* Слава Макаравіч Сакалоў — беларускі мастак манументальна-дэкаратыўнага мастацтва.
* 
* Уладзілен Аляксеевіч Сакалоў (нар. 1934) — беларускі архітэктар.
* 
* Уладзіслаў Генадзевіч Сакалоў — расійскі харавы дырыжор.
* Юрый Мацвеевіч Сакалоў — рускі і ўкраінскі фалькларыст, літаратуразнавец.
* Ягор Цімафеевіч Сакалоў (1750—1824) — архітэктар, прадстаўнік класіцызму, акадэмік Імператарскай Акадэміі мастацтваў.
* Яфрэм Яўсеевіч Сакалоў (1926—2022) — першы сакратар ЦК КПБ (1987−1990).

## Гл. таксама 
* Іван Сяргеевіч Сакалоў-Мікітоў (1892—1975) — рускі савецкі пісьменнік.
* Павел Пятровіч Сакалоў-Скаля (1899—1961) — савецкі мастак і педагог.

Катэгорыя:Рускія прозвішчы
Шалягі (Пухавіцкі раён)

**Шалягі́** (, ) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Навапольскага сельсавета. Месцяцца за 37 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 65 км ад Мінска, 14 км ад чыгуначнай станцыі Рудзенск на лініі Мінск — Асіповічы, на левым беразе ракі Пціч, цераз рэчку ад Азярычына.

## Назва 
Паводле тапаніміста Вадзіма Жучкевіча, назва ўтвораная ад прозвішча Шэлег.

## Гісторыя 
У другой палове XVIII стагоддзя вёска ў Менскім павеце Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, уласнасць Янушэўскай.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі. У 1800 годзе вёска ў Ігуменскім павеце Мінскай губерні, уласнасць А. Шышкі. Пасля 1861 года ў Цітвянскай воласці Ігуменскага павета. Паводле перапісу 1897 года ў вёсцы ёсць хлебазапасны магазін.

З канца лютага 1918 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай воласць абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У снежні 1918 года занята Чырвонай Арміяй, з 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Савецкай Беларусі, з 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР. У час польска-савецкай вайны ў жніўні 1919 — ліпені 1920 гадоў пад акупацыяй Польшчы (Мінская акруга ГУУЗ).

З 31 ліпеня 1920 года ў Беларускай ССР.

У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

У 1966 годзе да вёскі далучаны гістарычныя Пяскі, цяпер вуліца Паўднёвыя Пяскі. У сваю чаргу Пяскамі пачала звацца гістарычная Альхоўка.

Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Узлянскага сельсавета.

## Насельніцтва 
* 1800 год — 2 двары, 18 жыхароў
* 1897 год — 19 двароў, 146 жыхароў
* 1908 год — 26 двароў, 160 жыхароў
* 1917 год — 33 двары, 181 жыхар
* 1999 год — 33 жыхары
* 2002 год — 18 двароў, 27 жыхароў
* 2010 год — 14 жыхароў
* 2012 год — 3 гаспадаркі, 3 жыхары
* 2019 год — 6 жыхароў

## Вядомыя асобы 
* Рыгор Папараць (1902—1948) — беларускі паэт.
* Алесь Макарэвіч (1918—1967) — беларускі літаратуразнавец, крытык.

## Спіс вуліц 
 ў Шалягі цераз раку Пціч, 2017 г.]]
* Паўднёвыя Пяскі вуліца
* Радужная вуліца
* Рачная вуліца

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Навапольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёна
Стагіра (старажытны горад)

**Стагіра** () — старажытнагрэчаскі горад, размешчаны ў цэнтры Македоніі, недалёка ад усходняга ўзбярэжжа паўвострава Халкідзікі. Галоўным чынам вядомы як радзіма Арыстоцеля, былога грэчаскага філосафа і эрудыта, вучня Платона і настаўніка Аляксандра Македонскага. Горад размешчаны прыкладна ў 8 км на поўнач ад сучаснай вёскі Стагіры, недалёка ад горада Алімпіяда.

Катэгорыя:Грэчаскія калоніі на Халкідзіках
Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Грэцыі
Канстанцін Мікалай Радзівіл

Князь **Канстанцін Мікалай Юзаф Радзівіл** (10 ліпеня 1902, Сташаў — верасень 1944) — польскі арыстакрат і землеўладальнік, афіцэр Арміі Краёвай.

## Біяграфія 
Прадстаўнік княжацкага роду Радзівілаў герба «Трубы». Трэці сын князя Мацея Мікалая Якуба Станіслава Радзівіла (1873—1920), графа на Шыдлоўцы, і графіні Ружы Патоцкай (1878—1931). Браты — Крыштаф Мікалай Артур, Артур Мікалай Антоній і Мацей Мікалай Марыя.

У 1924 годзе Канстанцін Радзівіл скончыў Гандлёвую акадэмію ў Антверпене, а ў 1926 годзе — Школу Падхарунжых рэзерву кавалерыі ў Грудзёндзе і атрымаў чын падпаручніка рэзервовай кавалерыі з прызначэннем у 4-ы полк конных стралкоў у Плоцку. Затым кіраваў маёнткам Зэгржэ.

У 1939 годзе ў пачатку Другой сусветнай вайны Канстанцін Радзівіл прыняў удзел у якасці добраахвотніка ў вераснёвай кампаніі, выконваў абавязкі назіральніка ў аэрапорце самастойнай аператыўнай групы «Палессе» генерала Франца Клеберга. Пасля капітуляцыі польскай арміі ён вярнуўся дамоў.

6 кастрычніка 1939 года быў арыштаваны немцамі і пасаджаны ў турму ў Пултуску, дзе знаходзіўся да 18 сакавіка 1940 года. Быў вызвалены са зняволення высілкамі Маўрыкія Патоцкага і яго сябра Яна Піянткоўскага, затым быў высланы з сям’ёй з маёнтка Зэгржэ.

У красавіку 1941 года Канстанцін Радзівіл уступіў у Саюз Узброенай Барацьбы (з 1942 года — Армія Краёва), дзе атрымаў пасаду кватэрмайстара 3-га батальёна Рэйнскага легіёна ў 7-м перыметры варшаўскай акругі «Нашыйнік». 19 красавіка 1944 года атрымаў чын паручніка рэзерву. Таксама Канстанцін Радзівіл з 1941 года прымаў актыўны ўдзел у працы кіраўніцтвам канспірацыйнай арганізацыі зямян, якая дзейнічала на тэрыторыі варшаўскага раёна для забеспячэння Арміі Краёвай.

У верасні 1944 года быў забіты немцамі падчас Варшаўскага паўстання.

## Сям’я і дзеці 
24 жніўня 1927 года ажаніўся з графіняй Марыяй Жалтоўскай (9 чэрвеня 1906 — 7 жніўня 1999), дачкой графа Леана Жалтоўскага і Ганны Мяжынскай. Іх дзеці:

* Крыштаф Мікалай Мацей Леан (нар. 17 жніўня 1928), жонка з 1954 года з князёўна Марыя Ядвіга Чартарыйская (нар. 1930)
* Ян Мацей Мікалай (5 лютага 1930 — 12 жніўня 2004), жонка з 1962 года Эльжбета Карская (нар. 1940)
* Альберт Геранім Мікалай (нар. 14 ліпеня 1931), жонка з 1957 года князёўна Ганна Марыя Чартарыйская (нар. 1932)

## Спасылкі 
* Генеалогія роду Радзівілаў 

Канстанцін Мікалай
Катэгорыя:Памерлі ў Варшаве
Катэгорыя:Армія Краёва
Дарога Р115

**Дарога ** — аўтамабільная дарога рэспубліканскага значэння ў Беларусі, якая злучае Віцебск і Гарадок. Працягласць — 37,685 км. Праходзіць па тэрыторыі Віцебскага і Гарадоцкага раёнаў Віцебскай вобласці.

## Маршрут 
## Гл. таксама 
* Аўтамабільныя дарогі Беларусі

## Спасылкі 
* Дэпартамент БЕЛАЎТАДОР

Катэгорыя:Дарогі Беларусі
Джан Галеаца Сфорца

**Джан Галеаца Марыя Сфорца** (; , Абіятэграса — , Павія) — герцаг Міланскі з 1476 па 1494 гады.

Старэйшы сын Галеаца Марыа Сфорцы і Боны Савойскай. Пасля забойства бацькі, ва ўзросце сямі гадоў атрымаў у спадчыну тытул герцага Міланскага. 3 студзеня 1477 года яго маці, Бона Савойская, была абвешчана рэгенткай. Яна кіравала герцагствам з дапамогай сакратара яе забітага мужа, Франчэска Сіманеты.

Аднак неўзабаве дзядзька Джана Галеаца, Ладавіка, пачаў набіраць рэальную ўладу. Тытул герцага насіў хлопчык, а кіраваў Ладавіка. Каб умацаваць альянс паміж Міланскім герцагствам і Неапалітанскім каралеўствам, ён ажаніў пляменніка з  (1470—1524), дачкой караля Альфонса II. З-за хуткага шлюбу Кастэла Сфарцэска дэкараваў сам Леанарда да Вінчы, запрошаны да двара Ладавіка. Вяселле адбылося 2 лютага 1489 года; пара мела трох дзяцей:
* Іпаліта (1490—1501);
* Франчэска (1491—1512);
* Бона (1495—1557), якая нарадзілася праз тры месяцы пасля смерці бацькі. Выйшла замуж за караля польскага і вялікага князя літоўскага Жыгімонта I.

Джан Галеаца памёр ва ўзросце 25 гадоў. Шматлікія чуткі вінавацілі ў яго смерці Ладавіка, які працягнуў кіраваць у якасці герцага.

## Спасылкі 
* Генеалогія Джан Галеаца Сфорца 

Катэгорыя:Сфорца
Сфорца
Сфорца
Tron: Legacy (саўндтрэк)

«**Tron: Legacy**» — саўндтрэк да фільма 2010 года «Трон: Спадчына», кампазітарамі якога ўпершыню выступіў французскі электронны дуэт «Daft Punk». Рэліз альбома адбыўся 6 снежня 2010 года.

## Спіс кампазіцый 
Уся музыка напісана Daft Punk пры ўдзеле аркестра пад кіраўніцтвам Джозефа Трапанезе.

## Пазіцыі ў чартах 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* *Tron: Legacy (soundtrack)* на Metacritic

Катэгорыя:Саўндтрэкі 2010 года
Катэгорыя:Саўндтрэкі
Сакалова

**Сакало́ва** — жаночая форма прозвішча Сакалоў, а таксама тапонім.

## Прозвішча 
* Ала Анатолеўна Сакалова (нар. 1953) — беларускі вучоны ў галіне права.
* Алена Канстанцінаўна Сакалова (нар. 1950) — беларускі дырыжор.
* Алена Сакалова-Лекант (1891—1960) — беларуская настаўніца, грамадская дзяячка.
* Валянціна Фёдараўна Сакалова (нар. 1939) — літаратуразнаўца. Доктар філалагічных навук (1988), прафесар (1989).
* Вольга Уладзіленаўна Сакалова (нар. 1958) — беларускі архітэктар.
* Галіна Мікалаеўна Сакалова (1935—2001) — беларускі сацыёлаг і філосаф.
* Клара Уладзіміраўна Сакалова (нар. 1931) — беларускі архітэктар.
* Любоў Сяргееўна Сакалова (1921—2001) — савецкая актрыса.
* Наталля Львоўна Сакалова (нар. 1973) — беларуская біятланістка.
* Наталля Міхайлаўна Сакалова (нар. 1945) — беларускі архітэктар.
* Святлана Мікалаеўна Сакалова (нар. 1966) — доктар філасофіі.
* Тамара Міхайлаўна Сакалова — беларускі мастак.
* Яніна Міхайлаўна Сакалова — украінская журналістка.

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Сакалова — аграгарадок у Бярозаўскім раёне
** Сакалова — вёска ў Жабінкаўскім раёне
* Віцебская вобласць:
** Сакалова — вёска ў Мёрскім раёне
* Гродзенская вобласць:
** Сакалова — вёска ў Слонімскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Сакалова — вёска ў Горацкім раёне
** Сакалова — вёска ў Мсціслаўскім раёне
### Расія 
* Сакалова (Вяземскі раён)
* Сакалова (Навадугінскі раён)
* Сакалова (Сычоўскі раён)
Tron: Legacy Reconfigured

**Tron: Legacy Reconfigured** — альбом рэміксаў да альбома Tron: Legacy.

Альбом сабраў неадназначныя водгукі. На Metacritic ён атрымаў ацэнку 59/100, якая азначае сярэднія або змешаныя водгукі. Рэмікc трэка «End of Line» ад Photek быў намінаваны на Лепшы некласічны рэміксавы запіс на 54-й цырымоніі «Грэмі». Рэмікс The Glitch Mob «Derezzed» быў выкарыстаны ў прома-роліках і трэйлерах да мультсерыяла «Трон: Паўстанне», анімацыйнага прыквела да фільма.

### Спіс кампазіцый 
Катэгорыя:Альбомы 2011 года
Катэгорыя:Альбомы рэміксаў
Сакалішча

**Сакалі́шча** (, ) — аграгарадок у Расонскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі Уваходзіць у склад і з’яўляецца цэнтрам Сакалішчанскага сельсавета.

## Геаграфія 
Знаходзіцца за 26 кіламетраў на паўднёвы захад ад гарадскога пасёлка Расоны, за 133 кіламетры ад Віцебска, за 23 кіламетры ад чыгуначнай станцыі Боркавічы, каля ракі Нішча, на аўтамабільнай дарозе Полацк — Клясціцы.

## Гісторыя 
У час Вялікай Айчыннай вайны ў вёсцы дзейнічала група Сакалішчанскага патрыятычнага падполля.

## Насельніцтва 
* 324 жыхары, 132 двары (2001)

## Інфраструктура 
* Сярэдняя школа
* Дом культуры і бібліятэка
* Аддзяленне сувязі

## Памятныя мясціны 
* На заходняй ускраіне вёскі гарадзішча. — 
* Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.
* Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан.
* Помнік Я. П. Кульневу.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сакалішчанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Расонскага раёна
Міхал Антоні Радзівіл

Князь **Міхал Антоні Радзівіл** (; 1 кастрычніка 1687, Клецк — 29 жніўня 1721) — дзяржаўны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, крайчы вялікі літоўскі (з 1706), староста лідскі, вількамірскі, ковенскі, мяцельскі і неманоіцкі. Родапачынальнік шыдлавецкай лініі Радзівілаў, буйны землеўладальнік.

## Біяграфія 
Малодшы сын канцлера вялікага літоўскага Дамініка Мікалая Радзівіла (1653—1697) і яго першай жонкі князёўны Ганны Марыяны Палубінскай.

У дзесяцігадовым узросце застаўся сіратой. Апекуном малодшых — Міхала Антонія і Мікалая Фаўсціна стаў старэйшы брат Ян Мікалай Радзівіл.
Пасля смерці бацькі ў спадчыну Міхалу Антонію дастаўся горад Шыдловец з наваколлямі ў Сандамірскім ваяводстве.

Пра жыццё і дзейнасць Міхала Антонія вядома мала. У хроніках горада Шыдлоўца захаваліся запісы пра тое, што ў 1711 годзе ён звяртаўся за атрыманнем згоды біскупа кракаўскага на будаўніцтва сінагогі. Паводле афіцыйных звестак, яўрэйская абшчына ў Шыдлоўцы была заснавана ў тым жа годзе. Затым там пабудавалі сінагогу і будынак для правядзення рытуальнага абраду абмывання, заклалі яўрэйскія могілкі.

У 1704 годзе Міхал Антоні пабраўся шлюбам з Марцыянай Сясіцкай. У сям'і нарадзілася двое дзяцей — дачка Ізабела (1711—1761), якая пасля выйшла замуж за кашталяна троцкага і пісара вялікага літоўскага Тадэвуша Францішка Агінскага і сын-спадчыннік Леан Міхал (1722—1751), які нарадзіўся ўжо пасля смерці бацькі, з-за чаго яму далі мянушку *Паграбовец*.

Шлюб з Марцыянай Сясіцкай значна пашырыў зямельныя надзелы Радзівіла за кошт прынесенага пасагу, у прыватнасці, сяло Паланечка (цяпер Баранавіцкага раёна Брэсцкай вобласці) і іншыя маёнткі ў Наваградскім ваяводстве.

## Спасылкі 
* Teresa Zielińska. Апісанне гісторыі роду Радзівілаў  

Міхаіл Антоній
Катэгорыя:Крайчыя вялікія літоўскія
Катэгорыя:Старосты лідскія
Катэгорыя:Старосты вількамірскія
Катэгорыя:Старосты ковенскія
Катэгорыя:Старосты мяцельскія
Катэгорыя:Старосты неманойцкія
Франкфурцкі ўніверсітэт прыкладных навук

**Франкфурцкі ўніверсітэт прыкладных навук** () — універсітэт у Франкфурце-на-Майне. Быў заснаваны 1 жніўня 1971. Для ўніверсітэта характэрна міжнародная арыентацыя: студэнты з больш чым 100 краін вучацца ў гэтай навучальнай установе. Таксама існуюць шматлікія праграмы абмена с універсітэтамі іншых краін з магчымасцю атрымання двайных дыпломаў.

Універсітэт мае наступныя факультэты:
* Архітэктура / Грамадзянскае будаўніцтва / Геаматыка
* Інфарматыка і вылічальная тэхніка
* Эканоміка і права
* Ахова здароўя і сацыяльная праца

Катэгорыя:Універсітэты Германіі
Катэгорыя:Франкфурт-на-Майне
Эрколе I д’Эстэ

**Эрколе I д’Эстэ** (, ;  — ) — прадстаўнік італьянскага дваранскага роду д'Эстэ, герцаг Модэны (1471), Ферары і Рэджа-Эмілія.

## Біяграфія 
Эрколе (*Эркюль*) д’Эстэ нарадзіўся ў Ферары, у сям'і Нікола III д'Эстэ (1383—1441), маркіза Ферары і сеньёра Модэны і яго трэцяй жонкі Рычыярды дзі Салюца (пам. 1474). Будучы герцаг Ферары і Модэны атрымліваў адукацыю пры двары Альфонса V, караля Арагонскага і Неапалітанскага, дзе правёў 15 гадоў — з 1445 па 1460 год. Эрколе асвоіў там не толькі ваенныя мастацтвы і рыцарскія дабрадзейнасці, але таксама стаў вялікім знаўцам антычнай архітэктуры і вытанчаных мастацтваў, што ў далейшым нямала спрыяла яго рэпутацыі знатака і заступніка італьянскага Адраджэння.

У 1471 годзе, пасля смерці свайго зводнага брата Борса, Эрколе становіцца герцагам Ферарскім. Пазней, у 1473 годзе ён бярэ шлюб з Элеанорай Арагонскай, унучкай Альфонса V. Гэты саюз, заключаны 3 ліпеня ў Неапалі, яшчэ больш умацоўвае сілу і моц Ферары.

## Шлюб і дзеці 
Жонка: Элеанора Арагонская (22 чэрвеня 1450 — 11 кастрычніка 1493) — дачка Фернанда I, караля Неапалітанскага і Ізабелы дэ Клермон, прынцэсы дзі Таранта.
Дзеці:
* Ізабела (18 мая 1474 — 13 лютага 1539), жонка Франчэска Ганзага, маркіза Мантуанскага;
* Беатрычэ (29 чэрвеня 1475 — 2 лютага 1497), жонка Ладавіка Сфорца, герцага ди Бары;
* Альфонса I (21 ліпеня 1476—31 кастрычніка 1534), герцаг Модэны, Ферары і Рэджыа (1505—1534), муж сумна вядомай Лукрэцыі Борджыя;
* Фернанда (28 верасня 1477—22 лютага 1540), у 1506 годзе быў пасаджаны ў турму сваім братам Альфонса, дзе і сканаў 34 года праз;
* Іпаліта I (20 сакавіка 1479 — 3 верасня 1520), кардынал, архібіскуп Ферары;
* Жыгімонта (8 верасня 1480—9 жніўня 1524).

Эрколе меў двух пазашлюбных дзяцей:
* Лукрэцыя, жонка Анібале Бенціволья;
* Джуліа (13 ліпеня 1478 — 13 сакавіка 1561), у 1506 годзе быў пасаджаны ў турму сваім братам Альфонса, пасля 53-х гадоў зняволення, быў вызвалены.

Катэгорыя:Герцагі ферарскія
Катэгорыя:Герцагі модэнскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XV стагоддзя
Катэгорыя:Д’Эстэ
Сандамірскае ваяводства (да 1795 года)

**Сандамірскае ваяводства** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Кароны Польскай у складзе Малапольскай правінцыі, утвораная ў XIV стагоддзі. Цэнтр — горад Сандамір. Сандамірскае ваяводства падзялялася на 7 паветаў. Рэзідэнцыяй ваяводы быў горад Сандамір, а земскі сеймік збіраўся ў Апатаве.

Ваяводства было заснавана на тэрыторыі былога Сандамірскага княства, знаходзілася ў паўднёва-заходняй часціне Рэчы Паспалітай, на захадзе Малапольшчы. Сандамірскае ваяводства мела 2-х сенатараў у Сенаце. У 1790 годзе колькасць насельніцтва ваяводства складала 381 623 чалавек, плошча ваяводства — 23 860 км². У 1795 годзе пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай Сандамірскае ваяводства было ліквідавана і далучана да Заходняй Галіцыі Аўстрыйскай манархіі.

## Адміністрацыйны падзел 
* Вісліцкі павет — Вісліца
* Апачынскі павет — Апочна
* Радамскі павет — Радам
* Пільзнэнскі павет — Пільзна
* Сандамірскі павет — Сандамір
* Стэнжыцкі павет — Стэнжыца
* Хэнцінскі павет — Хэнціны

## Літаратура 
* Gloger, Zygmunt. Województwo Sandomierskie // *Geografia historyczna ziem dawnej Polski*. — Kraków, 1903.

Катэгорыя:Ваяводствы Каралеўства Польскага
Музей камунікацыі ў Франкфурце-на-Майне

**Музей камунікацыі** () — музей у Франкфурце-на-Майне. Быў адчынены 31 снежня 1958 пад назвай Музей федэральнай пошты (Bundespostmuseum). Знаходзіцца на т.зв. Музейным беразе (раён Заксэнхаўзэн на поўдні Франкфурта). 

Пастаянная экспазіцыя музея займае плошчу каля 2500 кв.м. і паказвае гісторыю развіцця камунікацыі.

На другімым паверсе побач з дзіцячай майстэрняй знаходзіцца форум - месца для малых выстаў, якія рэгулярна мяняюцца. На трэцім паверсе прадстаўлены вялікія часовыя выставы. На даху знаходзіцца радыёстанцыя, якую магчыма наведаць некалькі разоў на тыдзень.

Да калекцыі музея належыць цалкам адноўлены паштовы аўтобус тыпу ACO 1925 года выпуску. Гэта апошні аўтобус гэтага тыпу, які сёння застаўся.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Музеі
Катэгорыя:Музеі Германіі
Катэгорыя:Музеі Франкфурта-на-Майне
Трон (гульня)

**Tron** — аркадная камп'ютарная гульня, распрацаваная ў 1982 годзе, якая вырабляецца і распаўсюджваецца Bally Midway. Яна заснавана на фільме Walt Disney Productions Трон, які быў выпушчаны ў тым жа годзе. Гульня складаецца з чатырох падгульняў, натхнёных падзеямі навукова-фантастычнага фільма. У ёй прысутнічаюць некаторыя персанажы і абсталяванне з фільма, напрыклад, светлавыя матацыклы, баявыя танкі і Вежа ўводу-вываду. Даход ад гульні перавысіў першапачатковы даход ад фільма.

У 1983 годзе Midway выпусціла працяг Discs of Tron, які быў натхнёнае баямі з фільма, у якіх адбывалася кіданне дыска. Іншым працягам стала камп'ютарная гульня 2003 Tron 2.0. 10 студзеня 2008 годзе гульня была выпушчаная для Xbox Live Arcade пад брэндам Disney Interactive.

У фільме 2010 года Трон: Спадчына гульнявы аўтамат з гэтай гульнёй з'яўляецца ў адным з эпізодаў. Ён апісваецца як вырабляны кампаніяй ENCOM International, а не Bally Midway. Ён таксама прысутнічае на прома-сайце «ENCOM International».

## Апісанне 
### Гульнявы аўтамат 
Гульня пастаўлялася ў трох відах гульнявых аўтаматаў: звычайны вертыкальны, міні вертыкальны і гарызантальны. Дызайн вертыкальнага аўтамата звязаны з фільмам. Яго асаблівасцю з'яўляюцца дзве крыніцы падсвятлення і намаляваныя на ім флюарэсцэнтнай фарбай лініі, якія нагадваюць блакітныя і чырвоныя ланцугі мікрасхем з фільма «Трон». У цёмным пакоі гульнявых аўтаматаў лініі свяціліся.

Ва ўсіх аўтаматах прысутнічае джойсцік з 8 напрамкамі для руху, адной кнопкай для стральбы або кіравання хуткасцю і дыск для кіравання кірункам агню (такі ж набор элементаў кіравання выкарыстоўваўся ў Kozmik Krooz'r, іншай гульні Midway.

### Гульнявы працэс 
Гулец прымае ролю аднаго з персанажаў фільма «Трон» і павінен прайсці чатыры падгульні, у кожнай з якіх ёсць 12 узроўняў з нарастаючай складанасцю. Узроўні названыя ў гонар моў праграмавання, у прыватнасці «BASIC», «RPG», «COBOL», «FORTRAN», «SNOBOL», «PL1», «PASCAL», «ALGOL», «ASSEMBLY», «OS», «JCL» і «User»(пасля гэтага яшчэ раз паўтараецца «User»). Перш чым прайсці на новы ўзровень, неабходна скончыць усе падгульні на бягучым узроўні.

## Успрыманне 
Гульні Tron часопісам Electronic Games была прысвоена ўзнагарода «Coin-Operated Game of the Year».

## Спасылкі 
* *Tron* — сайт з апісаннем гульні
* Версія гульні з выкарыстаннем тэхналогіі Flash на сайце *Tron Legacy*
Маўзалей шэйха Сефі ад-Дзіна

**Ханака і свяцілішча шэйха Сафі ад-Дзін у Ардэбілі** () — мемарыяльны комплекс у Ардэбілі, пабудаваны для шэйха Сефі ад-Дзіна. У 2010 годзе абвешчаны адным з помнікаў Сусветнай спадчыны.

Шэйх Сефі ад-Дзін — заснавальнік ісламскага суфійска-дэрвішскага ордэна і прадстаўнік дынастыі Сефевідаў, быў родам з Ардэбіля. Грабніца шэйха, малітоўная зала і мячэць утвараюць разам адзіны комплекс — маўзалей-мячэць. Складовай часткай комплексу з’яўляецца невялікі ўнутраны двор (31 метр у даўжыню і 16 у шырыню). Перад уваходам распасціраюцца сады і доўгая алея.
thumb|230px|left|Унутраны двор

thumb|230px|right|План комплексу
Будынак маўзалея пабудаваў сын шэйха Сефі ад-Дзіна — Садр ад-Дзін шэйх Муса, пасля смерці бацькі ў 1334 годзе. Пазней, у перыяд з канца XVI да пачатку XVIII стагоддзя ўключна падчас кіравання дынастыі Сефевідаў комплекс зведаў мноства змен. Паступова ўзводзіліся новыя прыбудовы, ствараліся новыя памяшканні. Тут хавалі прадстаўнікоў кіруючай дынастыі і іх жонак, а таксама воінаў, якія загінулі падчас кровапралітных бітваў, у прыватнасці Чалдыранскай бітвы. Цяпер будынак маўзалея мае ў вышыню 17 метраў і ўяўляе сабой круглую, купалападобную вежу. Знешні бок сцен і купал аздоблены каляровай пліткай розных адценняў. Будаўнікі комплексу змаглі рацыянальна выкарыстаць большую частку абмежаванай прасторы, размясціўшы там бібліятэку, мячэць, школу, маўзалей, водны рэзервуар, шпіталь, кухні, булачную і рабочыя памяшканні. Шлях, які вядзе да свяцілішча шэйха, падзелены на 7 сегментаў, якія адлюстроўваюць сем этапаў суфійскага містыцызму, і падзелены 8 брамамі, якія сімвалізуюць восем палажэнняў суфізму. Багата ўпрыгожаныя фасады і інтэр’еры ўяўляюць сабой найрэдкі ўзор сярэдневяковай ісламскай архітэктуры.

## Літаратура 
* Ching, D.K. (2007). A Global History of Architecture. Hoboken, New Jersey: John Wiley & Sons, Inc.. pp. 479. ISBN 0-471-26892-5.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Храмы і маўзалеі ісламу
Катэгорыя:Архітэктура Ірана
Катэгорыя:З'явіліся ў 1334 годзе
Катэгорыя:Сусветная спадчына паводле алфавіта
Катэгорыя:Ардэбіль
Трон (саўндтрэк)

«**Tron: Original Motion Picture Soundtrack**» — саўндтрэк да фільма 1982 года з той жа назвай, які запісаны Вендзі Карласам з двума дадатковымі музычнымі трэкамі, якія былі прадастаўлены гуртам «Journey». Альбом быў выпушчаны 9 ліпеня 1982 года, у дзень рэлізу фільма.

## Спіс кампазіцый 
## Спасылкі 
*Soundtracks for *TRON* at Internet Movie Database

Катэгорыя:Саўндтрэкі 1982 года
Катэгорыя:Саўндтрэкі
Бейбарс

**Бейбарс**

## Асобы
* Бейбарс I (1223 ці 1225 — 1 ліпеня 1277) — мамлюкскі султан Егіпта і Сірыі (1260—1277) з дынастыі Бахрытаў
* Бейбарс II (пам. 1310) — мамелюкскі султан з дынастыі Бахрытаў, кіраваў у 1309 годзе
## Іншае 
* Бейбарс — арабскі эпас
* Мячэць Бейбарса
Старая Дангола

thumb|Касцёл з гранітнымі калонамі, кан. VII ст. 

**Старая Дангола** () — рэшткі сярэднявечнага горада, цэнтра дзяржавы Макурыя на поўначы Судана.

Старая Дангола месціцца на правым беразе ракі Ніл у 127 км на поўдзень ад сучаснай Данголы. Дакладны час заснавання не вядомы. Відавочна, ён узнік у IV - VI стст. н. э. Да VII ст. была пабудавана ўмацаваная крэпасць, вакол якой з'явілася буйное гандлёвае паселішча. У 642 г. і 652 г. каля горада адбыліся дзве буйныя бітвы, якія спынілі прасоўванне арабаў у Нубію. З VI ст. горад выконваў важную ролю як хрысціянскі рэлігійны цэнтр. У перыяд росквіту ў пачатку 2 тысячагоддзя н. э. тут мелася 12 касцёлаў. У пачатку XIV ст. быў заваяваны мамлюкамі. У 1365 г. мамлюкі канчаткова зруйнавалі Старую Данголу, а адміністрацыйны цэнтр перанеслі на поўнач.

На месцы сярэднявечнага горада захаваліся толькі рэшткі хрысціянскага кляштара і некаторых сярэднявечных касцёлаў. Старая Дангола таксама з'яўляецца важным мусульманскім цэнтрам паломніцтваў. Каля старажытнай хрысціянскай часткі знаходзяцца мусульманскія могілкі з пірамідальнай магільняй суфійскага падзвіжніка і адной з найстаражытнейшых мячэцяў у Афрыцы. Захавалася стэла з надпісам, пакінутым егіпецкім намеснікам Абдулой Бершамбуі ў 1317 г.

## Спасылкі 
* Old Dongola
* African Kingdoms
* Old Dongola Gallery

Катэгорыя:Нубія
Катэгорыя:Археалогія ў Судане
Катэгорыя:Былыя сталіцы
Катэгорыя:Колішнія гарады Афрыкі
Катэгорыя:Населеныя пункты на Ніле
Батанічны сад Белфаста

ля ўваходу ў батанічны сад]]
**Батанічны сад Белфаста** ()&nbsp;— батанічны сад у горадзе Белфаст (Паўночная Ірландыя, Вялікабрытанія). Сад размешчаны ў паўднёвай частцы горада на Станміліс-роўд, паблізу універсітэта Квінс. Музей Ольстэра размешчаны ля галоўнага ўваходу батанічнага саду.

## Гісторыя 
Сад быў адкрыты ў 1828 годзе як прыватны Каралеўскі батанічны сад Белфаста. Да 1895 быў адкрыты для грамадскасці толькі па нядзелях. Затым сад стаў грамадскім паркам.

Найбольш адметным у батанічным садзе з'яўляецца зімовы сад у Пальмавай аранжарэі. Першы камень у падмурак быў закладзены маркізам Данегалам у 1839 годзе, працы былі завершаны ў 1840 годзе. Гэта адзін з самых ранніх прыкладаў крывалінейных чыгунных аранжарэй у свеце. Распрацавана Чарльзам Ланьянам і пабудавана Рычардам Цёрнерам, белфасцкая Пальмавая аранжарэя з'яўляецца папярэдніцай аранжарэі ў К'ю і Ірландскага нацыянальнага батанічнага саду ў Гласневіне. Цёрнер пабудаваў абедзве гэтыя аранжарэі. Пальмавая аранжарэя складаецца з двух крылаў — прахалоднага крыла і трапічнага крыла, якое мае купал. Ланьян змяніў свае першапачатковыя планы і павялічыў вышыню купала, што дазваляе вырошчваць нашмат вышэйшыя расліны. У мінулым тут расла 11-мятровая лілея *Doryanthes palmeri*, радзімай якой з'яўляецца Аўстралія, яна нарэшце заквітнела ў сакавіку 2005 года пасля 23 гадоў чакання. У Пальмавай аранжарэі таксама расце 400-гадовая *Xanthorrhoea*.

У батанічным садзе ёсць і іншая аранжарэя, пабудаваная ў 1889 годзе, якая мае унікальны дызайн. У 1932 годзе быў пабудаваны ружоўнік.

## Галерэя 

Файл: Botanic Green in Winter, December 2010.jpg|Батанічны сад зімой
Файл:Belfast (365), October 2009.JPG|Інтэр'ер аранжарэі
Файл:Belfast (370), October 2009.JPG|Ставок
Файл:Belfast (388), October 2009.JPG|Вазон
Файл:Urn, Palm House.JPG|Дэкаратыўная урна
Файл:Aloe Saponaria.jpg|*Aloe maculata*

## Спасылка 
* Walk NI - Botanic Gardens
* Belfast City Council - Botanic Gardens 

Катэгорыя:Батанічныя сады Вялікабрытаніі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1828 годзе
Катэгорыя:Белфаст
Дарога Р151

**Дарога ** — аўтамабільная дарога рэспубліканскага значэння у Беларусі, якая з’яўляецца старым напрамкам на Полацк. Працягласць — 15,68 км. Праходзіць па тэрыторыі Віцебскага раёна Віцебскай вобласці.

## Маршрут 
## Гл. таксама 
* Аўтамабільныя дарогі Беларусі

## Спасылкі 
* Дэпартамент БЕЛАЎТАДОР

Катэгорыя:Дарогі Беларусі
Tron: Evolution

«**Tron: Evolution»** — камп’ютарная гульня ў жанры action-adventure з выглядам ад трэцяй асобы, распрацаваная кампаніяй «Propaganda Games» і выдадзеная «Disney Interactive» у 2010 годзе.

## Гульнявы працэс 
На працягу ўсёй гульні гульцу будуць пастаянна трапляцца розныя ворагі, то гэта «чорныя варты» ці заражаныя праграмы. Часам будуць трапляцца і такія праграмы, якія непаражальныя да некаторых вашых баявым здольнасцей. Вельмі часта гульцу будуць трапляцца Дыск-Станцыі, пры дапамозе якіх ён можа ўдзельнічаць у гульнях і атрымліваць сабе розныя версіі (узроўні), а з атрыманнем версіі гулец атрымлівае і Мбайт, пры дапамозе якіх ён можа паляпшаць свае характарыстыкі. Таксама гэтыя версіі можна зарабіць і ў самой гульні, забіваючы «чорных вартаўнікоў» і заражаныя праграмы, а таксама выконваючы місіі.

## Сюжэт 
У сетцы Трон з'яўляецца вірус Абраксас, які заражае бяскрыўдныя праграмы. У якасці рэакцыі ў адказ Кевін Флін стварае праграму Анон. Абраксас задавальняе паляванне за Анонам, што прыводзіць апошняга да моста, з якога Анон назірае за забойствам Трона. Квора з'язджае ў Арджыю разам з Анонам расказаць лідару ізаморфаў — Радыі пра здарэнне, але прыбыўшы да Радыі, яны даведаліся, што CLU ужо паспеў расказаць ўласную версію гібелі сістэмнага адміністратара. Пачуўшы праўду ад Кворы, Радыя рассылае вестку па ўсёй сеткі. CLU пачынае паляванне на Анонам, адначасна распавядаючы Радыі аб тым, што ён стварыў Абраксаса з звычайнага ізаморфа. Радыя пасылае Анона знайсці Гібсана — ізаморфа, які даў прытулак Кевіну Фліну. У бітве з Абраксасам апошні ператварае Гібсана ў вірус і Анону даводзіцца забіць яго. Вярнуўшыся ў амаль разбураную Арджыю, Анон мае намер забіць Абраксаса, і ў выніку вірус закідвае абломкамі. Кевін Флін даў Анону заданне знайсці выкрадзеную Квору і вярнуць яе цэлай. Адправіўшыся на флагман CLU — Рэгулятар, Анон ўступае ў бітву з Абраксасам і канчаткова забівае яго. Анону атрымоўваецца выратаваць Квору, але ён сам гіне. Далей Кевін Флін забірае Квору.

## Музычнае суправаджэнне 
Музыка для гульні напісаная Сашам Дзікісянам (Sonic Mayhem), Крысам Веласка (God of War) і Кевінам Мантэем. Дзве кампазіцыі («Derezzed» і «The Grid»), напісаныя Daft Punk, былі ўзятыя з саўндтрэка фільма Трон: Спадчына.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт гульні

Катэгорыя:Гульні для Windows
Катэгорыя:Гульні для Xbox 360
Катэгорыя:Гульні для PlayStation 3
Музей скульптур пад адкрытым небам Мідлхейм

**Музей скульптур пад адкрытым небам Мідлхейм** (, ) — музей пад адкрытым небам у бельгійскім горадзе Антверпен.

## Гісторыя 
Парк Мідлхейм вядомы з 1342 года, у 1910 годзе ён быў выкуплены горадам у прыватных уладальнікаў. У час Другой сусветнай вайны быў моцна пашкоджаны падчас авіяцыйных бамбардзіровак. У 1950 годзе ў парку прайшла першая міжнародная выстаўка скульптуры і ў тым жа годзе па ініцыятыве бургамістра Антверпена Крайбекса быў створаны музей сучаснай скульптуры пад адкрытым небам. У стварэнні музея таксама прымалі ўдзел і вядомыя замежныя спецыялісты, у тым ліку прафесар Палукіні, скульптары Генры Мур і Восіп Цадкін.

## Калекцыя 
У калекцыі музея 1360 твораў мастацтва, у тым ліку 480 скульптур, 280 медалёў і 600 малюнкаў і гравюр.

File:Bourdelle Heracles boogschutter 1909.jpg| Антуан Бурдэль, «Геракл - лучнік», 1909
File:Auguste Renoir Venus Victrix 1914.jpg | П'ер-Агюст Рэнуар, Venus Victrix, 1914
File:Auguste Rodin Balzac 1897.jpg|Агюст Радэн, «Бальзак», 1897
File:La Rivière by Aristide Maillol (Beeldentuin Middelheim Museum).jpg| Арыстыд Маёль, «Рака», 1938-1943
|Рык Ваўтэрс, «Вар'ятка»
File:Middelheim6.jpg|

## Літаратура 
* Т. А. Седова, «Художественные музеи Бельгии» (серия «Города и музеи мира»), издательство «Искусство», 1972, стр.209-218 

## Спасылкі 
* Middelheimmuseum  

Катэгорыя: Музеі Антверпена
Катэгорыя: Мастацкія музеі Бельгіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1950 годзе
Франкфурцкі марафон

**Франкфурцкі марафон** (афіцыйная назва да 2010: *Commerzbank Frankfurt Marathon*, з 2011: *BMW Frankfurt Marathon*) — марафон, які праводзіцца штогод у Франкфурце-на-Майне, пачынаючы з 1981. Гэта старэйшы гарадскі марафон і другі па колькасці ўдзельнікаў марафон у Германіі.

## Рэкорды марафону 
Мужчыны: 2:03:42, Вільсан Кіпсанг (Wilson Kipsang) (Кенія), 2011

Жанчыны: 2:19:10, Валары Джэмелі Айябей (Valary Jemeli Aiyabei) (Кенія), 2019

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка Франкфурцкага марафона

Катэгорыя:Спартыўныя спаборніцтвы ў Германіі
Катэгорыя:Марафоны
Забыццё (фільм)

**«Забыццё»** ( — «забыццё») — фантастычны баявік рэжысёра Джозефа Касінскі па аднайменным неапублікаваным графічным рамане. У галоўных ролях — Том Круз, Вольга Курыленка, Андрэа Райсбара, Морган Фрымэн і Меліса Леа. Джозеф Касінскі напісаў сцэнарый, спрадзюсіраваў і выступіў у якасці рэжысёра фільма. Прэм’ера ў ЗША адбылася 19 красавіка 2013 года.

Зямля, перажыўшы вайну з іншапланетнымі захопнікамі, абязлюдзела; рэшткі чалавецтва рыхтуюцца пакінуць непрыдатную для жыцця планету. Галоўны герой — тэхнік па абслугоўванні дронаў — знаходзіць карабель NASA, які разбіўся, каманда якога гіне ў яго на вачах. Яму ўдаецца выратаваць толькі адну жанчыну — і неўзабаве ён разумее, што гэта пераверне яго жыццё.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Фільмы-баевікі ЗША
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы ЗША
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Экранізацыі коміксаў ЗША
Катэгорыя:Постапакаліптычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы-антыўтопіі
Катэгорыя:Фільмы IMAX
Катэгорыя:Фільмы пра кланіраванне
Катэгорыя:Фільмы пра ўварванне прышэльцаў
Катэгорыя:Фантастычныя фільмы 2013 года
Катэгорыя:Фільмы-баевікі 2013 года
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фантастычныя баевікі
Катэгорыя:Фільмы Universal Pictures
Катэгорыя:Фільмы Relativity Media
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2013 года
Спіс самых высокіх будынкаў Франкфурта-на-Майне

right|thumb|400px|Від на Франкфурт з усходу

Франкфурт – адзін з нямногіх гарадоў Еўропы, якія маюць скайлайн ці панараму, якую дамінуюць небаскробы. Таму гэты горад часта называюць Mainhattan - намёк на Манхэтан у Нью-Ёрку. Асабліва шмат вышынных будынкаў знаходзяцца ў так званым Фінансавым квартале. Найбольш старымі вышыннымі будынкамі ў Франкфурце лічацца пабудаваныя паміж 1923 і 1926 Mousonturm і адміністрацыйны будынак I.G. Farben, сёння галоўны будынак універсітэта. Першыя будынкі вышынёй больш за 50 метраў існуюць з 50-х гадоў 20-га стагоддзя; небаскробы вышэй за 150 метраў пачалі будаваць у сярэдзіне 70-х гадоў. У 21 стагоддзі з’явіліся такія будынкі як Tower 185, Opernturm, Skyper, Gallileo, Nextower і Westhafen Tower. Зараз у Франкфурце ёсць 14 будынкаў вышэй за 150 метраў, з іх 10 вышэйшых будынкаў Германіі.

Будынак The Squaire над чыгуначным вакзалам франкфурцкага аэрапорта мае даўжыню 660 метраў, шырыню 65 метраў і вышыню 45 метраў. З плошчай каля 140 000 кв. метраў гэта самы вялікі офісны будынак у Германіі. 
Найвышэйшым збудаваннем Франкфурта з’яўляецца з 1978 года тэлевежа Europaturm (337,5 метраў).  У Europaturm ёсць памяшканні для наведвальнікаў, але з-за недастатковай рэнтабельнасці  яны былі зачынены ў 1999.

Час ад часу (дагэтуль у 1996, 1998, 2001, 2007 і 2013 гг.) у Франкфурце паводзіцца Фестываль небаскробаў. Падчас фестывалю каля пятнаццаці будынкаў, якія як правіла не з'яўляюцца агульнадаступнымі, адчыняюць для наведвальнікаў.

## Самыя высокія будынкі 
Гэты спіс утрымлівае ўсе будынкі Франкфурта, вышыня якіх дасягае 100 метраў без надбудоў. Вышыня будынкаў узята пераважна з базы дадзеных Council on Tall Buildings and Urban Habitat  і Emporis . Усе будынкі сартаваны ў адпаведнасці з афіцыйнай вышынёй. Яна ўключае ў сябе шпілі, калі яны з'яўляюцца часткай архітэктуры будынка, але не ўключае радыёантэны. Таксама пералічаны будынкі, якія яшчэ знаходзяцца ў стадыі будаўніцтва, але ўжо дасягнулі сваёй вышыні. Дадаткова пазначаны збудаванні, якія не класіфікуюцца як вышынныя будынкі, таму што менш за 50 працэнтаў ад іх агульнай плошчы можа выкарыстоўвацца як карысная плошча  (напрыклад тэлевізійныя вежы, царквы, стадыёны).

## Будуюцца 
## Знесеныя 
## Зноскі 
Катэгорыя:Франкфурт-на-Майне
Катэгорыя:Спісы будынкаў і збудаванняў паводле гарадоў
Петршын

**Пе́тршын** (, ) — узгорак у цэнтры Прагі (Чэхія) на левым беразе ракі Влтавы. Вышыня 327 м. Найбольш вядомая гара Прагі.

 ]]
У язычніцкія часы ўзгорак быў месцам пакланення Пяруну. Пры Карле IV на ўзгорку было ўзведзена абарончае збудаванне — Галодная сцяна. На вяршыні — Петршынская вежа, якая нагадвае Эйфелеву, пабудаваная ў 1891 годзе. Паводле легенды з Петршына ўзгорка княгіня Лібуша прадказала нараджэнне Прагі. Па схіле ўзгорка, да ракі, пракладзена лінія фунікулёра. Таксама на ўзгорку размешчаны .

## Славутасці 
Царква святога Міхаіла Архангела – драўляная царква з 17-га стагоддзя ў бойковскім стылі перанесеным ў 1929 годзе з Падкарпацкай Русі

## Спасылкі 
Катэгорыя:Геаграфія Прагі
Катэгорыя:Узгоркі Чэхіі
Кузьменка

**Кузьменка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Андрэй Віктаравіч Кузьменка (1968—2015) — украінскі спявак, прадзюсар, пісьменнік, акцёр.
* Матрона Іванаўна Кузьменка (1915—2003) — беларуская актрыса, педагог.
* Таццяна Іванаўна Кузьменка (нар. 1926) — беларускі інжынер-будаўнік.
* Уладзімір Іванавіч Кузьменка (нар. 1952) — беларускі гісторык.
* Уладзімір Мікалаевіч Кузьменка (нар. 1942) — беларускі архітэктар.
Музей фінскай архітэктуры

**Музей фінскай архітэктуры** (, ) — музей у горадзе Хельсінкі (Фінляндыя).

## Агульныя звесткі 
Музей быў заснаваны ў 1956 годзе і з'яўляецца другім найстарэйшым у свеце музеем архітэктуры. Музей фінскай архітэктуры быў створаны на базе фатаграфічнай калекцыі фінскай асацыяцыі архітэктараў (SAFA), якая была створана ў 1949 годзе.

Музей арганізуе выстаўкі ў Фінляндыі і за мяжой. Музей мае архіў і бібліятэку і падае тэхнічныя, навукова-даследчыя, выдавецкія і інфармацыйныя паслугі.

Будынак музея быў спраектаваны Магнусам Ш'ерфбекам ў стылі неарэнесансу, будаўніцтва было завершана ў 1899 годзе. Спачатку дом выкарыстоўваўся для размяшчэння навуковых арганізацый і ўстаноў універсітэта. Музей пераехаў у гэты будынак у 1981 годзе, да гэтага ён размяшчаўся ў будынку былога драўлянага павільёна ў Кайвапуйста.

Музей размяшчаецца на трох паверхах. На першым паверсе знаходзяцца касы, кнігарня і бібліятэка. На другім паверсе - часовыя выстаўкі, на трэцім - пастаянная экспазіцыя, архіў і адміністрацыя музея.

Музей увесь час арганізуе выстаўкі, прысвечаныя фінскай і замежнай архітэктуры. У любы момант часу ў музеі адначасова праходзяць дзве выстаўкі. На выстаўках прадстаўлены работы вядомых архітэктараў, работы пераможцаў архітэктурных конкурсаў і г. д.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт музея 

Катэгорыя:Архітэктурныя музеі
Катэгорыя:Музеі Фінляндыі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1956 годзе
Беланоска таўстахвостая

**Беланоска таўстахвостая** (*Leucorrhinia caudalis*) — від разнакрылых стракоз.

## Апісанне 
Страказа сярэдняга памеру: даўжыня брушка 24-27 мм, крыла 29-32 мм. Адрозніваецца ад іншых прадстаўнікоў роду расшыраным на канцы брушкам. Цела чорнае. Брушка самцоў у пярэдняй частцы з блакітным налётам. Пры аснове задніх крылаў па адной чорнай пляме. Птэрастыгма белая. Анальныя прыдаткі светла-жоўтыя.

## Пашырэнне 
Усходне-еўрапейскі від з ізаляванымі ўчасткамі арэала. У Беларусі трапляецца лакальна.

Месцы пражывання: забалочаныя ўчасткі праточных вадаёмаў, старыцы рэк, парослыя часцей за ўсё белымі або жоўтымі гарлачыкамі.

## Асаблівасці біялогіі 
Вясенне-летні від. Цыкл развіцця 2 гады. Лічынкі жывуць у стаячых або слабапраточных дыстрафаваных вадаёмах, парослых воднай расліннасцю.

## Літаратура 
* Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 1993. ISBN 5-85700-095-5

Катэгорыя:Сапраўдныя стракозы
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1840 годзе
Мікола Лупсякоў

**Мікола (Мікалай Радзівонавіч) Лупсяко́ў** (,  — , Мінск) — беларускі пісьменнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 4 сакавіка 1919 года ў Маскве ў сялянскай сям’і.

У 1921 годзе сям’я з Масквы вярнулася на радзіму — у вёску Папаратнае (цяпер — у Жлобінскім раёне). У 1932 годзе сям’я пераехала ў суседнюю вёску Вішанькі, дзе бaцькa — колішні мaтpoc лiнкopa «Пeтpaпaўлaўcк», a пaзнeй лeдaкoлa «Тaймыp» — пpaцaвaў cтapшынёй кaлгaca.

У 1935 годзе паступіў на рабфак пры Белдзяржуніверсітэце, а ў 1936 годзе — на літаратурны факультэт Мінскага педагагічнага інстытута, які скончыў у 1941 годзе.

У 1941 годзе мабілізаваны ў Чырвоную Армію. Пасля заканчэння ў 1942 годзе Смаленскага артылерыйскага вучылішча актыўна ўдзельнічаў у баях пад Масквой, на Цэнтральным і Варонежскім франтах, у бітвах пад Курскам і Харкавам, дзе ў сакавіку 1943 года быў цяжка паранены. Пасля лячэння пісьменнік быў дэмабілізаваны з дзеючай арміі.

Працаваў у газеце «» (1943—1944), рэдакцыях часопісаў «Беларусь» (1944—1945) і «Бярозка» (1945—1949). Сябра Саюзу пісьменнікаў СССР з 1944 года.

Памёр 12 лютага 1972 года ад сардэчнага прыступу, не дажыўшы менш за месяц да свайго 53-годдзя. Пахаваны ў Мінску на Чыжоўскіх могілках.

## Творчасць 
Пісаць пачаў яшчэ ў школе. Пры падтрымцы Кузьмы Чорнага ў 1935 годзе надрукаваў у альманаху «Аднагодкі» апавяданне «Нeчaкaнae».

Пасля дэмабілізацыі і вяртання ў Беларусь выдаў зборнікі апавяданняў «Першая атака» (1944), «Апавяданні» (1947), «Мост» (1947), «Дружба» (1952), «Чырвоны бераг» (апавяданні і нарысы, 1954), «Дняпроўская чайка» (1957, 1988), «Паядынак» (1957), «У вераб’іную ноч» (1958), «Ля пераправы» (1959), «Прырэчча» (аповесць і апавяданні, 1961), «На берагах Дняпра» (1966), Выбраныя творы (1968). Пасля смерці пісьменніка выйшлі зборнікі апавяданняў «Міхалаў дуб» (1974), «Дняпроўская чайка» (1988).

Для дзяцей выйшлі кніжкі апавяданняў «Разведчыкі» (1949), «На вірах» (1974) і аповесць «Я помню…» (1964).

Пераклаў на беларускую мову асобныя творы Дж. Лондана, , , А. Гайдара,  і іншыя.

## Цікавыя факты 
Кузьма Чорны, які вельмі клапаціўся аб чысціні беларускай мовы і які дапамог маладому аўтару выступіць у друку, перад смерцю з жалем і расчараваннем занатуе ў сваім «Дзённіку», што Лупсякоў, як і большасць іншых беларускіх пісьменнікаў, так і не авалодаў належным чынам беларускай мовай.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны I ступені і медалямі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі СССР
Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі з рускай мовы
Катэгорыя:Памерлі ад інфаркту міякарда
Скайлайн

**Скайлайн** () — лінія горада; ўрбаністычная панарама або від на горад збоку. Від на горад зверху не з’яўляецца скайлайнам. Слова выкарыстоўваецца фатографамі пры здымцы хмарачосаў. Аснову скайлайна складаюць дамінуючыя хмарачосы. Скайлайн найбольш эфектны пры поглядзе з боку вадаёма, у сувязі з тым, што бліжэйшыя будынкі бачныя найбольш выразна. Скайлайн часцяком выкарыстоўваюць у кінаіндустрыі.

Тэрмін «Скайлайн г. Нью-Ёрка» быў упершыню ўведзены ў 1896 годзе, такую назву мела каляровая літаграфія Чарльза Грэхама ў дапаўненні часопіса *New York Journal.*

## Гл. таксама 
* Гарадскі пейзаж
* Ведута

а, Нью-Ёрк]]

Катэгорыя:Горад
Катэгорыя:Ландшафт
Нівалду Алвіш Фрэйташ Сантуш

**Ніва́лду А́лвіш Фрэ́йташ Са́нтуш** (; нар. , Сан-Нікалау, Каба-Вердэ), больш вядомы як проста **Ніва́лду** або **Нівалда** — кабавердыйскі футбаліст, паўабаронца партугальскага клуба «Уніян» з Каімбры. Ігрок нацыянальнай зборнай Каба-Вердэ (2011—2018).
 
## Клубная кар’ера 
Нарадзіўся на востраве Сан-Нікалау афрыканскай дзяржавы Каба-Вердэ. У 18 гадоў футбаліст пераехаў з мясцовага клуба «Батуке» ў Партугалію, у клуб «Акадэміка». Аднак зайграў у клубе не адразу: 4 гады гулец правёў у арэндзе, у клубах: «Канісал», «Фатыма», «Рыбейран», «Турызенсі» (усё ў трэцім партугальскім дывізіёне). Толькі ў 2011 годзе Нівалду нарэшце зайграў у эліце партугальскага футбола. У «Акадэміцы» ён правёў 2 гады і 19 матчаў. Пасля чаго перайшоў у чэшскія «Цепліцы», дзе за 2 гады правёў 48 матчаў і забіў 7 мячоў.

3 красавіка 2015 года падпісаў кантракт з мінскім «Дынама». Хутка замацаваўся ў аснове дынамаўцаў, выкарыстоўваўся звычайна на пазіцыі левага паўабаронцы. З чэрвеня з-за хваробы перастаў з’яўляцца на полі. Аднавіўся ад хваробы ў жніўні, аднак згуляў толькі за дубль, а неўзабаве кантракт з паўабаронцам быў разарваны.

У студзені 2016 года вярнуўся ў склад «Цепліцаў», гуляў там да лета 2017 года. У студзені 2018 года перайшоў у румынскі клуб «Канкордыя», пакінуў яго па заканчэнні сезона 2018/19. У лютым 2020 года зноў далучыўся да «Канкордыі», а ў ліпені перайшоў у клуб «Анадыя» з трэцяга дывізіёна Партугаліі. Летам 2022 года перабраўся ў «Акадэміку», пакінуў клуб у студзені 2023 года і неўзабаве далучыўся да «Уніяна».

## Міжнародная кар’ера 
З’яўляецца іграком нацыянальнай зборнай Каба-Вердэ, у якой дэбютаваў 3 верасня 2011 года ў матчы супраць Малі. У складзе сваёй зборнай прымаў удзел у Кубках афрыканскіх нацый 2013 і 2015.

## Дасягненні 
*  Уладальнік Кубка Партугаліі: 2012
*  Пераможца трэцяга дывізіёна чэмпіянату Партугаліі: 2008/09

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Каба-Вердэ
Катэгорыя:Ігракі зборнай Каба-Вердэ па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Акадэміка Каімбра
Катэгорыя:Ігракі ФК Канісал
Катэгорыя:Ігракі ФК Фатыма
Катэгорыя:Ігракі ФК Рыбейран
Катэгорыя:Ігракі ФК Турызенсі
Катэгорыя:Ігракі ФК Цепліцы
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Канкордыя К’яжна
Катэгорыя:Ігракі ФК Анадыя
Катэгорыя:Ігракі ФК Уніян Каімбра
Сілезія (значэнні)

**Сілезія** — гістарычны рэгіён у цэнтральнай Еўропе, падзелены паміж Чэхіяй, Германіяй і Польшчай. Тэрыторыя Сілезіі складаецца з наступных абласцей:
* Ніжняя Сілезія — падзелена паміж Германіяй і Польшчай.
*  — у Польшчы, усходняя частка Ніжняй Сілезіі з гарадамі Намыславам і Ключбаркам.
* Верхняя Сілезія — падзелена паміж Чэхіяй і Польшчай.
* Чэшская Сілезія — у Чэхіі.
* Цешынская Сілезія — падзелена паміж Чэхіяй і Польшчай.
* Сілезія — пруская правінцыя ў складзе Германскай імперыі ў 1815—1918 і ў 1938—1941 гадах.
## Гл. таксама 
* (257) Сілезія — астэроід.
* Старонкі значэнняў Шлёнск і Слёнск (магчымыя транслітарацыі слова  — польскай назвы Сілезіі).
Брненскае княства

**Брненскае княства** () — княства на поўдні Маравіі, дзе ў XI—XII стст. кіравала адна з галін роду Пржэмыславічаў.

У 1054 годзе князь Бржэціслаў I пастанавіў, што старэйшы ў родзе павінен кіраваць у Празе, а малодшыя атрымліваюць Маравію і павінны падпарадкоўвацца старэйшаму князю. Паводле гэтага старэйшы сын Бржэціслава, Спытыгнеў II, стаў у 1055 годзе князем чэшскім. Маравія была падзелена на 2 часткі, якія атрымалі другі і трэці сыны Бржэціслава. Ураціслаў атрымаў частку Маравіі са стальцам у Оламаўцы (Оламаўцкае княства), Конрад у выніку частку мараўскіх зямель зса стальцам у Брне, якія склалі Брненскае княства. Пазней з яго вылучылася Зноемскае княства.

Брненскае княства межавала з аўстрыйскімі землямі, і абараняла Чэхію ад нападаў з поўдня.

Пасля смерці Святаполка Емніцкага Брненскае княства ўвайшло ў склад уладанняў маркграфа Маравіі Уладзіслава Індржыха.

Катэгорыя:Гісторыя Маравіі
Катэгорыя:Брненскае княства
Катэгорыя:Княствы
Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Чэхіі
Катэгорыя:Гісторыя Брна
Вілем Курц (старэйшы)

**Вілем Курц** (; 13 чэрвеня 1847 — 6 сакавіка 1902) — чэшскі заолаг, педагог і грамадскі дзеяч, заснавальнік сям’і, якая ўнесла значны ўнёсак у чэшскую культуру XX стагоддзя (тры наступныя пакаленні гэтай сям’і — Вілем Курц-малодшы, Ілона Курцава-Шцепанава і Павел Шцепан).

## Біяграфія 
Скончыў гімназію ў Градзецы-Кралавэ, затым факультэт прыродазнаўства Карлава ўніверсітэта. Выкладаў у гімназіях Нямецкага Брода, Кутнай-Горы і (з 1884 г.) Прагі; у 1874 г. абараніў доктарскую дысертацыю.

У 1870-я гг. публікаваў у Працах Венскай акадэміі навук і ў «Часопісе навуковай заалогіі» навуковыя артыкулы, пераважна пра галінаставусых ракападобных (*Cladocera*). Склаў «Геалагічную схему Кутнагорскай акругі» (; 1877). У далейшым займаўся з большага педагагічнай працай: напісаў некалькі навучальных дапаможнікаў — у тым ліку «Гербарый для сярэдняй школы» () і «Батаніка для апошніх класаў сярэдняй школы» (). Завяршыла праца Міраслава Тырша «Асновы фізкультуры» і сам напісаў «Увядзенне ў школьную фізкультуру» (; 1872).

Грамадская дзейнасць Курца была накіравана на развіццё турызму ў Чэхіі. У 1888 г. ён разам з Ураціславам Пасаўскім стаў адным з заснавальнікаў Клуба чэшскіх турыстаў, на працягу шасці гадоў быў галоўным рэдактарам «Часопіса турыстаў» (). Напісаў некалькі турыстычных даведнікаў, у прыватнасці, «365 выездаў на вечар з Прагі» ().

У 1890 г. менавіта Курц выступіў у артыкуле «Назіральная вежа на Петршынскім узгорку — краявід з найбліжэйшай будучыні Прагі» () з ініцыятывай будаўніцтва ў пражскім раёне Петршын назіральнай вежы. У 1894 г., таксама па ініцыятыве Курца, назіральная вежа была пабудавана і на вяршыні гары Чэрхаў; каменны будынак замест драўлянага быў узведзены ўжо пасля смерці Курца па праекце яго паплечніка Ураціслава Пасаўскага і атрымала назву Курцава вежа.

Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Чэхіі
Катэгорыя:Педагогі Чэхіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў раёне Гаўлічкаў-Брод