open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Канстанцін II

[right|thumb|Партрэт Канстанціна II на залатым [солідзе]]
**Флавій Клаўдзій Канстанцін ** (; 316, Арль — 340, Альза) — сын Канстанціна Вялікага, рымскі імператар-суправіцель у 337—340 гадах.

## Біяграфія 
Канстанцін верагодна нарадзіўся ў Арлі ў 316 годзе і як яго браты быў хрысціянінам. Яго маці лічылася Фауста, аднак гэта сцвярджэнне немагчыма, паколькі дакладна вядома, што ў жніўні таго ж года яна нарадзіла Канстанцыя II. У такім разе Канстанцін II быў сынам іншай жанчыны, а такім чынам і незаконнанароджаным. У 317 годзе ён быў абвешчаны цэзарам разам са сваімі зводным братам Крыспам. У 323 годзе ўдзельнічаў у паходзе супраць сарматаў, атрымаўшы тытул «Сармацкі Найвялікшы». У 326 годзе ён быў намінальна прызначаны камандзірам гальскіх легіёнаў пасля смерці свайго зводнага брата Крыспа. Відаць Канстанцін атрымаў перамогу над алеманамі, з прычыны таго, што мянушку «Алеманскі» з’яўляецца на яго надпісу ў 328 годзе. У 332 годзе Канстанціна паслалі камандуючым на Дунай ваяваць з вестгоцкім кіраўніком Арыярыхам у адказ на просьбу сармацкіх і вандальскіх плямёнаў, для якіх той уяўляў пагрозу. Рымскае войска атрымала сур’ёзную перамогу, нанясучы цяжкія страты варварам і захапіўшы шматлікіх палонных, у тым ліку і сына правадыра. У 333 годзе Канстанціна II перавялі ў Аўгусту Трэвіраў ахоўваць рэйнскую мяжу. Да 335 года Канстанцін быў жанаты, але імя яго жонкі невядома.

У гады, якія папярэднічалі смерці бацькі, займаў пасаду суддзі ў Галіі. Пасля смерці бацькі і забойства стрыечных братоў атрымаў пры падзеле імперыі гальскую прэфектуру. У выніку спрэчкі, якая ўзнікла ў Канстанціна з-за ўладання Афрыкай і Італіяй з братам Канстантам, разгарэлася вайна. У бітве пры Альзе, каля Аквілеі ў 340 годзе, Канстанцін прайграў бітву і загінуў. Ён быў адданы праклёну памяці.

## Літаратура 
* Канстанцін II 

Катэгорыя:Манархі, якія загінулі ў баі
Катэгорыя:Дынастыя Канстанціна
Катэгорыя:Рымскія імператары IV стагоддзя
Арыярых

**Арыярых** (Ariarich) — правадыр вестготаў, кіраваў у 1-й палове IV стагоддзя.

## Біяграфія 
Арыярых быў першым вестгоцкім правадыром, імя якога данеслі да нас, як Касіядор, так і іншыя антычныя крыніцы. Ён, верагодна, быў першым вестгоцкім «суддзёй» (*kindins*) які нам вядомы. Канстанцін Вялікі ў 332 годзе заключыў з ім саюз, паводле ўмоў якога готы за штогадовую грашовую ўзнагароду пастаўлялі пэўную колькасць дапаможных атрадаў і маглі аднавіць жыццёва неабходны для іх гандаль з рымскімі суседзямі на Дунаі. Варта, верагодна, выказаць здагадку, што готы яшчэ да 332 года былі рымскімі федэратамі, але саюз з Канстанцінам — гэта першы дагавор паміж Рымам і гоцкім народам, пра які паведамляюць сучаснікі. Сын Арыярыха адправіўся ў якасці закладніка ў Канстанцінопаль. Цалкам магчыма, што яго клікалі Аорых і ён быў бацькам Атанарыха.

## Літаратура 
* Іардан. Пра паходжанне і дзеянні гетов
* Аміян Марцэлін. Дзеянні 
* 

Катэгорыя:Каралі вестготаў
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы IV стагоддзя
Сьюзан Полгар

**Сью́зан** (**Жу́жа**) **Полгар** (таксама Сьюзан Полджар, , народж. ; нар.  Будапешт, Венгрыя) — венгерская, потым амерыканская шахматыстка, восьмая чэмпіёнка свету з 1996 да 1999 года. Заслужаны трэнер ФІДЭ (2004)

## Біяграфія 
Яе называюць Жужа Полгар: Жужа — памяньшальная форма ад Жужанна (Zsuzsanna).

Яна з’ехала з Будапешта і цяпер жыве ў Нью-Ёрку.

У студзені 1991 года Полгар стала гросмайстарам сярод мужчын. Раней гэта званне атрымалі Нона Гапрындашвілі і Мая Чыбурданідзэ.

У 1996 годзе Полгар стала чэмпіёнкай свету.

У 1999 ФІДЭ пазбавіла Жужу Полгар звання чэмпіёнкі. Пазней яна аспрэчвала гэтае рашэнне ў судзе і выйграла працэс, але званне чэмпіёнкі свету было разыграна.

Сьюзан Полгар гаворыць, акрамя венгерскай, яшчэ на шасці мовах, уключаючы эсперанта, на якой яна гаворыць з самага дзяцінства, нямецкую, рускую, іспанскую, англійскую і іўрыт.

Аб Сьюзан Полгар каналам National Geographic Channel быў зняты дакументальны фільм «Мой выдатны мозг: Зрабіце з мяне генія».

## Сёстры 
* Сафія Полгар
* Юдзіт Полгар

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Сьюзан Полгар http://www.susanpolgar.com
* 
* 

Катэгорыя:Шахматысткі Венгрыі
Катэгорыя:Шахматысткі ЗША
Катэгорыя:Шахматныя гросмайстры
Катэгорыя:Шахматныя гросмайстры сярод жанчын
Катэгорыя:Эсперантысты
Катэгорыя:Спартсмены паводле алфавіта
Катэгорыя:Выпускнікі Тэхаскага тэхналагічнага ўніверсітэта
Рыжак

**Рыжа́к** (*Camelina*) — род травяністых кветкавых раслін сямейства .

## Апісанне 
)*. ]]
Аднагадовыя і двухгадовыя травяністыя расліны з тонкімі галінастымі сцёбламі вышынёй 30—120). Насенне ўтрымлівае 25—46 % алею, выкарыстоўваемага ў тэхнічных мэтах (у т. л. у лакафарбавай і мылаварнай вытворчасці) і зрэдку ў ежу.

## Літаратура 
* 
* *Траццякоў Д. І.'' Рыжак //  — С. 392.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Капуставыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Флавія Максіма Фауста

**Фла́вія Ма́ксіма Фау́ста** (; , 289 ці 290 — , ) — жонка Канстанціна I Вялікага ў 307—326 гадах, дачка рымскага імператара Максіміяна, маці Канстанціна II, Канстанцыя II і Канстанта.

## Біяграфія 
Каб умацаваць саюз з Максіміянам, Канстанцін I ажаніўся з Фаустай і прызнаў яе брата Максенцыя ў якасці аўгуста.

Фауста мела дачыненне да звяржэння свайго бацькі. У 310 годзе Максіміян вырашыў уцягнуць дачку ў змову супраць яе мужа, але яна расказала пра змову Канстанціну, і забойства не ўдалося. У тым жа годзе Максіміян скончыў жыццё самагубствам.

Канстанцін вельмі паважаў Фаусту, і ў 323 годзе ёй быў дадзены тытул аўгусты, да гэтага яна насіла тытул «*Найвысакародная дама*» (). Але ў 326 годзе Фауста была забіта Канстанцінам. Паводле некаторых крыніц, яна абвінаваціла сына Канстанціна Крыспа ў гвалце, і Канстанцін пакараў таго смерцю. Але калі высвятлілася яго невінаватасць, Канстанцін пакараў смерцю Фаусту, «сапхнуўшы яе ў гарачую ваду ў бане». Паводле паведамлення Філасторгія яна была абвінавачана ў пралюбадзействе з нейкім Курсорам. Некаторыя даследчыкі лічаць, што Фауста жадала пазбавіцца ад Крыспа, з прычыны таго, што ён быў супернікам у барацьбе за ўладу для яе сыноў. Пазней Канстанцін аддаў Фаусту праклёну памяці (damnatio memoriae). Характэрна, што яе сыны, калі сталі імператарамі, пакінулі гэты праклён у сіле.

## Спасылкі 
* 
* http://www.roman-emperors.org/fausta.htm

Катэгорыя:Жонкі рымскіх імператараў
Катэгорыя:Дынастыя Канстанціна
Катэгорыя:Аўгусты
Рыбніца (возера)

**Ры́бніца** — возера ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі ў басейне ракі Пыранка, за 20 км у напрамку на ўсход ад горада Гродна, каля аграгарадка Азёры і вёскі Старына.

Плошча паверхні возера 2,48 км². Даўжыня 4,76 (4,78) км, найбольшая шырыня 0,9 км, даўжыня берагавой лініі 12,4 (10,8) км. Найбольшая глыбіня 7,7 (5,8) м, сярэдняя — 2,3 м. Плошча вадазбору 403 км².
Катлавіна возера лагчыннага тыпу. Вышыня схілаў ад 3—5 да 17 м. Заходнія і паўночна-заходнія берагі возера зліваюцца са схіламі катлавіны. Берагавая лінія звілістая. Дно каля берагоў пясчанае, глыбей — выслана сапрапелем.
Возера праточнае. Упадаюць рэкі Пыранка і Стрыеўка, ручаі і каналы. Выцякае рака Пыранка.

## Літаратура 
* 
*  — С. 390.
* Республика Беларусь. Гродненский район: карта. Гродно: план / Ред. Н. Н. Науменко. — Мн.: РУП «Белкартография», 2012. — 5000 экз.

## Спасылкі 
* Общая характеристика озёр Гродненской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Морфометрические параметры озёр Гродненской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Азёры Гродзенскага раёна
Катэгорыя:Басейн Котры
Алеманы

**Алема́ны** або **алама́ны** (ад герм. *alle manner* — «усе людзі», , ) — германскі саюз плямён, у які ўвайшлі плямёны з колішніх саюзаў свеваў і маркаманаў, а таксама ютунгаў, якія прыйшлі з поўначы. Пазней сталі вядомы пад імем швабаў, якія далі назву гістарычнай вобласці Швабія ў Германіі.

Мова алеманаў стала асновай для верхненямецкіх дыялектаў.

## Этнонім 
[thumb|250px|[Алеманскі дыялект]]
Першае згадванне пра алеманаў адносіцца да эпохі рымскага імператара Каракалы (кіраваў 211—217). Сярод яго тытулаў сучаснікі прыводзяць і тытул Аламанікус, гэта значыць «пераможца аламанаў». У рымскіх крыніцах назва гэтага народа часцей сустракаецца менавіта ў такой форме — Alamanni. Відаць, этымалагічна этнонім узыходзіць да германскага «alle Mannen» — «усе людзі (мужы)» і адлюстроўвае той факт, што племянны саюз алеманаў склаўся з шэрагу германскіх плямёнаў рознага паходжання.
Слова «алман» у шэрагу раманскіх моў (у прыватнасці, у французскай, італьянскай, партугальскай і іспанскай, а таксама ў персідскай, турэцкай, азербайджанскай і некаторых іншых цюркскіх мовах, якія запазычылі яго ў іх) захавалася як агульная назва немцаў.

## Паходжанне 
Упершыню пра алеманаў згадаў у 213 годзе рымскі гісторык Дыян Касій, калі гэта племя знаходзілася ў вярхоўях Майна (адзін з найбуйнейшых прытокаў Рэйна). Сцвярджаць, што гэты раён быў першапачатковым месцам іх пражывання — нельга, з прычыны таго, што ядром племя алеманаў было больш ранняе племя «семноны», якое засяляла басейн ракі Эльба.

Напачатку першага тысячагоддзя засялялі паўднёвую частку басейна Эльбы, у III стагоддзі алеманы прарвалі мяжу Рымскай імперыі па Рэйну, першымі з германцаў захапілі частку рымскай тэрыторыі — так званыя Дзесяцінныя палі паміж вярхоўямі Рэйна і Дуная, пачалі ўрывацца ў Галію і Італію. У канцы V стагоддзі былі адціснуты франкамі на тэрыторыю цяперашняй паўднёвай Германіі і заходняй Аўстрыі.

Алеманы ўдзельнічалі ў паходах на Рымскую імперыю (як і большасць германскіх плямёнаў).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Зніклыя народы Еўропы
Чэмпіянат свету па цяжкай атлетыцы 1938

**24-ы Чэмпіянат свету па цяжкай атлетыцы** прайшоў з 21 па 23 кастрычніка 1938 года ў Вене (Германская імперыя).

## Агульны медальны залік 
## Медалісты 
## Спасылка 
* Статыстыка Міжнароднай федэрацыі цяжкай атлетыкі 

1938
Катэгорыя:1938 год у спорце
Катэгорыя:Вена
Катэгорыя:Кастрычнік 1938 года
Рэлігійная суполка

**Рэлігійная суполка** (рэлігійнае таварыства)  — згуртаванне прыхiльнiкаў таго ці іншага веравызнання (канфесіі) для сумеснага спавядання свайго веравучэння i задавальнення iншых рэлiгiйных патрэбнасцяў.

Рэлігійную суполку вызначаюць наступныя рысы:
* агульнае веравызнанне (распрацаванае веравучэнне, якое належыць да якой-небудзь рэлігіі ці канфесіі);
* распрацаваная культавая практыка;
* правядзенне набажэнстваў;
* рэлiгiйная асвета i выхаванне сваiх паслядоўнiкаў.

Кіраўніцтва рэлігійнай суполкай можа ажыццяўляцца:
* рэлігійным лідарам ці прызначаным святаром;
* абраным органам;
* з’ездам ці агульным сходам вернікаў дадзенай суполкі.

У больш вузкім сэнсе, рэлігійная суполка можа разглядацца як группа вернікаў у межах якой-небудзь мясцовасці, якія належаць да адной канфесіі. Напрыклад, суполка ўніятаў Брэста альбо суполка стараабраднікаў горада Веткі.

Некалькі рэлігійных суполак могуць утвараць рэлігійнае аб’яднанне.

## Гл. таксама 
* Канфесія
* Парафія
* Рэлігія
* Рэлігійная арганізацыя
* Умма

Катэгорыя:Рэлігія
Чэмпіянат свету па цяжкай атлетыцы 1920

**20-ы Чэмпіянат свету па цяжкай атлетыцы** прайшоў з 4 па 8 верасня 1920 года ў Вене (Аўстрыя).

## Агульны медальны залік 
## Медалісты 
## Спасылка 
* Статыстыка Міжнароднай федэрацыі цяжкай атлетыкі 

1920
Катэгорыя:1920 год у спорце
Катэгорыя:Верасень 1920 года
Крысп

**Флавій Юлій Крысп**, таксама вядомы як **Флавій Валерый Крысп** ці **Флавій Клаўдзій Крысп** (; каля 305—326), рымскі імператар з тытулам цэзара ў 317—326 гадах і старэйшы сын Канстанціна Вялікага ад першага шлюбу з Мінервінай, нарадзіўся меркавана ў 305 годзе, у Нікамедыі (цяпер Ізміт). Выхаванец рытара Лактанцыя.

## Біяграфія 
Крысп нарадзіўся прыкладна паміж 299 і 305 годам на ўсходзе Рымскай імперыі. Яго маці была Мінервіна, першая жонка Канстанціна. 1 сакавіка 317 года (16 ці 18 гадоў) быў узведзены бацькам у сан цэзара са сваім малодшым братам Канстанцінам паводле мірнага дагавора з Ліцыніем, які таксама прызначыў цэзарам свайго сына, якога таксама клікалі Ліцыніем. Канстанцін відаць верыў у здольнасці свайго сына і прызначыў у якасці кіраўніка Галіі, дзе Крысп удала ваяваў з франкамі на Рэйне. У студзені 322 года Крысп ажаніўся з маладой дзяўчынай па імі Алена. Яна нарадзіла яму сына ў кастрычніку таксама года. Не захавалася ніякіх звестак пра лёс гэтага хлопчыка.

Салдаты любілі Крыспа з-за яго стратэгічных здольнасцей і перамогі, якую ён атрымаў над германцамі. Крысп правёў наступныя гады дапамагаючы свайму бацьку ў вайне з Ліцыніем, якая разгарэлася зноў. У 324 годзе Канстанцін прызначыў Крыспа ў якасці камандзіра свайго флоту, які пакінуў порт Пірэй, каб супрацьстаяць эскадры Ліцынія. Абодва флаты сустрэліся на Басфоры. 200 суднам пад камандаваннем Крыспа ўдалося атрымаць перамогу над непрыяцельскім флотам, які налічваў прыкладна 400 судоў. Крысп ваяваў з Ліцыніем і на сушы, атрымліваючы перамогі. Таксама ён быў найбольш верагодным прэтэндэнтам на прастол, з прычыны таго, што тры яго браты былі яшчэ вельмі маладыя. У 318 і ў 321 гадах быў прызначаны консулам. У 326 забіты па загадзе бацькі з прычыны паклёпу, які ішоў, верагодна, ад другой жонкі імператара — Фаўсты. Крысп быў адданы праклёну памяці

## Літаратура 
* Pohlsander, Hans. «Crispus Caesar (317—326 A.D.)». *De Imperatoribus Romanis*.

Катэгорыя:Дынастыя Канстанціна
Катэгорыя:Імператары рымскія
Беларуска-дацкія адносіны

**Беларуска-дацкія адносіны** — сённяшнія і гістарычныя адносіны паміж Распублікай Беларуссю і Каралеўствам Даніяй.

Беларусь прадстаўлена ў Даніі праз сваё пасольства ў Стакгольме. Данія прадстаўлена праз сваё пасольства ў Маскве. Данія, разам з Нарвегіяй, прызнала і ўсталявала адносіны з Беларуссю 14 студзеня 1992 г. Абедзве краіны з'яўляюцца членамі Арганізацыі па бяспецы і супрацоўніцтву ў Еўропе. Данія з'яўляецца паўнапраўным членам Савета Еўропы, ў той час як Беларусь з'яўляецца афіцыйным кандыдатам.

## Дапамога 
З 1990 па 2003 гг. Беларусь атрымала ад Даніі грашовую дапамогу ў 108 млн. дацкіх крон. Данія дапамагае Беларусі з дэмакратычным развіццём, грамадзянскай супольнасцю, свабоднымі сродкамі масавай інфармацыі і па прадухіленні гандлю людзьмі. 28 студзеня 2009 г. была праведзена сустрэча паміж беларускімі і дацкімі НДА, на якой разглядаліся пытанні пашырэння супрацоўніцтва паміж Беларуссю і Даніяй.

## Гандаль 
У 2008 годзе тавараабарот паміж Беларуссю і Даніяй склаў $ 116 млн. Беларускі экспарт склаў $ 19 мільёнаў. Дацкі экспарт склаў $ 96 млн.

У 2009 годзе тавараабарот склаў $ 118 млн. Данія інвеставала ў 21 беларускіх прадпрыемстваў.

29 студзеня 2009 года дэлегацыя абедзвюх краін абмеркавала гандлёва-эканамічныя адносіны паміж дзвюма краінамі.
Феерверк

**Феерверк** (, ад  — агонь і  — справа, праца) — дэкаратыўныя агні розных колераў і формаў, якія атрымліваюцца пры спальванні піратэхнічных саставаў.

## Гісторыя 
Першыя паведамленні пра феерверкі ўзыходзяць да Кітая 7 стагоддзя, дзе яны былі вынайдзены. Феерверкі выкарыстоўваліся для суправаджэння многіх святаў. Гэта было часткай культуры Кітая і ўзяло там свой пачатак; у канчатковым выніку яна распаўсюдзілася ў іншыя культуры і грамадства. Важныя падзеі і святы, такія як свята вясны (Кітайскі Новы год) і Свята сярэдзіны восені былі і застаюцца цяпер тым часам, калі гарантуецца феерверк. Кітай з’яўляецца найбуйнейшым вытворцам і экспарцёрам феерверкаў у свеце.

## Склад 
Асноўнымі складнікамі феерверкаў з’яўляюцца:
* корпус (з кардона, паперы, алюмінію, пластмас);
* зарады (вышыбныя, узгаральна-разрыўныя і гукавыя) з дымных порахаў, бяздымных порахаў і піратэхнічных складнікаў тыпу фотасумесяў;
* піраэлементы ў выглядзе зорачак, паходняў, таблетак з светлавых, дымавых і гукавых піратэхнічных складнікаў;
* сродкі ўзгарання — вогнеправодны шнур, электраўзгаральнікі.

Найбольш часта феерверкі складаюцца з паперы, кардоннай трубкі ці корпуса, запоўненага гаручым матэрыялам, часта — піратэхнічнымі зоркамі. Гэтыя трубкі звычайна вырабляюцца ў розных спалучэннях, каб утвараць пры гарэнні разнастайныя бліскучыя формы, часта — рознакаляровыя. Феерверкі на аснове сігнальных ракет з’яўляюцца самай распаўсюджанай формай феерверкаў, хоць упершывю выкарыстоўваліся ў ваенных мэтах.

Феерверкі могуць быць распрацаваны для гарэння з агнём і іскрамі многіх колераў, звычайна чырвоным, аранжавым, жоўтым, зялёным, сінім, фіялетавым, срэбраным і залатым.

Пры гарэнні піратэхнічныя складнікі могуць развіваць высокую тэмпературу (да 3000 °C).

Феерверкі звычайна класіфікуюцца па месцы, дзе яны праводзяцца: на зямлі або паветры. У апошнім выпадку яны могуць забяспечыць сваю ўласную цягу (узмацніцца) або выстрэльваюць у паветра з дапамогай гарматы.

## Выкарыстанне 
Феерверкі запускаюцца з выкарыстаннем феерверкавых прылад, якія звычайна размяшчаюцца ў некалькіх месцах. Феерверк можа прымаць розныя формы, аднак звычайна прысутнічаюць чатыры асноўныя эфекты: шум, святло, дым і лятучыя матэрыялы (напрыклад, канфецці). Феерверкавыя прадстаўленні папулярны ва ўсім свеце і з’яўляюцца часткай многіх культурных і рэлігійных урачыстасцяў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Забавы
Катэгорыя:Піратэхнічныя вырабы
Катэгорыя:Выбухныя прылады
Мастэрс 2009 (снукер)

**Мастэрс 2009** () — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 11 па 18 студзеня 2009 года на «Арэне Уэмблі», у Лондане. Турнір стаў 35-м розыгрышам Мастэрс, які праводзіцца штогод з 1975 года. Прызавы фонд турніру склаў £482,500 (на £22,500 больш, чым у мінулым годзе), з якіх £150,000 атрымаў пераможца.

У турніры прыняло ўдзел 18 гульцоў. Топ-14 афіцыйнага рэйтынгу аўтаматычна трапілі ў першы раўнд. Снукерысты, якія займалі 15 і 16 месца ў рэйтынгу, гулялі ў папярэднім раўндзе з пераможцам кваліфікацыйнага турніру і ўладальнікам уайлдкард.

Пераможца мінулага Мастэрс - Марк Сэлбі - дайшоў да фіналу турніру, дзе саступіў Роні О’Салівану з лікам 8:10. Вышэйшы брэйк турніру аформіў шатландзец Джон Хігінс - 140 ачкоў. Гэтая перамога стала чацвёртым тытулам Мастэрс, а таксама 43-м прафесійным тытулам у кар'еры Роні О’Салівана.

## Уайлдкард раўнд 
У папярэднім раўндзе згулялі 15-ы і 16-ы нумары рэйтынгу і ўладальнікі ўайлд-кард: Джад Трамп, як пераможца кваліфікацыйнага турніру, і Рыкі Уолдэн, які атрымаў спецыяльнае запрашэнне ад арганізатараў турніру.

## Асноўная сетка 
Катэгорыя:Мастэрс (снукер)
Катэгорыя:Студзень 2009 года
Рыбафлавін

**Рыбафлаві́н**, **вітамін B2** — водарастваральны вітамін групы В, **C17H20N4O6**. Будова была вызначана ў 1935 годзе шляхам хімічнага сінтэзу незалежна П. Карэрам і Р. І. Кунам.

Крышталічнае рэчыва жоўта-аранжавага колеру. Тэмпература плаўлення — 282 °С. Слаба раствараецца ў вадзе і этаноле, не раствараецца ў ацэтоне, бензоле і хлараформе. Разбураецца пад уздзеяннем святла.

## Біялагічная роля 
Рыбафлавін удзельнічае ў абмене рэчываў шляхам пераўтварэння ў флавінавыя каферменты, забяспечваючыя актыўнасць важнейшых акісляльна-аднаўленчых ферментаў, рэгулюючых працэсы бялковага, тлушчавага і вугляводнага абмену. Таксама неабходны для актыўнасці іншых вітамінаў.

Недахоп рыбафлавіну ў арганізме выклікае агульную слабасць, затрымку росту, малакроўе, запаленне скуры, парушэнні зроку і інш.

## Крыніцы рыбафлавіну 
Рыбафлавін не сінтэзуецца ў арганізме чалавека і жывёл і павінен паступаць разам з ежай. У найбольшай колькасці ўтрымліваецца ў печані, нырках, яйках, малочных прадуктах, дражджах, грэчцы і інш. У такіх харчовых прадуктах, як рыс, мучныя вырабы, большасць садавіны і гародніны, рыбафлавін утрымліваецца ў нязначнай колькасці.

У прамысловых умовах рыбафлавін атрымліваюць хімічным сінтэзам 3,4-дыметыл-ананіліну і рыбозы або мікрабіялагічным сінтэзам (напрыклад, з выкарыстаннем грыба *Eremothecium ashbyi*).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Семяненя І. М.* Рыбафлавін // 

## Спасылкі 
* РИБОФЛАВИН  // Энцыклапедыя Кругасвет 
*  
* Артыкул на сайце ХиМиК.ру 

Катэгорыя:Вітаміны і вітамінападобныя сродкі
Катэгорыя:Лекавыя сродкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Харчовыя дабаўкі
Катэгорыя:Фарбавальнікі
Катэгорыя:Каферменты
Катэгорыя:Вітаміны групы B
Катэгорыя:Вітаміны
Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Дуды)

**Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі, Дуды** — дзеючы каталіцкі храм, стаіць у цэнтры вёскі Дуды (Іўеўскі раён), пабудаваны ў 1772 годзе. У 1781 годзе віленскі біскуп Тамаш Зяньковіч кансэкраваў святыню пад тытулам Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі.

250px|thumb|left|Касцёл да 1914 года
Верагодна, на хвалі рэпрэсій пасля падаўлення паўстання 1863 года дудская парафія была пазбаўлена самастойнасці, таму што ў другой палове ХIХ ст. касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі пазначаецца як філіяльны ад іўеўскай парафіі. Але з 1920-х гадоў самастойнасць дудскай парафіі была адроджана. Была пабудавана капліца ў в. Казевічы. Перад Другой сусветнай вайной колькасць парафіян складала амаль 5000 вернікаў.

Касцёл быў рэканструяваны ў 1908 годзе. У 1930-я гады надбудаваны трэці ярус вежаў на сродкі мясцовага землеўладальніка Гераніма Зяньковіча і яго жонкі Барбары.

У савецкі час касцёл дзейнічаў бесперапынна, нягледзячы на тое, што парафія афіцыйна была знята з рэгістрацыі. Па некаторых звестках, касцёл быў зачынены ў 1959, у ім зрабілі сховішча, але ў 1983 годзе вярнулі парафіянам. У 1970-я гады святыня была залічана да помнікаў архітэктуры.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры барока. Двухвежавы аднанефавы храм з пяціграннай апсідай і бакавымі сакрысціямі. Драўляны залавы аб’ём на каменным падмурку.

Агульны двухсхільны ўвагнуты ў аснове гонтавы дах над апсідай пераходзіць у вальмавы. Шматпланавасць і дынамічны сілуэт галоўнаму фасаду надаюць бакавыя чацверыковыя шатровыя вежы і трохвугольны франтон паміж імі над цэнтральным шчытом. Вежачкай завяршаўся дах над прэзбітэрыем. Рысы барока праявіліся ў лучковым малюнку аконных праёмаў на фоне вертыкальнай шалёўкі. Імі рытмічна расчляняюцца бакавыя фасады з вертыкальнымі брусамі-сцяжкамі ў прасценках.

## Інтэр’ер 
250px|thumb|Інтэр’ер касцёла
У сярэдзіне тры драўляныя барочныя алтары з накладной разьбой, балюстрадная галерэя хораў з арганам. Цэнтральны — двухярусны, узняты на высокі пастамент, вырашаны 2 калонамі карынфскага ордара, якія нясуць тонкапрафіляваны антаблемент, фланкіраваны скульптурамі анёлаў. У завяршэнні алтара — прамавугольны пілястравы шчыт з гарэльефнай выявай «Укрыжаванне» і размалёўкай «Усёбачнае вока» на скляпенні апсіды. Плоскасці алтара запоўнены накладной драўлянай разьбой. У яго цэнтры размешчаны абраз «Маці Божая з дзіцем» XVIII стагоддзя у барочнай разной раме. Кампазіцыя і дэкор бакавых алтароў паўтараюць цэнтральны, але адрозніваюцца ракайльнымі фігурнымі шчытамі ў завяршэнні. Алтары ўпрыгожаны накладной пазалочанай драўлянай разьбой.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* Касцёл Дзевы Марыі (1772 г.). В. Дуды, Гродзенская вобласць
* slowo.grodnensis.by

Катэгорыя:Касцёлы Іўеўскага раёна
Катэгорыя:Касцёлы Гродзенскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Драўляныя касцёлы Беларусі
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі барока
Катэгорыя:Дуды (Іўеўскі раён)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1772 годзе
Катэгорыя:1772 год у Беларусі
Крысціян I

**Крысціян I**, **Хрысціян I** (; люты , Ольдэнбург — , Капенгаген) — кароль Даніі з 28 верасня 1448 года, кароль Нарвегіі з 20 лістапада 1449 года і кароль Швецыі з 2 ліпеня 1457 па студзень 1464 года, (Кальмарская ўнія), заснавальнік дынастыі Ольдэнбургаў.

Бацька Крысціяна, Дытрых Шчаслівы, моцна пашырыў радавыя ўладанні. Напачатку 1448 года сканаў Крыстафер III Баварскі, кароль Даніі, Нарвегіі і Швецыі. Пасля 8-месячнага міжцарства шведы абралі сабе каралём Карла Кнутсана, а датчане, якімі кіраваў біскуп Роскіле, спынілі свой выбар на Крысціяне, які ўслед за тым заручыўся з 18-гадовай удавой свайго папярэдніка, каралевай Даратэяй. Вяселле адбылося праз год, а праз два дні Крысціян быў каранаваны дацкай каронай.

Карл Кнутсан з дапамогай нарвежскага архібіскупа Аслака Болта дамогся таго, каб яго каранавалі каралём Нарвегіі. У 1450 годзе ён быў, аднак, быў зрынуты, і Крысціян каранаваўся нарвежскай каронай у Тронхейме. Падтрыманы дацкім дваранствам і ўладарнымі князямі Паўночнай Германіі, Крысціян аднавіў пасля паўстання сваю ўладу ў Швецыі (1456—57). Праз тры гады Крысціяну ўдалося далучыць і герцагствы Шлезвіг і Гольштэйн.

Новыя паўстанні ў Швецыі раскалолі унію; бітва пад Брункебергам у 1471 годзе назаўжды закрыла шлях да аднаўлення уніі мірным шляхам. Да гэтага далучыліся сваркі Крысціяна з братамі і вялікія фінансавыя цяжкасці. У канцы свайго валадарання Крысціян падрыхтаваў новы паход у Швецыю, але смерць перашкодзіла яму выканаць яго планы.

Пры ім заснаваны Капенгагенскі ўніверсітэт.

## Сям’я 
28 кастрычніка 1449 года ў Капенгагене Крысціян I ажаніўся з удавой папярэдняга караля Даніі, Нарвегіі і Швецыі Крыстафера III Баварскага Даратэі Брадэнбургскай, дачкой маркграфа Брандэнбург-Кульмбахскага Іагана і Барбары Саксен-Вітэнбергскай. У шлюбе нарадзіліся пяцёра дзяцей:
* **Олаф** (1450—1451);
* **Кнуд** (1451—1455);
* **Іаган** (1455—1513), кароль Даніі і Нарвегіі ў 1481—1513 гг., кароль Швецыі ў 1497—1501 гг.;
* **Маргарыта** (1456—1486), з 1469 года жонка караля Шатландыі Якава III;
* **Фрэдэрык** (1471—1533), кароль Даніі і Нарвегіі ў 1523—1533 гг.

## Гербы Крысціяна I 

Выява:BlasonChristian Ier (1143-1167), comte d'Oldenbourg.svg|*герб (шчыт) караля Крысціяна I у той час, калі ён быў графам Ольдэнбургскім*.
Выява:Christian I of Denmark Coat of Arms 1448-1450.svg|*герб (шчыт) Караля Крысціяна I, караля Датчан, Гатовы і Вендаў*.
Выява:Christian I of Denmark Coat of Arms 1457-1460.svg|*герб (шчыт) караля Крысціяна I, караля Датчан, Шведаў, Нарвежцаў і Вендаў*.
Выява:Blason_Christian_Ier_de_Oldenbourg_(1425-1481)_Roi_de_Suède,_de_Danemark_et_de_Norvège_(retouched).svg|*герб (шчыт) караля Крысціяна I, караля Шведаў, Датчан, Нарвежцаў і Вендаў і герцага Шлезвіг-Гольштэйнскага*.

## Літаратура 
Катэгорыя:Каралі дацкія
Катэгорыя:Каралі нарвежскія
Катэгорыя:Каралі шведскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Ольдэнбурга
Катэгорыя:Ольдэнбургская дынастыя
Беларуска-грэчаскія адносіны

**Дыпламатычныя адносіны паміж Рэспублікай Беларусь і Грэчаскай Рэспублікай** усталяваны 5 сакавіка 1992 года. Грэцыя — адна з першых еўрапейскіх дзяржаў, якай прызнала суверэнітэт Беларусі.

Аснову беларускага экспарту складаюць пастаўкі калійных угнаенняў, сыравіны пушніна-футравай, пруткоў з вугляродзістай сталі. У Беларусь з Грэцыі галоўным чынам імпартуецца тытунёвая сыравіна, лекавыя сродкі, пруткі і профілі алюмініевыя.

Грэцыя
Катэгорыя:Знешняя палітыка Грэцыі
Рапа

**Рапа́** — насычаны саляны раствор прыродных і штучных вадаёмаў, падземных пустот і пор донных адкладаў саляных азёр.

Па хімічнаму складу рапа падзяляецца на карбанатную, сульфатную і хларыдную. Канцэнтрацыя солей у рапе можа дасягаць 300—370 г/л і вагацца ў залежнасці ад гідраметэаралагічных умоў. Рапа падземных крыніц можа мець павышаную канцэнтрацыю брому, ёду, бору і літыю і інш.

## Выкарыстанне 
Рапа выкарыстоўваецца ў медыцынскіх мэтах (гразелячэнне) і ў прамысловасці ў якасці карыснага выкапня (напрыклад, рапа з заліва Кара-Багаз-Гол).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Геологический словарь: в 2-х томах / Под редакцией К. Н. Паффенгольца и др. — М.: Недра, 1978.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мінеральныя воды
Катэгорыя:Карысныя выкапні
Кадр

thumb|right|Фрагмент 16-мм стужкі з некалькімі кадрамі
**Кадр** — адзін з многіх фатаграфічных малюнкаў у кінафільме (у мультфільме — адзін з малюнкаў). Адна секунда кінафільму змяшчае 24 кадры (у танным мультфільме — 12 кадры). У звычайных фільмах кадры робяцца кінакамерай у паслядоўным парадку, але ў мультфільмах і сцэнах з спецэфектамі яны могуць вырабляцца па адным.

Кадры часцей захоўваюцца на кінаплёнцы шырынёй 35 мм, у якой памер аднаго кадра складае 22 на 16 мм. У лічбавым відэа захоўваецца не сам кадр, а толькі яго адрозненне ад папярэдняга кадра. Для рэалізацыі такога падыходу выкарыстоўваецца адзін з алгарытмаў сціск дадзеных. Сціск відэаматэрыялу значна скарачае аб’ём памяці, неабходны для яго захоўвання. Так, напрыклад, алгарытм сціску ў папулярным стандарце MPEG-2 забяспечвае эканомію памяці ў 15-30 раз.

## Гл. таксама 
* Тыпы кадраў

Катэгорыя:Відэа
Катэгорыя:Кінавытворчасць
Раман Данілавіч

**Раман Данілавіч** (каля 1230(?) — 1258 або 1260) — князь луцкі (да 1254), князь новагародскі (1254—1258). Чацвёрты сын галіцка-валынскага караля Данілы Раманавіча.

## Біяграфія 
У 1252 годзе па дагаворы з венгерскім каралём Белам IV Даніла ажаніў свайго сына, луцкага князя Рамана, з пляменніцай аўстрыйскага герцага Фрыдрыха Бабенберга, дачкой яго брата Генрыха, Гертрудай (пам. 1299). Гертруда была спадчынніцай аўстрыйскага прастола, што дало права Раману выказаць прэтэнзіі на Аўстрыю і Штырыю.

Чэшскі каралевіч Отакар, які яшчэ ў канцы 1251 года ўступіў з войскам у Аўстрыю, прымусіў аўстрыйскіх баронаў абраць яго герцагам. Отакар лічыў, што мае некаторыя дынастычныя правы на аўстрыйскі прастол, паколькі Гертруда была першы раз у шлюбе з яго братам Уладзіславам, які памер у 1247 годзе. У лютым 1252 года Отакар афіцыйна замацаваў сваё становішча ў Аўстрыі, ажаніўшыся з пажылой ужо Маргарытай Бабенберг, старэйшай сярод сясцёр памерлага герцага, якая была да таго ж яшчэ і ўдавой германскага караля Генрыха VII Гогенштаўфена.

Неўзабаве Раман быў абложаны большымі сіламі чэшскага караля Отакара ў размешчаным непадалёк ад Вены замку Гімберг. Пераканаўшыся, што справа Рамана прайграна, венгерскі кароль Бела IV сам пачаў прэтэндаваць на тыя аўстрыйскія землі, што яшчэ заставаліся пад уладай Гертруды. У канцы 1253 года Раману прыйшлося спешна бегчы з Аўстрыі.

У 1254 годзе Раман атрымаў ад літоўскіх князёў Міндоўга і Войшалка Новагародак, а таксама Слонім і іншыя гарады ў Панямонні.

Пасля яцвяжскага паходу (1254—1255) і сутыкнення пад Луцкам у 1255 годзе, напярэдадні сумеснага татарска-галіцкага паходу на Літву (1258), Войшалк і Таўцівіл здзейснілі змову і захапілі ў закладнікі Рамана Данілавіча, а затым забілі.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* Галицко-Волынская летопись. Под ред. Н. Ф. Котляра — СПб: «Алетейя», 2005. — 424 с.
* *Котляр Н. Ф.* Даниил, князь Галицкий — СПб: «Алетейя»; Киев: «Птах», 2008. — 320 с.
* *Домбровский Д.* По поводу происхождения Глеба, тестя Романа Даниловича // Актуальные проблемы источниковедения : материалы V Междунар. науч.-практ. конф., Витебск, 25-27 апр. 2019 г. / Витеб. гос. ун-т; редкол.: А. Н. Дулов, М. Ф. Румянцева (отв. ред.) [и др.]. — Витебск, 2019. — С. 142—146.

Катэгорыя:Рурыкавічы
Катэгорыя:Князі луцкія
Катэгорыя:Князі новагародскія
Катэгорыя:Князі слонімскія
Фарнабаз

**Фарнабаз**:
* Фарнаваз I - цар Іберыі
* Фарнабаз I — сын Артабаза I.
* Фарнабаз II (пам. пасля 373 г. да н.э.) — персідскі военачальнік і сатрап Фрыгіі і Кілікіі.
* Фарнабаз III — сын Артабаза II.
Урбан

**Урбан** ( — добра выхаваны, адукаваны, ласкавы, пачцівы) — асабістае мужчынскае імя, ад якога ўтворана прозвішча.

## Імя 
Імя, у тым ліку імя васьмі рымскіх пап:
* Урбан I
* Урбан II
* Урбан III
* Урбан IV
* Урбан V
* Урбан VI
* Урбан VII
* Урбан VIII

## Прозвішча 
* Ганна Аляксандраўна Урбан (нар. 1962) — беларускі архітэктар.
* Эрома Пятровіч Урбан (нар. 1954) — беларускі навуковец-селекцыянер.
* Яўген Станіслававіч Урбан (нар. 1962) — беларускі архітэктар.
Кінакамера

**Кінакамера** — прылада для рэгістрацыі рухомай выявы на кінаплёнцы, якая перасоўваецца скачкамі, звычайна з дапамогай грэйфернага механізма, з хуткасцю (часцей за ўсё) 24 кадры ў секунду.

## Гл. таксама 
* Відэакамера
* Лічбавы фотаапарат
* Бытавая тэхніка

Катэгорыя:Тэхналогіі кіно і відэа
Макрапсія

**Макрапсі́я** — псіхічны разлад, пры якім прадметы ўспрымаюцца большымі, чым яны ёсць насамрэч, а суб'ект, які іх успрымае, меншым, чым ёсць насамрэч. Макрапсія — гэта  наадварот. Макрапсія — разнавіднасць .

Прычынамі макрапсіі бываюць мігрэнь і (рэдка) складаная частковая эпілепсія.

Катэгорыя:Патапсіхалогія
Катэгорыя:Псіхатычныя засмучэнні
Катэгорыя:Афтальмалогія
Давыдаўка (Гомельскі раён)

**Давы́даўка** (, ) — былая вёска ў Гомельскім раёне Гомельскай вобласці, цяпер гістарычны раён горада Гомеля.

Вёска размяшчалася на беразе былой сажалкі на Сажы. Уваходзіла ў склад Давыдаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
Упершыню згадваецца ў 1775 годзе як **Мільча Млынарская** калі разам з Гомелем падорана П. А. Румянцаву. У 1784 годзе згадваецца як **Давыдава Мільча**.

Аднак паводле статыстычнага даведніка Г. П. Пажарава «Спіс населеных месцаў Магілёўскай губерні» (1910) паселішча Давыдаўка заснавана ў 1847 годзе, а назва паходзіць ад імя Давід. Да вёскі належала 337 дзесяцін зямлі прыдатнай для апрацоўкі, і 120 дзесяцін няўдобіц.

У 1862 годзе ў Яромінскай воласці Гомельскага павета. З 1880 года дзейнічаў хлебазапасны магазін.

У 1909 годзе 497 дзесяцін зямлі. Дзейнічала народнае вучылішча (61 вучань у 1907 годзе).

У 1924 годзе ў вёсцы пачала працаваць арцель па здабычы торфу.

З 8 снежня 1926 года вёска — цэнтр Давыдаўскага сельсавета. У 1926 годзе ў вёсцы працавалі паштовы пункт і школа. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Чырвоны Кастрычнік». У 1941 годзе каля вёскі адкрыты залежы каменнай солі.
 побач скрыжавання са Студэнцкім праездам. У правым верхніх вуглу бачна астатняя сядзібная забудова былой вёскі Давыдаўка (фота канца 2010-х).]]

Падчас Вялікай Айчыннай вайны Давыдаўка вызвалена ад акупантаў 26 лістапада 1943 года. 63 жыхары загінулі на фронце.

У 1959 годзе ўваходзіла ў склад калгаса «Перамога» і была цэнтрам Давыдаўскага сельскага савета.

У 1980-я гады ў вёсцы была свая пачатковая школа, вочна-завочная школа рабочай моладзі, Дом культуры, бібліятэка, фельчарска-акушэрскі пункт, аддзяленне сувязі, 4 крамы, комплексны прыёмны пункт.

17 мая 2007 года вёска ўвайшла ў склад Гомеля.

Станам на пачатак 2025 года, прыкладна палова былой вёскі ўсё яшчэ забудавана 1-2-х павярховымі дамамі, іншая палова забудавана пераважна 10-ці павярховымі жылымі дамамі.

## Вядомыя жыхары 
* Леанід Гаўрылаў — беларускі паэт.

## Зноскі 
## Літаратура 
* Гомель. Энциклопедический справочник. — Мн.: БелСэ, 1991. — 527 с.
* 

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Гомеля
Катэгорыя:Населеныя пункты, якія ўвайшлі ў склад Гомеля
Механатэрапія

**Механатэрапі́я** — выкарыстанне фізічных практыкаванняў у лячэбных мэтах з дапамогай спецыяльных апаратаў і прылад. Механатэрапія дае магчымасць хутчэй аднаўляць рухальную функцыю суставаў. З-за абмежаванасці мясцовага ўздзеяння механатэрапіі з'яўляецца часткай лячэбнай гімнастыцы.

Механатэрапеўтычныя апараты (канструкцыі Цандэра, Крукенберга, Герца, Каро і інш.) працуюць па прынцыпе блока або маятніка. Напрыклад, апараты Цандэра будуюць па прынцыпе 2-плечавага рычага, забяспечваюць супрацівам, велічыню якога можна змяняць даўжынёй рычага. Пры дапамозе гэтых апаратаў распрацоўваюць асобныя групы цягліц. Апараты Крукенберга, Каро працуюць па прынцыпе балансіравальнага маятніка, ажыццяўляюць качальны рух у суставах (ствараецца рытмічнасць рухаў і дазаваны супраціў).
 
Паказанні: рэшткавыя з'явы пасля траўмаў і захворванняў апорна-рухальнай сістэмы, якія праяўляюцца ў маруднасці рухаў суставаў, кантрактурах, рубцовых зрашчэннях мяккіх тканак; парезы, паралічы, парушэнні абмену (атлусценне).
Супрацьпаказаннямі з'яўляюцца запаленчыя і гнойныя працэсы ў тканках, рэфлекторныя кантрактуры, рэзкае абмежаванне рухаў у суставах (аб'ём іх менш за 15°), рэзкае паслабленне мышачнай сілы, значная дэфармацыя суставаў, недастатковая кансалідацыя касцянога мазаля пры пераломах, наяўнасць сінергіі (спадарожных рухаў), болю і падвышаная тэмпература цела.

Катэгорыя:Артапедыя
Катэгорыя:Мануальная тэрапія
Фокус

**Фокус**:

* **Фокус аптычнай сістэмы** — пункт, у якім перасякаюцца першапачаткова паралельныя светлавыя прамяні пасля праходжання праз збіральную аптычную сістэму (або дзе перасякаюцца іх працягі, калі сістэма рассейвальная).
* **Аэрадынамічны фокус** — пункт дадатку прыросту пад'ёмнай сілы.
* **Фокус** — права прымаць клавіятурны ўвод (у элемента інтэрфейсу).
* **Фокус** — цэнтр землетрасення (у адрозненне ад эпіцэнтра).
* **Фокус** — нумар, які дэманструе невытлумачальныя (з пункту гледжання гледача) эфекты, «цуды».
* **Фокус крывой** (ці паверхні) у геаметрыі — пункт, для якога выконваюцца пэўныя суадносіны з усімі пунктамі крывой (паверхні). У прыватнасці, фокус канічнага сячэння.
* **Устойлівы ці няўстойлівы фокус** — пункт раўнавагі вектарнага поля.
Гіпербала

**Гіпе́рбала** (з  «пераход; празмернасць, лішак; перабольшанне»):

* **Гіпербала, матэматыка** — плоская крывая другога парадку.
* **Гіпербала, рыторыка** — троп, перабольшанне.
Стэфан III

Тытул **Стэфан III** можа адносіцца да наступных персон:
* Стэфан II (III) — Папа Рымскі
* Стэфан III (IV) — Папа Рымскі
* Стэфан III Вялікі (1457—1504) — гаспадар Малдовы
* Стэфан III Блуаскі — кароль Англіі Стэфан Блуаскі
* Стэфан III Радаслаў (1192—1235) — кароль Сербіі
* Стэфан III Цудоўны — герцаг Баварыі
Сяргей Іванавіч Селіханаў

**Сярге́й Іва́навіч Селіха́наў** (, Петраград — , Мінск) — беларускі савецкі .

## Біяграфія 
Прыехаў з Петраграда ў Беларусь пасля смерці бацькі у 1921 годзе. У 1933—1937 гадах вучыўся ў Віцебскім мастацкім тэхнікуме ў М. Г. Аўчыннікава, Фёдара Фогта, Хрыстафора Даркевіча, Валянціна Дзежыца і Льва Лейтмана. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Сябра Саюза савецкіх мастакоў БССР (1948).

Унук Сяргея Селіханава — Канстанцін Селіханаў, таксама сучасны беларускі скульптар.

## Творчасць 
У мастацкіх выставах удзельнічаў з 1940 года. Працаваў у пасляваенны час. Сяргей Селіханаў — прадстаўнік старэйшага пакалення беларускіх савецкіх скульптараў, адзін з найбольш вядомых скульптараў эпохі росквіту сацыялістычнага рэалізму ў мастацтве, побач з Заірам Азгурам, Андрэем Бембелем і Аляксеем Глебавым. Асноўная тэма яго творчасці была Вялікая Айчынная вайна.

Сяргей Селіханаў аўтар такіх манументальных кампазіцый, як

* скульптурная кампазіцыя «За гонар сцяга» (1947);
* скульптурная кампазіцыя «Вызваленне» (1948), якая ўяўляе сабой фігуру байца, які прытуліў да сябе дзіцё — з гэтай працай да скульптара прыйшло першае прызнанне;
* помнік Канстанціну Заслонаву ў Оршы (1955);
* помнік піянеру-герою, партызану Марату Казею ў Мінску (1958);
* рэльеф «Савецкая Армія ў гады Вялікай Айчыннай вайны» на Мануменце Перамогі ў Мінску (1954);
* помнік ахвярам фашызму «Няскораны чалавек» у Хатыні (1965—1969).

У 1950 годзе Сяргей Селіханаў удзельнічаў у афармленні беларускага павільёна на ВДНГ СССР у Маскве, для якога былі створаны скульптурная кампазіцыя «Беларусь працоўная» і фігура савецкага партызана, героя Вялікай Айчыннай вайны К. С. Заслонава. Таксама, Сяргей Селіханаў стварыў яшчэ адзін помнік для Масквы — 5-метровую скульптуру А. Г. Сталетава, размешчаную на тэрыторыі фізічнага факультэта МДУ.

Сяргей Селіханаў вядомы і як класік партрэтнага жанру ў беларускай скульптуры. Ён аўтар такіх станковых твораў, як партрэты пісьменніка Івана Мележа, Алеся Якімовіча, народнага артыста СССР Генадзя Цытовіча, мастака А. Мазалёва, М. Каменскіх, І. Пракудзіна, А. Данукалава. Сяргей Селіханаў быў майстрам псіхалагічнага партрэта. Яго майстэрства абагульнення спалучаецца з выразнай, экспрэсіўнай лепкай.

Падчас творчай камандзіроўкі ў Кітай у 1957 годзе Сяргей Селіханаў стварыў шэраг скульптур, якія можна ўключыць у асобную групу. Гэта партрэты мастака Цы Байшы, кітайскага кулі, Ла Фуа і кітайская дзяўчынкі, а таксама жанравыя эцюды, створаныя з натуры.

## Прызнанне 
Паштовая марка Беларусі|thumb||250px|Марка Беларусі
* Член Саюза мастакоў БССР (1948).
* Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1955).
* Народны мастак БССР (1963).
* Лаўрэат Ленінскай прэміі (1970) за стварэнне цэнтральнай скульптурнай групы мемарыяльнага комплексу «Хатынь».

## Памяць 
* На доме № 3 па вуліцы вул. Суворава ў Віцебску, дзе калісьці быў размешчаны мастацкі тэхнікум, устаноўлена мемарыяльная дошка.
* На доме № 17/30 па вул. Янкі Купалы ў Мінску, дзе жыў мастак, таксама ўстаноўлена мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Скульптары СССР
Катэгорыя:Вучні Фёдара Фогта
Алпін II

**Алпін, сын Эахайда** () — кароль Дал Рыяды (839—842), бацька Кенета I і Дональда I. Імя Алпін паходзіць ад англа-саксонскага імя Эльфвін.

Храналогія і генеалогія каралёў Дал Рыяды гэтага перыяду яшчэ недастаткова вывучана. Ірландскія хронікі, такія як «Аналы Ульстэра» і «Аналы Інішфалена», прыводзяць імя бацькі Кенета I як Алпін. «Хроніка каралёў Альбы» пачынаецца з Кенета, але некаторыя варыянты ўключаюць спасылку на яго бацьку: «*Алпін быў забіты ў Галаўэі, пасля таго, як ён цалкам разарыў і спустошыў яго. І затым каралеўства скотаў было ўключана ў каралеўства* [варыянт: зямлю] *піктаў*». Алпін быў сынам Эахайда IV, які быў сынам караля Дал Рыяды Эахайда III.

Позняя хроніка Джона Фордунскага заве бацьку Кенета «*Алпін, сын Эхэя*» [Алпін, сын Эаху], і апавядае, што ён быў забіты ў вайне з піктамі ў 836 годзе.

## Літаратура 
* Anderson, Alan Orr, Early Sources of Scottish History A.D 500—1286, volume 1. Reprinted with corrections. Paul Watkins, Stamford, 1990. ISBN 1-871615-03-8
* Broun, Dauvit, The Irish Identity of the Kingdom of the Scots in the Twelfth and Thirteenth Centuries. Boydell, Woodbridge, 1999. ISBN 0-85115-375-5
* Broun, Dauvit, «Pictish Kings 761—839: Integration with Dál Riata or Separate Development» in Sally M. Foster (ed.), The St Andrews Sarcophagus: A Pictish masterpiece and its international connections. Four Courts, Dublin, 1998. ISBN 1-85182-414-6

Катэгорыя:Каралі Дал Рыяды
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы IX стагоддзя
Катэгорыя:Мак-Альпіны
Стэнфард (Каліфорнія)

**Стэнфард** () — статыстычна адасобленая мясцовасць у акрузе Санта-Клара ў Каліфорніі (ЗША), якая мяжуе з Пала-Альта. Практычна цалкам уяўляе сабой універсітэцкі гарадок, насельніцтва складаюць студэнты, выкладчыкі і даследчыкі Стэнфардскага ўніверсітэта. Жылы раён Каледж-Тэрэйс, які прылягае да ўніверсітэта, уваходзіць у муніцыпальныя межы Пала-Альта.

## Насельніцтва 
Паводле перапісу насельніцтва 2000 года, у Стэнфардзе пражывала 13 315 чалавек (13 676 у 2007 годзе). Насельніцтва Стэнфарда па шэрагу параметраў адрозніваецца ад насельніцтва ЗША і штата Каліфорнія, што абумоўлена яго складам — студэнты і выкладчыкі. У прыватнасці, у Стэнфардзе пражывае значна больш высокі працэнт насельніцтва ў працаздольным узросце з 18 да 65 гадоў (93 % супраць 74 % у цэлым па краіне) і нізкі працэнт дзяцей да 5 гадоў (3 % супраць 7 %). Сярэдні ўзрост жыхара Стэнфарда ў 2007 годзе быў у паўтара разы ніжэйшы, чым па Каліфорніі ў цэлым (22,1 супраць 33,3 года). Больш за 94 % насельніцтвы Стэнфарда ва ўзросце 25 гадоў і старэй мае прынамсі першую навуковую ступень (24 % у сярэднім па краіне). Звыш чвэрці жыхароў Стэнфарда азіяцкага паходжання (менш за 4 % у сярэднім па ЗША), больш за 25 % нарадзіліся па-за межамі ЗША (11 % па краіне). Толькі 27 % мужчынскага насельніцтва Стэнфарда і менш за 30 % жаночага насельніцтва знаходзіцца ў шлюбе, тады як па ЗША доля жанатых і замужніх перавышае 50 %.

Адрозніваецца насельніцтва Стэнфарда ад сярэднеамерыканскага і па эканамічных паказчыках. У прыватнасці, у Стэнфардзе значна вышэй доля насельніцтва, якое карыстаецца здымным жыллём (75 % адзінак жылля ідуць на здым супраць 34 % у сярэднім па краіне), і доля насельніцтва, якое пражывае ніжэй рысы беднаты (21 % супраць 12 % па ЗША), пры тым, што ў сярэднім даход на душу насельніцтва (22 443 долара ЗША) некалькі перавышае аналагічны нацыянальны паказчык (21 587 долараў).

## Палітыка 
Па палітычных поглядах насельніцтва Стэнфарда мае левы нахіл. Паводле даных за 2002 год, 54 % насельніцтва падтрымлівалі дэмакратаў і толькі 36 % падтрымлівалі рэспубліканцаў. На прэзідэнцкіх выбарах 2000 года 56 % выбаршчыкаў прагаласавалі за кандыдата ў прэзідэнты ад дэмакратычнай партыі Альберта Гора.

## Спорт 
У ліпені праводзіцца жаночы тэнісны турнір Bank of the West Classic, які з 2009 года адносіцца да катэгорыі прэм'ер-турніраў WTA. Гульні праходзяць на адкрытых хардавых кортах.

## Славутасці 
right|250px|thumb|Стэнфардская «Талерка»
У Стэнфардзе размешчаны Цэнтр мастацтваў імя Кантара () і карцінная галерэя Томаса Уэлтана, якая з'яўляецца часткай факультэта гісторыі мастацтва, а таксама парк скульптур Радэна, які змяшчае 200 прац скульптара, уключаючы копіі «Вароты Пекла» і «Грамадзян Кале».

Яшчэ адной славутасцю Стэнфарда лічыцца радыётэлескоп, у прастамоўі названы проста «Талеркай» ().

## Спасылкі 
* Стэнфард, Каліфорнія  на сайце Бюро перапісу насельніцтва ЗША 
* Стэнфард, Каліфорнія на сайце City-data.com 

Катэгорыя:Гарады Каліфорніі
Катэгорыя:Універсітэцкія гарады ЗША
Мастэрс 2007 (снукер)

**Мастэрс 2007** (, таксама вядомы як *SAGA Insurance Masters 2007* — па назве спонсара) — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 14 па 21 студзеня 2007 года на «Арэне Уэмблі», у Лондане. Турнір стаў 33-м розыгрышам Мастэрс, які праводзіцца штогод з 1975 года.  Прызавы фонд турніру склаў £467,000 (на £52,000 больш, чым у мінулым годзе), з якіх £130,000 атрымаў пераможца.

У турніры прыняло ўдзел 19 гульцоў. Топ-13 афіцыйнага рэйтынгу аўтаматычна трапілі ў першы раўнд. Снукерысты, якія займалі 14, 15 і 16 месца ў рэйтынгу, гулялі ў папярэднім раўндзе з пераможцам кваліфікацыйнага турніру і ўладальнікамі уайлдкард.

Пераможца леташняга турніру - Джон Хігінс - уступіў у першым жа матчы свайму суайчынніку Стывену Магуайру з лікам 5:6. У матчы ўайлдкард раўнда уладальнік "запрашальнай карты", кітайскі снукерыст Дзін Дзюньхуэй, у матчы супраць Энтані Хэмілтана зрабіў свой першы максімальны брэйк. Такім чынам, ён стаў самым маладым гульцом у гісторыі, зрабіўшы максімум на турніры, які трансляваўся па тэлебачанні (яму было 19 гадоў і 9 месяцаў). Гэты максімум стаў усяго толькі другім у гісторыі турніраў Мастэрс. Пераможцам турніру стаў Роні О’Саліван, які абыграў у фінале Дзіна Дзюньхуэя - 10:3. Гэтая перамога прынесла О'Салівану трэці тытул Мастэрс і 36-ы прафесійны тытул у кар'еры.

## Уайлдкард раўнд 
У папярэднім раўндзе згулялі 14-ы, 15-ы і 16-ы нумары рэйтынгу і ўладальнікі ўайлд-кард: Сцюарт Бінэм, як пераможца кваліфікацыйнага турніру, а таксама Джымі Уайт і Дзін Дзюньхуэй, якія атрымалі спецыяльныя запрашэнні ад арганізатараў турніру.

## Асноўная сетка 
Катэгорыя:Мастэрс (снукер)
Катэгорыя:Студзень 2007 года
Пфальц

;Геаграфія
* Курпфальц (Рэйнскі Пфальц) — землі ў верхнім цячэнні Рэйна, якімі да XIX стагоддзі кіравалі рэйнскія пфальцграфы.
** Рэйнланд-Пфальц — федэральная зямля ў ФРГ, якая займае гэтыя землі.
*** **Пфальц** — вобласць на поўдні федэральнай зямлі Рэйнланд-Пфальц.
* Верхні Пфальц — адна з сямі адміністрацыйных акруг у Баварыі, мяжуе з Чэхіяй.

;Гісторыя
* Пфальц ( ад  — «палац») — рэзідэнцыя нямецкага караля.
* Пфальц — тэрыторыя, якой ад імя караля кіраваў пфальцграф.
** Палацінат (Пфальц) — лацінскі тэрмін, які пазначае ваяводства.

;Іншае
* Pfalz — нямецкая кампанія з цэнтрам у Шпаеры, якая займалася вытворчасцю самалётаў падчас Другой сусветнай вайны.
Віктарын (імператар)

**Марк Піявоній Віктарын** () — трэці імператар так званай Гальскай імперыі ў 269—271 гадах.

Віктарын быў вядомы сваімі ведамі ў вобласці ваеннай справы. У эпоху кіравання першага гальскага імператара Постума ён зрабіў бліскучую кар’еру. У 266/267 годзе Віктарын знаходзіўся на пасадзе прэтарыянскага трыбуна, а ў 267 ці 268 годзе ён разам з самім Постумам займаў пасаду консула. Яго імя паказвае на тое, што яго продкі паходзілі з заходняй часткі імперыі. Выбраны імператарам увосень 269 года ў Аўгусце Трэвераў (да 10 снежня) пасля нядоўгатэрміновага кіравання Марыя. У якасці імператара Віктарын быў прызнаны правінцыямі Галія і Брытанія, аднак Іспанія яму не падпарадкавалася. Сталіца і галоўны манетны двор Віктарына знаходзіліся ў Калоніі Агрыпіне. Магчыма, чаканка яго манет вялася таксама і ў Аўгусце Трэвераў.

Па ўсёй бачнасці, большую частку свайго кіравання Віктарын быў заняты вяртаннем тэрыторыяй, якія адпалі ад Гальскай імперыі і перайшлі назад пад кантроль цэнтральнага ўрада ў Рыме. Аднак імператар не прадпрымаў ніякіх дзеянняў, каб пашырыць сваю дзяржаву па-за межы Галіі і Брытаніі. Праблемы, якія узніклі ў Галіі ў часы валадарання Віктарына, прывялі падчас сваёй кульмінацыі да паўстання ў Аўгустадунуме, які перайшоў на бок Клаўдзія II Гоцкага. Улетку 270 года пасля сямімесяцовай аблогі горада, армія Віктарына ўзяла, разрабавала і знішчыла частку горада.

Пасля свайго поспеху ў барацьбе з Аўгустадунумам Віктарын з трыумфам вярнуўся на поўнач, зрабіў сваім пастаянным месцазнаходжаннем Калонію Агрыпіну. Аднак праз некалькі месяцаў, напачатку 271 года ён быў там забіты адным са сваіх афіцэраў, актуарыем (кіраўніком над харчам) Ацітыянам, мабыць, з меркаванняў уласнай помсты. Яго маці Вікторыя мела вялікі аўтарытэт сярод войскаў Гальскай імперыі, дзякуючы чаму ёй удалося дамагчыся абагаўлення сына і вырашыць пытанне з яго пераемнікам. Яна падкупіла войскі для таго, каб арганізаваць падтрымку яе стаўленіка, намесніка Аквітаніі Тэтрыка.

## Літаратура 
* «Гісторыя Аўгустаў». Трыццаць тыранаў. Віктарын.
* Polfer, Michel. «Victorinus (A.D. 269—271)». De Imperatoribus Romanis. (1999)

Катэгорыя:Забітыя манархі
Катэгорыя:Трыццаць тыранаў
Катэгорыя:Рымскія ўзурпатары
Катэгорыя:Гальскія імператары