Зыбіцкая вуліца

**Ву́ліца Зы́біцкая** — вуліца ў Верхнім горадзе ў Цэнтральным раёне горада Мінска. Праходзіць ад Інтэрнацыянальнай да Нямігі, ляжыць паміж Свіслачу і плошчы Свабоды. Нумарацыя дамоў вядзецца ад вул. Інтэрнацыянальнай. У другой палове 2010-х гадоў Зыбіцкая ператварылася ў галоўную «тусовачную вуліцу» сталіцы.

## Гісторыя 
Вуліца пачала засяляцца яшчэ ў раннім Сярэднявеччы. Разам з Гандлёва-Набярэжнай злучала плошчу Нізкага Рынку з раёнам Малочнага рынку і былой рачной прыстанню. Вуліца, размешчаная ў зыбкай пойме, часта пакутавала ад паводак, ад чаго у XVIII стагоддзі стала называцца **Зыбіцкай**. Нягледзячы на частыя паводкі, раён быў выключна выгодны сваёй блізкасцю да вады. Ужо ў XVI стагоддзі ў гэтым месцы было пабудавана некалькі вадзяных млыноў.

У 1866 годзе Зыбіцкую вуліцу пераназвалі ў **Балотную**, а ў 1882 па просьбе багатага яўрэйскага насельніцтва — у **Гандлёвую**.

З прычыны блізкасці да ракі ў дамах была пастаянная вільгаць. У 1908 г. у «Працах першага з’езду ўрачоў Мінскай губерні» адзначалася: *«Тапаграфічна Мінск размяшчаўся ў даліне ракі Свіслачы. З прычыны прысутнасці на невялікай глыбіні непранікальнага слоя гліны ападкі затрымліваюцца ў паверхневым пласце. Таму пабудаваныя на такой глебе камяніцы адзначаюцца празмернай вільгаццю падвальных і першых паверхаў, што ўяўляе вялікую небяспеку для здароўя іх жыхароў. У драўляных жылых дамах падвалы таксама вельмі сырыя. Вільгаць свабодна пранікае ў жылыя памяшканні. На нізкіх берагах ракі няма магчымасці карыстацца падваламі, асабліва ў час стаяння ўзроўню вады ў рацэ, таму што апошнія становяцца рэзервуарамі для збору ў іх паверхневай вады. Вільгаць зямлі і жылля ў даліне ракі павялічваецца амаль штогадовай веснавой паводкай Свіслачы»*.

У 2005 годзе знесены будынак № 27. У ліпені 2007 — маі 2008 года ў раёне вул. Гандлёвай былі праведзены археалагічныя даследаванні.

КУП «Мiнская спадчына» ў 2010 годзе распрацавала праект узнаўлення і рэканструкцыі 5 кварталаў забудовы, у складзе якой 29 лакальных аб’ектаў. Планавалася аднавіць бровар, аналагічны тым, што існавалі тут на мяжы XIX — XX стагоддзяў. Таксама была запланавана крытая лядовая пляцоўка на 50 чалавек на ўнутрыквартальнай пляцоўцы, кінаканцэртная зала на 300 месцаў, музей фота, моладзевы цэнтр, дзве гасцініцы кватэрнага тыпу.

У 2011 годзе Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры прапанавала свой праект рэканструкцыі часткі вуліцы, што прылягае да Свіслачы, які прадугледжваў максімальнае захаванне гістарычнай планіроўкі квартала. Спачатку праект быў падтрыманы Мінгарвыканкамам, але пазней яго адхілілі.

У красавіку 2012 года Мінгарвыканкам выдаў дазвол на будаўніцтва квартала № 1 на правым боку вуліцы Зыбіцкай па праекце «Мінскпраекта». На беразе Свіслачы планавалася ўзвесці бізнес-цэнтры, фешэнэбельныя гасцініцы, рэстараны і буцікі сусветных брэндаў. У кастрычніку таго ж года «БелінжынірынгбудІнвест» пачаўся будаўніцтва комплексу «На Гандлёвай набярэжнай», які вонкава ўяўляў сабой стылізацыю пад даўніну і змяшчаў шмат элементаў стылю хай-тэк. Побач кампанія «Славічы» ўзвяла гатэль Mercure, будынак на пляцоўцы бліжэй да рэстарана «Журавінка» пабудаваў «ИнтерРосПромСтрой»:

### Тусовачная вуліца 
У 2013 годзе ў дом № 9 адкрыўся бар «Чердак», пазней — Private House, які першапачаткова прапаноўваў паслугі кінапакоя з барам. З прычыны вялікага наплыву наведвальнікаў на мерапрыемствы, якія арганізоўваў Private House, было вырашана разбурыць адну кіназалу і зрабіць другі бар; увесну пастаўлена летняя тэраса. Акцэнт з прыватных кінапаказаў змясціўся на барны фармат працы. У лютым 2014 гады з’явіліся кафэ Don Coffe’on і бар «Туманы», які не меў сталоў, толькі доўгую барную стойку. Праз паўгода чэргі ў «Туманы» стаялі ўсю ноч, праз што вуліца стала шырока вядомая. У гэты час на ёй працягвалася актыўнае будаўніцтва.

Многія ўладальнікі ўстаноў скардзяцца на культуру наведвальнікаў. У чэрвені 2017 года некалькі ўстаноў нават атрымалі прадпісанні аб змяненні рэжыму працы да 23 гадзін, якое было патлумачана тым, што ў раёне вуліцы пагоршылася крымінагеннае становішча: непадалёк ад піцейных устаноў зафіксавана вялікая колькасць правапарушэнняў. Некаторыя наведвальнікі перабіраюць з алкаголем і паводзяць сябе некарэктна. Аднак ужо ў ліпені таго ж года ўсім установам на вуліцы афіцыйна дазволілі працаваць да 4 раніцы.

## Апісанне 
## Забудова 
Амаль усю гістарычную забудову вуліцы зруйнавалі ў 1960-я.

### Па няцотным баку 
* № 9 — двухпавярховы будынак. У будынку размешчаны бары «Чердак» і «Туманы», английскі паб Malt&Hops, кафэ Don Coffe’on, клуб прыватнага адпачынку Private House.

У наш час аднаўляецца тэрасная забудова, якая існавала ў XVII — XIX стагоддзях. (2006–2014, навуковы кіраўнік  Б. Косціч, архітэктары Б. Косціч, М. Казак, М. Капуцкая.

* № 6 — трохпавярховы будынак. У будынку размешчаны кальянная «DIY BAR», кактэйльныя бары «Банки-Бутылки», «Martlet» і «Mad Rabbit», бары «Calvin Coolidge», «4-4-2», «Чапскі бар», «Spirit Bar», «Градус», цікі-бар «На пляже», вінны бар «Хороший год», кавярня «CoffeeBerry», бітэр-бар «Клумба», кафэ «ДЭПО #2»

## Помнікі, мемарыяльныя дошкі і памятныя знакі 
### Помнікі 
]]
* Помнік у гонар з’яўлення абраза Маці Божай Мінскай

### Мемарыяльныя дошкі 
## Гл. таксама 
* Кастрычніцкая вуліца (Мінск)

## Спасылкі 
* Ці будзе ў мінчан яшчэ адно Траецкае прадмесце?  // TUT.BY, 30 жніўня 2010
* Гісторыя, якую мы губляем // Ais.by, 4 чэрвеня 2010

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Верхні горад (Мінск)