Працягласць (музыка)

**Працягласць** у музыцы — працягласць гуку або паўзы. Працягласці могуць быць як адноснымі (выяўляюць рытмічныя суадносіны), так і абсалютнымі (вымяраюцца ў адзінках часу).

## Асноўныя звесткі 
Працягласць — адна з асноўных уласцівасцей музычнага гуку, вынік працягласці вагання цела, якое гучыць. Абсалютная працягласць гуку вызначаецца мерамі часу (секундамі і т. п.) і звязана з паказчыкам BPM. У музыцы вялікае выразнае значэнне мае адносная працягласць гукаў; параўнанне яе з працягласцямі іншых гукаў з’яўляецца асновай складаных музычна-лагічных сувязяў, якія выяўляюцца перш за ўсё ў рытме і метры.

## Назвы і пазначэнні 
Працягласць ноты не супастаўлена ніякім абсалютным працягласцям (напрыклад, секунда і т. д.), яна можа быць прадстаўлена толькі ў адносінах працягласцей іншых нот. У прыведзенай ніжэй табліцы кожны знак у два разы большы па працягласці знака пад ім.

### Асаблівасці і варыянты напісання 
]]
**Брэвіс** сустракаецца ў некалькіх варыянтах, як паказана на малюнку справа.

Часам **доўгая нота** (lunga) выкарыстоўваецца для пазначэння вельмі доўгіх нот бясконцай працягласці, да канца твора.

Калі **штыль** прысутнічае, ён накіраваны ўгару (з правай часткі галоўкі ноты) або ўніз (з левай часткі, за выключэннем доўгай ноты). У большасці выпадкаў штыль накіраваны ўніз, калі галоўка ноты знаходзіцца на цэнтральнай лініі нотаносца або вышэй за яе, у супрацьлеглых выпадках — угару. **Сцяжок** заўсёды малюецца справа ад штылю.

Калі дзве ці больш ноты, якія ў звычайным выглядзе маюць сцяжкі (восьмыя ноты і карацей), сустракаюцца паслядоўна, сцяжкі могуць быць заменены **рэбрамі**, як паказана справа. Восьмыя ноты злучаюцца адным рабром, шаснаццатыя — дзвюма, і гэтак далей. Ноты звычайна злучаюцца рэбрамі, толькі калі яны з’яўляюцца ў адной і той жа дзелі ў такце.

### Мадыфікатары працягласці 
Працягласць ноты можа быць павялічана даданнем **кропкі** пасля яе. Гэта кропка дадае да працягласці ноты працягласць наступнай «меншай» ноты, робячы яе ў 1,5 разы даўжэй. Дзве кропкі дадаюць да працягласці ноты працягласць дзвюх «меншых» нот, робячы яе ў 1,75 разв даўжэй. Вельмі рэдка дадаюцца тры кропкі, робячы працягласць ноты ў 1,875 разы даўжэй.

У некаторых выпадках працягласць ноты можа быць павялічана **лігай**. Напрыклад, палавінная нота, злігаваная з іншай палавіннай нотай, аднолькавай па вышыні з першай нотай, фактычна роўная цэлай ноце. Такія ноты (аднолькавыя па вышыні і злучаныя паміж сабой лігай) называюцца «залігаванымі». Пры такой залігоўцы другая і наступныя ноты не граюцца (не спяваюцца), а толькі вытрымліваюцца паказанага лігамі музычнага часу.

У музыцы сустракаюцца таксама асобныя віды рытмічнага дзялення, калі значэнне рытмічных працягласцей не супадае з іх «выпісаным» значэннем. Да такога дзялення адносяцца ўсе так званыя мульціолі — дуоль, трыёль, квартоль, квінтоль і т. д.

## Гісторыя 
Ужо ў мензуральной натацыі (XIII стагоддзе) працягласць пазначалася розным напісаннем нот і паўзаў. Указанні «прапорцыі» маглі павялічваць або памяншаць у вызначаную колькасць разоў уласнае значэнне ўсіх нот.

У тактавай натацыі (з XVII стагоддзя) ноты сталі паказваць толькі адносную працягласць (палову, чвэрць, восьмую і т. д. ад цэлай ноты), рэальнае значэнне якой залежала ад тэмпу.

Рытмічнае дзяленне, кропкі і лігі, трыёлі, квінтолі і т. д. ствараюць вялікую шматстатнасць працягласцей, спрыяюць вытанчанасці рытмічнай палітры ў музыцы.

У такце часавыя суадносіны падпарадкоўваюцца акцэнтным (па цяжары). Як адзін са сродкаў акцэнтуацыі працягласць можа быць заменена іншымі сродкамі, што адкрывае шырокі абшар агогіцы.

У музычным выкананні рэальныя працягласці адхіляюцца (часам вельмі далёка) ад паказаных нотамі.

## Гл. таксама 
* Рытмічнае дзяленне
* Асобныя віды рытмічнага дзялення
* Сэмібрэвіс

## Літаратура 
* Длительность // Большая российская энциклопедия. — Том 9. — Москва, 2007. — С. 119—120.

Катэгорыя:Музычная тэрміналогія