open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Свабодная тэрыторыя Трыест

**Свабодная тэрыторыя Трыест** або **Свабодная дзяржава Трыест** (, , ) — падмандатная тэрыторыя ААН на тэрыторыі гістарычнага горада-дзяржавы ў Паўднёвай Еўропе, размешчанага паміж паўночнай Італіяй і Югаславіяй.

## Гісторыя тэрыторыі 
З 1382 года Трыест і прылеглыя тэрыторыі знаходзіліся ў складзе Аўстрыі і мелі змяшанае насельніцтва, якое складалася галоўным чынам з італьянцаў у горадзе і славенцаў і харватаў у сельскіх прыгарадах. У 1921 Італія анексавала Трыест, дзе пасля ўсталявання фашысцкага рэжыму пачаліся рэпрэсіі супраць славянскага насельніцтва, якія выклікалі у адказ тэрарыстычную дзейнасць з боку арганізацыі ТЫГР. У 1943 пасля капітуляцыі Італіі горад быў акупаваны Германіяй, а 1 мая 1945 вызвалены адначасова часцямі югаслаўскай і брытанскай армій.

Тэрыторыя была заснавана 15 верасня 1947 Саветам бяспекі ААН паводле ўмоў мірнага дагавора з Італіяй з мэтай захаваць раўнавагі ў гэтым шматнацыянальным рэгіёне і зменшыць рызыку тэрытарыяльных прэтэнзій паміж Італіяй і Югаславіяй. Кіраванне тэрыторыяй ажыццяўлялася ваеннымі губернатарамі, прызначанымі краінамі, якія кіравалі міратворчымі сіламі на тэрыторыі. Была падзелена па лініі Моргана на англа-амерыканскую зону A (горад Трыест і прылеглыя прыбярэжныя раёны) і югаслаўскую зону B (частка істрыйскага ўзбярэжжа). 5 кастрычніка 1954 у Лондане быў падпісаны дагавор, паводле якога зона A была далучана да Італіі, а зона B да Югаславіі. У 1975 тэрыторыя была фармальна распушчана паводле дагавора ў Азіма.

Тэрыторыя, не з'яўляючыся незалежнай дзяржавай, мела сваю валюту (трыесцкая ліра, фактычна італьянская ліра ў зоне A і югаліра ў зоне B) і паштовыя маркі.

У наш час (на 2009) тэрыторыя зоны A уваходзіць у склад італьянскай правінцыі Трыест, а зона B падзелена паміж Славенскім Прымор'ем і харвацкай жупаніяй Істрыя.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады-дзяржавы
Катэгорыя:Гісторыя Славеніі
Катэгорыя:Гісторыя Харватыі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1947 годзе
Катэгорыя:Тэрыторыі з адмысловым статусам
Катэгорыя:Трыест (правінцыя)
Катэгорыя:Італьянскія дзяржавы
Іспанская рэвалюцыя (1820)

**Іспанская рэвалюцыя 1820—1823** — буржуазная рэвалюцыя, якая ставіла задачай адмену феадальных адносін у Іспаніі. Прычынамі рэвалюцыі з'яўляўся сацыяльна-эканамічны крызіс, французская акупацыя 1808—1813 гадоў, аддзяленне амерыканскіх калоній. Пачатак рэвалюцыі паклала выступленне войскаў у Кадысе, якое выклікала паўстанне ва ўсёй краіне. 9 сакавіка 1820 года кароль Фердынанд VII аднавіў канстытуцыю 1812 года. Былі ліквідаваны маяраты, зачынены частка кляштароў з нацыяналізацыяй іх зямлі, напалову скарочаны царкоўныя дзесяціны, уведзены прамы падаходны зямельны падатак, адзіны мытны тарыф.

У 1821 годзе ажывілася контррэвалюцыя, якая абапіралася на падтрымку замежных дзяржаў. 7 красавіка 1823 года Францыя распачала інтэрвенцыю ў Іспанію. Інтэрвенты хутка прасунуліся наперад. 30 верасня 1823 года капітуляваў канстытуцыйны ўрад. 1 кастрычніка 1823 года кароль аднавіў абсалютысцкі рэжым.

## Гл. таксама 
* Рафаэль дэ Рыега-і-Нуньес

## Літаратура 
Катэгорыя:Рэвалюцыі ў Іспаніі
Катэгорыя:1820
Катэгорыя:Рэвалюцыі XIX стагоддзя
Фердынанд Савойскі (герцаг Генуэзскі)

**Фердынанд Савойскі** (, , Фларэнцыя— , Турын) — герцаг Генуэзскі, італьянскі ваенны.

Другі сын караля Сардзінскага каралеўства Карла Альберта і яго жонкі Марыі Тэрэзы Тасканскай. Пры ўзыходжанні бацькі на трон у 1831 годзе, Фердынанд атрымаў тытул герцага Генуэзскага.

У красавіку 1850 года ў Дрэздэне Фердынанд ажаніўся з прынцэсай Елізаветай Саксонскай (1830—1912), дачкой караля Іагана. Дзеці:
* Маргарыта (1851—1926), жонка караля Італіі Умберта I;
* Тамаза (1854—1931), герцаг Генуэзскі.

З рэвалюцыяй у Сіцыліі стаў кандыдатам на трон (прапанова кароны была яму дастаўлена пасля Рэвалюцыі 1848—1849 гадоў у Неапалітанскім каралеўстве, членам часовага ўрада Франчэска Ферарам. Пасля паражэння ў Аўстра-італьянскай вайне адмовіўся ад гэтай прапановы.

## Спасылкі 
* Генеалагічнае дрэва

Катэгорыя:Савойская дынастыя
Тэадорых IV

**Тэадорых IV** (;  — паміж 16 сакавіка і 30 красавіка ) — кароль франкаў, кіраваў з 721 года. Сын Дагаберта III. Імя Тэадорых перакладаецца з франкскай мовы як *«Кароль народа»*.

## Біяграфія 
Пасля смерці яго бацькі Дагаберта III у 715 годзе, ён быў пасаджаны ў абацтва Шэль, а затым у замак Шато-Цьеры.

У лютым 721 года пасля смерці караля Хільперыка II, які не пакінуў спадчынніка, усемагутны маярдом Карл Мартэл абвясціў яго каралём, але ён пазбаўлены быў усякага значэння ў сваім каралеўстве. Тэадорых IV не прыняў удзелу ні ў адной з бітваў за абарону межаў сваёй імперыі. Пасля яго смерці ўвесну 737 года Карл Мартэл на працягу 4 гадоў да сваёй смерці ў кастрычніку 741 года не прызначаў яго пераемніка, і сам кіраваў дзяржавай, не прымаючы, аднак, каралеўскага тытула. На працягу шасці гадоў трон заставаўся вакантным, пакуль сыны Карла Мартэла Карламан і Піпін Кароткі не пасадзілі на яго Хільдэрыка III.

## Литература 
* Продолжатели Фредегара = Continuationes chronicarum quae dicuntur Fredegarii // The Fourth Book of the Cronicle of Fredegar with its continuations. — London: Thomas Nelson and Sons Ltd, 1960.
* Книга истории франков = Das Buch von der Geschiche der Franken. // Quellen zur Geschichte des 7. und 8. Jahrhunderts. Ausgewaehlte Quellen zur deutschen Gechichte des Mittelalters. — Darmstadt, 1982. — Т. 4a.
* Лебек С. Происхождение франков. V—IX века / Перевод В. Павлова. — М.: Скарабей, 1993. — Т. 1. — 352 с. — (Новая история средневековой Франции). — 50 000 экз. — ISBN 5-86507-001-0
* Западная Европа. // Правители Мира. Хронологическо-генеалогические таблицы по всемирной истории в 4 тт. / Автор-составитель В.В. Эрлихман. — Т. 2.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы VIII стагоддзя
Катэгорыя:Каралі франкаў
Катэгорыя:Меравінгі
Дыянісій Малы

**Дыяні́сій Малы**, *Дэні Экзігій* (; першая палова VI ст. н. э.) — рымскі абат, паводле паходжання скіф або гета-дак , заснавальнік летазлічэння ад нараджэння Хрыстова (ці ад пачатку нашай эры), святы Румынскай праваслаўнай царквы. Па даручэнні Папы Рымскага Яна I у 525 г. складаў велікодныя табліцы. Адмовіўшыся ад тагачаснага летазлічэння, які пачынаўся ад першага года кіравання жорсткага ганіцеля хрысціян рымскага імператара Дыяклетыяна, прапанаваў новую сістэму падліку гадоў. Пры гэтым Дзіянісій Малы зыходзіў з таго, што Ісусу, калі ён пачынаў сваю прапаведніцкую дзейнасць, было каля 30 гадоў (паводле Евангеллю ад Лукі), што раскрыжаваны ён быў напярэдадні іўдзейскай пасхі пры імператары Тыберыі. Выкарыстоўваючы методыку вылічэнняў дат пасхі (з улікам сонечнага і месяцавага календароў), якая ўжо існавала, ён усталяваў, што Уваскрэсенне Ісуса Хрыста прыпадае на 25 сакавіка 31 года ад яго нараджэння. У VIII—IX стст. летазлічэнне, уведзенае Дзіянісіем Малым, шырока распаўсюдзілася ў краінах Заходняй Еўропы, і разам з яго велікоднымі табліцамі выкарыстоўвалася ў Сярэднявеччы каталіцкай царквой.

Дзіянісій Малы вядомы і як збіральнік царкоўна-прававых дакументаў (да Халкідонскага сабору ў 451 г.).

## Гл. таксама 
* Храналогія
* Каляндар

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* АСТРАНАМІЧНЫЯ ВЕДЫ І НАРОДНЫ КАЛЯНДАР 
* Біяграфія, бібліяграфія прац аўтара і  бібліяграфія прац пра аўтара на навукова – багаслоўскім партале Богослов.РУ 

Катэгорыя:Культура Сярэдневякоўя
Катэгорыя:Храналогіі
Катэгорыя:Гісторыкі VI стагоддзя
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 470-я гады
Катэгорыя:Памерлі ў 540-я гады
Катэгорыя:Хрысціянства ў Румыніі
Катэгорыя:Пасхалісты
Фрэнсіс Мейтленд Бальфур

**Фрэнсіс Мейтленд Бальфур** (, , Эдынбург — ) — англійскі заолаг і эмбрыёлаг, член Лонданскага каралеўскага таварыства (1878). З 1876 працаваў у Кембрыджскім універсітэце, з 1882 прафесар, кіраваў кафедрай марфалогіі жывёл. Бальфур развіваў эвалюцыйны кірунак у эмбрыялогіі; яму належаць: даследаванне аб развіцці пласцінсташчылепных рыб, нарысы з марфалагічнай лабараторыі ў Кембрыджы і адно з першых кіраўніцтваў па параўнальнай эмбрыялогіі. Трагічна загінуў у швейцарскіх Альпах.

Катэгорыя:Заолагі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Біёлагі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Загінулі ў гарах
Тэадор дэ Банвіль

**Тэадор дэ Банвіль** ( — ; , Мулен, Францыя — , Парыж, Францыя) — французскі , , ,  і .

Першы вершаваны зборнік — «Карыятыды» («фр. Les Cariatides») апублікаваў у 1842 годзе. Уваходзіў у паэтычную групу Парнасцы, выпускала зборнік «Сучасны Парнас» (выходзіў тройчы — у 1866, 1869 і 1876 гадах). Тэадор дэ Банвіль памёр у Парыжы 13 сакавіка 1891 г. Пахаваны на могілках Манпарнас.

## Спасылкі 
* Мне з вершамі адны пакуты...

Катэгорыя:Французскамоўныя пісьменнікі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Франкамоўныя паэты
Катэгорыя:Французскамоўныя паэты XIX стагоддзя
Катэгорыя:Рамантызм
Бангвеулу

**Бангвеу́лу** (*Bangweulu*) — возера ў Замбіі, у вярхоўях ракі Луапула (сістэма ракі Конга).

Возера размешчана на вышыні 1067 м у шырокай плоскай катлавіне. Плошча паверхні ад 4 тыс. км² (у сухі сезон) да 15 тыс. км² (падчас летніх дажджоў). Глыбіня да 5 м. Возера ўтварылася ў выніку затаплення тэктанічнага прагіна. Берагі моцна забалочаныя. Большая частка возера зарастае чаротам і асакой. У сезон дажджоў у возера ўпадае рака Чамбешы, выцякае рака Луапула. Водзяцца бегемоты, больш за 50 відаў рыб. Развіта рыбалоўства.

Возера Бангвеулу адкрыта ў 1868 годзе Давідам Лівінгстанам.

## Літаратура 
* 
* Африка: энциклопедический справочник. Т. 1. А—К / Гл. ред. А. Громыко. Ред. колл. В. М. Власов, Н. И. Гаврилов и др. — М.: Советская энциклопедия, 1986. — С. 310. — 672 с. с илл.
* Бангвеулу // 

## Спасылкі 
* Bangweulu // Encyclopædia Britannica

Катэгорыя:Азёры Замбіі
Катэгорыя:Балоты паводле алфавіта
Катэгорыя:Басейн Конга
Нацыянальны парк Бандай-Асахі

**Бандай-Асахі** — нацыянальны парк у Японіі, на поўначы вострава Хансю. 4 асобныя ўчасткі знаходзяцца ў сумежных раёнах прэфектур Ямагата, Фукусіма і Ніігата. Плошча 189.661 га. Заснаваны 5 верасня 1950 годзе. Размешчаны ў вулканічных гарах, пакрытых шырокалісцевымі і іглічнымі лясамі (на вяршынях — лугі і хмызнякі). У парку жывуць палятухі, чорны мядзведзь і інш. На тэрыторыі Бандай-Асахі створана 10 запаведнікаў агульнай плошчай звыш 17 тыс. га.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нацыянальныя паркі Японіі
Бандай

**Бандай** — стратавулкан у Японіі, у прэфектуры Фукусіма. Вышыня 1819 м. Падчас вывяржэння 15 ліпеня 1888 г. даліна ракі Нагасэ на плошчы 71 км² была пакрыта гразевымі лавінамі, загінуў 461 чалавек. Вулкан даў назву аднаму з відаў вывяржэнняў — бандайсанскага (бандайскага) тыпу з праявай так званага высокаэксплазіўнага вулканізму. У 1987 і 2000 гадах паблізу вулкана назіраліся землятрусы.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Вулканы Японіі
Катэгорыя:Стратавулканы
Катэгорыя:Актыўныя вулканы
Катэгорыя:Фукусіма (прэфектура)
Бандытызм

**Бандытызм** — стварэнне ўстойлівай ўзброенай групы (банды) у мэтах нападу на грамадзян або арганізацый, адносіцца да катэгорыі асабліва цяжкіх злачынстваў.

Банда — злачынная арганізацыя, характарызуецца устойлівасцю і ўзбраеннем. Пра ўстойлівасць сведчаць стабільнасць яе складу і структуры, злачынная дзейнасць банды ажыццяўляецца пераважна аднатыпнымі сродкамі і метадамі. Узброенасць характарызуецца наяўнасцю зброі хоць бы ў аднаго члена банды.

Бандытызм па сваім змесце ўяўляе карысліва-гвалтоўнае злачынства. Яго пераважнымі мэтамі служаць завалоданне чужой маёмасцю, каштоўнасцямі, грашыма шляхам гвалту ці рэальнай пагрозай яго неадкладнага прымянення. Аднак бандыцкія напады могуць пераследваць і мэты немаёмаснага характару, звязаныя з інтарэсамі членаў банды.

Згодна з Крымінальным кодэксам Рэспублікі Беларусь стварэнне банды, г.зн. узброенай арганізаванай групы з мэтай нападу на прадпрыемствы, установы, арганізацыі або на грамадзян, альбо кіраўніцтва бандай, альбо ўдзел у бандзе або ў здзяйсняемых ёю нападах — караюцца пазбаўленнем волі на тэрмін ад пяці да пятнаццаці гадоў з канфіскацыяй маёмасці або без канфіскацыі.

## Літаратура 
* Уголовный кодекс Республики Беларусь, Мн. «Амалфея», 2009, 350 с.

Катэгорыя:Крымінальнае права
Валянцін Генрыхавіч Мазец

**Валянцін Генрыхавіч Мазе́ц** (, в. Станелевічы, Зэльвенскі раён, Гродзенская вобласць) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1995).

## Біяграфічныя звесткі 
Нарадзіўся 6 верасня 1965 года ў в. Станелевічы Зэльвенскага раёна Гродзенскай вобласці.

Скончыў БДУ (1989). 3 1992 годзе — у Інстытуце гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Даследуе праблемы нацыянальна-дзяржаўнага будаўніцтва, пытанні развіцця культуры і міжнацыянальных адносін. Складальнік (з І. М. Кузняцовым) зборніка «Гісторыя Беларусі ў дакументах і матэрыялах» (2000).

## Выбраная бібліяграфія 
* За сваё, кроўнае // Маладосць. 1994. № 5.
* Беларускі нацыянальны рух ад снежня 1917 да лютага 1918 // Гуманітарныя і сацыяльныя навукі на зыходзе XX ст. Мн., 1998.
* М. В. Доўнар-Запольскі і БНР // Даследчык гісторыі трох народаў: М. В. Доўнар-Запольскі. Гомель, 2000.
* Беларускі студэнцкі саюз як фактар нацыянальна-культурнага жыцця моладзі Заходняй Беларусі // Праблемы ўз’яднання Заходняй Беларусі з БССР: Гісторыя і сучаснасць: Матэрыялы Міжнар. навук.-тэарэт. канф. Мн., 2000.
* Да пытання фарміравання беларускай нацыянальнай ідэі ў Другой Рэчы Паспалітай (1921—1939 гг.) // XX стагоддзе ў гісторыі палякаў і беларусаў: Матэрыялы беларуска-польскай навуковай канферэнцыі. Мн., 2001.
* «Мы мабілізуем свае сілы і … тут выкуем дзяржаўную волю свайго народа» // Беларусь у XX ст. Мн., 2002. Вып. 1; Грамадзянства і межы БНР // Бел. гіст. зб. Беласток, 2001. № 15.
* Беларуская Народная Рэспубліка — крок да незалежнасці: да 100-годдзя абвяшчэння: гіст. нарыс [у суаўтарстве]. Мн.: Бел. навука, 2018.

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Барыс Андрэевіч Лазука

**Барыс Андрэевіч Лазу́ка** (, в. Рэпеншчына, , Віцебская вобласць) — беларускі мастацтвазнавец, педагог. Кандыдат мастацтвазнаўства (1989).

## Біяграфічныя звесткі 
У 1977 годзе скончыў Віцебскі педагагічны інстытут, працаваў у ім. 3 1996 года — у Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь, з 1998 года — прарэктар і загадчык кафедры Беларускай акадэміі мастацтваў. За­гад­чык ад­дзе­ла ста­ра­жыт­най бе­ларускай куль­ту­ры Ін­сты­ту­та мас­тацт­ва­знаў­ства, эт­на­гра­фіі і фальк­ло­ру НАН Беларусі, дырэктар Музея старажытнабеларускай культуры.

## Навуковая дзейнасць 
Даследуе беларускае мастацтва XVII—XVIII ст., тэарэтычныя праблемы стылю барока. Аўтар вучэбнага дапаможкіка «Гісторыя мастацтваў» (1996).

## Выбраная бібліяграфія 
* Праблемы стылістыкі выяўленчага мастацтва Беларусі XVII—XVIII стст. // Весці АН Беларусі. Сер. грамад. навук. 1993. № 3.
* Параўнаўча-тыпалагічнае вывучэнне беларускага мастацтва эпохі барока // Весці АН Беларусі. Сер. грамад. навук. 1995. № 2.
* Беларускае барока: Тэндэнцыі і напрамкі развіцця // Барока ў беларускай культуры і мастацтве. — Мінск, 1998.
* Беларускае барока. Гісторыка-тэарэтычныя праблемы стылю / Б. А. Лазука. — Мінск: Беларусь, 2001.
* Гісторыя мастацтваў / Б. А. Лазука. — Мінск: Беларусь, 2003.
* Гісторыя беларускага мастацтва: у 2 т. / Б. А. Лазука. — Мінск: Беларусь, 2007.
* Гісторыя сусветнага мастацтва. Ад старажытных часоў па XVI стагоддзе / Б. А. Лазука. — Мн.: Беларусь, 2010. — ISBN 978-985-01-0894-4.

## Узнагароды 
Лаўрэат спецыяльнай прэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь дзеячам культуры і мастацтва 2011 года — за стварэнне кніг «Гісторыя сусветнага мастацтва. Ад старажытных часоў па XVI стагоддзе» і «Гісторыя сусветнага мастацтва. XVII—XVIII стагоддзі».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Педагогі СССР
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы СССР
Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі
Матэа Бандэла

**Матэа Бандэла** (, каля 1485—1561) — італьянскі навеліст XVI стагоддзя.

Нарадзіўся ў Кастэльнуова ў П'емонце. Вучыўся ў Мілане, потым у Павіі. У юныя гады уступіў у дамініканскі ордэн. Па справах ордэна шмат вандраваў, бываў пры дварах васпаноў Паўночнай Італіі (д'Эстэна, Сфорца, Бенцінольё). У 1506 пасяліўся ў Мілане, дзе стаў заўсёднікам свецкіх і літаратурных сходаў у Іпаліты Сфорца Бенціволья. Жыў пры Мантуанскім двары, дзе быў настаўнікам Лукрэцыі Ганзага (1537). У гады барацьбы Іспаніі і Францыі за панаванне ў Італіі рашуча прыняў бок французскага караля.

Пасля паразы французскай арміі ў бітве пры Павіі (1525) эміграваў у Францыю, дзе пазней Генрых II зрабіў яго біскупам Ажэна (1550). У Ажэне Бандэла правёў рэшту свайго жыцця, карыстаючыся увагай з боку дзеячаў французскага Рэнесансу.

Катэгорыя:Царкоўныя дзеячы XVI стагоддзя
Катэгорыя:Біскупы ажэнскія
Катэгорыя:Пісьменнікі Адраджэння
Нямецкі алфавіт

right|thumb|250px|Рукапісныя літары нямецкага алфавіта
Сучасны **няме́цкий алфаві́т** — алфавіт на лацінскай аснове, які ўжываецца для пісьма на нямецкай мове. Складаецца з 26 пар лацінскіх літар: A a, B b, C c, D d, E e, F f, G g, H h, I i, J j, K k, L l, M m, N n, O o, P p, Q q, R r, S s, T t, U u, V v, W w, X x, Y y, Z z. Акрамя іх у нямецкім алфавіце ёсць тры умлауты Ä ä, Ö ö, Ü ü і лігатура ß. Апошнія падпарадкоўваюцца алфавітнаму парадку, г. зн. у слоўніках ідуць адразу пасля A a, O o, U u і падвоенай ss, адпаведна. У асобных выпадках ужываюцца дадатковыя варыянты літар, але гэта характэрна толькі для некаторых дыялектаў і для слоў іншамоўнага паходжання ў нямецкай мове.

## Транскрыпцыя 
Ніжэй прыведзена табліца з правіламі чытання нямецкіх літар.

## Нямецкая пісьменнасць 
Першыя крыніцы нямецкай пісьменнасці адносяцца яшчэ да старажытнаверхненямецкага перыяду развіцця нямецкай мовы ці нават раней. Практычна да XII стагоддзя ўжывалася Рунічнае пісьмо, якое пазней было поўнасцю выцеснена лацініцаю. У XV—XVI стагоддзях быў пашыраны шрыфт швабахер (*Schwabacher*) з групы гатычных шрыфтоў.

Гатычным пісьмом нямецкія літары пісаліся практычна да пачатку XX стагоддзя, у прыватнасці — узніклай у XVII—XVIII стст. фрактураю (*Fraktur*). З канца XIX стагоддзя шырока распаўсюдзілася антыква, але афіцыйна яна была прызнана толькі пасля Лістападаўскай рэвалюцыі ў 1918 годзе. Антыква лічылася больш простым і лёгка ўспрымальным шрыфтам, чым ломанае гатычнае пісьмо. У 1920-30-я гады ўжываўся шрыфт Зютэрліна (*Sütterlinschrift*).

: **Фрактура**

У гітлераўскай Германіі зноў былі паспрабавалі адрадзіць стары шрыфт імперыі, які таксама выкарыстоўваўся ў нацысцкай прапагандзе: лічылася, што такое пісьмо адлюстроўвае характар сапраўдных немцаў. Але гэта практыка не мела поспеху па дзвюх прычынах. Па-першае, Гітлер апасаўся, што на гарнітуру літар паўплывала яўрэйскае квадратнае пісьмо. Па-другое, чытаць надпісы на фрактуры было цяжка. Сёння выкарыстоўваецца звычайны друкарскі набор літар, ранейшыя ж шрыфты ўжываюцца толькі ў дэкаратыўных мэтах.

## Гл. таксама 
* Нямецкая мова
* Лацінскі алфавіт

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Алфавіты на аснове лацінскага
Катэгорыя:Нямецкая пісьменнасць
Каралеўства вестготаў

**Каралеўства вестготаў** — раннефеадальнае дзяржаўнае ўтварэнне, гістарычна першае з так званых варварскіх каралеўстваў, якія склаліся на тэрыторыі Заходняй Рымскай імперыі ва ўмовах яе распаду ў V стагоддзі.

Узнікла ў 418 годзе на тэрыторыі рымскай правінцыі Аквітанія (вакол Тулузы — адсюль назва «**Тулузскае каралеўства**», якая выкарыстоўвалася ў якасці назвы дзяржавы ў 418—507 гадах) па дагаворы караля вестготаў Валіі з рымскім імператарам Ганорыем. Першым каралём вестгоцкай дзяржавы часам завуць Тэадорыха I.

Пасля паражэння Аларыха II ў бітве пры Пуацье ў 507 годзе і страты большасці тэрыторый у Галіі, сталіца каралеўства была перанесена спачаткуў Нарбону, затым у Барселону, і ў рэшце рэшт у Таледа&nbsp;— адсюль назва «**Таледскае каралеўства**», якая выкарыстоўвалася ў якасці назвы дзяржавы ў 580—712 гадах.

У 711—721 гадах з прычыны заваявання Іспаніі арабамі каралеўства было знішчана, а большая частка яго тэрыторыі далучана да Халіфата.

## Гл. таксама 
* Вестготы
* Спіс каралёў вестготаў
* Гоцкая мова
* Вестгоцкая праўда

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вестготы
Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Сярэдневякоўя
Катэгорыя:Гісторыя Іспаніі
Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Францыі
Абд ар-Рахман V

**Абу Мутарыф Абд ар-Рахман V ібн Хішам аль-Мустазхір-білах** () — халіф Кордаўскага халіфата, які кіраваў са снежня 1023 па студзень 1024 года. Забіты натоўпам. Адзін з апошніх амеядскіх халіфаў Кордавы.

## Біяграфія 
Пасля смерці Аль-Мансура Кордаўскі халіфат, які раздзіралі ўнутраныя супярэчнасці і барацьба за ўладу, істотна аслабеў. У 1018 годзе амеядскі халіф Абд ар-Рахман IV быў забіты, а Аль-Касім аль-Мамун з дынастыі Хамудзідаў практычна без супраціўлення заняў Кордаву і абвясціў сябе халіфам. Пазней ён быў выгнаны сваім пляменнікам Ях’яй аль-Муталі, затым ізноў вярнуўся, і ў 1023 годзе быў выгнаны канчаткова. Тады брат раней забітага халіфа Мухамада II здолеў захапіць уладу пад імем Абд ар-Рахмана V. Пры гэтым былі праігнараваны два яго супернікі.

Абд ар-Рахман V прызначыў на адну з дзяржаўных пасад вучонага Ібн Хазма.

Абд ар-Рахман V не меў рэальнай улады і не кантраляваў сітуацыю ў дзяржаве. Пры яго кіраванні Абадзіды ў Севільі адлучыліся ад Кордавы. Праз сем тыдняў кіравання ён быў зрынуты і забіты натоўпам, які ўзначаліў адным з яго супернікаў. Усё берберы ў Кордаве, чыей падтрымкай карыстаўся Абд ар-Рахман, былі забіты. Новым халіфам стаў Мухамад III.

## Літаратура 
* Arnold Hottinger: *Die Mauren. Arabische Kultur in Spanien*, Wilhelm Fink Verlag, München, 1995. ISBN 3-7705-3075-6

Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XI стагоддзя
Катэгорыя:Амеяды
Катэгорыя:Забітыя манархі
Усходне-Венгерскае каралеўства

**Усходне-Венгерскае каралеўства** — каралеўства, утворанае пасля распаду Венгерскага каралеўства.

У 1526 годзе, пасля бітвы пры Мохачы, Венгерскае каралеўства пала пад націскам турак. У 1541 годзе, пасля ўзяцця туркамі Буды, Венгрыя была падзелена на тры часткі. Габсбургі атрымалі кантроль над землямі на поўначы і захадзе (Каралеўская Венгрыя), туркі атрымалі Асманскую Венгрыю, а ва ўсходняй частцы трансільванскі ваявода Янаш Запальяі пры дапамозе турак заснаваў **Усходне-Венгерскае каралеўства**. 29 лютага 1528 года султан Сулейман Цудоўны пагадзіўся пайсці на саюз з Запальяі, і даў яму пісьмовыя гарантыі сваёй падтрымкі. Пачынаючы з 1541 ці 1542 года Запальяі таксама кантраляваў рэгіён, з 1571 года які стаў вядомым як Partium.

У 1570 годзе Янаш II Жыгімонт, сын Янаша Запальяі, адмовіўся ад прэтэнзій на тытул «Кароль Венгрыі» на карысць Максіміліяна II, які прэтэндаваў на гэты тытул з 1563 года. Пры гэтым Янаш II пакінуў за сабой тытул «князь Трансільваніі».

У 1571 годзе ў Шпаеры быў падпісаны дагавор, паводле якога Янаш II адмаўляўся ад тытула «Кароль Венгрыі», а для яго стваралася новае герцагства: «*Joannes, serenissimi olim Joannis regis Hungariae, Dalmatiae, Croatiae etc. filius, Dei gratia princeps Transsylvaniae ac **partium** regni Hungariae*». Адгэтуль і пахабна назва Парцыум.

Гэты дагавор пацвярджаў прынцып адзінай Венгрыі: **Парцыум** і **Трансільванія** перадаваліся Янашу II, але як *імперскаму князю*. Як згадвалася вышэй, Запальяі кантралявалі **Парцыум** і да гэтага, але дагавор дазволіў ім валодаць гэтай тэрыторыяй без страху, што Габсбургі аспрэчаць уладу роду Запальяі. У пэўным сэнсе Запальяі абмянялі тытул на тэрыторыю.

З падпісаннем дагавора ў Шпаеры Усходне-Венгерскае каралеўства спыніла сваё існаванне, падзяліўшыся на Герцагства Парцыум і Княства Трансільванія.

## Літаратура 
* Małgorzata Duczmal: *Izabela Jagiellonka, królowa Węgier*. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Rytm, 2000. ISBN 83-87893-74-9.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Венгрыі
Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Румыніі
Катэгорыя:Гісторыя Славакіі
Прынц цемры

«**Прынц Цемры**» () — амерыканскі фільм жахаў 1987 года, зняты Джонам Карпентэрам. Фільм уваходзіць у так званую «Апакаліптычную Трылогію» Джона Карпентэра разам з «Нешта» (1982) і «У пашчы вар'яцтва» (1995). Фільм існуе у двух версіях: арыгінальнай і тэлевізійнай. Прэм'ера адбылася 23 кастрычніка 1987 года.

Ідэя зняць фільм прыйшла да Карпентэра падчас даследвання тэарэтычнай фізікі і тэорыі атама. Асноўнай мэтай было абгрунтаванне зла і яго камбінацыя  з азначэннем матэрыі і антыматэрыі.

## Сюжэт 
Калі пробашч адной з закінутых цэркваў у Лос-Анджэлесе памірае, падрэ Луміс знаходзіць дзённік і ключ, якім  адчыняе дзверы ў сутарэнне і знаходзіць там цыліндр з агіднай зялёнай вадкасцю. Святар тэрмінова просіць дапамогі ў прафесара Ховарда Байрака з мясцовага універсітэта. Прафесар Байрак запрашае каманду студэнтаў для даследванняў вадкасці і перакладу манускрыптаў, якія былі знойдзены ў сутарэнні.

Група даследчыкаў неўзабаве вынаходзіць, што вадкасць мае д’ябалскую сутнасць, бо утрымлівае прах самога сына Сатаны. Менавіта з-за гэтага яна хранілася зачыненая ў сутарэнні царквы шматлікія стагоддзі. Даследванні і эксперыменты абуджаюць д’ябалскага сына, і, калі студэнтка С'юзан падыходзіць бліжэй да кантэйнера, вадкасць атакуе яе. С'юзан пераўтвараецца ў жывога мерцвяка і пачынае пераўтвараць іншых даследчыкаў з дапамогай вадкасці ў падобных на сябе. Група студэнтаў падвяргаецца нападам зомбі ў не толькі ў самой царкве, але і звонку, што робіць уцёкі немагчымымі. У той жа час усе, хто заблакаваны ў будынку царквы пачынаюць бачыць адзін і той жа сон, які з кожным разам робіцца больш дэталёвым. Сон падобны на перадачу інфармацыі з будучыні з заклікам змяніць хаду падзей.

Нарэшце ўся зялёная вадкасць усмоктваецца ў цела дзяўчыны Келлі, якая робіцца судзінай для Антыхрыста. Галоўнай мэтай Антыхрыста з’яўляецца адкрыццё партала у іншае вымярэнне праз вялікае люстэрка, адкуль павінен прыйсці Анты-Бог. У момант адкрыцця партала Кэтрын ахвяруе сабой, штурхае Келлі разам з Антыхрыстам у люстэрка-партал, дзе знікае ў цемры. У гэты момант святар разбівае люстэрка і тым самым зачыняе партал. Пясля гэтага ўсе зомбі гінуць, а натоўп прыхільнікаў Сатаны звонку разыходзіцца.

Пад канец фільма, Брайан Марш, бойфрэнд Кэтрын, зноў бачыць той жа сон, што і ў царкве, але зараз ён разумее, што перадачу інфармацыі з будучыні робіць Кэтрын.

## У ролях 
## Здымкі і пракат 
Фільм знялі ў Лос-Анджэлесе ўсяго за 30 дзён. У пракаце фільм знаходзіўся ўсяго 3 тыдні. Першы тыдзень фільм скончыў на другім месцы, сабраўшы $4.657.401. На другім і трэцім тыднях фільм трымаўся на 5 і 14 месцах адпаведна, агулам назбіраўшы $11.176.100 у ЗША.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
*   
* 
*  (рэйтынг 57% па выніках 23 водгукаў)

Катэгорыя:Фільмы ЗША 1987 года
Катэгорыя:Фільмы жахаў 1987 года
Катэгорыя:Фільмы жахаў ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы на лацінскай мове
Катэгорыя:Фільмы Джона Карпентэра
Анатоль Сямёнавіч Фядосік

**Анатоль Сямёнавіч Фядосік** (, вёска Кашэвічы Палескай вобласці, цяпер Петрыкаўскі раён Гомельскай вобласці — 2005, Мінск) — беларускі фалькларыст. Заслужаны дзеяч навукі Беларусі (1990). Доктар філалагічных навук (1974), прафесар (1981).

## Біяграфічныя звесткі 
Вучыўся ў Кашэвіцкай сярэдняй школе. У 15 гадоў быў залічаны байцом-разведчыкам 125-й Капаткевіцкай партызанскай брыгады Палескага злучэння. Пасля ваяваў на 3-м Беларускім фронце камандзірам аддзялення разведкі, быў накіраваны на вучобу ў Арлоўскае танкавае вучылішча, адкуль праз год дэмабілізаваны. Працаваў настаўнікам, завучам Кашэвіцкай сямігодкі Капаткевіцкага раёна (1946—1949), дырэктарам сярэдняй школы ў в. Сінкевічы Лунінецкага раёна (1949—1955) і Мікашэвічах (1955—1958). У 1953 годзе А. С. Фядосік заканчвае завочна філалагічны факультэт БДУ і ў 1958 годзе паступае ў аспірантуру інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору.

З 1961 у Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору НАН Беларусі, з 1962 вучоны сакратар, з 1967 загадчык сектара, адначасова з 1969 намеснік дырэктара.

## Навуковая дзейнасць 
Даследуе фальклорныя сатырычныя жанры, сямейна-абрадавую паэзію, літаратурна-фалькорныя сувязі, народную творчасць перыяду Вялікай Айчыннай вайны, гісторыю фалькларыстыкі, узаемасувязі славянскага фальклору. Адзін з аўтараў кніг «А. К. Сержпутоўскі» (1966, з В. Бандарчыкам), «Каляндарна-песенныя, абрадавыя і гульнявыя традыцыі славян у мінулым і сучасным» (1988, з З. Мажэйка), «Беларускі абрадавы фальклор у агульнаславянскім кантэксце» (1998), «Сямейна-абрадавая паэзія. Народны тэатр» (2001), «Народная проза» (2002, з К. Кабашнікавым і А. Цітаўцом), вучэбных дапаможнікаў і падручнікаў для ВНУ. Складальнік тамоў «Сацыяльна-бытавыя казкі» (1976), «Жарты, анекдоты, гумарэскі» (1984) з серыі «Беларуская народная творчасць» (галоўны рэдактар зводу). Член камісіі славянскага фальклору пры Міжнародным камтэце славістаў.

## Узнагароды 
Дзяржаўная прэмія Беларусі (1986). У 1990 па ініцыятыве Прэзідыума АН Беларусі ўрад краіны прысвоіў вучонаму званне заслужанага дзеяча навукі Беларусі.

## Выбраная бібліяграфія 
* Антырэлігійныя матывы ў беларускім фальклоры. — Мн., 1963.
* Развіццё беларускай савецкай фалькларыстыкі. — Мн., 1977.
* Праблемы беларускай народнай сатыры. — Мн., 1978.
* Народная паэзія барацьбы. — Мн.,1981.
* Фальклор і «масавая культура». — Мн., 1986.
* Ілюзорнасць і сапраўднасць: «Белыя плямы» ў гісторыі фалькларыстыкі 20—30-х гг. — Мн., 1991.
* Барацьба і паэтычная творчасць палескіх партызан. — Мн., 2000.

## Літаратура 
* *Сысоў, У. М.* Анатолій Сямёнавіч Фядосік (Да 70-годдзя з дня нараджэння) // Весці АН Беларусі. Сер. грамад. навук. 1996. № 1. C. 134—136.
* *Клімовіч, А.* Фядосік А. С. // ЭГБ ў 6 т. Т. 6. Кн. ІІ. — Мн., 2003.
* 

Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Этнографы Беларусі
Катэгорыя:Дактары філалагічных навук
Гістарычныя вобласці Францыі

Французскае каралеўства традыцыйна падзялялася на **правінцыі** (у айчыннай тэрміналогіі — **гістарычныя вобласці**), а 4 сакавіка 1790 (падчас французскай рэвалюцыі) Францыя была разбіта на дэпартаменты з мэтай замяніць вернасць насельніцтва сваім феадальным рэгіёнам на лаяльнасць да цэнтральнага ўрада ў Парыжы. Старыя назвы правінцый дагэтуль выкарыстоўваюцца географамі для абазначэння прыродных рэгіёнаў, а некаторыя рэгіёны Францыі завуцца гэтак жа, як правінцыі, чыё месца яны занялі.

Правінцыі Францыі ўзніклі на падставе *droit coutumier* (традыцыйнага права), а не дэкрэту ўрада. Правінцыя, таксама званая *pays*, «краіна», вызначалася агульнымі для яе тэрыторыі законамі. Адна правінцыя магла быць часткай іншай (напрыклад, Брэс была часткай Бургундыі), таму не існуе афіцыйна зацверджанага пераліку правінцый, хоць для апісання тэрытарыяльнага падзелу Францыі ў перыяд перад рэвалюцыяй можна ўзяць пералік ''''. Ніжэйзгаданы спіс уключае нароўні з імі яшчэ і гістарычныя правінцыі.

## Правінцыі 
## Гл. таксама 
* Рэгіёны Францыі

Катэгорыя:Гісторыя Францыі
Беры (правінцыя)

thumbnail|Сцяг Беры
thumbnail|Размяшчэнне Беры на карце Францыі
**Беры** (, ) — гістарычная правінцыя ў Францыі. Некалі герцагства Берыйскае, цяпер утварае дэпартаменты Эндр і Шэр і славіцца тонкай воўнай. Галоўны горад — Бурж.

Беры — гэта край, вядомы не толькі як краіна замкаў, але і як жытніца Францыі. Гэта адзін з галоўных французскіх раёнаў па вырошчванні збожжавых і вытворчасці мяса, малака і малочных прадуктаў. Не выпадкова тут размешчаны Санкуэн — самы буйны ў Францыі рынак па аптовым продажы буйной і дробнай рагатай скаціны. Тут кожны дзень на плошчы 17 гектараў здзяйсняюцца здзелкі куплі-продажы тысяч галоў скаціны.

Канал Беры пачынаецца ніжэй Невера на Луары, ідзе да Буржа, адсюль уздоўж ракі Шэры да Сент-Эньяна, утвараючы водны шлях у 322 км, які злучае каменнавугальны басейн ракі Алье з далінамі рэк Шэры і Луары.

## Гл. таксама 
* Герцагства Берыйскае

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Шэр (дэпартамент)
Катэгорыя:Эндр (дэпартамент)
Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Францыі
Каралеўская Венгрыя

[thumb|right|Цэнтральная Еўропа ў [1572 годзе, Каралеўская Венгрыя пазначана сінім колерам]] 
**Каралеўская Венгрыя** — назва той часткі сярэднявечнага Венгерскага каралеўства, у якой пасля паражэння венгра-чэшска-харвацкага войска ў бітве пры Мохачы і наступнага падзелу Венгрыі Габсбургі былі прызнаны каралямі Венгрыі. Цэнтральная частка падзеленай краіны была акупавана туркамі (гл. Асманская Венгрыя), а ва ўсходняй частцы ўтварылася Усходне-Венгерскае каралеўства, якое пазней стала княствам Трансільванія (якое амаль усю сваю гісторыю было васалам Асманскай імперыі). Сталіцай Каралеўскай Венгрыі быў горад Пожань.

Члены дынастыі Габсбургаў — найуплывовай дынастыі Свяшчэннай Рымскай імперыі — абіраліся каралямі Венгрыі і прыносілі пры каранацыі клятву на канстытуцыі Венгерскага каралеўства. Пасля заваявання Габсбургамі Асманскай Венгрыі тэрмін «Каралеўская Венгрыя» выйшаў з ужывання, а імператар стаў зваць свае венгерскія ўладанні «Венгерскім каралеўствам».

## Літаратура 
* *R. Várkonyi Ágnes*: A Királyi Magyarország 1541—1686. Budapest, 1999. ISBN 963-9192-31-7.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гісторыя Венгрыі
Катэгорыя:Гісторыя Славакіі
Катэгорыя:Гісторыя Харватыі
Сентонж

**Сенто́нж** () — гістарычная вобласць Францыі з цэнтрам у горадзе Сент. З IX стагоддзя — графства, якое ўваходзіла ў герцагства Аквітанія, разам з якой стала ў 1154 годзе ўладаннем Англіі. Сентонж быў часткова адваяваны Францыяй напачатку XIII стагоддзя, а цалкам — у 1371 годзе. У 1375 годзе Сентонж быў далучаны да каралеўскага дамена.

## Гл. таксама 
* Гістарычныя вобласці Францыі

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты кельцкай Галіі
Катэгорыя:Графствы Францыі
Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Францыі
Катэгорыя:Новая Аквітанія
Players Tour Championship 2011/2012 – Этап 12 (снукер)

**Players Tour Championship 2011/2012 – Этап 12** — прафесійны нізкарэйтынгавы турнір па снукеры, тры першых раунда якога праходзілі з 15 па 16 снежня 2011 года ў англійскім інстытуце спорту, у Шэфілдзе, Англія, а астатнія стадыі – з 6 па 8 студзеня 2012 года ў Фюрстэнфельдбруке, Германія. Прызавы фонд турніру склаў €50,000, з якіх €10,000 атрымаў пераможца.

Катэгорыя:Players Tour Championship 2011/2012 (снукер)
Ангумуа

**Ангумуа́** (*Angoumois*) — гістарычная вобласць на захадзе Францыі, якая складае цяпер частку дэпартамента Шаранта. Галоўны горад — Ангулем.

З X стагоддзя існавала графства Ангумуа; у 1308 годзе яно было далучана да ўладанняў французскай кароны. З 1515 Ангумуа — герцагства. У 1790 герцагства ўвайшло ў склад дэпартаментаў Шаранта і часткай у Дардонь.

Развіта вінаробства, вытворчасць каньякоў (якія атрымалі назву ад мясцовага горада *Каньяк*), машынабудаванне, папяровая, ваенная прамысловасць.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дардонь (дэпартамент)
Катэгорыя:Шаранта (дэпартамент)
Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Францыі
Чэмпіянат Вялікабрытаніі па снукеры 2011

**Чэмпіянат Вялікабрытаніі 2011** (, таксама вядомы як *williamhill.com UK Championship 2011* — ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 3 па 11 снежня 2011 года на арэне Barbican Centre, у Ёрку, Англія. Турнір стаў 35-м розыгрышам чэмпіянату Вялікабрытаніі, які штогод праходзіць з 1977 года. Прызавы фонд турніру склаў £625,000, з якіх £100,000 атрымаў пераможца.

Пераможцам турніру стаў Джад Трамп, які перайграў на сваім шляху да тытула валійца Дамініка Дэйла (6:4), Роні О’Салівана (6:5), шатландца Стывена Магуайра ў чвэрцьфінале (6:3), аўстралійца Ніла Робертсана ў паўфінальным матчы (9:7) і Марка Алена з Паўночнай Ірландыі ў фінальным паядынку (10:8). Такім чынам, 22-гадовы англічанін выйграў свой сёмы прафесійны і другі рэйтынгавы турнір, а таксама трэцяе прафесійнае спаборніцтва ў сезоне (пасля турніру PTC у Глостэры і адкрытага чэмпіянату Антверпена).

## Турнір 
 — месца праведзення чэмпіянату Вялікабрытаніі]]
Чэмпіянат Вялікабрытаніі 2011 года стаў 35-м розыгрышам турніру, які быў заснаваны ў 1977 годзе і з 1984 года стаў рэйтынгавым спаборніцтвам. Турнір з'яўляецца адным з трох турніраў Трайной снукернай кароны (разам з Мастэрс і чэмпіянатам свету), а таксама самым прэстыжным і самым высокааплатным рэйтынгавым турнірам пасля чэмпіянату свету. З самога заснавання чэмпіянат Вялікабрытаніі праходзіў у такіх гарадах Англіі, як Блэкпул (1977), Прэстан (1978—1997), Борнмут (1998—2000), Ёрк (2001—2006) і Тэлфард (2007—2010). У 2011 годзе першынства зноў вярнулася ў Ёрк, дзе праходзіць у Barbican Centre.

Чэмпіянат Вялікабрытаніі 2011 праходзіў пад эгідай сусветнай асацыяцыі прафесійнага більярда і снукера (англ.: World Professional Billiards and Snooker Association) і ўваходзіў у каляндар мэйн-тура, а таксама з'яўляўся трэцім рэйтынгавым турнірам снукернага сезона 2011/2012.

## Рэйтынгавыя ачкі 
Чэмпіянат Вялікабрытаніі 2011 меў найвялікшае размеркаванне рэйтынгавых ачкоў сярод усіх спаборніцтваў пасля чэмпіянату свету. Пераможца турніру атрымаў 8000 ачкоў (пераможца чэмпіянату свету атрымліваў 10000 балаў).

## Асноўная сетка 
## Фінал 
|-
| colspan="3" align="center" | 

|-
| colspan="3" align="center" style="font-size: 100%" | *Дзённая сесія*: **92**:4 (**70**), 23:**58** (**56**), 0:**149** (**141**), 48:**69**, **86**:49 (**52**), **62**:30, **75**:33 (**75**), **73**:31 (**61**)  
|-
| align="right" | 109
| align="center" | Найвышэйшая серыя
| **141**
|-
| align="right" | 1
| align="center" | Соценныя серыі
| **4**
|-
| align="right" | **9**
| align="center" | Серыі 50+
| 6
|}

## Спасылкі 
* Чэмпіянат Вялікабрытаніі 2011 на Snooker.org 
* Статыстыка чэмпіянату Вялікабрытаніі 2011 на CueTracker.net 
* Фатаздымкі World Snooker з чэмпіянату Вялікабрытаніі 2011 на Facebook

Катэгорыя:Чэмпіянат Вялікабрытаніі па снукеры
Катэгорыя:2011 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт у Англіі ў 2011 годзе
Катэгорыя:Снукерны сезон 2011/2012
Катэгорыя:Снукерныя турніры ў Англіі
Катэгорыя:Снежань 2011 года
Алаброгі

**Алаброгі** () — вялікі кельцкі народ у Нарбонскай Галіі, які жыў паміж Ронай і Ізерам, у паўночнай частцы Дафінэ і Савоі да Жэнеўскага возера.

Каля 123 да н.э. яны безпаспяхова спрабавалі абараніць Галію ад рымлян, якія каля 125 да н.э. пачалі рабіць першыя значныя заваяванні на паўднёвым усходзе гэтай краіны; у 121 да н.э. яны былі падпарадкаваны рымскаму валадарству Квінтам Фабіем Максімам, які атрымаў за гэту мянушку «Allobrogicus», але канчаткова ўвайшлі ў склад Нарбонскай правінцыі толькі пры Юліі Цэзары.
 
Галоўным горадам алаброгаў была Віена, памежным жа з гельветамі — Жэнева. З іншых іх гарадоў варта згадаць яшчэ *Cularo*, пераназваны каля 379 у *Gratianopolis*, цяперашні Грэнобль.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Кельцкія плямёны
Катэгорыя:Плямёны Галіі
Катэгорыя:Зніклыя народы Еўропы
Катэгорыя:Рымская імперыя
Players Tour Championship 2011/2012 (снукер)

**Players Tour Championship 2011/2012** — серыя снукерных турніраў, якія праходзілі з 18 чэрвеня 2011 года па 18 сакавіка 2012 года ў Англіі і кантынентальнай Еўропе. 12 турніраў серыі мелі нізкарэйтынгавы статус, а апошні, фінал PTC, быў рэйтынгавым турнірам.

## Вынікі 
### Фіналісты турніраў серыі 
### Фіналісты турніраў серыі паводле краін 

Катэгорыя:Снукерны сезон 2011/2012
Players Tour Championship (снукер)

**Players Tour Championship** — серыя нізкарэйтынгавых турніраў па снукеры, якая праходзіла з сезона 2010/2011 па сезон 2015/2016. Серыя ўключала ў сябе нізкарэйтынгавыя турніры, якія праходзілі ў Еўропе і Азіі і ўключаліся ў еўрапейскі і азіяцкі туры адпаведна. Серыя заканчвалася фінальным турнірам, удзельнікамі якога станавіліся гульцы, якія мелі самы высокі рэйтынг PTC па выніках нізкарэйтынгавых турніраў. Фінал PTC меў рэйтынгавы статус. Кожны этап Players Tour Championship доўжыўся тры дні, а таксама кваліфікацыйныя дні для папярэдніх раўндаў, дзе маглі прыняць удзел усе аматары, якія ўнеслі 100 фунтаў для ўдзелу ў турніры. Удзельнікі мэйн-тура атрымлівалі рэйтынгавыя ачкі за кожны з этапаў серыі.

## Вынікі 
### Фіналісты турніраў серыі 
### Пераможцы турніраў серыі паводле краін
Свята-Параскева-Пятніцкая царква (Дзівін)

**Свята-Параскева-Пятніцкая царква** — праваслаўны храм у цэнтры вёскі Дзівін (Кобрынскі раён). Пабудавана ў 1740 годзе як уніяцкая на месцы храма, які адзначаны ў 1566 годзе. У 1869 годзе адноўлена і перададзена праваслаўным. Помнік драўлянага дойлідства з элементамі стылю барока.

## Архітэктура 
Асноўны прамавугольны зруб і пяцігранная алтарная апсіда, да якой па баках прыбудаваны нізкія рызніцы, накрыты агульным дахам з навісямі ў месцы злучэння зрубаў. На галоўным фасадзе тарэц двухсхільнага даху вырашаны як спалучэнне франтона і атыкавай устаўкі з паўвальмай паміж 2 чацверыковымі вежамі. Вежы завершаны гранёнымі галоўкамі, такая ж галоўка і над алтаром. Галоўны фасад на ўзроўні хораў аформлены галерэяй з балюстрадай. Сцены вертыкальна ашаляваны дошкамі з нашчыльнікамі. Вокны прамавугольныя з разнымі ліштвамі. У 19 стагоддзі да галоўнага фасада прыбудаваны тамбур з двухсхільным дахам. Інтэр'ер зальны з плоскай столлю. З боку ад царквы ў 2-й палове 19 стагоддзя ўзведзена званіца (васьмярык на чацвярыку), накрытая высокім шатром.

Томаш Міхальскі. Святы Ануфрый у пустыні. Дзівін.jpg|Томаш Міхальскі. Святы Ануфрый у пустыні. 1750-я гг. МСБК
Томаш Міхальскі. Узнясенне. Дзівін.jpg|Томаш Міхальскі. Узнясенне. 1751. МСБК

## Літаратура 
* «Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік», Мінск 1993, стар. 194.
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Кобрынскага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі барока
Катэгорыя:Дзівін
Катэгорыя:1740 год у Беларусі
Катэгорыя:Колішнія ўніяцкія храмы Брэсцкай вобласці
Катэгорыя:Храмы Брэсцкай і Кобрынскай епархіі
Свята-Петра-Паўлаўская царква (Кобрын)

**Свята-Петра-Паўлаўская царква** — праваслаўны храм у г. Кобрын. Помнік драўлянага дойлідства.

## Гісторыя 
Упершыню згадваецца ў 1465 годзе. Спачатку знаходзілася ў цэнтры Кобрына на Базарнай плошчы. Адзначана ў «люстрацыі» 1563 г. каралеўскага рэвізора Дзмітрыя Сапегі і на плане горада 1798 г. У пачатку 1800 года яе наведваў А. В. Сувораў, дом якога знаходзіўся паблізу. З 1847 г. святаром тут быў царкоўны дзеяч, гісторык А. М. Кульчыцкі. З-за аварыйнага стану і небяспекі разбурэння ў 1857 г. закрыта. У 1862 г. перабудавана паводле праекта архітэктурнага памочніка Вендэнбаума.

Да 100-годдзя гадавіны смерці Суворава ў 1900 годзе было прынята рашэнне на месцы гэтай царквы пабудаваць цагляны храм, на які збіраліся ахвяраванні па ўсёй краіне. У сувязі з гэтым старая царква была ў 1913 г. перанесена на могілкі (сучасная вуліца Першамайская), і перабудавана. Да Першай сусветнай вайны быў закладзены падмурак новай царквы і сабраны будаўнічы матэрыял, але будаўніцтву храма перашкодзіла акупацыя Кобрына немцамі ў 1915 годзе.

## Архітэктура 
Царква (даўжыня 25 м, шырыня 19,4 м, вышыня 5,25 м) складаецца з двух’яруснай шатровай званіцы, асноўнага аб’ёму і прамавугольнай у плане апсіды. Квадратны ў плане асноўны аб’ём завершаны цыбулепадобнай галоўкай. Гарызантальна ашаляваныя сцены прарэзаны прамавугольнымі вокнамі.

## Інтэр’ер 
У інтэр’еры апсіда вылучана драўляным разным іканастасам, царскія вароты якога выкананы на матыў спляценняў вінаграднай лазы вакол абразоў. Абразы 18 — 19 ст. «Маці Божая з дзіцем» (копія карціны Дж. Беліні), «Спас Пантакратар», «Архангел Міхаіл», «Архангел Гаўрыіл», «Мікалай Цудатворац», «Маці Божая Жыровіцкая», «Апосталы Пётр і Павел». Дзесяць абразоў на тэму пакут Хрыста напісаны ў 18 ст. адным майстрам у стылі барока — «Узяцце Хрыста ў палон», «Суд Хрыста ў Пілата», «Катаванне Хрыста», «Адзяванне цярновага вянца», «Нясенне крыжа», «Укрыжаванне» і інш.

## Помнік Аляксандру Міцкевічу 
Каля царквы пастаўлены надмагільны помнік Аляксандру Міцкевічу (1801—1871) — малодшаму брату паэта Адама Міцкевіча, прафесару права Харкаўскага ўніверсітэта, уладальніку кобрынскага маёнтка з сярэдзіны 19 ст. Помнік уяўляе сабой вертыкальную кампазіцыю з фігурай анёла з крыжам, абвітым кляновай галінкай.

## Літаратура 
* «Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік», Мінск 1993, стар. 245—246.
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Кобрына
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Храмы Святых Пятра і Паўла
Катэгорыя:Храмы Брэсцкай і Кобрынскай епархіі
Арлеанэ

**Арлеанэ́** () — гістарычная правінцыя Францыі. Уяўляла сабой герцагства, якое знаходзілася пад кантролем Арлеанскага дому. Сталіца — горад Арлеан.

У наш час на тэрыторыі правінцыі размешчаны дэпартаменты Луарэ, Луар і Шэр, большая частка Эр і Луар і частка Іоны. На сённяшні дзень жыхарамі Арлеанэ лічаць сябе жыхары наваколляў Арлеана і, у меншай меры, іншых раёнаў Луары.

Арлеанэ, нароўні з абласцямі Беры, Блезуа, Бос і Турэнь, з’яўляецца адной з пяці складнікаў цэнтральнага рэгіёна Францыі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Францыі
Катэгорыя:Цэнтр — Даліна Луары
Дафінэ

**Дафінэ́** () — гістарычная вобласць Францыі, якая ўключае цяперашнія дэпартаменты Ізер, Верхнія Альпы, большую частку дэпартамента Дром і невялікую частку дэпартамента Ваклюз. Галоўны горад — Грэнобль.

## Геаграфія 
Дафінэ арашаецца двума прытокамі Роны: Дром і Дзюранс; усходняя частка (Верхняе Дафінэ) узвышаная (Каційскія Альпы); тут знаходзіцца багатая на глетчары гара Пельву вышынёй 4103 м (найвышэйшая ў Францыі, акрамя Савоі). Дафінэ належыць да самых маляўнічых частак Францыі; багатая на мінералы; асноўная вытворчасць — збожжавы хлеб, віно, алей, сена, каноплі, тутавыя ягады, шоўк.

## Гісторыя 
Дафінэ, краіна алаброгаў, знаходзілася з часоў Цэзара пад рымскім валадарствам і пасля падзення Заходняй Рымскай імперыі ўтварыла паўднёвую частку Бургундскага каралеўства, разам з якім увайшло ў склад дзяржавы франкаў. З 880 г. належала Арэлацкай дзяржаве; з 1032 г. да сярэдзіны XIV ст. — у складзе Свяшчэннай Рымскай імперыі. Сярэднявечнае Дафінэ служыла буферам паміж Французскім каралеўствам і Савойскім герцагствам. [thumbnail|left|150px|На сцягу Дафінэ намаляваны [флёр-дэ-ліс|каралеўскія лілеі і дэльфіны.]]

Графы д’Альбон, якія займалі пасаду сенешаля Арэлацкай дзяржавы, насілі тытул дафінаў (верагодна, ад выявы дэльфіна ў іх гербе) і далі гэту назву самой краіне. Першая дынастыя дафінаў згасла ў канцы XII стагоддзя. Спадчынніца роду, Беатрыса, была ў шлюбе з герцагам Бургундскім, і сын яе, Гіг VI Андрэ (пам. 1237), быў заснавальнікам другой, Бургундскай дынастыі дафінаў. Спадчыніццай апошняга з гэтай дынастыі Гіга VII (пам. 1282) стала яго сястра Ганна (пам. 1293), якая была ў шлюбе з Юмберам I дэ Ла Тур-дзю-Пін (пам. 1307), іх сын, Жан II (пам. 1319), пачаў сабой трэцюю дынастыю дафінаў. Апошнім прадстаўніком яе быў Юмбер II (пам. 1355), які ў 1342 годзе прадаў Дафінэ каралю Францыі.

Насуперак пагадненню, паводле якога Дафінэ было далучана да Францыі, з цягам часу яно страціла большую частку сваіх вольнасцей і паступова злілося з Францыяй. Тытул дафіна стаў насіць старэйшы сын караля. Лічыцца, што Карл VI першым у гісторыі атрымаў пры нараджэнні тытул «дафін» і правінцыю Дафінэ ў якасці апанажу.

## Літаратура 
* Chapuys-Montlaville, «Histoire du Dauphiné» (1827);
* Lory, «Description géologique du Dauphiné» (1860-64);
* Chorier, «Histoire générale du Dauphiné» (1883);
* Guy-Albard, «Dictionnaire historique, chronologique, géographique etc. du Dauphiné» (1864-65) и др.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Еўропы
Катэгорыя:Аксітанія
Катэгорыя:Ізер (дэпартамент)
Катэгорыя:Верхнія Альпы
Катэгорыя:Дром (дэпартамент)
Катэгорыя:Ваклюз
Царква Успення Прасвятой Багародзіцы (Тэўлі)

**Свята-Успенская царква** — помнік архітэктуры псеўдарускага стылю.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1872 годзе ў цэнтры вёскі Тэўлі (Кобрынскі раён) з цэглы паводле праекта архітэктара Міхалоўскага.

## Архітэктура 
Асноўны кубападобны аб'ём пад пакатым чатырохсхільным дахам завершаны цыбулепадобнай галоўкай на васьмігранным барабане. Па падоўжнай восі далучаецца паўкруглая апсіда з рызніцай і трапезнай з прытворам-званіцай (2 васьмерыкі на чацверыку) з шатровым завяршэннем і макаўкай. Архітэктурная выразнасць кампазіцыі дасягаецца ігрой рознавялікіх і разнастайных па форме аб'ёмаў і дахаў. Галоўны і бакавыя арачныя ўваходы аформлены пластычнымі парталамі, арачныя аконныя праёмы — ліштвамі. Геаметрычныя плоскасці фасадаў акаймаваны вуглавымі лапаткамі і фрызам з парэбрыкам.

## Інтэр'ер 
Абраз другой палавіны 19 ст. «Ражджаство Хрыстова», разныя царскія вароты.

## Літаратура 
* Архітэктура Беларусі. Энцыклапедычны даведнік — Мінск, 1993. — С. 470.
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Кобрынскага раёна
Катэгорыя:Тэўлі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1872 годзе
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:1872 год у Беларусі
Катэгорыя:Храмы Брэсцкай і Кобрынскай епархіі