open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Афрыканскі нацыянальны кангрэс

**Афрыканскі нацыянальны кангрэс** (АНК, ) — найстарэйшая палітычная арганізацыя афрыканскага насельніцтва ПАР, з 1994 года — кіруючая партыя (у саюзе з Кангрэсам паўднёваафрыканскіх прафсаюзаў (COSATU) і Паўднёва-Афрыканскай камуністычнай партыяй).

Заснавана ў 1912 годзе, у 1960—1990 гадах нелегальная. Абвяшчала сваёй мэтай ліквідацыю рэжыму апартэіду, барацьбу за дэмакратычную перабудову грамадства. Прэзідэнт АНК — Джэйкаб Зуму, які змяніў у 2007 годзе Таба Мбекі. Уваходзіць у Сацыялістычны Інтэрнацыянал, вызначае сябе як «*дысцыплінаваная левая сіла*».

Сярод заснавальнікаў — вядомы зулускі грамадскі дзеяч і пісьменнік Джон Лангалібалеле Дубэ і публіцыст-тсвана Сол Плаакі. У эпоху апартэіду меў створанае ў 1961 годзе і ўзначаленае Роні Касрылсам баявое крыло «Умконта вэ сізвэ» ( «Дзіда нацыі»). Прэзідэнт з 1985 года — Олівер Тамба, з 1991 да 1997 года — Нэльсан Мандэла.

Арганізацыя з 1960-х гадоў падтрымлівалася СССР. Ва ўніверсітэтах і тэхнікумах СССР вучыліся сотні актывістаў АНК. У савецкіх ваенных вучылішчах і ў лагерах у Анголе пад кіраўніцтвам савецкіх інструктараў атрымлівалі падрыхтоўку каля дзвюх тысяч байцоў ваеннага крыла АНК «Умконта вэ сізвэ». Яму пастаўлялася савецкая зброя. Баявікі арганізацыі праходзілі навучанне ў СССР у 165-м навучальным цэнтры па падрыхтоўцы замежных ваеннаслужачых.. ЗША выключылі АНК і яго членаў са спісу «*тэрарыстаў*» толькі ў 2008 годзе, да 90-годдзя Нэльсана Мандэлы.

У верасні 1989 года прэзідэнтам краіны выбраны Фрэдэрык дэ Клерк, які распачаў актыўныя дзеянні па ліквідацыі сістэмы апартэіду (белае насельніцтва павінна было адмовіцца ад свайго пануючага становішча). Быў вызвалены лідар АНК Нэльсан Мандэла, і ў 1994 годзе прайшлі першыя дэмакратычныя выбары, перамогу на якіх атрымаў Афрыканскі нацыянальны кангрэс. На выбарах 2004 года АНК атрымаў 69,6 % галасоў і 279 месцаў у Палаце прадстаўнікоў (канстытуцыйная большасць).

У 2008 годзе частка членаў партыі адлучылася ад АНК і стварыла новую партыю — COPE (Congress of the People — Народны кангрэс). Партыя ўпершыню прыняла ўдзел у парламенцкіх выбарах у красавіку 2009 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:З’явіліся ў 1912 годзе
Катэгорыя:Палітычныя партыі ПАР
Катэгорыя:Левацэнтрысцкія партыі
Катэгорыя:Сацыялістычны інтэрнацыянал
Катэгорыя:Нацыянальна-вызваленчыя рухі
Другая ліванская вайна

**Другая ліванская вайна** (афіцыйнае найменне ў Ізраілі з 21 сакавіка 2007 года, у арабскім свеце — **«Ліпеньская вайна»**) — узброенае сутыкненне паміж дзяржавай Ізраіль, з аднаго боку, і радыкальнай шыіцкай групоўкай «Хезбала», фактычна цалкам кантралявалай паўднёвыя раёны дзяржавы Ліван, з іншага боку. Баявыя дзеянні доўжыліся 34 дні ў ліпені—жніўні 2006 года.

Канфлікт быў справакаваны 12 ліпеня ракетна-мінамётным абстрэлам умацаванага пункта «Нурыт» і прыгранічнага населенага пункта Шломі на поўначы Ізраіля (пры абстрэле былі паранены 11 чалавек) з адначасовым нападам на памежны патруль (забойства трох і захоп двух ізраільскіх ваеннаслужачых) Арміі абароны Ізраіля на ізраільска-ліванскай мяжы баявікамі «Хезбалы».

Баявікі «Хезбалы» на працягу месяца праводзілі масіраваны ракетны абстрэл паўночных гарадоў і паселішчаў Ізраіля.

Падчас наземнай аперацыі арміі Ізраіля ўдалося прасунуцца ўглыб ліванскай тэрыторыі на 15-20 км, выйсці да ракі Літані і ў значнай ступені зачысціць акупаваную тэрыторыю ад баявікоў «Хезбалы». Акрамя таго, баявыя дзеянні на поўдні Лівана суправаджаліся бесперапыннымі бамбардзіроўкамі населеных пунктаў і аб'ектаў інфраструктуры на ўсёй тэрыторыі Лівана.
thumb|left|Раёны ізраільскіх авіяўдараў у Ліване

Баявыя дзеянні працягваліся з 12 ліпеня па 14 жніўня 2006 года, калі ў адпаведнасці з рэзалюцыяй Савета Бяспекі ААН было абвешчана спыненне агню.

1 кастрычніка 2006 года Ізраіль завяршыў вывад войскаў з тэрыторыі Паўднёвага Лівана. Кантроль над поўднем Лівана цалкам перайшоў да падраздзяленняў урадавай ліванскай арміі і міратворцаў ААН. Да пачатку кастрычніка на поўдні Лівана ўжо былі дыслакаваны каля 10 тыс. ліванскіх ваенных і звыш 5 тыс. міратворцаў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Войны Ізраіля
Катэгорыя:Войны Лівана
Катэгорыя:Вайна супраць тэрарызму
Катэгорыя:Ліпень 2006 года
Катэгорыя:Жнівень 2006 года

Катэгорыя:2006 год у Ізраілі
Катэгорыя:2006 год у Ліване
Катэгорыя:Канфлікты 2006 года
Чэмпіянат свету па снукеры з шасцю чырвонымі шарамі 2013

**Чэмпіянат свету па снукеры з шасцю чырвонымі шарамі 2013** (, таксама вядомы як *SangSom 6-red World Championship 2013* — ад назвы спонсара) — турнір па снукеры з шасцю чырвонымі шарамі, які праходзіў з 2 па 7 верасня 2013 года ў гатэлі «Montien Riverside», у Бангкоке, Тайланд. Турнір стаў пятым розыгрышам чэмпіянату свету па снукеры з шасцю чырвонымі шарамі, які быў заснаваны ў 2008 годзе. Кампанія «SangSom» спансавала ўсе пяць розыгрышаў гэтага турніру. Прызавы фонд турніру склаў ฿, з якіх ฿ атрымаў пераможца.

Катэгорыя:Чэмпіянат свету па снукеры з шасцю чырвонымі шарамі
Катэгорыя:Верасень 2013 года
Емяльян Рыгоравіч Саўчанка

**Емяльян Рыгоравіч Са́ўчанка** ( — ) — генерал-маёр (28.4.1943).

Е. Р. Саўчанка нарадзіўся ў горадзе Дрыса (па іншых звестках у вёсцы Чарняўшчына).
У Чырвонай Арміі з 1918 года. Удзельнік Грамадзянскай вайны. У 1933 годзе скончыў Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзэ, у 1941 годзе — Ваенную акадэмію Генеральнага штаба.
Падчас Вялікай Айчыннай вайны на Ленінградскім фронце — начальнік штаба, намеснік камандзіра стралковага корпуса, арміі, намеснік начальніка тылу Войска Польскага. Удзельнік абароны Ленінграда, Вісла-Одэрскай аперацыі і інш..

## Літаратура 
* 
* *Долготович Б. Д.* Военачальники земли белорусской: энциклопедический справочник / Б. Д. Долготович. — Мн., 2005. — С. 209.

## Спасылкі 
* Наши земляки на службе в Войске Польском  

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Блакада Ленінграда
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Генерал-маёры СССР
Катэгорыя:Выкладчыкі Ваеннай акадэміі імя М. В. Фрунзэ
Павел I (Папа Рымскі)

**Святы Павел I** (; 700 — ) — Папа Рымскі з 29 мая 757 па 28 чэрвеня 767. Брат Папы Стэфана II (III). Вёў дыпламатычныя перамовы з лангабардскім каралём Дэзідэрыем і каралём франкаў Піпінам III Кароткім. Урэшце, Паўлу ўдалося далучыць да сваёй вобласці Беневента і Таскану. Сканаў у Рыме.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Папы Рымскія
Катэгорыя:Святыя паводле алфавіта
Катэгорыя:Хрысціянскія святыя VIII стагоддзя
Катэгорыя:Кананізаваныя Папы Рымскія
Катэгорыя:Каталіцкія святыя
Катэгорыя:Рымскія святыя
Катэгорыя:Царкоўныя дзеячы VIII стагоддзя
Аляксандр дэ Род

**Аляксандр дэ Род** (; , , Францыя — , , Іран) — французскі манах-езуіт, у XVII стагоддзі праводзіў актыўную місіянерскую дзейнасць у Індакітаі. Аказаў вялікі ўплыў на распаўсюджанне хрысціянства ў В’етнаме, стварыў в’етнамскі алфавіт на аснове лацінкі. 

## Біяграфія 
Аляксандр нарадзіўся ў Авіньёне (Францыя) 15 сакавіка 1591 годзе, у 1612 годзе ўвайшоў у Таварыства Ісуса і ў 1619 годзе быў накіраваны ў якасці місіянера ў Індакітай.

Знаходзячыся больш 10 год у Ханоі, Дэ Род напісаў Катэхізіс на в’етнамскай мове, стварыў в’етнамскую пісьменнасць на аснове лацінскага алфавіта, якая выкарыстоўваецца па сённяшні дзень. У сваім дакладзе Аляксандр казаў, што пры ім прынялі хрысціянства больш 6 000 мясцовых жыхароў.

У 1630 годзе Аляксандр дэ Род быў высланы з В’етнама і правёў наступныя 10 год у Макаа. Пазней ён яшчэ раз вяртаўся ў Індакітай, дзе правёў яшчэ 6 гадоў, прыгаворваўся да смяротнага пакарання, якое пазней было заменена на сасланне.

У 1649 годзе Дэ Род вярнуўся У Рым, дзе звяртаўся з просьбамі аб павелічэнні фінансавання каталіцкіх місый у Індакітаі. Пазней яго накіравалі ў Персію, дзе Аляксандр дэ Род памёр у 1660 годзе.

## Спасылкі 
* Артыкул у каталіцкай энцыклапедыі аб Аляксандры Дэ Родзе

Катэгорыя:Вынаходнікі сістэм пісьма
Катэгорыя:Каталіцкія місіянеры
Катэгорыя:Каталіцтва ў В’етнаме
Катэгорыя:Члены Парыжскага таварыства замежных місій
Катэгорыя:Езуіты
Стэфан IV (V)

**Стэфан IV (V)** (; ? — ) — Папа Рымскі з 22 чэрвеня 816 па 24 студзеня 817, рымскі вяльможа.

## Біяграфія 
Сын рымляніна Марына, дыякан.
12 чэрвеня 816 года памёр Папа Рымскі Леў III. Даведаўшыся пра яго смерць, натоўп разрабаваў загарадныя папскія палацы. Праз 10 дзён, 22 чэрвеня, новым Папам Рымскім быў абраны Стэфан IV (V). Паколькі ён быў абраны без згоды імператара Людовіка Набожнага, то ён паслаў імператару паведамленне пра сваё абранне, загадаўшы рымлянам прысягнуцца на вернасць імператару. Пасля гэтага Стэфан прыняў рашэнне асабіста наведаць Людовіка I і, які суправаджаўся каралём Італіі Бернардам, у канцы ліпеня прыбыў ва Франкскую дзяржаву. Людовік Набожны ўрачыста сустрэў Папу ў Рэймсе і тройчы паў прад ім на зямлю. 5 кастрычніка 816 года Папа Стэфан урачыста каранаваў у Рэймскай царкве Людовіка і яго жонку Ірменгарду залатой каронай, прывезенай з сабой.

Пасля каранацыі Папа адправіўся назад у Рым, дзе неўзабаве пасля вяртання ён памёр 24 студзеня 817 года.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Папы Рымскія
Катэгорыя:Царкоўныя дзеячы IX стагоддзя
Якуб Шынкевіч

**Яку́б Шынке́віч** (1884—1966) — татарскі рэлігійны і грамадскі дзеяч Беларусі, Літвы, Польшчы, доктар арыенталістыкі.

## Біяграфія 
У 1925 годзе скончыў навучанне ў Берлінскім універсітэце, дзе атрымаў ступень доктара філасофіі. 28 кастрычніка 1925 года абраны віленскім муфціем усіх мусульман Польшчы. У 1926—1932 гадах з мэтай выпраўлення памылак у рэлігійных тэкстах некалькі разоў ездзіў на Усход. У 1926 годзе быў членам Сусветнага мусульманскага кангрэса ў Егіпце, у 1928 годзе наведаў мусульманскія суполкі ў Югаславіі і Балгарыі і Турцыю. У 1930 годзе зноў наведаў Егіпет, дзе быў прыняты каралём Фаудам І. З Егіпта здзейсніў хадж у Мекку і Медзіну. У 1935 годзе выдаў на польскай мове тлумачэнні Карана. Таксама спрыяў урэгуляванню прававога становішча мусульман Польшчы. 21 красавіка 1936 года падпісаў Статут пра стасункі дзяржавы і Мусульманскага рэлігійнага саюза. Падчас Другой сусветнай вайны супрацоўнічаў з нямецкімі акупантамі, спрыяў увядзенню татарскай адміністрацыі і стварэнню татарскай паліцыі. Дзякуючы яго намаганням, у маі 1944 года быў заснаваны Саюз татарскай моладзі. Памёр у эміграцыі ў ЗША.

Катэгорыя:Беларускі калабарацыянізм
Катэгорыя:Постаці ісламу
Катэгорыя:Беларуска-літоўскія татары
Катэгорыя:Іслам у Беларусі
Катэгорыя:Іслам у Польшчы
Яўген II

**Яўген II** (; свецкае імя **Эўджэніа Савелі**  ці **Яўген Савелій**,  ? — ) — Папа Рымскі з 8 чэрвеня 824 па 27 жніўня 827. Прэсвітар царквы Св. Сабіны, сын рымляніна Баэмунда. Быў абраны насуперак жаданню рымскай арыстакратыі, але пры падтрымцы франкскага караля Лотара I. Наўзамен падпісаў «Рымскую канстытуцыю», паводле якой фактычна станавіўся васалам імператара. Браў удзел у спрэчках наконт іконашанавання.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Папы Рымскія
Катэгорыя:Царкоўныя дзеячы IX стагоддзя
Захарый (Папа Рымскі)

**Захарый** (; 679 — ) — Папа Рымскі з 10 снежня 741 па 22 сакавіка 752. Сын грэка Паліхромія. Апошні грэчаскі Папа, нарадзіўся ў Калабрыі.

## Біяграфія 
Спачатку Захарый быў бенедыкцінскім манахам у Латэране, затым, пры Рыгоры III стаў кардыналам-дыяканам. Вайна з лангабардамі, распачатая пры Папе Рыгоры III была завершана мірным дагаворам на 20 гадоў. У абмен на 4 гарады Папа даваў каралю лангабардаў войска для вайны з герцагствамі Спалецкім і Беневенцінскім. Аказваў вялікі ўплыў на палітыку лангабардскіх каралёў Ліўтпранда і Ратхіса. Вёў актыўную перапіску з місіянерам Баніфацыем, асветнікам Германіі.

У 751 годзе аднавіў адносіны з франкамі. Герцаг Піпін Кароткі задумаўшы заняць прастол франкаў і вызваліць свой народ ад клятвы бязвольнаму каралю Хільдэрыку III накіраваў Папе ліст, пытаючы, ці правільна гэта, што кіраваць дзяржавай павінен чалавек які не мае сілы ці ім павінен кіраваць той, хто ў рэальнасці валодае рычагамі ўлады. Захарый адказаў яму, што крыніца ўсякай, у тым ліку і каралеўскай, улады з’яўляецца сам народ, але гэта права народа падлягае зацвярджэнню Папы. Тым самым Папа даў згоду на звяржэнне апошняга меравінгскага караля і ўзыходжанне Піпіна III Кароткага.

Захарый упрыгожыў шматлікія базілікі Рыма шаўковымі тканінамі, якія рассцілаліся на прастолах ці вешаліся паміж калонамі, што падзялялі цэрквы на нефы. Звярнуў вялікую ўвагу на засяленне спусцелай Кампаніі. Перавёў на грэчаскую мову дыялогі Рыгора Вялікага.

Пахаваны ў Рыме, памяць святкуецца каталікамі 22 сакавіка.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Папы Рымскія
Катэгорыя:Святыя паводле алфавіта
Катэгорыя:Каталіцкія святыя
Катэгорыя:Рымскія святыя
Катэгорыя:Хрысціянскія святыя VIII стагоддзя
Катэгорыя:Кананізаваныя Папы Рымскія
Катэгорыя:Царкоўныя дзеячы VIII стагоддзя
Катэгорыя:Нарадзіліся ў правінцыі Кратонэ
ФК Актабэ

**«Актабэ»** () — казахстанскі  футбольны клуб з аднайменнага горада, 5-разовы чэмпіён Казахстана. Хатняя арэна — Цэнтральны стадыён ім. Кабланды батыра, быў адкрыты ў 1975 годзе, змяшчае да 13500 гледачоў.

## Дасягненні 
* **Чэмпіянат Казахстана:**
** **Чэмпіён (5):** 2005, 2007, 2008, 2009, 2013

***Кубак Казахстана:**
** **Уладальнік (1):** 2008

***Суперкубак Казахстана:**
** **Уладальнік (3):** 2008, 2010, 2014

## Гісторыя назваў 
* 1967—1995 — «Акцюбінец» 
* 1996—1997 — «Актабэмунай» 
* 1997—2000 — «Актабэ» 
* 2000—2005 — «Актабэ-Ленто» 
* з 2005 — «Актабэ»

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт    

Актабэ
ФК Нью-Сэйнтс

**«Нью-Сэйнтс»** (, ), ці проста **ТНС** — брытанскі футбольны клуб, які прадстаўляе гарады Ллансантфрайд, графства Повіс, Уэльс і Освестры, Шропшыр, Англія (размешчаны ў 13 кіламетрах адзін ад аднаго). Заснаваны ў 1860 годзе. З 1997 па 2006 гады насіў назву «Тотал Нэтварк Салюшнс» () па назве свайго фундатара. Да 1997 года клуб называўся «Ллансантфрайд» ().

## Дасягненні 
* **Чэмпіянат Уэльса:**
:: **Пераможца (16):** 1999/00, 2004/05, 2005/06, 2006/07, 2009/10, 2011/12, 2012/13, 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2018/19, 2021/22, 2022/23, 2023/24

***Кубак Уэльса:**
:: **Уладальнік (8):** 1995/96, 2004/05, 2011/12, 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2018/19, 2021/22

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Нью-Сэйнтс

Катэгорыя:Ллансантфрайд
Катэгорыя:Освестры
ФК Валета

**«Валета»** () — мальтыйскі футбольны клуб з горада Валета.

## Дасягненні 
* **Чэмпіянат Мальты:**
** **Пераможца (25):** 1915, 1932, 1945, 1946, 1948, 1959, 1960, 1963, 1974, 1978, 1980, 1984, 1990, 1992, 1997, 1998, 1999, 2001, 2008, 2011, 2012, 2014, 2016, 2018, 2019

* **Кубак Мальты:**
** **Уладальнік (14):** 1960, 1964, 1975, 1977, 1978, 1991, 1995, 1996, 1997, 1999, 2001, 2010, 2014, 2018

* **Суперкубак Мальты:**
** **Уладальнік (13):** 1990, 1995, 1997, 1998, 1999, 2001, 2008, 2010, 2011, 2012, 2016, 2018, 2019

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Валета
ФК Карабах Агдам

**«Карабах»** () — азербайджанскі футбольны клуб з горада Агдам.

## Дасягненні 
* **Чэмпіянат Азербайджана:**
**  **Чэмпіён (12):** 1993, 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2018/19, 2019/20, 2021/22, 2022/23, 2023/24, 2024/25

***Кубак Азербайджана:** 
** **Уладальнік (6):** 1993, 2005/06, 2008/09, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2021/22

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Карабах Агдам
ФК Ольбарг

**«Ольбарг»** () — дацкі футбольны клуб з аднайменнага горада, заснаваны ў 1885 годзе.

## Дасягненні 
* **Чэмпіянат Даніі:**
** Чэмпіён (4): 1995, 1999, 2008, 2014

***Кубак Даніі:**
** Уладальнік (3): 1966, 1970, 2014

***Кубак Інтэртота:** 
** Пераможца (3): 2007

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Ольбарг
Джордж Герберт

**Джордж Герберт** (, 3 красавіка 1593, Мантгомеры, Уэльс — , , Уілтшыр) — выбітны англійскі паэт-метафізік, аўтар духоўнае лірыкі, англіканскі святар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў багатай арыстакратычнай сям’і. Маці Магдалена была сяброўкай і апякункай Джона Дона, старэйшы брат Эдвард — буйным паэтам і філосафам-дэістам. Бацька памёр, калі Джорджу было тры гады, пакінуўшы ўдаву з дзесяццю дзецьмі.

Джордж навучаўся ў Вэстмінстэрскай школе, пасля ў кембрыджскім Каледжы Тройцы (1609—1613). З 1618 выкладаў рыторыку ў Кембрыджскім універсітэце, у 1620—1628 быў грамадскім аратарам універсітэта. З 1624 — дэпутат парламенту. Яго кар’ерай апекаваўся Якаў I, пакуль не памёр. У 1627 памерла маці Герберта.

[thumb|злева|Вітраж у царкве Св. Андрэя ў [Бемертане. Джордж Герберт і яго сябар Нікалас Ферэр.]]
У 1630 Герберт стаў вясковым святаром у парафіі Бемертана, за 75 міляў ад Лондана, дзе правёў рэшту жыцця. У 1633 скончыў кнігу вершаў «Храм». Ужо цяжка хворы, склаў таксама практычнае кіраўніцтва для святароў. Памёр ад сухотаў, адпісаўшы рукапіс кнігі *Храм* Нікаласу Ферэру, заснавальніку англіканскай рэлігійнай грамады ў Літл Хідынгу (Хантынгданшыр). Пасля яго смерці кніга вытрымала 8 выданняў.

Герберт пісаў таксама вершы на грэчаскай і лацінскай мовах.

## Памяць 
Залічаны да ліку святых англіканскае царквы, дзень памяці адзначаецца 27 лютага. Евангельская лютэранская царква ў Амерыцы адзначае яго дзень згодна з Календаром святых 1 сакавіка.

## Беларускія пераклады 
Верш «Адкупленне» на беларускую мову пераклаў Лявон Баршчэўскі.

## Літаратура 
* Английская лирика первой половины XVII века / Под ред. А. Н. Горбунова. М.: Издательство Московского ўн-та, 1989.

## Спасылкі 
* The Life of George Herbert // Luminarium: Antology of English Literature 

Катэгорыя:Паэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Памерлі ад туберкулёзу
Катэгорыя:Пісьменнікі барока
Катэгорыя:Шматмоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Хрысціянскія містыкі
Катэгорыя:Англіканскія святыя
ФК АПОЭЛ

**АПОЭЛ** (; **Α**θλητικός **Π**οδοσφαιρικός **Ό**μιλος **Ε**λλήνων **Λ**ευκωσίας) — кіпрскі футбольны клуб з Нікасіі, заснаваны ў 1926 годзе, які з’яўляецца адным з найлепшых у сваёй краіне.

У сезоне 2011/2012 АПОЭЛ паказаў свой найлепшы ў гісторыі вынік на еўрапейскай арэне, сенсацыйна дайшоўшы да чвэрцьфіналу Лігі чэмпіёнаў.

## Дасягненні 
* **Чэмпіянат Кіпра:**
** **Пераможца (29):** 1935/36, 1936/37, 1937/38, 1938/39, 1939/40, 1946/47, 1947/48, 1948/49, 1951/52, 1964/65, 1972/73, 1979/80, 1985/86, 1989/90, 1991/92, 1995/96, 2001/02, 2003/04, 2006/07, 2008/09, 2010/11, 2012/13, 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2018/19, 2023/24

* **Кубак Кіпра:**
** **Уладальнік (21):** 1936/37, 1940/41, 1946/47, 1950/51, 1962/63, 1967/68, 1968/69, 1972/73, 1975/76, 1977/78, 1978/79, 1983/84, 1992/93, 1994/95, 1995/96, 1996/97, 1998/99, 2005/06, 2007/08, 2013/14, 2014/15

* **Суперкубак Кіпра:**
** **Уладальнік (14):** 1963, 1984, 1986, 1992, 1993, 1996, 1997, 2002, 2004, 2008, 2009, 2011, 2013, 2019

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

АПОЭЛ
Жан П’ер Камю

**Жан П’ер Камю** (; , Парыж — , Парыж) — французскі пісьменнік і багаслоў.

Нарадзіўся 3 лістапада 1584 года ў Парыжы. Навучаўся ў Францыска Сальскага.

## Творчасць 
Жан П’ер Камю быў адным з самых плённых аўтараў перыяду 1620—1648 гг. На яго першыя творы моцна паўплывалі «Эсэ» Мішэля Мантэня і духоўныя пошукі Францыска Сальскага.

У сваёй літаратурнай дзейнасці ён спалучаў рысы рамана і апавядання. Змрочныя гісторыі са сцэнамі гвалту, часцяком заснаваныя на пераказаных анекдотах ці крымінальных здарэннях, ствараліся ў рэчышчы «трагічных гісторый» Матэа Бандэла, што былі папулярнымі ў Францыі пад канец эпохі Рэнесансу і ў пачатку XVII ст.

Аўтар раманаў «Агатанфіл», «Эліза», «Спірыдон», «Паломба» і іншых.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пісьменнікі Францыі XVII стагоддзя
Катэгорыя:Пісьменнікі барока
Катэгорыя:Пісьменнікі-святары
Катэгорыя:Каталіцкія святары
Катэгорыя:Епіскапы Францыі
Валерый Кордус

**Валерый Ко́рдус** (;  — , ) — нямецкі батанік і фармацэўт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Каселі. Навучаўся спярша ў свайго бацькі, затым у Марбургскім універсітэце, які закончыў у 1531 годзе (то бок ва ўзросце 16 гадоў). У наступныя гады працаваў у Лейпцыгу ў аптэцы свайго дзядзькі, адначасова наведваючы заняткі ў мясцовым універсітэце. З 1539 года выкладаў ва ўніверсітэце Вітэнберга; матэрыялы лекцыяў Кордуса па батаніцы были выданыя ўжо пасля яго смерці, у 1549 годзе пад назвай «Заўвагі да Дыяскарыда» (), паколькі Кордус, як і ўсе батанікі яго часу, асноўваліся на працу Дыяскарыда «Пра лекавыя рэчывы».

У 1540 годзу Кордус адкрыў і апісаў рэвалюцыйную тэхналогію атрымання эфіру з сернай кіслаты і этылавага спірту.

У 1542 годзу Кордус прадставіў гарадскому савету Нюрнберга сваю асноўную працу па фармакалогіі (), за якую атрымаў сто залатых манет; гэтая праца была выдана Нюрнбергскім муніцыпалітэтам у 1546 годзе і шматразова перавыдавалася.

Іншая асноўная праца Кордуса, усеабдымны даведнік па раслінах Італіі і Германіі «Гісторыя раслін» (), была прадстаўлена ім у 1544 годзе ў Вітэнбергскі ўніверсітэт — за яго Кордус атрымаў ступень доктара медыцыны. Неўзабаве пасля гэтага Кордус памёр ад малярыі ў часе адной са сваіх шматлікіх паездак Еўропай. Шмат якія яго працы были апублікаваныя пасмяротна Конрадам Геснерам.

Валерый Кордус загадзя паслаў далейшым спробам класіфікацыі раслін карысныя новаўвядзенні ў метадзе назірання і вывучэння органаў раслін, адкрыў органы размнажэння ў папаратнікаў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Памерлі ад малярыі
Катэгорыя:Батанікі Германіі
Катэгорыя:Батанікі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Медыкі Германіі
Катэгорыя:Медыкі XVI стагоддзя
Катэгорыя:Фармаколагі Германіі
Францішак Заблоцкі

**Францішак Заблоцкі** (;  года — , Коньскаволя каля Пулаў) — польскі адукацыйны дзеяч, паэт, больш знакаміты як аўтар камедый польскага асветніцтва.

## Біяграфія 
З 1774 года працаваў у Камісіі народнай асветы, пасля — Таварыстве элементарных кніжак і камісіі адукацыі Варты законаў. Удзельнічаў у паўстанні Касцюшкі. Па задушэнні паўстання выехаў у Рым, дзе быў пасвечаны ў ксяндза.

З 1798 года быў пробашчам у Гуры Пулаўскай, а з 1800 года — ў Коньскаволі. Там апекаваўся над псіхічна хворым паэтам Францішкам Дыянізам Князьнінам.

Аўтар больш чым 50 камедый, у якіх атакаваў сарматызм і адсталасць. Перакладаў таксама творы з іншых моў.

## Літаратура 
* Zabłocki Franciszek  у Internetowa encyklopedia PWN
* Zabłocki Franciszek  у Encyklopedia WIEM
* M. Gawalewicz, *Franciszek Zabłocki. Szkic biograficzno-krytyczny*, Nakładem Redakcyi Świata, Kraków 1894 (djvu)
* P. Pytlak, *Tajemnice archiwum parafialnego w Końskowoli*, TODK Fara Końskowolska, Końskowola 2009, ss. 41-43.

Катэгорыя:Пробашчы коньскавольскія
Катэгорыя:Драматургі Польшчы
Катэгорыя:Паэты Польшчы
Катэгорыя:Члены Таварыства элементарных кніжак
ФК Рэд Бул Зальцбург

**«Рэд Бул»** () — аўстрыйскі футбольны клуб з горада Зальцбург. Заснаваны 13 верасня 1933 года. Раней доўгі час быў вядомы пад назвамі **«Аўстрыя»** і **«Казіно»**, у 2005 годзе быў набыты кампаніяй Red Bull і атрымаў сучасную назву.

## Дасягненні 
* **Чэмпіянат Аўстрыі:**
** **Чэмпіён (17):** 1994, 1995, 1997, 2007, 2009, 2010, 2012, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023
** **2-е месца (7):** 1971, 1992, 1993, 2006, 2008, 2011, 2013
** **3-е месца (1):** 2003

* **Кубак Аўстрыі:**
** **Пераможца (9):** 2012, 2014, 2015, 2016, 2017, 2019, 2020, 2021, 2022
** **Фіналіст (5):** 1974, 1980, 1981, 2000, 2018

* **Суперкубак Аўстрыі:**
** **Пераможца (3):** 1994, 1995, 1997

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Рэд Бул Зальцбург
Катэгорыя:Red Bull
Раман Інджэйчык

**Раман Інджэйчык** (; ,  — , пад Смаленскам) — польскі каталіцкі святар.

У 1956 годзе быў высвечаны ў святары. Быў вікарыем у населеных пунктаў Мазоўша, а затым пробашчам розных варшаўскіх і падваршаўскіх парафіі. У 1961—1976 і 1989—1994 гадах быў краёвым капеланам службы аховы здароўя.

Пахаваны ў Варшаве.

Катэгорыя:пробашчы Польшчы
Катэгорыя:паэты Польшчы
Катэгорыя:Памерлі ў Смаленскай вобласці
Катэгорыя:Загінулі ў авіякатастрофах
Катэгорыя:Узнагароджаныя крыжам камандорскім з зоркай ордэна Адраджэння Польшчы
Катэгорыя:Пахаваныя ў Варшаве
Анджэй Бурса

**Анджэй Бурса** (; , Кракаў — , Кракаў) — польскі паэт, уключаны ў спіс «праклятых паэтаў».

3 гады працаваў у рэдакцыі журнала «Dziennik Polski». Дэбютаваў у 1954 годзе. Напісаў усяго 37 вершаў, паэму, раман, драму і апавяданне. Пры жыцці не быў апублікаваны ніводны том яго твораў, абарона вартасцей, якае знаходзяцца ў небяспецы, Сяргей Прылуцкі.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кракаве
Катэгорыя:Журналісты Польшчы
Катэгорыя:Паэты Польшчы
Катэгорыя:Памерлі ў Кракаве
Катэгорыя:Пахаваныя на Ракавіцкіх могілках
Апалон Кажанёўскі

**Апалон Каржанёўскі** (, с. Ганаратка, цяпер у Араціўскім раёне Вінніцкай вобласці, Украіна — , ) — польскі паэт, перакладчык, драматург, удзельнік падрыхтоўкі паўстання 1863—1864 гадоў. Бацька англійскага пісьменніка-навеліста Джозефа Конрада (Юзафа Каржанёўскага).

## Біяграфія 
Паходзіў з польскага шляхецкага роду (гербу «Наленч»). Вучыўся ў гімназіях Камянца-Падольскага, Нямірава, Вінніцы, Жытоміра. З 1841 па 1846 вывучаў права і арыенталістыку ў Санкт-Пецярбургскім універсітэце. Падчас Крымскай вайны рыхтаваў выбух паўстання ў тылах расійскага войска. У 1859 атабарыўся з сваёй радзінай у Жытоміры.

## Удзел у падрыхтоўцы паўстання 
thumb|240px|Гроб Апалона Каржанёўскага (фрагмент), Кракаў, Ракавіцкія могілкі.
[thumb|240px|Мемарыяльная шыльда, што прыгадвае літаратара Апалона Каржанёўскага і яго сына [Джозеф Конрад|Джозефа Конрада-Каржанёўскага на доме № 47 па вуліцы Новы Свет у Варшаве, дзе абодва жылі ў 1861.]]
thumb|240px|Гроб Апалона Каржанёўскага, Кракаў, Ракавіцкія могілкі
З 1861 прымае ўдзел у падрыхтоўцы паўстання 1863—1864 гадоў у Варшаве, належаў да лагеру «чырвоных». Кантактаваў з Ігнацыем Хміеленскім. Быў галоўным арганізатарам патрыятычных маніфестацыяў у Варшаве. Падрыхтаваў святкаванне юбілея падпісання Люблінскай уніі, маніфестацыі пасля смерці прымаса Антонія (Фіялкоўскага). 23 верасня 1861 узначальваў акцыю па байкоце выбараў у мясцовую адміністрацыю. Быў аўтарам адозвы *«Да братоў палякаў, русінаў і літвінаў»*. Кіраваў маніфестацыяй 10 кастрычніка 1861 ў Гародлі. Пасля ўвядзення ў Варшаве 17 кастрычніка ваеннага становішча, быў ініцыятарам стварэння гарадскога камітэта. У ноч з 20 на 21 кастрычніка быў арыштаваны рускімі і заключаны ў X павільёне Варшаўскай цытадэлі. У маі 1862 асуджаны на высылку ў Волагду, праз год пераведзены ў Чарнігаў. У сувязі з дрэнным станам здароўя ў 1868 годзе быў выпушчаны і пераехаў з сынам у Львоў, а праз год у Кракаў. Пахаваны на Ракавіцкіх могілках у Кракаве.

## Творчая спадчына 
Першым творчым здабыткам быў цыкл рэлігійна-патрыятычных вершаў, *Czyśćcowe Pieśni* (1849—1854). У 1854 годзе апублікаваў скандальную драму «Камедыя» (), у якой рэзка разкрытыкаваў асяроддзе польскай шляхты ва Украіне.

Акрамя паасобных вершаў, выдаў асобна: «» (пераклад пераробленай камедыі Грыбаедава), «» (Вільня, 1856), камедыі і драмы: «» (Санкт-Пецярбург, 1859), «» (Львоў, 1861), «» (Львоў, 1864).

Быў аўтарам перакладаў на польскую мову твораў Шэкспіра, Альфрэда дэ Віньі, Чарльза Дзікенса і Віктора Гюго. У 1864 выдаў кнігу *Польшча і Масква* () і дысертацыю па драматургіі Шэкспіра ().

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Драматургі Польшчы
Катэгорыя:Паэты Польшчы
Катэгорыя:Перакладчыкі Польшчы
Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Вязні Варшаўскай Аляксандраўскай цытадэлі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вінніцкай вобласці
Эстэр Рахель Камінская

**Эстэр Рахель Камінская** (народжаная **Хальперн**; ; ,  — , ) — актрыса тэатра і кіно яўрэйскага паходжання; заснавальніца Яўрэйскага тэатра ў Варшаве. Многімі лічыцца «мацераю яўрэйскага тэатра».

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Поразаве ў сям'і Шымана Хальперна — кантара гарадской сінагогі. Дэбютавала ў 1888 г. у трупе Абрагама Іцхака Камінскага, за якога выйшла замуж у 1893. У 1892 выступае на сцэне вядомага варшаўскага тэатра «Эльдарада». У 1893 трупа Камінскага атрымлівае дазвол выступаць у памяшканні расійска-польскага варшаўскага тэатра Альгінскай. Тут Эстэр Рахель выконвае ролі ў меладрамах, камедыях і аперэтах.

У 1906 Абрагам Камінскі засноўвае свой тэатр у Варшаве. У 1908 Камінскія дамагліся аб'яднаць лепшых яўрэйскіх акцёраў Варшавы ў «Літэрарышэ трупэ» («Літаратурная трупа»), якую неўзабаве ўзначаліла Эстэр Рахель.

Эстэр Рахель і Абрагам Камінскія мелі траіх дзяцей: Рэгіну, Іду і Юзафа.

## Фільмаграфія 
* 1923: *Ткіес каф (Змова)*
* 1914: *Мачыха*
* 1914: *Забой*
* 1913: *Незнаёмы*
* 1912: *Мірэле Эфрас*

## Літаратура 
* Henry Kroszczor : Jewish Cemetery in Warsaw. Warsaw : Polish Scientific Publishers, 1983, p.&nbsp;16 ISBN 83-01-04304-0.
* Jan Jagielski : Guide to the Jewish cemetery in Warsaw at ul. Okopowa 49/51. Z. 1, Other Central Avenue. Warsaw: Society for Protection of Monuments. Social Committee for the Care of Cemeteries and Monuments of Jewish Culture in Poland, 1996, pp.&nbsp;58–59. ISBN 83-90-66296-5.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Поразаве
Катэгорыя:Актрысы Польшчы
Катэгорыя:Пахаваныя ў Варшаве
Капавушка

**Капавушка**, **вухачыстка**, **вухавёртка** — прадмет асабістай гігіены, прыстасаваны для чысткі вушэй ад серы. Капавушка звычайна мае выгляд невялікай лыжачкі з пласцінчатай ці петлепадобнай рукаяццю. Капавушкі з дрэва, косткі, шкла і металу — дастаткова вядомая туалетная прыналежнасць народаў Еўразіі.

Капавушка вядома з эпохі бронзы і часта сустракаецца на археалагічных помніках, пачынаючы з ранняга жалезнага веку. Універсальнасць формы капавушкі абумовіла выкарыстанне іх у побыце на працягу ўсяго Сярэднявечча.

## Гл. таксама 
* Капавушка з Навагрудка

## Літаратура 
* Магалінскі І. У. Вырабы з каляровых металаў гаспадарчага і бытавога прызначэння з тэрыторыі Полацка (X—XVII стст.)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуха
Катэгорыя:Гігіена
Катэгорыя:Отарыналарынгалогія
Катэгорыя:Медыцынскае абсталяванне
Катэгорыя:Медыцынская тэрміналогія
Оркус (міфалогія)

**О́ркус** (Орк; ) — рымскі бог смерці. Верагодна, першапачаткова быў адным з дэманаў ці мелкіх багоў замагільнага свету ў этрускаў, потым стаў лічыцца ўладаром замагільнага свету. Пазней аблічча Оркуса злілося з іншым богам, Дзіс Патэрам, а яшчэ пазней абодва гэтых бога канчаткова растварыліся ў абліччы бога Плутона, рымскага аналага грэчаскага Гадэса (Аіда).

Этрускі ўяўлялі Оркуса ў выглядзе барадатага дэмана, пакрытага поўсцю і зрэдку крылатага; гэты дух уносіў душы ў замагільны свет. Верагодныя старажытнейшыя варыянты імя гэтага бажаства — *Uragus* ці *Urgus*, якія азначаюць «надзіральнік» ці «паганяты», але гэтая этымалогія з’яўляецца дастаткова сумнеўнай.

У гонар Оркуса названы адзін з найбольш вядомых часопісаў, арыентаваных на прадстаўнікоў гатычнай субкультуры, які выдаецца ў Германіі.

## Літаратура 
* *Войтэх Замароўскі*. Боги и герои античных сказаний:словарью — М.: Республикаб 1994. — с. 253
* *Fernando Navarro Antonin*. Lygdamus: Corpus Tibullanum III. 1-6 : Lygdami elegiarum liber. — BRILL, 1996.
* *Thomas Keigtley*. The Mythology of ancient Greece and Italy. — Whittaker and Co., 1838.

Катэгорыя:Божаствы рымскай міфалогіі
Катэгорыя:Багі паводле алфавіта
Катэгорыя:Багі смерці і замагільнага свету
Яблонка

Назву **Ябло́нка** маюць:

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Яблонка — вёска ў Івацэвіцкім раёне
* Віцебская вобласць:
** Яблонка — вёска ў Докшыцкім раёне
Капавушка з Навагрудка

**Капавушка з Навагрудка** — капавушка XII ст., знойдзеная ў Навагрудку на тэрыторыі вакольнага горада на падлозе дома заможнага гараджаніна, распісанага фрэскамі. Сярэдзіна капавушкі з вялікім валікам, а ніжняя частка гладкая з лапатачкай.

Фігурка з Навагрудка падобная да фігуркі барабанашчыка з Ваўкавыска. У фігурак на іх адзін тып твару, прычосак, шапак і кашуль. Такое падабенства аблічча музыкантаў дае падставы думаць, што кастарэзы, якія іх рабілі, выяўлялі старажытных музыкантаў прафесіяналаў. Навагрудскі музыкант дае ўяўленне пра песняра, які граў на псалтыры ў доме багатага гараджаніна.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Навагрудка
Катэгорыя:З’явіліся ў XII стагоддзі
Катэгорыя:Вырабы з дрэва
Катэгорыя:Экспанаты Нацыянальнага гістарычнага музея Рэспублікі Беларусь
Каложскі вадалей

**Каложскі вадалей** — бронзавы акваманіл у выглядзе вершніка з Каложскай царквы ў Гродне, створаны ў Ніжняй Саксоніі. Паміж вушамі каня адтуліна, куда нілівалася вада. Выцякала яна з рота.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Гістарычныя аповеды. Аповед трэці. Акваманіл — таямніца стагоддзяў 

Катэгорыя:Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў XIII стагоддзі
Катэгорыя:Гісторыя Гродна
Катэгорыя:Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва Германіі
Катэгорыя:Посуд
Катэгорыя:Гродзенскі дзяржаўны музей гісторыі рэлігіі
Катэгорыя:Каложа
Players Championship 2004 (снукер)

**Players Championship 2004** — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 11 па 15 сакавіка 2004 года на арэне ў SECC, у Глазга, Шатландыя. Турнір стаў трынаццатым розыгрышам турніру, які быў заснаваны ў 1981 годзе пад назвай International Open і з 1982 года стаў рэйтынгавым спаборніцтвам. Прызавы фонд турніру склаў £584,000, з якіх £82,500 атрымаў пераможца.

Пераможцам турніру стаў Джымі Уайт.

Катэгорыя:Адкрыты чэмпіянат Шатландыі па снукеры
Акваманіл

[thumb|[Каложскі вадалей|Вадалей XII ст. з начыння Каложскай царквы]]

**Акваманіл** (ад  — вада, і  — рука), або **вадалей** — пасудзіна з вадой, якая ужывалася ў Сярэднявеччы для абмыцця рук святароў падчас набажэнства, а таксама ў побыце феадальных кругоў, галоўным чынам на балях. Металічныя, пераважна бронзавыя акваманілы мелі выгляд розных рэальных ці фантастычных жывёл, вершнікаў, галоў людзей і да т.п. Яны былі полы ўнутры, з адтулінай у пашчы для зліву вады, а ручкай мог служыць выгнуты хвост. Вадаліў выкананы ў тэхніцы полага ліцця, з-за чаго яго сценкі надзвычай тонкія, а сам посуд - незвычайна лёгкі.

Вадалеі на старажытнарускіх землях з'яўляюцца заходнееўрапейскім імпартам і датуюцца XII—XIII стст.

## Літаратура 
* *Магалінскі І. У.* Вырабы з каляровых металаў гаспадарчага і бытавога прызначэння з тэрыторыі Полацка (X—XVII стст.)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Сярэдневяковае мастацтва
Катэгорыя:Літургічнае начынне
Катэгорыя:Посуд
Катэгорыя:Вырабы з металу
Трафей Паўночнай Ірландыі 2007 (снукер)

**Трафей Паўночнай Ірландыі 2007** () — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 4 па 11 лістапада 2007 года на арэне ў Уотэрфронт холе, у Белфасце, Паўночная Ірландыя. Турнір стаў чацвёртым розыгрышам першынства, якое прайшло ў 1981 годзе пад назвай Northern Ireland Classic і было адноўленае толькі ў 2005 годзе, а з 2006 года стала рэйтынгавым турнірам. Прызавы фонд турніру склаў £200,000, з якіх £30,000 атрымаў пераможца.

Пераможцам турніру стаў Стывен Магуайр.

## Рэйтынгавыя ачкі 
Трафей Паўночнай Ірландыі 2007 меў такое ж размеркаванне рэйтынгавых ачкоў, як і на іншых турнірах у сезоне, акрамя трох найбуйнейшых (Гран-пры, чэмпіянат Вялікабрытаніі і чэмпіянат свету). Пераможца турніру атрымаў 5000 рэйтынгавых ачкоў. Пры гэтым за перамогі на Гран-пры, чэмпіянаце Вялікабрытаніі і чэмпіянаце свету снукерысты атрымлівалі 6250, 7500 і 10000 адпаведна.

## Зноскі 
Катэгорыя:Трафей Паўночнай Ірландыі (снукер)
Катэгорыя:2007 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт у Паўночнай Ірландыі ў 2007 годзе
Катэгорыя:Снукерны сезон 2007/2008
Катэгорыя:Снукерныя турніры ў Паўночнай Ірландыі
Катэгорыя:Лістапад 2007 года
ФК Зеніт Санкт-Пецярбург

**«Зеніт»** () — расійскі футбольны клуб з горада Санкт-Пецярбург, які выступае ў чэмпіянаце Расіі. Адзіная каманда, якая выйграла ўсе вышэйшыя футбольныя трафеі Расіі: чэмпіянат (2007, 2010, 2011/12, 2014/15, 2018/19, 2019/20, 2020/21, 2021/22, 2022/23), Кубак (1998/99, 2009/10, 2015/16, 2019/20), Суперкубак (2008, 2011, 2015, 2016, 2020, 2021, 2022) і Кубак Прэм’ер-лігі. Уладальнік Кубка УЕФА (2007/08), Суперкубка УЕФА (2008).

## Дасягненні 
### СССР
* **Чэмпіянат СССР:**
**  Чэмпіён (1): 1984
**  Другое месца (0):
**  Трэцяе месца (1): 1980

* **Кубак СССР:** 
**  Пераможца (1): 1944
**  Фіналіст (2): 1939, 1984

* **Суперкубак СССР:** 
**  Пераможца (1): 1985

### Расія 
* **Чэмпіянат Расіі:**
**  Чэмпіён (9): 2007, 2010, 2011/12, 2014/15, 2018/19, 2019/20, 2020/21, 2021/22
**  Другое месца (3): 2003, 2012/13, 2013/14
**  Трэцяе месца (4): 2001, 2009, 2015/16, 2016/17

* **Кубак Расіі:** 
**  Пераможца (4): 1999, 2010, 2016, 2020
**  Фіналіст (1): 2002

* **Суперкубак Расіі:**
**  Пераможца (7): 2008, 2011, 2015, 2016, 2020, 2021, 2022
**  Фіналіст (3): 2012, 2013, 2019

* **Кубак Прэм’ер-лігі:**
**  Пераможца (1): 2003

### Еўракубкі 
* **Кубак УЕФА:**
**  Пераможца (1): 2008

* **Суперкубак УЕФА:** 
**  Пераможца (1): 2008

* **Кубак Інтэртота:** 
**  Фіналіст (1): 2000

## Склад 
*Станам на люты 2024 года.*

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Зеніт Санкт-Пецярбург
Фракійская грабніца ў Свештарах

**Фракійская грабніца** — размешчана ў 2,5 км на паўднёвы захад ад села Свештары ў паўночна-усходняй частцы Балгарыі.

Адкрыта грабніца ў 1982 годзе пры раскопках гарадзішча. Датуецца III стагоддзем да нашай эры. Будавалася, меркавана, для фракійскага кіраўніка племені гетаў і яго жонкі.

Архітэктурны дэкор маўзалея лічыцца ўнікальным — на сценах шматколерныя раслінныя малюнкі і мудрагелістых форм карыятыды. Дзесяць жаночых фігур, выразаных на сценах цэнтральнай пахавальнай камеры, унікальныя і ніколі не сустракаліся ў фракійскіх землях. Яны з'яўляюцца сведчаннем кантактаў фракійцаў са старажытнымі элінамі.

Па касцях, раскіданых у маўзалеі, адноўлены шкілеты маладой жанчыны і двух мужчын — маладога і пажылога. Трэці, бакавы пакой грабніцы, прызначаны для захоўвання дароў аказаўся пустым. Лічыцца, што маўзалей быў разрабаваны. Аднак, невядома калі, і чаму рабаўнікі пасля таго, як выснеслі скарбы, зацэментавалі за сабой уваход у грабніцу.

У будаўніцтве грабніцы ўжыты характэрны для фракійцаў «сухі», без якіх-небудзь змацавальных раствораў, мур, прычым вапняковыя пліты падагнаны так шчыльна, што ў шчыліну не пралазіць лязо нажа.

У радыусе 2-х кіламетраў знойдзена яшчэ 26 курганоў розных памераў і ўвесь гэты раён абвешчаны археалагічным запаведнікам.

## Спасылкі 
* Артыкул у часопісе «Вакол свету»
* 

Катэгорыя:Фракійцы
Катэгорыя:Сусветная спадчына паводле алфавіта
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Балгарыі
Катэгорыя:Разградская вобласць
ФК АЭЛ Лімасол

**АЭЛ** () — кіпрскі футбольны клуб з горада Лімасол. Заснаваны ў 1930 годзе. Хатнія матчы праводзіць на стадыёне «Цырыён Атлетык Цэнтр». Колеры клуба — жоўта-сінія. Шасціразовы чэмпіён Кіпра, сяміразовы ўладальнік Кубка краіны.

## Дасягненні 
* **Чэмпіянат Кіпра:**
** 15px **Чэмпіён (6)**: 1940/41, 1952/53, 1954/55, 1955/56, 1967/68, 2011/12

* **Кубак Кіпра:**
** 15px **Уладальнік (7)**: 1939, 1940, 1948, 1985, 1987, 1989, 2019

* **Суперкубак Кіпра:**
** 15px **Уладальнік (4)**: 1953, 1968, 1985, 2015

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

АЭЛ Лімасол
ФК Грасхопер Цюрых

**«Грасхопер»** () — швейцарскі футбольны клуб з Цюрыха, які выступае ў Чэлендж-лізе. Заснаваны ў 1886 годзе. Хатнія матчы праводзіць на стадыёне «Летцыгрунд», які змяшчае 26 500 гледачоў.

## Дасягненні 
### Швейцарыя 
* **Чэмпіянат Швейцарыі:**
**15px **Чэмпіён (27):** 1898, 1900, 1901, 1905, 1921, 1927, 1928, 1931, 1937, 1939, 1942, 1943, 1945, 1952, 1956, 1971, 1978, 1982, 1983, 1984, 1990, 1991, 1995, 1996, 1998, 2001, 2003

***Кубак Швейцарыі:**
** 15px **Пераможца (19):** 1926, 1927, 1932, 1934, 1937, 1938, 1940, 1941, 1942, 1943, 1946, 1952, 1956, 1983, 1988, 1989, 1990, 1994, 2013

* **Суперкубак Швейцарыі:**
** 15px **Пераможца (1):** 1989

* **Кубак швейцарскай лігі:**
** 15px **Пераможца (2):** 1973, 1975

### Еўракубкі 
* **Кубак Інтэртота:** 
** 15px **Пераможца (2):** 2006, 2008

### Іншыя турніры 
* **Кубак Гадзіннікаў:** 
** 15px **Пераможца (1):** 2001

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Грасхопер Цюрых
ФК Капенгаген

**«Капенгаген»** () — дацкі футбольны клуб з горада Капенгаген, заснаваны ў 1992 годзе ў выніку аб’яднання клубаў «Капенгаген» і «ФКБ 1903». Выступае на стадыёне Паркен. З’яўляецца адным з самых паспяховых клубаў Даніі (16 тытулаў чэмпіёна, 9 кубкаў і дзве перамогі ў Каралеўскай лізе). Галоўны супернік клуба — «Брондбю».

## Гісторыя 
Футбольны клуб «Капенгаген» фармальна з’яўляецца новым клубам, але насамрэч мае багатую гісторыю, якой больш за сто гадоў. Клуб з’яўляецца ўнікальным, бо гэта першы клуб у Скандынавіі, які прадстаўляе адразу два клубы: «Капенгаген Больклуб», найстарэйшы футбольны клуб у кантынентальнай Еўропе, які быў заснаваны ў 1876 годзе, і клуб «Больклуб 1903», заснаваны ў 1903 годзе. Два капенгагенскія клубы аб’ядналі свае першыя каманды 1 ліпеня 1992 года, стварыўшы такім чынам новы клуб. «Капенгаген» выкарыстаў ліцэнзію клуба «Больклуб 1903», каб узяць удзел у Суперлізе, а «Капенгаген Больклуб» стаў афіцыйнай рэзервовай камандай клуба. З аднаўленнем стадыёна Паркен, які таксама з’яўляецца хатняй арэнай зборнай Даніі, новы клуб ад самага пачатку распачаў выступы на сучасным стадыёне. «Капенгаген» адразу нацэльваўся на высокія мэты.

У гэты час клуб кіраваўся Бені Ёхансенам і адразу добра пачаў свае выступы. Клуб адразу ўзяў удзел у Кубку Інтэртота, збіўшы ў першым матчы швейцарскі «Грасхопер» з лікам 2:1. У выніку капенгагенскі клуб атрымаў перамогу ў сваёй групе і права на ўдзел у Кубку УЕФА, дзе, аднак, саступіў у супрацьстаянні з французскім «Асерам». У сезоне 1992/93 «Капенгаген» атрымаў перамогу ў айчынным чэмпіянаце, на адзін пункт апярэдзіўшы «Одэнсэ» і на два — «Брондбю», які ў выніку стаў трэцім. Ад сезона 1993/94 у клубе было шмат чаканняў, але сезон пачаўся з буйнога паражэння ад італьянскага «Мілана» ў кваліфікацыі Лігі чэмпіёнаў. «Капенгаген» да зімовага перапынку замацаваўся на трэцім месцы, але ўвесну клуб дагнаў лідара чэмпіянату клуб «Сількебарг». У перадапошнім матчы сезона гэтыя дзве каманды сустрэліся паміж сабой на стадыёне Паркен. Гульня, між тым, усталявала новы рэкорд наведвальнасці ў 26 679 чалавек. «Капенгаген» перамог у матчы з лікам 4:1, тым самым клуб абышоў «Сількебарг» на адзін пункт і ўварваўся на першы радок, аднак у фінальнай гульні сезона атрымаў паражэнне ад «Одэнсэ» з лікам 3:2 і ў выніку заняў толькі другое месца.

## Дасягненні 
### Данія 
* **Чэмпіянат Даніі:**
**  **Чэмпіён (16)**: **1993, 2001, 2003, 2004, 2006, 2007, 2009, 2010, 2011, 2013, 2016, 2017, 2019, 2022, 2023, 2025**
**  Другое месца **(7)**: 1994, 2002, 2005, 2012, 2014, 2015, 2020
**  Трэцяе месца **(4)**: 1998, 2008, 2021, 2024

* **Кубак Даніі:**
**  **Пераможца (9)**: **1995, 1997, 2004, 2009, 2012, 2015, 2016, 2017, 2023**
**  Фіналіст **(4)**: 1998, 2002, 2007, 2014

* **Суперкубак Даніі:**
**  **Пераможца (3)**: **1995, 2001, 2004**

* **Кубак Дацкай лігі:**
**  **Пераможца (1)**: **1996**
**  Фіналіст **(2)**: 2005, 2006

* **Каралеўская ліга:**
**  **Пераможца (2)**: **2005, 2006**

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Капенгаген
Спас Эмануіл (каменны абразок)

**Спас Эмануіл** — каменны абразок XII ст., знойдзены на тэрыторыі вакольнага горада Пінска. 

## Апісанне 
Абразок, магчыма, зроблены ў Візантыі ці мясцовымі майстрамі пад моцным уплывам. Ён мае прамавугольную ніжнюю і паўцыркульную верхнюю частку. Фігурны выступ верхняй часткі з прасвідраванай адтулінай для шнурка ўпрыгожаны візантыйскім крыжам і чатырма кропкамі. Асобныя часткі абразка былі пазалочаны. Выява Хрыста — пагрудная. Клаў, вышыўка на хітоне, арнаментаваны перакрыжаванымі лініямі. Паўзверх хітона накінуты гімацій, які звісае з левага пляча, збіраючыся ў шырокія складкі, і пакрывае краем правае плячо. Вакол галавы німб з перакрыжаваннем. Разьба выканана ў даволі высокім рэльефе. Характар рэльефу і асаблівасці трактоўкі твару Спаса Эмануіла нагадваюць лепшыя ўзоры візантыйскай пластыкі эпохі неакласіцызму.

## Літаратура 
* Лысенко П.Ф. Каменная иконка из Пинска //Советская археология. 1968. № 2. С. 295-297;
* 

Катэгорыя:Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Пінска
Катэгорыя:З’явіліся ў XII стагоддзі
Катэгорыя:Абразы Беларусі
ФК Панатынаікос

**«Панатынаікос»** () — грэчаскі прафесійны футбольны клуб з горада Афіны, які выступае ў грэчаскай Суперлізе. Утвораны 3 лютага 1908 года. Хатнім стадыёнам клуба з’яўляецца «Апосталас Нікалаідыс», які змяшчае 16 000 гледачоў. Футбольны клуб уваходзіць у спартыўнае таварыства «Панатынаікос», якое на працягу сваёй гісторыі мела прадстаўнікоў у 24 відах спорту.

## Дасягненні 
### Грэцыя 
* **Чэмпіянат Грэцыі:**
** 15px **Чэмпіён (20)**: 1930, 1949, 1953, 1960, 1961, 1962, 1964, 1965, 1969, 1970, 1972, 1977, 1984, 1986, 1990, 1991, 1995, 1996, 2004, 2010

* **Кубак Грэцыі:**
** 15px **Пераможца (19)**: 1940, 1948, 1955, 1967, 1969, 1977, 1982, 1984, 1986, 1988, 1989, 1991, 1993, 1994, 1995, 2004, 2010, 2014, 2022

* **Суперкубак Грэцыі:**
** 15px **Пераможца (3)**: 1988, 1993, 1994

### Іншыя турніры 
* **Балканскі кубак:**
** 15px **Пераможца (1)**: 1978

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Панатынаікос
Двухбаковы абразок з Мінскага замчышча

**Двухбаковы абразок з Мінскага замчышча** — унікальны абразок, знойдзены на Мінскім замчышчы. Двухбаковы абразок мае прамавугольную, амаль квадратную форму з выступам зверху і адтулінай для шнурка. На адным боку — паясная выява , ці Халкапратыйскай (паводле назвы Халкапратыйскага храма ў Канстанцінопалі). Характэрнае для вобраза Маці Божай палажэнне рук: яны знаходзяцца на левым боку, левая павернута далоняй, правая — знешнім бокам. Трактоўка твару нагадвае абразок Канстанціна і Алены з Полацка. Выява Маці Божай Халкапратыйскай добра вядома па візантыйскіх камеях, аднак ва ўсходнеславянскай дробнай каменнай пластыцы сустракаецца ўпершыню. На другім боку абразка — выява апостала Пятра. Яго фігура пададзена франтальна, іконаграфічны тып не зусім традыцыйны: прадаўгаваты твар, кароткія валасы ў выглядзе паўкруглых завіткоў. Выявы Маці Божай і апостала Пятра пабудаваны на традыцыях аб'ёмаў. Фігуры пластычная, разьба барэльефная. Па стылявых асаблівасцях і графіцы надпісу абразок можна датаваць XII—XIII стст.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў XII стагоддзі
Катэгорыя:XII стагоддзе ў Мінску
Катэгорыя:Абразы Беларусі
Катэгорыя:Мінскае замчышча
Катэгорыя:Каменныя абразкі
Фракійская грабніца ў Казанлыку

**Фракійская грабніца** — частка старажытнага некропаля каля горада Казанлык, Балгарыя. Аб'ект Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА з 1979 года.

Грабніца была створана ў канцы IV — пачатку III стагоддзя да н.э. для фракійскага кіраўніка Райгоса. Сцены абліцаваны мармуровымі плітамі і ўпрыгожаны фрэскамі. Карціны, якія апавядаюць пра жыццё фракійцаў і іх ваенныя перамогі, створаны мастаком Кадзамакісам, які выкарыстоўваў у сваёй працы 4 колеры: чорны, чырвоны, жоўты і белы. Сюжэты фрэсак звязаны з часам кіравання чалавека, для якога была пабудавана грабніца.

У цэнтры залы насупраць уваходу знаходзіцца выява мужчыны і жанчыны, якія сядзяць за сталом са стравамі, вакол іх — слугі з падарункамі. Вышэй — фігура Багіні-маці (Дэметры), якая кіруе падземным царствам. Даволі рэалістычна прадстаўлены сцэны пахавальнай цырымоніі — выява шлюбнай пары, якая трымаецца за рукі, сімвалізуе развітанне і растанне ў свеце мёртвых.

Грабніца фракійскага кіраўніка была знойдзена салдатам у 1944 годзе падчас збудавання акопа ў паўночна-ўсходняй частцы горада Казанлык.

Сёння доступ да грабніцы абмежаваны для таго, каб забяспечыць захаванасць фрэсак. Для турыстаў створана дакладная копія.

## Галерэя 

Image:Thracian Tomb of Kazanlak.jpg|Сцэны развітання з памерлым
Image:Reproduction of Thracian tomb 1.jpg|Фракійскі цар і царыца
Image:Reproduction of Thracian tomb 2.jpg|Гонкі на калясніцах
Image:Kazanlak-tomb-fresco-1.jpg|Кучар і квадрыга, рэпрадукцыя насценнага роспісу
Image:Kazanlak-tomb-fresco-2.jpg|Кучар і запражныя коні, рэпрадукцыя насценнага роспісу
Kazanlak-tomb 9.jpg|Купал над фракійскай грабніцай і арка (злева) асманскага перыяду
Garland_01.JPG|Гліняныя разеткі і пацеркі пахавальнага вянка
Garland_02.JPG|Залатыя ўпрыгожванні пахавальнага вянка
Jug.JPG|Сярэбраны гарлач з пазалотай
Kazanluk_1.jpg|Купальны фрыз фракійскай грабніцы.
Kazanlak-tomb 4.jpg|Злева направа: вастрадонная амфара, гліняная айнахоя, гліняны аскас

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фракійцы
Катэгорыя:Фрэскі паводле алфавіта
Катэгорыя:Горад Казанлык