open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жазэ Марыя Невіш

**Жазэ́ Мары́я Перэ́йра Не́віш** (), нар. 28 сакавіка 1960, Санта-Катарына, Сант'ягу, Каба-Вердэ) — прэм'ер-міністр Рэспублікі Каба-Вердэ з 1 лютага 2001, пераабраны на новы тэрмін 14 снежня 2006 года, прэзідэнт Афрыканскай партыі незалежнасці Каба-Вердэ (ПАІКВ) з чэрвеня 2000 года, віцэ-прэзідэнт Нацыянальнай Асамблеі Рэспублікі Каба-Вердэ, віцэ-прэзідэнт дэпутацкай групы ПАІКВ у Нацыянальнай Асамблеі. 
Прафесар Вышэйшага інжынернага інстытута (г. Прая).

## Біяграфія 
Скончыў Вышэйшую школу бізнесу ў Сан-Паўлу (Бразілія).

З 1977 года член саюза Афрыканскай моладзі імя Амілкара Кабрала. з 1980 — член Афрыканскай партыі незалежнасці Гвінеі і Каба-Вердэ (са студзеня 1981 года — Афрыканскай партыі незалежнасці Каба-Вердэ);

У 1987—1988 гадах з’яўляўся каардынатарам праекта рэформы адміністрацыйнай мадэрнізацыі Рэспублікі Каба-Вердэ. У 1988—1989 гадах — дырэктар Нацыянальнага цэнтра фарміравання грамадскай адміністрацыі. З 1989 года Генеральны сакратар саюза Афрыканскай моладзі імя Амілкара Кабрала;

З чэрвеня 2000 года прэзідэнт Афрыканскай партыі незалежнасці Каба-Вердэ. 1 лютага 2001 года абраны прэм’ер-міністрам Рэспублікі Каба-Вердэ і пераабраны на новы тэрмін 14 студзеня 2006 года.

У кастрычніку 2021 года Жазэ Марыя Невіш перамог на прэзідэнцкіх выбарах у першым туры 17 кастрычніка, як сведчаць першыя вынікі, апублікаваныя на афіцыйным сайце. Атрымаў 51,5 % галасоў, гэта абсалютная большасць, неабходная для выбараў у першым туры, згодна з вынікамі, якія адносяцца да 97 % выбарчых участкаў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэм'ер-міністры Каба-Вердэ
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Пётр Харытонавіч Папоў

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Пётр Харытонавіч Папоў
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці      = 
 |месца смерці     =
 |партрэт          = 
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 1891—1920
 |званне           = 
 |род войскаў      = кавалерыя
 |камандаваў       = 
 |частка           = 
 |бітвы            = Першая сусветная вайна, Грамадзянская вайна
 |узнагароды       = { style="background:transparent"
       
-
      
}
 |Commons        = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}

**Пётр Харыто́навіч Папо́ў** (; 10 студзеня 1868 года, станіца Мігулінская, Вобласць Войска Данскога, Расійская імперыя — 6 кастрычніка 1960 года,Нью-Ёрк) — Данскі атаман, Генеральнага штаба генерал ад кавалерыі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Постаці Белага руху
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вобласці Войска Данскога
Тэбуласмта

**Тэбуласмта** (), ) — найвышэйшая гара Усходняга Каўказа.

Размешчана на мяжы Расіі (Чачня) і Грузіі (Тушеція) у Бакавым хрыбце, паміж вытокамі Андыйскае Койсу і вярхоўямі ракі Чанту-Аргун.

Вяршыня Тэбуласмты пакрыта вечнымі снягамі. Вышыня над узроўнем мора складае 4492 метра. Складзена юрскага гліністымі сланцамі і пясчанікамі.

Катэгорыя:Горныя вяршыні паводле алфавіта
Катэгорыя:Горы Усходняга Каўказа
Эмануіл Фёдаравіч Семілетаў

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Эмануіл Фёдаравіч Семілетаў
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці      = 
 |месца смерці     = 
 |партрэт          = 
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 1891—1919
 |званне           = 
 |род войскаў      = кавалерыя
 |камандаваў       = Камандуючы усімі партызанскімі атрадамі Данской армііНачальнік зводнай-партызанскай дывізіі3-я асобная Данская добраахвотніцкая брыгада
 |частка           = 
 |бітвы            = Першая сусветная вайна, Грамадзянская вайна
 |узнагароды       = { style="background:transparent"
    
}
 |Commons        = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}

**Эмануі́л Фё́даравіч Семіле́таў** (; 1872, Новачаркаск, Расійская імперыя — 27 лістапада 1919 года) — адзін з найбольш вядомых данскіх казачых генералаў. Генерал-маёр.

## Спасылкі 
* Біяграфія на старонцы праекта Хронас

Катэгорыя:Казакі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Постаці Белага руху
Дзмітрый Мікалаевіч Надзёжны

{{Ваенны дзеяч
|імя            = Дзмітрый Мікалаевіч Надзёжны
|арыгінал імя = 
|дата нараджэння  = 5.11.1873 (24.10)
|дата смерці    = 15.10.1945
|месца нараджэння =
|месца смерці   = 
|выява    =
|шырыня         = 
|апісанне выявы = 
|мянушка       = 
|прыналежнасць = 
 
 Расійская рэспубліка 
 
 
|гады службы    = 
 1892 — 1917 
 1917 — 1917 
 1918 — 1922
 1923 — 1931
 1932 — 1942
|званне         = 
 Генерал-лейтэнант (ПМВ) 
 
|род войскаў      = пяхота 
|камандаваў     = 

* Калыванскі 40-ы пяхотны полк
* 1-й брыгады 10-й пяхотнай дывізіі
* 10-я пяхотная дывізія
* 
* 42 вайсковы корпус

* начальнік абароны Фінляндскага раёна
* камандуючы Паўночным фронтам
* камандуючы Заходнім фронтам
* 7 армія
|частка          = 
|бітвы       = Руска-японская вайна,Першая сусветная вайна,
* 
* Шэнкурская аперацыя
* Абарона Петраграда
|узнагароды        =
**Расійскія:** 
{ style="background:transparent"
 
-

-

-

}
**Савецкія:**
{

}
|сувязі          = 
|у адстаўцы     = 1942
}}

**Дзмітрый Мікалаевіч Надзёжны** (24 кастрычніка (5 лістапада) 1873, Ніжні Ноўгарад — , ) — рускі і савецкі палкаводзец, генерал-лейтэнант, удзельнік першай міравой і грамадзянскіх войн, камандуючы Паўночным фронтам Чырвонай арміі.

## Спасылкі 
* 
* Биография Надёжного Д. Н. на сайте «Хронос»
* Бонч-Бруевич. Начальнику обороны Финляндского района Д. Н. Надежному

Катэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧА
Катэгорыя:Удзельнікі руска-японскай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Мемуарысты СССР
Параская хроніка

**Параскі мармур** (, ) — важная крыніца старажытнагрэчскай храналогіі, складзеная ў 264 да н.э.

Першая частка храналагічных табліц была набытая для англійскага графа  ў Смірне (Малая Азія) і перапраўлена ў 1627 годзе ў Англію, дзе ўпрыгожвала дом графа, вядомага прыхільніка мастацтваў. У 1628 годзе юрыст Каралеўскага суда і ў той жа час даследчык антычнасці  (John Selden) з двума памоцнікамі пераклаў надпіс са старажытнагрэчаскай мовы і апублікаваў яго ў Лондане («Marmora Arundelliana»). У 1667 годзе ўнук графа, лорд Генры Говард, падараваў дзедаву археалагічную калекцыю Оксфардскаму ўніверсітэту, сёння яна захоўваецца ў Эшмалаўскім музеі пры ўніверсітэце. Але верхняя частка пліты, на якой былі высечаны табліцы, знікла, і змесціва страчанай часці паведамляе толькі каталог, складзены праз Сэлдэна. Оксфардскі фрагмент сягае ў час 895—355 гг. да н.э.

У 1897 на грэчаскім востраве Парас быў выяўлены другі фрагмент храналагічных табліц, што сягае ў час 336—299 гг. да н.э. Сёння ён захоўваецца ў Параскім музеі.

Параскі мармур утрымлівае хроніку падзей грэчаскага сусвета, у асноўным палітычных, релігійных і літаратурных, пачынаючы з легендарнага афінскага цара Кекрапа (праўленне якога датавана 1581 да н.э.), і заканчваецца на 299 да н. э. Першы радок адносіцца да часу стварэння хронікі, архонцтва ў Афінах Дыягнета (264/263 гг. да н.э.), адкуль адлічваецца час падзей.
Лакальная гісторыя вострава Парас, у адрозненне ад афінскай, ігнаруецца за выключэннем імя параскага архонта (не ўзноўлена) у год стварэння хронікі.
Крыніцы хронікі не вызначаны. Тэкст напісаны на атычным дыялекце з малым дамескам іанійскага дыялекта.

Магчыма, Парас быў адно толькі крыніцай мармуру, славутага якасцю ў антычным свеце.

## Храналогія 
Усе даты даюцца ў гадах да н.э.

## Сеціва 
* 
* «Паросский мрамор», бібліятэка на сайце ancientrome.ru
* The Parian Marble, Ashmolean Museum  пераклад на англійскую з грэчаскай
* M. Berti (ed.), Digital Marmor Parium (Universität Leipzig) 

Катэгорыя:Храналогіі
Катэгорыя:Старажытная Грэцыя
Катэгорыя:Гістарычныя хронікі
Катэгорыя:Творы III стагоддзя да н.э.
Эліят Фіцрой Белгрэйв

Сэр **Эліят Фіцрой Белгрэйв** (, нар. 16 сакавіка 1931) — барбадаскі юрыст, дзеючы генерал-губернатар Барбадаса.

1 лістапада 2011 года Белгрэйв, які на той момант займаў пасаду суддзі Вярхоўнага суда Барбадаса, быў прызначаны выконваючым абавязкі генерал-губернатара пасля адстаўкі Кліфарда Хасбендса. 22 мая 2012 года прапанова прэм'ер-міністра Фрэйндэля Сцюарта аб зацвярджэнні Белгрэйва на гэтай пасадзе была ўхвалена каралевай Лізаветай II, і 1 чэрвеня таго ж года Белгрэйв афіцыйна заняў пасаду. Пры гэтым з 30 мая па 1 чэрвеня, пасля таго, як ён склаў свае судзейскія паўнамоцтвы, абавязкі генерал-губернатара выконвала іншы член Вярхоўнага суда Сандра Мейсан.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Генерал-губернатары Барбадаса
Катэгорыя:Дзеючыя кіраўнікі дзяржаў
Леанель Фернандэс

**Леане́ль Ферна́ндэс** (), поўнае імя — **Леане́ль Анто́ніа Ферна́ндэс Рэ́йна** (, нар. 26 снежня 1953, Санта-Дамінга) — дамініканскі палітык, прэзідэнт Дамініканскай Рэспублікі з 16 жніўня 1996 да 16 жніўня 2000 года і з 16 жніўня 2004 года да 16 жніўня 2012 года.

Нарадзіўся ў Санта-Дамінга, дзяцінства і юнацтва правёў у Нью-Ёрку, ЗША. Скончыў універсітэт у Санта-Дамінга, працаваў выкладчыкам і журналістам, затым заняўся палітыкай. Быў выбраны прэзідэнтам у 1996 годзе і, пасля чатырохгадовага перапынку, пераабраны на другі тэрмін у 2004 годзе. Пасля выбараў 16 мая 2008 года быў пераабраны на трэці тэрмін.

Жанаты. Жонка — Маргарыта Седэнья дэ Фернандэс. Сын — Амар Леанель Фернандэс Дамінгес.

## Спасылкі 
Leonel dice su gobierno fortalece la democracia

Катэгорыя:Прэзідэнты Дамініканскай Рэспублікі
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Кетцаля
Марына Антонаўна Дзянікіна

Графіня **Марына Антонаўна Дзянікіна** (20 лютага 1919, Екацерынадар — 16 лістапада 2005, Версаль) — французскі , гісторык, дачка генерала Антона Дзянікіна і Ксеніі Дзянікінай, пакінула Расію у 1920 годзе разам з сям’ёй яшчэ быўшы дзіцём; сям’я з 1926 года ўладкавалася ва Францыі.

## Спасылкі 
* М. А. Деникина на сайте «ЛЮДИ»

Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў Францыі
Катэгорыя:Гісторыкі Францыі
Аляксандр Мікалаевіч Молер

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Аляксандр Мікалаевіч Молер
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці      = 
 |месца смерці     = 
 |партрэт          = Alexander Nik. Moller.jpeg
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 1904—1920
 |званне           = 
 |род войскаў      = пяхота
 |камандаваў       = 
 |частка           = 
 |бітвы            = Першая сусветная вайна, Грамадзянская вайна
 |узнагароды       = { style="background:transparent"
  
}
 |Commons        = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}

**Алякса́ндр Мікала́евіч Мо́лер** (; 1885, Санкт-Пецярбургская губерня, Расійская імперыя — 1945, Данцыг) — палкоўнік лейб-гвардыі Фінляндскага палка, герой Першай сусветнай вайны, генерал-маёр Данской арміі.

## Спасылкі 
* Біяграфія на старонцы праекта Афіцэры РІА 

Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Постаці Белага руху
Беларускі вакзал (значэнні)

* **Беларускі вакзал** — адзін з дзевяці чыгуначных вакзалаў Масквы.
* **Беларускі вакзал** — савецкі мастацкі фільм 1970 года кінастудыі «Масфільм».
Міхаіл Георгіевіч Хрыпуноў

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Міхаіл Георгіевіч Хрыпуноў
 |арыгінал імя     = Михаил Георгиевич Хрипунов
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці      = 
 |месца смерці     = 
 |выява            = Генерал-майор М.Г.Хрипунов.jpg
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 1909—1920
 |званне           = 
 |род войскаў      = кавалерыя
 |камандаваў       = 
 |частка           = 
 |бітвы            = Першая сусветная вайна, Грамадзянская вайна
 |узнагароды       = { style="background:transparent"
       
-
     
-
     
}
 |Commons        = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}

**Міхаі́л Гео́ргіевіч Хрыпуно́ў** (; 4 лістапада 1889 года, станіца Усць-Мядзведзіцкая, Вобласць Войска Данскога, Расійская імперыя — 4 красавіка 1983 года, Іерусалім) — адзін з вядомых казачых афіцэраў Данской арміі, генерал-маёр.

## Спасылкі 
* Генерал Міхаіл Георгіевіч Хрыпуноў  

Катэгорыя:Постаці Белага руху
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Валгаградскай вобласці
Катэгорыя:Казакі ў Першай сусветнай вайне
Уладзімір Мікалаевіч Ягор’еў

'''Уладзімір Мікалаевіч Ягор'еў''' (, Масква — 20 верасня 1948, Масква) — расійскі і савецкі военачальнік, камандуючы фронтам у час Грамадзянскай вайны.

## Спасылкі 
* Биография Егорьева В. Н. на сайте «Хронос»
* 

Катэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧА
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога Станіслава 3 ступені
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога Уладзіміра 4 ступені
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святой Ганны 3 ступені
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чырвонай Зоркі
Катэгорыя:Пахаваныя на Новадзявочых могілках
Катэгорыя:Камандуючыя франтамі РСЧА ў Грамадзянскай вайне
Рыгор Якаўлевіч Сакольнікаў

{{Дзяржаўны дзеяч
|імя              = Рыгор Якаўлевіч Сакольнікаў 
|арыгінал імя = 
|выява          = Sokolnikov grygory.JPG
|апісанне         = 
|імя пры нараджэнні = Гірш Янкелевіч Брыліянт 
| пасада = Член Палітбюро ЦК РКП(б)
| сцяг = Symbol-hammer-and-sickle.svg
| перыядпачатак = 
| перыядканец = 
| пасада_2 = Кандыдат у члены Палітбюро ЦК РКП(б)
| сцяг_2 = Symbol-hammer-and-sickle.svg
| перыядпачатак_2 = 2 чэрвеня 1924
| перыядканец_2 = 18 снежня 1925
|пасада_3		= Народны камісар фінансаў СССР
| сцяг_3                = Флаг СССР от 18 апреля 1924 года.png
|перыядпачатак_3		= 6 ліпеня 1923 года
|перыядканец_3		= 16 студзеня 1926 года
|папярэднік_3	= пасада заснавана
|пераемнік_3		= Мікалай Паўлавіч Бруханаў
|прэм'ер_3		= Уладзімір Ільіч Ленін,  Аляксей Іванавіч Рыкаў
|парадак_3 = 1
|пасада_4		= Народны камісар фінансаў РСФСР
| сцяг_4                = Flag RSFSR 1918.svg
|перыядпачатак_4		= 22 лістапада 1922 года
|перыядканец_4		= 6 ліпеня 1923 года
|папярэднік_4	= Мікалай Мікалаевіч Красцінскі
|пераемнік_4		= 
|прэм'ер_4		= Уладзімір Ільіч Ленін
|парадак_4              = 5
|партыя		= УКП(б) з 1905 года
| прафесія =
| адукацыя =
| навуковая ступень =
|дата нараджэння    = 
|месца нараджэння =
|дата смерці = 
|месца смерці =
| званне = Камандарм 8-ай арміі РСЧАКамандуючы Туркестанскім фронтам
| бітвы = 
| узнагароды =
**РСФСР:**
{style="background:transparent"

}
}}

**Рыгор Якаўлевіч Сакольнікаў** (сапраўднае імя **Гірш Янкелевіч Брыліянт** (, Рамны, Палтаўская губерня, Расійская імперыя — 21 мая 1939, Верхнеуральск, Чалябінская вобласць ці Табольск, Цюменская вобласць, РСФСР, СССР) — савецкі дзяржаўны дзеяч. Член ЦВК СССР 1, 2, 7-га скліканняў. Член ЦК РСДРП(б) (1917—1919 і 1922—1930), кандыдат у члены ЦК (1930—1936). Член Палітбюро ЦК РСДРП(б) (кастрычнік 1917), кандыдат у члены Палітбюро (1924—1925).

## Літаратура 
* 
* *Глейзер М. М.* Советский червонец. — СПб., 2007, 120 с.
* *Глейзер М. М.* Советские монеты. — СПб., 2011, 196 с.
* *Густерин П. В.* Советско-британские отношения между мировыми войнами. — Саарбрюккен. — 2014. — ISBN 978-3-659-55735-4.

## Спасылкі 
* 
* Гирш Янкелевич Бриллиант — Григорий Яковлевич Сокольников
* Биография
* 
* Воспоминания Галины Серебряковой

Катэгорыя:Камандуючыя франтамі РСЧА ў Грамадзянскай вайне
Катэгорыя:Марксісты
Катэгорыя:Пасмяротна рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Расіі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Украіны
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Забітыя палітыкі
Катэгорыя:Забітыя ў выніку аперацый савецкіх спецслужбаў
Катэгорыя:Члены ЦВК СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сумскай вобласці
Крываўнік птарміка

**Крыва́ўнік птарміка**, **чхальная трава** шматгадовая травяністая расліна; від роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна з паўзучым карэнішчам. У вышыню дасягае аднаго метра (20—125.

## Значэнне 
### Медыцынскае прымяненне 
Выкарыстоўваецца ў народнай медыцыне.

### Іншае прымяненне 
Выкарыстоўваецца як дэкаратыўная расліна ў садках. Выведзена мноства сартоў:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Класіфікацыя 
### Таксанамія 
### Сінонімы 
Спіс створаны паводле базы дадзеных The Plant List:
* 
* 
* 
* 
* 
*  nom. inval.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
*  — С. 84—85.
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Астравыя (падсямейства)
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Крываўнік
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Cyclamen hederifolium

**Cyclamen hederifolium** — вид кветкавых раслін роду .

## Батанічнае апісанне 
Гэта адзін з найбольш распаўсюджаных відаў цыкламенаў, другі па распаўсюджанасці пасля  і самы трывалы ў акіянічных кліматычных умовах. Ён з’яўляецца родным для рэдкалессяў і скалістых раёнаў у Міжземнаморскім рэгіёне ад паўднёвай Францыі да заходняй Турцыі і на астравах Міжземнага мора. Натуралізаваны далей на поўнач у Еўропе і на Ціхаакіянскім Паўночным Захадзе.

Катэгорыя:Першакветныя
Васілёк сонечны

**Васілёк сонечны** (*Centaurea solstitialis*) — від травяністых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Аднагадовая травяністая расліна са шматлікімі жоўтымі кветкамі.

## Арэал 
Радзімай расліны з’яўляецца Міжземнаморскі рэгіён, але пасля завозу яе ў Амерыку ў XIX стагоддзі, яна стала небяспечным пустазеллем на яе тэрыторыі. Як заносны від вядома на тэрыторыі Беларусі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Васілёк
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Запішкіс)

**Касцёл Святога Яна Хрысціцеля** () — каталіцкі храм у мястэчку Запішкіс (Сапежышкі) Каўнаскага раёна Літоўскай Рэспублікі.

## Гісторыя 
Пабудаваны ў мястэчку Сапежышкі ў Жамойці. Раней лічылася, што ўзведзены ў 1570-х гг. на сродкі канцлера вялікага літоўскага Л. Сапегі. Паводле аргументаванага меркавання А. Янкявічэне яго паставіў у першай палове XVI ст. гаспадарскі сакратар Ян Сапега, які заснаваў і мястэчка. У 1666 і 1698 зроблены рамонты храма. У другой палове XVII ст. да галоўнага фасада прыбудавана драўляная вежа-званіца, якая існавала да пачатку XX ст. У 1744 і 1763 пад уплывам барока зменена ступеньчатая форма франтонаў і стрэльчатае завяршэнне вокнаў бакавых фасадаў. У XIX ст. касцёл некалькі разоў рамантавалі. Рэстаўравалі ў 1923 годзе пад кіраўніцтвам мастака А. Прэсаса і ў 1954—1955 гг. пад кіраўніцтвам архітэктара Альгімантаса Умбрасаса.

## Архітэктура 
Касцёл складаецца з квадратнага, крыху перакошанага ў плане асноўнага аб'ёму і роўнавысокага з ім прэсбітэрыя з апсідай. Да паўночнай сцяны прэсбітэрыя прымыкае сакрысція, узведзеная пасля будаўніцтва касцёла. Сцены таўшчынёй 1 м пабудаваны з цэглы ў тэхніцы гатычнай муроўкі на вапнава-пясчанай рошчыне. Умацаваны невысокімі шматступеньчатымі складанапрафіляванымі контрфорсамі. Фасады і франтоны аздоблены плоскімі нішамі разнастайных памераў і формаў, якія ўтвараюць шмат'ярусную дэкаратыўную кампазіцыю. Асноўны аб'ём дамінуе ў агульнай кампазіцыі і мае двухсхільнае пакрыццё даху, 5-гранная апсіда — шматсхільнае. У храм вядуць 2 уваходы стрэльчатай формы: галоўны і бакавы. Апошні зроблены ў паўднёвай сцяне прэсбітэрыя. Яны акцэнтаваны нішамі прамавугольнай формы. Інтэр’ер перакрыты плоскай драўлянай столлю на бэльках. Малітоўная зала аддзелена ад прэсбітэрыя трыўмфальнай аркай паўцыркульнай формы. На паддашак вядуць прамыя ўсходы, зробленыя ў паўночна-заходнім куце асноўнага аб'ёму.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Касцёлы Літвы
Катэгорыя:Збудаванні Літвы ў гатычным стылі
Катэгорыя:З’явіліся ў XVI стагоддзі
Катэгорыя:Каўнаскі раён
Катэгорыя:XVI стагоддзе ў Літве
Сарнаізм

**Сарнаі́зм** (, літаральна "вера гаёў") — політэістычная рэлігія народаў мунда ў Паўднёвай Азіі. Яна сфарміравалася на аснове старажытных анімістычных культаў, але ў той жа час зведала ўплыў індуізма і хрысціянства. 

Прыхільнікі сарнаізма вераць у шматлікіх племянных багоў і духаў, аднак першае месца ў іх пантэоне займае *Сінгбонга*, бог сонца, які заступаецца за плямёны мунда і сочыць за выкананнем традыцый. Вернікі таксама шануюць *Бурубонга*, бога гор, *Хату Бангака*, багоў і духаў вёсак, і *Ора Бангака*, духаў дамоў. Вылучаюць добрых духаў *манітабонга* і злых духаў *банітабонга*. Рэлігійная практыка ўключае прытрымліванне племянных традыцый і паводзін, агульныя малітвы і рытуалы, у тым ліку рэчавыя і грашовыя ахвярапрынашэнні. Рытуалы і святы арганізуюцца святарамі ў святых гаях, вясковых і хатніх храмах. Для сарнаізма характэрна вера ў перараджэнне пасля смерці. 

У Брытанскай Індыі сарнаізм прызнаваўся як асобная племянная рэлігія. Аднак з заканчэннем каланіяльнай эпохі страціў афіцыйны статус. У другой палове XX стагоддзя сфарміраваўся рух прыхільнікаў сарнаізма, ўзнік шэраг іх арганізацый, якія дамагаюцца роўных правоў з іншымі рэлігійнымі меншасцямі, а таксама выступаюць супраць распаўсюджвання індуізма і хрысціянства сярод народаў мунда. У 2013 г. у Джхаркхандзе адбыўся канфлікт паміж вернікамі-сарнаістамі і каталікамі.

## Спасылкі 
* Koenraad Elst, The Sarna: a case study in natural religion 
* In Jharkhand's Singhbhum, religion census deepens divide among tribals

Катэгорыя:Нацыянальныя і этнічныя рэлігіі
Катэгорыя:Рэлігія ў Індыі
Уладзімір Ільіч Сідорын

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Уладзімір Ільіч Сідорын
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці      = 
 |месца смерці     = 
 |партрэт          = 
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 1902—1920
 |званне           = 
 |род войскаў      = 
 |камандаваў       = 
 |частка           = 
 |бітвы            = Руска-японская вайна, Першая сусветная вайна, Грамадзянская вайна
 |узнагароды       = { style="background:transparent"
      
-
      
}
 |Commons        = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}

**Уладзі́мір Ільі́ч Сідо́рын** (; 3 лютага 1882 года, станіца Есаулаўская, Вобласць Войска Данскога, Расійская імперыя — 20 мая 1943 года, Берлін) — военачальнік рускай Імператарскай арміі і Данской арміі Усевялікага Войска Данскога, генерал-лейтэнант (1919).

 (пасля яго смерці ў лютым 1920 года, уладальнік фатаграфіі намаляваў над яго галавой крыж).
Стаяць злева направа: першы генерал-кватэрмайстар штаба Данской арміі палкоўнік Кіслоў Г. Я., начальнік аператыўнага аддзялення генеральнага штаба палкоўнік Дабрынін У. У .]]

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Постаці Белага руху
Катэгорыя:Удзельнікі руска-японскай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Валгаградскай вобласці
Ака Іванавіч Гарадавікоў

{{Ваенны дзеяч
 |імя            = Ака Іванавіч Гарадавікоў
 |арыгінал імя =   
 |дата нараджэння  = 
 |дата смерці    =
 |месца нараджэння = 
 |месца смерці   = 
 |выява    = Oka Gorodovikov.jpg
 |шырыня         = 200px
 |апісанне выявы = 
 |мянушка       =  
 |прыналежнасць = 
 |гады службы    = 1918—1947
 |званне         =  
 |род войскаў      = кавалерыя
 |камандаваў     =  
 |частка          = 
 |бітвы       = Першая сусветная вайна,
 |узнагароды = { style="background:transparent"

}
{ style="background: transparent"

-

-

-

-

}
**Замежныя ўзнагароды:**
{ style="background: transparent"
 
}
 |сувязі = 
 |у адстаўцы = 
}}
**Ака Іванавіч Гарадавікоў** (1 кастрычніка 1879 — 26 лістапада 1960) — савецкі кавалерыст, генерал-палкоўнік (1940). Герой Савецкага Саюза (10 сакавіка 1958).

## Спасылкі 
* 
* 
* В рядах Первой конной
* Выступление О. И. Городовикова на совещании высшего руководящего состава РККА 23-31 декабря 1940

Катэгорыя:Данскія казакі
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Камандуючыя арміямі ў Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Мемуарысты Расіі
Катэгорыя:Пахаваныя на Новадзявочых могілках
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Растоўскай вобласці
Піліп Кузьміч Міронаў

{{Ваенны дзеяч
|імя = Піліп Кузьміч Міронаў
|арыгінал імя = 
|дата нараджэння = 
|дата смерці = 
|месца нараджэння = 
|месца смерці = 
|выява = 
|шырыня = 
|апісанне выявы =
|мянушка =
|прыналежнасць =  
|гады службы = 1890—1905 1914—1921
|званне =
|род войскаў =
|камандаваў = 2-я Конная армія
|частка =
|бітвы =Руска-японская вайна Першая сусветная вайна Грамадзянская вайна ў Расіі
|узнагароды = 
**Узнагароды РСФСР:**
{ style="background:transparent"
    
}
**Узнагароды Расійскай імперыі:**
{ style="background:transparent"

-

}
|сувязі =
|у адстаўцы =
}}

**Піліп Кузьміч Міронаў** (1872—1921) — удзельнік Грамадзянскай вайны, савецкі военачальнік, казак, камандарм 2-ай Коннай арміі.

## Спасылкі 
* Филипп Миронов на сайте peoples.ru
* Ф. К. Миронов
* Константинов С. *Романтик революции. Восемьдесят лет назад был убит Филипп Миронов
* Из Протокола № 15 заседания Президиума ВЦИК 5-го созыва о первых награждениях орденом Красного Знамени, в том числе Ф. К. Миронова
* Заявление Ф. К. Миронова о помиловании
* Филипп Кузьмич Миронов. Очерк М. Инсарова
* Л. Троцкий Урок мироновщины 
* Песня «Бывший подъесаул» — видео
* Венков А. В. «Трижды окруженный и разбитый наколову» Филипп Миронов // *Донской временник. Год 2013-й'': краеведческий альманах / Донская государственная публичная библиотека. Ростов-на-Дону, 1993—2014. 

Катэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧА
Катэгорыя:Данскія казакі
Катэгорыя:Удзельнікі руска-японскай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя военачальнікі
Катэгорыя:Пасмяротна рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Узнагароджаныя ганаровай рэвалюцыйнай зброяй
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Валгаградскай вобласці
Усходні фронт Рускай арміі

**Усходні фронт** — аператыўна-стратэгічнае з'яднанне ўзброеных антыбальшавіцкіх сіл на ўсходзе Расіі падчас Грамадзянскай вайны. Як адзіны фронт існаваў з ліпеня 1919 года.

## Літаратура 
* *Волков С. В.* Белое движение в России: организационная структура .

## Спасылкі 
*Купцов И. В., Плотников И. Ф.* Восточный фронт.

Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Расіі
Катэгорыя:Белы рух
Руская армія (1919)

**Руская армія** () — узброеныя сілы Белага руху, аб'яднаныя ў агульнарасійскім маштабе напачатку 1919 года пад адзіным камандаваннем Вярхоўнага галоўнакамандуючага адмірала А. В. Калчака (узброеныя сілы Дзяржавы Расійскай).

## Літаратура 
* *С. В. Волков* Белое движение в России: организационная структура 
* 
* 
* *Плотников И. Ф.* Челябинск: разработка стратегического плана наступления русской армии A. В. Колчака, успехи в его осуществлении и последующий провал (февраль-май 1919 г.)//Урал в событиях 1917—1921 гг.: актуальные проблемы изучения. Челябинск. 1999.
* *В.Г. Хандорин* Адмирал Колчак: правда и мифы. Глава «Союзники и борьба за признание»

Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Расіі
Катэгорыя:Белы рух
Святаслаў Варламавіч Дзянісаў

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Святаслаў Варламавіч Дзянісаў
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння =
 |дата смерці      = 
 |месца смерці     = 
 |партрэт          = 
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 1896—1919
 |званне           = 
 |род войскаў      = артылерыя
 |камандаваў       = Данская армія
 |частка           = 
 |бітвы            = Першая сусветная вайна, Грамадзянская вайна
 |узнагароды       = { style="background:transparent"
      
}
 |Commons        = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}

**Святасла́ў Варла́мавіч Дзяні́саў** (; 10 верасня 1878 года, станіца Луганская, Вобласць Войска Данскога — 29 красавіка 1957 года, горад Стратфард, штат Канектыкут) — рускі военачальнік. Генеральнага штаба генерал-лейтэнант (06.1918), удзельнік Першай сусветнай вайны, камандуючы Данскімі арміямі Усевялікага Войска Данскога і Упраўляючы ваенна-марскім аддзелам (міністэрствам) Нарады кіраўнікоў УВД (Данскі ўрад) падчас Грамадзянскай вайны.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Постаці Белага руху
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Луганскай вобласці
Аляксандр Пятровіч Фіцхелаўраў

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Аляксандр Пятровіч Фіцхелаўраў
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці      = 
 |месца смерці     = 
 |партрэт          = 
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 1897—1920
 |званне           = 
 |род войскаў      = кавалерыя
 |камандаваў       = 53-і Данскі полк36-ы Данскі полк
 |частка           = 
 |бітвы            = Першая сусветная вайна, Грамадзянская вайна
 |узнагароды       = { style="background:transparent"
      
-
     
}
 |Commons        = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}

**Алякса́ндр Пятро́віч Фіцхела́ўраў** (, ; 8 чэрвеня 1878 года, станіца Новачаркаская, Вобласць Войска Данскога — 28 сакавіка 1928 года, Парыж) — рускі военачальнік, генерал-лейтэнант, адзін з кіраўнікоў Белага руху на Доне.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Постаці Белага руху
Усходні фронт

**Усхо́дні фронт**:

* Усходні фронт Першай сусветнай вайны (1914—1918);
* Усходні фронт Рускай арміі (1918—1920) — аператыўна-стратэгічнае аб'яднанне ўзброеных антыбальшавіцкіх сіл на ўсходзе Расіі падчас Грамадзянскай вайны;
* Усходні фронт РСЧА (1918—1920) — аператыўна-стратэгічнае аб'яднанне савецкіх войскаў у час грамадзянскай вайны;
* *Усходні фронт* — назва сярод нямецкіх вайскоўцаў і іх саюзнікаў Усходнееўрапейскага тэатра ваенных дзеянняў Другой сусветнай вайны (1941-1945);
* Усходні фронт СПА (1943—1944) — аб'яднанне войскаў СПА узброеных сіл СССР падчас Вялікай Айчыннай вайны.
Астазія

**Аста́зія** (*Astasia*) — род аднаклетачных эўгленавых водарасцей сямейства .

## Апісанне 
Эўгленападобныя клеткі даўжынёю 9—85 мкм і шырынёю 10—20 мкм маюць па пярэднім канцы жгуцік і трубкападобную ўпадзіну — «глотку». Вочка адсутнічае. Запасное рэчыва — шматлікія парамілонавыя эярняты. Размнажаюцца дзяленнем клеткі, некаторыя віды ўтвараюць споры.

## Экалогія 
Вядома каля 40 відаў. Жывуць у паверхневых слаях глею і неглыбокіх вадаёмах, свабодна плаваюць або поўзаюць. Бесхларафільныя астазіі — сапрафіты. Вядомы паразітычныя віды.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Эўгленавыя водарасці
Міхаіл Сцяпанавіч Свечнікаў

{{Ваенны дзеяч
|імя = Міхаіл Сцяпанавіч Свечнікаў
|арыгінал імя = 
|дата народзінаў = 
|дата смерці = 
|месца народзінаў =
|месца смерці = 
|выява = Mihail Svetshnikov.JPG
|шырыня = 200px
|апісанне выявы =
|мянушка =
|прыналежнасць = , ФСРР,
|гады службы = 1901-1937
|званне =
*Расійская імперыя:
*СССР:
|род войскаў =
|камандаваў =
|частка =
|бітвы =
Кітайскі паход (1900-1901),
Руска-японская вайна,
Кастрычніцкая рэвалюцыя,

Грамадзянская вайна ў Расіі
|узнагароды = 
{ style="background:transparent"
ГЗ 4-ай ст.
}
{ 
2-і ст3-і ст3-і ст 4-ы ст
}
|сувязі =
|у адстаўцы =
}}
**Міхаі́л Сцяпа́навіч Све́чнікаў** (, станіца Усць-Мядзведзіцкая, Вобласць войска Данскога — 26 жніўня 1938, Масква) — падпалкоўнік Рускай імператарскай арміі, савецкі военачальнік, ваенны гісторык, ваенны тэарэтык і адзін з аўтараў ідэалогіі і канцэпцыі стварэння адмысловых сіл (спецпрызн), камбрыг (1935).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Данскія казакі
Катэгорыя:Удзельнікі руска-японскай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧА
Катэгорыя:Члены РСДРП
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Расіі
Катэгорыя:Ваенныя гісторыкі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Расстраляныя і пахаваныя на палігоне «Камунарка»
Катэгорыя:Мемуарысты СССР
Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Фінляндыі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Валгаградскай вобласці
Дзмітрый Паўлавіч Парскі

{{Ваенны дзеяч
 |імя     = Дзмітрый Паўлавіч Парскі
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці    = 
 |месца смерці   = 
 |выява = ParskiD2.jpg
 |шырыня = 200 px
 |апісанне выявы        = 
 |мянушка       = 
 |псеўданім      =
 |прыналежнасць =  
 |гады службы    = 1884 – 1921
 |званне         = 
 |род войскаў      = армія
 |камандаваў     = палком, брыгадай, дывізіяй, корпусам, войскам, фронтам
 |частка          = 
 |бітвы       = Руска-японская вайна,Першая сусветная вайна,Грамадзянская вайна ў Расіі
 |узнагароды        = { style="background:transparent"
   
}
{ style="background: transparent"
       
-
     
}
 |вікісклад        =
 |сувязі          = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс        = 
}}
**Дзмі́трый Па́ўлавіч Па́рскі** ( — , Масква) — рускі генерал-лейтэнант, удзельнік руска-японскай, Першай сусветнай і грамадзянскай вайны, камандуючы Паўночным фронтам Чырвонай арміі. Ваенны гісторык Расіі і СССР.

## Спасылкі 
* 
* А. Кавтарадзе. Рижская операция 1917 года
* Ганин А.В. Первый красный боевой генерал: Дмитрий Павлович Парский // Русский сборник. Исследования по истории России. Т. 16. М., 2014. С. 205-294.

Катэгорыя:Удзельнікі руска-японскай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧА
Катэгорыя:Памерлі ад тыфу
Мікалай Фёдаравіч Карчэўскі

**Мікалай Фёдаравіч Карчэўскі** (—) — беларускі інжынер-архітэктар.

## Біяграфія 
### Дзяцінства і адукацыя 
Нарадзіўся ў 1824 годзе. Першапачатковую адукацыю атрымаў у класічнай гімназіі, а ў 1839 годзе паступіў ва Учылішча грамадзянскіх інжынераў галоўнага ўпраўлення шляхоў зносін у Пецярбургу. Скончыў курс у пераўтвораным з яго Будаўнічым вучылішчы ў 1844 годзе з чынам XII класа.

### Прафесійная дзейнасць 
Пасля заканчэння вучобы выконваў абавязкі падольскага  ў Камянцы-Падольскім. У 1848 годзе яго зацвердзілі на гэтай пасадзе.

У 1859 годзе перавёўся на службу ў Разань, дзе складаўся на той самай пасадзе да 1862 года вадаспуск на р. Бугу
** перабудова рабочага вадаспуска і рамонт млына ў г. Бары
** перабудова старажытных мураваных будынкаў для артылерыйскіх казармаў і службаў
** мураваны будынак казначэйства ў г. Гайсыне
** у Камянцы-Падольску
*** уладкаванне двух галоў на вежах 
*** перабудова будынка казённай палаты
*** перабудова тэатра, які належаў прыказу грамадскага апекавання
*** перабудова мураванага двухпавярховага будынка для арыштанцкай паўроты
*** прыстасаванне дома для памяшкання будаўнічай і дарожнай камісіі
*** у 1858 годзе выканаў праект губернскай бальніцы ў Камянцы-Падольскім (пабудавана пазней па праекце, дапрацаваным у 1862 годзе архітэктарам Эдмундам Міквіцам, у 1864—1887 гадах).
** драўляны мост цераз р. Сбруч у м. Гусяціне
** тры драўляных моста з гацямі цераз рукавы р. Буга ў г. Хмельніку
** цукровы завод графа Кушалёва-Безбародкі бліз Хмельніка
** драўляны мост падкоснай сістэмы, цераз р. 
** перабудова старажытнага , так званага Турэцкага, бліз г. Хаціна
** перабудова старажытнага будынка пры  ў г. Камянцы-Падольску
** рэстаўрацыя старажытнай вежы () з , там жа
** мураваная лесвіца ў 12 сажаняў вышыні, якая злучала новую частку горада з верхняй, старажытнай
** перабудова мураванага будынка пад паштовую кантору ў г. Ямпалі
** два мураваных арачных моста цераз рэкі  і  ў 
** аднаўленне пасля пажару будынка цукровага завода ў с. Маеўцы
** пераправа цераз р. Буг у г. Вінніцы для войскаў, якія вярталіся з Сілістрыі (1854)
** мураваны чатырохпавярховы турэмны замак са службамі і царквою на 600 чалавек у Камянцы-Падольску
** запасныя хлебныя магазіны для войскаў у павеце
** перабудова і аздабленне губернатарскага дома для імператара Аляксандра II (1856)
** мураваны двухпавярховы будынак для дваранскага дэпутацкага сходу ў Камянцы-Падольску
* у 1861-73 гадах у Разані
* у 1885-88 гадах:
** царква ў с.   Разанскай губерні

## Літаратура 
* Карчэўскі Мікалай Фёдаравіч. 

## Спасылкі 
* *Володимир Тимофієнко*. Зодчі України кінця XVIII&nbsp;— початку XX століть: Біографічний довідник 
* Барановский Г. В. Юбилейный сборник сведений о деятельности бывших воспитанников Института гражданских инженеров (Строительного училища) 1842—1892
* КАРЧЕВСКИЙ Николай Федорович 
* Жители Каменца на старых фотографиях. Городская (Земская) больница

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Віцебска
Катэгорыя:Архітэктары Камянца-Падольскага
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары Віцебска
Кляновыя лясы

е.]]
**Кляно́выя лясы́**, або **кляно́ўнікі** — фармацыя вытворных шыракалістых лясоў, у якіх пераважае клён. Пашыраны ва ўмераным поясе Еўразіі, Амерыкі, Афрыкі.

Кляновыя лясы ўтвараюцца ў выніку змены карэнных дубовых і ялова-шыракалістых лясоў. Вылучаны б асноўных тыпаў: арляковы, кіслічны, крапіўны, папарацены, сніткавы, чарнічны. Дрэвастоі ўсіх тыпаў складаныя, акрамя клёну ўключаюць асіну, бярозу павіслую, вольху чорную, вяз, граб, дуб, елку, ліпу, ясень. Займаюць найбольш урадлівыя землі. Даюць высакаякасную драўніну, якая выкарыстоўваецца на выраб мэблі, паркету і інш.

На Беларусі трапляюцца рэдка, іх плошча складае каля 0,01 % агульнай плошчы лясоў.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Лясы
Катэгорыя:Кляновыя
Павел Паўлавіч Сыцін

{{Ваенны дзеяч
|імя     = Павел Паўлавіч Сыцін
|арыгінал імя     = 
|дата нараджэння  = 
|дата смерці    = 
|месца нараджэння = 
|месца смерці = 
|выява = 
|шырыня = 
|прыналежнасць = 
|гады службы = 
|званне =   Генерал-маёр (РІА) 
|род войскаў = 
|камандаваў = 
|частка =
|бітвы = Руска-японская вайна, 
Першая сусветная вайна, 
Грамадзянская вайна ў Расіі
|узнагароды = 
{ style="background: transparent"

-
 4 ст.
-
 2 ст. 3 ст. 4 ст.
-
 2 ст. 3 ст.
}
|сувязі =
|у адстаўцы =
}}

**Павел Паўлавіч Сыцін** (, Скапін — , Масква) — рускі і савецкі военачальнік, генерал-маёр (у царскім войску).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Разанскай вобласці
Катэгорыя:Удзельнікі руска-японскай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧА
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Расстраляныя і пахаваныя на палігоне «Камунарка»
Пётр Антонавіч Славен

**Пётр Анто́навіч Сла́вен** (; 1874—1919) — рускі вайсковы дзеяч і савецкі палкаводзец, камандаваў Паўднёвым фронтам у ходзе Грамадзянскай вайны.

Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧА
Катэгорыя:Латышскія стралкі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Латвіі
Віктар Леанідавіч Пакроўскі

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Віктар Леанідавіч Пакроўскі
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці      = 
 |месца смерці     = 
 |партрэт          =
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 1906—1920
 |званне           = 
 |род войскаў      = авіяцыя
 |камандаваў       = 
 |частка           = 
 |бітвы            = Першая сусветная вайна, Грамадзянская вайна
 |узнагароды       = { style="background:transparent"
  
}
 |Commons        = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}

**Ві́ктар Леані́давіч Пакро́ўскі** (; 14 верасня 1889, Ніжагародская губерня, Расійская імперыя — 8 кастрычніка 1922, горад , Трэцяе Балгарскае царства
) — генерал-лейтэнант. Удзельнік Вялікай і грамадзянскай войнаў. . У 1919 годзе камандуючы , пераемнік на гэтай пасадзе генерала барона П. М. Урангеля.

## Спасылкі 
* Біяграфія 

Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Постаці Белага руху
Васіль Іванавіч Шорын

**Васі́ль Іва́навіч Шо́рын** (, Калязін — , Ленінград) — савецкі военачальнік, камандаваў франтамі Чырвонай арміі падчас Грамадзянскай вайны.

## Літаратура 
* *Ладухин, В. И.* Шорин — Калинин, 1960.

## Спасылкі 
* 
* Шорин Василий Иванович  // Уральская историческая энциклопедия

Катэгорыя:Пахаваныя на Багаслоўскіх могілках
Катэгорыя:Узнагароджаныя ганаровай рэвалюцыйнай зброяй
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧА
Катэгорыя:Памерлі ў месцах пазбаўлення волі
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Цвярской вобласці
Віцебскія царскія вароты

**Віцебскія царскія вароты** — помнік манументальна-дэкаратыўнага мастацтва канца XVII ст. Створаны для Георгіеўскай (Юр'еўскай) царквы Віцебска. Першапачаткова былі перавезены ў Віцебскае старажытнасховішча, цяпер захоўваюцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі.

## Апісанне 
Драўляныя прамавугольнай формы царскія вароты, упрыгожаныя разьбой і паліхромнай размалёўкай, уключаюць 6 утвораных расліннымі парасткамі клеймаў — рэльефных выяў святых на зялёным фоне. У двух верхніх клеймах традыцыйная кампазіцыя «Дабравешчанне» заменена выявамі Сімяона Столпніка і Міколы Цудатворца, у ніжніх змешчаны 4 выявы евангелістаў з разгорнутымі Евангеллямі на каленах. Позы святых свабодныя, трактоўка адзення выяўляе формы фігур.

## Літаратура 
* Віцебскія царскія вароты. 
* Пластыка Беларусі XII—XVIII стст.: [Альбом]. Мн., 1983.

Катэгорыя:Царскія вароты
Катэгорыя:манументальна-дэкаратыўнае мастацтва Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Віцебска
Катэгорыя:XVII стагоддзе ў Віцебску
Катэгорыя:Экспанаты Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Творы XVII стагоддзя
Аўгуст Корк

**Аўгу́ст Іва́навіч Корк** (; , вёска Аардла, Дэрпцкі павет , Ліфляндская губерня, Расійская імперыя —  Масква, СССР) — ваенспец, камандуючы войскамі ў перыяд Грамадзянскай вайны, камандарм 2-га рангу (1935), начальнік Ваеннай Акадэміі РСЧА імя Фрунзэ, член ЦВК СССР. Расстраляны па «справе Тухачэўскага». Пасмяротна рэабілітаваны ў 1957.

## Літаратура 
* 
* 
* *С. З. Байкулова, Я. Ю. Матвеева, А. Л. Бауман.* Руководители Санкт-Петербурга, стр. 456
* Корк Август Иванович. Командарм II ранга
* *Горелик Я. М.* Август Корк // Вопросы истории. 1987. № 7.
* *Корк А.* Документы и материалы. — Таллин, 1981.
* *Шикман А. П.* Деятели отечественной истории. Биографический справочник. — Москва, 1997 г.
* Armeekomandör August Kork — 120 aastat sünnist  
* Armeekomandör August Kork [kogumik]. Tallinn: Eesti Riiklik Kirjastus, 1962 
* Jakov Gorelik. Revolutsiooni sõdur August Kork. Tallinn: Eesti Raamat, 1986 
* Краснознамённый Киевский. Очерки истории Краснознамённого Киевского военного округа (1919—1979). Издание второе, исправленное и дополненное. — Киев, издательство политической литературы Украины, 1979.(1)
* Военный энциклопедический словарь. — М.: Военное издательство, 1984.(2)

Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Эстоніі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Расіі
Катэгорыя:Афіцэры Генеральнага штаба ў Першай сусветнай вайне (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧА
Катэгорыя:Узнагароджаныя ганаровай рэвалюцыйнай зброяй
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Пасмяротна рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Камандуючыя франтамі РСЧА ў Грамадзянскай вайне
Катэгорыя:Расстраляныя ў СССР
Катэгорыя:Члены ЦВК СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Тартумаа
Катэгорыя:Выкладчыкі Ваеннай акадэміі імя М. В. Фрунзэ
Сямён Андрэевіч Пугачоў

{{Ваенны дзеяч
|імя     = Сямён Андрэевіч Пугачоў
|арыгінал імя = 
|дата нараджэння  = 26.2.1889 (13)
|дата смерці    = 23.3.1943
|месца нараджэння = , Расійская Імперыя
|месца смерці = 
|выява =
|шырыня = 235px
|апісанне выявы = 
|мянушка       =
|прыналежнасць =  
|гады службы    =  1906 — 1917 1918 — 1938
|званне         = 
|род войскаў      = 
|камандаваў     = Вайскова-транспартная акадэмія РСЧА
|частка          =
|бітвы       = Першая сусветная вайна, Грамадзянская вайна ў Расіі
|узнагароды        =
{ style="background:transparent"

}
|сувязі          =
|у адстаўцы     =
}}

** Сямён Андрэевіч Пугачоў** (26 лютага 1889 — 23 сакавіка 1943) — савецкі военачальнік, удзельнік Грамадзянскай вайны, камкор (1935).

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧА
Канстанцін Аляксеевіч Аўксенцьеўскі

{{Ваенны дзеяч
 |імя = Канстанцін Аляксеевіч Аўксенцьеўскі
 |арыгінал імя = 
 |месца нараджэння = 
 |прыналежнасць =  
 |гады службы = 1914—1931
 |званне  = 
 |род войскаў = 
 |камандаваў = 
 |частка = 
 |узнагароды = { style="background:transparent"

}
 |вікісклад =
 |сувязі = Міхаіл Васільевіч Фрунзэ
 |у адстаўцы = чалец кіраўніцтва Цэнтрасаюзу СССР (1931—1932)
}}

** Канстанцін Аляксеевіч Аўксенцьеўскі** (, в. Стары Кунож, Валагодская губерня — 2 лістапада 1941, Масква) — савецкі палкаводзец, блізкі сябар Міхаіла Васільевіча Фрунзэ.

## Спасылкі 
* Константин Алексеевич Авксентьевский  на сайте «Красный Туркестан»

Катэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧА
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Катэгорыя:Камандуючыя франтамі РСЧА ў Грамадзянскай вайне
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Ахвяры забойстваў
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Валагодскай вобласці
Міхаіл Карлавіч Левандоўскі

**Міхаіл Карлавіч Левандоўскі** (3 (15) мая 1890, Тыфліс (цяпер Тбілісі) — 29 ліпеня 1938, Масква) — савецкі ваенны дзеяч, камандарм 2-га рангу (1935).

## Літаратура 
* Соломин Н. И. Легенда о командарме (о командарме 2-го ранга М. К. Левандовском). М.:Политиздат, 1989.

Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Штабс-капітаны
Катэгорыя:Царскія афіцэры на службе ў РСЧА
Катэгорыя:Камандуючыя франтамі РСЧА ў Грамадзянскай вайне
Катэгорыя:Члены ЦВК СССР
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 1-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Савета Саюза Вярхоўнага Савета СССР ад акруг РСФСР
Катэгорыя:Камандуючыя Сібірскай ваеннай акругай
Катэгорыя:Камандуючыя Закаўказскай ваеннай акругай
Катэгорыя:Члены Ваеннага савета пры народным камісары абароны СССР
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя военачальнікі
Катэгорыя:Расстраляныя і пахаваныя на палігоне «Камунарка»
Катэгорыя:Пасмяротна рэабілітаваныя ў СССР
Сыцін

**Сыцін** — прозвішча і тапонім.

## Прозвішча 
* Іван Дзмітрыевіч Сыцін (1851—1934) — выдавец і асветнік.
* Павел Паўлавіч Сыцін (1870—1938) — рускі і савецкі военачальнік.

## Тапонім 
* Сыцін — вёска ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі.
Корк (значэнні)

**Корк** — шматзначны тэрмін.

* Горад Корк, горад на паўднёвым усходзе Ірландыі
* Графства Корк, традыцыйнае графства на поўдні Ірландыі
* Аўгуст Іванавіч Корк, камандуючы арміямі ў Грамадзянскай вайне
Вуліца Кісялёва (Мінск)

**Вуліца Кісялёва**, да 1983 года **Старажоўская** — вуліца ў Цэнтральным раёне Мінска. Названа ў гонар Ціхана Якаўлевіча Кісялёва (1917—1983), беларускага савецкага дзяржаўнага дзеяча.

## Гісторыя 
У 2000-я гады ў Мінскі гарвыканкам звярталася кіраўніцтва піўзавода «Аліварыя» з прапановай перайменаваць вуліцу Кісялёва ў гонар гарадскога галавы Мінска Караля Яна Аляксандра Эмерыкавіча фон Гутэн-Чапскага. Аднак тагачасны кіраўнік горада Мінска Міхаіл Паўлаў вырашыў, што Чапскі не заслугоўвае, каб яго імем называлася вуліца або іншая гарадская магістраль.

## Забудова 
### Цотны бок 
]]
* № 32 — 8-я гарадская клінічная стаматалагічная паліклініка (архітэктары У. Таліцкі, В. Новікаў).

## Мемарыяльныя дошкі 
* Мемарыяльная дошка Герою Савецкага Саюза Марыі Осіпавай на доме № 11, у якім яна пражывала ў 1970—1999 гадах.
* Мемарыяльная дошка беларускаму кампазітару і фалькларысту, Народнаму артысту Беларусі Мікалаю Чуркіну на доме № 3, у якім 1957—1964 гадах.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Якаў Давідавіч Юзафовіч

{{Ваенны дзеяч
 |поўнае імя       = Якаў Давідавіч Юзафовіч
 |арыгінал імя     = 
 |дата нараджэння  = 24.03.1872 (12)
 |месца нараджэння =  
 |дата смерці      = 5.07.1929
 |месца смерці     = 
 |партрэт          = Юзефович_Яков_Давыдович_(1872-1929)_-_генерал-лейтенант.jpg
 |подпіс           = 
 |мянушка          = 
 |псеўданім        = 
 |прыналежнасць    = 
 |гады службы      = 1901—1920
 |званне           = 
 |род войскаў      = кавалерыя
 |камандаваў       = 12-я кавалерыйская дывізія26-ы корпус, Расійская імперыя12-я армія, Расійская імперыя
 |частка           = 
 |бітвы            = Руска-японская вайна, Першая сусветная вайна, Грамадзянская вайна
 |узнагароды       = { style="background:transparent"
     
- 
      
-
      
}
 |Commons        = 
 |Rodovid        =
 |сувязі         = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс         = 
}}

**Я́каў Даві́давіч Юзафо́віч** (; , маёнтак Вялікая Лапеніца, Ваўкавыскі павет, Гродзенская губерня, Расійская імперыя — 5 ліпеня 1929 года, Ваўкавыск) — военачальнік рускай Імператарскай арміі, генерал-лейтэнант (1917). Удзельнік белага руху у Расіі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Постаці Белага руху
Катэгорыя:Удзельнікі руска-японскай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Свіслацкім раёне
Катэгорыя:Кавалерысты Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)