Вялікі Лондан

**Вялікі Лондан** () — адміністрацыйная адзінка ў Англіі, звычайна таксама вядомая як Лондан. Складаецца з 32 раёнаў (*лонданскіх бора*) і Лонданскага Сіці. Быў утвораны ў 1965 годзе з Лонданскага графства і частак іншых суседніх графстваў. Сама назва *Вялікі Лондан* у розных значэннях існавала да ўтварэння цяперашняй адміністрацыйнай адзінкі.

З 1994 года (пад назвай Лондан) таксама з'яўляецца адным з дзевяці рэгіёнаў Англіі і пасля адзінкай першага ўзроўню ў рамках Наменклатуры тэрытарыяльных адзінак для мэт статыстыкі Еўрапейскага Саюза.

Энцыклапедыя Брытаніка вызначае Вялікі Лондан як метрапальнае графства, хоць афіцыйна ён гэтага статусу не мае.

Сіці мае асобы палітычны статус і ўзначальваецца лорд-мэрам Лонданскага Сіці. Манарх пакідае за сабой права на стварэнне Лейтэнанцкай камісіі з функцыямі лорд-лейтэнанта.

## Гісторыя 
Лондан падзелены на Сіці і нашмат буйнейшы Вялікі Лондан. Гэты падзел існуе, паколькі пасля таго, як Лондан вырас і паглынуў шэраг суседніх населеных пунктаў, некалькі праведзеных адміністрацыйных рэформаў не змаглі аб'яднаць Сіці з астатняй сталіцай, і яго ўнікальная палітычная структура захавалася да нашых дзён. Пашырэнне Лондана працягнулася, розныя дамоўленасці, якія прымаюцца з 1855 года, дазволілі яму рэгуляваць усё большую і большую плошчу, пакуль у 1965 годзе не была створана новая адміністрацыйная адзінка — Вялікі Лондан.

Тэрмін *Вялікі Лондан* выкарыстоўваўся і да 1965 года, пазначаючы тэрыторыю, якая супадала з гарадскім паліцэйскім дыстрыктам (напрыклад, у перапісе 1901 года), гарадскім водным саветам (ухвалена саветам лонданскага графства ў мэтах статыстыкі), лонданскай тэрыторыяй пасажырскага транспарту і плошчай, вызначанай генеральным рэгістратарам як *агламерацыя Вялікага Лондана*. Паміж 1913 і 1916 гадамі была распрацавана Праграма магістраляў Вялікага Лондана. Самай ранняй формай новай адміністрацыйнай адзінкі быў План рэгіёна Вялікі Лондан, распрацаваны ў 1927 годзе. Тады па плане рэгіён уключаў 4810 км2 і ў ім пражывала 9 мільёнаў чалавек..

## Дэмаграфія 
На тэрыторыі Вялікага Лондана паводле даных 2012 года пражывае 8 308 400 чалавек (другое месца сярод рэгіёнаў), пры сярэдняй шчыльнасці насельніцтва 5285,24 чал./км².

## Палітыка і адміністрацыйная прылада 
thumb|right|240px|Адміністрацыя Вялікага Лондана размяшчаецца ў London City Hall
thumb|240px|Лагатып адміністрацыі Вялікага Лондана

### Улада і мясцовае самакіраванне 
Адміністрацыя Вялікага Лондана (Greater London Authority) створана 3 ліпеня 2000 года (замест скасаванага ў 1986 годзе Савета Вялікага Лондана) і забяспечвае падтрымку ў працы Мэру Лондана і яго камандзе, а таксама Лонданская асамблеі ў прадстаўленні інтарэсаў жыхароў Лондана. У адрозненне ад выбарнай пасады Мэра і выбарнай Асамблеі, Адміністрацыя Вялікага Лондана з'яўляецца органам, які дзейнічае ўвесь час.

Мэр Лондана выбіраецца жыхарамі Вялікага Лондана шляхам прамога галасавання. 6 мая 2008 года другім Мэрам Лондана стаў Барыс Джонсан, які нарадзіўся ў 1964 годзе ў Нью-Ёрку (ЗША), член кансерватыўнай партыі Вялікабрытаніі.

Асамблея Лондана складаецца з 25 членаў:
* 14 членаў Асамблеі — па адным ад кожнай з 14 выбарчых акруг Вялікага Лондана
* 11 членаў Асамблеі — ад кожнай з партый, прапарцыйна набраным галасам ва ўсялонданскім галасаванні, партыя павінна набраць не менш за 5 % галасоў
У выніку апошніх выбараў, 12 членаў Асамблеі — прадстаўнікі лейбарысцкай партыі

#### Раёны Лондана 
Вялікі Лондан складаецца з 32 адміністрацыйных адзінак, званых бора (у спісе са 2 па 33) і цырыманіяльнага графства Лонданскі Сіці (першае ў спісе). 12 бора і Сіці ўтвараюць *Унутраны Лондан* (), астатнія 20 — *Знешні Лондан* (). Сіці не з'яўляецца бора, гэта адміністрацыйная адзінка з асобым статусам «*Sui generis*».

У спісе ў дужках пазначаны даныя пра насельніцтва паводле перапісу 2011 года.

Статус Сіці:
* Лонданскі Сіці кіруецца мясцовым саветам і ўзначальваецца мэрам з часу не пазней як 1189 года, калі першым вядомым нам Лорд-мэрам Лонданскага Сіці (тады яшчэ проста Мэрам Лондана) стаў Генры Фітц-Эйлуін (Henry Fitz-Ailwin de Londonestone).
* Вэстмінстэрскі Сіці ў сучасных сваіх межах кіруецца мясцовым саветам і ўзначальваецца Лорд-Мэрам Вэстмінстэра з 1965 года.

### Цырыманіяльныя функцыі 
Цырыманіяльныя функцыі ў рэгіёне падзелены паміж двума цырыманіяльнымі графствамі — Вялікі Лондан і Лонданскі Сіці. Прадстаўнікамі манарха ў гэтых цырыманіяльных графствах з'яўляюцца Лорд-лейтэнант Вялікага Лондана і Яе Вялікасці Лейтэнанцкая камісія ў Лонданскім Сіці, якую ўзначальвае Лорд-мэр Лонданскага Сіці.

## Гарады-пабрацімы 
## Гл. таксама 
* Спіс участкаў асаблівага навуковага значэння Вялікага Лондана

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Адміністрацыя Вялікага Лондана


Катэгорыя:Рэгіёны Англіі