open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Капыльская града

**Капы́льская града** размешчана на паўднёвым захадзе Беларусі, паўднёвае адгалінаванне Беларускай грады.

Займае паўднёва-заходнюю частку Мінскай, паўднёва-ўсходнюю частку Гродзенскай і паўночна-ўсходнюю частку Брэсцкай абласцей. Мяжуе з Мінскім і Навагрудскім узвышшамі, Цэнтральнабярэзінскай і Баранавіцкай раўнінамі. Працягласць з захаду на ўсход — 100 км, з поўначы на поўдзень — 45—50 км. Плошча — 0,7 тыс. км². Максімальная вышыня — 243 м над узроўнем мора — знаходзіцца на тэрыторыі Пацейкаўскага сельсавета і адначасова з’яўляецца найвышэйшым пунктам Капыльскага раёна. Адносная вышыня Капыльскай грады — каля 84 м.

Тэрыторыя прымеркавана да Бабаўнянскага выступу крышталічнага фундамента Беларускай антэклізы, пароды якога ў некаторых месцах перакрыты толькі адкладамі плейстацэну. На перыферыі выступу ў асадкавай тоўшчы сустракаюцца адклады верхняга дэвону, мелу, палеагену і неагену. У будове плейстацэнавай тоўшчы прымалі ўдзел ледавіковыя ўтварэнні (марэнныя супескі, флювіягляцыяльныя пяскі, жвір і інш.) чатырох зледзяненняў, а таксама перыгляцыяльныя і міжледавіковыя пароды (торф, гліны, сапрапеліты, лёсы і інш.).

Капыльская града — краявое ледавіковае ўтварэнне. Рэльеф цэнтральнай часткі згладжаны, на ўскраінах значна расчлянёны. У Капыльскую граду ўваходзяць больш дробныя канцова-марэнныя грады: Юшавіцкая, Скабінская, Браткаўская, Старасельская і шэраг участкаў з узгорыста-ўвалістым рэльефам у наваколлі аграгарадка Сноў Нясвіжскага раёна. Да схілаў і міжградавых дэпрэсій прымеркаваны камы і камавыя масівы. Маюць месца папярочныя скразныя даліны, якія былі лагчынамі сцёку расталых ледавіковых вод і наследаваны сучаснымі рэкамі. Капыльская града з’яўляецца часткай водападзелу паміж рэкамі басейнаў Прыпяці (Нача, Лань, Морач, Лакнея) і Нёмана (Ведзьма, Уша, Выня).

Глебы дзярнова-падзолістыя моцна ападзоленыя на павышаных участках, дзярнова-балотныя і тарфяна-балотныя ў далінах і лагчынах. Пад лесам каля 20 % тэрыторыі, пад ворывам — да 60 %.

## Літаратура 
* 
* Туристская энциклопедия Беларуси. — Мн. : БелЭн, 2007. — 648 с. — ISBN 978-985-11-0384-9
* 

Катэгорыя:Узвышшы Беларусі
Катэгорыя:Рэльеф Мінскай вобласці
Катэгорыя:Геаграфія Капыльскага раёна
Балошынка

**Бало́шынка** — рака ў Беларусі, у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Вілія (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 14 км. Плошча вадазбору 64,5 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,9 ‰. Пачынаецца каля хутара Бяляны, на працягу 7 км цячэ па мяжы з Літвой, упадае ў Вілію за 1 км на паўночны захад ад хутара Балашынка. Вадазбор нізінны. У вярхоўі цячэ праз забалочаную лясістую мясцовасць.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Астравецкага раёна
Катэгорыя:Прытокі Віліі
Катэгорыя:Памежныя рэкі
Баравінка

**Баравінка** — рака ва Уздзенскім раёне Мінскай вобласці, правы прыток ракі Лоша (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 7 км. Пачынаецца за 1,2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Смалінец, упадае ў Лошу на паўднёвым захадзе ад вёскі Румок.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Уздзенскага раёна
Катэгорыя:Басейн Лошы (прыток Нёмана)
Баравічанка

**Баравічанка** — рака ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Вярэдаўка (басейн Нёмана). 

Даўжыня ракі 13 км. Пачынаецца на паўночнай ускраіне вёскі Новая, упадае ў Вярэдаўку за 3 км на паўночны ўсход ад вёскі Мясата ў лясным урочышчы Чырвоны Бор. На ўсім працягу каналізаваная, прымае сцёк з сеткі меліярацыйных каналаў. Магчымы перацёк вады ў раку Рыбчанка па канале каля вёскі Гарнякі.

## Літаратура 
* Блакітная кніга Беларусі. — Мн.: БелЭн, 1994.

Катэгорыя:Басейн Ушы (прыток Віліі)
Катэгорыя:Рэкі Маладзечанскага раёна
Баран (рака)

**Бара́н** — рака ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Домса (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 5,6 км. Пачынаецца на захадзе ад былой вёскі Кастрычнік, вусце на захадзе ад вёскі Вялікі Трылесін. Каналізавана 2,3 км рэчышча паміж вёскамі Чырвоны Араты і Вялікі Трылесін.

Каля ракі населеныя пункты Красны Пахар, Малы Трылесін, Вялікі Трылесін.

## Літаратура 
* Блакітны скарб Беларусі: Рэкі, азёры, вадасховішчы / Маст.: Ю. А. Тарэеў, У. І. Цярэнцьеў. — Мн.: БелЭн, 2007. — 480 с.
* 
* Ліст карты N-35-72. Выданне 1981 года.

Катэгорыя:Басейн Друці
Катэгорыя:Рэкі Бялыніцкага раёна
Баранава (рака)

**Баранава** — рака ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, левы прыток Лашанкі (басейн Нёмана). Даўжыня 4,4 км.

Пачынаецца за 1,5 км на захад ад в. Хліставічы, упадае ў Лашанку на паўднёвым захадзе ад в. Лікоўка. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае.

## Літаратура 
* Блакітны скарб Беларусі: Рэкі, азёры, вадасховішчы / Маст.: Ю. А. Тарэеў, У. І. Цярэнцьеў. — Мн.: БелЭн, 2007. — 480 с.

Катэгорыя:Басейн Свіслачы (прыток Нёмана)
Катэгорыя:Рэкі Гродзенскага раёна
Баранаўка (рака)

**Бара́наўка** — рака ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, левы прыток Нёмана. Даўжыня 7 км.

Пачынаецца каля паўночна-заходняй ускраіны вёскі Лугавая, упадае ў Нёман на поўнач ад вёскі Пясочнае. На ўсім працягу каналізаваная. У вярхоўі прымае сцёк з меліярацыйных каналаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Нёмана
Катэгорыя:Рэкі Капыльскага раёна
Барань (рака)

**Бара́нь**, **Халастоўка** — рака ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток Адрова (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 12,6 км. Плошча вадазбору 54 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 3,3 ‰. Пачынаецца каля паўночна-ўсходняй ускраіны вёскі Лісуны. На ўсім працягу каналізавана.

## На рацэ 
* **Гарады**: Барань.

## Літаратура 
* 
* 
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1—2. — Л., 1971.
* 
* 

Катэгорыя:Прытокі Адрова
Катэгорыя:Рэкі Аршанскага раёна
Брандэнбург-Прусія

**Брандэнбург-Прусія** — дзяржава, ўтвораная ў выніку завяршэння асабістай уніі Прусіі з Брандэнбургам у 1618 годзе, са згоды Жыгімонта III Вазы. З тых часоў, курфюрст Брандэнбургскі быў таксама князем (герцагам) Прусіі.

Калі памёр бяздзетным апошні герцаг Юліх-Клеве-Берг у 1609 справа дайшла да вайны за правапераемнасць, якая скончылася 12 лістапада 1614 года Ксантэнскім мірам, на падставе якога Брандэнбург здабыў сабе уладу над герцагствам Клеўскім і графствам Марк.

Пасля Вестфальскага міру ў 1648 годзе плошча Брандэнбурга дасягнула 105.119 км² на якой пражывала 600 тысяч чалавек.

Пасля Яна II Казіміра, які завершыў вайну са Швецыяй, Прусія афіцыйна перастала быць леннікам Рэчы Паспалітай (Велаўска-Быдгашчскі трактат 1657 года).

У 1701 годзе герцагства было пераўтворана ў Каралеўства Прусія.

Катэгорыя:Прусія
Катэгорыя:Гісторыя Германіі
Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Еўропы
Барташунка

**Барташунка** — рака ў Воранаўскім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Правожа (басейн Нёмана). Даўжыня 10 км. Пачынаецца на паўднёвы захад ад вёскі Каргаўды, упадае ў Правожу за 1,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Пеляса. На працягу 8,5 км каналізаваная (ад вёскі Гіркі да вусця), у нізоўі цячэ па забалочанай мясцовасці. Прымае сцёк з меліярацыйных каналаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Воранаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Мяркіса
Басіны

**Басіны**, **Басенка** — рака ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі, правы прыток Лахазвы (басейн Нёмана). Даўжыня 8 км.

Пачынаецца за 5 км на поўнач ад вёскі Падгорная, цячэ сярод лесу, працякае праз возера Басіна, у нізоўі праз сажалку (плошча 0,07 км²), упадае ў Лахазву за 1,3 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Яжона. У нізоўі прымае сцёк з меліярацыйных каналаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Шчары
Катэгорыя:Рэкі Баранавіцкага раёна
Батыўля

**Баты́ўля** — рака ў Лельчыцкім і Ельскім раёнах Гомельскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Славечна (басейн Дняпра).

## Гідраграфія 
Даўжыня ракі 36,5 км, 33,9 км з іх у Ельскім раёне. Плошча вадазбору 808 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 3,6 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,3 ‰.

Пачынаецца за 2,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Заброддзе Лельчыцкага раёна, цячэ па раўніне Мазырскае Палессе. Упадае ў Славечну прыкладна за 2 км на паўночны захад ад пасёлка Зялёны Бор. Даліна слабавыразная, месцамі адсутнічае, шырынёй 0,8—1,6 км. Абалона вузкая, забалочаная.

Вадазбор у межах Мазырскага Палесся. 56 % пакрыта лесам (14 % — забалочаным, 42 % — сухім). Сярэдняя вышыня вадазбору 142 м.

Рэчышча на ўсім працягу каналізавана. Берагі стромкія, абрывістыя, радзей спадзістыя і забалочаныя.

На перыяд вясновага разводдзя прыпадае да 45 % гадавога сцёку.

Рака выкарыстоўваецца як водапрыёмнік меліярацыйных сістэм. Асноўныя прытокі: каналы Забродскі, Гала, Валаўскі (справа), Зашыр’еўскі, Лукаўцы, Высока-Махнавіцкі, Белякоўскі (злева). У пойме ракі каля аграгарадка Зашыр’е Ельскага раёна створана наліўная сажалка плошчай 20 га.

Працякае па тэрыторыі мясцовага заказніка «Ельскі».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* Ліст карты M-35-10. Выданне 1989 г. Стан мясцовасці на 1986 г.

## Спасылкі 
* 
* Общая характеристика речной сети Гомельской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Основные характеристики речных бассейнов (с площадью водосбора более 200 кв. км) Гомельской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»

Катэгорыя:Рэкі Лельчыцкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Ельскага раёна
Катэгорыя:Басейн Славечны
Мазырскае Палессе

**Мазырскае Палессе** — фізіка-геаграфічны раён Беларускага Палесся. 

Уяўляе сабой раўніну, узнятую над Прыпяцкім і Гомельскім Палессем на 15—20 м. Межамі яго з'яўляюцца рэкі Прыпяць, Убарць, а таксама адгор'і Оўруцкага кража. Тут знаходзіцца Мазырская града, якая мае вышыні, найвялікшыя не толькі для Мазырскага, але і для ўсёй тэрыторыі Палесся.

У тэктанічных адносінах прымеркавана да цэнтральнай часткі Прыпяцкага прагіну. Крышталічны фундамент перакрыты асадкавай тоўшчай верхняга пратэразою, палеазою (асабліва развіта верхнедэвонская саляносная тоўшча магутнасцю 3500 м) і кайназою. Антрапагенавая тоўшча (магугнасць 40—140 м) складзена з адкладаў бярэзінскага і дняпроўскага зледзяненняў і галацэнавых (алювіяльных, эолавых, балотных).

Пераважаюць вышыні 150—160 м, найбольшая 221 м. Мазырскае Палессе — выразная раўніна, якая ўзвышаецца над навакольнай мясцовасцю на 10—20 м. Большая частка яе пласкахвалістая водналедавіковая раўніна з асобнымі дэнудаванымі ўзгоркамі. Ваганні адносных вышынь 3—5, радзей 7 м. Вылучаюцца шырокія лагчыны з тарфянікамі. У міжрэччы рэк Батыўля і Чэрцень участак азёрна-алювіяльнай нізіны. У паўночна-ўсходняй частцы на правабярэжжы р. Прыпяць захаваліся краявыя ледавіковыя ўтварэнні Мазырскай грады.

Града канчаткова ўтворана дняпроўскім ледавіком. Складзена з марэны (супескі, суглінкі, гліны, пяскі, жвірова-галечны матэрыял), якая перакрыта водна-ледавіковымі пяскамі з рэдкай галькай і жвірам, на паўночных і паўночна-ўсходніх схілах — лёсападобнымі супескамі. Трапляюцца гляцыядыслакацыі з палеагенавых і неагенавых парод. Мае выгляд слабавыгнутых у паўднёва-заходнім напрамку палос дробных град і ўзгоркаў. Перавышэнне над урэзам вады Прыпяці 94 м. Паўночныя і ўсходнія схілы звернуты да Прыпяці, стромкія, абрывістыя, адносныя вышыні над урэзам вады 50—70 м. Паўднёвыя схілы пакатыя, паступова зліваюцца з водна-ледавіковай раўнінай. Мазырская града моцна расчлянёная, глыбіня яроў дасягае 40—60 м. На схілах тэрмакарставыя і суфазійныя западзіны.

Паверхня Мазырскага Палесся ўскладнена дзюнамі, забалочанымі катлавінамі. Даліны рэк маюць нязначную глыбіню, забалочаныя, месцамі з дзюннымі градамі.

Карысныя выкапні: каменная соль, легкаплаўкія гліны, будаўнічыя пяскі, торф, мінеральныя воды.

Сярэдняя тэмпература студзеня -6,4 °С, ліпеня 18,8 °С, ападкаў 600 мм за год.

Рачная сетка належыць да басейна р. Прыпяць, найбольшая рака Славечна з прытокамі Батыўля і Чэрцень.

Пераважаюць дзярнова-падзолістыя глебы і дзярнова-падзолістыя забалочаныя супясчана-пясчаныя, на лёсападобных адкладах — дзярнова-палева-падзолістыя сугліністыя.

Лясістасць да 50% тэрыторыі. Пашыраны хваёвыя, шыракаліста-хваёвыя лясы, дубровы. На забалочаных нізінах трапляюцца бярозавыя і чорнаальховыя лясы. У поймах дробных рэк — злакавыя лугі. Пераважаюць нізінныя балоты.

Пад ворывам 12%, пад сенажацямі і пашай 11% тэрыторыі.

Утвораны ландшафтны заказнік Мазырскія Яры.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
*  
* 

Катэгорыя:Раўніны Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Гомельскай вобласці
Катэгорыя:Палессе
Бароўка (рака)

**Баро́ўка** — рака ў Чэрыкаўскім і Клімавіцкім раёнах Магілёўскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Лабжанка (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 15 км. Плошча вадазбору 78 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,97 ‰.

Пачынаецца за 2,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Баровая Чэрыкаўскага раёна, вусце за 2 км на поўнач ад вёскі Сінеж Клімавіцкага раёна. Вадазбор у межах Аршанска-Магілёўскай раўніны. На працягу 7,5 км каналізаваная (вёска Баровая — 0,8 км на паўднёвы захад ад вёскі Гута Клімавіцкага раёна).

Каля ракі населеныя пункты Баровая, Майскі (Чэрыкаўскі раён), Дубравіца, Гута, Сінеж (Клімавіцкі раён).

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Чэрыкаўскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Клімавіцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Лабжанкі
Самуэль Морзэ

**Са́муэль Фі́нлі Брыз Мо́рзэ** (27 красавіка 1791 — ) — адзін з вынаходнікаў аднадротавага тэлеграфа, адзін са стваральнікаў азбукі Морзэ, мастак.

## Дзяцінства і адукацыя 
Самуэль Морзэ нарадзіўся ў Чарльзтаўне, Масачусетс у сям'і географа і пастара Джэдзідая Морзэ і Элізабет Эн Фінлі Брыз. Бацька Самуэла быў прапаведнікам кальвінізму і прыхільнікам Федэралісцкай партыі ЗША. Самуэль Морзэ быў выхаваны ў кальвінісцкіх традыцыях, чаму вельмі паспрыяў Джэдзідай, які верыў, што выхаванне мусіла весціся на федэралісцкай глебе, якая захоўвала блізкія да пурытанскіх традыцыі.

Пасля Акадэміі Філіпса (Эндовер, Масачусетс) Самуэль Морзэ паступіў у Ельскі каледж для атрымання дадатковых ведаў у рэлігійнай філасофіі, матэматыцы і конегадоўлі. У каледжы ён наведваў лекцыі па электрычнасці, якія праводзілі Бенджамін Сылмен і Джэрэмі Дэй. Сябе Морзэ забяспечваў сам — карцінамі. Пасля выпуску з Ельскага каледжа быў прыняты ў ганаровае таварыства Фі Бэта Капа.

## Тэлеграф 
Хоць Морзэ ў першую чаргу звязваюць са стварэннем коду Морзэ, але ён зрабіў вялікі ўнёсак у вынаходніцтва электрычнага тэлеграфу як сродку сувязі на вялікіх дыстанцыях.

У 1825 годзе нью-ёркскія ўлады далі ўзнагароджанне памерам $1000 на напісанне партрэту Мары-Жозэфа Ляфаета ў Вашынгтоне. Падчас напісання партрэту Морзэ атрымаў ліст ад бацькі і, прачытаўшы толькі радок «Твая любая жонка ачуньвае», адправіўся дамоў у Нью-Гэван, так і ня скончаўшы замову. Але пакуль ён прыехаў, жонка была пахаваная. Засмучаны тым, што ўвесь час ён ня ведаў пра пагаршэньне стану жонкі, ён вырашыў змяніць сваю дзейнасць з мастацтва на стварэнне спосаба хуткай перадачы звестак на вялікай адлегласці.

Падчас марской вандроўкі дадому ў 1832 годзе пазнаёміўся з Чарльзам Томасам Джэксанам, які быў знаёмы з электрамагнетызмам. Назіраючы за эксперымэнтамі Джэксана з электрамагнітам, Морзэ распрацаваў прынцыпы аднадротавага тэлеграфа.

## Гл. таксама 
* Імя Сэмюэл

Катэгорыя:Вынаходнікі
Сітатунга

**Сітатунга** (*Tragelaphus spekei*) — від антылоп з рода . Сітатунзе ўласцівы паўводны лад жыцця.

Катэгорыя:Быкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1863 годзе
Андскі кот

**Андскі кот** (*Leopardus jacobitus* альбо *Oreailurus jacobita*) — паўднёваамерыканскі від сямейства каціных (*Felidae*). З-за пражывання ў адносна цяжкадасяжных рэгіёнах Анд навуковыя звесткі пра яго даволі сціслыя, першыя відэакадры андскага ката з’явіліся толькі пасля 2000 года.

## Выгляд 
Андскі кот выглядам моцна нагадвае пампаскага ката, які жыве ў тым жа рэгіёне. Адрозненні абодвух відаў да гэтага часу з’яўляюцца аб’ектам навуковых даследаванняў, у распараджэнні навукоўцаў ёсць толькі лічаныя асобнікі з музеяў. Даўжыня цела каля 70 см, даўжыня хваста — 45 см, вага — ад 4 да 7 кг. Поўсць даволі доўгая для абароны ад халадоў, афарбоўка шэра-карычневая з чорнымі плямамі. На хвасце чорны кольцападобны ўзор.

## Арэал 
Андскі кот з’яўляецца самым рэдкім відам каціных у Паўднёвай Амерыцы. Часцей за ўсё ён сустракаецца ў Андах, дзе яго арэал распасціраецца ад паўднёвага Перу праз паўднёвы захад Балівіі да паўночнага захаду Аргенціны. Аддае перавагу жыццю на вялікай вышыні ад 3000 да 5000 м над узроўнем мора.

## Сілкаванне 
Андскі кот, імаверна, сілкуецца дробнымі сысунамі.

## Статус аховы 
Навукоўцы мяркуюць, што колькасць папуляцыі андскіх катоў вельмі невялікая. Па гэтай прычыне андскія каты пералічаныя ў Вашынгтонскай канвенцыі па абароне відаў. Канвенцыя забараняе ўсякі гандаль прадуктамі, вырабленымі з андскіх катоў. Забарона датычыцца продажу ўжо выкарыстаных прадуктаў.

## Сістэматыка 
У многіх навуковых працах андскі кот вылучаецца ў асобны род *Oreailurus*. Больш новыя сістэматыкі, напрыклад паводле Уілсана і Рыдара (2005), адносяць яго да тыгровых катоў (*Leopardus*), да якіх адносіцца і ацэлот.

## Літаратура 
* D. E. Wilson und D. M. Reeder: *Mammal Species of the World*. Johns Hopkins University Press, 2005. ISBN 0-8018-8221-4

Катэгорыя:Каціныя
Катэгорыя:Сысуны Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Эндэмікі Паўднёвай Амерыкі
Файт Штос

[thumb|Алтар [Марыяцкі касцёл|Марыяцкага касцёла ў Кракаве]]
**Файт Штос** (), або **Віт Ствош** () (каля 1447 — ) — выдатны нямецкі гатычны скульптар. Працаваў у Кракаве i Нюрнбергу.

Стваральнік шэдэўра позняга гатычнага стылю — разнога алтара Марыяцкага касцёла ў Кракаве. З 1477 па 1496 гг. працаваў у Кракаве, потым вярнуўся ў Нюрнберг. Адпаведна ў творчасці Штоса адрозніваюць кракаўскі і нюрнбергскі перыяды.

Створаны Штосам па заказу нямецкай абшчыны Кракава ў 1477—1489 гг. у Марыяцкім касцёле алтар з'яўляецца найбуйнейшым гатычным разным алтаром ў свеце (вышыня — 13 м, шырыня — 11 м, вышыня фігур да 2,80 м).

Штос аказаў велізарны ўплыў на стыль разной драўлянай скульптуры цэлага рэгіёна Паўднёвай Польшчы, Славакіі, Аўстрыі і часткі Германіі.

## Гл. таксама 
* Алтар Віта Ствоша

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Скульптары Германіі
Катэгорыя:Скульптары Польшчы
Парк Грутас

у, які стаяў у Вільнюсе.]]
**Парк Грутас** (; неафіцыйная назва **Сталінскі свет**) — скульптурны сад помнікаў савецкай эпохі і выстаўка іншых савецкіх сімвалаў часоў Літоўскай ССР. Парк заснаваны ў Друскеніках у 2001 годзе бізнесменам Вілюмасам Малінаўскасам.

## Гісторыя 
Пасля абвяшчэння Літвой незалежнасці ў 1990 годзе некаторыя помнікі былі дэмантаваныя і вывезеныя з месцаў, дзе стаялі. Малінаўскас звярнуўся да ўладаў з просьбай аддаць яму ў маёмасць некаторыя помнікі для стварэння прыватнага музею. Музей быў створаны ў Дзукійскім нацыянальным парку, які нагадваў Гулаг: драўляныя сцежкі, вартавыя вежы, агароджа з дротам.

Існаванне падобнага парку ад пачатку было спрэчным. Некаторыя ідэі гэтак і не былі рэалізаваныя, напрыклад, дастаўка наведвальнікаў у цягніку, у якім вязняў транспартавалі ў лагеры. Парк Грутас і Вілюмас Малінаўскас атрымалі ў 2001 годзе Антынобелеўскую прэмію Міру. Са студзеня 2007 году ў парка патрабуюць выплату ганарараў мастакам, якія стваралі некаторыя помнікі.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт парку 

Катэгорыя:Музеі Літвы
Катэгорыя:Паркі скульптур
Катэгорыя:Друскенікі
Катэгорыя:Настальгія па СССР
Залатая котка

**Залата́я ко́тка**, таксама **залатая афрыканская котка** (*Profelis aurata*) — драпежнае млекакормячае сямейства каціных.

## Распаўсюджанне 
Залатая котка жыве ў трапічных дажджавых лясах Экватарыяльнай Афрыкі, трапляецца ад обитает Сенегала да паўночнай Анголы і ад Конга на захадзе да паўднёвай Кеніі на ўсходзе. Асноўная яе папуляцыя жыве ў басейне Конга і на вакольных тэрыторыях.

## Постаць 
Удвая большая за свойскую котку. Даўжыня цела 0,9—1,2 м, доля хваста 2/7—1/3 агульнай даўжыні; вышыня ў карку — 38—50 см. Вага самцоў у сярэднім — 11—14 кг; адзіная ўзважаная саміца важыла 6,2 кг. Вушы закругленныя, звонку цёмныя; галава маленькая.

Катэгорыя:Каціныя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1827 годзе
Катэгорыя:Сысуны Афрыкі
Самбія

thumb|Тэрыторыя Самбіі выдзелена аранжавым колерам
**Са́мбія** (, , ) — гістарычная вобласць Усходняй Прусіі, цяпер — у складзе Калінінградскай вобласці. Назва паходзіць ад прускага племя самбаў.

Займае ўвесь Самбійскі (Земландскі) паўвостраў Балтыйскага мора — да ракі Прэгель (цяпер Прэголя) на поўдні, Дзеймы на ўсходзе. Галоўны горад — Кёнігсберг (цяпер Калінінград).

У 1243 годзе створана самбійская епархія (адна з чатырох дыяцэзій Прусіі). У 1257—1258 гадах Самбія была падзелена паміж магістрам Тэўтонскага ордэна і самбійскім епіскапствам. У 1577 годзе епархія была скасаваная.

На самбійскам дыялекце прускай мовы напісаныя тры найбольш аб'ёмныя помнікі дадзенай мовы, якія захаваліся да нашых часоў — катэхізісы XVI стагоддзя.

Пасля Вялікай Айчыннай вайны тэрыторыя Самбіі ўвайшла ў склад СССР.

## Вядомыя асобы 
* Абель Віль

Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Усходняй Прусіі
Бараўлянка (рака)

**Бараўлянка** — рака ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Дзвінаса (прыток Віліі, басейн Нёмана).

Даўжыня 4 км. Пачынаецца за 2 км на паўночны захад ад мемарыяльнага комплексу Хатынь, цячэ праз лес, упадае ў Дзвінасу ў яе вярхоўі. Ад вусця на працягу 1,5 км рэчышча каналізаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Дзвінасы
Катэгорыя:Рэкі Лагойскага раёна
Сяргей Лабандзіеўскі

**Сяргей «Шлёма» Лабандзіеўскі** (нар. , Залессе, Барысаўскі раён, Мінская вобласць, БССР, СССР) — беларускі гукарэжысёр.

## Біяграфія 
У 1991 годзе скончыў факультэт робататэхнічных сістэм БПІ. У 1988–1992 гадах працаваў тэнікам-інжынерам пры АН БССР. У 1992–2001 гадах музычны рэдактар на Беларускім радыё. У 1995–1996 гадах музычны рэдактар і гукарэжысёр Радыё 101,2. У 1997–2001 гадах гукарэжысёр Радыё «Рокс». У 1998–2003 гадах гукарэжысёр тэлерадыёкампаніі «».

Працаваў на студыях гуказапісу ў Беларусі, Расіі, Польшчы, таксама на беларускіх радыёстанцыях як музычны рэдактар, вядучы музычных праграм і гукарэжысёр. Аддае перавагу «жывым» кірункам музыкі — року, блюзу, джазу, рабіў запісы камернай, харавой і фальклорнай музыкі.

Браў удзел у стварэнні альбомаў і правядзенні канцэртаў žygimont VAZA, Крамбамбуля, Zet, IQ48, Новае Неба, N.R.M., Змітра Вайцюшкевіча, Pomidoroff, Экивоки, Л.О.М., Naka, Yo-Yo, Народны Альбом, Я нарадзіўся тут, Personal Depeche, і многіх іншых. Займаецца таксама мастэрынгам і рэстаўрацыяй фанаграм, гукам для дакументальнага кіно.

## Працы 
* Personal Depeche

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэжысёры Беларусі
Катэгорыя:Рэжысёры паводле алфавіта
Катэгорыя:Гукарэжысёры Беларусі
Рок-н-рол

, адзін з пачынальнікаў рок-н-рола, канцэрт у Эсэне (Германія), 1958 г.]]
**Рок-н-рол** ( альбо ''rock'n'roll'' — трасіся і круціся) — кірунак музыкі, які паўстаў у ЗША на пачатку 1950-х гадоў і стаў падмуркам для шэрагу новых стыляў і кірункаў. Паходзіць ад спалучэння блюзу і хілбілі (амерыканскага сельскага музычнага мастацтва), таксама заўважны ўплыў рытм-энд-блюзу, кантры і традыцыйнага джазу. Паўплываў на фарміраванне поп-музыкі.

У канцы 1950-х гг. часова прыйшоў у заняпад — Элвіс Прэслі перайшоў да камерцыйных эстрадных песень. Біг Бопер (28 гадоў), Холі Бадзі (22 гады) і Рычы Валенс (17 гадоў) загінулі ў аўтакатастрофе ў пачатку сваёй музычнай кар’еры (1959). Літл Рычард стаў хрысціянскім прапаведнікам і пакінуў заняткі рок-н-ролам (праўда, вярнуўся да музычнай творчасці ў 1962). Чак Беры быў прыгавораны да 5 гадоў турэмнага зняволення.

У 1970-я гады аднавілася цікавасць да рок-н-рола ў яго першапачатковай бунтарскай сутнасці, і гэты перыяд прынята лічыць пачаткам адраджэння гэтага кірунку.

## Спасылкі 
* Прыклады танца рок-н-рол 1950-х: 


Катэгорыя:Жанры рок-музыкі
Катэгорыя:Афраамерыканская музыка
Данія-Нарвегія

**Данія-Нарвегія**, таксама **Дацка-нарвежская дзяржава**, **Дацка-нарвежскае каралеўства**, **Дацка-нарвежская унія** (, ) — асабістая унія Даніі і Нарвегіі, якая існавала з 1536 па 1814; дзяржава ўключала таксама Фарэрскія астравы, Ісландыю, Грэнландыю і шэраг каланіяльных уладанняў у Індыі (Транкенбар), Карыбскім моры (Віргінскія астравы), Афрыцы (Залаты бераг). Дацка-нарвежская унія прыйшла на змену Кальмарскай уніі, якая аб’ядноўвала ўсе тры скандынаўскія каралеўствы, пасля таго, як каралём Швецыі стаў Густаў I Ваза.

Дамінавала ў саюзе Данія, каралі якой з дынастыі Ольдэнбургаў кіравалі каралеўствам, афіцыйнымі мовамі былі дацкая і нямецкая. Тытулам караля было «Кароль Даніі і Нарвегіі, вендаў і готаў» (тытулы караля готаў і вендаў, у адваротным парадку, насілі таксама шведскія каралі).

Унія аказала вялікі ўплыў на развіццё нарвежскай культуры; літаратурнай мовай Нарвегіі была дацкая, затым, у 19 стагоддзі, пасля распаду уніі, пачаў развівацца, а ў 20 стагоддзі была кадыфікаваная асноўная сучасная літаратурная мова Нарвегіі букмал — у аснове дацкая з шэрагам прыўнясенняў у яе нарвежскіх рысаў.

Падчас Напалеонаўскіх войн пасля бамбардзіроўкі Капенгагена англічанамі дацка-нарвежскае каралеўства апынулася ўцягнутым у спусташальную англа-дацкую вайну 1807—1814. Па выніках яе Данія абвясціла сябе банкрутам (1813) і саступіла кантынентальную Нарвегію па Кільскім дагаворы (1814) каралю Швецыі; пры гэтым замежныя ўладанні Нарвегіі — Фарэры, Грэнландыя і Ісландыя — засталіся ў Даніі. Нарвежцы паўсталі супраць гэтага рашэння, прынялі канстытуцыю і абралі сваім каралём дацкага кронпрынца Крысціяна Фрэдэрыка (будучага караля Даніі Крысціяна VIII), але пасля ўварвання шведскіх войск Крысціян быў скінуў, а каралём Нарвегіі фармальна стаў састарэлы шведскі кароль Карл XIII, якога праз чатыры гады змяніў заснавальнік дома Бернадотаў Карл XIV Юхан. Так дацка-нарвежскую унію змяніла шведска-нарвежская (з захаваннем асобнай нарвежскай канстытуцыі), якая праіснавала да 1905.

Катэгорыя:Гісторыя Даніі
Катэгорыя:Гісторыя Нарвегіі
Джэк Кілбі

**Джэк Кілбі** (, 8 лістапада 1923, Джэферсан-Сіці, Місуры, ЗША — 20 чэрвеня 2005, Далас, Штат Тэхас, ЗША) — амерыканскі вучоны. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы ў 2000 годзе за сваё вынаходніцтва інтэгральнай схемы ў 1958 годзе ў перыяд працы ў Texas Instruments (TI). Таксама ён — вынаходнік кішэннага калькулятара і тэрмапрынтэра (1967).

## Спасылкі 
* Інфармацыя з сайта Нобелеўскага камітэта 

Катэгорыя:Лаўрэаты Нобелеўскай прэміі па фізіцы
Катэгорыя:Фізікі ЗША
Катэгорыя:Фізікі XX стагоддзя
Катэгорыя:Памерлі ад раку
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Чарлза Старка Дрэйпера
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём пашаны IEEE
Катэгорыя:Узнагароджаныя Нацыянальным медалём навукі ЗША
Катэгорыя:Электратэхніка
Бахматка

**Бахматка** — рака ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Дзітва (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 5 км. Пачынаецца на паўднёвым захадзе ад вёскі Бахматы, упадае ў Дзітву за 1 км на поўдзень ад вёскі Агароднікі. На працягу 4 км каналізаваная (ад вёскі Бахматы да вусця).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Дзітвы
Катэгорыя:Рэкі Лідскага раёна
Бачылаўка

**Бачылаўка** — рака ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці Беларуси, правы прыток ракі Ілія (прыток Віліі, басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 3 км. Пачынаецца каля вёскі Вялікія Укропавічы, вусце за 1,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Александрыно. Каля вусця 0,5 км рэчышча Бачылаўкі каналізаванае.
 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Іліі
Катэгорыя:Рэкі Лагойскага раёна
Бедрыца

**Бедрыца** — рака ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Нача (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня 6,5 км. Пачынаецца ў паўночна-заходняй частцы возера Лунічна, вусце за 0,6 км вышэй вёскі Косарава. Рэчышча ад вусця на працягу 5,7 км каналізаванае. Рака прымае сцёк з ручаёў і каналаў.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Басейн Начы (прыток Заходняй Дзвіны)
Катэгорыя:Рэкі Полацкага раёна
Баярка

**Бая́рка** — рака ў Беларусі, у Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Лашанка (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 15 км. Плошча вадазбору 77,5 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 4,1 ‰. Пачынаецца каля вёскі Саломенка, вусце ля вёскі Лаша. На працягу 4,4 км каналізаваная (ніжэй вытоку да вёскі Пяслі).

## Літаратура 
* 
* 
* Республика Беларусь. Гродненская область. Гродненский район: карта. Гродно: план / Ред. Г. Г. Науменко.. — Минск: РУП «Белкартография», 2009. — 10 000 экз.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Гродненской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Рэкі Гродзенскага раёна
Катэгорыя:Басейн Свіслачы (прыток Нёмана)
Башта

**Ба́шта**  (**канал Башта, канал Я-6-8**) — рака ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Ясельда (басейн Дняпра).

## Гідраграфія 
Даўжыня ракі 12,6 км. Пачынаецца каля паўднёвай ускраіны аграгарадка Нарутавічы. На рацэ аграгарадок Сялец, вусце за 2 км на ўсход ад яго. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Общая характеристика речной сети Брестской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»

Катэгорыя:Прытокі Ясельды
Катэгорыя:Рэкі Бярозаўскага раёна
Безымянка (рака)

**Безымянка** — рака ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Градаўка (прыток Лясной, басейн Віслы). Даўжыня 8,3 км. Пачынаецца каля вёскі Няневічы, вусце на паўднёвай ускраіне вёскі Чарнаўчыцы. Рэчышча каналізаванае. 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Буга
Катэгорыя:Рэкі Брэсцкага раёна
Бежыца (рака)

**Бе́жыца** — рака ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Пціч (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 15 км. Плошча вадазбору 203 км². Пачынаецца каля вёскі Крукаўшчына, вусце за 2 км на ўсход ад аграгарадка Бярозаўка. Рэчышча ад вытоку на працягу 5,2 км каналізаванае. Вадазбор нізінны. У вярхоўі рака прымае сцёк з сеткі меліярацыйных каналаў, у сярэднім і ніжнім цячэнні цячэ праз лес.

## Літаратура 
* 
*  — С. 283.
* 
* Ліст карты N-35-118. Выданне 1981 г.
* 

Катэгорыя:Рэкі Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Глускага раёна
Катэгорыя:Прытокі Пцічы
Пратэкцыянізм

**Пратэкцыянізм** — эканамічная палітыка дзяржавы, накіраваная на абарону і падтрымку нацыянальнай эканомікі. Такая палітыка праводзіцца з дапамогай мытных і падатковых бар'ераў.

Катэгорыя:Замежнаэканамічная палітыка
Дзед-Барадзед

**Дзед-Барадзед** — лялька-вядучы ў тэлепраграме «Калыханка» на Беларускім Тэлебачанні. З’явіўся ў эфіры ў 1985 годзе, быў самай дарагой лялькай «Калыханкі», спачатку расказваў казкі сам, без мультфільмаў.

Лялькаю кіравалі тры акцёры: адзін тузаў за ручкі, другі — за ножкі, а трэці кіраваў мімікай.

Асістэнт рэжысёра Іван Беладубенка пісаў тэксты для лялькі. Пасля звальнення Беладубенкі, займацца Дзедам ніхто больш не захацеў і ляльку паклалі ў рэквізітарскую. Праз нейкі час яна знікла. Рэквізітар казаў, што ляльку не браў і наогул у рэквізітарскай яе не было.

## Спасылкі 
*Калыханка Дзеда-Барадзеда. Музыка Леаніда Захлеўнага, словы Артура Вольскага.

Катэгорыя:Выдуманыя акцёры
Катэгорыя:Калыханка
Катэгорыя:Міфічныя істоты
Адэнскі заліў

**Адэнскі заліў** (, ) — заліў, частка Аравійскага мора Індыйскага акіяна. Працягласць 890 км. Паўночны бераг заліва — Аравійскі паўвостраў (дзяржава Емен). Паўднёвы і заходні берагі ўтварае Афрыканскі кантынент (дзяржавы Самалі і Джыбуці).

## Гл. таксама 
* Мыс Гвардафуй

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Аравійскае мора
Катэгорыя:Залівы Індыйскага акіяна
Катэгорыя:Геаграфія Емена
Катэгорыя:Геаграфія Джыбуці
Катэгорыя:Геаграфія Самалі
Катэгорыя:Залівы Азіі
Катэгорыя:Залівы Афрыкі
Камбейскі заліў

**Камбейскі заліў**, альбо **заліў Хамбхат** — бухта Аравійскага мора ў індыйскім штаце Гуджарат.

Працягласць заліва — 130 км. У Камбейскі заліў упадае рака Нармада.

Катэгорыя:Залівы Індыі
Катэгорыя:Залівы Індыйскага акіяна
Белая (прыток Друці)

**Бе́лая** — рака ў Кіраўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, правы прыток Друці (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 20 км. Плошча вадазбору 111 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,4 ‰. Пачынаецца за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі Старое Заліцвінне, вусце каля вёскі Падсёлы. Каналізаваная амаль на ўсім працягу, акрамя дзялянкі 2,5 км каля вёскі Новае Заліцвінне. Асноўны прыток — Чарабамірка (злева).

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Кіраўскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Друці
Белая (басейн Віслы)

**Белая**, **Бяла** — рака ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Правая Лясная (басейн Віслы). Даўжыня 10,1 км. Бярэ пачатак ад сутокі рэчак Сіпурка і Палічна, вусце за 1 км на ўсход ад вёскі Белая. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае, прымае сцёк з сеткі меліярацыйных каналаў.

## Асноўныя прытокі 
: **Злева**: Мшанка, Зубрыца.

## На рацэ 
**Вёскі**: Стаўповіскі, Мшанкі, Белая, Вілы (Камянецкі раён).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Буга
Катэгорыя:Рэкі Камянецкага раёна
Алег Аляксандравіч Цывінскі

**Алег Аляксандравіч Цывінскі** (, нар. ) — беларускі эканаміст, прафесар Ельскага ўніверсітэта ў ЗША.

Нарадзіўся ў Віцебску, скончыў Беларускі дзяржаўны эканамічны універсітэт (1998). З 1998 у ЗША, скончыў дактарантуру ў штаце Мінесота. Працаваў у Каліфарнійскім і Гарвардскім універсітэтах. У 2008 Цывінскі стаў адным з найбольш маладых прафесараў прэстыжнага Ельскага ўніверсітэта за ўсю яго гісторыю.

Алег Цывінскі займаецца даследаваннямі ў галіне макраэканомікі, палітычнай эканомікі, фінансаў.

На Давоскім эканамічным форуме ў 2009 годзе стаў першым беларусам, які ўвайшоў у лік «маладых глабальных лідараў».

## Спасылкі 
* Інтэрв’ю для naviny.by
* Старонка на сайце Ельскага ўніверсітэта 

Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Белая (прыток Густаткі)

**Бе́лая**, **Бяла** — рака ў Мёрскім і Шаркаўшчынскім раёнах Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Густатка (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня ракі 18 км. Плошча вадазбору 81 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,2 ‰. Пачынаецца за 1,2 км у напрамку на поўдзень ад вёскі Дзянісы Мёрскага раёна, упадае ў Густатку (левы прыток ракі Янка) каля вёскі Сасноўцы Шаркаўшчынскага раёна. Рэчышча каналізаванае ад вытоку да хутара Паўлава на працягу 9 км. Каля вёскі Сасноўцы на рацэ сажалка плошчай 2 га.

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-35-19. Выданне 1984 г. Стан мясцовасці на 1982 г.

Катэгорыя:Рэкі Мёрскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Шаркаўшчынскага раёна
Катэгорыя:Басейн Янкі (прыток Дзісны)
Какаду саламонскі

**Саламонскі какаду**, таксама **саламонавы какаду** (*Cacatua ducorpsii*, сін. *Plyctolophus ducrops*) — птушка сямейства какаду. Жыве на Саламонавых астравах.

## Апісанне 
Даўжыня цела — 34 см; вага — да 360 г. Афарбоўка апярэння і шырокага вельмі кароткага, круглага чубка — белая. На ўнутраным баку крылаў і хваста — цытрынавае адценне. У аснове пёраў чырванавата-аранжавы стрыжань. Кольцы каля вачэй — блакітна-белыя, шырокія. Дзюба светла-шэрая. У самца радужка чорная, у самкі — чырвона-карычневая.

## Спосаб жыцця 
Жывуць у высакаствольных трапічных лясах з добра развітым густым падлескам. Сілкуюцца пладамі і насеннем розных раслін і дробнымі насякомымі.

## Размнажэнне 
У клады 1-3 яйкі, на якіх бацькі сядзяць па чарзе — днём самец, ноччу самка. Праз 25 дзён вылупляюцца птушаняты, а праз 2 месяцы яны пакідаюць гняздо.

Катэгорыя:Какаду
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1853 годзе
Мадлен (герцагіня Хэлсінгландская і Гэстрыкландская)

**Прынцэса Мадлен, герцагіня Хэлсінгландская і Гэстрыкландская** (; ) — другая дачка караля Швецыі Карла XVI Густава і каралевы Сільвіі.

У жніўні 2009 года абвешчана пра заручаны прынцэсы Мадлен з Ёнасам Бергстрэмам. Заручаны скасаваны 24 красавіка 2010 года.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* The Royal Court of Sweden: Princess Madeleine 
* Princess Madeleine fan website 

Катэгорыя:Члены каралеўскага дому Швецыі
Катэгорыя:Бернадоты
Белавароціца (рака)

**Белаваро́ціца** — рака ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Віліі (басейн Нёмана). Даўжыня 11 км. Пачынаецца за 1 км на паўднёвы захад ад вёскі Рэдзькавічы, цячэ праз лес, упадае ў Вілію ў межах горада Вілейка (былая вёска Стаўкі). На працягу 10 км каналізаваная (ад вытоку да вёскі Стаўкі), прымае сцёк з сеткі меліярацыйных каналаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Минской области

Катэгорыя:Прытокі Віліі
Катэгорыя:Рэкі Вілейскага раёна
Сільвія Рэната Зомерлат

Яе вялікасць **каралева Сільвія** (), народжаная **Сільвія Рэната Зомерлат** (, нар. 23 студзеня 1943, Хайдэльберг) — каралева Швецыі, жонка караля Швецыі Карла XVI Густава.

## Біяграфія 
Дачка нямецкага бізнесмена Вальтэра Зомерлат і бразільянкі Аліс Зомерлат, народжанай дэ Таледа.

Сільвія шмат гадоў жыла ў бразільскім горадзе Сан-Паўлу, дзе яе бацька быў прадстаўніком шведскай фірмы. Пасля таго, як сям’я Зомерлатаў вярнулася з Бразіліі ў Германію, Сільвія паступіла вучыцца ў Мюнхенскі інстытут перакладчыкаў і ў 1969 годзе ў скончыла яго як перакладчыца з іспанскай. У 1971 годзе ў яна была прызначана старэйшай перакладчыцай-гідам пры аргкамітэце Мюнхенскіх Алімпійскіх гульняў 1972 года. Падчас гэтых Алімпійскіх гульняў Сільвія Зомерлат і пазнаёмілася з Карлам Густавам, у той яшчэ час спадчыннікам шведскага трона. Іх заручыны адбыліся 12 сакавіка 1976 года, а 19 чэрвеня таго ж года ў Кафедральным саборы Стакгольма адбылася вясельная цырымонія. Належыць да Лютэранскай царквы Швецыі, як і Карл XVI Густаў.

Каралева Швецыі актыўна працуе ў галіне дапамогі інвалідам, яна — старшыня Вясельнага Каралеўскага фонду, сродкі якога ідуць на даследаванні, што дапамагаюць спартсменам-інвалідам. Узначальвае Міжнародны Дзіцячы Фонд (World Childhood Foundation) — http://www.childhood.se

Катэгорыя:Асобы на манетах
Катэгорыя:Мужы і жонкі манархаў Швецыі
Бельская (рака)

**Бельская**, **Бяльчанка** — рака ў Беларусі, Лепельскім і Ушацкім раёнах Віцебскай вобласці, у басейне Заходняй Дзвіны.

Даўжыня ракі 9 км. Пачынаецца каля вёскі Ладасна Лепельскага раёна, упадае ў возера Чорная Урада з паўднёвага захаду. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае. Левы прыток Бельскай — рака Ладасна.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Лепельскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Ушацкага раёна
Катэгорыя:Басейн Дзівы
Бельчыца (рака)

**Бельчыца** — рака ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, левы прыток Дзвіны.

Даўжыня ракі 10 км. Плошча вадазбору 47 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,5 ‰. Пачынаецца з возера Бецкае, упадае ў Заходнюю Дзвіну ў межах горада Полацка. Рэчышча ў верхняй і сярэдняга цячэння (5,1 км) каналізаванае. Каля вёскі Чарнаручча на рацэ плаціна і сажалка плошчай 8,8 га.

У басейне ракі возера Тросна

## На рацэ 
Горад Полацк

## Літаратура 
* Блакітная кніга Беларусі. — Мн.: БелЭн, 1994.
* 

Катэгорыя:Прытокі Заходняй Дзвіны
Катэгорыя:Рэкі Полацкага раёна
Беліца (прыток Алы)

**Бе́ліца** — рака ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Ала (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 15 км. Плошча вадазбору 126 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8 м/км. Пачынаецца за 1,2 км у напрамку на паўднёвы захад ад вёскі Койміна. Вусце паміж вёскамі Мікулічы і Туркі. Рэчышча Беліцы на ўсім працягу каналізаванае.

## Літаратура 
* 
*  — С. 261.
* 
* Ліст карты N-35-107 Выданне 1982 г.
* Ліст карты N-35-108 Выданне 1981 г.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Могилёвской области. Описание истоков рек Могилёвской области. 

Катэгорыя:Рэкі Бабруйскага раёна
Катэгорыя:Басейн Бярэзіны
Новае Неба

**«Но́вае Не́ба»** — беларускі рок-гурт. Заснаваны ў 1991 годзе бард-спявачкай Касяй Камоцкай і гітарыстам Леанідам Шырыным.

## Гісторыя 
Кася Камоцкая, якая выконвала акустычныя песні на гітары, па парадзе Алеся Камоцкага запрасіла гітарыста Лявона Шырына для ўдзелу ў запісе на радыё. Гэтая сумесная праца дала жыццё новаму калектыву, які атрымаў назву Новае Неба. Гурт не меў пастаяннага складу музыкаў (акрамя Касі Камоцкай), у розны час да яе далучаліся Лявон Вольскі, Вячаслаў Корань, Алег Дземідовіч, Юрась Ляўкоў, Юля Глушыцкая і г.д. Тэксты пісалі Міхал Анемпадыстаў, Адам Глобус, Анатоль Сыс, Лявон Вольскі і іншыя сучасныя беларускія паэты.

Дэбютны альбом убачыў свет пад назвай «Дзеці чорнага гораду» (1991). Чацвёрты альбом «Мая краіна» запісаны адразу пасля лістападаўскага рэферэндума 1996 года, як балючая рэакцыя на палітычныя перамены. У 1999 годзе быў выпушчаны зборнік «Песьні розных гадоў» (таксама вядомы пад назвамі «The Best», «Выбранае», «Лепшае»). У тым жа 1999 годзе лэйблам Каўчэг выдадзены апошні электрычны альбом гурта «Cepieliny», у запісе ўдзельнічалі гітарыст Слава Корань, басіст Аляксей Паўловіч, ударнік Аляксандр Быкаў. Альбом мусіў стаць кропкай у гісторыі гурта. Аднак у 2000-х Кася Камоцкая час ад часу збірала скарочаны акустычны склад гурта (гітарыст ULIS Слава Корань і віяланчэлістка Юлія Глушыцкая). Плёнам гэтай працы стаў альбом «Акустыка», запісаны 30 кастрычніка 2004 года на канцэрце ў Доме літаратара Сяржуком Лабандзіеўскім і выдадзены лэйблам БМАgroup у 2005 годзе. Акрамя песень, на дыск былі змешчаны тры відэакліпа гурта («Цэпеліны», «Дом», «Неба мяняе колер»).

У 1995 годзе, на «Рок-каранацыі'94», гурт атрымаў рок-карону за альбом «Сон у трамваі». На «Рок-каранацыі'95» і '96 лідар гурта Кася Камоцкая атрымоўвала званне «Рок-князёўна».

## Дыскаграфія
### Альбомы
* *Дзеці чорнага гораду* (1991)
* *Сон у трамваі* (1994)
* '** (1995)
* **' (1996)
* *Песьні розных гадоў* (зборнік, 1999)
* Слава Корань — гітара (1994–1999)
* Юрась Ляўкоў — бас-гітара
* Аляксей Паўловіч — бас-гітара
* Аляксандр Быкаў — ударныя
* Алег Дземідовіч — ударныя
* Юлія Глушыцкая — віяланчэль

## Кавер-версіі
У 2019 годзе спявачка Palina запісала кавер-версію спева «Цудоўны Вечар» у рамках музычнага праекту Тузін Гітоў, «Belsat Music Live» ды Лявона Вольскага «Нас у Маскве не зразумеюць».

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Старонка гурта на Last.fm
* Сто бардаў свабоды. Кася Камоцкая / Бібліятэка Свабоды XXI стагоддзя  / Радыё Свабоды
* Кася Камоцкая, белая и пушистая / Інтэрв'ю Музыкальной газете

Катэгорыя:Рок-гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1991 годзе
Беліца (прыток Добасны)

**Бе́ліца**, **Лукаўскі канал** — рака ў Рагачоўскім і Жлобінскім раёнах Гомельскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Добасна (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 31 км, з іх 16 км у Жлобінскім раёне. Плошча вадазбору 197 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,4 м/км. Пачынаецца за 1,2 км на паўднёвы захад ад вёскі Старая Кашара Рагачоўскага раёна. За 2 км на паўднёвы ўсход ад аграгарадка Малевічы Жлобінскага раёна ўпадае ў Добасну. Рэчышча каналізаванае на ўсім працягу. Прытокі — меліярацыйныя каналы агульнай працягласцю 168 км.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Белица (канал Луковский) // Общая характеристика речной сети Гомельской области (в разрезе районов). Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Жлобінскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Рагачоўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Добасны
Белічанка

**Беліча́нка** — рака ў Веткаўскім і Гомельскім раёнах Гомельскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Уза (басейн Дняпра). Трансфармавана на ўсім працягу (26,3 км) ад вытоку да вусця ў 1970 годзе.

## Гідраграфія 
Даўжыня ракі 30 км (22,5 км, 20 км з іх у Гомельскім раёне). Пачынаецца за 1,3 км на паўночны ўсход ад аграгарадка Данілавічы Веткаўскага раёна (за 0,8 км на паўднёвы ўсход ад пасёлка Першамайскі). Вусце за 1 км на ўсход ад аграгарадка Цярэнічы Гомельскага раёна. Цячэ па Гомельскім Палессі. У абалоне меліярацыйныя каналы. Сажалкі ў абалоне на поўдні ад рабочага пасёлка Бальшавік і на правым беразе каля вусця.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* Общая характеристика речной сети Гомельской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Рэкі Веткаўскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Гомельскага раёна
Катэгорыя:Басейн Узы
Бенічанка

**Бенічанка** — рака ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Уша (прыток Віліі, басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 8 км. Пачынаецца на схілах Ашмянскага ўзвышша на ўскраіне вёскі Рэдзькі, упадае ва Ушу на паўночным усходзе ад аграгарадка Заскавічы. На працягу 7 км каналізаваная (ад вытоку да аграгарадка Заскавічы), у сярэдняй плыні прымае сцёк з сеткі меліярацыйных каналаў.

## Літаратура 
* 
* Ліст карты N-35-54. Выданне 1979 года.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Минской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Прытокі Ушы (прыток Віліі)
Катэгорыя:Рэкі Маладзечанскага раёна
Бераставічанка

**Бераставіча́нка** — рака ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Свіслач (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 16 км. Плошча вадазбору 138 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,6 ‰. Пачынаецца на паўднёва-ўсходняй ускраіне вёскі Бераставічаны, цячэ праз гарадскі пасёлак Вялікая Бераставіца, упадае ў Свіслач непадалёку ад вёскі Галынка. У гарадскім пасёлку Вялікая Бераставіца на рацэ створана сажалка (плошча 0,05 км²).

## Літаратура 
* 
*  — С. 287.

Катэгорыя:Рэкі Бераставіцкага раёна
Катэгорыя:Прытокі Свіслачы (прыток Нёмана)
Бернікі (рака)

**Бернікі** — рака ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Крапіўніца (басейн Віслы). Даўжыня 6 км. Пачынаецца за 1 км на ўсход ад вёскі Янаўшчына, вусце каля паўночнай ускраіны вёскі Стасюцічы. Амаль на ўсім працягу каналізаваная, за выключэннем лясной дзялянкі (900 м) за 1 км на паўночны захад ад вёскі Бернікі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Віслы
Катэгорыя:Рэкі Свіслацкага раёна
Благаўка (рака)

**Бла́гаўка** — рака ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласці, правы прыток ракі Беседзь (басейн Дняпра). Даўжыня 7,2 км. Пачынаецца за 1,2 км на ўсход ад вёскі Мосін, вусце каля вёскі Янаполле. Рэчышча на працягу 2 км ад вытоку каналізаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Хоцімскага раёна
Блудыня

**Блуды́ня** — рака ў Крупскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Нача (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі складае 12 км. Плошча вадазбору — 66 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні — 0,9 ‰. Пачынаецца за 1 км на поўдзень ад вёскі Ігрушка, вусце на поўдзень вёскі Радзіца. Ад вытоку 4,9 км рэчышча каналізаваныя.

Каля ракі вёскі Лашанцы, Радзіца, Стараселле.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Басейн Бабра
Катэгорыя:Рэкі Крупскага раёна
Блюшка

**Блю́шка** — рака ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, у басейне Нёмана.

Даўжыня ракі 16 км. Плошча вадазбору 54 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,9 м/км. Пачынаецца каля вёскі Падгорная. Упадае ў возера Кромань з усходу. Рэчышча каналізаванае. Вадазбор нізінны. У вадазборы сетка меліярацыйных каналаў. Ля вытоку каля вёскі Падгорная створана сажалка.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-90. выданне 1986 г. Стан мясцовасці на 1983 г.
* Ліст карты N-35-89. выданне 1978 г.
* Ліст карты N-35-77. выданне 1978 г.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Минской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Стаўбцоўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Бойнай
Беліца (прыток Ушы)

**Бе́ліца** — рака ў Чэрвеньскім і Бярэзінскім раёнах Мінскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Уша (басейн Дняпра).

Даўжыня 15 км. Плошча вадазбору 56 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,4 ‰. Пачынаецца каля аграгарадка Красны Дар Чэрвеньскага раёна, вусце каля вёскі Беліца Бярэзінскага раёна. На ўсім працягу каналізаваная.

Каля ракі вёскі Пагулянка (Чэрвеньскі раён), Белічаны, Баравіно (Бярэзінскі раён).

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-82. Выданне 1982 г.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Минской области. Описание истоков рек в Минской области 

Катэгорыя:Рэкі Чэрвеньскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Бярэзінскага раёна
Катэгорыя:Басейн Бярэзіны
Бойная

**Бо́йная**, **Буйная** — рака ў Беларусі, у Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці і Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Нёман.

Даўжыня ракі 27 км. Плошча вадазбору 78 км². Пачынаецца на паўночны ўсход ад вёскі Антанёва Карэліцкага раёна, упадае ў Нёман каля вёскі Купіск. На працягу ніжніх 10 км каналізаваная. У ніжнім цячэнні ў час разводдзя праз групу азёраў Юзкавічы магчымы ператок у раку Чорная. У абалоне меліярацыйныя каналы.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Гродненской области (в разрезе районов) // Справочник « Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Прытокі Нёмана
Катэгорыя:Рэкі Навагрудскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Стаўбцоўскага раёна
Ботча

**Ботча,** **Кечкаўка** — рака ў Беларусі, у Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці, левы прыток ракі Свіслач (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 26 км. Плошча вадазбору 138 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,9 м/км. Пачынаецца за 2 км на поўнач ад вёскі Лазовае, вусце за 1 км на ўсход ад вёскі Вязычын. Вадазбор у межах Цэнтральнабярэзінскай раўніны. Ад вытоку 6,7 км рэчышча каналізаванае. У басейне ракі 28 км адкрытай меліярацыйнай сеткі.

Каля аграгарадка Вязаўніца на рацэ вадасховішча.

Уздоўж ракі населеныя пункты Бозак, Вязаўніца, Малінаўка, Рафалін, Вязычын.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Асіповіцкага раёна
Катэгорыя:Прытокі Свіслачы (прыток Бярэзіны)