open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Слуцкае ткацтва

у тэхніцы двухбаковага перабору з вёскі Барок Слуцкага раёна]]
**Слуцкае ткацтва** — беларускае традыцыйнае ўзорыстае ткацтва на тэрыторыі Слуцкага і суседніх Капыльскага, Салігорскага, Любанскага раёнаў Мінскай вобласці. На яго аснове ў XVIII стагоддзі створана Слуцкая мануфактура шаўковых паясоў, дзейнасць якой садзейнічата пашырэнню ў рэгіёне новых ткацкіх тэхнік і прыёмаў.

Ручнікі, абрусы, тканіны на адзенне ткалі ў тэхніках закладнога і бранага ткацтва. Арнаментальны малюнак чырвонага колеру ў выглядзе шырокіх шчыльных бардзюраў складаўся з буйных геаметрычных матываў: ромбаў («шпоры»), паўромбаў («шурпы»), матываў у форме літары «Т» («малаты») і інш.

З канца XIX стагоддзя набыло пашырэнне шматнітовае ткацтва (да 16 нітоў); тканіны вызначаюцца бела-шэрай каларыстыкай і характэрным геаметрычным малюнкам з разетак («у звёзды»), ромбаў («у бубны») і асабліва спалучэння квадратаў і прамавугольнікаў, што стварае мігатлівы кругападобны малюнак («у вакенцы», «у хвалі», «у кругі»).

Пашырэнне ў XX стагоддзі тэхнікі адна- і двухбаковага перабору ўзбагаціла геаметрычную арнаментыку расліннымі і зааморфнымі матывамі. Ручнікі і абрусы вызначаюцца характэрным спалучэннем белага з блакітным, белага з зялёным і інш., посцілкі і дываны — яркім паліхромным малюнкам на чорным фоне. У 1920—1950-я гг. дзейнічалі ткацкія і вышывальныя арцелі, у 1960—1980-я гг. у многіх вёсках рэгіёна існавалі ткацкія участкі ад Слуцкага прадпрыемства мастацкіх вырабаў «Слуцкія паясы». Творы ручнога пераборнага і шматнітавога ткацтва (ручнікі, абрусы, сурвэты і інш.) захоўваюць традыцыйную бела-шэрую (з дадаткам чырвонага) каларыстыку.

## Гл. таксама 
* Капыльскае ткацтва

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Народнае ткацтва Случчыны

Катэгорыя:Беларускае народнае ткацтва
Катэгорыя:Культура Слуцкага раёна
Катэгорыя:Культура Капыльскага раёна
Катэгорыя:Культура Салігорскага раёна
Катэгорыя:Культура Любанскага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Слуцкага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Капыльскага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Салігорскага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Любанскага раёна
Рэспубліканскі фестываль нацыянальных культур

**Рэспубліканскі фестываль нацыянальных культур** — фестываль дыяспар Беларусі, які адбываецца раз у два гады ў Гродне. Удзел у фестывалі прымаюць прадстаўнікі грамадскіх нацыянальна-культурных аб’яднанняў Беларусі, майстры народнай творчасці, артысты. Асаблівасцю фестывалю з’яўляецца стварэнне нацыянальных падворкаў.

## Гісторыя 
### Першы фестываль 
Першы фестываль адбыўся ў 1996 годзе. У ім прынялі ўдзел 11 нацыянальных аб’яднанняў.

### Дзясяты фестываль 
X Рэспубліканскі фестываль нацыянальных культур (6 — 7 чэрвеня 2014 года) сабраў прадстаўнікоў 34 нацыянальнасцей, дэбютантамі былі крымскія татары, іспанцы, італьянцы, англічане. Пачаўся форум шэсцем удзельнікаў у нацыянальных касцюмах па цэнтральных вуліцах Гродна да галоўнай сцэны на плошчы Леніна, дзе адбылася ўрачыстая цырымонія адкрыцця. Гэты фестываль стаў самым маштабным да гэтага часу па колькасці ўдзельнікаў – амаль 900. Прадстаўнікамі дыяспар была закладзена *«алея сяброўства»* паблізу ад Каложскай царквы.  Ва урачыстым шэсці і адкрыцці фестывалю прымалі удзел намеснік Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь Анатоль Тозік і намеснік Кіраўніка Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь Анатоль Ліс. Адбыўся канцэрт Народнага артыста Расіі . Другі дзень фестывалю быў адзначаны адкрыццём памятнага знака на месцы страчанага храма, удзел у каторым акрамя кіраўнікоў праваслаўнай і каталіцкай канфесій Гродна бралі Міністр культуры Рэспублікі Беларусь Барыс Святлоў і Міністр адукацыі Рэспублікі Беларусь Сяргей Маскевіч. Мерапрыемствы фестывалю наведалі каля 200 тысяч гледачоў.

### Адзінаццаты фестываль 
У 2016 годзе фестываль адбыўся адзінаццаты раз, адзначыўшы дваццацігадовы юбілей. Фестываль праходзіў 4 і 5 чэрвеня 2016 года і сабраў каля 120 тысяч наведвальнікаў. У свяце прынялі ўдзел прадстаўнікі каля 40 нацыянальнасцей, паказаўшы свае танцы, песні, кухню і касцюмы на 22 падворках. Распачаў працу музей Рэспубліканскага фестывалю нацыянальных культур. Адбылося адкрыццё скульптуры шахматнай фігуркі ладдзі на беразе Нёмана, непадалёк ад Старога і Новага замкаў, якую правёў старшыня Гродзенскага гарвыканкама Мечыслаў Гой.

### Дванаццаты фестываль 
Адбываўся 1—2 чэрвеня 2018 года ў Гродне, 3 чэрвеня на Аўгустоўскім канале.

### Трынаццаты фестываль 
Меў адбыцца 5—6 чэрвеня 2020 года ў Гродне і 7 чэрвеня 2020 года на Аўгустоўскім канале, але з-за пандэміі COVID-19 быў перанесены на 2021 год. У 2021 годзе ў Гродне яго зноў вырашылі не праводзіць, у верасні 2021 года яго адкрыццё правялі на Дзень горада ў Мінску з удзелам 25 нацыянальнасцей.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Фестывалі Беларусі
Слуцкая капэла Радзівіла

**Слуцкая капэла Радзівіла** — прыдворны аркестр князя Г. Ф. Радзівіла. Існавала ў 1746—1760 гадах у г. Слуцк. Іграла на балях, маскарадах, сямейных святах, паляваннях, з 1751 года суправаджала паказы Слуцкага тэатра Радзівіла.

Складалася пераважна з замежных музыкантаў. Капельмайстры А. Ваплер, Ф. Вітман, Т. Гартвіг; выканаўцы Т. Путс (басіст), Ю. Кагут (лютніст), Наверт і Гогенбрукнер (арфісты), Ф. Шперлінг і Ліст (трубачы), Горак (валтарніст), Паўтснер (арганіст), Гартвіг, Я. Мартэнэ і інш.

Капэла выступала ў рэзідэнцыях Радзівіла ў Слуцку і Белай і па-за іх межамі. Сучаснікі адзначалі высокі прафесійны ўзровень капэлы. Пасля смерці Радзівіла капельмайстры і некаторыя музыканты пераведзены ў Нясвіж, дзе працавалі ў Нясвіжскай музычнай школе і Нясвіжскай капэле Радзівілаў.

## Літаратура 
* 
* *Дадиомова О. В.* Музыкальная культура городов Беларуси в XVIII в. — Мн., 1992. — С. 29;

Катэгорыя:Радзівілы
Катэгорыя:Музыка Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Гісторыя Слуцка
Катэгорыя:Культура Слуцка
Катэгорыя:З’явіліся ў 1746 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1760 годзе
Катэгорыя:Аркестры Беларусі
Катэгорыя:1746 год у Беларусі
Гоя (прэмія)

**«Гоя»** () — нацыянальная кінапрэмія Іспаніі, уручаецца Іспанскай акадэміяй кінематаграфічных мастацтваў і навук. Названая ў гонар іспанскага мастака Франсіска Гоі. Узнагарода ўяўляе сабой бронзавы бюст Франсіска Гоі. Падчас першай цырымоніі пераможцам ўручаўся бюст, выкананы Мігелем Беракалем. Пачынаючы з другой цырымоніі бюст ствараў скульптар Хасэ Луіс Фернандэс.

Цырымонія ўручэння кінапрэміі праходзіць штогод у канцы студзеня — пачатку лютага і транслюецца першым каналам іспанскага тэлебачання TVE.

## Гісторыя прэміі 
Іспанская акадэмія кінематаграфічных мастацтваў і навук заснавала прэмію «Гоя» для прызнання лепшых работ іспанскага кінематографа ў розных катэгорыях. Першая цырымонія прайшла 16 сакавіка 1987 года ў мадрыдскім Тэатры Лопэ дэ Вэга. Былі ўручаны ўзнагароды ў 15 намінацыях, зараз намінацый 28.

У 2000 годзе цырымонія ў першы і (на дадзены момант) у апошні раз праводзілася не ў сталіцы Іспаніі. У гэтым годзе ўручэнне прэміі праходзіла ў Барселоне.

У 2003 годзе шматлікія дзеячы іспанскага кінематографа выкарыстоўвалі цырымонію ўручэння прэміі для таго, каб выказаць сваё непрыманне пазіцыі іспанскага ўрада ў дачыненні да ўварвання Злучаных Штатаў Амерыкі ў Ірак.

У 2004 годзе іспанская Асацыяцыя ахвяр тэрарызму арганізавала маніфестацыю каля будынка, дзе праводзілася цырымонія ўзнагароджання, бо сярод намінантаў быў дакументальны фільм Хуліа Медэма «Басконская пелота: Скура супраць каменя». У гэтым фільме, па словах маніфестантаў, параўноўваліся ахвяры і іх забойцы.

У 2005 годзе на цырымоніі ўручэння прэміі «Гоя» упершыню прысутнічаў старшыня ўрада краіны Хасэ Луіс Радрыгес Сапатэра. Пасля гэтай цырымоніі ў адрас Іспанскай сацыялістычнай рабочай партыі прагучалі абвінавачванні ў палітызацыі кінапрэміі (фільм «Мора ўнутры», зняты Алехандра Аменабарам, быў намінаваны на прэмію «Гоя» ў 15 розных катэгорыях і ў канчатковым выніку атрымаў 14 узнагарод).

Катэгорыя:Кінапрэміі Іспаніі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1987 годзе
Алекс дэ ла Іглесіа

**Áлекс дэ ла Іглéсіа** (; нар. , Більбаа, Іспанія) — іспанскі (баскская) кінарэжысёр, акцёр, сцэнарыст і прадзюсар.

Скончыў філасофскі факультэт універсітэта, працаваў у выдавецтве, ствараў гісторыі для коміксаў. Пачаў кар’еру ў кіно з пасады асістэнта ў Энрыке Урбісу ў фільме «Усё для грошай» (ісп. Todo por la pasta), у 1988 годзе зняў першую самастойную працу — кароткаметражку «Мама» — антыўтопію пра сям’ю, якая жыве ў падвале пасля сусветнага катаклізму.

У 2009—2011 гадах узначальваў Іспанскую акадэмію кінематаграфічных мастацтваў і навук.

У вольны ад рэжысуры час дэ ла Іглесіа дублюе амерыканскія мультфільмы на іспанскую мову. Сцэнарыі практычна ўсіх фільмаў рэжысёра напісаў Хорхэ Герыкаэчэварыя.

## Фільмаграфія 
* «Мірындавыя забойцы» — Mirindas asesinas, 1991
* «Аперацыя Мутанты» — Acción mutante (Mutant Action) 1993
* «Дзень звера» — El día de la bestia (The Day of the Beast), 1995
* «Пердыта Дуранга» — Perdita Durango (Dance with the Devil), 1997.
* «Памерці са смеху» — Muertos de risa (Dying of Laughter) 1999
* «Камуналка» — La Comunidad (Common Wealth), 2000.
* «800 куль» — 800 balas (800 Bullets): 2002
* «Ідэальнае злачынства» — Crimen ferpecto (Perfect Crime), 2004
* «Дзіцячы пакой» — Películas para no dormir: La habitación del niño, 2006 (тэлевізійны фільм)
* «Забойствы ў Оксфардзе» — Los crímenes de Oxford (The Oxford Murders) 2008
* «Сумная балада для трубы» — Balada triste de trompeta (A Sad Trumpet Ballad), 2010
* «Апошняя іскра жыцця» — La chispa de la vida (As Luck Would Have It) 2011
* «Ведзьмы з Сугарамурдзі» — Las brujas de Zugarramurdi (Witching and Bitching)

## Прэміі 
* 1996 г. — прэмія Гоя, найлепшы рэжысёр, фільм «Дзень звера»
* 2010 г. — Венецыянскі кінафестываль: прыз Срэбны леў, найлепшы рэжысёр, найлепшы сцэнарый, фільм «Сумная балада для трубы».

## Зноскі 
Катэгорыя:Кінарэжысёры Іспаніі
Слуцкая музычная школа

**Слуцкая музычная школа** — музычная школа, якая існавала ў 1746—1760 гадах у горадзе Слуцк (паводле ўскосных звестак). Рыхтавала музыкантаў для Слуцкай капэлы Радзівіла. Сярод навучэнцаў — гарадскія і вясковыя жыхары, сярод выкладчыкаў — Ф. Вітман, «прыдворны капельмайстар для навучання прыгонных капелістаў» (кантракт 1756), магчыма, і інш. выканаўцы капэлы.

## Літаратура 
* 
* Грицкевич А. П. Древний город на Случи. — Мн., 1985. — С. 120;
* Miller A. Teatr polski i muzyka na Litwe. ― Wilno, 1936. S. 38.

Катэгорыя:Музычная адукацыя ў Беларусі
Катэгорыя:Адукацыя ў Слуцку
Катэгорыя:З’явіліся ў 1746 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1760 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Слуцка
Катэгорыя:1746 год у Беларусі
Армія Свяшчэннай вайны

**Армія Свяшчэннай вайны** (Джэйш Аль-джыхад аль-Мукадас, арабская мова: جيش الجهاد المقدس) — узброеныя сілы арабскіх ірэгулярных войскаў падчас араба-ізраільскай вайны 1947—1949 гадоў.

Гісторыкі называюць яе «асабістай арміяй сям'і Хусейні».

## Гісторыя 
Абд аль-Кадзір аль-Хусейн прыбыў у Іерусалімскі сектар у снежні 1947 прыблізна з сотняй сваіх прыхільнікаў, якія прайшлі падрыхтоўку ў Сірыі да вайны, і сталі афіцэрамі ў яго Арміі. Ён стварыў свой штаб у Бір Зейце і пачаў прымаць добраахвотнікаў для аблогі Іерусаліма і нападаў на яўрэйскія канвоі, якія ішлі ў горад.

Армія папоўнілася маладымі жыхарамі арабскіх вёсак і ветэранамі брытанскай арміі, і неўзабаве ў яе складзе было ўжо некалькі тысяч чалавек. Зона ўплыву «арміі» была працягнута да Лода і Рамлы, дзе Хасан Салама, ветэран арабскага паўстання ў Палесціне 1936—1939 гг., камандаваў 1000 байцоў і каардынаваў з аль-Хусейні аперацыі па блакаванні дарог.
Разам з Хасанам Саламам узяў адказнасць за аперацыі ў Лідзе і наваколлях Рамлы, на дарозе Тэль-Авіў — Іерусалім.

Пасля гібелі Абд аль-Кадзір Аль-Хусейні 8 красавіка 1948 года Хадж Амін аль-Хусейні прызначыў камандзірам Эміля Гуры.

## Гл. таксама 
* Арабская вызваленчая армія

Катэгорыя:Гісторыя Палесціны
Катэгорыя:Брытанскі мандат у Палесціне
Катэгорыя:Араба-ізраільская вайна 1947—1949 гадоў
Катэгорыя:Палесцінскія тэрарыстычныя арганізацыі
Каратэпэ

**Каратэпэ́** (, літаральна «чорны ўзгорак») — познехецкая крэпасць, у наш час — музей пад адкрытым небам. Знаходзіцца ў правінцыі Асманіе на поўдні Турцыі, у Таўрскіх гарах, на правым беразе ракі Джэйхан, за каля 23 км ад горада Кадырлі. Помнік з'яўляецца часткай нацыянальнага парку «Каратэпэ-Арсланташ». Тут жа знаходзіўся антычны горад Кілікія, які кантраляваў праход з усходняй Анатоліі на поўнач Сірыйскай раўніны.

Крэпасць у Каратэпэ стала важным познехецкім цэнтрам пасля крушэння Хецкай імперыі ў канцы 12 ст. да н.э.. Руіны горада-крэпасці, які насіў назву Ацатывада, раскопваюцца з 1947 года; першымі раскопкі правялі Хельмут Босерт і Халет Чамбель. Сярод выяўленых тут артэфактаў — шматлікія таблічкі з надпісамі, статуі, руіны, двое манументальнай варотаў з рэльефамі на створках, якія адлюстроўваюць паляванне, вайну, лодку з вёсламі; да варотаў прылягаюць слупы з выявамі львоў і сфінксаў.

Знойдзены ў Каратэпэ двухмоўны надпіс 8 ст. да н.э. на фінікійскай і лувійскай мовах, які прыводзіць генеалогію цароў Аданы ад «дому Мопса», паслужыла лінгвістам ключом да дэшыфроўкі лувійскіх іерогліфаў.

## Зноскі 
Катэгорыя:Музеі Турцыі
Катэгорыя:Археалагічныя музеі Турцыі
Катэгорыя:Хецкае царства
Катэгорыя:Нацыянальныя паркі Турцыі
Слуцкая друкарня

**Слу́цкая друка́рня** — друкарня, якая існавала ў 1672—1705 гадах у горадзе Слуцк.

Першая спроба стварыць друкарню зроблена ў 1665 годзе. У 1672 годзе распачала дзейнасць на базе княжацкай друкарні Радзівілаў, што перавезена з Мітавы. У 1693 годзе княгіня Людавіка Караліна Радзівіл перадала друкарню сіноду кальвінісцкай царквы Вялікага Княства Літоўскага, які перавёў яе ў час Паўночнай вайны 1700—1721 гадоў у Кёнігсбергу.

У Слуцкай друкарні друкаваліся на польскай мове рэлігійныя кнігі, ваенныя і геаграфічныя выданні, мастацкія творы, календары, навучальныя дапаможнікі, мемуары, гравюры, пераклады з нямецкай і французскай моў. За перыяд 1673—1687 гг. выдадзены 23 кнігі тыражом 24 200 экзэмпляраў.

Вядома 29 назваў кніг, у т.л. «Абшарнік, або Гаспадар ліфляндскі» І. Германа (1673), «Неабходныя заўвагі пра ваенны парадак» А. М. Фрэдры (1675), «Турэцкая манархія»  ў перакладзе К. Клакоцкага (1678) з гравюрамі М. Вашчанкі, «Руская тэорыя» — падручнік па беларускай мове. Тыражы кніг вагаліся ад 82—100 да 3389 экзэмпляраў. Выданні выкарыстоўваліся як падарункі, у Слуцку і Капылі іх прадаваў княжацкі гандляр Цэрнер.

## Літаратура 
* 
* *Грицкевич А. П.* Книжное дело в феодальном Слуцке в XVI—XVIII вв. // Вопросы библиографоведения н библиотековедения. — Мн., 1983. — Вып. 4;
* *Грицкевич А. П.* Слуцк: Ист.-экон. очерк. 2 изд. — Мн., 1970;
* Древний город на Случи. Мн., 1985;
* *Шматаў В. Ф.* Беларуская кніжная гравюра XVI—XVIII стст. — Мн., 1984.

Катэгорыя:Друкарні Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Культура Слуцка
Катэгорыя:Гісторыя Слуцка
Катэгорыя:Радзівілы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1672 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1705 годзе
Алег Рыгоравіч Трафімчук

**Алег Рыгоравіч Трафімчу́к** (,  — , Мінск) — беларускі савецкі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1968 годзе Беларускі політэхнічны інстытут. З 1968 года галоўны архітэктар горада Маладзечна, з 1971 года намеснікам начальнікам, з 1973 года начальнікам (галоўным архітэктарам вобласці) ва Упраўленні па будаўніцтве і архітэктуры Мінскага аблвыканкама.

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Архітэктары СССР
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Маладзечна
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары Маладзечна
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары Мінскай вобласці
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Мікола Трафімчук

**Мікола Трафімчу́к** (**Мікалай Мікалаевіч**) (нар. , в. Восаўцы, Драгічынскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі паэт.

## Біяграфія 
Скончыў у 1975 годзе Брэсцкі педагагічны інстытут. Працаваў у рэдакцыях раённых газет, на Брэсцкім тэлебачанні, у газетах «Мінская праўда», «Звязда», «Наша доля». З 2005 года — галоўны рэдактар літаратурна-мастацкага альманаха «Гоман».

## Творчасць 
Друкуецца з 1970. У зборніках «Трыванне» (1990), «Фэст» (1994), «Любіць Бог Беларусь», «Трын-трава», «Найперш мы — лічбіны» (усе 1996) асэнсаванне прызначэння чалавека на зямлі, сцвярджэнне духоўных каштоўнасцей.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 3 студзеня 2015 г. — 65 гадоў з дня нараджэння (1950) Мікалая (Міколы) Мікалаевіча Трафімчука, паэта // Краязнаўства Берасцейшчыны
* Мікалай Мікалаевіч Трафімчук // Літаратурная карта Драгіччыны 
* *Расціслаў Ярота* Людзі з сярэбранага кутка // Полымя, 2011. № 11 (985), с. 156.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Драгічынскім раёне
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Выпускнікі Брэсцкага дзяржаўнага ўніверсітэта імя А. С. Пушкіна
Катэгорыя:Постаці  Брэсцкага тэлебачання
Дэкамунізацыя

**Дэкамунізацыя** — сістэма мерапрыемстваў, тэарэтычная і практычная дзейнасць, накіраваныя на вызваленне ад ўплыву і наступстваў камуністычнай ідэалогіі ва ўсіх сферах жыцця краіны і грамадства пасля падзення кіруючых камуністычных рэжымаў.

## Віды дэкамунізацыі 
* Дэмантаж савецкай сімволікі.
* Вяртанне гарадам гістарычных назваў.
* Вяртанне іншых дасавецкіх тапонімаў, у тым ліку назваў вуліц і плошчаў.

## Метады дэкамунізацыі 
Метады правядзення і мерапрыемствы па дэкамунізацыі ў розных краінах істотна адрозніваліся праз ўнутраныя асаблівасці кожнай з краін, асаблівасці палітычных працэсаў, адрозненні палітычнай культуры, і, адпаведна, з-за рознай трактоўкі камуністычнага рэжыму як амаральнага, крымінальнага, акупацыйнага, негуманнага, рэпрэсіўнага і да таго падобнага.

Істотна адрознівалася і «глыбіня» дэкамунізацыі, напрыклад:
* у Албаніі ў сферы дзяржаўнага кіравання была прадугледжана магчымасць звальнення без права аднаўлення любога супрацоўніка, прызнанага вінаватым у падтрымцы былога камуністычнага рэжыму;
* ў Грузіі прынятая ў 2011 годзе «Хартыя свабоды» не дазволіла пазбавіцца нават сімвалаў і лозунгаў савецкай эпохі, якія і праз 4 гады пасля прыняцця «Хартыі» сустракаюцца як у рэгіёнах, так і ў сталіцы;
* у Польшчы 126 чалавек атрымалі тэрміны зняволення ад 1 да 10 гадоў;
* у Румыніі абмежаваліся увядзеннем у Канстытуцыю артыкула 40, які забараняе дзейнасць палітычных партый і арганізацый, якія «сваёю мэтай ці дзейнасцю перашкаджаюць палітычнаму плюралізму, вяршэнству права або выступаюць супраць суверэнітэту і незалежнасці Румынскай дзяржавы»;
* у Чэхіі быў асуджаны 192 чалавек у 98 справах;
* ва Украіне пачынаючы з распаду СССР у 1991 годзе працэсы дэкамунізацыі на працягу доўгага часу былі бессістэмнымі і толькі пасля Рэвалюцыі годнасці ў 2014 годзе набылі масавы і сістэмны характар.

## Гл. таксама 
* Дэкамунізацыя ва Украіне
* Дэнацыфікацыя
* Люстрацыя


Катэгорыя:Антыкамунізм
Трафімчук

**Трафімчук** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алег Рыгоравіч Трафімчук, беларускі архітэктар
* Мікола Трафімчук, беларускі паэт
Пётр Міхайлавіч Трафімаў

**Пётр Міхайлавіч Трафі́маў** (, в. , Анежскі раён, Архангельская вобласць, Расія — ) — беларускі вучоны-эканаміст. Доктар эканамічных навук (1963), прафесар (1963).

## Біяграфія 
Скончыў у 1933 годзе Архангельскі лесатэхнічны інстытут, працаваў у ім у 1933—1941, 1946—1967 (з 1946 загадчык кафедры). У 1967—1985 гадах загадчык кафедры Беларускага тэхналагічнага інстытута.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па праблемах эканамічнага развіцця, лясной і дрэваапрацоўчай вытворчасці, прыродакарыстання.

## Творы 
* Деревообрабатывающая промышленность Архангельской области. Архангельск, 1954 (разам з М. А. Бяловым);
* Очерки экономического развития Европейского Севера России. М., 1961;
* Пути развития лесной промышленности в СССР. Мн.. 1972;
* Социалистическое природопользование. Мн., 1981 (разам з У. С. Раманавым).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Архангельскай вобласці
Катэгорыя:Эканамісты СССР
Катэгорыя:Эканамісты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Паўночнага (Арктычнага) федэральнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Паўночнага (Арктычнага) федэральнага ўніверсітэта
Карма (карабель)

**Карма́** — задняя частка корпуса карабля (судна), падзяляецца на надводную і падводную часткі. Форма падводнай часткі кармы ў пэўнай меры ўплывае на кіравальнасць судна і супраціўленне вады яго руху. Форма надводнай часткі кармы залежыць ад прызначэння карабля (судна) і яго памераў.

Кармавая частка карабля была звычайна побач з кіруючымі элементамі карабля (руль, суднавыя колы, вінт і г. д). Таму кармавая частка карабля звычайна належала капітану і ў гэтай частцы карабля знаходзіліся капітан і яго памочнікі. Кармавая частка карабля звычайна была абаронена ад ветру пры руху карабля, у ёй размяшчаліся элементы строя карабля (галерэі, каюты і захоўваліся ўзнагароды, якія былі ўручаны гэтаму караблю).

Кармавая частка карабля была самая ўразлівая — таму ў баі асноўнай мэтай была карма.
У пачатку XIX стагоддзя кармавая частка карабля стала больш круглявай, гэта звязана з з’яўленнем вінтавых рухавікоў. У кармавой частцы сталі размяшчаць асноўныя прыборы карабля.

## Гл. таксама 
* Гакаборт
* Нос (марскі тэрмін)

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 
* Русско-белорусский словарь для военных // Н. Н. Кривко, В. В. Пупко, В. К. Романцевич, С. Е. Танана; Под. ред. В. В. Язепчика, Н. Н. Кривко. — Мн.: БелЭн, 1996. — С. 153. — 447 с. — ISBN 985-11-0047-1.

Катэгорыя:Дэталі караблёў
Радыё Марыя

[thumb|right|240px|У студыі «Радыё Марыя ў Беларусі» госць перадачы пісьменнік [Алег Грушэцкі і вядучая праграмы «Культурная пятніца» на канале «Радыё Марыя» Таццяна Сапега]]
**Радыё Марыя** (, , , , , , , ) — міжнародная сям'я хрысціянскіх асветніцкіх радыёстанцый. Заснавана ў 1982 годзе ў Мілане.

«Радыё Марыя» выходзіць у 77 краінах свету, сярод якіх Італія, ЗША, Францыя, Германія, Аўстралія, Ліван, Аргенціна, Мазамбік і шэраг іншых дзяржаў у розных кутках свету, дзе эфір вядзецца на роднай мове кожнага народа.

28 у Еўропе

22 у Амерыцы

21 у Афрыцы

6 у Азіі і Акіяніі

З амаль 2000 рэтранслятараў па ўсім свеце, Радыё Марыя ахоплівае каля 500 мільёнаў слухачоў па ўсім свеце. Вяшчанне вядзецца на больш чым 65 мовах.

Радыё Марыя было заснавана як прыхадская радыёстанцыя ў 1982 годзе ў камуне Эрба правінцыі Кома - Міланская Епархія. Мэтай радыё была абвестка навін парафіянам і дапамога ім у малітве праз служэнне Літургіі і малітвы. Такую функцыю «Радыё Марыя» выконвала да студзеня 1987 года. Менавіта тады з мэтай незалежнасці радыёстанцыі ад прыходу, а таксама правядзення шырокамаштабнай евангелізацыі, было заснавана таварыства «Радыё Марыя», у якое ўвайшлі святары і свецкія асобы.

З 1990 года радыё пачало транслявацца ў іншых краінах.

Ад 1 лістапада 2016 года ў Беларусі  «Радыё Марыя» распачала трансляцыю ў інтэрнеце. Слухаць радыё можна на сайце, а таксама пра дадатак для мабільных прыладаў.

Праект Радыё Марыя грунтуецца на добраахвотных ахвяраваннях радыёслухачоў і ахвярадаўцаў. Таму дапамагчы сваёй ахвярай можна адразу на сайце Радыё Марыя.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Радыё Марыя — Беларусь
* Слухаць Радыё Марыя Беларусі онлайн
* Афіцыйны сайт Радыё Марыя — Італія
* Афіцыйны сайт Радыё Марыя — Расія
* Афіцыйны сайт Радыё Марыя — Украіна 
* Слухаць Радыё Марыя Расія онлайн
* Слухаць Радыё Марыя Украіна онлайн

Катэгорыя:Каталіцкія СМІ
Катэгорыя:Рэлігійныя радыёстанцыі
Каюта

**Каю́та** (, ) — памяшканне на судне або караблі, абсталяванае для пражывання людзей, а таксама розных службовых мэтаў (буфет, кают-кампанія і інш.).

## Агульныя звесткі 
Каюта мае замкненую прастору і змяшчае звычайна да чатырох чалавек. Можа складацца з аднаго або некалькіх памяшканняў (напр. з кабінета, спальні і ваннай). Памяшканне на судне, разлічанае для размяшчэння большай колькасці чалавек, звычайна называецца кубрык. Як правіла, у каютах пражываюць афіцэры і пасажыры. Традыцыйна персанальную асобную каюту мае капітан судна. А тэрмін «каюта» ў большай меры выкарыстоўваецца і ў дачыненні да грамадзянскіх судоў, як да пасажырскіх, так і грузавых.

Пасажырскія каюты могуць падзяляцца на некалькі класаў па камфартабельнасці — паводле ўзроўню прадстаўляючыхся выгод і паслуг. Як правіла, пасажырскія каюты падзяляюцца на класы ў залежнасці ад тыпу і кампаноўкі пасажырскага/круізнага судна. Каюты эканом-класа часцяком абсталяваны толькі спальным месцам і пісьмовым сталом і па сваёй кампаноўцы ў дакладнасці нагадваюць стандартнае 4-х мясцовае купэ чыгуначнага вагона: чатыры спальных месцы — два ў ніжнім ярусе, два ў верхнім, пасярэдзіне невялікі столік. Гэтак жа могуць быць шафы або паліцы пад багаж або ручную паклажу. На шэрагу судоў частка кают эканом-класа звернутая ўнутр корпуса судна і не мае вокнаў/ілюмінатараў.

Каюты 1 або 2 класа маюць санвузел, больш камфартабельныя спальныя месцы і месцы для адпачынку. На шэрагу круізных судоў есць і каюты, праўзыходячыя па ўзроўні камфорту і паслуг нават першы клас. Такія кабіны ўяўляюць апартаменты і вонкава нічым не адрозніваюцца ад дарагіх гасцінічных нумароў вышэйшага класа.

Вялікае памяшканне для абеду, сумеснага адпачынку і зносін каманднага складу судна называюць кают-кампаніяй.

## Гл. таксама 
* Карабель
* Судна
* Кубрык

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дэталі караблёў
Катэгорыя:Памяшканні
Кубрык (значэнні)

**Ку́брык**:
* Стэнлі Кубрык, амерыканскі рэжысёр і прадзюсар

а таксама:
* Кубрык, марскі тэрмін, жылое памяшканне на караблі
Кают-кампанія

С-56 (карабель-музей ва Уладзівастоку). Каюта камандзіра справа за фанернай перагародкай.]]
**Кают-кампанія** — агульнае памяшканне для абеду, сумеснага адпачынку або афіцэрскі сход на караблі.

Тэрмін паходзіць ад спалучэння слоў: з галандскай мовы — «kajuit» — «домік» і французскай — «compagnie» — «грамадства». Кают-кампаніі маюцца практычна на ўсіх судах і караблях, калі толькі дазваляюць іх памеры. На буйных ваенных караблях можа мецца некалькі кают-кампаній.

## Кают-кампанія на караблях расійскага флоту 
Кают-кампанія на караблях Расійскага імператарскага флоту была месцам адпачынку і агульнага стала афіцэраў, але і памяшканнем, дзе праходзілі агульныя сходы, своеасаблівым «парламентам».

Галоўным тут быў старшы афіцэр. Ен выступаў у якасці старшыні на сходах і уладжваў канфлікты паміж афіцэрамі. Пры галасаванні ў старшага афіцэра былі два галасы, так што яго меркаванне было вырашальным у выпадку, калі галасы дзяліліся пароўну. Камандзір карабля не быў членам кают-кампаніі, прыйсці ў яе ен мог толькі па запрашэнні, выключэннем былі выпадкі, калі было неабходна паведаміць афіцэрам важную навіна ці правесці ваенны савет. Звычайна камандзіра запрашалі на нядзельны абед.

У кают-кампаніі дзейнічалі свае няпісаныя правілы. У прыватнасці, усе члены кают-кампаніі звярталіся адзін да аднаго па імені па бацьку, без воінскіх званняў, можна было курыць без дазволу камандзіра карабля, забаранялася абмяркоўваць расійскія палітычныя праблемы, нельга было дакранацца да рэлігіі і асабістых адносін. За напрамкам дыскусій сачыў старшы афіцэр. У той жа час афіцэры мелі права і магчымасць крытыкаваць камандзіра (у рамках статута).

Колькасць памяшканняў і становішча залежалі ад рангу карабля.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* «Кают-компания просит…»

Катэгорыя:Дэталі караблёў
Адкрыты чэмпіянат Брытаніі па снукеры 1999

* Адкрыты чэмпіянат Брытаніі па снукеры 1999, сезон 1998/1999
* Адкрыты чэмпіянат Брытаніі па снукеры 1999, сезон 1999/2000
Кубрык (марскі тэрмін)

**Ку́брык** (koebrug) — жылое памяшканне для ўсей каманды карабля або яго часткі. У кубрыках традыцыйна размяшчаўся матроскі склад, у той час як афіцэры забяспечваліся каютамі. У часы паруснага флоту кубрыкам называлася ніжняя палуба, дзе каманда размяшчалася для сну, спачатку прама на палубе, затым у падвесных ложках. У цяперашні час кубрыкі практычна зніклі на судах грамадзянскага флоту, але з'яўляюцца звычайнымі для ваенных караблеў.

## Літаратура 
* Военно-морской словарь.&nbsp;— М: Военное издательство, 1990.&nbsp;— ISBN 5-203-00174-X.

Катэгорыя:Дэталі караблёў
Катэгорыя:Памяшканні
Уладзімір Пятровіч Тарасік (механік)

**Уладзімір Пятровіч Тара́сік** (нар. , в. Дзешчанка, Уздзенскі  раён, Мінская  вобласць) — беларускі вучоны ў галіне праектавання аўтамабільнага транспарту. Доктар тэхнічных навук (1984), прафесар (1986). Заслужаны вынаходнік Беларусі (1998).

## Біяграфія 
Скончыў у 1960 годзе Беларускі інстытут механізацыі сельскай гаспадаркі. З 1971 года ў Магілёўскім тэхнічным універсітэце (з 1984 загадчык кафедры).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па тэорыі руху аўтамабіля, праектаванні гідрамеханічных перадач. Распрацаваў матэматычныя мадэлі колавых і гусенічных самаходных машын; метадалогію сінтэзу алгарытмаў адаптыўных інтэлектуальных сістэм кіравання энергетычнымі рэжымамі аўтатранспартных сродкаў. Адзін з распрацоўшчыкаў велікагрузнага аўтасамазвала БелАЗ-540.

Апублікаваў больш 250 навуковых прац, у тым ліку 3 падручнікі, 2 навучальных дапаможнікі, 4 манаграфіі, сааўтар Энцыклапедыі «Машынабудаванне» (том IV-15. Колавыя і гусенічныя машыны). Атрымаў больш за 120 аўтарскіх пасведчанняў і патэнтаў на вынаходствы, многія з якіх укаранёныя ў вытворчасць.

Падрыхтаваў 16 кандыдатаў тэхнічных навук і аднаго доктара тэхнічных навук.

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалямі «За асваенне цалінных зямель» (1958), «За доблесную працу» (1970), Граматай Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь (1992).

## Творы 
* Проектирование колесных тягово-транспортных машин. Мн., 1984;
* Математическое моделирование технических систем. Мн., 1997.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце БРУ
* 
* Тарасик Владимир Петрович // База патентов Беларуси 
* Тарасик Владимир Петрович // Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента

Катэгорыя:Машынабудаўнікі СССР
Катэгорыя:Машынабудаўнікі Беларусі
Катэгорыя:Вынаходнікі СССР
Катэгорыя:Вынаходнікі Беларусі
Катэгорыя:Аўтары падручнікаў
Даніла Парфіравіч Тамашоў

**Даніла Парфіравіч Тамашо́ў** (, в. Палошкава, цяпер Клімавіцкі раён, Магілёўская вобласць — ) — майстар і рэстаўратар смычковых інструментаў.

З 1892 года вучыўся ў Кіеве, з 1896 года працаваў пад кіраўніцтвам А. Дзідло, вучня Ж. Б. Вільёма. З 1901 года самастойна вырабляў смычковыя інструменты ў Кіеве, з 1906 года — у Вялікім тэатры, кансерваторыі і іншых музычных установах Масквы.

Інструменты, вырабленыя Тамашовым, адзначаны ў 1911 годзе залатым медалём на выстаўцы ў Рыме. Захаваліся 26 скрыпак, 3 віяланчэлі яго работы. Адзін з яго інструментаў зберагаецца ў калекцыі рэдкіх музычных інструментаў у Нацыянальным музеі гісторыі і культуры Беларусі.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Скрыпічныя майстры
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Клімавіцкім раёне
Сяргей Піліпавіч Нікалаеў

**Сяргей Піліпавіч Нікала́еў** (,  — ) — расійскі і беларускі тэатральны мастак. Заслужаны артыст РСФСР (1932). Народны мастак Беларускай ССР (1949). Лаўрэат Сталінскай прэміі (1950) за дэкарацыі да балета В. Залатарова «Князь-возера».

## Біяграфія 
Скончыў у 1912 годзе  ў Маскве, вучань Канстанціна Каровіна. У 1910—1917 гадах працаваў у тэатрах Масквы, у 1938—1959 гадах у Дзяржаўным тэатры оперы і балета Беларусі.

## Творчасць 
Яго дэкарацыі адметныя высокім жывапісным майстэрствам, арганічным адзінствам музычных і зрокавых вобразаў, выразнасцю пабудовы сцэнічнай прасторы, глыбокім веданнем перспектывы. У Вялікім тэатры ў Маскве аформіў дэкарацыі да оперы «Дэман» Артура Рубінштэйна (1936).

У дэкарацыях да беларускіх нацыянальных спектакляў выявіў веданне народнага дойлідства і нацыянальнага касцюма. Сэнсавую і эмацыйную нагрузку атрымаў сцэнічны пейзаж, які стаў арганічным звяном падзей у операх «У пушчах Палесся» (1939), «Надзея Дурава» (1956) Анатоля Багатырова, «Алеся» (1944) і «Дзяўчына з Палесся» (1953) Яўгена Цікоцкага, «Кастусь Каліноўскі» Дзмітрыя Лукаса (1947), балетах «Князь-возера» (1949), «Палымяныя сэрцы» (1955) Васіля Залатарова.

Дэкарацыям да спектакляў рускай класікі ўласцівы гарманічнае ўзаемадзеянне колеру з характарам вобразаў, гістарычныя дакладнасць: оперы «Царская нявеста» (1938), «Садко» (1957) Мікалая Рымскага-Корсакава, «Пікавая дама» (1941, 1948), «Чаравічкі» (1949), «Мазепа» (1952) Пятра Чайкоўскага, «Дуброўскі»  (1948), «Князь Ігар» Аляксандра Барадзіна (1949), «Іван Сусанін» Міхаіла Глінкі (1950), «Барыс Гадуноў» Мадэста Мусаргскага (1954). Маштабнасцю вобразаў і лірызмам вызначаюцца дэкарацыі да балетаў «Лебядзінае возера» (1948), «Спячая прыгажуня» (1954) Пятра Чайкоўскага, «Канёк-Гарбунок» Цэзара Пуні (1949).

Аформіў дэкарацыі да опер і балетаў «Чыа-Чыа-сан» Джакама Пучыні (1940, 1945), «» П. Л. Гертэля (1943), «Кармэн» Жоржа Бізэ (1945), «Травіята» (1946), «Рыгалета» (1948) Джузэпэ Вердзі, «Фаўст» Шарля Гуно (1950), «Эсмеральда» Цэзара Пуні, «» Івана Дзяржынскага, «Марозка»  (усе 1951), «Аіда» (1953, 1970) Джузэпэ Вердзі.

## Літаратура 
* 
* Карнач П. А. С. Ф. Нікалаеў. Мн., 1970.

Катэгорыя:Мастакі СССР
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Народныя мастакі Беларускай ССР
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Сцэнографы Беларусі
Катэгорыя:Сцэнографы СССР
Катэгорыя:Заслужаныя артысты РСФСР
Міхаіл Васілевіч Тараткевіч

**Міхаіл Васілевіч Таратке́віч** (нар. , в. Чарсцвяды, Ушацкі раён, Віцебская вобласць) — беларускі філосаф, сацыёлаг і публіцыст. Доктар філасофскіх навук (1977), прафесар (1978). Заслужаны работнік вышэйшай школы БССР (1985).

## Біяграфія 
У час Вялікай Айчыннай вайны прымаў удзел у партызанскім руху. Скончыў у 1953 годзе Віцебскі педагагічны інстытут, у 1961 годзе Вышэйшую партыйную школу пры ЦК КПСС. З 1961 года галоўны рэдактар грамадска-палітычнага вяшчання Беларускага радыё. З 1965 года дырэктар Мінскай студыі навукова-папулярных і хранікальна-дакументальных фільмаў. У 1969—1991 гадах у Мінскай вышэйшай партыйнай школе, адначасова ў 1972—1979 гадах намеснік галоўнага рэдактара часопіса «Коммунист Белоруссии».

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя працы па сацыяльнай філасофіі, праблемах сацыялогіі працы, фарміравання і дэмакратызацыі кіраўніцкіх адносін, выхавання і патрэбнасцей чалавека, па пытаннях гісторыі грамадзянскай вайны 1918—1922 гадоў і Вялікай Айчыннай вайны.

## Творы 
* Производство, труд, человек. — Мн., 1969;
* Уладзімір Азін. — Мн., 1971;
* Человек и коллектив в системе управленческих отношений. — Мн., 1974;
* Человек. Среда. Потребности. — Мн., 1980;
* Семья и разумные потребности. — Мн., 1983;
* Такой и должна быть легенда. — М., 1985;
* Человек и его потребности. — Мн., 1989.

## Узнагароды і званні 
* Заслужаны работнік вышэйшай школы БССР (1985)
* Медаль «За адвагу»

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Каляндар знамянальных і памятных дат на 2015 год / ДУ «Віцебская абласная бібліятэка імя У. І. Леніна», Аддзел краязнаўчай літаратуры і бібліяграфіі; склад. М. М. Бяляцкая, А. В. Радзевіч, А. А. Соладчук. — Віцебск, 2014. — С. 59. — 167 с. : іл.
* 
* Тараткевич Михаил Васильевич // Архивы Беларуси

Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ушацкім раёне
Катэгорыя:Філосафы СССР
Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Катэгорыя:Сацыёлагі СССР
Катэгорыя:Сацыёлагі Беларусі
Катэгорыя:Публіцысты Беларусі
Катэгорыя:Публіцысты XX стагоддзя
Катэгорыя:Постаці Беларускага радыё
Катэгорыя:Выкладчыкі Мінскай вышэйшай партыйнай школы
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Іван Мікалаевіч Тамашэвіч

**Іван Мікалаевіч Тамашэ́віч** (нар. , в. Мерч, Шклоўскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі спявак (барытон), баяніст, педагог. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1991). Народны артыст Беларусі (2000). Лаўрэат Рэспубліканскага (1989), Усесаюзнага і Міжнароднага конкурсаў (абодва 1990) выканаўцаў камернай музыкі.

## Біяграфія 
Скончыў у 1979 годзе Мінскі педагагічны інстытут. З 1969 года працаваў ва ўстановах культуры Шклова і Бабруйска, з 1979 года выкладчык Наваполацкага музычнага і Полацкага педагагічнага вучылішчаў. З 1988 года арганізатар і мастацкі кіраўнік канцэртнага аб’яднання пры Беларускім таварыстве інвалідаў па зроку, з 2001 года саліст Белдзяржфілармоніі. Адначасова з 1992 выкладчык Мінскага музычнага вучылішча, з 1970 года саліст сімфанічнага аркестра і камерна-інструментальнага ансамбля Белтэлерадыёкампаніі, з 1992 года — аркестра духавых інструментаў «Няміга», з 1993 — Дзяржаўнага аркестра сімфанічнай і эстраднай музыкі Беларусі пад кіраўніцтвам М. Фінберга.

## Творчасць 
У рэпертуары песні замежных і беларускіх кампазітараў (некаторыя выконваў упершыню), рамансы, арыі з опер. Сярод канцэртных праграм: «О калі б мог выказаць у гуку» (1990), «Я не шкадую сэрца добрым людзям» (1995), «Раманс забыты, але цудоўны», «І адкрыліся вочы ў душы» (абодва 1996), «Жамчужны россып мелодый кахання» (1997), «Зямны паклон вялікім юбілярам» (1998—1999, прысвечаны А. Пушкіну і П. Чайкоўскаму), «Букет прэм’ер ад юбіляра» (2000), «О раманс, ты любоў мая вечная» (2001).

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Об Иване Томашевиче // Радио классической музыки «Орфей»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шклоўскім раёне
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі СССР
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Беларусі
Катэгорыя:Музыканты СССР
Катэгорыя:Баяністы Беларусі
Катэгорыя:Музычныя педагогі Беларусі
Катэгорыя:Музычныя педагогі XX стагоддзя
Юозас Талат-Кялпша

**Юо́зас Анта́на Тала́т-Кялпша́** (; , в. Калнуяй, Расіенскі павет, Ковенская губерня, Расійская імперыя, цяпер , Літва — ) — літоўскі , , . Заслужаны дзеяч мастацтваў Літоўскай ССР (1945). Лаўрэат Сталінскай прэміі першай ступені (1948).

## Біяграфія 
Скончыў у 1916 годзе Петраградскую кансерваторыю. З 1920 года выкладаў у музычным вучылішчы, з 1933 года — у Каўнаскай кансерваторыі. Адначасова з 1920 года адзін з арганізатараў, разам з К. Пятраўскасам, і дырыжор Каўнаскага опернага тэатра. З 1948 года прафесар Каўнаскай кансерваторыі.

Памёр 5 лютага 1949 года ў Вільнюсе. Пахаваны на могілках Роса.

## Творчасць 
Адзін з пачынальнікаў літоўскага раманса. Сярод твораў: опера «Дачка старшыні» (1938, не завершана), кантаты, творы для аркестра, камерныя і вакальныя творы, хары, песні, а таксама запісы (больш за 700) і апрацоўкі літоўскіх і беларускіх народных песень.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Постаці Літоўскага нацыянальнага тэатра оперы і балета
Катэгорыя:Оперныя кампазітары
Катэгорыя:Сацыялістычны рэалізм
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Расіенскім павеце
Дзяржаўны дзеяч

**Дзяржаўны дзеяч** — асоба, якая займае высокія дзяржаўныя пасады — прэзідэнты дзяржаў, кіраўнікі ўрадаў, значныя дыпламаты, а таксама найбольш значныя і ўплывовыя палітыкі (палітычныя дзеячы). Паняцце часта ўжываюць у сферы міжнародных або замежных спраў. Міністраў замежных спраў часта называюць дзяржаўнымі дзеячамі, але тым самым часам чыноўнікаў мясцовага ўзроўню, рангу мэраў, так не называюць.

Катэгорыя:Паліталогія
*
Петэр Людвіг Гертэль

**Петэр Людвіг Гертэль** (, , , правінцыя Брандэнбург, Каралеўства Прусія — ,  , Германія) — нямецкі кампазітар і дырыжор. Аўтар вядомага балета «».

## Біяграфія 
## Спасылкі 
* Дыскаграфія
* Peter Ludwig Hertel
* Peter Ludwig Hertel

Катэгорыя:Кампазітары XIX стагоддзя
Катэгорыя:Кампазітары XX стагоддзя
Катэгорыя:Оперныя кампазітары
Катэгорыя:Балетныя кампазітары
Катэгорыя:Рамантычныя кампазітары
Ліст (значэнні)

**Ліст** — неадназначнасць

* Ліст — адзін з асноўных органаў вышэйшых раслін. У батаніцы — вонкавы вегетатыўны орган раслін, які выконвае функцыі фотасінтэзу, а таксама транспірацыі і газаабмену.

## Тапонімы 
* Ліст — камуна ў Германіі, у зямлі Шлезвіг-Гольштэйн.

## Прозвішча 
**Ліст** — прозвішча.

### Вядомыя носьбіты 
* Бенджамін Ліст — нямецкі хімік
* Ферэнц Ліст (1811—1886) — кампазітар, піяніст, педагог, дырыжор, публіцыст, адзін з найбуйнейшых прадстаўнікоў музычнага рамантызму, заснавальнік венгерскай кампазітарскай школы.
Пэлх

**Пэлх** () — вёска ў Польшчы, уваходзіць у Падляскае ваяводства, Семятыцкі павет, гміна Пэрляева. Яна знаходзіцца прыкладна ў 6 км да паўночнага захаду ад Пэрляева, у 32 км да паўночнага захаду ад Семятычаў, і 73 км да паўднёвага захаду ад Беластока.

## Гісторыя 
У 1434 годзе Вялікі князь літоўскі Жыгімонт Кейстутавіч падарыў землі, у склад якіх уваходзіла вёска Пэлх, шляхцічу Мікалаю Насуце з Мендзыжэца. Пазней землі належалі Касінскім, Вадынскім, Аборскім і Асалінскім з Рудкі. У 1861 годзе ў вёсцы быў скасаваны прыгон.

У канцы XIX стагоддзя Пэлх была сялянскай вёскай на рацэ Пэлхаўка, з фальваркам Стэфанава, у Бельскім павеце Гродзенскай губерні. У сяле было 40 хат і 431 жыхар. Таксама тут былі вадзяны млын, пясчаная глеба, вырошчвалася жыта, няшмат сенажацяў, а мясцовы лес выкарыстоўваўся для будаўніцтва.

У 1975—1998 гадах вёска ўваходзіла ў Ломжынскае ваяводства.

## Крыніцы
Страхавая кампанія

**Страхава́я кампа́нія** — універсальная фінансавая арганізацыя, якая аказвае спектр страхавых паслуг для юрыдычных і фізычных асоб па відах абавязковага і добраахвотнага страхавання.

## Сутнасць дзейнасці 
Страхавая кампанія павінна задавальняць патрэбы грамадзян і арганізацый у абароне маёмасці і жыцця шляхам прадастаўлення паслуг страхавання.

## Гісторыя страхавых кампаній на Беларусі 
У 1835 годзе створана Другое Расійскае страхавое ад агню таварыства, якое атрымала манаполію на *«агнявое»* страхаванне ў 40 губернях еўрапейскай часткі Расійскай імперыі. З гэтым звязана шырокае распаўсюджанне практыкі страхавання ад агню ў гарадах Беларусі, у тым ліку ў 1848 годзе, калі *«выгараў»* Магілёў.

3 снежня 1921 года выдадзены дэкрэт Саўнаркома Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі Беларусь «Аб арганізацыі дзяржаўнага маёмаснага страхавання», які ускладаў арганізацыю страхавання і кіраванне ім на Упраўленне дзяржаўным страхаваннем Беларусі ў складзе Наркамфіна Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі Беларусь.

У 1988 годзе прыняты закон «Аб кааперацыі», які дазваляў кааператывам ствараць свае страхавыя арганізацыі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Рэстаўрацыю помніка Жызьнеўскаму аплаціць дзяржаўная страхавая кампанія на Радыё Свабода

Катэгорыя:Фінансы
Дзень маці

**Дзень маці** — міжнароднае свята ў гонар маці.
У гэты дзень прынята віншаваць маці і цяжарных жанчын, у адрозненне ад Міжнароднага жаночага дня, калі віншаванні прымаюць усе прадстаўніцы жаночага полу. У розных краінах гэты дзень адзначаецца ў розныя дні. Галоўным чынам, у свеце Дзень маці адзначаецца ў другую нядзелю мая, у тым ліку ў ЗША, Украіне, Эстоніі, на Мальце, Кіпры, у Даніі, Фінляндыі, Германіі, Італіі, Турцыі, Аўстраліі, Японіі, Бельгіі, Бразіліі. Дзень маці ў Расіі адзначаюць у апошнюю нядзелю лістапада, у Егіпце — 21 сакавіка, у Беларусі — 14 кастрычніка, у Грузіі — 3 сакавіка, у Арменіі — 7 красавіка. У Рэспубліцы Казахстан дзень маці адзначаецца ў трэцюю нядзелю верасня, у Кіргізіі — трэцяя нядзеля мая, у Вялікабрытаніі — у першую нядзелю сакавіка, у Грэцыі — 9 мая, у Польшчы — 26 мая. Ва Узбекістане дзень маці адзначаюць 8 сакавіка. Шведы і французы віншуюць сваіх маці ў апошнюю нядзелю мая. Сербы — у снежні. У Іспаніі і Партугаліі дзень маці адзначаецца ў першую нядзелю мая. На Філіпінах — 10 мая.

## Гісторыя свята 
Ушаноўванне жанчыны-маці мае шматвяковую гісторыю.

З XVII па XIX стагоддзе у Вялікабрытаніі адзначалася так званая «Матчына нядзеля» () у другую нядзелю Вялікага посту, прысвечаная ўшаноўванню маці па ўсёй краіне.

У ЗША Дзень маці ўпершыню публічна быў падтрыманы вядомай амерыканскай пацыфісткай Джуліяй Уорд Хоўв у 1872 годзе. «Дзень маці» па версіі Джуліі Уорд — дзень адзінства маці ў барацьбе за мір ва ўсім свеце. Канцэпцыя Джуліі Уорд не знайшла шырокай падтрымкі ні ў ЗША, ні ў іншых краінах.

У 1907 годзе амерыканка Ганна Джарвіс з Філадэльфіі выступіла з ініцыятывай ушаноўвання маці ў памяць пра сваю маці. Ганна напісала лісты ў дзяржаўныя ўстановы, заканадаўчыя органы і выбітным асобам з прапановай адзін дзень у годзе прысвяціць ушаноўванню маці. У 1910 годзе штат Віргінія першы прызнаў Дзень Маці афіцыйным святам. У 1914 годзе прэзідэнт ЗША Вудра Вільсан абвясціў другую нядзелю мая нацыянальным святам у гонар усіх амерыканскіх маці.

Услед за ЗША другую нядзелю мая абвясцілі святам 23 краіны (у іх ліку: Бахрэйн, Ганконг, Індыя, Малайзія, Мексіка, Нікарагуа, Аб’яднаныя Арабскія Эміраты, Аман, Пакістан, Катар, Саудаўская Аравія, Сінгапур, Аўстралія, Украіна, Эстонія і інш.), а яшчэ больш за трыццаць адзначаюць свята ў іншыя дні.

У Беларусі адзначаць Дзень маці пачалі ў 1996 годзе.

## Сімволіка і звычаі 
У ЗША і Аўстраліі існуе традыцыя насіць у гэты дзень на адзежы кветку гваздзікі. Колер мае значэнне: так, каляровая гваздзіка кажа пра тое, што маці чалавека жывая, а белыя кветкі прышпільваюць да адзежы ў памяць пра памерлых маці.

## Спасылкі 
* Малюначкі з віншаваннямі на дзень маці 
* Дзень маці Расіі
* Віншаванні з Днём маці ў вершах
* Гісторыя свята 

Катэгорыя:Міжнародныя дні
Катэгорыя:Святы Расіі
Катэгорыя:Святы паводле алфавіта
Катэгорыя:Святы Аўстраліі
Катэгорыя:Святы Беларусі
Катэгорыя:Святы Германіі
Катэгорыя:Святы Грузіі
Катэгорыя:Святы Арменіі
Метлах

**Метлах** () — муніцыпалітэт раёна  федэральнай зямлі Саар у Германіі. Размешчаны на рацэ Саар. Насельніцтва паводле дадзеных 2014 года —  чалавек. Плошча — 78,08 км².

## Гісторыя 
На гэтым месцы ў 676 годзе французскім біскупам Лютвінам было пабудавана абацтва.

## Эканоміка 
У горадзе размешчана штаб-кватэра сусветна вядомай кампаніі «».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Метлах у часопісе ШколаЖизни.ру

Катэгорыя:Камуны Саара
Наталля Пятроўна Машэрава

**Ната́лля Пятроўна Машэрава** () — беларуская палітычны дзеяч, дачка Пятра Машэрава. Намеснік начальніка галоўнага ўпраўлення Парламенцкага сходу Саюза Беларусі і Расіі.

## Біяграфія 
Паводле адукацыі філолаг. Увосень 2000 абраная дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь II склікання па Заходняй выбарчай акрузе № 102, прычым у першым туры выбараў сярод яе супернікаў быў былы прэм’ер-міністр краіны Міхаіл Чыгір. Перамогу яе шмат у чым забяспечыла яе актыўная праца па ўмацаванні інтэграцыйных працэсаў з Расіяй, стварэнню Саюзнай дзяржавы Беларусі і Расіі.

Высоўвала сваю кандыдатуру на прэзідэнцкіх выбарах у 2001, ініцыятыўная група па вылучэнні кандыдатам у прэзідэнты Рэспублікі Беларусь была зарэгістраваная, але да завяршэння тэрміна збору подпісаў адклікала сваю заяву.

## Спасылкі 
* Профіль на праекце «Хто ёсць хто ў РБ»  

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га склікання
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Беларусі
Ястарня

**Ястарня** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Пуцкага павета Паморскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Ястарня. Размешчаны на Хельскай касе. Насельніцтва паводле даных 2011 года —  чалавек. Плошча — 7,80 км².

## Гісторыя 
Да XX стагоддзя з’яўлялася рыбацкай вёскай.

## Эканоміка 
Размешчаны на узбярэжжы Балтыйскага мора і з’яўляецца папулярным турыстычным цэнтрам краіны.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Ястарня на
Гюзельчамлы

**Гюзельчамлы** () — горад у раёне Кушадасы правінцыі Айдын ў Турцыі. Размешчаны на ўзбярэжжы Эгейскага мора. Насельніцтва паводле дадзеных 2010 года —  чалавек.

## Гісторыя 
Вядомы з старажытнагрэчаскіх часоў як адзін з гарадоў іанійцаў.
## Эканоміка 
Размешчаны на узбярэжжы Эгейскага мора і мае вялікі турыстычны патэнцыял. Побач знаходзяцца помнікі гісторыі і архітэктуры (напрыклад, рэшткі храма Артэміды).

## Літаратура 
* 
## Спасылкі 
* Гюзельчамлы на партале ТурСводка

Катэгорыя:Населеныя пункты паводле алфавіта
Катэгорыя:Гарады Турцыі
Дзяржаўная аўтамабільная інспекцыя Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь

**Дзяржаўная аўтамабільная інспекцыя Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь**, або **Дзяржаўтаінспекцыя**, скарочана **ДАІ** — падраздзяленне ў структуры Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь, якое ажыццяўляе кантрольныя, наглядныя і дазвольныя функцыі ў галіне забеспячэння бяспекі дарожнага руху.

Задачы — забеспячэнне трымання прадпрыемствамі, арганізацыямі і грамадзянамі нарматыўна-прававых актаў у галіне бяспекі дарожнага руху, а таксама захаванне жыцця і здароўя грамадзян на вуліцах і аўтамабільных дарогах Беларусі. Важным складнікам гэтай працы лічаць актыўную прапаганду бяспекі дарожнага руху, асабліва сярод дзяцей і моладзі.

Адна з функцый ДАІ — выдача пасведчанняў кіроўцы.

## Начальнікі 
* Дзмітрый Міхайлавіч Карзюк (26 мая 2016 — 25 кастрычніка 2021).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь