open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Лімон (Коста-Рыка)

**Лімон**, вядомы таксама як **Пуэрта-Лімон**, () — горад на ўсходнім узбярэжжы Коста-Рыкі, у правінцыі Лімон. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнага кантона. Насельніцтва 105000 жыхароў (2005). Плошча 1765,79 км² Да горада належыць невялікі востраў Увіта ў Карыбскім моры, за некалькі кіламетраў ад берага. Размяшчае двума тэрміналамі порта — Лімон і Маін. Дзейнічае міжнародны аэрапорт ().

У 1871 годзе пачынаецца праца па будаўніцтве чыгункі якая злучае Сан-Хасэ з портам Лімон (Пуэрта-Лімон), каб палягчаць экспарт у Еўропу коста-рыканскай кавы. Для выканання работ былі прыцягнутыя імігранты з вострава Ямайка, у асноўным афрыканскага паходжання. Імігранты прынеслі з сабой мову, культуру, рэлігію і кухню. Пасля гэтыя фактары прадвызначылі значную спецыфічнасць насельніцтва Лімона ад усёй астатняй Коста-Рыкі. Будаўніцтва чыгункі скончылася ў 1890 годзе, і ўжо на наступны год указам 61 ад 25 ліпеня 1892 года быў утвораны Муніцыпалітэт Лімон.

З 1949 года, у горадзе штогод праводзіцца карнавал, які пачынаецца 12 кастрычніка і доўжыцца тыдзень. Свята прысвечана адкрыццю Хрыстафорам Калумбам берага Лімона 12 кастрычніка 1502 года падчас свайго апошняга, чацвёртага падарожжа.

## Галерэя 

Файл:DSC02141, Limon, Costa Rica.jpg|
Файл:DSC02146, Limon, Costa Rica.jpg|
Файл:DSC02131, Limon, Costa Rica.jpg|

## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
* http://www.eltiempo.com/archivo/documento/MAM-64440 (ісп.)

Катэгорыя:Гарады Коста-Рыкі
Санора

**Санора**:
* Санора (Каліфорнія)
* Санора (Тэхас)
* Санора (пустыня)
* Санора (штат)
Artemisia santolina

**Artemisia santolina** — від шматгадовых травяністых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Вышыня расліны 25 — 35 см. Лісце перыстае, кветкі абодваполыя, жоўтага колеру, сабраныя ў кошыкі па 3 — 4 кветкі. Цвіце і плоданасіць у жніўні — верасні. Размножваецца насеннем.

## Экалогія 
Расце ў пустынях і на пустках.

## Выкарыстанне 
Расліну восенню і зімой добра ядуць вярблюды, авечкі і козы.

Катэгорыя:Палын
Санора (Каліфорнія)

**Санора** () — горад і акруговы цэнтр акругі Туолумнэ, штат Каліфорнія. Санора - адзіны населены пункт акругі, які мае статус горада. Статус горада прысвоены 1 мая 1851 года. Насельніцтва - 4 903 чалавекі (2010).

Катэгорыя:Гарады Каліфорніі
Euphorbia sclerocyathium

**Euphorbia sclerocyathium** — від хмызняковых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Вышыня 25—50 см. Ніжняя частка сцябла пакрыта зморшчынамі. Пры ламанні галінкі выдзяляецца млечны сок. Верх лісця завостраны, суцэльны край, эліптычнай або ланцэтападобнай формы. Даўжыня 3—15 мм, шырыня 2—6 мм. Кветкі аднаполыя, аднадомныя або двухдомныя. 2 скручаных ліста суквецця ўтвараюць званочкавае цела, голае звонку і густа пакрытае валасінкамі знутры. На кончыку суквецці спее адна жаночая кветка. Мужчынскія кветкі званочкавыя, сабраны ва ўнутранай частцы лісця.

Размнажаецца з насення. Цвіце ў маі—жніўні, плоданасіць у ліпені—кастрычніку. Насенне яйцападобнае, даўжынёй 2—3 мм, светла-шэрага колеру.

## Ахова 
Euphorbia sclerocyathium рэдкая рэліктавая расліна і занесена ў Чырвоную кнігу Казахстана. Атрутная расліна, якая не ўжываецца ў ежу жывёламі. Пчолы збіраюць мёд з кветак.

Катэгорыя:Малачай
Artemisia herba-alba

**Artemisia herba-alba**&nbsp;— від шматгадовых кустоў, які звычайна расце ў сухіх стэпах Міжземнамор’я&nbsp;— Францыя; усходняя Іспанія; Марока; Алжыр; Туніс; завезены ў Вялікабрытанію.

## Батанічнае апісанне 
Духмяны карлікавы куст вышынёй 20-40 см. Лісце пакрываюць тонкія залозістыя валаскі, якія адбіваюць сонечнае святло і надаюць хмызняку шараватае адценне. Лісце на бясплодных парастках па абрысе ад яйцападобнай да круглай формы; лісце на кветканосных сцеблах.

## Выкарыстанне 
Шырока выкарыстоўваецца ў якасці паліва, сушаная расліна выкарыстоўваецца як трут.

Шырока выкарыстоўваецца як лекавая расліна і прадаецца на мясцовых рынках.

Гэта добры корм для пашавых жывёл, у асноўным авечак, а ў алжырскіх стэпах — буйной рагатай жывёлы.

Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Флора Еўропы
Катэгорыя:Палын
(893) Леапальдзіна

**(893) Леапальдзіна** () — астэроід галоўнага пояса астэроідаў, які належыць да спектральнага класа XF. Астэроід быў адкрыты 31 мая 1918 года нямецкім астраномам Максам Вольфам у  на паўднёвым захадзе Германіі і названы ў гонар нямецкай акадэміі навук Леапальдзіна.

Астэроід праяўляе прыкметы тыповага вугляроднага астэроіда класа X, але мае і прыкметы рэдкага спектральнага класа F.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Астэроіды, адкрытыя Максам Вольфам
Гедрэ Паўгайце

**Гедрэ Паўгайце** (; нар. , Мажэйкей, Літва) — літоўская баскетбалістка. Выступала за зборную Літвы.

## Кар’ера 
У 2014 годзе папоўнілі склад мінскіх «Цмокаў».

Выступала за зборную U-16 (2005—2006), U-18 (2006—2008), U-19 (2007—2009) і U-20 (2010). У 2009 годзе дэбютавала за зборную Літвы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Баскетбалісткі Літвы
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Літвы па баскетболе
Хімічная біялогія

**Хімічная біялогія** —  навуковая дысцыпліна, якая знаходзіцца паміж галінамі хіміі і біялогіі. Дысцыпліна ўключае прымяненне хімічных метадаў, аналізу і часта , атрыманых з дапамогай , для вывучэння і кіравання біялагічнымі сістэмамі. У адрозненне ад біяхіміі, якая займаецца вывучэннем хіміі біямалекул і рэгуляцыяй біяхімічных шляхоў унутры клетак і паміж імі, хімічная біялогія займаецца хіміяй, якая выкарыстоўваецца ў біялогіі (сінтэз біямалекул, мадэляванне біялагічных сістэм і т. д.).

## Літаратура 
* Rajiv Dutta: *Fundamentals of Biochemical Engineering*. Springer International, Berlin 2008, ISBN 978-3-540-77900-1.
* Herbert Waldmann, Petra Janning: *Chemical Biology — A Practical Course*. Wiley-VCH, Weinheim 2004, ISBN 9783527307784
* Herbert Waldmann: Concepts and case studies in chemical biology. Wiley-VCH, Weinheim 2014, ISBN 9783527675982

Катэгорыя:Раздзелы біялогіі
Юлія Гапонава

**Юлія Аляксееўна Гапонава** (нар. , Мінск, Беларусь) — прафесійная беларуская баскетбалістка. Цяжкі форвард. Майстар спорту Рэспублікі Беларусь. Выступала за моладзевую зборную Беларусі.

## Біяграфія 
Выхаванка СДзЮШАР «Гарызонт».

Выступала за зборную U-16 (2009—2010), U-18 (2011) і U-20 (2013—2014).

У сезоне 2018/19 пасля 10 тура прыняла рашенне пакінуць «Гомельскіх рысяў» і працягнула кар’еру ў Партугаліі.

Працуе трэнерам СДзЮШАР па баскетболе адзінай прафсаюзнай арганізацыі холдынга «Гарызонт».

## Кар’ера 
* 2008—2014 — Бярэзіна-РЦАР (Барысаў)
* 2014—2015 — Цмокі-Мінск
* 2015—2016 — Гарызонт-2-РЦАП (Мінск)
* 2016—2018 — Гомель-Сож
* 2018—2019 — КАД Каімбра (Каімбра, Партугалія)
* 2019—2020 — Гомельскія рысі

## Дасягненні 
*  Чэмпіёнка Беларусі (2): 2009/2010, 2014/2015.
*  Сярэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі (1): 2008/2009.
*  Уладальнік Кубка Беларусі (1): 2008.
* 4 месца Чэмпіянату Еўропы U-20 (1): 2013.
*  Чэмпіёнка Балтыйскай лігі (1): 2014/2015.

 

Катэгорыя:Баскетбалісткі Беларусі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Беларусі па баскетболе
Sonk

**«Sonk»** — дэбютны студыйны альбом беларускага гурта «Syndrom Samazvanca», які выйшаў на лэйбле «Paliklinika» 14 студзеня 2022 года.

## Спіс песень 
## Удзельнікі запісу 
### Асноўны склад 
* Раман Жарабцоў — гітара, сінтэзатар, бас-гітара (4, 5), драм-машына (4, 6), бэк-вакал
* Уладзімір Лянкевіч — вакал, бас-гітара, гітара (4, 5), сінтэзатар
* Андрэй Аляксеенка — барабаны

### Тэхнічны персанал 
* Запіс гука — Павел Сініла на студыі «EverestMedia» (1-3, 5) і ў іншых студыях цягам 2020—2021 гадоў
* Мікшыраванне — Раман Жарабцоў
* Майстарынг — Алег Даманчук на студыі «Castalian Spring»
* Мастачка вокладкі — Ліза Лянкевіч

## Водгукі крытыкаў 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* «Sonk» на Bandcamp
* «Sonk» на BandLink
* «Sonk» на канале гурта «Syndrom Samazvanca»

Катэгорыя:Музычныя альбомы Беларусі
Катэгорыя:Альбомы 2022 года
Syndrom Samazvanca
Syndrom Samazvanca
Salsola orientalis

**Salsola orientalis** — від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Гэта паўкуст вышынёй 15—20 см, пакрыты голай, карычневай карой і крохкімі галінкамі. Лісце паўцыліндрычнае, папярочнае, даўжынёй 15—25 мм, шырынёй 2—2,5 мм, шызае, тупое. Кветкі адзінкавыя, а суквецце сабрана ў пучкі каласападобных кветак у пазухах лісця. Пялёсткі бардовага або фіялетавага колеру, тры ніжнія больш шырокія, круглявыя, астатнія супрациўныя яйцападобныя. Выступ пылавікоў ланцэтны. Плод — арэшак з крыльцамі.

Цвіце ў маі, пладаносіць у кастрычніку. Размнажаецца насеннем і вегетатыўна. Расце на глініста-каменных схілах у ніжнім поясе гор.

## Ахова 
Галоўная прычына скарачэння колькасці — антрапагенны фактар.

## Зноскі 
Катэгорыя:Салянка
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1784 годзе
Рычард Лернер

**Рычард Алан Лернер** (,  — ) — амерыканскі хімік-даследчык. Вядомы сваёй працай над каталітычнымі антыцеламі і камбінаторнымі бібліятэкамі антыцелаў. Лернер займаў пасаду прэзідэнта  з 1987 па 1 студзеня 2012 года і быў членам Інстытута хімічнай біялогіі Скагса ў Ла-Хоя, Каліфорнія.

## Біяграфія 
Лернер вырас у паўднёвай частцы Чыкага. У школьныя гады паспяхова займаўся хіміяй і . Вучыўся ў сярэдняй школе Хірша. Пасля вучобы ў Паўночна-Заходнім універсітэце Лернер атрымаў ступень доктара медыцыны ў Стэнфардскай медыцынскай школе ў 1964 годзе, затым прайшоў постдоктарскую падрыхтоўку ў Клініцы і даследчым фондзе Скрыпса ().

У 1970-х гадах Лернер праводзіў даследаванні ў  ў Філадэльфіі, а затым вярнуўся ў Ла-Хою, у перайменаваны Навукова-даследчы інстытут клінікі Скрыпса. У 1982 годзе быў назначаны загадчыкам кафедры малекулярнай біялогіі, а праз пяць гадоў стаў яе дырэктарам. У 1991 годзе, калі інстытут быў створаны як некамерцыйная арганізацыя, Лернер стаў яго першым прэзідэнтам.

Лернер ажаніўся з Ніколай Грын Лернер у 1981 годзе. У яго трое дарослых дзяцей ад папярэдняга шлюбу з Даянай Пікет, псіхатэрапеўтам.

Лернер памёр 2 снежня 2021 года ва ўзросце 83 гадоў у сваім доме ў Ла-Хоі.

## Навуковая дзейнасць 
Даследаванні Лернера ў галіне каталітычных антыцелаў далі метад каталізацыі хімічных рэакцый, якія лічыліся немагчымымі з выкарыстаннем класічных метадаў. Лернер быў адным з піянераў у распрацоўцы вобласці , а ў 1992 годзе разам з Сіднеем Брэнерам апублікаваў навуковую працу ў вобласці ДНК-кадзіраваных бібліятэк. Акрамя таго, Лернер кіраваў шырокімі даследаваннямі , ахарактарызаваў , новы ліпідны гармон, які выклікае сон, і прадставіў першыя доказы ролі азону ў хваробах чалавека. У 1967 годзе Лернер адкрыў ролю анты-GBM-антыцелаў у патагенезе . Па стане на 2007 год у рэзюмэ Лернера лічылася 67 патэнтаў і 403 апублікаваных навуковых артыкулы.

## Крыніцы
Эрмасільё

**Эрмасільё** () — горад на паўночным захадзе Мексікі, сталіца штата Санора, уваходзіць у склад аднайменнага муніцыпалітэта і з’яўляецца яго адміністрацыйным цэнтрам. Насельніцтва — 855 563 чалавекі (перапіс 2020 года). Назва Hermosillo было дадзена ў гонар мексіканскага ваеннага, змагара за незалежнасць Мексікі — Хасэ Марыя Гансалеса дэ Эрмасільё.

Дэвіз горада:  — Горад-Сонца, Горад-Утопія. Важны транспартны вузел, паветраныя перавозкі абслугоўвае Міжнародны аэрапорт Эрмасільё. Цэнтр раёна абрашанага земляробства. Баваўнянаачышчальная, маслабойная, лёгкая, хімічная прамысловасць, вытворчасць будаўнічых матэрыялаў. Універсітэт.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Мексікі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1700 годзе
Зуброн

(Польшча)]]
**Зуброн** () — міжвідавы гібрыд еўрапейскага зубра і свойскай буйной рагатай жывёлы.

Першая асобіна была выведзеная ў 1847 годзе палякам Леапольдам Валіцкім у выніку скрыжавання быка зубра са свойскай каровай. Да 1859 г. ён атрымаў 15 такіх жывёл, у тым ліку адзінага ў свеце фертыльнага самца ў першым пакаленні. У 1905–1928 гадах у запаведніку Асканія-Нова ў Савецкім Саюзе працягваліся даследаванні зубронаў, іх было выгадавана 28 штук. У 1953 г. у  нарадзіліся чатыры гібрыдныя жывёлы. У 1958 г. працу распачаў  у Белавежы і шляхам скрыжавання зубра (быка) з каровамі польскай чырвонай і нізіннай чорна-пярэстай пароды да 1976 г. атрымаў 71 жывёлу.

Асноўнай мэтай стварэння зуброна было атрыманне міжвідавага гібрыда, які можна было б гадаваць на пустках без неабходнасці будаўніцтва падсобных памяшканняў. Аднак спробы не далі здавальняючых вынікаў апроч добрага прыросту мышачнай масы ў зубронаў — тэмперамент гэтых жывёл не дазваляе выкарыстоўваць іх для развядзення. У цяперашні час толькі некалькі з іх жывуць у Польшчы.

Зуброн адрозніваецца вялікай масай цела (самцы дасягаюць 1200 кг, самкі — да 810 кг), сілай, хуткім ростам, устойлівасцю да хвароб і дрэнных кліматычных умоў. Бык першага пакалення звычайна бясплодны; самкі даюць патомства з прадстаўнікамі абодвух бацькоўскіх відаў.

Назва «зуброн» («żubroń») была выбрана з некалькіх сотняў прапаноў, дасланых чытачамі на конкурсе, арганізаваным часопісам  у 1969 годзе.

## Гл. таксама 
* 
Катэгорыя:Пустарогія
Катэгорыя:Гібрыды
Катэгорыя:Свойскія жывёлы
Ephedra strobilacea

**Ephedra strobilacea**&nbsp;— від голанасенных раслін аддзелу .

## Распаўсюджанне і экалогія 
Арэал: Афганістан, Іран, Таджыкістан, Туркменістан, Узбекістан. Адзначаны на вышынях з 700 м да 2500 м. Кустарнік, які расце ў засушлівых пустынных раёнах на пясчаных схілах. Насенне можа распаўсюджвацца ветрам. Кветкі ёсць з красавіка па май.

## Таксанамія 
Від **Ephedra strobilacea** уваходзіць у род  манатыпнага сямейства **Ephedrales** манатыпнага парадку **Ephedrales**.

## Выкарыстанне 
Сцёблы большасці членаў гэтага роду ўтрымліваюць алкалоід эфедрын і адыгрываюць важную ролю ў лячэнні астмы і многіх іншых праблем дыхальнай сістэмы.

## Пагрозы і ахова 
Сур’ёзных пагроз не вядома ў цяперашні час. Не прадстаўлены ў батанічных садах. Арэал віду супадае з некаторымі раёнамі пад аховай.

Катэгорыя:Хвойнік
Gymnadenia rubra

**Gymnadenia rubra** — від кветкавых раслін сямейства . Апісаны .

## Галерэя 

файл:Gymnadenia miniata ENBLA02.jpg
файл:Gymnadenia miniata ENBLA03.jpg

Катэгорыя:Ядрушка
Dolichomitus imperator

**Dolichomitus imperator** — від наезнікаў сямейства .

## Апісанне 
Адзін з самых буйных наезнікаў, якія жывуць на тэрыторыі Еўропы. Дасягае даўжыні 30 мм. Афарбоўка чорная з белымі плямамі, ногі чырвоныя. У самак доўгі яйцаклад, які перавышае даўжыню цела.

## Біялогія 
Лічынкі паразітуюць на лічынках  і . Самкі валодаюць здольнасцю адшукваць змешчаных глыбока ў драўніне (да 40 мм) лічынак жукоў. Затым з дапамогай доўгага яйцаклада яна свідруе драўніну і адкладае яйцы на лічынках.

### Працэс адкладкі яец 
* **1** Прастукванне вусікамі драўніны, пошук і выяўленне ходу.
* **2** Бурэнне драўніны з дапамогай абалонкі яйцаклада.
* **3** Апусканне яйцаклада ў прасвідраваную адтуліну.
* **4** Карэкціроўка становішча.
* **5** Адкладка яец.

## Спасылкі 
* Наездник-эфиальт (Hymenoptera: Ichneumonidae) - изощренный паразит личинок усачей и златок 
* Наездники 

Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1854 годзе
Катэгорыя:Іхнеўманіды
Фізаравыя

**Фізаравыя** (*Physaraceae*) — сямейства слізевікоў атраду .

## Роды 
Да сямейства адносяць наступныя роды:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Род  таксама можа належаць да гэтага сямейства.

Катэгорыя:Фізаравыя
Тэрлак (Каліфорнія)

**Тэрлак** () — горад у акрузе Станісла, Каліфорнія, ЗША. Насельніцтва — 73 504 чалавекі (2018), другі па велічыні горад у акрузе Станісла пасля Мадэста. Заснаваны 22 снежня 1871 года фермерам Джонам Уільямам Мітчэлам. Знаходзіцца паміж гарадамі Мадэста і Мерсед, на скрыжаванні дзяржаўнага маршруту 99 і дзяржаўнага маршруту 165. Каліфарнійскі дзяржаўны ўніверсітэт у Станіславе.

Катэгорыя:Гарады Каліфорніі
Саксаул белы

**Саксаул белы** (*Haloxylon persicum*) — від кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Расліна прадстаўляе сабой моцны крывы стволік вышынёй 4,5-5 м са светла-шэрай карой. Ліставае покрыва адсутнічае, аднак яго функцыі выконваюць іголкі-лісточкі, размешчаныя на мясістых галінах. Расце ў барханах, пустынях і на водмелях, утварае чыстыя насаджэнні сярэдняй шчыльнасцю 400—500 кустоў на 1 га. Даволі вынослівы, дзякуючы чаму лёгка прыстасоўваецца да неўрадлівых глеб і пераносіць засуху. Цвіце ў маі-чэрвені.

## Арэал 
Распаўсюджаны пераважна ў Пярэдняй (у тым ліку на тэрыторыі Ізраіля, Егіпта, Сінайскага паўвострава, паўднёвай частцы Ірака, Саудаўскай Аравіі, Ірана, Амана, ААЭ, Афганістана), Цэнтральнай (Кыргызстана, Туркменістана і г. д.), Паўднёвай (у Пакістане) і Усходняй Азіі (у Сіньцзян-Уйгурскай аўтаномнай акрузе, якая ўваходзіць у склад Кітая).

## Шкоднікі 
На тэрыторыі Казахстана, Туркменістана і Узбекістана распаўсюджаны жук віду , які з’яўляецца шкоднікам гэтай расліны.

## Выкарыстанне і значэнне 
Магутная каранёвая сістэма расліны ажыццяўляе рэгуляцыю ўтрымання арганічных рэчываў у пясчанай глебе. Драўніна хмызняку шырока выкарыстоўваецца ў дрэваапрацоўчай вытворчасці. Вылучаючы велізарную колькасць цеплавой энергіі пры згаранні, шырока выкарыстоўваецца ў якасці паліва.

Апяваўся ў многіх творах арабскіх паэтаў-класікаў.

## Ахова 
Уключаны ў Чырвоную кнігу Мангістаўскай вобласці Рэспублікі Казахстан.

Катэгорыя:Флора Цэнтральнай Азіі
Катэгорыя:Аксамітнікавыя
Gymnadenia carpatica

**Gymnadenia carpatica** — від раслін сямейства , эндэмік усходніх Карпат.

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна 7-18 см вышынёй. Лісце чаргаванае, вузкае, лінейнае, жалабковае. Суквецце шчыльнае шара- або яйцападобнае. Кветкі дробныя, цёмна-лілова-чырвоныя. У працэсе цвіцення калякветнік абескаляроўваецца да светла-ружовага або бялёсага колеру.

## Асяроддзе пражывання 
Эндэмік Усходніх Карпат — Украіна, Румынія.

Ва Украіне расце ў Івана-Франкоўскай і Чарнавіцкай абласцях. Расце ў субальпійскім і верхнім лясным паясах.

Катэгорыя:Ядрушка
Вількамір (клуб гістарычнай рэканструкцыі)

**«Вількамір»** — клуб гістарычнай рэканструкцыі ў Беларусі, знаходзіцца ў Мінску.

Займаецца рэканструкцыяй матэрыяльнай і духоўнай культуры Вялікага Княства Літоўскага, а менавіта атрада князя Жыгімонта Карыбутавіча часоў Грунвальдскай бітвы, гусіцкіх войнаў і грамадзянскай вайны ў ВКЛ, то-бок перыяду 1410—1435 гадоў. У дзейнасці імкнецца спалучыць эксперыментальна-гістарычны кірунак, так званую «жывую гісторыю», і спартыўны кірунак — гістарычны сярэднявечны бой.

Сцяг і сімвал клубу — сцяг харугвы Жыгімонта Карыбутавіча, 51-й у апісанні Яна Длугаша. На думку сучасных гісторыкаў і пісьмовых крыніц — «Пагоня» на сінім полі з «Калюмнамі» на тарчы.

## Гісторыя 
Пераемнік клуба «Гівойт», заснаванага гісторыкам Уладзімірам Лічко 22 верасня 2008 года.

Клуб «Гівойт» з 2018 года пераўтварыўся ў «Вількамір» і далучыўся да аб’яднання «Божыя воіны».

З 18 ліпеня 2019 года да клубу далучыўся клуб «Шчыт веры».

## Спасылкі 
* Сайт клуба
* фальварак (клуб «Вількамір»)
* ТОЧКА — Достать мечи: как тренируются рыцари  7 лістапада 2022

Катэгорыя:Арганізацыі Мінска
Катэгорыя:Гістарычная рэканструкцыя
Нацыянальны савет па ахове Радзімы

**Нацыянальны савет па ахове Радзімы, НСАР** (, CNSP) — ваенная хунта Нігера, якая прыйшла да ўлады ў выніку ваеннага перавароту 2023 года. Прэс-сакратар — палкоўнік ВПС Амаду Абдраман, кіраўнік — камандуючы прэзідэнцкай гвардыі Амар Чыані.

## Крыніцы 
Катэгорыя:2023 год у палітыцы
Амаду Абдраман

**Амаду Абдраман** () — палкоўнік ВПС Нігера, адзін з кіраўнікоў ваеннага перавароту 2023 года. Прызначаны прэс-сакратаром у Нацыянальны савет па ахове Радзімы.

У перыяд з 26 па 28 ліпеня быў дэ-факта прэзідэнтам краіны, пакуль уся ўлада не перайшла да генерала Амара Чыані.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Палкоўнікі
Катэгорыя:Ваенныя Нігера
Амар Чыані

**Амар Чыані** () — камандуючы прэзідэнцкай гвардыі Нігера, адзін з кіраўнікоў ваеннага перавароту 2023 года.

## Біяграфія 
Родам з Заходняга Нігера.

У 2015 годзе ўзначаліў прэзідэнцкую гвардыю. Быў паплечнікам тагачаснага прэзідэнта Махамаду Ісуфу. У 2021 годзе ўдзельнічаў у падаўленні спробы дзяржпераварота з мэтай недапусціць да ўлады Махамеда Базума, які афіцыйна яшчэ не ўступіў на пасаду прэзідэнта. Пасля абвешчаны кіраўніком ваеннай хунты.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Ваенныя Нігера
Neottia convallarioides

**Neottia convallarioides** — від аднадольных раслін роду  сямейства . Пад бягучым таксанамічных імем апісаны ў 1817 годзе французскім батанікам Луі Клодам Рышарам.

У некаторых крыніцах да гэтага часу выкарыстоўваецца сінанімічная назва **Listera convallarioides**.

## Батанічнае апісанне 
Гемікрыптафіт) да Канады і заходніх і паўночна-ўсходніх ЗША. Расце на вільготных участках, у змешаных лясах, ля балот, на тарфяных пустках.

## Ахова 
Унесены ў Чырвоную кнігу Камчацкага краю.

## Сінонімы 
Сінанімічныя назвы:

* *Epipactis convallarioides* Sw.
* *Listera convallarioides* (Sw.) Nutt.
* *Serapias convallarioides* (Sw.) Steud.
* *Diphryllum convallarioides* (Sw.) Kuntze
* *Ophrys convallarioides* (Sw.) W.Wight ex House
* *Bifolium convallarioides* (Sw.) Nieuwl.
* *Listera convallarioides subsp. euconvallarioides* Beauverd

Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Эпідэндравыя
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Азіі
Tryphoninae

**Tryphoninae** — падсямейства паразітычных наезнікаў сямейства  з атраду Перапончатакрылых. Налічвае 51 род. Лічынкі большасці відаў паразітуюць у лічынках відаў падатраду , некаторыя віды (напрыклад, з роду ) — паразіт вусеняў лускакрылых. Сустракаюцца паўсюдна.

## Палеанталогія 
У выкапнёвым стане вядомыя з ранняга эацэну ЗША. Знойдзены таксама ва ўазскім бурштыне.

## Сістэматыка 
Сусветная фаўна ўключае 57 родаў і каля 1250 відаў, у Палеарктыцы — 43 роды і каля 580 відаў.

* трыба: 

:* род: 

* трыба: 

:* род: 
:* род: 
:* род: 
:* род: 
:* род: 
:* род: 
:* род: 
:* род: 
:* род: 
:* род: 

* трыба: 

:* род: 

* трыба: 

:* род: 
:* род: 
:* род: 
:* род: 
:* род: 
:* род:  †
:* род: 

* трыба: 

:* род: 
:* род: 

* трыба: 

:* род: 

* трыба: 

:* род: 
:* род: 
:* род: 
:* род: 
:* род: 
:* род: 
:* род: 
:* род: 
:* род: 
:* род: 
:* род: 
:* род: 
:* род: 
:* род: 

## Літаратура 
* Каспарян Д. Р. (1981): *Определитель насекомых европейской части СССР. Т. III. Перепончатокрылые. Третья часть. Семейство Ichneumonidae — Ихневмониды, Введение.*, том III, вып. 3 — , «Наука». 1981. — 688 с.
* Townes H. T. (1969) Genera of Ichneumonidae, Part 1 (Ephialtinae, Tryphoninae, Labiinae, Adelognathinae, Xoridinae, Agriotypinae). *Memoirs of the American Entomological Insti*tute 11: 1-300.

## Спасылкі 
* Diagnostic characters
* Waspweb

Катэгорыя:Іхнеўманіды
Калхас

**Ка́лхас** () — герой старажытнагрэчаскай міфалогіі. У Кіпрыях, Іліядзе і Малой Іліядзе, творах Эпічнага цыкла, выступаў у якасці прарока і варажбіта, тлумачальніка волі багоў. Пасля Траянскай вайны адмовіўся ад вяртання ў Эладу, вандраваў па Малой Азіі.

## Спасылкі 
* Calchas Κάλχας
* THE SEER CALCHAS IN GREEK MYTHOLOGY

Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Удзельнікі Траянскай вайны
Бабылёва (Бранскі раён)

**Бабылёва** () — вёска ў Бранскім раёне Бранскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Новасельскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У 1964 годзе, на хвалі барацьбы з «немілагучнымі» тапонімамі, вёска Бабылёва атрымала новую назву — **Верхняя Суднасць**, аднак на практыцы працягвала выкарыстоўвацца гістарычная назва, якая цяпер зноў з’яўляецца афіцыйнай.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Бранскай вобласці
Сезон 2013/2014 ЖБК «Цмокі-Мінск»

**Сезон 2013/2014 жаночага баскетбольнага клуба «Цмокі-Мінск»** быў восьмым сезонам у гісторыі існавання клуба.

## Склад 
## Трэнеры 
*  Сяргей Светнік (галоўны трэнер, да студзеня 2014 года)
*  Уладзімір Каласкоў (галоўны трэнер, са студзеня 2014 года)
*  Аляксей Пынцікаў

## Спасылкі 
* Женщины. Анонс. Черепашьи бега
* TSMOKI-MINSK | EuroCup Women (2014) | FIBA Europe
* BC Minsk Basketball Roster 2013-2014

2013/2014
Цмокі-Мінск
Катэгорыя:2013 год у Мінску
Катэгорыя:2014 год у Мінску
Балдыж (Бранскі раён)

**Балдыж** () — вёска ў Бранскім раёне Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Упершыню згадваецца ў пачатку XVII стагоддзя як існуючае сяло, валоданне Безабразавых (у XVIII ст. часова з’яўляецца іншая назва — Багародзіцкае); у XIX стагоддзі — валоданне В. Д. Азанчэўскага, І. І. Караўкевіча.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Бранскай вобласці
Orchideae

**Orchideae** — трыба аднадольных раслін сямейства . Таксон быў падзелены на дзве падтрыбы:  і . Хоць некаторыя філагенетычныя даследаванні ўсталявалі манафілію субтрыб, родавыя межы недакладныя, пры гэтым многія роды, як традыцыйна апісваюцца, з’яўляюцца парафілетычнымі ці нават поліфілетычнымі. Віды родаў, такія як  і , былі змешчаныя ў абедзве падтрыбы. Малекулярна-aілагенетычнае даследаванне 2017 года паказала, што абедзве падтрыбы сапраўды сфармавалі клады, але фармальна не прызнала Habenariinae праз адсутнасць родаў і нявызначанасць у дачыненні да родавых межаў. Азіяцкія віды Orchideae, у прыватнасці, неаднаразова мянялі родавое размяшчэнне з 2012 года.

## Роды 
Роды, уключаныя ў малекулярна-філагенетычнае даследаванне 2017 года, пералічаныя ніжэй. Як адзначалася вышэй, некаторыя агульныя межы застаюцца нявызначанымі; , у прыватнасці, не монафілетычная:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (не монафілетычны)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Архідныя
Сугліністыя глебы

**Суглі́ністыя гле́бы**, **суглінак** — глебы, у складзе якіх 20—50 % фізічных часцінак гліны.

Падзяляюцца на дзярнова-падзолістыя глебы, дзярнова-падзолістыя забалочаныя глебы, дзярнова-забалочаныя глебы, поймавыя глебы. Развіваюцца на ледавіковых пародах (марэна), стужачных глінах, лёсападобных суглінках, алювіяльных адкладах рачных далін. Паводле механічнага складу (у залежнасці ад утрымання ў іх часцінак фізічнай гліны памерам менш 0,01 мм) падзяляюцца на лёгкасугліністыя, сярэднесугліністыя, цяжкасугліністыя (Н. А. Качынскі, 1958).

Сугліністыя глебы досыць урадлівыя, добра трымаюць вільгаць, дастаткова порыстыя і валодаюць дрэнажнымі ўласцівасцямі, але маюць павышаную кіслотнасць, лёгка разбураюцца дажджавымі і талымі водамі.

Найбольш урадлівыя сугліністыя глебы на тэрыторыі Беларусі пашыраны ў паўночнай частцы і займаюць каля 30 % сельскагаспадарчых угоддзяў.

## Літаратура 
* 
* Механический и микроагрегатный состав почвы, методы его изучения / Проф. Н. А. Качинский; Акад. наук СССР. Почв. ин-т им. В. В. Докучаева. — М.: Изд-во Акад. наук СССР, 1958. — 192 с.: ил.; 20 см.
* *Ториков В. Е.*, *Старовойтов С. И.*, *Чемисов Н. Н.* О физических параметрах суглинистой почвы // Журнал «Земледелие», 2017.
* ГОСТ 25100-2011. Грунты. Классификация  // Официальный портал Мэра и Правительства Москвы

## Спасылкі 
* ЭУМК Мелиоративное почвоведение. Гранулометрический состав почвы // Сайт БДСГА
* Дерново-подзолистые суглинистые почвы разной степени окультуренности  // Сайт геаграфічнага факультэта БДУ
* Механический состав почвы // Экологический центр «Экосистема»™, А. С. Боголюбов
* Типы почв и их влияние на урожайность полей // EOS Data Analytics
* Разновидности почв // Овощеводство в России

Катэгорыя:Глебы
Катэгорыя:Глебы Беларусі
Спіс вуліц Дзятлава

У гэтым спісе прыведзены бульвары, вуліцы, завулкі, паркі, плошчы, праезды, праспекты, спускі, тупікі, шасэ г. Дзятлава

Вуліцы
Божыдар-Каленчын

**Божыдар-Каленчын** () -- назва юрыдыкі Божыдар, якая была створана ў 1702 г. часткова на зямлі былой вёскі Каленчын. Разам з іншымі юрыдыкамі вакол Старой Варшавы ён быў ліквідаваны ў 1791 г. на падставе закона аб гарадах.

У цяперашні час яго тэрыторыя знаходзіцца ў раёнах Сьрудмесця, Воля і Ахота.

## Апісанне 
Юрыдыка была заснавана ў 1702 г. Я. Шварцэнбергам-Чэрным і першапачаткова ахоплівала тэрыторыю сучасных Ксёнжэцы, Смольна і ал. Ерусалімскіх. Адной з межаў юрыдыкі была Брацкая вуліца, якая атрымала такую назву ў 1770 г. ад таго, што вяла да маёнтка мужчынскіх ордэнаў (братоў Паўлаў, місіянераў і аўгустынцаў). Ратуша юрыдыкі знаходзілася на вул. Новы Свят 8/10.

У 1774 г. на тэрыторыі юрыдыкі, якая тады належала Аўгусту Сулкоўскаму, было заснавана яўрэйскае паселішча Новая Ерусаліма. Знаходзіўся ён паміж сённяшнім пляцам Завішы і вул. Каліска. Паселішча было створана ў парушэнне старога прывілея de non tolerandis Judaeis, які забараняў яўрэям жыць і гандляваць у межах гарадскіх валоў і у межах 2 міль ад горада. Магістрат старой Варшавы падаў на Сулкоўскага ў маршалкоўскія суды і патрабаваў ліквідацыі яўрэйскага паселішча. Нягледзячы на пратэсты яўрэяў, 23 студзеня 1776 года Новы Ерусалім спыніў сваё існаванне, маёмасць была канфіскавана, а дамы знесены. Нягледзячы на кароткае існаванне, назва маёнтка прысутнічае ў пазнейшых назвах Ерусалімскіх валокаў і ал. Ерусалімскія.

Катэгорыя:Гісторыя Варшавы
Сцяклянная Радзіца

**Сцяклянная Радзіца** або **Шкляная Радзіца** () — пасёлак у Бранскім раёне Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Упершыню згадваецца ў канцы 1760-х гг. як вёска **Радзіцы** Бранскага павета, прададзеная С. М. Безабразавым Аўдоцце Іванаўне Мальцавай, якая перавяла сюды сваю шкляную фабрыку з вёскі Радуціна. Адсюль узнікла назва **Шкляная Гута**; з першай паловы XIX ст. — **Радзіцкая Гута**; з сярэдзіны XIX ст. — слабада **Радзіца**.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Бранскай вобласці
Замежныя камбатанты ў расійска-ўкраінскай вайне

У расійска-ўкраінскай вайне з абодвух бакоў удзельнічаюць замежныя добраахвотнікі і/або найміты. Вылучаюць дзве хвалі іх прытоку ў зону баявых дзеянняў: першая хваля адбывалася з 2014 па 2019 год (вайна на Данбасе), другая пачалася ў 2022 годзе (буйнамаштабнае ўварванне ва Украіну).

## Першая хваля 
Прыток замежнікаў пачаўся летам 2014 года. Большасць з іх з’ехалі з Украіны ў 2015 годзе. Некаторыя пасялілася тут назаўжды. Да канца 2015 года бакі распачалі крокі па прафесіяналізацыі сваіх сіл і ўключэнні арганізаваных знізу добраахвотніцкіх батальёнаў (улады — у Нацыянальную гвардыю, паўстанцы — у армейскі корпус). Фактычна гэта азначала канец вярбоўцы замежных баевікоў. Пасля 2015 года іх прыток у «гарачую кропку» амаль цалкам спыніўся.

На баку прарасійскіх сіл змагаліся пераважна выхадцы з былога Савецкага Саюза. Сярод іх сустракаліся грамадзяне Арменіі, Беларусі, Казахстана, Кыргызстана, Латвіі, Абхазіі, Паўднёвай Асеціі і Прыднястроўя. ПВК «Вагнер», якая пачала свой шлях менавіта на Данбасе, у той перыяд у асноўным складалася з жыхароў постсавецкіх і ўсходнееўрапейскіх краін. Пазней у шэрагах вагнераўцаў з’явіліся сірыйцы.

Хоць Крэмль адмаўляў свой удзел у вайне на Данбасе, але да паўстанцаў далучаліся шматлікія групы расійскіх добраахвотнікаў: казакі, групоўкі «Нацыянальна-вызваленчы рух» і «Рускае нацыянальнае адзінства», партыя «Другая Расія», левыя актывісты. Сярод замежных баевікоў былі і неславянскія этнічныя меншасці, у тым ліку паўночныя асеціны, інгушы і чачэнцы.

Паводле апублікаванага ў 2015 годзе дакладу польскага эксперта па бяспецы Кацпера Рэкавека для Польскага інстытута міжнародных спраў, каля сотні немцаў, сто сербаў і трыццаць венграў ваявалі на баку самаабвешчаных ДНР і ЛНР.

## Другая хваля 
Пачатак расійскага ўварвання ва Украіну ў лютым 2022 года прывёў да значнага павелічэння колькасці замежных баевікоў. Праз два дні пасля пачатку кампаніі Урад Украіны абвясціў аб стварэнні афіцыйна санкцыянаванага інтэрнацыянальнага легіёна, які нібыта атрымаў адабрэнне з боку некаторых заходніх краін.  Прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін публічна запрашаў замежных добраахвотнікаў далучыццы да расійскай арміі. Большасць з іх трапілі ў брыгаду «Прызрак». Паводле заяў украінскіх крыніц, расіяне актыўна вярбуюць жыхароў такіх краін, як ЦАР, Лівія і Сірыя.

## Крыніцы
Культурна-асветніцкі саюз палякаў горада Прылукі

**Культурна-асветніцкі саюз палякаў горада Прылукі** (, ) — грамадская арганізацыя, якая аб’ядноўвае этнічных палякаў горада Прылукі Чарнігаўскай вобласці Украіны. Створана 22 красавіка 2002, афіцыйна зарэгістравана 7 мая таго ж года. Намаганнямі членаў саюза ў Прылуках з 22 верасня 2002 года функцыянуе рымска-каталіцкая царква.

Члены арганізацыі рэгулярна збіраюцца для святкавання дзён Незалежнасці Польшчы (11 лістапада), Палоніі і палякаў, якія пражываюць за межамі Польшчы (2 мая), Канстытуцыі Польшчы (3 мая) і іншых.

У лістападзе 2005 выйшаў першы нумар украінска-польскай газеты «Арлінае племя» (, ). Выданне з’явілася пры актыўнай падтрымцы арганізацыі.

Ініцыятар стварэння і старшыня арганізацыі — Неаніла (Неля) Станіславаўна Бацішчава.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Коли у серці дві вітчизни… Культурно-просвітницька спілка поляків м. Прилуки. 2002–2012 рр / Неоніла Батіщева. Прилуки, 2012, 48 сторінок. 

## Спасылкі 
* Одна доля&nbsp;— дві Батьківщини, а в серці&nbsp;— біль Польщі та України / Сніжана Божок, газета «Чернігівщина» №&nbsp;41 (369) від 11 жовтня 2012.  

Катэгорыя:Арганізацыі Украіны
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2002 годзе
Катэгорыя:Польская дыяспара
Дзяржаўны пераварот у Нігеры (2023)

26 ліпеня 2023 года салдаты прэзідэнцкай гвардыі Нігера затрымалі прэзідэнта Махамеда Базума. Вайскоўцы абвясцілі аб яго звяржэнні, закрылі межы краіны, прыпынілі дзейнасць дзяржаўных устаноў і ўвялі каменданцкую гадзіну.

Падзеі сталі катастрофай для краін Захаду, так як яны страцілі адзін з апошніх саюзных урадаў у Заходняй Афрыцы.

Прычынай выступлення вайскоўцаў стаў рост цэн, некампетэнтнасць урада і карупцыя. Значную шкоду гаспадарцы Нігера нанесла дзейнасць ісламістаў з Аль-Каіды, Ісламскай дзяржавы і Бока Харам.

У 2022 годзе дзяржава стала цэнтрам антыджыхадзісцкіх аперацый Францыі ў Сахелі, так як Малі і Буркіна-Фасо французы вымушана пакінулі праз рост антыфранцузскіх настрояў, выкліканых іх няздольнасцю разграміць рух радыкалаў. Такім чынам прэзідэнт Базум заставаўся адным з нямногіх празаходніх лідараў у рэгіёне. Таксама Нігер цесна супрацоўнічаў з ЗША.

## Ход падзей 
Раніцай 26 ліпеня ў Twitter прэзідэнта Нігера было абвешчана, што прэзідэнцкая гвардыя ўдзельнічала ў «антырэспубліканскай дэманстрацыі» і спрабавала атрымаць падтрымку іншых сілавых структур. Як стала вядома, напярэдадні Базум планаваў вызваліць ад сваёй пасады Чыані.

Раніцай палац і прылеглыя міністэрствы заблакавалі ваеннай тэхнікай, а супрацоўнікам палаца не далі доступу ў офісы і будынак дзяржаўнай тэлекампаніі ORTN Амаду Абдраман выступіў на дзяржаўным тэлеканале Télé Sahel, дзе заявіў, што прэзідэнт адхілены ад улады, і абвясціў аб стварэнні Нацыянальнага савета па ахове Радзімы. Ён таксама паведаміў аб скасаванні канстытуцыі краіны, прыпыненні дзейнасці дзяржаўных устаноў, закрыцці меж краіны. Адначасна ўведзены каменданцкі час па ўсёй краіне з 22:00 да 05:00.

27 ліпеня кіраўніцтва ўзброеных сіл Нігера апублікавала заяву, у якой паведаміла аб сваёй падтрымцы перавароту. Неўзабаве пасля гэтага ў тэлевізійнай заяве палкоўнік Абдраман абвясціў, што ўся дзейнасць палітычных партый у краіне павінна быць часова прыпынена.

Міністр замежных спраў Хасумі Масауду асудзіў дзеянні змоўшчыкаў. Ён абвясціў сябе выканаўцам абавязкі кіраўніка дзяржавы і заклікаў усіх дэмакратаў зрабіць так, каб «гэтая авантура правалілася».

## Наступствы 
28 ліпеня генерал Амар Чыані абвешчаны кіраўніком ваеннай хунты.

## Рэакцыя 
ЭКАВАС спрабавала правесці перамовы з путчыстамі, але няўдала.

Пераварот быў асуджаны Сусветным банкам, Афрыканскім саюзам, ААН, Алжырам, Еўрапейскім саюзам, Францыяй, ЗША і Расіяй.

Яўген Прыгожын, кіраўнік расійскай ПВК «Вагнер», якая дзейнічала ў суседнім Малі і замяніла Францыю ў барацьбе з джыхадзісцкім рухам, назваў пераварот часткай барацьбы Нігера з «каланізатарамі».

## Гл. таксама 
* Ваенны пераварот у Малі (2020)
* Ваенны пераварот у Малі (2021)
* Ваенны пераварот у Гвінеі (2021)
* Ваенны пераварот у Буркіна-Фасо (студзень 2022)
* Ваенны пераварот у Буркіна-Фасо (верасень 2022)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Дзяржаўныя перавароты
Катэгорыя:2023 год у палітыцы
Катэгорыя:Ліпень 2023 года
Катэгорыя:Канфлікты 2023 года
Катэгорыя:Падзеі 26 ліпеня
Бетава (Бранскі раён)

**Бетава** () — вёска ў Бранскім раёне Бранскай вобласці Расіі.

## Гісторыя 
Упершыню згадваецца ў 1613 годзе (да XVIII стагоддзя таксама называлася **Няшкавічы**) як існуючае сяло з храмам Архідыякана Стэфана.

## Славутасці 
У наваколлях адкрыты некалькі стаянак старажытнага чалавека розных эпох пачынаючы з сярэдняга палеаліту, а таксама селішча 
IX—X стагоддзяў.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Бранскай вобласці
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Расіі
Хасумі Масауду

**Хасумі Масауду** (, нар. 22 кастрычніка 1957) — нігерскі палітык, займаў розныя міністэрскія пасады ва ўрадзе Махамаду Ісуфу. Пасля ваеннага перавароту 2023 года абвясціў сябе выконваючым абавязкі прэзідэнта, змяніўшы Махамеда Базума, які быў скінуты ваеннай хунтай.

## Біяграфія 
Быў адным з заснавальнікаў Партыі за дэмакратыю і сацыялізм, створанай пад кіраўніцтвам Махамаду Ісуфу ў 1990 годзе. Атрымаў пасаду сакратара па інфармацыі і прапагандзе. У першы ўрад Ісуфу ўвайшоў у якасці міністра сувязі, культуры, моладзі і спорту

Пасля ваеннага перавароту, здзейсненага Ібрагімам Барэ Майнасарай 27 студзеня 1996 года, арыштаваны 13 ліпеня. Пацярпеў ад катаванняў падчас утрымання пад вартай.

У лістападзе 1999 года абраны ў Нацыянальны сход. Стаў прэзідэнтам парламенцкай групы сваёй партыі на працягу наступнага парламенцкага тэрміну. Станам на 2004 год з’яўляўся першым намеснікам генеральнага сакратара Партыі за дэмакратыю і сацыялізм.

Узначальваў кампанію Ісуфу на прэзідэнцкіх выбарах у студзені—сакавіку 2011 года.

У другім урадзе свайго паплечніка першапачаткова займаў пасаду дырэктара Кабінета міністраў, потым прызначаны ва ўрад міністрам унутраных спраў, грамадскай бяспекі, дэцэнтралізацыі, па справах звычаяў і рэлігіі. У 2016 годзе, пасля прысягі Ісуфу на другі тэрмін, стаў міністрам нацыянальнай абароны. Праз некалькі месяцаў пераведзены на пасаду міністра фінансаў.

Пасля дзяржаўнага перавароту 2023 года ў Нігеры застаўся верны прэзідэнту Махамеду Базуму і асудзіў дзеянні змоўшчыкаў. 27 ліпеня абвясціў сябе выконваючым абавязкі кіраўніка дзяржавы і заклікаў усіх дэмакратаў зрабіць так, каб «гэтая авантура правалілася».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Палітыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Вікіпедыя:Артыкулы са спасылкамі на элементы Вікіданых без подпісу
Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катэгорыя:Прэзідэнты Нігера
Санта-Барбара (акруга)

**Санта-Барбара** () — акруга ў Паўднёвай Каліфорніі, ЗША. Акруговы цэнтр — горад Санта-Барбара, найбуйнейшы горад — Санта-Марыя. Насельніцтва акругі — 421 625 чалавек (перапіс 2006 года).

## Геаграфія 
Па дадзеных Бюро перапісу насельніцтва ЗША агульная плошча — 9,813.5 км², з якіх 7089 км² — землі і 2725 км² — вада. Чатыры з астравоў Чанел — Сан-Мігель, Санта-Круз, Санта-Роза і Санта-Барбара — размешчаны ў акрузе Санта-Барбара. Яны складаюць большую частку Нацыянальнага парку Чанел-Айлендс (які таксама ўключае ў сябе востраў Анакапа ў акрузе Вентура).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Акругі Каліфорніі
Санта-Барбара

**Санта-Барбара**:
* Санта-Барбара (акруга)
* Санта-Барбара (востраў)
* Санта-Барбара (кантон)
* Санта-Барбара (Каліфорнія)
* Санта-Барбара (Коста-Рыка)
Спіс вуліц Астрыны

У гэтым спісе прыведзены бульвары, вуліцы, завулкі, паркі, плошчы, праезды, праспекты, спускі, тупікі, шасэ г.п. Астрына

Катэгорыя:Астрына
Алімпік-Вэлі

**Алімпік-Вэлі** (), гістарычна і цяпер нефармальна **Скво-Вэлі** () — няўключаная тэрыторыя ў акрузе Пласер штата Каліфорнія (ЗША).

У 1960 годзе ў Алімпік-Вэлі адбыліся зімовыя Алімпійскія гульні, якія адкрываў 36-ы віцэ-прэзідэнт ЗША Рычард Ніксан. Алімпік-Вэлі знаходзіцца на захад ад возера Таха ў гарах Сьера-Невада, каля 39 ° паўночнай шыраты і 120 ° заходняй даўгаты. Горад знаходзіцца ў горнай даліне, якая з 1960 года завецца Алімпійскай далінай (), на вышыні каля 1900 м над узроўнем мора.

Катэгорыя:Гарады Каліфорніі
Клас Лестандэр

**Клас Лестандэр** (швед. Klas Lestander; , Ар’еплуг — , там жа) — шведскі біятланіст, першы алімпійскі чэмпіён па біятлоне.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 18 красавіка 1931 года на поўначы Швецыі ў сям’і паляўнічага. У канцы 1950-х гадоў пачаў займацца біятлонам і свае паляўнічыя навыкі выкарыстаў для заваявання алімпійскага медаля.

Ён ніколі не быў выдатным лыжнікам. У алімпійскай індывідуальнай гонцы паказаў толькі 15-ы ход і саступіў амаль пяць хвілін ходам бронзаваму прызёру тых Гульняў Аляксандру Прывалаву. Аднак тады правілы біятлону адрозніваліся ад сучасных. Стральба вялася з баявой зброі на чатырох розных рубяжах, прычым на апошнім абавязкова са становішча стоячы. Кожная прамашка каралася не адной, а дзвюма хвілінамі штрафу — гэта і стала ключом да поспеху шведа.

Клас Лестандэр, заваяваўшы залаты медаль на зімовай Алімпіядзе 1960 года, стаў першым у гісторыі алімпійскім чэмпіёнам па біятлоне. Да 2010 года заставаўся адзіным шведам, які заваяваў залаты медаль у біятлоне на Алімпійскіх гульнях сярод мужчын. Яго па праве лічаць заснавальнікам легендарнага клуба «Зеро», куды ўваходзяць ужо 65 спартсменаў, якія перамагалі на чэмпіянатах свету і Алімпійскіх гульнях з бездакорнай стральбой. На зімовай Алімпіядзе 2010 года ў Ванкуверы праз паўстагоддзя яго поспех паўтарыў суайчыннік Б’ёрн Феры, узяўшы золата.

У неафіцыйнай эстафетнай гонцы 3×7,5 км на чэмпіянаце свету 1961 года Клас Лестандэр заняў трэцяе месца ў складзе зборнай Швецыі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па біятлоне
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Швецыі
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 1960 года
Магнар Сольберг

**Магнар Сольберг** (нарв. Magnar Solberg; нар. , ) — нарвежскі біятланіст, двухразовы алімпійскі чэмпіён, шматразовы прызёр чэмпіянатаў свету.

## Біяграфія 
Магнар Сольберг нарадзіўся 4 лютага 1937 года ў вёсцы Сокнедаль, у правінцыі Сёр-Трондэлаг Нарвегіі. У 1968 годзе выйграў першы залаты медаль у біятлоне ў гісторыі Нарвегіі на зімовых Алімпійскіх гульнях у дысцыпліне індывідуальнай гонкі. Ён з’яўляецца адзіным спартсменам, каму ўдавалася перамагчы двойчы ў індывідуальнай гонцы — на Алімпіядах 1968 і 1972 гадоў, прычым па выніках Гульняў-1968 у Грэноблі ён уключаны (трэцім па ліку) у сімвалічны элітны клуб «Зеро», куды ўваходзяць біятланісты, якія заваявалі алімпійскае золата ў асабістых гонках з нулявым (без адзінага промаху) вынікам у стральбе. На АГ-1972 года Сольберг быў сцяганосцам нарвежскай каманды.

Акрамя таго, Сольберг заваяваў пяць медалёў чэмпіянату свету па біятлоне — тры сярэбраныя і два бронзавыя. Выступаў на чэмпіянатах Паўночнай Еўропы па біятлоне. У 1982 годзе стаў чэмпіёнам Нарвегіі.

Пасля завяршэння спартыўнай кар’еры Сольберг працаваў у нарвежскай паліцыі. Быў адным з двух афіцэраў паліцыі, адказных за судовы разбор над Фрыцам Моенам. Пазней прызнаўся ў правапарушэннях, учыненых ім падчас вядзення справы, звольніўся з паліцыі і працаваў у сферы страхавання.

## Крыніцы
Санома (акруга)

**Сано́ма** — акруга (у гутарковай гаворцы часта — Даліна Санома, паэтычнае — Месяцовая даліна), размешчаная на паўночным узбярэжжы штата Каліфорнія (ЗША). Самая вялікая і паўночная акруга. Размешчана ў раёне заліва Сан-Францыска. Плошча — 64 км². Адміністрацыйны цэнтр — горад Санта-Роза.

Адзін з важных гістарычных гарадоў акругі носіць назву Санома.

Вінаробны рэгіён. Мае статус Амерыканскага вінаробнага рэгіёна або AVA (American Viticultural Area).

Катэгорыя:Акругі Каліфорніі
Біляна Сцепановіч

**Біляна Сцепановіч** (; нар. , Бялград, Сербія) — сербская баскетбалістка. Выступала за зборную Сербіі.

## Кар’ера 
Пачаў займацца баскетболам у 12 гадоў. Пачынаў іграць у мясцовым клубе «Партызан», дзе правела 5 гадоў. Пасля перайшла ў «Радзівое Корач».

У 2013 годзе атрымала першы міжнародны вопыт у мінскай камандзе «Цмокі», з якой таксама гуляў у Еўракубку ФІБА.

## Спасылкі 
* Биляна Степанович
* БАСКЕТБОЛЬНЫЙ КЛУБ «МИНСК» История

Катэгорыя:Баскетбалісткі Сербіі
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай Сербіі па баскетболе
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Партызан» Бялград
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Црвена Звезда» Бялград
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Сату-Марэ»
Катэгорыя:Ігракі ЖБК КСК Сексард
Катэгорыя:Ігракі ЖБК КСУ Брашоў
Катэгорыя:Ігракі ЖБК «Дунай» Русэ
Dusona ucrainica

**Dusona ucrainica** — від дробных наезнікаў—іхнеўманід роду  з падсямейства .

## Распаўсюджанне 
Еўропа: Украіна. Від быў упершыню апісаны ў 1972 годзе нямецкім энтамолагам  (*Rolf Hinz*, Айнбек, Германія) па матэрыялах з Днепрапятроўска, сабраным ім 8 верасня 1941 года, а яго валіднасць пацверджана ў ходзе рэвізіі, праведзенай у 2009 нямецкім  прафесар Клаўсам Хорстманам (1938—2013; Dr. *Klaus Horstmann*, Lehrstuhl Zoologie III, Biozentrum, Würzburg, Германія).

## Літаратура 
* Hinz R., Horstmann K. (2004). Revision of the eastern Palearctic species of Dusona Cameron (Insecta, Hymenoptera, Ichneumonidae, Campopleginae). Spixiana, supplement 29. 183 pp.
* 
* *Townes, H. T.* (1969): Genera of Ichneumonidae, Part 3 (Lycorininae, Banchinae, Scolobatinae =Ctenopelmatinae), Porizontinae =Campopleginae). — *Memoirs of the American Entomological Institute* 13: 1—307.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Насякомыя Еўропы
Катэгорыя:Біялагічныя артыкулы без ITIS
Катэгорыя:Іхнеўманіды
Солванг (Каліфорнія)

**Солванг** (, у перакладзе з дацкай ― «сонечнае поле») ― горад у акрузе Санта-Барбара штата Каліфорнія. Размешчаны ў даліне Санта-Інес. Насельніцтва горада - 6126 чалавек (перапіс 2020 года).

Солванг быў заснаваны ў 1911 годзе і атрымаў статус горада 1 мая 1985 года.

Катэгорыя:Гарады Каліфорніі
Anomaloninae

**Anomaloninae**  — падсямейства наезнікаў сямейства .

## Экалогія 
Гэтыя наезнікі з’яўляюцца эндапаразітамі лускакрылых і цвёрдакрылых насякомых.

## Сістэматыка 
Сусветная фаўна ўключае 46 родаў і каля 700 відаў, у Палеарктыцы — 26 родаў і каля 200 відаў. Фаўна Расіі уключае 16 родаў і 68 відаў наезнікаў-іхнеўманід гэтага падсямейства. Падсямейства дзеляць на дзве трыбы:  і . Першая ўключае адзіны род, а ўсе астатнія роды ўваходзяць у другую трыбу.

* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* Gauld, I. D. (1976): The classification of the Anomaloninae (Hymenoptera: Ichneumonidae). *Bulletin of the British Museum of Natural History* (Entomology) 33: 1-135.
* Townes, H. T. (1971): Genera of Ichneumonidae, Part 4 (Cremastinae, Phrudinae, Tersilochinae, Ophioninae, Mesochorinae, Metopiinae, Anomalinae (Anomaloninae), Acaenitinae, Microleptinae, Orthopelmatinae, Collyriinae, Orthocentrinae, Diplazontinae). *Memoirs of the American Entomological Institute* 17: 1-372.

## Спасылкі 
* Wasps of Africa and Madagascar

Катэгорыя:Іхнеўманіды
Вядомыя асобы Бялграда

]]
Вядомыя ўраджэнцы Бялграда:

__NOTOC__
]]
]]
]]

## А 
* Марка Абрадавіч (нар. 1991) — сербскі і чарнагорскі футбаліст.
* Дэян Айдачыч (нар. 1959) — сербскі філолаг, этналiнгвiст, літаратуразнаўца, фалькларыст.
* Нікола Анціч (нар. 1994) — сербскі футбаліст.

## Б 
* Аляксандр Беліч (1879—1960) — сербскі мовазнавец. Прэзідэнт Сербскай акадэміі навук і мастацтваў.
* Ана Брнабіч (нар. 1975) — сербскі палітык, прэм’ер-міністр Сербіі з 29 чэрвеня 2017 года.

## В 
* Нікола Васілевіч (нар. 1991) — сербскі футбаліст.
* Мілан Васіч (нар. 1980) — сербскі валейбаліст.
* Святлана Велмар-Янкавіч (1933—2014) — сербская пісьменніца.
* Аляксандр Вучыч
* Філіп Вуянавіч

## Д 
* Новак Джокавіч (нар. 1987) — сербскі тэнісіст.
* Мілена Дравіч (1940—2018) — югаслаўская і сербская актрыса тэатра і кіно.

## Ё 
* Жэлька Ёксімавіч

## І 
* Ана Іванавіч

## К 
* Воіслаў Каштуніца

## Л 
* Нікола Лекавіч
* Нікола Лукіч

## М 
* Міліца Мандзіч
* Мілан Мілуцінавіч
* Мілое Мілоевіч
* Бранка Міркавіч

## Н 
* Браніслаў Нушыч

## О 
* Уладзімір Орліч

## П 
* Міларад Павіч
* Ёсіф Панчыч
* Марка Паўлоўскі
* Пётр I Карагеоргіевіч
* Пётр II Карагеоргіевіч
* Райка Проданавіч

## Р 
* Мілан Ракіч
* Мілаш Рніч

## С 
* Лідзія Сенічар
* Марка Сіміч
* Ружыца Сокіч
* Нікола Стаянавіч
* Растка Стойкавіч

## Ш 
* Ёван Шліванчанін (нар. 1999) — сербскі баскетбаліст.
* Антун Шолян
* Марка Шчэпавіч

## Я 
* Ігар Янеў
* Стэфан Янкавіч (нар. 1993) — канадска-сербскі баскетбаліст.
Санома (горад)

**Санома** — горад у даліне Санома, акрузе Санома, Каліфорнія, ЗША. Цэнтр вінаробнай прамысловасці штата, вінаграднікі даліны Санома з’яўляюцца адным з геаграфічных рэгіёнаў марачнага вінаробства ЗША. Горад на пастаяннай аснове прымае міжнародны кінафестываль Санома. Насельніцтва горада — 10648 чалавек, з прыгарадамі — 32678 чалавек (перапіс 2010 года).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Каліфорніі
Спіс вуліц Беразіна

У гэтым спісе прыведзены бульвары, вуліцы, завулкі, паркі, плошчы, праезды, праспекты, спускі, тупікі, шасэ г. Беразіно

Вуліцы