open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Драўляныя цэрквы на поўдні Малой Польшчы

**Драўляныя касцёлы поўдня Малай Польшчы** — група гістарычна каштоўных і цікавых з архітэктурнай кропкі гледжання драўляных касцёлаў на поўдні і ўсходзе Малапольскага ваяводства (у раёне гарадоў Гарліцы, Новы Тарг і Бохня) і ў Падкарпацкім ваяводстве (раён Бжозава).

Большасць касцёлаў пабудавана ў выглядзе зруба і ў розных архітэктурных стылях, ад готыкі да рэнесансу, барока і больш сучасных стыляў. На стыль асобных збудаванняў паўплывала блізасць уніяцкай і праваслаўнай культурнай прасторы — шмат якія з ніх маюць характэрныя купалы і пабудаваны ў выглядзе грэчаскага крыжа.

Самыя раннія аб’екты былі пабудаваны ў XIV стагоддзі (найстарэйшым лічыцца касцёл у Хачаве, пабудаваны ў 1388 годзе). Касцёлы захавалісь да нашага часу ў добрым стане і лічацца другім па ўзросту зборам драўляных храмаў у Еўропе пасля нарвежскіх каркасных цэркваў.

Паколькі касцёлы з’яўляюцца вельмі каштоўнымі ў гістарычным плане, частка з ніх была ўключана ў Спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Большасць з касцёлаў уваходзіць у турыстычны маршрут маршрут малапольскай драўлянай архітэктуры.

## Цэрквы, якія ўваходзяць у Спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА 
## Касцёлы прапанаваныя да ўнясення ў Спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА 
На бягучы момант у спісе ЮНЕСКА знаходзіцца 6 з 9 касцёлаў, на якія была падана заяўка — былі абраны найстарэйшыя (гатычныя) касцёлы. У спіс не ўвайшлі наступныя аб’екты:

## Іншыя аб’екты 
Шэраг іншых аб’ектаў, якія не ўваходзяць у Спіс Сусветнай спадчыны:

## Спасылкі 
* Каталог драўляных касцёлаў, якія знаходзяцца на тэрыторыі Польшчы

## Гл. таксама 
* Драўляныя цэрквы славацкіх Карпат
* Русінскія цэрквы Славакіі

Катэгорыя:Драўляныя храмы
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Польшчы
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Малапольскага ваяводства
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Падкарпацкага ваяводства
Лука Роткавіч

**Лука Роткавіч** (; нар. , , цяпер Падгорыца) — чарнагорскі футбаліст, нападнік.

## Клубная кар’ера 
Выступаў за чарнагорскія клубы «Петравац», «Будучнаст», «Младаст» і «Морнар». У першай палове 2014 года гуляў у Ізраілі за «Макабі» з Петах-Тыквы, але не замацаваўся ў складзе і вярнуўся на радзіму. Сезон 2015 правёў у складзе казахстанскага «Акжэтпеса», з 13 галамі заняў другі радок у спісе найлепшых бамбардзіраў чэмпіянату Казахстана 2015.

У лютым 2016 года прыбыў на прагляд у беларускае «Дынама» з Мінска, у сакавіку падпісаў кантракт з клубам. 24 красавіка 2016 года забіў свой першы гол за «Дынама», калі на другой дададзенай хвіліне зраўняў лік у матчы з БАТЭ (3:3). Пазней замацаваўся ў складзе мінчан, да лета забіў 6 галоў у чэмпіянаце. У ліпені 2016 года, пасля таго як каманду ўзначаліў Сяргей Бароўскі, страціў месца ў складзе і стаў зрэдку з’яўляцца на полі, а пазней перастаў трапляць нават на лаўку запасных. Па заканчэнні сезона ў снежні 2016 года пакінуў «Дынама».

У студзені 2017 года падпісаў трохгадовы кантракт з паўднёвакарэйскім клубам «Ансан Грынерс», аднак ужо ў ліпені таго ж года пакінуў яго. У верасні 2018 года, правёўшы больш за год без каманды, зноў апынуўся ў Беларусі і далучыўся да мінскага «Промня», з якім неўзабаве падпісаў кантракт. У складзе «Промня» згуляў у пяці матчах (з іх у чатырох выхадзіў на замену), адзначыўся голам у браму мінскага «Дынама». З лістапада перастаў з’яўляцца на полі. У снежні 2018 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Прамень».

У кастрычніку 2019 года далучыўся да клуба «Абахані Лімітэд» з Бангладэш, аднак ужо ў лістападзе перабраўся ў іншы клуб з гэтай краіны — «Бангладэш Паліс», дзе гуляў да лета 2020 года, пасля чаго завяршыў прафесійную кар’еру.

## Дасягненні 
*   Срэбраны прызёр чэмпіянату Чарнагорыі: 2010/11
*   Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі: 2016

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Чарнагорыі
Катэгорыя:Ігракі ФК Петравац
Катэгорыя:Ігракі ФК Будучнаст Падгорыца
Катэгорыя:Ігракі ФК Цітаград
Катэгорыя:Ігракі ФК Морнар
Катэгорыя:Ігракі ФК Макабі Петах-Тыква
Катэгорыя:Ігракі ФК Акжэтпес
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Ансан Грынерс
Катэгорыя:Ігракі ФК Прамень Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Абахані Лімітэд Чытагонг
Катэгорыя:Ігракі ФК Бангладэш Паліс
Канун (страва)

**Кану́н** — традыцыйная беларуская абрадавая страва, з якой пачыналі памінкі.

Гатавалі з разбаўленай мёдам вады (сыты), крышанага спецыяльна спечанага прэснага каржа, гарачыкаў, булкі ці абаранкаў.

Першую лыжку адлівалі для нябожчыка. Потым удзельнікі жалобнага стала чэрпалі адну або тры лыжкі кануна з агульнай міскі, перадавалі яе па чарзе адзін аднаму, пасля чаго міску прыбіралі, тушылі памінальную свечку і працягвалі памінкі.

## Літаратура 
* Канун //  С. 9.

Катэгорыя:Беларуская кухня
Катэгорыя:Ежа ў рэлігіі
Сярэдневяковая Францыя

## Франкская дзяржава 
Першай каралеўскай дынастыяй у Франкскай дзяржаве лічацца Меравінгі (кан. V ст. — 751 год). Названая дынастыя па імені напалову легендарнага заснавальніка роду — Меравея. Найбольш вядомы прадстаўнік — Хлодвіг I (кіраваў з 481 па 511, з 486 кароль франкаў).

Хлодвіг I пачаў заваяванне Галіі. Насельніцтва Галіі звычайна называюць гала-рымлянамі, бо к таму часу галы цалкам раманізаваліся — страцілі родную мову, перанялі мову рымлян, іх культуру і нават сталі лічыць сябе рымлянамі. У 496 годзе Хлодвіг прымае хрысціянства. Пераход у хрысціянскае веравызнанне дазволіў Хлодвігу атрымаць уплыў і ўладу над гала-рымскім насельніцтвам. Тым больш, што цяпер у яго была магутная падтрымка — духавенства. Хлодвіг рассяляў сваіх воінаў невялікімі пасёлкамі па ўсёй Галіі, каб яны атрымалі магчымасць збіраць даніну з мясцовага насельніцтва. Гэта прывяло да зараджэння класа феадалаў. Жывучы сярод гала-рымлян і маючы з імі пастаянныя зносіны, франкі паступова раманізаваліся, пераходзілі на мову мясцовага насельніцтва.

У V—VI стагоддзях практычна ўся тэрыторыя Галіі (цяперашняй Францыі) апынулася пад уладай франкаў. Пад уладай каралёў з дынастыі Меравінгаў апынуліся і франкі, якія засталіся ў Германіі. Сталіцай Меравінгаў з 561 года быў Мец. Апошнім прадстаўніком Меравінгаў лічыцца Хільдэрык III (кіраваў з 743 па 751, памёр у 754). З 751 года Франкскай дзяржавай кіравалі Каралінгі. Нягледзячы на тое, што яны з 800 года называліся рымскімі імператарамі, сталіцай Каралінгаў быў горад Ахен.

## Заходне-Франкскае каралеўства 
Імперыя франкаў распалася на тры часткі ў 843 годзе. Вердэнскі дагавор, які стварыў Заходне-Франкскае каралеўства, аддзяліў ад тэрыторыі ранейшай Галіі ўсю ўсходнюю частку, ад вусцяў Рэйна да вусцяў Роны, якая склала вузкую паласу паміж Заходне-Франкскім каралеўствам і Усходне-франкскім каралеўствам (Германіяй), але населеную ў значнай меры раманскім племенем. Тут хутка ўтварылася два каралеўствы: Латарынгія на поўначы і Бургундыя на поўдні.

## Францыя пры Капетынгах 
## Зноскі 
## Літаратура 
* Францыя. Гісторыя //  С. 466.

## Спасылкі
Свята-Пакроўская царква (Ласіца)

**Свята-Пакроўская царква** — праваслаўны храм у в. Ласіца Пастаўскага раёна Віцебскай вобласці.

## Гісторыя 
Знаходзіцца на паўднёва-заходняй ускраіне вёскі. Пабудавана ў пачатку 20 ст. з цэглы і бутавага каменю.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. У аснове кампазіцыі храма падоўжны прамавугольны ў плане аб’ём пад двухсхільным дахам, які па цэнтры завершаны цыбулепадобным купалам на васьмігранным барабане. Да франтальнага фасада далучана вежа-званіца, якая складаецца з 2 ніжніх чатырохгранных і верхняга васьміграннага ярусаў, шацёр якіх завершаны макаўкай. Арачны ўваходны праём аформлены 2-пілонным парталам з трохвугольным шчытом. Са старажытнарускага царкоўнага дойлідства ўнесены кілепадобныя ліштвы арачных праёмаў званіцы. Рытм бакавых працяглых фасадаў ствараюць прамавугольныя аконныя праёмы і лапаткі ў прасценках. Архітэктурна-дэкаратыўны эфект дасягаецца кантрасным спалучэннем атынкаваных і пабеленых элементаў дэкору з паліхромным фонам бутавай муроўкі сцен.

## Інтэр’ер 
Абразы «Маці Божая на змеі» (канец 18 ст.), «Маці Божая з дзіцем» (мяжа 18 — 19 ст.).

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Ласіца (Дунілавіцкі сельсавет)
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Пастаўскага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Храмы Полацкай і Глыбоцкай епархіі
Ысыах

**Ысыах** () — свята лета. Уяўляе сабою вяснова-летняе свята ў гонар божышчаў айыы і адраджэння прыроды, якое суправаджаецца абрадам маленняў, багатым пачастункам і кумысапіццём, танцамі, народнымі гульнямі, коннымі скокамі, спаборніцтвамі моцных і спрытных.

## Святкаванне 
Якуцкі ысыах — самае галоўнае свята ў Якуціі. Слова ысыах даслоўна можна перавесці як «багацце», злучана з культам сонечных божышчаў, з рэлігійным культам урадлівасці. Традыцыйна ысыах святкавалася ў дзень летняга сонцастаяння — 21 чэрвеня. 

У даваенны час ысыах праводзілася як і пакладзена 22 чэрвеня — у дзень летняга сонцастаяння. Пасля вайны, па маральна-этычных меркаваннях (дата ысыах супала з пачаткам Вялікай Айчыннай Вайны 22 чэрвеня 1941 г.) ысыах стала праводзіцца ў перыяд паміж 10 чэрвеня і 25 чэрвеня, у залежнасці ад улуса, графіка выходных дзён, мясцовых пераваг і г.д.

## Гісторыя 
Даследчыкі лічаць, што прарадзімай летняга кумыснага свята з'яўляюцца стэпы Цэнтральнай Азіі. Элементы якуцкага свята маюць падобныя рысы з летнімі святамі цюркскіх народаў: тувінцаў, алтайцаў, татар, башкір і інш. У якутаў захавалася старажытная традыцыя, характэрная для скатаводнічкіх народаў — дзяліць год на дзве паловы, а сам ысыах з'яўляўся адмысловай мяжой паміж старым і новым, мінулым і будучым.

Першыя пісьмовыя сведчанні заходніх даследнікаў можна сустрэць у дзённікавых запісах галандскага вандроўніка І. Плёса, што праязджаў праз Сібір у Кітай у канцы XVII стагоддзя. Ён адзначаў, што гэта свята спраўляецца з вялікай урачыстасцю: якуты разводзяць вогнішчы і падтрымваюць іх на працягу ўсяго свята.

Падчас урачыстасцяў, што ўвасабляюць пачатак лета і абуджэнне прыроды, тут прынята ўспамінаць продкаў і іх звычаі. Этнограф Кацярына Раманава лічыць, што для якутаў падобнае свята не простае нагода павесяліцца. «У Якуціі вельмі доўгая зіма, — кажа яна. — І адзіная магчымасць сустрэцца ўсім родам — гэта тут».

## Гл. таксама 
* Асуахай

## Літаратура 
* Людям о людях. Лица Якутии. Республиканская газета, № 1, 23 июня 2007 г.

## Спасылкі 
* Ысыах — якутский национальный праздник 
* Список литературы о празднике Ысыах на сайте «Орто Дойду» 
* Журнал «ИЛИН», № 3 (50), 2006  Содержит посвященные Ысыаху статьи Е. Н. Романовой и других авторов.

Катэгорыя:Святы Расіі
Царква (Кухцічы)

**Царква** — колішні праваслаўны храм у вёсцы Кухцічы Уздзенскага раёна Мінскай вобласці. Знаходзілася на могілках.

## Гісторыя 
Пабудавана ў канцы 19 ст. (да 1897) з дрэва. З 2012 г. не існуе.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства. Вырашана прамавугольным зрубам, да якога далучана двух’ярусная чацверыковая званіца-прытвор з галоўкай над шатром і прамавугольная апсіда пад самастойным двухсхільным дахам і бакавымі рызніцамі. Двухсхільны дах асноўнага аб’ёму над алтарнай часткай завершаны цыбулепадобным купалам з каваным крыжам. Прамавугольны ўваходны партал адзначаны двухслуповым пад двухсхільнай навіссю ганкам. Вертыкальна ашаляваныя фасады члянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў простых ліштвах (у апсідзе квадратнымі).

## Інтэр’ер 
Унутры апсіда вылучана 1-ярусным блакітным іканастасам з фігурным франтонам у завяршэнні.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Колішнія праваслаўныя храмы Мінскай вобласці
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Уздзенскага раёна
Катэгорыя:Кухцічы
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Саха акадэмічны тэатр імя П. А. Аюнскага

**Саха акадэмічны тэатр імя П. А. Аюнскага** () — галоўны тэатр Рэспублікі Саха (Якуція), які ставіць драматычныя спектаклі на мове саха.

## Гісторыя 
У 1920 годзе ў Якуцку пры стварэнні тэатра былі створаны дзве трупы: руская і якуцкая. У 1925 годзе трупа стала асобным тэатрам. Днём яго стварэння лічыцца дзень першай прэм'еры — пастаноўкі камедыі аднаго з заснавальнікаў якуцкай мастацкай літаратуры М. Д. Няўстроева «Куһаҕан тыын» (*Злы дух*) — 17 кастрычніка.

Першым дырэктарам тэатра быў паэт і драматург Анемпадыст Сафронаў-Алампа. Рэжысёрам быў Дзмітрый Дзмітрыевіч Большев, арганізатар Вілюйскага самадзейнага тэатра. Першым прафесійным рэжысёрам з'яўляецца працавалы ў 1933—1958 гг. С. А. Грыгор'еў, выпускнік ГІЦІСа.

У 1960—1970 гадах тэатр узначальваў Фядот Патапаў. У гэтыя гады тэатр паставіў свае класічныя спектаклі.

З 1983 па 2010 гады мастацкім кіраўніком і вядучым рэжысёрам тэатра працаваў Андрэй Барысаў.

У 1934 годзе тэатру было прысвоена імя выбітнага якуцкага паэта, драматурга і дзяржаўнага дзеяча Якуціі Платона Аюнскага.

У 1990 годзе тэатр быў афіцыйна пераназваны ў *Саха тэатр імя П. А. Аюнскага*.

У 1995 годзе тэатру прысвоена званне акадэмічны і з гэтага часу ён стаў называцца як *Саха акадэмічны тэатр імя Платона Аляксеевіча Аюнскага*.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Тэатры Расіі
Катэгорыя:Акадэмічныя тэатры
Катэгорыя:Якуцк
Катэгорыя:З’явіліся ў 1925 годзе
Катэгорыя:1925 год у Расіі
Велестынліс Рыгас

**Велестынліс Ры́гас** (), або **Рыгас Ферэас** (; сапраўднае імя **Антоніяс Кірыязіс**, ; каля 1757, г. , Грэцыя — ) — адзін з заснавальнікаў грэчаскага нацыянальна-вызваленчага руху супраць турэцкага панавання, паэт. Ідэі Рыгаса былі ўспрыняты дзеячамі «Філікі этэрыі» (1814—1821). Грэчаскі народ шануе Рыгаса як нацыянальнага героя.

## Біяграфія 
Скончыў вучылішча ў Фесаліі, быў народным настаўнікам. З 1774 года жыў у Стамбуле, каля 1782—1796 гг. — у Валахіі. У 1796—1797 гадах заснаваў у Вене тайнае грэчаскае рэвэвалюцыйнае таварыства «Этэрыя». Выступаў за аб'яднанне ўсіх балканскіх народаў для барацьбы супраць турэцкага панавання, прапаноўваў план стварэння дэмакратычнай «Грэчаскай рэспублікі» на тэрыторыі Балканскага паўвострава і Малой Азіі.

У снежні 1797 года пры вяртанні ў Грэцыю арыштаваны аўстрыйскай паліцыяй і выдадзены турэцкім уладам. Пакараны смерцю ў Бялградзе.

## Творчасць 
Мужнай лірыцы Рыгаса (вершы «Усход і Захад», «Палымяны гімн») уласцівы патрыятызм, антытурэцкая скіраванасць.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Грэчаскамоўныя паэты
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Грэцыі
Катэгорыя:Навагрэчаскае Асветніцтва
Катэгорыя:Пакараныя смерцю
Катэгорыя:Паэты Грэцыі
Катэгорыя:Нацыянальныя героі
Паліспаст

**Паліспа́ст** ( ад  — які нацягваецца многімі вяроўкамі) — грузападымальнае прыстасаванне з некалькіх рухомых і нерухомых блокаў, што агінаюцца канатам (тросам, вяроўкай). Дае значны выйгрыш у сіле. Выкарыстоўваецца як рабочы орган у , а таксама самастойна на  і мантажных пляцоўках. Пры неабходнасці паліспаст аб’ядноўваюць з лябёдкай.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Альпінізм
Катэгорыя:Горны турызм
Катэгорыя:Пад’ёмныя механізмы
Катэгорыя:Пад’ёмна-транспартныя машыны
Рулёва (пасёлак)

**Рулё́ва**  (, ) — былы пасёлак у Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіў у склад Слабада-Кучынскага сельсавета.

## Гісторыя 
Перад Другой сусветнай вайной 11 двароў, 26 жыхароў. У лютым 1943 года падчас карнай аперацыі «Erntefest» нямецка-фашысцкія захопнікі спалілі вёску і загубілі 22 жыхары. Да 8 чэрвеня 1963 года вёска ўваходзіла ў склад Пясочанскага сельсавета. Існавала да 1976 года. Скасавана 17 чэрвеня 1983 года.

Памяць пра загінулых жыхароў Рулёва ўвекавечана ў мемарыяльным комплексе «Хатынь». Успаміны жыхаркі вёскі Л. І. Кубрак выкарыстаны складальнікамі кнігі «Я з вогненнай вёскі…».

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Рыгоравіч Афяроўскі (нар. 1937) — беларускі пісьменнік

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Памяць. Капыльскі раён. — Мн.: «Беларуская навука», 2001. — 638 с.

Катэгорыя:Населеныя пункты паводле алфавіта
Катэгорыя:Былыя населеныя пункты Капыльскага раёна
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Паніхіда

**Паніхі́да** ( — усяночная) — хрысціянская царкоўная служба па нябожчыку, а таксама ў . Існуюць таксама  ў памяць пра ўсіх памерлых. Грамадзянская паніхіда — агульны сход тых, хто прыйшоў на пахаванне, прысвечаны памяці памерлага; жалобны мітынг каля труны ( з прахам) з развітальнымі прамовамі перад пахаваннем.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Культ продкаў
Катэгорыя:Праваслаўнае набажэнства
Катэгорыя:Пахавальныя традыцыі
Рулёва

* Рулёва — былы пасёлак у Капыльскім раёне Мінскай вобласці
* Ларыса Рулёва (нар. 1952) — беларускі мастак
Абаранкі

**Абара́нкі** — хлебабулачныя вырабы з абварнога цеста ў выглядзе кольцаў рознай велічыні. Называлі і абваранкамі (ад «абварыць»).

## Варыяцыі 
### Абаранак 
Упершыню пачалі рабіць абаранкі ў Смаргоні (цяпер Беларусь), потым яны сталі вядомыя ў многіх (пераважна славянскіх) народаў. Напрыклад, вядомы кракаўскія абаранкі, якія былі мяккімі ўнутры, што адрознівала іх ад звычайных абаранкаў  Славіліся янаўскія, бешанковіцкія, полацкія, мірскія і іншыя абаранкі. Аб смаргонскіх абаранках пісаў у другой палове XIX ст. Адам Кіркор. У 1930-х гг. у Смаргоні налічалася 60 пекараў. Вытворчасць апошніх былі традыцыйным пачастункам на фэсце Святога Казіміра ў Вільні.

Абаранкі ўжываліся і для гатавання кануна.

### Бэйгл 
Разам з тым, існуе і габрэйскі варыянт —  бейгл (ідыш ‏בייגל‏) На сённяшні дзень, сусветна вядомымі з'яўляюцца варыянты з Нью-Ёрка і Манрэаля.

Манрэальскі варыянт утрымлівае солад і цукар без солі. Варыцца ён у падсалоджанай мёдам вадзе, а выпякаецца ў печы на дровах. Таксама выкарыстоўваюцца зерне мака або кунжута для «чорнага» і «белага» варыянтаў. 
Нью-ёркскі варыянт утрымлівае соль і солад. Варыцца ў звычайнай вадзе перад выпяканнем у звычайнай печы. У выніку, гэты варыянт робіцца мяккім з вільготнай коркай, а манрэальскі — меншы па памеру, з вялікай дзіркай, але хрумсткі і салодкі.

Існуюць варыянты:

* чыкагскі: варыцца на пару перад выпяканнем;
* лонданскі: больш грубы і з пузыркамі ад воздуху.

### Сушкі 
У якасці інгрэдыентаў для сухіх мальенькіх сушак выкарыстоўваецца мука (звычайна, пшанічная), яйка, соль ,вада, а таксама дабаўкі ў залежнасці ад рэцэпту. Пасля, цеста наразаюць на тонкія (не болей 1 см.) палоскі, скручваюць у кола і кідаюць у кіпяток. Праз 5 хвілін выраб дастаюць і пакідаюць у духоўку запякацца, пры гэтым, сушкі высушваюцца больш чым абаранкі. Пры прыгатаванні сушкі можна дадаць мак, кунжут, ванілін ці арэхавую муку.

### Кракаўскія абаранкі 
Вядомы з часоў кіравання Ягайлы. У запісах прыдворных за 2 сакавіка 1394 г. напісана: 

«*Dla królowej pani pro circulis obrzanky 1 grosz*» (з польск. — «Для каралевы на абаранкі 1 грош»).

Кракаўскі абаранак мае форму авала ці кола і складаецца з двух ці трох палосак дражджавога цеста, скручаных у спіраль. Традыцыйна, мае дыяметр 12-17 см. і таўшчыню 2-4 см. Мае вагу 80-120 грам. Паверхня абаранка можа быць як гладкай, так і шарахаватай.

Абаранак пасыпаецца рознымі дабаўкамі — зеляніна, папрыка, сыр, цыбуля, мак, кунжут, кмен, лён.

## Ужыванне 
Абаранак, праз цвёрдасць, звычайна ўжываецца з напоем. У Расіі абаранкі прынята есці з гарбатай. Існуе варыянт ужывання з малаком. Напрыклад у Літве і на тэрыторыі Беларусі абаранкі ламалі на кавалкі і кідалі ў малако. Змочаныя кавалкі абаранка змякчаліся, што спрашчала ўжыванне цвёрдых абаранкаў.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Беларуская кухня
Катэгорыя:Славянская кухня
Катэгорыя:Хлебабулачныя вырабы
Катэгорыя:Руская кухня
Асуахай

**Асуахай** — традыцыйны карагодны кругавы танец якутаў. Падчас яго людзі, якія танцуюць, узяўшы адзін аднаго за рукі перамяжоўваюцца з нагі на нагу рухаючыся ў марудлівым тэмпе. Тэмп руху нясталы, рэгулюецца вядоўцам і паскараецца на прыпеве. У карагодзе прысутнічае вядоўца (осуохайдьыт), у чые абавязкі ўваходзіць выкананне песень і рэгуляванне тэмпу руху карагода.

У 2012 годзе на нацыянальным свяце якутаў ысыах быў усталяваны рэкорд Гінэса па колькасці людзей якія адначасна выконваюць танец.

## Спасылкі 
* Семантика основных движений якутского хороводного танца осуохай

Катэгорыя:Карагодныя танцы
Масявічы (Капыльскі раён)

**Масявічы** — колішняя вёска Бабаўнянскага сельсавета Капыльскага раёна Мінскай вобласці Беларусі.

## Гісторыя 
Перад Другой сусветнай вайной у вёсцы 32 двары, 138 жыхароў. У лютым 1943 года падчас карнай аперацыі «Erntefest» нямецка-фашысцкія захопнікі знішчылі вёску разам з жыхарамі (130 чалавек). Пасля вайны паселішча не аднавілася.

Памяць вёскі ўвекавечана ў мемарыяльным комплексе «Хатынь».

Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Адукацыя ў Грэцыі

— нацыянальная акадэмія Грэцыі і найвышэйшая навукова-даследчая ўстанова ў краіне.]]
Грэкі маюць даўнюю традыцыю навучання ў *пайдэі* (адукацыі). Пайдэя была адной з самых галоўных сацыяльных каштоўнасцяў у грэчаскім і эліністычным свеце, а першая еўрапейская установа, падобная на ўніверсітэт, з'явілася ў 5 стагоддзі ў Канстанцінопалі і эксплуатавалася ў розных формах да 1453 года, калі горад захапілі войскі Асманскай імперыі. Універсітэт у Канстанцінопалі быў першай свецкай установай вышэйшай адукацыі ў хрысціянскай Еўропе, паколькі там не вучылі рэлігійным навукам, і першым універсітэтам у свеце, улічваючы першапачатковы сэнс універсітэта як карпарацыі студэнтаў.

Неабавязковую сярэднюю адукацыю, згодна з адукацыйнай рэформай 1997 года, можна атрымаць у двух тыпах адукацыйных устаноў: агульным ліцэі (з 1997 называліся , у 2006 годзе перайменаваны на ) і ўстановах прафесійна-тэхнічнай адукацыі ( — тэхнікумах). Працягласць навучання ў агульным ліцэі складае 2 ці 3 гады з атрыманнем узроўню сярэдняй адукацыі А, у тэхнікуме — 3 гады з атрыманнем узроўню адукацыі Б. Атэстат агульнага ліцэя толькі сведчыць аб завяршэнні курса сярэдняй адукацыі, атэстат тэхнікума ўзроўню Б дае права працаўладкавання па спецыяльнасці. Пры гэтым захоўваецца магчымасць узаемнага пераходу навучэнцаў з адной установы ў іншае. Адукацыйнымі установамі неабавязковай сярэдняй адукацыі таксама з'яўляюцца інстытуты прафесійнай падрыхтоўкі (), якія прадастаўляюць афіцыйную, але некласіфікаваную адукацыю, паколькі яны прымаюць як выпускнікоў гімназій, так і ліцэяў.

Згодна з дзеючай Канстытуцыі Грэцыі (арт. 16.8), заснавання недзяржаўных вышэйшых навучальных устаноў у краіне забаронена. Дзяржаўную вышэйшую адукацыю можна атрымаць ва ўніверсітэтах і інстытутах тэхнічнай адукацыі (). Паступіць у іх можна па выніках экзаменаў пасля другога ці трэцяга класа ліцэя. Акрамя таго, ва ўзросце 22 поўных гадоў у выніку лёсавання можна стаць студэнтам Грэчаскага адкрытага універсітэта. Навучальны год ва ўніверсітэтах працягваецца ў Грэцыі з 1 верасня па 21 чэрвеня, у той час як уласна выкладанне пачынаецца 11 вересня і заканчваецца 15 чэрвеня. На працягу года існуюць канікулы, прымеркаваныя да Калядным святах і Вялікадня, сумарная працягласць якіх не перавышае 4 тыдняў.

Сярод самых прэстыжных універсітэтаў Грэцыі: Нацыянальны ўніверсітэт імя Кападыстрыі, Афінскі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт, Фесаланікійскі ўніверсітэт Арыстоцеля, Афінскі ўніверсітэт эканомікі і бізнесу, Афінскі аграрны ўніверсітэт, Афінская школа мастацтваў, Універсітэт «Пантэон», Універсітэт Пірэя, Універсітэт Цэнтральнай Грэцыі, Універсітэт Македоніі (Гл. таксама пералік інстытутаў тэхнічнай адукацыі).

## Крыніцы
Геаграфія Грэцыі

**Грэцыя** — краіна ў Паўднёвай Еўропе, размешчаная на скрыжаванні Еўропы, Азіі і Афрыкі. Краіна мае сухапутныя межы з Албаніяй на паўночным захадзе, Паўночнай Македоніяй і Балгарыяй на поўначы і Турцыяй на паўночным усходзе. Грэцыя складаецца з дзевяці геаграфічных рэгіёнаў: Македоніі, Цэнтральнай Грэцыі, Пелапанеса, Фесаліі, Эпіра, Эгейскіх астравоў (у тым ліку Дадэканеса і Кікладаў), Фракіі, Крыта і Іанічных астравоў. На ўсходзе краіна абмываецца Эгейскім морам, на захадзе — Іанічным морам, а на поўдні — Міжземным морам. Грэцыя мае самую доўгую берагавую лінію на беразе Міжземнага басейна і адзінаццатую па даўжыні берагавую лінію ў свеце, даўжыня якой складае 13,676 кіламетраў. Краіна складаецца з вялікай мацерыковай часткі і двух дадатковых паўвостраваў: Халкідыкі і Пелапанес, якія аддзелены ад мацерыка Карынфскім перашыекам. Грэцыя ўключае ў сябе велізарную колькасць астравоў, як буйных, такіх як Крыт, Эўбея, Родас і Корфу, так і груп дробных, такіх як Дадэканес і Кіклады. Восемдзесят працэнтаў тэрыторыі Грэцыі займае гарыстая мясцовасць, самая высокая кропка краіны — гара Алімп, вышыня якой складае 2,917 метраў.
Абасы

**Абасы́**, або **абаасы** — злыя духі у якуцкай міфалогіі; маюць аблічча чалавека ростам з лістоўніцу або аднаногай, аднарукай, аднавокай пачвары. Усё шкоднае і агіднае створана абасы. Яны спакушаюць і падбухторваюць людзей на злачынствы, насылаюць на іх бедствы і хваробы. 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Якуцкая міфалогія
Катэгорыя:Духі
Нацыянальная опера Грэцыі

**Нацыянальная опера Грэцыі** ( - Нацыянальная лірычная сцэна) — дзяржаўны тэатр, які знаходзіцца ў Афінах на вуліцы Харылааса Трыкупіса. Кіраванне тэатрам ажыццяўляе непасрэдна Міністэрства культуры Грэцыі, Саветам папячыцеляў і мастацкім дырэктарам.

## Гісторыя заснавання 
У канцы 1880-ых гадоў першая грэчаская опера была прадстаўлена старым тэатрам Букура ў Афінах. Паміж 1888 і 1890 годам грэчаская опера гарстралявала па рэгіёнам света, ддзе жылі шматлікія грэчаскія дыяспары, у прыватнасці ў Егіпце, Турцыі і Румыніі з операмі Моцарта, Даніцэті, Беліні.

У 1924 годзе пасля гастроляў у ЗША і канчатковага замацавання як выдатнай кулурнай установы у Грэцыі і заграніцай, грэчаскі ўрад пачаў аказваць падтрымку тэатру. Ужо ў 1939 годзе была афіцыйна заснавана Нацыянальная опера Грэцыі пад кіраўніцтвам Косціса Бесціаса, а з 1944 года опера дзейнічала як аўтаномная арганізацыя ў яе цяперашнім выглядзе.

У перыяд з 1982 па 1986 год членам савета дырэктараў нацыянальнай оперы быў значны новагрэчаскі празаік Меніс Кумантарэас.

## Сучасны этап 
Нацыянальная опера нясе адказнасць за шырокае кола мерапрыемтсваў, між іншым за прэзентацыі оперных спектакляў, балетных пастановак, спецыяльныя прэзентацыі оперных і балетных спектакляў для дзяцей. Тэатр арганізуе нацыянальны архіў музыкі, музыкальныя бібліятэкі і музей уластна Нацыянальнай оперы Грэцыі, экспануе касцюмы, партытуры і шмат якія іншыя рэчы са спектакляў тэатра. Трупа тэатра гастралюе як у Грэцыі, та і за межамі краіны.

Свае пастаноўкі Нацыянальная опера паказвае на трох сцэнах:

* Тэатр Алімпія, цэнтральная сцэна якога носіць імя Марыі Калас;
* Тэатр Акропаль мае *Новую сцэну* і *Дзіцячую сцэну*, у асноўным паказвае аперэты і спктаклі для дзяцей;
* Лірычная сцэна - эксперыментальная тэатральная студыя.

Нядаўна фонд Стаўраса Ніархасома абвясціў, што будзе фінансаваць будаўніцтва новага тэатра для Нацыянальнай оперы, а таксама парка ў раёне Фалірон.

## Хор і балет 
Хор Нацыянальнай оперы існуе з 1939 года і складаецца з прафесійных спевакоў. У дадатак да асноўных оперных твораў рэпертуар оперы ахоплівае шырокае кола твораў грэчаскіх кампазітараў, аперэт, араторый і рэлігійных музычных твораў.

У дадатак да стандартнага класічнага і рамантычнага рэпертуара, візітнай карткай Нацыянальнай оперы Грэцыі з'яўляецца сучасны грэчаскі танец. Пры падтрымцы дзяржавы, сёння балетная трупа мае сваю ўластную рэпетыцыйную студыю. Асабліва важны ўклад у развіццё балета ў Нацыянальнай оперы ГРэцыі зрабіла харэограф, ураджэнка СССР, Таццяна Мамакі.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Тэатры, заснаваныя ў 1939 годзе
Катэгорыя:Тэатры Афін
Катэгорыя:Оперныя тэатры Грэцыі
Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Лахва)

**Свята-Раства-Багародзіцкая царква** — праваслаўны храм у в. Лахва Лунінецкага раёна Брэсцкай вобласці.

## Гісторыя 
Знаходзіцца непадалёк ад цэнтра вёскі, каля р. Смердзь. Пабудавана ў 1889 г. з цэглы на месцы фундаванага князем Радзівілам касцёла 17 ст.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Планіровачна развіта па падоўжнай восі. Галоўнае месца займае кубападобны асноўны 5-купальны аб'ём, да якога з усходу далучаецца паўкруглая апсіда з 2 бакавымі рызніцамі, з заходу — невялікі бабінец і масіўная званіца. Аб'ёмна-прасторавая кампазіцыя створана на кантрасце высокай чатырох'яруснай (2 васьмерыкі на 2 чацверыках) шатровай званіцы і ніжэйшых храмавых аб'ёмаў. Апрацоўка фасадаў багатая — высокія двух'ярусныя карнізы, прафіляваныя паясы, какошнікі, перспектыўныя парталы.

### Інтэр’ер 
 МСБК НАН]]
У інтэр'еры знаходзяцца абразы 17 — 18 ст.: «Іаан Златавуст», «Уваскрасенне — сашэсце ў пекла», «Маці Божая Адзігітрыя», «Спас» (17 ст.), драўляная скульптура «Укрыжаванне» 19 ст.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Лахва (Лунінецкі раён)
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Лунінецкага раёна
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў псеўдарускім стылі
Катэгорыя:Храмы Найсвяцейшай Дзевы Марыі
Катэгорыя:Храмы Пінскай і Лунінецкай епархіі
Катэгорыя:1889 год у Беларусі
Свята-Мікалаеўская царква (Лаша)

**Свята-Мікалаеўская царква** — праваслаўны храм у в. Лаша Гродзенскага раёна. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі.

## Гісторыя 
Пабудавана ў 1862 годзе на бутавым цокалі былога прыходскага храма з дрэва разабранага свіслацкага францысканскага касцёла. Абнесена бутавай агароджай з двух’яруснай брамай-званіцай без вызначанай архітэктурна-стылёвай трактоўкі.

## Архітэктура 
Да сярэдзіны XIX стагоддзя антычная класіка ў праваслаўным царкоўным будаўніцтве саступіла месца рэтраспектыўна-рускаму стылю, таму ад пачатковага праекта будынка, складзенага павятовым камотнікам Станкевічам у чэрвені 1853 годзе ў стылі класіцызму, з калонным порцікам і строгім рытмам праёмаў, засталася толькі яго прасторавая аснова: прамавугольны ў плане аб’ём, накрыты двухсхільным дахам з вальмай над алтарнай часткай, якая завершана шлемападобнай галоўкай. Порцік, які планаваўся з боку галоўнага фасада, заменены амаль квадратнай у плане двух’яруснай званіцай, завершанай чатырохгранным шатром з цыбулепадобнай галоўкай. Захаваліся асобныя элементы класіцызму: высокія прамавугольныя аконныя праёмы, дэкарыраваныя фігурнымі сандрыкамі, вуглы, умацаваныя пілястрамі, арнаментальная разьба ў дэкоры франтона.

## Інтэр’ер 
У інтэр'еры 8 драўляных калон дзеляць аб’ём храма на 3 плоскаперакрытыя нефы, цэнтральны з якіх працягнуты ў аднапрастольную алтарную частку, адгароджаную ад малітоўнай залы іканастасам. Хоры аддзелены балюстрадай.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Гродзенскага раёна
Катэгорыя:Лаша
Катэгорыя:Храмы Гродзенскай і Ваўкавыскай епархіі
Катэгорыя:1862 год у Беларусі
Эканоміка Грэцыі

**Эканоміка Грэцыі** з’яўляецца 44-й па велічыні ў свеце з намінальным валавым унутраным прадуктам (ВУП) у $238 мільярдаў у год. Апроч таго, яна займае 53-е месца ў свеце паводле парытэта пакупніцкай здольнасці з $286 мільярдаў у год. Па стане на 2015 год, Грэцыя з’яўляецца 15-й эканомікай з 28-мі краін Еўрапейскага Саюза. Дзяржава займае 38-е і 44-е месцы ў свеце з $18,064 і $26,449 па намінальным ВУП на душу насельніцтва і па парытэце пакупніцкай здольнасці на душу насельніцтва адпаведна.

Грэцыя з’яўляецца развітой краінай з эканомікай, заснаванай на сферы паслуг (82,8 %) і прамысловасці (13,3 %). У 2015 годзе сельскагаспадарчы сектар склаў 3,9 % ад агульнага аб’ёму вытворчасці. Важнымі галінамі прамысловасці з’яўляюцца турызм і суднаходства. З 18 мільёнамі турыстаў у 2013 годзе па наведвальнасці Грэцыя заняла сёмае месца ў Еўрапейскім Саюзе і 16-е месца ў свеце. Гандлёвы флот Грэцыі з’яўляецца самым буйным у свеце з 15 % сусветнага дэдвейта па стане на 2013 год. Павелічэнне попыту на міжнародныя марскія перавозкі паміж Грэцыяй і Азіяй прывяло да беспрэцэдэнтных інвестыцый у суднабудаўнічую прамысловасць.

Краіна таксама з’яўляецца важным вытворцам сельскагаспадарчай прадукцыі ў рамках Еўрапейскага Саюза. Грэцыя мае найбуйнейшую эканоміку на Балканскім паўвостраве і з’яўляецца галоўным рэгіянальным інвестарам. Яна з’яўляецца важным гандлёвым партнёрам Албаніі, Балгарыі, Румыніі, Сербіі і Паўночнай Македоніі. Грэчаская тэлекамунікацыйная кампанія «OTE» стала важным гандлёвым партнёрам у былой Югаславіі і іншых балканскіх краінах.

Грэцыя стала адной з краін-заснавальніц арганізацыі эканамічнага супрацоўніцтва і развіцця (АЭСР) і арганізацыі чарнаморскага эканамічнага супрацоўніцтва (АЧЭС). Краіна далучылася да арганізацыі, якая сёння з’яўляецца Еўрапейскім Саюзам у 1981 годзе, а ў 2001 годзе прыняла еўра ў якасці нацыянальнай валюты, замяніўшы грэчаскую драхму па курсе 340,75 драхмаў за еўра. Апроч таго, Грэцыя з’яўляецца членам Міжнароднага валютнага фонда і Сусветнай гандлёвай арганізацыі.

Другая сусветная вайна (1939—1945) спустошыла эканоміку краіны, але высокі ўзровень эканамічнага росту з 1950 па 1980 гады быў названы «грэчаскім эканамічным цудам». З 2000 года Грэцыя перажывала высокія тэмпы росту ВУП, якія перавышалі сярэдні ўзровень у Еўразоне і дасяглі свайго піку на ўзроўні 5,8 % у 2003 годзе і 5,7 % у 2006 годзе. Пасля наступнай Вялікай рэцэсіі і даўгавога крызісу ў Грэцыі, які знаходзіўся ў цэнтры ўвагі ў рамках Еўрапейскага даўгавога крызісу, эканоміка пайшла на спад, а тэмпы росту рэальнага ВУП складалі −0,3 % у 2008 годзе, −4,3 % у 2009 годзе, −5,5 % у 2010 годзе, −9,1 % у 2011 годзе, −7,3 % у 2012 годзе і −3,2 % у 2013 годзе. У 2011 годзе дзяржаўны доўг краіны дасягнуў €356 мільярдаў (172 % ад намінальнага ВУП). Пасля перамоваў аб найбуйнейшай рэструктурызацыі доўгу ў гісторыі з прыватным сектарам Грэцыя знізіла пазыковую нагрузку да €280 мільярдаў (137 % ад ВУП), а таксама дасягнула росту рэальнага ВУП на 0,7 % у 2014 годзе пасля шасці гадоў рэцэсіі, але ў 2015 годзе эканоміка краіны зноў пайшла на спад.
Свята-Мікалаеўская царква (Лебяда)

**Свята-Мікалаеўская царква** — праваслаўны храм у в. Лебяда Лідскі раён Гродзенскай вобласці.

## Гісторыя 
Пабудавана каля 1870(99?) г. з цэглы. Была прыпісной да Ражджаства-Багародзіцкай царквы ў в. Голдава.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры сінадальнага накірунку рэтраспектыўна-рускага стылю. Вырашана па кананічнай чатырохчасткавай падоўжна-восевай кампазіцыі: прытвор-званіца, трапезная, кубападобная малітоўная зала, паўкруглая апсіда. Шацёр васьмерыковага яруса званіцы завершаны макаўкай, шатровы дах малітоўнай залы — цыбулепадобнай галоўкай. Фасады расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі з руставанымі броўкамі, 3 уваходы аформлены кілепадобнымі парталамі.

## Інтэр’ер 
У інтэр'еры апсіда і прытвор адкрыты ў малітоўную залу шырокімі арачнымі прасветамі, апсіда вылучана драўляным чатырох’ярусным іканастасам.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.
* Лаўрэш Леанід. Прыход у Лебядзе // Лідскі Летапісец. 2020. № 2(90). С. 31–45. // на pawet.net

## Спасылкі 
* 
* 
* Парафіяне Лебёдскай грэка-каталіцкай цэрквы, 1829 г. // на pawet.net
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Лідскага раёна
Катэгорыя:Лебяда (Лідскі раён)
Катэгорыя:Храмы Лідскай епархіі
Палімпсест

[thumb|250px|Фрагмент «[Яфрэмаў кодэкс|Яфрэмава кодэкса» з Евангеллем паводле Матфея, 20:16—23. Французская нацыянальная бібліятэка.]]
**Палімпсе́ст** (, ад  — зноў +  — саскрабаю) — рукапіс на пісчым матэрыяле, з якога сцёрты або змыты першапачатковы тэкст. У антычнасці палімпсесты існавалі на папірусах, пазней пашыраны на пергаміне. Змест змытых тэкстаў сведчыць, што палімпсесты пераважна мелі літургічны характар. Гэты факт абвяргае думку пра наўмыснае знішчэнне царквой ератычных ці непажаданых сачыненняў.

Сярод вядомых 23 славянскіх палімпсестаў толькі З усходне-славянскія: 2 лісты  1092 года (), 2 ахоўныя лісты з пераплёту Кірыла-Белазерскага манастыра (Расійская нацыянальная бібліятэка), першыя 24 лісты Савінай кнігі (Расійскі дзяржаўны архіў старажытных актаў).

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рукапісы
Лукаш Клекерс

**Лукаш Клекерс** () — нямецкі непрафесійны гулец у снукер. Удзельнік кваліфікацыі да чэмпіянату свету 2015 і 2016 гадоў.

У 2012 годзе ва ўзросце 16 гадоў упершыню прыняў удзел у кваліфікацыі да нізкарэйтынгавага турніру на адкрытым чэмпіянаце Антверпена, а ў сезоне 2014/2015 два разы трапляў у асноўныя стадыі турніраў серыі PTC у Лісабоне і Гдыні, дзе саступіў Джону Хігінсу (1:4) і Марку Дэвісу (0:4) адпаведна. У 2015 годзе быў упершыню запрошаны да ўдзелу ў кваліфікацыі да чэмпіянату свету ў якасці найлепшага снукерыста Германіі, дзе саступіў Напону Санхаму (6:10), а таксама ўпершыню прымаў удзел у Q School, дайшоўшы да 1/32 фіналу першыга турніру, дзе саступіў Сідні Уілсану. У наступным сезоне ўпершыню дайшоў да 1/32 фіналу нізкарэйтынгавага турніру, перайграўшы прафесіянала Энтані Хэмілтана ў першым раундзе адкрытага чэмпіянату Рыгі з лікам 4:0, а ў другім раундзе саступіў Стывену Магуайру (0:4). У 2016 годзе ў другі раз гуляў у кваліфікацыі да чэмпіянату свету і прайграў Роры Мак-Лаўду ў першым раундзе з лікам 7:10.

## Спасылкі 
* Статыстыка Лукаша Клекерса на CueTracker.net 

Катэгорыя:Снукерысты Германіі
Туймаада

**Туймаада** (*Туймада*, ) — даліна ў сярэдняй плыні, па левым беразе ракі Лены. У даліне знаходзіцца горад Якуцк з прылеглымі населенымі пунктамі, у ліку якіх Жатай, Хатасы, Табага, Кангалассы, Тулагіна, Кільдзямцы, Сырах і інш.

## Геаграфія 
Туймаада — самая вялікая па колькасці насельніцтва з трох асноўных далін (таксама Эркээні і Энсіэлі) ў сярэдняй плыні Лены. Плошча — 700 км². Насельніцтва — 276,2 тыс. чалавек (2008), то бок больш чвэрці насельніцтва ўсей Якуціі.

На тэрыторыі даліны мноства азёр, старыц і праток Лены. У заходняй частцы Туймаады — гара Чачур Муран.

Клімат рэзкакантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −39,6 °С, ліпеня +19,0 °С. Норма ападкаў — каля 240 мм у год.

## Гісторыя 
Па фальклорных паданнях у гэтай даліне пасяліліся прабацькі якутаў Амагой Бай і Элэй Баатур.

У рэчаіснасці даліна Туймаада была заселена яшчэ ў палеаліце. Археалагічныя даследаванні прывялі да вялікай колькасці знаходак на параўнальна невялікай тэрыторыі. Было знойдзена больш 70 археалагічных помнікаў неаліту і прыкладна гэтулькі ж помнікаў бронзавага і ранняга жалезнага вякоў.

## Фотографии 

File:Вид на Табагу с сопок.JPG|
File:Табага в долине Туймада.jpg|
File:Посёлок Табага.jpg|
File:Вид на долину Туймаада и город Якутск (1).JPG|
File:Вид на долину Туймаада и город Якутск (2).JPG|
File:Вид на долину Туймаада в районе села Кильдямцы (1).JPG|
File:Вид на долину Туймаада в районе села Кильдямцы (2).JPG|
File:Якутск. Озеро Тёплое (1).JPG|
File:Якутск. Озеро Тёплое (2).JPG|
File:Вид на долину Туймаада и коренной берег южнее посёлка Кангалассы.JPG|

## Спасылкі 
* Туймаада ў Вікімапіі

Катэгорыя:Геаграфія Якуціі
Гран-пры Аўстраліі

**Гран-пры Аўстраліі** () — этап чэмпіянату свету па аўтагонках у класе Формулы-1. З  года праводзіцца на трасе Альберт-Парк у Мельбурне. 

Кіраўніцтва Формулы-1 заключыла кантракт з аўстралійскім прамоўтарам на правядзенне гран-пры ў Мельбурне як мінімум да 2035 года.

## Спасылкі 
* Сайт Гран-пры Аўстраліі
* Статыстыка Гран-пры Аўстраліі 
* Статыстыка Гран-пры Аўстраліі

Катэгорыя:Спорт у Аўстраліі
Аўстралія
Царква Святога Дзмітрыя Салунскага (Лелікава)

**Царква́ Свято́га Дзмі́трыя Салу́нскага** — праваслаўны храм у вёсцы Лелікава Кобрынскага раёна Брэсцкай вобласці. Знаходзіцца на ўсходняй ускраіне вёскі.

## Гісторыя 
Пабудавана ў ХVIII стагоддзі з дрэва як уніяцкая. У XIX стагоддзі перад царквой пастаўлена двух’ярусная (васьмярык на чацверыку) шатровая званіца з макаўкай.

У савецкія часы царкву зачынілі і размясцілі ў ёй калгасны склад. У 1970-я гады на гарышчы храма знайшлі кавалак рызы XVI стагоддзя. Па прыбыцці на месца здарэння пажарнікі выявілі, што з-пад даху ішоў дым, дзверы былі адчыненыя і ўнутры адбывалася гарэнне. Святар, які знаходзіўся на вуліцы, распавёў, што ён прыбыў да храма пасля званка мясцовых жыхароў, трапіць унутр яму перашкодзілі дым і высокая тэмпература. Агнём знішчаны дах плошчай 75 кв.м., пашкоджаны сцены і маёмасць. Прычына пажара — няспраўная электраправодка.

У выніку пажара захавалася 30 % будынка і званіца. Частка вяскоўцаў выступае за аднаўленне царквы. Аднак Беларуская Праваслаўная Царква, якая з’яўляецца ўласнікам храма, лічыць рэстаўрацыю занадта дарагой. Яна плануе ўзвядзенне новай царквы ў іншым месцы.

Раней абмяркоўваўся варыянт знесці царкву і збудаваць на яе месцы новую. Але выключыць будынак са спісу гісторыка-культурных кашоўнасцей немагчыма. Брэсцкая епархія паведаміла, што рэшткі згарэлай царквы закансервуюць.

## Архітэктура 
Помнік народнага дойлідства. Мае падоўжна-восевую аб’ёмна-прасторавую кампазіцыю, сфарміраваную прамавугольным зрубам з трохсценнай апсідай, да якой асіметрычна далучаецца рызніца. Зруб накрыты вальмавым дахам, вільчык якога па цэнтры прарэзаны васьмігранным барабанам з цыбулепадобным купалам і па ўскрайках адзначаны крыжамі. Да галоўнага фасада дабудаваны ніжэйшы працяглы, але больш нізкі прытвор пад двухсхільным дахам. Гарызантальна ашаляваныя бакавыя фасады рытмічна прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі і расчлянёны брусамі-сцяжкамі ў прасценках.

Даўжыня царквы — 19 м, шырыня — 5 м, вышыня — 6 м. Дах — металічны на драўляным лачанні. Пабудова была электрыфікавана.

## Літаратура 
*  — С. 258
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Лелікава
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Кобрынскага раёна
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідства
Катэгорыя:Драўляныя цэрквы Беларусі
Катэгорыя:Храмы Брэсцкай і Кобрынскай епархіі
Федарэнка

**Федарэнка** — прозвішча, утворанае ад імя Фёдар.

## Вядомыя асобы 
* Андрэй Міхайлавіч Федарэнка (нар. 1964) — беларускі пісьменнік.
* Андрэй Сцяпанавіч Федарэнка (нар. 1984) — украінскі футбаліст.
* Вячаслаў Аляксеевіч Федарэнка (нар. 1945) — урач, кандыдат медыцынскіх навук, дацэнт, Выдатнік аховы здароўя СССР.
* Мікалай Міхайлавіч Федарэнка (1922—2000) — беларускі мастак.
* Сцяпан Аляксеевіч Федарэнка (1908—1972) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза.
Вышыванкавая хада

**Вышыва́нкавая хада́** () — святочны парад, з мэтай папулярызацыі ўкраінскага нацыянальнага адзення і ўкраінскіх традыцый ва Украіне. Нашэнне вышыванак стала папулярнай з'явай ва ўкраінскай гарадской культуры з пачатка 21 стагоддзя. Сімвалізуе зварот ўкраінскага грамадства да сваіх нацыянальных і культурных вытокаў. Пачынаючы з 2010 года, падобныя акцыі праводзяцца амаль кожны год у кожным абласным і раённым цэнтры. Часта з'яўляецца часткай ўкраінскіх этна-фестываляў або сходаў. Іншыя назвы — *Марш у вышыванках*, *Парад вышыванак*.

Катэгорыя:Святы Украіны
Катэгорыя:Парады
Пісар дэкрэтавы літоўскі

**Пісар дэкрэтавы літоўскі** — ураднік у Вялікім Княстве Літоўскім. Загадваў дэкрэтавымі кнігамі Метрыкі ВКЛ. Урад быў утвораны ў 1645 годзе, падлягаў прысязе. 8 жніўня 1699 года выйшла дэкларацыя аб перавазе гэтага ўрада над інстыгатарам літоўскім. Але фактычна гэта тычылася толькі Рамановіча, бо пазней урад размяшчаўся ніжэй за інстыгаторыю.

Пісарамі дэкрэтавымі літоўскімі былі:
]]

* Цыпрыян Павел Бжастоўскі (27.3.1645 — 11.4.1650)
* Крыштаф Антоні Абрынскі (20.7.1650 — 28.6.1660)
* Ян Францішак Пазняк (30.6.1660 — 1664?)
* Казімір Юліян Пухальскі (11.4.1665 — 7.11.1692)
* Ян Дзянісі Рамановіч (5.1/18.11.1693 — 21.6.1701)
* Казімір Караль Вайдзевіч (29.9/20.10.1704 — 26.9/12.1707)
* Самуэль Юровіч (Юрэвіч) (16.11.1709 — 9.1.1720; 9.2.1711 з тытулам пісара дэкрэтавага выступае Марцін Фларыян Карафа-Корбут)
* Францішак Хжаноўскі (20.5.1721 — 1722)
* Давід Міцкевіч (13.10.1722 — да 30.4.1737)
* Калікст Гарноўскі (8.7.1737 — 1746)
* Рафал Юзаф Яленскі (12.12.1746 — 29.1.1752)
* Гедэон Яленскі (16.10.1752 — 18.10.1776)
* Ян Яленскі (29.10.1776 — 1793)
* Багуслаў Леапольд Аскерка (1793? —)

## Літаратура 
* 
* Urzędnicy centralni i dostojnicy Wielkiego Księnstwa Litewskiego XIV—XVIII wieku. Spisy / Oprac. Henryk Lulewicz i Andrzej Rachuba // Urzędnicy dawnej Rzeczypospolitej XII—XVIII wieku. Spisy / Pod red. Antoniego Gąsiorowskiego. Tom XI. — Kornik: Biblioteka Kornicka, 1994.

Катэгорыя:Цэнтральныя ўрады Вялікага Княства Літоўскага
Дыянісіяс Лаўрангас

**Дыянісіяс Лаўра́нгас** (;  або 1864, г. Аргастоліян, Грэцыя — ) — грэчаскі кампазітар, дырыжор, педагог.

## Біяграфія 
Вучыўся ў 1882—1885 гадах у , з 1885 і ў Парыжскай кансерваторыі ў Л. Дэліба, Ж. Маснэ і інш. Працаваў у вандроўных французскіх оперных трупах, оперны дырыжор у Турыне і Венецыі. У 1894—1896 кіраўнік Філарманічнага таварыства ў Афінах. Адзін з арганізатараў Нацыянальнага опернага тэатра («Лірыкі скіні», 1939). У 1901—1905 гадах прафесар Афінскай кансерваторыі.

## Творчасць 
У ліку першых грэчаскіх кампазітараў звярнуўся да інструментальнай музыкі, у творчасці выкарыстоўваў народныя тэмы. Сярод твораў: 9 опер, у тл. «Два браты» (паст. 1900), «Чарадзейка» (паст. 1901), «Дыдона» (паст. 1909), «Факанапас» (паст. 1950); балет «Персефона» (паст. 1936); 5 аперэт, у т.л. «Белы волас» (паст. 1917); сімфанічная паэма для аркестра «Пяцібор'е» (1896, для першых міжнародных Алімпійскіх гульняў у Афінах); хары, песні; музыка да драматычных спектакляў. 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кампазітары Грэцыі
Катэгорыя:Дырыжоры Грэцыі
Катэгорыя:Музычныя педагогі Грэцыі
Катэгорыя:Выпускнікі Неапалітанскай кансерваторыі
Катэгорыя:Выпускнікі Парыжскай кансерваторыі
Катэгорыя:Постаці Нацыянальнай оперы Грэцыі
Катэгорыя:Выкладчыкі Афінскай кансерваторыі
Музыка Грэцыі

Грэчаская музычная культура — адна з найбольш старадаўніх у свеце.

З 4 ст. грэчаская музыка развівалася ў рэчышчы візантыйскай культуры. З усталяваннем асманскага панавання нацыянальныя музычныя традыцыі зберагаліся толькі ў народнай творчасці і царкоўнай музыцы. Побач з разнастайнымі песеннымі жанрамі вылучаюцца танцавальныя  (карагодны танец) і  (танец з падскокамі).

З сярэдзіны 18 ст. пашырыліся песні  — змагароў за нацыянальнае вызваленне. Сярод музычных інструментаў: розныя тыпы лютні, жалейка, ліра, падоўжная флейта, валынка, , скрыпка, мандаліна, якія ўваходзяць у склад народнага аркестра; з 1930-х г. таксама кларнет і гітара.

Развіццё прафесійнага музычнага мастацтва пачалося пасля 1829 года. Сярод кампазітараў прадстаўнікі іанічнай школы  — аўтар грэчаскага нацыянальнага гімна, створанага ў 1865 годзе, заснавальнік Філарманічнага таварыства на востраве Керкіра (1840), ,  — аўтар «Алімпійскага гімна» (1896), Д. Лаўрангас — заснавальнік Нацыянальнага опернага тэатра ў Афінах (1939), , .

Сапраўдная грэчаская музычная школа фарміруецца з канца 19 ст. ўзнік новы жанр спектакляў-вадэвіляў — , аўтары якіх  і . Першую нацыянальную оперу «Кандыдат у дэпутаты» (1867) стварыў С. Ксіндас. Новую грэчаскую кампазітарскую школу ўзначалілі М. Каламірыс, які ў 1919 годзе заснаваў , а ў 1926 годзе  ў Афінах, Д. Лаўрангас, , , . Сярод іх паслядоўнікаў , які заснаваў , , , , , , Г. Геаргіядыс, Д. Мітропулас.

З сярэдзіны 1940-х гг. вядомы кампазітары , Я. Ксенакіс,  і інш. Новы этап у развіцці грэчаскай музыкі — творчасць  і многіх яго паслядоўнікаў. У галіне эстраднай музыкі вылучыліся кампазітары , , , , ,  і інш. Сярод вядомых выканаўцаў: дырыжоры Д. Мітропулас, , , , , Ф. Візантыу; спевакі М. Калас, , , А. Захарату, Д. Русас, піяністы Г. Тэмеліс, ; сярод музыказнаўцаў В. Аркадынас, Г. Геаргіядыс, , С. Мацэнігас.

У Грэцыі працуюць Нацыянальны оперны тэатр, 5 сімфанічных аркестраў, у т.л. Афінскі дзяржаўны сімфанічны аркестр; Дзяржаўны аркестр Паўночнай Грэцыі ў Салоніках;  (з 1914), 14 кансерваторый, у т.л.  (1871), Пірэйская (1904),  (1919) і  (1926) у Афінах, а таксама іх філіялы і інш.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Культура Грэцыі