open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Багуслаў Лінда

**Багуслаў Лі́нда** (; нар. , , Польская Народная Рэспубліка) — польскі акцёр і рэжысёр. Выпускнік Дзяржаўнай вышэйшай тэатральнай школы ў Кракаве, сузаснавальнік і выкладчык Варшаўскай кінашколы.

## Біяграфія 
Скончыў Тэатральную школу ў Кракаве ў 1974 годзе. З 1975 года — акцёр Старога тэатра ў Кракаве, затым працаваў ва Вроцлаўскім польскім тэатры. З 1981 года ў варшаўскіх тэатрах.

На экране дэбютаваў невялікай роляй у фільме «Дагні» (1976). Першыя значныя ролі — анархіст Грызяк у палітычнай драме А. Холанд «Ліхаманка» (1980) і Сен-Жуст у не менш палітычным «Дантане» Анджэя Вайды (1982). Многія фільмы з яго ўдзелам падчас ваеннага становішча ў Польшчы былі забаронены цэнзурай, і імя Лінды надоўга знікае з тытраў польскіх карцін. Пералом адбываецца толькі ў 1987, калі здымаюцца «з паліцы» такія стужкі, як «Выпадак» Кшыштафа Кеслёўскага, «Маці Каралёў» Я. Заорскага, «Самотная жанчына» А. Холанд, «Магнат» Ф. Баёна.

У наступныя гады акцёр актыўна здымаецца ў Польшчы, Венгрыі, Даніі. Найбольш вядомыя фільмы 90-х гадоў — «Кроль» (1991), «Сауна» і «Псы» (1992), «Прыватны горад» (1993), «Псы-2» (1995). У шматлікіх з іх Лінда грае ў нервовай, падкрэслена «амерыканскай» манеры востранегатыўныя ролі «новых гаспадароў жыцця»: гангстараў, паліцыянтаў, бізнэсмэнаў, людзей адзінокіх, жорсткіх, бязлітасных, але, у сутнасці кажучы, псіхалагічна безабаронных. Выключэнне — лірычная роля ў карціне «Тата» (1995). У 1987 годзе зняў кароткаметражны фільм «Канец», а 1990-м — «Сейшэлы», у цэнтры якога — лёс новага «страчанага пакалення» ў цяперашняй Польшчы.

Быў удастоены зоркі ў Алеі Славы ў родным горадзе Торунь.

## Фільмаргафія 
* 1981 — «Выпадак»
* 1989 — «Дэкалог, сем»
* 1998 — «13 аддзяленне» (серыі 12, 41)

## Крыніцы
Агнешка Уладарчык

**Агнешка Уладарчык** (; нар., ) — польская актрыса і спявачка.

## Біяграфія 
Бацькі Агнешкі развяліся, калі ёй было два гады. У яе ёсць малодшы брат Роберт. У 1995 годзе прымала ўдзел у конкурсе «Юная Міс Польшча». Свае першыя крокі як актрыса яна зрабіла ў тэатры Бафа ў Варшаве. Яе акцёрскім дэбютам быў польскі варыянт мюзікла «Метро». У 1996 годзе яна была абраная для ролі Сары ў фільме «Ахоўнік для дачкі» сярод больш за сто кандыдатак. З 1998 па 2007 год грала ў польскім тэатры Тэлебачання. У верасні 2002 года з’явілася на вокладцы польскай версіі часопіса Playboy.
Пер Оскарсан

**Пер Оскарсан** (швед. Per Oscarsson;  — ) — шведскі акцёр тэатра, кіно і тэлебачання, таксама сцэнарыст і кінарэжысёр; прызёр Канскага кінафестывалю 1966.

## Біяграфія 
Пер Оскарсан нарадзіўся ў Стакгольме. Акцёрскую адукацыю атрымаў у Школе Каралеўскага драматычнага тэатра ў Стакгольме, якую скончыў у 1947 годзе. Дэбютаваў у тэатры ў 1948 годзе. Затым граў у розных стакгольмскіх і гётэбаргскіх тэатрах. У 1966 годзе выклікаў скандал, выступаючы галышом на ўроку палавой асветы на шведскім тэлебачанні.

Загінуў разам з жонкай падчас пажару, які адбыўся ў іх дома, які знаходзіўся ў парафіі Б'ёрка ў Вестэргётландзе, што на паўднёвым захадзе Швецыі.
Мантэйг (акруга)

**Акруга Мантэйг** () — акруга штата Тэхас Злучаных Штатаў Амерыкі.Насельніцтва - 19113 чалавек (2000). Па ацэнцы бюро перапісу насельніцтва ЗША ў 2009 годзе насельніцтва акругі складала 19 568 чалавек. Акруговы цэнтр - абшчына Мантэйг. Сфарміравана ў 1857 годзе. Названа ў гонар Дэніэла Мантэгю (Мантэйга), сенатара і каморніка будучай акругі.

Катэгорыя:Акругі Тэхаса
Войцех Пшоняк

**Войцех Зыгмунт Пшоняк** (; ) — польскі акцёр тэатра, кіно, тэлебачання і кабарэ; таксама тэатральны педагог. У апошнія гады жыў і працаваў таксама ў Францыі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 2 мая 1942 года ў Львове.

Пасля 1945 года яго сям’я пераехала ў Глівіцы (Польшча). З 1959 года выступаў у аматарскіх і студэнцкіх тэатрах, у 1961 годзе стварыў аматарскае кабарэ «Чырвоны Жыраф».

Дэбютаваў у балгарскім тэлесерыяле «Здарэнне на тупіковай вуліцы» у 1965 годзе. Акцёрскую адукацыю атрымаў у Дзяржаўнай вышэйшай тэатральнай школе ў Кракаве, якую скончыў у 1968 годзе. Акцёр тэатраў у Кракаве і Варшаве, выступаў таксама ў французскіх тэатрах. У 1974—1980 гадах — выкладчык Тэатральнай акадэміі імя Зельвяровіча ў Варшаве. З 1969 года выступаў у спектаклях польскага «тэатра тэлебачання».

Памёр 19 кастрычника 2020 года ў Варшаве.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Супрасльская друкарня

**Супрасльская друкарня** была створана ў пачатку 1690-х гг. на базе Свята-Троіцкай віленскай базыльянскай друкарні пры Супрасльскім Дабравешчанскім манастыры (цяпер Польшча). Друкарня была адной з буйнейшых на тэрыторыі Беларусі. Яна працавала больш за 100 гадоў.

У першай чвэрці XVIII ст. атрымала манапольнае права на выданне ўніяцкай літаратуры, што дало магчымасць пашырыць вытворчасць і выпускаць кнігі вялікімі для таго часу тыражамі. За час існавання было надрукавана каля 420 экзэмпляраў. Зарэгістравана больш за 100 кірылічных кніг, у тым ліку буквары славянскай мовы, першы помнік нотадрукавання (1697, у зборніку «Паследаванне пострыгу»), на старабеларускай мове «Собрание припадков краткое» і першы славяна-польскі друкаваны «Лексікон» (1722). Выходзілі таксама кнігі на літоўскай мове. Шмат старадрукаў прызначалася для рускіх старавераў (у тым ліку такія шырока вядомыя як «Житие протопопа Аввакума, им самим написанное», творы М. Грэка, братоў Дзянісавых і інш.). У друкарні неаднаразова перавыдаваліся кнігі на царкоўнаславянскай мове для цэркваў, выходзілі ўніяцкія для набажэнства, друкавалася літаратура ў гонар святых, палемічныя творы.

З сярэдзіны XVIII ст. павялічыўся выпуск перакладной навуковай і мастацкай літаратуры, арыгінальных твораў мясцовых аўтараў. На польскай мове былі выдадзены «Кароткі збор польскай гісторыі і геаграфіі» (1767), «Новыя байкі Эзопа» і «Падарожжа да вострава кахання» (1782), «Прыгоды Гулівера» Дж. Свіфта (1784), «Авантуры філосафаў, якія пакахалі модных жанчын» (1789) і інш. Выпускаліся навукова-папулярныя працы па гісторыі, геаграфіі, сельскай гаспадарцы, медыцыне, вучэбныя дапаможнікі.

Пасля пераходу Супрасля да Прусіі ў 1795 г. дзейнасць друкарні прыйшла ў заняпад і ў 1803 г. спынілася.

Супрасльскія выданні прыкметна ўзбагацілі агульную карціну развіцця мастацтва беларускай кірылічнай кнігі. Арганічная сувязь з рукапіснымі і народнымі традыцыямі, багацце дэкарыравання (кветкавыя застаўкі, канцоўкі ў стылі барока, філігранная карункавая арнаментыка, гравюры на медзі і фігурныя дрэварыты) сталі адметнымі рысамі іх афармлення.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Супрасль
Іларыён Карпінскі

**Іларыён Карпінскі** (? — да 1765) — географ. Базыльянін.

Пасмяротна ў Вільні ў 1766 яго брат (таксама базыльянін) Нікадзім выдаў вялізную працу Карпінскага «Геаграфічны лексікон для грунтоўнага разумення газет і гісторыі з розных аўтараў сабраны, перакладзены і напісаны» («Lexykon geograficzny dla gruntownego pojęcia gazet i historii z różnych awtorów zebrany, przetłumaczony i napisany») — першы ў ВКЛ і Польшчы геаграфічны слоўнік, які вызначаў фізіка-геаграфічныя аб’екты, краіны, населеныя пункты, утрымліваў гістарычную інфармацыю. Пры апісанні населеных пунктаў Карпінскі адзначаў наяўнасць культавых будынкаў, рэлігійныя адносіны. Хоць Карпінскі быў прыхільнікам геацэнтрызму, яго кніга адыграла значную ролю ў распаўсюджанні ў ВКЛ навуковых ведаў пра Зямлю.

Упершыню ў «Геаграфічным лексіконе» прыведзена размяшчэнне Белай, Чорнай і Чырвонай Русі амаль у тым выглядзе, які замацаваўся ў 19 ст. Белая — усходнія ваяводствы ВКЛ, Чорная — Новагародскае і Менскае ваяводствы, Чырвоная — Украіна.

## Літаратура 
* Decyk W. Leksykon geograficzny Hilariona Karpińskiego (Wilno, 1766) jako przedmiot badań historyczno-językoznawczych: Zarys problematyki // Prace filologiczne. Warszawa, 2002. T. 47.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Географы Беларусі
Катэгорыя:Географы XVIII стагоддзя
Катэгорыя:Базыльяне
Карпінскі

**Карпінскі** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Пятровіч Карпінскі — савецкі геолаг.
* Віктар Войцехавіч Карпінскі (нар. 1948) — беларускі філосаф.
* Іларыён Карпінскі — географ.
* Канстанцін Віктаравіч Карпінскі (нар. 1978) — беларускі псіхолаг.
* Францішак Карпінскі — польскі паэт.
Physarum virescens

**Physarum virescens** — від слізевікоў сямейства . Расце сапратрофна на травяністых частках раслін у хвойных і мяшаных лясах.

## Апісанне 
### Знешні выгляд 
Споракарпы маюць дыяметр ад 0,2 да 0,4&nbsp;мм. Колер жоўты, радзей шэры, у маладосці зеленаваты. Гіпаталус бескаляровы або светла-карычневы.

### Мікраскапічныя асаблівасці 
Капіліцый утварае сеткаватую форму са шматлікімі дробнымі, вуглаватымі і разгалінаванымі жоўтымі вузламі. Пладовыя целы ў масе карычневыя. Споры ад 7 да 10 мікрон у дыяметры, бледна-бэзава-карычневыя і бародаўкавыя. Плазмодый жоўтага колеру.

## Распаўсюджанне 
*Physarum virescens* у асноўным сустракаецца ў Еўропе і Паўночнай Амерыцы, але часам сустракаецца і за межамі гэтых абласцей.

Катэгорыя:Фізарум
Гнафазіды

**Гнафазіды** (*Gnaphosidae*) — сямейства аранеаморфных павукоў.

## Апісанне 
Гэта невялікія і вельмі буйныя павукі з моцным целаскладам. Іх цела часцей пакрыта аксаміцістымі валасінкамі. Маюцца таксама страката афарбаваныя віды. Гэта паляўнічыя, актыўныя пераважна ноччу. Яны не будуюць лоўчых сетак. На працягу дня хаваюцца ў сваіх гнёздах пад камянямі або лісцем.

## Класіфікацыя 
У цэлым сямейства налічвае ва ўсім свеце 1975 відаў, якія аб’ядноўваюцца ў 116 родаў .

### Некаторыя роды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
** 
* 
* 
* 
* 
** 
* 

Катэгорыя:Сямействы павукападобных
*
Стэатоды

**Стэатоды** (*Steatoda*) — род аранеаморфных павукоў сямейства . Змяшчае каля 120 відаў.

## Распаўсюджанне 
Прадстаўнікі роду сустракаюцца на ўсіх кантынентах. Некаторыя віды, распаўсюдзіўшыся разам з чалавечымі паселішчамі, сталі касмапалітычнымі.

## Апісанне 
Некаторыя віды могуць прымацца за прадстаўнікоў роду , але яны менш атрутныя і не нясуць пагрозу чалавеку. Колер можа вар’іравацца ад пясчана-бледна-карычневага да чырванавата-слівовага або атласна-чорнага. Як і ў большасці павукоў, галавагрудзі брушка менш, чым брушка, якое мае яйцападобную форму і можа мець белыя або аранжавыя меткі. Хоць часам яны могуць быць незаўважныя, гэтыя меткі звычайна складаюцца ў паўмесяц, часта з задняй лініяй або трохкутнымі плямамі.

Плятуць павуцінне ў выглядзе няправільнага клубка ліпкіх шаўковых валокнаў. Гэтыя павукі маюць вельмі дрэнны зрок і нацэлены на здабычу з-за вібрацыі павуціння. Харчуюцца пераважна іншымі павукамі, якія трапляюць у іх сеткі.

## Віды 
У цяперашні час род налічвае 116 вядомых відаў роду *Steatoda*:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* The World Spider Catalog 
* Washington State University: *Steatoda* Spiders

Катэгорыя:Павукі-цянётнікі
Дзік Фосберы

**Рычард Дуглас (Дзік) Фосбери** (, 6 сакавіка 1947, Портленд — 12 сакавіка 2023, Солт-Лейк-Сіці) — амерыканскі скакун у вышыню, чэмпіён летніх Алімпійскіх гульняў 1968 года. Вынаходнік сучаснага спосабу скачка ў вышыню, цяпер вядомага як .

Дзік Фосберы быў прэзідэнтам Сусветнай асацыяцыі алімпійцаў і членам Клуба чэмпіёнаў міжнароднай міратворчай арганізацыі «Мір і спорт», якая базуецца ў Манака.

## Гісторыя 
Фосберы ўпершыню пачаў скакаць у вышыню праз планку ва ўзросце 11 гадоў, у сярэдняй школе. Стыль «нажніц» даваўся Дзіку лягчэй, чым больш перспектыўны на той момант перакідны стыль. Аднак, нават асвоіўшы «нажніцы», Фосбери не дэманстраваў высокіх вынікаў. Паступова ён пачаў задумвацца аб новым спосабе скачка. Спачатку гэта былі мадыфікаваныя «нажніцы», падчас выканання якіх Дзік максімальна падымаў сцёгны і апускаў плечы. Паступова тэхніка скачка стала нагадваць перакідны спосаб, але толькі спіной ўніз. Гэтая тэхніка дапамагла істотна палепшыць асабісты рэкорд Фосберы. Да ўзросту шаснаццаці гадоў Фосберы ў агульных рысах сфармаваў рэвалюцыйна новую тэхніку скачка.

Фосбери не спыніўся на дасягнутым. Ён шмат працаваў над разбегам, паступова пераходзячы ад прамалінейнага руху, датычнага да планкі, уласцівага стылю «нажніц», да ўсё больш крутога дугападобнага. Да моманту паступлення ў інстытут ён браў планку на адзнацы два метры.

У 1968 годзе, будучы студэнтам Арэгонскага дзяржаўнага універсітэта, Фосберы выйграў першынство ЗША сярод студэнтаў. Тады новая тэхніка атрымала шырокую вядомасць. З лёгкай рукі самога Дзіка Фосберы новы спосаб скачка стаў называцца «фосберы-флоп», што носіць некалькі іранічны характар (англійскае *flop* можна перавесці як *плюхнуцца*, *пляснуць*, *сесці ў лужыну*).

У тым жа годзе Фосберы адправіўся на летнія Алімпійскія Гульні ў Мехіка, дзе заваяваў залатую ўзнагароду з новым алімпійскім рэкордам (224 см), прадставіўшы ўсяму свету патэнцыял тэхнікі «фосберы-флоп».

Нягледзячы на першапачатковае непрыняцце спартыўнай грамадскасцю новай тэхнікі, «фосберы-флоп» заваяваў папулярнасць ва ўсім свеце. Сёння пераважная большасць спартсменаў выкарыстоўваюць менавіта гэтую тэхніку пры выкананні скачка ў вышыню. У параўнанні з тэхнікай Дзіка Фосберы адбыліся толькі нязначныя змены, такія як павелічэнне даўжыні разбегу, выцягванне рук уверх (Фосберы скакаў з прыціснутымі рукамі) і закідванне галавы назад (Фосберы ў скачку прыўздымаў і паварочваў галаву ўбок, каб бачыць планку падчас палёту).

Неўзабаве пасля Алімпійскіх гульняў 1968 года Фосберы сышоў з вялікага спорту, засяродзіўшыся на вучобе ў Інстытуце. У канцы жыцця ён працаваў інжынерам ПГС (прамысловага і грамадзянскага будаўніцтва) у горадзе Кетчум, штат Айдаха.

## У культуры 
У 2015 годзе шведскі дыджэй і прадзюсар Авічы выпусціў музычнае відэа на песню «», якое ў агульных рысах заснавана на гісторыі Фосбери аб скачках у вышыню і асабістым жыцці.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Памерлі ад лімфомы
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1968 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1968 года
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Скакуны ў вышыню ЗША
Эва Кшыжэўская

**Эва Кшыжэўская** (;  — ) — польская актрыса тэатра і кіно.

## Біяграфія 
Эва Кшыжэўская нарадзілася 7 лютага 1939 года ў Варшаве. З ранняга дзяцінства дзяўчынка валодала асаблівым артыстызмам і цікавасцю да мастацтва. Прымала актыўны ўдзел у самадзейных канцэртах. Акцёрскую адукацыю атрымала ў Дзяржаўнай вышэйшай тэатральнай школе ў Кракаве, якую скончыла ў 1960 годзе. Таксама з’яўлялася актрысай тэатра ў Варшаве.

У 1973 годзе Эва завяршыла сваю акцёрскую кар’еру і з’ехала спачатку ў ЗША, а потым у Іспанію. Там 30 ліпеня 2003 года 64-гадовая Эва памерла ад траўм, атрыманых у выніку аўтакатастрофы, у якую актрыса патрапіла за тры дні да сваёй смерці.

## Фільмаграфія 
* (1958) «Попел і дыямент» — Крысціна
Ежы Каваляровіч

**Ежы Францішак Каваляровіч** (; ,  — , ) — польскі кінарэжысёр.

## Біяграфія 
Ежы Каваляровіч нарадзіўся 19 студзеня 1922 г. у невялікім мястэчку Гвіздэць (цяпер Каламыйскі раён Івана-Франкоўскай вобласці Украіны) у армянскай сям’і (па бацькоўскай лініі). Падчас вучобы ў Акадэміі мастацтваў у Кракаве (дыплом у 1948 годзе) скончыў кінакурсы (1946). Быў асістэнтам рэжысёра на здымках фільмаў «Забароненыя песенькі» (1947, рэж. Леанард Бучкоўскі) і «Апошні этап» (1948, рэж. Ванда Якубоўская). У 1956—1968 гадах — арганізатар, а з 1972 года — мастацкі кіраўнік творчага кінааб’яднання «KADR», дзе былі зняты многія знакамітыя творы польскага кіно — ад «Попелу і дыяменту» Вайды да карціны «Ва-банк» Махульскага. Член ПАРП (1954—1990). Адзін з заснавальнікаў і першы старшыня Саюза польскіх кінематаграфістаў (1968—1978). У 1998 годзе Каваляровічу было прысуджана званне doctor honoris causa парыжскай Сарбоны.
Юзаф Аркуш

**Юзаф Аркуш** (; , Праняцін, Польская Рэспубліка (цяпер у складзе г. Цярнопаля, Украіна) — ) — польскі рэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар навукова-папулярных і вучэбных грамадска-культурны дзеяч.

## Біяграфія 
У 1930-х гадах пераехаў у Львоў. Удзельнік Другой сусветнай вайны, быў салдатам падпольнай Арміі Краёвай, якая дзейнічае ў раёне Львова.

Пасля заканчэння вайны скончыў філалагічны факультэт універсітэта ў Познані і Дзяржаўную вышэйшую школу кінематаграфіі і тэатральнага мастацтва ў Лодзі (1953). Вучыўся разам з Кшыштафам Кеслёўскім і Раманам Паланскі.

З 1959 года працаваў на студыі WFO у Лодзі, рэжысёр, галоўным чынам біялагічных і прамысловых фільмаў. Зняў больш за 70 фільмаў на адукацыйныя і навуковыя тэмы. Яго любімымі тэмамі былі сучасных вынаходстваў і супярэчлівых тэорый сучаснага свету.

Атрымаў папулярнасць у 1970-х гадах дзякуючы нетрадыцыйным метадам здымкі біялагічных сюжэтаў — з выкарыстаннем рэзкіх буйных планаў, здымак фільма з выкарыстаннем новай тэхналогіі мініятурных камер. Яго метады былі пазней скарыстаны рэжысёрамі па ўсім свеце.

Юзаф Аркуш вядомы як стваральнік першага фільма, знятага ўнутры крывяносных тканін, а таксама першага фільма, які паказвае ўнутраную частку жывога сэрца.

Найбольш значныя фільмы: «Сардэчны кровазварот» (1962; прэмія на Міжнародным кінафестывалі ў Падуі, 1963), «Жыццё глебы» (1964; прэмія на Міжнародным кінафестывалі ў Бялградзе і Бруселі, 1965), «Змены ў сталі» (1964; прэмія на Міжнародным кінафестывалі ў Падуі).
Аркуш (значэнні)

* **Аркуш**
* Алесь Аркуш - беларускі пісьменнік
* Юзаф Аркуш - польскі рэжысёр
Балотны сад

**Балотны сад** — тып саду, які выкарыстоўвае пастаянна вільготную (але не ) глебу для стварэння асяроддзя пражывання для раслін і істот, якія добра сябе адчуваюць у такіх умовах. Садоўнікі могуць выкарыстоўваць існуючы дрэнны дрэнаж у садзе, або стварыць яго штучна з выкарыстаннем  або іншых матэрыялаў для ўтрымання вады ў гэтым раёне. Любая такая структура павінна прапускаць невялікую колькасць , каб прадухіліць  вады. Напрыклад, пласт сажалкі неабходна праткнуць некалькі разоў. Звычайна балотны сад складаецца з неглыбокага ўчастка, што прымыкае да  або іншага , але трэба сачыць за тым, каб вада не сцякала з больш высокага ўзроўню на ніжэйшы. Мінімальная ўстойлівая глыбіня — 40 — 45 см. Добры дрэнаж забяспечваецца жвірам, пакладзеным на падкладку, і балота можна паліваць з дапамогай перфараванага шланга пад паверхняй.

## Віды раслін 
Расліны, якія любяць багністую глебу або плыткаводдзе вакол сваіх каранёў (маргінальныя):

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Балоты
Катэгорыя:Садаводства
Мішэль Жазі

**Мішэль Жазі** (;  — ) — французскі бягун на сярэднія і доўгія дыстанцыі. Віцэ-чэмпіён на дыстанцыі 1500 метраў на летніх Алімпійскіх гульнях 1960 года, выйграў два залатыя (у 1962 і 1966 гадах) і адно срэбра (у 1966 годзе) на чэмпіянаце Еўропы. Устанавіў дзевяць сусветных рэкордаў на дыстанцыі мілі (адзін раз), 2000 метраў (двойчы) і 3000 метраў (двойчы), дзве мілі (двойчы) і эстафету 4×1500 метраў (двойчы).

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Францыі
Анджэй Анцута

**Анджэй Анцу́та** (, ,  — , , Польшча) — польскі аператар і фатограф.

## Біяграфія 
Падчас Другой сусветнай вайны служыў у падпольных кінематаграфічнай і фатаграфічнай групах Арміі Краёвай (псеўданім «Coeur») у званні падхарунжага. Пасля капітуляцыі Варшаўскага паўстання знаходзіўся ў канцэнтрацыйным лагеры STALAG XVIII-C Markt Pongau (№ 103460).

Пасля вайны быў аператарам першых польскіх пасляваенных фільмаў — «Апошні этап» і «Рабінзон варшаўскі».

З 1950 па 1996 год выкладаў на аператарскім факультэце Дзяржаўнай Вышэйшай кінематаграфічнай, тэлевізійнай і тэатральнай школы ў Лодзі. З 1975 па 1978 год быў прарэктарам і з 1987 па 1990 год — кіраўніком класа аператарскага мастацтва.

Напісаў некалькі навучальных дапаможнікаў па аператарскім мастацтве.
Эшленд (Кентукі)

**Эшленд** () — горад у акрузе Бойд штата Кентукі, ЗША. Самы вялікі горад у акрузе Бойд. Размяшчаецца на паўднёвым беразе ракі Агая. Насельніцтва - 21 625 чалавек (перапіс 2020). 

Катэгорыя:Гарады Кентукі
Мухабат Шамаева

**Мухабат Шамаева** (сапраўднае імя Люба) (5 снежня 1944, Бухара) — спявачка, народная артыстка Узбекскай ССР (1978).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў Бухары ў 1944 годзе.

Творчую кар’еру пачала ў Бухары ў самадзейным ансамблі. У 1963-65 гадах салістка «Ансамбля Маком» Узтэлерадыё, у 1965-91 гадах — салістка эстрадна-сімфанічнага аркестра. З другой паловы 1990-х гадоў — актрыса музычнага тэатра бухарскіх яўрэяў «Адраджэнне» ў Нью-Ёрку.

## Асабістае жыццё 
Была жонкай кампазітара, паэта і пісьменніка Ільяса Малаева, мелі дзяцей Раджа, Наргіз і Віялету.

## Творчасць 
Уладальніца прывабнага, яркага голасу. Узбекскія народныя песні («Tanavor», «Fargʻonacha» і інш.) з рэпертуару, лірычныя і эстрадныя песні, створаныя кампазітарамі і кампазітарамі («Koʻchalar» ; «Toshkent nahori», «Tong navosi», ; «Oʻrik gullaganda» ; «Yoʻllarim», ; «Mirzachoʻl yoryori»  і іншыя). Выконвала таксама песні розных народаў (таджыкскія, яўрэйскія, азербайджанскія, татарскія, турэцкія, іранскія, арабскія, афганскія, французскія і іншыя).

Гастралявала ў краінах Еўропы і Азіі. Яе выступленні запісаны на грампласцінкі і кампакт-дыскі.

Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Узбекістана
Новыя часы (фільм)

**«Но́выя часы́»** () — амерыканская сацыяльная трагікамедыя 1936 года, напісаная і знятая Чарлі Чапліным, у якой яго культавы персанаж Маленькі Бадзяга, змагаецца за выжыванне ў сучасным індустрыяльным свеце. Апошні фільм, у якім Чарлі Чаплін паўстае ў вобразе Маленькага Бадзягі. Прэм'ера 5 лютага 1936 года.

Гэта быў адзін з першых 25 фільмаў, адабраных Бібліятэкай Кангрэса для захавання ў Нацыянальным рэестры фільмаў ЗША з-за таго, што ён «культурна, гістарычна або эстэтычна значны».

Станам на люты 2024 года фільм займаў 48 месца ў рэйтынгу 250 найлепшых фільмаў IMDb.

## Сюжэт 
Маленькі Бадзяга ператварыўся ў аднаго з мільёнаў працоўных. Спачатку ён вар'яцее ад манатоннай працы на канвееры, потым яго выкарыстоўваюць як паддоследную мыш, выпрабоўваючы машыну для кармлення рабочых.
У гэтым свеце ён знаходзіць сабе кампаньёна - дзяўчыну, бацька якой быў забіты падчас забастоўкі. Абодва яны - адзінокія жывыя душы ў свеце машын.

## У ролях 
## Спасылкі 
*  
* 

Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы ЗША
Катэгорыя:Кінакамедыі ЗША
Катэгорыя:Фільмы Чарлі Чапліна
Катэгорыя:Нацыянальны рэестр фільмаў
Катэгорыя:Ватыканскі спіс фільмаў
Lepisma

**Lepisma** — род насякомых сямейства . Самым вядомым прадстаўніком роду з’яўляецца  — касмапалітычны від, які любіць вільготнае асяроддзе пражывання, мае тэндэнцыю хавацца ў расколінах і звычайна сустракаецца ў чалавечых селішчах, становячыся хатнімі шкоднікамі пры пэўных умовах.

## Апісанне 
Падоўжаныя пляскатыя насякомыя, большасць з якіх — здыхлятнікі. Брушка звычайна пакрыта дробнай луской і заканчваецца трыма цэркамі прыкладна аднолькавай даўжыні. Складаныя вочы маленькія і добра падзеленыя.

Звычайна яны жывуць у цёплым вільготным асяроддзі. Пазбягаюць святла.

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Шчацінахвосткі
Станіслаў Барэя

**Станіслаў Сільвестр Барэя** (;  — ) — польскі рэжысёр, сцэнарыст і акцёр кіно.

## Біяграфія 
Станіслаў Барэя нарадзіўся ў 1929 годзе ў Варшаве. У 1949 годзе — выпускнік I ліцэя ім. Стэфана Жаромскага. У 1949—1954 вучыўся на рэжысёрскім факультэце Кінашколы ў Лодзі. Адразу здаць дыпломную працу не змог, не была залічана і знятая ў 1958 годзе стужка «Спальванне капялюша».

У 1955—1959 гадах — асістэнт рэжысёра, другі рэжысёр. Дэбютаваў самастойнай працай у 1960 годзе (фільм «Муж сваёй жонкі»). Яго і прадстаўляў пры атрыманні дыплома магістра мастацтваў 24 красавіка 1974 года.

Здымаў, пераважна, камедыі і тэлесерыялы. Неаднаразова выконваў эпізадычныя ролі ва ўласных фільмах.

Жонкай Станіслава Барэі была Ханна Каткоўска-Барэя, крытык-мастацтвазнавец. Ёй належыць аўтарства сюжэту фільма «Шукаемая, якая адшукваецца».

Памёр 14 чэрвеня 1987 года ад інфаркту ў Эсэне. Пахаваны ў Варшаве на Чарнякоўскіх могілках.
Кубак Беларусі па баскетболе 2012

**Кубак Беларусі па баскетболе 2012** — спаборніцтвы па баскетболе, якія праходзілі ад 5 кастрычніка да 22 снежня 2012 года. Кубак Беларусі па баскетболе разыгрываўся ў 16-ы раз. 4-ы раз запар трафей выйгралі «Цмокі-Мінск».

## Адборачная стадыя 
### Група A 
### Група B 
Крыніца: 

## Сетка плэй-оф 
## Паўфіналы 
## Матч за 3-е месца 
## Фінал 
## Узнагароды 
* MVP фіналу чатырох:  Максім Шустаў (Свіслач)
* Найлепшы трэнер:  Георгій Кандрусевіч (Свіслач).

## Гл. таксама 
* Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2012/2013
* Першая ліга чэмпіянату Беларусі па баскетболе 2012/2013

## Спасылкі 
* 

2012
Катэгорыя:2012 год у баскетболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2012 годзе
Яўген Мікалаевіч Сямёнаў

**Яўген Мікалаевіч Сямёнаў** (; нар. ) — беларускі мастак (станковы жывапіс).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Ленінградзе. У 1965 годзе скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Працаваў мастаком на кінастудыі «Беларусьфільм». З 1969 года выкладаў у Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце. У 1995—2001 гадах жыў у Канадзе.

## Творчасць 
Працуе пераважна ў жанрах пейзажа і партрэта. Творам Яўгена Мікалаевіча Сямёнава ўласцівы глыбіня перспектывы кампазіцыі, адзінства каларыту, лірычнасць і маляўнічасць колеравага ладу. Сярод яго твораў: «Камсамольцы 1930-х гадоў» (1970), «Салдаты» (1975), «Даяркі» (1975), «Зялёны Луг-5», «Ветэран міліцыі М. Ф. Мананка», «Дарога на Маладзечна» (1978), «Зерняток» (1979), «Я. Кучыц» (1981), «У. Лабанок сярод баявых сяброў» (1986), «Пейзаж» (1998—1999), партрэты акадэмікаў Г. В. Багамолава, І. А. Булыгіна (2001) і інш. Выканаў дыярамы для Нацыянальнага гістарычнага музея Рэспублікі Беларусь ў Мінску і Мазырскага краязнаўчага музея.

## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* Беларускі саюз мастакоў 1938—1998 = Belarussian union of artists 1938—1998 : энцыклапедычны даведнік / [аўт.-склад.: Б. А. Крэпак [та інш.]. — Мінск : Кавалер паблишерс, 1998. — С. 529. — 663 с. : іл., портр.; 30 см; ISBN 985-6427-09-6.

Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты СССР
Катэгорыя:Мастакі-пейзажысты СССР
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Беларусі
Катэгорыя:Мастакі XX стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі XXI стагоддзя
Кубак Беларусі па баскетболе 2011

**Кубак Беларусі па баскетболе 2011** — спаборніцтвы па баскетболе, якія праходзілі ад 7 кастрычніка да 11 снежня 2011 года. Кубак Беларусі па баскетболе разыгрываўся ў 15-ы раз. 3-і раз запар трафей выйграў Мінск-2006. MVP «фіналу чатырох» — Кортні Элдрыдж (Мінск-2006).

## Адборачная стадыя 
### Група A 
### Група B 
Крыніца: 

## Сетка плэй-оф 
## Паўфіналы 
## Матч за 3-е месца 
## Фінал 
## Узнагароды 
* MVP фіналу чатырох:  Кортні Тайран Элдрыдж (Мінск-2006)

## Гл. таксама 
* Чэмпіянат Беларусі па баскетболе 2011/2012
* Першая ліга чэмпіянату Беларусі па баскетболе 2011/2012

## Спасылкі 
* 

2011
Катэгорыя:2011 год у баскетболе
Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 2011 годзе
Гульчахра Джамілава

**Гульчахра Манонаўна Джамілава** (нар. 2 ліпеня 1946 года) — , Народная артыстка Узбекістана (1992).

## Біяграфія 
Нарадзілася 2 ліпеня 1946 года ў Ташкенце. У 1964 годзе скончыла Ташкенцкае харэаграфічнае вучылішча. Пазней у 1968 годзе скончыла акцёрскі факультэт Ташкенцкага тэатральна-мастацкага інстытута імя А. М. Астроўскага. Была салісткай балета Дзяржаўнага ансамбля народнага танца «Бахор». З 1966 па 1987 год з’яўлялася актрысай узбекскага акадэмічнага тэатра драмы імя Хамзы. З 1987 па 1991 год вяла актыўную дзейнасць ва Узбекскім Дзяржаўным тэатры драмы. У 1991 годзе вярнулася ва Узбекскі акадэмічны тэатр драмы імя Хамзы. Сваю дзейнасць у індустрыі кіно Гульчахра Джамілава пачала ў 1962 годзе.

## Творчасць 
Упершыню сыграла ў фільме «Шахсенем і Гарыб» у ролі сяброўкі Шахсенем. У 1966 годзе згуляла Сільвію ў тэатральнай пастаноўцы «Двух веронцаў». Яна сыграла ў многіх пастаноўках, такіх як «Конлик сароб», «Олтин девор», «Зебуннисо», «Нодирабегим», «Бой ила хизматчи» і многія іншыя. У 1968 годзе знялася ў фільме «Мінулыя дні», зняты на аснове аднайменнага рамана .

### Фільмаграфія 
*  — Прасвятленне — *Гульчахра*
*  — Мінулыя дні — *Кумуш*
*  — Святло і цені — *Гіры*
*  — Парыў — *Манзура*
*  — Чатыры пары года — *Назіма*
*  — Паданне пра каханне — *Малкани*
*  — Ваўкі — *маці Рустэма*
*  — Усе мы трошкі коні…
*  — Застанься
*  — Шчасце маё, ты аплачана крывёй
*  — Парымома
*  — Шайтанат — царства бесаў — *Манзура, жонка Асадбека*
*  — Тайна прыгажосці
*  — Геолаг: Мацней за смерць

## Званні і ўзнагароды 
* Заслужаная артыстка Узбекскай ССР
* Народная артыстка Узбекістана (1992)
* Ордэн «Знак Пашаны»
* Ордэн «Фидокорона хизматлари учун» (2020)
Падарожжы Гулівера

**Падаро́жжы ў некато́рыя далё́кія краі́ны све́ту. У чатыро́х ча́стках. Паво́дле Лемюэ́ля Гуліве́ра, спача́тку хіру́рга, а по́тым капіта́на не́калькіх караблё́ў** (), больш вядомая пад назвай **Падаро́жжы Гуліве́ра** () — сатыра-фантастычная кніга ірландскага пісьменніка Джонатана Свіфта выдадзеная ў 1726 годзе ў Лондане, у якой высмейваюцца чалавечая натура і літаратурны жанр падарожных гісторый.  Раман мае займальны прыгодніцкі сюжэт, які спалучае элементы фантастыкі, утопіі, антыўтопіі і сатырычнай прытчы, шырока выкарыстоўваюцца гратэск і алегорыя.

У кнізе Гулівер наведвае чатыры краіны: Ліліпуцію (), Волатаў (), Лапуту () — краіну разумных але бескарысных людзей і Гаўгнгнмаў () — краіну канёў.

## Беларускія пераклады 
«Падарожжа Гулівера да волатаў у краіне Бробдзынгнаг» пераклаў Вацлаў Пануцэвіч (выдадзена ў 1949 годзе), «Падарожжы Гулівера» пераклаў Анатоль Кудравец (выдадзена ў 1974 г.).

## Экранізацыі 
* Падарожжа Гулівера (фільм, 1902)
* Новы Гулівер — СССР, 1935 год
* Падарожжы Гулівера (мультфільм) — ЗША, 1939 год (Макс Флейшэр). Поўнаметражны мультфільм
* Ліліпуты і веліканы (Тры свету Гулівера) *(The 3 Worlds of Gulliver)* (), 1960 г.
*  *(The Adventures of Gulliver)* (Джозеф Барбера, Уільям Ханна), 1968 г. м/ф
* Справа для распачыналага ката *(Pripad pro zacinajiciho kata)* (), 1969 г.
*  — англа-бельгійскі фільм 1977 года
* Падарожжы Гулівера — аўстралійскі мультфільм 1979 года, экранізацыя першых дзвюх частак.
* Падарожжы Гулівера — Англія-ЗША, міні-серыял 1996 года.
* Падарожжа Гулівера 3D *(Gulliver’s Travel)* (Аніта Юдып), 2006 г. м/ф
* Падарожжы Гулівера — прыгодніцкі фільм 2010 года.
## Бібліяграфія 
* Гулівер у Ліліпутаў / Джонатана Свіфта ; пераказалі для дзяцей: Т. Габэ і З. Задунайская ; малюнкі Ж. Гранвіля. — Менск [Мінск] : Дзяржаўнае выдавецтва Беларусі, Юндзетсектар, 1936. — 61 с. : іл. ; 26 см. — 8185 экз. — 70 к.
* Падарожжа Гулівера да волатаў у краіне Бробдзынгнаг / Jonathan Swift ; пераклаў В[ацлаў] П[ануцэвіч]. — Фленсбург : Галоўная кватэра беларускіх скаўтаў, 1949. — 79 с. : іл. ; 22 см. — (Бібліятэка скаўцкай лектуры ; кн. 1). — У пераплёце. — Ксеракопія. Выхадныя даныя арыгінала: [Фленсбург] : Галоўная кватэра беларускіх скаўтаў, 1949. — 150 экз.
* Падарожжы Гулівера : [для малодшага школьнага ўзросту] / Джанатан Свіфт ; пераклад А. Кудраўца ; малюнкі А. Шэверава. — Мінск : Мастацкая літаратура, 1974. — 126, [1] с. : каляр. іл. ; 21 см. — 100000 экз. — (У пераплёце) : 72 к.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Кнігі паводле алфавіта
Катэгорыя:Падарожжы Гулівера
Катэгорыя:Раманы 1726 года
Катэгорыя:Сатырычныя раманы
Катэгорыя:Фантастычныя раманы на англійскай мове
Падарожжы Гулівера
Катэгорыя:Кнігі пра выдуманыя краіны
Катэгорыя:Сацыяльная навуковая фантастыка
Катэгорыя:Мастацкая літаратура пра бессмяротнасць
Mucilago crustacea

**Mucilago crustacea** — від слізевікоў з манатыпнага роду ***Mucilago*** сямейства .

Пладовыя целы ад жоўтага да белага, з часам становяцца бледнымі, а потым чарнеюць.

Звычайна сустракаецца на вільготнай траве. Від быў апісаны P. Micheli ex FH Wigg.

Катэгорыя:Фізаральныя
Cosmos atrosanguineus

**Cosmos atrosanguineus** — від кветкавых раслін сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовая расліна, вышынёй не болей за 1,5 метры, незвычайнага колеру і з водарам шакаладу.

Суквецце невялікае, дыяметрам не болей за 4,5 сантыметры. Аксамітныя «шакаладныя» пялёсткі толькі здаюцца карычневымі, на праўдзе яны насычанага цёмна-бардовага або чырвона-карычневага колеру. Колькасць пялёсткаў можа быць 6, 8 або 10, але заўсёды цотная.

Непаўторная асаблівасць кветкі яе водар. Летам кветка ярка выражана пахне шакаладам з ваніллю, водар аказаўся настолькі прывабным для людзей, што кветкі масава зрывалі і ўнікальная расліна гінула. Насенне відаў гэтага роду раслін у прыродзе мае даволі нізкі ўзровень усходжасці і жыццяздольнасці, таму расліна амаль знікла. Таксама кветка вельмі ўразлівая да рэзкіх перападаў надвор’я, асабліва да маразоў, таму дзікарослай цяпер не сустракаецца. Усе насаджэнні на радзіме расліны — вынікі шматгадовай працы селекцыянераў па аднаўленні гэтага віду.

## Распаўсюджанне 
Радзіма расліны — Мексіка, дзе яна вымерла ў дзікай прыродзе на пачатку XX стагоддзя. Від быў уведзены ў культуру ў 1902 годзе, дзе выжывае як адзіны клон праз вегетатыўнае размнажэнне.

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1894 годзе
Катэгорыя:Астравыя (падсямейства)
Эшленд (Масачусетс)

**Эшленд** () — горад у ЗША, у акрузе Мідлсекс, штат Масачусетс. Насельніцтва — 16 593 чалавекі (2010).

## Зноскі 
Катэгорыя:Гарады Масачусетса
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1750 годзе
Эшленд

**Эшленд**:
* Эшленд (Арэгон)
* Эшленд (Кентукі)
* Эшленд (Масачусетс)
Aroideae

**Aroideae** — падсямейства раслін сямейства . Гэта самае вялікае падсямейства, яно налічвае 72 розныя роды.

## Распаўсюджанне 
Прадстаўнікі падсямейства ў большай ступені распаўсюджаныя ў трапічных і субтрапічных абласцях абодвух паўшар’яў. Шмат іх і ва ўмераных абласцях, а некаторыя з іх заходзяць нават у субарктычныя раёны, аднак відавая і родавая разнастайнасць іх па-за тропікамі невялікая (менш за 10 % відаў).

## Батанічнае апісанне 
Прадстаўнікі падсямейства — наземныя, балотныя або водныя травы з клубнямі або больш-менш падоўжанымі карэнішчамі. У трапічных краінах яны часта дасягаюць гіганцкіх памераў. Нямала сярод іх ліян і эпіфітаў.

## Трыбы 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Ароннікавыя
Дэвід Грэбер

**Дэвід Грэбер** (, 12 лютага 1961, Нью-Ёрк — 2 верасня 2020) — амерыканскі антраполаг і грамадскі дзеяч, анархіст. Доктар філасофіі. Прафесар Лонданскай школы эканомікі (з 2013 года).

Найбольш вядомая праца Грэбера — «». Часам яму прыпісваюць аўтарства лозунга «Мы — 99 %» ().

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў рабочай сям’і. Яго бацька, былы ўдзельнік , быў удзельнікам грамадзянскай вайны ў Іспаніі на баку рэспубліканцаў.

Скончыў Перчэйз-каледж (бакалаўр). Ступені магістра і доктара філасофіі (пад кіраўніцтвам Маршала Салінса) атрымаў у Чыкагскім універсітэце, дзе стаў лаўрэатам праграмы Фулбрайта і даследаваў малагасійцаў на Мадагаскары.

У 1998—2007 гадах выкладчык антрапалогіі ў Ельскім універсітэце.

У 2007—2013 гадах выкладчык Лонданскага ўніверсітэта.

З 2013 года прафесар антрапалогіі Лонданскай школы эканомікі.

Бачны ўдзельнік руху «Захапі Уол-стрыт» (часта лічыцца яго ідэолагам і аўтарам лозунга «Мы — 99 %») і іншых палітычных акцый. Член прафсаюза «Індустрыяльныя рабочыя свету».

Яго кніга «» («Debt: the First 5000 Years», 2011) перакладзеная больш чым на дзесяць моў.

## Асноўныя працы 
* *Грэбер Д.* Фрагменты анархистской антропологии = Fragments of an Anarchist Anthropology (2004). — Радикальная теория и практика, 2014
* *Гребер Д.* Долг. Первые 5000 лет истории = Debt: The First 5000 Years (2011). — Ad Marginem, 2015
* *Гребер Д.* Утопия правил. О технологиях, глупости и тайном обаянии бюрократии = The Utopia of Rules (2015). — Ad Marginem, 2016
* *Гребер Д.* Бредовая работа. Трактат о распространении бессмысленного труда = Bullshit Jobs: A Theory (2018). — Ad Marginem, 2020

## Спасылкі 
* Дэвид Грэбер на сайте Автономного действия
* *Володин А.* Долг моральный или финансовый?
* *Егоров В. А.* Дэвид Гребер «Бредовая работа»: распутывая запутки // Апология безвластия: Анархистская альтернатива решения социально-политических проблем. — СПб.: Издательство РХГА, 2022. С. 386—397.
* *Наумова Е.* Рецензия на книгу Дэвида Грэбера «Debt: The first 5000 Years»
* *Кирилл Телин.* Игра в бюрократию, или два Бэтмена в столе. Рецензия на книгу Гребера «Утопия правил» // Спільне. — 20.01.2017

Катэгорыя:Анархісты ЗША
Катэгорыя:Антраполагі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Антраполагі ЗША
Катэгорыя:Лаўрэаты праграмы Фулбрайта
Флібуста

**Флібуста (Рабочая спасылка на праект: flibusta.online)** — бясплатная некамерцыйная анлайн-бібліятэка. На гэтым сайце можна бясплатна чытаць, спампоўваць, а таксама атрымліваць на электронную пошту большасць кніг, наяўных у бібліятэцы. Рускамоўная, украінамоўная і беларусамоўная часткі даступныя для запампоўкі ўсім карыстальнікам, а замежная літаратура — толькі зарэгістраваным.

На думку шэрагу выдаўцоў і экспертаў па інтэрнэце, з'яўляецца адным з самых папулярных кніжных сайтаў у рунэце. Бібліятэка з'яўляецца дапоўненым форкам бібліятэкі «Лібрусек» ад 2009 года, якая выкарыстоўвае ў якасці рухавічка сайта мадыфікаваную CMS Drupal са спецыфічнымі для вікі-бібліятэкі зменамі. Бібліятэка заснавана на прынцыпе вікі і папаўняецца самімі карыстальнікамі.
Мабыць, багі звар’яцелі

**«Ма́быць, багі́  звар’яце́лі»** () — кінакамедыя паўднёваафрыканскага рэжысёра і сцэнарыста Джэймі Уйса. Фільм выйшаў у Паўднёвай Афрыцы 10 верасня 1980 года і пабіў некалькі рэкордаў у пракаце ў краіне, стаўшы самым фінансава паспяховым паўднёваафрыканскім фільмам, калі-небудзь створаным на той момант.

## Сюжэт 
У некранутай цывілізацыяй батсванскай саване пражывае племя бушменаў. Аднойчы міма месца, дзе яны жылі, ляцеў самалёт. Нехта выкінуў за борт бутэльку «Кока-колы». Бутэльку знайшлі бушмены і кожны хацеў ёй валодаць. Гэта пасеяла смуту ў іх спакойнае першабытнае жыццё. Тады Хі вырашаецца аднесці гэты «дар багоў» на край свету. Бушмен адпраўляецца ў далёкае падарожжа, падчас якога сутыкаецца з сучаснай цывілізацыяй. Вакол сутыкнення двух цывілізацый адбываецца шмат камедыйных момантаў.

## У ролях 
## Намінацыі і ўзнагароды 
* 1984 — **Прэмія «Сезар»**
** Намінацыя на «Найлепшы замежны фільм»
* 1984 — **Асацыяцыя кінакрытыкаў Лос-Анджэлеса**
** Намінацыя на «Найлепшы замежны фільм»
* 1983 — **Манрэальскі кінафестываль**
** Прэмія за самы папулярны фільм фестывалю
* 1985 — **Прэмія «Малады акцёр»**
** Прэмія за «Найлепшы замежны фільм»

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы на афрыкаанс
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Кінакамедыі ПАР
Бібліятэка Мінскага кляштара бернардзінцаў

**Бібліятэка Мінскага кляштара бернардзінцаў** — бібліятэка, якая існавала пры Мінскім кляштары бернардзінцаў з першай паловы 17 ст. да сярэдзіны 19 стагоддзя.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бібліятэкі Беларусі
Катэгорыя:Культура Мінска
Катэгорыя:Бернардзінцы
Катэгорыя:XVII стагоддзе ў Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў XVII стагоддзі
Катэгорыя:Зніклі ў XIX стагоддзі
Якуб Накцыяновіч

**Якуб Накцыяновіч** (; , Беларусь — ) — матэматык. 

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года на тэрыторыі Беларусі.

## Літаратура 
* 
* Piechnik L. Dzieje Akademii Wileńskiej. T. 4. Rzym, 1990;
* Очерки истории науки и культуры в Беларуси IX—нач. XX вв. Мн., 1996;
* Гячяускас Э. Математика в Вильнюсском университете до 1832 г. // Литовский математический сборник. Вильнюс 1979. Т. 19. № 2.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Матэматыкі Беларусі
Катэгорыя:Езуіты Беларусі
Катэгорыя:Езуіты Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Астраномы Беларусі
Шалёныя сабакі

**«Шалёныя саба́кі»** () — першы поўнаметражны фільм рэжысёра Квенціна Таранціна. Па сюжэце група бандытаў збіраецца на складзе пасля няўдалага рабавання. Нягледзячы на тое, што ім удаецца скрасці каштоўнасці, відаць, у групе ёсць здраднік, які працуе на паліцыю. Чакаючы свайго боса, бандыты спрабуюць высветліць, хто здрадзіў. Упершыню фільм быў паказаны 18 студзеня 1992 года на міжнародным кінафестывалі «Сандэнс», а ў маі таго ж года ўдзельнічаў у праграме Канскага кінафестывалю.

Станам на люты 2024 года фільм займаў 97 месца ў рэйтынгу 250 найлепшых фільмаў IMDb.

## Сюжэт 
Задумаўшы абрабаваць ювелірную краму, крымінальны бос Джо Кэбат сабраў разам шасцярых дасведчаных і зусім незнаёмых адзін з адным злачынцаў: містэр Белы, містэр Ружовы, містэр Сіні, містэр Бландзін, містэр Аранжавы, містэр Карычневы. Сустрэўшыся ў кафэ, яны проста снедаюць, а затым выходзяць на вуліцу і спакойна пачынаюць выконваць заданне. Але нечакана для саміх сябе трапляюць у паліцэйскую пастку. Пачынаецца перастрэлка, і рабаўнікі кідаюцца ўрассыпную. Пазней яны збіраюцца на складзе, які быў месцам збору пасля ідэальна прадуманага рабавання, і пачынаюць высвятляць, хто ж падставіў усіх пад удар, і што зараз рабіць з нарабаванымі дыяментамі. Да таго часу, пакуль не прыязджае Джо, на складзе адбывацца хаос і крывавая бойка. Бос, які прыбыў, распавядае ўсім, хто насамрэч здраднік, і тут падзеі прымаюць нечаканы паварот.

## У ролях 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы ЗША 1992 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 1992 года
Катэгорыя:Фільмы-трылеры 1992 года
Катэгорыя:Крымінальныя фільмы 1992 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-трылеры ЗША
Катэгорыя:Крымінальныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы Квенціна Таранціна
Катэгорыя:Кінарэжысёрскія дэбюты
Катэгорыя:Фільмы па сцэнарыях Квенціна Таранціна
Latrodectus hasselti

**Latrodectus hasselti** — від павукоў з сямейства , радзімай якога з’яўляецца Аўстралія. Адносіцца да роду , якія сустракаюцца ва ўсіх частках свету, за выключэннем Антарктыды. Даўжыня цела самкі каля 10 мм, а самцы маюць значна меншыя памеры — усяго толькі 3-4 мм.

Яд яго нейратаксічны.  небяспечны для чалавека і выклікае моцныя болі. На сённяшні дзень існуе камерцыйна даступнае проціяддзе, але апошнія даследаванні паказваюць, што яно не памяншае боляў. Від роднасны віду красноспинному павуку  родам з гарачых раёнаў Паўночнай Амерыкі, больш блізкі  з Новай Зеландыі.

Гэтаму віду павукоў уласцівы .

## Здабыча 
Звычайна палюе на насякомае, але можа лавіць і больш буйных жывёл, якія заблыталіся ў сетцы, уключаючы павукоў, дробных яшчарак і нават у рэдкіх выпадках змей. У адной павуціне была выяўленая нават мёртвая мыш. Асабліва ўпадабаная здабыча гэтага павука — . Малым павучанятам патрэбная здабыча адпаведнага памеру, і лабараторныя даследаванні паказваюць, што яны гатовыя спажываць звычайных пладовых мушак , лічынак мучных хрушчакоў (), мух і першых німфаў прусакоў. Рэшткі ежы і асвятленне прыцягваюць ахвяру насякомых у раёны пражывання і дзейнасці чалавека, што прыводзіць да з’яўлення там і *Latrodectus hasselti*. Атрымаўшы папярэджанне аб тым, што нейкая істота трапіла ў яго пастку, прадстаўнікі віду набліжаюцца да мэты прыкладна на даўжыню нагі, тычыцца яны пырскаюць на яе вадкім ліпкім шоўкам, каб абезрухоміць яе. Затым павук некалькі разоў кусае сваю ахвяру за суставы галавы, цела і ног і абгортвае яе ліпкім і сухім шоўкам. У адрозненне ад іншых павукоў, гэты не круціць сваю здабычу, павярнуўшыся шоўкам, але, як і іншыя павукі, затым уводзіць яд, які разрэджвае вантробы ахвяры. Пасля таго, як павук звязаў здабычу, ён выносіць яе ў сваё гняздо і пачынае высмоктваць разрэджаныя вантробы, звычайна праз 5-20 хвілін пасля першага ўкусу. Аўстралійская ўдава звычайна не п’е ваду, хіба што пасля працяглага галадання.

## Спасылкі 
* Australian Museum
* Queensland Museum
* University of Toronto 
* Redback antivenom study divides Australian doctors
* Укусы паука Redback: противоядие не действует

Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1870 годзе
Катэгорыя:Павукі-цянётнікі
Бібліятэка Нясвіжскага кляштара бенедыкцінак

**Бібліятэка Нясвіжскага кляштара бенедыкцінак** — бібліятэка, якая існавала ў Нясвіжскім кляштары бенедыкцінак у канцы 16 — другой палове 19 стагоддзя. Першыя кнігі прывезены манашкамі з мацярынскага  ў Хэлмна (Польшча). 

Кнігазбор кляштара падзяляўся на канвенцкі (усяго кляштара), навіцыяцкі (карыстаўся навіцыят, куды прымаліся паслушніцы), капланскі (кнігі для богаслужэння), школьны.

Захаваўся вопіс кніг кляштара 1828 года, паводле якога ў канвенцкай бібліятэцы было 225 назваў кніг у 437 тамах выключна на польскай мове. Большасць з іх (105 назваў) была аскетычна-містычныя творы, прызначаныя для духоўнага ўдасканалення манашак, у т.л. кніга віленскага бенедыкцінца К. Анджэёўскага «Гара Табар» (Вільня, 1764), якой у бібліятэцы было 24 экземпляры, творы іншых віленскіх бенедыкцінцаў, у т.л. ананімная «Купель душы» (Вільня, друкарня Яна Карцана, 1609; 9 экземпляраў). Працы па гісторыі бенедыкцінскага ордэна і царквы ўвогуле, жыціі святых налічвалі ў бібліятэцы 27 пазіцый, у т.л. «Бенедыкцінскі каляндар» (Вільня, 1768). Манаскія статуты (бенедыкцінскія, кармеліцкія, дамініканскія) і каментарыі на іх налічвалі 13 пазіцый. Свяшчэннае пісанне (Бібліі, Евангелія), каментарыі на яго, катэхізісы былі прадстаўлены 15 пазіцыямі; паралітургічныя творы (службы святым, брацкія цырымоніі) — 14 пазіцыямі, казанні і маралізатарскія творы — 15 пазіцыямі. Адзінкавымі экземлярамі былі прадстаўлены палемічныя творы, скіраваныя супраць дысідэнтаў і ў абарону езуітаў, а таксама працы па медыцыне і гаспадарцы.

Капеланскі збор бібліятэкі налічваў 60 назваў у 79 тамах. Гэта былі кнігі на лацінскай мове: Бібліі і каментырыі на яе (4 пазіцыі), катэхізісы (3 пазіцыі), кнігі па медытацыі (7 пазіцый), жыціі і календары (5 пазіцый), рытуалы (4 пазіцыі) і інш., у т.л. «Аб гальскай вайне» Юлія Цэзара.

Пасля таго, як у 1876 годзе кляштар быў зачынены, яго бібліятэка перададзена ў гарадскі магістрат, згарэла ў пажары 1880 года.

## Літаратура 
* 
* Gwioździk J. Staropolski księgozbiór panien benedyktynek z Nieświeża: Z dziejów fundacji Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła Sierotki // Badania księgozbiorów Radziwiłłów. Warszawa, 1995.

Катэгорыя:Бібліятэкі Беларусі
Катэгорыя:Культура Нясвіжа
Катэгорыя:Гісторыя Нясвіжа
Катэгорыя:бенедыкцінкі
Катэгорыя:Зніклі ў 1880 годзе
Катэгорыя:XVI стагоддзе ў Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў XVI стагоддзі
Habrobracon hebetor

**Habrobracon hebetor** (сінонім ***Bracon hebetor***) — від маленькіх наезнікаў сямейства . Лічынкавая стадыя паразітуе ў вусенях шырокага круга лускакрылых.

## Апісанне 
Невялікія насякомыя памерамі каля 1,7-2,6 мм.

## Жыццёвы цыкл 
*Habrobracon hebetor* шырока распаўсюджаны ў прыродзе. Дарослыя самкі жывуць прыкладна 23 дня, за якія яны паспяваюць адкласці да 100—150 яец. Паразітоідная аса паралізуе ахвяру, прокалывая яе пакровы яйцакладам, пасля гэтага яна адкладае ад аднаго да васьмі яец на паверхню цела вусеня. Колькасць паралізаваных гусеніц часта перавышае колькасць заселеных. Развіццё аднаго пакалення доўжыцца 9-11 дзён летам або 12-18 дзён вясной і восенню, а ў лабараторных умовах пры тэмпературы 30&nbsp;°C — трынаццаць дзён (ад моманту адкладвання яйца да з’яўлення дарослай асобіны).

Зімуюць аплодненыя самкі ў згорнутым неапалым лісці, пад адсталай карой, у дуплах дрэў. Для развіцця і паспявання яец ім неабходна дадатковае харчаванне нектарам кветак і гемалімфай ахвяры. Насякомыя дрэнна пераносяць халодныя зімы — большая частка іх гіне.

## Выкарыстанне ў аграбіялогіі 
Здольнасць лічынак *Habrobracon hebetor* паразітаваць у вусенях лускакрылых выкарыстоўваецца аграрыямі для барацьбы з рознымі шкоднымі насякомымі. Для гэтага наезнікі масава разводзяцца ў штучных умовах у лабараторыях, пасля чаго выпускаюцца на палі.

Пры лабараторным вырошчванні насякомых, кормам для лічынак служаць звычайна вусені розных відаў агнёвак. Іх разам з з самім наезнікам змяшчаюць у шкляныя слоікі умяшчальнасцю 3 л, дарослых паразітаў падкормліваюць, збіраюць і выкарыстоўваюць для выпуску ў поле. На 1000 заражаных вусеняў атрымліваюць 1200—1500 дарослых асобін паразіта. Атрыманыя на біяфабрыцы ёмістасці з наезнікамі раскладваюць на полі, заражаным шкоднікамі па дыяганалі. Выпушчаны паразіт хутка рассяляецца на расліны, прыстасоўваючыся да прыродных умоў.

Прымяненне гэтага віду наезнікаў супраць шкодных совак на таматах у колькасці 700—2000 асобін на га дазваляе прадухіліць страты ўраджаю пры адмене 2-3 апрацовак інсектыцыдаў. Пры гэтым у выпадку выкарыстання біяаховы пашкоджваецца толькі 0,2-6,0 % пладоў, тады як у выпадку хімічнай абароны&nbsp;— 2,8-11,0 %.

## Літаратура 
* *М.Кочерга.* Біоцентричні аспекти проблеми захисту ягідників від шкідливих організмів. Національний університет біоресурсів і природокористування України. УДК 682.7.72:632.937.32 

Катэгорыя:Браканіды
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1836 годзе
Павел Генадзевіч Космач

**Павел Генадзевіч Космач** (нар. , г. Мінск) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (2009), дацэнт.

## Біяграфія 
Нарадзіўся  года ў Мінску і Алены Космачаў.

Скончыў гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «Гісторыя (айчынная і сусветная)», у 2009 годзе аспірантуру.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Служэбнік

, канец XII — пачатак XIII стст.]]
**Служэбнік** — богаслужбовая кніга для святароў у праваслаўі. Служэбнік змяшчае тэксты царкоўных службаў на кожны дзень, парадак іх правядзення, месяцаслоў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Літургічныя кнігі
Катэгорыя:Праваслаўе