open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Петрыкаў)

**Касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі** — мураваны каталіцкі храм у горадзе Петрыкаве Гомельскай вобласці. Размяшчаецца на вуліцы Карла Маркса.

## Гісторыя 
У 1638 годзе віленскі кашталян Крыштаф Хадкевіч фундаваў у Петрыкаве драўляны каталіцкі касцёл.

Каталіцкая парафія ў Петрыкаве існавала да Першай сусветнай вайны. Драўляны касцёл быў закрыты царскімі ўладамі ў другой палове XIX стагоддзя. Святыня не дзейнічала да 1902 года, вернікі маліліся ў капліцы на могілках. Драўляныя касцёл і капліца былі знішчаны падчас Першай сусветнай вайны.

Мураваны храм узведзены ў 1999—2001 гадах з цэглы.

## Архітэктура 
У архітэктуры храма адчуваюцца гатычныя рэмінісцэнцыі. Лапідарную аб'ёмна-прасторавую кампазіцыю фарміруюць прамавугольная ў плане малітоўная зала пад двухсхільным дахам і далучаная да яе з франтальнага боку трох’ярусная чатырохгранная шатровая званіца. Плоскасныя бакавыя фасады рытмічна расчлянёны стральчатымі аконнымі праёмамі. На белакаменным фоне сцен вылучана чырвона-цагляная арнаментыка фрызаў, ліштвы вокнаў і прамавугольнага ўваходнага праёма, між'ярусныя паясы.

## Літаратура 
* Кулагін А. М. Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін.

## Спасылкі 
* Петрыкаў — парафія Звеставання Найсвяцейшай Панне Марыі — http://catholic.by/
* 

Катэгорыя:Славутасці Петрыкава
Катэгорыя:Касцёлы Петрыкаўскага раёна
Катэгорыя:Касцёлы Пінскай дыяцэзіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2001 годзе
Катэгорыя:2001 год у Беларусі
Касцёл Святога Юзафа (Жыткавічы)

**Касцёл Святога Юзафа** — мураваны каталіцкі храм у горадзе Жыткавічы Гомельскай вобласці. Размяшчаецца ў цэнтры горада.

## Гісторыя 
У пачатку ХХ стагоддзя ў мястэчку існавала рымска-каталіцкая парафія пад тытулам св. Тэрэзы ад Дзіцятка Езус. Парафіяльныя набажэнствы адбываліся ў невялікай капліцы. Драўляны касцёл быў пабудаваны ў 1935 годзе ў цэнтры мястэчка. 30 чэрвеня 1936 года біскуп Казімір Букраба правёў урачыстае асвячэнне святыні. У 1939 годзе жыткавіцкая парафія налічвала каля 250 вернікаў. Стары будынак касцёла не захаваўся.

Рэлігійнае жыццё пачало адраджацца ў 1990-я гады, калі да мясцовых католікаў сталі прыязджаць святары з суседніх раёнаў. Была створана парафія імя св. Юзафа Рамесніка. У 2000 годзе было распачата будаўніцтва новага касцёла. Касцёл пабудаваны з цэглы.

## Архітэктура 
Вырашаны прамавугольным у плане аб’ёмам пад двухсхільным дахам. Плоскасныя бакавыя фасады члянёны на два ярусы высока ўзнятымі арачнымі аконнымі і дзвярным праёмамі. Уваход вырашаны аркадным ганкам пад двухсхільным пакрыццём, якое рытмуецца з двухгранным шчытом фасада, завершаным арачным аконным праёмам..

## Літаратура 
* Кулагін А. М. Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін.

## Спасылкі 
* Жыткавічы — парафія Святога Юзафа — http://catholic.by/
* 

Катэгорыя:Жыткавічы
Катэгорыя:Касцёлы Жыткавіцкага раёна
Катэгорыя:Касцёлы Пінскай дыяцэзіі
Касцёл Святога Міхаіла Арханёла (Вялікае Сяло)

**Касцёл Святога Міхаіла Арханёла** — мураваны каталіцкі храм у аграгарадку Вялікае Сяло Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці.

## Гісторыя 
Касцёл быў збудаваны ў канцы XX стагоддзя, у 1990-х гадах з цэглы. Фундатарам будаўніцтва выступіў біскуп, што нарадзіўся ў суседняе вёсцы Стараволя — Казімір Велікаселец.

## Архітэктура 
Вырашаны прамавугольным у плане аб’ёмам з бакавымі сакрысціямі, накрытымі агульным двухсхільным дахам, над карнізам якога выступаюць двухгранныя ліштвы арачных аконных праёмаў бакавых фасадаў. Да франтальнага фасада далучана чатырохгранная вежа-званіца пад двухгранным пакрыццём; яе першы ярус вырашаны двухгранным парталам арачнага ўваходнага праёма.

## Літаратура 
* Кулагін А. М. Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін.

## Спасылкі 
* Вялікае Сяло — парафія Святога Міхала Арханёла — http://catholic.by/
* 

Катэгорыя:Вялікае Сяло (Пружанскі раён)
Катэгорыя:Касцёлы Пружанскага раёна
Катэгорыя:Касцёлы Пінскай дыяцэзіі
Клякачкавыя

**Клякачкавыя** (*Staphyleáceae*) — сямейства кустоў і невялікіх дрэў, якое ўключае тры рода з Амерыкі і Еўразіі.

У сістэме класіфікацыі Кронквіста (1981) сямейства **Клякачкавыя** ўваходзіць у парадак .

## Роды 
У рамках сямейства вылучаюць тры рода:

*  Род з Усходняй Азіі.
* . Род з шырокім арэалам: віды клякачкі растуць і ў Еўропе, і ў Паўночнай Амерыцы.
* . Самы буйны род у сямействе. Арэал роду ахоплівае трапічныя і субтрапічныя вобласці Азіі, Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыкі.

Раней у гэта сямейства таксама ўключалі род  з Кітая і род  з Вест-Індыі, Калумбіі і Перу. У Сістэме APG II гэтыя роды выдзелены ў асобнае сямейства , якое ўваходзіць у групу Эўразіды II.

## Спасылкі 
* 
*   
* *Сямейства Клякачкавыя (Staphyleaceae)* у *Біялагічнай энцыклапедыі* 

Катэгорыя:Флора Паўднёвай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Цэнтральнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Сямействы раслін
Лідзія Анатолеўна Леснякова

**Лідзія Анатолеўна Леснякова** (нар. , Мінск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла ў 2002 годзе мастацкі каледж № 26 у г. Мінску, у 2007 годзе архітэктурны факультэт БНТУ на кафедры «Дызайн архітэктурнага асяроддзя», спецыялізацыя — урбадызайн.

Працоўную дзейнасць пачала ў 2003 старэйшым тэхнікам-архітэктарам, затым архітэктарам УП «ТМ архітэктара Л. А. Нардштэйн» і паралельна з 2007 выконвала работы па дагаворах падраду ў «ТМ архітэктара Г. Р. Штэйнмана». З 2010 года архітэктар у ДП «МГІ добраўпарадкавання і гарадскога дызайну»; з 2011 года архітэктар УП «ART de Vita»; з 2012 — архітэктар 1-й катэгорыі ў ТАА «СіціБудСэрвіс»

Член Беларускага саюза архітэктараў і Беларускага саюза дызайнераў (2010).

## Узнагароды 
Стыпендыят спецыяльнага фонду Прэзідэнта РБ па падтрымцы таленавітай моладзі. Узнагароджана медалём «Таленты Беларусі» (2000).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Рагозавыя

**Рагозавыя**, **Пухоўкавыя** (*Typhāceae*) — сямейства аднадольных раслін парадку . Упершыню вылучана французскім батанікам Антуанам Ларанам дэ Жусье.

## Сістэматыка 
У склад сямейства ўключаюць два рода раслін:

*  (уключаны ў манатыпную трыбу *Typheae*)
*  (уключаны ў манатыпную трыбу *Sparganieae*)

Часам сямейства Рагозавыя лічаць манатыпным з адзіным родам Рагоз, а род Плюшчай вылучаюць у асобнае сямейства . Да цяперашняга часу *Sparganiaceae* звычайна лічыцца сінонімам *Typhaceae*.

## Распаўсюджанне, агульная характарыстыка 
Прадстаўнікі распаўсюджаныя ад умераных да трапічных шырот.

## Спасылкі 
* 
* *Typhaceae* (Рогозовые) // ИАС «ООПТ России»  


Катэгорыя:Сямействы раслін
Касцёл Святых Пятра і Паўла (Івацэвічы)

**Касцёл Святых Пятра і Паўла** — мураваны каталіцкі храм у горадзе Івацэвічы Брэсцкай вобласці.

## Гісторыя 
Першы парафіяльны храм быў пабудаваны каля 1750 года родам Глухоўскіх. Месціўся касцёл на тэрыторыі сучаснай выхаваўча-працоўнай калоніі (у той час на вуліцы Юрздзіка).

У 1866 годзе касцёл быў забраны пад праваслаўную царкву. У 1922 годзе вернуты вернікам і існаваў да 1944 года. Быў разбураны пры вызваленні горада ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. У 1962 годзе, пры выкананні будаўнічых работ, прыкладна ў 300 метрах ад касцёла былі знойдзены сляды пахаванняў.

Сучасны касцёл пабудаваны ў пачатку 21 ст. з цэглы.

## Архітэктура 
Дынамічна-асіметрычную кампазіцыю храмавага комплексу фарміруюць касцёл і злучаная з ім аднапавярховым крылом званіца. Касцёл вырашаны манументальным прамавугольным у плане аб’ёмам пад двухсхільным дахам, які выходзіць на фасад двухгранным шчытом, фланкіраваным трох’яруснымі трохграннымі вежамі-рызалітамі пад двухсхільнымі пакрыццямі. Вось сіметрыі фасада адзначана круглым акном-ружай (уплыў готыкі) і ўваходнай тэрасай-аркадай. Плоскасныя фасады рытмічна расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі з трохвугольнымі сандрыкамі. Пастаўленая вуглом высотная чатрох’ярусная чатырохгранная вежа-званіца завершана спічастым шатром.

## Літаратура 
* Кулагін А. М. Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін.

## Спасылкі 
* Івацэвічы — парафія святых апосталаў Пятра і Паўла — http://catholic.by/
* 

Катэгорыя:Івацэвічы
Катэгорыя:Касцёлы Івацэвіцкага раёна
Катэгорыя:Касцёлы Пінскай дыяцэзіі
Біл Роўлінг

Сэр **Уолас Эдвард Роўлінг** (), вядомы як **Біл Роўлінг** () ( — ) — 30-ы прэм’ер-міністр Новай Зеландыі (1974—1975). Быў прызначаны на пасаду кіраўніка ўрада пасля смерці вельмі папулярнага Нормана Кёрка і займаў гэтую пасаду каля года. Апынуўся няздольны ўтрымаць уладу, але працягваў займаць пасаду кіраўніка Лейбарысцкай партыі пасля паразы на выбарах.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Новай Зеландыі
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Новай Зеландыі
Катэгорыя:Дыпламаты Новай Зеландыі
Смольнае

**Смольнае** — тапонім.

## Беларусь 
* Смольнае (Рагачоўскі раён)

## Казахстан 
* Смольнае (Акмолінская вобласць)
Іосіф Давыдавіч Левін

**Іосіф Давыдавіч Ле́він** (, г. Бабруйск, Магілёўская вобласць — ) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.

Скончыў у 1953 годзе Ленінградскі інжынерна-будаўнічы інстытут. У 1953—1955 гадах архітэктар, галоўны архітэктар праектаў у інстытуце «Гарпраект» г. Севастопаль; у 1955—1956 гадах у інстытуце «Ваенмарпраект»; у 1956 годзе ў інстытуце «Мінгарпраект»; у 1957—1960 гадах у інстытуце «Белдзіпрасельбуд»; у 1960—1983 гадах у інстытуце «Мінскпраект».

Быў членам Саюза архітэктараў СССР з 1955 года, Савета ветэранаў Вялікай Айчыннай вайны. Член КПСС з 1946 года. Пражываў у Мінску.

## Творчасць 
]]
]]
]]
Асноўныя работы: Палац культуры і тэхнікі МАЗа (1977), аэрапорт «Мінск-1», будынкі выдавецтва «Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі» пры АН Беларусі, інстытута «Белдзіпразем», Гідраметэаралагічнага цэнтра па Ленінскім праспекце (1968); карпусы 5-й і 7-й клінічных гарадскіх бальніц; ветэрынарная санітарная станцыя; новы корпус Рэспубліканскай пракуратуры па вул. Інтэрнацыянальнай (1969); скурна-венералагічны НДІ; сярэдняя спецыяльная музычная школа; НДІ Дзяржплана БССР; кінатэатр «Піянер»; стадыён «Трактар»; Мінскі мастацка-вытворчы камбінат; комплекс інтэрнатаў па вул. Ангарскай (1974), жылыя дамы, школы, дзіцячыя сады; транспартная развязка пл. Ванеева; праведзена добраўпарадкаванне Парку культуры і адпачынку імя 50-годдзя Вялікага Кастрычніка і іншае, мікрараён па вул. Кнорына (1963), дзіцячая бальніца па вул. Арлоўскай (1966), тэрапеўтычны корпус 6-й клінічнай бальніцы (1974), Інстытут нейралогіі, нейрахірургіі і фізіятэрапіі (1983) у Мінску.

## Узнагароды 
Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны 1-й і 2-й ступені (1944, 1985), двума ордэнамі Чырвонай Зоркі (1945); медалямі «За адвагу», «За абарону Ленінграда», «За ўзяцце Кёнігсберга», «За Перамогу над Германіяй», «За Перамогу над Японіяй», медалём Мангольскай Народнай Рэспублікі, «Ветэран працы», юбілейнымі медалямі, Ганаровымі граматамі, каштоўнымі падарункамі.

## Літаратура 
* 
* 
* Воинов А. А. История архитектуры Белоруссии. В 2- х т. Т.2 (Советский период). — Мн., 1987.

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Ігар Сяргеевіч Чаравікоў

**Ігар Сяргеевіч Чаравікоў** (нар. , г. Бабруйск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1971 годзе. Працаваў у Ваенпраекце, ДПІ-12, Мінскграмадзянпраекце, у Мінскпраекце, з 1982 — начальнік аддзела ГалоўАПУ Мінгарвыканкама. 

Член Саюза архітэктараў СССР з 1979 года. Пражывае ў Мінску.
## Творчасць 
Асноўныя работы: тэкстыльныя фабрыкі ў Калініне (1975), Гаване (1976), бульвары ў мікрараёне Зялёны Луг-7 (1978), па вуліцы Грыбаедава (1979), рэканструкцыя парку Чалюскінцаў у Мінску (1980) і інш.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Лагойскае замчышча

**Лагойскае гарадзішча-замчышча** — археалагічны помнік, размешчаны на правым беразе ракі Гайна (цяпер — Парк культуры і адпачынку, горад Лагойск, Мінская вобласць, Беларусь).

Пляцоўка плошчай 1,5 га умацавана валам вышынёй 3 м і ровам. Даследаваў у 1966, 1968, 1971 гадах Г. В. Штыхаў, раскапана 420 м². Культурны пласт 0,8—1,2 м, у паўночна-ўсходняй частцы раскопу — да 1,7 м; мае 2 гарызонты з пясчанай праслойкай паміж імі. У ніжнім гарызонце знойдзены невялікі гаршчок з лінейным арнаментам 2-й паловы X стагоддзя, некалькі абломкаў ляпнога посуду, шмат фрагментаў кухонных гаршкоў, пашыраных у Полацкай зямлі ў XI—XIII стагоддзях, жалезныя наканечнікі стрэл, шпоры, стрэмя, дэталі замкоў, спружынныя нажніцы, фігурны разец (лыжкар), ключы ад навясных замкоў, гіра ад вагаў, шыферныя прасліцы, фрагменты шкляных каляровых бранзалетаў, касцяныя трапецападобныя грабяні, абломкі амфар, керамічныя пліткі для падлогі (адна з іх квадратная, памерамі 8x8 см, таўшчынёй 2 см, пакрытая жоўтай палівай, у гліне шмат жарствы), вырабы з каляровых металаў (бронзавыя падвеска-канёк з цыркульным арнаментам, падковападобная спражка). У верхнім гарызонце знойдзены абломкі пасудзін з зялёнай палівай і пячная кафля, непаліваныя гаршкі XIV—XVII стагоддзяў, будаўнічыя матэрыялы XVI—XVIII стагоддзяў — цэгла і зялёная паліваная кафля. Пры зачыстцы вала з унутранага боку на глыбіні 1 м знойдзены фрагменты паліванай кафлі і посуду XVI—XVIII стагоддзяў разам з абломкамі керамікі XII—XII стагоддзяў. 3 поўдня да замчышча прымыкаў пасад старажытнага горада, культурны пласт якога моцна пашкоджаны перакопамі. Славянскае паселішча на рацэ Гайна ўзнікла раней, чым звесткі пра Лагойск трапілі ў пісьмовыя крыніцы.

## Літаратура 
* *Акуліч, С., Сасноўскі, Б.* Лагойск: гісторыка-эканамічны нарыс / С. Акуліч, Б. Сасноўскі. — Мн.: Беларусь, 1979. — 77, [1] с.: іл., партр. — (Гарады Беларусі).
* *Штыхаў, Г. В.* Лагойск / Г. В. Штыхаў // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 2: Л — Я. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2009. — 492, [1] c. — С. 5—6. — ISBN 978-985-11-0354-2.
* *Штыхов, Г. В.* Археологические раскопки в Орше и Логойске / Г. В. Штыхов // Доклады к XI конференции молодых ученых Белорусской ССР (ноябрь 1967 г.) / АН БССР, Отделение общественных наук, Совет молодых ученых. — Мн.: [б. и.], 1967. — 444 с.: ил.
* *Штыхов, Г. В.* Города Полоцкой земли (IX—XIII вв.) / Г. В. Штыхов; АН БССР, Институт истории. — Мн.: Наука и техника, 1978. — 159 .

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Гарадзішчы Лагойскага раёна
Катэгорыя:Гісторыя Лагойска
Катэгорыя:Славутасці Лагойска
Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (Ахрэмаўцы)

**Касцёл Узвышэння Святога Крыжа** — мураваны каталіцкі храм у аграгарадоку Ахрэмаўцы Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на вул. Паркавая, 11-б.

## Гісторыя 
, в. Ахрэмаўцы.]]
Касцёл пад тытулам Узвышэння Святога Крыжа быў пабудаваны ў 1768 г. фундатарам Юзафам Гілзенам. У 30-я гады ХІХ ст. касцёл быў знішчаныя падчас пажару.

У 1938 г. распачалася падрыхтоўка да будаўніцтва новага касцёла, але ў 1939 г., у сувязі з ваеннымі дзеяннямі яго будаўніцтва не было завершана. У 1947 г. касцёл зачынілі, а пасля і цалкам зруйнаваны.

Новы касцёл пабудаваны ў 1988—2003 гг. з цэглы на месцы старога касцёла.

## Архітэктура 
Твор сучаснай сакральнай архітэктуры постмадэрнізму. Вырашаны перакрыжаванымі прамавугольнымі ў плане аб’ёмамі нефа і трансепта; з тыльнага боку далучана прамавугольная апсіда з папярочнай нізкай сакрысціяй. Фасад завершаны двухгранным шчытом, па восі сіметрыі прарэзаны прамавугольным уваходным праёмам і паўкруглай люкарнай над ім, акаймаванымі агульнай рэльефнай аркай. Бакавыя фасады расчлянёны высокаўзнятымі арачнымі аконнымі праёмамі.

Інтэр’ер малітоўнай залы атрымаў суровую трактоўку ў стылі раманскага сярэднявечча: адкрытая цагляная муроўка пазбаўленых архітэктурнага дэкору сцен і адкрытая канструкцыя корабавага скляпення з драўлянымі фермамі. На плоскай алтарнай сцяне навешаны высокі крыж са скульптурай «Укрыжаванне». Уздоўж бакавых сцен навешаны гіпсавыя пано на сюжэты «Крыжовага шляху». Над уваходам антрэсоль хораў.

## Літаратура 
* Кулагін А. М. Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін.

## Спасылкі 
* Ахрэмаўцы — парафія Узвышэння Святога Крыжа — http://catholic.by/
* 

Катэгорыя:Ахрэмаўцы
Катэгорыя:Касцёлы Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Касцёлы Віцебскай дыяцэзіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2003 годзе
Катэгорыя:2003 год у Беларусі
Мікалай Уладзіміравіч Лапацін

**Мікалай Уладзіміравіч Лапацін** () (нар. , , СССР) — расійскі археолаг. Кандыдат гістарычных навук (2000).

## Біяграфія 
У 1983 г. скончыў гістарычны факультэт Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя М. В. Ламаносава. У 1983—1985 гг. працаваў у аддзеле археалогіі Дзяржаўнага музея мастацтва народаў Усходу. 3 1989 г. у Інстытуце археалогіі Расійскай АН. З 2004 г. загадчык інфармацыйна-выдавецкай групы, а з 2018 г. — аддзела навуковай інфармацыі і падрыхтоўкі публікацый. Адначасова ў 1989—1993 гг. у часопісе «Советская (Российская) археология», з 1994 г. член рэдкалегіі штогодніка «Археологические открытия», а з 2005 г. — адказны рэдактар.

У 2000 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю «Культурные традиции населения Верхнего Поднепровья и Подвинья в III—V вв. н.э.» (навук. кіраўнік — В. В. Сядоў).

## Навуковыя інтарэсы 
Вывучае старажытнасці I-га тыс. ў Верхнім Падняпроўі і Падзвінні. Разам з А. Г. Фурасьевым распрацаваў канцэпцыю культурнай групы кола Заазер’е—Узмень (заходнядзвінскі варыянт кіеўскай культурна-гістарычнай супольнасці III—V стст.) як сувязнога звяна паміж раннеславянскімі старажытнасцямі Падняпроўя і паўночнымі культурамі.

## Працы 
Аўтар больш за 150 навуковых прац.

### Кнігі 
* Северные рубежи раннеславянского мира в III—V вв. н. э. / Н. В. Лопатин, А. Г. Фурасьев. — М.: ИА РАН, 2007. — 252 с. — (Раннеславянский мир; Вып. 8).

### Артыкулы 
* About the Status of Pskov and Izborsk in the 10th — 11th Centuries: a Comparative Analysis // Strongholds and Power Centres East of the Baltic Sea in the 11th — 13th Centuries. A collection of articles in memory of Evald Tonnisson. Compiled and edited by Heiki Valk. — Tartu, 2014. — P. 173—187.
* Изборск и Варяжское сказание // Российская история. — 2016. — № 5. — С. 124—139.
* Методика исследования поселений в условиях вечной мерзлоты (по материалам древнеэскимосских памятников Чукотки Эквена и Пайпельгака) // Вехи на мысах. К 80-летию С. А. Арутюнова. — М., 2012. — С. 52—59.

## Літаратура 
* Лапацін // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 2: Л — Я. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2009. — 492, [1] c. — С. 7—8. — ISBN 978-985-11-0354-2.

Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута археалогіі РАН
Катэгорыя:Археолагі Расіі
Спаская (станцыя метро)

**«Спаская»** () — станцыя Лахцінска-Правабярэжнай лініі Пецярбурскага метрапалітэна.

Катэгорыя:Станцыі Пецярбургскага метрапалітэна
Катэгорыя:Лахцінска-Правабярэжная лінія метрапалітэна
Валяр’янавыя

**Валяр’янавыя** (*Valerianoideae*) — падсямейства аднагадовых і шматгадовых раслін сямейства , распаўсюджаных галоўным чынам ва ўмераных абласцях Амерыкі, Еўразіі і Афрыкі.

Найбольшае значэнне маюць прадстаўнікі родаў , ,  (прымяняюцца разам з ) і  (дэкаратыўныя). З некаторых валяр’янавых атрымліваюць сапраўдны, або пахучы,  — касметычны і лячэбны сродак.

Віды роду  больш вядомыя як палявая салата. Апрацоўваюць пераважна ў краінах Заходняй Еўропы і ў ЗША; лісце ўжываюць як салату.

## Батанічнае апісанне 
Травы, рэдка паўкусты і кусты.

Лісце супраціўнае, суцэльнае, тройчатае або рассечанае, без прылісткаў.

Кветкі двухполыя або раздзельнаполыя, часцей 5-членныя, больш ці менш асіметрычныя, радзей амаль правільныя, звычайна дробныя, у шматкветкавых складаных суквеццях. Тычынак 4 або 3-1. Гінецэй з 3 пладалісцікаў, з якіх 2 недаразвіваюцца. Завязь ніжняя.

Плод часта забяспечаны крылападобнай або пёрыстай лятучкай.

## Таксанамія 
Падсямейства Валяр’янавыя ўключае 14 родаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 
* *Валяр’янавыя* ў Біялагічным слоўніку
Касцёл Божай Міласэрнасці (Пагошча)

**Касцёл Божай Міласэрнасці** — мураваны каталіцкі храм у аграгарадоку Пагошч Браслаўскага раёна Віцебскай вобласці.

## Гісторыя 
Дэкрэт, выдадзены кардынал Казімірам Свёнткам у 1994 г., паклаў пачатак будаўніцтву касцёла. У 2000 г. касцёл быў накрыты бляшаным дахам, атынкаваны ўнутры і зашклёны.

## Архітэктура 
Вырашаны прамавугольным у плане аб’ёмам пад двухсхільным дахам, завершаным над двухгранным шчыпцом фасада двухграннай шатровай званічкай, над алтарнай часткай — двумя спічастымі сігнатуркамі. Плоскасныя фасады расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі. Да алтарнай часткі далучана ніжэйшая сакрысція пад аднасхільным пакрыццём.

## Літаратура 
* Кулагін А. М. Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін.

## Спасылкі 
* Пагошча — парафія Божай Міласэрнасці — http://catholic.by/

Катэгорыя:Пагошча (аграгарадок)
Катэгорыя:Касцёлы Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Касцёлы Віцебскай дыяцэзіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2000 годзе
Катэгорыя:2000 год у Беларусі
Латышы (археалагічны помнік)

**Латышы** — археалагічны помнік — стаянка бронзавага веку за 1,5 км на захад ад в. Латышы (Дзятлаўскі раён, Гродзенская вобласць), на валападобным павышэнні левабярэжнага поплаву р. Нёман.

Выявіў у 1970 г.  М. М. Чарняўскі. Культурны пласт таўшчынёй да 0,3 м утрымлівае крамянёвы інвентар — трохвугольныя наканечнікі стрэл, нажы, разнастайныя скрабкі, нуклеусы і інш., фрагменты гліняных ляпных пасудзін, у т.л. са штрыхоўкай паверхні. Частка матэрыялу адносіцца да познабронзавага часу і характарызуе пачатковы этап культуры штрыхаванай керамікі.

## Літаратура 
* Чернявский, М. М. Исследования древних поселений Понеманья / М. М. Чернявская // Археологические открытия 1970 года / АН СССР, Институт археологии; [отв. ред. Б. А. Рыбаков]. — М.: Наука, 1971. — 471 с.: ил.
* Чарняўскі, М. М. Латышы / М. М. Чарняўскі // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 2: Л — Я. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2009. — 492, [1] c. — С. 9. — ISBN 978-985-11-0354-2.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Стаянкі Дзятлаўскага раёна
Катэгорыя:Культура штрыхаванай керамікі
Латыгаўка (археалагічны помнік)

**Латыгаўка** — археалагічны помнік — курганны могільнік старажытнарускага часу каля в. Латыгаўка Талачынскага раёна Віцебскай вобласці. 

Размешчаны на тэрыторыі сучасных могілак. 10 курганоў дыяметрам 15—20 м, вышынёй 0,5—0,6 м, падножжы абкладзены камянямі. Абследавалі ў 1959 г. Л. В. Аляксееў, у 1972 г. А. Р. Мітрафанаў. У 1973 г. З. М. Сяргеева даследавала 3 курганы.

Пахавальны абрад — трупапалажэнне галавой на захад. У адным пахаванні на поясе нябожчыка з левага боку знойдзена падковападобная спражка, на руцэ — драцяны пярсцёнак з заходзячымі канцамі, на чэрапе — бронзавая бляшка з рэшткамі эмалі.

## Літаратура 
* Ляўко, В. М. Латыгаўка / В. М. Ляўко // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 2: Л — Я. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2009. — 492, [1] c. — С. 8—9. — ISBN 978-985-11-0354-2.

 
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Талачынскага раёна
Латка

**Латка** — непаліванае, паліванае ці дымленае керамічнае начынне для пражання страў. 

У Беларусі вядомы 2 разнавіднасці латак: глыбокія міскападобныя з загнутымі ўнутранымі краямі (Падняпроўе, Палессе) і плыткія, падобныя да патэльняў авальнай ці круглай формы (Панямонне, Цэнтральная Беларусь).

## Гісторыя выкарыстання на тэрыторыі Беларусі 
У Беларусі самыя раннія латкі сустракаюцца ў пластах XII—XIII стст. Да XVI ст. іх аздаблялі традыцыйным для пэўнага рэгіёна відам дэкору: пазногцевымі насечкамі па плечуку, часам у спалучэнні з паглыбленымі стужкамі (Мазыр), хвалістым арнаментам (Панямонне), а ў Падняпроўі да канца XVII ст. пальцавымі зашчыпамі. На сценках начынняў XVIII ст. выразна прасочваюцца барозны — сляды пальцаў ганчара. Найбольш пашыраны латкі былі ў XVII—XIX стст. у жыхароў усходняй і паўночна-ўсходняй Беларусі. У XVI—XVIII стст. распаўсюджаны пераважна непаліваныя пасудзіны. Першыя паліваныя латкі зафіксаваны ў пластах XVII ст. (Магілёў). Масавы ўжытак іх прыпадае на XVIII—XIX стст. Ва Усходняй Беларусі для пражання прадуктаў у гэты час выкарыстоўвалі пакрытыя знутры бясколернай палівай латка з адхіленым вонкі борцікам шырынёй 2—2,5 см. Паліваныя латкі XVIII—XIX стст. (Магілёў), як правіла, імітуюць форму непаліваных: маюць піялападобнае тулава, невялічкае, злёгку адхіленае венца або даволі шырокі (да 2 см), адагнуты вонкі борцік. Вышыня звычайна не перавышае 10 см. Не выключана, што латкі маглі адначасова ўжывацца ў якасці місак. Выкарыстоўваліся да пачатку XX ст.

## Літаратура 
* Здановіч, Н. І. Латка / Н. І. Здановіч // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 2: Л — Я. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2009. — 492, [1] c. — С. 8. — ISBN 978-985-11-0354-2.
* Здановіч, Н. І., Трусаў, А. А. Беларуская паліваная кераміка XI—XVIII стст. / Н. І. Здановіч, А. А. Трусаў; Пад рэд. Г. В. Штыхава. — Мн.: Навука і тэхніка, 1993. — 182, [2] с., 145 мал.: іл.

Катэгорыя:Посуд
Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Гарадок)

**Касцёл Адведзінаў Найсвяцейшай Дзевы Марыі** — мураваны каталіцкі храм у горадзе Гарадку Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на вул. Вакзальная 2а.

## Гісторыя 
У 1893 годзе ў Гарадку была пабудавана капліца на могілках пад тытулам Адведзінаў Найсвяцейшай Панны Марыі, якая належала да парафіі Святой Барбары ў Віцебску. У 1906 годзе былі дзве каталіцкія капліцы, у якія прыязджаў кс. Ігнацый Рудзіс, пробашч парафіі св. Барбары. У 1922—1926 гадах пробашчам капліцы быў кс. Міхал Ружыцкі.

Сучасная парафія ў Гарадку была зарэгістравана 21 чэрвеня 2001 года. Касцёл пабудаваны ў пачатку 21 ст. з цэглы.

## Архітэктура 
Твор архітэктуры постмадэрнізму. Вырашаны двухпавярховым будынкам няправільнай чатырохграннай планіровачнай канфігурацыі. Накрыты пакатым ламаным шматсхільным дахам. 3 вуліцы фасад рытмічна расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі і кансольнымі пілонамі на кароткіх калонках у прасценках. Бакавыя плоскасныя фасады асіметрычна прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Гарадок — парафія Адведзінаў Найсвяцейшай Панны Марыі — http://catholic.by/
* 

Катэгорыя:Славутасці Гарадка
Катэгорыя:Касцёлы Гарадоцкага раёна
Катэгорыя:Касцёлы Віцебскай дыяцэзіі
Левашы (археалагічны помнік)

**Левашы** — археалагічны помнік — курганны могільнік каля в. Левашы Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці. Размешчаны каля былога фальварка Брыгідава, налічваў 25 курганоў.

У канцы XIX ст. У. З. Завітневіч даследаваў 3 курганы вышынёй 0,8—1,6 м, дыяметрам 7—9 м. Пахавальны абрад — трупапалажэнне нагарызонце (1), у яме глыбінёй да 0,7 м (2), галавой на захад. У адным пахавапні знойдзены рэшткі дамавіны. Суправаджальны інвентар — сярэбраныя скроневыя кольцы, 3 вялікія пацеркі (верагодна, дрыгавіцкія) і кольца, бронзавы медальён, сердалікавыя і хрустальная пацеркі.

## Літаратура 
* Лысенка, П. Ф. Левашы / П. Ф. Лысенка // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 2: Л — Я. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2009. — 492, [1] c. — С. 10. — ISBN 978-985-11-0354-2.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Курганныя могільнікі Рэчыцкага раёна
Катэгорыя:Дрыгавічы
Ала Адамаўна Літаш

**Ала Адамаўна Літаш** (нар. , г. Сарны, Ровенская вобласць, Украіна) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыла ў 1977 годзе Брэсцкі інжынерна-будаўнічы інстытут (выкладчыкі А. Д. Кудзіненка, Храноўскі, М. М. Суцягін, В. М. Хромаў). У 1977—1980 годзе архітэктар гомельскага філіяла інстытута «Белжылпраект», у 1987 годзе вядучы архітэктар інстытута «Гомельжылпраект», у 1993 годзе — вядучы архітэктар інстытута «Гомельпраект», у 1997—1998 гадах выкладчык архітэктурных дысцыплін у Гомельскім дзяржаўным дарожна-будаўнічым каледжы, у 1997—2007 гадах працавала па сумяшчальніцтве ў праектных інстытутах. З 2006 года пазаштатны супрацоўнік «Белдзяржэкспертызы». З 2008 года галоўны архітэктар праектаў у «Гомель Праект-Інвест».

Член Беларускага Саюза архітэктараў з 1989 года.

## Творчасць 
Асноўныя працы: прыбудова да школы машыністаў у г. Гомелі (1979, сааўтар В. П. Карамышава); хімчыстка з пральні на 900 кг бялізны ў змену ў г. Гомелі (1980); рэканструкцыя дома піянераў з прыбудовай спорткомплекса ў г. Рэчыца (1987, сааўтар В. П. Карамышава); рэканструкцыя харчаблока 3-й гарбальніцы ў г. Гомелі (1987); харчаблок на 1000 коек для гарбальніцы ў г. Мазыры (1988); рэканструкцыя школы № 1 у г. Калінкавічы (800 месцаў) (1989, сааўтар Г. А. Тарчылеўская); навучальны корпус (пабудаваны ў сярэдзіне 90-х); рэканструкцыя гандлёвага комплексу «Калі Ласка» у г. Жлобіне (2008); сядзібны жылы дом у н.п. Касцюкоўка (2008); праект комплекснага дома быту для фарфоравага завода ў г. Добрушы (не рэалізаваны, 1984).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Гомеля
Новачаркаская (станцыя метро)

**«Новачаркаская»** () — станцыя Лахцінска-Правабярэжнай лініі Пецярбурскага метрапалітэна.

Катэгорыя:Станцыі Пецярбургскага метрапалітэна
Катэгорыя:Лахцінска-Правабярэжная лінія метрапалітэна
Касцёл Святога Міхаіла Арханёла (Варапаева)

**Касцёл Святога Міхаіла Арханёла** — мураваны каталіцкі храм у г.п. Варапаева Пастаўскага раёна Віцебскай вобласці. Знаходзіцца на вул. Завадская, 51а.

## Гісторыя 
 на пачатку 1930-х гадоў]]

У 1933 г. дэкрэтам арцыбіскупа Рамуальда Ялбжыкоўскага адбыўся падзел дунілавіцкай парафіі і ўтварылася парафія ў Варапаеве.

Першы драўляны касцёл быў перавезены сюды з Дунілавічаў. Святыню асвяціў 5 студзеня 1935 года віленскі арцыбіскуп Рамуальд Ялбжыкоўскі.

У 1938-1942 пробашчам быў кс. Антоні Скорка, якога расстралялі немцы каля Глыбокага 4 ліпеня 1942 года. 

У 1948 г. савецкія ўлады арыштавалі кс. Віктара Завадскага, а касцёл перарабілі пад склад збожжа.

У 1990 г. сюды пачалі прыязджаць ксяндзы з навакольных парафіяў, адным з іх быў кс. пралат Юзаф Булька, які пачаў збіраць будаўнічыя матэрыялы і ўладкоўваць справы па распачацці будаўніцтва касцёла.

Касцёл у Варапаеве пачалі будаваць на пачатку 1991 г. намаганнямі кс. пралата Юзафа Булькі, новапрызначанага пробашча Казіміра Акушкі. 27 ліпеня 1991 г. кардынал Казімір Свёнтэк асвяціў новы касцёл, які быў яшчэ ў недапрацаваным стане. У 1996 г. пробашчам святыні стаў кс. пралат Юзаф Булька, які і завяршыў будаўніцтва.

У 2000 г. пробашчам стаў кс. Павел Кубік, які пачаў будаўніцтва плябаніі. Пасля пробашчам быў прызначаны кс. Ежы Ноцунь, пры якім распачалося будаўніцтва парафіяльнага дома.

На тэрыторыі парафіі знаходзяцца капліцы: у Балаях — у калгасным доме, пераробленым пад капліцу, у Казлоўшчыне — капліца св. Пятра (старая, мураваная з каменя могілкавая капліца) і ў Навадруцку — капліца св. Юзафа Рамесніка, якая з’яўляецца ўласнасцю парафіі. У Гуту святар прыязджае раз на два тыдні, вернікі моляцца ў жылым доме.

## Архітэктура 
Твор архітэктуры постнеагатычнага стылю. Вырашаны прамавугольным у плане аб’ёмам пад пакатым двухсхільным дахам. Па цэнтры фасада далучана двух’ярусная чатырохгранная шатровая вежа-званіца, трохвугольны франтон крапаваны стральчатай аркатурай. Фасады расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі з трохвугольнымі сандрыкамі. Уваход накрыты двухсхільным казырком на кранштэйнах.

## Літаратура 
* Кулагін А. М. Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін.

## Спасылкі 
* Варапаева — парафія Святога Міхала Арханёла — http://catholic.by/
* 

Катэгорыя:Варапаева
Катэгорыя:Касцёлы Пастаўскага раёна
Катэгорыя:Касцёлы Віцебскай дыяцэзіі
Катэгорыя:1996 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1996 годзе
Мора ўнутры

**«Мора ўнутры»** () — фільм Алехандра Аменабара. Заснаваны на рэальных падзеях аповед пра два апошнія гады жыцця галісійца Рамона Сампедра, на працягу амаль 30 гадоў змагаўся за права на ўласную эўтаназію. Назва фільма — словы з аднайменнага верша, напісанага галоўным героем і ўключанага ў яго кнігу «Лісты з пекла» (Cartas desde el Infierno).
Уладальнік прэмій «Оскар», «Залаты глобус», «Гоя» і іншых.

## Сюжэт 
Фільм распавядае пра жыццё паралізаванага іспанца Рамона Сампедра (Хаўер Бардэм). Рамон вырашае памерці, і наймае адваката — Хулію (Белен Руэда). Яна спачувае Рамону і спрабуе дамагчыся для Рамона дазволу на эўтаназію. Аднойчы ў дом Рамона выпадкова заходзіць Роза (Лола Дуэн’яс) і гутарыць з ім. У далейшым Роза і Хулія з’яўляюцца бліжэйшым сяброўскім асяроддзем Рамона.

Па-рознаму ставяцца да рашэння Рамона памерці члены яго сям’і: бацька, брат, жонка брата і пляменнік. Хтосьці кажа, што гэта слабасць, хтосьці лічыць, што Рамон мае права выбару. Фільм асвятляе і стаўленне царквы да рашэння Рамона.

Пасля некалькіх сустрэч Рамон пачынае адчуваць каханне да Хуліі, але яна пакутуе на невылечнае захворванне і пасля інсульту губляе здольнасць самастойна перасоўвацца. Яны разам вырашаюць скончыць жыццё самагубствам, як толькі выйдзе першы асобнік кнігі з вершамі Рамона пад назвай «Лісты з пекла». Аднак Хулія аказваецца не гатовая зрабіць гэты крок.

Роза ўсімі сіламі спрабуе выклікаць у Рамона жаданне жыць, але яе ўласнае жыццё далёкае ад дасканаласці. У ходзе гутарак з ёй Рамон аказвае ёй магутную маральную падтрымку. Роза улюбляецца ў Рамона, але ён пераконвае яе, што той, хто яго сапраўды любіць, дапаможа яму памерці.

На судзе Рамону адмаўляюць у праве на добраахвотную смерць. Тады менавіта Роза, зразумеўшы яго, дапамагае зладзіць самагубства. Рамон выпівае раствор цыяністага калію праз трубачку, каб суддзі не вінавацілі нікога ў яго смерці. Рамон, нягледзячы на жаданне смерці, раскрывае сваім сябрам і блізкім каштоўнасць і сэнс жыцця.

Стан Хуліі працягвае пагаршацца. Калі ёй паведамляюць, што Рамон пакінуў ёй лісты, яна ўжо не можа ўспомніць гэтага чалавека.

Катэгорыя:Фільмы-драмы 2004 года
Катэгорыя:Фільмы Іспаніі 2004 года
Катэгорыя:Фільмы Францыі 2004 года
Катэгорыя:Фільмы Італіі 2004 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы Іспаніі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы-драмы Італіі
Катэгорыя:Фільмы-біяграфіі
Катэгорыя:Фільмы на іспанскай мове
Катэгорыя:Фільмы на каталанскай мове
Катэгорыя:Фільмы Алехандра Аменабара
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты Гран-пры журы Венецыянскага кінафестывалю
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшы фільм на замежнай мове
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залаты глобус» за найлепшы фільм на замежнай мове
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Незалежны дух» за найлепшы міжнародны фільм
Пратэсты ў Гвінеі (2019)

**Пратэсты ў Гвінеі (2019)** — акцыі пратэсту ў Гвінеі, нагодай для якіх паслужыла ініцыятыва прэзідэнта краіны Альфа Кандэ ўнесці папраўку ў канстытуцыі, якая дазваляла яму пераабірацца на трэцi тэрмін.

Раніцай 14 кастрычніка ў Канакры пачаліся сутыкненні паміж пратэстоўцамі і сіламі бяспекі. З-за пратэстаў была паралізавана работа крам, школ і дзяржустаноў. СМІ паведамілі аб адным загінуўшым у выніку сутыкненняў. Паводле інфармацыі крыніц радыёстанцыі RFI, у выніку сутыкненняў загінулі чатыры чалавекі. Такая колькасць загінулых і пацярпелых зафіксавана пасля першага дня пратэсту. Пратэстоўцы кідалі ў праваахоўнікаў камяні, тыя ў адказ ўжывалі слезацечны газ, спрабуючы разагнаць натоўп. Гэтую інфармацыю пацвярджае часопіс Jeune Afrique, якому звесткі аб загінуўшых і пацярпелых падала апазіцыя, што арганізавала пратэсты. У сваю чаргу ўрад Гвінеі паведамляў у Facebook аб двух загінуўшых і двух пацярпелых. Пры гэтым выданне Guinee Matin пісала, што на момант 15 кастрычніка праходзіла чарговая маніфэстацыя. У Канакры прыбылі падмацаванні паліцыі, закрыты крамы і амаль спынены вулічны рух.

Тым часам былі арыштаваныя лідары групы грамадзянскай супольнасці «Нацыянальны фронт абароны апазіцыі».

16 кастрычніка члены апазіцыі і групы грамадзянскай супольнасці заявілі, што рыхтуюць новыя пратэсты супраць папраўкі да канстытуцыі і спадзяюцца, што грамадзяне іх падтрымаюць.

Катэгорыя:Кастрычнік 2019 года
Катэгорыя:Пратэсты 2019 года
Праабражэнка

**Праабражэнка** — тапонім.

## Беларусь 
* Праабражэнка (Глыбоцкі раён)

## Казахстан 
* Праабражэнка (Сандыктаўскі раён)
* Праабражэнка (Усходне-Казахстанская вобласць)
* Праабражэнка (Цалінаградскі раён)
Руцянэ-Ніда

**Руцянэ-Ніда** (, ) — горад у Польшчы ў рэгіёне Мазуры, на рацэ Нідка. Уваходзіць у склад Пішскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Руцянэ-Ніда. Займае плошчу 17,07 км². Насельніцтва 4 579 чалавек (на 2018). Буйны рэкрэацыйны цэнтр.
Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Докшыцы)

**Касцёл Найсвяцейшай Тройцы** — мураваны каталіцкі храм у горадзе Докшыцы Віцебскай вобласці. Знаходзіцца ў заходняй частцы горада на вул. Пушкіна, 46-а.

## Гісторыя 
Будаўніцтва касцёла было распачата ў 1991 г. 14 кастрычніка 1991 г. арцыбіскуп Казімір Свёнтэк асвяціў вуглавы камень, а 4 кастрычніка 1995 г. арцыбіскуп Аўгустыно Маркетто асвяціў касцёл.

## Архітэктура 
Касцёл пабудаваны з абліцаванай цэглы, унутры атынкаваны і пабелены вапнаю. Падлога мармуровая, столь — з яловага дрэва. Унутры зала перакрыта драўляным сафітам Храма вырашаны прамавугольным у плане будынкам пад двухсхільным дахам. Да фасада асіметрычна далучана чатырохгранная вежа-званіца пад пакатым шатровым пакрыццём, адкрытая наверсе трайнымі арачнымі прасветамі (2 званы 40 і 120 кг). Вежа завершана крыжам, дах пакрыты меддзю. Плоскасны фасад завершаны двухгранным шчыпцом, вылучаны па цэнтры арачным уваходным парталам і круглай люкарнай над ім. Бакавыя фасады расчлянёны высокімі арачнымі і вузкімі аконнымі праёмамі.

## Кляштар 
24 снежня 1991 г. арцыбіскуп Казімір Свёнтэк даручыў айцам капуцынам пастаянную апеку над парафіяй у Докшыцах, а касцёл і прылягаючыя да яго збудаванні кляштара і гаспадарчыя пабудовы перадаў ва ўласнасць Варшаўскай правінцыі закона братоў меншых капуцынаў.

3 кастрычніка 2001 г. айцы-францысканцы заклалі вуглавы камень у падмурак будынка кляштара, які далучаны да касцёла ў выглядзе прамавугольнага ў плане двухпавярховага аб’ёму пад двухсхільным дахам. Адасоблена ўзведзены другі двухпавярховы корпус складанай асіметрычнай аб’ёмна-прасторавай пабудовы.

## Літаратура 
* Кулагін А. М. Каталіцкія храмы Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін.

## Спасылкі 
* Докшыцы — парафія Найсвяцейшай Тройцы — http://catholic.by/
* 

Катэгорыя:Славутасці Докшыцаў
Катэгорыя:Касцёлы Докшыцкага раёна
Катэгорыя:Касцёлы Віцебскай дыяцэзіі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1995 годзе
Катэгорыя:1995 год у Беларусі
Леніна (археалагічны помнік, Добрушскі раён)

**Леніна** (мясцовая назва — **Гарадок**) — археалагічны помнік, гарадзішча мілаградскай культуры за 3,5 км на паўночны захад ад в. Леніна (Добрушскі раён, Гомельская вобласць), на левым беразе ручая Гараджанка (прыток р. Вуць), ва ўрочышчы Дубіно. Датуецца VII—I стст. да н.э.

Пляцоўка чатырохвугольная, плошчай 550 м², абкружана 2 валамі (вышыня ўнутранага 2,5 м, знешняга — 1,5 м). У 1983 г. С. Я. Рассадзін даследаваў 100 м² у паўночна-заходняй частцы пляцоўкі. Культурны пласт 0,4—1 м. Знойдзены рэшткі керамікі (рэканструяваны невялікі гаршчок з яйкападобным тулавам), гліняныя посудападобныя грузікі, біканічныя прасліцы (адно ўпрыгожана арнаментам у выглядзе заштрыхаваных трохвугольнікаў), гліняная форма для адліўкі бронзавага бранзалета латэнскага тыпу.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Леніна (Добрушскі раён)
Катэгорыя:Славутасці Добрушскага раёна
Катэгорыя:Гарадзішчы Добрушскага раёна
Катэгорыя:Мілаградская культура
Анатоль Іванавіч Кісялеўскі

**Анатоль Іванавіч Кісяле́ўскі** (, Мінск — ) — беларуcкі мовазнавец. Доктар філалагічных навук (1980), прафесар (1981).

## Біяграфія 
Старэйшы брат беларускага фізіка, акадэміка АН БССР Леаніда Кісялеўскага.

Скончыў Мінскі педагагічны інстытут (1957). З 1963 года працаваў у Мінскім дзяржаўным педагагічным інстытуце замежных моў, у 1968—1975 гадах — прарэктар.

## Навуковая дзейнасць 
Працы па агульным мовазнаўстве, лексікаграфіі і тэрміналогіі.

### Бібліяграфія 
* 
* 

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 8. — Мінск, 1999.
* Республика Беларусь: энциклопедия. [В 7 т.] Т. 4. — Минск, 2007.

Катэгорыя:Мовазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Аўтары энцыклапедый і слоўнікаў
Лемяшэвічы (археалагічны помнік)

**Лемяшэвічы** — археалагічны помнік, паселішча неаліту, бронзы і жалезнага веку за 3 км на поўнач ад в. Лемяшэвічы (Пінскі раён, Брэсцкая вобласць), на правым беразе р. Прыпяць, на пясчаным узвышшы (вышыня 2—3,5 м) сярод забалочанай поймы.

Адкрыла і даследавала 700 м² у 1980—1981 гг. В. С. Вяргей. У 1990 г. С. Я. Рассадзін даследаваў 108 м².

Культурны пласт 0,3—0,4 м. У рэчавым комплексе вылучаны матэрыялы нёманскай культуры (тронкавыя наканечнікі стрэл, скрабкі, ножападобныя пласціны, праколкі, іншыя вырабы і загатоўкі з крэменю, фрагменты ляпных пасудзін) кола культур шнуравой керамікі (крамянёвы трохвугольны наканечнік стралы з выемкай у аснове, сярпы валынскага тыпу, наканечнік дроціка, рэшткі ляпных пасудзін са шнуравым і пракрэсленым арнаментам). Выяўлены рэшткі заглыбленых у мацярык жытлаў плошчай каля 9 м² з адкрытымі агнішчамі на падлозе, якія належалі насельніцтву мілаградскай культуры, і каля 100 гаспадарчых ям. Знойдзена каля 4 тыс. фрагментаў ляпной керамікі, а таксама прылады працы, зброя, прадметы побыту і ўпрыгажэнні з жалеза, бронзы, шкла. Найбольш поўна прадстаўлены рэчы мілаградскай культуры: плоскі жалезны 2-шыпавы наканечнік стралы (VII—VI ст. да н.э., аналагі ў ранніх пластах гарадзішчаў дзякоўскай культуры), маленькія шпількі са спіральным навершам (сустракаюцца на помніках позняга бронзавага веку), скіфская завушніца (VI—V стст. да н.э.), бронзавыя наканечнікі стрэл (IV—III стст. да н.э.), гліняныя крыжападобныя грузікі, таўстасценныя гаршкі, аздобленыя валікам, гаршкі з высокай адагнутай шыйкай і пукатым тулавам і інш. Знойдзены рэчы зарубінецкай культуры (II ст. да н.э.—I ст. н.э.), у тым ліку грубаляпныя гаршкі з шурпатай або бугрыстай паверхняй, глянцаваныя міскі, кубкі з вушкам, накрыўкі, фрагмент сярпа, нажы. Да вельбарскай культуры II—IV стст. належаць 14-гранныя фіялетавыя, шарападобныя зеленаватыя шкляныя, чорныя, белыя і чырвоныя паставыя пацеркі, бронзавая падвязная фібула, вядзёркападобныя падвескі і інш. Магчыма, на гэтым узвышшы размяшчаўся могільнік насельніцтва вельбарскай культуры.

## Літаратура 
* Вергей, В. С. Западный ареал милоградской культуры // Гістарычна-археалагічны зборнік. — 1995. — № 7. — С. 83—99. 
* 
* Вергей, В. С. Селище у дер. Лемешевичи на Припяти // Гістарычна-археалагічны зборнік. — 1994. — № 5. — С. 133—151. 

Катэгорыя:Паселішчы Пінскага раёна
Катэгорыя:Нёманская культура
Катэгорыя:Культура шнуравой керамікі
Катэгорыя:Мілаградская культура
Катэгорыя:Дзякоўская культура
Катэгорыя:Зарубінецкая культура
Катэгорыя:Вельбарская культура
Катэгорыя:Лемяшэвічы
Грабніца танцораў

**Грабніца танцораў** альбо **Грабніца танцуючых жанчын** () —  грабніца ў Рува-дзі-Пулья ў Італіі. Яна была выяўлена ў некропалі Корса-Кутуньё ў лістападзе 1833 года. Дата яе пабудовы нявызначаная, прапаноўваліся даты ад канца V стагоддзя да нашай эры да сярэдзіны чацвёртага стагоддзя да нашай эры. У любым выпадку, фрэскі ў магіле — гэта найстарэйшы ўзор вобразнага жывапісу ў Апуліі, разам з іншай магілай у Гравіна-ін-Пулья. Пяўкеты запазычылі практыку размалёўвання магіл у этрускаў, якія аказалі важны ўплыў на іх культуру.  Грабніца названа ў гонар танцуючых жанчын, якія паказаны на фрэсках у магіле. Панэлі з фрэскамі зараз экспануюцца ў , інвентарны нумар 9353.

## Апісанне 
Магіла мае форму паўкола. На шасці пафарбаваных панэлях намаляваны трыццаць і больш танцуючых жанчын, якія рухаюцца злева направа са зброяй, перакрытай так, як быццам яны танцавалі па крузе вакол магілы. Яны апранутыя ў хітоны і плашчы і маюць ярка афарбаваныя вуалі на галаве. У групе ёсць тры чалавекі, якія адрозніваюцца белым адзеннем. Адзін з іх трымае .

Шкілетныя рэшткі памерлага ў магіле відавочна належалі выдатнаму воіну-мужчыне. Ён быў апрануты ў шлем,  і шчыт. Побач з правай рукой былі дзіды і кінжалы. У магілу ўвайшлі розныя віды керамічных вырабаў. Сярод іх кратары, амфары, канфары і некалькі каганцоў. Яны размяшчаліся на зямлі і звісалі з ніжніх секцый сцен. Ганчарныя вырабы мелі сімвалічнае і пахавальнае значэнне.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Археалогія ў Італіі
Катэгорыя:Мастацтва этрускаў
Катэгорыя:Грабніцы
Катэгорыя:1833 год у Еўропе
Ожыш

**Ожыш** (, ) — горад у Польшчы ў рэгіёне Мазуры, знаходзіцца паміж азёр Сайна і Ожыш. Уваходзіць у склад Пішскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Ожыш. Займае плошчу 18,17 км². Насельніцтва 5 615 чалавек (на 2018).
Леніна (археалагічны помнік, Слуцкі раён)

**Леніна** — археалагічны помнік — гарадзішча культуры штрыхаванай керамікі і старажытнарускага часу за 0,2 км на поўнач ад в. Леніна (Слуцкі раён, Мінская вобласць), на левым беразе р. Морач. 

Пляцоўка прамавугольная з закругленымі вугламі, памерамі 60х45 м. Умацавана валам вышынёй 5 м, шырынёй 15 м і ровам. Абследаваў у 1973 А. А. Егарэйчанка, даследаваў 216 м2, у 1980 г. М. Ф. Гурын. 

Культурны пласт 0,4—0,5 м. Выяўлены 17 слупавых і гаспадарчых ям, у прарэзцы вала на глыбіні 2,5—3 м — рэшткі асмаленых драўляных канструкцый. Знойдзены фрагменты ляпной штрыхаванай і гладкасценнай керамікі, у т.л. кругавога посуду, гліняныя прасліцы (некаторыя арнаментаваны наколкамі), жалезныя нажы, наканечнік стралы, шпілька, шлакі, бронзавы крыжык XV ст., вырабы з крэменю, косці дзікіх і свойскіх жывёл.

## Літаратура 
* Гурин, М. Ф. Раскопки городища у д. Ленино / М. Ф. Гурин // Археологические открытия 1980 года / АН СССР, Ин-т археологии; [отв. ред. Б. А. Рыбаков]. — М.: Наука, 1981. — 508 с.: ил. — С.
* Гурын, М. Ф. Леніна / М. Ф. Гурын // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкал.: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 2: Л — Я. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2009. — 492, [1] c. — С. 12. — ISBN 978-985-11-0354-2.

Катэгорыя:Леніна (Слуцкі раён)
Катэгорыя:Славутасці Слуцкага раёна
Катэгорыя:Гарадзішчы Слуцкага раёна
Катэгорыя:Культура штрыхаванай керамікі
Аляксандр Васілевіч Ліхачоў

**Аляксандр Васілевіч Ліхачоў** (, Мінск) — беларускі архітэктар і мастак.

## Біяграфія 
Скончыў у 1980 годзе архітэктурны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута (выкладчыкі А. А. Воінаў, І. А. Іода, А. В. Сычова).

Член Саюза архітэктараў з 1985 года, членскі білет за № 19853. Пасля выдадзены членскі білет БСА за № 790.
## Творчасць 
Асноўныя працы: дзіцячы атракцыён «Дракоша» (2000), экстрэмальны атракцыён «Лятучая талерка» (2003), памятны знак у гонар 80-годдзя Акадэміі Навук Беларусі (2009), «Флора» (2008; палатно, алей, 48x64 см), «Русалка» (2002; палатно, алей, 69x87 см), «Дзве жарабіцы» (2003; палатно, алей, 73.5x100 см), «Уcпаміны пра Мікеланджэла» (2001; палатно, алей, 52.5x62.5 см), «Паралельны свет» (2002; палатно, алей, 69x89 см).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары XXI стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Мінска
Касцёл Святога Яўхіма (Клюшчаны)

**Касцёл Святога Яўхіма** — колішні драўляны каталіцкі храм у вёсцы Клюшчанах Астравецкага раёна Гродзенскай вобласці. Знаходзіўся ў паўночна-заходняй частцы вёскі.

## Гісторыя 
Касцёл пабудаваны ў 1726 годзе з дрэва па фундацыі Я. Корсака, капітальна перабудаваны ў 1905 годзе. У 1915–1916 гадах у храме служыў Казімір Сваяк.

Зачынены ў 1948 годзе, вернуты католікам i адбудаваны ў 1990 годзе, рэкансэкраваны 16 кастрычніка 1993 года. Па звестках 2017 года, парафія налічвала 148 чалавек. Верагоднай прычынай пажара з’яўляецца няспраўнасць электычных сетак і абсталявання. На месцы касцёла плануецца будаўніцтва цаглянай капліцы.

## Архітэктура 
Помнік архітэктуры неаготыкі. Прамавугольны ў плане храм з пяціграннай апсідай, па баках якой — нізкія сакрысціі. Галоўны фасад завершаны трохвугольным франтонам і фланкіраваны двух’яруснымі чацверыковымі вежамі, накрытымі высокімі шатрамі (надбудаваны ў 1905 годзе замест цэнтральнай васьміграннай званіцы) з франтончыкамі-вімпергамі ў аснаванні. Такая ж меншага памеру сігнатурка вянчае гранёны дах над алтарнай часткай. Бакавыя фасады рытмічна расчлянёны высока ўзнятымі лучковымі аконнымі праёмамі з сандрыкамі і брусамі-сцяжкамі ў прасценках. Уваход арганізаваны праз невысокі прытвор пад пакатым двухсхільным пакрыццём. У афармленні фасадаў выкарыстана фігурная шалёўка.

Унутры малітоўная зала была падзелена чатырма слупамі на тры нефы, перакрытыя агульнай кесаніраванай бэлькамі столлю.

Вакол храма знаходзілася бутавая агароджа з мураванымі слуповымі брамамі.

Аляксандр Лакотка адносіў будынак да панёманскага тыпу драўлянага сакральна-манументальнага дойлідства, прадстаўнікамі якога таксама з’яўляюцца касцёлы ў Дудах, Кемелішках, Хоўхлаве.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Клюшчаны — парафія Св. Яўхіма — http://catholic.by/
* 

Катэгорыя:Клюшчаны
Катэгорыя:Касцёлы Астравецкага раёна
Катэгорыя:Драўляныя касцёлы Беларусі
Катэгорыя:1726 год у Беларусі
Катэгорыя:Колішнія касцёлы Гродзенскай вобласці
Катэгорыя:Зніклі ў 2017 годзе
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў неагатычным стылі