open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кобрынскі павет (1921—1940)

**Кобрынскі паве́т** () — павет Палескага ваяводства Польскай Рэспублікі. Адміністрацыйны цэнтр горад Кобрын.

Паводле Рыжскага мірнага дагавора ў складзе Заходняй Беларусі адышоў да Польшчы. Утвораны 1 сакавіка 1921 года. Пасля ўз’яднання Заходняй Беларусі з БССР Брэсцкі павет  года ўвайшоў у склад Брэсцкай вобласці.  года скасаваны, яго тэрыторыя ўвайшла ў склад Кобрынскага раёна і суседніх з ім раёнаў.

Уключаў 15 вясковых гмін (12 у 1939), 1 горад і 2 мястэчкі. Агульная плошча павета — 3545 км², насельніцтва — 114 тыс. чалавек, шчыльнасць — 32 чал. на км².

## Адміністрацыйны падзел 
### Гміны 
* гміна Антопаль
* гміна Блоты *(скасавана ў 1928)*
* гміна Дзівін
* гміна Гарадзец
* гміна Збірагі *(скасавана ў 1928)*
* гміна Зёлава *(скасавана ў 1928)*
* гміна Іласк *(скасавана ў 1928)*
* гміна Макраны *(скасавана ў 1928)*
* гміна Навасёлкі
* гміна Азяты
* гміна Падалессе (сядзіба: *Яромічы*)
* гміна Пруска *(скасавана ў 1928)*
* гміна Рагозна *(скасавана ў 1928)*
* гміна Сяхновічы *(скасавана ў 1928)*
* гміна Стрыгава *(скасавана ў 1928)*
* гміна Дзеткавічы *(з 1928)*
* гміна Жабінка *(з 1928)*
* гміна Кобрын *(з 1928)*
* гміна Лелікава *(з 1926)*
* гміна Мацясы *(з 1926)*
* гміна Тэўлі *(з 1928)*

### Мястэчкі 
* Антопаль
* Дзівін

### Горад 
* Кобрын

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паветы Палескага ваяводства
Катэгорыя:З’явіліся ў 1921 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1940 годзе
Пра рыцара, што нікога не баяўся

**«Пра рыцара, што нікога не баяўся»** — беларускі анімацыйны фільм, зняты Студыяй мультыплікацыйных фільмаў кінастудыі «Беларусьфільм».

## Сюжэт 
Хорар-мультфільм, сюжэт якога нагадвае «Дон Кіхота».

## Здымачная група 
* Аўтар сцэнарыя і рэжысёр — 
* Мастак-пастаноўшчык — К. Гардзееў
* Аператар — Ю. Мільтнер
* Аніматары — Ул. Шаўчэнка, А. Суслава, А. Драбышэўская
* Кампазітар — А. Елісеенкаў
* Гукааператар — В. Морс
* Мастакі — А. Арленка, Г. Жуковіна, В. Чыкіна, В. Шахловіч, А. Малкіна, В. Немава, В. Разанцава, А. Туманава, І. Плюто, Н. Маскаленка, Н. Басанец, Д. Пятроўская, К. Лук’янчыкава, В. Манковіч
* Ролі агучвалі — Ул. Січкар, Ю. Казючыц, А. Кашпераў
* Песня ў выкананні ансамбля — «Песняры»
* Асістэнт рэжысёра — І. Зрубовіч
* Рэдактар — Д. Якутовіч
* Дырэктар фільма — Л. Зубенка

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мультфільмы Беларусі
Катэгорыя:Мультфільмы на беларускай мове
Ціхаміраў

**Ціхаміраў** — прозвішча.

## Вядомыя асобы 
* Аляксандр Валянцінавіч Ціхаміраў (нар. 1965) — беларускі гісторык, спецыяліст у галіне гісторыі міжнародных адносін і дыпламатыі.
* Васіль Дмітрыевіч Ціхаміраў — савецкі балетмайстар
* Віктар Васільевіч Ціхаміраў — беларускі фізік.
* Дзмітрый Юр’евіч Ціхаміраў (нар. 1999) — беларускі футбаліст.
* Іван Георгіевіч Ціхаміраў (1906—1987) — спецыяліст у галіне эксплуатацыі чыгуначных сістэм.
* Іван Юр’евіч Ціхаміраў (нар. 2003) — беларускі футбаліст
* Канстанцін Іванавіч Ціхаміраў — расійскі інжынер і архітэктар, выкладчык, брат Сяргея і Мікалая.
* Клаўдзій Іванавіч Ціхаміраў — беларускі педагог, гісторык і краязнавец.
* Мікалай Іванавіч Ціхаміраў — расійскі афтальмолаг, лейб акуліст Найвысокага двара, брат Канстанціна і Сяргея.
* 
* Уладзімір Андрэевіч Ціхаміраў (1921—1976) — адзін з арганізатараў і кіраўнікоў партызанскага руху ў Магілёўскай і Мінскай абласцях. Герой Савецкага Саюза.
Маенкаўзія брыльянтавая

**Маенкаўзія брыльянтавая** (*Moenkhausia pittieri*) — рыба атрада харацынападобных. Вядома як акварыумная рыба.

## Апісанне 
Даўжыня да 4,5 см, самкі драбнейшыя за самцоў. Цела латунна-жоўтае, у адлюстраваным свеце пераліваецца залацістымі і блакітнымі плямамі з металічным бляскам (адсюль назва «брыльянтавая»). Спінка цёмная. Брушка жаўтавата-белае. Плаўнікі шараватыя або чорныя з белай аблямоўкай, спінны, анальны і брушны ў самцоў прадаўгаватыя.

## Пашырэнне 
Водзіцца ў Венесуэле (прыбярэжная зопа возера Валенсія, рэк Бус, Тыквірыта).

У Еўропу завезена ў 1930-я гады. Гадуюць у прасторных акварыумах з дастатковай колькасцю кіслароду.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Харацыніды
Катэгорыя:Акварыумныя рыбы
Нагіма Хамідулаўна Галеева

**Нагіма Хамідулаўна Галеева** (, Санкт-Пецярбург, Расія) – беларуская артыстка оперы (мецца-сапрана), камерная спявачка. Заслужаная артыстка Рэспублікі Беларусь (1994).

## Жыццё і творчасць 
Нарадзілася ў шматдзетнай сям'і рабочых, выхадцаў з Татарстана.

Скончыла Музычнае вучылішча пры Пецярбургскай кансерваторыі (1974, спевы, клас В.Цеплаухавай), Пецярбургскую кансерваторыю (1980, сольныя спевы, клас І.Аляксеева).

У 1967-80 працавала лабарантам шэрагу навуковых, вучэбных і праектных устаноў Санкт-Пецярбурга, у тым ліку ў 1969-77 у Тэхналагічным інстытуце.

У 1980-2011 годзе салістка Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь.

Да вяршынь творчасці адносяцца партыі ў операх Дж. Вердзі, у першую чаргу Амнерыс, Эбалі і Азучэна («Аіда», «Дон Карлас» і «Трубадур»). Сярод лепшых партый: Любаша («Царская нявеста» М.Рымскага-Корсакава), Канчакоўна («Князь Ігар» А.Барадзіна). Стварыла стылістычна дасканалы вобраз Графіні ў оперы П.Чайкоўскага) «Пікавая дама».

Гастраліравала ў Венгрыі, Германіі, Ізраілі, Іспаніі, Малдове, Партугаліі, Расіі, Украіне, Францыі, Швейцарыі і інш.

У 2011 годзе завяршыла кар'еру.

## Рэпертуар 
* *Разіна* («Севільскі цырульнік» Дж. Расіні)
* *Берта* («Севільскі цырульнік» Дж. Расіні)
* *Аліса* («Лючыя дзі Ламермур» Г.Даніцэці)
* *Амнерыс* («Аіда» Дж. Вердзі)
* *Эбалі* («Дон Карлас» Дж. Вердзі)
* *Азучэна* («Трубадур» Дж. Вердзі)
* *Ульрыка* («Баль-маскарад» Дж. Вердзі)
* *Фенена* («Набука» Дж. Вердзі)
* *Мадалена* («Рыгалета» Дж. Вердзі)
* *Джавана* («Рыгалета» Дж. Вердзі)
* *Флора* («Травіята» Дж. Вердзі)
* *Эмілія* («Атэла» Дж. Вердзі)
* *Сузукі* («Мадам Батэрфляй» Дж. Пучыні)
* *Голас маці Антоніі* («Казкі Гофмана» Ж.Афенбаха)
* *Зібель* («Фаўст» Ш.Гуно)
* *Кармэн* («Кармэн» Ж. Бізэ)
* *Актавіян* («Кавалер ружаў» Р.Штраўса)
* *Вольга* («Яўген Анегін» П. Чайкоўскага)
* *Ларына* («Яўген Анегін» П. Чайкоўскага)
* *Няня* («Яўген Анегін» П. Чайкоўскага)
* *Графіня* («Пікавая дама» П. Чайкоўскага)
* *Паліна* («Пікавая дама» П. Чайкоўскага)
* *Мілаўзор* («Пікавая дама» П. Чайкоўскага)
* *Марына Мнішак* («Барыс Гадуноў» М. Мусаргскага)
* *Шынкарка* («Барыс Гадуноў» М. Мусаргскага)
* *Марфа* («Хаваншчына» М. Мусаргскага)
* *Канчакоўна* («Князь Ігар» А. Барадзіна)
* *Любаша* («Царская нявеста» М. Рымскага-Корсакава)
* *Лель* («Снягурачка» М. Рымскага-Корсакава)
* *Вясна* («Снягурачка» М. Рымскага-Корсакава)
* *Ахросімава* («Вайна і мір» С. Пракоф'ева)
* *Элен* («Вайна і мір» С. Пракоф'ева)
* *Санетка* («Лэдзі Макбэт Мцэнскага павета» Д. Шастаковіч)
* *Плацюхова* («Агатка, або Прыезд пана» Я.Д. Голанда)
* *Марта* («Фаўст» А.Радзівіла)
* *Ганна* («Новая зямля» Ю.Семянякі)
* *Квета* («Князь Наваградскі» А. Бандарэнкі)
* *Клара Цаханасян* («Візіт дамы» С. Картэса)
* Партыя саліруючага мецца-сапрана ў Рэквіеме Дж.Вердзі

## Ацэнка творчасці 
Паводле водгукаў крытыкі, валодае моцным, прыгожага тэмбру голасам, высокай музычнай і сцэнічнай культурай.

## Прызнанне 
* Дыпламант IX Міжнароднага конкурсу вакалістаў імя М.Глінкі ()
* Заслужаная артыстка Рэспублікі Беларусь (1994)

Катэгорыя:Заслужаныя артысты Беларусі
Пружанскі павет (1921—1940)

**Пружа́нскі павет** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Палескага ваяводства Польскай Рэспублікі. Адміністрацыйны цэнтр — мястэчка Пружаны.

## Гісторыя 
Былы павет Гродзенскай губерні Расійскай імперыі. З лютага 1919 года акупаваны польскімі войскамі. У 1919—1920 у складзе Брэсцкай акругі Цывільнага кіраўніцтва ўсходніх земляў пад польскай адміністрацыяй.

12 снежня 1920 года гміны Белавежа, Масева і Сухопаль перададзены ў склад навастворанага Белавежскага павета.

Паводле Рыжскага мірнага дагавора ў складзе Заходняй Беларусі адышоў да Польшчы. Утвораны 1 сакавіка 1921 года. Пасля ўз’яднання Заходняй Беларусі з БССР Пружанскі павет  года ўвайшоў у склад Брэсцкай вобласці.  года скасаваны, на яго тэрыторыі ўтвораны Пружанскі і іншыя раёны.

Складаўся з 17 вясковых гмін (8 у 1939) і 3 мястэчкаў. Агульная плошча павета — 2644 км², насельніцтва — 108 600 чалавек, шчыльнасць — 41 чал. на км².

## Адміністрацыйны падзел 
### Гміны 
* гміна Байкі *(да 1926)*
* гміна Бяроза-Картузская *(да 1932)*
* гміна Дабучын *(да 1926)*
* гміна Котра *(да 1932)*
* гміна Лінава *(да 1932)*
* гміна Малеч
* гміна Мацвеевічы *(да 1926)*.
* гміна Мацясы *(да 1925)*
* гміна Міжлессе *(1926—1932)*
* гміна Мікіцічы *(да 1926)*
* гміна Равяцічы *(да 1932)*
* гміна Руднікі (цэнтр: *Харава*, *Руднікі*)
* гміна Сігневічы.
* гміна Сялец
* гміна Сухопаль *(c 1926)*
* гміна Чарнякава *(да 1926)*
* гміна Шарашова

### Гарады 
* Пружаны *(пазней пазбаўлены статусу горада)*
* Бяроза Картузская *(пазней пазбаўлены статусу горада)*
* Шарашова *(да 1934)*

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паветы Палескага ваяводства
Катэгорыя:З’явіліся ў 1921 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1940 годзе
Табун (значэнні)

**Табу́н**:

* Табун — статак коней ці вярблюдаў.
* Табун — атрутнае рэчыва нервова-паралітычнага дзеяння.
* Табун — археалагічны помнік эпохі палеаліту на гары Кармель у ізраіле.
Корніцкі сельсавет

**Ко́рніцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шаркаўшчынскага і Браслаўскага раёнаў Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Корніца.

Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Шаркаўшчынскага раёна Маладзечанскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Куштальскага і Варонкаўскага сельсаветаў. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Віцебскай вобласці. 15 кастрычніка 1960 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Ёдскага сельсавета. З 17 красавіка 1962 года ў складзе Браслаўскага раёна. 17 ліпеня 1964 года перайменаваны ў Ёдскі сельсавет, цэнтр перанесены ў вёску Ёды.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.).

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Шаркаўшчынскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1964 годзе
Пячора Табун

**Пячора Табун** () — археалагічны помнік, частка прыроднага запаведніка Нахаль-Меарот. Пячора знаходзіцца на гары Кармель ў Ізраілі. Яна была населена ў перыяд ніжняга і сярэдняга палеаліту (500 000-40 000 гадоў таму). На працягу гэтага часу ў пячоры назапасіўся пласт з буйна - і дробназярністага пяску і гліны, месцамі да 25 метраў глыбінёй. У ходзе раскопак была прасочана ледзь ці не самая доўгая паслядоўнасць культурных слаёў дагістарычнай Палестыны. Усе пласты адкладанняў маладзейшыя за 350 тысяч гадоў ўтрымліваюць крэмній з відавочнымі прыкметамі ўздзеяння агню.

Самыя ніжнія пласты ў пячоры ўтрымліваюць вялікую колькасць марскога пяску, што кажа (разам з знаходкамі пылка ў тых жа пластах), пра адносна гарачы клімат падчас утварэння гэтых слаёў. Раставанне леднікоў у той час выклікала павышэнне ўзроўню мора і змяненне берагавой лініі Міжземнага мора. Такім чынам, Прыбярэжная раўніна ў тыя часы займала меншую тэрыторыю, чым цяпер, і была пакрыта расліннасцю саванного тыпу. Жыхары пячоры тых часоў выкарыстоўвалі рубілы з крэменю або вапняка для палявання на такіх жывёл, як газэль, гіпапатам, насарог і дзікія быкі), а таксама для выкопвання ядомых каранёў. Па меры паляпшэння прыладаў з часам рубілы станавіліся менш, набывалі больш вытанчаную форму, а скрэблы, вырабленыя на буйных крэмневых адшчэпах, відаць, служылі для сашкрабання мяса з костак і для аздаблення скураў жывёл.

Верхнія пласты ў Табуне складаюцца пераважна з гліны і дробназярністага пяску, што кажа аб надыходзе вільготнага і больш халоднага клімату па меры фарміравання новага ледніка; гэта прывяло да ўтварэння шырокай прыбярэжнай паласы, пакрытай густымі лясамі і балотамі. Матэрыяльныя рэшткі з верхніх пластоў пячоры належаць да мустьерской культуры (каля 200 000-45 000 гадоў таму), неандэртальскай па свайму складу. У гэтых пластах пераважаюць невялікія крэмневыя прылады на тонкіх адшчэпах, пераважна вырабленыя па тэхналогіі Левалуа. Сярод тыповых мустьерскіх прылад сустракаюцца падоўжаныя наканечнікі, адшчэпы крэменю рознай формы, якія выкарыстоўваюцца ў якасці скрабкоў, іншыя вострыя прылады для рэзкі і пілавання.

У ходзе раскопак Артура Елінека (Arthur Jelinek) у 1967-1972 гадах было выяўлена звыш 1900 поўных і фрагментарных каменных рубілаў, адносяцца, як мяркуецца, да позднеашельскай і ябрудскай культурам.

Вялікая колькасць костак лані, выяўленых у верхніх пластах пячоры, могуць быць звязаныя з адтулінай у задняй частцы пячоры, якая служыла натуральнай пасткай для жывёл. Магчыма, жывёл заганялі да гэтай адтуліны, у якой маглі захрасаць асобныя асобіны.

У пячоры Табун былі выяўленыя рэшткі жанчыны неандертальского тыпу, датаваныя перыядам каля 120 000 гадоў таму. Гэта адны з найболей старажытных чалавечых рэштак, знойдзеных на тэрыторыі Ізраіля.

## Гл. таксама 
* Схул
* Кебара

## Спасылкі 
* Image of Tabun 1 skull at Modern Human Origins 
* Табун на Антропогенез.ру

Катэгорыя:Знаходкі неандэртальцаў
Катэгорыя:Пячоры — археалагічныя помнікі
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Ізраілі
Катэгорыя:Пячоры Ізраіля
Катэгорыя:Палеаліт Азіі
Схул

**Схул** — пячора на гары Кармель ў Ізраілі. Знаходзіцца ў  на поўдзень ад горада Хайфа і ў  ад берага Міжземнага мора.

Дагістарычны ўчастак ўпершыню раскапала Дораці Гарод летам 1928 года.

У пячоры Схул сяліліся напераменку то неандэртальцы (да 130 і 65-47 тыс. гадоў назад), то чалавек разумны (130-80 і пасля  гадоў таму). Пячора была заселеная ў перыяд сярэдняга палеаліту, 200-45 тыс. гадоў назад.

У пячоры Схул было выяўлена 14 шкілетаў, большасць з якіх у 1932 годзе знайшоў  (). Неандэртальцы са Схула ставяцца да больш прагрэсіўнай групы блізкаўсходніх гамінід Схул-Кафзэх, якія прыкметна адрозніваюцца ад больш прымітыўных і падобных на еўрапейскіх неандэртальцаў мясцовых знаходак з пячор Табун, Амуд і Кебара.

Рэшткі, знойдзеныя ў пячоры Схул, разам з выяўленымі ў іншых пячорах у запаведніку Нахаль-Меарот (Вадзі-эль-Мугара) і ў пячоры , былі класіфікаваны ў 1939 годзе  і Тэадорам Мак-Кощнам як від  — нашчадак Homo heidelbergensis.

Надпяточная костка *СхулIV* узростам 100 тыс. гадоў мае марфалагічнае падабенства з тараннай (надпятачнай) косткай гамінідаў з сібірскай Байгары узростам 43 тыс. гадоў. Патылічная костка, выяўленая на востраве Мероўскі ў Саратаўскай вобласці, мае падабенства з архаічным сапіенсам Схул V.

## Гл. таксама 
* Кафзэх
* Пячора Кесем
* Манот

## Спасылкі 
* Схул
* Судьба неандертальцев
* Wesley A. Niewoehner: Behavioral inferences from the Skhul/Qafzeh early modern human hand remains 
* Схул — Skhul — Мугарет-эс-Схул, Козья пещера пячора; Es-Skhul, Mugharet es-Skhul, Cave of the Kids — Антропогенез.ру

Катэгорыя:Знаходкі неандэртальцаў
Катэгорыя:Пячоры — археалагічныя помнікі
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Ізраілі
Катэгорыя:Пячоры Ізраіля
Катэгорыя:Палеаліт Азіі
Варонкаўскі сельсавет (Шаркаўшчынскі раён)

**Варо́нкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шаркаўшчынскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Варонка.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Шаркаўшчынскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Корніцкага сельсавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Шаркаўшчынскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Лойкаўскі сельсавет

**Ло́йкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Лойкі.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Сапоцкінскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў Гродзенскай вобласці, з 10 сакавіка 1959 года ў Гродзенскім раёне. 1 верасня 1959 года да сельсавета далучана частка скасаванага Сільванавецкага сельсавета з вёскамі Белае Болта, Белічаны, Войтаўцы, Ленькі, Монькаўцы, Плоскаўцы, Плябанскія, Сільванаўцы і хутарам Міхайлава, вёскі Самбары і Шадзінцы перададзены ў склад Сапоцкінскага пассавета, вёскі Баля Касцельная, Беражаны, Забрачаны, Капланаўцы, Скрынкі перададзены ў склад Навумавіцкага сельсавета. 11 лютага 1972 года да сельсавета далучана частка скасаванага Навумавіцкага сельсавета з вёскамі Беражаны, Забрачаны, Зарачанка. 20 верасня 2002 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Сапоцкінскага пассавета.

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 15 населеных пунктаў: Белічаны, Белыя Балаты, Беражаны, Васарабы, Войтаўцы, Забрачаны, Зарачанка, Келбаскі, Лінкі, Лойкі, Монькаўцы, Плоскаўцы, Плябанскія, Селіванаўцы, Шэмбелеўцы.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гродзенскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Сапоцкінскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 2002 годзе
Навагрудскі павет (1921—1940)

**Навагру́дскі павет** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Навагрудскага ваяводства Польскай Рэспублікі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Навагрудак.

## Гісторыя 
Былы павет Мінскай губерні Расійскай імперыі. З красавіка 1919 года акупаваны польскімі войскамі. У 1919—1920 у складзе Віленскай акругі Цывільнага кіраўніцтва ўсходніх земляў пад польскай адміністрацыяй.

Паводле Рыжскага мірнага дагавора ў складзе Заходняй Беларусі адышоў да Польшчы. Утвораны 1 сакавіка 1921 года. 

З 1924 па 1937 гады на тэрыторыі павета дзейнічала брыгада Корпуса аховы памежжа «Навагрудак» з цэнтрам у Навагрудку і Баранавічах.

У чэрвені 1938 года распараджэннем міністра ўнутраных спраў гміны Карэлічы, Любча, Пачапава, Райца, Цырын і Шчорсы ўключаны ў пагранічную зону — сядзіба Гарадзішча
* Гміна Дварэц — сядзіба Дварэц
* Гміна Здзецел  — сядзіба Ярэмічы

### Гарады 
* Навагрудак

## Насельніцтва 
Насельніцтва — 109 820 чалавек, з іх беларусаў 58,8 %, палякаў 35,4 %, яўрэяў 5,5 %. 91,3 % насельніцтва жыло ў вёсцы. Налічвалася 846 гаспадарак асаднікаў (1933).

## Эканоміка 
Дзейнічалі прадпрыемствы па перапрацоўцы мясцовай сыравіны і прадуктаў сельскай гаспадаркі, буйнейшае — шклозавод «Нёман».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паветы Навагрудскага ваяводства
Катэгорыя:З’явіліся ў 1921 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1940 годзе
Навагрудская гімназія

**Навагрудская гімназія** — колішняя расійская навучальная ўстанова ў Навагрудку.

Заснавана ў 1858 годзе на базе 5-класнага дваранскага павятовага вучылішча, адкрытага ў 1834 годзе. Утрымлівалася з даходаў з маёнткаў, што належалі ліквідаваным каталіцкім кляштарам, часткова — за кошт дзяржаўная казны. За вучобу гімназісты плацілі 10 рублёў. Ад платы вызваляліся дзеці беднай шляхты пры наяўнасці адпаведнай даведкі (у 1860 годзе іх было 15 чалавек). У 1860 годзе на базе Навагрудскага аднакласнага вучылішча створаны падрыхтоўчы клас гімназіі. Пры гімназіі працавалі мінералагічны і фізічны кабінеты, бібліятэка (2,5 тыс. тамоў). У 1860 годзе было 276 навучэнцаў, у 1861 годзе — 322.

Першы дырэктар — Ф. Ф. Чашніцкі, з 1863 года — М. В. Васільеў. Куратарам быў князь Канстанцін Радзівіл.

Дзейнасць гімназіі ў асноўным была накіравана на фарміраванне ў вучняў рускага дзяржаўнага светапогляду. Закрыта пасля паўстання 1863—1864 гадоў. Аднавіла работу ў 1866 годзе, дырэктарам прызначаны Міхаіл Дзмітрыеў. У 1868 годзе зноў закрыта, на яе базе створана 4-класная павятовая школа.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Адукацыя ў Навагрудку
Катэгорыя:1858 год у Беларусі
Катэгорыя:1868 год у Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 1858 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1868 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Навагрудка
Катэгорыя:Гімназіі Расійскай імперыі
Рыцар Пятрусь герба «Тры яблыкі»

**«Рыцар Пятрусь герба „Тры яблыкі“»** () — французскі анімацыйны серыял пра прыгоды юнага рыцара. Беларускамоўны дубляж зроблены тэлеканалам «БелСат».

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мультфільмы Францыі
Катэгорыя:Фільмы 1999 года
Катэгорыя:Фільмы, агучаныя па-беларуску «Белсатам»
Драгічынскі павет

**Драгічынскі павет** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Палескага ваяводства Польскай Рэспублікі. Адміністрацыйны цэнтр — мястэчка Драгічын.

Паводле Рыжскага мірнага дагавора ў складзе Заходняй Беларусі адышоў да Польшчы. Утвораны 1 сакавіка 1921 года. Пасля ўз’яднання Заходняй Беларусі з БССР Драгічынскі павет  года ўвайшоў у склад Пінскай вобласці.  года павет скасаваны.

Складаўся з 12 вясковых гмін (10 у 1939) і 2 мястэчкаў. Агульная плошча павета — 2351 км², насельніцтва — 97.000 чалавек, шчыльнасць — 41 чал. на км².

## Адміністрацыйны падзел 
### Гміны 
* гміна Бездзеж
* гміна Брашэвічы
* гміна Хомск
* гміна Драгічын
* гміна Дружылавічы *(да 1928)* 
* гміна Імянін *(пазней скасавана)*
* гміна Янаў
* гміна Моталь
* гміна Адрыжын
* гміна Восаўцы
* гміна Валавель *(з 1928)* 
* гміна Валавель
* гміна Варацэвічы *(пазней скасавана)*

### Гарады 
* Янаў *(пазней пазбаўлены статусу горада)*
* Моталь *(пазней пазбаўлены статусу горада)*

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паветы Палескага ваяводства
Катэгорыя:З’явіліся ў 1921 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1940 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Драгічына
Жыдча (значэнні)

**Жыдча** — тапонім:

## Беларусь 
* Жыдча — аграгарадок у  у Пінскім раёне Брэсцкай вобласці
* Жыдча — вадасховішча ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці
Іван Пятровіч Доўбня

**Іван Пятровіч До́ўбня** (,  —  — матэматык і публіцыст. Доктар фізіка-матэматычных навук (1896), прафесар (1897).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Пінску. Скончыў гімназію і ў 1870 годзе паступіў у Санкт-Пецярбургскі горны інстытут, які скончыў у 1875 годзе і паступіў на педагагічныя курсы пры 2-й Санкт-Пецярбургскай ваеннай гімназіі. У 1877—1880 гадах выкладаў матэматыку ў ваеннай гімназіі ў Арэнбургу, у 1880—1897 гадах — у кадэцкім корпусе ў Ніжнім Ноўгарадзе. З 1897 года І. П. Доўбня ў Санкт-Пецярбургскім горным інстытуце: з 1897 года прафесар, з 1910 года — рэктар.

Памёр І. П. Доўбня ў пачатку лютага 1912 года ў Санкт-Пецярбургу.

## Навуковая дзейнасць 
Вучонаму належаць працы па алгебры, тэорыі абелевых інтэгралаў, эліптычных функцый, методыцы выкладання матэматыкі ў навучальных установах. Выказаў ідэю вызначаць трыганаметрычныя функцыі сінус і косінус як дэкартавы прастакутныя каардынаты кропкі адзінкавай акружнасці.

Апублікаваў каля 100 навуковых, навукова-метадычных прац і вучэбных дапаможнікаў.

## Узнагароды 
І. П. Доўбня быў узнагароджаны шасцю ордэнамі: чатыры ордэна атрымаў у перыяд з 1880 па 1891 гады, калі выкладаў матэматыку ў ваенных навучальных установах, два — у перыяд службы ў горным інстытуце.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Долбня Иван Петрович — Белорусские имена в мировой науке и технике  // Рэспубліканская навукова-тэхнічная бібліятэка Беларусі
* Старонкі гісторыі матэматыкі на Беларусі 
* Долбня Іван Пятровіч  // Пінская гарадская цэнтральная бібліятэка
* 

Катэгорыя:Выпускнікі Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага горнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага горнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Матэматыкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Матэматыкі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Матэматыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Публіцысты Расійскай імперыі
Катэгорыя:Публіцысты XIX стагоддзя
Катэгорыя:Публіцысты XX стагоддзя
Бока Харам

**«Бока харам»** (з 2015 года — **Заходнеафрыканская правінцыя Ісламскай дзяржавы**) — радыкальная нігерыйская ісламісцкая тэрарыстычная арганізацыя. 

## Гісторыя 
Вядомая з 2002 года, калі яе правадыром стаў Махамед Юсуф. Галоўнай мэтай арганізацыі з’яўляецца ўвядзенне шарыяту на ўсёй тэрыторыі Нігерыі і выкараненне заходняга ладу жыцця. У ліпені 2009 года баевікі ініцыявалі беспарадкі на поўначы Нігерыі, нападаючы на ​​хрысціянскія цэрквы і паліцэйскія ўчасткі. У маі 2014 года групоўка ўнесена Саветам Бяспекі ААН у спіс тэрарыстычных арганізацый.

Пасля прысягі на вернасць ІДІЛ у сакавіку 2015 года «Бока харам» змяніла назву на «Заходнеафрыканская правінцыя Ісламскай дзяржавы» (Islamic State's West Africa Province, ISWAP).

## Назва 
Афіцыйная назва групоўкі — «Джамаат ахліс Суна Лідааваты валь-Джыхад» (Jama'atu Ahlis Sunna Lidda'awati wal-Jihad) (у перакладзе з арабскай — Супольнасць прыхільнікаў распаўсюджвання вучэння прарока і джыхаду). Назву «Бока харам» () яна атрымала ад жыхароў горада Майдугуры, у якім знаходзілася база групоўкі. «Бока харам» перакладаецца з мовы хаўса як «заходняя адукацыя забаронена». Яно складаецца са слоў Boko, якое першапачаткова азначала «ілжывы», але потым стала выкарыстоўвацца для абазначэння заходняй адукацыі, і haram — харам, гэта значыць нешта забароненае. Па меркаванням членаў групоўкі, любая грамадская і палітычная дзейнасць, звязаная з заходнімі каштоўнасцямі, павінна быць забароненая, у тым ліку: галасаванне на выбарах, нашэнне кашуль і штаноў, свецкая адукацыя. Урад Нігерыі, з пункту гледжання «Бока харам», «сапсаваны» заходнімі ідэямі і складаецца з «няверуючых», нават калі прэзідэнт фармальна з’яўляецца мусульманінам.

У 2009 годзе тагачасны лідар арганізацыі Махамед Юсуф заявіў у інтэрв’ю Бі-бі-сі, што ідэі заходняй адукацыі (напрыклад, дарвінізм, кругазварот вады ў прыродзе і г.д.) супярэчаць ісламу.

## Этнічны склад 
Асноўную масу баевікоў «Бока харам» складаюць прадстаўнікі народнасці кануры; нягледзячы на ​​частыя вылазкі за межы этнічнай тэрыторыі кануры, спробы замацавацца ў іх не мелі плёну. У сувязі з малай зразумеласцю мовы кануры для большай часткі нігерыйцаў, у руху шырока выкарыстоўваюцца мовы хаўса і фульбе.

Катэгорыя:Ісламская дзяржава
Катэгорыя:Ісламісцкія тэрарыстычныя арганізацыі
Катэгорыя:Гісторыя Нігерыі
Катэгорыя:Палітыка Нігерыі
Дзісенскі павет (1921—1940)

**Дзі́сенскі павет** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі. Адміністрацыйны цэнтр — горад Глыбокае.

## Гісторыя 
Былы павет Віленскай губерні Расійскай імперыі. З 1919 года акупаваны польскімі войскамі. З 24 кастрычніка 1919 года ў складзе Віленскай акругі Цывільнага кіраўніцтва ўсходніх земляў пад польскай адміністрацыяй. Часовай сядзібай уладаў стала Глыбокае. З 7 лістапада 1920 года пад Упраўленнем прыфрантавых і этапных тэрыторый, у склад навастворанага Дунілавіцкага павета перададзены гміны Паставы і Луцк.

У 1921 годзе павет адышоў да Польшчы паводле Рыжскага мірнага дагавора. 13 красавіка 1922 года павет перададзены ў склад Віленскай зямлі, з якой 20 студзеня 1926 года створана  Віленскае ваяводства.

Пасля ўз’яднання Заходняй Беларусі з БССР Дзісенскі павет са снежня 1939 года ў складзе Вілейскай вобласці.  года скасаваны, тэрыторыя падзелена на раёны.

Складаўся з 21 вясковай гміны, 2 гарадоў і 1 мястэчка.

## Адміністрацыйны падзел 
### Гміны 
* Богіна — сядзіба Богіна
* Чарасы — сядзіба Глыбокае
* Германавічы — сядзіба Германавічы
* Язна — сядзіба Язна
* Ёды — сядзіба Арэхава
* Пліса — сядзіба Пліса
* Празарокі — сядзіба Празарокі
* Пераброддзе — сядзіба Казлоўшчына
* Верхняе. — сядзіба Верхняе
* Залессе — сядзіба Залессе
* Тумілавічы — сядзіба Тумілавічы
* Докшыцы.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Паветы Віленскага ваяводства (1926—1939)
Катэгорыя:Паветы Навагрудскага ваяводства
Катэгорыя:З’явіліся ў 1921 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1940 годзе
Рачыцкі сельсавет

**Ра́чыцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — вёска Рачыцы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Валавічоўскі сельсавет** у складзе Сапоцкінскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Валавічоўцы. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года сельсавет перайменаваны ў Рачыцкі, цэнтр перанесены ў вёску Рачыца. З 10 сакавіка 1959 года ў Гродзенскім раёне. 1 верасня 1959 года скасаваны, вёскі Валавічоўцы, Круляўшчына, Рачыцы і Свяцк перададзены ў склад Навумавіцкага сельсавета, вёскі Васілевічы і Навасады — у склад Сапоцкінскага пассавета.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гродзенскага раёна
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Сапоцкінскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1959 годзе
Віктар Канстанцінавіч Стахоўскі

**Віктар Стахоўскі** (1928—1978) — дзеяч беларускага нацыянальнага супраціву, сябра пастаўскай групы беларускай моладзевай падпольнай паваеннай арганізацыі Саюз беларускіх патрыётаў (СБП). Стваральнік Пастаўскага краязнаўчага музею.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1928 г. Пасля адкрыцця ў Паставах педагагічнай навучальні пачаў вучыцца ў гэтай установе. У 1946—1947 далучыўся да нелегальнай беларускай арганізацыі «За Беларусь», якая пазней улілася да Саюза беларускіх патрыётаў, належаў да пастаўскай групы.

У лютым 1947 года савецкая ўлада пачала арышты сябраў СБП: у давер да сябраў пастаўскай групы раней увайшоў афіцэр МДБ Алег Стахоўскі, які выдаваў сябе за ўдзельніка антысавецкай арганізацыі і падштурхоўваў да тэрарызму, а на дадатак канспірацыя арганізацыі была слабай. Пасля судовага працэсу Віктар Стахоўскі атрымаў 10 гадоў пазбаўлення волі і разам з некаторымі іншымі сябрамі трапіў да лагеру каля Караганды.

Вызвалены з канцлагеру раней тэрміну праз цяжкую форму энцэфаліту, вярнуўся ў Паставы. Завочна скончыў Маскоўскі інстытут культуры. Працаваў дырэктарам сельскага Дому культуры, а потым рэжысёрам у Пастаўскім народным тэатры. Сам выконваў некаторыя ролі, маляваў дэкарацыі. Неаднаразова выконваў работы па афармленні гораду.

Стварыў Пастаўскі краязнаўчы музей, які быў заснаваны ў студзені 1974 г., а 26 лютага 1976 г. прыняў першых наведвальнікаў. Пасля гэтага быў адхілены ад пасады дырэктара музею, бо быў палітычным вязнем і не належаў да КПСС. Гэтая душэўная траўма налажылася на пакуты і хваробы, якія Віктар Стахоўскі атрымаў у савецкім лагеры, і ў 1978 г. ён заўчасна памёр не дажыўшы да 50 гадоў. Ягоны сябар і паплечнік па СПБ Антон Фурс успамінаў: «Не здзейсніў і сотай долі таго, на што быў здатны». Пахаваны на могілках у Паставах.

## Літаратура 
* Гарт. З успамінаў пра Саюз Беларускіх Патрыётаў. Мн., 1997. С. 78, 79, 84, 165, 252, 340.
* Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. ISBN 985-6374-07-3.

## Спасылкі 
* Уладзімер Арлоў. Імёны Свабоды: Віктар Стахоўскі
* Пастаўскаму раённаму краязнаўчаму музею — 40 гадоў 
* Алеся Умпіровіч, Антось Фурс. Споведзь няспраўджаных надзеяў

## Гл. таксама 
* Саюз беларускіх патрыётаў

Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Члены Саюза беларускіх патрыётаў
Катэгорыя:Памерлі ў Паставах
Мілан Мілуцінавіч

**Мілан Мілуцінавіч** (; , Бялград, Сербія — , Бялград, Сербія) — сербскі дзяржаўны дзеяч, другі прэзідэнт Сербіі з 29 снежня 1997 года па 29 снежня 2002 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэзідэнты Сербіі
Катэгорыя:Абвінавачаныя Міжнародным трыбуналам па былой Югаславіі
Дзісенскі павет

Назву **Дзі́сенскі павет** мелі наступныя адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі:
* Дзісенскі павет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Расійскай імперыі (1793—1921).
* Дзісенскі павет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Польскай Рэспублікі (1920—1940).
Янка Рымдзёнак

**Янка Рымдзёнак** (1928) — дзеяч беларускага нацыянальнага супраціву, сябра пастаўскай групы беларускай моладзевай падпольнай паваеннай арганізацыі Саюз беларускіх патрыётаў (СБП).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў в. Шкунцікі Дзісенскага павета (Віленскае ваяводства, Польская Рэспубліка), верагодна ў 1928 г. Вучыўся ў Глыбоцкай педагагічнай навучальні, потым перавёўся ў Пастаўскую педнавучальню. У 1946 — 1947 далучыўся да нелегальнай беларускай арганізацыі «За Беларусь», якая пазней улілася да Саюза беларускіх патрыётаў, належаў да пастаўскай групы. Пасля заканчэння Пастаўскай педнавучальні вярнуўся ў Шкунцікі, працаваў настаўнікам у мясцовай сямігодцы. 

У лютым 1947 года савецкая ўлада пачала арышты сябраў СБП: у давер да сябраў пастаўскай групы раней увайшоў афіцэр МДБ Алег Стахоўскі, які выдаваў сябе за ўдзельніка антысавецкай арганізацыі і падштурхоўваў да тэрарызму, а на дадатак канспірацыя арганізацыі была слабай. Янка Рымдзёнак быў арыштаваны савецкімі карнымі органамі у хаце бацькоў. Укладальнік кнігі «Гарт» Герман Кірылаў, аднасяльчанін Рымдзёнкаў, пазней узгадваў: «Праз вузенькую палоску ад талага ў верхняй шыбе шкла я бачыў шэрую купку людзей, што варушылася на бялёсай снежнай роўнядзі. Двое энкавэдыстаў вялі пад рукі Янку Рымдзёнка, адзін ішоў ззаду, а чацвёрты - здаецца, быў і чацвёрты - наперадзе... Я не зводзіў вачэй з высокай, стройнай постаці настаўніка, які і сціснуты пад бакі, ступаў, як заўсёды, лёгка, спружыніста. Старая Рымдзёніха ізноў загаласіла, стала вырывацца з рук сваіх дачок. Сын азірнуўся, характэрным задорным рухам ускінуў галаву, магчыма, і крыкнуў матцы. Адзін з двух, што трымалі арыштаванага пад локці, плячом злосна штурхануў яго, а тады яшчэ і замахнуўся вольнай рукой».

Янка Рымдзёнак быў засуджаны да 10 год пазбаўлення волі ў савецкіх лагерах. Мяркуецца, што тэрмін адбываў на Калыме. Паводле звестак Станіслава Савіка, пасля вызвалення жыў у пасёлку Хасын недалёка ад Магадана, працаваў на складзе. Далей звесткі пра Янку Рымдзёнка губляюцца. 

## Літаратура 
* Гарт. З успамінаў пра Саюз Беларускіх Патрыётаў. Мн., 1997. С. 6, 10-13, 15, 17-19, 335, 336, 340. 
* Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. ISBN 985-6374-07-3.

## Гл. таксама 
* Саюз беларускіх патрыётаў

Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Члены Саюза беларускіх патрыётаў
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шаркаўшчынскім раёне
Аперацыя «Odyssey Dawn»

**Аперацыя Odyssey Dawn** («Адысея. Рассвет», «Рассвет Адысеі», «Рассвет Адысея», «Пачатак Адысеі») — ваенная аперацыя Злучаных Штатаў у рамках інтэрвенцыі ў Лівіі сіл міжнароднай кааліцыі. Праводзілася па прынятай рэзалюцыі 1973 Савета бяспекі ААН, якая прадугледжвала меры, неабходныя для абароны мірнага насельніцтва Лівіі падчас супрацьстаяння паўстанцаў і цэнтральнай улады М. Кадафі, у тым ліку баявыя дзеянні, за выключэннем уводу акупацыйных войск (foreign occupation force).

Амерыканскія падраздзяленні выконвалі ў асноўным дапаможныя функцыі.

Завершана 31 сакавіка ў сувязі з пачаткам аперацыі НАТА «Саюзны абаронца» ().

## Склад групоўкі войск 
Ваенна-марскія сілы ЗША:
* USS Mount Whitney, флагман
* USS Kearsarge (LHD-3), універсальны дэсантны карабель тыпу «Уосп»
* USS Ponce (LPD-15), дэсантна-верталётны карабель-док тыпу «Осцін»
* USS Barry (DDG-52), эсмінец тыпу «Арлі Бёрк»
* USS Stout (DDG-55), эсмінец тыпу «Арлі Бёрк»
* USS Providence (SSN-719), падводная лодка тыпу «Лос-Анджэлес»
* USS Scranton, атамная падводная лодка тыпу «Лос-Анджэлес»
* USS Florida (SSGN-728), ПЛАРК тыпу «Агая»

## Ход аперацыі 
* 21 сакавіка 2011 — разбіўся F-15E «Strike Eagle» ВПС ЗША.
* 10 чэрвеня 2011 — урад Лівіі паведаміў, што ў раёне горада Злітан (у 30 км на захад ад Місураты) быў збіты і зваліўся ў мора адзін верталёт НАТА.
* 20 чэрвеня 2011 — пры выкананні разведвальнага палёту разбіўся беспілотны лятальны апарат MQ-8B Fire Scout ВМС ЗША. Лівійскае тэлебачанне прадэманстравала яго абломкі і заявіла, што яны належаць збітаму баявому верталёту AH-64 «Апач».
Толькі ў перыяд з пачатку аперацыі да канца мая 2011 года ў выніку авіяўдараў НАТА па тэрыторыі Лівіі загінулі 718 і былі параненыя 4067 чалавек.

## Рэакцыя 
У шэрагу краін прагучалі заявы пра тое, што дзеянні інтэрвентаў не зусім адпавядаюць устаноўкам, закладзеным у рэзалюцыі СБ ААН, а ў выніку бамбардзіровак гінуць мірныя жыхары. Колькасць ахвяр моцна адрозніваецца. Лівійскія СМІ паведамлялі пра дзясяткі загінулых, еўрапейскія і катарскія — аб выпадковых ахвярах у выніку кропкавых удараў.

МЗС Расіі адразу пасля пачатку аперацыі «Адысея. Рассвет» выказала шкадаванне з нагоды «невыбіральнага прымянення сілы». З падобнымі заявамі і заклікамі спыніць бамбардзіроўкі выступілі Індыя, Кітай, Венесуэла, Беларусь. Змяніла сваю пазіцыю і Ліга арабскіх дзяржаў, чыйго фармальнага адабрэння так дамагаліся краіны НАТА.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Лівіі
Катэгорыя:Сакавік 2011 года
Катэгорыя:Канфлікты 2011 года
Катэгорыя:2011 год у Лівіі
Катэгорыя:Войны ЗША
Саюз рускай моладзі

**Саюз рускай моладзі** (*СРМ*; ) — маладзёжная руская нацыянальная арганізацыя на акупіраванай нямецкімі захопнікамі тэрыторыі Беларусі ў Вялікую Айчынную вайну. 

## Дзейнасць 
Зімой 1944 года пры НСРПР пачала стварацца моладзевая арганізацыя Саюз рускай моладзі. Вясной 1944 у склад СРМ увайшла моладзевая секцыя Актанаўскага Саюза барацьбы супраць бальшавізму.

Створаны 7 мая 1944 г. у Барысаве. Дзейнічаў пад кантролем нямецкіх акупацайных улад і спецслужбаў. Кіраўнікі: капітан Я. Лазараў (мужчынская частка саюза), Чагірова (жаночая частка).

Паводле статута СРМ аб’ядноўваў рускіх юнакоў і дзяўчат ва ўзросце 10—20 гадоў. Падзяляўся на малодшую (10—14 гадоў), сярэднюю (15—18) і старэйшую (19—20) узроставыя групы.

У сувязі з хуткім вызваленнем Чырвонай Арміяй тэрыторыі Беларусі СРМ шырокую дзейнасць разгарнуць не змог. Яго праца працягвалася ў Германіі. Асноўны ўплыў СРМ распаўсюджваў на вайсковую моладзь, якая знаходзілася ў Рускай вызваленчай арміі пад камандаваннем генерал-лейтэнанта А. А. Уласава.

## Строй 
Чальцы СРМ у якасці параднага строя выкарыстоўвалі светлыя кашулі з наплечнікамі і цёмныя нагавіцы/спадніцы, фуражыркі. На левы рукаў прышываўся тарчык у колерах расійскага сцяга 1896 года. У якасці сцяга СРМ выкарыстоўваўся расійскі трыкалор 1896 года з надпісам РАСІЯ і выявай святога Георгія.

Кіраўнікі саюза на левае рукаво прышывалі бела-блакітна-чырвоны шэўрон.

Чальцы СРМ патрапілі на хроніку парада 22 чэрвеня 1944 года ў Мінску, на шматлікія фотаздымкі: на чыгуначным вакзале ў Барысаве, акцыя на нямецкіх могілках у Мінску.

## Асноўныя прынцыпы СРМ 
Патрыятызм. Антыбальшавізм. Антымарксізм. Працавітасць. Высокі ўзровень маральных якасцяў. Любоў да навукі і мастацтва. Любоў да спорту.

## Літаратура 
* Каваленя, А. Саюз рускай моладзі / Аляксандр Каваленя // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с.: іл. — С. 252. — ISBN 985-11-0214-8.
*Чуев С. Проклятые солдаты.-М.: Изд-во Экспо, Яуза, 2004.

Катэгорыя:Гісторыя Барысава
Катэгорыя:Рускія калабарацыяністы ў Другой сусветнай вайне
Катэгорыя:Нямецкая акупацыя Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:Беларускі калабарацыянізм
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Катэгорыя:Рускі калабарацыянізм
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1944 годзе
Інстытут гісторыі партыі пры ЦК КПБ

**Інстытут гісторыі партыі пры ЦК КПБ** (з кастрычніка 1990 — **Інстытут гісторыка-палітычных даследаванняў**) — навукова-даследчая ўстанова ў структуры былой Кампартыі Беларусі ў 1929—1991 гадах.

## Гісторыя 
Папярэднікам інстытута была камісія (Гістпарт пры ЦБ КП(б)Б), створаная ў 1921 годзе для збору, вывучэння і выдання дакументаў і матэрыялаў па гісторыі КП(б)Б і рэвалюцыйнага руху на Беларусі. У 1929 годзе пераўтворана ў Інстытут гісторыі партыі і Кастрычніцкай рэвалюцыі пры ЦК КП(б)Б. Меў аспірантуру. У 1937—1938 многія навуковыя супрацоўнікі рэпрэсіраваны, інстытут ліквідаваны. У 1945 годзе адноўлены.

У 1991 годзе інстытут перададзены ў падпарадкаванне Галоўархіва Рэспублікі Беларусь і пераўтвораны ў Беларускі навукова-даследчы цэнтр дакументазнаўства і рэтраінфармацыі. Партыйны архіў інстытута стаў часткай Нацыянальнага архіва Рэспубпікі Беларусь.

## Структура 
У пасляваенныя гады ў структуру інстытута ўваходзілі сектары:
* гісторыі партыі;
* партыйнага будаўніцтва;
* перакладаў;
* падрыхтоўкі і выдання прац па гісторыі барацьбы беларускага народа супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў;
* партыйны архіў,
* навуковая бібліятэка,
* Дом-музей I з’езда РСДРП.

Пасля перабудовы ў 1990 меў аддзелы:
* гісторыі Кампартыі Беларусі і палітычных партый сацыялістычнай арыентацыі;
* тэорыі грамадскага развіцця і сучаснай палітыкі партыі;
* рэдакцыйна-выдавецкі.

Спецыялізаваны савет інстытута прымаў да абароны кандыдацкія і доктарскія дысертацыі па гістарычных навуках. Пры інстытуце працаваў Беларускі рэспубліканскі савет па каардынацыі распрацоўкі гісторыі КПСС і КПБ.

## Кірункі працы 
Асноўныя кірункі работы: гісторыя рэвалюцыйнага руху на Беларусі, роля ў ім бальшавіцкіх арганізацый, інш. партый, утварэнне КПБ і БССР, арганізатарская і ідэалагічная дзейнасць КПБ на розных этапах, грамадзянская вайна і ваенная інтэрвенцыя на тэрыторыю рэспублікі, нацыянальна-вызваленчы рух у Заходняй Беларусі, удзел беларускага народа ў барацьбе супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў у гады Другой сусветнай вайны.

## Кіраўнікі 
У розны час інстытут узначальвалі:
* А. А. Сянкевіч;
* В. А. Сербента;
* П. В. Саевіч;
* І. А. Раманчук (в.а.);
* М. А. Ляўкоў;
* С. У. Поссе (да 9 жніўня 1937 года);
* Я. Р. Пузыроў (в.а.);
* І. С. Чымбург;
* Ф. А. Новікава (з 1950 года);
* М. М. Мяшкоў;
* Н. В. Каменская;
* М. Ф. Капіч (1969—1975);
* І. М. Ігнаценка;
* Р. П. Платонаў.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Навуковыя інстытуты Беларусі
Катэгорыя:Цэнтральны камітэт КПБ
Уладзімір Лысёнак

**Уладзімір Лысёнак** (1928 — ?) — дзеяч беларускага нацыянальнага супраціву, сябра пастаўскай групы беларускай моладзевай падпольнай паваеннай арганізацыі Саюз беларускіх патрыётаў (СБП).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1927 г. ў в. Шаркаўшчына Дзісенскага павета (Віленскае ваяводства, Польская Рэспубліка). Паходзіў з сялянскай сям’і. Вучыўся ў Пастаўскай педнавучальні. Падчас вучобы ў 1946 — 1947 далучыўся да нелегальнай беларускай арганізацыі «За Беларусь», якая пазней улілася да Саюза беларускіх патрыётаў, належаў да пастаўскай групы. Пасля працаваў загадчыкам пачатковай школы ў роднай вёсцы.

У лютым 1947 года савецкая ўлада пачала арышты сябраў СБП: у давер да сябраў пастаўскай групы раней увайшоў афіцэр МДБ Алег Стахоўскі, які выдаваў сябе за ўдзельніка антысавецкай арганізацыі і падштурхоўваў да тэрарызму, а на дадатак канспірацыя арганізацыі была слабай. Арыштаваны 3 сакавіка 1947 г. як «член контррэвалюцыйнай арганізацыі» і за «антысавецкую дзейнасць», атрымаў 10 гадоў лагераў. Тэрмін зняволення адбываў у Нарыльскіх лагерах.

Памёр пасля вызвалення. Пахаваны ў Нарыльску.

Рэабілітаваны Вярхоўным Судом Беларусі 30 лістапада 1992 г., групавая справа № 23525-п захоўваецца ў архіве УКДБ Віцебскай вобласці.

## Літаратура 
* Гарт. З успамінаў пра Саюз Беларускіх Патрыётаў. Мн., 1997. С. 73, 79, 252, 340.
* Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік, — Мінск, 1999. ISBN 985-6374-07-3.

## Спасылкі 
* [Біяграфія Уладзіміра Лысёнка на старонцы Леаніда Маракова(https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D1%96%D0%B4_%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D1%9E)]

## Гл. таксама 
* Саюз беларускіх патрыётаў

Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай
Катэгорыя:Члены Саюза беларускіх патрыётаў
Пячора Амуд

**Амуд** — пячора ў Ізраілі. Знаходзіцца на вышыні каля 30 метраў над рэчышчам ракі Вадзі-Амуд, якая ўпадае ў Генісарэцкае возера.

У 1961 годзе Хікасі Сузукі выявіў у пячоры шкілет, як мяркуецца, маладога неандэртальца Амуд I. Па такіх прыкметах, як надвочнічны валік, будынак скулавой вобласці, нізкі лоб гэта тыповы неандэрталец, але ў яго маецца і шэраг прагрэсіўных рысаў: намячаецца падбародкавы выступ, развітыя соскападобныя адросткі скроневай косткі, больш высокі звод чэрапа, чым у большасці неандэртальцаў, невялікія зубы. Аб'ём мозгу — 1740-1800 см3, рост — больш за 180 см). У пячоры была знойдзена каменная індустрыя пераходнага тыпу. Электронны парамагнітны рэзананс (ESR) даў вынік 50000 — 40000 гадоў. Відаць, гэта было наўмыснае пахаванне ля ўваходу ў пячору. Паколькі чэрапныя швы зрасліся, лічыцца, што памерламу было каля 25 гадоў. Таксама ў пячоры былі знойдзены фрагменты яшчэ некалькіх шкілетаў. Чэрап Амуд I мае рысы падабенства з чарапамі тыпу «Схул-Кафзех», а таксама з неандерталоідам з пячоры Табун.Экзэмпляр Амуд VII адметна тым, што акрамя рэшткаў проломленного чэрапа былі таксама знойдзеныя частка сцегнавой косткі, частка лапаткі і іншыя косткі.

## Гл. таксама 
* Схул
* Кафзэх

## Літаратура 
* Suzuki, Hisashi; Takai, Fuyuji (1970): The Amud man and his cave сайце. Academic Press of Japan, Tokyo.
* Gargett, R. H. (1999): Middle Paleolithic burial is not a dead issue: the view from Qafzeh, Saint-Césaire, Kebara, Amud and Dederiyeh. Journal of Human Evolution 37, 27-90.
* Hovers, E.; Kimbel, W. H.; Lavi, R.; Rak, Y. (1995): Hominid Remains from Amud Cave in the Context of the Levantine Middle Paleolithic. Paléorient 21, 2, 47-61.
* E. Hovers, W. H. Kimbel, Y. Rak (2000): The Amud 7 skeleton—still a burial. Response to Gargett. Journal of Human Evolution 39, 253-260.
* Kuchikura, Y.; Watanabe, H. (1973): Control Precision in the Flaking of Levallois Points from the Amud Cave. A Technological Approach to the Study of Early Man ' s Manual Dexterity. Paléorient 1,1, 87-95.
* Shahack-Gross, Ruth; Ayalon, Avner; Goldberg, Paul; Goren, Yuval; Ofek, Boaz; Rabinovich, Rivka; Hovers, Erella (2008): Formation processes of cemented features in karstic cave sites revealed using stable oxygen and carbon isotopic analyses: A case study at middle paleolithic Amud Cave, Israel. Geoarchaeology 23, 1, 43-62

## Спасылкі 
* Амуд — Антопогенез. РУ

Катэгорыя:Знаходкі неандэртальцаў
Катэгорыя:Пячоры — археалагічныя помнікі
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Ізраілі
Катэгорыя:Пячоры Ізраіля
Катэгорыя:Палеаліт Азіі
Падлабенскі сельсавет

**Падлабе́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гродзенскага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок Падлабенне.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 года як **Ласоснаўскі сельсавет** у складзе Сапоцкінскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. Цэнтр — вёска Ласосна. З 20 верасня 1944 года ў Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года перайменаваны ў **Баранавіцкі сельсавет**, цэнтр перанесены ў вёску Баранавічы. З 10 сакавіка 1959 года ў Гродзенскім раёне. 15 мая 1963 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Бялянскага сельсавета. 11 лютага 1972 года да сельсавета далучана частка скасаванага Навумавіцкага сельсавета з вёскамі Баля Сольная, Вулькаўцы, Загараны, Міцкевічы, Навумавічы, Падлабенне, Пушкары і Салаўі. У 1985 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Падлабенне. 21 жніўня 1989 года да сельсавета далучана частка скасаванага Каробчыцкага сельсавета (13 населеных пунктаў: вёскі Бакуны, Брузгі, Гневяншчызна, Дубніца, Калбасіно, Каробчыцы, Клачкі, Кулёўцы, Нямейшы, Скамарошкі, Струбка, Чэхаўшчына, Юзафоўка). 20 верасня 2002 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Раціцкага сельсавета (16 населеных пунктаў: Баяры, Валавічоўцы, Гінавічы, Камісарава, Канюхі, Капланаўцы, Круляўшчына, Кулакоўшчына, Лабна-Агароднікі, Ліхасельцы, Навасёлкі, Перстунь, Польныя Багатыры, Рацічы, Сафіёва, Скрынікі), 6 населеных пунктаў (Гневяншчына, Каробчыцы, Нямейшы, Скамарошкі, Чэхаўшчына, Юзафоўка) перададзены Капцёўскаму сельсавету, 6 населеных пунктаў (Бакуны, Брузгі, Дубніца, Клачкі, Кулёўцы, Струбка) — Адэльскаму сельсавету, сельсавет перайменаваны ў Падлабенскі. 24 красавіка 2008 года ў склад горада Гродна перададзены вёскі Баранавічы, Галавічы, Дзмітрыеўка, Калбасіно, Ласосна, Новікі.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 3939 чалавек, з іх 62,0 % — палякі, 27,2 % — беларусы, 7,9 % — рускія, 1,7 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года — 3518 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Сапоцкінскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1940 годзе