open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Высакагорны (Хабараўскі край)

**Высакагорны** () — рабочы пасёлак у Ванінскім раёне Хабараўскага края Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Высакагорненскага гарадскога паселішча. Размешчаны ў горнай мясцовасці Сіхатэ-Аліня (на вышыні каля 450 метраў), за 140 км на паўночны захад ад раённага цэнтра Ваніна, на беразе ракі Мулі. Чыгуначная станцыя на лініі Камсамольск-на-Амуры — Савецкая Гавань.
## Гісторыя 
Заснаваны ў кастрычніку 1943 года як станцыя Мулі Упраўлення будаўніцтва, а 8 студзеня 1947 года пастановай Савета Міністраў СССР станцыя сумесна з чыгуначнай лініяй Камсамольск-на-Амуры-Савецкая Гавань была ўключана ў склад Далёкаўсходняй чыгункі і перададзена з Прыморскага края ў Хабараўскі.
## Насельніцтва 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Хабараўскага края
Лебаганг Эстэр Рамалепе

**Лебаганг Эстэр Рамалепе** (нар. , Га-Кгапане, ПАР) — паўднёваафрыканская футбалістка, абаронца жаночай футбольнай каманды «Дынама-БДУФК (Мінск)».

## Біяграфія 
У 2016 годзе была капітанам нацыянальнай зборнай прымала ўдзел у Алімпійскіх гульнях 2016 у Рыа. Гуляла ў складзе каманд «Ma-indies Ladies» і «Kanatla Ladies».

У ліпені 2020 года падпісала кантракт з мінскім «Дынама».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісткі ПАР
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дынама-БДУФК
Катэгорыя:Ігракі жаночай зборнай ПАР па футболе
Катэгорыя:Футбалісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Аляксандра Мікалаеўна Пахмутава

**Аляксандра Мікалаеўна Пахмутава** (нар. , Бекетаўка, Ніжне-Волжскі край, РСФСР, СССР, цяпер Валгаград, Расія) — савецкі і расійскі кампазітар, піяністка, аўтар больш за 400 песень, грамадскі дзеяч. Герой Сацыялістычнай Працы (1990), народная артыстка СССР (1984), лаўрэат двух Дзяржаўных прэмій СССР (1975, 1982), Дзяржаўнай прэміі РФ (2015) і прэміі Ленінскага камсамола (1966). Кавалер двух ордэнаў Леніна (1979, 1990) і ордэна Святога апостала Андрэя Першазванага (2019).

Жонка (з 1956) паэта Мікалая Мікалаевіча Дабранравава.

Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Валгаграда
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Луганска
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Брацка
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Магнітагорска
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Усць-Ілімска
Катэгорыя:Члены Саюза кампазітараў СССР
Катэгорыя:Жанчыны-кампазітары
Катэгорыя:Кампазітары-песеннікі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Авацыя»
Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі РФ у вобласці гуманітарнай дзейнасці
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 10-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 11-га склікання
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святой роўнаапостальнай княгіні Вольгі I ступені
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Расіі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты СССР
Катэгорыя:Кінакампазітары Расіі
Катэгорыя:Кінакампазітары СССР
Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Расіі
Смоланд

**Смоланд** () — гістарычная правінцыя ў паўднёвай Швецыі, ва ўсходняй частцы рэгіёну Гёталанд.

Смоланд мяжуе на поўначы з Эстэргётландам, на поўдні — з Блекінгэ і Сконэ, на захадзе — з Вестэргётландам і Халандам. Мае выхад да Балтыйскага мора на ўсходнім узбярэжжы Швецыі. На тэрыторыі Смоланд размешчаны вялікія часткі ленаў Кальмар, Крунуберг і Ёнчэпінг, а таксама невялікія часткі ленов Эстэргётланд і Халанд.

Большая частка тэрыторыі правінцыі пакрыта лясамі, размешчанымі на пераважна пясчаных і камяністых глебах, малапрыдатных для земляробства. Культывуемыя землі займаюць каля 14 %, лугі — 7 %, лясы — 50 %. На працягу XIX стагоддзя было асушана мноства балот і тарфянікаў у барацьбе за прыдатныя для апрацоўкі зямлі.

Правінцыя багатая на азёры. Сярод найбуйнейшых — Ветэрн, другое па велічыні возера ў Швецыі, а таксама Больмен і Оснен.

Найбуйнейшыя гарады: Кальмар, Векшэ, Ёнчэпінг.

Катэгорыя:Правінцыі Швецыі
Эма (тэлефільм, 1948)

**«Э́ма»** () — брытанскі тэлефільм 1948 года, экранізацыя аднайменнага рамана англійскай пісьменніцы Джэйн Осцін.

## Сюжэт 
Эма Вудхаўс — багатая, прыгожая і разумная дзяўчына са шляхетнай сям’і. Сама яна не імкнецца да замужжа, яе цалкам задавальняе забяспечанае і мернае жыццё ў доме бацькі. Да таго ж, заўсёды пад рукой велікадушны, праўдзівы сябар і джэнтльмен, з якім яна адчувае сябе на роўных, ведаючы яго з дзяцінства. Не маючы ні ў чым патрэбы, Эма хоча зладзіць шчасце сваіх менш адораных лёсам і прыродай сябровак, і адначасова крыху развеяць летнюю нуду. Пасля таго, як ёй удаецца сасватаць і ўдала выдала замуж сваю гувернантку міс Тэйлар за заможнага ўдаўца містэра Уэстана, яна абірае сабе новую пратэжэ. Гарыет Сміт — мілая, трохі наіўная дзяўчына сумнеўнага паходжання. Эма задаецца мэтай знайсці ёй годнага мужа, і ў яе нават з’яўляецца падыходзячая кандыдатура — мясцовы вікарый містэр Элтан. Вось толькі ўсё ідзе не зусім так, як задумвала Эма.

## Акцёрскі склад 
*  — '**
*  — **'

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы Вялікабрытаніі 1948 года
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Экранізацыі твораў Джэйн Осцін
Катэгорыя:Тэлефільмы
Больмен

**Больмен** () — возера ў паўднёвай Швецыі, знаходзіцца ў гістарычнай правінцыі Смоланд, на мяжы сучасных ленаў Крунуберг, Халанд і Ёнчэпінг.

Плошча возера — 184 км², максімальная глыбіня — 37 м. Больменскае возера забяспечвае значную частку патрэбнасці лена Сконэ ў прэснай вадзе з дапамогай 82-кіламетровага Больменскага вадаправода (), які быў пабудаваны ў другой палове XX стагоддзя (1975—1987).

Больмен з’яўляецца дзясятым па велічыні возерам Швецыі.

На возеры маецца 365 астравоў. Найбуйнейшым з іх з’яўляецца востраў Больмсё, на якім быў зроблены шэраг археалагічных знаходак.

Катэгорыя:Азёры Швецыі
Альвеста

**Альвеста** (швед. Alvesta) — горад і адміністрацыйны цэнтр аднайменнай камуны ў лене Крунуберг, у паўднёвай частцы Швецыі. Размешчаны за 330 км на поўдзень ад Стакгольма, за 18 км на захад ад цэнтра лена горада Векшэ. Насельніцтва — 8017 чал. (2010).

Чыгуначная станцыя на магістралі Стакгольм-Мальмё. Альвеста ўзнікла як невялікі пасёлак у месцы перасячэнняў некалькіх чыгуначных магістраляў ля паўночнага берага возера Сален у 1900 годзе. У 1971 годзе Альвеста атрымала статус горада.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Швецыі
Раман Карлавіч Брэдаў

**Раман Карлавіч фон Брэдаў** (—) — доктар медыцыны, акушэр.

## Біяграфія 
З залатым медалём у 1855 годзе скончыў  і паступіў сваякоштным студэнтам на медыцынскае аддзяленне ; восенню 1856 года ён быў залічаны стыпендыятам і ў 1860 годзе скончыў акадэмічны курс; быў узнагароджаны пахвальным лістом, удастоены звання лекара з адзнакай і атрымаў званне павятовага лекара.

Быў прызначаны 12 кастрычніка 1860 года ў  малодшым ардынатарам. Аднак адначасова з гэтым ён быў прыкамандзіраваны на 2 гады да 2-га Санкт-Пецярбургскага ваенна-сухапутнага шпіталя для ўдасканалення ў навуках і два з паловай гады вывучаў акушэрства і гінекалогію пад кіраўніцтвам прафесара Красоўскага. У Бабруйск да месца службы Брэдаў адправіўся 20 чэрвеня 1863 года, але ўжо 17 студзеня 1864 года ён быў вернуты ў клініку Красоўскага. Праз паўгода, 19 ліпеня 1864 года, на ўласныя сродкі Брэдаў адправіўся за мяжу, дзе ўдасканаліўся ў навуках у Германіі, Францыі і Англіі і 19 лістапада таго ж года вярнуўся ў Санкт-Пецярбург. Пасля выхаду з ваеннай службы 25 красавіка 1865 года, ён абараніў дысертацыю (28.05.1866), у якой разгледзеў сабраныя ім з літаратуры 514 выпадкаў кесарава сячэння і 588 выпадкаў аперацый, якія памяншаюць аб’ём плоду, і быў удастоены ступені доктара медыцыны. З 3 ліпеня 1866 года ён быў прызначаны малодшым ардынатарам 2-га ваенна-сухапутнага шпіталя, працягваючы выконваць усе абавязкі асістэнта клінікі Красоўскага, хоць афіцыйна пасаду асістэнта ён атрымаў у 1869 годзе, калі шпіталь быў ператвораны ў клінічны і ў ім былі заснаваны штатныя пасады асістэнтаў. Пры гэтым ён стаў асістэнтам не толькі ў шпітальнай клініцы, але і ў акадэмічнай акушэрска-гінекалагічнай клініцы (да 1873 года). Пасаду асістэнта шпітальнай клінікі ён займаў і пры прафесары Красоўскім і пры яго пераемніку . У 1878 годзе, калі шпітальнай клінікай стаў загадваць прафесар , Брэдаў быў звольнены ад службы ў Акадэміі.

Затым ён практыкаваў у Пецярбургу яшчэ каля 7 гадоў і ў верасні 1885 года быў прызначаны старшым лекарам у Чымкенцкі ваенны лазарэт. У 1889 годзе Брэдаў заняў пасаду старшага лекара ў Петра-Аляксандраўскім ваенным лазарэце.

## Бібліяграфія 
Публікацыі Р. К. Брэдава:

* Случай кесарского сечения на живой женщине // «Протоколы Общества русских врачей», 1862—1863 гг.
* Материалы для более точного установления показаний к кесарскому сечению и операциям, уменьшающим объём плода при высших степенях сужения таза. — СПб., 1886. — докторская диссертация

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Медыкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Дактары медыцыны
Фёдар Фёдаравіч Тараненка

**Фёдар Фёдаравіч Таране́нка** (15 студзеня 1915, сяло Шчарбінаўка, Таранаўскі раён, Кустанайская вобласць — ?) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Мінскай і Брэсцкай абласцях.

## Біяграфія 
З 1934 года на савецкай рабоце. З 1936 года служыў у Чырвонай Арміі. Член КПСС з 1940 года. Удзельнік польскага пахода Чырвонай Арміі, савецка-фінляндскай вайны (1939—1940). У партызанах з са жніўня 1942 года: начальнік штаба кавалерыйскай групы, брыгады, у чэрвені — лістападзе 1943 года і ў красавіку — ліпені 1944 камандзір партызанскай брыгады імя А. К. Флегантава. З ліпеня 1944 года ваяваў на 2-м Украінскім фронце. У 1945—1964 гадах працаваў выкладчыкам ваенных вучылішчаў, потым знаходзіўся на педагагічнай рабоце. У 1952 годзе скончыў Ваенную акадэмію імя Фрунзэ.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Выпускнікі Ваеннай акадэміі імя М. В. Фрунзэ
Тараненка

**Тараненка** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Барысавіч Тараненка (нар. 1952) — беларускі архітэктар.
* Леанід Аркадзевіч Тараненка (нар. 1956) — беларускі і савецкі спартсмен, цяжкаатлет.
* Фёдар Фёдаравіч Тараненка (1915—?) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху.
Жохаў

**Жохаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Іван Васілевіч Жохаў (1914—?) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху.
* Уладзімір Паўлавіч Жохаў (нар. 1933) — беларускі мастак дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.
Іван Васілевіч Жохаў

**Іван Васілевіч Жохаў** (14 мая 1914 вёска Кульнева, Малаяраславецкі раён, Калужская вобласць — ?) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Мінскай і Брэсцкай абласцях.

## Біяграфія 
Удзельнік савецка-фінляндскай вайны 1939—1940 гадоў. Член КПСС з 1941 года. З кастрычніка 1941 года камісар партызанскага атрада «Сын» у Маскоўскай вобласці, са студзеня 1942 года камісар партызанскага атрада знішчальнага мотастралковага палка Упраўлення НКУС Масквы і Маскоўскай вобласці. Са жніўня 1942 года на Беларусі: камандзір, камісар атрада, у сакавіку 1943 — лютым 1944 гадоў камісар, адначасова ў лістападзе 1943 — сакавіку 1944 гадоў камандзір партызанскай брыгады імя А. К. Флегантава, член Пухавіцкага, Маларыцкага падпольных райкомаў КП(б)Б. З 1944 года на партыйнай і гаспадарчай рабоце.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Калужскай вобласці
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Георгій Раманавіч Чарняўскі

**Георгій Раманавіч Чарняўскі** (8 снежня 1911, Чавусы — 13 чэрвеня 1974) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў Мінскай вобласці.

## Біяграфія 
З 1930 года знаходзіўся на прафсаюзнай, камасамольскай і партыйнай рабоце. Член КПСС з 1932 года. З 1940 года 1-ы сакратар Нараўлянскага РК КП(б)Б. Са жніўня 1941 года па заданню ЦК КП(б)Б застаўся ў нямецкім тыле: камісар Нараўлянскага партызанскага атрада, з лістапада знаходзіўся ў распараджэнні ЦК КП(б)Б. У партызанах са жніўня 1942 года: камісар атрада, у кастрычніку 1942 — скавіку 1943 гадоў камісар партызанскай брыгады імя А. К. Флегантава, у красавіку — верасні 1943 года сакратар Мінскага падпольнага РК КП(б)Б, потым знаходзіўся ў распараджэнні ЦК КП(б)б. У 1944—1969 гадах знаходзіўся на партыйнай, савецкай і гаспадарчай рабоце.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Першыя сакратары райкамаў КПБ
Эма (міні-серыял, 1960)

**«Э́ма»** () — шасцісерыйны брытанскі міні-серыял 1960 года, экранізацыя аднайменнага рамана англійскай пісьменніцы Джэйн Осцін.

## Сюжэт 
Эма Вудхаўс — багатая, прыгожая і разумная дзяўчына са шляхетнай сям’і. Сама яна не імкнецца да замужжа, яе цалкам задавальняе забяспечанае і мернае жыццё ў доме бацькі. Да таго ж, заўсёды пад рукой велікадушны, праўдзівы сябар і джэнтльмен, з якім яна адчувае сябе на роўных, ведаючы яго з дзяцінства. Не маючы ні ў чым патрэбы, Эма хоча зладзіць шчасце сваіх менш адораных лёсам і прыродай сябровак, і адначасова крыху развеяць летнюю нуду. Пасля таго, як ёй удаецца сасватаць і ўдала выдала замуж сваю гувернантку міс Тэйлар за заможнага ўдаўца містэра Уэстана, яна абірае сабе новую пратэжэ. Гарыет Сміт — мілая, трохі наіўная дзяўчына сумнеўнага паходжання. Эма задаецца мэтай знайсці ёй годнага мужа, і ў яе нават з’яўляецца падыходзячая кандыдатура — мясцовы вікарый містэр Элтан. Вось толькі ўсё ідзе не зусім так, як задумвала Эма.

## Акцёрскі склад 
* Дыяна Фэйрфакс — '**
*  — **'

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Тэлесерыялы 1960 года
Катэгорыя:Тэлесерыялы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Тэлесерыялы BBC
Катэгорыя:Тэлесерыялы на англійскай мове
Катэгорыя:Тэлевізійныя міні-серыялы
Катэгорыя:Экранізацыі твораў Джэйн Осцін
Смол

**Смол** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Джон Кункел Смол (1869—1938) — батанік і таксанаміст з ЗША.
* Крыс Смол (нар. 1973) — шатландскі ігрок у снукер.
* Эбігейл Нола-Мары Смол (нар. 1998) — амерыканская футбалістка.
Бараш

**Бараш** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Леў Навумавіч Бараш — беларускі ўрач і арганізатар аховы здароўя
* Мілан Бараш — чэшскі футбаліст, нападнік
* Эфраім Бараш (1892—1943) — прадпрымальнік і сіянісцкі актывіст.
Эма

* Эма (музычны стыль)
* Эма — раман Джэйн Осцін 1815 года.

## Кіно 
* Эма — тэлефільм 1948 года.
* Эма — міні-серыял 1960 года.
* Эма — міні-серыял 1972 года.
* Эма — фільм 1996 года.
* Эма — тэлефільм 1996 года.
* Эма — міні-серыял 2009 года.
* Эма — фільм 2020 года.
Белагураў

**Белагураў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Эдуард Аляксеевіч Белагураў — беларускі мастак
* Валянцін Аляксеевіч Белагураў — медык, заслужаны ўрач Рэспублікі Беларусь
Эбігейл Нола-Мары Смол

**Эбігейл Нола-Мары Смол** (нар. , Канзас-Сіці, штат Місуры, ЗША) — паўднёваафрыканская футбалістка, абаронца жаночай футбольнай каманды «Дынама-БДУФК (Мінск)».

## Біяграфія 
У горадзе Канзас-сіці пачынала сваю футбольную кар’еру ў камандзе «Kansas City Athletics-Vardar».

Выступала ў складзе UMKC «Kangaroos» (University of Missouri Kansas City). Каманда з’яўляецца ўдзельніцай амерыканскага студэнцкага чэмпіянату, які праводзіцца NCAA — Нацыянальнай калегіяльнай спартыўнай асацыяцыяй — і выступае ў Вышэйшым дывізіёне сярод жаночых каманд.

У ліпені 2020 года падпісала кантракт зклубам «Дынама-БДУФК».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісткі ЗША
Катэгорыя:Ігракі ЖФК Дынама-БДУФК
Рыгор Лаўрэнцьевіч Халадцоў

**Рыгор Лаўрэнцьевіч Халадцоў** (? — ?) — беларускі медык. Галоўны ўрач гарадской бальніцы хуткай медыцынскай дапамогі Бабруйска з 1934 па 1941 год. Пасля ад’езду У. В. Марзона ў Віцебск у 1934 годзе ён узначаліў хірургічную дапамогу ў Бабруйску. Змяніў Халадцова на пасадзе загадчыка хірургіяй Церпухаў Аляксандр Пятровіч, які прыехаў з Магілёва і быў гадоў на 15 старэйшым за Рыгора Лаўрэнцьевіча.

У 1941 годзе, будучы галоўным урачом Бабруйскай бальніцы, Рыгор Лаўрэнцьевіч быў прызваны ў армію, прайшоў усю вайну. У 1946 годзе ён працаваў у Бабруйскім ваенным шпіталі, з 1960 года — у горадзе Ташкенце.

Ва ўзросце 61 года Рыгор Лаўрэнцьевіч Халадцоў быў звольнены з войска.

Катэгорыя:Выпускнікі Казанскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Медыкі СССР
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы СССР
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Барыс Уладзіміравіч Нічкоў

**Барыс Уладзіміравіч Нічкоў** (, Свярдлоўск, РСФСР — 3 лістапада 2018) — беларускі музыкант-габаіст, педагог. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1983). Доктар мастацтвазнаўства (Расія, 2006).

## Біяграфія 
Скончыў у 1961 годзе Уральскую кансерваторыю ў Свярдлоўску.

У 1960—1966 гадах саліст Дзяржаўнага народнага аркестра Беларусі, аркестраў Беларускага тэлебачання і радыё, Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі. З 1967 года выкладаў у Беларускай акадэміі музыкі, у 1981—1991 гадах (з перапынкам) загадчык кафедры, у 1986—1991 гадах — прарэктар па вучэбнай рабоце, з 1987 года прафесар. У 1972 годзе праходзіў асістэнтуру-стажыроўку ў Дзяржаўным музычна-педагагічным інстытуце імя Гнесіных.

У 1999 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю, у 2006 годзе — доктарскую.

Член Беларускага саюза музычных дзеячаў з 1991 года, член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1984 года.

Памёр 3 лістапада 2018 года.

## Творчасць 
Яго выканальніцкай манеры характэрны прыгажосць гуку, тэхнічная дасканаласць. Арганізатар і мастацкі кіраўнік ансамбля салістаў Дзяржаўнага аркестра сімфанічнай і эстраднай музыкі Беларусі (з 1993). Аўтар кнігі «Народныя духавыя інструменты ў музычнай культуры Беларусі» (1981). Лаўрэат Рэспубліканскага конкурсу выканаўцаў на духавых інструментах (1963). Сярод вучняў Л. Каліноўскі, Ю. Лікін, І. Ляшчышын, Л. Мурашка, С. Сяргеенка.

## Узнагароды 
Удастоены звання «Заслужаны артыст Беларускай ССР» (1983), узнагароджаны ордэнам Францыска Скарыны (2009).

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Габаісты СССР
Катэгорыя:Габаісты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя педагогі XX стагоддзя
Катэгорыя:Музычныя педагогі СССР
Фрумін

**Фрумін** — прозвішча.

## Выбітныя носьбіты 
* Ілья Восіпавіч Фрумін (1876—1945) — савецкі вучоны ў галіне артапедыі і траўматалогіі.
* Сямён Міхайлавіч Фрумін (1900—1938) — дырэктар Маскоўскага інстытута фізкультуры, брыгадны камісар РСЧА.
Жанна Анатолеўна Капуснікава

**Жанна Анатолеўна Капуснікава** (нар. 18 лістапада 1965, г. Мінск) — беларуская мастачка, спецыяліст па мастацкім мадэляванні адзення.

## Біяграфія 
У 1977—1980 гадах вучылася ў дзіцячая мастацкая школа № 1 у Мінску (выкладчыкі А. А. Царанкоў, К. У. Зяляны).

У 1980—1984 гадах вучылася на жывапісна-педагагічным аддзяленні Мінскім мастацкім вучылішчы імя А. Глебава (выкладчыкі Ю. Ф. Выхадцаў, А. А. Малішэўскі), у 1988—1993 гадах — на аддзяленні мастацкага мадэлявання Беларускай акадэміі мастацтваў (выкладчыкі У. В. Угрыновіч, Л. М. Міронава, Г. Юрэвіч). З 1994 года ўдзельніца выставак.

У 1994—2003 гг. — мастак па касцюмах у ансамблі «Песняры»; у 1996—2001 гг. — галоўны мастак майстэрняў Нацыянальнага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь; з 2001 года мастак-пастаноўшчык Дзяржаўнага музычнага тэатра Беларусі, у 2002—2006 гг. — мастак-пастаноўшчык і мастак па касцюмах шматлікіх рэкламных ролікаў і відэакліпаў.

Член Беларускага саюза мастакоў з 2000 года, член Беларускага саюза дызайнераў з 2000 года, член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 2001 года.

## Творчасць 
Мастак па касцюмах у мастацкіх фільмах «Анастасія Слуцкая» («Беларусьфільм», у суаўтарстве з Аленай Ігрушай, 2002), «Трамвай у Парыж» («Беларусьфільм», 2009—2010), мастак-дэкаратар мастацкага фільма «Трэцяе неба» («Піраміда», Масква, 2007).

У 2003 годзе за фільм «Анастасія Слуцкая» сумесна з Аленай Ігрушай трымала плацінавы спецыяльны прыз Best Design Costume на .

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Мастакі па касцюмах Беларусі
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза дызайнераў
Качскі пустынны запаведнік дзікай прыроды

**Качскі пустынны запаведнік дзікай прыроды** (, ) месціцца на захадзе індыйскага штата Гуджарат у раёне Качскі Ран. Займае тэрыторыю 7506,22 км².

Запаведнік быў створаны на памежжы з Пакістанам у 1986 г. для захавання ўнікальнай прыроды найбуйнейшага саланчака Паўднёвай Азіі. Большую частку года Качскі пустынны запаведнік уяўляе сабою пустыню з салёнымі заглеенымі глебамі. У кароткі сезон мусонаў яна ператвараецца ў плыткаводдзе. На паверхні застаюцца ўзвышшы, якія ператвараюцца ў месца выратавання дзікіх раслін і жывёл. 

Запаведнік насяляюць дзікія капытныя, гіены, ваўкі і 184 віды рэдкіх птушак, у тым ліку дроп, стэпавыя арлы, журавы. Качскі пустынны запаведнік дзікай прыроды — адзінае месца ў краіне, дзе гняздуюць і размножваюцца фламінга. 

## Спасылкі 
* Kutch Desert Wildlife Sanctuary
* ECOLOGICAL STUDY AND WILDLIFE CONSERVATION PLAN

Катэгорыя:Ахоўныя прыродныя тэрыторыі Індыі
Катэгорыя:Геаграфія Гуджарата
Запаведнік дзікай прыроды Качскага Рана

**Запаведнік дзікай прыроды Качскага Рана** () месціцца на паўднёвым усходзе пакістанскай правінцыі Сінд у раёне Качскі Ран. Займае тэрыторыю 5663,75 км².

Запаведнік быў створаны ў 1980 г. для захавання ўнікальнай прыроды вялікай саланчаковай пустыні і навакольных зямель. Большую яго частку займаюць пясчаныя выдмы, саланчак, саланаватыя лагуны, прыліўныя глеевыя водмелі і вусці. Мае статус Рамсарскага ўгоддзя (гл. Рамсарская канвенцыя).

На тэрыторыі запаведніка дзікай прыроды Качскага Рана гняздуюць і размножваюцца фламінга, сустракаюцца такія птушкі, як пеліканы, журавы, чырок, сокалы, сіпы і інш. Акрамя таго, яго насяляюць дзікія парнакапытныя, ваўкі, змеі, земнаводныя. 

## Спасылкі 
* Saving wildlife in Rann of Kutch
* CURRENT DISTRIBUTION AND STATUS OF THE MAMMALS, BIRDS AND REPTILES IN RANN OF KUTCH WILDLIFE SANCTUARY, SINDH

Катэгорыя:Геаграфія Пакістана
Катэгорыя:Сінд
Абсерваторыя Ражэн

**Нацыянальная астранамічная абсерваторыя «Ражэн»** — найбуйнейшая абсерваторыя ў Балгарыі, на Балканскім паўвостраве і ў Паўднёва-ўсходняй Еўропе. Размешчана на гары Ражэн ў Радопскіх гарах, недалёка ад Чэпеларэ. Належыць Інстытуту астраноміі Акадэміі навук Балгарыі.

Месца размяшчэння абсерваторыі лічыцца самай малавоблачнай кропкай Балгарыі, будынак знаходзіцца на вышыні 1759 метраў над узроўнем мора. Абсерваторыя мае 4 тэлескопа, галоўны тэлескоп — самы вялікі на Балканах і адзін з найбуйнейшых у свеце. Галоўны тэлескоп важыць больш за 80 тон, гэта універсальны рэфлектар з аптычнай сістэмай Рычы-Крэцьена з дыяметрам галоўнага люстэрка 2 метры, вытворчасці завода Carl Zeiss ў Вене. Абсерваторыя таксама валодае 60-сантыметровым тэлескопам Касегрэна і 50/70-сантыметровым тэлескопам Шміта. У 2015 годзе на сонечнай вежы ўсталяваны 15-сантыметровы каранограф. Абсерваторыя абсталявана пяццю CCD-камерамі, спектрографам, двухканальным рэдуктарам фокусу FoReRo, 2-метровы тэлескоп забяспечаны аўтагідам RC-фокусу.

Будаўніцтва пачалося па ініцыятыве Балгарскай акадэміі навук у 1979 годзе, яго кошт склаў 12 млн балгарскіх леў, што з’яўляецца самай буйной разавай інвестыцыяй у балгарскую навуку. Упершыню ў свеце галоўны тэлескоп у абсерваторыі Ражэн узняты на 20 метраў над паверхняй зямлі, каб прадухіліць скажэнні ад інверсійнага паветранага пласта. Тэлескоп знаходзіцца ў вежы дыяметрам 20 м і вышынёй 36 м купал з паваротнымі механізмамі важыць 210 тон. Комплекс абсерваторыі ўключае вежы з тэлескопамі, метэаралагічную станцыю, жылыя будынкі і паракліс.

Абсерваторыя была адкрыта 13 сакавіка 1981 года. Астранамічныя назіранні пачаліся ўжо ў 1980 годзе, і яшчэ да афіцыйнага адкрыцця астраномы знайшлі больш за 100 новых астэроідаў, 16 з якіх атрымалі ўласныя балгарскія назвы.

Абсерваторыя з’яўляецца папулярным турыстычным аб’ектам, у ёй абсталяваны наведвальніцкі цэнтр з 18-сантыметровым дэманстрацыйным тэлескопам. Маюцца лекцыйная зала і музейная экспазіцыя. Абсерваторыя Ражэн штогод наведваюць 10-12 тысяч турыстаў.

## Спасылкі 
* Сонечныя назірання ў Балгарыі
* «Перамовы аб пашырэнні ПулКОН на захад»
* У абсерваторыі Ражэн у Балгарыі назіраліся фрагменты касмічнага смецця

Катэгорыя:Балгарская акадэмія навук
Катэгорыя:Астранамічныя абсерваторыі
Сілас Араужу да Сілва

**Сілас Араужу да Сілва** (нар. , Пелотас, Бразілія) — бразільскі футбаліст, паўабаронца клуба «Канкордыя».

## Клубная кар’ера 
З’яўляецца выхаванцам акадэміі «Інтэрнасьянала».

У ліпені 2017 года стаў футбалістам луганскай «Зары», дзе выступаў да восені 2019 года. За гэты перыяд згуляў у 60 матчах, у якіх забіў 6 галоў і аддаў 4 галявыя перадачы. У сезоне 2017/2018 у складзе ўкраінскага клуба выступаў у групавым этапе Лігі Еўропы УЕФА, на яго рахунку 5 матчаў і адзін забіты мяч.

29 жніўня 2019 года на правах арэнды перайшоў у ізраільскі клуб «Хапаэль Ірані» Кір’ят-Шмана. За ізраільцян Араужу да Сілва згуляў у 20 матчах, выніковымі баламі не вызначаўся.

У ліпені 2020 года падпісаў кантракт з мінскім «Дынама». Пакінуў клуб у лістападзе 2020 года.

З лютага 2021 года выступаў Бразіліі, у клубах Серыі B ССА і «Гуарані». Сезон 2023 пачаў у складзе клуба «Бара», а ў маі 2023 года перайшоў у «Канкордыю».

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Бразіліі
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэрнасьянал
Катэгорыя:Ігракі ФК Зара Луганск
Катэгорыя:Ігракі ФК Хапаэль Ірані Кір’ят-Шмана
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК ССА Масеё
Катэгорыя:Ігракі ФК Гуарані Кампінас
Катэгорыя:Ігракі ФК Бара
Катэгорыя:Ігракі ФК Канкордыя
Эманацыя

**Эмана́цыя** ( — «выцяканне, распаўсюджанне»):

* Эманацыя — выцяканне чаго-небудзь адкуль-небудзь, з’яўленне чаго-небудзь у выніку вылучэння з чаго-небудзь больш складанага; тое, што ўзнікла, з’явілася ў выніку такога выцякання.
* Эманацыя ва ўсходнім багаслоўі (грэка-каталіцтва і праваслаўе) — прычына пэўных істот або станаў быцця, якія заключаюцца ў перапаўненні сутнасці Бога ці іншых вышэйшых духоўных істот, у адрозненне ад асаблівага акта тварэння.
* Эманацыя — у філасофіі канцэптуальны тэрмін, які азначае Паходжанне Універсума (сусвету) праз выцяканне яго з трансцэндэнтнага першапачатку, Адзінага (Бажаства).
* Эманацыя — кабалістычны тэрмін, які азначае пераход чагосьці духоўнага з аднаго прадмету на другі.
* Эманацыя — у фізіцы выпусканне прамянёў радыеактыўнымі рэчывамі (гл. Радыеактыўны распад); тое, у што ператвараецца радыеактыўнае рэчыва пры выпусканні прамянёў, газападобны прадукт распаду радыеактыўных рэчываў.
* Эманацыі (Пендэрэцкі) — кампазіцыя 1958 года Кшыштафа Пендарэцкага.
* «Эманацыя» Зорны шлях: Вояджэр — эпізод 1995 года амерыканскага серыяла «Зорны шлях: Вояджэр».
* Эманацыя (*Em*) — у хіміі назва, якая часта ўжываецца ў дачыненні да любога з прыродных ізатопаў радону. Раней «эманацыяй» называлі сам хімічны элемент радон.
* Эманацыя дзяржавы — у еўрапейскім праве тэрмін, які выкарыстоўваецца для апісання любога органа, што прадастаўляе дзяржаўную паслугу пад кантролем урада.
Юрый Мікалаевіч Мікульскі

**Юрый Мікалаевіч Мікульскі** (нар. 1988, Мінск) — беларускі гісторык, публіцыст.

## Біяграфія 
У 2011 годзе скончыў гістарычны факультэт Ягелонскага ўніверсітэта ў Кракаве (Польшча), атрымаў званне магістра.

З 2012 года — малодшы навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар шэрагу навуковых (навукова–папулярных) артыкулаў у беларускіх, польскіх і расійскіх выданнях. Сфера навуковых інтарэсаў: палітыка літоўскіх князёў і польскіх каралёў у дачыненні да рускіх зямель у XIII—XVII стагоддзях, праваслаўная царква пад уладай літоўскіх князёў у XIII—XV стагоддзях, старабеларуская літаратура XIV—XV стагоддзяў.

## Гістарычныя погляды 
У 2013 годзе выступіў з артыкулам, у якім заявіў аб сваёй нязгодзе з прапановамі грамадскасці аб узвяденні помніка князю Міндоўгу ў Навагрудку. У навуковым асяроддзі гэты артыкул атрымаў негатыўныя водгукі.

Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Канстанцін Уладзіміравіч Хацяноўскі

**Канстанцін Уладзіміравіч Хацяно́ўскі** (нар. , Санкт-Пецярбург) — беларускі мастак.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў 1954 годзе ў Ленінградзе. Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1976 годзе. Вучыўся ў П. А. Семчанкі, Л. І. Талбузіна. З 1994 года дырэктар выдавецтва «Кавалер паблішэрс». Удзельнік мастацкіх выстаў з 1980 года.

Член Беларускага саюза мастакоў з 1988 года, член Беларускага саюза дызайнераў з 2002 года.

## Творчасць 
Працуе ў галіне плаката, кніжнай графікі, дызайну. Аўтар плакатаў «Лёс планеты — твой лёс» (1986), «Апошняя старонка Чырвонай кнігі» (1987), «Перабудуй» (1988), «Першы Мінскі фестываль духоўнай музыкі» (1989), «Я ёсць, але хто я?» (1990) і інш.; дызайну грошай Рэспублікі Беларусь (1991).

Работы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, у  г. Таяма, Японія,  ў Вілянаве (Польша), музеі выяўленчага мастацтва унівесітэта штата Канэктыкут (ЗША), фондах БСМ, мастацкім аб’яднанні «Цэнтральны Дом мастака» ў Маскве.

Узнагароджаны шматлікімі прэміямі рэспубліканскіх і міжнародных конкурсаў плаката, дызайна кнігі.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* ХАЦЯНОЎСКІ К. У. 

Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-плакатысты Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-ілюстратары Беларусі
Катэгорыя:Дызайнеры Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза дызайнераў
Уладзімір Барысавіч Курнеў

**Уладзімір Курнеў** (нар. , Рыга) — беларускі футбаліст і трэнер. Майстар спорту (1972)

## Клубная кар’ера 
На працягу 11 сезонаў выступаў за мінскае «Дынама» (1968—1977, 1979—1980). У чэмпіянатах СССР правёў за мінскае «Дынама» 273 матчы, у якіх забіў 38 галоў. У Кубку СССР правёў 25 матчаў, забіў 3 галы.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Лакаматыў Масква
Катэгорыя:Ігракі ФК Пахтакор Ташкент
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ХК Дынама Мінск
Катэгорыя:Трэнеры ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Трэнеры ФК Дарыда
Катэгорыя:Трэнеры ФК Славія Мазыр
Катэгорыя:Трэнеры ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Трэнеры ФК Нёман Гродна
Катэгорыя:Трэнеры ФК Каўнас
Катэгорыя:Трэнеры ФК Мінск
Катэгорыя:Трэнеры ФК Партызан Мінск
Катэгорыя:Трэнеры ФК Бабруйск
Катэгорыя:Трэнеры ФК Спутнік Мінск
Катэгорыя:Трэнеры ФК Сантанас Самахвалавіч
Катэгорыя:Трэнеры ФК Цілігул-Цірас
Катэгорыя:Трэнеры ФК Жамчужына Сочы
Катэгорыя:Трэнеры ФК Тарпеда Магілёў
Катэгорыя:Трэнеры ФК Верас Нясвіж
Эма (міні-серыял, 1972)

**«Э́ма»** () — шасцісерыйны брытанскі міні-серыял 1972 года, экранізацыя аднайменнага рамана англійскай пісьменніцы Джэйн Осцін.

## Сюжэт 
Эма Вудхаўс — багатая, прыгожая і разумная дзяўчына са шляхетнай сям’і. Сама яна не імкнецца да замужжа, яе цалкам задавальняе забяспечанае і мернае жыццё ў доме бацькі. Да таго ж, заўсёды пад рукой велікадушны, праўдзівы сябар і джэнтльмен, з якім яна адчувае сябе на роўных, ведаючы яго з дзяцінства. Не маючы ні ў чым патрэбы, Эма хоча зладзіць шчасце сваіх менш адораных лёсам і прыродай сябровак, і адначасова крыху развеяць летнюю нуду. Пасля таго, як ёй удаецца сасватаць і ўдала выдала замуж сваю гувернантку міс Тэйлар за заможнага ўдаўца містэра Уэстана, яна абірае сабе новую пратэжэ. Гарыет Сміт — мілая, трохі наіўная дзяўчына сумнеўнага паходжання. Эма задаецца мэтай знайсці ёй годнага мужа, і ў яе нават з’яўляецца падыходзячая кандыдатура — мясцовы вікарый містэр Элтан. Вось толькі ўсё ідзе не зусім так, як задумвала Эма.

## Акцёрскі склад 
*  — '**
*  — **'

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Тэлесерыялы 1972 года
Катэгорыя:Тэлесерыялы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Тэлесерыялы BBC
Катэгорыя:Тэлесерыялы на англійскай мове
Катэгорыя:Тэлевізійныя міні-серыялы
Катэгорыя:Экранізацыі твораў Джэйн Осцін
Батлейка (скульптура)

**«Батлейка»** — скульптурная кампазіцыя ў Мінску, размешчаная ў Сэндайскім скверы за тэатрам музычнай камедыі. Устаноўлена ў 1981 годзе, аўтар  — скульптар Л. Зільбер.

У бронзе адлюстраваны традыцыйныя персанажы старажытнага беларускага тэатра лялек, выкананыя ў народнай, гратэскавай манеры.

Мінск.Вечаровы Сэндайскі сквер (04).jpg
Мінск.Вечаровы Сэндайскі сквер (05).jpg
Мінск.Вечаровы Сэндайскі сквер (06).jpg
Мінск.Вечаровы Сэндайскі сквер (07).jpg

## Літаратура 
* 
* Памятники Минска / Авт.-сост. В. П. Шамов.- Мн.: Полымя, 1991.- 208 с.- С.68.

Катэгорыя:1981 год у Мінску
Катэгорыя:Помнікі Мінска
Катэгорыя:Вуліца Няміга
Катэгорыя:Творы Леаніда Зільбера
Леанід Барысавіч Зільбер

**Леанід Барысавіч Зільбер** (; нар. , г. Віцебск) — беларускі і ізраільскі скульптар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 2 лютага 1941 года ў Віцебску. У 1961—1967 гадах вучыўся ў Беларускім дзяржаўным тэатральна-мастацкім інстытуце, выкладчыкі А. А. Бембель, А. К. Глебаў. Дыпломная праца — кампазіцыя «Маладосць», парталы са скульптурамі на будынках Мінскага тэатра музычнай камедыі (вышыня кожнай 4 м, медзь), Гродзенскага драматычнага тэатра (медзь, вышыня 8 м), паркавая скульптура каля Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы (бронза, 2 м), Дзяржаўнай філармоніяй (бронза, 2 м), «Батлейка» каля тэатра Музкамедыі (бронза, 4 м), «Дзяўчынка з савой» перад Домам прыроды (бронза, 1,7 м), скульптура «Праца» перад ЦНДІТК (медзь, 6 м).

Скульптуры Л. Зільбера знаходзяцца ў Траццякоўскай галерэі, Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь і іншых.

Удзельнічаў у распрацоўцы конкурсных праектаў помнікаў «Разбураным гарадам», «Беларускаму падполлю» — для мемарыяльнага комплексу ў Мінску (1969), «Ахвярам курлоўскага расстрэлу 1905 года» ў Мінску (1970) і іншых.

## Узнагароды 
Узнагароджаным сярэбраным медалём ВДНГ (1989).

## Спасылкі 
* 
* Минский художник Зильбер Леонид Борисович

Катэгорыя:Скульптары Беларусі
Катэгорыя:Скульптары XX стагоддзя
Катэгорыя:Скульптары Ізраіля
Катэгорыя:Імігравалі ў Ізраіль з Беларусі
Эманацыя дзяржавы

**Эманацыя дзяржавы** — тэрмін, які выкарыстоўваецца ў еўрапейскім праве для апісання любога органа, які прадстаўляе дзяржаўную паслугу пад кантролем урада. Гэты тэрмін быў вызначаны Еўрапейскім судом у 1990 годзе ў справе ***Фостэр супраць British Gas plc***. У пастанове Еўрапейскага суда гэты тэрмін вызначаецца як:*Орган, незалежна ад яго прававой формы, які ў адпаведнасці з мерамі, прынятымі дзяржавай, быў прыцягнуты да адказнасці за адводу дзяржаўнай паслугі, якая знаходзіцца пад кантролем дзяржавы, і мае для гэтай мэты спецыяльныя паўнамоцтвы, якія выходзяць за рамкі тых, якія выцякаюць са звычайных правіл, якія ўжываюцца ў адносінах паміж фізічнымі асобамі.*Гэты тэрмін найбольш відавочна выкарыстоўваецца для апісання працадаўцаў дзяржаўнага сектару, такіх як паліцыя, пажарная ахова, мясцовая адміністрацыя або школы.

## Фостэр супраць British Gas plc 
Гэтая справа была перададзеная ў Еўрапейскі суд Палатай лордаў у 1990 годзе. Пытанне, якое павінна было быць вырашана — ці могуць работнікі нацыяналізаванай галіны (у дадзеным выпадку British Gas plc) спадзявацца на дырэктыву 2006/54/EC пры падачы прэтэнзій у англійскія суды.

British Gas plc звольніла супрацоўніц, якія дасягнулі 60 гадоў — абавязковага пенсійнага ўзросту для жанчын у той час, але супрацоўнікі-мужчыны не павінны былі зыходзіць на пенсію да 65 гадоў. У той час акт аб палавой дыскрымінацыі (1975) не прадугледжваў гэтую праблему на ўзроўне пенсійнага ўзросту, таму работнікі маглі звяртацца толькі да дырэктывы 2006/54/EC.

Суд вынес рашэнне на карысць супрацоўнікаў. Сутнасць гэтай высновы заключалася ў тым, што, калі дзяржава не выконвала дырэктыву ў адпаведнасці з патрабаваннямі, гэтай дзяржаве было не варта дазваляць здабываць выгаду з гэтай няўдачы. Такім чынам, на выснове дырэктывы 2006'54ÉC (і любыя іншыя дырэктывы ЕС) можна карыстацца ў дачыненні да любой нацыяналізаванай арганізацыі.

## Гл. таксама 
* Эманацыя

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Explanation of the ECJ 
* Explanation of the court case 

Катэгорыя:Суд Еўрапейскага саюза
Лідзія Аляксееўна Манакова

**Лідзія Аляксееўна Манакова** (нар. , с. Макарава, Макараўскі раён, Саратаўская вобласць, РСФСР) — беларускі тэатральны рэжысёр, педагог. Дацэнт (1993). Заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь (1999).

## Біяграфія 
Скончыла ў 1968 годзе Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут па спецыяльнасці «Рэжысура драмы». У 1968—1973 гадах — рэжысёр, у 1987—1990 гадах — галоўны рэжысёр Гомельскага абласнога драматычнага тэатра, у 1973—1987 гадах і з 1990 года — на кафедры майстэрства акцёра тэатральнага факультэта Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў, загадчыца кафедры.

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: мастацтвазнаўства; тэатразнаўства; псіхалогія творчасці; тэатральная педагогіка; педагогіка вышэйшай школы.

## Узнагароды 
* Заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь (1999),
* прэмія Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (1998),
* ганаровы знак Беларускага прафсаюза працаўнікоў культуры (2005),
* дыплом і прыз Міжнароднага тэатральнага фестывалю «Белая Вежа — 2009».

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Беларусі
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры XX стагоддзя
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі Беларусі
Катэгорыя:Тэатральныя педагогі XX стагоддзя
Ваенная акадэмія Карлберг

**Ваенная акадэмія Карлберг** () — ваенная акадэмія ў складзе Узброеных сіл Швецыі, дзейнічае з 1792 года. Знаходзіцца ў замку Карлберг у Сольне. Гэта найстарэйшая ваенная акадэмія ў свеце, якая засталася на сваім першапачатковым месцы.

Шведскія курсанты паступаюць у акадэмію на трохгадовае навучанне, як і афіцэры, якія імкнуцца стаць лейтэнантамі флоту альбо арміі, а таксама капітанамі ваенна-паветраных сіл.

Нягледзячы на тое, што Карлберг з’яўляецца ваеннай установай, палац і яго парк, аднесеныя да помнікаў гісторыі, якія прадстаўляюць нацыянальны інтарэс, даступныя для шырокай грамадскасці.

## Гісторыя 
Жаданне караля Густава III стварыць акадэмію для курсантаў пры палацы Ульрыксдаль не было рэалізавана пасля яго смерці ў 1792 годзе, бо яго жонка каралева Сафія Магдалена хацела мець гэты палац у якасці прыватнай рэзідэнцыі, таму «Каралеўская ваенная акадэмія» (*Kungliga Krigsacademien*) была перанесена ў замак Карлберг, былую каралеўскую летнюю рэзідэнцыю, дзе першае пакаленне курсантаў пачало сваю адукацыю ў лістападзе таго ж года.

Неўзабаве пасля смерці караля, падчас рэгенцтва Густава IV Адольфа, было прызнана неабходным павелічэнне месца для размяшчэння афіцэраў, і будаўнічыя работы ў выцягнутых павільёнах замка пачаліся ў наступным годзе, і праз тры гады яны былі завершаны па праекце Карла Крыстафера Гёрвэля.

Да 1867 года курсанты флоту і арміі атрымлівалі адукацыю ў Карлбергу. Адукацыя марскіх курсантаў была аддзелена і перамешчана ў 1868 года з Карлберга, які затым прыняў назву *Каралеўская ваенная школа*. Зноў аб’яднацца атрымалася ў 1999 годзе, з 2003 года ў акадэмііі пачалі рыхтаваць афіцэраў ваенна-паветраных сіл.

## Крыніцы 
## Літаратура 
*

Катэгорыя:Адукацыя ў Стакгольме
Катэгорыя:Узброеныя сілы Швецыі
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Швецыі
Краіна доўгай белай хмары

**«Краі́на до́ўгай бе́лай хма́ры»** — другі студыйны альбом беларускага рок-гурта «ULIS», які быў запісаны ў 1990 годзе на студыі «Ryszard Szmit Studio».

## Гісторыя стварэння 
Запісаны ў лістападзе 1990 года ў прыватнай студыі гукарэжысёра Рышарда Шміта ў горадзе Ольштын. Фірма «» выдала альбом на вінілавай кружэлцы ў 1990 годзе, то бок гэты альбом з’явіўся ў продажы раней за дэбютны альбом гурта. Вокладку аформіў мастак Андрэй Дарохін. Народныя спевы на альбоме выкананы Таццянай Мархель. У 2004 годзе перавыдадзены на CD лэйблам «БМАgroup».

## Спіс трэкаў 
## Удзельнікі запісу 
* Слава Корань — электрагітара
* Сяргей Краўчанка — бас-гітара
* Андрэй Патрэй — вакал
* Валеры Цыніцкі — перкусія
* Сяржук Кныш — барабаны

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Альбомы 1990 года
Катэгорыя:Альбомы ULIS
Ісідар Самуілавіч Феертаг

**Ісідар Самуілавіч Феертаг** (1843—1912) — беларускі медык, ваенны ўрач, стацкі надворны саветнік.

З таго ж 1886 года стаў першым старшынёй Бабруйскага таварыства ўрачоў.

Абрам Рабкін у кнізе «Уніз па Шашэйнай» згадвае, што нібыта ў ваколіцах дома Феертага размяшчаўся артылерыйскі полк царскай арміі, і цяжкія гарматы і кованые коні па бруку грукаталі так, як быццам ішла вайна. Калі доктар Феертаг хварэў, людзі секлі пад Цітаўкай яловыя лапы і засцілалі імі ўсю вуліцу да самага пераезду і ў часопісе  (Bd. 26, S. 202—266, 1894), і разглядаецца адной з асноўных работ у галіне .

## Дом 
Захаваўся драўляны дом Феертага, сучасны адрас вуліца Пушкіна, 109.

Катэгорыя:Медыкі Расійскай імперыі
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы Расійскай імперыі
Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Ваенныя ўрачы Беларусі
Поп-панк

**Поп-панк** — адзін з базавых паджанраў панк-рока, які вылучаецца змешваннем прынцыпаў і інструментальнай секцыі тыповага панк-рока з мяккімі поп-мелодыямі і прыёмамі поп-музыкі (а таксама іншых «лёгкіх» жанраў). З’явіўшыся разам з, уласна, панк-рокам, поп-панк перажыў «новае нараджэнне» і найбуйнейшы (для панк-рока наогул) камерцыйны поспех у 1990-я гады.

## Гісторыя 
Першымі поп-панкамі лічацца першыя панк-рокеры — Ramones. Для некаторых іх, асабліва ранніх, кампазіцый ўжо былі ўласцівыя забаўлівая накіраванасць, адсутнасць сацыяльных праблем і агульны пазітыўны настрой. Самым першым «паўнавартасным» поп-панк-гуртом сталі Buzzcocks, якія здолелі ў параўнанні з даволі брутальнай і нязвыклай для непадрыхтаванага слухача «аранжыроўкай» і вакалам Ramones дамагчыся вельмі лёгкага саўнда, у якім бы спалучаліся ўласцівы для панк-рока гітарны напор і паветраныя мелодыі на аснове поп-рока і баблгам-попу 1960-х.

Паралельна з Buzzcocks і іншымі лёгкімі поп-панк-камандамі ў Англіі пачаў развівацца рух адраджэнцаў субкультуры модаў — мод-рывайвл. Лідары гэтага кірунку, The Jam, і іншыя гурты жанру спалучалі меладызм модаў першай хвалі (The Who і The Kinks), захоўваючы калянасць іх падачы і абцяжарваючы яе панк-фатальнымі элементамі. Паралельна з гэтым узнікаюць роднасныя поп-панку жанры — паўэр-поп (новахвалевыя гурты кшталту The Knack), ска другой хвалі (Madness, The Specials). Таксама відавочнае ўплыў на жанр аказаў і Элвіс Кастэла, які граў лёгкую музыку на стыку панка і паўэр-попу.

У 80-я гады Operation Ivy (а крыху раней — малавядомыя Serious Drinking, не лічачы Clash) скрыжавалі панк са ска. На аснове ска-панка, спачатку яшчэ блізкага да жорсткага хардкору, пачалі з’яўляцца больш лёгкія гурты кшталту NOFX, на аснове якіх пачала фармавацца самая паспяховая хваля поп-панку. Ключавы ўплыў на гэты паджанр таксама аказалі творы Bad Religion. Камерцыйны поспех у 1992—1994 гг. гуртоў Green Day, The Offspring і Rancid (трох галоўных поп-панк-гуртоў 1990-х) спарадзіў новую хвалю поп-панку. Яе паслядоўнікамі ў канцы дзесяцігоддзя былі гурты Sum 41, Blink-182 і Good Charlotte. У 1990-х з’явіліся такія культавыя гурты як New Found Glory, MxPx, Simple Plan, Zebrahead.

Пачынаючы з другой паловы першага дзесяцігоддзя XXI стагоддзя з’яўляецца працяг пад назвай Easycore, якое ўяўляе сабой сплаў з поп-панка і хардкора. Прадстаўнікамі дадзенага стылю з’яўляюцца гурты Chunk! No, Captain Chunk!, Set Your Goals і Four Year Strong.

Катэгорыя:Музычныя жанры
Катэгорыя:Жанры панк-року
Катэгорыя:Жанры поп-музыкі
Дырэктыва 2006/54/EC

**Дырэктыва 2006/54/ЕС** — Дырэктыва Еўрапейскага парламента па рэалізацыі прынцыпу роўнасці магчымасцяў і роўнасці мужчын і жанчын у пытаннях працы і занятасці. З’яўляецца правілам Еўрапейскага саюза аб палавой роўнасці ў Еўрапейскім саюзе.

Дырэктыва 2006/54/EC, як і ўсе іншыя еўрапейскія дырэктывы — адрасавана дзяржавам-сябрам, і таму яна павінна быць рэалізавана асобнымі дзяржавамі-сябрамі ў Нацыянальным праве.

Дырэктыва 2006/54/EC сумуе прыведзеныя ніжэй дырэктывы або іх змяненні (2002/73/EC, 96/97/EC, 98/52/EC) з улікам атрыманай юрысдыкцыі Еўрапейскага саюза ў адну дырэктыву і адмяняе на 15 жніўня 2009 года:

* 75/117/EWG па збліжэнні заканадаўстваў дзяржаў-сябраў адносна прымянення прынцыпу роўнага ўзнагароджання для мужчын і жанчын,
* 76/207/EWG аб рэалізацыі прынцыпу адзінага падыходу для мужчын і жанчын у дачыненні да доступу занятасці, па прафесійнай адукацыі і прафесійнаму ўзросту, а таксама ў дачыненні да ўмоў працы,
* 86/378/EWG для рэалізацыі прынцыпу адзінага падыходу для мужчын і жанчын у аперацыйныя сістэмы сацыяльнага забеспячэння.
* 97/80/EC аб цяжару даказвання ў дыскрымінацыі па палавой прыкмеце.

## Спасылкі 
*Explanation of the ECJ 
*Explanation of the court case 

Катэгорыя:Суд Еўрапейскага саюза
Чэшскі сельскагаспадарчы ўніверсітэт у Празе

**Чэшскі сельскагаспадарчы ўніверсітэт у Празе** () — чэшская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у Празе.

## Агульная характарыстыка 
Вывучэнне сельскай гаспадаркі было пачата ў Чэшскім тэхнічным універсітэце ў 1906 годзе, а першыя інжынеры-аграрыі скончылі яго ў 1911 годзе. У 1920 годзе быў створаны факультэт сельскай і лясной гаспадаркі, а ў 1952 годзе факультэт стаў незалежнай навучальнай установай — Вышэйшай сельскагаспадарчай школай ў Празе. У 1966 годзе яна пераехала ў новы мадэрністычны кампус, дзе і знаходзіцца з тых часоў.

Факультэт лясной гаспадаркі, заснаваны ў 1952 годзе, быў часткай Чэшскага тэхнічнага ўніверсітэта да 1959 года, а затым быў часткай Вышэйшай сельскагаспадарчай школы да 1964 года, калі ён стаў незалежным Інстытутам лясных навук. Ён уваходзіць у склад Чэшскага сельскагаспадарчага ўніверсітэта з 1990 года.

Сваю цяперашнюю назву ўніверсітэт атрымаў у 1995 годзе.

Падчас камуністычнага праўлення ў Чэхаславакіі ўніверсітэт шчодра фінансаваўся ў рамках дзяржаўнай падтрымкі калектывізаванай сельскай гаспадаркі.

## Факультэты 
* Факультэт эканомікі і бізнесу
* Факультэт аграбіялогіі, харчавання і прыродных рэсурсаў
* Тэхнічны факультэт
* Факультэт навакольнага асяроддзя
* Факультэт лясной гаспадаркі і дрэваапрацоўкі
* Факультэт трапічнага земляробства

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Чэхіі
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Прагі
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы сельскай гаспадаркі
Рэвалюцыя (раман)

**«Рэвалю́цыя»** — раман беларускага пісьменніка і журналіста Віктара Марціновіча, упершыню выдадзены ў 2020 годзе.

## Сюжэт 
Масква 2000-х. Горад, дзе віруюць ашаламляльныя грошы і пануюць стальныя норавы. Дзе чалавек існуе ў каардынатах падначалення і спакусы, дзе воля — гэта найчасцей воля да ўлады.

Галоўны герой, выкладчык-эмігрант з Беларусі, патрапляе ў вір выпрабаванняў, якія вымушаюць яго нанова спасцігнуць тое, чаму адмова ад індывідуальнай свабоды ёсць такой салодкай.

Сам аўтар патлумачыў, што «Рэвалюцыя» — гэта раман пра ўладу, які пісаўся 12 гадоў.

## Стаўленне ўладаў 
З пачатку 2021 года беларуская мытня перастала выпускаць за граніцу пасылкі з раманам. У студзені 2021 года, падчас ператрусу ў выдавецтве «Кнігазбор», канфіскавалі 558 асобнікаў раману «Рэвалюцыя». Забралі ўвесь наяўны тыраж, нават бракаваныя асобнікі.

Катэгорыя:Творы Віктара Марціновіча
Катэгорыя:Кнігі 2020 года
Катэгорыя:Раманы на беларускай мове
Катэгорыя:Цэнзура ў Беларусі
Катэгорыя:Раманы XXI стагоддзя
Спіс рэзалюцый Савета Бяспекі ААН па Нагорна-Карабахскім канфлікце

Падчас Нагорна-Карабахскага канфлікту былі прыняты чатыры рэзалюцыі Савета Бяспекі ААН. Гэтыя рэзалюцыі не спасылаюцца на раздзел VII Статута Арганізацыі Аб’яднаных Нацый.

## Гл. таксама 
* Спіс рэзалюцый ААН па Сірыі
* Канфлікт у Нагорным Карабаху у 2020 годзе
* Антыармянскія настроі
* Першая Нагорна-Карабахская вайна
Катэгорыя:Рэзалюцыі Савета Бяспекі ААН
Катэгорыя:Карабахскі канфлікт
Ян дэ Хартаг

**Ян дэ Хартаг** (,  — ) — нідэрландскі празаік і драматург.

## Творчасць 
Вядомасць атрымаў дзякуючы раману «Слава Галандыі» (Hollands glorie, 1940). Аўтар п’ес «Шкіпер каля Бога» (Schipper naast God, 1942), «Смерць аднаго пацука» (De dood van een rat, 1956), «Ложак з полагам» (The Fourposter, 1950), «Маленькі каўчэг» (De kleine ark, 1951), «Пагібель «Волі» (De ondergang van de «Vrijheid», 1956), прыгодніцкіх раманаў «Інспектар» (De inspecteur, 1961) і «Капітан» (De kaptein, 1967). Некаторыя творы былі экранізаваныя і сталі кінакласікай. Пісаў на нідэрландскай і англійскай мовах.

Катэгорыя:Пісьменнікі Нідэрландаў
Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Нідэрландскамоўныя пісьменнікі
Цэнтр даследаванняў і распрацовак у галіне інфармацыйных тэхналогій і тэлекамунікацый (Албанія)

**Цэнтр даследаванняў і распрацовак у галіне інфармацыйных тэхналогій і тэлекамунікацый**, раней вядомы як **Інстытут інфарматыкі і прыкладной матэматыкі (ІІПМ)** — гэта навукова-даследчы тэхналагічны інстытут у Тыране, Албанія, афіляваны з 2007 года з Тыранскім політэхнічным універсітэтам. Інстытут быў заснаваны ў 1986 годзе на базе Цэнтра вылічальнай матэматыкі. Які ў сваю чаргу быў заснаваны ў 1971 годзе на базе Універсітэта Тыраны, а ў 1973 годзе, калі была заснавана Акадэмія навук Албаніі, стала адной з навуковых устаноў, якая ўваходзіла ў склад Акадэміі.

Маючы адных з самых вядомых спецыялістаў у галіне інфарматыкі і прыкладной матэматыкі, ІІПМ адыграў галоўную ролю ва ўсіх распрацоўках інфарматыкі ў Албаніі, укараняючы сучасныя метады і тэхналогіі ў розныя сферы албанскай рэчаіснасці, такія як: эканоміка, машынабудаванне, геалогія і горназдабыўная прамысловасць, медыцына і ахова здароўя, фермерства, развядзенне жывёл і г.д.; у падрыхтоўцы новых спецыялістаў, а таксама ў прапанове розных навуковых паслуг, устаноўцы і абслугоўванні камп’ютэрных сістэм і г.д.

У 2007 годзе рашэннем Савета Міністраў (№ 146 ад 28 сакавіка 2007 г.) ІІПМ быў распушчаны і рэструктурызаваны як частка Політэхнічнага універсітэта ў Тыране. ІІПМ быў перайменаваны ў «Цэнтр даследаванняў і распрацовак у галіне інфармацыйных тэхналогій і тэлекамунікацый» (пасля пастановы Савета Міністраў ад 5.12.2007 № 824).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Арганізацыі Албаніі
Катэгорыя:Навука ў Албаніі