Верона

**Верона** — горад на паўночным усходзе Італіі, у рэгіёне Венета, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Верона. Насельніцтва — 262,1 тысяч чалавек (2006 г.). Размешчаны на рацэ Адыджэ. Важны транспартны вузел на шляху з Венецыі ў Мілан і з Паданскай раўніны ў Аўстрыю (праз перавал Брэнер).

Верону штогод наведваюць сотні тысяч турыстаў, у тым ліку шмат замежнікаў, з-за яго славутасцяў і розных штогадовых мерапрыемстваў, такіх як адкрыццё опернага сезона.

Горад абавязаны сваім гістарычнымі помнікамі і эканамічным значэннем свайму геаграфічнаму становішчу.

Заступнікам горада лічыцца святы Зінон, дзень горада — 21 мая.

## Гісторыя 
Як паселішча Верона вядомая з 3 ст. да н. э., з 89 да н.э. рымская калонія. У 489 н. э. ўвайшла ў склад Остгоцкага каралеўства, стала адной з рэзідэнцый Тэадорыха Вялікага. Пры лангабардах — цэнтр герцагства (з 568); з 774 уваходзіла ў склад Франкскай дзяржавы. У 12 ст. Верона зацвердзілася як горад-дзяржава, праводзіла антыімперскую палітыку разам з іншымі гарадамі, якія ўваходзілі ў Веронскую, а затым у Ламбардскую лігу, якая атрымала перамогу над Фрыдрыхам I Барбаросам. У 1183 годзе ў Вероне ўзнікла незалежная камуна на чале з выбарнымі консуламі. У горадзе разгарнулася барацьба гвельфаў і гібелінаў; мір аднавіў военачальнік Эцэліна да Рамана, які фактычна кіраваў у 1227—1259 гадах. У 1262 годзе ўладу ў Вероне захапіў Масціна дэла Скала, яго род (Скалігеры) кіраваў да захопу Вероны міланскімі герцагамі Вісконці ў 1387 годзе . У 1405 годзе далучана да ўладанняў Венецыі.

У 1797 годзе разам з Венецыяй перайшла да Аўстрыі. У 1866 годзе ўвайшла ў склад Італьянскага каралеўства.

Моцна пацярпела ад бамбардзіровак у час Другой сусветнай вайны.

## Насельніцтва 
## Культура 
Горад славіцца старажытнарымскімі (Арэна дзі Верона, Арка Гаві, Порта Барсары, Рымскі тэатр) і сярэднявечнымі архітэктурнымі помнікамі (Кастэльвекіё, аркі Скалігераў), шматлікімі раманскімі і гатычнымі цэрквамі, палацамі эпохі Адраджэння, музеямі, кансерваторыяй «Evaristo Felice dall’Abaco», а таксама ўніверсітэтам.

У Вероне паходзіць дзеянне п’есы Шэкспіра «Рамеа і Джульета». Турыстам паказваюць так званыя дом Джульеты з яе балконам і дом Рамеа, грабніцу Джульеты, хоць з персанажамі п’есы гэтыя будынкі гістарычна не маюць нічога агульнага.

У 2000 годзе Верона была ўключана ў лік аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

Выява:VeronaPch.jpg|Веронскі краявід
Выява:PIAZZA ERBE DA TORRE LAMBERTI.JPG|П'яца дэле Эрбэ
Выява:Ponte Pietra by night.jpg|Понтэ П’етра
Выява:Arche scaligere (Verona) Mastino II.jpg|Аркі Скалігераў
Выява:Verona-giardinogiusti01.jpg|Сад Джусці
File:Campanile San Giorgio in Braida .Verona, Italy.jpg|Сан-Джарджа-ін-Браіда
File:Adige River, Castelvecchio and Ponte Scaligero. Verona, Italy.jpg|Понтэ Скалігера

### Цэрквы Вероны 
thumb|250px|Сан-Дзена Маджорэ
* Сан-Дзена Маджорэ (V—XII стагоддзі);
* Санта Марыя Антыка (VII—XII стагоддзі);
* Сан-Ларэнца (VIII стагоддзе);
* Санта-Марыя-ін-Аргана (VIII стагоддзе);
* Сан-Джорджа-ін-Браіда (XI стагоддзе);
* Сан-Джавані ін Фонтэ (XII стагоддзе);
* Санта Эуфемия (XII стагоддзе);
* Кафедральны сабор (XII стагоддзе);
* Сан-Джавані-ін-Вале (першая палова XII стагоддзя);
* Санта Анастасія (XIII—XV стагоддзі);
* Сант-Назара-э-Чэльса (1464—1483 года).

### Музеі Вероны 
* Археалагічны музей
* Галерэя сучаснага мастацтва
* Гарадскі музей Кастэльвекіё
* Музей-лапідарый Мафеі — вялікі збор антычных помнікаў
* Музей прыродазнаўства

## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Джузэпэ Сака (1735—1798) — архітэктар
* Гай Валерый Катул, старажытнарымскі паэт.
* Чэзарэ Ламброза
* Рамана Гвардзіні

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Венета