open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Козел пра футбол

**«Козел пра футбол»** () — беларуская тэлевізійная праграма пра футбол, якая выходзіла ў эфіры тэлеканала «Беларусь 5». Аўтарам і нязменнай вядучай была . Першы выпуск праграмы з’явіўся ў сакавіку 2013 года ў сетцы Інтэрнэт, апошні — 5 сакавіка 2020 года на канале «Беларусь 5».

## Гісторыя 
Да з’яўлення на тэлебачанні Крысціна Козел працавала карэспандэнтам у газеце «Усё аб футболе».

У 2012 годзе Козел прайшла кастынг тэлевядучых у Белтэлерадыёкампаніі. У тым жа годзе Крысціна пачала працаваць на інтэрнэт-тэлебачанні БТРК, а з пачатку 2013 года ёй даверылі аўтарскі праект пра беларускі футбол. Першы выпуск «Козел пра футбол» выйшаў у сакавіку ў інтэрнэце.

Неўзабаве перадача паралельна з’явілася на «Беларусь 5», што зрабіла яе ўнікальнай у сваім родзе – раней у Беларусі праграмы не пераходзілі з сеціва ў тэлеэфiр. На працягу ўсіх сезонаў Козел заставалася нязменнай вядучай і аўтарам праекта. Фірмовай фішкай «Козел пра футбол» стала падморгванне вядучай у канцы кожнага выпуску. Каб павялічыць аўдыторыю, Крысціна раз у год выпускала для прыхільнікаў беларускага футбола каляндар, у якім прысутнiчалі яе эратычныя фотаздымкі і футбольная атрыбутыка. Першы каляндар выйшаў у пачатку 2014 года.

Апошнім разам перадача «Козел пра футбол» выйшла ў эфір «Беларусь 5» 5 сакавіка 2020 года. Выпуск быў прысвечаны перамозе брэсцкага «Дынама» ў Суперкубку краіны.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тэлеперадачы Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2013 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 2020 годзе
Кульчыцкі

**Кульчыцкі** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр (Кульчыцкі) (1826—1888) — дзеяч праваслаўнай царквы, епіскап Туркестанскі, Кастрамскі і Галіцкі.
* Сцяфан Кульчыцкі (1879—1937) — беларускі рэлігійны і грамадскі дзеяч, протаіерэй Мінскай епархіі.
* Уладзімір Адамавіч Кульчыцкі (1948—2024) — беларускі нейрафізіёлаг.
* Уладзіслаў Мікалаевіч Кульчыцкі (нар. 2002) — беларускі футбаліст.
Сінкевіцкая аперацыя

**Сінкевіцкая аперацыя** — баі партызанскіх атрадаў імя М. Ц. Шыша (уваходзіў у партызанскую брыгаду імя В. М. Молатава), «Пятровіча» (уваходзіў у склад партызанскай брыгады імя С. М. Кірава) з нямецкімі акупацыйнымі войскамі ў вёсцы Сінкевічы Ленінскага раёна і на чыгуначнай станцыі Сінкевічы 30 кастрычніка 1942 года.

## Перадумовы 
З мэтай зрыву руху цягнікоў па чыгунцы Брэст — Гомель штаб Пінскага партызанскага злучэння распрацаваў план аперацый па адначасовым разгроме нямецкага гарнізона ў вёсцы і на чыгуначнай станцыі Сінкевічы і падрыву 70-мятровага чыгуначнага маста цераз раку Лань. Аперацыяй кіравалі камандзіры атрадаў «Пятровіча» А. П. Савіцкі і імя Шыша М. І. Герасімаў. Партызанская разведка ўстанавіла колькасць і ўзбраенне гарнізона праціўніка ў вёсцы, аховы станцыі і моста (больш за 100 салдат, узброеных станковымі і 5 ручнымі кулямётамі, аўтаматамі і вінтоўкамі). Для ўдзелу ў аперацыі было выдзелена каля 200 партызан, узброеных 11 ручнымі кулямётамі, 12 аўтаматамі, вінтоўкамі. Каб не дапусціць падыходу падмацавання з бліжэйшых гарнізонаў праціўніка, групы прыкрыцця вывелі са строю тэлефонна-тэлеграфную лінію сувязі, грунтавыя дарогі, чыгунку. Астатнія групы павінны былі нанесці адначасовы ўдар па гарнізоне ў вёсцы, ахове моста і ўзарваць яго.

## Ход аперацыі 
На досвітку 30 кастрычніка 1942 года ўдарныя групы напалі на паліцэйскі ўчастак, будынак камендатуры і ахову лесапільнага завода, якія знаходзіліся ў вёсцы Сінкевічы, падпалілі іх і хутка падавілі супраціўленне гітлераўцаў. Знішчыўшы праціўніка на станцыі, партызаны падпалілі састаў з боепрыпасамі. Узрывамі бомбаў і снарадаў падпаленага эшалона быў знішчаны будынак станцыі, уся станцыйная гаспадарка і чыгуначнае палатно. Ахова моста спрабавала адысці па балоце ў бок ракі Прыпяць, але трапіла пад агонь партызан і была знішчана. Партызаны авалодалі чыгуначным мостам, замініравалі яго і падарвалі. Групы прыкрыцця адбілі падраздзяленні праціўніка, якія спяшаліся на дапамогу гарнізону са станцыі Лахва і вёскі Сітніца.

## Вынікі 
У ходзе гадзіннага бою былі падарваны чыгуначны мост цераз раку Лань, два іншыя чыгуначныя масты (даўжынёй 10 і 14 м), 4 на грунтовых дарогах, знішчана 3 км тэлефонна-тэлеграфнай ліні сувязі, спалены эшалон з боепрыпасамі, лесапільны і малочны заводы, будынкі станцыі і акупацыйных улад. У выніку аперацыі рух на чыгунцы быў спынены на доўгі час. Страты праціўніка: 74 забітыя, 14 параненых і 6 узятыя ў палон. Партызаны страцілі 3 забітымі і 4 параненымі.

## Памяць 
У памяць аб баявых дзеяннях партызан у 1963 годзе на будынку станцыі Сінкевічы ўстаноўлена мемарыяльная дошка.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Бітвы Другой сусветнай вайны з удзелам савецкіх партызан у Беларусі
Катэгорыя:1942 год у Беларусі
Катэгорыя:Канфлікты 1942 года
Катэгорыя:Гісторыя Лунінецкага раёна
Катэгорыя:Кастрычнік 1942 года
Восем прынцыпаў Юн

**Восем прынцыпаў іерогліфа Юн** (кіт. 永字八法, піньінь Yǒngzì Bā Fǎ, яп. 永字八法/えいじはっぽう, эйдзі хапо: кар. 영자팔법/永字八法, ёнджапальбор) — восем найпрасцейшых рыс стылю кайшу, якія разам утвараюць іерогліф 永, «вечнасць». Лічыцца, што пастаянная практыка напісання гэтага іерогліфа дапамагае дасягнуць прыгажосці ў каліграфіі шляхам асваення пэўных прыёмаў руху пэндзля. Кожны з васьмі элементаў магчыма пераўтварыць у ключы, якія складаюць іншыя іерогліфы.

## Гісторыя 
Восем прынцыпаў паходзяць з ранейшай сістэмы «Сямі элементаў» (七勢, qī shì), якія былі створаны каліграфкай Вэй Шо (衛鑠, Wèi Shuò) з дынастыі Цзінь. Вучэнне было працягнута паэтам дынастыі Тан Лю Цзун’юанем у працы «Пахвала васьмі прынцыпам юн» (永字八法頌, yǒngzìbāfǎ sòng).

## Рысы 
## Парадак напісання 

Файл:永-calligraphic-order.gif|Парадак напісання іерогліфа
Файл:Yong's skeleton.png|Пранумараваныя штрыхі 
Файл:8 strokes of 永-zh.svg|Іерогліф падзелены на восем рыс

Катэгорыя:Кітайская мова
Катэгорыя:Каліграфія
Зямля качэўнікаў

«**Зямля качэўнікаў**» () — амерыканскі драматычны фільм 2020 года, рэжысёрам, сцэнарыстам і мантажорам якога стала Хлоя Чжаа.

## Узнагароды 
Паводле рэсурса «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 230 кінаўзнагародамі і яшчэ 132 намінацыямі. Сярод найбольш значных прэмій:
* 3 узнагароды Венецыянскага кінафестывалю
* 3 прэміі «Оскар»
* 2 прэміі «Залаты глобус»
* 4 прэміі «BAFTA»

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Фільмы ЗША 2020 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы 2020 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы Хлоі Чжаа
Катэгорыя:Фільмы, музыку да якіх напісаў Людавіка Эйнаўдзі
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залаты леў»
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залаты глобус» за найлепшы фільм — драма
Медзвенка

**Медзвенка** () — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Медзвенскага раёна Курскай вобласці Расіі. Утварае аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне пасёлак Медзвенка са статусам гарадскога паселішча як адзіны населены пункт у яго складзе. Размешчаны на аўтадарозе М2 «Крым», за 26 км ад Курска. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1974 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Курскай вобласці
Саргацкае

**Саргацкае** () — рабочы пасёлак у Омскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Саргацкага раёна і Саргацкага гарадскога паселішча. Насельніцтва — 8005 чал. (2020). Размешчаны на левым беразе ракі Іртыш і на рэчцы Саргатка, за 100 км на поўнач ад Омска і за 69 км на паўночны ўсход ад чыгуначнай станцыі Любінская на лініі Омск — Цюмень. Пасёлак заснаваны ў 1764 годзе. У 1928 годзе сяло Пасялкова-Саргацкае складалася з 416 гаспадарак, асноўнае насельніцтва — рускія. Цэнтр Пасялкова-Саргацкага сельсавета Саргацкага раёна Омскай акругі Сібірскага края. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1969 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Омскай вобласці
Лезгіны

**Лезгіны** (саманазва — лезгіяр) — народ, які жыве пераважна на паўднёвым усходзе Дагестана і ў суседніх раёнах Азербайджана. Адносяцца да балкана-каўказскай расы вялікай еўрапеоіднай расы. Гавораць на лезгінскай мове лезгінскай падгрупы нахска-дагестанскай групы паўночнакаўказскай сям’і. Дыялекты падзяляюцца на 3 групы: кюрынская (дыялекты гюнейскі, яркінскі, курахскі, гаворкі гіліярская і гелхенская); самурская (дакузпарынскі і ахтынскі дыялекты, фійская і курушская гаворкі); кубінская (кубінскі дыялект). Літаратурная мова на аснове гюнейскага дыялекта. Распаўсюджаныя таксама азербайджанская і руская мовы. Пісьменнасць на аснове кірыліцы. Вернікі — мусульмане-суніты, ёсць шыіты.

Лезгіны — адзін з карэнных народаў Дагестана. У Сярэднявеччы ўваходзілі ў невялікія аб’яднанні (саюзы) сельскіх абшчсын «вольныя таварыствы», частка — у феадальные ўтварэнні (Кубінскае, Кюрынскае, Дзербенцкае і іншыя ханствы). У 1813-28 гадах тэрыторыя рассялення лезгінаў увайшла ў склад Расійскай імперыі.

Традыцыйныя заняткі — пашаннае земляробства (збожжа, бабовыя, агародніна, бахча), вінаградарства, садаводства, а таксама жывёлагадоўля, на раўнінах — пераважна выганна-стойлавае, у гарах — адгоннае (пераважна, авечкі). Традыцыйныя промыслы і заняткі — вытворчасць дываноў, сукна, апрацоўка драўніны і металаў (збройная і ювелірная), скуры, ганчарства.

Традыцыйныя паселішчы ў гарах — кучавыя, дамы стаяць шчыльна адзін да аднаго. У раўніннай частцы паселішчы раскідзістыя альбо з шырокімі вуліцамі і вялікімі дварамі, апаясаныя агароджай. Пераважаюць паселішчы вулічнай планіроўкі. Традыцыйнае жытло каменнае (на раўніна таксама саманнае), наземнае, прамавугольнае ў плане, з плочкім земляным дахам і ўнутраным дварком, у гарах — 2- і шматпавярховае, на раўнінах 1-2-павярховае.

## Літаратура 
* Народы мира, «Советская энциклопедия», М., 1988 // С.251 — 252

Катэгорыя:Народы Дагестана
Катэгорыя:Народы Азербайджана
Катэгорыя:Нахска-дагестанскія народы
Усць-Ішым

**Усць-Ішым** () — сяло ў Омскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Усць-Ішымскага муніцыпальнага раёна і Усць-Ішымскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 4802 чалавек (2010). Заснавана ў 1631 годзе. Размешчана на паўночным захадзе Омскай вобласці, у межах Ішымскай раўніны, якая з’яўляецца часткай Заходне-Сібірскай раўніны, на левым беразе Іртыша, ля вусця ракі Ішым.

Па аўтамабільных дарогах адлегласць да абласнога цэнтра горада Омск складае каля 560 км, да бліжэйшага горада Тара Омскай вобласці — 260 км.

Катэгорыя:Населеныя пункты Омскай вобласці
Новакасторнае

**Новакасторнае** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Касторанскім раёне Курскай вобласці Расіі. Утварае аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне пасёлак Новакасторнае са статусам гарадскога паселішча як адзіны населены пункт у яго складзе. Вузлавая чыгуначная станцыя Касторнае-Новая на лініі Ялец — Валуйкі, якая абслугоўвае і лінію Варонеж — Курск — Кіеў. Пасёлак гарадскога тыпу — з 1989 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Курскай вобласці
Мантурава (Курская вобласць)

**Мантурава** () — сяло ў Курскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Мантураўскага раёна і Мантураўскага сельсавета. Размешчана на паўднёвым усходзе Курскай вобласці, на паўднёвым захадзе Сярэднярускага ўзвышша. У 1977 годзе Указам Прэзідыума Вярхоўнага савета РСФСР быў утвораны Мантураўскі раён. Мантурава стала раённым цэнтрам. У 2008 годзе быў адкрыты Мантураўскі раённы краязнаўчы музей.

Катэгорыя:Населеныя пункты Курскай вобласці
Якаўлева (Белгародская вобласць)

**Якаўлева** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Якаўлеўскім раёне (гарадской акрузе) Белгародскай вобласці Расіі. Размешчаны на аўтамагістралі Масква — Сімферопаль, за 15 км на захад ад чыгуначнай станцыі Сажнае (на лініі Курск — Белгарад), за 30 км на поўнач ад Белгарада. Статус пасёлка гарадскога тыпу з 1959 года. У 1965 годзе пгт Якаўлева ўвайшло ў склад Якаўлеўскага раёна Белгародскай вобласці, раённы цэнтр г. Страіцель.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Белгародскай вобласці
Якаўлева

**Якаўлева** — шматзначны тэрмін.

## Тапонімы 
### Расія 
* Якаўлева (Белгародская вобласць)
* Якаўлева (Глінкаўскі раён)
* Якаўлева (Дарагабужскі раён)

## Прозвішча 
* Таццяна Ігараўна Якаўлева (нар. 1966) — беларускі мастак і дызайнер.

## Гл. таксама 
* Якаўлеў
Белая (Курская вобласць)

**Белая** () — слабада ў Курскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Бялоўскага раёна і Бялоўскага сельсавета. Размешчана за 120 км на паўднёвы захад ад Курска, на рацэ Ілек, прытоку Псла. Насельніцтва — 2829 чалавек (2015). Заснавана ў 1664 годзе. Гісторыка-этнаграфічны музей — філіял Курскага абласнога краязнаўчага музея (адкрыты 12 сакавіка 1976 года).

У ХІХ стагоддзі слабада Белая было ў складзе Белаўскай воласці Суджанскага павета Курскай губерні.

Катэгорыя:Населеныя пункты Курскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1664 годзе
Слоўнік Кансі

**Слоўнік Кансі** () — слоўнік кітайскай мовы, які лічыўся стандартным дапаможнікам на працягу XVIII і XIX стагоддзяў.

Складзены ў 1710—1716 гадах па загадзе імператара Кансі з дынастыі Цын. Тлумачыць значэнне 47 035 унікальных іерогліфаў і 1995 іх варыяцый. Усяго ў слоўніку 49 030 знакаў, а таксама артыкулы, прысвечаныя вымаўленню, семантыцы, ужыванню адпаведных іерогліфаў.

Большасць пералічаных у слоўніку іерогліфаў архаічныя. Зараз ужывецца менш за чвэрць іерогліфаў у слоўніку.

## Гісторыя складання 
Складальнікі слоўніка прынялі за аснову створаныя за стагоддзе да таго два слоўніка «Збор іерогліфаў» (1615) Мэй Індзю і «Правільнае напісанне іерогліфаў» (1627) аўтарства Чжан Цзылі.

Па загадзе імператара складанне слоўніка было разлічана на 5 гадоў. Хаця ў прадмове імператара гаварылася, што кожнаму сімвалу «кожнае і ўсякае значэнне дадзена, і кожны магчымы варыянт вымаўлення прадугледжаны», шматлікія памылкі былі непазбежныя.

Пасля выдання слоўніка вучоны Ван Сіхоў (1713—1777) крытыкаваў слоўнік Кансі ў прдмове да свайго слоўніка «Ніць сімвалаў» (кіт. 字貫, піньінь *Ziguan).* Калі ўнук імператара Кансі, Цяньлун, даведаўся пра гэта ў 1777 годзе, то па прычыне абразы імператарскай сям’і загадаў пакараць смерцю ўсю сям’ю вучонага.

Аднак у 1831 імператар Даогуан заснаваў калегію, якая ў выданні «Даследаванні тэксту слоўніка іерогліфаў» выправіла 2588 памылак слоўніка Кансі, пераважна ў цытатах і выказваннях.

Дапоўнены слоўнік змяшчае 47 035 іерогліфаў і дадаткова 1995 графічных варыянтаў, што складае разам 49 030 знакаў. Яны згрупаваныя ў 214 ключоў і ўпарадкаваны па ліку дадатковых рыс у іерогліфе. Хоць гэтыя 214 ключоў былі ўпершыню выкарыстаны ў «Даследаванні тэксту слоўніка іерогліфаў», яны вядомыя як ключы Кансі і застаюцца метадам катэгарызацыі традыцыйных кітайскіх іерогліфаў.

## Структура 
* Прадмова імператара Кансі: с. 1—6 (御製序)
* Дапамога, як карыстацца слоўнікам: с. 7—12 (凡例)
* Указанні аб вымаўленні: с. 13—40 (等 韻)
* Складаная табліца зместу з ключамі: с. 41—49 (總目)
* Спрошчаны сэнс: с. 50—71 (檢字)
* Уласна слоўнік: с. 75—1631
** Асноўны тэкст: с. 75—1538
** Змест дадатковага тэксту: с. 1539—1544 (補遺)
** Дадатковы тэкст: с. 1545—1576
** Змест дадатку: с. 1577—1583 (備考)
** Дадатак: с. 1585—1631
* Пасляслоўе: с. 1633—1635 (後記)
* Даследаванне тэксту: с. 1637—1683 (考證)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Кітайская мова
Клямяціна

**Клямяціна** — тапонім.

## Расія 
* Клямяціна (Вышагорскае сельскае паселішча)
* Клямяціна (Глінкаўскі раён)
* Клямяціна (Казулінскае сельскае паселішча)
Казанка

**Казанка** — тапонім.

## Расія 
* Казанка (прыток Волгі)
* Казанка (Смаленская вобласць)

## Украіна 
* Казанка (Мікалаеўская вобласць)
Розаўка

**Розаўка** — тапонім.

## Беларусь 
* Розаўка (Дзяржынскі раён)

## Казахстан 
* Розаўка (Паўладарская вобласць)

## Расія 
* Розаўка (Смаленская вобласць)
Пуцяціна

**Пуцяціна** — тапонім.

## Беларусь 
* Пуцяціна (Дубровенскі раён)

## Расія 
### Разанская вобласць 
* Пуцяціна (Разанская вобласць)

### Смаленская вобласць 
* Пуцяціна (Глінкаўскі раён)
* Пуцяціна (Манастыршчынскі раён)
* Пуцяціна (Пачынкаўскі раён)
Хацеева

**Хацеева** — тапонім.

## Расія 
* Хацеева (Глінкаўскі раён)
* Хацеева (Дзямідаўскі раён)
Горбава

**Горбава** — тапонім.
## Беларусь 
* Горбава 1
* Горбава 2
## Расія 
* Горбава (Глінкаўскі раён)

## Украіна 
* Горбава (Гэрцаеўскі раён)
Фёдарава

**Фёдарава** — жаночая форма прозвішча Фёдараў, тапонім.

## Прозвішча 
* Зоя Аляксееўна Фёдарава — савецкая кінаактрыса
* Іна Сяргееўна Фёдарава — беларускі архітэктар
* Ірына Анатолеўна Фёдарава — беларуская спецыяліст у галіне энергетыкі і электратэхнікі

## Тапонім 
### Беларусь 
* Фёдарава (Полацкі раён)

### Расія 
* Фёдарава (Ельнінскі раён)
* Фёдарава (Кардымаўскі раён)
* Фёдарава (Пачынкаўскі раён)
Ключ 3

**Ключ 3** (іер. 丶, піньінь zhǔ) са значэннем «кропка, канец, заканчваць», трэці па парадку з традыцыйнага спісу 214 іерагліфічных ключоў, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў.

У слоўніку Кансі налічваецца 10 знакаў з 49 030 з гэтым ключом.

## Варыянты формы 

Файл:丶-bronze.svg|Бронзавыя надпісы Цзіньвэнь 
Файл:丶-seal.svg|Малая пячатка Чжуаншу

## Прыклады іерогліфаў 
## У каліграфіі 
Адзіная вертыкальная рыса завецца 點/点 *diǎn, кропка* ў аснове кітайскай каліграфіі. Уваходзіць у Восем прынцыпаў Юн (永字八法 *Yǒngzì Bāfǎ*), які ляжыць у аснове кітайскай каліграфіі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Fazzioli, Edoardo.* Chinese calligraphy : from pictograph to ideogram : the history of 214 essential Chinese/Japanese characters (англ.). — New York: Abbeville Press (англ.), 1987. — .
* *Lunde, Ken.* Appendix J: Japanese Character Sets // CJKV Information Processing: Chinese, Japanese, Korean & Vietnamese Computing (англ.). — 2-е выд. — Sebastopol, Calif.: O’Reilly Media, 2009. — .

## Спасылкі 
* Слоўнік Кансі анлайн 
* Слоўнік іерогліфаў з індэксам іерагліфічных ключоў 

Катэгорыя:Іерагліфічныя ключы
Юрый Казіміравіч Кавалёнак

**Юрый Казіміравіч Кавалёнак** (нар. , в. Ёды, Шаркаўшчынскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі ветэрынар. Доктар ветэрынарных навук (2013), прафесар (2014). 

## Біяграфія 
Скончыў Віцебскую дзяржаўную акадэмію ветэрынарнай медыцыны (спецыяльнасць «Ветэрынарная медыцына», 1995; аспірантура, спецыяльнасць «Дыягностыка хвароб і тэрапія жывёл», 1998), Санкт-Пецярбурскую дзяржаўную акадэмію ветэрынарнай медыцыны (дактарантура, спецыяльнасць «Дыягностыка хвароб і тэрапія жывёл, паталогія, анкалогія і марфалогія жывёл», 2012).

Выкладаў у Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны (з 1999 года, факультэт ветэрынарнай медыцыны, дацэнт кафедры ўнутраных незаразных хвароб жывёл, з 2007 года загадчык кафедры клінічнай дыягностыкі, адначасова ў 2004—2010 года дэкан факультэта даістытуцкай падрыхтоўкі, сумежных і грамадскіх прафесій).

## Узнагароды 
Ганаровыя граматы адміністрацыі Кастрычніцкага раёна г. Віцебска (2008, 2011, 2012).

## Навуковая дзейнасць 
Навуковыя інтарэсы: распрацоўка новых і ўдасканаленне існуючых метадаў дыягностыкі, лячэння і прафілактыкі незаразных хвароб жывёл; інавацыйнае развіццё Віцебскай вобласці.
 

## Літаратура 
* Коваленок Юрий Казимирович] // Витебская ордена «Знак Почета» государственная академия ветеринарной медицины : история и современность (к 85-летию со дня основания), 1924—2009. — Витебск, 2009. — С. 153—154.

Катэгорыя:Рэктары Міжнароднага ўніверсітэта МІПСА
Бярозкіна

**Бярозкіна** — прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Іна Авелеўна Бярозкіна (нар. 1937) — беларускі архітэктар
* Наталля Юр’еўна Бярозкіна (нар. 1955) — беларускі кнігазнаўца.

## Тапонім 
* Бярозкіна (Глінкаўскі раён)
* Бярозкіна (Кардымаўскі раён)
Панскае

**Панскае** — тапонім.

## Беларусь 
* *Панскае* — былая назва вёскі Майск ў Крупскім раёне Мінскай вобласці.

## Расія 
* Панскае-1 — вёска ў Пачынкаўскім раёне Смаленскай вобласці.
* Панскае-2 — вёска ў Пачынкаўскім раёне Смаленскай вобласці.
* Панскае-3 — вёска ў Пачынкаўскім раёне Смаленскай вобласці.
* Панскае — вёска ў Глінкаўскім нраёне Смаленскай вобласці.
* Панскае — вёска ў Краснінскім раёне Смаленскай вобласці.
* Панскае — вёска ў Навадугінскім раёне Смаленскай вобласці.
Ключ 5

**Ключ 5** (кіт. і спр. 乙, 乚, 𠃊, 𠃋, 乛, 𠃍, 𠃌, ⺄, 𠃑, піньінь *yǐ*) са значэннем «другі» з традыцыйнага спісу 214 іерагліфічных ключоў, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. Адзін з шасці, які складаецца з адной рысы.

У слоўніку Кансі налічваецца 42 знака з 49 030 з гэтым ключом.

## Прыклады іерогліфаў 
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў з ключом. 

## Варыянты значэння 
У сучаснай кітайскай мове ключ сустракаецца рэдка і можа мець наступныя значэнні:

* Другі
* Другое імя (імя па бацьку)
* Кручок, птушка
* Сімвал музычнай гамы ў старажытнай музычнай натацыі
* Рыбіна косць
* Выключны, вытанчаны
* Парастак расліны

## Літаратура 
* *Fazzioli, Edoardo.* Chinese calligraphy : from pictograph to ideogram : the history of 214 essential Chinese/Japanese characters (англ.). — New York: Abbeville Press (англ.), 1987. — .
* *Lunde, Ken.* Appendix J: Japanese Character Sets // CJKV Information Processing: Chinese, Japanese, Korean & Vietnamese Computing (англ.). — 2-е изд. — Sebastopol, Calif.: O’Reilly Media, 2009. — .

## Спасылкі 
* Слоўнік Кансі анлайн (кіт.)
* Слоўнік іерогліфаў з індэксам іерагліфічных ключоў (англ.)

Катэгорыя:Іерагліфічныя ключы
Схема БЧБ

**Схема БЧБ** — чаргаванне белага, чырвонага і белага колераў у расфарбоўцы прадметаў. З’яўляецца адсылкай да беларускага бела-чырвона-белага сцяга.

Выраз «схема БЧБ» стаў папулярным падчас пратэстаў у Беларусі супраць Аляксандра Лукашэнкі. Выраз ужываецца таксама ў рускай мове без перакладу, як беларусізм.

Супрацоўнікі МУС Беларусі, спрабуючы спыніць любыя праявы колераў бела-чырвона-белага сцяга, затрымлівалі за выкарыстоўванне схемы БЧБ у самых розных жыццёвых сітуацыях (бялізна, якая вісіць на вяроўцы; адзенне, якое носяць людзі; расфарбоўка парасона; колер каляднай гірлянды; шыльда з адрасам на доме). Сярод неверагодных прысудаў — за размяшчэнне малюнкаў аблокаў, цюльпанаў і рамонкаў у сваім акне. Асуджалі, нават, за вывешванне сцягаў Англіі і Канады на сваіх вокнах.

На хвалі папулярнасці схемы БЧБ беларускія сем’і даволі часта сталі ўпрыгожваць свае кватэры да новага года ў бела-чырвона-белых колерах.

## Спасылкі 
* «Вещи по схеме БЧБ». В Сети появилась странная бумага с адресами квартир, где вывешена «символика» 
* Ловушка для диктатора «по схеме БЧБ»
* «Па схеме бчб». Ці ёсць межы ў колеравага маразма?
* Повесил гирлянду на окне. А потом пришла милиция 

Катэгорыя:Палітычны крызіс у Беларусі (2020)
Аляксандр Кірылавіч Карабанаў

**Аляксандр Кірылавіч Карабанаў** ( — ) — беларускі вучоны ў галіне геалогіі. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2014; чл.-кар. з 2004), доктар геолага-мінералагічных навук (2003), прафесар (2011).

## Біяграфія 
Скончыў Беларускі дзяржаўны універсітэт (1974).

З 1974 года у Інстытуце геахіміі і геафізікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі: з 1985 года старшы навуковы супрацоўнік, з 1992 года загадчык лабараторыі. З 2008 года дырэктар Інстытута прыродакарыстання Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, адначасова загадчык лабараторыі.

## Узнагароды 
Прэмія Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2008) за цыкл работ «Разломы і лінеаменты зямной кары Беларусі: тэарэтычныя і прыкладныя аспекты».

## Навуковая дзейнасць 
Даследаванні ў галіне рэгіянальнай геалогіі, неатэктонікі, геадынамікі і геамарфалогіі Беларусі. Вывучаў геалогію кайназоя тэрыторыі Беларусі, выявіў заканамернасці будовы найноўшых геалагічных фармацый і эвалюцыі буйных формаў рэльефу, распрацаваў арыгінальную комплексную методыку рэканструкцыі амплітуд неатэктанічных рухаў старажытнамацерыковага абляднення. Распрацаваў канцэпцыю неатэктанічнай эвалюцыі і найноўшай геадынамікі тэрыторыі Беларусі. У складзе міжнароднай групы праекта «Неагеадынаміка Балтыкі» выканаў неатэктанічнае раянаванне Заходняй і Цэнтральнай Еўропы, вылучыў галоўныя геадынамічныя фактары, якія вызначалі ход геалагічных працэсаў і характар асадканакаплення ў познім кайназоі на тэрыторыі Беларусі і сумежных абласцей Усходне-Еўрапейскай платформы.

Аўтар 250 навуковых прац, у т.л. 13 манаграфій.

### Бібліяграфія 
* Гродненская возвышенность: строение, рельеф, этапы формирования. — Мн.: Наука и техника, 1987.
* Геология Беларуси. — Мн.: ИГиГ НАН Беларуси, 2001 (в соавт.).
* Разломы земной коры Беларуси. — Мн.: Красико-Принт, 2007 (в соавт.).
* Неотектоника и неогеодинамика запада Восточно-Европейской платформы. — Мн.: Беларуская навука, 2009 (в соавт.).
* Культавыя і гістарычныя валуны Беларусі / А. К. Карабанаў і інш.; НАН Беларусі, Інстытут прыродакарыстання. — Мн.: Беларуская навука, 2011. — 235 с. — 200 экз. — ISBN 978-985-08-1295-7.

## Спасылкі 
* Аляксандр Кірылавіч Карабанаў у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Геолагі СССР
Катэгорыя:Геолагі Беларусі
Чарнагорская акадэмія навук і мастацтваў

**Чарнагорская акадэмія навук і мастацтваў** () — нацыянальная вышэйшая навуковая і асветніцкая ўстанова Чарнагорыі. Сучаснае назва (скарочана **ЧАНМ** (CANU). Знаходзіцца ў сталіцы дзяржавы Падгорыцы.

## Заснаванне 
У канцы 1960-х гадоў рэспубліканскі савет па каардынацыі навукова-даследчай дзейнасці і Сакратарыят Рэспублікі Чарнагорыі па адукацыі, культуры і навуцы падтрымалі ініцыятыву навуковых і мастацкіх дзеячаў і грамадска-палітычных арганізацый рэспублікі па стварэнні нацыянальнага таварыства па навуцы і мастацтву Чарнагорыі.

Пасля правядзення шырокага грамадскага абмеркавання Выканаўчым Саветам Асамблеі Сацыялістычнай Рэспублікі Чарнагорыі парламент 12 кастрычніка 1971 года заснаваў рашэнне аб стварэнні Таварыства па навуцы і мастацтву Чарнагорыі.

Таварыства было заснавана як самастойная навуковая арганізацыя, размешчаная у Цітаградзе, якая аб’ядноўвала выдатных вучоных і дзеячаў усіх абласцей мастацтва, з мэтай усялякага развіцця навуковай думкі, развіцця і заахвочвання мастацтва, правядзення даследчых работ і самастойна або ў супрацоўніцтве з іншымі навуковымі арганізацыямі заахвочвання дзейнасць навуковых арганізацый і вучоных Чарнагорыі.

Таварыства навук і мастацтваў Чарнагорыі было створана пастановай Парламента Рэспублікі Чарнагорыі 10 чэрвеня 1973 года.

У пачатку ў 1975 года Таварыства па навуцы і мастацтву Чарнагорыі стала паўнапраўным членам Савета Акадэміі навук і мастацтваў СФРЮ. Пасля трох гадоў паспяховай працы Асацыяцыя вырасла ў Чарнагорскую акадэмію навук і мастацтваў.

У адпаведнасці з пагадненнем з іншымі акадэміямі ў сакавіку 1976 года было абвешчана аб стварэнні Чарнагорскай акадэміі навук і мастацтваў. У красавіку 1976 года, пасля прыняцця Закона аб Чарнагорскай акадэміі навук і мастацтваў, Таварыства было пераўтворана ў Чарнагорскую акадэмію навук і мастацтваў (ЧАНМ). У адпаведнасці з Законам, ЧАНМ з’яўляецца вышэйшым установай у галіне навук і мастацтваў у Рэспубліцы Чарнагорыі.

Асамблея Акадэміі, на сваіх сесіях, праведзеных 17 снежня 2004 і 27 мая 2005, прыняла новы Устаў Акадэміі.

У цяперашні час у склад Акадэміі ўваходзяць 46 членаў з Чарнагорыі і 37 замежных членаў.

Прэзідэнтамі Асацыяцыі і ЧАНМ былі акадэмікі:

* Бранка Павічэвіч (1973—1981),
* Браніслаў Шошкіч (1981—1985),
* Мірчэта Джуравіч (1985—1989),
* Вукоціч Драгуцін (1989—2002),
* Мамір Джуравіч (з 2002).

У складзе Чарнагорскай акадэміі навук і мастацтваў чатыры падраздзяленні:

* прыродазнаўчых навук;
* сацыяльных навук;
* гуманітарных навук;
* мастацтваў.

Дзейнічае Інстытут мовы і літаратуры імя Пятра II Пятровіча Негаша, некалькі камітэтаў і іншыя працоўныя органы.

## Спасылкі 
* Сайт Чарнагорскай акадэміі навук і мастацтваў

Катэгорыя:Культура Чарнагорыі
Катэгорыя:Падгорыца
Катэгорыя:Мастацтва Чарнагорыі
Катэгорыя:Акадэміі навук
Катэгорыя:Нацыянальныя акадэміі
Круцько

**Круцько** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Алена Аляксееўна Круцько (нар. 1958) — беларускі ўрач і дзяржаўны дзеяч.
* 
* Эльвіра Ціханаўна Круцько (нар. 1949) — беларускі спецыяліст у галіне хіміі і тэхналогіі палімераў.
Стэфан Вышынскі

**Стэфан Вышынскі** (, — , Варшава) — польскі рымска-каталіцкі дзеяч, кардынал.

## Біяграфія 
У часы Другой сусветнай вайны быў капеланам Арміі Краёвай. Браў удзел у ратаванні яўрэяў ад нацыстаў. У 1946 годзе Пій XII прызначыў яго біскупам Люблінскім, а ў 1948 годзе арцыбіскупам Мітрапалітам Гнезна і Варшавы і Прымасам Польшчы.

У студзені 1953 года быў прызначаны кардыналам, але з-за супрацьдзеяння камуністычных уладаў не змог выехаць у Рым, каб атрымаць атрыбуты кардынальскай годнасці. У верасні таго ж года быў арыштаваны. Выйшаў на свабоду ў 1956 годзе.

Браў удзел у Другім Ватыканскім Саборы, ініцыяваў шырокае святкаванне Тысячагоддзя хросту Польшчы. У 1980 годзе быў пасярэднікам паміж уладамі і прафсаюзам «Салідарнасць».

У 1989 годзе распачаўся працэс беатыфікацыі. 18 снежня 2017 года Папа Францішак ухваліў дэкрэт Кангрэгацыі па справах кананізацыі аб прызнанні гераічнасці яго цнотаў, а 2 кастрычніка 2019 года — аб прызнанні цуду (аздараўлення жанчыны, хворай на анкалогію).

Катэгорыя:Кардыналы Польшчы
Катэгорыя:Біскупы варшаўскія
Катэгорыя:Каталіцкія біскупы Польшчы
Чарнагорыя і еўра

Чарнагорыя не мае ўласнай валюты. З 1996 года нямецкая марка была *дэ-факта* валютай ва ўсіх прыватных і банкаўскіх аперацыях. Яна ж была афіцыйна прынята ў якасці валюты Чарнагорыі ў лістападзе 1999 года. Марка была заменена на еўра ў 2002 годзе без якіх-небудзь пярэчанняў ад Еўрапейскага цэнтральнага банка.

Еўрапейская камісія і ЕЦБ з тых часоў неаднаразова выказвалі сваю незадаволенасць аднабаковым выкарыстаннем еўра ў Чарнагорыі. Так, Амелія Торэс, прэс-сакратар Еўрапейскай камісіі, заявіла: «Умовы для прыняцця еўра зразумелыя. Гэта азначае, перш за ўсё, сяброўства ў ЕC». Працэс стабілізацыі і асацыяцыі ЕС дэкларуе, што «аднабаковае ўвядзенне еўра не сумяшчальна з Дамовай».

ЕС настойвае на строгім выкананні крытэраў канвергенцыі (напрыклад, удзел не менш за 2 гадоў у сістэме ERM), якія не падлягаюць абмеркаванню да прыняцця еўра, але якія не былі выкарыстаны, каб спыніць аднабаковае выкарыстанне еўра ў Чарнагорыі. ЕС выказваў занепакоенасць з нагоды дзяржаўнага доўгу Чарнагорыі, які да 2011 года вырас да 57 працэнтаў ВУП.

Чыноўнікі з Цэнтральнага банка Чарнагорыі неаднаразова паказвалі на тое, што еўрапейскія інстытуты чакаюць ад іх выразнага выканання правілаў ERM, асабліва ў сувязі з працэсам ўступлення Чарнагорыі ў ЕС. ЕЦБ заявіў, што наступствы аднабаковага прыняцця еўра будуць прапісаныя не пазней магчымых перамоваў аб далучэнні да ЕС. Замест гэтага ён спадзяецца, што Чарнагорыі будзе дазволена захаваць еўра і паабяцаў, што «урад Чарнагорыі прыме некаторыя пэўныя элементы, якія павінны выканаць умовы для далейшага выкарыстання еўра, напрыклад, прыняцце фіскальных правілаў».

У адрозненне ад афіцыйных членаў еўразоны, Чарнагорыя не чаканіць манеты і таму не мае ўласнага нацыянальнага дызайну.

Катэгорыя:Еўра
Катэгорыя:Чарнагорыя
Ключ 2

**Ключ 2** (іер. 丨, піньінь gǔn) са значэннем «вертыкальная рыса», другі па парадку з традыцыйнага спісу 214 іерагліфічных ключоў, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. Можа выкарыстоўвацца самастойна ў якасці іерогліфа з тым жа значэннем.

У слоўніку Кансі налічваецца 21 знак з 49 030 з гэтым ключом.

## Варыянты формы 

Файл:丨-bigseal.svg|Вялікая пячатка Чжуаншу
Файл:丨-seal.svg|Малая пячатка Чжуаншу

## Прыклады іерогліфаў 
## У каліграфіі 
Адзіная вертыкальная рыса завецца 努 *nǔ* у аснове кітайскай каліграфіі. Уваходзіць у Восем прынцыпаў іерогліфа юн (永字八法 *Yǒngzì Bāfǎ*), які ляжыць у аснове кітайскай каліграфіі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Fazzioli, Edoardo.* Chinese calligraphy : from pictograph to ideogram : the history of 214 essential Chinese/Japanese characters (англ.). — New York: Abbeville Press (англ.), 1987. — ISBN 0-89659-774-1.
* *Lunde, Ken.* Appendix J: Japanese Character Sets // CJKV Information Processing: Chinese, Japanese, Korean & Vietnamese Computing (англ.). — 2-е выд. — Sebastopol, Calif.: O’Reilly Media, 2009. — ISBN 978-0-596-51447-1.

## Спасылкі 
* Слоўнік Кансі анлайн 
* Слоўнік іерогліфаў з індэксам іерагліфічных ключоў 

Катэгорыя:Іерагліфічныя ключы
Ключ 12

**Ключ 12** (кіт. 八 піньінь *bā*) са значэннем «восем» з традыцыйнага спісу 214 іерагліфічных ключоў, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. Адзін з 23 ключоў, якія складаюцца з дзвюх рыс.

У слоўніку Кансі налічваецца 44 іерогліфа з гэтым ключом (з 49 030).

## Варыянты значэння 
Паходжанне старажытнага іерогліфа звязваецца з двайковай сістэмай вымярэння. У сучаснай мове выкарыстоўваецца ў значэнні «восем, восьмы» і інш. Часам можна сустрэць варыянт «дзяліць, раздзяляць».

## Варыянты формы
У варыянце слоўніка Кансі ў ключа маецца кароткая гарызантальная рыса ў пачатку другога штрыху. Гэтай рыса адсутнічае ў шрыфтоў спрошчанай кітайскай мовы. У японскіх іерогліфах кароткая рыса можа прысутнічаць у залежнасці ад шрыфту.  

## Прыклады іерогліфаў 
У табліцы прыведзены прыкладны спіс іерогліфаў з ключом 八. 

## Літаратура 
* *Fazzioli, Edoardo.* Chinese calligraphy : from pictograph to ideogram : the history of 214 essential Chinese/Japanese characters (англ.). — New York: Abbeville Press (англ.), 1987. — .
* *Lunde, Ken.* Appendix J: Japanese Character Sets // CJKV Information Processing: Chinese, Japanese, Korean & Vietnamese Computing (англ.). — 2-е изд. — Sebastopol, Calif.: O’Reilly Media, 2009. — .

## Спасылкі 
* Слоўнік Кансі анлайн (кіт.)
* Слоўнік іерогліфаў з індэксам іерагліфічных ключоў (англ.)

Катэгорыя:Іерагліфічныя ключы
Анатоль Радзівонавіч Рэшацілаў

**Анатоль Радзівонавіч Рэ́шацілаў** (; нар. ) — вучоны ў галіне сістэм кіравання, доктар тэхнічных навук (1991), прафесар (1993).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сяле Грыгор’еўка Курганскага раёна Растоўскай вобласці. У 1963 годзе скончыў Разанскі радыётэхнічны інстытут. З 1968 года працуе ў Мінскім радыётэхнічным інстытуце (сучасны Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт інфарматыкі і радыёэлектронікі).

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па даследаванні вымушаных ваганняў у нелінейных сістэмах. У сферу навуковых інтарэсаў уваходзяць такія галіны, як сучасная элементная база сістэм кіравання, перспектыўныя прылады аналагавай і лічбавай схематэхнікі, мадэляванне і праектаванне сілавых пераўтваральнікаў для кіравання электрычнымі машынамі. Устанавіў новы клас сістэмных характарыстык нелінейных звёнаў сістэм кіравання. Распрацаваў крытэрый устойлівасці вымушаных ваганняў і метад разліку каардынат ваганняў у нелінейных сістэмах адвольнай канфігурацыі. Аўтар шэрагу патэнтаў.

Сярод публікаванага:
* Системные характеристики нелинейных звеньев и скачки колебаний. — Мн., 1986.
* Электроника и микросхемотехника. Конспект лекций для студентов специальности I-53 01 07 «Информационные технологии и управление в технических системах». — Мн.: БГУИР, 2006.
* ЭУМКД по учебной дисциплине «Схемотехника в системах управления» для студентов специальности 1-53 01 07 «Информационные технологии и управление в технических системах». — 2012.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Решетилов Анатолий Родионович  // Сайт БДУІР
* Решетилов Анатолий Родионович // Помощник студента БГУИР  
* Решетилов Анатолий Родионович // Банк патентов РФ на изобретения и промышленные образцы ФИПС Роспатента 

Катэгорыя:Кібернетыкі СССР
Катэгорыя:Кібернетыкі Беларусі
Лапа

**Лапа** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Дамінікавіч Лапа (1802—1869) — грамадскі дзеяч, буйны землеўласнік на Беларусі.
* Віталь Вітальевіч Лапа (нар. 1951) — вучоны ў галіне аграхіміі
* Ян Лапа (1794—1874) — вайсковец, землеўласнік у Ігуменскім павеце Мінскай губерні.

## Гл. таксама 
* Лапо
Разня ў Года

**Разня ў Года** — масавае забойства, здзейсненае 2 снежня 2020 года на шклофабрыцы Года кампаніі «Share Company» (Тыграй, Эфіопія) падчас Тыграйскага канфлікту. Перад гэтым Узброеныя сілы Эрытрэі захапілі горад Ідага Хамус і пачалі рабаваць мясцовае прадпрыемства. Для пагрузкі трафеяў вайскоўцы сагналі 20 старых і падлеткаў, якіх пасля забілі.

Аб разрабаванні фабрыкі згадвалася ў некалькіх артыкулах СМІ. Месца падзей таксама наведалі журналісты NPR і TigraTV, якія ўзялі інтэрв’ю ў сваякоў і ўбачылі брацкія магілы ахвяр.

## Спасылкі 
* Twitter: author @tvbempt; hashtags #NeverForget #SayTheirNames #gueguna
*World Peace Foundation: Starving Tigray
*Tigray: Atlas of the humanitarian situation
*TGHAT: A compilation of the verified list of civilian victims from different sources

Катэгорыя:Падзеі 2 снежня
Катэгорыя:Снежань 2020 года
Катэгорыя:Масавыя забойствы падчас Тыграйскага канфлікту
Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2020 годзе
Катэгорыя:2020 год у Эфіопіі
Інстытут парашковай металургіі НАН Беларусі

**Інстытут парашковай металургіі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі імя акадэміка А. У. Романа** быў утвораны ў 1972 годзе. Знаходзіцца на вуліцы Платонава, 41.

## Гісторыя інстытута 
У 1957 годзе пры кафедры тэхналогіі металаў Беларускага політэхнічнага інстытута была створана лабараторыя парашковай металургіі. У 1959 годзе на заводзе «Ударнік» была створана лабараторыя парашковай металургіі БПІ, ператвораная ў 1963 годзе ў галіновую навукова-даследчую лабараторыю, а ў 1965 годзе — у праблемную. На базе гэтай лабараторыі ў 1972 годзе пастановай Савета Міністраў БССР № 272 ад 7 верасня 1972 года быў створаны Навукова-даследчы інстытут парашковай металургіі.

Пад санкцыямі Украіны з 12 траня 2023 года.

## Дырэктары інстытута ў розныя гады 
* Алег Уладзіслававіч Роман (1972—1992)
* Пётр Аляксандравіч Віцязь (1992—1997)
* Аляксандр Фёдаравіч Ільюшчанка (з 1997)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
 

Парашковай металургіі
Катэгорыя:1972 год у Мінску
Катэгорыя:Вуліца Платонава (Мінск)
Катэгорыя:Металургія Беларусі
Катэгорыя:Парашковая металургія
2013 год у гісторыі тэлебачання

**2013** год быў адзначаны шэрагам падзей у тэлебачанні.

## Падзеі 
## Узнагароды 
## З’явіліся 
### Тэлевізійныя праграмы 
* сакавік — Козел пра футбол

### Тэлевізійныя каналы 
### Серыялы 
*22 красавіка — «Ben Fogle: New Lives in the Wild»

## Нарадзіліся 
### Беларусь 
## Памерлі 
### Беларусь 
## Спасылкі
Катэгорыя:Гады ў тэлебачанні
Інстытут біяарганічнай хіміі НАН Беларусі

**Інстытут біяарганічнай хіміі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі** заснаваны ў студзені 1974 года на аснове Аддзела біяарганічнай хіміі Інстытута фізіка-арганічнай хіміі (створанага ў 1972 годзе). Знаходзіцца на вуліцы акадэміка В. Ф. Купрэвіча, 5.

## Асноўныя кірункі навуковых даследаванняў 
* хімія і біялагічнае дзеянне прыродных біяпалімераў і нізкамалекулярных біярэгулятараў;
* метады імунахімічнага і біясенсорнага аналізу для ацэнкі функцыянаььнага стану рэпрадуктыўнай, імуннай і іншых сістэм арганізму чалавека;
* новыя біятэхналогіі (у т.л. геннаінжынерныя) атрымання біялагічна важных злучэнняў

## Навуковыя распрацоўкі 
Распрацаваны шэраг лекавых прэпаратаў для лячэння рассеянага склерозу, язвы страўніка, лекавыя сродкі супрацьлейкознага і супрацьпухліннага характару; экалагічна бяспечныя і эфектыўныя інсектыцыды, гербіцыды для сельскай гаспадаркі; высокаэфектыўныя стымулятары росту раслін і адаптагены; сродкі павышэння прадукцыйнасці і паляпшэння якасці сельскагаспадарчых культур. Распрацаваныя ў інстытуце метады імунахімічнага мікрааналізу, неабходнага для дыягностыкі і прафілактыкі разнастайных захворванняў, укаранёны ў практыку медычынскіх устаноў рэспублікі.

## Будова Інстытута на 01.06.2025 
* Лабараторыя хіміі нуклеатыдаў і полінуклеатыдаў
* Лабараторыя хіміі стэроідаў
* Лабараторыя хіміі простагландзінаў
* Сектар фітабіявыпрабаванняў
* Лабараторыя фізіка-хімічных метадаў даследавання
* Ларабаторыя хіміі ліпідаў
* Лабараторыя бялковай інжынерыі
* Лабараторыя хіміі бялковых гармонаў
* Лабараторыя бялковай інжынерыі
* Лабараторыя малекулярнай дыягностыкі і біятэхналогіі
* Лабараторыя прыкладной біяхіміі
* Лабараторыя прыкладной энзімалогіі
* Навукова-вытворчы цэнтр «Хімфармсінтэз»
* Аддзел фармакалогіі і фармацыі
** Лабараторыя таксікалогіі
** Лабараторыя фармакалагічных даследаванняў
 
## Дырэктары інстытута ў розныя гады 
* Апанас Андрэевіч Ахрэм (1974—1988)
* Алег Анатолевіч Стральчонак (1988—2000)
* Фёдар Адамавіч Лахвіч (2000—2011)
* Сяргей Аляксандравіч Усанаў (2011—2016)
* Святлана Валер’еўна Бабіцкая (2016—2022)
* Аляксей Віктаравіч Янцэвіч (з 29 чэрвеня 2022)

## Літаратура 
* 

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
 


Катэгорыя:1974 год у Мінску
Катэгорыя:Вуліца Акадэміка Купрэвіча
Ачы-Су

**Ачы-Су** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Дагестане, уваходзіць у склад Карабудахкенцкага раёна (раней у падначаленні Ізбербашскай гарадской адміністрацыі).

Утварае муніцыпальнае ўтварэнне пасёлак Ачы-Су са статусам гарадскога паселішча як адзіны населены пункт у яго складзе. Размешчаны за 20 км на паўднёвы ўсход ад раённага цэнтра — вёскі Карабудахкент. Побач з пасёлкам працякае рака Ачысу. Да бліжэйшай чыгуначнай станцыі Ачы — 5 км. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1938 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Дагестана
Ленінкент (пасёлак гарадскога тыпу)

**Ленінкент** (, ) — пасёлак гарадскога тыпу ў Дагестане. Уваходзіць у гарадскую акругу горад Махачкала. Падпарадкаваны Кіраўскай раённай адміністрацыі горада Махачкала. Размешчаны за 8 км на захад ад горада Махачкала. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1965 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Дагестана
Альбурыкент

**Альбурыкент** (, ) — пасёлак гарадскога тыпу ў Дагестане, Расія. Уваходзіць у гарадскую акругу горад Махачкала. Адміністрацыйна падпарадкаваны Савецкай раённай адміністрацыі горада Махачкала. Размешчаны на ўсходнім схіле гары Таркі-Таў, за 5 км на ад цэнтра горада.

## Гісторыя 
Названы ў гонар сына шамхала Таркоўскага Эльдара — Албуры бека. Сюды перайшлі жыхары былога паселішча Амір-Хан-кент. У 1895 годзе ў пасёлку было 33 гаспадаркі і пражывала 503 жыхара.

Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1992 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Дагестана
Семендэр (пасёлак гарадскога тыпу)

**Семендэр** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Дагестане. Уваходзіць у гарадскую акругу горад Махачкала. Падпарадкаваны Кіраўскай раённай адміністрацыі горада Махачкала. Размешчаны на паўночны захад ад Махачкалы. Утвораны ў 1999 годзе з былых дачных таварыстваў. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1999 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Дагестана
Мамедкала

**Мамедкала** () — пасёлак гарадскога тыпу на поўдні Дагестана. Уваходзіць у склад Дзербенцкага раёна. Утварае муніцыпальнае ўтварэнне пасёлак Мамедкала са статусам гарадскога паселішча як адзіны населены пункт у яго складзе. Размешчаны на рацэ Дарвагчай, за 20 км на паўночны захад ад горада Дзербент. На захад ад пасёлка праходзіць аўтадарога P217 «Каўказ». Таксама ў пасёлку размешчана чыгуначная станцыя Паўночна-Каўказскай чыгункі — Мамедкала. Праз пасёлак праходзіць Самур-Дзербенцкі канал.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Дагестана
Узяцце Сірта (2020)

**Узяцце Сірта** — штурм горада Сірта Лівійскай нацыянальнай арміі (ЛНА) Халіфа Хафтара падчас другой грамадзянскай вайны ў Лівіі. Аперацыя была праведзена 6 студзеня 2020 года ў рамках наступлення на Трыпалі.

## Перадгісторыя 
Падчас першай грамадзянскай вайны горад быў адным з апошніх, нароўні з Бені-Валідам, цэнтраў супраціву прыхільнікаў Муамара Кадафі. Абарона Сірта працягвалася цэлы месяц, але 20 кастрычніка лівійскія паўстанцы канчаткова разграмілі войскі праціўніка. У той жа дзень пры спробе ўцёкаў з горада Кадафі быў схоплены апазіцыянерамі і забіты.

20 снежня Лівійская нацыянальная армія запатрабавала ад узброеных фарміраванняў, што падтрымлівалі УНЗ, на працягу 72 гадзін пакінуць Трыпалі і Сірт. За гэты час ЛНА абавязвалася не атакаваць сілы, якія адыходзяць адтуль. Калі ж лаяльныя УНЗ фарміраванні не выканаюць умовы ўльтыматума, то атакі пачнуцца зноў. Ужо 25 снежня брыгада Місураты прыняла ўльтыматум фельдмаршала і вывяла свае атрады як з Сірта, так і з Трыпалі.

4 студзеня 2020 Халіфа Хафтар абвясціў у краіне масавую мабілізацыю для «выгнання замежных сіл» у адказ на планы ўладаў Турцыі адправіць войскі ў Трыпалі. Ён заклікаў лівійцаў забыцца пра рознагалоссі, «аб’яднацца і ўзяцца за зброю», каб «абараніць зямлю і гонар». Камандуючы нацыянальнай арміяй абвінаваціў прэзідэнта Турцыі Рэджэпа Эрдагана ў імкненні адрадзіць «асманскае валадарства» ў Лівіі і назваў магчымае сутыкненне «бітвай з каланізатарамі».

У той жа дзень яго байцы пачалі наступленне на Сірт, а яе галоўнымі ворагамі з’яўляюцца «Браты-мусульмане» і салафіты-джыхадзісты.

## Узяцце Сірта 
6 студзеня хафтараўцы ўвайшлі ў горад. Спачатку быў захоплены аэрапорт Гардабія, размешчаны на поўдзень ад Сірта. Абаронцы паветранай гавані здаліся. Затым ЛНА атакавала горад з поўдзеня і ўсхода, а наступленне на горад было прадметам «дбайнай падрыхтоўкі, якая доўжылася на працягу некалькіх месяцаў» з рэгулярнымі паветранымі налётамі на «Сілы абароны Сірта». У чэрвені фронт стабілізаваўся па лініі Сірт—Джуфра. Меркавалася, што войскі УНЗ распачнуць спробу адваяваць горад, але баявыя дзеянні абмежаваліся асобнымі сутыкненнямі на захад ад населенага пункта. У гэты час бакі праяўлялі нізкую актыўнасць. «Стаянне ля Сірта» стала апошняй буйной кампаніяй грамадзянскай вайны.

## Зноскі 
Катэгорыя:Канфлікты 2020 года
Катэгорыя:Студзень 2020 года
Катэгорыя:Бітвы паводле алфавіта
Катэгорыя:2020 год у Лівіі
Катэгорыя:Падзеі 6 студзеня
Катэгорыя:Бітвы грамадзянскай вайны ў Лівіі
Мітруля

**Мітруля** (*Mitrula*)&nbsp;— род грыбоў сямейства . Назва ўпершыню апублікаваная ў 1821 годзе.

## Распаўсюджанне і асяроддзе пражывання 
Вядома 15 відаў, пашыраных у вільготных лясах Еўразіі і Паўночнай Амерыкі. Трапляецца ў красавіку-маі на апалым у ваду лісці дрэў, на ігліцы, на мокрай глебе.

## Галерэя 

Mitrula lunulatospora Redhead 155190.jpg|
Mitrula elegans 741107.jpg|

## Літаратура 
* Fries, E.M. 1821. Systema Mycologicum. 1:1-520 — P.463, 491

Катэгорыя:Роды грыбоў
Катэгорыя:Склератыніевыя
Новы Сулак

**Новы Сулак** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Дагестане, у гарадской акрузе Кізілюрт. Размешчаны ў заходнім прыгарадзе горада Кізілюрт, на правым беразе канала Юзбаш, ля адводу яго ад ракі Сулак. Праз пасёлак праходзіць участак Паўночна-Каўказскай чыгункі, а на поўдзень — дарога М29 «Каўказ». Пасёлак узнік у 1958 годзе разам з будаўніцтвам завода «Дагэлектрааўтамат». Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1992 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Дагестана
Цюбэ

**Цюбэ** (, ) — пасёлак гарадскога тыпу ў Дагестане, уваходзіць у склад Кумтаркалінскага раёна. Утварае муніцыпальнае ўтварэнне пасёлак Цюбэ са статусам гарадскога паселішча як адзіны населены пункт у яго складзе. Размешчаны на поўнач ад раённага цэнтра — сяла Каркмаскала, на левым беразе ракі Шура-азене. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1985 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Дагестана
Міхайлоўская

**Міхайлоўская** — жаночая форма прозвішча Міхайлоўскі.

## Вядомыя асобы 
* Алена Канстанцінаўна Міхайлоўская — савецкая шашыстка.
* Вера Арсенаўна Міхайлоўская — беларуская савецкая вучоная-геабатанік.
* Зарына Іванаўна Міхайлоўская — беларуская гандбалістка.
* Раіса Міхайлоўская — беларуская праваабаронца.
Дубкі (Дагестан)

**Дубкі** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Казбекаўскім раёне Рэспублікі Дагестан Расіі. Утварае муніцыпальнае ўтварэнне пасёлак Дубкі са статусам гарадскога паселішча як адзіны населены пункт у яго складзе. Насельніцтва — 5409 чал. (2020). Размешчаны на ўсход ад раённага цэнтра — паселішча Дылым, на правым беразе ракі Сулак. Адлегласць да райцэнтра — каля 30 км (па дарогах). За 5 км размешчана Чыркейская ГЭС. Забудаваны 5-павярховымі панельнымі дамамі.

Утвораны як пасёлак гідрабудаўнікоў Чыркейскай ГЭС. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1974 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Дагестана
Прызранскі ўніверсітэт

**Прызранскі ўніверсітэт** — дзяржаўны ўніверсітэт, размешчаны ў Прызране, Косава. Першапачаткова быў заснаваны ў 1962 годзе як Вышэйшы педагагічны інстытут. У 2010 годзе быў рэарганізаваны пад цяперашняй назвай.

## Гісторыя 
Прызранскі ўніверсітэт быў утвораны з Вышэйшага педагагічнага інстытута, які пачаў сваю працу ў 1962 годзе. Цяперашняя форма навучання ва ўніверсітэце пачалася ў 2010 годзе. Прызранскі ўніверсітэт абслугоўвае Прызранскую акругу і Рэспубліку Косава. Універсітэт дае навучанне ў асноўным на албанскай мове, а на факультэце адукацыі таксама прапануюцца баснійская і турэцкая мовы.

## Структура 
* **Факультэт эканомікі**
** Кіраванне бізнесам
** Міжнародны менеджмент
* **Юрыдычны факультэт**
** Юрыспрудэнцыя
* **Факультэт камп’ютарных навук**
** Распрацоўка праграмнага забеспячэння
** Інфармацыйныя тэхналогіі
* **Факультэт адукацыі**
** Праграма пачатковай школы
** Праграма дашкольнай адукацыі
* **Філалагічны факультэт**
** Албанская мова і літаратура
** Англійская мова і літаратура
** Нямецкая мова і літаратура
** Турэцкая мова і літаратура
* **Факультэт натуральных і экалагічных навук**
** Аграпрамысловы комплекс
** Лясная гаспадарка і экалогія

Катэгорыя:Універсітэты Косава
Катэгорыя:Прызран
Баўтугай

**Баўтугай** (, ) — пасёлак гарадскога тыпу ў Дагестане. Уваходзіць у склад гарадской акругі Кізілюрт. Размешчаны ў паўднёвай частцы гарадской акругі, на левым беразе ракі Сулак, за 3 км на паўднёвы захад ад горада Кізілюрт. На поўнач ад пасёлка праходзіць федэральная аўтатраса P217 «Каўказ». На сельскіх могілках пахаваны адзін з бачных палкаводцаў у гісторыі Дагестана — шэйх Султан-Мут Таркоўскі.

Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1958 года.

Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Дагестана