open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пётр Конюх (фільм)

**«Пётр Конюх»** () — беларускі дакументальны кароткаметражны фільм, зняты рэжысёрам Анатолем Алаем на кінастудыі «Беларусьфільм» (студыя «Летапіс») ў 2008 годзе.

## У фільме здымаліся 
## Здымачная група 
* сцэнарый — Анатоль Алай
* аператар — Мікалай Сідарчанка
* гукааператар — Валер Баеў
* мантаж — Лілія Бурдукова, Жана Зэльдзес
* тэкст чытае — Алег Вінярскі
* кампазітар — Уладзімір Каральчук
* мантаж відэамалюнка — Генадзь Латушка
* мантаж гука — Ірына Клютчэня
* рэдактар — Уладзімір Мароз
* кансультант — Людміла Кургановіч
* дырэктар фільма — Таццяна Афанас’ева

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дакументальныя фільмы Беларусі
Катэгорыя:Кароткаметражныя фільмы Беларусі
Сідараў

**Сідараў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Сяргеевіч Сідараў — беларускі мастак тэатра лялек
* Аляксей Цімафеевіч Сідараў (нар. 1953) — беларускі будаўнік і гаспадарчы дзеяч
* Уладзімір Сцяпанавіч Сідараў (нар. 1924) — беларускі вучоны, кандыдат філасофскіх навук, дацэнт.
* Юрый Уладзіміравіч Сідараў (1927—2004) — беларускі акцёр тэатра і кіно. Народны артыст Беларусі (1977).
* Ягор Канстанцінавіч Сідараў (нар. 2004) — беларускі хакеіст

## Гл. таксама 
* Сідарава
Ааран Пірсал

**Ааран Уэлс Пірсал** (; нар. , Ірвайн) — амерыканскі плывец на спіне і ўладальнік сусветных рэкордаў на дыстанцыях 100 і 200 м на спіне (на доўгай вадзе). Ён прымаў удзел у летніх Алімпійскіх гульнях 2000, 2004 і 2008 гадоў, заваяваўшы ў агульнай складанасці сем медалёў.

Ён з’яўляўся найбольш вядомым плыўцом, які заваяваў залатыя медалі ў плаванні на спіне на Алімпіядзе ў Афінах. Пірсал таксама выйграў чэмпіянаты свету на дыстанцыі ў 100 метраў на спіне ў 2003, 2005 і 2007 гадах, а на дыстанцыі ў 200 метраў на спіне ў 2001, 2003, 2005 і 2009 гадах.

Катэгорыя:Плыўцы ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад ЗША
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па плаванні
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2004 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2000 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Плыўцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 года
Катэгорыя:Плыўцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Плыўцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Ігар Паўлавіч Каўрыга

**Ігар Паўлавіч Каўрыга** (нар. , ) — беларускі вучоны, кандыдат тэхнічных навук (1991), прафесар (1999). Палкоўнік, намеснік начальніка кафедры радыётэхнікі Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь.

## Біяграфія 
У 1983 годзе скончыў Мінскае вышэйшае інжынернае зенітна-ракетнае вучылішча супрацьпаветранай абароны. У 1983—1987 гадах служыў у вайсковых падраздзяленнях. З 1993 года — выкладчык Мінскага вышэйшага ваеннага інжынернага вучылішча, з 1995 года — Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь.

## Навуковая дзейнасць 
Сярод апублікаванага:
* Математические модели надёжности: монография / В. М. Скрипник, И. П. Кавриго . — Минск: ВА РБ, 2012. — 499 с.: ил. — ISBN 978-985-544-039-1

## Літаратура 
* Каўрыга Ігар Паўлавіч // Памяць : Гарадоцкі р-н : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / уклад. С. І. Садоўская; рэдкал. Н. А. Бурунова [і інш.]. — Мн., 2004. — С. 712.
* Военная академия Республики Беларусь. История и современность : военно-исторический очерк : [к 55-летию образования / И. А. Мисурагин и др.]. — Минск, 2008.

Катэгорыя:Выкладчыкі Мінскага вышэйшага інжынернага зенітнага ракетнага вучылішча
Катэгорыя:Выкладчыкі Ваеннай акадэміі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Ваенныя СССР
Катэгорыя:Ваенныя Беларусі
Энтылома

**Энтылома** (*Entyloma*) &nbsp; — род грыбоў сямейства . Назва ўпершыню была апублікаваная ў 1874 годзе.

## Класіфікацыя 
Род *Entyloma* налічвае 367 відаў:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* De Bary, A. 1874. Protomyces microsporus und seine Verwandten. Botanische Zeitung. 32:97-108 — P.101

Катэгорыя:Роды грыбоў
Катэгорыя:Базідыяльныя грыбы
Віле Рытала

**Віле Эйна Рытала** (;  — ) — фінскі лёгкаатлет, пяціразовы алімпійскі чэмпіён у бегу на доўгія дыстанцыі, уладальнік трох сярэбраных алімпійскіх узнагарод. Віле Рытала быў вядомы як адзін з уладальнікаў мянушкі «Крылаты Фін». Таксама яго называлі «Перасейняёкскім ваўком», бо ён нарадзіўся ў фінскай мясцовасці Перасейняёкі.

Катэгорыя:Лёгкаатлеты Фінляндыі
Катэгорыя:Бегуны на сярэднія дыстанцыі
Катэгорыя:Бегуны на доўгія дыстанцыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па лёгкай атлетыцы
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Фінляндыі
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1924 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1928 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1924 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 1928 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1924 года
Катэгорыя:Лёгкаатлеты на летніх Алімпійскіх гульнях 1928 года
Бродніца (прыпыначны пункт)

**Бродніца** ()  — прыпыначны пункт Брэсцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Бродніца; на лініі Лунінец — Жабінка, паміж станцыямі Юхнавічы і Янаў-Палескі.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Станцыі Брэсцкага аддзялення Беларускай чыгункі
Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі і платформы Іванаўскага раёна
Катэгорыя:Бродніца (Іванаўскі раён)
Мікалай Георгіевіч Сіпко

**Мікалай Георгіевіч Сіпко́** (, в. Панкры — ) — беларускі вучоны ў галіне ветэрынарыі, доктар ветэрынарных навук (1969), прафесар (1970).

## Біяграфія 
Нарадзіўся у вёсцы Панкры (зараз у Гарадоцкім раёне, Віцебскай вобласці Беларусі).
Скончыў Віцебскі ветэрынарны інстытут (1929). У 1930—1954 гадах на ваеннай службе, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, з 1947 года па 1954 год — начальнік ваеннай кафедры Віцебскага ветэрынарнага інстытута. З 1962 года дэкан завочнага факультэта, у 1963—1972 гадах прарэктар па вучэбнай рабоце.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па пытаннях ваенна-ветэрынарнай службы, яе арганізацыі і рабоце ў час Вялікай Айчыннай вайны, гісторыі ваеннай ветэрынарыі ў Расіі.

## Узнагароды 
* Ордэн Чырвонага Сцяга
* Ордэн Чырвонай Зоркі

## Літаратура 
* 
* *Аздуні, С.* Камуніст, грамадзянін, вучоны / С. Аздуні // Віцебскі рабочы. — 1966. — 18 снеж.
* Сіпко Мікалай Георгіевіч // Памяць : Гарадоцкі р-н : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / уклад. С. І. Садоўская; рэдкал. Н. А. Бурунова [і інш.]. — Мн., 2004. — С. 715.

## Спасылкі 
* 
* История заочной формы обучения   // Сайт ВДАВМ
* Вучоныя Беларусі. Сіпко, Мікалай Георгіевіч (доктар ветэрынарных навук; 1906—1989)
* Сипко Николай Георгиевич  // Праект «Память народа» Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі
* Сипко Николай Георгиевич // Музейный комплекс «Дорога памяти»  

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Ветэрынары СССР
Катэгорыя:Палкоўнікі СССР
Катэгорыя:Дэканы ВДАВМ
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гарадоцкім раёне
Лексінгтан (Кентукі)

**Ле́ксінгтан** () — другі па колькасці насельніцтва горад штата Кентукі і 66-ы па колькасці ў ЗША. Насельніцтва — 279 044 чалавек (2007).

Заснаваны ў 1775 годзе. У 1779 годзе заснаваны ўніверсітэт. Размешчаны ў цэнтральнай частцы штата. Конегадоўля, тытунёвая прамысловасць.

## Насельніцтва 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Джордж Клуні (нар. 1961) — амерыканскі акцёр, кінарэжысёр, кінапрадзюсар і сцэнарыст.

## Гарады-пабрацімы 
## Зноскі 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Кентукі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1775 годзе
Боўлінг-Грын (Кентукі)

**Боўлінг-Грын** () — горад у ЗША, адміністрацыйны цэнтр акругі Уорэн, штат Кентукі. Насельніцтва — 67 067 чалавек (2007), трэці па колькасці ў штаце пасля Луісвіля і Лексінгтана.

Заснаваны амерыканскімі піянерамі ў 1798 годзе, Боўлінг-Грын быў часовай сталіцай Канфедэрацыі Кентукі падчас грамадзянскай вайны ў ЗША.
## Культура 
* Cage The Elephant

Катэгорыя:Гарады Кентукі
Катэгорыя:Боўлінг-Грын (Кентукі)
Вусач фіялетавы плоскі

**Вусач фіялетавы плоскі** (*Callidium violaceum*) — жук сямейства вусачоў.

Мае плоскі грудны шчыт, усеяны грубымі кропкамі; надкрыллі яго груба маршчыністыя і зярністыя, афарбоўка сіняя або фіялетавая; вусікі, лапкі і брушка бурыя; вусікі ў самцоў і самак карацей цела; даўжыня 70-75 мм (па іншых дадзеных — 11-13 мм).

Гэты від, які сустракаецца па ўсёй Еўропе і завезены ў Паўночную Амерыку, шкодзіць у некаторых мясцовасцях мёртвай драўніне, нападаючы на дошкі, платы, а таксама мэблю і да таго падобнае.

Для засцярогі ад жукоў рэкамендуюць прамакаць дрэва хлорыстым цынкам, сулемай і іншымі рэчывамі.

## Літаратура 
 
* 
* Триба Callidiini: Callidium (s.str.) violaceum (L., 1758) — фатаграфіі. Зн. В. Варламава

Катэгорыя:Вусачы
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Брэдлі Уігінс

Сэр **Брэдлі Марк Уігінс** (; нар. , , Бельгія) — брытанскі трэкавы і шашэйны велагоншчык, значную частку кар’еры выступаў за «Team Sky». Пяціразовы алімпійскі чэмпіён (чатыры разы на трэку і адзін раз на шашы), сяміразовы чэмпіён свету на трэку, чэмпіён свету на шашы і пераможца Тур дэ Франс 2012 года. Камандор ордэна Брытанскай імперыі (CBE), рыцар-бакалаўр з 2013 года. 28 снежня 2016 года Брэдлі Уігінс паведаміў пра завяршэнне кар’еры спартсмена. Уігінс з’яўляецца самым тытулаваным па колькасці алімпійскіх узнагарод спартсменам Вялікабрытаніі.

Катэгорыя:Велагоншчыкі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Велагоншчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 года
Катэгорыя:Велагоншчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 года
Катэгорыя:Велагоншчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 года
Катэгорыя:Велагоншчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 года
Катэгорыя:Велагоншчыкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2004 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2008 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2016 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2004 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2000 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры летніх Алімпійскіх гульняў 2004 года
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па трэкавых велагонках
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па шашэйных велагонках
Клас Тунберг

**Арнольд Клас Роберт Тунберг** (, Хельсінкі — , , Фінляндыя) — фінскі канькабежац, шматразовы чэмпіён свету (1923, 1925, 1928, 1929 і 1931 гадоў), пяціразовы алімпійскі чэмпіён (1924 і 1928), шматразовы чэмпіён Еўропы. Шматразовы рэкардсмен свету. Першы трохразовы зімовы Алімпійскі чэмпіён у гісторыі.

Клас Тунберг пачаў займацца канькабежным спортам у 18 гадоў. У 28 гадоў ён заваяваў першы тытул — чэмпіён Еўропы і на працягу 10 гадоў паказваў выдатныя вынікі. За кар’еру усталяваў чатыры сусветныя рэкорды.

Катэгорыя:Канькабежцы Фінляндыі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па канькабежным спорце
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Фінляндыі
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 1924 года
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 1928 года
Катэгорыя:Сярэбраныя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 1924 года
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 1924 года
Катэгорыя:Канькабежцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 1924 года
Катэгорыя:Канькабежцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 1928 года
Катэгорыя:Абсалютныя чэмпіёны свету па канькабежным спорце
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па канькабежным спорце
Кантакты і дыялогі

**«Канта́кты і дыяло́гі»** — штомесячны інфармацыйна-аналітычны і культуралагічны бюлетэнь, заснаваны Міжнароднай асацыяцыяй беларусістаў, Беларускім таварыствам дружбы і культурнай сувязі з замежнымі краінамі. Выдаваўся ў 1996—2002 гадах у Мінску на беларускай мове. Выйшлі 82 нумары. У 2000 годзе два нумары выдання выйшлі на англійскай мове. Галоўным рэдактарам часопіса быў Адам Мальдзіс. У 1998 годзе ў склад рэдкалегіі ўваходзілі Эдуард Дубянецкі, Уладзімір Конан, Ніна Іванова, Адам Мальдзіс, Генадзь Цыхун, Захар Шыбека.

Меў рубрыкі «Даследаванні, артыкулы», «Прысутнасць беларускай культуры ў свеце», «Беларускае замежжа», «Беларусь вачыма зарубежных вучоных», «Беларусы ў свеце», «Страты і іх вяртанне», «Беларускае таварыства дружбы ў дзеянні», «Хроніка беларусазнаўчага жыцця», «Надрукавана пра кантакты ў Беларусі і ў свеце» і інш. Часопіс публікаваў пераважна аналітычныя артыкулы беларускіх і замежных даследчыкаў, прысвечаныя пытанням міжнацыянальных і міжрэлігійных адносін, грамадска-культурнаму ўзаемадзеянню Беларусі з іншымі краінамі, паведамленні пра міжнародныя навуковыя і навукова-практычныя канферэнцыі, кангрэсы, сімпозіумы, семінары, пра дзейнасць беларускіх арганізацый у замежжы, новыя выданні кніг, публікацыі ў перыядычным друку і іншую інфармацыю.

## Літаратура 
* *Пётр Дарашчонак.* «Кантакты і дыялогі» (1996-2002 гг.) — інфармацыйна-аналітычны і культуралагічны бюлетэнь Міжнароднай Асацыяцыі Беларусістаў  // Международная журналистика-2016: турбулентность межгосударственных отношений и медиа: материалы V Междунар. науч.-практ. конф., Минск, 18 февр. 2016 г. / сост. Б. Л. Залесский; под общ. ред. Т. Н. Дасаевой. — Минск: Изд. центр БГУ, 2016. — С. 100—103.
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Часопісы Беларусі
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Горы Урангеля

**Горы Урангеля** () — высакагорны вулканічны масіў на паўднёвым усходзе Аляскі, на ўсходзе прымыкае да гор Святога Ільі.

Працягласць (з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход) — каля 150 км. Сфарміраваліся ў неагене.

Вулканы: пагаслыя — Блэкберн (вышыня — 4996 м; найвышэйшы пункт гор Урангеля), Санфард (4949 м), дзеючы — вулкан Урангеля (4317 м).

У цэнтральнай частцы пакрываюць фірнавыя палі, ад якіх расцякаюцца ледавікі (найбуйнейшы — Набесна, плошчай 819 км²). На схілах пераважае горная тундра. Нацыянальны парк «Урангель-Сент-Элаяс» («Горы Урангеля і горы святога Ільі»).

Катэгорыя:Горныя сістэмы Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Горы Аляскі
Катэгорыя:Горныя хрыбты ЗША
Чула-Віста

**Чула-Віста** () — горад у ЗША, у акрузе Сан-Дыега (штат Каліфорнія). Насельніцтва — 210 000 чалавек (2005). Размешчаны на ўсходнім узбярэжжы заліва Сан-Дыега.

Катэгорыя:Гарады Каліфорніі
Eriophyes

***Eriophyes*** — род галаўтваральных кляшчоў, прадстаўнікі якога спецыялізуюцца на дрэвах сямейства ружавых. Блакітны матылек віду , як паведамляецца, корміцца гэтымі галамі, а таксама самімі кляшчамі, што робіць яго адным з незвычайных драпежных матылькоў.

## Віды 
Род уключае наступныя віды:

*  Nalepa, 1919
*  Nalepa, 1926
*  (Canestrini 1890)
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  (Nalepa, 1892)
*  
*  
*  (Nalepa, 1889)
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  (Pagenstecher 1857)
*  
*  
*  
*  
*  
*  

Катэгорыя:Эрыяфііды
Стоктан (Каліфорнія)

**Стоктан** () — горад у штаце Каліфорнія, ЗША. Адміністрацыйны цэнтр акругі Сан-Хаакін. Насельніцтва — 290 409 чалавек (2009). Музей Хэгін.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Крыс Айзек, амерыканскі гітарыст

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Каліфорніі
Aculus

**Aculus** — род мікраскапічных чатырохногіх кляшчоў з сямейства . Больш за 100 відаў. Даўжыня каля 0,2 мм цела Чэрвепадобнае цела з 4 нагамі. Дарсальны дыск спераду нясе 2-4 маленькіх шыпіка, накіраваных наперад. Усе абдамінальныя сеты стандартнай формы. Тазікі са звычайнымі 3 парамі сетападобных выступаў. Прадстаўнікі роду вельмі падобныя на прадстаўнікоў роду , ад якіх адрозніваюцца апікальнымі шыпікамі на дарсальным дыску. Некаторыя віды (напрыклад, , ) пашкоджваюць ніжні бок лісця костачкавых і семачкавых пладовых культур (персік, сліва, яблыня, чарэшня, цёрн).

## Некаторыя віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Літаратура 
* 
* 

* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Эрыяфііды
ASCII

**ASCII** ( — амерыканскі стандартны код абмену інфармацыяй) — код абмену інфармацыяй паміж камп’ютарамі і для перадачы інфармацыі па лініях сувязі.

Уяўляе сабой схему, у якой для літараў, лічбаў, знакаў прыпынку і іншых сімвалаў пазначаны лічбавыя значэнні-коды. ASCII утрымлівае стандартны набор значэнняў кодаў для сімвалаў, якія уключаны у табліцу, што забяспечвае абмен інфармацыяй паміж ЭВМ і іх праграмамі. ASCII утрымлівае 256 кодаў (шаснаццатковыя коды), згрупаваныя ў два наборы па 128 значэнняў: стандартны (базавы) і пашыраны. У асноўным стандартным наборы ASCII першыя 32 значэнні замацаваны за кодамі кіравання перадачай даных і работай прынтара (такія як вяртанне карэткі, табуляцыя, вяртанне курсора на адну пазіцыю і інш.). Гэтыя коды кантралююць перадачу даных ад аднаго прыстасавання да другога. Наступныя (пасля 32-х) 96 кодаў замацаваны за знакамі пунктуацыі, лічбамі ад 0 да 9, вялікімі і малымі літарамі лацінскага алфавіту. Пашыраны набор кодаў ад 128 да 255 адведзены для прысвойвання іх вытворцам камп’ютараў і распрацоўшчыкам праграмнага забеспячэння адпаведнаму падмноству сімвалаў. Гэтыя коды могуць прымяняцца па-рознаму ў розных камп’ютарах і праграмах — кадзіруюцца сімвалы псеўдаграфікі і літары нацыянальных алфавітаў. Такім чынам, пашыраныя сімвалы ASCII будуць інтэрпрэтавацца карэктна толькі тады, калі камп’ютар, прынтар і праграма разлічаны на гэтыя коды. Стандартны код сімвалаў ASCII з’яўляецца ўніверсальным для ўсіх відаў апаратнага і праграмнага забеспячэння мікракамп’ютараў.

## Літаратура 
* *Савіцкі М.* Тлумачальны слоўнік па інфарматыцы. — Мінск: «Энцыклопедыкс». 2009. — 300 с. ISBN 978-985-6742-83-8

Катэгорыя:Камп’ютарныя кадзіроўкі
Галенкініёпсіс

**Галенкініёпсіс** (*Golenkiniopsis*) — род зялёных водарасцяў сямейства .

## Апісанне 
Клеткі шарападобныя, з тонкай абалонкай, зрэдку ўкрытыя слоем слізі, са шматлікімі раўнамерна размешчанымі шчацінкамі. Шчацінкі тонкія, доўгія, унутры пустыя, гнуткія ці нягнуткія. Ядро 1, хларапласт чашападобны, з . Размнажэнне бясполае — , палавое — аагамія.

## Віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Хларэлавыя
Маруна пахучая

**Мару́на пахучая**, **дзяра́чка**. Расце ў цяністых лясах, зарасніках, парках і садах на вільготных глебах. Мезафіт, мезатроф, эўтроф.

Ахоўваецца на тэрыторыі шэрагу рэгіёнаў Расіі.

## Гаспадарчае значэнне 
Лекавая, меданосная і дэкаратыўная расліна.

## Літаратура 
*  — С. 185.

## Спасылкі 
* 
* *Galium odoratum* (L.) Scop. // ИАС «ООПТ России» 
* Galium odoratum (L.) Scop. // Plants of the World Online — Kew Science 

Маруна
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Флора Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Ядавітыя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1771 годзе
Phyllocoptes

**Phyllocoptes** — род кляшчоў сямейства :

## Некаторыя віды 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Эрыяфііды
Аляксандр Ананьевіч Труханаў

**Аляксандр Ананьевіч Труханаў** (нар. , в. Карпіна Гарадоцкага павета, Віцебская губерня — ) — вучоны, доктар тэхнічных навук (1944), прафесар (1937).

## Біяграфія 
Скончыў Саратаўскае сярэднетэхнічнае вучылішча (1919), Ленінградскі электратэхнічны інстытут (1926). З 1927 года супрацоўнік бюро асвятлення Ленінградскага НДІ гігіены працы і тэхнікі бяспекі.

У 1931 годзе ўзначаліў светлатэхнічны аддзел інстытута. З 1939 года ў Маскоўскім энергетычным інстытуце: прафесар кафедры светатэхнікі, затым кафедры эканомікі энергетыкі, з 1946 года загадчык кафедры тэхнікі бяспекі.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар навуковых прац па пытаннях асвятлення, арганізацыі вытворчасці і тэхнікі бяспекі, шэрага вынаходстваў. Створаны ім прыбор для даследавання якасна-колькасных характарыстык асвятлення адзначаны залатым медалём ВДНГ у 1964 годзе.

## Літаратура 
* Труханаў Аляксандр Ананьевіч // Памяць : Гарадоцкі р-н : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / уклад. С. І. Садоўская; рэдкал. Н. А. Бурунова [і інш.]. — Мн., 2004. — С. 715.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гарадоцкім раёне
Катэгорыя:Вынаходнікі СССР
Катэгорыя:Фізікі СССР
Труханаў

**Труханаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Ананьевіч Труханаў (1898—1979) — вучоны, доктар тэхнічных навук, прафесар.
* Генадзь Леанідавіч Труханаў — мэр Адэсы.
* Юрый Уладзіміравіч Труханаў (1929—1999) — беларускі артыст.
Гарадоцкі веснік

**Гарадоцкі веснік** — раённая газета Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці. Выдаецца з 1919 года. Заснавальнікі: Гарадоцкі раённы выканаўчы камітэт і Гарадоцкі раённы Савет дэпутатаў.

## Гісторыя 
29 сакавіка 1919 года ў Гарадку выйшаў другі нумар «Известий Городокского исполнительного комитета Совета рабочих и крестьянских депутатов». Першага нумара ў архівах не захаваўся яе першы нумар.
 
Не раз мяняліся назвы газеты: «За сацыялістычную вёску» (1930 год), «Калгасная праўда» (1931 год), «Бальшавіцкая праўда» (1938 год), пасля Вялікай Айчыннай вайны стала называцца «Сталінскі прызыў» (1956 год), «За высокі ўраджай» (1957 год), «Прамень камунізму» (1957 год) і, нарэшце, са студзеня 1991 года — «Гарадоцкі веснік».

## Рэдактары 
* Т. Мядзведзеў,
* І. Усцін,
* Д. Зарэцкі,
* М. Гуйдо,
* І. Дзянісаў,
* В. Крываношчанка,
* Л. Рэут,
* Мікалай Краўцоў
* Любоў Аляксандраўна Шлейко.

## Літаратура 
* Ад «Известий Городокского исполнительного комитета Совета рабочих и крестьянских депутатов» да «Гарадоцкага весніка» // Гарадоцкі веснік. — 1999. — 23 сак.
* «Гарадоцкі веснік» // Сродкі масавай інфармацыі Віцебскай вобласці / тэкст падрыхт. Л. Д. Мышлёнак. — Віцебск, 2003. — С. 14.
* Гартуйце пяро, шліфуйце радок! // Прамень камунізму (Гарадок). — 1969. — 1 крас.
* Краўцоў, М. Нам 85 гадоў / М. Краўцоў // Гарадоцкі веснік. — 2004. — 27 сак.
* Крываношчанка, В. Пяць тысяч нумароў «раёнкі» / В. Крываношчанка // Віцебскі рабочы. — 1971. — 13 сак.
* «Прамень камунізму» — 70 год // Прамень камунізму (Гарадок). — 1989. — 30 сак.
* Трое суток шагать, трое суток не спать ради нескольких строчек в газете // Гарадоцкі веснік. — 1999. — 23 сак.

Катэгорыя:Газеты Беларусі
Катэгорыя:Культура Гарадоцкага раёна
Катэгорыя:1919 год у Беларусі
Катэгорыя:Газеты на беларускай мове
Катэгорыя:Газеты на рускай мове
Праект дэталёвага планавання

**Праект дэталёвага планавання** (**ПДП**), або **дэталёвы план** — горадабудаўнічы праект мясцовага ўзроўню, які распрацоўваецца на аснове горадабудаўнічых праектаў агульнага планавання, што вызначае ў граніцах дэталёвага плана размяшчэнне структурна-планіровачных элементаў і параметры іх планаванага развіцця, а таксама вызначае горадабудаўнічыя патрабаванні да забудовы тэрыторый.

Уладкаванне тэрыторыі — праектныя і будаўнічыя мерапрыемствы па паляпшэнні тэрыторыі ці яе падрыхтоўцы да наступнай забудовы. Да названых мерапрыемстваў адносяцца: знос існых пабудоў, вертыкальная планіроўка, пракладка вуліц, праездаў і пешаходных шляхоў, будаўніцтва інжынерных сетак і збудаванняў, азеляненне і добраўпарадкаванне тэрыторый.

Дэталёвыя планы распрацоўваюць для тэрыторый частак горада, якія забудаваныя ці падлягаюць забудове, вызначаных дзеючым генеральным планам горада, пасёлка гарадскога тыпу, сельскага населенага пункта.

## Гл. таксама 
* Генеральны план
* Праект раённай планіроўкі (ПРП)

## Спасылкі 
* Градостроительные паспорта // Минскградо

Катэгорыя:Горадабудаўніцтва
Спіс кляшчоў Беларусі

## Надатрад  
### Атрад  
#### Сямейства  
##### Род  
* 

#### Сямейства  
##### Род  
* 
* 
* 
* 
* 

#### Сямейства  
##### Род  
* 

#### Сямейства  
##### Род  
* 
* 
* 

##### Род  
* 
* 
* 
* 
* 
* 

#### Сямейства  
##### Род  
* 

#### Сямейства  
##### Род  
* 

#### Сямейства  
##### Род  
* 

#### Сямейства  
##### Род  
* 

#### Сямейства  
##### Род  
* 

##### Род  
* 

##### Род  
* 

### Атрад  
#### Сямейства  
##### Род  
* 

##### Род  
* 

#### Сямейства  
##### Род  
* 

#### Сямейства  
##### Род  
* 

#### Сямейства  
##### Род  
* 

#### Сямейства  
##### Род  
* 
* 

#### Сямейства  
##### Род  
* 

##### Род  
* 

#### Сямейства  
##### Род  
* 
* 
* 

##### Род  
* 

## Надатрад  
### Сямейства  
#### Род  
* 

### Сямейства  
### Сямейства  
### Сямейства  
### Сямейства  
### Сямейства  
#### Род  
* 

### Сямейства  
#### Род  
* 

### Сямейства  
### Сямейства  
#### Род  
* 
* 

#### Род  
* 
* 

### Сямейства  
#### Род  
* 

#### Род  
* 
* 

#### Род  
* 

#### Род  
* 

#### Род  
* 
* 

#### Род  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

#### Род  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

#### Род  
* 
* 

#### Род  
* 

#### Род  
* 
* 

#### Род  
* 

### Сямейства  
### Сямейства  
### Сямейства  
#### Род  
* 

### Сямейства  
#### Род  
* 
* 

### Сямейства  
### Сямейства  
### Сямейства  
### Сямейства  
#### Род  
* 

### Сямейства  
#### Род  
* 

## Літаратура 
* ПРОШИНА Г. А., КОХАНСКАЯ С. В., БУРАК И. И. СРЕДА ОБИТАНИЯ МЕЗОСТИГМАТИЧЕСКИХ КЛЕЩЕЙ СЕМЕЙСТВА LAELAPTIDAE (PARASITIFORMES, MESOSTIGMATA, GAMASINA) В БЕЛАРУСИ 
* *Пенькевич В. А.* Паразитологический статус зубров ПГРЭЗ  

Катэгорыя:Кляшчы
Катэгорыя:Спісы жывёл Беларусі
Бессмяроцце (мемарыяльны комплекс)

**Бессмяроцце** — мемарыяльны комплекс ў Гарадку. Знаходзіцца на вайсковых могілках на плошчы Леніна.

## Гісторыя 
У 1974 годзе на вайсковых могілках створаны мемарыяльны комплекс (арх. Ю. Градаў, Л. Левін, С. Наўмывакін, скульпт. Ю. Патапаў). На вайсковых могілках пахавана больш 5 тысяч савецкіх воінаў, загінуўшых у баях за вызваленне горада і раёна. Сярод пахаваных — Героі Савецкага Саюза А. І. Дыдышка, П. П. Зюбін, В. А. Талкачоў і генерал-маёр М. М. Каржанеўскі.

## Апісанне 
Размешчаны на прамавугольным участку, мае сіметрычна-восевую планіроўку. Абапал цэнтральнага ўвахода пастаўлены абліцаваныя мармуровымі плітамі стэлы — выцягнутыя па гарызанталі паралелепіпеды з урэзанымі ў іх жалезабетоннымі клінамі з памятнымі надпісамі. У цэнтры вымашчаны паліраванымі мармуровымі плітамі невысокі квадратны подыум, на якім скампанавана пяціканцовая зорка. У цэнтры зоркі — Вечны агонь. На адным з 4 вуглоў подыума пастаўлены невысокі каменны блок. Такой жа формы каменныя блокі ўстаноўлены ўздоўж прамавугольных газонаў мемарыяла. Комплекс завершаны ўстаноўленым на чатырохгранным пастаменце бронзовым бюстам камандзіра 26-й гвардзейскай Усходне-Сібірскай стралковай дывізіі гвардыі генерал-маёра М. М. Каржанеўскага.

Городок7.jpg
Городок.jpg
Городок3.jpg
Городок4.jpg
Городок5.jpg
Городок8.jpg

## Літаратура 
* Дзергачова, В. Д. Удзячныя сэрцы, клапатлівыя рукі / В. Д. Дзергачова // 3. Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. — 1975. — № 1. — С. 59-60.
* Мемарыяльны комплекс на вайсковых могілках // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобласць / рэдкал. С. В. Марцэлеў [і інш.]. — Мн., 1985. — С. 203—204.

Катэгорыя:Помнікі Вялікай Айчыннай вайны ў Беларусі
Катэгорыя:Мемарыяльныя комплексы Беларусі
Катэгорыя:1974 год у Беларусі
Катэгорыя:Славутасці Гарадка
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Юрыя Градава
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Леаніда Левіна
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Сяргея  Неўмывакіна
Катэгорыя:Творы Юрыя Патапава
Забор’е (Дзямідаўскі раён)

**Забор’е** () — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Забор’еўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
Заснаванне сядзібы і яе ўладкаванне звязаны з імем старадаўняга смаленскага роду Рачынскіх. Шляхцічы Рачынскія ў 1630—1640-я гады атрымалі за службу ад польскага караля шырокія ўладанні з вёскамі і сялянамі ў розных месцах Смаленскага ваяводства.

Перайшоўшы пасля 1654 года на службу Рускай дзяржаве, яны прынялі праваслаўе і захавалі свае маёнткі. Адным з гэтых маёнткаў было «Забор’е»: сяльцо на рэчцы Палоўе, дзе была ўладкованая сядзіба землеўладальніка, і яго навакольныя зямлі з вёскамі. У 1737 годзе ўладальнік маёнтка палкоўнік Д. Н. Рачынскі пабудаваў у сваёй сядзібы драўляную царкву ў імя Успення Багародзіцы, і сяльцо стала сялом — цэнтрам аднайменнага царкоўнага прыходу. Сяло хутка расло і добраўпарадкоўвалася.

Рачынскія ўмела вялі сваю гаспадарку, іх прадукцыя высока шанавалася і лёгка знаходзіла свой збыт. Смаленскія крупы былі ўдастоены вышэйшых узнагарод на Сусветнай выстаўцы ў Лондане ў 1851 годзе і сталі пастаўляцца на двары Англіі.

У 1860 годзе сядзіба была перабудавана: пабудаваны два сядзібных дома, мураваная царква, некалькі каменных і гаспадарчых пабудоў, павялічаны парк, уладкаваны падыходы да возера.

У спецыяльнай літаратуры сельскагаспадарчы маёнтак Рачынскіх адзначаўся як адзін з найлепшых у Расіі. Так, у адным з апісанняў некаторых гаспадарак Смаленскай губерні (1898) аб маёнтку «Забор’е» сказана: плошча яго — 3000 дзесяцін, гаспадарку вядзе асабіста ўладальнік Віктар Пятровіч Рачынскі (з 1898 па 1906 гады быў правадыром дваранства Парэцкага павета), дапамагалі яму кіраўнік і загадчыкі асобных галін гаспадаркі — жывёлагадоўлі, паляводства, садоўніцтва.

Адзначалася, што ў маёнтку ёсць паравы млын, бровар, сыраварня, малочны завод. Забяспечвала вадой гэтыя прадпрыемствы воданапорная вежа.

Кіраванне гаспадаркай ажыццяўлялася з канторы, дзе пэўны час знаходзіўся гаспадар. Яна была злучаная тэлефоннай сувяззю (рэдкасць у канцы XIX стагоддзя) з усімі гаспадарчымі службамі маёнтка і з павятовым мястэчкам Парэчча.

У 1903 годзе ў выдадзенай у Пецярбургу кнізе «Кароткія даведачныя звесткі аб некаторых рускіх гаспадарках», дадзена падрабязная характарыстыка гаспадаркі Рачынскіх, з указаннем сяўбазвароту, культур, падсобных гаспадарак і г.д.

Да 1929 года сяло ў Парэцкім павеце.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.

## Славутасці 
* Гарадзішча жалезнага веку на поўдзень ад вёскі.

Катэгорыя:Населеныя пункты Дзямідаўскага раёна
Гаральд Вацлававіч Занеўскі

**Гаральд Вацлававіч Занеўскі** (, Мінск) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Скончыў у 1956 годзе Мінскі архітэктурна-будаўнічы тэхнікум, у 1967 годзе — Беларускі політэхнічны інстытут. Працаваў у Белдзіпрасельбудзе, старшым архітэктарам у Белкамунпраекце, з 1973 года — кіраўнік групы архітэктараў у Белдзіпрагандлі.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1973 года. Пражываў у Мінску.

## Творчасць 
Асноўныя працы: машынна-падліковая станцыя ў Рэчыцы (1972), сталовая абутковы фабрыкі ў Лідзе (1976),  з актавай залай ЦНДІМЭСГ (1975, з А. У. Жалдаковым), сталовая з пераходнай галерэяй фінансавага тэхнікума па Чырвонай вуліцы (1977), інтэр’еры крамы агародніны па вул. Кірава (1978), адміністрацыйна-бытавы корпус па завулку Талстога (1984) у Мінску.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Міхаіл Аляксандравіч Слямнёў

**Міхаіл Аляксандравіч Слямнёў** (нар. , в. Малыя Стайкі, Гарадоцкі раён, Віцебская вобласць) — беларускі вучоны, доктар філасофскіх навук (1982), прафесар (1982). Член Міжнароднай акадэміі арганізацыйных і кіраўніцкіх навук (1994), Міжнароднай акадэміі вывучэння нацыянальных меншасцей (1996).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 15 лістапада 1939 года ў в. Малыя Стайкі Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласці.

У 1962 годзе скончыў фізіка-матэматычны факультэт Віцебскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута. У 1962—1966 гадах працаваў настаўнікам у школах Віцебскай вобласці. У 1970 годзе скончыў аспірантуру Інстытута філасофіі і права Акадэміі навук БССР па спецыяльнасці «Дыялектычны матэрыялізм і філасофскія пытанні прыродазнаўства». У 1970—1971 гадах — малодшы навуковы супрацоўнік Інстытута філасофіі і права АН БССР. З 1971 года працаваў ў Віцебскім педагагічным інстытуце, з 1982 да 1990 года — загадчык кафедры філасофіі. Член КПСС.

У 1990—1995 гадах — дэпутат Вярхоўнага Савета Беларусі 12-га склікання. Абраны ад Віцебскай-Чарняхоўскай выбарчай акругі № 183. Да 1992 года ўваходзіў у Дэмакратычны клуб. Быў старшынёй камісіі Вярхоўнага Савета па нацыянальнай палітыцы і міжнацыянальных адносінах.

У 1995—1997 гадах — генеральны консул Рэспублікі Беларусь у Беластоку (Польшча).

У 1998—2005 гадах — загадчык кафедры сацыяльна-гуманітарных дысцыплін Віцебскага філіяла Інстытута сучасных ведаў. У 2005—2007 гадах — прафесар кафедры сацыяльна-гуманітарных дысцыплін Віцебскага філіяла Міжнароднага інстытута працоўных і сацыяльных адносін. У 2007—2020 гадах — прафесар кафедры сацыяльна-гуманітарных навук гістарычнага факультэта, у 2020—2021 гадах — прафесар кафедры філасофіі і сацыяльных навук факультэта гуманітарыстыкі і моўных камунікацый Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава.

## Навуковая дзейнасць 
Аўтар больш 100 навуковых прац па філасофскіх пытаннях прыродазнаўства, філасофіі і метадалогіі навукі.

## Узнагароды 
* Ганаровая грамата Вярхоўнага Савета БССР (1982),
* нагрудны знак Міністэрства народнай адукацыі БССР «Выдатнік народнай асветы» (1984),
* нагрудны знак Міністэрства асветы СССР «Выдатнік асветы» (1987),
* заслужаны дзеяч навукі БССР (1991).
* ганаровая грамата Віцебскага аблвыканкама (2010),
* нагрудны знак «За адзнаку» (2021),
* грамата Інстытута філасофіі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2021) — *за высокія паказчыкі ў развіцці навукі і інавацыйнай дзейнасці, плённае супрацоўніцтва*.

## Літаратура 
* Слямнёў Міхаіл Аляксандравіч // Памяць : Гарадоцкі р-н : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / уклад. С. І. Садоўская; рэдкал. Н. А. Бурунова [і інш.]. — Мн., 2004. — С. 715.
* 

## Спасылкі 
* 
* *Левкович В. И., Лазаревич А. А., Довлатова Е. В.* Оригинальный учёный, талантливый педагог, профессионал своего дела (К юбилею М. А. Слемнёва) // Философские исследования. Сборник научных трудов. Выпуск 7. — С. 382—384. 

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12-га склікання
Катэгорыя:Консулы Беларусі ў Польшчы
Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Катэгорыя:Філосафы СССР
Міхаіл Сігізмундавіч Заржэцкі

**Міхаіл Сігізмундавіч Заржэцкі** (, в. Няндама, Архангельская вобласць — ?) — беларускі архітэктар.

## Біяграфія 
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Скончыў Маскоўскі архітэктурны інстытут у 1945 годзе. Працаваў загадчыкам Пінскага абласнога аддзела па будаўніцтве і архітэктуры, з 1956 па 1978 г. — галоўным архітэктарам Пінска.

Член Саюза архітэктараў СССР з 1964 года. Член КПСС з 1969 года.

## Творчасць 
 у Пінску]]
Аўтар мемарыяльнага комплексу ў Цэнтральным парку (1965), будынкаў культурна-бытавога прызначэння, адзін з аўтараў помніка над брацкімі магіламі ў Пінску.

## Узнагароды 
Узнагароджаны медалямі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Архітэктары Пінска
Катэгорыя:Галоўныя архітэктары Пінска
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Архангельскай вобласці
Заазер’е (Дзямідаўскі раён)

**Заазер’е** () — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Забор’еўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.

У 1963 годзе ўказам Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР вёска *Шышы* Дзямідаўскі сельскага раёна перайменавана ў *Заазер’е*.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзямідаўскага раёна
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Расіі
Бакланава (Дзямідаўскі раён)

**Бакланава** () — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Забор’еўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Бакланава абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.

У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.

## Геаграфія 
Вёска стаіць на двух азёрах — Бакланаўскім і Пятроўскім.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзямідаўскага раёна
Павел Пятровіч Зюбін

ў Гарадку]]
**Павел Пятровіч Зюбін** (, Белгарад, Расійская імперыя — , Шумілінскі раён) — Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
У 1927—1929 гадах вучыўся і працаваў у Белгарадзе і Харкаве. З 1936 года ў Чырвонай Арміі, удзельнік савецка-фінляндскай вайны 1939—1940 гадоў. З чэрвеня 1941 года на Паўночна-Заходнім, Данскім, Варонежскім, 1-м Прыбалтыйскім франтах. Удзельнік вызвалення Украіны і Беларусі.

Вызначыўся пры прарыве абароны праціўніка ў Сіроцінскім раёне. Артылерыйскі полк пад камандаваннем гвардыі маёра П. П. Зюбіна з 22 па 24 чэрвеня 1944 года знішчыў агнявую сістэму праціўніка каля в. Сіроціна, 12 назіральных пунктаў, 80 агнявых кропак і шмат жывой сілы. Загінуў у баі 24 чэрвеня 1944 года.

## Узнагароды 
* Героя Савецкага Саюза (22.07.1944)
* Ордэн Чырвонай Зоркі (02.01.1942)
* Ордэн Чырвонага Сцяга (21.04.1943)
* Ордэн Айчыннай вайны I ступені (26.08.1943)

## Памяць 
Пахаваны на Мемарыяльным комплексе «Бессмяроцце» ў г. Гарадок, дзе яго імя носіць вуліца.

## Літаратура 
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.

Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры палкоў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі польскага паходу РСЧА
Мікалай Іванавіч Лапата

**Мікалай Іванавіч Лапата** (, Крэмінна, цяпер Луганская вобласць, Украіна — , Масква) — Герой Савецкага Саюза (1944). Палкоўнік, кандыдат ваенных навук, дацэнт.

## Біяграфія 
З чэрвеня 1941 года на Заходнім, Паўднёва-Заходнім, Сталінградскім, Данскім, Варонежскім, 2-м і 1-м Прыбалтыйскім, Ленінградскім франтах.

Пры прарыве абароны праціўніка каля в. Сіроціна артылерыйскі дывізіён пад камандаваннем гвардыі капітана М. І. Лапаты знішчыў 19 кулямётаў, 2 мінамётныя і зенітную батарэі, 2 БТР, 7 аўтамашын з ваенным грузам. Пераправіўшыся праз Заходнюю Дзвіну, карэкціраваў агонь дывізіёна, у выніку чаго было знішчана амаль 2 батальёны нямецкай пяхоты і створаны ўмовы для фарсіравання ракі.

Пасля вайны працаваў у Маскве.

## Узнагароды 
* Героя Савецкага Саюза прысвоена (22.6.1944)
* Ордэн Чырвонага Сцяга (28.02.1943)
* Ордэн Аляксандра Неўскага (21.12.1944)
* Ордэн Айчыннай вайны 2-й ступені (01.02.1944)
* Ордэн Чырвонай Зоркі (18.07.1943, 30.04.1954)

## Літаратура 
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Луганскай вобласці
Катэгорыя:Кандыдаты ваенных навук
Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Палкоўнікі СССР
Вількіна

**Вількіна** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Вольга Андрэеўна Вількіна — 28-разовая чэмпіёнка свету і 27-разовая чэмпіёнка Еўропы па шатакан каратэ-до.
* Святлана Барысаўна Вількіна (нар. 1960) — беларуская спартсменка і трэнер (шатакан каратэ-до).
* Людміла Мікалаеўна Вількіна (1873—1920) — руская паэтка, пісьменніца, перакладніца, публіцыстка і літаратурны крытык.
Ігар Адамавіч Ціткоўскі

**Ігар Адамавіч Ціткоўскі** (нар. , ) — беларускі краязнаўца, архівіст, гісторык архітэктуры Беларусі, мастак-графік, аўтар артыкулаў і кніг пра Случчыну.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 20 лютага 1956 года ў Асіповічах у сям’і чыгуначніка. У 1967 годзе сям’я пераехала ў Слуцк. Вучыўся ў слуцкай сярэдняй школе № 10, займаўся ў студыі выяўленчага мастацтва пры Слуцкім Доме піянераў і школьнікаў, якой кіраваў Уладзімір Сцяпанавіч Садзін. Вучыўся на мастацка-графічным факультэце Віцебскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута (1973—1978). Дыпломная работа — серыя афортаў на тэму «Гісторыя горада». Падчас вучобы прымаў удзел у гарадской і двух інстытуцкіх мастацкіх выстаўках. З 1978 па 1980 год служыў у арміі. З 1985 года — дырэктар мастацкай школы, з 1995 года зноў выкладчык ДМШ.

## Творачасць і краязнаўчая праца 
Прымаў удзел у гарадскіх і рэспубліканскіх мастацкіх выстаўках. Работы знаходзяцца ў прыватных зборах і ў Слуцкім краязнаўчым музеі.

З 1980-х гадоў заняўся вывучэннем гісторыі мастацтва і культуры Случчыны. Шмат краязнаўчых матэрыялаў друкавалася на старонках гарадскіх і рэспубліканскіх газет, у часопісах «Мастацтва» і «Полымя».

Беларускім інстытутам праблем культуры ў 1995 годзе выдадена метадычная распрацоўка І. Ціткоўскага «Мастакі і ўмельцы». Аўтар артыкулаў у гісторыка-дакументальнай хроніцы «Памяць. Слуцкі раён, Слуцк» (тт. 1-2, Мн. 2001)

*Кнігі*:
* Помнікі архітэктуры Слуцка (1997)
* Храмы города Слуцка. Мінуўчына і сучаснасць (2003)
* Случчына. Уладары краю. X−XIX стагоддзі (2006)
* Мастакі Случчыны (2006)
* Слуцк. Гісторыя горада ў помніках архітэктуры (2015)
* Мастацтва Случчыны : гісторыя, імёны, творы (2019).

Асабліва характэрная кніга «Слуцк. Гісторыя горада ў помніках архітэктуры», дзе змешчаны звесткі пра 54 гістарычных аб’екта, 254 ілюстрацыі: фатаграфіі, планы, малюнкі; 56 артыкулаў пра архітэктуру і гісторыю Слуцка. І. Ціткоўскі рэканструяваў планы Слуцка XII і XVII стагоддзяў па выніках археалагічных раскопак, якія правадзіліся на тэрыторыі горада ў XX стагоддзі, і гістарычных дакументаў, якія адлюстроўваюць асаблівасці планіроўкі Слуцка. Пры гэтым Ціткоўскі выкарыстаў як архіўныя дакументы, так і ўспаміны мясцовых жыхароў, якія яшчэ памяталі Слуцак 1920−1930-х гадоў.

## Спасылкі 
* Лекцыі Ігара Ціткоўскага пра беларускі Слуцк
* Ігар Ціткоўскі: Случчанам трэба пазбаўляцца ад комплексу правінцыялізму // Слуцк дзелавы, 27 октября 2016
* Игорь Титковский: Краеведам надо объединиться // Курь’ер, 7 октября 2009 

Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Журналісты Беларусі
Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Графікі Беларусі
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Постаці Слуцка
Дно (станцыя)

**Дно** () — вузлавая станцыя Акцябрскай чыгункі, размешчана ў горадзе Дно Пскоўскай вобласці на скрыжаванні чыгуначных ліній Санкт-Пецярбург — Віцебск і Балагое — Пскоў.

## Гісторыя 
Станцыя на Балагое-Пскоўскай (пазней Маскоўска-Віндава-Рыбінскай) чыгунцы адкрыта ў 1897 годзе, у 1901 годзе з адкрыццём участка Дно — Навасакольнікі стала вузлавой.

1 сакавіка 1917 года на станцыю Дно прыбыў цягнік Мікалая II. Імператар прызначыў тут сустрэчу з Радзянкам, аднак той прыбыць не змог, і цягнік рушыў на Пскоў, дзе 2 сакавіка Мікалай падпісаў адрачэнне ад трона.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі і платформы Пскоўскай вобласці
Катэгорыя:Станцыі Акцябрскай чыгункі
Святлана Барысаўна Вількіна

**Святлана Барысаўна Вількіна** (нар.  Віцебск) — беларуская спартсменка і трэнер (шатакан каратэ-до). Майстар спорту СССР па акрабатыцы (1976), майстар спорту Беларусі па каратэ (1993), майстар спорту Беларусі міжнароднай класіфікацыі па каратэ (1995). Заслужаны майстар спорту Беларусі па каратэ (1999). Суддзя нацыянальных (1994) і міжнародных (1998) катэгорый. Мае 5-ы дан (2002).

## Біаграфія 
Скончыла Беларускі інстытут фізічнай культуры (1981). З 1992 года ў БІТУ, старшы выкладчык. З 1994 года тэхнічны дырэктар і старшы трэнер у раздзеле ката Беларускай федэрацыі шатакан каратэ-до. З 1996 года галоўны інструктар клуба «Академия каратэ», з 2002 года — «Барс» (Мінск).

Чэмпіёнка свету ў асабістым ката (1997 і 2000 — Токіа; 2002, Штральзунд, Германія), у камандным ката (1999, Масква; 2001, Рыга), у мікст ката (2000, Токіа; 2002, Штральзунд). Срэбраны прызёр чэмпіянатаў свету ў асабістым і камандным ката (1997, Арэцца, Італія; 2000, Токіа; 2002, Штральзунд), бронзавы прызёр у індывідуальным і камандным ката (1997, Токіа; 1999, Бохум, Германія; 2001, Рыга). Чемпіёнка Еўропы ў індывідуальным ката (1998, Штральзунд; 2001, Тбілісі; 2003, Кіеў), у камандным ката (1998, Штральзунд; 1998, г. Вроцлаў, Польшча; 2001, Тбілісі; 2003, Кіеў; 2004, г. Адэса, Украіна), у мікст ката (1998, Штральзу 2001, Тбілісі; 2003, Кіеў), у індывідуальным ката сярод ветэранаў (2001, Тбілісі; 2003, Кіеў 2004, Адэса), у камандным ката сярод ветэранаў (2004, Адэса), срэбраны прызёр у індывідуальным і камандным ката (1994, Анкара; 1998, Німбурк, Чэхія), бронзавы прызёр (1998, Вроцлаў; 1999, Кадзіс, Іспанія).

Мае афіцыйныя прызы: «Лучшая спортсменка чемпионатов мира» (2000, Токіа), Еўропы (2001, Тбілісі). Усяго на чэмпіянатах свету і Еўропы 1994—2004 Вількіна заваявала 33 медалі: 22 залатыя, 6 срэбраных, 5 бронзавых (2004). Чэмпіёнка СССР, СНД (5-кратная), Усх. Еўропы
(9-кратная), Літвы, Македоніі, Расіі, Украіны, Беларусі (46-краная) па каратэ. Мнагакратная пераможца міжнародных спаборніцтваў. Трэнеры па каратэ-до: В. Б. Кірыенка (1977-78), А. Я. Вількін (з 1979). Чэмпіёнка, уладальніца Кубка Беларусі па акрабатыцы.

## Літаратура 
* *Борисевич, А.* О женщине, которая бьет / А. Борисевич // Прессбол. — 1995. — 7 марта. — С. 3.
* Вилькина Светлана Борисовна // Спортивная энциклопедия Беларуси / редкол.: Г. П. Пашков (гл.ред.) [и др.]. — Мн. : БелЭн им. П. Бровки, 2005. — С. 110.
* *Лысоконь, О.* Кимоно красавицам к лицу / О. Лысоконь // Беларусь. — № 3. — 1999. — С. 48—49.
* *Старасценка, У.* Каратэ — любоў і натхненне / У. Старасценка // Культура. — 19—25 студз. — 2002. — С. 11.

Катэгорыя:Майстры спорту СССР
Катэгорыя:Каратысты Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Рэспублікі Беларусь
Дэндэра

**Дэндэ́ра**, таксама **Данда́ра** () — горад на правым беразе Ніла ў Егіпце. Уваходзіць у склад мухафазы Кена.

Знакаміты аднайменным археалагічным помнікам — рэшткамі старажытнага горада і храмавага комплекса.

Насельніцтва (2006) — 53 109 чал.

## Гісторыя 
Паселішча на ўскраіне даліны Ніла і пустыні ў раёне Дэндэры ўзнікла ў дадынастычны перыяд, пра што сведчаць пахаванні, знойдзеныя археолагамі каля храмавага комплекса. Старажытныя Егіпцяне называлі гэта месца Іўнет. Мяркуецца, што яно было першасным месцам шанавання багіні Хатхор, якую ў эліністычны перыяд атаяснялі з Афрадытай.

Храмавы комплекс, што з’яўляецца галоўнай славутасцю Дэндэры, быў узведзены ў эпоху Пталемеяў і заставаўся важным рэлігійным цэнтрам у рымскі час. Пасля распаўсюджання хрысціянства тут месцілася біскупства.

З XIX стагоддзя ў Дэндэры арганізуюцца археалагічныя даследаванні. У нашы дні рэшткі храмавага комплекса прыцягваюць турыстаў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Development of Dendera Temple Area
* Dendera temple of Hathor: history, description, photo, facts
* JOURNEY TO ABDYOS AND DENDERA

Катэгорыя:Гарады Старажытнага Егіпта
Катэгорыя:Археалагічныя аб’екты ў Егіпце
Катэгорыя:Гарады Егіпта
Новасакольнікі (станцыя)

**Новасакольнікі** () — вузлавая станцыя Кастрычніцкай чыгункі, размешчана ў горадзе Новасакольнікі Пскоўскай вобласці на скрыжаванні чыгуначных ліній Санкт-Пецярбург — Віцебск і Масква-Рыжская — Рыга-Пасажырская.

## Гісторыя 
Станцыя адкрыта ў 1901 годзе з будаўніцтвам Маскоўска-Віндава-Рыбінскай чыгункі. Станцыя палучыла назву па мястэчку *Сакольнікі*. Пасёлак пры станцыі пазней перарос у горад Новасакольнікі.

## Цікавыя факты 
* Ва ўсіх цягніках, якія ідуць з/на Санкт-Пецярбург, на станцыі ў абодвух напрамках вырабляецца змена лакаматыва — цеплавоз Акцябрскай чыгункі замяняецца цеплавозам Беларускай чыгункі пры руху цягніка ў паўднёвым кірунку (пры руху ў напрамку Санкт-Пецярбурга наадварот). Па гэтай прычыне стаянка пасажырскіх цягнікоў складае 25-30 хвілін.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі і платформы Пскоўскай вобласці
Катэгорыя:Станцыі Акцябрскай чыгункі
Невель I

**Невель I** () — станцыя Акцябрскай чыгункі, размешчана ў горадзе Невель Пскоўскай вобласці на лініі Вялікія Лукі — Клясціца.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі і платформы Пскоўскай вобласці
Катэгорыя:Станцыі Акцябрскай чыгункі
Катэгорыя:Невель (горад)
Жаруны

**Жаруны** () — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр Баркоўскага сельскага паселішча.

## Гісторыя 
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Населеныя пункты Дзямідаўскага раёна
Бабарыка (значэнні)

**Бабары́ка** мае наступныя значэнні:

## Прозвішча 
* Віктар Дзмітрыевіч Бабарыка (нар. 1963) — беларускі банкір, філантроп, калекцыянер, культурны і грамадскі дзеяч, палітык.
* Маіна Максімаўна Бабарыка (нар. 1930) — беларуская пісьменніца.
* Эдуард Віктаравіч Бабарыка (нар. 1990) — беларускі прадпрымальнік

## Тапонім 
* Бабарыка — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці.

## Гл. таксама 
* Бабарыкі