open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вестэрплятэ

**Вестэрплятэ** () — мясцовасць у Гданьску ў раёне Порт, паўвостраў пры ўпадзенні Мёртвай Віслы ў Гданьскі заліў.

У 1926-1939 гадах гэта быў анклаў Польшчы на тэрыторыі Вольнага горада Гданьска. Гэта сімвал пачатку Другой сусветнай вайны. У міжваенны час на Вестэрплятэ дзейнічала ваенна-транзітнае дэпо, абарона якога ў верасні 1939 года стала сімвалічным пачаткам Другой сусветнай вайны і польскага супраціўлення агрэсіі Трэцяга рэйха. Аб'екты, звязаныя з бітвай за Вестэрплятэ, былі ўнесены ў польскі нацыянальны Спіс помнікаў гісторыі 1 верасня 2003 года.

## Агульная характарыстыка 
Вестэрплятэ знаходзіцца ў паўночна-ўсходняй частцы Гданьска. Гэта незаселены, пакрыты лясамі паўвостраў паміж Гданьскім залівам і вусцем Мёртвай Віслы. Шырыня паўвострава вагаецца ад 200 да каля 500 метраў, даўжыня складае каля 2 кіламетраў. Мяжуе на поўдні з Віслаўйсцем і Паўночным портам, а па рацэ Мёртвая Вісла — з жыллёва-прамысловым раёнам Новы порт.

Назва паходзіць з нямецкай мовы і з'яўляецца двусастаўнай. *Вест* - гэта значыць «заходні», а *плятэ* - гэта «пліта» (у значэнні "востраў»). Такім чынам, Вестэрплятэ азначае «заходні востраў». Паводле саёй назвы Вестэрплятэ яшчэ ў ХІХ стагодздзі быў востравам, і тэрмін «заходні» выкарыстоўваўся для адрозненьня вострава ад існуючага тады вострава Остплятэ («усходні востраў»), які потым далучыўся да мацерыка.

## У часе Другой сусветнай вайны 
25 жніўня 1939 года нямецкі вучэбны браняносец «Шлезвіг-Гальштэйн» прыбыў у Гданьск нібыта з візітам ветлівасці. Нягледзячы на састарэлую канструкцыю, гэта быў вельмі цяжка ўзброены карабель, падрыхтаваны да нападу, несучы пад палубай штурмавую роту. 1-7 верасня 1939 года адбывалася абарона Вестэрплятэ пад камандаваннем маёра Генрыка Сухарскага. Падчас гэтых баёў гарнізон змагаўся ў адзіноце і ў акружэнні супраць пераважаючых сіл праціўніка.

У сакавіку 1940 года на Вестэрплятэ быў створаны падлагер канцлагера ў Штутгофе. У маі 1941 года апошняй групай палонных польскіх вайскоўцаў былі завершаны разбуральныя работы (часткавы знос казармаў і ўмацаванняў), і лагер быў зачынены.

Пасля вайны, восенню 1946 года, пачалося размініраванне паўвострава. На месцы гаўптвахты No 5 устаноўлены крыж і дошка з імёнамі загінуўшых, што стварыла сімвалічныя могілкі. У той жа час у будынку казармы былі падарваныя неразарваныя бомбы, што спрыяла разбурэнню аб'екта. 2 ліпеня 1962 года крыж быў зняты і на яго месца змешчаны танк Т-34 1945 года выпуску, які не меў ніякага дачынення да абароны Вестэрплятэ ў 1939 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Геаграфія Гданьска
11-ы асобны гвардзейскі мотастралковы Енакіеўска-Дунайскі полк

**11-ы асобны гвардзейскі мотастралковы Енакіеўска-Дунайскі полк** — тактычнае фармаванне народнай міліцыі Данецкай Народнай Рэспублікі.

Умоўнае найменне — вайсковая часць № 08818 (в/ч 08818). Скарочанае найменне — **11 гв. амсп**.

Гістарычным папярэднікам з’яўляецца *Брыгада* (першапачаткова, батальён) *«Усход»* — узброенае фармаванне Данецкай Народнай Рэспублікі, якое ўдзельнічала ва ўзброеным канфлікце на ўсходзе Украіны.

Былы камандзір брыгады «Усход» — Аляксандр Хадакоўскі, былы камандзір спецпадраздзялення «Альфа» Упраўлення СБУ Данецкай вобласці. Па словах самога Хадакоўскага, батальён быў сфарміраваны ў пачатку мая 2014 года з актывістаў грамадскага руху «Патрыятычныя сілы Данбаса», які ён стварыў і ўзначаліў у пачатку сакавіка 2014 года.

Катэгорыя:З’явіліся ў 2014 годзе
Катэгорыя:Данецкая Народная Рэспубліка
Прэзідэнцкія выбары ў ЗША (2024)

**Чарговыя прэзідэнцкія выбары ў ЗША** прайшлі 5 лістапада 2024 года, а Прэзідэнт павінен уступіць у паўнамоцтвы 20 студзеня 2025 года. На выбарах абраны 47-ы Прэзідэнт ЗША, 46-ы Прэзідэнт Джо Байдэн адмовіўся ад удзелу. Перамогу атрымаў кандыдат ад Рэспубліканскай партыі Дональд Трамп.

## Сістэма выбараў 
Галасаваць можа грамадзянін ЗША, які знаходзіцца ці пастаянна пражывае на тэрыторыі 50 штатаў або сталічнай акругі і не знаходзіцца ў турме на момант галасавання. Таксама асобы, якія нарадзіліся грамадзянамі ЗША і пераехалі жыць у іншыя краіны, могуць з-за мяжы галасаваць, іх галасы таксама ўдзельнічаюць у праймерыз.

Абірацца на пасаду Прэзідэнта ЗША можа чалавек, які нарадзіўся ў ЗША, старэйшы за 35 гадоў, які жыве ў ЗША не менш за 14 гадоў. З другой паловы XIX стагоддзя прэзідэнты заўсёды абіраюцца з Дэмакратычнай і Рэспубліканскай партый ЗША. Кандыдатам ад партый на пасаду прэзідэнта становіцца чалавек, які перамог у партыйных праймерыз.

ЗША станам на 2024 года апошняя дзяржава свету, дзе няма прамога галасавання. Галасаванне праходзіць па мажарытарнай сістэме, пры якой трэба набраць 50 % + 1 голас або больш, каб перамагчы ў галасаванні ў Калегіі выбаршчыкаў у 48 з 50 штатаў (выключэнні — Мэн і Небраска. Яны падзелены на акругі і ўжо там абіраюцца кандыдаты па мажарытарнай сістэме. Небраска на 2024 год мела 5 электаральных галасоў, Мэн — 4). Кожны штат выбірае пэўную колькасць выбаршчыкаў (ад 3 да 55 паводле перапісу насельніцтва ЗША ў 2020 годзе) залежнасці ад колькасці насельніцтва. Галасоў заўсёды не меней трох на штат, бо галасы адпавядаюць колькасці членаў Палаты прадстаўнікоў — залежна ад насельніцтва (не меней аднаго), і двум сенатарам ад штату. Акруга Калумбія атрымлівае права галасавання на выбарах трыма галасамі. Колькасць выбаршчыкаў роўна 538. Каб стаць прэзідэнтам, трэба набраць 270 галасоў выбаршчыкаў.

## Кандыдаты 
### Дэмакратычная партыя 
Джо Байдэн, дзеючы Прэзідэнт ЗША, заяўляў, што ён збіраецца ісці на другі тэрмін Ён ужо быў найстарэйшай паводле ўзросту асобай, якая заступіла на гэту пасаду па выніках выбараў 2020 года. Урэшце ад Дэмакратычнай партыі была вылучана 48 віцэ-прэзідэнта Камалу Харыс, якая магла стаць першай жанчынай на чале ЗША.

### Рэспубліканская партыя 
45-ы прэзідэнт краіны Дональд Трамп заяўляў, што мог бы паспрабаваць пайсці на другі тэрмін прэзідэнцтва і мае на гэта права па Канстытуцыі ЗША. Атрымаўшы перамогу на выбарах 2024 года, ён стаў другім прэзідэнтам пасля Гровера Кліўленда, які абраўся на другі тэрмін з разрывам, і традыцыйна ён будзе лічыцца 45-м і 47-м прэзідэнтам.

## Гл. таксама 
* Спіс прэзідэнтаў ЗША

## Зноскі 
2024
Катэгорыя:Выбары 2024 года
Катэгорыя:Лістапад 2024 года
Катэгорыя:2024 год у ЗША
Герцаль Самойлавіч Навагрудскі

**Герцаль Самойлавіч Навагрудскі** (, г. Ваўкавыск — , г. Масква, Расія) — журналіст, пісьменнік, член Саюза пісьменнікаў СССР (1958). Бацька рэжысёра-мультыплікатара Марыяны Навагрудскай.

## Біяграфія 
У 1921—1923 гадах вучыўся на эканамічным факультэце Бакінскага універсітэта. Пачаў друкавацца ў 1926 годзе. Працаваў у газеце «Водный транспорт». У 1930—1938 гадах працаваў карэспандэнтам газеты «Правда». У час Вялікай Айчыннай вайны быў ваенным карэспандэнтам газеты «Чырвоны флот». Пасля вайны супрацоўнічаў з часопісам «Новый мир».

## Творчасць 
Аўтар біяграфічных нарысаў аб Героях Савецкага Саюза:
* «Герой Савецкага Саюза Дз. М. Карбышаў» (1948 г.),
* «Герой Савецкага Саюза М. В. Кантарыя» (1948, пад псеўданімам Н. Гардзееў).

Разам з Аляксандрам Дунаеўскім напісаў дакументальную аповесць «Таварышы кітайскія байцы» (Масква, 1959). Перапрацаваная і дапоўненая, аповесць перавыдадзеная ў 1962 годзе як гісторыя аднаго літаратурнага пошуку пад загалоўкам «Па слядах Паў».

Кнігі Навагрудскага для дзяцей займальныя, прасякнуты любоўю да людзей працы. Сярод іх аповесць пра эстонскіх рыбакоў «На маленькай выспе» (1952, перавыдадзеная ў 1958). Аповесць «Дзік з 12-й Ніжняй» (1956) распавядае пра тое, як падлеткі-прадаўцы газет у Нью-Ёрку сабралі грошы на лячэнне свайго хворага сябра.

### Кніг 
* «Лісты дзядзькі Рыгора …» (Масква, 1958);
* «Індзейскае зерне» (Масква, 1960);
* «Маленькі Тыук едзе ў Маскву» (Масква, 1962);
* «Вялікая жамчужына» (Масква, 1964);
* «Пячора Бацікава» (Масква, 1965).
Афінскі эканамічны ўніверсітэт

**Афінскі эканамічны ўніверсітэт** () — грэчаская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у Афінах.

## Гісторыя 
У сярэдзіне ХІХ стагоддзя ў Афінах на сродкі грэчаскага патрыёта і мецэната Грыгорыя Маразлі, які на працягу 15 гадоў займаў пасаду мэра Адэсы, былі пабудаваны настаўніцкі інстытут, камерцыйная акадэмія і акварыум. Першы пазней стаў часткай сучаснага ўніверсітэта.

Універсітэт быў афицыйна заснаваны як вышэйшая школа эканомікі. З 1926 па 1989 гады яна называлася Афінскай школай эканомікі.

Да 1955 года існаваў толькі адзін напрамак падрыхтоўкі студэнтаў. З тых часоў былі створаны два аддзяленні: эканамічнае і дзелавога адміністравання. У 1984 годзе школа была падзелена на тры аддзяленні: эканомікі, дзелавога адміністравання і статыстыкі і інфарматыкі.

## Структура 
* Эканамічны факультэт (1955)
* Факультэт дзелавога адміністравання (1955)
* Факультэт міжнародных і еўрапейскіх эканамічных адносін (1989)
* Факультэт маркетынгу (1989)
* Факультэт інфарматыкі (1984)
* Факультэт статыстыкі (1989)
* Факультэт бухгалтарскага ўліку і фінансаў (1999)
* Факультэт кіравання і тэхналогій (1999)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Грэцыі
Катэгорыя:Афіны
Яськава даліна

**Яськава даліна** () — мясцовасць і вуліца ў Гданьску ў раёне Ужэшч.

Пачатак Яськавай даліны знаходзіцца на скрыжаванні з Грунвальдзкай аллеяй каля гандлёвага цэнтра "Манхэтэн". У забудове ніжняй часткі Яськавай даліны пераважаюць вілы канца ХІХ — першай паловы ХХ стагоддзяў у стылі прыгарадных палацца. Верхняя частка вуліцы, забудаваная ў 1970-1980-я гады, уяўляе сабой перш за ўсё мікрараён тыповай шматпавярховай забудовы. Паралельна з вуліцай праходзіць турыстычны шлях "Пагоркамі Труймяста". Паўночна-заходняя частка мясцовасці — гэта былая частка Аліўскіх лясоў, адрэзаная ад астатняга ляснога масіву новымі ўнутрыгарадскімі забудовамі, якая называецца Яськаў лес ці Гай Гутэнберга. Раней гэта было папулярным месцам адпачынку. У 2016 годзе была рэвіталізавана былая паркавая планіроўка, у рамках якой была адноўлена гістарычная скульптура Фартуны. У непасрэднай блізкасці ад вуліцы таксама размешчаны Лясны тэатр 1911 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Геаграфія Гданьска
Катэгорыя:Вуліцы Гданьска
Джампетрына

**Джампетрына** (Джавані Педрыні або Джан П’етра Рыцы) — італьянскі жывапісец Ламбардскай школы, вучань і паслядоўнік Леанарда да Вінчы, які працаваў у 1495—1549 гг. Джампетрына настолькі майстэрска пераняў і скапіяваў стыль позняга жывапісу свайго настаўніка, што доўгі час яго працы лічыліся творамі самога Леанарда. Зрэшты, у атрыбутыцы карцін Джампетрына да гэтага часу шмат пытанняў, роўна як і ва ўсталяванні яго сапраўднай асобы. Лічыцца, што сапраўднае імя мастака — Джавані Пэдрыні або Джавані П’етра Рыцолі.

Поўнае імя мастака, зноў жа, як мяркуецца, гучыць як Джавані П’етра Рыцолі, перыяд яго творчай дзейнасці прыпаў на 1495—1549 гг. З поўным імем гэтага леанардэска да гэтага часу звязаны некаторыя цяжкасці. Справа ў тым, што ў спісах студыі ён фігураваў толькі як загадкавы Джампетрына, таму, паводле яшчэ адной версіі, ім мог быць і Джавані Батыста Бельмонтэ. Такая здагадка ўзнікла на аснове стылістычнага падабенства працы пэндзля гэтага мастака (1509 г) з карцінамі Джампетрына. Але дакладных доказаў пакуль няма.
Пезара

**Пезара** () — горад у італьянскім рэгіёне Марке, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Пезара-э-Урбіна.

Заступнік горада — святы Цярэнцый з Пезара. Свята горада — 24 верасня.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Марке
Катэгорыя:Камуны правінцыі Пезара-э-Урбіна
Леў Уладзіміравіч Любімаў

**Леў Уладзіміравіч Любімаў** (, г. , Расія — ) — беларускі дырыжор. Народны артыст Беларусі (1955). Прафесар (1970).

## Біяграфія 
У 1929 годзе скончыў Маскоўскую кансерваторыю (клас фартэпіяна ).

У 1925—1951 гадах працаваў у оперных тэатрах Масквы, Свярдлоўска, Горкага.

У 1951—1964 гадах — галоўны дырыжор Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі.

З 1965 года выкладаў у .

## Творчасць 
Творчае аблічча Любімага вызначалі дырыжорская воля, глыбокае пранікненне ў партытуру, імкненне падпарадкаваць раскрыццю аўтарскай задумы ўсе кампаненты спектакля, веданне магчымасцей пеўчага голасу.

Пад яго музычным кіраўніцтвам на беларускай сцэне пастаўлены многія творы нацыянальнага опернага і балетнага рэпертуару: «Дзяўчына з Палесся» Я. Цікоцкага (1953), «Надзея Дурава» А. Багатырова (1956), «Яснае світанне» А. Туранкова (1958, 1964), «Калючая ружа» Ю. Семянякі (1960), «Мара» Я. Глебава (1961), «Святло і цені» Г. Вагнера (1963).

Сярод твораў опернай класікі, пастаноўкай якіх кіраваў Любімаў: «Страшны двор» С. Манюшкі, «Мазепа» (абедзве 1952) і «Чарадзейка» (1958) П. Чайкоўскага, «Aіда» (1953), «Травіята» (1954) і «Трубадур» (1955) Дж. Вердзі, «Барыс Гадуноў» М. Мусаргскага (1954), «Садко» М. Рымскага-Корсакава (1957).

Дырыжыраваў таксама операмі «Дзіця радасці» К. Карчмарова (1959), «Церам-церамок» І. Польскага (1961), аперэтай «Карневільскія званы» Р. Планкета (1959).

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Дырыжоры СССР
Катэгорыя:Дырыжоры Беларусі
Пол Джэнкінс (мастак)

**Пол Джэнкінс** (, поўнае імя William Paul Jenkins; , Канзас-Сіці — , ) — амерыканскі мастак і скульптар, прадстаўнік абстрактнага экспрэсіянізму.

## Жыццё і творчасць 
Нарадзіўся 12 ліпеня 1923 года ў Канзас-Сіці, штат Місуры, дзе і вырас.

У юнацтве ён пазнаёміўся з Фрэнкам Райтам, які па даручэнні стрыечнага брата Пола — прападобнага Барыса Джэнкінса, які аднаўляў пасля пажару царкву ў Канзас-Сіці. Але Райт прапанаваў Полу Джэнкінсу думаць пра што-небудзь іншае, а не пра мастацтва. Таксама ў маладыя гады Пол сустрэўся з Томасам Хартам Бентанам і таксама падзяліўся сваім намерам стаць мастаком. Моцны ўплыў на яго аказала калекцыя твораў мастацтва музея Нельсана-Аткінса, які ў той час называўся William Rockhill Nelson Art Gallery.

Пазней пераехаў у горад Стразерс, штат Агая, каб жыць са сваёй маці Надзін Херык (Nadyne Herrick) і айчымам, якія разам кіравалі мясцовай газетай Struthers Journal (цяпер — Hometown Journal). Пасля заканчэння школы Пол служыў у Марской службе ЗША, затым падчас Другой сусветнай вайны знаходзіўся ў Ваенна-марскім авіяцыйным корпусе ЗША. Пасля заканчэння вайны, у 1948 годзе ён пераехаў у Нью-Ёрк, дзе на працягу чатырох гадоў у Лізе студэнтаў-мастакоў Нью-Ёрка ў Ясуа Куніёсі і ў Морыса Кантара. За гэты час ён пазнаёміўся з Маркам Ротка, Джэксанам Полакам, Лі Краснер і Барнетам Ньюманам. У 1953 годзе Джэнкінс адправіўся ў Еўропу: прапрацаваўшы тры месяцы ў Таарміне на Сіцыліі, асталяваўся ў Парыжы. З 1955 года мастак дзяліў свой час паміж Нью-Ёркам і Парыжам.

Першая яго парыжская персанальная выстава адбылася ў 1954 годзе ў студыі Поля Факеці.

Катэгорыя:Скульптары ЗША
Катэгорыя:Мастакі-экспрэсіяністы
Скотэк

**Скотэк** (, ) — гэта ферма прыкладна ў 3 км на поўдзень ад Ульрысэгамна, Швецыя, названая так у гонар дуба, які стаяў там падчас бітвы пры Богесундзе ў 1520 годзе. Ёсць легенда, што Стэн Стурэ Малодшы узлез на дуб, каб лепш бачыць наступ датчан. Тады дачане выявілі яго месцазнаходжанне і выстралілі з гарматы ў яго — адсюль дуб і гэтая мясцовасць і атрымалі сваю назву. Гэта падзея адзначана Эдвардам Бэкстромам у вершы «Спадар Стэнс віса».

Скотэк сёння ўяўляе сабой сумязь кэмпінгу і рэстарану, які знаходзіцца ў прыватнай уласнасці. На працягу некалькіх гадоў Скотэк належаў і кіраваўся як моладзевая і лагерная ферма Шведскай місіянерскай царквой ва Ульрысэгамне. Тут адзначалася мноства святаў, як дзяржаўных, так і прыватных. Асабліва шмат гасцей прыходзіла ў сярэдзіне лета.

## Мемарыял 
Каля фермы Скотэк, на том месцы, дзе, як лічыцца, раней стаяў вялікі дуб, зараз стаіць мемарыяльны камень, прысвечаны Бітве з дачанамі, у якой Стэн Стуре быў смяротна паранены. У ім напісана наступнае;

RiksföreståndarenSten Sture d.y.sårades dödligt på Åsundens isden 19 januari 1520under strid mot rikets fienderför Sveriges själfständighet - - - vid Skotteken restes denna vårdår 1914för att hugfästa minnet afen bland Sveriges ädlaste män

Пераклад:

ПалкаводзецСтэн Стурэ М.смяротна паранены на лёдзе Осунда19 студзеня 1520у бітве з ворагамі каралеўстваза незалежнасць Швецыі - - - гэты помнік узведзенны ў Скотэне1914 годакаб замацаваць памяцьаднага з самых высакародных людзей Швецыі

## Літаратура 
* 
* 
* Friedrich Rühs: *Geschichte Schwedens, Band&nbsp;2.* Johann Jakob Gebauer, Halle 1805 (online)

## Спасылкі 
* Artikel bei www.denstoredanske.dk
* *Sten Sture d.y.* bei www.historiesajten.se

Катэгорыя:Сярэднявечныя бітвы
Катэгорыя:Гісторыя Даніі
Катэгорыя:Гісторыя Швецыі
Катэгорыя:Бітвы Швецыі
Катэгорыя:Бітвы Даніі
Катэгорыя:Вестра-Гёталанд
Катэгорыя:Помнікі Швецыі
Фаэнца

**Фаэнца** (, ) — італьянскі горад, які даў назву фаянсу. Размешчаны ў вобласці Эмілія-Раманья, на рацэ Ламоне, прыкладна за 50 км на паўднёвы ўсход ад Балонні.

## Вытворчасць керамікі 
З часоў Сярэднявечча Фаэнца з’яўляецца буйным цэнтрам вытворчасці керамікі (у прыватнасці, маёлікавых вырабаў). Залаты век гэтай вытворчасці прыйшоўся на эпоху Адраджэння (XV—XVI стагоддзі). Ад назвы гэтага горада атрымаў сваю назву фаянс. У XVII стагоддзі надыходзіць спад вытворчасці керамікі, і дзейнымі застаюцца толькі нешматлікія вытворчасці, у тым ліку ў Фаэнцы. Характэрнай прыкметай фаэнцкай маёлікі з’яўляюцца дробныя ўзоры на сінім фоне на шырокіх плоскіх бартах выраба. У 1908 годзе ў Фаэнцы заснаваны Міжнародны музей керамікі.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Франка Джэнтыліні, мастак
* Джузэпэ Сарці, кампазітар

Катэгорыя:Гарады Эміліі-Раманьі
Катэгорыя:Камуны правінцыі Равена
Франка Джэнтыліні

**Франка Джэнтыліні** (іт. Franco Gentilini, ,  — , ) — італьянскі мастак.

## Жыццё і творчасць 
Франка Джэнтыліні вывучаў жывапіс у Акадэміі прыгожых мастацтваў Балонні. У ранняй яго творчасці праглядаюцца шматлікія ўплывы, у першую чаргу такіх майстроў, як Кара і Марандзі.

З моманту з’яўлення ў Рыме Джэнтыліні адным з першых прыўнёс у сучасны яму жывапіс ідэю з таямнічым архітэктурным складальнікам італьянскага гістарычнага пейзажа. Таксама яго жывапіс напаўняе старажытны кліч кахання, які чытаецца ва ўсім, што атачае чалавека. На фоне гэтых паспяховых паэтычных інавацый, Джэнтыліні расстаўляў у прасторы прадметы і фігуры. Паступова адмаўляючыся ад футурызму, метафізікі і хімеры архаізму, мастак знаходзіў новыя сродкі, каб зрабіць дызайн элементаў найбольш прыдатным для абстрактнага і вобразнага.

Створаныя ў 1940-я гады ў экспрэсіянісцкай манеры палотны, напоўненыя паўрэальнымі, фантастычнымі сцэнамі гарадскога жыцця, ствараюць у назіральніка хутчэй іранічна-меланхалічны настрой. У працах жа з 1950-х гадоў часцей сустракаюцца выявы аголенай натуры і лірычная тэматыка (напр. «Сабор падчас свята, 1957, Нью-Ёрк»).
Джыралама Джэнга

**Джыралама Джэнга** (іт. Gerolamo Genga; 1476, Урбіна — , Урбіна) — італьянскі мастак і архітэктар. Належыць да мастакоў Высокага Адраджэння і ранняга маньерызму.

## Жыццё і кар’ера 
Дженга нарадзіўся недалёка ад Урбіна. Паводле біяграфіі Джорджа Вазары, да трынаццаці гадоў Джэнга быў адпраўлены ў вучні да Лукі Сіньёрэлі. Пасля гэтага ён тры гады працаваў з П’етра Перуджына ў кампаніі з Рафаэлем. Затым працаваў у Фларэнцыі і Сіене (дзе ўпрыгожваў палац Петручы каля 1508 года) разам з Ціматэа Віці, у Сіене ён пісаў розныя кампазіцыі для Пандольфа Петручы мясцовага дзяржаўнага дзеяча.

Вярнуўшыся ва Урбіна, ён быў наняты герцагам Гвідабальда да Монтэфельтра для ўпрыгожвання свайго палаца і прадэманстраваў незвычайную схільнасць да ўпрыгожвальніцтва, пазней ён запісаны як адзін з аўтараў упрыгожванняў для пахавання герцага ў 1508 годзе. З Урбіна ён адправіўся ў Рым, дзе напісаў адзін са сваіх шэдэўраў «Уваскрэсенне» для царквы Санта-Кацярына-да-Сіена.

Франчэска Марыя I дэла Ровер, спадчыннік роду Мантэфельтра, запрасіў Джэнга і даручыў яму выканаць работы звязаныя з яго шлюбам з Элеанорай Ганзага ў 1509 годзе. Аднак неўзабаве гэты герцаг быў выгнаны папам Львом Х, і Джэнга рушыў услед за ім у Мантую.

Калі Дэла Ровер перабраўся ў Пезара, ён даручыў Джэнга перабудаваць былы замак у прыгарадную вілу, вядомую як Віла Імперыяле, працы былі завершаны ў 1530 годзе. Для фрэскавага аздаблення інтэр’еру Джэнга наняў некалькі буйных мастакоў-маньерыстаў, у тым ліку Франчэска Мензокі, Аньёла Бранзіна, Доса Досі і Рафаэле Коле.

Катэгорыя:Мастакі Італіі
Джавані да Мілана

**Джавані да Мілана** (; нар. каля 1320—1325 гг. — пам. пасля 1369) — італьянскі жывапісец.

## Біяграфія 
Аб жыцці і творчасці Джавані захавалася вельмі мала дакументальнай інфармацыі. Мянушка «Джавані з Мілана» сведчыць аб ламбардскім паходжанні жывапісца, але ў ламбардскіх архіўных дакументах яго імя не выяўлена. Крыніцай інфармацыі аб ім з’яўляюцца выключна фларэнтыйскія архівы.

Свае творы ён падпісваў «Джавані да Мілана», у афіцыйных дакументах паведамляецца, што паходзіў ён з Каверсача, невялікага мястэчка, якое знаходзіцца ў правінцыі Кома. Дату нараджэння мастака адносяць прыблізна да 1320—1325 гадоў, засноўваючыся на тым, што ў спісе фларэнтыйскай Гільдыі лекараў і аптэкараў (Артэ дэі Медычы э дэльі Спецыялісты) яго імя ўпершыню з’яўляецца ў 1346 годзе. Па ўсёй верагоднасці, навыкі мастацкага рамяства Джавані набыў у Ламбардыі да таго, як прыехаў у Фларэнцыю, сфарміраваліся ў коле мастакоў, якія пераймалі перадавыя мастацкія навацыі пасля таго, як Мілан наведаў выдатны майстар Джота ды Бандонэ.

Пасля таго, як 17 кастрычніка 1346 года «Ёханэс дэ Медыялана» быў зарэгістраваны ў Фларэнцыі сярод іншых прыезджых мастакоў, ён нейкі час працаваў там, аднак ужо ў 1348 годзе пакінуў горад, верагодна, з прычыны эпідэміі чумы. Даследчыкі мяркуюць, што менавіта ў перыяд гэтага ад’езду ён стварыў фрэску «Мадонна з немаўлём і святымі» ў люнеце Араторыя Мадонна дэле Грацые ў Мендрызіа (Швейцарыя) — першы вядомы твор мастака.

У пачатку 1350-х гадоў Джавані вяртаецца ў Таскану. У 1355—1360 гадах ён распісаў паліптых для Шпіталя ў Прата (Спедале дэла Мізерыкордыя), у якім прадэманстраваў свае здольнасці ў адлюстраванні чалавечай жэстыкуляцыі, элементаў прыроды і розных дробных дэталяў адзення.

Катэгорыя:Мастакі Італіі XIV стагоддзя
Катэгорыя:Мастакі готыкі
Гвідабальда да Монтэфельтра

**Гвідабальда да Монтэфельтра** (іт. Guidobaldo da Montefeltro; ,  — , Фасамбронэ) — трэці герцаг Урбіна з роду Мантэфельтра, кандацьер і заступнік мастацтваў.

Гвідабальда да Мантэфельтра нарадзіўся ў 1472 годзе ў сям’і герцага Урбінскага Федэрыга. Ён стаў шостым дзіцем герцага і Батысты Сфорца і, нягледзячы на гэта, спадкаемцам прастола: раней на свет з’явіліся пяць дачок. Праз дзесяць гадоў Федэрыга ды Монтэфельтра памёр, і Гвідабальда атрымаў герцагскую карону, а яшчэ праз шэсць — у 1488 годзе — ажаніўся з Лізаветай Ганзага, сястрой маркграфа Мантуанскага.

Рамяство кандацьера Гвідабальда асвоіў ужо з юнацтва, як і многія шляхетныя італьянцы таго часу. У першай палове 1490-х гадоў ён удзельнічаў у шматлікіх кампаніях на баку Фларэнцыі і Апостальскай Сталіцы. У канцы 1496 года, камандуючы папскімі войскамі ў бітве пры Брачыана, Гвідабальда трапіў у палон да атрадаў Арсіні і Вітэлаца Вітэлі, але неўзабаве вярнуўся на волю.

Летам 1502 года Гвідабальда быў выгнаны з Урбіна арміяй сына папы Аляксандра VI — Чэзарэ Борджыя, які імкнуўся падпарадкаваць сабе ўсю Цэнтральную Італію. Аднак ужо праз год, скарыстаўшыся смерцю Аляксандра VI, Гвідабальда вярнуў свой трон. Пасля канфіскацыі маёмасці Борджыа, праведзенай новым папам Юліям II, герцаг Урбінскі атрымаў 20 000 дукатаў у якасці пакрыцця шкоды, прычыненай яму паходамі Чэзарэ.

Гвідабальда ды Мантэфельтра не меў спадкаемцу па прамой лініі — іх шлюб з Лізаветай Ганзага быў бяздзетным. Каб захаваць незалежнасць Урбіна, у 1504 годзе ён усынавіў 14-гадовага юнака Франчэска Марыя дэла Роверы. Гэта быў добры выбар: дэла Ровер прыходзіўся пляменнікам і самому Гвідабальда, і Юлію II. Саюз з пантыфікам да канца жыцця засцерагаў герцага Урбінскага ад замахаў на яго ўладанні.
Губіа

**Губіа** () — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Умбрыя, у правінцыі Перуджа, ля падножжа гары Інджына. Насельніцтва —  чалавекі (на 2004 г.), шчыльнасць насельніцтва — 58 чал./км². Займае плошчу 525 км². Паштовы індэкс — 6024. Тэлефонны код — 075.

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Умбрыі
Катэгорыя:Камуны правінцыі Перуджа
Асновы геапалітыкі

**«Асновы геапалітыкі: геапалітычная будучыня Расіі**» — рашысцкая геапалітычная кніга Аляксандра Дугіна. Яе публікацыя ў 1997 годзе была добра прынята ў Расіі; яна мела значны ўплыў у расійскіх вайсковых, паліцэйскіх і знешнепалітычных элітах і выкарыстоўвалася ў якасці падручніка ў Акадэміі Генеральнага штаба расійскіх вайскоўцаў. Пазней магутныя расійскія палітычныя дзеячы зацікавіліся Дугіным, расійскім палітолагам, які прытрымліваецца ультранацыяналістычнай і неафашысцкай ідэалогіі, заснаванай на сваёй ідэі неаеўразійства, які склаў цесныя адносіны з Расійскай Акадэміяй Генеральнага штаба.

Дугін лічыць сааўтарам і сваім галоўным натхняльнікам генерала Мікалая Клокатава з Акадэміі Генеральнага штаба, аднак Клокатаў гэта адмаўляе.

Кніга сцвярджае, што Украіна павінна быць анексаваная Расійскай Федэрацыяй, таму што нібыта «Украіна як дзяржава не мае геапалітычнага значэння, асаблівага культурнага імпарту або агульначалавечага значэння, геаграфічнай унікальнасці, этнічнай выключнасці, яе пэўныя тэрытарыяльныя амбіцыі ўяўляюць велізарную небяспеку для ўсёй Еўразіі, і без рашэння праблемы **„ўкраінскага пытання“** казаць пра кантынентальную палітыку ўвогуле бессэнсоўна. У параграфе „Геапалітычная дэкампазыцыя Украіны“ Дугін пісаў, што нельга дазволіць Украіне заставацца незалежнай, калі яна не будзе санітарнай мяжой, што таксама было б недапушчальна».

## Выкарыстанне 
Клокатаў заявіў, што ў будучыні кніга «паслужыць магутным ідэйным падмуркам для падрыхтоўкі новага ваеннага камандавання», «настойліва заклікаў зрабіць геапалітычную дактрыну Дугіна абавязковай часткай школьнай праграмы».

## Змест 
У «Асновах геапалітыкі» Дугін заклікае ЗША і атлантызм страціць свой уплыў у Еўразіі, а Расію аднавіць свой уплыў шляхам анексій і саюзаў. Аперацыям павінна спрыяць жорсткае, цвёрдае выкарыстанне расійскіх газу, нафты і прыродных рэсурсаў для здзекаў і ціску на іншыя краіны.

*Foreign Policy* ахарактарызаваў кнігу як «адну з самых цікаўных, уражлівых і жахлівых кніг, якія выйшлі з Расіі за ўсю постсавецкую эпоху», і «больш цвярозую, чым папярэднія кнігі Дугіна, больш аргументаваныя і пазбаўленыя акультызму спасылкі, нумаралогія, традыцыяналізм і іншыя эксцэнтрычныя метафізікі».

Па словах Антона Шэхаўцова, на вокладцы кнігі намаляваная зорка хаосу — сімвал, які прадстаўляе магію хаосу ў сучасных акультных рухах, і выкарыстанне сімвала адпавядае агульнай цікавасці Дугіна да акультнай сімволікі. Пасля выхаду кнігі Дугін таксама выкарыстаў сімвал у якасці лагатыпа сваёй партыі Еўразія.

## Гл. таксама 
* Еўразійства
* Рашызм
* Што Расія павінна зрабіць з Украінай

## Спасылкі 
* Асновы геапалітыкі — рускае выданне  
* Асновы геапалітыкі — англійская версія (машынны пераклад)
* Агляд «Асноў геапалітыкі» Джона Б. Данлапа

Катэгорыя:Рускі нацыяналізм
Катэгорыя:Рускі фашызм
Катэгорыя:Нацыянал-бальшавізм
Франчэска Мензокі

**Франчэска Мензокі** (іт. Francesco Menzocchi; 1502,  — 1574, ) — італьянскі мастак. Належыць да мастакоў Высокага Адраджэння і ранняга маньерызму. Нарадзіўся ў Фарлі, належаў да школы жывапісу Фарлі, працаваў у асноўным у Фарлі і Пезара.

## Біяграфія 
Франчэска Мензокі таксама часам згадваецца як *Іль Век’ё дзі Сан Бернарда*. Першыя заняткі жывапісу атрымаў у мастака Марка Палмегані, затым вучыўся ў Джыралама Джэнгі.

Па запрашэнні Джэнгі працаваў над роспісам Вілы Імперыяле ў Пезара, дзе аказаў вялікі ўплыў на мастацкі стыль Рафаэле Коле, які таксама ўдзельнічаў у працы на роспісе.

Мензокі стварыў фрэскі «Ахвярапрынашэнне Мелхіседэка» і «Цуд Маны нябеснай» для капліцы Сан-Франчэска-дзі-Паўла ў базіліцы Ларэта. У Фарлі ён напісаў «Троіцу» для царквы Санта-Марыя-дэла-Грата.

У Венецыі ён напісаў чатыры карціны для драўлянай столі пакоя, прысвечанай Псіхеі ў палацы Палаца Грымані (1539-40 гады), працы да гэтага часу не захаваліся.

Біяграфія мастака была прадстаўлена ў «Жыццяпісе найбольш знакамітых жывапісцаў, разьбяроў і дойлідаў» Джорджа Вазары.
Аляксей Мікалаевіч Скобля

**Аляксей Скобля**, пазыўны **Тур** (, Мінск, Беларусь — , паблізу Кіева, Украіна) — украінскі вайсковец, старшы сяржант. Герой Украіны (2022, пасмяротна).

## Біяграфія 
Маці — выхавальніца ў дзіцячым садку, бацька — кіроўца аўтобуса. Пасля 9 класа паступіў у Мінскі аўтамеханічны каледж. Скончыў яго, працаваў механікам, рамантаваў аўтамабілі. Пазней паступіў у Гродзенскі ўніверсітэт імя Янкі Купалы па спецыяльнасці «эксплуатацыя аўтамабіляў», але не скончыў.

У сакавіку 2015 года добраахвотнікам паехаў ваяваць на Данбас. Пасля сканчэння актыўных баявых дзеянняў на Данбасе застаўся ў арміі. Працаваў інструктарам па тактыцы і медыцыне. Атрымаў украінскае грамадзянства. Быў у складзе Тактычнай групы «Беларусь».

Па нападзе Расіі на Украіну стаў намеснікам камандзіра групы беларускага батальёна імя Кастуся Каліноўскага. Загінуў 13 сакавіка 2022 года ў баях пад Кіевам.

## Памяць 
* 12 красавіка 2022 года пасмяротна ўзнагароджаны медалём «Герой Украіны».
* 28 чэрвеня 2022 года стала вядома, што вуліцу Аляксандра Пушкіна ў Хмяльніцкім пераймянуюць у гонар Аляксея Скоблі.
* 24 лістапада 2022 года Скобля быў пасмяротна ўзнагароджаны ордэнам Пагоні Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.
* У маі 2023 года каля вёскі Машчун у Бучанскім раёне Кіеўскай вобласці усталявалі памятны знак у гонар Аляксея Скоблі.

## Гл. таксама 
* Спіс беларусаў, якія загінулі за Украіну

 

Катэгорыя:Полк Каліноўскага
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём ордэна Пагоні
Алена Аляксееўна Шуляк

**Алена Аляксееўна Шуляк** (; нар. 24 студзеня 1976, Кіеў) — украінскі прадпрымальнік, палітык. Народны дэпутат Украіны IX склікання. Старшыня партыі «Слуга народа» з 15 лістапада 2021 года. З 15 лістапада 2019 года — прадстаўнік Кабінета Міністраў у Вярхоўнай Радзе Украіны.

## Біяграфія 
Скончыла з адзнакай Нацыянальны Транспартны Універсітэт (спецыяльнасць «Эканоміка і кіраванне ў будаўніцтве»), Міжнародны інстытут менеджменту (атрымала ступень МВА), КНУ імя Тараса Шаўчэнкі (спецыяльнасць «Псіхалогія»).

Мае сертыфікат аўдытара з 1999 года. З 2000 па 2006 год працавала дырэктарам дэпартамента аўдыту і аналізу фінансава-гаспадарчай дзейнасці ФПГ «Midland Group» ва Украіне. З 2005 па 2007 год была членам Назіральнага савета ЗАТ «Экспрэс-банк». З 2007 па 2014 год займала пасаду генеральнага дырэктара кампаніі «Midland Development Ukraine».

Член праўлення і кіраўнік сектара «будаўніцтва» у ГА «Офіс эфектыўнага рэгулявання» (BRDO), каардынатар ініцыятывы «Кадравы рэзерв».

З’яўляецца членам праўлення грамадска-палітычнага руху «Людзі важныя».

Кандыдат у народныя дэпутаты ад партыі «Слуга народа» на парламенцкіх выбарах 2019 года, № 13 у спісе. На час выбараў: генеральны дырэктар ТАА «Мідланд Дэвелапмент Украіна», беспартыйная. Пражывае ў Кіеве.

Намеснік старшыні дэпутацкай фракцыі партыі «Слуга народа». Намеснік старшыні Камітэта Вярхоўнай Рады па пытаннях арганізацыі дзяржаўнай улады, мясцовага самакіравання, рэгіянальнага развіцця і горадабудаўніцтва.

15 лістапада 2021 года ўзначаліла партыю «Слуга народа».

## Узнагароды 
* Ордэн княгіні Вольгі III ступені (2021) — *за значны асабісты ўклад у дзяржаўнае будаўніцтва, умацаванне абароназдольнасці, сацыяльна-эканамічнае, навукова-тэхнічнае, культурна-адукацыйнае развіццё ўкраінскай дзяржавы, шматгадовую добрасумленную працу, важныя працоўныя дасягненні, а таксама ў сувязі з 30-гадовай гадавінай незалежнасці Украіны*.

## Асабістае жыццё 
Замужам, выхоўвае дачку Дар’ю. Муж — Аляксандр Аляксандравіч Шуляк, заснавальнік і кіраўнік юрыдычнай фірмы «Энжыай Груп».

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Члены партыі «Слуга народа»
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Украіны
Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны IX склікання
Катэгорыя:Выпускнікі Кіеўскага ўніверсітэта
Катэгорыя:Кавалеры ордэна княгіні Вольгі III ступені
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Прадпрымальнікі Украіны
Катэгорыя:Прадпрымальнікі паводле алфавіта
Міхаіл Глебавіч Мармулёў

**Міхаіл Глебавіч Мармулёў** (8 лістапада 1917, вёска Арцёмаўка, Ярцаўскі раён Смаленская вобласць — 20 красавіка 1985) — адзін за арганізатараў і кіраўнікоў партызанскага руху ў Мінскай вобласці. Герой Савецкага Саюза (1944).

## Біяграфія 
Скончыў артылерыйскае вучылішча (1941). Адзін з арганізатараў партызанскага атрада «Буравеснік». Саснежня 1943 года — камандзір партызанскай брыгады «Буравеснік», партызаны якой правялі больш за 150 баявых аперацый. Пасля вайны на савецкай рабоце.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Старшыя лейтэнанты СССР
Катэгорыя:Артылерысты Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Барысава
Алар Карыс

**Алар Карыс** (; нар. 26 сакавіка 1958, Тарту) — эстонскі дзяржаўны дзеяч і вучоны. Прэзідэнт Эстонскай Рэспублікі з 11 кастрычніка 2021 года.
Віктар Васільевіч Еўдакімаў

**Віктар Васільевіч Еўдакімаў** (, г. Екацерынадар, Расія — , г. Беласток, Польшча) — Герой Савецкага Саюза, лётчык-бамбавік, камандзір эскадрыллі авіяпалка, гвардыі падпалкоўнік.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і працоўнага. Член КПСС з 1941 года. Скончыў рабфак. Працаваў на заводзе «Растсельмаш» слесарам і зваршчыкам. У Чырвонай арміі з 1934 года. У 1937 годзе скончыў Сталінградскае ваеннае авіяцыйнае вучылішча. Удзельнік баёў на р. Халхін-Гол ў 1939 годзе. У баях Вялікай Айчыннай вайны з 1941 года.

Камандзір эскадрыллі 6-га гвардзейскага авіяцыйнага палка (6-я гвардзейская авіяцыйная дывізія, 1-й гвардзейскі авіяцыйны корпус, АДД) гвардыі маёр Еўдакімаў да мая 1944 года здзейсніў 231 баявы вылет на бамбаванне ваенна-прамысловых аб’ектаў у глыбокім тыле ворага і размяшчэнне яго войскаў.

20 верасня 1945 года памёр ад ран. Пахаваны ў Ваўкавыску, яго імем названа адна з вуліц горада. У Растове-на-Доне на заводзе «Растсельмаш» усталяваны бюст.

## Узнагароды 
Званне Героя Савецкага Саюза прысвоена 19 жніўня 1944 года. Узнагароджаны 2 ордэнамі Леніна, 2 ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнам Чырвонай Зоркі, медалямі.

 

Катэгорыя:Лётчыкі Вялікай Айчыннай вайны
Валынцэвіч

**Валынцэвіч** — беларускае прозвішча

## Вядомыя носьбіты 
* Павел Канстанцінавіч Валынцэвіч (1875—1962) — праваслаўны святар, адзін з пачынальнікаў беларускай фатаграфіі.
* Рамуальд Валынцэвіч (1878—1929) — брыгадны генерал Войска Польскага.
Аксана Сяргееўна Маркарава

**Аксана Сяргееўна Маркарава** (; нар. 28 кастрычніка 1976, Роўна, УССР) — украінскі дзяржаўны дзеяч і фінансіст. Міністр фінансаў Украіны з 22 лістапада 2018 года па 4 сакавіка 2020 года ў кабінетах Уладзіміра Гройсмана і Аляксея Ганчарука. Член СНБА (з 31 мая 2019 па 4 сакавіка 2020). З 25 лютага 2021 года пасол Украіны ў ЗША.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў армяна-украінскай сям’і. Сваю першую адукацыю атрымала ў Кіева-Магілянскай акадэміі, дзе стала магістрам экалагічных навук. Затым вучылася ў Індыянскім універсітэце ў Блумінгтане, ЗША, там жа атрымала ступень магістра ў галіне міжнародных публічных фінансаў і гандлю.

З 1998 па 1999 і з 2001 па 2003 годы займала пасады саветніка па эканамічнай палітыцы і менеджара па знешніх і карпаратыўных сувязях у амерыканскім фондзе прамых інвестыцый Western NIS Enterprise Fund (цяпер ва ўпраўленні Horizon Capital), а ў 2000 годзе праходзіла практыку ў Сусветным банку.

З сакавіка 2015 па красавік 2016 года займала пасаду намесніка міністра — кіраўніка апарата Міністэрства фінансаў Украіны.

29 красавіка 2016 года ў новым урадзе была прызначана на пасаду першага намесніка міністра фінансаў Украіны.

8 чэрвеня 2018 года, у сувязі са звальненнем Аляксандра Данілюка, была прызначана выконваючай абавязкі міністра фінансаў Украіны.

22 лістапада 2018 года была зацверджана на пасадзе міністра фінансаў Украіны. Захавала сваю пасаду ва ўрадзе Аляксея Ганчарука.

4 сакавіка 2020 года Пастановай Вярхоўнай рады была адпраўлена ў адстаўку разам з большай часткай урада.

25 лютага 2021 года прэзідэнт Уладзімір Зяленскі прызначыў Аксану Маркараву надзвычайным і паўнамоцным паслом Украіны ў ЗША.

У 2021 годзе Аксана Маркарава ўвайшла ў топ-100 паспяховых жанчын Украіны па версіі часопіса «Новое Время».

## Асабістае жыццё 
Замужам. Муж — банкір і бізнесмен Данііл Валынец. У сям’і чацвёра дзяцей.

## Спасылкі 
* Біяграфія Аксаны Маркаравай на сайце ўрадавага ўпаўнаважанага па пытаннях інвестыцый
* Біяграфія Аксаны Маркаравай  на сайце Міністэрства фінансаў Украіны
* Біяграфія Аксаны Маркаравай на сайце Фундацыі развіцця рынку капіталу

Катэгорыя:Паслы Украіны ў ЗША
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі Украіны
Катэгорыя:Выпускнікі Індыянскага ўніверсітэта ў Блумінгтане
Катэгорыя:Эканамісты XXI стагоддзя
Катэгорыя:Эканамісты Украіны
Катэгорыя:Эканамісты паводле алфавіта
Катэгорыя:Члены СНБА Украіны
Рамуальд Валынцэвіч

**Рамуальд Валынцэвіч** (, маёнтак Рось, Ваўкавыскі павет — , г. Варшава, Польшча) — брыгадны генерал Войска Польскага.

## Біяграфія 
Атрымаў адукацыю ў школе ў Пінску, затым скончыў школу юнкераў у Кіеве. На мяжы 80-х і 90-х гадоў XIX стагоддзя стаў прафесійным артылерыстам арміі Расійскай імперыі. Ваяваў у руска-японскай вайне 1904—1905 гадоў, вызначыўся на фронце і атрымаў накіраванне ў Канстанцінаўскую школу артылерыі, якую скончыў у 1910 годзе ў званні капітана з дыпломам інжынера. Да 1917 года працаваў у сферы ўзбраення. З 1916 года палкоўнік на пасадзе тэхнічнага дырэктара завода.

У лютым 1919 года падахвоціўся служыць у Польскай ваеннай місіі ў Адэсе. 10 красавіка 1919 года прызначаны ў Навукова-эксперыментальную секцыю артылерыйскага ўпраўлення Міністэрства ваенных спраў у Варшаве. З 1921 года служыў у ваеннай інспекцыі, аспірантам ў Кантрольным корпусе, кантралёрам Ваеннага агульнага кантролю.

1 снежня 1924 года прэзідэнт Рэспублікі Польшча Станіслаў Вайцяхоўскі па просьбе міністра ваенных спраў Уладзіслава Сікорскага павысіў Валынцэвіча да брыгаднага генерала.

23 красавіка 1925 года быў прызначаны начальнікам Упраўлення кантролю корпуса. З 29 лістапада 1927 года кіраўнік IX Кантрольнай групы. 26 красавіка 1928 года пераведзены на пасаду начальніка інспекцыйнага корпуса кантралёраў. Памёр 1 сакавіка 1929 года ў Варшаве. 6 сакавіка 1929 года быў пахаваны на Павонзках.
 

 

Катэгорыя:Інжынеры Польшчы
Целеш

**Целеш** — беларускае прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Міхайлавіч Целеш (нар. 1930) — беларускі інжынер-канструктар у галіне цывільнага будаўніцтва.
* Вячаслаў Міхайлавіч Целеш (нар. 1938) — беларускі мастак, краязнавец, філакартыст.
* Ірэна Целеш-Бурчык (нар. 1940) — актрыса тэатра.
* Мікола Целеш (Цэлеш) — беларускі пісьменнік.
Афінскі сельскагаспадарны ўніверсітэт

**Афінскі сельскагаспадарны ўніверсітэт** () — грэчаская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у Афінах.

## Гісторыя 
Першапачаткова універсітэт быў заснаваны як Афінская аграрная школа ў 1888 годзе. З 1920 года мае важнае значэнне для каардынацыі дзяржаўнай палітыкі ў галіне сельскай гаспадаркі, геалагічных даследаванняў і экалогіі. Сельскагаспадарчы універсітэт цяпер складаецца з сямі факультэтаў і прапануе сваім студэнтам ступені бакалаўра і магістра.

## Структура 
* Факультэт эканомікі сельскай гаспадаркі і развіцця сельскіх тэрыторый
* Факультэт жывёлагадоўлі і аквакультуры
* Факультэт сельскагаспадарчай біятэхналогіі
* Факультэт харчовых навук і тэхнікі
* Факультэт развіцця прыродных рэсурсаў і сельскагаспадарчай тэхнікі
* Факультэт навук аб агракультуры

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Грэцыі
Катэгорыя:Афіны
Партызанская брыгада «Буравеснік»

**Партызанская брыгада «Буравеснік»** — партызанская брыгада, створаная ў снежні 1943 года на базе атрада  «Буравеснік» (арганізаваны ў снежні 1941 года на базе груп М. Х. Балана і М. Г. Мармулёва). Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Уздзенскага, Рудзенскага і Пухавіцкага раёнаў. 3 ліпеня 1944 года брыгада (537 партызан, 3 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй. Камандзіру брыгады М. Г. Мармулёву было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

## Склад 
* атрад «Буравеснік»;
* атрад імя Громава;
* атрад імя Кутузава.

## Камандаванне 
### Камандзір 
* М. Г. Мармулёў.

### Камісар 
* І. М. Рабуха.

### Начальнікі штаба 
* П. П. Болдыраў;
* П. С. Лавецкі.

## Гісторыя 
10 чэрвеня 1943 года партызаны разграмілі аўтакалону на дарозе Шацк — Валяр’яны, 5 лістапада 1943 на дарозе Валяр’яны — Узда знішчылі 34 аўтамашыны. У маі 1944 года разбілі гарнізон у вёсцы Загай Пухавіцкага раёна. У студзені, маі, чэрвені 1944 вялі баі з карнікамі. 28 чэрвеня 1944 занялі вёску Шацк і ўтрымлівалі яе да падыходу Чырвонай Арміі. 3 — 12 ліпеня 1944 года брыгада разам з Чырвонай Арміяй удзельнічала ў ліквідацыі нямецкай групоўкі.

## Памяць 
У 1960 годзе ў вёсцы Омельна Пухавіцкага раёна ў гонар брыгады быў пастаўлены помнік, у 1975 годзе ў вёсцы Каладзіно Уздзенскага раёна ўстаноўлены мемарыяльныя дошкі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Ірэна Целеш-Бурчык

**Ірэна Целеш-Бурчык** (нар. , в. Падрось, Ваўкавыскі раён, БССР) — актрыса тэатра.

## Біяграфія 
У 1958 годзе скончыла Дзяржаўны педагагічны ліцэй у Гданьску. У 1966 годзе здала акцёрскі іспыт. Дэбютавала на сцэне ў Гданьску ў ролі Кіркі ў «Адысеі» Гамера. Працавала ў тэатрах Гданьска, Грудзёндза, з 1975 года працуе ў тэатры імя Стэфана Ярача ў Ольштыне. Гуляла ў пастаноўках па п’есах Уільяма Шэкспіра, у тым ліку Лэдзі Макбет і Гекату ў «Макбет», герцагіню ёркскую ў «Рычардзе III» і каралеву Гертруду ў «Гамлеце». Гуляла Вольгу ў «Трох сёстрах» па А. Чэхаву.

Здымалася ў тэлесерыялах «Дом над стаўком» і «Каханне над стаўком».

У 1959—1981 гадах з’яўлялася членам Польскай аб’яднанай рабочай партыі. У 1970-х гадах была членам гарадской рады ў Грудзендзы. У 1980 годзе з’яўлялася адным з заснавальнікаў Альштынскай структуры «Салідарнасць», была ў ліку іншых дэлегатам Нацыянальнага Кангрэсу «Салідарнасці». Пасля ўвядзення ваеннага становішча працягвае апазіцыйную дзейнасць, займаючыся распаўсюджваннем выданняў самвыдату і арганізацыі дапамогі інтэрнаваных. У 1984 годзе па палітычных матывах была звольненая з тэатра, у бліжэйшыя пяць гадоў яна працавала прадаўцом адзення на рынку, працаўніцай у сельскай гаспадарцы.

У канцы 1980-х гадоў узначальвала Камітэт па культуры пры Грамадзянскім камітэце. Пазней была членам Ліберальна-дэмакратычнага Кангрэсу. На мясцовых выбарах у 2010 годзе ішла ў спісе Грамадзянскай платформы і атрымала мандат дэпутата Вармінска-Мазурскага сейміка. У 1989 годзе вярнулася ў тэатр. Аўтар фельетонаў у «Альштыняку».

З’яўляецца лаўрэатам шматлікіх прэмій. Мае ўзнагароды.

Катэгорыя:Члены партыі «Грамадзянская платформа»
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў ПНР (1944—1989)
Катэгорыя:Члены ПАРП
Афінская школа прыгожых мастацтваў

**Афінская школа прыгожых мастацтваў** () — грэчаская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у Афінах.

## Гісторыя 
Школа была заснавана ў 1837 годзе як факультэт політэхнічнага ўніверсітэта. У 1910 годзе ён стаў незалежным універсітэтам. У 1992 годзе школа пераехала ў новы цэнтр па адрасе вул. Пірэя, 256 (былая ткацкая фабрыка 1950-х гадоў, адбудаваная спецыяльна для ўніверсітэта). Школа мае два аддзяленні: тэорыі вольных мастацтваў і гісторыі мастацтваў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Грэцыі
Катэгорыя:Афіны
Вышэйшая школа педагагічнай і тэхналагічнай адукацыі

**Вышэйшая школа педагагічнай і тэхналагічнай адукацыі** () — грэчаская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у Афінах.

## Гісторыя 
Адразу пасля Другой сусветнай вайны ўрад Грэцыі ўсвядоміў неабходнасць надаць асаблівую ўвагу прафесійнай падрыхтоўцы па некалькіх традыцыйных і новых тэхнічных спецыяльнасцях. Гэта азначала распрацоўку і планаванне сістэмы тэхнічнай і прафесійнай адукацыі як у дзяржаўным, так і ў прыватным сектары. Такая інстытуцыяналізацыя цягнула за сабой сістэматычную падрыхтоўку настаўнікаў тэхнічных і прафесійна-тэхнічных прадметаў, і менавіта з гэтай мэтай была заснавана Вышэйшая школа педагагічнай і тэхналагічнай адукацыі законам ад 1959 года.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Грэцыі
Катэгорыя:Афіны
Пантэонскі ўніверсітэт сацыяльных і палітычных навук

**Пантэонскі ўніверсітэт сацыяльных і палітычных навук** () — грэчаская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у Афінах.

## Гісторыя 
Першапачаткова універсітэт быў заснаваны як Афінская школа палітычных навук "Пантэон" у 1927 годзе. Гэта адзін з трох старэйшых універсітэтаў палітычнай адукацыі ў Еўропе. Сярод выкладчыкаў універсітэта быў першы прэзідэнт Трэцяй Грэчаскай Рэспублікі Міхаіл Стасінопулас.

## Структура 
* Школа сацыяльных навук
* Школа палітычных навук
* Школа эканомікі і публічнага адміністравання
* Школа міжнародных студый, камунікацыі і культуры

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Грэцыі
Катэгорыя:Афіны
Універсітэт імя Харакапаса

**Універсітэт імя Харакапаса** () — грэчаская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у Афінах.

## Гісторыя 
Універсітэт названы ў гонар фундатара вучэльні Панагіса Харакапаса (1835–1911), які клапаціўся аб заснаванні і фінансаванні школы, арыентаванай на вытворчасць навуковага патэнцыялу ў галіне эканомікі. Каб дасягнуць свайго бачання, ён купіў участак плошчай 20 000 м² у мястэчку Каліфея каля Афін, дзе паміж 1915 і 1920 гадамі была пабудавана вучэльня. 

## Структура 
* Школа навакольнага асяроддзя, геаграфіі і прыкладной эканомікі
* Школа навук пра здароўе і адукацыю
* Школа лічбавых тэхналогій

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Грэцыі
Катэгорыя:Афіны
Пірэйскі ўніверсітэт

**Пірэйскі ўніверсітэт** () — грэчаская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Пірэй.

## Гісторыя 
Універсітэт быў першапачаткова заснаваны як прамысловая школа ў 1938 годзе. У 1945 годзе апошняя была перайменавана ў вышэйшую школу прамысловых даследаванняў. Сучасную назву вучэльня атрымала толькі ў 1989 годзе. Зараз ва ўніверсітэце працуе навукова-даследчы цэнтр, які з моманту свайго заснавання ў 1989 годзе прымае ўдзел у тэхналагічных даследаваннях на нацыянальным і міжнародным узроўнях, асабліва ў галіне камп'ютэрных сетак і інтэрнэт-тэхналогій.

## Структура 
* Школа эканомікі, бізнесу і міжнародных студый
* Школа фінансаў і статыстыкі
* Школа марскіх і прамысловых студый
* Школа інфармацыйных і камунікацыйных тэхналогій

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Грэцыі
Катэгорыя:Пірэй
Іван Васільевіч Скопін

**Іван Васільевіч Скопін** (, в. Косарава, Асташкоўскі раён, Калінінская вобласць — ) — Герой Сацыялістычнай Працы (1971).

## Біяграфія 
У дзевяцігадовым узросце жыццё хлопца апаліла вайна. Нямецкія войскі спалілі ягоную вёску і на выхаванне яго ўзяла цётка. 14-гадовым падлеткам перабраўся ў Рось, куды ездзіў цягніком на базар прадаваць зерне.

У 1950 годзе скончыў рамеснае вучылішча.

Працоўную дзейнасць пачаў машыністам абаротных печаў у цэху абпалу клінкеру на цэментавым заводзе «Перамога», дзе і прапрацаваў да выхаду на заслужаны адпачынак.

Не адно пакаленне машыністаў верцяцца печаў прайшло школу Скопіна і працягвала разам з ім прыносіць працоўныя дасягненні сваім калектывам і цэментнаму заводу «Перамога», ВА «Ваўкавыскцэментнашыфер». Абіраўся дэлегатам XXVIII з’езда КПБ.

## Узнагароды 
Нястомная энергія, працавітасць, высокі прафесіяналізм былі па вартасці ацэненыя дзяржавай. Скопін неаднаразова ўзнагароджваўся граматамі Міністэрства прамысловасці будаўнічых матэрыялаў СССР і БССР. Яму было прысвоена званне «Лепшы машыніст абаротных печаў цэментнай прамысловасці СССР». Узнагароджаны Ганаровай Граматай Вярхоўнага Савета БССР і Ганаровай Граматай ЦК ВЛКСМ. У 1966 годзе ўзнагароджаны ордэнам Знак Пашаны, у 1971 годзе ордэнам Леніна і медалём «Серп і Молат» — знакам адрознення Героя Сацыялістычнай Працы.
Універсітэт Заходняй Атыкі

**Універсітэт Заходняй Атыкі** () — грэчаская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у Афінах.

## Гісторыя 
Універсітэт Заходняй Атыкі быў заснаваны ў сакавіку 2018 года. Заснаванне ўніверсітэта адбылося ў выніку зліцця двух былых ВНУ у Афінах і Пірэі. Старэйшая з ніх, Нацыянальная школа грамадскага здароўя, была першапачаткова заснавана Элефтэрыясам Венізеласам як Афінская школа здароўя ў 1929 годзе.

## Структура 
* Школа інжынерыі
* Школа адміністрацыйных, эканамічных і сацыяльных навук
* Школа прыкладнога мастацтва і культуры
* Школа навук аб здароўі
* Школа грамадскага здароўя
* Школа харчовых навук

## Спасылкі 
Катэгорыя:Універсітэты Грэцыі
Катэгорыя:Афіны