open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Свята-Пакроўская царква (Старая Вадва)

**Свя́та-Пакро́ўская царква́** — праваслаўны храм у вёсцы Старая Вадва Шклоўскага раёна Магілёўскай вобласці. Размешчана ў цэнтры вёскі, на ўзгорку.

## Гісторыя 
У 1785 годзе вёска Старая Вадва была цэнтрам маёнтка, у якім ужо існавала царква. Згодна з некаторымі крыніцамі, рэшткі захаванага храма — гэта менавіта тая царква, што была пабудавана ў XVIII стагоддзі.

Паводле іншых звестак, цяперашні будынак узвёў ў 2-й палове XIX стагоддзя тагачасны ўладальнік вёскі Мікалай Кузьміч Ракуза, які быў пахаваны каля гэтай царквы ў 1883 годзе. Па легендзе, спачатку ён задумаў паставіць яе ў вёсцы Пяшчанка, але коні, з дапамогай якіх перавозілі цэглу, як скамянелыя спыніліся каля аднаго з узгоркаў, які ў далейшым і стаў пляцоўкай для храма.

Узорам для будаўніцтва быў Сабор Святога Іосіфа ў Магілёве. У 1900 годзе побач з храмам існавала царкоўна-прыходская школа.

З прыходам савецкай улады царква часткова перастала дзейнічаць, але набажэнствы вяліся, працавала званіца. У 1934 годзе будынак канчаткова зачынілі і ўладкавалі ў ім клуб. Падчас Другой сусветнай вайны нацысты стварылі ў царкве лазарэт для параненых, памерлых хавалі адразу побач з будынкам. Пасля вайны некаторы час храм зноў дзейнічаў, але ў 1950-я гады быў адабраны ў вернікаў пад падставай адсутнасці святара і старасцю пабудовы і пераўтвораны ў склад. У цяперашні час царква закінута.

## Літаратура 
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Спасылкі 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Старая Вадва
Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў стылі класіцызм
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Шклоўскага раёна
Рыкавэ

**Рыкавэ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Гэнічэскім раёне Херсонскай вобласці Украіны. У пасёлку знаходзіцца чыгуначная станцыя «Партызаны» на лініі Мелітопаль — Джанкой, якая і дала пачатак паселішчу. Каля пасёлка пралягае аўтадарога Харкаў — Сімферопаль.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Херсонскай вобласці
Алэксандрыўскі раён (Данецкая вобласць)

**Алэксандрыўскі раён** () — адміністрацыйная адзінка ў складзе Данецкай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Алэксандрыўка ().

Утвораны 7 сакавіка 1923 года. Насельніцтва раёна на  года складае 18600 чалавек, плошча — 1010&nbsp;км².

## Адміністрацыйны падзел 
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 пасялковага і 15 сельскіх саветаў.

## Населеныя пункты 
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 пасёлак гарадскога тыпу, 2 пасёлка і 58 сёлаў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Данецкай вобласці
Новаваранцоўка

**Новаваранцоўка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Новаваранцоўскім раёне Херсонскай вобласці Украіны за 160 км ад Херсона, раённы цэнтр.

Да ліквідацыі Запарожскай Сечы тут знаходзіўся казацкі зімнік. У 1821 г. сяло Мікалаеўку купіў граф Міхаіл Варанцоў, у гонар якога сяло неўзабаве і атрымала сваю сучасную назву. З 1956 г. паселішча мае статус пасёлка гарадскога тыпу.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Херсонскай вобласці
Чальчак прутападобны

**Чальча́к прутападобны** (*Lythrum virgatum*)&nbsp;— від кветкавых раслін роду  сямейства .

## Апісанне 
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй 50—120&nbsp;см. Лісце да асновы паступова (клінападобна) звужанае, абсалютна голае, шызае, сядзячае, супраціўнае. Знешнія зубцы чашачкі (прыдаткі) амаль аднолькавай даўжыні з унутранымі або некалькі карацей. Пялёсткі ружова-пурпурныя. Святлолюбівая расліна, гіграфіт і эўтроф.

## Выкарыстанне 
Рэдка выкарыстоўваецца як дэкаратыўная расліна. Лекавая і меданосная расліна.

## Літаратура 
*  — С. 312.
*  
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Плакуновыя
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Катэгорыя:Лекавыя расліны
Катэгорыя:Меданосныя расліны
Катэгорыя:Дэкаратыўныя расліны
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Сываскэ

**Сівашскае** ці **Сываскэ** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Наватроіцкім раёне Херсонскай вобласці Украіны каля возера Сіваш (адсюль і сучасная назва пасёлка). Упершыню згадваецца ў 1816 г. як сяло Каракуі ці Каракут (ад крымскататарскага "Чорная крыніца") Дніпроўскага павета Таўрычаскай губерні.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Херсонскай вобласці
Дунаец

**Дунаец** (, ) — рака ў Славакіі і Польшчы. Даўжыня — 274 км, плошча басейна ракі — 6804 км² (4,8 тыс. км² ў Польшчы, і 1,9 тыс. км² у Славакіі).

Па вярхоўі Дунайца ў Пенінах праходзіць участак польска-славацкай мяжы.

Рака ўтвараецца зліццём ля горада Новы Тарг Чорнага Дунайца і Белага Дунайца, якія сцякаюць з паўночных схілаў Татр, вусце — на Вісле каля вёскі Апатовец. Працякае праз Заходнія Бескіды, у нізоўях — па Сандамірскай нізіне.

Дунаец вызначаецца значнымі і хуткімі ваганнямі ўзроўню вады (да 11 м у нізоўях) і аб’ёму патоку. Ля г. Новы Тарг сярэдні расход вады 14 м³/с пры мінімальным 1,6 м³/с і максімальным 604 м³/с, у вусці сярэдні расход вады 84 м³/с пры максімальным 3500 м³/с. Такія рэзкія ваганні прыводзяць да катастрафічных паводак (у 1934 і 1970 гадах). Галоўны прыток — Попрад.

На Дунайцы стаяць гарады Новы Тарг, Закапанэ і Новы Сонч, некалькі ГЭС. У 1995 годзе завершаны работы над 56-метровай дамбай, якая стварае Чарштынскае вадасховішча плошчай каля 11 км²; на дамбе працуе ГЭС магутнасцю 92 МВт.

Катэгорыя:Рэкі Славакіі
Катэгорыя:Рэкі Малапольскага ваяводства
Катэгорыя:Прытокі Віслы
Катэгорыя:Памежныя рэкі
Музей юрыдычнага факультэта БДУ

**Музей юрыдычнага факультэта БДУ** — структурнае падраздзяленне БДУ, адзін з пяці музеяў універсітэта.

## Гісторыя 
5 мая 1986 года быў адкрыты музей гісторыі юрыдычнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Яго заснавальнікі — выкладчыкі факультэта начале з прафесарам І. І. Гарэлікам, дацэнтам кафедры крымінальнага права М. А. Бабіем і студэнцкай групай «Пошук». Яны па крупінках збіралі матэрыял, архіўныя дакументы, фотаздымкі, якія адносяцца да далёкіх дваццатых, трыццатых, саракавых, пяцідзесятых, шасцідзесятых, сямідзесятых гадоў.

## Экспазіцыя 
Стэнды музея ў храналагічнай паслядоўнасці раскрываюць гісторыю юрыдычнага факультэта.

Першы з іх прысвечаны гісторыі ўзнікнення і пачатку функцыяніравання факультэта ў якасці прававога аддзялення факультэта грамадскіх навук, затым прававога факультэта права, пазней факультэта савецкага будаўніцтва і права. Усе гэтыя падзеі складаюць гісторыю 1921—1931 гадоў.

Наступны стэнд (1932—1941 гады) адлюстроўвае перыяд станаўлення і дзейнасці Беларускага дзяржаўнага юрыдычнага інстытута. На стэндзе першае выданне «Ученых записок» інстытута. «Яны змагаліся ў дзеючай арміі. У інстытут не вярнуліся» — надпіс на наступным стэндзе, і далей спіс студэнтаў, якія скончылі інстытут у 1941 г., пад назвай «Агнявы выпуск». Матэрыялы стэнда апавядаюць аб студэнтах, якія з універсітэцкай аўдыторыі ступілі ў агонь вайны і аддалі жыццё за свабоду і незалежнасць сваёй Радзімы. Наведвальнікі музея заўсёды затрымліваюцца каля стэнда, дзе змешчаны напісаныя родным першыя пісьмы з фронту.

Ёсць матэрыялы, прысвечаныя пасляваенным выпускнікам, аднаўленню разбураных вучэбных будынкаў, студэнцкім будаўнічым атрадам, дзяржаўным і грамадскім дзеячам.

У музеі адлюстравана дзейнасць дэканата, дзеcяці кафедр факультэта і лабараторый.

## Спасылкі 
* Музеі БДУ
* Старонкі віртуальнага музея юрыдычнага факультета: 

Катэгорыя:Музеі БДУ
Катэгорыя:З’явіліся ў 1986 годзе
Катэгорыя:1986 год у Мінску
Катэгорыя:Юрыдычны факультэт БДУ
Магонія падубалістая

**Магонія падубалістая** (*Mahonia aquifolium*)&nbsp;— вечназялёная расліна сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Радзіма&nbsp;— Паўночная Амерыка. Куст вышынёй 1-1,5&nbsp;м. Лісце вечназялёнае, складана-пёрыстае, складаецца з 5-9 пругкіх, бліскучых з вышчарбленымі бакамі лістоў. Кветкі жоўтыя, з’яўляюцца пасля развіцця парасткаў (красавік-май). Плады ядомыя. У прамысловасці выкарыстоўваецца як фарбавальнік у вытворчасці вінаў. Від дэкаратыўны дзякуючы арыгінальнаму лісцю і кветкам. Устойлівы да неспрыяльных умоў гарадскога асяроддзя. Добра развіваецца ў зацененых месцах.

## Дэкаратыўныя ўласцівасці 
У зялёным будаўніцтве магонію падубалістую высаджваюць на газонах, партэрах, для афармлення узлескаў масіваў і груп дрэў, можа расці пад навесам у рэдкіх курцінах дзякуючы ценевынослівасці.

## Галерэя 

Файл:Mahonia aquifolium DehesaBoyal2.jpg||
Файл:Mahonia aquifolium qtl1.jpg||
Файл:Suntanned Oregon Grape (3560475568).jpg||
Файл:Oregon Grape (4715021348).jpg||

## Літаратура 
* *Кучерявий В. П., Дудин Р. Б.,Ковальчук Н. П., Пилат О. С.* Дерева, чагарники, ліани в ландшафтній архітектурі. Навчальний посібник.&nbsp;— Львів: Кварт, 2004.&nbsp;— 138 с. ISBN 966-8792-01-7
*  

Катэгорыя:Флора Паўночнай Амерыкі
Катэгорыя:Барбарысавыя
Харальная сінагога (Брэст)

**Харальная сінагога**, ці **Вялікая сінагога** — колішняя галоўная сінагога Брэста, якая размяшчалася ў цэнтры горада на рагу вуліц Даброўскага і Лістоўскага (цяпер вул. Савецкая, 62). У 1976 годзе была перабудавана ў кінатэатр «Беларусь».

## Гісторыя 
Будаўніцтва сінагогі пачалося ў 1851 годзе за сабраныя яўрэйскай грамадой горада сродкі, а таксама выдзеленыя ўрадам у якасці кампенсацыі за разбурэнне сінагогі падчас будаўніцтва крэпасці на месцы cтарога горада. Аднак сабранай сумы не хапала, таму будаўніцтва было скончана толькі праз 11 год.

Сінагога адзначалась арыгінальнай архітэктурай — яна была пабудавана шасцікутнай у плане, а ўваходны бок быў вузейшы за астатнія. Будынак меў два паверхі, уваход у храм быў уведзены ў двухпавярховую лоджыю, з іншых бакоў лоджыя з паўкруглымі вокнамі былі толькі на першым паверсе. Увесь будынак пакрыты пакатым вострым дахам.

Будынак пацярпеў ад пажару 1895 года, але быў адноўлены. Пасля акупацыі Беларусі падчас Другой сусветнай вайны сінагога апынулася ля ўвахода ў створанае яўрэйскае гета. У будынку немцы размясцілі склад, у які звозілі канфіскаваныя пасля пагромаў рэчы. Сінагога была пашкоджана восенню 1942 года пры ліквідацыі гета.

У 1959 годзе будынак сінагогі быў забраны ў яўрэйскай абшчыны. У ім адчынілі кінатэатр «Кастрычнік», які пазней перайменавалі ў «Беларусь». У 1976 годзе адбылася рэканструкцыя кінатэатра, ў выніку якой сцены сінагогі выкарысталі ў якасці ўнутраных нясучых канструкцый. Тым не менш будынак захаваў шасцібаковы план, а фундамент сінагогі і некаторыя надпісы на іўрыце і сёння можна пабачыць ў падвале кінатэатра.

## Памяць 
У 2018 годзе на будынку кінатэатра была ўсталяваная мемарыяльная таблічка на беларускай, рускай, англійскай мовах і іўрыце ў памяць аб ролі яўрэяў у гісторыі горада:

Макет Харальнай сінагогі размешчаны ў гарадскім Яўрэйскім музеі.

## Гл. таксама 
* Брэсцкае гета
* Халакост у Беларусі

Катэгорыя:Культавыя збудаванні Брэста
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Брэста
Катэгорыя:Колішнія сінагогі Беларусі
Катэгорыя:1862 год у Брэсце
Бенядзікт Кляйноў

**Бенядзікт Кляйноў** (, в. Наваельня, цяпер Дзятлаўскі раён — , Брадфард, Вялікабрытанія) — беларускі грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 14 сакавіка 1926 года ў Наваельні Навагрудскага павета ў Польскай Рэспубліцы.

Вучыўся ў Навагрудскай беларускай гімназіі. Быў курсантам Мінскай афіцэрскай школы БКА, з якой трапіў у 30-ю грэнадзёрскую дывізію СС, а адтуль, здаўшыся саюзнікам, у 2-гі Польскі корпус.

У 1946 годзе разам з 2-м Польскім корпусам прыбыў у Вялікабрытанію. З 19 студзеня 1947 года быў сябрам Згуртавання беларусаў у Вялікабрытаніі, кіраваў прэзідыумам Першага з’езду арганізацыі, пазней быў сябрам Галоўнай управы. Атрымаў дыплом будаўнічага інжынера ў Манчэстэрскім універсітэце. У 1949 годзе быў адным з ініцыятараў стварэння Згуртавання беларускіх камбатантаў, кіраваў дружынай у Манчэстэры. Потым пераехаў ў Брадфард. Уваходзіў ва ўправу Беларускага грамадскага клуба «Сакавік» у Брадфардзе. Быў актывістам БАПЦ, кіраваў Вікарыяльнай управай БАПЦ у Вялікабрытаніі і быў старшынёй парафіяльнага камітэта прыхода Св. Спаса ў Брадфардзе.

Памёр 17 ліпеня 1985 года ў шпіталі Св. Якава ў Лідсе. Пахаваны ў Брадфардзе.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дзятлаўскім раёне
Катэгорыя:Беларусы ў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Члены 30-й грэнадзёрскай дывізіі войскаў пры СС
Катэгорыя:Члены Згуртавання беларусаў у Вялікай Брытаніі
Уральскі федэральны ўніверсітэт імя першага Прэзідэнта Расіі Б. М. Ельцына

**Уральскі федэральны ўніверсітэт імя першага Прэзідэнта Расіі Б. М. Ельцына** () — вышэйшая навучальная ўстанова ў Екацярынбургу.

## Гісторыя 
Уральскі федэральны ўніверсітэт быў адкрыты ў 1920 годзе дэкрэтам Савета Народных Камісараў СССР як *Уральскі дзяржаўны ўніверсітэт*. У 1925 годзе ўніверсітэт быў перайменаваны ва *Уральскі політэхнічны інстытут*.

Уральскі політэхнічны інстытут у сваю чаргу ў 1930 годзе быў падзелены на 10 галіновых інстытутаў, але ў 1934 годзе Уральскі політэхнічны інстытут адноўлены як *Уральскі індустрыяльны інстытут*. У 1934 годзе інстытуту было прысвоена імя Сяргей Кірава.

У 1931 годзе ў Свярдлоўску таксама быў створаны *Свярдлоўскі дзяржаўны ўніверсітэт* (якому ў 1936 годзе было прысвоена імя Максіма Горкага). Такім чынам у 1930-х гадах у Свярдлоўску размяшчалася дзве вышэйшых навучальных установы.

У 1945 годзе Свярдлоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. Горкага быў перайменаваны ва *Уральскі дзяржаўны універсітэт імя М. Горкага*. У сваю чаргу, у 1948 годзе Уральскі індустрыяльны інстытут быў зноў перайменаваны ва Уральскі політэхнічны інстытут (УПІ).

24 снежня 1992 года УПІ быў ператвораны ва *Уральскі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт* (УДТУ), а ў 2000 годзе перайменаваны ва *Уральскі дзяржаўны тэхнічны ўніверсітэт — УПІ*. 23 красавіка 2008 года УДТУ-УПІ было прысвоена імя яго выпускніка Барыса Ельцына.

*Уральскі федэральны ўніверсітэт імя першага Прэзідэнта Расіі Б. М. Ельцына* быў заснаваны па ўказе Прэзідэнта РФ Мядзведзева 21 кастрычніка 2009 года. У 2011 годзе УрФУ быў рэарганізаваны шляхам далучэння да яго Уральскага дзяржаўнага ўніверсітэта.

## Структура 
У сваім складзе ўніверсітэт мае наступныя структурныя адзінкі:
* Вышэйшая інжынерная школа
* Вышэйшая школа эканомікі і менеджменту
* Інстытут будаўніцтва і архітэктуры
* Інстытут дзяржаўнага кіравання і прадпрымальніцтва
* Інстытут новых матэрыялаў і тэхналогій
* Інстытут прыродазнаўчых навук і матэматыкі
* Інстытут радыёэлектронікі і інфармацыйных тэхналогій
* Інстытут тэхналогій адкрытай адукацыі
* Інстытут фізічнай культуры, спорту і маладзёжнай палітыкі
* Інстытут фундаментальнай адукацыі
* Навучальны ваенны цэнтр
* Спецыялізаваны вучэбна-навуковы цэнтр
* Уральскі гуманітарны інстытут
* Уральскі энергетычны інстытут
* Факультэт ваеннага навучання
* Фізіка-тэхналагічны інстытут
* Хіміка-тэхналагічны інстытут
* Цэнтр дадатковай прафесійнай адукацыі

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт УрФУ

Катэгорыя:Універсітэты Екацярынбурга
Катэгорыя:1920 год у Расіі
Катэгорыя:Федэральныя ўніверсітэты Расіі
Аляксандр Міхайлавіч Гарчакоў

**Аляксандр Міхайлавіч Гарчакоў** (4 [15] чэрвеня 1798, Хаапсалу — 27 лютага [11 сакавіка] 1883, ) — князь, рускі дыпламат, міністр замежных спраў і дзяржаўны канцлер Расіі.

## Біяграфія 
Выхоўваўся ў Царскасельскім ліцэі. На дыпламатычнай службе з 1817 года. У 1820—1822 гадах суправаджаў міністра замежных спраў К. В. Несельродэ на кангрэсы Святога саюза ў Тропау, Любляне і Вероне. Затым займаў розныя дыпламатычныя пасады ў Лондане, Рыме, Берліне, Вене. У 1854 годзе прыняў удзел у Венскай канферэнцыі паслоў, імкнучыся ўтрымаць Аўстрыю, Прусію і інш. дзяржавы ад далучэння да англа-франка-турэцкай кааліцыі супраць Расіі. З 1856 года міністр замежных спраў. У 1856—1863 гадах імкнуўся зняць абмежаванні, накладзеныя на Расію Парыжскім мірным дагаворам 1856, шляхам збліжэння з Францыяй, але пасля спробы Напалеона III выкарыстаць Паўстання 1863 года супраць інтарэсам царызму Гарчакоў павярнуў курс знешняй палітыкі Расіі ў бок збліжэння з Прусіяй, выконваючы нейтралітэт пры яе войнах з Даніяй у 1864 годзе, Аўстрыяй ў 1866 і Францыяй у 1870—1871. Разгром Прусіяй Францыі дазволіў Гарчакову аб’явіць пра адмову Расіі ад артыкула Парыжскага дагавора, які абмяжоўваў яе суверэнітэт на Чорным моры, і дамагчыся прызнання гэтага іншымі дзяржавамі на міжнароднай канферэнцыі 1871 у Лондане. Вышэйшым этапам у палітычным збліжэнні Расіі з Германіяй і Аўстра-Венгрыяй быў «Саюз трох імператараў» (1873). Ота Бісмарк меў намер выкарыстаць яго для ўстанаўлення германскага панавання ў Еўропе, але Гарчакоў у 1875 годзе дамогся ад Германіі адмовы ад спробы другі раз разграміць Францыю. Са свайго боку Гарчакоў спрабаваў выкарыстаць «Саюз трох імператараў» для дыпламатычнай падрыхтоўкі новай вайны супраць Турцыі. Адначасова былі пачаты перамовы з Вялікабрытаніяй. Дзякуючы гэтым захадам быў забяспечаны нейтралітэт еўрапейскіх дзяржаў у руска-турэцкай вайне 1877—1878. Поспехі расійскіх войскаў прывялі да заключэння Сан-Стэфанскага мірнага дагавора 1878 года, умовы якога выклікалі пратэст Аўстра-Венгрыі і Вялікабрытаніі. Стварылася пагроза ўтварэння антырасійскай кааліцыі. У гэтай абстаноўцы Гарчакоў пагадзіўся на скліканне Берлінскага кангрэса (1878), няўдалы для Расіі зыход якога падарваў прэстыж Гарчакова ў кіруючых колах Расіі і прыслабіў яго ўплыў на знешнюю палітыку. З 1879 года па стане здароўя Гарчакоў фактычна адышоў ад кіравання міністэрствам, у 1882 годзе атрымаў фармальную адстаўку.

Катэгорыя:Міністры замежных спраў Расійскай імперыі
Катэгорыя:Канцлеры Расійскай імперыі
Аляксандр Міхайлавіч
Раіса Мікалаеўна Жук-Грышкевіч

**Раі́са Мікала́еўна Жук-Грышке́віч**, дзявочае **Жукоўская** (, Пружаны, цяпер Брэсцкая вобласць — , Бары, Канада) — беларуская грамадская дзяячка.

## Біяграфія 
 па вул. Горка, дзе нарадзілася Раіса Жукоўская]]

Нарадзілася Раіса Жукоўская 22 кастрычніка 1919 года ў Пружанах у сям’і Міколы Жукоўскага і Надзеі Меярэвіч. Скончыла тут польскую пачатковую школу і гімназію імя Адама Міцкевіча. У 1938 годзе паступіла ў Віленскую беларускую гімназію. Пасля прыходу ў Заходнюю Беларусь бальшавікоў працавала настаўніцай беларускай мовы ў Пружанах, пасля была накіравана ў Смаляніцу.

У 1942 годзе выехала ў Германію, працавала ў «Вінеце». Пасля сканчэння вайны трапіла ў лагер для перамешчаных асоб брытанскай акупацыйнай зоны ў горадзе Ватэнштэце. Раіса была сцяжной жаночага скаўтынгу і пэўны час працавала ў лякарні. Потым выехала ў Марбург вучыцца на дантыстку.

У 1949 годзе з’ехала ў Канаду. Еўрапейскія медыцынскія дыпломы ў Канадзе не прызнаваліся, таму вымушана была вучыцца наноў. У 1954 годзе скончыла ўніверсітэт у Таронта і атрымала дыплом доктара дантычнай хірургіі. Адначасова з вучобай на дантыста наведвала курсы беларусазнаўства, адкрытыя пры ўніверсітэце В. Жук-Грышкевічам. Працавала стаматолагам да 1990 года.

4 верасня 1953 выйшла замуж за доктара Таронцкага ўніверсітэта Вінцука Жук-Грышкевіча, на той час таксама намесніка Старшыні Рады Беларускай Народнай Рэспублікі Міколы Абрамчыка.

З першых дзён жыцця ў Канадзе стала сябрам Згуртавання беларусаў Канады, была сярод яго заснавальнікаў. Шмат гадоў узначальвала Каардынацыйны камітэт беларусаў Канады, выдавала яго друкаваны орган «Камунікаты». У 1965—1975 гадах узначальвала Задзіночанне беларускіх жанчын Канады, была сакратаром-скарбнікам Беларускага інстытута навукі і мастацтва ў Канадзе, сябрам Міжнароднай асацыяцыі беларусістаў. У 1973 годзе як прадстаўніца ад беларускай этнічнай групы ўведзена канадскім урадам у Кансультацыйную Раду па пытаннях мультыкультуралізму. Ад 1978 года сяброўка Рады БНР. Разам з мужам у 1988 годзе ў Мідлендзе на плошчы Мучанікаў усталявалі Памятны крыж тысячагоддзя хрысціянства ў Беларусі. З 1997 года — член Прэзідыума Рады БНР.

Выдала кнігі «Жыццё Вінцэнта Жук-Грышкевіча» (Таронта, 1993) і «Род Жукоўскіх-Меярэвічаў». У рамках Выдавецкага камітэта Згуртавання беларусаў Канады спрычынілася выданню двух падручнікаў беларускай мовы аўтарства сваёй сястры Валянціны Пашкевіч.

У ліпені 1993 была ўдзельніцай першага з’езду беларусаў свету ў Мінску. Падчас гэтага прыезду ў Беларусь наведала і родныя Пружаны. У 1995 годзе ўзяла ўдзел у другім Міжнародным кангрэсе беларусістаў у Мінску.
[thumb|злева|Магіла [Вінцэнт Жук-Грышкевіч|Вінцэнта і Раісы Жук-Грышкевічаў на беларускіх могілках у Нью-Брансуіку ]]

Раіса Жук-Грышкевіч жыла ў мясцовасці Бары, дзе памерла 2 красавіка 2009 года. Яе пахавалі 4 красавіка 2009 года побач мужа на беларускіх могілках у Нью-Брансуіку (штат Нью-Джэрсі, ЗША).

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Скаўцкі рух у Беларусі
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Члены Рады Беларускай Народнай Рэспублікі
Катэгорыя:Члены Згуртавання беларусаў Канады
Катэгорыя:Беларусы ў Канадзе
Дзіраўка

**Дзіраўка** (*Malope*) — род кветкавых раслін сямейства , які ўключае тры віды.

## Значэнне і выкарыстанне 
 часта выкарыстоўваецца ў якасці дэкаратыўнай расліны.

## Віды 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мальвавыя
Макрыцавыя

**Макрыцавыя** (*Alsinoideae*)&nbsp;— падсямейства кветкавых раслін сямейства .

## Роды 
*  
*  
* 
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Baad, M. F. 1969. Biosystematic Studies of the North American Species of Arenaria, Subgenus Eremogone (Caryophyllaceae). Phd. D. dissertation. University of Washington.
* Bogle, A. L., T. Swain, R. D. Thomas, and E. D. Kohn. 1971. Geocarpon: Aizoaceae or Caryophyllaceae? Taxon 20: 473-477.
* Chinnappa, C. C. 1985. Studies in the Stellaria longipes complex (Caryophyllaceae): Interspecific hybridization. I. Triploid meiosis. * Canad. J. Genet. Cytol. 27: 318-321.
* Chinnappa, C. C. and J. K. Мортон. 1984. Studies on the Stellaria longipes Goldie complex (Caryophyllaceae): Biosystematics. Syst. Bot. 9: 60-73.
* Emery, R. J. and N. C. C. Chinnappa. 1994. Morphological variation among members of the Stellaria longipes complex: S. longipes, S. longifolia, and S. porsildii (Caryophyllaceae). Pl. Syst. Evol. 190: 69-78.
* Hickman, J. C. 1971. Arenaria, section Eremogone (Caryophyllaceae) in the Pacific Northwest: A key and discussion. Madrono 21: 201-207.
* Hultén, E. 1943. Stellaria longipes and its саюзнікі. Bot. Not. 1943: 251-270.
* Ikonnikov, S. S. 1973. Zametki o gvozdichnykh (Caryophyllaceae). I. O rode Eremogone Fenzl. Novosti Sist. Vyssh. Rast. 10: 136-142.
* Maguire, B. 1947. Studies in the Caryophyllaceae. III. A synopsis of the North American species of Arenaria sect. Eremogone Fenzl. Bull. Torrey Bot. Club 74: 38-56.
* Morton, J. K. and R. K. Rabeler. 1989. Biosystematic studies on the Stellaria calycantha (Caryophyllaceae) complex. I. Cytology and cytogeography. Canad. J. Bot. 67: 121-127.
* Palmer, E. J. and J. A. Steyermark. 1950. Notes on Geocarpon minimum Mackenzie. Bull. Torrey Bot. Club 77: 268-273.
* Porsild, A. E. 1963. Stellaria longipes Goldie and its саюзнікі in North America. Bull. Natl. Mus. Canada 186: 1-35.
* Rabeler, R. K. 1986. Revision of the Stellaria calycantha (Caryophyllaceae) Complex and Taxonomic Notes on the Genus. Phd. D. dissertation. Michigan State University.
* Rabeler, R. K. and R. R. Old. 1992. Lepyrodiclis holosteoides (Caryophyllaceae), new to North America. Madrono 39: 240-242.
* Smissen, R. D. and P. J. Garnock-Jones. 2002. Relationships, classification and evolution of Scleranthus (Caryophyllaceae) as inferred from analysis of morphological characters. Bot. J. Linn. Soc. 140: 15-29.
* Steyermark, J. A., J. W. Voigt, and R. H. Mohlenbrock. 1959. Present status of biological Geocarpon minimum Mackenzie. Bull. Torr. Bot. Club 86: 228-235.

Катэгорыя:Гваздзіковыя
Аляксандр Аляксандравіч Майсуран

**Аляксандр Аляксандравіч Майсуран** (; нар. ) — расійскі публіцыст і журналіст, блогер, аўтар кніг па гісторыі і біялогіі.

## Бібліяграфія 
* «Биология» в серии «Энциклопедия для детей» издательства «Аванта+» (1993)
* «История России ХХ века» в серии «Энциклопедия для детей» издательства «Аванта+» (1996)
* «Развитие в природе, культуре и истории : исслед. в форме диалогов» (Клуб XXI в., 2000, 384 с.) ISBN 5-8237-0091-1 https://web.archive.org/web/20170607042541/http://www.evolbiol.ru/document/maisurjan1.htmhttps://web.archive.org/web/20161111184343/https://evolbiol.ru/document/1857
* «Другой Брежнев» («Вагриус», 2004) ISBN 978-5-475-00021-2
* «Другой Ленин» («Вагриус», 2006) ISBN 978-5-9697-0292-9

Катэгорыя:Марксісты
Катэгорыя:Публіцысты Расіі
Катэгорыя:Журналісты Расіі
Катэгорыя:Блогеры
Яблыня слівалістая

**Яблыня слівалістая**, **Яблыня кітайская** (*Malus prunifolia*)&nbsp;— від пладовых дрэў роду  сямейства . Родам з Паўднёва-Усходняй Азіі.

## Батанічнае апісанне 
Вышыня дрэва дасягае 10 метраў. Лісце яйкападобнае або эліптычнае, вострапілаватае, голае. Кветкі буйныя, белага колеру. Плады дробныя, да 2&nbsp;см у дыяметры, чырвонай або жоўтай афарбоўкі, круглявай або злёгку авальнай формы, даволі доўга захоўваюцца на дрэве. Дрэвы ўстойлівыя супраць марозу.

## Спасылкі 
* Профіль у базе дадзеных GRIN 

Катэгорыя:Пладовыя дрэвы
Катэгорыя:Флора Азіі
Катэгорыя:Яблыня
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1803 годзе
Трудо

**Трудо́** () — прозвішча французскага паходжання.

Вядомыя носьбіты:
* Джасцін Трудо (нар. 1971) — канадскі палітык.
* П’ер Эліёт Трудо (1919—2000) — канадскі палітычны і дзяржаўны дзеяч.
Уэст-Мідлендс (гарадская агламерацыя)

**Гарадская агламерацыя Уэст-Мідлендс** — найбуйнейшая гарадская агламерацыя рэігёна Уэст-Мідлендс, з насельніцтвам больш за два мільёны чалавек. Асноўны горад агламерацыі — Бірмінгем.

Па дадзеных Міністэрства статыстыкі Англіі (Office for National Statistics) у 2001 годзе гарадская агламерацыя Уэст-Мідлендс складалася з 10 населеных пунктаў з агульнай колькасцю насельніцтва 2&nbsp;284&nbsp; 093 чалавек
.

## Спіс населеных пунктаў 
Населеныя пункты гарадской агламерацыі Уэст-Мідлендс прыведзены ў парадку змяншэння колькасці насельніцтва.

* Бірмінгем 970&nbsp;892
* Вулвергемптан 251&nbsp;462
* Дадлі 194&nbsp;919
* Уолсал 170&nbsp;994
* Олдбэры/Смэцік 139&nbsp;855
* Уэст-Бромідж 136&nbsp;940
* Колдфілд 105&nbsp;452
* Соліхал 94&nbsp;753
* Стоўрбрыдж 55&nbsp;480
* Хэйлсоўэн 55&nbsp;273

## Спасылкі 
* цэнтральны офіс статыстыкі

Катэгорыя:Уэст-Мідлендс
Катэгорыя:Гарадскія агламерацыі
Мальва кучаравая

**Мальва кучаравая** (*Malva verticillata*)&nbsp;— від раслін з роду .

## Назва 
Мальва кучаравая, гардовіца, зярдовіца, гардавіца, шляс, скулачнік, мальва магілёўская.

## Распаўсюджанне 
Радзімай гэтага віду з’яўляецца Кітай, адкуль ён натуралізаваўся ў многіх іншых краінах.

## Практычнае выкарыстанне 
Расліна мае ядомае лісце і насенне, якія дадаюць у салаты. У Кітаі з мальвы кучаравай вырабляюць чай.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1753 годзе
Катэгорыя:Мальвавыя
Дзіраўка трохрассечаная

**Дзіраўка трохрассечаная** (*Malope trifida*) — від кветкавых раслін сямейства  родам з Заходняга Міжземнамор’я.

## Значэнне і выкарыстанне 
Часта выкарыстоўваюць як дэкаратыўную расліну.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Мальвавыя
Сляз

**Сляз**

* народная назва віду 
* народная назва віду 
* народная назва віду
Майнік двухлісты

**Майнік двухлісты** (*Maianthemum bifolium*)&nbsp;— від шматгадовых травяністых раслін сямейства . У іншых крыніцах&nbsp;— сямейства ..

## Батанічнае апісанне 
Шматгадовае трава з паўзучым карэнішчам і прамым сцяблом, якое нясе 2-3 сэрцападобных ліста. Кветкі абодваполыя, дробныя, духмяныя, з белым калякветнікам, сабраны ў суквецце&nbsp;— гронку. Плод&nbsp;— чырвоная ядавітая ягада. Сустракаецца на Палессі, у лесастэпе, у Карпатах сустракаецца да верхняй мяжы лесу.

Катэгорыя:Спаржавыя
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1794 годзе
Катэгорыя:Флора Еўразіі
Еўрапейская кінапрэмія 2000

**13-я цырымо́нія прысуджэ́ння Еўрапе́йскай кінапрэ́міі** за дасягненні ў еўрапейскім кінематографе адбылася 2 снежня 2000 года ў Парыжы.

## Пераможцы і намінанты 
Ніжэй прыведзены спісы пераможцаў і намінантаў. У межах адной катэгорыі намінанты ўпарадкаваны паводле беларускага алфавіта. Пераможца адзначаны блакітным колерам фона &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; і прыводзіцца першым.

### Узнагароды за фільм 
### Персанальныя ўзнагароды 
### Ганаровыя ўзнагароды 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 13-я Еўрапейская кінапрэмія  на сайце Еўрапейскай кінапрэміі 
* 13-я Еўрапейская кінапрэмія на сайце «Internet Movie Database» 
* 

2000
Катэгорыя:Кінапрэміі 2000 года
Катэгорыя:2000 год у кіно
Катэгорыя:2000 год у Францыі
Катэгорыя:Падзеі ў Парыжы
Катэгорыя:Падзеі 2 снежня
Катэгорыя:Снежань 2000 года
Вэрхні Рагачык

**Вэрхні Рагачык** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Вэрхнёрагачыцкім раёне Херсонскай вобласці Украіны. Назва пасёлка паходзіць ад назвы рэчкі Рагачык. У пачатку XIX ст. мясцовасць актыўна засялялася дзяржаўнымі сялянамі і казакамі з Палтаўскай і Чарнігаўскай губерняў. Перасяленцы атрымлівалі зямельныя надзелы, вызваляліся на 3 гады ад падаткаў і рэкруцкай павіннасці.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Херсонскай вобласці
Vsauce

**Vsauce** () — брэнд каналаў YouTube, створаны Майклам Стывенсанам. На канале публікуюць відэа на навуковыя, псіхалагічныя, матэматычныя і філасофскія тэмы, а таксама гульні, тэхналогіі і іншыя прадметы, якія прадстаўляюць агульны інтарэс.

## Каналы 
Брэнд Vsauce уключае ў сябе наступныя каналы:

Vsauce1 — вядзецца асабіста Майклам. На канале публікуюцца відэа на тэмы навукі, матэматыкі, антрапалогіі і філасофіі;

Vsauce2 — арганізаваны Кевінам Ліберам, ахоплівае тэмы, якія тычацца матэматычных парадаксаў, незвычайных ведаў, гаджэтаў і людзей;

Vsauce3 — вядучы — Джэйк Ропер. Канал прысвечаны выдуманым сусветам і відэагульням;

WeSauce — канал, які паказвае творчасць падпісчыкаў каналаў Vsauce. WeSauce здаецца неактыўным і не выпусціў відэа з 15 кастрычніка 2015 года;

D! NG , раней DONG (Do Online Now Guys), — гэта канал, які стартаваў Vsauce, у якім прадстаўлены незвычайныя старонкі, праграмы і гульні з усяго Інтэрнэту. Першае відэа загружана 29 кастрычніка 2015 года.

Некаторыя відэа Vsauce публікаваліся ў інтэрнэт-выданнях навін такіх як *The Huffington Post*, CBS, і Gizmodo.

### Звязаныя каналы 
20 кастрычніка 2006 г. Майкл стварыў асабісты канал pooplicker888. Яго першае відэа «Calvin Klein With Models Hot Dog» было загружана 24 лютага 2007 года.

## Узнагароды 
Vsauce выйграў прэмію Webby у намінацыі найлепшыя навіны і інфармацыю.

У 2014 і 2015 гадах канал атрымаў узнагароду Streamy за найлепшы канал у катэгорыі навукі і адукацыі.

Катэгорыя:YouTube
Катэгорыя:Папулярызацыя навукі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2007 годзе
Вэлыка Лэпэтыха

**Вэлыка Лэпэтыха** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Вэлыкалэпэтышскім раёне Херсонскай вобласці Украіны на беразе Кахоўскага вадасховішча. Рачны порт, элеварат і інш.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Херсонскай вобласці
Яблыня ранняя

**Яблыня ранняя** (*Malus praecox*) &nbsp;— дрэва сямейства .

## Батанічнае апісанне 
Адрозніваецца ад  некалючымі галінамі, эліптычным зубчата пілаватым лісцем, вельмі апушаным з ніжняга боку.

## Арэал 
Расце ў лісцевых і мяшаных лясах, асабліва ў культурах. Распаўсюджаная ў паўднёва-ўсходняй частцы Украіны.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Яблыня
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1803 годзе
Біла Крыныця (Херсонская вобласць)

**Біла Крыныця** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Вэлыкаалэксандрыўскім раёне Херсонскай вобласці Украіны за 10 км ад раённага цэнтра і за 100 км ад Херсона. Чыгуначная станцыя на лініі Апосталавэ — Снігурыўка.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Херсонскай вобласці
Дуэйн Генры

**Дуэйн Генры** (; нар. 18 сакавіка 1985) — англійскі . Генры найбольш вядомы сваёй працай у серыялах «Марская паліцыя: Спецаддзел», «Дактары», «Доктар Хто» і «МЫ. Верым у каханне». Цяпер жыве ў Лос-Анджэлесе, Каліфорнія.

## Ранняе жыццё 
Дуэйн Генры нарадзіўся ў Бірмінгеме, Уэст-Мідлендс, Англія. Калі яму было 17, Генры пераехаў у Лондан, каб пачаць кар’еру ў забаўляльнай індустрыі.

## Кар’ера 
Дуэйн Генры пачаў гуляць у 2004 годзе, праз год пасля пераезду ў Лондан 27 лістапада 2003 года. Першую акцёрскую ролю атрымаў у «Дзённай гульні» разам з Самантой Янус. З 2004 па 2011 год з’яўляўся ў якасці госця ў шэрагу папулярных брытанскіх тэлевізійных драм, у тым ліку «Доктар Хто», «Чыста англійскае забойства» (англ. The Bill) і «Шанец» (англ. The Cut), атрымаўшы намінацыю BAFTA у 2010 годзе ў намінацыі «Узыходзячая зорка».

З 2005 па 2013 год Генры сыграў пяць роляў у брытанскай медыцынскай мыльнай оперы «Лекары», першапачаткова пастаўленай у Бірмінгеме. Ён сыграў Гарэта Бродхерста, былога салдата з ПТСР у трохактным спектаклі, выпушчаны ў 2013 годзе пад назвай «Лекары: ваенная зона». Генры прыпісвае свой поспех у «Лекарах» таму факту, што ён ураджэнец Бірмінгема і таму аўтаматычна разглядаўся на ролі ў шоу. Затым, у 2011 году, Генры сыграў ахоўніка ў гістарычнай рамантычнай драме Мадонны МЫ. Верым у каханне (англ. W.E.).

Генры пераехаў з Лондана ў Лос-Анджэлес у лістападзе 2013 года. Неўзабаве пасля пераезду Генры правёў год, паляпшаючы сваё амерыканскае вымаўленне, каб пашырыць акцёрскі дыяпазон. Ён спрабаваўся на мноства роляў, у тым ліку ў «Адценнях сіняга»з Джэніфер Лопес у галоўнай ролі,дзе прысутнічаў таксама Бары Левінсан - рэжысёр  "чалавека дажджу».

## Асабістае жыццё 
Генри быў бяздомным пэўны перыяд свайго жыцця і звязваў сваё цяжкое сталенне ў Бирмінгеме са сваім поспехам у якасці акцёра. Маці нарадзіла яго ў 16-гадовым узросце. Генры не ведаў свайго бацькі. Пасля ён пайшоў жыць да сваёй цёткі і працаваў на некалькіх работах, у тым ліку прадаваў абутак на Оксфорд-стрыт і ў тэатры каля Лестэр-сквера, адкуль «быў звольнены за летуценнасць і практыкаванне свайго аўтографа».

Генры сцвярджае, што калі б ён не быў акцёрам, ён усё роўна займаўся б мастацтвам, мажліва, выкладаў драматургію моладзі ці працаваў бы ў якасці шукальніка талентаў. Калі яго спыталі аб акцёрскім натхненні, Генры адказаў, што ён назірае за барацьбой людзей у яго сацыяльных кругах «ад А да Я», а затым бачыць іх усё яшчэ на нагах і з усмешкамі, і гэта натхненне ад іх прымушае яго «рухацца далей».
Палёўка

**Палёўка** — шматзначны тэрмін.

*  — род раслін
* народная назва віду 

## Гл. таксама 
* Палёўкі
Ёган Кругер

**Ёган Кругер**, сербалужыцкі варыянт — **Ян Крыгар** (, ; 9 мая 1598, Грос Брэзен — 23 лютага 1662, Берлін) — буйны нямецкі кампазітар і музыказнавец, аўтар мноства мелодый, якія выкарыстоўваюцца ў лютэранскім ужытку. Аўтар хораў, псалмоў, аранжыровак харалаў Лютэра.

У 1622 стаў кантарам царквы Святога Мікалая ў Берліне. Выпусціў тры зборніка гімнаў, у кожным з якіх змяшчаецца мелодыя «Herzliebster Jesu, was du hast verbrochen?» выкарыстаная І. С. Бахам у «Жарсцях па Матфею» і «Жарсцях па Іаану». Зборнік «Berliner Gesangbuch» выйшаў у 1640 годзе, «Kirchenmelodien» у 1649 годзе («Herzliebster Jesu» прадстаўлена для 4 галасоў і інструментальнага суправаджэння). Трэці, самы папулярны зборнік «Praxis pietatis melica» верагодна выйшаў у 1635 годзе. Да 1733 года выйшла 43 выданне гэтага зборніка. У пачатку XX стагоддзя каля 20 мелодый Кругера ўсё яшчэ карысталіся папулярнасцю, асабліва «Nun danket alle Gott».

## Літаратура 
* *Archibald W. Wilson*. The Chorale Melodies of Bach's 'St. Matthew' Passion. The Musical Times, Vol. 57, No. 879 (May 1, 1916), Musical Times Publications Ltd. pp. 241-242
* Charles Terry Sanford Bach Chorals. — Cambridge Univ. Press, 1915.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Музыканты паводле алфавіта
Катэгорыя:Кампазітары паводле алфавіта
Катэгорыя:Кампазітары Германіі
Скема

**Скема** — рака ў Мядзельскім раёне Беларусі, пратока паміж возерам Мястра і возерам Нарач. Самая кароткая рака Беларусі: яе даўжыня складае 0,2 км. Знаходзіцца ў цэнтральнай частцы Нацыянальнага парка "Нарачанскі". 

Вадазбор дасягае 133 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 0,49 м³/с. Хуткасць плыні — 0,13 м/с. Глыбіня месцамі дасягае 1,5 м.
Рэчышча звілістае, яго шырыня 3-4 м. Дно пясчанае ля вытока, а ля вусця — камяністае.

Праз раку пабудаваны мост, па якім ідзе дарога з пасёлка Нарач у вёску Гатавічы.

На рацэ дзейнічае гідралагічны пост. У Скеме водзяцца ракі.

## Турызм 
Карыстаецца папулярнасцю ў байдарачнікаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Рака Скема (В-02) ў даведніку "Водныя рэсурсы Нацыянальнага парка "Нарачанскі"
* Уся даўжыня ракі Скемы на адным фота 

Катэгорыя:Рэкі Мядзельскага раёна
Катэгорыя:Басейн Нарачы
Тутэйшыя (фільм, 1993)

**«Тутэйшыя»** — беларускі мастацкі фільм, зняты рэжысёрам Валерыем Панамаровым у 1993 годзе на кінастудыі «Беларусьфільм» пры падтрымцы студыі «Спадчына», фірмы «Гарант» (пры ВА «АўтаВАЗ») і Ленінскага аддзялення Мінскбізнесбанка.
## Сюжэт
Па матывах п’есы Янкі Купалы «Тутэйшыя».
## У галоўнай ролі
### У ролях
### У эпізодах
## Здымачная група
*прадзюсары — Захар Фейгін, Інеса Хоміч
*аўтар сцэнарыя і рэжысёр — Валерый Панамароў
*аператары-пастаноўшчыкі — Барыс Аліфер, Аляксандр Абадоўскі
*мастак-пастаноўшчык — Уладзімір Дзяменцьеў
*кампазітар — Сяргей Бельцюкоў
*гукааператар — Уладзімір Сухадолаў
*рэжысёр — Юрый Аксанчанка
*мастак па касцюмах — Ірына Грышан
*мастак-грымёр — Грыгорый Храпуцкі
*мантаж — Людзміла Мікула
*аператар — Я. Дзялун
*мастак-дэкаратар — Г. Харлан
*асістэнты: рэжысёра — Г. Камарова, Я. Фёдараў, В. Ляскоўскі; аператара — Д. Зайцаў
*колераўстаноўшчык — Т. Аляксеева
*камбінаваныя здымкі — М. Калачынскі
*кансультанты — Віталь Скалабан, Генадзь Шкурдзь
*рэдактар фільма — Міхаіл Шэлехаў
*адміністрацйная група — В. Леўчанка, А. Шышла
*дырэктар фільма — Сцяпан Цярэшчанка

## Спасылкі
*«Тутэйшыя» на сайце  

Катэгорыя:Фільмы на беларускай мове
Катэгорыя:Фільмы студыі «Беларусьфільм»
Катэгорыя:Фільмы Валерыя Панамарова
Катэгорыя:Экранізацыі твораў Янкі Купалы
У порце

**«У порце»** () — класічная амерыканская драма Элія Казана 1954 года аб карупцыі ў прафсаюзах партовых грузчыкаў. Галоўную ролю выконвае Марлан Бранда. Карціна заваявала восем прэмій «Оскар» (1955), у тым ліку за найлепшы фільм года, чатыры «Залатыя глобусы» (1955), спецыяльны прыз журы Венецыянскага кінафестывалю (1954) і мноства іншых узнагарод.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Крымінальныя фільмы
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Оскар» за «Найлепшы фільм»
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты прэміі «Залаты глобус» за найлепшы фільм — драма
Катэгорыя:Нацыянальны рэестр фільмаў
Катэгорыя:Выдатныя фільмы (Роджэр Эберт)
Катэгорыя:Ватыканскі спіс фільмаў
Сцяг русінаў

**Сцяг русінаў** () — сцяг русінаў, які быў ухвалены на 9-м Сусветным кангрэсе русінаў 23 чэрвеня 2007 года ў Сігеце (Румынія). Выкарыстоўвае панславянскія колеры, уведзеныя ў 1848 годзе ў Празе на аснове сцяга Расійскай імперыі.

## Дызайн 
Палотнішча падзеленае на сінюю, белую і чырвоную палосы ў прапорцыі адпаведна 2:1:1.

Сіні колер сімвалізуе неба, перспектыўную выяву панарамы карпацкіх гораў, спадзяванне на лепшую будучыню, разважлівасць, свежасць духу і цела, бясконцую працу. Белы — традыцыйную міралюбнасць, гасціннасць, дабразычлівасць, талерантнасць, спакой, маральную і фізічную чысціню, высокую культуру і прыродны пацыфізм русінаў. Чырвоны — ўсё жывое, прыгожае, эстэтычны ідэал русінаў, сімвал актывізацыі, праяваў здароўя чалавека.

## Гл. таксама 
* Герб русінаў

## Спасылкі 
* Сайт русінаў Славакіі

Русіны
Катэгорыя:Русіны
Тутэйшыя (п’еса)

**«Тутэйшыя»** — сатырычная трагікамедыя Янкі Купалы (у вызначэнні аўтара — «*трагічна—смяшлівыя сцэны ў 4-х дзеях*»). П’еса завершаная ў жніўні 1922 года.

## Творчая задума 
Яркі камедыйны фарс спалучае народныя беларускія сцэнічныя традыцыі і адметную метафарычную стылістыку. У аснове п’есы — роздум аўтара пра гістарычныя шляхі і будучыню беларускага народа. Ён выказвае глыбокую трывогу за духоўную спадчыну беларускага народа, яго нацыянальную свядомасць. Я. Купала сваім творам заклікае змагацца з тутэйшасцю — беспрынцыповасцю, недастаткова развітой свядомасцю, пасіўнасцю, скоранасцю.

## Апісанне 
Падзеі ў п’есе разгортваюцца ў складаны для беларускага народа час — 1918—1920 гады, калі адна акупацыя змянялася другой. Цэнтральная фігура ў творы — былы вясковец Мікіта Зносак, які пры царызме быў калежскім рэгістратарам. У новых умовах жыцця гэты чалавек забывае сваё паходжанне, мову, радзіму і пачынае жыць па прынцыпе: «Можна мець светапогляд адзін, думаць другое, гаварыць трэцяе, а рабіць чацвёртае». Таму для Мікіты ўсё роўна, пры якой уладзе ён жыве (польскай, нямецкай, царскай, савецкай), хто ён сам (беларус ці не беларус), абы толькі была ежа, вопратка і добрая служба. Палітычная сітуацыя ўплывае нават на імя галоўнага персанажу, які называе сябе то па-польску (Нікіціўш Знасілоўскі), то па-руску (Никитий Зносилов).
 
У 1953 годзе п’еса была надрукавана ў Мюнхене выдавецтвам «Бацькаўшчына».

Напачатку 1980-х у выдавецтве «Мастацкая літаратура» быў рассыпаны набор зборніку «Спадчына», дзе пасля больш як паўвекавога замоўчвання была зроблена спроба надрукаваць «Тутэйшых». Нядоўгім было сцэнічнае жыццё п’есы і тут: пасля ўсяго толькі двух паказаў, у Магілёве і Мінску, спектакль вымусілі зняць з рэпертуару. Спектакль быў успрыняты як сенсацыя і сапраўднае сцэнічнае адкрыццё

## Значнасць п’есы 
## Літаратура 
* Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «Тутэйшыя». — C. 598.
* Васючэнка, П. Драматургічная спадчына Янкі Купалы. Вопыт сучаснага прачытання. — Мн., 1994.

## Спасылкі 
Катэгорыя:П’есы Янкі Купалы
Катэгорыя:Творы 1922 года
Маіна Пятроўна Паўлава

**Маіна Пятроўна Па́ўлава** (нар. )  — вучоны ў галіне педыятрыі і гематалогіі, доктар медыцынскіх навук (1972), прафесар (1976).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў вёсцы Падмішнеўе (Сіроцінскі раён, Віцебская акруга, зараз у  Віцебскай вобласці Беларусі). У 1948 годзе скончыла сярэднюю школу, у 1953 годзе — Мінскі медыцынскі інстытут (сучасны Беларускі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт). У 1953—1957 гадах працавала педыятрам у горадзе Мінску. З 1957 года М. П. Паўлава ў Мінскім медыцынскім інстытуце. У 1957—1959 гадах навучалася ў аспірантуры пры кафедры дзіцячых хвароб, у 1959—1960 гадах старэйшы навуковы супрацоўнік, у 1960 годзе абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Кобальт, никель, медь и цинк в трубчатых костях плода человека» і атрымала ступень кандыдата медыцынскіх навук. У 1969—1975 гадах дацэнт кафедры. Абараніла доктарскую дысертацыю на тэму «Функция естественной радиоактивности в генезе лейкозов человека» і з 1975 г. прафесар 3-й кафедры дзіцячых хвароб, з 1986 г. — загадчык курсам гематалогіі. У 1979—1989 гадах М. П. Паўлава займала таксама пасаду галоўнага дзіцячага гематолага Міністэрства аховы здароўя БССР.

## Навуковая і грамадская дзейнасць 
М. П. Паўлавай належаць навуковыя працы па праблемах абмену мікраэлементаў у арганізме, ролі радыеактыўных элементаў у парушэнні метабалізму і развіцці лейкозаў у дзяцей. Удзельнічала ў ліквідацыі наступстваў аварыі на Чарнобыльскай АЭС. Кіравала стварэннем Рэспубліканскага гематалагічнага цэнтра на базе 1-й гарадской клінічнай бальніцы Мінска.

Аўтар больш за 70 публікацый і шэрагу рацыяналізатарскіх прапаноў. Сярод апублікаванага:
* Манаграфія «Лейкозы у детей» (Мінск, 1981);
* Естественная радиоактивность скелета при лейкозах (1966);
* Стронций-90 и кальций в скелете при лейкозах (1969);
* Руководства по гематологическим болезням у детей (Мінск, 1988);
* Морфоцитологические изменения в периферической крови у детей, проживающих в районах, загрязненных радионуклидами (1993).

У 1976—1989 гадах М. П. Паўлава з’яўлялася старшынёй педагагічнага таварыства Мінскага медыцынскага інстытута.

## Узнагароды 
У 1986 годзе ўзнагароджана ордэнам за ўдзел у арганізацыі эвакуацыі дзяцей пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС.

## Літаратура 
*  — С. 202.
* Павлова Майна Петровна: К 60-летию со дня рождения // Здравоохр. Белоруссии. — 1989. — N° 7. —С. 77.

## Спасылкі 
* Павлова Майя (Майна) Петровна (29.04.1929- )   // Сайт Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта
* Павлова, Маина Петровна (доктор медицинских наук ; род. 1929)  // Нацыянальная бібліятэка Беларусі

Катэгорыя:Педыятры СССР
Катэгорыя:Педыятры Беларусі
Катэгорыя:Гематолагі Беларусі
Катэгорыя:Гематолагі СССР
Тутэйшыя

Назву «**Тутэйшыя**» маюць:

* тутэйшыя — выраз-самавызначэнне часткі беларускага сялянства пад канец XIX — пачатку XX стагоддзяў
* Тутэйшыя — п’еса Янкі Купалы, напісаная ў 1922 годзе
* Тутэйшыя — спектакль Купалаўскага тэатра, прэм’ера якога адбылася ў 1990 годзе
* Тутэйшыя — лялечны спектакль Гродзенскага тэатра лялек
* Тутэйшыя — фільм 1993 года, зняты на студыі Беларусьфільм
* Тутэйшыя — фільм 2007 года, зняты тэлеканалам Белсат
* Тутэйшыя — суполка маладых беларускіх літаратараў у 1980-х—1990-х гадах
Трамвай «Жаданне» (фільм)

**Трамвай «Жаданне»** () — мастацкі драматычны фільм 1951 гады, зняты рэжысёрам Элія Казанам па аднайменнай п’есе драматурга Тэнесі Уільямса. Галоўныя ролі выконваюць Віўен Лі і Марлан Бранда.

## Акцёры 
* Віўен Лі
* Марлан Бранда
* Кім Хантэр
* Карл Молдэн
* Нік Дэніс

Катэгорыя:Фільмы-драмы 1951 года
Катэгорыя:Фільмы ЗША 1951 года
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы на англійскай мове
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы — лаўрэаты Гран-пры журы Венецыянскага кінафестывалю
Катэгорыя:Нацыянальны рэестр фільмаў
Нава Маячка

**Нава Маячка** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Алэшкіўскім раёне Херсонскай вобласці Украіны. Паселішча заснавана ў пачатку ХІХ ст. Першапасяленцамі тут былі рускія стараверы, а таксама выхадцы з запарожскага казацтва.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Херсонскай вобласці
Альвін Міташ

**Альвін Міташ**, поўнае імя — **Паўль Альвін**, сербалужыцкі варыянт — **Павал Альвін Міташ** (, ; 27 снежня 1869, вёска Дажын, Лужыца, Германія — 4 чэрвеня 1953, Гайдэльберг, Германія) — сербалужыцкі і нямецкі вучоны-хімік і прафесар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 27 снежня 1869 года ў шматдзетнай сям'і настаўніка ў лужыцкай вёсцы Дажын у ваколіцах горада Лібій. У 1883 годзе паступіў у педагагічнае вучылішча ў Будзішыне, якое скончыў у 1889 годзе. З 1889 па 1982 год працаваў памочнікам настаўніка ў народных школах у лужыцкіх вёсках Клюкш і Комары. З 1892 года працаваў настаўнікам у Лейпцыгу. Наведваў лекцыі на хімічным факультэце Лейпцыгскага ўніверсітэта. У 1895 годзе паступіў у Лейпцыгскі ўніверсітэт, пасля заканчэння якога быў асістэнтам у фізіка-хімічным інстытуце, дзе працаваў пад кіраўніцтвам Вільгельма Оствальда. У 1901 годзе атрымаў доктарскую ступень у галіне хіміі. У 1903 годзе працаваў аналітычным хімікам на шахтах каля Стольберга і з 1904 года — у даследчай лабараторыі на Бадэнскай содава-анілінавай фабрыцы (BASF) у Людвігсхафене, дзе быў асістэнтам Карла Боша. З 1921 г. па 1933 год быў дырэктарам хімічнай лабараторыі ў Опаў. У 1933 годзе пасля смерці старэйшага сына выйшаў на пенсію і жыў у Гайдэльбергу да сваёй смерці ў 1953 годзе.

Яго імем названая вуліца ў Гайдэльбергу.

## Навуковая дзейнасць 
У сваёй даследчай дзейнасці займаўся каталізатарамі. У 1911 годзе разам з Карлам Бошам удзельнічаў у вынаходстве апарата па сінтэзу аміяку. Зарэгістраваў каля 80 вынаходак. За сваю навуковую дзейнасць атрымаў ганаровае званне доктара хіміі.

## Сачыненні 
* *Über die chemische Dynamik des Nickelkohlenoxyds. * Дысертацыя, Leipzig 1902.
* *Kurze Geschichte der Katalyse in Praxis und Theorie. * 1939.
* *Von der Chemie zur Philosophie. Ausgewählte Schriften und Vorträge.* 1948.
* *Geschichte der Ammoniaksynthese. * Verlag Chemie, Weinheim 1951.
* *Erlösung und Vollendung. Gedanken über die letzten Fragen.* 1953.

## Літаратура 
* Rudolf Heinrich, Mittasch, Alwin, Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 17, Duncker & Humblot, Berlin 1994, , S. 574-576
* Jan Cyž: Mitaš, Alwin. W: Jan Šołta, Pětr Kunze, Franc Šěn (wud.): Nowy biografiski słownik k stawiznam a kulturje Serbow. Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin 1984, str. 380sl.

## Спасылкі 
* Бібліяграфія
* Mittasch, Paul Alwin

Катэгорыя:Члены Гайдэльбергскай акадэміі навук
Катэгорыя:Хімікі Германіі
Катэгорыя:Выпускнікі Лейпцыгскага ўніверсітэта
Паплаўцы (значэнні)

**Паплаўцы** — тапонім:

* Паплаўцы — вёска ў Беларусі, у Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці
* Паплаўцы — вёска ў Сакульскім павеце Падляшскага ваяводства Польшчы
Мяккавалоснік вадзяны

**Мяккавалоснік вадзяны** (*Stellaria aquatica*)&nbsp;— від шматгадовых травяністых раслін сямейства .

## Арэал 
Расце на вільготных зацененых месцах, па лясных ручаях, берагах рэк, вакол жылля як пустазелле.

Ва Украіне насяляе па ўсёй тэрыторыі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Зоркаўка
Катэгорыя:Расліны, апісаныя ў 1794 годзе
Спіс зорак сузор’я Валапаса

У прыведзеным спісе пералічаны ўсе зоркі сузор’я Валапаса да бачнай зорнай велічыні +6,5m і іншыя зоркі, якія ўяўляюць пэўную цікавасць: пераменныя, з планетнымі сістэмамі, звышновыя і г. д.

## Гл. таксама
*Спісы зорак паводле сузор’яў

## Зноскі
## Спасылкі
*
*
*
*
*
*
*


Валапас