Група беларускіх ваенных спецыялістаў у Венесуэле

**Група беларускіх ваенных спецыялістаў у Венесуэле** — кантынгент ваенных спецыялістаў, ваенных саветнікаў і навукоўцаў Рэспублікі Беларусь у Баліварыянскай Рэспубліцы Венесуэла. Дзейнасць замежнікаў была накіравана на стварэнне адзінай сістэмы супрацьпаветранай абароны і радыёэлектроннай барацьбы Нацыянальных узброеных сіл Венесуэлы, а таксама падрыхтоўку неабходных для яе вайсковых кадраў. Па выніку іх работы ўдалося дамагчыся паспяховага абнаўлення і сістэматызацыі абароны краіны.

## Перадгісторыя 
У 1999 годзе ў Венесуэле пачаўся працэс перагляду знешняй палітыкі. Новы ўрад негатыўна ўспрымаў ЗША і Еўрапейскі Саюз і імкнуўся паглыбляць супрацоўніцтва з лацінаамерыканскімі дзяржавамі. Сярод краін далёкага замежжа ўлады пачалі ўмацоўваць сувязі з Расіяй, Кітаем, а таксама Беларуссю.

У 2000-я гады адбылася актывізацыя беларуска-венесуэльскіх адносін. Супрацоўніцтва праводзілася адразу па некалькіх кірунках, пачынаючы гандлёва-эканамічнай сферай, заканчваючы вобласцю тэхналогій і прамысловасці. Гэта адбылося адразу па некалькіх прычынах, сярод якіх:
* Працэсы глабалізацыі, якія дазволілі пачаць інтэграцыю гэтак аддаленых дзяржаў;
* Узаемная цікавасць у абмене рэсурсаў Венесуэлы на беларускую падтрымку ў сацыяльным і эканамічным развіцці;
* Збліжэнне лідараў дзвюх дзяржаў А  Лукашэнка і У. Чавеса на фоне супрацьстаяння з Захадам.
За кароткі перыяд узровень супрацоўніцтва Беларусі з Венесуэлай стаў найбольш глыбокім сярод краін Лацінскай Амерыкі. Афіцыйны Мінск разглядаў партнёра як свайго роду «плацдарм» для пранікнення на рынкі іншых краін рэгіёну. Гэтыя планы пацвярджаў сам прэзідэнт Беларусі Лукашэнка. Як заявіў ён падчас аднаго з візітаў у Каракас:

У ліпені 2006 года з першым візітам Чавеса ў Мінск адносіны дзвюх дзяржаў выйшлі на новы ўзровень, і двухбаковае партнёрства набыло стратэгічны статус.

## Падрыхтоўка 
Узаемадзеянне ў абароннай сферы было ў ліку галоўных тэм у міждзяржаўных адносінах Беларусі і Венесуэлы з самага моманту падпісання кіраўнікамі гэтых дзяржаў Мемарандума аб узаемаразуменні 16 верасня 2006 года ў Гаване (Куба) падчас чарговага саміту Руху недалучэння. Некалькі месяцаў таму прэзідэнт Венесуэлы Чавес публічна заявіў, што яго краіне неабходны сучасныя сістэмы СПА для прыкрыцця паветраных межаў ад узбярэжжа Карыбскага мора да мяжы з Бразіліяй. У якасці верагоднай пагрозы разумеліся ЗША. Тагачасны намеснік начальніка Генеральнага штаба Узброеных Сіл Пётр Ціханоўскі адзначыў, што ў Венесуэле адсутнічала адзіная сістэма СПА, меліся толькі паасобныя падраздзяленні.

Перад камандаваннем Узброеных Сіл Венесуэлы паўстала пытанне стварэння сістэмы ўзгодненага кіравання не толькі ЗРК блізкага, сярэдняга і далёкага дзеяння, але і радыётэхнічнымі сродкамі. Дапамога ў дадзеным пытанні прыйшла ад Беларусі.

Указамі Прэзідэнта Беларусі ад 5 снежня 2007-га №618 і 686 генерал-лейтэнант і будучы пасол краіны ў Баліварыянскай Рэспубліцы Алег Пафераў стаў упаўнаважаным па вядзенні перамоў па праекце пагадненняў аб супрацоўніцтве ў інтарэсах стварэння адзінай сістэмы СПА і сістэмы радыёэлектроннай барацьбы, а таксама аб знаходжанні на венесуэльскай тэрыторыі беларускіх вайскоўцаў. 8 снежня ў рамках візіту А. Лукашэнкі ў Каракас па гэтым пытанні былі падпісаны дзве дамовы. 

Першым пагадненнем прадугледжвалася, што Мінск акажа Венесуэле дапамогу і садзейнічанне ў стварэнні адзінай сістэмы СПА і РЭБ на падставе навуковага праекта. Бакі дамовіліся аб тым, што арганізацыі Венесуэлы заключаць кантракты з арганізацыямі рэспублікі і іншых дзяржаў на закупку тавараў, работ і паслуг у адпаведнасці з планамі стварэння дзвюх сістэм. Другім пагадненнем вызначаліся ўмовы, якія рэгламентуюць уезд і знаходжанне ваенных саветнікаў і спецыялістаў, галоўнага ваеннага саветніка Беларусі і яго апарата на тэрыторыі Венесуэлы ў працэсе ажыццяўлення работ па стварэнні сістэм СПА і РЭБ. Замежнікі абавязаліся выконваць заканадаўства краіны і не ўдзельнічаць у баявых дзеяннях. Абодва дакументы былі ратыфікаваны Палатай прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Беларусі ў закрытым рэжыме 9 красавіка 2008 года, а адобраны Саветам Рэспублікі 16 красавіка.

Работа беларусаў, згодна з заключаным пагадненнем, была вызначана тэрмінам на пяць гадоў. Пры гэтым існавала магчымасць аўтаматычнага падаўжэння на кожны наступны пяцігадовы перыяд, пакуль адзін з бакоў не заявіць аб сваім намеры спыніць супрацоўніцтва. Намеснік начальніка беларускага Генштаба Ціханоўскі заявіў, што сістэма СПА і радыёэлектроннай барацьбы ў Венесуэле, уключаючы падрыхтоўку спецыялістаў і кіруючага складу, будзе створана практычна на працягу шасці гадоў, што, акрамя ўсяго іншага, дазволіць Беларусі выйсці на рынак узбраення Лацінскай Амерыкі і замацавацца там. З беларускага боку ў ліку асноўных выканаўцаў праекта выступілі прадпрыемства «Алеўкурп», «Волатаўта», створанага Мінскім заводам колавых цягачоў, і 2566-ы завод па рамонце радыёэлектроннага ўзбраення. Па інфармацыі трэціх крыніц, сувыканаўцам праекта нараўне з прадпрыемствамі ВПК Беларусі магчыма выступілі кітайскія, расійскія (на іх ракетах выпрабоўваліся новыя сістэмы.

Да канца праўлення Чавеса работа была завершана, і місію беларускіх ваенных спецыялістаў згарнулі.

Аднак смерць ініцыятара праекта Чавеса і эканамічныя цяжкасці 2010-х гадоў, прымусілі многіх экспертаў сумнявацца ў тым, што Каракасу ўдалося захаваць баяздольнасць. Тым не менш, як адзначаў ваенны аналітык А. Алесін, наяўнасць значнай колькасці досыць сучасных сродкаў радыёлакацыі і радыёэлектроннай барацьбы, высокаэфектыўных мабільных ЗРК рознай далёкасці, якія кіруюцца адзінай аўтаматызаванай сістэмай камандавання, — дазваляе, у выпадку неабходнасці, закрыць паветраную прастору над любым раёнам Венесуэлы. Беларусь, на думку эксперта, паспяхова справілася з роляй інтэгратара сістэмы СПА.

Усё ж дзейнасць Беларусі ў амерыканцаў выклікала непакой. Белы дом быў незадаволены закупкамі арміяй Венесуэлы новай тэхнікі і замене заходняга абсталявання, у першую чаргу дэмантажы радараў амерыканскай і бельгійскай вытворчасці. Меркавалася, што мадэрнізацыя венесуэльскай абароны прывядзе да змены балансу сіл у рэгіёне і гонцы ўзбраенняў. У ліпені 2008 года пад падставай барацьбы з наркатрафікам быў адноўлены Чацвёрты флот ВМС ЗША, які адказваў за паўднёваамерыканскі кірунак. Асцярогі сталі нарастаць і ў некаторых лацінаамерыканскіх дзяржавах. Як адзначаў аспірант кафедры міжнародных адносін факультэта міжнародных адносін Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта К. Андрыеўскі, сярод бразільскіх аналітыкаў існавала меркаванне, што думкі пра пагрозу пачатку гонкі ўзбраенняў на кантынгенце прасоўвалі прадстаўнікі ваенных ведамстваў Аргенціны і Бразіліі, якія жадалі атрымаць большага фінансавання.

У сваю чаргу палітолаг і дырэктар Цэнтра па праблемах еўрапейскай інтэграцыі Ю. Шаўцоў заяўляў, што размяшчэнне беларускіх вайскоўцаў у Венесуэле было прызначана «на выпадак вайны з Калумбіяй».

## Зноскі 
## Літаратура 
* *Сергей Кизима*. Белорусско-венесуэльская интеграция //  Беларуская думка : журнал. — 2010. — № 2. — С. 25—29.
* *Андриевский, К. П.* Отношения Республики Беларусь с Боливарианской Республикой Венесуела в 1992—2010 гг. / К. П. Андриевский. — Минск : БГУ, 2013. — 47 с. — Библиогр.: с. 29—45.
* *Александр Алесин.* Противовоздушная оборона: Уго Чавес умер, но дело его живет  // Белрынок : онлайн-издание. — 6 сентября 2019.
* *Carlos E. Hernández*. Venezuela y Belarús: una estrecha relación militar // Infodefensa :  газета. — 14 декабря 2015.

Катэгорыя:Міжнароднае ваеннае супрацоўніцтва Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Узброеныя сілы Венесуэлы
Катэгорыя:Былыя воінскія часці і фарміраванні Беларусі