Вестран

**Вестрон** (*Westron*), ці **Усеагульная мова** (*Common Speech*) — у творах Дж. Р. Р. Толкіна родная мова практычна ўсіх народаў заходняга Серадзем’я.

## Паходжанне і развіццё 
Першапачаткова мовы людзей былі шматлікімі і вельмі разнастайнымі. Частка з іх падверглася ўплыву эльфійскіх моў, іншыя — оркаўскіх і гном’іх моў. Дзякуючы мудрацам Гандаліна захаваліся веды аб таліска — мове народаў Беора, Халет і Хадора, ад якой развілася адунайская мова жыхароў Нуменора.

Калі нуменорцы пачалі асвойваць заходняе ўзбярэжжа Серадзем’я, стала зразумела, што іх мова цесна звязана з мясцовымі. У выніку іх змяшэння і ўзнікла адзіная мова, пасля названая *вестран*. Ад нуменорскіх застаў і ўмацаванняў вестран распаўсюдзіўся ў глыбіню мацерыка — Эрыядор і прылеглыя землі (у якіх адбываліся падзеі «Хобіта» і «Валадара пярсцёнкаў»). Народы Раваніёна, які знаходзіўся па-за Туманнымі гарамі, слаба кантактавалі з нуменорцамі, таму там захаваліся іх уласныя мовы. Таксама вестран амаль не паўплываў на мовы гвайтурым (сінд. *Gwathuirim*) — продкаў дунландцаў і народа Белых гор, якія часта змагаліся з Нуменорам.

Пасля гібелі вострава тыя, хто выжылі з ліку Верных, заснавалі ў Серадзем’і каралеўствы Арнор і Гондар. У адрозненне ад таго, як іх суродзічы некалі змагаліся супраць эльфаў, жыхары каралеўстваў засяродзіліся на вывучэнні і выкарыстанні эльфійскіх моў, што прывяло да пэўнага заняпаду Усеагульнай мовы. Пазней дунэдайн дапоўнілі і ўзбагацілі вестран эльфійскімі запазычаннямі. Больш развітая мова стала мовай гандлю і дыпламатыі на ўсіх землях і гасцінцах каралеўстваў, закранаючы Дэйл і Эрэбор. Нават оркі Саўрана ўжывалі скажоную форму вестрана для зносін паміж сабой.

## Згадкі ў творах Толкіна 
Тэрмін *вестран* ужываецца як пераклад на англійскую мову арыгінальнай назвы **Аду́ні** (*Adûni*). У сіндарыне яна вядома як **Анну́найд** (сінд. *Annúnaid*) ці **Фала́трэн** (сінд. *Falathren*). Альтэрнатыўны тэрмін *Усеагульная мова* перадаецца вестранскім словазлучэннем **Со́вал Фа́рэ** (Sôval Phârë) у тым жа сэнсе.

У «Хобіце» і «Валадару пярсцёнкаў» вестранскія імёны і назвы перакладзены на англійскую мову. Гэта мае сур’ёзныя падставы: імёны ўласныя былі перакладзены для таго, каб найбольш дакладна перадаць сэнс, які яны маюць. Такія імёны і назвы, як *Baggins*, *Bagshot Row*, *Peregrin*, *Rivendell*, прыведзены не як сапраўдныя вестранскія, а як іх англійскі пераклад у тым жа сэнсе, у якім яны ўжываліся ў вестране.

Імя Мэрыядака Брэндзібака (), верагодна, было *Калімак Брандгамба* (*Kalimak Brandgamba*), ці каротка *Калі* (*Kali*), у сэнсе «jolly, merry» («вясёлы»). Англамоўны варыянт *Meriadok*, ці каротка *Merry*, быў створаны, каб перадаць весялосць імя.

Аналагічна былі перакладзены імёны Перэгрына Тука (*Peregrin Took*) i Сэмуайза Гэмджы (*Samwise Gamgee*), арыгінальныя імёны якіх былі *Разанур Тук* (*Razanur Tûc*) і *Баназір Галбасі* (*Banazir Galbasi*) адпаведна. Арыгінальнае імя Фрода Торбінса на хобіцкім дыялекце вестрана гучала як *Маура Лабінгі* (*Maura Labingi*).

Геаграфічныя назвы былі таксама перакладзены з вестрана на англійскую мову: напрыклад, *Раздол* (*Rivendell*) быў перакладам назвы *Карнінгул* (*Karningul*), а *Бэг Энд* — *Лабін-нэк* (*Labin-nec*).

## Структура 
Аб вестране вядома не так ужо і шмат. Толкін практычна паўсюль пераклаў яе на англійскую мову. Некаторыя словы згадваюцца ў дадатках да «Валадара пярсцёнкаў», параўнальна болей — у «Народах Серадзем’я».

## Спасылкі 
* Westron — the Common Speech 
* Вестран — Усеагульная мова 

Катэгорыя:Серадзем’е
Катэгорыя:Мовы Серадзем’я