Скірмунты

**Скі́рмунты** — шляхецкі род уласнага герба (у блакітным полі 2 чырвоныя сэрцы, паміж імі 2 сярэбраныя стралы ўгару). З XVIII ст. ужывалі герб «Дуб» з княжыцкай мітрай, выводзілі сябе ад легендарнага летапіснага літоўскага князя .

## Паходжанне 
Прозвішча Скірмунт (па-польску *Skirmuntt*) ад старабалцкага (старалітоўскага) двухасноўнага імя ''Skir-mant'as*. Іменныя асновы звязаныя з літоўскім *skirti* "аддзяляць, вылучаць; наканоўваць" і *manta* "(ваенная) здабыча", а імя значыла "Той, каму наканаваная здабыча", імя гучала зусім дарэчна ў раннелітоўскім ваярскім грамадстве.

Гэты род быў досыць разгалінаваны. Прадстаўнікі роду ва Упіцкім павеце карысталіся прозвішчам больш аўтэнтычнага выгляду — Скірмант. Прадстаўнікі роду жылі таксама на Магілёўшчыне і ў Ашмянскім павеце.

Ад імя "Скірмант" таксама ўтвораныя тры тапонімы вакол Ашмянаў: Скірманцішкі (двойчы) і Скірмантава. Яшчэ Скірмантава — у Дзяржынскім раёне. Прозвішча "Скірмант" вядомае, напрыклад, у Ахрэмаўцах каля Браслава.

Пачынальнік пінскай лініі Богуш Скірмунт быў у 1543 г. падстаростам Давыд-Гарадоцкім, у 1552 ад каралевы Боны атрымаў маёнтак Плотніца ў Пінскім павеце. Яго нашчадкі з дапамогай куплі і шлюбаў набылі значныя зямельныя ўладанні.

## Радавод 
# Богуш (пам. 1563), пачынальнік пінскай лініі Скірмунтаў, падстараста пінскі; ж. — Анастасія Сыруцін.
## Мікалай.
### Леў.
### Пётр.
#### Павел.
#### Юрый.
#### Самуіл.
### Фёдар.
## Крыштаф (пам. 1612), уладальнік маёнтка ў Плотніцы, стараста плотніцкі і пінскі суддзя; ж. — Канстанцыя Сулістроўская (1806—1845), дачка Казіміра Сулістроўскага.
######### Казімір Маўрыкій Сямён (1824—1877 ці 1893), удзельнік паўстання 1863—1864 гадоў; ж. — Гелена (1827—1875), мастачка.
########## Станіслаў (1857—1921), падарожнік, дырэктар упраўлення лясамі ў Судане, уладальнік сядзібы ў Хартуме.
########## Ірэна (1851—1905), жыла ў Варшаве; м. — Т. Альшэўскі.
########## Канстанцыя (1852—1934), публіцыстка, гісторык, апошняя ўладальніца Палаца Бутрымовічаў.
########## Казіміра Браніслава (1865—1938); м. — Казімір Ігнат Ромер (1848—1921), уладальнік маёнтка ў Ямполі.
######### Караліна (1824—1916), уладальніца маёнтка ў Каранёва, выхоўвала Марыю Радзевіч; м. — Баляслаў Адамавіч Скірмунт (1817—1857).
######### Антаніна (1825 ці 1827—1921).
######### Канстанцін (1828—1880), удзельнік паўстання 1863—1864 гадоў, уладальнік Шэметава, Воўчына і Астраўлян; ж. — Габрыэла Казіміраўна Умястоўская (1839—1922).
########## Марыя (1858—1907), аўтар прац па батаніцы, даследчыца флоры Беларусі, складальнік гербарных збораў рэдкіх відаў раслін беларускага Палесся; м. — Юзаф Твардоўскі, уладальнік маёнтка ў Велясніцы.
########## Казімір (1861—1931), доктар тэалогіі.
########## Юзэфа (1863—1899); м. — Зыгмунт Хамінскі (1860—1937), уладальнік маёнтка ў Дабраўлянах, сын Станіслава Хамінскага.
########## Баляслаў (1868/9 — 1941/2), апошні ўладальнік маёнтка ў Шэметава; ж. — Габрыэла Хлапоўская (1873—1942), забіта партызанамі Ф. Маркава.
########### Канстанцін (1896—1920).
########### Марыя (1898—1952); м. — Заслаў Юзаф Назарэвіч (1893—1962).
########### Юзэфа (1899—1995); м. — Генрык Кулікоўскі (1889—1966).
########### Сафія (1900—1969), маці ; м. — Казімір Млакасевіч (1893—1945).
########### Тэрэза (1901—1962); м. —  (1895—1953), капітан адміністрацыі Войска Польскай Рэспублікі.
########### Ева (1903—1964); м. — Яўген дэ Вірыён (1898—1952).
########### Лідзія Габрыэла (1904—1942), забіта партызанамі Ф. Маркава; м. — Леон Карыбут-Дашкевіч (1898—1978).
########### Эдвард (1906—1965); ж. — 1. Ванда Загорская-Фастовіч (1913—1945), дачка ; 2. Вольга Шэрэр (1924—1988). Ад 2:
############ Крысціна (нар. 1950); м. — Міхаіл Форд (нар. 1952).
########### Ян (1909—1944).
######### Аляксандр Юльян (1830—1909), палітычны дзеяч, уладальнік маёнтка ў Парэччы; ж. — Тэафіла Зянонаўна Любанская (1836/7 — 1928).
########## Тэафіла Гартэнзія Марыя (1857—1935), хросніца Н. Орды; м. — Эдвард Корсак-Залескі (нар. 1850).
########## Аляксандр Сымон (Сямён) (1858—1940).
########## Браніслава Валерыя Матыльда (1860—1916).
########## Ванда Фартуната (1864—1954).
########## Вацлаў (1866—1872).
########## Раман Мар’ян (1868—1939), палітычны дзеяч.
########## Феліцыя Марыя Магдалена (1870—1950), маці ; м. — Пётр Сташэвіч (1862—1929).
########## Алена (Хелена) Марыя (1872—1942), апошняя ўладальніца Парэчча; м. — Баляслаў Скірмунт (1860—1939).
########## Зянон (Сымон) Багдан (1874—1912), уладальнік маёнтка ў Тэклінопалі; ж. — Марыя Лясоцкая (1884—1973), дачка .
########### Аляксандр (1906—1927).
######### Канстанцыя (нар. 1830); м. — Эдмунд Аніхімоўскі (нар. 1830).
######### Гартэнзія (нар. 1830), памерла ў маладосці.
######### Эмілія (1833—1905); м. — Калікст Пётр Ажэшка (1822—1891), гродзенскі губернскі маршалак (1853—1861), уладальнік сядзібна-паркавага комплексу ў Закозель.
######### Генрых Сямён (1834 ці 1836—1918), уладальнік маёнтка ў Моладава, заснавальнік капліцы-пахавальні Скірмунтаў; ж. — 1. Марыя Стэфанія Мержыеўская (нар. 1839); 2. Марыя Твардоўская (нар. 1840), дачка Юзафа Твардоўскага. Ад 2:
########## Канстанцін (1866—1949), дыпламат.
########## Генрык (1868—1939), паэт, кампазітар.
########## Марыя (1872—1939).
########## Ядвіга (1874—1968), аўтар кнігі «Пані на Грушовай» пра Марыю Радзевіч.
######### Сямён (Сымон) Людвіг (1835 ці 1837—1902), уладальнік Клятной, мастак; ж. — Касыльда Грабоўская (нар. 1840), дачка Караля Рафаіла Грабоўскага.
######### Зыгмунт (1839—1863), доктар філасофіі Гайдэльбергскага ўніверсітэта; ж. — Яўгенія Савіцкая, пасля выйшла замуж за Леона Сулістроўскага.
########## Зыгмунт (1863—1926), уладальнік , да якога ў 1905 годзе Якуб Колас склаў петыцыю пінкавіцкіх сялян; ж. — Марыя Уладзіславаўна Жалтоўская (1870—1939), сястра І. У. Жалтоўскага.
########### Марыя (Марта) (нар. 1895).
########### Ірэна (1896—1981), маці ; м. — Антон Францішак Эміль Сакальніцкі (1900—1946).
########### Багдан (1898—1940), апошні ўладальнік маёнтка ў Альбрэхтова; ж. — Леакардзія Ковальч (пам. 1987).
########### Рэгіна (нар. 1900); м. — Леон Грэноўскі (нар. 1890).
###### Ян.
###### Баніфацый.
####### Міхаіл.
####### Аляксандр (пам. да 1801), пінскі каморнік гранічны, мастаўнічы і харунжы пінскі.
########## Аляксандр, уладальнік часткі маёнтка ў Вяляцічах.
########## Віктар, уладальнік часткі маёнтка ў Вяляцічах.
########## Аляксандра, уладальніца часткі маёнтка ў Вяляцічах.
######## Аляксандр (1794—1845), уладальнік часткі маёнтка ў Плотніцы, маёнткаў Рухч і Калодкае, заснавальнік Свята-Раства-Багародзіцкай царквы ў Радчыцку і палаца ў Калодным; ж. — Гартэнзія Міхайлаўна Орда (1808—1894), сястра Напалеона Орды.
######### Гелена (1827—1874), мастачка; м. — Казімір Маўрыкій Сямён Скірмунт (1824—1877).
####### Адам, пінскі падкаморы, кавалер ордэна св. Станіслава, суддзя земскі пінскі, канцлер Таргавіцкай канфедэрацыі, канфедэрацкі суддзя, уладальнік часткі маёнтка ў Плотніцы.
###### Карл, стараста інтурскі.
##### Уладзіслаў.
##### Крыштаф.
##### Станіслаў.
##### Мікалай, уладальнік часткі маёнтка ў Плотніцы.
###### Сцяпан.
####### Ян.
######## Якаў.
######## Антон.
######## Аляксандр.
######## Феліцыан.
######## Юзаф.
### Грыгорый, уладальнік часткі маёнтка ў Плотніцы.
### Дзмітрый.
#### Данііл.
##### Пётр.
##### Дамінік.
#### Крыштаф.
### Аляксандр, уладальнік часткі маёнтка ў Плотніцы, пасяліўся ў Ашмянскім павеце.

## Літаратура 
* Ильин А. Л., Игнатюк Е. А. [Очерки истории культуры Пинщины (IX — нач. ХХ вв.): монография](http://rep.polessu.by/bitstream/112/5255/1/%D0%98%D0%BB%D1%8C%D0%B8%D0%BD%20%D0%90.%D0%9B.,%20%D0%98%D0%B3%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8E%D0%BA%20%D0%95.%D0%90.%20%D0%9E%D1%87%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B8%20%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B8%20%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%82%D1%83%D1%80%D1%8B%20%D0%9F%D0%B8%D0%BD%D1%89%D0%B8%D0%BD%D1%8B%20(IX%20-%20%D0%BD%D0%B0%D1%87.%20XX)%20%D0%B2%D0%B2..pdf) / А. Л. Ильин, Е. А. Игнатюк. — Пинск: ПолесГУ, 2013. — 220 с.: ISBN 978-985-516-269-9.
* Несцярчук Л. М. Замкі, палацы, паркі Берасцейшчыны Х-ХХ стагоддзяў (гісторыя, стан, перспектывы) / Л. М. Несцярчук. — Мінск: БЕЛТА, 2002. — 334 с.: іл. ISBN 985-6302-37-4.
* *Раюк, А. Р.* Нефармальныя сувязі паміж дваранствам Гродзенскай губерні ў 1801—1863 гг. / А. Р. Раюк // Пытанні мастацтвазнаўства, этналогіі і фалькларыстыкі / Цэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі; навук. рэд. А. І. Лакотка. — Мінск : Права і эканоміка, 2016. — Вып. 21. — С. 240—246.
* *Смалянчук, А. Ф.'' Раман Скірмунт (1868—1939): Жыццяпіс грамадзяніна Краю / А. Ф. Смалянчук. — Мн.: Выдавец Зміцер Колас, 2018. — 700 с.
* 

## Спасылкі 
* Род Скірмунтаў  
* Парэчча Скірмунтаў: лёс сядзібы і ўладальнікаў 
* Skirmunt