open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Парламент Грузіі

**Парламент Грузіі** () — вышэйшы заканадаўчы орган Грузіі. Аднапалатны, складаецца з 150 дэпутатаў. 75 дэпутатаў абіраюцца па спісах, 75 — ад аднамандатных акруг. Усе дэпутаты абіраюцца тэрмінам на 4 года на аснове ўсеагульнага галасавання.

Заканадаўчая ўлада парламента Грузіі, паводле канстытуцыі Грузіі, абмежаваная заканадаўчай уладай парламентаў аўтаномных рэспублік — Абхазіі(цяпер непадкантрольнай) і Аджарыі.

Грузінскія гісторыкі пачынаюць гісторыю парламентарызму ў Грузіі з няўдалай спробы арганізаваць дарбазі — арыстакратычны сход накшталт сейма або генеральных штатаў пры царыцы Тамары (XII стагоддзе); гэтая спроба пацярпела няўдачу з-за перамогі абсалютысцкіх памкненняў царыцы над арыстакратычнай апазіцыяй.

У 1906—1917 гадах дэпутаты ад Грузіі засядалі ў Дзяржаўнай думе Расійскай імперыі, сярод іх былі Ной Жардану, Іраклій Цэрэтэлі, Ілля Чаўчавадзэ, Карла Чхеідзэ і іншыя вядомыя палітычныя дзеячы.

Першы грузінскі парламент створаны ў 1918 годзе (Грузінская Дэмакратычная Рэспубліка), у 1921 годзе прыняў канстытуцыю; распушчаны пасля ўсталявання савецкай улады. Пасля гэтага існаваў Вярхоўны Савет Грузінскай ССР. Першыя шматпартыйная выбары ў яго праведзены 28 Кастрычнік 1990 года, яго старшынёй абраны Звіяд Гамсахурдзія, пасля прэзідэнт Грузіі. У 1991—1992 адбыўся канфлікт Гамсахурдзія з парламентам, перарослая ва ўзброенае сутыкненне. Дзяржаву ўзначаліў Эдуард Шэварднадзэ, і функцыі парламента да 1995 года выконваў дзяржсавет Грузіі, затым былі праведзены агульнанародныя выбары.

Катэгорыя:Грузія
Нацыянальны Сход Арменіі

**Нацыянальны Сход Арменіі** () — вышэйшы заканадаўчы орган Арменіі.

## Кароткая гісторыя 
28 мая 1918 года Арменія абвясціла сябе незалежнай дзяржавай. Сфарміраваўся вышэйшы орган улады краіны — Нацыянальны Сход Арменіі.

У 1990 годзе Вярхоўны Савет Арменіі першага склікання (260 дэпутатаў) быў абраны па мажарытарнай выбарчай сістэме, у два этапы — 20 мая і 3 чэрвеня. У новым парламенце былі прадстаўлены дзве палітычныя сілы — «Армянскі агульнанацыянальны рух» і «КПА». Дэпутацкія групы — «Рэспубліка» (38 дэпутатаў), «Арцах» (11 дэпутатаў), «Ліберал-дэмакраты» (10 дэпутатаў), «Нацыянальны прагрэс» (10 дэпутатаў), АРФД пераўтварылася ў дэпутацкую групу (12 дэпутатаў).

4 жніўня 1990 г. старшынёй Нацыянальнага Сходу стаў Лявон Тэр-Петрасян.

21 верасня 1991 г. Арменія была абвешчаная незалежнай рэспублікай.

16 кастрычніка 1991 г. прэзідэнтам быў абраны Лявон Цер-Петрасян, а старшынёй Нацыянальнага Сходу стаў Бабкен Араркцян.

Арменія
Катэгорыя:Палітыка Арменіі
Папская Камісія па Справах Дзяржавы-горада Ватыкан

**Папская Камісія па Справах Дзяржавы-горада Ватыкан** — заканадаўчы орган Ватыкана. Камісія складаецца з кардыналаў, прызначаных на пяцігадовы тэрмін папам рымскім.

Законы і ўстанаўлення, прапанаваныя Камісіяй павінны быць прадстаўлены папе рымскаму праз Дзяржаўны Сакратарыят Ватыкана да таго, як будуць апублікаваныя і ўступяць у сілу. Законы, устанаўлення і інструкцыі, прадпісаныя Камісіяй, выдадзены ў Акце Acta Apostolicae Sedis.

Камісію ўзначальвае старшыня (у цяперашні час — кардынал Джавані Лаёла).

Члены Папскай камісіі:
 
* Кардынал Джавані Лаёла — старшыня;
* Кардынал Джавані Батыста Рэ;
* Кардынал Жазэ Сарайва Марцінш;
* Кардынал Жан-Луі Тора;
* Кардынал Рэната Рафаэле Марціна;
* Кардынал Атыльё Нікора;
* Кардынал Леанарда Сандры.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Ватыкан
Ватыкан
Рыгор Мікітавіч Мядзведскі

**Рыгор Мікітавіч Мядзве́дскі** — беларускі іканапісец XVIII стагоддзя, майстар насценнага роспісу.

З сялян вёскі Папова Гара Магілёўскай губерні (цяпер Красная Гара Бранскай вобласці Расіі). Размалёўваў цэрквы, пісаў абразы («Спас Уседзяржыцель» і інш.) для іканастаса царквы ў Паповай Гары, у 1783 годзе стварыў іканастас Ільінскай царквы ў Журавічах (цяпер Рагачоўскі раён; знішчаны ў 1841 годзе).

## Заўвагі 
## Літаратура 
*  С. 66—67.

Катэгорыя:Іканапісцы Беларусі
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Іканапісцы Расіі
Катэгорыя:Мастакі Расіі
Шпаербах

**Шпаербах** () — рака ў Германіі, працякае па зямлі Рэйнланд-Пфальц.

Плошча вадазбору ракі складае 596 км². Агульная даўжыня 60 км. Вышыня вытоку 296 м. Вышыня вусця 92 м.

Рачная сістэма ракі — Рэйн.

Катэгорыя:Рэкі Рэйнланд-Пфальца
Катэгорыя:Рэкі Германіі
Беларуска-ўкраінская граніца

пасля Люблінскай уніі з пазначэннем граніц]]
**Беларуска-ўкраінская граніца** – дзяржаўная граніца паміж Рэспублікай Беларусь і Украінай.

Працягласць граніцы паміж дзвюма краінамі – каля 1 084 км.

## Гісторыя 
Сучасная беларуска-ўкраінская граніца – гэта былая адміністрацыйная мяжа паміж БССР і УССР.

У мінулым прыблізна гэтаксама праходзіў падзел паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім згодна з Люблінскай уніяй.

Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай падобны выгляд мела мяжа паміж Паўночна-Заходнім і Паўднёва-Заходнім краямі Расійскай імперыі.

У ХХ стагоддзі вызначэнне мяжы адбывалася ў некалькі этапаў:
* 1917–1922 гг. – перыяд станаўлення беларускай і ўкраінскай нацыянальнай дзяржаўнасці;
* 1923–1926 гг. – узбуйненне тэрыторыі БССР;
* 1939 год – далучэнне Заходняй Беларусі да БССР.

## Статус граніцы 
8 снежня 1991 года паміж дзяржавамі, якія набылі дзяржаўны суверэнітэт, было заключана Белавежскае пагадненне, паводле якога прызнавалася «недатыкальнасць існуючых межаў».

Пастановай Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь ад 11 чэрвеня 1993 года № 2379-XII межам краіны з былымі савецкімі рэспублікамі прысвоены статус дзяржаўнай граніцы.

На сённяшні дзень, дзяржаўная граніца паміж Беларуссю і Украінай рэгулюецца Дагаворам аб дзяржаўнай граніцы ад 12 мая 1997 года, якая у той самы год была ратыфікавана Вярхоўнай Радай Украіны, а ў 2010 і Нацыянальным сходам Рэспублікі Беларусь, аднак тады бакі не абмяняліся ратыфікацыйнымі граматамі.

Абмен ратыфікацыйнымі граматамі адбыўся падчас візіту Аляксандра Лукашэнкі ў Кіеў 18 чэрвеня 2013 года. Працэс ратыфікацыі завяршыўся нягледзячы на тое, што Украіна так і не выплаціла дзяржаўны доўг, на існаванні якога настойваў афіцыйны Мінск.

Восенню 2025 года Беларусь завяршыла работы па дэмаркацыі сухапутнай мяжы з Украінай.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Граніцы Беларусі
Катэгорыя:Граніцы Украіны
Катэгорыя:Беларуска-ўкраінскія адносіны
Вулканізацыя

**Вулканізацыя** — хімічны працэс стварэння гумы.

Вулканізацыі падвяргаецца звычайна сумесь каўчуку з рознымі кампанентамі, якія забяспечваюць неабходныя эксплуатацыйныя ўласцівасці гум: напаўняльнікамі (тэхнічны вуглярод, крэйда, каалін, полідысперсная крэмнекіслата і г.д.), пластыфікатарамі (нафтавы і талавы алей, дыбуцілфталат і г.д.), супрацьстарэльнікамі (бісфенолы, дыяміны і г.д.), паскаральнікамі вулканізацыі (ксантагенатамі, тыязоламі, сульфенамідамі і г.д.), актыватарам вулканізацыі (аксідам цынку, аксідам магнію і г.д.), запавольвацелем падвулканізацыі (фталевы ангідрыд, N-нітразадыфеніламін і г.д.).

Катэгорыя:Арганічная хімія
Шпаер

**Шпа́ер** (таксама **Шпэер**; ) — горад зямельнага падпарадкавання ў Германіі, у зямлі Рэйнланд-Пфальц.

Размешчаны на Рэйне (рэгіён Рэйн-Некар). Насельніцтва — каля 50 тысяч чалавек.

[140px|thumb|left|[Шпаерскі сабор, аб’ект культурнай спадчыны ЮНЕСКА ]]

## Назва 
Археалагічныя дадзеныя дазваляюць меркаваць, што горад быў населены кельтамі 500 гадоў да н. э., спачатку насіў назву *Навіамаг* (Noviomagus), пазней, у эпоху рымлян, горад быў вядомы пад імем *Аўгуста Неметум* і *Цывітас Неметум* (горад племя Неметэр), па імені германскага племені, засяляўшага гэтую вобласць. У VI стагоддзі горад атрымаў імя *Спіра* (Spira) ад назвы ракі Шпаербах (Speyerbach), якая працякае праз горад.
У Сярэднявечча Шпаер быў надзвычай важны.

## Геаграфія 
Шпаер размешчаны на Верхнярэйнскай нізіне за 20 км на поўдзень ад Людвігсгафена і Мангейма і за 34 км да поўначы ад Карлсруэ, на месцы ўпадзення ракі Шпаербах у Рэйн. На процілеглым баку, адпаведна, на ўсход ад ракі размешчана паселішча Зігельхайн (Siegelhain), якое можа быць аднесена да Хакенгайма.

## Гісторыя 
* 10 да н. э. — заснаванне рымскага ваеннага лагера на тэрыторыі Шпаера
* 346 — першыя згадванні біскупа горада
* 496 да 506 — першае з’яўленне імя «Спіра»
* 1030 — імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі Конрад II пачынае будаўніцтва Шпаерскага сабора. На гэты дзень гэта — самая вялікая царква ў раманскім стылі, якая захавалася. З 1981 года — аб’ект сусветнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА.
* 1076 — імператар Генрых IV здзяйсняе з сваёй сталіцы Шпаера знакаміты паход у Каносу
* 1096 — вядомы яўрэйскі пагром падчас першага крыжовага паходу
* 1294 — Шпаер губляе свае былыя сталічныя правы і з гэтага часу вольны горад Свяшчэннай Рымскай імперыі
* 1529 — на з’ездзе ў Шпаеры прадстаўнікі лютэранскіх нямецкіх княстваў выказваюць пратэст супраць анты-рэфармацыйнай рэзалюцыі. Адсюль паняцце пратэстантызм
* 1689 — горад моцна разбураны французскімі атрадамі
* Паміж 1792 і 1814 Шпаер знаходзіцца пад французскім кіраваннем
* 1990 — Шпаер святкуе сваё 2000-годдзе
* 1991 — Музей тэхнікі ў Зінсгайме адкрывае свой філіял у Шпаеры

## Адміністрацыйны падзел 
Ідэнтыфікацыйны код суб’екта самакіравання — *07 3 18 000*. Горад падраздзяляецца на 4 гарадскіх раёна.
## Адукацыя і культура 
* Нямецкі ўніверсітэт адміністрацыйных навук у Шпаеры
## Гарады-пабрацімы 
## Фотаздымкі 

Выява:Speyer Dom meph666-2005-Feb-26.jpg|Шпаерскі сабор
Выява:Speyer_Rathaus.JPG|Ратуша
Выява:Speyer_DreifaltigkeitsKirche01.JPG| Троіцкі сабор
Выява:Gedaechtniskirche Speyer Sued.jpg|Мемарыяльная царква Пратэстацыі

## Гл. таксама 
* Malleus Maleficarum

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт горада

Катэгорыя:Гарады Рэйнланд-Пфальца
Thalia (1784)

thumb|Тытульны аркуш першага выдання «Таліі», 1787
**Рэйнская Талія** () — часопіс нямецкага паэта і драматурга Фрыдрыха Шылера. Выдаваўся пад рознымі назвамі (з 1787—1788 гг. — «Талія» (); з 1792 г. — «Новая Талія» ().

Катэгорыя:Часопісы Германіі
Катэгорыя:Часопісы на нямецкай мове
Катэгорыя:Часопісы
Манаус

**Манаус** () — горад у Бразіліі. Быў заснаваны, як перавалачная база ў джунглях Амазонкі. Росквіт горада адбыўся ў пачатку XX стагоддзя і звязаны з адкрыццём каўчуку. Пасля адкрыцця вулканізацыі горад прыйшоў у заняпад. Другое яго жыццё пачалося пасля аб’яўлення яго свабоднай эканамічнай зонай. Цяпер там знаходзіцца амаль уся электронная прамысловасць Бразіліі.
## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Бразіліі
Катэгорыя:Муніцыпалітэты штата Амазонас
Швабія

[thumb|250px|Швабія як этнакультурны рэгіён у цэнтры [Еўропа|Еўропы і размеркаванне дыялектаў (жоўта-аранжавыя колеры)]]
**Швабія** () — мясцовасць на паўднёвым захадзе Германіі, дзе жывуць швабы — немцы, якія гавораць на асаблівым швабскім дыялекце. Існуюць два паняцці, якія вызначаюць межы Швабіі.

Палітычны рэгіён — ахоплівае сучасную паўночную Баварыю і Бадэн-Вюртэмберг, уяўляе сабой ядро рассялення алеманаў, продкаў сучасных швабаў. Аднак арэал рассялення алеманаў быў значна шырэйшы, і з цягам часу швабскія тэрыторыі апынуліся ў структуры розных палітычных утварэнняў. Такім чынам, этна-культурны рэгіён «Швабія» значна шырэйшы, уключае ў сябе нямецкамоўныя кантоны Швейцарыі і тэрыторыю ў Францыі — Эльзас. Акрамя Швабіі, швабы сустракаюцца ў паўночнай Швейцарыі і паўночна-ўсходняй Францыі (вобласць Эльзас), і невялікімі групамі ўздоўж Дуная — у Сербіі, Славеніі, паўднёвай Венгрыі, Румыніі. У Францыі і Швейцарыі часцяком словам «швабы» пазначаюцца немцы наогул.

Нягледзячы на значнае гістарычнае значэнне, значны арэал рассялення, назва «Швабія» не сустракаецца ў назве сучасных рэгіёнаў і мясцовасцей, за выключэннем Баварыі, дзе пасля рэформы 1972 г. з'явіўся адміністрацыйная акруга Швабія з цэнтрам у Аўгсбурзе, які ўяўляе сабой самы ўсходні ўскраек арэалу пражывання швабаў.

## Часопіс 
* *Suevica. Beiträge zur schwäbischen Literatur- und Geistesgeschichte*. Herausgegeben von Reinhard Breymayer. Stuttgart: Verlag Hans-Dieter Heinz, Akademischer Verlag Stuttgart, 

## Гл. таксама 
* Швабскі саюз гарадоў
* Верхняя Швабія
* Новая Швабія
* Племянныя герцагствы

Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Германіі
Гума

й поліізапрэну (натуральнага каўчуку) серай]]

**Гума** (, ад  «камедзь»), **рызіна** (ад  «смала») — эластычны матэрыял, які атрымоўваюць вулканізацыяй каўчуку. Па ступені вулканізацыі гумы падзяляюцца на мяккія (1-3 % серы), паўцвёрдыя і цвёрдыя (30 % серы) (эбаніт). Аб’ёмная вага — 1,2 т/м³.

## Ужыванне 
Гума выкарыстоўваецца ў вытворчасці аўтамабільных шын і гума-тэхнічных вырабаў.

## Вырабы з гумы ў прамысловасці 
Для атрымання прагумаваных тканін бяруць ільняную або папяровую тканіну і гумавы клей, які ўяўляе гумавую сумесь, раствораную ў бензіне або бензоле. Клей старанна і раўнамерна размазваюць і ўпрасоўваюць у тканіну; пасля прасушкі і выпарэння растваральніка атрымліваюць прагумаваную тканіну. Для вырабу пракладкавага матэрыялу, здольнага вытрымліваць высокія тэмпературы, ужываюць параніт, які ўяўляе гумавую сумесь, у якую ўведзена азбеставае валакно. Такую сумесь змешваюць з бензінам, прапускаюць праз вальцы і вулканізуюць ў выглядзе лістоў таўшчынёй ад 0,2 да 6 мм.

Для атрымання гумавых трубак і профіляў сырую гуму прапускаюць праз шпрыц-машыну, дзе моцна разагрэтая (да 100—110 °) сумесь праціскаецца праз профільную галоўку. У выніку атрымліваюць профіль, які падвяргаюць вулканізацыі.

## Гл. таксама 
* Continental AG

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гума
Катэгорыя:Арганічная хімія
Атланта Трэшэрз

**Атланта Трэшэрз** () — былы амерыканскі прафесійны хакейны клуб, які выступаў у Нацыянальнай хакейнай лізе. Каманднай сталіцай з'яўляўся горад Атланта, штат Джорджыя, ЗША.

У 2011 годзе клуб пераехаў у Вініпег, Канада і быў перайменаваны ў «Вініпег Джэтс» ().

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Клубы НХЛ
Катэгорыя:Хакейныя клубы ЗША
Катэгорыя:Атланта
Вашынгтон Кэпіталз

**Вашынгтон Кэпіталз** () — амерыканскі прафесійны хакейны клуб, выступае ў Нацыянальнай хакейнай лізе ў Паўднёва-ўсходнім дывізіёне Усходняй канферэнцыі. Каманднай сталіцай з’яўляецца горад Вашынгтон — сталіца ЗША.

Год заснавання клуба: 1974

У залежнасці ад месца гульні, каманда выкарыстоўвае наступныя колеры формы: Чорны, сіні і бронзавы

У 2018 годзе «Вашынгтон Кэпіталз» упершыню ў сваёй гісторыі выйграў «Кубак Стэнлі».

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Клубы НХЛ
Катэгорыя:Хакейныя клубы ЗША
Катэгорыя:Вашынгтон
Караліна Харыкейнз

**Караліна Харыкейнз** () — амерыканскі прафесійны хакейны клуб, выступае ў Нацыянальнай хакейнай лізе ў Паўднёва-ўсходнім дывізіёне Усходняй канферэнцыі. Каманднай сталіцай з’яўляецца горад Ролі, штат Паўночная Караліна, ЗША.

Год заснавання клуба: 1972

У залежнасці ад месца гульні, каманда выкарыстоўвае наступныя колеры формы: Чырвоны, белы, чорны і шэры

Чэмпіёны ў сезоне 2005/06.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Клубы НХЛ
Катэгорыя:Хакейныя клубы ЗША
Катэгорыя:Ролі
Мілі Меджліс Азербайджана

**Мілі Меджліс Азербайджана** ( — Нацыянальны сход) — аднапалатны азербайджанскі парламент. 28 мая 1918 года Азербайджан абвясціў сябе незалежным дзяржавай, сфармаваўшы вышэйшы орган улады краіны — нацыянальны сход Азербайджана (Мілі Меджліс). Месцазнаходжаннем Мілі Меджліса з'яўляецца сталіца Азербайджана — Баку.

## Гісторыя 
Мілі Меджліс (Нацыянальны Савет) быў створаны на базе пагаджальнай парламенцкай камісіі Вярхоўнага Савета Азербайджана 26 лістапада 1991 года.

## Выбары 
Дэпутаты Мілі Меджліса Азербайджанскай Рэспублікі абіраюцца на аснове мажарытарнай выбарчай сістэмы і ўсеагульных, роўных і прамых выбарах шляхам свабоднага, асабістага і тайнага галасавання. Мілі Меджліс складаецца з 125 дэпутатаў, якія выбіраюцца на пяць гадоў. Выбары Мілі Меджліса праводзяцца кожныя пяць гадоў у першую нядзелю лістапада. Не могуць быць выбранымі дэпутатамі Мілі Меджліса Азербайджанскай Рэспублікі асобы, якія маюць падвойнае грамадзянства, якія маюць абавязацельствы перад іншымі дзяржавамі, якія працуюць у сістэме выканаўчай або судовай улады, асобы, якія займаюцца іншай аплатнай дзейнасцю, выключаючы навуковую, педагагічную і творчую дзейнасць, рэлігійныя дзеячы, асобы, недзеяздольнасць якіх пацвярджаецца судом, асуджаныя за цяжкія злачынствы, якія адбываюць пакаранне ў месцах пазбаўлення волі па прысуду суда, які ўступіў у законную сілу.

Тэрмін паўнамоцтваў дэпутатаў Мілі Меджліса Азербайджанскай Рэспублікі абмяжоўваецца тэрмінам паўнамоцтваў склікання Мілі Меджліса Азербайджанскай Рэспублікі.

## У Сеціве 
* Афіцыйная старонка  


Азербайджан
Катэгорыя:Палітыка Азербайджана
Катэгорыя:Права Азербайджана
Катэгорыя:Баку
Усекітайскі Сход Народных Прадстаўнікоў

**Усекітайскі Сход Народных Прадстаўнікоў** () — вышэйшы заканадаўчы орган (парламент) Кітайскай Народнай Рэспублікі, згодна з Канстытуцыяй КНР — вышэйшы орган дзяржаўнай улады краіны. У склад УСНП ўваходзяць дэпутаты, выбраныя ад правінцый, аўтаномных раёнаў, гарадоў цэнтральнага падпарадкавання і ўзброеных сіл.

Дэпутаты УСНП выбіраюцца на тэрмін 5 гадоў. Пры надзвычайных абставінах, якія робяць немагчымым правядзенне выбараў, дапускаецца адтэрміноўка выбараў дэпутатаў УСНП наступнага склікання. Такое рашэнне набывае сілу ў выпадку прыняцця большасцю (не менш 2/3 галасоў) усіх членаў Пастаяннага камітэта УСНП (ПК УСНП) дадзенага склікання. Тэрмін паўнамоцтваў дэпутатаў УСНП дадзенага склікання ў гэтым выпадку працягваецца.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Дзяржаўны лад Кітая
Кітай
Катэгорыя:Палітыка Кітая
Шпаерскі сабор

**Шпа́ерскі сабо́р** (, поўная назва: ) — вялікі імперскі сабор у горадзе Шпаер у Германіі (зямля Рэйнланд-Пфальц). Самая вялікая па памерах царква ў раманскім стылі, якая захавалася, з 1981 года — аб'ект сусветнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА.

## Гісторыя 
Пабудаваны ў 1030—1061 гадах імператарамі Свяшчэннай Рымскай імперыі. Пабудова была пачата кайзерам Конрадам II, затым прадоўжана яго сынам Генрыхам III і скончана ўнукам Генрыхам IV, пры якім адбылося асвячэнне сабора. У той час у Шпаеры жыло каля 500 чалавек, і Шпеерскі сабор быў адным з найбуйнейшых будынкаў свету. Гэта мела, у прыватнасці, палітычнае значэнне, так як яго памер сімвалізаваў моц кайзера.

Паводле даследаванняў С. В. Заграеўскага, сабор у Шпаеры прадвызначыў з'яўленне ў Старажытнай Русі белакаменнага дойлідства.

На працягу тысячы гадоў сабор неаднаразова рэстаўрыраваўся і дапаўняўся, мяняў свой знешні выгляд. Самая вялікая катастрофа ў гісторыі сабора мела месца ў 1689 годзе, калі салдаты французскага караля Людовіка XIV разбурылі яго, пакінуўшы амаль толькі сцены, і апаганілі пахаванні, якія знаходзяцца ў саборы. У 1772—1784 гадах сабор быў рэстаўрыраваны і дапоўнены вестыбюлем і фасадам, аднак неўзабаве зноў захоплены і апаганены французамі. У 1846—1853 адбылася поўная рэстаўрацыя і ўпрыгожванне велічнымі фрэскамі на сродкі баварскага караля Людвіга I.

У саборы ўсталяваны арган, з якім звязана дзейнасць выбітных нямецкіх арганістаў — Людвіга Дзёра і Леа Крэмера.

Image:Speyrer Dom 1061.png|1061
Image:Speyrer Dom 1135.png|1106
Image:Speyrer Dom 1754.png|1689
Image:Speyrer Dom 1756.png|1756
Image:Speyrer Dom 1854.png|1778
Image:Speyrer Dom 1967.png|1853

## Тэхнічныя звесткі 
* Агульная даўжыня: 134 м
* Вышыня сярэдняга нефа: 33 м
* Даўжыня навы: 37,62 м
* Вышыня ўсходніх вежаў: 71,20 м
* Вышыня заходніх вежаў: 65,60 м

## Крыпта 
[thumb|Магіла [Конрад II, імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі|Конрада II.]]
У склепе пад алтаром знаходзяцца пахаванні некалькіх германскіх кайзераў і каралёў, сярод якіх:

* імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі Конрад II († 1039) і яго жонка Гізела († 1043)
* імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі Генрых III († 1056), сын Конрада II
* імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі Генрых IV († 1106), сын Генрыха III і яго жонка Берта († 1087)
* імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі Генрых V († 1125), сын Генрыха IV
* Беатрыкс († 1184), другая жонка Фрыдрыха I Барбаросы і яе дачка Агнес
* Кароль Германіі Філіп Швабскі († 1208), сын Фрыдрыха I Барбаросы
* Кароль Германіі Рудольф I († 1291)
* Кароль Германіі Адольф Насаўскі († 1298)
* Кароль Германіі Альбрэхт I († 1308), сын Рудольфа I

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт
* Фотагалерэя сабора (вялікія фатаграфіі)

Катэгорыя:Саборы Германіі
Катэгорыя:Рэйнланд-Пфальц
Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Германіі
Катэгорыя:Сусветная спадчына паводле алфавіта
Катэгорыя:Раманская архітэктура
Катэгорыя:Шпаер
Народны Сход Балгарыі

]]
**Народны Сход Рэспублікі Балгарыя** () — вярхоўны орган дзяржаўнай улады ў Рэспубліцы Балгарыя, які выказвае волю балгарскага народа і прадстаўляе яго суверэнітэт. Кіруе заканадаўчай уладай. Складаецца з 240 дэпутатаў, якія абіраюцца на агульнай і роўнай аснове на тайным галасаванні на 4 гады. Прахадны бар'ер складае 4%. У выпадку вайны, ваеннага або іншага надзвычайнага становішча, мандат Народнага сходу падаўжаецца да канца гэтых абставін. 

Паўнамоцтвы Народнага Сходу вызначаюцца трэцім раздзелам Канстытуцыі Рэспублікі Балгарыя (арт. 62 па арт. 91).  

## Вялікі народны сход Балгарыі 
Вялікі Народны Сход Балгарыі — прадстаўнічы орган дзяржаўнай улады Рэспублікі Балгарыі, які склікаецца для вырашэння асабліва важных дзяржаўных і грамадскіх спраў. Такімі з’яўляюцца: абмеркаванне і зацвярджэнне новай канстытуцыі; змены ў тэрыторыі краіны; змены дзяржаўнага ладу і іншыя. Вялікі Народны Сход складаецца з 400 дэпутатаў, 200 з якіх выбіраецца з мажарытарнага, а 200 з прапарцыянальнага прынцыпу. Прэзідэнт Балгарыі не мае права вета на рашэнні Вялікага Народнага Сходу.

Катэгорыя:Дзяржаўны лад Балгарыі
Балгарыя
Віламет (метэарыт)

**Метэарыт Віламет** () — жалезнай-нікелевы метэарыт. З'яўляецца самым вялікім метэарытам з калі-небудзь знойдзеных на тэрыторыі Злучаных Штатаў Амерыкі, а таксама шостым па велічыні метэарытам ў свеце. Знойдзены ў штаце Арэгон. 

Метэарыт важыць больш як 15,5 тон і памерам з малалітражных аўтамабіль. Некалькі частак ад яго было адшчэплена. Увагнутасці метэарыта (гл. малюнак) выкліканыя не згараннем падчас падзення ў зямной атмасферы, а сотнямі мільёнаў гадоў іржавення ў вільготных лясах заходняга Арэгона. 

## Гісторыя 
Метэарыт упаў на Зямлю каля 1 мільярда гадоў таму ў Паўночнай Амерыцы. На месцы выяўлення метэарыта ўдарны кратар знойдзены не быў (мяркуецца, што ён знаходзіцца на тэрыторыі Канады). Метэарыт быў знойдзены індзейцамі, якія перанеслі яго ў Даліну Віламет штата Арэгон ў раён каля сучаснага горада Вест Лін (West Linn). Індзейцы пакланяліся каменю, называючы яго «госць з Месяца». Дажджавую ваду з паглыбленняў метэарыта ўжывалі для лячэння хвароб. 

У 1905 годзе метэарыт быў выкуплены місіс Уільям Е. Додж за 26 тысяч долараў і ў 1906 годзе падораны Амерыканскаму музею Натуральнай гісторыі ў Нью-Ёрку, дзе ён цяпер выстаўлены для прагляду наведвальнікамі. 

Пасля таго як метэарыт быў перададзены ў Амерыканскі музей Натуральнай гісторыі, індзейцы штата Арэгон запатрабавалі, каб метэарыт быў ім вернуты, так як ён шмат стагоддзяў з'яўляўся прадметам іх рэлігійнага культу і неабходны для правядзення штогадовай цырымоніі. Аднак да таго часу будынак музея было ўжо пабудаваны вакол метэарыта і вывесці яго з музея апынулася немагчымым, не разбурыўшы сцен. Паміж музеем і індзейскім племем 22 чэрвеня 2000 г. было заключана пагадненне, па якім раз у год членам племені дазволена ладзіць сваю цырымонію вакол метэарыта, але сам метэарыт пры гэтым працягвае заставацца ў Нью-Ёрку ў будынку музея. 

Віламет
Катэгорыя:Метэарыты, знойдзеныя ў ЗША
Катэгорыя:Рэлігія індзейцаў
Віламет (рака)

**Віламет** () — рака ў ЗША, на паўночным захадзе штата Арэгон.

Працякае ў асноўным у паўночным напрамку.
Даўжыня ракі складае 301 км. Плошча яе басейна налічвае 29 800 км². Сярэдні расход вады — 908 м³/с. Адна з буйных рэк штата Арэгон. Упадае ў раку Калумбія.

## Спасылкі 
* Willamette River

Катэгорыя:Прытокі Калумбіі
Катэгорыя:Рэкі Арэгона
Карл Яўген (герцаг Вюртэмберга)

**Карл Яўген** (;  — ) — старэйшы сын герцага Карла Аляксандра і прынцэсы Марыі Аўгусты.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Герцагі вюртэмбергскія
Людовік I Набожны

**Людовік I Набожны** (, , ; 778 — 20 чэрвеня 840) — кароль Аквітаніі (781—814), кароль Франкіі і імператар Захаду (814—840) з дынастыі Каралінгаў.

## Біяграфія 
Людовік Набожны стаў апошнім адзіным кіраўніком адзінай Франкскай дзяржавы. Успадкаваўшы трон пасля смерці свайго бацькі, імператара Карла Вялікага, Людовік паспяхова працягнуў бацькаву палітыку рэформаў, але апошнія гады яго праўлення прайшлі ў войнах супраць уласных сыноў і знешніх ворагаў. Дзяржава апынулася ў глыбокім крызісе, які праз некалькі гадоў пасля яго смерці прывёў да распаду імперыі і ўзнікненню на яе месцы некалькіх дзяржаў — папярэднікаў сучасных Германіі, Італіі і Францыі.

## Дзеці 
*Ад 1-га шлюбу:***сыны:** Лотар I, Піпін I і Людовік II**дочкі:** Берта, Хільдэгарда і Ратруда *Ад 2-га шлюбу:***сын:** Карл II Лысы **дачка:** Гізела*Ад наложніцы:***сын:** Арнульф Санскі **дачка:** Альпаіс (Эльфейд)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Каралі франкаў
Катэгорыя:Каралі германскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы VIII стагоддзя
Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы IX стагоддзя
Катэгорыя:Двайняты паводле алфавіту
Катэгорыя:Імператары Захаду
Катэгорыя:Каралінгі
Лотар I

**Лотар I** (ням. Lothar, фр. Lothaire,  — , Прум) — імператар Захаду ў 817—855, кароль Баварыі ў 814—817, кароль Італіі ў 818—843, кароль сярэдняга каралеўства ў 843—855 гадах, з дынастыі Каралінгаў, старэйшы сын Людовіка Набожнага і Ірменгарды з Хеспенгаў. З 817 г. быў суправіцелем бацькі, але на граматах імя яго сустракаецца побач з бацькаўскім толькі з 825 г. 5 красавіка 823 г. Папа Пасхалій I ўсклаў на яго, у царкве Святога Пятра ў Рыме, імператарскую карону.

Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы IX стагоддзя
Катэгорыя:Каралі франкаў
Катэгорыя:Імператары Захаду
Катэгорыя:Кіраўнікі Латарынгіі
Катэгорыя:Каралінгі
Карл III Тоўсты

**Карл III Тоўсты** (ням. Karl der Dicke, фр. Charles le Gros, 13 чэрвеня 839 — 13 студзеня 888) — кароль Усходне-Франкскага каралеўства ў 876—887 (да 882 года кароль алеманаў і Рэцыі), кароль Заходне-Франкскага каралеўства ў 884—887, кароль Італіі ў 879—887, кароль Латарынгіі (Карл II) у 882—887, франкскі імператар у 881—887 гадах. Малодшы з трох сыноў Людовіка Нямецкага, караля Усходне-Франкскага каралеўства, і Эмы Баварскай з роду Вельфаў. З 862 года быў жанаты з Рыхардай, дачкой графа Эрхангера, прадстаўніка дома Алахолфінгераў.

Катэгорыя:Каралінгі
Фуад Мебаза

**Фуад Мебаза** ( *Fuʾād al-Mibazzaʿ*; ) — туніскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, спікер Палаты дэпутатаў (1997—2011), в. а. Прэзідэнта Туніса (2011). Удзельнік руху за незалежнасць краіны ад Францыі.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 16 чэрвеня 1933 года ў г. Туніс (Французскі пратэктарат у Тунісе).

Вывучаў права і эканоміку ў Францыі.

З 30 лістапада 1973 года па 13 верасня 1978 года — Міністр моладзі і спорту Туніса.

З 13 верасня 1978 года па 7 лістапада 1979 года — Міністр аховы здароўя Туніса.

З 7 лістапада 1979 года па 2 студзеня 1981 года — Міністр культуры Туніса.

З 27 кастрычніка 1987 года па 12 красавіка 1988 года — Міністр па справах моладзі і спорту Туніса.

У 1997—2011 гадах — спікер Парламента Туніса.

Часова выконваў абавязкі Прэзідэнта Туніса з 15 студзеня па 12 снежня 2011 года.

Памёр 23 красавіка 2025 года.

## Зноскі 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Прэзідэнты Туніса
Катэгорыя:Паслы Туніса ў Марока
Янэк Вішнеўскі

: дэманстранты нясуць цела Янэка Вішнеўскага (сапраўднае імя — Zbyszek Godlewski) на дзвярах.]]
**Янэк Вішнеўскі** (  3 жніўня 1952, Зялёна Гура — 17 снежня 1970, Гдыня) — персанаж паэмы «Балада пра Янэка Вішнеўскага», прататыпам якога з'яўляецца **Збігнеў Гадлеўскі** (*Zbigniew Godlewski*).

## Легенда і рэальны персанаж 
Імя было прыдумана аўтарам балады Кшыштафам Даўгялам, каб прадставіць у сімвалічным выглядзе 18 гадовага працоўнага, забітага ў польскім горадзе Гдыня ваеннымі ці міліцыяй 17 снежня 1970, падчас хваляванняў у Польшчы. Выява цела невядомага маладзёна, якога нясуць на дзвярах праз кардон паліцыі ды танкі, натхніла К. Даўгялу напісаць паэму. Ніхто не ведаў яго імя ў той час, таму аўтар вырашыў даць яму імя звычайнага паляка. Пазней высветлілася, што чалавека насамрэч завуць **Збігнеў Гадлеўскі** і ён жыў непадалёк ад Эльблонгу. У 1970 Збігнеў быў застрэлены разам з яшчэ 39 чалавекамі.

Музыка для песні *Песня аб Янку з Гдыні* (таксама вядомая як «Балада пра Янэка Вішнеўскага») была напісана Мечыславам Халевай.
Песня, разам з расповядам Янэка Вішнеўскага, стала папулярнай, калі ў канцы 1981 выйшла кіно *Чалавек з Жалеза*. Пасля падзення камунізму ў Польшчы галоўная вуліца Гдыні стала насіць імя Янэка Вішнеўскага, а ў Эльблонгу адна з вуліц таксама была названа ў гонар Збігнева Гадлеўскага.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Нарадзіліся 3 жніўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1952 годзе
Катэгорыя:Памерлі 17 снежня
Катэгорыя:Памерлі ў 1970 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Гдыні
Катэгорыя:Персанажы
Арнульф Карынтыйскі

**Арну́льф Карынтыйскі** (; каля 850 - , Рэгенсбург) — кароль Усходне-Франкскага каралеўства з 887 года і імператар Захаду з 896 года, адзін з апошніх прадстаўнікоў нямецкай лініі дынастыі Каралінгаў.

## Біяграфія 
Арнульф быў незаконным сынам Карламана, караля Баварыі і Італіі, і яго канкубіны Ліутсвінды.

Дзяцінства Арнульф правёў у Карынтыі ў сваёй маці. Незадоўга да смерці бацькі Арнульф паспрабаваў забяспечыць за сабой баварскі пасад, аднак няўдала. Пасля смерці Карламана ў 880 годзе Баварыя перайшла да брата памерлага караля Людовіка III Малодшага, а затым Карлу III Тоўстаму. Арнульф атрымаў у спадчыну толькі Карынцію, якая ўключае, праўда, усе ўсходнія маркі ад Фрыулі да Штырыі ўключна.

## Дзеці 
* **сын:** Людовік IV Дзіцё
* **бастарды:
* **сыны:** Цвентыбольд, Ратольд
** **дочкі:''' Глісмут, Элінрата

Катэгорыя:Каралінгі
Ручка (канцылярыя)

**Ручка** або **асадка** — прылада з пяром або стрыжнем для пісьма на паперы.

## Тыпы ручак 
Ёсць некалькі тыпаў:

* пёравыя,
* шарыкавыя,
* капілярныя,
* маркеры,
* інжынерныя,
* гелевыя ручкі,
* з біяпалімерным чарнілам

Шарыкавыя, аўта і гелевыя ручкі часам запраўляюць чарнілам, якое можна сцерці.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Канцтавары
Парасон

**Парасон** (ад  — літаральна «Заслона ад сонца») — прылада, прызначаная для абароны чалавека ад дажджу або ад сонечных прамянёў.

Парасон складаецца звычайна з сінтэтычнага воданепранікальнага матэрыялу (нейлон, поліамід), нацягнутага на каркас з металічных дроту, які ўмацоўваецца на стрыжні (ручка парасона), прызначаным для ўтрымання парасона над галавой. Для зручнасці ручка парасона загнутая на канцы ў выглядзе крука або мае на канцы булавешку, якая можа мець розныя формы.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Прадметы побыту
Тампа Бэй Лайтнінг

**Тампа Бэй Лайтнінг** () — амерыканскі прафесійны хакейны клуб, выступае ў Нацыянальнай хакейнай лізе ў Паўднёва-ўсходнім дывізіёне Усходняй канферэнцыі. Каманднай сталіцай з’яўляецца горад Тампа, штат Фларыда, ЗША.

Год заснавання клуба: 1992

У залежнасці ад месца гульні, каманда выкарыстоўвае наступныя колеры формы: Чорны, сіні, срэбны і белы

Чэмпіёны ў сезоне 2003-04.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Клубы НХЛ
Катэгорыя:Хакейныя клубы ЗША
Катэгорыя:Фларыда (штат)
Калготкі

**Калготкі** (ад ) — прадмет жаночай і мужчынскай вопраткі, які ўяўляе сабой пару панчох, злучаную на таліі. Вырабляецца з розных эластычных матэрыялаў: шоўку, нейлону, спандэксу, лайкры. Выпускаюцца розных колераў і шчыльнасці. Найбольш папулярныя калготкі цялеснага колеру (для штодзённага выкарыстання) і чорныя (часта як элемент дрэс-кода). Таксама выпускаюцца трыкатажныя калготкі, спецыяльныя (напрыклад, для цяжарных жанчын) і лячэбна-прафілактычныя ад варыкозу. Шчыльнасць і эластычнасць ніткі вымяраецца ў дэнье (den): чым больш значэнне den, тым шчыльней матэрыял. Лік денье азначае вагу ў грамах ніткі даўжынёй 9 км (40 den азначае, што 9 км ніткі калготак важаць 40 г). Таксама часам шчыльнасць калготак вымяраецца ў адзінках DTEX («дэцытэкс»).

## Гісторыя з’яўлення і распаўсюджвання 
У ЗША моду на калготкі ўвяла ў 1940-х гадах актрыса і танцоўшчыца Эн Мілер. Да сярэдзіны 1960-х гг. патрэбнасці ў калготках не было — жанчыны насілі панчохі, напрананыя пад адносна доўгія спадніцы. З вынаходствам англічанкай Мэры Куант міні-спадніцы, узнікла патрэба ў прынцыпова новым вырабе.

Катэгорыя:Адзенне
Панчохі

Strumpfabrik 1954.]]
**Панчохі** *(адз.л.: панчоха)* (ад стар.-) — від адзення для ніжняй часткі ног. Звычайна зробленыя з тэкстылю. У мінулым выкарыстоўваліся як жанчынамі, так і мужчынамі. У сучаснай модзе - прадмет жаночага адзення. 

## Гісторыя 
Гэты прадмет гардэроба з'явіўся першым у арабаў. Падчас іх войнаў з іспанцамі ў XIII-XIV стагоддзях з мастацтвам ношкі панчоха пазнаёмілася і Еўропа. Да таго часу еўрапейцы абмотвалі ногі нагавіцамі з скуры або тканіны. 

У 1589 г. беспрацоўны англічанін Лій, жонка якога зарабляла на жыццё вязкай панчох, стварыў першы вязальныя станок для гэтага.

## Гл.таксама 
* Калготкі
* Шкарпэткі
 

Катэгорыя:Адзенне
Цукровыя птушкі

**Цукровыя птушкі** або **Цукровыя мёдасмокі** (*Promeropidae*) — маленькае сямейства вераб'інападобных, змяшчае ўсяго адзін род *Promerops*, у якім вылучаюць два віды: Цукровая птушка Герні (*Promerops gurneyi*) і Капская цукровая птушка (*Promerops cafer*). Найбольш блізкім з'яўляецца сямейства *Chaetopidae*. Раней цукровыя птушкі як род уключаўся ў сямейства нектарніцавыя або мёдасмокавыя.

Цукровая птушка Герні жыве на поўдні Афрыкі, Капскі цукровы мёдасмок — выключна ў Фінбошы.

Цукровыя птушкі — птушкі сярэдняга памеру з даўжынёй цела 30-40 см, масай 30-45 г. Апярэнне шаравата-бурае з жоўтымі плямамі, дзюбы доўгія, выгнутыя ўніз. Самцы і самкі падобныя, але ў самцоў доўгія, каля 40 см, хвасты.

Катэгорыя:Вераб’інападобныя
Аль-Каіда

**Аль-Ка́іда** (араб. القاعدة, «аснова», «база», «падмурак», «прынцып») — адна з самых буйных міжнародных тэрарыстычных арганізацый ваххабіцкага напрамку ісламу.

Створана ў 1988 годзе. Пасля вываду войскаў СССР з Афганістана "Аль-Каіда" накіравала вастрыё барацьбы супраць ЗША, краін т. зв. «Заходняга свету» і іх прыхільнікаў у ісламскіх краінах. Мэтай арганізацыі з'яўляецца звяржэнне свецкіх рэжымаў у ісламскіх краінах, стварэнне «Вялікага ісламскага халіфата».

## Постаці Аль-Каіды 
* Усама бін Ладэн
* Айман аз-Завахіры

## Іншыя радыкальныя ісламскія арганізацыі 
* Хезбала
* Талібан

Катэгорыя:Ісламісцкія тэрарыстычныя арганізацыі

Катэгорыя:Ваенныя арганізацыі
Іосіф II Габсбург

**Іосіф II Аўстрыйскі** (; 13 сакавіка 1741 — 20 лютага 1790) — кароль Германіі з 27 сакавіка 1764, абраны імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі 18 жніўня 1765 года, старэйшы сын Марыі Тэрэзіі; самастойна кіраваў толькі пачынаючы са смерці маці 1780; 29 лістапада 1780 года атрымаў ад яе ў спадчыну ўладанні Габсбургаў — эрцгерцагства Аўстрыйскае, каралеўствы Багемскае і Венгерскае. Выдатны дзяржаўны дзеяч, рэфарматар, яркі прадстаўнік эпохі асвечанага абсалютызму.

## Гл. таксама 
* Іосіфізм

## Спасылкі 
Катэгорыя:Габсбургі
Катэгорыя:Каралі венгерскія
Катэгорыя:Каралі чэшскія
Катэгорыя:Гісторыя XVIII стагоддзя
Франц I Стэфан

**Франц I Стэфан** (, ; 8 снежня 1708, Нансі — 18 жніўня 1765, Інсбрук) — герцаг Латарынгіі з 27 сакавіка 1729 года (пад імем **Францыск III**), вялікі герцаг Тасканы з 9 ліпеня 1737 года (пад імем **Франчэска II**), імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі германскай нацыі з 13 верасня 1745 года. Заснавальнік Габсбургска-Латарынгскай лініі дынастыі Габсбургаў (валадарылі ў Аўстрыі ў 1745—1918 гадах).

## Спасылкі 
Катэгорыя:Герцагі латарынгскія
Катэгорыя:Аўстрыйскія генерал-фельдмаршалы
Катэгорыя:Вялікія герцагі тасканскія
Катэгорыя:Марыя Антуанета
Катэгорыя:Латарынгскі дом
Катэгорыя:Герцагі Бара
Парламент Грэцыі

thumb|right|300px|Будынак грэчаскага парламента
**Парламент Грэцыі** (,  літаральна Воля элінаў) — аднапалатны заканадаўчы орган (парламент) Грэцыі, які ўключае 300 дэпутатаў, якія выбіраюцца на тэрмін у чатыры гады. Апошнія парламенцкія выбары адбыліся 25 студзеня 2015 года.

## Заканадаўчы працэс 
Заканадаўчай ініцыятывай валодае ўрад і парламент. Пададзеныя законапраекты павінны суправаджацца тлумачальнай запіскай. Любы законапраект перадаецца ў адпаведны пастаянны камітэт. 

Артыкул 110 Канстытуцыі і артыкул 119 Рэгламенту апісваюць працэдуру ўнясення змяненняў у Канстытуцыю Грэцыі. У дзеючую Канстытуцыю 1975 года папраўкі ўносіліся тры разы ў 1986, 2001 і 2008 гадах. 

Парламент таксама: 

* сцвярджае свой Рэгламент 
* прымае бюджэт і сцвярджае справаздачу аб яго выкарыстанні 
* сцвярджае праграму эканамічнага і сацыяльнага развіцця 
* прымае рашэнне аб правядзенні рэферэндуму 
* прымае закон аб увядзенні ваеннага становішча 
* дае згоду прыпыніць сваю працу на тэрмін больш за трыццаць дзён ці аднавіць працу на той жа сесіі 
* абірае Прэзідэнта Рэспублікі 
* абірае кіраўніцтва парламента 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Палітыка Грэцыі
Грэцыя
Катэгорыя:Права Грэцыі
Катэгорыя:Славутасці Афін
Ванкувер Кэнакс

**Ванкувер Кэнакс** () — канадскі прафесійны хакейны клуб, выступае ў Нацыянальнай хакейнай лізе ў Паўночна-заходнім дывізіёне Заходняй канферэнцыі. Каманднай сталіцай з’яўляецца горад Ванкувер, правінцыя Брытанская Калумбія, Канада.

Год заснавання клуба: 1970

У залежнасці ад месца гульні, каманда выкарыстоўвае наступныя колеры формы: Цёмна-сіні, сіні, чырвоны і срэбны

Чэмпіёны ў 1981—1982, 1993—1994 сезонах.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Клубы НХЛ
Катэгорыя:Хакейныя клубы Канады
Гарсэт

**Гарсэт** () — прадмет, галоўным чынам, жаночага адзення ў выглядзе шырокага пояса з ушытымі пругкімі пласцінкамі, туга ахоплівае ніжнюю частку грудной клеткі і жывот для надання постаці неабходнага віду (ганарлівая выправа, стройны стан) і мяккай падтрымкі грудзей. Звычайна з адной або некалькіх бакоў зроблена шнуроўка, нярэдка з іншага боку робяць зашпількі ці ўстаўляюць маланку.

## Ужыванне 
Найбольш часта гарсэт выкарыстоўваўся для стварэння жаданага сілуэту. Ён падкрэслівае складнасць постаці, памяншаючы талію і візуальна павялічваючы плечы, падтрымлівае грудзі, робячы яе больш пругкімі на выгляд, стварае патрэбную (або модную) выправу. Плечавыя рамяні на некаторых версіях гарсэтаў разгортвалі плечы падобна сучасным артапедычным реклінатарам для падтрымання ганарлівай паставы.

Звычайна гарсэт ахопліваў торс пачынаючыся або на ўзроўні падпах, ці непасрэдна пад грудзьмі і сканчаючыся над сцёгнамі, часам заходзячы на іх і, у адмыслова рэдкіх выпадках, даходзячы да каленяў. Таксама быў вядомы больш кароткі від гарсэта, які ахоплівае толькі талію, пад назвай «waist cincher» (пасавая папруга). На некаторых гарсэтах мацаваліся падвязкі для панчох.

Нярэдка гарсэт падтрымліваў пышную сукенку, размяркоўваючы па ўсім целе вага крыналіна або турнюра.

Гарсэт падпірае грудзі знізу і тым самым з’яўляецца антыподам бюстгальтара, які пераносіць цяжар грудзей на плечы, падтрымліваючы іх пры дапамозе лямак.

## Гл. таксама 
* Гарсаж
* Кітовы вус

Катэгорыя:Гісторыя касцюма
Катэгорыя:Гарсэтныя вырабы
Катэгорыя:Жаночае адзенне
Катэгорыя:Паясы
Альбрэхт IV Мудры

**Альбрэхт IV Мудры** (; , Мюнхен, Герцагства Баварыя — , там жа) — герцаг Баварска-Мюнхенскі з 1463 па 1467 (сумесна з Жыгімонтам), з 1467 па 1503 аднаасобна, герцаг Баварыі з 1503 года да сваёй смерці.

## Біяграфія 
Альбрэхт быў чацвёртым з сыноў Альбрэхта III, герцага Баварска-Мюнхенскага і Ганны Браўншвайг-Грубенгаген-Эйнбекскай. Пасля смерці свайго старэйшага брата Іаана IV, Альбрэхт пакінуў духоўную кар’еру і вярнуўся з Павіі ў Мюнхен. У 1463 годзе ў ён стаў суправіцелем старэйшага брата Жыгімонта. У 1467 годзе Альбрэхт стаў адзіным герцагам, а Жыгімонт атрымаў новае герцагства Баварыя-Дахау. Пасля смерці Жыгімонта ў 1501 годзе, яно вярнулася да Баварска-Мюнхенскага герцагства.

З-за ціску свайго цесця, імператара Фрыдрыха III, Альбрэхт вырашыў вярнуць тэрытарыяльныя набыцці ў Швабіі ў 1492 годзе, каб пазбегнуць вайны з Габсбургамі і швабскай лігай. Пасля смерці Георга, апошняга герцага Баварыі-Лансгута ў 1503 годзе, Альбрэхту ўдалося аб’яднаць баварскія землі ў вайне супраць наследнікаў Георга, пфальцкай лініі Вітэльсбахаў, аднак яму прыйшлося аддаць Куфштайн і Кіцбюэль імператару Максіміліяну I у якасці кампенсацыі за яго падтрымку. Для пфальцкай лініі было створана новае герцагства Нойбург-Пфальц.

Каб пазбегнуць падзелу Баварыі ў будучыні, Альбрэхт выдаў у 1506 годзе ўказ аб атрыманні ў спадчыну згодна з першародствам. Аднак яго старэйшаму сыну і пераемніку Вільгельму IV з 1516 года прыйшлося дзяліць сваю ўладу разам са сваім малодшым братам Людвігам X. Пасля смерці Людвіга ў 1545 годзе ўказ ўступіў у сілу і дзейнічаў да звяржэння баварскай манархіі ў 1918 годзе.

3 студзеня 1487 года Альбрэхт ажаніўся з Кунегундай Аўстрыйскай (1465—1520), дачкой імператара Фрыдрыха III. Дзеці:
* Сідонія (1488—1505);
* Сібіла (1489—1519), жонка Людвіга V, курфюрста Пфальца;
* Сабіна (1492—1564), жонка Ульрыха, герцага Вюртэмбергскага;
* Вільгельм IV (1493—1550), герцаг Баварыі;
* Людвіг X (1495—1545), герцаг Баварыі;
* Эрнст (1500—1560), архібіскуп Зальцбурга і Эйхштэдта;
* Сюзанна (1502—1543), жонка Казіміра, маркграфа Брандэнбург-Байройцкага, затым Ота Генрыха, курфюрста Пфальца.

Альбрэхт пахаваны ў Фраўэнкірхе ў Мюнхене.

## Спасылкі 
* Генеалагічнае дрэва Альбрэхта IV 

Катэгорыя:Вітэльсбахі
Катэгорыя:Герцагі баварскія
Каларада Эвеланш

**Каларада Эвеланш** () — амерыканскі прафесійны хакейны клуб, выступае ў Нацыянальнай хакейнай лізе ў Паўночна-заходнім дывізіёне Заходняй канферэнцыі. Каманднай сталіцай з’яўляецца горад Дэнвер, штат Каларада, ЗША.

Год заснавання клуба: 1972

У залежнасці ад месца гульні, каманда выкарыстоўвае наступныя колеры формы: Бардовы, срэбны, белы і сіні

Чэмпіёны ў 1996 і 2001 гадах.

## Вядомыя гульцы 
* Руслан Салей

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Клубы НХЛ
Катэгорыя:Хакейныя клубы ЗША
Катэгорыя:Дэнвер
Вільгельм IV (герцаг Баварыі)

**Вільгельм IV** (; , Мюнхен — , Мюнхен) — герцаг Баварыі з 1508 па 1550.

## Піва 
23 красавіка 1516 года Вільгельм IV стварыў агульнабаварскі «Закон аб чысціні» (Reinheitsgebot) які да гэтага часу рэгулюе баварскае піваварства.

Катэгорыя:Вітэльсбахі
Катэгорыя:Герцагі баварскія
Катэгорыя:Калекцыянеры мастацтва
Катэгорыя:Калекцыянеры Германіі
Юкан

* Юкан — рака ў Паўночнай Амерыцы
* Юкан — Канадская тэрыторыя
Альбрэхт III Набожны

**Альбрэхт III Набожны** (, , Мюнхен — , Мюнхен) — герцаг Баварыі (*Баварыя-Мюнхен*) з роду Вітэльсбахаў.

Маладым чалавекам Альбрэхт ўдзельнічае ў Баварскай вайне і ў вырашальнай бітве пры Алінге, ў якой яго бацька герцаг Эрнст выратаваў Альбрэхту жыццё. У 1433—1435 гадах Альбрэхт займае пасаду кіраўніка справамі герцага і знаходзіцца пераважна ў Штраўбінзе. Даведаўшыся, што Альбрэхт закаханы і адкрыта жыве з дзяўчынай *Агнес Бернаўэр*, дачкой лазеншчыка з Аўгсбурга, і ўбачыўшы ў гэтай сувязі небяспеку для дынастыі, герцаг Эрнст загадаў арыштаваць дзяўчыну і 12 кастрычніка 1435 года утапіць яе ў Дунаі паблізу Штраўбінга (у той час, пакуль Альбрэхт быў на паляванні са сваім сваяком, Генрыхам XVI, герцагам *Баварыя-Ландсхут*). Даведаўшыся пра тое, што здарылася, Альбрэхт заключае з Людвігам VIII, герцагам *Баварыя-Інгальштат*, ваенны саюз супраць свайго бацькі.

Пасля прымірэння з герцагам Эрнстам, Альбрэхт ў 1436 годзе жэніцца з герцагіняй *Ганнай фон Браўншвайг-Грубенхаген-Эйнбек*; у гэтым шлюбе нарадзілася 10 дзяцей. У 1438 годзе, пасля смерці бацькі, Альбрэхт III становіцца герцагам *Баварыі-Мюнхена*. У 1440 годзе ён адхіляе прапанову стаць каралём Чэхіі. У 1444—1445 гадах вёў жорсткую барацьбу з атрадамі рыцараў-грабежнікаў па ўсяму свайму герцагству. Пасля спынення роду Вітэльсбахаў ў герцагстве Баварыя-Інгальштат Альбрэхт III пагадзіўся з перадачай гэтага герцагства Генрыху XVI, герцагу Баварыя-Ландсхут.

Альбрэхт III быў апекуном мастацтваў і вельмі рэлігійным чалавекам. Пахаваны ў заснаваным ім ў 1455 годзе бенедыктынскім манастыры ў Андэксу.

## Спасылкі 
Гісторыя Агнес Бернаўэр

Катэгорыя:Вітэльсбахі
Катэгорыя:Герцагі баварскія
Атон III

**Атон III** (Otto III) (чэрвень або ліпень  — , замак Патэрна каля Вітэрба, Італія), празваны «Цуд свету» (лац. Mirabilia mundi) — германскі кароль і імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі, сын Атона II Рудога і візантыйскай прынцэсы Феафаны, сваячкі імператара Іаана I Цымісхія.
Атон I Вялікі

**Атон I Вялікі** (ням. Otto I der Große, 23 лістапада 912, магчыма, Вальхаўзен, Саксонія — 7 мая 973, Мемлебен) — герцаг Саксоніі (936—961), кароль Усходне-Франкскага каралеўства (Германіі) з 936, імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі з 962, кароль Італіі з 961, сын караля Германіі Генрыха I і Мацільды Вестфальскай. Падчас яго праўлення Імперыя дасягнула вяршыні сваёй магутнасці.

## Сям’я 
Ад першага шлюбу з Эдзіт Англійскай меў сына Людольфа і дачку Ліўтгарду.

Ад другога шлюбу з Адэльгейдай Бургундскай меў сыноў Генрыха, Бруна, Атона і дачку Мацільду.

Таксама меў пазашлюбнага сына Вільгельма.

## Гл. таксама 
* Італьянскія паходы германскіх феадалаў
Роднае слова (часопіс)

**«Роднае слова»** — навукова-метадычны ілюстраваны часопіс Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь.

Часопіс уключаны Вышэйшай атэстацыйнай камісіяй у Пералік навуковых выданняў Рэспублікі Беларусь для апублікавання вынікаў дысертацыйных даследаванняў па філалагічных навуках, мастацтвазнаўстве, культуралогіі, педагагічных навуках (тэорыя і методыка навучання беларускай мове і літаратуры).

## Тэматыка 
Часопіс асвятляе пытанні, звязаныя з мовазнаўчай, літаратуразнаўчай і культуралагічнай адукацыі ў сярэдніх і вышэйшых навучальных установах. Асвятляе пытанні літаратурнай, мовазнаўчай і культуралагічнай адукацыі ў сярэдняй школе і ВНУ. Змяшчае матэрыялы па гісторыі нацыянальнай культуры, пра сучасны літаратурны працэс, лінгвістычныя праблемы, міжмоўныя сувязі, адметнасць беларускай мовы.

Асноўныя раздзелы: «Школа і нацыянальнае Адраджэнне», «Філалогія», «Методыка і вопыт», «Калі закончыўся ўрок», «Міжпрадметныя сувязі», «Культура Беларусі», «На ростанях». На сваіх старонках адлюстроўвае шляхі развіцця нацыянальнай школы, педагагічнага майстэрства, дасягненні філалагічнай навукі.

## Гісторыя 
Быў заснаваны ў 1987 г. як штомесячнае навуковае і метадычнае выданне для настаўнікаў беларускай мовы і літаратуры. Пачаў выходзіць у студзені 1988 г. у Мінску на беларускай мове штомесячна, як «Беларуская мова і літаратура ў школе». У 1992 г. быў перарэгістраваны пад новай назвай — «Роднае слова».

За 25 гадоў дзейнасці было выдадзена больш за 3 млн. экзэмпляраў. У сярэдзіне 1990‑х гг. часопіс меў найбольшы тыраж — каля 10 тысяч экзэмпляраў (з чэрвеня 2019)

## Літаратура 
* 
* 
* Беларускія пісьменнікі на старонках часопіса «Роднае слова» : бібліягр. паказ. / Бел. асац. «Конкурс»; склад. : А. В. Высоцкая [і інш.]. — Мінск : Бел. асац. «Конкурс», 2008. — 256 с. — ISBN 978-985-6821-22-9.
*  — С. 118.

Катэгорыя:Навукова-метадычныя часопісы
Катэгорыя:Часопісы Беларусі
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Гальштук

**Гальштук** (, літаральна *шыйная хустка*) — палоска тканіны, завязаная вакол шыі. Выкарыстоўваецца як упрыгажэнне, аксесуар.

## Адны з самых папулярных спосабаў завязвання 
* Вузел «Кент»
* Вузел «Дваццаць пяць»
* Вузел «Арыентал»
* Вузел «Кельвін»
* Вузел «Анасіс»
* Вузел «Прат»
* Вузел «Нікей»
* Вузел «Прынц Альберт»
* Вузел «Паўвіндзар»
* Вузел «Святы Андрэй»
* Вузел «Манхэтэн»
* Вузел «Плацбург»
* Вузел «Кавендыш»
* Вузел «Крыжовы вузел»
* Вузел «Дыяганаль»
* Вузел «Двайны Віндзор»
* Вузел «Грантчэстэр»
* Вузел «Гановер»
* Вузел «Балтус»
* Вузел «Папярочны»
* Вузел «Пластрон»
* Вузел «Аскот»
* Вузел «Вілароза»
* Вузел «Вісмара»
* Вузел «Ілжывы»
* Матылёк або бант

Катэгорыя:Аксесуары
Катэгорыя:Галантарэя
Катэгорыя:Дэталі адзення
Катэгорыя:Мужчынскае адзенне
Гвіда Спалецкі

**Гі** або **Гвіда III Спалецкі** (лац. Guido Spoletensis, італ. Guido di Spoleto, пам. 12 снежня 894) — кароль Італіі з 889 года, імператар Захаду з 891 года, маркграфа Камерына, герцаг Спалета з роду Гвіданідаў, малодшы сын Гі (Гвіда) I , герцага Спалета, і Адэлаіды, дочкі герцага Беневента Сікона.

Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы IX стагоддзя
Катэгорыя:Каралі італьянскія
Катэгорыя:Дынастыя Гвіданідаў
Катэгорыя:Герцагі спалецкія
Катэгорыя:Імператары Захаду
Куфія

**Куфія** (араб. كوفية, kūfīyä, множ.л.: араб. كوفيات, kūfīyāt, таксама: **арафатка** (прастамоўн.), шэмаг, шэмах, keffiyeh, shemagh, shmagh, kaffiyah, keffiya, kaffiya, ghutra, hatta) — мужчынская галаўная хустка, папулярная ў арабскіх краінах. Куфія з'яўляецца неад'емнай часткай мужчынскага гардэроба ў мусульманскіх краінах. Служыць для абароны галавы і асобы ад сонца, пяску і холаду. Атрымала шырокае распаўсюджанне на тэрыторыі Аравійскай пустыні, Сахары, Аравійскага і Сінайскага паўвостраваў, у краінах Персідскага заліва, на ўсходзе Азіі і поўначы Афрыкі, дзе асноўнае насельніцтва — арабы. Часта (але не заўсёды) куфія носіцца з абручом чорнага колеру — **эгалем** (аgal, (араб. عقال, iqāl) — ікаў, слова, роднаснае «Igul» (עיגול), на іўрыце азначае «кола»), якае прытрымлівае хустку на галаве.

Катэгорыя:Адзенне