Познань

**По́знань** (, , , пры нагодзе ўжываецца назва **Стольнае Места Познань**) — адзін з найстарэйшых і найбуйнейшых польскіх гарадоў, размешчаны над ракой Вартай; сталіца Вялікапольшчы i Велікапольскага ваяводства. Пяты па колькасці насельніцтва горад у Польшчы. Насельніцтва — 547 161 жыхароў (2014 год).

## Геаграфія 
Адлегласць па прамой паміж гарадамі Познань — Мінск 716 км, да Варшавы — 279 км.

* Даўжыня ў кіламетрах:
** найшырэйшая (NW — SE) — 26 км
** найменшая (NE — SE) — 10,6 км

Гістарычнае ядро Познані — т. зв. Тумскі востраў на правым беразе Варты.

## Гісторыя 
У VIII—IX ст. вакол гарадзішча склаўся горад. У X ст. Познань адна з галоўных рэзідэнцый польскіх князёў. З 968 года сядзіба першага польскага біскупства. У 1005 годзе тут падпісаны мірны дагавор паміж каралём Баляславам І Храбрым і архібіскупам магдэбургскім Тагіно. У 1253 годзе Познань атрымала магдэбургскае права. З сярэдзіны XIII ст. адміністрацыйна-палітычны цэнтр Велікапольшчы. У XV—XVI ст. адзін з буйных гандлёвых і культурных цэнтраў краіны (у XVI ст. каля 20 тыс. жыхароў). З сярэдзіны XVII ст. занепадала ў выніку войнаў (Паўночная вайна 1655—60, Паўночная вайна 1700—21) і эпідэмій (у пач. XVIII ст. — 12 тыс. жыхароў). У 1793 годзе адышла да Прусіі. З 1807 у складзе Варшаўскага герцагства, з 1815 — Пазнанскага вялікага княства. Тут адбылося антыпрускае Пазнанскае паўстанне (1848). Пасля 1-й сусв. вайны і Пазнанскага паўстання (1918—19) у складзе адноўленай Польскай дзяржавы. У 2-ю сусветную вайну захоплена германскімсі войскамі (1939). У 1945 годзе вызвалена Савецкай Арміяй. У 1956 годзе ў Познані адбыўся першы ў ПНР масавы рабочы пратэст.

## Насельніцтва 
## Эканоміка 
Познань — дынамічны гаспадарчы, акадэмічны, навуковы і культурны цэнтр. Дзякуючы выбітным эканамічным вынікам, інтэнсіўнай эканомікай, і пастаянным Міжнародным Кірмашам у Познані горад гэты часта называюць гаспадарчай сталіцай Польшчы па інвестыцыйнай прывабнасці толькі нязначна саступаючы нашмат большай Варшаве. Познань таксама вялікі цэнтр прамысловасці.

У Познані дзейнічае дзевяць дзяржаўных і прыватных вышэйшых школ, дзе навучаюцца некалькі дзясяткаў тысяч студэнтаў. У горадзе таксама дзейнічаюць шматлікія даследніцкія ўстановы. Усё гэта робіць Познань адным з галоўных польскіх акадэмічных гарадоў.

Каля горада пралягае аўтастрада A2, міжнародны маршрут Берлін — Варшава — Мінск — Масква.

Развітая электрамашынная прамысловасць.
Другі пасля Варшавы асяродак банкаў і найбуйнейшы ў краіне кірмашны цэнтр.

Узровень беспрацоўя, зарэгістраваны ў Вялікапольскім ваяводстве на канец снежня 2022 года, склаў 2,9 %, што на 0,3 % ніжэй ўзроўню 2021 года. Паказчык беспрацоўя як і раней самы нізкі ў Польшчы.

## Адукацыя 
Дзяржаўныя вышэйшыя ўстановы:
* Універсітэт імя Адама Міцкевіча
* Медыцынская Акадэмія імя Караля Марцінкоўскага ў Познані
* Сельскагаспадарчая Акадэмія ў Познані
* Дзяржаўны Эканамічны Універсітэт ў Познані
* Акадэмія фізічнага Выхавання ў Познані
* Акадэмія Мастацтваў у Познані
* Музычная Акадэмія ў Познані
* Пазнаньская Палітэхніка
* Заходні Інстытут імя Зігмунта Вайцяхоўскага

## Культура 
У горадзе працуе Польскі тэатр.

З 2003 года дзейнічае Беларускі культурна-асветніцкі цэнтр у Познані. Арганізацыя гэтая аб’ядноўвае выхадцаў з Беларусі і прыхільнікаў беларушчыны. БКАЦ рэгулярна ладзіць культурніцкія мерапрыемствы на якіх прэзентуе беларускую спадчыну і сучасныя здабыткі беларускай культуры.

## Славутасці 
* Касцёл св. Яна (каля 1200—1512)
* Сабор (сярэдзіна XII — пач. XVI ст., на месцы касцёлаў X і XI ст., у інтэр’еры грабніцы і надмагіллі, у т.л. X ст.)
* Касцёл Дзевы Марыі (XV ст.).
* Стары горад (развіваўся з XIII ст.) з рэгулярнай планіроўкай.
* Ратуша (XIII—XIV ст., перабудавана ў 1550—60 у стылі рэнесансу).
* Жылыя дамы XVI—XIX ст., часта з галерэямі.

Файл:Koziołki na ratuszu.jpg|Казляняткі на пазнаньскай ратушы
Файл:Poznan Stary Rynek 243-15.jpg|Старамесце ўначы
Файл:Познань._Свята-Мікалаеўская_царква_(2024-07-30).jpg|Свята-Мікалаеўская царква

## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя асобы 
* Надзея Аляксандраўна Юўчанка (нар. 1946) — беларускі музыказнавец.

## Гл. таксама 
* Познань Галоўны (вакзал)
* Познаньскі ўніверсітэт
* Вялікая Польшча

## Зноскі 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі