open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Казава

**Казава** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Цярнопальскім раёне Цярнопальскай вобласці Украіны, былы раённы цэнтр, цэнтр тэрытарыяльнай грамады, чыгуначная станцыя на лініі Цярнопаль — Ходарыў.

## Агульная характарыстыка 
Першае пісьмовае згадванне — 1440 г., калі паселішча было ўласнасць Багдана Скарбка герба Абданк, сына Якуба. Уваходзіў ў склад Рускага ваяводства Каралеўства Польскага і Рэчы Паспалітай. Сяло доўгі час належала магнатам Патоцкім, якія ў XVI ст. пабудавалі тут замак. У 1650 г. мястэчку было прадастаўлена магдэбургскае права і дазвол на правядзенне 11 штогадовых кірмашоў і штотыднёвых таргоў па чацвяргах. У 1772—1918 гг. — у складзе Каралеўства Галіцыі і Ладамерыі Аўстрыйскай імперыі, Аўстра-Венгрыі як мястэчка Беражанскага павета. У 1918 г. мястэчка перабывала ў складзе Заходне-Украінскай Народнай Рэспублікі, у 1919—1939 гг. — у складзе міжваеннай Польшчы.

У мястэчку ёсць царквы Успення Прасвятой Багародзіцы (1885 г., цагляная), св. Уладзіміра Вялікага (1994 г., цагляная), св. Васіля Вялікага (2001 г.), храм Святых апосталаў Пятра і Паўла (2007 г.), збудаваныя помнікі на брацкай магіле савецкіх воінаў (1973 г.), помнік Тарасу Шаўчэнку (1993 г., скульптар І. Сансядла), стэлы ў гонар герояў Нябеснай сотні і вайны на ўсходзе Украіны, ў гонар 2000-годдзя Раства Хрыстова, манумент на тэрыторыі бальніцы «Хрыстос аздараўляе слепанароджанага», насыпана сімвалічная магіла воінам УПА (1990 г.), усталяваная мемарыяльная табліца закатаваным у засценках НКУС землякам (2001 г.). Сінагогу пасля вайны перарабілі ў кінатэатр, цяпер плануецца ў ёй стварэнне краязнаўчага музея. У мястэчку ёсць дэндрапарк «Лясная Песня» (1961 г., плошча 3 га, больш за 300 разнавіднасцяў дрэў і кустоў), 2 стаўкі.

## Вядомыя асобы 
* Ірына Стэльмах (нар. 1993) — украінская гандбалістка.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Цярнопальскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1440 годзе
DoubleTree by Hilton Hotel Minsk

**«Double Tree by Hilton Hotel Minsk»** — сучасная 4-хзоркавая гасцініца ў Мінску, якая з’яўляецца часткай амерыканскай гасцінічнай сеткі DoubleTree by Hilton (уваходзіць у Hilton Worldwide). Знаходзіцца ў гістарычным цэнтры горада, на Татарскай Слабадзе, каля былога Замчышча. Гасцініца размяшчаецца ў адным будынку з гандлёва-забаўляльным цэнтрам Galleria Minsk, займаючы з 7 па 21 паверхі вышыннай часткі. Галоўны ўваход з вуліцы Дзімітрава.

Мае 193 камфартабельныя нумары, высокахуткасны інтэрнэт, многафункцыянальныя залы для мерапрыемстваў. На першым паверсе размяшчаецца гарадское кафэ «Beans & Leaves», на 7-м — рэстаран віннай скіраванасці «Ember», на 21-м — рэстаран класа люкс «BarDot XXI» з панарамным краявідам на цэнтр горада.

## Спасылкі 
* 
* 

Катэгорыя:Гасцініцы Мінска
Катэгорыя:Праспект Пераможцаў (Мінск)
Marriott Hotel (Мінск)

**«Minsk Marriott Hotel»** — гасцініца ўзроўнем сэрвісу 5 зорак у Мінску ў Беларусі. Знаходзіцца побач выставачна-спартыўнага комплексу «Мінск-Арэна», на беразе Свіслачы. У гасцініцы 217 нумароў з кругласутачным абслугоўваннем, рэстаран, бар, казіно, канферэнц-залы і спартыўна-забаўляльны комплекс. Пачала працу ў лютым 2016 года, аб’ём інвестыцый склаў 200 млн долараў ЗША. Належыць катарскаму фонду «Falcon Investment». Адна з гасцініц Мінска, што афіцыйна прымала гасцей і ўдзельнікаў II Еўрапейскіх гульняў.

## Гісторыя адкрыцця 
Будаўніцтва гасцініцы пачалося ў чэрвені 2012 года. Пра адкрыццё гасцініцы і спартыўна-забаўляльнага комплексу «Falcon Club» на  паведамлена на адмысловай прэс-канферэнцыі дырэктара ТАА «Інвестыцыйная кампанія „Сокал“» у Беларусі, намесніка дзяржаўнага міністра абароны па фінансавых пытаннях Катара Тані Абдулрахман аль-Кавары ў снежні 2015 года. Прычынай зацягнутых тэрмінаў будаўніцтва комплексу ён назваў неспрыяльныя ўмовы надвор’я, а таксама значныя змены, якія ўносілі ў праект. Адзначалася, што аздабленне калідораў і іншых памяшканняў у гатэлі рабілі з матэрыялаў беларускай вытворчасці.
## Архітэктурныя асаблівасці
## Узнагароды 
* Пераможца ў намінацыі «Best MICE Hotel in CIS» на цырымоніі «Buying Business Travel Awards Russia & CIS 2016» у Маскве.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* Прэс-рэліз на сайце Belarus.by 
* Студенты кафедры менеджмента туризма и гостеприимства посетили Minsk Marriott Hotel Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт фізічнай культуры 
* Minsk Marriott Hotel проводит в августе специальные тематические бранчи Рэспубліканскі саюз турыстычных арганізацый 

Катэгорыя:Гасцініцы Мінска
Залізці

**Залізці** () — пасёлак гарадскога тыпу ў Цярнопальскім раёне Цярнопальскай вобласці Украіны, цэнтр аб’яднанай тэрытарыяльнай грамады.

## Агульная характарыстыка 
Залізці размешчаны па абодва бакі ракі Сэрэт. На ўсходніх ўскраінах мястэчка ў яе ўпадае рака Гук. На правым беразе ракі Сэрэт знаходзяцца Старыя Залізці, на левабярэжжы — Новыя Залізці, хоць адміністрацыйна гэта адзін населены пункт. Частка мястэчка прымыкае да маляўнічага ставу. Раней стаў быў значна большым. Але пасля няўдалай меліярацыі гэтага рэгіёну ў сярэдзіне ХХ ст. плошча става паменшылася ў разы, значныя тэрыторыі былі забалочаныя.

Першае пісьмовае згадванне аб мястэчку датуецца 1483 г. Тады яно было часткай Алескіх маёнткаў, што пасля смерці Яна з Сянно перайшлі ва ўласнасць яго сына Пятра Сенненскага. У дакуменце, удакладняючым мяжу паміж Польшчай і Вялікім Княствам Літоўскім 1546 р., пазначана, што Залізці (Залозцы) заклаў нехта пан Марцін. У пачатку XVI ст. кароль Жыгімонт I падарыў гэтыя землі Марціну Камянецкаму, які спрыяў будаўніцтву замка (па іншай версіі Марцін Камянецкі стаў памешчыкам пасля шлюбу з дачкой Пятра Сенненскага Ядвігай). Пасля смерці Марціна Камянецкага ўласнікам стаў яго сын Ян — верагодна, падольскі ваявода. У 1516 г. Залізці атрымалі статус горада, у 1520 г. — магдэбургскае права (просьба Марціна Камянецкага, дазвол Жыгімонта I Старога).

У мястэчку дзейнічаюць спецыялізаваная агульнаадукацыйная школа І-ІІІ ступеняў з паглыбленым вывучэннем замежных моў, музычная школа, дом культуры, бібліятэка, бальніца, некалькі аптэк, аддзяленне сувязі, пякарня, спіртзавод, завод харчовых тавараў, прыватнае прадпрыемства «Скала», ААТ «Аграпрамтэхніка», рыбгасп, цырульня і інш.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Пасёлкі гарадскога тыпу Цярнопальскай вобласці
Катэгорыя:Населеныя пункты Зборыўскага раёна
Георгій Васільевіч Катулін

**Георгій Васільевіч Катулін** ( , Улан-Удэ) — беларускі спартыўны функцыянер, генеральны сакратар Нацыянальнага алімпійскага камітэта Рэспублікі Беларусь (2005—2015, 2017—2019), дырэктар фонду «Дырэкцыя II Еўрапейскіх гульняў 2019 года».

## Біяграфія 
Нарадзіўся 15 студзеня 1955 года ва Улан-Удэ. У 1977 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут.

У 1977—1984 гадах працаваў інжынерам Мінскага механічнага завода імя С. І. Вавілава. У 1984—1991 гадах — старшыня спартыўнага клуба «Вымпел» Мінскага механічнага завода імя С. І. Вавілава.

У 1989 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут фізічнай культуры.

У 1991—1992 гадах — адказны сакратар федэрацыі атлетызму БССР і горада Мінска. У 1992—1993 гадах — адказны сакратар Міжнароднай прафесійнай лігі спорту і з 2017 па 17 студзеня 2019 года працаваў генеральным сакратаром Нацыянальнага алімпійскага камітэта Рэспублікі Беларусь.

Са жніўня 2017 года працаваў дырэктарам фонду «Дырэкцыя II Еўрапейскіх гульняў 2019 года».

## Узнагароды 
* падзяка Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (2008),
* ганаровая грамата Міністэрства спорту і турызму Рэспублікі Беларусь (2015),
* ганаровы знак Нацыянальнага алімпійскага камітэта Рэспублікі Беларусь «За заслугі ў развіцці алімпійскага руху ў Рэспубліцы Беларусь» (2015).

## Спасылкі 
* Георгій Васільевіч Катулін 
* Біяграфія на старонке Нацыянальнага Алімпійскага камітэта Беларусі  

Катэгорыя:Еўрапейскія гульні 2019
Катэгорыя:Спартыўныя функцыянеры Беларусі
Галушкі

**Галушкі** — украінская і славацкая страва з адвараных у кіпені кавалачкаў цеста. У адрозненне ад варэнікаў не маюць начынкі. Галушкі гатуюць як асобную страву або вараць з імі суп.

На Галічыне больш распаўсюджаныя палюшкі — галушкі, у склад якіх уваходзіць адвараная бульба.

## Спосаб прыгатавання 
Цеста для галушак гатуюць на аснове мукі (звычайна пшанічнай ці грэчневай або іх сумесяў), ці манных круп, ці сумесі мукі з бульбай, тварагом, дадаючы яйкі, ваду, соль, цукар. Цеста дзеляць лыжкай альбо раскатваюць да таўшчыні 1,5 см і наразаюць на невялікія квадраты, потым вараць у падсоленым кіпені (або булёне ці малацэ), пакуль не ўсплывуць. Адвараныя галушкі падаюць на стол з растопленым сметанковым маслам альбо са шкваркамі і смажанай цыбуляй.

Перад падачай на стол галушкі можна крыху падсмажыць на патэльні з падагрэтым алеем.

У Славакіі галушкі звычайна падаюцца пасыпаныя авечай брынзай ці іншым струганым сырам, а таксама са шкваркамі. Таксама могуць падавацца з кіслай капустай; у такім выпадку называюцца *страпачкі*.

## Літаратура 
* *Шалимов С. А., Шадура Е. А.* Современная украинская кухня, Київ, Техніка, 1977, 320 с., пераклад з украінскай.

Катэгорыя:Славацкая кухня
Катэгорыя:Украінская кухня
Катэгорыя:Клёцкі
Ламака

**Ламака** — прозвішча.

Вядомыя носьбіты:
* Віктар Антонавіч Ламака (1910—2001) — заслужаны лесавод Рэспублікі Беларусь, заснавальнік Глыбоцкага дэндрарыя
* Лідзія Ціханаўна Ламака (нар. у 1928) — вучоны ў галіне педыятрыі, доктар медыцынскіх навук
* Міхаіл Мікалаевіч Ламака (1929—2015) — беларускі вучоны ў галіне фтызіятрыі і пульманалогіі, арганізатар аховы здароўя, педагог, заслужаны дзеяч навукі Беларусі.
* Вера Фёдараўна Ламака (1913—1984) — савецкая лётчыца, удзельніца Вялікай Айчыннай вайны.
Лідзія Ціханаўна Ламака

**Лідзія Ціханаўна Лама́ка** (нар. ) — вучоны ў галіне педыятрыі, доктар медыцынскіх навук (1982), прафесар (1986).

## Біяграфія 
Нарадзілася ў вёсцы Багушэвічы Бярэзінскага раёна Мінскай акругі БССР (у сучасным Бярэзінскім раёне Мінскай вобласці Беларусі). У 1953 годзе скончыла Мінскі медыцынскі інстытут. У 1956—1992 гадах на пасадзе загадчыка аддзела ў Беларускім навукова-даследчым інстытуце аховы мацярынства і дзяцінства.

## Навуковая дзейнасць 
Л. Ц. Ламака належаць навуковыя працы па функцыянальных асаблівасцях сардэчна-сасудзістай сістэмы ў нованароджаных у норме і пры паталогіі, карэкцыі яе парушэнняў.

Сааўтар патэнта «Способ лечения вторичных кардиопатий у новорожденных».

Сярод апублікаванага:
* Алкоголь и дети: материал в помощь лектору / Л. Т. Ломако ; Правление общества «Знание» БССР. — Минск: [б. и.], 1985. — 20 с. — (Библиотечка за здоровый образ жизни).
* Кровообращение новорожденного при заболеваниях матери — Минск : Беларусь, 1988. — 158, [2] с. : ил. ISBN 5-338-00001-6
* В семье заболел ребёнок — Минск : Беларусь, 1975. — 112 с. : ил.; 20 см.

## Літаратура 
*  — С. 112.

## Спасылкі 
* Ламака, Лідзія Ціханаўна (доктар медыцынскіх навук; нар. 1928) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі

Катэгорыя:Педыятры СССР
Катэгорыя:Педыятры Беларусі
Старакасцянцініў

**Стараканстанцінаў** ці **Старакасцянцініў** () — горад абласнога значэння у Хмяльніцкай вобласці Украіны на рацэ Случ, буйны транспартны вузел.

## Гісторыя 
Па адной з версій горад з'яўляецца летапісным горадам Кабуд, гісторыя якога налічвае 800 гадоў. Па другой версіі паселішча на месцы сучаснага горада заснавана ў 1525 г. як сяло Калышчэнцы (Калышчэнец) і ўпершыню згадана ў загадзе караля Аляксандра Ягелончыка крэменецкаму старасце ад 5 сакавіка 1505 г. Але доўгі час лічылася, што горад заснаваў менавіта князь Канстанцін-Васіль Астрожскі ў 1561 г. За тры месяцы Астрожскі атрымаў ад караля прывілеі на права заснавання горада, правядзенне кірмашоў і магдэбургскае права для гэтага горада. У горадзе пасяліліся першыя габрэі. Першапачаткова называўся горад Канстанцінаў, але пасля заснавання горада Новаканстанцінаў (цяпер - сяло ў Лэтычыўскім раёне) у 1632 г. быў перайменаваны ў Стараканстанцінаў.

У другой палове XVI ст. за князя Астрожскага тут было пабудавана 5 цэркваў: 2 каменныя, 3 драўляныя. У XVIІ ст. - яшчэ 2 драўляныя. У Стараканстанцінаве знаходзіліся склады тавараў, якія прыбывалі сюды з Вялікага княства Літоўскага на Падолле і ішлі далей на Турцыю і Валахію і наадварот. Услед за Астрожскай акадэміяй у 1599 г. ў Стараканстанцінаве была заснавана ўласная акадэмія.

У 1620 г. горад перайшоў у валоданне князёў Заслаўскіх, а ў 1682 г. - да князёў Любамірскіх. У 1648 г. пад Стараканстанцінавам, каля вёскі Піляўцы, адбылася бітва арміі Багдана Хмяльніцкага і войскаў пад кіраўніцтвам князёў Іераміі Вішнявецкага і Дамініка Заслаўскага, у якой казацкія войскі атрымалі перамогу.

14 лістапада 1787 г. па дарозе з Канева ў горадзе знаходзіўся кароль Станіслаў Аўгуст Панятоўскі. У 1794 г. Стараканстантынаў перайшоў праз шлюб з Канстанцыяй Любамірскай да гетмана польнага кароннага Севярына Жэвускага. Горад увайшоў у склад Расійскай імперыі ў 1793 г. У 1793-1804 гг. - горад як цэнтр аднайменнага павета ўваходзіў ў склад Падольскага намесніцтва. У 1804 г. горад з паветам увайшоў у склад Валынскай губерні.

Савецкая ўлада канчаткова ўстаноўлена ў горадзе ў лістападзе 1920 г. У 1923 г. Стараканстантынаў стаў раённым цэнтрам. У 1929 г. Стараканстантынаўскі замак абвешчаны запаведнікам, але гэты статус быў скасаваны ў 1954 г. У пасляваенны час горад значна рос дзякуючы развіццю прамысловасці (машынабудаванне і металаапрацоўка, харчовая прамысловасць і інш.) і размяшчэнню тут вялікага гарнізона (у прыватнасці авіяцыйных частак). Горад абласнога значэння з 1999 г.

## Помнікі даўніны 
Галоўныя гісторыка-архітэктурныя помнікі Стараканстанцінава:
* Замак князёў Астрожскіх XVI ст.
* Ратонда-альтанка з бюстам князя К. Астрожскага
* Абаронная вежа XVI ст. 
* Касцёл Святога Яна Хрысціцеля XVIII ст. 
* Андрэеўская царква XIX ст.
* Царква Раства Прасвятой Багародзіцы 1807 г.
* Замкавая царква XVI ст.
* Млын (фрагмент) 1905.
* Стараканстантынаўская гімназія 1905 г.

Найноўшым помнікам горада з'яўляецца помнік ахвярам Галадамору 1932-1933 гг. (усталяваны ў 2008 г.), а таксама мемарыяльны помнік героям вайны на ўсходзе Украіны.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Хмяльніцкай вобласці
Вадзіслаў Слёнскі

**Вадзіслаў Слёнскі** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Вадзіслаўскага павета Сілезскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну. Займае плошчу 49,62 км². У 2004 годзе насельніцтва складала 50 500 чалавек.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Томаш Сікора — польскі біятланіст

## Крыніцы
Бэндзін

**Бэндзін** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Бэндзінскага павета Сілезскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну. Займае плошчу 37,08 км². Насельніцтва — 65 231 чалавек (на 2004 год). Чыгуначная станцыя Бэндзін. Бэндзінскі замак.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Аляксандр Завадскі (1899—1964) — польскі дзяржаўны дзеяч.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* Бе́ндзин // Словарь географических названий зарубежных стран / отв. ред. А. М. Комков. — 3-е изд., перераб. и доп. — М. : Недра, 1986. — С. 45. — 459 с. — 70 000 экз.
Чып і Дэйл — бурундучкі-выратавальнічкі

**«Чып і Дэйл — бурундучкі-выратавальнічкі»** ()&nbsp;— анімацыйны тэлесерыял студыі Уолта Дыснея. У серыяле класічныя дыснееўскія персанажы&nbsp;— бурундукі Чып і Дэйл, разам з трыма сваімі новымі сябрамі: Гаджэт (), Монты () і Зіперам (), выступаюць у ролі дэтэктываў: расследуюць і раскрываюць розныя злачынствы.

Упершыню персанажы з’явіліся ў 1943 годзе ў мультфільме «Радавы Плута». Пазней бурундукі з’яўляліся ў некаторых мультфільмах разам з Дональдам Дакам і Мікі Маўсам.

Серыял пачаў выхадзіць на экраны 5 сакавіка 1989 года на канале Disney Channel, дзе былі прадэманстраваны першыя 13 серый. *«Чып і Дэйл — бурундучкі-выратавальнічкі»* працягваў выхадзіць у 1993 годзе. Усяго было выраблена 65 серый.

Найбольшую папулярнасць яны атрымалі дзякуючы мультсерыялу ''«Chip 'n Dale: Rescue Rangers»''. Серыял быў зняты ў 1989—1990 гадах разам з «Качынымі гісторыямі», у 1991 годзе стаў адным з першых серыялаў Дыснея, паказаных на тэрыторыі Савецкага Саюза.

Катэгорыя:Мультсерыялы ЗША
Катэгорыя:Дыснэеўскія фільмы
Катэгорыя:Фільмы 1989 года
Ніна Багінская

**Ніна Рыгораўна Багінская** (нар. , Мінск) — беларуская грамадская актывістка. Вядома сваім актыўным удзелам у пратэстных акцыях беларускай апазіцыі, на якіх заўсёды выходзіць з бела-чырвона-белым сцягам, які лічыць сапраўдным дзяржаўным сцягам Беларусі. Стала вядомай пасля апублікаванага ў 2006 годзе здымка, на якім яна была адлюстравана з вялікім бел-чырвона-белым сцягам падчас акцыі, прысвечанай Дню Волі.

## Біяграфія 
Ніна Багінская нарадзілася ў Мінску. З чацвёртага класа марыла быць геолагам. У восьмым класе пачала займацца веласпортам, прымала ўдзел у спаборніцтвах і злётах на ўзроўні СССР.

Скончыла Мінскі радыётэхнічны інстытут, па спецыяльнасці мантажнік радыёапаратуры. Другую вышэйшую адукацыю атрымала ва Украіне, у Івана-Франкоўскім інстытуце нафты і газу, атрымаўшы спецыяльнасць геолаг, спецыяліст па выведцы нафтавых і газавых радовішчаў.

Пасля вучобы працавала геолагам у Беларускім навукова-даследчым геалагічным разведвальным інстытуце, мэтай якога быў пошук нафты і газу. У той час стала членам БНФ, была дэлегатам Устаноўчага з’езду. Пры інстытуце стварыла суполку БНФ. З 1988 года прымала ўдзел у акцыях беларускай апазіцыі.

У 2006 годзе ў незалежных беларускіх СМІ быў апублікаваны яе фотаздымак (работы Яўгенія Атцэцкага), на якім яна была адлюстравана з вялікім бел-чырвона-белым сцягам падчас акцыі, прысвечанай Дню Волі. На думку лідара беларускага дэмакратычнага руху «Малады Фронт» Зміцера Дашкевіча фатаграфія Ніны Багінскай са сцягам застанецца ў найновай гісторыі Беларусі.

## Узнагароды 
* 2017 год — уганаравана памятным знакам імя Віктара Івашкевіча. Ад імя БНФ узнагароду ўручаў старшыня Партыі БНФ Аляксей Янукевіч.
* 2018 год — стала першым лаўрэатам медалю імя Сяргея Ханжанкова, палітычнага вязня савецкага рэжыму 1960-70-х гадоў

## Ацэнкі 
У час пратэстаў у Беларусі ў 2020 годзе Аляксандр Лукашэнка выказаўся:

У верасні 2020 года фота Ніны Багінскай з’явіліся на старонках італьянскага часопіса Vogue. Здымкі былі размешчаныя з подпісам «The mother of Belarusian revolution», аўтар фота — Іван Равяка. 10 снежня Беларуская служба Радыё «Свабода» абвясціла Ніну Багінскую лаўрэаткай прэміі «Людзі Свабоды — 2020».

## Спасылкі 
* Ніна Багінская ў відэа да 10-годдзя «Белсату»
* Омоновец отбирает флаг. Нина Багинская против ОМОНа
* Нина Багинская уже с новым флагом

Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі
Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём да стагоддзя БНР
Катэгорыя:Дысідэнты Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Івана-Франкоўскага нацыянальнага тэхнічнага ўніверсітэта нафты і газу
Атамная падводная лодка з балістычнымі ракетамі

»)]]
**А́тамная падводная лодка з балісты́чнымі раке́тамі (ПЛАРБ)** — атамная падводная лодка, узброеная адпаведнымі балістычнымі ракетамі (БРПЛ), прызначаная для нанясення ракетных удараў па стратэгічна важных ваенна-прамысловых аб’ектах праціўніка. Акрамя тэрміна «ПЛАРБ», для абазначэння дадзенага класа падводных лодак ужываецца таксама пазначэнне «РПКСП» (ракетны падводны крэйсер стратэгічнага прызначэння). Пры гэтым пад ПЛАРБ разумеюць замежныя падводныя лодкі з балістычнымі ракетамі і першыя атамныя падводныя ракетаносцы, пабудаваныя СССР, а РПКСП — абазначэнне позніх праектаў ПЛАРБ савецкай пабудовы, пачынаючы з 667А. І РПКСП, і ПЛАРБ адпавядае класу SSBN () ВМС ЗША. ПЛАРБ / РПКСП узброеных сіл маючых іх краін з’яўляюцца адным са складнікаў стратэгічнай ядзернай трыяды і ядзерных сіл.

У 1943—1944 гадах нацысцкая Германія рэалізавала (у пачатковай стадыі адпрацоўкі) два праекты падводных ракетаносцаў з БРПЛ (звонку борта субмарыны і з буксіруемых кантэйнераў), якія прызначаліся для ўдараў па ЗША.

Першыя ПЛАРБ для стратэгічных ядзерных сіл былі створаны ў канцы 1950-х гадоў (і затым складалі пераважную большасць ад іх агульнай колькасці) звышдзяржавамі, ЗША і СССР. У XX стагоддзі падводныя ракетаносцы былі прыняты на ўзбраенне ў астатніх так званых «старых» ядзерных дзяржавах: Вялікабрытаніі (у 1960-х гадах), Францыі (у 1970-х гадах), КНР (у 1980-х гадах) і Расіі, якая ўспадкавала стратэгічныя ядзерныя сілы СССР. У 2010-х гадах першую ПЛАРБ стварыла так званая «маладая» ядзерная дзяржава — Індыя.

У ВМФ Расіі на ўзбраенні стаяць РПКСП як другога пакалення — праектаў 667БДР «Кальмар» і 667БДРМ «Дэльфін», так і трэцяга пакалення — праекта 941УМ «Акула». Будуюцца таксама сучасныя РПКСП чацвёртага пакалення — праекта 955 «Барэй». У ВМС ЗША падобныя функцыі выконваюць падводныя лодкі трэцяга пакалення класа SSBN тыпу «Агая».

Існуюць таксама падводныя лодкі з крылатымі ракетамі.

Катэгорыя:Падводныя лодкі
Стральба з лука на Еўрапейскіх гульнях 2019

**Стральба з лука на Еўрапейскіх гульнях 2019** — спаборніцтвы па стральбе з лука на Еўрапейскіх гульнях 2019 пройдуць з 23 па 29 чэрвеня 2019 года ў сталіцы Беларусі, у горадзе Мінск, у СОК «Алімпійскі». Будуць разгуляныя восем камплектаў медалёў. У спаборніцтвах возьмуць удзел 128 спартсменаў.

## Каляндар 
### Медалісты 
#### Мужчыны 
#### Жанчыны 
#### Змяшаны парны 
### Агульны залік 
## Спасылкі 
* 
* Стральба з лука на старонках афіцыйнага сайта

Катэгорыя:Спаборніцтвы на Еўрапейскіх гульнях 2019
Катэгорыя:Стральба з лука
Карчма (Мікалаеўшчына)

**Мікала́еўская карчма́** — колішняя карчма ў Мікалаеўшчыне Стаўбцоўскага раёна Мінскай вобласці, у якой у 1908—1910 гадах жыла сям’я беларускага паэта Якуба Коласа.

Карчма ў Мікалаеўшчыне ўпамінаецца яшчэ ў 1596 годзе, але яна неаднаразова знішчалася. Апошні будынак карчмы быў пабудаваны ў 1881 годзе на беразе Нёмана, пры дарозе на Новы Свержань. Акрамя будынку шынка, у яе склад уваходзілі вазоўня, прыбудаваная да карчмы і абора. Поўнае апісанне пабудоў знаходзіцца ў Нацыянальным архіве Беларусі.

Пасля пераезду са Стаўбцоўскай лясной каморы ў Цёмных Лядах Міцкевічы выкупілі будынак колішняй карчмы ў Мікалаеўшчыне. Некаторы час у ім жыў і сам Кастусь, але вясной 1908 года ён з'ехаў у Мінск для адбывання пакарання за ўдзел у настаўніцкім з'ездзе.

У 1910 годзе ў Мікалаеўшчыне адбыўся пажар, падчас якога згарэла карчма. Аднаўляць яе не сталі і Міцкевічы пераехалі з вёскі ў Смольню.

У адрозненне ад іншых сядзіб Коласа, такіх як Акінчыцы, Альбуць, Ласток, Смольня, карчма ў Мікалаеўшчыне не была адноўлена, хаця такія варыянты разглядаліся.

## Заўвагі 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Мікалаеўшчына (Стаўбцоўскі раён)
Катэгорыя:Якуб Колас
Катэгорыя:Корчмы Беларусі
Катэгорыя:1881 год у Беларусі
Катэгорыя:Зніклі ў 1910 годзе
Катэгорыя:Згарэлыя будынкі і збудаванні
Катэгорыя:Знішчаныя збудаванні Беларусі
Палоннэ

**Палоннэ** () — горад у Хмяльніцкай вобласці Украіны. Чыгуначная станцыя на лініі Шэпэціўка — Бярдзічаў. Адзін з самых старажытных гарадоў Украіны.

## Гісторыя 
У 996 г. князь Уладзімір Святаслававіч прыпісаў Палоннэ да Кіеўскай Дзесяціннай царквы. Спачатку горад належаў вялікім князям Кіеўскім; тут бывалі вялікія князі Уладзімір Святаслававіч, Яраслаў Мудры, у 1170 г. тут жыў удзельны князь Уладзімір Мсціслававіч. У 1195 г. кіеўскі князь Юрый аддае Палоннэ свайму зяцю Раману Мсціслававічу — кіраўніку Валыні. З гэтага часу горад з’яўляецца часткай Валыні. Пасля ўтварэння Галіцка-Валынскага княства Палоннэ ўвайшло ў яго склад. Стаяў са сваёй раццю каля Палоннага кароль Данііл Рамановіч — тады ўладальнік горада.

Для абароны ад качэўнікаў на натуральным ўзвышшы быў узведзены замак з землянымі валамі, драўляным частаколам. Лаўрэнцьеўскі летапіс паведамляе, што ў 1169 г. полаўцы падышлі да Палоннага і захапілі шмат людзей і жывёлы з навакольных вёсак, але крэпасць не ўзялі. Горад, відавочна, быў разбураны мангола-татарамі ў 1240 г.

У XIII ст. у Палоннэ існаваў праваслаўны манастыр. На працягу стагоддзяў горад быў вядомы сваімі рамеснікамі. У пагадненні ад 1366 г. польскага караля Казіміра III з князем Любартам Палоннэ згадваецца сярод «каменных» гарадоў. У 1494 г. горад быў перададзены князю Канстанціну Астрожскаму. У 1510 г. на месцы ўмацаванага пасаду князь Астрожскі будуе новую крэпасць. У 1569 г. горадам завалодаў шляхціц Альбрэхт Ласкі, наступнага 1570 г. ён перадаў горад каралю.

У 1640 г. кракаўскі ваявода Станіслаў Любамірскі спрыяе ўмацаванню цэнтра горада бастыённым пяціканцовым на плане абарончым валам па галандскай сістэме і сценамі. З 1648 г. Палоннэ быў горадам Валынскага палка ў дзяржаве Багдана Хмяльніцкага. 11 снежня 1766 г. кароль Станіслаў Аўгуст Панятоўскі пацвердзіў правы горада па просьбе яго тагачаснага ўладальніка — князя Марціна Ежы Любамірскага. Верагодна, тады ж паўстаў гістарычны герб з выявай хрысціянскага патрона князя — Святога Марціна верхам на кані. У XIX — пачатку XX ст. горад быў цэнтрам Палонскай воласці.

У горадзе захаваліся гістарычныя помнікі старажытнасці: тэрыторыя абарончай крэпасці XII ст., земляныя валы, рэшткі замка на гістарычнай Татарскай вуліцы і інш.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Хмяльніцкай вобласці
Панаітан

**Панаітан** () — найбуйнейшы востраў у Зондскага праліва. Уваходзіць у склад Інданезіі. З'яўляецца часткай нацыянальнага парка Уджунг-Кулон. Плошча — 170 км². Сезонна наведваецца турыстамі. Сталага насельніцтва няма.

Панаітан знаходзіцца на поўдні Зондскага праліва ў 8,2 км ад паўвострава Уджунг-Кулон на востраве Ява. Мае вулканічнае паходжанне. Найвышэйшы пункт дасягае 329 м. На паўднёвым захадзе ўдаецца прасторны заліў Касуарыс (каля 40 км²) — рэшта старажытнай кальдэры. На поўначы і поўдні вострава вялікія пясчаныя пляжы.  

Значная частка паверхні пакрыта лясамі. Востраў насяляюць рэдкія жывёлы — леапарды, малпы і алені. 

## Спасылкі 
* Panaitan Island as Part of Ujung Kulon National Park, Banten Province
* PANAITAN ISLAND: ONE PALM, ONE CAMP

Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Астравы Інданезіі
Катэгорыя:Вялікія Зондскія астравы
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Кошык (суквецце)

**Ко́шык** (*Calathidium*) — простае батрычнае суквецце з пашыранай галоўнай воссю.

Мае выгляд канічнай або падобнай да сподка пляцоўкі, на якой шчыльна размешчаны дробныя кветкі. Унутраныя кветкі кошыка звычайна трубчастыя, акружаныя язычковымі. Таксама суквецце можа складацца толькі з трубчастых ці толькі язычковых кветак. Мае абгортку з вялікай колькасці крыючых лістоў знешніх кветак (у званочкавых) і таксама з відазмененых верхавінкавых лістоў (у астравых).
а]]
Дадзенае суквецце характэрна раслінам сямейства , некаторым відам парасонавых і званочкавых.

Будова суквецця спрыяе апыленню раслін. Паступовае раскрыццё кветак кошыка, розны тэрмін развіцця тычынак ці песцікаў у іх і іншыя прыстасаванні прадухіляюць самаапыленне.

## Літаратура 
*  — С. 440.
* Корзинка // Биологический энциклопедический словарь. // Гл. ред. М. С. Гиляров; Редкол.: А. А. Бабаев, Г. Г. Винберг, Г. А. Заварзин и др. — 2-е изд., исправл. — М.: Сов. Энциклопедия, 1986.
* Биология. Современная иллюстрированная энциклопедия. // Гл. ред. А. П. Горкин; М.: Росмэн, 2006.
* 

Катэгорыя:Суквецці
Швейцарская кухня

*Швейцарская кухня*' спалучае ў сабе кулінарныя традыцыі Германіі, Францыі, Паўночнай Італіі і моцна вар’іруецца ад аднаго рэгіёну да іншага. У нямецкай частцы, на поўначы краіны, самымі папулярнымі лічацца разнастайныя стравы з бульбы і клёцкі, на поўдні, у італьянскай частцы, — піца і макароны, а на захадзе, ў французскай, — пануюць французскія кулінарныя звычаі. Самабытнай лічыцца рэтараманская кухня, хаця па асартыменце, якасці і спосабам прыгатавання страў яна блізкая да традыцыйнай паўднёванямецкай: вялікі ўплыў на яе аказала швабская кулінарыя.]]

## Рэгіянальныя асаблівасці 
### Нямецкая Швейцарыя 
]]
Самая знакамітая ў ва ўсіх рэгіёнах Швейцарыі страва з бульбы, рошці, упершыню з’явілася ў нямецкай частцы краіны. Не менш за немцаў тут любяць квашаную капусту. Таксама гэты рэгіён знакаміты сваёй зелянінай і спецыямі: цыбуляй, часнаком, пятрушкай, разнастайным карэннем. Іх заўсёды ў вялікай колькасці дадаюць у супы і другія стравы. Карыстаюцца папулярнасцю суп з цыбулі (Zwiebelsuppe) і пірог з начыненнем з цыбулі (Zwiebelwähe).

### Французская Швейцарыя 
Гэты рэгіён — радзіма знакамітых сырных фандзю і раклета (кантон Вале), што цяпер распаўсюджаныя і папулярныя ва ўсёй краіне. Таксама адсюль паходзіць пірог «Халера» з бульбы, яблыкаў і сыру, рэцэпт якога ўзнік падчас эпідэміі халеры.

### Тычына 
У гэтым італамоўным рэгіёне гатуюць паленту, кукурузную кашу, што традыцыйна змешваецца з сырам і падаецца на стол у якасці асноўнай стравы або гарніру. З салодкіх каштанаў робяць дэсерт Vermicelles у выглядзе «чарвякоў», праціскаючы праз перфараваную пласціну з дапамогай прэсу сецыяльным чынам прыгатаванае падсалоджанае каштанавае пюрэ.]]

## Стравы 
Як і ў горных рэгіёнах Германіі і Аўстрыі, у Швейцарыі пераважаюць мучная і малочная кухні. Супы ўжываюць радзей, чым у суседніх краінах. Швейцарыя не мае выхаду да мора, таму ў «рыбнай» кухні «першае месца» займаюць стравы з прэснаводнай рыбы. Вялікай папулярнасцю карыстаецца фарэль, якую ядуць варанай ці смажанай.

### Мясныя 
Сярод каўбасных вырабаў найбольш папулярныя некаторыя віды паляўнічых каўбас і бернскія крывяная і ліверная каўбасы. Да спецыялітэтаў, што вырабляюць толькі ў горнай мясцовасці, адносяцца кумпяк па-граўбюндэнскі (Bündnerfleisch) і мяса па-валійскі (ад кантона Вале, дзе вяляць мяса такім жа чынам).

### Сыры 
Найбольш папулярныя сыры ў Швейцарыі — Груер (з кантона Во і Фрыбура) і Эменталь. Спецыялітэт кантона Юра — сыр Тэт-дэ-Муан (Tête de Moine), альбо «Галава манаха». З французскамоўнай часткі краіны паходзіць мяккі сыр Vacherin Mont-d’Or. Даволі пікантным з’яўляецца Апенцэлер (Appenzeller), што падчас выспявання апускаюць у расол, які складаецца з віна, дрожджаў, солі і сакрэтнай сумесі спецый і зеляніны.

### Выпечка 
Сярод рэгіянальных швейцарскіх страў вылучаюцца Aargauer Rüeblitorte (маркоўны пірог з Ааргау) або Zuger Kirschtorte (вішнёвы пірог з Цуга).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Ядровская П.* Германия, Австрия и Швейцария. Кулинарный путеводитель. — М: Живой язык, 2006. — 224 с.

## Спасылкі 
* Aargauer Rüeblitorte
* Zuger Kirschtorte
Міхаіл Кузьміч Дабрынін

**Міхаіл Кузьміч Дабры́нін** (; ,  — , ) — вучоны, філолаг і літаратуразнавец, доктар філалагічных навук (1951), прафесар.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў горадзе Рослаўль Смаленскай губерні (сучасны адміністрацыйны цэнтр раёна Смаленскай вобласці Расіі). У 1924 годзе скончыў Смаленскі ўніверсітэт, і адразу стаў прафесарам гэтага ўніверсітэта.
У 1930—1931 гг. выкладаў у Маскоўскім універсітэце, у 1931—1937 гг. — загадчык сектара літаратуры народаў СССР Інстытута сусветнай літаратуры імя А. М. Горкага Акадэміі навук СССР, загадчык кафедры ў Дзяржаўным інстытуце тэатральнага мастацтва імя А. В. Луначарскага, выкладчык у вышэйшых навучальных установах Масквы. Таксама выкладаў у Беларускім дзяржаўным універсітэце.

Сакратар праўлення Саюза пісьменнікаў СССР (1946).

Пахаваны на Новадзявочых могілках у Маскве.

## Бібліяграфія 
* Против механистов и эклетиков. — М., 1931.
* Беларуская літаратура: старажытны перыяд. — Мінск : Дзяржаўнае выдавецтва БССР, Рэдакцыя мастацкай літаратуры, 1952. — 305 с.
* Общественное значение художественной литературы : Стенограмма публичной лекции … / д-р филол. наук М. К. Добрынин. — Москва : Знание, 1952. — 30 с.; 22 см. — (Всесоюзное общество по распространению политических и научных знаний. Серия 1; № 50).
* Слова аб палку Ігаравым: паэма / уступны артыкул М. Дабрыніна. — Менск : Дзяржаўнае выдавецтва Беларусі. Мастацкая літаратура, 1938. — 82 с.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Дабрынін, Міхаіл Кузьміч (доктар філалагічных навук, літаратуразнавец ; 1889—1955) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* *Рублевская Л., Скалабан В.* Особенности защиты диссертаций недавнего времени // СБ. Беларусь сегодня

Катэгорыя:Пахаваныя на Новадзявочых могілках
Катэгорыя:Выпускнікі Смаленскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Філолагі СССР
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы СССР
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Катэгорыя:Выкладчыкі Смаленскага дзяржаўнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Выкладчыкі ДІТМа
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Palova Arena

**Palova Arena** («Палова-Арэна») — спартыўны комплекс у Мінску, размешчаны каля Палаца спорту, па адрасе праспект Пераможцаў, 4.

Мабільная арэна ў сваім цяперашнім выглядзе з’явілася ў 2008 годзе. Улетку доўгі час на пляцоўцы размяшчаўся картынг. Узімку — коўзанка для коўзання на каньках.

Баскетбольная пляцоўка для баскетбола 3х3 уведзена ў эксплуатацыю ў 2015 годзе, тады ж яна атрымала сваю назву.

На арэне пад купалам пастаўлены шэсць спецыяльных італьянскіх стоек, трыбуны для гледачоў, поліпрапіленавае пакрыццё, на якім гуляюць на ўсіх буйных міжнародных турнірах па баскетболе 3х3.

У 2019 годзе рамках II Еўрапейскіх гульняў на пляцоўцы прайшлі спаборніцтвы па баскетболе 3х3.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:З’явіліся ў 2008 годзе
Катэгорыя:Спартыўныя збудаванні Мінска
Катэгорыя:Праспект Пераможцаў (Мінск)
Катэгорыя:2008 год у Мінску
Голдап

**Голдап** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Галдапскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Голдап. Займае плошчу 17,2 км². Насельніцтва — 15 600 чалавек (на 2007 год).

Горад размешчаны побач з Рамінцкай пушчай.
Дзірк Кёйт

**Дзірк Кёйт** (; нар. , Катвейк-ан-Зэ, Паўднёвая Галандыя) — нідэрландскі футбаліст, паўабаронца і нападнік, вядомы па выступах за клубы «Ліверпул», «Фенербахчэ» і «Феенорд». Выступаў за зборную Нідэрландаў.

Пачаў кар’еру ва «Утрэхце». З’яўляўся лідарам каманды, гуляў на пазіцыі нападніка. Пазней перайшоў у «Феенорд» за 1 млн еўра. Быў капітанам «Феенорда» у сваім апошнім сезоне ў камандзе 2005/06. 18 жніўня 2006 года перайшоў у англійскі клуб «Ліверпул». У клубе рэгулярна з’яўляўся іграком стартавага складу. Летам 2012 года нападнік падпісаў кантракт з «Фенербахчэ». Праз тры гады вярнуўся ў «Феенорд».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Нідэрландаў
Катэгорыя:Ігракі зборнай Нідэрландаў па футболе
Катэгорыя:Ігракі ФК Квік Бойз
Катэгорыя:Ігракі ФК Феенорд
Катэгорыя:Ігракі ФК Фенербахчэ
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліверпул
Катэгорыя:Ігракі ФК Утрэхт
Кэнтшын

**Кэнтшын** (, да 1946 года **Растэнбург** ) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Кэнтшынскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Кэнтшын. Займае плошчу 10,34 км². Насельніцтва — 28 351 чалавек (на 2004 год).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы
Коршы

**Коршы** (, ) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Кэнтшынскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Коршы. Займае плошчу 4,03 км². Насельніцтва — 4121 чалавек (на 2021 год).
Любава

**Любава**:
## Беларусь 
* Любава (вёска)
## Польшча 
* Любава (гміна)
* Любава (горад)
Любава (горад)

**Люба́ва** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Ілаўскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Любава. Займае плошчу 16,84 км². Насельніцтва — 10269 чалавек (на 2018 год).
Ілава (Славакія)

**Ілава** () — горад у заходняй Славакіі, знаходзіцца паміж горнымі масівамі Белыя Карпаты і Стражаўске-Врхі, на рацэ Ваг.

## Гісторыя 
Упершыню Ілава згадваецца ў 1200 годзе. У 1432 годзе войскі караля зраўнялі Ілава з зямлёй за яе дапамогу гусітам. У 1435 годзе кароль дазваляе абнавіць горад. Тут размешчана турма для пажыццёва асуджаных.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Славакіі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1229 годзе
Суш

**Суш** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Ілаўскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Суш. Займае плошчу 6,67 км². Насельніцтва — 5586 чалавек (на 2018 год).
Лучынскі

**Лучы́нскі** — шматзначны тэрмін

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Лучынскі — былы пасёлак у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці

## Прозвішча 
### Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Аляксандравіч Лучынскі — Герой Савецкага Саюза
* Петру Кірылавіч Лучынскі — 2-і прэзідэнт Малдовы
Аляксандр Аляксандравіч Лучынскі

**Аляксандр Аляксандравіч Лучынскі** (; ,  — ) — Герой Савецкага Саюза.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і служачага. Скончыў рамеснае вучылішча, працаваў на складах спажыўсаюзаў ў горадзе Саратаве.

У 1919 годзе быў прызваны ў Чырвоную Армію. Скончыў аб’яднаныя курсы камскладу у Ташкенце. Удзельнічаў у Грамадзянскай вайне, камандаваў узводам і эскадронам. Пасля заканчэння вайны служыў начальнікам палкавой школы і начальнікам штаба палка. Удзельнік барацьбы з басмачамі ў Сярэдняй Азіі.

У 1927 годзе Аляксандр Аляксандравіч скончыў ваенную школу, у 1930 годзе — курсы ўдасканалення каманднага складу. У 1936 годзе прызначаны на пасаду камандзіра палка. У 1937—1938 гадах удзельнічаў у вайне супраць японцаў на тэрыторыі Кітая.

У 1940 годзе Аляксандр Лучынскі скончыў Ваенную акадэмію імя М. В. Фрунзэ і ў тым жа годзе быў прызначаны начальнікам штаба дывізіі. З красавіка 1941 г. — камандзір 83-й горна-стралковай дывізіі, якая дыслакавалася ў Сярэдняй Азіі. Са жніўня 1941 года дывізія пад камандаваннем генерал-маёра Лучынскага вяла баі на Закаўказскім фронце, а з лістапада 1942 — на Паўночнакаўказкім фронце.

У траўні 1944 года Аляксандр Лучынскі прызначаецца камандуючым 28-й арміяй, якая ўваходзіла ў склад 1-га і 3-га Беларускіх франтоў.

Пад камандаваннем генерал-лейтэнанта А. А. Лучынскага злучэнне удзельнічала ў Беларускай, Усходне-Прускай, Берлінскай і Пражскай аперацыях. Асабліва вызначылася 28-я армія пры вызваленні беларускіх гарадоў Парычы, Глуск, Слуцк, Баранавічы, Брэст. Аляксандр Аляксандравіч — удзельнік Параду Перамогі 24 чэрвеня 1945 года.

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 19 красавіка 1945 г. генерал-лейтэнанту А. А. Лучынскаму прысвоена званне Героя Савецкага Саюза.

У 1945 годзе генерал-палкоўнік А. А. Лучынскі камандаваў 36-й арміі, якая ўваходзіла ў склад Забайкальскага фронту. У жніўні 1945 года армія прымала ўдзел і ў разгроме японскай Квантунскай арміі на Далёкім Усходзе.

У 1948 годзе Аляксандр Аляксандравіч скончыў Вышэйшыя акадэмічныя курсы пры Ваеннай акадэміі Генеральнага штаба, затым камандаваў 3-й арміяй.

Званне «Ганаровы грамадзянін горада Брэста» прысвоена ў 1975 годзе.

А. А. Лучынскі памёр 25 снежня 1990 году ў Маскве. Пахаваны на Новадзявочых могілках.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Брэста
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 2-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 3-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 4-га склікання
Катэгорыя:Кандыдаты ў члены ЦК КПСС
Катэгорыя:Камандуючыя Ленінградскай ваеннай акругай
Катэгорыя:Генералы арміі СССР
Катэгорыя:Камандуючыя Туркестанскай ваеннай акругай
Катэгорыя:Камандзіры дывізій у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Камандзіры карпусоў у Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Камандуючыя арміямі ў Вялікай Айчыннай вайне
Катэгорыя:Удзельнікі япона-кітайскай вайны (1937—1945)
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Авіяносны крэйсер

»: 12 ПУ ПКРК «Граніт», 6 × 8 ВПУ ЗРК «Кінжал» (192 ЗУР), 8 ЗРАК «Корцік», 2 РБУ-12000, 6 × 6 30-мм аўтамат АК-630М]]
 з кармавой гарматнай вежай калібра 457 мм]]
»: 8 ПУ ПКРК «Базальт» (16 ПКР П-500), 1 × 2 ПЛРК «Віхор» (16 ПЛУР), 2 × 2 ЗРК «Шторм» (96 ЗУР), 2 × 2 ЗРК «Аса-М» (40 ЗУР), 2 × 12 РБУ-6000, 2 × 2 76-мм аўтамат АК-726, 8 × 6 30-мм аўтамат АК-630М, 2 × 5 ТАЯ 533 мм]]
**Авіяно́сны крэ́йсер** (, , , ) — разнародная па сваіх характарыстыках група караблёў, якая спалучае ў сабе элементы крэйсерскага ўзбраення (артылерыя; супрацьлодкавыя, зенітныя, супрацькарабельныя ракетныя комплексы) і авіяцыйнае ўзбраенне.

Да авіяносных крэйсераў можна аднесці наступныя тыпы караблёў:
* крэйсеры 1930-х гадоў, абсталяваныя для базавання гідрасамалётаў (шведскі крэйсер «Готланд», японскі крэйсер «Магамі»);
* крэйсеры-верталётаносцы, якія будаваліся ў 1960-х гадах (савецкія «Масква» і «Ленінград», французскі крэйсер «Жанна д’Арк», італьянскія «Андрэа Дорыя» і «Віторыа-Венета»);
* цяжкія явіяносныя крэйсеры (**ЦАКР**, **ЦАВКР**), якія будаваліся ў СССР з 1970-х гадоў («Кіеў», «Мінск», «Наварасійск», «Адмірал Гаршкоў», «Адмірал Кузняцоў», недабудаваныя «Вараг» і «Ульянаўск»);
* італьянскі авіяносны крэйсер «Джузэпэ Гарыбальдзі» (увайшоў у строй 30 верасня 1985);
* японскія эскадраныя мінаносцы-верталётаносцы тыпу «Хюга» (у строй увайшлі два караблі 18 сакавіка 2009 і 14 сакавіка 2011).

З некаторай нацяжкай да авіяносных крэйсераў можна аднесці некалькі тыпаў караблёў, якія ніколі афіцыйна не называліся, аднак валодалі прыкметамі авіяноснага крэйсера:
* крэйсеры, якія ў 1920—1930-я гады па якіх-небудзь прычынах былі перабудаваныя ў авіяносцы, але захаваўшыя (па меншай меры, на некаторы час) артылерыйскае ўзбраенне (англійскі авіяносец «Фьюрыес», амерыканскія «Лексінгтан» і «Саратога», японскія «Акагі» і «Кага»;
* англійскія авіяносцы тыпу «Інвінсібл», якія ў працэсе праектавання называліся крэйсерамі з суцэльнай палубай (), аднак пасля ўступлення ў строй класіфікуюцца як лёгкія авіяносцы. Першапачаткова гэтыя караблі былі ўзброеныя ЗРК «Сі Дарт» сярэдняй далёкасці, што па класіфікацыі НАТА 1970-х гадоў з’яўлялася прыкметай ракетнага крэйсера.

У цяперашні час практычна на ўсіх баявых караблях ад карвета і вышэй грунтуецца невялікая колькасць супрацьлодкавых і пошукава-выратавальных верталётаў. Таму з авіяноснымі крэйсерамі не варта блытаць сучасныя крэйсеры (тыпаў «Кіраў», «Слава», «Тыкандэрога»), якія ў якасці штатнага ўзбраення нясуць 1—3 верталёта.

## Літаратура 
* Балакин С. А., Заболоцкий В. П. Советские авианосцы. Авианесущие крейсера адмирала Горшкова. — М.: Коллекция, Яуза, ЭКСМО, 2007. — 240 с.: ил.

## Спасылкі 
* Проект ТАКР — 11433(1433M)- НОВОРОССИЙСК. — Архив — Подробные описания.
* Проекты ТАКР — 1143 — КИЕВ. МИНСК. Проект ТАКР — 11433(1433М) — НОВОРОССИЙСК. — Архив — Подробные описания.
* Проект ТАКР 1143.4 — БАКУ — АДМИРАЛ ГОРШКОВ Архивн.- Подробное описание проекта.
* Авианесущие Крейсера Класса «Киев» 
* Авианесущие Крейсера Класса «Адмирал Кузнецов» 
* Тяжёлые авианесущие крейсера СССР/России 
* Авианесущие крейсера

Катэгорыя:Авіяносцы
Катэгорыя:Крэйсеры
Сяргей Лаўрэнцьевіч Макаранка

**Сяргей Лаўрэнцьевіч Макаранка** (нар. , ) — беларускі спартсмен па веславанні на байдарках і каноэ, алімпійскі чэмпіён (1960, Рым) на каноэ-двойцы на дыстанцыі 1000 метраў. Чэмпіён свету 1963 года. Двухразовы чэмпіён Еўропы (1959, 1963). Шматразовы чэмпіён СССР (1959—1963).

## Біяграфія 
Нарадзіўся 11 верасня 1937 года ў Крывым Рогу.

З 1940 па 1977 год пражываў у Брэсце. Спартыўную кар’еру пачаў у Брэсце пад кіраўніцтвам трэнера Уладзіміра Карпавіча Піліпенкі.

У 1955 годзе на рэспубліканскіх спаборніцтвах сярод адзіночак паказаў другі вынік на дыстанцыі 5 000 м, а ў 1956 годзе на рэспубліканскай спартакіядзе стаў першым на дыстанцыі 10 000 м.

У 1959 годзе на спартакіядзе народаў СССР заняў першае месца на дыстанцыі 10 000 м. У 1960 годзе на XVII Алімпійскіх гульнях у Рыме алімпійскае золата заваявана беларускай двойкай у складзе: Сяргей Макаранка і Леанід Гейштар.

У 1966 годзе пасля заканчэння спартыўнай кар’еры стаў трэнерам зборнай СССР па каноэ, затым — старшым трэнерам зборнай Беларусі.

## Узнагароды 
* ордэн «Знак Пашаны»,
* заслужаны майстар спорту СССР,
* заслужаны трэнер Беларусі,
* заслужаны дзеяч фізічнай культуры і спорту БССР,
* ганаровы грамадзянін горада Брэста (2007).

Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Брэста
Катэгорыя:Весляры на байдарках і каноэ СССР
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па веславанні на байдарках і каноэ
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад СССР
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1960 года
Катэгорыя:Весляры на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 1960 года
Катэгорыя:Весляры на байдарках і каноэ паводле алфавіта
Катэгорыя:Чэмпіёны свету па веславанні на байдарках і каноэ
Катэгорыя:Чэмпіёны Еўропы па веславанні на байдарках і каноэ
Катэгорыя:Чэмпіёны СССР па веславанні на байдарках і каноэ
Катэгорыя:Заслужаныя трэнеры БССР
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы фізічнай культуры БССР
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «Знак Пашаны»
Аструда

**Аструда** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Аструдскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Аструда. Займае плошчу 14,15 км². Насельніцтва — 33 243 чалавек (на 2018 год).
Мілакова

**Мілакова** (), раней **Лібштат** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Аструдскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Мілакова. Займае плошчу 8,76 км². Насельніцтва — 2609 чалавек (на 2018 год).
Нідзіца

**Нідзіца** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Нідзіцкага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Нідзіца. Займае плошчу 6,86 км². Насельніцтва — 13 872 чалавекі (на 2018 год).
Элк

**Элк** (, да 1945 года **Лык**, , , *Łek*) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Элцкага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Элк. Займае плошчу 21,05 км². Насельніцтва — 61523 жыхара (станам на 2018 год). Элцкі замак. Царква Пятра і Паўла.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Зігфрыд Ленц (1926—2014) — нямецкі пісьменнік.

## Крыніцы
Косу

**Ко́су** () — вадасховішча ў Заходняй Афрыцы, у краіне Кот-д’Івуар.

Створана ў 1972—1978 гг. на рацэ Бандама ў мэтах гідраэнергетыкі і арашэння. Плошча вадасховішча складае 1500 (1855) км². Даўжыня 150 км. Аб’ём вады 29,5 (28,8) км³. Вышыня плаціны вадасховішча складае 58 м, даўжыня 1500 м.

## Літаратура 
*  — С. 432.

## Спасылкі 
* Kossou Hydroelectric Power Plant Cote dIvoire // Global Energy Observatory (GEO) 

Катэгорыя:Геаграфія Кот-д’Івуара
Катэгорыя:З’явіліся ў 1972 годзе
Сонечнае зацьменне 7 кастрычніка 1801 года

**Сонечнае зацьменне 7 кастрычніка 1801 года** — частковае сонечнае зацьменне 150 сараса.

Зацьменне мела велічыню 0,3505 і дасягнула свайго максімуму ў 19:42:34 UTC у пункце з каардынатамі 61° пд. ш. 141° у. д..

Зацьменне 7 кастрычніка 1801 года стала 4-ым сонечным зацьменнем у 1801 годзе і 4-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 8 верасня 1801 года, наступнае — 4 сакавіка 1802 года.

## Гл. таксама 
* Сонечныя зацьменні XIX стагоддзя

## Зноскі 
## Спасылкі 
* Каталог сонечных зацьменняў 1801 — 1900
* Каталог сонечных зацьменняў 150 сараса
* Малая глабальная карта, на якой паказана геаграфія бачнасці зацьмення

Катэгорыя:1801 год у астраноміі
1801-10-07
1801-10-07
1801-10-07
Катэгорыя:Падзеі 7 кастрычніка
Катэгорыя:Кастрычнік 1801 года
Бяла Піска

**Бяла Піска** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Пішскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Бяла Піска. Займае плошчу 3,24 км². Насельніцтва — 4041 чалавек (на 2018 год).
Шчытна

**Шчытна** — тапонім.

## Беларусь 
* Шчытна — вёска ў Пружанскім раёне Брэсцкай вобласці.

## Польшча 
* Шчытна — горад у Вармінска-Мазурскім ваяводстве.
* Шчытна — горад у Ніжнесілезскім ваяводстве.
* Шчытна — гміна ў Шчыценскім павеце Вармінска-Мазурскага ваяводства.
* Шчытна — гміна ў Клодзкім павеце Ніжнесілезскага ваяводства.
Дзялдова

**Дзялдова** (, ) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Дзялдоўскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Дзялдова. Займае плошчу 13.35 км². Насельніцтва — 25 000 чалавек (на 2006 год). Праз горад праходзіць чыгунка.
Цыбінка

**Цыбінка** () — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Слубіцкага павета Любушскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Цыбінка. Займае плошчу 5,32 км². Насельніцтва — 2655 чалавек (на 2004 год).
Сабор Дзевы Марыі (Сідней)

**Сабор Найсвяцейшай Дзевы Марыі** — каталіцкі сабор у горадзе Сідней, Аўстралія. Кафедральны сабор Сіднейскай архідыяцэзіі-мітраполіі, якую ўзначальвае кардынал Джордж Пел. Адзін з пяці аўстралійскіх сабораў, якія носяць ганаровы статус «малой базілікі», статус прысвоены ў 1930 годзе Папам Піем XI. Прызнаны «нацыянальнай святыняй». У 2008 годзе сабор быў цэнтрам мерапрыемстваў Сусветнага дня каталіцкай моладзі, яго наведаў Папа Бенедыкт XVI.

Катэгорыя:Храмы паводле алфавіта
Катэгорыя:Саборы
Катэгорыя:Каталіцкія храмы Аўстраліі
Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Сіднея
Катэгорыя:Славутасці Сіднея
Катэгорыя:Малыя базілікі
Слубіцы (значэнні)

Слубіцы:
* Слубіцы
* Слубіцы (гміна, Любушскае ваяводства)
* Слубіцы (гміна, Мазавецкае ваяводства)
Слубіцы

**Слубіцы** () — горад на захадзе Польшчы, на рацэ Одра, адміністрацыйны цэнтр Слубіцкага павета Любушскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Слубіцы. На 30 чэрвеня 2008 года ў горадзе пражывала  жыхароў.

У горадзе знаходзіцца гістарычны Алімпійскі стадыён, а таксама іншыя турыстычныя аб’екты, помнікі архітэктуры.

## Гарады-пабрацімы
Піш

**Піш** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Пішскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Піш. Займае плошчу 10,08 км². Насельніцтва — 19 386 чалавек (на 2018 год).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Зноскі