open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кажаны

**Кажаны** (*Microchiroptera*) — падатрад рукакрылых, які аб’ядноўвае большую частку відаў гэтага атрада. Адрозніваюць 20 сямействаў, больш за 800 відаў.

## Апісанне 
Даўжыня цела да 14 см. Пярэднія канечнасці ў выглядзе скурыстых крылаў. Зубы дробныя, вострыя. Зрок развіты слаба. Арыентуюцца ў прасторы з дапамогай рэхалакацыі. Гетэратэрмныя (у перыяд спакою тэмпература цела залежыць ад тэмпературы асяроддзя). Ва ўмовах умеранага і халоднага клімату зімой упадаюць у спячку, некаторыя мігрыруюць.

## Пашырэнне 
Пашыраны пераважна ў тропіках і субтропіках; на Беларусі 15 відаў, найбольш пашыраны вячэрніца рыжая, начніца вадзяная, начніца вусатая, вушан звычайны, нетапыр-карлік і кажан двухколерны. Селяцца ў пячорах, дуплах дрэў, на гарышчах. Утвараюць калоніі.

## Асаблівасці біялогіі 
Большасць насякомаедныя. Нараджаюць 1—2 дзіцяняці. Жывуць 15—20 гадоў.

## Гл. таксама 
* Еўрапейская шыракавушка
* Падкаваносы

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Биологический энциклопедический словарь. / Гл. ред. М. С. Гиляров; Редкол.: А. А. Бабаев, Г. Г. Винберг, Г. А. Заварзин и др. — 2-е изд., исправл. — М.: Сов. Энциклопедия, 1986.

## Спасылкі 
* *Кацярына Цітова* Летучие мыши — полезные животные, а не «инкубаторы болезней»   // Выдавецкі дом «Звязда»

* Отряд Рукокрылые — Chiroptera // Экологический центр «Экосистема»™, А. С. Боголюбов
Бярозаўка (прыток Улы)

**Бярозаўка** — рака ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Улы (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня 6 км. Пачынаецца за 2,5 км на поўнач ад вёскі Экімань, вусце за 0,4 км на паўднёвы захад ад вёскі Малое Жэжліна. Працякае праз возера Хоціна. Ручаямі злучана з азёрамі Люкшына і Рыбанец.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Прытокі Улы
Катэгорыя:Рэкі Лепельскага раёна
Бярозаўка (прыток Дняпра)

**Бяро́заўка** — рака ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, правы прыток Дняпра.

Даўжыня ракі 26 км. Плошча вадазбору 230 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,98 м/км. Пачынаецца паміж урочышчамі Забор’е і Бярозаўка, вусце каля вёскі Слабодка. Вадазбор на Аршанска-Магілёўскай раўніне.

Асноўныя прытокі: Варопінка, Хільчанка.

Каля ракі населеныя пункты Стараселле, Гарадок, Троіца, Карзуны, Слабодка і інш. Каля вёскі Троіца на рацэ вадасховішча Троіца.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Могилёвской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Прытокі Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Шклоўскага раёна
Бярозаўка (прыток Дзісны)

**Бяро́заўка**, **Бярэ́жвіца** — рака ў Глыбоцкім і Шаркаўшчынскім раёнах Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Дзісна (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня ракі 53 км (42 км, з іх 27 км у Глыбоцкім раёне). Плошча вадазбору 721 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 4,6 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,7 ‰.

## Асноўныя прытокі 
* *Леваруч*: Аржаніца, Маргва, Гнілуха.
* *Праваруч*: Дабрылаўка і Стуканаўка.

## На рацэ 
* *гарады*: Глыбокае

## Агульныя звесткі 
Пачынаецца з возера Падлужнае, цячэ праз горад Глыбокае, у межах Свянцянскіх градаў, далей па Полацкай нізіне. Упадае ў Дзісну за 4 км ніжэй гарадскога пасёлка Шаркаўшчына. Даліна да ўпадзення Маргвы трапецападобная, на астатнім працягу вузкая, шырынёй 0,5—3 км. Пойма пераважна двухбаковая, шырынёй 50—500 м. Рэчышча каналізаванае на працягу 1 км у верхнім цячэнні і 1,5 км каля вёскі Юльянова Шаркаўшчынскага раёна; на астатнім працягу звілістае, шырыня яго 14—16 м у верхнім цячэнні і 20—30 м у ніжнім.

## Літаратура 
* 
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1—2. — Л., 1971.
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл./ БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с., 40 л. ил.
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Прытокі Дзісны
Катэгорыя:Рэкі Глыбоцкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Шаркаўшчынскага раёна
Іонны рухавік

[thumb|250px|Выпрабаванне прататыпнага іоннага рухавіка на [ксеноне]]
[thumb|250px|Іонны рухавік NSTAR амерыканскай АМС [Deep Space 1]]
**Іонны рухавік** — разнавіднасць электрычнага ракетнага рухавіка. Яго рабочым целам з'яўляецца іанізаваны газ (ксенон або цэзій).

## Прынцып дзеяння 
Прынцып працы рухавіка заключаецца ў іанізацыі газу і яго разгоне электрастатычным полем. Пры гэтым, дзякуючы высокай адносіне зараду да масы, становіцца магчымым разагнаць іоны да вельмі высокіх хуткасцей (вышэй 210 км/г у параўнанні з 3—4,5 км/г у хімічных ракетных рухавікоў). Такім чынам, у іонным рухавіку можна дасягнуць вельмі вялікага ўдзельнага імпульсу. Гэта дазваляе значна паменшыць расход рэактыўнай масы іанізаванага газу ў параўнанні з расходам рэактыўнай масы ў хімічных ракетах, але патрабуе вялікіх выдаткаў энергіі. Недахоп рухавіка ў яго цяперашніх рэалізацыях — вельмі слабая цяга (парадку дзясятых долей ньютана). Такім чынам, няма магчымасці скарыстаць іонны рухавік для старту з планеты, але, з іншага боку, у адкрытым космасе, пры досыць доўгай працы рухавіка з'яўляецца магчымасць разагнаць касмічны апарат да хуткасцей, недасяжных зараз ніякім іншым з існуючых ракетных рухавікоў.

У існуючых рэалізацыях для падтрымкі працы рухавіка ўжываюцца сонечныя батарэі. Але для працы ў далёкім космасе такі спосаб непрымальны, таму ўжо цяпер для гэтых мэтаў часам выкарыстоўваюцца ядзерныя ўстаноўкі.

## Гісторыя 
* 1960 год — быў пабудаваны першы функцыянуючый шырока-прамянёвы (broad-beam) іонны электрастатычны рухавік (створаны ў ЗША ў NASA Lewis Research Center).
* 1964 год — першая паспяховая субарбітальная дэманстрацыя іоннага рухавіка (SERT I) тэст на выканальнасць нейтралізацыі іоннага прамяня ў космасе.
* 1970 год — выпрабаванне на доўгую працу ртутных іонных электрастатычных рухавікоў у космасе (SERT II). З 1970-х гадоў іонныя рухавікі на эфекце Хола выкарыстоўваліся ў СССР у якасці навігацыйных рухавікоў (рухавікі SPT—60 выкарыстоўваліся ў 1970-х гадах на «Метэорах», SPT—70 на спадарожніках «Космас» і «Прамень» у 1980-х, SPT-100 у шэрагу спадарожнікаў у 1990-х).
* 1998 год, 10 лістапада — упершыню іонны рухавік быў выкарыстаны ў якасці асноўнага (маршавага) рухавіка (КА Deep Space 1).
* 2003 год, 28 верасня — упершыню на Месяц быў напраўлены КА на іоннай цязе (зонд Смарт-1)
* 2003 год, 9 мая — японскі апарат на іоннай цязе Hayabusa, быў запушчаны да астэроіда 25143-Ітакава.
* 2007 год, 23 верасня — КА Dawn на іоннай цязе, быў запушчаны для вывучэння астэроідаў Веста і Цэрэра. Гэта першы касмічны апарат, які рухаецца на 3-х іонных рухавіках (рухавікі падобныя да тых, што былі выпрабаваны на КА Deep Space 1)

## Гл. таксама 
* Плазменны ракетны рухавік
* Электрычны ракетны рухавік

## Спасылкі 
* BepiColombo на сайце ЕКА
* Праект «Праметэй» на сайце НАСА 

Катэгорыя:Рухавікі
Катэгорыя:Касманаўтыка
Катэгорыя:Ракетныя рухавікі
Бярозка (прыток Крывінкі)

**Бяро́зка**, **Верхняя Крывіна** — рака ў Бешанковіцкім і Сенненскім раёнах Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Крывінка (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня ракі 34 км. Плошча вадазбору 330 (348) км². Сярэдні расход вады ў вусці 2,9 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,5&nbsp;‰.

Пачынаецца з возера Бярозаўскае, цячэ па Чашніцкай раўніне ў Сенненскім раёне і Полацкай нізіне ў Бешанковіцкім раёне. Упадае ў Крывінку на паўднёвы ўсход ад Бешанковічаў паблізу ад вёсак Верхняе Крывіна і Кошчава.

Даліна і абалона невыразныя, асабліва ў межах, дзе рака цячэ па балоце. Рэчышча ад вёскі Буднікі да вёскі Арляны на працягу 21 км каналізаванае, шырыня 8—20&nbsp;м.

Асноўныя прытокі — рэкі Вітунь (леваруч) і Арлянка (праваруч). У басейне ракі азёры Альшанка, Сянно, Бярозаўскае, Бароўка, Добрына, Сосна і інш.
Уздоўж ракі знаходзяцца вёскі Арляны, Рубеж, Ганкавічы, Буднікі, Крывое Сяло.

Рэжым Бярозкі вывучаўся ў 1926—1934 гадах на гідралагічным пасту Ганкавічы.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Основные характеристики речных бассейнов (с площадью водосбора более 200 кв. км) Витебской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Басейн Крывінкі
Катэгорыя:Рэкі Бешанковіцкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Сенненскага раёна
Бярозка (прыток Заходняй Бярэзіны)

**Бяро́зка** — рака ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці, правы прыток Заходняй Бярэзіны (басейн Нёмана). Даўжыня 6 км. Пачынаецца на схілах Ашмянскага ўзвышша каля вёскі Пекары, упадае ў Бярэзіну за 0,5 км на захад ад вёскі Замосце. У абалоне Бярэзіны рэчышча на працягу 1 км каналізаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Маладзечанскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Заходняй Бярэзіны
Бярэжа (рака)

**Бярэжа** — рака ў Мёрскім і Шаркаўшчынскім раёнах Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Дзісна (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня ракі 15 км. Плошча вадазбору 161 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,7 ‰. Пачынаецца з возера Бярэжа, упадае ў Дзісну за 2 км вышэй па цячэнню ад вёскі Германавічы. Рэчышча на працягу 7,8 км ад вытоку да вёскі Белы Двор каналізаванае. На рацэ плаціны і сажалкі: каля вёсак Наўгароды (плошчай 1,4 га) і Белеўцы (плошчай 9,1 га). У басейне ракі азёры Бярэжа, Доўгае, Плоскае.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Рэкі Мёрскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Шаркаўшчынскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Дзісны
Бікложа (рака)

**Бікложа**, **Бікложка** — рака ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Заходняя Дзвіна.

Даўжыня Бікложы 15 км. Плошча вадазбору 40 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,9 м/км. Пачынаецца за 2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Замошша ва ўрочышчы Андронаў Востраў і цячэ на паўднёвы ўсход Полацкай нізіны. Упадае ў Заходнюю Дзвіну на ўсход ад вёсак Храпавішчына і Двурэчча. Ад вытоку амаль да вёскі Загароддзе на працягу 6 км рэчышча Бікложы каналізаванае. У басейне ракі возера Бікложа.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-36. Выданне 1991 года. Стан мясцовасці на 1987 год.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Рэкі Бешанковіцкага раёна
Катэгорыя:Прытокі Заходняй Дзвіны
Бірвета

**Бірвета** () — рака ў Пастаўскім і Браслаўскім раёнах Віцебскай вобласці Беларусі, а таксама ў Літве, правы прыток ракі Дзісна (басейн Заходняй Дзвіны).

## Назва 
Паводле А. Ванагаса, аснова гідроніма **Bir-ṷ-*, ад кораня *bir-/ber-*, якую ён параўноўвае з беларускім *берва* «кладка з бярвенняў на гразкім месцы».

## Гідраграфія 
Даўжыня ракі 34 км. Плошча вадазбору 1600 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 10,4 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,3 ‰.

Пачынаецца з возера Эрзветы (Эрзветас.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1—2. — Л., 1971.
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл./ БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с., 40 л. ил.
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Прытокі Дзісны
Катэгорыя:Рэкі Літвы
Катэгорыя:Рэкі Браслаўскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Пастаўскага раёна
Біёста

**Біёста** (**Біоста**), **Язвінка** — рака ў Беларусі, у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці і Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Страча (прыток Віліі, басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 5 км (11 км, з іх 8 км на тэрыторыі Пастаўскага раёна). Пачынаецца каля вёскі Нежалішкі Пастаўскага раёна, упадае ў Страчу за 1,3 км на паўночны ўсход ад хутара Барок Астравецкага раёна. Ад вусця на працягу 3,4 км каналізаваная, у нізоўі прымае сцёк з сеткі меліярацыйных каналаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Басейн Страчы
Катэгорыя:Рэкі Астравецкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Пастаўскага раёна
Вавёрка (рака)

**Вавёрка** — рака ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Лебяда (басейн Нёмана). Даўжыня 15 км. Плошча вадазбору 80 км².

Пачынаецца каля вёскі Навасады (Шчучынскі раён), цячэ па Лідскай раўніне, упадае ў Лебяду на паўднёвы захад в. Паперня (Лідскі раён). На ўсім працягу каналізаваная. Каля в. Ваверка сажалка (пл. 0,33 км²). Асноўны прыток — рака Крыніца (злева).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Лебяды
Катэгорыя:Рэкі Лідскага раёна
Бярэзніца (рака)

**Бярэ́зніца** — рака ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Шчара (басейн Нёмана). Даўжыня 4 км. Пачынаецца каля вёскі Амельнікі, упадае ў Шчару ў забалочанай мясціне на паўднёвы захад ад вёскі Прырэчча. На ўсім працягу каналізаваная.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Слонімскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Шчары
Юлій Саламонавіч Берзін

**Юлій Саламонавіч Берзін** (,  — ) — савецкі пісьменнік.

Нарадзіўся ў 1904 г. ў Полацку Віцебскай губерні ў яўрэйскай сям'і рамесніка. У пачатку 20-х гадоў служыў у РСЧА. Скончыў Юрыдычны факультэт Ленінградскага ўніверсітэта. Літаратурнай працай займаўся з 1926 г., уваходзіў у літаратурную суполку «Смена», член Саюзу пісьменнікаў. У 1927 г. у выдавецтве «Прибой» выйшаў яго раман «Форд». Ён аўтар цікавых і таленавітых кніжак «Конец девятого полка» (1929), «Оптимистический роман» (1930), «Нокаут» (1931), «Возвращение на Итаку» (1934) і інш. Арыштаваны 10 лютага 1938 г. Да арышту пражываў у Ленінградзе, канал Грыбаедава, д. 9, кв. 18. Абвінавачваўся ў тым, што «з 1930 г. з'яўляўся актыўным удзельнікам антысавецкай права трацкісцкай арганізацыі сярод пісьменнікаў Ленінграда» (арт. 58-10, 58-11 і 58-8 КК РСФСР). Пастановай Асобай Нарады пры НКУС СССР ад 2 ліпеня 1939 г. Берзін Ю. С. «за актыўны ўдзел у антысавецкай права трацкісцкай арганізацыі» быў асуджаны да зняволення ў ППЛ тэрмінам на 8 гадоў. 2 ліпеня 1939 г. быў этапаваны ў Паўночусходлаг. 26 сакавіка 1942 г. паўторна арыштаваны і 16 мая 1942 г. асуджаны Ваенным трыбуналам войск НКУС пры Дальдбудзе за «сістэматычную паражэнцкую прафашысцкую агітацыю сярод зняволеных» да расстрэлу. 11 чэрвеня 1942 г. прысуд быў прыведзены ў выкананне. Вызначэннем № 513-Н-57 Ваеннага трыбуналу Ленінградскай ваеннай акругі 8 мая 1957 г., справа вытворчасцю спынена за адсутнасцю складу злачынства. Рэабілітаваны.

## Літаратура 
* *Баркоўскі А.* Трагічны шлях талентаў // Голас Радзімы. № 6. 6 лютага 2002. С. 6.
Валынка (прыток Дзвіны)

**Валы́нка** — рака ў Гарадоцкім і Віцебскім раёнах Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток Дзвіны.

Даўжыня ракі 20 км, з іх 11 км на тэрыторыі Віцебскага раёна. Плошча вадазбору 78 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,6 ‰. Пачынаецца ў лясным масіве Астраўскае лецішча за 6 км на паўночны захад ад вёскі Нізкія Гарадоцкага раёна. Упадае ў Заходнюю Дзвіну каля вёскі Пруднікі Віцебскага раёна.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-36-13. Выданне 1984 года. Стан мясцовасці на 1981 год.
* Ліст карты N-36-14. Выданне 1984 года.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Віцебскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Гарадоцкага раёна
Катэгорыя:Прытокі Заходняй Дзвіны
Тахометр

**Тахо́метр** ( — хуткасць + ) — прылада для вымярэння частаты вярчэння (вуглавой скорасці) дэталей (пераважна валоў) машын і механізмаў. Адрозніваюць тахометры магнітныя, вібрацыйныя, інтэгруючыя (гадзіннікавыя і электронныя), магнітна-індукцыйныя, магнітаэлектрычныя, страбаскапічныя, частотна-іспульсныя, ферадынамічныя, электронна-лічыльныя (лічбавыя), механічныя, гідраўлічныя, пнеўматычныя. Межы вымярэнняў ад 0 да 1 млн аб/мін.

У магнітна-індукцыйных тахометрах адхіленне стрэлкі прапарцыянальнае рознасці вярчальных момантаў на восі ротар і спружыны. На гэтым прынцыпе працуюць авіяцыйныя тахометры, аўтамабільныя спідометры. Сярод механічных найбольш распаўсюджаны цэнтрабежны. Тахометры, заснаваны на змене становішча рухомых мас (ураўнаважаных спружынай) пры вярчэнні. Перамяшчэнні іх прапарцыянальныя скорасці вярчэння. У гідраўлічных тахометрах змена становішча паказчыка залежыць ад ціску вадкасці, які змяняецца прапарцыянальна скорасці вярчэння, тахометры з аўтаматычным запісам паказанняў называецца тахографам.

## Гл. таксама 
* Тахагенератар

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Прылады
Катэгорыя:Аўтамабіль
Валоўка

**Вало́ўка**, **Валова**, **Валуйка** — рака ў Беларусі, у Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Нёман.

Даўжыня ракі 39 кіламетраў. Плошча вадазбору 253 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 1,7 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,7 ‰.

Пачынаецца каля паўднёвай ускраіны горада Навагрудак, упадае ў Нёман за 1 кіламетр на ўсход ад гарадскога пасёлка Любча. Асноўны прыток рака Оса. Вадазбор у межах Навагрудскага ўзвышша. Даліна выразная, трапецападобная, у нізкай плыні зліваецца з далінай Нёмана. Яе шырыня 0,4—1,5 км, у ніжнім цячэнні — да 2,5 км. Абалона вузкая, двухбаковая, нізінная. Рэчышча звілістае, на працягу 5 кіламетраў каналізаванае (ад вёскі Баярская да вёскі Асташына).

Рака выкарыстоўваецца ў якасці водапрыёмніка меліярацыйных сістэм.

## Літаратура 
* 
* 
*  — С. 406.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Гродненской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Основные характеристики речных бассейнов (с площадью водосбора ≥ 200 км) Гродненской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Прытокі Нёмана
Катэгорыя:Рэкі Навагрудскага раёна
Воранаўка

**Во́ранаўка** або **Варо́наўка** — ручай у Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, у басейне Заходняй Дзвіны.

Даўжыня 11 км. Плошча вадазбору 19 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 6,5 м/км. Пачынаецца прыкладна за 1 км у напрамку на паўднёвы захад ад вёскі Фалевічы, цячэ ў межах Свянцянскіх град. Упадае ў возера Споры з паўночнага захаду. У сярэднім цячэнні 3,8 км рэчышча каналізаванае.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Пастаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Мядзелкі
Ваданоска

**Вадано́ска**, **Генка** — рака ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Сушанка (басейн Бярэзіны).

Даўжыня ракі 10 км. Плошча вадазбору 54 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,2 ‰. Пачынаецца за 4 км у напрамку на поўнач ад пасёлка Лясны, вусце за 2 км на поўдзень ад вёскі Усакіна. Вадазбор у межах Цэнтральнабярэзінскай раўніны. У вадазборы і па берагах пераважае забалочаны лес. У вярхоўі — балота Астравы-Дулебы (урочышча Вялікае Дулебскае).

## Літаратура 
* 
*  — С. 393.
* 
* Ліст карты N-35-95. Выданне 1981 г.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Могилёвской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Магілёўскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Клічаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Бярэзіны
Паўднёвы Буг

**Паўднёвы Буг**, **Бог** (, антычная назва — *Гіпаніс*), рака ва Украіне (працякае ў Хмяльніцкай, Вінніцкай, Кіраваградскай і Мікалаеўскай абласцях). Упадае ў Дняпроўска-Бузкі ліман Чорнага мора.

]]
Гэта пятая паводле велічыні рака Украіны і самая вялікая рака, якая цячэ выключна па тэрыторыі Украіны. Цячэ па цэнтральных і паўднёвых яе абласцях праз зону лесастэпу і стэпу. Тут на паверхню выходзіць найстаражытнейшае на Украіне геалагічнае ўтварэнне — Украінскі шчыт, дзякуючы якому Паўднёвы Буг вядомы сваімі парогамі.

Сярод прытокаў: Іква (левы).

## Крыніцы 

Катэгорыя:Рэкі Украіны
Катэгорыя:Рэкі Вінніцкай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Кіраваградскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Мікалаеўскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Хмяльніцкай вобласці
Варлынка

**Ва́рлынка** — рака ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Поня (басейн Дняпра).

## Назва 
Назва балцкага паходжання, больш ранняя форма захавалася ў назве вёскі Ва́рлынь (цяпер Варлань, так жа сама рэчка і вёска Пя́дынь цяпер «Пядань»).

Звязана з літоўскім *varlė* «жаба». Літоўскія гідранімічныя аналагі — шматлікія рачныя і азёрныя назвы тыпу *Varlė, Varlys, Varl-upis, Varl-akys*.

Ад літоўскага слова для жабы і назва балота Варалочы (паміж вытокамі Нёмана і цячэннямі Пцічы і Лошы), якая аднаўляецца як **Varl-akiai* і адпавядае літоўскай рачной назве *Varl-akys* «Жаб’я рака». Адпачатна гэта была назва рэчкі, што памалу перайшла на назву балота.

## Гідраграфія 
Даўжыня ракі 14 км, Плошча вадазбору 82 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8 м/км.

Пачынаецца за 1 км на паўднёвы захад ад вёскі Пугачова, вусце за 2 км на поўнач ад вёскі Юхнаўка. Вадазбор у межах Нарачанска-Вілейскай нізіны.

На ўсім працягу каналізаваная. Рака прымае сцёк з меліярацыйных каналаў (у тым ліку, з Варлынскага канала).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-45. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1984 г.
* Ліст карты N-35-44. Выданне 1980 г.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Докшыцкага раёна
Катэгорыя:Басейн Бярэзіны
Алатау (станцыя метро)

**«Алатау»** () — станцыя Алма-ацінскага метрапалітэна, размешчаная на першай лініі паміж станцыямі «Тэатр імя Мухтара Аўэзава» і «Сайран». Адкрыццё станцыі адбылося 1 снежня 2011 года ў складзе першага пускавога ўчастка Алма-ацінскага метрапалітэна «Райымбек батыр» — «Алатау».

Катэгорыя:Станцыі Алма-ацінскага метрапалітэна
Валынка (прыток Начы)

**Валы́нка** — рака ў Беларусі, у Полацкім раёне Віцебскай вобласці, правы прыток ракі Нача (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня ракі 6,5 км. Выцякае з возера Саланец, вусце за 1 км на паўднёвы захад ад вёскі Завалынка. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Басейн Начы (прыток Заходняй Дзвіны)
Катэгорыя:Рэкі Полацкага раёна
Бярозаўка (прыток Друці)

**Бяро́заўка, Бяро́зка** — рака ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці і Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Друць (басейн Дняпра).

Даўжыня 14 км. Плошча вадазбору 76 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,9 ‰. Пачынаецца каля вёскі Панькавічы Талачынскага раёна, каля вёскі Малая Арава Круглянскага раёна ўпадае ў Друць. Вадазбор на паўднёвых схілах Аршанскага ўзвышша.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Прытокі Друці
Катэгорыя:Рэкі Талачынскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Круглянскага раёна
Варонінка

**Варо́нінка**, **Вароніна** — рака ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Ухлясць (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 14 (16) км. Плошча вадазбору 133 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,4 м/км. Пачынаецца за 2 км на ўсход ад вёскі Гадылёва, вусце за 3 км на поўдзень ад вёскі Вараніно. Вадазбор на захадзе Аршанска-Магілёўскай раўніны. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае. Рака прымае сцёк з сеткі меліярацыйных каналаў і ракі (ручая) Арыя (Бруськая). Каля вёскі Следзюкі на рацэ вадасховішча Следзюкі.

## Літаратура 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Ліст карты N-36-95. Выданне 1987 г. 

Катэгорыя:Рэкі Быхаўскага раёна
Катэгорыя:Басейн Ухлясці
Райымбек батыр (станцыя метро)

**«Райымбек батыр»** () — станцыя Алма-ацінскага метрапалітэна. З'яўляцца канцавой на першай лініі, за станцыяй «Жыбек Жолы». Адкрыццё станцыі адбылося 1 снежня 2011 у складзе першага пускавога ўчастка Алма-ацінскага метрапалітэна «Райымбек батыр» — «Алатау». Названая ў гонар Райымбек батыра. У праекце мела назву «Кастрычніцкая».

## Будаўніцтва 
* Пачатак 2008. Станцыйны комплекс гатовы на 90%. Станцыю ўжо злучылі з тунэлем і закрываюць перакрыцці. Апошні ўзровень ідзе практычна на ўзроўні праезжай часткі. Пляцоўка не злучаная з электрадэпо. На пляцоўцы дэпо пачатае будаўніцтва.
* Красавік 2008. На станцыі пачалася аздабленне леўкасам.
* Май 2008. Пачаліся разборкі ТПК ЩН1М (2-і тунэльны атрад).
* Верасень 2008. Пачалося будаўніцтва падземнага пераходу на скрыжаванні вуліц Райымбек і Фурманава з выхадам на станцыю.

## Архітэктура і афармленне 
«Райымбек батыр» — адназводчатая станцыя дробнага закладу. Дызайн выкананы ў духу сумяшчэння старажытнага з сучаснасцю. На сценах намаляваныя нацыянальныя ўзоры і наскальныя малюнкі.

Катэгорыя:Станцыі Алма-ацінскага метрапалітэна
Васілеўка (рака)

**Васілеўка** — рака ў Бялыніцкім і Шклоўскім раёнах Магілёўскай вобласці, левы прыток ракі Вабіч (басейн Дняпра). Даўжыня 8 км. Пачынаецца на паўднёвай ускраіне вёскі Мерч Шклоўскага раёна, вусце за 2 км на поўдзень ад вёскі Малыя Васількі Бялыніцкага раёна. Рэчышча каналізаванае на ўсім працягу. 

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Друці
Катэгорыя:Рэкі Бялыніцкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Шклоўскага раёна
Ваўпянка

**Ваўпя́нка** (Воўпа, Волпа) — рака ў Беларусі, у Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці, левы прыток ракі Рось (басейн Нёмана).

## Назва 
На думку В. Жучкевіча, пачатковае *в* у назве ракі пратэтычнае і першапачатковай формай павінна была быць *Олпа*, якую ён звязвае з мясцовым *олпа, олапа* — рдзест або стрэлкаліст (водная расліннасць).

Ванагас паведамляе, што літоўскі гідронім *Velpė*, паходжанне якога няяснае, М. Рудніцкі супастаўляў з такімі славянскімі тапонімамі як пол. *Wełpin*, бел. *Wołpa* і з прус. *Walpis*.

## Водаапісанне 
Даўжыня ракі 31 км. Плошча вадазбору 165 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 0,8 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 2 м/км.

Пачынаецца каля вёскі Шніпава, цячэ па Ваўкавыскім узвышшы, упадае ў Воўпаўскае вадасховішча каля вёскі Воўпа (створана на рацэ Рось у сутоках з Ваўпянкай). Даліна выразная, трапецападобнай формы, шырынёй 0,4—0,6 км. Схілы даліны ўмерана стромкія. Абалона двухбаковая, шырынёй 200—400 м. Рэчышча звілістае, неразгалінаванае, на працягу 16,4 км каналізаванае (0,5 км ніжэй вёскі Бойдаты да вёскі Воўпа). Берагі ўмерана стромкія. Каля вёскі Цярэшкі створана сажалка (плошча 0,06 км²).

## Літаратура 
* 
*  — С. 424—425.

Катэгорыя:Прытокі Росі
Катэгорыя:Рэкі Ваўкавыскага раёна
Ваўчанка (прыток Бярэзіны)

**Ваўчанка ** — рака ў Асіповіцкім і Бабруйскім раёнах Магілёўскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Бярэзіна (басейн Дняпра).]]
-Ялізава]]Даўжыня ракі 37,5 км. Плошча вадазбору 374 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці каля 1,9 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,7 м/км.
Асноўныя прытокі: канава Ваўчанка (праваруч), Ясенка (леваруч).

Пачынаецца за 1,8 км на паўднёвы захад ад пасёлка Татарка Асіповіцкага раёна, упадае ў Бярэзіну каля вёскі Вербкі Бабруйскага раёна. Цячэ па Цэнтральнабярэзінскай раўніне. Даліна трапецападобная, шырынёй 200—500 м. Абалона двухбаковая, шырынёй 200—400 м. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае, шырынёй 5—10 м. Берагі стромкія, вышынёй 1,5—3 м. Рака выкарыстоўваецца як водапрыёмнік меліярацыйных каналаў.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-35-107. Выданне 1982 года.
* Ліст карты N-35-106. Выданне 1984 года.

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Могилевской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  

Катэгорыя:Рэкі Асіповіцкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Бабруйскага раёна
Ваўчанка (прыток Шчары)

**Ваўчанка ** — рака ў Дзятлаўскім раёне Гродзенскай вобласці, правы прыток ракі Шчара (басейн Нёмана). Даўжыня 9 км. Пачынаецца на паўднёвым усходзе ад вёскі Падвялікае ў балоцістай мясціне, упадае ў Шчару на паўднёвым усходзе ад вёскі Чарлёнка. Ад вытоку на працягу 8,2 км каналізаваная. Каля вёскі Падвялікае на рацэ створаныя сажалкі (плошча 0,04 км² і 0,07 км²).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Рэкі Дзятлаўскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Шчары
Ваўмянка Новая

**Ваўмянка Новая** — рака ў Чэрвеньскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Волма (басейн Дняпра). Даўжыня 7,9 км. Пачынаецца каля заходняй ускраіны вёскі Карпілаўка, упадае ў сажалкі рыбакамбінату «Волма».

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Свіслачы (прыток Бярэзіны)
Катэгорыя:Рэкі Чэрвеньскага раёна
Вепрынка

**Вепрынка** — рака ў Клічаўскім і Кіраўскім раёнах Магілёўскай вобласці (басейн Дняпра).

Даўжыня ракі 17 км. Плошча вадазбору 127 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,1 ‰. Пачынаецца на ўсход ад вёскі Малінне Клічаўскага раёна, упадае ў Чыгірынскае вадасховішча за 1 км у напрамку на паўднёвы захад ад вёскі Грудзічына. У нізоўі на сцёк Вепрынкі ўплывае падпор ад Чыгірынскага вадасховішча.

## Прытокі 
* Дунайка

## Літаратура 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Клічаўскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Кіраўскага раёна
Катэгорыя:Прытокі Друці
Ведрыч (рака)

**Ведрыч**, **Ведрач** — рака ў Калінкавіцкім і Рэчыцкім раёнах Гомельскай вобласці, правы прыток ракі Дняпро.

Даўжыня ракі 68 км. Плошча вадазбору 1330 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 4,5 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,3 ‰.

## Асноўныя прытокі 
* *Праваруч*: канава Рэбуска, Катынь.
* *Леваруч*: Днепрык, Дзяражня.

## Агульныя звесткі 
Пачынаецца за 2 км на паўднёвы захад ад вёскі Уюнішчы Калінкавіцкага раёна, упадае ў Дняпро каля вёскі Азершчына Рэчыцкага раёна. Цячэ па Гомельскім Палессі.

Даліна невыразная, шырыня 0,6—0,8 км. Абалона шырынёй 0,3—0,5 км, сухая, лугавая. Ад вытоку 49 км рэчышча каналізаванае, шырыня ракі ў межань 6—8 м. У абалоне меліярацыйныя каналы.

## Экалогія 
2 ліпеня 2009 года ў рацэ, за два кіламетры ад вёскі Ліскі Рэчыцкага раёна, быў выяўлены масавы мор рыбы. Была ўсталявана наяўнасць ядахімікатаў, якія патрапілі ў раку з палёў мясцовых сельгаспрадпрыемстваў, на якіх праводзілася хімічная праполка.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1—2. — Л., 1971.
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл./ БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с., 40 л. ил.

Катэгорыя:Прытокі Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Калінкавіцкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Рэчыцкага раёна
Верацея (рака)

**Верацея** — рака ў Чашніцкім і Бешанковіцкім раёнах Віцебскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Ула (басейн Заходняй Дзвіны).

Даўжыня ракі 11,9 км, у тым ліку 11 км у Бешанковіцкім раёне. Выцякае з возера Краснае за 0,8 км на захад ад паўночнай ускраіны вёскі Дзямідавічы Чашніцкага раёна, вусце за 0,8 км на ўсход ад вёскі Жалезкі Бешанковіцкага раёна. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Витебской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Чашніцкага раёна
Катэгорыя:Рэкі Бешанковіцкага раёна
Катэгорыя:Прытокі Улы
Тэатр імя Мухтара Аўэзава (станцыя метро)

**«Тэатр імя Мухтара Аўэзава»** () — станцыя Алма-ацінскага метрапалітэна, якая размешчана на Першай лініі паміж станцыямі «Байканур» і «Алатау». Адкрыццё станцыі адбылося 1 снежня 2011 года ў складзе першага пускавога ўчастка Алма-ацінскага метрапалітэна «Райымбек батыр» — «Алатау».

У праекце станцыя мела назву «Тулпар».

Катэгорыя:Станцыі Алма-ацінскага метрапалітэна
Манецкі павет

**Мане́цкі паве́т** () — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Падляскага ваяводства. Цэнтр павета — горад Монькі. Займае плошчу 1385,39 км². Насельніцтва павета складае 41 439 чалавек (на 30 чэрвеня 2016 года).

## Адміністрацыйны падзел 
* гарады: Гонёндз, Кнышын, Монькі
* вяскова-гарадскія гміны: Гонёндз, Кнышын, Монькі
* вясковыя гміны: Крыпна, Тжцяннэ, Ясвілы, Ясяноўка

## Ураджэнцы 
* Вацлаў Пянткоўскі (1902, в. Ясяноўка — 1991) — каталіцкі царкоўны дзеяч. Стваральнік нелегальнай каталіцкай духоўнай семінарыі.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка павета
Монькі

**Монькі** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Манецкага павета Падляскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Монькі.

## Гісторыя 
У 1940 годзе — цэнтр раёна Беластоцкай вобласці БССР.
Акушэрства

[thumb|right|[Павітуха прымае роды (еўрапейская гравюра, 1513 год)]]
**Акушэ́рства** — раздзел гінекалогіі, навука, якая займаецца тэарэтычнымі і практычнымі пытаннямі цяжарнасці, родаў і дапамогі пры родах. Раней у акушэрства ўваходзіў дагляд нованароджаных, цяпер вылучаны ў неанаталогію.

## Глядзі таксама 
* Акушэрскі ложак
* Акушэрскія шчыпцы
* Гінекалогія
* Кесарава сячэнне

## Літаратура 
* 
* Stockham, Alice B. Tokology. A Book for Every Woman. o.O., (Kessinger Publishing) o.J. Reprint of Revised Edition Chicago, Alice B. Stockham & Co. 1891 (first edition 1886). ISBN 1-4179-4001-8

## Спасылкі 
*
Катэгорыя:Клінічныя раздзелы медыцыны
Кесарава сячэнне

thumb|Правядзенне аперацыі
thumb|Шво пасля аперацыі
**Кесарава сячэнне** ( «каралеўскі» і *sectio* «разрэз») — правядзенне родаў з дапамогай паластной аперацыі, пры якой нованароджаны вымаецца праз разрэз брушной сценкі маткі. Раней кесараво сячэнне праводзілася толькі па медыцынскіх паказальніках, але зараз усё часцей аперацыя праводзіцца па жаданні парадзіхі.

## Гл. таксама 
* Акушэрства

## Спасылкі 
* Caesareans and VBACs FAQ: a private research site
* C-section recovery, site to assist in cesearean recovery. Includes information on depression, post-partum doulas, online resources and books.
* *VBAC Backlash**«Why are hospitals forbidding women who have had C-sections the right to have vaginal births?»* Slate, Dec. 2004

Катэгорыя:Акушэрства
Катэгорыя:Хірургія
Эмір Кустурыца

{{Кінематаграфіст
 |імя                  = Эмір Кустурыца
 |арыгінал імя       = 
 |выява          = Emir Kusturica at Guadalajara film festival 2009.jpg
 |шырыня               = 
 |апісанне выявы = Кустурыца ў 2009 годзе
 |імя пры нараджэнні     = Эмір Кустурыца
 |дата нараджэння        = 
 |месца нараджэння       = 
 |дата смерці          = 
 |месца смерці         = 
 |прафесія            = , , , , 
 |грамадзянства          = 
 |гады актыўнасці      = 1978 — н.ч.
 |кірунак          = 
 |кінастудыя           = 
 |узнагароды              = { style="background: transparent"
   
}«Залатая пальмавая галіна» Канскага кінафестывалю (1985, 1995)
}}
**Эмір Кустурыца** (, ) — югаслаўскі і сербскі кінарэжысёр, сцэнарыст і музыка.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 24 лістапада 1954 года ў Сараеве. Пачаў здымаць кароткаметражныя фільмы яшчэ ў сярэдняй школе. Скончыў аддзяленне рэжысуры на факультэце кіно і тэлевізіі Акадэміі музычных мастацтваў у Празе. У паўнаметражным кінематографе дэбютаваў фільмам «Ці памятаеш ты Долі Бэл?», 1981). Гэты фільм атрымаў «Залатога льва» на  Венецыянскім кінафестывалі за найлепшы кінематаграфічны дэбют, а таксама быў уганараваны на фэстывалі ў горадзе Пула.

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
*  
*  

Катэгорыя:Лаўрэаты Канскага кінафестывалю
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сезар»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Сярэбраны мядзведзь»
Катэгорыя:Музыканты Югаславіі
Катэгорыя:Музыканты Сербіі
Катэгорыя:Паслы добрай волі ЮНІСЕФ
Міляцка

**Міляцка** — рака ў Босніі і Герцагавіне, якая працякае праз сталіцу Сараева. Даўжыня — 35,9 км. Рака бярэ пачатак у мястэчку Пале, некалькі кіламетраў на ўсход ад Сараева. Ток ракі праходзіць з усходу на захад. Уліваецца ў раку Босну.

Міляцка вядомая спецыфічным пахам і рудым колерам вады. На рацэ пабудавана больш за дзесяць мастоў. Адзін з найвядомейшых мастоў — Эйфелевы мост, архітэктарам якога быў Густаў Эйфель, які пабудаваў і Эйфелеву вежу ў Парыжы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Рэкі Босніі і Герцагавіны
Аляксандр Гюстаў Эйфель

**Аляксандр Гюстаў Эйфель** (; 15 снежня 1832, , Францыя — 27 снежня 1923, , Францыя) — французскі інжынер-будаўнік.

Скончыў у 1855 годзе Цэнтральную школу мастацтваў і рамёстваў у Парыжы. Пры будаўніцтве мастоў, віядукаў і іншых збудаванняў выкарыстоўваў металічныя канструкцыі. Сусветную вядомасць набыла т.зв. Эйфелева вежа.

## Аб’екты, спраектаваныя у атэлье Гюстава Эйфеля 
* «» — першы універсальны магазін у Парыжы (1876, з арх. )
* Эйфелевы мост (Унгень), Унгень, Малдова (1877)
*  (1885—1888)
*  ў г. Порту, Партугалія (1881—1885)
* Эйфелева вежа, Парыж, Францыя (1889)
*  у г. Арыка, Чылі (пачатак XX ст.)

## Гл. таксама 
* Эйфелева вежа
* Эйфелевы мост

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* ЭЙФЕЛЬ, АЛЕКСАНДР ГЮСТАВ // Энцыклапедыя Кругасвет 
* ЭЙФЕЛЬ, Гюстав  
* Мост Гюстава Эйфеля ў Баранавічах

Катэгорыя:Інжынеры Францыі
Катэгорыя:Асобы на банкнотах
Катэгорыя:Будаўнікі мастоў
Павел Тамашавіч Южык

250px|thumb|«Швагерка»
250px|thumb|«Сваячка»
**Павел Южык** (, в. Новааляксандраўка (Вётхава), Смаргонскі раён — , в. Новааляксандраўка) — беларускі грамадска-культурны дзеяч, мастак.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям’і былога садоўніка аранжарэі шляхецкага маёнтка князёў Агінскіх, Тамаша Захаравіча Южыка і яго жонкі, хатняй гаспадыні Марыі Фадзееўны.

Атрымаў пачатковую адукацыю ў царкоўна - прыхадской школе в. Міхневічы. Да Першай сусветнай вайны скончыў Маладзечанскую настаўніцкую семінарыю. Выкладаў на Вілейшчыне. Пазней вучыўся ў Віленскай школе малюнку І. П. Трутнева і мастацкім вучылішчы Пензы.

У 1915 годзе працаваў у канцэлярыі Віленскай дырэкцыі народных вучэльняў.

У 1920-я выкладаў маляванне ў Віленскай беларускай гімназіі. У 1926 годзе ўвайшоў у склад Віленскага беларускага Нацыянальнага Камітэта.

Першая персанальная выстаўка твораў П. Южыка адбылася ў 2009 (Мінск).

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Мастак з Вётхава Павел Фаміч Южык [Выяўленчы матэрыял]: жывапіс: [альбом] / укладальнікі: С. Кенько, В. Грыбанаў ; аўтар прадмовы В. Грыбанаў. — Музей-сядзіба Міхала Клеафаса Агінскага. — Мн .: Чатыры чвэрці, 2024. — 31 с. — 50 экз. — ISBN 978-985-581-701-8.
* Кароткі нарыс беларускага пытаньня, Варшава 31 студзеня 1928 // ARCHE 11-2007.
* Ліс А. Мастак родам з Ветхава: творчы лёс Паўла Южыка / А. Ліс // Роднае слова. — 1994. — № 2. — с. 43.

## Спасылкі 
* Мастак Павел Южык: Шлях да сябе…

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Смаргонскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Маладзечанскай настаўніцкай семінарыі
Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскай беларускай гімназіі
Катэгорыя:Мастакі Беларусі
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Беларусі
Катэгорыя:Іканапісцы Беларусі
Бэйкер

**Востраў Бэ́йкер** () — незаселены востраў, які знаходзіцца на поўначы ад экватара ў Ціхім акіяне, каля 3100 км на паўднёвы захад ад Ганалулу. З’яўляецца адной з заморскіх тэрыторый ЗША, але не ўваходзіць у склад ніякага штата ЗША.

У нашы дні на востраве знаходзіцца Нацыянальны парк дзікай прыроды (*Baker Island National Wildlife Refuge*), які ахоплівае ўсю тэрыторыю вострава і навакольныя воды на плошчы 123,45 км².

Востраў названы ў гонар Майкла Бэйкера, з Нью Бэдфарда (Масачусетс, ЗША), які абвясціў аб адкрыцці вострава ў 1832.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Астраўныя тэрыторыі ЗША
Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Атолы
Б
Катэгорыя:Астравы Фенікс
Жыбек Жолы (станцыя метро)

**«Жыбек Жолы»** (, у перакладзе *Шаўковы шлях*) — станцыя Алма-ацінскага метрапалітэна, якая размешчана на першай лініі паміж станцыямі «Райымбек батыр» і «Алмалы». Адкрыццё станцыі адбылося 1 снежня 2011 года ў складзе першага пускавога ўчастка Алма-ацінскага метрапалітэна «Райымбек батыр» — «Алатау».

Катэгорыя:Станцыі Алма-ацінскага метрапалітэна
Хаўленд (востраў)

**Хаўленд** () — незаселены востраў у Ціхім акіяне ў раёне экватара, які належыць ЗША з 1857 года. Знаходзіцца ў 3100 км на паўднёвы захад ад Ганалулу. Плошча вострава складае 1,6 км². Востраў быў адкрыты ў ХІХ ст. У нашы дні на востраве дзейнічае маяк.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Астраўныя тэрыторыі ЗША
Катэгорыя:Астравы Фенікс
Джонстан (атол)

**Атол Джо́нстан** () — незаселены атол у Ціхім акіяне, які належыць Злучаным Штатам Амерыкі. Плошча складае 2,67 км². Знаходзіцца за 717 марскіх міль на паўднёвы захад ад Ганалулу. У склад атола ўваходзяць чатыры астравы, самы вялікі з якіх — востраў Джонстана. Клімат экватарыяльны, вільготны. На атоле жывуць шматлікія марскія птушкі. Маюцца радовішчы гуана.

Шмат гадоў атол быў важнай часткай амерыканскай сістэмы абароны Ціхага акіяна. І ў нашы дні востраў кіруецца *Агенцтвам атамнай абароны ЗША*.

## Гісторыя 
У 1858 годзе ЗША і Каралеўства Гаваі анексіравалі атол Джонстана, аднак толькі ЗША займаліся тут здабычай гуана да канца 1880-х гг. У 1926 годзе астравы Джонстана і Сэнд былі абвешчаныя прыроднай рэзервацыяй. У 1934 годзе на атоле з’явілася база ваенна-марскога флоту ЗША, а потым тут размясціліся ваенна-паветраныя сілы ЗША. У 1950-х і 1960-х гг. тут праводзіліся ядзерныя выпрабаванні.

Да 2000 года атол выкарыстоўваўся для захавання і пахавання хімічнай зброі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Атолы
Катэгорыя:ЗША
Мэн (штат)

**Мэн** () — штат на паўночным усходзе ЗША. Насельніцтва 1,27 млн чалавек (40-е месца сярод штатаў ЗША; звесткі 2000 году). Сталіца — Агаста, найбуйнейшы горад — Портленд.

Афіцыйная мянушка — «Хваёвы штат».

## Геаграфія 
Мэн займае плошчу 86 542 км² (39-е месца сярод штатаў).

## Гісторыя 
Засяленне тэрыторыі штату Мэн еўрапейцамі пачалося ў 1607 годзе пад кантролем *Plymouth Company*. Зямельны патэнт 1622 году рэгламентаваў стварэнне Правінцыі Мэн. Назва, меркавана, паходзіць ад імя французскай правінцыі Мэн.

## Вядомыя асобы 
* Эдна Сент-Вінсэнт Мілей

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт штату

Катэгорыя:Штаты ЗША
Верацёйка

**Верацёйка**, **Верацця**, **Вярэцейка**, **Вярэцця** — рака ў Ваўкавыскім, Мастоўскім і Бераставіцкім раёнах Гродзенскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Свіслач (басейн Нёмана).

Даўжыня ракі 35 км. Плошча вадазбору 321 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 1,7 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,2 ‰.

## Асноўныя прытокі 
* Залучанка, Бурчак

## Агульныя звесткі 
Пачынаецца каля вёскі Зборы Ваўкавыскага раёна, упадае ў Свіслач на паўднёвым захадзе ад вёскі Ярмолічы.

Даліна ў вытоку выразная. Пойма пераважна двухбаковая, яе шырыня 0,3—1,5 км, асобныя дзялянкі забалочаныя. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае. Яго шырыня ў межань 5—6 м. Каля вёскі Духаўляны створана сажалка (плошча 0,31 км²). У абалоне меліярацыйныя каналы. Каля вёскі Дубляны ў басейне ракі вадасховішча Дублянскае.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Общая характеристика речной сети Гродненской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»  
* Основные характеристики речных бассейнов (с площадью водосбора более 200 кв. км) Гродненской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Ваўкавыскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Мастоўскага раёна
Катэгорыя:Рэкі Бераставіцкага раёна
Катэгорыя:Прытокі Свіслачы (прыток Нёмана)
Афар

**Афар** (альбо арабскае найменне — **Данакіль**) — паўкачавы народ кушыцкай групы, які жыве ва Усходняй Афрыцы.

## Літаратура 
* Lewis I.M. Peoples of the Horn of Africa: Somali, Afar and Saho., L., 1955 

Катэгорыя:Народы Афрыкі
Катэгорыя:Народы Эфіопіі
Катэгорыя:Народы Джыбуці
Катэгорыя:Народы Эрытрэі
Катэгорыя:Кушыты
Мазавецкае княства

**Мазавецкае княства** () — адно з пяці княстваў, на якія падзялілася Польшча ў 1138 годзе паводле тастамента Баляслава Крывавустага. Першым мазавецкім князем стаў Баляслаў Кучаравы, сын Баляслава Крывавустага і вярхоўны князь польскі ў 1146—1173 гадах. Далей княствам амаль чатыры стагоддзі кіравала мясцовая галіна Пястаў. Калі ў 1526 годзе, не пакінуўшы спадчыннікаў, памёр Януш III Мазавецкі, княства было далучана да Польшчы як Мазавецкае ваяводства.

Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Польшчы
Катэгорыя:Гісторыя Мазавецкага ваяводства
Вераб’ёўка (рака)

**Вераб’ёўка** — рака ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці, левы прыток ракі Паўна (басейн Дняпра). Даўжыня 3,4 км. Пачынаецца каля чыгункі Орша — Крычаў, за 4,8 км на захад ад вёскі Сенькава, вусце на паўночнай ускраіне вёскі Ліхачова. Рэчышча ад вытоку на працягу 1,6 км каналізаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Басі
Катэгорыя:Рэкі Горацкага раёна
Бурбоны

**Бурбо́ны** (адз. л. Бурбон, , , ) — еўрапейская дынастыя, малодшая галіна каралеўскага дома Капетынгаў, якія пахадзяць ад Робера (1256-1317, граф Клермон, па жонцы сір дэ Бурбон), малодшага сына Людовіка IX Святога. Уступілі на французскі сталец з спыненнем іншай галіны Капетынгаў - дынастыі Валуа — у 1589 (у асобе Генрыха III).

Дынастыя з'яўляецца, верагодна, не толькі найстаражытнейшым, але і самым шматлікім з еўрапейскіх манаршых дамоў. Яшчэ да абвяшчэння Генрыха Наварскага каралём Францыі ад асноўнага дрэва роду Бурбон аддзяліліся прынцы Кандэ і некалькі іншых галін, з якіх толькі галіна Бурбонаў-Бюсэ працягвае існаваць і сёння.

## На тронах Еўропы 
Прадстаўнікі дынастыі Бурбонаў былі ці з'яўляюцца ў наш час манархамі наступных дзяржаў:

* Наварскага каралеўства (1550—1620)
* Францыі (1589—1792; 1814—1815; 1815—1848),
* Іспаніі (1700—1808; 1814—1868; 1874—1931; цяпер валадарыць з 1975)
* Неапаля (1734—1806, 1815—1816)
* Сіцыліі (1734—1816)
* Каралеўства Абедзвюх Сіцылій (1816—1861)
* герцагства Пармскага (1748—1802, 1847—1859).
* вялікага герцагства Люксембург з 1964, цяпер валадарыць

## Гл. таксама 
* Іспанскія Бурбоны
* Пармскія Бурбоны
* Неапалітанскія Бурбоны
* Арлеанскі дом

Катэгорыя:Дынастыі Францыі
Катэгорыя:Уладарскія роды
Каралі Неапаля

**Спіс манархаў Неапалітанскага каралеўства**

## Анжуйская дынастыя — старэйшая лінія 
1266—1285 Карл I Анжуйскі (1226—1285)

1285—1309 Карл II (1254—1309)

1309—1343 Роберт Мудры(1277—1343)

1343—1382 Джавана I (1326—1382)

## Анжуйская дынастыя — лінія Дураца 
1382—1386 Карл III Малы (1345—1386)

1386—1414 Уладзіслаў(1376—1414)

1414—1435 Джавана II (1414—1435)

### Анжуйская лінія Валуа 
*(тытулярныя каралі Неапаля, якія захапілі тэрыторыю каралеўства)*

1382—1384 Людовік I Анжуйскі (1339—1384)

1384—1417 Людовік II Анжуйскі (1377—1417)

1417—1434 Людовік III Анжуйскі (1403—1434)

1434—1480 Рэнэ Добры (1409—1480)

1480—1481 Карл (IV) Мэнскі (1436—1481)

## Арагонская дынастыя (Трастамара) 
1435—1458 Альфонс I (1394—1458) (Альфонс V Арагонскі)

1458—1494 Фердынанд I (1423—1494)

1494—1495 Альфонс II (1448—1495)

1495—1496 Фердынанд II(1469—1496)

1496—1501 Федэрыга (1452—1504)

1501—1503 *раздзел Неапалітанскага каралеўства паміж Францыяй і Іспаніяй*

1503—1516 Фердынанд III (1452—1516) (Фердынанд II Арагонскі)

## Габсбургі 
1516—1554 Карл IV (1500—1558) (імператар Карл V Габсбург)

1554—1598 Філіп I (1527—1598) (Філіп II Іспанскі)

1598—1621 Філіп II (1578—1621) (Філіп III Іспанскі)

1621—1665 Філіп III (1605—1665) (Філіп IV Іспанскі)

1665—1700 Карл V (1661—1700) (Карл II Іспанскі)

1713—1734 Карл VI (1685—1740) (император Карл VI Габсбург)

## Бурбоны 
1734—1759 Карл VII (1716—1788) (затым з 1759 г. Карл III Іспанскі)

1759—1799 Фердынанд IV (1751—1825)

1799 *Партэнапейская рэспубліка*

1799—1806 Фердынанд IV (1751—1825)

1806—1808 *Жазеф Банапарт* (1768—1844)

1808—1815 *Іахім Мюрат* (1771—1815)

1815—1816 Фердынанд IV (1751—1825)

*з 1816 у складзе Каралеўства Абедзвюх Сіцылій*

Катэгорыя:Кіраўнікі Неапалітанскага каралеўства
Катэгорыя:Гісторыя Італіі
Міжнародны аэрапорт Таншанят

thumb|right|200px|Аэрапорт Таншанят
**Аэрапорт Таншанят** ('''') — галоўны аэрапорт В’етнама. Знаходзіцца за 6 кіламетраў на ўсход ад Хашыміна.

## Гісторыя 
Першая чарга аэрапорта была пабудавана да 1935 года.

28 мая 1956 аэрапорт пачаў абслугоўваць замежныя рэйсы.

## Спасылкі 
* Tổng công ty Cảng hàng không miền Nam

Катэгорыя:Аэрапорты
Катэгорыя:Аэрапорты В’етнама
Катэгорыя:Хашымін
Баркоўскі

**Баркоўскі** — беларускае, польскае прозвішча. Вядомыя носьбіты:

## Вядомыя носьбіты 
* Анатоль Аляксандравіч Баркоўскі (нар. 1921) — савецкі дыпламат.
* Вера Іосіфаўна Баркоўская (1928—2017) — Герой Сацыялістычнай Працы.
* Віктар Іванавіч Баркоўскі (1900—1982) расійскі мовазнавец беларускага паходжання.
* Віталь Міхайлавіч Баркоўскі (нар. 1947) — беларускі рэжысёр.
* Герман Анатолевіч Баркоўскі (нар. 2002) — беларускі футбаліст.
* Захар Іванавіч Баркоўскі (1911—1995) — Герой Сацыялістычнай Працы.
* Іван Баркоўскі (1897—1976) — украінскі археолаг.
* Караль Баркоўскі (1709—1776) — езуіцкі святар.
* Леанід Мацвеевіч Баркоўскі (нар. 1938) — беларускі фізік.
* Мікалай Нічыпаравіч Баркоўскі (нар. 1944) — беларускі музыкант.
* Павел Уладзіміравіч Баркоўскі (нар. 1978) — беларускі філосаф і грамадскі дзеяч .
* Сцяпан Андрэевіч Баркоўскі (1905—1966) — беларускі этнограф.
* Сямён Дзямідавіч Баркоўскі (1916—1977) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў час Вялікай Айчыннай вайны.
* Уладзімір Барысавіч Баркоўскі (1913—2003) — савецкі разведчык, Герой Расійскай Федэрацыі.
* Франц Казіміравіч Баркоўскі (1805—?) — польскі вальнадумец.
* Францішак Баркоўскі (нар. 1957) — польскі шахматыст.
* Ян Баркоўскі (1727—1785) — езуіцкі святар, педагог.
*