open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
9 cm Minenwerfer M. 14

**9 cm Minenwerfer M. 17** (*9 cm мінамёт M. 17*) — стаяў на ўзбраенні Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. Уступіў у строй у лістападзе 1914 года. Максімальная далёкасць стральбы мінамёта была 199 метраў. Невялікая далёкасць і шэраг праблем з боепрыпасамі прымусіла замяніць яго ў сярэдзіне 1916 на 9 cm Minenwerfer M14/16 з максімальнай далёкасцю стральбы да 365 метраў. У студзені 1918 года з’явіўся 9 cm Minenwerfer M. 17, чый дыяпазон пашыраны ад 300 да 1200 метраў.

## Гл. таксама 
* 9 cm Minenwerfer M. 17

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Артылерыя калібра 90 мм
Катэгорыя:Артылерыя Аўстра-Венгрыі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Мінамёты
Кета (значэнні)

**Кета:**

* Кета — від рыб з роду ціхаакіянскіх ласосяў
* Кета — возера ў Краснаярскім краі Расіі
Сан (прыток Віслы)

**Сан** (, ) — рака ва Украіне (Туркіўскі раён, Львоўская вобласць) і Польшчы. Самы вялікі карпацкі (правы) прыток Віслы (басейн Балтыйскага мора).

Выток у Карпатах (Верхнія Бяскіды) на вышыні 900 м; значная частка верхняга цячэння — па мяжы Польшчы і Украіны. Па выхадзе з гор цячэ па халмістай раўніне, затым — па Сандамірскай нізіне. Упадае ў Віслу каля горада Сандаміра. Важнейшыя прытокі — Віслок (левы), Танеў (правы).

Разводдзе ў лютым-траўні, летам — самы нізкі ўзровень; летнія паводкі рэдкія. Сан выкарыстоўваецца для сплаву лесу; у ніжнім цячэнні суднаходны.

У верхнім цячэнні ўладкована Солінскае вадасховішча, ГЭС.

На Сане стаяць гарады Санак, Пшэмысль, Яраслаў.

У адпаведнасці з Сакрэтным дадатковым пратаколам да Дагавора аб ненападзе паміж Германіяй і Савецкім Саюзам (вядомаму як «Пакт Молатава-Рыбентропа»), па рэках Сан, Нараў і Вісла праходзіла мяжа сфер інтарэсаў Трэцяга Рэйха і СССР у Польшчы. З верасня 1939 г. Сан з'яўляецца памежнай ракой паміж СССР і Германіяй (з 1946 г. і ў цяперашні час — паміж Украінай і Польшчай толькі на невялікім участку ля вытока ракі).

Сан згадваецца ў песні «Ще не вмерла України», аснове дзяржаўнага гімна Украіны: «Станем, браття, у бій кривавий від Сяну до Дону». Аднак у афіцыйную рэдакцыю гімна гэтая частка песні не ўвайшла. Пры гэтым Украіна мае выхад да Сану, але не да Дона.

## Літаратура 
* 
* Сан, река // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* 
* 

Катэгорыя:Прытокі Віслы
Катэгорыя:Рэкі Падкарпацкага ваяводства
Катэгорыя:Рэкі Львоўскай вобласці
Катэгорыя:Памежныя рэкі
Фетэшты

**Фетэшты**  () — горад у Румыніі, у жудзецы Яламіца. Колькасць насельніцтва, па дадзеных перапісу 2011 года, склала 30217 чалавек. Першая згадка пра паселішча адносіцца да 1528 года.

Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Яламіца (жудзец)
Mirum Music Festival

**Mirum Music Festival** — беларускі музычны фестываль, які штогод праводзіцца ля сцен Мірскага замка. За чатыры гады фестываль стаў адным з важных музычных падзей Беларусі. Акцэнт музычнага фармату ставіцца на разнастайнасць жанраў і стыляў музыкі, дзе галоўную ролю іграе якасць «перфоманса» артыстаў і іх выключнасць.

## Гісторыя 
За чатыры гады ў фестывалі прынялі ўдзел лепшыя артысты Беларусі, Літвы, Расіі, Грузіі і Украіны: Ніно Катамадзе & Insight, ONUKA, Red Snapper, The HARDKISS, Вагоновожатые, Меджыкул, Ніна Карлсан, Sophie Villy, НААДЯ. Пачаткова Mirum Music Festival праводзіўся на тэрыторыі кафэ-бара «Mirum» (). Асаблівасць — блізкая і адкрытая гледачу хатняя атмасфера, суседства з Мірскім Замкам.

19 жніўня 2017 годзе ўдзел у фестывалі прынялі Naviband, Паліна Рэспубліка, Jamala, ½ Orchestra, BY Soulfam, рускія гурты БЦХ, Ishome,  літоўскі «Beissoul & Einius».

## Спасылкі 
* Фотарэпартаж з Mirum Music Festival 2017
* 
* 

Катэгорыя:Культура Міра
Катэгорыя:Фестывалі Беларусі
Зімніча

**Зімніча** () — горад у Румыніі. Па дадзеных перапісу 2002 года насельніцтва складала 15672 чалавека. У Зімнічы, у гецкім пахаванні была знойдзена элінскага амфара. Размешчаны на рацэ Дунай паблізу ад Свіштова і за 40 км ад Александрыі. Цэнтр знаходзіцца за 2 км ад берага. Вытворчасць мэблі, бетонныя канструкцыі, тэкстыль і жывёлагадоўля.

Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Тэлеарман
12 cm Minenwerfer M. 15

**12 cm Minenwerfer M. 15** (*12 cm мінамёт M. 15*) — мінамёт, стаяў на ўзбраенні Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. Быў распрацаваны  як павялічаная копія 9 cm Minenwerfer M. 14 у 1915 годзе.  быў размешчаны заказ на 50 адзінак зброі, але потым ён быў зменшаны да 10 адзінак, бо перавага была аддадзена 14 cm Minenwerfer M. 15. Другі заказ на 100 мінамётаў быў увогуле скасаваны ў 1916 годзе.

## Гл. таксама 
* 14 cm Minenwerfer M. 15

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 12cm MinenWerfer M15 .

Катэгорыя:Артылерыя калібра 90 мм
Катэгорыя:Артылерыя Аўстра-Венгрыі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Мінамёты
Французскі бераг Самалі

** Французскі бераг Самалі** () — былая французская калонія ў раёне Афрыканскага Рога.

Французскі бераг Самалі стаў калоніяй Францыі ў 1896 годзе. У тым жа годзе адміністрацыйны цэнтр калоніі быў перанесены з горада Обак у горад Джыбуці, які меў лепшыя ўмовы для развіцця марскога порта.

Неўзабаве пасля стварэння калоніі пачалося будаўніцтва чыгункі ў Эфіопію. Яна звязала горад Джыбуці з унутранымі раёнамі і служыла для перавозкі грузаў. У 1901 годзе пачаліся рэгулярныя перавозкі Джыбуці—Дырэ-Даўа. У 1917 годзе чыгунка дасягнула Адыс-Абебы.

У 1946 годзе Французскі бераг Самалі атрымаў статус заморскай тэрыторыі.

28 верасня 1958 года ў Французскім Самалі быў праведзены рэферэндум, які павінен быў вызначыць будучыню краіны і яе адносін з Францыяй, пабудовы французскай супольнасці. Вынікам рэферэндуму стала захаванне статусу заморскай тэрыторыі.

У жніўні 1966 года адбыліся беспарадкі, прычынай якіх сталі погляды двух асноўных народаў, што пражываюць у краіне. Іса жадалі далучыць краіну да незалежнага Самалі, у той час афар былі супраць яго. 19 сакавіка 1967 года быў праведзены новы рэферэндум, у якім большасць выбаршчыкаў выказаліся за захаванне статусу заморскай тэрыторыі Францыі, але з пашырэннем аўтаноміі. З прычыны таго, што французскія ўлады процідзейнічалі далучэнню да Самалі, іса пачалі маніпуляваць рэферэндумамі і распачалі антыфранцузскія дэманстрацыі.

12 мая 1967 года Новая Асамблея Французскага берага Самалі вырашыла змяніць назву краіны, якая павінна была з гэтага часу называцца Французская тэрыторыя афар і іса.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гісторыя Джыбуці
Катэгорыя:Былыя калоніі Францыі
Катэгорыя:Каланіяльная Афрыка
14 cm Minenwerfer M. 15

**14 cm Minenwerfer M. 15** (*14 cm мінамёт M. 15*) — мінамёт, стаяў на ўзбраенні Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. Быў распрацаваны Škoda ў якасці альтэрнатывы мінамёту нямецкай фірмы Rheinmetall, да якога не было магчымасці набыць боепрыпрасы. Мінамёт дульназарадны, наразны. Прадугледжана магчымасць транспарціроўкі на двухколавай калясцы. У варыянце М 16 было палепшана кручэнне снараду ўнутры ствала, што павялічыла далёкасць выстралу да 1080 метраў.

Першая партыя з 100 мінамётаў была заказана ў маі 1915 года. Другая партыя ўвесну 1916 года, але пастаўкі былі маруднымі; толькі 88 асобнікаў з другой партыі маглі быць адпраўлены на фронт да мая 1916 года. Трэцяя партыя з 300 асобнікаў была заказана ў лістападзе 1916 года, але вытворчасць была такая, што да вясны 1917 года было дастаўлена толькі 30 адзінак.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Артылерыя калібра 140 мм
Катэгорыя:Артылерыя Аўстра-Венгрыі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Мінамёты
26 cm Minenwerfer M. 17

**26 cm Minenwerfer M. 17** (*26 cm мінамёт M. 17*) — стаяў на ўзбраенні Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. Быў распрацаваны Škoda на падставе захопленага італьянскага 240 mm Trench Mortar. Фірма Škoda прадставіла два варыянты 26-см мінамёта — з гідра-пнеўматычнай сістэмай аддачы і без яе. За значна меншы кошт і прастату быў абраны другі варыянт. Ствол быў устаноўлен на масіўнай пліце, якая ўспрымала адбой пры выстрале. Выпуск мінамётаў пачалі ў 1918 годзе, вырабіўшы каля 300 асобнікаў. Пры транспартоўцы 1,5 т мінамёт разбіралі на 4 часткі.

Пасля завяршэння вайны 25 мінамётаў было на ўзбраенні войска Чэхаславакіі, да 40 адз. Венгрыі.

## Гл. таксама 
* 240 mm Trench Mortar

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 26cm Minenwerfer M.16/17 .

Катэгорыя:Артылерыя калібра 260 мм
Катэгорыя:Артылерыя Аўстра-Венгрыі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Мінамёты
Тыргу-Мурэш

**Тыргу-Мурэш** () — горад у Румыніі, у рэгіёне Трансільванія, адміністрацыйны цэнтр жудзеца Мурэш. Насельніцтва — 127,8 тыс. жыхароў (2011).

У 1952—1968 гадах горад быў сталіцай Венгерскай аўтаномнай вобласці.

## Адукацыя і культура 
* Тыргу-Мурэшскі ўніверсітэт медыцыны, фармацыі, навукі і тэхналогій імя Джорджа Эміля Паладэ
* Тыргу-Мурэшскі ўніверсітэт мастацтва

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Румыніі
Антон Ягоравіч Гараднічы

**Антон Ягоравіч Гараднічы** (?, в. Касцяневічы, Вілейскі раён — не раней 1917) — удзельнік рэвалюцыйнага руху ў Расіі, член «Паўночнага саюза рускіх рабочых».

## Біяграфія 
З 1871 працаваў на заводах Пецярбурга, дзе з 1873 вёў рэвалюцыйную прапаганду. За рэвалюцыйную дзейнасць у 1874 арыштаваны. З 1876 жыў у Пецярбургу пад .

У маі 1879 зноў арыштаваны і высланы на радзіму. З кастрычніка 1879 на пасяленні ў г. Мязень Архангельскай губерні. Пазней ад палітычнай дзейнасці адышоў.

Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Расіі
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вілейскім раёне
Высокаслаістыя воблакі

**Высокаслаістыя воблакі** (*Altostratus*, *As*) — утвараюць звычайна суцэльне роўнае ці хвалістае покрыва, маюць шэры або сіняваты колер. Яны больш шчыльныя, чым перыста-слаістыя воблакі. Вышыня ніжняй мяжы складае ад 3 да 5 км, магутнасць воблачнага слоя — каля 1 км, рэдка 2 км.

Воблакі маюць наступныя віды:
# Туманападобныя (*Altostratus nebulosus, As neb.*) — у выглядзе аднароднага шэрага слоя.
# Хвалістыя (*Altostratus undulatus, As und.*) — маюць хвалістую ніжнюю мяжу і месцамі валакністую структуру.

Для туманападобных і хвалістых высокаслаістых воблакаў характэрны наступныя разнавіднасці:
* прасвечаныя (*Altostratus translucidus, As trans.*) — падобныя да больш шчыльных перыста-слаістых, але маюць шэры колер і размяшчаюцца ніжэй, Сонца і Месяц прасвечваюць праз іх;
* непрасвечаныя (*Altostratus opacus, As op.*) — суцэльнае шэрае, месцамі больш светлае або цёмнае покрыва, скрозь якое Сонца і Месяц не прасвечваюць;
* даюць ападкі (*Altostratus praecipitans, As pr.*) — звычайна выпадаюць невялікія ападкі, якія не дасягаюць, а зімой дасягаюць зямной паверхні.

Высокаслаістыя воблакі складаюцца з дробных сняжынак і пераахалоджаных кропель. Ва ўмовах цёплага фронту яны насоўваюцца пасля перыста-слаістых і паступова пераходзяць у слаіста-дажджавыя воблакі; ва ўмовах жа халоднага фронту — пасля слаіста-дажджавых і з цягам часу ператвараюцца ў перыста-слаістыя воблакі. Калі ўтвараюцца тонкія высокаслаістыя воблакі, то на іх фоне могуць назірацца каляровыя вянцы вакол Сонца і Месяца.

## Літаратура 
* *Каўрыга П. А.* Метэаралогія і кліматалогія. Вуч. дапаможнік для студэнтаў геагр. фак. — Мн: БДУ, 2004. — 185 с.: іл.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Воблакі
Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы
Тыргавіштэ

**Тыргаві́штэ** () — горад на поўдні Румыніі, ля паўднёвых схілаў трансільванскіх Альпаў, на правым беразе ракі Яламіца, за 75 км на паўночны захад ад Бухарэста. Адміністрацыйны цэнтр жудзеца Дымбавіца. Упершыню згадваецца пад 1396 годам як цэнтр ваяводства (па іншых даных, вядомы з 1273 года). У 1430—1660 гадах — сталіца Валахіі.
## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Дымбавіца
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1396 годзе
SunDay

**SunDay** — міжнародны аўтамабільны фестываль Беларусі, які праводзіцца з 2010 года на беразе штучнага возера Юбілейнага каля Гродна.

## Гісторыя 
21 ліпеня 2018 года прайшоў IX Міжнародны аўтафестываль SunDay-2018, які злучыў 300 рэдкіх аўтамабіляў з сямі краін, вячэрні рок-канцэрт у фармаце Open-air (кавер-бэнд Nikamuza) і танцавальную начную частку (DJ Глеб Глебаў). Былі арганізаваны разнастайныя шоў (эратычная мыйка аўтамабіляў, Міс SunDay, BigBoss, #ЕдуНаSunDay), гульні, вялікая зона харчавання, спартыўны гарадок, кемпінг з аховай. Запрошаны аўтаклубы з усёй Беларусі і замежжа, якія былі размешчаны ў «намётавым мястэчку», гатэлях Гродна.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 
* 

Катэгорыя:Фестывалі Беларусі
Гарошак (значэнні)

* Гарошак (*Vicia*) — род раслін
* Павел Антонавіч Гарошак — Герой Савецкага Саюза

## Гл. таксама 
* Гарошка
Трасцянка (Сакольскі павет)

**Трасця́нка**, таксама **Тшцянка ** ( раней ) — вёска ў Сакольскім павеце Падляскага ваяводства Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Янаў.

## Крыніцы
Майкон Каліжуры

**Майкон Ражэрыу Сілва Каліжуры** (; нар. ) — бразільскі футбаліст, нападнік.

## Кар’ера 
Футбольную кар’еру пачаў у футбольным клубе УРТ. Гуляў таксама ў бразільскім клубе «Эстрэма». З’яўляўся іграком клуба «Гомель». У сезоне 2009 года забіў за «Гомель» 15 мячоў, стаўшы найлепшым бамбардзірам турніру, але тым не менш не здолеў выратаваць каманду ад вылету. Пасля сезону 2009 года перайшоў у польскую каманду «Ягелонія». Замацавацца ў яе складзе не здолеў і быў аддадзены ў арэнду ў клуб другога польскага дывізіёна «Пяст». У снежні 2011 года ўзяты ў арэнду БАТЭ, аднак у сезоне 2012 гуляў у асноўным за дубль, только двойчы з’явіўшыся на полі ў Вышэйшай лізе.

У 2013 годзе перабраўся ў другі дывізіён ААЭ, пасля на некаторы час вярнуўся ў Бразілію. З 2015 года выступаў у Паўднёва-Усходняй Азіі.

## Дасягненні 
*  Чэмпіён Беларусі: 2012
*  Уладальнік Кубка Польшчы: 2010
*  Чэмпіён Камбоджы: 2017
*  Найлепшы бамбардзір чэмпіянату Беларусі: 2009
*  Найлепшы нападнік чэмпіянату Беларусі: 2009
*  У спісе 22 найлепшых ігракоў чэмпіянату Беларусі: 2009

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Бразіліі
Катэгорыя:Ігракі ФК Гомель
Катэгорыя:Ігракі ФК УРТ
Катэгорыя:Ігракі ФК Эстрэма
Катэгорыя:Ігракі ФК Ягелонія Беласток
Катэгорыя:Ігракі ФК Пяст Глівіцы
Катэгорыя:Ігракі ФК БАТЭ
Катэгорыя:Ігракі ФК Масафі
Катэгорыя:Ігракі ФК Інтэрнасьянал Лімейра
Катэгорыя:Ігракі ФК Чыянгмай
Катэгорыя:Ігракі ФК Лампанг
Катэгорыя:Ігракі ФК Персіба Балікпапан
Катэгорыя:Ігракі ФК Боюнг Кет
Катэгорыя:Ігракі ФК Шан Юнайтэд
Катэгорыя:Ігракі ФК УіТМ
Свіраны (Віленскі раён)

**Свіраны**, часам **Свіро́ніс** () — вёска ў Віленскім раёне Віленскага павета Літвы.

## Гісторыя 
Упершыню згадваюцца ў 1501 годзе. Пасля 1861 года ў Рукойненскай воласці Віленскага павета.

За часамі Першай сусветнай вайны з 1915 года тэрыторыя акупаваная войскамі Германскай імперыі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У пачатку 1919 года тэрыторыя занята Чырвонай Арміяй. З 27 лютага 1919 года — у ЛітБел ССР, у канцы сакавіка заняты польскімі войскамі.

У 1920 годзе Свіраны апынуліся ў Сярэдняй Літве, з 1922 года ў складзе Польшчы. У беларускай гістарыяграфіі землі вядомыя як Заходняя Беларусь.

У другой палове верасня 1939 года Свіраны заняты Чырвонай Арміяй, 10 кастрычніка 1939 года паводле дагавора з СССР тэрыторыя Віленскай вобласці перададзена Літве. З 1940 года ў Літоўскай ССР.

У Другую сусветную вайну з чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года пад акупацыяй Германіі.

З 1990 года ў складзе адноўленай незалежнай Літвы.

## Насельніцтва 
## Вядомыя асобы 
* Францішак Багушэвіч — беларускі грамадскі і культурны дзеяч, паэт.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Здымкі на Radzima.org
Віленскі раён

**Віленскі раён**, таксама **Вільнюскі раён** () — адміністрацыйная адзінка ў складзе Віленскага павета ў паўднёва-ўсходняй Літве. Раён з поўдня, поўначы і ўсходу ахоплівае тэрыторыю Віленскага гарадскога самакіравання. Адміністрацыя раёна знаходзіцца ў Вільні.

## Насельніцтва 
### Нацыянальны склад 
Паводле даных перапісу 2021 года, нацыянальны склад раёна быў наступным:

## Населеныя пункты 
* Нямянчыне () – 5892 чал.;
* Скайдзішкес () – 4457 чал.;
* Рудаміна () – 3937 чал.;
* Пагірэй () – 3929 чал.;
* Нямежыс () – 2601 чал.;
* Вальчунай () – 2089 чал.;
* Кальвялей () – 1848 чал.;
* Юодшылей () – 1844 чал.;
* Авіжэней () – 1695 чал.;
* Майшагала () – 1634 чал.;
* Бездоніс () – 872 чал.

## Сянюніі 
* *Авіжэнейская сянюнія* ()
* *Бездоніская сянюнія* ()
* *Буйвіджэйская сянюнія* ()
* *Дукштаская сянюнія* ()
* *Зуюнайская сянюнія* ()
* *Кальвялейская сянюнія* ()
* *Лаварышкеская сянюнія* ()
* *Майшагальская сянюнія* ()
* *Марыямпаліская сянюнія* ()
* *Міцкунайская сянюнія* ()
* *Мядзінінкайская сянюнія* ()
* *Нямежыская сянюнія* ()
* *Нямянчынская сянюнія* ()
* *Нямянчынская гарадская сянюнія* ()
* *Пабяржэская сянюнія* ()
* *Пагірэйскае сянюнія* ()
* *Рудамінская сянюнія* ()
* *Рукайнейская сянюнія* ()
* *Рыешская сянюнія* ()
* *Судзярвеская сянюнія* ()
* *Сужоніская сянюнія* ()
* *Шатрынінкайская сянюнія* ()
* *Юодшылейская сянюнія* ()

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Раёны Літвы
Высокакучавыя воблакі

, Аўстралія, 11 сакавіка 2009]]
**Высока-кучавыя воблакі** (*Altocumulus*, *Ac*) адносяцца да воблакаў сярэдняга яруса. Маюць белы або шэры колер, у некаторых выпадках з сіняватым адценнем у выглядзе хваляў або градаў з прасветамі блакітнага неба. Іншы раз уяўляюць амаль суцэльнае воблачнае покрыва. Ніжняя мяжа гэтых воблакаў можа знаходзіцца на вышынях ад 2 да 6 км, а таўшчыню яны маюць ад 0,2 да 0,7 км.

Высакакучавыя воблакі складаюцца пераважна з дробных пераахалоджаных кропель. Іх утварэнне ў асноўным абумоўлена хвалевымі рухамі паветра ў слаях інверсіі, а таксама над франтальнымі паверхнямі і араграфічнымі схіламі. Ападкі выпадаюць вельмі рэдка і толькі ў выглядзе асобных кропель дажджу ці сняжынак.

## Віды і разнавіднасці 
Высокакучавыя воблакі падзяляюцца на наступныя віды:
* Хвалістыя (*Altocumulus undulatus, Ac und.*). Яны размяшчаюцца на небасхіле радамі або градамі.
** прасвечаныя (*Altocumulus translucidus, Ac trans.*), якія складаюцца з асобных, выразна акрэсленых элементаў (хваляў, пласцін), паміж якімі маюцца прасветы, якія дазваляюць бачыць блакітнае неба ці нябесныя свяцілы;
** непрасвечаныя шчыльныя (*Altocumulus opacus, Ac op.*) — уяўляюць амаль суцэльнае покрыва, на ніжняй паверхні якога выразна вылучаюцца больш цёмныя хвалі ці грады;
** лінзападобныя (*Altocumulus lenticularis, Ac lent.*) — асобныя, больш шчыльныя воблакі лінзападобнай формы з выразным або валакністым абрысам;
** неаднародныя (*Altocumulus inhomogenus, Ac inh.*) — толькі месцамі маюць хвалістую будову.
* Кучавападобныя (*Altocumulus cumuliformis, Ac cuf.*) — адасобленыя, а іншы раз у выглядзе суцэльнай масы з прыкметамі вертыкальнага развіцця.
** камякападобныя (*Altocumulus floccus, Ac floc.*) — падраныя па краях бясформенныя камякі, параўнальна хутка змяняюць свае контуры;
** вежападобныя (*Altocumulus castellanus, Ac cast.*) — града воблакаў, ад якіх адыходзяць уверх белыя кучавападобныя купалы ці вежы. Калі-нікалі яны нагадваюць невялікія кучавыя воблакі;
** утвораныя з кучавых воблакаў (*Altocumulus cumulogenitus, Ac cug.*) — белае покрыва, якое ўзнікае з кучавых або кучава-дажджавых воблакаў, вяршыні якіх расцякаюцца ў сярэднім ярусе;
** з палосамі падзення (*Altocumulus virga, Ac vir.*) — з ападкаў у выглядзе валокнаў ці пучкоў, што выпадаюць з асобных высакакучавых воблакаў.

## Літаратура 
* *Каўрыга П. А.* Метэаралогія і кліматалогія. Вуч. дапаможнік для студэнтаў геагр. фак. — Мн: БДУ, 2004. — 185 с.: іл.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Воблакі
Бураковы колер

**Бураковы колер** (, , каштан) — адценне чырвонага колеру. Назва колеру паходзіць ад карэння бурака звычайнага.

Нягледзячы на тое, что англійская і французская назва колеру паходзіць ад слова «каштан», бураковы і каштанавы ў беларускай мове — зусім розныя колеры. Варта таксама ўлічваць, што ў шматлікіх краінах сінонімам колеру «бураковы» з’яўляецца «бардовы».

У табліцы прыведзены сінонімы па назве колеру ў розных мовах.

Катэгорыя:Адценні чырвонага колеру
Тадзіяна Тодараўна Кляшторная

**Тадзія́на То́дараўна Кляшто́рная** (у замужжы **Азарэ́нка**; , , БССР — ) — дзіцячы пісьменнік, старэйшая дачка Тодара Кляшторнага.

## Біяграфія 
thumb|250px|Сям'я Кляшторных. У цэнтры ўнізе – паэт, над ім – жонка з дачкой Тадзіянай, бацька і маці. 1932 г.
thumb|250пкс|Дочкі Тодара Кляшторнага: уверсе Мая і Валя, унізе – Тадзіяна з мужам і сынам.
Нарадзілася ў Мінску. Хросным бацькам Тадзіяны быў Максім Лужанін. Пасля арышту сваёй маці 28 лістапада 1937 апекавалася некоторы час у бацькавай сястры Александрыны, затым у адным з дзіцячых дамоў Мардовіі. Пасля вайны скончыла Лепельскае педагагічнае вучылішча. Пэўны час настаўнічала на Браслаўшчыне, дапамагала гадавацца малодшым сёстрам.

Мела траіх дзяцей — двух сыноў і дачку. Пасля смерці мужа апошнім месцам працы быў дзіцячы садок.

## Творчасць 
Упершыню надрукавалася ў 1971 у лепельскай раённай газеце. Аўтар кніг вершаў для дзяцей «Паўцякалі цацкі» (Мінск: Юнацтва, 1982) і «Пахі вясны» (Мінск: Юнацтва, 1991), укладальніца зборніка вершаў «Песні любай ліры» гуртка «Паэтычная сцяжынка» (Віцебск, 2001).

Некаторы час вяла дзіцячы літаратурны гурток пры Віцебскай гарадской бібліятэцы.

## Спасылкі 
* Тадзіяна Кляшторная  на Vershy.ru
* Тадзіяна Кляшторная  на Vyaselka.ru
; Артыкулы
* Кляшторная, Т. Белыя Курапаты / Т. Кляшторная // Лепельскі край. — 2003. — 11 сак. — С. 2.
* Кляшторная, Т. Вяртанне / Т. Кляшторная // Віцебскі рабочы. — 1997. — 11 сак. — С. 4.
* Кляшторная, Т. Паездка ў Парэчча / Т. Кляшторная // Лепельскі край. — 2005. — 3 мая. — С. 3.

Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі
Катэгорыя:Мемуарысты
Катэгорыя:Тодар Кляшторны
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Кета (возера)

**Кета́, Хіта** (,  км ад горада Нарыльск.

Плошча паверхні возера 452 км². Даўжыня 94 км, шырыня да 13 км. Даўжыня берагавой лініі 235 км. Найбольшая глыбіня 180 м. Аб’ём вады каля 36 км³. Плошча вадазбору 2990 км². Жыўленне возера снегавое і дажджавое. Упадаюць рэкі Амдундакта, Дапту, Адынджапкі, Такінда, Эўкіт і інш. Сцёк па рацэ Рыбная (прыток ракі Нарыльская). Возера пакрытае лёдам з кастрычніка па ліпень. Катлавіна выцягнутай формы. Берагі стромкія.

Возера багатае рыбай. Водзяцца галец азёрны, палія азёрная, галец Драгіна (*Salvelinus drjagini*), сіг, харыус, рапушка, пелядзь, мянтуз, шчупак, акунь, падкаменшчык сібірскі, гальян і іншыя віды.

## Літаратура 
* 
* Кета // 

## Спасылкі 
* Озеро Кета (Хита) // Государственный водный реестр РФ
* *Измайлова А. В.* Кета // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Азёры Краснаярскага края
Студэнцкія весткі

**«Студэнцкія весткі»** — першае беларускае эміграцыйнае студэнцкае выданне пасля Другой сусветнай вайны.

Выдавалася Беларускім студэнцкім згуртаваннем у Мюнхене.

Пабачыла свет 2 нумары. Першы нумар выдадзены 26 кастрычніка 1945 у Мюнхене. Другі нумар выйшаў у снежні 1945.

Часопіс заклікаў сваіх сяброў да навукі і працы ды інфармаваў аб наяўных у той час магчымасцях студый.

Праз год Беларускае студэнцкае згуртаванне перайменавала свой часопіс у «Крывіцкі светач».

Катэгорыя:Газеты Германіі на беларускай мове
Катэгорыя:Беларуская дыяспара
Катэгорыя:Мюнхен
Катэгорыя:1945 год у Германіі
Катэгорыя:Перыядычныя выданні беларускай дыяспары
Крывіцкі светач

**Крывіцкі светач** — беларускае эміграцыйнае студэнцкае выданне Беларускага студэнцкага згуртавання.

Паслядоўнік «Студэнцкіх вестак».

Першы нумар выдадзены ў Мюнхене ў студзені 1946 года.

Выходзіў на 32 старонках, тыражом 500 асобнікаў. Выйшла 8 нумароў выдання — 7 у 1946 годзе і 1 — у 1947. У гэтым жа 1947 Беларускае студэнцкае згуртаванне пачало выдаваць «Студэнцкі кліч».

Катэгорыя:Газеты Германіі на беларускай мове
Катэгорыя:Беларуская дыяспара
Катэгорыя:Мюнхен
Катэгорыя:1946 год у Германіі
Катэгорыя:1947 год у Германіі
Катэгорыя:Перыядычныя выданні беларускай дыяспары
Колва (значэнні)

Назву **Колва** маюць:

* Колва — рака ў Расіі, у Ненецкай аўтаномнай акрузе і Рэспубліцы Комі, правы прыток ракі Уса
* Колва — рака ў Расіі, у Пермскім краі, правы прыток ракі Вішэра
Хушы

**Хушы**  () —  горад у Румыніі, у гістарычнай вобласці Малдова, трэці па велічыні і важнасці горад жудзеца Васлуй. Размешчаны ў цэнтры гістарычнай вобласці Малдова, на беразе ракі Прут, на мяжы з Рэспублікай Малдова. 29 383 чалавек (2007).

Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Васлуй (жудзец)
Баташані

**Баташані** () — горад у Румыніі, у рэгіёне Малдова, адміністрацыйны цэнтр аднайменнага жудзеца. Дзяржаўны тэатр імя М. Эмінэску. Баташані вядомы з XIV стагоддзя.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Міхай Эмінэску

Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Баташані (жудзец)
Дарахой

**Дарахой** () — горад у Румыніі. Знаходзіцца ў паўночна-ўсходняй частцы краіны, паблізу граніц з Украінай і Малдовай, на поўначы рэгіёна Малдова. Уваходзіць у жудзец Баташані і ляжыць на правым беразе ракі Жыжыя, якая з’яўляецца правым прытокам ракі Прут. 30 661 чалавек (2007).

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Баташані (жудзец)
П’ятра-Нямц

**П’ятра-Нямц** () — горад у Румыніі, гістарычная вобласць Малдова, адміністрацыйны цэнтр жудзеца Нямц.  жыхары (2011). Гістарычны музей.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Віктар Браўнер, жывапісец і графік

## Крыніцы 
Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Нямц
Слабазія

**Слабазія** () — горад на паўднёвым усходзе Румыніі, адміністрацыйны цэнтр жудзеца Яламіца. Размешчаны на берагах ракі Яламіца, за 150 км ад Бухарэста.  (2007).

## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Яламіца (жудзец)
Аптычны дыск

міні|Аптычныя дыскі.
**Апты́чны дыск** — носьбіт інфармацыі ў выглядзе плоскага круглага дыска. Звесткі на ім уяўляюць спіраль з паглыбленнямі (у двайковым злічэнні — 0) і без (адпавядае 1). Паглыбленні робяцца на рабочай паверхні, найчасцей з алюмінію, з дапамогай лазера або штампавальнай машыны, і лазерам жа счытваюцца: промні адлюстроўваюцца ад участкаў без углубленняў, і рассейваюцца на ўчастках з углубленнямі — даючы адзінку і нуль адпаведна. На адваротным боку дыска звычайна надрукаваная этыкетка. Адрозна ад 3½-цалевых дыскет, аптычныя дыскі не маюць ахоўнага корпуса, з-за чаго на іх лёгка з’яўляюцца драпіны, адбіткі пальцаў і іншыя пашкоджанні, што вядзе да праблем з наступным атрыманнем інфармацыі з гэтых носьбітаў.

Сустракаюцца аптычныя дыскі розных дыяметраў ад 7,6 да 30 см, але найбольш распаўсюджаным фарматам з’яўляюцца 12-сантыметровыя дыскі. Звычайны дыск мае таўшчыню каля 1,2 мм, а адлегласць паміж цэнтрамі двух суседніх кавалкаў спіральнай сцежкі складае каля 1,6 нм.

З пункту гледжання магчымасці запісу на дыск адрозніваюць тры віды: толькі для чытання (напр., CD і CD-ROM), з дазапісам (аднаразовы запіс, напр. CD-R) і з шматкратным запісам (CD-RW). Дыскі з дазапісам паміж падложкай і адлюстравальным слоем маюць запісвальны слой з арганічнага фарбавальніка. Запісвальны слой дыскаў з шматкратным запісам звычайна ствараецца з , найчасцей з  — сплаву срэбра, індыя, сурмы і тэлуру.

## Крыніцы 
## Спасылкі
Пітэшты

**Пітэшты** () — горад у Румыніі, у рэгіёне Валахія, адміністрацыйны цэнтр жудзеца Арджэш. Насельніцтва — 155,3 тыс. жыхароў (2011). Першая згадка пра горад адносіцца да 1386 года. Важны эканамічны цэнтр Румыніі.

## Гарады-пабрацімы 
## Адукацыя і культура 
* Пітэшцкі ўніверсітэт

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Арджэш (жудзец)
Алтэніца

**Алтэніца** () — горад у Румыніі, у жудзецы Кэлэрашы. Размешчаны пры ўпадзенні ракі Арджэш у Дунай, недалёка ад мяжы з Балгарыяй (па іншы бок Дуная — Балгарыя).

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Іон Іліеску

Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Кэлэрашы (жудзец)
Катэгорыя:Гарады на Дунаі
Васлуй

**Васлуй** () — горад і муніцыпій у Румыніі. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнага жудзеца на ўсходзе краіны. Размешчаны за 60 км на поўдзень ад г.Ясы пры ўпадзенні аднайменнай ракі ў раку Бырлад. Клімат умераны, вільготны кантынентальны.

Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Васлуй (жудзец)
Бырлад

**Бырлад** () — горад на ўсходзе Румыніі, у жудзецы Васлуй. Размешчаны на аднайменнай рацэ Бырлад. Цэнтр вінаградарства. Прадпрыемствы харчовай і дрэваапрацоўчай прамысловасці. Швейная фабрыка. 79587 чал. (2008).

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Дымітрые Паповіч-Байройт
* Георгэ Геаргіу-Дэж
* Александру Іаан Куза

Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Васлуй (жудзец)
Бая-Марэ

**Бая-Марэ** () — горад у Румыніі, у рэгіёне Трансільванія, адміністрацыйны цэнтр жудзеца Марамурэш. Знаходзіцца прыкладна за 600 км ад Бухарэста і 70 км ад румынска-венгерскай мяжы, на вышыні каля 230 м на заходняй ускраіне Усходніх Карпат. Горад вядомы з 1329 года. 

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Памятныя мясціны 
* Вежа Штэфана (Бая-Марэ)
* Сінагога (Бая-Марэ)
* Успенскі сабор (Бая-Марэ)

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Родзіка Дунка, румынская гімнастка
* Наэмі Лунг, румынская плыўчыха
* Ласла Немет, венгерскі пісьменнік
* Мірэла Пашка, румынская гімнастка
* Анка Пэтрэшкою, румынская плыўчыха
* Паула Селінг, румынская спявачка

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Марамурэш (жудзец)
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1329 годзе
Юбілейны медаль «20 год органам і падраздзяленням па надзвычайных сітуацыях Рэспублікі Беларусь»

**Юбіле́йны меда́ль «20 год о́рганам і падраздзяле́нням па надзвыча́йных сітуа́цыях Рэспу́блікі Белару́сь»** — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Беларусь. Заснавана 20 ліпеня 2018 г.

## Прадстаўленне да ўзнагароды і ўзнагароджванне 
Медаль прысуджаецца ў гонар органаў і падраздзяленняў па надзвычайных сітуацыях Рэспублікі Беларусь.

Да ўзнагароджвання прадстаўляюцца:
* работнікі і грамадзянскі персанал органаў і падраздзяленняў па надзвычайных сітуацыях за ўзорнае выкананне службовых абавязкаў;
* ветэраны органаў і падраздзяленняў па надзвычайных сітуацыях, іншыя асобы, у тым ліку замежных дзяржаў, за значны ўклад у развіццё і ўдасканальванне дзейнасці ў сферах абароны насельніцтва і тэрыторый Рэспублікі Беларусь ад надзвычайных сітуацый прыроднага і тэхнагеннага характару, забеспячэння пажарнай, прамысловай, ядзернай і радыяцыйнай бяспекі, грамадзянскай абароны, у арганізацыю ўзаемадзеяння дзяржаўных органаў і іншых арганізацый з органамі і падраздзяленнямі па надзвычайных сітуацыях.

## Нашэнне 
Юбілейны медаль носіцца на левым боку грудзей форменнага або цывільнага адзення і пры наяўнасці іншых медалёў размяшчаецца пасля юбілейнага медаля «100 год
органам пагранічнай службы Беларусі».

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Медалі Беларусі
Джурджу

**Джурджу** () — горад у Румыніі, цэнтр аднайменнага жудзеца. Горад стаіць на рацэ Дунай. У 1869 годзе злучаны чыгункай з Бухарэстам. У 1952—1954 гг. пры падтрымцы Савецкага Саюза быў пабудаваны «Мост дружбы Джурджу-Русэ» (даўжыня 2800 м) з памежным балгарскім горадам Русэ на правым беразе Дуная.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Джурджу (жудзец)
Катэгорыя:Гарады на Дунаі
Чужая бацькаўшчына (значэнні)

**Чужая бацькаўшчына** можа азначаць:
* «Чужая бацькаўшчына» — раман пісьменніка Вячаслава Адамчыка
* «Чужая бацькаўшчына» — фільм Валерыя Рыбарава паводле аднайменнага рамана
Кэлэрашы

**Кэлэрашы** () — горад на паўднёвым усходзе Румыніі, адміністрацыйны цэнтр жудзеца Кэлэрашы. Насельніцтва 57118 чалавек (2011). Размешчаны ў гістарычнай вобласці Валахія, на рацэ Борча — прытоку Дуная, за 12 км ад мяжы з Балгарыяй. Каля горада знаходзіцца невялікае возера Кэлэрашы. Заснаваны прынцамі Валахіі як прамежкавы пункт на шляху ў Стамбул. Упершыню дакументальна згадваецца ў 1593 годзе. У 1834 годзе стаў адміністрацыйным цэнтрам павета.

Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Кэлэрашы (жудзец)
Дэва (горад)

**Дэва** () — горад у Румыніі.

Адміністрацыйны цэнтр жудзеца Хунедаара ў рэгіёне Трансільванія. Горад размешчаны на левым беразе ракі Мурэш на вышыні 187 м, на паўднёвай ўскраіне Карпацкіх адгор’яў — Заходніх Румынскіх гор у заходняй Румыніі. Эканоміка горада ўключае ў сябе харчовую, горназдабыўную прамысловасць, у горадзе знаходзіцца буйная цеплаэлектрастанцыя. Чыгунка.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Даніэла Сіліваш (нар. 1972) — румынская гімнастка

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Хунедаара (жудзец)
8 cm Luftminenwerfer M. 15

**8 cm Luftminenwerfer M. 15** (*8 cm пнеўматычны мінамёт M. 15*) — выкарыстоўвался войскам Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. Быў распрацаваны ў майстэрнях 58-й стралковай дывізіі. Вытворчасцю мінамёта займалася Vereinigte Elektrische Maschinen A. G. ў Будапешце.  ўяўляў сабой даволі простую канструкцыю. Балон са сціснутым паветрам знаходзіўся пад рамай у выглядзе двух трохкутнікаў, паміж якімі размясціўся хісткі ствол. Для ажыццяўлення стрэлу салдату было неабходна кароткачасова адкрыць кран з сціснутым паветрам. На заднюю частку міны надзяваўся , які дазваляў да пэўнага моманту ўтрымвацца міне ў ствале. Пад ціскам прыкладна ў 40 атмасфер сціснутае паветра выштурхвала міну са ствала. Максімальная далёкасць стрэлу складала 200-300 метраў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 8 cm M15 .

Катэгорыя:Артылерыя калібра 80 мм
Катэгорыя:Артылерыя Аўстра-Венгрыі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Мінамёты
Бацькаўшчына (значэнні)

**Радзіма**, таксама **айчына**, **бацькаўшчына** — месца нараджэння, тэрыторыя, з якой гістарычна і культурна атаясняе сябе чалавек або група асоб, частка насельніцтва або этнас.

Гл. таксама: айчына (значэнні), радзіма (значэнні)

Іншыя значэнні:

## Арганізацыі 
* Згуртаванне беларусаў свету «Бацькаўшчына»
* Бацькаўшчына (Гродна)
* Бацькаўшчына (Дзвінск)
* Бацькаўшчына (Мінск)
* Бацькаўшчына (Рыга)
* Усеўкраінскае аб’яднанне «Бацькаўшчына»&nbsp;— украінская палітычная партыя

## Перыёдыка 
* Батьківщи́на&nbsp;— львоўская газета ў 1879—1896 гадах
* Бацькаўшчына — гродзенскі тыднёвік у 1919 годзе
* Бацькаўшчына — мюнхенская газета ў 1947—1966 гадах

## Населеныя пункты 
* Бацькаўшчына&nbsp;— вёска ва Украіне

## Гл. таксама 
* Чужая бацькаўшчына (значэнні)
10.5 cm Luftminenwerfer M. 15

**10.5 cm Luftminenwerfer M. 15** (*10,5 cm пнеўматычны мінамёт M. 15*) — пнеўматычны мінамёт, які выкарыстоўваўся войскам Аўстра-Венгрыі падчас Першай сусветнай вайны. Быў распрацаваны нямецкай фірмай Ehrhardt & Sehmer. Ствол у мінамёце знаходзіўся на нерухомай падставе. Для стрэлу выкарыстоўвалася сціснутае паветра. Кожны цыліндр сціснутага паветра быў прызначаны на пятнаццаць стрэлаў. Значнай перавагай было тое, што  не меў пры стрэле дыму і водбліску.

31 ліпеня 1915 года для баявой ацэнкі была заказана партыя з 25 мінамётаў, 250 цыліндраў сціснутага паветра і 10 000 мін.

У лютым 1916 года былі сфармаваны і разгорнуты дзесяць разведвальных узводаў, кожны з якіх меў два мінамёта.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Артылерыя калібра 105 мм
Катэгорыя:Артылерыя Аўстра-Венгрыі ў Першай сусветнай вайне
Катэгорыя:Мінамёты
Бузэў

**Бузэў** () — горад у Румыніі, у рэгіёне Валахія, адміністрацыйны цэнтр аднайменнага жудзеца. Першыя паселішчы на тэрыторыі горада з’яўляюцца яшчэ да нашай эры, аднак сам горад упершыню згадваецца ў 1431 годзе. У XVI стагоддзі Бузэў становіцца цэнтрам біскупства. Насельніцтва — 108,3 тыс. жыхароў (2011).

Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Бузэў (жудзец)
Чужая бацькаўшчына

**«Чужая бацькаўшчына»** — раман пісьменніка Вячаслава Адамчыка, напісаны ў 1977 годзе. Першая кніга тэтралогіі, куды ўвайшлі таксама раманы «Год нулявы», «І скажа той, хто народзіцца», «Голас крыві брата твайго».

Дзеянне рамана адбываецца ў Заходняй Беларусі ў міжваеннай Польшчы, напярэдадні вайны з Германіяй і ажыццяўлення сацыяльных перамен. Часткова ў творы выкарыстаны асабісты досвед аўтара, які нарадзіўся ў апісваных мясцінах на Навагрудчыне.

У цэнтры твора выступае сям’я Корсакаў, жыхары вёскі Верасава. Стары Улас, удавец — сур’ёзны, паважлівы і разам з тым вельмі душэўны, дэлікатны чалавек. Яго дачка Алеся (па мужы Мондрая) — зусім іншы чалавек, прыгажуня, якая прагнула лепшае долі, чымся жыццё ў вёсцы, аднак была вымушаная выйсці замуж паводле прынцыпу «сцерпіцца — злюбіцца». Рана засталася ўдавой і жыве ў хаце свекрыві.

Імполь — маладзён, які наймаецца да Мондрых малаціць збожжа. Закахаўшыся ў яго, Алеся намагаецца стварыць шчаслівую сям’ю, якой ёй так не хапала ў першым шлюбе.

Алесін брат, Міця — носьбіт дабра і святла ў атмасферы паняверкі і змроку. Ён, у адрозненне ад свайго асяроддзя, прагне навукі і культуры. Веды, набытыя ім у польскай школе, не адхіляюць, але абвастраюць у ім успрыманне беларускага.

У «Чужой бацькаўшчыне» В. Адамчык выкрывае меркантыльнасць, уласніцтва, прагу нажывы, бездухоўнасць.

## Узнагароды 
За раман «Чужая бацькаўшчына» пісьменнік быў узнагароджаны Літаратурнай прэміяй імя Івана Мележа (1980), а за трылогію «Чужая бацькаўшчына», «Год нулявы», «І скажа той, хто народзіцца» атрымаў у 1988 годзе Дзяржаўную прэмію імя Якуба Коласа.

## У культуры 
Паводле рамана ў 1982 годзе зняты аднайменны фільм рэжысёра Валерыя Рыбарава.

Катэгорыя:Творы Вячаслава Адамчыка
Катэгорыя:Кнігі 1977 года
Бістрыца (Румынія)

**Бістрыца**() — горад на захадзе Румыніі ў Трансільваніі, на рацэ Бістрыца. Адміністрацыйны цэнтр жудзеца Бістрыца-Нэсэуд. Насельніцтва 86,1 тыс. жыхароў (2002). Мэблевая, гарбарна-абутковая прамысловасць.
Швейныя, металаапрацоўчыя, керамічныя прадпрыемствы. Цэнтральная плошча з лютэранскай царквой (XIV стагоддзе).

Катэгорыя:Гарады Румыніі
Катэгорыя:Бістрыца-Нэсэуд
Ужынецкае падняцце

**Ужыне́цкае падня́цце** (ад назвы вёскі Вужынец у Калінкавіцкім раёне) — тэктанічная структура ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці, у межах Хойніцкага пахаванага выступу Прыпяцкага прагіну. Выяўлена сейсмаразведкай у 1971 годзе.

Па падсалявых дэвонскіх адкладах Ужынецкае падняцце — найбольш высокая паўднёва-ўсходняя частка вузкага (3—7 км) і доўгага (22 км) монаклінальнага блока, які накіраваны і расшыраецца на паўночны захад, аддзелены разломамі і прыўзняты на 400—500 м над сумежнымі блокамі (толькі ў адносінах да Хойніцкага блока, магчыма, апушчаны). Паверхня падсалявых дэвонскіх адкладаў у межах блока монаклінальна апускаецца на паўночны захад ад -2400 да -3400 м. Па міжсалявых адкладах Ужынецкае падняцце — монаклінальны блок, у межах якога іх паверхня апускаецца на паўночны захад ад -1200 да -2900 м. Па паверхні верхнефаменскай саляноснай тоўшчы блоку адпавядае частка структурнага заліва і паўночнага крыла Хойніцкай брахіантыкліналі. Падняцце сфарміравалася ў асноўным у познафранскі і фаменскі час позняга дэвону.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прыпяцкі прагін
Катэгорыя:Геалогія Хойніцкага раёна
Старажоўская вуліца

**Старажоўская вуліца** — вуліца ў Цэнтральным раёне Мінска. Названа ў гонар Старажоўскага прадмесця. Гістарычная назва вуліцы — Старосцінская Слабада.

## Славутасці 
* Старажоўскі сквер;
* Царква Марыі Магдаліны з рэшткамі зніклых Старажоўскіх могілак;
* Ля Траецкага (нефармальна вядомы як дом Чыжа);
* Дом 15а, які па прычыне сваёй архітэктурнай формы атрымаў мянушку «шайба».

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Старажоўская вуліца на АТО.ВУ

Катэгорыя:Вуліцы Мінска
Катэгорыя:Цэнтральны раён (Мінск)
1870-я гады ў гісторыі кіно

**1870-я** гады былі адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Падзеі 
## Фільмы 
*1874 — Транзіт Венеры
*1878 — Салі Гарднер галопам

## Нарадзіліся 
* 28 красавіка 1878 — Лаянел Бэрымар, амерыканскі акцёр (пам. 15 лістапада 1954).

## Памерлі 
Катэгорыя:1870-я
Катэгорыя:Гісторыя кіно
1897 год у гісторыі кіно

**1897** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката 
## Падзеі 
## Фільмы 
## Узнагароды 
## Нарадзіліся 
* 31 жніўня — Фрэдрык Марч, амерыканскі акцёр тэатра і кіно (пам. 1975).

## Памерлі 
Кіно
Катэгорыя:Гады ў кінематографе
Спіс эпізодаў тэлесерыяла «Гульня тронаў»

**«Гульня тронаў»**, ці **«Гульня прастолаў»** () — амерыканскі тэлесерыял у жанры фэнтэзі, створаны па матывах цыкла раманаў «Песня Лёду і Агню» пісьменніка Джорджа Марціна. Прэм'ера ў ЗША адбылася на канале HBO 17 красавіка 2011 года.

## Сезоны 
## Эпізоды 
### Сезон 1 (2011) 
### Сезон 2 (2012) 
### Сезон 3 (2013) 
### Сезон 4 (2014) 
### Сезон 5 (2015) 
### Сезон 6 (2016) 
### Сезон 7 (2017) 
## Гл. таксама 
* Гульня тронаў (тэлесерыял)

## Крыніцы 
Катэгорыя:Песня Лёду і Агню
Катэгорыя:Спісы:Культура
21vek.by

**21vek.by** — беларускі анлайн-гіпермаркет, які спецыялізуецца на продажы электронікі і бытавой тэхнікі, тавараў для дому і іншага. З’яўляецца адным з лідараў інтэрнэт-гандлю ў Рэспубліцы Беларусь.

Бізнес-мадэль 21vek.by характарызуюць як анлайн-гіпермаркет, у яго каталогу больш за 450 000 найменняў тавараў.

## Гісторыя 
Кампанію заснавалі ў 2004 годзе тры студэнты юрфака БДУ — Сяргей Вайніловіч, Павел Матусевіч і Іван Плюгачоў. Як пачатковы капітал выкарысталі каля 4,5 тыс. долараў, заробленыя падчас летніх канікул у ЗША.

Анлайн-гіпермаркет 21vek.by мае ўласны склад у Мінску плошчай каля 15 000 кв.м. Для своечасовай дастаўкі тавараў без пасрэднікаў ёсць уласны парк аўтатранспарту, які налічвае звыш 209 машын.

 

У 2017 годзе фонд прамых інвестыцый Zubr Capital (кампанія «Зубр Капітал») інвесціраваў у развіццё анлайн-гіпермаркета 21vek.by і стаў уладальнікам блакіруючага пакета акцый кампаніі.

У лютым 2018 года ў Магілёве адкрыўся першы фірменны пункт выдачы заказаў. Сярод рэгіёнаў Беларусі, Магілёў стаў першым абласным цэнтрам пасля Мінска, у якім з’явіўся такі пункт выдачы. 10 мая 2018 года адбылося адкрыццё пункта заказаў ў Брэсце, 18 мая — у Гродна, 9 чэрвеня — у Наваполацку, 26 ліпеня — у Віцебску, 23 жніўня — у Бабруйску.

Кампанія 21vek.by стала генеральным партнёрам гарадскога музычнага фестывалю, які быў праведзены 1 ліпеня 2018 года з удзелам такіх зорак, як Земфіра, Бумбокс, Дэльфін, Therr Maitz, LP.

## Дзейнасць 
Па выніках 2016 года згодна з рэйтынгам Alexa Rank 21vek.by уваходзіць у топ-15 папулярных беларускіх сайтаў, сярод створаных беларусамі або беларускімі кампаніямі.

На пачатак 2017 года ў беларускіх інтэрнэт-карыстальнікаў 21vek.by займаў 2 месца сярод інтэрнэт-магазінаў па колькасці наведвальнікаў (1 месца — aliexpress.com).

Па стане на 2018 год штат кампаніі складае больш за 850 чалавек.

Анлайн-гіпермаркет 21vek.by мае ўласную бонусную праграму, удзельнікі якой могуць часткова аплачваць свае пакупкі назбіранымі баламі.

## Узнагароды 
21vek.by два разы прызнаваўся пераможцам у рамках Міжнароднага фестывалю-конкурсу «Выбар года» — у 2016 і 2017 гадах.

У 2017 годзе прысуджана прэмія «Нумар адзін» у намінацыі Анлайн-гіпермаркет прамтавараў № 1.

## Гл. таксама 
* Onliner.by

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 21vek.by
* 21vek.by на сайце vk.com
* 21vek.by на сайце facebook.com
* 21vek.by на сайце instagram.com
* 21vek.by на сайце youtube.com
* 21vek.by на сайце twitter.com

Катэгорыя:Інтэрнэт-магазіны
Катэгорыя:Байнэт
Катэгорыя:Кампаніі Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2004 годзе
Тыргу-Жыу

**Тыргу-Жыу** () — горад у Румыніі, адміністрацыйны цэнтр жудзеца Горж. Размешчаны ў Алтэніі, у Паўднёвых Субкарпатах, на берагах ракі Жыу. Паселішча Тыргу-Жыу было заснавана ў 1406 годзе, атрымала гарадскія правы ў 1597 годзе. Асновай эканомікі горада з’яўляецца вуглездабыча. Таксама развіты тэкстыльная, дрэваапрацоўчая, шкляная прамысловасць, вытворчасць будаўнічых матэрыялаў. У горадзе размяшчаецца футбольны клуб Пандурый.

## Адукацыя і культура 
* Тыргу-Жыускі ўніверсітэт імя Канстанціна Бранкузі

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Румыніі
Іван Алегавіч Беразун

**Іван Беразун** (нар. ) — беларускі футбаліст, паўабаронца.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец віцебскай ДЮСШ «Камсамолец» і пастаўскай акадэміі ПМЦ, з 2015 года пачаў выступаць за дубль «Віцебска». У 2016 годзе прыцягваўся да асноўнай каманды, але так і не згуляў за яе. 5 мая 2018 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў канцу матча з «Мінскам» (1:0). У жніўні 2018 года быў аддадзены ў арэнду ў «Оршу».

У снежні 2018 года стала вядома, што «Віцебск» не разлічвае на паўабаронцу. У сезоне 2019 зноў далучыўся да «Оршы». Спачатку выхадзіў на замену, але неўзабаве замацаваўся ў стартавым складзе аршанцаў.

У пачатку 2020 года трэніраваўся з «Віцебскам», аднак у лютым падпісаў новае пагадненне з «Оршай». У сезоне 2021 выступаў за дубль «Віцебска», а ў пачатку 2022 года зноў стаў іграком «Оршы». У сезоне 2022 рэгулярна гуляў у стартавым складзе каманды. У лютым 2023 года падоўжыў кантракт з клубам. Па заканчэнні сезона 2023 пакінуў «Оршу».

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Орша
Каменка (прыток Усы)

**Ка́менка**, **канал Ка́менка** — рака ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці Беларусі, левы прыток ракі Уса.

Даўжыня ракі 14 км. Пачынаецца за 1 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Каменка, цячэ ў межах Налібоцкай пушчы, упадае ва Усу за 6 км на паўночны захад ад вёскі Кляцішча. На ўсім працягу каналізаваная. Асноўны прыток — рака Фербіна (справа).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Прытокі Усы (прыток Нёмана)
Катэгорыя:Рэкі Стаўбцоўскага раёна
Эдуард Анатолевіч Чудноўскі

**Эдуард Чудноўскі** (нар. , ) — беларускі футбаліст, паўабаронца.

## Клубная кар’ера 
Выхаванец прыватнай сталічнай футбольнай школы «Фартуна». Там ён займаўся да 14 гадоў, пасля чаго перайшоў у БАТЭ-РМ. Каманда 1991 года нараджэння, якую ўзначальваў Вадзім Мурсалаў, неаднаразова займала высокія месцы ў юнацкім чэмпіянаце Беларусі. Чудноўскі, які выступаў на пазіцыі «пад нападнікам», і яго партнёры, у ліку якіх былі Раман Сцяпанаў, Кірыл Алексіян і Алег Патоцкі, два разы заваявалі срэбра і аднойчы — бронзу. І даволі вялікай групай перабраліся ў дубль барысаўскага БАТЭ пад кіраўніцтва трэнера Дзмітрыя Шаўчука.

Там Чудноўскі правёў чатыры сезоны і дзейнічаў не толькі ў цэнтры поля, але і на левым флангу паўабароны. Эдуард запомніўся выкананнем «стандартаў», уменнем разагнаць атаку, аддаць разумную перадачу, прабіць здалёк. У 2011 годзе ён стаў пераможцам першынства Беларусі сярод дублюючых складаў, згуляўшы ў 32 матчах з 33.

За асноўную каманду БАТЭ Чудноўскі правёў два паядынкі ў Кубку Беларусі 2011/12. Ён выхадзіў на замены ў канцы сустрэч з «Гарадзеяй» і брэсцкім «Дынама». У пачатку наступнага года было прынята рашэнне аддаць футбаліста ў арэнду. У такім статусе ён паспеў пагуляць за магілёўскі «Дняпро», слонімскі «Белтрансгаз» і пінскую «Хвалю».

У 2014 годзе пакінуў БАТЭ ў якасці свабоднага агента. У канцы лютага перайшоў у ерэванскі «Арарат». Аднак у армянскім клубе Чудноўскі прабыў зусім нядоўга і вярнуўся назад у беларускі чэмпіянат, перайшоўшы ў «Клецк».

У пачатку 2015 года падпісаў кантракт з футбольным клубам «Ліда». Стаў адным з лідараў каманды, правёў усе 30 матчаў у сезоне 2015. У пачатку 2016 года перайшоў у «Смаргонь», дзе таксама быў іграком асновы. У першай палове 2018 года згуляў за «Смаргонь» толькі ў чатырох матчах і ў ліпені пакінуў каманду, неўзабаве пасля гэтага папоўніў склад «Оршы». Па заканчэнні сезона 2018 пакінуў аршанскі клуб.

У пачатку 2019 года стаў трэніравацца з «Маладзечна», у красавіку афіцыйна далучыўся да складу каманды, выступаў у яе складзе да лета.

## Міжнародная кар’ера 
У 2010 годзе згуляў у трох матчах за малодшую моладзевую зборную Беларусі (да 20 гадоў).

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК БАТЭ
Катэгорыя:Ігракі ФК Дняпро Магілёў
Катэгорыя:Ігракі ФК Слонім-2017
Катэгорыя:Ігракі ФК Хваля Пінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Арарат Ерэван
Катэгорыя:Ігракі ФК Клецк
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліда
Катэгорыя:Ігракі ФК Смаргонь
Катэгорыя:Ігракі ФК Орша
Катэгорыя:Ігракі ФК Маладзечна