open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Септымій (узурпатар)

**Септымій** (, поўная форма імя невядомая) — рымскі імператар-узурпатар у 271/272 годзе.

Септымій (ці Септыміній, у такой форме сустракаецца яго імя ў «Выманнях пра жыццё і норавы рымскіх імператараў») паўстаў у Далмацыі ў 271/272 годзе. Яго паўстанне, як відаць, было звязана з пагрозай уварвання готаў. Аднак неўзабаве Септымій загінуў ад рук сваіх жа салдат.

## Літаратура 
* Псеўда-Аўрэлій Віктар. Выманні пра жыццё і норавы рымскіх імператараў. 32. 3.
* Зосім. Новая гісторыя. I. 49. 2.

Катэгорыя:Рымскія ўзурпатары
Катэгорыя:Засечаныя
Дыядот Трыфан

**Дыядот Трыфан** (; пам. 138 да н.э.) — цар Сірыі (са 142 да н.э.). Военачальнік пры Дэметрыі I Сатэры.

Пасля смерці Аляксандра Баласа абвясціў у 145 годзе да н.э. яго малалетняга сына Антыёха VI царом, але ў 142 годзе да н.э. зрынуў яго і захапіў уладу ў вобласці Полая Сірыя, дзе Дэметрый II Нікатар быў непапулярны з-за жорсткага абыходжання з яўрэямі.

Унутранае становішча ў розных абласцях дзяржавы Селеўкідаў была складаным і Трыфан актыўна шукаў саюзнікаў, прыцягнуў на свой бок хасманеяў, якія змагаліся супраць Дэметрыя II. Хасманейскі першасвятар Іанатан у 141 годзе да н.э. быў запрошаны Трыфанам у Пталемаіду на сяброўскую сустрэчу. Ён пераканаў Іанатана распусціць 40-тысячную армію ў абмен на некалькі крэпасцей. Калі Іанатан прыбыў з атрадам у тысячу чалавек на сустрэчу, па загадзе Трыфана ўсе воіны былі забіты, а сам першасвятар быў запалонены і пазней пакараны смерцю.

Замест Іанатана першасвятаром быў абраны яго брат Сымон, які падтрымаў сірыйскага цара Антыёха VII Сідэта, які выступіў супраць Трыфана. У 138 годзе да н.э. Антыёх VII перамог яго, пасля чаго Трыфан скончыў жыццё самагубствам.

У 138 годзе да н.э. Трыфан абвясціў пра хваробу Антыёха VI і неабходнасць хірургічнай аперацыі. Меркавана, хвароба была выкарыстана для маскіроўкі забойства Антыёха VI.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Цары дзяржавы Селеўкідаў
Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі II стагоддзя да н.э.
Катэгорыя:Цары сірыйскія
Катэгорыя:Самазабойцы
Эўномія

**Еўномія** (Эўномія):
* 15 Эўномія — астэроід у Сонечнай сістэме.
* Эўномія — у старажытнагрэчаскай міфалогіі адна з ор.
Хірон (значэнні)

**Хіро́н:**

* Хірон (Хейрон) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі — кентаўр, сын Кронаса і Філіры.
* (2060) Хірон — астэроід у Сонечнай сістэме.
* Хірон — планета зямнога тыпу ў сістэме Альфа Цэнтаўра ў гульні «Sid Meier's Alpha Centauri». Таксама вядомая як Планета.
* Хіроны — дваранскі род сярэднявечнай Кастыліі.
Энесідэм (значэнні)

* Энесідэм — старажытнагрэчаскі філосаф.
* Энесідэм — кіраўнік Акраганта ў VI-V стст. да н.э.
Юба

**Юба**:
* Юба (акруга)
* Юба I (памёр 46 да н.э.) — цар Нумідыі і Гетуліі, сын Гіемпсала II
* Юба II — сын нумідыйскага цара Юбы I
* Юба (прадукт) — соевы прадукт (высушаная пенка, якая ўтварылася на соевым малацэ)
* Юба-Сіці — горад у штаце Каліфорнія.
Тэтрык

**Тэтрык** ():

* Тэтрык I — імператар Гальскай імперыі
* Тэтрык II — сын і суправіцель імператара так званай «Гальскай імперыі» Тэтрыка I
Цэльс (значэнні)

**Цэльс:**
* Аўл Карнелій Цэльс (каля 25 да н.э. — каля 50 н.э.) — рымскі філосаф і ўрач.
* Цэльс — рымскі філосаф-платонік II ст., першым выказаў прынцыповыя пярэчанні супраць хрысціянства.
Піфей (значэнні)

**Піфе́й** (, лац. Pytheos, Pythis) — старажытнагрэчаскае імя. 

* Піфей (каля 390 г. да н.э. — апошняя чвэрць IV ст. да н.э.) — старажытнагрэчаскі архітэктар і скульптар.
* Піфей (каля 380 — каля 310 да н.э.) — старажытнагрэчаскі географ, падарожнік.
Пірэй (значэнні)

**Пірэй:**

* Пірэй — горад у Грэцыі
* Пірэй — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі
* Пірэй — намархія ў Грэцыі, размешчаная ў вобласці Атыка
* Пірэй — найбуйнейшы марскі порт у Грэцыі.
* Пірэй — станцыя метро лініі 1 Афінскага метрапалітэна
Троя (значэнні)

**Тро́я:**
* **Троя** — старажытны горад, вядомы па старажытнагрэчаскіх міфах.
* **Троя** — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Апулія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Фоджа.
* **Троя** — палацавы комплекс у Празе. У будынку палаца знаходзяцца карцінная галерэя і музей віна.
* **Троя** — фільм Вольфганга Петэрсена 2004 года.
* (3912) Троя — астэроід.

## Гл. таксама 
* Трой, значэнні
Барэй (значэнні)

**Барэ́й**:

* **Барэй** — у грэчаскай міфалогіі ўвасабленне паўночнага моцнага ветра, сын Астрэя і Эас.
* **«Барэй»** — назва класа расійскіх падводных лодак стратэгічнага прызначэння чацвёртага пакалення (праект 955).
* **«Барэй»** — санкт-пецярбургская арт-галерэя, створаная ў 1991 годзе.
* **«Барэй»** () — назва выдуманага ледакола з серыі камп’ютарных гульняў *Half-Life*.
Арыстафан (значэнні)

**Арыстафа́н** () — старажытнагрэчаскае імя.

## Асобы 
* Арыстафан (444 да н.э. — паміж 387 і 380 гг., Афіны) — старажытнагрэчаскі камедыёграф, «бацька камедыі».
* Арыстафан — старажытнагрэчаскі вазапісец, працаваў у Афінах каля 430—400 гадоў да н.э. у тэхніцы чырвонафігурнага вазапісу.
* Арыстафан Візантыйскі (каля 257—180 гг. да н.э.) — старажытнагрэчаскі філолаг-лексікограф. 

## Іншае 
* (2934) Арыстафан — астэроід.
Артаксеркс

**Артаксе́ркс** — элінізаваная форма персідскага імя Ардашыр, гістарычна вядомая сярод кіраўнікоў з дынастыі Ахеменідаў. У Старым запавеце называецца **Ахашверош**.

* Артаксеркс I Далгарукі — 465—424 да н.э.
* Артаксеркс II Мнеман — 404—358 да н.э.
* Артаксеркс III Ох — 358—338 да н.э.
* Артаксеркс IV — персідскі цар, кіраваў у 338 — 336 гадах да н.э. 
* Артаксеркс V — персідскі цар, кіраваў у 330 — 329 гадах да н.э.
Афіны (значэнні)

**Афі́ны**:

* Афіны — сталіца Грэцыі.
* намархія Афіны — адміністрацыйная адзінка Грэцыі.
* Старажытныя Афіны — старажытная дзяржава ў Грэцыі.

## Гл. таксама 
* Атэнс — назва шэрагу населеных пунктаў у ЗША.
* Афіны на Шпрэе — мянушка Берліна.
Астрэй

**Астрэ́й** (, «зорны»):
* Астрэй — у старажытнагрэчаскай міфалогіі — бажаство зорнага неба
* Астрэй — рака ў Фракіі

## Глядзіце таксама 
* Астра, значэнні
Леанід Аляксандравіч Карэйша

**Леані́д Алякса́ндравіч Карэ́йша** (,  — , ) — савецкі нейрахірург.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў г. Віцебску Віцебскай губерні. Скончыў медыцынскі факультэт Маскоўскага ўніверсітэта (1919). Доктар медыцынскіх навук (1939). Старшыня Маскоўскага таварыства нейрахірургаў, заслужаны дзеяч навукі РСФСР. Член ВКП (б) (з 1942). Хірург, супрацоўнік кафедры 2-га Маскоўскага медыцынскага інстытута, Медыка-біялагічнага інстытута Наркамздрава РСФСР (1920-я). Затым заг. хірургічным і фізіялагічным сектарамі ў Інстытуце нейрахірургіі імя Бурдэнкі АМН СССР (з 1933). Арганізатар клінікі нейрахірургіі пры Кіеўскім псіханеўралагічным інстытуце (1939—1941). У далейшым заг. кафедры хірургіі Томскага медыцынскага інстытута (1941—1942), прафесар 1-га Маскоўскага медыцынскага інстытута (1943—1946), затым зноў у Інстытуце нейрахірургіі.

## Спасылкі 
* Лихтерман Л. Б. Нейрохирург-экспериментатор // Медицинская газета, 2011. — № 63&nbsp;(19 августа).

Катэгорыя:Медыкі Беларусі
Катэгорыя:Медыкі XX стагоддзя
Катэгорыя:Выпускнікі медыцынскага факультэта МДУ
Атал

**Атал** — імя ўласнае

* Атал, генерал — царадворац пры Філіпе II Македонскім
* Атал I — цар Пергама, які кіраваў 241—197 да н.э.
* Атал II — цар Пергама, што кіраваў 160—139 да н.э.
* Атал III — цар Пергама, які кіраваў 139—133 да н.э.
* Прыск Атал — рымскі імператар, узурпатар у 409 і 414 гг.
Аўтаноя

**Аўтано́я** — шматзначнае імя ўласнае.

## Старажытнагрэчаская міфалогія 
**Аўтаноя** () — у старажытнагрэчаскай міфалогіі гэта імя носяць некалькі персанажаў.
* Аўтаноя — адна з нерэід.
* Аўтаноя — дачка Кадма і Гармоніі.
* Аўтаноя — дачка Даная, жонка Эўрылаха.
* Аўтаноя — дачка Пірэя, якая нарадзіла Палемана ад Геракла.

## Астраномія 
* Аўтаноя — натуральны спадарожнік планеты Юпітэр.

## Літаратура 
* Autonoe // A dictionary of Greek and Roman biography and mythology (ed. William Smith) @ Perseus Project

Катэгорыя:Гераіні старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Імёны грэчаскага паходжання
Агамемнан (значэнні)

* Агамемнан — у старажытнагрэчаскай міфалогіі цар мікенскі, персанаж наступных твораў:
** Агамемнан — адзін з галоўных герояў «Іліяды» Гамера;
** Агамемнан — персанаж трагедыі Жана Расіна «Іфігенія».
** «Агамемнан» — балет Цэзара Пуні, пастаўлены ў 1828 годзе на сцэне міланскага тэатра Ла Скала
* (911) Агамемнан — астэроід у Сонечнай сістэме.

## Гл. таксама 
* HMS Agamemnon
Антыгона (значэнні)

**Антыго́на** ():

## У старажытнагрэчаскай міфалогіі 
* **Антыгона** — старэйшая дачка фіванскага цара Эдыпа, персанаж шматлікіх твораў мастацтва (гл. ніжэй)
* Антыгона — жонка Пелея, якая павесілася з-за лжывага абвінавачання ў здрадзе мужу
* Антыгона — дачка Лаамеданта, валасы якой былі пераўтвораны ў змей

## У мастацтве 
* «Антыгона» — трагедыя Сафокла, якая паслужыла асновай для шматлікіх твораў, сярод якіх:
** «Антыгона» — п'еса Брэхта
** «Антыгона» — п'еса Жана Ануя
** «Антыгона» (1772) — опера Тамаза Траэта
** «Антыгона» — опера Орфа
** «Антыгона» (1961) — грэчаскі фільм

## Іншыя значэнні 
* (129) Антыгона — буйны астэроід з групы галоўнага пояса
* Антыгона, журавель — від жураўлёў
Геліяс (значэнні)

**Ге́ліяс**:
* Геліяс — старажытнагрэчаскі бог Сонца.
* «Геліяс» — сямейства савецкіх фатаграфічных аб’ектываў.
* «Геліяс» — украінскі футбольны клуб з горада Харкава.
Адоніс (значэнні)

**Адо́ніс**:
* **Адоніс** — міфалагічны персанаж.
* **(2101) Адоніс** — астэроід Сонечнай сістэмы.
* **Адоніс** (*Adonis*) — род раслін сямейства Казяльцовыя.
** Адоніс амурскі
** Адоніс вясновы
** Адоніс волжскі
** Адоніс летні
** Адоніс аднагадовы
** Адоніс вогненны
** Адоніс туркестанскі
** Адоніс сібірскі
* **Адоніс** (нар. 1930) — сірыйскі паэт.
* Адоніс — карабель каманда-вымяральны комплекс праекта 19510.
Ананке

**Ананке**:
* Ананке, міфалогія
* Ананке, аповесць
* Ананке, спадарожнік
* Ананке, філасофія
Леў I

**Леў I:**
* **Леў I** (390—461) — Папа Рымскі (440—461). У праваслаўнай царкве шануецца 18 лютага, у каталіцкай царкве — 11 красавіка (да 1971 год) і 10 лістапада (пасля 1971 года).
* **Леў I Макела** (; 401—474) — візантыйскі імператар (457—474).
* **Леў I Данілавіч** (1228—1301) — князь Белзскі (1245—1269), Холмскі і Галіцкі (1264—1269). Вайскавод, дыпламат. Сын Данііла Раманавіча Галіцкага. Стрыечны брат Аляксандра Неўскага. Зваўся каралём Русі.

* **Леў I** (**Leo I**) — карлікавая галактыка, спадарожнік Млечнага Шляху.
Ксеркс

**Ксеркс:**

* Ксеркс I — персідскі цар у 486—465 гг. да н.э.
* Ксеркс II — персідскі цар у 424 г. да н.э.
* Ксеркс Армянскі — цар армянскага царства Сафены і  Камагены, кіраваў у перыяд з  228 па 212 г. да н.э.
* Ксеркс — мурашка з роду Camponotus.
Крый

**Крый** (Крыяс) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі:
* Крый — у старажытнагрэчаскай міфалогіі адзін з тытанаў, сын Урана і Геі
* Крый — імя барана з залатым руном.
Кіпарыс (значэнні)

**Кіпары́с**:
* **Кіпарыс** () — род хвойных раслін сямейства Кіпарысавыя.
* **Кіпарыс** — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі, сын Тэлефа.
* **Кіпарыс** — стралковая зброя.
Нерэй (значэнні)

**Нерэй:**
* **Нерэй** — у старажытнагрэчаскай міфалогіі бог вадзяной стыхіі, моры.
* 4660 Нерэй — астэроід у Сонечнай сістэме.
* Нерэй (Y-4) — грэчаская падводная лодка.
* Нерэй, глыбакаводны апарат (Nereus) — амерыканскі глыбакаводны апарат-робат.
Ніка

**Ніка**:
* Ніка — грэчаская багіня перамогі.
* Ніка — імя.
* (307) Ніка — астэроід.
* Ніка — бунт у Візантыі ў 532 годзе.
* Ніка — рака ў Томскай вобласці.
* «Ніка» — прэмія Расійскай акадэміі кінематаграфічных мастацтваў.
* Ніка — эстрадная спявачка.
* «Ніка» —  апавяданне расійскага пісьменніка Віктара Пялевіна.
Менедэм

**Менедэм:**

* Менедэм — грэчаскі філосаф-кінік
* Менедэм Эрэтрыйскі — грэчаскі філосаф-сакратык
Андрамаха (значэнні)

**Андрама́ха**:
* Андрамаха — у старажытнагрэчаскай міфалогіі жонка Гектара.
* «» — п’еса Эўрыпіда.
* «Андрамаха» — п’еса Жана Расіна.
* «Андрамаха» — парусны карвет Чарнаморскага флоту Расіі. Удзельнік Крымскай вайны.
* (175) Андрамаха — астэроід.
*  — 4 караблі Каралеўскага ваенна-марскога флоту Вялікабрытаніі і адна планаваная субмарына.
Дэймас (значэнні)

**Дэймас**:
* Дэймас — спадарожнік планеты Марс.
* Дэймас — у старажытнагрэчаскай міфалогіі, сын Арэса; у гонар яго быў названы спадарожнік.
* Дэймас — цёмны чараўнік, персанаж метал-опер Эльфійскі рукапіс і Эльфійскі рукапіс: Паданне на ўсе часы гурта Эпідэмія.
Мільтыяд (значэнні)

**Мільтыяд**:

* Мільтыяд Старэйшы (, памёр 524 да н.э.) — тыран Херсанеса Фракійскага і заснавальнік аднайменнага горада.
* Мільтыяд Малодшы () — сваяк папярэдняга, афінскі вайскавод, які 490 да н.э. разбіў персаў пры Марафоне.
* Мільтыяд (Мельхіяд) () (? — 11 студзеня 314) — Папа Рымскі з 2 ліпеня 311 па 11 студзеня 314.
Касандр (значэнні)

**Касандр:**

* Касандр, цар Македоніі (302 да н.э. — 297 да н.э.)
* Адольф Мурон Касандр — украінска-французскі мастак (24 студзеня 1901—17 чэрвеня 1968)
Гігант

**Гіга́нт**:

* *Гігант* — адушаўлёны ці неадушаўлёны аб'ект, які мае вялікія памеры.
* Гіганты — міфалагічныя істоты, дзікія, велічэзныя і роднасныя багам істоты.
* Гігант — фільм 1956 года, рэжысёр Джордж Стывенс, прэмія «Оскар».
* Гігант — паўднёвакарэйскі драматычны серыял 2010 года.
* Гігант, дырыжабль — найбуйнейшы дырыжабль, пабудаваны ў Расіі.

## Астраномія 
* Гігант, астраномія — тып зорак са значна большым радыусам і высокай свяцільнасцю, чым у зорак галоўнай паслядоўнасці.
:* Чырвоны гігант — катэгорыя зорак позніх спектральных класаў з высокай свяцільнасцю і працяглымі абалонкамі.
:* Блакітны гігант — катэгорыя зорак спектральнага класа **O** ці **B**.
* Звышгігант — адны з самых масіўных зорак.
* Гіпергігант — самыя магутныя, самыя цяжкія, самыя зыркія і адначасова самыя рэдкія звышгіганты.
* Субгігант — былая зорка галоўнай паслядоўнасці, у ядры якой вычарпалася вадароднае паліва.
*Планеталогія*:
* Газавы гігант — планета, якая мае значную долю газу ў сваім складзе (галоўным чынам вадароду і гелію).
* Водны гігант — клас экзапланет.
Электра (значэнні)

**Эле́ктра:**

## Старажытнагрэчаская міфалогія 
* **Электра** — дачка Агамемнана і Клітэмнестры, гераіня грэчаскіх трагедый.
* **Электра** — адна з сямі плеяд.
* **Электра** — дачка Акіяна і Тэфіды, маці Ірыды і Гарпій.
* **Электра** — адна з 50-ці дочак Даная.

## Астраномія 
* **(130) Электра** — астэроід у Сонечнай сістэме.
* **Электра** — зорка ў сузор’і Цяльца.

## Мастацтва 
* **Электра** — опера Рыхарда Штрауса.
* **Электра** — гераіня коміксаў кампаніі Marvel.
* **Электра** — фільм 1962 года.
* **Электра** — фільм 2005 года, заснаваны на коміксе.
* **Электра** — фільм 1995 года, фантастычны баявік з элементамі эротыкі
* **Электра** — музыкальны гурт з Санкт-Пецярбурга.
* **Elektra records** — амерыканскі гуказапісны лэйбл, які належыць Warner Music Group.
* **electra** — рок-група з Германіі.

## Геаграфія 
* **Электра** — горад у Тэхасе.
* **Электра** — дзве невялікія ракі ў Месеніі і на поўдні вострава Крыт.

## Авіяцыя 
* **Lockheed Model 10 Electra** — двухматорны, лёгкі транспартны і пасажырскі самалёт.
* **Lockheed Model 12 Electra Junior** — малодшая мадэль папярэдняга самалёта.
* **Lockheed L-188 Electra** — пасажырскі самалёт, адзін з першых турбавінтавых самалётаў, зробленых у ЗША.

## ВМФ 
* '*HMS *Electra*** — брытанскі эсмінец эпохі Другой сусветнай вайны.

## Гл. таксама 
* **Кармэн Электра** — амерыканская фотамадэль, актрыса і спявачка.
* **«Электра-112»*' — савецкі фотаапарат вытворчасці ЛОМО.
Эгерыя

**Эгерыя:**

* Эгерыя — рымская німфа вады
* Эгерыя — сярэднявечная пісьменніца, пілігрым
* (13) Эгерыя — астэроід
* Эгерыя — персанаж серыяла Зорная брама: SG-1, каралева Ток'ра
Філамела (значэнні)

**Філамела** у старажытнагрэчаскай міфалогіі:
* Філамела — дачка цара Афін Пандыёна і Зеўксіпы, сястра Прокны, Эрэхтэя і Бута.
* **Філамела** — дачка Прыяма. Гл. Спіс дзяцей Прыяма.
* **Філамела** — дачка Даная, адна з данаід, жонка Панфія (егіптыяда). Гл. Данаіды.
* **Філамела** — жонка Менетыя, маці Патрокла (паводле версіі). Гл. Міфы Лакрыды.

## У астраноміі 
* (196) Філамела — астэроід, адкрыты ў 1879 годзе.
Антыёх

**Антыёх** ( — *які супрацьстаіць*) — імя грэчаскага паходжання, антрапонім, тапонім.

## Цары 
* Антыёх, цар Месеніі — кіраваў у VIII стагоддзі да н.э.
* Цары Сірыі:
** **Антыёх I Сатэр** — сірыйскі цар з дынастыі Селеўкідаў.
** **Антыёх II Тэас** — сірыйскі цар з дынастыі Селеўкідаў.
** **Антыёх III Вялікі** (242 да н.э. — 187 да н.э.) — сірыйскі цар з дынастыі Селеўкідаў.
** **Антыёх IV Епіфан** — сірыйскі цар з дынастыі Селеўкідаў македонскага паходжання, сын Антыёха III Вялікага.
** **Антыёх V Еўпатар** — сірыйскі цар з дынастыі Селеўкідаў, сын Антыёха IV Епіфана.
** **Антыёх VI Дыяніс Эпіфан**
** **Антыёх VII Сідэт** — сірыйскі цар з дынастыі Селеўкідаў.
** **Антыёх VIII Грып** — сірыйскі цар з дынастыі Селеўкідаў.
** **Антыёх IX Кізікскі**
** **Антыёх X Еўсеб Філапатар**
** **Антыёх XI Філадэльф** (пам. 92 да н.э.) — сірыйскі цар з дынастыі Селеўкідаў.
** **Антыёх XII Дыяніс**
** **Антыёх XIII Дыяніс Калінік** (Антыёх XIII Азіяцкі)
** **Антыёх Гіеракс** (каля 263 да н.э. — 226 да н.э.) — кіраўнік часткі дзяржавы Селеўкідаў у Малой Азіі.
*Цары камагенскія:
** Антыёх I Тэас Камагенскі, кіраваў у 70—38 да н.э.
** Антыёх II Камагенскі, пам. 29 да н.э.
** Антыёх III Камагенскі, кіраваў 12—17 да н.э.
** Антыёх IV Камагенскі, кіраваў 38—72 гг.
* **Антыёх** — троннае імя правадыра першага сіцылійскага паўстання рабоў Еўна

## Іншыя 
* Антыёх, сын Геракла — у грэчаскай міфалогіі эпанім адной з філ у Атыку.
* Антыёх з Аскалона (каля 130 да н.э. — 68 да н.э.) — старажытнагрэчаскі філосаф, глава Пятай Акадэміі.
* Антыёх Сіракузскі — старажытнагрэчаскі гісторык 
* Антыёх Сіцылійскі — хрысціянскі мучанік
* Антыёх Афінскі — філосаф і астролаг
* Антыёх Палесцінскі — манах які жыў у VII стагоддзі.
*  Антыёх, камандуючы афінскім флотам пры Алківіядзе
* Антыёх Дзмітрыевіч Кантэмір (1708—1744) — рускі паэт

## Тапонімы 
* Антыёх — горад у штаце Каліфорнія ў ЗША

## Гл. таксама 
* Антыёхія
Прокна

**Про́кна** () — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі&nbsp;. Дачка Пандыёна і Зеўксіпы. Жонка Тэрэя, маці Ітыса. Сястра Філамелы, Эрэхтэя і Бута.

Жадаючы адпомсціць свайму мужу, які згвалтаваў яе сястру Філамелу, у ноч таінстваў Вакха забіла свайго сына Ітыса і накарміла мужа яго мясам.

Ператварылася ў салаўя ў горадзе Даўліі (паводле Авідзія, Гігіна і Апаладора — у ластаўку). Ксоан Афіны, які Прокла прывезла з Афін, паказвалі ў Давлідзе. Салаўя згадвае Гесіёд.

У гонар Прокны названы астэроід (194) Прокна, адкрыты ў 1879 годзе.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гераіні старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Фракія ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Пандыён (сын Эрыхтонія)

**Пандыён** (сын Эрыхтонія, **Пандыён I**, ) — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі. Цар Афін. Сын Эрыхтонія і Праксіфеі. Пры ім у Атыку прыбылі Дэметра і Дыяніс. Дыяніса ў Афінах прыняў Ікарый.

Пандыён быў у шлюбе з Зеўксіпай, сястрой сваёй маці. Дзеці Прокна, Філамела, сыны-блізняты Эрэхтэй і Бут. Вёў вайну з фіванскім царом Лабдакам і заклікаў на дапамогу з Фракіі Тэрэя, сына Арэса. Дачка Прокну, а затым і Філамелу выдаў замуж за Тэрэя. Статуя героя-эпаніма ў Дэльфах.

Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Міфічныя цары Афін і Атыкі
Пандыён

**Пандыён** — у старажытнагрэчаскай міфалогіі імя наступных твараў:
* **Пандыён** — сын Егіпта.
* **Пандыён** (Пандыён II) — Цар Афін, бацька Эгея, Паланта, Ліка і Ніса.
* **Пандыён** — сын Фінея і Клеапатры.
* **Пандыён** (Пандыён I) — цар горада Афіны, бацька Эрэхтэя, Бута, Філамелы і Прокны.
* **Pandion** — праграма з адкрытым зыходным кодам для імгненнага абмену паведамленнямі ў сетцы Інтэрнэт па пратаколе Jabber.
Праксіфея (жонка Эрыхтонія)

**Праксіфея** (жонка Эрыхтонія, ) — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі&nbsp;. Наяда, жонка афінскага цара Эрыхтонія, маці цара Пандыёна I, сястра Зеўксіпы&nbsp;.

Катэгорыя:Німфы
Катэгорыя:Міфы Атыкі
Бут (сын Пандыёна)

**Бут** ( «валапас») — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі.

Сын афінскага цара Пандыёна I і Зеўксіпы, брат-блізня Эрэхтэя, брат Філамелы і Прокны. Пасля смерці бацькі стаў жрацом Афіны і Пасейдона. Ажаніўся з Хтаніяй, дачкой Эрэхтэя. Заснавальнік роду Бутадаў.

Ахвярнік яму стаяў у Эрэхтэёне.

Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Міфы Атыкі
Катэгорыя:Блізнечныя міфы
Зеўксіпа (жонка Пандыёна)

**Зеўксіпа** (жонка Пандыёна,  «якая запрагае коней») — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі, наяда, сястра Праксіфеі (жонкі Эрыхтонія). Жонка Пандыёна I, сына сваёй сястры. Дзеці ад Пандыёна I: Прокна, Філамела, блізняты Эрэхтэй і Бут.

Катэгорыя:Гераіні старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Міфы Атыкі
Катэгорыя:Німфы
Лабдак

**Ла́бдак** () — у старажытнагрэчаскай міфалогіі цар Фіваў, сын Палідора і Ніктэіды. бацька Лая, дзед Эдыпа. Быў трэцім царом Фіваў пасля свайго дзеда Кадма і бацькі Палідора. Калі памёр Палідор, Лабдак быў яшчэ малы, таму Палідор даручыў апеку Ніктэю. Калі Лабдак падрос, Лік перадаў яму ўладу.

Ваяваў з афінскім царом Пандыёнам, але разбіты. Загінуў пасля Пенфея, маючы аднолькавы з ім склад думак. Пакінуў аднагадовага сына Лаія.

Нашчадкі Лабдака завуцца лабдакідамі. Сярод іх Эдып, Антыгона, Ісмена, Палінік і Этэокл.

* Апаладор Міфалагічная бібліятэка, 3.5.5

Катэгорыя:Фіванскія цары ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Гігін

**Гі́гін** () — імя шэрагу рымскіх дзеячаў культуры, а таксама прозвішча.

## Імя 
* Гігін — Папа Рымскі з 136 па 140, святы.
* Гай Юлій Гігін — рымскі пісьменнік эпохі Актавіяна Аўгуста; лічыцца аўтарам сачынення «De Astronomia» і зборніка «Fabulae».
* Гігін Граматык («Каморнік») — рымскі пісьменнік эпохі імператара Траяна.

## Прозвішча 
* Вадзім Францавіч Гігін (нар. 1977) — беларускі гісторык, палітолаг і публіцыст.

; Паходжанне беларускіх прозвішчаў з коранем «Гіг-»
Паводле даследчыка беларускай антрапаніміі М. Бірылы, прозвішчы з коранем «Гіг-» (Гіга, Гігевіч, Гігель, Гігола) ёсць балцкай антрапанімічнай спадчынай — менавіта прозвішча «Гігель» паходзіць ад балцка-літоўскага «Гігеліс», а «Гігола» — ад «Гігуоліс». «Слоўнік літоўскіх прозвішчаў» называе такія прозвішчы, як *Giga, Gigas, Gigis, Gigelis, Giguolis*. Ад адпаведных антрапонімаў паходзяць заходнелітоўскія (жамойцкія) тапонімы, у дакументах XVI ст. засведчаныя ў форме «Гігішкі», «Гігойці» (< *Gigiškės, Gigaičiai*).

## Іншае 
* Гігін — кратар на Месяцы, названы ў гонар Гая Юлія Гігіна.

## Крыніцы
Актар (сын Мірмідона)

**А́ктар** (). У грэчаскай міфалогіі Актар — цар Фтыі, сын Мірмідона і Пейсідыкі. Пры двары Актара знайшоў прытулак Пелей пасля забойства свайго зводнага брата Фока. Еўрытыян, прыёмны сын Актары, здзейсніў для Пелея абрад ачышчэння, а затым аддаў яму ў жонкі сваю дачку Антыгону (паводле іншай версіі, Антыгона была дачкой Актара і той аддаў яе ў жонкі Пелею разам з трацінай свайго царства.

Па іншай версіі — бацька Іра з Лакрыды, дзед Еўрытыяна.

Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Антыгона (жонка Пелея)

**Антыго́на** () — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі. Дачка Еўрытыяна, цара Фтыі. Жонка Пелея. Атрымаўшы ад жонкі Акаста Астыдаміі, якая закахалася ў Пелея і была ім адпрэчанай, ілжывае паведамленне, што Пелей збіраецца ажаніцца са Стэропай, дачкой Акаста, Антыгона павесілася. Згадваецца ў Ферэкіда.

Катэгорыя:Гераіні старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Міфы Фесаліі
Кекрапс

**Кекрапс** () — імя двух міфічных цароў Афін:
* Кекрапс, сын Геі, ці Кекрапс I.
* Кекрапс, сын Эрэхтэя, ці Кекрапс II.

Катэгорыя:Імёны грэчаскага паходжання
Марын Сорэску

**Ма́рын Сорэ́ску** (*Marin Sorescu*) (19 лютага 1936, Булзешты ―Бухарэст) ― румынскі паэт і драматург. Адзін з яркіх прадстаўнікоў румынскай паэтычнай хвалі нароўні з Мікітай Стэнэску і Анай Бландыянай, класік румынскай літаратуры.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў румынскім сяле Булзешці (Bulzeşti) у 170 км ад Бухарэста, скончыў Бухарэсцкі універсітэт. У 1978—1990 гг. працаваў літаратурным рэдактарам у часопісе «Прамысловасць». Удзельнічаў у дысідэнцкім руху.

Пасля румынскай рэвалюцыі 1989 займаў пасаду міністра культуры (1993—1995) Румыніі, акадэмік румынскай Акадэміі навук.

## Творчасць 
Марын Сореску дэбютаваў у 1964 у ўзросце 28 гадоў зборнікам пародый «Адзін сярод паэтаў». За сваё жыццё выпусціў 23 кнігі, стаўшы адным з самых вядомых паэтаў Румыніі.

Першы ж зборнік вершаў «Moartea ceasului, 1967» («Смерць гадзіны») прынёс Марыну Сорэску вядомасць. Затым рушылі ўслед: зборнік філасофска-сатырычных вершаў «Юнацтва Дон Кіхота» (1968), «Аблокі» (1974) і іншыя. Паэзія Марына Сорэску шматстылевая, разнапланавая, у асноўным філасофская.

У драматургіі Марын Сорэску — прадаўжальнік традыцый свайго земляка Эжэна Іанэска, яго філасофскія п’есы — драмы «Іона», «Сярэдзіна ракі», «Панамар каралевы», «Смага солі» ― гэта тэатр абсурду. Ён аўтар камедый «Холад» і «Стрыечны брат Шэкспіра», поўных сарказму і горкага смеху. Напісаў некалькі гістарычных п’ес. Выпусціў кнігу эсэ «Асцярожна з раялем па лесвіцы».

Неаднаразова атрымліваў розныя айчынныя і замежныя прэміі, з якіх можна вылучыць прэміі Румынскай акадэміі навук і міжнародныя паэтычныя прэміі «Napoli ospite», (Італія, 1970) і «Le Muse» (Фларэнцыя, 1978), Прэмію Гердэра.

Вершы перакладаліся амаль на ўсе еўрапейскія мовы, у цэлым выйшла больш за 60 кніг за мяжой.

Імем Марына Сореску названы Нацыянальны румынская тэатр і Бухарэсцкай ліцэй мастацтваў.

Творчасць Марына Сореску з’яўляецца значным укладам у гісторыю не толькі румынскай, але і еўрапейскай літаратуры.

## Літаратура 
* «Hinoveanu Ilarie». Marin Sorescu: Laserul vagului sau arta care doare. ― B., Editura Alma, 2004.

## Спасылкі 
* Марин Сореску. Поэзия
* Вершы Марына Сорэску
* Марын Сорэску — 75 год з дня нараджэння
* Romanian Voice
* Marin Sorescu, un scriitor uitat. Eugen Simion: «În '90 a fost unul dintre cei mai contestați și injuriați scriitori», 28 februarie 2011, «Adevărul»
* Valori ale culturii naționale: Marin Sorescu: 13 ani de la moarte, 8 decembrie 2009, «Amos News»

Катэгорыя:Паэты паводле алфавіта
Катэгорыя:Пісьменнікі Румыніі
Катэгорыя:Паэты Румыніі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў жудзецы Долж
Дарый Пантыйскі

**Дарый Пантыйскі** — кіраўнік Пантыйскага царства ў 39-37 гадах да н.э.

Дарый быў сынам пантыйскага цара Фарнака II і сарматкі. У яго была сястра Дынамія. Яго дзедам быў знакаміты пантыйскі цар Мітрыдат VI Еўпатар.

Па словах Страбона, Дарый і Аршак удзельнічалі ў прыгнечанні мецяжу нейкага Аршака, дзе яго абложвалі баспорскі цар Палеман I і Лікамед Каманскі. Пасля ўзяцця крэпасці мяцежнік быў трапіў у палон і быў пакараны смерцю. Дарый быў прызначаны пантыйскім царом рымскім трыумвірам Маркам Антоніем у 39 годзе да н.э. Яго валадаранне было недоўгачасовым. Дарый сканаў у 37 годзе да н.э. Яго брат Аршак, які стаў яго пераемнікам, кіраваў да канца года і таксама памёр. Тады Марк Антоній прызначыў Палемана I царом Понта.

## Літаратура 
* A. Mayor, The Poison King: the life and legend of Mithradates, Rome’s deadliest enemy, Princeton University Press, 2009
* The Dynastic History of the Hellenistic Monarchies of Asia Minor According to Chronography of George Synkellos by Oleg L. Gabelko 

Катэгорыя:Цары пантыйскія
Ангерона

у Вене.]]
**Ангеро́на** ( ці *Angeronia*) — у рымскай міфалогіі багіня, якая малявалася з прыціснутым да вуснаў пальцам. Яе значэнне было не зусім зразумела самім старажытным рымлянам. Ангерону звязвалі з манамі, таямнічымі сіламі, суцяшэннем у горы, вылячэннем ад хвароб. Сучасныя даследчыкі разглядаюць Ангерону як багіню змены пор года і памочніцу пры родах.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Багіні ў рымскай міфалогіі
Ксенофіл

**Ксенофіл Халкідскі** () — старажытнагрэчаскі філосаф-піфагарэец IV стагоддзя да н.э., родам з паўвострава Халкідыкі. Вучань піфагарэйца Філалая і настаўнік Арыстаксена. Адрозніваўся легендарным жыццялюбствам і выключным здароўем (дажыўшы да 105 гадоў, нібы ніколі не хварэў).

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Піфагарэйцы
Дэметрый III Эўкер

**Дэметрый III Эўкер** (**Філапатар**) (пам. 88 да н.э.) — цар Сірыі (у 95—88 да н.э.) з роду Селеўкідаў. Сын Антыёха VIII Грыпа.

Пры садзейнічанні егіпецкага цара Пталамея X каля 95 гады да н.э. Дэметрый вярнуў частку бацькаўскіх уладанняў Сірыі, двор яго знаходзіўся ў Дамаску, адкуль ён спрабаваў пашырыць свае тэрыторыі. Падчас паўстання ў Іўдзеі, паўстанцы заклікалі да сябе Дэметрыя на дапамогу. Ён з'явіўся да іх з 6000-м войскам, сабраў вакол сябе каля 20 000 іўдзеяў і разграміў хасманейскага цара Аляксандра I Яная. Разбіты цар схаваўся ў горах, але частка іўдзеяў перайшла на яго бок. З-за варожасці яўрэйскага насельніцтва Дэметрый вымушаны быў пакінуць Іўдзею. У выніку няўдалых дзеянняў Пталамеі страцілі ўладу над Ашкелонам , які да той пары захоўваў ім вернасці.

Спрабуючы зрынуць з трона свайго брата Філіпа I Філадэльфа ў 88 годзе да н.э., Дэметрый быў пераможаны арабамі і парфянамі і захоплены ў палон. Астатак жыцця правёў у Парфіі ў палоне ў цара Мітрыдата II.

## Спасылкі 
* Рыжов К. Все монархи мира. Древняя Греция. Древний Рим. Византия

Катэгорыя:Цары сірыйскія
Катэгорыя:Селеўкіды
Катэгорыя:Цары дзяржавы Селеўкідаў
Катэгорыя:Памерлі ў 88 годзе да н.э.
Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі I стагоддзя да н.э.
Аляксандр Янай

**Аляксандр Янай** () (125—76 да н. э.) — іўдзейскі цар з дынастыі Хасманеяў. Сын Іаана Гіркана. Калі да ўлады прыйшоў яго брат Арыстабул, Аляксандра пасадзілі ў турму. Пасля смерці Арыстабула ён не толькі быў вызвалены, але ажаніўся з Саламеяй (удавой памерлага брата) і ўзышоў у 103 г. да н.э. на прастол.

У перыяд яго кіравання Іўдзея усталявала гегемонію над усёй тэрыторыяй старажытных Ізраільскіх земляў, у тым ліку ў 99 г. да н.э. была заваявана Газа. Ва ўнутранай палітыцы Аляксандр абапіраўся на садукеяў, чым выклікаў незадаволенасць і паўстанне фарысеяў, якое, зрэшты, было жорстка падушана з дапамогай замежных наймітаў. У гэтай грамадзянскай вайне загінула больш за 50 тысяч яўрэяў.

Янай памёр у 76 годзе да н.э. падчас паходу ў Іарданію. Пасля яго краінай на працягу 9 гадоў кіравала яго ўдава.

## Спасылкі 
* Аляксандр Янай

Катэгорыя:Хасманеі
Катэгорыя:Цары іўдзейскія
Хаос (міфалогія)

**Хао́с** ( ад , «расчыняцца, раскрывацца») у міфалогіі старажытных грэкаў — апісаная ўпершыню Гесіёдам у «Тэагоніі» персаніфікацыя першапачатковага стану свету да з’яўлення чаго б там ні было (да ўзнікнення ўпарадкаванага Сусвету (космасу) са з’яўленнем Геі і Эраса). Паводле Гесіёда, Хаос узнік перш за ўсё. Па выкладзе Гігіна, ён спароджаны Імглой і ў шлюбе з Хаосам Імгла спарадзіла Ноч, Дзень, Эрэба і Эфіра..

Богі, якія з’явіліся з Хаоса:
* Гея (Зямля)
* Нюкта (Ноч)
* Тартар (Бездань)
* Эрэб (Цемра)
* Эрас (Каханне).

Катэгорыя:Старажытнагрэчаская міфалогія
Катэгорыя:Хаос
Бія (значэнні)

**Бія**:

* **Бія** — рака ў рэспубліцы Алтай і Алтайскім краі Расіі.
* **Бія** — багіня ў старажытнагрэчаскай міфалогіі.
Петэр Апіян

**Петэр Апіян** (Петэр Біневіц ці Беневіц, ) — нямецкі механік і астраном; нарадзіўся 16 красавіка 1495 года каля горада Лейсніга ў Саксоніі, з 1523 года быў прафесарам матэматыкі ў Інгальштаце, дзе ён і памёр 21 красавіка 1552 года.

Самае вядомае з яго сачыненняў — перакладзеная на некалькі моў «*Cosmographia*» (Ландсгут 1524, Антверпен 1529, і іншыя выданні). У гэтым сачыненні Апіян прапануе для вызначэння геаграфічных даўгот вымяраць адлегласць паміж Месяцам і нерухомымі зоркамі і ўпершыню паказвае, што хвасты камет звернутыя ў бок, процілеглы Сонцу. Акрамя таго, яго пяру належыць раскошна выдадзеная кніга «*Astronomicum Caesareum*» (Інгальштат, 1540, з гравюрамі) і «*Inscriptiones sacrosanctae vetustatis*» (Інгальштат, 1534, з гравюрамі). Апіян вынайшаў і палепшыў шматлікія матэматычныя і астранамічныя прыборы і некаторыя з іх апісаў.

У яго гонар адзін з месяцавых кратараў у 1935 г. названы кратарам Апіян.

## Сачыненні 
* Astronomicum Caesareum, 1540.
*: Elektronische Facsimile-Editionen der Buchsammlung der Universitätssternwarte Wien: Astronomicum Caesareum 1540
*: Ням. пераклад, рукапіс XVI стагоддзя са збору Die Heidelberger «Bibliotheca Palatina»
* Cosmographia, 1533.
*: Факсіміле экз. са збору «Posner Memorial Collection»
*: *La cosmographia de Pedro Apiano, corregida y anadida por Gemma Frisio*, Antwerpen 1575, Digitalisat 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* 
* Апиан // Энциклопедический лексикон. Санкт-Петербург: тип. А. Плюшара, 1835—1841.

Катэгорыя:Астраномы Германіі
Катэгорыя:Астраномы XVI стагоддзя
Катэгорыя:Вучоныя Эпохі Адраджэння
Нерэіда

## Старажытнагрэчаская міфалогія 
* Нерэіды — німфы, дочкі Нерэя.
* **Нерэіда** — дачка Прыяма. Гл. Спіс дзяцей Прыяма.

## Заалогія 
* Нерэіды () — сямейства многашчацінкавых чарвякоў.

## Астраномія 
* Нерэіда, спадарожнік — спадарожнік планеты Нептун.
Космас (філасофія)

«Касмаграфія» (Антверпен, 1539)]]

**Космас** () — паняцце старажытнагрэчаскай філасофіі і культуры, уяўленне аб прыродным свеце як аб пластычна ўпарадкаваным гарманічным цэлым. Супрацьпастаўляўся хаосу. Грэкі злучалі ў паняцці «космас» дзве функцыі — упарадкавальную і эстэтычную.

Тэрмін «космас» пачынае ўжывацца ў філасофскім сэнсе ўжо ў перыяд станаўлення першых філасофскіх школ Старажытнай Грэцыі. Выкарыстанне гэтага паняцця зафіксавана ў Анаксімена, Піфагора, Анаксімандра, Геракліта, ён шырока ўжываецца Парменідам, Эмпедоклам, Анаксагорам, Дэмакрытам.

Платон у дыялогу «Тымей» разглядае космас як жывы, суразмерны арганізм, які мае разумную душу, а чалавека — як частку космасу. Тут жа Платон фармулюе цяжкасць у тлумачэнні ўстройства космасу: ён боскі, значыць, усе нябесныя целы павінны рухацца раўнамерна па кругавых арбітах, аднак рух планет супярэчыць гэтаму патрабаванню. Гэту праблему спрабавалі вырашыць Еўдокс і Гераклід Пантыйскі.

Арыстоцель выступіў з крытыкай піфагарэйскага і платонаўскага вучэння аб будове космасу, у прыватнасці, адмовіўся ад вучэння пра касмічную душу, замяніўшы яе касмічным Розумам. Геацэнтрычная мадэль Арыстоцеля, дапрацаваная ў эліністычную эпоху (Гіпархам, Пталамеем і інш.), панавала аж да XVI ст.

Стоікі, неаплатонікі, схаласты, хрысціянскія багасловы Сярэднявечча таксама ўключылі ў свае філасофскія канцэпцыі вучэнне пра космас. Філосафы і навукоўцы эпохі Адраджэння (напрыклад, Капернік, Галілей, Кеплер) абапіраліся на прынцыпы антычнай касмалогіі. У Новы час паняцце «космас» выцясняецца з навуковага ўжывання, замяняючыся паняццем «Сусвет».

## Літаратура 
* 

## Гл. таксама 
* Брахман
* Абсалют
* Касмалогія
* Касмагонія

Катэгорыя:Філасофія Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Анталогія
Эрыгона (значэнні)

**Эрыгона** ():
* Эрыгона — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі, дачка Ікарыя.
* Эрыгона — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі, дачка Эгісфа.
* (163) Эрыгона — астэроід, адкрыты ў 1876 годзе.
Аляксей I

**Аляксе́й I** — імя некалькіх людзей:

* **Аляксей I Камнін** — візантыйскі імператар з 1081 па 1118 год, заснавальнік дынастыі Камнінаў
* **Аляксей I Вялікі Камнін** — першы Трапезундскі імператар з 1204 па 1222 год, заснавальнік дынастыі Вялікіх Камнінаў

## Гл. таксама 
* **Алексій I Сіманскі** — 13-ы маскоўскі патрыярх
* **Імя Аляксей**
* '''Аляксей II
Аляксей II (значэнні)

**Аляксе́й II** — імя некалькіх людзей:

* **Аляксей II Камнін** — візантыйскі імператар з 1180 па 1183 год;
* **Аляксей II Вялікі Камнін** — 9-ы трапезундскі імператар з 1297 па 1330 год;
* **Аляксей II Рыдыгер** — 15-ы маскоўскі патрыярх;

## Гл. таксама 
* **Імя Аляксей**
* '''Аляксей I
Міхаіл Палеалог

**Міхаіл Палеалог** () — імя шэрагу прадстаўнікоў візантыйскай імператарскай дынастыі Палеалогаў.

* **Міхаіл VIII Палеалог** (1224—1282) — імператар Нікеі ў 1259 — 1261 гадах, візантыйскі імператар з 1261 года, першы імператар Візантыі з дынастыі Палеалогаў.
* **Міхаіл IX Палеалог** (1277—1320) — візантыйскі імператар з 1295 года.
* **Міхаіл Палеалог, севастакратар** (пам. 1156) — севастакратар і візантыйскі военачальнік падчас кіравання імператара Мануіла I Камніна, верагодна сын Георгія Палеалога і Ганны Дукіны.
Электра (акіяніда)

**Эле́ктра** () — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі, акіяніда, дачка Акіяна і Тэфіды, жонка Таўманта, ад якога ў яе нарадзіліся вястунка богаў Ірыда і гарпіі Аэло і Акіпета. Таксама маці Гідаспа.

У гамераўскім гімне яе пералічваюць сярод спадарожніц гульняў Персефоны. Паводле Клаўдыяна, Электра — карміцелька Персефоны&nbsp;.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Акіяніды
Падзенне Канстанцінопаля (значэнні)

* Аблога і падзенне Канстанцінопаля, 1204 падчас Чацвёртага крыжовага паходу
* Узяцце Канстанцінопаля, 1261
* Падзенне Канстанцінопаля, 1453
Палант (значэнні)

**Пала́нт** () — у старажытнагрэчаскай міфалогіі:
* **Палант** — тытан, сын Крыя, муж Стыкс.
* **Палант** — Гігант, забіты Афінай. Па адной з легенд, яго імя паслужыла крыніцай эпітэта Афіны Палады.
* **Палант** — сын або ўнук Евандра, царэвіч Лацыя.
* **Палант** — сын Пандыёна, брат Эгея, забіты Тэсеем.

## Гл. таксама 
* Палада

Катэгорыя:Імёны грэчаскага паходжання
Перс (сын Персея)

**Перс** () — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі. Старэйшы сын Персея і Андрамеды, якога бацька пакінуў у Кефея. Ад яго пайшоў род персідскіх цароў — Ахеменідаў.

Катэгорыя:Героі старажытнагрэчаскіх міфаў
Катэгорыя:Іран і Індыя ў старажытнагрэчаскай міфалогіі
Катэгорыя:Эпанімы
Патрокл (значэнні)

**Патро́кл**:
* Патрокл — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі;
* Патрокл — бухта Японскага мора ва Уладзівастоку.
* (617) Патрокл — астэроід, адкрыты ў 1906 годзе.
Перс (значэнні)

**Перс** можа азначаць:
* Прадстаўнік народа персаў. Гл. таксама Персія.
* у старажытнагрэчаскай міфалогіі і літаратуры ():
** Перс, тытан.
** Перс, сын Геліяса.
** Перс, сын Персея — эпанім персаў.
** Перс — брат Гесіёда, выведзены ў яго паэме «Працы і дні».
* Сен-Жон Перс — французскі паэт.
Пампеі (значэнні)

**Пампеі**
* Пампеі () — рымскі номен са шматлікімі вядомымі прадстаўнікамі.

## Тапонімы 
* Пампеі — старажытны рымскі горад.
* Пампеі — сучасны горад Італіі.
* Пампей, камуна
* (203) Пампея — астэроід, адкрыты ў 1979 годзе.

## Іншыя значэнні 
* Пампеі () — гістарычны раман Роберта Харыса.
* Пампеі, фільм, 2007 — рэжысёра Джуліа Бейз
* Пампеі, фільм, 2014 () — фільм-катастрофа рэжысёра Пола У. С. Андэрсана.
Праконсул (значэнні)

**Праконсул:**
* Праконсул (, ад pro — замест і consul — консул) — дзяржаўная пасада ў Старажытным Рыме.
* Праконсул (*Proconsul africanus*) — выкапенёвы сысун з атрада прыматаў.
Праксіфея

**Праксіфея** () — імя некалькіх персанажаў старажытнагрэчаскай міфалогіі:
* Праксіфея, дачка Феспія
* Праксіфея, жонка Эрэхтэя — царыца Афін
* Праксіфея, жонка Эрыхтонія — царыца Афін

Катэгорыя:Імёны грэчаскага паходжання
Німфейскі дагавор

**Німфейскі дагавор:**

* **Німфейскі дагавор 1214 года** паміж Нікейскай і Лацінскай імперыямі.
* **Німфейскі дагавор 1261 года** паміж Нікейскай імперыяй і Генуэзскай рэспублікай.

 

Катэгорыя:Гісторыя Візантыі
Флараліі (значэнні)

**Флараліі** () — шматзначнае слова лацінскага паходжання, якое можа адносіцца да:

* Флараліі — у Старажытным Рыме дні багіні вясны Флоры, якія святкаваліся з 28 красавіка па 3 мая.
* Акадэмія фларалій — арганізатар паэтычных змаганняў на прызы з кветак, якія праходзяць у Тулузе з XIV стагоддзі.
* «Фларалія» — кветкавыя гульні ў Каталоніі і Валенсіі, пачынаючы з XIX стагоддзя.
* Генцкія флараліі — бельгійскі фестываль кветак у Генце; праводзіцца ўвесну раз у 5 гадоў.
Філіп I

**Філіп I** можа адносіцца да наступных манархаў:

* Філіп I — цар Македоніі (VII стагоддзе да н.э.).
* Філіп I — цар дзяржавы Селеўкідаў (I стагоддзе да н.э.).
* Філіп I — кароль Францыі (1052—1108).
* Філіп I — граф Фландрыі (1143—1191).
* Філіп I — маркграф Намюра (1175—1212).
* Філіп I — граф Савоі (1207—1285).
* Філіп I — кароль Навары (1268—1314).
* Філіп I — імператар Лацінскай імперыі (1243—1283).
* Філіп I — князь Таранта (1278—1332).
* Філіп I — герцаг Бургундыі (1346—1361).
* Філіп I — герцаг Брабанта (1404—1430).
* Філіп I — мітрапаліт Маскоўскі (пам. 1473).
* Філіп I — кароль Кастыліі (1478—1506).
* Філіп I — ландграф Гесэна (1504—1567).
* Філіп I — кароль Партугаліі (1526—1598).
* Філіп I — герцаг Арлеанскі (1640—1701).
* Філіп I (1720—1765) — іспанскі інфант, герцаг Пармскі, П'ячэнцскі і Гуастальскі.
* Філіп (нар. 1960) — кароль бельгійцаў з 2013 года.
Хрысафеміда (значэнні)

**Хрысафеміда** ():
* Хрысафеміда — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі, дачка Агамемнана і Клітэмнестры.
* Хрысафеміда — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі, жонка Стафіла.
*  — астэроід, адкрыты ў 1907 годзе.
Фобас (значэнні)

**Фобас**:
* Фобас — спадарожнік планеты Марс.
* «Фобас. Клуб страху» — расійскі трылер Алега Асадуліна 2010 года.
* Фобас, міфалогія — сын бога Арэса ў грэчаскай міфалогіі.
* КА Фобас — серыя савецкіх аўтаматычных міжпланетных станцый для вывучэння Марса і Фобаса.
* Фобас-Грунт — першая расійская аўтаматычная міжпланетная станцыя, прызначаная для даследавання спадарожніка Марса Фобаса.
* Фобас-Грунт 2 — другая планаваная расійская аўтаматычная міжпланетная станцыя, прызначаная для даследавання спадарожніка Марса Фобаса.
Эрато (значэнні)

**Эрато́**:

* Эрато ( , ) — муза любоўнай паэзіі.
* Эрато — армянская царыца, сястра Тыграна IV.
* (62) Эрато — астэроід, адкрыты ў 1860 годзе.
Канаплянка (значэнні)

**Канаплянка:**

* Канаплянка — птушка сямейства ўюрковых
* Канаплянка — возера ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, ў басейне ракі Обаль
* Яўген Канаплянка, украінскі футбаліст
Канаплянка (возера)

**Канапля́нка** — возера ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, ў басейне ракі Обаль, за 26 км у напрамку на паўночны захад ад гарадскога пасёлка Шуміліна, каля вёскі Роўнае. Размешчана на тэрыторыі ландшафтнага заказніка Казьянскі.

Плошча паверхні 0,11 км². Даўжыня 0,58 км, найбольшая шырыня 0,21 км. Даўжыня берагавой лініі 1,38 км. Плошча вадазбору 3,42 км².
Катлавіна Канаплянкі выцягнутая з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Схілы катлавіны вышынёй да 4 м, пад хмызняком. Берагавая лінія умерана звілістая. Берагі пераважна нізкія і месцамі забалочаныя. Да паўночна-заходняга берага прымыкае забалочаная пойма. Зарастае слаба. У возера ўпадаюць 2 ручаі.

## Літаратура 
* 
*  — С. 470.
* 
* Ліст карты N-35-23. Выданне 1987 г. Стан мясцовасці на 1986 г.

## Спасылкі 
* Агульная характарыстыка азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфаметрычныя параметры азёр Віцебскай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* *Иванов-Смоленский В.* Всё озёра Белоруссии. Т. 3-2. 

Катэгорыя:Азёры Шумілінскага раёна
Катэгорыя:Басейн Обалі
Слаявіна

**Слаяві́на** , **талом** — вегетатыўнае цела водарасцей, грыбоў, лішайнікаў, слізевікоў, некаторых мохападобных, не падзеленае на органы (сцябло, лісце, корань і г.д.) і не маючае сапраўдных тканак, уласцівых сасудзістым раслінам. Слаявіна можа знешне нагадваць органы вышэйшых раслін (напрыклад, слаявіна бурых водарасцей).

У водарасцей слаявіна складаецца з клеткі ў абалонцы. Калоніі з 4 і болей клетак утвараюць скопішчы простых і разгалінаваных пласцінак, нітак, складаных і марфалагічна дыферэнцыраванных утварэнняў.

У слезівікоў слаявіна ў выглядзе слізістай масы без абалонкі.

У грыбоў слаявіна ад аднаклетачнай да добра развітага міцэлію.

У лішайнікаў слаявіна ў выглядзе ад мала развітых коркавых да ліставатых і кусцістых форм.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* Слоевище // Праект «Вся Биология»  

Катэгорыя:Анатомія раслін
Катэгорыя:Лішайнікі
Катэгорыя:Марфалогія грыбоў
Тыгран III

**Тыгран III** () — цар Вялікай Арменіі 20—8 гг. да н.э., сын Артавазд II.

## Біяграфія 
Рымскі трыумвір Марк Антоній у 34 годзе да н.э. падманам паланіў Артавазда II і адправіў яго з сынамі і жонкамі ў Егіпет, дзе ён у 31 годзе да н.э. быў абезгалоўлены. Пасля краху Марка Антонія і Клеапатры ў тым жа 31 годзе да н.э., Тыгран, яго брат Арташэс і іншыя члены яго сям’і апынуліся пад уладай першага рымскага імператара Актавіяна Аўгуста. Тыгран жыў да 20 года да н.э. у Рыме, дзе і атрымаў адукацыю. У 20 годзе да н.э. быў забіты цар Вялікай Арменіі Арташэс II, старэйшы брат Тыграна. Імператар Аўгуст прызначыў царом Вялікай Арменіі Тыграна. У першай палове свайго кіравання ён кіраваў як рымлянін, але потым вярнуўся да традыцыйнай палітыкі армянскіх цароў у дачыненні да Рыма, ізноў стаўшы яго праціўнікам. Гэта відаць хоць бы з таго, што ён адпусціў бараду ў канцы свайго кіравання, па прыкладзе ўсходніх кіраўнікоў. Тыгран перадаў свой трон сыну Тыграну IV, які працягнуў антырымскую лінію свайго бацькі.

Катэгорыя:цары армянскія
Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі I стагоддзя да н.э.
Керманшах

**Керманша́х** ( — *Kermânšâh*, , ) ці **Бахтаран** — горад на захадзе Ірана, адміністрацыйны цэнтр астана Керманшах. Горад атрымаў назву ад этноніма *германіі*, паўднёва-іранскага племя, якое згадваецца Герадотам. Гандлёва-транспартны цэнтр. Нафтаперапрацоўчы завод (нафта падаецца па нафтаправоду з Нефтшаха), цукровая і тэкстыльная прамысловасць.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Абулькасім Ахмедзадэ Лахуці
## Спасылкі 
* «Вечны агонь» у Керманшаху 

Катэгорыя:Гарады Ірана
Бахрам II

**Бахрам (Варахран) II** — шахіншах Персіі з дынастыі Сасанідаў кіраваў з 276 па 293 гады, сын Бахрама I.
thumb|left|Барэльеф «Перамогі Варахрана II» у некропалі Накш-э Рустам

Напачатку 280-х гадоў супраць яго падняў паўстанне брат Армізд, які паспрабаваў стварыць сваё незалежнае царства. У той час, пакуль асноўныя сілы Варахрана знаходзіліся на ўсходзе, у Месапатамію ў 283 годзе ўварвалася рымская армія, якую ўзначаліў імператар Кар. Рымляне ўзялі Селеўкію і Ктэсіфон і толькі раптоўная смерць Кара не дазволіла рымлянам давесці вайну да поўнай перамогі. Варахран вымушаны быў заключыць з Рымам мір, саступіўшы імперыі значную частку Месапатаміі і адмовіўшыся ад кантролю над Арменіяй.

Катэгорыя:Кіраўнікі Азіі III стагоддзя
Катэгорыя:Сасаніды
Станіслаў Данілавіч Шабунеўскі

**Станісла́ў Дані́лавіч Шабуне́ўскі** (/1868, Скароднае, цяпер Ельскі раён, Гомельская вобласць— пасля , Беламорканал, ГУЛАГ) — беларускі архітэктар, аўтар значнай часткі забудовы Гомеля пачатку XX стагоддзя.

## Біяграфія 
Бацька — Апалінарый-Даніла Іванавіч Шабунеўскі, служыў паштальёнам, пазней стаў памочнікам паштмайстара павятовай паштовай канторы Бабруйска, куды перавёз сваю сям’ю. Маці са збяднелых дваран.

У Бабруйску вучыўся ў 4-класнай прагімназіі, потым скончыў Слуцкую гімназію і паступіў ў Пецярбургскі інстытут грамадзянскіх інжынераў на курс архітэктуры ў акадэміка З. Шрэтара.

З 1897 года служыў у Гомелі гарадскім архітэктарам. У Гомелі калежскі асэсар Станіслаў Шабунеўскі ўваходзіў у склад гарадской управы, выбіраўся ў земства па польскай курыі. Быў уладальнікам нерухомасці у розных частках Гомеля: завод пустацелых бетонных камянёў («Бетаніт») па вул. Быхаўскай; 3-хпавярховы мураваны дом на рагу Румянцаўскай і Аляксандраўскай вуліц (пабудаваны архітэктарам у 1909 г., на 1-м паверсе месціліся лаўкі, аптэка і цырульня, на 2-м — прыватная мужчынская гімназія Ратнэра, на 3-м — кватэры); драўняны дом у гэтым жа двары (цяпер на гэтым месцы жылы дом з магазінам «Сонечны» на рагу Савецкай і Камсамольскай вуліц); мураваны флігель, які здаваўся ў наём, і 1-павярховы драўняны дом на выхадзе Шпітальнай вуліцы на Румянцаўскую (цяпер на гэтым месцы будынкі Гомельскага цырка), куплены Шабунеўскім у 1911 годзе, дзе ён жыў з сям’ёй. Другі раз арыштаваны ў 1937 годзе. Пастановай пазасудовага органа асуджаны і зняволены ў папраўча-працоўны лагер на 10 гадоў (Мядзведжая Гара, Беламорканал), адкуль не вярнуўся. Пасмяротна рэабілітаваны 20 кастрычніка 1989 года Пракуратурай БССР паводле Указу Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 16 студзеня 1989 г. «*Аб дадатковых мерах па ўстанаўленні справядлівасці ў адносінах да ахвяр рэпрэсій, якія мелі месца ў перыяд 1930—40 і пачатку 50-х гадоў*», якое было знесена пры ўзвядзенні Галоўпаштамта, і клуб запалкавай фабрыкі «Везувій» (1921—1922), які зараз належыць аб’яднанню «Гомельдрэў» (вул. Севастопальская, 61)..

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* *Літвінава Т. Ф.* Лёс мастака. Гомельскі архітэктар Станіслаў Данілавіч Шабунеўскі (1868—1937) // Зборнік матэрыялаў навукова-практычнай канферэнцыі «Гомельшчына — старонкі мінулага» (15-16 лютага 1996). — Гомель: ГДУ, 1996.
* *Чернатов В. М.* Станислав Шабуневский. — Мн.: Беларусь, 2005. — 95 с. — ISBN 985-01-0566-6
* 

## Спасылкі 
* *Морозов И.* Талантливо о ярком таланте // Архитектура и строительство, № 9, 2005
* *Пригодич Н.* Возвращение честного имени  // Гомельская праўда, 29 августа 2013
* 
* Советская архитектура довоенного Гомеля  // Modernism.su
* «Горад Станіслава Шабунеўскага» (Ч.1, Ч.2, Ч.3, Ч.4) на YouTube
*  / Рэж. Марыя Булавінская. — Белсат, 2019.

Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя
Катэгорыя:Архітэктары Беларусі
Катэгорыя:Архітэктары Гомеля
Катэгорыя:Выпускнікі Слуцкай гімназіі
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Гомеля
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Вязні Белбалтлага