open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Наталаўскі нацыянальны польскі сельсавет

**Ната́лаўскі нацыянальны польскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клічаўскага раёна БССР. Цэнтр — вёска Наталава.

Утвораны 17 снежня 1926 года ў складзе Клічаўскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Клічаўскім раёне БССР. 14 жніўня 1937 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Каўбчанскага, Клічаўскага і Уладзіміраўскага сельсаветаў.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Клічаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1937 годзе
Катэгорыя:Нацыянальныя польскія сельсаветы БССР
Формула (БПЛА)

**«Формула»** — беларускі беспілотны лятальны апарат, распрацаваны кампаніяй «Мідывісана».

## Характарыстыкі 
Маса «Формулы» складае 5 кг. Карыснай нагрузкі беспілотнік можа ўзяць да 1 кг. Размах крылаў складае 2 м. БПЛА набірае хуткасць у 50—120 км/г, здольны паднімацца да 3000 м у вышыню і знаходзіцца ў паветры 1 гадзіну. Далёкасць палёту — 75 км, далёкасць перадачы інфармацыі — 25 км. Узлёт апарата ажыццяўляецца з рукі, пасадка — па самалётным або на парашуце, максімальна дапушчальная хуткасць ветру пры ўзлёце/пасадцы — 12 м/с, час падрыхтоўкі да запуску — 30 мін. Наземны пункт кіравання БПЛА выконваецца мабільным або насімым. Канал перадачы даных распрацоўваецца адным з беларускіх партнёраў кампаніі «Мідывісана».

## Функцыянал 
Дрон прызначаны для вядзення паветранай фота-, відэа- і інфрачырвонай здымкі мясцовасці ў ваенных і грамадзянскіх мэтах. Ён дазваляе выяўляць розныя аб’екты і вызначаць іх каардынаты ў рэжыме рэальнага часу, весці кантроль за тэрыторыяй, а таксама ствараць тапаграфічныя карты высокага дазволу, фотакарткі і электронныя карты мясцовасці. Каардынаты мэт, якія выдаюцца ў рэальным часе, могуць выкарыстоўвацца артылерыйскімі разлікамі, для хімразведкі і задач радыёэлектроннай барацьбы.

## Эксплуатанты 
* 
**  Узброеныя сілы
***  927-ы цэнтр падрыхтоўкі і ўжывання беспілотных авіяцыйных комплексаў

## Спасылкі 
* БПЛА «Формула» на официальном сайте ООО «Мидивисана»
* МИЛЕКС-2011 (MILEX-2011). Минск. 24-27 мая 2011 года. Беспилотные летательные аппараты и комплексы с БЛА. 

Катэгорыя:Беспілотныя лятальныя апараты Беларусі
Лі Тонг Ба

**Лі Тонг Ба** (; 14 лістапада 1931 — 22 сакавіка 2015) — брыгадны генерал Узброеных сіл Рэспублікі В’етнам, удзельнік Індакітайскай і В’етнамскай войнаў. Кіраваў аперацыяй «Ламшон II», удзельнічаў у спробе дзяржаўнага перавароту ў верасні 1964 года. Падчас велікоднага наступлення ў 1972 годзе ён камандаваў 23-й дывізіяй і паспяхова абараняў Кантум.

Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў В’етнаме
Катэгорыя:Генералы Узброеных сіл Рэспублікі В’етнам
Нгуен Фуок Вінь

**Нгуен Фуок Вінь Лок** (; 23 кастрычніка 1923 — 8 студзеня 2009) — генерал-лейтэнант Узброеных сіл Рэспублікі В’етнам, удзельнік Індакітайскай і В’етнамскай войнаў. Падчас апошняй Вінь Лок служыў камандзірам II армейскага корпуса, які з 23 чэрвеня 1965 года па 28 лютага 1968 года курыраваў цэнтральны горны рэгіён, або Тай Нгуен.

Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў В’етнаме
Катэгорыя:Генералы Узброеных сіл Рэспублікі В’етнам
Катэгорыя:Генерал-лейтэнанты
Лівійская ісламская баявая група

**Лівійская ісламская баявая група** (скар. **ЛІБГ**; ) — ісламісцкая тэрарыстычная арганізацыя, якая дзейнічала на тэрыторыі Лівіі. Сфарміравана ў 1995 годзе з лівійскіх баевікоў, якія ваявалі супраць савецкай арміі ў Афганістане. Падчас грамадзянскай вайны члены ЛІБГ прымалі актыўны ўдзел у баявых дзеяннях супраць урадавай арміі палкоўніка Кадафі, пазней дзейнічалі ў складзе фракцыі «Лівійскі Шчыт».

Групоўка прызнана тэрарыстычнай СБ ААН, у адпаведнасці з рэзалюцыяй ААН 1267, якая прадугледжвала ўвод санкцый у дачыненні да «Аль-Каіды» і звязаных з ёй арганізацый. ЛІБГ таксама прызнана тэрарыстычнай у Вялікабрытаніі і ЗША. Аж да падзення рэжыму Кадафі ў 2011 годзе яе дзейнасць была забаронена і ў самой Лівіі.

## Спасылкі 
* Dossier: Libyan Islamic Fighting Group (LIFG) NEF, October 2007

Катэгорыя:Ісламісцкія тэрарыстычныя арганізацыі
Катэгорыя:Тэрарызм у Лівіі
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1995 годзе
Катэгорыя:Антыўрадавыя баявыя фракцыі лівійскага канфлікту
Катэгорыя:Зніклі ў 2017 годзе
Віктар Тарчыла

**Віктар Канстанцінавіч Тарчыла** — беларускі міні-футбольны ігрок і трэнер.

## Кар’ера 
У 2008 годзе атрымаў ліцэнзію трэнера, а з 2009 года галоўны трэнер па міні-футболе. 10 гадоў узначальваў нязменнага чэмпіёна Беларусі па міні-футболе — МФК «Лідсельмаш» з горада Ліда. Разам з клубам станавіўся чатырохразовым чэмпіёнам краіны. Пяць разоў з камандай браў удзел у Кубку УЕФА, у тым ліку двойчы ў элітным раўндзе турніру. Раней станавіўся двухразовым чэмпіёнам з камандай «Вітэн».

У 2019 годзе ўзначаліў чэшскі міні-футбольны клуб «Сварог», і па выніках «экстранна» завершанага сезона ў чэмпіянаце клуб заняў 4-е месца.

Летам 2020 года ўзначаліў новаствораны лідскі клуб МФК «Ліда», але праз два матчы пакінуў пасаду галоўнага трэнера і ў верасні 2020 года падпісаў кантракт з казахстанскім клубам «Актабэ», які выступае ў вышэйшым дывізіёне чэмпіянату краіны па міні-футболе.

У жніўні 2021 года падпісаў кантракт з гродзенскім клубам «КУС-Дынама».

## Спасылкі 
Катэгорыя:Трэнеры МФК Вітэн
Катэгорыя:Трэнеры МФК Лідсельмаш
Катэгорыя:Трэнеры МФК Ліда
Нікалаз Зэдэлашвілі

**Нікалаз Зэдэлашвілі** (нар. , г. Тбілісі, Грузія) — грузінскі міні-футбаліст і трэнер па міні-футболу.

## Кар’ера 
Выхаванец футбольнай школы № 35 г. Тбілісі, першым трэнерам быў Іраклі Гаргашыдзэ.

У верасні 2020 года ўзначаліў МФК «Ліда», але праз год пакінуў клуб па сямейных абставінах.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ігракі ФК Нёман Гродна
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліда
Катэгорыя:Ігракі МФК Лідсельмаш
Катэгорыя:Ігракі МФК Ліда
Катэгорыя:Трэнеры МФК Ліда
Thermo Fisher Scientific

**Thermo Fisher Scientific** (*Тэрма Фішэр Саентыфік*) — амерыканскі вытворца навуковага абсталявання, рэагентаў, расходных матэрыялаў і праграмнага забяспечвання. Штаб-кватэра кампаніі знаходзіцца ў г. Уолтэм, штат Массачусетс, ЗША. Кампанія была створана ў выніку зліцця кампаній Thermo Electron і Fisher Scientific у 2006 годзе; у наступныя гады былі набыты іншыя кампаніі-вытворнікі рэагентаў, расходных матэрыялаў, прыбораў і паслуг, у тым ліку Life Technologies Corporation (2013), Alfa Aesar (2015), Affymetrix (2016), FEI Company (2017), BD (2018).

Катэгорыя:Кампаніі, якія маюць лістынг акцый на Нью-Ёркскай біржы
Катэгорыя:Кампаніі ЗША
Кубак Беларусі па міні-футболе 1991

**Кубак Беларусі па міні-футболе 1991** — 1-ы розыгрыш Кубка Беларусі па міні-футболе.

## Турнірная табліца 
## Пераможац 
У 1-м розыгрышы Кубка Беларусі пераможац быў вызначаны падчас кругавога турніру, аднак фінальным стаў двубой «Менска» і «Хіміка». Дзякуючы лепшай рознасці забітых і прапушчаных мячоў першымі ўладальнікамі Кубка краіны сталі гомельцы.

### Склад Хіміка 
Сяргей Сайкоў, Аляксей Мяркулаў; Аляксандр Мінчанка, Ігар Коншын, Ігар Белкін, Сяргей Яцухна, Міхал Міхайлаў, Уладзімір Славін, Міхал Цуканаў, Валерый Цытрыкоў, Ігар Кац. **Трэнер — Міхал Цуканаў**.

### Склад Менска 
Аляксандр Яўневіч; Віталь Куцко, Сяргей Цюшкевіч, Уладзімір Путраш, Сяргей Пышнік, Ігар Басько, Алег Кананюк. **Трэнер — Валерый Сяргееў**.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Беларускай асацыяцыі міні-футбола
* Результаты финальных матчей розыгрышей Кубка Беларуси с 1991 по 2005 год.

Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1991 годзе
1991
МФК Менск

**«Менск»** — былы міні-футбольны клуб з Мінска.

## Назвы 
* Пагоня-Менск (да 1990)
* Менск (з 1991)

## Дасягненні клуба 
**Чэмпіянат Беларусі па міні-футболе**
*  **Чэмпіён (3)**: 1990, 1991, 1993/1994
*  **Серебряный призёр (1):** 1992/1993
*  **Бронзавы прызёр (1)**: 1992

**Кубак Беларусі па міні-футболе**
*  **Фіналіст (1)**: 1991

## Статыстыка выступленняў 
## Трэнеры 
* Валерый Сяргееў

## Спасылкі 
* АРХИВ 1-5 ЧЕМПИОНАТЫ
* Результаты финальных матчей розыгрышей Кубка Беларуси с 1991 по 2005 год.
Юрый Леанідавіч Поклад

**Юрый Леанідавіч Поклад** (нар. , Брэсцкая вобласць, Беларусь) — беларускі міні-футбольны ігрок і трэнер. Былы настаўнік моладзевай зборнай Беларусі

## Кар’ера 
У 1991 годзе скончыў БДАФК і атрымаў дыплом трэнера-выкладчыка па футболе.

Выступпаў з «Шахцёр», «Тарпеда»-БелАЗ і «Ніва» з Самахвалавічаў.

Былы настаўнік «БДУФК-Манаракурсу», «КУС-Дынама», «Вераса», «Вітэна». Разам з «Вітэнам» станавіўся чэмпіёнам Беларусі.

Працуе ў структуры «Дынама-Мінск». У жніўні 2020 года Юрый Поклад вызвалены ад пасады спартыўнага дырэктара клуба.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Юрию Покладу — 50
* Мини-футбол. Юрий Поклад. Четверть века в футзале 

Катэгорыя:Ігракі ў міні-футбол Беларусі
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК РШВСМ-Алімпія
Катэгорыя:Ігракі ФК БДАТУ-Ніва
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК Шахцёр Салігорск
Катэгорыя:Ігракі МФК Акадэмія Мінск
Катэгорыя:Ігракі МФК МАПІД
Катэгорыя:Трэнеры МФК БДУФК-Манаракурс
Катэгорыя:Трэнеры МФК Вітэн
Катэгорыя:Трэнеры МФК Верас Высокая Ліпа
Катэгорыя:Трэнеры ФК Нафтан
Віктар Аляксандравіч Манохін

**Віктар Аляксандравіч Манохін** — (23 студзеня 1911, Томск — 26 верасня, 1972) — адзін з кіраўнікоў партыйнага падполля і партызанскага руху ў Вілейскай вобласці.

## Біяграфія 
З 1932 года працаваў у органах АДПУ і НКУС СССР. Член КПСС з 1941 года. У партызанах з верасня 1941 года: з чэрвеня 1942 года камісар, з лютага 1943 камандзір атрада, у верасні 1943 — ліпені 1944 гадоў камандаваў партызанскай брыгадай імя М. Ф. Гастэлы, адначасова член Ашмянскага РК КП(б)Б. З 1944 года намеснік старшыні Полацкага аблвыканкама, намеснік міністра аўтамабільнага транспарту БССР, начальнік Упраўлення забеспячэння і збыту пры Савеце Міністраў Літоўскай ССР, у 1954—1967 гадах на адміністратыўна-гаспадарчай рабоце.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны
Таццяна Валер’еўна Шчытцова

**Таццяна Валер’еўна Шчытцова** (нар. , Мінск) — беларускі філосаф, доктар філасофскіх навук, прафесар.

## Біяграфічныя звесткі 
У 1992 годзе скончыла БДУ па спецыяльнасці «філасофія». У 2007 годзе абараніла доктарскую дысертацыю па тэме «Нараджэнне і адносіны паміж пакаленнямі як прадмет аналізу ў экзістэнцыяльна-фенаменалагічнай філасофіі» ў Расійскім дзяржаўным гуманітарным універсітэце (Масква).

Прафесар факультэта філасофіі і палітычных навук Еўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта (Вільнюс), дырэктар Цэнтра міждысцыплінарных гуманітарных даследаванняў (Мінск). Галоўны рэдактар філасофска-культуралагічнага часопіса «Topos», які выдаецца з 2000 г.

Прадстаўніца па адукацыі і навуцы Офіса Святланы Ціханоўскай.

## Навуковая дзейнасць 
Сфера інтарэсаў: філасофская антрапалогія, фенаменалогія інтэрсуб’ектыўнасці вопыту, этыка, сацыяльная філасофія, філасофскія падставы псіхатэрапіі, філасофскія і этычныя пытанні біятэхналагічнага развіцця.

Аўтарка кніг «К истокам экзистенциальной онтологии: Паскаль, Киркегор, Бахтин» (1999), «Событие в философии Бахтина» (2002), «Memento nasci: Сообщество и генеративный опыт. Штудии по экзистенциальной антропологии» (2006), «Ты хочешь поговорить об этом? Новая психологическая культура в постсоветской Беларуси и Украине» (у сааўтарстве, 2014), «Антропология. Этика. Политика» (2014).

## Выбраная бібліяграфія 
* К истокам экзистенциальной онтологии: Паскаль, Киркегор, Бахтин / Т. В. Щитцова. — Минск: Пропилеи, Издательство Европейского гуманитарного университета, 1999. — 163 с. — (Humanities)
* Антропология. Этика. Политика: сборник философских статей и докладов / Щитцова Т. В. — Вильнюс: Европейский гуманитарный университет, 2015. — 252 с.

Катэгорыя:Выпускнікі БДУ
Катэгорыя:Выкладчыкі Еўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта
Катэгорыя:Дактары філасофскіх навук
Катэгорыя:Філосафы Беларусі
Бёрдаўскі сельсавет

**Бё́рдаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клічаўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Бёрда.

Утвораны 16 ліпеня 1954 года ў складзе Клічаўскага раёна Магілёўскай вобласці БССР шляхам аб’яднання скасаваных Ваевіцкага і Убалацкага сельсаветаў. 21 кастрычніка 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Ганчанскага сельсавета (3 населеныя пункты: вёскі Баркі, Убалацце і Хрэлеў) і Клічаўскага пассавета (11 населеных пунктаў: вёскі Астапаўка, Ваевічы, Восаў, Кавяза, Лаззё, Міжрэчча, Новае Бёрда, Палосы, Перасопня, Рубеж і Старое Бёрда).

На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 14 населеных пунктаў.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Клічаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1960 годзе
Ваевіцкі сельсавет

**Вае́віцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клічаўскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Бёрда.

Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Клічаўскага раёна Бабруйскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Ваевічы. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Клічаўскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Магілёўскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Бёрда. З 20 верасня 1944 года ў складзе Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Магілёўскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Бёрдаўскага сельсавета.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Клічаўскага раёна
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, скасаваныя ў 1954 годзе
Партызанская брыгада імя Л. М. Даватара

**Партызанская брыгада імя Л. М. Даватара** — партызанская брыгада, створаная ў снежні 1942 года на базе атрада Ф. С. Шляхтунова (пазней імя Свярдлова, арганізаваны ў кастрычніку 1942 года ў савецкім тыле). Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Докшыцкага, Куранецкага, Мядзельскага раёнаў. 2 ліпеня 1944 года брыгада (568 партызан, 7 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
* атрад імя Свярдова;
* атрад імя Джыоева (камандзір атрада Л. З. Джыоеў загінуў у баі 3 чэрвеня 1944 года);
* атрад імя Фурманава;
* атрад імя Дзяржынскага;
* атрад імя Жукава;
* атрад «Старынкі»;
* атрад «Іжа».

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* Ф. С. Шляхтуноў;
* І. А. Іваноў.

### Камісары 
* Д. Я. Кадоўба;
* П. А Паўленка;
* В. Ф. Папок.

### Начальнікі штаба 
* С. А. Вашчыла;
* Б. В. Дудкоўскі.

## Гісторыя 
Брыгада разам з іншымі партызанскімі брыгадамі ў 1943 годзе вяла баі з карнікамі ў Докшыцкім, Ушацкім, Мядзельскім раёнах. Разграміла нямецкія гарнізоны ў вёсках Іжа (студзень і лістапад 1943), Любань (студзень 1943), Кабыльнік (люты 1943). У жніўні 1943 і чэрвені 1944 гадоў удзельнічала ў аперацыі «рэйкавая вайна» на чыгуначных участках Крулеўшчына — Параф’янава, Крывічы — Куранец, знішчыла каля 3 тыс. рэек. Дыверсійная група А. У. Букаева ў ліпені 1943 года пусціла пад адхон 4 эшалоны. У ноч на 3 чэрвеня 1944 года на дарозе Куранец — Балашы партызаны правялі засадны бой. За 5 дзён да падыходу Чырвонай Арміі выбілі немцаў з вёскі Любань, райцэнтра Куранец і чыгуначнай станцыі Княгінін і ўтрымлівалі іх да падыходу савецкіх войск.

## Памяць 
У 1970 годзе каля вёскі Ляскі Вілейскага раёна ў гонар брыгады створаны мемарыяльны комплекс.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1942 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Базаруту (архіпелаг)

**Базаруту** () — група з 5 астравоў уздоўж заходняга ўзбярэжжа Мазамбікскага праліва. Уваходзяць у склад дзяржавы Мазамбік. Уваходзіць у склад аднайменнага нацыянальнага парка. Прыкладная плошча — 156 км². Насельніцтва — 3500 чалавек.

## Геаграфія 
Архіпелаг Базаруту месціцца за 530 км на паўночны ўсход ад Мапуту, сталіцы Мазамбіка. Складаецца з 5 астравоў. Найбуйнейшы востраў Базаруту займае каля 123 км², астатнія 4 астравы — каля 33 км².

Архіпелаг сфарміраваўся ў плейстацэнавы перыяд, калі ў выніку ваганняў узроўню акіяна ўздоўж берагавой лініі Афрыканскага мацерыка вылучылася скальная водмель. Яе апанавалі каралы. Моцная Мазамбікская плыня прыносіла пясок. У выніку на водмелі ўзніклі ўчасткі сушы. Падобна на тое, што плошча астравоў паступова павялічваецца і ў нашы дні. Усходнюю частку астравоў складаюць пясчаныя выдмы. На астравах існуе некалькі глыбокіх азёр — былых каралавых лагун. 

У раёне архіпелага знойдзены радовішчы прыроднага газу. 

Клімат Базаруту пераходны ад трапічнага пасатнага да трапічнага мусоннага. Штогадовая колькасць ападкаў — каля 978 мм. Сярэднегадавая тэмпература — 24°C.

## Прырода 
На астравах вылучаюць 3 асноўныя экалагічныя зоны: лясы, саванна, пясчаныя выдмы. Флора даволі разнастайная, уключае 157 відаў раслін, у тым ліку ясноткакветныя, бабовакветныя, мальвавыя і інш. Сушу насяляюць антылопы, яшчаркі, кракадзілы, шматлікія птушкі. На пляжах размножваюцца марскія чарапахі. 

Архіпелаг знакаміты тым, што яго прыбярэжныя воды з’яўляюцца адным з апошніх прытулкаў дзюгоняў. Каля яго берагоў сустракаюцца кіты, дэльфіны, акулы.

## Нацыянальны парк 
У 1971 г. для бяспекі дзюгоняў была створана ахоўная зона плошчай каля 600 км². У 2001 г. па прапанове Сусветнага фонда дзікай прыроды ўрад Мазамбіка стварыў нацыянальны парк, у склад якога ўвайшлі ўсе астравы Базаруту, а таксама прыбярэжныя воды. Агульная плошча нацыянальнага парка — 1 430 км². 

Адносна невялікае насельніцтва астравоў раней займалася рыбалоўствам і збіральніцтвам на каралавым рыфе. Стварэнне нацыянальнага парка абмежавала гэтыя віды дзейнасці. Для далейшага гаспадарчага развіцця архіпелага было вырашана развіваць турызм. У нашы дні ён з’яўляецца асноўнай галіной мясцовай эканомікі. Тым не меней, турыстычная інфраструктура пакуль не забяспечвае заняткамі значную частку астравіцян, таму захоўваецца высокі антрапагенны ціск на прыродныя рэсурсы.

## Спасылкі 
* Marine protection in Mozambique’s Bazaruto Archipelago
* BAZARUTO ARCHIPELAGO
* Bazaruto Archipelago: an Area of Globally Outstanding Conservation
* A Natural History of the Bazaruto Archipelago 
* Bazaruto Archipelago: The Mozambique islands where horses play in the surf

Катэгорыя:Астравы Мазамбіка
Катэгорыя:Астравы Індыйскага акіяна
Катэгорыя:Нацыянальныя паркі Мазамбіка
Катэгорыя:Архіпелагі
Базаруту (востраў)

**Базаруту** () — найбуйнейшы востраў аднайменнага архіпелага ў Мазамбіку. Плошча — каля 123 км². 

## Геаграфія 
Востраў Базаруту знаходзіцца за 548 км на паўночны ўсход ад Мапуту, сталіцы Мазамбіка. Аддзелены ад мацерыка аднайменным залівам, які ў найбольш вузкім месцы не перавышае 14,6 км. Выцягнуты з поўначы на поўдзень на 39 км. Найбольшая шырыня — 6,35 км. 

Востраў сфарміраваўся ў плейстацэне, калі ўздоўж берагавой лініі вылучылася скальная водмель, якую апанавалі каралавыя паліпы. Моцная Мазамбікская плыня паступова намывала пясок. Паверхня складзена каралавымі адкладанямі і пясчанымі наносамі. На ўсходзе пясчаныя выдмы займаюць тэрыторыю да 2,2 км у шырыню. Яны ўзвышаюцца да 107 м. У заходняй частцы шэраг былых каралавых лагун, замкнёных наносамі, пераўтварыліся ў азёры з саланаватаю вадою. Каля вострава Базаруту знойдзены радовішчы прыроднага газу.

Характэрны трапічны клімат са сталым уздзеяннем мусонаў і пасатаў. Сярэднегадавая тэмпература — 24°C.

## Прырода 
Усходняя частка Базаруту уяўляе сабою паверхню з высокімі пясчанымі выдмамі, што стала рухаюцца, а таму тут мала расліннасці. Тым не меней, на поўначы выдмы часткова стабілізаваны і пакрыты травою. На захадзе пераважае саванна з некалькімі раёнамі балот і прыбярэжных манграў. На Базаруту шмат птушак. Тут гняздуюць пералётныя віды з Антарктыкі. Сустракаюцца антылопы, кракадзілы, яшчаркі. На берагах размножваюцца марскія чарапахі. 

У 2001 г. уся тэрыторыя вострава ўвайшла ў склад аднайменнага нацыянальнага парка, таму гаспадарчая дзейнасць чалавека абмежавана.

## Гісторыя 
Базаруту быў населены паміж 200 г. і 300 г. перасяленцамі з мацерыка. У сярэднявеччы яны былі ўцягнуты ў гандаль з гарадамі суахілі. Падчас археалагічных раскопак былі выяўлены аскепкі фаянсу, вырабленага ў Персіі. 

У XVI ст. з'яўленне партугальцаў спыніла гандлёвыя аперацыі арабаў і суахілі на востраве. У 1586 г. астравіцяне былі заваяваны некалькімі сем'ямі партугаламоўных мулатаў з Сафалы на чале Антоніу Радрыгеса. У XVII ст. улада перайшла да сям'і Луіша Перэйры. Падначаленае мулатамі насельніцтва займалася жывёлагадоўляй і здабычай жэмчугу. Толькі ў канцы XVII ст. гандаль жэмчугам трапіў пад кантроль партугальскай каланіяльнай адміністрацыі. 

У XVIII ст. мулаты канчаткова згубілі ўладу на востраве з-за ўварвання з мацерыка племянных груп *ватуа* і *ландзін*. Асноўнай этнічнай групай астравіцян сталі тсонга. У 1721 г. мясцовы правадыр Мусіса падпарадкаваўся партугальцам, а наўзамен атрымаў дапамогу ў вайне са сваім родным братам. Абмежаваныя рэсурсы і напады піратаў выклікалі перасяленне на мацярык. Многія наведвалі Базаруту толькі сезонна, каб займацца ловам рыбы і вустрыц. На ім спыняліся гандляры рабамі і звычайныя маракі. У канцы XIX ст. дзейнічала аддзяленне турмы. У 1913 г. быў пабудаваны маяк. 

У 1975 г. Базаруту далучаны да незалежнага Мазамбіка. У 2001 г. стаў цэнтрам нацыянальнага парка. У нашы дні тут развіваецца турызм.

## Спасылкі 
* Geologia da Ilha do Bazaruto
* A Natural History of the Bazaruto Archipelago 
* PARQUE NACIONAL DO ARQUIPÉLAGO DE BAZARUTO (PNAB)

Катэгорыя:Астравы Індыйскага акіяна
Катэгорыя:Астравы Мазамбіка
Свята-Мікалаеўская царква (Быдгашч)

**Свята-Мікалаеўская царква ** — парафіяльная праваслаўная царква ў Быдгашчы. Яна належыць да Куяўска-Паморскага благачынія Лодзінска-Пазнаньскай епархіі Польскай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквы.

## Гісторыя 
У чэрвені 1980 года горад Быдгашч пасіціў епіскап Сава, які абмяркоўваў з уладамі горада праблемы будаўніцтва або прыстасавання будынка пад храм. У лістападзе 1981 года парафія атрымала гістарычны будынак, размешчаны па адрасе вуліцы Новы Рынак, 5. Будынак быў пабудаваны ў 1870 годзе, з 1945 года выкарыстовываўся як склад.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт клуба 

Катэгорыя:Храмы Лодзінска-Пазнаньскай епархіі
Катэгорыя:Храмы Быдгашча
Катэгорыя:Храмы Святога Мікалая
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Куяўска-Паморскага ваяводства
Юрый Эдуардавіч Глушакоў

**Ю́рый Эдуа́рдавіч Глушако́ў** (нарадзіўся ў 1966 годзе, Гомель, БССР) — беларускі палітычны і грамадскі дзеяч.

## Біяграфія 
Служыў у Савецкай Арміі, у войсках ВПС. Затым працаваў па рабочых спецыяльнасцях. Адначасова скончыў з адзнакай гістарычны факультэт БДУ і аспірантуру. У 1997—2005 гадах працаваў навуковым супрацоўнікам у Гомельскім абласным краязнаўчым музеі. У 2006—2009 — выкладчык, у тым ліку — асістэнт кафедры Гомельскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта. Аўтар шэрагу навуковых публікацый і сцэнарыяў навукова-папулярных тэлефільмаў для тэлеканала «Лад».

## Палітычная дзейнасць 
У 1991 годзе адзін з арганізатараў чарнобыльскага страйку ў Гомелі, у выніку якой ахвяры катастрофы на Чарнобыльскай АЭС дамагліся сацыяльных ільгот.

У жніўні 1991 года ўдзельнік абароны «Белага дома» ў Маскве (Расія) падчас камуністычнага путчу.

У 2003—2007 гадах незалежны дэпутат Гомельскага гарадскога Савета дэпутатаў. Дэлегат 1-га і 2-га Кангрэсаў дэмакратычных сіл Беларусі, сябар Палітрады Аб’яднаных дэмакратычных сіл. Першы намеснік старшыні Беларускай партыі «Зялёныя».

31 мая 2010 года Беларуская партыя «Зялёныя» вылучыла яго ў якасці свайго прэтэндэнта на пасаду прэзідэнта Беларусі. 27 верасня 2010 года ЦВК Беларусі зарэгістраваў ініцыятыўную групу Юр’я Глушакова на чале з Дзмітрыем Кучуком, якая ўключала 244 чалавекі. Тым не менш 29 кастрычніка палітык заявіў пра зняцце сваёй кандыдатуры з прэзідэнцкай кампаніі праз не сабраныя 100 000 подпісаў у сваю падтрымку.

## Сям’я 
Удавец. Выхоўвае дачку.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Біяграфія на сайце Беларускай партыі «Зялёныя»

Катэгорыя:Эколагі Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускай партыі «Зялёныя»
Катэгорыя:Дэпутаты мясцовых саветаў Беларусі 24-га склікання
Катэгорыя:Дэпутаты Гомельскага гарадскога Савета дэпутатаў
Катэгорыя:Выпускнікі гістарычнага факультэта БДУ
Катэгорыя:Выкладчыкі Гомельскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта
Партызанская брыгада імя М. Ф. Гастэлы

**Партызанская брыгада імя М. Ф. Гастэлы** — партызанская брыгада, створаная ў верасні 1943 года на базе атрадаў С. А. Кальцова (пазней імя Заслонава, створаны ў лютым 1943 года), А. С. Арлоўскага (пазней імя А. В. Бачкова, арганізаваны ў жніўні 1943) і імя Шчорса (арганізаваны ў жніўні 1943 у партызанскай брыгадзе «Народныя мсціўцы» імя В. Т. Варанянскага. Брыгада дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Шаркаўшчынскага, Пастаўскага, Ашмянскага, Смаргонскага, Астравецкага раёнаў. 8 ліпеня 1944 года брыгада (364 партызаны, 4 атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
На момант злучэння з Чырвонай Арміяй у склад брыгады ўваходзілі:
* атрад імя Заслонава;
* атрад імя Бачкова (кулямётчык А. В. Бачкоў загінуў у баі ў жніўні 1943 года);
* атрад імя Шчорса;
* атрад «За Савецкую Радзіму».

## Камандаванне 
### Камандзір 
* В. А. Манохін.

### Камісары 
* В. Ф. Папок;
* У. І. Тубеліс.

### Начальнікі штаба 
* С. П. Краеў;
* Дз. А. Ануфрыяў.

## Гісторыя 
Партызаны праводзілі аперацыі на чыгуначных участках Даўгаўпілс — Вільнюс, Полацк — Маладзечна, Маладзечна — Вільнюс, Шаркаўшчына — Швенчоніс — Вільнюс. У маі 1943 года вялі баі з карнікамі каля вёскі Ласіца Дунілавіцкага раёна, у верасні правялі засадныя баі, захапілі трафеі каля вёскі Варапаева. У ноч на 5 жніўня на чыгуначным участку Гудагай — Смаргонь падарвалі больш за 670 рэек.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Кубак Беларусі па міні-футболе 1993

**Кубак Беларусі па міні-футболе 1993** — 3-і розыгрыш Кубка Беларусі па міні-футболе.

## Група А 
## Група Б 
## Паўфіналы 
* 28 лютага 1993. Стройзаказ 2:1 Лакаматыў — (Лагутка — 2; Лабачоў)
* 28 лютага 1993. Атлант 8:6 Віцязь — (Зартайскі — 4, Дробыш — 2, Шэлег, Альховік; Сітнікаў — 3, Жарненка, Качаргін)

## Фінал 
### Склад Стройзаказа 
### Склад Атланта 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Беларускай асацыяцыі міні-футбола
* Результаты финальных матчей розыгрышей Кубка Беларуси с 1991 по 2005 год.

Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1993 годзе
1993
Кубак Беларусі па міні-футболе 1992

**Кубак Беларусі па міні-футболе 1992** — 2-і розыгрыш Кубка Беларусі па міні-футболе.

## Турнірная табліца 
## Паўфіналы 
* 15 жніўня 1992 Металіст 2:5 Тарфянік — (Макушынскі, Коласаў; Чайкоўскі — 3, М.Станкевіч, Лявончык).
* 15 жніўня 1992 Атлант 5:3 Аматар — (Ражкоў — 2, Зартайскі, Альховік, Вайцяхоўскі; Ганжа, Хвідук, Ісаеў).

## Фінал 
### Склад Атланта 
Юрый Баранаў, Аляксандр Сабіла; Сяргей Дробыш, Мікалай Вайцяхоўскі, Алег Альховік, Ігар Зартайскі, Андрэй Брызінскі, Ігар Драбовіч, Уладзімір Ражкоў, Юрый Шэлег, Сяргей Расолька. **Трэнер — Сяргей Сафонаў**.

### Склад Тарфяніка 
Міхал Станкевіч; Леанід Лявончык, Аляксандр Кулеш, Валер Сяргееў, Канстанцін Станкевіч, Сяргей Чайкоўскі, Уладзімір Горскі. **Трэнер — Уладзімір Горскі**.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт Беларускай асацыяцыі міні-футбола
* Результаты финальных матчей розыгрышей Кубка Беларуси с 1991 по 2005 год.

Катэгорыя:Спорт у Беларусі ў 1992 годзе
1992
БелГрад

** БМ–21А «БелГрад»**, таксама **Град-1А**. Усе звязаныя з гэтым працы былі праведзены спецыялістамі Мінскага аўтазавода, Ваеннай акадэміі, навукова-тэхнічнага камітэта Міністэрства абароны і службы ракетна-артылерыйскага ўзбраення Узброеных Сіл.

Мадэрнізацыя атрымала найменне БМ–21А «БелГрад» і паступіла на ўзбраенне. Першы ўзор прадстаўлены ў 2001 годзе на вучэннях «Нёман-2001».

## Мадэрнізацыя 
У баявой машыне размешчаны стэлаж для перавозкі боекамплекту, што дазваляе скараціць колькасць транспартна-зараджальных машын і паменшыць час перазараджвання. Былі заменены шасі УРАЛ-375 на шасі МАЗ-631705 з колавай формулай 6×6. Радыёстанцыю Р-108М памянялі на радыёстанцыю з палепшанымі характарыстыкамі. Усталяваны камплект стэлажоў 9Ф37 (9Ф37М) для размяшчэння 40 (60) рэактыўных снарадаў, камутацыйныя элементы для забеспячэння развароту артылерыйскай часткі на 180°С з мэтай забеспячэння зараджання вырабы са стэлажоў, пляцоўка наводчыка. Пераўсталяваныя буферы абмежаванні развароту артылерыйскай часткі на куты 67° направа і 180° налева ад падоўжнай восі шасі (ранейшы разварот – 67° направа і 99° налева ад падоўжнай восі), а таксама корпус ручнога прывада (разварот уверх на 120°) для забеспячэння пераводу ў баявое становішча дапрацаванага кранштэйна. Машына абсталявана гідраўлічнымі дамкратамі, якія забяспечваюць гарызантаванне і стабілізацыю артылерыйскай часткі ў баявым становішчы.

## На ўзбраенні 
* 
* 

## Гл. таксама 
* Паланэз (РСЗА)
* Флейта (РСЗА)

## Спасылкі 
* Боевая машина БМ-21А «БелГрад» на сайте компании "Белспецвнештехника" 
Катэгорыя:Зброя паводле алфавіта
Катэгорыя:Рэактыўныя сістэмы залпавага агню
Катэгорыя:Зброя Беларусі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2001 годзе
Катэгорыя:Рэактыўныя сістэмы залпавага агню Беларусі
Сенніца (возера)

**Сенніца** () — возера ў Невельскім раёне Пскоўскай вобласці Расіі, на мяжы з Беларуссю, у басейне ракі Ловаць. Па паўднёвым беразе возера праходзіць дзяржаўная мяжа Рэспублікі Беларусь з Расійскай Федэрацыяй.

Плошча паверхні возера 12,5 (9,62) км², плошча вадазбору 129 (156) км². Найбольшая глыбіня 3,6 м, сярэдняя — 1,53 м. Катлавіна возера выцягнутая з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад.

У возера ўпадаюць рэкі Варонка, Гужа і ручаі. Выцякае рака Сенніца. Каля возера знаходзяцца вёскі Дарахі (Беларусь), Дубакрай, Фралова, Захаркі (Расія).

## Літаратура 
* 
* 
* Ліст карты N-36-1. Выданне 1985 года. Стан мясцовасці на 1983 год.

## Спасылкі 
* 
* Фонд водоёмов Псковской области // Комитет по природным ресурсам и экологии Псковской области  

Катэгорыя:Азёры Пскоўскай вобласці
Катэгорыя:Басейн Ловаці
Катэгорыя:Памежныя азёры
Партызанская брыгада імя Г. К. Жукава (П. Я. Сырамаха)

**Партызанская брыгада імя Г. К. Жукава**  — партызанская брыгада, створаная ў ліпені 1943 гада на базе атрадаў імя Кутузава (арганізаваны ў снежні 1942 года), імя Ракасоўскага (арганізаваны ў маі 1943 года), вылучаных Расонскай партызанскай брыгадай імя І. В. Сталіна. Дзейнічала на акупіраванай тэрыторыі Браслаўскага, Мёрскага, Дзісенскага раёнаў. 2 ліпеня 1944 года брыгада (815 партызан, 7 атрадаў) злучылася з Чырвонай Арміяй.

## Склад 
* атрад імя П. І. Кліменценкі (нададзена імя П. І. Кліменценкі, які загінуў у баі ў маі 1944 года;
* атрад імя Ракасоўскага;
* атрад імя Пархоменкі;
* атрад імя Чапаева;
* атрад імя Суворава;
* атрад імя Катоўскага;
* атрад імя Чкалава.

## Камандаванне 
### Камандзіры 
* П. Я. Сырамаха;

### Камісары 
* П. Я. Сырамаха;
* П. П. Булойчык (загінуў);
* А. П. Запарожац.

## Гісторыя 
У час рэйду ў Вілейскую вобласць партызаны прайшлі з баямі больш за 200 км праз Полацкі, Ветрынскі, Дзісенскі, Мёрскі і Шаркаўшчынскі раёны. У ліпені — жніўні 1943 года разграмілі гарнізоны ў вёсках Курылавічы і Германавічы Шаркаўшчынскага раёна, вялі бой каля вёскі Шпакоўшчына Ветрынскага раёна. У жніўні група падрыўнікоў А. Іванава і Л. Загнетава на чыгуначным участку Шаркаўшчына — Друя разабрала 300 метраў чыгуначнага палатна, вывела са строю вузкакалейку Дукштас — Друя, якая не была адноўлена да канца акупацыі. Увосень 1943 і вясной 1944 гадоў вялі баі супраць карнікаў. У маі 1944 года разбілі абоз, захапілі многа зброі, боепрыпасаў і прадуктаў харчавання. 2 ліпеня разбілі гарнізон і вызвалілі вёску Опса, 9 ліпеня разам з Чырвонай Арміяй вызвалілі горад Браслаў, знішчалі асобныя групы немцаў.

## Памяць 
У 1960 годзе ў вёсцы Замошша Браслаўскага раёна ў гонар брыгады была пастаўлена стэла.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Савецкія партызанскія злучэнні, брыгады і атрады на акупіраванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:З’явіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зніклі ў 1944 годзе
Касцёл Святога Духа (Мінск)

**Касцёл Святога Духа** — мураваны рымска-каталіцкі касцёл, які знаходзіцца ў мікрараёне Чыжоўка на праезде Галадзеда, 15В.

## Гісторыя 
Парафія існуе з 2005 года.

19 мая 2012 года адбылося благаслаўленне зямлі пад будову і вуглавога каменя.

26 верасня 2014 года на вежы касцёла быў усталяваны крыж.

9 студзеня 2021 года арцыбіскуп Тадэвуш Кандрусевіч здзейсніў урачыстае пасвячэнне касцёла. У літургіі прынялі ўдзел дапаможны біскуп Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі Аляксандр Яшэўскі SDB, ксяндзы прэлаты і канонікі, іншыя запрошаныя святары і кансэкраваныя асобы..

## Спасылкі 
* Мінск (Чыжоўка) — парафія Святога Духа — http://catholic.by/

Катэгорыя:Касцёлы Мінска
Катэгорыя:Касцёлы Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Гельмут Карл Бернхард фон Мольтке (старэйшы)

Граф (1870) **Гельмут Карл Бернхард фон Мольтке** (; , , Германія — ) — прускі і германскі ваенны дзеяч і тэарэтык, граф (1870), генерал-фельдмаршал Прусіі (1871) і Расійскай імперыі (1872). Вучань К. Клаўзевіца. Дзядзька начальніка германскага генеральнага штаба генерал-палкоўніка Гельмута фон Мольтке (Мольтке-малодшага).

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў Мекленбургу ў Пархіме. Выхадзец са старажытнага дваранскага роду Мольтке, вядомага ў Даніі і Швецыі з XII стагоддзя. З 1803 года сям’я Мольтке жыла ў Любеку.

У 1818 годзе скончыў кадэцкі корпус у Капенгагене, у 1826 — . З 1819 года ў дацкай, з 1822 года — у прускай арміі.

З 1833 года залічаны ў пастаянны склад Генштаба.
thumb|злева|Мольтке (злева) кансультуе асманскага камандзіра Хафіза-пашу каля Незібе
У 1835 годзе здзейсніў падарожжа ў Асманскую імперыю. Атрымаўшы для падарожжа шасцімесячны водпуск, ён па просьбе султана Махмуда II і са згоды імператара застаўся ў Стамбуле ў якасці ваеннага саветніка. Удзельнічаў у рэфармаванні і навучанні турэцкай арміі. Пасля адкрыцця ў 1837 годзе афіцыйнай прускай ваеннай місіі ў Асманскай імперыі быў залічаны ў яе склад. Браў удзел у кампаніі 1838 года Таўрузскай арміі Хафіз-пашы супраць курдаў. У 1839 годзе прыняў дзейны ўдзел у Другой турэцка-егіпецкай вайне на баку Турцыі супраць фактычнага кіраўніка Егіпта Мухамеда Алі. Быў удзельнікам  24 чэрвеня 1839 года, у якой егіпецкае войска  нанесла поўнае паражэнне асманскай арміі.

У 1855 годзе з дыпламатычнай місіяй наведаў Расію.

У 1858—1888 начальнік прускага (з 1871 імперскага) Генштаба, які пад кіраўніцтвам Мольтке ператварыўся ў галоўны орган падрыхтоўкі краіны і ўзброенных сіл да вайны. Ажыццявіў шэраг мерапрыемстваў па рэарганізацыі арміі.

У час пераможных войнаў Прусіі з Даніяй (1864), Аўстрыяй (1866) і Францыяй (1870—1871) начальнік палявога штаба (фактычна галоўнакамандуючы германскімі ўзброеннымі сіламі). Кіраваў стварэннем афіцыйнай гісторыі франка-прускай вайны 1870—1871 і займаўся распрацоўкай планаў адначасовых кампаній супраць Францыі і Расіі.

У 1867—1891 член рэйхстага ад .

Адзін з ідэолагаў германскага мілітарызму. У сваіх працах праводзіў думку пра непазбежнасць вайны і яе «цывілізуючую» ролю; прыхільнік тэорыі «маланкавай вайны».

## Цікавыя факты 
21 кастрычніка 1889 года фельдмаршал зрабіў два аўдыёзапісы на новым цыліндрычным  Томаса Эдысана. Першы ўтрымлівае віншавальнае пасланне Эдысану і ўрывак з Фаўста, другі — з Гамлета.

Гэта адзіныя аўдыёзапісы голасу чалавека, які нарадзіўся ў XVIII стагоддзі — Мольтке нарадзіўся ў 1800 годзе (тэхнічна апошні год гэтага стагоддзя).

## Літаратура 
*
Мольтке

**Мольтке** () — нямецкае прозвішча.

## Вяломыя носьбіты 
* Гельмут Карл Бернхард фон Мольтке (старэйшы) (1800—1891) — прускі і германскі ваенны дзеяч, ваенны тэарэтык.
* Гельмут фон Мольтке (малодшы) (1848—1916) — германскі ваенны дзеяч, пляменнік Мольтке Старэйшага.
Эстрэмадурскі ўніверсітэт

**Эстрэмадурскі ўніверсітэт** () — іспанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Бадахос у аўтаномнай супольнасці Эстрэмадура.

## Структура 
* Факультэт (дакладных) навук
* Факультэт прамысловай інжынерыі
* Факультэт эканамічных навук
* Факультэт адукацыі
* Факультэт медыцыны
* Факультэт права
* Факультэт ветэрынарыі
* Факультэт навук аб спорце
* Факультэт падрыхтоўкі настаўнікаў
* Факультэт сястрынскага догляду і прафесійнай тэрапіі
* Факультэт тэхналогій
* Факультэт бізнесу і турызму
* Факультэт філасофіі і літаратуры

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Іспаніі
Катэгорыя:Бадахос
Наварскі грамадскі ўніверсітэт

**Наварскі грамадскі ўніверсітэт** () — іспанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Памплона ў аўтаномнай супольнасці Навара.

## Структура 
* Факультэт эканомікі і бізнесу
* Факультэт гуманітарных, сацыяльных і педагагічных навук
* Факультэт права
* Факультэт навук аб здароўі
* Вышэйшы тэхнічная школа агранаміі і біятэхналогій
* Вышэйшая тэхнічная школа прамысловага машынабудавання, інфарматыкі і тэлекамунікацый

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Іспаніі
Катэгорыя:Памплона
Картахенскі політэхнічны ўніверсітэт

**Картахенскі політэхнічны ўніверсітэт** () — іспанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Картахена ў аўтаномнай супольнасці Мурсія.

## Структура 
* Вышэйшая тэхнічная школа аграрнай інжынерыі
* Вышэйшая тэхнічная школа прамысловай інжынерыі
* Вышэйшая тэхнічная школа марской і акіянскай інжынерыі
* Вышэйшая тэхнічная школа інжынерыі тэлекамунікацый
* Вышэйшая тэхнічная школа архітэктуры і будаўніцтва
* Універсітэцкая інжынерная школа дарог, каналаў, партоў і горнай інжынерыі
* Факультэт навук аб бізнесе
* Універсітэцкі цэнтр абароны

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Іспаніі
Катэгорыя:Вышэйшыя тэхнічныя навучальныя ўстановы
Катэгорыя:Картахена
Мурсійскі ўніверсітэт

**Мурсійскі ўніверсітэт** () — іспанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Мурсія ў аднайменнай аўтаномнай супольнасці.

## Структура 
* Факультэт выяўленчага мастацтва
* Факультэт біялогіі
* Факультэт навук аб спорце
* Факультэт навук аб працы
* Факультэт грамадскага здароўя
* Факультэт камунікацыі і дакументацыі
* Факультэт права
* Факультэт эканомікі і бізнесу
* Факультэт адукацыі
* Факультэт медсястрынства
* Факультэт філасофіі
* Факультэт інфарматыкі
* Факультэт літаратуры
* Факультэт матэматыкі
* Факультэт медыцыны
* Факультэт оптыкі і оптаметрыі
* Факультэт псіхалогіі
* Факультэт хіміі
* Факультэт сацыяльнай работы
* Факультэт ветэрынарыі

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Іспаніі
Катэгорыя:Мурсія (горад)
Каталіцкі ўніверсітэт Святога Антонія

**Каталіцкі ўніверсітэт Святога Антонія** (), таксама вядомы як **Мурсійскі каталіцкі ўніверсітэт** () — іспанская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Мурсія ў аднайменнай аўтаномнай супольнасці. ВНУ кантралюецца Каталіцкім Касцёлам, названа ў гонар святога Антонія Падуанскага, які лічыцца нябесным апекуном універсітэта.

## Структура 
* Факультэт навук аб здароўі
* Факультэт медсястрынства
* Факультэт спорту
* Факультэт сацыяльных навук і камунікацыі
* Факультэт прававых і карпаратыўных навук
* Вышэйшая політэхнічная школа

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Іспаніі
Катэгорыя:Каталіцкія ўніверсітэты
Катэгорыя:Мурсія (горад)
Касцёл Маці Божай успамогі вернікаў (Бараўляны)

**Касцёл Маці Божай успамогі вернікаў** — каталіцкі мураваны храм у аграгарадку Лясны Мінскага раёна Мінскай вобласці. Парафіяй апякуюцца Салезіяне.

## Гісторыя 
Парафія існуе з 2001 года, дзейнічае драўляная капліца.

У 2006 годзе дзякуючы новаму пробашчу кс. Казіміру Шыдэлко распачалось будаўніцтва цэнтра ў які ўваходзіць дом для салезіянаў, катэхетычныя класы, араторый для моладзі, спартыўная зала. 20 верасня 2018 года адбылося святочнае адкрыццё новага салезіянскага араторыя імя св. Дамініка Савіо.

У кастрычнку 2018 года распачылось будаўніцтва новага касцёла з цэглы ў аднолькавым стылі з ужо ўзведзенымі манаскім домам салезіянаў і араторыем, якія знаходзяцца ў адным будынку.

## Архітэктура 
Абрысы касцёла нагадваюць неагатычныя кляштар, у алтарнай частцы ўзнясецца высокая вежа са шпілем, увенчаным крыжам, што ў сакральным будаўніцтве з’яўляецца сімвалам збаўлення. Пад вежай знаходзіцца капліца з абразом Маці Божай Бараўлянскай Успамогі Верных.

## Спасылкі 
* 
* САЛЕЗІЯНЕ КСЯНДЗА БОСКО Ў БЕЛАРУСІ

Катэгорыя:Касцёлы Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:Касцёлы Мінскага раёна
Катэгорыя:Лясны (Мінскі раён)
Касцёл Маці Божай Ружанцовай (Мінск)

**Касцёл Маці Божай Ружанцовай**— мураваны рымска-каталіцкі касцёл, які знаходзіцца ў мікрараёне Лошыца на вуліцы Гашкевіча.

## Гісторыя 
Парафія існуе з 1997 года.

8 чэрвеня 2009 года адбылося ўрачыстае асвячэнне зямлі пад будаўніцтва капліцы. 5 мая 2010 года адбылося асвячэнне новапабудаванай капліцы, урачыстасць узначаліў Мітрапаліт Мінска-Магілёўскі арцыбіскуп Тадэвуш Кандрусевіч.

У кастрычніку 2013 года мітрапаліт Тадэвуш Кандрусевіч асвяціў пляцоўкі пад будаўніцтва касцёла.

## Пастары 
* кс. Ян Юшко

## Спасылкі 
* Мінск — парафія Божага Цела (м-н Ангарская) — http://catholic.by/

Катэгорыя:Касцёлы Мінска
Катэгорыя:Касцёлы Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Раян Рэйнальдс

**Раян Родні Рэйнальдс** (; нар. , , Канада) — канадска-амерыканскі акцёр і кінапрадзюсар. Найбольш вядомы па ролях у сіткоме «Два хлопцы, дзяўчына і піцэрыя», а таксама ў фільмах «Кароль вечарынак», «Проста сябры», «Так, не, пэўна», «Прапанова», «Жах Амітывіля», «Вялікая жратва», «Людзі Ікс: Пачатак. Расамаха», «Пахаваны жыўцом», «Блэйд: Тройца», «Зялёны Ліхтар», «Дэдпул», «Дэдпул 2», «Целаахоўнік кілера». Уладальнік прэміі «Малады Галівуд» у 2003 годзе.

## Зноскі
Бэці Уайт

**Бэці Мэрыён Уайт** (, , Оўк-Парк — , ) — амерыканская актрыса, камедыянтка і тэлевядучая, найбольш вядомая па сваіх ролях у тэлесерыяле «Залатыя дзяўчынкі», а таксама ў «Шоу Мэры Тайлер Мур». З 2010 па 2015 год Уайт грала ролю Элкі Астроўскі ў сіткоме «Красуні ў Кліўлендзе», за якую атрымала дзве прэмію Гільдыі кінаакцёраў за найлепшую жаночую ролю ў камедыйным серыяле і атрымала намінацыю на «Эмі» ў катэгорыі «Найлепшая актрыса другога плану ў камедыйным серыяле» ў 2011 годзе. Яна таксама выпусціла некалькі кніг за перыяд сваёй кар’еры, працягласцю больш за восемдзесят гадоў.

За сваю тэлевізійную кар’еру актрыса была ўзнагароджана шасцю прэмій «Эмі» і дваццаць тры разы была намінавана на ўзнагароду. Яна — адзіная актрыса, якая перамагла ва ўсіх магчымых камедыйных намінацыях прэміі. Яна таксама стала першай жанчынай, якая атрымала ўзнагароду ў катэгорыі «Найлепшы вядучы гульнявога шоу» ў 1983 годзе, і трымае рэкорд па самым працяглым перыядзе паміж намінацыямі — першая была ў 1951 годзе, а апошняя ў 2015 годзе. У 2014 годзе, ва ўзросце 92 гадоў, яна стала найстарэйшым у гісторыі намінантам на «Эмі». Яе ўклад у тэлебачанне быў адзначаны зоркай на Галівудскай алеі славы.

У маі 2010 года Бэці Уайт стала найстарэйшым чалавекам, які стаў вядучым знакамітага шоу «Суботнім вечарам у прамым эфіры», за выступленне ў якім яна таксама атрымала прэмію «Эмі».

Яна была актыўным абаронцам жывёл, яна адзін з зорных заснавальнікаў дабрачыннага фонду «Morris».

Бэці Уайт з’яўлялася ганаровым прэзідэнтам арганізацыі Actors and Others for Animals, у якой брала ўдзел з 1971 года.

Сярод яе кінароляў найбольш вядомыя былі ў фільмах «Лівень» (1998), «Гісторыя пра нас» (1999), «Лэйк Плэсід: Возера страху» (1999), «Прапанова» (2009) і «Зноў ты» (2010).

## Зноскі
Сафія Вергара

**Сафія Маргарыта Вергара Вергара** (; нар. , Баранкілья, Калумбія) — калумбійска-амерыканская актрыса, тэлевізійны прадзюсар, комік, вядучая і мадэль. Чатырохразовая лаўрэатка прэміі Амерыканскай Гільдыі кінаакцёраў у катэгорыі «Лепшы акцёрскі склад у камедыйным серыяле» і чатырохразовая намінантка на прэмію «Залаты глобус» і «Прайм-таймавую прэмію „Эмі“» у катэгорыях «Лепшая актрыса другога плана міні-серыяла, тэлевізійнага серыяла ці тэлевізійнага фільма» і «Лепшая актрыса другога плана ў камедыйным тэлесерыяле» адпаведна за ролю Глорыі Дэльгада-Прычэт у серыяле «Амерыканская сямейка».

Па версіі Forbes, у 2018 і 2020 гадах Вергара названа самай высокааплатнай тэлевізійнай актрысай.

Катэгорыя:Актрысы ЗША
Катэгорыя:Актрысы тэлебачання ЗША
Катэгорыя:Фотамадэлі ЗША
Катэгорыя:Кінаактрысы
Катэгорыя:Актрысы XX стагоддзя
Катэгорыя:Актрысы XXI стагоддзя
Касцёл Святога Францыска Асізскага (Мінск)

**Касцёл Святога Францыска Асізскага** — мураваны рымска-каталіцкі касцёл, які знаходзіцца ў мікрараёне Новая Баравая на вуліцы Авіяцыйная. Парафіяй апякуюцца айцы капуцыны.

## Гісторыя 
Парафія існуе з 1992 года, перарэгістравана пад новай назвай у 2004 годзе.

17 верасня 2015 года ў парафіі былі асвечаны падмурак і краевугольны камень, а таксама ўмуравана капсула новай святыні. Урачыстую Імшу з гэтай нагоды цэлебраваў Мітрапаліт Мінска-Магілёўскі арцыбіскуп Тадэвуш Кандрусевіч. Таксама ўрачыстасць наведаў біскуп Віцебскі Алег Буткевіч, прадстаўнікі капуцынаў, многія святары Міншчыны.

29 верасня 2018 года арцыбіскуп Тадэвуш Кандрусевіч асвяціў капліцу пры касцёле.

20 мая 2023 года праведзены абрады пасвячэння касцёла і алтара.

## Пробашчы 
* бр. Віталь Юркевіч
* бр. Ян Садоўскі (з 4 красавіка 2022)

## Гл. таксама 
* Дэканат Мінск-Усход

## Спасылкі 
* Мінск (Уручча-1) — парафія Св. Францішка Асізскага — http://catholic.by/

Катэгорыя:Касцёлы Мінска
Катэгорыя:Касцёлы Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Уільям Кэлі

**Уільям Лоуз Кэлі-малодшы** (сустракаецца таксама памылковы варыянт напісання прозвішча — **Колі**) (, ) — афіцэр амерыканскай арміі, які ўдзельнічаў у знішчэнні мірных жыхароў вясковай абшчыны Сангмі падчас В’етнамскай вайны.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 8 чэрвеня 1943 года ў сям’і ветэрана Другой сусветнай вайны. Скончыў школу ў Маямі. Вучыўся ў каледжы ў Палм-Біч, адкуль выбыў з-за дрэнных ацэнак. Пасля гэтага займаўся падпрацоўкамі, нідзе надоўга не затрымліваючыся.

Уступіў у армію ЗША ў ліпені 1966 года. Быў залічаны ў Школу падрыхтоўкі кандыдатаў у афіцэры Сухапутных войскаў (Форт-Бэнінг, штат Джорджыя), пасля завяршэння якой у верасні 1967 года атрымаў званне 2-га лейтэнанта і прызначэнне ў роту C («Чарлі») 1-га батальёна 20-га пяхотнага палка 11-й лёгкай пяхотнай брыгады.

## Служба ў арміі 
У канцы 1967 года 11-я брыгада была перакінута ў Паўднёвы В’етнам, дзе перайшла пад аператыўны кантроль 23-й пяхотнай дывізіі. 16 сакавіка 1968 года рота C удзельнічала ў аперацыі ў вёсцы Мілай 4 (вясковая абшчына Сангмі), перарослай у разню мірнага насельніцтва.

## Злачынства 
У лістападзе 1969 года справа Мілаі нарэшце атрымала шырокую агалоску, пасля чаго асоба Кэлі стала аб’ектам вывучэння амерыканскімі сродкамі масавай інфармацыі. Суд над лейтэнантам працягваўся з лістапада 1970 па сакавік 1971 скончыўся прызнаннем Кэлі вінаватым у забойстве 22 мірных жыхароў. Першапачатковы прысуд (пажыццёвае зняволенне) быў у жніўні 1971 года зменены на 20 гадоў пазбаўлення волі. Фактычна Кэлі правёў тры з паловай гады пад дамашнім арыштам, пасля чаго ў 1974 годзе быў умоўна-датэрмінова вызвалены.

## Пасля памілавання 
Пасля свайго вызвалення Кэлі працаваў у ювелірнай краме ў Калумбусе (штат Джорджыя).

У 2009 годзе Кэлі публічна папрасіў прабачэння за аддадзены загад:

## Спасылкі 
* Уильям Келли: Трагедия Сонгми
* Владимир Война. Узор, вплетённый в историю
* Бейдлер Ф. Призрак Келли 
Катэгорыя:Ваенныя злачынцы
Катэгорыя:Масавае забойства ў Сангмі
Катэгорыя:Удзельнікі вайны ў В’етнаме
Універсітэт Балеарскіх астравоў

**Універсітэт Балеарскіх астравоў** () — іспанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Пальма-дэ-Мальёрка на Балеарскіх астравах.

## Структура 
* Факультэт (дакладных) навук
* Факультэт права
* Факультэт эканомікі і бізнесу
* Факультэт адукацыі
* Факультэт псіхалогіі
* Факультэт філасофіі і літаратуры
* Факультэт медсястрынства і фізіятэрапіі
* Факультэт медыцыны
* Вышэйшая політэхнічная школа
* Школа турызму

## Спасылкі 
* Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы

Катэгорыя:Універсітэты Іспаніі
Катэгорыя:Пальма-дэ-Мальёрка