open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Прынц-кансорт

**Прынц-кансорт** або **прынц-муж** (*Prince consort*) — муж кіруючай каралевы, які сам не з'яўляецца манархам (за выключэннем тых выпадкаў, калі ён сам з'яўляецца каралём іншай краіны).

Сучаснымі прыкладамі прынцаў-кансартоў з'яўляюцца прынц Філіп, герцаг Эдынбургскі (муж каралевы Елізаветы II) і прынц Генрых Дацкі (муж каралевы Маргрэтэ II).

У прызнанне статуса мужа каралевы яму можа быць нададзены фармальны тытул — **прынц**, **прынц-кансорт** (прынц-муж) або **кароль-кансорт** (кароль-муж). У выпадку смерці каралевы прынц-кансорт становіцца проста прынцам.
Аналагічны статус кансорта можа быць прысвоены таксама і жонцы караля, якая становіцца **кансорт-каралевай**. Прыклад Ганны Паўлаўны Раманавай (1795—1865), жонка караля Нідэрландаў (1792—1849) Вілема II Аранскага.

## Спіс прынцаў-кансартоў 
### Англія 
### Шатландыя 
### Вялікабрытанія 
*
*
*
Ганна Аўстрыйская (1549—1580)

**Ганна Аўстрыйская** (2 лістапада 1549 — 26 кастрычніка 1580) — чацвёртая жонка караля Іспаніі Філіпа II.

Яна была старэйшай дачкой імператара Максіміліяна II і яго жонкі Марыі Іспанскай, дачкі імператара Карла V. Першапачаткова яна таксама як і трэцяя жонка Філіпа II Елізавета Валуа прызначалася ў жонкі спадчынніку іспанскага прастола Дону Карласу, але ён нечакана памёр 24 ліпеня 1568 года. У тым жа годзе 3 кастрычніка памерла і Елізавета Валуа з-за няўдалых родаў. Кароль Філіп II застаўся такім чынам і без жонкі, і без спадчынніка прастола. У 1570 г. Ганна прыбыла ў Мадрыд у суправаджэнні сваіх братоў Альбрэхта і Венцэля, якія засталіся ў Іспаніі, каб атрымаць адукацыю пры каралеўскім двары. 12 верасня 1570 года ў Сеговіі Філіп II ажаніўся з Ганнай. Яна даводзілася яму пляменніцай, яе маці была роднай сястрой караля Іспаніі.

У 1571 г. яна нарадзіла першынца Фердынанда. Аднак з пяці народжаных ёю дзяцей толькі чацвёрты, Філіп, дажыў да паўналецця і стаў пасля каралём Іспаніі Філіпам III. У 1580 г. Ганна з мужам паехалі ў Партугалію, каб заявіць свае правы на партугальскі прастол пасля смерці караля Энрыке, які не пакінуў пасля сябе спадчыннікаў. Яны даехалі да Бадахоса, дзе кароль сур’ёзна захварэў нагрып. Даглядаючы мужа, Ганна таксама заразілася грыпам і памерла ва ўзросце трыццаці гадоў.

## Дзеці 
* Фердынанд (1571—1578)
* Карлас Лаўрэтыус (1573—1575)
* Дыега (1575—1582)
* Філіп III (1578—1621) — кароль Іспаніі
* Марыя (1580—1583)

Катэгорыя:Габсбургі
Катэгорыя:Мужы і жонкі манархаў Іспаніі
Катэгорыя:Эрцгерцагіні Аўстрыйскія
Герцагства Саксонія

**Герцагства Саксонія** () — назва тэрытарыяльна-дзяржаўных утварэнняў, якія ўваходзілі ў склад Свяшчэннай Рымскай Імперыі:

1. Да 1180 года — племянное герцагства () паміж ніжнімі цячэннямі ракі Рэйн і Эльба (якое займала прыблізна тэрыторыю сучаснай зямлі Германіі Ніжняя Саксонія).

2. Алаідальныя ўладанні феадалаў, якія насілі з 1180 года тытул герцагаў Саксонскіх (на тэрыторыях, якія адносяцца да гістарычнай вобласці Верхняя Саксонія).

Узнікненне саксонскай дзяржаўнасці адносіцца да VII стагоддзя. Падчас зацяжных і кровапралітных войн землі саксаў былі заваяваны Карлам Вялікім, стаўшы часткай імперыі франкаў. Саксонія лічылася адным з найбольш значных племянных герцагстваў Усходне-Франкскага каралеўства (Германіі).

У 1180 годзе імператар Фрыдрых I Барбароса за непадпарадкаванне імператарскай уладзе пазбавіў магутнага саксонскага герцага Генрыха Льва тытула і ўладанняў. Гэта дата традыцыйна лічыцца канцом эпохі племянных герцагстваў. Большасць васалаў саксонскага герцага перайшлі ў непасрэднае падпарадкаванне імператару. Тытул герцага Саксоніі кардынальным чынам памяняў сваё значэнне, згубіўшы большасць сваіх уладных правоў. У выніку тытул атрымаў Бернхард, граф Ангальта з дому Асканіяў, які валодаў землямі на правым беразе Ніжняй і Сярэдняй Эльбы. Пры яго пераемніках каля 1272 года герцагства падзялілася на 2 герцагствы: Саксен-Вітэнберг і Саксен-Лаўэнбург.

Найбольш важным з іх было герцагства Саксен-Вітэнберг, якое пасля Залатой булы Карла IV 1356 года было ператворана ў курфюрства Саксонія. Заходняя Саксонія (Вестфалія) была далучана да архібіскупства Кёльнскага. Нашчадкі Генрыха Льва захавалі толькі вобласці Браўншвайга і Люнебурга (будучыня герцагства Браўншвайг-Люнебург).

## Гл. таксама 
Гісторыя Саксоніі

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Дзяржава франкаў
Катэгорыя:Гісторыя Саксоніі
Катэгорыя:Гістарычныя дзяржавы Еўропы
Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Еўропы
Эмпірызм

**Эмпіры́зм** (грэч. *έμπειρία* — вопыт) — кірунак у тэорыі пазнання, які прызнае пачуццёвы вопыт крыніцай ведаў і сцвярджае, што ўсе веды заснаваны на вопыце. Супрацьстаіць рацыяналізму і містыцызму. Пры гэтым, іншая пазнавальная здольнасць чалавека — розум — разглядаецца ў эмпірызме толькі як паведамленне і перакампанаванне таго матэрыялу, які дадзены нам у вопыце, а таксама як здольнасць, якая ў прынцыпе нічога не дадае да нашых ведаў. У метадалагічным плане эмпірызм — гэта прынцып, паводле якога жыццёвая практыка, мараль і навука павінны грунтавацца выключна на адпаведным вопыце.

У якасці цэласнай гнасеалагічнай канцэпцыі эмпірызм сфармаваўся ў XVII—XVIII стст. У гісторыі філасофіі эмпірызм выступаў як ідэалістычны (Дэвід Юм, Джордж Берклі, Эрнст Мах, Рыхард Авенарыус, сучасны лагічны эмпірызм і інш), які прызнаваў адзінай рэальнасцю суб’ектыўны вопыт (пачуццё, уяўленне), і як матэрыялістычнай эмпірызм (Фрэнсіс Бэкан, Томас Гобс, Джон Лок, Эцьен Кандыльяк і інш.), які лічыў, што крыніцай пачуццёвага вопыту з’яўляецца аб’ектыўны свет.

У метафізіцы гэты кірунак ахоплівае розныя пункты гледжання, пераходзячы як у дагматычныя сістэмы вядомага тыпу, так і ператвараючыся ў скептыцызм. Гэта тлумачыцца разнастайнасцю тлумачэнняў, якія нярэдка той жа меркавач можа надаваць паняццю «вопыт».

У вопытам у вузкім сэнсе гэтага слова разумеюць пазнання адзінкавага, асобнага (Арыстоцель: ή μέν έμπειρία τών χαθ ' έχαστόν εστι γνώσις — singularium cognitio). Але адзінкавае можна разумець:
# як суб’ектыўнае пачуццё, калі гаворка ідзе аб знешнім вопыце, ці як «адзінкавае ўяўленне», калі гаворка ідзе пра ўнутраны вопыт;
# як успрыманне чагосьці адзінкавага, якое мае незалежнае ад свядомасці існаванне ў выглядзе часткі знешняга свету і працягвае існаваць, нягледзячы на свядомасць і ў той жа час, калі ўспрыманне перарываецца.

## Гл. таксама 
* Вопыт
* Эмпірычнае і тэарэтычнае
* Эмпірычная псіхалогія
* Эмпірык

Катэгорыя:Філасофскія кірункі і школы
Катэгорыя:Эпістэмалогія
Катэгорыя:Пазнанне
Элеанора Аўстрыйская

**Элеанора Габсбург** (, ; , Лёвен — , Талавера-ла-Рэаль) — народжаная эрцгерцагіня Аўстрыйская, інфанта Іспанская і прынцэса Бургундыі; трэцяя жонка караля Мануэля I Партугальскага, пазней другая караля Францыі Францыска I.

## Біяграфія 
Элеанора была старэйшай дачкой Філіпа IV, герцага Бургундскага і Кастыльскай каралевы Хуаны I. Сярод яе братоў і сясцёр былі імператары Свяшчэннай Рымскай імперыі Карл V і Фердынанд I, каралева-кансорт Даніі, Нарвегіі і Швецыі Ізабела, каралева-кансорт Венгрыі Марыя і каралева-кансорт Партугаліі Кацярына. З прычыны хваробы маці, выхоўвалася разам з братам Карлам у Нідэрландах, пры двары цёткі — Маргарыты Аўстрыйскай.

Сярод прэтэндэнтаў на яе руку былі каралі Англіі Генрых VII, кароль Англіі і Генрых VIII, каралі Францыі Людовік XII і Францыск I і кароль Польшчы Жыгімонт I.

Па жаданні брата, 16 ліпеня 1518 года яна ажанілася з каралём Партугаліі Мануэлем, стаўшы яго трэцяў жонкай. У іх было двое дзяцей:
* Карл (1520), памёр у маленстве;
* Марыя (1521—1577), адна з самых багатых прынцэс Еўропы, памерла незамужняй.

Элеанора стала ўдавой у снежні 1521 года, калі Мануэл памёр ад чумы.

4 ліпеня 1530 года яна ажанілася з каралём Францыі Францыскам I. Гэты шлюб быў не больш шчаслівым, чым папярэдні, Францыск аддаваў перавагу новай жонцы палюбоўніцы Ганне дэ Післё. Дзяцей у пары не было. Брантом піша, што каралева ў інтымным жыцці знаходзіла адпачыванне ў абдымках сваіх прыдворных дам.

Як каралева Францыі не мела ніякага ўплыву, аднак служыла злучным звяном паміж Францыяй і Свяшчэннай Рымскай імперыяй. Памерла ад прыступу астмы, знаходзячыся на зваротным шляху з Партугаліі, дзе спрабавала памірыцца са сваёй дачкой.

Катэгорыя:Габсбургі
Катэгорыя:Мужы і жонкі манархаў Партугаліі
Катэгорыя:Каралевы і імператрыцы Францыі
Катэгорыя:Эрцгерцагіні Аўстрыйскія
Катэгорыя:Герцагі Турэньскія
Скапцы

**Скапцы** («ягняты Божыя», «белыя галубы») — паслядоўнікі містычнай секты хрысціян, якая ўзводзіць аперацыю аскаплення ў ступень богаспадобнай справы.

## Гісторыя 
Вядома, што некаторыя духоўныя асобы на Русі ў XII—XIII стагоддзях былі скапцамі. Па светапоглядзе секта блізкая да хлыстоў (хрыставераў). Як секта ў рэлігіязнаўчым разуменні паўстала ў XVIII стагоддзі, заснавальнікам лічыцца беглы прыгонны Кандрацій Селіванаў, які пакінуў секту хлыстоў «багародзіцы» Акуліны Іванаўны, расчараваўшыся ў сваіх ранейшых рэлігійных перакананнях.

Абшчыны скапцоў лічылі, што адзіным шляхам выратавання душы з’яўляецца барацьба з целам шляхам аскаплення. У царскай Расіі скапцоў высылалі ў Сібір. Нягледзячы на гэта, секта была даволі шматлікая: у другой палове XIX стагоддзя скапцоў налічвалася каля 6 тысяч, галоўным чынам у Тамбоўскай, Курскай, Арлоўскай губернях, у Сібіры, дзе багатыя скапцовыя абшчыны куплялі вялізныя тэрыторыі ў мясцовага насельніцтва.

У СССР секта скапцоў была забароненая. У 1929 годзе адбыўся гучны судовы працэс над сектай. А першы суд над сектай адбыўся ў 1772 годзе, калі судзілі цэлую абшчыну ў колькасці 246 чалавек. У цяперашні час невялікая колькасць скапцоў засталася ў некаторых раёнах Паўночнага Каўказа. Ад членаў гэтых сект патрабуецца адпраўленне пэўнага культу, захаванне аскетычнага ладу жыцця, але без аскаплення.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Парахрысціянскія канфесіі
Катэгорыя:Ерасі
Катэгорыя:Ерэтычныя плыні ў хрысціянстве
Катэгорыя:Добраахвотная ці вымушаная адмова ад сексуальнасці
Фельдмаршал

**Фельдма́ршал** (), або **генерал-фельдмаршал** () — вышэйшае воінскае званне, якое існавала ў арміях германскіх дзяржаў, Расійскай імперыі, Свяшчэннай Рымскай імперыі і Аўстрыйскай імперыі. Адпавядае званню маршала ў некаторых іншых арміях.

## Гісторыя звання «Фельдмаршал» 
Упершыню тытул фельдмаршала для галоўнага военачальніка з’явіўся ў дзяржаве, утворанай Тэўтонскім ордэнам у XIV стагоддзі. Пазней існаваў у Прусіі. У XVI стагоддзі ў германскіх дзяржавах, а ў XVII стагоддзі ў Аўстрыі і Расіі было ўведзена званне (чын) генерал-фельдмаршала, якое прысвойвалася галоўнакамандуючым сухапутных армій за асобыя заслугі падчас вайны (гл. Генерал-фельдмаршал (Расія), Генерал-фельдмаршал (Аўстрыя), фельдмаршал (Швецыя)).

### Германія 
Да 1941 года чын (званне) генерал-фельдмаршала быў найвышэйшым вайсковым званнем у арміі і ВПС Германіі (у ВМС мелася адпаведнае званне — «грос-адмірал»). Падчас Другой сусветнай вайны 1939—1945 ва ўзброеных сілах Германіі званне генерал-фельдмаршала мелі 26 военачальнікаў.

У 1940 годзе было ўведзена дадатковае званне — «Рэйхсмаршал», адзіным уладальнікам якога быў Герман Герынг (авіяцыя). Пасля падзення Трэцяга рэйха званне генерал-фельдмаршала ў арміі і ВПС (а ў ВМС грос-адмірала) было скасавана.

### Вялікабрытанія 
У Вялікабрытаніі званне фельдмаршала існуе з 1736 года і да цяперашняга часу (у 1996 годзе было прынята рашэнне не прысвойваць гэта званне ў мірны час).

### Швецыя 
## Спасылкі 
* 
* 

* Saudi Royal Guard Regiment
* Marshal Ali Abdullah Saleh President of the Republic of Yemen  

*
Катэгорыя:Воінскія званні
Скапаліты

**Скапаліты** (ад  — страла) — група мінералаў — алюмасілікаты натрыю і кальцыю з нясталым складам, крышталяграфічна тоесных і адрозных хімічным складам і ўдзельнай вагой. У хіміі іх разглядаюць як ізаморфныя сумесі двух сілікатаў: Ca 4Al6Si6O25 (25,1 % вокісу кальцыю, 34,3 гліназёму і 40,6 крэмназёма) і Na 4Al3Si9O24 Cl (11 % натрыю, 18 % гліназёму і 61,1 крэмназёма і 6,9 хлорыстага натрыю) у розных суадносінах. Назва «скапаліт» паходзіць ад стар.-грэч. σκάπος — стрыжань і λίθος — камень, што звязана з незвычайнай формай крышталёў гэтых мінералаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Минерал Скаполит // Каталог Минералов 
* Скаполиты // Кристаллов.net 

Катэгорыя:Мінералы алюмінію
Катэгорыя:Мінералы кальцыю
Катэгорыя:Мінералы натрыю
Катэгорыя:Сілікаты (мінералы)
Легкавы аўтамабіль

— класічны легкавы аўтамабіль]]
**Легкавы аўтамабіль** — аўтамабіль з не больш за дзевяццю месцамі для сядзення, разам з месцам вадзіцеля, канструкцыяй і абсталяваннем прызначаны для перавозкі пасажыраў і іх багажу з забеспячэннем неабходнага камфорту і бяспекі. Меней за грузавік і аўтобус.

## Перавагі 
Валоданне аўтамабілем дае мноства пераваг, у першую чаргу звязаных са зручнасцю, свабодай і гнуткасцю транспарту. У залежнасці ад якасці мясцовага грамадскага транспарту, ён таксама можа быць хутчэйшым і значна зручнейшым, чым выкарыстанне аўтобусаў, ровараў або цягнікоў, і часта дазваляе дабрацца туды, куды грамадскі транспарт не можа дабрацца. Да гэтых пераваг адносяцца магчымасць падарожнічаць у сваім уласным тэмпе, пазбягаць раскладаў грамадскага транспарту і дабірацца да месцаў, куды цяжка дабрацца іншымі спосабамі.

## Недахопы 
Валоданне аўтамабілем мае некалькі недахопаў, у першую чаргу звязаных з коштам, уздзеяннем на навакольнае асяроддзе і ладам жыцця. Да іх адносяцца высокія выдаткі на куплю і абслугоўванне, негатыўны ўплыў на навакольнае асяроддзе, а таксама патэнцыйная рызыка затораў і аварый.

## Класіфікацыя 
## Гл. таксама 
* Грузавы аўтамабіль
* Аўтобус
* Матацыкл

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Аўтамабіль
Грузавы аўтамабіль

thumb|250px|right|Грузавы аўтамабіль MAN 
                                    
**Грузавы аўтамабіль, грузавік** — аўтамабіль, які па сваёй канструкцыі і абсталяванні прызначаны для перавозкі грузаў. Некаторыя лёгкія грузавікі дастаткова маленькія, блізкія памерам да легкавых аўтамабіляў. Камерцыйныя грузавікі або пажарныя аўтамабілі могуць быць дастаткова вялікім і служыць платформай для дадатковага абсталявання.

## Маркі замежных грузавых аўтамабіляў 
* 
* BMC
* Bremach
* Camc
* Chevrolet
* Citroën
* Avia
* DAF
* Dodge
* Dongfeng
* ERF
* FAW
* Fiat
* Foden
* Ford
* Freightliner
* GMC
* Hino Motors
* Howo
* Hyundai
* International
* Isuzu
* Iveco
* JAC
* Jeep
* Jelcz
* Kenworth
* Kia
* Land Rover
* LDV
* Mack
** Mack AC
* MAN
* Mazda
* Mercedes-Benz
* Mitsubishi
* Multicar
* Nissan
* Opel
* Peugeot
* Peterbilt
* Piaggio
* Proton
* Renault
* Renault Trucks
* Roman
* Scania
* Seddon Atkinson
* SISU
* Star
* Sterling
* Tata
* Tatra
* Terberg
* Toyota
* Vauxhall
* Volkswagen
* Volvo
* Western Star

## Гл. таксама 
* Пажарны аўтамабіль

## Спасылкі 
*
Скарабеі

**Сакарабе́і** (*Scarabaeus*) — род жукоў сямейства .

## Апісанне 
Жукі даўжынёй 9,5—41 (9—45) мм. Цела буйное, шырокаавальнае або паралельнабакавое, слаба выпуклае зверху і знізу, ніз і ногі ў доўгіх цёмных валасінках. Колер чорны, часам з металічным адлівам. Палавы дымарфізм развіты слаба. Яйцы адкладваюць ў грушападобныя ўтварэнні з гною, якія закопваюць ў глебу, і ў якіх развіваюцца лічынкі.

Кормяцца гноем, з якога папярэдне робяць шарыкі.

## Арэал 
Род налічвае каля 90 (5—6) відаў. Пашыраны ў Паўночнай Афрыцы, Пярэдняй і Сярэдняй Азіі, на поўдні Еўропы. Найбольш вядомы .

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* *Лобанов А. Л.* Скарабей

Катэгорыя:Пласцініставусыя
Скарабей свяшчэнны

**Свяшчэнны скарабей** (*Scarabaeus sacer*) — від жукоў роду скарабеі з сямейства пласцінавусыя.

## Арэал 
Паўднёвыя раёны Заходняй Еўропы, Паўночнай Афрыкі. Крайні поўдзень стэпаў Украіны, Стэпавы Крым, Заходняе Перадкаўказзе, поўдзень Дагестана, нізоўе Волгі, Заходняя Грузія, Іспанія, поўдзень Францыі, Югаславія, Албанія, Балгарыя, Грэцыя, Турцыя, Сірыя, а-вы Корсіка, Сардзінія, Сіцылія, Кіпр.

Катэгорыя:Пласцініставусыя
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Насякомыя Афрыкі
Катэгорыя:Насякомыя Еўразіі
Катэгорыя:Салярны культ
Катэгорыя:Егіпецкая міфалогія
Джон Эванс Ата Мілс

**Джон Эванс Ата Мілс** (; 21 ліпеня 1944, Тарква — 24 ліпеня 2012, Акра) — Прэзідэнт Ганы з 7 студзеня 2009 па 24 ліпеня 2012, быў абраны 7 снежня 2008 г. На выбарах набраў 50,23 %, апярэдзіўшы свайго апанента Нана Акуфа-Ада менш чым на 0,5 %. C 7 студзеня 1997 г. па 7 студзеня 2001 года — віцэ-прэзідэнт Ганы.

## Публікацыі 
Мілз апублікаваў дзясяткі публікацый, уключаючы:
* *Taxation of Periodical or Deferred Payments arising from the Sale of Fixed Capital* (1974)
* *Exemption of Dividends from Income Taxation: A Critical Appraisal* (1977)
* *Report of the Tax Review Commission, Ghana, parts 1, 2 & 3* (1977)
* *Ghana’s Income Tax Laws and the Investor* (Міжфакультэцкая лекцыя, апублікаваная Універсітэтам Ганы, 1978)

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Прэзідэнты Ганы
Катэгорыя:Палітыкі XXI стагоддзя
Катэгорыя:Лаўрэаты праграмы Фулбрайта
Група армій

[thumb|175px|Абазначэнне груп армій [NATO]]

**Група армій** (, ), вышэйшае аператыўна-стратэгічнае аб'яднанне сухапутных войскаў на тэатры ваенных дзеянняў ва ўзброеных сілах некаторых дзяржаў, у Савецкім Саюзе аналагам быў фронт.

## Камандаванне 
Камандаванне групай армій ажыццяўляе камандуючы ў званні генерал-фельдмаршала, або генерал-палкоўніка. У якасці першага памочніка выступае начальнік штаба.

## Найменне 
Адзінага варыянту наймення груп армій няма. У назве групы армій можа адлюстроўвацца геаграфічнае становішча: група армій Афрыка, група армій «Курляндыя». Падчас Першай сусветнай вайны групы армій часта зваліся ў гонар свайго камандуючага (група армій спадчыннага прынца). Часам групы армій зваліся толькі адной літарай: група армій «B», група армій «F». Ва ўзброеных сілах ЗША, Вялікабрытаніі, Францыі і Кітая падчас Другой сусветнай вайны выкарыстоўваліся нумарныя абазначэнні груп армій (3-я група армій, 6-я група армій і г. д.)

## Гісторыя 
Група армій як форма аб'яднання сухапутных войскаў і як форма кіравання імі ўзнікла ў канцы 1914 — пачатку 1915 гадоў, падчас Першай сусветнай вайны, у англа-французскай і германскай арміях. Падчас Другой сусветнай вайны нямецкія сухапутныя войскі аб'ядноўваліся ў некалькі груп армій, у склад кожнай групы армій уваходзілі 2—4 палявыя арміі і сродкі ўзмацнення. З 1942 года ў нямецкай арміі існавалі таксама армейскія групы () — часовыя аб'яднанні звычайна з 2 армій, якія выконвалі задачы на якім-небудзь аперацыйным кірунку. Англа-амерыканскія войскі на заходнееўрапейскім тэатры ваенных дзеянняў у 1944—1945 гадах аб'ядноўваліся ў 3 групы армій, якія зваліся армейскімі групамі. У Германіі за час Другой сусветнай вайны было 20 груп армій. У паваенны час ва ўзброеных сілах ЗША і ў аб'яднаных узброеных сілах НАТА ў склад групы армій уваходзяць палявыя арміі, асобныя армейскія карпусы і інш. злучэнні сухапутных войскаў.

Напачатку XXI стагоддзя групы армій перастаюць выкарыстоўвацца, а ім на змену прыходзяць драбнейшыя ваенныя фарміраванні.

З групай армій, як правіла, узаемадзейнічае тактычнае авіяцыйнае камандаванне.

## Спасылкі 
Вялікая савецкая энцыклапедыя

 

*
Глушыцель

[thumb|250px|Глушыцелі на розных відах агнястрэльнай зброі. знізу ў верх: [USP, Beretta, SIG P220, Colt M4A1, UZI]]
**Глушыцель** (Прылада бясшумнай і беспалымянай стральбы) — адмысловая механічная прылада, якая мацуецца да ствала агнястрэльнай зброі, альбо з'яўляецца інтэгральнай часткай канструкцыі зброі і служыць для паслаблення гуку выстралу і ўтойвання полымя парахавых газаў для прадухілення дэмаскіроўкі стралка альбо прыцягнення да яго ўвагі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Часці агнястрэльнай зброі
Катэгорыя:Шумапрыглушэнне
Катэгорыя:Часткі агнястрэльнай зброі
Лупалава

**Лупалава** — тапонім

## Беларусь 
* Лупалава — чыгуначная станцыя Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі
* Лупалава — прадмесце (пасад) Магілёва

## Расія 
* Лупалава — сяло ў Ахінскім раёне Сахалінскай вобласці.
* Лупалава — вёска ў Песцякоўскім раёне Іванаўскай вобласці.

## Украіна 
* Лупалава — сяло ў Ульянаўскім раёне Кіраваградскай вобласці.
Конрад Якаб Тэмінк

**Конрад Якаб Тэмінк** (; 31 сакавіка 1778 — 30 студзеня 1858) — галандскі заолаг.

Сын скарбніка Галандскай Ост-Індскай кампаніі, Тэмінк у 17-гадовым узросце пачаў працаваць у кампаніі ў Інданезіі, аднак хутка пераключыўся з прадпрымальніцтва на арніталагічныя даследаванні (таксама ўспадкаваўшы гэта захапленне ад свайго бацькі). У 1820 годзе ён стаў першым дырэктарам Музея прыродазнаўчай гісторыі ў Лейдэне і заставаўся на гэтай пасадзе да самай смерці. Асноўныя працы Тэмінка — «Кіраўніцтва па арніталогіі, або сістэматычная табліца птушак, якіх можна назіраць у Еўропе» (; 1815) і «Усеагульная прыродазнаўчая гісторыя курыных і галубіных» (; 1813—1817), ён таксама ўнёс вялікі ўклад у «Жывёльны свет Японіі» Філіпа Франца фон Зібальда.

У гонар Тэмінка названа мноства жывёл, у тым ліку белахвосты пясочнік (*Calidris temminckii*), кошка Тэмінка (*Catopuma temminckii*), бульдогавы кажан Тэмінка (*Molossops temminckii*), стэпавы яшчар (*Manis temminckii*), *Tragopan temminckii*, грыфавая чарапаха (*Macrochelys temminckii*) і інш.

Катэгорыя:Заолагі Нідэрландаў
Катэгорыя:Арнітолагі
Вілем дэ Хаан

**Вілем дэ Хаан** (; 7 лютага 1801, Амстэрдам — 15 красавіка 1855, там жа) — галандскі заолаг.

Займаўся вывучэннем насякомых і ракападобных, быў першым хавальнікам аддзела беспазваночных у лейдэнскім Музеі прыродазнаўчай гісторыі. Быў асноўным аўтарам раздзела пра беспазваночных у «Жывёльным свеце Японіі» Філіпа Франца фон Зібальда. У 1846 годзе ён выйшаў у адстаўку з пасады, таму што быў часткова паралізаваны з-за хваробы пазваночніка.

Катэгорыя:Заолагі Нідэрландаў
Катэгорыя:Біёлагі XIX стагоддзя
Карл Тэадор Эрнст Зібальд

**Карл Тэадор Эрнст фон Зібальд** (; 16 лютага 1804, Вюрцбург — 7 красавіка 1885, Мюнхен) — германскі фізіёлаг і заолаг.

Вучыўся ў Гётынгене і ў Берліне.

У 1840 годзе Зібальд стаў прафесарам фізіялогіі і параўнальнай анатоміі ў Эрлангене, потым у Фрайбургу і Брэслау, дзе адначасова быў і дырэктарам Фізіялагічнага інстытута.

Для заснавання такога ж Інстытута ён быў запрошаны ў якасці прафесара фізіялогіі і параўнальнай анатоміі ў Мюнхен, дзе пазней стаў прафесарам заалогіі і першым дырэктарам Заалагічна-заатамічнага кабінета.

Зібальд унёс значны ўклад у развіццё заалогіі сваімі даследаваннямі па будове, ладу жыцця і размнажэнню ніжэйшых жывёл.

У 1849 годзе Зібальд пачаў выдаваць у Лейпцыгу разам з Альбертам Келікерам (1817—1905) «Zeitschrift fur wissenschaftliche Zoologie», адзін з лепшых заалагічных часопісаў.

## Працы 
* «Lehrbuch d. vergl. Anatomie d. wirbellosen Thiere» (Берлін, 1848)
* «Ueber die Band— und Blassenwurmer» (Лейпцыг, 1854)
* «Wahre Parthenogenesis bei Schmetterlingen und Bienen» (Лейпцыг, 1856)
* «Beiträge zur Parthenogenesis der Arthropoden» (Лейпцыг, 1871)
* «Die Süsswasserfische von Mitteleuropa» (Лейпцыг, 1863)

Катэгорыя:Заолагі Германіі
Катэгорыя:Фізіёлагі Германіі
Катэгорыя:Батанікі Германіі
Катэгорыя:Біёлагі XIX стагоддзя
Філіп Франц фон Зібальд

**Філіп Франц фон Зібальд** (, 17 лютага 1796 — 18 кастрычніка 1866) — нямецкі прыродазнавец і даследчык Японіі, куды прыбыў у 1823 у якасці ўрача, які быў на службе Галандскай Ост-Індскай кампаніі. Кузен германскага фізіёлага і заолага Карла Зібальда.

У Эда ён у імператарскага бібліятэкара набыў карту Японіі, завошта быў адтуль высланы і ў 1830 вярнуўся ў Галандыю; у 1859—1862 ізноў жыў у Японіі, затым у Вюрцбургу.

Зібальд увёў на востраве Ява чайныя плантацыі.

thumb|left|*Тытульная старонка «Flora japonica»*

## Працы 
* «Flora japonica» (Лейдэн, 1835);
* «Nippon, Archief voor de beschrijving van Japan» (Лейдэн, 1832);
* «Chinezisch-japanezisches Wörterbuch» (Лейдэн, 1838—1841);
* «Catalogus librorum Japan.» (Лейдэн, 1841);
* «Fauna japonica» (7 т., Лейдэн, 1833—1851; сумесна з Тэмінкам, Г. Шлегелем і дэ Хаанам);
* «Isagoge in bibliothecam japon.» (Лейдэн, 1811);
* «Bibliotheca japonica» (6 т., Лейдэн, 1833—1841; разам з І. Гофманам).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Зібальд Філіп Франц Фон у раздзеле «Батанічныя прозвішчы» сайта sakhalin.ru  

Катэгорыя:Усходазнаўцы Германіі
Катэгорыя:Батанікі Германіі
Катэгорыя:Япаністы Германіі
Катэгорыя:Асобы на марках
Пігмент

, Індыя.]]
**Пігменты** ( — фарба) — кампаненты напоўненых кампазіцыйных матэрыялаў, якія надаюць матэрыялам непразрыстасць, колер, супрацькаразійныя і іншыя ўласцівасці. Нярэдка выкарыстоўваецца як сінонім для неарганічнага фарбавальніка. Адрозніваюць прыродныя мінеральныя пігменты (неарганічныя кампаненты фарбаў) і біялагічныя пігменты (*біяхромы* — прыродныя фарбавальнікі ў складзе жывых арганізмаў).

У тэхналогіі лакафарбавых матэрыялаў пігментамі завуць высокадысперсныя неарганічныя або арганічныя, нерастваральныя ў дысперсійных асяроддзях рэчывы, здольныя ўтвараць плеўкаўтваральныя ахоўныя, дэкаратыўныя або дэкаратыўна-ахоўныя пакрыцці.

Растваральныя рэчывы, здольныя афарбоўваць іншыя матэрыялы, завуць фарбавальнікамі.

## Гл. таксама 
* Мінеральныя фарбы
* Суперканцэнтраты

## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пігменты
Катэгорыя:Фарбавальнікі
Катэгорыя:Хімічная тэхналогія
Жвачныя

**Жва́чныя** (; ад  — рубец, першы аддзел страўніка жвачных) — падатрад парнакапытных сысуноў, які ўключае шэсць сямействаў. Фітафагі.

## Апісанне 
Жвачныя адрозніваюцца складанай сістэмай стрававання. Верхніх разцоў няма, замест іх шчыльны мазольны валік. Карэнныя зубы маюць лунчатую будову, якая спрыяе расціранню корму. Іх страўнік мае агульную схему будовы і звычайна мае 4 аддзела: рубец, сетка, кніжка, сычуг (у аленькавых адсутнічае кніжка). У рубцы жывуць сімбіятычныя пратысты, якія ферментуюць цэлюлозу пры дапамозе сімбіятычных унутрыклеткавых бактэрый. Жвачныя могуць пераварваць частку гэтых сімбіёнтаў для атрымання жывёльнага бялку. Вялікае значэнне мае жвачка (адсюль назва). Карэнныя зубы вялікія, разцы і іклы толькі ў ніжняй сківіцы. У многіх добра развітыя рогі.

Жвачка ўяўляе сабой біялагічнае прыстасаванне, пры дапамозе якога жвачныя жывёлы могуць лепш, чым іншыя траваедныя, ператраўліваць пажыўныя рэчывы грубых кармоў. Адбываецца рэфлекторна ў прамежках паміж кармленнем. Корм невялікімі порцыямі адрыгваецца з рубца і сеткі ў ротавую поласць, дзе перажоўваецца, увільгатняецца слінай і зноў заглынаецца; праз пэўны час цыкл паўтараецца. Паяўляецца ў жывёл з 3-га тыдня і стабілізуецца к 8—10 месяцам. У дарослых жывёл за суткі адбываецца 6—10 жвачных перыядаў.

## Сістэматыка 
* Сямейства Жырафавыя (*Giraffidae*)
* Сямейства Кабаргавыя (*Moschidae*)
* Сямейства Аленькавыя (*Tragulidae*)
* Сямейства Віларогія (*Antilocapridae*)
* Сямейства Аленевыя (*Cervidae*)
* Сямейства Пустарогія (*Bovidae*)

## Гл. таксама 
* Hyemoschus aquaticus

## Літаратура 
* Биологический энциклопедический словарь / Гл. ред. М. С. Гиляров; Редкол.: А. А. Баев, Г. Г. Винберг, Г. А. Заварзин и др. — М.: Сов. энциклопедия, 1986. — С. 195. — 100 000 экз.
MycoBank

**MycoBank** — праект, мэтай якога з'яўляецца рэгістрацыя і захоўванне звестак пра мікалагічныя наменклатуры грыбоў, а таксама звязаных з ёю даных, напрыклад, апісанняў і ілюстрацый новых таксонаў. Пры рэгістрацыі назвы новага таксона эксперты правяраюць яго адпаведнасць патрабаванням Міжнароднага кодэкса батанічнай наменклатуры каб пазбегнуць наменклатурных памылак, пры гэтым усе паданыя аўтарамі звесткі застаюцца канфідэнцыйнымі да моманту афіцыйнага апублікавання назвы.

Анлайнавая база даных MycoBank дазваляе таксама атрымаць інфармацыю аб усіх раней апублікаваных назвах таксонаў грыбоў рангам ад царства да віду і ніжэй.

## Гл. таксама 
* 

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* http://www.binran.ru/LabSite2009_AK/links_rus.htm 

Катэгорыя:Базы даных у Інтэрнэце
Катэгорыя:Сістэматыка грыбоў
Катэгорыя:Сайты, якія з’явіліся ў 2004 годзе
Дэніэл Рэдкліф

**Дэніэл Джэйкаб Рэдкліф** (; 23 ліпеня 1989, , Вялікабрытанія) — брытанскі акцёр тэатра і кіно.

Яго кар’ера пачалася з тэлесерыяла «Дэвід Каперфільд». Аднак больш за ўсё ён вядомы, як выканаўца ролі Гары Потэра ў аднайменных фільмах, знятых паводле твораў пісьменніцы Джаан Роўлінг.

## Узнагароды 
### Намінацыі 
**2006**
* Узнагарода за найлепшага героя і найлепшую экранную каманду 2006 MTV Movie Awards U.S. (у фільме «Гары Потэр і Кубак агню»)
**2002**
* Узнагарода за мужчынскі прарыў года 2002 MTV Movie Awards U.S. (у фільме «Гары Потэр і філасофскі камень»

## Гл. таксама 
* Эма Уотсан
* Руперт Грынт
* Том Фелтан

## Зноскі 
## Спасылкі 
* 
* DanRadcliffe.com Неафіцыйны сайт
* DanRadcliffe.co.uk Неафіцыйны сайт  
'''Інтэрв'ю:'''
* Інтэрв'ю Aced Magazine, 2005 

Катэгорыя:Дзеці-акцёры Вялікабрытаніі
Вячаслаў Юр’евіч Яраслаўскі

**Вячаслаў Яраслаўскі** (нар. , ) — беларускі футбаліст (абаронца) і трэнер.

## Клубная кар’ера 
Пачаў кар’еру ў мінскім «Лакаматыве», потым гуляў у Малдове. Пасля вяртання ў Беларусь гуляў за розныя клубы Вышэйшай і Першай ліг.

У студзені 2012 года падпісаў кантракт з «Тарпеда-БелАЗ», дзе стаў асноўным левым абаронцам. Пасля сезона 2012 быў выстаўлены жодзінскім клубам на трансфер, але ў выніку застаўся ў клубе, страціўшы месца ў асноўным складзе.

У жніўні 2013 года перайшоў у мазырскую «Славію», дзе хутка замацаваўся на пазіцыі левага абаронцы, але не здолеў выратаваць каманду ад вылету ў Першую лігу.

У сакавіку 2014 года падпісаў кантракт з «Віцебскам». У якасці асноўнага левага абаронцы дапамог віцебскаму клубу па выніках сезона 2014 вярнуцца ў Вышэйшую лігу. У студзені 2015 года, пакінуўшы «Віцебск», стаў іграком «Гарадзеі». У снежні 2015 года падоўжыў кантракт з «Гарадзеяй» на наступны сезон. У пачатку сезона 2016 звычайна выхадзіў на замену, пазней замацаваўся ў стартавым складзе на пазіцыі левага абаронцы. Сезон 2017 пачынаў у аснове, аднак пазней страціў месца ў складзе, заставаўся на лаўцы запасных. У снежні 2017 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Гарадзею».

У пачатку 2018 года праходзіў прагляд у мінскім «Промні», але пазней далучыўся да «Ліды». Пачынаў сезон 2018 у стартавым складзе, аднак у маі атрымаў траўму і болей на полі не з’яўляўся. У кастрычніку 2018 года па пагадненні бакоў пакінуў лідскі клуб.

## Міжнародная кар’ера 
Гуляў за моладзевую зборную Беларусі.

## Трэнерская кар’ера 
Пасля зыходу з «Ліды» завяршыў кар’еру і стаў працаваць дзіцячым трэнерам. У пачатку 2020 года ўзначаліў дубль «Смалявічаў», а ў ліпені стаў памочнікам галоўнага трэнера ў асноўнай камандзе. Працаваў у клубе да канца 2020 года.

## Дасягненні 
*   Чэмпіён Малдовы (3): 2004, 2005, 2006
*  Пераможца Першай лігі чэмпіянату Беларусі (2): 2008, 2009

## Грамадзянская пазіцыя 
Пасля жорсткага разгону акцый пратэстаў, выкліканых масавымі фальсіфікацыямі на прэзідэнцкіх выбарах 2020 года, збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, разам з 92 іншымі беларускімі футбалістамі выступіў з асуджэннем гвалту ў Беларусі.

## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК СКВІЧ-2
Катэгорыя:Ігракі ФК СКВІЧ
Катэгорыя:Ігракі ФК Шэрыф Ціраспаль
Катэгорыя:Ігракі ФК Шэрыф-2 Ціраспаль
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Брэст
Катэгорыя:Ігракі ФК Нёман Гродна
Катэгорыя:Ігракі ФК Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Віцебск
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК Славія Мазыр
Катэгорыя:Ігракі ФК Гарадзея
Катэгорыя:Ігракі ФК Ліда
Катэгорыя:Футбольныя трэнеры Беларусі
The Plant List

***The Plant List*** (у перакладзе з англ. — «Спіс раслін») — сумесны энцыклапедычны інтэрнэт-праект, які забяспечвае доступ да інфармацыі пра наменклатуру сучасных (невыкапнёвых) таксонаў, якія адносяцца да царства раслін.

Гэты праект з’яўляецца сумеснай распрацоўкай Каралеўскіх батанічных садоў К’ю (Вялікабрытанія) і Батанічнага саду Місуры (ЗША). Адкрыты ў снежні 2010 года.

## Структура 
Назвы раслін у базе даных падзелены на чатыры буйныя групы:
* **Кветкавыя (пакрытанасенныя) расліны** (*Angiospermae*, або *Magnoliophyta*).
* **Голанасенныя расліны**, уключаючы
** ;
** ;
** ;
** .
* **Сасудзістыя споравыя расліны** (Папарацепадобныя), уключаючы
** ;
** ;
** ;
** .
* **Мохападобныя**, уключаючы
** ;
** ;
** .

## Статыстыка 
Усяго ў базу даных *The Plant List* па стане на 15 сакавіка 2011 года ўключана  назваў раслін у рангу віду, з якіх сапраўднымі з’яўляюцца  назваў; каолькасць сапраўдных назваў родаў раслін — , сямействаў раслін — 620.

Статыстыка па групах:
* Кветкавыя (пакрытанасенныя) расліны —  назваў у рангу віду, з якіх сапраўднымі з’яўляюцца  назваў; каолькасць сапраўдных назваў родаў кветкавых раслін — , сямействаў кветкавых раслін — 406;
* Голанасенныя расліны — 4588 назваў у рангу віду, з якіх сапраўднымі з’яўляюцца 1088 назваў; каолькасць сапраўдных назваў родаў голанасенных — 88, сямействаў — 14;
* Сасудзістыя споравыя расліны —  назваў у рангу віду, з якіх сапраўднымі з’яўляюцца 9294 назваў; каолькасць сапраўдных назваў родаў сасудзістых споравых — 568, сямействаў — 35;
* Мохападобныя —  назваў у рангу віду, з якіх сапраўднымі з’яўляюцца  назваў; каолькасць сапраўдных назваў родаў мохападобных — 1473, сямействаў — 165.

Водарасці, грыбы і лішайнікі, хоць яны і падпадаюць пад дзеянне Міжнароднага кодэкса батанічнай наменклатуры, у гэту базу даных не ўключаны.

## Спасылкі 
* *The Plant List* (2010). Version 1. Published on the Internet; http://www.theplantlist.org/ (accessed 1st January)   
* Daily Mail: Botanical A-Z via Kew: British experts complete database of every plant name on the planet — all 1.25million of them  
* Discovery News: World’s Largest Plants Database Assembled   
* CBC: US, British scientists draw up comprehensive list of world’s known land plants  
* Fox News: World’s Plant Life Far Less Diverse Than Previously Thought  

Катэгорыя:Базы даных у Інтэрнэце
Катэгорыя:Сайты, якія з’явіліся ў 2010 годзе
Катэгорыя:Сістэматыка раслін
Пласцінашчэлепныя

**Пласцінажаберныя**, **пласцінашчэлепныя** (*Elasmobranchii*) — адзін з двух падкласаў храстковых рыб, да якога адносяцца надатряды скатаў і акул.

## Апісанне 
Косная тканка цалкам адсутнічае. Шкілет храстковы, часта бывае абвапнаваны. Верхняя сківіца прадстаўлена масіўным нёбна-квадратным храстком, які не зліваецца з чарапной каробкай і злучаны з ёй звязкамі ці сучляненнямі храсткоў.

Скура звычайна пакрыта плакоіднай луской, якая ўяўляе сабой найбольш старажытны тып падобнага покрыва. Кожная луска складаецца з асноўнай пласцінкі, на якой падымаецца канічны ці грыбападобны зубец, пакрыты слоем эмалі, з адным або некалькімі вастрыямі на канцы. Відазмененыя зубцы ўтвараюць плаўніковыя калючкі ў рагатых і калючых акул, хваставыя іголкі ў скатаў-хвастаколаў, пілападобныя зубы на рыле акул-піланосаў. Сківічныя зубы, складзеныя з дэнтына і пакрытыя звонку эмаллю, таксама ўяўляюць сабой мадыфікацыю плакоіднай лускі.

Форма зубоў у пласцінажаберных можа быць вельмі разнастайнай. Яны бываюць плоскімі трохвугольнымі ці завостранымі канічнымі, бугра- ці шылападобнымі, гладкімі ці вышчэрбленымі, аднавяршыннымі ці з дадатковымі верхавінамі. Зубы размешчаны на сківіцах прамымі і касымі шэрагамі, прычым у кожным прамым шэрагу (ад краю сківіцы да яе ўнутранай часткі) маюцца зубы некалькіх генерацый. Функцыянуе звычайна толькі пярэдні рад (часам некалькі пярэдніх радоў), астатнія зубы загнуты ўнутр і замяняюць пярэднія па меры іх зношвання.

Жабернай накрыўкі не бывае, і з кожнага боку вонкі адкрываецца 5—7 жаберных шчылін. У многіх відаў маюцца таксама пырскальцы — невялікія адтуліны, размешчаныя за вокам, якія ўяўляюць сабой рудымент яшчэ адной шчыліны паміж сківічнай і пад’язычнай дугамі. Жаберныя пялёсткі маюць форму пласцін і прымацоўваюцца да дуг па ўсёй сваёй даўжыні (адгэтуль назва падкласа).

Хваставы плаўнік у асноўным гетэрацэркальны, яго лопасці несіметрычныя, а пазваночны стоўб (хорда) заходзіць у верхнюю, больш развітую лопасць. Ля асновы хваставога плаўніка знаходзіцца клаака — орган, у які адкрываюцца стрававальная, мачавая і палавая сістэмы.

Драпежнікі, выкарыстоўваюць для здабычы пажывы нюх і зрок.

## Гл. таксама 
* Holocephali
* Euchondrocephali

## Зноскі 
Катэгорыя:Храстковыя рыбы
Каноэ

**Каноэ** — зборная назва для лодак розных народаў. Характэрнай асаблівасцю з'яўляецца спосаб веславання — яно ажыццяўляецца лапатападобным вяслом, якім таксама робіцца і руляванне. Назва "каноэ" паходзіць з мовы карыбскіх індзейцаў.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вяслярныя спартыўныя судны
Катэгорыя:Веславанне на байдарках і каноэ
Катэгорыя:Лодкі
Веславанне на байдарках і каноэ

**Веславанне на байдарках і каноэ** — від вяслярнага спорту, гонкі і вяслярны слалам на байдарках і каноэ.

Як від спорту развіваецца з 2-й пал. ХІХ ст. пераважна ў еўрапейскіх краінах. 3 1946 дзейнічае Міжнародная федэрацыя каноэ. У праграме Алімпійскіх гульняў з 1936 (для жанчын з 1948, спаборнічаюць толькі на байдарках), чэмпіянаты свету з 1938, Еўропы з 1957. Дыстанцыі гонак на байдарках (адзіночках, двойках, чацвёрках) і каноэ (адзіночках і двойках) 200, 500, 1000 і 10000 м.

## Спасылкі 
* Міжнародная федэрацыя веславання на байдарках і каноэ


Катэгорыя:Алімпійскія віды спорту
Акадэмічнае веславанне

**Веславанне акадэмічнае** — від вяслярнага спорту, гонкі на акадэмічных вёславых суднах.

Акадэмічнае вёславае судна — спартыўная вузкая падоўжаная лёгкая вёславая лодка. Мае вынесеныя за барты на кранштэйнах уключыны для вёслаў і рухомыя банкі-сядзенні.

Гонкі праводзяцца па прамой трасе галоўным чынам на 2000 м для мужчын і на 1000 м для жанчын. Спаборніцтвы праводзяцца на парных суднах (спартсмен вяслуе дзвюма вёсламі) — адзіночкі, двойкі, чацвёркі, і расхінных (кожны вяслуе адным вяслом) — двойкі, чацвёркі і васьмёркі, з рулявым (апрача адзіночкі) ці без яго.

Акадэмічнае веславанне ўзнікла ў Англіі ў 1-й пал. ХІХ ст. Міжнародная федэрацыя веславання заснавана ў 1892. У праграме Алімпійскіх гульняў з 1900 (для жанчын з 1976), чэмпіянаты свету з 1962, Еўропы з 1893.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт ФІСА


Катэгорыя:Алімпійскія віды спорту
Алімпійскі стадыён (Лондан)

**Алімпійскі стадыён** () — шматфункцыянальны стадыён, які знаходзіцца ў Лондане, на ім прайшлі спаборніцтвы ў рамках летніх Алімпійскіх і Паралімпійскіх гульняў 2012 года. Спартыўная арэна размешчана на Мэршгейт Лэйн, у раёне Стрэтфард. Праект стадыёна разлічаны на 80 000 месцаў, што зрабіла Алімпійскі трэцім у Вялікабрытаніі падобным комплексам па ўмяшчальнасці пасля «Уэмблі» (90000 месцаў) і Туікенема (82000 месцаў). Будаўнічую пляцоўку падрыхтоўвалі з 2007 года, будаўніцтва аб’екта пачалося 22 мая 2008. Урачыста адкрыты 5 мая 2012 года пад лозунгам «2012 гадзін да Алімпіяды». Пасля правядзення алімпійскіх гульняў шматфункцыянальны стадыён быў перабудаваны, пры гэтым яго ўмяшчальнасць зменшылася.

## Спасылкі 
* Вэб-камера стадыёна — Агульны выгляд 

Катэгорыя:Стадыёны Лондана
Лонданскі велапарк

**Лонданскі велапарк** (анг. London Velopark) — веласіпедны цэнтр у Лондане. Складаецца з велатрэка і трасы для BMX. Месца правядзення спаборніцтваў па трэкавых велагонках і гонках BMX ў рамках Летніх Алімпійскіх гульняў 2012 года. Велатрэк пабудаваны ў 2009-2011 гадах. Кошт будаўніцтва склаў 105 млн фунтаў стэрлінгаў.

Велатрэк мае стандартную даўжыню 250 метраў. На пабудову палатна спатрэбілася 53 км сібірскага кедра, было забіта 350000 цвікоў.

600px|thumb|center|Панарама велатрэка

## Спасылкі 
* Старонка велатрэка на сайце Алімпіяды 2012

Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Лондана
Катэгорыя:Велатрэкі
Катэгорыя:З’явіліся ў 2011 годзе
Лі Соль Чжу

**Лі Соль Чжу** (; нар. , Чхонджын, ) — жонка лідара КНДР Кім Чэн Ына. Упершыню пра гэта паведамілі сродкі масавай інфармацыі КНДР 25 ліпеня 2012 года. Пара стала з’яўляцца на публіцы за некалькі тыдняў да гэтага.

Ці Соль Чжу — выпускніца Універсітэта імя Кім Ір Сена ў Пхеньяне. Яе бацька — выкладчык, маці — урач. Мяркуецца, што Кім Чен Ын ажаніўся з ёй у 2009 годзе.

Катэгорыя:Мужы і жонкі кіраўнікоў
Катэгорыя:Постаці Паўночнай Карэі
Хепры

**Хепры** (Хепера, Хепра, Хапер) — у егіпецкай міфалогіі сонечны бог, маляваўся ў выглядзе жука-скарабея. З-за сваіх паводзін (жукі лепяць з гною шарыкі і коцяць іх да свайго жытла) скарабеі асацыяваліся з сіламі, якія коцяць Сонца па небасхіле. Ноччу Хепры не спыняў сваю працу і каціў Сонца пад Зямлёй.

З прычыны, што скарабеі адкладаюць яйкі ў трупы жывёл і ў гной, старажытныя егіпцяне верылі, што скарабеі з'яўляюцца з мёртвай плоці, таму Хепры увасабляў перанараджэнне, новае жыццё і ўваскрашэнне з мёртвых.

## У сучаснай культуры 
У фэнтэзійнай кнізе Чайны Мьевіля «Станцыя згубленых сноў» дзейнічае гуманоідная раса хепры — людзей з жуком-скарабеем замест галавы.

Катэгорыя:Рэлігія Старажытнага Егіпта
Грынвіцкі парк

**Грынвіцкі парк** (англ. Greenwich Park) — былы паляўнічы парк у Грынвічы і адна з самых вялікіх зялёных зон на паўднёвым усходзе Лондана. Уваход - праз вароты з двума калонамі, упрыгожанымі пазалочанымі шарамі, якія сімвалізуюць Зямны шар.

Парк з'яўляецца валоданнем кароны, у часы праўлення Якава I ён быў абнесены сцяной і доўгі час заставаўся недаступным для шэраговых наведвальнікаў. Свой праект добраўпарадкавання парку ў 1662 годзе прапаноўваў вялікі ландшафтны архітэктар Андрэ Ленотр, аўтар садова-паркавага комплексу ў Версалі, аднак ці былі яны ўвасоблены ў жыццё - застаецца невядомым.

На Грынвіцкім пагорку знаходзіцца Каралеўская абсерваторыя. Знакаміты Грынвіцкі мерыдыян, які дзеліць Зямлю на заходняе і ўсходняе паўшар'е, праходзіць тут акурат па двары і адзначаны бліскучай паласой.

## Літаратура 
* Barker, Felix (1999). Greenwich and Blackheath Past. Historical Publications. ISBN 0-948667-55-9.
* Pevsner, Nikolaus (1983). The Buildings of England, London 2: South. Penguin Books. ISBN 0-300-09651-8. (with Bridget Cherry).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Грынвіч
Катэгорыя:Паркі Лондана
Сент-Джэймс Парк

: *Пра парк гл. Сент-Джэймскі парк*

**Сент-Джэймс Парк** — футбольны стадыён у Ньюкасле, Англія, дамашняя арэна футбольнага клуба «Ньюкасл Юнайтэд». Умяшчальнасць стадыёна складае 52 387 гледачоў, што робіць яго трэцім сярод клубных і чацвёртым сярод усіх футбольных стадыёнаў Англіі па гэтым паказчыку.

## Спасылкі 
* Фатаграфіі стадыёна 

Катэгорыя:Футбольныя стадыёны Англіі
Катэгорыя:Ньюкасл-эпон-Тайн
Катэгорыя:Стадыёны англійскай Прэм’ер-лігі
Байдарка

**Байдарка**, **каяк** — вузкая лёгкая лодка без уключын, закрытая зверху палубай з люкамі для весляроў.

Вяслуюць 2-лопасцевым вяслом, кіруюць рулём, які паварочваецца нагамі; вясляр размяшчаецца тварам у бок руху. Бываюць адзіночкі, двойкі, чацвёркі, васьмёркі (1, 2, 4, 8 весляроў). Адрозніваюць байдаркі спартыўныя і турысцкія з драўлянымі, металічнымі або пластмасавымі каркасамі, суцэльнымі ў першых і разборнымі ў другіх (абшыўка ў іх эластычная, з воданепранікальных матэрыялаў). Турысцкія байдаркі могуць аснашчацца парусамі і падвеснымі маторамі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Лодкі
Хэмпдэн Парк

**«Хэмпдэн Парк»** () — нацыянальны футбольны стадыён Шатландыі. З'яўляецца хатнім стадыёнам футбольнага клуба «Куінс Парк» і нацыянальнай каманды Шатландыі.

## Цікавыя факты 
У 1960 годзе на стадыёне прайшоў фінальны матч Кубка чэмпіёнаў 1959/60, які стаў самым наведвальным за ўсю гісторыю правядзення фіналаў турніру: на яго прыйшло больш за 127 тысяч чалавек. Акрамя таго, гэты ж фінал пабіў рэкорд па колькасці галоў, забітых за матч, - 10. З гэтых 10 галоў 4 забіў Ферэнц Пушкаш, што таксама з'яўляецца рэкордам фінальнага матчу.

## Літаратура 
*
*

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Футбольныя стадыёны
Катэгорыя:Стадыёны Шатландыі
Катэгорыя:Глазга
Міленіум (стадыён)

**Міленіум** () — стадыён у горадзе Кардыф (Уэльс). Умяшчальнасць — больш за 74 500 гледачоў. На стадыёне праводзяць свае гульні нацыянальныя зборныя Уэльса па футболе і рэгбі. Самы ўмяшчальны ў свеце крыты стадыён з натуральным траўнікам.

Стадыён быў адкрыты ў чэрвені 1999, і першая буйная падзея, праведзеная на ім — міжнародны матч саюза рэгбі 26 чэрвеня 1999 года, калі Уэльс разбіў Паўднёвую Афрыку ў таварыскай сустрэчы 29-19 перад 29 тысячамі заўзятараў зборнай. З поўнай умяшчальнасцю 74,500 гэта — трэці па велічыні стадыён на Кубку шасці нацый пасля Стад дэ Франс і Твікенхема.

## Панарама 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт стадыёна
* Стадыён Міленіум на сайце allstadiums.ru

Катэгорыя:Рэгбійныя стадыёны
Катэгорыя:Футбольныя стадыёны Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Кардыф
O2 Арэна (Лондан)

**Арэна О2** () — шматфункцыянальны крыты стадыён, размешчаны ў цэнтры забаўляльнага комплексу The O2 на паўвостраве Грынвіч ў Паўднёва-Усходнім Лондане (Англія). Умяшчае да 23000 чал. у залежнасці ад падзеі. Гэта адна з найбуйнейшых крытых арэн у Еўропе, разам з Manchester Evening News Arena (MEN Arena), Lanxess Arena ў Кёльне, Арэнай Бялграда і «Алімпійскім» у Маскве. У 2008 годзе O2 арэна стала самым загружаным стадыёнам ў свеце, абагнаўшы MEN Arena, якая была найбуйнейшай з 2001 года.

## Гл. таксама 
* O2, Лондан
* Millennium Dome
* O2 World

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Славутасці Англіі
Катэгорыя:Стадыёны Лондана
Катэгорыя:Летнія Алімпійскія гульні 2012
Катэгорыя:Крытыя арэны Лондана
Аляксандр Пятровіч Яцкевіч

**Аляксандр Яцкевіч** (нар. , ) — беларускі футбаліст, нападнік.

## Клубная кар’ера 
Гуляў за мінскае «Дынама-Юні», потым за нясвіжскі «Верас». У 2008 годзе трапіў у ждановіцкую «Дарыду», а ўжо летам таго ж года перайшоў у «Нафтан», за які доўгі час гуляў у аснове.

У студзені 2012 года падпісаў кантракт з «Тарпеда-БелАЗ». У жодзінскім клубе з цягам часу здолеў стаць асноўным нападнікам, хоць і не адрозніваўся вялікай колькасцю забітых галоў. Сезон 2013 пачаў як ігрок запаса, але пасля траўмы Дзмітрыя Платонава зноў вярнуўся на месца асноўнага нападніка.

Сезон 2014 правёў выдатна: згуляў за «Тарпеда-БелАЗ» ва ўсіх 32 гульнях чэмпіянату (з іх большую частку — у стартавым складзе), і з 7 галамі стаў найлепшым бамбардзірам клуба ў сезоне. У студзені 2015 года падоўжыў кантракт з «Тарпеда-БелАЗ». Аднак, у новым сезоне справы пайшлі горш: Аляксандр здолеў вызначыцца толькі адной галявой перадачай. У ліпені 2015 года пакінуў «Тарпеда-БелАЗ» і неўзабаве падпісаў кантракт з бабруйскай «Белшынай», дзе замацаваўся ў якасці асноўнага цэнтральнага нападніка.

У студзені 2016 года папоўніў склад «Слуцка». Пачаў сезон у якасці асноўнага нападніка случан, але ўлетку страціў месца ў аснове. У сезоне 2017 здолеў замацавацца ў аснове, аднак у верасні атрымаў траўму, вярнуўся на поле толькі ў канцы сезона. У снежні 2017 года падоўжыў кантракт са «Слуцкам». У сезоне 2018 заставаўся іграком асновы, толькі ў лістападзе не гуляў з-за траўмы. У снежні 2018 года падпісаў новае пагадненне з клубам. У ліпені 2019 года кантракт са «Слуцкам» быў разарваны.

Неўзабаве пасля сыходу са слуцкай каманды стаў іграком сталічнага НФК, дзе замацаваўся ў якасці асноўнага нападніка. Заставаўся іграком стартавага складу і ў сезоне 2020, калі каманда вярнула назву «Крумкачы». У снежні 2020 года падоўжыў кантракт з клубам. У сезоне 2021 быў асноўным нападнікам, з 8 галамі стаў адным з найлепшых бамбардзіраў каманды ў сезоне.

У лютым 2022 года, нягледзячы на пераход «Крумкачоў» у Другую лігу, падпісаў новы кантракт з клубам. У сакавіку 2023 года абвясціў аб завяршэнні кар’еры.

## Дасягненні 
*  Уладальнік Кубка Беларусі: 2009

## Статыстыка выступленняў 
## Крыніцы 
Катэгорыя:Футбалісты Беларусі
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Дынама-Юні Мінск
Катэгорыя:Ігракі ФК Верас Нясвіж
Катэгорыя:Ігракі ФК Дарыда
Катэгорыя:Ігракі ФК Нафтан
Катэгорыя:Ігракі ФК Тарпеда-БелАЗ
Катэгорыя:Ігракі ФК Белшына
Катэгорыя:Ігракі ФК Слуцк
Катэгорыя:Ігракі ФК Крумкачы Мінск
Сент-Джэймскі парк

[thumb|275px|Від з парку на [Мемарыял Вікторыі (Лондан)|мемарыял Вікторыі і Бакінгемскі палац.]]
**Сент-Джэймскі парк** (*St. James’s Park*) — каралеўскі парк у Вэстмінстэры, які пачынае «зялёны пояс» у цэнтры Лондана, які цягнецца адсюль на захад праз Грын-парк і Гайд-парк да Кенсінгтанскіх садоў. З поўначы на парк выходзіць Сент-Джэймскі палац, з захаду — Бакінгемскі палац, з усходу — Міністэрства замежных спраў.

Сент-Джэймскі парк лічыцца найстарэйшым у Лондане. Як і бліжэйшы палац, ён нарачоны ў памяць аб багадзельні ў імя Св. Якава (Джэймса), якая калісьці стаяла тут. У казну яго набыў (у кардынала Уолсі) кароль Генрых VIII. Прайшло шмат гадоў, перш чым Якаў I Сцюарт загадаў асушыць балоты і размясціў тут звярынец з дзіўнымі жывёламі — вярблюдамі, кракадзіламі і сланом.

Карл II, які прыехаў з Францыі пасля рэстаўрацыі манархіі перарабіў парк на манер версальскіх садоў і праклаў канал. Прынц-рэгент, палічыўшы такі дызайн старамодным, у пачатку XIX стагоддзя загадаў Джону Нэшу насадзіць дрэваў, а канал ператварыць у сажалку. У такім выглядзе парк і дайшоў да нашых дзён. На поўнач ад яго быў пракладзены для ўрачыстых працэсій асаблівы праспект — Мэл.

Катэгорыя:Вэстмінстэр
Катэгорыя:Паркі Лондана
Героі краіны (інтэрнэт-сайт)

**Інтэрнэт-праект «Героі Краіны»** — некамерцыйны вэб-сайт, створаны групай энтузіястаў у сакавіку 2000 года. На сайце публікуюцца біяграфіі Герояў Савецкага Саюза, Герояў Расійскай Федэрацыі, Герояў Сацыялістычнай Працы і поўных кавалераў ордэны Славы.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Руская мова ў інтэрнэце
Катэгорыя:Базы даных у Інтэрнэце
Катэгорыя:Сайты, якія з’явіліся ў 2000 годзе