open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Лыман

**Лыма́н** (, ; у 1925—2016 гадах — *Красны Лыман*) — горад абласнога значэння ў Данецкай вобласці Украіны, цэнтр Лыманскага раёна. Размешчаны за 136 кіламетраў ад Данецка.

## Гісторыя 
Заснаваны ў 1667 годзе казакамі Ізюмскага палка як паселішча пры вартавых вежах паблізу Торскай фартэцыі (цяпер горад Славянск). У 1825 годзе Лыман быў ператвораны ў вайсковае паселішча, з 1857 жыхароў перавялі ў разрад дзяржаўных сялян. У 1911 годзе побач з горадам пракладзена чыгуначная лінія і збудаваная станцыя. У 1925 годзе паселішча перайменаванае на Красны Лыман, у 1938 годзе прысвоены статус горада.

Паводле звестак на 1864 год ва ўласніцкай слабадзе Лыман Ізюмскага павета Харкаўскай губерні жылі 2622 асобы (1470 мужчын і 1152 — жанчыны), налічвалася 512 дваровых гаспадарак, існавала праваслаўная царква, адбываліся 2 штогадовыя кірмашы.

У 1885 годзе ў колішняй дзяржаўнай слабадзе Папоўскай воласці налічвалася 3503 жыхары, налічвалася 587 дваровых гаспадарак, існавалі праваслаўная царква, школа, 2 пастаялыя двары, 2 храмы, адбываліся 2 кірмашы на год.

26 мая 2022 года пасля трывалых баёў горад перайшоў пад кантроль расійскіх сілаў. 1 кастрычніка 2022 года Узброеныя сілы Украіны вызвалілі Лыман пасля 4-месячнай расійскай акупацыі.

## Насельніцтва 
## Эканоміка 
Большасць працаздольнага насельніцтва занята на чыгунцы і ў аграпрамысловым комплексе.

Станцыя Лыман, лакаматыўнае і вагоннае дэпо, дыстанцыя каляі, сігналізацыі, сувязі і вылічальнай тэхнікі, грамадскія пабудовы, дарожныя электрамеханічныя майстэрні, чыгуначная машынная станцыя № 10, рейказварны цягнік № 6, будаўніча-мантажны цягнік № 181 — галоўныя чыгуначныя прадпрыемствы, складнікі Лыманскага чыгуначнага вузла. Рейказварны цягнік № 6 здзяйсняе зварныя аперацыі і аперацыі па апрацоўцы каляі.

Другое месца па значнасці займае аграпрамысловы комплекс. Агулам у раёне налічваецца 74 фермерскія гаспадаркі, 15 сельскагаспадарчых прадпрыемстваў. У раёне закупляюць сланечнікавы алей і сам сланечнік прадпрыемствы Данецкай і Харкаўскай абласцей. Асноўныя паказнікі дзейнасці прадпрыемстваў АПК: агульная плошча сельскагаспадарчых угодздзяў — 69,1 тыс. га, у тым ліку ніў — 51,3 тыс. га; штогадовыя плошчы пасеву зернавых — 19,0 тыс. га, сланечніка — 6,1 тыс. га.

## Вядомыя асобы 
* Леанід Дзянісавіч Кізім (1941—2010) — савецкі касманаўт, двойчы Герой Савецкага Саюза.
* Мікалай Сцяпанавіч Навумаў (нар. 1938) — беларускі архітэктар.
* Ігар Анатольевіч Разаронаў (нар. 1970) — украінскі цяжкаатлет, прызёр Алімпійскіх гульняў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Інфармацыйны партал Данеччыны
* Уліковая картка на бачыне Вярхоўнай Рады Украіны
* Лиман — Інформаційно-пізнавальний портал | Донецька область у складі УРСР (На основі матеріалів енциклопедичного видання про історію міст та сіл України, том — Історія міст і сіл Української РСР. Донецька область. — К.: Головна редакція УРЕ АН УРСР, 1970. — 992 с.)

Катэгорыя:Гарады Данецкай вобласці
Грымбальдава Евангелле

**Грымбальдава Евангелле**, ці **Евангелле Грымбальда** () — англасаксонскі ілюмінаваны рукапіс, створаны ў пачатку XI стагоддзя. У цяперашні час захоўваецца ў зборы Брытанскай бібліятэкі.

## Гісторыя 
Паходзіць з царквы Святога Хрыста, што ў абацтве Вінчэсцер. Таксама прыпісваецца Эадуі Басану. Пазней, каля XI стагоддзя ў Нью-Мінстэры, туды дадалі копію пісьма Фулько, які рэкамендуе . Грымбальд шанаваўся як святы, і мошчы яго захоўваюцца ў Нью-Мінстэрскім абацтве.

Рукапіс набыты Брытанскім музеем у Куорытча 13 красавіка 1896 года.

## Апісанне 
Рукапіс складаецца са 161 ліста пергамена памерамі 325 x 245 мм (тэкставая прастора: 215 х 155 мм), сабраных пад драўляным пераплётам.

Змяшчае прадмову да Евангелля ад Матфея, спасылкі на каноны адзначаны на палях. Таксама змяшчае копію пісьма ад Фулько, архіепіскапа Рэймскага, да караля Альфрэда (f.158).

## Спасылкі 
* Евангелие Гримбальда (1012 — 1023, Винчестер \ Британская библиотека)  // Искусствоед.ру  
* Эадуи Басан  

Катэгорыя:Ілюмінаваныя Евангеллі
Катэгорыя:Ілюмінаваныя рукапісы
Катэгорыя:Творы XI стагоддзя
Катэгорыя:Кнігі XI стагоддзя
Аляксандр Уладзіміравіч Канавалаў

**Аляксандр Уладзіміравіч Канавалаў** (нар. , ) — расійскі дзяржаўны дзеяч. З 12 мая 2008 года па 20 студзеня 2020 года — Міністр юстыцыі Расійскай Федэрацыі. Сапраўдны дзяржаўны саветнік юстыцыі Расійскай Федэрацыі, кандыдат юрыдычных навук.

Катэгорыя:Міністры юстыцыі Расійскай Федэрацыі
Катэгорыя:Прадстаўнікі прэзідэнта Расіі ў федэральных акругах
Сяргей Алімавіч Мелікаў

**Сяргей Алімавіч Мелікаў** (нар. 12 верасня 1965, Арэхава-Зуева, Маскоўская вобласць, РСФСР, СССР) — расійскі дзяржаўны і ваенны дзеяч, генерал-палкоўнік (2016), сапраўдны дзяржаўны саветнік Расійскай Федэрацыі 1 класа (2014). Першы намеснік дырэктара Федэральнай службы войскаў нацыянальнай гвардыі Расійскай Федэрацыі — галоўнакамандуючага войскамі нацыянальнай гвардыі Расіі (з 28 ліпеня 2016 года). Паўнамоцны прадстаўнік Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ў Паўночна-Каўказскай федэральнай акрузе (12 мая 2014 года — 28 ліпеня 2016 года).

Катэгорыя:Правадзейныя дзяржаўныя саветнікі Расійскай Федэрацыі 1-га класа
Пра (прыток Акі)

**Пра** () — рака ў Разанскай і Маскоўскай абласцях Расіі, левы прыток ракі Ака (басейн Волгі).

Даўжыня ракі 167 км. Плошча вадазбору 5520 км². Сярэдні расход вады за 99 км ад вусця 24,1 м³/с. Сярэдні шматгадовы сцёк 0,761 км³/год. Выцякае з возера Святое, працякае па Мяшчорскай нізіне. У верхнім цячэнні працякае праз Клепікаўскія азёры, у ніжнім — па тэрыторыі Окскага біясфернага запаведніка. Рэчышча слаба звілістае ў верхнім цячэнні і пераважна звілістае ў сярэднім і ніжнім. Ніжэй возера Мартынава рака ўтварае некалькі рукавоў. Пойма ракі забалочаная, са старычнымі азёрамі і пратокамі. Шырыня поймы ад 0,5 да 4 км. Жыўленне пераважна снегавое. У раку ўпадае вялікая колькасць меліярацыйных каналаў. Сярод прытокаў: Кадзь, Белая, Ураж, Соўка і інш.

На рацэ горад Спас-Клепікі (Разанская вобласць).

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Государственный водный реестр РФ
* *Михайлова Н. М.* Пра // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Рэкі Разанскай вобласці
Катэгорыя:Рэкі Маскоўскай вобласці
Катэгорыя:Прытокі Акі (прыток Волгі)
Запаведнікі цэнтральнай Амазоніі

**Запаведнікі цэнтральнай Амазоніі** — аб’ект са спіса Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Бразіліі.

Прыродаахоўны комплекс, размешчаны ў Цэнтральнай Амазоніі, з’яўляецца буйнейшым ва ўсім басейне ракі Амазонкі. Ён складаецца з некалькіх запаведнікаў, агульная плошча якіх каля 6 млн га.

Адзін з самых вялікіх рэзерватаў гэтых месцаў — Нацыянальны парк Жау. Яго плошча — болей за 2 млн га. Ён размешчаны ў 200 км на паўночны захад ад Манауса. Парк быў створаны ў 1980 г. для аховы некранутых трапічных лясоў, размешчаных у басейне рэк Жау і Карабінані. Унікальная экасістэма гэтага рэгіёна знакамітая сваёй разнастайнасцю відавага склада флоры і фаўны. На 1 га трапічнага леса тут растуць 180 відаў раслін. У рэгіёне зарэгістраваны прыблізна 120 відаў сысуноў, у тым ліку 20 відаў грызуноў і сумчатых, каля 500 відаў птушак, болей за 300 відаў рэптылій і 15 відаў рыб.

## Літаратура 
* Тысяча чудес света. — СПб: ООО «СЗКЭО», 2007. — 336 с.

Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Бразіліі
Сухая

**Суха́я** — рака ў Крупскім раёне Мінскай вобласці, правы прыток ракі Высокая (басейн Заходняй Дзвіны). Даўжыня 8,5 км. Пачынаецца за 0,8 км на паўночны захад ад вёскі Язбы, вусце за 2,5 км на паўночны захад ад вёскі Запуткі. Цячэ па лясістай забалочанай мясцовасці.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Лукомкі
Катэгорыя:Рэкі Крупскага раёна
Папігай

**Папіга́й** () — рака ў Краснаярскім краі Расіі, прыток ракі Хатанга (упадае ў яе эстуарый).

Даўжыня ракі 532 км. Плошча вадазбору 50 300 км². Сярэдні расход вады каля 400 м³/с. Аб’ём сцёку 9,468 км³/год. Выток ракі і верхняе цячэнне знаходзіцца на поўначы Сярэднесібірскага пласкагор’я, ніжняе цячэнне — па Паўночна-Сібірскай нізіне. Упадае ў эстуарый ракі Хатанга. Даліна ракі ў ніжнім цячэнні шырокая і забалочаная, рэчышча дзеліцца на рукавы. У верхнім цячэнні на рацэ шмат парогаў. Замярзае рака ў верасні, вызваляецца ад лёду ў чэрвені. Жыўленне Хатангі пераважна снегавое.

Сярод прытокаў: Арбангда, Эгэ-Юрэгэ, Кастрамін, Фаміч, Амбарная, Дулган, Балаганнах, Дунальду, Кыыллаах і інш. Густата рачной сеткі 0,53 км/км². У басейне ракі шмат азёр. На рацэ пасёлак Папігай.

## Літаратура 
* 
* 
* Попигай // 

## Спасылкі 
* Государственный водный реестр РФ
* *Жук В. А., Повалишникова Е. С.* Попигай // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»

Катэгорыя:Рэкі Краснаярскага края
Катэгорыя:Басейн мора Лапцевых
Судак (горад)

**Судак** (, , ) — горад на ўсходзе паўвострава Крым, на беразе Чорнага мора. З 2014 года фактычна з’яўляецца часткай Расіі. Цэнтр аднайменнага муніцыпалітэта. Напачатку сваёй гісторыі Судак быў пунктам Вялікага шоўкавага шляху. Гэта быў добра ўмацаваны гандлёвы цэнтр ва ўладанні генуэзцаў. Да сённяшняга часу ацалела старажытная Генуэзская фартэцыя. На мора выходзіць Консульскі замак і храм 13 стагодздзя. У 2013 годзе насельніцтва складала 15457 чал.. Штогод ад сярэдзіны ліпеня да канца жніўня ў фартэцыі праходзіць міжнародны рыцарскі фэст «Генуэзскі шлем». Сёння Судак — шматлюдны курорт. Улетку ў горадзе здаюцца пакоі ў кожнай кватэры. У Судаку знаходзяцца 3 санаторыі. Судак знаходзіцца ў 1 гадзіне 45 хвілінах на аўтобусе ад Сімферопаля. Таксама злучаны аўтамабільнай дарогай з Феадосіяй. У 7 км ад Судака знаходзіцца папулярны пляж «Новы Свет» ().

Катэгорыя:Гарады Крыма
Катэгорыя:Населеныя пункты, падпарадкаваныя Судакскаму гарсавету
Негнавічы

**Не́гнавічы** — рака ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці, левы прыток ракі Мужанка (басейн Дняпра). Даўжыня 5 км. Пачынаецца за 3 км на ўсход, вусце за 0,8 км на захад ад вёскі Малыя Негнавічы. Рэчышча каналізаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Бярэзіны
Катэгорыя:Рэкі Барысаўскага раёна
Біржаўскі рэгіянальны парк

**Біржа́йскі рэгіяна́льны парк** — адзін з 30 рэгіянальных паркаў у Літве, знаходзіць на поўначы краіны, дырэкцыя парка размешчана ў Біржаі. Асноўная яго частка размешчана ў Біржаўскім раёне, астатняя ў Пасваліскім раёне.

Плошча парка складае 14 659 га, 20 % тэрыторыі займае лес. Даўжыня парка 25 кіламетраў, шырыня ад 0,5 кіламетраў да 9 кіламетраў. Біржаўскі рэгіянальны парк заснаваны ў мэтах захавання карставага ландшафту тэрыторыі, яго прыроднага асяроддзя і культурнай спадчыны.

## Помнікі прыроды 
Парк уяўляе сабой унікальны ландшафт са шматлікімі карставымі праваламі ў зямлі. Усяго налічваецца 59 правалаў. Правалы раскіданы па ўсім Кіркілайскім ландшафтным запаведніку: на ворных палях, сенажацях, у лясах і нават ля сядзібных будынкаў. Як ні ў якім іншым месцы, у гэтым запаведніку большасць правалаў знаходзіцца ніжэй узроўня грунтовых вод і з гэтай прычыны яны ператварыліся ў маленькія азярыны ці балацянкі. Некаторыя карставыя правалы дасягаюць 20-30 м у дыяметры, а іх глыбіня — 8-11 м. Таксама тут знаходзіцца самы вялікі ў Літве карставы правал «Каровіна пячора» (Karvės ola).

Група азёр Кіркілай — унікальны элемент ландшафту, адзіны ў Прыбалтыцы. Возера Шырвена плошчай 320 га, на якім размешчаны 15 астравоў. Самы доўгі пешаходны мост праз возера даўжынёй 525 м.

У Лікенаі размешчаны гідрагеалагічны помнік — крыніца «Смардонес».

## Культурная спадчына 
Біржаўскі замак пабудаваны ў 1575—1589 гадах Крыштафам Радзівілам Перуном для адбіцця нападаў шведаў і з’яўляецца найзырчэйшым у Літве прыкладам бастыённых замкаў. У адноўленым замку-палацы размешчаны бібліятэка і Біржаўскі краязнаўчы музей «Села» (Sėla).

У дваранскай сядзібе Садзялішкяй размешчана аўтэнтычная аўкштайцкая сядзіба пачатку XX стагоддзя з экалагічнай гаспадаркай. Дзейны вятрак, пабудаваны ў 1924 годзе, калекцыя даўнішніх матацыклетаў, аўтамабіляў, трактароў і паравых машын. Побач размешчаны загоны з аленямі, еўрапейскай ланню, муфлонамі.

## Спасылкі 
* Біржаўскі рэгіянальны парк
* Біржаўскі турыстычны інфармацыйны цэнтр

Катэгорыя:Біржайскі раён
Катэгорыя:Ахоўныя прыродныя тэрыторыі Літвы
Седрык Гібанс

**Осцін Седрык Гібанс** (,  — ) — амерыканскі арт-дырэктар, мастак-пастаноўшчык і архітэктар, дызайнер статуэткі «Оскар» — за свае працы атрымаў 11 гэтых узнагарод, за ўсю гісторыю кінематографа саступіўшы ў гэтым колькасці толькі Уолту Дыснею. Адзін з заснавальнікаў Акадэміі кінематаграфічных мастацтваў і навук.
Павел Рыгоравіч Чухрай

**Павел Рыгоравіч Чухрай** (, нар. ) — савецкі і расійскі кінарэжысёр, сцэнарыст, акцёр, аператар, кіраўнік секцыі рэжысуры Расійскай Акадэміі кінематаграфічных мастацтваў, член праўлення кінастудыі «Масфільм», член Еўрапейскай Акадэміі кіно і тэлебачання. Народны артыст Расійскай Федэрацыі (2006), лаўрэат Прэміі Ленінскага камсамола.

Намінант на прэмію «Оскар» у катэгорыі «Найлепшы фільм на замежнай мове», намінант на прэмію Асацыяцыі замежнай прэсы Галівуда «Залаты глобус» у катэгорыі «Найлепшы фільм на замежнай мове», намінант на «Еўрапейскую кінапрэмію» ў катэгорыі «Найлепшы еўрапейскі фільм», намінант на прэмію «Гоя» ў катэгорыі «Найлепшы еўрапейскі фільм».

У верасні 2020 года падпісаў ліст у падтрымку акцый пратэсту ў Беларусі ў сувязі з фальсіфікацыяй прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі 2020 года.

## Крыніцы
Шыла (значэнні)

**Шыла** —  іголка з дзяржальняй, таксама прозвішча.

## Прозвішча 
* Іван Мікалаевіч Шыла (нар. 1950) — беларускі вучоны ў галіне механізацыі сельскай гаспадаркі, заслужаны дзеяч навукі Беларусі, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (2009)
* Максім Аляксандравіч Шыла — беларускі футбаліст
* Мікола Шыла — беларускі грамадскі і культурны дзеяч
* Міхаіл Давыдавіч Шыла — Герой Савецкага Саюза
* Сяргей Рыгоравіч Шыла — беларускі мастак-канцэптуаліст
Гілберт

**Гілберт**, **Гільберт** — імя, прозвішча, тапонім.

## Прозвішча 
* Давід Гільберт — нямецкі матэматык
* Джон Гілберт — амерыканскі акцёр
* Дэвід Гілберт — англійскі прафесійны гулец у снукер
* Карл Гілберт — амерыканскі геолаг
* Уільям Гільберт — англійскі фізік, прыдворны ўрач

## Тапонім 
* Гілберт (Арызона)
Генуэзская фартэцыя (Судак)

**Генуэ́зская фартэ́цыя** (, ) — фартэцыя у горадзе Судак, што на паўвостраве Крым. Пабудавана генуэзцамі з 1371 да 1460 года на былым каралавым рыфе — гары Кыз-Куле-Бурун, або *Крэпасная*. Плошча фартэцыі каля 30 га.

## Гісторыя 
Першыя фартыфікацыйныя збудаванні сучаснага Судаку былі ўзведзеныя візантыйцамі ў VI—VII стагодздзях. Потым фартэцыяй завалодалі хазары, у X—XII стагодздзях — зноў візантыйцы. У XIII стагодздзі Сугдзея становіцца венецыянскай калоніяй, але апошнія былі хутка выцеснены з Крыму генуэзцамі. У 1365 годзе яны захапілі Сугдзею, а крыху пазней — і ўвесь поўдзень Крыму. Менавіта ў гэты перыяд была пабудавана асноўная частка сучаснай фартэцыі, таму за ёй і замацавалася назва *генуэзскай*.

У 1475 туркі распачалі аблогу фартэцыі, у выніку чаго консул з войскам уцёк морам, а жыхары здаліся заваёўнікам. На некалькі стагодздзяў Сугдэя апынулася ў складзе Атаманскай імперыі, пакуль у XVIII стагодздзі Крым не быў далучаны да Расійскай імперыі. У 1960-я гады савецкія ўлады спрабавалі надаць фартэцыі першасны выгляд, але беспаспяхова.

## Фартэцыя ў савецкім кіно 
* Атэла (1955)
* Кольцы Альманзора (1977)
* Піраты XX стагодздзя (1979)
* Адысея капітана Блада (1991)
* Майстэр і Маргарыта (тэлесерыял) (2005)

## Спасылкі 
Катэгорыя:Судак (горад)
Катэгорыя:Славутасці Крыма
Катэгорыя:Генуэзскія калоніі
Наталля Львоўна Пермякова

{{Біятланіст
 |Імя                       = Наталля Пермякова
 |Фатаграфія                = 
 |Поўнае імя                = 
 |Арыгінальнае імя          = 
 |Мянушка                   = 
 |Грамадзянства             = 
 |Дата нараджэння           =
 |Месца нараджэння          = 
 |Дата смерці               = 
 |Месца смерці              = 
 |Пражыванне                = Мінск, Беларусь
 |Рост_Вага                 = 
 |Захапленні                = 
 |Алімпійскі чэмпіён        = 
 |Чэмпіён свету             = 
 |Кубак свету               = 
 |Кубак свету-індывідуальна = 
 |Кубак свету-спрынт        = 
 |Кубак свету-праследаванне = 
 |Кубак свету-мас           = 
 |Сезон                     = 
 |Стоячы                    = 
 |Лежачы                    = 
 |Трапнасць                 = 
 |Гонак                     = 
 |Перамог                   = 
 |Подыумаў                  = 
 |Медалі                    =

{ Style = "background:transparent"
 
}
}}
**Ната́лля Пермяко́ва** (нар. , Апатыты, Мурманская вобласць) — беларуская біятланістка. Член алімпійскай зборнай каманды Беларусі па біятлоне на Алімпіядзе ў Лілехамеры і Нагана.

## Кубак свету 
* 1992—1993 — 34-е месца
* 1993—1994 — 33-е месца
* 1994—1995 — 24-е месца
* 1995—1996 — 26-е месца
* 1996—1997 — 51-е месца

Катэгорыя:Біятланісты паводле алфавіта
Катэгорыя:Біятланісткі Беларусі
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1994 года
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 года
Адкрыты чэмпіянат Кітая па снукеры 2018

**Адкрыты чэмпіянат Кітая 2018** (, таксама вядомы як *Fuhua Group China Open 2018* ад назвы спонсара) — прафесійны рэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 2 па 8 красавіка 2018 года ў спартыўнай зале Цэнтра Алімпійскага спорта ў горадзе Пекін, Кітай. Турнір стаў 19-м розыгрышам адкрытага чэмпіянату Кітая, які быў заснаваны ў 1997 годзе пад назвай China International і з 1999 года стаў рэйтынгавым спаборніцтвам. Прызавы фонд турніру склаў £1,000,000, з якіх £225,000 атрымаў пераможца.

## Турнір 
.]]
Адкрыты чэмпіянат Кітая 2018 стаў 19-м розыгрышам турніру, які быў заснаваны ў 1997 годзе пад назвай China International і з 1999 года стаў рэйтынгавым спаборніцтвам. З 2005 года чэмпіянат штогод праходзіць у Пекіне, з 2006 да 2017 года праходзіў у спартыўнай зале студэнтаў Пекінскага універсітэта ў раёне Хайцзянь, а ў 2018 годзе быў перанесены ў Палац спорту Алімпійскага спорткомплекса.

Адкрыты чэмпіянат Кітая 2018 праходзіў пад эгідай сусветнай асацыяцыі прафесійнага більярда і снукера () і ўваходзіў у каляндар мэйн-тура, а таксама з'яўляўся 19-м рэйтынгавым турнірам снукернага сезона 2016/2017.

## Прызавыя грошы 
Прызавы фонд турніру павысіўся ў параўнанні з леташнім спаборніцтвам амаль у два разы, склаўшы £1,000,000. Такім чынам, адкрыты чэмпіянат Кітая 2018 года стаў першым снукерным спаборніцтвам у гісторыі за выключэннем чэмпіянату свету, прызавы фонд якога дасягнуў мільёна фунтаў стэрлінгаў. Ён таксама перавысіў прызавыя фонды ўсіх прафесійных турніраў акрамя чэмпіянату свету (£1,968,000) ў сезоне 2017/2018.

Колькасць прызавых грошай пераможцы турніру склала £225,000, амаль у тры разы перасягнуўшы леташні розыгрыш (£85,000). Такім чынам, першы прыз стаў рэкордным з усіх снукерных турніраў за выключэннем чэмпіянату свету, перасягнуўшы Мастэрс 2003 года (£210,000), і стаў сёмым першым прызам у гісторыі па колькасці на момант правядзення турніру (пасля чэмпіянатаў свету 2002–2003 і 2014–2017), а таксама другім у сезоне 2017/2018 пасля чэмпіянату свету (£425,000).

Згодна з грашовай рэйтынгавай сістэмай, якая прыняла статус афіцыйнай з сезона 2014/2015, прызавыя грошы сталі эквівалентнымі рэйтынгавым ачкам. Такім чынам, рэйтынг снукерыста стаў адлюстроўваць суму прызавых грошай, якія ён зарабіў на рэйтынгавых турнірах за апошнія два гады.

## Асноўная сетка 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Адкрыты чэмпіянат Кітая 2018 на Snooker.org 
* Статыстыка адкрытага чэмпіянату Кітая 2018 на CueTracker.net 

Катэгорыя:Адкрыты чэмпіянат Кітая па снукеры
Катэгорыя:2018 год у снукеры
Катэгорыя:Спорт у Кітаі ў 2018 годзе
Катэгорыя:Снукерны сезон 2017/2018
Катэгорыя:Снукерныя турніры ў Кітаі
Катэгорыя:2018 год у Пекіне
Этэльстанаў Псалтыр

**Этэльстанаў Псалтыр**, ці **Псалтыр Этэльстана** () — англасаксонскі ілюмінаваны рукапіс, створаны ў пачатку IX стагоддзя. У цяперашні час захоўваецца ў Котанаўскай калекцыі Брытанскай бібліятэкі.

## Гісторыя 
Рукапіс быў створаны на паўночным усходзе Францыі ў IX стагоддзі, а ў X стагоддзі быў дастаўлены ў Англію, дзе, верагодна, трапіў да Этэльстана, караля Уэсекса і Англіі ў 924—939. Пазней гэты Псалтыр стаў уласнасцю сэра Роберта Котана, які дадаў  рукапісу, складзены з нарэзкі з Трэбніка , герцагіні Бургундыі, і таго, што, магчыма, было часасловам.

У кастрычніку 1731 года Псалтыр пацярпеў пры пажары ў  ў Вэстмінстэры, у якім некалькі іншых рукапісаў былі цалкам знішчаныя. Знешнія краі старонак былі абпаленыя, а сам пергамент пакарабаціўся ад полымя.

## Спасылкі 
* Athelstan Psalter online 

Катэгорыя:Псалтыры
Катэгорыя:Ілюмінаваныя рукапісы
Катэгорыя:Творы IX стагоддзя
Катэгорыя:Кнігі IX стагоддзя
Катэгорыя:Котанаўская бібліятэка
Башкірская Аўтаномная Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка

**Башкірская Аўтаномная Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка** (*Башкірская АССР*, *БАССР*; ) — аўтаномная рэспубліка ў складзе РСФСР. Пачала існаванне 5 снежня 1936 года і цяпер існуе як Рэспубліка Башкортастан. Сталіца — горад Уфа.

Катэгорыя:Гісторыя Башкартастана
Катэгорыя:Аўтаномныя рэспублікі РСФСР
Осрблье

**Осрблье** () — вёска раёна Брэзна Банскабыстрыцкага краю Славакіі, размешчаная ў горным масіве Паляна ў 9 км ад горада Брэзна. Вышыня над узроўнем мора — 580 м, Осрблье акружана гарамі вышынёй у 1000—1100 м.

Вёска вядомая тым, што тут праводзяцца этапы Кубка свету па біятлоне, у 1997 годзе тут праводзіўся чэмпіянат свету па біятлоне (спартыўны арэал знаходзіцца ў 500 м на захадзе ад вёскі і быў абсталяваны ў 1981 годзе).

## Насельніцтва 
## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка вёскі
* Афіцыйная старонка спарткомплексу Осрблье (недаступная спасылка)

Катэгорыя:Вікіпедыя:Артыкулы з непрацоўнымі спасылкамі
Катэгорыя:Населеныя пункты Славакіі
Сыч (рака)

**Сыч** — рака ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці, правы прыток ракі Чапа (басейн Дняпра). Даўжыня 6,8 км. Пачынаецца за 1 км на поўдзень ад вёскі Цешкаўка, вусце ў вёсцы Чарневічы. Рэчышча ад вёскі Сыч да вусця на працягу 3,5 км каналізаванае.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Басейн Бярэзіны
Катэгорыя:Рэкі Барысаўскага раёна
Заходнегерцагавінскі кантон

**Заходнегерцагавінскі кантон** () — адзін з дзесяці кантонаў, што ўваходзяць ў Федэрацыю Босніі і Герцагавіны. Складаецца з Града Шыракага Брыега, і яшчэ трох абшчын — Пасушша, Грудэ, Любушкі. Заходнегерцагавінскі кантон на поўначы мяжуе з Герцагбасанскім кантонам, на паўночным усходзе і ўсходзе — з Герцагавіна-Нярэтванскім кантонам, на захадзе — з Рэспублікай Харватыяй. Заходнегерцагавінскі кантон з 94 898 жыхарамі паводле перапісу 2013 года — сёмы па колькасці насельніцтва і шосты па яго шчыльнасці сярод кантонаў Федэрацыі Босніі і Герцагавіны. Заходнегерцагавінскі кантон — сёмы па плошчы (5,21 % плошчы Федэрацыі, ці 2,66 % усёй Босніі і Герцагавіны цалкам).
[mini|thumb|left|[Шыракі Брыег|Град Шыракі Брыег — галоўны ў кантоне]]

## Геаграфія 
Заходнегерцагавінскі кантон размешчаны ў паўднёва-заходняй частцы Босніі і Герцагавіны, і адпаведна сваёй назве займае заходнія раёны Герцагавіны. Адміністрацыйным цэнтрам кантона з’яўляецца Шырокі Брыег. Праз кантон праацякаюць тры ракі — Лішціца, Трэбіжат, Рычына. Найвышэйшы пункт кантона — вяршыня Плочна (2228 м) горнага храбту Чвршніца.

## Гісторыя 
Гісторыя падрыхтоўкі стварэння дадзенага адміністрацыйна-тэрытаряльнага ўтварэння пачынаецца 18 сакавіка 1994 года падпісаннем Вашынгтонскага пагаднення аб спыненні агню паміж самаабвешчанай Харвацкай рэспублікай Герцаг-Босна і баснійскімі мусульманамі. А ў снежні 1994 года дэкларуецца стварэнне кантона з наступным афіцыйным абвяшчэннем 26 сакавіка 1996 года, як аднаго з дзесяці кантонаў Федэрацыі Босніі і Герцагавіны.

## Насельніцтва 
Паводле перапісу 2013 году насельніцтва Заходнегерцагавінскага кантона склала 94 989 жыхара пры шчыльнасці 69,7 чал/км². У той час агульная колькасць дамашніх гаспадарак была 25 081, а сярэдняя колькасць асобаў у адной дамашняй гаспадарцы сягала 3,77. Працаздольнага насельніцтва — 67,7 %. Пераважную большасць насельніцтва складаюць каталікі, якія адносяць сябе да харватаў. Невялікае і раней у рэгіёне сербскае насельніцтва было значна скарочана ў гады Другой сусветнай вайны ў выніку знішчэння харвацкімі ўсташамі, буйным асяродкам якіх былі Любушкі.

Склад насельніцтва ў межах сёння існуючага Заходнегерцагавінскага кантона:

#### 2013 
* Харваты — 93 725
* Баснійцы — 718
* Сербы — 101
* Іншыя — 354

#### 1991 
* Харваты — 86 164
* Мусульмане — 1 611
* Сербы — 231
* Югаславы — 278
* Іншыя — 708

## Гаспадарка 
Адна з галоўных пераваг гаспадарчага развіцця Заходнегерцагавінскага кантона ў яго зручным геаграфічным размяшчэнні на мяжы з Харватыяй, а значыцца і з Еўрапейскім саюзам — так праз рэгіён праходзіць панеўрапейскі аўтатранспартны калідор 5C (яго часткай з’яўляецца Аўтадарога A1 па ўнутранай нумерацыі Босніі і Герцагавіны). Таксама сярод пераваг прыродныя рэсурсы, паміж якіх — ветра- і сонцаэнэргетычныя, турыстычныя (рэкрэацыйныя), і вельмі ўрадлівыя глебы.
[mini|thumb|right|Аўтадарога A1 ([Боснія і Герцагавіна) ў Заходняй Герцагавіне]].

Катэгорыя:Кантоны Федэрацыі Босніі і Герцагавіны
Вяркейскі рэгіянальны парк

**Вяркейскі рэгіянальны парк** () — адзін з рэгіянальных паркаў Літвы, амаль поўнасцю размешчаны ў межах Віленскага раёна.

## Гісторыя 
Вяркейскі рэгіянальны парк быў створаны ў 1992 годзе з мэтай аховы Зялёных азёр, Вяркейскага палаца, ландшафтнага парка, рэлігійна-архітэктурнага комплексу «Віленская кальварыя» і каталіцкага кляштара «Трынаполіс». Рэгіянальны парк размешчаны на плошчы 2,673 га. Лес займае 76,5 %, ахоўныя тэрыторыі складаюць 52,7 %,  23,9 % ад агульнай плошчы тэрыторыі займаюць месцы адпачынку.

## Прырода 
На тэрыторыі парка размешчаны Зялёныя азёры, якія маюць незвычайны ярка-зялёны колер, які звязаны з высокім зместам карбанату ў падземных крыніцах.

У парку растуць наўкола 870 відаў раслін, 33 з якіх занесены ў Чырвоную кнігу Літвы.

У парку робяцца арніталагічныя назіранні.

## Культурная спадчына 
На тэрыторыі рэгіянальнага парка знаходзіцца заснаваны ў XVII стагоддзі цэнтр каталіцкай пілігрымкі «Віленская кальварыя» з касцёлам Здабыцця Святога Крыжа, былы кляштар трынітарыяў з касцёлам Найсвяцейшай Тройцы (трынапольскі касцёл, «Трынаполіс»).

У парку знаходзіцца Вяркейскі палац, які з'яўляецца архітэктурным помнікам XVIII веку і цэнтрам паркавага ландшафтнага дызайну, а таксама старадаўняя папяровая фабрыка.

## Галерэя 

File:Lithuania Vilnius Verkiai palace.jpg|Вяркейскі палац
File:Balsys lake.jpg|Возера Балсіс
File: RodnikV.jpg|Крыніца
File: LesVerkija.jpg|Лес
File:Trinapolis1.jpg|Кляштар «Трынаполіс»

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Геаграфія Вільні
Катэгорыя:Ахоўныя прыродныя тэрыторыі Літвы
Ульсан

**Ульсан** — прозвішча, тапонім.

## Вядомыя носьбіты 
* Крысціян Ульсан — шведскі лёгкаатлет
* Маркус Ульсан — шведскі футбаліст
* Марцін Ульсан — шведскі футбаліст
* Юнас Ульсан — шведскі футбаліст
* Юхан Ульсан — шведскі лыжнік, алімпійскі чэмпіён
## Тапонім 
* Ульсан (горад)
Холменколен

**Хо́лменко́лен** () — частка раёна Вестрэ Акер у Осла, сталіцы Нарвегіі. Холменколен знаходзіцца на ўзгорку і з’яўляецца самым высокім пунктам Осла.

З канца XIX стагоддзя — цэнтр адпачынку і культуры. Тут знаходзяцца лыжны трамплін, найстарэйшы ў свеце Лыжны музей, біятлонная траса. На гэтай трасе штогод праходзіць адзін з этапаў Кубка свету па біятлоне.

Курорт Холменколен — круглагадовы і ўваходзіць у лік 50 самых вядомых славутасцяў краіны. Аматары горных лыж і біятлона аддаюць перавагу з’яўленню тут у перыяд з лістапада па красавік, але ўвесь астатні час года ў Холменколене дзейнічае турыстычная інфраструктура: гасцявыя катэджы, кафэ і рэстараны (Holmenkollen Restaurant, Kafé Seterstua, інш.), музей, сувенірныя крамы. У сезон тут бывае каля 700 000 наведвальнікаў, і гэтая колькасць штогод павялічваецца.

На курорце рэгулярна праводзяцца спаборніцтвы мясцовага і міжнароднага значэння па біятлоне, зімовага дваябор’і і скачках з трампліна. А акрамя гэтага — фальклорныя фестывалі і маляўнічыя народныя святы.

## Спартыўная інфраструктура 
Дзеючы 115-метровы лыжны трамплін, створаны яшчэ ў 1892 годзе і некалькі разоў перабудаваны пазней. Для спуску з яго лыжнікам неабходна мець спецыяльную ліцэнзію.

Некалькі менш высокіх трамплінаў.

Трэнажор-атракцыён, рэалістычна імітуючы слаламны спуск з крутога схілу і скачкі з лыжнага трампліна.

Каля 500 км гарналыжных, слаламных і біятлонных трас, пераважна раўнінных, з нязначнымі перападамі вышынь.

Біятлонны стадыён.

Пункты пракату інвентару і амуніцыі.

## Забавы і славутасці 
Назіральная аглядная пляцоўка на вяршыні галоўнага лыжнага трампліна. Адсюль адкрываецца неверагодны від на панараму Осла.

Лыжны музей. Адкрыты ў 1923 годзе. Уключае велізарную экспазіцыю лыж розных формаў, памераў і прызначэння, а таксама калекцыю дакументаў і экспанатаў, звязаных з заваяваннем Паўночнага полюса і з лыжнымі традыцыямі нарвежскай каралеўскай сям’і.

Статуя гіганцкага троля Колена, захавальніка тутэйшых месцаў.

Помнікі каралю Олафу і падарожніку Хансену.

Капліца.

## Як дабрацца 
На аўтамабілі: з’ехаць з кальцавой дарогі Осла ў Smectad і далей прытрымлівацца паказальнікаў у кірунку да Holmenkollen Skijumping Hill. Займае каля 20 хвілін.

На метро з Осла: па лініі № 1 да першага прыпынку Holmenkollen.

## Спасылкі 
* Курорт Холменколен: схілы, музеі, рэстараны і троль
* Гарналыжны курорт Холменколен ў Нарвегіі
* Стадыён «Осла-Холменколен» 

Катэгорыя:Геаграфія Нарвегіі
Катэгорыя:Осла
Станіслаў Іосіфавіч Растоцкі

**Станіслаў Іосіфавіч Растоцкі** (,  — ) — савецкі і расійскі кінарэжысёр, акцёр, сцэнарыст, педагог. Народны артыст СССР (1974). Лаўрэат Ленінскай (1980) і двух Дзяржаўны прэмій СССР (1970, 1975). Член КПСС з 1951 года.

## Біяграфія 
У верасні 1944 года стаў студэнтам Інстытута кінематаграфіі, у майстэрні Р. М. Козінцава. Вучыўся сем гадоў, бо адначасова з вучобай працаваў у карцінах майстра на кінастудыі «Ленфільм». Калі вучоба падышла да канца, Р. М. Козінцаў назваў прозвішча Растоцкага як рэжысёра, гатовага адразу працаваць у мастацкім кінематографе. Дыпломную карціну «Шляхі-дарогі» не выпусцілі на экраны з-за ідэйных меркаванняў. У 1952 годзе Растоцкі атрымаў накіраванне на ЦКДЮФ імя М. Горкага, дзе яму наканавана было застацца на ўсё жыццё. Выкладаў ва УДІК.

Двойчы фільмы Растоцкага былі намінаваны на прэмію Амерыканскай кінаакадэміі «Оскар» («А зоры тут ціхія», «Белы Бім Чорнае вуха»), тройчы, па апытаннях часопіса «Савецкі экран», яго карціны прызнаваліся лепшымі фільмамі года («А зоры тут ціхія», «Дажывем да панядзелка», «Белы Бім Чорнае вуха»).

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Выпускнікі УДІКа
Катэгорыя:Выкладчыкі УДІКа
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Інваліды Вялікай Айчыннай вайны
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Члены Саюза кінематаграфістаў СССР
Катэгорыя:Сацыялістычны рэалізм
Сербскі крыж

]]
**Сербскі крыж** () — сімвал Сербіі, сербскага народа і Сербскай праваслаўнай царквы. З’яўляецца грэчаскім (роўнабаковым) крыжам, па баках якога намаляваны чатыры стылізаваных * Ͻ * і *С*-падобных крэсіва.

Такая форма крыжа першапачаткова выкарыстоўвалася ў Візантыйскай імперыі; ў візантыйскім варыянце замест сербскіх крэсіва на сцягу было чатыры літары Β (віта), якія азначалі візантыйскі дэвіз «Βασιλεὺς Βασιλέων, Βασιλεύων Βασιλευόντων» («Цар цароў, які валадарыць над царамі»). Аднак у сучаснай Сербіі чатыры крэсіва часам тлумачацца як чатыры літары С, і такім чынам, як дэвіз «Само склада Србина спасава» («Толькі адзінства выратуе сербаў»).

Сербскі крыж прысутнічае на гербе и сцягу Сербіі, а таксама сцягу Сербскай праваслаўнай царквы. На гербу Сацыялістычнай Рэспублікі Сербія былі намаляваны чатыры крэсіва без крыжа.

Сербская крыж часам вышываюць на верхняй частцы чарнагорскіх кап.

## Гл. таксама 
* Герб Сербіі
* Сцяг Сербіі

Катэгорыя:Тыпы крыжоў
Катэгорыя:Культура Сербіі
Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Сербіі
Катэгорыя:Сербская праваслаўная царква
Літоўская акадэмія музыкі і тэатра

**Літоўская акадэмія музыкі і тэатра** () — вышэйшая музычная і тэатральная навучальная ўстанова Літвы.

## Гісторыя 
Першая кансерваторыя ў Літве была заснаваная ў Каўнасе ў 1933 годзе ў выніку рэарганізацыі музычнай школы, заснаванай ў 1919 годзе кампазітарам Юозасам Наўялісам.

Кіраўнікамі Каўнаскай кансерваторыі на працягу дзесяцігоддзя былі напераменку Юозас Груодзіс і Казімерас Віктарас Банайціс.

У 1943 годзе ў сувязі з ваеннымі дзеяннямі кансерваторыя была зачынена. У 1944 годзе работа Каўнаскай кансерваторыі была адноўленая, а ў 1945 годзе ў Вільні была заснавана Вільнюская кансерваторыя. У 1949 годзе дзве гэтыя навучальныя ўстановы былі аб’яднаны ў Літоўскую дзяржаўную кансерваторыю, якая працуе ў Вільні. У 1952 годзе ў кансерваторыі адкрылася акцёрскае аддзяленне. У 1989 годзе было адкрыта аддзяленне ў Каўнасе. У 1992 годзе кансерваторыя была перайменавана ў Літоўскую акадэмію музыкі, а ў 2004 годзе атрымала цяперашнюю назву.

Па стане на 1 студзеня 2005 года Акадэмія мела 1167 студэнтаў і 274 выкладчыкі.

## Вядомыя выпускнікі і выкладчыкі 
* Іонас Стасюнас (1919—1987) — скончыў акадэмію ў 1948 годзе. Выкладаў з 1962 года, з 1983 года — прафесар.

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Кансерваторыі паводле алфавіта
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Літвы
Канавалаў

**Канавалаў** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Аляксандр Уладзіміравіч Канавалаў — міністр юстыцыі Расійскай Федэрацыі
* Васіль Андрэевіч Канавалаў (1910—1990) — генерал-маёр
* Іван Андрэевіч Канавалаў — расійскі футбаліст
* Мікіта Максімавіч Канавалаў (нар. 2002) — беларускі валейбаліст.
* Рыгор Васілевіч Канавалаў (1912—1979) — дзяржаўны дзеяч БССР
* Сяргей Рыгоравіч Канавалаў (1917 — ?) — беларускі архітэктар.
* Яўмен Рыгоравіч Канавалаў — беларускі вучоны ў галіне тэхналогіі машынабудавання
Вярчальная дыфузія

**Вярчальная дыфузія** — працэс, пры якім устанаўліваецца або падтрымліваецца раўнаважнае статыстычнае размеркаванне энергіі па вярчальных ступенях свабоды ансамбля часціц або малекул. Вярчальная дыфузія (дыфузія вярчэння) з’яўляецца аналагам звычайнай (трансляцыйнай) дыфузіі.

Для многіх біяфізічных працэсаў важнымі з’яўляюцца характарыстыкі выпадковага кручэння малекул у растворы. Згодна з законам раўнамернага размеркавання энергіі па ступенях свабоды, малекулы большага памеру будуць пераарыентоўвацца ў растворы павольней, чым маленькія аб’екты. Такім чынам, вымяраючы характэрныя часы пераарыентацыі малекул, можна судзіць аб іх агульнай масе і аб яе размеркаванні ў аб’екце. Пры роўнай энергіі, сярэдні квадрат праекцыі вуглавой скорасці на кожную з галоўных восей аб’екта адваротна прапарцыянальны моманту інерцыі па гэтай восі. Адкуль вынікае, што існуе тры значэнні характэрнага часу рэлаксацыі пры пераарыентацыі, якія адпавядаюць кожнай з трох галоўных восей. Некаторыя са значэнняў могуць быць роўныя, калі аб’ект сіметрычны ў галоўных восях. Напрыклад, шарападобныя часціцы маюць дзве характэрныя часавыя канстанты, якія адпавядаюць вярчальнай дыфузіі. Значэнні часавых характарыстык можна вылічыць, выкарыстоўваючы , па аналогіі з .

Эксперыментальна гэтыя велічыны вызначаюцца метадамі , , ,  і іншымі бiяфiзiчнымi метадамі. Усе тры часавыя каэфіцыенты вызначыць даволі складана, звычайна вымярэнню даступны толькі адзін з іх. Калі адзін з іх значна пераўзыходзіць іншыя, то магчыма вызначыць два каэфіцыенты (для доўгіх, выцягнутых часціц у форме моцна пляскатага па двух восях эліпсоіда, як некаторыя з вірусаў).

## Зноскі 
Катэгорыя:Дыфузія
Эймунтас Някрошус

**Эймунтас Някрошус** (; ) — літоўскі тэатральны рэжысёр.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 21 лістапада 1952 года ў сялянскай сям’і. У васемнаццаць гадоў паступіў у Літоўскую дзяржаўную кансерваторыю, праз год паступіў у Маскве ў Дзяржаўны інстытут тэатральнага мастацтва на рэжысёрскае аддзяленне да А. А. Ганчарова.

Пасля заканчэння вучобы працаваў у Ковенскім драматычным тэатры (1979—1980), пасля чаго працаваў у Вільні ў Дзяржаўным маладзёжным тэатры Літвы (1978—1992). У 1998 годзе стварыў свой тэатр «Мяно фортас». Нязменнымі мастакамі спектакляў Някрошуса з’яўляліся яго жонка Надзея Гульцяева (1949—2025) і сын Марыус Някрошус (нар. 1976).

Памёр 20 лістапада 2018 года ў Вільні. Пахаваны ў Шылава.

## Прызнанне і ўзнагароды 
* Дзяржаўная прэмія Літоўскай ССР (1983)
* Дзяржаўная прэмія СССР (1987)
* Прэмія Балтыйскай асамблеі (1994)
* Нацыянальная прэмія Літвы па культуры і мастацтву (1997)
* Літоўская Нацыянальная прэмія прагрэсу (2008)

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* Сайт тэатра «Мяно Фортас»

Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры СССР
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Літвы
Дзюранс

**Дзюра́нс** () — рака на паўднёвым усходзе Францыі, левы прыток ракі Рона (басейн Міжземнага мора).

Даўжыня ракі 323,5 (350) км. Плошча вадазбору 14 342 км². Сярэдні расход вады 190 м³/с. Выток ракі знаходзіцца ў Коцкіх Альпах. Перасякае адгор’і Праванскіх Альпаў і працякае па Ронскай нізіне. Упадае ў Рону каля горада Авіньён. Жыўленне ракі снегавое (у верхнім цячэнні) і дажджавое. На рацэ каскад ГЭС.

## Літаратура 
*  — С. 131.

## Спасылкі 
* Fiche cours d’eau La Durance (X---0000) // Sandre 
* Duranse // Encyclopaedia Britannica

Катэгорыя:Рэкі Францыі
Катэгорыя:Прытокі Роны
Катэгорыя:Праванс — Альпы — Лазурны Бераг
Катэгорыя:Ваклюз
Лілія Мікалаеўна Вайгіна-Яфрэмава

{{Біятланіст
 |Імя                       = Лілія Вайгіна-Яфрэмава
 |Фатаграфія                = 
 |Поўнае імя                = Лілія Мікалаеўна Вайгіна-Яфрэмава
 |Арыгінальнае імя          = 
 |Мянушка                   = 
 |Грамадзянства             = 
 |Дата нараджэння           = 15.04.1977
 |Месца нараджэння          = Чэбаксары, Расія
 |Дата смерці               = 
 |Месца смерці              = 
 |Пражыванне                = 
 |Рост_Вага                 = 
 |Захапленні                = 
 |Алімпійскі чэмпіён        = 
 |Чэмпіён свету             = 
 |Кубак свету               = 
 |Кубак свету-індывідуальна = 
 |Кубак свету-спрынт        = 
 |Кубак свету-праследаванне = 
 |Кубак свету-мас           = 
 |Сезон                     = 2007-2008
 |Стоячы                    = 62%
 |Лежачы                    = 73%
 |Трапнасць                 = 68%
 |Гонак                     = 
 |Перамог                   = 
 |Подыумаў                  = 
 |Медалі                    =

 

 

{ Style = "background:transparent"
 
}
}}
**Лі́лія Мікала́еўна Ва́йгіна-Яфрэ́мава** (нар. , ) — украінская біятланістка чувашскага паходжання, прызёр Зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года ў Турыне, якая выступала ў свой час за зборныя каманды Расіі і Беларусі.

## Біяграфія 
Лілія пачала займацца біятлонам у 1987 годзе. Трэніравалася ў Г. Салдзімірава. З-за невысокіх вынікаў на этапах Кубка свету яна дэбютуе толькі ў сезоне 1999/2000. Пазней яна таксама эпізадычна выступала ў Кубку свету, але замацавацца ў складзе асноўнай зборнай Расіі не змагла.

Не патрапіўшы на Алімпіяду 2002 года ў Солт-Лэйк-Сіці, Лілія Яфрэмава прымае прапанову Беларускай федэрацыі біятлона і пераходзіць у зборную Беларусі. Выступаючы за каманду, Яфрэмава не раз падымалася на подыумы эстафетных спаборніцтваў на этапах Кубка свету, а па выніках сезону яна заняла 34 месца. 

Яшчэ раз памяняўшы грамадзянства, у складзе каманды Украіны Яфрэмава становіцца адной з ключавых біятланістак. У 2006 годзе Лілія Яфрэмава дасягае вяршыні сваёй кар’еры — заваёўвае бронзавы медаль Зімовых Алімпійскіх гульняў у Турыне. У зборных Беларусі і Украіны трэніравалася пад кіраўніцтвам свайго мужа Канстанціна Вайгіна.

## Кубак свету 
* За Расію
* 1999—2000 — **55-е месца** (13 ачкоў)
* 2000—2001 — **74-е месца** (4 ачкі)
* За Беларусь
* 2002—2003 — **34-е месца** (118 ачкоў)
* За Украіну
* 2003—2004 — **63-е месца** (12 ачкоў)
* 2004—2005 — **60-е месца** (25 ачкоў)
* 2005—2006 — **26-е месца** (225 ачкоў)
* 2007—2008 — **57-е месца** (20 ачкоў)
* 2008—2009 — **57-е месца** (93 ачкоў)
* 2009—2010 — **53-е месца** (89 ачкоў)

## Узнагароды 
* Ордэн княгіні Вольгі III ступені (2006)

## Спасылкі 
* Профіль IBU 

Катэгорыя:Біятланісткі Беларусі
Катэгорыя:Біятланісткі Расіі
Катэгорыя:Біятланісткі Украіны
Катэгорыя:Біятланісты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 года
Катэгорыя:Біятланісты паводле алфавіта
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 года
Катэгорыя:Спартсмены паводле алфавіта
Зялёныя азёры

**Зялёныя азёры** () — шэсць азёр, размешчаных у паўночна-ўсходняй частцы Вільні ў Вяркейскім рэгіянальным парку.

Азёры маюць ледавіковае паходжанне, вельмі глыбокія. Азёры адрозніваюцца непаўторным ярка-зялёным колерам з-за высокага зместу карбанатаў у вадзе. Азёры атачаюць крутыя лясістыя ўзгоркі вышынёй да 40 метраў над вадой, амаль такую ж глыбіню маюць самі азёры. Азёры ўтварыліся ад раставання ледавікоў каля 18 тысяч гадоў таму. 

Самае вялікае возера, аточанае густымі лясамі, завецца Бальсіс (плошча 55 га). Назвы астатніх пяці: Гульбінас (36,8 га), Мажасіс Гульбінас (10,4 га), Акіс, Райстэліс (1 га), Бараукас Акіс.

Вакол азёр пракладзены роварныя сцежкі, а на беразе ўладкаваны гарадскія пляжы, так што яны ў кожную пару года з’яўляюцца месцам адпачынку. На берагах азёр расце мноства цікавых раслін, у тым ліку такіх рэдкіх для Літвы, як балацяныя архідэі.

Катэгорыя:Азёры Літвы
Катэгорыя:Геаграфія Вільні
Уолпал

Назву **Уолпал** маюць:

* Уолпал — востраў у Новай Каледоніі

## Прозвішча 
* Роберт Уолпал (1676—1745) — англійскі дзяржаўны дзеяч
* Хорас Уолпал (1717—1797) — англійскі пісьменнік
Нацыянальныя паркі Шапада-дус-Веадэйрус і Эмас

**Нацыянальныя паркі Шапада-дус-Веадэйрус і Эмас** (, ) — аб’ект са спіса Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Бразіліі.

Нацыянальныя паркі Эмас і Шапада-дус-Веадэйрус былі створаны ў 1961 г. для аховы і падтрымання біялагічнай разнастайнасці бразільскай хмызняковай саванны campos cerrados — адной з багацейшых і найстаражытнейшых трапічных экасістэм на планеце Зямля.

Гэты рэгіён насяляюць мноства відаў дзіўных раслін, жывёл і птушак, большасць з якіх з’яўляюцца рэдкімі ці эндэмічнымі. Абодва запаведнікі размешчаны ў Цэнтральнай частцы Бразільскага нагор’я на плато Мату-Гросу. Прыродныя ландшафты Эмас з яго раўнінамі, каньёнамі, рэкамі і вадаспадамі незвычайна маляўнічыя. Яго славутасцямі з’яўляюцца навалы вялізных тэрмітнікаў і буйная папуляцыя гіганцкіх мурашкаедаў.

Шапада-дус-Веадэйрус — адно з нямногіх месцаў на планеце, дзе захаваліся ўчасткі некранутай хмызняковай саванны. Тут зарэгістраваны 1476 відаў раслін, 170 відаў сысуноў, болей за 300 відаў птушак і амаль 50 відаў рыб.

## Літаратура 
* Тысяча чудес света. — СПб: ООО «СЗКЭО», 2007. — 336 с.

Катэгорыя:Сусветная спадчына ў Бразіліі
Філафора

**Філафора** (*Phyllophora*) — род марскіх чырвоных водарасцей.

## Апісанне 
Слаявіна пласціністая, вышынёй да 50 см, простая ці разгалінаваная. Пласціны лінейна-, кліна- або сэрцападобнай формы, з хвалістым, зубчастым ці лопасцевым краем. У некаторых відаў спарафіты развіваюцца на гаметафітах у выглядзе невялікіх нарасцей.

## Пашырэнне 
Адрозніваецца каля 15 відаў. Пашыраны ў халодных і ўмераных морах. Растуць на пясчвна-камяністых, глеістых або галечных грунтах, на ракавінах малюскаў.

## Выкарыстанне 
Выкарыстоўваюцца для атрымання агарападобнага рэчыва — філафарану, ёду. Харчовыя, тэхнічныя, кармавыя расліны.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Чырвоныя водарасці
Пітэр Уір

**Пі́тэр Лі́ндсі Уі́р** (, нар. , , Аўстралія) — аўстралійскі , , . Зыграў вядучую ролю ў аўстралійскай новай хвалі (1970—1990).

## Фільмаграфія 
## Зноскі 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў
Катэгорыя:Постаці Аўстраліі
Цазін

**Цазін** (, ) — горад у Босніі і Герцагавіне, размешчаны ў паўночна-заходняй частцы краіны на скрыжаванні шляхоў, якія вядуць з Біхача праз Веліку-Кладушу ў суседнюю Рэспубліку Харватыю, і далей як у Заходнюю Еўропу, так і кірункам на Ракавіцу-Грабавац да Адрыятычнага мора. У паўднёва-ўсходнім кірунку ад Цазіна праз Босанску-Крупу мусяць рухацца да Баня-Лукі, Тузлы, далей да Сербіі. Разам з навакольнымі паселішчамі ўтварае абшчыну **Град Цазін** ().

## Гісторыя 
Ваколiцы Цазіна былі населены яшчэ ў дагістарычны час. На розных археалагічных пляцоўках знойдзены рэшткі прадметаў з касці, каменя, гліны, медзі.

### Другая сусветная вайна 
У канцы ліпеня і пачатку жніўня 1941 года, з сёлаў каля Цазіна сотні праваслаўных сербаў, якія традыцыйна не былі шматлікімі ў гэтай частцы Босанскай Краіны, былі знішчаны ўсташамі, пераважна з мясцовых мусульманаў.
thumb|left|Цвярдыня Астрожац у н.п. Астрожац на Уні Града Цазіна
Іcнуе легенда, што менавiта падчас візіта ў Цазін, у час існавання так званай Біхацкай рэспублікі, Ціта выкрыў сваю асобу. Гэта нібыта адбылося ў 1942 годзе, калі падчас сустрэчы з мясцовымі кіраўнікамі Народна-вызваленчай барацьбы, Ціта давёў, што ён харват па паходжанні, слесар па прафесіі, Іосіп Броз. Замак Астрожац ў той час зрабіўся штабам Біхацкай рэспублікі.

## Насельніцтва 
Паводле перапісу насельніцтва 2013 года колькасць насельніцтва ў населеным пункце Цазін складала 14,387 чалавек, ва ўсёй гарадской абшчыне — 69,411 чалавек.

Склад насельніцтва ў межах сёння існуючай тэрыторыі абшчыны Цазін:

#### 2013 
* Баснійцы — 63 463 (95.94 %)
* Харваты — 320 (0.484 %)
* Сербы — 29 (0.044 %)
* Іншыя — 2 337 (3.533 %)

#### 1991 
* Мусульмане — 61 693 (97.29 %)
* Сербы — 778 (1.227 %)
* Харваты — 139 (0.219 %)
* Югаславы — 430 (0.678 %)
* Іншыя — 369 (0.582 %)

#### 1981 
* Мусульмане — 55 401 (97.01 %)
* Сербы — 826 (1.446 %)
* Харваты — 122 (0.214 %)
* Югаславы — 575 (1,007 %)
* Іншыя — 116 (0.203 %)

## Гаспадарка 
Аснову эканомікі края складае сельская гаспадарка. І выключнае месца тут належыць малочна-таварнаму кірунку. Абшчына сярод лідараў у краіне па аб’ёмах сырога кароўега малака. Акрамя малочнай вытворчасці значнае месца займае вырошчванне садавіны і гародніны ды іх перапрацоўка. Таксама маюць значэнне пасевы тэхнiчнай раслiннай сыравiны, нарыхтоўка лекавых раслін і лясных дароў.

Вынікам Баснійскай вайны зрабілася значнае знішчэнне эканамічнага патэнцыялу. І дасюль тут налічваецца болей за сем тысяч незанятых працаздольных асобаў, пры значным ўдзелу «шэрай» эканомікі.

Катэгорыя:Гарады Федэрацыі Босніі і Герцагавіны
Ракаўскі кангламерат

**Ракаўскі кангламерат** — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння (з 1988 года). Размешчаны за 1 км на паўночны ўсход ад в.Ракаў Валожынскага раёна Мінскай вобласці, на паўночным адхоне выемкі аўтадарогі / Мінск — Ашмяны.

Даўжыня 6,5 м, шырыня 5 м, вышыня 2,2 м, у абводзе 22 м, аб’ём бачнай часткі 37,9 м³, маса каля 100 тон. Утварыўся ў выніку цэментацыі пясчаных, пясчана-жвірова-галечных адкладаў і дробных валуноў пры падняцці падземных вод і напорным уздзеянні ледавіка каля 150 тыс.год назад.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Геалагічныя помнікі прыроды рэспубліканскага значэння Мінскай вобласці
Катэгорыя:Геалогія Валожынскага раёна
Катэгорыя:Славутасці Валожынскага раёна
Катэгорыя:Ракаў
Мікіта Фёдаравіч Растоўцаў

**Мікіта Фёдаравіч Растоўцаў** (, -) — савецкі вучоны ў галіне жывёлагадоўлі, акадэмік УАСГНІЛ, Герой Сацыялістычнай Працы (1975).

## Біяграфія 
У 1935 годзе ён скончыў Маскоўскі мясамалочных інстытут і стаў працаваць на высокіх пасадах у жывёлагадоўчай галіне СССР. У 1940—1955 гадах узначальваў Галоўнае ўпраўленне племсаўгасаў Міністэрства саўгасаў СССР, у 1955—1956 гадах быў намеснікам міністра саўгасаў СССР.

## Навуковая дзейнасць 
Актыўна ўдзельнічаў у распрацоўцы і ўкараненні многіх перадавых на той момант метадаў жывёлагадоўлі, была значна палепшана якасць прадукцыі жывёлагадоўлі і пашыраны яе асартымент. Кіраваў распрацоўкай метаду штучнага асемянення кароў. У 1952 годзе Растоўцаў абараніў доктарскую дысертацыю, у 1956 годзе быў абраны акадэмікам УАСГНІЛ, доўгія гады быў членам прэзідыума гэтай акадэміі. З’яўляўся аўтарам больш чым 400 навуковых прац, у тым ліку 12 кніг і брашур, некаторыя з іх былі пераведзеныя на іншыя мовы. У 1967 годзе Растоўцаву было прысвоена званне заслужанага дзеяча навукі РСФСР.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* К 90-летию АКАДЕМИКА ВАСХНИЛНИКИТЫ ФЕДОРОВИЧА РОСТОВЦЕВА // Вестник сельскохозяйственной науки.  1985,  № 9(348). — С. 134.
* 

Катэгорыя:Акадэмікі УАСГНІЛ
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расіі
Мікола Антонавіч Зінчук

**Мікола Антонавіч Зінчук** (, в. Кашэліўка, Пулынскі раён, Жытомірская вобласць — , в. Даўгапілля, Путыльскі раён, Чарнавіцкая вобласць) — украінскі фалькларыст, збіральнік украінскіх народных казак, пісьменнік-казачнік, гісторык; педагог.

Запісаў, сабраў, уклаў і літаратурна апрацаваў зборнік украінскіх народных казак ў 40 тамах, што з’яўляецца ўнікальным праектам у сучаснай Украіне: першае і галоўнае — фіксуе апавядальніцкую традыцыю па шматлікіх рэгіёнах краіны ў канцы ХХ стагоддзя; таксама з’яўляецца складаным выдавецкім праектам.

Катэгорыя:Этнографы Украіны
Катэгорыя:Педагогі Украіны
Катэгорыя:Пісьменнікі Украіны
Зінчук

**Зінчук** — прозвішча.

## Вядомыя носьбіты 
* Віктар Іванавіч Зінчук — расійскі гітарыст, кампазітар
* Віктар Уладзіміравіч Зінчук (нар. 1962) — беларускі фізіёлаг. Доктар медыцынскіх навук (2000), прафесар (2003).
* Ганна Аляксандраўна Малышчык (Зінчук) — беларуская лёгкаатлетка
* Мікола Антонавіч Зінчук — украінскі этнограф