open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Прамежкавы патрон

**Прамежкавы патрон** — патрон для агнястрэльнай зброі, прамежкавы па магутнасці паміж вінтовачнымі і пісталетнымі патронамі.

Выкарыстоўваюцца прамежкавыя патроны ў асноўным у аўтаматах і ручных кулямётах, а таксама ў паляўнічай зброі.

Найбольш вядомыя патроны 5,56×45 мм (ЗША/НАТА), 5,45×39 мм і 7,62×39 мм (СССР).

* 5,45×39 мм (СССР)
* 5,56×45 мм (ЗША/НАТА)
* 5,8×42 мм (Кітай)
* 7,62×33 мм (ЗША)
* 7,62×39 мм (СССР)
* 7,62×45 мм (Чэхаславакія)
* 7,92×33 мм (Германія)
* .30 Carbine

Катэгорыя:Прамежкавыя патроны
Мішэль Легран

**Мішэль Легран** (; , Парыж — ) — французскі кампазітар, піяніст, аранжыроўшчык, дырыжор, спявак.

## Біяграфічныя звесткі 
Скончыў Парыжскую кансерваторыю ў 1950 годзе (клас Н.Буланжэ). Працаваў акампаніятарам эстрадных спевакоў. Пачынаючы з альбому «I Love Paris» у 1954 годзе, Мішэль Легран запісаў больш чым сотню альбомаў з джазавай, папулярнай і класічнай музыкай ды напісаў музыку да звыш 200 фільмаў.

Неаднаразова наведваў Беларусь, у тым ліку як старшыня журы міжнароднага фестывалю «Славянскі Базар у Віцебску».

## Творчасць 
Напісаў шэраг балетаў для трупы «Балет Парыжа», у тым ліку «Праклятыя красуні» (1955), «Валянціна» (1956). Пранікнёны лірызм уласцівы яго музыцы да фільмаў «Шэрбурскія парасоны» (1963), «Дзяўчаты з Рашфора» (1967). Яго музыка вылучае таксама кінафільмы «НЕзвычайная Амерыка», «Жанчына ёсць жанчына», «Сем смяротных грахоў», «Ева», «Лета 42-га».

## Прэміі і ўзнагароды 
За найлепшую музыку да фільмаў ён тройчы атрымліваў прэмію «Оскар». У яго калекцыі узнагарод былі пяць прэмій «Грэмі» і адзін «Залаты глобус».

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Ветракі нашай памяці — svaboda.org

Катэгорыя:Кампазітары Францыі
Катэгорыя:Кінакампазітары Францыі
Катэгорыя:Музыканты Францыі
Катэгорыя:Дырыжоры Францыі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Парыжы
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Залаты глобус»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар» за «Найлепшую музыку да фільма»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Выпускнікі Парыжскай Вышэйшай нацыянальнай кансерваторыі музыкі і танца
Карла Гальдоні

**Карла Гальдоні ** (; 25 лютага 1707, Венецыя — , Парыж) — венецыянскі драматург.

## Біяграфія 
Карла Гальдоні пазнаёміўся з мастацтвам яшчэ дзіцём у доме свайго дзеда — вялікага аматара тэатра. Вывучаў на загад бацькі медыцыну, але болей чытаў Плаўта, Тэрэнцыя, Арыстафана, Менандра і наведваў тэатр, вадзіў знаёмства амаль выключна з акцёрамі і актрысамі. Бацька саступіў яго просьбе і дазволіў змяніць факультэт. Спачатку ў Венецыі, потым у Павіі Гальдоні займаўся юрыдычнымі навукамі, але значна старанней знаёміўся з драматычнай літаратурай наогул і італьянскай у прыватнасці, прычым са шкадаваннем заўважаў, што ў італьянскай няма вартага ўвагі і, нягледзячы на свае 16 гадоў, задумаў рэформу ў гэтай галіне.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Драматургі Італіі
Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы
Аўтамат (зброя)

(ЗША)]]
 (СССР)]]
**Аўтамат**, або **штурмавая вінтоўка** — аўтаматычная стралковая зброя (па сутнасці аўтаматычны карабін), якая выкарыстоўвае прамежкавы патрон, асноўная індывідуальная зброя салдат большасці сучасных армій. Першы аўтамат распрацаваны У. Р. Фёдаравым у 1916 годзе. Масава пачалі распрацоўвацца і выкарыстоўвацца ў канцы 2-й Сусветнай вайны (аўтамат StG-44).

Сучасныя аўтаматы звычайна маюць калібр 5,45—7,62 мм, умяшчальнасць магазіна 20—35 патронаў. Механізмы большасці з іх працуюць за кошт адводу часткі парахавых газаў са ствала.
]]

На ўзбраенні войскаў Рэспублікі Беларусь стаяць розныя мадыфікацыі аўтамата Калашнікава АК-74.

## Спасылкі
Васіль Лаўрэнцьевіч Муха

**Васіль Лаўрэнцьевіч Муха** (, Андрэеўка Рэчыцкага павета Мінскай губерні — ) — беларускі дзеяч, левы сацыяліст-рэвалюцыянер.

Паходзіў з сялян. Скончыў Маладушскае народнае вучылішча (Рэчыцкі павет), школу тэлеграфістаў у Кранштаце. З 1910 года на Балтыйскім флоце, матрос. З сакавіка 1917 года член абласнога камітэта арміі, флоту і рабочых Фінляндыі. Удзельнік 3-га з’езда БСГ у кастрычніку 1917 года, быў абраны ў склад яе ЦК. Быў намеснікам старшыні з’езда воінаў-беларусаў Заходняга фронту (18—24 кастрычніка [31 кастрычніка — 6 лістапада] 1917), вылучаны кандыдатам ва Устаноўчы сход (як левы эсэр).

У лістападзе 1917 года ўвайшоў у склад Аблвыкамзаха, у снежні 1917 года камісар аддзела апекі СНК Заходняй вобласці і фронту. Дэлегат I Усебеларускага з’езда, у знак пратэсту супраць яго разгону пакінуў пасаду камісара.

З 1918 года ў Чырвонай Арміі, палітрук радыёсувязі 16-й арміі. У 1920—1954 гадах на савецкай і партыйнай рабоце ў БССР.

## Бібліяграфія 
* *Муха В. Л.* У слаўным семнаццатым // «Чырвоная змена», 1957, 3 лютага;
* *Муха В. Л.* Шлях у рэволюцыю // «Магілеўская пр аўда», 1957, 16 кастрычніка.

## Літаратура 
* 
* *Уладзімір Калаткоў*. Маракі-беларусы Балтыйскага флоту ў беларускім нацыянальна-вызваленчым руху 1917—1918 гг. // Białoruskie Zeszyty Historyczne = Беларускі гістарычны зборнік № 19, 2003. — Białystok: Białoruskie Towarzystwo Historyczne, 2003. — 301 s., 23 cm. — ISSN 1232-7468 — S. 256—259/

Катэгорыя:Палітыкі Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рэчыцкім раёне
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рэчыцкім павеце (Расійская імперыя)
Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Беларусі
Катэгорыя:Члены КПСС
Катэгорыя:Удзельнікі Першага Усебеларускага з’езда
Сэмюэль Кольт

**Сэ́мюэль (Семюэль) Кольт** (*Самуі́л Кольт*, ;  Хартфард, штат Канектыкут — ) — амерыканскі збройнік, вынаходнік рэвальвера.

## Гл. таксама 
* Кольт

Катэгорыя:Вынаходнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Вынаходнікі ЗША
Катэгорыя:Канструктары стралковай зброі
Катэгорыя:Вынаходнікі зброі
Канектыкут

**Кане́ктыкут**, **Кане́ктыкат** () — штат на паўночным усходзе ЗША, які ўваходзіць у рэгіён Новая Англія. Сталіца — Хартфард, найбуйнейшы горад — Брыджпарт. Насельніцтва 3,406 млн чалавек (29-е месца ў ЗША; звесткі 2000). Назва штата паходзіць ад выраза на алганкінскай мове, які перакладаецца як «на доўгай рацэ, схільнай прылівам». Афіцыйная мянушка з 1959 года — *Constitution State* (Штат Канстытуцыі). Раней афіцыйнай мянушкай было *Nutmeg State* (Штат мускатнага арэха). Паштовае скарачэнне **CT**.

## Геаграфія 
На поўдні тэрыторыя штата амываецца водамі заліва Лонг-Айленд-Саўнд, на захадзе Канэктыкут мяжуе са штатам Нью-Ёрк, на поўначы — з Масачусетсам, на ўсходзе — з Род-Айлендам. Плошча штата складае 14,371 км² (48-е месца ў ЗША). Тэрыторыя падзяляецца на восем рэгіёнаў, у асноўным (хоць і не заўсёды) супадальных з васьмю ўваходных у Канэктыкут акруг. Тэрыторыя штата ў асноўным складаецца з лясоў. Бліжэй да поўдня трапляюцца багністыя месцы і пясчаныя пляжы. Урбанізацыя сканцэнтраваная ў асноўным на паўднёвым захадзе штата. На паўночным усходзе мясцовасць больш лясная і сельскагаспадарчая. Асноўная афіцыйная мянушка штата звязаная з тым, што ў 1639 годзе брытанская калонія Канэктыкут прыняла першую ў свеце *канстытуцыю* — «Асноўныя законы Канэктыкуту» (Fundamental Orders of Connecticut).

## Гісторыя 
Пасля Вайны за незалежнасць Амерыкі Канектыкут стаў адным з 13 штатаў, якія першымі ўвайшлі ў склад ЗША. Да 1875 года статус сталіцы Канэктыкута па чарзе пераходзіў ад Хартфарду да Нью-Хэйвену. Затым ён быў стала замацаваны за Хартфардам.

## Вядомыя асобы 
* Бенджамін Спок
* Майкл Мак-Гіўні 

Image:Main Street, Newtown CT.jpg
Image:Adams Family house on Yale campus..jpg
Image:Saybrook breakwater light.jpg

Катэгорыя:Штаты ЗША
Джордж Харысан

**Джордж Харысан** ( 25 лютага 1943, Ліверпуль — , Лос-Анджэлес) — англійскі рок-музыкант і рок-кампазітар.  Удзельнік славутага рок-гута The Beatles, пасля распаду якога распачаў сольную кар'еру і працу ў гурце  The Traveling Wilburys. З канца 1970-х да пачатку 1990-х актыўна працаваў як кінапрадзюсар - заснаваў фірму "HandMade Films".

## Дыскаграфія 
### Альбомы 
### Сінглы 
* 1970 «My Sweet Lord»
* 1971 «What Is Life»
* 1971 «Bangla Desh»
* 1973 «Give Me Love (Give Me Peace on Earth)»
* 1974 «Ding Dong, Ding Dong»
* 1975 «Dark Horse»
* 1975 «You»
* 1975 «This Guitar (Can't Keep from Crying)»
* 1976 «This Song»
* 1977 «Crackerbox Palace»
* 1977 «True Love»
* 1977 «It's What You Value»
* 1979 «Blow Away»
* 1979 «Love Comes to Everyone»
* 1979 «Faster»
* 1981 «All Those Years Ago»
* 1981 «Teardrops»
* 1982 «Wake Up My Love»
* 1982 «I Really Love You»
* 1985 «I Don't Want To Do It»
* 1987 «Got My Mind Set on You»
* 1988 «When We Was Fab»
* 1988 «This Is Love»
* 1989 «Cheer Down»
* 2002 «My Sweet Lord (2000)» (перавыданне)
* 2003 «Any Road»
* 2003 «Stuck Inside a Cloud»

### Сінглы з The Traveling Wilburys 
* 1988 «Handle with Care»
* 1989 «End of the Line»
* 1990 «Nobody’s Child»
* 1990 «She’s My Baby»
* 1990 «Wilbury Twist»

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Літаратура 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Спасылкі 
* GeorgeHarrison.com — Афіцыйны сайт 
* Біяграфія Джорджа Харысана на сайце Залы славы рок-н-рола 
* Rolling Stone  — Найвялікшыя музычныя моманты Джорджа 
* 
* Інтэрв'ю — Джордж Харысан (George Harrison) 
* Genesis Publications — CONCERT FOR GEORGE: A Celebration of the Life of George Harrison 
* Інтэрв'ю з Джорджам Харысанам 
* BBC news Article on Harrison’s death 
* Фота з жыцця Джорджа Харысана 
* The Traveling Wilburys *TheWilburys.com — George Harrison’s Super Group, The Traveling Wilburys.* 
* Спіс песень і інструментаў, на якіх Джордж Харысан іграў у Бітлз 

Катэгорыя:Выканаўцы, якія ўзначальвалі Billboard Hot 100
Катэгорыя:Сітарысты
Катэгорыя:Гітарысты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Гітарысты паводле алфавіта
Катэгорыя:Слайд-гітарысты
Катэгорыя:Выканаўцы, уключаныя ў Залу славы рок-н-рола
Катэгорыя:Кінапрадзюсары Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Оскар» за «Найлепшую музыку да фільма»
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Галівудская алея славы
Катэгорыя:Памерлі ад раку
Катэгорыя:Музыканты Traveling Wilburys
Катэгорыя:Музыканты псіхадэлічнага рока
Катэгорыя:Аўтары-выканаўцы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:The Beatles
Адрыяна Чэлентана

**Адрыяна Чэлентана** (; , Мілан, Італія) — італьянскі музыкант, кінаакцёр, эстрадны спявак, кампазітар і кінарэжысёр. Таксама грамадскі дзеяч і вядучы тэлепраграм. У Італіі атрымаў мянушку *«Molleggiato»* () — за сваю манеру рухацца на сцэне.

Чэлентана з’яўляецца адным з самых паспяховых і ўплывовых выканаўцаў у гісторыі італьянскай музыкі — за ўсю сваю кар’еру ён выканаў каля 600 песень, выпусціў сорак адзін студыйны альбом агульным тыражом 150 мільёнаў экземпляраў, а таксама зняўся больш чым у сарака кінафільмах.

## Біяграфія 
### 1938—1960: Раннія гады 
Адрыяна чэлентана нарадзіўся ў дзень Бефаны (свята жартаў і розыгрышаў) 6 студзеня 1938 года ў Мілане і, бо яго сям’я жыла бедна, пачаў працаваць у гадзіннікавай майстэрні.

## Фільмаграфія 
* (1960) «Салодкае жыццё» — рок-спявак
* (1964) «Супераграбленне ў Мілане» — Серджыа
* (1975) «Юпі-Ду» — Фелічэ
* (1976) «Блеф» — Фелікс
* (1979) «Аксамітныя ручкі» — Гвіда Квілер / Бені
* (1982) «Бінга-Бонга»
* (1985) «Джаан Луй»

## Заўвагі 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Комікі
Катэгорыя:Кампазітары Італіі
Катэгорыя:Музыканты Італіі
Катэгорыя:Кінакампазітары Італіі
Катэгорыя:Кінарэжысёры Італіі
Катэгорыя:Рэжысёры Італіі
Катэгорыя:Актывісты вегетарыянскага руху
Катэгорыя:Поп-музыканты
Катэгорыя:Рок-музыканты
Катэгорыя:Гітарысты
Катэгорыя:Клавішнікі
Катэгорыя:Аўтары-выканаўцы Італіі
Катэгорыя:Выканаўцы Epic Records
Катэгорыя:Выканаўцы Sony BMG
Катэгорыя:Выканаўцы рок-н-рола
Катэгорыя:Выканаўцы Universal Music Group
Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі «Давід дзі Данатэла»
Стралковая зброя

**Стралковая зброя** — стволавая зброя калібрам менш 20 мм, прызначаннная для кідання кулі, дробі ці карцечы.

## Класіфікацыя 
Стралковая агнястрэльная зброя звычайна класіфікуецца па наступных характарыстыках:

### Па мэтавым прызначэнні 
* Вінтоўкі (стрэльбы, карабіны) — даўгаствольная агнястрэльная зброя, прызначаная для ўзбраення пяхоты, для вядзення агнявога бою, а таксама для дзеянняў у рукапашным баі (штыком і прыкладам), або выкарыстання ў паляванні;
* Аўтаматы (штурмавыя вінтоўкі) — аўтаматычная агнястрэльная зброя, пад прамежкавы патрон (дульная энергія большая за пісталетны, але меншая за вінтовачны патрон);
* Пісталеты-кулямёты — аўтаматычная стралковая зброя, у якой у якасці боепрыпасу выкарыстоўваецца пісталетны патрон. Зрэдку, пісталеты-кулямёты завуць аўтаматамі;
а M60.]] 
* Кулямёты — аўтаматычная агнястрэльная зброя, якая адрозніваецца высокай шчыльнасцю агню, вялікім аб'ёмам наладаваных боепрыпасаў і магчымасцю весці доўгі аўтаматычны агонь. Ствалы кулямётаў, як правіла, маюць сродкі астуджэння (паветраныя або вадзяныя радыятары);
* Пісталеты — стралковая зброя канструктыўна прызначаная для ўтрымання і кіраўніцтва пры стральбе адной рукой, а таксама прызначаная для стральбы на кароткіх дыстанцыях (часцей за ўсё 25—50 м);
* Рэвальверы — кароткастволавая агнястрэльная зброя, прызначаная для стральбы на кароткіх дыстанцыях. Адметнай канструктыўнай асаблівасцю рэвальвераў, якая адрознівае іх ад пісталетаў, з'яўляецца барабанны спосаб падачы патронаў. Часта ва ўжытку рэвальверы класіфікуюцца як пісталеты;
* Атыповая зброя — самаробная агнястрэльная зброя (абрэзы, самапалы, самаробныя пісталеты і рэвальверы і іншыя агнястрэльныя прылады).

## Дзяржаўныя стандарты 
ДАСТ 28653-90 «Зброя стралковая. Тэрміны і азначэнні»
…
* 32. **Вінтоўка** — Наразная стралковая зброя, канструктыўна прызначаная для ўтрымання і кіравання пры стральбе двума рукамі з упорам прыклада ў плячо
* 35. Карабін — Палегчаная вінтоўка са скарочаным ствалом
* 36. Аўтамат — Аўтаматычны карабін
* 37. Пісталет-кулямёт — Аўтамат, у канструкцыі якога прадугледжана стральба пісталетнымі патронамі

## Гл. таксама 
* Фёдар Токараў

## Літаратура 
*
Энрыка Каруза

**Энрыка Каруза** (, Неапаль — , Неапаль) — італьянскі оперны спявак (тэнар).

Быў вядучым салістам у нью-ёркскім тэатры Метраполітэн-опера з 1903 па 1920 г.

## Гл. таксама 
* Фільм «Вялікі Каруза»
* Каруза, песня

## Літаратура 
; На замежных мовах
* Bolig, J. R. Caruso records: a history and discography. Mainspring Press, 2002. 216 p.
* Caruso, Dorothy. Enrico Caruso: His Life and Death, with discography by Jack Caidin. Grant Press, 2007. 316 p.
* Caruso D., Goddard, T. Wings Of Song. New York, 1928. 220 p.
* Caruso, Enrico, Jr. Caruso's Caricatures. Dover Publications, 1993. 214 p.
* Caruso, Enrico, Jr. My Father and My Family (Opera Biography Series, № 2). Amadeus Press, 2003. 488 p.
* Fucito, Salvatore. Caruso and the Art of Singing. Dover Publications, 1995. 224 p.
* Gara, Eugenio, Caruso: Storia di un emigrante. Milan: Rizzoli, 1947. 281 p.
* Gargano, Pietro & Cesarini, Gianni. Caruso, Vita e arte di un grande cantante. Longanesi, 1990. 336 p.
* Gargano, Pietro. Una vita una leggenda. Editoriale Giorgio Mondadori, 1997. 159 p.
* Greenfield, Howard S. Caruso: An Illustrated Life. Trafalgar Square Publishing, 1991. 192 p.
* Jackson, Stanley. Caruso. Stein And Day Publishers. New York, 1972. 302 p.
* Key P. V. R., Zirato В., Enrico Caruso: A Biography. Boston: Little, Brown, and Co, 1922. 459 p.
* Michele, Mary di. Tenor of Love: A Novel. Penguin Canada, 2004. 336 p.
* Mouchon, Jean-Pierre. Enrico Caruso: His Life and Voice. Gap, France: Editions Ophrys, 1974. 74 p.
* Robinson, Francis. Caruso His Life in Pictures. With discography by John Secrist. N. York and London Studio Publications, inc., 1957. 159 p.
* Scott, Michael. The Great Caruso. Northeastern University Press, 1989. 322 p.
* Vaccaro, Riccardo. Caruso. Edizioni Scientifiche Italiane, 1995. 466 p.
* Ybarra, T. E. Caruso: the Man of Naples and the Voice of Gold. New-York: Harcourt, Brace and Company, 1953. 315 p.
* Энрико Карузо на сцене и в жизни / Пер. с англ. П.П.Малькова; Общая редакция и послесловие  М.П.Малькова  М.: Аграф, 2002. 480 с. (Серия «Волшебная флейта») ISBN 5-7784-0206-6 1500 экз.
* М. Мальков. Достойный своего великого таланта/Энрико Карузо на сцене и в жизни:М.Аграф, 2002, стр.450-460.
* *Жорж Кунелли* (Georges Cunelli). Титта Руффо, Карузо и Шаляпин (пер. с англ. М. Малькова) - электрон. изд. Спб. 2017. Источник: Titta Ruffo. An Anthology. Edited by Andrew Farkas. Greenwood Press. London. England; pp. 63-68: G. Cunelli, Titta Ruffo, Caruso and Chaliapin.

## Спасылкі 
* 
* Фатаграфіі
* Цікавыя факты пра Энрыка Каруза
* Радыёперадача «Энрыка Каруза і Расія» з цыклу М. Малькова «Руская музыка гучыць у свеце» 

Катэгорыя:Акадэмічныя музыканты Італіі
Катэгорыя:Тэнары
Катэгорыя:Філатэлісты Італіі
Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Італіі
Рэвальвер

**Рэвальвер** — тып кароткастволавай агнястрэльнай зброі. У адрозненне ад пісталета, патроны ў ім размяшчаюцца ў няз'ёмным барабане (умяшчальнасць 5—8 патронаў), ячэйкі якога з'яўляюцца адначасова патроннікамі. Падача чарговага патрона ажыццяўляецца шляхам правароту барабана. Для перазарадкі ў большасці рэвальвераў барабан адкідваецца набок.

Рэвальвер быў запатэнтаваны 25 лютага 1836 года Сэмюэлем Кольтам.

## Вартасці і недахопы  
**Вартасці:**
* У час стрэлу не пераводзіцца энергія на выкід гільзы
* Даўгавечнасць (большая чым у пісталетаў, бо зношваецца толькі ствол рэвальвера)
* Калі патрон не стрэліў, не трэба зноў узводзіць засаўку для паўторнага стрэлу, дастаткова проста яшчэ раз націснуць на курок

**Недахопы **
* Доўгі час перазарадкі барабана

## Гл. таксама 
* Рэвальвер Beaumont-Adams
* Рэвальвер R.I.C.
* Рэвальвер Smith & Wesson Model 10
Beretta 92

**Beretta 92** — серыя паўаўтаматычных пісталетаў, вытворчасці італьянскай кампаніі Beretta. Першая мадэль была створана ў 1972 годзе.

## Гісторыя 
Пісталет Beretta 92 эвалюцыянаваў з ранніх мадэляў, асабліва з Beretta M1922, Beretta M1934 і Beretta M1951.  Beretta 92 атрымала новы УСМ і ўдасканалены механізм замыкання ствала. Beretta 92 са зваротнай спружынай пад ствалом мае некаторае вонкавае падабенства з Colt M1911, да якога абвыклі амерыканцы, але ўвесь механізм Beretta 92 іншы. Напрыклад, зваротная спружына гуляе дадатковую ролю ў замыканні ствала. Рама пісталета выраблена з лёгкага сплава. 

## Спасылкі 
* Беретта 92 
* «Беретта» 92 
* Details on the Beretta 92
* A short story of the 92 and its derivatives
* Free videos of Beretta 92/96 disassembly
* How To Make The 92FS 9mm Shoot , Performance Shooter, October 1997

Катэгорыя:Пісталеты
Катэгорыя:Beretta
Катэгорыя:Зброя паводле алфавіта
Катэгорыя:Зброя Італіі
Пісталет

[thumb|260x260px|[Пісталет Макарава]]
**Пісталет** — караткастволавая агнястрэльная зброя, прызначаная для стральбы з адной рукі на кароткіх дыстанцыях (часцей за ўсё 25—50 м), у асноўным як сродак асабістай абароны. Звычайна мае магазін на 5-20 патронаў.
Таксама пісталеты выкарыстоўваюцца ў спорце (спартыўны пісталет), альбо як іменная ўзнагародная зброя.

Пісталеты могуць дадаткова камплектавацца каліматарнымі прыцэламі, лазернымі цэлеўказальнікамі, глушыцелем і тактычным ліхтаром. Таксама на некаторых пісталетах прадугледжана ўсталяванне прыклада.

## Гісторыя 
### XV-XIX стагоддзі 
Першыя пісталеты з'явіліся ў XV стагоддзі. Яны ўяўлялі сабой насаджаны на драўляную калоду кароткі ствол з кнотавым замком. Леанарда да Вінчы вынайшаў калясцовы замок для пісталета (які заводзіўся ключом) - гэта адзінае яго вынаходства, якое атрымала прызнанне пры жыцці. 

Пісталеты таго часу былі вельмі розныя па прыладзе і прызначэнню. Кароткія пісталеты (пуферы) ужываліся для стральбы ва ўпор. Доўгія кавалерыйскія пісталеты мелі дастатковую паражальную здольнасць на далёкасці да 30-40 метраў па неабароненай мэце. Звычайныя пісталеты з калясцовым або крамянёвым замкамі, маглі прабіць сталёвы даспех таўшчынёй да 3 мм, пры ўмове стрэлу ва ўпор. Даўжэйшыя рэйтарскія пісталеты верагодна маглі прабіваць цяжэйшыя даспехі. Хуткасць пісталетных куль была ў межах 300-350 м/с, а кінетычная энергія ў межах 1000 Дж. Тэхнічная дакладнасць гладкаствольных пісталетаў дазваляла трапіць у мішэнь 30 на 30 см з адлегласці 30 метраў, што не нашмат горш кучнасці сучасных пісталетаў.

У XVII—XVIII стагоддзях калясцовы замок быў выцеснены ўдарна-крэмневым, меней надзейным у плане асечак, але затое больш прасцейшым у зараджанні, таннейшым і не такім адчувальным да бруду.

У першай палове XIX стагоддзя ўдарна-крамянёвы замок змяніўся капсульным (які і прымяняецца ў наш час).

## Асноўныя элементы 
[thumb|250px|Разабраны пісталет [Форт-12. Ад ствольнай скрыні адсаедзеніны зваротная пружына і затворная рама]]

* Баёк
* Затвор (засаўка)
* Зваротная спружына
* Курок (спускавы кручок)
* Магазін (абойма)
* Ствол
* Ударнік

## Гл. таксама 
* :Катэгорыя:Пісталеты
* Glock 17
* SIG-Sauer P220
* Пісталет МЦМ
Уільям Уордсварт

**Уільям Уордсварт** (Уільям Уордсуорт, , , Кокермаўт, графства Камберленд — , Райдал-Маўнт, ля Грасміра, графства Камберленд) — англійскі паэт-рамантык, выбітны прадстаўнік «азёрнай школы».

## Бібліяграфія 
* William Wordsworth, Poetical Works, ed. W. Knight, 8 vv., Macmillan, L., 1896.
* Myers Tw. H., Life of Wordsworth (Серия: English men of letters), L., 1880.
* Hudson, Studies in Wordsworth, Boston, 1884.
* Middleton W., Wordsworth, L. 1888.
* Knight W., Life of Wordsworth, 3 vv., 1889.
* Legouis, La jeunesse de W. Wordsworth, P., 1896.
* Raleigh, Wordsworth, 1903.

## Беларускія пераклады 
Паасобныя вершы на беларускую мову пераклаў Лявон Баршчэўскі.

## Спасылкі 
*  (на англійскай мове)

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Камберлендзе
Катэгорыя:Памерлі ў Англіі
Катэгорыя:Паэты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Англамоўныя паэты
Катэгорыя:Пісьменнікі рамантызму
Катэгорыя:Паэты-лаўрэаты Вялікабрытаніі
Фрыдрых I Гогенцолерн

[right|thumb|300 px|[Каранацыя Фрыдрыха ў кірсе Кёнігсбергскага замка]]
**Фрыдрых I Прускі** ( — ) — курфюрст Брандэнбургскі (Фрыдрых III, 1688—1701), кароль Прускі (з 1701).

З дынастыі Гогенцолернаў. Сын курфюрста і маркграфа брандэнбургскага Фрыдрыха Вільгельма Вялікага. Атрымаў каралеўскі тытул ад імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі за абяцанне паставіць кантынгент для яшчэ планаванай вайны за іспанскую спадчыну. Бацька Фрыдрыха Вільгельма I Прускага.

У 1696 годзе заснаваў Берлінскую акадэмію мастацтваў.

18 студзеня 1701 года каранаваны ў Кенігсбергу як Фрыдрых I, «кароль у Прусіі». Гэта стала пачаткам узвышэння Прусіі як вялікай дзяржавы.

Катэгорыя:Курфюрсты брандэнбургскія
Катэгорыя:Каралі прускія
Катэгорыя:Асобы
Актавія

**Акта́вія** (, ) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ігрушкаўскага сельсавета.

Да 5 мая 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Халопеніцкага сельсавета, да 28 ліпеня 1966 года — у склад Ігрушкаўскага сельсавета, да 31 сакавіка 1977 года — у склад Жаберыцкага сельсавета.

## Гісторыя 
Вядома з 1858 года, уладанне Юлія Серафімавіча Рашкоўскага. У 1897 годзе засценак Барысаўскага павета Мінскай губерні, 9 двароў, 68 жыхароў.

З 1924 года ў Крупскім раёне, спачатку Мінскай, потым Аршанскай акруг, з 1938 года ў Мінскай вобласці. У 1930-я гады створаны калгас «Шлях сацыялізму». Пасля Вялікай Айчыннай вайны калгас быў адноўлены, вёска ў складзе саўгаса, потым калгаса «Стараселле». На 1 студзеня 1998 года 8 гаспадарак і 11 жыхароў.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ігрушкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёна
Батуры (Крупскі раён)

**Бату́ры** (, ) — былая вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Ігрушкаўскага сельсавета.

Да 5 мая 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Халопеніцкага сельсавета. Скасавана 20 верасня 2021 года.

## Гісторыя 
Заснавана каля 1770 года як засценак Чарэйскага маёнтка Сапегаў. У 1772–1775 гадах — у закладзе ў Ю. Салагуба, 5 «дымоў». Падчас Айчыннай вайны 1812 года каля вёскі руская армія разграміла французскую дывізію. Пры адступленні французы спалілі амаль усю вёску. У канцы XIX стагоддзя ўласнасць Юлія Серафімавіча Рашкоўскага, 60 жыхароў, 2 карчмы.

Пасля ўстанаўлення Савецкай улады ў Ігрушкаўскім сельсавеце Крупскага раёна, у складзе саўгаса, потым — калгаса «Прызыў». У 1941 годзе ў вёсцы 16 двароў, 112 жыхароў. На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінулі 29 чалавек. Вёска была часткова спалена. На 1 студзеня 1998 года 3 гаспадаркі, 5 жыхароў.

## Спасылкі
Малое Вострава

**Мало́е Во́страва** (, ) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ігрушкаўскага сельсавета.

13 сакавіка 2014 года вёска Вострава перайменавана ў Малое Вострава.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ігрушкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёна
Эрнст Тэадор Амадэй Гофман

**Эрнст Тэ́адор Ві́льгельм Амадэ́й Го́фман** (; , Кёнігсберг, цяпер Калінінград — , ) — нямецкі літаратар, кампазітар, мастак рамантычнага кірунку. Псеўданім як кампазітара Іаган Крэйслер.

## Біяграфічныя звесткі 
Вывучаў права ў Кёнігсбергскім універсітэце. Арганізаваў філарманічнае таварыства, сімфанічны аркестр у Варшаве (1804-07). У 1807-13 дырыжор і кампазітар у тэатрах Берліна, Бамберга, Лейпцыга і Дрэздэна.

## Творчасць 
Э. Гофман аўтар адной з першых рамантычных опер «Ундзіна» (1814), сімфоній, камерна-інструментальных і харавых твораў. Першая навела «Рыцар Глюк» (1809). Творы 1809-14 аб’яднаны ў кнігу «Фантазіі ў манеры Кало» (т. 1-4, 1814-15).

У цэнтры творчасці Э. Гофмана — тэмы мастака і мастацтва, музыкі і музыкантаў; асноўная ідэя — невырашальнасць канфлікту паміж мастаком і грамадствам; скразныя вобразы — мастак і філістэр. У цыкле навел «Крэйслерыяна» (1814) і ў «Фрагментах біяграфіі Іаганеса Крэйслера», уведзеных у раман «Жыццёвыя погляды ката Мура», Э. Гофман стварыў трагічны вобраз геніяльнага музыканта Крэйслера, самотнага, асуджанага на пакуты сярод людзей, далёкіх ад мастацтва.

Светлай і радаснай фантастыцы казак «Шчаўкунок і Мышыны кароль», «Чужое дзіця», «Прынцэса Брамбіла» і інш. супрацьстаіць змрочны і злавесны каларыт у рамане «Эліксіры д’ябла» (1815-16) і «Начных алавяданнях» (т. 1-2, 1817). Ён папярэджваў аб небяспецы аўтаматызацыі грамадскай свядомасці (навела «Пясочны чалавек»), адчужанасці чалавека і вынікаў яго працы ў грамадстве, заснаваным на ўладзе золата. Казка «Малы Цахес, празваны Цыноберам» (1819) — вострая сатыра на феадальна-бюргерскую рэчаіснасць Германіі пач. XIX ст. Сярод лепшых твораў Э. Гофмана зборнік навел «Серапіёнавы браты» (т. 1-4, 1819-21).

Вяршыня творчасці — незавершаны раман «Жыццёвыя погляды ката Мура» (т. 1-2, 1820-22), пабудаваны на іранічнай паралелі паміж светам жывёл і светам людзей. Яго «Апошнія апавяданні» выдадзены ў 1825 годзе.

## Уплыў на еўрапейскую культуру 
Тэмы і вобразы твораў Э. Гофмана знайшлі ўвасабленне ў творчасці Р. Шумана («Крэйслерыяна»), Р. Вагнера («Лятучы галандзец»), П. Чайкоўскага («Шчаўкунок»), А. Адана («»), Л. Дэліба («Капелія»), П. Хіндэміта («Кардыльяк») і інш. Э. Гофман — герой опер Ж. Афенбаха («») і Г. Лачэці («Гофман»). «Беларускі гафманізм» у творчай манеры Я. Баршчэўскага, аўтара «Шляхціца Завальні», трапна заўважыў Р. Падбярэскі (арт. «Беларусь і Ян Баршчэўскі», 1844).

## Беларускія пераклады 
* Дон Жуан; Рыцар Глюк: Успамін з 1809 г. / пер. В. Сёмуха // Крыніца. 1996. № 20 (4).

## Спасылкі 
* Творы Гофмана ў перакладзе Васіля Сёмухі на kamunikat.org
* Мадэмуазэль дэ Скюдэры. Апавяданне

Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Дзіцячыя пісьменнікі Германіі
Катэгорыя:Казачнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі Германіі
Катэгорыя:Нямецкамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Мастакі Германіі
Катэгорыя:Пісьменнікі рамантызму
Катэгорыя:Рамантычныя кампазітары
Катэгорыя:Выпускнікі Кёнігсбергскага ўніверсітэта
Двор-Пярэсіка

**Двор-Пярэ́сіка** (, ) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ігрушкаўскага сельсавета. 

За 0,6 км на поўдзень ад вёскі пачынаецца рака Эса.

Да 5 мая 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Халопеніцкага сельсавета.

## Насельніцтва 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Ігрушкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёна
Каралёва (Крупскі раён)

**Каралёва** (, ) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ігрушкаўскага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1670 годзе згадваецца як фальварак у Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ігрушкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёна
Стараселле (Крупскі раён)

**Старасе́лле** (, ) — аграгарадок у Крупскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Ігрушкаўскага сельсавета.

Знаходзіцца за 9 км на паўночны захад ад горада Крупкі, за 131 км ад Мінска, за 16 км ад чыгуначнай станцыі Крупкі, каля левага берага ракі Блудыня.

## Гісторыя 
Упершыню згадваецца ў сярэдзіне XVIII стагоддзя як фальварак Стараселле Крупскага графства князёў Сангушкаў. Аднаасобны іх уладальнік, вялікі маршалак літоўскі Павел Караль Сангушка памёр у 1750 годзе, частку маёнткаў ён запісаў жонцы Барбары з роду Дунінаў, а рэшту сынам Юзафу Паўліну, Гераніму і Янушу. Сярод іншага паміж сынамі быў падзелены і маёнтак Крупка, або Крупскае графства, з фальваркам Стараселле, дваром і сялом Шыйка, мястэчкам Крупка, а таксама суседнія Талочынскае графства і Смалянскае княства, якія разам утваралі так званыя «беларускія маёнткі» Сангушкаў.

У XIX стагоддзі фальварак Стараселле адносіўся ўжо да маёнтка Грушка і быў ва ўладанні памешчыка Льва Стахоўскага. Леў Стахоўскі вядомы найперш актыўным удзелам падрыхтоўкі паўстання Кастуся Каліноўскага ў Сенненскім павеце Магілёўскай губерні ў 1862 годзе.

У 1884 годзе маёнтак Стараселле належаў ужо палкоўніку Антосю Леановічу Брадоўскаму.

З 1924 года да 31 сакавіка 1977 года вёска ўваходзіла ў склад Жаберыцкага сельсавета.

Галоўным святам вёскі лічылася Троіца — 12 чэрвеня, на які прыязджалі родныя жыхароў Стараселля з усіх ваколіц. Тутэйшых дзяцей і падлеткаў у гэты час жыхары суседскіх вёсак называлі «старасельскае бычча».

.]]
У 2009 годзе паселішчу нададзены статус аграгарадка.

## Насельніцтва 
* 2001 год — 91 двор, 242 жыхары.

## Літаратура 
* 
* Ліст карты N-35.59. Выданне 1986 года. Стан мясцовасці на 1984 год.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ігрушкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёна
Узнацк

**Узна́цк** (, ) — аграгарадок у Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ігрушкаўскага сельсавета.

У 1924—1954 гадах цэнтр Узнацкага сельсавета. Да 5 мая 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Халопеніцкага сельсавета.

## Гісторыя 
У 1662 г. згадваецца ў складзе Аршанскага павету ВКЛ.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ігрушкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёна
Ігрушка

**Ігру́шка** (, ) — аграгарадок у Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ігрушкаўскага сельсавета.

За 18 кіламетраў на поўнач ад горада і 12 кіламетраў ад чыгуначнай станцыі Крупкі, 127 кіламетраў ад Мінска.

## Гісторыя 
У 1653 годзе згадваецца ў інвентары як вёска Грушка ў складзе маёнтка Крупка (або Сангушкаў).

## Насельніцтва 
* 448 жыхароў, 195 двароў (1997)

## Інфраструктура 
* Сярэдняя школа
* Дом культуры
* Бібліятэка
* Бальніца
* Аптэка
* Аддзяленне сувязі

## Вядомыя асобы 
* Галія Ахметаўна Фатыхава (нар. 1946) — беларуская філолаг, мастацтвазнаўца.

## Літаратура 
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1999. — 608 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ігрушкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёна
Ігрушкаўскі сельсавет

**Ігру́шкаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Крупскага раёна Мінскай вобласці Беларусь. Цэнтр — аграгарадок (да 2008 года вёска) Ігрушка.

## Гісторыя 
Утвораны 20 жніўня 1924 года як **Ігрушкаўскі (Ігрушацкі, Ігрушаўскі) сельсавет** у складзе Крупскага раёна Барысаўскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Менскай акругі, з 18 чэрвеня 1927 года — у складзе Аршанскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Крупскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Мінскай вобласці. 5 мая 1962 года ў склад сельсавета з Халопеніцкага сельсавета пералічаны 8 населеных пунктаў (вёскі Актавія, Батуры, Ваўкавыск, Гута, Кругліца, Пярэсіка, Старая Пярэсіка і Узнацк), з Крупскага сельсавета — вёска Каменка. 28 ліпеня 1966 года ў склад Жаберыцкага сельсавета перададзена вёска Актавія. 31 сакавіка 1977 года ў склад сельсавета з Жаберыцкага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (вёскі Актавія, Лашанцы, Лужа, Радзіца і Стараселле), у склад Крупскага сельсавета перададзены 7 населеных пунктаў (вёскі Асінаўка, Барсучына, Буда, Ляды, Ротань, Скарадзіца і Студзёнка). 28 мая 2013 года да сельсавета далучана частка скасаванага Нацкага сельсавета (4 населеныя пункты: вёскі Вострава, Дубешня, Кладзі і пасёлак Лянок). 20 верасня 2021 года скасавана вёска Батуры.

## Насельніцтва 
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (17 населеных пунктаў) — 1700 чалавек, з іх 94,0 % — беларусы, 4,9 % — рускія, 0,4 % — украінцы; паводле перапісу 2019 года (21 населены пункт) — 1919 чалавек.

## Літаратура 
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 8, кн. 2. Мінская вобласць / Рэдкалегія: Т. У. Бялова (дырэктар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2011. — 464 с.: іл. ISBN 978-985-11-0554-6. С. 334


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі, утвораныя ў 1924 годзе
Батуры

Назву **Бату́ры** маюць:
## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Мінская вобласць:
** Батуры — вёска ў Валожынскім раёне
** Батуры — былая вёска ў Крупскім раёне
Сілістранская вобласць

**Сілістранская вобласць** — вобласць, з’яўляецца адной з 28 абласцей Балгарыі. Код транспартных сродкаў *СС*. Вобласць займае плошчу 2 846 км² і мае насельніцтва 142 000 тыс. жыхароў. Адміністрацыйны цэнтр Сілістра

## Насельніцтва 
У вобласці пражывае 142 тыс. жыхароў, з усяго ліку балгары складаюць 84 178, туркі 48 761, 6 478 цыгане, і 2 583 жыхароў іншых нацыянальнасцей.

## Абшчыны 
У складзе вобласці налічваецца 7 абшчыны:

* Абшчына Алфатар
* Абшчына Дулава
* Абшчына Главініца
* Абшчына Кайнарджа
* Абшчына Сілістра
* Абшчына Сітава
* Абшчына Тутракан

## Спасылкі 
* Абластное ўпраўленне  

Катэгорыя:Вобласці Балгарыі
Дурэс

**Дурэс** (; ) — горад у Албаніі, размешчаны на беразе Адрыятычнага мора. Насельніцтва 246 401 чал.

## Гісторыя 
Заснаваны грэкамі ў 627 годзе да н.э. Затым пад уладай рымлян. На гэты час прыходзіцца ўзбуйненне і росквіт горада, праз горад праходзяць значныя гандлёвыя шляхі, горад багацее.

Пачынаючы з 5 ст. горад падвяргаецца нападам вестготаў, балгараў, сербаў і іншых народаў. У 1205 годзе адышоў Венецыі, у 1501 годзе заваяваны Асманскай імперыяй, якая трымала ўладу над ім да 1913 года. Пасля стварэння Албаніі горад стаў яе сталіцаю, але не надоўга да 1921 года.

Сёння горад з’яўляецца буйным эканамічным, турыстычным і прамысловым цэнтрам Албаніі.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
* www.durres.gov.al

Катэгорыя:Гарады Албаніі
Радзіца

**Ра́дзіца** (, ) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці, каля ракі Блудыня. Уваходзіць у склад Ігрушкаўскага сельсавета.

Да 31 сакавіка 1977 года вёска ўваходзіла ў склад Жаберыцкага сельсавета.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Ігрушкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёна
Беспазваночныя

Беспазваночныя

**Беспазваночныя** (*Invertebrata*) — пазасістэматычная група, што аб’ядноўвае жывёл, якія не маюць унутранага восевага шкілета (хорды або хрыбта).

Назву ў пачатку XIX стагоддзя прапанаваў французскі заолаг Жан-Батыст Ламарк.

Падзяляюцца на два падцарствы:
* *прасцейшыя*, або аднаклетачныя
* *шматклетачныя*, у якіх адпаведна 5-9 і да 26 тыпаў жывёл.

Узніклі беспазваночныя яшчэ ў дакембрыі (1,5-2 млрд гадоў назад, магчыма, і раней). Каля 1 млрд гадоў назад ад аднаклетачных (прасцейшых) развіліся шматклетачныя жывёлы. Прамежкавая ступень паміж імі — каланіяльныя прасцейшыя. У кембрыі ўжо існавалі прадстаўнікі многіх тыпаў беспазваночных.

Да беспазваночных належаць тыпы інфузорый, губак, кішачнаполасцевых, ігласкурых, малюскаў, некаторых ніжэйшых чарвей, членістаногіх і шэраг іншых, усяго да 1-2 млн відаў.

Сярод сучасных беспазваночных найбольшай колькасцю відаў вызначаюцца членістаногія — да 1 млн і малюскі — 250 тыс.

Беспазваночныя пашыраны ва ўсіх біятопах Зямлі. Сярод іх па колькасці відаў пераважаюць насякомыя. На Беларусі каля 11 тыпаў беспазваночных, больш за 30 тысяч відаў, найбольш насякомых.

Важны момант у эвалюцыі беспазваночных — пераход ад радыяльнай (кішачнаполасцевыя) да двухбаковай (білатэральнай) сіметрыі, якая ўласціва больш высокаарганізаваным беспазваночным. Вышэйшыя беспазваночныя маюць другасную поласць цела (цэлом); лічыцца, што яны далі пачатак першым хордавым жывёлам.

Беспазваночныя ўдзельнічаюць у біялагічным кругавароце рэчываў і энергіі ў біясферы. Доля іх складае да 95 % біямасы наземных жывёл. Многія беспазваночныя — корм для звяроў, птушак і рыб, носьбіты ўзбуджальнікаў розных хвароб, шкоднікі сельска-гаспадарчых раслін; выкарыстоўваюцца таксама на харчовыя, лекавыя, гаспадарча-тэхнічныя мэты, для барацьбы са шкоднымі жывёламі. Некаторыя ахоўваюцца: 85 відаў беспазваночных занесена ў Чырвоную кнігу Беларусі.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Класіфікацыя жывёл
Стараселле

Назву **Старасе́лле** маюць:

## Археалогія 
* Стараселле — палеалітычная стаянка ў пячоры каля горада Бахчысарай

## Вадаёмы 
* Стараселле — возера ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці
* Стараселле — возера ў Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласці

## Населеныя пункты 
### Беларусь 
* Брэсцкая вобласць:
** Стараселле — вёска ў Іванаўскім раёне
** Стараселле — вёска ў Ляхавіцкім раёне
** Стараселле — вёска ў Пінскім раёне
* Віцебская вобласць:
** Стараселле — вёска ў Верхнядзвінскім раёне
** Стараселле — вёска ў Докшыцкім раёне
** Стараселле — вёска ў Лепельскім раёне
** Стараселле — вёска ў Ушацкім раёне
** Стараселле — вёска ў Чашніцкім раёне
* Гомельская вобласць:
** Стараселле — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне
** Стараселле — вёска ў Добрушскім раёне
** Стараселле — вёска ў Калінкавіцкім раёне
** Стараселле — вёска ў Мазырскім раёне
** Стараселле — вёска ў Рагачоўскім раёне
* Магілёўская вобласць:
** Стараселле — вёска ў Бялыніцкім раёне
** Стараселле — вёска ў Горацкім раёне
** Стараселле — вёска ў Крычаўскім раёне
** Стараселле — вёска ў Славенскім сельсавеце Шклоўскага раёна
** Стараселле — аграгарадок у Шклоўскім раёне
* Мінская вобласць:
** Стараселле — вёска ў Капыльскім раёне
** Стараселле — вёска ў Клецкім раёне
** Стараселле — аграгарадок у Крупскім раёне
### Расія 
### Бранская вобласць 
* Стараселле (Бранскі раён)
### Смаленская вобласць 
* Стараселле (Веліжскі раён)
* Стараселле (Вяземскі раён)
* Стараселле (Мірапольскае сельскае паселішча)
* Стараселле (Падрошчынскае сельскае паселішча)
Аўтамат Калашнікава

(СССР)]]
**Аўтамат Калашнікава (АК)** () — сямейства аўтаматаў, якія базуюцца на распрацаванай у 1946 годзе арыгінальнай мадэлі савецкага канструктара Міхаіла Калашнікава. Першапачатковая вытворчасць вялася на заводзе «Іжмаш» (Іжэўск, Расія), які пазней быў пераўтвораны ў групу кампаній «Калашнікаў».

АК і яго мадыфікацыі — самая распаўсюджаная стралковая зброя ў свеце, за што ён уключаны ў Кнігу рэкордаў Гінэса. Станам на 2009 год, налічваецца больш за 100 млн адзінак гэтага аўтамата, а таксама ён знаходзіцца на ўзбраенні 106 краін свету.

## Спіс арыгінальных мадэляў 
## Зброя, створаная на базе АК 
* VSK-100BP
* VSK-100

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Аўтаматы
Царква Коўпавагура

**Царква Коўпавагура** () — самая старая царква горада Коўпавагур (Ісландыя). Месціцца на ўзгорку Borgarholt, адкуль цудоўная панарама на Коўпавагур, Рэйк’явік і яго аколіцы.

Будаўніцтва царквы пачалося ў 1958 годзе, а асвячэнне адбылося 16 снежня 1963 года. У аснове архітэктуры будынку ляжыць крыжападобнае перакрыжаванне двух шырокіх арак. Царква мае класічную для лютэранскіх кірх арыентацыю — на усходзе размешчаны цвінтар, на захадзе — арган, у паўночнай і паўднёвых галерэях знаходзяцца месцы для прыхаджан. Вітражы зрабіла Герда Хельгадоцір (Gerður Helgadóttir).

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Лютэранскія храмы Ісландыі
Катэгорыя:Коўпавагур
Пісталет-кулямёт

пад патрон 5,7х28 мм]]**Пісталет-кулямёт** — тып стралковай зброі ў якім у якасці боепрыпасу выкарыстоўваецца пісталетны патрон.

## Гісторыя 
### Перадгісторыя 
Пісталет-кулямёт узнік у гады Першай сусветнай вайны разам з такімі відамі ўзбраенняў, як танк і хімічная зброя, будучы ў вачах сваіх стваральнікаў складовай часткай вырашэння так званага «пазіцыйнага тупіка». Як гэта часта бывае ў выпадку наяўнасці аб'ектыўных перадумоў для з'яўлення таго ці іншага тэхнічнага сродку, ідэя гэтага віду зброі ўзнікла і была рэалізавана практычна адначасова адразу ў некалькіх краінах.

Да таго часу аўтаматычны агонь кулямётаў ўжо вельмі пераканаўча паказаў сваю высокую эфектыўнасць, асабліва ў «акопнай» пазіцыйнай вайне. Аднак кулямёты тых гадоў, як правіла, стралялі з лафета або станка, бо былі вельмі цяжкімі. Напрыклад, знакаміты кулямёт Максіма важыў без станка, вады і патронаў каля 20 кг, а ў гатовым да бою выглядзе са станком — больш за 65 кг, і абслугоўваўся разлікам з 2-6 чалавек. Будучы ідэальным для абароны ўмацаванняў, ён зусім не падыходзіў для актыўных наступальных дзеянняў.

Цалкам лагічнай ў такой сітуацыі была ідэя стварэння больш лёгкага аўтаматычнай зброі, якую змог бы пераносіць і эфектыўна выкарыстоўваць у баі адзін чалавек. Гэтая плённая думка прывяла да з'яўлення новых відаў зброі: ручнога кулямёта і пісталет-кулямёта.
 (абр.1941 года)]]

## Плюсы і мінусы 
**Вартасці:**
* выкарыстанне пісталетных патронаў прывяло да памяншэння габарытаў
* легкасць выкарыстання
* прастата канструкцыі
* больш высокі тэмп стральбы чым у аўтаматаў, пры гэтым з меншай аддачай

**Недахопы:**
* з-за малой магутнасці пісталетных патронаў, прыцэльная стральба амаль немагчыма на дыстанцыях больш за 200—300 м.

## Гл. таксама 
* Пісталет-кулямёт Шпагіна
* Agram 2000
* Uzi
* SM-9
Уладзіслаў Аляксандравіч Старэвіч

**Уладзіслаў Аляксандравіч Старэ́віч** (, , ; , Масква — , Фантэн дэ Буа паблізу Парыжа) — расійскі і французскі мастак, кінарэжысёр, кінааператар, заснавальнік расійскага анімацыйнага кіно.

Нарадзіўся ў польскай шляхецкай сям’і. У 1886—1909 гадах жыў у Коўне. У 1909 годзе быў запрошаны на працу ў кінафірму А. Ханжонкава. Заснавальнік расійскага мультыплікацыйнага кіно. У 1911 годзе адкрыў тэхнічны прынцып аб’ёмнай анімацыі. У 1920 годзе пераехаў у Італію разам з групай акцёраў ММТ па запрашэнні фірмы «Ікарус-Фільм», затым — у Францыю, дзе займаўся аб’ёмнай мультыплікацыяй, стварыў 30 мастацкіх твораў і каля 20 рэкламных ролікаў. У 1930 годзе паставіў першую ў гісторыі сусветнага кіно поўнаметражную аб’ёмную мультыплікацыйную экранізацыю паэмы Гётэ «Рэйнеке-Ліс» — «Раман пра лісу».

## Літаратура 
* 
* *Нусинова Н.* Владислав Старевич // Когда мы в Россию вернемся… Русское кинематографическое зарубежье. 1918—1939. — М.: НИИК, Эйзенштейн-центр, 2003.
* 

## Спасылкі 
* Владислав Старевич // Культура. РФ 
* Старевич Владислав Александрович // Кино-Театр. Ру 
* Біяграфія Уладзіслава Старэвіча на People.ru
* Фільмаграфія Уладзіслава Старэвіча ў IMDB (няпоўная)
* Фільмы Уладзіслава Старэвіча на UbuWeb
* Французскі сайт, прысвечаны Уладзіславу Старэвічу (падтрымліваецца яго ўнучкай)

Катэгорыя:Кінарэжысёры Расіі
Катэгорыя:Кінарэжысёры Францыі
Катэгорыя:Мультыплікатары Расіі
Катэгорыя:Мультыплікатары Францыі
Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў Італіі
Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў Францыі
Катэгорыя:Рэжысёры мультыплікацыі
Катэгорыя:Рэжысёры нямога кіно
Уладзімір Барысавіч Карпаў

{{Пісьменнік 
|Імя = Уладзімір Барысавіч Карпаў
|Арыгінал імя = 
|Фота = Акім Шаўчэнка. Пісьменнік У. Б. Карпаў.jpg
|Шырыня = 
|Подпіс = «Пісьменнік У. Б. Карпаў». Акім Шаўчэнка. 1973
|Імя пры нараджэнні = Уладзімір Барысавіч Карпаў
|Псеўданімы = 
|Род дзейнасці = празаік, крытык
|Гады актыўнасці = 1949—1976
|Кірунак = ваенная тэма, жыццё працоўнага класа
|Жанр = аповесць, раман, біяграфія
|Мова твораў = беларуская
|Дэбют = аповесць «Без нейтральнай паласы»
|Прэміі =
|Узнагароды =
{ style="background:transparent"
     
}
|Роспіс =
|Lib =
|Сайт =
|Вікітэка =
}}

**Уладзімір Барысавіч Карпаў** () — беларускі пісьменнік, крытык.

## Біяграфія 
Нарадзіўся ў сям'і земскага ўрача. Падчас голаду на Паволжы (1921) пераехаў разам з маці на Гомельшчыну ў вёску Ёлча (цяпер Брагінскі раён). З 1929 г. працаваў рабочым на лесапільным заводзе ў Рэчыцы, затым настаўнічаў на Брагіншчыне, у Сіроцінскім раёне. Скончыў завочна Мінскі педагагічны інстытут (1941). У Вялікую Айчынную вайну ўдзельнічаў у падпольным і партызанскім руху, быў намеснікам камандзіра спецгрупы Мінскага абкома КПБ, старшым разведчыкам глыбокага тылу. Пасля вызвалення Мінска выкладаў мову і літаратуру, загадваў навучальнай часткай сярэдняй школы № 42, працаваў у газеце «Советская Белоруссия», у 1945 г. быў адказным сакратаром газеты «Літаратура і мастацтва», у 1947—1960 г. загадваў аддзелам прозы і крытыкі ў часопісе «Полымя». Член Саюза пісьменнікаў СССР (з 1946).

Выступаў у друку з рэцэнзіямі і артыкуламі з 1945 г. Аўтар кніг літаратурна-крытычных артыкулаў «Па шляху сталасці» (1952) і «Крылаты ўзлёт» (1966). З 1948 г. пачаў выступаць як празаік. Выйшлі аповесць «Без нейтральнай паласы» (1950), раманы «За годам год» (1957), «Вясеннія ліўні» (1961), «Нямігі крывавыя берагі» (1962), «Сотая маладосць» (1971, усе чатыры раманы склалі цыкл «На перавале стагоддзя»), кніга апавяданняў і ўспамінаў «Прызнанне ў нянавісці і любві» (1976). Укладальнік і адзін з аўтараў кнігі «Мы раскажам пра Мінск» (1964), аўтар тэксту да фотаальбома «Мінск» (1965). Склаў кнігі «Горад і годы» (1967) і «Сквозь огонь и смерть» (1970). У 1983—1985 г. выйшаў Збор твораў у 5 тамах.

## Узнагароды 
* ордэн Чырвонай Зоркі,
* Працоўнага Чырвонага Сцяга,
* медаль за баявыя заслугі і іншымі медалямі.

## Памяць 
Імем У. Б. Карпава названа вуліца ў Мінску.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі Беларусі
Катэгорыя:Літаратурныя крытыкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Члены Саюза пісьменнікаў СССР
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Крытыкі Беларусі
Катэгорыя:Крытыкі паводле алфавіта
Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Партызаны Вялікай Айчыннай вайны
Канстанцін Андрэевіч Алексютовіч

**Канстанцін Андрэ­евіч Алексютовіч** (, в. Бахаравічы, Пухавіцкі раён — , Самарканд) — беларускі , .

## Біяграфія 
К. Алексютовіч скончыў Пецярбургскае тэатральнае вучылішча ў 1906 годзе.

У 1920 годзе у Мінску адкрыўся БДТ-1, пры ім была створана невялікая балетная трупа пад кіраўніцтвам К. А. Алексютовіча. На гэтай пасадзе балетмайстар працаваў да 1928 года:

### Крыжачок 
Балетмайстар адыграў бачную ролю ў развіцці гэтага танца. Ён узбагаціў яго новымі элементамі руху, унёс разнастайнасць у малюнак, увёў сольнае выкананне, змяніў тэмп, пасля эмацыйнай завязкі ідзе павольная лірычная сольная частка, якую выконваюць адна або дзве пары. Астатнія танцуючыя служаць фонам, яны як бы акампануюць салістам. Заключная частка носіць вясёлы, задзірысты характар і адрозніваецца на рэдкасць маляўнічым малюнкам, які хутка змяняецца.

Пастаноўка Алексютовіча доўгія гады заставалася традыцыйнай, як у прафесійных, так і ў самадзейных калектывах, «Зачарава­ны лес» Р. Дрыга, «Фея лялек» , беларускага аднаактавага спектаклю «Помста сябровак» на ўласнае лібрэта з музыкай, падабранай Л. Маркевічам. У 1922 годзе К. А. Алексютовіч разпрацаваў на фальклорным матэрыяле танец «Верабей» для спектакля «Машэка» па п’есе Е. Міровіча. Танец быў зроблены ў гульнявым плане, галоўную ролю ў танцы выконваў Г. Ю. Грыгоніс. У гэтым жа спектакле ў танцы ражаных былі ўключаны элементы народнага танца «Журавель».

## Літаратура 
* 
* Календарыюм // «Czasopis» № 05'2009