open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бараўское

**Бараўско́е, Барова** — бяссцёкавае возера ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Шэсценка (прыток Храпаўлянкі), за 6 км у напрамку на поўнач ад Віцебска, за 4,5 км ад чыгуначнай станцыі Лужасна. 

Плошча паверхні возера 0,17 км². Даўжыня каля 1,6 км, найбольшая шырыня 0,13 км. Катлавіна возера моцна выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень, размешчана сярод хвойнага лесу. Схілы катлавіны ўзгорыстыя. Берагавая лінія слабазвілістая. Возера бяссцёкавае. Упадаюць ручаі. На поўдні злучана каналам з возерам Дрыкольскае.

Каля возера ў вёсцы Дрыколле размешчана паляўніча-рыбалоўная база.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Віцебскага раёна
Катэгорыя:Бяссцёкавыя азёры
Адвечная песня

**«Адвечная песня»** — першая драматычная паэма Янкі Купалы, завершаная 22 жніўня 1908 года ў Бараўцах і ўпершыню выдадзеная Антонам Грыневічам у 1910 годзе ў Санкт-Пецярбургу.

## Апісанне 
Паэма напісаная пад уплывам народна-песеннай сімволікі і кніжных крыніц. Паэма складаецца з 12 частак-праяў, кожная з якіх распачынаецца і заканчваецца аўтарскай рэмаркай. Па матывах паэмы рэжысёр С. Кавальчык паставіў у 2002 годзе спектакль у Рэспубліканскім тэатры беларускай драматургіі, а рэжысёр А. Ляляўскі паставіў у 2004 годзе ў Беларускім дзяржаўным тэатры лялек лялечны спектакль. Паэму ілюстравалі В. Александровіч, А. Волкаў, К. Елісееў, А. Кашкурэвіч, В. Мікіта, В. Шаранговіч.

## Літаратура 
* Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «Адвечная песня» / Аўтар — А.Лойка — C. 28—29.
* Александровіч Алеся. Паэма Янкі Купалы «Адвечная песня» ў ацэнцы дарэвалюцыйнай крытыкі / Часопіс «Беларусь». — Мн., 1947, № 6.

Катэгорыя:Паэмы Янкі Купалы
Катэгорыя:З’явіліся ў 1908 годзе
Катэгорыя:Кнігі 1910 года
Георгій Леанардавіч Ліхтаровіч

**Георгій Леанардавіч Ліхтаровіч** (, ) — беларускі фотамастак, літаратар. Член Беларускага саюза дызайнераў (2000). Член Беларускага саюза пісьменнікаў (2006).

## Біяграфія 
У 1965—1966 гадах працаваў асістэнтам кінааператара на Мінскай студыі навукова-папулярных і хранікальна-дакументальных фільмаў.

У 1966—1968 гадах служыў у войску у п. Печы, в/ч 43064. Друкаваўся ў перыядычных выданнях.

У 1969—1972 гадах працаваў фатографам у Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору Акадэміі навук. Ілюстраваў першыя тамы «Збору помнікаў гісторыі і культуры Беларусі». У 1970—1974 гадах вучыўся на архітэктурным факультэце БПІ (не скончыў). З 1972 года выкладаў фотаграфіку ў Тэатральна-мастацкім інстытуце.

У 1973—1974 гадах фотакарэспандэнт газеты «Голас Радзімы». У 1974—1992 гадах працаваў фотакарэспандэнтам у дзяржаўных выдавецтвах. Шматлікія фотаальбомы, манаграфіі беларускіх мастакоў, энцыклапедычныя выданні, плакаты, камплекты паштовак, буклеты.

З 1992 года на творчай працы. У 2000 годзе як фотамастак выдаў фотаальбом «Добры дзень, Беларусь» — «Лепшая кніга года» на беларускім конкурсе «Мастацтва кнігі». У 2001—2006 гадах прымаў удзел у фатаграфічных і мастацкіх выставах. Пленэры памяці Язэпа Драздовіча, Васіля Быкава, Уладзіміра Караткевіча. Удзельнічаў у перадачах беларускага Радыё Свабода: «Верш на Свабоду», «Прыватны дзённік», «Магія мовы».

У 2002 годзе выдаў кнігу паэзіі «Агульны сшытак». Прадмова Рыгора Барадуліна. У 2003 годзе абраны ў Раду беларускай інтэлігенцыі. З 2004 года член Рады Беларускага грамадскага аб'яднання «Фотамастацтва».

У 2004 годзе вершамі і перакладамі ўдзельнічаў у выданні дыска беларускіх песень Галіны і Барыса Вайханскіх «Вяртанне». У 2005 годзе выдаў кнігу вершаў «Ліхтарыкі» з прадмовай Рыгора Барадуліна. У 2008 годзе ў выдавецтве «Эксмо» (Масква) выдаў дэтэктыўны раман «Газ».

## Найбольш значныя выданні 
«Драўлянае дойлідства Беларускага Палесся», «Мастацтва, створанае народам», «Мінск», «Гродна», «Цытадэль славы», «Траецкае прадмесце», «Добры дзень, Беларусь» Выданні па гісторыі мастацтва: «Драўлянае дойлідства Палесся» «Беларуская кафля», «Веткаўскі музей…», «Жывапіс Беларусі XII-ХVIII стагоддзяў», «Пластыка Беларусі XII-ХVIII стагоддзяў», «Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва Беларусі XII-ХVIII стагоддзяў», «Іканапіс Беларусі XII-ХVIII стагоддзяў», «Плетение из соломки», «Повязь часоў — беларускі ручнік», «Слуцкие пояса», «Сялянская энцыклапедыя ў творах Мікалая Тарасюка», «Мотальскія прысмакі», «Палескія былі ў творах Івана Супрунчыка»…

Катэгорыя:Культуролагі Беларусі
Катэгорыя:Мастацтвазнаўцы Беларусі
Катэгорыя:Педагогі Беларусі
Катэгорыя:Супрацоўнікі ІМЭФ НАНБ
Катэгорыя:Фатографы Беларусі
Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі
Катэгорыя:Паэты Беларусі
Катэгорыя:Члены Беларускага саюза дызайнераў
Саўран

**Са́ўран** () — асноўны антаганіст і адзін з галоўных персанажаў выдуманага свету Толкіна паводле кнігі «Валадар Пярсцёнкаў». У той жа працы ён ідэнтыфікуецца як Некрамант, пад гэтым імем ён згадваецца ў кнізе «Хобіт». У кнізе «Сільмарыліян», якая была пасмяротна апублікаваная сынам Толкіна, Саўран апісаны як галоўны лейтэнант першага Цёмнага Лорда, Моргата. Саўран быў адным з першых духаў, якія сталі на бок Мелькара. Ён быў адным з самых верных і самых жудасных паплечнікаў Моргата, але пасля Вайны Гневу і выгнання Мелькара Саўран узвысіўся да галоўнага ворага Вольных Народаў Другой і Трэцяй эпох.

## Літаратура 
* 
* 

## Спасылкі 
* Саўран на Толкінаўскім партале 
* Саўран на энцыклапедыі Арды 

Катэгорыя:Персанажы Серадзем’я
Катэгорыя:Персанажы кнігі «Сільмарыліян»
Катэгорыя:Маяр
Катэгорыя:Літаратурныя злачынцы
Катэгорыя:Выдуманыя заснавальнікі гарадоў
Катэгорыя:Выдуманыя несмяротныя
Катэгорыя:Персанажы-некраманты
Катэгорыя:Выдуманыя кавалі
Катэгорыя:Выдуманыя военачальнікі
Шляхам жыцця (зборнік)

«**Шляхам жыцця**» — трэці зборнік вершаў Янкі Купалы, ўпершыню выдадзены ў 1913 годзе ў Санкт-Пецярбургу ў выдавецтве «Загляне сонца і ў наша аконца». Першы тыраж зборніку склаў 3 тысячы асобнікаў. Купала прысвяціў зборнік доктару Аляксандру Ярэмічу, які выдаў кнігу Купалы за свае ўласныя сродкі.

## Апісанне 
У зборнік увайшлі больш за 200 вершаў, напісаных пераважна ў 1910—1913 гадах, шэраг перакладаў і некаторыя вершы з папярэдніх зборнікаў Купалы «Жалейка» і «Гусляр». Зборнік складаецца з сямі асобных раздзелаў:

І. «**Бацькаўшчына**» (вершы «Песня мая», «З кутка жаданняў», «Маладая Беларусь», «Песня сонцу», «Выйдзі…» і інш.)

II. «**Па межах родных…**» (напоўнены філязафічнымі настроямі і пейзажнымі малюнкамі («Над Свіслачай», «Сельскія могілкі», «Дуб», «Вярба» і інш.), міфалагічнымі вобразамі («Ваўкалак», «У вечным боры…», «Чорны бог» і інш.))

III. «**Для Яе**» (вобраз жанчыны ў вершах раздзелу экзальтаваны («Абнімі…», «З зорак усходніх, заходніх, з бліскучай»), апраменены надзвычайнай замілаванасцю («Ты прыйдзі…»), фалькларызаваны («Русалка», «Ястраб»))

ІV. «**Наша вёска**» (цыклы вершаў «Аб мужыцкай долі», «З песень беззямельнага» і інш.)

V. «**Сваім і чужым**» (пераважна публіцыстычны раздзел, вершы «Гэй, капайце, далакопы…», «Ворагам Беларушчыны», «З мінуўшых дзён» і інш.)

VI. «**Байкі і аповесці**» (пераважна эпічны раздзел, паэмы «Курган», «На куццю», драматычная паэма «На папасе», верш «На Дзяды», урывак з індыйскай кнігі «Магабгарата» «Паляўнічы і пара галубкоў» і інш.)

VII. «**Пераклады з польскай**» (пераклады твораў А. Міцкевіча, М. Канапніцкай, Ул. Сыракомлі і інш.).. А.Луцкевіч заўважае:

## Выданні 
* **Першае**, 1913, Санкт-Пецярбург, выдавецтва «Загляне сонца і ў наша аконца».
* **Другое**, 1923, Вільня, Беларускі аддзел «Віленскага выдавецтва Б.Клецкіна».
* **Трэцяе**, 1935, Вільня, выдавецтва Беларускага інстытута гаспадаркі і культуры.
* **Факсымільнае**, 2012, Мінск, выдавецтва «Мастацкая літаратура».

## Літаратура 
* Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Тры артыкулы «Шляхам жыцця» / Аўтар — А.Лойка. — С. 666—668.
* Луцкевіч, Антон. Янка Купала «Шляхам жыцця» / Газета «Наша Ніва». — 26 красавіка 1913 года.

## Спасылкі 
* Янка Купала. Шляхам жыцця. Факсімільнае выданне. Мінск, Мастацкая літаратура, 2012.  на сайце Беларусь сегодня 
* Зборнік вершаў «Шляхам жыцця»  на сайце Архівы Беларусі 

Катэгорыя:Паэтычныя зборнікі Янкі Купалы
Катэгорыя:Кнігі 1913 года
Катэгорыя:Кнігі 1923 года
Лірычны герой

**Ліры́чны геро́й** — умоўны тэрмін, якім абазначаюць вобраз, што ўзнікае ў свядомасці чытача ў выніку знаёмства з лірычнай творчасцю таго ці іншага паэта. Лірык выяўляе ў вершах свае думкі і пачуцці, настрой і перажыванні, свае адносіны да з'яў і падзей навакольнай рэчаіснасці. Але формы гэтага выяўлення могуць быць розныя, падчас нечаканыя. Таму вобраз лірычнага героя нельга просталінейна атаясамліваць з асобай паэта, перажыванні лірычнага героя — з пачуццямі і думкамі аўтара. Разам з тым нельга лічыць, што паміж асобай паэта і яго лірычным героем значная розніца. Суадносіны паміж імі — гэта, кажучы некалькі спрошчана, суадносіны прататыпа і мастацкага вобраза-персанажа, які ствараецца, як і вобраз лірычнага героя, з дапамогай адбору жыццёвага матэрыялу, мастацкага вымыслу, тыпізацыі. Лірычны герой раскрывае тыповыя перажыванні ў тыповых абставінах. Менавіта таму ў лірычнай творчасці асабліва вялікае значэнне набываюць грамадзянская пазіцыя, палітычны кругагляд, адукацыйны і культурны ўзровень, маральны воблік пісьменніка.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
*
Марыя Дабранега

**Дабране́га ** або **Дабрагне́ва**, у хрышчэнні **Марыя** (пачатак XI ст. — ) — князёўна кіеўская.

## Біяграфія 
Магчыма, дачка кіеўскага князя Уладзіміра Святаславіча. Маці пэўна не вядома, але з даты шлюбу даследчыкі здагадваюцца, што імаверна яна дачка з апошняга шлюбу Уладзіміра, вядомага з паведамлення Цітмара Мерзебургскага. Таксама ёсць версія, што Дабранега — дачка Барыса Уладзіміравіча.

У 1038 або 1042 годзе вялікі князь кіеўскі Яраслаў Уладзіміравіч выдаў яе за польскага князя Казіміра Аднавіцеля. Казімір памёр 28 лістапада 1058 года. У іх было чацвёра сыноў і дачка:
* Баляслаў Смелы (1042—1081), князь Польшчы ў 1058—1076 гадах і кароль у 1076—1079, у першыя гады ўладарства Баляслава Дабранега захоўвала значны ўплыў на сына;
* Уладзіслаў Герман (1043—1102), князь Польшчы ў 1080—1102;
* Мешка (1045—1065),
* Атон (1046—1048)
* Святаслава (1044—1126), з 1062/1063 года княгіня, а потым каралева Чэхіі.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* *Баумгартен H. A.* Добронега Владимировна, королева польская, дочь св. Владимира //Благовест. — Париж, 1930. — № 2—3. — С. 102—109.
* *Назарко І.* Доброніга дочка св. Володимира В. // Analecta ordinis S. Basilii Magni. — Vol. 2 (8). — Fasc.3-4. — Romae, 1956. — C. 319—324.
* *Назаренко А. В.* Древняя Русь на международных путях. — : Языки русской культуры, 2001.
* *Войтович Л.* Княжеские династии Восточной Европы (конец IX — начало XVI в.).
* *Карпов А. Ю.* Ярослав Мудрый. — : Молодая гвардия, 2001.
* *Романовский В. Д.* Добронега. — : ЭКСМО, 2006.
* Древняя Русь в свете зарубежных источников. / под редакцией Е. А. Мельниковой. — : Логос, 1999.

Катэгорыя:Рурыкавічы
Катэгорыя:Князёўны Русі
Марыя Сцюарт (п’еса)

**Мары́я Сцю́арт** () — аналітычная трагедыя Фрыдрыха Шылера ў пяці дзеях. Сюжэт п'есы заснаваны на гісторыі жыцця шатландскай каралеўны Марыі Сцюарт.

Работа над творам была пачатая ў чэрвені 1779 года. У маі 1800 года былі скончаныя першыя чатыры дзеі трагедыі. Над апошняй пятай дзеяй Шылер працаваў у адасобленым замку Этэрсбург і здолеў скончыць твор сёлета 9 чэрвеня. Тэатральная прэм'ера «Марыі Сцюарт» адбылася 14 чэрвеня 1800 года на сцэне Веймарскага тэатра. У 1801 г выйшлі першыя два кніжныя выданні гэта п'есы.

## Крыніцы 
Сярод крыніц, якія Шылер выкарыстоўваў для вывучэння гісторыі Англіі маюцца працы на англійскай, нямецкай, французскай і лацінскай мовах:
* лацінамоўнае сачыненне англійскага гісторыка Уільяма Кемдэна — «Аналы валадарыння Елізаветы» (1615)
* кніга французскага гісторыка Брантома — «Жыццё вядомых жанчын» (фр. *Vie des dames illustres*)
* двухтомнае выданне шатландскага гісторыка Уільяма Робертсана — «Гісторыя Шатландыі» (англ. *The history of Scotland*)
* сачыненне Іагана Вільгельма Архенгальца — «Гісторыя Елізаветы, каралевы англійскай»

У характарыстыцы эпохі рэфармацыі і контррэфармацыі, асабліва ў характарыстыцы Марыі Сцюарт і ў адзнакі ролі Елізаветы ў смяротным пакаранні шатландскай каралеўны, Шылер абапіраўся на гістарычную працу Іагана Вільгельма Архенгольца. Некаторыя спрэчныя моманты ў біяграфіі шатландскай каралеўны Шылер прыняў у асвятленні менавіта Архенгольца. Так, у Шылера Марыя вінаватая ў забойстве мужа, але не мае дачынення да змовы Бабінгтана. Яе захапленне графам Ботвелем успрымаецца, як гістарычны факт, у той час як французскі гісторык Брантом лічыць чуткі аб гэтай палкасці Марыі няслушнымі.

Акрамя таго, Шылер уводзіць у сваю драму тры негістарычных факта: каханне Лестэра і Марыі, змову Морцімера з мэтай гвалтоўнага разняволення Марыі з турмы і сустрэчу Марыі з Елізаветай.

## Асобы 
* **На баку Елізаветы**
* **Елізавета**, каралева Англіі
* Уільям Сесіл, барон Берлі, вялікі лорд-скарбахавальнік
* Граф Кент
* Вільям Дэвісан, дзяржаўны сакратар
* Эм'яс Полет, рыцар, ахоўнік Марыі
* Дрэджэн Друры, другі ахоўнік Марыі

* **На баку Марыі**
* **Марыя Сцюарт**, каралева Шатландыі, у англійскай турме
* Мортымер, пляменнік Полета
* О'Келі, сябар Морцімера
* Мельвіль, пакаёвы слуга Марыі
* Ганна Кенэдзі, карміцелька Марыі
* Маргарыта Керл, пакаёўка Марыі

* **Іншыя** 
* Роберт Дадлі, граф Лестэр
* Джордж Толбат, граф Шрусберы
* Граф Абепін, французскі пасол
* Граф Бельеўр, надзвычайны пасол Францыі
* Бергаэн, ўрач Марыі
* Шэрыф графства
* Афіцэр каралеўскай варты
* Французскія і англійскія кавалеры
* Варта
* Прыдворныя кавалеры каралевы Англіі
* Слугі і служанкі каралева Шатландыі

## Спасылкі 
* П'еса «Марыя Сцюарт» у перакладзе Васіля Сёмухі 

Катэгорыя:П’есы Фрыдрыха Шылера
Катэгорыя:Творы 1800 года
Катэгорыя:Гістарычныя мастацкія творы
Малыя Косічы

**Малы́я Ко́січы** (, ) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Тэльмінскага сельсавета. Размешчаны за 9 км на ўсход ад Брэста, за 2 км ад аўтадарогі Брэст — Мінск, на поўдні і ўсходзе — меліярацыйныя каналы.

У складзе камунальнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства саўгаса «Брэсцкі» (цэнтр — в. Тэльмы 1).

## Гісторыя 
У XX стагоддзі вёска ў Брэсцкім павеце Гродзенскай губерні. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Косіцкай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.

З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну гітлераўцы ў ліпені 1944 года поўнасцю спалілі вёску (пасля вайны адноўлена).

## Насельніцтва 
* 8 двароў, 51 жыхар (1921)
* 15 двароў, 52 жыхары (1940)
* 79 жыхароў (1959)
* 55 гаспадарак, 166 жыхароў (2005)

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тэльмінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брэсцкага раёна
Катэгорыя:Вёскі Беларусі, цалкам або часткова знішчаныя нацыстамі
Франц Карл Гес

**Франц Карл Гес** (; ? — , ) — нямецкі ваенны злачынец.

Сябар НСДАП ад 1939. Унтэр-афіцэр зондэркаманды № 8 пры паліцыі бяспекі СС і СД. Удзельнік карных акцый на тэрыторыі Беларусі, у т.л. расстрэлу 30 тыс. жыхароў Мінска і Мінскай вобласці. На Мінскім працэсе 1946 адмовіўся ад адвакату і сам абараняў сябе, быў асуджаны 29 студзеня 1946 да вышэйшае меры пакарання. Павешаны 30 студзеня 1946 на Мінскім іпадроме.

## Спасылкі 
* Виктор ЧИКИН. ВИСЕЛИЦЫ НА ИППОДРОМЕ

Катэгорыя:Нацысцкія злачынцы
Катэгорыя:Мінскі працэс 1946 года
Катэгорыя:Павешаныя
Смолін

**Смо́лін** (, ) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Тэльмінскага сельсавета. Размешчаны за 14 км на ўсход ад Брэста, за 12 км ад чыгуначнай станцыі Брэст-Усходні.

У складзе камунальнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства саўгаса «Брэсцкі» (цэнтр — в. Тэльмы 1).

## Гісторыя 
Паводле пісьмовых крыніц вядомы з XVI стагоддзя як сяло Смоліна ў Берасцейскім старостве Троцкага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Пад 1564 годам пазначана ў метрыцы караля Жыгімонта II Аўгуста.

У XIX стагоддзі вёска — цэнтр аднайменнага маёнтка ў Кобрынскім павеце Гродзенскай губерні. Паводле рэвізіі 1858 года ўласнасць пані Стражамінскай. У 1870 годзе адносілася да Буяцкай сельскай грамады.

У 1905 годзе вёска ў Збіражскай воласці Кобрынскага павета. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Збіражскай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.

З 1939 года ў складзе БССР.

## Насельніцтва 
* 61 сялянская душа (1858)
* 150 жыхароў (1905)
* 124 жыхары (1959)
* 81 жыхар (1970)
* 8 гаспадарак, 10 жыхароў (2005)

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тэльмінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брэсцкага раёна
Готфрыд фон Эрдмансдорф

**Готфрыд фон Эрдмансдорф** (; ,  — , ) — нямецкі ваенны злачынец, генерал-маёр.

Удзельнік першай сусветнай вайны, афіцэр егерскай службы. Ваенны камендант Эрфурта ад 10 лістапада 1938. Ад 1 верасня 1939 уваходзіў у штаб 12-й Арміі. Ад 1 кастрычніка 1939 — камандуючы 171-га пяхотнага палка, 5 кастрычніка 1942—18 сакавіка 1944 — камандуючы 465-й дывізіі. У 1942 узнагароджаны Рыцарскім Крыжам. У красавіку-30 чэрвеня 1944 камандуючы камандуючы Магілёўскага ўмацаванага раёна. Удзельнік карных акцый на тэрыторыі Беларусі.

27—28 чэрвеня 1944 узяты ў палон савецкімі войскамі. На Мінскім працэсе 1946 быў асуджаны 29 студзеня 1946 да вышэйшай меры пакарання. Павешаны 30 студзеня 1946 на Мінскім іпадроме.

## Спасылкі 
* Trial in Smolensk

Катэгорыя:Генералы вермахта
Катэгорыя:Нацысцкія злачынцы
Катэгорыя:Мінскі працэс 1946 года
Катэгорыя:Павешаныя
Пятро Рунец

**Пятро́ Руне́ц**, таксама **Пё́тр Мікала́евіч Руне́ц** (, Азярычына, цяпер Пухавіцкі раён, Мінская вобласць — ) — беларускі .

## Біяграфія 
Нарадзіўся 4 мая 1911 года ў вёсцы Азярычына, Ігуменскага павета, Мінскай губерні, у сялянскай сям'і. У 1930 годзе скончыў курсы пра Барысаўскім педагагічным тэхнікуме. Настаўнічаў у вёсках Глінішчы і Сяліба Бярэзінскага раёна. У 1937 годзе паступіў вучыцца, а ў 1940 скончыў Камуністычны інстытут журналістыкі імя С. М. Кірава ў Мінску. Увосень 1940 года прызваны ў Чырвоную Армію. Удзельнічаў у баях у Літве, на Волхаўскім, Сталінградскім франтах. Двойчы паранены. У маі 1943 года дэмабілізаваны. Працаваў у эвакуацыйным шпіталі, а пасля ў новакузнецкай газеце «Большевистская сталь». У 1946—1953 гадах загадчык аддзела рэдакцыі газеты «Піянер Беларусі», у 1953—1963 гадах літаратурны супрацоўнік часопіса «Бярозка», у 1963—1971 гадах — рэдактар-стыліст на Беларускім радыё. Памёр 5 сакавіка 1997 года.

## Творчасць 
Першае апавяданне апублікаваў у 1932 годзе (часопіс «Іскры Ільіча»). Творы пераважна для дзяцей. Аўтар зборнікаў аповесцяў і апавяданняў «Юныя змагары» (1940), «У веснавыя дні» (1954), «Бярозавы конь» (1956), «Гіпсавая маска» (1958), «Канец казкі» (1960), «Заламаны ражок» (1961), «Вясёлыя здарэнні» (1962), «Алёшка-верхалаз» (1963), «Аб чым шэпчацца аер» (1966) (абедзве аповесці ў 1971 годзе выдадзеныя асобнай кнігай «Алёшка і яго сябры»), «Важнае заданне» (1968), «Белы васілёк» (1971), «Добрая душа» (1977), «Незвычайны збор» (1981), «Незвычайны наведвальнік» (1985), «Апошняе шчасце» (гумарэскі, 1984). Апублікаваў аднаактоўку «Сіні пясок» (1959).

Склаў зборнік успамінаў дзяцей пра вайну «Ніколі не забудзем» (з Янкам Маўрам, 1948). У 1979 годзе выдаў брашуру пра Янку Маўра «Чалавек з крылатай фантазіяй».

Пераклаў на беларускую мову асобныя творы Сяргея Міхалкова, Барыса Емяльянава, Джані Радары, Жана Грывы, Аляксея Талвіра.

## Літаратура 
* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Пухавіцкага раёна / Укл. А. А. Прановіч. — Мн., 2003.— 749 с.: іл.
Ганс Герман Кок

**Ганс Герман Кок** ці ***Кох*** (;  — , ) — нямецкі ваенны злачынец.

Член НСДАП ад 1933. Обер-лейтэнант СС і камісар гестапа. Удзельнік карных акцый на тэрыторыі Беларусі. На Мінскім працэсе 1946 не раскаяўся і быў асуджаны 29 студзеня 1946 да вышэйшай меры пакарання. Павешаны 30 студзеня 1946 на Мінскім іпадроме.

## Спасылкі 
* Виктор ЧИКИН. ВИСЕЛИЦЫ НА ИППОДРОМЕ

Катэгорыя:Нацысцкія злачынцы
Катэгорыя:Павешаныя
Кошалева

**Ко́шалева** (, ) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Тэльмінскага сельсавета. Размешчана за 12 км на ўсход ад Брэста, за 9 км ад чыгуначнай станцыі Брэст-Усходні, на поўначы — меліярацыйны канал.

У складзе камунальнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства саўгаса «Брэсцкі» (цэнтр — в. Тэльмы 1).

## Гісторыя 
Паводле пісьмовых крыніц вядома з XVI стагоддзя як сяло ў Берасцейскім павеце і ваяводстве Вялікага Княства Літоўскага. Пад 1618 годам згадваецца як фальварак.

Пасля пракладкі Маскоўска-Брэсцкай чыгункі, якая была ўведзена ў пастаянную эксплуатацыю 29 лістапада 1871 года, пачаў дзейнічаць чыгуначны паўстанак.

Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Косіцкай гміне Берасцейскага павета Палескага ваяводства.

З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну загінулі 4 вяскоўцы.

## Насельніцтва 
* 140 жыхароў, на чыгуначным паўстанку — 14 жыхароў (1959)
* 151 жыхар (1970)
* 40 гаспадарак, 106 жыхароў (2005)

## Вядомыя асобы 
* Ніна Пятроўна Дудчык (1923—2011) — перадавік сельскагаспадарчай вытворчасці, Герой Сацыялістычнай Працы (1966).

## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тэльмінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брэсцкага раёна
Іаган Георг Рыхерт

**Іаган Георг Рыхерт** (; , Лібава, Курляндская губерня, Расійская імперыя, цяпер Латвія — , ) — нямецкі ваенны злачынец, генерал-лейтэнант.

15 чэрвеня 1942 — 1 лістапада 1943 камандзір 286-й дывізіі бяспекі. 5 лістапада 1943 — 9 красавіка 1944 і 11 мая — жнівень 1944 камандзір 35-й пяхотнай дывізіі. У жніўні 1944 — маі 1945 камандзір 35-й паліцэйскай грэнадзёрскай дывізіі. Удзельнік карных акцый на тэрыторыі Беларусі.

На Мінскім працэсе 29 студзеня 1946 года быў асуджаны да вышэйшай меры пакарання. Павешаны 30 студзеня 1946 года на Мінскім іпадроме.

## Спасылкі 
* Trial in Smolensk

Катэгорыя:генералы вермахта
Катэгорыя:Нацысцкія злачынцы
Катэгорыя:Мінскі працэс 1946 года
Катэгорыя:Павешаныя
Карыес зубоў

**Карыес** () — хвароба зубоў з разбурэннем цвёрдых тканак зуба і ўтварэннем у ім поласцей. 

Паводле дадзеных Сусветнай арганізацыі аховы здароўя, на яго хварэюць 93 адсоткі насельніцтва Зямлі. Большасць дактароў схіляюцца да думкі, што асноўнай прычынай развіцця карыесу з’яўляецца зубны налёт (зубны камень), у ім назапашваюцца мікробы, якія сілкуюцца цукрам і прадукуюць кіслату, якая разбурае эмаль зуба.

Гэта складаны  паталагічны працэс, які развіваецца і цячэ марудна, ён узнікае ў выніку дзеяння неспрыяльных вонкавых/унутраных і агульных/мясцовых фактараў, характарызуецца ў пачатковай стадыі свайго развіцця кропкавай дэмінералізацыяй неарганічнай часткі эмалі, разбурэннем яе арганічнага матрыкса, што сканчаецца, як правіла, дэструкцыяй цвёрдых тканак зуба з утварэннем поласці/дэфекту ў эмалі, дэнціне, а пры адсутнасці лячэння выклікае ўзнікненне запаленчых ускладненняў з боку пульпы і перыядонту.

## Літаратура 
* *Арцюшкевіч А. С.* Карыес зубоў // 

Катэгорыя:Захворванні зубоў
Рэйнхард Георг Моль

**Райнгард Георг Моль** (; ? — , ) — нямецкі ваенны злачынец.

Маёр, зондэрфюрар мясцовай камендатуры ў Бабруйску. Удзельнік карных аперацый на тэрыторыі Беларусі. На Мінскім працэсе 1946 быў асуджаны 29 студзеня 1946 да вышэйшай меры пакарання. Павешаны 30 студзеня 1946 на Мінскім іпадроме.

## Спасылкі 
* Бобруйск (вторая четверть XVI века — 1942) 

Катэгорыя:Нацысцкія злачынцы
Катэгорыя:Мінскі працэс 1946 года
Катэгорыя:Павешаныя
Ганс Іозеф Хехтль

**Ганс Іозеф Хехтль** (; 1924, Санкт-Пёльтэн, Аўстрыя — ?) — нямецкі ваенны злачынец.

Радавы 718-га палявога вучэбнага палка вермахта. Двойчы (у лістападзе 1941 і лютым 1943) прымаў удзел у карных экспедыцыях і асабіста спаліў 40 хат у раёне чыгуначнай станцыі Обаль, расстраляўшы пры гэтым 230 чалавек. На Мінскім працэсе 1946 асуджаны да ссылкі на катаржныя працы.

## Спасылкі 
* Виктор ЧИКИН. ВИСЕЛИЦЫ НА ИППОДРОМЕ 

Катэгорыя:Нацысцкія злачынцы
Катэгорыя:Мінскі працэс 1946 года
Буякі (Брэсцкі раён)

**Буякі́** (, ) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Тэльмінскага сельсавета. Размешчаны за 18 км на ўсход ад Брэста, 11 км ад чыгуначнай станцыі Жабінка.

У складзе камунальнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства саўгаса «Брэсцкі» (цэнтр — в. Тэльмы 1).

## Гісторыя 
У XIX стагоддзі вёска — цэнтр маёнтка паноў Райскіх у Кобрынскім павеце Гродзенскай губерні. У склад яго ўваходзілі 2 вёскі — Буякі і Вочкі. У 1870 годзе вёска — цэнтр сельскай грамады. У 1897 годзе вёска ў Збіражскай воласці Кобрынскага павета, працуе вятрак, карчма. Побач размяшчалася аднайменная сядзіба.

У 1905 годзе вёска ў Збіражскай воласці Кобрынскага павета Гродзенскай губерні. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Збіражскай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.

З 1939 года ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну загінулі 9 вяскоўцаў.

## Насельніцтва 
* 287 сялянскіх душ у маёнтку; 11 двароў, 99 жыхароў у вёсцы (1846)
* 108 рэвізскіх душ (1870)
* 22 двары, 148 жыхароў; 9 жыхароў у сядзібе (1897)
* 119 жыхароў (1905)
* 25 двароў, 115 жыхароў (1921)
* 93 жыхары (1959)
* 82 жыхары (1970)
* 6 гаспадарак, 24 жыхары (2005)

## Страчаная спадчына 
* Сядзіба (другая палова XIX стагоддзя). Пасля Другой сусветнай вайны парк быў знішчаны разам з домам і ўсімі гаспадарчымі пабудовамі. Захаваліся толькі сажалка і адзінкавыя дрэвы колішняга парку.

## Крыніцы 
## Літаратура 
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя ў 15 тамах. Т. 3, кн. 1. Брэсцкая вобласць / пад навук. рэд. А. І. Лакоткі. — Мн.: БелЭн, 2006. ISBN 985-11-0373-X.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Тэльмінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брэсцкага раёна
Буякі (значэнні)

## Назва 
Назву **Буякі** маюць:
* Буякі — від лістападных кусцікаў сямейства Верасовыя.
* Вёска Буякі, Брэсцкі раён
* Вёска Буякі, Смаргонскі раён

## Прозвішча 
Фіксавалася іўеўскае прозвішча Буяк, з-пад Іўя (Трабы) было Буяковіч. Ёсць латышскае *Bujaks*.

## Этымалогія 
**Буя́к** — непакладзены бык. Булыка лічыць старабеларускае слова запазычаннем з  (; але параўн. і  — бык, якое Махэк лічыць вытворным, метатэзай, з **buhaj*, з ад’ідэацыяй да *bujný*). Слова гэта, аднак, ёсць у заходнерускіх гаворках і ў заходнеўкраінскіх. Таму не выключаецца, што яно ўтворана ад *буя́ць* — рыкаць, гудзець, або *буя́ніць* — шалець.

**Буякі** — ягады, якім прыпісваецца ўплыў на чалавека, што выклікае ап’яненне, боль галавы і да т. п. Хутчэй за ўсё трэба зыходзіць з дзеяслова тыпу *буя́ць* (буяніць, шалець).

## Крыніцы
Адольф Гаман

{{Ваенны дзеяч
 |імя     = Адольф Гаман
 |арыгінал імя = 
 |дата нараджэння  = 
 |месца нараджэння = 
 |дата смерці    = 
 |месца смерці   = 
 |выява = 
 |шырыня = 200px
 |апісанне выявы        = 
 |мянушка       = 
 |псеўданім      = 
 |прыналежнасць = 
 |гады службы    = 1901—1944
 |званне         = генерал-лейтэнант (1944)
 |род войскаў      = Пяхота
 |камандаваў     = 
 |частка          = 
 |бітвы       = Першая сусветная вайна

Другая сусветная вайна
* Польская кампанія вермахта
* Усходні паход
 |узнагароды        =
{ style="background: transparent"
     
}
{ style="background: transparent"
 
}
Спражка да Жалезнага крыжа
Медаль «За выслугу гадоў у вермахце»
Мекленбург-Шверынскі крыж «За ваенныя заслугі» I і II класаў
 |вікісховішча        = 
 |сувязі          = 
 |у адстаўцы     = 
 |роспіс        = 
}}

**Адольф Га́ман** (; 3 верасня 1885, Грос-Лаш, Мекленбург-Шверын, Германская імперыя — 30 снежня 1945, Бранск, СССР) — нямецкі афіцэр падчас Другое Сусветнай вайны, генерал-лейтэнант.

У 1940—1941 гг. камандзір 3-га запаснога палка. Пасля знаходжання пэўны час у рэзерве прызначаны камандзірам 327-га палка (да 1942). Пасля зноў у рэзерве. У 1942 прызначаны камандзірам 666-га палка. Уваходзіў у склад кіраўніцтва Стаўкі галоўнакамандуючага Усходнім фронтам. У 1942—1943 камендант Арла, пасля Бранска. У 1943—1944 камендант Бабруйска. Падчас аперацыі Баграціён узяты савецкімі войскамі ў палон. 26 снежня 1945 на працэсе, што праходзіў у Бранску, прызнаны вінаватым у ваенных злачынствах падчас камандавання Бранскам і Арлом і асуджаны на павешанне. Прысуд выкананы на наступны дзень.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Павешаныя
Катэгорыя:Генералы вермахта
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны (Германія)
Катэгорыя:Кіраўнікі акупацыйнага рэжыму Трэцяга рэйха
Катэгорыя:Нацысцкія злачынцы
Катэгорыя:Нямецкія каменданты Арла
Катэгорыя:Нямецкія каменданты Бранска
Катэгорыя:Нямецкія каменданты Бабруйска
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны
Кашалёва

**Кашалёва**, **Кашалёў** — тапонім.

## Беларусь 
### Брэсцкая вобласць 
* Кашалёва — вёска ў Бярозаўскім раёне

### Віцебская вобласць 
* Кашалёва — вёска ў Віцебскім раёне
* Кашалёва — былая вёска ў Верхнядзвінскім раёне

### Гомельская вобласць 
* Вёска Кашалёў, Буда-Кашалёўскі раён
## Расія 
* Кашалёва (Краснінскі раён)
## Гл. таксама 
* Буда-Кашалёва
Арыберт Хайм

**Арыберт Хайм** (; , Бад-Радкерсбург — , Егіпет) — аўстрыйскі і нямецкі лекар, ваенны злачынец, вядомы пад мянушкай «Доктар Смерць».

## Біяграфія 
Хайм нарадзіўся ў Аўстра-Венгрыі ў сям’і паліцыянта і хатнія гаспадыні. Ён вывучаў медыцыну і займаўся медыцынскай практыкай у Вене да 1940 года, калі паступіў добраахвотнікам у Вафен-СС.

Мянушку «Доктар Смерць» Хайм атрымаў падчас Другой сусветнай вайны за сваю дзейнасць у канцэнтрацыйным лагеры Маўтхаўзен, размешчанага на тэрыторыі сучаснай Аўстрыі. У Маўтхаўзене ён служыў з кастрычніка 1941 па лютым 1942 года. Хайм нясе адказнасць за катаванні і забойствы сотняў зняволеных у лагеры смерці, дзе праводзіў «медыцынскія эксперыменты» на зняволеных яўрэях.

Сярод эксперыментаў — правядзенне аперацый без знячулення, каб усталяваць, наколькі моцны боль выпрабоўвае пацыент, а таксама ўвядзенне сваім ахвярам ін’екцыі бензіну, вады або яду наўпрост у сэрца. Мэта гэтых «эксперыментаў» — вызначыць, як хутка надыходзіць смерць ад таго або іншага дзеяння.

Асноўным доказам злачынстваў Хайма з’яўляюцца яго ўласныя запісы: усе праведзеныя аперацыі Хайм скрупулёзна апісваў.

У 1945 годзе амерыканскія ваенныя арыштавалі «Дактара Смерць», аднак у 1947 годзе ён быў адпушчаны і аж да 1962 года вёў медыцынскую практыку ў Заходняй Германіі — працаваў у Мангейме, а затым гінеколагам у нямецкім курортным горадзе Бадэн-Бадэн. Калі стала вядома, што ён павінен паўстаць перад нямецкім судом па абвінавачванні ў здзяйсненні ваенных злачынстваў, Арыберт Хайм бясследна знік з горада, а паліцыянты знайшлі толькі яго пустую вілу.

У ліпені 2008 года прадстаўнікі Цэнтра Сімона Візенталя заявілі, што з двух надзейных крыніц былі атрыманыя дадзеныя, што Хайм, якому павінна быць на цяперашні момант 94 гады, хаваецца на поўдні Чылі, у Патагоніі. Адным з доказаў гэтай версіі з’яўляецца тое, што дачка Хайма жыве ў Патагоніі.

4 лютага 2009 года нямецкі тэлеканал заявіў, што размяшчае неабвержнымі дадзенымі аб тым, што «Доктар Смерць» памёр у Егіпце ад рака прамой кішкі ў 1992 годзе. Хайм прыняў іслам і змяніў імя на Тарык Фарыд Хусейн. На гэта імя знойдзеныя дакументы і выпісана сведчанне аб смерці.

Хоць прадстаўнікі Цэнтра Сімона Візенталя лічаць гэтыя доказы сур’ёзнымі, яны зважаюць на тое, што труп Хайма дагэтуль ім не прадстаўлены, аналіз ДНК не праведзены.

Катэгорыя:Нацысцкая медыцына
Катэгорыя:Нацысцкія злачынцы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў зямлі Штырыя
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Аўстра-Венгрыі
Войцех Гурскі

**Во́йцех Гу́рскі**, поўнае імя — **Во́йцех Ян Ю́заф** (, 31 сакавіка 1739 , Макаў — 1 лютага 1818, Кельцы, Польшча) — каталіцкі прэлат, першы біскуп Кельцаў з 26 чэрвеня 1805 года па 1 лютага 1818 год.

## Біяграфія 
Паходзіў са шляхецкага роду герба Бажаволя. 7 мая 1769 года Войцех Гурскі быў пасвечаны ў дыякана і 14 мая 1769 года — у святара.

26 чэрвеня 1805 года Рымскі Папа Леў VII прызначыў Войцеха Гурскага новай дыяцэзіі Кельцаў. 15 кастрычніка 1809 года адбылося пасвячэнне Войцеха Гурскага ў біскупа, якое здзейсніў кракаўскі біскуп Анджэй Антоній Ігнацы Гаўрунскі.

У 1810 годзе стаў сенатарам Варшаўскага герцагства.

Сканаў 1 лютага 1818 года.

## Літаратура 
* Ireneusz Ihnatowicz, Andrzej Biernat, Vademecum do badań nad historią XIX i XX wieku, Warszawa 2003, s. 458.

## Спасылкі 
* Біяграфічная інфармацыя на сайце каталіцкай іерархіі 

Катэгорыя:Каталіцкія біскупы Польшчы
Катэгорыя:Біскупы келецкія
Старажытная гісторыя да Цэзара

**«Старажытная гісторыя да Цэзара»** () — сярэднявечная кампіляцыя гісторыі Старажытнага свету на старафранцузскай мове. Складзена ў XIII ст. у Паўночнай Францыі.

«Старажытная гісторыя» распавядае пра сусветную гісторыю ад Стварэння Свету да часоў Гая Юлія Цэзара, асвятляючы, галоўным чынам, падзеі Траянскай вайны і гісторыю Рыма, а таксама змяшчае ўрыўкі з Бібліі і інш.

Кніга часта капіравалася, што прычынілася да змен і скажэнняў, «Старажытная гісторыя» была грунтоўна адрэдагавана ў XIV ст. у Італіі. У эпоху Рэнесансу была вельмі папулярнай. У рукапісах XIV—XV ст. часта сумяшчалася з сачыненнем «Дзеянні рымлян».

### Змест 
* Кніга 1: Ад Стварэння Свету да смерці Іосіфа.
* Кніга 2: Асірыя і Грэцыя.
* Кніга 3: Фівы.
* Кніга 4: Мінатаўр, амазонкі, Геракл.
* Кніга 5: Троя.
* Кніга 6: Эней.
* Кніга 7: Гісторыя Рыма да Пампея Вялікага; Мідыйцы і персы; Юдзіф і Эстэр; Аляксандр Вялікі.

## Літаратура 
* *D. Oltrogge.* Die Illustrationszyklen zur 'Histoire ancienne jusqu'à César' (1250—1400). Europäische Hochschulschriften (in German) 94. — Frankfurt am Main: Peter Lang, 1989.
* *Marijke de Visser-van Terwisga.* Histoire Ancienne jusqu'a César (Estoires Rogier). — Orléans, 1995.

Катэгорыя:Кнігі пра Старажытны свет
Катэгорыя:Гістарычныя сачыненні XIII стагоддзя
Катэгорыя:Гістарычныя хронікі
Катэгорыя:XIII стагоддзе ў Францыі
Дзеянні рымлян

**«Дзеянні рымлян»** () — зборнік навел на лацінскай мове, складзены ў XIV стагоддзі. Шматлікія з навел былі запазычаны з арабскіх крыніц. Кожная навела сканчалася мараллю, што дазваляла выкарыстоўваць іх у якасці прыкладаў падчас пропаведзяў. Назва зборніка з'яўляецца, верагодна, капрызам складальнікаў, паколькі шматлікія з навел нічога агульнага з рымлянамі не маюць. Гэтай кнігай як першакрыніцай карысталіся шматлікія англійскія паэты, у тым ліку Джэфры Чосер і Уільям Шэкспір, які ўзяў адтуль сюжэт «Перыкла» (1609), а таксама эпізод з трыма куфрамі ў «Венецыянскім купцы» (1596).

## Літаратура 
* Li Fet des Romains compilé ensemble de Saluste et de Suetoine et de Lucan, texte du XIIIe siècle publié pour la première fois d’après les meilleurs manuscrits. — 2 vols. — Groningen, Paris, 1935; 1938.
* *Louis-Fernand Flutre.* Li fait des Romains dans les littératures française et italienne du XIIIe au XVIe siècle. — Paris: Hachette, 1932; Geneva: Slatkine, 1974 (reprint).

Катэгорыя:Кнігі XIV стагоддзя
Катэгорыя:Сярэдневяковая літаратура
Pinterest

**Pinterest** — сацыяльны інтэрнэт-сэрвіс, які дазваляе карыстальнікам дадаваць у рэжыме анлайн выявы, змяшчаць іх у тэматычныя калекцыі і дзяліцца імі з іншымі карыстальнікамі. Загружаныя на сэрвіс выявы завуцца «кнопкамі» (), а калекцыі, да якіх яны належаць — «дошкамі» (), дзякуючы мастацкім асаблівасцям афармлення сайта асабліва папулярны сярод жанчын. Па стане на 4 студзеня 2013 года сайт займае 36 пазіцыю ў рэйтынгу alexa.com.

У жніўні 2012 года Pinterest адкрыла свабодную рэгістрацыю для ўсіх ахвотных. Карыстальнікі атрымалі магчымасць зарэгістравацца на сайце Pinterest з дапамогай уліковага запісу Facebook ці сэрвісу мікраблогаў Twitter, а таксама з дапамогай адрасу электроннай пошты.

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Хостынг выяў
Катэгорыя:Вэб 2.0
Катэгорыя:Сацыяльныя сеткі
Катэгорыя:Сайты ЗША
Вікіманія

right|150px|Лагатып «Вікіманіі»

**«Вікіманія»** () — штогадовая міжнародная канферэнцыя «Фонду Вікімедыя». З’яўляючыся адначасова навуковай канферэнцыяй і сустрэчай аднадумцаў, «Вікіманія» збірае разам удзельнікаў розных праектаў «Фонду Вікімедыя» для правядзення дакладаў і прэзентацый пра бягучыя і завершаныя праекты, абмену ідэямі і пошуку новых кантактаў. На «Вікіманіі» ў «вікімедыйцаў» () маецца магчымасць абмеркаваць шырокае кола пытанняў, пачынаючы ад свабоднага і адкрытага праграмнага забеспячэння і сканчаючы ініцыятывамі, накіраванымі на свабоднае распаўсюджанне ведаў і вікі-праектаў па ўсім свеце.

## Агульныя звесткі 
Месца правядзення Вікіманіі заўсёды выбіраецца так, каб не паўтараць адну і тую ж частку свету двойчы.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Вікімедыя
Катэгорыя:Канферэнцыі па інфарматыцы
Joomla

**Joomla!** (вымаўляецца *джу́мла*) — сістэма кіравання змесцівам (CMS), напісаная на мовах PHP і JavaScript, якая выкарыстоўвае ў якасці сховішча базы даных СКБД MySQL ці іншыя індустрыяльна-стандартныя рэляцыйныя СКБД. З'яўляецца свабодным праграмным забеспячэннем, якое распаўсюджваецца пад ліцэнзіяй GNU GPL.

## Этымалогія 
Назва «Joomla!» фанетычна ідэнтычна слову «Jumla», якое ў перакладзе з мовы суахілі азначае «ўсё разам» ці «адзінае цэлае», што адлюстроўвае падыход распрацоўшчыкаў і супольнасці да развіцця сістэмы.

## Апісанне сістэмы 
CMS Joomla! складаецца з розных інструментаў для распрацоўкі вэб-сайта. Важнай асаблівасцю сістэмы з'яўляецца мінімальны набор інструментаў пры пачатковай устаноўцы, які дапаўняецца па меры неабходнасці. Гэта змяншае загрувашчванне адміністрацыйнай панэлі непатрэбнымі элементамі, а таксама змяншае нагрузку на сервер і эканоміць месца на хостынгу.

Joomla! дазваляе адлюстроўваць інтэрфейс франтальнай і адміністрацыйнай часткі на любой мове. Каталог пашырэнняў утрымлівае мноства моўных пакетаў, якія ўсталёўваюцца штатнымі сродкамі адміністравання. Даступныя пакеты беларускай, рускай, украінскай і яшчэ некаторых моў краін СНД.

## Мінімальныя сістэмныя патрабаванні 
* Для версій 1.6, 1.7 і 2.5 патрабуюцца, прынамсі, Apache 2.0, PHP 5.2.4 і MySQL 5.0.4.
* Для версіі 3.x патрабуюцца PHP 5.3.1+ (Magic Quotes GPC off), MySQL 5.1+ (з падтрымкай InnoDB), Apache 2.x+ (з модулямі mod_mysql, mod_xml, і mod_zlib)

## Гісторыя версій 
## Выкарыстанне ў электроннай камерцыі 
На платформе Joomla існуе мноства дадаткаў для арганізацыі электроннай крамы, у прыватнасці:
* VirtueMart
* Joomshopping
* Tienda

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Свабодныя сістэмы кіравання сайтамі
Катэгорыя:Свабоднае праграмнае забеспячэнне, напісанае на PHP
Катэгорыя:Каркасы вэб-дадаткаў на PHP
Тврдошын

**Тврдо́шын** (, ) — горад у паўночнай Славакіі ля падножжа Ораўскай Магуры. Насельніцтва каля 9 тыс. чалавек.

## Гісторыя 
Ваколіцы Тврдошына былі заселеныя людзьмі яшчэ ў антычнасці. У мястэчку былі знойдзеныя рэшткі шматлікіх славянскіх паселішчаў IX ст. Ужо ў тых часах па рацэ Орава быў усталяваны гандлёвы шлях з Венгрыі ў Польшчу. Імаверна, што ўжо Андраш II на месцы сучаснага горада заснаваў нешта накшталт венгерскай мытні. З 1111 года даходзяць згадкі пра вёскі Тоарсін і Доардзі, а ў 1183 — пра вёску Тура, якая, верагодна, і з’яўлялася Тврдошынам. У XII ст. Тврдошын меў 100—200 пасяленцаў. Першая пісьмовая згадка пра горад датуецца 1265 годам. Пазней Тврдошын уваходзіў у навакольную тэрыторыю Ораўскага замка. Прывілеем ад 15 ліпеня 1369 года кароль Людовік I Анжуйскі надаў гораду магдэбургскае права. Мястэчка стала цэнтрам рамёстваў, дзе вырабляліся палотны, гаршкі і скураныя вырабы. Палітычныя ўзрушэнні XVI ст. спрычынілі гарадскую мытню да ўпадку. У XVII ст. мястэчка прыйшло ў заняпад у выніку турэцкіх войнаў і антыгабсбургскіх паўстанняў. У XVIII ст. мястэчка было адноўлена і ў 1777 годзе стала нават адміністрацыйным цэнтрам. У 1910 годзе насельніцтва Тврдошына складала 1 600 чалавек, з якіх 1 300 былі славакамі, 200 — венграмі і 100 чалавек — немцамі. У XX ст. Тврдошын стаў найважнейшым цэнтрам рэгіёна Ораўскай Магуры. У 1965 горад вярнуў сабе гарадскія правы, скасаваныя ў 1922 годзе. Цяпер у Тврдошыне працуе малочны, мясны і некаторыя іншыя аб’екты харчовай прамысловасці.

## Насельніцтва 
## Выбітныя мясціны 
thumb|злева| Драўляны гатычны касцёл у Тврдошыне

### Драўляны касцёл Усіх Святых 
Найстарэйшым гарадскім збудаваннем з’яўляецца драўляны гатычны касцёл другой паловы XV ст. з барочным алтаром XVIII ст., які ў 2008 годзе разам з іншымі драўлянымі цэрквамі славацкіх Карпатаў быў унесены ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.

### Галерэя Марыі Медзьвецкай 
У Твердоўшчыне размяшчаецца галерэя Марыі Медзьвецкай — карцінная выстаўка мясцовага мастака са знатнай сям’і.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Славакіі
Селядцова (возера)

**Селядцо́ва** — возера ў Беларусі, у Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Свольна, за 22 км у напрамку на паўночны ўсход ад Верхнядзвінска, за 0,5 км на поўдзень ад вёскі Селядцова, за 1 км на паўночны ўсход ад вёскі Задзежжа.

Плошча паверхні 0,16 км². Даўжыня 0,63 км, найбольшая шырыня 0,38 км, даўжыня берагавой лініі 2,25 км. Плошча вадазбору 3,75 км².
Катлавіна Селядцова рэшткавага тыпу, размешчана ў забалочаным паніжэнні. Схілы катлавіны спадзістыя, вышынёй 6—10 м. Берагавая лінія ўтварае ў паўднёвай частцы возера вузкі заліў.

Возера бяссцёкавае.

## Літаратура 
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Верхнядзвінскага раёна
Катэгорыя:Бяссцёкавыя азёры
Катэгорыя:Басейн Свольны
Лік звера

, 1805.]]
**Лік звера** — асаблівы лік, згадваецца ў Бібліі (кніга Апакаліпсіс), пад якім ўтоена імя апакаліптычнага звера; нумералагічнае ўвасабленне стаўленіка сатаны. Лік звера роўны 666. Лік 666 - вельмі часта выкарыстоўваецца як элемент сатанінскай атрыбутыкі, разам з перавернутым крыжам і перавернутай пентаграмай.

## Літаратура 
* Peter J. Williams: P115 and the Number of the Beast, Tyndale Bulletin, 58. Jg., 2007, S. 151—153.
* Thomas Witulski: Die Johannesoffenbarung und Kaiser Hadrian. Studien zur Datierung der neutestamentlichen Apokalypse, Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2007, ISBN 978-3-525-53085-6.

Катэгорыя:Прароцтвы Бібліі
Катэгорыя:Хрысціянская міфалогія
Катэгорыя:Новы Запавет
Катэгорыя:Кніга Апакаліпсіс
Катэгорыя:Містыка
Катэгорыя:Сатанізм
Катэгорыя:Эсхаталогія
Оркла

**Оркла**  () — рака ў Нарвегіі. Знаходзіцца ў муніцыпалітэтах камуны Опдал, камуны Цюнсет, камуна Рэнебу, камуны Мельдал  і камуны Оркдал. Выток ракі знаходзіцца ў возеры () (1058 м.). Даўжыня ракі 179 км. Плошча басейна 3053 км².

Катэгорыя:Рэкі Нарвегіі
Брэм Стокер

**Абрагам «Брэм» Стокер** (, 8 лістапада 1847, Дублін, Ірландыя — , ) — ірландскі пісьменнік. Аўтар рамана «Дракула».

## Біяграфія 
Абрагам «Брэм» Стокер нарадзіўся 8 лістапада 1847 года ў Дубліне. У дзяцінстве з-за хваробы ён да сямі год не быў здольны паднімацца і хадзіць. Гэтая акалічнасць пакінула след у творчасці пісьменніка — граф Дракула, персанаж яго галоўнага рамана, шмат часу праводзіць у сне. Аднак, пераадолеўшы хваробу, Стокер падчас вучобы ва ўніверсітэце Дубліна быў добрым футбалістам і лёгкаатлетам.

Пасля сканчэння Трыніці-каледжа Стокер доўгі час працаваў на дзяржаўнай службе, адначасова выступаючы на старонках дублінскай газеты «The Evening Mail» як журналіст і тэатральны крытык. У гэты час у яго завязаліся сяброўскі стасункі з англійскім акцёрам Генры Ірвінгам. У 1878 годзе Ірвінг прапанаваў Стокеру стаць дырэктарам-рассаветнікам тэатра «Ліцэум» (*Lyceum Theatre*), і Стокер пераехаў у Лондан. Цягам 27 год Стокер быў менеджарам Ірвінга да самой смерці апошняга ў 1905 годзе. Стокер цяжка перажываў смерць сябра — з ім здарыўся ўдар, і суткі ён не прыходзіў у свядомасць.

Сяброўства з Ірвінгам дапамагло Стокеру ўвайсці ў вышэйшыя колы Лондана і пазнаёміўся з Артурам Конан Дойлам і Джэймсам Уістлерам. Стокер быў жанаты на Флорэнс Белкам, у якую быў закаханы Оскар Уайльд.

Хоць Стокер з'яўляўся аўтарам мноства твораў, славу яму прынёс знакаміты раман «Дракула», апублікаваны ў 1897 годзе. Над раманам Стокер правёў восем год, вывучаючы еўрапейскі фальклор і легенды пра вампіраў.

Брэм Стокер памёр у Лондане 20 красавіка 1912 года з-за прагрэсіруючага параліча.

## Раманы і навелы 
* 1874 — Хрустальная чаша
* 1875 — Праезд Прымраўз
* 1879 — Абавязніцтвы Мелкіх Клеркаў у Ірландыі
* 1890 — Перавал Змяі
* 1895 — Смутак Сатаны
* 1897 — Дракула
* 1902 — Тайна Мора
* 1906 — Асабістыя ўспаміны пра Генры Ірвінга
* 1907 — Скарб Сямі Зораў
* 1909 — Дама ў Саване
* 1911 — Логава Белага Чэрвя

## Зборнікі апавяданняў 
* 1882 — Пад Заходам
* 1914 — Госць Дракулы і іншыя дзіўныя аповеды

## Спасылкі 
Катэгорыя:Пісьменнікі Ірландыі
Катэгорыя:Пісьменнікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Пісьменнікі Вялікабрытаніі XIX стагоддзя
Катэгорыя:Аўтары прыгодніцкай літаратуры
Катэгорыя:Аўтары літаратуры жахаў
Баляслаў Масціцкі

**Баляслаў Эўзебіюш Масціцкі** (; , Высоке-Мазавецке — , ваколіцы Лунінца) — польскі ваенны, палкоўнік.

## Біяграфія 
Скончыў афіцэрскую школу ў 1902 годзе. Пасля ў расійскім войску.

Першы камандзір Крэавецкага ўланскага палка. Удзельнік Руска-японскай і Першай сусветнай вайны. На апошняй — у складзе Першага Польскага Корпуса Доўбар-Мусніцкага.

Загінуў ад рук бальшавікоў і ўзброеных сялян 18 лютага 1918 каля Лунінца пры спробе перайсці лінію руска-нямецкага фронту. Яго рэшткі былі спецыяльна адшуканыя і пахаваны ў Мінску ў кафедральным касцёле. У 1921 перавезены ў Варшаву ў Касцёл Святога Крыжа. Пасмяротна ўзнагароджаны ордэнам Virtuti Militari.

## Спасылкі 
* Памятны знак на месцы забойства Баляслава Эўзебіюша Масціцкага. 

Катэгорыя:ваенныя Польшчы
Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам Віртуці Мілітары
Катэгорыя:Памерлі ў Лунінцы
Катэгорыя:Загінулі ў баі
Катэгорыя:Пахаваныя ў Мінску
Катэгорыя:Пахаваныя ў Варшаве
Альфрэд Рэдль

**Альфрэд Рэдль** (; , , Аўстра-Венгрыя — , , Аўстра-Венгрыя) — аўстрыйскі афіцэр контрразведкі, начальнік агентурнага аддзялення выведальнага бюро генеральнага штаба, палкоўнік, начальнік штаба 8-га пражскага ваеннага корпуса, родам з Львова. Кіраваў ваеннай контрразведкай Аўстра-Венгрыі напярэдадні Першай сусветнай вайны, славіўся ўкараненнем у выведвальную практыку перадавых тэхнічных сродкаў, аднак у гісторыю шпіянажу ўвайшоў як адзін з самых цынічных падвойных агентаў.

У 1903 годзе Рэдль быў завербаваны варшаўскім аддзяленнем расійскай разведкі пад пагрозай агалоскі яго гомасексуальных сувязяў. На працягу дзесяці гадоў выдаваў расійскаму камандаванню аўстрыйскіх агентаў у Пецярбургу, а таксама перадаў план аўстрыйскага ўварвання ў Сербію. Гэтыя дзеянні дазволілі сербам з поспехам супрацьстаяць аўстрыйцам на пачатковым этапе сусветнай вайны (да паўмільёна забітых з аўстрыйскага боку).

Пасля сыходу з контрразведкі быў выпадкова выкрыты сваім былым падначаленым, які адсочваў размеркаванне ценявых фінансавых патокаў, якія накіроўваліся з Расіі ў Вену. Яго выдала дробязь — забыты ў таксі футляр ад складанага ножыка. Асцерагаючыся выкрыцця і быўшы цяжка хворым на сіфіліс, Рэдліх застрэліўся. Імператар Франц Іосіф быў шакаваны гэтай падзеяй, а ў венгерскай прэсе гэты інцыдэнт справакаваў буру абурэння адсутнасцю патрыятызму і распушчанасці нораваў венскіх ваенных.

## Спасылкі 
* Palmer, Alan. Twilight of the Habsburgs: The Life and Times of Emperor Francis Joseph. Atlantic Monthly Press, 1997.

Катэгорыя:Постаці ваеннай разведкі
Катэгорыя:застрэліліся
Катэгорыя:Падвойныя агенты
Катэгорыя:Шпіёны-самазабойцы
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Львове
Катэгорыя:Памерлі ў Вене
Катэгорыя:Ваенныя Аўстра-Венгрыі