Аддзяленне фізіка-тэхнічных навук НАН Беларусі

**Аддзяленне фізіка-тэхнічных навук НАН Беларусі** — адно са старэйшых структурных элементаў Акадэміі, якія бесперапынна існуюць дагэтуль. 27 верасня 1940 СНК БССР зацвердзіў новы Статут АН БССР, згодна з якім ўстановы АН БССР падзяляліся на тры Аддзяленні — Аддзяленне грамадскіх навук, Аддзяленне прыродазнаўчых і сельскагаспадарчых навук і **Аддзяленне тэхнічных навук**. У 1940—1946 — *Аддзяленне тэхнічных навук*, у 1947—1958 — *Аддзяленне фізіка-матэматычных і тэхнічных навук*, у 1959—1962 — *Аддзяленне тэхнічных навук*, у 1963—1987 — *Аддзяленне фізіка-тэхнічных навук*, у 1987—1998 гг. — *Аддзяленне фізіка-тэхнічных праблем машынабудавання і энергетыкі*. Пад сучаснай назвай з 1998.

## Гісторыя 
### Аддзяленне тэхнічных навук АН БССР (1940—1946) 
Сталінскія рэпрэсіі другой паловы 1930-х гг. не маглі не закрануць і Акадэмію. Паводле рашэння Бюро ЦК КП(б)Б ад 05.01.1938 г. быў расфарміраваны Фізіка-тэхнічны інстытут.

З гэтай прычыны стварэнні ў склад Аддзялення ўвайшлі:
* Інстытут хіміі АН БССР
* Інстытут торфу АН БССР
* Інстытут геалогіі АН БССР

Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў эвакуацыі працягвалі функцыянаваць Інстытут торфу і некаторыя хімічныя лабараторыі. Неўзабаве пасля вызвалення Беларусі ў 1944 была адноўлена праца Інстытута хіміі і Інстытута торфу ў Мінску.

2 снежня 1944 года ў складзе Аддзялення тэхнічных навук АН БССР ствараецца Сектар па навуковых праблемах будаўніцтва і архітэктуры.

У гады Вялікай Айчыннай вайны многія спецыялісты Інстытута геалогіі сышлі на фронт і ў партызанскія атрады. Аднак працы па выяўленні мінеральнай сыравіны не спыніліся: частка беларускіх навукоўцаў вяла геалагічныя працы ў іншых раёнах Савецкага Саюза. У час фашысцкай акупацыі большасць матэрыялаў па геалогіі рэспублікі загінула. У 1942 г. у Казані Прэзідыум АН БССР даручыў інстытуту распрацоўку тэмы *«Выкарыстанне прыродных выкапняў Беларусі пры аднаўленні разбуранай фашысцкімі войскамі народнай гаспадаркі БССР»*. Ужо ў 1945 г. *Інстытут геалагічных навук АН БССР* зноў пачаў сваю працу ў Мінску.

У 1946 Сектар па навуковых праблемах будаўніцтва і архітэктуры пераўтвараецца ў Аддзел будаўніцтва і архітэктуры АН БССР.

### Аддзяленне фізіка-матэматычных і тэхнічных навук АН БССР (1947—1958) 
* 26 мая 1947 у складзе АН БССР адноўлены Фізіка-тэхнічны інстытут.
* 30 мая 1947 быў створаны Энергетычны сектар АН БССР.
* 25 кастрычніка 1947 створаны Інстытут механізацыі і электрыфікацыі сельскай гаспадаркі АН БССР.
* 28 кастрычніка 1947 Бюро ЦК КП(б)Б рэкамендавала Прэзідыуму АН БССР ператварыць Аддзяленне прыродазнаўчых і сельскагападарчых навук у Аддзяленне біялагічных, сельскагаспадарчых і медыцынскіх навук, а Аддзяленне тэхнічных навук падзяліць на два — Аддзяленне фізіка-матэматычных навук і Аддзяленне тэхнічных навук. У выніку падзел не адбыўся, а Аддзяленне проста змяніла назву на больш актуальную.
* 29 ліпеня 1952 Савет Міністраў БССР прыняў рашэнне стварыць на базе Энергетычнага сектара АН БССР Інстытут энергетыкі АН БССР.
* У 1953 у Фізіка-тэхнічным інстытуце ствараецца сектар фізікі і матэматыкі.
* 17 студзеня 1955 года на базе сектара фізікі і матэматыкі Фізіка-тэхнічнага інстытута ствараецца Інстытут фізікі і матэматыкі АН БССР.
* 24 студзеня 1957 г. Саветам Міністраў БССР была прынята Пастанова № 36 *«Аб стварэнні пры Міністэрстве сельскай гаспадаркі БССР Акадэміі сельскагаспадарчых навук»*. Інстытут механізацыі і электрыфікацыі сельскай гаспадаркі быў перададзены са складу АН БССР у аднайменнае Аддзяленне АСГН БССР.
* 5 ліпеня 1957 СМ БССР прыняў пастанову аб арганізацыі на базе Аддзела будаўніцтва і архітэктуры АН БССР НДІ будаўніцтва і архітэктуры АН БССР.
* 1 жніўня 1957 ЦК КПБ і СМ БССР прынялі пастанову «Пра будаўніцтва даследчага рэактара пры Акадэміі навук БССР».
* 17 жніўня 1957 створаны *Інстытут машыназнаўства АН БССР*. З 1960 — *Інстытут машыназнаўства і аўтаматызацыі АН БССР*, з 1965 у сістэме Міністэрства станкабудаўнічай і станкаінструментальнай прамысловасці СССР ў якасці Эксперыментальнага НДІ машынабудавання. З 19 кастрычніка 1971 зноў у сістэме АН БССР у якасці *Інстытута праблем надзейнасці і даўгавечнасці машын* (з 8 жніўня 2002 *Інстытут механікі і надзейнасці машын НАН Беларусі*, з 17 мая 2006 Аб’яднаны інстытут машынабудавання НАН Беларусі).

Такім чынам, па стане на канец 1958 г. Аддзяленне фізіка-матэматычных і тэхнічных навук АН БССР складалася з наступных інстытутаў:
* Інстытут машыназнаўства
* Інстытут будаўніцтва і архітэктуры
* Інстытут торфу
* Інстытут геалагічных навук
* Інстытут хіміі
* Інстытут энергетыкі
* Інстытут фізікі і матэматыкі
* Фізіка-тэхнічны інстытут

13 красавіка 1959 Прэзідыум АН БССР прыняў рашэнне аб падзеле Аддзялення фізіка-матэматычных і тэхнічных навук на Аддзяленне фізіка-матэматычных, хімічных і геалагічных навук і *Аддзяленне тэхнічных навук*.

### Аддзяленне тэхнічных навук АН БССР (1959—1962) 
У адпаведнасці з Пастановай Савета Міністраў СССР ад 22 красавіка 1960 № 425 «Аб мерах па ўпарадкаванні выкарыстання і ўзмацненні аховы водных рэсурсаў СССР» і распараджэннем Прэзідыума Акадэміі Навук БССР ад 14 лютага 1961 года № 10 быў створаны Інстытут водных праблем АН БССР.

Такім чынам, па стане на канец 1962 г. Аддзяленне фізіка-матэматычных і тэхнічных навук АН БССР складалася з наступных інстытутаў:
* Інстытут машыназнаўства і аўтаматызацыі
* Інстытут будаўніцтва і архітэктуры
* Інстытут водных праблем
* Энергетычны інстытут
* Фізіка-тэхнічны інстытут

### Аддзяленне фізіка-тэхнічных навук АН БССР (1963—1987) 
* 9 студзеня 1963 Інстытут энергетыкі АН БССР перайменаваны ў Інстытут цепла- і масаабмену.
* 15 ліпеня 1963 ЦК КПБ і СМ БССР прынялі пастанову «Аб мерапрыемствах па паляпшэнні дзейнасці Акадэміі навук БССР», згодна з якой Інстытут будаўніцтва і архітэктуры АН БССР быў перададзены Дзяржстрою СССР, Інстытут водных праблем — Дзяржплану БССР, Інстытут машыназнаўства і аўтаматызацыі — Дзяржкамітэту па машынабудаванні пры Дзяржплане СССР.
* У 1963 былі створаны Аддзел фізікі неразбуральнага кантролю і Лабараторыя электронікі АН БССР.
* У 1964 ствараецца Аддзел механікі палімераў АН БССР у Гомелі.
* 10 лютага 1965 на базе шэрагу лабараторый Інстытута матэматыкі і вылічальнай тэхнікі АН БССР арганізаваны самастойны Інстытут тэхнічнай кібернетыкі АН БССР (з 2002 — Аб’яднаны інстытут праблем інфарматыкі НАН Беларусі).
* 22 чэрвеня 1965 на базе аддзялення атамнай энергетыкі Інстытута цепла- і масаабмену і апарата ІРТ-2000 (атамны рэактар) створаны Інстытут ядзернай энергетыкі АН БССР.
* 5 чэрвеня 1969 Аддзел механікі металапалімераў АН БССР быў пераўтвораны ў Інстытут механікі металапалімерных сістэм АН БССР (з 1994 — імя У. А. Белага).
* 6 кастрычніка 1970 створана Магілёўскае аддзяленне Фізіка-тэхнічнага інстытута АН БССР (з 1992 — Інстытут тэхналогіі металаў НАН Беларусі).
* У 1971 у склад Аддзялення быў уключаны Інстытут праблем надзейнасці і даўгавечнасці машын.
* 7 верасня 1972 створаны НДІ парашковай металургіі (з 1980 — міжгаліновае НПА парашковай металургіі, з 2002 — ДНВА парашковай металургіі НАН Беларусі).
* 15 студзеня 1973 на базе Лабараторыі электронікі быў арганізаваны Інстытут электронікі АН БССР і ўключаны ў склад Аддзялення фізіка-матэматычных навук.
* 28 студзеня 1980 Аддзел фізікі неразбуральнага кантролю пераўтвораны ў Інстытут прыкладной фізікі АН БССР.

Такім чынам, па стане на пачатак 1987 г. Аддзяленне фізіка-тэхнічных навук АН БССР складалася з наступных інстытутаў:
* Інстытут цепла- і масаабмену
* Фізіка-тэхнічны інстытут
* Інстытут прыкладной фізікі
* Інстытут механікі металапалімерных сістэм
* Інстытут тэхнічнай кібернетыкі
* Інстытут ядзернай энергетыкі
* Інстытут праблем надзейнасці і даўгавечнасці машын

У 1987 згодна з пастановай Прэзідыума АН БССР Аддзяленне набыло назву *Аддзяленне фізіка-тэхнічных праблем машынабудавання і энергетыкі*.

### Аддзяленне фізіка-тэхнічных праблем машынабудавання і энергетыкі (1987—1998) 
* У 1990 у Гродне быў створаны Аддзел праблем рэсурсазберажэння.
* У 1991 Інстытут ядзернай энергетыкі быў пераўтвораны ў АНТК «Сосны», куды ўвайшлі Інстытут праблем энергетыкі, Інстытут радыяцыйных фізіка-хімічных праблем і Інстытут радыеэкалагічных праблем.
* 1 мая 1992 на базе Магілёўскага аддзялення Фізіка-тэхнічнага інстытута быў утвораны Інстытут тэхналогіі металаў НАН Беларусі.
* 28 студзеня 1994 на базе Віцебскага аддзялення Інстытута фізікі цвёрдага цела і паўправаднікоў быў створаны Інстытут тэхнічнай акустыкі НАН Беларусі.
* У 1994 Інстытут праблем надзейнасці і даўгавечнасці машын быў падзелены на *Інстытут надзейнасці машын* і Н*авуковы цэнтр праблем механікі машын*.
* 2 снежня 1994 года Кабінетам Міністраў Рэспублікі Беларусь была прынята Пастанова № 220 «Аб увекавечанні памяці У. А. Белага». У выкананне пастановы Інстытуту механікі металапалімерных сістэм было прысвоена імя У. А. Белага, а на будынку Інстытута была ўсталяваны памятны барэльеф у гонар вучонага.

Такім чынам, па стане на пачатак 1998 г. Аддзяленне фізіка-тэхнічных праблем машынабудавання і энергетыкі НАН Беларусі складалася з наступных інстытутаў:
* Інстытут цепла- і масаабмену
* Фізіка-тэхнічны інстытут
* Інстытут прыкладной фізікі
* Інстытут механікі металапалімерных сістэм імя У. А. Белага
* Інстытут праблем энергетыкі
* Інстытут радыяцыйных фізіка-хімічных праблем
* Інстытут радыеэкалагічных праблем
* Інстытут надзейнасці машын
* Навуковы цэнтр праблем механікі машын
* Аддзел праблем рэсурсазберажэння
* Інстытут тэхналогіі металаў
* Інстытут тэхнічнай акустыкі

### Аддзяленне фізіка-тэхнічных навук НАН Беларусі (з 1998) 
* У 1998 Аддзяленню была вернута назва, якую яно насіла ў 1963—1987 гг.
* У 2001 Навуковы цэнтр праблем механікі машын НАН Беларусі быў пераўтвораны ў Інстытут механікі машын, Аддзел праблем рэсурсазберажэння — у Навукова-даследчы цэнтр праблем рэсурсазберажэння.
* 11 мая 2001 АНТК «Сосны» пераўтвораны ў Цэнтр ядзерных тэхналогій «Сосны», а ў лістападзе 2001 на базе Інстытута праблем энергетыкі, Інстытута радыяцыйных фізіка-хімічных праблем і Інстытута радыеэкалагічных праблем НАН Беларусі створаны Аб’яднаны інстытут энергетычных і ядзерных даследаванняў «Сосны».
* 8 жніўня 2002 Інстытут механікі машын і Інстытут надзейнасці машын былі аб’яднаныя ў Інстытут механікі і надзейнасці машын НАН Беларусі.
* У 2002 дзяржаўная навуковая ўстанова «Інстытут тэхнічнай кібернетыкі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі», навукова-даследчае аб’яднанне «Кібернетыка» і НДРУП «Сістэмы аўтаматызацыі» рэарганізуюцца шляхам зліцця ў дзяржаўную навуковую ўстанову «Аб’яднаны інстытут праблем інфарматыкі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі». Ствараецца Дзяржаўнае навукова-вытворчае аб’яднанне парашковай металургіі. У склад НАН уключаецца канцэрн «Белмашпрыбор».
* 17 мая 2006 Інстытут механікі і надзейнасці машын НАН Беларусі пераўтвараецца ў Аб’яднаны інстытут машынабудавання НАН Беларусі.
* У 2006 у склад Аддзялення ўключаюцца Аб’яднаны інстытут фізікі цвёрдага цела і паўправаднікоў НАН Беларусі і Інстытут хіміі новых матэрыялаў НАН Беларусі. Канцэрн «Белмашпрыбор» пераўтвараецца ў ДНВА «Цэнтр».
* 18 красавіка 2006 падпісаны Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь «Аб стварэнні навукова-практычных цэнтраў Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі і некаторых мерах па ажыццяўленні навуковай дзейнасці».
* У 2007 Аб’яднаны інстытут фізікі цвёрдага цела і паўправаднікоў НАН Беларусі рэарганізуецца ў Навукова-практычны цэнтр НАН Беларусі па матэрыялазнаўстве.
* У 2008 на базе аддзелаў Інстытута цепла- і масаабмену імя А. У. Лыкава і Інстытута праблем выкарыстання прыродных рэсурсаў і экалогіі ствараецца Інстытут энергетыкі НАН Беларусі.
* У 2012 НДЦ праблем рэсурсазберажэння рэарганізуецца ў Гродзенскі філіял Інстытута цепла- і масаабмену імя А. У. Лыкава НАН Беларусі. Ліквідаваны ў 2020 г.
* У 2020 г. Інстытут хіміі новых матэрыялаў выдзяляецца са складу НПЦ па матэрыялазнаўстве і вяртаецца ў склад Аддзялення хіміі і навук аб Зямлі.

## Склад Аддзялення 
Па стане на 1 студзеня 2021 г. склад Аддзялення фізіка-тэхнічных навук НАН Беларусі выглядаў наступным чынам:

* Навукова-практычны цэнтр па матэрыялазнаўстве
** *Інстытут механікі металапалімерных сістэм імя У. А. Белага*
** *Інстытут прыкладной фізікі*
** *Інстытут тэхналогіі металаў*
** *Інстытут тэхнічнай акустыкі*
** *Фізіка-тэхнічны інстытут*
** *Доследна-вытворчае рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства «Ферыт»*
** *Навукова-ўкараняльнае рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства «Элкерм»*
* Дзяржаўнае навукова-вытворчае аб’яднанне парашковай металургіі
** *Вытворчае рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства «Маладзечанскі завод парашковай металургіі»*
** *Інстытут парашковай металургіі імя акадэміка А. У. Романа*
** *Рэспубліканскае казённае прадпрыемства «Цэнтр утылізацыі авіяцыйных сродкаў паражэння»*
** *Рэспубліканскае казённае прадпрыемства «Цэнтр утылізацыі артылерыйскіх і інжынерных боепрыпасаў»*
* Аб’яднаны інстытут машынабудавання
* Аб’яднаны інстытут энергетычных і ядзерных даследаванняў «Сосны»
* Інстытут цепла- і масаабмену імя А. В. Лыкава
* Інстытут энергетыкі
* Цэнтр радыётэхнікі НАН Беларусі
* Інстытут жыллёва-камунальнай гаспадаркі
* Навукова-вытворчы цэнтр шматфункцыянальных беспілотных комплексаў
* Адкрытае акцыянернае таварыства «Прыборабудаўнічы завод Оптрон»
* Дзяржаўнае навукова-вытворчае аб’яднанне «Цэнтр»
** *Адкрытае акцыянернае таварыства «НВА Цэнтр»*
** *Адкрытае акцыянернае таварыства «ОКБ Акадэмічнае»*

Па стане на 1 студзеня 2009 г. у Аддзяленне ўваходзілі 14 акадэмікаў і 17 членаў-карэспандэнтаў НАН Беларусі, у замацаваных за Аддзяленнем навуковых арганізацыях працавала каля 5270 чалавек, у тым ліку 1580 даследчыкаў, 132 дактары і 428 кандыдатаў навук.

## Акадэмікі-сакратары Аддзялення 
* Мікалай Сяргеевіч Акулаў — 1940—1946
* Мікалай Фёдаравіч Ярмоленка — 1946—1952
* Васіль Васілевіч Папоў — 1953—1955
* Антон Нічыпаравіч Сеўчанка — в.а., 1956
* Мікалай Фёдаравіч Ярмоленка — 1957—1959
* Андрэй Капітонавіч Красін — 1959—62 (в.а.), 1962—1969
* Фёдар Пятровіч Вінакураў — 1969—1970
* Яўмен Рыгоравіч Канавалаў — 1970—1973 (в.а.), 1973—1974
* Канстанцін Васільевіч Гораў — в.а., 1974—1976
* Пётр Іванавіч Яшчарыцын — 1976-77 (в.а.), 1977—1987
* Станіслаў Аляксандравіч Астапчык — 1987—1997
* Генадзь Анатолевіч Анісовіч — 1997—2002
* Юрый Міхайлавіч Плескачэўскі — 2002—2003
* Юрый Міхайлавіч Плескачэўскі — в.а., 2003—2004
* Сяргей Аляксандравіч Жданок — 2004—2009
* Валерый Міхайлавіч Федасюк — 2010—2014
* Аляксандр Пятровіч Ласкаўнёў — з 8 верасня 2014 па 2022
* Сяргей Сяргеевіч Шчарбакоў — 2022—2025

## Напрамкі даследаванняў 
Асноўнымі прыярытэтнымі напрамкамі навуковых даследаваняў арганізацый, замацаваных за Аддзяленнем, з’яўляюцца:
* працэсы атрымання і апрацоўкі матэрыялаў для сучаснай тэхнікі, новыя шматфункцыянальныя і спецыялізаваныя матэрыялы, нанаматэрыялы і нанатэхналогіі, высокаэнергетычныя тэхналогіі апрацоўкі матэрыялаў з выкарыстаннем лазернага, плазменнага, электронна- і іённа-прамянёвага, электраэразійнага, ультрагукавога і імпульснага ўздзеяння, матэрыялы і тэхналогіі ліцця;
* фізіка, хімія і механіка паверхні, міжфазныя ўзаемадзеянні, трыбалогія, трэнне і знос, кіраванне структурай і ўласцівасцямі паверхні, у тым ліку на нанвструктурным узроўні, атрыманне паверхневых слаёў з асаблівымі ўласцівасцямі;
* машынабудаванне і прыборабудаванне, механіка машын, надзейнасць і бяспека тэхнічных сістэм, навукаёмістыя кампаненты машынабудавання, мехатронныя сістэмы машын і механізмаў, тэорыя праектавання, тэхналогіі выпрабаванняў на аснове камп’ютарных метадаў разліку і мадэлявання, навуковыя асновы і метады неразбураючага кантролю, тэхнічнай дыягностыкі;
* фізіка-тэхнічныя праблемы энергетыкі, энергазберажэння і эфектыўнага выкарыстання энергіі, цепла- і масаперанос у капілярна-порыстых целах, дысперсных сістэмах, рэалагічных і нераўнаважных асяроддзях, турбулентных неаднародных плынях, нізкатэмпературнай плазме, пры ўзаемадзеянні выпраменьвання з рэчывам і пры фазавых і хімічных ператварэннях, металургічныя тэхналогіі і тэхніка, ядзерная і вадародная энергетыка, радыяцыйныя і ядзерна-фізічныя тэхналогіі, прагназаванне і папярэджанне надзвычайных сітуацый тэхнагеннага і прыроднага характару.

## Літаратура 
* Отчет о научной деятельности Академии наук Белорусской ССР за 1955 г. — Мн., 1956.
* Отчет о научной деятельности Академии наук Белорусской ССР за 1956 г. — Мн., 1957.
* Отчет о научной деятельности Академии наук Белорусской ССР за 1957 г. — Мн., 1958.
* Отчет о научной деятельности Академии наук Белорусской ССР за 1958 г. — Мн., 1959.
* Отчет о научной деятельности Академии наук Белорусской ССР за 1959 г. — Мн., 1960.
* Отчет о деятельности Академии наук БССР в 1960 году. Мн., 1961.
* Отчет о деятельности Академии наук в 1961 году (проект). Мн., 1962.
* Отчет о научной деятельности Академии наук БССР за 1962 год. Мн., 1963.
* Отчет о научной деятельности Академии наук БССР за 1963 год. Мн., 1964.
* Отчет о научной деятельности Академии наук БССР за 1964 год. Мн., 1965.
* Отчет о научной деятельности Академии наук БССР за 1965 год. Мн., 1966.
* Отчет о научной деятельности Академии наук БССР за 1967 год. Мн., 1968.
* Отчет о научной деятельности Академии наук БССР за 1968 год. Мн., 1969.
* Отчет о деятельности Академии наук Белорусской ССР в 1969 году. Мн., 1970.
* Отчет о деятельности Академии наук Белорусской ССР в 1970 году. Мн., 1971.
* Отчет о деятельности Академии наук Белорусской ССР в 1971 году. Мн., 1972.
* Отчет о деятельности Академии наук Белорусской ССР в 1973 году. Мн., 1974.
* Отчет о деятельности Академии наук Белорусской ССР в 1974 году. Мн., 1975.
* Отчет о деятельности Академии наук Белорусской ССР в 1975 году. Мн., 1976.
* Отчет о деятельности Академии наук Белорусской ССР в 1976 году. Мн., 1977.
* Отчет о деятельности Академии наук Белорусской ССР в 1977 году. Мн., 1978.
* Отчет о деятельности Академии наук Белорусской ССР в 1978 году. Мн., 1979.
* Отчет о деятельности Академии наук Белорусской ССР в 1979 году. Мн., 1980.
* Отчет о деятельности Академии наук Белорусской ССР в 1980 году. Мн., 1981.
* Отчет о деятельности Академии наук Белорусской ССР в 1981 году. Мн., 1982.
* Отчет о деятельности Академии наук Белорусской ССР в 1982 году. Мн., 1983.
* Отчет о деятельности Академии наук Белорусской ССР в 1983 году. Мн., 1984.
* Отчет о деятельности Академии наук Белорусской ССР в 1984 году. Мн., 1985.
* Отчет о деятельности Академии наук Белорусской ССР в 1985 году. Мн., 1986.
* Отчет о деятельности Академии наук Белорусской ССР в 1986 году. Мн., 1987.
* Отчет о деятельности Академии наук Белорусской ССР в 1987 году. Мн., 1988.
* Отчет о деятельности Академии наук Белорусской ССР в 1988 году. Мн., 1989.
* Отчет о деятельности Академии наук Белорусской ССР в 1989 году. Мн., 1990.
* Справаздача аб дзейнасці Акадэміі навук Беларусі ў 1991 годзе. Мн., 1992.
* Краткий отчет о деятельности Академии наук Беларуси в 1992—1996 годах. Мн., 1997.
* Справаздача аб дзейнасці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі ў 1999 годзе. Мн., 2000.
* Справаздача аб дзейнасці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі ў 2001 годзе. Мн., 2002.
* Отчет о предварительных итогах деятельности Национальной академии наук Беларуси в 2004 году. Мн., 2005.
* Отчет о деятельности Национальной академии наук Беларуси в 2007 году. Мн., 2008.
* Национальная академия наук Беларуси. Энциклопедический справочник. — Минск, 2017.
* Национальная академия наук Беларуси: Персональный состав, 1928—2018. — Минск: Беларуская навука, 2018. — 614 с.

## Спасылкі 
* Старонка Аддзялення фізіка-тэхнічных навук на сайце НАН Беларусі

Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Беларусі
Катэгорыя:Навука ў Беларусі
Катэгорыя:Навуковыя арганізацыі Беларусі