open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Таджыкская мова

**Таджыкская мова** ( [za’bɔːni tɔːd͡ʒi’ki], таксама *форси́и тоҷикӣ́* [fɔːr’siji tɔːd͡ʒi’ki] «таджыкская фарсі») — мова таджыкаў рэспублік Сярэдняй Азіі, дзяржаўная мова Таджыкістана.

Належыць да іранскай галіны інда-іранскіх моў індаеўрапейскай сям'і. Разам з матэрыяльна блізкім літаратурным ідыёмам таджыкаў Афганістана, які афіцыйна завецца мовай дары, уваходзіць ва ўсходнюю зону новаперсідскага дыялектнага кантынууму і можа разглядацца як паўночна-усходні варыянт персідскай мовы. Паразуменне паміж носьбітамі таджыкскай і персамоўнымі жыхарамі Ірана магчыма да гэтага часу.

Распаўсюджана на асноўнай тэрыторыі Таджыкістана, у Горна-Бадахшанскай аўтаномнай вобласці да Ванцкага раёна, анклавамі ў некаторых раёнах Узбекістана (перш за ўсё ў Самаркандзе і Бухары) і поўдня Кіргызстана. «Таджыкі», якія пражываюць у паўднёва-заходняй частцы Сіньцзян-уйгурскага аўтаномнага раёна Кітая, на самай справе з'яўляюцца прадстаўнікамі памірскіх народаў, гавораць на ваханскай і сарыкольскай мовах памірскай групы іранскіх моў і таджыкскай мовы звычайна не ведаюць.

Разыходжанні з заходнім (іранскім) варыянтам персідскай мовы фіксуюцца прыкладна ў XV ст. Літаратурная таджыкская мова значна адрозніваецца ад персідскай мовы фанетычна, а ўвядзенне ў 1939 годзе алфавіту на аснове кірыліцы яшчэ больш замацавала гэтыя адрозненні. Таджыкская мова параўнальна з персідскай адрозніваецца большай архаічнасцю лексікі і асобнымі фанетычнымі з'явы, крыху лепш захоўваючы спадчыну класічнага перыяду (IX-XV стст.) З іншага боку, яна падвергнулася значнаму лексічнаму і граматычнаму ўплыву (перш за ўсё ўзбекскай), а з XX ст. яшчэ і рускай моў.

## Літаратура 
* *Perry J.* TAJIK i. THE ETHNONYM: ORIGINS AND APPLICATION
* *Perry J.* TAJIK ii. TAJIK PERSIAN
* *Bahriddin A., Okawa A.* TAJIK iii. COLLOQUIAL TAJIKI IN COMPARISON WITH PERSIAN OF IRAN
* *Perry J.* A Tajik Persian Reference Grammar. Leiden-Boston. 2005
* *Bergne P.* The Birth of Tajikistan. National Identity and the Origins of the Repulic. NY. 2007
* 
* 

## Спасылкі 

Катэгорыя:Мовы Таджыкістана
Катэгорыя:Іранскія мовы
Катэгорыя:Таджыкі
Бамбукавая заслона

[thumb|300x|Бамбукавая заслона ў [1959 (пазначаны чорным)]]
**Бамбу́кавая заслона** — эўфемізм тэрміна «жалезная заслона» для Усходняй Азіі. Словазлучэнне было меней ужытна, чым жалезная заслона, паколькі апошняя праіснавала стабільна больш сарака гадоў, у той час як межы і параметры бамбукавай ўвесь час змяняліся. Першапачаткова гэта мяжа радзяляла Камуністычны Кітай і Паўночную Карэю ад Пакістана, Бірмы, Французскага Індакітая і Паўднёвай Карэі. Заслона перасоўвалася пасля: прыходу да ўлады В'етміня ў Паўночным В'етнаме (1954), Партыі бірманскай сацыялістычнай праграмы ў Бірме (1962), Чырвоных кхмераў у Кхмерскай Рэспубліцы, Патэт Лаа ў Лаосе і В’етконга ў Паўднёвым В'етнаме (1975).

## Гл. таксама 
* Ізаляцыянізм
* Жалезная заслона
* Кактусавая заслона
* Ледзяная заслона

Катэгорыя:Халодная вайна
Катэгорыя:Палітычныя метафары
Катэгорыя:Гісторыя Пакістана
Катэгорыя:Эўфемізмы
Катэгорыя:Журналісцкі жаргон
Лібра (мера вагі)

* **Лі́бра** () — старажытнарымская мера вагі, роўная 327,45 грама. Складалася з 12 унцый. Ужывалася пераважна для абазначэння вагі каштоўных металаў, у прыватнасці золата.
* **Лі́бра** — стараруская гандлёвая мера вагі, роўная 307,1 грама. Прыраўноўвалася да 72 залатнікам.

Катэгорыя:Адзінкі вымярэння масы
Катэгорыя:Традыцыйныя сістэмы вымярэння
Катэгорыя:Руская сістэма мер
Плаў

**Плаў** — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Лужаснянка каля вёскі Канашы.

Плошча паверхні возера 1,12 км², даўжыня 2,73 км, найбольшая шырыня 0,68 км. Найбольшая глыбіня дасягае 8,8 м. Плошча вадазбору 10,2 км². Аб'ём вады ў возеры 5,85 млн. м³.

Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны маюць вышыню 2—7, у асобных месцах да 10 метраў. Берагавая лінія ўмерана звілістая. Берагі возера пераважна зліваюцца са схіламі катлавіны. Глыбіні да 2 метраў займаюць каля 18 % плошчы возера. Дно да глыбіні 2,5 м пясчанае, да 4,5 м апясчаненыя адклады, глыбей дно глеістае.

Возера Плаў эўтрофнае, слабапраточнае. Упадаюць 4 ручаі і выцякае ручай у возера Арлейка. Шырыня паласы надводнай прыбярэжнай расліннасці складае 8—20 метраў (на паўднёвым усходзе да 40 метраў). Да глыбіні 2,2 м растуць рдзесты, рагаліснік, шышняк.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, плотка, акунь і іншыя віды рыб.

## Літаратура 
* 
* 
* 
* Ліст карты N-36-13. Выданне 1984 года. Стан мясцовасці на 1981 год.

## Спасылкі 
* Возера Плаў 

Катэгорыя:Азёры Віцебскай вобласці
Катэгорыя:Азёры Гарадоцкага раёна
Солфард

**Со́лфард** () — горад у Вялікабрытаніі, размешчаны на паўночным захадзе Англіі ў складзе графства Вялікі Манчэстэр.

Ляжыць у лукавіне ракі Эруэл, якая з’яўляецца ўсходняй мяжой Солфарда, адлучаючы яго ад самога Манчэстэра. Разам з шэрагам паселішчаў на захадзе ад самога Солфарда ён утварае аднайменны муніцыпалітэт, адміністрацыйны цэнтр якога знаходзіцца ў Суінтан. Солфард атрымаў статус горада ў 1926 годзе. Насельніцтва складае 72&nbsp;750 чалавек, а плошча — 21 км²

## Гарады-пабрацімы 
*  Клермон-Феран, Францыя

## Вядомыя асобы 
* Пол Скоўлз (нар. 1974) — англійскі футбаліст.
* Альберт Фіні (1936—2019) — англійскі акцёр.

## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Сайт мэрыі 
* Інфармацыя для турыстаў

Катэгорыя:Вялікі Манчэстэр
Катэгорыя:Гарады Англіі
Касмадром

]]

**Касмадро́м** (ад  «космас» і  «шлях») — гэта тэрыторыя, на якой размяшчаецца комплекс збудаванняў, якія служаць для запуску касмічных апаратаў у сусвет. Звычайна касмадромы займаюць вялікую плошчу і находзяцца далёка ад густанаселеных месцаў, каб ступені ракет, якія аддзяляюцца падчас палёту, не нашкодзілі жылым тэрыторыям ці суседнім стартавым пляцоўкам.

Найбольш выгаднае размяшчэнне касмадрома — на экватары, каб у момант старту носьбіт як мага паўней выкарыстоўваў энергію кручэння Зямлі. Ракета-носьбіт пры запуску з экватара можа зэканоміць каля 10 % паліва ў параўнанні з тымі, што стартуюць з касмадромаў, размешчаных у сярэдніх шыротах. Таму гэты ж носьбіт можа вывесці на арбіту большую карысную вагу. Паколькі на экватары не шмат краін, здольных запускаць ракеты ў космас, з’явіліся праекты касмадромаў марскога базіравання.

У 2008 годзе Расія ажыццявіла 27 запускаў ракет-носьбітаў і такім чынам захавала за сабой першае месца ў свеце па колькасці пускаў. Для параўнання, ЗША ў гэтым годзе выканалі 14 запускаў (у тым ліку чатырох «шатлаў»), Кітай — 11, Еўропа — 6. У 2011 годзе Расія ажыццявіла 35 пускаў ракет-носьбітаў, што склала 40 % ад усіх запускаў у 2011 годзе.

## Літаратура 
* 

Катэгорыя:Касмадромы
Паган (востраў)

**Пага́н** (англ. *Pagan*) — востраў у складзе Марыянскіх астравоў. Частка тэрыторыі Паўночныя Марыянскія астравы. Плошча — 47,23 км². З 1981 г. незаселены.

## Гісторыя 
Востраў быў населены каля 3 тыс. гадоў таму продкамі чамора. У XVI—XIX стст. належаў Іспаніі. У 1899—1914 гг. — Германіі. У 1914—1944 гг. кантраляваўся Японіяй. Японцамі на Пагане была пабудавана буйная ваенная база (каля 2500 чал.). У 1944 г. захоплены ЗША.

У 1981 г. з-за актыўнасці мясцовага вулкана насельніцтва (некалькі дзясяткаў чалавек) было эвакуіравана.

У 2011 г. Японія прапанавала стварыць на Пагане звалку для смецця, якое ўтварылася ў выніку цунамі 2011 г. Існуюць планы амерыканскага камандавання па размяшчэнню на востраве ваеннага палігона для выпрабавання балістычных ракет.

## Прырода 
Паган — пяты па велічыні востраў Марыянскіх астравоў. Мае вулканічнае паходжанне, складзены двума стратавулканамі — паўночным і паўднёвым. Конус паўночнага вулкана Паган — найвышэйшы пункт вострава (570 м). Яго кальдэра дасягае 7 км у дыяметры. З XVII ст. ён застаецца актыўным. Асабліва моцнае вывяржэнне 1981 г. прымусіла ўлады эвакуіраваць насельніцтва. Лава разбурыла мясцовую авіяпаласу.

Значная частка вострава пакрыта попелам і іншымі прадуктамі вывяржэння. Але на паўднёвай частцы і на ўзбярэжжы захаваліся багатая расліннасць і жывёльны свет (пераважна птушкі, кажаны, крабы, а таксама здзічэлая свойская жывёла).

## Спасылкі 
* Save Pagan Island
* A Close-Up Look at an Active Volcano
* Linda W. Pratt, Vegetation Assessment of Forests of Pagan Island

Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Астравы Аўстраліі і Акіяніі
Катэгорыя:Марыянскія астравы
Катэгорыя:Паўночныя Марыянскія астравы
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Ніжняя Баварыя

**Ніжняя Баварыя** (, ) — адзін з сямі адміністрацыйных акруг Баварыі, які знаходзіцца на ўсходзе дзяржавы.

* Сталіца: Ландсхут

## Гл. таксама 
* Ніжнебаварскі курортны трохвугольнік
* Верхняя Баварыя

## Спасылкі 
* Агульны агляд — Рэгіён: Ніжняя Баварыя


Ніжняя Баварыя
Ніжняя Баварыя
Баварыя (значэнні)

**Бава́рыя:**
## Гісторыя 
* Герцагства Баварыя — герцагства ў 913—1623
* Верхняя Баварыя — герцагства ў 1255—1340 і 1349—1363 гадах.
* Ніжняя Баварыя — герцагства ў гадах
* Баварыя-Інгальштат — герцагства ў 1392—1447 гадах.
* Баварыя-Ландсхут — герцагства ў 1353—1503 гадах.
* Баварыя-Мюнхен — герцагства ў 1392—1505 гадах.
* Баварыя — курфюрства ў 1623—1805.
* Баварыя — каралеўства ў 1805—1918.

## Геаграфія 
* Баварыя — зямля ФРГ.
* Ніжняя Баварыя
* Верхняя Баварыя

## Астраномія 
* (301) Баварыя — астэроід, адкрыты ў 1890 годзе.

## Футбол 
* Баварыя — футбольны клуб з Мюнхена
** ФК Баварыя II, Мюнхен
* Баварыя — футбольны клуб з Альцэнау

## Рознае 
* Баварыя фільм — кінастудыя ў Мюнхене
* Баварыя — статуя ў Мюнхене

## Піўзаводы 
* Баварыя — піваварная кампанія (Нідэрланды)
Боркен (раён)

**Боркен** () — раён у Германіі. Цэнтр раёна — горад Боркен. Раён уваходзіць у зямлю Паўночны Рэйн — Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Мюнстэр. Займае плошчу 1419 км². Насельніцтва 369,6 тыс. чал. (2010). Шчыльнасць насельніцтва 260 чалавек/км².
Афіцыйны код раёна 05 5 54.

Раён падраздзяляецца на 17 абшчын.

## Гарады і абшчыны 
# Бохальт (73 225)
# Гронау (46 510)
# Боркен (41 229)
# Ахаус (38 901)
# Фрэдэн (22 658)
# Штатлан (20 680)
# Рэдэ (19 373)
# Гешэр (17 164)
# Рэкен (14 039)
# Фелен (12 975)
# Ісельбург (11 250)
# Расфельд (11 015)
# Зюдлан (9022)
# Хеек (8369)
# Шопінген (8361)
# Хайдэн (8078)
# Легдэн (6761)
*(30 чэрвеня 2010)*

## Спасылкі 
* www.kreis-borken.de Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Раёны Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Адміністрацыйная акруга (Германія)

lang=be|600px|thumb|right|Адміністрацыйны падзел Германіі
**Адміністрацыйная акруга** () у Германіі аб'ядноўвае некалькі раёнаў. Яны існуюць не ва ўсіх землях:
* Бадэн-Вюртэмберг — 4 адміністрацыйных акруга:
# Regierungsbezirk Freiburg — Фрайбург
# Regierungsbezirk Karlsruhe — Карлсруэ
# Regierungsbezirk Stuttgart — Штутгарт
# Regierungsbezirk Tübingen — Цюбінген
* Баварыя — 7 адміністрацыйных акруг:
# Oberbayern — Верхняя Баварыя
# Niederbayern — Ніжняя Баварыя
# Oberfranken — Верхняя Франконія
# Mittelfranken — Сярэдняя Франконія
# Unterfranken — Ніжняя Франконія
# Regierungsbezirk Oberpfalz — Верхні Пфальц
# Regierungsbezirk Schwaben — Швабія
* Гесэн — 3 адміністрацыйных акруга:
# Regierungsbezirk Darmstadt — Дармштат
# Regierungsbezirk Gießen — Гісэн
# Regierungsbezirk Kassel — Касель
* Паўночны Рэйн — Вестфалія — 5 адміністрацыйных акруг:
# Regierungsbezirk Arnsberg — Арнсберг
# Regierungsbezirk Detmold — Дэтмальд
# Regierungsbezirk Düsseldorf — Дзюсельдорф
# Regierungsbezirk Köln — Кёльн
# Regierungsbezirk Münster — Мюнстэр
* Саксонія — 3 адміністрацыйных акруга:
# Direktionsbezirk Chemnitz — Хемніц
# Direktionsbezirk Dresden — Дрэздэн
# Direktionsbezirk Leipzig — Лейпцыг

У наступных землях адміністрацыйныя акругі былі скасаваны:
* Рэйнланд-Пфальц (1999)
* Саксонія-Анхальт (2003)
* Ніжняя Саксонія (2004)
Ахен (раён)

**А́хен** () — раён у Германіі. Цэнтр раёна — горад Ахен. Раён уваходзіць у зямлю Паўночны Рэйн — Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Займае плошчу 707 кв. км. Насельніцтва 565,1 тыс. чал. (2010). Шчыльнасць насельніцтва 799 чалавек/кв.км.
Афіцыйны код раёна 05 3 34.

Раён падраздзяляецца на 10 абшчын.

## Гарады і абшчыны 
# Ахен (257 675)
# Штольберг (57 612)
# Эшвайлер (55 412)
# Херцогенрат (46 849)
# Альсдорф (45 667)
# Вюрзелен (37 643)
# Басвайлер (27 925)
# Зімерат (15 549)
# Моншау (12 529)
# Ротген (8248)
*(30 чэрвеня 2010)*

## Спасылкі 
* www.staedteregion-aachen.de Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Раёны Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Боркен

**Боркен** () — горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія.

Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Мюнстэр. Уваходзіць у склад раёна Боркен. Насельніцтва складае 41&nbsp;245 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 152,6 км². Афіцыйны код — *05 5 54 012*.

Горад падраздзяляецца на 12 гарадскіх раёнаў.

thumb|left|200px|Боркен

## Гарады-пабрацімы 
## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Варэндорф (раён)

**Варэндорф** () — раён у Германіі. Цэнтр раёна — горад Варэндорф. Раён уваходзіць у зямлю Паўночны Рэйн — Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Мюнстэр. Займае плошчу 1318 кв. км. Насельніцтва 278,7 тыс. чал. (2010). Шчыльнасць насельніцтва 212 чалавек/кв.км.
Афіцыйны код раёна 05 5 70.

Раён падраздзяляецца на 13 абшчын.

## Гарады і абшчыны 
# Ален (53 578)
# Варэндорф (38 208)
# Бекум (36 669)
# Эльдэ (29 374)
# Энігерла (19 889)
# Тэльгтэ (19 108)
# Дрэнштайнфурт (15 358)
# Засенберг (14 290)
# Зендэнхорст (13 282)
# Вадэрсла (12 624)
# Остбеверн (10 586)
# Эверсвінкель (9454)
# Белен (6305)
*(30 чэрвеня 2010)*

## Спасылкі 
* www.kreis-warendorf.de Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Раёны Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Варэндорф

**Варэндорф** () — горад у Германіі, цэнтр аднайменнага раёна, размешчаны ў зямлі Паўночны Рэйн — Вестфалія.

Разам з раёнам Варэндорф уваходзіць у адміністрацыйную акругу Мюнстэр. Плошча 176,75 км². Насельніцтва 38&nbsp;375 чалавек (31 снежня 2007 года). Афіцыйны код — *05 5 70 052*.

## Фатаграфіі 

Выява:Warendorf - Stadtansicht (Kupferstich 1616 von Johann Gigas).jpg| 
Выява:Warendorf Rathaus 4574.jpg| 
Выява:Warendorf-Ems-Ufer.JPG| 
Выява:Warendorf Theater am Wall2362.jpg| 
Выява:Warendorf Radstation Bahnhof2367.jpg| 

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Катэгорыя:Ганза
Адміністрацыйная акруга Мюнстэр

**Адміністрацыйная акруга Мюнстэр** — адна з пяці адміністрацыйных акруг Паўночны Рэйн — Вестфаліі. Яна знаходзіцца на поўначы зямлі і была ўтворана ў 1815 годзе.

## Адміністрацыйны падзел 
Раёны:
* Боркен
* Коэсфельд
* Рэклінгхаўзен
* Штайнфурт
* Варэндорф

Гарады, прыраўнаваныя да раёнаў:
* Ботрап
* Гельзенкірхен
* Мюнстэр

Катэгорыя:Паўночны Рэйн-Вестфалія
Мюнстэр
Рэйн-Нойс (раён)

**Рэйн-Нойс** () — раён у Германіі. Цэнтр раёна — горад Нойс. Раён уваходзіць у зямлю Паўночны Рэйн — Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дзюсельдорф. Займае плошчу 577 км². Насельніцтва 443,4 тыс. чал. (2010). Шчыльнасць насельніцтва 769 чалавек/км².
Афіцыйны код раёна 05 1 62.

Раён падраздзяляецца на 8 абшчын.

## Гарады і абшчыны 
# Нойс (151 268)
# Грэвенброх (64 088)
# Дормаген (62 986)
# Мербуш (54 334)
# Карст (41 961)
# Каршэнброх (33 060)
# Юхен (22 631)
# Ромерскірхен (13 091)
*(30 чэрвеня 2010)*

## Спасылкі 
* www.rhein-kreis-neuss.de Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Раёны Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Клевэ

[thumb|left|220px|[Шваненбург, Клевэ|Замак Шваненбург]]
[thumb|left|220px|[Царква Унебаўзяцця Дзевы Марыі, Клевэ|Царква Унебаўзяцця Дзевы Марыі]]

**Клевэ** (, , ) — горад у Германіі, раённы цэнтр, курорт, размешчаны ў зямлі Паўночны Рэйн — Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дзюсельдорф. Уваходзіць у склад раёна Клевэ.  Насельніцтва складае 49,3 тыс. чалавек (2009); у 2000 г. - 48,6 тысяч. Займае плошчу 97,79 км². Афіцыйны код  —  *05 1 54 036*.

У XI—XV стст. горад быў сталіцай графства, а ў 1417—1609 гг. — герцагства Клеўскага. Адсюль родам была англійская каралева Ганна Клеўская. Доўгі час знаходзіўся з цеснай палітычнай сувязі з суседнім герцагствам Гельдэрнскім.

У 1521 г. у склад герцагства ўвайшлі графствы Юліх, Берг і Марк. Вынікам Вайны за клеўскую спадчыну (1609-14) стаў падзел герцагскіх уладанняў паміж Пфальцам і Брандэнбургам. Значную частку гэтых земляў у 1672 г. акупавала Галандская рэспубліка.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Бернхард фон Гудэн, нямецкі псіхіятр

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Катэгорыя:Ганза
Кібернетыка

**Кіберне́тыка** (ад  — «майстэрства кіравання») — навука пра агульныя заканамернасці працэсаў кіравання і перадачы інфармацыі ў розных сістэмах (машыны, жывыя арганізмы, грамадства і іншае).

Асноўныя прадметы даследавання — кібернетычныя сістэмы (аўтаматычныя рэгулятары ў тэхніцы, камп’ютары, мозг чалавека і біялагічныя папуляцыі), якія разглядаюцца адцягнута (незалежна ад іх прыроды). Асноўная задача — стварэнне адзінага вучэння і выніковых спосабаў кіравання. Як самастойная навука ўзнікла на аснове прац Норберта Вінера, які тэрмінам «кібернетыка» абазначаў навуку пра кіраванне і сувязі ў машынах і жывых арганізмах. Звязаная са стварэннем камп’ютараў, здольных запамінаць і апрацоўваць інфармацыю ў адпаведнасці з зададзенай праграмай. Далейшае развіццё атрымала ў працах савецкіх навукоўцаў Акселя Берга, Віктара Глушкова і Аляксея Ляпунова, амерыканскага навукоўца Клода Шэнана. Віды: біялагічная, матэматычная, медыцынская, тэхнічная і эканамічная. Грунтуецца на тэорыі імавернасцей, матэматычнай логіцы, тэорыі сістэм аўтаматычнага кіравання і тэорыі графаў, а таксама на тэорыі аўтаматаў, самаарганізавальных сістэм і распазнавання вобразаў. Машыннае мадэляванне і ўвядзенне ў даследаванне камп’ютара дазваляюць вывучаць складаныя сістэмы без пабудовы іх рэчаісных фізічных узораў. У Беларусі даследаванні ў галіне кібернетыкі праводзілі Інстытут матэматыкі і Інстытут тэхнічнай кібернетыкі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт, Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт інфарматыкі і радыёэлектронікі і НДІ ЭВМ.

## Гл. таксама 
* матэматыка
* тэорыя сістэм
* тэорыя ведаў

## Спасылкі 

Катэгорыя:Фармальныя навукі
Катэгорыя:Тэхналогіі
Адміністрацыйная акруга Дзюсельдорф

**Адміністрацыйная акруга Дзюсельдорф** — адна з пяці Адміністрацыйных акруг Паўночны Рэйн — Вестфаліі. Яна знаходзіцца на паўночным захадзе зямлі і была ўтвораная ў 1815 годзе.

## Адміністрацыйны падзел 
Раёны:
* Клевэ
* Метман
* Рэйн-Нойс
* Фірзен
* Везель

Гарады, прыраўнаваныя да раёнаў:
* Дуйсбург
* Дзюсельдорф
* Эсэн
* Крэфельд
* Мёнхенгладбах
* Мюльгайм-на-Руры
* Обергаўзен
* Рэмшайд
* Золінген
* Вуперталь

Катэгорыя:Паўночны Рэйн-Вестфалія
Катэгорыя:Рурская вобласць
Дзюсельдорф
Эмерых-на-Рэйне

**Эмерых-на-Рэйне** (, ) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн — Вестфалія.

Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дзюсельдорф. Уваходзіць у склад раёна Клевэ.  Насельніцтва складае 29,8 тыс. чалавек (2009); у 2000 г. - 28,9 тысяч. Займае плошчу 80,11 км². Афіцыйны код  —  *05 1 54 008*.

Горад падраздзяляецца на 8 гарадскіх раёнаў.

## Фатаграфіі 

Выява:St. Aldegundis, Emmerich am Rhein-3782.jpg|Царква Святы Адельгунды
Выява:NRW, Emmerich am Rhein - Martinikirche 01.jpg|Царква Святога Марціна
Выява:Emmerich_am_Rhein_Christuskirche.jpg| Евангелічная царква Хрыста
Выява:Emmerich_am_Rhein_PAN-Forum.jpg| 
Выява:Rheinbrücke Emmerich Gesamtansicht.jpg|Эмерыхскі мост

## Спасылкі 
* http://www.emmerich.de/ Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Зост (раён)

**Зост** () — раён у Германіі. Цэнтр раёна — горад Зост. Раён уваходзіць у зямлю Паўночны Рэйн — Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Арнсберг. Займае плошчу 1328 кв. км. Насельніцтва 304,9 тыс. чал. (2010). Шчыльнасць насельніцтва 230 чалавек/кв.км.
Афіцыйны код раёна 05 9 74.

Раён падраздзяляецца на 14 абшчын.

## Гарады і абшчыны 
# Ліпштат (66 952)
# Зост (48 747)
# Верль (31 701)
# Варштайн (27 302)
# Гезеке (20 764)
# Эрвітэ (15 767)
# Энзэ (12 748)
# Вельвер (12 418)
# Ліпеталь (12 324)
# Вікедэ (11 945)
# Бад-Засендорф (11 664)
# Мёнезэ (11 458)
# Рутэн (10 619)
# Анрохтэ (10 508)
*(30 чэрвеня 2010)*

## Спасылкі 
* www.kreis-soest.de Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Раёны Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Першы беларускі камуністычны атрад

**Першы беларускі камуністычны атрад** — створаны ў снежні 1918 г. у Петраградзе Беларускай секцыяй РКП(б) з беларусаў-бежанцаў, чырвонаармейцаў і маракоў Балтыйскага флоту. Налічваў каля 200 чалавек, у т. л. 90 камуністаў. Камандзір атрада А. Я. Казадоеў, камісар Р. Р. Каўшыла.

У студзені два ўзводы атрада на чале з Каўшылам паводле пастановы канферэнцыі Беларускай секцыі РКП(б) і выкліку Часовага рабоча-сялянскага савецкага ўрада Беларусі адпраўлены ў Мінск, дзе частка асабовага складу атрада накіравана на работу ў Мінскую ЧК, у партыйныя і савецкія органы, астатнія пазней уліліся ў Чырвоную Армію.

## Літаратура 
* Борьба за Советскую власть в Белоруссии, 1918―1920 гг.: Сборник документов и материалов: В 2 т. / Ин-т истории партии при ЦК КПБ ― фил. Ин-та марксизма-ленинизма при ЦК КПСС [и др.]. Т. 1: Февраль 1918 г. — февраль 1919 г. / [Сост.: Э. Л. Козловская, В. А. Круталевич, Л. П. Нарыш-Блук и др.]. — Мн.: Беларусь, 1968. — 602 с. — (Из истории гражданской войны: Документы и материалы).
* *Мурашка, П.* 1-ы Беларускі камуністычны атрад // Народная асвета. — 1973. — № 12. — С.
* *Скалабан, В.* Першы беларускі камуністычны атрад / Віталь Скалабан // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 5. М — Пуд / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1999. — 592 с.: іл. – С. 478. — ISBN 985-11-0141-9.

Катэгорыя:Вайсковыя арганізацыі беларускай гісторыі
Катэгорыя:Беларусы ў Санкт-Пецярбургу
Сомбатхей

**Со́мбатхей** ( , , , , ) — горад на захадзе Венгрыі, адміністрацыйны цэнтр медзье Ваш. Насельніцтва — 80 154 чалавекі (2005).

## Геаграфія і транспарт 
Сомбатхей размешчаны ў Заходне-Задунайскім краі прыкладна за 220 кіламетраў на захад ад Будапешта і за 10 кіламетраў на ўсход ад мяжы з Аўстрыяй. Праз горад праходзіць чыгунка Будапешт — Секешфехервар — Сомбатхей — Грац. Час на цягніку да Будапешта — каля 4 гадзін. Аўтамабільныя дарогі вядуць з горада на поўдзень у бок аўтабана E66 Секешфехервар — Грац і на поўнач у бок Шопрана і Вены. Праз горад працякаюць дзве невялікія рэчкі — Перынт і Дзьёндзьёш.

## Гарады-пабрацімы 
*  Ферара (Італія)
*  Каўфбойрэн (Германія)
*  Лапеэнранта (Фінляндыя)
*  Рамат-Ган (Ізраіль)
*  Марыбар (Славенія)
*  Іашкар-Ала (Расія)

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары 
* Дзьюла Дзеркавіч, мастак
* Міклаш Такач

## Крыніцы 
## Літаратура 
* 

## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт горада
* Сайт гістарычнага фестываля Саварыя 

Катэгорыя:Гарады Венгрыі
H,s-дыяграма

right||thumb|420px

**h,s-дыяграма, i,s-дыяграма, h,s-дыяграма Малье́** – дыяграма цеплафізічных уласцівасцяў вадкасці і газа ў залежнасці ад параметраў стану.

Ужыццё атрымалі дыяграмы ўласцівасцяў вады і вадзяной пары, як найбольш выкарыстальныя ў цеплатэхніцы ў якасці рабочага цела субстанцыі (з прычыны распаўсюджанасці і таннасці).

Большая плошча дыяграмы адведзена пад частку з уласцівасцямі паравой фазы (вадкая фаза ў якасці цепланосьбіта мае абмежанні з прычыны несцісканасці вады).

## Гісторыя і развіццё
У 1904 годзе нямецкі фізік Р.Малье (1863-1935) на базе табліц уласцівасцяў вады і вадзяной пары распрацаваў графічную дыяграму ў h-s каардынатах. У 1906 годзе у Берліне выйшла ягоная кніга “Новыя табліцы і дыяграмы для вадзяной пары”.

Па сутнасці,  дыяграма – дакладны графічны аналаг цеплафізічных табліц уласцівасцяў вады і вадзяной пары, даныя якіх атрыманыя вопытным шляхам.

На сучасным этапе распаўсюджанне атрымліваюць электронныя версіі дыяграмы, якія больш зручныя ў скарыстанні і маюць меншую хібнасць.

## Структура
Дыяграма змяшчае даныя пра велічынi такіх фізічных параметраў вады і вадзяной пары, як:

* h — удзельная энтальпія [кДж/кг],
* s — удзельная энтрапія [кДж/(кг∙К)],
* v — удзельны аб’ём [м³/кг],
* p — абсалютны ціск [бар],
* p — тэмпература [°C],
* x — ступень сухасці пары.
Велічыні, якія адносяцца да вадкай фазы абазначаюцца з апострафам; велічыні, якія адносяцца да паравой фазы — з двайным апострафам. Прыклад: s' — удзельная энтрапія вады, s* — удзельная энтрапія пары.

## Гл. таксама
* i,d-дыяграма
* p,v-дыяграма
* T,s-дыяграма

## Крыніцы 
* *Ривкин С. Л.*, *Александров А. А.'' Теплофизические свойства воды и водяного пара  — Москва: Энергоатомиздат, 1980, 424 с.

Катэгорыя:Дыяграмы
Катэгорыя:Цеплатэхніка
Катэгорыя:Цеплаэнергетыка
Катэгорыя:Цеплафізіка
Катэгорыя:Тэрмадынаміка
Клевэ (раён)

**Клевэ** () — раён у Германіі. Цэнтр раёна — горад Клевэ. Раён уваходзіць у зямлю Паўночны Рэйн — Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Дзюсельдорф. Плошча — 1232 км². Насельніцтва — 307,7 тыс. чал. (2010). Шчыльнасць насельніцтва — 250 чалавек/км².
Афіцыйны код раёна 05 1 54.

Раён падраздзяляецца на 16 абшчын.

## Гарады і абшчыны 
# Клевэ (49 381)
# Гох (34 123)
# Гельдэрн (33 544)
# Эмерых (29 597)
# Кевелар (28 339)
# Рэс (22 329)
# Штрален (15 464)
# Калькар (13 888)
# Бедбург-Хау (13 217)
# Керкен (12 705)
# Ісум (11 907)
# Вецэ (10 442)
# Краненбург (9972)
# Удэм (8213)
# Вахтэндонк (7829)
# Рорт (6743)
*(30 чэрвеня 2010)*

## Спасылкі 
* www.kreis-kleve.de Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Раёны Паўночнага Рэйна-Вестфаліі
Калат (Іран)

**Калат** () — горад у астане Харасан-Рэзаві, Іран. Размешчаны ў аднайменным бахшы. Насельніцтва — 6 587 чал. (на 2010 год). Горад размешчаны недалёка ад дзяржаўнай мяжы з Туркменістанам.

## Дэмаграфія 
Катэгорыя:Гарады Ірана
Баджнурд

**Баджну́рд** (, , ) — горад у паўночна-усходнім Іране, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Паўночны Харасан. Насельніцтва — 210 тыс. чалавек. У горадзе пражываюць курды, таджыкі і туркмены.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Гарады Ірана
Катэгорыя:правінцыя Паўночны Харасан
Арктычная прыбярэжная тундра

**Арктычная прыбярэжная тундра** () — экалагічны рэгіён на крайняй поўначы Паўночнай Амерыкі, важнае месца размнажэння многіх дзікіх жывёл.

## Размяшчэнне 
Экарэгіён размешчаны на паўночным узбярэжжы Аляскі, уключае раўніну ўсходняга берага вострава Банкс,  у складзе Юкана і раўніны рэк Андэрсан і Хортан у складзе Паўночна-Заходніх тэрыторый. Гэта вобласць нізкіх, плоскіх і багністых берагавых раўнін. Глеба гэтага сырога арктычнага ўзбярэжжа шчыльная, вечная мерзлата летам пакрываецца тэрмакарставымі «талымі азёрамі» з расталага лёду. Сустракаюцца такія ледзяныя аб'екты, як ледзяныя кліны і  з глебы і лёду. Клімат арктычны і досыць цёплы толькі для росту раслін у канцы чэрвеня, ліпені і жніўні, але нават у гэты час года магчымыя замаразкі. У цэлым гэты экарэгіён больш вільготны і сыры, чым прыпалярная тундра, якая працягваецца ад яго на ўсход да Квебека.

## Прырода 
Арктычная тундра займае поўнач тундравай зоны. Клімат асабліва суровы, і вельмі кароткі вегетатыўны перыяд. Зімовыя вятры дасягаюць там выключнай сілы. Яны цалкам здзімаюць снег з узвышшаў і пераносяць яго ў нізіны, дзе ўтвораць вялікія гурбы, якія часта не растаюць на працягу лета. Пад дзеяннем моцных маразоў у аголенай глебе з'яўляюцца расколіны, якія запаўняюцца снегам; летам у гэтых расколінах знаходзіць прытулак бедная расліннасць.

## Флора 
Расліны не пакрываюць глебу арктычнай тундры запар, яны размяшчаюцца невялікімі групамі толькі ў паніжаных абароненых месцах. Пераважнымі раслінамі з'яўляюцца імхі і лішайнікі. Хмызнякі зусім адсутнічаюць. Азёры і балоты, пакрытыя  і , займаюць больш за палову ўсёй яе плошчы. Арктычныя тундры з'яўляюцца летнімі пашамі аленяў.
Ппрама на ўзбярэжжы ёсць тарфянікі. Дрэвы, такія як , ,  і  растуць у цяплейшых раёнах вобласці, дэльце Макензі і на ўзбярэжжы Юкана.

## Фауна 
Гэта ўзбярэжжа з'яўляецца пажыўным асяроддзем для трох велізарных статкаў , а таксама статкаў . Другі ключавы від —  вострава Банкс і ўзбярэжжа . Сярод іншых сысуноў сустракаюцца , , , ,  і , , ,  і . Узбярэжжа таксама з'яўляецца домам для многіх вадаплаўных птушак, у тым ліку тут гняздуюцца , , ,  і . Ключавыя арніталагічныя тэрыторыі ўключаюць дэльту ракі Колвіл, возера  (якое знаходзіцца ў межах ) і лагуну , якія з'яўляюцца вобласцю гнездавання для . Драпежныя птушкі ўключаюць , якая палююе тут на вадаплаўных птушак і лемінгаў. З відаў рыб можна згадаць .

## Пагрозы і захаванне 
90 % натуральнага асяроддзя застаецца нязменным, за выключэннем наваколляў горада  і нафтавых радовішчаў  і . Ахоўныя тэрыторыі пашыраюцца ўздоўж ўзбярэжжа і могуць у будучыні быць уключаны ў Нацыянальны арктычны запаведнік, якая з'яўляецца адзінай буйной ахоўнай тэрыторыі на гэтым ўзбярэжжа (гл. ), а таксама землі вакол аўтамагістралі  і .

Катэгорыя:Экарэгіёны
Катэгорыя:Геаграфія Канады
Катэгорыя:Геаграфія ЗША
Катэгорыя:Аляска
Катэгорыя:Тундра
Захедан

**Захеда́н** () — горад у Іране, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Сістан і Белуджыстан, размешчаны на паўднёвым усходзе краіны ў мяжы з Пакістанам і Афганістанам. Насельніцтва — 580 тыс. чалавек (2005).

## Спасылкі 
* Zahedan Iran 
* Iran Chamber Society site about Zahedan
* Pakire 
* FallingRain Map — elevation = 1344 (Red dots are railways) 

Катэгорыя:Гарады Ірана
Катэгорыя:Правінцыя Сістан і Белуджыстан
Зенджан

**Зенджа́н** (, ) — горад на паўночным захадзе Ірана, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Зенджан. Насельніцтва — 377 тыс. чалавек. Пераважная большасць — азербайджанцы. Важны культурны цэнтр. Радзіма традыцыйных персідскіх дыванаў і найбуйнейшы цэнтр іх прамысловай і саматужнай вытворчасці.

## Насельніцтва 
## Гарады-пабрацімы 
## Спасылкі 
* Афіцыйны сайт горада 

Катэгорыя:Гарады Ірана
Ілам

**Іла́м** () — горад на захадзе Ірана, на мяжы з Іракам. Адміністрацыйны цэнтр правінцыі Ілам. Насельніцтва — 168 тыс. чалавек, галоўным чынам — курды.

## Гл. таксама 
* Элам

Катэгорыя:Гарады Ірана
Оўпэн-эйр

**Оўпэн-эйр** ( — *адкрыты*, *air* — паветра) — музычная падзея, канцэрт, фестываль, які праходзіць на адкрытым паветры.

Для музыкантаў звычайна пабудавана сцэна і нацягнуты тэнт, які неабходны для аховы артыстаў і гукавога абсталявання ад дрэннага надвор'я. На тэрыторыі правядзення оўпэн-эйраў могуць размяшчацца бары, прыбіральні, медпункт, кухня і іншыя збудаванні, асабліва калі гэта вялікі фестываль і ён праводзіцца далёка ад населеных пунктаў.

Wacken Open Air  — адзін з найбуйнейшых у свеце летніх фестываляў метал-музыкі, які праводзіцца штогод у невялікім горадзе Вакен на поўначы Германіі.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Музычныя мерапрыемствы
Катэгорыя:Рок-фестывалі
Катэгорыя:Музычныя фестывалі
Сенендэдж

**Сенендэ́дж** (, ад  — «Замак Сены», , ) — горад на захадзе Ірана, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Курдыстан. Насельніцтва — 358 тыс. чалавек, пераважна курды і армяне.

Сенендэдж размешчаны за 512 км на захад ад Тэгерана на вышыні 1480 м над узроўнем мора. Клімат — рэзка кантынентальны, засушлівае лета (да 40°C), халодная зіма (да −30°C). Сярэднегадовая колькасць ападкаў — 497 мм.

## Гл. таксама 
* Курдыстан

Катэгорыя:Гарады Курдыстана
Паўднёвы Харасан

**Паўднёвы Хараса́н** ( *Xorâsân-e Janubi*, ) — правінцыя (астан), размешчаная ва ўсходнім Іране. Адміністрацыйны цэнтр — Бірджэнд, іншыя буйныя гарады — Каен (33 тыс.), Фердоус (25 тыс.), Башруе (14 тыс.).

Паўднёвы Харасан — адна з трох правінцый, якія былі створаны пасля падзелу Харасанa у 2004. Плошча — 69 555 км², насельніцтва — 636 420 чалавек (2006), вялікая частка персы, а таксама белуджы, пуштуны і таджыкі.

## Спасылкі
Курдыстан (астан)

**Курдыста́н** ( — *Kordestân*; ; ) — правінцыя (астан) у Іране (не блытаць з буйнейшым рэгіёнам — Іракскім Курдыстанам). Адміністрацыйны цэнтр — горад Санандаж (Сенендэдж), іншыя буйныя гарады — Секез (135 тыс.), Мерыван (95 тыс.), Банэ (71 тыс.), Карвэ (67 тыс.), Кам'яран (48 тыс.), Біджар (47 тыс.), Дзівандарэ (23 тыс.), Дэхгалан (21 тыс.).
 
Плошча правінцыі — 29 137 км², што складае толькі восьмую частку тэрыторыі, населенай курдамі. Правінцыя размешчана на захадзе Ірана. Мяжуе з Іракам на захадзе, з правінцыяй Заходні Азербайджан на поўначы, з правінцыяй Зенджан на паўночным захадзе і з правінцыяй Керманшах на поўдні.

## Спасылкі 
Катэгорыя:Астаны Ірана
Казвін (астан)

**Казві́н** ( — *Qazvin*; ) — правінцыя (астан) у Іране. Знаходзіцца на паўночным захадзе краіны. Адміністрацыйны цэнтр — Казвін. Правінцыя ўтворана ў 1996 годзе шляхам аддзялення ад правінцыі Зенджан. Плошча — 15 549 км², насельніцтва — 1 143 200 чалавек (2006), вялікая частка азербайджанцы, а таксама таты і персы.

## Спасылкі
Ісфахан (астан)

**Ісфаха́н** ( — *Esfahân*) — адна з 31 правінцый (астан) Ірана. Знаходзіцца ў цэнтры краіны. Адміністрацыйны цэнтр горад — Ісфахан, іншыя буйныя гарады — Кашан (250 тыс.), Хамейнішехр (220 тыс.), Неджэфабад (210 тыс.), Шахіншехр (130 тыс.), Шахрэза (110 тыс.), Мабараке (63 тыс.), Зарыншэхр (57 тыс.), Аран-о-Бідголь (56 тыс.), Гальпаеган (48 тыс.), Фалаварджан (38 тыс.), Семіром (27 тыс.), Наін (25 тыс.), Хансар (21 тыс.), Дэхакан (17 тыс.), Ардэстан (15 тыс.), Ферэйдуншэхр (14 тыс.), Натанз (12 тыс.).

Плошча — 107 029 км², насельніцтва — 4 559 256 чалавек (2006). Асноўнае насельніцтва персы, на поўдні правінцыі вандруюць кашкайцы, а таксама ёсць грузінскія і армянскія абшчыны.

## Спасылкі 
* Official website
* Isfahan Cultural Heritage Organization 
* Isfahan Province Department of Education 
* Галоўная старонка горада Ісфахан
Канцэрт

е, Аўстралія, 2005 год.]]

**Канцэрт** ( — *спаборнічаю*) — публічнае выкананне музычных твораў, балетных, эстрадных і іншых нумароў па загадзя складзенай праграме.

## Канцэрт у розныя гістарычныя эпохі 
Папярэднікамі канцэртаў можна лічыць розныя спаборніцтвы ў старажытнай Грэцыі і Рыме. У сярэднявечча (да другой паловы XVIII стагоддзя) канцэрт быў прэрагатывай арыстакратыі, меў музычна-выканальніцкі характар і быў разлічаны на невялікае кола спецыяльна запрошаных асоб.

Першыя сапраўды публічныя канцэрты XVIII стагоддзя былі выключна музычнымі. З’яўленне на прафесійных падмостках іншых відаў мастацтва можна асацыяваць з узнікненнем канцэртных праграм у драматычных тэатрах (канец XVIII — пачатак XIX стагоддзяў): пасля сыгранай п’есы там ішоў яшчэ *дывертысме́нт*, у якім акцёры гэтага тэатра і іншыя запрошаныя асобы паказвалі канцэртныя нумары розных жанраў.

Англія з’яўляецца радзімай першых форм забаўляльных канцэртных праграм у памяшканнях салонаў-тэатраў, паб-тэатраў (піўных бараў са сцэнай) і мюзік-холаў (музычных залаў пры гасцініцы). Асаблівага росквіту дадзены сінтэз дасягнуў у Францыі ў другой палове XIX стагоддзя. Характэрнай рысай для Парыжа і іншых французскіх гарадоў стала дзейнасць кафэ-шатанаў і кафэ-канцэртаў, разлічаных на невялікую колькасць наведвальнікаў.

Такім чынам, можна з упэўненасцю сказаць аб трох разнавіднасцях канцэртнай дзейнасці XVIII—XIX стагоддзяў: канцэрт філарманічнага плана (жанр сур’ёзнай музыкі і літаратуры), дывертысмент (пад эгідай тэатра) і канцэрт-шантан (канцэртныя забаўляльныя праграмы ў рэстаранах, пабах, гасцініцах і інш.).

Але ў XX стагоддзі «канцэрт» набывае некалькі іншае гучанне. Так, у Вялікай савецкай энцыклапедыі канцэрт, публічнае выступленне артыстаў па пэўнай, загадзя складзенай праграме. «Канцэрт, публічнае выступленне артыстаў па пэўнай, загадзя складзенай праграме. Віды канцэрта — музычны (сімфанічны, камерны, фартэпіянны, скрыпічны і інш.), літаратурны (мастацкае чытанне), эстрадны (лёгкая вакальная і інструментальная музыка), гумарыстычныя апавяданні, пародыі, цыркавыя нумары і інш.)»

## Канцэрт у масавай культуры 
**Канцэрт** у масавай культуры — масавая відовішчная падзея, якая праходзіць у закрытым памяшканні ці на адкрытым паветры (плошчы, стадыёны і інш.). Як правіла, у канцэртах удзельнічаюць харэаграфічныя, эстрадныя і рок-калектывы. Сцэна на канцэртах абсталявана мікрафонамі, магутнай гукавой і светлавой апаратурай. Часам канцэрты праводзяцца на адкрытай прасторы памерам некалькі гектараў (*open air*), дзе будуецца спецыяльная абсталяваная гукам і святлом высокая сцэна для выступлення артыстаў. Як правіла, такія сцэны акружаюцца вялікімі відэаэкранамі, на якія трансліруецца павялічаная выява таго, што адбываецца на сцэне. На такіх канцэртах колькасць гледачоў можа дасягаць некалькі сотняў тысяч.

Катэгорыя:Музычныя мерапрыемствы
Катэгорыя:Канцэртныя праграмы
*
Мазендэран

**Мазендэра́н** (; ) — адна з 31 правінцый (астанаў) Ірана, размешчаная на поўначы краіны. Мяжуе з астанамі Гілян і Казвін на захадзе, Тэгеран і Семнан — на поўдні, з правінцыяй Галестан — на ўсходзе. З поўначы абмываецца Каспійскім морам. Уздоўж паўднёвай мяжы астана працягнуўся горны ланцуг Эльбурс, дзе размешчаны найвышэйшы пункт Ірана — гара Дэмавенд. Адміністрацыйны цэнтр — горад Сары. Плошча — 23 701 км². Адміністрацыйна падзяляецца на 15 шахрэстанаў.

## Насельніцтва 
Насельніцтва — 2 922 432 чалавека. Галоўным чынам мазендэранцы і гілянцы, і таксама персы. Найбуйнейшыя гарады — Амоль, Баболь, Бабальсер, Бехшэхр, Махмудабад, Наўшэхр, Рамсар, Сары, Танекабон, Чалус.

## Спасылкі 
* Афіцыйная старонка правінцыі 
* ICCIM’s page on Mazandaran 
* Mazandaran Cultural Heritage Organization 
* Mazandaran Tourism palaces
* Sari City, Capital of Mazandaran
Адміністрацыйны падзел Ліберыі

**Адміністрацыйны падзел Ліберыі** — падзел тэрыторыі Ліберыі на пэўныя часткі ў мэтах эфектыўнай арганізацыі дзяржаўнага кіравання і мясцовага самакіравання.

## Акругі 
thumb|250px|справа|Карта акругаў Ліберыі

## Глядзіце таксама 
* Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел

## Спасылкі 
* Графствы Ліберыі на сайце Statoids.com
* Раёны Ліберыі на сайце Statoids.com


Катэгорыя:Спісы:Ліберыя
Бомі

**Бомі** () — адна з пятнаццаці акруг Ліберыі, якая размяшчаецца на захадзе краіны, мае выхад да Атлантычнага акіяну. Адміністрацыйны цэнтр — Тубманбург. Плошча — 1 942 км², насельніцтва складае 82 036 чалавек (на 2008 год).
Гбарпалу

**Гбарпалу** () — адна з пятнаццаці акруг Ліберыі, якая размяшчаецца на захадзе краіны, мяжуе з Сьера-Леонэ. Адміністрацыйны цэнтр — Бапалу. Плошча — 9 685 км², насельніцтва складае 83 758 чалавек (на 2008 год).
Бонг

**Бонг** () — адна з пятнаццаці акруг Ліберыі, якая размяшчаецца на паўночным-захадзе краіны, мяжуе з Гвінеяй. Адміністрацыйны цэнтр — Гбарнга. Плошча — 8 769 км², насельніцтва складае 328 919 чалавек (на 2008 год).
Гранд-Баса

**Гранд-Баса** () — адна з пятнаццаці акруг Ліберыі, якая размяшчаецца на поўдні краіны, мае выхад да Атлантычнага акіяна. Адміністрацыйны цэнтр — Б'юкенен. Плошча — 7 932 км², насельніцтва складае 224 839 чалавек (на 2008 год).
Гранд-Кейп-Маўнт

**Гранд-Кейп-Маўнт** () — адна з пятнаццаці акруг Ліберыі, якая размяшчаецца на паўночным-усходзе краіны, мае выхад да Атлантычнага акіяна і мяжуе з Сьера-Леонэ. Адміністрацыйны цэнтр — Робертспорт. Плошча — 5 160 км², насельніцтва складае 129 055 чалавек (на 2008 год).
Гранд-Гедэ

**Гранд-Гедэ** () — адна з пятнаццаці акруг Ліберыі, якая размяшчаецца на ўсходзе краіны, мяжуе з Кот-д’Івуарам. Адміністрацыйны цэнтр — Зведру. Плошча — 10 480 км², насельніцтва складае 126 146 чалавек (на 2008 год).
Гранд-Кру

**Гранд-Кру** () — адна з пятнаццаці акруг Ліберыі, якая размяшчаецца на паўднёвым усходзе краіны, мае выхад да Атлантычнага акіяна. Адміністрацыйны цэнтр — Барклайвіл. Плошча — 3 894 км², насельніцтва складае 57 106 чалавек (на 2008 год).
Маргібі

**Маргібі** () — адна з пятнаццаці акруг Ліберыі, якая размяшчаецца ў цэнтральнай частцы краіны, мае выхад да Атлантычнага акіяна. Адміністрацыйны цэнтр — Каката. Плошча — 2 615 км², насельніцтва складае 199 689 чалавек (на 2008 год).
Мэрыленд (акруга)

**Мэрылэнд** () — адна з пятнаццаці акруг Ліберыі, якая размяшчаецца на паўднёвым усходзе краіны, мае выхад да Атлантычнага акіяна і мяжуе з Кот-д’Івуарам. Адміністрацыйны цэнтр — Харпер. Плошча — 2 296 км², насельніцтва складае 136 404 чалавек (на 2008 год).
Мантсерада

**Мантсэрада** () — адна з пятнаццаці акруг Ліберыі, якая размяшчаецца на захадзе краіны, мае выхад да Атлантычнага акіяна. Адміністрацыйны цэнтр — Бенсанвіл. Плошча — 1 908 км², насельніцтва складае 1 144 806 чалавек (на 2008 год). На тэрыторыі акругі знаходзіцца сталіца краіны горад Манровія.
Рывер-Гі

**Рывер-Гі** () — адна з пятнаццаці акруг Ліберыі, якая размяшчаецца ў паўднёва-ўсходняй частцы краіны, мяжуе з Кот-д’Івуарам. Адміністрацыйны цэнтр — Фіштаўн. Плошча — 5 110 км², насельніцтва складае 67 318 чалавек (на 2008 год).
Сіноэ

**Сіноэ** () — адна з пятнаццаці акруг Ліберыі, якая размяшчаецца на ўсходзе краіны, мае выхад да Атлантычнага акіяна. Адміністрацыйны цэнтр — Грынвіл. Плошча — 10 133 км², насельніцтва складае 104 932 чалавек (на 2008 год).
Німба (акруга)

**Німба** () — адна з пятнаццаці акруг Ліберыі, якая размяшчаецца на поўначы краіны, мяжуе з Кот-д’Івуарам і Гвінеяй. Адміністрацыйны цэнтр — Санікелі. Плошча — 11 546 км², насельніцтва складае 468 088 чалавек (на 2008 год).
Ганта

**Ганта** () — горад у Ліберыі. Размешчаны ў паўночнай частцы краіны, на мяжы з Гвінеяй. Знаходзіцца на тэрыторыі графства Німба. Насельніцтва па даных на 2008 год складае 42 077 чалавек; чацвёрты па велічыні горад краіны.

У горадзе маецца бальніца і мячэць.

Катэгорыя:Гарады Ліберыі
Адміністрацыйны падзел Джыбуці

**Адміністрацыйны падзел Джыбуці** — падзел тэрыторыі Джыбуці на пэўныя часткі ў мэтах эфектыўнай арганізацыі дзяржаўнага кіравання і мясцовага самакіравання. Згодна з падзелам Джыбуці складаецца з 5 рэгіёнаў і горада Джыбуці, які мае статус рэгіёна.

## Правінцыі 
## Гл. таксама 
* Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Абок (рэгіён)

**Абок** (, ) — адзін з пяці рэгіёнаў Джыбуці, які размяшчаецца на поўначы краіны. На поўначы рэгіён мяжуе з Эрытрэяй, на паўночным-усходзе мае выхад да Чырвонага мора. Адміністрацыйны цэнтр — Абок. Плошча — 5 700 км², насельніцтва складае 37 856 (на 2009 год).
Адміністрацыйная акруга Арнсберг

**Адміністрацыйная акруга Арнсберг** () — адна з пяці адміністрацыйных акруг Паўночны Рэйн — Вестфаліі. Яна знаходзіцца на паўднёвым усходзе зямлі і была ўтворана 30 красавіка 1815 года.

## Адміністрацыйны падзел 
Раёны:
* Энепэ-Рур
* Хохзаўэрланд
* Меркіш
* Ольпэ
* Зіген-Вітгенштайн
* Зост
* Уна

Гарады, прыраўнаваныя да раёнаў:

* Бохум
* Дортмунд
* Хаген
* Хам
* Хернэ

## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Паўночны Рэйн-Вестфалія
Арнсберг
Алі-Саб’е (рэгіён)

'''Алі-Саб'е''' (, ) — адзін з пяці рэгіёнаў Джыбуці, які размяшчаецца на поўдні краіны. На ўсходзе рэгіён мяжуе з той часткай Самалі, на якую прэтэндуе не прызнаны Самаліленд, на поўдні мяжуе з Эфіопіяй. Адміністрацыйны цэнтр — Алі-Саб’е. Плошча — 2 400 км², насельніцтва складае 61 000 (на 2007 год).
Дыхіл (рэгіён)

**Дыхіл** (, ) — адзін з пяці рэгіёнаў Джыбуці, які размяшчаецца на паўднёвым захадзе краіны. На поўдні і захадзе рэгіён мяжуе з Эфіопіяй. Адміністрацыйны цэнтр — Дыхіл. Плошча — 7 200 км², насельніцтва складае 88 948 (на 2009 год).
Дыхіл

**Дыхіл** — горад у Джыбуці, цэнтр рэгіёна Дыхіл. Праз горад праходзіць шаша са сталіцы Джыбуці на ўсход да возера Абэ. Насельніцтва Дыхіа — каля 12000 чалавек.

## Гісторыя 
Англійскі даследчык Вілфрэд Тэзігер, які наведаў горад у 1934 годзе, выявіў тут непрыступную крэпасць, нядаўна пабудаваную французскімі каланіяльнымі ўладамі.

Тэзігер лічыў, што гарнізон, размешчаныя тут, забяспечваў эканамічную падтрымку.

Пасля Вайны за Агадэн Дыхіл і Алі-Саб’е прынялі парадку 8000 самалійцаў з клана Іса, які бег з Эфіопіі.

## Эканоміка 
Больш усяго горад знакаміты дзякуючы размешчанаму непадалёк папулярнаму салёнаму возеру Аба. Большасць экскурсій да возера пачынаюцца менавіта з Дыхіла. Практычна ўсе мясцовыя жыхары могуць расказаць пра возера і папрацаваць правадніком або экскурсаводам.

## Клімат 
## Спасылкі 
* Satellite map at Maplandia.com
* http://regiondikhil.com/ 

Катэгорыя:Гарады Джыбуці
Абок (горад)

**Абок** () — партовы горад у Джыбуці, адміністрацыйны цэнтр аднайменнага рэгіёна.

## Гісторыя 
У канцы 2002 года марскія пехацінцы ЗША прыбылі ў Абок, дзе праходзілі трэніроўкі перад уварваннем у Ірак.

## Геаграфічнае становішча 
Цэнтр горада размяшчаецца на нулявой вышыні над узроўнем мора.

## Дэмаграфія 
Катэгорыя:Гарады Джыбуці
Абок

**Абок** — шэраг геаграфічных назваў.

Значэнні:
* Абок — горад у Джыбуці.
* Абок — рэгіён у Джыбуці.
* Абок — аэрапорт у Джыбуці.
Карэнныя народы

**Карэ́нныя наро́ды** — групы людзей, якія гістарычна жылі на пэўнай тэрыторыі да з’яўлення сучасных дзяржаўных меж і масавых перасяленняў. Нашчадкі першапачатковых насельнікаў гэтых зямель, якія цалкам або часткова захоўваюць сваю культурную, моўную і этнічную адметнасць.

Паняцце «карэнныя народы» — сучаснае і ўжываецца ў міжнародных дакументах, такіх як *Дэкларацыя ААН аб правах карэнных народаў*, падкрэсліваючы права гэтых народаў на самавызначэнне. Часам ужываецца паняцце «аўтахтоны» (ад ст.-грэц.  — «*сам, уласны*» і  — «*зямля, глеба*»), якое азначае «тыя, хто паходзіць з гэтай зямлі».

У гістарычных апісаннях сустракаюцца таксама найменні «абарыгены» і «тубыльцы», аднак у сучасным прававым кантэксце яны лічацца састарэлымі і могуць мець зняважлівае адценне.

У старажытнарымскай гісторыі, абарыгенамі называлі самае старажытнае племя, якое жыло каля падножжа Апенінскіх гор. Ад назвы гэтага племя абарыгенамі сталі называць увогуле старажытнае насельніцтва, карэнных жыхароў якой-небудзь мясцовасці (у процівагу перасяленцам).

Напрыклад, славяне — карэнныя народы Усходняй Еўропы. Этнагенез беларусаў праходзіў на той тэрыторыі, дзе яны жывуць і цяпер, іх таксама можна лічыць карэнным народам гэтай тэрыторыі.

Ati woman 2b.jpg|Жанчына аднаго з карэнных народаў Філіпін, на востраве Панай.
Aili Keskitalo 1.jpg|Жанчына аднаго з карэнных народаў Еўропы — саамаў — Айлі Кескітала, прэзідэнт Саамскага парламента Нарвегіі ў 2005—2007 гадах.
Kutia kondh inde 02 05b.jpg|Жанчына аднаго з карэнных народаў Індыі — кхондаў.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
* 

Катэгорыя:Народы
Катэгорыя:Карэнныя народы
Алі-Саб’е

**Алі-Саб’е** () — горад у Джыбуці, адміністрацыйны цэнтр аднайменнага рэгіёна.

## Гісторыя 
У 1977—1978 гадах у Алі-Саб’е размяшчаўся лагер для бежанцаў з Агадэна (за гэты рэгіён ішла вайна паміж Эфіопіяй і Самалі).

## Геаграфічнае становішча 
Цэнтр горада размяшчаецца на вышыні 752 м над узроўнем мора.

## Транспарт 
У горадзе ёсць невялікі аэрапорт.

## Дэмаграфія 
## Гарады-пабрацімы 
Катэгорыя:Гарады Джыбуці
Арта

**Арта** — тапонім:
* Арта — горад у Грэцыі.
* Арта — горад на Маёрцы.
* Арта — ном у Грэцыі.
* Арта — рэгіён у Джыбуці.
* Арта — горад у Джыбуці.
* Арта — муніцыпалітэт у Іспаніі.

## Гл. таксама 
* Арта-Тэрмэ