Ванда Марцінш душ Рэйш

**Ва́нда Марцінш душ Рэйш** (; нар. 19 лістапада 1959, вёска Муляры, Пастаўскі раён, Віцебская вобласць, БССР, СССР) ― беларуская і літоўская паэтэса, перакладчыца, публіцыстка, грамадская дзяячка.

## Біяграфія 
Нарадзілася ў 1959 годзе ў вёсцы Муляры на Пастаўшчыне. Маці была з літоўскамоўнай сям’і, а беларускую мову з яе мясцовым дыялектам Ванда ўспадкавала ад бацькі.

У 1980 годзе скончыла Віцебскі педагагічны інстытут і пераехала жыць у Вільню, дзе спачатку працавала эканамісткай на заводзе лічыльнікаў і, адначасова, вучылася завочна на эканамічным факультэце Віленскага ўніверсітэта. Пасля працавала настаўніцай у Вільні, а ў самым пачатку 1990-х выехала на сталае жыхарства ў Вялікабрытанію. З 1998 года дзяліла свой час паміж Эдынбургам (Шатландыя) і Мадэйрай (Партугалія). Атрымала ступень магістра ў індустрыі гасціннасці ва ўніверсітэце Напьера (Эдынбург, 2000).

Апошнія гады жыве ў Літве каля Трок.

## Творчасць 
Вершы шмат гадоў пісала «ў стол». Прыслухалася да парад вядомага беларускага паэта Алега Мінкіна і старшыні віленскага беларускага клуба «Сябрына» Валянціна Стэха, у 2019 годзе выдала ў віленскім выдавецтве «Рунь» зборнік вершаў «Плод авакада», а ў 2020 годзе ў выдавецтве «Кнігазбор» выйшаў другі зборнік вершаў «Мора мары», які ўвайшоў у доўгі спіс прэтэндэнтаў на прэмію імя Наталлі Арсенневай.

З 2017 года друкуецца ў альманаху «Беларус», таксама публікавала падборкі вершаў у часопісе «Дзеяслоў» і газеце «Літаратура і мастацтва». Шмат перакладае літоўскіх, польскіх (віленскіх), англійскіх, іспанскіх і партугальскіх паэтаў. Пераклала шмат літоўскіх паэтаў: Вітаўтаса Мачэрніса, Антанаса Янінаса і Антанаса Янінаса, Томаса Венцлаву, Юстына Марцынкявічуса, Генрыкаса Радаўскаса і іншых.

Актыўна ўдзельнічае ў грамадска-палітычным і культурным жыцці Вільні, падтрымліваючы прэстыж беларускай мовы ў Літве і ўшаноўвае багатую беларускую спадчыну Вільні.

У 2022 годзе Ванда Марцінш душ Рэйш пераклала з літоўскай на беларускую кнігу дысідэнткі і пісьменніцы Далі Грынкевічуце — «Літоўцы ля мора Лапцевых», пра цяжкае выжыванне літоўскіх ссыльных у 1940-х — 1950-х гадах ва ўмовах запалярнай тундры вусця Лены, паблізу полюсу холаду, і іх няпростае вяртанне на радзіму.

Піша па-беларуску і па-літоўску. Тэматыка паэзіі — пераважна культура, гісторыя і прырода даўняй і цяперашняй Віленшчыны па абодва бакі дзяржаўнай мяжы, а таксама рэфлексія над перажытымі шчаслівымі і цяжкімі момантамі жыцця, маляўнічыя «абразкі» з Партугаліі і Шатландыі.

## Узнагароды 
* Сярэбраны медаль Дэпартамента нацыянальных меншасцей Літвы.
* Прэмія мэра Вільні (2024) за кнігу вершаў «Маланкі над Вільняй».

Адмовілася ад медаля «Гонар і Годнасць», якім 21 лютага 2024 года яе ўзнагародзіў Аб’яднаны пераходны кабінет.

## Творы 
* Плод авакада. — Вільня: Рунь, 2019.
* Мора Мары. — Мінск: Кнігазбор, 2020. (2-е выданне — Клайпеда, 2022).
* *Даля Грынкявічутэ* Літоўцы ля мора Лапцевых. — Клайпеда, 2022 (пераклад Ванды Марцінш душ Рэйш).
* Маланкі над Вільняй * **Žaibai virš Vilniaus** * **Błyskawice nad Wilnem**. — Беласток: Agencja Wydawnicza Ekopress, 2023.
* Таямніцы Высокага Двара. Aukšto Dvaro slėpiniai. — Вільня: Slinktys, 2025.

## Крыніцы 
## Спасылкі 
Катэгорыя:Паэтэсы Беларусі
Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі
Катэгорыя:перакладчыкі Беларусі
Катэгорыя:Пісьменніцы Літвы
Катэгорыя:перакладчыкі Літвы
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты
Катэгорыя:Літоўскамоўныя паэты
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі з літоўскай мовы