Макота Сінкай

**Макота Сінкай** (; , Коумі, Нагана, Японія) — японскі рэжысёр і аніматар. Сапраўднае імя — . Фільм Сінкая «Тваё імя», які выйшаў у 2016 годзе, некаторы час быў самым касавым анімэ у свеце за усю гісторыю.

Макота Сінкай вывучаў японскую літаратуру ва ўніверсітэце. Ён хацеў стварыць манга, анімэ і ранобэ, яшчэ вучачыся ў сярэдняй школе. Яго любімае анімэ — «Нябесны замак Лапута». Сінкая называлі «новым Міядзакі», хоць сам ён не згодны з такім параўнаннем, заяўляючы, што яго пераацэньваюць. Таксама ён сказаў, што хоча ствараць творы, якія маюць іншыя агульныя падыходы з аўдыторыяй, іншыя, чым у работ Хаяо Міядзакі.

У гонар рэжысёра быў названы астэроід.

## Біяграфія 
Нарадзіўся 9 лютага 1973 года ў прэфектуры Нагана. Пазней пераехаў для вучобы ў Токіа, дзе і застаўся працаваць у якасці супрацоўніка кампаніі Minori. За 5 гадоў працы там Сінкай праявіў сябе як вельмі рознабаковая асоба: удзельнічаў у стварэнні новых гульнявых відэазаставак, займаўся вёрсткай буклетаў-інструкцыі і падтрымкай сайта кампаніі. З 1997 года пачынае спрабаваць сябе ў якасці рэжысёра і сцэнарыста ва ўласных праектах. Ужо трэцяя яго праца «Яна і яе кот» (да гэтага былі «Абгароджаны свет», які Сінкай стварыў, вывучаючы 3D-графіку, і «Іншыя светы») становіцца настолькі паспяховай, што зацікаўлівае кампанію CoMix Wave Films, якая выпускае тыраж дыскаў з пяціхвілінным фільмам і буклетам каментароў. Твор заваёўвае некалькі прэстыжных узнагарод, сярод якіх галоўны прыз фестывалю 2000 Doga CG Animation.

У 2000 годзе Сінкай пачынае абдумваць новыя праекты, працягваючы працаваць у якасці графічнага дызайнера на фірме Falcom. У чэрвені 2000 года ў яго нараджаецца ідэя «Галасы далёкай зоркі». Праз некалькі месяцаў да таго часу ўжо паспяховы аніматар падпісвае кантракт з Mangazoo. Гэтая фірма дае Сінкаю грант «для ператварэння яго ідэі ў анімэ, якое можна было б прадаць». У маі наступнага года Сінкай кідае сваю працу і цалкам апускаецца ў стварэнне «Голасу…». У інтэрв’ю пасля ён заявіў, што на гэта сышло сем месяцаў «рэальнай працы». Наступны пасля «Голасу…» фільм Сінкая "За аблокамі"выйшаў у большасці кінатэатраў Японіі 20 лістапада 2004 года. Гэтая праца атрымала мноства ўзнагарод і ухваленняў крытыкаў. 3 сакавіка 2007 года адбылася прэм’ера другога поўнаметражнага фільма Сінкая — «Пяць сантыметраў у секунду». Ён быў складзены з трох звязаных паміж сабой гісторый: «Урывак аб квітнеючай сакуры», «Касманаўт» і «5 сантыметраў у секунду». Працягласць фільма склала 63 хвіліны, уключаючы галоўны прыз італьянскага фестываля Future Film Festival.

Увесь 2008 год Сінкай правёў у Лондане, а ў 2009 прыступіў да працы над новым праектам, які атрымаў назву «Лаўцы забытых галасоў». У кінатэатрах Японіі фільм выйшаў 7 мая 2011 года.

У 2013 годзе выйшаў анімацыйны фільм, названы *Kotonoha no Niwa*, што прыкладна перакладаецца як «Сад слоў» ці «Сад з тысяч абрыўкаў слоў». Сам Сінкай казаў пра фільм, што гэтым разам ён упершыню стварае любоўную гісторыю ў японскім разуменні гэтага слова, абагнаўшы па зборах «Панесеных прывідамі» Хаяо Міядзакі. Але пасля пракату ў Кітаі фільм Міядзакі зноў заняў першае месца. Таму Сінкай прызнаў, што яму ёсць над чым працаваць.

19 ліпеня 2019 года ў Японіі адбылася прэм’ера поўнаметражнага анімэ «Дзіця надвор’я». За першыя тры дні пракату карціна зарабіла на 28,6 % больш, чым «Тваё імя» за такі ж перыяд часу. Да намінацыі на «Оскар» Сінкай паставіўся скептычна, заявіўшы, што прэтэндаваць на прэмію павінна ўся здымачная група, а не ён адзін: «я ніколі не цікавіўся ўзнагародамі ў індустрыі кіно, мне яны заўсёды здаваліся чымсьці чужым, бо мая кар’ера пачыналася зусім у іншай сферы-раней я працаваў у гульнявой галіне. Цяпер нават у Японіі прысуджаюць свае прэміі, уручаюць прызы за дасягненні ў кінематографе. Мяне пытаюцца, хацеў бы я атрымаць адну з іх, а мне няма чаго адказаць. Бо я для сябе выразна разумею, што ўсе гэтыя ўзнагароды або намінацыя на „Оскар“ — гэта яшчэ не шчасце, а ўсяго толькі неабходная частка постпрадакшэна. Наўрад ці мяне зможа змяніць чарговая статуэтка на паліцы».

У 2019 годзе ён сказаў, што плануе выпусціць наступную працу праз тры гады. Анімэ «Судзумэ зачыняе дзверы» было анансавана 15 снежня 2021 года і выйшла 11 лістапада 2022 года. На фестывалі AnimeJapan Сінкай сказаў, што фільм спалучае сучасную прыгодніцкі гісторыю, баявік і роўд-муві.

У 2023 годзе ўзнагароджаны прэміяй Агенцтва па справах культуры у галіне прыгожых мастацтваў.

## Асаблівасці творчасці 
Ад іншых аніматараў Сінкая адрознівала ў першую чаргу яго імкненне браць большую частку працы над фільмам на сябе. Першыя праекты, у тым ліку «Голас далёкай зоркі» і «Яна і яе кот» практычна цалкам зробленыя на персанальным камп’ютары. З часам ён перастаў займацца вытворчасцю самастойна, размяркоўваючы абавязкі сярод каманды, сам адказваў толькі за сцэнар і раскадроўку.

Аўтарытэтамі і арыенцірамі ў творчасці сталі Хаяо Міядзакі, Мамору Асіі і Хідэакі Ана. Любімы жанр — Навуковая фантастыка. Сярод сваіх персанажаў яму больш за ўсё падабаецца Юкары Юкіна з «Саду вытанчаных слоў». Візітнай карткай з’яўляюцца рамантыка і любоў на адлегласці.

У 2011 годзе ў Японіі адбыліся буйны землятрус і аварыя на АЭС Фукусіма-1, гэта моцна паўплывала на ўсіх. Няшчаснае каханне перастала здавацца японцам прыгажэй шчаслівага. Сінкай зразумеў, што хоча развіваць у сваіх фільмах больш пазітыўнае, жыццесцвярджальны кірунак.

Галоўныя героі яго твораў бываюць юнага ўзросту, таму што рэжысёр сам у гэты перыяд выпрабаваў галоўныя ў сваім жыцці сумневы і перажыванні. Пасля выхаду анімэ «Тваё імя» ён стаў задумвацца пра супрацьстаянне асабістага і грамадскага, таму што ў Японіі дамінуе пункт гледжання аб нізкай ролі аднаго чалавека ў сістэме. У рэальнасці, краіна адчувала сур’ёзныя праблемы з эканомікай і тайфунамі, у многіх людзей быў пануры і змрочны настрой, што адбілася на малюнку Токіа ў фільме «Дзіця надвор’я». Пандэмія COVID-19 прымусіла разважаць пра будучыню, дзе ад чалавецтва нічога не залежыць. Рэжысёр быў напалоханы, рэдка выходзіў на вуліцу ў перыяд надзвычайнага становішча, апынуўся збіты з панталыку і адчуваў сябе кімсьці іншым, паколькі свет змяніўся занадта хутка. Гэта адбілася на вытворчасці фільма «Судзумэ зачыняе дзверы». Першапачатковы сцэнар уключаў двух дзяўчат, але прадзюсар пераканаў рэжысёра, што аўдыторыя хоча бачыць з дзяўчынай хлопчыка, як і раней. Тым не менш Сінкай, які стаміўся ад рамантыкі, ператварыў хлопца ў крэсла. Што тычыцца ЛГБТ, то галоўнае для рэжысёра — чалавечая гісторыя, а не гендар або секс. Судзумэ магла быць хлопчыкам або небінарнай персонай, і гэта б спрацавала, калі гаворка ідзе пра пераадоленне цяжкасцяў. На думку Сінкая, прычына заключаецца ў яго выхаванні: ён вырас у сельскай мясцовасці, акружанай гарамі, якія здаваліся яму сцяной. Такім чынам, заўсёды прысутнічаў вобраз «па той бок». Гэта была туга або абажанне. Магчыма, такая дыхатамія адбілася ў «Судзумэ» і «Тваім імі». У пачатку 2020-х гадоў Японія знаходзілася ў заняпадзе, па ўсёй краіне налічвалася шмат непрыдатных для жыцця месцаў, што было выклікана стыхійнымі бедствамі і скарачэннем насельніцтва: тысячы дамоў і нават цэлыя вёскі і прыгарады прыйшлі ў запусценне. Анімацыйны фільм з’яўляецца эмацыйнай рэакцыяй на тое, што адбываецца.

Стваральнік франшызы *Gundam* Есіюкі Таміна сказаў, што працам Сінкая не хапае адкрытых сцэн. Хлопец і дзяўчына заўсёды працягваюць адзін аднаму рукі, але гэтым усё і абмяжоўваецца. Адносіны паказаны без фізічнай блізкасці: «І ўсё ж рука хлопчыка ніколі не дакранаецца да пахвіны дзяўчынкі. Чаму яны ніколі не заходзяць далей?». Такое анімэ выглядае як інтраспектыўны раман. Мамору Асіі ў інтэрв’ю 2021 года сказаў, што Сінкай стварае фільмы без фундаментальнай матывацыі, дзе няма галоўнай тэмы. З іншага боку, ён выпусціў камерцыйнае анімэ, ясна ўяўляў, чым хоча займацца, і нават прыдумаў сваю методыку. Датычна самапаўтораў у яго працах папулярныя тэорыі, згодна з якімі гэта часткі аднго сусвету, «Сінкайверса».

## Працы 
* «Агароджаны свет» (*Kakomareta Sekai*) — 1998 (кароткаметражны фільм, 1.5 хв.)
* «Іншыя светы» (*Tooi Sekai*) — 1999 (кароткаметражны фільм, 2 хв.)
* «Яна і яе кот» (*Kanojo to Kanojo no Neko*) — 1999 (кароткаметражны фільм, 5 хв.)
* «Голас далёкай зоркі» (*Hoshi no Koe*) — 2002 (кароткаметражны фільм, 25 хв.)
* «Усмешка» (*Egao*) — 2003 (кароткаметражны фільм, 2 хв.)
* «За аблокамі» (*Kumo no Mukou, Yakusoku no Basho*) — 2004 (паўнаметражны фільм)
* «Пяць сантыметраў у секунду» (*Byousoku 5 Senchimetoru*) — 2007 (паўнаметражны фільм)
* «Каціная сходка» (*Neko no Shuukai*) — 2007 (кароткаметражны фільм, 1 хв.)
* «Лаўцы забытых галасоў» (*Hoshi o Ou Kodomo*) — 2011 (поўнаметражны фільм)
* «Нечы пільны позірк» (*Daraka no Manazashi*) — 2013 (кароткаметражны фільм, 6 хв.)
* «Сад прыгожых слоў» (*Kotonoha no Niwa*) — 2013 (паўнаметражны фільм)
* «Перадарожжа» (*Kurosu Rodo*) — 2014 (кароткаметражны фільм, 2 хв.)
* «Тваё імя» (*Kimino Na Na wa*) — 2016 (поўнаметражны фільм)
* «Дзіця надвор’я» (*Tenki no Ko*) — 2019 (паўнаметражны фільм)
* «Судзумэ зачыняе дзверы» (*Suzume no Tojimari*) — 2022 (поўнаметражны фільм) 

## Спасылкі 
* 
* Макото Синкай о Хидэо Кодзиме, Грете Тунберг и российских аниматорах. Эксклюзивное интервью с Anews
* 
* 

Катэгорыя:Мультыплікатары паводле алфавіта
Катэгорыя:Рэжысёры Японіі
Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі